nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Induktiv viklyuchatellar quyidagi asosiy qismlardan tartib topgan

|
-rasm. Induktiv viklyuchatellar quyidagi asosiy qismlardan tartib topgan
|
bet | 8/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.org20.8-rasm. Induktiv viklyuchatellar quyidagi asosiy qismlardan tartib topgan:
1-Generator: ob`ekt bilan elektrmagnit maydon ta`sirini yaratadi;
2-Demodulyator: yuqori chastotali modullangan tebranishlardan kerakli axborotlarni ajratadi;
3-Shmitt triggeri: o`chirish/yoqish o`tishida gisterezisni ta`minlaydi
4-Kuchaytirgich: signal amplitudasini kerakli qiymatgacha kuchaytirib beradi
5-korpus datchikni o`rnatish va mexanik ta`sirlardan homoyalash uchun kerak.
Sig’im datchiklari
Sig’im datchiklari – parametrik tipidagi o`zgartirgich bo`lib, unda o`lchanayotgan kattalik qiymati kondensator sig’imi o`zgarishiga o`zgartiriladi.
Siljish sig’imli datchiklar.
Bu datchiklar ishlash printsipi asosida kondensator sig’imi bilan uning geometrik konfiguratsiyasi orasidagi bog’liqlik yotadi. Oddiy sharoitda tashqi fizik kuch ta`siri ostida plastinalar orasidagi oraliqning o`zgarishi haqida boradi (20.9 -rasm). Kondensator sig’imi plastinalar orasidagi oradiq miqdoriga nisbatan teskari proportsional ravishda o`zgarishini hisobga olib plastinalar orasidagi oraliqqa qarab sig’imni aniqlash mumkin (boshqa parametrlar aniq bo`lganda). Sig’imning o`zgarishini har xil usullar bilan qayd qilish mumkin (masalan, uning impedansini o`lchash bilan). Ammo hamma hollarda kondensatorni elektr zanjirga ulash kerak bo`ladi.
Elektr impedance (murakkab elektr qarshilik) (ingliz. impedance dan lot. impedio “oldini olish”) garmonik signal uchun sxemaning ikkita tugunlari yoki ikki terminalli tarmoq o'rtasidagi murakkab qarshilik.
20.9-rasm. Oraliq miqdori o`zgaruvchi chiziqli siljish sig’imli datchigi
Boshqa bir sxema, chiqish parametri elektrik sig’im bo`lgan sxemada harakatchan dielektrik mavjud (20.10 -rasm). Dielektrik plastinani kondensator qisqichlari orasidan siljishi kondensator sig’imi o`zgarishiga olib keladi. Bu dielektrik plastina nazorat qilanayotgan ob`ekt bilan mexanik bog’langan bo`ladi. Agar naxorat qilinadigan ob`ektning o`zi dielektrik bo`lsa, unda ushbu ob`ekt bevosita plastina sifatida ishlatiladi.
|
| |
Datchikning o’zgartirish funktsiyasi

|
Datchikning o’zgartirish funktsiyasi
|
bet | 3/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.orgDatchikning o’zgartirish funktsiyasi – bu kirish parametrlari qiymatini chiqish signallari qiymatiga mutanosibligidir. Yoki bu xususiyat datchikning statik tavsifnomasi deyiladi, ya`ni - chiqish kattaligini kirish kattaligiga bog’liqligi
Kirish parametrlari qiymati va chiqish signallari qiymatlari mutanosibligi jadval ko’rinishida yoki grafik ko’rinishda yoki analitik usulda (formulalar ko’rinishida) beriladi (20.1-rasm).
20.1-rasm. Datchiklarning statik tavsifnomalari.
Statik tavsifnomasi chiziqli datchiklar (20.1-rasm, a) uchun sezgirlik koeffityenti o’zgarmaydi.
Statik tavsifnomasi nochiziqli datchiklar uchun sezgirlik koeffitsiyenti har hil nuqtalarda (20.1-rasm, b) har hil bo’ladi va bu kattatik differensial sezgirlik deyiladi. Uni aniqlash uchun quyidagi formula qo’llanadi:
Kc=dy/dx=∆U/∆X
Datchikning sezgirligi - bu kirish parametrining qiymati bir birlikka o’zgarganda chiqish signali qanchaga o’zgarishini ko’rsatuvchi qiymat. Masalan termopara uchun sezgirlik birligi mV/K. Ya’ni harorat bir gradus Kelvinga o’zgarganda chiqish signali bir millivoltga o’zgaradi. Rostlanuvchi elektromotor uchun sezgirlik birligi c-1/V. Ya’ni bir vol’t kuchlanish berilganda electromotor sekundiga nechi marta aylanadi.
Datchikning o’lchash imkoniyati – bu datchikning o’lchash chegarasidir (diapazon). O’lchashning quyi va yuqori chegaralari mavjud. Masalan DT9205A multimetri o’zgaruvchan tokni 20 mA – 20A (mA – milliamper, A - amper) chegaralarda aniq o’lchaydi. Agar tok chegaradan chiqib ketsa multimetr noto’g’ri chiqish signali berishi mumkin. Yuqori chegaradan o’tsa u ishdan chiqishi ham mumkin.
Datchikning aniqliligi – bu datchik necha foiz aniqlikda ishlay olishini
Datchikning absolyut xatoligi - datchikning chiqish signalining haqiqiy U1 va uning hisoblangan U2 qiymatlarning farqi, ya’ni
∆U = Ul- U2
|
| |
-rasm. Potentsiometrik datchik elektrik sxemasi

20.2-rasm. Potentsiometrik datchik elektrik sxemasi.
Konstruktiv potentsiometrik datchik karkas 1dan iborat. Bu karkasga mayin simdan iborat bir qatlam cho`lg’am 2 o`ralgan. O`ram cho`lg’amlari bo`ylab dvijok (shyotka) 3 yuradi. Bu dvijok o`lchanishi kerak bo`lgan ob`ekt bilan mexanik bog’langan. O`ram izolyatsiyalangan simdan o`ralgan, dvijok yuradigan joyi esa oldindan izolyatsiyadan tozalangan.
20.3-rasm. Potentsiometrik datchikning konstruktiv tuzilishi
Potentsiometrik datchiklarning asosiy afzalliklari: katta aniqlik va o`zgartirish funktsiyasining barqarorligi, o`tish qarshilining kichik miqdori, xususiy shovqinning past darajasi, karshilik koeffitsientining kichikligi.
Asosiy kamchiliklari: o`zgaruvchan tok ishlatilganda chegaralangan imkoniyatlari, datchik ishchi tsiklini chegaralovchi harakatchan kontaktning borligi.
20.4-rasm. Potentsiometrik datchikning ishlash printsipini ko`rsatuvchi sxema
20.5-rasm. Potentsiometrik datchiklarning turli konstruktsiyalari
2.2.Induktiv datchiklari
Induktiv datchik – kontaktsiz datchik, metalldan ishlangan ob`ektlarni holatini nazorat qilish uchun mo`ljallangan (boshqa materiallarga sezgir emas).
Induktiv datchiklar texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqarish tizimlarida keng qo`llaniladi. Normal ochiq va normal yopiq kontakt shaklida yasaladi.
Normal yopiq kontakt (ingl. N.O. — normal open) – qurilmaning shunday shakliki, bunda passiv holatda ochiq kontakt, aktiv holatda yopiq kontakt bo`ladi.
20.6-rasm. Printsipial elektr sxemalarda normal ochiq kontaktning belgilanishi
Masalan, knopka uchun passiv holat – knopka bosilmagan, aktiv holat- knopka bosilgan, rele uchun passiv holat –o`ramga tok bo`lmagan holat, aktiv holat – o`ramda tok berilgan holat. Normal ochiq kontaktda passiv holatda sxema ochiq, aktiv holatda –sxema yopiladi.
Normal yopiq kontakt (ingl. N.C., Normal Closed) – ikkita nosimmetrik holatda ega bo`lgan elektr qurilmalari (knopka, rele va boshqalar) holatini xarakterlovchi termin. Bitta holat – ishchi, ikkinchisi – ishchi holatda bo`lmagan.
Masalan, knopka uchun ishchi holat – bosilgan holat, ishchi bo`lmagan holat – knopka bosilmagan holat.
|
Suyuqlikda ichki ishqalanish haqida Nyuton gipotezasi

