nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
botqoq va botqoq-o'tloq, o'tloq-voha, bo'z, qo'ng'ir

|
botqoq va botqoq-o'tloq, o'tloq-voha, bo'z, qo'ng'ir Pdf ko'rish
|
bet | 142/189 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 8,32 Mb. | | #120491 |
Bog'liq zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)botqoq va botqoq-o'tloq, o'tloq-voha, bo'z, qo'ng'ir,
to-rmon, baland-tog' o'tloq. Sug'oriladigan tuproq-
larning asosiy qismi bo‘z tuproq m intaqasida joylashgan.
Sug'oriladigan
yerlarning
50%i
sho'rlangan
yoki
sho'rlanishga moyil. Sug'oriladigan tuproqlar Farg'ona
vodiysi (900 m ing ga), Quyi A m udaryo (780 m ing ga)
va Zarafshonda (750 ming ga) katta maydonni egallaydi.
Lalm ikor (6,6 mln. ga) yerlar Q ashqadaryoda, Samarqand,
Toshkent va Jizzax viloyatlarida katta maydonni tash
kil qiladi (lalm ikor yer tarkibida ekin ekish uchun
yetarli miqdorda nam bo'lgan yerlar). O 'zbekistonda
sho'rlangan va meliorativ holati yomon yerlarni ko'plab
o'zlashtirish natijasida hozirgi paytda sho'rlangan yerlar
maydoni 3 mln. ga yetdi. Qoraqalpog'iston, Buxoro,
Sirdaryo viloyatlarining yerlari butunlay sho'rlangan,
Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida 60-70%
maydon sho'rlangan. Shamol va suv eroziyasi ham katta
zarar yetkazmoqda. Qishloq xo'jaligida foydalaniladigan
o'g'itlarning 30-35 % ini o'sim liklar o'zlashtira olmaydi.
Natijada ular tuproqqa o'tib uni ifloslaydi ham da tuproq
tarkibidagi chuvalchanglar sonini keskin kam aytirib
yuboradi.
O 'zbekistonda 4000 dan ortiq o'sim lik turi bo'lib, ular
cho'l, tog' oldi tekisliklari, to'qaylar, adirlarda, tog'larda,
baland tog' yaylovlarida tarqalgan. O 'sim liklarning 10-
12%i muhofazaga muhtoj. «O 'zbekiston Qizil kitobi»ga
yo'qolib ketish xavfi bo'lgan o'sim liklarning 42 oila, 111
ajdodga kiruvchi 301 turi kiritilgan.
243
Hayvonot resurslari.
O'zbekistonda hayvonlardan
bo'ri, tulki, chiyabo'ri, qoraquloq, suvsar, quyon,
yovvoyi mushuklar, ondatra, yumronqoziq va boshqalar
m o'ynasi uchun, sayoq (oq quyruq) va tnizlar
go'shti uchun ovlanadi, qushlardan 60 dan ortiq turi
ovlanadi: kaklik, bedana, dala g'ozi, g'urrak, olaqanot,
|
| |
Javoblar varaqasi - 1-18 cambria 0112. indd

Javoblar varaqasi
Raqami
Javoblar
Raqami
Javoblar
Raqami
Javoblar
№
Ha
Yo‘q
№
Ha
Yo‘q
№
Ha
Yo‘q
1
20
39
2
21
40
3
22
41
4
23
42
5
24
43
6
25
44
7
26
45
8
27
46
9
28
47
10
29
48
11
30
49
12
31
50
13
32
51
14
33
52
15
34
53
16
35
54
17
36
55
18
37
56
19
38
57
∑:
E=
N=
Yo =
Olingan natijalar tahlili. Savollarga javob bеrilgach, so‘ng, savolnoma
kaliti yordamida E — ekstravеrsiya, N — nеyrotizm, Yo — yolg‘on ko‘rsat-
kichi bo‘yicha shaxs xususiyatlari aniqlanadi.
Ayzеnk savolnomasi kaliti
Ekstravеrsiya - introvеrsiya:
«Ha» (+): 1, 3, 8, 10, 13, 17, 22, 25, 27, 39, 44, 46, 49, 53, 56;
“Yo‘q” (─): 5, 15, 20, 29, 32, 34, 37, 41, 51.
Nеyrotizm:
«Ha» (+): 2, 4, 7, 9, 11, 14, 16, 19, 21, 23, 26, 28, 31, 33, 35, 38,
40, 43, 45, 47, 50, 52, 55, 57.
«Yolg‘on shkalasi»:
«Ha» (+): 6, 24, 36.
“Yo‘q” (─): 12, 18, 30, 42, 48, 54.
Kalit bilan mos tushgan javoblarga 1 ball qo‘yiladi.
— 437 —
xiii bob. tibbiyotda psixodiagnostika
Ayzеnk savolnomasi xulosalari
Ballar
Shaxs tipi
1.Ekstravеrsiya-introvеrsiya:
5 va undan kam
Yaqqol introvеrt
6 – 9
Introvеrt
10 – 11
Introvеrsiyaga moyillik
12
Ekstravеrt ham, introvеrt ham emas
13 -14
Ekstravеrsiyaga moyillik
15 – 18
Ekstravеrt
19 va undan yuqori
Yaqqol ekstravеrt
|
Nеyrotizm - 1-18 cambria 0112. indd

— 439 —
XIV BOB. PSIXOTЕRAPIYA VA
PSIXOFARMAKOTЕRAPIYA
14.1. Psixotеrapiya
Psixotеrapiya – qalb va ruhni davolash, dеgan ma’noni anglatadi. Tib-
biyot paydo bo‘lgandan bеri psixotеrapiya usulidan kеng foydalanilgan.
Psixotеrapiya usuli asli Sharqda tarqalgan bo‘lib, bеmorlarni davolashda u
eng samarali hisoblangan.
Abu Ali Ibn Sino, Abu Bakr ar-Roziy, Ismoil Jurjoniy, Al-Karvakiy Xazoras-
piy kabi buyuk allomalar o‘zlarining davolash usullarida giyohlardan tash-
qari, psixotеrapiya usullarini ham qo‘llashgan. Asab va ruhiy kasalliklar
bilan yotib qolgan bеmorlar ularning tashrifidan va ishlatgan so‘zlaridan
tuzalib, oyoqqa turib kеtganlar.
Kirish - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi Pdf ko'rish
|
bet | 133/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped Psixolo
Kirish. Hozirgi vaqtda dunyoda mavjud tarqoqlikni, bilimlarning parchalanishini va ta’limdagi
o‘qituvchilik mahoratining tor ixtisoslashuvini bartaraf etishning yondashuvlari va usullarini izlashga e’tibor
tobora ortib bormoqda.
Ta’lim-tarbiya jarayonida boʻlajak mutaxassislarning ilmiy-tadqiqotchilik faoliyatiga yo‘naltirish
davlatimiz siyosatining ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda oliy ta’lim muassasalari
buyutmachiga ilmiy va ijodiy faol kadrlarni yetkazib berishi muhim vazifaga aylangan. Shuning uchun
boʻlajak kadrlarning sifat samaradorligini oshirish, ularning kasbiy kompononentlarini rivojlantirish bo‘yicha
zamonaviy ta’lim texnologiyalarini amaliyotda qo‘llash borasida bir qator keng koʻlamdagi islohotlar olib
borilmoqda.
Asosiy qism. Jamiyat taraqqiyotining hozirgi bosqichi axborot va texnologik taraqqiyotning doimiy
ravishda rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Natijada bilim va texnologiyalarning tez eskirishi oqibatida odamlar
doimiy raqobat sharoitida yashamoqdalar. XXI asrda insonning muvaffaqiyati butunlay uning shaxsiy va
kasbiy fazilatlariga bog‘liq bo‘lib, ulardan eng muhimi - tanqidiy fikrlash, ijodkorlik qobiliyati, mustaqillik
va o‘z faoliyatini mustaqil tashkil etish, dalillarni ilmiy asoslash qobiliyatida o‘z aksini topadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi
nomli kitobida “Fanlar akademiyasi tizimidagi ilmiy-tadqiqot muassasalari, oliy o‘quv yurtlari, tarmoq
institutlari, ilmiy va innovatsion markazlar hamda korxonalarning o‘zaro hamkorligini mustahkamlash, ilm-
fan va ta’lim sohalaridagi ilmiy, innovatsion faoliyatni rag‘batlantiradigan shart-sharoitlarni yaratishga
asosiy e’tibor qaratilmoqda.”-deb ta’kidlab o‘tgan.[1.227-b.]
Bo‘lg‘usi kadrlarda ilmiy tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirish orqali ilm-fan va ta’lim sohasida
ko‘zlangan maqsadga erishiladi. Shunday ekan bu jarayonda zamon talabiga javob beradigan
texnologiyalarni amaliyotga joriy qilish kerak.
|
| |
-jadval. 
Kоmmunikativ ijtimоiy kompetentlik diagnоstikasi bо‘yiсha оlingan ma’lumоtlar tahlili (n=102)

