nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI

|
ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI
|
bet | 2/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 87,34 Kb. | | #247153 |
Bog'liq Презентация1ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI Abstract: Hozirda deyarli barcha sohaning elektron nashrlari mavjud. Lekin hammasini ham foydali deya olmaymiz. Ma’lumot undan foydalanilgandagina kerakli bo’lishi mumkin. Shunday ekan elektron darsliklar tayyorlashda ham ushbu jihatga e’tibor qaratish zarur bo’ladi. Ayni paytda yangi axborot tеxnologiyalari sohasida gipеrmedia tizimlarini qo’llash rivojlanib bormoqda. Bunday tеxnologiyalar asosida an'anaviy o’quv matnini yanada takomillashtirilgan o’quv matеriali asosida kеngaytirish va chuqurlashtirish hamda kurslar va animatsion lavhalardan foydalanish yo’li bilan almashtirish g’oyasi yotadi. Bunda u yoki bu holda ajratib bеrilgan matn lavhalari orasida o’zaro bog’anish tugunlari barpo etiladi. Mutaxassislarning ta'rifiga ko’ra, gipеrmatn inson intеllеktining katta xajmdagi axborotni esda saqlash kobiliyatini va mazkur axborotlar ichidan kommunikatsiya (muloqot) va tafakkur jarayonlarini assotsiatsiyalash yo’li bilan qidiruv ishlarini olib borishni imitatsiya (o’zida aks) qiladi. Boshqacha qilib aytganda, gipеrmatn murakkab darajada tashkil etilgan o’quv matеriallari tizimi bo’lib, ko’plab statistik va dinamik axborotlarni o’zida mujassamlashtiradi hamda umumlashgan tarmoq tuzilishiga ega bo’ladi. Bunda axborot lavhalari ahamiyatini matn, grafik, sxеma, vidеolavha, ijrochi dastur va animatsiya (qarakatli jarayon)lar o’ynaydi. Matnlar esa, o’z navbatida, yanada kichik matnchalardan tashkil topib, ular «matryoshka» («qo’g’irchoq ichida qo’g’irchoq») ko’g’irchog’i kabi ko’p marta ichma-ich joylashishlari mumkin. Bir matndan ikkinchisiga o’tish (chiqarish) EDning tarkibiga kiruvchi ma'lum munosabat orqali amalga oshiriladi. Matnlar orasidagi o’zaro bog’lanishlardan tashqari matn va vidеolavhalar, matn va ijrochi dastur hamda matn va animatsion effеktlar orasida ham bog’lanishlar mavjud bo’lishi zarur. Bu bog’lanishlar ham ma'lum nisbatlar to’plamida kеltirilgan nisbatlar ko’rinishida bеrilgan bo’ladi. Biz gilеrmatnlarni graf-daraxt ko’rinishida tasvirlashimiz mumkin, bunda matnlarning lavhalari, grafik tasvirlar, vidеolavhalar, ijrochi dasturlar va animatsiyalar doirachalar (graf tugunlari) ko’rinishida, ular 596 asosidagi munosabatlar esa, mos doirachalarni tutashtiruvchi yoylar shaklida ifodalanadi. |
| |
ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI

|
ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI
|
bet | 3/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 87,34 Kb. | | #247153 |
Bog'liq Презентация1ELEKTRON RESURLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI Abstract: Hozirda deyarli barcha sohaning elektron nashrlari mavjud. Lekin hammasini ham foydali deya olmaymiz. Ma’lumot undan foydalanilgandagina kerakli bo’lishi mumkin. Shunday ekan elektron darsliklar tayyorlashda ham ushbu jihatga e’tibor qaratish zarur bo’ladi. Ayni paytda yangi axborot tеxnologiyalari sohasida gipеrmedia tizimlarini qo’llash rivojlanib bormoqda. Bunday tеxnologiyalar asosida an'anaviy o’quv matnini yanada takomillashtirilgan o’quv matеriali asosida kеngaytirish va chuqurlashtirish hamda kurslar va animatsion lavhalardan foydalanish yo’li bilan almashtirish g’oyasi yotadi. Bunda u yoki bu holda ajratib bеrilgan matn lavhalari orasida o’zaro bog’anish tugunlari barpo etiladi. Mutaxassislarning ta'rifiga ko’ra, gipеrmatn inson intеllеktining katta xajmdagi axborotni esda saqlash kobiliyatini va mazkur axborotlar ichidan kommunikatsiya (muloqot) va tafakkur jarayonlarini assotsiatsiyalash yo’li bilan qidiruv ishlarini olib borishni imitatsiya (o’zida aks) qiladi. Boshqacha qilib aytganda, gipеrmatn murakkab darajada tashkil etilgan o’quv matеriallari tizimi bo’lib, ko’plab statistik va dinamik axborotlarni o’zida mujassamlashtiradi hamda umumlashgan tarmoq tuzilishiga ega bo’ladi. Bunda axborot lavhalari ahamiyatini matn, grafik, sxеma, vidеolavha, ijrochi dastur va animatsiya (qarakatli jarayon)lar o’ynaydi. Matnlar esa, o’z navbatida, yanada kichik matnchalardan tashkil topib, ular «matryoshka» («qo’g’irchoq ichida qo’g’irchoq») ko’g’irchog’i kabi ko’p marta ichma-ich joylashishlari mumkin. Bir matndan ikkinchisiga o’tish (chiqarish) EDning tarkibiga kiruvchi ma'lum munosabat orqali amalga oshiriladi. Matnlar orasidagi o’zaro bog’lanishlardan tashqari matn va vidеolavhalar, matn va ijrochi dastur hamda matn va animatsion effеktlar orasida ham bog’lanishlar mavjud bo’lishi zarur. Bu bog’lanishlar ham ma'lum nisbatlar to’plamida kеltirilgan nisbatlar ko’rinishida bеrilgan bo’ladi. Biz gilеrmatnlarni graf-daraxt ko’rinishida tasvirlashimiz mumkin, bunda matnlarning lavhalari, grafik tasvirlar, vidеolavhalar, ijrochi dasturlar va animatsiyalar doirachalar (graf tugunlari) ko’rinishida, ular 596 asosidagi munosabatlar esa, mos doirachalarni tutashtiruvchi yoylar shaklida ifodalanadi.
|
| |
Reja: Informatika fanidan darsdan tashqari mashg’ulotlar va ularning turlari 1-ma\'ruza

