nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ko‘Uari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Chad ko'li
Sahroyi K abirningjanubida, sub-ekvatorial
iqlim m intaqasida joylashgan. Sayoz (4— 7 m). Maydoni
yog‘in m iqdoriga qarab keskin o‘zgarib turadi. Sohillari
botqoqlashgan, am m o oqmas bo‘lsa ham suvi uncha sho'r
emas.
Tana ko'li
lava daryo vodiysini to'sib qolishi natijasida
hosil bo'lgan. Undan Ko‘k Nil oqib chiqadi.
15.5. Tabiat zonalari
A frikada quyidagi tabiat zonalari ajratiladi: nam
ekvatorial o'rm onlar, savanna va siyrak o'rmonlar,
cho'llar va chalacho'llar.
1.Subtropik iqlim mintaqalari tabiat zonalari.
M azkur iqlim m intaqasida subtropik chalacho'llar zonasi
shakllangan. Doimo yashil, dag'al bargli o'rm onlar
va butalar zonasi Atlas tog'larining O 'rta dengiz
sohillaridagina tor qirg'oqda tarqalgan. Atlas tog'larining
ichki qism larida ham da Liviya va M isrning O 'rta dengiz
qirg'oqlarida subtropik chalacho'llar tarqalgan.
Janubda
esa doimiy yashil dag'al bargli o'rm onlar, Q of tog'larining
ichki qism larida chalacho'llar, Janubi-sharqiy A frikada
esa subtropik musson o'rm onlar tarqalgan.
Tropik cho'llar va chalacho'llar.
Bu yerda yillik
yog'in
miqdori kam , 50 mm atrofida, havo harorati
yuqori. A sosan, cho'l tuproqlari tarqalgan. O 'sim lik juda
siyrak, issiqlikka chidamli.
U larning tom irlari uzun,
barglari mayda. Toshloq cho'llarda lishayniklar, sho'rxok
yerlarda sho'ra va shuvoq o'sim liklari tarqalgan.
106
Buloq mavjud bo‘lgan joylarda o'sim liklar barq urib
o‘sadi, bunday joylar
vohalar
deb ataladi. Vohalarda,
asosan, xurm o daraxti o‘sadi. Cho‘l hay vonlari suvsizlikka
va issiqlikka moslashgan.
U lar tez chopadi, uzoq vaqt
suvsizlikka chidaydi. Asosiy hayvonlari antilopalar,
kaltakesak, toshbaqa, ilon, qo‘ng‘iz, chigirtka, chayon.
Janubiy A frikadagi Namib cho‘lida velvichiya o‘sim-
ligi o'sadi.
Uning pakana, yo‘g‘on tanasi yerdan 50 sm
gina ko'tarilib turadi. Barglarining uzunligi 3 m g a yeta-
di. Barglari to'xtovsiz poyasidan o'sib chiqaveradi, biroq
uchidan qurib turadi. Velvichiya 150
yildan ortiq um r
ko'rishi m um kin. Sharqda cho'llar chalacho'llarga o'tadi.
C halacho'llarda yostiqsimon tikanli o'sim liklar, yovvoyi
tarvuz ko'p uchraydi.
2.
Vazifa: 
talabalar 
2-3

Dondagi ortiqcha suv nafas olish jarayonini tezlashtirib, uyumda
mikroorganizmlar hamda ombor zararkunandalarining rivojlanishiga
imkon yaratadi. Don quyi harorat ta’sirida mumkin qadar o ‘zining
unishini yo'qotadi va ekish uchun yaroqsiz b o ‘lib qoladi.
Donda ortiqcha (15,5-16 foizdan yuqori) narnlik qayta ishlashda
ham birikadi. Bunday don yomon yanchiladi, shuningdek bunda tegir-
monning unumdorligi pasayadi. Donning saqlashga chidamliligi, uni
standart talablariga javob berishini belgilaydigan don namligining 4
holati m a’lum: quruq, yarim quruq, nam va ho‘l.
Bug‘doy, javdar, arpa, grechixa va sholi quyidagi ko'rsatkichlar
bilan ta’riflanadi: quruq - namlik 14 foizgacha, о‘rtacha quruq - 14-
15,5 foizgacha, nam - 15,5 foizdan 17 foizgacha va h o ‘l - 17 foiz-dan
ortiq. Don namligini aniqlash usullarini ikki guruhga bo‘lish mumkin:
to‘g ‘ri va boshqa yo‘l bilan. Birinchi guruhga maxsus uskunalarda
oldindan suv siqib chiqarilgandan keyin uni hajmini o ‘lchash y o ‘li
bilan dondagi suv miqdori aniqlanadi. Shuningdek don namligini
aniqlaydigan boshqacha tartibdagi quyidagi usullar keng tarqalgan:
1. Butun yoki maydalangan don (quruq qolaig'i bo‘yicha)
namunalarni quritish bilan suv miqdorini aniqlash.
2. Donning elektr o‘tkazuvchanIigin va dielektrik o ‘tkirligiga
qarab namligini aniqlash.
Quritish usulida namlikni aniqlash uchun don namunalarini
quritishda quritgich javonlarining turli sistemalari (SESh-1, SESh- 2,
SESh-3 va boshqa) qo‘llaniladi. Elektr o ‘tkazuvchanligiga qarab
namlikni
hozirgi
davrda keng
qo‘llanilayotgan
elektr nam
o ‘lchagichlarida amalga oshirilmoqda.
‘zlashtirish uchun savollar

0 ‘zlashtirish uchun savollar
1. Yorma sifatini baholashda mag‘iz qanday aliamiyatga ega?
2
.Mag‘izning sifatli bo‘lib yetilishiga qanday omillar ta’sir
ko‘rsatadi?
3.Yormadagi
aralashmalar
mag‘iznmg
chiqishiga
ta’sir
ko‘rsatadimi?
45-ish. Dondan yorma tayyorlash
Darsning
maqsadi:
dondan
yorma
olish
texnologiyasi bilan tanishish. Talabalarga sholi, arpa va
grechixa kabi donlardan yorma oiishda tayyor mahsulot
chiqishini hisoblashni o‘rgatish.
42- rasm. Laboratoriya yorma olish uskunasi
Mazkur mavzuni o‘tishda talabalar gul qobiqli donlardan yonna
oluvchi maxsus laboratoriya po‘st shilgichidan foydalanishadi.
Mazkur uskunaga oldindan tarozida tortib olingan don (arpa, suli,
sholi va h.k.) solinadi va uskuna ishga tushiriladi. Don to‘liq yormaga
aylantirilgach, uskuna to‘xtatiladi va
har bir fraksiya (yorma, gul qobiq va kepak) aiohida tortilib,
dondan yorma chiqish foizi aniqlanadi (42-rasm).
1-vazifa:
a) 280 t sholini qayta ishlab, silliqlangan yorma va
chiqindi olish; b) 125 t sholini qayta ishlab, silliqlangan yorma va
chiqindi olish hajmini hisoblash.
Ishlash tartibi:
sholi donidan yorma tayyorlanadi. Yorma
tayyorlashda mahsulot va chiqindilar chiqish foizi 36-jadvalda
keltirilgan. Shunga asosan talab etilgan mahsulot chiqishi hisoblanadi.
36-jadval
Sholini qayta ishlaganda yorma va chiqindi olish miqdori,%
Mahsulot
Mahsulot qayta ishlanganda
silliqlangan
silliqlanmagan
Guruch yormasi:
Oliy nav
5,0
1 0 , 0
Birinchi nav
45,0
43,0
Ikkinchi nav
5,0
1,5
Maydalangan guruch
1 0 , 0
10,5
Jami yorma
13,2
13,2
Ozuqa uni
2 , 0
2 , 0
Ozuqa chiqindi
19,1
19,1
Qipik, ozuqasiz chiqindilar
19,1
19,1
Mexanik yo'qotish, quritish
0,7
0,7
Jami
1 0 0 , 0
1 0 0 , 0
2-vazifa:
Grechixa donini grechixa yormasiga aylantirish:
a)
140 t grechixadan grechixa yormasi va chiqindi olishni
hisob-lash. b) 250 t grechixani qayta ishlab, yorma olishni
hisoblash.
|
WiMAX tizimi va IMT-2000 dasturi

