nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kengaytirilgan xavfsizlik choralari

|
Kengaytirilgan xavfsizlik choralari
|
bet | 5/5 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #127387 |
Bog'liq Abdurashidov Yoqub I-123 3-MUSTAQIL ISHIKengaytirilgan xavfsizlik choralari
BANK Bank mobil banklar ilovasida biometrik autentifikatsiyani amalga oshirdi, bu firibgarlik faoliyatining 40 foizini pasaytirish va mijozlar ishonchini oshirdi.
Mobil bank texnologiyasining kelajakdagi tendentsiyalari
1
2
3
Biometrik autentifikatsiya
Sun'iy intellekt integratsiya
Blokvonain texnologiyasini qabul qilish
Mobil bank texnologiyalarining kelajagi xavfsiz va qulay kirish uchun barmoq izi, iris yoki yuzni aniqlash kabi biometrik autentifikatsiyani o'z ichiga oladi.
Mobil bankning shaxsiy texnologiyalari shaxsiylashtirilgan moliyaviy bilimlarni, virtual yordamchilarni taqdim etish va mijozlarning isitmasidan tashqari tajribali tajribani avtomatlashtirilgan qo'llab-quvvatlash uchun birlashtiradi.
Mobil bankning kelajagi Xavfsiz va oshkora operatsiyalarni kamaytirish, firibgarlik va moliyaviy xizmatlar samaradorligini oshirish uchun blokchin texnologiyasini qabul qilishni ko'radi.
E'tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
Ozbekiston respublikasi oliy va orta maxsus talim vazirligi

Ozbekiston respublikasi oliy va orta maxsus talim vazirligi
Download
11,66 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
16.01.2024
Hajmi
11,66 Mb.
#138447
Download
11,66 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ozbekiston respublikasi oliy va orta maxsus talim vazirligi
Download
11,66 Mb.
Matnni ko'rish
Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019 - bet 7

|
Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019
|
bet | 7/10 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #155943 |
Bog'liq intellektualnyy-algoritm-identifikatsii-destruktivnoy-informatsii-v-tekste (1).ru.uzADABIYOTLAR RO'YXATI
Gostyunina V.A.Axborot mahsulotlarini yoshga qarab tasniflash usullari // Fan va amaliyot - 2018: Butunrossiya Federatsiyasi materiallari. fanlararo ilmiy konf. Astraxan: ASTU nashriyoti, 2018. S. 52.
Himoya haqidabolalarning sog'lig'i va rivojlanishiga zarar etkazadigan ma'lumotlardan: 2010 yil 29 dekabrdagi 436-FZ-son Federal qonuni. URL: https://www.rg.ru/2010/12/31/deti-inform-dok.html (kirish sanasi: 01/10/19).
Gostyunina V.A. Internetdagi ma'lumotlar tarkibini yoshga qarab tasniflashning avtomatlashtirilgan tizimi // Matematik usullar va axborot texnologiyalari M34 asboblari: XIII All-siyosiy materiallar.o'sgan ilmiy-amaliy konf. (Krasnodar, 2017 yil 16 iyun). Krasnodar: Krasnodar. Rossiya Ichki ishlar vazirligi universiteti, 2017. 70-72-betlar.
Davidyuk N.V.Ob'ektlarning jismoniy xavfsizligini ta'minlash uchun qaror qabul qilishni qo'llab-quvvatlash tizimini ishlab chiqish: dis. ...kand. texnologiya. Sci. Astraxan: ASTU nashriyoti, 2010. 209 b.
Baydulova D. R., Baytumenov A. Z., Gostyunina V. A., Davidyuk N. V.. Matn ma'lumotlarining yosh tasnifi muammosini hal qilish uchun kontent ko'rsatkichlarini tahlil qilish // Axborot jamiyatini rivojlantirish uchun talabalar fanlari: to'plam. IX Butunrossiya materiallari. ilmiy-texnik konf. Stavropol: Shimoliy Kavkaz federal universiteti nashriyoti, 2019. 1-qism, 60–69-betlar.
Byaletskaya E. M., Kvyatkovskaya I. Yu.Murakkab tizimlarni kognitiv modellashtirish tamoyillari to'g'risida
// Vestn. Astraxan. davlat texnologiya. un-ta. 2006 yil. № 1 (30). 116–119-betlar.
Pham Quang Hiep, Kvyatkovskaya I. Yu. Telekommunikatsiya xizmatlari sifatini baholashda ma'lumotlarni intellektual tahlil qilish // Xalqaro materiallar. ilmiy konf. ilmiy o'qituvchi Astraxan xodimlari. davlat texnologiya. universitet, bag'ishlangan Universitet tashkil topganining 85 yilligi (59 nafar professor-o‘qituvchilar). Astraxan: ASTU nashriyoti, 2015. 93-94-betlar.
Zamyatin A.V.Ma'lumotlarni qidirishga kirish: darslik. nafaqa. Tomsk: nashriyot uyi. Davlat palatasi Univ., 2016. B. 120.
Gostyunina V.A., Savelyev A.N.. Veb-resurslarni yosh toifalari bo'yicha tasniflash uchun matn qazib olish texnologiyasidan foydalanish // Muhandislik va texnologiyada matematik usullar. Saratov: SSTU im. Gagarina Yu. A., 2017. T. 3. P. 111–115.
Domingos P. Oliy algoritm: mashinani o'rganish dunyomizni qanday o'zgartiradi / trans. ingliz tilidan V. Goroxova;ilmiy ed. A. Sboev, A. Serenko. M.: Mann, Ivanov va Ferber, 2016. S. 336.
Flach P. Mashinani o'rganish. Ma'lumotlardan bilim oladigan algoritmlarni yaratish fan va san'ati / trans. ingliz tilidan A. A. Slinkina. M.: DMK Press, 2015. B. 400.
Maqola muharrir tomonidan 2019 yil 15 yanvarda olingan
ÈÍÔFOYDALANISH OÁ ÀÂÒÎÐÀÕ
|
| |
MUALTARLAR HAQIDA MA'LUMOT

|
MUALTARLAR HAQIDA MA'LUMOT
|
bet | 10/10 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #155943 |
Bog'liq intellektualnyy-algoritm-identifikatsii-destruktivnoy-informatsii-v-tekste (1).ru.uzMUALTARLAR HAQIDA MA'LUMOT
Davidyuk Nadejda Valerievna-Rossiya, 414056, Astraxan; Astraxan davlat texnika universiteti; texnika fanlari nomzodi, dotsent; Axborot xavfsizligi kafedrasi dotsenti;davidyuknv@bk.ru .
Gostyunina Valeriya Andreevna-Rossiya, 414056, Astraxan; Astraxan davlat texnika universiteti; Tizimli tahlil, boshqaruv va axborotni qayta ishlash kafedrasi aspiranti;lerusya93@list.ru .
Baydulova Dinara Robertovna-Rossiya, 414056, Astraxan; Astraxan davlat texnika universiteti; Talaba, “Axborot xavfsizligi” ta’lim yo‘nalishi;bbaydulova@mail.ru .
|
| |
Lug'at so'zlari - Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019

