O'IT o'quv-tarbiyaviy jarayonga integrasiyalashishining modeli

jarayonining samaradorligini oshirishga ham ko’maklashadi. (davomida 3.2-b, motivasiya roli
haqidagi masala yanada chuqurroq tahlil qilinadi).
Integrasiya modelida rekursiya. Integrasiyaning ko’rib chiqilgan jarayoni hyech ham
chiziqli (lineynыy) deb faraz qilinmagan. Harakatlarning bayon etilgan ketma-ketligi amalda
ishlatilayotgan sxemaga asosini beradi, bu oxirgi hisobda juda ham og’ir ko’rinishi mumkin.
Jarayonning ko’pgina bosqichlarida shunday vaziyat kelib chiqishi mumkinki, bu avvalgi
qarorlarni olib tashlashni yoki qayta ko’rib chiqishni talab etadi. Bunday rekursiya (lot. recursio
– qaytish) ba’zi muammo deb qabul qilish kerak emas, bu oddiy-tabiiy, yana pozitiv ham, ko’rib
chiqilayotgan xususiyat, strukturalar. Bizning modelimizning bunday xususiyati, o’quv-tarbiya
jarayonida O’AT integrasiyasistruktura jarayonining to’laligini ta’minlaydi va tashkil etish
jarayonining umumiy prinsiplari doirasida rekursiya boshqariladi, uni shartlarini buzmasdan, uni
chiziqsiz tabiatini namoyon etadi. Masalan, yuqori sinf o’quvchilari chet tillarini o’rganish
uchun, hamda ularning kommunikativligini rivojlantirish uchun O’AT qo’llash loyihalashtiriladi
(o’qitilayotganlar va trenirovka dasturlari, elektron lug’atlari bazasida). Tahlil va baholash
bosqichida ma’lumotlar texnologiyasi sohasida pedagoglar va o’quvchilar umumiy malakasini
baholab, yetarlidek biz O’ATni tanlash bosqichiga o’tamiz. Taxmin qilamizki, xuddi shu
bosqichda yuqorida qayd etilgan dasturlardan tashqari foydalanish haqida takliflar kelib tushdi
va yana kommunikativ texnologiyalar, elektron pochtalar, konferensiyalar va chet ellik
tengdoshlari bilan o’quvchilarni bevosita kontakti (aloqasi) uchun chatlar. Bu texnologiyalarni
ishlatish uchun Internet tarmog’iga ham yo’l (kirish) talab etiladi, o’quvchilarning va
pedagoglarning maxsus tayyorgarligi ham talab etiladi. Biz ushbu masalani hal etishga yordam
berishini aniqlash uchun avvalgi bosqichga qaytamiz. Bunda pedagoglar uchun kurslar va
o’quvchilar uchun fakultativlar tashkil etishlar haqida gap ketishi mumkin, elektron xat olishish
olib borish qoidalari bo’yicha uslubiy ko’rsatmalar tayyorlashi, Internet ga yetishish uchun va
boshqalar uchun tashkil etilishi kerak. O’AT ishlatilayotgan vositalarning sifati ularni
muvaffaqiyatli qo’llash uchun juda muhimdir, lekin o’quv-tarbiya jarayoniga O’AT integrasiyasi
oxirgi sifat natijasiga juda ham ta’sir etadi. Universal belgilangan ma’lumotlar texnologiyalarini
ishlatish masalalariga javob beruvchiga, (matnli redaktorlar, elektron jadvallar, Web-
texnologiyalar), juda ham yaxshi natijalarni ta’minlashi mumkin, maxsuslashtirilgan O’ATni
ishlatgan vaqtda ham, lekin yetarli emas:o’quv fanlarini o’rganish xususiyatlari ko’rsatilishi
bilan va kutilayotgan effektni yo’qqa chiqarganda,qo’yilgan maqsadlarda. O’quv-tarbiya
jarayonida O’AT integrasiya tizimi ushbu holatda yaxshi ta’minlanadiki, pedagog EO’Kni
bosqichma-bosqich joriy etishda yetarli emaslarini aniqlab va tuzatib joriy etiladi. Xuddi
shunday prinsipni elektron darsliklar bilan ishlashda qo’llash mumkin, darslikning alohida
elementlarini ta’lim jarayoni strukturasiga kiritish mumkin, agarda ular o’qitishning (ta’limning)
va rivojlanishning konkret maqsadlariga javob bersa.
O’ATni qo’llash o’rganilayotgan fanning mazmuniga tegishli o’zgartirishni talab etadi.
O’qitilayotganlar va o’qituvchilar faoliyatiga, ular o’rtasida o’ziga xos xususiyatlari
o’rnatilishida, katta mustaqillik va tashabbuskorlikni faraz qilganda, o’qitilayotganlar va
o’qituvchilar o’rtasida hamkorlik atmosferasini tuzganda. Ta’lim ma’lumotlari uni
formalizasiyaga olib kelmasligi kerak. O’ATni ishlatish hisobiga o’tgan vaqt, pedagogni ijodiy
o’sish vositasi bo’lib-o’qitilayotganlarga va o’qituvchilarga berilishi kerak.