Hujjatli film - Mavzu: Axborotni izlash

|
Mavzu: Axborotni izlash
|
bet | 9/32 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #271195 |
Bog'liq Mavzu axborotni izlash rejaHujjatli film Xujjatlar yoki matnlar majmuasida tematik so'rovlarni qidirishni amalga oshiradigan ISS deb nomlanadi, keyinchalik ushbu hujjatlar to'plamini yoki ularning nusxalarini foydalanuvchiga taqdim etadi. Hujjat tushunchasi tizimdan tizimga o'zgarishi mumkin. Umumiy holda, bu ma'lum bir ma'lumot ob'ekti (odatda ba'zi bir ishora tizimi yordamida) ba'zi bir moddiy muhitda (qog'oz, fotosurat va kino, magnit xotira va boshqalar) o'rnatilib, ijtimoiy aloqalar tizimida makon va vaqt ichida uzatish uchun mo'ljallangan. ...
Faktografik ISS haqiqiy ma'lumotlarni (ob'ektlarning ilmiy-texnikaviy, iqtisodiy xususiyatlari va xususiyatlari, jarayonlari, hodisalari, manzillari, nomlari, miqdoriy ma'lumotlar va boshqalarni) saqlash, qidirish va etkazib berishni amalga oshiradi.
Hujjatli va faktik qidiruvning asosiy, muhim, farqi hujjatlar semantikasiga yondoshishda. Hujjatli tizimlarda hujjatlarning mazmuni umuman ularning tematik, mavzu mazmuni nuqtai nazaridan tavsiflanadi. Bunday holda, hujjat bag'ishlangan asosiy mavzular va ob'ektlarni aniqlash va nomlash (ro'yxat) muhim ahamiyatga ega. Haqiqiy tizimlarda ob'ektlar tavsiflanadi, ularning belgilari va ushbu belgilarning qiymatlari qayd etiladi. Shuning uchun tavsiflash tillaridagi farqlar va tizimdagi tavsiflarni saqlash usullari. Shunga ko'ra, har bir qidiruv turi o'ziga xos qidirish vositalariga ega.
Faktografik tizimlar qat'iy tartibga solingan tuzilishga ega bo'lgan hujjatlar qatorini to'plash va qidirishni nazarda tutadi. Bunday tuzilish yoki tizimga ma'lumot kiritishda hujjatlarni oldindan intellektual qayta ishlash natijasidir, yoki inson faoliyatining muayyan sohalarida, masalan, buxgalteriya shakllari, shakllari, ma'lumotnomalar, jadvallar va hk. Axborotni to'plashni ta'minlaydigan va faqat bitta turdagi ob'ektlarni va faqat bitta turdagi so'rovlarni qidiradigan haqiqiy axborot tizimlari mavjud. Tarkibi va tuzilishi jihatidan har xil bo'lgan ma'lumotlarni saqlash va olishni ta'minlaydigan yanada rivojlangan faktik tizimlar mavjud, ammo bu xilma-xillik doimo cheklangan.
Shu bilan birga, hujjatli va faktik tizimlar o'rtasida engib bo'lmaydigan farq yo'q. Ko'pincha, haqiqiy IRS aralash tizimlarning misoli bo'lib, unda faktik ma'lumot hujjatli izlashning qo'shimcha vositasi sifatida ishlatiladi va aksincha. Hujjatli tizimlarda matnlar (hujjatlar) ham tuzilishi, bo'laklarga yoki maydonlarga bo'linishi, hujjatli ma'lumotlarni qayta ishlash va berish alohida maydonlar darajasida amalga oshirilishi mumkin.
Axborot-mantiqiy deb ataladigan tizimlarning uchinchi turi ham mavjud. Bu infobazada aniq javob bo'lmagan so'rovlarga javob beradigan tizimlar. Javobni olishga lisoniy bo'lmagan bilimlar bazasi va mavjud bo'lganlardan (hujjatli yoki daliliy) algoritmik tarzda yaratilgan ma'lumotlar yordam beradi. Ushbu yangi ma'lumotlar so'rovga javob sifatida beriladi yoki qo'shimcha ravishda qidiruv uchun ishlatiladi.
Hujjatli turdagi axborot qidirish tizimi bu buyurtma qilingan hujjatlar to'plami, shuningdek, so'rov bo'yicha hujjatli ma'lumotlarni saqlash, izlash va berish vositalari va usullari to'plamidir. Hujjatli IRS mavzu bo'yicha, mavzu bo'yicha so'rovga mos keladigan hujjatlarni chiqaradi. Markaziy predmeti yoki mavzusi umuman axborot so'rovining semantik tarkibiga mos keladigan hujjat deyiladi muvofiq va semantik yaqinlik xususiyati ikki yoki undan ortiq matn o'rtasida (bu holda - hujjat va axborot so'rovi o'rtasida) - dolzarbligi ... Muvofiqlik axborot qidirish nazariyasining asosiy tushunchasidir. Ular dolzarblikning ikki turi haqida gapirishadi: semantik va rasmiy. Hujjatning axborot so'rovining mazmuniga muvofiqligi semantik dolzarblik, ushbu hujjatning qidiruv rasmining ushbu ma'lumot so'rovini ifodalovchi rasmiylashtirilgan qidiruv retseptiga muvofiqligi rasmiy dolzarblik deb nomlanadi. Shuningdek, rasmiy dolzarblik hujjatning dolzarbligi, semantik ahamiyatga esa ma'lumotning dolzarbligi ("hujjat tarkibidagi ma'lumotlar" ma'nosini anglatadi) deyiladi.
XKSning tarkibiy qismlari quyi tizimlar deb ataladi. Kichik tizimlarga bo'linish rivojlanish uchun ham, tizimlarning ishlash texnologiyasini tavsiflash uchun ham zarur va foydalidir. Bu boshqacha asosga ega bo'lishi mumkin. Odatda ISSni quyi tizimlarga ajratishning ikki turi ko'rib chiqiladi: funktsional printsip (funktsional quyi tizimlar) va vositalar turi (quyi tizimlarni ta'minlovchi) bo'yicha.
XKS funktsiyalarini amalga oshiruvchi turli xil vositalar chaqiriladi qo'llab-quvvatlovchi quyi tizimlar yoki "qoidalar". Quyidagi quyi tizimlar ajralib turadi: lingvistik qo'llab-quvvatlash, axborot ta'minoti, apparat, dasturiy ta'minot, texnologik ta'minot, kadrlar bilan ta'minlash va boshqalar.
|
| |