nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
NGN tarmog‘ida signalizatsiya tizimining o‘zaro ishlash algoritmi

NGN quyidagi asosiy xususiyatlar bilan tavsiflanadi: Paketlarni almashtirish printsiplari asosida qurilgan;
- ulanishni boshqarish funktsiyasini uzatish vositasidan ajratish, sessiyadan qo'ng'iroq, dastur xizmatdan;
- xizmatni boshqarish samolyotini transport infratuzilmasidan ajratish, ochiq interfeyslarni ta'minlash;
- birlashtirilgan elementlarga asoslangan keng ko'lamli xizmatlar, dasturlar va mexanizmlarni qo'llab-quvvatlash (shu jumladan real vaqt rejimida, kechiktirilgan, oqim va multimedia xizmatlari);
- QoS uchidan uchigacha keng polosali imkoniyatlar;
- ochiq interfeyslardan foydalangan holda mavjud tarmoqlar bilan o'zaro aloqalar; - keng ma'noda harakatchanlik;
- foydalanuvchining turli xil xizmat ko'rsatuvchi provayderlarga cheksiz kirish huquqi; - identifikatsiyalashning turli xil sxemalari;
- foydalanuvchi tomonidan bir xil qabul qilinadigan xizmatlar uchun yagona xususiyatlar; - statsionar va mobil tarmoqlarning yaqinlashuvi;
xizmat bilan bog'liq funktsiyalarning asosiy (7-darajali OSI modeli ma'nosida) transport texnologiyalaridan mustaqilligi;
- har xil "so'nggi mil" texnologiyalarini qo'llab-quvvatlash;
- barcha me'yoriy talablarni bajarish, masalan, favqulodda aloqa, axborotni himoya qilish, maxfiylik va boshqalar.
R-ADSL (Rate Adaptive Digital Subscriber Line)

|
R-ADSL (Rate Adaptive Digital Subscriber Line)
|
bet | 2/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgR-ADSL (Rate Adaptive Digital Subscriber Line). R-ADSL texnologiyasi ADSL texnologiyasi bilan bir xil ma'lumotlarni uzatish tezligini ta'minlaydi, lekin ayni paytda uzatish tezligini ishlatilgan o'ralgan simlarning uzunligi va holatiga moslashtirishga imkon beradi. R-ADSL texnologiyasidan foydalanilganda, har xil telefon liniyalaridagi ulanish har xil ma'lumot uzatish tezligiga ega bo'ladi. Baud tezligi liniyani sinxronlashda, qo'ng'iroq paytida yoki stansiyadan signal orqali tanlanishi mumkin.
R-ADSL (Rate Adaptive Digital Subscriber Line). R-ADSL texnologiyasi ADSL texnologiyasi bilan bir xil ma'lumotlarni uzatish tezligini ta'minlaydi, lekin ayni paytda uzatish tezligini ishlatilgan o'ralgan simlarning uzunligi va holatiga moslashtirishga imkon beradi. R-ADSL texnologiyasidan foydalanilganda, har xil telefon liniyalaridagi ulanish har xil ma'lumot uzatish tezligiga ega bo'ladi. Baud tezligi liniyani sinxronlashda, qo'ng'iroq paytida yoki stansiyadan signal orqali tanlanishi mumkin.
ADSL Lite. ADSL Lite-bu past tezlikda (nisbatan, albatta) ADSL texnologiyasi, 1 Mbit / s gacha quyi oqim tezligini va 512 Kbit / s gacha yuqori oqim tezligini ta'minlaydi. ADSL Lite texnologiyasi ma'lumotni ADSL -ga qaraganda uzunroq chiziqlar orqali uzatish imkonini beradi, o'rnatish osonroq va arzon narxga ega, bu esa uni ommaviy foydalanuvchilar uchun jozibador qiladi.
IDSL (ISDN Digital Subscriber Line- IDSN raqamli abonent liniyasi). IDSL texnologiyasi 144 kbit / s gacha tezlikda to'liq dupleks ma'lumotlarni uzatishni ta'minlaydi. ADSLdan farqli o'laroq, IDSL imkoniyatlari faqat ma'lumotlarni uzatish bilan cheklangan. IDSL, ISDN kabi, 2B1Q modulyatsiyasidan foydalanganiga qaramay, ular o'rtasida bir qator farqlar mavjud. ISDN -dan farqli o'laroq, IDSL liniyasi - bu provayderning kommutatsiya uskunasidagi yukni oshirmaydigan, ulanmagan liniya. Bundan tashqari, IDSL liniyasi "har doim yoniq" (DSL texnologiyasi yordamida tashkil etilgan har qanday chiziq kabi), ISDN esa ulanishni talab qiladi.
|
| |
Aloqa ilovalari (VoIP) - Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 bosqich talabasining

|
Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 bosqich talabasining
|
bet | 5/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgAloqa ilovalari (VoIP). Tarmoqqa kirish serveri shaxsiy foydalanuvchi nomlari va parollarini emas, balki foydalanuvchilarni autentifikatsiya qilish uchun IP manzillar yoki telefon raqamlari kabi hisob ma'lumotlaridan foydalanadi. Agar telefon raqami haqiqiy, faol mijozga tegishli bo'lsa va o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lsa, masalan, daqiqalar qolgan yoki shaharlararo kirish - NAS qo'ng'iroqni yakunlashga imkon beradi. Tarmoqqa kirish serveri yuklarni muvozanatlash, tarmoq resurslarini boshqarish va foydalanuvchi seanslari kabi tarmoqni boshqarish va optimallashtirish jarayonlarini ham qo'llab-quvvatlashi mumkin.
Virtual xususiy tarmoq (VPN) . Ushbu ulanishlar uzoq foydalanuvchilarga shaxsiy tarmoqqa kirish imkonini beradi. Korxona sozlamalarida VPN’lar xodimlarga biznes tarmog‘iga xavfsiz ulanish va joylashuvidan qat’i nazar, kerakli resurslarga kirish imkonini beradi. Bu, ayniqsa, moslashuvchan ish joyi siyosati yoki mobil ishchi kuchiga ega kompaniyalar uchun foydalidir. VPN odatda ikkita komponentdan iborat: mijoz dasturiy ta'minoti bilan birlashtirilgan tarmoqqa kirish serveri. Ushbu tuzilma doirasida NAS xodimlarni internet orqali VPN ga ulanganda autentifikatsiya qiladi. Ushbu tizimlar kuchli xavfsizlikni talab qiladi, chunki VPN foydalanuvchilarining taxminan 69 foizi ulanish uchun mobil qurilmalardan foydalanadi.
Tarmoqqa kirish serverlarining aksariyat tizimlari RADIUS protokolidan foydalangan holda autentifikatsiya, avtorizatsiya va buxgalteriya xizmatlari bilan ishlaydi. Ushbu tizim odatda fonda ishlaydi va u tarmoqqa kirishni tez va samarali boshqarishga yordam beradi.
Tarmoqqa kirish serverlarining aksariyat tizimlari RADIUS protokolidan foydalangan holda autentifikatsiya, avtorizatsiya va buxgalteriya xizmatlari bilan ishlaydi. Ushbu tizim odatda fonda ishlaydi va u tarmoqqa kirishni tez va samarali boshqarishga yordam beradi.
Aradialning RADIUS serveri 1997-yildan buyon internet provayderlariga xizmat ko‘rsatib kelmoqda. Millionlab obunachilar va kichikroq provayderlarga ega yuqori darajadagi provayderlar Aradialni IT va tarmoq infratuzilmalariga osongina integratsiyalashlari mumkin. Aradial butunlay yangi imkoniyatlar to'plamini ochadigan mahsulotlarni taklif qiladi. ISP va Mobil 2G/3G/CDMA, Wifi/HotSpot, VoIP, WISP, Ruxsat etilgan simsiz, Simsiz LAN, Kabel va LTE operatorlari uchun Radius serveri va Radius Billing integratsiyasi.
Aradial Technologies mijozlari va hamkorlari qatoriga dunyodagi eng yirik korporatsiyalar, muassasalar, telekommunikatsiya operatorlari, billing kompaniyalari va internet provayderlari (ISP) kiradi.
|
| |
IPTVning qo‘shimcha xizmatlari - Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 bosqich talabasining