Lug'at so'zlari
Unigramlar
|
Anor
|
Uzum
|
olma
|
Banan
|
olma
|
0
|
0
|
0,667
|
0
|
bog'lar
|
0
|
0
|
0
|
0
|
sayyora
|
0
|
0
|
0
|
0
|
tutmoq
|
0
|
0
|
0
|
0
|
besh
|
0
|
0
|
0
|
0
|
millionlab
|
0
|
0
|
0
|
0
|
gektar
|
0,167
|
0
|
0
|
0
|
g'alati
|
0
|
0
|
0
|
0
|
meva
|
0
|
0
|
0
|
0
|
daraxt
|
0
|
0
|
0
|
0
|
olmalar
|
0
|
0
|
0,833
|
0
|
ushlab turadi
|
0
|
0
|
0
|
0
|
juda ko'p
|
0
|
0
|
0
|
0
|
vitaminlar
|
0
|
0,25
|
0
|
0
|
Agar unigrammaning uzunligi lug'at so'zining uzunligidan katta bo'lsa, unigrammadagi ortiqcha belgilar oxiridan kesiladi. Masalan, "olma" (9 belgi) va "anor" (6 belgi). Belgilar soni mos kelmasligi sababli, biz "olma daraxti" dan oxirgi 3 ta harfni chiqaramiz. Biz olamiz: "olma daraxti".
4-qadam. (2) formuladan foydalanib, tahlil qilinayotgan matnni tegishli sinfga berish ehtimoli aniqlanadi:
Pmaks0,167; 0,25; 0,667; 0,833 0,833.
Qadam 5. Ehtimollar chegara qiymati bilan taqqoslanadi: P = 0,833 P ∈ Pn.
Shunday qilib, matn avtomatik ravishda halokatli (D) sinfiga kiradi.
6-qadam: Lug'atni yangilash. Ushbu misolda chegara qiymatidan kattaroq ehtimollik bilan ikkita unigram topildi: "olma daraxtlari", "olma". Shuning uchun ular haqorat sifatida tasniflanadi. Ushbu unigrammalarni lug'atga qo'shishning maqsadga muvofiqligini aniqlash kerak. Bunday holda, ushbu so'zlarni uyatsiz deb tasniflash ehtimoli Pc chegara qiymati bilan taqqoslanadi. Ma'lum bo'lishicha, "olma daraxti" so'zi nafaqat
odobsiz so'z, lekin ayni paytda yangi. Bu shuni anglatadiki, bu so'z lug'atga qo'shilishi kerak. Shunga ko'ra, taklif qilingan algoritm ishlaganda, lug'at o'z-o'zidan to'ldiriladi.
Algoritmning samaradorligi va aniqligini aniqlash uchun 100 ta test o'tkazildialgoritm ketma-ketligi. Sinov natijalaridan ma'lum bo'lishicha, 65 ta matnda behayo so'zlar lug'atidan so'zlar, shu jumladan lug'atdagi so'zlardan olingan 12 ta so'z shakllari mavjud. Natijada, so'zni o'z ichiga olgan tahlil qilingan matnlar 100% aniqlandi (aniqlangan minimal ehtimollik 0,589). Shunga ko‘ra, 65 ta matn buzg‘unchi deb tasniflandi va lug‘at 12 ta so‘z bilan kengaytirildi. Shaklda. 4-rasmda aqlli algoritm natijalarini aks ettiruvchi ishlab chiqilgan dastur shakli ko'rsatilgan.
Guruch. 4. Intellektual algoritm natijalari
O'tkazilgan tajribalar algoritmning ishlashida hech qanday nosozliklarni aniqlamadi va uning samaradorligini isbotladi.
Xulosa
Maqolada lug'atdagi buzg'unchi so'zlarni o'zgartirilgan qidirish uchun aqlli algoritm ko'rinishida amalga oshirilgan so'kinish misolidan foydalanib, matn ma'lumotlaridagi buzg'unchi tarkibni qidirish va aniqlash yondashuvi tasvirlangan. Taklif etilayotgan algoritmning asosiy xususiyatlaridan biri o'z-o'zini o'rganish qobiliyati, ya'ni lug'atni mustaqil ravishda to'ldirishdan iborat bo'lgan foydalanuvchi muammolarini tahlil qilish va hal qilishda tizim tomonidan to'plangan tajribaga asoslangan yangi bilimlarni avtomatik ravishda olishdir. Ishlash jarayonida bu xususiyat algoritm samaradorligini yanada oshirishga olib keladi.
|
Algoritmni aprobatsiya qilish

|
Algoritmni aprobatsiya qilish
|
bet | 5/10 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #155943 |
Bog'liq intellektualnyy-algoritm-identifikatsii-destruktivnoy-informatsii-v-tekste (1).ru.uz
C# tilida VisualStudio 2017 muhitida matndagi haqoratlilikni aniqlashning taklif etilayotgan intellektual algoritmini sinash maqsadida tegishli dasturiy modul ishlab chiqildi (3-rasm).
Guruch. 3. Intellektual algoritmning ishlashi uchun dasturiy modul
Algoritmning ishlashini aniq misol yordamida ko'rib chiqamiz.
1-qadam. Tekshirish kerak bo'lgan quyidagi matn bor: {Sayyoramizdagi olma bog'lari besh million gektarni egallaydi. Bu eng keng tarqalgan mevali daraxt. Olma tarkibida ko'plab vitaminlar mavjud}.
Haqiqiy uyatsiz so'zlarni qo'llashning iloji yo'qligi sababli biz quyidagi to'plamni uyat lug'ati sifatida qabul qilamiz: {anor, uzum, olma, banan}. Prefiks va to'xtash so'zlarining to'liq lug'ati mavjud.
2-qadam. Qo'llanilgan paypoq:
matndan barcha harfsiz belgilar olib tashlandi: {Sayyoramizdagi olma bog'lari besh million gektar maydonni egallaydi. Bu eng keng tarqalgan mevali daraxtdir. Olma tarkibida ko'plab vitaminlar mavjud};
matn kichik harfga qisqartiriladi: {sayyoramizdagi olma bog'lari besh million gektar maydonni egallaydi; bu eng keng tarqalgan mevali daraxt; olma tarkibida ko'plab vitaminlar mavjud};
xavfsiz so'zlar bundan mustasno: {sayyoradagi olma bog'lari besh million gektarni egallaydi; oddiy mevali daraxt, olma tarkibida ko'plab vitaminlar mavjud};
“e” belgisini “e” bilan almashtirish: {sayyoradagi olma bog‘lari besh million gektar maydonni egallaydi; oddiy mevali daraxt, olma tarkibida ko‘plab vitaminlar mavjud};
matn unigrammalarga bo'linadi: {olma, bog'lar, sayyora, qopqoq, besh, million, gektar, umumiy, meva, daraxt, olma, tarkibida, ko'p, vitaminlar};
old qo‘shimchalar kesiladi: {olma, bog‘lar, sayyora, yetarli, besh, million, gektar, g‘alati, meva, daraxt, olma, ushlagich, ko‘p, vitaminlar}.
Qadam 3. Matndagi har bir so'zni (1) formula bo'yicha normativ bo'lmagan deb tasniflash ehtimolini hisoblash natijalari jadvalda umumlashtiriladi.
Hisoblash natijalari
|
| |
Taqriz yozuvchi: Axmadaliyev D - Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion...

|
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
bet | 16/16 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 3,46 Mb. | | #147177 |
Bog'liq Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o\'qitishda innovartsion texnologiyalardan foydalanishTaqriz yozuvchi: Axmadaliyev D.
ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI
Talabalarning kurs ishlarini himoya qilish hay'ati yig‘ilishining
YOZMA BAYONNOMASI №_______
Qatnashdi: Hay'at a'zolari, kurs ishi yozgan talabalar, kurs ishi rahbarlari.
Talaba____________________________________ning__________________________
________________________________________________________________________
Mavzudagi ma'ruzasi tinglandi.
Savollar________________________________________________________________
Javoblar_______________________________________________________________
________________________________________________________________________
Fakultetning________________________________________kafedrasida_________________________Fan bo’yicha __________________________
________________________________________________________________________
mavzusida yozilgan kurs ishining sifati haqida
Xulosa
Kurs ishning rahbari __________________________________________________
1. Kurs ishi mavzusining tahlili _________________________________________
___________________________________________________________________
___________________________________________________________________
2. Kurs ishining chizma va rasmiylashtirish bo‘yicha bahosi _________________
__________________________________________________________________
3. Kurs ishining tajriba-eksperiment bo‘yicha bahosi _____________________
___________________________________________________________________
4. Kurs ishining sifati haqida xulosalar va ishning sifatini yaxshilashga qaratilgan takliflar _________________________________________________________________
___________________________________________________________________
Kurs ishining bahosi ______________________
Kurs ishining rahbari ______________________
Kafedra mudiri ______________________
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
Jamiyatni kompyuterlashtirish - Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion...

