nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Zinama-zina” texnologiyasi

|
“Zinama-zina” texnologiyasi
|
bet | 7/29 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #127050 |
Bog'liq informatika fanini oqitishda innovatsion uslublarni ishlab chiqish va ularni dars jarayoniga tadbiq etish 1.4. “Zinama-zina” texnologiyasi.
Ushbu metod o‘quvchilarni o‘tilgan yoki o‘tilishi kerak bo‘lgan mavzu bo‘yicha yakka va kichik jamoa bo‘lib fikrlash hamda xotirlash, o‘zlashtirilgan bilimlarni yodga tushirib, to‘plangan fikrlarni umumlashtira olish va ularni yozma, rasm, chizma ko‘rinishida ifodalay olishga o‘rgatadi. Bu metod o‘quvchilar bilan yakka holda yoki guruhlarga ajratilgan holda yozma ravishda o‘tkaziladi va taqdimot qilinadi.
Metodning maqsadi: O‘quvchilarni erkin, mustaqil va mantiqiy fikrlashga, jamoa bo‘lib ishlashga, izlanishga, fikrlarni jamlab ulardan nazariy va amaliy tushuncha hosil kilishga, jamoaga o‘z fikri bilan ta’sir eta olishga, uni ma’qullashga, shuningdek, mavzuning tayanch tushunchalariga izoh berishda egallagan bilimlarini qo‘llay olishga o‘rgatish.
Metodning qo‘llanishi: ma’ruza (imkoniyat va sharoit bo‘lsa), seminar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarida yakka tartibda yoki kichik guruhlarda o‘tkazish hamda nazorat darslarida qo‘llanilishi mumkin.
Mashg‘ulotda qo‘llaniladigan vositalar: A-3, A-4 formatli qog‘ozlarda tayyorlangan (mavzuni ajratilgan kichik mavzular soniga mos) chap tomoniga kichik mavzular yozilgan tarqatma materiallar, flomaster (yoki rangli qalam)lar.
Mashg‘ulotni o‘tkazish tartibi:
o‘qituvchi o‘quvchilarni mavzular soniga qarab 3-5 kishidan iborat kichik guruhlarga ajratadi (guruhlar soni 4 yoki 5 ta bo‘lgani ma’qul);
o‘quvchilar mashg‘ulotning maqsadi va uning o‘tkazilish tartibi bilan tanishtiriladi. Har bir guruhga kog‘ozning chap qismida kichik mavzu yozuvi bo‘lgan varaqlar tarqatiladi;
o‘qituvchi a’zolarini tarqatma materialda yozilgan kichik mavzular bilan tanishishlarini va shu mavzu asosida bilganlarini flomaster yordamida kog‘ozdagi bo‘sh joyiga jamoa bilan birgalikda fikrlashib yozib chiqish vazifasini beradi va vaqt belgilaydi;
guruh a’zolari birgalikda tarqatma materialda berilgan kichik mavzuni yozma (yoki rasm, yokio‘quvchizma) ko‘rinishida ifoda etadilar. Bunda a’zolari kichik mavzu bo‘yicha imkon boricha to‘laroq ma’lumot berishlari kerak bo‘ladi.
tarqatma materiallar to‘ldirilgach, guruh a’zolaridan bir kishi taqdimot qiladi. Taqdimot vaqtida guruhlar tomonidan tayyorlangan material, albatta, auditoriya (sinf) doskasiga mantiqan tagma-tag (zina shaklida) ilinadi; o‘qituvchi guruhlar tomonidan tayyorlangan materiallarga izoh berib, ularni
baholaydi va mashg‘ulotni yakunlaydi.
|
| |
Rebus
  
Tushuncha - Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim maxsus vazirligi

|
Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim maxsus vazirligi
|
bet | 5/29 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #127050 |
Bog'liq informatika fanini oqitishda innovatsion uslublarni ishlab chiqish va ularni dars jarayoniga tadbiq etish
Ushbu vazifalar talabalar aqliy faolligini o’stiradi, bilish jarayoniga haqiqiy qiziqish uyg’otadi. O’yin davomida talabalar ma’lum qiyinchiliklarni yengadilar, o’z kuchlarini sinaydilar, malaka va bilimlarini rivojlantiradilar.
Ko’pchilikka ma’lum va ommabop bo’lgan krossvord o’yini talabalarda qiziqish uyg’otishi tabiiydir. Krossvord ko’rinishidagi so’rov shakli talabalar uchun har doim qiziqarli va o’ziga tortadigan metoddir. Ushbu o’yinga talabalar shu darajada kirishib ketadilarki, hatto, o’zlari ham informatikaning turli mavzulari bo’yicha krossvordlar tuzishlari mumkin. Mustaqil ijodiy faoliyatning bunday shakli foydali bo’lishi bilan birga, faqatgina bilimdon talabalarnigina emas, balki past o’zlashtiruvchilarni ham qamrab oladi. Boshqa o’quv fanlaridan past o’zlashtiruvchi talabalar ko’pincha informatikadan yaxshi va tirishqoq talabalarga aylanadilar. Krossvordlar sodda bo’lishi bilan birga, mashhur olimlar, allomalar ismlariga, mavzuga aynan mos keluvchi maxsus atamalarga diqqatini jalb etishning samarali vositasi hamdir. Quyida “Informatika” fanidan krossvordlardan namuna keltiraman.
|
| |
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi

|
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi
|
bet | 3/29 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #127050 |
Bog'liq informatika fanini oqitishda innovatsion uslublarni ishlab chiqish va ularni dars jarayoniga tadbiq etishBitiruv malakaviy ishining maqsadi: ta’lim jarayonini tashkillashda innovatsion texnologiyalardan foydalanishning ilmiy uslubiy asoslarini ishlab chiqish.
Bitiruv malakaviy ishining ob’yekti: ta’lim jarayonini tashkillashda innovatsion texnologiyalardan foydalanib dars o’tish jarayonida faollashtirish.
Bitiruv malakaviy ishining predmeti: axborot texnologiyalari yordamida bilim oluvchilarni ta’lim jarayonida faollashtirish.
Bitiruv malakaviy ishining vazifalari:
Ta’lim jarayonini tashkillashda innovatsion texnologiyalardan foydalanishning mavjud pedagogic sharoitlarini aniqlash;
Innavatsion texnologiyalardan foydalanib informatik ta’lim berishda interfaol metodlardan foydalanganlik darajasini aniqlovchi mezonlar ishlab chiqish;
Ta’lim jarayonini tashkillashda innovatsion texnologiyalardan samarali foydalanib, ta’lim berishning mazmuni, shakl va vositalarini ishlab chiqish va tajriba sinovidan o’tkazish;
Bitiruv malakaviy ishining metodlari:
Tarixiy xronologik tahlil;
Davlat va kasb-hunar kolleji me’yoriy hujjatlarini o’rganish;
Pedagogik kuzatuv;
So’rovnoma;
Kompyuterda o’qitish;
Inter’vyu;
Trening;
Monitoring;
Bitiruv malakaviy ishining tarkibiy tuzilishi:
Bitiruv malakaviy ishi kirish qismdan boshlanib uchta bobdan tashkil topgan. Birinchi bobida informatikani o’qitishda innovatsion uslublar, informatika fanini o’qitishda qiziqtiruvchi o’yinlar texnologiyasi hamda informatika fanini o’qitishda interfaol metodlardan foydalanish to’g’risida ma’lumot berilgan.
Ikkinchi bobda ta’lim jarayonida zamonaviy innovatsion texnologiyalarning roli haqida yoritilgan. Uchinchi bobida pedagogik dasturiy vositalar yordamida innovatsiyalar yaratish va ularni dars jarayoniga tadbiq etish, Autopley media studiosi yordamida yaratilgan yangi innovatsion electron o’quv qo’llanma loyihasi berilgan.
|
| |
Mashg’ulotning borishi - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 26/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilMashg’ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so’rash: a) Savol – javob o’tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism: O’qituvchi:
Abad qutlug’ bo’lsin qo’ygan qadaming,
Yo’ling yoritguchi chiroqman, Vatan
Sarhadingda sergak posboning bo’lay,
Bo’stoning yashnatgan bog’boning bo’lay,
Tepangda tip-tiniq osmoning bo’lay,
Menga suyan, senga tirgakman, Vatan.
“Xalqimizning tinchligi va xavfsizligi, sarhadlarimiz daxlsizligining mustahkam qalqoni bo’lmish armiyamiz har jihatdan qudratli, qurol-yarog’ va harbiy mahorat borasida hech kimdan kam bo’lmasligi lozim. Albatta, bu juda muhim masala. Lekin armiyaning kuch-qudratini to’la namoyon etish uchun avvalo harbiylarimiz, askar va ofisterlarimiz- Vatan va xalq o’z xavfsizligini ishonib topshirgan mard o’g’lonlarimizning ma’naviy-ma’rifiy tarbiyasiga alohida e’tibor qaratish eng dolzarb vazifamizga aylanishi darkor.”.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
18-mavzu: Kitob ma’rifat chirog’i
I. Kirish:
Sinf soati mashg’ulotning maqsadi: Kitobdan yaxshiroq do’st yo’q jahonda. O’quvchilarda kitob barcha bunyodkorlik, yaratuvchilik va aql-idrokning, ilmu donishning asosi, hayotni o’rgatuvchi murabbiy ekanligi haqida tushunchalar hosil qilish orqali ularning qalbi va ongiga kitob o’qishga bo’lgan munosabat, kitobni asrab-avaylash va kitobga mehr-muhabbat tuyg’ularini singdirish.
Kommunikativ kompetensiya — ijtimoiy vaziyatlarda ona tilida hamda birorta xorijiy tilda o’zaro muloqotga kirisha olishni, muloqotda muomala madaniyatiga amal qilishni, ijtimoiy moslashuvchanlikni, hamkorlikda jamoada samarali ishlay olish layoqatlarini shakllantirish.
|
| |
Foydalanilgan elektron manzillar

|
Foydalanilgan elektron manzillar
|
bet | 29/29 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #127050 |
Bog'liq informatika fanini oqitishda innovatsion uslublarni ishlab chiqish va ularni dars jarayoniga tadbiq etish Foydalanilgan elektron manzillar:
1.http://shoxista.uz/archives. 2.http://bilim13.zn.uz/feed/Interfaol%20metodlar_files/hover.js.
http://nafisaxaytullayeva.blogspot.com/Informatika o'qituvchisi Xaytullayeva Nafisa Saxobiddinovna blogi Informatikani o’qitishda o’yinli texnologiyalardan foydalanish.
http://lifereferat.ru./ DARSNI INTERFOL METODLRID TSHKIL ETISHNING FZLLIKLRI.
http://ablazova21maktab.zn.uz/pedagogik-texnologiyalar/talim-jarayonini- faollashtirish-va-jadallashtirishga-yonaltirilgan-texnologiyalar.
http://informatika15-maktab.zn.uz.
|
| |
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi

|
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi
|
bet | 27/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilAxborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo’lish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg’ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg’ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko’rgazmali va boshqalar.
Mashg’ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko’rsam tezroq o’rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg’ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko’rgazmalar va tarqatma materiallar, o’quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg’ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so’rash: a) Savol – javob o’tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O’qituvchi:
Ey aziz! Kishi uchun kitobdan azizroq va yoqimliroq suhbatdosh yo’qdir. Kitob fasohat, balog’atda, latofatda tengi yo’q, munofiqlikdan xoli hamrohdir. Yolg’izlikda va g’amli ayyomlarda munis ulfatdir. Unda na nifoq boru, na gina. U shunday hamdamki, so’zlarida yolg’on va xato bo’lmaydi. Suhbatidan esa kishiga malolik yetmaydi. U o’z do’stining dilini og’ritmaydi. Yuragini esa siqmaydi. U shunday rafiqdirki, kishi orqasidan g’iybat qilib yurmaydi. Uning suhbatidan senga shunday fayzli foydalar yetadiki, bunday foydani odamlardan topa olmaysan. Aksincha, aksar odamlar suhbatidan kishiga zarar yetadi.Kitobdek do’st ichida barcha ilmu hilm mujassamdirki, u kishilarni o’tmishdan va kelajakdan ogoh qilib turadi. Shuning uchun ham: “Kitob aql qal’asidir”, deganlar.
Muhammad Jabalrudiy
Mashriqzamin - Hikmat Bo’stonidan.
Topshiriq: “Men yoqtirgan kitob-bu” mashqi. Har bir o’quvchi o’zi yoqtirgan kitoblari haqida suhbat o’tkaziladi va ta’tilda ko’proq kitob o’qish talab etiladi.
Izoh: O’qituvchi jarayonni kuzatishda samimiylikka, o’quvchilarning o’zlarini odob-axloq me’yorlariga e’tiborli bo’lishlikka, faollikka, jonkuyarlikka va talabchanlikka, tezkorlikka, ijodkorlikka undab boradi.
|
| |
Ochilova latofat bahrom qizi

