nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Darsning asosiy tushunchalari

|
Darsning asosiy tushunchalari
|
bet | 27/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
Darsning asosiy tushunchalari
MS Paint dasturida ushbu shakllarni hosil qiling
Uy vazifasi 13-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
5-sinf uchun 14 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Kompyuter o’yinlari haqida
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
Gaz trubalik - Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari

|
Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari
|
bet | 4/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 152,38 Kb. | | #150559 |
Bog'liq 2. BUG\' KUCH QURILMALARIGaz trubalik, ya`ni issik gazlar suv ichidagi katta turbalardan o’tib оxirida kichik turbadan chiqib ketadigan;
Suv trubalik, ya`ni katta diametrdagi suv quvirlirini alanga va tutun gazlari yalab o’tadi.
Ishlab chiqarayotgan bug’ miqdоri va bоsimiga qarab bug’ qоzоnlari yuqоri, o’rta
va kam quvvatli bo’lishi mumkin. Kam quvvatli(R=0,131,4Mpa,D10m )bug’ qоzоnlari isitish qоzоnxоnalarida, o’rta
соат
quvvatlilar(Р 4МПа;D 75m ) sanоat qоzоnxоnalarida va yuqоri quvvatli соат
bug’ qоzоnlari(R=5-25,5Mpa, D>75m/sоat) esa elektrоstansiyalarda fоydalaniladi. Dastlabki bug’ qоzоnlarining FIK<30% bo’lgan bo’lsa zamоnaviy qоzоn agregatlarida bu ko’rsatgich 93-95%ga etadi. Zamоnaviy qоzоn agregatlari asоsan tabiiy yoki sunhiy gazda, mazutda yoki changsimоn ko’mirda ishlaydi. Ularning quvvati 2600 t/sоatgacha etadi.
Hоzirgi qоzоn agregatlarida metall sarfi kam, bоshqarish mexanizasiyalashgan va avtоmatlashgan, ekоlоgik jixatidan nisbatan xavfsiz. Bu qоzоnlar ishlab chiqargan bug’ bоsimi 25,5MPa, harоrati esa 750-850Kga Etadi, ishlab chiqqan gazlar(tutun) harоrati esa 390-410K dan yuqоri.
Yordamchi uskunalar
Bu uskunalarga qattiq yoqilg’ini changsimоn holatga keltirib o’txоnaga uzatuvchi qurilma, so’rish-puflash qurilmasi, tutun gazlarini(SО2, SО3) kul zarralaridan tоzalaydigan qurilmalar va qоzоn qurilmasini bоshqarish va nazоrat qilish asbоb uskunalari kiradi.
Qattiq yoqilg’i changsimоn holatga keltirib yoqishdan asоsiy maqsad yoqilg’ini to’la yonishini, o’txоnaga оsоn uzatilishini va оg’ir ishlarni mexanizm hamda avtоmatlarga yuklashni ta`minlashdan ibоrat.
Tutun va gazlarni atmоsfera chiqarish uchun surish-puflash mashinalaridan yoki mo’ridan fоydala-niladi.
Qоzоn qurilmalari atrоf-muhitni mar-gumush(A5), ftоrli birikmalar, vannadiy birikmalari, azоt va оltingugurt оksid-lari, karbоnat angdirit va kul zarralari bilan iflоslantirmasligi uchun maxsus tоzalash qurilmalari bilan jixоzlanadi.
Er yuzida yiliga 100 000 000 t. kul va 150 000 000 t. SО2 gazi atmоsferaga chiqariladi. Bu zararli ko’rsatgichlarni kamaytirish xоzirgi zamоn fani оldida turgan оlamshumul vazifalardan biri bo’lib uning qay darajada va qachоn bajarilishi insоniyatga bog’liq.
|
| |
For sikl operatori - Algoritmlashtirish va dasturlash asoslari

289
For sikli uchun sintaksis quyida keltirilgan:
for (boshlanish; test ifodasi; qayta boshlanish) // nuqta-vergul yo‘q
{
Sikl tanasi
} // nuqta-vergul yo‘q
Ichki joylashgan sikllar.
Ichki joylashgan sikllar shuni anglatadiki, sikl tanasida bir yoki bir
nechta sikllar bor bo‘adi. Shuni esda tutingki, ichki tsikllarda ichki tsikl
tashqi tsikldan oldin bajarilishi kerak.
Ichki tsikllar bilan ishlashda esda tutish kerak bo‘lgan bir muhim
narsa bor: boshqaruv o‘zgaruvchisi tashqi tsiklining qiymati ichki tsikl
to‘liq tugagandan keyingina o‘zgaradi.
continue operatori
U tsikl tanasida davom ettirish operatoridan keyin har qanday
operator (lar) ni tashlab, tsiklning navbatdagi takrorlanishini bajarishga
majbur qiladi. Shunday qilib, bu o‘tish operatori bo‘ladi. While va do-
while sikllarida boshqaruv shartli tekshiruvga o‘tkaziladi. For tsiklida
continue operatori shartli tekshiruvni chaqiradi, so‘ngra tsiklning
reinitiallashtiruvchi qismi bajariladi.
Goto operatori (shartsiz o‘tish operatori)
Goto operatori dasturning istalgan joyiga boshqaruvni uzatishi
mumkin. Goto operatorining so‘nggi manzili
label sifatida belgilanadi.
Ularning ikkalasi ham (ya’ni maqsadli label va goto) bir xil funktsiyada
ko‘rinishi kerak.
Goto sintaksisi:
goto label;
Label - bu to‘g‘ri C ++ identifikatori, undan keyin ikki nuqta
qo‘yiladi. Label dan keyin har qanday operatorni quyidagi shaklga
qo‘yishingiz mumkin:
label: operator;
Darsning asosiy tushunchalari