460
Eslatib o‘tish kerakki, “IMT-2000” va “IMT Advanced”
dasturlari hozirgi vaqtda yagona “IMT” dasturiga birlashtirilgan.
3G texnologiyasining rivojlanishi
2005
2006
2006+
2007–2009
Simsiz keng polosali texnologiyalarning rivojlanishi
3G
EV-DO
WCDMA
OFDMA ga
asoslangan
Wi-Fi
OFDM
802.16e-2005
OFDM
3.5G
EV-DO Rev A
HSDPA
802.16e-2005
MIMO-BF
OFDMA
3G evolyutsiyasi,
LTE, EV-DO Rev
B,C OFDMA,
MC-CDMA
Iqlimi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

3. Organik dunyosi.
O rganik dunyosi kam bag‘a! va
o'ziga xos. Yuqori darajadagi
endemikligi bilan Yangi
Zelandiya va Gvineya orollari ajralib turadi. Juda ko'p
orollar doimiy yashil o'rm onlar yoki savannalar bilan
qoplangan. D araxtlardan
kokos palmasi, kauchukli
daraxt, banan, non
va
qovun daraxti
o'sadi. Yangi
Zelandiyada daraxtsim on
paporotniklar, kauri, qarag'ay,
karam daraxti
o'sadi. Yangi Zelandiya
zig'iri
va boshqa
endemik o'sim liklar turlari mavjud.
Hayvonot dunyosi ham o'ziga xos. Dunyodagi
eng katta tovuqlardan biri moa tovug'i (bo'yi 3 m ga
yetadi), uch ko'zli kaltakesak,yovvoyi mushuk,
quyon
shular jum lasidandir. Bu yerda quruqlikda yashovchi
hayvon)ardan sutem izuvchilar va yirtqich hayvonlar
yo'q, sudralib yuruvchilardan zaharli ilonlar uchramaydi.
D engiz qushlari nihoyatda ko'p, ayniqsa qirg'oqlarda.
4. Orollar tabiati.
O rollarning
kelib chiqishi,
geologik tuzilishi, relyefi va iqlim ining xilm a-xil bo'lishi
tufayli turli tabiiy sharoitlar vujudga kelgan.
M aterikda iqlimi, tuprog'i va o'sim ligi bilan ajralib
turadigan baland tog'lar, harakatdagi vulqonlar va sernam
pasttekisliklar mavjud. Yangi Zelandiya orollari geyzerlar,
endem ik o'sim liklar va hayvonlari bilan mashhur. Atoll
orollarining tabiati ju d a oddiy. Yuzasi past (4— 5 m),
yassi, butalar yoki daraxtlar keng tarqalgan.
U larning
tabiati okean bilan chambarchas bog'langan. Bu yerlarda
suvda va quruqlikda yashaydigan hayvonlar ko'p (qisqich-
123
baqalar). Atollar dengiz qushlarining m anzilgohlaridir.
Okeaniya aholisi dehqonchilikda
kokos palmasi, banan,
какао, kofe
yetishtirish bilan shug'ullanadi.
Inson tomonidan orollarga
keltirilgan kalamushlar,
m ushuklar qushlarni qirib yuborm oqda, echki va quyonlar
ko'p orollarda o'sim lik qoplam ining yo'q bo'lishiga va
tuproqlarning yuvilishiga sabab bo'lm oqda.
5.
Foydali qazilmalari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

havolarning ko'tarilm a harakati ustun turadi. Yuqoriga
ko'tarilgan havo sovib, kuchli konvektiv yogNnlarning
hosil bo'lishiga olib keladi. M azkur past bosim oblastiga
okeandan ham nam havo massalari oqib keladi.
Yozda
ekvatorial havo massalari subekvatorial kengliklarga
juda ko‘p yog'inga sabab bo'ladi.
Tropik va subtropik kengliklarda havoning pastlam a
harakati hukmron. Havo pastga tushayotganda uning
harorati ko'tarila boshlaydi va to'yinish nuqtasidan
uzoqlashadi. Natijada m azkur kengliklarda yog‘in juda
kam yog'adi. Shuning uchun bunday
kengliklarda ulkan
cho‘llar (Sahroyi Kabir) hosil bo'lgan.
Okean oqimlari ham iqlimga katta ta’sir ko‘rsatadi.
Hiq oqim o'tgan joylarda yog" in serob, qulay iqlim sharoiti
hosil bo‘lgan. Sovuq iqlim o'tgan qirg‘oqlarda esa cho‘llar
(Namib) hosil bo'lgan.
Yer yuzasining tuzulishi ham A frika iqlimining
shakllanishiga sezilarli ta’sir ko'rsatadi.
Efiopiya,
Drakon, K am erun va boshqa tog'larning yonbag'irlarida
yog'ingarchilik ko'p bo'ladi.
A frikaning Shimoliy yarim sharida qish oylarida
harorat 18°C atrofida bo'ladi. Janubiy yarim sharda esa
24— 26°C, janubiy qirg'oqlarda esa 16— 20°C. Ekvatordan
shimol tomon harorat ko'tarilib boradi. Ekvator atroflarida
havo harorati 25— 27°C, tropik kengliklarda esa 32°C.
Tripoli shahri atrofida havo harorati 25— 270C, Tripoli
shahri atrofida quruqlikdagi eng yuqori harorat (+58°C)
101
kuzatilgan.
Janubiy yarim sharda aksincha, havo harorati
ekvatordan janubga tom on pasayib boradi, chunki bu
paytda bu yerda qish fasli hukm ron bo‘ladi. A frikaning
janubida iyulning o'rtacha harorati +8°C atrofida.
0 ‘rtacha yillik yog'in miqdoriga ko‘ra A frikani
to'rtta hududga ajratish m um kin. Yog'in miqdori 2000—
3 000m m va undan yuqori bo'lgan joylar.
M azkur hu-
dudlarga Gvineya yassi tog'ligining g'arbiy yonbag'ri,
G vineya qo'ltig'ining ekvator atroflari, Kongo botig'ining
m arkaziy qism lari kiradi. Yillik yog'in miqdori 1000—
2000 m m bo'lgan hududlar. M azkur hududlarga 10°
j.k. oralig'idagi joylar kiradi (Kongo, N iger daryolari
havzalari, Efiopiya tog'ligi Gvineya sohillari). Yiliga
250— 500 mm yog'in yog'adigan joylarga O 'rta dengiz
sohili,
Somali yarim oroli, Kolaxari cho'li va Sahroyi
K abirning janubiy qism lari kiradi.
Y illik yog'in miqdori 100 mm bo'lgan hududlarga
Sahroyi K abir va Nam ib cho'li kiradi.
Tekshirilish tarixi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

