Xarid qilish jarayonida sifatni boshqarishning asosiy elementlari

|
Xarid qilish jarayonida sifatni boshqarishning asosiy elementlari
|
bet | 31/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 21. Xarid qilish jarayonida sifatni boshqarishning asosiy elementlari
Xarid qilish ob'ekti: tayyor mahsulotlar, xom ashyo, materiallar, butlovchi qismlar, xizmatlar. Ushbu mahsulotlar yakuniy mahsulot sifatini shakllantiruvchi eng muhim omil hisoblanadi.
Ta'minlovchilarning faoliyati nazorat qilinadigan chuqurlik, ular etkazib beradigan tovarlar va xizmatlarning ma'lum bir mahsulot sifatiga ta'siri qanchalik katta ekanligiga bog'liq. Masalan, qog'oz bosib chiqarish sohasida muhim rol o'ynaydi. Bosma mahsulotlarning sifatini ta'minlash uchun qog'oz etkazib beruvchilarning ishini diqqat bilan kuzatib borish kerak. Shu bilan birga, savdo tashkilotining ofisi, sayyohlik kompaniyasi chakana savdo tarmog'ida mavjud bo'lgan oddiy yozma qog'ozlardan foydalanishi mumkin.
Xaridga qo'yiladigan talablarning uch guruhga bo’linadi:
1) xaridlar jarayoni;
2) xaridlar to'g'risidagi ma'lumotlar;
3) sotib olingan mahsulotni tekshirish.
Xarid qilish jarayoni
SMT sotib olishning samaradorligi va samaradorligini ta'minlash uchun tashkilot (ISO 9004 ga muvofiq) quyidagi masalalarni ko'rib chiqishi kerak:
• sotib olingan mahsulotga bo'lgan ehtiyoj va talablarni o'z vaqtida, samarali va aniq aniqlash;
• sotib olingan mahsulot tannarxini mahsulotning xususiyatlari, narxi va etkazib berishni hisobga olgan holda baholash;
• sotib olinadigan mahsulotga tashkilotning ehtiyojlari va tekshirish mezonlari;
• etkazib beruvchilarning noyob jarayonlari;
• etkazib beruvchining ham, sheriklarining ham tadbirlarini boshqarish;
• nomuvofiq xarid qilingan mahsulotlarni almashtirish kafolati;
• moddiy-texnik ta'minotga qo'yiladigan talablar;
• mahsulotni aniqlash va kuzatish;
• mahsulotlarni saqlash;
• hujjatlar, shu jumladan eslatmalar;
Talablardan chetga chiqqan sotib olingan mahsulotlarni boshqarish;
• etkazib beruvchi korxonalarga kirish;
• mahsulotlarni etkazib berish, o'rnatish yoki foydalanish to'g'risida ma'lumot;
• etkazib beruvchilarni rivojlantirish;
• sotib olinadigan mahsulotlar bilan bog'liq xavflarni aniqlash va kamaytirish.
Yetkazib beruvchilarning mahsulotlariga qo'yiladigan talablar va ularning jarayonlari ushbu etkazib beruvchilarning bilimlaridan foydalangan holda etkazib beruvchilar bilan birgalikda ishlab chiqilishi kerak. Tashkilot, shuningdek, tashkilotni xarid qilish jarayonining samaradorligi va samaradorligini oshirish uchun etkazib beruvchilarni o'z mahsulotlarini sotib olish jarayonida jalb qilishi mumkin. Shuningdek, u tashkilotga inventarizatsiyani boshqarishda va to'ldirishda yordam berishi mumkin.
Xarid qilish jarayonida markaziy muammo yangi etkazib beruvchilarni tanlashdir. Baholashning asosiy usullari quyidagilarni o'z ichiga oladi.
1) etkazib beruvchilarning obro'sini o'rganish;
2) yangi etkazib beruvchining mahsulotlarini sinov bahosi;
3) potentsial etkazib beruvchining mahsulot namunalarini sinovdan o'tkazish;
4) potentsial etkazib beruvchilar auditi.
