nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Davlat majburiy sug’urtasi

|
Davlat majburiy sug’urtasiBog'liq DAVLAT MAJBURIY SUG’URTASI
DAVLAT MAJBURIY
SUG’URTASI
ZARIFJONOV SAYYODBEK
YULCHIBOYEV ALISHER
Majburiy sug'urta turlariga
quyidagilar kiritilmoqda:
ish beruvchining fuqarolik javobgarliginining majburiy
sug'urtasi;
transport vositalari egalarining fuqarolik
javobgarliginining majburiy sug'urtasi;
tashuvchining fuqarolik javobgarliginining majburiy
sug'urtasi;
xavfli ishlab chiqarish ob'yektida avariya yuz bergan
taqdirda boshqa shaxslarning hayoti, sog'lig'i va (yoki)
mol-mulkiga hamda atrof muhitga zarar yetkazganlik
uchun fuqarolik javobgarliginining majburiy sug'urtasi;
ob'yektlarni davlat mablaglari va hukumat kafolati
ostidagi kreditlar hisobiga barpo etishda qurilish
tavakkalchiliklarini majburiy sug'urtasi.
Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini
majburiy sug‘urta qilish shartnomasi
Sug‘urtalovchi uning bo‘yicha sug‘urta hodisasi vujudga kelganda kelishilgan to‘lov
(sug‘urta mukofoti) yuzasidan ish beruvchiga va (yoki) jabrlanganga yoxud naf oluvchiga
mehnatda mayib bo‘lganligi, kasb kasalligiga chalinishi yoki uning mehnat majburiyatlarini
bajarish bilan bog‘liq holda sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanganligi munosabati
bilan xodimning hayoti yoki sog‘lig‘iga etkazilgan zararning o‘rnini sug‘urta summasi
doirasida qoplash majburiyatini oladigan sug‘urta shartnomasi.
• Ish beruvchi xodimning hayoti yoki sog‘lig‘iga etkazilishi mumkin bo‘lgan zararni
qoplashni sug‘urtalashi kerak, agar bu mehnat majburiyatlarini bajarish bilan bog‘liq
|
| |
Internetdə təhlükəsizlik və informasiyanın qorunması

|
Internetdə təhlükəsizlik və informasiyanın qorunması
|
bet | 24/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabInternetdə təhlükəsizlik və informasiyanın qorunması
İnformasiya təhlükəsizliyi
İnformasiya və informasiya texnologiyaları hər bir öıkənin milli təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün mühüm vasitədir.
Təhlükəsizlik deyəndə- şəxsiyyətin, cəmiyyətin, dövlətin daxili və xarici təhlükələrdən qorunması kimi başa düşürük.
Şəxsiyyətin təhlükəsizliyi deyəndə- onon hüquq və azadlıqlarının qorunması başa düşülür.
Cəmiyyətin təhlükəsizliyi deyəndə- onun maddi və mənəvi dəyərlərinin qorunması başa düşülür.
Dövlətin təhlükəsizliyi deyəndə- dövlətin konstitusion quruluşunun, suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması başa düşülür.
İnformasiya təhlükəsizliyi- informasiya mühitində, həmçinin televiziya, radio, çap, şəbəkə vasitəsilə cəmiyyət həyatında dövr edən neqativ informasiyalardan qorunmaqla inkişafın təmin olunmasıdır.
Texniki tərəfdən informasiyanın qorunması EHM- lərin təhlükəsizliyinin qorunması, parolların (açarların) qoyulması, kriptoqrafik müdafiə vasitələri ilə həyata keçrilir.
Internetdə təhlükəsizlik və informasiyanın qorunması məsələlrinə ümumi halda üç cəhətdən baxmaq olar:
Öz kompyuterinizin, onun əməliyyat sistemlərinin, qurduğunuz proqramların təhlükəsizliyi. Belə təhlükəsizlik sizin aparat və proqram təminatına təhlükəli kod elementlərinin və proqramlarının keçməsi nəticəsində pozula bilər. Belə təhlükəli kodlara misal olaraq kompyuter viruslarını göstərmək olar. Lakin, viruslardan başqa digər təhlükəli vasitələr də ola bilər. Icra edilməsi təhlükə yaradan kod elementlərindən qorunmaq üçün sazlanmanı dəqiq aparmalısınız. Bu məqsədlə Сервис →Свойства обозревателя (şərhçinin xassələri) əmri verilir və bu pəncərədə Безопасность içliyi seçilir. Eyni adlı pəncərə ekrana çıxır və burada sazlama (настройка) aparılır.
Sizin üçün qəbuledilməz olan, lakin şəbəkədə dərs edilən informasiyalardan qorunma. Bu informasiyalar çox zaman ölkənin, millətin əleyhinə çevrilən, qeyri-əxlaqi xarakter daşıyan və psixoloji təzyiq vasitəsi olan informasiyalardır. Qeyri-normal informasiyaların bizim kompyuterimizə keçməsini məhdudlaşdırmaq üçün Сервис →Свойства обозревателя əmrini veririk. Bu pəncərədə Содержание (məzmun) içliyini seçirik. Eyni adlı pəncərə ekrana çıxır və burada müvafiq sazlama aparılır.
Məlumatın ötürülməsində təhlükəsizliyin təmin edilməsi. Müasir biznes internetə nüfuz etdikcə ötürülən və alınan məxvi məlumatların miqdarda çoxalır. Qorunma, mühafizə vasitələri olmadan həmin məlumatlar digər şəxslər tərəfindən oxuna, hətta ötürmə prosesində dəyişdirilə bilər. Qorunan rabitə əlaqəsinin təmin edilməsi vasitələri Свойства обозревателя dialoq pəncərəsinin Содержани еiçliyində yerləşir.
Təhlükəsizlik qaydalarının sazlanması Правила безопасности adlı dialoq pəncərəsində yerinə yetirilir. Bu pəncərəni açmaq üçün Сервис →Свойства обозревателя əmri seçilir, sonra yuxarıda verilmiış pəncərədə Безопасность içliyinə keçilir. Bu içliyin eyni adlı pəncərəsi ekrana çıxır. Burada «Зона Интернета» seçilir və «Другой» (digər) düyməsi sıxılır.
|
| |
Toitepistikute pesad - Arvutite riistvara alused

Toitepistikute pesad (Power Connectors) kuna emaplaat vajab tööks elektrit, omab see pistikupesa) toite ühendamiseks, ATX JA BTX kasutavad 20 või 24 klemmilist peamist toitepesa (P1 Main Power).
Pildil on 24 klemmiline P1, 4 lisaklemmi on kaetud kleebisega. Pildil olev emaplaat ei lähe 20 klemmilise P1 pistikuga käima.
Moodsad emaplaadid võivad vajada ka lisatoidet, selleks on P4 ja EPS lisatoite-pistikupesad.
P4 EPS
Ventilaatorite toitepistiku pesad (Fan Connector) arvuti seadmestik vajab ventilaatoreid, et need kuuma õhu masinast eemale suunaksid, emaplaadil on ventilaatorite toitepesad 2, 3 või 4 klemmilised, olenevalt sellest mis tüüpi ventilaator sinna ühendatakse. 4 klemmilised pesad on enamasti protsessorite jahutusventilaatorite jaoks (CPU Smart Fan).
PCI laiendkaardipesa
PCI-Express 16x (PCI-E) PCI laiendkaardipesa
PCI-Express 1x (PCI-E) PCI laiendkaardipesa
Põhjasilla jahutus
Emaplaadi lisatoite pistikupesa (EPS)
Protsessori jahutusventilaatori toitepesa
Protsessori pesa (kaitseplastiga)
Mälumoodulite pesad
24 kontaktiga peamine toitepistiku pesa
Lintkabli pesa 40 kontakti (PATA kettaseadmetele)
Lõunasilla jahuti
Seriaalkabli pesad (SATA kettaseadmetele
Nõelkontaktid lülitite ja valgusdioodide ühendamiseks
Web-sayt-yaradılması texnologiyası