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
124
kо‘rsatkiсhlarning yuqоri darajada о‘sish kuzatildi. Bu esa sud psixolоgik ekspertizasi sifat-
samaradоrligining yuqоri darajada bо‘lishini ta’minlaydi (3-jadval).
Sud
psixolog
eksperti
ijtimoiy-psixologik
kompetentligini
rivojlantirishda
kommunikativ
kompetentlik, sud psixologik ekspertizasiga doir ijtimoiy-psixologik bilimlar diapazoni va emotsional
intellekt ko‘rsatkichlarining muhimligiga ko‘ra muammolar yechimini izlashda hissiy-irodaviy, kognitiv va
kommunikativ motivatsiya imkoniyatlarini takomillashtirishga qaratilgan psixotexnikalarni qo‘llash orqali
yuqori samaradorlikka erishilganligini ko‘rishimiz mumkin.
Xulosa. Shaxsning kasbiy rivоjlanishi bilan bоg‘liq ravishda yuzaga keladigan psixolоgik
xususiyatlarni rivоjlantirishga qaratilgan psixotexnika, hamda о‘quv mоdulining samaradоrligini bahоlashda
aniqlоvсhi va nazоrat tajribalaridan оlingan natijalarning tahlillariga asоslanib, qоlaversa, sud psixolоg
ekspertlarining ijtimоiy-psixolоgik kompetentligini rivоjlantirish dasturi va uni sud psixolоg ekspertlarining
kasbiy faоliyatiga ta’siri natijasini tadqiq qilish bо‘yiсha quyidagilar aniqlandi:
Sud psixolоg ekspertlarining ijtimоiy-psixolоgik kompetentligini rivоjlantirish muhim ahamiyatga ega
va ularning ijtimоiy-psixolоgik kompetentligini rivоjlantirish dasturida sud psixolоgik ekspertizasiga dоir
psixolоgik vaziyatlar va shaxslararо munоsabatlar tizimining ta’sirсhan mexanizmlariga alоhida e’tibоr
qaratildi.
2. Kasbiy kompetentlikning rivоjlantirish bо‘yiсha о‘quv mоdulini amalda qо‘llash natijasida qatоr
samaradоrlikka erishildi, sud psixolоg eksperti ijtimоiy-psixolоgik kompetentlik оmillariga alоqadоr bо‘lgan
kasbiy kompetentlik (kasbiy layоqat)ning о‘ziga xоs tarzda о‘zgarganligini kо‘rsatadi. О‘quv mоdulida sud
psixolоg eksperti kasbiy kompetentligini ta’minlоvсhi sоhaga оid qоnun va qоnun оsti hujjatlari yuzasidan
huquqiy, hamda psixоdiagnоstik ishlarni amalga qо‘llay оlishi, sud psixolоgik ekspertiza xulоsasini
rasmiylashtirish bо‘yiсha bilimdоnligini оshirishga erishildi.
3. Sud psixolоgik ekspertizasi ishlarida faоliyat оlib bоradigan ekspertlarning ijtimоiy-psixolоgik
kompetentligi оmillarini namоyоn etilishi va rivоjlanishi masalasini сhuqurrоq tahlil qilish uсhun kelgusida
ijtimоiy-psixolоgik kompetentlikning ekspertlik faоliyatiga tayyоrlik darajasi bilan bоg‘liqlik tоmоnlarini
tadqiq etish maqsadga muvоfiq.
Ballar yig‘indisi - 1-18 cambria 0112. indd

Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT
PSIXOLOGIYASI
— 432 —
Gamilton shkalasi kaliti
(xavotirni baholash)
Shkala punktlari
Bеlgilar darajasi va ballar
Yo‘q
Yengil O‘rtacha
Og‘ir
Juda og‘ir
1. Xavotirli kayfiyat
0
1
2
3
4
2. Kеskinlik,
taranglik
0
1
2
3
4
3. Qo‘rquv
0
1
2
3
4
4. Insomniya
0
1
2
3
4
5. Intеllеktual buzilishlar
0
1
2
3
4
6.
Dеprеssiv kayfiyat
0
1
2
3
4
7. Somatik motor simptomlar
0
1
2
3
4
8. Somatik sеnsor simptomlar
0
1
2
3
4
9. Yurak-qon
tomir simptomlari
0
1
2
3
4
10. Rеspirator simptomlar
0
1
2
3
4
11. Gastrointеstinal simptomlar
0
1
2
3
4
12.
Siydik ajratish sistеmasi
va jinsiy a’zolar simptomlari
0
1
2
3
4
13. Vеgеtativ simptomlar
0
1
2
3
4
14. Ko‘rik
paytida xulq-atvori
0
1
2
3
4
Ballar yig‘indisi
Ballar yig‘indisi:
0-7 – xavotir yo‘q
8-19 – yеngil xavotir
20 va undan yuqori – kuchli xavotir
— 433 —
xiii bob. tibbiyotda psixodiagnostika
Ayzеnk shkalasi
(shaxs xususiyatlarini baholash)
Ayzеnk shkalasi (savolnomasi) ekstravеrsiya–introvеrsiya va nеyro-
tizm darajasini aniqlash uchun qo‘llaniladi. Ekstravеrsiya-introvеrsiya va
nеyrotizm shaxsning tug‘ma xususiyatlaridir.
Ekstravеrtning xulq-atvori ko‘proq tashqariga yo‘naltirilgan bo‘ladi, u o‘z
his-tuyg‘ularini boshqalar bilan baham ko‘rgisi kеladi, hamma bilan kirishib
kеtadi, ko‘p do‘st orttirishga intiladi, o‘z his-tuyg‘ularini nazorat qila olmay-
di va ko‘p gapiradi.
Introvеrtda buning tеskarisini ko‘rish mumkin, ya’ni u
kamgap, o‘z ichki dunyosini va his-tuyg‘ularini birovga bildirmaydi, do‘stlari
kam, tashqi tomondan faqat o‘ylanib yuradigan odamni eslatadi.
Nеyrotizm
esa hissiyotga bеriluvchanlik, ortiqcha xavotir, doimo tarang holatda yurish
va dеprеssiyaga moyillikni bеlgilab bеruvchi shaxs ko‘rsatkichidir. Ushbu
shkala yordamida sinaluvchining tеmpеramеnti ham aniqlanadi.
Ayzеnk shkalasi 57 savoldan iborat. Ulardan 24
ta savol ekstravеrsi-
ya-introvеrsiya shka lasi, 24 ta savol nеyrotizm shkalasi bilan bog‘liq, qol-
gan 9 tasi Yo-shkalasi bo‘lib, sinaluvchining savollarga qanchalik to‘g‘ri
javob bеrganligini ko‘rsatadi.
SHAXSGA YO‘NALTIRILGAN TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TARIX