|
Suyuqlikda ichki ishqalanish haqida Nyuton gipotezasi
|
bet | 6/9 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 97,23 Kb. | | #261869 |
Bog'liq GIDRAVLIKANING O’RGANISH SOHASI VA TARIXISuyuqlikda ichki ishqalanish haqida Nyuton gipotezasi.
Suyuqlikni yuzasi katta bo’lgan idishga solib, uning yuziga biror plastinka qo’ysak va bir plastinkani ma’lum bir kuch bilan torta boshlasak, suyuqlik zarrachalari plastinka sirtiga yopishishi natijasida harakatga keladi (1.2-rasm).
Agar plastinkaning F kuch ta’sirida olgan tezligi U bo’lsa, u bilan yonma-yon turgan zarrachalar ham U tezlikka ega bo’ladi.
1 .2-rasm. qovushoqlik tushunchasiga doir chizma
Suyuqlikning qalinligi bo’yicha bir qancha yupqa qatlamlar bor deb faraz qilsak, u plastinkadan pastki devorga tomon kamayib boradi. Harakat ixtiyoriy qatlamda uning ustida joylashgan boshqa qatlam zarrachalari orqali beriladi. Bu harakat suyuqlik qatlamlarining deformatsiyalanishiga olib keladi.
Agar suyuqlik ichida pastki sirti idishning asosidan u1 masofada, ustki sirti esa u2 masofada bo’lgan suyuqlik qatlamini ko’z oldimizga keltirsak, yuqoridagi muloxazalarga asosan uning pastki sirtida tezlik u1, yuqori sirtida esa u2 bo’ladi.
Shunday qilib, olingan qatlamning qalinligi ∆u=u2 - u1 bo’yicha suyuqlik tezligi miqdorga o’zgaradi ya’ni qatlamning yuqorigi sirti pastki sirtiga nisbatan siljiydi va qatlam 1.2-rasmdagi shaklda ko’rsatilgandek deformatsiyalanadi. Siljish burchagini deb belgilasak, siljish kattaligi bo’ladi. qatlam qalinligini cheksiz kichraytirib, differentsial belgilashga o’tsak, u holda yuqoridagi nisbat tezlik gradienti ni beradi.
Suyuqlik sirtidagi plastinkaga qo’yilgan kuch qancha katta bo’lsa, siljish shuncha ko’p bo’ladi. Bu esa qo’yilgan kuch bilan tezlik gradienti orasidagi bog’lanishni ko’rsatadi. Shunday qilib, suyuqliklardagi ichki ishqalanish kuchi tezlik gradientiga bog’liq.
1686 yili I.Nьyuton ana shu bog’lanishni chiziqli bog’lanishdan iborat degan gipotezani oldinga surdi. Bu gipotezaga asosan, suyuqlikning ikki harakatlanuvchi qatlamlari orasidagi ishqalanish kuchi F qatlamlarning tegib turgan sirti S va tezlik gradienti ga proportsional, ya’ni
(1.11)
Proportsionallik koeffitsiyenti µ dinamik qovushqoqlik deb ataladi. Hisoblash ishlarini osonlashtirish uchun ishqalanish kuchining birlik yuzaga to’g’ri kelgan kattaligi yoki ishqalanish kuchidan hosil bo’lgan urinma zo’riqish deb atalgan kattalikka o’tish zarur bo’ladi. Bu kattalik grekcha harfi bilan belgilanadi.
(1.12)
bunda musbat va manfiy ishora tezlik gradienti yo’nalishiga qarab tanlanadi.
|
| |
Suyuqlikka ta’sir etuvchi kuchlar

|
Suyuqlikka ta’sir etuvchi kuchlar
|
bet | 4/9 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 97,23 Kb. | | #261869 |
Bog'liq GIDRAVLIKANING O’RGANISH SOHASI VA TARIXISuyuqlikka ta’sir etuvchi kuchlar.
Odatda suyuqlikka ikki turdagi tashqi kuchlar: sirtqi va massali kuchlar ta’sir qiladi. Masalan, sirtli kuchdan bosim kuchi bo’lib, u suyuqlik hajmi sirtiga qo’yilgan va shu yuzaga proportsionaldir. Massali kuchlar suyuqlikni tashkil qiluvchi har bir zarracha massasiga proportsionaldir. Bu kuchlar qatoriga og’irlik, inertsiya va shunga o’xshaganlar kiradi.
Suyuqlik tinch holatda bo’lganda, unda qovushqoqlik kuchi bo’lmaydi. Shu sabali bu holda suyuqlik ideal suyuqlik xususiyatlariga ega bo’ladi va gidrostatika masalalari ideal suyuqlik deb qarab olingan yechimlari katta aniqlikda bo’ladi. Tinch holatdagi suyuqlik ichida paydo bo’lgan siquvchi kuchlanish gidrostatik bosim yoki gidrostatik bosim kuchlanishi deb ataladi.
Endi gidrostatik bosim tushunchasi bilan bog’liq bo’lgan asosiy qoidalarni o’rganamiz. Bu uchun muvozanatda turgan qanaqadir hajmdagi suyuq jism olamiz. (1.1-rasm)
Olingan hajmdagi suyuqlikni VS tekislik bilan ikki qismga bo’lamiz. Shu bo’lingan birinchi I qism VS bo’luvchi tekislik orqali II-qismga ta’sir qiladi. Bo’luvchi tekislik yuzasini S deb belgilaymiz. Fikran birinchi qismni tashlab yuboramiz. qolgan II-qism muvozanatda bo’lishi uchun tashlab yuborilgan I-qism o’rnini gidrostatik bosim kuchi deb ataluvchi va shu S yuzaga ta’sir qiluvchi P kuch bilan almashtiramiz.
Qaralayotgan S yuzaga ta’sir qiluvchi R kuch gidrostatik bosim kuchi yoki qisqacha gidrostatik kuch deyiladi. R kuch II-qismga nisbatan tashqi kuch, butun hajmga nisbatan esa ichki kuch hisoblanadi. R kuchning S yuzaga nisbati bu yuzaning birlik miqdoriga ta’sir qiluvchi kuchni beradi va o’rtacha gidrostatik bosim deb ataladi: (1.1)
Agar S yuzani kichraytirib borib, nuqtaga intiltirsak (S 0), Ro’r biror chegaraviy qiymatga intiladi.
1.1-rasm. Suyuqliklarda bosim tushunchasiga doir chizma.
(1.2)
Bu qiymat A nuqtaga ta’sir qilayotgan bosimni beradi va u gidrostatik bosim deb ataladi. Umumiy holda gidrostatik bosim R bilan o’rtacha gidrostatik bosim Ro’rt teng emas. Gidrostatik bosim ( ) bilan o’lchanadi.
|
| |
Ideal gazlarni holat tenglamasi (Klayperon tenglamasi)

|
Ideal gazlarni holat tenglamasi (Klayperon tenglamasi)
|
bet | 9/9 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 97,23 Kb. | | #261869 |
Bog'liq GIDRAVLIKANING O’RGANISH SOHASI VA TARIXIIdeal gazlarni holat tenglamasi (Klayperon tenglamasi)
Ideal gazni bir moli uchun holat tenglamasi PVµ =RT yoki ko’rinishga egadir. Bu yerda: P, Vµ, T bosim, molyar hajm va termodinamik temperatura. R-gaz o’zgarmasi. Bu Klayperon tenglamasi gazni zichligini uni bosimi va temperaturasi ma’lum bo’lganda topishni ifodalaydi.
Tavsiya etilgan adabiyotlar
K.SH.Latipov. Gidravlika, gidromashinalar va gidropnevmoyuritgichlar. T. 1994
K.SH.Latipov. Gidravlika va gidropnevmoyuritmalar. T. 1992
A.Yu.Umarov. Gidravlika “O’zbekiston” T. 2002.
D.R.Bozorov, R.M.Karimov. Gidravlika asoslari. T. 2004
A.D.Girgidov. Mexanika jidkosti i gaza (Gidravlika). Sankt-Peterburg. Izdatelьstvo SPbGPU. 2004.
E.Z.Rabinovich. Gidravlika M. “Nedra”. 1980
V.S.Dulin, A.N.Zarya. Gidravlika i gidroprivod. M. “Nedra” 1991.
V.A.Bolьshakov, Gidravlika M. “Visshaya shkola”, 1985.
A.V.Andreevskaya. Gidravlika. M. “Energiya” 1980.
O.I.Umarov. Gidromexanika mnogofaznix smesiy v Quvurx. Tashkent 2004
|
| |
Suyuqliklar to’g’risida asosiy tushunchalar

|
Suyuqliklar to’g’risida asosiy tushunchalar
|
bet | 3/9 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 97,23 Kb. | | #261869 |
Bog'liq GIDRAVLIKANING O’RGANISH SOHASI VA TARIXISuyuqliklar to’g’risida asosiy tushunchalar.
Juda kichik miqdordagi kuchlar ta’sirida o’z shaklini o’zgartiruvchi fizik jismlar suyuqliklar deb ataladi. Ular qattiq jismlardan o’z zarrachalarining juda harakatchanligi bilan ajralib turadi va oquvchan-lik hususiyatiga ega bo’ladi. Shuning uchun ular qaysi idishga quyilsa, o’shaning shaklini oladi.
Gidravlikada suyuqliklar ikki gruppaga: tomchilanuvchi (kapelьnie) suyuqliklarga va gazsimon suyuqliklarga ajraladi. Suyuqlik deganda tom-chilanuvchi suyuqlikni tushunishga odatlanilgan bo’lib, ular suv, spirt, neftь, simob, turli moylar va tabiatda hamda texnikada uchrab turuvchi boshqa har xil suyuqliklardir. Tomchilanuvchi suyuqliklar bir qancha xususiyatlarga ega:
hajmi bosim ta’sirida juda kam o’zgaradi va siqilishga qarshiligi juda katta;
harorat o’zgarishi bilan hajmi oz miqdorda o’zgaradi;
cho’zuvchi kuchlarga deyarli qarshilik ko’rsatmaydi;
sirtida molekulalararo o’zaro qovushoqlik kuchi yuzaga keladi va u sirt taranglik kuchini vujudga keltiradi.
Tomchilanuvchi suyuqliklarning boshqa xususiyatlari to’g’risida keyinchalik yana to’xtalib o’tamiz.
Gazlar tomchilanuvchi suyuqliklardagiga nisbatan ham tezroq harakatlanuvchi zarrachalardan tashkil topgan bo’lib, ular bosim va tem-peratura ta’sirida o’z hajmini tez o’zgartiradi. Ularda cho’zuvchi kuchga qarshilik va qovushoqlik kuchi tomchilanuvchi suyuqliklarga nisbatan juda ham kam. Gazlar bilan gaz dinamikasi, termodinamika va aero-dinamika fanlari shug’ullanadi.
Gidravlika kursi asosan tomchilanuvchi suyuqliklar bilan shug’ul-lanadi. Shuning uchun uni bundan buyon to’g’ridan – to’g’ri suyuqlik deb atayveramiz.
Suyuqliklar tutash jismlar qatoriga kiradi va muvozanat hamda ha-rakat hollarida doimo qattiq jismlar (suyuqlik solingan idish tubi va devorlari, Quvur va kanallarning devorlari va boshqalar) bilan chega-ralangan bo’ladi. Suyuqliklar gazlar (havo) bilan ham ma’lum chegara bo’yicha ajralishi mumkin. Bu chegara erkin sirt (svobodnaya poverxnostь) deb ataladi.
Suyuqliklar siljituvchi kuchlarga sezilarli darajada qarshilik ko’rsatadi va bu qarshilik ichki kuchlar sifatida namoyon bo’ladi. Ularni aniqlash suyuqliklar harakatini tekshirishda muhim ahamiyatga egadir.
|
| |
1 Sun'iy neyron tarmoqlarga kirish ning rivojlanish tarixidoirasida yechilgan masalalar

|
1 Sun'iy neyron tarmoqlarga kirish ning rivojlanish tarixidoirasida yechilgan masalalar
|
bet | 1/10 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 330,62 Kb. | | #256436 |
Bog'liq 1 Sun\'iy neyron tarmoqlarga kirish ning rivojlanish tarixidoiras Mundarija.
Kirish 4
1 Sun'iy neyron tarmoqlarga kirish ning rivojlanish tarixidoirasida yechilgan masalalar...................................................................................................................5
1.3 Sun'iy neyronning tuzilishi 7
1.4 Neyron tarmoq arxitekturasi 9
1.5 Neyron tarmoqlarni o'rgatish 14
1.5.1 Orqaga tarqalish algoritmi 1 8
1.6 ANN ning ba'zi muammolari...........................................................20
2 Neyron tarmoqlarni yaratish 23
2.1 Sun'iy neyron tarmoqlarni ishlab chiqish muhiti 24
2. 2 Keras da elementar tarmoq misoli........................................................25
3 Neyron tarmog'ining dasturiy ta'minoti 26
3.1 Muammo bayoni 26
3.2 Rivojlanish muhitini tanlash 26
3.3 Amalga oshirish algoritmining tavsifi 28
Xulosa 20
Foydalanilgan manbalar ro'yxati 31
KIRISH
Texnologiyaning rivojlanishi va hisoblash tizimlarining kuchi sezilarli darajada oshishi bilan jarayonlarni avtomatlashtirish va sun'iy intellektni (AI) yaratish vazifalari dolzarb bo'lib qoldi. AIning asosiy maqsadi amalda yuzaga keladigan muammolarni hal qilishdir.
Sun'iy intellektning faol rivojlanayotgan yo'nalishlaridan biri bu sun'iy neyron tarmoqlari (ANN) bo'lib, ular biologik neyron tarmoqlar printsipi asosida ishlaydi va bir-biri bilan o'zaro ta'sir qiluvchi sun'iy neyronlar tizimidir. ANNni qo'llashning asosiy yo'nalishlari qatoriga quyidagilar kiradi: ob'ektni aniqlash, audio va matnli ma'lumotlarni qayta ishlash, prognozlash, qaror qabul qilish, optimallashtirish, ma'lumotlarni tahlil qilish.
konvolyutsion neyron tarmog'ining dasturiy ta'minotini ko'rib chiqadi, uning vazifasi birinchi tasvirdagi ma'lum ob'ektlarni tanib olish va ikkinchi tasvirdagi ushbu ob'ektlarning holatidagi o'zgarishlarni aniqlashdir.
ANN tushunchasini o'rganish, ANN turlarini tahlil qilish, ANNni o'qitish usullari, ANN bilan ishlash uchun KERAS kutubxonasi bilan tanishishdir [3].
|
| |
Ideal va real suyuqlik modellari

