nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 19/22 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #249861 |
Bog'liq Pilastik Kartochkalar Bilan Hisob-Kitoblar va Ularni Takamolashtirish yo\'lariFoydalanilgan adabiyotlar
I. O’zbekiston Respublikasi qonunlari, Prezidentning farmon va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari:
1. O‘zbekiston Respublikasining 1996-yil 25-apreldagi “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonuni;
2. O‘zbekiston Respublikasining 1995 yil 21 dekabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida”gi qonuni;
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 15-fevraldagi “Pul muomalasini yanada takomillashtirish va bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda hisob-kitoblarni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-2777-son qarori;
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 02.02.2017 yildagi “Respublikada bank plastik kartochkalari asosida naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini yanada rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-2751-son qarori;
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 19 apreldagi “Bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda to‘lov tizimini rivojlantirishni rag‘batlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-1325-son qarori;
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 04-06-son PQ-1090-son “Aholining va tadbirkorlik sub’ektlarining bo‘sh pul mablag‘larini tijorat banklaridagi depozitlarga jalb qilishni yanada rag‘batlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori;
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016 yil 3 avgustdagi “Plastik kartochkalar asosida naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini yanada rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-433-son qarori;
8. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014 yil 24 sentyabrdagi “Plastik kartochkalarga asoslangan to‘lov tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 445-son qarori;
9. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994 yil 26 maydagi “Visa debet va kredit kartalarini chiqarishni jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 268-son qarori.
|
| |
II bob. Plastik kartochkalar yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish mexanizmi va ularni tahlil qilish

|
II bob. Plastik kartochkalar yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish mexanizmi va ularni tahlil qilish
|
bet | 10/22 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #249861 |
Bog'liq Pilastik Kartochkalar Bilan Hisob-Kitoblar va Ularni Takamolashtirish yo\'lariII bob. Plastik kartochkalar yordamida hisob-kitoblarni amalga oshirish mexanizmi va ularni tahlil qilish
2.1 Tijorat banklarida plastik kartochkalardan foydalangan holda hisob-kitoblarni tashkil etish
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 24-sentabrdagi “Plastik kartochkalarga asoslangan to‘lov tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 445-sonli qaroriga muvofiq Yagona Respublika protsessing markazi tashkil etilib, Uzcard to‘lov tizimi joriy etildi. tizimi ishga tushirildi. 2020-yil 11-aprelda Markaziy bank Uzcard to‘lov tizimining operatori – “Yagona Respublika protsessing markazi” MChJga litsenziya berdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 19-sentabrdagi “Milliy to‘lov tizimini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3945-son qaroriga muvofiq Milliy banklararo protsessing markazi tashkil etilib, “Humo” to‘lov tizimi ishga tushirildi. 2019 yilning birinchi choragi.
2020-yil 11-aprelda Markaziy bank “Humo” to‘lov tizimining operatori – “Milliy banklararo protsessing markazi” MChJga litsenziya berdi. 2020-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, mamlakatimizda chakana to‘lov tizimlari infratuzilmasi 20 547 mingta bank kartalari, 392 361 ta to‘lov terminallari va 9 203 ta bankomat va ma’lumot infokiosklarini o‘z ichiga oladi. 2019-yil davomida ikkita milliy chakana to‘lov tizimini (Uzcard va Humo) Visa, Mastercard, China Union Pay va Mir xalqaro to‘lov tizimlari bilan integratsiyalashuvi muvaffaqiyatli amalga oshirildi. Bu mazkur tizimlarning xalqaro toʻlov kartalaridan foydalanuvchilarga, yaʼni mamlakatimizga tashrif buyurgan sayyohlar va mehmonlarga Uzcard va Humo toʻlov infratuzilmasi (bankomatlar va toʻlov terminallari tarmogʻi) orqali milliy valyutada toʻlovlarni amalga oshirish imkonini berdi.
Muomiladagi bank kartalar soni
Tulov terminallar orqali amalga osherilgan operatsiyalar summasi
Belgilangan tulov terminallar soni
|
| |
Biznes rejalashtirish

|
Biznes rejalashtirish
|
bet | 1/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 332,24 Kb. | | #137363 |
Bog'liq 15 мавзу TAVAKKALCHILIK
15-ma’ruza
TAVAKKALCHILIKNI TAHLIL QILISH VA BAHOLASH
Iqtisodiyot nazariyasi
kafedrasi katta o’qituvchisi: PhD R.G.Abdullayeva
REJA
1.Tadbirkorlik muhiti va xo‘jalik tavakkalchiligi.
2. Tavakkalchilikni o‘lchash uslublari.
3. Tavakkalchilik elementlari bilan bog‘liq qarorlarni tanlash va amalga oshirishga ta’sir qiluvchi omillar.
4. Kichik biznesda xo‘jalik tavakkalchiligini sug‘urtalash.
1-reja.Tadbirkorlik muhiti va xo‘jalik tavakkalchiligi.
Bozor munosabatlariga o‘tish kichik biznesdagi har qanday xo‘jalik subyekti uchun noaniqlik va tavakkalchilikning oshib borishi bilan bog‘liq. Tadbirkorlik muhitini doimiy ravishda kuzatish va nazorat qilish kerak bo‘ladi. Bu esa xo‘jalik tavakkalchiligini boshqarish imkonini beradi va ishbilarmonlik faoliyatining samaradorligini oshiradi.
Tadbirkorlik muhitiga siyosiy vaziyat, iqtisodiy axvol, qonunchilik asosi, halkning ijtimoiy-madaniy saviyasi tarmoqlarning ilmiy texnika taraqqiyoti darajasi, tabiiy-iqtisodiy sharoit va bozorning o‘ziga mos tarkibi, ya’ni konyunkturasi ta’sir ko‘rsatadi. Agar ko‘rsatilgan ishbilarmonlik muhitining har bir elementini tahlil qilsak, u holda ularning hozirgi kichik bazis darajasini qoniqarli deb hisoblash mumkin va u respublikada kichik biznesning taraqqiyotini ta’minlay oladi.
Tavakkalchilik — yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavf-xatarga qaramay amalga oshiriladigan faoliyatdir. Shuning uchun, tavakkalchilik deganda bevosita u bilan bog‘liq bo‘lgan xavf-xatar ham tushuniladi. Tavakkalchilik tushunchasi murakkab va ko‘p qirralidir va uni bir so‘z bilan ifodalash qiyin. Umumiy holda xo‘jalik tavakkalchiligi bu inson faoliyatidagi noaniqlik va ziddiyat holati o‘lchovidir, u xavf-xatar, omadsizlik va zarar ko‘rish bilan tavsiflanadi.Tadbirkor uchun xos bo‘lgan xususiyat, bu shartli tavakkalchilikka borish, ya’ni foyda ko‘rishni ko‘zlashdir.
|
| |
Exposure 
ranglarni ochaytirish kuchini o‘zgartirish. 