|
Reja: Informatika fanidan darsdan tashqari mashg’ulotlar va ularning turlari
|
bet | 1/5 | Sana | 10.09.2024 | Hajmi | 270,57 Kb. | | #270768 | Turi | Викторина |
Bog'liq 1-ma\'ruza 8-MA’RUZA. - 8-MA’RUZA.
- MAVZU: INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANIDAN DARSDAN TASHQARI MASHG‘ULOTLARNI REJALASHTIRISH. INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANIDAN OLIMPIADALAR TASHKIL ETISH
- REJA:
- Informatika fanidan darsdan tashqari mashg’ulotlar va ularning turlari
- Informatika fanidan darsdan tashqari mashg’ulotlarni loyihalash
- Informatika va axborot texnologiyalari fanidan olimpiadalarni tashkil etish
Ma’ruzachi: k.o‘q.PhD L.S.Isroilova
Darsdan tashqari mashg’ulotlar va ularning turlari - bu o'qituvchi tomonidan maktab o'quvchilarining darsdan tashqari vaqtlarda turli faoliyatlarni tashkillashtirish orqali bola shaxsini ijtimoiylashtirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishdir. Uning asosiy maqsadi - informatikadan o‘quvchilarning olgan bilim va ko'nikmalardagi bo'shliqlarni o'z vaqtida bilib olish to‘g‘rilash, ta’lim sifati va szmaradorligiga erishishdir .
Informatika o’qituvchishi informatikadan darsdan tashqari mashg’ulotlarni individual, kichik guruhlarda, butun sinf bilan o’tkazishi mumkin.
Darsdan tashqari mashg’ulotlarning turlari.
Darsdan tashqari mashg’ulotlar tashkil etishni rejalashtirish. Informatika fanidan darsdan tashqari mashg‘ulotlarni rejalashtirish o‘qituvchining ish dasturida, shaxsiy ish rejalaridan o‘rin olgan bo‘lib, u dars qoldiradigan, o‘zlashtira olmaydigan o‘quvchilarni fanga qiziqtirish, motivatsiya berishga xizmat qiladi. O‘quvchilarning darsdan tashqari bo‘sh vaqtlarini unumli o‘tkazishlari, iqtidorli bolalar bilan individual shug‘ullanish hamda tarbiyasi og‘ir bolalarga ijobiy ta’sir etish orqali ularning tarbiyasi va fanlarni yaxshi o‘zlashtirishlariga erishish yo‘llaridan biri–bu darsdan tashqari to‘garak mashg‘ulotlarini tashkil etishdir.
|
| |
Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)

Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)
Download
462,66 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
13.07.2024
Hajmi
462,66 Kb.
#267505
Download
462,66 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)
Download
462,66 Kb.
Matnni ko'rish
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirlig muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirlig muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 27,46 Kb. | | #250082 |
Bog'liq Amaliy ish M.B
O'ZBЕKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIG
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKЕNT AXBOROT TЕXNOLOGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
Multemedia ma’lumotlar bazasi
Amaliy ish
Bajardi: Fayzullayev Husniddin
Tekshirdi:Nazirova Elmira
TOSHKENT 2024 yil
XML faylimizni avtomobillar (mashinalar) haqida ma'lumotlarni saqlash uchun moslashtiramiz
1. XML So'rovlarini Yaratish
XML Fayli Misoli:
Toyota Corolla
Toyota
2020
Honda Civic
Honda
2019
XQuery So'rovini Yaratish Misoli:
Bu XML ma'lumotlaridan barcha mashina modellarini olish uchun XQuery so'rovi quyidagicha bo'ladi:
for $mashina in doc("mashinalar.xml")/mashinalar/mashina
return $mashina/model
XPath So'rovini Yaratish Misoli:
XPath yordamida yuqoridagi XML faylidan ishlab chiqaruvchi nomlarini olish uchun so'rov:
/mashinalar/mashina/ishlab_chiqaruvchi
2. XML So'rovlarini Qidiruvini Amalda Oshirsh
Python dasturi yordamida XML qidiruvi:
Avval lxml kutubxonasini o'rnatamiz (agar hali o'rnatilmagan bo'lsa):
pip install lxml
Keyin Python kodini yozamiz:
Python
from lxml import etree
xml_data = """
Toyota Corolla
Toyota
2020
Honda Civic
Honda
2019
"""
root = etree.fromstring(xml_data)
ishlab_chiqaruvchilar = root.xpath('/mashinalar/mashina/ishlab_chiqaruvchi/text()')
for ishlab_chiqaruvchi in ishlab_chiqaruvchilar:
print(ishlab_chiqaruvchi)
Ushbu dastur XML faylidan avtomobil ishlab chiqaruvchilarini olish va chop etish uchun ishlatiladi.
Hisobot Shakli
Foydalangan Adabiyotlar va Manbalar
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziѐevning 2020 yil 24 yanvardagi Oliy Majlisga Murojaatnomasi. - https://president.uz/uz/lists/view/3324. 2. Sisoev P.V., Yevstigneev M.N. Sovremenniye uchebniye Internet-resurs v obuchenii inostrannomu yaziku // Inostrannie yazыki v shkole. 2018. № 6. 2 bet 3. Erdog’an Kartal. La place et les fonctions des produits multimédias dans la didactique du français langue étrangère/ Thèse de doctorat. Ankara : Université de Hacettepe, 2017. 300 p. 4. Abduraxim Abdimutalipovich Nasirov “Fransuz tilini elektron multimediali ta’lim jarayonida o‘qitishning ahamiyati” Academic research in Educational sciences Volume 2 | Issue 9 | 2021 1009-b. 5. Аверкиева Л.Г., Чайка Ю.А. ISSN 1997-2911 Филологические науки. Вопросы теории и практики, № 1 (8) 2018. 11 бет.
www.researchgate.net
www.edu.uz
www.cyberleninka.ru
www.elibrary.uz
Xulosa:
Ushbu topshiriq doirasida XML-so'rovlarini yaratish va qidiruvini amalga oshirish bo'yicha XQuery va XPath tillari bilan tanishdik. Shuningdek, Python dasturlash tili yordamida XML fayllarida qidiruvni amalga oshirishni ko'rdik. XML-so'rovlarining tuzilishi va qidiruv vositalarining foydali ekanligi haqida xulosa chiqardik.
|
| |
MATLAB/Simulink komponentlarini loyihalash

MATLAB/Simulink komponentlarini loyihalash
! MODUL: Simulink bilan Matlab interfeysi
!
I_CNT = 1
!
!
! PSCAD MATLAB INTERFEYSI
#LOCAL
INTEGER I_CNT, M_CNT
#REAL
SAQLASH:12
! ni ishga tushirish uchun *.m fayllariga qo'ng'iroq qiling
muhit...(Atrof muhitni ishga tushirish uchun *.m fayllarni chaqirish)
!
!
M_CNT = 0
Machine Translated by Google
#IF
($OPTSEC == 0 )
! Kirishlarni EMTDC STORF massiviga o'tkazing
MLAB_INT
("$Path","$mName2","" ,
STORF(NSTORF + 1) = DELT
DO
I_CNT = 1, $#DIM(kirish)
AGAR
(TIMEZERO)
SHUNDA
#ENDIF
#ELSE
TUGATISH
MLAB_INT
("$Path", "$mName1", "", "")
!
!
!
M_CNT = 1
!
#IF
"$mName2" != ""
STORF(NSTORF) = VAQT
!
!
"")
M_CNT = 2
STORF(NSTORF + M_CNT + I_CNT-1) = $sig_in(I_CNT)
ENDIF
STORF(NSTORF) = VAQT
M_CNT = M_CNT + I_CNT - 1
#ENDIF
! PSCAD MATLAB INTERFEYSIGA QO'NG'IROQ
#IF
"$mName1" != ""
! *.m yoki *.mdl modulini ishga tushirish uchun TIME ma'lumoti (*.m yoki *.mdl modulini ishga tushirish
haqida ma'lumot)
#ENDIF
Machine Translated by Google
Komponent ta'rifi kodda ishlatiladigan o'zgaruvchilarni belgilaydigan parametr sahifalaridan foydalanadi. Kategoriyalar
sahifasi quyidagi sahifaga o'xshaydi:
#ELSE
!
I_CNT = I_CNT + 1
NSTORF = NSTORF + M_CNT + I_CNT - 1
I_CNT = 1
!
#IF
$OPTSEC == 0
!
! Saqlash qatorini yangilang
! MATLAB chiqish o'zgaruvchilarini uzatish
!
SIMULINK_INT
("$Path","$simfile","R(5)")
TUGATISH
#ENDIF
!
QILISH
(I_CNT .LE. $#DIM(chiqish))
CALL
MLAB_INT("$Path","$mfile","R(6)","R($#DIM(chiqish))")
$sig_out(I_CNT) = STORF(NSTORF + M_CNT + I_CNT - 1)
Machine Translated by Google
|
Adabiyotlar ro‘yxati

