nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
elektron hujjatlarni saqlash

elektron hujjatlarni saqlash
tizimi kompyuterning tashqi
xotirasida hujjatlarning samarali saqlanishi va dolzarbligini ham-
da ularni samarali qidirish va murojaat qilishning maxfiyligini
ta’minlashi kerak. haqiqatan ham, ma’lumotlarni kompyuterda
saqlash qog‘ozdagidan birmuncha qulaydir: istalgan kerakli sonda
260
261
chop etish mumkin. Axborotni disketaga yozib olib, istalgan shahar
va mamlakatga olib borish yoki yuborish mumkin.
Axborotni, shu jumladan, elektron hujjatlarni tashqi xotirada
saqlanadigan joy
ma’lumotlar bazasi
deb ataladi. Ma’lumotlar ba-
zalarini yaratish va ularga xizmat ko‘rsatishni tashkil etish hamda
dasturiy ta’minoti «ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimi» nomi
ostida birlashtirilgan dasturiy mahsulotlarning alohida vazifasidir.
Bu guruhning hozirda eng ommabop dasturiy vositalari qatoriga
D Basic, Clipper, Paradox, Approach, Oracle, FoxPro, Access va
boshqalar kiradi.
elektron hujjatlar bilan ishlash
da
quyidagilarga e’tibor berish
kerak:
– elektron hujjatlar bilan ishlashni tashkil etish;
– hujjatlarning ijro etilishini nazorat qilish;
– hujjatlarni chop etish va ko‘paytirish;
– hujjatlarni elektron tarqatish.
Eng avvalo, hujjatlarni boshqarishning yuqorida aytilgan jara-
yonini qisman yoki to‘liq amalga oshiruvchi universal integrallash-
gan dasturli tizimlardan foydalanilmoqda. hozirgi kunda ko‘proq
Microsoft Office
dasturiy vositalari orqali ishlar amalga oshiril-
moq da. Ularning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
– kirayotgan va chiqayotgan ma’lumotlarni ishlab chiqish;
– elektron hujjatlarni yaratish va tahrir qilish;
– ma’lumotlarni to‘plash va tahlil qilish (misol uchun hisobotni)
va natijalarini grafiklar, diagrammalar va boshqa ko‘rinishlarda
ko‘rgazmali tasvirlash;
– elektron hujjatlarni ma’lumotlar bazalarida qulay topiladigan
va murojaat qilinadigan tarzda saqlash;
– elektron hujjatlarni elektron pochta va faksimil aloqa bo‘yicha
marshrutlash va jo‘natish;
– elektron kotib vazifalari va hujjatlar o‘tishi boshqaruvini
markazlashtirish ( dispetcherlash);
– elektron hujjatlarni qulay formatlash, chop etish va boshqalar.
|
perfokartali kartotekalar

260
261
Bu keng tarqalgan va samarali mikrofilmlashtirilgan hujjatlarni
saqlash tizimlari yordamida ma’lumot qidiruv ishlarini samarali
yo‘lga qo‘yish imkonini beradi.
14. 4. eLeKtrOn hujjatLarni
Yaratish va saqLash
Axborot-kutubxonalarda elektron hujjatlar bilan ishlash muhim
ahamiyatga ega. Elektron hujjatlarni yaratish, saqlash va jo‘natish
kabi ishlarni amalga oshirishda kompyuter texnologiyasi yaqin-
dan yordam beradi. Oddiy hujjatlarni ham kompyuterda qullay va
yuqori samarali servisini ta’minlovchi dastur vositalardan keng
foydalangan holda bevosita yaratish samaraliroqdir. Buning ustiga,
bu servis keyinchalik ko‘paytirish uchun mo‘ljallangan murakkab,
yuqori badiiy saviyali hujjatlarni yaratishda muhim o‘rin tutadi.
Bunday murakkab hujjatlarni yaratish quyidagi jarayonlarni ba-
jarishni talab etadi: matnni terish, tahrir qilish, tuzatish, rasmlarni
tayyorlash, betlarni maketlash va sahifalash, chop etish.
Ko‘pincha hujjatlar uchun materiallarning bevosita manbasi
bo‘lib tasvirlarni skanerlash tizimlari, fakslar, elektron pochta,
elektron jadval, grafiklar, chizmalar xizmat qiladi. Hujjatni yara-
tishning hamma jarayonlarini skaner va muammoga yo‘naltirilgan
amaliy dasturlar paketi to‘plami (ADP) bilan, birinchi navbatda,
matnli tahrirlash dasturi yoki stol usti nashriyot tizimi bilan jihoz-
langan ShEhMda samarali bajarish mumkin. Skaner hujjat uchun
alohida tayyorlangan lavhalar: rasmlar, fotografiyalar, sxemalar,
muhr, imzo va boshqalarni kiritish uchun ishlatilishi mumkin.
B10.5.R CD/DVD Drives - Future Requirements

|
B10.5.R CD/DVD Drives - Future Requirements
|
bet | 164/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
See B10.1.R.
All general requirements in B1.0 are included by reference.
All bus-specific requirements in B2.0 are included by reference.
All general storage requirements in B10.1 are included by reference.
All ATA/ATAPI device-specific requirements in B10.2 are included by reference.
All SCSI device-specific requirements in B10.3 are included by reference.
http://www.microsoft.com/hwdev/archive/storage/RSM.asp
Note: This is a general reference, not a requirement.
|
| |
aylanuvchi kartotekalar - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

258
259
ay lanuvchi kartotekalar ba’zida avtomatlashtirilgan qidirish me-
xanizmlari bilan jihozlanadi.
Avtomatlashtirilgan kartotekalar jumlasiga elevatorli va rotorli
kartotekalar kiradi.
elevatorli kartotekalar.
Elevatorli kartoteka operatorning ish
joyiga rolikli zanjirga osilgan kartali yoki boshqa hujjatli tarnov-
larni (yashiklarni) avtomatik uzatishni tashkil qiladigan qurilmadir.
Tarnovlarni uzatish boshqarish pultidan teriladigan ish joyi manzi-
liga (kodiga, identifikatoriga) mos ravishda amalga oshiriladi. Ele-
vatorli kartochkalar
sig‘imi katta – 500 mingtagacha kartochkani
joylashtirishga mo‘ljallangan.
rotorli kartotekalar
hujjatlar uchun tarnovli aylanma tok-
cha – seksiyalarga egadir. Ular aylanadigan barabanli kartoteka-
larni eslatadi, lekin avtomatik boshqarish pultida terilgan manzil
bo‘yicha foydalanuvchiga kerakli tarnov olib kelinadi. Rotorli
kartotekalar ning sig‘imi kartochkalarning shakli bilan aniqlanadi
va 10–75 ming donani tashkil etadi.
fr «apple» Macintosh seriyasining ish faoliyati

114
115
hisobot ishlarida muhim ahamiyatga ega. Chunki har kuni ax-
borot materiallarini ko‘paytirib, hisoblab chiqishda rizograf muhim
ahamiyat kasb etadi.
Rizograf oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlari ishlarini osonlash-
tirishda ham yordam berishi mumkin. Rizograf oliygohlarda o‘quv
adabiyotlari bilan ta’minlashga xizmat qila oladi. O‘quv yurtlarida
yetishmaydigan ma’ruza, darslik kitob, lug‘at va boshqa o‘quv
qo‘llanmalari tayyorlashda qo‘l keladi.
Yuqori sifatli ishlab chiarishda rizograf har qanday talabni
qondira oladi. Bu ko‘p miqdorda sifatli nusxa olish uchun qulay
apparat hisoblanadi.
rizOGrafiYa - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