1. V.Mixaylov. Ilgaklar Ukrainada NGN etaklarining tajovuzkor avlodini keltirib chiqaradi "
2. A. Esaulenko. NGN uchun dalillar - Tarmoqlar № 24/2003.
3. Rossiyaning VSS, Rossiya aloqa vazirligi bo'yicha multiservis tarmoqlarini qurish bo'yicha kontseptual qoidalar.- (http://www.minsvyaz.ru/img/uploaded/2002020610512757.pdf).
4. Softswitch telekommunikatsiya tadqiqot instituti. http://www.niits.ru:8100/themes/convergension/convergension.htm
5. Kievdagi NGN tarmog'i.- http://siemens-ic.com.ua/news/0302.htm
6. B. S. Goldshteyn, O. P. Orlov, A. T. Oshev, N. A. Sokolov. NGN davrida tarmoqlarni modernizatsiya qilish // Aloqa byulleteni - .2003, - №6.
7. Gartner. "Telekommunikatsiya olamida inqilobiy vaziyat shakllandi." - http://celller.ru/forum/index/forum-22/topic-7420.html
Radius serveri eng yaxshi Radius Billing dasturiy yechimini yaratish uchun bir nechta Billing dasturiy yechimlari bilan birlashtirilgan

|
Radius serveri eng yaxshi Radius Billing dasturiy yechimini yaratish uchun bir nechta Billing dasturiy yechimlari bilan birlashtirilgan
|
bet | 6/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgRadius serveri eng yaxshi Radius Billing dasturiy yechimini yaratish uchun bir nechta Billing dasturiy yechimlari bilan birlashtirilgan. Radius serveri eng yaxshi Radius Billing dasturiy yechimini yaratish uchun bir nechta Billing dasturiy yechimlari bilan birlashtirilgan.
Oson o'rnatish
Oson amalga oshirish
Ishlash oson
Moslashtirish oson
Standartlarga to'liq muvofiqlik
Yuqori ishlash
Yuqori mavjudligi va ishonchliligi
Masshtablilik
RADIUS, DIAMETER, SNMP, EAP kabi ochiq standartlardan hamda VPN va LDAP kabi texnologiyalardan foydalangan holda Aradial mahsulotlari oilasi tengsiz xususiyatlar va unumdorlikni hamyonbop narxda taklif etadi. Aradial yechimlar infratuzilmasi 70 dan ortiq mamlakatlarda o'rnatilgan. RADIUS server xizmatlari
ISP - xDSl, ISDN, FTTH, Dial-up
VoIP - Cisco, Quintum, Alcatel kabi IP orqali ovozli provayderlar
VPN va PPPoE Internetga kirish
Wi-Fi, Wireless LAN va Hotspot - shu jumladan Ruckus, Mikrotik, Ubiquiti, Altay, Meraki, Cambium, Huawei.
WISP - Cambium, RADWIN, Telrad kabi sobit simsiz.
GPRS/GGSN Wireless Mobile operatorlari (Cisco, P-Cube, Ericsson, Nokia va boshqalar bilan qo'shma tarmoq yechimi sifatida).
Allot, Procera, Sandvine, IPOQUE va boshqalar kabi DPI integratsiyasi.
Kabel kompaniyalari
RADIUS dasturiy ta'minot texnologiyasi
C++ tilida yozilgan
Multiprocess va Multithreaded texnologiyalari
Veb-ga asoslangan foydalanuvchi interfeysi
Portativ kod: Radius server Windows va Radius server Linux
RDBMS: MS SQL, MySQL va Oracle.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Radius serveri eng yaxshi Radius Billing dasturiy yechimini yaratish uchun bir nechta Billing dasturiy yechimlari bilan birlashtirilgan
|
Bizness jarayonlarini boshqarish Guruhi: oel003 Bajardi : Maxmudov Samandar Tekshirdi : Xakimdjanova Dildora

2-Topshiriq
Mavzu : Biznes g’oya Kiyim kechak biznesi
Kirish
Tarix odamlarning ko'p holatlarini biladi yaxshi biznes g'oyasini ishlab chiqish va to'g'ri
daqiqadan muvaffaqiyatli foydalanish vaqt o'tishi bilan millionerga aylanish. Albatta,
ularning yo'li bir qarashda ko'rinadigan darajada shirin emas edi. G'oyani o'ylab topishning
o'zi etarli emas, biznesni malakali boshqarish va ko'p mehnat qilish kerak, shuning
uchun
birinchi bosqichlarda siz har qanday qiyinchiliklarga tayyor bo'lishingiz va yaxshi-da juda
aniq tasvirlangan printsipga amal qilishingiz kerak . Internetda yangi boshlanuvchilar
tomonidan qabul qilinishi mumkin bo'lgan turli xil biznes g'oyalari tasvirlangan aql bovar
qilmaydigan miqdordagi ma'lumotlar mavjud. Biroq, ko'pincha
taqdim etilgan biznes
g'oyalar juda oddiy va yangiligi bilan farq qilmaydi. Sayt jamoasi sizning vazifangizni
osonlashtirishga va to'plashga qaror qildi eng yaxshi biznes g'oyalar bitta to'plamda!
Ushbu
ro'yxat sizning ufqlaringizni kengaytiradi, fikringizni yanada
chuqurroq aks ettirish va
takomillashtirish uchun zamin yaratadi. Biznes pulsiz juda yomon ishlaydi. Bekorga pul -
iqtisodiyotning qoni deb aytishmagan. Biznesdan foyda olish modellarini tushunish uchun
ularni bir nechtasini o'rganish kerak bo'ladi. Oʻzbekiston K. va oʻ.b. subʼyektlarini
aniqlashda korxonada ishlovchilar soni mezon qilib olingan. Kichik biznesga, mulk
shaklidan qatʼi nazar, yiliga sanoat korxonalarida oʻrta hisobda 10 nafargacha, savdo, xizmat
koʻrsatish va boshqa ishlab chiqarishdan tashqari sohalarda 5
nafargacha ish bilan band
xodimga ega boʻlgan mikrofirmalar; ishlab chiqarish sohasida yiliga oʻrta hisobda 40
nafargacha, qurilish, qishloq xoʻjaligi va boshqa ishlab chiqarish sohalarida 20 nafargacha,
ilm-fan, ilmiy xizmat koʻrsatish, chakana savdo hamda boshqa ishlab chiqarishdan tashqari
sohalarda 10 nafargacha ish bilan band xodimga ega boʻlgan kichik korxonalar kiradi.
Kichik korxonalar uchun
yiliga belgilangandan ortiq, lekin ishlab chiqarish sohasida 100
nafardan, qurilishda 50 nafardan, qishloq xoʻjaligi va boshqa ishlab chiqarish sohalarida,
ulgurji savdoda 30 nafardan,
chakana savdo, xizmat koʻrsatish hamda boshqa noishlab
chiqarish sox.alarda 20 nafardan oshmaydigan ish bilan band xodimga ega boʻlgan
korxonalar oʻrta biznes korxonalari hisoblanadi .
SDSL ((Symmetric Digital Subscriber Line bitta chiziqli raqamli abonent liniyasi)