|
Darsning asosiy tushunchalari
|
bet | 30/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
Darsning asosiy tushunchalari
“Puzzle” (pazl) o’yini. Bu o’yin mantiqiy o’yinlarturiga kiradi . Unda bo’laklarga ajratilgan rasmni tiklash kerak bo’ladi. Pazl o’yini “Puzzle” fayli orqali ishga tushiriladi. Uning yorlig’I ----- ko’rinishga ega. Uishga tushirilgach , ekranda o’yinning sarvarag’I hosil bo’ladi. Unda 12 ta rasm tasvirlangan. Rasmlar sichqoncha yordamida tanlanadi. Rasm tanlangach, ekranga o’yin maydoni chiqadi. Unda “3x3”va “4x4”yozuvli ikkita tugma bo’lib, ular yordamida tanlangan rasm 9(3x3) yoki 16(4x4)bo’laklarga bo’linadi. Rasm b’laklari kvadrat shaklidagi maydonda aralashgan holda joylashadi. Rasm 9 bo’lakka bo’lingan bo’lsin. U holda 9-bo’lak ekranga chiqmaydi. Uning o’rnida bo’sh katak atrofidagi rasm bo’laklaridan birini shu bo’sh katakka siljitish mumkin. Buning uchun sichqoncha ko’rsatkichini shu rasm bo’lagi ustiga olib kelib chap tugmasini bosasiz . Bunda faqat bo’sh katak yonidagi rasm bo’laklarini vertikal yoki gorizantal yo’nalishda siljitish mumkinligini unutmang. Siljitishning imkoni bo’lmagan rasm bo’lagini siljitishga urunsangiz 1ball jarima olasiz. Rasmning asl ko’rinishi yodingizdan chiqqan bo’lsa, uni ko’rib olish mumkin. Buning uchun “Rasmni ko’rib olish”tugmasi bosiladi. Rasmning asl ko’rinishi 5 soniya ko’rinib, yana o’chib ketadi. Uni qayta ko’rish mumkin. Lekin har bir ko’rish uchun 5balldan jarima olasiz.
“So’z yasash “ o’yini. Bu o’yin yordamida so’z boyligingizni sinab ko’rishingiz mumkin. O’yin “Suzuyun” fayli orqali ishga tushuriladi. Uning yorlig’i AS ko’rinishiga ega. O’yin sarvarag’ida 4 ta rasm bo’lib, ularning biri sichqoncha yordamida talanadi. Natijada 4x4 o’lchami o’yin maydonida ustiga harflar yozilgan kvadrat shaklidagi 15 ta katak hosil bo’ladi. Harf yozilgan kataklarni Pazl o’yinidagi kabi siljitib so’z yasash kerak. Yasalganso’zni belgilash uchun uning birinchi harfi yozilgan katak ustiga sichqoncha ko’rsatkichni olib kelib, o’gn tugmasi bosiladi. Keyin sichqonchani yasalgan so;’z harflari yozilgan kataklar bo’ylab siljitiladi. Natijada ushbu kataklar bo’ylab boradi. Sichqoncha ko’rsatkichi so’zning oxirgi harfi yozilgan katak ustiga Kelganda yana o’ng tugmasi bosiladi.So’zni to’g’ri yasagan bo’lsangiz undagi harflar soniga tehg ball olasiz. Yasagan so’zlaringiz o’yin maydonining pastki qismidagi oynada aks etib turadi.O’yin qiziqarli bo’lishi uchun o’yin maydonining o’ng tomonidagi rasm har 10 ball to’plaganinggizda almashib turadi.
Uy vazifasi 15-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
|
| |
Donor - akseptorli bog'lanish - 2-Modul: Qatti q jismlarda atomlararo bog’lanishlar va ularning turlari

vodorod atomidan elektromanfiy element atomi tomoniga siljigan bo'ladi. Bunda
musbat vodorod ioni kichiq bo'lganligi uchun
boshqa atom yoki ionning
bo'linmagan elektron jufti bilan o'zaro ta'sirlanib kuchsizroq bog'ni hosil qiladi. Bu
bog'lanish
vodorod bog'lanish deyiladi.
Masalan: Donor-akseptor boglanish ikki xil molekula orasida xam yuzaga chiqishi
mumkin. Masalan,
H
3
N: + BF
3
---------> H
3
N:BF
3
Bu yerda NH
3
elektron juftli donor bo’lib, BF
3
bu elektron juft uchun akseptordir.
CO molekulasida xam ichki donor-akseptor boglanish mavjuddir. Bunda uglerod
akseptor, kislorod donor vazifasini utaydi.
Odatda vodorod bog’lanish nuqtalar bilan belgilanadi
va bu bilan uning
kovalent bog’lanishdan ancha kuchsizroqligi ko’rsatiladi. Shunga qaramay,
molekulalarning assosilanishi ana shu bog’lanish tufayli vujudga keladi.
Lekin bu bog’lanishning energiyasi unchalik katta emas. Masalan: kimyoviy
bog’lanishlarning asosiy turlarini bog’lanish mustahkamligi 84–1042 kj
mol
bo’lsa, vodorod bog’lanishniki 21–42 kj
mol.
-sinf uchun 7 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 7 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 13/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 7 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Klaviatura trenajorida mashqlar
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
-sinf uchun 13 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 13 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 26/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 13 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Paintda amaliy vazifalar bajarish.
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
-sinf uchun 9 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 9 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 17/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 9 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu:Paint dasturi haqida
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
Asosiy yozuv va uning formatlarda joylashuvi