Jamiyatni kompyuterlashtirish
Ijobiy tomonlari
|
Salbiy tomonlari
|
1
2
....
|
1.
2.
...
|
Xulosa
|
Tanqidiy tafakkurni rivojlantirish texnologiyalari asosidagi dars an’anaviy darsdan farq qiladi. Darsda o‘quvchilar passiv bo‘lmaydilar, balki, asosiy faoliyat yurituvchilar bo‘lib, o‘qiydilar, o‘ylaydilar, izlanadilar, kerak bo‘lganda yozadilar, o‘qiganlarini bir-birlari bilan muhokama, tahlil, munozara, himoya qiladilar. Bunda o‘qituvchining roli boshqaruvchi va muvofiqlashtiruvchilikdan iborat bo‘ladi.
Informatikani o‘qitishda tanqidiy tafakkurni rivojlantirish texnologiyalaridan dars jarayonida foydalanish o‘quvchilarda quyidagi natijalarni beradi:
axborotlarni qabul qilish va idrok etish(to‘g‘ri, noto‘g‘ri, yaxshi, yomon va h.k.)ni takomillashtiradi;
o‘rganilayotgan o‘quv materiali va o‘quv jarayoniga qiziqishni oshiradi;
tanqidiy fikrlash jarayonini rivojlantiradi;
tengdoshlari bilan hamkorlikda ishlash qobiliyatini shakllantiradi;
o‘quvchilarni sifatli ta’lim olishlarini ta’minlaydi.
darsda ochiqlik, oshkoralik va mas’uliyatli hamkorlik muhitini yaratishga erishiladi;
o‘quv jarayonida tanqidiy fikrlash, mustaqillikka hissa qo‘shadgan metodlardan foydalanish qobiliyatinishakllantiradi
boshqa pedagoglar uchun qimmatli manbani yaratishga hissa qo‘shadi.
Tanqidiy fikrlashni rivojlantiruvchi metodlarga “Insert”, “Klaster”, “Baliq skleti”, “Bilar edim / Bilib oldim / Bilishni xohlayman/”, “T texnologiya”, “Plyus va minus” va boshqalar kiradi.
Informatikani o‘qitishda tanqidiy tafakkurni rivojlantirish texnologiyalaridan dars jarayonida foydalanish o‘qituvchiga quyidagi talablarni qo‘yadi:
fanni o‘qitish maqsadini qo‘yishda o‘quvchilarda o‘zini-o‘zi o‘zgartira oladigan qobiliyatlarni shakllantirishga e’tibor qaratish;
mavzularni o‘rgatish mazmunida o‘quvchilarning izlanishi va amaliy ko‘nikmalarini mazmunli bo‘lishini ta’minlaydigan ilmiy tushunchalar tizimini ajratib olish va o‘quvchilarga yetkazish;
darsda guruh o‘quvchilarini turli kichik guruhlarga ajratish, mos topshiriqlarni berish, topshiriqlarni bajarish jarayonida interfaol dialogni amalga oshirish
darsda o‘qituvchining shiori “O‘yla, top va bajar” bo‘lishiga erishish;
darsda o‘quv jarayonining boshqaruvchisi, maslahatchi, o‘quv jarayonini hamkorlikda tashkil etuvchisiga aylanib borish;
darsda o‘quvchilarning motivatsiyasini vujudga keltirish, ularni faollikka undash, interfaollikni shakllantirish va h.k.
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 14/16 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 3,46 Mb. | | #147177 |
Bog'liq Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o\'qitishda innovartsion texnologiyalardan foydalanish Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
Abduqodirov A.A., Pardayev A. Ta’lim va tarbiyada zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish uslubiyoti. –T:, “Tafakkur”. 2014. -366 bet
Abduqodirov A.A., Pardayev A.X. Masofali o‘qitish nazariyasi va amaliyoti.-T.: Fan -2009. -145 b.
Foydalanilgan internet saytlar.
Www. Google. Uz– axborot qidiruv tizimi.
Www. Edu.uz
Ziyonet.uz portali
Arxiv.uz
Andijon davlat universiteti
Axborot texnologiyalari va kompyuter injinering fakulteti
5110700 – Informatika o‘qitish metodikasi ta’lim yo‘nalishi
____- kurs _____-guruh talabasi Xoliqnazarov Olimjon
“Hujjatga gipermurojaat o’rnatish mavzusini o’qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish” mavzusini
o’qitish metodikasi” mavzusidagi kurs ishiga
RAHBAR XULOSASI
Bugun mamlakatimizda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini davlat boshqaruvi, iqtisodiyot tarmoqlari, ijtimoiy soha va kundalik hayotga izchil joriy etish bo’yicha keng ko’lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Shu sababdan hozirgi kunda dasturlash tillarini yuqori saviyada o’rganish, yangi imkoniyatlari bilan tanishish va amaliyotda qo’llay olish uning imkoniyatlaridan to’laqonli foydalanish bugungi kunda korxona xodimlari, o’qituvchi va talabalar, shu soha bilan shug’illanuvchi mutaxassislar, dasturchilar oldida turgan eng muhim va asosiy vazifalardan biridir. Shu ma’noda “Hujjatga gipermurojaat o’rnatish mavzusini o’qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish” mavzusini o’rgatish informatika va axborot texnologiyalari oldida turgan muammolaridan biridir.Ushbu fikrlardan ma’lum bo’ladiki, tanlangan kurs ish “Hujjatga shakllar va blok-sxemalar yaratish” tushunchasi juda kerakli mavzu hisoblanib. Ta’lim yo’nalishi sohasidagi masalalarni yechishda, tajriba natijalarini qayta ishlashda, hozirgi kundagi insonlarni o’yga solib turgan muammolarni hal etishda, turli sohalarda meditsina, biznes, qurilish va boshqa bir qancha sohalarda insonlarni qo’l mehnatini va ko’p vaqtini olib kelayotgan ishlarni tez va oson eng asosiysi mukamal hal etishda dasturlashdan foydalanish hozirgi davr talabi hisoblanadi.
Xoliqnazarov Olimjonning kurs ishi mavzusini mustaqil ravishda bajarganligi,internet ma’lumotlaridan keng foydalanganligini hisobga olib, ushbu kurs ishini ijobiy bahoga himoya qilishiga ishonch bildiraman.
|
| |
Äàâèäþê - Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019

