Reja.
  
Sarfni rostlashning prinsipial va struktura sxemalari

|
Reja.
Sarfni rostlashning prinsipial va struktura sxemalari
|
bet | 37/71 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 5,68 Mb. | | #260470 |
Bog'liq 0 2023 TJA Ma\'ruzalar matniReja.
Sarfni rostlashning prinsipial va struktura sxemalari.
Sarfni rostlash qonunini tanlash.
Sarfni rostlashda sarfni o‘zgartirish turlari.
Sarfni markazdan qochma va porshenli nasoslardan so‘ng rostlash.
Sochiluvchan moddalar sarfini rostlash.
Sarflar munosabatini rostlash.
Kimyoviy – texnologik jarayonlarni nazorat qilish va rostlashga tegishli bo‘lgan asosiy texnologik parametrlarga sarf, sath, bosim, harorat, rN qiymati va sifat ko‘rsatkichlari (zichlik, qovushqoqlik) kiradi.
Sarfni rostlash ehtiyoji deyarli barcha uzluksiz jarayonlarni avtomatlashtirishda yuzaga keladi. bevosita ixtiyoriy barcha uzluksiz jarayonlarni avtomatlashtirishdan kelib chiqadi. Moddiy oqimlar bo‘yicha g‘alayonlarni barqarorlashtirish uchun mo‘ljallangan sarf ARS texnologik jarayonlarni avtomatlatirish yopiq sistemasining ajralmas bo‘lagidir. Sarfni rostlash konturlari ko‘pgina hollarda boshqa parametrni rostlash uchun mo‘ljallangan kaskad ABSlarida ichki kontur sifatida ishtirok etadi.
Sarfni rostlash sistemasining ikki o‘ziga hos jihati mavjud: rostlash ob’ektining kam inersionligi va sarfni o‘zgarishi signalida yuqori chastotali tarkibiy qismlarning mavjudligi. Bunga sabab nasoslar yoki kompressorlar ishlashi natijasida quvurda bosim pulsatsiyalanadi.
43 – rasmda sarfni rostlashda ob’ektning prinsipial sxemasi berilgan. Odatda bunday ob’ekt sifatida sarfni o‘lchash nuqtasi bilan (masalan toraytirish qurilmasining o‘rnatilgan joyi 1) rostlovchi organ 2 oralig‘i dagi quvur yo‘li xizmat qiladi.
43-rasm. Sarfni o‘lchashdagi ob’ektning prinsipial sxemasi: 1 – sarf o‘lchagichi (diafragma), 2 – rostlovchi klapan
Bunday quvur bo‘lagining uzunligi toraytiruvchi qurilmalarni va rostlash organlarni o‘rnatish qoidalari asosida aniqlanadi va odatda bir necha metrni tashkil etadi. “moddaning klapan orqali sarfi – moddaning toraytiruvchi qurilma orqali sarfi” kanalining dinamikasi taxminan sof kechikishli birinchi tartibli aperiodik zveno ko‘rinishida tavsiflanadi. Odatda gaz uchun kechikish vaqti soniyaning bir qismini va suyuqlik uchun bir necha soniyani tashkil qiladi. Vaqt doimiysi qiymati ham bir necha daqiqani tashkil etadi.
Rostlash ob’ektining inersionligi kichik bo‘lganligi uchun avtomatlashtirish vositalarini tanlashga va avtomatik rostlash sistemaini hisoblash usullariga, alohida talablar qo‘yiladi.
Rostlash qonunlari odatda o‘tish jarayonlari sifatiga qo‘yilayotgan talab darajasiga ko‘ra tanlanadi.
Bir konturli ART larda sarfni statik xatolarsiz rostlash uchun PI rostlagichlar ishlatiladi. Agar sarfni avtomatik rostlash sistemasi kaskad sistemasining ichki konturi bo‘lib hisoblansa, sarfni rostlashda P – qonundan foydalanish maqsadga muofiq bo‘ladi. Sarf signalida yuqori chastotali xalaqitlar mavjud bo‘lsa, signalni dastlab silliqlamasdan turib rostlash qonunida differensial tashkil etuvchili rostlagichlarni qo‘llash sistemaning noturg‘un ishlashiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun sanoatdagi sarfni ARS larida «PD» yoki «PID» - rostlagichlarni qo‘llash tavsiya etilmaydi.
