Raqiblar strategiyasini aniqlash

Raqiblar strategiyasini aniqlash. Buning uchun raqib kompaniya faoliyatining asosiy iqtisodiy ko’rsatkichlari, uning bozordagi mavqei, strategik maqsadlari raqobat strategiyasi o’rganiladi.
Kelajakda tarmoqning yetakchisi bo’lishi y’ki yetakchi bo’lgan Korxonalarni aniqlash. Buning uchun xar bir korxonaning potentsial imkoniyatlarini o’rganib ularning ichidan boshqalardan o’zib ketish y’ki o’zib bo’lgan korxonalar belgilanadi. Kelajakda qaysi korxonalar o’z mavqeini yo’qotadi , qaysi biri yetakchi bo’lishi mumkinligini to’g’ri belgilash korxonaning strategiyasini tuzishda muxim axamiyat kasb etadi.
Raqiblarning keyingi qadamini oldindan ko’ra bilish. Agressiv raqib odatda qandaydir yangi strategik qadam qo’yadi. O’zining bozordagi mavqeidan qanoatlanadigan korxonalar esa amaldagi strategiyasini saqlab turadi. Omadsiz korxonalarning axvoli shu qadar yomon bo’ladi-ki, ular yaxshi o’ylanmagan bo’lsa xam xujumga o’tishga majbur bo’ladilar.
Raqibning keyingi qadamini oldindan aytib berish uchun o’sha kompaniyadagi vaziyatni raxbariyatning kayfiyatini, ularning fikrlash tarzini bilish lozim. Raqib xaqida axborot yig’ishga qaratilgan razvedka faoliyati uning xarakatlarini oldindan bilish va samarali qarshi choralar ko’rish imkonini beradi.
Muvaffaqiyatning asosiy omillari (MAO) - muayyan tarmoqdagi moliyaviy va raqobatli muvaffaqiyatning asosiy belgilovchi omillaridir. Ularni aniqlash - strategiya ishlab chiqishning asosiy yo’nalishlaridan biridir. Ular strategiyani ishlab chiqishda hal qiluvchi rol o’ynashi mumkin, biroq ular turli tarmoqlarda turlicha bo’ladi. Odatda bir tarmoqqa shunga o’xshash uch-to’rtta omil xarakterli bo’lib, ularning bir-ikkitasi eng muhimi bo’lib, tahlilning vazifasi ularni aniqlashdan iborat bo’ladi.
Quyida MAOning turlari va ularning tarkibiy qismlari sanab o’tilgan22:
Texnologiyaga bog’liq omillar:
ilmiy tadqiqotlarning saviyasi;
ishlab chiqarish jarayonlarida innovatsiyalarga qodirlik;
mahsulotda innovatsiyalarga qodirlik;
mazkur texnologiyada ekspertlarning roli.
Ishlab chiqarish bilan bog’liq omillar:
kam xarajatli ishlab chiqarishning samaradorligi (ishlab chiqarish ko’lamidan tejash, to’plangan tajriba samarasi);
ishlab chiqarish sifati;
yuqori fond qaytimi;
ishlab chiqarish xarajatlarning kam bo’lishi, kafolatlanadigan xolda joylashtirilishi;
tegishli malakali ishchi kuchi bilan ta’minlash,
yuqori mexnat unumdorligi (ayniqsa ko’p mehnat talab qiladigan sohalarda);
arzon loyixalashtirish va texnik ta’minot;
ishlab chiqarishning model va o’lchamlarning o’zgarishiga moslashuvchanligi.
Taqsimlash bilan bog’liq omillar:
21Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland.p. 120
22Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland. p.124
chakana savdodan tushadigan daromadlar extimoli;
kompaniyaning o’z tarmog’i;
tez yetkazib berish.
Marketing bilan bog’liq omillar:
savdoning yaxshi sinalgan, tekshirilgan usuli;
qulay, arzon servis va texnik xizmat ko’rsatish;
xarid talablarini aniq qondirilishi;
tovarlar diapazonining kengligi;
tijorat san’ati;
jozibali dizayn va upakovka ;
xaridorlar uchun kafolatlar.
Malakaga bog’liq omillar:
noyob istedodlar;
sifatni nazorat qilish «nou-xau»si;
loyixalash sohasidagi ekspertlar;
texnologiya sohasidagi ekspertlar;
aniq va sodda reklama qilish qobiliyati;
ITTKI bosqichida ishlab chiqarish natijasida yangi mahsulotlarni xosil qilish va ularni tez bozorga olib chiqa olish.
Tashkilotning imkoniyatlariga bog’liq omillar:
oliy darajadagi axborot tizimlari;
o’zgarib turgan bozor sharoitlariga tez moslasha olish qobiliyati;
boshqaruv maxorati va boshqaruv sohasidagi «nou-xau»larning mavjudligi.
MAOning boshqa turlari:
ijobiy imidj va obro’;
o’zini peshqadam deb xis qilish;
qulay joylashuv;
xushmuomala va muloyim xizmat ko’rsatish;
patent ximoyasi;
umumiy xarajatlarning kamligi.
Bundan tashqari, tarmoqning jozibadorligiga umumiy baho berish lozim («Menejment asoslari» kursiga qarang)
Muvaffaqiyatning kalit omillari (M.K.O)-bu raqobatbardosh bo’lish va moliyaviy barqarorlikka erishish uchun rorxona ta’minlashi lozim bo’lgan raqobat imkoniyatlari va faoliyat natijalaridir. M.K.O shunday omillarki, ularga korxona aloxida etibor berishi kerak, chunki ular korxonaning muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligini belgilab beradi. Masalan: pivo sanoatida ishlab chiqarish quvvatlarining to’liq bandligini ta’minlash shunday omilga kiradi. (bu ishlab chiqarish xarajatlarini minimallashtirib beradi) M.K.O xar bir tarmoqda o’ziga xos xususiyatga , ko’rinishga ega bo’ladi. Ayrim tarmoqlarda MKOlar 3-4ta bo’lishi mumkin, lekin xal qiluvchi axamiyatga 1 yoki 2 tasi ega bo’ladi.
Tarmoq va undagi raqobat tahlilining pirovardida tarmoqning jozibadorligi aniqlanadi. Buning uchun quyidagi ko’rsatkichlar asos qilib olinadi:
A-tarmoqning o’sish imkoniyatlari
B-xarakatlantiruvchi kuchlarning tarmoqqa ijobiy yoki salbiy ta’sir ko’rsatishi:
V-Tarmoqqa yirik korxonalarning kirish (chiqish) imkoniyatlari: G-Talabning barqarorligi:
D-Raqobat kuchlari ta’sirining kuchayishi yoki zaiflashishi:
E-Tarmoq oldida turgan muammolarning jiddiyligi:
J-Tavakkalchilik va noaniqlik darajasi:
Z-Raqobat natijasida tarmoqdagi daromad darajasining pasayishi yoki ko’tarilishi.
|