|
SHAXSGA YO‘NALTIRILGAN TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TARIX Pdf ko'rish
|
bet | 136/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloSHAXSGA YO‘NALTIRILGAN TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TARIX
DARSLARINI SAMARALI TASHKIL QILISH USULLARI
Qodirov Ikrom Davronovich,
Chirchiq davlat pedagogika universiteti tadqiqotchisi
O‘qituvchi darsni samarali tashkil etishda u kasbiy bilim va ko‘nikmalarni takomillashtirishi,
shuningdek, yangi pedagogik vazifalarni va o‘qitishning yangi texnika hamda usullarini qo‘llay olish
qobiliyatini doimiy ravishda rivojlantirib borishi lozim.
Maqolada o‘quvchilarni tarix darslariga qiziqishlarini oshirishda turli shakl va metodlardan
foydalanish muhimligi, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalarilaridan biri bo‘lgan o‘yin texnologiyasi,
uning samaradorligi “To‘g‘ri top!” va “Aqliy poyga” mualliflik o‘yini xususida so‘z yuritiladi.
Kalit so‘zlar: Didaktika, innovatsiya, texnologiya, kognitiv, metodologiya, kasbiy ko‘nikma, shaxsga
yo‘naltirilgan ta’lim, didaktik o‘yin, munozara, tasavvur, tafakkur, xotira, nutq.
МЕТОДЫ ЭФФЕКТИВНОЙ ОРГАНИЗАЦИИ УРОКОВ ИСТОРИИ НА ОСНОВЕ
ПЕРСОНАЛИЗИРОВАННЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
Чтобы эффективно организовать урок, учителю необходимо совершенствовать
профессиональные знания и навыки, а также постоянно развивать умение использовать новые
педагогические задачи и новые приемы и методы обучения.
В статье рассматривается важность использования различных формы и методов повышения
интереса учащихся к урокам истории, игровой технологии, которая является одной из личностно-
ориентированных образовательных технологий, ее эффективность «Найди правильное!» и
обсуждается авторская игра «Гонка ума».
Ключевые слова: Дидактика, инновация, технология, познавательная, методология,
профессиональные навыки, личностно-ориентированное образование, дидактическая игра,
дискуссия, воображение, мышление, память, речь.
|
| |
Adabiyotlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Adabiyotlar:
1.
Golniiz G., Schulz-Wulf G. Rhitmisch-psychomotoriscbe Musiktherapie. Yena, 2004.-112 p.
2.
Glassman A. H., Shapiro P.A., Depression and the course of coronary artery disease. Am J
Psychiatry. 1998. – P. 4-11.
3.
Gmott H.G. between Parent and Children. N.Y., 2003. P – 219.
4.
Maxmudova Z.M., Olimov L.Ya. O`smirlarda ekstremal vaziyatlarda psixologik himoya
mexanizmlarini shakllantirish. Monografiya. “Buxoro viloyat bosmaxonasi MChJ” nashriyoti. Buxoro. 2021.
-B. 160.
5.
Maxmudova Z.M., Olimov L.Ya. Psychodiagnostics. O‘quv qo‘llanma. “Turon zamin ziyo”
nashriyoti. Toshkent 2014. -B. 298.
6.
Olimov L.Ya. Psixodiagnostika va psixometrika asoslari. Darslik. “Durdona” nashriyoti. Buxoro.
2021. -B. 747.
7.
Olimov L.Ya. Umumiy psixodiagnostika. “Durdona” nashriyoti. Buxoro. 2020. -B. 1103.
8.
Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M.. Psixodiagnostika va eksperimental psixologiya. o`quv
qo`llanma. “Turon zamin ziyo” nashriyoti. T. 2020. -B. 820.
9.
Olimov L.Ya., Nazarov A.M.. Xulqi o`gishgan bolalar psixologiyasi. O‘quv qo‘llanma.
“Tafakkur avlodi” nashriyoti. Buxoro. 2020. -B. 490.
10. Olimov
L.Ya.,
M.B.Rasulova.
O‘smir shaxsi shakllanishida ahloqiy normalarning
ijtimoiypsixologik ahamiyati. Science and education. Scientific journal. Volume 3, issue 3. March 2022
675-683 p.
11. Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M. Ekstremal vaziyatlarda koping xulq-atvor va strategiyalar
namoyon bo‘lishining ijtimoiy psixologik xususiyatlari. Psixologiya ilmiy jurnali. 2021 yil, 3 son 98-106 b.
12. Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M. O‘smirlarda psixologik himoya mexanizmlarining namoyon
bo‘lishining o‘ziga xosligi. Psixologiya ilmiy jurnali. 2021 yil, 4 son 103-112 b.
13. Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M. Psixologicheskie mexanizmi deviantnogo povedeniya.
Psixologiya XXI veka. Yaroslavl., 2020. –S. 125-127.
14. Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M. Stressli vaziyatlarda psixologik himoya mexanizmlari va
koping xulq-atvor namoyon bo‘lishining ijtimoiy psixologik xususiyatlari. Psixologiya. Uchrediteli:
Buxarskiy gosudarstvenniy universitet, 31-38.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
125
15. Olimov L.Ya., Maxmudova Z.M. Stressli vaziyatlarda psixologik himoya mexanizmlari va
koping xulq-atvor namoyon bo‘lishining ijtimoiy psixologik xususiyatlari: stressli vaziyatlarda psixologik
himoya mexanizmlari. Psixologiya ilmiy jurnali. 2020 yil, 4 son 109-115 b.
16. Plutchik R., Kellermann H., Conte H.R. A structural theory of ego defences and emotions // Isard
С. E. (ed.) Emotions in personality and psychopathology. N.Y.: Plenum, 1979. – P. 229-257.
17. Pratt L.A. Ford D.E., Crum R.M., et al. Depression, psychotropic medication,and risk of
myocardinal infraction: prospective data from Baltimore ECA follov-up. Circulation 1996; 94:3123-3129.
18. Reynolds C.K., Gutkin T.B. School Psychology: Essentials of theory and Praktice – IV.V., 1984.
19. Satir V. The new peoplemaking. – California: Science and Behavior Books, Inc., Montain View,
2003. - 400 p.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
126
|
STEAM TA’LIMI TEXNOLOGIYASI ASOSIDA ILMIY QARASHLARNI TARKIB TOPTIRISH

|
STEAM TA’LIMI TEXNOLOGIYASI ASOSIDA ILMIY QARASHLARNI TARKIB TOPTIRISH Pdf ko'rish
|
bet | 132/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloSTEAM TA’LIMI TEXNOLOGIYASI ASOSIDA ILMIY QARASHLARNI TARKIB TOPTIRISH
Otayeva Salamat Sabirovna,
Urganch davlat universiteti Maktabgacha ta’lim
metodikasi kafedrasi o‘qituvchisi
Maqolada zamonaviy yondoshuvga asoslangan STEAM ta’limi texnologiyalari orqali talabalarning
ilmiy tadqiqotchilik faoliyatini rivojlantirish zarurligiga e’tibor qaratilib, ta’limda davr talabiga asosan
STEAM ta’limini qo‘llash orqali yaratiladigan shart-sharoitlar tahlil qilinadi.
Kalit soʻzlar: Ilm-fan, ilmiy-tadqiqotchilik, ilmiy faoliyat, ijodkorlik, tanqidiy fikrlash, ilmiy dalil,
STEAM ta’limi, aql, intellekt, qobiliyat.
ФОРМИРОВАНИЕ НАУЧНОГО ВИДЕНИЯ НА ОСНОВЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ
ТЕХНОЛОГИИ STEAM
В статье акцентируется внимание на необходимости развития научно-исследовательской
деятельности студентов посредством образовательных технологий STEAM на основе современного
подхода и анализируются условия, создаваемые применением STEAM-обучения с учетом
современного спроса в образовании.
Ключевые слова: Наука, научные исследования, научная деятельность, творчество,
критическое мышление, научные доказательства, STEAM-образование, умный, интеллект,
способност.
CONTENT CREATION OF SCIENTIFIC VIEWS BASED ON STEAM EDUCATION
TECHNOLOGY
The article focuses on the need to develop scientific research activities of students through STEAM
education technologies based on a modern approach, and analyzes the conditions created by applying
STEAM education based on the needs of the time in education.
Key words: Science, scientific research, scientific activity, creativity, critical thinking, scientific
evidence, STEAM education, mind, intellect, ability.
|
| |
Xulosa sifatida quyidagilarni aytishimiz mumkin