shimoliy
qism ini fm ikiyaliklar, greklar va m isrliklar
yaxshi bilishgan. Ammo A frikaning ichki qism larini o'r
ganishga jaziram a cho‘l tabiati, tik qirg'oqlar katta to'siq
bo'lgan. 1498- yili Vasko da G am a boshliq Portugaliya
eskpeditsiyasi Hindistonga A frikaning janubi orqali
dengiz yo'lini ochdi. A frikadan birinchi bo'lib Yevropaga
qullarni XV asrda portugallar olib kelishdi.
A frikaning ichki qism larini
tekshirish X IX asrdan
boshlandi. Ingliz sayyohi Dovid Livingston m aterikning
ichki qism larini 30 yil davom ida (1843— 1873- yillar)
o'rgandi. U m aterikning ichki qism lariga bir necha m arta
sayohat qildi. Zambezi daryosini tekshirdi va Viktoriya
sharsharasini aniqladi,
Kongo daryosining yuqori
qism larining tavsifini tuzdi.
M arkaziy va Sharqiy A frika X IX asr oxirida V.V. Yun-
ker va boshqalar tomonidan tekshirildi. A frikaning
o'sim lik dunyosini 1926— 1927- yillari N.I. Vavilov
atroflicha o'rgandi.
X X asrning ikkinchi yarm idan boshlab A frikadagi
xalqlarning m ustaqillikka erishishi munosabati bilan
A frika tabiati m ahalliy olim lar tomonidan o'rganila
boshlandi.
15.2. Yer yuzasining tuzilishi va foydali
qazilm alari
1.
Yer yuzasining tuzilishi.
A frika
yer yuzasining
tuzilishiga ko'ra ikki qismga bo'linadi: balandligi 100
m gacha bo'lgan Shimoliy va G 'arbiy A frika ham da
98
balandligi 1000 m dan yuqori bo‘lgan Sharqiy va Janubiy
Afrika.
Shimoliy va G 'arbiy A frikada Atlas tog'lari, Sahroyi
Kabir, Gvineya balandligi vq Sudan baland tekisliklari
ham da A tlas va Tibesti yassi tog'lari joylashgan.
Atlas tog'lari m aterikning shim oli-g'arbida, Yevrosiyo
va A frika litosfera plitalari o'rtasida joylashgan.
Sahroyi K abir cho'li
shimoliy A frikaning katta
qism ini egallagan. Shimoliy A frika uzoq vaqt davom ida
dengiz ostida bo'lgan. Shuning uchun bu yerda cho'kindi
jinslar tarqalgan. Asosiy relyef shakllari tekisliklar,
platolar va yassi tog'lardir. Sahroyi K abirning m arkaziy
va
janubiy qism larida Axaggar, Tibesti tog'liklari va
D arfur platosi joylashgan. Q irg'oqlarda pasttekisliklar va
tekisliklar keng tarqalgan.
Sharqiy va Janubiy A frika platform a asosining yer
yuzasiga yaqin joylashgan qismiga to 'g 'ri keladi. Bu
yerda burm ali-palaxsali va palaxsali tog'lar joylashgan.
H ududning ham m a qismida qadimgi kristall jinslar yer
yuzasiga chiqib yotadi. Sharqiy A frikada yer po'stining
harakatlari natijasida ju d a katta yoriqlar hosil bo'lgan.
M azkur yoriqlar
Buyuk Afrika yorig'i
deb
ataladi va u
Qizil dengizdan boshlanib, Efiopiya yassi tog'lari orqali
Sharqiy A frika tog'lariga o'tib Zam bezi daryosigacha
davom etadi. Sharqiy A frikadagi ko'llar ana shu yoriqlarda
joylashgan. Yoriqlar orqali
vulqonlar otilib chiqqan, ana
shunday vulqonlardan biri, A frikaning eng baland nuqtasi
(5895 m) bo'lgan so'ngan Kilim anjaro vulqonidir.
99
M aterikning janubi-sharqiy qism ida shim oldan janub
ga tomon Drakon tog'lari cho'zilib ketgan, janubda esa
Кар tog'lari joylashgan. Janubiy A frikaning m arkazida
Kolaxari botig'i joylashgan. Oranj va Kongo ham da
Zambezi daryolari oralig'iga platolar joylashgan.
Transporti - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Foydali qazilmalari:
gaz, tuz, tem ir rudasi va
qurilish m ateriallaridan iborat.
Aholisi. Zichligi 1 km 2ga 9,4 kishi, asosan qoraqalpoq
lar 32,1 %, o'zbeklar 32,3 %, qozoqlar 26,3 %, turkm anlar
5 % va boshqa millatlar yashaydi. Shaharliklar 48,5 %.
Sanoati
yengil sanoat
paxta tozalash zavodlari
(N ukus, Xalqobod, Chimboy, Q o'ng'irot, X o'jayli), N u
kus to'qim achilik fabrikasi, oziq-ovqat sanoati moy, un,
sholi oqlash, sut, m akaron ishlab chiqarish korxonalari,
yoqilg'i sanoati gaz qazib olish, elektroenergiya sanoati,
Taxiatosh GESi va T uyam o'yin GESi, qurilish m ate
riallari
sanoati tem ir-beton, g'isht, ohak, gips, granit,
fosforit, ohaktosh ishlab chiqaradigan korxonalar va
M ashinasozlik rem ont korxonalaridan iborat.
C++ DASTURLASH TILIDA FAYLLAR VA ULARDAN

225
maqsadga muvofiq bo‗ladi. Dasturlash tilida ishlatiladigan fayllar nomi ikki turda
bo‗ladi.
1) Fizik nomi;
2) Mantiqiy nomi.
Faylning fizik nomi kompyuterda .txt kengaytmali
nom bilan saqlangan
nomi hisoblanadi.
Faylning mantiqiy nomi esa dastur tarkibida faylning fizik nomi bilan
bog‘lashga xizmat qiladigan nomi hisoblanadi. C++ dasturlash tilida fayllarni e‘lon
qilishdan oldin albatta
Nazariy savollar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq Tarixi 37 betNazariy savollar.
1 Tarmoqlanuvchi algoritmlar?
2 Tarmoqlanuvchi jarayonlarni dasturlashning necha xil usuli mavjud?
3 To‗liq shartli operatorining ta‘rifi va uning umumiy ko‗rinishi?
4 Qisqa shartli operatorining ta‘rifi va uning umumiy ko‗rinishi?
4
4
88
5 Sodda shartli operatorining ta‘rifi va uning umumiy ko‗rinishi?
6.Tarmoqlanish buyrug‗ida qachon qavs operatorlaridan foydalaniladi?
7. ?: operatorini va uning bajarilish tartibini tushuntiring.
8. Tarmoqlanish buyruqlaridan if va if-else ko‘rinishlarining bajarilish
tartibidagi farqlarni tushuntiring.
9. Ichma-ich joylashgan Tarmoqlanish buyruqlarining umumiy ko‘rinishini
yozib, bajarilish tartibini tushuntiring.
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlar
1.
Ikkita A va B butun tipli o‗zgaruvchilar berilgan. Agar ularning qiymatlari
o‗zaro teng bo‗lmasa, har bir o‗zgaruvchiga bu qiymatlar yig‗indisi ta‘minlansin,
agar o‗zaro teng bo‗lsa, o‗zgaruvchilarga 0 ta‘minlansin. A va B ning yangi
qiymatlari ekranga chiqarilsin.
2.
Uchta son berilgan. Ularning kichigini aniqlovchi dastur tuzilsin.
3.
Uchta son berilgan. Ularning o‗rtasidagi (ya‘ni kattasi va kichigi orasida
joylashgan) sonni aniqlovchi dastur tuzilsin.
4.
Uchta son berilgan. Ularning avval kichigini keyin kattasini ekranga
chiqaruvchi dastur tuzilsin.
5.
Uchta son berilgan. Shu sonlarning yig'indisi eng katta bo‗ladigan ikkitasini
ekranga chiqaradigan dastur tuzilsin.
6.
Uchta A, B va C haqiqiy tipli o‗zgaruvchilar berilgan. Agar ularning qiymatlari
o‗sish tartibida berilgan bo‗lsa, ularni ikkilantiring, aks holda har bir
o‗zgaruvchining qiymati qarama-qarshisiga o‗zgartirilsin. A, B va C larning yangi
qiymatlari ekranga chiqarilsin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish Vositalari