|
Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019
|
bet | 8/10 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #155943 |
Bog'liq intellektualnyy-algoritm-identifikatsii-destruktivnoy-informatsii-v-tekste (1).ru.uzÄàâèäþêNadejda Valya- Rossiya,414056, Ostona; Alyuminiy shartlari; kàíä. Tåõí. íàók, äîöåíò; bu usul bilan ham shunday;davidyuknv@bk.ru .
JinTþíèíaVALIA ADIARYA-Rossiya, 414056, Ostona; Alyuminiy shartlari; dunyo tarixi va dunyo dunyosi maöèè;lerusya93@list.ru .
ÁàéDalyovaKUNDALIK ROYATOVYA-Rossiya, 414056, Ostona; Alyuminiy shartlari; dunyo holati
“Ishakllanishiasos";bbaydulova@mail.ru .
MATNDA BO'LGAN MA'LUMOTNI ANIQLASHNING AKLI ALGORITMMI
NV Davidyuk, VA Gostyunina, DR Baidulova
Astraxan davlat texnika universiteti, Astraxan, Rossiya Federatsiyasi
Abstrakt.Rossiya Federatsiyasida jamiyatning axborot va psixologik xavfsizligini ta'minlash kontekstida Internetdagi buzg'unchi kontentning nazoratsiz o'sishi muammosi ko'rib chiqilmoqda. Buzg'unchi ma'lumotlarni qidirish va aniqlash muammosi minimal sub'ektivlikni va maksimal avtomatlashtirishni talab qiladi, chunki u hali ham taqiqlangan manbalar registrlarini tuzish bilan ekspert usullari bilan hal qilinadi. Matnda aniq so‘zlarni topishda qo‘llaniladigan mavjud qidiruv usullari (ekspert tomonidan ishlov berish, mavzuli qidiruv, ma’lumotlarni aqlli qayta ishlash usullari) ko‘rib chiqildi, bu usullarning afzalliklari va kamchiliklari bayon qilindi. Uchun
Qo'yilgan vazifani hal qilishda buzg'unchi tarkibni o'zgartirilgan qidirishning intellektual algoritmi misol sifatida matnli ma'lumotda qo'pol so'zlardan foydalanish taklif qilindi. Tavsiya etilgan yondashuv noma'lum so'zlarni iflos so'zlar sifatida aniqlash asosida lug'atni o'z-o'zini to'ldirishning boshqa tizimiga ega. Lug'atni to'ldirishning to'g'riligi mutaxassis tomonidan nazorat qilinadi. Ishlab chiqilgan algoritmning batafsil tavsifi taqdim etildi. Algoritm ishiga misol va uni sinovdan o'tkazishning dastlabki natijalari keltirilgan.
Kalit so'zlar:haqoratli til, intellektual algoritm, halokatli ma'lumotlar, o'zgartirilgan qidiruv, identifikatsiya, lug'at, stemming.
|
| |
Ehtimollarni hisoblash mexanizmi

Keling, qismni ko'rib chiqaylikma'lum so'zlar to'plamidan tashkil topgan X matni { X1, ..., Xi, ..., Xn},
i= 1, …, n, bu erda X - matnning vektor tasviri; n - matndagi so'zlar soni. Taklif etilayotgan algoritmda belgilar bo'yicha taqqoslash qo'llanilganligi sababli satrning har bir belgisini alohida qayta ishlash zarur. Shunga ko'ra, biz har biri uchun belgini kiritamiz
matn so'zlari
Xi, unda chekli sonli belgilar mavjud:
X {Xi, …, Xi, …, Xi},
q 1, …, m,
1 q m
bu erda m - so'zdagi harflar soni.
Keyin lug'at so'zlari to'plamining vektor ko'rinishi sifatida tavsiflanadi
C {C1, …, Cj, …, Ck},
bu erda k - lug'atdagi so'zlar soni.
j 1, …, k,
Cj lug'atidagi har bir so'z uchun belgilar vektori quyidagi shaklga ega bo'ladi:
C {C j, …, C j, …, C j}, w 1, …, t,
1 w t
bu erda t - lug'at so'zidagi harflar soni.
So'zni uyatsiz deb tasniflashning aniqligini oshirish uchun ikkita so'zni har bir belgi bilan taqqoslashda tahlil qilinayotgan so'zning uzunligi lug'at so'zining uzunligidan oshib ketishiga yo'l qo'ymaslik kerak. Bunday holda, qo'shimcha belgilarni kesib tashlash kerak. Keyin kerakli ehtimollik
ity - tahlil qilinayotgan so'zning Cj lug'atidagi so'z belgilariga mos keladigan belgilar sonining so'zdagi harflar soniga nisbati:
Xi, mos ravishda
→ →
Pi
Xi Cj j 1, …, m, agar m t bo‘lsa,
i 1,..., n,
(1)
v m j 1,..., t boshqa hollarda,
bu erda v - har ikki so'zning hisoblangan yig'indisining indeksi; m - so'zdagi belgilar soni;
t– lug‘atdagi so‘zdagi belgilar soni; n - matndagi so'zlar soni.
Algoritm doirasida biz chegara nuqtasi sifatida ma'lum bir Pp - chegara qiymatini qabul qilamiz,
v
tizim o'rnatadigan hisoblangan Pi ehtimolini taqqoslash asosida
matnda buzg'unchi ma'lumotlarning mavjudligi yoki yo'qligi fakti.Ushbu ko'rsatkichning empirik tarzda o'rnatilgan kritik qiymatini [0,5; 1]. Keyin
X matnini vayron qiluvchi (D) yoki buzilmaydigan (nD) sinfiga belgilash ehtimoli
→
P maksimal Pi X D agar P P bo‘lsaP,
(2)
v →
i X nD
boshqa hollarda.
Shunday qilib, topilgan ehtimollik P va chegara qiymati Pp o'rtasida taqqoslash amalga oshirilgandan so'ng, tizim matnni buzg'unchi yoki buzilmaydigan deb aniqlaydi.
Intellektual algoritmning ajralmas bosqichi lug'atni to'ldirish jarayonidir.Normativ bo'lmagan so'zlar sinfiga kiruvchi matnda topilgan so'z, agar uning ushbu sinfga tasniflanish ehtimoli qiymati Pc chegara qiymatini qondirsa, yangi bo'ladi. Empirik tarzda aniqlangan bu ma'no mavjud lug'at so'zlaridan faqat hol yoki ko'plik shaklida farq qiladigan so'zlarni kesish uchun zarurdir. Keling, diapazonni olaylik [0,5; 0.75] Shunday qilib, lug'at faqat quyidagi shartlarda yangi so'zlar bilan yangilanadi:
→ → i
Xi C, agar P v P Bilan,
→ →
v Bilan
tizim odobsiz so'zlar lug'atini avtomatik ravishda to'ldiradi. Ushbu jarayonni optimallashtirish uchun faqat yangi qo'shilgan so'zlarni hisobga olgan holda mutaxassis tomonidan lug'atning to'g'riligini vaqti-vaqti bilan tekshirib turish tavsiya etiladi.
|
Yo‘l belgi chiziqlarining guruhlari. Ularni ko‘cha-yo‘l sharoitida qo‘llanilishi