Mode

80
matn harflar ko‘rinishini o‘zgartirish (qalin, yotiq, tagi chiziqli)
matn harflar kattaligini o‘zgartirish
matn chegaralar turini o‘zgartirish
matn abzasda joylanishi: chap, o‘rta yoki ung tomon bo‘yicha
matn rangini o‘zgartirish sohasi
Warp Text - matn kiyshaytirish holatlari
Palettes tugmasi - matn xususiyatlarini o‘zgartirish oynasi bilan ishlash
To‘rtburchak - Rectangle (прямоугольник) - [U] - to‘rtburchak chizish.
Aylanasimon to‘rtburchak - Rounded Rectangle (скруглённый
прямоугольник) - [U] - aylanasimon to‘rtburchak chizish. Xususiyatlar satrida
burchaklar radiusini o‘zgartirish sohasi - Radius paydo bo‘ladi.
Aylana - Ellipse (эллипс) - [U] - aylana chizish.
Ko‘pburchak - Polygon (многоугольник) - [U] - ko‘pburchak chizish.
Ko‘pburchak tomonlarning sonini Sides soha yordamida ko‘rsatish mumkin.
Chiziq - Line (линия) - [U] - tugri chiziq chizish. Chiziq qalinligini Weight
soha rdamida o‘zgartirish mumkin.
Maxsus shakllar - Custom Shape (произвольная фигура) - [U] - har xil
tayyor shakllar chizish. Xususiyatlar satridagi Shape sohasi yordamida kerakli shaklni
tanlashimiz mumkin.
Xususiyatlar satrida quyidagilar aktiv bo‘ladi:
shakl chizilish holatini o‘zgartirish tugmalari (yangi qatlamda -
Create 
New Shape Layer - Taqdimotlar bilan ishlash texnologiyasi. Reja: Taqdimot dasturlari (PowerPoint, Prezi...

Taqdimotlar bilan ishlash texnologiyasi. Reja: Taqdimot dasturlari (PowerPoint, Prezi va boshqa dasturlar) bilan tanishish
1-MARUZA Taqdimotlar bilan ishlash.docx
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Taqdimotlar bilan ishlash texnologiyasi. Reja: Taqdimot dasturlari (PowerPoint, Prezi va boshqa dasturlar) bilan tanishish
|
III. Asosiy adabiyotlar - Plastik kartochkalardan foydalanishning nazariy asoslari

|
Plastik kartochkalardan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 21/22 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #249861 |
Bog'liq Pilastik Kartochkalar Bilan Hisob-Kitoblar va Ularni Takamolashtirish yo\'lariIII. Asosiy adabiyotlar:
1. O.S. Rudakova Bank elektron xizmatlari. Moskva "Banklar va birjalar" IO "UNITY" 2019 yil 66-modda;
2. AYUR KIRUSS – Plastik kartochkalar va elektron pullar bo‘yicha darslik. Rus xalqi uchun qo'llanma. 4-modda;
3. I.A. Feoktistov, V.Yu. Minakov PLASTIK KARTALARI. Gross Media 2016. 3-modda;
4. T.M. Kosterina - Bank ishi. Moskva, 2019. 99-modda;
5. I.T.BALABANOVA - BANK VA BANK ISHLATISH. Peter 2016. 239-modda;
6. O.S. Rudakova Bank elektron xizmatlari. Moskva "Banklar va birjalar" IO "UNITY" 2019 yil 71-modda;
7. T.M. Kosterina - Bank ishi. Moskva, 2019. 101-modda.
V. Davriy va statistik materiallar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma’lumotlari;
2. Etakchi global kompaniyalar ma'lumotlari - Visa, Mastercard, Unionpay;
3. O‘zbekiston banklari assotsiatsiyasi ma’lumotlari.
VI. Veb-saytlar:
1. https://www.gazeta.uz/ru/2017/09/01/speech/
2. http://cbu.uz/ru/platyezhnye-sistemy/29/
3. http://davaiknam.ru/text/1-obshie-voprosi-informacionnoj-bezopasnosti-page-9
4. http://www.konspekt.biz/index.php?text=57478
5.https://nrm.uz/products?folder=179386_raschety_s_ispolzovaniem_bankovskih_plastikovyh_kart&products=1_vse_zakonodatelstvo_uzbekistana
6. http://click.uz
7. https://help.payme.uz
8. https://globuz.uz
9. http://making-card.ru/personalizatsiya
10.https://studwood.ru/503331/bankovskoe_delo/sovremennoe_sostoyanie_sistemy_primeneniya_plastikovyh_kart_uzbekistane
11.http://bank.uz/publish/doc/text51768_visa_i_mastercard_integraciya_uzbekistana_v_globalnuyu_elektronnuyu_kommerciyu
12. https://ofb.uz
13. https://bankirsha.com/karty-platezhnoy-sistemy-china-unionpay.html
14. http://rudocs.exdat.com/docs/index-467522.html
|
| |
Yunalishi guruh talabasi fio kompyuter tashkil etilishi fanidan 1-topshiriq mavzu

Yunalishi guruh talabasi fio kompyuter tashkil etilishi fanidan 1-topshiriq mavzu
Download
411,1 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
14.05.2024
Hajmi
411,1 Kb.
#231127
Download
411,1 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Yunalishi guruh talabasi fio kompyuter tashkil etilishi fanidan 1-topshiriq mavzu
Download
411,1 Kb.
Matnni ko'rish
II. Amaliy qism - Yunalishi guruh talabasi fio kompyuter tashkil etilishi fanidan 1-topshiriq mavzu

II. Amaliy qism
Kompyuterlarning asosiy tuzilishi kompyuterning ishlashi va ishlashi uchun
asosiy bo‘lgan qurilmalar hisoblanadi. Bu qurilmalarga sichqoncha, skaner, klaviatura
va boshqalar kabi kiritish qurilmalari yordamida markaziy protsessorga istalgan
ma’lumotlarning qanday kiritilishi va chiqarish birligi tomonidan ekranda chop
etilishini tavsiflovchi tushunchadir, bunda kompyuterning asosiy tuzilishiga va
funksionalligiga asosiy e’tibor berilishi zarur hisoblanadi (2.1-rasm).
2.1-rasm. Kompyuterning asosiy qurilmalari
Topshiriqlar
1.
Shaxsiy kompyuteringizning asosiy qurilmalari haqidagi malumotlarni 1-
jadvalda keltiring va keltirilgan har bir qurilmalar haqida ma’lumotlarni Nazzariy
qismda izoh bering.
2.
Ushbu topshiriq kichik guruh bo‘yicha tasniflanadi. Kompyuterni quyidagi
tasnifga ko‘ra tanlang:
1-guruh: ofis dasturlar uchun, video, audio ma’lumotlarni qayta ishlash uchun.
2-guruh: video va tasvirlarni qayta ishlash uchun.
3-guruh: qo‘shimcha grafik protsessorga ega bo‘lgan kompyuter.
4-guruh: o‘yinlar va ilovalarni ishlab chiqish uchun.
5-guruh: yuqori unumdorlikka ega kompyuter.
3. Guruhlar kesimida tasniflangan vazifalarni hamda shaxsiy kompyuteringizni asosiy
xususiyatlarini jadval asosida keltiring.
1.1-jadval
Shaxsiy kompyuter xususiyatlari
Tanlangan qurilma
Qurilma xaraktrestikasi
Narxi
Shaxsiy kompyuter model
Ona plata
Protsessor (CPU)
Protsessor (GPU)
RAM (Tezkor xotira)
Qattiq disk (HDD/SDD)
........................
4. Topshiriq natijasi (dastur bajarilayotganda kompyuter ekranini rasm olib) hisobotga
qo‘shish.
Hisobot shakli
1. Amaliyot bajargan talabaning Guruh, yunalish va F.I.Sh.
2. Amaliy ishning nomi.
3. Kompyuter va uning tashkil etuvchi qisimlari.
4. Nazariy ma’lumotlar ya’ni topshriqni bajarishda foydalanilgan funksiyalar tavsifi.
5. Topshiriqlarda berilgan guruhlar kesimida tasniflangan vazifalar mosligi.
6. Xulosa va foydalanilgan adabiyotlar.
7. Talab etiladi:
Matn muharriri - Microsoft Word, shirift - Times New Roman, oraliq
interval - 1.5, o‘lchami - 14.
Nazorat savollari
1. Kompyuterni tashkil etuvchi qisimlariga nimalar kiradi?
2. Kompyuterning tashkil etuvchi qisimlarini tushuntirib bering.
3. Kompyuterning asosiy qismlarini sanab bering.
4. Kompyuterning yordamchi qismlarini sanab bering.
5. Kompyuter tizimining xususiyatlarini tushuntitib bering.
|
Mavzuga metodik tavsiyanoma - Laboratoriya ishi №1 mavzu: “bichish va tikish haqida ma‟lumot. Gavdadan o„lchov olish....

