O‘quvchilarni mehnatga amaliy tayyorlash

|
O‘quvchilarni mehnatga amaliy tayyorlash
|
bet | 5/8 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 40,87 Kb. | | #154716 |
Bog'liq Boshlang’ich sinflarda mehnat ta’limining mazmuni-fayllar.orgO‘quvchilarni mehnatga amaliy tayyorlash. Boshlang‘ich sinf
mehnat ta’limida keng ma’nodagi mehnatning ilmiy asoslari haqida
emas, mehnat ta’limning elementlari to‘g‘risida gap boradi. Bu o‘quv-
chilarda mehnatning yutuqlariga nisbatan qizi qish uyg‘onishiga yor-
dam beradi. Politexnik bilimga ega bo‘ lish qo‘yilgan mehnat vazi-
falarini bajarishda yordam beradi. Shuningdek, bu bilim kerak li amaliy
ish bosqichlarini qanday va qaysi izchillikda amalga oshi rish, qanday
asboblarni qo‘llash va uning sabablarini anglashga ko‘mak la shadi.
O‘quvchilarni mehnatga amaliy tayyorlash mehnat ta’limining mu-
him omillaridan biridir. U o‘zaro bog‘langan bir nechta ele ment lardan:
od diy asbob va moslamalardan foydalana bilish, u yoki bu materialga
ma’ lum izchillikda ishlov bera olish, yo‘l qo‘yilgan xatoni o‘z vaqtida
aniq lash va to‘g‘irlay olish kabilardan tarkib topadi.
Mehnatga amaliy tayyorlashni faqat kerakli bilimlar bazasida amal-
ga oshirish mumkin. U boshlang‘ich sinflarda boshlang‘ich politexnik
bi lim larga asoslanadi. Mehnat ta’limining mazmuniga muvofiq o‘quv-
chi lar mazkur yosh uchun qulay bo‘lgan ma te riallarga ishlov berish,
qo‘l laniladigan oddiy asbob va mosla ma lardan foydalanish malaka va
ko‘nikmalarini egallaydilar. Oddiy asbob va moslamalar maxsus as-
bob va moslamalarning bosh asosi hisoblanadi.
7
O‘quvchilar ta’lim jarayonida va darsdan tashqari sharoitlarda
mehnatning ijtimoiy jamiyatda tutgan o‘rni va rolini, inson kamolotini
ta’minlash omili ekanligini, shaxsning qobiliyati va iqtidorini mehnat
jarayonida takomillashib borishini hayotiy misollar yordamida bilib
olishlari lozim. Mehnat ta’limi va tarbiyasini tashkil etishda bugungi
kunda an’anaviy va noan’anaviy shakllardan foydalanilmoqda. Xu-
susan, mehnat bayramlari, ishlab chiqarish ko‘rgazmalari, hashar,
“Mohir qo‘llar” tanlovi, “Quvnoq shahar ustaxonasi”, “Yosh radio-
texniklar to‘garagi” va ijodiy markazlar fao liyati, shuningdek, ustoz-
shogird an’analari asosida faoliyat olib boruvchi yakka tartibdagi
kasb-hunar ta’limi va boshqalar.
Mehnat tarbiyasi to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilgan ta’lim muassasalarida
o‘quvchilar maktabga kelgan dastlabki kunlardanoq o‘zlarining yosh
va psixologik xususiyatlariga mos mehnat faoliyatiga jalb qilinadilar.
Bunda ular o‘z-o‘ziga xizmat qilish borasidagi eng oddiy yumushlarni
bajaradilar (chunonchi, sinf xonasi ozodaligini saqlash, o‘quv qurol-
larini ta’mirlash, kitoblarni yelimlash, o‘quv anjomlarini darsga tayy-
orlash va hokazolar).
Mehnatga ruhiy, axloqiy va amaliy tayyorlash jarayonida o‘quv-
chi larda mehnatsevarlik, mehnatni tashkil etish jarayonida intizomga
bo‘ysunish, maqsadni amalga oshirish yo‘lida shijoat, qat’iyat ko‘r-
satish, axloqiy-irodaviy xususiyatlar tarbiyalanib boradi.
Mehnat ta’limi vazifalari haqida gapirilganda, o‘quvchilarda
mehnatsevarlik, mas’uliyat, intizomlilik, burch hissi, jamoatchilik his-
sini tarbiyalashni tilga olmaslik mumkin emas. Shu bilan birgalikda
meh nat odamlar tirikchiligining moddiy va ma’naviy ta’minotining
vositasi, jamiyat taraqqiyotining eng muhim omilidir. O‘quvchilarni
barkamol shaxs bo‘lib voyaga yetishida mehnat ta’limining roli
ko‘p qirralidir. Mehnat o‘quvchilarning bilim olishiga intilishlarini
qo‘zg‘atuvchi vositagina emas, balki uning manbayi hamdir. Mehnat
ta’limi jarayonida o‘quvchilarni aqliy jihatdan o‘stirishda jismoniy
va aqliy mehnatni almashtirib turish muhim ahamiyatga egadir. Bi-
roq har qanday mehnat ham aqliy o‘sishga yordam bermasligini unut-
masligimiz kerak.
Mehnat ta’limi shaxsning eng muhim iroda va axloqiy sifatlarning
8
rivojlanishiga yordam beradi. Mehnat ta’limida mehnatga psixologik
tay yorgarlik, mehnat faoliyatining to‘g‘ri motivlari tarbiyalanadi,
shaxs ning har bir ongli mehnatkash uchun zarur bo‘lgan sifatlari
shakl lanadi.
Darslarning jihozlanganligi o‘z mehnati uchun shaxsiy mas’u li-
ya t ni, mehnat madaniyatini tarbiyalashda katta ahamiyatga egadir.
Agarda bolalar yomon jihozlangan sinfda, qo‘pol, og‘ir va yoshlariga
nomunosib asboblar bilan shug‘ullansalar ish natijalari ko‘ngildagidek
bo‘lmaydi.
Agarda bola har bir qadamda tartiblilikka, aniqlikka rioya qilish lo-
zimligiga ishonch hosil qilmasa, bolalarni mehnatga muhabbat ruhida
tarbiyalashda muvaffaqiyatga erishish haqida gapirish qiyin.
Mehnat malaka va ko‘nikmalari u yoki bu mehnat jarayonida
belgilangan tartibga va harakat izchilligiga rioya qilish kerakligini
muntazam tushuntirib borish bilan birga bo‘ladigan ko‘p mashq qilish-
lar natijasida tarkib topadi.
O‘quvchilar o‘rtasida yo‘lga qo‘yilgan o‘zaro yordam esa, ularda
do‘st lik, birodarlik, umumlashish, jamoatchilik kabi fazilatlarni tar bi-
ya laydi.
|
| |