nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.pedagoglar.uz - 45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplari

|
45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplariBog'liq 121-124www.pedagoglar.uz
45-son 4–to’plam iyun 2023
Sahifa: 123
Ushbu qonuniyatlami o'qitish jarayonida amalga oshirish uchun. talabalarni
ularga mos didaktik prinsiplar bilan qurollantirish zarur. Didaktik prinsiplar umumiy
maqsadga hamda masalalarga tegishli bo'lgani uchun, o'qitish jarayonining
mazmunini, shaklini hamda metodlarini aniqlovchi asosiy loyiha bo’lib hisoblanadi.
Boshqacha aytganda didaktik prinsip o'qitish jarayonining asosiy qonunlarini hamda
qonuniyatlarini amalda qo'llash usulidir. Demak, har bir didaktik prinsipdan aniq
loyiha hamda rejalar paydo bo'ladi. Didaktik loyihalar bevosita prinsiplardan kelib
chiqmaydi, balki ular pedagoglarning to'plagan amaliy tajribasidagi kamchiliklarni
umumlashtirish va ularni bartaraf qilish asosida kelib chiqadi. Shunday qilib,
o'qitishning amaliy tajribasi qoidalarda, loyihalarda aks etadi va ular ikki xil vazifani
bajaradi. Birinchidan, o'qitish jarayonining asosiy qonuniyatlarini avloddan-avlodga
o'tishini ta’minlasa. ikkinchidan, ma’lum bir qoidalar va loyihalar ayrim hollarda
o'quv jarayoniga salbiy ta’sir qilishidan saqlaydi. Shuning uchun, har bir didaktik
qoidalardan, loyihalardan bevosita foydalanibgina qolmasdan, ularni har bir
pedagogik jarayonga mos ravishda qo'llash kerak. Didaktik rivojlanish jarayonida
didaktik prinsiplar tahlil qilinib, ular to'ldiriladi va o'zgartiriladi. Ayrim didaktik
prinsiplar o'zgartirilsa, ayrimlari esa yo'q bo'lib ketadi, o'rniga yangi prinsiplar paydo
boladi. Jumladan, Ya Komenskiy asosiy didaktik prinsip sifatida tabiat bilan
uyg'unlikni hisoblagan. O'sha paytda, u boshqa prinsiplarni ham asoslagan. Disterveg
bo'lsa, didaktik prinsiplarga maxsus talablarni qo'yish kerakligini ko'rsatgan.
K.Ushinskiy quyidagi to'rt didaktik prmsipni kiritgan:
a)
o'quvchilarning ong-sezimliligi, faollik prinsipi;
b)
ko'rsatmalilik prinsipi;
c)
ketma-ketlilik prinsipi;
d)
bilimning mustahkamlik prinsipi.
Hozirgi paytda barcha didaktik prinsiplar tahlil qilinib, jamiyat talabiga va
pedagogikaning yutuqlariga mos ravishda qaytadan ishlab chiqilgan. Ular quyidagi
samarali didaktik prinsiplardan iborat:
|
| |
www.pedagoglar.uz - 45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplari

|
45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplariBog'liq 121-124www.pedagoglar.uz
45-son 4–to’plam iyun 2023
Sahifa: 122
normalar tarzida bo’ladi. O'qitish prinsiplari o'qitishning asosiy qonuniyatlaridan
kelib chiqadi. O'qitishning qonuniyatlari - bilim berishdagi hodisalar o'rtasidagi
zaruriy va obyektiv, ma’noli va takrorlanuvchi bog’lanishlardir. Ular, asosan, o'qitish
jarayonining asosiy elementlari orasidagi bog'lanishlarni ifodalaydi: o'qitish jarayoni
va jamiyat talabi, o'qitishning maqsadi va mazmuni. o'qitish texnologiyasi va uning
elementlari, o'qitish metodi va vositasi, o'qitishning tashkiliy shakllari va shartlari,
o'qitish natijasi hamda uni tekshirish va boshqalar. O'qitishning qonuniyatlari
quyidagilardan iborat:
1.
O'qitish jarayoni jamiyatning hamda har bir o'quvchi va talabaning
talabiga mos kelishi kerak.
2.
O'qitish jarayoni bilim berish, tarbiyalash hamda rivojlantirish
funksiyalarini bajarishi kerak.
3.
O'qitish jarayoni o'quvchi va talabalarning haqiqiy o'quv imkoniyatlariga
mos kelishi kerak.
4.
O'qitish jarayoni unga ta'sir qiluvchi tashqi shartlariga bog'liqdir:
-
O‘qitish va o'quv jarayoni birgalikda pedagogik qonuniyatiarga bo'ysunib,u
bir-biri bilan mustahkam bog’lanishda boladi.
-
O'qitishning mazmuni o'qitishning maqsadiga bevosita bog'liq bo‘lib, u o'z
navbatida, jamiyatning talabi, ilin-fannlarning rivojlanishi, o'quvchilarning
imkoniyatlari hamda tashqi shartlar asosida aniqlanadi.
-
O'qitish metodlari hamda vositalari o'qitishning maqsadiga va mazmuniga
bog'liqdir.
-
O'qitishni tashkil qilish shakllari o'qitishning maqsadi, mazmuni hamda
metodlariga bog'liqdir.
-
O'qitish jaravonining barcha komponentlari orasidagi to'g'ri bog'lanish va
tuzilgan qulay shart-sharoit uning ijobiy natijasini ta'minlaydi.
-
O'qitish,
talabaning
psixologik
xususiyatlariga,
shaxsiy
qulayligiga,
kelajakdagi rivojlanish darajasiga mos holda olib borilishi kerak.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplari

www.pedagoglar.uz
45-son 4–to’plam iyun 2023
Sahifa: 124
-
onglilik va faollik prinsipi;
-
ko'rgazmalilik prinsipi;
-
tizimlilik va ketma-ketlik prinsipi;
-
mustahkamlik prinsipi;
-
ishonchlilik prinsipi;
-
ilmiylik prinsipi;
-
nazariyaning amaliyot bilan boglanish prinsipi;
-
tarixiylik prinsipi;
-
izchillik prinsipi;
-
gumanizm prinsipi va boshqalar.
Foydalanilgan adabiyotlar:
a.
Begimqulov U.SH. Pedagogik ta’lim jarayonini axborotlashtirishni
tashkil etish, boshqarish nazariyasi va amalivoti. Ped. fan. dokt. diss. Avtoref. -Т.,
2007.
b.
Беспалко В.П. Слагаемые подого гиче ско й технологии—М.:
Педагогика, 1989.
c.
Буга.П.Г Вузовский учебник- М.: Книга, 1987.
d.
Бугаев А.И. Методика преподавания физики и средний школе.
Теортич.основы—М.ТТросвещение, 1981.
e.
Василевкий А.С., Мултановский В.В. Статическая физика и
термодинамика.-М,: Просвещение, 1985.
f.
Ganiyev A.G., Avliyoquiov А,К., Alimardonova ТА. Fizika. AL va
KHKlar uchun. 1-2-qismlar.-Т .: O'qituvchi. 2002.
g.
Glazunov A.T., Nurminskiy I.I., Pinskiy A.A. O‘rta maktabda fizika
fanini o'qitish metodikasi. Nostatsionar holatlar elektrodinamikasi. Kvant fizikasi. -
Т.: O'qituvchi, 1999
|
Barabanli quritgichlar - Mundarija Kirish I bob quritish qurilmalari haqida umumiy tushunchalar