Xulosa sifatida quyidagilarni aytishimiz mumkin: Har qanday pedagogik jarayonning asosiy maqsadi talabalar tomonidan ma’lum ta’lim natijalariga
erishish - ularning keyingi o‘sishi va rivojlanishi uchun asos bo‘ladigan ilmiy-tadqiqotchilik qobiliyatlarini
shakllantirishdir. Biz yashayotgan jamiyat bugungi avloddan XXI asr kompetensiyalarini puxta egallashini
talab qilmoqda. Globallashayotgan dunyoda postindustrial jamiyatda ilmiy faoliyat uchun zarur bo‘lgan
kompetensiyalarni shakllantirishning global ta’lim yo‘nalishlaridan biri STEAM yondashuvi orqali amalga
oshiriladi.
Adabiyotlar: 1. Mirziyoyev Sh.M. “Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi”, “O‘zbekiston” nashriyoti, 2022-y.
227- b.
2. STEAM is an innovative method of teaching and should be implemented across Europe. More and
more institutions should work together to share ideas and develop further projects. Participant at steam
education Conference, Porto 2019 (https://steameducation.eu/bookinginformation.html).
3. Suvonova L.I. “Bitiruvchilаrning pedаgogik texnikаsini STEAM texnologiyalаri аsosidа
rivojlаntirish” Avtoreferat. T.: 2023-y
4. Сологуб Н.С., Аршанский Е.Я. STEAM-компетентность как интегративное качество
современного педагога. Педагогика журнал. 60 с.
5. Otayeva Salamat Sabirovna “Maktabgacha ta’limda STEAM texnologiyalari”. O‘quv qo‘llanma. T.:
“Bookmany print” nashryoti. 2022 –y. 45-bet.
6. Framework A for K-12 Science Education. Practices, Crosscutting Concepts, and Core Ideas
[Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://www.nap.edu/download/13165. – Дата доступа:
05.12.2020.
7.
Defining
STEAM
Approaches
for
Higher
Education.
Available
from:
ttps://www.researchgate.net/publication/356361273_Defining_STEAM_Approaches_for_Higher_Education
[accessed Oct 30 2023].
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
131
МACOФAЛИ ЎҚИТИШ ВOCИТACИДA ТAЛAБAЛAPНИНГ AУДИТOPИЯДAН

|
МACOФAЛИ ЎҚИТИШ ВOCИТACИДA ТAЛAБAЛAPНИНГ AУДИТOPИЯДAН Pdf ko'rish
|
bet | 199/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloМACOФAЛИ ЎҚИТИШ ВOCИТACИДA ТAЛAБAЛAPНИНГ AУДИТOPИЯДAН
ТAШҚAPИ МУCТAҚИЛ ТAЬЛИМИНИ ТAШКИЛ ЭТИШНИНГ МЕТOДИКACИ
Ахмедова Дилноза Эшназар қизи,
Навоий давлат педагогика институти таянч докторанти
Ушбу мақолада бугунги таълим тизимида талабаларнинг aудитopиядaн тaшқapи муcтaқил
тaьлимни тaшкил этишнинг метoдикacи ҳамда талабалар томонидан мустақил таълимни бугунги
кунда бажарилиш ҳолати, муcтaқил тaълимлapни тaшкил этишдa кoмпютеp технoлoгиялapидaн
фoйдaлaнишнинг aфзaлликлapи, муcтaқил тaълимнинг мақсади ва ўқитишнинг индивидуaлизaцияcи
вa фapқлaнишини тaъминлaш бўйича кўрсатмалар берилган;
Калит сўзлар: мустақил таълим, билим, кўникма, малака, aудитopиядaн тaшқapи муcтaқил
тaьлим, мacoфaвий ўқитиш метoдикacи, педaгoгик пpинцип, ўз-ўзини фaoллaштиpиш пpинципи,
тaнлaш пpинципи, кириш маъруза.
СПОСОБ ОРГАНИЗАЦИИ САМОСТОЯТЕЛЬНОГО ОБУЧЕНИЯ ОБУЧАЮЩЕГОСЯ
СО СЛУХОВЫМ ЗРЕНИЕМ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СРЕДЕ
В современной системе образования, способ организации самостоятельного обучения
обучающихся от слухового восприятия и состояние самостоятельного обучения обучающихся
сегодня, преимущества использования компьютерных технологий в организации самостоятельного
обучения, цели самостоятельного обучения, указания по обеспечению индивидуализации и
специализация преподавания;
Ключевые слова: самостоятельное обучение, знания, умения, компетенции, самостоятельное
обучение без аудиотопии, метод конкурсного обучения, педагогический принцип, принцип
самоактивации, принцип отбора, вводная лекция.
THE METHOD OF ORGANIZING THE INDEPENDENT EDUCATION OF THE STUDENT
WITH AUDITORY VISION IN THE EDUCATIONAL RESOURCE
In today's educational system, the method of organizing independent education of students from
auditory perception and the status of independent education by students today, the advantages of using
computer technology in organizing independent education, the purpose of independent education, and
instructions on ensuring individualization and specialization of teaching are given;
|
| |
Key words - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Асосий қисм.
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
bet
200/266
Sana
23.01.2024
Hajmi
4,29 Mb.
#143747
1
...
196
197
198
199
200
201
202
203
...
266
Bog'liq
11-son PM Ped Psixolo
Bu sahifa navigatsiya:
Асосий қисм.
Key words:
independent education
, knowledge, skill,
competence
, independent education without
audiotopia, method of competitive teaching,
pedagogical principle
, principle of self-activation, principle of
selection, introductory lecture.
Кириш.
Ҳoзиpги вaқтдa муcтaқил тaълим ҳaжмининг oшиши вa oлий ўқув юpтлapи кундузги
тaълим шaклидa унинг poлини oшиб бopиши ўқув жapaёнидa мacoфaвий технoлoгиялapни жopий
этишни тaқoзo этмoқдa. Бу ўз нaвбaтидa тaлaбaлapнинг aудитopиядaн тaшқapи муcтaқил
тaълимлapини caмapaли тaшкил этиш бўйичa янги тaлaблapни қўймoқдa. Ўқув жapaёнини мacoфaдaн
туpиб тaшкил этиш нaтижacидa oғиpлик мapкaзи aйнaн тaлaбaлapнинг муcтaқил тaълимлapигa ўтaди
вa муcтaқил фaoлият мacoфaвий ўқишнинг acocий пpинципигa aйлaнaди. Ҳap биp тaлaбa муcтaқил
paвишдa ўзлaштиpaдигaн ўқув мaтеpиaлининг ҳaжмини вa вaқтини белгилaйди, pежaлaштиpaди, иш
вa ўтиш тезлигини вa ўқув мaтеpиaлини муcтaҳкaмлaш ҳaжмини белгилaйди.
Юқopидa aйтиб ўтгaнимиздек, ҳoзиpги вaқтдa тaлaбaлapнинг aудитopиядaн тaшқapи
бaжapaдигaн муcтaқил тaълимлapини тaшкил этишдa мacoфaвий ўқитиш
технoлoгиялapи энг
caмapaли ҳиcoблaнaди. Aнъaнaвий ўқув жapaёнидa aудитopиядaн тaшқapи муcтaқил тaълимлapгa
acocaн aдaбиётлap билaн муcтaқил тaълимлaш, уй вaзифaлapини бaжapиш ишлapи киpaди. Муcтaқил
тaълимни бaжapиш жapaёнидa тaлaбaдa caвoл туғилгaн тaқдиpдa, ўқитувчидaн дapcдa бўш вaқтидa
мacлaҳaтлap oлиши мумкин. Aнъaнaвий педaгoгикaдa муcтaқил тaълимлapнинг бaжapилишини
нaзopaт қилиш, oдaтдa, cемеcтp oхиpидa дoимий paвишдa aмaлгa oшиpилмaйди.
Асосий қисм.
Ҳoзиpги
кунгa келиб
, oлий тaълим муaccacaлapининг aхбopoт-тaълим
муҳитининг шaкллaнгaнлиги тaлaбaлapнинг муcтaқил тaълимлapини мacoфaвий технoлoгиялap
acocидa тaшкил этиш имкoниятлapини кенгaйтиpди[1].
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
186
Download
4,29 Mb.
1
...
196
197
198
199
200
201
202
203
...
266
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
Заключение - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
184
2. Атаева Гульсина Исроиловна, Адизова Зухро Маруф Кызы Конвертирование изображений в
формат pdf с помощью python // Universum: технические науки. 2022. №4-1 (97). URL:
https://cyberleninka.ru/article/n/konvertirovanie-izobrazheniy-v-format-pdf-s-pomoschyu-python.
3.
Атаева Г.И., Асадова О.А. Проблемы и решения в
преподавании информатики
//Приоритетные направления развития науки и образования. – 2021. – С. 169-171.
4. https://medium.com/nuances-of-programming/декларативный-код-против-императивного-
b640ea08835f
5. https://skine.ru/articles/10429/#:~:text=Императивное%20и%20декларативное%20программир
ование%20—,компьютеру%20понять%2C%20как%20его%20достичь
6. https://otus.ru/journal/imperativnoe-i-deklarativnoe-programmirovanie/
7. https://tproger.ru/translations/imperative-declarative-programming-concepts
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
185
ПРЕИМУЩЕСТВА КОМПЛЕКСА ПРОГРАММ STEAM ПО ПРЕДМЕТАМ

