"Domino” o’yini - Burchaklar metodi

"Domino” o’yini.
O’yinga 2 ta o’quvchi qatnashadi. Ular xuddi domino o’yiniday o’ynaydilar. Faqat dominonig kartochkasida fizik formulalar, ularning qaysi formula ekanligi, asboblar, ularning nimani o’lchashi, fizik kattaliklarni belgilanishi, ularning qaysi kattalikka mos kelishi yozilgan. Bolalarning vazifasi mos keladiganini topib o’shani ro’para qo’yish. Kartochkalar tugaguncha o’yin davom etadi.
“Zinama - zina” o’yini Bunda bir o’quvchi yoki guruhlarda o’tirgan o’quvlchilar bilan alohida- alohida o’yinni tashkil etish mumkin. Bunda savollar oddiydan murakkabga qarab beriladi. Beriladigan ballar ham savolga qarab oshib boradi. Savollar albom varag’ida tayyorlangan xaltachalarda qo’yiladi. “Burchaklar” o’yini
Bu o’yinda butun sinf o’quvchilari jalb qilinadi. O’quvchilar 4 guruhga bo’linadi. Sinfning to’rt burchagiga yozuvlar yozilgan plakatlar osib qo’yilgan bo’ladi. Yozuvlarda qoyidagilarni yozish mumkin.
1. Nazariyotchilar 3. Izohlovchilar
2. Amaliyotchilar 4.Rassomlar
Burchaklarda nazariyotchilar echishi uchun masalalar, javob topish uchun savollar qo’yiladi.
Amaliyotchilar uchun amaliy ishlardan namunalar, ularni bajarish uchun asboblar qo’yiladi.
Izohlovchilar uchun formulalar yozilgan chiptalar qo’yiladi.
Rassomlarning vazifasi. Burchaklarda qo’yilgan asboblar va fizik hodisalar rasmini chizish. Guruhlar topshiriqlarni bajargandan so’ng o’zaro o’rin almashtiradilar. 45 minut davomida har bir guruh 4 burchakda qo’yilgan topshiriqlarni bajarishi kerak.
"Koptok" o’yini.
Bunda o’quvchilar bir joyga to’planib koptokni bir –birlariga otadilar. Bu o’yinni butun sinf bilan, agar dars shovqun bo’ladi desangiz 10 ta o’quvchi bilan o’ynash mumkin. Koptok o’yinini kuzatib xulosa chiqariladi. O’yinning ma’nosi shundan iboratki, bolalar molekula, koptok esa chang zarrachasi.
“72 ga 12” intelektual o’yini
O’yin qoidalari
O’yinda tarkibi 4 o’quvchidan iborat 3 jamoa ishtirok etadi. O’yin 3 bosqich va finaldan iborat. Jamoalarning jami 12 ishtirokchisi o’qituvchi tomonidan tuzilgan 72 ta savolga qarshi o’ynaydi. Savollar fizikaning ma’lum bob yoki bo’limi o’tib bo’lingandan keyin shu bob yoki bo’lim doirasida tuziladi. Savollarning tartib raqami maxsus savol kataloglarida aks ettirilgan bo’lib, ular 9 ta katalogga 8 tadan qilib ajratiladi. Bu kataloglarda quyidagilar kiradi (o’qituvchi ularni o’zgartirishi ham mumkin):
1. Fizik olimlar va fizika tarixi (61,62,63,68,69,70,71,72, savollar)
2. Fizik kattaliklar – (7,8,9,17,18,25,26,27)
3. Fizikaviy asboblar – (1,2,3,4,10,19,20,28)
4. Fizikaviy o’lchov birliklar – (55,56,58,59,64,65,66,67)
5. Fizikaviy hodisalar va atamalar – (11,12,21,29,30,31,32,41)
6. Fanlarda fizika aksi – (42,43,44,49,50,51,52,60)
7. Mustaqillik va vatan timsollari – (37,38,39,40,46,47,48,57)
8. Olamning ming bir jilosi - (5,6,13,14,15,16,22,23)
9. Sport olami yoki olam sporti – (24,33,34,35,36,45,53,54)
Savollar katalogi yozuv taxtasiga kattalashtirib yozilib osib qo’yiladi. Tanlanib bo’lingan savollarni chalkashtirib yubormaslik maqsadida o’qituvchiga yordam beruvchi sekundant tanlangan savol raqamlari ustiga x belgisini chizib, har bir savolga o’ylash uchun beriladigan 10 soniyalik vaqtni belgilab boradi. O’yinni qaysi jamoa boshlab berishini qur’a tashlash yo’li bilan yoki quyidagi dastlabki bosqich savollari bilan aniqlab olish mumkin:
