nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
G'aznachilik bo'limi uchun moliyalashtirishni boshqarish nimani nazarda tutadi?

|
G'aznachilik bo'limi uchun moliyalashtirishni boshqarish nimani nazarda tutadi?
|
bet | 2/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 19,67 Kb. | | #230844 |
Bog'liq g\'aznachilik testG'aznachilik bo'limi uchun moliyalashtirishni boshqarish nimani nazarda tutadi?
A) xayriya ehsonlarini boshqarish
B) kapitalni jalb qilish
C) huquqiy ishlarni boshqarish
D) mijozlarning shikoyatlarini ko'rib chiqish
Qaysi moliyaviy faoliyat odatda g'aznachilik bo'limi vakolatiga kirmaydi?
A) byudjetlashtirish
B) investitsiya
C) hisobot berish
D) Xarid qilish
Valyuta riskini boshqarishda g’aznachilikning maqsadi nima?
A) Tovar aylanmasini maksimal darajada oshirish
B) Mas'uliyatni minimallashtirish
C) Valyuta kursining tebranishlaridan himoyalanish
D) Ishlab chiqarish samaradorligini maksimal darajada oshirish
Qo'shilish va qo'shib olish sharoitida xazina qanday rol o'ynaydi?
A) Jamoatchilik bilan aloqalarni boshqarish
B) moliyaviy tahlil
C) Kadrlarni yollash
D) mahsulotni ishlab chiqish
G'aznachilik korporativ boshqaruvga qanday hissa qo'shadi?
A) marketing strategiyasini belgilash
B) axloqiy me'yorlarga rioya etilishini nazorat qilish
C) mahsulot taqsimotini boshqarish
D) R&D investitsiya qarorlari
G'aznachilik uchun aktivlar majburiyatlarini boshqarish nimani o'z ichiga oladi?
A) Patentlar va tovar belgilarini boshqarish
B) Aktivlar va passivlarning mos kelishi
C) mijozlarga xizmat ko'rsatish operatsiyalarini boshqarish
D) Tovar ko'rinishini maksimal darajada oshirish
Aylanma mablag'larni boshqarishda g'aznachilikning asosiy maqsadlaridan biri nima?
|
| |
Ta'lim tashkilotlariga o' qishga qabul qilish

|
Ta'lim tashkilotlariga o' qishga qabul qilish
|
bet | 4/5 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 26,89 Kb. | | #151177 |
Bog'liq 1-seminar (2)Ta'lim tashkilotlariga o' qishga qabul qilish barcha talabgorlar uchun ta'lim olish doir tenge qilish ta'minlanishi prinsipi asosida birlashma shaxs , shaxslarning ayrim joylari bundan mustasno , ularga qonun hujjatlarga haqida huquqlar mahsulotlar mumkin .
Ta'lim tashkilotlari talabgorlarni va ( yoki ) hujjat ota-onasini yoki boshqa o'yin ularni ustav , litsenziya ( nodavlat ta'lim tashkilotlari uchun ), davlat akkreditatsiya to' g ' munosabat sertifikat , o'quv dasturi hamda ta'lim ishlab chiqarish tartibga solish hal qiluvchi boshqa hujjat , ta'lim oluvchilarning huquqlar va korxonalari bilan tanishtirishi shart .
Jismoniy , aqliy , sensor ( sezgi ) yoki ruhiy joylari bo'lgan _ bolalar o'qishga o'z ota - onasining yoki boshqa o'yin boshqarish roziligiga va tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyalash talabiga asosida qabul tashkilot .
Ayrim ta'lim tashkilotiga ( oliy ta'lim narsaga , akademik litseylarga , Prezident , ijod , ixtisoslangan maktablar va boshqalarga ) o' qishga qabul qilish tanlov asosida birlashma uchun .
Davlat oliy ta'lim va professional ta'lim narsalarga o' qishga qabul qilish davlat granti va ( yoki ) to'lov-shartnoma asosida birlashma uchun .
Chet ellik fuqarolarni O'zbekiston _ respublikasi davlat ta'lim narsalarga qabul qilish to'lov-shartnoma asosida ( bundan davlat granti ajratilgan hollar mustasno ) amalga oshirish uchun .
Davlat ta'lim narsalarga o' qishga qabul qilish tartib O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tashkil etgan . _
Nodavlat ta'lim tashkilotlariga o' qishga qabul qilish tartib u ta'lim tashkilotlari tashkil etgan . _
Oliy ta'lim narsalarga davlat granti asosida o' qishga qabul qilish parametrlari O'zbekiston Respublikasi prezidenti tashkil etgan . _
Oliy ta'lim narsalarga o' qishga qabul qilish chog'ida imtiyozli kontingent uchun q o'shimcha qabul parametrlari . _
Pedagogik faoliyat bilan shug'ullanish _ huquqi .
Tegishli ma'lumoti , kasbiy tayyorgarligi bo'lgan _ va ma'naviy-axloqiy xususiyatlariga ega shaxslar pedagogik faoliyat bilan shug'ullanish huquqiga ega . Magistratura tamomlagan shaxslar va diplomli mutaxassislar o' z mutaxassisligi bo'yicha pedagogik faoliyat bilan shug'ullanish huquqiga ega .
|
| |
Maktabgacha ta'lim va tarbiya - 1- seminar mashg'uloti mavzu : Fizika va astronomiya o'qituvchisinig haqida uzluksiz...

|
1- seminar mashg'uloti mavzu : Fizika va astronomiya o'qituvchisinig haqida uzluksiz ta'lim turi, o'quv yili uchun o'quv-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy-metodik, tarbiyaviy ishlarini tartibga solish
|
bet | 2/5 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 26,89 Kb. | | #151177 |
Bog'liq 1-seminar (2)Maktabgacha ta'lim va tarbiya bolalarni o'qitish _ va tarbiyalashga , ularning intellektual , ma'naviy-axloqiy , etik , estetik va jismoniy tegishli rivojlantirishga , bo'lishiga bolalarni umumiy o'rta ta'limga tayyorlashga katta ta'lim turidir .
Umumiy o'rta _ va o'rta maxsus ta'lim umumta'lim o'quv dasturlarini , zarur bilim , malaka hamda ko'zingizni o'zlashtirishga odamlar .
Umumiy o'rta _ ta'lim I-XI gunohlarni o'z haqida oladi .
o'rta _ maxsus ta'lim akademik litseylarda 9 yillik tayanch o'rta ta'lim asosida 2 yil haqida birlashma haqida va ta'lim oluvchilarning intellektual kuchlarining jadal rivojlanishini , tufayli chuqur , tabaqalashtirilgan , kasb-hunarga va shaxsga yo' qo'yilgan ta'lim oladi ta' bir .
Professional ta'lim hayot' ich professional ta'lim , o'rta professional ta'lim va o'rta maxsus professional ta'lim darajalariga ajratiladi .
Boshlang' ich professional ta'lim kasb-hunar maktablarida IX sinf bitiruvchilari negizida kunduzgi ta'lim shakli bo'yicha umumta'lim fanlarining va mutaxassislik fan 2 yilliklarining integratsiyalashgan dastur asosida bepul birlashma uchun .
o'rta professional ta'lim _ kollejlarda davlat buyurtmasi yoki to'lov-shartnoma asosida davolash 2 _ bo'lgan kunduzgi , kechki va sirtqi ta'lim sifatida bo'yicha umumiy o'rta , o'rta maxsus ta'lim hamda biznes'ich professional ta'lim negizida birlashma uchun .
o'rta _ maxsus professional ta'lim texnikumlarda davlat buyurtmasi yoki to'lov - munosabatlar asosida kasallik kamida 2 yil bo'lgan kunduzgi , kechki va sirtqi ta'lim sifatida bo'yicha birlashma uchun .
Oliy ta'lim bakalavriyat ta'lim o' nalishlari va magistratura mutaxassislari bo'yicha yuqori malakali kadrlar tayyorlashini ta' sifatida.Oliy ma'lumotli kadrlarni tayyorlash oliy ta'lim tashkilotlarida ( universitetlar , akademiyalar , institutlar , oliy maktablar ) amalga uchun .
Oliy ta'lim ikki bosqichga-bakalavriat va magistratura ga ega .
Bakalavriyat oliy ta'lim yo' nalishlaridan biri bo'yicha chuqurlashtirilgan bilim , malaka va ko'ziga qilish , o'qish kasallik kamida 3 yil bo'lgan tayanch oliy ta'limdir .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1- seminar mashg'uloti mavzu : Fizika va astronomiya o'qituvchisinig haqida uzluksiz ta'lim turi, o'quv yili uchun o'quv-metodik, ilmiy-tadqiqot, tashkiliy-metodik, tarbiyaviy ishlarini tartibga solish
|
Pedagog qilish maqomi va ular faoliyat yuritish kafolatlari