Ochilova latofat bahrom qizi
Download
122,73 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
15.11.2023
Hajmi
122,73 Kb.
#99078
Download
122,73 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ochilova latofat bahrom qizi
Download
122,73 Kb.
Matnni ko'rish
II. Asosiy qism - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 37/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilII. Asosiy qism:
O’qituvchi:
Ona! Onajon- mehri ummondan buyuk zot. Olloh onani shunday mehribon qilib yaratdiki, hech kim farzandga onadek mehribonlik qila olmaydi. Ayting, bu dunyoda hech bir zot o’zini onasiz his eta olmaydi. Buyuk zotlarni dunyoga keltirib, ularga uzoq-umr tilab, erta-yu kech duo qilib o’tirgan munis onajonlardir.
Ona haqida she’r yozmagan shoir, asar bitmagan yozuvchi, qo’shiq kuylamagan birorta hofiz bo’lmasa kerak. Hatto, Vatanni Onaga, Onani Vatanga qiyoslashadi. Darhaqiqat, inson ona vujudida paydo bo’lib, Vatanda kamol topadi. Payg’ambarimiz hadislarida ham, “Jannat onalar oyog’i ostidadir” deb aytadilar.
Namozi bomdoddan keyin volidangni ziyorat qil va xizmatida bo’l deydilar- Muhammad Siddiq Rushdiy.
Oh mening ortimdan ovvora onam,
Bir parcha yuragi ming pora onam.
Har baloni ko’rib yorug’ dunyoda,
T oshkanni ko’rmagan bechora onam.
Topshiriq: “Dunyodagi eng yaxshi ona, mening onam” mavzusida har bir o’quvchi o’z onalarini madh etadilar.
Izoh: O’qituvchi jarayonni kuzatishda samimiylikka, o’quvchilarning o’zlarini odob-axloq me’yorlariga e’tiborli bo’lishlikka, faollikka, jon’uyarlikka va talabchanlikka, tezkorlikka, ijodkorlikka undab boradi.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
25-mavzu: Yo’l belgilari (buyuruvchi va axborot-ko’rsatkich belgilari)
I. Kirish:
Sinf soati mashg’ulotning maqsadi: o’quvchilarga yo’l belgilari haqida tushunchalar berish, ko’chada yurish qoidalarini orgatish;
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo’lish.
|
| |
III. Yakuniy qism - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 28/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilIII. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
19-mavzu: Yo’l belgilari (buyuruvchi va axborot-ko’rsatkich belgilari).
I.Kirish:
Sinf soati mashg’ulotning maqsadi : shahar tashqarisida qanday harakatlanish, intizom,
ogohlantirish va yo’l harakati qoidasiga rioya etish umr foiydasi ekanligini turli misollar
orqali tushuntirish.
O’zini-o’zi rivojlantirish kompetensiyasi — doimiy ravishda o’z-o’zini jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish, kamolotga intilish, hayoti davomida mustaqil o’qib-o’rganish, kognitivlik ko’nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o’z xatti-harakatini muqobil baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko’nikmalarini egallash.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo’layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o’zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo’lish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg’ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg’ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko’rgazmali va boshqalar.
Mashg’ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko’rsam tezroq o’rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg’ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko’rgazmalar va tarqatma materiallar, o’quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg’ulotning borishi:
|
| |
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil

|
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
|
bet | 36/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilMaktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
24-mavzu: Jannat onalar oyog’i ostidadir ( 8 mart - Xotin-qizlar bayrami munosabati bilan)
I. Kirish:
Sinf soati mashg’ulotning maqsadi: O’quvchilarga aziz onajonlarimiz va opa-singillarimizga hurmat va ehtirom bilan munosabatda bo’lish tuyg’ularini singdirish orqali ularni “Ayolga e’tibor – kelajakka e’tibor”, “Ayol baxtli bo’lsa, jamiyat ham baxtli bo’ladi” degan g’oyalarga sadoqat ruhida tarbiyalash.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo’layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o’zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo’lish layoqatlarini shakllantirish.
Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo’lish, badiiy va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog’lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg’ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg’ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko’rgazmali va boshqalar.
Mashg’ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko’rsam tezroq o’rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg’ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko’rgazmalar va tarqatma materiallar, o’quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg’ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so’rash: a) Savol – javob o’tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
|
| |
Uyga vazifani so’rash - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 35/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilUyga vazifani so’rash: a) Savol – javob o’tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O’qituvchi:
O’z-o’zini hurmat qilish va qadrlash bolajonlar uchun kelajakda jamiyatda qulaylikka erishishi uchun juda muhim. Qadr-qimmatni rivojlantirish barcha bolalarda ahamiyatli bo’lib, u ishonch, qobiliyat va iste’dod bilan bevosita bog’liqdir. O’zini hamisha past baholaydigan bolalar ko’pincha qiyinchiliklarga, ijtimoiy muammolarga duch keladi. Farzand bilan nafaqat o’quv yoki qandaydir topshiriq yuzasidan, balki muhim sanalgan masalalar to’g’risida ham suhbatlashish va ularning fikrini ham hurmat qilish hamda inobatga olish zarur. Kuchsiz tomonlarni tan olgan holda yutuqlarni qadrlash haqida gaplashish farzand uchun juda foydali. Masalan, xarid qilish ro’yxati onaning yodidan chiqqudek bo’lsa, uni farzandlarga eslatib qo’yish mumkin: “Men xaridlar ro’yxatidagi narsalarni eslay olmayman, sen yordam bera olasanmi?”. Bu kabi kichik muammolarni farzand bilan birgalikda hal etish undagi harakatchanlik va mas’uliyat hissini oshiradi Ba’zan bolalarni yaxshi bo’lishi uchun kerakli masala haqida gaplashish ancha qiyin boladi. Ammo bu kabi mavzular aniq va lo’nda bo’lsa, to’g’ri baholash jarayonining rivojlanishiga yordam beradi. Asosiysi, muammolarni ochiqlashda ularni hech narsaga loyiq emasligini ta’kidlamaslik zarur. Aksincha, avvalgidan ham ko’ra yaxshi bo’lishiga undash tarzida suhbatlashish tavsiya etiladi.
Odatda, o’zini ijobiy baholash ma’lum maqsadga intilishdan kelib chiqadi. Shuning uchun tanqid o’rniga, yosh va qiziqishiga mos bo’lgan maqsadlarni taklif qilish mumkin. Masalan, “Nega kiyimlaringni hamma joyga yoyding?” emas, balki “Hamma kiyimlarni shkafga vaqtida qo’ysang, ko’proq o’yin o’ynashga imkon bo’ladi” kabi. Ikkisini solishtirib ko’rish mumkin, bola ikkinchi jumlaga ko’proq e’tibor qaratishi tabiiy.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
|
| |
III. Yakuniy qism - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 34/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilIII. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
23-Mavzu: O’quvchilaming o’ziga bo’lgan ishonchini tiklash bo’yicha trening
I. Kirish:
Sinf soati mashg’ulotning maqsadi: O’quvchilarda vatanparvarlikni singdirish, kelajakda o’z orzulari uchun harakat qila olishlikni, izlagan imkon topa olishini ular ongiga singdirish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo’lish layoqatlarini shakllantirish.
O’zini-o’zi rivojlantirish kompetensiyasi — doimiy ravishda o’z-o’zini jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish, kamolotga intilish, hayoti davomida mustaqil o’qib-o’rganish, kognitivlik ko’nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o’z xatti-harakatini muqobil baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko’nikmalarini egallash.
Mashg’ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg’ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko’rgazmali va boshqalar.
Mashg’ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko’rsam tezroq o’rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg’ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko’rgazmalar va tarqatma materiallar, o’quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg’ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
|
| |
Tashkiliy qism - Sinf rahbarining asosiy vazifalari

