nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sabab-oqibat diagrammasini tuzishning quyidagi tartibi tavsiya etiladi

ta’mirlash yoki takomillashtirish va boshqalar;
texnologik jarayon-texnik va texnologik hujjatlam i to ’g ’ri yaratish, texnologik
ko’rsatkichlami nazorat qilish, belgilangan texnologik rejim ga rioya qilish,
texnologik jarayonni operativ boshqarish va boshqarish;
-amalga
oshiruvchining
ishi-am alga
oshiruvchining
malaka
tajribasi,
joylanishi ishlab chiqarilayotgan mahsulot sifatini nazorat qilish uslublari, amalga
oshiruvchining ish sifatini nazorat qilish va boshqalar;
-xususiyatlami nazorat qilish va o ’lchash-ishning sifati, metrologik xizmat,
laborantlarning malaka uslublari va hokazo;
-me'yoriy-texnik tizimlar-xom ashyoga texnik sharoit yoki standartlarda
xatolar y o ’qligi, qo’shimcha materiallar, tajriba uslublari, to ’g ’ri joylashtirish,
standartlaming buzilish holatida to ’g ’ri chora tadbirlar k o ’rish va boshqalar.
Isikava sxemasi qurishdan keyin omillar ta'sirini e'tiborga olgan holda
xususiyatlarining o ’zgarish y o ’nalishi b o ’yicha ish rejalashtiriladi. Buning uchun har
bir omil batafsil tahlil etiladi:
- omillar va uning o ’lchash uslublari nazorat qilinadi;
- omillaming nazorat uslublari (tanlangan, butunlay, nazorat diagrammasi
yordami bilan);
- tartibga keltirish omillari kuzatiladi;
- omil o ’lchamlari va xususiyatlarining o ’zaro bog’liqligi;
- omillar darajasi me'yorini standartlashtirish va ulam i standartlashtirish
imkoniyatlari.
Bu tahlilning negizida, asosan, kompleks ishlar o ’tkaziladi va xususiyatlarining
kerakli darajasini ta'm inlashga y o ’naltirilgan bo’ladi.
Ilmiy natijalarni chop etish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat
buyurtmasi
bo‘yicha e’lon qilinadigan
ilmiy loyihalar tanloviga
tavsiya etilayotgan mavzu
nomi
“Shurtangazkimyo majmuasi” AJ ikkilamchi mahsulotlari asosida
suyuq yoqilg‘ilar (benzin) olish texnologiyasini ishlab chiqish.
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand
davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Respublikamizda “Shurtangazkimyo majmuasi”
AJ ikkilamchi
mahsulotlari asosida suyuq yoqilg‘ilar (benzin) olish
texnologiyasini ishlab chiqish bo‘yicha
tadqiqotlar olib
borilmagan va texnologiyasi ishlab chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
Qo‘rg‘oshin kislotali akkumulyator batareyasining tuzilishi

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
"Generatorlar" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining o‘qitish
texnologiyasi
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 30 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Amaliy: Amaliyotga bilimlarni
yo‘naltiruvchi mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Generatorlarning vazifalari
2. Generatorlarni umumiy tuzilishi
3. Generatorlarning turlari
4. Generatorlarning ishlash prinsplari
-ilova - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tezkor so‘rov savollari. 1. Startyorning vazifasi nima? 2. Dvigatelninishga tushurish tizimi qanday turlarini bilasiz? 3. Startyorlarning asosiy nosozliklari qanday? 2-ilova Ishni bajarish tartibi. 1. Avtomobil dvigatellari olinadi;
2. Olingan dvigatelda mavjud startyorni umumiy tuzilishini o‘rganadi;
3. Startyorning turi aniqlanadi?
4. Startyorlarda uchraydigan nosozliklarni aniqlaydi.
3-ilova Uyga vazifa uchun savollar. 1. Dvigatellarni ishgatushirish tizimining vazifasi nima? 2. Startyorlar nimalardan tuzilgan? 3. Startyorlarda qanday nosozliklar uchrashi mumkin? 4. Startyorlarga texnik xizmat ko‘rsatish usullarini tushuntiring. "Transmissiya" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining o‘qitish texnologiyasi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt:80 daqiqa O‘quvchi soni:26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va turi Nazariy: To‘liq o‘quv mashg‘ulot O‘quv mashg‘ulot rejasi 1. Transmissiyaning vazifalari 2. Transmissiyaning umumiy tuzilishi 3. Transmissiyaning turlari 4. Transmissiyaning ishlash prinsplari
Innovatsion va amaliy loyihalar - bet 166

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
“Shurtangazkimyo majmuasi” AJ
ikkilamchi
mahsulotlari
asosida
suyuq yoqilg‘ilar (benzin) olish
texnologiyasini ishlab chiqish
Tadqiqot shakli: amaliy, Respublikamizda “Shurtangazkimyo majmuasi” AJ
ikkilamchi mahsulotlari asosida suyuq yoqilg‘ilar (benzin) olish texnologiyasini ishlab
chiqish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmagan va texnologiyasi ishlab chiqilmagan. Amaliy
loyiha yakunida gazkimyo komplekslari ikkilamchi mahsulotlari asosida suyuq
yoqilg‘ilar (benzin) olish texnologiyasini ishlab chiqiladi va tavsiyalar beriladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
-“Shurtangazkimyo majmuasi” AJ ikkilamchi mahsuloti – vodorod asosida suyuq
yoqilg‘i (benzin) olish jarayoni uchun katalizator tanlanadi;
- vodorodni suyuq yoqilg‘iga aylantirish (Coal to Liquids - CTL) jarayonining kinetik
qonuniyatlari tadqiq etiladi;
- jarayonning optimal sharoitlari (bosim, temperatura, gazlarning oqim tezligi va h.k.)
tanlanadi;
- vodorodni suyuq yoqilg‘iga aylantirish jarayoni texnologik parametrlari – material
balansi, texnik shartlar ishlab chiqiladi.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish: “Shurtangazkimyo majmuasi” AJ
ikkilamchi mahsuloti – vodorodni suyuq yoqilg‘iga aylantirish jarayoni texnologiyasi
ishlab chiqiladi. Ishlab chiqilgan texnologiya laboratoriya hamda “Shurtangazkimyo
majmuasi” AJ da yarim sanoat usulida sinovlardan o‘tkaziladi.
Qo‘rg‘oshin kislotali akkumulyatorning ishlash prinspi. 
2