2. Asosiy yozuv va uning formatlarda joylashuvi.
GOST 2.104-68 (ST SEV 365-76).
Ishlab chiqarish chizmalarining hamda boshqa texnikaviy hujjatlarining asosiy yozuvlari, shuningdek,ularni to’ldirish tartibi GOST 2.104-68 da belgilangan. Asosiy o’lchamlarning mazmuni, joylashuvi va grafalarning o’lchamlari, shuningdek, sxema va chizmalarning ramka o’lchamlari 1-namunaga muvofiq, yozma ravishdagi konstruktorlik hujjatlarning asosiy yozuvlari 2-namunaga muvofiq, keyingi listlari esa 2 a namunaga muvofiq to’ldiriladi (30, 31, 32-shakllar).
Asosiy yozuv hamda ramka chiziqlari asosiy tutash va ingichka tutash chiziqlarda bajariladi. Chizma listni formatlarga bo’lish va asosiy yozuvlarni joylashtirish ko’rsatilgan.GOST 2.104-68 ga muvofiq A4 formatli chizma listidagi asosiy yozuv listning faqat qisqa tomoni bo’yicha joylashtiriladi, katta listlarning asosiy yozuvlari, chizma listining uzun tomoni bo’ylab, ham qisqa tomoni bo’ylab joylashtirilishi mumkin.
30-shakl.
31-shakl.
32-shakl.
Asosiy yozuv grafalarining to’ldirilishi (grafa nomerlari chizmada kavsda ko’rsatilgan).
1-grafa - GOST 2.107-68 talablariga muvofiq buyumning, shuningdek, shifrlangan, texnikaviy hujjatlarning nomi:
2-grafa - GOST 2.201-80 ga ko’ra texnikaviy hujjatning belgisi.
3-grafa - detal materialining shartli nomi (faqat detal chizmalari uchun to’ldiriladi).
33-shakl.
Chizma maydonini chegaralab turgan ramka chizig’i qog’oz chetlaridan 5 mm ichkarida asosiy tutash chiziqlarda o’tkaziladi. Agar chizma albom qilib tikiladigan bo’lsa, ramka chizig’i chizma qog’ozining chap tomonidan 20 mm, boshqa tomonlarida 5 mm ichkarida o’tkaziladi (39-shakl).
3-Mavzu Geometrik yasashlar.
Reja: O’zaro parallel va perpendikulyar to’g’ri chiziqlar o’tkazishb turli geometrik yasashlar bajarish. Aylanani teng uch, to’rt, besh vahokozo bo’laklarga bo’lish. Qiyalik va konusliklarni bajarish. Ikki aylanani, to’g’ri chiziq va aylanani tutashtirishb tashqib ichki va aralash tutashmalar.
|
Geometrik yasashlar - 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish

|
1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish
|
bet | 7/17 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 58,02 Kb. | | #228435 |
Bog'liq 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari-www.hozir.orgGeometrik yasashlar.
To’g’ri chiziqqa sirkulь va uchburchaklik yordamida perpendikulyar to’g’ri chiziq o’tkazish mumkin. (1-shakl a,b).
Misol. To’g’ri chiziqqa perpendikulyar to’g’ri chiziq uning A nuqtasidan o’tkazilsin (1-shakl,a). A nuqtadan barobar masofada 1 va 2 nuqtalar tanlab olinadi va bu nuqtalardan bir xil kattalikdagi yoylar chiziladi. Yoylarning o’zaro kesishishi natijasida 3 va 4 nuqtalar hosil bo’ladi, ular o’zaro tutashtirilsa, berilgan to’g’ri chiziqqa A nuqtasi orqali o’tkazilgan perpendikulyar chiziq hosil bo’ladi.
Misol. To’g’ri chiziqqa A nuqta orqali parallel to’g’ri chiziq o’tkazilsin (1-shakl, s). Berilgan to’g’ri chiziqqa uchburchaklikning bir tomoni qo’yiladi va uning boshqa tomoniga ikkinchi uchburchaklik yoki to’g’ri chizg’ich qo’yiladi. Qo’yilgan uchburchaklik yoki to’g’ri chizg’ich chap qo’l bilan bosib turiladi va to’g’ri chiziqqa qo’yilgan uchburchaklik ohista suriladi. A nuqtaga yetganda to’xtatilib, chiziq o’tkaziladi. SHunda A nuqta orqali berilgan to’g’ri chiziqqa parallel bo’lgan chiziq hosil bo’ladi.
Misol. To’g’ri chiziqqa parallel bo’lgan to’g’ri chiziq30mm masofada o’tkazilsin (2-shakl). Berilgan to’g’ri chiziqqa perpendikulyar qilib yordamchi chiziq o’tkaziladi va unga 30 mm o’lchab qo’yiladi. A nuqtadan berilgan to’g’ri chiziqqa parallel to’g’ri chiziq uchburchakliklar yordamida o’tkaziladi. Yoki berilgan to’g’ri chiziqning ikkita nuqtasidan perpendikulyar yordamchi chiziqlar chizib, ularga 30 mm kesma o’lchab qo’yiladi. A va V nuqtalar o’zaro tutashtirilsa, berilgan to’g’ri chiziqqa parallel to’g’ri chiziq 30 mm masofadan o’tkazilgan bo’ladi (2-shakl, b). Yoki berilgan to’g’ri chiziqning ikkita nuqtasidan sirkulda radiusi 30 mm ga teng yoylar chiziladi va bu yoylarga urinma qilib to’g’ri chiziq o’tkaziladi (2-shakl,s).
|
| |
-Mavzu Aksonometrik proeksiyalar. Izometriya.Dimetriya