|
Yo‘l belgi chiziqlarining guruhlari. Ularni ko‘cha-yo‘l sharoitida qo‘llanilishi
|
bet | 1/6 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 3,08 Mb. | | #101880 |
Bog'liq №4 YO’L BELGI CHIZIQLARINING GURUHLARI, ULARNI KO’CHA-YO’L SHAROITIDA QO’LLANILISHI - Tayanch iboralar: Yo’l belgi chiziqlari. Yo’l belgi chiziqlarining guruhlari.
- Qo’llanilish sharoiti. Yotiq chiziqlar. Tik chiziqlar.
- Reja:
- 1.Yo`l belgi chiziqlarning vazifalari.
- 2.Yo`l belgi chiziqlarning guruhlari va turlari.
- 3.Yotiq chiziqlarning turlanishi.
- 4.Bo`ylama yotiq chiziqlar.
- 5.Ko`ndalang yotiq chiziqlar.
- 6.Sariq rangli yotiq chiziqlar.
- 7.Oq rangli yotiq chiziqlar.
- 8.Yotiq chiziqlarning qo`llanilishi.
- 9.Tik chiziqlar.
- 10.Tik chiziqlarning qo`llanilishi
- 1.1. Yo`l belgi chizig`i quyidagi joylarda ishlatiladi:
- a) ikki va uch bo`lakli yo`llarda transport vositalarini qarama-qarshi harakat yo`nalishlari bo`yicha ajratishda;
- b) rejadagi va tik kichik egriliklardagi ko`rish masofasi me`yordagidan kichik bo`lganda qarama-qarshi yo`nalishdagi harakatlarni ajratishda;
- v) ikki va undan ortiq harakat bo`lagi bo`lgan (bir yo`nalish uchun) yo`llarda harakat bo`lagining chegarasini ko`rsatish uchun;
|
| |
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi - bet 6

|
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi
|
bet | 6/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 118,32 Kb. | | #245758 |
Bog'liq Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.Xulosa - Xos stavka belgilangan tovar bo‘yicha bojxona to‘lovlarining summasi bojxona to‘lovlarining xos stavkasining tovar miqdoriga ko‘paytmasi sifatida hisoblab chiqariladi.
- Bojxona qiymatiga nisbatan foizlardagi aralash stavka qo‘llanilgan, lekin to‘lov undiriladigan tovar birligi uchun belgilangan stavkadan kam bo‘lmagan holda qo‘llanilgan taqdirda, bojxona to‘lovlarining summasi advalor va xos stavkalar bo‘yicha hisoblab chiqarilgan summalarning eng ko‘piga tengdir.
- Bojxona qiymatiga nisbatan foizlardagi aralash stavka va to‘lov undiriladigan tovar birligi uchun belgilangan stavka qo‘llanilgan taqdirda bojxona to‘lovlarining summasi bojxona to‘lovlarining advalor va xos stavkalari bo‘yicha hisoblab chiqarilgan summa yig‘indisiga tengdir.
|
| |
Davlat bojini to‘lovchilar - Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi

|
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi
|
bet | 4/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 118,32 Kb. | | #245758 |
Bog'liq Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.Davlat bojini to‘lovchilar
Vakolatli muassasalarga va (yoki) mansabdor shaxslarga murojaat qilayotgan va o‘ziga nisbatan yuridik ahamiyatga molik harakat va (yoki) hujjatlar berish amalga oshiriladigan yuridik va jismoniy shaxslar davlat bojini to‘lovchilardi
Davlat bojini to‘lash va hisobga o‘tkazish tartibi - Davlat boji, agar ushbu Qonunda boshqacha qoida belgilanmagan bo‘lsa, davlat boji undiriladigan yuridik ahamiyatga molik harakatlar amalga oshirilguniga qadar va (yoki) bunga vakolatli bo‘lgan muassasalar (mansabdor shaxslar) tomonidan hujjatlar berilguniga qadar naqd pulli yoki naqd pulsiz shaklda to‘lanadi.
- To‘lovchining davlat bojini naqd pulsiz shaklda to‘laganligi fakti qog‘ozdagi yoki elektron shakldagi to‘lov hujjati bilan tasdiqlanadi.
- To‘lovchining davlat bojini naqd pul shaklida to‘laganligi fakti bank tomonidan to‘lovchiga beriladigan belgilangan shakldagi kvitansiya yoki O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi belgilagan shaklda to‘lovni amalga oshirgan mansabdor shaxs yoxud davlat organi va tashkilotning kassasi tomonidan to‘lovchiga beriladigan kvitansiya bilan tasdiqlanadi.
- Davlat bojini to‘lashning o‘ziga xos xususiyatlari amalga oshirilayotgan yuridik ahamiyatga molik harakatlarning turiga, to‘lovchilarning toifalariga yoki boshqa holatlarga ko‘ra ushbu Qonunning 19 — 24-moddalariga muvofiq belgilanadi.
- Davlat boji to‘lov hujjatlari asosida O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjetiga o‘tkaziladi, bundan davlat bojining qaysi davlat organlari xizmatlari uchun davlat boji undirilayotgan bo‘lsa, o‘sha davlat organi tasarrufida qoldirilayotgan qismi mustasno.
- Davlat bojining bir qismi davlat organi tasarrufida qoldirilgan taqdirda, davlat boji yagona hisobvarag‘iga keyinchalik O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat organi o‘rtasida qonunchilikka muvofiq taqsimlangan holda to‘lanadi.
- Davlat bojining davlat organi tasarrufida qoldiriladigan miqdori qonunchilikda belgilanadi.
- Mulkiy nizo bo‘yicha sudga da’vo arizasi berilganda, shuningdek mol-mulkning oldi-sotdi, hadya, ayirboshlash shartnomasini notarial tartibda tasdiqlashda, merosga bo‘lgan huquqni rasmiylashtirishda, agar da’vo qiymati, shartnoma summasi yoki meros miqdori chet el valyutasida belgilansa, davlat bojining miqdori harakatlar amalga oshirilgan sanada O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki tomonidan belgilangan kurs bo‘yicha milliy valyutada belgilanadi va undiriladi.
|
| |
Soliq bazasi - Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi

|
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi
|
bet | 3/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 118,32 Kb. | | #245758 |
Bog'liq Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.Soliq bazasi
Foydalanilgan suvning hajmi soliq bazasidir.
Soliq bazasini aniqlash tartibi
Suv resurslarining yer usti va yer osti manbalaridan olingan suv hajmi suvdan foydalanishning buxgalteriya (dastlabki) hisobi hujjatlarida aks ettirilgan suv o‘lchagich asboblar ko‘rsatkichlari asosida aniqlanadi.
Suvdan o‘lchagich asboblarsiz foydalanilgan taqdirda, uning hajmi suv obyektlaridan suv olish limitlaridan, suvni iste’mol qilishning texnologik va sanitariya normalaridan, ekinlar hamda yashil daraxtzorlarni sug‘orish normalaridan yoki ma’lumotlarning to‘g‘riligini ta’minlovchi boshqa usullardan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
Soliq to‘lovchilar yer usti va yer osti manbalaridan olib foydalanilgan suv resurslari hajmlarining alohida hisobini yuritadi. Suv resurslarining yer usti va yer osti manbalaridan suv keladigan vodoprovod tarmog‘idagi suvdan foydalanilganda, soliq bazasi manbaning har bir turi bo‘yicha alohida aniqlanadi. Suv yetkazib berishni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar vodoprovod tarmog‘iga suv resurslarining yer usti va yer osti manbalaridan kelib tushadigan suv hajmlarining nisbati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni soliq organlariga joriy soliq davrining 15-yanvariga qadar taqdim etishi kerak. Soliq organlari uch kun ichida ushbu ma’lumotlarni soliq to‘lovchilar e’tiboriga yetkazishi lozim.
Issiq suv hamda bug‘ hosil qilinishi bo‘yicha soliq bazasi soliq to‘lovchi tomonidan ishlab chiqarish va texnik ehtiyojlar uchun o‘zi foydalangan suv resurslari hajmidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
Binolarning bir qismi, alohida inshootlar ijaraga berilganda soliq bazasi suv yetkazib berishni amalga oshiruvchi yuridik shaxs bilan shartnoma tuzgan ijaraga beruvchi tomonidan aniqlanadi.
Davlat boji.
Davlat bojini hisoblab chiqarish va undirish tartibi davlat boji to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilanadi.
Davlat boji turlari
Davlat boji yuridik ahamiyatga molik harakatlarni amalga oshirganlik va (yoki) bunday harakatlar uchun vakolatli muassasalar va (yoki) mansabdor shaxslar tomonidan hujjatlar berganlik uchun undiriladigan majburiy to‘lovdir.
Davlat boji turlari jumlasiga quyidagilar ham kiradi:
O‘zbekiston Respublikasi konsullik muassasalari tomonidan konsullik harakatlarini amalga oshirganlik uchun to‘lanadigan konsullik yig‘imi;
ixtirolarga, foydali modellarga, sanoat namunalariga, seleksiya yutuqlariga, tovar belgilariga, xizmat ko‘rsatish belgilariga, geografik ko‘rsatkichlarga, tovar kelib chiqqan joy nomlariga, integral mikrosxemalar topologiyalariga huquqiy muhofaza berish bilan bog‘liq yuridik ahamiyatga molik harakatlarni amalga oshirganlik uchun to‘lanadigan patent boji.
|
| |
Bojxona to‘lovlari - Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi

|
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi
|
bet | 5/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 118,32 Kb. | | #245758 |
Bog'liq Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.Bojxona to‘lovlari - Tovarlarni bojxona chegarasi orqali olib o‘tishda va boshqa hollarda bojxona to‘lovlari to‘lanadi.
- Bojxona to‘lovlari turlari:
- bojxona boji;
- qo‘shilgan qiymat solig‘i;
- aktsiz solig‘i;
- bojxona yig‘imlari.
- Qonun hujjatlarida boshqa bojxona to‘lovlari ham belgilanishi mumkin.
- Bojxona bojlarining va soliqlarning stavkalari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.
- Boj tarifi bojxona chegarasi orqali olib o‘tiladigan O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyatining tovar nomenklaturasiga muvofiq tizimlashtirilgan tovarlarga nisbatan qo‘llaniladigan bojxona bojlari stavkalarining jamlanmasidir.
Bojxona to‘lovlarini to‘lovchi quyidagilardan iborat: - deklarant;
- bojxona brokeri, agar deklarant bilan tuzilgan shartnomada bu nazarda tutilgan bo‘lsa;
- bojxona omborining, erkin omborning, boj olinmaydigan savdo do‘konining egasi, tashuvchi, ular tomonidan bojxona rejimlarining qo‘llanilish talablari va shartlariga amal qilinmaganda;
- xalqaro pochta va kurьerlik jo‘natmalarining pochta aloqasi operatorlari va provayderlari, basharti bojxona nazorati ostida bo‘lgan xalqaro pochta va kurьerlik jo‘natmalari yo‘qolsa yoki bojxona nazoratisiz berilsa.
- Har qanday manfaatdor shaxs to‘lovchi uchun bojxona to‘lovlarini to‘lashga haqli.
- Tarif preferentsiyalari bojxona bojlarini to‘lashdan ozod etish, bojxona bojlari stavkalarini kamaytirish yoki muayyan davlatlarda ishlab chiqarilgan tovarlarni bojxona hududiga preferentsial olib kirish yoki ushbu hududdan preferentsial olib chiqishda kvotalar belgilash tarzida beriladi.
- Bojxona to‘lovlarining turlari
- Tovarlarni bojxona chegarasi orqali olib o‘tishda va ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa hollarda quyidagi bojxona to‘lovlari to‘lanadi:
- bojxona boji;
- qo‘shilgan qiymat solig‘i;
- aksiz solig‘i;
- bojxona yig‘imlari.
- Qonunchilikda boshqa bojxona to‘lovlari ham belgilanishi mumkin.
|
| |
O‘quvchilarga esa - Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan...

|
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
bet | 9/16 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 3,46 Mb. | | #147177 |
Bog'liq Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o\'qitishda innovartsion texnologiyalardan foydalanishO‘quvchilarga esa qo‘yiladigan talablar quyidagicha bo‘ladi:
darsda diqqatni o‘qituvchiga qaratish, faol bo‘lishga harakat qilish;
ilgari o‘rganilganlarni tortinmay bayon qilish;
guruhdoshlar bilan hamkorlikda, o‘qituvchidan tushunmaganlari va bilmaganlarini tortinmay so‘rab olishga erishish;
berilgan topshiriqlarni o‘z vaqtida, erinmay bajarish, mustaqil fikrlash, mustaqil qaror qabul qilish, tengdoshlari fikrini tahlil etish, muzokara, muhokamalarda faol ishtirok etib borish va h.k.
4.Informatika fanlarini o‘qitishda multimediali texnologiyalar
Multimediali texnologiya (multi – ko‘p, media – muhit) bir vaqtning o‘zida ma’lumot taqdim etishning bir necha usullaridan foydalanishga imkon beradi. Ular: matn, grafika, animatsiya, videotasvir va ovoz kabilardir [39].
Multimediali texnologiyaning eng muhim xususiyati interfaollik bo‘lib, axborot muhitida ishlayotgan foydalanuvchiga, o‘quvchiga yuqori darajada ta’sir o‘tkaza olish imkoniyatining mavjudligidir.
Multimedia–bu bir necha ma’lumotlarni taqdim etish vositalarining bir tizimga birlashishi. Odatda multimedia deganda matn, ovoz, grafika, multiplikatsiya, videotasvir va fazoviy modellashtirish kabi ma’lumot taqdim etish vositalarining kompyuter tizimidagi birlashishi tushuniladi. Bunday vositalarning birlashishi ma’lumot qabul qilishning yangi sifatli darajasini ta’minlaydi: inson passiv ravishda mahliyo bo‘libgina o‘tirmasdan, balki faol ishtirok etadi ham [39].
Multimediali ilovalar bilan ishlovchi dasturlar ko‘pmodallidir, ya’ni ular bir necha sezgi organlariga bir vaqtda ta’sir qilgani uchun auditoriyaning qiziqishi va e’tiborini tortadi
Multimedia ilova mazmuni muallif tomonidan ssenariy tayyorlash paytida atroflicha o‘ylanadi va texnologik ssenariyni ishlab chiqishda aniqlashtiriladi.
Ta’limiy ma’lumot taqdim etishning an’anaviy shakli –matn va statik grafika ko‘p asrlik tarixga ega bo‘lsa, multimediadan foydalanish tajribasi yillar bilan o‘lchanadi.
Multimedia ilovalari quyidagi turlarga bo‘linadi:
• prezentatsiyalar;
• animatsion roliklar;
• o‘yinlar;
• videoilovalar;
• multimediali galeriyalar;
• audioilovalar;
• web uchun ilovalar va h.k.lar.
Quyidagi jadvalda multimedia ilovalari haqida asosiy tushunchalar va ularning ko‘rinishlari to‘g‘risida ma’lumot berilgan (8.1-жадвал).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
Иккинчи - download