|
Mundarija Kirish I bob quritish qurilmalari haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 5/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 52,22 Kb. | | #108347 |
Bog'liq Mundarija Kirish I bob quritish qurilmalari haqida umumiy tushun-fayllar.org (1)1.2 Barabanli quritgichlar
Barabanli quritgichlar. Bunday apparatlar atmosfera bosimi bilan uzluksiz ravishda turli sochiluvchan materiallarni quritish uchun ishlatiladi. Barabanli quritgich silindrsimon barabandan iborat bo’lib, gorizontga nisbatan kichik og‘ish burchagi (3- 60) bilan joylashtirilgan bo’ladi. Baraban bandajlar va roliklar yordamida ushlab turilib, elektromotor va reduktor yordamida aylantiriladi. Apparat uzunligining diametriga nisbatan L/Dab -5/6. Barabanning aylanishlar soni 5-6 min-1. Nam material ta‘minlagich orqali vintli qabul qiluvchi nasadkaga beriladi., bu yerda material aralashtirish ta‘sirida bir oz quriydi. So’ngra material barabanning ichki qsimiga o’tadi. Barabanning material bilan to‘lish darajasi 25% dan ortmaydi. Barabanning butun uzunligi bo’yicha nasadkalar joylashtiriladi. Nasadkalar barabanning kesimi bo’yicha materialni bir me‘rda tarqatish va aralashtirishni ta‘minlaydi. Bunday sharoitda material bilan qurituvchi agentning o’zaro ta‘siri samarali bo’ladi.
Baraban ichida materialning o‘ta qizib ketish darajasini kamaytirish uchun material va qurituvchi agent (tutunli gazlar yoki qizdirilgan havo) bir- biriga nisbatan to’g’ri yo‘nalishda bo’ladi, chunki bunday sharoitda yuqori temperaturali issiq gazlar katta namlikka ega bo’lgan material bilan kontaktlashadi. Mayda sochiluvchan materiallar uchun havoning baraban ichidagi tezligi 0,5-1,0 m/s, katta bo’lakli materiallar uchun esa 3,5-4,5 m/s dan ortmasligi kerak. Ishlatilgan gazlar atmosferaga chiqarilishidan oldin mayda changlardan siklonda tozalanadi. Quritilgan material barabandan tashqariga tushiruvchi qurilma orqali chiqariladi.
Quritilgan material donalarining o’lchamlari va xossalariga ko’ra apparatlarda xar xil nasadkalardan foydalaniladi. Katta bo’lakli va qovushib qolish xususiyatiga ega
materiallarni quritish uchun ko’taruvchi -parrakli nasadkalar, yomon sochiluvchan va katta zichlikka ega bo’lgan katta bo’lakli materiallarni
quritish uchun esa sektorli nasadkalar ishlatiladi. Kichik bo’lakli, tez sochiluvchan materiallarni quritishda tarqatuvchi nasadkalar ishlatiladi. Mayda qilib ezilgan, chang xosil qiluvchi materiallarni berk yacheykali dovonsimon nasadkalari bo’lgan barabanlarda quritish maqsadga muvofiqdir. Ayrim sharoitlarda murakkab nasadkalardan foydalaniladi.
Barabanli quritgichlarda materiallarning yaxshi aralashishiga erishiladi, natijada qattiq va gaz fazalari oralig‘ida uzluksizsiz kontakt yuz beradi. Bunday ko’rsatkichlarning ish unumdorligi bug’lanayotgan namlik bo’yicha 100-120 kg m3 . soat gacha yetadi. Barabanning diametri esa 1200 dan 2800 mm gacha boradi. Barabanli apparatlar katta miqdordagi mahsulotlarni quritish uchun ishatiladi.
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMKASH UCHUN SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMKASH UCHUN SAVOLLAR
|
bet | 19/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMKASH UCHUN SAVOLLAR.
1. Dinamika nimani o’rganadi?
2. Nyutonning birinchi qonunini ayting.
3. Kuch vektor kattalikmi yoki skalyarmi?
4. Kucning birligi nima?
5. Nyutonnig 2-qonunini ayting.
6. Ishqalanish turlarini ayting.
7. Nyutonnig 3-qonunini tushuntiring.
8. Isqalanish kuchi nimalarga bog’liq?
9. Inersial sanoq sistemalari deb nimaga aytiladi?
10. Inertlik deb nimaga aytiladi?
11. Inersional sanoq sistemalari deb nimaga aytiladi?
12. Gravitatsion maydon nima?
13. Butun Olam tortishish qonunini ayting.
14. I-Kosmik tezlikning son qiymati nechiga teng?
MAVZU: Aylanma harakatlanuvchi qattiq jism dinamikasi.
Momentlarqoidasi.
REJA: 1. Aylanma harakatlanuvchi qattiq jism dinamikasi.
Kuch momenti. Momentlar qoidasi.
Jismning bir necha kuch ta’siridagi harakati.
Kuchni tashkil etuvchilarga ajratish.
Jismning muvozanat sharti.
TAYANCH IBORALAR: Aylanma harakat, kuch moment, inersiya moment, impul’s moment, momentlar qoidasi, kuchlarni qo’shish, jismning muvozanat sharti.
Aylanma harakat. Ilgarilanma harakat deb, harakatlanayotgan jismning har bir nuqtasidan o'tkazilgan to'g'ri chiziq harakat davomida dastlabki holatiga parallel qoladigan harakat bo'lishini biz bilamiz.
Aylanma harakatda esa, jismning barcha nuqtalari markazi aylanish o'qidan o'tuvchi aylanalardan iborat trayektoriyalar bo'ylab harakatlanadi. Ko'rilayotgan nuqtadan aylanish o'qigacha bo'lgan masofa R harfi bilan belgilanib radius - vector yoki radius deyiladi. Aynan shu kattalik ilgarilanma va aylanma harakat mexanikasi kattaliklarini solishtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
|
| |
Jismning vazni. Vaznsizlik - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 18/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniJismning vazni. Vaznsizlik. Yerga tortilishi natijasida vujudga keladigan va uni erkin tushishdan saqlab turgan tayanchga yoki ilgakka ko`rsatadigan bosim kuchiga jismning vazni deb ataladi.
Jismning faqatgina og`irlik kuchi ta'siridagi harakat holatiga vaznsizlik holati deb ataladi.
Kosmosda erkin harakatlanayotgan jismlar uchun g=0 ligidan ular vaznsizlik holatida deyiladi.
Jism pastga qarab tezlanish bilan harakatlana boshlasa, uning vazni ma ga kamayadi:
P=m(g-a) (5)
liftda pastga tushayotgan kishi shunday holatda bo`lib, o`zini yengillashgandek sezadi.
Tezlanish a ning yo`nalishi erkin tushish tezlanishi g ning yo`nalishiga qarama-qarshi bo`lsa, jismning vazni ma ga ortadi:
P=m(g+a) (6)
liftda yuqoriga ko`tarilgan odam shunday holatda bo`lib, o`zini og`irlashgandek sezadi:
Kosmik tezliklar. Biror jismni Yer sirtidan yuqoriga otsak, ma'lum balandlikka ko'tarilib qaytib tushadi. U yer sirtiga nisbatan o'tkir burchak hosil qiladigan qilib otilsa, biror balandlikka ko'tanlib ma'lum masofaga borib tushadi. Agar jismning tezligini ortirib borsak, uning shunday qiymatiga erishishimiz mumkinki, bu tezlikdan boshlab jism Yer atrofida biror aylana orbita bo'ylab harakat qila boshlaydi. Ana shu tezlikdan boshlab jismga beriladigan tezliklarga kosmik tezliklar deyiladi. Jismni kosmosga chiqarishdan oldin qo'yilgan maqsadga qarab unga turli liil boshlang'ich tezliklar beriladi.
Birinchi kosmik tezlik. Birinchi kosmik tezlik deb jismga, u Yer atrofida aylanma orbita bo'ylab harakatlanishi ya'ni Yerning sun'iy yo'ldoshi bo'lib qolishi uchun berish zarur bo'lgan eng kichik tezlikka aytiladi.
Demak. jism Yer atrofida R radiusli atlana bo'ylab tekis harakatlanadi. Unga ikkita og'irlik kuchi tezlanishi g va aylanma1 harakatdagi normal tezlanishi ta'sir qiladi. Bu R tezlanishlar teng bo'lgandagina jism aylanma orbita bo'ylab tekis harakatlanishi mumkin.
Birinchikosmiktezliknihosilqilamiz, JismYersirtidanunchabalandemasdebhisoblab, Rningo'rnigaYerradiusiningqiymatinivaerkintushishtezlanishiningqiymatini (20.2) gaqo'yibtopamiz.
V1 = 7,9 * 103 m/s = 7,9 km/s.
|
| |
Barabanli quritgich - Mundarija Kirish I bob quritish qurilmalari haqida umumiy tushunchalar