tushuntirish kerak. Aylana va uzunlik o‟lchovlarini yozilish tartibi va uning
sabablari aniq ko‟rsatiladi. Bu darsni amaliy shaklda o‟qitilsa o‟quvchilar bir-
birovlarini o‟lchab to‟liqroq ma`lumotga ega bo‟ladilar.
Olingan o‟lchovlarga asoslangan xolda fartuk va ro‟molning asosiy chizmasi
chiziladi. Asosiy chizmani daftarga chizishdan oldin albatta o‟lchovlarni
kichraytirish uchun masshtabli chizg‟ich tayyorlab olinadi. Fartuk va bog‟ichli
qalpoqcha chizmasini chizishda o‟qituvchi va o‟quvchilar birgalikda har bir ishni
bosqichma bosqich chizib boradilar. Chizmaning xar bir chizig‟ini o‟am o‟qituvchi
tushunarli xolatda izoo‟lab berishi shart, o‟quvchilar o‟am darsda faol
qatnashishlari kerak. Barcha o‟quvchilarning o‟quv qurollari to‟liq bo‟lmasa dars
kutilgan natijani bermaydi. Bu mavzuni o‟tish uchun o‟quvchilarni oldindan darsga
tayyorlash zarur bo‟ladi. Mavzuni o‟qitishda ko‟rgazmali , amaliy metodlardan
foydalanish mumkun.
Darsning yakunida o‟qituvchi barcha o‟quvchilarning dars jarayonida chizgan
chizmalarini ko‟rib chiqib xatolarini ko‟rsatib beradi.
Darsning borishi
1. Tashkiliy qism. (5 daqiqa).
Darsga o‟qituvchi kirib keladi va o‟quvchilar bilan salomlashib, navbatchini
aniqlaydi, o‟quvchilarning darsga tayyorgarligini, xona tozaligini tekshirib
bo‟lgach, davomatni aniqlaydi.
Fartuk va bog‟ichli qalpoqcha chizmasini chizish uchun quyidagi

K.U. – Fartuk uzunligi. Beldan pastga xoùlagancha uzunlikda. Fartuk
etagining uzunligini aniqlash.
Bel. A yarmi. Bel aylanasi. Belning eng ixcham joyi. Belbog‟ uzunligini
aniqlash.
Bk.Ayarmi. Bo‟ksa aylanasi gorizontalda. Fartukning etak qismi kengligini
aniqlash.
Har qanday kiyimni tikishdan oldin albatda kerakli o‟lchovlar olinadi.
Olingan o‟lchovlar asosida tikilayotgan kiyim uchun chizma chiziladi. Chizmani
chizishdan oldin masshtabli chizg‟ich tayyorlab olishimiz zarur bo‟ladi. Masshtabli
chizg‟ich chizmani olingan o‟lchov asosida daftarimizga kichkinalashtirib
chizishimizga yordam beradi.
Labaratoriya mashg‟ulotida egallashi lozim bo‟lgan
kompetentligi.
Talabaning kasbiy
kompetentligining
shakllanganlik darajasi.
Chizma chizish ketma ketligini tao‟lil qila olish
Tizimli ravishda fikrlay olish
Tanqidiy fikrlashga qodirlik
Fartuk va ro‟mol chizmasini chizishni
noan`anaviy tarzda chizishni fikrlay olish
Mantiqiy fikrlay olish
Amaliy fikrlay olish
Jamoaviy fikrlashga qodirlik
O‟z vaqtini rejalashtirish va tashkillashtira olish
Muammolarning echimini topa bilish
Hisobot topshirish: Laboratoriya ishi mavzusi yuzasidan manbalar bilan
tanishib, ishni bajarish tartibida ko„rsatilgan vazifalar bajariladi va yozma hisobot
tarzida topshiriladi.
Talabalardan mavzu yuzasidan laboratoriya ishini qabul qilishda savol-javob
tariqasida qabul qilinadi.
Mustahkamalash uchun savollar:
1. “Bichish va tikish haqida ma‟lumot” mavzusida bir soatlik dars rejasini
ishlab chiqish usulini tushuntiring.
2. Gavdadan o„lchov olish bo„yicha muammoli qanday muammoli savoldan
tuzdingiz. Javobi bilan tushuntiring.
3. “Fartuk va bog„ichli qalpoqcha chizmasini chizish” mavzusida qanday
noan‟anaviy usulda dars ishlanmasini ishlab chiqish usullarini bilasiz?
http://fayllar.org
Darsning borishi - Laboratoriya ishi №1 mavzu: “bichish va tikish haqida ma‟lumot. Gavdadan o„lchov olish. Fartuk...

Talabaga vazifalar.
1. Fartuk va ro‟molning asosiy chizmasini 1:1 masshtabda plakatga chizib
kelish.
2. O‟quvchilarning bilimlarini nazorat qilish uchun tarqatma materiallar
tayyorlash.
Dars konspekti.
Har qanday kiyimni tikishdan avval gavdadan o‟lchov olinadi.
O‟lchovni to‟g‟ri olish uchun gavdaning asosiy chiziqlari: bo‟yin chizig‟i,
ko‟krak chizig‟i, bel chizig‟i, bo‟ksa chizig‟i, etak chizig‟i aniqlanadi. Bu
chiziqlarning ustiga kenglik va aylana olchovlarining yarmi qo‟yiladi, chunki
andozaning yarmi chiziladi, bu chiziqlar gorizontal yo‟nalishda bo‟ladi. Uzunlik
o‟lchovlari vertikal ko‟rinishdagi chiziqlar ustiga qo‟yiladi, bu o‟lchovlar to‟liq
o‟lchab qo‟yiladi.
O‟lchov olishda quyidagilarga amal qilinadi.
1. O‟lchov gavdaning o‟ng tomonidan belgilanadi.
2. Belning ixcham joyidan belbog‟ bilan bog‟lanadi.
3. O‟lchov olinayotganda gavdani to‟g‟ri, bo‟sh tutib turish kerak, aks xolda
o‟lchov noto‟g‟ri chiqadi.
4. O‟lchov santimetr lentasi bilan amalga oshiriladi,uni tortib yoki bo‟sh qilib
o‟lchash mumkun emas.
5. Uzunlik o‟lchovlari to‟liq yoziladi. Kenglik va aylana o‟lchovlarining
yarmi yoziladi.
Microsoft Excel dasturida diagrammalar nima asosida quriladi?

