Kisim chizig„i 
 Kesuvchi tekkislik izini ko„rsatishda 
qo„llaniladi. 
7

MATERIALLARNI CHIZMALARDA GRAFIK BELGILASH
(GOST 2.306-68)
№
Materiallar nomi
Belgilanishi
1.
Metall materiallar
2.
Metallmas materiallar
3.
Yog„och ko„ndalang kesimda
4.
Yog„och bo„ylama kesimda
5.
Fanera
6.
Kselolit (yog„och qipiqli preslangan plita,dsp)
7.
Tolali (shisha paxta)
8.
Armaturasiz beton
9.
Armaturali beton
10.
Terilgan g„isht
11.
Shisha va shaffof
materiallar
12.
Suyuqliklar
13.
Tabiiy grunt
14.
Qum (va boshqa sochiluvchan) materiallar
1.7-chizma
GOST 2.302-68 BO„YICHA MASSHTABLAR TARTIBI
T/r
Masshtab turi
Belgilanishi
1
Kichraytirish
masshtabi
1:2; 1:2,5; 1:4; 1:5; 1:10; 1:15; 1:20; 1:25; 1:40;
1:50; 1:75; 1:100; 1:200; 1:400; 1:500; 1:800; 1:1000
2
Natural masshtab
1:1
3
Kattalashtirish masshtabi
2:1; 2,5:1; 4:1; 5:1; 10:1; 20:1; 40:1; 50:1; 100:1
CHIZMALARDAGI YOZUV (shrift)LAR. GOST 2304-81
Chizmalarga yoziladigan, raqamlar va belgilar GOST 2304-81 bo‟yicha
belgilangan
qoidalar asosida bajarilishi shart. Chizma shriftlarining konstruksiyasini to‟g‟ri bajarish
maqsadida modul katakchalari ichiga yozib o‟rganish tavsiya qilinadi. GOST 2304-81 bo‟yicha
chizma shriftlarining asosiy o‟lchamlari keltirilgan. Bular shrift nomerlari,
harf chiziqlarining
yo‟g‟onligi, harflarning balandligi, eni, harflar, so‟zlar, qatorlar orasidagi masofalar va
boshqalardir.
Shrift
parametrlari
Belg
i-
lanis
hi
Nisbiy
o‟lcham
O‟lchamlar, mm
Shrift o‟lchami:
Bosh harflar balandligi
Yozma harflar balandligi
Harflar orasidagi masofa
Qatorlar
orasidagi minimal
qadam
So‟zlar orasidagi minimal
masofa
Harf chiziqlarining qalinligi
h
c
a
b
e
d
(10/10)
h
(7/10)
h
(2/10)
h
(17/10)
h
(6/10)
h
(1/10)
h
10
d
7
d
2
d
17
6
d
d
2,5
1,8
0,5
4,3
1,5
0,2
5
3,5
2,5
0,7
6
2,1
0,3
5
5
3,5
1
8,5
3
0,5
7
5
1,4
12
4,2
0,7
10
7
2
17
6
1
14
10
2,8
24
8,4
1,4
20
14
4
34
12
2
1.10-chizma
Masshtablar
Har qanday chizishni boshlashingizdan oldin, birinchi navbatda chizmaning qanaqa kattalikda
bo‟lishi kerakligi haqida bir qarorga kelishingiz kerak. Buyumni chizilgan har xil ko‟rinishlari bir-
biriga tegib turmasligi kerak yoki bir-biridan ancha uzoqda ajralib turishi kerak.
Agar siz buni qila
olsangiz va hali ham buyumni haqiqiy o‟lchamda aniq chiza olsangiz bu juda yaxshi. Bu har doim
bo‟lavermaydi, chunki ba‟zi buyumlarning o‟lchamlari qog‟oz o‟lchamiga nisbatan juda katta bo‟lishi
mumkin yoki buyumning o‟lchami uni aniq tasvirlash uchun juda kichik bo‟lishi mumkin. Ikkala holda
ham buyumni masshtabda tasvirlash kerak bo‟ladi. Masshtab buyumning o‟lchamiga qarab olinishi
shart. Buyumni juda kichik elektron qismi o‟zining haqiqiy o‟lchamiga nisbatan 100 marta kattalashtirib
chizish kerak bo‟lishi mumkin yoki ba‟zi xaritalarning haqiqiy o‟lchamlari millionga bo‟linib chizilishi
mumkin. Ular oddiy qoidaga o‟xshab ko‟rinadi, lekin jiddiyroq olib qaraladigan bo‟lsa, bu
masshtabdagi taqsimlashlar odatdagi santimetr yoki millimetrlar emas.
Bu masshtablar juda foydali,
lekin shunaqa vaqt keladiki boron bir masshtabsiz aniq o‟lchamda chizishni xohlaysiz. Siz chizmadagi
har bir o‟lchamni istalgan masshtabda chiza olasiz, lekin aniq masshtabingizni belgilab
olmaguningizcha bu ham uzoq vaqtingizni oladi va zerikarli bo‟ladi. Shuning uchun bu bo‟lim
sizga
o‟zingiz xohlagan masshtabni qanday qilib qurishni ko‟rsatib beradi.