nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 83/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNazorat savollari
"Toshbaqalar" saralash algoritmlarini sanab bering?
Murakkabligi o‘rtacha va eng yomon hol uchun O(n2) va eng yaxshi uchun O(n) bo‘lgan saralash algoritmini ayting?
Shell caralash algoritmini tasniflab bering?
multiset konteynyerdan qaysi saralash algoritmida foydalanish mumkin?
Qo‘shish orqali saralashga o‘xshash kabi saralaydigan algoritmlarni sanab bering?
Tanlash orqali saralash g‘oyasini rivojlantirilgan varianti bu qaysi algoritm?
Massivni ikkiga bo‘lasiz, qismlarni rekursiv ravishda tartiblaysiz va keyin birlashtirish protsedurasini bajarasiz. Bu qaysi saralash algoritmi?
Bitli saralash algoritmlarning qanday variantlari bor?
Biton ketma-ketlik nimani anglatadi va qaysi saralash algoritmda ishlatiladi.
Saralash algoritmlarini nima uchun taqqoslanadi?
Tasodifiy sonlar bilan to‘ldirilgan massivni saralash tasodifiy sonlar chegarasiga bog‘liqmi?
Tasodifiy sonlarning eng kattasi 10000 bo‘lganda o‘zini eng yomon tutudigan saralash algoritmini ayting?
Massiv elementlari soni 100000 bo‘lganda o‘zini yomon tutudigan saralash algoritmlarini ayting?
Katta sonlar bilan ishlash bilan ishlash nima uchun kerak?
Nima uchun sonlarga diapozon tushunchasi kiritilgan?
Sonlar ustida arifmeik amallarni bajargada xato natija nima uchun chiqishini tushuntirib bering?
int64 tipining diapozonini ayting?
Katta sonlar chegarasini tekshirish mumkinmi?
20 xona aniqlikda ishlovchi tipni qanday tip?
Katta sonlar bilan ishlaganda xatoliklar qachon chiqib keladi yoki necha xonadan keyin. Nima uchun va misol keltiring?
Katta sonlarni mos tiplardan foydalanmasdan ham arifmetik amallarni bajarish mumkinmi, qanday va nima uchun?
Katta sonlarni massivga olib, qo‘shish amalini bajarish g‘oyasini ayting?
Katta sonlarni massivga olib, ayirish amalini bajarishdagi dastlabki asosiy g‘oya nimadan iborat?
Katta sonlarni massiv ostilarga oli bajarish mumkinmi?
Katta sonlar uchun turli operatorlarni aniqlash mumkinmi va qanday?
OpenSSL qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Libgcrypt kutubxonasi qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
GMP qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Boost.Multiprecision kutubxonasi nimasi bilan ustun?
C++ standartlashtirish bo‘yicha Milliy ishchi guruhdan rus ishlab chiquvchilari standart kutubxonaga mustaqil ravishda qanday tiplarini kiritish taklifi bilan chiqqan?
using int_mb = wide_int<1024*1024>; dastur fragmentini tushuntirib bering?
BigInt kutubxonasi haqida nimani bilasiz va undagi stoi funksiyasining vazifasini tushuntirib bering.
|
| |
Bitli saralash(Radix sort)

|
Bitli saralash(Radix sort)
|
bet | 75/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaBitli saralash(Radix sort). Shuningdek, raqamli saralash sifatida tanilgan algoritmdir. Bu saralashning ikki versiyasi mavjud bo‘lib, ular, qandaydir sonlar sistemasida (masalan, binar – ikkilik) sonni ifodalashdan foydalanish fikridan boshqa umumiylikka ega emas.
Birinchi usuli. LSD (least significant digit, kichik muhim son). Har bir sonni binar shaklda ifodalaylik. Algoritmning har bir qadamida sonlarni shunday tartiblaymizki, ular k doimiy bo‘lgan birinchi k * i bitlar bo‘yicha tartiblansin. Bu taʻrifdan shunday xulosa kelib chiqadiki, har bir qadamda elementlarni yangi k bitlar bo‘yicha uzluksiz tartiblash kifoyadir. Shu maqsadda, sanash orqali saralash ideldir (agar muvaffaqiyatlisini doimiy tanlasangiz 2k xotira va vaqt ko‘p kerak emas). Murakkabligi O(n), agar sonlar fiksirlangan kattalikda deb faraz qilsak va aks holda ikki sonni taqqoslash vaqt birligi bo‘yicha bajariladi deb hisoblash mumkin bo‘lmaydi. Amalga oshirish juda oddiy.
8.13-dastur. Saralashni amalga oshirish.
int digit(int n, int k, int N, int M) { return (n >> (N * k) & (M - 1));
}
void _radixsort(int* l, int* r, int N) { int k = (32 + N - 1) / N;
int M = 1 << N; int sz = r - l;
int* b = new int[sz]; int* c = new int[M];
for (int i = 0; i < k; i++) {
for (int j = 0; j < M; j++) c[j] = 0;
for (int* j = l; j < r; j++) c[digit(*j, i, N, M)]++;
for (int j = 1; j < M; j++) c[j] += c[j - 1];
for (int* j = r - 1; j >= l; j--)
b[--c[digit(*j, i, N, M)]] = *j; int cur = 0;
for (int* j = l; j < r; j++)
*j = b[cur++];
}
delete b; delete c;
}
void radixsort(int* l, int* r) {
_radixsort(l, r, 8);
}
|
Ikkinchi usuli. MSD (most significant digit, eng muhim raqam). Aslida qandaydir blokni saralash algoritmiga o‘xshaydi. Shu blokda teng k bitli sonlar bo‘ladi. Murakkabligi LSD versiyasidagidek. Amalga oshirish blok saralash juda o‘xshaydi, lekin oddiy. Bu LSD versiyasini amalga oshirishdagi belgilangan raqamli vazifasidan foydalanadi.
|
| |
Large Integer sinfining qo‘llanilishi

|
Large Integer sinfining qo‘llanilishi
|
bet | 80/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaLarge Integer sinfining qo‘llanilishi. Ko‘p sonli hisoblashlar standart maʻlumot turlarining cheklanishidan tashqariga chiqish, cheksiz katta sonlar bilan ishlash, hajmi faqat mashinaning hisoblash kuchi bilan cheklanadi. Bunga qanday erishish mumkin? Eng mantiqiy yo‘li massiv yozish va standart tip raqamlar izchil massiv uchun maxsus tarzda aylantirish.
Misol uchun, 123456789123456789 raqamini qanday saqlashingiz mumkin, u int tipiga mos kelmaydi. Uni qo‘yish uchun, int tipidagi massiv olish mumkin, arr[0] = 123456, arr[1] = 789123, arr[2] = 456789, bunday yozishni maxsus usullari deb bo‘ladi. Shuningdek, to‘g‘ri kiritilsa, qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish amallarini yozish mumkin.
Endi maxsus Bignumber sinfini amalga oshirishni boshlaymiz va qo‘shish, ayirish uchun. Bu sinf bilanishlashda izohlar bilan dastur fragmentini to‘liq keltirilgan. Dastur fragmentiga qarab izohlarni o‘qishingiz mumkin.
Katta sonni initsializasiya qilish. Quyidagicha kiritish ishlari sifatida Bignumber(string str) sinf konstruktori mavjud. Satrning oxiridan boshlab joriy uzunlikdagi substringlar tanlanadi, raqamlarga aylantiriladi va qismlar vektoriga beriladi. Satrda manfiy ishora bor-yo‘qligiga qarab sinfning boshqa xususiy sohasi initsializatsiya qilinadi. Baʻzan normallashtirishda ziddiyatlar bo‘lmasligi uchun sinfning barcha obʻyektlari uchun bir xil bo‘lgan statik doimiy maydon ishlatiladi.
Katta sonlarni qo‘shish. + operatorini qayta yuklaymiz, bu esa o‘z navbatida ikkita katta sonni qo‘shadigan _plus() usulini chaqiradi. Bundan tashqari, har ikki raqamlar qismlarini, massiv bir xil hajmli qilish kerak. Bundan keyin esa natijani _normalization() funksiyasi bilan normallashtiring.
Katta sonlarni ayirish. Chiqarish qo‘shish uchun xuddi shunday ishlaydi, — operatori qayta yuklanadi va _minus () usulidan foydalaniladi.
Katta son oqimga chiqarish. Chiqish << operatorini qayta yuklashdan kelib chiqadi, lekin chiqishning o‘zidan oldin sonni _normalization() funksiyasi normallashtirishi kerak. U barcha nol bo‘laklarni, bo‘laklardagi manfiy sonlarni tozalab, sonni oqimga berishi kerak.
|
| |
Buyruqlar va uskunalar paneli