|
SDSL ((Symmetric Digital Subscriber Line bitta chiziqli raqamli abonent liniyasi)
|
bet | 4/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgSDSL ((Symmetric Digital Subscriber Line bitta chiziqli raqamli abonent liniyasi) HDSL singari, u T1 / E1 liniyasiga mos keladigan tezlikda simmetrik ma'lumotlarni uzatishni ta'minlaydi, lekin uning ikkita muhim farqi bor. Birinchidan, faqat bitta o'ralgan simlar ishlatiladi, ikkinchidan, maksimal uzatish masofasi 3 km bilan cheklangan. Bu masofada SDSL texnologiyasi, masalan, har ikki yo'nalishda ham bir xil ma'lumotlar oqimini saqlash zarur bo'lganda, videokonferensaloqa tizimining ishlashini ta'minlaydi. Qaysidir ma'noda, SDSL texnologiyasi HDSL II texnologiyasidan oldingi hisoblanadi
Tarmoqqa kirish serveri (NAS network access server) bu nuqtadan nuqtaga protokol ulanishini o'rnatish uchun masofaviy kirishlarni boshqaradigan har qanday qurilma. Ba'zi odamlar ushbu qurilmalarni mediaga kirish shlyuzlari yoki masofaviy kirish serverlari deb atashadi
Tarmoqqa kirish serverining umumiy funksiyalariga quyidagilar kiradi:
Internet provayderlari (ISP). NAS ning asosiy vazifalaridan biri bu himoyalangan masofaviy resurslarga kirish eshigi sifatida xizmat qilishdir. Shunday qilib, ko'pchilik provayderlarga o'z mijozlariga internetga kirish imkonini beradigan serverlardir. Kabel yoki DSL kabi modemga o'xshash qurilmalar orqali internetga kirishni ta'minlovchi provayderlar autentifikatsiya qilish uchun chekilgan ulanishlar orqali nuqtadan nuqtaga protokol, nuqtadan nuqtaga tunnel protokoli yoki nuqtadan nuqta protokolini qabul qiluvchi NAS qurilmalaridan foydalanadilar
Aloqa ilovalari (VoIP). Tarmoqqa kirish serveri shaxsiy foydalanuvchi nomlari va parollarini emas, balki foydalanuvchilarni autentifikatsiya qilish uchun IP manzillar yoki telefon raqamlari kabi hisob ma'lumotlaridan foydalanadi. Agar telefon raqami haqiqiy, faol mijozga tegishli bo'lsa va o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lsa, masalan, daqiqalar qolgan yoki shaharlararo kirish - NAS qo'ng'iroqni yakunlashga imkon beradi. Tarmoqqa kirish serveri yuklarni muvozanatlash, tarmoq resurslarini boshqarish va foydalanuvchi seanslari kabi tarmoqni boshqarish va optimallashtirish jarayonlarini ham qo'llab-quvvatlashi mumkin.
|
| |
Keyingi avlod tarmog'ining afzalliklari

|
Keyingi avlod tarmog'ining afzalliklari
|
bet | 8/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgKeyingi avlod tarmog'ining afzalliklari: Keyingi avlod tarmog'ining afzalliklari:
Zamonaviy yuqori tezlikda xizmatlarni taqdim etish.
Miqyosi.
Xalqaro standartlarga muvofiqligi, umumiy interfeyslar (masalan, Ethernet) orqali kirish, an'anaviy tarmoq texnologiyalarini qo'llab-quvvatlash (ATM, FR va boshqalar).
Ko'p protokolni qo'llab-quvvatlash (shaffoflik va moslashuvchanlik).
Yo'l harakati muhandisligi.
Tarmoqli kenglikni bron qilish.
Trafik turlari tasnifi.
Xizmat ko'rsatish sifatini boshqarish (QoS).
Xavfsizlikning rivojlangan mexanizmlari (masalan, MPLS Tez yo'naltirish).
Keyingi avlod tarmog'ining kamchiliklari
Aniq me'yoriy-huquqiy bazaning etishmasligi
Turli etkazib beruvchilarning uskunalarining o'zaro ta'siri
NGN kontseptsiyasi har qanday turdagi ma'lumotlarni, masalan: nutq, video, audio, grafika va boshqalarni uzatishga imkon beradigan, shuningdek infokommunikatsiya xizmatlarining cheksiz spektrini taqdim etish imkoniyatini beradigan universal tarmoqni yaratish g'oyasiga asoslangan. NGN kontseptsiyasining asosiy printsipi tashuvchini va kommutatsiya funktsiyalarini, qo'ng'iroqlarni boshqarish funktsiyalarini va xizmatni boshqarish funktsiyalarini bir-biridan ajratishdir.
NGN kontseptsiyasi har qanday turdagi ma'lumotlarni, masalan: nutq, video, audio, grafika va boshqalarni uzatishga imkon beradigan, shuningdek infokommunikatsiya xizmatlarining cheksiz spektrini taqdim etish imkoniyatini beradigan universal tarmoqni yaratish g'oyasiga asoslangan. NGN kontseptsiyasining asosiy printsipi tashuvchini va kommutatsiya funktsiyalarini, qo'ng'iroqlarni boshqarish funktsiyalarini va xizmatni boshqarish funktsiyalarini bir-biridan ajratishdir.
Hozirda bu tarmoqni O‘zbekistonda qo‘llash uchun O‘zbek telekom kompaniyasi yechimlarni izlamoqda. Bir nechta xususiy telekommunikatsiya kompaniyalari bu tarmoqdan foydalanishni taklif qilmoqda. Bu tarmoqni joriy qilish uchun mahsus sharoit, katta miqdordagi mablag‘, yetuk mutaxassislar va bir qancha muammoli masalalarni hal qilish lozim.
|
| |
Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 bosqich talabasining - bet 14