112
113
paydo bo‘lib qolgan edi. Shu bo‘shliqni rezograf to‘ldirdi. Chunki
kseroks uchun bu juda katta tipografik yuklama bo‘lib, xarajatlar
masalasida ancha qimmatga tushib ketar edi. Rizograf esa har ji-
hatdan qulay vositadir.
rizografning ishlatilishi. Rizografda ishlash juda oson bo‘lib,
sof nusxa skanerga joylashtiriladi va «Start» tugmachasi bosiladi.
17 soniyadan so‘ng ilk nazorat nusxasi olinadi. Kerakli nusxani
chiqarish uchun 1 daqiqada 60–130 tagacha nusxa olish mumkin.
Qog‘oz aylanma bosma baraban orasidan o‘tadi. Uning ichiga
o‘lchagich asbob o‘rnatilgan bo‘lib, ular bo‘yoq bir me’yorda ish-
latilishini ta’minlaydi. Bo‘yoq teshikchalar orasidan siqib chiqa-
riladi va qog‘ozga tushiriladi. Bosma rangli baraban almashishi
bilan u ham baravar almashadi. Rizografning ishonchli mexanizmi
nusxalarni vaqti-vaqti bilan g‘ijim qilmasdan chiqarib berishga
moslashtirilgan. Mana shu qurilma tufayli, unda ishlayotgan odam
charchamaydi.
Bo‘yoqni ham «RISO» firmasi ishlab chiqaradi. Bu firmaning
ishlab chiqargan mahsuloti oliy sifatga ega. 1000 varaqdan iborat
nusxa tayyorlash uchun 8 daqiqa kifoya. Rizograf 1 ta asl nusxadan
16 000 ta nusxa tayyorlaydi. Bitta bo‘yoq idishi 25 000 nusxaga
yetadi. FRIGR rizografida A4 formatidagi 28 000 nusxa chiqarish
mumkin.
1986- yilda «RISO» kompaniyasi 1 «00720 «Digital» rizografi-
ni ishlab chiqardi. FR uning 6- avlodi bo‘lib, u har tomonlama ta-
komillashtirilgan.
Bu apparatning avvalam bor ustki qismi sifatli bo‘lib, ovoz yu-
tuvchi qoplama bilan ta’minlangan. Rizograf ishni tovushsiz baja-
radi.
bOsMa usuLLar va uLarninG turLari

108
109
nadi. Bo‘yoq silindr bilan valik orasida tarqaladi. Qog‘ozga
trafaret
va bosma valik orasidan o‘tganda nusxa tushadi.
To‘rsimon yoki to‘rsimon rotatorning eng ko‘p
taralgan turi ikki
silindrli, stol ustida joylashtirilgan rotatordir.
hozirgi rotatorlarda qog‘oz uzatish va bo‘yoq chiqarish avto-
matik usulda bajariladi. Ko‘paytirilayotgan nusxani sanaydigan hi-
soblagich, nusxa adadini belgilaydigan apparat va boshqalar bor.
hozirgi paytda to‘rsimon rotatorning PC–A4 markasi ishlatil-
moqda. Bu marka o‘z xususiyati bilan xalqaro standartli marka-
larga yaqindir.
Axborot-kutubxona
va axborot markazlarida, asosan, AQSh,
Angliya va Yaponiyadan keltirilayotgan rotatorlar keng miqyos-
da ishlatiladi. Trafaretli bosma usuli bilan kutubxona va axborot-
resurs markazlarida adadi 1000–2000 tagacha bo‘lgan hujjatlarni
ko‘paytirish mumkin. Bu usulda ko‘paytirishning
afzalligi shun-
daki, tayyorlangan formaning oddiyligi va bosish asboblarining
kichik gabaritligidadir. Bu rotatorda Iskra–1 va Iskra–2 elektro-
plyonkalari ishlatiladi.
Raqamli elektrografik nusxa ko‘chirish (raqamli nusxa

106
107
– fonni yo‘qotish rejimida nusxa ko‘chirish – bu rejim gazeta,
eski hujjatlar va kitoblarga o‘xshagan past sifatli asl nusxalardan
nusxa ko‘chirishda paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan kulrang fonni
chiqarib tashlash imkonini beradi. Tasvirni 180° gacha burish va
tasvirni 90° ga avtomatik burishni, xususan, hujjatning asl nusxasi
va nusxani tashuvchi qog‘ozning o‘zaro noto‘g‘ri oriyentatsiyasida
bunday burishni dasturlashtirish;
– nusxalarni elektron tanlash, saralash va kerakli adadda chop
etish hamda bir varaq qog‘ozda berilgan tartibda 10 tagacha va un-
dan ortiq turli hujjatlarning kichiklashtirilgan nusxalarini joylashti-
rish uchun asl nusxalarni kombinatsiyalashni bajarish;
– ham standart, ham foydalanuvchi tomonidan berilgan shtamp-
larni va logotiplarni avtomatik tushirish, sanani avtomatik qo‘yish,
betlarni avtomatik raqamlash va boshqa ko‘pgina amallarni baja-
rish.
Apparatning juda oddiy sozlanishi va yuqorida aytilgan hamma
servis imkoniyatlarni amalga oshirishda boshqarishning yengilligi-
ni ta’kidlab o‘tish kerak.
nusxa KO‘chiradiGan va O‘qib nusxa

106
107
cham dagisini ko‘chirishi bilan ajralib turadi. Bu apparatlarning
markirovkasi ikki harfdan – EN asliy va nusxaning o‘lchamini bil-
di radigan raqamdan iborat bo‘ladi. Masalan, EN–11K1, EN–12 K1.
O‘qib nusxa ko‘chiradigan elektrofotografik apparatlar.
Keyingi paytda mikrofilmga oladigan
apparatlar tez rivojlanib
ketdi. Binobarin, mikroplyonkaga
axborot yozib olish, ulardan ax-
borot-kutubxona ishlarida keng foydalanish kengaymoqda.
Pefaratsion hisoblash mashinasi bilan bir qatorda mikrofilmga
olish,
axborotni qayta ishlab, uni iste’molchiga yetkazib berishda
bu tipdagi apparatlar qulay texnika vositasi hisoblanadi. Mikro-
filmga olingan axborotni ko‘chirish va o‘qitish, shuningdek, tanlab
olingan kadrlarning nusxasini olish uchun o‘qib nusxa ko‘chiradi-
gan apparatdan foydalaniladi.
Bu apparatlar ikki qismdan iborat:
– apparatning o‘qiydigan qismi;
– elektrofotografik nusxa ko‘chirish qismi.
Axborot markazlari va ilmiy-texnika kutubxonalarida o‘qib
nusxa ko‘chiruvchi apparatning 3 tipdagi elektrofotografik mashin-
kalari – EP, ER, EN ishlatiladi. Kattalashtirilgan pozitiv nusxa-
ni elektrofotografik usul bilan pozitiv
hamda negativ mikrofoto
nusxadan tayyorlash mumkin.
Bunday apparatning «Pozitiv-pozitiv» sxemasi bo‘yicha nusxa
ko‘chirishda ko‘chiriladigan asliy nusxa ma’lum vaqt nur ostida
qoldirilib, u yarimo‘tkazgichli foto qatlamga o‘tkazish yo‘li
bilan
olib boriladi. Negativ mikrofilmlardan «negativ-pozitiv» sxemasi
bo‘yicha nusxa ko‘chirish esa o‘ziga xos xususiyatga ega. Ma’lum-
ki, pozitiv mikronusxa tayyorlashda nur ostida oldirilgan nusxa
ikki foto kimyoviy jarayonda ishlanadi:
a)
negativ olish jarayonida;
b) pozitiv olish jarayonida.
Ma’lumki, negativli uslubda nusxa ko‘chirish va uni tayyorlash
arzon va qulaydir.
axbOrOt-KutubxOna KOnveYerLari