|
Buyruqlar va uskunalar paneli
|
bet | 93/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaBuyruqlar va uskunalar paneli. Menyular va uskunalar paneli foydalanuvchilar vspackage buyruqlarga kirish uchun bir yo‘ldir. Buyruqlar- xujjatni chop etish, ko‘rinishni yangilash yoki yangi fayl yaratish kabi vazifalarni bajaruvchi funksiyalardir. Menyular va uskunalar paneli foydalanuvchilarga buyruqlarni taqdim etishning qulay grafik usullari ega. Odatda, tegishli buyruqlar bir xil Menyuda yoki bir xil uskunalar panelida guruhlanadi.
Menyular odatda integrallashgan muhiti (IDE) yoki uskunalar oynasining yuqori qismida ketma-ket guruhlangan bitta so‘zli satrlar sifatida ko‘rsatiladi.
Sichqonchaning o‘ng tugmasini bosganda menyuni ham ko‘rsatish mumkin — bu holda ular kontekst menyular deb ataladi. Bosgandan so‘ng menyu ochiladi va bir yoki bir necha buyruqlarni ko‘rsatadi. Biror buyruq bosilgandan so‘ng vazifalar bajarilishi yoki qo‘shimcha buyruqlar bilan submenus ochilishi mumkin. Baʻzi ommabop menyu nomlari fayl, ko‘rish, va oyna, [Object window] bor.
Uskunalar paneli - Toolbars odatda tugmalari va boshqa elementlardan iborat satrlarda joylashgan, masalan, ro‘yxatlar jamlanmasi va menyu controllers kabi. Uskunalar paneli boshqaruvining buyruq bilan bog‘liq barcha elementlarini taʻminlaydi. Uskunalar paneli tugmasini bosish, uga bog‘liq buyruq faollashtiradi. Uskunalar paneli tugmalari odatda chop etish buyrug‘i uchun printer kabi asosiy buyruqlarni taklif qiluvchi belgilarni o‘z ichiga oladi. Ochiladigan ro‘yxatda ro‘yxatdagi har bir element boshqa buyruq bilan bog‘liq. Menyu tekshiruvi - bu gibriddir, unda nazoratning bir qismi uskunalar paneli tugmasi va ikkinchisi bosilganda qo‘shimcha buyruqlarni ko‘rsatadi.
Bir buyruq yaratishda, buning uchun bir hodisa yaratish kerak. Agar faollashtirilgan bo‘lsa, buyruq aniq yoki yoqilgan bo‘lsa hodisa bajarilishini bildiradi, uning matnini o‘zgartirish imkonini beradi va buyruqqa tegishli javob taʻminlaydi (yo‘naltiriladi). Ko‘p hollarda, IDE IOleCommandTarget interfeysi yordamida buyruqlar jarayonlari bajariladi. Visual Studio yo‘nalishidagi buyruqlar foydalanuvchi tanlovga asoslangan buyruqning ildiz kontekstidan boshlab va global tanlov asosida tashqi kontekstgacha ierarxiya sifatida ko‘rsatiladi. Asosiy menyuga qo‘shilgan buyruqlar ssenariylarda foydalanish uchun qulay.
Yangi menyular va uskunalar majmuasi aniqlash uchun, Visual Studio buyruq jadvalda (.vst) fayl orqali ularni tasvirlash kerak. Visual Studio paketi Shablon uchun bu faylni yaratadi, shuningdek kerakli elementlar shabolonda tanlangan har qanday buyruqlarni, uskunalar majmuasi va muharrirlarini qo‘llab- quvvatlashga kerak.
|
| |
Sanash orqali saralash (Counting sort)

|
Sanash orqali saralash (Counting sort)
|
bet | 74/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaSanash orqali saralash (Counting sort). r - l hajmli massiv yarating, massivning l - minimal va r maksimal elementi hisoblanadi. Shundan so‘ng, massiv orqali borib va har bir element sonini hisoblang. Endi qiymatlar massividan o‘tib, har bir sonni nechta marta bo‘lganini yozishingiz mumkin. murakkabligi O(n
+ r — l) bo‘ladi. Bu algoritm barqaror qilish uchun o‘zgartirishingiz mumkin: buning uchun, keyingi soni joyini aniqlash kerak bo‘lib va chapdan o‘ngga orginal massiv orqali borish, to‘g‘ri joyda elementi qo‘yib va o‘rnini birga oshirish lozim. Bu saralash sinovdan o‘tkazilmagan, testlar yetarli darajada katta raqamlar uchun mavjud, chunki yangi massiv yaratish ancha xotira talab qiladi. Biroq, bu algoritm masalaga qarab foydali bo‘ldi.
Blok orqali saralash (Bucket sort). Bu algoritm savat va cho‘ntak saralash sifatida tanilgan algoritmdir. Massivning l minimal va r maksimal elementi bo‘lsin. Elementlarni bloklarga ajratamiz, birinchi blokda l dan l + k gacha, ikkinchisiga l + k dan l + 2k gacha va hokazo elementlarni o‘z ichiga oladi, bu yerda k = (r – l) /n, n bloklar soni. Umuman olganda, agar bloklar soni ikkiga teng bo‘lsa, bu algoritm tezkor saralashga aylanadi. Ushbu algoritmning murakkabligi aniq emas, maʻlumotlariga murojaat vaqt va bloklar soniga bog‘liq. Muvaffaqiyatli maʻlumotlar bo‘yicha ish vaqti chiziqli ekanligi aytib o‘tiladi. Ushbu algoritmni amalga oshirish eng qiyin vazifalardan biri ekanligini isbotlangan. Buni shunchaki yangi massivlar yaratish, ularni rekursiv saralash va ularni bir-biriga birlashtirish orqali amalga oshirishingiz mumkin. Biroq, bu yondashuv juda sekin va men qoniqmadim. Samarali amalga oshirishda bir necha g‘oyalardan foydalaniladi:
yangi massivlar yaratmaymiz. Buning uchun sanao‘ orqali saralash texnikasidan foydalanamiz: har bir blokdagi elementlar sonini, prefiks summalarini va shu tariqa har bir elementning massivdagi o‘rnini sanaymiz.
Bo‘sh bloklardan boshlamaymiz. Bo‘sh bo‘lmagan bloklarning indekslarini alohida massivda kiritish va ulardan boshlash orqali saralash.
Massiv tartiblanganligini tekshiramiz. Agar hali ham minimal va maksimal topish uchun bir o‘tish qilish kerak, chunki, bu ishlayotgan vaqt yomonlashmaydi, lekin elementlar orginal massiv bir xil tartibda yangi bloklari joylashtirilgan, chunki u qisman tartiblashtirilgan maʻlumotlarni saralashni tezlashtirish uchun algoritmni beradi.
Algoritm juda noqulay bo‘lgani uchun, u juda kam sonli elementlar bilan juda samarasiz. Joylashtirishga o‘tish tartibida ishni taxminan 10 martagacha tezlashtiradi.
Bu faqat qancha bloklar tanlashni tushunishga qolmoqda. Randomize testlarda quyidagi ballarni olishga muvaffaq bo‘lgan: 1500 elementlari uchun 107 bloklari va 3000 uchun 108 ta. Murakkablik formulasini topa olmadik, ish vaqti bir necha marta yomonlashadi.
|
| |
Bitonik saralash (Bitonic sort)

|
Bitonik saralash (Bitonic sort)
|
bet | 76/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaBitonik saralash (Bitonic sort). Massiv elementlarini paralel saralash algoritmi bo‘lib, tarmoqlarda foydalaniladi. Bu algoritmning g‘oyasi shundan iboratki, massiv Biton ketma – ketlikka-avval ortib, keyin kamayib boradigan ketma-ketlikka aylanadi. Buni quyidagicha samarali tartiblashtirish mumkin: massivni ikki qismga ajratiladi, ikkita massiv yaratiladi, barcha elementlarni ikki qismdan har bir tegishli elementlar birinchi massivga minimal va ikkinchisiga maksimal teng qo‘shiladi. Ikkita Biton ketma-ketlik olinishi, ularning har birini bir xil usulda rekursiv ravishda tartiblash mumkin, so‘ngra ikkita massivni birlashtirish mumkin (birinchisining har qaysi elementi ikkinchisining har qaysi elementidan kam yoki teng bo‘lganligi uchun). Massivini Biton ketma-ketlikka aylantirish uchun quyidagilarni bajarish lozim: agar massiv ikki elementdan iborat bo‘lsa, uni shunchaki bajarish mumkin, aks holda massivni ikkiga ajratib, algoritmni bo‘lak massivlardan rekursiv chaqiriladi, keyin birinchi qismini tartib bilan, ikkinchisini teskari tartibda saralab, bir-biriga birlashtiriladi. Shubhasiz, natijada bitonal ketma-ketlikni olanadi. Murakkabligi O(nlog2n), chunki Biton ketma-ketligini qurishda O(nlogn) uchun ishlaydigan tartiblashlardan foydalandik va darajalarning umumiy soni logn edi. Bundan tashqari, massiv hajmi ikkining darajasiga karrali bo‘lishi kerak, shuningdek, elementlar bilan to‘ldirish kerak bo‘lishi mumkin.
8.15-dastur. Saralashni amalga oshirish.
void bitseqsort(int* l, int* r, bool inv) { if (r - l <= 1) return;
int *m = l + (r - l) / 2;
for (int *i = l, *j = m; i < m && j < r; i++, j++) { if (inv ^ (*i > *j)) swap(*i, *j);
}
bitseqsort(l, m, inv); bitseqsort(m, r, inv);
}
void makebitonic(int* l, int* r) { if (r - l <= 1) return;
int *m = l + (r - l) / 2; makebitonic(l, m); bitseqsort(l, m, 0); makebitonic(m, r); bitseqsort(m, r, 1);
}
void bitonicsort(int* l, int* r) {
|
int n = 1;
int inf = *max(l, r) + 1; while (n < r - l) n *= 2; int* a = new int[n];
int cur = 0;
for (int *i = l; i < r; i++) a[cur++] = *i;
while (cur < n) a[cur++] = inf; makebitonic(a, a + n); bitseqsort(a, a + n, 0);
cur = 0;
for (int *i = l; i < r; i++)
*i = a[cur++]; delete a;
}
|
|
| |
Vizual Studio 97 (5.0) - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 87/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaVizual Studio 97 (5.0). Visual Studio yangi (beshinchi) versiyasi, shuningdek, Visual Studio sifatida tanilgan 97 va kodlangan. Uning yangi xususiyatlari va vositalari Visual Studio Interdev-ASP (Active Server Pages) texnologiyasi asosida interaktiv veb - saytlarni ishlab chiqish vositasi - va Visual Java++ - "Microsoft"dan Java dasturlash muhiti bo‘lgan.
ASP texnologiyasi - Microsoft kompaniyasining web dasturlash sohasidagi ajoyib rivojlanishi, 1994-1995-yillarda paydo bo‘lgan. Faol veb-sahifalarni ishlab chiqish uchun mo‘ljallangan-veb-so‘rovlarga javob sifatida mijoz brauzerlari uchun HTML-sahifalarni yaratish uchun shablonlarga ega bo‘lgan. Bu hali ko‘p saytlarda ishlatiladi. Texnologiya keyinchalik uning asosida ishlab chiqilgan ASP.NET, xususiyatlariga keng imkoniyat ochib bergan.
Visual Java++ vositasiga kelsak, umuman boshqa turdagi hodisalar u bilan bog‘liq - baʻzida, afsuski, o‘z dunyosida shunga o‘xshash narsalar sodir bo‘ladi, bu esa kompaniyalar juda raqobatbardosh bo‘lishi muqarrar bo‘lgan. Microsoft Sunning yangi Java texnologiyasi bilan tanishib chiqqan va Sun bilan raqobatda unga javob sifatida Java tilining o‘z kengaytmasini ishlab chiqdi va uni Visual Java++deb nomlangan yangi muhitda amalga oshirdi. Biroq, afsuski, bu harakatlar to‘liq Sun tomonidan joriy rasmiy Java amalga oshirish tartibi bilan mos kelmadi. Shu kungacha (Oracle hozir Java texnologiya egasi bo‘lsa-da, bu tartib aslida o‘zgarmagan), Java nomi rasman ro‘yxatdan o‘tgan savdo belgisidir. Shuning uchun, yangi Java amalga oshirish uchun, Java texnologiyasi egalik kompaniya litsenziya sotib, va amalga oshirish idoraviy Java standartlarga javob tekshirish uchun Java moslashuv Kit (JCK) deb nomlangan yangi Java amalga oshirish uchun til, kutubxonalar va vertual mashina amalga oshirish uchun testlar maxsus majmuini o‘tishi kerak bo‘lgan. Faqat bu testlarning hammasi to‘liq 100% o‘tsa, yangi amalga oshirish "Java"deb nomlanish huquqini oladi. Afsuski, Microsoft tomonidan Visual Java++ ni amalga oshirish uchun Visual Java++ tizimida amalga oshirilgan til kengaytmalari tufayli JCK testlaridan o‘tmadi. Bu ish, afsuski, ikkala kompaniya uchun ham, Sun va Microsoft o‘rtasidagi uzoq muddatli huquqiy jangda, Sun tomonidan qo‘lga kiritilgan, natijada Microsoft mahsuloti Vj++ deb nomlangan (Java nomini ochiq-oydin eslatib o‘tmasdan). Bunday hodisalar muqarrar bo‘lsa-da, juda yoqimsiz, chunki har ikki tomon ham, baʻzan bir necha yillar davomida mashhur texnik mutaxassislar, bularning hammasiga ko‘p vaqt, kuch va sog‘liq sarflashadi. Biroq, keyinchalik, 2004 yilda, Sun va Microsoft 10 yil muddatga intellektual mulk bo‘yicha misli ko‘rilmagan shartnoma tuzish, bir shartnoma kelgan.
Shunday qilib, Visual Studio 5.0 Visual C++, Visual Basic va VJ++ da integrallashgan dasturlash muhiti bo‘lib, u ASP texnologiyasi yordamida interaktiv Web saytlarni ishlab chiqish uchun Visual Studio Interdev vositasini ham o‘z ichiga oladi.
|
| |
Yakuniy bosqich - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 88/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
| 3.
Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
|
3.1. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
3.2. Insert texnikasi asosida mazkur o‘quv materialini o‘rganib kelish vazifasini beradi: (7-8 ilovalar).
|
Savollar beradilar.
Vazifani yozib oladilar.
|
1-ilova
Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
Reja:
-
Oiladagi ma’naviy muhitni shakllantirishda va takomillashtirishda ota-onaning roli.
-
Milliy urf-odatlarimiz, qadriyatlarimizda va islom dinida ota-onalar mas’uliyatiga qo‘yilayotgan talablar.
-
Ota-onalar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar va ularning farzand tarbiyasiga ta’siri.baland tutish, milliy ma’naviy qadriyatlarimizdan biri sifatida.
| |
Muhitda menyular va uskunalar paneli

|
Muhitda menyular va uskunalar paneli
|
bet | 92/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaMuhitda menyular va uskunalar paneli. MS Visual Studio muhitining oynasi boshqa dasturlarning menyulari kabi joylashgan bo‘lib, 13 tadan iborat. Uskunalar paleni dasturchining xoxishi bilan almashib turishi mumkin. Shuning uchun faqat menyularning vazifasi va buyruqlari to‘xtalamiz. Odatda menyuga sichqoncha bilan murojaat qilinadi. Agar sichqoncha ishlamay qolsa, [Alt] tugmasini bosganda, menyu nomlariga tagiga chiqilgan harf paydo bo‘ladi. [Alt] tugmasini shu harf bilan bossangiz menyuga murojaat qilasiz.
[FILE] – muhitda loyiha ustida global hodisalarni bajarish uchun mo‘ljallangan asosiy menyulardan hisoblanadi. Unda quyidagi asosiy buyruqlar bor: yangi loyiha yaratish, loyihani ochish, loyiha biror bir yangi loyiha qo‘shish, faylni yopish, loyihani yopish, loyiha faylini va loyihani to‘liq saqlash, boshqa loyihalarni improt qilish, oldin ishlatilgan loyiha fayllari, muhitdan chiqish.
[EDIT] - muhitda tahrirlash ishalarini bajarishga mo‘ljallangan.
[VIEW] – muhitni ko‘rnishi, uskunalarni joylashtirish, keraklisiga murojaat qilishga mo‘ljallangan.
[PROJECT] – loyiha uchun elementlarni qo‘shish, boshqarish, sozlamalarni tayyorlash uchun ishlatiladi.
[BUILD] – loyihani qurish, qayta qurish, tozalash, paramertlarini sozlash va boshqa ishlarga mo‘ljallangan.
[DEBUG] – loyihani tekshirish, qadamba- qadam tekshirish, ishlatish, ishlashini tekshirish kabi amallarni bajarish uchun mo‘ljallangan.
[TEAM] – serverlarga ulanish uchun mo‘ljallangan
[SQL] – maʻlumotlar bazasini boshqarishning lingvistik taʻminoti bilan ishlashga qaratilgan.
[FORMAT] – muhitda turli formatlash ishlarini bajarishga mo‘ljallangan buyruqlari bor.
[TOOLS] – muhitda turli sozlamalarni amalga oshirish uchun qaratilgan menyu.
[TEST] – loyiha testlar va hisobotlarni olish uchun buyruqlar majmuasi joylashgan menyu.
[ANALYZE] – loiyhaning elementlarining o‘zaro integrallashgan holatda ishlashini tahlil qilish buyruqlari
[WINDOW] – muhitda oynalarni joylashtirish, boshqarish buyruqlari
[HELP] – muhit bo‘yicha yordam, turli rasmiy yordam muhitlaarga chiqish imkoniyatlarini beradigan buyruqlar joylashgan.
|
| |
Timsort saralash (Timsort)

|
Timsort saralash (Timsort)
|
bet | 77/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaTimsort saralash (Timsort). Bu gibrid saralash hisoblanadi, qo‘shish orqali saralash va birlashtirish orqali saralash algoritmlaridan foydalanib yaratilgan. Massiv elementlarini bir necha kichik massivlarga ajratamiz va undagi elementlarni tartiblangan holda massiv ostiga kengaytiramiz. Tartiblangan massivlar ustida samarali ishlashidan foydalanib, massiv ostilarni joylashtirib tartiblash yo‘li bilan tartiblaymiz. Keyinchalik massiv ostilarni taxminan teng kattalikda olib, birilashtirish (merge) saralashdagi kabi birlashtiramiz (aks holda saralash vaqti kvadratga yaqinlashadi). Buning uchun massiv ostilarni invariant saqlab, stekka saqlash qulay — tepadan uzoqlashgan sari kattalashib boradi va uchinchi massiv ostining o‘lchami ularning kattaliklari yig‘indisidan katta yoki teng bo‘lgandagina yuqori qismida massiv ostilarni birlashtiradi. murakkabligi O(n) eng yaxshi holatda va O(nlogn) o‘rtacha va eng yomon holatda. Amalga oshirish arzimas va unga qatʻiy ishonch yo‘q, lekin u juda yaxshi saralash vaqti ko‘rsatdi.
8.16-dastur. Saralashni amalga oshirish.
void _timsort(int* l, int* r, int* temp) { int sz = r - l;
if (sz <= 64) {
insertionsort(l, r); return;
}
|
int minrun = sz, f = 0; while (minrun >= 64) {
f |= minrun & 1; minrun >>= 1;
}
minrun += f; int* cur = l;
stack
int*>> s; while (cur < r) {
int* c1 = cur;
while (c1 < r - 1 && *c1 <= *(c1 + 1)) c1++; int* c2 = cur;
while (c2 < r - 1 && *c2 >= *(c2 + 1)) c2++; if (c1 >= c2) {
c1 = max(c1, cur + minrun - 1); c1 = min(c1, r - 1); insertionsort(cur, c1 + 1);
s.push(make_pair(c1 - cur + 1, cur)); cur = c1 + 1;
}
else {
c2 = max(c2, cur + minrun - 1); c2 = min(c2, r - 1); reverse(cur, c2 + 1); insertionsort(cur, c2 + 1);
s.push(make_pair(c2 - cur + 1, cur)); cur = c2 + 1;
}
while (s.size() >= 3) {
pair x = s.top(); s.pop();
pair y = s.top(); s.pop();
pair z = s.top(); s.pop();
if (z.first >= x.first + y.first && y.first >= x.first) { s.push(z);
s.push(y);
s.push(x); break;
}
else if (z.first >= x.first + y.first) {
merge(y.second, x.second, x.second + x.first, temp);
|
s.push(z);
s.push(make_pair(x.first + y.first, y.second));
}
else {
merge(z.second, y.second, y.second + y.first, temp); s.push(make_pair( z.first + y.first, z.second )); s.push(x);
}
}
while (s.size() != 1) {
pair x = s.top(); s.pop();
pair y = s.top(); s.pop();
if (x.second < y.second) swap(x, y);
merge(y.second, x.second, x.second + x.first, temp); s.push(make_pair( y.first + x.first, y.second ));
}
}
}
void timsort(int* l, int* r) { int* temp = new int[r - l];
_timsort(l, r, temp); delete temp;
}
|
Yuqorida 16 ta saralash algoritmlarni hosil qilish va tayyo dasturiy fragmentlari keltirildi.
|
| |
Katta sonlarning qo‘shish

|
Katta sonlarning qo‘shish
|
bet | 79/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaKatta sonlarning qo‘shish. Arifmetikada ishlatiladigan arifmetik qo‘shish amalini ko‘rib chiqamiz. Ushbu oddiy arifmetik amal uchun algoritm hayratlanarli darajada oddiydir, dastur fragmentiga qarang:
// birinchi gʻoya if (size_a > size_b)
length = size_a + 1;
else
length = size_b + 1;
// ikkinchi gʻoya
for (int ix = 0; ix < length; ix++)
{
b[ix] += a[ix];
b[ix + 1] += (b[ix] / 10); b[ix] %= 10;
}
// uchinchi gʻoya
if (b[length - 1] == 0) length--;
|
Dastur fragmentida qo‘shadigan raqamlarni taxminan a va b massivlarida yoziladi. Raqamlar uzunligi size_a va size_b o‘zgaruvchilarda saqlanadi, lekin har qanday boshqa o‘zgaruvchilardan foydalanishingiz mumkin. Birinchi g‘oyada nima uchun bir if shart operatori bor, nima uchun u bu yerda? –degan savol tug‘ililadi. Bu fragment blokida yig‘indi natijasida olinadigan sonning maksimal uzunligini aniqlaymiz. Axir, qo‘shiladigan raqamlar turli uzunlikda, biri katta va ikkinchisi kichikroq va har bir raqamga mos kelishi uchun xotira ajratishimiz kerak.
Algoritm, matematika darslarida o‘rgatilgan usul bo‘yicha amalga oshiriladi: birinchi oxirida boshlab, eng kichik razriyaddan raqam kiritish, natijada summani ajratish va darhol keyingi raqamga qo‘shish va o‘nga bo‘linganda butun qismini olish. Natijasida sonining birinchi razryadi va keyingi razryad uchun qo‘shiladigan son bo‘ladi, albatta, bor bo‘lsa. Asosiy narsa soni b massivga saqlanadi va u oxirida chiqishi lozim. Bunda massivni razryadlarini tenglashtirish kerakligini unutmang. Yuqoridagi dastur fragmentiga o‘z g‘oyalarimizni qo‘shib dasturni keltiramiz:
8.19-dastur. Katta sonlarni qo‘shish.
// Created by MBBahodir #include "stdafx.h" #include #include using namespace std; int main(){
string a, b, a1, b1; cin >> a >> b;
int leng = 0;
// birinchi gʻoya
if (a.length() > b.length()) leng = a.length()+1;
else
leng = b.length()+1;
// dasturchining gʻoyasi int k = 0;
while(k < leng){
if( k < leng - a.length() ) a1 += '0';
if( k < leng - b.length() ) b1 += '0'; k++;
}
a1 += a; b1 += b;
// ikkinchi gʻoya
int temp = 0;
for (int ix = leng-1; ix >= 0 ; ix--)
{
int temp_a = a1[ix] - 48;
int temp_b = b1[ix] - 48; temp_b = temp_b + temp; temp = 0;
|
temp_b += temp_a;
temp += (temp_b / 10); temp_b %= 10;
a1[ix] = (char)temp_a + 48; b1[ix] = (char)temp_b + 48;
}
// uchinchi gʻoya
if(b1[0] == '0') {
b1.erase(0,1);
}
cout << b1 << endl; system("pause");
return 0;
}
|
|
| |
Katta sonlarning qo‘shish - Tiplarni dinamik tarzda aniqlash. Reja: Tiplarni dinamik tarzda aniqlash

|
Tiplarni dinamik tarzda aniqlash. Reja: Tiplarni dinamik tarzda aniqlash
|
bet | 90/143 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #268096 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda-fayllar.orgKatta sonlarning qo‘shish. Arifmetikada ishlatiladigan arifmetik qo‘shish amalini ko‘rib chiqamiz. Ushbu oddiy arifmetik amal uchun algoritm hayratlanarli darajada oddiydir, dastur fragmentiga qarang:
// birinchi gʻoya if (size_a > size_b)
length = size_a + 1;
else
length = size_b + 1;
// ikkinchi gʻoya
for (int ix = 0; ix < length; ix++)
{
b[ix] += a[ix];
b[ix + 1] += (b[ix] / 10); b[ix] %= 10;
}
// uchinchi gʻoya
if (b[length - 1] == 0) length--;
|
Dastur fragmentida qo‘shadigan raqamlarni taxminan a va b massivlarida yoziladi. Raqamlar uzunligi size_a va size_b o‘zgaruvchilarda saqlanadi, lekin har qanday boshqa o‘zgaruvchilardan foydalanishingiz mumkin. Birinchi g‘oyada nima uchun bir if shart operatori bor, nima uchun u bu yerda? –degan savol tug‘ililadi. Bu fragment blokida yig‘indi natijasida olinadigan sonning maksimal uzunligini aniqlaymiz. Axir, qo‘shiladigan raqamlar turli uzunlikda, biri katta va ikkinchisi kichikroq va har bir raqamga mos kelishi uchun xotira ajratishimiz kerak.
Algoritm, matematika darslarida o‘rgatilgan usul bo‘yicha amalga oshiriladi: birinchi oxirida boshlab, eng kichik razriyaddan raqam kiritish, natijada summani ajratish va darhol keyingi raqamga qo‘shish va o‘nga bo‘linganda butun qismini olish. Natijasida sonining birinchi razryadi va keyingi razryad uchun qo‘shiladigan son bo‘ladi, albatta, bor bo‘lsa. Asosiy narsa soni b massivga saqlanadi va u oxirida chiqishi lozim. Bunda massivni razryadlarini tenglashtirish kerakligini unutmang. Yuqoridagi dastur fragmentiga o‘z g‘oyalarimizni qo‘shib dasturni keltiramiz:
8.19-dastur. Katta sonlarni qo‘shish.
// Created by MBBahodir #include "stdafx.h" #include #include using namespace std; int main(){
string a, b, a1, b1; cin >> a >> b;
int leng = 0;
// birinchi gʻoya
if (a.length() > b.length()) leng = a.length()+1;
else
leng = b.length()+1;
// dasturchining gʻoyasi int k = 0;
while(k < leng){
if( k < leng - a.length() ) a1 += '0';
if( k < leng - b.length() ) b1 += '0'; k++;
}
a1 += a; b1 += b;
// ikkinchi gʻoya
int temp = 0;
for (int ix = leng-1; ix >= 0 ; ix--)
{
int temp_a = a1[ix] - 48;
int temp_b = b1[ix] - 48; temp_b = temp_b + temp; temp = 0;
|
temp_b += temp_a;
temp += (temp_b / 10); temp_b %= 10;
a1[ix] = (char)temp_a + 48; b1[ix] = (char)temp_b + 48;
}
// uchinchi gʻoya
if(b1[0] == '0') {
b1.erase(0,1);
}
cout << b1 << endl; system("pause");
return 0;
}
|
|
| |
Suyak singan paytda birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishning

|
Suyak singan paytda birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishning Pdf ko'rish
|
bet | 216/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov MSuyak singan paytda birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishning
asosiy qoidasi
shikastlangan kishining hayotini saqlab qolishga qara-
tilgan usul-amallarni birinchi navbatda bajarish:arteriyalardan qon ke-
tishini to‘xtatish;travinatik shokning oldini olish, keyin esa jarohatga
steril bog‘lam bog‘lash va qoTda bor vositalardan fovdalanib imrno-
bilizatsiya qilishdan iborat. Immobilizatsiyadan asosiy maqsad - sin
gan jovdagi suyaklarni qimirlamaydigan qilib qo‘yishdir. Bunda og‘riq
kamayadi,natijada travmatik shokning oldini olish oson bo'I ad i. Suyak
singanida o‘sha joy yaqinidagi ikkita bo‘g ‘imni (singan joyning yuqorisi
va pastidagi bo‘g ‘imni) maxsus shinalar yoki qo‘lda bor vositalar yor-
damida taxtakachiab qo‘yish yo‘li bilan singan joyning qimirlamay turishi
ta’minlanadi. Shu tariqa taxtakachiab qilingan immobilizatsiya
transport
immobilizatsivasi
deb ataladi. Immobilizatsiyadan ko‘zlangan maqsad —
singan joydagi suyaklarni o ‘midan siljitmaslik, qimirlamaydigan qilish-
dir. Bunday hoiatda og‘riqlar kamayadi, travmatik shokning oldi olinadi.
Transport shinalarmmg asosiy turlari:shotisimon va to‘rsimon qilib ish-
langan metall shinalar, faneradan ishlangan shinalar bo‘lishi mumkin.
Oyoqqa qo‘yish uchun moTjallangan maxsus transport shinasi (Deterixis
shinasi) esa yog‘ochdan ishlangan bo‘lib, tovonga taqalib turadigan fane
ra va burama tayoqchadan iborat. Immobilizatsiya qilish uchun fanera
bo‘iaklari,tayoqlar,yupqa taxtalar,har xil ro‘zg‘or buyumalari va sin
gan joyni qimirlamaydigan qilib qo‘yishga ishlatsa bo‘ladigan boshqa
narsalardan foydalanish mumkin.
Kalla suyaklari singan paytda
aksariyat hollarda bosh rniya ham
zararlarmdi. Shikastlangan odam hushsiz hoiatda bo‘lishi mumkin. Birin
chi tibbiy yordam ko‘rsatishda juda ehtiyot bo‘iish talab etiladi. Shikast
langan odamni ko‘zdan kechirib,tekshirib chiqilgandan keyin qomini past-
ga qilib zambilga votqiziladi, boshining tagiga(yuziga) o‘rtasi chuqurroq
tushirilgan yumshoq to‘shama (yostiqc’na) qo‘yib qo‘yiladi yoki paxta-
dokadan ishlangan chambarakdan foydalaniladi (28-rasm).
Shikastlangan ustki va pastki ja g ‘lar sopqonsimon bog‘lam bilan
mahkam bog‘lanadi, odamning tili tomog‘iga tiqilib,havo yo‘lini berkitib
qo‘ymasligi uchun boshini yon tomonga burib qo'yiiadi. Qo‘l va oyoq
suyaklarining sinishi boshqa suyaklaming sinishidan ko‘ra ko‘proq uch-
|
| |
modda (KTZM)lar bilan halokat jo yiga tutash hududning zaharlanishiga

|
modda (KTZM)lar bilan halokat jo yiga tutash hududning zaharlanishigaBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mmodda (KTZM)lar bilan halokat jo yiga tutash hududning zaharlanishiga
olib kelgan tem iry o i transportidagi halokat va falokatlar;
Portlashlarga, yon gin larga, transport vositalarining parchalanishiga,
tashilayotgan K TZM lam ing zararli xossalari nam oyon b o iis h ig a va
odamlar o iim i (jarohatlanishi, zaharlanishi)ga sabab b o ia d ig a n avtomobil
transportining halokati va avariyalari, shu jumladan yoi-transport
hodisalari;Odamlaming o iim ig a ,
shikastlanishiga va zaharlanishiga,
metropoliten
poyezdlari
parchalanishiga
olib
kelgan
metropoliten
bekatlaridagi va tunellaridagi halokatlar, avariyalar, yong'inlar;
Gaz, neft mahsulotlarining otilib chiqishiga, ochiq neft va gaz
favvoralarining yonib ketishiga sabab b o ia d ig a n magistral quvurlardagi
avariyalar.
2) kimyoviy xavfli obyektlardagi avariyalar:
tevarak-atrof, tabiiy muhitga ta’sir qiluvchi zaharli moddalar (avariya
holatida) odamlar, hayvonlar va o ‘sim liklam ing k o ‘plab shikastlanishiga
olib kelishi mumkin b o ig a n yoki olib kelgan taqdirda, y o i q o ‘yiladigan
chegaraviy konsentratsiyalardan ancha ortiq miqdorda sanitariya -
him oya hududidan chetga chiqishiga sabab b o ia d ig a n kim yoviy xavfli
obyektlardagi avariyalar, y o n g in va port! ashlar;
72
3) yong‘in-portlash xavfi mavjud bo‘lgan obyektlardagi ava-
riyalaritexnologik jarayonda portlaydigan, oson yonib ketadigan hamda
boshqa y o n g ‘in uchun xavfli moddalar va materiallar ishlatiladigan
yoki
saqlanadigan
obyektlardagi odam lam ing m exanik va termik
shikastlanisblariga, zaharlanishlariga v a oMimiga, asosiy ishlab chiqarish
|
| |
di. Ishlab chiqarishda yuz beradigan jarohatlanishning, zaharlanishlaming

|
di. Ishlab chiqarishda yuz beradigan jarohatlanishning, zaharlanishlamingBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mdi. Ishlab chiqarishda yuz beradigan jarohatlanishning, zaharlanishlaming
sodir b o ‘lishiga (yoki kasb kasalligining kelib chiqishiga) sanoat korxo
nalarida y o ‘l q o ‘yilgan tashkiliy va texnik xatolar natijasi deb qaraladi.
Shu sababli ishlab chiqarish korxonalarida yu z bergan har qanday baxtsiz
hodisalar har tom onlam a tekshiriladi va hisobga olinadi. Tekshirish va
hisobga olish natijalariga qarab, kelajakda jarohatlanish, kasb kasalligini
qaytarilmasligi uchun zarur bo'lgan chora-tadbirlar ko‘riladi.Tekshirish,
hisobga olish ishlarini kasaba uyushm a federatsiyasining nizom iga asosan
sex b osh lig‘i, texnika xavfsizligi muhandisi, jam oat inspektori va bosh
muhandis ishtirokida tuzilgan kom issiya olib boradi. 0 ‘zbekiston R es
publikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 6-iyundagi 286-sonli qarori
bilan tasdiqlangan «Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalam i va xodim
lar salom atligining boshqa x il zararlanishni tekshirish va hisobga olish»
to ‘g ‘risidagi N izom da 0 ‘zbekiston Respublikasi hududida mulkchilikning
barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar, tashkilotlarda, shuningdek,
mehnat shartnomasi b o ‘yicha ishlayotgan ayrim fuqarolar bilan mehnat
faoliyatiga b og‘liq holda yu z bergan hodisalam i hamda xodimlar salomat-
ligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olishning yagona
tartibi belgilangan. Ushbu N izom da ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa-
ni va xodim lar salom atligining boshqa xil zararlanishlarini tekshirish va
hisobga olish umumiy qoidalari va tartibi k o ‘rsatilgan. Bir kundan kam
boTgan ish kuni y o ‘qotilgan baxtsiz hodisalarda 3 kun davom ida tekshi
rilib, m axsus forma ( N - l) bo'yicha 4 nusxada akt tuziladi. Aktda baxts
hodisaga uchragan kishi haqidagi axborotdan tashqari aniqlangan b a x t
|
| |
hamda zararini kamaytirish sohasida davlat siyosatini ishlab chiqish va

|
hamda zararini kamaytirish sohasida davlat siyosatini ishlab chiqish vaBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mhamda zararini kamaytirish sohasida davlat siyosatini ishlab chiqish va
am alga oshirish, favqulodda vaziyatlam ing oldini olish hamda bunday
hollarda harakatlarni boshqarishning davlat tizim i (FV D T)ni tashkil etish
va uning faoliyatini ta’minlash, fuqaro m uhofazasiga rahbarlik qiiish,
vazirliklar, idoralar, mahalliy davlat organlari faoliyatini muvofiqlashtirib
borish, maqsadli dasturlarni ishlab chiqish va hokazolarga qaratilgan.
FFVning muvaffaqiyatli ish olib borishida mamlakatimizda yaratil-
gan kuchli huquqiy bazaning ahamiyati katta. Jumladan, favqulodda
vaziyatlar m asalasida 0 ‘zbekiston Respublikasining «A holi v a hududlami
tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qiiish
to‘g ‘risida»gi
(1999-y.),
«Fuqaro m uhofazasi
to ‘g ‘risida»gi
(2000-
y.), «Gidrotexnika inshootlarinirig xavfsizligi to ‘g ‘risida»gi (1999-y.).
67
«Radiatsiyaviy xavfsizlik to ‘g ‘risida»gi (2000-y.), «Terrorizmga qarshi
kurash to‘g ‘risida»gi (2000-y.), «Qutqaruv xizmati va qutqaruvchilar
to ‘g ‘risida»gi (2008-y.), «Y og‘in xavfsizligi to ‘g ‘risida»gi (2009-y.)
qonunlar, Respublika Prezidentining ikkita farmoni, Vazirlar Mahkamasining
30 dan ortiq qaror va farmoyishlarini aytish mumkin. Qabul qilingan
m e’yoriy hujjatlarda R ossiya, A Q SH , Germaniya, Fransiya, Ukraina,
Buyuk Britaniya, Shveysariya, Italiya va boshqa yetakchi davlatlaming
fuqaro m uhofazasi tizim ini shakllantirish borasidagi tajribalari inobatga
olingan. O ‘zbekiston fuqarolarini favqulodda vaziyatlardan m uhofaza
etishning qonun bilan belgilangan asosiy tamoyillari: insonparvarlik,
inson hayoti va so g ‘lig ‘ining ustivorligi, axborotning o ‘z vaqtida berilishi
|
| |
-yilda Qamchiq dovonida yuzaga kelgan qor k o ‘chishi, 2001 -yilda yuz

|
-yilda Qamchiq dovonida yuzaga kelgan qor k o ‘chishi, 2001 -yilda yuzBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M1999-yilda Qamchiq dovonida yuzaga kelgan qor k o ‘chishi, 2001 -yilda yuz
bergan Toshkent viloyati Qodiriya bekatidagi tem iryo‘1 halokati, 2003-yiida
Qirg‘isistondagi yer surilishi va boshqalarni m isol tariqasida keltirish
mumkin. Bu y o ‘nalishdagi ishlar saviyasini yanada oshirish maqsadida
respublikaning k o ‘pgina shaharlarida, jumladan, Toshkent, Samarqand,
Andijon, Jizzax, Chirchiq, Angren va boshqa joylarda maxsus «Qutqaruv
xizm ati» tizimlari tuzilgan va ularning zim m asiga har qanday ekstremal
vaziyatlarda aholining hayotiga, salom atligiga x a v f soluvchi holatlarda
yordam berish vazifasi yuklatilgan. Qutqaruv xizmati tizim larining o ‘z
telefon raqamlari mavjud (masalan, Toshkent shahrida 050; Samarqand
shahrida 911 va hokazo), ular tun-ukun o ‘z vazifalarini bajaradilar.
2 008-yil qabul qilingan «Qutqaruv xizm ati va qutqaruvchi maqomi
to ‘g ‘risida»gi Qonunning maqsadi - qutqaruv xizmatlari faoliyatini tashkil
etish sohasidagi munosabatlami tartibga solish, shuningdek, favqulodda
vaziytlarni bartaraf etishda ishtirok etuvchi qutqaruvchilar, ularning oilfa
a’zolari va 0 ‘zbekiston Respublikasi boshqa fuqarolarining huquqiy
va ijtim oiy muhofazasi masalalari, ulami shahodatlash v a ro‘yxatdan
o ‘tkazish hamda ijtimoiy him oy qiiish masalalari belgilangan.
Shunday qilib,
fuqarolar m uhofazasi
har qanday
favqulodda
vaziyatlarda
fuqarolam i,
m oddiy
resurslarni
m uhofaza
qiiish,
fuqarolam ing qanday xatti-harakat qilishi, ularga qanday chora-tadbirlar
bilan yordam berish, shikastlangan hududlarda qutqaruv va tiklov
ishlarini olib borish, ishlab chiqarish tarmoqlarining muttasil ishlashini
|
| |
hodisaning sabablari, bunday hodisalar takrorlanmasligi uchun qand

|
hodisaning sabablari, bunday hodisalar takrorlanmasligi uchun qandBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mhodisaning sabablari, bunday hodisalar takrorlanmasligi uchun qand.
chora-tadbirlar ko‘rilish kerakligi haqidagi m a’lumotlar beriladi. Ak.
bosh muhandis tasdiqlaydi. Aktning bir nusxasi sex b osh lig‘iga, ikkir.
nusxasi kasaba uyushmasi qo‘mitasiga, uchinchi nusxasi tarmoq kas£n
uyushmasi markaziy qo‘m itasiga - texnik nazoratchiga, to ‘rtinchi nusxa
si korxona mehnatni m uhofaza qilish b o ‘lim iga nazorat o ‘matish uchun
beriladi. B axtsiz hodisaning asoratlarining ketishing ham, keiib chiqishi
ni ham hisobga olib tuzilgan aktlami 45 yilgacha saqlash tavsiya etila-
di. Tekshirishdan s o ‘ng korxona ma’murivati y o ‘! q o ‘yilgan xatolam ing
64
qaytarilmasligini ta’minlashga qaratilgan buyruqni e ’lon qiladi, baxtsiz
hodisaning kelib chiqishida aybdor kishilarning javobgarligi aniqlanadi.
Agar baxtsiz hodisa ikki v a undan ortiq ishchilar bilan yoki o ‘lim bilan
tugagan b o is a , u holda m axsus kom issiya tomonidan tekshiriladi. K om is-
siya tarkibiga kasaba uyushmasi texnik nazoratchisi, yuqori tashkilotning
vakili, davlat nazorat organlari xodimlari va boshqalar kiradi. Tekshiruv
materiallari 15 kunda tayyor bo‘ 1 ishi kerak. Bunday baxtsiz hodisalar kor
xona kasaba uyushmasi qo‘mitasida, yuqori tashkilot kasaba uyushmasi
qo‘mitalarida batafsil k o ‘rib chiqiladi.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun zarur b o ig a n tayanch
so‘z va iboralar:
mehnat intizomi; kompensasiya; ustama haq; qo‘shimcha ta’til; mehnat
muhofazasi; baxtsiz hodisa; kasb kasalligi; o ‘qitishning kirish y o ‘riqnomasi;
o ‘qitishning ish joyidagi y o ‘riqnomasi; rejali o ‘qitish; o'qitishning kundalik
y o ‘riqnomasi;
intizomiy javobgarlik; m a’muriy javobgarlik;
|
| |
va ishonchliligi, favqulodda vaziyatlardan fuqarolami m uhofaza qilish

|
va ishonchliligi, favqulodda vaziyatlardan fuqarolami m uhofaza qilishBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mva ishonchliligi, favqulodda vaziyatlardan fuqarolami m uhofaza qilish
choralarining k o ‘rilishidir.
Respublika FV D T 0 ‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1998-
yil 11-dekabrdagi Farmoniga asosan B osh vazir tom onidan boshqariladi,
Hozirgi kunda FV D Tning respublika, mahalliy va obyekt bosqichidan
iborat 14 ta hududiy va 40 dan ortiq funksional quyi tizimdan iborat
boTgan favqulodda vaziyatlam ing oldini olish va ularda harakat qilish
davlat tizim i faoliyat olib bormoqda. Bu tizim yagona konsepsiyani
belgilash, bashoratlash, tahliliy ishlar, turli dasturlar yaratish va ulam i
am alga oshirish, fuqaro m uhofazasi kuch v a vositalarining doimiy
tayyorgarligini ta’minlash, falokatlar, halokatlar, tabiiy ofatlam i bartaraf
qilish hamda xalqaro hamkorlik borasida olib borilayotgan ishlar o ‘zining
ijobiy natijalarini bermoqda.
B u tizim ni yanada rivojlantirish va mustahkamlashda hukumatimiz
tomonidan fuqarolami favqulodda vaziyatlardan m uhofaza qilishga
tayyorlashni tashkil etish, FV lam i tasniflash, avariya-qutqaruv tizimlarini
kengaytirish, vazifalam i takomillashtirish va ulam i zam onaviy jihozlar
bilan ta’minlash, suv osti xizm atini yaratish kabi tadbirlar borasida katta
yordam k o ‘rsatmoqda.
H ozirgi kunga kelib FVDT tarkibida «Najotkor» Respublika qidiruv-
qutqaruv markazi, «Xaloskor» m axsus harbiylashtirilgan qidiruv-qutqaruv
qismi, «Qutqaruvchi», «Qam chiq», «Olm azor» qismlari tashkil etilib,
ular tom onidan 10 mingdan ortiq marotaba turli favqulodda vaziyatlarda
aholiga yordam berildi. Jumladan, Tojikiston Respublikasining Qayroqqum
bekatida sodir b o ‘lgan tem iryo‘1 halokati, 1998-yilda Shohimardonda
sodir b o ‘lgan sel ofati, 1999-yilda Turkiyada r‘oy bergan Izmir zilzilasi,
68
|
| |
Axborot – xo’jalik faoliyatidagi faktlar to’g’risidagi xabarlar to’plamidir. 
Mijoz korxona

