halo effekti - Bajardi: Axmadjanov Bobirjon

|
Bajardi: Axmadjanov Bobirjon
|
bet | 5/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 178,32 Kb. | | #233958 |
Bog'liq pedagogikahalo effekti- shaxsning ijtimoiy mavqeiga qarab, u to'g'risida ma'lumot etishmasligi sharoitida umumiy baholash taassurotlari, u bilan keyingi muloqotda shaxsning birinchi taassurotlari ustunligi. ijobiy halo effekti - agar insonning birinchi taassurotlari ijobiy bo'lsa, unda uning barcha keyingi harakatlariga ijobiy baho berish tendentsiyasi mavjud. . salbiy halo effekti - agar birinchi taassurot salbiy bo'lsa, shaxsning xatti-harakatlaridagi noxush ko'rinishlar bilan bog'liq bo'lsa, uning keyingi xatti-harakatlarini baholashda, qoida tariqasida, salbiy tendentsiya ustunlik qiladi.
Boshqa odamlarning xatti-harakatlarini baholash ko'pincha shoshqaloqlik, noxolislik emas, balki mantiqsiz hamdir. Xulq-atvorning ayrim sabablari bo'rttirilgan yoki kamaytirilgan. Erkaklar va ayollarning baholari va o'z-o'zini baholashlari bir xil emas. Erkaklar, o'zini va boshqalarni xarakterlashga moyil sifatlar toifalarida, ayollar– davlat toifalarida. Ayollar o'zlarining xususiyatlarini situatsion omillar bilan izohlashadi.
Odamlarning o'zaro munosabatlarida namoyon bo'ladi nafaqat shaxslarni baholash tizimi, balki ularning aql-idrok turi. Demak, empirik tip tafsilotlarga, tafsilotlarga qattiq bog'langan, u hodisalarning tizimli tashkil etilishini, ularning xilma-xilligi va dinamikligini juda qiyinchilik bilan o'zlashtiradi. U boshqa
odamlarning xatti-harakatlarining motivlarini primitivlashtirishga moyil. Abstrakt turi mavhum bo'lishga intiladi.
Hamkorlik va qarama-qarshilik sharoitida turli baholash mezonlari yangilanadi. Mojaroda asosiy e'tibor dushmanning zaif tomonlarini aniqlashga qaratilgan.
Aloqa sub'ektlarining turli maqom pozitsiyalari ham ularning o'zaro baholash xarakterini belgilaydi. Rahbar ba'zi fazilatlari uchun bo'ysunuvchini, boshqalari uchun bo'ysunuvchini qadrlaydi va rahbarning tashqi belgilari ayniqsa diqqat bilan baholanadi. Bo'ysunuvchi uchun muhim bo'lgan rahbarning fazilatlaridan dalolat beruvchi belgilar ayniqsa ta'kidlangan.
Barcha rollararo munosabatlarda tashqi signallardan foydalanishning tegishli sxemalari mavjud. Har bir ko'proq yoki kamroq tipik vaziyatda odamlar bir-biridan ma'lum xatti-harakatlarning namoyon bo'lishini kutishadi. Ushbu umidlarning oqlanishi qoniqish, oqlanmaslik - bezovtalanish, umidsizlik va dushmanlik hissini keltirib chiqaradi. Ijtimoiy idrok stereotiplarga bo'ysunadi . Oddiy klişelar ko'pincha odamning idrokini buzadi va noto'g'ri talqinlarga olib keladi.
O'zaro baholash asosida odamlar tegishli ijtimoiy his-tuyg'ularni - his-tuyg'ularni shakllantiradilar. Turadi hodisa diqqatga sazovor joylar – shaxslararo munosabatlarning hissiy to'yinganligi. Har bir insonning o'ziga xos motivatsion tizimi mavjud bo'lib, u shaxslararo munosabatlardagi afzalliklarini belgilaydi.
Aksariyat odamlar o'zlariga ko'ra o'zini tutishadi xatti-harakatlar sozlamalari. Muloqotning ma'lum bir natijasini oldindan rejalashtirish, ular buni o'zlarining xatti-harakatlari bilan qo'zg'atadilar. Ta'sirchan odam odatda o'zini allaqachon xafa bo'lgandek tutadi va tajovuzkor odam "jang qilmaslik" uchun biron bir sababni o'tkazib yubormaydi. O'zida qadrli bo'lgan fazilatlar birinchi o'ringa chiqariladi.
Aloqa hamkorlari to'g'risidagi ma'lumotlarning qariyb 70 foizi inson xatti-harakatlarining tashqi, bevosita kuzatiladigan xususiyatlaridan oladi: mimik, pantomimik, tempo-ritmik, vokal-intonatsiya xususiyatlariga ko'ra.
Kommunikativ xulq-atvorning alohida sohasi insonning o'zi bilan aloqasi– avtokommunikatsiya. Har bir inson o'ziga xos xususiyatlarni me'yor sifatida, boshqa odamlarning xususiyatlarini esa normadan chetga chiqish sifatida tan olishga intiladi. Xulq-atvorning tashqi tomonlari ko'pincha xatti-harakatlarning haqiqiy motivlari va maqsadlarini yashiradi. Faqatgina maxsus diagnostika usullari sub'ektiv xatti-harakatlarning ob'ektiv mohiyatini ochishga imkon beradi.
Shaxsning his-tuyg'ularini tashqi ko'rinishi asosida ma'lum taassurotlar shakllanadi.(pozitsiya, yuz ifodalari, harakatlarning ifodasi), ammo bu erda ham
shoshilinch hukmlardan ehtiyot bo'lish kerak. Siz boshqa odamni har xil sharoitlarda, vaziyatli niqoblar tushirilganda, uning xatti-harakatlarini tahlil qilish orqali tushunishingiz mumkin.
Ko'pincha yaqin odamlar o'rtasidagi muloqot notanish odamlar bilan muloqot qilishdan ko'ra qiyinroq. Buning sababi shundaki, biz insonni qanchalik yaxshi bilsak, ular uchun nima nomaqbul ekanligini bilib olamiz. Umumiy qadriyatlarga ega bo'lgan odamlar bir-birlarini yaxshiroq tushunishadi. Lekin faqat ma’naviy jamiyatgina mustahkam birlikning asosidir.
Har bir inson boshqa odamlarni o'lchashning o'ziga xos shkalasiga ega. Muloqot jarayonida boshqa shaxsni bilib, shaxs o'z xatti-harakatining mumkin bo'lgan strategiyasini aniqlaydi va o'zining xulq-atvor strategiyasini etarli darajada qurishga intiladi. Bu shuningdek, ushbu strategiya aloqa hamkori tomonidan qanday baholanishini hisobga oladi - bor hodisa ijtimoiy aks ettirish. Odamlar o'zlarining imidji ular bilan faol munosabatda bo'lgan kishilarning ichki dunyosida munosib o'rin egallashiga ishonch hosil qiladi. Muloqot jarayonida odamlar o'zlarining afzalliklarini isbotlashga intilishadi.
|
| |