|
Microsoft Excel dasturida diagrammalar nima asosida quriladi?
|
bet | 3/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org17.Microsoft Excel dasturida diagrammalar nima asosida quriladi?
*a)Elektron jadvalga kiritilgan ma`lumotlar asosida
b)Diagrammaning tipini va ko‘rinishini tanlash asosida
c)Diagrammaning tipini tanlash asosida
d)Diagrammaning ko‘rinishini tanlash asosida
18.Grafik muharrirlar to‘g‘ri keltirilgan qatorni toping?
*a)MS Paint , Adobe Photoshop, Corel Draw
b)MS Word, MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw
c)MS Excel, MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw
d)Home Site, MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw
19. Rasmli grafika bilan ishlashga mo‘ljallangan dasturlarni toping?
*a)MS Paint, Adobe Photoshop
b)MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw
c)Adobe Photoshop,Corel Draw
d)Corel Draw, Adobe Photo Paint
20. 1 dyuym nimaga teng?
*a)2,54 sm
b)100 pikselga
c)25,4 cm
d)2 mm
21.Vektorli grafika bilan ishlashga mo‘ljallangan dasturni toping?
*a)Corel Draw
b)MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw
c)Adobe Photoshop, Corel Draw
d)Corel Draw, Adobe Photo Paint
22.Fraktal grafika qaerda ishlatiladi va uning eng kichik elementi nima?
*a)Maxsus dasturlashda ishlatilib, uning eng kichik elementi uchburchakdan iborat
b)Nashriyot tizimlarida ishlatiladi, to‘g‘ri chiziq eng kichik elementi
c)Reklama roliklarini tayyorlashda ishlatilib, eng kichik elementi nuqtadan iborat
d)Hujjatlar tayyorlashda ishlatilib, eng kichik elementi pikseldan iborat
23. Informatika kursining o‘quv-metodik ta`minoti
*a) O‘quv dasturlari, darsliklar, o‘quv va uslubiy qo‘llanmalari, o‘quv va uslubiy majmualar, elektron o‘quv- metodik materiallar.
b)Darslik va o‘quv qo‘llanmalar
c)Davriy nashrlardagi, oliy va o‘rta maxsus ta`lim va xalq ta`limi vazirliklari nashrlaridagi uslubiy materiallarni va me`yoriy hujjatlar
d)Elektron o‘quv- metodik materiallar.
|
| |
Avtomatizatsiyalashgan ofislardagi axborot texnologiyasini ta`minlovchi program mahsulotlar nimalardan iborat?

|
Avtomatizatsiyalashgan ofislardagi axborot texnologiyasini ta`minlovchi program mahsulotlar nimalardan iborat?
|
bet | 9/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org61. Avtomatizatsiyalashgan ofislardagi axborot texnologiyasini ta`minlovchi program mahsulotlar nimalardan iborat?
*a)Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta, elektron kalendar’, komp’yuter va telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash, boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus dasturlar
b)Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta
c)Elektron kalendar’, komp’yuter va telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash
d)Boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus dasturlar
62. Komp’yuter texnikasi va texnologiyasi yordamida o‘qiyotgan talabalarning sotsial, psixologik, biologik xususiyatlarini o‘rganish uchun qo‘llaniladi.
*a)Psixologik yo‘nalish
b)Umummetodologik yo‘nalish
c)Gnoseologik yo‘nalish
d)Pedagogik yo‘nalish
63. Videokonferentsiya nima?
*a)Videokonferentsiya bu komp’yuter texnologiyasi
b)Odamlar orasidagi audio-video muloqot
c)VKS sistema yordamida amalga oshiriladi
d)Odamlar orasidagi muloqot
64. Masofali o‘qitish modellar nimalardan iborat?
*a)Ma`lumotlarni va buyruqlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
b)Ma`lumotlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
c)Buyruqlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
d)Buyruqlarni kiritish
66.Masofali o‘qitish nima?
*a)Aralash modeli, ikkilangan, loyixalar, yagonalik modeli, parallel modellar, Fronchayzin modeli
b)Aralash modeli, ikkilangan
c)Loyixalar, yagonalik modeli
d)Parallel modellar, Fronchayzin modeli
67.Host – komp’yuter manzili (IP –adres) mantiqan ikki qismga bo‘linadi?
*a) Bu zamonaviy komp’yuter va telekommunikatsiya texnologiyasi
b)Bu telekommunikatsiya texnologiyasi
c)Komp’yuter texnologiyasi
d)Server bazasidagi ma`lumotlar majmui
|
| |
Axborot texnologiyalari "elektron" davri...dan boshlangan

|
Axborot texnologiyalari "elektron" davri...dan boshlangan
|
bet | 8/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org54.Axborot texnologiyalari "elektron" davri...dan boshlangan
*a)XX asrning 70-y.
b)XX asrning 60-y.
c)XX asrning 80-y.
d)XX asrning 90-y.
55.Axborot texnologiyalari "elektron" davrining vositalari...bo‘lgan
*a)Katta EHM va ularning bazasida yaratilgan, maxsus bazaviy va programm majmualarga asoslangan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va axborot izlash tizimlari
b)Katta EHM va ularning bazasida yaratilgan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va axborot izlash tizimlari
c)Maxsus bazaviy va programm majmualar bilan ta`minlangan
d) katta EHM Katta eHM va ularning bazasida yaratilgan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va maxsus programm majmualar
56.Axborot texnologiyalari "komp’yuter" davri... dan boshlangan
*a)XX asr 80-y. o‘rtalari
b)XX asr 70-y. oxiri
c)XX asr 80-y.ning boshlari
d)XX asr 90-y. boshlari
57. Axborot texnologiyalari "komp’yuter" davrining asosiy vositasi...bo‘ladi
*a)SHaxsiy komp’yuter
b) Superkomp’yuter
c)Minikomp’yuter
d)Superkomp’yuter va minikomp’yuter
58 Elektron darsliklarni yaratishda matnni qaysi formatda saqlaymiz?
*a).html
b).tat
c).doc
d).pdf
59. Gipermedia texnologiyasi — bu…
*a)Matn, grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
b)Videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
c)Grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
d)Matn, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
60. MS FrontPage muharriri …
a)HTML xujjatni tahrirlash va Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
b)HTML xujjatni tahrirlash imkonini beradi
c)Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
d)Hisoblashni avtomatlashtirish
60. Bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan komp’yuterlarda o‘zaro axborot almashish imkonin beruvchi tarmoq.
*a)Lokal tarmoq
b)Global tarmoq
c)Mintaqaviy tarmoq
d)Tarmoq uzellari
|
| |
CD-ROM nima? - Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari

31.CD-ROM nima?
*a) Diskdagi ma`lumotlarni o‘qish qurilmasi
b)Malumotlarni bir komp’yuterdan ikkinchisiga o‘tkazish uchun xizmat qiladi
c)Malumotlarni bir komp’yuterdan ikkinchisiga o‘tkazish uchun xizmat Diskdagi ma`lumotlarni o‘qish qurilmasi qiladi
d)Katta xajmdagi malumotlarni o‘qishga mo‘ljallangan moslama
32.Server deb nimaga aytiladi?
*a)Bosh komp’yuterga aytiladi
b)Internetga ulangan komp’yuterga aytiladi
c)Boshqa komp’yuter yoki programmalarga xizmat ko‘rsatadigan komp’yuter yoki programmaga aytiladi
d)Maxalliy tarmokka ulangan kompterga aytiladi
33.16 lik sanok sistemasida 8+5 nechaga teng?
*a)D
b)13
c)12
d)C
34.Global tarmoq qanday tarmoq?
*a) Dunyoning ixtiyoriy davlatidagi komp’yuterlarni o‘zaro bog‘lovchi tarmoq.
b)Biror tuman, viloyat yoki respublika mintaqasidagi komp’yuterlarni o‘zaro bog‘lovchi tarmoq. c)Biror bino yoki bir-biriga yaqin joylashgan komp’yuterlarni o‘zaro axborot almashish imkonini beruvchi tarmoq.
d)Respublika mintaqasidagi komp’yuterlarni o‘zaro bog‘lovchi tarmoq.
35.Web brauzerlar to‘g‘ri berilgan qatorni aniqlang?
*a)Internet Explorer, Netscape Communicator va Lynx
b)Netscape Communicator, Internet Explorer va Paint
c)Lynx, Internet Explorer va Microsoft Word
d)Internet Explorer, Lynx va Power Point
36. O‘zbekistonda qachondan boshlab Internet Provayderlar xizmat ko‘rsata boshladi?
*a)1997 yildan
b)1990 yildan
c)1995 yildan
d)1980 yildan
37. 2 lik sanok sistemasida 1 ni 1 ga qo‘shish nechaga teng?
*a)10
b)1
c)0
d)11
38. O‘ziga ulangan komp’yuterlarga hizmat ko‘rsatuvchi va boshqa tarmoqlarga chiqish imkoniyatini beruvchi komp’yuter nima deb ataladi?
*a)Server
b)Portativ komp’yuter
c)Shaxsiy komp’yuter
d)Asosiy komp’yuter
|
«Informatika» kursining dasturiy ta`minoti