|
Web-sayt-yaradılması texnologiyası
|
bet | 31/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabWeb-sayt-yaradılması texnologiyası
Web-saytın təsnifatı.
İnternetdə olan informasiya istifadəçilərə xüsusi proqramlarla təmin edilmiş kompyuterlər vasitəsilə çatdırılır. Bu informasiyanın böyük hissəsi Web-sayt şəklindədir.
Web-sayt- Web serverlərdə yerləşən, öz adı olan və müəyyən formada təqdim edilən informasiyadır. Web-saytlara baxmaq üçün brauzer adlanan proqramlardan istifadə edilir. Daha çox yayılmış brauzerlərdən “İnternet Explorer” və “Netcape navigator”-u misal göstərmək olar.
Web-sayt bir-biri ilə əlaqəli bir neçə Web-səhifədən ibarətdir.
Web-səhifə-*.htm genişlənməli mətn faylıdır. Bu faylda mətn informasiyası və bu informasiyanın brauzerin pəncərəsində neçə təsvir olunduğunu müəyyənləşdirən HTML kodları yerləşir. Bütün qrafiki, audio-videoinformasiya Web-səhifəyə daxil olmur və ayrıca *.gif, *.jpg. *.mid, *.mp3, *.avi genişlənməli fayllar şəklində olur. HTML kodunda yalnız bu fayllara aparan yol göstərilir.
Beləliklə: Web-sayt- Web serverdə yerləşən, fərdi ünvana malik və bir-biri ilə hipermətn əlaqəsində olan Web-səhifələrdən ibarət informasiya resursudur. Hal-hazırda internetdə bir neçə milyon Web-sayt var və bunların sayı durmadan artır. Informasiya saytlarına-təhsil müssələrinin, maraq biliklərinin, firmaların və s. saytları aiddir.
Web-saytın yaradılması mərhələləri: İstənilən Web-sayt yaradılarkən əsas məsələ saytın strukturunun dəqiq təşkili və informasiya ilə təmin edilməsidir. Başqa sözlə, ilk olaraq Web-saytın informasiya modeli yaradılmalıdır.
Web-saytın yaradılması mərhələləri: planlaşdırma, realizə, testləmə (yoxlama), yayımlanması, reklametmə, müşayiət etmə və s.
Planlaşdırma mərhələsi Web-saytın yaradılmasında ən əhəmiyyətlisidir. Planlaşdırma mərhələsində aşağıdakılar müəyyənləşir.
Web-saytın yaradılması məqsədi (hansı tapşırıqları yerinə yetirməlidir və hansı auditoriya üçün nəzərdə tutulub).
2) Tərkibinin xarakteri.
3) Strukturu.
4) Tərtibatın xüsusiyyətləri.
Hər bir səhifəni üç parametrə görə qiymətləndirmək olar:tərkibi, xarici görünüşü və naviqasiyasıilə.
Realizə mərhələsi-saytın yaradılması üzrə işə başlama mərhələsidir. Bu mərhələdə mətn və qrafik informasiyanın yaradılması həyata keçirilir. Materiallar strukturuna uyğun olaraq fayllar üzrə bölünür, saytın faylları arasında istinadlar yaradılır.
|
| |
Korxona moliyasi muqaddas tamoyillar

|
Korxona moliyasi muqaddas tamoyillar
|
bet | 1/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 245,25 Kb. | | #233257 |
Bog'liq Korxona moliyasi muqaddas tamoyillar Korxona moliyasi muqaddas tamoyillar - Korxona moliyasini tashkil etishning muqaddas tamoyillar
- Moliyaviy boshqaruvning asosiy mexanizmlari
- Moliyaviy tahlil va xavflarni boshqarish tadbirlari
- Korxona moliyasining jahon amaliyotida o'rni
- Joriy korxonada moliyaviy boshqaruv tatbik etish
- Moliyaviy tadqiqotlarning ahamiyati
- Korxona moliyasining bo'shlig'i
- Moliya tuzilmalarining optimallashtirilishi
- Korxona moliyasini rivojlantirishning strategik yo'llari
- Moliyaviy ilmiy tadqiqotlar va ularning amaliyotdagi ahamiyati
Korxona moliyasi muqaddas tamoyillar - Moliyaviy jarayonlarni avtomatlashtirishning o'zbek modeli
- Moliyaviy risklarni oldindan aro olish texnikasi
- Moliyaviy tuzilma va tartibga kiruvchi qoidalar
- Moliyaviy harakat kriteriyalarni takomillashtirish
- Moliyaviy innovatsion texnologiyalar va ularning korxona moliyasiga muammolarini bina qilish
Korxona moliyasini tashkil etishning muqaddas tamoyillar - Moliyaviy strategiyani belgilash: Korxona moliyaviy maqsadlarni ma'lum etish uchun strategik yo'nalish zarur
- Rejalashtirishda operatorlar hamkorligi muhimdir: So'nggi xil sanoat bozorini tushunish uchun mehnat vaqtini tejash imkonini beradi
- Yengil yuqorida qolish tamoyillari: Rivoyat etilgan maqsadlarni erkinlashtiruvchi faoliyatni aniqlashga yordam beradi
Photo by Pixabay on Pexels
Moliyaviy boshqaruvning asosiy mexanizmlari - Moliyaviy hisob-kitoblarni ustuvor qilish: Korxona faoliyatini effektiv boshqarish uchun moliyaviy hisob-kitoblarni ustuvor qilish zarur
- Birgalikda ishlashning tizimi yaratish: Bajariladigan vazifalarni aniq tartibda tashkil etish, korxonaning samaradorligini oshiradi
Photo by Pixabay on Pexels
Moliyaviy tahlil va xavflarni boshqarish tadbirlari - Xavfni tahlil qilishning ahamiyati: Korxonaning imtiyozli xavfsizlik usullari bilan samarali muomala o'rganish uchun zarur
- Xavf turlari va ularning tasnifi: Xavfning turli shakllari va xususiyatlari haqida tushuncha berishga asosiy urg'u
- Xavfqa qarshi kurash strategiyalari: Xavfni oldini olish va uni boshqarish uchun effektiv strategiyalar belgilashning ahamiyati
|
| |
Tarkvara (software) ja riistvara (hardware). Riistvara

Arvuti ja selle põhikomponendid
Esmatutvus arvutiga
Arvuti (personaalarvuti, raal, computer) on kahest osast koosnev süsteem, mis on määratud info töötlemiseks. Arvuti osad on tarkvara (software) ja riistvara (hardware). Riistvara on arvuti nn. “käegakatsutav” osa – monitor, hiir, korpus jms. Tarkvara mõiste alla mahuvad eelkõige kõik arvutis infot töötlevad programmid, aga ka igasugune muu elektroonsel kujul info, mis selgitab arvutikasutajale nende programmide tarvitamist (spikrifailid, juhendid, õpikud, teatmikud). Riistvara ja tarkvara on ühe terviku kaks osa ja need saavad töötada ainult koos.
Riistvara seisukohast liigitatakse arvuti komponendid nende otstarbe põhjal sisend-, väljund ja töötlusseadmeteks. Sisendseadmete abil sisestatakse info (andmed) arvutisse, töötlusseadmed töötlevad seda ja väljundandmed väljastatakse väljundseadmete kaudu. Töötlusseadmed paiknevad tavaliselt arvuti korpuses ja tegelevad info töötlemisega. Töötlemine tähendab sisuliselt mingi programmi (käskude jada) täitmist. Arvuti korpusest väljaspool paiknevaid seadmeid, mis on arvutiga mingil moel ühendatud ja mis on võimelised sellega suhtlema, nimetatakse arvuti välisseadmeteks.
Tarkvara
Üldiselt mõeldakse tarkvara all kõiki arvutis olevaid programme. Programmiks nimetatakse käskude jada , mis kirjeldab samm-sammult, mida on vaja teha. Iga programmi kasutamine algab selle käivitamisega ja lõpeb selle sulgemisega.
Arvutiprogrammid jagunevad kaheks: süsteemitarkvara (system software) ja rakendustarkvara (application software). Süsteemitarkvara ülesandeks on arvuti riistvara ja rakendusprogrammide vahelise koostöö organiseerimine. Süsteemitarkvara tähtsaim komponent on operatsioonisüsteem (operating system).
|
Yalgashova gulandom alisher qizining