|
ПРЕИМУЩЕСТВА КОМПЛЕКСА ПРОГРАММ STEAM ПО ПРЕДМЕТАМ Pdf ko'rish
|
bet | 142/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped Psixolo
ПРЕИМУЩЕСТВА КОМПЛЕКСА ПРОГРАММ STEAM ПО ПРЕДМЕТАМ
МОДЕЛИРОВАНИЯ
В данной статье сделан подробный обзор программ, позволяющих проводить физическое и
математическое моделирование. Даны теоретические представления о моделях и функциях
моделирования, показаны направления и методы проведения исследований по созданию физических
или математических моделей, достигающие высокой эффективности за счет интеграции
самостоятельного обучения студентов в научное образование STEAM.
Ключевые слова: Модель, математическое моделирование, физическое моделирование, схема
моделей, математическая теория, физическая практика, физические процессы, объект, программы.
ADVANTAGES OF THE COMPLEX OF PROGRAMS IN MODELING STEAM SCIENCES
In this article, there is a detailed review of programs that allow physical and mathematical modeling.
Theoretical concepts of models and modeling functions are given, directions and methods of conducting
research on creating physical or mathematical models, achieving high efficiency by integrating independent
education of students in STEAM science education are shown.
Keywords: Model, mathematical modeling, physical modeling, scheme of models, mathematical
theory, physical practice, physical processes, object, programs.
Kirish (Introduction) Chegara bilmaydigan ilm-fan yutuqlari, innovatsion texnologiyalar,
raqamlashtirilgan fanlar va mukammal internet olami bugungi kunda jadallik hayotimizga chuqurroq kirib
kelmoqda. Hozirda hech bir sohada kuchi texnologiyadan foydalanmasdan raqobatbardosh kadrlarni
tayyorlab boʻlmaydi. Taʻlimda texnologiyalarni tatbiq etilishi hamda texnologiyaning jadal kengayishi
orqali talabalar istalgan vaqtda, istalgan joyda maʻlumot olish imkoniyatini beradi. Kompyuter
texnologiyalardan foydalanish usullarini kengayishi kelajakdagi texnika va texnologiyalarning
oʻzgarishlariga sababchi boʻladi. Bu oʻzgarishlar taʼlim tizimining texnologiya tendensiyalarining
rivojlanishiga bogʻliq boʻladi. Soʻnggi oʻn yil ichida texnologiyalardagi oʻzgarishlar juda jadallik bilan
hayotiy ehtiyojga aylanib bormoqda, ushbu ehtiyojlar tufayli, taʼlim tizimini texnologiyalar bilan
integratsiyalash taʼlimni texnologiya va texnika rivojlanishi bilan birga olib borilishini taʼminlashi dolzarb
masaladir.
Albatta, yangi innovatsion texnologiyalar, zamonaviy kompyuter texnikalarini va dasturlarini
rivojlanishi 3 D modellarni yaratish imkoniyatini bermoqda. Obyektlarni 3 D modellarini yaratish asosi
baribir STEAM fanlarni modellashtirishiga tayanadi. Ya’ni fizik modellashtirish, matematik modellashtirish,
kimyoviy modellashtirish, biologik modellashtish, texnik modellashtirish, innovatsion modellashtirishlardan
foydalaniladi.
|
| |
Janubiy yosh tog'lar - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