250
251
ishlab chiqarilmoqda. Ko‘p burchakligi jihatidan 100 mm li keng-
likdagi lentalardan ko‘proq foydalaniladi. Lentalarning uzunligi
25–400 mm gacha bo‘ladi. hozirgi kunda axborot-kutubxonalarda
ko‘proq 400–500 mm kenglikdagi lentalar ishlatiladi.
Axborot-kutubxonalarda adabiyotlarni kitob saqlash fondidan
kitob berish punktiga yoki orqaga qaytarishda «TL–3» tipidagi len-
tali konveyerlar ishlatiladi (uzunligi 40 m). Lentali konveyerlar-
ning suriladigan va ko‘chiriladigan konstruksiyali turlari ham
ishlab chiqarilmoqda. Bunday tipdagi konveyerlar boshqalaridan
ixchamligi, yengilligi, suriladigan va ko‘tariladigan xususiyatla-
riga ko‘ra
farq qiladi. Suriladigan va ko‘chiriladigan konveyerlarda
lentalar qiya joylashtirilishi bilan birga, yuklarning transportlanishi
gorizontal holatda ham amalga oshirishi mumkin.
So‘nggi yillarda ko‘chiriladigan konveyerlarning bir yoki ikki
seksiyali turi ham ishlab chiqarilmoqda. Bunday konstruksiyali
konveyerlarga (transportyor) «TPT–2» turi kiradi. Konveyer yuk-
larni qiya yoki gorizontal holatda transportlashi mumkin.
Axborot-kutubxonalarda transportyordan, asosan, kutubxonaga
keltirlgan adabiyotlarni tushirib olishda ishlatiladi. Transportyor-
ning umumiy uzunligi 3950 mm, lentaning eni 400 mm. Bir soatda
2000 quti kitobni ko‘tarishi mumkin. Transportyorda 4 ta aylanuv-
chi g‘ildiraklar mavjud.
patronsiz pnevmatik pochta

254
255
Kamchiligi:
1) qoida bo‘yicha har bir blankani e’tibor bilan o‘rash zarur;
2) blankalarni yaxshi navli qog‘ozlardan tayyorlash kerak;
3) bir vaqtda faqat bittagina blankani yuborishga imkon bor.
har bir axborot-kutubxonada adabiyotlarni transportlash yoki
adabiyotlarga berilgan blank-buyurtma qog‘ozlarini transportlash
uchun transport vositalarining turli xillari tanlab olinadi. Ana shun-
day transport vositalari axborot-kutubxonalaridagi konkret sharoit-
lar bo‘yicha tanlanadi, ya’ni qavat va yaruslarning soniga qarab:
– yuk ortish;
– kitob saqlash fondidan kitob berish va qabul qilish punktlari-
ning uzoqligi;
– kitoblarga berilgan blank-buyurtmalar va adabiyotlarni tanlash
uchun kitob berish, qabul qilish va kitob saqlash fondlari punkti
soni mo‘ljallanadi;
– undan tashqari, axborot-kutubxonalar transport vositalarini
tanlab olish vaqtida ularning shovqinsiz ishlash xususiyatiga ham
e’tibor qaratiladi. Ular sanitariya va gigiyena jihatidan talabga ja-
vob berishi zarur. Axborot-kutubxonalar texnika xavfsizligi qoi-
dalari va yong‘inga qarshi umumiy qonun-qoidalarga ham javob
berishi lozim.
5. axbOrOt-KutubxOnaLarda

252
253
ishlash tezligi kam. Chunki yuborilgan bitta patron to qabul punk-
tiga yetib kelgunicha, ikkinchi patron jo‘natilmaydi. Uni faqatgina
birinchi patron yetib borganidagina jo‘natish mumkin, xolos.
Bu qurilmada patron, asosan, markaziy stansiyasi orqali jo‘nati-
lishi mumkin. Markaziy jo‘natish stansiyasi bilan qurilmada alo-
hida qabul qilish, jo‘natish stansiyalari aro aloqa markazi qabul qi-
lish-bo‘lish punktlari orqali amalga oshiriladi. har bir stansiyadan
yuborilayotgan patronga stansiya raqamlari qo‘yiladi. Markaziy
stansiya xodimi patronni olib o‘zidagi raqamni belgilab, boshqa
stansiyaga jo‘natadi.
Bunday pnevmatik pochtalarda ish jarayoni saralovchi qo‘l
mehnatiga asoslanadi. Kamchiligi: patroni o‘rnatilgan ikki qator-
li ish joyidan aylantirish imkoniga ega bo‘lmaydi. Bunday quril-
ma barcha stansiyalarni o‘zaro bir-biri bilan bog‘lab turish uchun
xizmat qiladi. har bir punkt oldida ko‘rsatkich (strelka) bo‘lib,
ko‘rsatkich patronni qabul qilish punktiga yo‘naltirishni belgilov-
chi bo‘lishi shart. Patron harakati avtomatik ravishda klavishni bo-
sish orqali amalga oshiriladi. Klavish orqali boshqarishda jo‘natish
punktida klavish bosiladi, ya’ni kerakli qabul qilish punktining
buyrug‘i bilan yangi patron qabul qilinadi.
sKanerLash va raqaMLashtirish

116
117
raqamli fotoapparat. Bu qurilma biz
59- rasm. n fujifilm
finepix s1500.
odatlanib qolgan oddiy fotoapparatga
o‘xshab ketadi, farqi shundaki, raqamli
fotoapparat bilan olingan tasvirlar raqamli
axborot shaklida bo‘lib, ularga kompyuter
yordamida ishlov berish mumkin. Raqamli
fotoapparat bilan olingan tasvirlar elektron
tashuvchilarga yoziladi va ulardan ekranda
tasvirlash yoki ishlov berishda foydalanila-
di. Raqamli fotoapparatdan rasmlarga, qo‘l-
yozmalarga, bosma matnlarga va boshqalar-
ga kompyuterda ishlov berish, ularni aloqa
60- rasm. «Olympus»
eLeKtrOn hisObLash MashinaLari

126
127
– 6- va undan keyingi avlod: ommaviy parallelizmli va «neyron»
strukturali optoelektron EhM – neyronli biologik tizimlarning arxi-
tekturasini modellashtiruvchi ko‘p sonli (o‘n minglab) murak kab
bo‘lmagan mikroprotsessorlarning taqsimlangan tarmoqli EhM.
har bir keyingi avlod EhM o‘zidan oldingisiga nisbatan jiddiy
yaxshilangan tavsiflarga egadir. EHM va barcha xotirada saqlash
qurilmalarining unumdorligi, odatda, bir tartibdan yuqoriroq ortadi.
O‘lchamlari va funksional imkoniyatlari bo‘yicha EhMlar-
ni quyidagicha bo‘lishi mumkin: o‘ta katta (super EhM), katta,
kichik, o‘ta kichik (mikro EhM).
Aytib o‘tilgan sinflar bo‘yicha zamonaviy EHMlarining ba’zi
tav siflari quyidagi jadvalda ko‘rsatilgan.
Faol tinglash malakasi - Pedagogik konfliktologiya f. M. Qo ‘ chqarova pedagogik