Adabiyotlar ro‘yxati
Download
220,48 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
25.06.2024
Hajmi
220,48 Kb.
#265660
Turi
Книга
Download
220,48 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Adabiyotlar ro‘yxati
Download
220,48 Kb.
Matnni ko'rish
Hisoblash tezligi - Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)

Yaxshilangan natijalarni chiqarish
C ga aylantirish
MATLAB Coder dasturi *.m' kod manbasini bevosita 'C' kodiga aylantirishni ta'minlaydi; Buning ortidan 'C' kod manbasini kompilyatsiya
qilish va EMTDC modulining bajariladigan moduliga ulash amalga oshiriladi. Bunday yondashuvda modellashtirish jarayonida
izohlangan MATLAB '*.m' faylini tahrirlash imkoniyati yo'qoladi. Bu yondashuv MATLAB dasturining grafik
funksiyalari bilan ham
ishlamasligi mumkin.
MATLAB grafik funksiyalari GUI va PSCAD grafikasi uchun kuchli qo'shimcha hisoblanadi. Uch o'lchovli grafika, faol grafik
va aylanuvchi tasvirlardan foydalanish mumkin; ular PSCAD grafik kutubxonalariga osongina birlashtiriladi.
Hisoblash boshida algoritmlarni ishlab chiqish va sinab ko'rish uchun MATLAB
komponentlaridan foydalanish, so'ngra
algoritmlarni Fortran kompilyatorida yoki C da (qo'lda yoki MATLAB 'C' yordamida) kodlash orqali yakuniy hisoblash tezligini
optimallashtirish orqali murosaga erishish mumkin. kompilyator). Yakuniy kodlangan algoritmlar to'g'ridan-to'g'ri EMTDC
moduli ishlov beruvchisiga bog'langan va juda tez hisoblab chiqiladi (chunki ularni zamonaviy
kompilyatorlar yordamida
optimallashtirish mumkin).
Impuls chastotasi optimal hisoblash tezligi/aniqligini olish uchun o'zgartirilishi mumkin.
PSCAD-da MATLAB®/Simulink® interfeysiga kirish uchun avval siz foydalanayotgan MATLAB® versiyasini o'rnatishingiz kerak
(shuningdek, MATLAB® v5 dan foydalansangiz, o'rnatish kutubxonasi katalogiga yo'lni belgilang).
Buni amalga oshirish uchun
bog'liqliklar ostidagi
Ilova parametrlari dialog oynasiga o'ting .
MATLAB® interfeysini o'rnatganingizdan so'ng, havola ko'rinishidagi Loyiha sozlamalari
xususiyatidan foydalanib, joriy tahlilda
interfeysni faollashtirishingiz kerak.
DIQQAT : MATLAB®/Simulink®-da murakkab modellardan foydalanganda simulyatsiya suratidan boshlashda
hisoblash to'xtatilgan holatlar bo'lishi mumkin.
Bunday holda, muammo *.m yoki *.mdl fayliga kod qo'shish, shuningdek,
interfeys chaqirilgan Ta'rif komponentidan foydalanish orqali hal qilinishi mumkin.
Interfeysni faollashtirish va undan foydalanish
Machine Translated by Google
Argumentlar - Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)

|
Subroutine (podprogramma) mlab int (mpath, mfile, kirishlar, chikalar)Bog'liq Glava-11.-Interfeys-podprogrammy-MATLAB (1)Argumentlar
U O'LDI
KIRIShLAR
MPATH
SIMULINK_INT
SUBROUTINE
(MPATH, MFILE KIRISHLARI)
PSCAD Simulink dasturi bilan "SIMULINK_INT" deb nomlangan Fortran kompilyator dasturi orqali bog'lanadi. Ushbu tartib EMTDC modulining
asosiy kutubxonasiga kiritilgan, shuning uchun uni istalgan foydalanuvchi komponentidan chaqirish mumkin. Ushbu kichik dastur
quyidagi funktsiyalarni bajaradi:
• Simulyatsiya parametrlari dialog oynasining Workspace I/U panelida aniqlangan tahlil ma’lumotlarini o‘rnatadi va MATLAB “set_param”
buyrug‘idan foydalanganda Simulink modulini ishga tushiradi.
'r;*.mdl' faylidagi modul nomi (kengaytma*.mdl
XARAKTER
• Simulinkni PSCAD bilan sinxronlashtiradi. Bu shuni anglatadiki, PSCAD har bir hisoblash bosqichida Simulink modulidagi hisob-kitoblar
yuklab olingandan keyingina hisoblashda oldinga siljiydi, bu esa Simulink modulidan PSCAD kompleksiga to‘g‘ri natijalarni o‘tkazishni
ta’minlaydi.
XARAKTER
Barcha kiritilgan o'zgaruvchilar uchun string formati.
• PSCAD STORF va STORI massivlaridan EMTDC modul o‘zgaruvchilariga kirish.
XARAKTER
• O‘zgaruvchilar/ko‘rsatkichlarni MATLAB ishlov beruvchisiga o‘tkazish uchun MATLAB Fortran API’dan foydalanadi, shunda ularga “*.m”
fayllardan kirish mumkin bo‘ladi.
• MATLAB muntazam interfeysiga o‘xshash Fortran API funksiyalaridan foydalanganda MATLABni ishga tushiradi.
qo'shish shart emas)
• Ishchi katalogni Simulink '*.mdl' fayllari joylashgan katalogga o'zgartiradi.
• Simulink chiqish parametrlarini uzatadi va ularni EMTDC modulining STORF ma’lumotlar massivlariga joylashtiradi. Jarayon ikki
bosqichga bo'linadi, avval "get_param" buyrug'i yordamida Simulyatsiya parametrlari dialog oynasining Workspace I/U
panelidagi Simulink chiqish parametrlari o'zgaruvchisi nomini aniqlash, keyin MATLAB yordamida.
MATLAB fayl yo'lini ko'rsatuvchi belgilar qatori
Argumentlar
Ularni ajratib olish va EMTDC modulining STORF massivlariga joylashtirish uchun Fortran API.
'r;*.mdl'
|
| |
O'zaro ta'sir jarayoni haqida eslatmalar