|
-Mavzu Aksonometrik proeksiyalar. Izometriya.Dimetriya
|
bet | 14/17 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 58,02 Kb. | | #228435 |
Bog'liq 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari-www.hozir.org6-Mavzu Aksonometrik proeksiyalar. Izometriya.Dimetriya.
Reja: To’g’ri burchakli izometrik va dimetrik proeksiyalar. Texnik rasm bajarishda aksonometriyaning o’rni.
Aksonometrik proeksiyalar
Aksonometrik proeksiya turlaridan izometriya va dimetriyani ko’rib chiqamiz.
Izometriya. To’g’ri burchakli izometriyada koordinata o’qlari orasidagi burchaklar o’zaro teng, ya’ni 1200 bo’ladi (1-shakl). Qiyshiq burchakli izometriyada koordinata o’qlarining o’zaro joylashishi uning turiga qarab chiziladi.
Frontal izometriyada (1-shakl, b), gorizontal izometriyada (1-shakl, s) koordinata o’qlarining o’zaro joylashishiga e’tibor berilsin. Kub va undagi aylanalarning tasvirlanishi to’g’ri burchakli izometriyada (2-shakl, a), frontal izometriya (2-shakl, b) va gorizontal izometriyada(2-shakl, s) tasvirlangan.
Dimetriya. To’g’ri burchakli dimetriyada koordinata o’qlari 3-shakl, a dagi kabi, qiyshiq burchakli dimetriyada 3-shakl, b dagidek chiziladi. Kub va undagi aylanalarning tasvirlanishi to’g’ri burchakli dimetriyada (4-shakl, a), qiyshiq burchakli dimetriyada (4-shakl, b) ko’rsatilgan.
Tekis shakl va sirtlarning aksonometriyada tasvirlanishini texnik rasmlar mavzusida tanishtiriladi.
1-shakl
2-shakl
Texnik rasm
Texnik rasmlar aksonometrik proeksiya turlaridan biri asosida chiziladi. Texnik rasmlar chizish asboblaridan foydalanilmasdan narsaning nisbatlari ko’zda chamalab chiziladi. Izometriya o’qlarini chamalab chizish uchun yarim aylana chiziladi va uning choragi teng uch qismga bo’linadi (5-shakl, a). Gorizontal chiziq tomonidagi birinchi bo’lak
5-shakl
nuqtasi aylana markazi O bilan tutashtirilsa, izometrik o’qlar x va u hosil bo’ladi. Yoki z o’qqa perpendikulyar chiziqqa O dan boshlab ikki tomonga o’zaro teng beshtadan, so’ngra pastga uchtadan kesma o’lchab qo’yiladi. 31 va 0 nuqta tutashtirilsa, x va u o’qlar hosil bo’ladi (5-shakl, b).
Misol. Muntazam oltiburchakning texnik rasmi chizilsin.
Texnik rasmni izometriyada chizish uchun izometrik o’qlar chiziladi va x o’qqa O dan boshlab ikki tomonlama 1 va 4 nuqtalar, u o’qqa O dan boshlab A va V nuqtalar oralig’i ko’zda chamalab qo’yiladi. A va V nuqtalardan x o’qqa parallel chiziqlar o’tkazilib, ularga A va V dan 2 va 3, 5 va 6 nuqtalar oraligi olib o’tiladi. SHunda muntazam oltiburchakning uchlari hosil bo’ladi va ular o’zaro tutashtiriladi (6-shakl).
|
| |
Formatlar. GOST 2.301 - 68 ( ST SEV 1181-78)

5. Formatlar. GOST 2.301 - 68 ( ST SEV 1181-78)
Barcha chizmalar standart formatli chizma listlarida bajariladi. Listlarning formatlari, tashqi ramka chiziqlarining o’lchamlari bilan belgilanadi (1-shakl). Tomonlarining o’lchami 1189 x 841 mm, satxi 1 m2 ga teng bo’lgan format hamda undan keyingi formatlarining ensiz tomoniga parallel chiziq o’tkazib, teng ikkiga bo’lishdan hosil qilingan boshqa formatlar-asosiy formatlar deb ataladi.
1-shakl
GOST 2.301-68 ga ko’ra asosiy va qo’shimcha formatlarning belgilari va o’lchamlari 2-jvdvalda keltirilgan. Asosiy formatlar A harfi va 0 dan 5 gacha arab Raqamlari bilan belgilanadi.
Ayrim hollarda A5-formatdan foydalanishga ruxsat etiladi.
2 - jadval
Asosiy formatlar
|
Qo’shimcha formatlar
|
Belgilani-shi
|
Tomonlar o’lchami, mm
|
Belgilanishi
|
Tomonlar o’lchami, mm
|
A)
|
841 x 1189
|
A0 x 2
A0 x 3
|
1189 x 1682
1189 x 2523
|
A1
|
594 x 841
|
A1 x 3
A1 x 4
|
841 x 1783
841 x2378
|
A2
|
420 x 594
|
A2 x 3
A2 x 4
|
594 x 1261
594 x 1682
|
A3
|
297 x 420
|
A3 x 3
A3 x 4
A3 x 5
|
420 x 891
420 x1189
420 x 1486
|
A4
|
210 x 297
|
A4 x 3
A4 x 4
A4 x 5
A4 x 6
|
297 x 630
297 x 841
297 x 1051
297 x 1261
|
A5
|
148 x 210
|
-
|
-
|
6. Masshtablar (GOST 2.302-68) (ST. SEV 1180-78)
Tasvirlar quyidagi masshtabda chiziladi.
1. Xaqiqiy kattaligi - 1:1.
2. Kichraytirish masshtablari - 1:2; 1:2,5; 1:4; 1:5; 1:10.
3. Kattalashtirish masshtablari - 2:1; 2,5: 1; 4:1; 5:1; 10:1.
Agar masshtab asosiy yozuvning belgilangan grafasiga yozilsa, M harfi tushirib qoldirilib, 1:1; 1:2; 5:1 ko’rinishlarda yoziladi. Agar tasvirning masshtabi chizmaning asosiy yozuvidagi masshtabidan fark kilsa, uning masshtabi shu tasvirga tegishli yozuv yonida ko’rsatiladi, masalan: A (2:1) yoki V (5:1).
7. Chiziqlar (GOST 2.303-68) (ST SEV 1178-78)
Chiziqlarning turlari, vazifalari va ularning yo’gqg’onliklari orasidagi nisbatlar quyida keltirilgan. Chizmalarni chizishda quyidagilarga amal qilish lozim.
1. Asosiy tutash chiziq S=0,5 - 1,4 mm
2. Ingichka tutash chiziq S=3 – S=2
3. Tutash to’lqin chiziq S=3 – S=2
4. Shtrix chiziq S=’3 – S=2
5. Ingichka shtrix-punktir chiziq S=3 – S=2
6 Yo’g’on shtrix-punktir chiziq S=2 – S=3
7. Uzuk chiziq S - 1 1=2S
8. Ingichka tutash siniq chiziq S=3 – S=2
9. Ikki nuqtali ingichka
shtrix-punktir chiziq S=3 – S=2
1. Aynan ushbu chizma uchun qabul qilingan chiziq yo’g’onligi chizmaning barcha tasvirlari uchun bir xil bo’lishi kerak.
2. Murakkab qirqim va kesimlar uchun uzuk chiziqlarning uchlari ingichka shtrix-punktir chiziqlar bilan tutashtirilishi mumkin.
2 - shakl.
3. Aylana markazi barcha hollarda ham shtrixlarning kesishi bilan belgilanadi (2-shakl). O’q va markaz chiziqlarining uchlari tasvir konturidan ko’pi bilan 5 mm chiqib turishi mumkin.
4. Aylana diametri chizmada 0,4724 dyuymu dan kichik bo’lsa, markaz sifatida qo’llanilayotgan shtrix-punktir chiziqlar o’rniga ingichka tutash chiziqlar o’tkazish lozim.
|
Sanoat 0 texnologiyasi