1.«So’rov-javob» tizimini tushuntiring. Сўров-жавоб» тизими «So’rov-javob» tizimini tushuntiring. Сўров-жавоб» тизими тарафларнинг бири ноёб ва олдиндан билиб бўлмайдиган «сўров» қийматини иккинчи тарафга жўнатиш орқали аутентификацияни бошлаб беради, иккинчи 330,2 Kb. 39
Informatika fanlarini o‘qitishda rivojlantiruvchi texnologiyalar

|
Informatika fanlarini o‘qitishda rivojlantiruvchi texnologiyalar
|
bet | 6/16 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 3,46 Mb. | | #147177 |
Bog'liq Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o\'qitishda innovartsion texnologiyalardan foydalanish3.Informatika fanlarini o‘qitishda rivojlantiruvchi texnologiyalar
Bugungi kunda o‘quvchilarni ma’lum qolipdagi fikrlashga emas, qo‘yilgan masala, hosil bo‘lgan muammoni yechishni, muammoli vaziyatlardan chiqishning yangi yo‘llarini izlab topishni o‘rgatish o‘qituvchi oldidagi asosiy vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda. L.S.Vigotskiy aytganidek, “Bilim ta’lim berishning oxirgi natijasi bo‘lmasdan, o‘quvchining rivojlantirish vositasi hamdir”
Rivojlantiruvchi ta’lim - ilmiy ijodiy metodlar, mustaqil ijodiy faoliyat va umumilmiy texnologiyalar tizimi yordamida maxsus tashkil etilgan o‘quv faoliyati bo‘lib, o‘quvchilarda nazariy fikrlashini shakllantirishga qaratiladi [49].
Rivojlantiruvchi ta’lim L. V. Zankov ilmiy ishlarida shaxsning jadallashgan psixologik rivojlanishiga e’tibor qaratiladi, D.B.Elkon va V.V.Davidov, S.A.Smirnov tadqiqotlarida shaxsning nazariy tafakkuri va ongini rivojlantirish e’tiborga olinadi, I.S. Yakimanskaya va G.K.Selevko fikrlariga ko‘ra bola shaxsini bilish qobiliyatlarini rivojlantirishga o‘quv jarayonidagi o‘z o‘rnini va o‘zini-o‘zi anglashiga e’tibor qaratiladi [55].
Rivojlantiruvchi ta’lim har bir dars va har bir mavzuda uchta asosiy ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi pedagogik vazifani bajaradi. a) ta’limiy vazifada o‘quv axborot materiallarini tushunmay yodlash emas, balki o‘quv axborotlarini asosiy xususiyatlari, qonunlar va qonuniyatlarni hisobga olib ajratib olishni nazarga tutadi. Masalan, Office dasturlarining imkoniyatlariga qarab, hujjatlar tayyorlashda MS Word, jadval va diagrammalar hosil qilishda MS Excel, ma’lumotlar bazasini yaratishda MS Access dasturlaridan foydalanish kerakligi, ma’lumotlarning kerakligini hisobga olib flesh disk, doimiy xotira yoki SD, DVD disklarga saqlash va h.k.
b) rivojlantiruvchi vazifada o‘quv faoliyatining barcha bosqichida o‘quvchilarning ilmiy ijod usullarini o‘zlashtirishiga qaratilgan ijodiy faolligi, individual topshiriqlarni bajarib, o‘z xatolarini ham izlab topishga yo‘naltirishni nazarda tutadi.
d) rivojlantiruvchi ta’limning tarbiyaviy vazifasi o‘quvchilar o‘rtasida hamkorlik, o‘zaro muloqotni yuqori darajada bo‘lishini ta’minlab, ijtimoiy ijodkorlik-tadqiqotchilik, muammoni yechish, loyihalash va bashorat qilishga o‘rgatadi.
Rivojlantiruvchi ta’lim va an’anaviy ta’limning taqqoslash
|
| |
4-amaliy ish rezervlash protokollari stp, rstp va agregatsiyalash protokollari lacp, pagp ni sozlash stp

|
4-amaliy ish rezervlash protokollari stp, rstp va agregatsiyalash protokollari lacp, pagp ni sozlash stp
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 8,92 Mb. | | #243234 |
Bog'liq Annaqulov.tarmoq
О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Amaliy ish 4-5-6-7-8
Bajardi: Annaqulov Nurbek
Toshkent - 2024
4-amaliy ish
REZERVLASH PROTOKOLLARI - STP, RSTP VA AGREGATSIYALASH PROTOKOLLARI - LACP, PAGP NI SOZLASH
STP
LASP
PAGP
5-amaliy
VTP PROTOKOLI SOZLASH
VTP server
VTP Transparent
VTP client
6-amaliy
RIP
BGP
7-amaliy
ACL RO`YXATINI SOZLASH (STANDART, EXTENDED)
8-amaliy ish
NAT
|
| |
Reja: Tarmoq topologiyalari: mesh, yulduz, daraxt, shina, halqa

Reja:
1. Tarmoq topologiyalari: mesh, yulduz, daraxt, shina, halqa.
2. TCP/IP va OSI modellarning kompyuter tarmoqlarini qurishda o‘rni.
3. Tarmoq standartlarini tartibga soluvchi qo‘mitalar.
4. Lokal tarmoqlar (LAN) va ularning qurilish usullari.
5. "Ethernet" texnologiyasi.
6. Shahar tarmoqlari (MAN) va ularning qurilish usullari.
Tarmoq topologiyalari: mesh, yulduz, daraxt, shina, halqa.
Tarmoq topologiyasi - bu aloqa tarmog'i elementlarining joylashuvi. Tarmoq
topologiyasi har xil turdagi telekommunikatsiya
tarmoqlarini, shu jumladan radio
tarmoqlarini, sanoat stavkalari va kompyuter tarmoqlarini aniqlash yoki tavsiflash
uchun ishlatilishi mumkin.Tarmoq
topologiyalari shuningdek, tarmoqni geografik
muhitdagi o’rni, foydalanuvchilari soni va foydalaniladigan
texnologiyasiga
muvofiq tanlanadi. Bir qancha tarmoq topologiyalari mavjud: mesh, yulduz, daraxt,
shina, halqa ва 3-D torus.
topologiyadahar bir xost markaziy qurilmaga ulanadi, bitta markaziy qurilma
xabarlarni uzatish uchun kanal vazifasini bajaradi. Bu topologiya eng keng
tarqalgan kompyuter tarmog'i topologiyalaridan biridir.
2-rasm.Yulduztopologiyali tarmoq
6 – amaliy mashg’ulot mavzu: Agregatsiyalash protokollari-lacp, pagPni sozlash