Ideal va real suyuqlik modellari.
Suyuqliklarning harakati tekshirilganda, odatda hamma kuchlarni hisobga olib bo’lmagani uchun, ularning suyuqlik muvozanati yoki harakati holatiga ta’siri katta bo’lganlarini saqlab qolib, ta’siri kichiklarini tashlab yuboramiz. Shu usul bilan suyuqliklar uchun ideal va real suyuqliklar modeli tuziladi. Bunday soddalashtirishlar esa suyuqliklarning fizik xossalariga chegara qo’yadi va bu suyuqliklar ideal suyuqliklar deyiladi. Ideal suyuqliklar absolyut siqilmaydigan, issiqlikdan hajmi o’zgarmaydigan, cho’zuvchi va siljituvchi kuchlarga qarshilik ko’rsatmaydigan absolyut tushunchadagi suyuqliklardir.
Real suyuqliklarda esa yuqorida aytilgan xossalar mavjud bo’lib, odatda siqilishi, issiqlikdan kengayishi va hajm o’zgarishi juda kichik miqdorga ega. Shuning uchun bu soddalashtirishlar hisoblashda unchalik ko’p xato bermaydi. Ideal suyuqliklarning real suyuqliklardan katta farq qilishga olib keladigan asosiy sabab bu-siljituvchi kuchga qarshilik ko’rsatish xossasi, ya’ni ichki ishqalanish kuchi bo’lib, uning bu xususiyatini qovushoqlik degan tushuncha orqali ifodalanadi. Shunga asosan ideal suyuqliklarni noqovushoq (nevyazkiy), real suyuqliklarni esa qovushoq suyuqlik deyiladi.
Ideal gaz va uning asosiy qonunlari (Boyl-Mariott, Gey-Lyussak qonunlari)
Molyar-kinetik nazariyada gazlar ideallashgan holda-ideal gaz ko’rinishida qaraladi. Gazlarda ularni tashkil qiluvchi molekulalar orasida o’zaro taranglik kuchi yo’q bo’lsa, unday gazlar ideal gaz deyiladi. Mavjud gazlar uncha past bo’lmagan harorat va keraklicha kichik bosimda o’z xususiyatlariga ko’ra ideal gazga juda yaqindir. Masalan, geliy gazi uy haroratida va atmosfera bosimida ideal gaz qonunlariga taqriban to’liq bo’ysunadi.
Izotermik jarayonda ideal gaz Boyl-Mariott qonuniga bo’ysunadi: gazni berilgan massasi uchun o’zgarmas harorat uchun gaz hajmini bosimiga ko’paytmasi o’zgarmasdir.
Ideal gaz i z o b a r a jarayonida Gey-Lyussak qonuniga bo’ysunadi: o’zgarmas bosimda berilgan gaz massasining hajmi uning termodinamik haroratiga to’g’ri proportsionaldir; ya’ni
V = V0 ( 1 = v t) yoki
Bu yerda: V0 - ideal gazni T0 = 273,16 K haroratdagi hajmi.
-hajmiy kengayishni termik koeffitsiyenti, bu hamma ideal gazlar uchun o’zgarmasdir .
|
Jins kategoriyasi va uning turli tizimli tillarda ifodalanishi

Jins kategoriyasi va uning turli tizimli tillarda ifodalanishi
Download
249,87 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
10.06.2024
Hajmi
249,87 Kb.
#262067
Download
249,87 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jins kategoriyasi va uning turli tizimli tillarda ifodalanishi
Download
249,87 Kb.
Matnni ko'rish
Учебник

|
| O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim Учебник 1,41 Mb. 89 | o'qib | | Вазирлиги T a q r I z ch I l a r – t f d., prof. R. J. Tojiyev, «Quvasoysement» aj bo‘lim boshlig‘i T. Shamsiddinov Учебник 101,09 Mb. 81 | o'qib | | Маъруза 1 Адабиётлар Hoshimov O. O., Imomnazarov A. T. Ekektrmexanik tizimlarda energiya tejamkorlik. 2- nashr. Darslik. – Тoshkent: Fan va texnologiya, 2015. – 155 b Учебник 32,78 Kb. 5 | o'qib | | Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti a. X. Shoalimov «Iqtisodiyot», «Bank ishi» va boshqa yo’nalishlar bo’yicha ta’lim olayotganlarga Учебник 0,83 Mb. 75 | o'qib | | Mahsulotlar sifatini aniqlash va sertifikatlash Ushbu darslik «Mahsulotlar sifatini aniqlash va sertifikatlash» fani bo'yicha tayyoriangan bo„lib, paxta Учебник 2,9 Mb. 119 | o'qib | | D rahimov, R. T. Xo‘jaqulov, O. T. Hasanova mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi Учебник 230,85 Kb. 74 | o'qib | | Aripov X. K., Abdullaev A. M., Alimova N. B. Elektronika va sxemotexnika. O‘quv qo‘llanma Учебник 18,15 Kb. 1 | o'qib | | Vazirligi buxoro davlat universiteti d. R. Djurayev, A. A. Turayev, sh sh. Fayziyev, B. A D. R. Djurayev, A. A. Turayev, Sh. Sh. Fayziyev, B. A. Hikmatov. Fizikaning zamonaviy tadqiqot usullari. 247 b Учебник 4,04 Mb. 119 | o'qib | | O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tоshkеnt dаvlаt iqtisоdiyot universitеti o‘. T. Xayitmatov, R. X. Alimov, A. A. Akramov O‘quv qo‘llanma obyektga yo‘naltirilgan dasturlash tillari tasnifi, ularning tuzilishi, tarixi va Учебник 311,31 Kb. 80 | o'qib | | Toshkent viloyati chirchiq davlat pedagogika instituti flash texnologiyalar Action Scritp dasturlash tili yordamida multimediali ilovalar yaratish bo'yicha ko'rsatmalar kiritilgan Учебник 13,07 Mb. 24 | o'qib | | Xizmat ko’rsatish texnikalaridagi jarayonlarni kompyuterda modellashtirish asoslari Matematik apparatning ishlab yetarli darajada ishlab chiqilmagan, yechiladigan masalaning kattaligi, tasodifiy omillarning ko’pligi Учебник 2,41 Mb. 15 | o'qib | | О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Darslikda ―Tizimli menejment nazariyasi‖ fanining maqsadi va vazifalari, tamoyillari Учебник 2,76 Mb. 146 | o'qib | | 2. Ганджумян Р. А.. Kaлинин А. Г., Сердюк Н. И. Расчеты в бурении. (Справочное пособие)M.: Рггру, 2007. 668 с Учебник 15,31 Kb. 1 | o'qib | | Sotsial psixologiya Darslikda oliy oʻquv yurtlari 60310900-Psixologiya (sport) bakalavriat ta’lim yo‘nalishi uchun moʻljallangan Учебник 3,89 Mb. 143 | o'qib | | O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev, E. A. Normatov, I. Ya. Rajabov Technology of textile machine building, which bes included in discipline of the Учебник 8,1 Mb. 123 | o'qib |
1
| |
Adabietlar  