176
soxta xushomaddan o‘zini tiyish, piching va istehzodan mutlaqo
foydalanmaslik,
birovni kamsitmaslik, o‘zini katta olmaslik
kabilar ana shunday tartib-qoidalardan hisoblanadi.
L.Feyerbax “Insonni bilish uchun uni sevish kerak” deb
aytgan. Agar opponentingiz sizga qo‘pol muomala qilsa ham, siz
uning qo‘polliklariga bosiqlik va hurmat bilan munosabat bildir-
sangiz, uning o‘zi uyalib qoladi, chunki hech kimsa o‘zining qal-
bida “men - madaniyatsizman”
deb tan olgisi kelmaydi, hamma
“yaxshi odam” bo‘lishga intiladi. Siz bilan gaplashayotgan, o‘z
dardu hasratini aytayotgan odamdan yuzingizni teskari qilib, bee’ti-
bor, esnab, yuzingizni boshqa tomonga burib gaplashsangiz, bu
odamni inson va do‘st sifatida o‘zingizdan uzoqlashtirgan bo‘lasiz.
Ba’zan odamga uning so‘zlarini eshitganingizning o‘zi kifoya
qiladi. Siz uning so‘zlarini diqqat bilan eshitganingizning o‘zi
uning qalbidagi barcha gina va qudratlarni yuvib ketadi. Oradagi
mavjud emotsional tanglik holati yo‘qotiladi.
Birovni eshitish -
juda muhim fazilat va zarur hislatdir. Birovni eshita olish qobili-
yati - insonning komil shakllanganlik belgisidir. Chunki egoist
odamlargina faqat o‘ziga quloq soladi. Boshqa, sizga qarama-
qarshi bo‘lgan tomonning fikrini, uning gaplarini bo‘lmasdan va
baholamasdan, shuningdek, uning so‘zlaridan ayb qidirmasdan,
uni tahqirlamasdan diqqat
bilan eshitish va tinglash, o‘zingizni
uning o‘rniga qo‘yib ko‘rishga harakat qilish konflikt yechimini
topish tartiblaridan hisoblanadi. D.I.Pisarev bu haqida shunday
degan: “Birovni tushunmoq uchun o‘zingni uning o‘rniga qo‘yib
ko‘rmog‘ingiz, uning sevinchi va dardini his qilmog‘ingiz lozim”.
Ikki tomonning suhbati va muloqoti konfliktli vaziyatlarda
birdaniga va o‘zicha yuzaga kelmaydi. Muzokara olib borish ikki
tomondan ham muloqotga tayyorlikni talab etadi. Muloqot
jarayoni ham birdaniga tinch va osuda kechmaydi.
Bunga harakat
qilmoq va yuqoridagi talablarni bajarishga moyiillik darkor
bo‘ladi. Shu bois, lozim bo‘lgan o‘rinlarda, o‘zingizning nohaq
ekanligingizni tan olishga tayyor bo‘lish kerak. Chunki konflikt
yechimi ayyorlikni ko‘tarmaydi, uning
muhim qonuniyatlaridan
biri – samimiy bo‘lishlikdir.
Gektografik bosma usullar

110
111
ma’lum haroratda qizdirilgan qog‘ozga tekkazilgach, qatlamdan
ajralib chiqqan erituvchi modda rasm tushirilgan yeridagi bo‘yoqni
kuydiradi. Natijada nusxaga xuddi shunday rangdagi bo‘yoq o‘tadi.
Qog‘ozni qizdirish uchun esa infraqizil lampa ishlatiladi.
Ixtirochi G. Risterfeld gektografiyada magnitografik bos-
ma prinsipini qo‘llashni taklif etdi. Bu prinsipga muvofiq, forma
tayyorlash uchun maxsus nusxa ko‘chiruvchi qog‘oz ishlatiladi.
Formada qog‘ozga rasmni ko‘chirish uchun bo‘yoq elementi o‘rni-
ga rangli magnitli kukundan foydalaniladi. Gektografik bosma
formalari materiali sifatida gektofafik nusxa ko‘chiruvchi qog‘oz,
fotografik qog‘oz, kalka va yaltiroq plyonkalar, gektografik qalam,
gektografik siyoh va termografik nusxa ko‘chiruvchi qog‘oz ishla-
tiladi.
6. 5. nusxa KO‘chirish va nusxa
Shaxsga emas, muammoga hujum qilish

174
o‘zaro muomala qilishga majbur etadi, konflikt yechimidan so‘ng
ular o‘zini erkin, majburiyatlarsiz his qilaveradi.
Ko‘rib
chiqilgan mana shu vaziyatda, ko‘pchilik, o‘zining
emotsional holatini ma’lum tartibda ushlashga, o‘zini kontrol,
ya’ni nazorat qilishga harakat qiladi. Chunki, ziddiyatda to‘q-
nashgan odamlar ularga tanish emas. Bu esa bir narsani ko‘r-
satadi. Nizo kelib chiqqan vaziyatdagi odamlar qanchalik bizga
yaqin bo‘lsa, biz shunchalik o‘zimizni tabiiy ushlaymiz,
buning
natijasida esa bizning hissiyotlarimiz ochiqchasiga bayon qilina-
veradi. Biz o‘z hissiyotlarimizga erk beramiz hamda buni oddiy
hol deb bilamiz. Chunki oldimizda turgan odamlar bizga yaqin
odamlar. Ular bizni biladi. Aslida, teskarisi bo‘lishi kerakdek.
Bizga yaqin odamlarga chiroyli munosabat bildirish kerak,
o‘zgalarga o‘z emotsiyalarimizni ko‘rsataversak bo‘ladigandek.
Hayotda esa buning teskarisi bo‘ladi. Biz o‘z yaqinlarimizga bor
agressiya va noxush holatimizni bemalol to‘kib solaveramiz,
chetdagi tanimagan odamlar bilan esa «o‘ylabroq»
muomala
qilishga harakat qilamiz. Ammo aslida, har qanday ziddiyat hola-
tida o‘z emotsiyalarini nazorat qilish - eng to‘g‘ri yo‘l hisob-
lanadi. Ziddiyatning kelib chiqishida, agar siz uni biror bir
yechimga keltirmoqchi bo‘lsangiz,
shaxsga emas, balki muam-
moga hujum qilish kerak bo‘ladi.
F. Laroshfukoning ta’kidlashicha: «Odamlar hech qachon
mislsiz yaxshi yoki haddan tashqari yomon bo‘lmaydilar».
Ularning yaxshi va yomon fazilatlarini namoyon etuvchi vaziyat-
lar bo‘ladi xolos. Mana shunday vaziyatlarda odam o‘zini tutishi
uning madaniylik belgisi bo‘ladi. I.Gyote esa, “Yaqin kishilari-
mizga o‘zlariga
munosib muomala qilib, biz ularni battar
buzamiz. Agar biz ularga o‘zlaridan ko‘ra yaxshiroq odamlar
deya yoshdashsak, ularni biz yanada yaxshiroq bo‘lishga majbur
etamiz” degan.
Konflikt yechimining topilmasligi, yoki uni qanday to‘xtam-
ga keltirishni bilmaslik aynan yaqin bo‘lgan odamlar orasini
buzadi. Bu konfliktning mavjud
katta vayron etuvchi kuchi
natijasidir. Shu bois, konfliktda har doim uning yechimini topish
175
yo‘llarini qidirish shart. Konflikt yechimini topish yaqin odamlar
munosabatini mustahkamlash deganidir. Shu bois, konfliktli
vaziyatda muammo haqidagi o‘z g‘oyalaringizni shakllantirish,
ularni hayotga tatbiq eta olish muhim ahamiyat kasb etadi.
G‘oyalar qanchalik ko‘p bo‘lsa, shunchalik yaxshi. Bu yo‘llar
ichida ikkala tomon uchun ham eng maqbullarini aniqlash lozim
bo‘ladi. Muhimi, shaxsga emas,
muammoga hujum qilish
zarurdir. Chunki ko‘pincha bu shaxs sizga yaqin inson bo‘lib,
uning aybi isbotlanmagan bo‘ladi.
O‘z amallariga mas’ul bo‘lish

