Mavzu: Tikuvchilik materiallarining egilishga qarshiligi va burmabopligini o’rganish

|
Mavzu: Tikuvchilik materiallarining egilishga qarshiligi va burmabopligini o’rganish
|
bet | 18/27 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #156593 |
Bog'liq Yengil sanoat TikuvchilikMavzu: Tikuvchilik materiallarining egilishga qarshiligi va burmabopligini o’rganish
Ishning maqsadi:
To’qimachilik mahsulotlarini yegilishdagi bikrligini aniqlash, hamda uskunalar bilan ishlashni o’rganish. To’qimachilik mahsulotlarini yegilishdagi buramabopligini aniqlash, hamda uskunalar bilan ishlashni o’rganish.
Topshiriqlar:
1.PT-2 uskunasi yordamida bikrlikni aniqlash usuli yozilsin va uskunaning shakli chizilsin.
2.Quyidagi tushunchalar uchun ta’rif va qoidalar yozilsin:
-to’qimachilik mahsulotlarining burmaboplik hususiyati.
3.Diskali uskuna yordamida burmaboplik hususiyatini aniqlash usuli yozilsin va uskunaning shakli chizilsin.
4.Ipak markaziy ilmiy tadqiqot instituti tomonidan yaratilgan gazlamalarning burmaboplik hususiyatini aniqlash usuli yozilsin va unga ishlatiladigan uskunaning shakli chizilsin.
Ishning bajarilish tartibi:
Gazlamaning bikrligini aniqlash uchun gazlamalardan ikki yo’nalish bo’yicha namuna tayyorlab (30x160 mm), ularni massasi tortiladi. Keyin yesa PT-2 uskunasi yordamida gazlamaning yegilishdagi bikrligi aniqlanib, olingan natija quyidagi jadvalga yoziladi.
№
|
Ko’rsatkichlar
|
Gazlamalar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
O’rtacha
|
1.
|
Tekshiruv yo’nalishi
|
|
|
|
|
|
|
2.
|
Namunaning uzunligi, L sm
|
|
|
|
|
|
|
3.
|
Namunaning osilgan qismi uzunligi, ye sm
|
|
|
|
|
|
|
4.
|
Namunaning o’rtacha yegilganligi, f sm-tanda
|
|
|
|
|
|
|
|
-arqoq
|
|
|
|
|
|
|
5.
|
Namunaning massasi, m g
|
|
|
|
|
|
|
6.
|
Namunaning nisbiy yegilganligi:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Mustaqil hisoblash tartibi:
Jadvallarga yozilgan natijalarga asosan quyidagi hisoblar bajariladi:
Tekshirilayotgan gazlamaning bikrligi quyidagi tenglama asosida aniqlanadi:
, (mkN sm2)
bu yerda, m - 5 ta namunaning massasi, g
Aj - koeffitsient jadvaldan fo ga nisbatan olinadi.
Bajarilgan ish yuzasidan tegishli xulosalar yozilsin.
Asosiy ma’lumot
Egilishdagi bikrligi-tashqi kuchlar ta’sirida buyum shaklining o’zgarishiga qarshiligi tushiniladi.
SHaklning o’zgarishiga bog’liq ravishda qo’yilgan deformasiyalarning ko’rinishi bikrlikdagi cho’zilish, pishitilish, yegilish va boshqa xususiyatlari bo’yicha farqlanadi. Gazlamalar uchun yegilishdagi bikrlik yeng muhim ko’rsatkichlaridan hisoblanadi. Odatda, gazlamalarning yegilishidagi bikrligining teskari xususiyati-egiluvchanlik bilan baholanadi.
Egilish qanchalik ko’p bo’lsa, gazlamaning bikrligi shunchalik kam bo’ladi.
To’qimachilik gazlamalarining yegilishdagi shartli bikrligi quyidagi formula yordamida aniqlanadi.
.
bu yerda: G-1 pog, sm gazlama namunasining massasi mkN/sm (mgs/mgs) bo’lib, u quyidagi formula yordamida topiladi.
bu yerda: q- namuna uzunligining massasi, mkN (mgs);
L-namunaning yegilgan qismining uzunligi, sm, bo’lib u quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
L=0,5 . (L0 – x),
bu yerda: x-qisqichning yeni, ya’ni u 2 sm ga teng.
A – nisbiy yegilish f0 funksiyasi, f0 quyidagi formula yordamida topiladi.
bu yerda: f-namunaning mutloq yegilishi, sm.