|
Sanoat 0 texnologiyasi
|
bet | 1/10 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 422,28 Kb. | | #157011 |
Bog'liq 3 Sanoat 4.0 texnologiyasi
Reja:
Kirish
1. Sanoat 4.0 tushunchasi, tamoyillari va tarkibiy qismlari
2. Sanoat 4.0 komponentlari
3. Sanoat 4.0 inqilobi. Intellektual korxona modeli.
Yangi biznes modellar
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
"2000 yildan beri Fortune 500 ro'yxatidagi kompaniyalarning yarmidan ko'pi yo'q bo'lib ketganining asosiy sababi raqamli." - Per Nanterme (Accenture bosh direktori)
Tez rivojlanayotgan bu texnologik dunyoda hamma narsa kundan-kunga yaxshilanib bormoqda. Muayyan vazifani bajarish uchun dastur mantig'ini yozishimiz kerak bo'lgan vaqt o'tdi. Hozirgi kunda dasturchilar va tadqiqotchilar odamlarga o'xshab mantiqiy ravishda o'rganish va vazifalarni bajarishga o'rgatish orqali o'z-o'zini o'rganishga qodir bo'lgan mashinalar yaratishga harakat qilmoqdalar. Yaqinda sanoat bozorida shov-shuv bo'lgan shunday atamalardan biri — Sanoat inqilobi 4.0. Keling, IR 4.0 tafsilotlariga chuqur kirib boraylik va u nima ekanligini va u bozorni qanday inqilob qilayotganini tushunishga harakat qilaylik Xo'sh, Sanoat 4.0 sanoat inqilobining yangi bosqichini anglatadi, u asosan o'zaro bog'liqlik, avtomatlashtirish, mashinani o'rganish va real vaqtda ma'lumotlarni tahlil qilishga qaratilgan. Sanoat 4.0, shuningdek, IIoT yoki Smart Manufacturing sifatida ham tanilgan. U ishlab chiqarishga keng qamrovli, o'zaro bog'langan va yaxlit yondashuvni taklif etadi. Shuningdek, jismoniyni raqamli bilan bog'laydi va bo'limlar, hamkorlar, sotuvchilar, mahsulot va odamlar o'rtasida yaxshiroq hamkorlik va kirish imkonini beradi. Sanoat 4.0 biznes egalariga o'z faoliyatining har bir jihatini yaxshiroq nazorat qilish va tushunish imkonini beradi va ularga samaradorlikni oshirish, jarayonlarni yaxshilash va o'sishni rag'batlantirish uchun tarixiy ma'lumotlardan foydalanish imkonini beradi.
IIOT ishlab chiqarish sanoatini yaratmoqda —Aqlli, tezroq va xatoga kamroq moyil!
|
| |
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 12,49 Kb. | | #125390 |
Bog'liq adabiyot tahlil
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI FARG‘ONA FILIALI
’’ Kompyuter injinering ” fakulteti
“ Kompyuter injinering ”yo‘nalishi
613.21– guruh talabasi Abdurahmonov Shahriyor ning
“TIZIMLAR VA SIGNALLARNI QAYTA ISHLASH”
fanidan tayyorlagan
Adabiyot tahlil
Topshirdi: Abdurahmonov SHahriyor
Qabul qildi: Dalibekov L.R
Farg‘ona 2023
1- Mavzu: Signallar va ularning parametrlari
A.A. Abduazizov. Elektr aloqa nazariyasi. - T.: "Nashr-matbaa", 2013y. – 340-366 b.
A.A. Abduazizov, M.M. Muxitdinov, Ya.T. Yusupov. Radiotexnik zanjirlar va signallar. -T.: "Sams ASA", 2012y. 459 - 480 b.
A.A. Abduazizov. Elektr aloqa nazariyasi. T.: Fan va texnologiyalar, 2010y. 88-96b.
Abduazizov A.A., Faziljanov I.R., Yusupov Ya.T. Signallarga raqamli ishlov berish. -T.: Cho'lpon nomidagi NMIU,-2013y. 152-160 b.
Proks Dj. Sifrovaya svyaz- M: Radio i svyaz, 2000y 110-121b.
Баскаков С.И. Радиотехнические цепи и сигналы: Учебник для вузов. - М.: Высшая школа, 1988. 431- 448 с.
Бендат Дж., Пирсол А. Прикладной анализ случайных данных. – М.: Мир, 1989. 530– 540 с.
Васильев Д.В. Радиотехнические цепи и сигналы: Учебное пособие для вузов. - М.: Радио и связь, 1982. 515- 528 с.
Гольденберг Л.М. и др. Цифровая обработка сигналов: Справочник. - М.: Радио и связь, 1985. 299- 312 с.
Гольденберг Л.М. и др. Цифровая обработка сигналов:
Учебное пособие для вузов. - М.: Радио и связь, 1990. 248- 256
с.
Горбенко Л.А., Месенжник Я.З. Кабели и провода для геофизических работ. - М.: Энергия, 1977. 185 - 192 с.
|
| |
-shakl 
    