|
Yalgashova gulandom alisher qizining
|
bet | 1/9 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 494,63 Kb. | | #149769 |
Bog'liq KURS ISHI WORD
O‘ZBEKISTON – FINLANDIYA PEDAGOGIKA INSTITUTI TEXNOLOGIK TA’LIM YO‘NALISHI
303-GURUH TALABASI
YALGASHOVA GULANDOM ALISHER QIZINING
SERVIS XIZMATI FANIDAN
“SOG‘LOM ODAMNING OVQATLANISH ASOSLARI, RATSIONAL OVQATLANISH TAMOYILLARI, TAOM TURLARINI O‘QITISH METODIKASI” MAVZUSIDAGI
KURS ISH
TEKSHIRDI: __________________
SAMARQAND - 2024
Reja:
I. Kirish
II. Asosiy qism:
I bob. Sog‘lom odamning ovqatlanish asoslari, ratsional ovqatlanish tamoyillarining nazariy asoslari.
1.1. Sog‘lom odamning ovqatlanish asoslari, ratsional ovqatlanish tamoyillari to’g’risida umumiy ma’lumot;
1.2. Bolalar ovqatlanish ratsioni.
II bob. Taom turlarini o‘qitish metodikasi.
2.1. Taom turlari haqida ma’lumot;
2.2. Taom tayyorlash texnologiyasi.
II. Xulosa.
III. Foydalanilgan adabiyotlar.
Kirish
Kursning maqsadi: Sog‘lom odamning ovqatlanish asoslari, ratsional ovqatlanish tamoyillari, taom turlarini haqida tushuncha va tamoyillarga urg’u berib o’tish. To’g’ri ovqatlanish borasida ko’plab nazariyalar mavjud va deyarli har kuni yangi ma’lumotlar paydo bo’ladi. Ularning ba’zilari go’shtni cheklash kerak desa, boshqa birlari faqat ma’lum bir mahsulotlardan iborat taomnoma har qanday kasalliklardan forig’ bo’lish kaliti deyishadi. Aslida inson tanasi juda murakkab tizimdir, uning normal ishlashi uchun u ham go’sht, ham sabzavotli taomlarni talab qiladi. Shu sababli to’g’ri ovqatlanish qoidalarini bilish juda muhim sanaladi. Bu borada shubhali tavsiyalarga amal qilish salomatlikda jiddiy muammolar keltirib chiqarishi mumkinligini ko’rsatish.
Kursning vazifalari: Inson organizmi deyarli barcha kerakli moddalarni oziq-ovqat va suv orqali oladi. Oziq-ovqat mahsulotlarining tarkibi va ularning xususiyatlari salomatlik, jismoniy rivojlanganlik, mehnat qobiliyati, hissiy holat va umuman, umr ko’rish davomiyligi va sifatiga bevosita ta’sir qiladi. Inson organizmiga shu qadar ta’sir qilishga qodir bo’lgan yana boshqa bir omilni topish qiyin. Shuning uchun bu kurs ishida to’g’ri ovqatlanish uchun ovqatlarning tarkibi va qanday ovqatlansa odamlarga sog’ligi uchun foydali bo’lishini o’rgatish.
|
| |
Operatiivmälu pesad - Arvutite riistvara alused

|
Arvutite riistvara alused
|
bet | 7/16 | Sana | 25.12.2019 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #4916 |
Operatiivmälu pesad (memory slots) pesad teisaldatavate kaartmoodul mälude jaoks, erinevad mälutehnoloogiad kasutavad erinevaid mälupesi, DDR2 moodulid ei ühildu DDR3 mälupesadega ei füüsiliselt, ega elektriliselt.
|
| |
Shift+Backpace - Sənədin başliği

|
Sənədin başliği
|
bet | 27/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabShift+Backpace- növbəti Web-səhifəyə və ya hər hansi səhifəyə keçid.
Shift+F10- konteks menyusundan istifadə etmək üçün əmrlərin siyahısını ekrana çıxarmaq.
Shift+Ctrl+Tab- bir neçə hissələrə bölünmüş səhifələrin hissələrinə keçid.
Page-Up- əvvələ doğru səhifə-səhifə keçid.
Page-down- sona doğru səhifə-səhifə keçid.
Home- səhifənin (sənədin) əvvəlinə keçid.
End- səhifənin (sənədin) sonuna keçid.
F5- cari səhifənin fəallaşdırılması.
Esc- səhifənin yüklənməsinin dayandırılması.
Ctrl+0- ünvanı daxiletmə pəncərəsinin acilması.
Ctrl+N- yeni pəncərəyə kecid.
Ctrl+S- cari səhifənin ekranda saxlanması.
Ctrl+P- cari səhifənin və ya aktiv kadrın capı.
Enter- Web- səhifədə seçilmiş kadrın aktivləşdirilməsi.
İnternet Explorer işə qoşulan kimi hər hansı Web səhifənin, xüsusilə Microsoft kompaniyasının Microsoft Network xidmətinin ev səhifəsi kompyuterinizə yüklənir. Həmin səhifənin ünvanı- http://home.msn.com/ -yazılır. Bu səhifənin avtomatik yüklənməsi ona görə baş verirki, brauzerin yaradıcıları üçün bu üsul sərfəlidir. İstifadəçi bu səhifədə elə sazlama apara bilərki, bir daha həmin səhifə ilk qoşulan anda ekrana çıxmasın. İlk Web-səhifə kimi istifadə edilməsi lazım gələn səhifələr çoxdur və sazlama zamanı istifadəçi onlardan birini sərbəst seçə bilər.
Ev səhifəsi (home page) hər hansı təşkilatın və ya fiziki şəxsin fəaliyyəti və xidməti barədə məlumat verən elektron titul səhifəsidir. İstifadəçi serverə müraciət edərkən həmin səhifələrdən birinə düşür. Həmin səhifədə əlaqədar təşkilatın fəaliyyət sahələrinə dair hiperisnadlar verilir. Bir təşkilata və fiziki şəxsə məxsus olan və hiperisnadlar vasitəsilə əlaqələnən Web səhifələrin məcmuu Web-sayt və yaxud sayt adlanır.
Web səhifəni seçmək üçün İnternet Explorer brauzerində Сервис- Свойства обозревателя əmrini seçirik. Свойства обозревателя dialoq pəncərəsi ekrana çıxır.
Şəkil. Brauzerin işə qoşulmasının sazlandığı səhifə.
Bu pəncərədə ilk səhifənin ünvanını yazmaq üçün sahə vardır. Buraya bizə tez- tez lazım olan ılk Web səhifənin ünvanını yaza bilərik. Sonra həmin dialoq pəncərəsində Применить sətrini və OK düyməsini sıxırıq. Bundan sonra burauzeri işə qoşan zaman yazdığımız sistemin səhifəsi seçdiyimiz ilk səhifə kimi avtomatik olaraq ekrana çıxır.
İnternet Explorer-də şrift ölçüsünü seçmək üçün Вид- Размер шрифта əmrindən istifadə edilir. Bundan sonra aşağıdakı kimi pəncərə ekrana çıxır.
Göstərilən beş variantdan birini seçə bilərik.
|
| |
Emaplaadi vormitüüp - Arvutite riistvara alused