|
6 – amaliy mashg’ulot mavzu: Agregatsiyalash protokollari-lacp, pagPni sozlash
|
bet | 1/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 153,09 Kb. | | #248272 |
Bog'liq 6-amaliyot
6 – AMALIY MASHG’ULOT
Mavzu: Agregatsiyalash protokollari-LACP, PAgPni sozlash.
Ishdan maqsad: LACP, PAgP protokollari sozlash va ishlash tamoyillari bo`yicha amaliy ko`nikmaga ega bo`lish.
Nazariy ma’lumot
Agregatsiya kanal (ing. link aggregation) – bir nechta fizik kanalni bitta mantiqiy kanalga birlashtirish imkonini beradigan texnologiya. Agregatsiya kanal fizik kanal bo`ylab mantiqiy kanalda trafiklarni taqsimlash va bitta yoki bir nechta jismoniy kanallarni bitta mantiqiy kanalda ichki rad etilish holati sodir bo`lganda zahiralash imkonini beradi. Bunday texnologiya kanal o`tkazish qobiliyatini va ishonchligini oshirish imkonini beradi. Tarmoq topologiyasi 6.1-rasmda keltirilgan
6.1 - rasm. Kommutatorlar o`rtasida agregatsiya kanalning tashkil etilishi
Agregatsiya kanallar to`g`risida umumiy axborotlar
Agregatsiya kanallar ikkita masalani yechish imkonini beradi:
Kanalni o`tkazish qobiliyatini oshirish
Kanallardan biri qatordan chiqqanda zahirani ta’minlaydi.
Agregatsiya kanallar ikkita kommutator, kommutator va marshrutizator, kommutator va xostlar o`rtasida yaratilishi mumkin.
Cisco da kanallarni agregatsiyalash uchun quyidagi uchta variantdan biridan foydalanish mumkin:
LACP (Link Aggregation Control Protocol) standart protokol;
PAgP (Port Aggregation Protocol);
Protokoldan foydalanmaydigan statik agregatsiyalash.
EtherChannel mantiqiy kanal fizik kanal bo`ylab kadrlarni taqsimlaydi, raqamli belgiga ega kadrda manzil to`g`risida axborotlarga tegishli ikkilik shablonda ifodalaydi, dastlabki bosqichida mantiqiy kanalda fizik kanallardan biri tanlaniladi. EtherChannel kanallarni taqsimlash Cisco xeshlash algoritmiga asoslanadi.
Cisco qurilmasida kanalni agregatsiyalashni sozlashda bir nechta terminlardan foydalaniladi:
EtherChannel — kanallarni agregatsiyalash texnologiyasi. Termin kanallarni agregatsiyalash uchun Cisco da foydalaniladi. EtherChannel dan ekranlanmagan juft o`ramli kabellar (UTP) yoki bir va ko`p moddali optik tolali kabellar orqali lokal tarmoqda kommutatorlarni, marshrutizatorlar, serverlar, mijozlar bir-biri bilan bog`lashda foydalaniladi.
port-channel — mantiqiy interfeys, ya’ni fizik interfeyslarni birlashtiradi.
channel-group — bu buyruq qaysi mantiqiy interfeys fizik interfeysda joylashganligini va qaysi agregatsiyalash rejimidan foydalanishi ko`rsatadi.
6.2-rasm. Port-channel mantiqiy interfeys
Bu terminlar kanallarni agregatsiyalashda foydalaniladi.
Sxemada channel-group buyrug`idan keyingi son Port-channel mantiqiy interfeys raqamini bildiradi. Ikki tarafi agregatsiyalangan kanalli mantiqiy interfeys raqami bir-biriga mos kelishi kerak. Raqam bitta kommutatorda turli port guruxlarini farqlashda foydalaniladi.
|
| |
Ikki tomonga cheksiz davom ettirish m umkin bo‘lgan lenta (mashinaning tashqi xotirasi)

|
Ikki tomonga cheksiz davom ettirish m umkin bo‘lgan lenta (mashinaning tashqi xotirasi)
|
bet | 2/4 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #126204 |
Bog'liq Rajabov Shohjahon Diskret tuzulmalari (3)Ikki tomonga cheksiz davom ettirish m umkin bo‘lgan lenta (mashinaning tashqi xotirasi). U katakchalarga (yacheykalarga) bo'lingan bo‘ladi. Har bir katakchaga faqat bitta harf yozilishi mumkin. Bo‘sh katakchani simvoli bilan belgilaymiz (1-shakl).
Boshqaruvchi kallak. U lenta bo‘ylab harakat qiladi va biror katakcha (yacheyka) qarshisida to‘xtashi mumkin (2-shakl).
Bu holatda «kallak katakchani, ya’ni simvolni «ko‘rib turibdi»» deb aytamiz. Mashinaning bir takt davomidagi ishida kallak faqat bitta katakchaga surilishi (o‘ngga, chapga) yoki joyida qolishi mumkin.
Lentada saqlanayotgan har bir axborot tashqi alfavitning dan farqli chekli simvollar majmuasi bilan tasvirlanadi. Mashina ish boshlashidan oldin lentaga boshlang'ich axborot (boshlang'ich ma’lumot) beriladi. Bu holda boshqaruvchi kallak, qoidaga asosan, boshlang'ich holatni ko'rsatuvchi oxirgi chap belgi qarshisida turadi (3-shakl).
Mashinaning ishi taktlar yig'indisidan iborat bo'lib, ish davomida boshlang'ich axborot oraliq axborotga aylanadi.
Boshlang'ich axborot sifatida lentaga tashqi alfavitning katakchalariga ixtiyoriy ravishda qo'yilgan chekli simvollar sistemasini (alfavitdagi ixtiyoriy so'zni) berish mumkin:
Berilgan boshlang'ich axborot bog'liq bo'lgan ikki hoi bo'lishi mumkin.
1. Mashina chekli son taktdan keyin to'xtaydi ( to'xtash holatiga o'tadi) va lentada В axborot tasvirlangan bo'ladi. Bu holda mashina A boshlang'ich axborot nisbatan tatbiq etiladigan (qo'llanib bo'ladigan) va uni qayta ishlab В natijaviy i axborotga keltirgan deb aytiladi.
2. Mashina hech qachon to‘xtamaydi, ya’ni to‘xtash holatiga o‘tmaydi. Bu holda mashina A boshlang‘ich i axborotga nisbatan tatbiq etilmaydi deb aytiladi.
Mashina ishining har bir taktida quyidagi funksional sxema bo‘yicha harakat qiladi:
bu yerda - tashqi alfavitning harflari; - mashinaning holatlari; O',Ch ,J - surilish simvollari.
Boshqaruvchi kallak lentada qanday harfni ко‘rib turganligi (bizning yozuvda ) va mashina qaysi holatda (bizning yozuvda ) turganligiga qarab, bu taktda uch elementdan iborat komanda ishlab chiqiladi:
ko‘rib turilgan harf almashtirilgan tashqi alfavit harfi ( ) ;
2) kelgusi takt uchun tashqi xotira adresi ;
3) mashinaning kelgusi holati ( ).
|
| |
Tyuring mashinasining ishlashi

Tyuring mashinasining ishlashi. Barcha komandalar majmuasi Tyuring mashinasining dasturini tashkil qiladi. Dastur ikki oichovli jadval shaklida bo‘lib, u Tyuring funksional sxemasi deb ataladi. Bunday sxema 1- jadvalda misol sifatida berilgan. Tyuring mashinasining ishi butunlayiga uning dasturi bilan aniqlanishi ravshan. Agar ikkita Tyuring mashinasining funksional sxemalari bir xil bo‘lsa, u holda ular bir-biridan farq qilmaydi. Har xil Tyuring mashinalari har xil dasturga ega bo‘ladi. Bundan keyin Tyuring mashinasining har xil konfiguratsiyalarini (ko‘rinishlarini) soddaroq ifodalash uchun lenta va uning katakchalarini ifodalamasdan axborotni faqat so‘z shaklida yozamiz:
Boshqaruvchi kallak va mashina holatini ifodalash sifatida mashina holatini yozamiz.
1- jadvalda berilgan funksional sxemaga mos keluvchi Tyuring mashinasining ishini misollarda ko'rib o‘taylik.
1- misоl. Dastlabki konfiguratsiya quyidagicha berilgan bo‘lsin:
Boshqaruvchi kallak harfini ko‘rib turganligi va mashina holatda bo'lganligi uchun mashina komandani ishlab chiqadi va natijada ikkinchi konfiguratsiyani hosil qilamiz.
Ravshanki, navbatdagi konfiguratsiyalar quyidagi ko‘rinishlarda bo‘ladi:
uchinchi konfiguratsiya,
to‘rtinchi konfiguratsiya,
beshinchi konfiguratsiya,
Beshinchi konfiguratsiyada mashina holatda (to‘xtash holatida) turganligi uchun so‘z hisoblashning natijasi bo‘ladi.
2-misol. Boshlang'ich konfiguratsiya quyidagicha bo‘lsin:
1-jadvaldagi funksional sxemadan foydalanib, quyidagi konfiguratsiyalarga kelamiz:
ikkinchi konfiguratsiya,
uchinchi konfiguratsiya,
to’rtinchi konfiguratsiya,
beshinchi konfiguratsiya,
oltinchi konfiguratsiya.
Ikkinchi va oltinchi konfiguratsiyalardan ko‘rinib turibdiki, mashinaning ish jarayoni takrorlandi va, demak, natija bo‘lmaydi.
|