1. Xirurgik kasaliklar. Sh.I.Karimov, Toshkent

Adabietlar
1. Xirurgik kasaliklar. Sh.I.Karimov, Toshkent, 2005. Maydon - ochiq, meʼmoriy jihatdan tartibga keltirilgan, atrofi bino, inshootlar yoki daraxtlar bilan toʻsilgan keng satq. Toʻrtburchakli, temperaturapetsiyasimon. doirasimon, tuxumsimon (oval) va boshqa shakllarda yopiq yoki ochiq holda boʻladi.
| Toshkent - Markaziy Osiyoning eng yirik qadimiy shaharlaridan biri - O‘zbekiston Respublikasining poytaxtidir. Oʻrta Osiyoning yirik sanoat-transport chorraxasi va madaniyat markazlaridan biri. Mamlakatning shimoli-sharqiy qismida, Tyanshan togʻlari etaklarida, 440–480 m teppalikda, Chirchiq daryosi vodiysida joylashgan. |
2. Xirurgicheskie bolezni. Sh.I. Karimov, Tashkent, 2005.
3. Chirurgik kasalliklar. Sh.I. Karimov. Toshkent, 2011.
4. Xirurgik kasaliklar. Sh.I.Karimov, N.X.Shamirzaev, Toshkent, 1995.
5. Xirurgicheskie bolezni. Pod red.M.I.Kuzina., Meditsina, 2002.
6. Metodicheskoe posobie po gospitalnoy xirurgii. Nazыrov F.G. s soav.Tashkent 2004g.
7. Klinicheskaya xirurgiya. Pod red. Pansыreva Yu.M. M. «Meditsina», 1988
8. Vorobev A. Spravochnik prakticheskogo vracha v 3x tomax. 1990
9. Konden R., Neyxus L. Klinicheskaya xirurgiya Moskva.
| Moskva (rus. Москва) - Rossiya Federatsiyasi poytaxti, Moskva viloyati markazi, federal ahamiyatidagi shahar. Rossiya Federatsiyasining yirik siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy markazi. Moskvada Rossiya Federatsiyasi Prezidenta, Federal Majlis, Rossiya Federatsiyasi hukumati, Konstitutsiyaviy Sud, Oliy Sud, Oliy arbitraj sudi, Rossiya Federatsiyasi Prokuraturasi qarorgohlari joylashgan. |
Praktika 1998
10. Nazirov F.G., Denisov I.I., Ulugbekov E.G. Spravochnik-putevoditel praktikuyuщego vracha. Moskva, 2000.
11. Petrovskiy B.V. red. Rukovodstvo po xirurgii (v 12 tomax) M. Meditsina 1959-1966.
12. B.ye. Djarrel, V.S.Savelev "Xirurgiya"- perevod s angliskogo GEOTAR Moskva, 1997g.
13. Dj. Merta" Spravochnik vracha obщey praktiki " Moskva. 1998g.
14. Adresa v Internete po teme zanyatiya:
http://www.tma.tmn.ru/Vestnik
http://medi.ru/doc/83.htm
http://www.rmj.net/index.htm
http://www.consilium-medicum.com/media/refer
http://www.mediasphera.aha.ru
|
Ma’lumotlar ombori haqida tushuncha mamajonova Gulshanoy Abdulhamidovna

Ma’lumotlar ombori haqida tushuncha mamajonova Gulshanoy Abdulhamidovna
Download
367,49 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
14.06.2024
Hajmi
367,49 Kb.
#263629
Download
367,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ma’lumotlar ombori haqida tushuncha mamajonova Gulshanoy Abdulhamidovna
Download
367,49 Kb.
Matnni ko'rish
Tabiiy Geografik qobiqning asosiy xususiyatlari

|
Tabiiy Geografik qobiqning asosiy xususiyatlari
|
bet | 1/171 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #231734 |
Bog'liq attaestatsiya javoblari
Tabiiy
Geografik qobiqning asosiy xususiyatlari
Geografik qobiq va uning chegaralari. Atmosferaning quyi qatlami — troposfera, litosferaning ustki g‘ovak qatlami, gidrosfera va biosferalarni o‘z ichiga olgan hamda o‘zaro ta’sir etib turadigan yaxlit qobiq Yerning geografik qobig‘i deb ataladi.
Geografik qobiqning yuqori va quyi chegarasini, uning qalinligini turli olimlar turlicha o‘tkazishadi va belgilashadi. Ko‘p olimlar geografik qobiqning yuqori chegarasini troposferaning yuqori qismidan o‘tkazishadi va uning qalinligini 30-35 km deb hisoblashadi. Aniqlanishicha, geografik qobiqning yuqori chegarasi ozon pardasiga, pastki chegarasi esa g‘ovak jinslarining tag qismiga to‘g‘ri keladi. Ozon pardasi Yerdagi organizmlarni Quyoshning ultrabinafsha nurlaridan muhofaza qiladi.
Geografik qobiqning xususiyatlari. Geografik qobiqning birinchi xususiyati, uning tarkibiy qismlari — litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferalar doimiy ravishda o‘zaro aloqadorlikda bo‘lishi va bir-biriga ta’sir etishidir; ikkinchi xususiyati, modda va energiya almashinish jarayonining bo‘lib turishidir; uchinchi xususiyati, geografik qobiqda organik hayotning, jumladan, insoniyat jamiyatining mavjudligidir.
Geografik qobiqning rivojlanishiga Yerning tashqi va ichki energiyalari ta’sir etadi. Geografik qobiqda sodir bo‘layotgan barcha jarayonlarning asosiy qismi Quyosh energiyasi va kamroq qismi Yerning ichki energiyasi ta’sirida ro‘y beradi.
Geografik qobiqning tuzilishida modda va energiya almashinuvi muhim rol o‘ynaydi. Bunda litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferalar o‘rtasida moddalar almashinishi ro‘y beradi. Masalan, okean suvi 3000 yilda bir marta yangilanadi. Atmosferadagi namning to‘liq yangilanishi uchun atigi 10 kun kerak bo‘ladi. Aylanma harakatdagi suv boshqa komponentlar bilan bevosita aloqada bo‘lib, geografik qobiqning shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. Geografik qobiqning vertikal va gorizontal tuzilishi ham uning asosiy xususiyatlaridan hisoblanadi. Geografik qobiqning vertikal tuzilishi deganda, uning tarkibiy qismlari balandlik bo‘ylab joylashgan holatini tushunish lozim. Geografik qo- biqning gorizontal tuzilishi tabiat komplekslarining kenglik va uzunlik bo‘ylab tarqalishi va almashib kelishida namoyon bo‘ladi. Bunga iqlim mintaqalari, tabiat zonalari yaqqol misoldir.
|
| |
-rasm. Matryoshka termos printsipi

|
-rasm. Matryoshka termos printsipi
|
bet | 14/119 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #263652 | Turi | Учебник |
Bog'liq 21558 2 CDEAD1DE360DB13C9B7A03EFD7ECBD40E7F94F1F 2.5-rasm. Matryoshka termos printsipi.
Elektromagnit markazda, vakuum kamerasida joylashgan. Suyuq geliy o’z ichiga olgan qobiq bilan o’ralgan. Ushbu qobiq vakuum oraliq qatlami orqali suyuq azot qobig’i bilan o’ralgan. Suyuq azotning harorati minus 196 daraja Selsiy, azot geliy imkon qadar sekin bug’lanib ketishi uchun kerak. Nihoyat, azot qobig’i ajratib olinadi xona harorati tashqi vakuum interlayer. Bunday tizim supero’tkazuvchi magnitning kerakli haroratini juda uzoq vaqt saqlab turishga qodir, ammo buning uchun magnitga muntazam ravishda suyuq azot va geliyni quyish kerak.
Bunday magnitlarning afzalligi yuqori bo’lish qobiliyatidan tashqari magnit maydonlari shuningdek, ular energiya iste’mol qilmasliklarida: magnitni ishga tushirgandan so’ng, oqim ko’p yillar davomida deyarli hech qanday yo’qotishsiz supero’tkazuvchi simlar orqali o’tadi.
Kashfiyot tarixi. YMR kashf etilgan yil 1945-yil deb hisoblanadi, o’shanda amerikaliklar Stenfordlik Feliks Blox hamda undan mustaqil ravishda Garvardlik Edvard Purcell va Robert Pound protonlarda YMR signalini kuzatgan. O’sha
paytga qadar yadroviy magnetizmning tabiati haqida ko’p narsa ma’lum edi, YMR effektining o’zi nazariy jihatdan bashorat qilingan va uni eksperimental ravishda kuzatishga bir necha bor urinishlar qilingan. Shuni ta’kidlash kerakki, bir yil oldin Sovet Ittifoqida, Qozonda Evgeniy Zavoiskiy EPR hodisasini kashf etdi. Hozir ma’lumki, Zavoyskiy YMR signalini ham kuzatgan, bu urushdan oldin, 1941- yilda. Biroq uning ixtiyorida sifatsiz magnitlangan, maydonning bir xilligi va natijalari yomon takrorlangan va shu sababli nashr etilmagan. Adolatli bo’lish uchun shuni ta’kidlash kerakki, YMRni “rasmiy” kashfiyotidan oldin Zavoyskiy kuzatmagan.
Xususan, amerikalik fizik Isidor Rabi (tadqiqotlari uchun 1944-yil Nobel mukofoti sovrindori - magnit xususiyatlari atom va molekulyar nurlardagi yadrolar) 1930-yillarning oxirida YMRni ham kuzatgan, ammo uni instrumental artifakt deb hisoblagan.
Urushdan ko’p o’tmay Zavoyskiyning o’zi boshqa muammolar bilan shug’ullana boshlagan bo’lsada, uning Qozonda ilm-fan rivojlanishi uchun kashfiyoti juda katta rol o’ynadi. Qozon hali ham EPR spektroskopiyasi bo’yicha dunyodagi etakchi ilmiy markazlardan biri bo’lib qolmoqda.
|
| |
-rasm. Uitson ko’prigining sxemasi