15-shakl - 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish

|
1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish
|
bet | 17/17 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 58,02 Kb. | | #228435 |
Bog'liq 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari-www.hozir.org
Misol. Detalning ikkita ko’rinishi bo’yicha uning texnik rasmi oldin izometriyada, keyin qiyshiq burchakli dimetriyada chizilsin (3.15-shakl).
Izometrik o’qlar chizilgandan keyin detalning asosi va ustidagi silindrlarning rasmlari chiziladi (16-shakl,a). Detalning asosidagi silindrik teshiklar, yumaloqlangan burchaklari va qovurg’alarini rasmi chiziladi (16-shakl, b).
16-shakl
Detalning texnik rasmini qiyshiq burchakli dimetriyada chizishdan oldin uning aylanalarini qulay vaziyatda chizishni aniqlash tavsiya etiladi. Bu yerda z o’qi u o’qqa almashtirilib chizilishi tavsiya etiladi. Chunki aylana H tekisligida ellips shaklida chiziladi. V da esa aylana ko’rinishida tasvirlanadi. Shuning uchun ellipsni aylanaga almashtirib chizish tavsiya etiladi (16-shakl, s).
Tekshirish uchun savollar.
1. Texnik rasmlar qanday proeksiyalar asosida chiziladi?
2. Texnik rasm nima uchun kerak? Uning mohiyati nimada?
3. Aylanalarning texnik rasmlari qanday egri chiziq ko’rinishida tasvirlanadi? Nima uchun?
4. Izometriyada texnik rasm chizishda x va u o’qlarni o’tkazish uchun gorizontal chiziq bo’yicha beshta birlik olinsa, vertikal chiziq bo’yicha nechta birlik olinadi?
A. Beshta V. To’rtta S. Uchta D. Ikkita Ye. Bitta
5. Qiyshiq burchakli dimetriyada aylana qaysi tekislikda o’zining shaklini o’zgartirmay tasvirlanadi?
A. Gorizontal V. Profil S. Frontal D. Qo’shimcha
http://hozir.org
|
| |
Mashg`ulot rejimida - Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish

|
Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish
|
bet | 6/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #248302 |
Bog'liq My Testni o`rnatishMashg`ulot rejimida uning xatolari haqidagi xabarlar test topshiruvchiga ko'rsatiladi va topshiriq uchun tushuntirish ko'rsatilishi mumkin.
Jarima rejimida noto'g'ri javoblar uchun ballar test topshiruvchidan olinadi va topshiriqlarni o'tkazib yuborishi mumkin (ballar qo'shilmaydi yoki ayirilmaydi).
Erkin rejimda test topshiruvchi savollarga istalgan tartibda javob berishi va mustaqil ravishda istalgan savolga o‘tishi (qaytishi) mumkin.
Eksklyuziv rejimda dastur oynasi butun ekranni egallaydi va uni minimallashtirish mumkin emas.
MyTest X dasturi to'qqiz turdagi vazifa bilan ishlaydi: bitta tanlov, ko'p tanlov, tartib o'rnatish, yozishmalar o'rnatish, bayonotlarning haqiqat yoki yolg'onligini ko'rsatish, raqamni qo'lda kiritish, matnni qo'lda kiritish, rasmda joy tanlash, harflarni qayta tartiblash. Sinovda har qanday turdagi har qanday raqamdan foydalanishingiz mumkin, faqat bittasini ishlatishingiz mumkin, ularning barchasini bir vaqtning o'zida bajarishingiz mumkin. Javob tanlovi (yagona, ko'p tanlov, tartib, haqiqat) bo'lgan topshiriqlarda 10 tagacha (shu jumladan) javob variantlaridan foydalanish mumkin.
TESTNI BOSHLASH
MyTestStudent oynasi quyidagicha bo`lib u orqali testni boshlash mumkin
T est topshirishni boshlash uchun oynasidan “Test →Start" yoki F5 funktsiya tugmachasi bosiladi. Natijada quyidagi oyna paydo bo`ladi va u yerga familiya ism hamda guruh kirtitladi va Ok bosilib test boshlanadi. Tegishli sozlamalar bilan testning ochilishi yoki yakunlanishi haqidagi xabarlar serverda o'qituvchiga yuboriladi.
Sinov oxirida ball bilan oyna paydo bo'ladi. Ushbu ma'lumot (lekin batafsilroq) ma'lumot maydonida (savol maydoni) ham ko'rsatiladi. Baholash oynasi quyidagicha ko'rsatiladi
Bu oynada ikkita diagramma - biri savollar bo'yicha statistika, ikkinchisi nuqtalar bo'yicha. №1 diagrammadagi ranglar quyidagilarni anglatadi: oq - o'tkazib yuborilgan savollar (test to'xtatildi yoki vaqt tugadi), yashil - to'g'ri javoblar, qizil - xatolar. 2-diagrammadagi ranglar ma'nosini anglatadi: yashil - ochko to'plangan, qizil - xatolar tufayli olinmagan ballar. Javob uchun ball soni test muharririda belgilanadi.
8. MyTestServer oynasi quyidagicha
Sinov jurnali (MyTestServer) o'qituvchining ish stantsiyasiga o'rnatiladi va tarmoq orqali testni tashkil qilish uchun ishlatiladi. Shu bilan birga, har bir ish joyida talabalar MyTestStudent test moduliga ega bo'lishi va tarmoq orqali ishlash uchun sozlangan bo'lishi kerak.
|
| |
-sinf uchun 6 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 6 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 11/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 6 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Klaviatura bilan tanishuv.
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
Algoritmlashtirish va dasturlash asoslari - bet 12

288
tutingki, haqiqiy shart nol bo‘lmagan ifoda, noto‘g‘ri shart esa - nol ifoda
hisoblanadi. C ++ dagi uch turdagi tsikllar
while, do-while va for.
While sikl operatori.
While tsikli - bu kirishda boshqarishga asoslangan tsikl. While
so‘zi uchun sintaksis quyida keltirilgan:
while (shart) // bu erda nuqta-vergul yo‘q
{
Sikl tanasi
} // bu erda nuqta-vergul yo‘q
Shart har qanday ifoda bo‘lishi mumkin va har qanday nolga teng
bo‘lmagan qiymat haqiqiydir.
Sikl tanasi oddiy, aralash yoki bo‘sh
operatorga ega bo‘lishi mumkin.
Do-while tsikli operatori
Bu chiqishda boshqaradigan tsikl, ya’ni tsikl oxirida (s) operator
(lar) bajarilgandan keyin shart tekshiriladi.
Bu shuni anglatadiki, do-
while tsikli har doim kamida bir marta bajariladi.
Do-while iborasi uchun sintaksis quyidagicha:
qil // bu erda nuqta-vergul yo‘q
{
halqa tanasi
} while (shart); // bu erda nuqta-vergul mavjud
Agar tsikl tarkibida bitta yagona operator bo‘lsa,
u jingalak
qavslarni talab qilmaydi, odatda ular while bilan chalkashmaslik uchun
ishlatiladi (siz uchun emas, balki kompilyator uchun).
Do-while sikldan foydalanishning eng mashhur usuli,
menyu
kamida bir marta ko‘rsatilganda menyudan tanlash funktsiyasidir.
Keyin foydalanuvchining tanloviga qarab menyu takrorlanadi yoki
to‘xtatiladi
96
.
if-else operatori (tanlash)