Barabanli quritgich.
1 – yuklash bunkeri, 2 – tarqatuvchi kurakchalar, 3 – bandajlar, 4 – quritgichning qobig‘i, 5 – siklon, 6 – ventilyator, 7 – bunker, 8 – shnek.
Baraban bandajlar va roliklar yordamida ushlab turilib, elektromotor va reduktor yordamida aylantiriladi. Qurilma uzunligining diametriga nisbati L/Daq5-6. barabanning aylanishlar soni 5-6 min-1. nam material ta’minlagich orqali vintli qabul qiluvchi nasadkaga beriladi, bu yerda material aralashtiish ta’sirida bir oz quriydi. Sо‘ngra material barabanning ichki qismiga о‘tadi. Barabanning material bilan tо‘lish darajasi 25% dan ortmaydi. Barabanning butun uzunligi bо‘yicha nasadkalar joylashtiriladi. Nasadkalar barabanning kesimi bо‘yicha materialni bir meyorda tarqatish va aralashtirishni ta’minlaydi. Bunday sharoitda material bilan qurituvchi agentning о‘zaro ta’siri samarali bо‘ladi.
Baraban ichida materialning о‘ta qizib ketish darajasini kamaytirish uchun material va qurituvchi agent (tutunli gazlar yoki qizdirilgan havo) bir-biriga nisbatan tо‘g‘ri yо‘nalishda bо‘ladi. Mayda sochiluvchan materiallar uchun havoning baraban ichidagi tezligi 0,5-1,0 m/s, katta bо‘lakli materiallar uchun esa 3,5-4,5 m/s dan ortmasligi lozim. Ishlatilgan gazlar atmosferaga chiqarilishdan oldin mayda changlardan siklonda tozalanadi. Quritilgan material barabandan tashqariga tushiruvchi qurilma orqali chiqariladi.
|
Nasadkalarning turlari.
a – kо‘tariluvchi – kurakchali, b – sektorli, v,g – tarqatuvchi, d – berk yacheykali.
|
Quritilgan material donalarining о‘lchamlari va xossalariga kо‘ra qurilmalarda har xil nasadkalardan foydalaniladi. Katta bо‘lakli va qovushib qolish xususiyatiga ega materiallarni quritish uchun kо‘taruvchi parrakli nasadkalar, yomon sochiluvchan va katta zichlikka ega bо‘lgan katta bо‘lakli materiallarni quritish uchun esa sektorli nasadkalar ishlatiladi. Kichik bо‘lakli, tez sochiluvchan materiallarni quritishda tarqatuvchi nasadkalar keng ishlatiladi. Mayda qilib ezilgan, chang hosil qiluvchi materiallarni berk yacheykali donasimon nasadkalari bо‘lgan barabanlarda quritish maqsadga muvofiqdir. Ayrim sharoitlarda murakkab nasadkalardan foydalaniladi.
Barabanli quritgichlarda materialning yaxshi aralashishiga erishiladi, natijada qattiq va gaz fazalari oralig‘ida uzluksiz kontakt yuz beradi. Bunday quritgichlarning ish unumdorligi bug‘lanayotgan namlik bо‘yicha 100-120 kgm3. soat gacha yetadi. Barabanning diametri esa 1200 dan 2800 mm gacha boradi. Barabanli qurilmalar katta miqdordagi mahsulotlarni quritish uchun ishlatiladi.
|
Zoom Out – tasvirni kichraytirish;
 
Drawing Palette –

|
Zoom Out – tasvirni kichraytirish;
Drawing Palette –
|
bet | 3/5 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #128477 |
Bog'liq simulyatsiyaZoom Out – tasvirni kichraytirish;
Drawing Palette – modelning chizilgan elementlariga rang berish;
Custom Devices Dialog – qurilma modelining foydalanuvchi interfeysini yaratuvchi dasdturni chaqirish;
Yuqori uskunalar panelining ikkinchi qatoridan quyidagi qurilmalar joy olgan:
Ishchi maydonni tasvirlash rejimini o’zgartirguch ikki xil holatga ega:
Logical Workspace – ishchi maydonda kompyuter tarmog’ining topologiyasini tasvirlash;
Physical Workspace – ishchi maydonda tarmoq qurilmalarining fizik joylashish modelini tasvirlash.
Uskunalar paneli ostida ishchi maydon va o’ng tomon uskunalar paneli joylashgan.
Ishchi maydon kompyuter tarmog’i modelini qurish va modellashtirish jarayonini vizual kuzatib borish uchun xizmat qiladi.
O’ng panel ishchi maydondagi oyektlarni ko’chirish, nusxalash va tozalash imkonini beruvchi uskunalardan iborat. O’ng panelda quyidagi tugmalar joylashgan:
Select – obyektni tanlash;
Place Note – izoh qo’yish;
Delete – obyektni o’chirish;
Inspect – obyekt parametrlarini ko’rish;
Draw a Polygon – shakl chizish;
Resize Shape – maydon hajmini o’zgartish;
Add Simple PDU – oddiy paket yuborish (icmp protokoli paketi);
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yhati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yhati
|
bet | 5/5 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #128477 |
Bog'liq simulyatsiyaFoydalanilgan adabiyotlar ro`yhati
R.X. DJURAYEV, SH.YU. DJABBAROV, B.M. UMIRZAKOV TARMOQ PROTOKOLLARI
Таненбаум Э. Архитектура компьютера. 6-е. издание. СПб.: Питер, 2013. - 816 с.
Мусаев М.М., Кахҳаров А.А., Каримов М.М. Сборка узлов компьютерных сетей. Учебноепособие.- Т, ИТПД им. Чулпана, 2007.-152с.
Musayev M.M., Qahhorov A.A.,Karimov M.M. Kompyuter tarmoqlarini yig`ish. Akademik litsey va kollejlari uchun o`quv qollanma. T.:”ILM ZIYO”, 2006.-160 b.
ManojFrankling – Computer Architecture and Organization: From Software to Hardware, University of Maryland, College Park, ©Manoj Frankling-2007, 489 p.
Internet saytlari
http://www.intuit.ru
http://www.kgtu.runnet.ru
http://www.piter.com
http://www.unesco.kemsu.ru
|
| |
Add Complex PDU – - Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash...