|
Arvutite riistvara alused
|
bet | 4/16 | Sana | 25.12.2019 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #4916 |
Emaplaadi vormitüüp (Form Factor) on emaplaadi füüsilisi mõõtmeid ja seadmete paigutust kirjeldav standard. Emaplaadi vormitüüp määrab ka ära millisesse süsteemikorpusesse emaplaat sobib. Peale standardsete vormitüüpide on levinud tootja spetsiifilised emaplaadid, milledele on vaja spetsiaalkorpusi ja toiteseadmeid. Kõige levinum on Standard ATX vormitüüp.
microATX
|
244 × 244
|
FlexATX
|
229 × 191
|
microATX (min.)
|
171 × 171
|
Mini-ITX
|
170 × 170
|
ESM
|
149 × 71
|
Nano-ITX
|
120 × 120
|
Pico-ITX
|
100 × 72
|
mobile-ITX
|
60 × 60
|
AT
|
350 × 305
|
Baby-AT
|
330 × 216
|
BTX
|
325 × 266
|
ATX
|
305 × 244
|
EATX (Extended)
|
305 × 330
|
LPX
|
330 × 229
|
microBTX
|
264 × 267
|
NLX
|
254 × 228
|
Ultra ATX
|
244 × 367
|
+AV11 PC emaplaatide vormitüübid:
AT (Advanced Technology) Vananenud tehnoloogia
Baby AT
Full AT
AT emaplaadil on alati 1 port emaplaadi tagaosas ( 5 pin DIN klaviatuuripesa)
AT emaplaadi seadmeasetus on enamasti: protsessor ees all (korpuse esipaneeli pool)
AT emaplaat pole toite all kui toitelüliti pole sees
AT emaplaate on sobiva pesa olemasolul võimalik elektriga toita ka ATX toiteplokist
AT emaplaadil asub protsessoripesa eesosas
ATX (AT eXtended) Hetkel aktiivselt kasutatav standard
Standard ATX
Micro ATX
Flex ATX
ATX emaplaadile on integreeritud mitmed pordid (PS/2- klaviatuuri ja hiire ning seerial ja paralleel pordid, USB, heli jne.)
Protsessor asub taga ülaosas, toiteseadme all
ATX emaplaadi seadmeasetus on enamasti: protsessor taga üleval (toiteploki all osas)
ATX emaplaadil on kas 20pin või 24pin emaplaadi toitepistiku pesa
ATX süsteemi käimalülitus käib läbi emaplaadi
ITX Multimeedia ja miniarvutite vormitüüp. Protsessor võib olla emaplaadile integreeritud.
Micro ITX
Pico ITX
Nano ITX
Mobile ITX
BTX (Balanced Technology eXtended )
Uus tehnoloogia
BTX
Micro BTX
Pico BTX
Nano BTX
BTX on kõige uuem standard, vormitüüp jaotab emaplaadi termotsoonideks, millele vastavalt paigutatakse seadmed ja nende jahutus. Vähelevinud.
LPX ja NLX on vormitüübid Desktop ja Slim korpustega arvutisüsteemidele, kasutavad tõstukaarti (Raiser Card) laiendkaardi siinide tõstmiseks emaplaadiga paralleelseks, tegemist on tootjaspetsiifiliste emaplaatidega, mis sobivad ainult kindlasse korpusesse.
Rajad (traces) Prinditud elektroonikaskeemil (Printed Circuit Board PCB) elektrilist ühendust võimaldavad metall juhtmestikud. Tänapäeva emaplaadid võivad olla ka mitmekihilised, sisaldades endas mitut radade ja ühenduste kihti
|
| |
GroupBox, Panel va FlowLayoutPanel elementlari

|
GroupBox, Panel va FlowLayoutPanel elementlari
|
bet | 2/4 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 484,11 Kb. | | #111935 |
Bog'liq algo M2GroupBox, Panel va FlowLayoutPanel elementlari. GroupBox va Panel
GroupBox - bu shaklning qolgan qismidan chegara bilan ajratilgan maxsus konteyner. Uning sarlavhasi bor, u orqali o'rnatiladi Text. GroupBox-ni sarlavhasiz qilish uchun Text xususiyatini bo'sh qatorga o'rnatish kifoya.
Ushbu element ko'pincha radio tugmachalarini - RadioButton elementlarini guruhlash uchun ishlatiladi, chunki bu ularning guruhlarini farqlash imkonini beradi.
Panel elementi panelni ifodalaydi va GroupBox kabi elementlarni guruhlarga ajratadi. Agar u BackColor xususiyatida forma bilan bir xil fon rangi qiymatiga ega bo‘lsa, u formaning qolgan qismi bilan vizual tarzda uyg‘unlashishi mumkin. Uni ajratib ko'rsatish uchun rangga qo'shimcha ravishda siz element uchun chegaralarni xususiyatdan foydalanib belgilashingiz mumkin BorderStyle, bu sukut bo'yicha qiymatga ega None, ya'ni chegaralar yo’q. Bundan tashqari, agar panelda uning chegaralaridan tashqariga chiqadigan ko'plab elementlar bo'lsa, biz uning xususiyatini o'rnatish orqali panelni aylantira olamiz AutoScroll.true
GroupBox va Panel
Shakl kabi, GroupBox va Panel elementlar to'plamiga ega va biz ushbu konteynerlarga elementlarni dinamik ravishda qo'shishimiz mumkin. Masalan, formada GroupBox elementi mavjud bo'lib, uning nomi groupBox1:
//Button KIDT = new Button();
//KIDT.BackColor = Color.LightGray;
//KIDT.ForeColor = Color.Red;
//KIDT.Location = new Point(30, 30);
//KIDT.Text = "groupBox1";
//groupBox1.Controls.Add(KIDT);
Idishdagi elementning joylashishini ko'rsatish uchun biz Point: strukturasidan foydalanamiz new Point(30, 30);, konstruktorda biz X va Y o'qlari bo'ylab joylashtirishni o'tkazamiz.Bu koordinatalar konteynerning yuqori chap burchagiga nisbatan o'rnatiladi.
FlowLayoutPanel
FlowLayoutPanel elementi Panel sinfidan olingan va shuning uchun uning barcha xususiyatlarini meros qilib oladi. Shu bilan birga, qo'shimcha funktsiyalarni qo'shish. Shunday qilib, bu element dasturni bajarish jarayonida shaklning o'lchami o'zgarganda, bola elementlarning joylashishini va joylashishini o'zgartirishga imkon beradi.
Elementning FlowDirection xossasi asosiy elementlarning yo‘naltirilganligini belgilash imkonini beradi. Odatiy bo'lib, u qiymatga ega LeftToRight- ya'ni elementlar yuqori chap chetidan boshlab joylashadi. Keyingi elementlar o'ngga o'tadi. Bu xususiyat quyidagi qiymatlarni ham olishi mumkin:
RightToLeft - elementlar yuqori o'ng burchakdan chap tomonda joylashgan
TopDown - elementlar yuqori chap burchakdan joylashgan va pastga tushadi
BottomUp - elementlar pastki chap burchakdan joylashgan va yuqoriga ko'tariladi
|
| |
Pesad - Arvutite riistvara alused