1. Yadrodagi zaryadga ega bo’lmagan zarracha qanday ataladi va uning massasi proton massasidan qanday farq qiladi.
2. Qanday zarrachalar erkin elektronlar deyiladi.
3. Vodorod atomi tuzilishini tushuntirib bering.
O’yinning har bir bosqichidagi jamoaning ishtiroki faqat bir o’yinchi orqali va u savolga xato javob berguncha davom etadi. Har bir to’g’ri javob uchun jamoaga 1 ball berilib boriladi. Mabodo, savolning javobi jamoadoshlari yoki boshqalar tomonidan aytib qo’yilsa, savol shu raqamdagi boshqa savol bilan almashtiriladi. Shuningdek ketma-ket 3 marta to’g’ri javob topgan ishtirokchiga rag’batlantiruvchi ball berilishi ham ko’zda tutilgan. Buning uchun u shkatulkalarga yashirilgan “0” yoki “1” degan yozuvli maxsus kartochkalardan “1” degan yozuvlisini topa olishi kerak. Shu tariqa o’yinni tugatgan ishtirokchi jamoani tark etib, I bosqichdan keyin jamoalarda 3 nafardan ishtirokchi, II bosqichdan keyin 2 nafardan ishtirokchi, III bosqichdan keyin sardorlargina qolib ular finalda bellashadilar. O’yin g’olibi yakunida eng ko’p ball to’plagan jamoa bo’ladi va u o’qituvchi yoki maktab ma’muriyati tomonidan rag’batlantiriladi.
O’yin o’qituvchining ushbu so’zlari bilan boshlanadi:
Insoniyatning eng qimmatli dur-gavhari-shubhasiz, bilimdir. U hamisha insonni nochorlikdan qutqarib, ezgulikka yetaklab kelgan lekin, bizning cheksiz, sir-sinoatda boy bu dunyoda bilganlarimiz hali ulkan bir ummondan olingan bir tomchi suv kabidir. Buyuk fransuz matematigi Laplas: “Bilganlarimizning cheki bor, bilolmagan narsalarimizning esa had-chegarasi yo’q” deganida juda ham haq edi. Shu sabab ham, ingliz yozuvchisi Bernard Shoy aytganidek “bilimga eltuvchi yagona yo’l, bu - faoliyatdir”. Shunday ekan, bilimi maromiga yetgan yoki ko’proq blishga intilgan har bir insonni ana shunday qutlug’ faoliyatga chorlab qolamiz. “72” ga “12” intellektual o’yini bu borada sizning yaqin ko’makchingiz bo’lib qolishiga umid qilamiz.
Shundan so’ng o’qituvchi jamoalar tarkibini e’lon qilib, ularni o’yin stollari atrofiga chaqiradi. O’yin qoidalari bilan tanishtirib, jamoalar qay tartibda o’yinni boshlashini aniqlab olgach I bosqichni quyidagicha e’lon qiladi:
Ulug’ rus yozuvchisi Maksim Gorkiy “Bilimdan qudratliroq kuch yo’q. Bilim bilan qurollangan odam yengilmasdir”, - degan edi. Men sizlarga ana shunday kuch hamisha hamroh bo’lishini tilab I bosqichni ochiq deb e’lon qilaman. I – raund (bong yangraydi. Bunda kamertondan foydalansa bo’ladi). Xuddi shu kabi bosqichlar orasida u quyidalarni aytishi mumkin:
|