|
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. Lan va vlan tarmoqlarini qurish. Wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash
|
bet | 4/5 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #128477 |
Bog'liq simulyatsiyaAdd Complex PDU – murakkab paket yuborosh.
Ishchi maydon ostida quyi uskunalar paneli joylashgan bo’lib, gorizontal tugmalar qatoridan tashkil topgan va uning ostida maxsus maydonlar qatori joylashgan.
Quyi uskunalar paneli qyidagi tugmalardan iborat:
Power Cycle Devices - quvvatni qayta tiklash natijasida barcha tarmoq uskunalarini bir vaqtning o'zida qayta ishga tushirishni simulyatsiya qiladigan tugma;
Fast Forward Time – modellashtirish jarayonini qisqa vaqtga tezlashtirish tugmasi;
Realtime/Simulation – modellashtirish rejimini o’zgartirgich.
Modellashtirish rejimini o’zgartirgichning ikki holati mavjud:
Realtime – real vaqt rejimida ishlash;
Simulation – simulyatiya rejimida ishlash.
Cisco Packet Tracer tarmoq simulyatori tarkibiga quyidagi tipdagi qurilmlar kiritilgan:
Routers – marshrutizatorlar;
Switches – kommutatorlar;
Hubs – konsentratorlar;
Wireless Devices – simsiz qurilamalar;
Connections – tarmoq kabellari;
End Devices – oxirgi qurilmalar;
Security – himoyalangan qurilma (tarmoqlararo ekran);
WAN Emulation – global tarmoq qurilmalarining emulyatorlari;
Custom Made Devices – foydalanuvchi tomonidan modifikatsiya qilingan tarmoq qurilmalari modeli;
Multiuser Connection – ko’p foydalanuvchili bog’lanish.
Immitatsiya rejimiga (Simulation) o’tkazilganda dastur bosh oynasi ko’rinishi o’zgaradi (1.2-rasm), ishchi maydonning bir qir qismi modellashtirishni boshqarish maydoni bilan yopiladi.
2 topshiriq
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. Lan va vlan tarmoqlarini qurish. Wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash
|
Mavhum qaynash qatlamli quritgichlar

|
Mavhum qaynash qatlamli quritgichlar
|
bet | 4/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 52,22 Kb. | | #108347 |
Bog'liq Mundarija Kirish I bob quritish qurilmalari haqida umumiy tushun-fayllar.org (1)Mavhum qaynash qatlamli quritgichlar. Mavhum qaynash qatlamli quritgichlardan hozirda kо‘p foydalanilmoqda. Jarayon mavhum qaynash qatlamida olib borilganda qattiq material zarrachalari va qurituvchi agent о‘rtasida kontakt yuzasi kо‘payadi, namlikning materialdan bug‘lanib chiqish tezligi ortadi, namlikning vaqti esa ancha qisqaradi. Hozirgi kunda kimyoviy texnologiyada mavhum qaynash qatlamli quritgichlar sochiluvchan donasimon materiallar, pastasimon moddalar, eritmalar, qotishmalar va suspenziyalarni suvsizlantirish uchun ishlatilmoqda.
Uzluksiz ishlaydigan bitta kamerali quritgichlar keng tarqalgan (10.3 - rasm). Nam material bunkerdan ta’minlagich orqali quritgich kamerasiga beriladi. Kameraning pastki qismida tarqatuvchi tо‘r joylashtirilgan. Havo oqimi ta’sirida qattiq material donachalari mavhum qaynash holatiga keltiriladi. Quritilgan material tо‘rdan bir oz tepada joylashgan shtuser orqali tashqariga chiqariladi va transportyorga tushadi. Ishlatilgan gazlar siklon va batareyali chang ushlagichda tozalanadi. Bunday konussimon qurilmaning pastki qismida gazning harakatlanish tezligi eng katta zarrachaning chо‘kish tezligidan katta, tepa qismida esa eng kichik zarrachaning chо‘kish tezligidan kam bо‘ladi. Bunday holatda qattiq zarrachalarning nisbatan tartibli sirkulyasiyasi mavjud bо‘lib, zarrachablar qurilmaning markaziy qismida kо‘tariladi, uning chekka qismlarida esa patsga qarab tushadi. Natijada material bir meyorda isiydi va kameraning ish balandligi kamayadi.
Mavhum qaynash qatlamli quritgich:
1 – ventilyator, 2 – aralashtirish kamerasi, 3 – gaz tarqatuvchi tо‘r, 4 – quritilgan material chiqadigan shtuser, 5 – ta’minlagichli bunker, 6 – quritgichning qobig‘i, 7 – siklon, 8 – batareyali siklon, 9 – transportyor.
Silindrsimon qobiqli quritgichlarda ba’zan quritish jarayoni bir meyorda bormaydi, chunki qatlamda intensiv aralashtirish mavjud bо‘lganligi sababli ayrim zarrachalarning qurilmada bо‘lish vaqti о‘rtacha qiymatdan anncha farq qiladi. Shu sababli о‘zgaruvchan kesimli (masalan, konussimon) quritgichlardan foydalaniladi.
Sanoatda ishlatiladigan mavhum qaynash qatlamli quritgichlar katta ish unumdorligiga ega. Masalan, KCL ni suvsizlantirishga mо‘ljallangan quritgichning ish unumdorligi 100 t/soat ni tashkil etadi.Mavhum qaynash qatlamli quritgichlarning samarali ishlashi uchun nam material va qurituvchi agentni qurilmaning kо‘ndalang kesimi bо‘yicha bir meyorda tarqalishiga erishish kerak. Buning uchun nam materialni qurilmaga berib turadigan ta’minlagich, quritilgan materialni qurilmadan chiqarib turadigan va gaz tarqatuvchi qurilmalarning konsruksiyasini tо‘g‘ri tanlash maqsadga muvofiq bо‘ladi.1
|
| |
Дифференциал - download

Qidiruv: Дифференциал
Педагогика олий ўҚув юртлари талабаларини – БЎлажак математика ва информатика ўҚитувчиларини дифференциал ва интеграл ҳисобга ўргатишда ахборот технологияларини қЎллаш методикаси
Oliy ta’limda elektromagnitizmni axborot texnologiyalari asosida o’qitish metodikasini takomillashtirish
34,3 Kb.
5
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
File menyusi tarmoq topologiyasini tavsiflovchi faylni saqlash va ochish buyruqlarini o’z ichiga oladi;
 