|
Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 bosqich talabasining
|
bet | 14/15 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #139552 |
Bog'liq Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy ta’lim fakultеti 4 -fayllar.orgIPTV xizmatini taqdim etishning xususiyatlari. IPTV xizmatlari klassik telekommunikatsion xizmatlari kafolatlarini ta’minlash soxasini kengaytiradi. IP televidenie abonentlari monitor/televizor ekranida masofali pult yordamida baza- teledasturni ko‘rishlari mumkin. IPTV xizmatini taqdim etishning xususiyatlari. IPTV xizmatlari klassik telekommunikatsion xizmatlari kafolatlarini ta’minlash soxasini kengaytiradi. IP televidenie abonentlari monitor/televizor ekranida masofali pult yordamida baza- teledasturni ko‘rishlari mumkin. IPTVning foydali funksiyalari. Raqamli IP televideniening xar bir abonenti “Buyurtmaga video olish” xizmatidan foydalanishi mumkin, unda qator foydali funksiyalar ko‘zda tutilgan:
- katalogdan film va teledasturlarni tanlash (shu qatorda HDTV formatida).
- kalit so‘z, aktyor, rejissyorlar bo‘yicha katalogda kengaytirilgan qidiruv, treylerlarni ko‘rish;
- tanlangan filmni kun davomida ko‘rish soni chegaralanmagan, kontent kategoriyasiga bog‘liq xolda;
- videomagnitofon funksiyalari (to‘xtash, o‘tkazish).
Ovoz va videoni sifatli uzatishni tashkil etish uchun echimlar kuyidagi asosiy talablarni qondirishi kerak: Ovoz va videoni sifatli uzatishni tashkil etish uchun echimlar kuyidagi asosiy talablarni qondirishi kerak: Tarmoq xizmatlari uchun axborot manbalari sifatida kuyidagilar ko‘riladi:
- yo‘ldosh teleporti, Erning sun’iy yo‘ldoshlari tomonidan translyasiya qilinuvchi TV-dasturlarni etkazib beradi;
- o‘zining studiyalaridan TV-dasturlarni yoki sotib olingan TV-dasturlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri uzatish;
- videoserverlar;
- boshqa axborot resurslarni serverlari (o‘yinlar, MPEG-3 formatidagi audioyozuvlar, elektron kitoblar, dasturlar, boshqa fayllar);
- Internetni tashkil qiluvchi umumiy foydalanish tarmoqlarining resurslari.
|
| |
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

|
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
|
bet | 14/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 274,4 Kb. | | #138811 |
Bog'liq IAKTT fanidan Mustаqil ishO‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Shavkat Mirziyoyev . Shuningdek, so'nggi 20 yil ichida texnologiya butun dunyoda bank sohasiga ham
tasavvur qilib bo'lmaydigan darajada o'zgarishlarni olib kirdi. Internet va mobil aloqa
butun dunyodagi odamlar va tashkilotlarni bog'laydigan eng chekka burchaklarga etib
keldi. Bu esa mijozlarning uzoq navbatlardagi kutishlarini va tashkilotlarning ishlash
prinsiplarini o'zgartirdi. Mobil aloqa va tegishli infratuzilmalar yordamida esa fintech2
texnologiyasi(moliyaviy texnologiyalar) bank sektoriga kirib, xaridorlarga qulay
bo'lgan turli xil mahsulotlarni ishga tushirdi.
Ohirgi yillarda dunyo hamjamiyatida kuzatilgan pandemiya bozor iqtisodiyotida
pul oldi-berdi operatsiyalarining keskin o’zgarishiga turtki bo’ldi. Bunda banklar o'z
mijozlarini saqlab qolish va zarar ko’rmasliklari uchun mijozlarga xizmat ko’rsatish
jarayonini raqamlashtirishni taqazo qildi. Bu raqamli bankning boshlanishi bo'lgan
avtomatlashtirilgan bankomatlarga bo’lgan talabni oshishiga olib keldi. Keyingi
bosqich mijozlarning uzoq navbatdalarda kutish jarayonini isloh qilishni talab qila
boshladi. Bu banklarni yaxshiroq innovatsiyalar, mahsulotlar va xizmat turlari bilan
chiqishga undadi. Bugungi kunda, mijozlar bank xodimlarini jalb qilmasdan, o'z
xohishlariga ko'ra, har qanday vaqtda bank muassasalari xizmatlaridan foydalana oladi.
Raqamli bank bilan barcha yozuvlar raqamli shaklda saqlanadi, ma'lumotlar analitik
usullarni qo'llash orqali foydali ma'lumotlarga talqin qilinadi, mijozlar bilan yaxshi
aloqa o'rnatiladi va mijozlar bilan o'zaro ta'sir o'tkazish natijasida ko'proq biznes paydo
bo'ladi. Bularning barchasi ish samaradorligini oshirish va bankning daromadini
yaxshilashga olib keladi. O’zbekistonda naqd pulsiz iqtisodiyot haqidagi tasavvurni
|
| |
Mazkur Strategiyani amalga oshirish doirasida Xalq banki va Aziya alyans bank davlat aksiyalari paketini xorijiy strategik investorlarga sotish rejalashtirilgan

|
Mazkur Strategiyani amalga oshirish doirasida Xalq banki va Aziya alyans bank davlat aksiyalari paketini xorijiy strategik investorlarga sotish rejalashtirilgan
|
bet | 9/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 274,4 Kb. | | #138811 |
Bog'liq IAKTT fanidan Mustаqil ishMazkur Strategiyani amalga oshirish doirasida Xalq banki va Aziya alyans bank davlat aksiyalari paketini xorijiy strategik investorlarga sotish rejalashtirilgan.
Shunga muvofiq, Xalq bankini xususiylashtirishga tayyorlash jarayonida jamg‘arib boriladigan pensiya tizimi mablag‘larini boshqarish Moliya vazirligiga o‘tkaziladi.
Bundan tashqari, O‘zagroeksportbank va Poytaxt bankning faoliyati qayta ko‘rib chiqiladi.
Bank tizimini isloh qilish va xususiylashtirishga tayyorlashda Markaziy bankning bank tizimining regulyatori sifatidagi rolini kuchaytirish orqali lozim darajadagi prudensial nazoratning amalga oshirilishi moliya tizimi barqarorligini ta’minlashning muhim komponenti hisoblanadi.
Shu nuqtai nazardan Markaziy bank tomonidan Jahon banki bilan hamkorlikda tijorat banklari faoliyati prudensial nazorati mexanizmlari va jarayonlarining Bazel qo‘mitasining Samarali bank nazoratining asosiy tamoyillariga muvofiqligini o‘rganish maqsadida baholash o‘tkazilib, aniqlangan kamchilik va zaif jihatlarni bartaraf etishga qaratilgan Harakatlar rejasi ishlab chiqildi.
Strategiyani amalga oshirish doirasida mazkur Harakatlar rejasida nazarda tutilgan banklarni tartibga solish normalari va nazorat qilish jarayonlarini takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish ko‘zda tutilmoqda.
Strategiya doirasida amalga oshiriladigan islohotlar natijasida:
- davlat ulushi bo‘lmagan banklar aktivlarining bank tizimi jami aktivlaridagi ulushini joriy 16 foizdan 2025 yil yakuniga qadar 60 foizgacha oshirish;
- banklarning xususiy sektor oldidagi majburiyatlarining umumiy majburiyatlardagi ulushini joriy 28 foizdan 2025 yil yakuniga 70 foizgacha oshirish;
- davlat ulushiga ega kamida uchta bank kapitaliga 2025 yilga qadar yetarli tajriba, bilim va obro‘ga ega kamida uchta strategik xorijiy investorlarni jalb qilish;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mazkur Strategiyani amalga oshirish doirasida Xalq banki va Aziya alyans bank davlat aksiyalari paketini xorijiy strategik investorlarga sotish rejalashtirilgan
|
Birinchidan, bank tizimida davlat ulushining qisqartirilishi bank tizimini rivojlantirishning muhim omili hisoblanadi