|
«Informatika» kursining dasturiy ta`minoti
|
bet | 4/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org24.«Informatika» kursining dasturiy ta`minoti
*a)Komp’yuterlarning tayanch dasturiy ta`minoti va informatika kursining ma`lum bir mavzularini o‘rganishga yordam beradigan pedagogik dasturiy vositalar kompleksidan tashkil topadi
b)YAngi dasturiy mahsulotni ishlab chiqishda u yoki bu ma`lum dasturiy mahsulot
c)Xalq ta`limi vazirliklari nashrlaridagi uslubiy materiallarni va me`yoriy hujjatlar
d)Elektron o‘quv- metodik materiallar
25. Pedagogik dasturiy vositalar
*a)O‘quv o‘yin dasturlari; o‘rgatuvchi va mashq qildiruvchi dasturlar; test dasturlari; elektron o‘quv materiallarini yaratish uchun uskunaviy dasturiy vositalar; ma`lumotnoma tizimlari va boshqalar
b)O‘quv o‘yin dasturlari; o‘rgatuvchi va mashq qildiruvchi dasturlar; test dasturlari;
c)Elektron o‘quv materiallarini yaratish uchun uskunaviy dasturiy vositalar;
d)Komp’yuterlarning tayanch dasturiy ta`minoti va informatika kursining ma`lum bir mavzularini o‘rganishga yordam beradigan pedagogik dasturiy vositalar kompleksi
26. Informatika xonasiga komp’yuterlarni joylashtirish usullari
*a) Perimetrial, qatorlar, markaziy
b)Faktorial, qatorlar, markaziy
c)Perimetrial, doiraviy markaziy
d)Perimetrial, qatorlar, uchburchak
27 Operatsion sistemaning fizik qurilma bilan aloqasini ta`minlaydigan boshqaruv dasturi bu -
*a)BIOS
b)MS DOS
c)WINDOWS
d)Drayver
28. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan o‘zaro muloqot qilish usuli nima deb ataladi?
*a)Foydalanuvchi interfeysi
b)Apparat interfeysi
c)Interfeys
d)Dasturiy interfeys
29. "Ilm" suzi 111010011110110011101101 kabi kodlansa, o‘n oltilik sanok sistemasidagi ko‘rinishi qanday?
*a)E8ECEDD
b)B9BCBD
c)B9ECED
d)E9ESD
30. Zamonaviy axborot texnologiyasi vositalari qaysilar?
*a)Komp’yuterlar, tarmoklar, internet, mul’timediya
b)Mul’timedia vositalari Komp’yuterlar, monitorlar
c)Komp’yuterlar, tarmoklar,
d)Mul’timedia vositalari
|
| |
Fartuk va bog‟ichli qalpoqcha chizmasini chizish uchun quyidagi

Har qanday kiyimni tikishdan oldin albatda kerakli o‟lchovlar olinadi.
Fartuk va bog‟ichli qalpoqcha chizmasini chizish mavzusini o‟qitish
metodikasi.
Dars maqsadi:
Ta`limiy: O‟quvchilarga fartuk va bog‟ichli qalpoqcha
chizmasini chizish
uchun gavdadan o‟lchov olishni, fartuk va qalpoqchaning asosiy chizmasini
chizishni o‟rgatish.
Tarbiyaviy: O‟quvchilarga har qanday tayyorlanadigan
tikuv buyumini
tikishdan oldin uning aniq o‟lsovini olishga va loyio‟alash asosida tayyorlashni
o‟rgatish orqali iqtisodiy tarbiyani shakllantirish.
Rivojlantiruvchi: O‟quvchilarga tikuv buyumlarining
asosiy chizmasini
chizish ko‟nikmasini rivojlantirish.
Dars tipi: O‟quvchilar Yangi bilimlarni egallaydigan dars. 

Dars turi

yo‟l qo‟yilsa tayyorlanayotgan buyumning sifatsiz bo‟lishiga olib kelishini
o‟quvchilarga tushuntirish kerak. Chizma chizishda
asosiy va yordamchi
chiziqlarni chizish tartibi va uning sabablari aniq ko‟rsatiladi. Asosiy
chizmani daftarga chizishdan oldin albatta o‟lchovlarni
kichraytirish uchun
masshtabli chizg‟ich tayyorlab olinadi. Fartuk va bog‟ichli qalpoqcha chizmasini
chizishda o‟qituvchi va o‟quvchilar birgalikda har
bir ishni bosqichma bosqich
chizib boradilar. Chizmaning har bir chizig‟ini o‟am o‟qituvchi tushunarli xolatda
izoqlab berishi shart, o‟quvchilar o‟am darsda faol qatnashishlari kerak.
Barcha
o‟quvchilarning o‟quv qurollari to‟liq bo‟lmasa dars kutilgan natijani bermaydi. Bu
mavzuni o‟tish uchun o‟quvchilarni oldindan darsga tayyorlash zarur bo‟ladi.
Mavzuni o‟qitishda ko‟rgazmali , amaliy metodlardan foydalanish mumkun.
Darsning yakunida o‟qituvchi barcha o‟quvchilarning dars jarayonida chizgan
chizmalarini ko‟rib chiqib xatolarini ko‟rsatib beradi.
USLUBIY KO„RSATMA - Laboratoriya ishi №1 mavzu: “bichish va tikish haqida ma‟lumot. Gavdadan o„lchov olish. Fartuk...

“BICHISH VA TIKISH HAQIDA MA‟LUMOT. GAVDADAN
O„LCHOV OLISH. FARTUK VA BOG„ICHLI QALPOQCHA
CHIZMASINI CHIZISH”
Dars maqsadi:
Ta`limiy: O‟quvchilarga bichish va tikish haqida ma`lumot berish, Fartuk va
bog‟ichli qalpoqcha chizmasini chizish uchun gavdadan o‟lchov olishni, o‟rgatish.
Tarbiyaviy: Tayyorlanadigan buyumlarni o‟lchov
asosida tayyorlashni,
iqtisodiy tarbiyani shakllantirish.
Rivojlantiruvchi: O‟quvchilarga turli o‟lchovlarda
chizma tayyorlashni
rivojlantirish.
Dars tipi: O‟quvchilar yangi bilimlarni egallaydigan dars.
Dars turi: amaliy.
Dars metodlari: Og‟zaki, ko‟rsatmalilik.
Fanlararo bog‟lanish: matematika, chizmachilik, odam anatomiyasi.
Moddiy-texnik jio‟atdan jio‟ozlash va ko‟rgazmali qurollar: fartuk va
ro‟mol
chizmasi, masshtabli chizg‟ich, burchakli chizg‟ich, qalam, o‟chirg‟ich,
albom.
Mavzu yuzasidan tavsiya etiladigan adabiyotlar:
1. Mehnat ta`limi Optimallashtirilgan va uzviylashtirilgan Davlat Ta`lim
Standartlari “Ta`lim taraqqiyoti” 2010y
2. Uzviylashtirilgan o‟quv dasturlarini joriy etish bo‟yicha tavsiya va taqvim-
mavzuli rejalar.(1-9 sinflar)
3. Sh.S.Sharipov, H.S.Yakubova Mehnat ta`limi
metodikasi fanidan
labaratoriya mashg‟ulotlari. metodik tavsiyanoma Toshkent-2008y.
4. Qulijonova G.Q., Musaev S.S. Engil sanoat mao‟sulotlari texnologiyasi.-
T.,2002.
5. . Pankratova V.A. Tikuvchilikdan ishlab chiharish ta`limi asoslari.-T.:
“O‟qituvchi” 1997.
6. 6. Jabborova M.Sh. Tikuvchilik texnologiyasi. T.: “O‟zbekiston” 1994 yil.
7. Sh.S.Sharipov, O.A.Qo‟ysinov va boshqalar “Mehnat ta`limi” 5 sinf uchun
darslik. 2012y
O‟tgan dars mavzusi va yangi mavzu uchun zaruriy materiallarni