|
-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish Vositalari
|
bet | 187/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)2-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish Vositalari (2 soat seminar).
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning vositalari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
Darsning rejasi
|
|
Reja
Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning vositalari.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari -
o’qitishning vositalari
|
Dars turi
|
|
Ma’ruza, amaliy mashg`ulot, bahs-munozara.
|
Dars bosqichlari
dars taqsimoti
|
va
|
Tashkiliy qism
Yang mavzu bayoni
III.Mavzuni mustahkamlash
IV. Darsga yakun yasash
|
O`quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o`rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
|
| |
Web-sayt tushunchasi va shakli

|
Web-sayt tushunchasi va shakli
|
bet | 79/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Web-sayt tushunchasi va shakli. Inglizcha “site” (tarjimasi joy, joylashish) so’zining o’zbekcha talaffuzi. Umumjaxon o’rgimchak to’ri ma’lum axborotni topish mumkin bo’lgan va noyob URL manzillar bilan belgilangan virtual joy. Mazkur manzil Web-saytning bosh sahifasi manzilini ko’rsatadi. O’z navbatida, bosh sahifada Web-saytning boshqa sahifalari yoki boshqa saytlarga murojaatlari mavjud bo’ladi. Web-sayt sahifalari HTML, ASP, PHP, JSP, texnologiyalari yordamida yaratilib, matn, grafik, dastur kodi va boshqa ma’lumotlardan tashkil topgan bo’lishi mumkin. Web-saytni ochish uchun brouzer dasturidan foydalanib uning manzil maydoniga kerakli Web saytning manzili kiritiladi. Web-sayt shaxsiy, tijorat, axborot va boshqa ko’rinishlarda bo’lishi mumkin.
Web portal tushunchasi. Web portal (inglizcha “portal” – darvoza so’zidan olingan) - bu Internet foydalanuvchisiga turli interaktiv xizmatlarni (pochta, izlash, yangiliklar, forumlar va x.k) ko’rsatuvchi yirik Web-sayt. Portallar gorizontal (ko’p mavzularni qamrovchi) va vertikal (ma’lum mavzuga bag’ishlangan, masalan avtomobil portali, yangiliklar portali), xalqaro va mintaqaviy (masalan uznet yoki runetga tegishli bo’lgan), shuningdek ommaviy va korporativ bo’lishi mumkin.
Web saytlarning toifalari va vazifalari. Web saytlarning asosiy vazifasi shundan iboratki, ular biror faoliyat, voqea va xodisa yoki biror shaxsning Internetdagi imidjini yaratadi. Internet tarmog’ida mavjud bo’lgan saytlarni bir necha xil toifalarga ajratish mumkin:
Ta’lim saytlari. Bu turdagi saytlarga ta’lim muassasalari, ilmiy-tadqiqot muassasalari va masofaviy ta’lim saytlari kiradi, masalan: edu.uz, eduportal.uz
Reklama saytlari. Bu turdagi saytlarga asosan reklama agentliklari va reklamalarni joriy qilish saytlari kiradi.
Tijorat saytlari. Bu turdagi saytlarga internet do’konlar, internet to’lov tizimlari va internet konvertatsiya tizimlari saytlari kiradi, masalan: websum.uz, webmoney.ru, egold.com
Ko’ngilochar saytlar. Bu turdagi saytlarga kompyuter o’yinlariga, fotogalereyalarga, sayohat va turizmga, musiqa va kinonamoyishlarga bag’ishlangan saytlarni kiritish mumkin, masalan: mp3.uz, melody.uz, cinema.uz
Ijtimoiy tarmoqlar saytlari. Bu turdagi saytlarga tanishish, do’stlarni qidirish, anketalarni joylashtirish va o’zaro muloqot o’rnatishga bag’ishlangan saytlarni kiritish mumkin, masalan: sinfdosh.uz, id.uz, odnoklassniki.ru
Korxona va tashkilotlar saytlari. Bu turdagi saytlarga davlat korxonalari, xo’jalik va boshqaruv organlari saytlari kiritiladi.
|
| |
Bug'doy kenja turlarini etalonlar bo‘yicha aniqlash

o ‘rtasiga joylanadi, eshikcha yopiladi va uning rangini seksiyalardagi
namuna etalonlar bilan taqqoslanadi.
Yuqorida qayd etilganidek, don
ranggini kun yorug'ida yaxshi aniqlash mumkin.
Kuchli va qattiq donlarni DAST bo‘yicha ta’riflask
Kuchli
bug‘doy tarkibida ko‘p oqsil (quruq modda liisobiga 14%
dan kam
emas) miqdori, yuqori oynasimonligi bilan (60% dan kam emas), ko‘p
kleykovina mavjudligi 28% dan kam emas),
yaxshi egiluvchanligi
bilan ta ’riflanadi. Kuchsiz bug‘doyga kuchliligini qo‘shish bilan uning
non yopilish sifatlarini yaxshilash mumkin.
0 ‘rtacha kuchli bug‘doy o ‘rtacha miqdordagi oqsil (14% dan
kam), yomon oynasimonligi, kleykovinaning ozligi (25% dan kam
emas), kleykovinaning kam egiluvchanligi bilan ta’riflanadi. Bunday
bug‘doydan kuchli bug‘doy qo'shmasdan xam yaxshi
sifatli non olish
mumkin.
Kuchsiz bug‘doy aw algi guruhdan oz miqdordagi oqsil (11% dan
kam), yomon oynasimonlik (40% dan kam), oz miqdordagi
kleykovina (25% dan kam), past sifatli kleykovina (yomon
egaluvchan) bilan farq qiladi. Kuchsiz bug‘doydan
sifatsiz non
chiqadi. Yaxshi non yopish uchun bunday donlarga kuchli bug‘doy
qo‘sliish zarur.
Donlar DAST bo‘yicha quyidagi talabalarga javob berishi lozim:
O‘quv – uslubiy majmua - bet 74