|
Birinchidan, bank tizimida davlat ulushining qisqartirilishi bank tizimini rivojlantirishning muhim omili hisoblanadi
|
bet | 7/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 274,4 Kb. | | #138811 |
Bog'liq IAKTT fanidan Mustаqil ishBirinchidan, bank tizimida davlat ulushining qisqartirilishi bank tizimini rivojlantirishning muhim omili hisoblanadi.
Ikkinchidan, davlat ishtirokidagi banklarni xususiylashtirish jarayoni ilg‘or texnologik yechimlar va bank ishining ilg‘or tajribasi, shuningdek yetarli moliyaviy imkoniyatlarga ega nufuzli va sifatli aksiyadorlarga yo‘l ochishi lozim.
Uchinchidan, islohotlar muvaffaqiyatining asosiy shartlaridan biri bu – banklarni qisman emas to‘liq xususiylashtirishdir.
To‘rtinchidan, davlat ishtirokidagi banklar va real sektor korxonalarini parallel ravishda isloh qilish iqtisodiy islohotlarning samaradorligida muhim o‘rin tutadi. Shu bilan birga davlat ishtirokidagi korxonalarni restrukturizatsiya qilish va xususiylashtirish ularning iqtisodiy imkoniyatlarini oshirib, banklar faoliyatiga davlat aralashuvini keskin qisqartiradi.
Beshinchidan, islohotlar davrida davlat ishtirokidagi korxonalarning kreditlashga bo‘lgan talabini cheklab qo‘ymaslik hamda moliyaviy ommaboplikni ta’minlash uchun ayrim banklarda davlat ulushini saqlab turish maqsadga muvofiq.
Strategiya doirasida keyingi besh yillikda bank-moliya tizimini isloh qilish va rivojlantirishning to‘rtta ustuvor yo‘nalishlari belgilangan. Jumladan:
Bank tizimining samaradorligini oshirish banklarni iqtisodiy rivojlanishga ijobiy ta’sirini kuchaytiradi. Bunda:
- bank tizimiga zamonaviy yechimlarni joriy qilishga, moliyaviy va inson resurslari samaradorligini oshirishga ijobiy ta’sir ko‘rsata oladigan moliyaviy barqaror va nufuzli investorlarni jalb qilish;
- imtiyozli va subsidiyalashgan kreditlarni qisqartirish, kreditlashni pul-kredit siyosati signallari asosida faqat bozor shartlarida amalga oshirishga o‘tish;
- kredit resurslaridan erkin foydalanish imkoniyatlarini oshirish maqsadida banklarning davlat mablag‘lariga bo‘lgan qaramligini pasaytirish;
- banklarning samarali infratuzilmasini yaratish, bank faoliyatida zamonaviy texnologik yechimlarni keng joriy etish nazarda tutiladi.
Banklarning moliyaviy barqarorligini oshirish rejalashtirilgan islohotlar muvaffaqiyatining hamda bank tizimiga ishonchni saqlab turishning asosiy omili hisoblanadi. Ushbu yo‘nalishda xususan:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Birinchidan, bank tizimida davlat ulushining qisqartirilishi bank tizimini rivojlantirishning muhim omili hisoblanadi
|
Mazkur Konsepsiyada zamonaviy axborot texnologiyalarini qo‘llagan holda

|
Mazkur Konsepsiyada zamonaviy axborot texnologiyalarini qo‘llagan holda
|
bet | 4/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 274,4 Kb. | | #138811 |
Bog'liq IAKTT fanidan Mustаqil ishMazkur Konsepsiyada zamonaviy axborot texnologiyalarini qo‘llagan holda
2016–2018 yillar davomida banklar tomonidan mijozlarga ko‘rsatiladigan xizmatlar turini kengaytirish, takomillashtirish va joriy etish istiqbollari belgilab olingan bo‘lib quyidagi masalalarni:
· bank axborot tizimlarida zamonaviy texnik yechim va texnologiyalarni keng qo‘llagan holda bank faoliyatini avtomatlashtirish darajasini yuqori saviyaga ko‘tarish;
· O‘zbekiston Respublikasi «Elektron hukumat» tizimi tarkibiga kiritilgan chakana to‘lovlarni real vaqt rejimida amalga oshirish Kliring tizimining xizmat doirasini kengaytirish;
· davlat buyurtmasi ro‘yxatiga kiritilgan (2015–2016 yillar uchun) «Tashqi savdo operatsiyalarining Yagona elektron axborot tizimini (TSO YAEAT) takomillashtirish» loyihasini elektron tijoratdagi bitimlarni hisobga olgan holda ishga tushirish;
· bank axborot tizimlari va ma’lumotlar bazalarining uzluksiz faoliyatini ta’minlash;
· bank axborot resurslarini doimiy ravishda zaruriyat bo‘yicha yangilab borish va ulardan keng foydalanishni ta’minlash;
· bank tizimida boshqaruv va ishlab chiqarish jarayonlarini zamonaviy texnologiyalar asosida avtomatlashtirish orqali bank xizmatlari turlarini amaliyotga keng tatbiq qilish va kengaytirish, aholi va tadbirkorlarga qo‘shimcha qulayliklar yaratish;
· aholi va tadbirkorlik subyektlari tomonidan axborotlarni erkin va moneliksiz olishni ta’minlash, shuningdek, interaktiv xizmat turlarini kengaytirish, xizmatlarni «bir darcha» orqali ko‘rsatishni joriy qilish;
· xavfsizlik va axborotlar muhofazasining tashkiliy va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash;
· bank plastik kartalari orqali hisob-kitoblarni amalga oshirish tizimidan foydalanish bo‘yicha orttirilgan tajribaga asosan onlayn plastik karta xizmatlarini takomillashtirishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish;
· Markaziy bank va tijorat banklarining Internet tarmog‘idagi rasmiy veb-saytlari faoliyatini doimiy monitoring qilish va sifatini oshirish. Jumladan, ma’lumotlarni muntazam yangilab borish, veb-saytlar orqali ko‘rsatila-digan interaktiv xizmatlar turlarini kengaytirish;
|
| |
qilishning kalitidir. Banklardagi xizmat ko’rsatish mavjudligini Internet mavjudligi

|
qilishning kalitidir. Banklardagi xizmat ko’rsatish mavjudligini Internet mavjudligi
|
bet | 20/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 274,4 Kb. | | #138811 |
Bog'liq IAKTT fanidan Mustаqil ishqilishning kalitidir. Banklardagi xizmat ko’rsatish mavjudligini Internet mavjudligi
bilan almashtirish va mijozning filialga tashrif buyurish ehtiyojini yo'q qilish orqali
bank faoliyatini yanada takomillashtirishadi. Raqamli bank mijozlarga turli xil xavfsiz raqamli kanallar orqali operatsiyalarni amalga oshirishga imkon beradi, shu bilan birga
bank ma'lumotlar xavfsizligi bilan ustunlik qiladi. Bunda onlayn va mobil bank
xizmatlarini analitik, ijtimoiy media, innovatsion to'lov yechimlari va mobil
texnologiyalar kabi eng yangi raqamli texnologiyalar bilan birlashtirish, mijozlar
kutganidek qulaylik ortishiga oshib ketadi.
Foydalanilgan axborot resurslari
1
O’zbekiston Respublikasi prezidentining 2018-yil 9-yanvardagi PF-5296 sonli
“O’zbekiston Respublikasi Markaziy bankining faoliyatini tubdan
takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi Farmoni
2
https://depozit.uz/ru/news/ozbekistondagi-raqamli-banklar-va-ularning-
istiqbollari
3
https://anorbank.uz/
4
https://hamkorbank.uz/uz/press-center/news/hamkorbank-eng-yaxshi-raqamli-
bank/
5
https://www.forbes.com/advisor/banking/what-is-digital-banking/
6
http://futurebanking.ru
7
https://tbcbank.uz/uz/
8
https://uz.itpedia.nl/2018/05/22/wat-is-fintech/
|
| |
= 
    
qiymat berish ko‘rsatmasi 

    