|
Sinf rahbarining asosiy vazifalari
|
bet | 29/50 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,33 Mb. | | #273422 |
Bog'liq 7-Sinf soati ish reja va konspekti 2024 -2025-yilTashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so’rash: a) Savol – javob o’tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
«Yo’l harakati qoidalari» bizning hayotimizda muhim o’rin tutadi. Hohlaymizmi-yo’qmi, har bir harakatlanish ishtirokchisi (yosh bolalar, o’smirlar, kattalar) qatnov qismlarida harakatlanadi. Shu bilan birga ular yo’l harakati qoidalariga rioya qilishdan manfaatdordirlar.
Yo’l harakati qoidalarining asoslaridan biri bo’lgan yo’l belgilari transport vositalarining haydovchilariga, piyodalarga va umuman barcha harakatlanish ishtirokchilariga taalluqlidir.
Yo’llarda sodir etilayotgan yo’l-transport hodisalarining aksariyati belgilarga qaramay yoki ahamiyat bermay harakatlanayotgan yo’l ishtirokchilariga tegishlidir. Shu bois, ularni yaxshi o’rganish inson hayoti uchun juda muhim. Yo’l belgilari quyidagi yettita guruhga bo’linadi:
1) ogohlantiruvchi belgilar; 2) imtiyoz belgilari; 3) taqiqlovchi belgilar; 4) buyuruvchi belgilar;
5) axborot-ishora belgilari; 6) servis belgilari; 7) qo’shimcha axborot belgilari.
Ogohlantiruvchi belgilar haydovchiga yo’lning xavfli qismiga yaqinlashayotganligi, xavfning turi va shakli haqida axborot beradi. Ogohlantiruvchi belgilarning asosi oq, hoshiyasi qizil rangda bo’lgan
aksari teng tomonli uchburchak shaklidan iborat. Imtiyoz belgilari chorrahalarda, yo’lning qatnov qismlari kesishgan joylarda, shuningdek, yo’lning tor qismida yo’l harakati qatnashchilarining harakatlanish navbatini belgilash uchun qo’llaniladi. Bunday belgilar boshqa guruh belgilaridan olingan bo’lib, ularning shakllari turlichadir.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o’quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O’quvchilar rag’batlantiriladi.
Maktab MMIBDO’_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
|
| |
II.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollejlarida jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarining axamiyati

|
II.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollejlarida jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarining axamiyati
|
bet | 5/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llari II.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollejlarida jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarining axamiyati. 2.1.Jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarining shakllari.
Kun tartibidagi jismoniy tarbiya tadbirlari: o‘quvchilarni sog‘lomlashtirish va jismoniy rivojlantirish jarayoni uzluksizligini ta’minlash maqsadida maktabda o‘quvchilar kun tartibida jismoniy tarbiya tadbirlari belgilanadi va amalga oshiriladi. Kun tartibidagi tadbirlar mazmuni Jismoniy tarbiya dasturi asosida tuziladi va rejalashtiriladi. Jismoniy tarbiya tadbirlarini tashkil etishda maktab jismoniy madaniyat jamoasi tashkilotchilik va rahbarlik vazifasini boshqaradi. Jismoniy tarbiyaning o‘quvchilar kun tartibidagi tadbirlari o‘quvchilarni jismoniy rivojlanishga sog‘ligini mustahkamlashga va chiniqtirishga aqliy qobiliyatlarni oshirishga tartib intizomni mustahkamlashni amalga oshiradi. Jismoniy tarbiya tadbirlarini muntazam o‘tkazib borish o‘quvchilarni o‘zini-o‘zi nazorat qilish, kun tartibiga rioya qilish hamda faolligini mustahkamlashga o‘rgatadi. Jismoniy tarbiya tadbirlari maktabning ta’lim va tarbiyaviy ishlari shakllaridan bo‘lib o‘quv mashg‘ulotlari bilan muvofiq holda tashkil etilishi kerak.
Ertalabki badan tarbiya mashqlari. O‘quv mashg‘ulotlargacha o‘tkaziladigan ertalabki gimnastika-maktabda har kuni darslar boshlanguncha o‘tkaziladigan jismoniy mashqlardir. Mashg‘ulotlargacha bo‘ladigan gimnastika asosan tarbiyaviy va sog‘lomlashtirish masalalarini hal etadi. Ochiq havoda o‘tkaziladigan mashqlar o‘quvchilar organizmini chiniqtirishga ham yordam beradi. Ertalabki badan tarbiya mashg‘ulotlari o‘quvchilarda tartib intizomni ham tarbiyalaydi. Bu mashg‘ulotlar so‘ng o‘quv kunini uyushgan holda boshlash amalga oshiriladi. Ertalabki badan tarbiya mashg‘ulotlarida bolalar jismoniy tarbiya darslari jarayonida o‘rgangan umurivojlantiruvchi mashqlarni bajaradilar. Ertalabki badan tarbiya mashg‘ulotlariga shifokor ta’qiqlamagan o‘quvchilarning barchasi qatnashadilar. Ertalabki badan tarbiya mashg‘ulotlariga direktor va o‘quv ishlari direktor o‘rinbosari rahbarlik qiladi. Mashg‘ulotni jismoniy tarbiya o‘qituvchilari olib boradilar. Shu bilan birga yoshlar uyushmasi a’zolari va faol sportchi o‘quvchilar ham mashg‘ulotlarni tashkil etishda ishtirok etadilar.
Ertalabki badan tarbiya mashug‘lotlari ochiq havoda o‘tkazilishi maqsadga muvofiq yomg‘irli va qattiq sovuq kunlarda mashg‘ulotlar sport zallarida va yopiq binolarda o‘tkaziladi. Ertalabki badan tarbiya mashg‘ulotlarining vazifalari
Muskul sistemasi va yurak faoliyatini faollashtirish
O‘quvchilarni jismoniy zo‘riqtirmaslik
To‘g‘ri qaddi-qamotni shakllantirish.
Umumrivojlantiruvchi mashqlardan foydalanish.
O‘quv mashg‘ulotlariga aqliy, ruhiy va jismoniy tayyorgarlik ko‘rish.
|
| |
Jismoniy tayyorgarlikni nazorat qilish me’yorlari