Sarfni rostlash sistemalarida sarfni o‘zgartirishning 3 ta usulidan biri qo‘llanadi:
Quvurli o‘tkazgichga o‘rnatilgan rostlovchi organ klapan, shiber orqali modda oqimini drossellash;
Rostlanuvchi energiya manbai yoradamida quvurli o‘tkazgichlarda bosimni o‘zgartirish (masalan nasos dvigatelining aylanish sonini o‘zgartirish);
Ortiqcha moddani asosiy quvurli o‘tkazgichdan aylanib o‘tadigan liniyaga berish, ya’ni baypaslash.
Markazdan qochma nasosdan so‘ng, sarfni rostlash rostlovchi klapan yordamida amalga oshiriladi. U haydovchi quvurga o‘rnatiladi, buni 44, a-rasmda ko‘rishimiz mumkin.
44-rasm. Markazdan qochma (a) va porshenli (b) nasosdan so‘ng sarfni
rostlash sxemalari
Agar suyuqlikni so‘rib olish uchun porshenli nasos ishlatilsa, bunday avtomatik rostlash sistemalarini qo‘llash mumkin emas. Chunki rostlagichning ishlashida klapan to‘la berkilib qolishi mumkin. Bu esa quvurli o‘tkazgichning yorilishiga olib keladi. Bunday hollarda sarfni rostlash uchun oqimning baypaslash sistemai ishlatiladi. (44,b-rasm). Bu rasmda 1 – sarf o‘lchagichi; 2 – rostlagich; 3 – rostlovchi (klapan); 4 – nasos.
Sochiluvchan moddalar sarfini rostlashda bunker chiqishidagi rostlovchi to‘sma klapanning ochilish darajasini o‘zgartirish orqali (45,a-rasm) yoki lentali transpartyor harakati tezligini o‘zgartirish orqali (45,b-rasm) amalga oshirilishi mumkin. Bu o‘rinda sarf o‘lchagich sifatida transpartyor lentasidagi material massasini aniqlovchi qurilmadan foydalanish mumkin.
45-rasm. Sochiluvchan moddalar sarfini rostlash sxemasi:
a- to‘sma klapan ochilish darajasi o‘zgarishi bilan, b-trasportyor harakatining tezligi o‘zgarishi bilan
Bu yerda: 1–bunker; 2–transportyor; 3–rostlagich; 4–rostlovchi to‘sma klapan; 5–elektrodvigatel.
Ikki moddalar sarfi o‘zaro nisbatini quyidagi ko‘rsatilgan uchta sxemaning bittasi yordamida amalga oshirsa bo‘ladi:
Umumiy ishlab chiqaruvchanlik berilmaganda “etaklovchi” deb ataluvchi bir moddaning sarfi G1 ixtiyoriy o‘zgarishi mumkin. (46,a-rasm), ikkinchi “etaklanuvchi” modda birinchi modda bilan doimo o‘zaro bir xil nisbatda uzatiladi, ya’ni 2-moddaning sarfi G1, ga teng. Ba’zida nisbat rostlagichi o‘rniga rele nisbati va bir o‘zgaruvchili sodda rostlagich qo‘llaniladi.46, b-rasmda chiqish rele signali, -o‘zaro nisbat berish koeffitsientini belgilovchi rostlagich - 5 ga topshiriq sifatida beriladi.
46-rasm. Sarflarning o‘zaro nisbatini rostlash sistemai:
1.2-sarf o‘lchagich; 3-nisbat rostlagichi; 4-rostlovchi klapanlar; 5-sarf rostlagichi; 6-nisbat relesi; 8-harorat rostlagichi; 9-cheklovchi qurilma; a,b-umumiy yuklama berilmagan holda; v-umumiy yuklama berilganda; g-umumiy yuklama va 3-parametr nisbatining korreksiya koeffitsienti berilgan holda
2. “etakchi” sarf qiymati berilgan bo‘lsa o‘zaro nisbat ARS dan tashqari “etakchi” sarfning ARS’ham qo‘llaniladi. Bunday sxemada G1 sarfbo‘yicha vazifaning o‘zgarishi, o‘z-o‘zidan G2 sarfning ham o‘zgarishiga olib keladi (46,v-rasm).
3. Sarflar nisbati ARS uchinchi texnologik parametr y ning (masalan apparatdagi harorat) kaskadli rostlash sistemaida ichki kontur xisoblanadi. Bunda berilgan nisbat koeffitsienti tashqi rostlagich tomonidan rostlanayotgan parametr y ga nisbatan shunday tanlanadiki, bunda G2=(u)G1 tenglik o‘rinli bo‘ladi (46,g-rasm).
|
| |