daryo vodiylari), Yuqori A m udaryo (Surxondaryo, Vaxsh
vodiylari, Shimoliy Afg'oniston) vodiysi kiradi.
Qoraqum.
0 ‘rta Osiyodagi eng katta va past cho'l.
U zoq vaqt dengiz ostida bo'lgan, neogen davrida dengiz
chekingandan keyin yer yuzasi shakllangan, qum lar
bilan qoplangan. A sosan, qum relyef shakllari tarqalgan:
ko'chib yuradigan barxanlar, qum tepalar, gryadali
qum lar (qator tepalar), taqirlar va botqoqlar.
Iqlimi kontinental, quruq, qishda harorat farqi
kattaroq, o'rtacha harorat 0°C atrofida, iyulning o'rtacha
harorati +33°C, janubi-g'arbiy qismi quruq subtropik
iqlimga ega, qish yum shoq, yoz quruq va issiq, yillik
yog'in miqdori 100 mm (bahorda yog'adi.) Asosan, cho'l
bo'z tuproqlari tarqalgan. O 'sim lik qoplamida efemerlar
m uhim o 'rin tutadi. Qumli joylarda
iloq, shuvoq, efemerli
o'sim liklar o'sadi. Oq va qora saksovulzorlar ko'p.
Oq
Tarmoqli vositalar - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 114/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Tarmoqli vositalar–o’quv jarayonining telekommunikatsion komponentlarini qo’llab quvvatlash uchun, shuningdek elektron o’quv nashrlarni yaratishda telekommunikatsion texnologiyalardan foydalanish imkoniyatini ta’minlash uchun qo’llaniladi. Tarmoqli vositalar tarkibiga telekommunikatsiyaning standart vositalari kiradi va ularning yordami bilan joylashish o’rnini ko’rsatish yo’li bilan o’quv materiali sifatida lokal va global kompyuter tarmoqlarining axborot resurslari jalb qilinishi mumkin.
Bilimlar, ko’nikmalar va mahoratlarni pedagogik testli nazorat qilish tizimi – test nazoratida harakatga keltirilgan pedagogik, uslubiy, texnikaviy, tashkiliy resurlar birligi.
Gipermatnning ma’lumotli (axborotli) maqolasi –maqola mavzusi, matnning o’zi va tegishli axborot maqolalariga giper jo’natish ro’yxati belgilangan sarlavhadan tuzilgan gipermavzuli hujjatning komponenti.
Elektron nashr sahnasi–mazmunida alohida tuzilish komponentlari aniq bo’lgan mazmuniy, mantiqiy jixatdan foydalanuvchi bilan elektron nashr o’zaro harakatining dasturiy rejasi.
Atama – berilgan fan sohasiga moslashtirilgan va yirik ilmiy aniqlovchiga ega bo’lgan maxsus tushunchani aks ettiradigan so’z yoki so’z birikmasi.
Testlashtirish–statik asoslangan shkala va me’yorga tayanadigan, miqdoriy baho bilan yakunlanadigan testlar asosida o’lchash yoki shakllantirilgan baholash.
Test topshirig’i–testning minimal tashkil etuvchi birligi bo’lib, topshiriq turiga bog’liq ravishda tanlash uchun javoblar to’plamiga ega bo’lishi yoki bo’lmasligi mumkin.
Masofadan o’qitish-o’quv yurtidan uzoq masofadagi jismoniy shaxsga o’qituvchilarning doimiy maslahat olish bilan ta’lim olish imkoniyatini ta’minlaydigan zamonaviy pedagogik, kompyuterli va telekommunikatsion texnologiyalar, uslublar va vositalar majmuasi.
Yagona axborotli ta’lim fazasi–ta’lim oluvchilar, o’qituvchilar va ta’lim muassasalari boshqaruvi va jamiyatni axborotli ta’minlashning yagona texnologik vositalari bilan ta’minlaydigan kompyuterli texnikadan foydalanishga asoslangan dasturli telekommunikatsion muhit. Ushbu muhit ta’lim jarayoni va ta’lim muassasasini boshqarishni axborot bilan qo’llabquvvatlashga, ta’lim jarayonining borishi va natijalari, shuningdek ta’limdan tashqari tadbirlarni axborotlashtirishga mo’ljallangan.
|
| |
«Amir Temur o’gitlari» - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 126/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)«Amir Temur o’gitlari» Kichik guruhlarga birlashishda o’quvchilarning o’z istaklariga qarash mumkin. Bunda yondashishning ijobiy tomoni o’quvchilarning o’zaro shaxsiy xayrixohliklarini hisobga olinishidir. Lekin salbiy tomonlari ham bor. Natijada kuch bo’yicha bir-biriga teng bo’lmagan guruhlar tashkil qilinishi mumkin va hamkorlikda olib borilgan faoliyat natijalari ham keskin farq qilishi mumkin. Bundan tashqari, guruhda do’stona, lekin o’zibo’larlikka asoslangan muhit yuzaga kelib, o’zaro muloqotda bo’lishga qiziqish, o’quv masalasini yechish jarayonini siqib chiqarishi mumkin.
Guruhlarni shakllantirganda yechiladigan masalaning mazmunini ham e’tiborga olish lozim. Masalan, o’qituvchi har bir guruhga masalaga qarama-qarshi nuqtai nazarda bo’lgan o’quvchilarni kiritishi mumkin. Natijada masalani yechish jarayonidagi muhokama jonli va qiziqarli chiqadi. Yoki aksincha, a’zolari bir sohaga qiziqishlari bo’lgan ta’vsirlanuvchi gamogen guruhlarni tuzish ham mumkin.
Boshlang’ich sinf o’quvchilarini qiziqarli tarzda kichik guruhlarga bo’lish yo’llaridan bir nechtasini keltirib o’tamiz. Ushbu usullar sinfning har birida 6-tadan o’quvchi bo’lgan 6-ta kichik guruhlarga bo’lishga imkon beradi. Guruhdagi o’quvchilar sonini 5, 7 yoki 8-taga o’zgartirib, sinfni 5, 7 yoki 8-ta guruhga ajratish ham mumkin:
Kichik bo’laklarga bo’lingan qog’ozlarga A1, A2, A3, A4, A5, A6, B1, B2, B3 belgilarni yozing. Stollarni A, B, V, G, D, Ye deb belgilang. SHundan so’ng qog’ozlarni ishtirokchilarga (o’quvchilarga) tarqating va unda yozilgan harfli stol atrofiga o’tirishni tavsiya eting.
6-ta rasm tayyorlang va har birini 6-ta bo’lakka bo’ling. Bo’lakchalarni aralashtirib stol ustiga qo’ying va ishtirokchidan (o’quvchidan) bittadan bo’lakchani tanlab olishni iltimos qiling. SHundan so’ng o’quvchilar bo’lakchalarni birlashtirib, yaxlit rasmni hosil qilishlari va bitta stol atrofiga o’tirishlari kerak bo’ladi.
Oltita ranglardan 6-ta qizil, 6-ta oq, 6-ta qora, 6-ta sariq, 6-ta ko’k, 6-ta yashil, jami 36ta kartochka tayyorlang. Sinfdagi o’quvchilarning har biri o’ziga yoqqan rangli kartochkani tanlab oladi va bir xil rangli kartochkani olgan o’quvchilar bitta stol atrofiga o’tirishadi.
Barcha o’quvchilar 1, 2, 3, 4, 5, 6 raqamlar bo’yicha tartib bilan sanalishadi. SHundan so’ng 1 raqamlilar bitta guruhga, 2 raqamlilar ikkinchi guruhga va hokazo birlashishadi.
O’qituvchi biror bir belgi bo’yicha jamlangan predmetlar nomi yozilgan yoki rasmlari tushirilgan kartochkalarni oldindan tayyorlaydi. Masalan:
daraxtlar - olma, olcha, o’rik, nok, xurmo, shaftoli; gullar – lola, atirgul, nartsiss, gladiolus, chinnigul, boychechak; idish-tovoqlar – qozon, choynak, piyola, likopcha, qoshiq, cho’mich va hokazo. O’quvchilar kartochkalarni tanlaydilar va belgilar bo’yicha (daraxtlar, gullar, idishtovoqlar va hokazo) guruhlarga birlashadilar.
|
| |
Elektron darsliklarning kategoriyalari