|
Pedagog qilish maqomi va ular faoliyat yuritish kafolatlari
|
bet | 5/5 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 26,89 Kb. | | #151177 |
Bog'liq 1-seminar (2)Pedagog qilish maqomi va ular faoliyat yuritish kafolatlari .
Pedagog qilish maqomi jamiyat va davlat ajratilgan tan mahsuloti . Pedagog - ijtimoiy qo' llab-quvvatlanadi , o'z kasbiy ishlab chiqarish birlashma tekshiruvi , tahriri ijtimoiy maqomi va obro'sini haqida uchun tashkiliy-huquqiy shart- yaratiladi , tarzda o'z huquq va o'yin tomonlarni birlashma haqida uchun kafolatlar berilgan .
Ta'lim tashkilotlari pedagog qilish huquq , sha'ni , qadr-qimmati va ishchanlik obro ' si davlat himoyasi ostida bo'ladi .
Xulosa . Erkaklar bu mavzuda maqola fikrimdan maqsad biz yoshlarga ta'lim to' g'risida qanchadan-qancha Yangi , shart- , samarali o'qitish usullari , zamonaviy darsliklar va uzb asosiysi biz uchun yaratilayotgan foydalardan haqida yuramiz kerak . Chunki shiddat bilan rivojlanayotgan bir qachon biz yoshlarning innovatsion g' oyalarimiz , zamon talabiga mos bilimlarimiz , Ta'lim tizimi takomillashgan mamlakat yoshlari yaratayotgan qulayliklarni kerak O'zbekiston yoshlarini ham muhim oldida biri desam mubolag'a bo'lmayman . Mamlakatimiz yuksalishi , tomosha davlatlar qatorida bo' lishi , Buyuk bobolarimiz avlodiga munosib bo'lishimiz bugun ta'lim tizimiga , olayotgan bilimlarimizni mustahkamlab borishimiz va uni amaliyotda qo'llay bilishimiz biz uchun muhim . Marhum birinchi Prezidentimiz I. A. Karimov -“ Farzandlarimiz bizdan ko'ra bilimli , kuchli , aqlli , dono va albatta baxtli bo'lishlari shart ” degan so'zlari biz yoshlarga ertangi kunimiz uchun yanada kuch , umid va uzb asosiysi marrani katta olishimizga poydevor bo'ladi . K uni kelib men ham davlatimiz ravnaqiga qism qo' shadigan , ta'lim islohatlariga bo'lgan maqola yangiliklar.net saytiga kiritilgan kiritib , yoshlarni mukammal bilim olishlariga , yurtimizga munosib olimu-olimalar bo'lishlari uchun samarali yordam yaratish , ajdodlarim avlodiga munosib farzand va o'z sohasining yetuk xususiy bo'lishga va'da beraman .
Foydalanish uchun adabiyotlar .
https://lex.uz/docs/-5013007
Fizika fani dan milliy o' quv dasturi
|
| |
qanday ma’noni anglatadi?

qanday ma’noni anglatadi?
Qo’shimcha ma’lumot
Axborot xavfsizligi
Axborot xavfsizligi deb,
ma`lumotlarni yo`qotish va
o`zgartirishga yo`naltirilgan
tabiiy yoki sun`iy xossali
tasodifiy va qasddan
ta`sirlardan xar
qanday
tashuvchilarda
axborotning
himoyalanganligiga
aytiladi
Axborotdan ruxsatsiz
foydalanishdan, me’yoriy
harakatiga tasodifan
aralashishdan yoki
komponentlarini buzishga
urinishdan saqlash
choralari.
Axborotdan
noqonuniy
foydalanish
Qonuniy yo‘l bilan olingan
ma’lumotlarni, ushbu
ma’lumotlarga va
bunday
harakatlarga qo‘l uruvchi
sub’ektlarga o‘rnatilgan
qoidalarni va
vakolatlarni
(sanksiyalarni)
buzgan holda,
manfaatdor sub’ektning
huquqiy hujjatlarni yoki
mulkdor, axborot egasi
tomonidan o‘rnatilgan
himoyalanuvchi
axborotdan foydalanish
huquqlari yoki qoidalarini
Quyida berilgan mavzular asosida word fayldagi hujjat yarating va mavzular

Topshiriq
Quyida berilgan mavzular asosida word fayldagi
hujjat yarating va mavzular
mundarijasini yarating:
1. Axborot kommunikatsiya texnologiyalari tushunchasi va tasnifi
2. Axborot texnologiyalarning rivojlanish tedensiyalari
3. Dasturiy ta’minoti va uning rivojlanish borish tedensiyalari
4. Zamonaviy operatsion tizimlarining tavsifi. Android, Windows 7, 10 OTlar.
5. Microsoft word dasturida elektron hujjatlarni yaratish texnologiyalari
Nazorat savollari - 1-Ma’ruza Mavzu: Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari: Reja

“Tushunchalar tahlili” metodi
Metodning maqsadi: mazkur metod talabalar
yoki qatnashchilarni mavzu
bo’yicha tayanch tushunchalarni o’zlashtirish
darajasini aniqlash, o’z
bilimlarini
mustaqil ravishda tekshirish, baholash, shuningdek, yangi mavzu bo’yicha dastlabki
bilimlar darajasini tashhis qilish maqsadida qo’llaniladi.
Metodni amalga oshirish tartibi:
• ishtirokchilar mashg’ulot qoidalari bilan tanishtiriladi;
• o’quvchilarga mavzuga yoki bobga tegishli bo’lgan so’zlar, tushunchalar
nomi tushirilgan tarqatmalar beriladi ( individual yoki guruhli tartibda);
• o’quvchilar mazkur tushunchalar qanday ma’no anglatishi, qachon, qanday
holatlarda qo’llanilishi haqida yozma ma’lumot beradilar;
• belgilangan vaqt yakuniga yetgach o’qituvchi berilgan tushunchalarning
to’g’ri va to’liq izohini o’qib eshittiradi yoki slayd orqali namoyish etadi;
• har bir ishtirokchi berilgan to’g’ri javoblar bilan o’zining shaxsiy
munosabatini taqqoslaydi, farqlarini aniqlaydi va o’z bilim
darajasini
tekshirib, baholaydi.
Namuna: “Axborot xavfsizligi tushunchalar tahlili”
Tushunchalar
Sizningcha bu tushuncha
Axborot xavfsizligini ta’minlash darajalari (huquqiy, tashkiliy, texnik)