|
Arvutite riistvara alused
|
bet | 6/16 | Sana | 25.12.2019 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #4916 |
Pesad. Tänapäeva emaplaadid võimaldavad paindlikult arvutisüsteemi koostada ja komponente vahetada, seadmed on moodulid mis ühenduvad emaplaadile neile ettenähtud pesadesse.
Peamised pesad emaplaadil on:
Protsessori pesa (Socket)
Operatiivmälu pesad (Slots)
Laiendkaartide pesad (Slots)
I/O seadmete pesad (Ports)
Toitepistikute pesad (Connectors)
Protsessori pesa. Tänapäeva PC-des kasutatakse Socket (nõel või lamekontakt) tüüpi pesi, varem on kasutusel olnud ka Slot tüüpi (kaartmoodul) protsessori pesad. Emaplaadi protsessori pesad on disainitud teatud protsessorite sarjadele, seega aktsepteerib emaplaat kindlaid protsessori mudeleid, pesad on erinevad nii füüsiliselt kui ka elektriliselt. LGA 775 protsessoripesa ei sobi kuidagi LGA1366 või Socket F protsessoriga. See pesa sobib ainult LGA 775 korpustega protsessoritele. Personaalarvutites leiab üldiselt ühe protsessoripesa, tööjaamade ja serverite emaplaatidel on mitu protsessoripesa levinum.
Tänapäeva protsessorid kasutavad nullsisestusjõu (Zero Insertion Force ZIF) pesi, see tähendab protsessor peab vajuma oma pessa vabalt ilma selleks jõudu kasutamata, kui protsessor ei lähe pessa võib põhjuseks olla protsessori vale asend, paindunud kontaktid või selle pesa jaoks mittesobiv protsessor. Protsessori kinnitamiseks emaplaadile on ZIF pesal lukustusraam, raami saab avada ja sulgeda selle küljes oleva kangiga. Protsessori pesa peab pakkuma ka võimalust jahutuse kinnitamiseks, selleks on pesa küljes ja selle ümber mitmesuguseid lahendusi, olenevalt emaplaadist. Protsessori jahutid ja nende kinnitused on samuti disainitud teatud protsessoritele ja teatud protsessoripesi silmas pidades.
|
| |
Arvutite riistvara alused - bet 8

|
Arvutite riistvara alused
|
bet | 8/16 | Sana | 25.12.2019 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #4916 |
BIOS Basic Input Output System. Kiip mille ülesandeks on teostada riistvara kontroll kui protsessor on käivitunud ja süsteemi käimapanemist alustakse, hulk väikesi programme kontrollib süsteemi olekut ja teeb ettevalmistuse seadmete ja operatsioonisüsteemi üles laadimiseks. CMOS on lõunasilla osa kus hoitakse kasutaja kehtestatud seadistusi, vajab patareid info säilitamiseks
Laiendkaartide pesad Laiendkaardid võimaldavad emaplaadile lisafunktsonaalsusi, kasutajad saavad arvutisse paigaldada kaart moodul seadmeid oma soovidele ja võimaluste kohaselt. PC arvutis on kasutusel PCI (Peripheral Component Interconnect), AGP (Accelerated Graphics Port ) ja PCIE (PCI Express) laiendkaardipesad.
I/O seadmete pesad Emaplaat pakub rohkelt võimalusi ühendada sisend ja väljundseadmeid, terve hulk lisaseadmeid asub väljaspool arvutikorpust, nende seadmete ühendamiseks on emaplaadi tagaosas I/O paneel terve hulga erinevate portidega (pesa välisseadmega suhtlemiseks). Portide tüüp ja arv sõltub millised seadmed on emaplaati ehitatud, erinevad emaplaadid on erineva funktsionaalsusega.
I/O seadmetele arvuti sees on pesad kas nõelkontaktidega (disketiseadme, PATA kettaseadme, USB, lüliti ja LED paneeli jpt.) või spetsiaalpesad (SATA kettaseadme)
2x PATA (40 kontakti) ja 1x FDD (34 kontakti) pesad SATA, esipaneeli ja USB pesad
|
| |
Arvutite riistvara alused - bet 5

Siin (Bus) on metallist rada, andmevahetussignaalide kiirtee, siinid võimaldavad arvutisüsteemi erinevatel osadel üksteisega andmeid vahetada.
Seriaalsiinis kasutatakse signaalide järjestikust saatmist mööda sama traati
Paralleelsiinis kasutatakse signaalide kõrvuti saatmist samal ajal eri traatides
Kolm peamist paralleelsiini liiki arvutisüsteemis on:
Andmesiin – andmevahetuskanal arvuti seadmete vahel
Aadress siin – Operatiivmälu mälupesade aadresside saatmine
Kontrollsiin – protsessor saadab seadmete juhtimise signaale
Protsessori sisemine andmevahetussiin puhvermäluga on tagasiin (Back Side Bus)
Protsessori, operatiivmälu ja videosiini vahel on esisiin (Front Side Bus, FSB)
Siini laius, mitut traati ühenduseks kasutatakse (8 traati = 8 bitti).
Siini kiirus, oleneb siiniga ühendatud taktgeneraatori (Clock Generator/System Crystal) võnkumise kiirusest. Mõõdetakse Hertsides (Hz).
Ribalaius e. läbilaskevõime (Bandwidth e. Throughput) näitab mitu bitti sekundis kanalist läbi voolab, ehk siinikiirus korrutatud siinilaius. 100Hz siinikiirus ja 8 traati (100Hz*8bit=800bit/s)
Tegelik ribalaius mida saab kasutada on alati tunduvalt väiksem kui teoreetiline maksimum, kuna esineb palju faktoreid mis läbilaskevõimet vähendavad.
Kiibikomplekt (Chipset) koosneb põhjasillast (Northbridge) ja lõunasillast (Southbridge), kiibikomplekt võib olla ka ühte korpusesse integreeritud. Põhjasild koordineerib kõige kiiremat andmevahetust protsessori, operatiivmälu ja kiire videosiini (AGP, PCIE) vahel, neid kiiret andmevahetust vajavaid seadmeid ühenduvad omavahel kokku läbi esisiini. Põhjasild ühendatud (Link) lõunasillaga, lõunasillas asuvad emaplaadi nende seadmete kontrollkeskused mida põhjasild ei juhi (sisend ja väljundseadmed, andmekandjad, mälukandjad). Kiibikomplekti omadustest tulenevad emaplaadi võimed, milline protsessor, milline mälu, millised lisaseadmed ja kui kiiresti kõik seadmed omavahel suhtlevad, kõik selle paneb paika kiibikomplekt.
|
ATM texnologiyası - Sənədin başliği

|
Sənədin başliği
|
bet | 10/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq Kitab ATM texnologiyası
Müasir böyük həcmli hesablama şəbəkələrində müxtəlif növlü və sistemli kompüter və avadanlıqlardan istifadə edilir ki, onların da bir-birilə uyğunlaşdırılması şəbəkə adminstratorları üçün çoxlu problemlər yaradır. Bu uyğunlaşmanı müəyyən dərəcədə yerinə yetirən ATM (Asynchronous Transfer Mode) texnologiyası aşağıdakı şərtləri yerinə yetirir:
- lokal və qlobal şəbəkələr üçün ümumi nəqliyyat protokolu;
- hər birinin xidmət keyfiyyəti tələb olunan səviyyədə olmaqla kompüter və multimedia trafiklərini eyni nəqliyyat sistemləri çərçivəsində birləşdirmək;
- tələbdən asılı olaraq verilənlərin ötürülməsi üçün giqabit/san sürətə malik iyerarxik sistemin olması.
Burada ən çətin məsələ eyni əlaqə kanalı və eyni kommunikasiya avadanlıqları istifadə etməklə kompüter və multimedia trafiklərini eyni vaxtda ötürməkdir. Bu funksiya ATM kommutatorunun köməyilə həyata keçirilir.
ATM texnologiyasında müxtəlif təbiətli paketlər -kompyuter, telefon və ya videokanal paketləri çox kiçik ölçülü paketlərə bölünərək sistemin girişinə daxil olur. Paketlərin uzunluğu 53 bayt olur, bunlardan 5 bayt başlığın uzunluğu, 48 bayt isə verilənlər olur. Belə ATM paketləri cell oyuqları adlanır. Bu paketlər böyük sürətli kanalla istifadəçiyə ötürülür. Paketin belə kiçik olması onun az vaxt ərzində ötürülməsinə imkan yaradır ki, bunun da bir az gecikməsi ötürmə tempinin aşağı düşməsinə səbəb olmur. Məsələn, prioritetli multimedia sistemlərində onun paketləri ən pis halda 53 baytın ötürülmə vaxtı qədər gecikə bilər, bu da 155 Mb/san sürət rejimində 3 mks-yə bərabər olur ki, çıxışda bu heç hiss edilmir.
ATM şəbəkələrində son qovşaqlar şəbəkəyə xüsusi əlaqə xətləri vasitəsilə qoşulurlar, kommutatorlar isə öz aralarında yüksək sürətli, tezlik sıxlaşdırma qabiliyyətli əlaqə kanalları vasitəsilə birləşirlər. Hər bir kommutator ona qoşulmuş qovşaqların paketlərini həmin kanallar vasitəsilə ünvanda göstərilən kommutatorlara ötürürlər.
TCP/ IP texnologiyası əsasında işləyən, çox baha olmayan və bütün dünyanı əhatə edən INTERNET - qlobal kompyuter şəbəkəsi haqqında məlumat növbəti mövzularda təqdim olunacaqdır.
|
| |
BÖLMƏ II
Internetin əsas anlayışları

