Kalit so’zlar - Impact Factor: 2 issn-l: 2544-980x maydon Tranzistorlarining Afzalligi Va Ularning O`Ziga Xos Xususiyatlari

Vol. 37 (2023): Miasto Przyszłości +62 811 2928008 .
102
Miasto Przyszłości
Kielce 2023
Tranzistorlarni juda ko'p turlari yaratilgan va ular benuqson, uzoq muddat ishlashi bilan ajralib turadi.
Tranzistorlarni yuqoridagi ma'lumotlarda ikki katta sinfga ajratgan edik: bipolyar va maydoniy
tranzistorlar. Quyida maydon tranzistorlarining afzalliklari xususida to'xtalib o'tamiz.
Maydoniy tranzistor bu - chiqish toki kirish kuchlanishi bilan boshqariladigan yarimo'tkazggichli
asbob. Maydoniy tranzistorlarda chiqish tokiga ta'sir qiluvchi kirish kuchlanishi elektr maydon hosil
qiladi. Maydonli tarnzistorlarni kirish qarshiligi juda katta bo'ladi 100 Ω dan 1000 Ω gacha bo'lib,
ularni tayyorlash texnologiyasi bipolyar tranzistorlarga nisbatan osonroq,
shuningdek bipolyar
tranzistorlarda kirish qarshiligi kichik bo'ladi. Chunki BT larda chiqish toki baza yoki emitterning
kirish toki bilan boshqariladi. Kirish qarshiligi kichik bo'lishi zarur bo'lgan hollarda bipolyar
tranzistorni ishlatish mumkin. Lekin ayrim sxemalar kirish qarshiligi katta bo'lishini taqozo qiladi.
Maydoniy tranzistorlarni yaxshi tomoni energiya juda kam talab qiladi va juda ham mayda joy
egallaydi. Bu esa juda qulay.
Maydonli tarnzistorlarning chastota xususiyatlari zaryad tashuvchilarning harakat tezligi va kanal
uzunligi bilan belgilanadi. Zarrachalar tezligini esa kanaldai maydonkuchlanganligini
oshirib
ko'paytirish mumkin. Hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan maydonli tranzistorlarning chastota
diapazoni 1500 MGers gacha borib, uzib-ulanish vaqti 30 ns atrofida bo'ladi. Maydonli tranzistorlar
bipolyar tranzistorlar kabi markalanadi. Farqi faqat ikkinchi elementida bo'lib, P harfi qo'yilgan.
Boshqarishda energiya sarflari nuqtai nazaridan maydoniy tranzistorlarni boshqarish bipolyar
tranzistorlarni boshqarishga qaraganda tejamliroq olinadi. Bu maydoniy
tranzistorlarning hozirgi
ommaviyligi orqali tushuntiriladian asosiy omillardan biri hisoblanadi.
Maydonli tranzistorlarni umumiy istokli ulanish sxemasi bipolyar tranzistor uchun umumiy emitterli
sxemaning o'xshahsi hisoblanadi. Bunday ulanish sxemasi quvvat va tok bo'yicha sezilarli
kuchaytirishni berishi mumkinligi bois juda keng tarqalgan, bunda stok zanjiri kuchlanishining fazasi
o'zgarmaydi.
Integral BT(bipolyar tranzistor)lardan farqli ravishda bir turdagi MDY integral tranzistorlarda
izolatsiyalovchi cho‗ntaklar hosil qilish talab etilmaydi. Shuning uchun,
bir xil murakkablikka ega
bo‗lganda, MDY—tranzistorli IMS(integral mantiqiy sxema)lar BTlarga nisbatan kristalda kichik
o‗lchamlarga ega va yasalish texnologiyasi sodda bo'ladi. Kremniy oksidili MDY ISlarning asosiy
kamchiligi—tezkorlikning kichikligidir. Yana bir kamchiligi—katta iste‘mol kuchlanishi bo‗lib, u
MDY ISlarni BT ISlar bilan muvofiqlashtirishni murakkablashtiradi. MDY ISlar asosan uncha katta
bo'lmagan tezkorlikka ega bo'lgan va kichik tok iste‘mol qiladigan mantiqiy sxemalar va KISlar
yaratishda qo‗llaniladi. MDY ISlarda eng yuqori integratsiya darajasiga erishilgan bo‗lib, bir kristalda
yuz minglab va undan ko‗p komponentlar joylashishi mumkin. MDY-tranzistorli mantiq (MDYTM)
asosida yuklamasi MDY-tranzistorlar asosida yaratilgan elektron kalit-invertorlar yotadi.
Sxemada
passiv elementlaming ishlatilmasligi, IMSlar tayyorlash texnologiyasini soddalashtiradi. Mantiqiy
IMSlar tuzishda n
yoki p
kanali induksiyalangan MDY-tranzistorlardan foydalanish mumkin. Ko'proq
n-kanalli tranzistorlar qo‗llaniladi, chunki elektronlarning harakatchanligi kovaklarnikiga nisbatan
yuqori bo‗lganligi sababli mantiqiy IMSlarning yuqori tezkorligi ta‘minlanadi. Bundan tashqari, n-
MDYTM sxemalar kuchlanish nominali va mantiqiy 0 va 1 sathlari bo'yicha TTM sxemalar bilan to'liq
muvofiqlikka ega.
Yuklama va qayta ulanish elementlari bir turdagi MDY — tranzistorlarda
hosil qilingan kalitlar
texnologik jihatdan qulay va universal hisoblanadilar. Shu sababli ular KIS va bevosita aloqali
O‗KISlarda keng qo‗llaniladi.
Maydoniy tranzistorlarni tayyorlash texnologiyasi bipolyar tranzistorlarga nisbatan soddaroq. Bundan
tashqari, maydonli tranzistorlar mikrosxemalarda kichik yuzani egallaydi va kam tok iste'mol qiladi.
Shu sababli kichik o'lchamda bir necha mingdan, o'n minggacha tranzistor va rezistorlarni hosil qilish
imkonini beradi.
Yuqorida keltirilgan va o'rganilgan ma'lumotlarga asosan maydoniy tranzistorlarning bir necha
afzalliklarini keltirib o'tamiz: