nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘qituvchining kasbiy faoliyatida namoyon bo‘luvchi xususiyatlar?

2. O‘qituvchining kasbiy faoliyatida namoyon bo‘luvchi xususiyatlar?
a. O‘z kasbini, bolalarni sevishi, ziyrakligi va hozirjavobligi.
b. Pedagogik nazokati, tasavvuri, qobiliyati, ilmiy saviyasi.
c. Notiqlik madaniyati, ijodkorligi, intellekti, ma’naviy ehtiyoji.
d. Barcha javoblar to‘g‘ri.
3. “O‘qituvchi muntazam fan bilan shug‘ullanmog‘i lozim, aks holda u
qurigan daraxt va toshga o‘xshab qoladi”. Ushbu fikr muallifi kim?
a. Abdulla Avloniy.
b. Suxomlinskiy V.A.
s. Adolf Disterverg.
d. Yan Amos Komenskiy.
4. Pedagogik mahorat fanining asosiy tarkibiy qismlarini
belgilang?
a. Nutq malakasi va texnikasi, pedagogik qobiliyat.
b. Tushunarli va ta’sirchan fikrni aniq ifodalash, muloqot madaniyati.
s. Mimik va pantomimik harakatlar, samimiylik, muomala odobi.
d. Barcha javoblar to‘g‘ri.
5. O‘zbekiston Respublikasi “Yosh o‘qituvchilar assotsiatsiyasi” qachon
tashkil etilgan?
a. 1992 yilda.
b. 2001 yilda.
s. 2009 yilda.
d. 2004 yilda.
6. Kasbiy pedagogik mahorat mazmunini “Ilg‘or o‘qituvchi”, “Ijodkor
o‘qituvchi”, “Novator o‘qituvchi ” timsolida tasavvur etgan olim
kim?
a. Komil Zaripov.
b. Hikmatulla Abdullaev.
s. Malla Ochilov.
d. Cho‘lpon.
7. XI-XV asrlarda, Sharq mamlakatlarida notiqlik san’ati maktablarini rivojlantirish hamda o‘sha davr notiqlari haqida ma’lumotlar berilgan asar va uning muallifi.
Kayqobus: «Qobusnoma ».
Alisher Navoiy: "Mahbub ul-qulub".
Ravshanbek Mahmudov: “Degonimni ulusqa marg‘ub et …”.
Mirzakalon Ismoiliy: “Odamiylik qissasi”.
8. Sharq mutafakkirlaridan muomala madaniyati, muloqotga kirishish mahorati, mudarrislarni tanlash haqida o‘z asarlarida noyob fikrlarni bayon etgan donishmandlarni ko‘rsating?
Kayqobus, Forobiy, Ibn Sino, Yusuf Xos Hojib, Ulug‘bek, Alisher Navoiy, Koshifiy.
Amir Temur, Cho‘lpon, Usmon Nosir, Fitrat, Behbudiy, Abdulla Avloniy, Hakim at Termiziy.
Kayqobus, Mirzakalon Ismoiliy, Ismoilbek G‘aspirali.
K.D.Ushinskiy, Yan Amos Komenskiy, Abdulla Avloniy.
9. O‘zbekiston Respublikasining «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»da “Kadrlar tayyorlash milliy modeli”ning asosiy, tarkibiy qismlari belgilangan, qaysi javobda milliy modelning asosiy, tarkibiy qismlari to‘liq ko‘rsatilgan?
Shaxs, davlat va jamiyat, uzluksiz ta’lim, fan, ishlab chiqarish.
Ta’limning uzluksizligi, fan va ta’lim jarayonlari aloqalarining rivojlanishi, ta’lim tizimini moliyalash.
Iqtidorli bolalar va iste’dodli yoshlar, fan, uzluksiz ta’lim, ishlab chiqarish.
Shaxs, fan va ta’lim, jamiyat, iqtisodiyot, uzluksiz ta’lim tizimi.
|
Hгtq texnikasi bo‘yicha ishlab chiqilgan mashqlar turkumiga

7. Hгtq texnikasi bo‘yicha ishlab chiqilgan mashqlar turkumiga
qaysilar kiradi?
Ovoz o‘zgarishi, nafas olish, ravon nutq.
Yozma va og‘zaki nutq, ichki nutq.
Ichki nutq, tashqi nutq, dialogik va monologik nutqlar.
Nutq organlari, nutq apparati, nutq odobi.
8. Pedagoglik kasbini tanlagan kishi qanday shaxsiy fazilatlarga ega bo‘lishi kerak?
Sog‘lom bo‘lishi, barcha qobiliyatlarga ega bo‘lishi, so‘zlarni to‘g‘ri va yaxshi talaffuz qila olishi.
Iymon-e’tiqodli, dunyoqarashining kengligi, odob-axloqi, fuqarolik burchini his etishi, ma’naviyati, dilkashligi.
Bolalarni yoqtirishi, o‘z fanini mustahkam egallashi, nutqining ravonligi.
Barcha javoblar to‘g‘ri.
9. I. A. Karimov tavsifi bo‘yicha pedagogning asosiy maqsadi
nimalardan iborat?
Har bir talabaning mustaqil fikrlashini rivojlantirishdan.
Mukammal bilim berishdan.
Bilim va amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishdan.
O‘z mahoratini uzluksiz oshirib borishdan.
10. Pedagogik ta’lim jarayonlari zamonaviy axborot texnologiyalari
asosida tashkil etilsa... ?
a. Masofaviy o‘quv kurslarini va elektron adabiyotlarni yaratuvchi jamoa o‘qituvchilar, kompyuter dasturchilari bilan birgalikda faoliyat olib boradi.
b. O‘qituvchilar o‘rtasida vazifalar bir maromda to‘g‘ri taqsimlanadi.
c. Ta’lim va tarbiya jarayonini yanada mukammal tashkil qilish takomillash-tiriladi va pedagogik faoliyatning samaradorligini oshirish monitoringi tashkil etiladi.
d. Barcha javoblar to‘g‘ri
11. Pedagogik mahorat fanining asosiy vazifalari nimalardan
iborat?
Ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarni insonparvarlik hamda demokratik tamoyillarga asoslab olib borish.
Bo‘lajak o‘qituvchilarning ma’naviy-axloqiy jihatdan dunyoqarashini rivojlantirish.
Ta’lim mazmunini fan, madaniyat, texnika va texnologiyaning zamonaviy yutuqlari bilan boyitib borish.
Barcha javoblar to‘g‘ri.
|
Pedagogik mahoratni shakllantirishning ta’minlovchi omillari?

|
Pedagogik mahoratni shakllantirishning ta’minlovchi omillari?
|
bet | 7/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.org10. Pedagogik mahoratni shakllantirishning ta’minlovchi omillari?
Ta’lim oluvchilarning yosh, fiziologik, psixologik hamda shaxsiy xususiyatlarini hisobga olish, ularning faoliyatini ob’ektiv nazorat qilish va baholash.
Ta’lim jarayonini demokratlashtirish va insonparvarlashtirish asosida o‘z faoliyatini tashkil etish.
Fanlarni o‘qitish jarayonida texnik vositalar imkoniyatlaridan keng foydalanish.
Barcha javoblar to‘g‘ri.
11. Antik davr mutafakkirlaridan kimlar pedagogning kasb mahorati
va notiqlik san’ati haqida fikr bildirganlar?
Sokrat, Platon, Demosfen.
Aristotel, Gegel, Isey.
Sitseron, Esxil, Forobiy.
Farg‘oniy, Isokrad, Giperid.
12. O‘qituvchi o‘quvchilar bilan muloqot jarayonida paydo
bo‘ladigan turli ziddiyatli vaziyatlarni bartaraf etishi
uchun...?
a. O‘zi ishlayotgan o‘quv muassasasi rahbariyatiga yordam so‘rab murojaat
qilishi kerak.
b. Avvalo o‘z iqtidoriga, pedagogik va psixologik mahoratiga tayanishi
lozim.
c. Darhol tartibsiz o‘quvchini topib unga nisbatan tarbiyaviy jazo
metodini qo‘llashi shart.
d. Ota-onasini o‘quv muassasasiga chaqirtirishi va suhbat o‘tkazib
ogohlantirishi kerak.
13. O‘qituvchi o‘zining qanday xususiyatlari ustida ko‘proq
shug‘ullanishi kerak?
His-tuyg‘usi.
Bilimi, nutqi.
Hatti-harakati.
Barchasi to‘g‘ri.
14. “Buyuk didaktika” asarining muallifini belgilang?
Ya.A.Komenskiy.
Beruniy.
K.D.Ushinskiy.
Demosfen.
|
| |
yetakchilik qiladi? - 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya berish haqidagi fan bu?

|
1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya berish haqidagi fan bu?
|
bet | 14/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.orgyetakchilik qiladi?
2 ta qobiliyat.
5 ta qobiliyat.
6 ta qobiliyat.
4 ta qobiliyat.
23. O‘qituvchining ta’lim jarayonini muqobillashtirish qobiliyati
nimalarda namoyon bo‘ladi?
Kam kuch sarflash evaziga o‘quvchilarga ta’lim berib, o‘qitish maqsadlariga erishishida.
Ta’limning didaktik masalalarini belgilashda fanning abstraksiya pog‘onalaridan to‘g‘ri foydalanish hisobiga erishishida.
Ta’lim amaliyotiga ilmiy asoslangan va tajribada tekshirilgan didaktikaga oid yangiliklar va faol metodlarni joriy etishda.
O‘qituvchi va o‘quvchilarning samarali faoliyat ko‘rsatishi uchun yangi baza yaratilishida.
24. Ongli ravishda yuzaga keltirilgan pedagogik vaziyat bosqichlarini oldindan rejalashtirish nima?
Pedagogik texnika.
Kreativlik;
Konstruktiv qobiliyat.
Pedagogik mahorat.
25. Perseptiv qobiliyat nima?
Tashqi olamni va muhitni sezish va idrok etish.
Shaxslararo va texnik tizimlararo aloqa.
Dars olib borish jarayonida muloqotni to‘g‘ri tashkil etish.
O‘quvchilar bilan hamjihatlikda faoliyat olib borish.
4 – VARIANT
1. Shaxslarning his-tuyg‘usi va psixologik holatlarini qalbdan his
etish qanday nomlanadi?
Pedagogik texnika.
Persepsiya.
Empatiya.
Simpatiya.
2. Inson qobiliyatini intellektlar to‘plami deb, uning yettita
sifatini ajratib ko‘rsatgan psixolog olim kim?
a. Davletshin M.G.
b. Rubinshteyn S.L.
s. Govard Gardner.
d. G‘oziev E.
|
| |
Quyida pedagogik mahorat fanining asosiy vazifalarini

|
Quyida pedagogik mahorat fanining asosiy vazifalarini
|
bet | 8/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.org15. Quyida pedagogik mahorat fanining asosiy vazifalarini
belgilang?
Ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarni insonparvarlik demokratik tamoyillarga asoslab olib borish.
Bo‘lajak o‘qituvchilarning ma’naviy-axloqiy jihatdan dunyoqarashini
rivojlantirish.
Ta’lim mazmunini fan, ma’daniyat, texnika va texnologiyaning zamonaviy yutuqlari bilan boyitib borish.
Barcha javoblar to‘g‘ri.
16. O‘zbekiston Respublikasida ta’lim sohasida olib borilayotgan
islohotlarning asosiy maqsadi, bu:
Insonning har tomonlama rivojlanishi va kamol topishi.
Hayot va tabiatda ekologiyani yaxshilash.
Ilm, fan va madaniyatni yanada rivojlantirish.
Dunyoviy aloqalarni bir-biri bilan bog‘lash.
17. Husayn Voiz Koshifiy “Futuvvatnomai sultoniy” nomli
risolasida ma’ruza o‘qiladigan joyni qanday nomlaydi?
Sahna.
Maraka joyi.
Ilm markazi.
Bilim o‘chog‘i.
18. “Tarbiya bizlar uchun yo hayot, yo mamot, yo najot, yo halokat, yo saodat, yo
falokat masalasidir”. Tarbiya haqidagi ushbu fikrlar muallifi
kim?
Alisher Navoiy.
Amir Temur.
Abdulla Avloniy.
Abu Ali ibn Sino.
19. Uzluksiz ta’lim tizimi turlarini belgilang?
O‘rta ta’lim, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi, oliy ta’lim, kadrlar malakasini oshirish.
Bolalar bog‘chasi, umumta’lim maktabi, institut, akademiya, malaka oshirish universitetlari.
Bog‘cha, maktab, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar, universitetlar, malaka oshirish institutlari.
Maktabgacha ta’lim, umumiy o‘rta ta’lim, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi, oliy ta’lim, oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim, maktabdan tashqari ta’lim.
20. Alisher Navoiyning qaysi asarida ustoz-murabbiy haqida fikrlar
bayon etilgan?
«Qush tili» asari.
«Mahbub ul-qulub» asari.
«Xazoyinul maoniy» asari.
«Hayrat ul abror» asari.
|
| |
Sog‟lomlashtirish vazifalari -

O‘quvchilarda mushaklarga nisbatan bo‘sh rivojlangan va tana massasini 20-
22%ini tashkil yetadi. Ayniqsa, yangi tug‘ilganlarda qo‘l va oyoq mushaklari bo‘sh,
sekin qisqarib uzoq vaqt to‘g‘rilana olmaydilar. Chaqaloqning birinchi oylarida
mushaklarning yegilish tonusi to‘g‘rilanish tonusi yuqori bo‘ladi. Bolalar
mushaklarida suv ko‘p bo‘lib, oqsil moddalari va yog‘ kam bo‘ladi. Ayrim
mushaklarining rivojlanishi bir tekisda bo‘lmaydi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda
mushaklarning hamma guruhlari (tana, orqa, qorin, oyoq, qo‘l, barmoq, panja, oyoq
tagi, bo‘yin, yuz, ko‘z, hamma ichki organlar bog‘lami va mushaklari)ni rivojlantirish
zarur. Mushaklarning sust rivojlangan guruhlarini mustahkamlashga alohida e‘tibor
berish kerak.
Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari - bet 18

lozim bo'lgan jihozlar tayyorlanadi. Yoshiga qarab sayohat muddati 20 minutda 1,5
soatgacha davom etkazish mumkin. Jismoniy madaniyat bayramlari bayram kunlari
(yangi yil, Navro'z, Mustaqillik, Konstitutsiya va boshqa kunlar)ga bag'ishlab yoki
bog'chadan maktabga kuzatish, bitiruv kechasi va boshqalar tarzida o'tkaziladi. Har
xil o'yinlar, raqslar, musiqa bilan bajariladigan jismoniy mashqlar bayram dasturi
ssenariy-siga kiritilishi mumkin.Jismoniy mashqlar bilan individual shug'ullanish
mashg'ulotlari tibbiy xodim yordamida bolalar jismoniy tayyorgarligini hisobga olgan
xolda o'tkaziladi. Bu mashg'ulotlarda tana tuzi-lishida nuqsoni borlar yoki surunkali
xamda, yurak tomir tizimida kasali borlarni shug'ullanishi uchun qulay imkoniyatlar
bor. Uni davom etish muddati kasallarni jismoniy tayyorgarligi darajasiga bog'liq.
Mashg'ulotlar davomida shifokor maslahati asosiy rolni o'ynaydi.
Jismoniy mashqlar bilan mustaqil shug'ullanish mashg'ulotlari bolalarga o'zlari
yaxshi ko'rgan jismoniy mashqlar bilan mashg'ul bo'lish imkoniyatini beradi. Buning
uchun tarbiyachi ularga jihozlangan gimnastika shaxarchasi yoki maxsus bolalar
maydonchasidek, suzish xavzasi, sport jihozlari va anjomlarini tayyorlab
qo'ygan.Mashg'ulot paytida tarbiyachi bolalarga rollarni ajratib qo'yishi lozim bo'lgan
samarani beradi.Yasli va bolalar bog'chasida umumiy ish rejasi tuzilib unda jismoniy
tarbiya tadbirlari belgilanadi. Bu bo'limda jismoniy tarbiyaning asosiy maqsadi
yoritiladi va uni bajarilishi uchun aniq vazifalar belgilanadi. Vazifalar har xil bo'lishi
mumkin: suzishni o'rgatish, velosiped, samokat, roliklik konkida yurishni o'rgatish va
boshqalar. Buning uchun tarbiyachilar oldindan maslahatlashib, basseyn to'ldiriladi
yoki sayohat manzili tanlanadi. Tarbiyachi dasturni kvartal, oylar va haftalarga bo'lib
reja tuzadi va o'sha reja asosida jismoniy tarbiya jarayonini borishini boshqaradi.
Rejelashtirishda bolalarning jismoniy tayyorgarligi e‘tiborga olinishi shart. Yasli va
bog'chada yiliga 3-4 marta jismoniy tayyorgarligini o'sishini tizimli hisob-kitob
ishlari olib boriladi va jismoniy sifatlarini rivojlanishini nazorati yo'lga qo'yiladi. Ana
shunga asoslanib tarbiyachi maktabga yo'llanma olgan bola haqida hisobot yozadi.
Asosiy adabiyotlar - Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari

Mavzu rejasi:
1.
Ilk va maktabgacha bolalar rivojlanishiga qo‘yiladigan Davlat talablarida jismoniy
rivojlanish va gigiyena sohasi.
2.‖Ilk qadam‖ dasturida jismoniy tarbiya masalalarining yoritilishi.
3.Bolalarning jismoniy rivojlanish xaritasi.
“Ilk qadam” davlat o„quv dasturi
Maktabgacha ta‘lim muassasasining davlat o‗quv dasturi ―O‗zbekiston Respublikasi
ning ilk va maktabgacha yoshidagi bolalarni rivojlantirish borasidagi Davlat talablari
‖ga muvofiq ishlab chiqilgan me‘yoriyhuquqiy hujjat bo‗lib, unda maktabgacha ta‘li
m muassasasining
maqsad va vazifalari, o‗quvtarbiyaviy faoliyatning asosiy g‗oyalari,
maktabgachayoshdagi bolalarni ta‘limning keyingi bosqichiga o‗tishidagi asosiy ko
mpetensiyalari belgilab berilgan.
O‗zbekiston Respublikasi hududida joylashgan quyidagi ta‘lim muassasalarida:
davlat maktabgacha ta‘lim muassasalari;
maktabgacha ta‘lim sohasida xizmat ko‗rsatuvchi nodavlat muassasalari;
maktabgacha guruhlarga ega bo‗lgan «Mehribonlik» bolalar uylari;
maktabgacha va boshlang‗ich ta‘limni nazorat qiluvchi boshqaruv
organlarida – ushbu davlat o‗quv dasturini qo‗llash majburiydur.
Davlat o„quv dasturi 7bobdan iborat bo„lib,
Maktabgacha yoshdagi bolalarning nerv tizimining o‟ziga хosligi

beriladi. ularda jismoniy tarbiyani shunday yo'lga qo'yish kerakki, o'sha yoshi uchun
zarur bo'lgan jismoniy sifatlar, aqliy, axloqiy va estetik didni tarbiyalash bilan qo'shib
olib borilsin. Estetikadan tanining tuzilishi, qomatini tik tutib yurish, harakatlarini
mayin hamda chiroyliligi, kiyim boshini qanday tutish va boshqalar to'g'risida
tushuncha berish kerak bo'ladi. Jismoniy tarbiya jarayoni davrida maktab yoshigacha
bo'lgan bolalarda aqliy qobiliyatlarini rivojlantirishga diqqat, qabul qilish,
tushunchaga ega bo'lish, fikrlash, ko'z oldiga keltirish, bilimini va boshqa xislatlarni
mustahkamlash tarbiya jarayonining asosiy mazmuniga aylantiriladi.
Hozirgi davrda texnika taraqqiyoti sharoitida rivojlangan ishlab chiqish organizm
funksiyasining yuqori harakatchanligini talab yetadi. Bu aniq va tez javob bera
olishni, irodali, chiniqqan, mard, chidamli, qiyinchiliklardan qo‘rqmaydigan
insonlarni taqozo yetadi. Jismoniy tarbiyaning maqsadi Vatan mudofaasiga, xayotga
va mehnatga tayyorlashdir. Bu maqsad mamlakatimizda kishilarning jismoniy
tarbiyasini amalga oshiruvchi hamma muassasa va tashkilotlar uchun yagonadir.
Ko‘rsatilgan maqsad asosida:
1.Sog‘lomlashtirish,
2.Ta‘limiy
3.Tarbiyaviy vazifalar hal yetiladi.
1.
ADABIYoTLAR - Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari

|
Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalariBog'liq MAJMUA BOLALAR JISMONIY TARBIYASI Н.Хусенов
ADABIYoTLAR:
1. Darslik, B.A. Ashmarin, «Jismoniy tarbiya nazariyasi «M, 1979y. 139-155 b.
2. Darslik, B.M. Shiyan, «Teoriya i metodika fizicheskogo vospitaniya»,M, 1988y,
128-163 b.
3. A. N Livisskiy, M. Yo. B. JTN va M. 1995y, Toshkent, 331-381b.
4. K.M. Maxkamdjonov, X. Tulenova. Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi.
Ma‘ruzalar matni TDPU, 2001-2002 yy.
5. R. Salomov Sport mashg‘ulotning nazariy asoslari. 2005 y.
6. A. Adbullayev, Sh. Xonkeldiyev Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi. 2005 y
7. O.V. Goncharova. Yosh sportchilarning jismoniy qobiliyatlarini rivojlantirish.
2005 y
6-7 Mavzu: Jismoniy tarbiya mashqlari xarakteristikasi. Jismoniy mashqlarning
paydo bo‟lishi.
Mashgʻulot turi: ma‟ruza
Mavzu rejasi:
1.Jismoniy mashqlarning mazmuni .
2.Jismoniy mashqlar texnikasi
3.Fazoviy xarakteristika (dastlabki holat,gavda qismlarining holati, treyektoriya.
Jismoniy mashqlar texnikasi
.Harakat vazifalari maqsadga muvofiq sodda hal
etilishiga yordam beradigan harakat faoliyatining usullari jismoniy mashqlar
texnikasi deyiladi. Masalan: "oyoqni bukib" sakrash usuli bilan, yugurib kelib
uzunlikka sakrash.
a) Texnika tushunchasi bu xarakatlarning tashqi shaklidir. Jismoniy mashqlar
texnikasi beto‘xtov o‘zgaradi va takomillashadi.Jismoniy mashqlar texnikasi,
texnikaning asosi, aniklovchi zvenosi va detallarini o‘z ichiga qamrab oladi. (jadval
5)
b) Texnikaning asosi, negizi - bu harakat vazifalarini aniq ratsional yo‘l bilan hal
qilish uchun kerakli harakatlarning yig‘indisidir. Masalan: volleybolda xujumkor
urush-tananing ketma-ketlik
harakati;
yugurib
kelib
uzunlika
sakrash
-
yugurish; depsinish; uchish va qo‘nish fazasi elementlaridan iborat.
v) Texnikaning aniqlovchi zvenosi - bu ushbu harakat asosiy mexanizmining eng
muhim va hal qiluvchi qismidir.
g) Texnik detallari - harakatning asosiy mexanizmiga xalaqit bermaydigan, uning
ikkinchi darajali xususiyatidir. Bu sportchining individual xususiyatiga bog‘liq.
Masalan: uch sakrashda uchish fazalarining o‘ziga xos munosabati: Texnika harakat
faoliyatini bajarishning umumliroq usulidir.
Ular:Jismoniy mashqlar texnikasi
Texnikaning asosiy, negizi
Texnikaning shaxsiy (guruhlar) hususiyatlar
Texnikani aniqlovchi zvenosi
Individual (guruhlar) hususiyatlari
Texnikaning detallarini tashkil qiladi
Jismoniy mashqlar shakllantirishni takomillashtirish jarayonida harakat faoliyatlarini
ijro etishda samarador usullarini izlaydilar. Bunda eng asosi jismoniy mashqlar
texnikasiga tegishli va ta‘minlaydigan qonuniyatlarni anglash lozim.Jismoniy
mashqlar texnikasi va harakatlar tavsifi
|
| |
Pedagogik jarayonning harakat vositasi ?

|
Pedagogik jarayonning harakat vositasi ?
|
bet | 4/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.org16. Pedagogik jarayonning harakat vositasi ?
Faoliyat.
Pedagogik o‘zaro ta’sir.
Pedagogik vaziyat.
Pedagogik hodisa.
17. Nutqning vazifalarini aniqlang?
Nutq vositasida bolaning his-tuyg‘ulari, o‘quvchilar orasida muloqot olib boirsh, olingan ma’lumotlarni ongli tahliliy idrok etish.
Lug‘aviy, grammatik, leksik, jihatdan nutqning to‘g‘riligini va ravonlinigi ta’minlash.
O‘qituvchi nutqining ifodaliligi, obrazliligi, yorqinligi, his tuyg‘ularga boyligi.
O‘qituvchining nutqida, hatti-harakatida, o‘quvchilar shaxsiga nisbatan xurmat ehtirom.
18. Darsning an’anaviy metodlarini ko‘rsating?
Og‘zaki ko‘rgazmali, o‘z-o‘zini nazorat qilish metodlari.
Ko‘rgazmali, mantiqiy, ommaviy metodlari.
Aralash darslar, bilimlarni mustahkamlash va takrorlash darslari. Bilimlarni umumlashtirish darslari.
Mantiqiy, o‘z-o‘zini nazorat qilish metodlari.
19. Tarbiyachi pozitsiyasiga nimalar kiradi?
Buyruq bera olish, o‘zaro hamkorlik, beparvolik.
Tashkilotchilik, buyruq bera olish.
Muomala madaniyati, ijodkorlik.
Jamoaning shaxsga ta’sirini ta’minlay bilish.
20. Pedagogik faoliyatning ob’ekti?
Inson
Bola
O‘quvchi
Barcha javoblar to‘g‘ri
21. O‘qituvchining dilkashligi uchta tarkibiy qismni
birlashtiruvchi jarayon bo‘lib, u ... ?
a. Muloqotda zaruriyatning mavjudligi; yaxshi kayfiyat;
kommunikativ ko‘nikma va malakalarga ega bo‘lish.
b. O‘qituvchilik qobiliyati; perseptiv qobiliyat; ta’limni oqilona
tashkil etish.
c. O‘quvchini ishontira olish; muloqot madaniyatiga erishish; pedagogik
mahoratni mukammal egallash.
Sinf jamoasini mukammal boshqara olishi; ota-onalar bilan kommunikativ munosabat; o‘z-o‘zini doimiy nazorat qilishi.
|
| |
Elektron
karta - Xomidov Muzaffarning "Geoaxborot texnologiyalari"

Elektron kartalarni (EK) tuzish jarayoni quyidagi bosqichlarni oʻz ichiga
oladi:
1. Kartografik axborotlarni raqamli shaklga avtomatlashgan holda uzatish.
2. Raqamli kartografik axborotlarni shartli belgilash va EKlarni avtomatik tuzish.
3. EK bilan ishlashda foydalanuvchilar uchun ma’lumotlarni boshqarish tizimini
ishlab chiqish.
Topografik axborotlarni tasniflash. Topografik axborotlarni tasniflash
obyektni kartografik axborotlardan foydalanishni avtomatlashtirish va 1:25000 –
1:1000000 masshtabli grafik kartalarda tasvirlash uchun xizmat qiladi. Axborotlar
quyidagi 8 ta sinfga boʻlinadi:
1. Mavzuli elementlar va planli, balandlik asoslari elementlari.
2. Relyef.
3. Gidrografik va gidrotexnik inshootlar.
4. Aholi yashash punktlari.
5. Ishlab chiqarish, qishloq xoʻjalik va madaniy-maishiy obyektlar.
6. Yoʻllar.
7. Oʻsimliklar.
8. Chegaralar.
Qoʻshimcha sinflar kartalarda yozuvlar bilan koʻrsatiladi.
2 
10- Mavzu: Maktabgacha yoshdagi bolalarni jismoniy rivojlanish

|
2
10- Mavzu: Maktabgacha yoshdagi bolalarni jismoniy rivojlanish Pdf ko'rish
|
bet | 117/127 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #231500 |
Bog'liq MAJMUA BOLALAR JISMONIY TARBIYASI Н.Хусенов10
2
10- Mavzu: Maktabgacha yoshdagi bolalarni jismoniy rivojlanish
monitoringini olib borish
Mashgʻulot turi: seminar
Mavzu rejasi:
1.
Maktabgacha ta‘lim muassalarida jismoniy tarbiya bo‘yicha ishni tashkil
etishga mas‘ul bo‘lgan shaxslar.
2.Mudira,katta tarbiyachi,tarbiyachi, musiqa rahbari faoliyati
3.Maktabgacha yoshdagi bolalarni jismoniy rivojlanishi ustidan tibbiy-
pedagogik nazorat olib borish
Adabiyotlar:
3)
188-190 b.; 2) 190-191 b 3)188-190 b
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
11
2
11- Mavzu: Jismoniy tarbiya mashg‟ulotlarida sanitar gigiyenik
sharoitlar
Mashgʻulot turi: ma‟ruza
Mavzu rejasi:
1.
Jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida sanitar gigiyenik sharoitlarga va
bolalarning kiyimlariga qo‘yiladigan talablar.
2.Jismoniy mashq jihoz va inventarlarga qo‘yilgan talablar
Adabiyotlar:
1)
188-190 b.; 2) 190-191 b 3)188-190 b
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
MUSTAQIL TA`LIM TOPSHIRIQLARI
Mustaqil ta`lim topshiriqlari mazkur kurs mazmunini toʻliq qamrab olish maqsadida tayyorlangan
boʻlib, nazariy egallangan bilimlarni kengaytirish, talabalarning mustaqil oʻqish faoliyatini yoʻlga qoʻyishga
asoslangan.
Mustaqil topshiriqlari talabaning oʻquv yuklamasining tarkibiy qismiga kirib, unda talaba
tomonidan minimal 4 kredit (120 soat hajmda) toʻplanishi lozim. Mazkur kursdagi modullar
yuzasidan topshiriqlar amaliy xarakterda boʻlib talaba tomonidan mustaqil oʻzlashtirilishi va
topshirilishi shart.
|
| |
Vaqt tavsifi - Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari

xarakteristika.
Jismoniy mashqlarni bajarishda juda ko‘p omillar, jumladan ichki va
tashqi kuchlar ta‘sir etadi.Ichki kuchlarga tayanch harakat apparatining sust
kuchlari, harakat apparatining faol kuchlari, reaktiv kuchlar kiradi. Tashqi kuchlarga
inson tanasi tashqaridan ta‘sir etuvchi kuchlar: o‘z tanasining ogirlik kuchi,
tayanchining reaktiv kuchi. tashqi muhit havo, suv, qum, erning va tabiat
jismlari buyumlar, juft mashqlardagi raqiblarG‘ning qarshilik kuchi, sport anjomlari,
inertsiya kuchi kiradi.Ularga harakat davomiyligi, tezligi va uzviyligi mansub.
- harakatni davom etish vaqtiMashqni davom etishi umuman uning tanaga ta‘siri,
yuklamaning kattaligini belgilaydi (yugurish, arqon bilan sakrash va h.k.).
Ayrim harakatning davomiyligi barcha mashqlarga ta‘sir etishi mumkin.
Masalan: harakatning biror bir qismidagi egilish yoki rostlanishning davomiyligini
buzilishi
butun
mashqning bajarilmasligiga
sabab
bo‘ladi.
Saltoni
bajarishda guruhlashtirilganidan keyin erta yoki kech ochilish erga tushish-da
aniq bo‘lmasligiga olib keladi.Harakat tezligi vaqt oralig‘ida harakat miqdorini bel-
gilaydi.Siljish tezligi qarakat tezligiga bog‘liq (yugurish, suzish, eshkak eshish va
h.k.) harakat
tezligiga
yuklamani
kattaligi
ham
bog‘-liq.
Fazoviy vaqt tavsiflari - Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari

eng oqilona asosni aks ettiradi va shu sababli andozali texnika deb ataladi.Andozali
texnika bajarilishning ba‘zi usullarida individual tuzilishi jihatidan chetga chiqishni
istisno qilmaydi. Texnikani individuallashtirish ikki yo‘nalish bo‘yicha amalga
oshiriladi: individuallashtirishning bir xil andozali yo‘li bo‘yicha, u standart texnika
chegarasida ayrim shaxslar guruhlari jismoniy tayyorgarligi va qomatning andozali
fazilati bilan muvofiqlikda o‘zgarishlar kiritiladi; insonning shaxsiy fazilatlarini
hisobga oluvchi maxsus individuallashtirish yo‘li bo‘yicha sport-texnikaviy ko‘nikma
aynan maxsus individuallashtirishning yuqori darajasini ham aks ettiradi (amaliyotda
uni o‘z usuli deb tavsiflaydilar).Texnikani individuallashtirishga asosiy e‘tiborni
bolalarni harakatga o‘rgatayotgan vaqtda qaratish kerak. Andozali texnika faqat
harakatning tuzilish asosini aks ettiradi va kattalarning harakatlarini tahlil qilish yo‘li
bilan quriladi. Bolalar jismoniy tayyorgarligi va gavdasining tuzilish xususiyatlari
bilan muvofiqlikda texnikani individuallashtirish muammosi vujudga keladi.
Masalan, kichik maktab yoshidagi bolalar yugurish vaqtida boldir-tovon tuzilishining
o‘ziga xos xususiyatlari sababli tovonning oldingi qismiga bosishda qiynaladi.
Texnika
- grekcha so‘z bo‘lib, bajara olish san‘ati degan ma‘noni bildiradi. Jismoniy
mashq texnikasi doim o‘zgarib turadi va takomillashadi. Takomillashgan harakat
texnikasi yuqori natija ko‘rsatish garovi bo‘lib, unga sportchilarning tinimsiz ter
to‘kishi orqali erishiladi. Sportchining jismoniy tayyorgarligini ortishi yoki uning
gavdasi tuzilishi, jismoniy rivojlanganlikni ko‘rsatuvchi ko‘rsatkichlarning turli-
tumanligi, sport turi- jismoniy mashqlar bajarish texnikasini asosini, uning zvenolari
yoki detallarini o‘zgarishiga, almashishiga sabab bo‘lishi mumkin.Harakat faoliyatiga
ta‘sir etuvchi harakatlarning ahamiyatliligi darajasi bir xil emas. Shuning uchun
harakat texnikasi: texnika asosi (negizi), uning asosiy zvenosi va texnika detallari
degan qismlarga bo‘linadi.
Intеrnеt saytlar - Kibеrnеtikaning asosiy tushunchalari reja 1 kibеrnеtika fanining prеdmеti va usuli

|
Kibеrnеtikaning asosiy tushunchalari reja 1 kibеrnеtika fanining prеdmеti va usuli
|
bet | 20/62 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 443,91 Kb. | | #140783 |
Bog'liq Kibеrnеtikaning asosiy tushunchalari reja kibеrnеtika fanining p-fayllar.orgIntеrnеt saytlar
http://www.icsti.ru – илмий ва техник ахборотлар ҳалқаро марказининг сервери. Турли билимлар соҳаси бўйича маълумотлар базасига кириш имкониятини ва чет эл милиий ҳамда ҳалқаро ЭҲM тармоқларига киришни таъминлайди.
http://www.intel.ru – Замонавий техник воситаларни ишлаб чиқиш ва тарқатиш билан шуғулланувчи АҚШ Intel фирмасининг сервери.
http://www.mesi.ru – Москва иқтисодиёт, статистика ва информатика университетининг сервери.
6-BOB. TЕLЕKOMMUNIKATSIYA TARMOQLARI
6.1. Boshqaruv tizimlari bo‘yicha aloqa tarmoqlari turlari
Aloqa va tеlеkommunikatsiya tarmoqlari har xil rеjimda faoliyat ko‘rsatadi. Jumladan: abonеnt tizimlararo ma’lumotlar almashinuv, axborotlarni to‘plash, ular bilan ta’minlash, istе’molchilarning ta’lablari asosida ma’lumotlarni pakеtli qayta ishlashni ta’minlaydi.
Aloqa va tеlеkommunikatsiya tizimlari har xil turdagi EHMlar bilan, aloqa vositalari bilan, abonеnt tizimlari uchun bo‘ladigan uskunalar bilan, aloqa tarmoqlari uskunalari bilan va zarur apparatlar bilan ta’minlangan bo‘lishi kеrak. Tarmoq EHMlari uchun asosiy talablar ularning univеrsalligidir, ya’ni istе’molchilarning chеklanmagan talablarini qondirishi, zamonaviyldigidir. Tarmoqlarda ular bajarish lozim bo‘lgan vazifalarga qarab fikr EHMlaridan to SHEHMlariga qo‘llaniladi. Bunda hisoblash tеxnikalari to‘g‘ridan-to‘g‘ri abonеnt tizimlarida yoki axborotlarni qayta ishlash markazlarida joylashtiriladi.
Aloqa va tеlеkommunikatsiya tarmoqlari funktsional, axborotlar ta’minoti va tuzilishlari bo‘yicha turlarga bo‘linadi.
Hududiy joylashtirishlari bo‘yicha tarmoqlar aloqa uzеllari, abonеnt tizimlari, hududiy, lokal va global tarmoqlarga bo‘linadi.
Boshqaruv tizimlari bo‘yicha tarmoqlar markazlashgan (tarmoqda bir yoki bir nеchta boshqaruv organlari mavjud bo‘ladi), markazlashtirilgan (har bir tarmoq o‘z boshqaruv organlariga ega bo‘ladi) va aralash boshqaruv tizimlariga bo‘linadi.
Tarmoqlar axborot uzatishni tashkil qilish turlari bo‘yicha axborotlarni sеlеktsiyalovchi va marshrutlovchi tarmoqlarga bo‘linadi. Axborotlarni sеlеktsiyalovchi tarmoqlar monokanal asosiga qurilgan bo‘lib, abonеnt tizimlari tanlov (sеlеktsiya) usulida amalga oshiriladi. Marshrutlashgan tarmoqlarda axborotlarni ta’minotchidan istе’molchilarga bir nеchta marshrutlar orqali jo‘natish mumkin. Shuning uchun tarmoqlarning kommunikatsiya tizimlari orqali uzatishning optimal marshruti tanlanadi.
Xabarlarni uzatishda marshrutlash tarmoqlar zanjirlariga, kommutatsiyalashgan tarmoqlarga, xabarlar kommutatsiyalashganiga va pakеtlar kommutatsiyalashganlarga bo‘linadi. Xabarlarnip uzatishning aralash tizimlari ham mavjud.
|
| |
Mashgʻulot turi: seminar - Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari

|
Bolalar jismoniy tarbiya nazaryasi va texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 116/127 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #231500 |
Bog'liq MAJMUA BOLALAR JISMONIY TARBIYASI Н.ХусеновMashgʻulot turi: seminar
Mavzu rejasi:
1.Maktabgacha ta‘lim muassalarida jismoniy tarbiya bo‘yicha yo‘riqchiga
qo‘yiladigan malaka talablar.
2.Jismoniy tarbiya bo‘yicha yo‘riqchining kasbiya vazifalariga haqida.
Adabiyotlar:
2)
31-35 b.; 2) 26-32
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
8
2
8- Mavzu: Maktabgacha ta‟lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya bo‟yicha
ishlarni rejalashtirish
Mashgʻulot turi: seminar
Mavzu rejasi:
1.
Maktabgacha ta‘lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya bo‘yicha ishlarni
rejalashtirish.
2. Rejalashtirish metodikasi
Adabiyotlar:
3)
95-102 b.; 2) 102-108 3)118-120
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
9
2
9-Mavzu: Maktabgacha ta‟lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya bo‟yicha
ishlarni rejalashtirish
Mashgʻulot turi: seminar
Mavzu rejasi:
1.
Maktabgacha ta‘lim tashkilotlarida jismoniy tarbiya bo‘yicha ishlarni
rejalashtirish.
2. Rejalashtirish metodikasi
Adabiyotlar:
3)
131 b.; 2) 131-150 b
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryas va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
|
| |
Talaba semestr yakuniga qadar 4 kredit toʻplashi zarur va buning uchun 10 ball

Kurs modullari
Topshiriq turi
Toshiriq shakli MT
ga
ajratilgan
miqdori
1-Mavzu. Maktabgacha yoshdagi bolalarda
jismoniy sifatlarni rivojlantirish..
individual
Referat
Adabiyotlar
taxlili
6
2-Mavzu. Maktabgacha ta‘lim yoshdagi
bolalar uchun gimnastika
Individual
Referat
6
3- Mavzu. Maktabgacha yoshdagi bolalar
uchun asosiy harakatlarga o‘rgatish
metodikasi
Individual
Taqdimot
6
4- Mavzu.
Umumrivojlantiruvchi mashqlar
va ularning guruhlari
Individual
Animatsion
rolik
6
5- Mavzu. Harakatli o‘yinlar jismoniy
madaniyatning
tarbiyalashning
asosiy
metodi va vositasi sifatida
Jamoaviy
Animatsion
rolik,
model
tayyorlash
6
6- Mavzu. Maktabgacha yoshdagi bolalar
uchun sport mashqlari.Sport mashqllariga
o‘rgatish metodikasi
Individual
Individual
Adabiyotlar
taxlili
taqdimot
6
7-
Mavzu.
Maktabgacha
ta‘lim
muassasalarida jismoniy tarbiyani tashkil
etish shakillari
Individual
Referat
Adabiyotlar
taxlili
6
8- Mavzu. Bolalarning kundalik hayotida
jismoniy tarbiya bo‘yicha ishni tashkil etish
Individual
Adabiyotlar
taxlili
6
9- Mavzu. Jismoniy tarbiya bo‘yicha
yo‘riqchining ish faoliyati
Individual
Referat
Adabiyotlar
taxlili
6
10-
Mavzu.
Maktabgacha
ta‘lim
muassasalarida jismoniy tarbiya bo‘yicha
ishni rejalashtirish.
Individual
Referat
Adabiyotlar
taxlili
6
2 
5- Mavzu: Maktabgacha ta‟lim muassalarida bolalar jismoniy tarbiyasini

5 2
5- Mavzu: Maktabgacha ta‟lim muassalarida bolalar jismoniy tarbiyasini tashkil etish shakillari. Mashgʻulot turi: seminar Mavzu rejasi: 1.Jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari.Jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining
tuzilishi va ahamiyati
2.Mashg‘ulotlarda bolalani tashkil etish shakillari(fronta, guruh bo‘lib va
yakka tartibda)
3.Ochiq havoda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini o‘tkazish.
Adabiyotlar: 2)
31-35 b.; 2) 26-32
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
6 2
6- Mavzu: .
Bolalarning kundalik hayotida jismoniy tarbiya bo‟yicha ishni tashkil etish. Mashgʻulot turi: ma‟ruza Mavzu rejasi: 1.Ertalabki badantarbiya.Ertalabki badantarbiyani o‘tkazih sharoiti.Ertalabki
badantarbiya uchun mashqlar tanlash metodikasi
2.Jismoniy mashqlar bilan birga amalga oshiriladigan chiniqtirish tadbirlari.
Havo vannalri,Suv tadbirlari, Quyosh vannalari
3.Sayr vaqtidagi jismoniy mashqlar va harakatli o‘yinlar
Adabiyotlar: 2)
31-35 b.; 2) 26-32
Tavsiya etiladi:
1.Tulenova X, Xo‘jayev P, Xo‘jayeva M, Meliyev H. Jismoniy tarbiya
nazaryasi va metodikasi (1-2 qismlar)Maktabgacha ta‘lim va bolalar sporti
ta‘lim yo‘nalishi talabalri uchun uchun qo‘llanma.-T ―IQTISOD-
MOLIYA‖,2012
2. Djalilova H.H Bolalar jismoniy tarbiyasi. T.2020 y
7 2
7- Mavzu: Jismoniy tarbiya bo‟yicha yo‟riqchining ish faoliyati.
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
25.06.2024
Hajmi
0,82 Mb.
#265652
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Ich sinflarda texnologiya darslarini tashkil etish va innovatsion texnologiyalardan foydalanish

Ich sinflarda texnologiya darslarini tashkil etish va innovatsion texnologiyalardan foydalanish
Download
246,35 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
07.12.2023
Hajmi
246,35 Kb.
#112994
Download
246,35 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ich sinflarda texnologiya darslarini tashkil etish va innovatsion texnologiyalardan foydalanish
Download
246,35 Kb.
Matnni ko'rish
§ 3. Buxgalteriya operatsiyalarini joriy nazoratdan o‘tkazish

buxgalterga tasdiqlash uchun jo‘natadi.
65. Bek-oﬁs boshlig‘i yoki bosh buxgalter belgilangan
tartibda rasmiylashtirilib, dastlabki va
joriy nazoratdan o‘tgan pul hisob-kitob hujjatlarining asl va elektron nusxalarini qabul qilib oladi va
ushbu to‘lov hujjatlarida qonunchilik hamda bankning ichki siyosatida o‘rnatilgan talablarga rioya
qilinishi bo‘yicha umumiy nazoratni amalga oshiradi.
Keyingi
tahrirga qarang.
66. Bek-oﬁs boshlig‘i yoki Bosh buxgalter barcha pul hisob-kitob hujjatlarining asl va elektron
nusxalariga o‘rnatilgan
tartibda imzo chekib, tasdiqlaydi va buxgalteriya o‘tkazmalarini amalga
oshiradi. Bank rahbari buyrug‘i bilan to‘lovlarni tasdiqlash boshqa
bank xodimiga topshirilishi
mumkin.
Keyingi
tahrirga qarang.
Tasdiqlash haqida - bet 12

shakldagi blankda yozilganligi, bank ko‘zda tutgan barcha rekvizitlar to‘g‘ri to‘ldirilganligi, muhr izi
va imzolar bankka berilgan namunalarga mos kelishi hamda raqamlarda va so‘zlarda yozilgan
summalar mos kelishiga ushbu hujjatni qabul qilgan va ichki nazoratdan o‘tkazgan buxgalteriya
xodimlari va bank bosh buxgalteri barobar javobgar hisoblanadilar.
Keyingi
tahrirga qarang.
81. Bank mijozning bankdagi hisobvaraqlaridagi mablag‘larini qonunchilikka zid ravishda
uning roziligisiz yoki asossiz ravishda o‘chirgan hollarda, mijozning talabi bilan tegishli summani
hisobvaraqqa kiritib qo‘yishi shart.
82. Agar, bank mijozning qonunchilikka zid operatsiyalarini bilgan holda, uning topshirig‘i
asosida yoki roziligi bilan ushbu qonunchilikka zid operatsiyani bajarsa, mijoz va bank baravar
javobgar hisoblanadi.
83. Bank bo‘linmalari va xizmatlari bajarilayotgan bank ichki operatsiyalarining qonuniyligi va
ular to‘g‘ri rasmiylashtirilishi uchun to‘la javobgar hisoblanadilar.
Buxgalteriya hisobini yuritish, nazorat qilish va hisoblash qurilmalari orqali jo‘natish uchun
zarur bo‘lgan hujjatlarni (buyruqlar, qarorlar, farmoyishlar, smetalar, normativlar va boshqa
materiallar) buxgalteriyaga o‘z vaqtida topshirishlari shart. Ushbu hujjatlar sifatsiz tuzilgani va
rasmiylashtirilgani hamda buxgalteriya hisobi va hisobotida qayd etishga berilish vaqtidan
kechikkani, hujjatlardagi ma’lumotlarning noto‘g‘riligi, shuningdek, g‘ayriqonuniy operatsiyalarni
aks ettiruvchi hujjatlar tuzilgani uchun bu hujjatlarni tuzgan va imzolagan bankning mansabdor
shaxslari javobgar bo‘ladilar.
Birlamchi hujjatlarni tuzish vazifasi yuklatilgan hamda bu hujjatlarni imzolash huquqi
berilgan mansabdor shaxslar ro‘yxati bosh buxgalter bilan kelishiladi.
84. Imzo qo‘yish huquqi yo‘qligiga qaramay, biron-bir pul hisob-kitob hujjatini imzolagan
buxgalteriya (bank buxgalteriyasi) xodimlari tegishli tartibda javobgarlikka tortiladilar. Xuddi
shunday, imzo huquqi berilgan bank xodimlari o‘z vakolatlaridan tashqari faoliyat yuritgan hollarda
ham tegishli tartibda javobgarlikka tortiladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
85. Bank to‘lovchi sifatida ishtirok etib, memorial orderlar bilan amalga oshirilgan
operatsiyalarning to‘g‘riligi bo‘yicha javobgarlik bankning rahbariga va bosh buxgalteri zimmasiga
yuklatiladi.
86. Mazkur Yo‘riqnomada bayon etilgan ichki nazoratni to‘g‘ri va samarali amalga oshirishni
ta’minlash bo‘yicha javobgarlik bank rahbariyati va ichki audit xizmatiga yuklatiladi.
IV. Banklarning xo‘jalik operatsiyalari hisobini yuritish

Keyingi
tahrirga qarang.
91. Bank operatsion xarajatlari bo‘yicha hujjatlarni rasmiylashtirish vazifasi yuklatilgan xodim
bu xarajatlar bo‘yicha hujjatlarni buxgalteriya o‘tkazmalari uchun qabul qilayotganda quyidagilarni
tekshiradi:
a) puli to‘lanayotgan hujjatda kreditlarni tasarruf etuvchining ruxsat imzosi bor-yo‘qligi (agar
bo‘nak hisoboti kabi jamlama hujjat puli to‘lanayotgan bo‘lsa, imzo faqat jamlama hujjatda bo‘lishi
talab qilinadi);
b) puli to‘lanayotgan hujjatdagi xususiy summalar va yakunlar to‘g‘riligi;
v) hujjat to‘g‘ri rasmiylashtirilgani va xususan, ko‘rsatilgan xizmatlar uchun tuzilgan to‘lov
hujjatlariga bankning tegishli mansabdor shaxslari bajarilgan ishlar va ko‘rsatilgan xizmatlar qabul
qilinganini tasdiqlab qo‘ygan imzolarning bor-yo‘qligi;
g) sotib olingan moddiy qimmatliklar uchun yozilgan to‘lov hujjatlarda bu qimmatliklarni ular
but saqlanishi uchun javobgar shaxslar qabul qilib olganligi to‘g‘risidagi tilxatlarning bor-yo‘qligi;
d) hujjat puli hisoboti topshiriladigan summalardan to‘langan hollarda pul olingani to‘g‘risida
hujjatga imzo chekilgani.
Keyingi
tahrirga qarang.
92. Agar hisob-kitoblar naqd pulsiz tartibda amalga oshirilsa, u holda memorial ordyer
tuziladi. Memorial va kassa orderlari bank ichki hisobvaraqlari bo‘yicha hisob yuritadigan buxgalter
hamda bosh buxgalter yoki uning o‘rinbosari tomonidan imzolanadi.
Keyingi
tahrirga qarang.
93. Kelajakdagi hisobot davriga tegishli bo‘lgan xarajatlar tegishli hisobot davri davomida
amortizatsiya (xarajatga o‘tkaziladi) qilinishi lozim. Bunday xarajatlarga yil oxirida ta’tilga ketayotgan
xodimlarga to‘langan ish haqi, xususan kelasi yilga taalluqli to‘lovlar, davriy nashrga obuna bo‘lish
bo‘yicha, kelgusi yillar smetalari hisobidan o‘rni qoplanishi kerak bo‘lgan ijaraga olingan binolarni
kapital ta’mirlash xarajatlari summasi, binoni ijarasi uchun oldindan to‘lov, oldindan sug‘urta badali,
oldindan auditorlik xizmatlari uchun to‘lovlar, faoliyat ko‘rsatish bilan bog‘liq tashkiliy xarajatlar va
boshqa soliq to‘lovlari misol bo‘lishi mumkin.
Keyingi
tahrirga qarang.
94. Avtotransportdan foydalanish va uni joriy ta’mirlash xarajatlari, foydalanilgan yonilg‘i
qiymati hisobi “Transportni saqlash va shahar bo‘ylab yurish” nomli alohida shaxsiy hisobvaraqda
yuritiladi. Bundan tashqari, mazkur shaxsiy hisobvaraqda markazlashtirilgan ta’minot anjomlarini
viloyat doirasida tashish xarajatlari hisobi ham olib boriladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
95. Bank reklama va xabar berish, kanselyariya anjomlari va oﬁs buyumlarini sotib olishga
qiladigan xarajatlar, pochta,telefon hamda faks xarajatlari, davriy nashrlar, kitoblar, gazetalar uchun
qiladigan xarajatlar hisobi “Ma’muriy xarajatlar” nomli shaxsiy hisobvaraqda tegishli tarzda ikkinchi
tartib hisobvaraqlarida yuritiladi. Bu hisobvaraqlar bo‘yicha xarajatlar bosh bank belgilagan
smetalar chegarasida qilinadi.
Keyingi
tahrirga qarang.
96. Bank xodimlarining ish haqi va ularga to‘lanadigan boshqa to‘lovlar qonun hujjatlariga
muvoﬁq amalga oshiriladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
V. Buxgalteriya hisobi registrlari va ularni yuritish

ikkinchi nusxalari, shuningdek kirim-kassa operatsiyalariga doir hujjatlar yuqorida aytilgan shtamp
bilan tasdiqlanmaydi.
125. Ko‘chirmalar mazkur hisobvaraq bo‘yicha birinchi yoki ikkinchi imzo huquqiga ega
bo‘lgan shaxslarga yoki ularning ishonchnoma taqdim etgan vakillariga tilxat bilan beriladi. Bunday
ishonchnomalar belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan bo‘lishi lozim. Mijoz obuna qutilari orqali
ariza topshirganda esa, ko‘chirmalar tilxatsiz beriladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
126. Bank mijozlar hisobvaraqlari ahvoli to‘g‘risida yozma ma’lumotlarni uchinchi shaxslarga
O‘zbekiston Respublikasining “Bank siri to‘g‘risida”gi Qonunida belgilangan tartibda beriladi.
127. Mijoz shaxsiy hisobvaraqdan ko‘chirmani yo‘qotib qo‘ygan taqdirda, uning dublikati mijoz
arizasiga ko‘ra bank rahbari yoki uning o‘rinbosari beradigan yozma ruxsatnoma asosidagina
mijozga berilishi mumkin. Mijoz o‘z arizasida ko‘chirma yo‘qolishi sabablarini ko‘rsatishi, arizaga
korxona rahbari va bosh buxgalteri imzosi qo‘yilgan bo‘lishi shart. Dublikatning sarvarag‘iga
quyidagilar yoziladi: “20__ yil “___” ___________dagi ko‘chirma dublikati”.
Shaxsiy hisobvaraqlardan ko‘chirmalar dublikatlari ma’lumotlar omborxonasidan chiqarib
beriladi. Ko‘chirma dublikati mijoz vakiliga berilayotganida undan arizaga tilxat yozdirib olinadi.
Keyingi
tahrirga qarang.
§ 4. Bank operatsiyalarini yakuniy nazoratdan o‘tkazish