4.Axborot xavfsizligini ta’minlash darajalari (huquqiy, tashkiliy, texnik) kontekstga bog‘liq holda tizim tushunchasi Kiberxavfsizlikni fundamental atamalarini aniqlashda turli yondashuvlar
mavjud. Xususan, CSEC2017 JTF manbasida kiberxavfsizlikning quyidagi 6 ta
atamasi keltirilgan:
Konfidensiallik - axborot yoki uni eltuvchisining shunday holatiki, undan
ruxsatsiz tanishishning yoki nusxalashning oldi olingan bo‘ladi. Konfidensiallik
axborotni ruxsatsiz “o‘qish”dan himoyalash bilan shug‘ullanadi.
Yaxlitlik - axborotning buzilmagan ko‘rinishida (axborotning qandaydir qayd
etilgan holatiga nisbatan o‘zgarmagan shaklda) mavjud bo‘lishi ifodalangan
xususiyati. Yaxlitlik axborotni ruxsatsiz “yozish”dan (ya’ni, axborotni
o‘zgartirishdan) himoyalash yoki kamida o‘zgartirilganligini aniqlash bilan
shug‘ullanadi.
Foydalanuvchanlik- avtorizatsiyalangan mantiqiy obyekt so‘rovi bo‘yicha
axborotning tayyorlik va foydalanuvchanlik holatida bo‘lishi xususiyati.
Foydalanuvchanlik axborotni (yoki tizimni) ruxsatsiz “bajarmaslik”dan himoyalash
bilan shug‘ullanadi.
Risk - potensial foyda yoki zarar bo‘lib, umumiy holda har qanday vaziyatga
biror bir hodisani yuzaga kelish ehtimoli qo‘shilganida risk paydo bo‘ladi. ISO
“risk:- bu noaniqlikning maqsadlarga ta’siri” sifatida ta’rif bergan.
Masalan, universitetga o‘qishga kirish jarayonini ko‘raylik. Umumiy holda
bu jarayonni o‘zi risk hisoblanmaydi. Faqatgina abituriyent hujjatlarini va kirish
imtihonlarini topshirganida, u o‘qishga kirishi yoki kira olmasligi mumkin. Bu o‘z
navbatida qabul qilinish yoki qabul qilinmaslik riskini yuzaga kelishiga sabab
bo‘ladi.
Kiberxavfsizlikda yoki axborot xavfsizligida risklarga salbiy ko‘rinishda
qaraladi.
1-Ma’ruza Mavzu: Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari: Reja

1-Ma’ruza Mavzu: Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari: Reja
Download
310,62 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
22.12.2023
Hajmi
310,62 Kb.
#126989
Download
310,62 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Ma’ruza Mavzu: Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari: Reja
Download
310,62 Kb.
Matnni ko'rish
Kiberxavfsizlikning bilim sohalari

bilan bog‘langanligiga, qanday ishlayotganligiga va saqlanayotganligiga bog‘liq
bo‘ladi.
“Aloqa xavfsizligi” bilim sohasi tashkil etuvchilar o‘rtasidagi aloqani
himoyalashga e’tibor qaratib, o‘zida fízik va mantiqiy ulanishni mujassamlashtiradi.
“Tizim xavfsizligi” bilim sohasi tashkil etuvchilar, ulanishlar va dasturiy
ta’minotdan iborat tizim xavfsizligining jihatlariga e’tibor qaratadi. Tizim
xavfsizligini tushunish uchun, nafaqat uning tarkibiy qismlari va ularning
bog‘lanishlarini tushunish, balki yaxlitlikni ham hisobga olish talab etiladi. Ya’ni,
tizimni to‘liqligicha ko‘rib chiqish talab etiladi. Mazkur bilim sohasi, “Tashkil
etuvchilar xavfsizligi” va “Aloqa xavfsizligi” bilim sohalari bilan bir qatorda, tashkil
etuvchilar bog‘lanishlarining xavfsizligi va undan yuqori tizimlarda foydalanish
masalasini hal etadi.
“Inson faoliyati xavfsizligi” bilim sohasi kiberxavfsizlik bilan bog‘liq inson
hatti-harakatlarini o‘rganishdan tashqari, tashkilotlar (masalan, xodim) va shaxsiy
hayot sharoitida ma’lumotlarni va shaxsiylikni himoya qilishga e’tibor qaratadi.
''Tashkilot xavfsizligi” bilim sohasi tashkilotni kiberxavfsizlik tahdidlaridan
himoyalash va tashkilot vazifasini muvaffaqqiyatli bajarishini madadlash uchun
risklarni boshqarishga e’tibor qaratadi.
“Ijtimoiy xavfsizlik” bilim sohasi jamiyatda u yoki bu darajadagi ta’sir
ko‘rsatuvchi kiberxavfsizlik omillariga e’tibor qaratadi. Kiberjinoyatchilik,
qonunlar, axloqiy munosabatlar, siyosat, shaxsiy hayot va ularning bir-biri bilan
munosabatlari ushbu bilim sohasidagi asosiy tushunchalar hisoblanadi.
Hujum qilivchi shaxs kabi fikrlash

jinoyatchiligi va muhim infrastrukturalar himoyasini o‘z
ichiga olgan milliy
xavfsizlik bilan bog‘liq texnik tushuncha sifatida qaraydilar. Turli soha xodimlari
tomonidan o‘z maqsadlariga moslashtirish holatlari mavjud bo‘lsada, axborot
xavfsizligi va kiberxavfsizlik tushunchalari orasida ba’zi muhim farqlar mavjud.
Axborot xavfsizligi sohasi, axborotning ifodalanishidan qat’iy nazar (qog‘oz
ko‘rinishidagi, elektron va insonlar fikrlashida, og‘zaki va vizual)
intelektual
huquqlarni himoyalash bilan shug‘ullanadi. Kiberxavfsizlik esa elektron shakldagi
axborotni (barcha holatdagi, tarmoqdan to qurilmagacha bo‘lgan, o‘zaro birga
ishlovchi
tizimlarda saqlanayotgan, uzatilayotgan va ishlanayotgan axborotni)
himoyalash bilan shug‘ullanadi. Bundan tashqari, hukumatlar tomonidan
moliyalashtirilgan hujumlar va rivojlangan
doimiy tahidlar ham aynan
kiberxavfsizlikka tegishli.
Dielektrikning issiqlik xossasi

|
Dielektrikning issiqlik xossasi
|
bet | 2/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 21,47 Kb. | | #99784 |
Bog'liq Dielektrikning fizik xossalari-fayllar.orgDielektrikning issiqlik xossasi
Dielektrikning issiqqa chidamligi uning muhim xossalaridan biridir. Dielektrikning issiq va sovuqqa chidamligi, issiqlik o‘tkazuvchanligi va issiqdan kengayishi uning issiqlik xossalariga kiradi.
Dielektrikning issiqqa chidamligi: anorganik dielektriklarning issiqqa chidamligi ularning elektr ( ) qiymatlarining o‘zgarishiga qarab baholanadi. Organik dielektriklarning issiqqa chidamligi, ularning cho‘zilishi va egilishi orqali yoki qizitilgan dielektrikka igna botirib ko‘rish orqali aniqlanadi.
Izolyasiya materiallarining haroratga chidamligi Martenc usuli orqali ham aniqlanadi. Bu usulda jismning qisqa muddatli issiqlikka bardoshligi uning mexanik xossalari o‘zgarishiga qarab aniqlanadi. Dielektriklarning issiqlikdan yumshash harorati qizdirilgan namunaga shar yoki doirani ma’lum kuch bilan ta’sir ettirib aniqlanadi.
Suyuqlikning chaqnash harorati uning haroratini ko‘tara borib, cho‘g‘lanishga yaqinlashtirilganda, suyuqlikning havodagi bug‘i yonib ketishi bilan aniqlanadi.
Suyuqlikning alangalanish harorati tekshirilayotgan suyuqlikka alangani yaqinlashtirganda uning yonib ketishi bilan aniqlanadi. Suyuqlikning alangalanish harorati uning chaqnash haroratidan birmuncha yuqoridir. Bunday tavsiflar transformator moyi va erituvchi suyuqliklar sifatini aniqlashda keng qo‘llaniladi. Materiallarning issiqlik o‘tkazuvchanligi solishtirma issiqlik o‘tkazuvchanligi bilan tavsiflanadi:
(4.3)
bu yerda - yuzadan o‘tadigan issiqlik oqimining quvvati, dT/dl harorat gradienti. Solishtirma issiqlik o‘tkazuvchanligi elektr izolyasion materiallarda metallarga nisbatan ko‘proq bo‘ladi. Materiallarni siqish va tashqi bosim orqali ta’sir qilish ni oshishiga olib keladi.
Dielektrikning sovuqqa chidamligi: ko‘p hollarda izolyasiyalarni eksplutasiya qilganda, masalan, podstansiyalarning ochiq jihozlari. Aloqa apparatlarida sovuqqa chidamlik, ya’ni -60 dan -70 0C sovuqlikda izolyasiya materiallarining ekspulatasiyaga chidamligi katta ahamiyatga ega. Past haroratda izolyasiya materiallarining elektr xossalari yaxshilanadi. Normal sharoitda elastik va egiluvchan bo‘lgan materiallar past haroratlarda qattiq va mo‘rt bo‘lib qoladi. Bu esa kuchlanish ta’siri ostida bo‘lgan materialning sinishi va uskunaning ishdan chiqishiga olib keladi.
|
| |
Motivatsiya turlari: ichki va tashqi

