Turli avlod sotali aloqa standartlari

Turli avlod sotali aloqa standartlari
Mobil aloqa
standartlari
|
1G
|
2G
|
3G
|
Pre 4G
|
GSM / UMTS (3GPP)
oilasi
|
GSM
GPRS
EDGE (EGPRS)
EDGE Evolution
CSD
HSCSD
|
UMTS
W-CDMA
(UMTS)
HSPA
HSDPA
HSUPA
HSPA+
UMTS-TDD
TD-CDMA
TD-SCDMA
FOMA
|
3GPP Rel. 8
E-UTRA
|
|
cdmaOne / CDMA-
2000 (3GPP2) oilasi
|
cdmaOne
|
CDMA-2000
EV-DO
|
UMB
|
|
AMPS oilasi
|
AMPS
TACS / ETACS
|
D-AMPS
|
|
|
Boshqa texnologiyalar
|
|
|
|
|
PTT
MTS
IMTS
AMTS
OLT
MTD
Autotel / PALM
ARP
|
NMT
Hicap
CDPD
Mobitex
DataTAC
|
iDEN
PDC
CSD
PHS
WiDEN
|
iBurst
HiperMAN
WiMAX
WiBro
GAN (UMA)
|
|
Ko’p stansiyali ulanish
uslublari
|
FDMA
|
TDMA
SSMA
|
CDMA
W-CDMA
|
OFDMA
|
Ishchi chastota
diapazonlari
Cellular
GSM
UMTS
PCS
SMR
|
170MGs,
200MGs,
400MGs,
450MGs,
800MGs,
900MGs
|
800MGs,
900MGs,
1800MGs,
1900MGs
|
800MGs,
1800MGs,
1900MGs,
2200MGs
|
2,4 – 2,6GGs,
3,5GGs
5,6GGs
|
- S-450 (450MGs diapazonda ishlaydi, 1984 yilda ishga tushirilgan) – asosan
Germaniya va Portugaliyada foydalanilgan; - RTMS 101H (inglizchadan Radio Telephone Mobile System – “Mobil radiotelefon tizimi”, 450 MGs chastotada ishlagan. 1985 yilda ishga tushirilgan)- Italiyada ishlab chiqarilgan va foydalanilgan.
- Radiocom 2000 (170 MGs, 200 MGs, 400 MGs chastotalarda ishlaydi, 1985
yilda ishga tushirilgan) - Fransiyada ishlab chiqilgan va ishlatilgan.
- NTT (inglizchadan Nippon Telephone and Telegraph System - “Telefon va
telegraf aloqasi Yaponiya tizimi”, 800-900 MGs dipazonlarda uchta variantda
ishlaydi, 1986 yilda ishga tushirilgan) – Yaponiyada ishlatilgan. Barcha analog standartlarda chastotaviy (ChM) yoki fazaviy (FM) modulyasiya nutqni uzatish uchun va chastotaviy manipulyasiya boshqaruv axborotlarini uzatish (yoki signalizasiya) uchun qo’llanilgan. Turli kanallarda axborot uzatish uchun turli chastota spektri oraliqlaridan foydalanildi. Turli standartlarda 12.5 kGs dan 30 kGs gacha kanal kengliklarida kanallarni ko‟p stansiyali ulanishning chastota bo‟yicha ajratish (inglizcha Frequeney Divison Multiple Access-FDMA) usuli qo‟llanildi. Analog tizimlarning asosiy kamchiligi ham aynan shu bilan bog’liq edi, ajratilgan polosada chastota bo‟yicha kanallarni ajratish chastota resurslaridan samarali foydalanish imkonini bermas edi va shu bilan birga sig’imni nisbatan kichik bo‟lishiga sabab bo‟lar edi. . Ko’p sonli o‟zaro mos bo‟lmagan standartlarning mavjudligi ham jahonda sotali aloqa xizmatlarini ommaviy tarqalishiga halaqit berdi. Bu kamchiliklar 80-yillarning o‟rtalaridayoq, ya’ni jahonning еtakchi davlatlarida sotali aloqaning keng tarqalishi davrida namoyon bo‟lib qoldi va shuning uchun ko‟plab davlatlarda asosiy e’tibor mukammal texnik еchimlarni qidirishga yo‟naltirildi. Bu harakatlar va qidiruvlar natijasida ikkinchi avlod 2G tizimlari nomini olgan raqamli sotali tizimlar paydo bo’la boshladi. Raqamli sotali aloqa tizimlariga o‟tish raqamli texnikani keng joriy etilishi bilan ham bog‟liq bo‟ldi va sezilarli darajada past tezlikli kodlash uslublari ishlanmalari va signallarga raqamli ishlov berish uchun yuqori miniatyurali integral sxemalar bazasi bilan ta’minlangandi.
Bu bilan birinchi avlod tarmoqlari davri o’tib, ular o’z o’rnini yangi ikkinchi avlod tizimlariga bo’shatib berishdi. Analog tizimlarning abonentlar bazasi tez sur’atlarda qisqardi: 1997 yili 91.4 million, 1999yili 79.5 million, 2003 yili esa 54.5 million va x.k. Lekin turli standartlar uchun o’sish sur’ati turlicha kechdi. Masalan, ayrim 2G tarmoqlariga yaqin bir qancha qo‟shimchalar bilan to‟ldirilgan NMT-450 tarmoqlarini bugungi kunda ham uchratish mumkin, o’z o’rnida AMPS tarmoqlari qisqa vaqt ichida D-AMPS va cdmaOne standartlari bilan almashtirildi. Bunda shuni ta‟kidlash lozimki, 1G tarmoqlari o’zining tarixiy missiyasini(vazifasini) bajardi, ya’ni, birinchidan, kanallarni ajratishning sotali prinsipi texnik g’oyasining to’g’riligi tasdiqlandi, ikkinchidan, bu turdagi aloqaning o’sish potensial ko’rsatildi va, nihoyat, sotali aloqa tizimlarini takomillashtirish yo’llarining asosiy yo’nalishlari aniqlab olindi.
|