Edit

|
File menyusi tarmoq topologiyasini tavsiflovchi faylni saqlash va ochish buyruqlarini o’z ichiga oladi;
Edit
|
bet | 2/5 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #128477 |
Bog'liq simulyatsiyaFile menyusi tarmoq topologiyasini tavsiflovchi faylni saqlash va ochish buyruqlarini o’z ichiga oladi;
Edit menyu ostisi ishchi maydondagi tasvirni tahrirlash imkonini beruvchi buyruqlarini o’z ichiga oladi;
Options menyu ostisi ishchi maydon sozlamalari uchun xizmat qiladi;
View menyu ostisi foydalanuvchi interfeysi parametrlarini sozlash buyruqlaridan iborat;
Tools menyu ostisi qurilmalarning qo’shimcha modelini yaratish imkonini beruvchi buyruqlardan iborat;
Extensions menyu ostisi yordamchi dasturlarga ruxsat berishni ta’minlash imkonini beradi;
Help menyu ostisi ma’lumotnomaga murojaat qilish, o’quv materiallarni ko’rish yoki Cisco Packet Tracer dasturining joriy versiyasini ko’rish imkonini beruvchi buyruqlardan iborat.
Menyular satri ostida yuqori uskinalar paneli joylashgan.
Yuqori uskunalar panelida joylashgan tugmalarining birinchi qatori Cisco Packet Tracer dasturi bosh menyular satrining eng ko’p qo’llaniladigan buyruqlaridan tashkil topgan yorliqlardan iborat:
New – yangi model yaratish;
Open – modelni fayldam yuklash;
Save – modelni faylga saqlash;
Print – modelni printerdan chop qilish;
Activity Wizard – modelni soddalashtirish bo’yicha ko’rsatma yaratish;
Copy – modelning belgilangan qismini buferga nusxalash;
Paste – buferdagi ma’lumotni model oynasiga qo’yish;
Undo – modelga kiritilgan oxirgi o’zgartirishni bekor qilish;
Redo – Undo yordamida bekor qilingan o’zgartirishni tiklash;
Zoom In – tasvirni kattalashtirish;
Zoom Reset – tasvirning boshlang’ich o’lchamini tiklash;
|
| |
Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi

Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi
Download
404,11 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
19.12.2023
Hajmi
404,11 Kb.
#123552
Download
404,11 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi
Download
404,11 Kb.
Matnni ko'rish
MAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR
|
bet | 23/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR.
1.Qattiq jismning muvozanati deb nimaga aytiladi?
2. Aylanma harakat deb qanday harakatga aytiladi?
3. Ilgarilanma harakat deb qanday harakatga aytiladi?
4. Impul’s moment nima?
5. Kuch moment deb nimaga aytiladi?
6. Deformatsiya nima?
7. Defermatsiyaning qanday turlarini bilasiz?
8. Jismning muvozanat sharti nima?
MAVZU: Suyuqlik va gazlar mexanikasi.
Bernulli tenglamasi.
REJA: 1. Suyuqlk va gazlarda bosim.
2.Tutash idishlar
3.Arximed kuchi
4.Suyuqlik oqiminig uzluksiz tenglamasi. Bernulli tenglamasi
TAYANCH IBORALAR: Suyuqlik va gazlar; Suyuqlik va gazlarning laminar va turbulent oqimi; suyuqlik va gazlarda bosim; Paskal qonuni; gidrostatik bosim; Arximed qonuni; suyuqliklarning oqishi va oqim; Bernulli tenglamasi;
1. Suyuqlik va gazlarda bosim. Kuchning yuzaga ta’sirini miqdor jihatidan tavsiflash uchun «bosim» deb ataluvchi kattalik qabul qilingan. Yuzaga tik yo’nalgan F kuchning P bosimi shu kuchning moduliga to’g’ri, kuch ta’sir qilayotgan S yuza kattaligiga teskari proporsional bo’ladi, ya’ni:
(1)
Birlik yuzaga tik ta’sir etayotgan kuchga son jihatdan teng bo’lgan fizik kattalikka bosim deyiladi. Bosim skalyar kattalikdir. XBS da bosim birligi maxsus nomga ega bo’lib, Pa (Paskal) deb yuritiladi.
Ba’zan kuch sirtga tik emas, balki biror burchak ostida ta’sir etishi mumkin (1-rasm). Bunday kuchning bosimini topish uchun F kuchni vertikal Fy va gorizontal Fx tashkil etuvchilarga ajratamiz. Bosim skalyar kattalik bo’lganligi chun F kuchning bosimi uning vertikal va gorizontal tashkil etuvchilari bosimlarining arifmetik yig’indisiga teng bo’ladi,
ya’ni:P=Px+Py (2)
Kuchning gorizontal tashkil etuvchisi sirtga parallel yo’nalganligi uchun, u sirtga bosim bermaydi. Shuning uchun
(3)
|
| |
Gruntlarning siljishga qarshiligi