|
Motivatsiya turlari: ichki va tashqi
|
bet | 1/12 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #152124 |
Bog'liq Motivatsiya turlari ichki va tashqi
Tashqi va ichki motivatsiya: ta'rifi, shakllanish xususiyatlari va omillari. Ichki motivatsiya tushunchasi Tashqi motivatsiya nimaga bog'liq?
Maqolada savollarga javoblar mavjud:
Ichki motivatsiya nima va tashqi motivatsiya nima?
Qanday farqlar bor va qanday o'xshashliklar bor?
Qanday hollarda menejer nimadan foydalanishi kerak - tashqi yoki ichki motivatsiya?
Motivatsiyalangan xodim yanada samarali ishlaydi. Ammo motivatsiya motivatsiyasi boshqacha: kimnidir katta maosh yoki bonuslar o'ziga jalb qiladi, kimdir tayinlangan vazifada ruhni yoqtirmaydi va ko'pchilik uchun bu banknotlar emas, balki rahbariyat va hamkasblarning tan olinishi muhim ahamiyatga ega. Inson motivlarining nozik tomonlarini tushunish qiyin - ammo aniq va tushunarli tasnif bizning yordamimizga keladi. Unga rahmat, xodimga qanday ta'sir choralarini qo'llash va uni qanday rag'batlantirish kerakligi aniq bo'ladi.
Motivatsiya turlari: ichki va tashqi
Kadrlar biznesi va boshqaruvida motivlarni ichki va tashqi motivlarga bo'lish usuli muvaffaqiyatli qo'llaniladi. Shunga ko'ra, inson faoliyatini boshqaradigan ichki va tashqi motivatsiyani ajrating.
Ichki motivatsiya shaxsning o'zi tomonidan yaratilgan motivlar va intilishlar majmuasi deb ataladi. Ishga qo'llaniladi: ichki g'ayratli xodim o'z oldidagi vazifani bajarishdan, natijaga erishishdan yoki hal qilish jarayonidan zavqlanishdan zavqlanadi.
Tashqi motivatsiya ostida xodimga tashqaridan ta'sir etuvchi omillar nazarda tutiladi: bonuslar va ish haqi, boshqaruvni rag'batlantirish va tanbeh olmaslik istagi.
Xodimlarni rag'batlantirishni to'g'ri tanlash
Menejer va xodimlar bo'limi xodimi yoki kompaniyadagi bo'sh lavozimga da'vogarni qanday sabablarga ko'ra harakatlantirayotganini o'z vaqtida aniqlash juda muhimdir. Haqiqiy mehribon xodim ish haqining oshishini, hatto rahbariyat nuqtai nazaridan oqlanishi mumkin bo'lgan - ko'proq va yaxshiroq ishlashga rag'bat sifatida qabul qilmaydi. Boshqa tomondan, uning oldiga tobora murakkab vazifalarni qo'yish xodim uchun qiyinchilikka aylanadi, bu albatta qabul qilinadi.
Tashqi motivatsiyaga (masalan, daromadni oshirishga) yo'naltirilgan odam, aksincha, ko'proq va yaxshiroq ishlaydi, uning maoshi qanchalik yuqori bo'lsa. Boshqalar tomonidan tan olinishga intilgan odam "hurmatsizlik taxtasi" ga kirishga yo'l qo'ymaydi, jarima yoki jazolardan astoydil qochadi - va tahdid ostida bo'lsa ham, ancha yaxshi ishlaydi. Ammo ish jarayonining murakkabligi uni rag'batlantira olmaydi.
|
| |
Haqiqatan ham, jahondagi rivojlangan davlatlar tarixiga nazar tashlaydigan

Haqiqatan ham, jahondagi rivojlangan davlatlar
tarixiga nazar tashlaydigan
bo‘lsak, ularda jamiyat hayotini o‘zgartirishga qaratilgan islohotlar avvalo ta’lim
tizimidan, bog‘cha, maktab, tarbiya masalasidan boshlanganini ko‘ramiz. Chunki
maktabni o‘zgartirmasdan turib, odamni, jamiyatni o‘zgartirib bo‘lmaydi. Ta’lim va
tarbiyaning asosi, poydevori bu – maktab. Maktabni maktab qiladigan kuch esa
o‘qituvchilardir.
Ma’lumki, murakkab o‘tish yillarida maktablardagi ma’naviy-ma’rifiy muhit,
o‘qituvchi kasbining obro‘yi,
nufuzi pasayib ketgani, yangi davr pedagoglarini
tarbiyalash, pedagogika fanini rivojlantirish, innovatsion ta’lim
texnologiyalarini
joriy etishga yetarli e’tibor berilmagani sohada bir qator jiddiy muammolarni keltirib
chiqardi.
Keyingi yillarda ana shu muammolarni samarali hal etish, kadrlar tayyorlash
tizimini tubdan takomillashtirish bo‘yicha mamlakatimizda ulkan ishlar amalga
oshirilmoqda. Prezidentimiz tomonidan xalq ta’limi tizimiga oid 6 ta farmon va
qaror, Vazirlar Mahkamasining 21 ta qarori qabul qilinib, bu sohadagi islohotlarning
huquqiy-me’yoriy asoslari mustahkamlandi.
Ota-onalar, jamoatchilikning
istaklari inobatga olinib, yurtimizda 11 yillik
maktab ta’limi tizimi tiklandi. So‘nggi uch yilda yurtimizda 157 ta umumta’lim
maktabi yangidan qurildi.
Ulug‘ allomalarimiz – Mirzo Ulug‘bek va Muhammad Xorazmiy nomidagi
iqtidorli
bolalar maktablari, Hamid Olimjon va Zulfiya, Erkin Vohidov,
Abdulla
Oripov, Ibroyim Yusupov, Ishoqxon Ibrat,
Muhammad Yusuf, Halima
Xudoyberdiyeva nomlari bilan atalgan ijod
maktablari, “Temurbeklar maktabi”,
Prezident maktablari, xususiy maktablar singari yangi va zamonaviy namunadagi
ta’lim dargohlari tashkil etilgani yurtimiz farzandlari uchun ta’lim-tarbiya olish
borasida yangi imkoniyatlar ochib bermoqda.
Ta’lim-tarbiya ishlarini samarali olib borishda erkak o‘qituvchilarning alohida
o‘rni va ta’siri borligi hisobga olinib, ko‘rilgan aniq chora-tadbirlar natijasida xalq
ta’limi tizimiga 12 ming 871 nafar erkak o‘qituvchi qaytdi.
O`RTA MAXSUS VA KASB-HUNAR TA`LIMI MAZMUNINI