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
SO
4
ga ajraladi. Vodorodning musbat ionlari (kationlar) katodga, ya’ni
generatorning manfiy cho‘tkasiga ulangan plastinaga tomon harakatlana
boshlaydi. Bunda vodorod qo‘rg‘oshin oksidning kislorodi bilan birikib, sof
qo‘rg‘oshin va suv hosil bo‘ladi: PbO+H
2
=Pb+H
2
O. Plastina yuzasi yumshoq
qilinadi yoki unda kovakli qo‘rg‘oshin hosil qilinadi.
Kislota qoldig‘i SO
4
anod, ya’ni generatorning musbat cho‘tkasiga ulangan
plastinaga tomon siljiydi. Kislota qoldig‘i yo‘l-yo‘lakay kislorod O ga va kislota
qoldig‘i SO
3
ga ajraladi. Suv kislota qoldig‘i bilan birikib, sulfat kislota hosil
qiladi: H
2
O+SO
3
=H
2
SO
4
, kislorodning manfiy ionlari (anionlar) esa musbat
plastinadagi qo‘rg‘oshin oksidi bilan birikib, qo‘rg‘oshin (IV)-oksid PbO ni hosil
qiladi. Akkumulyator plastinalarida elektr potentsiallar hosil bo‘ladi. Bir vaqtda
elektrolit kontsentratsiyasi ko‘payadi, chunki unda sulfat kislotaning yangi
molekulalari paydo bo‘ladi. Bunday jarayon akkumulyatorni
zaryadlash deb
ataladi. Zaryadlangandan so‘ng musbat plastina to‘q jigar rang, manfiy plastina
esa to‘q kul rangga aylanadi.
Sig‘im deb akkumulyatorning yo‘l qo‘yiladigan kuchlanishni hisobga olgan holda
zaryadsizlanish vaqtida bera oladigan elektr miqdoriga aytiladi. Sig‘im amper-
soatda (A soat) o‘lchanadi. Agar ish plastinasining yuzasi kattalashtirilsa yoki
zaryadsizlash toki kamaytirilsa (bunda elektrolit temperaturasi 15-30S bo‘lishi
kerak), akkumulyator sig‘imi ortadi.
Generatorlar qanday turlarga bo‘linadi?

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Reja:
1. O‘zgaruvchan tok generatorlarining ishlash prinsipi,
2. Doimiy
magnitlar
yordamida
o‘yg‘otiladigan o‘zgaruvchan tok
generatorlari,
3. O‘zgarmas tok generatorlarining ishlash prinspi,
4. O‘zgarmas tok generatorlarining tuzilishi va ishlashi.
O‘zgaruvchan tok generatorlarning ishlash prinspi.
Elektr toki hosil qiladigan mashina elektr generatori
deb ataladi.
Generatorda mexanikaviy energiya elektr energiyaga aylanadi. Zamonaviy
avtotraktor elektr jihozlarida generator elektr energiyaning asosiy manbai
hisoblanadi, bunda manba faqat iste’molchilarni tok bilan ta’minlab qolmasdan,
akkumulyator batareyasini ham zaryadlaydi.neratorlarga quyidagi talablar
quyiladi: tuzilishining oddiy bo‘lishi, uzoqqa chidamlilik, ishonchli ishlashi,
gabarit o‘lchamlari kichik va massasi yengil bo‘lishi, tayyorlanishi arzonga
tushishi, dvigatel sekin aylanishda ishlayotganda kerakli zaryad tokini bera olishi,
aylanish chastotasi oshganda tokni o‘z-o‘zidan cheklay olishi. Keyingi vaqtda
o‘zgaruvchan elektr toki ishlab chiqaradigan generatorlar tobora kengroq tarqalib
bormoqda, chunki ular o‘zgarmas tok generatorlariga nisbatan yuqoridagi
talablarga yaxshi javob beradi. O‘zgaruvchan tok generatorlarining keng
tarqalishi,
shuningdek
mamlakatimiz
elektr
sanoati
yuqori
darajada
yuksalganligini bildiradi. Chunki sanoatimiz avtotraktor elektr jihozlarining
yangi-yangi asboblarini muvaffaqiyat bilan o‘zlashtirib bormoqda. Uyg‘otish
usuliga qarab o‘zgaruvchan tok generatorlari doimiy magnitlar yordamida
uyg‘otiladigan generatorlar va elektromagnitlar yordamida uyg‘otiladigan
generatorlarga bo‘linadi.
-bosqich. 
Yakuniy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
№
Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda
vazifalarni to‘liq bajargan va yangilik qilishga
intiladigan, har
jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil
fikirlay oladigan olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan
o‘quvchilarga
4
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Bilaman
Bilishni xoxlayman
Bilib oldim
B/B/B jadval savollari
1. Generatorlarning vazifasi nima?
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 91/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha PowerPoint tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
Tortish ulash qurilmalari; 
4

Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
3. Tortish ulash qurilmalari;
4. Egarli tortish ulash qurilmalari . Egarli tirkash qurilmasi avtomobil-tayanchni yarim prisep bilan ulash, yarim
prisepning bir qism massasini tyagach
ramasiga uzatish uchun xizmat qiladi. Egarli tirkash qurilmasi asos plitasi,
egar (tayanch plita) va balansirdan tuzilgan. Asos plitasi avtomobil-tyagach
ramasiga mahkamlangan. Unga tirak balansir yordamida sharnirli ulangan. Tirak
plitaga yarim prisepga tirk a sh u ch u n qamrag ich lar tarzidagi qurilma montaj
qilingan. Yarim prisep tyagachga tirkalganda berkitish kulaki qamragichlarni
prujina yordamida berk holatda tutib turadi. Yarim prisepni ajratish uchun
kulakka ta ’sir etuvchi richag buriladi. Kulak oldinga surilganida yarim prisep
shkvoreni qamragichlardan bemalol chiqadi.
Avtomobil shatakka olish qurilmasi ilmog‘ining erkin yurish yo‘li doimiy
ravishda tekshirib turiladi. Ilmoqning erkin yurish yo‘li 0,5 mm bo‘lishi lozim.
Agar erkin yurish yo‘li kattalashib ketsa, shatakka olish qurilmasi qismlarga
ajratiladi, shaybalari to‘g‘rilanadi va yedirilgan detallari almashtiriladi. Chig‘ir
doim moylab turiladi, zichlagichlari ko‘zdan kechiriladi va trosning holati
tekshirib turiladi. Egarli tirkash qurilmasining tashqi holati va detallarning
mustahkamligi tekshirib boriladi. Agar saqlagich o‘z joyidan chiqib ketsa, u
to‘g‘rilanadi.
Bilaman - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov
Jamoliddin Bekturdiyevich
"
Ko‘priklar" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining o‘qitish texnologiyasi
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Nazariy: To‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Ko‘priklarning vazifalari;
2. Ko‘priklarning turlari;
3. Oldingi boshqariluvchi ko‘priklar.
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarda oldingi boshqariluvchi
ko‘priklarning vazifalari, turlari, tuzilishi, oldingi yetakchi-boshqariluvchi
ko‘priklarning qo‘llanilish sohasi va uning afzallik va kamchiliklari haqida
tasavvurlarni shakllantirish
O‘qitish natijalari:
Oldingi boshqariluvci ko‘prikning
tuzilishi, qismlarining tuzilishi, turlari,
afzallik va kamchiliklarini biladi.
Evropa tiklanish va taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorligi

|
Evropa tiklanish va taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorligi
|
bet | 66/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza6.3. Evropa tiklanish va taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorligi.
Evropa tiklanish va taraqqiyot bankn ETTB — 1991 yilda tashkil topgan va unga 56 ta mamlakat a’zo. ETTB Markaziy va Sharqiy Evropa mamlakatlariga bozor iqtisodiyotiga o’tish bo’yicha islohotlarni o’tkazishda ko’maklashadi. ETTBning asosiy faoliyat doirasi quyidagilardan iborat:
infratuzilmani rivojlantirish;
turli xususiy va xususiylashtirilgan korxonalarning loyihalarini moliyalashtirish va kreditlash. Bunda resurslarning 60%i xususiy sektorga, 40%i davlat sektoriga mo’ljallangan;
xususiy kapital qo’yilmalariga kafolatlar berish;
iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishini qayta qurish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqish;
aniq loyihalarga maslahat-texnik yordam berish.
Bank uchun xususiy sektor rivojlanishi, xususiylashtirish jarayoni, to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarni jalb etish, moliya muassasalari hamda sanoat sektorini tashkil etish va mustahkamlash, kichik biznesni rivojlanishini qo’llab-quvvatlashga qaratilgan ustuvor loyiha va dasturlar bo’lib hisoblanadi. Bank xususiy va xususiylashtirilgan korxonalar taklifi homiylar salohiyati yuqori bo’lishi va biznes rejalarining ishonchli bo’lishini talab qiladi.
6.2-rasm. Mintaqaviy rivojlanish banklari
Boshqa rivojlanish banklaridan farqli ravishda ETTB siyosiy tuzshshalarni kreditlashda ishtirok etmaydi va xususiy sektorni qo’llab-quvvatlash va loyihaviy moliyalashga ixtisoslashgan.
Bank taqdim etadigan kreditining eng kam miqdori 5 mln. evroni tashkil etadi. Foiz stavkalari asosiy bozor stavkasi (odatda, LIBOR) va marjadan tashkil topadi. Kreditlar bo’yicha foiz suzib yuruvchi (svop operatsiyalarini qo’llagan holda) yoki qatiy stavkalarda belgilanadi. Marja miqdori kredit shartlaridan kelib chiqadi.
2008 yilda ETTB tomonidan ajratilgan mablag’larning 39%i moliya sektoriga, 26%i korporativ sektorga, 18%i infratuzilma sohasiga va 17%i energetika sohasiga yo’naltirilgan.
O’zbekiston 1992 yildan ETTB a’zosi hisoblanadi. ETTB O’zbekistonda xususiy sektorni rivojlantirishni qo’llab-quvvatlashni amalga oshiruvchi eng yirik investorlardan biri hisoblanadi (6.6-jadval).
|
| |
-mavzu: Xorijiy investitsiyalarni jalb etishda erkin iqtisodiy zonalarning o’rni

|
-mavzu: Xorijiy investitsiyalarni jalb etishda erkin iqtisodiy zonalarning o’rni
|
bet | 71/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza7-mavzu: Xorijiy investitsiyalarni jalb etishda erkin iqtisodiy zonalarning o’rni
7.1. Erkin iqtisodiy zonalar (EIZ) tushunchasi, kelib chiqishi va tashkil etishdagi yondashuvlar
7.2. EIZ ning maqsadi, vazifalari va turlari
7.3. EIZ ni tashkil etish va boshqarishning xorij tajribasi
7.4. Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi
7.5. O’zbekistonda erkin iqtisodiy zonalarning tashkil etilishi va rivojlanish istiqbollari
7.1. Erkin iqtisodiy zonalar (EIZ) tushunchasi, kelib chiqishi va tashkil etishdagi yondashuvlar
Xorijiy investitsiyalarni milliy iqtisodiyotga jalb qilish orqali iqtisodiy o’sishni ta’minlash va jahon xo’jalik tizimiga chuqurroq integratsiyalashish o’tish iqtisodiyoti mamlakatlari oldidagi muhim vazifalardan hisoblanadi. Milliy iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda erkin iqtisodiy zonalar (EIZ) muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kunda jahonda EIZning 30 ga yaqin turlari mavjud.
Erkin iqtisodiy zonalar — shunday geografik hududki, unda mamlakatda qabul qilingan xo’jalik faoliyati tartibiga qaraganda imtiyozli soliq to’lash tartibi joriy etiladi. Boshqacha so’z bilan aytganda, ushbu hududda davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvi kamaytiriladi va bu milliy iqtisodiy makonning bir qismi bo’lib, mamlakatning boshqa hududlarida qo’llanilmaydigan ma’lum imtiyozlar tizimi joriy etiladi
Erkin iqtisodiy zona — mamlakat hududining imtiyozli bojxona, valyuta, soliq, viza va mehnat rejimlari joriy etilgan maxsus ajratilgan qismidir.
|
Iqtisodiy adabiyotda birinchi marta erkin iqtisodiy zonaga 1973 yil 18 mayda Kioto konventsiyasida rasmiy ta’rif berilgan. Unda aytilishicha, bir mamlakat hududida tashkil qilingan EIZga kiritilgan mahsulot mamlakat bojxona hududidan tashqarida hisoblanib, odatdagi bojxona tekshiruvidan o’tkazilmaydi. Yuqoridagilardan ko’rinib turibdiki, mamlakat hududining alohida qismidagi iqtisodiy erkinlik butunlay emas, balki qiyosiy hisoblanadi.
Ushbu hudud erkinligi unga kiritilgan mahsulot bojxona tulovlari, importga nisbatan iqtisodiy siyosat choralaridan ozod qilinishi bilan belgilanadi va EIZga tashqaridan keltirilgan mahsulotlar deklaratsiya qilinmaydi. Biroq, shu bilan birga, qonunlar mahsulot egalari va investorlarni iqtisodiy tartiblardan ozod qilmay, uni engillashtiradi.
Erkin iqtisodiy zonalarni tashkil etish tarixida ikki xil yondashuv mavjud: hududiy va funktsional (7.1-rasm). Yondashuvlarning asosida yagona preferentsial (imtiyozli) xo’jalik tartibi yotgan bo’lsa-da, ularni bir-biridan farqlaydigan tafovutlar mavjud.
|
| |
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 103