Gruntlarning siljishga qarshiligi
Inshootlar ta`sir zonasidagi gruntlarning bo`zilishi yoki ustivorligining yo`qotilishi, asosan ular qismlarining bir-biriga nisbatan siljishi natijasida sodir bo`ladi. Tug`on tanasi qismlarining siljishi, suv omborlar, daryolar va kanallar qirg`oqlarining yemirilishi, inshootlarning keskin cho`kishi va shunga o`xshash xodisalar bunga misol bo`la oladi.
Ma`lumki, siljish darajasi grunt qatlamlarida (kesimlarida) hosil bo`ladigan urinma kuchlanishlar miqdoriga bog`liqdir. Gruntning qandaydir bir tekisligidagi urinma kuchlanishlar uning siljishga chegaraviy qarshiligi с erishsa, u holda, ushbu tekislik bo`yicha grunt qismlarining o`zaro siljishi ruy beradi.
Gruntlarning siljishga chegaraviy qarshiligini (siljituvchi urinma kuchlanishlar qiymatini) baholash grunt namunalarini laboratoriya ustaxonasida yoki gruntni bevosita dala sharoitida sinash orqali amalga oshiriladi. Laboratoriya ustaxonalarida siljish ko`rsatkichlari grunt namunalarini biror tekislik bo`yicha qirqish (tekis siljitish), uch yo`nalishda siqish, qanotli (parrakli) tsilindrlar yordamida qirqish, shar yoki konussimon sirtli bikr shtamplarni gruntga botirish va boshqa usullar bilan sinash yordamida o`rnatiladi.
5- rasmda amaliyotda eng ko`p ishlatiladigan tekislik bo`yicha siljituvchi (qirquvchi) asbobning sxemasi ko`rsatilgan. Sinash jarayonida, tsilindr shaklidagi grunt namunasi ustiga vertikal N yuk quyiladi. So`ngra, asbobning harakatlanuvchi xalqasiga pog`onama-pog`ona oshib boruvchi siljituvchi T kuchlar ta`sir ettiriladi. Sinov aniq siljish sodir bo`lgunga qadar, gorizontal T kuchni oshirib borish hisobiga davom ettiriladi. Tajribalar N kuchning boshqa o`zgarmas qiymatlarida ham yuqoridagi tartibda kamida uch marta o`tkaziladi. Bunda, har bir sinovdagi gruntni zichlovchi bosim:
p = N / A , (18)
bu yerda A – siljish tekisligining yuzasi.
5 – rasm. Gruntlarni tekis qirquvchi qurilma yordamida siljishga sinash:
1 – grunt namunasi; 2 – filtr; 3 – taglik; 4 – harakatlanmaydigan xalqa;
5 – harakatlanadigan xalqa; 6 – porshen; 7 – siljishni o`lchovchi indikator
Gruntning siljishga chegaraviy qarshiligi, har bir sinovda o`rnatilgan siljituvchi T kuchlarni siljish tekisligi yuzasi A ga bo`lib aniqlanadi:
с = T/A . (19)
Sinov natijalari bo`yicha с = f (p) bog`lanishining grafigi quriladi (6 – rasm).
|
Tutash idishlar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 25/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni2. Tutash idishlar.Asoslari tutashgan ixtiyoriy shakldagi idishlarga tutash idishlar deyiladi. Tutash idishlarning biriga suyuqlik quyilsa, asosi orqali suyuqlik bir idishdan ikkinchisiga o’ta oladi. Tutash idishlarning biriga bir jinsli suyuqlik quyilsa, uning barcha idishlariga suyuqlik sirti bir xil balandlikka erishguncha oqib o’tadi. Har qanday shakldagi tutash idishlarda tinch holatda bo’lgan bir jinsli suyuqlikning erkin sirti bir xil balandlikda bo’ladih1=h2(1-a, rasm).
1-rasm
Agar tutash idishlarga bir-biri bilan aralashmaydigan, zichliklari 1 va 2 bo’lgan turlicha suyuqliklar solinsa, bu suyuqliklar muvozanatda bo’lganda ularning satxlari bir xil balandlikda bo’lmaydi. Bunday holda idishlardagi suyuqlik ustunlarining balandliklari suyuqliklarni ajratib turuvchi AB tekislik sathidan boshlab o’lchanadi (1-b, rasm). AB tekislik ikki suyuqlikning ajralish sathi deb ataladi. AB sathdan pastda turgan suyuqlik bir jinslidir, shuning uchun bu sathda ikkala idishdagi gidrostatik bosim bir xil bo’ladi, ya’ni:
1 gh1=2 gh2 (1)
va undan quyidagi ifodaga ega bo’lamiz:
(2)
Bu ifoda yordamida tutash idishlar qonunini ta’riflaymiz: tutash idishlardagi turli suyuqliklarning muvozanat holatida suyuqliklarni ajratib turuvchi sathdan boshlab o’lchanadigan ustunlar balandliklari suyuqliklarning zichliklariga teskari proporsional bo’ladi.
Gidravlik mashina (gidravlik press).Gidravlik mashina diametrlari har xil bo’lgan, o’zaro nay bilan tutashgan ikki silinr va ular ichida devorlariga jips tegib harakatlanadigan porshenlardan iborat (2-rasm). Porshenlarning yuzasi S1 va S2bo’lsin. Agar kichik porshenga kattaligi F1 bo’lgan kuch perpendikulyar yo’nalishda ta’sir etsa, suyuqlikda qo’shimcha P=F1/S1 bosim yuzaga keladi. Bu qo’shimcha bosim Paskal qonuniga ko’ra ikkinchi porshenga uzatiladi.
Ikkinchi porshen tagida ham xuddi shunday bosim yuzaga keladi, ya’ni P=F2/S2. U holda Paskal qonuniga ko’ra quyidagi munosabatga ega bo’lamiz:
yoki (3)
(3) ifodaga ko’ra gidravlik mashinada katta porshenining yuzi kichik porshenning yuzidan necha marta katta bo’lsa, gidravlik mashina kuchdan shuncha marta yutuq beradi.
F1 kuch ta’sirida kichik porshen h1 masofaga pastga siljisa ikkinchi idishdagi katta porshen h2 masofaga yuqoriga ko’tariladi (2-rasm). Porshenlarning siljish masofalari nisbati ularning yuzalari nisbatiga ham, kuchlar nisbatiga ham teskari proporsional bo’ladi, ya’ni:
yoki (4)
Demak, porshenlar yuzi bir-biridan necha marta farqlansa, gidravlik mashinada katta porshenning ko’chishi kichik porshenning ko’chishidan shuncha marta kichik bo’ladi.
|
| |
4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad

4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad
Download
190,61 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
10.08.2024
Hajmi
190,61 Kb.
#269330
Download
190,61 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad
Download
190,61 Kb.
Matnni ko'rish
ning atrofidan tahlil qilinayotgan 
gaz o‘tib turadi. Qolgan ikkita yelkasi 
2

3
ning atrofidan tahlil qilinayotgan
gaz o‘tib turadi. Qolgan ikkita yelkasi
2
va
4
gaz muhitida turadi, bu gazning tarkibi
asbob shkalasining boshlanishiga mos keladi. Taqqoslash ko‘prigi
В
ning ikkita
yelkasi
6
va
8
gaz muhitida turadi, uning tarkibi asbob shkalasining boshlanishiga
mos keladi, yelkalar 5 va 7 esa tarkibi shkala oxiriga mos keladigan gaz muhitida
turadi.
Taqqoslash ko‘prigi
В
ning diagonaliga reoxord
R
r
ulangan, uning surilgichi
(dvijok) va
A
ko‘prikning uchi elektron kuchaytirgich
EK
ning kirishiga ulangan.
Reversiv dvigatel
R D
reoxordning surilgichini va asbobning ko‘rsatkich strelkasini
ko‘prik uchlaridagi shkalada kuchlanish surilgichning reoxorddan oladigan
kuchlanishi bilan muvozanatlashmaganiga qadar suradi. Gaz analizatorining
T
P
rasm 12.2
TP turidagi avtomatik gaz
analizatorining sxemasi.
ko‘rsatishi ta’minlash manbayi kuchlanishining o‘zgari- shiga va atrof-muhit
haroratining o‘zgarishiga bog‘liq emas.
TP turidagi gaz analizatorlari bir nechta rusumlarda ishlab chiqariladi: TP 1120
— binar va ko‘p komponentli gaz aralashmalarida vodorod miq- dorini aniqlash
uchun; TP 7102 — havodagi geliy miqdorini aniqlash uchun; TP 4102 — havodagi
azot va geliy miqdorini aniqlash uchun. Tahlil qilinayotgan gaz turi va o‘lchash
chegaralariga ko‘ra asosiy xatolik ±2,5; ±4,0; ±10 % bo‘ladi. Gaz aralashmasining
hajmiy sarfi 12 sm
3
/s, bosim 70—130 kPa. Ko‘rsatishlarni aniqlash vaqti 3 dan 110
s gacha. Chiqish signallari 0-5 mA; 0-100 mV; 0-10V.13-
Nazorat savollari
1.
Gaz analizatori deganda nimani tushunasiz?
2.
Termokonduktometrik gaz analizatorlarining ishlash prinsipini
tushuntiring.
3.
Gaz analizatorlarining turlarini sanab bering
|
X
B - 4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad

X B boigan aralashmaning issiqlik o‘tkazuvchanligi quyidagi ifodadan aniqlanadi:
bu yerda: C
A
— issiqlik o‘tkazuvchanligi
X A boigan aniqlanadigan komponent
miqdori.
C
B
+
C A = 1 boiganligi uchun aniqlanadigan komponent konsentratsiyasi C
A
ning
aralashmaning oichanadigan issiqlik o‘tkazuvchanligi
X ga bogiiqligi,
aniqlanmaydigan va aniqlanadigan komponentlarning issiqlik o‘tkazuvchanliklari
maium boiganda quyidagi ko‘rinishda boiadi:
C A = ( X - X B ) •
(X A -X B ). Gaz aralashmasining issiqlik oikazuvchanligini oichash uchun tahlil
qilinayotgan aralashma bilan toidirilgan kameraga joylashtirilgan, qizdiri- ladigan
o‘tkazgichdan foydalaniladi. Agar o‘tkazgichdan kamera devorlariga faqat issiqlik
o‘tkazuvchanlik tufayligina issiqlik berilsa, quyidagi ifoda to‘g‘ri boiadi:
Q = 2 n - l - X ( t & - t d ) / l & ( D / d ) , bu yerda:
Q — o‘tkazgich 1 sekundda beradigan issiqlik miqdori; /,
d —
o‘tkazgichning uzunligi va diametri;
D — kamera diametri,
X — gaz
aralashmasining
issiqlik
o‘tkazuvchanligi;
t & , t d — o‘tkazgich va kamera devorlarining harorati.
fizik o‘zgartirish - 4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad

Gaz analizatorlari tarkibiga datchik va chiqish signallarini oichagichdan
tashqari, asbobning normal ishlashini ta’minlovchi bir qancha qurilmalar ham
kiradi. Asosiy, yordamchi qurilmalar gaz aralashmasi namunasini tanlovchi,
tozalovchi, uzatuvchi va tahlilga tayyorlovchi qurilmalardir.
Gaz
analizatorlarining
mavjud
tasnifi
aralashmaning
aniqlanadigan
komponentlarining konsentratsiyasini oichashga asos qilib olingan fizik- kimyoviy
xossalarga asoslanadi.
Quyida sanoatda keng tarqalgan usullar va asboblar ko‘rib chiqiladi.
Termokonduktometrik gaz analizatorlari.
Termokonduktometrik
gaz
analizatorlarining
ishlash
prinsipi
gaz
aralashmasini issiqlik o‘tkazish xususiyatining tekshirilayotgan komponent
konsentratsiyasiga bog‘liqligiga asoslangan. Agar binar aralashmadagi
komponentlarning issiqlik o‘tkazuv- chanligi har xil boisa, bu usulni qoilash qulay.
Ko‘p komponentli gaz aralashmasini tahlil qilishda yuqoridagi usulni qoilash
mumkin, lekin aniqlanmaydigan komponentlarning issiqlik o‘tkazuvchanligi bir-
biridan
uncha
farq
qilmaydi,
aniqlanayotgan
komponentning
issiqlik
o‘tkazuvchanligi esa ulardan ancha farq qilishi kerak.
Ko‘pchilik gaz aralashmalarining issiqlik o‘tkazuvchanligini quyidagi ifoda
bilan
aniqlash
mumkin:
Aniqlanmaydigan
komponentlarning
yigindi
konsentratsiyasi C
B
(6.1) ga ko‘ra mos keladigan issiqlik o‘tkazuvchanligi
-rasm.
Termokonduktometrik gaz 
analizatori. 
o‘tkazgich beradigan issiqlik 
Q

|
-rasm.
Termokonduktometrik gaz
analizatori.
o‘tkazgich beradigan issiqlik
QBog'liq 4-tajriba ishi 4-sem (1)12.1-rasm.
Termokonduktometrik gaz
analizatori.
o‘tkazgich beradigan issiqlik
Q
va kamera devorlarining atrof-muhit haroratiga
bogiiq boigan harorati
t
d
o‘zgarmas boiganida gaz aralashmasining issiqlik
o‘tkazuvchanligi o‘tkazgichning haroratini, binobarin, uning o‘tkazuvchanligini bir
xil qiymatda aniqlaydi.
0
‘tkazgich sifatida elektr qarshiligining harorat
koeffitsiyenti yuqori va kimyoviy jihatdan chidamli metall simdan foydalaniladi;
platina ko‘proq, volfram, nikel, tantal kamroq ishlatiladi.
Termokonduktometrik gaz analizatorlarining oichash elementlari o‘zi
qiziydigan qarshilik termometri rejimida ishlaydigan, platina tola joylashgan
kamera shaklidagi o‘zgartkichdan iborat. Gaz aralashmasi tarkibining o‘zgarishi
uning issiqlik o‘tkazish qobiliyatini o‘zgartiradi, natijada qizigan tola va gaz
aralashmasi o‘rtasida o‘zaro issiqlik almashuvining jadalligi ham o‘zgaradi.
Tolaning elektr qarshiligi tekshirilayotgan komponent konsentra- tsiyasini bildiradi.
Bu turdagi sanoat gaz analizatorlarida oichashning differensial usuli qoilaniladi,
bu yerda tekshirilayotgan va namuna gaz aralashmalarining issiqlik
o‘tkazuvchanligi ishi solishtirma kameralar yordamida solishtiriladi. Ish kamerasi
gaz oqib oiadigan qilib ishlanadi, solishtirma kamera esa tarkibiga konsentratsiyasi
oichashning pastki, o‘rta va yuqorigi chegarasiga mos keladigan, oichanayotgan
komponent kirgan gaz aralashmasi bilan toidiriladi.
0
‘lchash sxemalari bevosita
hisoblash yoki avtomatik muvozanatlash prinsipiga ko‘ra quriladi.
6
.
1
-rasmda
ko‘rsatilgan termokonduktometrik gaz analizatori konsentratsiyani muvozanat-
lashgan ko‘prik yordamida o‘lchaydi.
Doimiy sarfga ega bo‘lgan, tekshirila- yotgan gaz aralashmasi
|
| |
R
t - 4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad

Termokonduktometrik
gaz anlizatorlarida xatolik, asosan, quyidagi sabablarga
ko‘ra sodir bo‘ladi:
a)
atrof-muhit haroratining o‘zgarishi, bunda o‘lchash
kameralarining
devorlaridagi harorat o‘zgaradi;
b)
o‘lchash ko‘prigi ta’minlovchi manba kuchlanishining o‘zgarishi;
c)
gaz aralashmasining kameralar (yacheykalar) orasida o‘tish tezligining
o‘zgarishi;
d)
ikkilamchi tekshirilmayotgan komponentlarning (xususan, suv bug‘- lari)
mavjudligi.
o
‘lchash blokini termostatlash va stabillashgan ta’minlash
manbalari- dan
foydalanish zarurati asbobni murakkablashtiradi va qimmatlashtiradi. Havodagi
yoki gaz aralashmalaridagi (vodoroddan tashqari tarkibida CO, C0
2
, CN
4
, N
2
va 0
2
bo‘lgan) vodorod miqdorini, shuningdek, ko‘p kompo- nentli
aralashmalarda
C0
2
miqdorini aniqlash
uchun TP turidagi termokon-
duktometrik
gaz
analizatorlaridan foydalaniladi (
12
.
2
-rasm).
Sxema muvozanatlashmagan ikkita
A
va
В
ko‘priklardan iborat bo‘lib, ular
o‘zgaruvchan tok manbayidan transfor- mator orqali ta’minlanadi. Ko‘priklar- ning
yelkalari platina simlardan tayyorlangan va shisha ballonchalarga joylashtirilgan.
0
‘lchash ko‘prigining ikkita ishchi yelkasi / va
MANBALARNI TURKUMLASH - Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka...