|
O`RTA MAXSUS VA KASB-HUNAR TA`LIMI MAZMUNINI
|
bet | 18/21 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 152,85 Kb. | | #116829 |
Bog'liq 8-Mavzu Ta’limning tashkiliy shakllari va metodlari Mavzu rejas-fayllar.orgO`RTA MAXSUS VA KASB-HUNAR TA`LIMI MAZMUNINI
BELGILOVCHI HUJJATLAR
hujjatlarning nomi
|
Nimani belgilaydi
|
hujjatning mazmuni
|
hujjatning vazifasi
|
Malaka tavsifnomasi (DTS)
|
Ishlab chiqarish (korxona)ning ayni ixtisos (kasb) va ayni malaka egasiga nazariy bilimlarga nisbatan (nimani biladi) va ishlab chiqarish tayyorgarligiga nisbatan (nimani bajara oladi) qo`yadigan talablari
|
1. Kasb, ixtisos
2. Malaka (kvalifikatsiya)
3. Texnika bilimlari va maxsus bilimlar
4. Mehnat uquvlari va malakalari
|
O`quv reja va dastur tuzishda asos bo`ladi. Bitiruv malaka imtixonlarida o`quvchilar bilimlarining sifatini aniqlash uchun xizmat qiladi.
|
O`quv rejasi
|
Ta`limning mazmuni va umumiy shart-sharoitlarini hamda fanni o`rganish tartibini belgilaydi.
|
1. Ta`lim muddati.
2. O`qitishning tuzilishi va tartibi.
3. O`qitiladigan fanlar ro`yxati.
4. har bir fanni o`rganish tartibi (vasht jihatidan),
5. har bir fanga ajratilgan va har bir haftaga tegishli vaqt.
|
O`qitish ishlarini rejalashtirishda asos bo`lib xizmat qiladi.
|
O`quv dasturi
|
O`qitishning aniq mazmunini, ayni fanning hajmini va uni o`rganish tartibini belgilaydi.
|
1. Fanning nomi.
2. Ayni fan, ayrim bob va mavzu bo`yicha bilim, ko`nikma va malakalar hajmi.
3. Fanni o`rganish tartibi.
4. har bir mavzuni o`tish uchun belgilangan vaqt.
5. Ayni fan bo`yicha darslik va qo`llanmalar.
|
O`qituvchi va o`quvchilarning bajarishi majburiy bo`lgan hujjat.
|
|
| |
Algoritmlash - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 130/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishAlgoritmlash – pedagogik texnologiya tarkibiy bo’laklari modullarining o’zaro joylashuvini hamda pedagogik texnologiya jarayonlarini amalga oshirish ketma-ketligi tartibi (qoidasi) ni belgilash jarayoni. Axborot - agarda tayyorlangan ma`lumotlardan biror narsa (jarayon, hodisa) to’g’risida aniqlikni oshirish maqsadida foydalanilsa, u holda foydalangan ma`lumotlarga axborot deb ataladi.
Axborotlashtirish axborot jarayonlarini rivojlantirish vosita va sharoitlarining butun majmui bo’lib, tegishli texnik, ba`zani yaratish, tashkiliy – iqtisodiy, madaniy ma`rifiy, islohatlar qilishni o’z ichiga oluvchi jarayon bo’lib, u ta`limni texnologiyalashtirishga keng imkoniyatlar yaratadi.
Axborotlar ta`lim-tarbiya jarayonlarini boshqarishda asosiy manba bo’lib hisoblanadi, chunki ular ob`ektdan olingan axbortolarni tizimlarga (qism tizimlarga) ajratish va qayta ishlash hamda kerakli maqsadlar bo’yicha uzatish algoritmlarini amalda joriy etishga keng imkoniyatlar yaratadi.
Insoniyatning axborot ishlab chiqarish bo’yicha imkoniyatlarini kuchaytiruvchi zamonaviy texnologiyalar, axborotlashgan jamiyatning intellektual salohiyati sifatini ham belgilaydi va bunday jarayonlar axborotlashtirish sanoatini muntazam rivojlanishini ta`minlaydi.
Axborotlardan samarali foydalanish asosida faoliyat ko’rsatish quyidagi vazifalarni hal etishning optimal yo’llarini ta`minlab beradi: manba va unda kechadigan jarayon to’g’risidagi ma`lumotlarni qayta ishlash; jarayonlar kechishi haqidagi davriy ma`lumotlarni muntazam olib turish va ular asosida oraliq nazoratlar olib borish; ixtiyoriy joriy so’rovlarga o’sha paytning o’zida javob olish, rasmiylashtirish va boshqarishiga kerakli tuzatishlar kirita olish va shu kabilar.
Axborotlashtirish sohasidagi tub burilishlarning nihoyatda ahamiyatlisi, ya`ni haqiqiy inqilobiy tusdagi axborotlashtirish, bu EHM lar bazasidagi fan va texnika inqilobini o’z ichiga oladi.
Axborot – iste`mol uchun tayyorlangan tevarak-atrof (manbalar) dan olingan ma`lumotlar axborot deb ataladi.
Axborot voqea va hodisalar haqidagi iste`moldagi ma`lumotlarni beradi. Hodisa va voqealar mazmun-mohiyatini ochib beradi.
Pedagogika fani talqinidagi ma`lumotlar berish nomidagi bo’limda va ta`lim-tarbiya jarayonidagi barcha ma`lumotlarni to’plab, ularni o’rganilayotgan manbaga mos tizimlarga ajratib, iste`molga tayyorlab beradi va tayyorlangan axborot orqali pedagogik faoliyat olib boriladi. Axborot termini kishilik jamiyatining barcha jabhalarida qo’llaniladi va ular asosida ta`lim-tarbiya jarayoni olib boriladi hamda pedagogik faoliyat boshqariladi.
XXI asr – axborotlashtirilgan jamiyat sari asrida axborotning roli va o’rni kundan-kunga o’sib boraveradi hamda axborot sanoati vujudga keladi.
|
| |
Dasturlashtirilgan ta`lim

|
Dasturlashtirilgan ta`lim
|
bet | 132/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishDasturlashtirilgan ta`lim (DT) – o’quv jarayonini muayyan tartib (dastur) asosida tashkil etish. DT kibernetika, informatika, matematik logika va hisoblash texnikasining samarali tamoyillari va murakkab tizimlaridagi boshqarish vositalarining pedagogikada joriy etilishi natijasi bo’lib, u XX asrning 50-yillarida paydo bo’ldi. DT o’quv materialini kichik-kichik qismlarga bo’lish, uni muayyan tartibda bayon etish, ushbu qismlarning biridan ikkinchisiga o’tish tartibi (qoidalari)ni belgilash, xususan, har bir qismni o’zlashtirish yuzasidan aniq ko’rsatmalar, topshiriqlar berish, o’z-o’zini nazorat qilishni ta`minlash kabi yo’llar bilan amalga oshiriladi.
DT ning dasturi, ya`ni o’rgatuvchi dastur (o’rgatuvchi algoritm) maxsus o’rgatuvchi qurilmalar (mashinali DT) yoki dasturlashtirilgan darsliklarga (elektron darslik, elektron o’quv qo’llanma va h.k.) kiritiladi. Bugungi kunda ba`zi holatlarda DT ni goh o’rgatuvchi va o’rganuvchi mehnatni ilmiy asosda tashkil etish tizimi sifatida qaralsa, gohida an`anaviy ta`limning o’rnini egallaydigan pedagogik tizim, ba`zan qandaydir kibernetik didaktika, ta`limning yangi metodi yoki mustaqil ishlashning alohida turi, deb qaralmoqda. Lekin bundan qat`i nazar, DT ning maqsadi ta`lim oluvchining bilimlarini o’zlashtirish jarayonini boshqarishni optimallashtirishdan iboratdir.
Dasturlash tili kompyuterlaruchun dasturlar(ko’rsatmalar yig’masi) yoziladigan, uni u yoki bu harakatlarni bajarishiga majbur qiladigan rasmiy til. Dasturlash tilida yoziladigan ko’rsatmalar dastlabki kod deb ataladi. Dastlabki kod komp yuterda amalda bajarilishidan avval, uni mashina kodiga bo’laklab talqin qilish yoki batamom talqin qilish zarur. Dasturl6ash tilining ta`rifi quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Mumkin bo’lgan belgilar ro’yxatini.
Zaxiralangan so’zlar ro’yxatini.
Sintaksisni (belgilarni va zaxiralangan so’zlarni birikmalash usullarini).
4..Semantikani (dasturlash tilining birikmalar ma`nosi).
Dasturlash tillari quyi pog’ona tillariga (assembler tili va mashina tili) va yuqori pog’onadagi tillariga (BASIC, C, COBOL, FORTRAN, Ada, Pascal va b.) bo’linadi. Yana to’rtinchi avlod tillarini (4GL) ham ajratiladi.
|
| |
a, b va c haqiqiy sonlar berilgan bo‘lsin. a

