Missionerlikka qarshi kurashning huquqiy-amaliy asoslari

|
Missionerlikka qarshi kurashning huquqiy-amaliy asoslari
|
bet | 68/75 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #117499 |
Bog'liq Dinshunoslik maruzaMissionerlikka qarshi kurashning huquqiy-amaliy asoslari. O’zbekistonda mustaqillikning ilk yillaridanoq missionerlik va prozelitizmning salbiy oqibatlarga olib kelishini hisobga olgan holda bu borada tegishli qonuniy asoslar ishlab chiqildi. Qonunlarda missionerlik harakatlari taqiqlandi.
Ma’lumki, «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida»gi Qonun (yangi tahriri) kishilarning vijdon erkinligini huquqiy kafolatlash bilan birga diniy tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirishga xizmat qiladigan hamda davlat va din munosabatlarini tartibga soladigan muhim hujjat hisoblanadi. Qonunga binoan «Bir diniy konfessiyadagi dindorlarni boshqasiga kiritishga qaratilgan xatti-harakatlar (prozelitizm), shuningdek boshqa har qanday missionerlik faoliyati man etiladi. Ushbu qoidaning buzilishiga aybdor bo’lgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan javobgarlikka tortiladilar» (5-modda, 3-band).
Mazkur moddadan kelib chiqib, «O’zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksi»ga noqonuniy diniy xatti-harakatlarning oldini olish bilan bog’liq bir qator moddalar kiritilgan. Jumladan:
diniy mazmundagi materiallarni tarqatish maqsadida qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, O’zbekiston Respublikasi hududiga olib kirish yoki tarqatish;
diniy yig’ilishlar, ko’cha yurishlari va boshqa diniy marosimlar o’tkazish qoidalarini buzish;
O’zbekiston Respublikasida g’ayriqonuniy nodavlat notijorat tashkilotlari, oqimlar, sektalar faoliyatida qatnashishga undash;
nolegal diniy faoliyat bilan shug’ullanish;
diniy tashkilotlar rahbarlarining mazkur tashkilotlar ustavini ro’yxatdan o’tkazishdan bosh tortishi;
dindorlar va diniy tashkilotlar a’zolari tomonidan bolalar va o’smirlarning maxsus yig’ilishlari, shuningdek diniy marosimga aloqasi bo’lmagan mehnat, adabiyot va boshqa xildagi to’garaklar hamda guruhlarni tashkil etish va o’tkazish;
bir konfessiyaga mansub dindorlarni boshqasiga kiritishga qaratilgan xatti-harakatlar (prozelitizm) va boshqa missionerlik faoliyati;
maxsus diniy ma’lumoti bo’lmay turib va diniy tashkilot boshqaruvi markaziy organining ruxsatisiz diniy ta’limotdan saboq berish, xuddi shuningdek xususiy tartibda diniy ta’limotdan saboq berish bilan bog’liq harakatlar sodir etilganda belgilangan eng kam ish haqining tegishli miqdoridagi jarima solinishiga yoki belgilangan muddatga ma’muriy qamoqqa olishga sabab bo’lishi haqidagi qoidalar mustahkamlab qo’yilgan.
Amaldagi qonunchiligimizga ko’ra, muayyan hollarda birinchi marta qonunni buzgan shaxs yoki tashkilotga ma’muriy jazo qo’llaniladi. Agarda o’sha shaxs yoki tashkilot shundan keyin ham qonunni buzishda davom etsa, unga endi jinoyat kodeksidagi choralar qo’llaniladi. Masalan, «O’zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi» normalariga ko’ra, «O’zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksi»ning yuqorida qayd etilgan bandlaridagi harakatlar ma’muriy jazo qo’llangandan keyin yana sodir etilsa, bu «O’zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksi»da belgilanganidan ko’ra og’irroq jazolar qo’llanishiga olib keladi.
Shu bilan birga, «O’zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi»da «O’zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksi»da nazarda tutilmagan bir qator harakatlar uchun ham jazolar belgilanganini qayd etish zarur. Jumladan:
voyaga yetmagan bolalarni diniy tashkilotlarga jalb etish;
voyaga yetmagan bolalarni ularning ixtiyoriga, ota-onalari yoki ularning o’rnini bosuvchi shaxslar ixtiyoriga zid tarzda dinga o’qitish;
dindorlardan majburiy yig’im undirish va soliq olish;
diniy ta’lim olishda hamda fuqaro dinga nisbatan, dinga e’tiqod qilish yoki e’tiqod qilmaslikka nisbatan, ibodat qilishda, diniy rasm-rusumlar va marosimlarda qatnashish yoki qatnashmaslikka nisbatan o’z munosabatini belgilayotgan paytda majburlash bilan bog’liq diniy faoliyat yuritish;
g’ayriqonuniy jamoat birlashmalari yoki diniy tashkilotlarni qonunga xilof ravishda tuzish yoki ularning faoliyatini tiklash;
g’ayriqonuniy jamoat birlashmalari yoki tashkilotlari faoliyatida faol qatnashish bilan bog’liq harakatlar belgilangan eng kam ish haqining tegishli miqdorida jarima solinishiga yoki belgilangan muddatga axloq tuzatish ishlari, yoki qamoq yohud ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilab qo’yilgan.
Mamlakatimizda missionerlik va prozelitizmning oldini olish, ayniqsa yoshlarni bunday zararli oqimlar domiga tushib qolishlarining oldini olish bo’yicha tizimli chora-tadbirlar amalga oshirishni taqozo qilmoqda. Bu vazifani muvaffaqiyatli hal etishda yosh avlodni hozirgi davrda mamlakatimizda din sohasida sodir bo’layotgan o’zgarishlar, yaratilgan imkoniyatlar bilan muntazam tanishtirib borish muhim ahamiyatga ega.
Shu bilan birga, qiziqishlari, bilim darajalarini inobatga olgan va differentsial yondashgan holda yoshlarning din, shu jumladan, xalqimiz asrlar davomida e’tiqod qilib kelgan islom dini haqidagi bilimlarni va milliy-diniy an’analar asoslarini sog’lom asosda egallashlariga ko’maklashish ham bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri bo’lib qolmoqda. Bunday bilimlar ob’ektiv bo’lishi, voqelikni to’g’ri va to’liq aks ettirishi va o’z mohiyatiga ko’ra, Vatan va millat manfaatlari bilan uzviy bog’liq bo’lmog’i kerak. Yoshlarimizning missionerlikning mohiyati haqida xolis va yetarli bilimga ega bo’lishlari unga qarshi immunitetni shakllantirishning asosiy shartlaridan biri hisoblanadi.
Tahlillar hech bir mintaqa, hech bir davlat bunday tahdiddan xoli emasligini ko’rsatadi. Bunday holatlarning oldini olish uchun esa missionerlikning mohiyatini to’g’ri va chuqurroq anglash, uni bartaraf etish yo’lida maqsadli, tizimli va tadrijiy faoliyat olib borish zarur bo’ladi. Egallangan bilimlar qanchalik xolis va chuqur bo’lsa, uning zamirida yuzaga keladigan baholar, qadriyatlar ham shunchalik mustahkam bo’ladi. Shakllangan qadriyatlar tizimi esa turli tahdidlarning oldini olishga xizmat qiladi.
|
| |