etishning samaradorligini baholash, to’lov layoqatini, rentabellikni va boshqalarni
bashoratlash ham aniqlanishi mumkin.
2. Tanlangan auditorlik amallari №3-«Auditni rejalashtirish» nomli AFMS ga
muvofiq auditor tomonidan auditorlik tekshiruvi dasturida ko’rsatilishi lozim.
Bunda auditorlik amallaridan qaysilarini (nazorat vositalari testi yoki mohiyatan
tekshirishlar) va qaysi uchastkalarda qo’llash maqsadga
muvofiqligini aniqlash
zarur.
3. Auditorlik dalillarini olish usullari (qayta hisoblash,
inventarizatsiya,
xo’jalik muomalalarini hisobga olish qoidalariga rioya qilinishi, tasdiqlash, og’zaki
so’rov, hujjatlarni tekshirish,
kuzatib chiqish, analitik amallar) standartda
keltirilgan.
Auditor quyidagilarni aniqlaydi: muayyan
vaziyatda qanday usullarni
qo’llashi; u yoki bu usulni qaysi obyektlarga nisbatan (aktivlar, passivlar,
majburiyatlar, subyektlar va hokazo) qo’llash zarurligi auditorlik amallarini qanday
ketma-ketlikda bajarishni.
Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda aniqlash. Reja: Tiplarni dinamik tarzda aniqlash

|
Tiplarni dinamik tarzda aniqlash. Reja: Tiplarni dinamik tarzda aniqlash
|
bet | 93/143 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #268096 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda-fayllar.orgNazorat savollari
"Toshbaqalar" saralash algoritmlarini sanab bering?
Murakkabligi o‘rtacha va eng yomon hol uchun O(n2) va eng yaxshi uchun O(n) bo‘lgan saralash algoritmini ayting?
Shell caralash algoritmini tasniflab bering?
multiset konteynyerdan qaysi saralash algoritmida foydalanish mumkin?
Qo‘shish orqali saralashga o‘xshash kabi saralaydigan algoritmlarni sanab bering?
Tanlash orqali saralash g‘oyasini rivojlantirilgan varianti bu qaysi algoritm?
Massivni ikkiga bo‘lasiz, qismlarni rekursiv ravishda tartiblaysiz va keyin birlashtirish protsedurasini bajarasiz. Bu qaysi saralash algoritmi?
Bitli saralash algoritmlarning qanday variantlari bor?
Biton ketma-ketlik nimani anglatadi va qaysi saralash algoritmda ishlatiladi.
Saralash algoritmlarini nima uchun taqqoslanadi?
Tasodifiy sonlar bilan to‘ldirilgan massivni saralash tasodifiy sonlar chegarasiga bog‘liqmi?
Tasodifiy sonlarning eng kattasi 10000 bo‘lganda o‘zini eng yomon tutudigan saralash algoritmini ayting?
Massiv elementlari soni 100000 bo‘lganda o‘zini yomon tutudigan saralash algoritmlarini ayting?
Katta sonlar bilan ishlash bilan ishlash nima uchun kerak?
Nima uchun sonlarga diapozon tushunchasi kiritilgan?
Sonlar ustida arifmeik amallarni bajargada xato natija nima uchun chiqishini tushuntirib bering?
int64 tipining diapozonini ayting?
Katta sonlar chegarasini tekshirish mumkinmi?
20 xona aniqlikda ishlovchi tipni qanday tip?
Katta sonlar bilan ishlaganda xatoliklar qachon chiqib keladi yoki necha xonadan keyin. Nima uchun va misol keltiring?
Katta sonlarni mos tiplardan foydalanmasdan ham arifmetik amallarni bajarish mumkinmi, qanday va nima uchun?
Katta sonlarni massivga olib, qo‘shish amalini bajarish g‘oyasini ayting?
Katta sonlarni massivga olib, ayirish amalini bajarishdagi dastlabki asosiy g‘oya nimadan iborat?
Katta sonlarni massiv ostilarga oli bajarish mumkinmi?
Katta sonlar uchun turli operatorlarni aniqlash mumkinmi va qanday?
OpenSSL qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Libgcrypt kutubxonasi qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
GMP qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Boost.Multiprecision kutubxonasi nimasi bilan ustun?
C++ standartlashtirish bo‘yicha Milliy ishchi guruhdan rus ishlab chiquvchilari standart kutubxonaga mustaqil ravishda qanday tiplarini kiritish taklifi bilan chiqqan?
using int_mb = wide_int<1024*1024>; dastur fragmentini tushuntirib bering?
BigInt kutubxonasi haqida nimani bilasiz va undagi stoi funksiyasining vazifasini tushuntirib bering.
|
| |
moddiy
javobgarlik; davlat sanitary nazorati; davlat energetika nazorati

|
moddiy
javobgarlik; davlat sanitary nazorati; davlat energetika nazoratiBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mmoddiy
javobgarlik; davlat sanitary nazorati; davlat energetika nazorati;
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Mehnatni m uhofaza qiiish qaysi manbalarda k o ‘rsatilgan?
2. Qaysi m e’yoriy hujjatda mehnat sharoitini yaxshilash masalalari
k o ‘zda tutilgan?
3. Mehnatni m uhofaza qilishning nomenklatura chora-tadbirlarida
qanday masalalar rejalashtiriladi?
4. Ishchilarni mehnat m uhofazasiga o ‘qitishda qanday y o ‘riqnomalar
i§osida o ‘qitiladi?
si, 5. Mehnat xavfsizligi tartib-qoidalarini buzgan shaxslarga qanday
i^obgarl i klar belgilanadi?
/в!-6. Mehnatni m uhofaza qilishning qanday davlat nazorat tashkilotlarini
«fesiz?
irbf7. Zararli va zaharli mehnat sharoitida ishlovchilarga qanday imtiyozlar
g
8. Mehnat m uhofazasini boshqarish tizim ining asosiy vazifalari
nimalardan iborat?
9. Ishlab chiqarishda yuz beradigan baxtsiz hodisalar necha turga
boMinadi?
10.
Q anday m ehnat
xavfsizligi sfandartlar tizimlarini (MXST>
bilasiz?
65
V BOB
FA V Q U LO D D A VAZIYATLARDA
F U Q A R O L A R M U H O FA ZA SI
5.1. Fuqaro muhofazasi haqida umumiy tushuncha
M a’lumki, har bir mustaqil davlat o ‘zining mudofaa qudratiga ega.
M udofaa siyosatini qay tarzda amalga oshirish imkoniyatlari o ‘sha
davlatning qudratini belgilaydi. Chunki har bir davlat m oddiy boyliklarini,
texnikalarini, harbiy ahamiyatga m olik b o ig a n inshootlarini, xalqini
him oya qilishda, saqlashda yangi turdagi omillarni yaratadi va ishlab
chiqaradi. Shu tariqa davlatlar ichida yangi-yangi qurollar yaratiladiki,
|
| |