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 74/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Dars bosqichlari
dars taqsimoti
|
va
|
Tashkiliy qism
Yang mavzu bayoni
III.Mavzuni mustahkamlash
IV. Darsga yakun yasash
|
O`quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o`rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
Kompyuterlararo axborot almashuv jarayoni
Kompyuterlarning o’zaro axborot almashish imkoniyatlarini beruvchi qurilmalar majmui kompyuter tarmoqlari deyiladi. Kompyuterlar o’rtasida axborot uzatish va qabul qilish, ularni o’zaro bog’lashga, ya’ni tarmoq hosil qilishga olib keladi. Tarmoqlar-
ni tashkil etish 3 turli usulda amalga oshiriladi:
Mahalliy (lokal) tarmoq,
Hududiy (territorial) tarmoq,
Milliy (xalqaro), global tarmoq
Ma’lumki, kompyuterlarda tashqi qurilmalari bilan bog’lanish uchun portlari mavjud. SHunday portlari orqali 2 va undan ortiq kompyuterni bog’lab tarmoq tashkil etiladi. Windows muhitida ishlayotgan ikkita kompyuterni biror kabel bilan bog’lab (portlariga parallel ravishda) birini asosiy (boshqaruvchi) hisoblab, ikinchisini unga tobe deb atash mumkin. Bunda axborot almashuv sekinroq bo’ladi.
Ikkidan ortiq kompyuterni bir-biriga ulab tarmoq hosil qilganda, tarmoq (setevaya) platasini har bir kompyuterga ulash zarur. Ularni ishlatish esa maxsus dasturiy va texnik vositalar orqali amalga oshiriladi. Bunday kompyuter tarmoqlarida boshqaruvchi kompyuter faylli server deb atalib, boshqalari esa ishchi stantsiyalar deyiladi. Bunday tarmoq mijozserverli tarmoq turi hisoblanadi. Bordiyu, maxsus serverli kompyuter bo’lmasa, bunday tarmoqni bir rangli(odnorangovaya set) tarmoq deb ataladi Bu holda Windows operatsion sistemasi ishchi stolida Setevoe okrujenie degan belgi yordamida har bir kompyuterga kirib, uning imkoniyatlaridan foydalanish mumkin. Bunday boshqaruv sistemali siyosat yoki sistemali qoidalar deb yuritiladi. SHu turdagi mahalliy tarmoqni boshqaruvchi shaxs – sistema administratori deyiladi.
|
| |
Qishloq xo'jaligi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

4. M am lakatim izda maydoni eng katta hudud.
5. D arrandachilik yaxshi rivojlangan.
6. Orol dengizi pasayishining ta’siri
eng kuchli
seziladigan hudud.
VII. XORAZM VILOYATI
1938- yil 15- yanvarda tashkil qilingan.
Maydoni
6,1 ming km 2, aholisi 1412,7 ming kishi,
viloyatda
10 tum an, 3 shahar, 7 shaharcha, 100 ta qishloq bor.
Tabiati.
Yer yuzasi pasttekisliklardan iborat. Iqlimi
keskin kontinental, qish mo‘tadil, sovuq (-5°C), yoz
issiq (+27,3°C), yillik yog'in miqdori 80 -9 0 mm.
Ichki
suvi Amudaryo va undan chiqarilgan kanallardan iborat.
Tuproqlarning katta qismi madaniylashgan.
A holisi. Viloyatda o'zbeklar 95%, qozoqlar 1,4%,
ruslar 1,2% va boshqa m illatlar yashaydi. Zichligi 1 km 2
maydonga 190,2 kishi. Shahar aholisi 24,9%.
S anoati. Yengil sanoat paxta tozalash zavodlari
(Hazorasp, Bog'ot, Xonqa,
Yangiariq, Xiva, Shovot,
Gurlan, Urganch), to'qim achilik (Pitnak), gilamchilik
(Xiva) korxonalaridan iborat.
Mahalliy tarmoq - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 75/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Mahalliy tarmoq bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan kompyuterlarda o’zaro axborot almashish imkonini beruvchi tarmoq hisoblanadi. Bunday tarmoqlarda axborot almashish aloqa kabellari, ba’zan telefon kanallari yoki radiokanal orqali amalga oshiriladi. Mahalliy tarmoqning asosiy vazifasi–barcha qurilmalardan va dasturlardan samarali foydalanish. Mahalliy tarmoqda kompyuterlarni programmalar boshqaradi.
Buning uchun barcha kompyuterlar bir-birini tushunish uchun bir «til»da muloqat qiladi. Bunday muloqot tilini tarmoq qaydnomasi(protokoli) deyiladi.
Tarmoq qaydnomasi. Tarmoqdagi barcha kompyuterlarda axborot almashuvi tarmoq qaydnomasi orqali amalga oshadi. Hozirgi kunda tarmoq qaydnomasining paketli turi keng qo’llanilmoqda. Bunda kompyuterlar almashadigan ma’lumotlar bloklarga ajratiladi (har bir blok go’yoki biror «konvert»ga solinadi-inkapsulyatsiya). Ulardan paket tashkil etiladi. Paket o’z ichiga ma’lumotlarni va xizmat (kimdan, kimga va undan keyin qaysi paket jo’natiladi va hokazo.) vazifasini o’tovchi axborotlarni oladi. Windows operatsion tizimida turli tarmoq qaydnomalari bilan ishlash imkoniyati mavjud. Buning uchun boshqaruv paketi oynasida «Set» belgisidan foydalaniladi:
Pusk Nastroyka Panel upravleniya Set Dobavit
Hududiy(mintaqaviy) tarmoq – biror tuman, viloyat yoki respublika miqyosidagi kompyuterlarni o’zida mujassamlashtirgan tarmoq.. Bunday tarmoqlarda bir nechta markazlashgan,ya’ni mahalliy tarmoqlarni birlashtirgan juda quvvatli serverlar mavjud bo’ladi va ushbu serverlar o’rtasidagi axborot aloqa kabeli, optik tolali yoki sun’iy yo’ldosh radioaloqa kanallari yordamida havo orqali uzatiladi.
Global tarmoq - dunyoning ixtiyoriy davlatidagi kompyuterlarni o’zida birlashtirish imkoniga ega bo’lgan tarmoq. Hattoki mahalliy tarmoqlarni bir-biri bilan bog’lasa (kommunikatsiya vositalari: telefon tarmoqlari, radiostantsiyalar, optik-tolali kabellar, kosmik sun’iy yo’ldoshlar, maxsus kabel vositalari) ham global tarmoq vujudga keladi. Bu tarmoq Internet deb yuritiladi. Bordiyu, ikki yoki undan ortiq tarmoqlar (turli qaydnomalar bilan ishlayotgan) kesishib qolinsa, u holda maxsus vazifani (buni shlyuz deb atash qabul qilingan) o’taydigan kompyuter kerak bo’lib qoladi. Bu kompyuter qaydnomalarni bir formatdan ikkinchisiga o’tkazishda shlyuz vazifasini o’taydi. Bir xil formatli qaydnomalar bilan ishlaydigan tarmoqlar kesishsa, bunday kompyuter ko’prik vositasini o’taydi.Demak, Internet o’z-o’zini shakllantiruvchi va boshqaruvchi murakkab tizim bo’lib, asosan uchta - texnik, dasturiy va axborotli tarkibiy qismlardan tashkil topgan.
SHuni qayd etish lozimki, shlyuz vazifasida ishlayotgan kompyuter faqat administratsiya ruxsati bilan ish yuritib, boshqa tashqi qaydnomalarni qabul qilmasa, u holda uni brandmauer vazifasida himoya qiladi.
Kompyuter tarmoqlari server(xizmatchi kompyuter), kontsentrator(HUB), axborot uzatish kabellari va modemdan tashkil topadi.
|
| |
Tabiiy sharoiti - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Tabiiy sharoiti. A sosan tekisliklardan iborat, m azkur
tekislik ikkiga bo‘linadi: A m udaryo deltasi va U styurt
platosi. Bundan tashqari yassi tog'liklar ham bor (Sulton
Uvays tog‘i), iqlimi keskin kontinental, yog‘in miqdori
200 mm. Ichki suvlari A m udaryo va undan chiqarilgan
kanallardan ham da Orol dengizi va Tuyam o'yin suv
omboridan iborat. Foydali qazilmalardantem ir rudasi
(Tiben buloq), tuz, gaz (Shoxpaxta va Quvonsh), qurilish
m ateriallari bor.
Aholisi. Asosan o‘zbeklar va qoraqalpoqlar yashaydi.
Xorazm da aholi zich, Q oraqalpog'istonda siyrak joy
lashgan. Shahar aholisi Q oraqalpog'istonda 48,5%, X o
razmda 24,9 % (1996-y).
Xo'jaligi. Asosiy qism ini qishloq xo'jaligi tash
kil qiladi. Sanoat korxonalarining asosiy qismi Q ora
qalpog'istonda joylashgan.
Sanoati. Yengil sanoat: paxta tozalash zavodlari
(Urganch, Xo'jayli, Xonqa, To'rtko'l, Beruniy, M ang'it),
Xiva gilam to'qish fabrikasi, N ukus to'qim achilik
kombinati.
Oziq-ovqat sanoati: sholi oqlash fabrikalari,
moy zavodlari (Xo'jayli, Q o'ng'irot, Chimboy, B eruniy
va boshqalar), Urganchdagi moy zavodi respublikadagi
eng yirik moy zavodlaridan biri hisoblanadi. Go'sht
kombinati (Xo'jayli), un kom binatlari (Beruniy, Q o'n
g'irot, Chimboy, To'rtko'l), m ashinasozlik sanoati remont
korxonalardan iborat (Nukus, Urganch, Taxiatosh,
Q o'ng'irot, Xo'jayli). X o'jaylida kema tuzatish korxonasi
bor. Energetika sanoati Taxiatosh IES va Tuyam o'yin
271
GES idan iborat. Q urilish xomashyosi sanoati. Temir-
beton konstruksiyalari zavodlari (Nukus, Urganch,
Taxiatosh, Do‘stlik), g ‘isht zavodlari (Beruniy, Xo‘jayli).
Qishloq xo‘jaligi. Asosiy tarm og‘i paxtachilik,
sholichlik va chorvachilik, qoramolchilik yaxshi rivoj
langan. Tuyachilik va qorako'lchilik ham rivojlangan.
D arrandachilik (nutriya, ondatra, norka, qora tulki)
xo'jaligi tashkil qilingan.
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar fanidan Lobarotoriya ishi-4