179
uchun aziyat ham chekamiz. Insonning
eng halokatli xatolaridan
biri – yaxshi ishni ham yomon bajarib, barbod etishdir. Konfliktlar
sharoitida o‘z so‘zi ustida turish - konflikt yechimiga qaratilgan
va’dalarning ustidan chiqishni anglatadi. Agar konflikt yechimi
ichida siz o‘z xohishingiz bo‘yicha o‘zingizga ba’zi mas’uliyatli
vazifalarni olsangiz, ularni bajarishga say’-harakat
qilishingiz
lozim. Agar ularning uddasidan chiqolmayotgan bo‘lsangiz, ular
borasida ham ochiq muloqotda so‘zlab, ishni bajara olmayotgan-
ligingiz haqida o‘rtoqlashishingiz lozim bo‘ladi. Konflikt sha-
roitida quyidagi amallarga rioya qilish maslahat beriladi:
- tomonlar o‘rtasidagi turli shartnomalar va o‘z mas’uliyatin-
gizdagi vazifalarni albatta bajaring.
- agar sizning sa’y-harakatlaringiz behuda ketayotganligi va
yordam bermayotganligini sezsangiz,
harakatlaringizni qaytadan
boshlang va opponentingiz bilan samimiy o‘rtoqlashing.
Bu amallar noto‘g‘ridir!
1. Tahqirlamoq.
2. Ayblamoq, doimo ayb qidirishga intilish.
3. Nafratlanish, xazar qilish va odamlar ustidan kulish.
4. Suhbatdoshni tinglamaslik, uning so‘zlari va fikrlariga
bepisandlik, e’tiborsizlik.
5. Tengma-teng bo‘lish.
6. O‘tgan ishlarni yuziga solish.
7. Bosim o‘tkazishga harakat qilish.
8. Boshqalarning so‘zlarini eshitmaslik, ular so‘zini qo‘pol
ravishda bo‘lish.
9.
Tahdid qilish, qo‘rqitish, nafsoniyat va hayotga havf
solish.
10. Psixologik va jismoniy shantaj.
11. Kinoya, piching qilish, istehzo bilan munosabatda
bo‘lish.
12. Boshqalarga tazyiq o‘tkazish.
13. Agressiv munosabatga o‘tish va zo‘ravonlik ko‘rsatish.
14.
Kuch ishlatish, qo‘lga erk berish.
15. O‘z dilsiyohligini o‘zidan zaif odamlarga to‘kish.
180
16. Boshqalar haqida bo‘xton gaplar tarqatish, g`iybat, gap
tashuvchilik.
17. Ranjitish, dilsiyohlik, boshqalar ko‘nglini og‘ritish.
18. Buyruqbozlik, o‘zini boshliq deb bilish.
19. Mas’uliyatidagi vazifalarni bajarmaslik.
20. Mas’uliyatli qarorlar qilishdan cho‘chish.
Shunday qilib, ziddiyatlar yechimida adolatparvarlik mezon-
laridan sanalgan - e’tiborni muammoga qarata olish, muammoda
shaxslarni ayblamaslik,
muammoni aniqlash, muammo mazmu-
nida fikrni jamlash, shaxsga emas,
muammoga hujum qilish,
o‘zgani tinglashga tayyorlik va faol tinglash malakalarini qo‘l-
lash, birovning his-tuyg‘ulariga e’tiborli bo‘lish, o‘z va’dalari va
amallariga mas’uliyatli bo‘lish kabi qoidalarga rioya etish
konflikt yechimini qidirish va uni hal etishga yo‘naltirilgan talab-
lardan hisoblanadi. Ana shu talablarga qat’iy bo‘ysunush muam-
moda har ikki tomonning aziyat chekmasdan, hafa bo‘lmasdan,
o‘z insoniy qadriyatlarini saqlagan va o‘zga kishi nafsoniyatiga
tegmagan tarzda chiqib ketish, muammoni hal etish imkoniyatini
beradi. Konflikt yechimida va bo‘lib o‘tgan
voqea tahlilida umr
bo‘yi bo‘lib o‘tgan nizolar va ular tarixini emas, balki kelajakda
qanday qilib mazkur nizolar va ular tarixisiz yashashni o‘rganish
lozim bo‘ladi. Konfliktda ortga, tarixga qarab emas, balki
oldinga, istiqbolga qarab yashash lozim bo‘ladi.
Choose the correct answer

2 Choose the correct answer 1. What is the life expectancy for women in Britain in 2002?
a. 75 years
b. 80 years
c. 90 years
2. What is the retirement age for men in Britain?
a. 65 years
b. 60 years
c. 75 years
3. What was the life expectancy for men in 1901?
a. 49 years
b. 48 years
c. 47 years
4. What is the official forecast for life expectancy for women in the USA for the year 2070?
a. almost 84 years
b. more than 84 years c. 101 years
5. Which country has the highest life expectancy?
a. Japan
b. the USA
c. Britain
6. In the 1880s what percentage of the population died before the age of 5?
a. more than 30%
b. more than 25%
c. almost 25%
7. What is the longest human lifespan?
a. 101 years
b. 122 years
c. 129 years
3. Vocabulary work Fill the gaps using words from the text.
1. Men in Britain are now living 27 years ______________________ than in 1901.
2. Areport on life expectancy was ______________________ last week.
3. The official government ______________________ in the USA says that life expectancy will be 83.9
in 2070.
4. The new report says it will be much ______________________ than 83.9.
5. France and Japan have the ______________________ life expectancy in the world.
6. In the 1880s many people ______________________ to the age of 60 or 70.
7. Many scientists think there is no ______________________ to human life.
8. People in the future will live ______________________ lives.
9. In future pensions and other social costs will be more ______________________ .
10.Perhaps the ______________________ age will increase.
Health crisis looms as life expectancy soars
L E V E L O N E
-
E L E M E N TA RY
Birovning his-tuyg‘ulariga e’tiborli bo‘lish