|
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|
bet | 5/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #147327 |
Bog'liq 1-mavzu. Manbalarning turlariMANBALARNI TURKUMLASH
Sharq yozma manbalarni turkumlashning yagonaaniq bir qoidasi hozirgacha ishlab chiqilmagan. Mavjud qo’lyozma manbalar fihristi bir qismi asarlar tili nuqtai nazaridan kelib chiqib tuzilgan. Masalan, Angliyaning Britaniya muzeyida saqlanayotgan sharq qo’lyozmalari yirik sharqshunos Charlz Riyotomonidan ularning qaysi tilda yozilganiga qarab, arab, fors va turkiy tildagi qo’lyozmalarni alohida, alohida tavsifga olib fihrist tuzgan. Frantsiya poytaxti Parijdagi Milliy kutubxonadagi saqlanayotgan sharq qo’lyozmalari haqida Edgar Bloshe ham shu tartibda katalog tuzgan.
MANBASHUNOSLIKKA OID ADABIYOTLARNI TAHLILI
Nazariy manbashunoslikda eng zarur tarixiy manbalarni aniqlash, tanlash va nihoyat uni ilmiy tahlil qilish har qanday katta kichik tadqiqotning dastlabki bosqichi h’isoblanadi. Tanlangan mavzuning ilmiy hamda nazariy jih’atdan to’g’ri hal etilishi ko’p jih’atdan h’ar qanday tadqiqotningasosi, poydevorini tashkil etadigan manbaning sifat va salmog’iga, yani mukammalligiga va faktik materialga boyligiga bog’liqdir.
MANBASHUNOSLIKKA OID ADABIYOTLARNI TAHLILI
Manbashunoslik talablaridan biri shuki, biror mavzuni tadqiq etishda bir emas, balki bir necha manbalar turiga – rasmiy hujjatlar, solnomalar, geokosmografik, agiografik va biografik asarlarga asoslanib, ulardagi malumotlarqiyosiy solishtirilib tah’lil etilsa ilmiy tadqiqot saviyasi oshib, xulosa va umumlashmalar ishonarli va asosli bo’lib, uning ilmiy ah’amiyati h’am katta bo’lishi shubh’asizdir.
MANBASHUNOSLIKKA OID ADABIYOTLARNI TAHLILI
Tadqiqot uchun yozma manbalarning qaysi biriasosiy va qaysilari yordamchi rol o’ynashi tanlangan mavzuning xarakteriga bog’liqdir. Masalan, iqtisodiy ijtimoiy masalalarni o’rganishda rasmiy hujjatlar asosiy birlamchi manba rolini o’taydigan bo’lsa, siyosiy hamda madaniy h’ayotni yoritib berishda solnomalar – tarixiy asarlar va biografik tazkiralar hamda adabiy-badiiy asarlar yetakchi o’rinda turadilar. Lekin shunga qaramay,ilmiy tadqiqot olib borishda faqat asosiy hisoblangan birgina birlamchi manba bilan kifoyalanib qolmay, imkon qadar boshqa ikkinchi darajali manbalarga murojaat etish, ularni ham tadqiqotga jalb etish maqsadga muvofiqdir.
MANBASHUNOSLIKKA OID ADABIYOTLARNI TAHLILI
Manbashunos olimlarning tajribasi shuni ko’rsatadiki, aksariyat tarixiy asarlar ijtimoiy-iqtisodiy masalalar hamda madaniy hayotga oid qimmatli malumotlarga boy bo’ladi. Rasmiy hujjatlarda va biografik asarlarda esa siyosiy tarixga oid qimmatli faktlarni, tarixiy asarda yo’q ma`lumotlarni uchratish mumkin.
TOSHKENT AMALIY FANLAR UNIVERSITETI
Bekmuradov Sandjar Tursunmamatovich
E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja

|
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|
bet | 1/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #147327 |
Bog'liq 1-mavzu. Manbalarning turlari
TOSHKENT AMALIY FANLAR UNIVERSITETI
MANBASHUNOSLIK
HSM
Kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili.
01
MAVZU
REJA:
1. Kirish.
2. Manbalarning turlari.
3. Manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili.
ADABIYOTLAR - Karimov I.A. Yuksak ma’anviyat – yengilmas kuch. – T.: Ma’naviyat, 2008.
- Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqilikka erishish ostonasida. – T.: O‘zbekiston, 2011.
- Saidqulov T.S. Ocherki istoriografii istorii narodov Sredney Azii. chast I. – T.: O‘qituvchi, 1990.
- Madraimov A., Fuzailova U. Tarixiy manbashunoslik. O‘quv qo‘llanma. – T.: Fan, 2008.
- Alimova D. “ Manbashunoslik . Yangi nashr. – Toshkent, 2019.
- Bo‘riyev O. Temuriylar davri yozma manbalarida Markaziy Osiyo. – T., 1997.
- Bekmuradov S.T., Xudoyberganov R.T. Markaziy Osiyo xalqlari manbashunosligi. – T.: TDShU, 2022.
- Doniyorov A. Etnograficheskiye issledovaniya v Uzbekistane v XX veke: osnovniye etapi, problemi, perspektivi razvitiya. Avtoref. diss. ... dokt. ist. nauk. – Tashkent, 2003
- Ilhomov Z. Tarix fani metodologiyasi. – T., 2013.
- Saidboboyev Z. Yevropada O‘rta Osiyoga oid tarixiy-kartografik ma’lumotlar(XVI-XIX asrlar). – T.:Fan, 2008.
- Samarqand shahrining umumbashariy madaniy taraqqiyot tarixida tutgan o‘rni. Samarqand shahrining 2750 yillik yubileyiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy simpozium materiallari. – T.: Fan, 2007.
- Tarixiy manbashunoslik muammolari / Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – T., 2008, 2013.
- Tarixshunoslik o‘qishlari. B.V. Lunin xotirasiga bag‘ishlangan tarixshunoslik o‘qishlari // Anjuman materiallari to‘plami. – T.: Fan, 2010.
KIRISH
O`zbekiston Respublikasida davlat mustaqilligini qo’lga kiritish bilan o`zbek xalqi tarixida tub burilishi sodir bo’ldi. Mustaqillik xalqimizning o’z huquqlari, milliy o’zligini tiklashga, ijtimoiy-iqtisodiy va ma`naviy taraqqiyot sari yuz tutishga cheksiz imkoniyatlar yaratdi. Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot sari yo’l tub islohotlar bilan belgilangan bo’lsa, ma`naviy taraqqiyotga milliy ma`naviyatni tiklash va mustahkamlash, fan, maorif madaniyatni rivojlantirish, tafakkurga erkinlik berish bilan asoslandi.
Bu jarayonda tarix, tarixiy ong va xotira xalqqa ruhiy kuch-quvvat bagishlovchi, unga ma`naviy ozuqa beruvchi muhim omil sifatida maydonga chiqdi. O`zbek xalqining haqqoniy tarixini tiklash va xalqni shu tarix bilan qurollantirish zaruriyati kun tartibidagi dolzarb vazifaga aylandi. O`zbekiston mustaqillikka erishgach manbashunoslik fanida yangi sahifa ochildi.
Boy tariximizni o’rganishda manbalarning xususan manbashunoslik fanining o’rni nihoyatda kattadir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|