|
BÖLMƏ II
Internetin əsas anlayışları
|
bet | 11/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabBÖLMƏ II
Internetin əsas anlayışları
XX-ci əsrin ən böyük kəşflərindən biri olan İnternet dünyanın müxtəlif nöqtələrində yerləşən minlərlə kompyuter şəbəkəsini birləşdirən ümumdünya kompyuter – informasiya şəbəkəsidir. İnternet kompyuter – informasiya şəbəkəsinin yaradılması istiqamətində tədqiqatlara keçən əsrin 60- cı illərindən etibarən ABŞ-da və Böyük Britaniyada başlanmışdır. 1969-cu il tarixindən etibarən Amerika Birləşmiş Ştatları Internetin əsasını qoydu. Bu zaman bir qrup alim kompyuterlərin şəbəkələrə birləşdirilməsi üzrə tədqiqatlara başlamışdır. Tədqiqat ABŞ-ın Müdafiə Nazirliyi bölməsi olan Advanced Research Project Agency (ARPA-Elmi Araşdırmalar Agentliyi) tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Şəbəkə bir tərəfdən hərbi sənaye sahəsində elmi tədqiqatlara təkan verməli, digər tərəfdən, məsələn, raket-nüvə zərbəsi endirilərkən, yaxud aviasiya bombardmanı zamanı zədələnməyə dayanıqlı və bu şəraitdə normal fəaliyyətini davam etdirməyə qabil şəbəkələrin qurulması metodlarının tədqiqat obyekti olmalı idi. Bu ideyalar Massaçuset Texnologiya İnstitutundan C.Liklayderin “Man-Computer Symbiosis” (İnsan-Kompyuter simbiozu) (1960-cı il), və “The Computer as a Communication Device”(Kompyuter əlaqə qurğusu kimi) (1968-ci il) məqalələrində öz əksini tapmışdır. 1961-ci ildə Kaliforniya Universitetinin professoru Leonard Kleynrok paket kommunikasiya nəzəriyyəsini və 1962-ci ildə S. Liklayder uzaq məsafədən kompyuter əlaqəsinin yaradılması ideyasını irəli sürdülər. 1965-ci ildə L.Robert və T.Mervil Massaçuset və Koliforniyada yerləşən iki TX-2 və Q-32 markalı kompyuterlər arasında adi telefon rabitəsindən istifadə edərək əlaqə yaratdılar.
2 sentyabr 1969- cu ildə L. Kleynrokun Kaliforniya Universitetindən kompyuterini ARPANET şəbəkəsinə qoşduğu gün İnternetin yarandığı tarix sayılır.
ARPANET sistemi uzaq məsafədə olan kompyuter mərkəzləri ilə əlaqələri yaradırdı. Bu sistem elektron poçtunun göndərilməsi və informasiya mübadiləsi üçün istifadə olunurdu. Sistem inkişaf edərək, 1983-cü ildə iki şəbəkəyə, ARPANET və MİLNET şəbəkələrinə bölünür. MILNET səbəkəsi hərbi məqsədlər, ARPANET şəbəkəsi isə elmi tədqiqatlar məqsədi üçün nəzərdə tutulurdu. İki şəbəkə arasında informasiya mübadiləsi imkanı yaranır və bu birləşmə Internet adı ilə tanınır.
1972-ci ildə B.Kan müasir İnternetin nəzəri əsasını təşkil edən “açıq şəbəkə texnologiyası” ideyasını irəli sürdü. 1979-cu ildə USENET, 1981-ci ildə BİTNET, sonralar CompuServer, AmericaOnline və NSFNET şəbəkələri arasında əlaqə yaradılaraq, 1990-cı ildən o, İnternet adlanmağa başladı. 1979-cu ildə İnternetin USNET, 1989-cu ildə WWW, 1996-cı iıdə İCQ xidmətləri fəaliyyətə başladı.
İnternet qlobal şəbəkədə birləşmiş milyonlarala kompyuterləri, proqramları, verilənlər bazalarını, fayl və insanları birləşdirən şəbəkələrdən ibarət şəbəkədir.
|
| |
Azərbaycan İnternetinin tarixi

|
Azərbaycan İnternetinin tarixi
|
bet | 17/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabAzərbaycan İnternetinin tarixi
Azərbaycan ilk dəfə olaraq 1991-ci ildə elektron poct xidmətindən istifadə etməyə başlayıb. Beynəlxalq şəbəkəyə bağlantı Russiyanın Relcom şirkətinə məxsus kanallar vasıtəsilə həyata keçirilirdi. Relcom da öz növbəsində Avropanın nəhəng Eunet şəbəkəsi vasitəsilə Qlobal şəbəkəyə bağlanırdı.
1995-ci ilin əvvəllərində Elmlər Akademiyasının ASU (Avtomatlaşdırılmış İdarəetmə Sistemləri) laboratoriyasında ilk dəfə internetə qoşulma həyata keçirilirdi. Qlobal şəbəkəyə bağlantı üçün Avropa (Türkiyə) kanallarından istifadə edilib. Bağlantının sürəti 9600 kbit/s olub. Hazırda ölkənin xeyli sayda elmi-tədqiqat institutlarının, digər elm və təhsil qurumlarını birləşdirən Az RENA şəbəkəsinin özəyi də EA-nın məhz həmin qurumu tərəfindən qoyulub. ASU-nun o vaxtkı rəhbəri isə indiki Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları naziri Əli Abbasov olmuşdur.
1996-cı ildə İntrans şirkəti tərəfindən Azərbaycanda ilk dəfə lolaraq kommersiya məqsədilə internet xidmətləri təklif edilməyə başlanıb. İnternetə qoşulmaq üçün Rusiyanın kanallarından istifadə edilib. Ilkin dövrlərdə sürət 64 kbit/s olub. Uzun müddət internet ölkəmizdə internetin 1 saatının qiyməti təxminən 12 $ olub. Azərbaycan İnternet Service (AİS) və Sinamİnvest Provayderləri fəaliyyətə başladıqdan sonra (1997-ci ildə) bu qiymət 6 $, Azerin Provayderi fəaliyyətə başladıqdan sonra (1998-ci ildə) İnternetdən 1 saatlıq istifadə haqqı 3 $ oldu. 1997-ci ildə yaranan və 1998-ci ildə informasiya Texnologiyaları sahəsində ictimai qurum kimi ilk rəsmi dövlət qeydiyyatına alınan Multimedia informasiya Sistemləri və texnologiyalar mərkəzi İnternetin tənzimlənməsi və özünü tənzimləməsi sahəsində fəaliyyətə başlayıb. İnternet xeyli müddət ölkəmizdə əsasən yerli və xarici şirkətlərin, beynəlxalq qurumların dəstəyi ilə inkişaf edib.
1996-cı ildə sentyabrda ölkədə ilk dəfə olaraq İnternet sahəsində Lisenziya alan Sinam-İnvest Birgə Müəssisənin Lisenziyasında fəaliyyət növü olaraq məhz İnternet-data rabitə xidməti qeyd edilib.
Ötən 10 il ərzində Azərbaycan internetində ciddi keyfiyyət və kəmiyyət dəyişikliyi baş verib. 2003-cü ilin fevralında Azərbaycan Respublikası prezidenti tərəfindən “Azərbaycanda İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının inkişafı üzrə Milli Strategiya”-nın təsdiq edilməsi Azərbaycan internetinin inkişafında böyük rol oynadı. 2004-cü il ölkə prezidentinin RN-in ləğvi və onun bazasında Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin yaradılması haqqında Fərmanı verildi.
Ölkə prezidentinin 10 avqust 2004-ci il tarixli Fərmanı ilə ölkənin tarixində ilk dəfə olaraq “İnternetə dövlət dəstəyi” ifadəsi ölkənin rəsmi sənədlərində öz əksini tapdı. Sənəddə ölkədə internetin inkişafı üçün RİTN-in dövlət qurumu olaraq məsuliyyət daşıdığının qeyd edilməsi Azərbaycan İnternetində yeni bir dövrün başlanğıcı oldu. Hər il keçirilən “BakuTel-Telekommunikasiya və İnformasiya Texnologiyaları” sərgisi ölkədə İnternetin və ümumiyyətlə informasiya Texnologiyalarının inkişafında xüsusi rol oynayır.
|
| |
Domen ünvanları - Sənədin başliği