178
siz chekinishni istamaysiz. Siz yana unga nisbatan o‘z so‘zingizda
qolganingizni ko‘rsatmoqchi bo‘lib, bee’tibor bo‘lasiz.
Ammo otangizning kechqurundagi salbiy kayfiyati kunduzi
bo‘lgan janjal oqibatida o‘zini yomon his qila boshlagani natijasi
bo‘lishi mumkinligini xayolga ham keltirmaysiz. Siz o‘zingizni
o‘z baxti ustida kurashayotgan odam sifatida qabul qilasiz, o‘z
so‘zingizdan qaytmasligingiz aniq. Ammo,
bu degani, umuman
bee’tiborlik degani emas-ku?! Otangiz sizni hafa qilmaslik uchun
o‘z ahvoli haqida so‘z demaydi, u indamaydi, o‘zini yomon his
qilayotganligini yashiradi. Uning yurak huruji og‘irlashadi. Siz
esa o‘zingiz bilan o‘zingiz ovora bo‘lib qolaverasiz.
Bunday
yaqinlaringiz emotsional holatiga bo‘lgan bee’tiborlik juda
yomon oqibatlarga olib kelishi mumkinligini siz hali bilmaysiz.
Konflikt sharoitida har ikki tomon ham ishonchga muhtojdir,
o‘zaro ishonch esa konflikt yechimini topishga imkon beradi.
Yuqoridagi holatda, kechqurun uyga qaytgandan so‘ng (aslida
ko‘chada yurganda ham bir telefon qilib ahvol so‘rasangiz bo‘ladi),
“Dada, mayli, hafa bo‘lmang. Bu masalalar birdaniga hal bo‘l-
maydi. O‘ylashib ko‘rarmiz... Biror chorasi chiqib qolar... Siz men-
ga yaqin odam.. O‘zingizni avaylang...” desangiz, otangiz yurak
xuruji bezovta qilayotganligini ochiq aytadi. O‘rtada
ikki tomon
orasida yana ishonch vaziyati tug‘iladi. Inson insonga har jihatdan
zarur va muhtoj ekanligini yodingizdan chiqarmang. Chunki inson
axloqi uning boshqalarga bo‘lgan munosabati orqali bilinadi, o‘zini
ko‘rsatadi, ammo uning axloqiyligini yaratuvchi mohiyat inson
ichki olamida tarbiyalangan bo‘lsagina, u yuzaga chiqadi.
Pre-reading - Topical News Lessons

1 Pre-reading Match the words and expressions with the definitions
1. life expectancy
a. the age at which you stop working
2. retirement age
b all the people who live in a city or country
3. a report
c. to rise, to get bigger
4. population
d. the number of years people live
5. to increase
e. the money you receive when you have retired
6. pension
f. a document that gives information about a specific subject
Now read the article
Health crisis looms as life expectancy soars
L E V E L O N E
-
E L E M E N TA RY
Life expectancy in Britain in 2002 is
about 75 years for men and 80 years
for women. The retirement age is 65
years for men and 60 for women.
One hundred years ago, in 1901, life
expectancy was just 48 years for
men and 49 years for women. This
means that men are now living, on
average, 27 years longer than 100
years ago and women are living 31
years longer.
Last week a group of scientists pub-
lished a report about life expectan-
cy. In the report they said that life
expectancy would increase even
more in the 21st century. In the
United States, for example, the offi-
cial government forecast is that life
expectancy for women will be 83.9
years in the year 2070. The report
says, however, that it will be much
higher than that – it will be as high
as 101 years. The report also says
that a baby girl born in France or
Japan this year has a 50% chance of
living to the age of 100 years.
France and Japan have the highest
life expectancy in the world.
Life expectancy is an average fig-
ure. In the 1880s in Britain, for
example, many people lived to the
age of 60 or 70, but almost 25% of
the population died before the age
of 5. So the life expectancy figure
for the 1880s was about 46. In the
20th century many scientists said
that there was an absolute limit to
the human lifespan. The longest
time anyone had lived was 122
years. Now, however, many scien-
tists believe that there is no limit to
human life and that people in the
future will live longer and longer
lives.
The report is very important for
governments. If life expectancy
increases in the 21st century to 85,
90 or even 100, this will cause many
problems for the social security,
health and pensions systems. There
will be more and more old people in
the population. If people retire at 65
and live until 100, it will be very
expensive to pay pensions and other
social costs. Perhaps Western gov-
ernments will have to increase the
retirement age.
The Guardian We e k l y 1 6 - 5 - 2 0 0 2 ,
page 11
Grammar focus – comparatives and superlatives

© one
stopenglish.com 2001 1 This page can be photocopied.
1 Pre-reading discussion
Make a list of 5 different jobs that you do in the home.
Which of the jobs are "men’s jobs" and which are "women’s jobs"? Which of the jobs are usually done
by both men and women?
MEN
WOMEN
1. ________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________
3. ________________________________________________________________________
4. ________________________________________________________________________
5. ________________________________________________________________________
2 Pre-reading questions
You are going to read a text about men helping with jobs in the home.
Are these sentences true or false?
TRUE
FALSE
a. Many Spanish men think that jobs in the home are women’s work.
b. Spanish men enjoy cooking.
c. Women do not need to work at home in the evening.
d. Spanish men usually do the shopping in the market.
e. On the Day of the Book you give all your friends a book as a present.
Now read the text to check your answers.
Xodimlarni tanlashda axborot manbalari

Manba
|
Axborot mazmuni va uning ahamiyati
|
Ishga olish to‘g‘risida ariza
|
Nomzod haqidagi dastlabki umumiy taassurotni shakillantirishga yordam beradi.
|
Fotosurat
|
Nomzodning tashqi ko‘rinishi haqida ma’lumot beradi.
|
Tarjimai hol
|
Nomzodning shakllanish jarayoni, hayotining tafsilotlari haqida ma’lumot beradi.
|
Shaxsiy so‘rovnoma
|
Nomzod haqida eng muhim ma’lumotlarni jamlaydi va tizimga soladi.
|
Yetuklik attestati
|
Nomzodning maktabdagi davomati va uning kasbiy malakasi haqida eng nisbiy ma’lumot beradi.
|
Mehnat daftarchasi
|
Oldingi ish joylarini tasdiqlaydi, mehnat faoliyatini yoritadi.
|
Tavsiyalar
|
Kasbiy layoqatining barcha jihatlarini yoritadi.
|
Nomzod bilan suhbat
|
Boshqa manbalardan olingan axborotlardagi bo‘shliq o‘rnini to‘ldirish, Nomzod haqida shaxsan tasavvur hosil qilishimkonini beradi.
|
Sinov
|
Ma’lum vaqt oralig‘ida nomzodning muayyan ishni bajarish qobiliyati tekshirib ko‘riladi.
|
Tibbiy ko‘rik va psixologik testlar
|
Qisman nomzodning kasbiy layoqatini tavsiflaydi.
|
Tavsiya etilgan yollash - 1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning...

|
1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning predmeti, maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 55/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 2Tavsiya etilgan yollash
Referat-yollash - ish joylarini ochish tavsiya etiladigan yollash jarayoni. Tavsiyalarga ko'ra yollash tarafdorlari ta'kidlashicha, tavsiyalarga muvofiq yollashda tavsiya etilayotgan nomzod haqida so'rash qulay, shuningdek tavsiya etilgan nomzodlar kompaniyaga ko'proq mos keladi.
Odatda, kompaniyalar motivatsiya sifatida tavsiya etuvchilarga bo'sh ish joyini muvaffaqiyatli yopganliklari uchun mukofot taklif qiladilar (naqd to'lovlar, sovg'alar va boshqalar).
Tavsiyalarga muvofiq yollashning asosiy diqqatga sazovor tomoni shundaki, ushbu texnologiya sizga faol ishlamayotgan, ammo aksariyat hollarda kompaniyalar uchun eng qimmatli xodim bo'lgan passiv nomzodlarga "murojaat qilish" imkonini beradi.
Shuningdek, kompaniyalar nomzodlarni ko'proq shaxsan izlash imkoniyatiga ega bo'ladilar, chunki rasmiy rezyumelarga qo'shimcha ravishda ular o'zlari biladigan nomzoddan "jonli" tavsiyalarni oladilar.
• Kompaniya tavsiyalariga binoan yollash. Yaqinda Rossiyada kompaniya ichidagi tavsiyalarga muvofiq yollash amaliyoti paydo bo'ldi. Kompaniya xodimlari kompaniyaning bo'sh ish o'rinlari ro'yxatini olishadi va agar xodimlardan biri o'z nomzodi bilan lavozimni "yopib qo'ysa", tavsiyanoma boshqa shaklda mukofot yoki mukofot oladi (pullik ta'til, qimmatbaho sovg'a va hk).
• Kompaniyadan tashqaridagi tavsiyalarga muvofiq yollash. Mustaqil pullik tavsiyanoma tizimlari (odatda Internet tizimlari shaklida)
yollash saytlari, lekin ma'lum bir haq evaziga ish nomzodlarini tavsiya qilish imkoniyati bilan.
Yollash xizmatlarining narxi
Ishga qabul qiluvchilar o'z xizmatlari uchun haqni taklif qilinayotgan mutaxassisning yillik daromadidan ulush shaklida oladilar. Turli sohalarda ushbu ulush 7 foizdan 20 foizgacha bo'lishi mumkin va to'lov mutaxassisning yangi ish joyiga o'tgan kundan boshlab 3-30 kun ichida amalga oshiriladi.
Ba'zi agentliklar mijozlar bilan xizmat narxining 30-50% miqdorida oldindan to'lov asosida ishlashni afzal ko'rishadi, yollash agentligi esa biron sababga ko'ra ish beruvchiga mos kelmagan yoki ishga kirishdan bosh tortgan ish qidiruvchini bepul almashtirishni topishi shart. Ishga yollash agentligi mijozga oldindan to'langan summani 40% dan 60% gacha qaytarishni taklif qilishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning predmeti, maqsadi va vazifalari Reja
|
-Mavu: Mehmonxona xo’jaligida xodimlarni tanlash va yollash usullari