3. Ish o‟rnini yig‟ishtirish. (2 daqiqa)
Talabaga vazifalar.
1. Fartuk va ro‟molning asosiy chizmasini 1:1
masshtabda plakatga chizib
kelish.
2. O‟quvchilarning bilimlarini nazorat qilish
uchun tarqatma materiallar
tayyorlash.
Bichish va tikish haqida ma`lumot. Gavdadan o‟lchov olish.
1. Bichish va tikish haqida ma`lumot berish.
2. Fartuk va bog‟ichli qalpoqchachizmasinitayyorlash uchun gavdadan
o‟lchov olish.
3. Masshtab lineykasini tayyorlash.
4. Har bir o‟quvchi uchun fartuk va ro‟mol uchun o‟lchov olishni o‟rgatish
(amaliy mashg‟ulot).
Dars konspekti.
Har qanday kiyimni tikishdan avval gavdadan o‟lchov olinadi.
O‟lchovni to‟g‟ri olish uchun gavdaning asosiy chiziqlari: bo‟yin chizig‟i,
ko‟krak chizig‟i, bel chizig‟i, bo‟ksa chizig‟i, etak chizig‟i aniqlanadi. Bu
chiziqlarning ustiga kenglik va aylana olchovlarining yarmi qo‟yiladi,
chunki
andozaning
yarmi chiziladi, bu chiziqlar gorizontal yo‟nalishda bo‟ladi.
Uzunlik
o‟lchovlari vertikal ko‟rinishdagi chiziqlar ustiga qo‟yiladi, bu o‟lchovlar to‟liq
o‟lchab qo‟yiladi.
O‟lchov olishda quyidagilarga amal qilinadi.
1. O‟lchov gavdaning o‟ng tomonidan belgilanadi.
2. Belning ixcham joyidan belbog‟ bilan bog‟lanadi.
3. O‟lchov olinayotganda gavdani to‟g‟ri, bo‟sh tutib turish kerak, aks xolda
o‟lchov noto‟g‟ri chiqadi.
4. O‟lchov santimetr lentasi bilan amalga oshiriladi,uni tortib yoki bo‟sh qilib
o‟lchash mumkun emas.
5. Uzunlik o‟lchovlari to‟liq yoziladi. Kenglik va aylana o‟lchovlarining
yarmi yoziladi.
Internetda qaysi bayonnoma tayanch hisoblanadi?

|
Internetda qaysi bayonnoma tayanch hisoblanadi?
|
bet | 6/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org39 Internetda qaysi bayonnoma tayanch hisoblanadi?
*a)TCP/IP
b)HTML
c)TCP
d)HTTP
40. Gipermatn o‘rnida nimani qo‘llash mumkin.
*a)Sichqoncha ko‘rsatkichini ustiga olib borganda kursor odam qo‘li shakliga kelgan so‘z va rasmlar
b)Ixtiyoriy so‘z yoki rasm
c)Faqat so‘z
d)So‘z yoki rasmlar to‘plami
41.Informatikadan nazariy bilimlarni mustaxkamlash, amaliy ko‘nikmalarni egallash uchun o‘tkaziladigan o‘quv jarayonining qismi:
*a) Laboratoriya ishi
b)Amaliy mashg‘ulot
c)Malakaviy amaliyot
d)Seminarlar
42.Komp’yuter texnologiyasiga asoslangan o‘quv uslubini qo‘llashga, mustaqil ta`lim olishga hamda fanga oid o‘quv materiallar, ilmiy adabiyotlarning har tomonlama samarador o‘zlashtirishiga mo‘ljallangan adabiyot qanday adabiyot?
*a)Elektron darslik
b)Elektron qo‘llanma
c)Elektron to‘plam
d)Ma`lumotlar banki
43.Axborot texnologiyalarining asosiy vositasi nima?
*a)Aniq bir turdagi komp’yuterga tegishli bo‘lgan bir yoki bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchini o‘z maqsadiga erishtirish
b)Turli turdagi komp’yuterga tegishli bo‘lgan bir yoki bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchini o‘z maqsadiga erishtirish
c)Turli turdagi komp’yuterga tegishli bo‘lgan bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchinig maqsadiga erishtirish
d)Turli turdagi komp’yuterga tegishli bo‘lgan bir xil dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchinig maqsadiga erishtirish
44.Axborot tizimlari va axborot texnologiyasidan nimasi bilan farqlanadi?
*a)Axborot texnologiyalarining maqsadi – maqsadga yo‘naltirilgan birlamchi axborotni qayta ishlash ta`sirida foydalanuvchiga zarur bo‘lgan axborotni olish, axborot tizimlarining asosiy maqsadi-axborotlarni uzatish va saqlash tashkilotchisidir
b)Axborot texnologiyalarining asosiy maqsadi – maqsadga yo‘naltirilgan birlamchi axborotni qayta ishlash ta`sirida foydalanuvchiga zarur bo‘lgan axborotni olish
c)Axborot tizimlarining asosiy maqsadi – axborotlarni uzatish va saqlash tashkilotchisidir
d)Axborot texnologiyalarini bilmagan holda, axborot tizimlarining funktsiyalarini amalga oshirib bo‘lmaydi
|
| |
Birinchi tartibli oddiy differensial tenglama

|
Birinchi tartibli oddiy differensial tenglama
|
bet | 4/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 247,26 Kb. | | #244650 |
Bog'liq Suxrob Uzoqboyev Differensial tenglamalar fani bo\'yicha 2-mustaqil ishiBirinchi tartibli oddiy differensial tenglama deyiladi. Aytaylik y=y(x) (*) differensial tenglamaning yechimi boʻlsin, unga integral egri chiziq deyiladi.
y=y(x) – integral egri chiziq burchak koeffitsiyentli boʻlgan urinmaga ega boʻladi. Bu degani funksiyaning aniqlanish sohasidagi har bir (x,y) nuqtadan burchak koeffitsiyenti ga teng boʻlgan katta boʻlmagan urinma chiziqchalar oʻtqaziladi. (*) differensial tenglamaning oʻng tomoni aniqlanish sohasining biror bir toʻgʻri burchakli toʻrdagi tugun nuqtalarida bu urinma chiziqchalarni oʻtqazsak yoʻnalishlar maydoni tasviriga ega boʻlamiz. Boshqacha qilib aytganda - uchlik (x,y) nuqtadan oʻtuvchi toʻgʻri chiziq yoʻnalishini aniqlaydi, bu toʻgʻri chiziqlar kesmalaridan iborat toʻplam yoʻnalishlar maydonining geometric tasvirini beradi. Agar toʻrning tugunlari tiqis joylashgan boʻlsa, yoʻnalishlar maydoni integral egri chiziq oʻzini qanday tutishi haqidagi toʻliq tasavvurni beradi.
Taʼrif 7. Izoklin deb, shunday nuqtalarning geometrik oʻrniga aytiladiki, ushbu nuqtalarda qidirilayotgan integral egri chiziqlarga oʻtqazilgan urinmalar bir xil yoʻnalishga ega boʻladi.
Izoklinlar usuli – bu birinchi tarrtibli oddiy differensial tenglamalarni grafik usulda taqribiy yechish usuli hisoblanadi.
Izoklinlar oilasi - tenglama bilan aniqlanadi, k-parametr. k-ga turli xil bir-biriga yaqinqiymatlar berib, izoklinlarning tiqis toʻrini hosil qilamiz.
Eslatma: 0-izoklin integral egri chiziqlarning maksimumi yoki minimumi erishilishi mumkin boʻlgan chiziqlar tenglamasini beradi.
Misol. Izoklinlar usulida quyidagicha differensial tenglama yechimining grafigi chizilsin.
Izoklinlar oilasi tenglamasini tuzamiz
ham integral egri chiziq boʻladi (boshqa integral egri chiziq uni kesib oʻtmaydi).
, k – qanchalik kattalashsa izoklinlar OY oʻqiga (x=0 toʻgʻri chiziqqa) yaqinlashadi. Integral egri chiziqlarning urinmalari ga qarab intiladi.
koʻrinib turibtiki x=0 ham integral egri chiziq, ham izoklin boʻladi. Izoklin sifatida unga urinmalar OX oʻqiga burchak ostida boʻladi.
Haqiqatdan ham
integral yechim olamiz.
Birinchi va ikkinchi tartibli hosilalar boʻyicha funksiyaning oʻsish, kamayish, botiq, qavariqligini aniqlaymiz:
boʻladi y>0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).
Demak I va II choraklarda
|
| |
Tekshirish uchun savollar