|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar fanidan Lobarotoriya ishi-4
|
Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #122502 |
Bog'liq 4-laboratoriya
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion
texnologiyalar va tizimlar fanidan
Lobarotoriya ishi-4
Toshkent – 2023 Vazifa:
Toshkent shahrida mavjud bo`lgan musiqa maktablari haqidagi ma’lumotlar bazasini tuzing.
Yechim:
1-rasm. MS Access dasturiga kirib yangi baza ochamiz.
2-rasm. Создание bo’limiga kirib, таблица ga bosamiz.
3-rasm. Кoнструктор bo'limidan таблица bo’limini nomini o’zgartirish mumkin. (4-rasm)
4-rasm
4-rasm. Kerakli ma’lumotlar shu tartibda yozib chiqdim.
5-rasm. Kerakli ma’lumotlarni saqlab oldim.
6-rasm. Musiqa maktablari baza jadvaliga 2 marta bosdim va ma’lumotlarim xammasi kelib chiqdi.
7-rasm. Ma’lumotlar yozib olindi
8- rasm. Berilgan ma’lumotlarni saxranit qilib olamiz.
|
| |
MAVZU: Turbo Paskal tilida massivlar bilan ishlash

|
MAVZU: Turbo Paskal tilida massivlar bilan ishlash
|
bet | 132/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar1 9-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: Turbo Paskal tilida massivlar bilan ishlash
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Turbo Paskal tilida massivlar bilan ishlash qoidalarini, massivlarni e’lon qilish, ularning turlari, yozilishi va ishlashini, ularni qo`llab dasturlar tuzishni o`rganish. Amaliy mashg’ulot natijasi : Turbo Paskal tilida massivlar bilan ishlash qoidalarini, massivlarni e’lon qilish, ularning turlari, yozilishi va ishlashini, ularni qo`llab dasturlar tuzishni o`rganish. Massivlardan foydalanib, hisoblash jarayonlarini dasturlash va ulardan amaliy masalalarga dastur tuzishda foydalanish malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish.
Mos variantidagi topshiriqni bajarish.
Nazariy ma’lumotlar:
Massiv - bu bir nom bilan bеlgilangan qiymatlar guruhi yoki jadvaldir. Massivning har bir elеmеnti massiv nomidan so’ng o’rta qavs ichiga olingan raqam va arifmеtik ifoda yozish bilan bеlgilanadi. Јavs ichidagi raqam massiv indеksini bеlgilaydi. Vеktorni bir o’lchovli massiv, matritsani ikki o’lchovli massiv dеb qarash mumkin. Bir o’lchovli massivda uning har bir elеmеnti o’zining joylashgan o’rin nomеri bilan aniqlanadi va nomеri qavs ichida indеks bilan yoziladi. Ikki o’lchovli massiv elеmеnti o’zi joylashgan satr va ustun nomеrlari yordamida aniqlanadi. Shu sabab ikki o’lchamli massiv elеmеnti ikkita indеks orqali yoziladi. Masalan: A[i,j] bu еrda i-satr nomеri j-ustun nomеrini bildiradi. Massivni e'lon qilish dasturning bosh qismida bеrilib, uning yozilishi umumiy holda quyidagicha bo’ladi:
:Array[o’lcham] of ;
Masalan: A,B:Array[1..100] of real; C,A1,D:Array[1..10,1,,15] of real;
Bu еrda A va B massivlari 100 tadan elеmеntga ega. C,A1,D1 massivlari esa 10x15=150 tadan elеmеntga ega. Massivlarni e'lon qilishdan maqsad massiv elеmеntlari uchun kompyutеr xotirasidan joy ajratishdir. Massiv elеmеntlari qiymatlarini kiritish uchun sikl opеratorlaridan foydalaniladi. Misol: For i:=1 to 10 do Read(A[i]);
Bu misolda A massivning 10 ta elеmеnti qiymatini ekrandan kеtma-kеt kiritish kеrak bo’ladi. Xuddi shunday massiv qiymatlarini ekranga chiqarish ham mumkin. For i:=1 to 10 do Write(A[i]); Dasturda massiv elеmеntlarini ishlatganda ularning indеksi e'lon qilingan chеgaradan chiqib kеtmasligi kеrak.
|
| |
II. Internetda ishlash asoslari (8 soat+1soat nazorat)