|
-Mavu: Mehmonxona xo’jaligida xodimlarni tanlash va yollash usullari
|
bet | 56/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 213-Mavu: Mehmonxona xo’jaligida xodimlarni tanlash va yollash usullari
Reja:
Xodimlarni sinovdan o’tkazish va baholash.
So’rovnoma, intervyu, psixologik testlar, assismentlar, biografik ma’lumotlarni tahlil qilish
Xodimlarni ishga qabul qilish
Xodimlar bilan ishlashning tezkor rejasi
Mehnatga ko’nikishni boshqarish
Xodimni ishga yollash natijasida mehnat munosabatlari yuzaga chiqadi. Yollanma mehnat munosabatlari ikki sub’ekt — yollanma xodim va uning mehnatidan foydalanuvchi ish beruvchining o’zaro hamkorligini nazarda tutadi. Personalni ishga yollashning bugungi kundagi behisob turlari o’rtasida muayyan tasnifiy xususiyatlariga ko’ra quyidagilar eng muhimlari hisoblanadi:
1. Ishga yollash muddati:
a) bir umrga;
b) muddatsiz;
v) muddatli yoki shartnoma bo’yicha;
g) vaqtincha (mehnat shartnomasi bo’yicha).
2. Ishga yollash jarayonida ishtirok etuvchi xodimlar soni:
a) ommaviy ishga yollash;
b) yakkama-yakka ishga yollash.
3. Ishga qabul qilishda sinov:
a) malaka tekshirilib ishga yollash;
b) malaka tekshirilmasdan ishgayollash.
4. Qo’llanish sohasi:
a) xususiy ishga yollash;
b) mehnat jamoasiga ishga yollash.
5. Ishga yollash manbalari:
a) dastlabki;
b) ikkinchi (muvaqqat bo’linmalar va ijodiy guruhlarga ishga qabul qilish).
6. Ish haqi to’lash usullari:
a) ishbay haqto’lanadigan ishga yollash;
b) vaqtbay (tarif) haq to’lanadigan ishga yollash;
v) ishbay-progressiv haq to’lanadigan ishga yollash;
g) vaqtbay-progressiv haqto’lanadigan ishga yollash;
d) ishbay-mukofotli haq to’lanadigan ishga yollash;
j) akkord haq to’lanadigan ishga yollash;
z) maosh (oklad) to’lanadigan ishga yollash.
Ish beruvchilar tomonidan ishga yollanuvchilarga qo’yiladigan talablar xizmat vazifalariga bog’liq bo’ladi. Xususan, bandlikka ko’maklashish markazlari ishga yoldanuvchilarning quyidagi jihatlariga e’tibor qaratadilar:
Kasbi
Yoshi
Ish tajribasi (ish staji)
Ma’lumoti
Malakasi
Jinsi
Qo’shimcha ixtisosliklari (hunarlari)
|
| |
Ishga yollashning zamonaviy shakllari

|
Ishga yollashning zamonaviy shakllari
|
bet | 57/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 2Ishga yollashning zamonaviy shakllari quyidagilardan iboratdir:
Bandlikka ko’maklashish markazlarida bo’sh ish o’rinlarini taklif etish;
ommaviy axborot vositalari orqali reklama e’lonlari berish;
ta’lim muassasalarini tugallaganlarni ishga jalb qilish;
bevosita korxona (tashkilot)ga ish so’rab murojaat etganlarni tanlab olish;
o’z personalini qo’shimcha ixtisoslik (hunar)ga o’qitish;
— korxona (tashkilot)da xizmat topshiriqlarini xodimlar o’rtasida qayta taqsimlash.
Ishga yollashning umumiy manbai aholidir.
Ishga yollashning faol va passiv turlari ham mavjuddir.
Mehnat bozorida ishchi kuchiga, ayniqsa malakali ishchi kuchiga talab taklifdan yuqori bo’lsa faol usullar qo’llaniladi. Bu holda tashkilot ishchi kuchi vazifasini o’tashi mumkinlarni hamkorlik qilishga qiziqtirish maqsadida ular bilan aloqa o’rnatadilar. Odatda, bu asosan ta’lim muassasalari, bandlikka ko’maklashish markazi va bandlik xizmatlari bilan qalin hamkorlikda ish olib borishni taqozo etadi.
Personalga ehtiyojni qondirishning passiv usuli, aksincha, mehnat bozorida ishchi kuchi taklifining kattaligi bilan izohlanadi. Bu holda ommaviy axborot vositalari orqali bo’sh ish joylari to’g’risida e’lonlar beriladi. Shuningdek, bo’sh ish joylarini tashkilotdagi mavjud xodimlar hisobiga to’ldirish chora-tadbirlari ham ko’riladi.
Ishga yollashda personal lizingidan foydalanish hollari ham uchraydi. Bunda vaqtinchalik ish joylariga kadrlar boshqa firmalardan ijaraga olinadi. Personal lizingida xodim va ish beruvchi o’rtasidagi munosabatlar quyidagi rasmda ko’rsatilgan.
Ishga yollash jarayoni personal xizmatining mehnat bozoridagi faoliyatini tashkil etishdan boshlab shtatga qabul qilingan xodimni xizmat vazifasiga ko’niktirishgacha bo’lgan bosqichlarni o’z ichiga oladi
Nomzodlarni tanlov asosida tanlab olish imkonini beradigan hajmda mehnat resurslari taklifini ta’minlash.
Personalni jalb etishga muayyan korxona uchun eng ma’qul bo’lgan printsipial yondashuvni aniqlash.
Personalni tanlab olishning rasmiy tartibining mavjudligi.
Muayyan xodimni ishga yollash to’g’risidagi qaror to’g’riligini amaliyotda tekshirib ko’rish imkonini beradigan maxsus nazorat elementlarini tizimga kiritish.
Ishga qabul qilishda quyidagi tamoyillarga rioya qilish talab qilinadi:
komplekslik — nomzodning shaxsini har taraflama o’rganish va baholash (tarjimai holi, xizmat vazifasida o’sishi, kasb bilimlari va tajribasi, ishchanlik va shaxsiy xususiyatlari, sog’ligining ahvoli, u to’g’risida hamkasblarining fikrini o’rganish);
xolislik — nomzodning aniqlangan qobiliyati tanlash va saralash jarayonlarida tasdiqlanishi, so’nggi qaror qabul qiladigan maslahatchi sub’ektiv fikri ta’sirini iloji boricha kamaytirish;
uzluksizlik — eng yaxshi mutaxassislarni ishga jalb etish va saralash bo’yicha ishlarni muttasil olib borish, rahbarlik lavozimlariga kadrlar zaxirasini shakllantirish;
|
| |
Xulq-atvori(o‘zini tutishi) - 1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning...