|
O'zaro ta'sir jarayoni haqida eslatmalarBog'liq Glava-11.-Interfeys-podprogrammy-MATLAB (1)O'zaro ta'sir jarayoni haqida eslatmalar
C ga aylantirish
Hisoblash tezligi
Yaxshilangan natijalarni chiqarish
Simulink modulini chaqirish uchun boshqa usuldan foydalanish mumkin. Foydalanuvchilar “SIMULINK_INT” dasturiga qo‘ng‘iroq
qilish o‘rniga, “sim” buyrug‘idan foydalanadigan “*.m” fayliga qo‘ng‘iroq qilish uchun “MLAB_INT” tartibidan foydalanishlari mumkin.
Muqobil Simulink interfeysi
MATLAB protsessori to'g'ridan-to'g'ri PSCAD komponentida bajarilgan shunga o'xshash operatsiyaga nisbatan juda sekin. MATLAB
kod manbai har bir qo'ng'iroqda talqin qilinadi, bu foydalanuvchilarga hisob o'rtasida "*.m" faylini dinamik ravishda tahrirlash
va ta'sir natijalarini darhol kuzatish imkonini beradi. Shunga o'xshash harakat PSCAD-da slayderlar, kalitlar, terishlar va tugmalar
yordamida ham amalga oshirilishi mumkin. Ushbu ikki usulning har qanday kombinatsiyasi bir vaqtning o'zida ishlatilishi mumkin.
komponent kodi.
Yuqoridagi kiritish maydonlarining har biri ishlatiladigan o'zgaruvchini (oldindan $) belgilaydi
Simulink modulini qayta ishlash uchun MATLAB dasturlari. Biroq, “SIMULINK_INT” funksiyasidan foydalanish tavsiya etiladi,
chunki tartib MATLAB va PSCAD o‘rtasida sinxronizatsiya mexanizmini amalga oshiradi. Bu, ayniqsa, EMTDC modulida belgilangan
hisoblash vaqti bosqichidan ko'ra ko'proq vaqt talab qiladigan Simulink modullari uchun juda muhimdir.
MATLABda hisob-kitoblarni bajarish va tezlashtirish uchun odatda MATLAB komponentlarini chaqirishda kattaroq hisoblash bosqichidan
foydalanish yordam beradi (iloji bo'lsa yoki kerak bo'lganda). PSCAD to'liq tezlikda ishlashiga imkon beruvchi yoqish/o'chirish
tugmasidan foydalanish mumkin.
Quyida PSCAD/MATLAB da hisob-kitoblarni tezlashtirishning mumkin bo'lgan usullaridan biri keltirilgan. Ushbu misolda
MATLAB hal qiluvchisiga qo'ng'iroqlar sonini boshqarish uchun faollashtirish/o'chirish qobiliyatiga ega bo'lgan qo'shimcha portga
impuls qo'llaniladi.
12-7-MISAL:
|
| |
V-A charakteristika výboje

|
V-A charakteristika výboje
|
bet | 2/3 | Sana | 31.03.2020 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #9379 |
V-A charakteristika výboje
Je to graf závislosti proudu I el. výboje na napětí U mezi elektrodami vloženými do plynu.
malé U => převládá rekombinace, málo iontů se dostane na desky kondenzátoru
vyšší U => urychlené elektrony a ionty nestačí rekombinovat => zanikají zachycením na deskách
U = Un => všechny ionty vytvořené ionizátorem zachyceny deskami, In… nasycený proud
U = Uz => Uz… zápalné napětí, nastává el. průraz plynu = přechod z nesamostatného na samostatný výboj
U > Uz => proud rychle roste
Pozn.: Přímková část křivky OA – platí Ohmův zákon. Pro nasycený proud a samostatný výboj OZ neplatí.
Druhy výbojů v plynu
Samostatné výboje v plynu probíhají:
za sníženého tlaku – doutnavý výboj
za atmosférického tlaku – obloukový výboj, jiskrový výboj, koróna
Doutnavý výboj
Vzniká ve zředěných plynech při tlaku řádově 103 Pa. Výboj je doprovázen světelnými jevy – tzv. studené světlo.
Výboje se tvoří v oblasti katody, kde je prudká změna el. potenciálu. Tím se kladné ionty velmi urychlují a dopadem na katodu vyvolají uvolnění elektronů z kovu katody. Elektrony postupují k anodě a nárazem ionizují molekuly zředěného plynu => vznikají nové elektrony a kladné ionty. Počet volných elektronů se vzdáleností od K k A roste – tzv. elektronová lavina.
V trubici:
Barva anodového sloupce závisí na druhu plynu, tvar anodového sloupce závisí na zředění: p = 670 Pa – hadovitý tvar, při větším zředění (p řádově stovky Pa) – anodový sloupec zaplní celý prostor trubice, při dalším zředění (p = 100 Pa) se anodový sloupec rozpadá do vrstev, při dalším zřeďování bledne, až při tlaku asi 2,5 Pa zmizí. Zůstane jenom katodové doutnavé světlo.
Použití:
anodového sloupce
Výbojky = reklamní trubice
Zářivky – uvnitř vzniká neviditelné UV záření, stěny uvnitř trubice pokryty fluoreskující látkou, která mění UV-záření ve viditelné světlo.
katodového doutnavého světla
Doutnavky – mají 2 elektrody (tvar kroužku a kloboučku nebo 2 spirály nebo 2 polokruhy) plněny vysoce zředěným Ne, elektrody blízko u sebe => nemůže se vytvořit anodový sloupec, vytvoří se jen katodové doutnavé světlo. Připojíme-li doutnavku k napětí 1. střídavému => světélkují obě elektrody; 2. stejnosměrnému => světélkuje pouze katoda. Užití – kontrolní žárovka.
|
| |
Překladatelský proces - Lingvistická a translatologická analýza odborné terminologie z oblasti strojírenství laserová technologie

3 Překladatelský proces
„Překládání je sdělování. Přesně řečeno, překladatel dešifruje sdělení, které je obsaženo v textu původního autora, a přeformulovává (zašifrovává) je do svého jazyka. Sdělení v překladovém textu obsažené pak dešifrovává čtenář překladu. Tím vzniká dvojčlenný komunikační řetěz, který můžeme znázornit takto:“ (Levý 2012, s. 42)
(Levý 2012, s. 42)
Autor O. Man (1977) ve svém příspěvku s názvem „Problémy funkční ekvivalence v překladu“ definuje překlad následujícím způsobem:
„Překladem rozumíme specifickou transformaci slovesného díla z jednoho jazyka ve slovesné dílo v druhém jazyce, vyjádřenou příslušnými jazykovými prostředky tak, aby byla zachována obsahová (významová), estetická, stylistická aj. hodnota originálu, tzn. jeho funkčnost.“ (Man 1977, s. 3)
Významný ruský lingvista L. S. Barchudarov (1975) zabývající se problematikou překladu a překladových transformací definoval ve své publikaci s názvem Jazyk i perevod termín překlad následujícím způsobem:
„Перевод как сам процесс понимается нами в чисто лингвистическом смысле, то есть, как определенного вида языковое, точнее, межъязыковое преобразование или трансформация текста на одном языке в текст на другом языке.“ (Бархударов 1975, с. 6)
Zjednodušeně lze všechny 3 fáze překladatelovy práce definované J. Levým (2012) shrnout do následující formulace:
„Tlumočník přijímá sdělení produkované vysílatelem (adresantem) ve výchozím jazyce (výchozím kódu) a dekódováním dospívá k jeho obsahu. Po kódování výrazovými prostředky cílového jazyka následuje reprodukce sdělení v cílovém jazyce (kódu cílového textu), které je určeno adresátovi (příjemci informace).“ (Machalová, Vysloužilová 2011, s. 8)
Přitom výchozím jazykem se rozumí jazyk, v němž se nachází text originálu, a cílovým jazykem naopak jazyk, v němž se nachází text překladu. (Machalová, Vysloužilová 2011)
|
O`zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kompyuter tarmoqlari fani bo’yicha
Laboratoriya ishi-1-7
710-18 guruh talabasi :
Bajardi
:Rashidov Ural
Tekshirdi:
Axrorov F
Toshkent
–
2020
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini
sozlash. Ishdan maqsad: Talabalar tomonidan Cisco Packet Tracer
dasturidan foydalanishda dastlabki amaliy ko`nikmalarni egallash.
1.
Cisco Packet Tracer dasturini Windows operatsion sistemasiga o’rnatish
ketma-ketligini tushuntiring. (PrtSc) .
2.
Windows operatsion tizimida 2 ta kompyuterni WiFi orqali bog’lanishini
yo’lga qo’ying
3.
Tarmoq protokollari va foydalanuvchilar manzil (Statik , Dinamik)
berish
turlari haqida
4.
Cisco Packet Tracer dasturida 6 ta kompyuter va 2 ta Switchdan foydalanib
LAN tarmog’ini hosil qiling (PrtSc)
5.
4-mashg’ulotda yaratgan LAN tarmog’ingizni 3
ta VLAN larga ajrating
(PrtSc)
6.Mavjud lokal tarmog’ingizni Global tarmoqga
ulang va sozlang
7. Shu global tarmoqga ulangan korporativ
tarmoqni loyihalashtiring
Javoblar
1-laboratoriya ishi.
Cisco Packet Tracer dasturini Windows operatsion sistemasiga o`rnatish
ketma-ketligini tushuntiring. (PrtSc)
Yuqoridagi oynada keyingiga o`tish “Next” tugmasini bosamiz
Yuqoridagi oynada “I accept the agreement” ni belgilaymiz va “Next”
tugamasini
bosamiz.
Ushbu oynada dasturni qayerga(qaysi diskka) o`rnatishni belgilash imkoni mavjud:
Bu yerda ham “Next” tugmachasini bosamiz
Yuqoridagi oynada “Install” tugmasi bosiladi va quyidagi oyna hosil bo`ladi:
Quyidagi oynada Cisco Packet Tracerining ish stolini ko`rishimiz mumkin:
Mavzu: Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi - bet 5