|
Tekshirish uchun savollar
|
bet | 6/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 247,26 Kb. | | #244650 |
Bog'liq Suxrob Uzoqboyev Differensial tenglamalar fani bo\'yicha 2-mustaqil ishi
tenglama qanday yechiladi.
tenglamani yeching.
tenglamani yeching.
tenglamani yeching.
Bir jinsli funksiya tushunchasi.
Bir jinsli tenglama ko’rinishi.
Bir jinsli tenglamaga keltiriladigan tenglamalar.
Umumlashgan bir jinsli tenglamani bir jinsli tenglamaga keltirish usuli.
tenglamani yeching.
http://fayllar.org
|
| |
y(x) funksiya – botiq - Microsoft Word 3-mustaqil ishi

y(x) funksiya – botiq.
boʻladi y<0 boʻlganda va x –ixtiyoriy boʻlganda ( ).
Demak III va IV choraklarda y(x) funksiya – qavariq.
Olingan barcha maʼlumotlarga asoslanib, integral egri chiziqlarni yasaymiz.
http://fayllar.org
Bir jinsliga olib kelinadigan differensial tenglamalar
M(x,y)dx+N(x,y)dy=0 (1)
Agar M(x,y) va N(x,y) funksiyalar bir xil tartibdagi bir jinsli funtsiyalar bo’lsa, u holda (1) tenglama bir jinsli tenglama deyiladi. Matematik analiz kursidan ma’lumki, berilgan f(x,y) funksiya n - tartibli bir jinsli funksiya deyiladi, agar ixtiyoriy t uchun f(tx,ty)= (2) tenglik o’rinli bo’lsa. (2) tenglikda t= almashtirish bajaramiz
f (1,
yoki
(3)
(3) formuladan foydalanib ( 1 ) ni quyidagicha yozamiz .
Demak bir jinsli tenglama . (4) Bu tenglamadan ko’rinadiki, koordinata boshida birorta ham integral chiziq o’tmaydi.
y=zx (5)
almashtirish qilamiz, bunda z=z(x) yangi noma’lum funksiya (5) ni (4) tenglamaga qo’yamiz, buning uchun
dy=xdz+zdx ( )
ko’rinishda yozish mumkin.
Differensialni (hosilani ) topamiz.
soddalashtirsak ,
(z)
yoki
ko’rinishga keladi,
Bu o’zgaruvchilari ajraladigan tenglamadir, so’ngi tenglamani integrallab
F(z,x,c)=0
funksiyani olamiz.
So’ng (5) almashtirishdan z ni topib
F( yoki F(x,u,s)=0
umumiy integralga ega bo’lamiz.
MISOL: Tenglamani yeching.
avvalo bu tenglama bir jinsli ekanligini ko’rsatamiz. (2) formulaga ko’ra x=xt , y=yt deb olamiz
bundan kelib chiqadiki,
Bundan dy=zdx+xdz bo’lib, tenglamaga qo’yilsa
a)
integrallab, topamiz:
yoki
yoki x(y-1)=yc.
b) bo’lsa, u holda
bo’lib , z=0, z=1 undan yuqoridagi almashtirishga ko’ra
ifodalarga ega bo’lamiz.
Demak umumiy integral .
Bir jinsli tenglamalarga keltiriladigan differensial tenglamalardan biri
(6)
ko’rinishdagi tenglama bo’lib, unda s1 va s2 lardan kamida bittasi noldan farqli bo’lsin. Unda 2 holni qaraymiz
1-hol:
bo’lsin
Bu holda sistemani yechib, x=x0, u=u0 yechimni topamiz va
(7)
almashtirish bajaramiz. (7) almashtirishni (6) tenglamaga qo’ysak
,
ko’rinishga keladi.
Bundan (4) ko’rinishdagi bir jinsli tenglamani olamiz, ya’ni
.
Bu tenglamani oldingi usulda yechish mumkin.
2-hol. Agar
bo’lsa, u holda
tenglikka ega bo’lamiz.
Bundan esa
bo’ladi. (6) tenglamaga qo’ysak
( 8 )
ko’rinishdagi tenglamaga ega bo’lamiz.
(8) tenglamada z=a2x+b2y almashtirish bajaramiz, u holda o’zgaruvchilarni ajraladigan tenglamaga hosil bo’ladi.
|
Berilganlarga ishlov beruvchi axborot texnologiyalaridan boshqaruvning qaysi darajasida foydalaniladi?

|
Berilganlarga ishlov beruvchi axborot texnologiyalaridan boshqaruvning qaysi darajasida foydalaniladi?
|
bet | 7/89 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 298,95 Kb. | | #150052 |
Bog'liq Informatika va axborot texnologiyalari fanidan test savollari-fayllar.org45. Berilganlarga ishlov beruvchi axborot texnologiyalaridan boshqaruvning qaysi darajasida foydalaniladi?
*a)Operatsion
b)Funktsional
c)Taktik
d)Strategik
46.Insonning amaliy eski harakatlarini avtomatizasiyalashga yo‘naltirilgan axborot texnologiyalarini yaratish qaysi vaqtdan boshlandi?
*a)XX asrning 60-70-y
b)XX asrning 50 -60-y
c) XX asrning 70- 80-y
d)XX asrning 80-90-y
47 Strategik masalalarni echishga yo‘naltirilgan axborot texnologiyalarini yaratish qaysi vaqtdan boshlandi?
*a)XX asrning 80-y.dan
b)XX asrning 70-y.dan
c)XX asrning 90-y.dan
d)XXI asr boshidan
48. Axborot texnologiyalarining "qo‘l" davrining vositalari…bo‘lgan *a)Pero, siyoh, kitob va tovush
b)Kitob va tovush
c)Siyoh va kitob
d)Pero, kitob va tovush
49.Axborot texnologiyalarining "qo‘l" davrining vositalari kommunikasiyalari...bo‘lgan
*a)Pochta va chopar
b)Aviatsiya va pochta
c)Pochta va poezd
d)Avtomobil’, pochta va chopar
50.Axborot texnologiyalarining "mexanik" davri...dan boshlangan
*a)XIX asrning ikkinchi yarmidan
b)XIX asrning oxiridan
c)XX asrning boshidan
d)XX asrning 30-yy
51.Axborot texnologiyalari "mexanik" davrining vositalari...bo‘lgan
*a)YOzuv mashinasi, telefon, diktofon va mukammallashgan pochta
b)Telefon va diktofon
c)Diktofon va mukammallashgan pochta
d)YOzuv mashinasi, telefon va diktofon
52.Axborot texnologiyalari "elektrik" davri…dan boshlangan
*a)XX asrning 40-60-yy
b)XX asrning 50-60-yy
c)XX asrning 60-70-yy
d)XX asrning 70-80-yy
53.Axborot texnologiyalari " elektrik" davrining vositalari...bo‘lgan
*a)Katta EHM va ularning programm ta`minoti, elektrik yozuv mashinalari, kserokslar, kichik diktofonlar
b)Katta eHM va ularning programm ta`minoti
c)Katta eHM, elektrik yozuv mashinalari va kserokslar
d)Katta eHM va ularning programm ta`minoti, kichik diktofonlar
|
| |
Differensial tenglama yechiming mavjudligi va yagonaligi haqidagi teorema