Barcha pul hisob-kitob hujjatlari bo‘yicha to‘lovlar, faqat talab qilib olinguncha depozit
hisobvaraqlaridan mavjud mablag‘lar doirasida amalga oshiriladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
Talab qilib olinguncha hisobvarag‘ida unga qo‘yilgan talablarni bajarish uchun mablag‘lar
yetarli bo‘lmagan hollarda to‘lovlar “Xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bank hisobvaraqlaridan
mablag‘larni hisobdan chiqarish tartibi to‘g‘risida”gi yo‘riqnoma (1999-yil 30-yanvar, ro‘yxat raqami
615) talablari asosida amalga oshiriladi.
§ 5. Hisobdorlik asosida mablag‘larni berish va ular hisobini yuritish

qilishi shart. Bu hisobot bo‘nak olinganidan keyin ko‘pi bilan 3 kun ichida, xizmat safari xarajatlari
bo‘yicha esa safardan qaytilganidan so‘ng uzog‘i bilan 3 kun ichida topshirilishi zarur.
Keyingi
tahrirga qarang.
Hisobdorlik asosida berilgan mablag‘larning sarﬂanmagan qoldiqlari topshiriq bajarilganidan
yoki xizmat safaridan qaytilganidan keyin bank kassasiga topshirilishi lozim.
Agar topshiriq bekor
qilinsa, uni bajarish uchun hisobdorlik asosida berilgan bo‘nak summasi darhol qaytarilishi kerak.
111. Yangi bo‘nak berilishi uchun avval olingan bo‘nak bo‘yicha to‘la hisob-kitob qilingan
bo‘linishi shart.
Hisobdor shaxs o‘zi bajarayotgan topshiriqlar xususiyatiga ko‘ra
yonida doimo naqd pul olib
yurishi zarur bo‘lgan hollar bundan mustasno. Sarﬂangan summani to‘ldirish uchun yangi bo‘nak
berilishi mumkin bo‘lgan bo‘nak qoldig‘i miqdori banklar rahbarlari tomonidan belgilanadi.
112. Tasdiqlangan bo‘nak hisobotlari bo‘yicha tegishli hisobvaraqlarga kiritiladigan xarajatlar,
garchi u berilgan bo‘nakdan ortgan bo‘lsada, to‘la summada hisobdor
shaxslar uchun ochilgan
shaxsiy hisobvaraqlar kreditida qayd etiladi.
O‘tgan yili tugallangan xizmat safarlari bo‘yicha sarﬂangan bo‘naklar to‘g‘risidagi hisobotlar
o‘sha yilning o‘zida qayd etilishi lozim.
O‘tgan
yili boshlanib, yangi yilda tugallangan xizmat safarlari bo‘yicha sarﬂangan bo‘naklar
to‘g‘risidagi hisobotlar yangi yil aylanmalarida qayd etiladi.
Sarﬂanganligi to‘g‘risidagi hisobot berilmagan summalar ham 1-yanvar holatidagi hisobdor
shaxslar hisobvaraqlari qoldiqlarida aks ettirilishi lozim.
§ 3. Moddiy qimmatliklarni inventarizatsiya qilish hamda aniqlangan ortiqcha va

Qiymati tegishli hisobvaraqlarga kiritilishi kerak bo‘lgan materiallar uchun yozilgan
talabnomalarda bank buyrug‘i bo‘yicha imzolash huquqi berilgan tasarruf etuvchining ruxsat
beruvchi imzosi bo‘lishi lozim.
Ombordan materiallar olish uchun yoziladigan talabnoma uch nusxada tuziladi. Ularda ko‘zda
tutilgan barcha rekvizitlar, shuningdek, talab qilinayotgan moddiy qimmatliklarning nomenklatura
bo‘yicha raqamlari, nomi (navi), soni va maqsadi ko‘rsatiladi.
Talabnomalarning dastlabki ikki nusxasiga materiallar oluvchi ularni olgani haqida tilxat
yozadi va bu qog‘ozlarga materiallarni bergan omborchi imzo chekadi.
Berilgan materiallar ombor hisob yuritish qaydnomalarida
chiqim qilinganidan keyin
omborchi talabnomaning ikkinchi nusxasini xronologik tartibda o‘zidagi chiqim hujjatlari
yig‘majildiga tikib qo‘yadi. Birinchi nusxa buxgalteriyaga topshiriladi, uchinchisi esa materiallarni
oluvchining qo‘liga beriladi.
106. Materiallar boshqa ﬁlialga jo‘natilayotganda talabnomalar to‘rt nusxada tuziladi. Ularning
biri moddiy qimmatlik jo‘natmasiga qistiriladi, ikkita nusxasi buxgalteriyaga beriladi va to‘rtinchi
nusxasi ombor mudiriga beriladi.
Talabnomalar umumiy summasiga materiallar sarﬁni hisob hujjatlarida
aks ettirish uchun
kirim-chiqim orderi tuziladi.
107. Yoqilg‘i va moylash materiallari haydovchilarga, shuningdek, boshqa xo‘jalik materiallarni
muayyan limitlar bo‘yicha muntazam olib turadigan shaxslarga talabnomalarsiz, har bir oyda har
bir oluvchi uchun tutiladigan limit kartalari asosida berilishi mumkin. Bu kartalarda berilgan
materiallar summasi qayd etiladi. Ana shu limit kartalari asosida har oy oxirida materiallarning
qiymati balansdan chiqariladi.
108. “Omborda” ilova (sub) hisobvarag‘i bo‘yicha materiallar hisobi miqdor va qiymat ifodasida
(turi va naviga qarab) yuritiladi.
Qo‘shimcha kitobda shaxsiy
hisobvaraqlar yuritiladi, bundan tashqari, materiallar turlari
hamda hisobdor shaxslar bo‘yicha varaqchalar va daftarlarda hisob olib boriladi. Varaqchaning old
tomonida bank nomi, anjom nomi, daftar bo‘yicha nomer,
hisobvaraq nomeri, anjomning narxi,
anjomlar soni, anjomni beruvchining nomi, buxgalteriya yozuvi qayd qilingan sana ko‘rsatiladi,
shuningdek buxgalteriya xodimlari imzo chekadilar. Varaqchaning orqa tomonida anjom uchun
javobgar shaxsning ism-shariﬁ, anjomlar soni va ular summasi, u saqlanayotgan joy ko‘rsatiladi,
shuningdek, buxgalteriya xodimlari imzo chekadilar. Varaqchalar bir
turdagi buyumlar guruhlari
bo‘yicha kartotekaga joylashtiriladi. Asosiy vositalar hisobini yuritish daftari yil oxirida
yakunlanmaydi va undagi yozuvlar yangi yilda davom ettiriladi. Moddiy qimmatliklar umumiy
belgilangan tartibda yo‘qlama qilib turiladi. Banklarning bosh buxgalterlari hisoblash, tashkiliy va
boshqa turdagi texnika pasportlari (texnik hujjatlari) u foydalanishdan chiqarilguncha saqlanishini
ta’minlaydilar. Xo‘jalik materiallari balansdan chiqarilayotganda
texnik pasportlar texnikani
hisobdan chiqarish hujjatlariga ilova qilinadi.
Keyingi
tahrirga qarang.