|
Sənədin başliği
|
bet | 16/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq KitabDomen ünvanları
Domen – müəyyən xüsusiyyətlərinə görə birləşmiş PC-lər qrupudur.
TCP/İP protokolu öz adını 2 rabitə protokolundan-verilənlərin ötürülməsinə nəzarət edən protokol və müxtəlif şəbəkələrdə qurğular arasında informasiyaların ötürülməsi zamanı şəbəkədə paketlərin marşrutlaşdırılmasını həyata keçirən protokoldan ibarətdir. Bir evin ünvanı həmin evin şəhərdə harada yerləşdiyini müəyyən etdiyi kimi, İP-ünvanda şəbəkədə qovşaqların harada yerləşdiyini müəyyənləşdirir. Adi ünvan kimi İP-ünvan da unikal və vahid bir formaya malik olmalıdır.
İnternetdə kompyuter qovşaqlarının hansı təşkilatlara aidiyatı olduğunu göstərən xüsusi kodlardan istifadə edilir.
.com - kommersiya təşkilatları
.edu- təhsil müəssisələri
.mil- hərbi müəssisələr
.gov- dövlət təşkilatları
.net - şəbəkə agentlikləri və ya provayderlər
.int - beynəlxalq təşkilatlar
.org - qeyri kommersiya təşkilatları
Digər ölkələrdə 1-ci səviyyəli domen kimi həmin ölkənin kodu istifadə olunur. .az-Azərbaycan
.tr-Türkiyə
.de-Almaniya
.ru-Rusiya
.ch-Isveçrə
.uk- Böyük Briyaniya
.fr-Fransa
.ca-Kanada
Lokal ünvanlar qlobal şəbəkə olan alt şəbəkə çərçivəsində verilənlərin ünvana çatdırılması üçün istifadə edilir. Lokal ünvanlar MAC ünvanlar adlanır. Lokal ünvanlar şəbəkə adapteri istehsalçıları tərəfindən təyin edilir. Bütün mövcud lokal şəbəkə texnologiyalarında MAC ünvanlar 6 baytlıq formata malik olur.
Kliyent server texnologiyası. Şəbəkədə istənilən iki obyektin qarşılıqlı əlaqəsi zamanı müəyyən resurs (servis, xidmət) imkanlarını ayıran və ondan istifadə edən tərəflər iştirak edir. Resurslardan istifadə edən kliyent, resursları təmin edən tərəf isə server adlanır. Ümumiyyətlə, öz resurslarını istifadəçinin öhdəsinə buraxan uzaq məsafədə yerləşən kompyuter ilə bu resursları istismar edən istifadəçi kompyuter arasında informasiyaları ötürmə mexanizmi kliyent-server sistemi adlanır. Resurs kimi aparat təminatı (printer, modem, skaner, disk qurğusu və s.), proqram, fayl, məlumat, informasiya və ya hətta kompyuterdə ola bilər. Bunlara fayl-server, çap serveri, verilənlər bazası serveri, Veb server və s. aid etmək olar. Veb server dedikdə İnternet şəbəkəsinə qoşulmuş və xüsusi proqram yazılmış kompyuter nəzərdə tutulur. Ona başqa sözlə http-server də deyilir. Server kliyent kompyuter sorğusuna cavab olaraq lazımi Veb-səhifəni İnternetdən gətirir. İnternet şəbəkələrində daha çox istifadə edilən serverlər Microsoft İnternet İnformation Server (Windows əməliyyat sistemi əsasında işləyən), SQL-server (SQL dilində verilənlər bazasında sorğuların emalı proqramı), Apache –(UNİX əməliyyat sistemi əsasında işləyən) server proqramlarını misal göstərmək olar.
|
| |
TableLayoutPanel TableLayoutPanel

|
TableLayoutPanel TableLayoutPanel
|
bet | 3/4 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 484,11 Kb. | | #111935 |
Bog'liq algo M2TableLayoutPanel TableLayoutPanel
TableLayoutPanel elementi, shuningdek, panelni bekor qiladi va har bir element o'z katakchasiga ega bo'lgan holda, uning pastki boshqaruvlarini jadvalda tartibga soladi. Agar yacheykaga bir nechta elementlarni joylashtirmoqchi bo'lsak, u holda bu katakka boshqa TableLayoutPanel komponenti qo'shiladi va unga boshqa elementlar joylashtiriladi.
O'lcham turi maydonida ustunlar/satrlar hajmini belgilashimiz mumkin. Bizda uchta mumkin bo'lgan variant mavjud:
Absolute: Pikseldagi satrlar yoki ustunlar uchun mutlaq o'lchamni o'rnatadi
Percent: Nisbiy oʻlchamni foiz sifatida oʻrnatadi. Agar shakl o'lchami o'zgarganda uning satrlari va ustunlari, shuningdek jadval kataklaridagi boshqaruv elementlari avtomatik ravishda masshtablanishi uchun suyuq shakl dizaynini yaratishimiz kerak bo'lsa, biz ushbu parametrdan foydalanishimiz kerak.
AutoSize: Qator balandligi va ustun kengligi satr yoki ustundagi eng katta katakning oʻlchamiga qarab avtomatik ravishda oʻrnatiladi.
TableLayoutPanel
Biz ushbu qiymatlarni ham birlashtira olamiz, masalan, bitta ustun mutlaq kenglik bilan o'rnatilishi mumkin, qolgan ustunlar esa foizli kenglikka ega bo'lishi mumkin.
Ushbu dialog oynasida biz qatorlar va ustunlarni qo'shishimiz yoki olib tashlashimiz mumkin. Shu bilan birga, Visual Studio'da grafik dizayner har doim ham jadvaldagi o'zgarishlarni darhol ko'rsatmaydi - qatorlar va ustunlarni qo'shish yoki o'chirish, ularning o'lchamlarini o'zgartirish, shuning uchun agar formada hech qanday o'zgarish bo'lmasa, uni yopishingiz va keyin ochishingiz kerak. Bu yana grafik dizaynerda. O'lcham turi maydonida ustunlar/satrlar hajmini belgilashimiz mumkin. Bizda uchta mumkin bo'lgan variant mavjud:
Absolute: Pikseldagi satrlar yoki ustunlar uchun mutlaq o'lchamni o'rnatadi
Percent: Nisbiy oʻlchamni foiz sifatida oʻrnatadi. Agar shakl o'lchami o'zgarganda uning satrlari va ustunlari, shuningdek jadval kataklaridagi boshqaruv elementlari avtomatik ravishda masshtablanishi uchun suyuq shakl dizaynini yaratishimiz kerak bo'lsa, biz ushbu parametrdan foydalanishimiz kerak.
|
| |
İnternet şəbəkəsinə qoşulma üsulları, modemlər haqqında