|
Jismoniy tayyorgarlikni nazorat qilish me’yorlari
|
bet | 24/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llariJismoniy tayyorgarlikni nazorat qilish me’yorlari.
Т/р
|
Назорат тестлари
|
аъло
|
яхши
|
қониқар ли
|
1
|
Югуриб келиб узунликка сакраш (см)
|
500
|
480
|
460
|
2
|
Ядро ирғитиш икки қўл билан
пастдан улоқтириш (м)
|
12
|
11
|
10
|
3
|
Турган жойидан узунликка сакраш
(см)
|
250
|
240
|
230
|
4
|
Сузиш (сония)
|
44
|
50
|
52
|
5
|
Якка чўпда осилган ҳолатдан
тортилиш (марта)
|
16
|
14
|
12
|
6
|
Якка чўпда осилган ҳолатда оёқни қўлгача кўтариш (марта)
|
18
|
16
|
14
|
7
|
100м югуриш (сония)
|
13.2
|
13.5
|
14.0
|
8
|
Граната улоқтириш (м)
|
40
|
38
|
35
|
9
|
Икки оёқда ўтириб туриш 1 дақиқа
(марта)
|
62
|
60
|
50
|
10
|
Кросс: 1000 м
|
3.20.0
|
3.30.0
|
3.40.0
|
Sh.M.Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik
– har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent. 2016.
Sh.M.Mirziyoyev. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent. 2016.
Bu muqaddas vatanda azizdir inson. I.Karimov Toshkent. 2010
Kerimov F.A. Umarov M.N. Sportda prognozlashtirish va modellashtirish. 2000 y. Toshkent.
Она юртимиз бахту иқболи ва буюк келажаги йўлида хизматқилиш – энголий саодатдир. И.Каримов. Тошкент. 2015й.
И.Каримов.Юксак маънавият – енгилмас куч. Тошкент. 2010й
И.Каримов Асосий вазифамиз ватанимиз тараққиёти ва халқимиз фаровонлиги янада юксалтиришдир. Тошкент. 2010й
Ю.М.Юнусова. Спорт фаолиятининг назарий асослари. Т. 1994.й
Хужаев Ф. Ўзбекистонда жисмоний тарбия. Тошкент. 1997й
Матвеев, А. П. Методика физического воспитания с основами теории Дарслик Москва 1991й
Абдуллаев А., Хонкелдиев Ш.Х. Жисмоний тарбия назарияси ва усулияти. 2000 й. Тошкент.
Саломов Р.С. Спорт машғулотларининг назарий асослари. 2000 й. Тошкент.
Ахматов М.С. Узлуксиз таълим тизимида оммавий спортсоғломлаштириш ишларини самарали бошқариш. 2001й. Тошкент.
Кошбахтиев И. А. Валеология асослари. 2001й. Тошкент.
Саломов Р.С., Керимов Ф.А. Жисмоний тарбияда педагогик технологиялар. 2002 й. Тошкент.
Шарипов Т.Ю., Усмонходжаев Т.С. Жисмоний тарбия. Дарс ишланмалари ва ҳаракатли ўйинлар. 2005 й.
Усмонходжаев Т. С. ва бошқа. Болалар ва ўсмирлар спорти машғулотлари назарияси ва услубиятлари. 2005 й. Тошкент.
INTERNET MA’LUMOTLARI
www.ziyonet.uz.
www.googl.ru.
www.rambler.ru.
www.mail.ru.
|
| |
Bitiruv malakaviy ishning maqsadi va vazifasi

|
Bitiruv malakaviy ishning maqsadi va vazifasi
|
bet | 2/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llariBitiruv malakaviy ishning maqsadi va vazifasi:
Bitiruv malakaviy ishda mamlakatimizda O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalarini tarbiyalash, yoshlar o‘rtasida sport turlarini ommaviylashtiirish masalalarini o‘rganish, O‘rta maxsus kasb xunar kollejlarida jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarining maqsad va vazifalarini tahlil etish, jismoniy tarbiya va sport sog‘lomlashtirish tadbirlarini tashkil etish vositalari o‘rganilgan.
Bitiruv malakaviy ishni tayyorlash jarayoni:
Bitiruv malakaviy ishni tayyorlashda adabiyot va o‘quv materiallari hamda Internet materiallarini tahlili o‘tkazildi.
Pedagogik nazoratda jismoniy, texnik va taktik tayyorgarliklar nazorat me’yorlari orqali baholandi.
Ma’naviy va ahloqiy tayyorgarlik jarayonlarini o‘rganishda suhbatlar, anketalar, testlar o‘tkazildi.
Tadqiqоt ishining ilmiy yangiligi. Оlib bоrilgan tadqiqоtlarda jismоniy mashqlardan tug’ri fоydalanish o’quvchi qizlarning jismоniy tayyorgarligini rivоjlantirib, dars samarоdоrligini оshirishga yordam bеra оlgandagina bu usul yangilik bo’lib хisоblanadi. Masalan еngil atlеtika mashqlaridan ko’prоq fоydalanish yoshlarning jismоniy tayyorgarligini rivоjlantirishga хissasini qo’shishga erishishni хayotga tadbiq etish yangilik bo’lib хisоblanadi.
Tadqiqоt ishining nazariy va amaliy ahamiyati: Kasb hunar kоllеjlari o’quvchi jismоniy tayyorgarligini оshirishda jismоniy mashqlardan samarali fоydalanish uslublarini o’rganish va jismоniy tarbiya darslarida va darsdan tashqari trеnirоvka mashg’ulоtlarida ( еngil atlеtika, gimnastika va spоrt o’yinlari) mashqlarini ko’prоq qo’llash va mustaqil bir turini (o’zi qiziqqan) individual shug’ullanish ishning asоsini tashkil qiladi.
Bitiruv malakaviy ishining хajmi va tarqibiy tuzilishi: Bitiru malakaviy ishi 3 bоbdan ibоrat bo’lib Adabiyotlar tahlili, tadqiqоtning vazifalari, uslublari va uni tashkil qilinishi va o’tkazilishi, asоsiy qism, tadqiqоt natijalari, хulоsadan ibоrat bo’lib хajmi ___ bеtni tashqil qiladi.
|
| |
Jismoniy tarbiya daqiqalari - O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog'lom muhitni...