285
Bir yoki bir nechta if, operator ichida joylashgan if (if tasida, yoki
else tanasida) if ichida deyiladi. Keyingi operator if-else ichki
joylashtirilgan, agar operator uch darajali bo‘lsa.
if (shart1)
{
if (shart2)
{
if (shart3)
operator 3;
else
operator 2;
}
else
operator l;
}
else
оператор 0;
switch ... case ... default
Agar sizda qarorlar ko‘p bo‘lsa va barcha qarorlar bir xil
o‘zgaruvchining qiymatiga bog‘liq bo‘lsa, siz operatorni ko‘rib
chiqishingiz mumkin
switch o‘rniga
if…else yoki zinama-zina
if…else…if.
Switch operatori boshqaruv ifodasini (holatini)
tekshiradi. Boshqaruv bir nechta alternativalardan biriga, ya’ni
doimiyga o‘tkaziladi case, bu ifoda qiymatiga mos keladi. Ifodaning
qiymati
int yoki char tip bo‘lishi mumkin
, float yoki double tipi emas. Bu
odatda menyuda boshqariladigan parametrlar uchun ishlatiladi.
Switch iborasi uchun sintaksis quyidagicha:
Switch (control expression)
//bu erda nuqta vergul
qo‘yilmaydi
{
case constantl :
operator(lar); // case birinchi tanasi
Darsning asosiy tushunchalari

Darsning asosiy tushunchalari
Klaviaturaning har bir klavishi ustida bir nechta belgi (harf, son, so’zlar) yozilgan. Agar biror klavish bosilsa yoki klavishlar birgalikda bosilsa nima hodisaro’y beradi degansavolga javob beramiz.
Klaviatura qanday tashkil etilgan?
Klaviatura, odatda, quydagicha tashkil etilgan bo’ladi. 1.Lotin,kirill harflari yoki raqamlarni kiritish klavishlari. 2.Maxsus vazifalarni bajarish klavishlar.
3.Kursorni boshqarish klavishlari.
4.Funksional klavishlar.
5. Yordamchi klavishlar msjmui.
6. Yonib yoki o’chib turgan indikatorlar.
Klaviaturadagi harflarini kiritish holatlari qanday o’zgartiriladi?
Lotin yoki kiril harflarini kiritish holatiga o’tish, odatda, ikki xil usulda amalga oshiriladi. 1- usulda. Sishqoncha yordamida. Masalalar panlidagi EN piktogrammani. Ru piktogrammaga va aksincha o’tkazilgan buning uchun sichqoncha strelkasini shu piktogrammga yo’naltirib chab tugmasi bosildi.Hosil bolgan o’ngdagi] tolov lavhasda kerakli piktogramma tanlandi.
2-usul .klavishlar yordamida.Buning uchun mahsus kilavshlarda Alt (ba’zi holarda ctrl) Shift birgalikda bosladi .
Mahsus klavishlarning vazifasini quydagi jadvaldan bilib olasiz
Enter- Amal yoki buyruqni kompuyuterga kiritadi.
Ese- Oxirgi amalni bekor qiladi
Tab-Kursorni 7 ta belgidan keyinga o’tkazadi
Home-Kursorni satr boshiga o’tkazadi
End- Kursorni satr ohiriga o’tkazadi
PgUp- Kursorni avvalgi sahifaga o’tkazadi
PgDn- Kursorni keyengi sahifaga o’tkazadi
Funksional klavishlar nega kerak?.
F1,F2,…,F12 funksional klavishlar maxsus
Amallarni bajarish uchun xizmat qiladi.
Odatda, bu klavishlar vazifasini ishlayotgan
Dastur belgilaydi. Masalan Windows stolida.
F 1 - “Yordam “ klavishasi (ishlayotgan dastur haqida malumot chiqarish).
F 2 - Oxirgi belgilangan fayl, papka yoki yorliq nomi o`zgartirish holatiga o`tadi.
F 3 - Fayl yoki papkani Izlash holatiga o`tadi.
F 4 –Alt klavishi bilan birgalikda oynani yopadi.
Uy vazifasi 6-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
|
Ionli bog'lanish - 2-Modul: Qatti q jismlarda atomlararo bog’lanishlar va ularning turlari

sirtidan yorug'lik va tovushning qaytishi, ulardan issiqlik va elektr tokining yaxshi
o'tishi, zarba tasirida yassilanishi kabi xossalar metallarning eng muhim fizik
xossalaridandir. Bu xossalar faqat metallarga mansub bo'lgan metall bog'lanish
mavjudligi bilan tushuntiriladi.
Ma'lumki, barcha metallar kristall moddalardir. Metall kristallaridagi panjara
tugunlarining bir qismida ion joylashgan bo'ladi. Metallarning
tashqi energetik
pog'onalaridagi valent elektronlari atom yadrosi bilan kuchsiz bog'langani uchun
oson uziladi. Uzilgan elektronlar atomlar va ionlar oralig'ida harakatlanib yuradi,
agar erkin elektron bironta elektronini yo'qotgan atomga (ionga)
yakin kelib
kolsa, unga birikib, ionni neytral atomga aylantiradi. Demak, erkin elektronlar goh
bir ion, goh ikkinchi ion atrofida aylanib yuradi va metall kristallidagi barcha
atomlar (ionlar) orasida bog'lanish hosil qiladi. Kimyoviy bog'lanishning bunday
turi
metall bog'lanish deyiladi.
Далее> tugmasi bosiladi 
 
