UNLILAR IMLOSI Yangi imlo qoidalarida unli harflarning yozilishiga keng o'rin ajratilgan

|
UNLILAR IMLOSI Yangi imlo qoidalarida unli harflarning yozilishiga keng o'rin ajratilgan
|
bet | 5/12 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 249,32 Kb. | | #105262 |
Bog'liq 5-6-7-8UNLILAR IMLOSI Yangi imlo qoidalarida unli harflarning yozilishiga keng o'rin ajratilgan. !A a harfi savol, zamon, bahor so'zlarida «o» kabi aytilsa ham har vaqt «o» yoziladi. "? O o harfi boshqa tillardan kirgan quyidagi so'zlarda «a» singari talaffuz etiladi, biroq hamisha «o» yoziladi: koliej, monitoring, dekloratsiya, omonim, okulist va h.k. Shuningdek, o ba'zan o' kabi aytilishi ham mumkin, lekin baribir «o» yozilaveradi: tonna, noyabr, boks, tort va h.k. 61 i harfi bilan, bilim, til, tilak, harxil, qism kabi so'zlarda qisqa aytiladi va «/» yoziladi, badiiy, ommaviy, Lutfiy singari so'zlarda «/» cho'ziq aytiladi, lekin doimo «iy» yoziladi. 4' Uu harfi yutuq, butun, tovuq, sovuq, sovun kabi so'zlarda «/»ga monand talaffuz etilsa-da, qoidaga binoan ««» yoziladi. Ј,0'o'harfi o'zbek, o'Ika, o'simlikkabi so'zlarda old qator, o'rta-keng, lablangan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi. bE e harfi e 'Ion, ehtirom, fe % bermoq, meros, mone, tole, kofe kabi so'zlarda old qator, o'rta-keng, lablanmagan unli tovushni ifodalash uchun yoziladi: «e», «e», ««?», «x» harflari yangi alifboda quyidagicha yoziladi: e: yetti, yetmish, yetim; yo: yolg'iz, yomon, yong'oq; yu: yulduz, yumshoq, yumuq. ya: yakka, yangi, yaroqsiz; Milliard, material, million, radio, ukrain, said, doim, shoir, teatr, okean singari so'zlar talaffuzida unlilar orasida «y» undoshi qo'shib aytilsa-da, yozuvda tushib qoladi. Taassurot, taalluqli, taajjub, matbaa, saodat, maorif, muomala, inshoot kabi so'zlar o'rtasidagi unlilar yozuvda saqlanadi. UNDOSHLAR IMLOSI - «B» tovushi boribjavob, hisob, bob, xitob kabi so'zlarda «p», qibla, tobla so'zlarida «v» tarzida aytilsa ham «b» yoziladi.
- Avtomat, avtobus, avtomobil kabi so'zlarda «v» tovushi «f» tarzida tallafuz qilinsa-da, doimo «v» yoziladi.
- Fursat, fizika, fabrika, fahm-farosat, fasl singari so'zlarda «f» tovushi «p» kabi aytiladi, lekin asliga muvofiq ravishda har doim <>> yoziladi.
- Obod, ozod, faryod, tadbir, tadqiqot kabi so'zlarda «d» tovushi «t» tarzida aytilsa-da har vaqt «d» yoziladi.
- Iztirob, tuzsiz, bo'zchi so'zlarida «z» tovushi «s» kabi aytiladi, biroq hamisha asliga mos ravishda «z» yoziladi.
- / j harfi jon, jahon, juma, g'ijjak, vaj so'zlarida til oldi, jarangli, portlovchi «j» , jurnal, ajdar, garaj, tiraj so'zlarida esa til oldi, jarangli, sirg'aluvchi «dj» undosh tovushini ifodalash uchun yoziladi.
- Sh sh harfi shahar, shimol, shoshmoq, osh, bosh kabi so'zlarda til oldi, jarangsiz, sirg'aluvchi tovushni ifodalash uchun yoziladi. Sh harfi ikki tovushni ifodalasa, oraga tu-tuq belgisi qo'yiladi: Is'hog, as'hob kabi.
- Ch ch harfi chumoli, choy, achchiq, soch kabi so'zlarda til oldi, jarangsiz, qorishiq undosh tovushni ifodalash uchun yoziladi.
- R r harfi rahmat, rahm, diyor; L I harfi lola, bol, olmoq; N n harfi non, ona, osmon; G g harfi gul, ega, eg; Kk harfi kam, ikki, tok; Yy harfi yetti, yuz, dunyo, toy; Ng ng harfi ko'ngil, tong, ong; Q q harfi qizil, oq, aql; G' g' harfi g'oz, og'a, tog1; X x harfi xalq, axborot, baxt; H h harfi hamma, hosil, ehson, isloh kabi so'zlardagi muayyan tovushlarni ifodalash uchun yoziladi.
- Farzand, band, poyezd so'zlaridagi «d» undoshi, go 'sht, past, artist so'zlaridagi, «t» undoshi talaffuzda tushib qolsa ham yozuvda doimo ifodalanadi.
- Xuddi shuningdek metall, kilovatt, kongress kabi so'zlar oxiridagi qo'sh undoshlardan biri talaffuzda tushi-rilib qoldirilsa ham yozuvda hamisha ifodalanadi.
- Tutuq belgisi a'lo, ta'lim, e'lon, she'r, fe'l kabi so'zlarda unlidan keyin kelib, uning cho'ziqroq aytilishini ta'minlaydi.
- Mo'jiza, mo'tadil, mo 'tabar kabi so'zlarda o'unlisi cho'ziqroq aytiladi, lekin tutuq belgisi qo'yilmaydi.
- San'at, in'om, mas'ul kabi so'zlarda unlidan oldin qo'yilib uning undosh tovushdan ajratib aytilishini ta'minlaydi.
|
| |