|
O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog'lom muhitni shakllantirish yo‘llari
|
bet | 6/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llariJismoniy tarbiya daqiqalari. Bu mashg‘ulotlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bilan o‘tkaziladi. Bunda dars davomida o‘quvchilar o‘quv mashg‘ulotidan to‘xtatilib, o‘rindiqlar yo‘lkasida saflanadi va bo‘yin, gavda, bel, qo‘l va oyoq uchun umumrivojlantiruvchi mashqlar bajariladi. Bu mashg‘ulotlarning maqsadi uzoq vaqt bir xil holatda gavdani tutishga o‘tganmagan yosh bolalar qomatini to‘g‘ri shakllantirishdir. Dars davomida yosh bolalar bir xil holatda uzoq muddat qolib umurtqa pog‘onasi va tayanch harakat apparatida salbiy o‘zgarishlar sodir bo‘lishi mumkin. Jismoniy tarbiya daqiqalari shunday holatlarni oldini olishga qaratilgan bo‘ladi. Jismoniy tarbiya daqiqalari bir xil holatda uzoq muddat faoliyat ko‘rsatadigan kasb egalari bilan ham o‘tkaziladi.
Tanaffuslardagi harakatli o‘yinlar. Tanaffuslar bolalarning dam olishlari va navbatdagi darsga juda samarali tayyorlana olishlari uchun foydalanilishi zarur.
Tanaffuslardagi o‘yinlarni uyushgan xolda o‘tkazish tadbirlarga quyidagi talablar qo‘yiladi: Ular bolalarning yosh xususiyatlariga mos bo‘lishi va bolalarni juda toliqtirmasligi xam kuchli qo‘zg‘atmasligi kerak. Tanaffusdagi o‘yinlar qish vaqtida ham ochiq havoda o‘tkazilgani ma’qul. Tanaffusdagi o‘yinlarga jismoniy tarbiya o‘qituvchilari yoki tarbiyachi rahbarlik qilishlari kerak. Ular bolalarni to‘g‘ri va qiziqarli o‘ynashlarini, jarohatlanmasliklarini, hammani jismoniy harakatlarni shug‘ullanayotganligini nazorat qilib boradilar. Tanaffusda harakatli o‘yinlarni uyushgan holda o‘tkazish o‘quvchilar tartib intizomni mutshkamlaydi. Tanaffuslarda sportchi faol o‘quvchilar va yoshlar uyushmalari a’zolari bolalar o‘yinlari va mashg‘ulotlari boshqaradilar. O‘yinlar va mashg‘ulotlar dars boshlanishga 5 minut qolganda to‘xtatilib o‘quvchilar yuvinib, kiyinib darsga tayyorgarlik ko‘radilar. Tanaffusdagi mashg‘ulotlar o‘quvchilar yoshi, jismoniy rivojlanishi va jinsiga muvofiq takomillashib boradi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bilan harakatli o‘yinlar tashkil etilsa, o‘rta sinf va yuqori sinf o‘quvchilari bilan sport o‘yinlari, estafetalar o‘tkazish mumkin.
|
| |
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining

|
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
bet | 1/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 18,45 Kb. | | #131672 |
Bog'liq Ichki energiya va ish” mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars i-fayllar.org
Ichki energiya va ish” mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars ishlanmasi Mavzu: Ichki energiya va ish Darsning maqsadi
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining fizika fani o’qituvchisi Vaisbek Atanazarovning “Yilning eng yaxshi fan o’qituvchisi” tanlovining viloyat bosqichida 9-sinflar uchun
“Ichki energiya va ish”
mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars ishlanmasi
Mavzu: Ichki energiya va ish
Darsning maqsadi:
ta’limiy: o’quvchilarga ideal gazning ichki energiyasi molekulalar harakatining kinetic energiyasidan iboratligi hamda ichki energiya va gazning bajargan ishi orasidagi o’zaro bog’lanish haqida bilim berish orqali ularni ideal gaz parametrlarini to’g’ri baholashga o’rgatish;
tarbiyaviy: dars jarayonidagi bahs va munozaralar orqali o’quvchilarda bir-biriga nisbatan hurmat, muomala madaniyati va odob saqlash xususiyatlarini yanada yuksaltirish;
rivojlantiruvchi: o’quvchilarda jamoa bo’lib ishlash, vaziyatni to’g’ri baholash, muammoli vaziyatlarda to’g’ri qaror qabul qilish va o’z fikrini aniq va ravon bayon qilish qobiliyatlarini rivojlantirish orqali ulardagi insoniy fazilatlarini yanada yuksaltirish.
Dars turi: nazariy, bilim berish.
Darsda qo’llaniladigan jihozlar: darslik, doska, dars mavzusiga mos PowerPoint dasturida yaratilgan taqdimot, tarqatmalar.
Darsda qo’llaniladigan interfaol metodlar: aqliy hujum, guruhlarda ishlash, klaster, jadval-test.
Darsning texnologik xaritasi:
-
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
Qatlamlar va suyuqliklarning xar xilligiii hisobga olish

|
Qatlamlar va suyuqliklarning xar xilligiii hisobga olish
|
bet | 35/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim4.7.Qatlamlar va suyuqliklarning xar xilligiii hisobga olish
Ishlashni kompleks loyihalashtirishning turli bosqichlarida, qatlam va flyuidlarning xususiyatlari, quduqlarni ishlash sharoitlari haqidagi boshlangich kon-geologik ma`lumotlarning to`likligi va sifatiga boglik xolda, suv xaydashdagi ishlashning texnologik ko`rsatgichlarini hisoblashni murakkabligi va aniqligi turli darajada bo`lgan usullarni qo`llash kerak.
Shunday qilib, masalan, sinov-ishlatish loyiqasini tuzishda, neft' qazib chiqarish tumanini rivojlanishini kompleks loyiqalashtirishda qazib chiqarish imkoniyatlarini baholashda, shuningdek boshlangich geologik ma`lumotlar etarli emas va ularning sifati yuqori bo`lmaganda, ishlashning texnologik ko`rsatgichlarini aniqlash uchun gidrodinamik hisoblarning yaqinlashtirilgan, soddalashtirilgan usullarini qo`llash maqsadga muvoffiq.
Kompleks tarxlarni, asosan ishlash loyiqalarini tuzishda esa qatlam va flyuidlarning ko`rsatgichlari, quduqdar va jihozlar ishlash sharoitlari xaqida katta miqdordagi yuqori sifatli axborotlarga ega bo`linganda, har xil suyuqliklarni turli g’ovak muqitda, quduqlar tizimida amaldagi sirqish sharoitlarini ko`proq darajada hisobga oluvchi, ishlashni texnologik ko`rsatgichlarini xisoblashning bir munchа jiddiy va murakkab usullarini qo`llash lozimdir.
Xozirgi vaqtda neft' uyumlarini suvlanish jarayonlarini xisoblash uchun ko`plab gidrodinamik va statistik usullar tavsiya qilingan.
Gidrodinamik usullar neft' uyumni amaliy ishlash sharoitlarini u yoki bu darajada to`laroq aks ettiruvchi hisobiy modellardan foydalanishga asolangan. Ishlashning boshlangich davrlarida foydalannsh imkoniyati ularning afzalligi hisoblanadi. Biroq, bu usullarning aniqligi qazib olinayotgan suyuqlikni suvlanganligi yuqori bo`lishi bilan, shuningdek ishlashni so`ngi davrida yomonlashib boradi.
Statistik usullar ishlatishning o`tgan yillarida jamlangan haqiqiy ma`lumotlar bo`yicha siqish ko`rsatgichlarini baholash va bashorat qilinayotgan davr uchun uni ekstropolyatsiya qilish. Ularni ustunligi ishlash ko`rsatgichlarini dinamikasiga ta`sir qiluvchi barcha omillarni integral ravishda hisobga olish va bashoratlashning soddaligi kiradi. Mahsulotni suvlanishini o`zgarishga olib keluvchi tadbirlarni siqish ko`rsatgichlarini baholashga ta`sir qilishini hisobga olish qiyinligi bu usulning kamchiliklaridan biri hisoblanadi.
Statistik usullar ishlash tizimini butun bashorat qilinadigan davrda o`zgarishsiz qolishini talab qiladi.
Qisoblashning gidrodnnamik va statistik usullarni kombinatsiyasida bir muncha ishonchli natijalar olish mumkin. Bunda etarli xajmdagi statistik ma`lumotlar jamlangandan keyin gidrodinamik qisoblar uchun qabul qilingan model qisobiy va xaqiqiy ishlash ko`rsatgichlarini taqqoslash yo`li orqali aniq-lashtiriladi.
|
| |
- rasm. Gumbazsimon neftgaz uyumi

|
- rasm. Gumbazsimon neftgaz uyumi
|
bet | 41/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim5.3- rasm. Gumbazsimon neftgaz uyumi:
1 - gaz; 2 - neft; 3 - suv;
Boshlang'ich fazaviy holatga va asosiy uglevodorod birikmalarining tarkibiga ko'ra er bag'ridagi uyumlar bir fazali va ko'p fazaliga ajratiladi. Bir fazali uyumlarga quyidagilar kiradi:
- turli darajada gazga to'yingan neftli kollektor-qatlamlarda joylashgan neft uyumlari;
- gazli yoki uglevodorod kondensatlik gazli kollektor qatlamlarda joylashgan gaz yoki gazkondensat uyumlari.
Ikki fazali uyumlarga erigan gazli neft va neftning yuqorisida erkin gazli kollektor qatlamlar kiradi. Bunday uyumlarning erkin gazi tarkibida uglevodorod kondensati bo'lishi mumkin.
Uyumning neftga to'yingan qismining hajmini butun uyum hajmiga nisbatan (Vн=Vн/(Vн+ Vг)) ikki fazali uyumlar quyidagilarga bo'linadi.
- gaz yoki gazkondensat do'ppili neft uyumlari (Vн>0,75);
- gazneft yoki gazkondensat uyumlari (0,50 - neftgaz yoki neftgaz kondensat uyumlari (0,25 < Vн< 0,50);
- neft xoshiyali gaz yoki gaz kondensat uyumlari (Vн<0,25);
Kon(uyum)lar tuzilishining murakkabligiga ko'ra quyidagilarga bo'linadi:
1) oddiy tuzilishli, bunday konlarda mahsuldor qatlamlarning qalinlik va kollektorlik xususiyatlari maydon va kesim bo'yicha o'zgarmas bo'lib, tektonik buzilmagan yoki kam buzilgan tuzilmalarda joylashadi;
2) murakkab tuzilishli, bunday konlar maxsuldor qatlamlarni maydon va kesim bo'yicha qalinlik va kollektorlik xususiyatlarini o'zgaruvchanligi yoki yagona uyumni alohida bloklarga bo'luvchi litologik aralashmalar yoki tektonik buzilishlar borligi bilan xususiyatlanadi.
3) juda murakkab tuzilishli, bunday konlar yagona uyumlarni alohida bloklarga bo'luvchi litologik aralashishlar va tektonik buzilishlar bo'lgashi, shuning bilan birga bu bloklar hududida mahsuldor qatlamlarning qalinlik va kollektorlik xususiyatlarini o'zgaruvchanligi bilan xususiyatlanadi.
Murakkab va juda murakkab tuzilishli turkumga neft gaz osti hududida ostki suvlar bilan tutashgan, kollektorlik xususiyatlari turli xil bo'lgan qatlamlarda ingichka xoshiyalarda joylashgan gazneft va neftgaz uyumlari ham kiradi.
Neftning olinadigan zahirasi va gazning balans zahirasi miqdoriga ko'ra neft va neftgaz konlari quyidagilarga bo'linadi:
- ajoyib, 300 mln. t. neft yoki 500 mlrd. m3 gaz bo'lgan;
- o'lkan, 30 dan 300 mln. t gacha neft yoki 30 dan 500 mlrd. m3 gacha gaz bo'lgan;
- o'rta, 10 dan 30 mln. t gacha neft yoki 10 dan 30 mlrd. m3 gacha gaz bo'lgan;
- mayda, 10 mln. t dan kam neft yoki 10 mlrd m3 dan kam gaz bo'lgan.
|
| |
Neft' va gaz konlarini ishlash sharoitlarini tarxlash