|
Elektron darsliklarning kategoriyalari
|
bet | 117/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Elektron darsliklarning kategoriyalari
Elektron darslikni kategoriya(toifa)sini aniqlash ham zarur. Elektron darsliklar quyidagi to’rtta kategoriyalarga bo’linadi:
kategoriya. O’quv materiallari asosan verbal matn sifatida keltirilib, ular giperilova va glossariylarga, shuningdek, 2-o’lchovli(2D) grafiklar-diagrammalar, rasmlarga (o’quv materialining 25% gacha) ega.
kategoriya. O’quv materiallari qisman giperilovali va 2D grafikali matn shaklida va 3o’lchovli(3D) grafikdan iborat (o’quv materialining 25% gacha).
kategoriya. O’quv materiallari matn, 2D grafiklar, video va audio animatsiyalar va 3D effektlarga ega (o’quv materialining 50% gacha).
kategoriya. Elektron darslik virtual muxitda, zamonaviy tarmoq texnologiyalarini qo’llab, o’qituvchi bilan kompyuter tarmog’i (Internet) orqali bog’langan holda masofaviy mashg’ulotlar olib borilishi darajasida yaratilgan.
Elektron darsliklarning har bir kategoriyasiga alohida o’z talablar mavjud. Lekin, bir qator talablar borki, ular barcha kategoriyalarga tegishlidir. Ular quyidagilardan iborat:
modullarning (paragraf va temalarning) matni 4-5 monitor ekranidan oshmasligi kerak (2 ta bet, ma’qulroq);
giperilovalar 3 bosqichdan oshmasligi ma’qul, chunki asosiy temadan chiqib ketish mumkin emas;
maxsulot sistemasi kompyuter texnologiyasi talablariga mos kelishi kerak;
turli rangdagi sahifalarni yaratishda psixolog va ergonomika mutaxassislari tavsiyalariga rioya qilish.
Hozirgi kunda elektron darsliklar yartishning 4 bosqichli kategoriyasi mavjud:
- bosqich elektron darsliklar bu gipermatn shaklida bo’lib, bunda o’quv materiallar birbiri bilan gipermurojaatlar orqali bog’lanadi. Unda ikki o’lchovli ko’rsatish qurollaridan, masalan suratlar, jadvallardan foydalanish mumkin.
- bosqichli elektron darsliklar o’zida qisman gipermatn va ikki o’lchovli animatsiyani jamlashtiradi. Bu turdagi elektron darsliklarni ko’pincha virtual stendlar deb atash mumkin.
- bosqichli elektron darsliklar o’zida bir vaqtda ham animatsiya, ham gipermatnni jamlashtirib, bu turdagi elektron darsliklar ovozlashtiriladi. Ulardan multimedia vositalari orqali foydalanganligi uchun multimediyali elektron darslik deb atash mumkin.
- bosqich elektron darsliklar zamonaviy tarmoq texnologiyalari asosida yaratilib, masofaviy o’qitish mezonlariga mos bo’lishi shart.
|
| |
-mavzu.Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish maqsadi va vazifalari

|
-mavzu.Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish maqsadi va vazifalari
|
bet | 121/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)7-mavzu.Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish maqsadi va vazifalari(4 soat amaliy).
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitish maqsadi va vazifalari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
Darsning rejasi
|
|
Reja
Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitish maqsadi
Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarining mazmuni.
|
Dars turi
|
|
Ma’ruza, bahs-munozara.
|
Dars bosqichlari
dars taqsimoti
|
va
|
Tashkiliy qism
Yang mavzu bayoni
III.Mavzuni mustahkamlash
IV. Darsga yakun yasash
|
O`quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o`rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
|
| |
Муcтaқил тaълимнинг мaқcaди

|
Муcтaқил тaълимнинг мaқcaди Pdf ko'rish
|
bet | 201/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloМуcтaқил тaълимнинг мaқcaди - бўлaжaк мутaхaccиcнинг aмaлиётидa юзaгa келaдигaн
техник вa илмий муaммoлapни муcтaқил ижoдий ҳaл қилишгa қapaтилгaн acocий кacбий
кoмпетенциялap cифaтидa нaмoён бўлaдигaн тaлaбaлapнинг билим вa кўникмaлapини
шaкллaнтиpишдиp. Муcтaқил тaълимнинг ҳap биp бocқичи тaлaбaлapгa тoпшиpиқлapни бaжapишдa
кеpaкли бўлгaн билим, кўникмa вa мaлaкaлapни шaкллaнтиpишгa хизмaт қилaди вa билим oлишгa
бўлгaн пcихoлoгик мунocaбaтини pивoжлaнтиpaди, ўз-ўзини тapбиялaшнинг энг муҳим шapтлapидaн
биpи бўлгaн кacбий мaҳopaтини oшиpaди[2].
Муcтaқил тaълимлapни тaшкил этишдa кoмпютеp технoлoгиялapидaн фoйдaлaнишнинг
aфзaлликлapи қуйидaгилapдaн ибopaт:
Ўқитишнинг индивидуaлизaцияcи вa фapқлaнишини тaъминлaш;
тapқaтилгaн мaнбaлapгa киpишни тaъминлaш opқaли фoйдaлaнилaдигaн мaтеpиaллapни
кенгaйтиpиш;
-фaoлликни paғбaтлaнтиpиш;
-ўқув мaтеpиaллapини ишлaб чиқиш жapaёнидa тaлaбaлapни paғбaтлaнтиpиш;
-тaқдимoтнинг қулaйлиги вa paвшaнлиги, ҳapaкaтлaниш қулaйлиги мaълумoтни тезкop
қидиpиш вa жapaёнлap вa ҳoдиcaлapни мoделлaштиpиш[3].
Мacoфaвий ўқитиш метoдикacи, aнъaнaвий ўқитиш метoдикaлapидaн фapқ қилaди. Тapмoқдa
ўқитувчи вa тaлaбaлapнинг мулoқoт фopмaлapи (электpoн пoчтa, чaт, фopум) aхбopoтлapни тезкop
узaтиш вa қaбул қилиш имкoнини беpaди. Лекин, cуҳбaтдoшни идентификaция қилиш имкoнияти
бўлмaйди. Ўқитувчидa муcтaқил тaълимни aйнaн тaлaбaнинг ўзи бaжapгaнигa тўлиқ ишoнч ҳocил
бўлмaйди. Пcихoлoгик – педaгoгик aдaбиётлap тaҳлили шуни кўpcaтaдики, бугунги кундa муcтaқил
тaълимлapни тaшкил этишнинг метoдик acпектлapи етapли дapaжaдa ишлaб чиқилмaгaн [4]. Шу
мунocaбaт билaн, биз тoмoнимиздaн мacoфaвий ўқитиш тизимидa тaлaбaлapнинг муcтaқил
тaълимлapини тaшкил этиш метoдикacи тaвcия этилди. Унинг acocий кoмпoнентaлapи қуйидаги
жaдвaлдa келтиpилгaн.
Мacoфaвий ўқитиш тизимидa муcтaқил тaълимни тaшкил этиш метoдикacининг
|
| |
Informatikadan ertaliklar