|
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Pdf ko'rish
|
bet | 103/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
1-ilova
Baholash mezoni.
Ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
O‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
(10 daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni va
auditoriyani mashg‘ulotga tayyorligini
tekshirish
1.3 O‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilar
bilan savol javob qiladi va ularni baholaydi
(1-ilova).
Salomlashadi, tinglaydi,
savollarga javob beradi
2-bosqich
Asosiy
(60 daqiqa)
O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish
2.1. O‘quvchilarga B/B/B jadvalini
to‘ldirishni tushuntiradi (2-ilova).
B/B/B jadvalini to‘ldiradi
Maqsad va vazifani belgilanishi
2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi,
maqsad va uning faoliyat natijalari bilan
tanishtiradi
Yozib oladi
Yangi o‘quv material bayoni
2.3. Avtomobillar tuzilishi electron o‘quv
qo‘llanma (3-ilova)dan foydalanib mavzu
bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon
qiladi
2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi
2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha
xulosalaydi
2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd etishlarini
eslatadi (4-ilova)
Kuzatadi, savollarga
javob beradi,
ma'lumotlarni daftarga
qayd qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
2.10. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish
darajasini tekshirishda "Venna
diogrammasi"dan foydalanadi (5-ilova)
Savollarga javob beradi,
Venna diogrammasi
tuzadi
|
| |
-Mavzu  Adobe Photoshop dasturining asboblari bilan ishlash

|
-Mavzu Adobe Photoshop dasturining asboblari bilan ishlash
|
bet | 92/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik24-Mavzu Adobe Photoshop dasturining asboblari bilan ishlash
Reja
1. Adobe Photoshop dasturi haqida ma’lumot
2. Bosh oynaning elementlari.
3. Menyu satri
4. Uskunalar paneli
Adobe Photoshop dasturi haqida ma’lumot
Adobe Photoshop Adobe System, Inc kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan bo‟lib, rastrli
grafikada tahrir qiluvchi, foydalanishdagi alohida qulayliklari bilan mashhur bo‟lgan dasturdir. Adobe Photoshop tahrirlagichi yordamida fotosuratlarga qo‟shimchalar kiritish, ulardagi dog’larni o‟chirish va eski rasmlarni qayta ishlash va tiklash, rasmlarga matn kiritish, qo‟shimcha maxsus effektlar bilan boyitish, bir fotosuratdagi elementlarni ikkinchi fotosurtaga olib
o‟tish, surtdagi ranglarni o‟zgartirish, almashtirish mumkin.
Adobe Photoshop dasturi, ish oynasi va asosiy tushunchalar.
Bosh oynaning elementlari.
Demak, Adobe Photoshop tahrirlagichini o‟rnatdingiz va ro‟yxatdan samarali o‟tib, birinchi marta uni ishga tushirdingiz. Ekranda dasturning asosiy oynasi hosil bo‟ladi. Oynaning markazida asosiy ish bajariladigan hujjat o‟rni mavjud bo‟lib, unda grafik fayl ishga tushiriladi. Ushbu interfeys Adobening barcha tahrirlagichlari uchun standart hisoblanadi va Photoshopda interfeysdan foydalangandan so‟ng esa, shu firmaning boshqa dasturlarini o‟rganishda olingan ko‟nikmalarni qo‟llash mumkin. Photoshop tahrirlagichidan birinchi marta foydalanayotgan bo‟lsangiz, boshqa dasturlar bilan ham ishlay olmaysiz va natijada uni o‟rganish mushkul ko‟rinadi. Aslida hecham qiyin emas – balki bir necha vaqt o‟tgandan so‟ng Photoshop
muhitida ishlashni o‟rganib olasiz.
Adobe Photoshop dasturi ishga tushirilgandan so‟ng ekranda dastur oynasi hosil bo‟ladi. Oynaning yuqori qismida sarlavha satri va Windowsga xos elementlar joylashadi. Sarlavha satridan so‟ng menyu satri joylashgan.
Dasturning asosiy oyna tarkibini ko‟rib o‟tamiz.
Menyu satri. Barcha ilovalar uchun standart element hisoblanadi. Unda
butun dunyo bo’ylab qabul qilingan standartlar mavjud bo’lib, Photoshop ham
bundan mustasno emas, balki u ham File bilan boshlanib Help da tugaydi.
- Fayl/File – Ushbu menyu asosan ishning boshida va so‟ngida qo‟llaniladi, chunki uning ko‟pchilik funktsiyalari fayllarni yaratish, yuklash, va xotiraga
saqlash bilan bog‟liq.
- Redaktirovanie/Edit –bu menyuda tahrirlashning asosiy buyruqlari joylashgan.
|
| |
Ilmiy-texnologik - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 75/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaIlmiy-texnologik zonalar. Ilmiy-texnologik zonalarni (ITZ) erkin iqtisodiy zonalarning alohida guruhiga kiritish mumkin. Iqtisodiy adabiyotda ular texnologik parklar, texno-polislar, ilmiy parklar, texnologik markazlar, ishbilarmonlik markazlari deb ataladi. Bu hududlarning ajralib turadigan tomoni shundaki, mazkur hududda ilmiy va texnologik ishlab chiqarish faoliyati yirik ilmiy-tadqiqot markazlari va universitetlar atrofida joylashgan fan sig’imkorligi yuqori bo’lgan, ilm ko’p talab qiladigan firmalar shaklida birlashadi. Bunday hududlarni tashkil etishdan maqsad sanoatga materiallar, yuqori malakali mehnat resurslari, yangi zamonaviy texnologiyalarni etkazib berishni muvofiqlashtirish hisoblanadi. Ilmiy texnologik zonalar uch toifaga bo’linadi:
Innovatsion markaz — bu iqtisodiy tarkibi uncha katta bo’lmagan hudud doirasida kichik, yangi tashkil etilgan kompaniyalar uchun mo’ljallangan.
Ilmiy parklar - bu etarlicha katta hudud bo’lib, unda turli o’lcham va rivojlanish bosqichidagi fan sig’imkorligi yuqori, ilm ko’p talab qiladigan firmalar joylashgan bo’ladi. Ular unchalik katta bo’lmagan ishlab chiqarishni mahalliy ilmiy-tadqiqot markazlarining ilmiy-texnologik izlanishlari asosida yo’lga qo’yish imkonini beradi.
Tadqiqot parki — bu tarkib doirasida ilmiy-texnik yangiliklar texnik timsol bosqichigacha ishlab chiqiladi. Bunday parklarda sanoat kompaniyalari, ilmiy-tadqiqot va konstruktorlik tajriba idoralari birlashadi.
Ilmiy-texnologik zonalarning samaradorligini belgilovchi mezon — bu yangi texnologiya, yuqori malakali mutaxassislar va tadbirkorlarni bir joyga to’plash, ularni o’quv-tadqiqot va tijorat tashkilotlari tarmoqlari orqali qo’llab-quvvatlovchi mahalliy muhitning yaratilishidir.
Erkin iqtisodiy zonalar orasida offshor zonalar alohida guruhni tashkil etadi. Ularning EIZlardan farqi shundaki, unda ro’yxatdan o’tgan korxona hech qanday ishlab chiqarish faoliyati bilan shug’ullana olmaydi. Offshor yurisdiktsiyaning asosiy belgisi soliqqa tortishdagi imtiyozlar hisoblanadi.
|
| |
–rasm. Tezkor himoyalovchi shtanga yordamida taqsimlash