|
II. Internetda ishlash asoslari (8 soat+1soat nazorat)
|
bet | 186/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) II. Internetda ishlash asoslari (8 soat+1soat nazorat)
Mazmun:: Axborot texnologiyalari. Axborotli olam mummolari va Internet. Internetda ishlashni ta’minlovchi dasturlar haqida va dasturning imkoniyatlari. Internet Explorer dasturining vazifalari; Internet yordamida ma’lumotlarni olish usullari. Axborotlarni ximoyalash va antiviruslar haqida.
8-SINF
(Haftasiga 1 soatdan, jami 34 soat) 1. Zamonaviy kompyuterlar (7 soat)
Mazmun: Hisoblash texnikasi taraqqiyoti davrlari. EHM avlodlari. SHaxsiy kompyuter va uning asosiy qurilmalari. Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlar.
2. Dasturiy ta’minot (10 soat + 1 soat nazorat ishi)
Mazmun: Dasturiy ta’minot va uning turlari haqida tushuncha. Operatsion sistema va uning vazifalari. Fayl va kataloglar haqida tushuncha. Kompyuterning tashqi xotirasi turlari va xususiyatlari. Interfeys va uning turlari.
2. Elektron jadvallar (15 soat+ 1 soat nazorat ishi)
Mazmun: Elektron jadval va uning vazifalari. Elektron jadvalning elementlari. Formulalar bilan ishlash. Diagramma va grafiklarni hosil qilish. Ma’lumotlarni saralash.
Elektron jadvalda mantiqiy elementlarni qo’llash.
9 - sinf
(Haftasiga 2 soatdan, jami 68 soat, bundan 4 soati nazorat uchun)
Algoritmlash asoslari (10 soat+ 1 soat nazorat ishi)
Mazmun: Kompyuterda masala yechish bosqichlari. Model va uning ko’rinishlari.
Algoritm, uning xossalari, tasvirlash usullari, turlari.
Dasturlash (36 soat+ 2soat nazorat ishi) Mazmun: Dasturlash tillari va ularning vazifalari. Dasturlash tilining asosiy elementlari. Dasturlash tilining asosiy operatorlari. Miqdorlar. CHiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi dasturlar. SHakl yasovchi va fayllar bilan ishlash operatorlari. Qism dasturlar. 3. Web–sahifa (18 soat + 1 soat nazorat ishi)
Mazmun: HTML haqida tushuncha va Web–brauzerlar. Web–sahifaga matn
joylashtirish. Web–sahifaga jadval va ro’yxat joylashtirish. Web– sahifada gipermurojaat. Web– sahifaga rasm joylashtirish. Web–sahifada rasm yordamida o’tish. Boshqa Web–sahifalar bilan aloqa va tarkibiy Web–sahifalar. Web–sahifada formalar. Interaktiv Web–sahifa.
|
| |
Mustaqil bajarish uchun misollar

|
Mustaqil bajarish uchun misollar
|
bet | 131/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMustaqil bajarish uchun misollar:
c simvoli berilgan. Uning kodi chop etilsin.
n(32≤n≤126) butun soni berilgan. Kodi n ga teng bo‘lgan simvol chop etilsin.
c simvoli berilgan. c simvoldan (jadvalda) oldin va keyin joylashgan 2 ta simvol chop etilsin.
n (1≤n≤26) soni berilgan. Lotin alfavitidagi birinchi n ta bosh hartflar chop etilsin.
n (1≤n≤26) soni berilgan. Lotin alfavitidagi oxirgi n ta kichik hartflar chop etilsin.
Raqam yoki harfni aks ettiruvchi c simvol berilgan. Agar c raqam bo‘lsa, “raqam”, lotin harfi bo‘lsa “lat”, krill harfi bo‘lsa “rus” satri chop etilsin.
Bo‘sh bo‘lmagan satr berilgan. Uning birinchi va oxirgi simvollarining kodlari chop etilsin.
n(n>0) butun son va c simvol berilgan. c simvoldan tuzilgan n uzunlikka ega satr chiqarilsin.
n(n>0) juft soni va c1, c2, simvollar berilgan. c1 dan boshlab navbat bilan almashib keluvchi n uzunlikka ega c1 va c2 dan tuzilgan ketma-ketlik chop etilsin.
Satr berilgan. Uni joylashish o‘rniga nisbatan teskari tartibda chop etilsin.
Bo‘sh bo‘lmagan s satr berilgan. s satrda joylashgan simvollarning orasiga bittadan bo‘sh joy qo‘yib chop etilsin.
Bo‘sh bo‘lmagan s satr va n(n>0) butun soni berilgan. s satrdagi simvollar orasiga n tadan “*” qo`yib chop etilsin.
Satr berilgan. Unda joylashgan raqamlar soni hisoblansin.
Satr berilgan. Undagi lotin alfavitining bosh harflari soni hisoblansin.
Satr berilgan. Satrga kirmagan barcha lotin va rus harflarining soni hisoblansin.
Satr berilgan. Berilgan satrdagi barcha bosh harflar kichik harflarga aylantirilsin.
Satr berilgan. Berilgan satrdagi barcha kichik harflar bosh harflarga aylantirilsin.
Satr berilgan. Berilgan satrdagi barcha bosh harflar kichik harflarga, kichik harflar bosh harflarga aylantirilsin.
Butun musbat son berilgan. Bu sonni tasvirlovchi raqamlardan iborat simvollar chapdan o‘ngga qaragan tartibda chop etilsin.
Butun musbat son berilgan. Bu sonni tasvirlovchi raqamlardan iborat simvollar o‘ngdan chapga qaragan tartibda chop etilsin.
Butun musbat sonni tasvirlovchi satr berilgan. Bu sonning raqamlari yig‘indisi hisoblansin.
|
| |
Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish

|
Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish
|
bet | 81/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish.
ZiyoNET jamoat axborot ta’lim tarmog’i 2005 yil 28 sentyabrda O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning “O’zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog’ini tashkil etish to’g’risida”gi 2005 yil 28 sentyabrdagi qaroriga muvofiq tashkil topgan.
ZiyoNET tarmog’ining asosiy maqsadi ta’lim tizimida respublika yoshlari hamda ta’lim oluvchilarni bilim olish jarayonida axborot-kommunikatsiya xizmatlarini ko’rsatishdan iborat.
ZiyoNET portali. ZiyoNET axborot ta’lim tarmog’i yoshlarni, murabbiylarni, shuningdek aholining turli qatlamini kerakli axborot bilan ta’minlash, AT sohasida kerakli ma’lumotlarni berish, muloqat qilish va tajriba almashinishlari uchun zarur imkoniyatlarni yaratib berishni o’z zimmasiga oladi.
Foydalanuvchilar. ID.UZ tizimidan ro’yxatdan o’tgan foydalanuvchilarga ZiyoNet portali o’z imkoniyatlarini namoyon qilishlari uchun barcha sharoitlarni yaratib beradi.
Jumladan,
ZiyoNet portalining kutubxonasiga axborot – ta’limiy ma’lumotlarni joylashtirish;
uchinchi darajali «zn.uz» domenida sayt-satelitlarni yaratish;
ZiyoNET portalining yopiq bo’limlariga kirish va u yerdan ma’lumot olish; ZiyoNET axborot resurs tarmog’ining turli tanlovlarida qatnashish.
ZiyoNet tarmog’iga ulanish. Hukumat qaroriga muvofiq barcha ta’lim muassasalari (ulanish ob’ektlari) ZiyoNET axborot ta’limiy tarmog’i negizida birlashishlari kerak.
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vaziriligi, O’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim markazi, Xalq ta’limi vaziriligi va Davlat test markazi Web saytlari va ulardan foydalanish.
Ushbu ta’lim vazirliklari saytlari o’zlarida oliy ta’lim va uning faoliyati, oliy ta’lim muaasasalari, o’rta-maxsus kasb-hunar ta’limi va uning faoliyati, o’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim muassasalari, xalq ta’limi va uning faoliyati, respublika maktablari, ta’limning me’yoriy hujjatlari to’g’risidagi ma’lumotlarni mujassamlagan. Ta’lim muassasalari vazirliklari saytlari manzillari
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vaziriligi Web-sayti: www.edu.uz
O’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim markazi: www.markaz.uz
Xalq ta’limi vaziriligi Web sayti: www.eduportal.uz
Davlat test markazi Web sayti: www.dtm.uz
|
| |
-AMALIY MASHG’ULOT - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 97/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar4-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: Murakkab takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Murakkab takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash qoidalarini o’rganish
Amaliy mashg’ulot natijasi : Murakkab takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish algoritmini tuzish
Nazariy qism: Ba’zan, takrorlanuvchi algoritmlar bir nechta parametrlarga bog‘liq bo‘ladi. Odatda bunday algoritmlarni ichma-ich joylashgan algortmlar deb ataladi. Misol sifati berilgan ko’paytmalar yig‘indisini hisoblash masalasini qaraylik.
. Bu yig‘indi hisoblash uchun, i ning har bir qiymatida j bo‘yicha ko‘paytmani hisoblab, avval yig‘indi ustiga ketma-ket qo‘shib borish kerak bo‘ladi. Bu jarayon quyidagi blok–sxemada aks ettirilgan. Bu yerda i-tashqi sikl - yig‘indi uchun, j-esa ichki sikl-ko‘paytmani hosil qilish uchun foydalanilgan.
Topshiriqni bajarish namunasi
Masalaning qo’yilishi: ko’paytmalar yig’indisini hisoblash algoritmi tuzilsin.
Masalaning matematik modelini qurish:.
N–natural son (algoritm uchun boshlang’ich berilgan);
i, j – takrorlashlar hisobchilari;
P-oraliq ko’paytmalar;
S – Natija.
Masalani echish algoritmini tuzish:
Yozma shaklda ;
Blok-sxema shaklida (1-rasm).
Algoritm matni:
O’zgaruvchilarni kiritish(N);
S ning boshlang’ich qiymatini berish (S=0);
i ning boshlang’ich qiymatini berish (i=0);
P ning boshlang’ich qiymatini berish (P=0);
j ning boshlang’ich qiymatini berish (j=0);
Ichki sikl boshi
P ni ketma-ket (i+j)2 ifodaga ko’paytirish (P=P(i+j)2);
j ni qiymatini 1 ga oshirish (j=j+1);
j
Agar shart bajarilsa , sikl boshiga o’tish;
Aks holda Tashqi siklga chiqish (S=S+P);
I ni qiymatini 1 ga oshirish (i=i+1);
i
Agar shart bajarilsa , 4-qadamga o’tish;
Aks holda natijani olish(S);
Tamom.
|
| |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 91/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
AMALIY MATEMATIKA KAFEDRASI
ALGORITMLAR
FANI BO’YICHA
AMALIY MASHG’ULOTLAR
Tuzuvchi: Babaxodjaeva N.M.
TERMIZ – 2018
1-AMALIY MASHG’ULOT
1-MAVZU: Chiziqli hisoblash jarayonlarini algoritmlash
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Chiziqli hisoblash jarayonlarini algoritmlash qoidalarini o’rganish
Amaliy mashg’ulot natijasi : Chiziqli hisoblash jarayonlarini algoritmlash malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish algoritmini tuzish
Faqat ketma-ket bajariladigan amallardan tashkil topgan algoritmlarga-chiziqli algoritmlar deyiladi. Bunday algoritmni ifodalash uchun ketma-ketlik strukturasi ishlatiladi. Strukturada bajariladigan amal mos keluvchi shakl bilan ko‘rsatiladi.
Topshiriqni bajarish namunasi
Masalaning qo’yilishi: Uchburchak tomonlari berilgan. Uchburchak yuzasi, tashqi, ichki chizilgan aylana radiyuslari hisoblash algoritmi tuzilsin.
Masalaning matematik modelini qurish: 1-rasm.
a,b,c – uchburchak tomonlari (algoritm uchun boshlang’ich berilganlar);
P=(a+b+c)/2 – Uchburchak yarim perimetri;
- Uchburchak yuzasi;
r=2S/(a+b+c) – Uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusi;
R=abc/(4S) – Uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusi;
S,r,R – Natija.
|
| |
Masalani echish algoritmini tuzish

|
Masalani echish algoritmini tuzish
|
bet | 92/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMasalani echish algoritmini tuzish:
Yozma shaklda ;
Blok-sxema shaklida(1-rasm).
A lgoritm matni:
O’zgaruvchilarni kiritish(a,b,c);
Uchburchak yarim perimetrini hisoblash (P=(a+b+c)/2);
Uchburchak yuzasini hisoblash ( ;
Uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini hisoblash (r=2S/(a+b+c));
Uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini hisoblash(R=abc/(4S));
Natijani olish (S,r,R).
Tamom.
Nazorat savollari:
Algoritm deb nimaga aytiladi?
Qachon algoritmik tuzilma chiziqli deb ataladi?
Blok-cxema deb nimaga aytiladi?
Blok-cxema qanday elementlardan tashkil topadi?
Chiziqli jarayon deb nimaga aytiladi?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
Faronov V.V. Turbo Paskal 7.0. Uchеbnoе posobiе. M.: Nolidj., 2002g.
Aripov M., Xaydarov A. Informatika asoslari T. “O`qituvchi” 2002y.
Holmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika,dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y.
Mustaqil bajarish uchun variantlar:
Kvadratning tomoni a berilganda, uning yuzasi s hisoblansin.
Tomonlari a va b bo'lgan to'g'ri to'rtburchak berilgan, uning yuzasi s va perimetri p hisoblansin
Aylana diametri dberilgan, uning uzunligi l hisoblansin. Bu yerda pi =3,14.
Kub qirrasining uzunligi a berilgan yuzasi s hisoblansin.
To'g'ri to'rtburchak shaklidagi parallelopipedning qirralari a, b, c berilgan. Uning hajmi v va sirtining yuzi s lar hisoblansin
Berilgan r radiusga ko'ra doira ay hisoblansin.
Ikkita a va b sonlar berilgan. Ularning o'rta arifmetigi hisoblansin.
Ikkita manfiy bo'lmagan a va b sonlar berilgan. Ularning o'rta geometrigi hisoblansin.
Ikkita nolga teng bo'lmagan a va b sonlari berilgan. Ularning yig'indisi, ayirmasi, ko'paytmasi va bo'linmasi hisoblansin
Ikkita nolga teng bo'lmagan sonlar berilgan. Ularning yig'indisi, ayirmasi, ko'paytmasi va ularning bo'linmasining moduli hisoblansin
To'g'ri burchakli uchburchakning a va b katetlari berilgan.Uning gipotenuzasi c hamda perimetri p hisoblansin.
Radiuslari r1 va r2 bo'lgan (r1>r2) hamda markazlari umumiy 2 ta doira berilgan. Birinchi doiraning yuzi s1, ikkinchi doiraning yuzi s2 hamda tashqi doiraning ichida va ichki doiraning tashqarisida joylashgan yuza s3 (s3=s1-s2) hisoblansin
Doiraning aylana uzunligi l berilgan. Uning radiusi r va yuzi s hisoblansin.
Doiraning yuzi s berilgan. Uning diametri d va aylana uzunligi l hisoblansin
Sonlar o'qida berilgan X1 va X2 nuqtalar orasidagi masofa (X2-X1) hisoblansin
Sonlar o'qida A, B, C nuqtalar berilgan.(Bu yerda C nuqta A va B nuqtalar orasida yotadi deb hisoblanadi) AC va BC kesmalar uzunliklari hamda ularning ko'paytmasi hisoblansin.
Sonlar o'qida A,B,C nuqtalar berilgan. AC va BC kesmalar uzunligi va ularning yig'indisi hisoblansin.
2-AMALIY MASHG’ULOT
|
| |