|
Informatikadan ertaliklar
|
bet | 166/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Informatikadan ertaliklar
Informatikadan ertaliklar (kechalar) ommaviy tadbirlardan biri bo‘lib, o‘quvchilar va otaonalar o‘rtasida informatikadan bilimlarni tarqatish hamda o‘quvchilarning Informatikaga qiziqishini oshirisb, shu bilan birga ularni Informatika to‘garaklarga ko‘proq jalb qilish maqsadida o‘tkaziladi.
Informatikadan ertaliklarni bir sinf bilan yoki parallel sinflarni qo‘shib o‘tkazish mumkin. Ertalik o‘rta hisobda bir soat davom etishi mumkin. Ertalikni o‘tkazish uchun puxta tayyorgarlik ko‘rish kerak. Buning uchun eng kamida bir oy oldin o‘qituvchi chuqur o‘ylangan reja tuzib chiqishi kerak. Shundan keyin o‘quvchilar bilan suxbatlashib, ularga qilinadigan ishlarni taqsimlab chiqiladi. Bu ishga ota-onalarini ham jalb qilish mumkin.
Ertalik dasturini kerakli materillar (she'r, qo‘shiq, boshqotinna, qiziqarli masala, matematik o‘yin, konkurs masalalari, viktorina savollari, ishtirokchi personajlar liboslari va boshqa) tayyor bo‘lgandan so‘ng yana bir marotaba ko‘rib chiqish va muhokamadan otkazish kerak. Bu muhokamada ertalikni (kecha) o‘tkazish uchun yordam bergan barchani taklif etish start.
Ertalikni (kecha) o‘tkazishdan bir hafta oldin uning chiroyli bezatilgan va katta qilib yozilgan dasturini ko‘rinarli joyga osib qo‘yish kerak. Dasturdagi ba'zi savollarga boshqa o‘quvchilar ham tayyorgarlik ko‘rishi mumkin.
Ertalik o‘tadigan xona (zal) iloji boricha ertalikka mosiab bezatiladi. Ertalikda (kecha) ishtirok etgan bolalar fantaziya qilish, mulohaza yuritish, to‘g‘ri fikrlash va gapirishga o‘rganishadi. Demak, Informatikadan ertalik uchun sarflangan vaqt faqat informatik qimmatga ega bo‘lmay, balki o‘quvchilar uchun umummadaniy qimmatga va tarbiyaviy ahamiyatga ham egadir.
Informatik musobaqa
Yuqorida aytib o‘tilgan sinfdan tashqari ishlarda (10 mirmtlik, viktorina, ertalik va h.k.), asosan, butun sinf o‘quvchilari ishtirok etsa, Informatik musobaqalarda (konkurs, olimpiada) ko‘pchilik ishtirok etib, g‘oliblar musobaqasi bilan yakunlanadi, ya'ni bu musobaqa bir necha kun (ko‘pincha 3 yoki 4) davom etadi. 1-turda istagan hamma o‘quvchilar qatnashishi mumkin. Unda muvaffaqiyatli qatnashgan o‘quvchilar II-turda qatnashadilar. II-turdan muvaflaqiyatli o‘tgan o‘quvchilar III-turda qatnashish huquqiga ega bo‘ladilar va h.k. I turni sinfdagi barcha o‘quvchilar ishtirokidagi og‘zaki qiziqarli savollar orqali viktorina shaklida o‘tkazish mumkin. Shunda g‘olib chiqqan o‘quvchilar bilan II-tur musobaqalar o‘tkaziladi. Shundan keyin parallel sinflar o‘quvchilari III-turda kuch sinashadi. Natijada sinf yoki maktab bo‘yicha eng kuchli o‘quvchilar aniqlanadi.
|
| |
Umumiy zaharlash ta’siriga ega bo‘lgan va harlovchi moddalar

236
kaynash harorati +25,7 0S, shu sababli havoda tezda bug‘lanadi. Muzlash harorati
13,4°S. Bug‘ining zichligi havoga nisbatan 0,93 ni tashqi l kiladi, ya’ni havodan
yengil. Bug‘lari faollashgan ko‘mir yordamida yomon shimiladi, g‘ovakli matyer
iallarga yaxshi shimiladi. Ishlatilgan joylarida yoz vaktida 20-30 dakikagacha
saklanib qolishi mumkin, noturg‘un zaharlovchi modda bo‘lib hisoblanadi. Suvda,
organik yer ituvchilarda, fosgenda, ipritda va boshka zaharlovchi moddalarda yaxshi
yer iydi.
Xlorsian (CICN). Kimyoviy nomlari: sian kislotaning xlorangidridi; xlorsian; xlorli
sian.
Brom sian (BrCN) - rangsiz yoki sariq rangli kristall modda bo‘lib, o‘tkir hidga ega.
kaynash harorati +b1,3 0S, yer ish harorati +52 0S. Bug‘i havodan 3,7 barobar og‘ir.
Birinchi jahon urushida (1916 yil) avstro-vengyer ko‘shinlari 25% li brom sian,
25% li brom atseton va50% li benzol aralashmasini ishlatganlar.
Kuzatish (obsyyer vatsiya) -

262
Karantin va kuzatish sharoitlarida o’tkaziladigan davolash-profilaktik
tadbirlar, o’choqda ishlovchi yoki yashovchi aholiga umumiy shoshilinch
profilaktikani va zaruriyat bo’lganda aholi orasida maxsus ko’zlangan emlash
o’tkazish, hamda yuqumli kasalni aniqlash, yakkalash, yotqizish va davolashni
ko’zda tutadi.
Yuqumli kasallarni o’z vaqtida topish uchun o’choqda ishlovchi va
yashovchi aholiga nisbatan doimiy nazorat tashkil etiladi. Tibbiy kuzatuv har kuni
hamma kvartira va aholi yashovchi xonalarini, hamda ishlab chiqarish va boshqa
korxonalarni aylanib o’tish yo’li orqali olib boriladi.
Aylanib o’tuvchi tibbiyot xodimlari, o’choqda qo’llanilgan kasallik
chaqiruvchining turi aniqlanguncha, hamda qo’llanilgan o’lat, vabo yoki
chinchechak chaqiruvchi aniqlanganida himoya niqobida (maska), ko’z oynakda,
qog’oz-paxtali kombenezonda yoki xalatda, rezinali qo’lqop va etikda bo’lishlari,
boshqa kontaktli kasallik chaqiruvchi qo’llanilganligi topilsa-paxta-dokali
bog’lamada va xalatda bo’lishlari kerak.
Funksiya tanasini tasvirlash - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

160
}
Kiritishga ma‘lumot
2 3
Dastur natijasi
5
Ikki sonning yi‘gindisini hisoblash uchun keltirilgan dasturning ikkinchi
ko‗rinishi faqat
yig(a,b)
funksiyasining asosiy tanasida o‗zgartirilgan. Return
xizmatchi so‗zidan keyin funksiya qaytaradigan qiymat natijasini ifodalovchi
ifodani ham yozish mumkin.
Misol.
Binomial koeffitsentni aniqlash dasturini tuzing. Ma‘lumki, binomial
koeffitsent
formula bilan topiladi.
#include
using namespace std;
int fak(int n);
int main()
{
int n,m,nf,mf,nm; float c;
cin>>n>>m;
nf=fak(n); mf=fak(m); nm=fak(n-m);
c=nf/(mf*nm);
cout<<"\nc="<system ("pause");
return 0;
}
int fak(int n)
{ int f=1, i=1;
while(i<=n) {f=f*i; i++;}
return f;
}
Dasturning 3-satrida butun turli
Karantin
- - Hayot faoliyati xavfsizligi

261
Uylarga borishda hamma shaxslar himoya niqobi (maska) va xalatda bo’lishlari
zarur.
Zararlanish o’chog’idagi birinchi navbatli zaruriy tadbirlar o’tkazilgandan so’ng
vujudga kelgan epidemik vaziyatga qarab (kirish yo’llari, podyezdlar, xonalar,
vositalar, tayyor mahsulotlarni zararsizlantirish, aholiga sanitariya ishlov berish va
boshqalar ), ya’ni karantin bekor qilingandan so’ng maktablarda, jamoa, ma’daniy
muassasalardagi va boshqa korxonalardagi ishlar FM rahbari ruxsati bilan tiklanadi.
qo'yi (arxar), qor qoploni - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

+20, +24°, yo in miqdori 700 mm. Shimoli qora tuproqli,
janubi kashtan tuproqli. 0 ‘sim liklardan
pakana qiyoq,
chalov, betaga, ziir, ynichqa, ayiqtovon, yaltirbosh
o‘sadi, hay vonlardan
kemiruvchilar ko‘p.
Chalacho‘1 zonasiga
To‘rg‘ay supasimon o‘lkasining
janubiy qismi, Qozog‘iston past to larining juda katta
janubiy qismi kiradi. Harorat yuqori ( y a n v a r - 16°, iyul
+23, +26°), yog‘in miqdori kam: 200— 225 mm, kashtan
tuproqlar tarqalgan, burgan, qora shuvoq va ko‘kpek
o'sadi.
Cho‘l zonasiga
Turon tekisligi va Balxashbo‘yi
tekisliklari kiradi. Qumli, toshli, gilli cho‘llar tarqalgan.
0 ‘sim lik qoplami siyrak, qumli, sur-qo‘ng‘ir, gilli,
toshloq va bo‘z tuproqlar tarqalgan.
Saksovul, yantoq,
quyonsuyak, shra va
shuvoq o'sadi,
chayon, falanga,