|
-rasm. Uitson ko’prigining sxemasi
|
bet | 4/119 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #263652 | Turi | Учебник |
Bog'liq 21558 2 CDEAD1DE360DB13C9B7A03EFD7ECBD40E7F94F1F 1.1-rasm. Uitson ko’prigining sxemasi.
Laboratoriya ishlarida noma’lum qarshiliklarni (Rx) o’lchash uchun Uitson ko’prigidan keng foydalaniladi. A va C nuqtalar “K” kalit orqali tok manbaiga ulangan. Bu nuqtalar orasida reoxord deb ataluvchi darajalangan chizg’ich ustiga tortilgan bir jinsli ingichka sim ulanadi. Reoxordning A va C nuqtalariga no’malum qarshilik (Rx) hamda qarshiliklar magazinidan olinuvchi ma`lum qarshilik (Rm) parallel ulanadi. B va D nuqtalar orasiga G galvonametr ulanib, kontakti rexord bo`yicha harakatlanadi. Uitson ko`prigining ishlash prinsipi Kirxgof qonunlarining qo’llanishiga asoslangan.
Mos tushish usuliga ko’ra o’lchanayotgan kattalik va o’lchov qiymatlarining farqi asbob shkalasidagi yoki davriy signalidagi belgiga mos kelishi asosida o’lchanadi. Bu usul noelektrik kattaliklarni o’lchashda keng qo’llaniladi. Bunga uzunlikni noniusli shtangensirkul, jism aylanish chastotasini stroboskop yordamida o’lchash misol bo’la oladi. O’lchanayotgan kattalikning o’lchash jarayonida o’zgarishi xarakteriga ko’ra statik va dinamik o’lchashlarga ajratiladi.
Statik o’lchashlarga qiymati o’lchash jarayoni mobaynida o’zgarmaydigan kattaliklarni o’lchashlar kiradi. Bunga o’zgarmas kattaliklarni o’lchashdan tashqari, davriy o’zgaruvchan kattaliklarning turg’un rejimidagi o’lchashlar ham
kiradi. Masalan, o’zgaruvchan kattalikning amplituda, effektiv va boshqa qiymatlarini turg’un rejimida o’lchash.
Dinamik o’lchashlarga qiymatlari o’lchash jarayonida o’zgarib turadigan kattaliklarni o’lchashlar kiradi. Masalan, vaqt bo’yicha o’zgaradigan kattalikning oniy qiymatini o’lchash dinamik o’lchashga kiradi.
O’lchash asboblarining klassifikatsiyasi. O’lchash asboblari asosiy qismi, qayd etish shakli, o’zgartirish shakli va vazifasiga ko’ra klassifikatsiyalanadi. (1.2- rasm).
1.2-rasm. O’lchash asboblarning turlari.
Тarkibida elektron (elektrovakuum, ion va yarim o’tkazgichli) qismlar bo’lmagan o’lchash asboblari elektromexanik asboblar, tarkibida electron qismlari bo’lgan o’lchash asboblari esa elektron o’lchash asboblari deb ataladi. Ko’rsatuvchi o’lchash asboblar o’lchash natijasini qayd etadi. Bevosita baholaydigan asboblarda o’lchanayotgan kattalik boshqa kattalikka bir yo’nalishda o’zgartiriladi.
Kompensatsion asboblarda o’lchanayotgan kattalik qiymati uning o’lchovi bilan taqqoslanadi. Bu asboblarda o’lchash zanjiri butunlay teskari bog’lanish zanjiri ta’sirida bo’ladi. Aralash o’zgartirish usuliga asoslangan asboblarning o’lchash zanjirining bir qismi teskari bog’lanish zanjiri ta’sirida bo’ladi. Vazifasiga ko’ra o’lchash asboblari elektrik (tok, kuchlanish, quvvat, chastota va boshqalar) va noelektrik (mexanik, gidravlik, issiqlik, optik va boshqalar) kattaliklarni o’lchovchi asboblarga bo’linadi.
|
| |
«Выбор способа хирургического лечения полипов толстой кишки»owerTemplate

|
«Выбор способа хирургического лечения полипов толстой кишки»owerTemplate
|
bet | 1/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 8,78 Mb. | | #115103 |
Bog'liq Arziyev D. Yo\'g\'on ichak poliplari «Yo'g'on ichak poliplarida jarrohlik davolash usulini tanlash» 2022 yil
Magistr: Arziyev D.O’.
Ilmiy raxbar: t.f.d. dot. Mirzaxmedov M.M.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
SOG’LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI
TOSHKENT TIBBIYOT AKADEMIYASI
XIRURGIK KASALLIKLAR KAFEDRASI
Tadqiqotning dolzarbligi
Hozirgi vaqtda yo'g'on ichak poliplari yuqori malignizatsiya uchrash darajasiga ega bo'lgan obligat rak oldi holat bo'lib hisoblanadi, bu vorsinkali poliplarda 90%ni tashkil etadi. So'nggi yillarda iqtisodiy jihatdan rivojlangan mamlakatlarda, shu jumladan Rossiyada Yo’g’on ichak poliplarining uchrash darajasi oshib bormoqda. Biroq, poliplarga nisbatan jarrohlik taktikasi hozirgi kunga qadar aniq belgilanmagan (Vorobiev G va boshq., 2013; Rivkin V va boshq., 2015).
Tadqiqotning dolzarbligi - Oshqozon-ichak trakti poliplari va polipozlari juda ko’p kuzatiladi. Ular malignizatsiya xavfi yuqori, retsidiv kechishi, operatsiyadan oldingi va keyingi davrlarda ko'plab asoratlar bilan kechadi. Muammoning dolzarbligi kechiktirilgan tashxis bilan bog'liq, davolanishning tez-tez qoniqarsiz natijalari va shunga mos ravishda kasallikning keyingi bosqichlarida amalga oshirilgan jarrohlik, davolanishning past samaradorligi bilan bog'liq.
Tadqiqotning maqsadi. - Yo'g'on ichak poliplarini jarrohlik davolashning optimal usullarini tanlash.
Tadqiqotning vazifalari - 1. Yo'g'on ichak polip va polipozining klinik kechish xususiyatlarini o'rganish.
- 2. Yo'g'on ichak poliplari uchun jarrohlik usulini va operatsiya hajmini tanlash mezonlarini aniqlash.
- 3. Birinchi marta aniqlangan xavfsiz va malignizatsiyalangan poliplarda jarrohlik aralashuvlar metodologiyasini ishlab chiqish.
.
Ilmiy yanglik. - Klinik va morfologik tadqiqot ma'lumotlariga qarab to’g’ri ichak va yo'g'on ichak poliplari bo'lgan bemorlarni davolash taktikasi ishlab chiqildi. Malignizatsiya xavfining 4 guruhini ajratish asosida yo'g'on ichakning polip va polipozini differentsial jarrohlik davolash taktikasi ishlab chiqilgan bo'lib, bu jarrohlik davolash natijalarini sezilarli darajada yaxshilaydi: asoratlarni 2,5-3 marta kamaytirish, retsidivlar rivojlanishini 5-10 marta, davolangan bemorlarning tuzalish samarasini oshirish -15-45% (o'rtacha 27%).
|
| |
INFORMATIKA FANI O’QITUVCHILARI UCHUN TEST TO’PLAMI