2-masala

|
=
qiymat berish ko‘rsatmasi
2-masala
|
bet | 8/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 32,8 Kb. | | #103085 |
Bog'liq Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni an-fayllar.org (1):=
qiymat berish ko‘rsatmasi
|
2-masala. Radiusi R ga teng doiraning yuzasini hisoblash algoritmi tuzilsin.
Bu masala algoritmini ikki xil usulda so‘zlar yordamida va grafik shaklda tuzamiz:
5. Algoritmni dastur shaklida ifodalanishi.
Ma’lumki, kompyuter dasturlar asosida ishlaydi va boshqariladi. Siz hozirgacha MS Word, Paint va MS Excel kabi amaliy dasturlar bilan ishladingiz. Shuni ta’kidlash joizki, har bir amaliy dastur ham juda katta va murakkab algoritmning bir ko‘rinishidir. Demak, bu kabi algoritmlar bajarilishi uchun algoritm ijrochisiga, ya’ni kompyuterga tushunarli bo‘lishi lozim.
Odatda, algoritmning kompyuter tushunadigan tilda yozilishi dastur deb ataladi. Kompyuter tushunadigan til esa dasturlash tili deb ataladi. Jahonda minglab dasturlash tillari mavjud va yana rivojlanib bormoqda. Hozirgi kunda BASIC, Pascal, VBA, Delphi, C, C++ dasturlash tillari keng tarqalgan va o‘rganish uchun qulay.
Xulosa;
Men bu Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni aniqlash zarurati. Tyuring mashinalari va ular orqali hisoblanuvchi funksiyalari mavzusidagi kerakli bolgan hamma ma`lumotlarni o`rgandim. Va bu mustaqil ish yozish davomida turli xil tushunchalarni, qoidalarni va kerakli funksiyalarni tushundim!!!
http://fayllar.org
|
| |
Algoritm - boshlash (rejasi) ketma-ketligining tavsifi, uning qat'iy ijrosi qadamlarning yakuniy soniga olib keladi. 
Algoritmlashtirish

|
Algoritm - boshlash (rejasi) ketma-ketligining tavsifi, uning qat'iy ijrosi qadamlarning yakuniy soniga olib keladi.
Algoritmlashtirish
|
bet | 2/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 32,8 Kb. | | #103085 |
Bog'liq Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni an-fayllar.org (1)Algoritm - boshlash (rejasi) ketma-ketligining tavsifi, uning qat'iy ijrosi qadamlarning yakuniy soniga olib keladi.
Algoritmlashtirish - muammoni hal qilish uchun algoritm (tizmani rivojlantirish) jarayoni.
Algoritmlar misollari:
Do'konda sotib olingan har qanday uni ishlab chiqarish bo'yicha ko' bilan ta'minlangan.
Har bir shov-shuvli yo'l qoidalarini bilishi kerak.
Avtomobillarning amalga oshirish ishlab chiqarish faqat konveyerga avtomobilni yig'ish tartibi ixtiro qilingan.
Algoritmlarning xususiyatlari.
Biz har qadamda algoritmlarga duch kelamiz. Ulardan ba'zilari biz bu haqda o'ylamasdan, mexanik ravshan bajaramiz. Ba'zi sug'urta qilish, biz hatto ma'lum algoritmni amalga oshirayotganimizdan shubha qilmaymiz.
Ushbu misollar algoritmdan boshqa narsa emas. Ushbu misollarning hayotdagi vaziyatdagi farqiga qarab, siz ularda ko'p narsalarni mumkin. Ush umumiy foydalanish algoritm yordamida chaqiradi. Ularni ko'rib chiqaylik.
Indekslik (LAT tomonidan ajratilgan, ajratilgan, intervalent) - algoritmning bo'linishining bir qator qatorga (qadamlar). Yuqoridagi algoritmlar harakat ketma-ketligiga qat'iy rioya qilish zarurati. Birinchi misolda va harakatni tiklashga harakat qilaylik. Albatta, siz ushbu algoritmni amalga oshirishingiz mumkin, ammo eshik ochilishi dargumon. Agar siz misollarni o'zgartirsangiz, beshinchi va harakatni tuzatish qiling, algoritmsiz bo'ladi.
Determinizm (LAT tomon. aniq - aniq - aniqlik) - algoritmning har qanday harakat har bir vaqtda qat'iy va aniq aniqlanishi kerak.
Tsiklik algoritm - mumkin yoki vaqt qadar shart bilan bajarilgun bir necha marta bo'lishi kerak bo'lgan tavsifi. Takrorlash jarayonining ro' strelkasi tsikl organi deb hisoblanadi.
Atrofdagi dunyoda ko'plab jarayonlar bir xil ketma-ketligini bir necha takrorlashga erishish. Bahor, yoz, kuz va qish har yili keladi. Yil orqa o'simliklarning hayoti bir xil tsikllarni o'tadi. Minorning to'liq burilish sonini soat yo'nalishi bo'yicha yoki shaxsni, bu vaqtni o'z ichiga oladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Algoritm - boshlash (rejasi) ketma-ketligining tavsifi, uning qat'iy ijrosi qadamlarning yakuniy soniga olib keladi.
Algoritmlashtirish
|
7- laboratoriya ishi entomopatogen bakteriyalarni o‘stirish ozuqa muhiti tayyorlash, ularni o‘stirish usullari hamda oqsilli moddalarni ajratib olish Ishdan maqsad

7- laboratoriya ishi entomopatogen bakteriyalarni o‘stirish ozuqa muhiti tayyorlash, ularni o‘stirish usullari hamda oqsilli moddalarni ajratib olish Ishdan maqsad
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 7- laboratoriya ishi entomopatogen bakteriyalarni o‘stirish ozuqa muhiti tayyorlash, ularni o‘stirish usullari hamda oqsilli moddalarni ajratib olish Ishdan maqsad
|
-masala. A=3 - Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni aniqlash zarurati. Tyuring mashinalari...