|
Mavzu: Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
|
bet | 5/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 10,91 Kb. | | #130797 |
Bog'liq Mavzu Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi-kompy.infoKeyinchalik kichikroq va kattaroq shakl omillari, jumladan microATX, Mini ATX,lexATX va Kengaytirilgan ATX ( Kompyuter anakartlariga qarang ) ATX ning ko'plab o'zgarishlari taqdim etildi.Tizimli plata kompyuter tizimining barcha komponentlarini turli uyalar, ulagichlar va portlar orqali bir-biriga yopishtiradi. Bunday holda, soket A AMD Athlon XP protsessoriga mo'ljallangan. DDR slotlari SDRAM xotira modullarini, AGP va PCI uyalari esa adapter kartalarini o'z ichiga oladi. Orqa paneldagi portlar korpusning orqa tomoniga yopishadi. Keyinchalik kichikroq va kattaroq shakl omillari, jumladan microATX, Mini ATX,lexATX va Kengaytirilgan ATX ( Kompyuter anakartlariga qarang ) ATX ning ko'plab o'zgarishlari taqdim etildi.Tizimli plata kompyuter tizimining barcha komponentlarini turli uyalar, ulagichlar va portlar orqali bir-biriga yopishtiradi. Bunday holda, soket A AMD Athlon XP protsessoriga mo'ljallangan. DDR slotlari SDRAM xotira modullarini, AGP va PCI uyalari esa adapter kartalarini o'z ichiga oladi. Orqa paneldagi portlar korpusning orqa tomoniga yopishadi.
ATX tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari.
Amaliy qism:
3. Berilgan sonlarni ko`rsatilgan sanoq sistemalarida ifodalang.
11101,111(2)-(10) 371,05(8)-(10), B9,58(16)-(10).
11101,1112= 1*24+1*23+1*22+0*21+1*20+1*2-1+1*2-2+1*2-3=29,87510.
371,058=3*82+7*81+1*80+0*8-1+5*8-2=249,07812510.
B9,5816=B*161+9*160+5*16-1+8*16-2=185,3437510.
K&A E`tiboringiz uchun rahmat
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
http://kompy.info
|
| |
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi

|
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
|
bet | 3/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 10,91 Kb. | | #130797 |
Bog'liq Mavzu Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi-kompy.infoXotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
PC registrida yozilgan adres,ya’ni navbatdagi bajarilishi kerak bo‘lgan buyruqning adresi, protsessorning adres shinasi yordamida asosiy xotira bilan bog‘lanuvchi porti – adres registri orqali xotiraning, xotira adresi registriga uzatiladi. Shundan so‘ng xotiraning ma’lumotlar registriga ushbu adres bo‘yicha yozilgan ma’lumot chiqariladi. Bu ma’lumot, ma’lumotlar shinasi orqali protsessorning registrlaridan biriga, masalan akkumulyatorga, ya’ni A registriga kelib tushadi. 4-rasm. Asosiy xotiraga murojaat qilish jarayoni.
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Zamonaviy kompyuterlarda asosiy xotiraga murojaat kilishning ikki xil rejimi mavjud (5-rasm):1. Real rejim – 1 Mbayt gacha bo‘lgan asosiy xotira uchun, bu rejimkompyuter MS DOS operatsion tizimida ishlagan paytida qo‘llanilagan.Hozirda bu, MS DOS operatsion tizimini emulyatsiya qilishda ishlatiladi.2.imoyalangan rejim – xotira hajmi 1 Mbaytdan ko‘p bo‘lgan holda ,ya’ni u kompyuterlar Windows operatsion tizimida ishlay boshlagandanbuyon qo‘llanilgan rejim hisoblanadi.
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Agar ushbu chizmadagi asosiy xotira qurilmasini shartli ravishda 4 Gbayt deb belgilasak:
Har bir xotira mikrosxemasi 250 Mbaytdan xotira hajmini ta`minlaydi;
Qurilmaning xar ikkala tomoni bir xil ko`rinishda bo`ladi, ya`ni har ikki tarafda 8 tadan 250 Mbaytli mikrosxemalar joylashgan bo`ladi.
Bu DIMM ko`rinishida tashkil etilgan xotira qurilmasi hisoblanadi
Ma`lum bir xotira hajmiga ega bo`lgan mikrosxema
Asosiy plataga ulash uchun razyom
|
| |
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi

|
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
|
bet | 4/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 10,91 Kb. | | #130797 |
Bog'liq Mavzu Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi-kompy.infoXotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
2.5-rasm. Real va himoyalangan rejimlarda asosiy xotiraning tuzilishi. Real rejimda xotiraga murojaat qilish segmentlarga murojaat qilish orqali, himoyalangan rejimda esa, sahifalarga murojaat qilish orqali amalga oshiriladi. Bitta segmentning hajmi – 64 Kbayt, sahifaning hajmi esa – 4 Kbaytga ega bo‘ladi.
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
ATX tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari.
ATX tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari.
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
(Advanced Technology EXtended motherboard)Baby AT dizayni o'rnini bosgan kompyuter anakarti . ATX sxemasi protsessor va xotirani 90 gradusga aylantirib, to'liq uzunlikdagi kengaytmalarni barcha rozetkalarga ulash imkonini berdi. Quvvat manbai shassi orqali havoni tortib olishdan ko'ra, protsessorga havoni puflaydi.1995 yilda taqdim etilgan ATX kompyuterning birinchi anakarti bo'lib, u nafaqat kiritish-chiqarish qo'llab-quvvatlashini (seriyali, parallel, sichqonchani va boshqalarni) o'z ichiga oladi, balki barcha ulagichlarni to'g'ridan-to'g'ri anakartga joylashtiradi. ATX dan oldin faqat klaviatura ulagichi anakartga ulangan. (Advanced Technology EXtended motherboard)Baby AT dizayni o'rnini bosgan kompyuter anakarti . ATX sxemasi protsessor va xotirani 90 gradusga aylantirib, to'liq uzunlikdagi kengaytmalarni barcha rozetkalarga ulash imkonini berdi. Quvvat manbai shassi orqali havoni tortib olishdan ko'ra, protsessorga havoni puflaydi.1995 yilda taqdim etilgan ATX kompyuterning birinchi anakarti bo'lib, u nafaqat kiritish-chiqarish qo'llab-quvvatlashini (seriyali, parallel, sichqonchani va boshqalarni) o'z ichiga oladi, balki barcha ulagichlarni to'g'ridan-to'g'ri anakartga joylashtiradi. ATX dan oldin faqat klaviatura ulagichi anakartga ulangan.
ATX tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari.
|
| |
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi

|
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
|
bet | 2/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 10,91 Kb. | | #130797 |
Bog'liq Mavzu Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi-kompy.info
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi Ushbu asosiy xotirada yacheykalar adreslarining qiymati 0000 dan FFFFgacha o‘zgarishi mumkin. Asosiy xotiraning umumiy hajmi 64 Kbayt(FFFF – 16 bit, 216=65536 bayt). Hozirda bunday hajmli xotiralar –o‘rnatiladigan kompyuterlarda, ya’ni kontrollerlarda ishlatilmoqda. Odatdaasosiy xotira adreslari 16-lik sanoq sistemasida ifodalanadi.2-rasmda so‘z uzunligi 32-razryadga teng bo‘lgan asosiy xotira tasvirlangan.Bunday so‘z uzunligiga ega xotiralar, Pentium protsessorlario‘rnatilgan kompyuterlarda ishlatilmoqda. Ularda yacheykalarning adreslari0000 0000 dan FFFF FFFF gacha o‘zgarishi mumkin. Xotiraningumumiy hajmi 4 Gbayt (FFFF FFFF – 32 bit, 232= 4294967296 bayt).So‘z uzunligi 32-razryadli xotiralarda baytlar o‘ngdan chapga yokichapdan o‘ngga qarab joylashtirilishi mumkin.
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
32-razryadga so‘z uzunligiga ega, baytlari teskari tartibdajoylashtirilgan 4 Gbaytli asosiy xotira.
2-rasmda keltirilgan xotirada Pentium protsessorli kompyuterlardagikabi, baytlar o‘ngdan chapga qarab joylashtirilgan. Bu baytlarni teskari tartibda joylashtirish deb ataladi (rus tilida – обратный порядок следо-вания байтов).3-rasmda esa baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan xotira chizmasikeltirilgan. Bu xildagi xotira baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan xotira debataladi (rus tilida – прямойпорядокследованиябайтов) va u SPARСoilasiga mansub protsessorlarga ega bo‘lgan serverlarda ishlatiladi.
Xotiraning adreslari. Baytlarning tartiblanishi
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
32-razryadga so‘z uzunligiga ega, baytlari to‘g‘ri tartibdajoylashtirilgan 4 Gbaytli asosiy xotira. Buyruqlarni xotiradan o‘qish misolida, xotiraga murojaat qilish qanday amalga oshirilishini ko‘rib chiqamiz. 2.4-rasmda asosiy xotiraga murojaat qilish jarayoni ko‘rsatilgan. Protsessorning IP (Instruction Pointer) yoki PC (Program Counter) deb nomlanuvchi registri, tartib bo‘yicha bajarilishi kerak bo‘lgan buyruq adresini ko‘rsatish uchun ishlatiladi. Ushbu registr buyruqlar sanagichi yoki buyruqlar ko‘rsatgichi deb nomlanadi.
|
| |
Chatbot, qayta qo'ng'iroq qilish modullari va boshqa uchinchi tomon vidjetlari ishlamoqda

|
Chatbot, qayta qo'ng'iroq qilish modullari va boshqa uchinchi tomon vidjetlari ishlamoqda
|
bet | 3/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,07 Mb. | | #239006 |
Bog'liq Shahzod Hamidov16.Chatbot, qayta qo'ng'iroq qilish modullari va boshqa uchinchi tomon vidjetlari ishlamoqda.
❌Chat bot mavjud emas, lekin o’rniga telegram guruh mavjud!
17.Tarkib dolzarbdir (sanalar, mavsumiylik)
Mavjud va hududga nisbatan to’g’ri ishlayapti.
18.Saytda bo'lganingizda cookie-fayllarni o'chirib, saytni sinab ko'ring. Foydalanuvchilar, slayderlar va boshqalar foydalanadigan barcha muhim segmentlarni tekshirgandan so'ng
Sayt o’z o’rnida ishlayapti.
19.Onlayn xizmat yordamida yaratilgan Checklist | Mutaxassis: https://checklists.expert buni qanday olib tashlash mumkin?
Qulaylik bo’yicha testlash
Jiddiy muammolar
Displeyni blokirovka qiluvchi resurslarni yo'q qilish;
Ba'zi manbalar sahifaning birinchi renderlanishini bloklaydi. Biz muhim JS va CSS maʼlumotlarini sahifa kodiga kiritishni va barcha muhim boʻlmagan resurslarni yuklashni kechiktirishni tavsiya qilamiz.
Eng katta kontentni ko'rsatish elementi;
Bu ko'rish oynasida chizilgan kontentning eng katta elementi.
DOM strukturasi hajmini;
Murakkab DOM strukturasi ko'proq xotiradan foydalanadi, uslublar hisobini sekinlashtiradi va qo'shimcha tartibni joylashtirish muammolarini keltirib chiqaradi .
Kenglik yoki boshlangʻich miqyosli xususiyatga ega meta tegi etishmayapti;
Meta tegdan foydalanib, siz nafaqat mobil qurilma ekranlari uchun ilovangizni optimallashtirishingiz, balki foydalanuvchi ma'lumotlarni kiritganda 300 ms kechikishning oldini olishingiz mumkin .
|
| |
Texnologiyalari universiteti samarqand filiali "kompyuter injiniring" fakulteti

Texnologiyalari universiteti samarqand filiali "kompyuter injiniring" fakulteti
Download
236,6 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
21.05.2024
Hajmi
236,6 Kb.
#248925
Download
236,6 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalari universiteti samarqand filiali "kompyuter injiniring" fakulteti
Download
236,6 Kb.
Matnni ko'rish
ikki pog‘onadan iborat 
bo‘lib,
 mantikiy va fizik