Test topshirig’i
|
To’g’ri javob
|
Elektron pochta nima?
|
ma’lumotlarni qabul qiluvchi va uzatuvchi dastur
|
Sistemali blok qurilmasining vazifasi nima?
|
ma’lumotlar ustida arifmetik va mantiqiy amallar bajarish
|
CD-ROM qurilmasining vazifasi nima?
|
kompakt disklarni o’qish va ularga yozish
|
Skaner qurilmasining vazifasi nima?
|
ma’lumotlarni xotiraga kiritish
|
WORD matn muharririda asboblar panelini olib tashlash va o’rnatish qanday bajariladi?
|
menyuning Vid-Panel instrumentov bandlari orqali
|
WORD matn muharririda ishlaganda qanday kengaytmali faylar hosil bo’ladi?
|
doc
|
PowerPoint ilovasida qanday kengaytmali fayllar hosil qilinadi?
|
ppt
|
O’zbekiston Respublikasining “AXBOROTLASHTIRISH TO’G’RISIDA” 560-II sonli qonuni qachon qabul qilingan.
|
2003 yil 11 dekabrda
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “KOMPYUTERLASHTIRISHNI YANADA RIVOJLANTIRISH VA AXBOROT-KOMMUNIKASIYA TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISH TO’G’RISIDA”
| |
Nuqtalar oʻrniga qaysi javob toʻgʻri keladi? Davlat va jamiyat qurilishini takomillashtirishga yo’naltirilgan ....... oshirish

Nuqtalar oʻrniga qaysi javob toʻgʻri keladi? Davlat va jamiyat qurilishini takomillashtirishga yo’naltirilgan ....... oshirish .
|
|
davlat xizmatlari sifati va samarasini
| |
Harakatlar strategiyasini nechta bosqichda amalga oshirish ko’zda tutilgan?
|
Besh bosqichda
|
Harakatlar strategiyasini amalga oshirishda 2017-2021 yillarda nechta investitsiya loyhasini nazarda tutuvchi tarmoq dasturlari ro’yobga chiqarish ko’zda tutilgan.
|
649 ta
|
“Katta yoshli avlodni qullab –quvvatlash, ijtimoiy nafaqalar berish tartibini takomillashtirish, sog’liqni saqlash sohasini isloh qilish” masalalari Harakatlar strategiyasining qaysi yo’nalishiga tegishli?
|
Ijtimoiy sohani rivojlantirish
|
“O’zbekiston Respublikasini rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni qachon qabul qilingan?
|
2017 yil 7 fevral
|
“Yoshlarga oid davlat siyosatini takomillashtirish” bandi Harakatlar strategiyasini qaysi ustuvor yoʻnalishida keltirilgan?
|
Ijtimoiy sohani rivojlantirish
|
| |
Test topshirig’i - Barcha fanlardan Testlar to‘plami

|
Barcha fanlardan Testlar to‘plami
|
bet | 9/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)
Pedagogika tarixida kim birinchi bo’lib sinf-dars tizimini ishlab chiqqan
| |
Yan Amos Komenskiy
| |
Pedagogokaning asosiy tushunchalari
|
Bilim, ko’nikma, malaka, ta’lim, tarbiya, ma’lumot
|
Xalq pedagogikasining yo’nalishlari nechta?
|
10-ta
|
Aqliy xujum usulini qo’llaganda, o’quvchilarga qanday imkoniyat beriladi?
|
Keng doirada fikirlashga
|
Qaysi dars tipida barcha dars tiplari ishtirok etadi?
|
Aralash
|
Maktabning istiqbol ish rejasi necha yilga muljallab tuziladi?
|
5 yilga
|
Uzluksiz ta’lim turlarining qaysilari DTSlarini bajarishga majbur?
|
Umumiy o’rta ta’lim, o’rta maxsus kasb-xunar ta’limi, oliy ta’lim
|
|
|
| |
EKSPERT TIZIMLARINING AXBOROT

|
EKSPERT TIZIMLARINING AXBOROT
|
bet | 4/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 361 Kb. | | #249459 |
EKSPERT TIZIMLARINING AXBOROT TEXNOLOGIYALARI ASOSIY KOMPONENTLARI - FOYDALANUVCHINING INTERFEYSI
- BILIM BO’YICHA EKSPERT VA MUTAXASSIS
- INSTRUKSIYA VA AXBOROT
- QAROR VA TA’MINOT
- BILIM
- Foydalanuvchining interfeysi. Foydalanuvchi ekspert tizimiga buyruq va axborot kiritish hamda uning buyrug‘i orqali chiqadigan axborotni olish uchun foydalaniladi.
- Bilimlar ombori. Ular muammoli sohalarni, shuningdek, faktlar oralig‘idagi mantiqiy bog‘liqni bayon etadi. Bazada markaziy o‘rinni qoidalar egallagan.
- Interpretator. Bu ekspert tizimining bir qismi bo‘lib, bazadagi bilimlarni ma’lum bir tartibda qayta ishlaydi. Interpretatorning ish texnologiyasi qoidalar majmuining ketma-ketligini ko‘rib chiqishga olib boradi.
- Tizimni yaratish moduli. U qoidalar to‘plamini yaratish uchun xizmat qiladi.Tizimni yaratish modulining asosi bo‘lgan ikkita yondoshuv mavjud: dasturlashtirishning algoritmik tilidan foydalanish va ekspert tizimi qobig‘idan foydalanish.
- EKSPERT TIZIMLARINING AXBOROT
- TEXNOLOGIYALARI ASOSIY KOMPONENTLARI
- Ekspert tizimini yaratish quyidagi talablar mavjud holatda maqsadga muvofiqdir:
- •tizimga o‘z bilimini berishni istagan ekspertlar mavjudligi;
- • ekspertlar vazifani hal etishning o‘z uslublarini bayon etishi mumkin bo‘lgan muammoli sohaning mavjudligi;
- • ko‘pchilik ekspertlarning mazkur muammoli sohada yechimlar o‘xshash-ligining bo‘lishi;
- • muammoli sohadagi vazifaning ahamiyati, ya’ni ular yoki murakkab bo‘lishlari, yoki mutaxassis bo‘lmagan foydalanuvchi hal eta olmasligi yoki hal etish uchun ancha vaqt talab qilishi;
- • masalani echish uchun katta hajmdagi ma’lumot va bilimning bo‘lishi;
- • predmet sohasida axborotning to‘liq bo‘lmasligi va o‘zgaruvchanligi tufayli evristik uslublarni qo‘llash.
- EKSPERT TIZIMINI YARATISH TALABLARI
- Konseptualizatsiya;
- Identifikatsiya;
- Formallashtirish;
- Amalga oshirish;
- Ekspert tizimi faoliyatining to‘g‘riligini testdan o‘tkazish.
- EKSPERT TIZIMINI YARATISH BOSQICHLARI
|
| |
EKSPER TIZIMINING AFZALLIKLARI