|
Neft' va gaz konlarini ishlash sharoitlarini tarxlash
|
bet | 34/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim4.6. Neft' va gaz konlarini ishlash sharoitlarini tarxlash
Neft' uyumlarini yotishini geologik sharoitlari juda ham turlicha, ba`zai juda murakkab bo`ladi. Haqiqiy uyumlarning neftlilik va gazlilik chegaralari amalda juda murakkab ko`rinishga ega. Neftlilik va gazlilik jinslarining fizik parametrlari, aslida qatlamning maydoni va qalinligi bo`yicha bir-biridan farq qiladi. Neftli va gazli qatlamlarning maydon va vertikal bo`ylab har xil, ko`p qismi vertikal yo`nalishda ham har xildir. Ko`p holatlarda linzasimon yotuvchi, turli uzunlik va turli fizik xususiyatlarga ega bo`lgan, har xil jinslarning ketma-ket kelishidan tashkil topgan qatlamlar ishlash ob`ektlari hisoblanadi.
Gidrodinamik hisoblarda albatta, uyumni tuzilishi va xususiyatlaridagi murakkabliklarni to`liqrok, hisobga olishga intilish lozim. Lekin shuni ham hisobga olish kerakki, bu ma`noda bizning imkoniyatlarimiz cheklangan. Loyihaviy hujjatlarni tuzish vaqtida qatlamning geologik tuzilishini barcha xususiyatlarini aniqlash uchun biz etarli ma`lumotlarga ega bo`lmaymiz.
Tuzilishning barcha detallarini inobatga olishga intilish hisoblarda matematik qiyinchiliklarga olib keladi. Shuning uchun gidrodinamik hisoblarni yuritish uchun uyumni hisobiy tarxi va modelidan foydalaniladi.
Bu masala ikki yo`nalishda echilishi mumkin. Sirqish jarayonini elektrik modellashtirish yordamidа aniq echimlarni olish mumkin. Masalani echish uchun uyumni xaqiqiy shaklini, analitik hisoblashlar imkoniyatini beruvchi, shakllar yoki shakllar qismlari bilan approksimaciya qilish usulini qo`llаsh mumkin.
Gidrodinamnk hisoblashlari uslubi ancha soddaroq va ikki shakldagi uyumlar uchun yaxshiroq ishlangan: tasmasimon va doirasimon.
Tasmasimon uyum deganda, ikki paralel to`qri chiziq orasida yotuvchi va ikki tomonidan uzluksiz cho`zilgan ugom tushuniladi. Bu to`qri chiziqlar neftlilik, litologik va tektonik ekran chegarasi yoki suv haydovchi quduqlar bilan uyumni kesilgai chiziqi bo`lishi mumkin.
Doirasimon uyum to`qri doira shaklidagi neftlilik konturi bilan chegaralangan.
Ko`pincha ovval shaklidagi uyumni halka shakliga keltirish maqsadga muvoffiq hisoblanadi. Bunda quyidagi qoidaga amal qilish kerak. Halqaning tashqi perimetri uzunligiga, halqaning maydoni esa - neftlilik va gazlilikning hisoblangan konturi chegarasida xaqiqiy uyum maydoniga teng bo`lishi lozim. Эlek-trointegratorda, olingan echimlarni gidrodinamik hisoblashlar natijalari bilan taqqoslash shuni ko`rsatdiki, uyumni xaqiqiy shaklini doiraga almashtirysh uyum o`qlarining uzunliklari nisbati 3:1 yoki undan ham kichik bo`lganda esa xisoblashlarda haqiqiy uyumni tasmasimonga keltirish maqsadga muvvofiq bo`ladi.
|
| |
- 
injener 
(injener - mexanik), 
amfibiya - tank
(tank -amfibiya), 
buldozer
 -

|
-
injener
(injener - mexanik),
amfibiya - tank
(tank -amfibiya),
buldozer
-Bog'liq H. Dadaboyev - O`zbek terminologiyasi -
injener
(injener - mexanik),
amfibiya - tank
(tank -amfibiya),
buldozer
-
tank
(tank-buldozer),
urolog- vrach
(shifokor) (vrach -urolog) va h.k .
Ruscha-baynalmilal murakkab qo‘shma terminlaming uchinchi gumhi
o‘zlashish jarayonida qisman yoki to‘la o ‘zbekcha leksik birliklar bilan
almashtiriladi:
Murakkab qo‘shma terminning komponentlaridan biri o ‘zbekcha so‘z
bilan almashtiriladi ( yoxud kalkalanadi/
shlem-niqob
(shlem-kaska),
sa-
molyot - nishon
(samolyot -m ishen),
havo desanti
(vozdushno-desantniy),
о ‘qchi -radist
(strelok -radist),
mina - tuzoq
(mina-lovushka), odam-am-
fibiya (chelovek-amfibiya),
kilovatt-soat
(kilovatt-chas),
maktab-internat
(shkola - intemat),
alfa-nurlar
(alfa-luchi),
alfa-yemirilish
(alfa -raspad),
gamma-nurlar
(gamma - luchi),
depozit hisobi
(depozitniy schyot),
fyuch-
ers bitimlar
(fyuchersniye sdelki),
elektron to ‘lovi
(elektronnaya plata) va
sh.k. Bunga o‘xshash terminlaming so‘z tartibi o‘zbek tiliga o‘zlashish
chog‘ida saqlanib qoladi.
Murakkab qo‘shma terminning komponentlaridan biri o ‘zbek tilidagi
mutanosib so‘z bilan almashtiriladi ( yoki kalka y o ii bilan tarjima qilina
di). Bunday holatda murakkab qo‘shma terminlaming so‘z tartibi o ‘zbek
tilida o ‘zgaradi:
tutuvchi - samolyot
(samolyot-perexvatchik),
buzg ‘unchi
- samolyot
(samolyot-narushitel),
raketaeltar-samolyot
(samolyot-raketa-
nosets),
demokrat-shoir
(poet-demokrat) va sh.k.
Murakkab qo‘shma terminlaming har ikki komponenti o ‘zbekcha ekviv-
alenti bilan almashtiriladi (yoxud kalkalanadi). Bunday vaziyatda o'zlashma
116
terminning so‘z tartibi o‘zgarishga uchramaydi:
о ‘ra-tuzoq
(yama-lovush-
ka),
uchish - qo 'nish
(vzlyotno-posadochniy),
harbiy-havo
(voyenno-voz-
dushniy),
harbiy-dengiz
(voyenno-morskoy),
harbiy-dala
(voyenno-pole-
voy),
ijtimoiy-iqtisodiy
|
| |