|
a, b va c haqiqiy sonlar berilgan bo‘lsin. a
|
bet | 129/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish3. a, b va c haqiqiy sonlar berilgan bo‘lsin. a munosabat o´rinlimi?
4.a, b va c haqiqiy sonlar berilgan bo‘lsin. abc munosabat o‘rinli bo‘lsa bu sonlarning har birini ikkilantiring, aks holda ularni modullari bilan almashtiring.
5.x va y haqiqiy sonlar berilgan bo‘lsin. z ni hisoblang:
6. Ikkita haqiqiy son berilgan. Agar ularning birinchisi ikkinchisidan kichik bo‘lsa, uni nol bilan, aks holda berilgan sonlarning o‘rta arifmetigi bilan almashtiring.
7. Ikkita haqiqiy son berilgan. Bu sonlarning kichigini yarim yig‘indisi bilan, kattasini esa ko‘paytmasi bilan almashtiring.
GLOSSARIY
Algoritm – pedagogik texnologiya tarkibiy bo’laklari (modullari) o’zaro ketma-ket joylashuvining hamda pedagogik texnologiya jarayonlarini amalga oshirishning qat`iy ketma-ketligining belgilangan qoidasi.
Belgilangan qonun-qoidalarni bajarish (algoritmni amalga oshirish) da hech qanday ixtiyoriylikka yo’l qo’ymaslik kerak va undan mazkur yo’nalishdagilar foydalana olishi kerak.
Algoritmlarning bajarilish jarayonini ma`lum bir bosqichidan (uzluksiz ta`lim tizimida) keyin boshqa bosqichiga ayrim ko’rsatmalar (maqsad va vazifalar) berish yo’li bilan o’tish mumkin.
Algoritmni qo’llanish sohasi deb, algoritm natijaviy bo’lgan boshlang’ich ma`lumotlarning eng katta sohasiga aytiladi. Boshqacha aytganda, agar masala shartlari qo’llanilish sohasidan olingan bo’lsa, u holda algoritm bu shartlarni qayta ishlaydi va to’xtash ro’y beradi, agarda shartlar bu sohadan olinmagan bo’lsa, unda yo hech qachon to’xtash ro’y bermaydi, yoki to’xtash ro’y bersa ham biz natijasini hisobga olmaymiz.
Algoritm – ma`lum bir turga oid masalalarni (muammolarni yechishda ishlatiladigan amal operatsiya) larning – harakatlarning muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoida (qonun, dastur).
Bunda asosiy maqsad foqea va hodisa (manba)larda bo’layotgan jarayonlar kechishining qat`iy ketma-ketligini o’rnatishdan iborat bo’lib, uning yordamida ma`lum bir turga oid hamma masalalarni yechishda ishlatiladigan amallar tizimining muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoidani yaratiladi. Ta`lim-tarbiya jarayonidagi qat`iy tartibni o’rnatishga imkon beradi. Bir xil rusumdagi (tipdagi) masalalarni (muammolarni) ommaviy hal qilishga undaydi. Ommaviy hal qilinadigan muammolarni va ular to’g’risidagi bilimlarni mustahkamlaydi.
Algoritm termini kishilik jamiyati turli jabhalarida qo’llaniladi va ular, asosan mantiqiy hamda sonli algoritm ko’rinishda ishlatiladi. Algoritmlardan turli fan yo’nalishlarida foydalaniladi va, hattoki ularning bayoni ham algoritmik tarzda bo’ladi.
Algoritm termini IX asrlarda yashagan vatandoshimiz Al-Xorazmiy nomi bilan bog’liq holda iste`molga kirdi va bugungi kunda «Algoritmlash nazariyasi» nomidagi aniq yo’nalish paydo bo’ldi. Algoritmlash nomli tabiiy-matematik fanlarda alohida yo’nalish bo’lib, muntazam ravishda rivojlanadi.
|
| |
Mantiqiy holatlar Reja

|
Mantiqiy holatlar Reja
|
Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 2,8 Mb. | | #100157 |
Bog'liq Mantiqiy holatlar Mantiqiy holatlar Reja - Mantiqiy holatlarga kirish
- Ikkilik mantiqiy holatlar
- Boolean mantiqiy holatlar
- Yuqori va past mantiqiy holatlar
- Faol va faol bo'lmagan mantiqiy holatlar
- Ochiq va yopiq mantiqiy holatlar
- Haqiqiy va soxta mantiqiy holatlar
- Mantiqiy holatlar
- Barqaror va beqaror mantiqiy holatlar
- Xulosa
Mantiqiy holatlarga kirish Mantiqiy holatlar haqiqiy yoki yolg'on, yoki o'chirish yoki 1 yoki 0 kabi mantiqiy tizimning turli sharoitlariga taalluqlidir. Raqamli elektronika va kompyuter dasturlash uchun zarurdir.
Photo by David Becker on Unsplash
Ikkilik mantiqiy holatlar Ikkilik mantiqiy holatlar odatda 1 va 0 ko'rinishidan iborat. Ushbu tizim raqamli elektronika va barcha kompyuter operatsiyalarining asosini tashkil etadi.
Photo by Lena Polishko on Unsplash
Boolean mantiqiy holatlar Boolean mantiqiy holatlar Boolean algebra printsiplariga asoslanadi, bu erda qiymatlar to'g'ri yoki yolg'on bo'ladi.Ushbu tizim dasturlash va qarorlarni qabul qilish jarayonlarida keng qo'llaniladi.
Photo by Tim Mossholder on Unsplash
Yuqori va past mantiqiy holatlar Raqamli elektronikalarda yuqori va past mantiqiy holatlar mos ravishda ikki va 0 qiymatlarini ifodalovchi kuchlanish darajasiga to'g'ri keladi.Ushbu davlatlar ma'lumot uzatish va qayta ishlashda muhim ahamiyatga ega.
Photo by Annie Spratt on Unsplash
Faol va faol bo'lmagan mantiqiy holatlar Aktiv va faol bo'lmagan mantiqiy davlatlar komponent yoki tizim holatini tavsiflash uchun ishlatiladi.Masalan, kalit o'chirilganda yoqilganda va faol bo'lganda faol holatda bo'lishi mumkin.
Photo by Mak on Unsplash
Ochiq va yopiq mantiqiy holatlar Ochiq va yopiq mantiqiy holatlar boshqaruv tizimlari va ayirboshlashda odatda qo'llaniladi.Masalan, aylanma aylanma tugaganida va o'chirilganda, o'chirish ochiq holatda bo'lishi mumkin.
Photo by David Schultz on Unsplash
Haqiqiy va soxta mantiqiy holatlar To'g'ri va soxta mantiqiy davlatlar dasturlash va qaror qabul qilishda muhim ahamiyatga ega.Ushbu holatlar shart-sharoitlarni baholash va dasturning bajarilish oqimini aniqlash uchun ishlatiladi.
Photo by Jonathan Sanchez on Unsplash
Mantiqiy holatlar Kirish va mantiqiy holatlar odatda elektron qurilmalarni va tizimlarni boshqarish uchun ishlatiladi.Masalan, yorug'lik kaliti yorug'lik yoritilganda va u bo'lmaganda yorug'lik holatida bo'lishi mumkin.
Photo by eberhard 🖐 grossgasteiger on Unsplash
Barqaror va beqaror mantiqiy holatlar Barqaror va beqaror mantiqiy holatlar vaqt o'tishi bilan tizimning xatti-harakatlarini tavsiflaydi.Barqaror holat o'zgarmas bo'lib qoladi, ammo barqaror bo'lmagan holatlar o'zgaruvchan holatlarga moyil.
Photo by Héloïse Delbos on Unsplash
Xulosa Mantiqiy holatlar raqamli tizimlarni, dasturlash va boshqarish jarayonlarini tushunish va loyihalash uchun zarurdir.Mantiqiy holatlar printsiplarini o'zlashtirish orqali turli xil tizim va qurilmalarni samarali boshqarish va boshqarish mumkin.
Photo by Ben Iwara on Unsplash
E'tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
Matematik model - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 134/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishMatematik model – tadqiq etilayotgan ob`ektning matematik ifodalanishi va ularning funktsional vazifasini algoritmik tarzda ifodalanishi.
Operator: 1. Axborotni kiritish, saqlash, unga ishlov berish, uzatish va chiqarish bilan bog’liq amallarni bajaruvchi belgi, inson yoki tashkilot.
2. Tizim yoki tarmoq ishini boshqarish bilan bog’liq ishlovlarni bajaruvchi inson.
Defragmentasiya-diskka fayl fragmentlarga ajratilib yoziladi, ularni birlashtirish, natijada ishlash samaradorlikni oshirish.
Diskni defragmentasiy qilish dasturi-fragmentlarga ajratilgan fayl bo’laklarini, birlashtirib, joylashtirish, tartib o’rnatish, ishlash unumdorligini oshirish dasturi.
Fragmentasiya-faylni fargmentlarga bo’lib, diskka joylashtirish.
Hizmatchi dasturlar-o’z arkibiga hizmat qiluvchi dasturlarni olgan dasturlar ro’yhati
Provodnik-Kompyuterning asosiy disklariga kirib, kerakli ma’lumotlarni toppish uchun yol boshlovchi dastur.
Standart dasturlar-standart funksiyalarni bijaruvchi dasturlarni o’z ichiga oluvchi dasturlar
Mahsus imkoniyatlar-o’z tarkibiga imkoniyatlari chegaralangan foydalanuvchilarga yordam beruvchi dasturlar ro’yhati
Asosiy adabiyotlar:
1. M.Aripov, M.Muhammadiyev. Informatika, informasion texnologiyalar. Darslik. T.: TDYuI, 2004 y.
2. Hvery cold, jan Tobochnik wolfgan hristian “An introduction computr simuation method.Appications to phsica sstms” Pearson Education Inc.publishing as adition Wesley, 2007.-
3. H.Gul, Yu Tabochni, Computernoye modelirovaniye v fizike., M.Mir 1990 y.
4.Sattorov A. Informatika va axborot texnologiyalari. T.: O‘qituvchi. 2003.256 b.
5.AbduqodirovA.A., HayitovA.G‘., SHodievR.R. Axborottexnologiyalari. T.: O‘qituvchi. 2002. 144 b.
6. KenjabaevA.T.―Axborotlashtirish milli ytizimini shakllantirish muammolari‖. T.: IbnSino, 2004.
7. G‘ulomovS.S. vaboshqalar. Axborot tizimlari va texnologiyalari. Toshkent, "SHarq", 2000.
|
| |
Dasturlashtirish tizimi - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 133/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishDasturlashtirish tizimi jami dasturlashtirish tili va dasturlarni yaratish tizimi. U berilgan tilda dasturlarni avtomatlashtirilgan tarzda yaratish va bajarish hamda tegishli hujjatlar tayyorlashni ta`minlaydi. Odatda, dasturlashtirish tizimi tilning etalon xilini emas, balki uning dialektik — ma`lum osonlashtirish yoki kengaytirishlarga ega rusumini o’z ichiga oladi. Ba`zi dasturlashtirish tizimlari dasturlarni bir necha tilda yaratishni qo’llab-quvvatlashi mumkin. Shaxsiy komp yuterlar uchun eng mashhur dasturlashtirish tizimlari: Microsoft kompaniyasining Basic, Java, CQQ tillarini qo’llab — quvvatlovchi Visual Studiosi; Inprise (Borland International) kompaniyasining Delphi tili va boshqalar.
Dasturli ma`ruza-maslahat (DMM) – bu talabalarni muammo muhokamasiga faol ishtirok etishga majburlaydigan ma`ruza turi bo’lib, unda jamiyat jamoaviy maslaxatdan o’qituvchining o’zi talabalarga savollar tuzishni taklif etadi.
DMM bir muammoga bag’ishlangan tsiklli ma`ruzalardan keyin tashkil etish ham mumkin.
Komp’yuterli dastur (KD) – yunoncha «programma» - e`lon, ko’rsatma.
Komp’yuterli modellashtirish – bu hodisa va jarayonlarning komp yuterlardan foydalanib modellarini yaratish jarayonidir.Hozirgi kunda komp yuterda modellashtirish texnologiyasi mavjud bo’lib, uning maqsadi atrofimizni o’rab turgan tabiat, unda ro’y beradigan hodisa, voqealarni va jmiyatdagi o’zgarishlarni anglash, tushunib yetish jarayonini zamonaviy usullar vositasida tezlashtirishdir. Komp’yuterda modellashtirish texnoldogiyasini o’zlashtirish komp yuter tizimlarini (vosita, qurilma sifatida) yaxshi bilishni va unda modellash texnologiyalarini ishlata olishni talab qiladi
Komp’yuterli ta`lim dasturlari – komp yuterli ta`lim dasturlari, odatda 2 xil, ya`ni axborot ma`lumotli va nazorat ta`limiy tartibda o’qitish imkoniyatiga ega bo’lgan turlarga bo’linadi.
Talabalarni masofadan turib o’qitish mobaynida o’z-o’zini bilimini sinab ham joriy yoki oraliq sinashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Maxsus ishlab chiqariladigan uskunaviy vositalardan foydalanish komp yuterli ta`lim dasturlarini yaratish jarayonini anchagina yengillashtiradi. Ular yordamida komp yuter texnologiyalaridan bexabar bo’lgan tarix, adabiyot, huquq va boshqa fan o’qituvchilari ham bemalol ta`lim dasturini yaratish mumkin.
Chop etilgan materiallar audio va video yozuvlar bilan birgalikda o’quv materialiga kirishni kengaytirish va soddalashtirish, o’quv materialini qulay va ko’rgazmali tarkiblash uchun, shuningdek, uning ustida oson harakatlanishi (navigatsiya) uchun foydalaniladi.
|
| |
Rasm 2. Lampochkani ko’rdingizmi, lampochka nimaga yonadi va qanday yonadi? Uni fizik jihatdan tushuntiring