|
EKSPER TIZIMINING AFZALLIKLARI
|
bet | 3/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 361 Kb. | | #249459 |
EKSPER TIZIMINING AFZALLIKLARI - 1.Yaqin davrlargacha EHMda echish qiyin yoki umuman echib bo‘lmaydigan deb sanaluvchi murakkab masalalarning yangi sinfini echish, optimallashtirish va (yoki) bahosini olish imkoniyati;
- 2.Dasturchi bo‘lmagan foydalanuvchiga(eng oxiridagi foydalanuvchilar) o‘z tilida suhbat yuritish va kompyuterdan samarali foydalanish uchun axborotni vizualizatsiyalash usullarini qo‘llash imkoniyatini ta’minlash;
- 3.Yanada ishonchli va malakali xulosa chiqarish yoki qaror qabul qilish uchun ekspert tizimini mustaqil o‘rganish, bilimlardan foydalanish qoidalari, ma’lumotlar, bilimlarning to‘planishi;
- 4.Foydalanuvchi axborot yo‘qligi tufayli yoki axborotning haddan ziyod rang-barangligi, yoki xatto kompyuter yordamida ham odatdagi qarorni qabul qilishning cho‘zilib ketilishi tufayli echa olmaydigan savollar yoki muammolarni hal etish;
- 5.Takomillashgan asboblar va ushbu tizimdagi foydalanuvchi mutaxassisning shaxsiy tajribasidan foydalanish hisobiga yakka tartibdagi ixtisoslashgan ekspert tizimlarini yaratish imkoniyati;
- 6.Ekspert tizimining asosi qaror qabul qilish jarayonini shakllantirish maqsadida tuzilgan bilimlar majmui (bilimlar bazasi) sanaladi.
- MA’LUMOTLAR BAZALARIDAN
- FOYDALANISH TEXNOLOGIYASI
- BILIMLARNI O’ZLASHTIRISH BLOKI
- MA’LUMOTLAR BAZALARIDAN FOYDALANISH TEXNOLOGIYASI
- Ekspert – bu muayyan predmet sohasida samarali yechim topa oluvchi muta-xassis.
- Bilimlarni o‘zlashtirish bloki ma’lumotlar bazasining to‘planishini, bilim va ma’lumotlar modifikatsiyasi bosqichini aks ettiradi. Bilimlar bazasining fikrlash darajasidagi yuqori sifatli tajribadan foydalanish imkoniyatini aks ettiradi.
- Mantiqiy xulosalar bloki qoidalarni faktlar bilan qiyoslagan holda xulosalar mantiqini yuzaga keltiradi. Unchalik ishonchli bo‘lmagan ma’lumotlar bilan ishlash chog‘ida noaniq mantiq, zaif ishonch yuzaga keladi.
- Tushuntirish (izohlash) bloki foydalanuvchining texnologiyada bilimlar bazasidan foydalanish ketma-ketligini aks ettiradi va «nima uchun?» degan savolga javob beruvchi xulosaga keladi.
|
| |
Optik analiz usullari - Vazirligi buxoro davlat universiteti d. R. Djurayev, A. A. Turayev, sh sh. Fayziyev, B. A

|
Vazirligi buxoro davlat universiteti d. R. Djurayev, A. A. Turayev, sh sh. Fayziyev, B. A
|
bet | 6/119 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #263652 | Turi | Учебник |
Bog'liq 21558 2 CDEAD1DE360DB13C9B7A03EFD7ECBD40E7F94F1F Optik analiz usullari.
Hozirgi vaqtda kimyoning turli sohalarida sifat va miqdoriy analizlarni o’tkazishda optik analiz usullarining ahamiyati ortib bormoqda. Chunki bu usullar o’zining umumiyligi, sezgirligi, ayrim moddalarning to’g’ridan-to’g’ri aniqlash imkoniyati, ekspresligi (tahlil o’tkazish vaqtining qisqaligi), avtomatlashtirilganligi bilan ajralib turadi.
Optik analiz metodlari fizik–kimyoviy usullarning bir qismi bo’lib, nur energiyasining analiz qilinadigan modda bilan o’zaro ta’sirini o’rganishga asoslangan. Optik analiz usullari quyidagi qismlarga bo’linadi:
Nurni yutilishiga asoslangan usullar;
Nurning chiqarilishiga asoslangan usullar. Birinchi qismga kiradigan metodlar bu:
Fotometrik;
Kinetik;
Emission spektral analiz;
Atom – absorbsion;
Aktivatsion;
Mass-spektral analiz usullari. Ikkinchi qismga kiradigan metodlar bu:
Fluorimetrik;
Rentgeno-fluoressent;
Emission-spektral analiz metodlari.
Optik spektroskopiya asoslari. Optik analiz usullari kimyoviy tadqiqotlarda keng tarqalgan va amaliy jihatdan katta ahamiyatga ega. Hozirgi zamon optik analiz usullarida aniqlanayotgan moddani fizik yoki fizik-kimyoviy xossalari (matematik yoki grafik bog’liqligi) o’rganiladi.
Eng asosiysi kimyoviy analizda bu to’g’ri usulni tanlash, kimyogarning malakasiga bog’liq. Har bir usulni ishlatish uchun usulning afzalligini, kamchiligini va metrologik xususiyatlarini bilish kerak (1.1-jadval).
Elektromagnit nurlarning yutilishi molekulalarning umumiy xossasi hisoblanadi, ammo yutilish hodisasi tanlash xususiyatiga egadir, ya’ni ma’lum to’lqin uzunligidagi nurlar molekula tomonidan kuchli yutilishi mumkin, boshqa to’lqin uzunligidagi nurlar esa kuchsiz yoki butunlay yutilmasligi mumkin. Yutilish doirasi spektr chizig’i deyiladi. Spektr chiziqlarining umumiy yig’indisi yutilish spektri deyiladi.
|
| |
-bosqich. Materialni shaklan tasvirlash. Tanlangan mavzu tushunchalari orasidagi o'zaro bog'lanish va asosiy yo'riqlarini aks

|
-bosqich. Materialni shaklan tasvirlash. Tanlangan mavzu tushunchalari orasidagi o'zaro bog'lanish va asosiy yo'riqlarini aks
|
bet | 2/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 361 Kb. | | #249459 |
4-bosqich. Materialni shaklan tasvirlash. Tanlangan mavzu tushunchalari orasidagi o'zaro bog'lanish va asosiy yo'riqlarini aks ettiradigan materialning shakliy ko'rinishi grafik, jadval, matn, mantiqiy sxema, gipermatn kabi sxemalashtirilgan vositalar yordamida berilishi mumkin. - BILIMLAR OMBORINI BOSHQARISH TIZIMLARI
- Bilimlar omborini boshqarish uchun maxsus dasturlar tuziladi. Bunday dasturlarning vazifasiga quyidagilar kiradi:
- • bilimlar omboridagi ma’lumotlarga kirish;
- • bilimlar omboridagi axborotlarni modifikatsiyalash (yangilash);
- • kompyuter o‘chirilganda yoki dasturlar ishi to‘xtab qolganda boshqarishning tezda qayta tiklanishi;
- • bilimlar omboridan bir vaqtda bir necha kom pyuterning foydalanishi va foydalanuvchilarning bir-biriga xalaqit bermasligi;
- • bilimlar omboridagi ma’lumotlardan foydalanishning cheklanganligi va ularni tashqi ta’sirlardan himoyalanishi.
-
-
- SUN’IY INTELLEKT TUSHUNCHASI
- «Sun’iy intellekt» tushunchasi dastlab AQSHda paydo bo'ldi va sekin-asta boshqa davlatlarda ham keng qo‘llanila boshlandi.
- 1981-yili sun'iy intellekt bo‘yicha Kanadada Xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi.
- Intellekt — insonning tafakkur yuritish qobiliyati.
- Sun’iy intellekt aqliy hatti–harakatlarga nisbatan kompyuter tizimining qobiliyati tushuniladi. Ko‘pincha bunda inson fikrlashi bilan bog‘liq qobiliyat anglanadi.
- Sun’iy intellekt shaxsning nisbatan barqaror bo‘lgan, masalan, axborotni qabul qilish va undan ma’lum masalalarni hal qilishda foydalana olishi kabi aqliy qobiliyatini ifodalaydi.
- Intellektual tizimning asosiy prinsipi shundaki, biror masalani yechishda insonning mantiqiy fikrlash usulidan foydalaniladi.
- EKSPER TIZIMLAR
- Ekspert tizimi – bu ayrim mavzu sohalarida bilimlarni to‘plash va qo‘llash, uyushtirish usullari hamda vositalari majmuidir. Ekspert tizimi mutaxassislarning yuqori sifatli tajribasiga suyangan holda qarorni tanlash chog‘ida muqobil variantlar ko‘pligi uchun yanada yuqori samaraga erishadi. Strategiyani tuzish paytida yangi omillarni baholab, ularning ta’sirini tahlil etadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-bosqich. Materialni shaklan tasvirlash. Tanlangan mavzu tushunchalari orasidagi o'zaro bog'lanish va asosiy yo'riqlarini aks
|