To’qimachilik gazlamalarining yegilishidagi bikirligini aniqlash. To’qimachilik gazlamalarining yegilishidagi bikirligini GOST 10550-75 standarti bo’yicha PT-2 asbobi yordamida aniqlanadi (31-rasm). Buning uchun gazlama to’dasidan namuna tanlanadi. Boshlang’ich uzunligi 160 mm, eni 30 mm bo’lgan namuna qirqimlari bichim yordamida tanda va arqoq yo’nalishi bo’yicha tanlanadi. Agar qo’shimcha sinashlari ko’rsatkichlar f 10 mm va f0 0,65 mm shartlariga mos kelmasa, unda uzunlik ketma-ketlik bilan 10; 20; 30; mm ga qachongina olingan natijalar belgilangan shartlarga to’g’ri kelmagunicha kamaytirilib borilaveradi. Sinash iplari uchun 5 ta qirqim bo’lagi olinadi.
Namunaning mutloq yegilishi f ni aniqlash uchun asbobning tekisligi 2 ta ko’ndalang ko’rinishda joylashtiriladi. Tugmacha 4 yordamida mexanizm ishga tushiriladi va namunaning chan va o’ng qismlari yegiladi.
PT-2 asbobi.
1-qo’shgich tugma; 2-mexanizm; 3-murvat; 4-egilish ko’rsatkichi; 5-shkala; 6-yuza qismi; 7-namuna; 8-yuk; 9-shkala.
Namunaning tekislikda ajralish davrida ikki tarafda olingan namunaning uchlaridagi har biri o’rtacha chizig’igacha murvat 8 ishtirokida plastinka ko’tariladi va siljiydigan ko’rsatkich 7 yordamida yegilish o’lchamini shkala 6 dan yozib olish mumkin.
Ko’rsatkichni ko’tarish yoki tushirish ishlari faqatgina tekislik 2 ning ikki qismidagi bo’ylama holatidagina amalga oshiriladi.
To’qimachilik mahsulotlarini yegilishdagi buramabopligini aniqlash, hamda uskunalar bilan ishlashni o’rganishda ilmiy tadqiqot instituti tomonidan yaratilgan gazlamalarning burmaboplik hususiyatini aniqlash usulidir. Bu usul bilan olingan natijalar quyidagi jadvalga yoziladi.
№
|
Gazlamalarning turi
|
Gazlama yo’nalishi
|
Masofa A, mm
|
1.
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
4.
|
|
|
|
Mustaqil hisoblash tartibi:
To’qimachilik mahsulotlarini buramaboplik hususiyatini «Ipak ilmiy taqiqot instituti» yaratgan usuli bo’yicha quyidagi formula asosida hisoblanadi;
, %
Bajarilgan ish yuzasidan tegishli xulosalar yozilsin.
Buramdorlik -osilgan gazlamalarning o’z og’irligi ostida yumshoq qat-qat buramlarni hosil qilishi.
Gazlamalarning buramdorligi asosan yegilishdagi bikrligiga bog’liqdir.
Gazlamalarning buramdorligini aniqlashning turli uslublari bor. Birinchi uslub V.Ya.Evdokimov va A.K. Buxareva uslublaridir (32-rasm).
Sinaladigan gazlamadan 400x200 mm o’lchamli namuna qirqib olinadi. Namunaning kalta tomoniga to’rtta nuqta qo’yiladi: birinchi nuqta gazlamaning yon chetidan 25 mm, qolganlari yesa 65 mm ichkariga qo’yiladi. Belgilangan nuqtalardan igna o’tkazilib, namunada uchta buram hosil qilinadi. Gazlamaning uchlari igna bilan tiqin yordamida qisiladi va yerkin osilgan, hamda ignaga mahkamlangan gazlama namunasi 30 min turgandan keyin pastki qirg’oqlari bo’yicha masofa mm da o’lchaniladi.
V.Ya.Yevdokimov va A.K. Buxareva uslubi bo’yicha buramdorlikni aniqlash.
Gazlamaning barcha yo’nalishlaridagi buramdorligini aniqlash uchun diskli uslub qo’llaniladi. Gazlamadan doira shaklidagi namuna qirqib olinadi va uni kengroq diametrdagi disk ustiga yopiladi. Disk ko’tariladi, shunda gazlama namunasida buramlar hosil bo’ladi. Disk yuqoridan yoritilganda gazlamaning buramlar tasviri pastdagi qog’ozga tushadi. Tasvirini chizib olib uning yuzasi aniqlanadi.
Namuna joylashtirish (a) va namunaning qog’ozdagi tasviri (b).
a-yaxshi; b-yomon; v-tanda bo’yicha yomon.
Buramdorlik koeffitsienti-namuna yuzasi bilan izining yuzasi orasidagi farqning namuna yuzasiga nisbati bilan ifodalanadi. Buramdorlik koeffitsienti foizda bo’lib, quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
bu yerda: -namuna yuzasi, mm2; -namuna izining yuzasi, mm2.
|
| |