|
Rasm 2. Lampochkani ko’rdingizmi, lampochka nimaga yonadi va qanday yonadi? Uni fizik jihatdan tushuntiring
|
bet | 10/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishRasm 2. Lampochkani ko’rdingizmi, lampochka nimaga yonadi va qanday yonadi? Uni fizik jihatdan tushuntiring.
Shunday qilib, matematik modellashtirish vositalarining imkoniyatlaridan
mexanikadan tortib sotsiologiya fanlarida (ijtimoiy fanlarda) ham samarali
foydalanish mumkin ekan2.
Model turlari. Modelni tanlash vositalariga qarab umumiy uch guruhga
ajratish mumkin: abstrakt, fizik va biologik modellar.
Modellarning to‘laroq mazmuni bilan quyida tanishtirib o‘tiladi:
Abstrakt modellar qatoriga matematik, matematik-mantiqiy va shu kabi modellar kiradi.
Fizik modellar qatoriga kichiklashtirilgan maketlar, turli asbob va
qurilmalar, trenajyorlar va shu kabilar kiritiladi.
Fizik model. Tekshirilayotgan jarayonning tabiati va geometrik tuzilishi asl
nusxadagidek, ammo undan miqdor (o‘lchami, tezligi, ko‘lami) jihatidan farq
qiladigan modellar, masalan, samolyot, kema, avtomobil, poezd, GES va
boshqalarning modellari fizik modelga misol bo‘la oladi.
Fizik-kimyoviy modellar biologik tuzilish, funksiya yoki jarayonlarni fizik yoki kimyoviy vositalar bilan qaytadan hosil qilishdir.
Matematik modellar. Tirik organizmlarning tuzilishi, o‘zaro aloqasi vazifasiga oid qonuniyatlarning matematik va mantiqiy-matematik tavsifidan iborat bo‘lib, tajriba ma'lumotlariga ko‘ra yoki mantiqiy asosida tuziladi, so‘ngra tajriba yo‘li bilan tekshirib ko‘riladi. Biologik hodisalarning matematik modellarini kompyuterda o‘rganish tekshirilayotgan biologik jarayonning o‘zgarish xarakterini oldindan bilish imkonini beradi. Shuni ta'kidlash kerakki, bunday jarayonlarni tajriba yo‘li bilan tashkil qilish va o‘tkazish ba'zan juda qiyin kechadi.
Biologik model turli tirik ob'ektlar va ularning qismlari-molekula, hujayra,
organizm va shu kabilarga xos biologik tuzilish, funksiya va jarayonlarni
modellashda qo‘llaniladi. Biologiyada, asosan biologik, fizik va matematik
modellardan foydalaniladi.
|
| |
Atmosferada optik hodisalarning turlari va ular haqida

|
Atmosferada optik hodisalarning turlari va ular haqidaBog'liq Yusufova2.2. Atmosferada optik hodisalarning turlari va ular haqida
ma’lumotlar
Atmosferadagi optik hodisalar –atmosferada yorug’likning qaytishi (aks
etishi), sinishi, yutilishi, sochilishi va difraksiyasi natijasida paydo bo’luvchi
hodisalar. Atmosferadagi optik hodisalarning turlari nur, sarob, shimoliy chiroqlar,
kamalak va boshqalar. Yulduzlar miltillaydi; sayyoralar yo'q. Bu umumiy,
buzilmagan bo'lsa -da, sinish nuqtai nazaridan tushuntirilishi mumkin. Yulduzlar
shu qadar uzoqki, ularning nuri Yer atmosferasiga bir yorug'lik nuqtasi sifatida
etib boradi. Bu juda tor yorug'lik nurlari yer atmosferasi bo'ylab
harakatlanayotganda, u sinadi va molekulalar va materiyaning kattaroq zarralari
orqali tarqaladi. Ba'zida yorug'lik to'g'ridan -to'g'ri kuzatuvchi tomon ketadi,
ba'zida esa uning yo'li burilib ketadi. Kuzatuvchi, yulduz nuri sekundiga bir
necha marta o'zgarib turadiganga o'xshaydi, bu esa miltillashni keltirib chiqaradi.
Sayyoralar odatda miltillashmaydi, chunki ular Yerga yaqinroq. Ulardan Yerga
keladigan yorug'lik tor nurlardan ko'ra kengroq nurlardan iborat. Butun nurdan
faqat bitta yoki ikkita yorug'lik nurining sinishi yoki tarqalishi nurning
yo'qolishiga olib kelmaydi. Har qanday vaqtda sayyoramizdan etarli miqdordagi
yorug'lik nurlari er yuziga etib boradi va uzluksiz yorug'lik nurini sezadi.
Kamalak - go'zal samoviy hodisa - u har doim odamning e'tiborini tortgan.
Qadim zamonlarda, odamlar hali ham atrofdagi dunyo haqida juda kam
ma'lumotga ega bo'lganlarida, kamalak "samoviy belgi" hisoblangan. Shunday
qilib, qadimgi yunonlar yuz kamalak ma'buda Irisning tabassumi deb o'ylashgan.
Kamalak Quyoshga qarama -qarshi yo'nalishda, yomg'irli bulutlar yoki yomg'ir
fonida kuzatiladi. Ko'p rangli yoy odatda Ra kuzatuvchidan 1-2 km masofada
joylashgan, ba'zan uni favvoralar yoki suv purkagichlari natijasida hosil bo'lgan
suv tomchilari fonida 2-3 m masofada kuzatish mumkin.
|
| |
Auto rename tag - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 17/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishAuto rename tag - Birorta tegda hato qilsangiz uning yopuvchi tegini ham o'zgartirib beradi.
Path AutoComplete - Fayllarni sizga ko'rsatib beradi.
Aslida bunday plaginlar juda ko'p. lekin plagin ko'p o'rnatilsa ham dastur ishi og'irlashib ketaveradi, shuning uchun eng keraklilarini keltirib o'tdik.
Ushbu manbada ham kerakli bo'lga pluginlar ro'yxati mavjud - Manbaa
Visual C ++ Da "Hello, World!" Konsol Dasturini Qanday Yaratish Mumkin
Windows uchun rivojlanish muhiti sifatida, agar sizda Windows XP bo'lsa, Windows 7 uchun Visual Studio 2013 (6.5 GB) yoki juda ko'p ishlaydiganlar uchun Dev C ++ 5 (41 MB) bo'lsa, biz Visual Studio 2008 (800 MB) dan foydalanishni maslahat beraniz. Visual Studioni yuklab olish uchun sekin Internet. Unixga o'xshash tizimlarning foydalanuvchilari uchun siz GCC kompilyatori va Vim kabi har qanday matn muharririga muhtojsiz.
Sizga kerak bo'lgan hamma narsani o'rnatganingizdan so'ng, birinchi dasturni yozishni boshlaymiz.
Visual Studio uchun
"File → New → Project" menyusini oching. "Umumiy" yorlig'iga o'ting va "Bo'sh loyiha" ni tanlang. Loyihaga biron bir nom bering, masalan "dars1" va "OK" ni bosing. Solution Explorer oynasida (odatda yuqori chap burchakda joylashgan) "Manba kodi fayllari" papkasida sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing. Muloqot oynasida "Qo'shish → Yaratish elementi" menyusini tanlang. Yangi fayl nomini kiriting - main.cpp va "Qo'shish" tugmasini bosing.
Bo'sh faylni yarating va uni sintaksisi ta'kidlangan har qanday matn muharriri bilan oching.
Sintaksis tavsifi – #include direktivasi boshqa fayllarni kodga qo'shish uchun ishlatiladi. #include satri standart til kutubxonasida joylashgan va ekranga ma'lumotlarni kiritish va chiqarish uchun javobgar bo'lgan "iostream.h" faylining mazmuni bilan almashtiriladi.
#include standart C til kutubxonasini ulaydi, bu ulanish tizim funktsiyasi ishlashi uchun kerak.
Uchinchi qatorning tarkibi - std stendidan foydalanish, biz "std" deb nomlangan asl ism maydonini ishlatayotganimizni bildiradi. int main () <> funktsiyasining jingalak qavs ichida joylashgan hamma narsa dastur ishga tushgandan so'ng avtomatik ravishda bajariladi. cout liniyasi dasturga matnli xabarni namoyish etishni aytadi "Salom, dunyo" ekranga cout operatori matnni buyruq satri ekranida aks ettirish uchun ishlatiladi. Undan keyin ikkita burchak qavs () qo'yiladi. Keyingi ko'rsatiladigan matn. U qo'shtirnoq ichida joylashtirilgan. Endl iborasi pastga tushadi.
Agar ijro paytida biron bir nosozlik yuz bersa, noldan boshqa xato kodi hosil bo'ladi. Agar dastur ishlashi muvaffaqiyatsiz tugagan bo'lsa, unda xato kodi nolga teng bo'ladi. Return 0 buyrug'i operatsion tizimga dasturning muvaffaqiyatli yakunlanganligi to'g'risida xabar yuborish uchun kerak.
- Har bir jamoaning oxiriga joylashtiriladi nuqta-vergul
|
| |