Yetkazib beruvchining obro'sini o'rganish boshqa iste'molchilar tomonidan etkazib beruvchining ishonchliligi to'g'risida ma'lumot olishni yoki etkazib beruvchining xususiyatlarini (tashkilot, sheriklik, istiqbol va boshqalar) maxsus o'rganishni o'z ichiga oladi. Aksariyat ishlab chiqaruvchilar kirish xususiyati sifatida potentsial etkazib beruvchining ISO 9001 standartiga muvofiqlik sertifikatiga ega ekanligidan dalolat beradi.
Ba'zi hollarda boshqa boshqaruv tizimlari uchun standartlar talablariga muvofiqlik sertifikatlari talab qilinadi. Shunday qilib, oziq-ovqat mahsulotlarini iste'mol qiluvchi tashkilotlar (masalan, "McDonald's" kompaniyasi) oziq-ovqat xavfsizligi tizimlari (HACCP, ISO-22000) standartlariga muvofiqlik sertifikatlarini talab qiladi. Chet elda joylashgan Ikea kompaniyasi mebel etkazib beruvchilardan O'rmonlarni boshqarish kengashining (FSC) ekologik standartlariga javob berishini talab qiladi.
Sinov bahosi davomida etkazib beruvchiga sinov muddati beriladi, uning davomida mahsulotga bo'lgan talab baholanadi va uning sifati haqiqiy foydalanish (foydalanish) sharoitida tekshiriladi. Shunday qilib, "ABC of Taste" savdo kompaniyasi uch oy davomida yangi mahsulotlarni sotish hajmi va daromadliligini tahlil qiladi, shundan so'ng ularni do'konning asosiy assortimentiga kiritish masalasini hal qiladi.
Yetkazib beruvchilarning mahsulotlariga qo'yiladigan talablar va ularning jarayonlari ushbu etkazib beruvchilarning bilimlaridan foydalangan holda etkazib beruvchilar bilan birgalikda ishlab chiqilishi kerak. Tashkilot, shuningdek, tashkilotni xarid qilish jarayonining samaradorligi va samaradorligini oshirish uchun etkazib beruvchilarni o'z mahsulotlarini sotib olish jarayonida jalb qilishi mumkin. Shuningdek, u tashkilotga inventarizatsiyani boshqarishda va to'ldirishda yordam berishi mumkin.
Xarid haqida ma'lumot
Ko'rsatilgan ma'lumotlar buyurtma qilingan mahsulotlarni tavsiflashi kerak, shu qatorda:
1) mahsulotlar, protseduralar, jarayonlar va uskunalarni tasdiqlashga qo'yiladigan talablar;
2) xodimlarning malaka talablari;
3) sifat menejmenti tizimiga qo'yiladigan talablar.
Xarid qilingan har bir buyum uchun oziq-ovqat xom ashyosi va oziq-ovqat mahsulotlarini sotib olish bo'yicha ko'rsatmalar zarur texnik tavsiflarni o'z ichiga olishi kerak: turi, tavsifi, miqdori (hajmi), qadoqlash, standartlar (TU), saqlash muddati va harorati, muvofiqlik guvohligi va boshqalar. Yuqoridagi tavsiflarning aksariyatini hujjatlashtirilgan boshqarish tizimi yordamida boshqarish kerak. Doimiy sotib olinadigan materiallar uchun o'ziga xos xususiyatlar to'plamini yaratish kerak.
Tashkilot buyruqlarining hujjatlashtirilishi shakli, og'zaki yoki yozma shaklidan qat'iy nazar saqlanishi kerak. Agar, masalan, og'zaki buyurtma qilingan bo'lsa, tashkilotda xaridlar uchun javobgar shaxs etkazib beruvchining iste'molchining talablarini to'g'ri tushunganiga ishonch hosil qilishi uchun maxsus ehtiyot choralarini ko'rish kerak. Buni etkazib berish arafasida faks yoki elektron pochta orqali og'zaki buyruqni tekshirish orqali amalga oshirish mumkin.
Xarid jarayoni modeli uning bosqichlari izchil davom etishini
ko‘zda tutadi.
1. Muammolarni anglab yetish.
2. Axborotlarni qidirish.
3. Variantlarni baholash.
4. Xarid haqida qaror.
5. Xaridga reaksiya.
|
| |