1-masala. A=3 va B=5 bo’lganda Suvchi 1 litr suv o’lchab olishi uchun algoritm tuzing.
Bu masalaning maqsadga yetkazuvhci algoritmini so’zlar yordamida tuzish qulay:
Qadamlar
|
Algoritmdagi ko’rsatmalar
|
A idishda
|
B idishda
|
1
|
A ni to’ldir;
|
3 litr
|
0 litr
|
2
|
A dan B ga quy;
|
0 litr
|
3 litr
|
3
|
A ni to’ldir;
|
3 litr
|
3 litr
|
4
|
A dan B ga quy.
|
1 litr
|
5 litr
|
2. Algoritmni formulalar yordamida ifodalanishi.
Bu usul matematika, fizika, kimyo, biologiya kabi fanlarda ko‘plab foydalaniladi. Yodingizda bo‘lsa so‘zlar yordamida ifodalangan 4-darsdagi 2-misolda algoritmni formula orqali ifodalagan edik. Formuladagi “+”, “”, “·”, “” kabi arifmetik amallarning hisoblash qoidalariga rioya qilgan holda bajarilishi ham algoritmga misol bo‘ladi. 5-darsda berilgan “ ko‘rinishidagi kvadrat tenglamani yechish” algoritmining quyida keltirilgan formula orqali ifodasi bilan tanishsiz:
.
3. Algoritmni jadval yordamida ifodalanishi.
Algoritmning bu ko‘rinishda berilishi ham sizga tanish. Masalan, maktabdagi dars jadvali, Pifagorning ko’paytirish jadvali, lotareya yutuqlar jadvali, Mendeleyev kimyoviy elementlar jadvali. Bunday jadvallardan foydalanish ma’lum bir algoritm qo‘llashni talab etadi.
Biror funksiyaning grafigini chizish uchun ham funksiyaning argument qiymatlariga mos qiymatlar jadvalini hosil qilamiz. Bu ham algoritmning jadval ko‘rinishiga misol bo‘ladi. Masalan, y=x2 algoritm asosida harakat qilayotgan ijrochi o’tadigan nuqtalarni ba’zilari ko’rsatilgan quyidagi jadval bilan matematikadan tanishsiz:
x
|
-3
|
-2
|
-1
|
0
|
1
|
2
|
3
|
y
|
9
|
4
|
1
|
0
|
1
|
4
|
9
|
4. Algoritmni grafik shaklda ifodalanishi.
Algoritmning bu ko‘rinishdagi ifodasi bilan matematikadagi funksiyaning grafigi, kerakli uyni oson topish uchun dahalarda o‘rnatilgan uylarning joylashish sxemasi, avtobuslarning yo‘nalish sxemasi orqali sizga tanish.
Algoritmlash asoslarini o‘rganishning yana bir qulay grafik shakli blok-sxema usulidir. Blok-sxemalar yo‘nalish chiziqlari orqali tutashtirilgan ma’lum buyruq yoki ko‘rsatmani aks ettiruvchi maxsus geometrik shakllar – bloklardan tashkil topadi:
|
algoritmning boshlanishini va tugallanganligini bildiradi
|
|
ma’lumotlarni kiritishni bildiradi
|
|
ma’lumotlarni chiqarishni bildiradi
|
|
oddiy harakatni, ya’ni qiymat berish yoki tegishli ko‘rsatmalar berishni bildiradi
|
|
shart tekshirilishini bildiradi
|
|
takrorlanish boshlanishini bildiradi
|
|
yordamchi algoritmga murojaatni bildiradi
|
|
sxemadagi harakat yo‘nalishini bildiradi
|
| |
|
Usullari hamda pedagogik dasturiy vositalar.

|
Usullari hamda pedagogik dasturiy vositalar.
|
Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 15,61 Kb. | | #143870 |
1-tabaqa
1.3. Ta’limda raqamli texnologiyalar
(2 soat amaliy mashg‘ulot)
T/r
|
Modul mavzulari
|
Umumiy o‘quv yuklama hajmi
|
Jami
|
Ma’ruza
|
Amaliy
|
Mustaqil ta’lim
|
1
|
Raqamli texnologiyalar tushunchasi. Bulutli texnologiyalar va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash usullari hamda pedagogik dasturiy vositalar.
|
2
|
2
|
-
|
-
|
Jami:
|
2
|
2
|
-
|
-
|
NAZARIY VA AMALIY MASHG‘ULOTLAR MAZMUNI
1. Raqamli texnologiyalar tushunchasi. Bulutli texnologiyalar va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash usullari hamda pedagogik dasturiy vositalar. (2 soat nazariy mashg’ulot)
Raqamli texnologiyalar tushunchasi. Ta’limda raqamlashtirish. Ta’limning raqamli transformatsiyasi. Raqamli pedagogika. Raqamli didaktika. Raqamli darslik. Raqamli texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar – elektron doska, elektron jurnal, robototexnika.
Ta’lim jarayonini samarali tashkil etishga oid dasturiy mahsullar, internet resurslari va ma’lumotlar bazalari. Ta’lim muassasalarida multimedia ta’lim resurslaridan foydalanishning bugungi holati. Internet tarmog‘idagi STEAM resurslaridan fanni o‘qitishda foydalanish. Kasbiy faoliyatda sun’iy intellekt elementlaridan samarali foydalanish. IoT (internet of things) imkoniyatlari.
Bulutli texnologiyalar (Google, DropBox va boshqalar) va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash usullari. Google Docs dasturiy mahsulotlari va ularning imkoniyatlari. Google ilovalari asosida matnli hujjatlar va elektron jadvallarni yaratish hamda birgalikda qayta ishlash. Google Drive va uning imkoniyatlari.
Pedagogik dasturiy vositalar. HotPotatoes, iSpring, Quizy maker dasturlari bilan ishlash. Camtasia studio, Bandicam, FCapture dasturlarida videodarslar tayyorlash. Prezi.com, visme.com, canva.com platformalarida taqdimotlar yaratish. Online test topshiriqlarini tayyorlash tizimlari (kahoot.com, quizizz.com, quizalize.com, learningapps.org, puzzlemaker.discoveryeducation.com va boshqalar)
Videokonferensaloqa va uning xususiyatlari. Videokonferensaloqani tashkil etish uchun mo‘ljallangan dasturiy mahsulotlar va ularning ta’lim jarayonini samarali tashkil etish imkoniyatlari. Google Meet va Zoom dasturiy mahsulotlarini o‘rnatish, registratsiyadan o‘tish, videoaloqani rejalashtirish va o‘tkazish.
Kasbiy mahoratni shakllantirish va rivojlantirish, dars samaradorligini oshirishga oid AKT vositalari va Internet resurslar. Elektron pochtadan foydalanish. Mustaqil ta’lim uchun mo‘ljallangan texnologiyalar. Ommaviy ochiq onlayn kurslar (MOOC) orqali kasbiy mahoratni oshirish.
|
| |
Algoritmlar orqali yechiluvchi masalalar

|
Algoritmlar orqali yechiluvchi masalalar
|
bet | 6/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 32,8 Kb. | | #103085 |
Bog'liq Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni an-fayllar.org (1)Algoritmlar orqali yechiluvchi masalalar.
Hisoblash machashi tilida (kodlaridning mashinasi) ketma-ket buyruqlar kurinishida berilgan masala echimining algoritmlari machinaviy dastur deb ataladi
Mashinaviy dastur buyrug' va yoki mashinaviy buyruq – qo’shimcha ko’rsatma va tushunchalarsiz avtomatik holda bajariluvchi elementar mashina instruksiyasi.
Dasturlash - dastur tuzish bilan bog’liq bo’lgan nazariy va amaliy faoliyat.
Аlgoritmni mashina tiliga oʼgirish jarayoni translyatsiya deb ataladi. Mashina tilini «odamiylashtirishning» birinchi qadami ramziy nomlarni mashina kodiga oʼtkazuvchi dasturlar tuzish boʼldi. Soʼng arifmetik ifodalarni oʼgiruvchi dasturlar yaratildi va nihoyat, 1958 yilda dasturlash tilida keng foydalaniladigan Fortran translyatori kirib keldi. Shundan soʼng koʼplab dasturlash tillari yaratildi. Kompьyuter mashinaviy dastur buyruqlarini boshqargan holda informatsiyaga ishlov beradi, buning uchun ish jarayonida turli berilganlardan foydalanadi.
Foydalanilgan berilganlar quyidagilarga boʼlinadi:
1. Kiruvchi – kompьyuterga kiradi va masalani yechish uchun shart sifatida foydalaniladi.
2. Joriy yoki ichki – dastur ichida informatsiyani saqlash va ishlov berish uchun ishlatiladi.
3. Chiquvchi – informatsiyaga ishlov berish natijasida dasturda hosil boʼlgan berilganlar. Matn, grafik, videotasvir va h. k. koʼrinishda boʼlishi mumkin. Hodisa tadqiqoti, masala yechimi uchun hisoblash texnikasi yordamida qabul qilish kerak boʼlgan amallarning umumiy tartibini quyidagicha sxema sifatida tasvirlash mumkin:
Hodisa, jarayon, masala →model→algoritm→dastur→kompyuter→ natija.
Algoritmning ifodalanishi
1. Algoritmni so‘zlar yordamida ifodalanishi.
Avvalgi darslarda keltirilgan bir qator misollar inson og‘zaki nutqida ishlatiladigan so‘zlar orqali ifodalangan edi (masalan, choy damlash yoki yig’indi hisoblash algoritmi). Algoritmning bunday tasvirlash usulida ijrochi uchun ko‘rsatma jumlalar orqali buyruq shaklida beriladi.
Misol tariqasida suv havzasi oldida turgan A litrli va B litrli suv idishi bor ijrochi uchun {A ni to’ldir; B ni to’ldir; A dan B ga quy; B dan A ga quy; A ni bo’shat; B ni bo’shat} ko’rsatmalar sistemasini olish mumkin. Bu ijrochiga xos masalaning maqsadi o’lchab olinishi kerak bo’lgan suv miqdorining A yoki B idishlardan birortasida hosil bo’lishidir.
|
| |
Informatsion model tushunchasi - Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni aniqlash zarurati....

|
Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni aniqlash zarurati. Tyuring mashinalari va ular orqali hisoblanuvchi funksiyalar
|
bet | 5/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 32,8 Kb. | | #103085 |
Bog'liq Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni an-fayllar.org (1)Informatsion model tushunchasi
Informatsiya kompyuterda qayta ishlash uchun xom-ashyo sifatida xizmat qiladi, yaʼni metallurgik ishlab chiqarishda metall ruda xom-ashyo hisoblanishi kabi. Lekin, ixtiyoriy xom-ashyo qayta ishlovda samarali boʼlishi uchun dastlabki tayyorgarlikka ega boʼlishi kerak. Bu toʼlaligicha informatsiyaga tegishli. Demak, bizda oʼrganish uchun hisoblash texnikasiga jalb etmoqchi boʼlgan biror bir hodisa mavjud. Birinchi navbatda biz qiziqtirayotgan hodisa haqidagi informatsiyalarni yigʼamiz, soʼng bu informatsiyani sistemalashtiramiz va sinflarga ajratamiz. Bundan keyin berilgan hodisani ifodalovchi modelni quramiz. Model soʼzi frantsuzchadan kelib chiqqan boʼlib, dastlabki maʼnosi bu – biror fizik ob’ekt yoki hodisaning aniq koʼrinishini beruvchi namunadir. Biz fizik emas, balki informatsion modeldan foydalanamiz. U hodisani maxsus matematik apparat, grafik, diagrammalar yordamida ifodalaydi. Model hodisaning xarakterli belgilari va asosiy tomonlarini ochib berish imkonini beradi. Matematik va imitatsion modellashtirish mavjud.
Matematik modellashtirish – hodisa tadqiqoti va ifodasi uchun matematik apparatni qoʼllash. Аniq matematik model obʼektning holatini kuzatish va uni tahlil qilish imkonini beradi.
Imitatsion modellashtirish – asosan sanoatda qoʼllaniladi, hisoblash texnikasi va maxsus programma taʼminoti yordamida real mavjud boʼlmagan qurilmada bir qator tekshirishlar oʼtkazish imkonini beradi. Bunday modellashtirishni qoʼllash xom-ashyo ishlab chiqarishni tezlashtiradi, chunki qurish va tadqiq qilish jarayoni qisqaradi, xatolar miqdori va ularning bahosi kamayadi. Masalan, «Boing» firmasi uzoq yillar davomida qoʼllanib kelingan joyni rejalashtirishni ishlab chiqish, yoʼlovchilar oʼrindiqlarining joylashuvi, samolyot salonining natural modellarini yaratishdan bosh tortdi, ularni kompyuter modellariga almashdi. Bu millionlab dollarlarning tejalishi va samolyotlarning yangi modellarini ishlab chiqish muddatlarini qisqartirdi. Modelni qurib boʼlgandan soʼng unga mos algoritmni yaratish bosqichiga oʼtiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Algoritmik modellar. Algoritmning intuitiv tushunchasi va uni aniqlash zarurati. Tyuring mashinalari va ular orqali hisoblanuvchi funksiyalar
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil...

Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish bajardi: 32-guruh talabasi Radjabbayev Sanjarbek toshkent – 2024 Mavzu: Simmetrik kriptografik algoritmlar. Reja
1 2 Bog'liqSimmetrik kriptografik algoritmlar
1 2
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish bajardi: 32-guruh talabasi Radjabbayev Sanjarbek toshkent – 2024 Mavzu: Simmetrik kriptografik algoritmlar. Reja
|
Oliy matematika kafedrasi majlisi - bet 20

Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Variant 73.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Ajoyib limitlar orqali hisoblang:
2.
Berilgan parametrik funksiyalarning birinchi va ikkinchi tartibli hosilalarini
toping(
Oliy matematika kafedrasi majlisi - bet 19

Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Variant 69.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Berilgan funksiyalarni uzluksizlikka tekshiring, uzluksizlik oraliqlarini
va
uzilish
nuqtalarining
turini
aniqlang.
2.
Differensial yordamida taqriban hisoblab, yo‘l qo‘yilgan xatolik aniqlansin.
3.
Xosmas integrallarni hisoblang yoki uzoqlashuvchi ekanini isbotlang.
4.
Berilgan qatorlarning yaqinlashish sohasini toping
5.
z=x
2
+y
2
-6x-8y funksiyani ekstremum nuqtalari va ekstremal qiymatlari topilsin
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
Variant 70.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Berilgan funksiya hosilasini toping:
𝑦
′
−?
2.
Quyida berilgan limitlarni Lopital qoidasi yordamida hisoblang
3.
Funksiyalarning berilgan oraliqdagi eng katta va eng kichik qiymatlarini toping
4.
x=-1, 0, 2 qiymatlarda mos ravishda y=0.2; 1; 25 qiymatlarni qabul qiladi. Lagranj interpolyatsion
koʻphadini tuzing va x=1 nuqtada y ni qiymatini aniqlang.
.
1
3
1
)
,
2
,
3
2
,
2
2
,
1
2
,
2
,
5
)
(
)
)
2
(
1
2
Oliy matematika kafedrasi majlisi - bet 18

Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Variant 65.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Berilgan funksiya hosilasini toping:
𝑦
′
−?
2.
Oshkormas shaklda berilgan funksiyalarning hosilalarini hisoblang:
3.
4.
Berilgan qatorlarning yigʻindisini hisoblang
5.
z=5x+8y-2x
2
-2y
2
; funksiya ekstremum nuqtasi va ekstremal qiymati topilsin
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
Variant 66.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
𝑧 = −√5 + √15 ⋅ 𝑖
;
𝑧
7
−? √𝑧
3
-?
2.
Oshkormas shaklda berilgan funksiyalarning hosilalarini hisoblang:
3.
4.
z= -3xy+x
3
+y
3
; funksiya ekstremum nuqtalari va ekstremal qiymatlari topilsin
5.
Berilgan qatorlarning yigʻindisini hisoblang
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
.
1
arccos
2