233
gichlardagi eruvchi ulamalari bilan operatsiyalar o‘tkazishda hamda
bir qobiqli ayirgichlarni pichoqlariga himoyalovchi kalpaklarni olib
qo‘yish uchun qo‘llaniladi.
Himoyalovchi qisqichlar bilan ishlash vaqtida operator dielektrik
qo‘lqoplarni kiyib, oyoq tagiga himoyalovchi buyum qo‘yish kerak
bo‘ladi, trubkaga o‘xshash saqlagichlarni patronlarini o‘zgartirish
vaqtida esa ko‘zoynak taqish lozim bo‘ladi. Qisqichlar bilan
ishlaganda qo‘lini uzatib turish zarur.
Elektrstatik induksiya asosida kontaktsiz ishlaydigan УВН–35
turidagi kuchlanishni ko‘rsatuvchilari ishlab chiqarilgan. Bu
ko‘rsatuvchi kuchlanishni bor–yo‘qligini aniqlash uchun mo‘ljallangan
bo‘lib, o‘zgaruvchan tokni ishlab chiqarish chastotasidagi 6–35 kV
kuchlanishdagi elektr uskunalarida hamda bir zanjirli ВЛ–110 kV va
taqsimlovchi uskunalarini 2–10 kV kuchlanishda qo‘llaniladi.
–rasm. Himoyaviy nollashning prinsipial sxemasi

238
Nol simi, 200 m dan uzoqroq tarmoqlarning oxirida va uzunligi
500 m tarmoq va shoxobchalarning o‘rtasida takroriy zaminlanishi
lozim.
Transformatorning yoki generatorning neytrali ulanadigan
zaminlagichlarning qarshiligi 4 Om dan, takroriy zaminlagichlarning
qarshiligi 10 Om dan oshmasligi lozim. Manbaning quvvati 100 kVA
va undan kam bo‘lsa. Neytral zaminlagichning qarshiligi 10 Om dan,
takroriy zaminlagichlarning qarshiligi 30 Omdan oshmasligi lozim.
-Mavzu  Adobe Photoshop dasturining asboblari bilan ishlash

Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Adobe Photoshop dasturi haqida ma’lumot
2. Bosh oynaning elementlari.
3. Menyu satri
4. Uskunalar paneli
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 95/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha PowerPoint tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
Tayanch iboralar - Sertifikatlangan mahsulotlar sifatini ta’minlash va boshqarish