|
ikki pog‘onadan iborat
bo‘lib,
mantikiy va fizikBog'liq malumotlarni bazasi boshqarish 1
ikki pog‘onadan iborat
bo‘lib,
mantikiy va fizik
pog‘onalar bilan xarakterlanadi. Ma’lumotlarni bevosita
fizik tashkil etishda ularni mashina "tashuvchisi"da joylashtirish usuli aniqlab
olinadi. Zamonaviy amaliy dasturlar vositalarida ma’lumotlarni tashkil etishning
bu pog‘onasi avtomatik ravishda foydalanuvchi aralashuvisiz ta’minlanadi.
Odatda, foydalanuvchi amaliy dasturlar vositalarining ma’lumotlarni mantiliy
tashkil etish xakidagi tushunchalar bilan operatsiyalar bajaradi. Mashina
"tashuvchisi"da ma’lumotlarni mantikiy tashkil etish, foydalanilayotgan dasturiy
vositalardan va mashina muxitida ma’lumotlar bilan yuritishdan bog‘liq.
Ma’lumotlarni tashkil etishning mantikiy usuli
foydalanilayotgan ma’lumotlar
tuzilishining turi
va dasturiy vositalar orkali qullaniladigan
modelning
shakli
aniqlanadi.
Ma’lumotlarning modeli
- bu ma’lumotlar uzaro boglangan tuzilishlari va ular
ustida bajariladigan operatsiyalar to‘plamidir. Modelning shakli va unda
foydalaniladigan ma’lumotlar tuzilishining turi dasturlash tizimi
tilida foydalangan ma’lumotlarni tashkil etish va ishlov berish konsepsiyasini aks
ettiradi.
Ma’lumki, aynan bir axborotni mashina ichki muhitida joylashtirish uchun
ma’lumotlarning turli xil tuzilishlari va modellaridan foydalanish mumkin. Ulardan
qaysi birini tanlash axborotlar bazasini yaratayotgan foydalanuvchining zimmasiga
yuklatilgan bulib, u ko‘plab omillardan bog‘liq. Bu omillar qatoriga mavjud texnik
va dasturiy ta’minotlar, hamda avtomatlashtirilayotgan masalalarning murakkabligi
va axborotning xajmi kabilar kiradi.
Ma’lumotlar modeli kuyidagi tarkibiy kismdan iborat:
1.Foydalanuvchining ma’lumotlar bazasiga munosabatini namoyish etishga
muljallangan ma’lumotlar tuzilmasi.
2.Ma’lumotlar tuzilishida bajarilish mumkin bo‘lgan operatsiyalar. Ular ko‘rib
chiqilayotgan ma’lumotlar modeli uchun ma’lumotlar tilining asosini tashkil etadi.
YAxshi ma’lumotlar tuzilmasining uzigina etarli emas. Ma’lumotlarni aniklash tili
(MAT) va ma’lumotlar bilan amallar bajarish tilining (MABT) turli operatsiyalari
yordamida bu tuzilma bilan ishlash imkoniga ega bulish zarur.
3.Yaxlitlikni nazorat qilish uchun cheklashlar. Ma’lumotlar modeli uning
yaxlitligini saqlash va himoya qilishga imkon beruvchi vositalar bilan
ta’minlangan bo‘lishi lozim.
|
| |
ER
modeli deyiladi. Bu model ingilizcha 
“Entity-relation”

ER
modeli deyiladi. Bu
model ingilizcha
“Entity-relation”
deyilib,
ma’nosi
“Mohiyat-bog‘lanish”
demakdir.
Bu model 1976 yil Piter CHen tamonidan kiritilgan bo‘lib u o‘ziga bir
qator grafik
diagrammalarini oluvchi bir necha har xil turdagi komponentalarni birlashtirgan.
Piter CHen mohiyatlar to‘plami va ular orasida bog‘lanish sifatida
relyasion
ma’lumotlar strukturasini interpritatsiya qilishni taklif qildi.
ER -modelining asosiy komponentalari mohiyat, bog‘lanish va atribut (xossa)
bo‘lib hisoblanadi.
Mohiyat
-bu ma’lumotlari ma’lumotlar bazasida saqlanishi kerak bo‘lgan
biror
real yoki tasavvur qilingan ob’ektdir. ER modeli diagrammasida mohiyat odatda
to‘rtburchak shaklida tasvirlanib, uning ichiga mohiyat nomi qo‘yiladi.
Fayl - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali "kompyuter injiniring" fakulteti

ko‘rinishidagi parametrlar bilan ishlash.
Jadvalda ushbu uch operatsiya bir-biri bilan chambarchas bog‘langan. Bu esa ba’zi
bir operatsiyalarni bajarishda ma’lum bir qiyinchiliklarga olib keladi. Masalan,
ma’lumotlarni bir parametr asosida tartiblash ikkinchi bir parametr bo‘yicha
tartiblashni buzib yuborishi tufayli zarur ma’lumotlarni izlab topish operatsiyasi bir
parametr bo‘yicha osonlashsa, boshqalari bo‘yicha qiyinlashadi.
Kodd taklif qilgan usulining originalligi shundan iboratki, u munosabatlarga
(jadvallarga) tadbiq qilish uchun juda chiroyli qurilgan operatsiyalar tizimini ishlab
chikdi. Ularni amalga oshirish natijasida bir munosabatni boshqa
munosabat orqali
hisoblab chiqish imkoniyati paydo bo‘ldi. Bu axborotlarni saqlanadigan va
saqlanmaydigan (hisoblanadigan) qismlarga
ajratish, hamda kompьyuter
xotirasini
tejash zarur bo‘lgan paytda axborotlarning saqlanmaydigan qismini
saqlanadiganlar asosida hisoblab chiqish imkoniyatini beradi.
Ma’lumotlarning relyasion bazasidagi munosabatlar
ustida bajariladigan asosiy
operatsiyalar sakkizta bo‘lib, ular quyidagilardan iborat:
-to‘plamlar ustidagi ananaviy (traditsion) operatsiyalar, ya’ni to‘plamlarning
birlashmasi (yig‘indisi), kesishmasi (ko‘paytmasi), to‘ldiruvchisi (ayirmasi), dekart
ko‘paytmasi, bo‘lishmasi;
-maxsus relyasion operatsiyalar, ya’ni proeksiyalash, bog‘lanish (qo‘shilish),
birlashtirish (ulab qo‘yish) va tanlash.
Har bir ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining samaradorligi ushbu
operatsiyalarning borligi va ularni bajarish vositalarining qanchalik qulayligi bilan
aniqlanadi. Relyasion MBBTda munosabatlar ustida operatsiyalar
bajarish uchun
mo‘ljallangan tillarini ikki sinfga ajratish mumkin: relyasion algebra tili (RAT) va
relyasion hisob tili (RHT).
RAT relyasion algebraga (Kodd algebrasiga, a-algebraga) asoslangan. Ma’lum
tartib munosabatlar ustida operatsiyalarni ketma-ket yozish asosida xohlagan
natijaga erishish mumkin. SHuning uchun RATni protsedurali til deyishadi.
RHT predikatlarni hisoblab chiqishning klassik usuliga asoslangan. Ular
foydalanuvchilarga so‘rovlarni yozish uchun ma’lum qoidalar to‘plamini beradi.
Bunday so‘rovlarda faqat xohlagan natija haqidagi axborotlar bo‘ladi xolos. Ushbu
so‘rov asosida MBBT yangi munosabatlar hosil qilish yo‘li bilan avtomatik tarzda
zarur natijani beradi. SHuning uchun RHTni protseduralimas til deyishadi.
Ma’lumotlar bazasini loyihalashtirishda relyasion model bilan ishlash ancha
noqulayliklarga olib keladi. SHu sabab ma’lumotlar bazasini loyihalashda har xil
semantik modellar ham ishlatiladi. Ulardan eng ko‘p tarqalganlaridan biriga
-
Tashkent Institute of Economics and Pedagogy Science, education, innovation: modern tasks and prospects