|
1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning predmeti, maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 52/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 2Xulq-atvori(o‘zini tutishi):
Tashqi ko‘rinishi;
O‘z kuchiga ishonchi;
Moslashuvchanlik va kirishimlilik;
Bosiqliq.
Maqsadga intiluvchanligi:
Xizmat bo‘yicha ko‘tarilish istagi;
Tashabbuskorligi;
Topshiriqlarni bajarishga tayyorlik;
Tirishqoqliq.
O‘z bilimlari va ma’lumotini oshirish qobiliyati.
Intellektual qobiliyati:
Zehni;
Abstrakt fikrlash qobiliyati;
Menejerning harakatlariga munosabati;
Fikrlash darajasi;
Muzokara olib borish qobiliyati.
So‘zlashish uslubi:
Topqirliq;
Ko‘p so‘zlilik;
O‘z fikrini aniq bayon etish.
2.Xodimlarni qidirishning yangi usullari
Yangi xodimni izlashning quyidagi usullari ajralib turadi:
Yangi xodimni izlashning quyidagi usullari ajralib turadi:
• qarindoshlari va tanishlari orasida yoki tavsiyalar bo'yicha qidiruv;
• xodimlarni "yollash" uchun boshqa tashkilotlardan xodimlarni jalb qilish ("to'g'ridan-to'g'ri qidirish" yoki "kallakorlik");
• bosma ommaviy axborot vositalari va Internet saytlari orqali qidirish;
Universitet bitiruvchilarini yoki yuqori kurs talabalarini jalb qilish;
• ijtimoiy tarmoqlarda qidirish;
• yollash tashkilotlariga murojaat qilish (xodimlar yoki maslahat agentliklari)
• o'z xodimlaringiz, do'stlaringiz, qarindoshlaringiz yordamida qidiring
• Bandlik markazlari
Radio va televidenie
Universitetlarning bandlik markazlari
• tashkilotning kirish qismida reklama
• Ochiq kunlar
Bo'sh ish kunlari (shahar, tuman)
• namuna olish usuli
E'lonlar taxtalari, yoritgichlar
Transport (metro, trolleybus, avtobuslar, tramvaylar) - to'xtash joyi va ichki transport
• o'zlarining tegishli davlat korxonalari kadrlar bo'limining ma'lumotlar bazalarini sotib olish.
Keyin nomzodlarga qo'ng'iroq qilinadi, rezyumening ba'zi tafsilotlari aniqlanadi, qidiruv mezonlariga dastlabki muvofiqligi tekshiriladi va suhbat rejalashtirilgan. Keyingi texnologiyalar boshqacha. Ko'pchilik intervyu bilan cheklanib, uning natijalariga ko'ra nomzodni tanlaydi. Ba'zida yanada jiddiy baholash metodologiyasi talab qilinadi: testlar, biznes o'yinlar, baholash markazi va boshqalar. Shuningdek, ko'plab agentliklar psixologik testlardan foydalanadilar va tavsiyalar va sharhlarni tekshiradilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: Sifat tushunchasining mohiyati, sifat sohasidagi asosiy tushunchalar. Fanning predmeti, maqsadi va vazifalari Reja
|
Tashkilot ichida xodimlarni tanlashning ijobiy tomonlari

|
Tashkilot ichida xodimlarni tanlashning ijobiy tomonlari
|
bet | 51/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 2Tashkilot ichida xodimlarni tanlashning ijobiy tomonlari:
Xizmat pillapoyasi bo‘ylab ko‘tarilish imkoniyati, jamoadagi uyushqoqlik, xizmat ko‘rsatishdagi yaxshi muhit;
Xodimlarni tanlashda kam harajat qilinishi;
Xodimning ish jarayonini bilishi;
Ishdagi rag‘batlantirishlar darajasining saqlanishi;
Bo‘sh lavozim tez egallanishi;
yoshlar uchun bo‘sh o‘rinlar ochilishi.
Tashkilot ichida xodimlarni tanlashning kamchiliklari:
Tanlash imkoniyatining kamayishi;
Malaka oshirishga katta harajatlar qilinishi;
Xodimga o‘z korxonasidagi kamchiliklar ko‘rinmaydi;
Hamkasabalarning ishdan ixlosi qaytishi;
Uzoq vaqt ishlagan xodimga «yo‘q» deya olmaslik.
Tashkilotdan tashqarida xodimlarni tanlashning ijobiy tomonlari:
Tanlash imkoniyatining kengligi;
Korxonaga «yangi g‘oyalar»ning kirishi;
Ishga qabul qilish kadrlarga bo‘lgan talabni bevosita qondiradi;
Chetdan olingan xodim boshqa korxonalardagi tajribalarni olib keladi;
Tashkilotdan tashqarida xodimlarni tanlashning kamchiliklari:
Tanlashda katta harajat qilinadi;
Yangi qabul qilingan xodimlar ulushining ko‘pligi kadrlar qo‘nimsizligiga imkoniyat yaratadi;
Jamoadagi muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin;
Yangi xodimning bilim va ko‘nikmalari kamligi tufayli sinov muddatiga ko‘p vaqt sarflanadi;
Ish jarayonini bilmaydi;
3. Xodimlarni tanlash mezonlari
Nomzodlarni baholash standart mezonlarga ko‘ra amalga oshirilishi lozim. Bu baholash mezonlari quyidagilar bo‘lishi mumkin.
Ma’lumoti va xizmat ko‘rsatish sohasidagi tajribasi:
Mustaqil tarzda, kimningdir rahbarligi ostida ishlash;
Ishlab chiqarish harajatlari uchun javobgarlik;
Xodimlarni boshqarish;
Boshqalar bilan birga ishlash.
|
| |
Where men are men ….. and women don’t know the recipe for equality

© one
stopenglish.com 2001 2 This page can be photocopied.
On
the other hand, it is not true to say that all Spanish men are lazy at home. They also have their
duties. My landlord, Pablo, is retired and does a lot of work at home but his wife never asks him to
buy food at the market! The jobs in the home are clearly divided between Pablo and his wife. Pablo
carries the washing up to the terrace but Emilia hangs it on the washing-line.
Pablo waters the garden
but Emilia cleans the house.
Younger people are beginning to change but it is a slow process. I asked the men in my class of adult
students to tell me how to cook a meal but they couldn’t do it. "But I’ve never cooked anything," said
27-year old Javier. "My mother always cooks."
Here in Southern Spain men are men and women are women. There is no unisex fashion. Boys and
girls do not wear the same clothes.
In
the summer, on warm evenings, the people of the town meet to talk together. The men stand on one
side of the square and the women stand on the other. This is the tradition.
In Spain there is a special celebration on April 23rd. It is called the Day of the Book. On this day you
give books to your male friends as presents. To your women friends you give a rose.
Letter from
Spainfrom Barbara Lamplugh
The Guardian Weekly
Dec 6 2001