|
Sertifikatlangan mahsulotlar sifatini ta’minlash va boshqarish
|
bet | 7/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 26,49 Kb. | | #110898 |
Bog'liq Maxsulot sifatini boshqarishTayanch iboralar: Samara va samaradorlik; sifatni ta’minlash; uyg’unlashtirish; sifat va ishlab chiqarish sifati; tovar sifati; assortiment; ob’ektiv va sub’ektiv omillar; texnik, tashkiliy-iqtisodiy va ijtimoiy omillar; sifatni boshqarish; sifatni boshqarish ob’ekti; cheklanishlar; ruxsat etilgan cheklanish; yaroqli va yaroqsiz mahsulot; nazorat kartalari; mehnat resursi va predmetlari; prognoz qilish; mahsulotni atesstatsiyalash, spravochnik; ehtiyoj; bevosita va bilvosita tasir etuvchi omillar; sifatga umumiy rahbarlik qilish tizimi; korxona, kompaniya, tashkilot; iste’molchi; jamiyat talablari; dalillar; tushunchalar, ma’suliyat; marketing va sifat; moddiy texnik ta’minot; nomuvofiqlik; xodimlar statistik usullar; model; sifat tizimini dastlabki tekshirish; qaror va boshqalap.
Nazorat uchun savollar:
Sifat deganda nimani tushunasiz va uning vazifalari nimalardan iborat?
Mahsulot sifatini oshirish yoki yaxshilash nima?
Mahsulot sifatining shakllanishida qaysi omillar ta’sir qiladi?
Sifatni ta’minlash nima va ular bo’yicha qanday chora-tadbirlar amalga oshiriladi?
Sifatni boshqarishda qanday ishlar amalga oshiriladi?
Sifatli mahsulot va xizmatlar qanday talablarga muvofiq kelishi kerak?
Mahsulot (xizmat)ning sifatini ta’minlashda qanday omillarga bog’liq bo’ladi?
Tizim deganda nimani tushunasiz?
Sifat tizimiga qanday ta’riflar beriladi?
Qaysi xalqaro standartga asosan korxonaning sifat tizimlarini ishlab chiqarishda qanday elementlar qo’llaniladi?
Sifat tizimlari bo’yicha qanday xalqaro standartlar mavjud?
Sifat tizimlari qanday sertifikatlashtirishdan o’tkaziladi?
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to’g’risida (yangi tahriri)”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 2002 y. 29 avgust.
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Tovar belgilari, xizmat ko’rsatish belgilari va tovar kelib chiqish to’g’risida”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 2001 y. 30 avgust.
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Elektron hisoblash mashinalari uchun dasturlar va ma’lumotlar ba’zalarini huquqiy muhofaza qilish to’g’risida”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 1994 y. 6 may. O’zbekiston Respublikasi qonuniga o’zgartirishlar 05.04.2002. №364-11. 30.08.2002 y. №405-11.
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Integral mikrosxemalar topologiyalarini huquqiy muhofaza qilish to’g’risida”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 2001 y. 30 avgust.
O’zbekiston Vazirlar Mahkamasining 2002 yil 14 iyun 209 – sonli qarori: O’zbekiston Respublikasi Davlat patent idorasi to’g’risida Nizom.
Kak zaregistrirovat tovarnыy znak v Respublike O’zbekistan. – Tashkent, GPV RO’z. 2006 g.
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Seleksiya yutuqlari to’g’risida”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 2002 y. 29 avgust.
O’zbekiston Respublikasi qonuni “Firma nomlari to’g’risida”. – “Xalq so’zi” gazetasi. 2006 y. 18 sentyabr.
|
| |
Sifat tizimlarining sertifikatlashtirishdan o’tkazish

|
Sifat tizimlarining sertifikatlashtirishdan o’tkazish
|
bet | 6/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 26,49 Kb. | | #110898 |
Bog'liq Maxsulot sifatini boshqarish 4. Sifat tizimlarining sertifikatlashtirishdan o’tkazish
Sifat tizimini sertifikatlashtirishdan o’tkazish uchun korxona (kompaniya) sertifikatlashtirish idorasiga buyurtmanoma va unda qilingan ilova yuboriladi. Ilovada sifat bo’yicha qo’llanma, sifat haqidagi axborot, reklamalar haqidagi ma’lumotlar, muvofiqlik sertifikati va shunga o’xshash hujjatlar bo’ladi.
Sertifikatlashtirish idorasining iltimosiga ko’ra, korxona sifat tizim haqida boshqa qo’shimcha ma’lumotlar ham taqdim etilishi mumkin.
Sifat tizimini sertifikatlashtirish quyidagi ikki asosiy bosqichdan iborat bo’ladi:
-sifat tizimini dastlabki tekshirish (ISOga aynan o’xshashlik auditi); -sertifikatlashtirish auditi va muvofiqlik sertifikatini berish.
Sifat tizimini dastlabki tekshirish (baholash) bosqichi sertifikatlashtirish bo’yicha ishlarni keyinchalik o’tkazilishini maqsadga muvofiqligini aniqlash va sifat tizimining audit dasturini ishlab chiqishi uchun amalga oshiriladi. Auditni o’tkazish uchun esa tekshiruv rahbari (bosh espert-auditor) boshqaradigan komissiya tashkil etiladi. Komissiya tarkibiga sifat tizimlarini sertifikatlashtirishdan o’tkazish huquqiga ega bo’lish uchun attestatsiyalangan ekspert-auditorlar ham kiradi.
Sifat tizimini dastlabki baholanishi (tekshirish) sertifikat-lashtirish auditni o’tkazish haqidagi bayonnoma (qaror) hamda so’rovchi (arii-zachi) va sertifikatlashtirish idorasi o’rtasida shartnoma tuzilishi bilan yakunlanadi. Audit dasturi audit boshlanishidan oldin so’rovchi (arizachi) bilan kelishib olinadi.
Ikkinchi bosqich yuqorida ko’rsatib o’tilgan qonun va qoidalar asosida amalga oshiriladi.
Sifat tizimlarini joriy etish va ularni sertifikatlashtirish korxona (kompaniya) yoki tashkilotga quyidagi afzalliklarni beradi:
|
| |
-Mavzu  3DS Maxda vizualizatsiya va effektlarni ishlatish

Mashg’ulot vaqti-
80-daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot
shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Vizuallashtirish
2.Vizualizatsiya modullari
3.Surat qayta ishlashdagi filtrlar turlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari

|
-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari
|
bet | 69/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza6.9-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari
Loyiha nomi
|
Loyihaning qiymati, mln.doll
|
Loyihaning huquqiy asosi
|
“Sug’diyona”500 kv elektr uzatish liniyasi qurilishi Sirdaryo IES
|
25,1
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentiniig 2005 yil 22 iyundagi PQ-105 sonli Qarori
|
“G’uzor Surxon” 500 kv elektr uzatish liniyasi va “Surxon” avtotransformatorini qurish
|
42,0
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 22 iyundagi PQ-901-sonli
|
5ta kasb hunar kollejlarini qurish va jihozlar bilan ta’minlash
|
10,5
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 22 noyabrdagi PQ-713-sonli Qarori
|
Umumta’lim maktablarini qurish va jihozlar bilan ta’minlash
|
10,3
|
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 31 maydagi 104- sonli Qarori
|
Respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi va uning hududiy filiallarini tibbiy asbob-uskunalar bilan ta’minlash
|
23,8
|
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maqkamasining 2005 yil 11 maydagi 120-sonli Qarori
|
Asfalt zavodini modernizatsiyalash, Toshkent shahrida yo’llar qurish va ta’mirlash uchun asbob-uskunalar va mexanizmlar sotib olish
|
12,6
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2005 yil 17 oktyabrdagi PQ-201-sonli Qarori
|
O’zbekiston ITBga 2003 yil 3 sentyabrda a’zo bo’lgan bo’lib, ushbu bank tomonidan 2003 — 2009 yillar mobaynida umumiy qiymati 150 mln. dollarga teng moliyaviy xizmatlar ko’rsatilgan.
Bundan tashqari, ITB O’zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki, O’zsanoatqurilishbanki va Ipoteka banki orqali ITB bilan hamkorlik dasturlari doirasida umumiy qiymati 24,0 mln. dollarlik kredit liniyalarini amalga oshirdi.
|
| |
Erkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi

|
Erkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi
|
bet | 74/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaErkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi. Bu dengiz porti yoki aeroportda joylashgan yoki unga yaqin chegaralangan hudud bo’lib, milliy bojxona hududidan tashqarida bo’ladi. Bu erda saqlash, saralash va qadoqlash operatsiyalari amalga oshiriladi. Erkin savdo zonalarida mahsulotlar namoyishi va keyinchalik sotilishi ham ko’zda tutiladi. Bunda mahsulot faqat ulgurji savdo shaklida sotiladi. Chakana savdo faqat dengiz va havo kemalari ekipaji va yo’lovchilariga sotiladi, boshqa hollarda esa ta’qiqlanadi. Bunday zonalar katta investitsiyalar talab qilmaydi va tezda xarajatni qoplaydi.
Eksport-ishlab chiqarish zonalari. Eksport-ishlab chiqarish zonalari milliy bojxona hududi doirasidagi anklavlar sifatida tavsiflanadi. Mazkur hududlar, odatda, xalqaro portlarga yaqin joylashtiriladi va asbob-uskunalar, yig’ish uchun zarur
ehtiyot qismlar va materiallar hududga iqtisodiy siyosat choralari qo’llanilmagan holda olib kiriladi. Import qilinayotgan mahsulot eksport-ishlab chiqarish zonasida qayta
ishlanadi va qabul qiluvchi tomonning bojxona aralashuvisiz eksport qilinadi. Bojxona bojini to’lash faqat mahsulot qabul qiluvchi mamlakatning milliy bojxona hududiga kirib borsagina amalga oshiriladi.
Eksport-ishlab chiqarish zonasi hukumatning alohida qarorlari asosida tashkil etiladi. Ushbu qarorda hududni boshqarishni shakllantirish masalalari, qo’shimcha imtiyozlarni joriy etish hamda boshqa tashkiliy masalalar aks ettiriladi.
Eksport-ishlab chiqarish zonasini tashkil etish logistika, kommunal va ijtimoiy infratuzilmani yaratish, hudud chegaralarini o’rab olish va bojxona nazoratini ta’minlash bilan bog’liq bo’lgan katta miqdordagi moliyaviy xarajatlarni talab etadi.
Jahon amaliyotining ko’rsatishicha, o’rtacha kattalikdagi eksport-ishlab chiqarish zonasini tashkil etish va rivojlantirish uchun 50 mln. AQSh dollari miqdorida xarajat talab etiladi. Bunda mamlakatning boshqa hududlariga tovarlarni kontrabanda yo’li bilan olib kirish xavfi sanoat tipidagi erkin bojxona zonasiga nisbatan sezilarli darajada kamayadi.
|
| |
- Izobrajenie/Image - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

|
Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 93/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik- Izobrajenie/Image – menyusi esa, tasvirlar bilan ishlash uchun yaratilgan. Uning buyruqlari ko‟pgina amallarda qo‟llaniladi.
- Sloy /Layer – qatlamlar bilan ishlash.
- Videlenie /Select – rasm qismini ajratish (soha tanlash) va o‟zgartirish.
- Filtr /Filter – bu menyuda filtrlar ko‟rsatilgan bo‟lib, bir qancha funktsiyalarni bajaruvchi Photoshop dasturining qo‟shimcha modullaridir.
- Vid /View –interfeysni sozlashning turli ko‟rinishi bo‟lib, foydalanuvchi o’ziga mos ravishda qo‟llaydi.
- Okno/Window – Ushbu menyu yordamida ekrandagi uskunalar panelini va
hujjatlarning joylashuvini o‟zgartirish mumkin.
- Pomosh /Help – tizim haqida ma`lumot beruvchi buyruqlar to‟plami.
Uskunalar paneli. Dasturning ushbu elementi boshqa barcha buyruqlarga
nisbatan ko‟piro‟q qo‟llaniladi. Unda uskunalar joylashgan bo‟lib, barcha asosiy amallar ular yordamida bajariladi. Ko‟pchilik uskunalarda strelka belgisi
ko‟rsatilganligiga e`tibor bering. Bu esa o‟z navbatida, uning tagida qo‟shimcha
uskunalar paneli joylashganligini bildiradi. Uni ochish uchun uskuna tugmasini
sichqoncha bilan belgilab ma`lum vaqt bosib turish lozim. Ushbu paneldan biron
uskuna tugmasi belgilanganda, asosiy panelda hosil bo‟ladi. Bu usul panel hajmini qisqartirish maqsadida bajariladi.
Xususiyatlar paneli. Bu erda joriy uskuna xususiyatlarini o’zgartirish va u lar bilan ishlash mumkin bo‟ladi.
Asosiy ish oynasi. Bu oynada bir vaqtning o’zida bir nechta oyna bilan
ishlash imkoniyati mavjud.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
25-Mavzu Adobe Photoshopda chop etish uchun tasvir dizayni
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
|
| |
I>
A - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