Tashkent Institute of Economics and Pedagogy Science, education, innovation: modern tasks and prospects
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
25.09.2024
Hajmi
0,53 Mb.
#272443
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tashkent Institute of Economics and Pedagogy Science, education, innovation: modern tasks and prospects
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Ma’lumotlarning relyasion modeli - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali "kompyuter injiniring" fakulteti

inglizcha relation so‘zidan olingan. Ba’zi bir qoidalarga
amal qilgan holda
munosabatlarni ikki o‘lchovli jadval ko‘rinishda tasvirlash mumkin. Jadval har
qanday odamga tushunarli va qulaydir.
Real dunyo ob’ektlari haqidagi ma’lumotlarini EHM
xotirasida saqlash va ular
orasidagi munosabatlarni modellashtirish uchun munosabatlar (jadval) to‘plamidan
foydalanish mumkinligini E.F.Kodd isbotlab berdi. Masalan, «talaba» mazmunini
saqlash uchun
TALABA munosabatidan foydalaniladi. Bu mazmunning asosiy
xususiyatlarini quyidagi jadvalning ustunlari tasvirlaydi:
TALABA
Familiyasi
I.O.
Tug‘ilgan
sana
Bosqich
Mutaxassisligi
Karimova
M.N.
15/01/1979
4
menejement
Boltayev
A.V
03/11/1978
4
Buxgalteriya.
Munosabat ustunlari atributlar deb ataladi va ularga nomlar beriladi. Munosabat
atributlarining nomlaridan iborat ro‘yxatini munosabatlar sxemasi deyiladi.
Bizning misolimizdagi TALABA munosabatining sxemasi quyidagicha
yoziladi:
TALABA (Familiyasi I.O., Tug‘ilgan sana, Bosqich, Mutaxassisligi)
Ma’lumotlarning relyasion bazasi
- bu o‘zaro bog‘langan munosabatlar , ya’ni
jadvallar to‘plamidir. Har qanday munosabat (jadval) kompьyuterlarning xotirasida
fayl ko‘rinishda joylashtiriladi. Ularning orasida quyidagi moslik mavjud:
O‘quv topshiriq - 5- mavzu. Elektron jadval muharrirlari. Ms excel dasturi. Reja

|
5- mavzu. Elektron jadval muharrirlari. Ms excel dasturi. Reja
|
bet | 5/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 338,33 Kb. | | #139002 |
Bog'liq 6-mavzu Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalariO‘quv topshiriq:
«Blits-so‘rov» savollari savol-javob vaqtida to‘ldiriladi.
№
|
Savollar
|
Javoblar
|
1.
|
Katakka formula kiritmoqchi bo‘lsak avvalo qanday belgini kiritish kerak?
|
|
2.
|
Formuladan nusxa qanday olinadi?
|
|
3.
|
Standart funktsiyalarga misol keltiring.
|
|
4.
|
Rasm qaysi panel yordamida chiziladi?
|
|
Nazorat ishlari
VEN diagrammasi yordamida Word matn muharriri va Excel elektron jadvali imkoniyatlarining umumiy qismini ko‘rsating
|
| |
Online teslovchi dasturlan foydalanib test natijalarini olish

2.Online teslovchi dasturlan foydalanib test natijalarini olish
✅ Sahifalarni to'g'ri ko'rsatilyapti, o’tishlarda muammolar yo’q, barcha elementlar joyida
✅ Sayt faqat desktop uchun tuzilgan va dizayn qismida muammolar yo’q.
❌ Mobil telefon va planshetlarda desktop dizaynida ko’rinadi.
talab:
✅Desktop sayt tezligi: 96
❌Mobil versiya mvajud emasligi uchun muammo chiqdi.
JS ishlashi, konsolda xatolarni tekshirish.
❌ Bog’lanishda xatoliklar mavjud va yana bir nechta ogohlantirish xabarlari konsolda mavjud!
Turli xil brauzerlarni tekshiring (Firefox, Chrome, Yandex, Safari, Opera)
✅ Microsoft Edge va Google Chrome da muammosiz ishlaydi.
6.Modal oynalar tugmachalarni bosish orqali ochiladi
✅Ushbu saytda modal komponentasi mavjud emas!
7.Shaklni tekshirish ishlari, bo'sh maydonlar haqidagi xabarlar ko'rsatiladi
Barcha havola tugmalari ishlaydi
❌Ushbu saytda slider mavjud emas!
Undagi xarita va yorliqlar buzilmasdan namoyish etiladi (agar mavjud bo'lsa).
❌Saytda xarita mavjud emas!
12. Saytda kalkulyator va mahsulotlar mavjud emas!
13.Barcha komponentalar statik.
14.Ishonchli ulanish. SSL sertifikatiga muvofiq.
15.Xavfsiz protokol to’g’ri yo'naltirilganligini tekshiring.
To’g’ri yo’naltirilgan.
|
CHISLO qismi yordamida xonaning ma’lumotlar turini (oddiy, raqam, pul, kun, vaqt, foiz, kasr va boshqa)o‘zgartirishimiz mumkin.
ViRAVNIVANIE

|
CHISLO qismi yordamida xonaning ma’lumotlar turini (oddiy, raqam, pul, kun, vaqt, foiz, kasr va boshqa)o‘zgartirishimiz mumkin.
ViRAVNIVANIE
|
bet | 2/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 338,33 Kb. | | #139002 |
Bog'liq 6-mavzu Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalariCHISLO qismi yordamida xonaning ma’lumotlar turini (oddiy, raqam, pul, kun, vaqt, foiz, kasr va boshqa)o‘zgartirishimiz mumkin.
ViRAVNIVANIE qismi yordamida esa xonani ichidagi ma’lumotlar joylanishi (gorizontal va vertikal joylanishi), bir nechta sartga bulish holati, ma’lumotlarni avtosingdirish holati, xonalarni birlashtirish holatini yoqib o‘chirishimiz mumkin, va xonaning ichidagi ma’lumotlar yozilish yo‘nalishini o‘zgartirishimiz mumkin.
SHRIFT qismi yordamida esa harflar shakli, kattaligi, rangi, chiziqlar turini va boshqa har xil effektlardan foydalanishimiz mumkin.
GRANITSA qismi yordamida tanlangan xonalarning chegaralar turini va rangini o‘zgartirishimiz mumkin.
VID qismi yordamida esa tanlangan xonalar orqa rangini o‘zgartirishimiz mumkin.
ZASHITA qismi bizga tanlangan xonarni parol bilan ximoyalanishi va ichidagi formulalarni ko‘rinmasligini ta’minlaydi.
Jadvallarda har xil funktsiya va formulalarni ishlatish mumkin. Ularni yozishdan avval =belgisini qo‘yishingiz kerak. Funktsiyalarda +(qo‘shish), - (ayirish), * (ko‘paytirish), / (bo‘lish), ^ (darajaga ko‘tarish) belgilarini ishlatishingiz mumkin. Formulalarda xonalar nomi faqat lotin harflar bilan berilishi shart.
Masalan agar A1 va V12 xonalardagi sonlarni bir biriga qo‘shish kerak bo‘lsa u holda formulamiz quyidagicha bo‘ladi: qA1qV12
Asosiy funktsiyalar:
MIN (xonalar) xonalardagi sonlarni minimalini topish
MAKS (xonalar) xonalardagi sonlarni maksimalini topish
SR ZNACH (xonalar) xonalardagi sonlarni o‘rtachasini topish
SUMM (xonalar) xonalardagi sonlarni yig‘indisini topish
ESLI (shart, to‘gri, noto‘gri) shart bo‘yicha amalni bajarish
SCHYoT Z(xonalar) bush bulmagan xonalar sonini aniqlash
SCHYoT ESLI(xonalar, shart) shartga javob beruvchi xonalar sonini aniqlash
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
CHISLO qismi yordamida xonaning ma’lumotlar turini (oddiy, raqam, pul, kun, vaqt, foiz, kasr va boshqa)o‘zgartirishimiz mumkin.
ViRAVNIVANIE
|