|
Differensial tenglama yechiming mavjudligi va yagonaligi haqidagi teorema
|
bet | 2/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 247,26 Kb. | | #244650 |
Bog'liq Suxrob Uzoqboyev Differensial tenglamalar fani bo\'yicha 2-mustaqil ishiDifferensial tenglama yechiming mavjudligi va yagonaligi haqidagi teorema
Differensial tenglamalar — nomaʼlum funksiyalar, ularning turli tartibli hosilalari va erkli oʻzgaruvchilar ishtirok etgan tenglamalar. Bu tenglamalarda nomaʼlum funksiya i orqali belgilangan boʻlib, birinchi ikkitasida i bitta erkli oʻzgaruvchi t ga, keyingilarida esa mos ravishda x, t va x, u, z erkli oʻzgaruvchilarga bogʻliqdir. Differensial tenglama nazariyasi 17-asr oxirida differensial va integral hisobning paydo boʻlishi bilan bir vaqtda rivojlana boshlagan. Differensial tenglama matematikada, ayniqsa, uning tatbiklarida juda katta ahamiyatga ega. Fizika, mexanika, iqtisodiyot, texnika va boshqa sohalarning turli masalalarini tekshirish differensial tenglamani yechishga olib keladi. 2. Xususiy hosilali differensial tenglama Bu tenglamalarning oddiy differensial tenglamadan farqli muhim xususiyati shundan iboratki, ularning barcha yechimlari toʻplami, yaʼni "umumiy yechimi" ixtiyoriy oʻzgarmaslarga emas, balki ixtiyoriy funksiyalarga bogʻliq boʻladi; umuman, bu ixtiyoriy funksiyalarning soni differensial tenglamaning tartibiga teng; ularning erkli oʻzgaruvchilari soni esa izlanayotgan yechim oʻzgaruvchilari sonidan bitta kam boʻladi. Bir nomaʼlumli 1-tartibli xususiy hosilali Differensial tenglamani yechish oddiy differensial tenglama sistemasini yechishga olib keladi. Tartibi birdan yuqori boʻlgan xususiy hosilali differensial tenglama nazariyasida Koshi masalasi bilan bir katorda turli chegaraviy masalalar tekshiriladi.
Yoʻnalishlar maydoni. Izoklinlar usuli.Yoʻnalishlar maydoni asosida integral egri chiziqlarni chizish.
Differensial tenglama. Asosiy tushunchalar va taʼriflar. Differensial tenglamaga tushunchasiga olib keluvchi ayrim masalalar. Yoʻnalishlar maydoni. Izoklinlar usuli. Yoʻnalishlar maydoni asosida integral egri chiziqlarni chizish.
Asosiy tushunchalar va taʼriflar.
Taʼrif 1. Erkli oʻzgaruvchi x va uning nomaʼlum funksiyasi y(x) ning hosilalari va y(x) ni oʻzi ham qatnashishi mumkin boʻlgan
yoki
tenglamaga DIFFERENSIAL TENGLAMA deyiladi.
Differensial tenglamada - lar ixtiyoriy kombinatsiya kelishi mumkin yoki umuman qatnashmasligi ham mumkin, faqatgina tenglamada hech boʻlmaganda y(x) nomaʼlum funksiyaning hech boʻlmaganda bitta hosilasi ishtirok etishi lozim.
Algebraik tenglamalarni yechishda yechim sifatida bitta yoki bir nechta sonlar qidiriladi. Masalan: tenglamaning yechimi x=1, x=2.
Differensial tenglamalarning yechimi esa bitta funksiya yoki funksiyalar oilasi boʻladi.
|
| |
Texnologiyalardan foydalanish

SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 3
ǀ
ISSUE 3
ǀ
2022
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
www.scientificprogress.uz
Page 316
MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA INNOVATSION
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Xosiyat Xusniddinovna Аliyeva
Qo’qon DPI Maktabgacha taʼlim fakulteti talabasi
ANNOTATSIYA
Zamonaviy mutaxassislarning asosiy g'oyalaridan biri pedagogika fanlari Ta'lim
ishlarini olib borishning yangi usullarini, to'liq tendentsiyalar, maqbul ehtiyojlar, ota-
onalarning kognitiv ehtiyojlarini o'rganish zarur. Maktabgacha ta'limda innovatsiyalar
O'rnatilgan ta'lim an'analarini eksperimental va ijodiy tushunish bo'yicha hamma joyda
qidirib topilgan, "soxta-yadroviy" muammosi keskin, shaklning o'ziga xosligi bilan
tavsiflangan uslubiy amaliyotlar va shaklning o'ziga xosligi bilan tavsiflanadi. Shu
sababli, hatto ko'p yillik amaliyotga ega bo'lgan o'qituvchilar ham tajriba pedagogik
joylari va maktabgacha tashkilotlar faoliyatida izchil innovatsiyalarni amalga oshirishni
ta'minlash qiyin. Ushbu maqolada, maktabgacha ta’lim tizimida innovatsion
texnologiyalardan foydalanish haqida fikr va mulohazalar qilinadi.
Kalit so’zlar
: maktabgacha ta’lim tizimi, bolalar psixologiyasi, rivojlanish,
ta’lim, tarbiya, innovatsion texnologiyalar.
Maktabgacha ta'lim mutaxassislari ta'lim tizimida innovatsion g'oyalarni yaratish
va joriy etish zamonaviy bolalar bog'chasini rivojlantirish uchun zaruriy shartdir degan
fikrga kelishib olishadi. Moliyalashtirish yuzasidan davlat muassasalari "Maktabgacha
tarbiyachiga pul ketayotganda" innovatsion tashkiliy echimlarining kundalik tartibida
kiradigan innovatsion tashkiliy echimlarning kunlik tartibiga kiritilishi institutning
obro'sini sezilarli darajada oshiradi va rivojlanishning keyingi yo'nalishlarini belgilab
beradi. O'quv jarayonida innovatsion texnologiyalarni joriy etish Psixofizik yosh
xususiyatlarini hisobga olgan holda, maktabgacha tarbiyachilar tomonidan har doim
ijobiy seziladi, ular faoliyatni osongina o'zgartiradilar. O'z navbatida, tashabbus
pedagogik kompozitsiya Ota-ona jamoatchiligi, bolalar bog'chasini o'quvchilarning
oilalari bilan o'zaro ta'siri mexanizmlarini takomillashtirish zarurati, shuningdek, muhim
ahamiyatga
ega.
Mutaxassislarning
ta'kidlashicha,
shtatlardagi
innovatsion
texnologiyalar nafaqat mumkin, balki ehtiyoj ham. Biroq, buni yodda tutish kerak
pedagogik texnologiyalarMaktabgacha bolalarning o'quv jarayonida qo'llanilishi
mumkin, bir nechta qat'iy talablar berildi. Bularga quyidagilar kiradi:
Kontseptuallik, o'quv jarayoni ma'lum ilmiy tushunchaga asoslanishi
kerakligini anglatadi.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 3
|