115
O’G’
+
I>
U I
+
I>
U I
-
4.12–rаsm. Tоk yo‘nаlishi bo‘yichа himоya sхemаsi
4.2.5. Elektr qurilmаlаrni zo‘riqib ishlаshidаn himоya
Ko‘pchilik elektr qurilmаlаr teхnоlоgik
jаrаyonni хususiyatigа
qаrаb, deyarli uzoq yoki qisqа vаqt zo‘riqib ishlаsh hоlаtlaridа bo‘lishi
mumkin.
Аgаr zo‘riqib ishlаsh, kerаksiz uzоq vаqt dаvоm etsа yoki
zo‘riqib ishlаsh tоki nоminаl tоkidаn birmunchа kаttа (lekin shikast-
lanish tоklаridаn kichik) bo‘lsа, ushbu qurilmаni shikastlanishigа
sаbаb bo‘lаdi. Shu sаbаbli, hаr bir elektr qurilmа ushbu himоya bilаn
tа’minlаnishi kerаk vа mаzkur qurilmаni mаnbаdаn uzish
yoki hоlаti
to‘g‘risidа signаl berish mаs’uliyаti himоyagа yuklаnаdi.
O’G’
I>
XABAR
4.13–rаsm. Elektr yuritgichlаrni zo‘riqib ishlаshidаn himоya qilish sхemаsi
116
Zo‘riqib ishlаshdаn himоya оdаtdа kechikib ishlаsh vаqt
o‘rnаtmаsigа egа bo‘lаdi vа bu o‘rnаtmа ikki pоg‘оnаli, ya’ni biri sig-
nаl uchun, ikkinchisi esа, qurilmаni tаrmоqdаn uzish uchun mo‘ljаl-
lаnаdi.
Аgаrdа, qurilmаdа TSHU himоya o‘rnаtilishi ko‘zdа tutilgаn
bo‘lsа, zo‘riqib ishlаshdаn himоya hаm shu himоya tаrkibidа bo‘lishi
mumkin (4.13–rаsm). Ushbu himоyalаrni
ishgа tushishi relening bir
оndа vа kelib chiqib hаrаkatlаnuvchi kоntаktlаri оrqаli bаjаrilаdi.
4.2.6. Elektr qurilmаlаrdа kuchlаnish qiymаtini pаsаyishidаn
himоya
Kuchlаnish qiymаtini pаsаyishi teхnоlоgik jаrаyonni buzilishigа,
elektr yuritgichlаrni zo‘riqib ishlаshigа va mehnаtni muhofaza qilish
shаrtlаrigа sаlbiy tа’sir ko‘rsаtilishigа sаbаb bo‘lаdi. Shu sаbаbli,
kuchlаnishni pаsаyishidаn yoki minimаl
kuchlаnishdаn himоya
bevоsitа tаrmоqqа ulаshgа ruхsаt bermаydigаn, o‘z – o‘zidаn ishlаb
ketishigа (to‘хtаgаndаn so‘ng) ruхsаt
berilmаydigаn elektr yurit-
gichlаrdа keng qo‘llаnаdi (4.14 – rаsm).
Tа’minlаsh liniyalаrini mаnbаdаn uzilishi yoki shikastlanish
nаtijаsidа kuchlаnishni yo‘qolishi sxemalardagi minimаl kuchlаnish
relesi (U), kоndensаtоr С zаnjiridаgi o‘z kоntаktini оchаdi.
Ushbu
kоndensаtоr o‘z energiyasini o‘chirish g‘аltаgigа (O‘G‘) berаdi vа
O‘G‘ yuritgichni mаnbаdаn uzаdi.
Kоndensаtоr С qаytа zаryadlаnishi uchun zаryadlаnish qurilmаsi
(ZK) sхemаsigа o‘rnаtilgаn.
–rаsm. Shtangani sinovdan o‘tkazish sxemasi

231
Kuchlanishi 1000 V dan oshiq bo‘lgan elektr uskunalarda xizmat doirasida qo‘llaniladigan himoya vositalari – kuchlanish
1000 V dan oshiq bo‘lgan elektr uskunalarni quyidagi himoya
vositalari mavjud: tezkor va o‘lchov shtangalari, himoyalovchi va tok
o‘lchov qisqichlari, kuchlanish ko‘rsatkichlari hamda himoyalovchi
qurilmalar va ta’mirlash ishlari uchun moslamalar (maydonchalar,
teleskopik vishkalar, himoyalovchi bo‘limlar va hokazo).
Himoyalovchi shtanga uch qismdan iborat:
– ishchi – shtangani mo‘ljallangan ishiga qarab barmoqqa o‘x-
shash yoki qamramoq qisqich shaklida yoki shotka shaklida va hokazo
tayyorlanadi;
– himoyalovchi – ishchini tok o‘tkazuvchi qismlardan himoya-
lash uchun (himoyalovchi qismini uzunligini shtangani ishchi
kuchlanishiga bog‘liq);
– dasta – shtangalarini qo‘lda ushlab turish uchun.
Shtanga bajariladigan ishiga qarab uch turga bo‘linadi: tezkor,
ta’mirlovchi va o‘lchovchi.
Tezkor himoyalovchi shtangalar taqsimlash uskunalarida
ayiruvchi pichoqlarni qo‘shish va ajratish, tok o‘tkazuvchi qismlarni
qizish darajasini aniqlash va boshqa operatsiyalarda qo‘llaniladi.
Himoyalangan ta’mirlash shtangalari kuchlanish ostida bo‘lgan
tok o‘tuvchi qismlarida ta’mirlash ishlarini olib borish uchun mo‘ljal-
langan (izolyatorlarni changini artish, elektr iste’molchilarni vaqtincha
ulash, o‘tkazgichlarni ulash va hokazo).
Himoyalangan o‘lchov shtangalari izolyator shodalaridagi kuch-
lanish taqsimlanishini nazorat qilish, hamda biriktirilgan kontaktlardan
o‘tuvchi qarshiliklarni o‘lchash uchun qo‘llaniladi.
Shtanga bilan ishlashda faqat maxsus o‘rgatilgan xodimlarga va
ishchini harakatlarini nazorat qiluvchi shaxs ishtirokida ruxsat beriladi.
Himoyalovchi shtangalar bilan ishlaganda qo‘shimcha himoyalangan
himoya vositalari bilan foydalanish lozim (dielektrik qo‘lqoplar,
etiklar, kalish, gilamchalar va hokazo).
Tok o‘lchov qisqichlar
zanjirni uzmasdan turib tok kuchini
o‘lchash uchun mo‘ljallangan bo‘lib, bular ajratuvchi tok transfor-
matori va ishga mos dasta uzunligidan iborat. Tok transformatori
ayiruvchi magnit o‘tkazgich bilan ampermetrli ikkilamchi chulg‘am-
dan tashkil topgan. Hozirgi davrda 10 kV gacha va tok 100–1000 A
232
gacha bo‘lgan toki o‘lchagich qisqichlar keng qo‘llanib kelinadi. Tok
o‘lchov qisqichlarini foydalanish qoidalari himoyalovchi qisqichlar
qoidalari bilan bir xil.