|
İnternet şəbəkəsinə qoşulma üsulları, modemlər haqqında
|
bet | 12/32 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #113034 | Turi | Dərs |
Bog'liq Kitabİnternet şəbəkəsinə qoşulma üsulları, modemlər haqqında
Kompyuter şəbəkələri arasında əlaqələr: telefon xətləri, elektrik kabelləri, optik lifli kabel və radio əlaqə vasitəsilə yerinə yetirilir. Əlaqə xəttinin əsas göstəricisi informasiyanın maksimal ötürülməsi surətidir Əsasən ucuz qiymətə başa gəldiyi üçün telefon xətlərindən istifadə edilir.
Qovşaq kompyuterlərarası əlaqə üçün telefon xətlərindən və ya radioəlaqədən istifadə edilir. Şəbəkənin əlaqələndirdiyi kompyuterlər bir-birindən uzaq olmadıqda onları kabellərlə birləşdirmək olar .Son illər İnternet şəbəkəsində sputnik radioəlaqədən istifadə olunur.
Əsasən abonentlər şəbəkəyə öz provayderlərini telefon xətti ilə əlaqələndirməklə qoşulurlar. İnformasiyaları əlaqə kanalı ilə ötürmək üçün onu əlaqə xəttində ötürülən siqnallar formasına çevirmək lazım gəlir. Bunu yerinə yetirmək üçün kompyuterə xüsusi qurğu – şəbəkə adapteri qoşulur. Kabeli və ya optiklifli adapterlərdən istifadə olunur. Adapter ana platanın üzərində yerləşdirilir və kabellər vasitəsilə digər kompyuterin adapteri ilə əlaqələndirilir.Telefon xətləri ilə əlaqələnən qlobal şəbəkələrdə modemdən istifadə olunur.
Modem nədir? Modem telefon xətti vasitəsi ilə lokal kompyuter şəbəkəsini və ya ayrıca kompyuterləri qlobal şəbəkəyə qoşan qurğudur. Modem sözü “modulyator/demodulyator” söz birləşməsinin qısa forması kimi yaranmışdır və rəqəmsal informasiyanı analoq siqnalların köməyi ilə, onların bir neçə (tezlik, ampilitud. faza) xarakteristikalarını dəyişməklə ötürən müxtəlif qurğular üçün istifadə olunur. Kompyuter telefon xətti vasitəsi ilə informasiya mübadiləsinə girmək istəyirsə, bu zaman informasiyanı telefon xəttindən qəbul edib rəqəmsal formaya salan qurğuya ehtiyac duyulur. Kompyuterlərlə telefon xətti arasında birbaşa əlaqə yaratmaq mümkün deyil. Çünki, kompyuter yalnız rəqəmsal informasiya ilə işləyir, telefon xətti isə analoq impulslar ötürə bilir. Bu qurğular Modem adlanır.
Modemlər ayrı-ayrı şəbəkələri birləşdirmək və əksər hallarda evlərdən internetə qoşulmaq məqsədi ilə istifadə edilir. Modemin çıxışında informasiya modulyasiya olunur, girişində isə demodulyasiyaya uğrayır.
Modemin vəzifəsi-kompyuterdən gələn rəqəmsal siqnalları telefon xəttinin istifadə edə biləcəyi aralıqda olan analoq siqnallara çevirməkdir.
Modem kompyuterləri telefon xətti vasitəsi ilə informasiya mübadiləsində olmağa imkan verən qurğudur. Modemin əsas xarakteristikası verilənləri ötürmə sürətidir. Modem vasitəsilə verilənlərin ötrülməsi protokollar dəsti vasitəsilə həyata keçirilir. Modemlərdəki protokollar 3 əsas yerə bölünür:
Verilənləri ötürən və modulyasiya edən protokollar
Səhvləri düzəldən protokollar
Ötürülən verilənləri sıxan protokollar
Konstruksiyasına görə modemlər 2 yerə bölünür; daxili və xarici.
|
| |
АННОТАЦИЯ - Issiqlik energetikasi

4
SO‟Z BOSHI
«Ta„lim to‟g‟risida» va «Kadrlar tayyorlashning milliy dasturi» mustaqil
Respublikamiz
yoshlarining
ongli,
malakali,
zukko-ziyoli
bo‟lishlari,
jamiyatimizning intensiv rivojlanishi, taraqqiyoti, kelajagi yo‟lidagi muhim
qarorlaridan biri bo‟lib, u biz pedagog–olimlar, muhandislar, umuman har bir soxa
xodimi oldiga juda muhim vazifalar qo‟ydi.
Bu ishlarni ro‟yobga chiqarish ancha bilim, tajriba, sabr – toqat va ilmiy nuqtai
nazaridan qarab, g‟ayrat shijoat bilan ishlashimizni taqozo etadi, xususan
talabalarimiz bilim olishlari uchun juda ko‟plab darslik va qo‟llanmalar, ko‟rsatmalar
yozilishi va undan talabalar maksimal foydalanishlari lozimdir.
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik boshqarish va nazorat qilish texnika
taraqqiyotining asosiy yo‟nalishlaridan biri bo‟lib, u ishlab chiqarish samaradorligini
mutassil oshirish, mahsulotning sifatini yuqori darajaga ko‟tarish, mexnat
sharoitlarini yaxshilash, ishlab chiqarish havfsizlik texnikasini ta„minlash va atrof-
muhitni muhofaza qilish uchun xizmat qiladigan asosiy omillardan biri hisoblanadi.
Yozilgan ushbu ma„ruza matni «Issiqlik texnika o‟lchovlari va avtomatik
boshqarish nazariyasi» fanini uzlashtirishga oid bo‟lib, issiqlik energetik jarayonlarda
o‟lchashlar o‟tkazish, o‟lchash nazariyasining umumiy qoidalari, o‟lchov asboblarini
to‟g‟ri ishlashini ta„minlash maqsadida qiyosiy taqqoslash issiqlik texnik
o‟lchovlarini avtomatik nazorat qilish va boshqarishga oid ishlar bo‟lib, ularni amalga
oshirish natijasida talabalar olgan bilimlarini issiqlik texnik jarayonlarda qo‟llash
uchun ko‟nikmalar hosil qilish imkoniga ega bo‟ladilar degan umiddamiz.
Asboblarning davlat sistemasi (ADS)

11
2.1. O‟lchash hatoliklari va o‟lchov asboblari haqida umumiy tushunchalar.
2.2. O‟lchash hatoliklari va ularni baholash.
2.3.O‟lchov vositalarining statik va dinamik tavsiflari.
2.4.O‟lchov asboblarining ishonchliligi.
Tayanch iboralar: O‟lchash hatoligi, absolyut hatolik, muntazam hatolik,
instrumental hatolik, variatsiya koeffitsenti, asbobning sezgirligi, sezgirlik chegarasi,
shkala bo‟linmasining qiymati, ishonchlilik, buzilish chastotasi.
– ma„ruza. Radiotulqinli, radioizotopli, termokonduktomerli

15 – ma„ruza. Radiotulqinli, radioizotopli, termokonduktomerli,
ultratovushli, sochiluvchan moddalarning satxini o‟lchash.……………100
15.1. Radiotulqinli sath o‟lchagichlar ………………………………………100
15.2.Termokonduktomerli sath o‟lchagichlar……………………………… 101
15.3.Ultratovushli sath o‟lchagichlar……………………………………… 101
15.4.Sochiluvchan moddalarning sathini o‟lchash………………………… 102
16 – ma„ruza. Gazlarning tarkibini analiz qilish asboblari …………… 103
16.1. Gaz tahlillagichlari to‟g‟risida umumiy ma„lumotlar………………… 103
16.2. Termokimyoviy va elektrokimyoviy gaztahlillagich asboblar……… 105
16.4. Termokonduktomerik gaz tahlillagich asboblar……………………… 106
Ba„zi atamalar izoxli lug‟ati………………………………………………109
Adabiyotlar……………………… …………………………………… 110
http://fayllar.org