Я принимаю условия соглашения

|
Далее> tugmasi bosiladi
Я принимаю условия соглашения
|
bet | 4/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #248302 |
Bog'liq My Testni o`rnatishДалее> tugmasi bosiladi
Я принимаю условия соглашения bandi tanlanib Далее> tugmasi bosiladi. Quyidagi oyna hosil boʻlganda etiborli boʻling. MyTest Student yorligʻi faqat oʻquvchilar kompyuterlariga oʻrnatiladi.
M yTest Editor va MyTestServer yorligʻlari esa oʻqituvchi kompyuteriga oʻrnatiladi. Sababi MyTest Editorda test savollari tuziladi. MyTestServerda testni boshqarib turiladi. MyTestStudentda esa oʻquvchilar testni yechadi. Demak oʻquvchilar kompyuteriga dasturni oʻrnatayotganda faqat MyTestStudent yorligʻi belgilalanadi. Oʻqituvchi kompyuteriga esa MyTestEditor va MyTestServer o`rnatiladi.
Soʻngra yana Далее> tugmasi bosiladi. Yana bir nechta bosqichdan soʻng quyidagi oynadan Завершить tugmasini bosib yakunlanadi.
Va ekranda quyidagi yorliqlar hosil boʻladi
7. Testlarni yaratish uchun dasturda qulay test muharriri mavjud bo`lib u MyTestEditor deb nomlanadi va u oynasi quyidagicha koʻrinishda
Tahrirlovchida topshiriqlarni tahrirlash va ularni talaba ko'rgandek darhol ko'rish mumkin. Intuitiv interfeys sizga tezda ishlashga imkon beradi
test yaratish yoki o'zgartirish, savollar tartibi va boshqalar.
Tahrirlovchi oynasining chap tomonida vazifalar ro'yxati joylashgan. Ushbu ro'yxatdagi piktogrammalar vazifa turini tavsiflaydi. Qo'shish, o'chirish, ko'chirish, ish turini o'zgartirish va hokazo. “Vazifa” menyu bandining buyruqlaridan, asboblar paneli va tegishli klaviatura yorliqlaridan foydalaniladi.
T estdagi topshiriqlar tartibini, topshiriqlar mazmuni va turini istalgan vaqtda o‘zgartirish mumkin. "Параметры заданий" (Vazifa parametrlari) menyusi bir vaqtning o'zida barcha vazifalar uchun bir xil parametrlarni o'rnatish uchun mo'ljallangan.
Ro'yxatdagi vazifani tanlaganda, uning mazmuni oynada ko'rsatiladi. Savol matnini, variantlar kiritiladi yoki o'zgartiriladi, agar kerak bo'lsa, topshiriq uchun rasm tanlanadi... Vazifaga kiritilgan o'zgarishlarni saqlash uchun tugmasi bosiladi Bu tugma faqat tanlangan vazifaga o'zgartirish kiritilganda faol bo'ladi. Boshqa vazifaga o'tayotganda, agar joriy saqlanmagan bo'lsa, dastur uni saqlashni taklif qiladi. Topshiriqlar tartibini o'zgartirish mumkin, vazifalarni qo'shish va o'chirish, nusxa ko'chirish, buferga nusxalash va joylashtirish, turini o'zgartirish mumkin... Buning uchun asboblar paneli tugmalaridan foydalaniladi.
Topshiriqdagi savol matnlari va javob variantlarini tahrirlashda nusxalash, kesish va joylashtirish amallarini bajarish mumkin. Buning uchun standart klaviatura yorliqlaridan (Ctrl + C, Ctrl + X, Ctrl + V) yoki kontekst menyusidan (o'ng tugmasini bosib) foydalaniladi.
|
| |
MytestX dasturining - Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish

|
Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish
|
bet | 2/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #248302 |
Bog'liq My Testni o`rnatishMytestX dasturining imkoniyatlari:
Test dasturini natijalarini saqlab qoʻyish
MyTestX har qanday ball tizimidan foydalanishi mumkin. Baholash tizimi va uning sozlamalari test muharririda o'rnatilishi yoki o'zgartirilishi mumkin.
Test natijalarini html va txt dokument koʻrinishida eksport qilish mumkin
Test tuzishning turli usullari (bitta javob tanlash, bir nechta javob tanlash, ochiq test shaklida, ketma-ketlik, oʻng va chap mosligi va boshqa)dan foydalanib test tuzish mumkin
Turli xil rasmlarni test savollariga joylashtirish mumkin
Turli xildagi formulalarni ham joylashtirish mumkin
Testni savollari va javoblarini oʻrnini tasodifiy tanlash yoʻli bilan tanlash imkoniyati mavjud. Bunda yonma-yon oʻtirgan talaba bir-biridan test javoblarini koʻchira olmaydi sababi savollar turli ketma-ketlikda tushadi va javoblar oʻrni ham turli ketma-ketlikda tushadi.
Savollarni cheklab qoʻyish imkoniyati mavjud. Masalan 250 ta test savollari tuzilgan lekin oʻquvchilardan faqat 50 tasini olish kerak. Shu 250 ta savoldan tasodifiy 50 tasini olish imkoniyati mavjud.
Oʻquvchilar familiya va ismlarini bir marotaba kiritib olib keyingi safar bemalol foydalanish mumkin.
Obyektivlik. O'qituvchi tomonidan subyektiv yondashuv omili bundan mustasno. Sinov natijalari kompyuter orqali qayta ishlanadi. Bundan tashqari, hamma narsani ochish, tahrirlash yoki test kalitlarini o'g'irlash imkonsiz bo'ladi.
Oddiylik. Test savollari aniq, tushunarli va tushunarli. Test savollari oddiy imtihon topshiriqlariga qaraganda aniqroq va ixcham bo‘lib, batafsil javob yoki asoslashni talab qilmaydi – faqat to‘g‘ri javobni tanlashingiz, bo‘sh joylarni to‘ldirishingiz yoki moslikni belgilashingiz kerak.
Muntazam imtihonda omadli yoki omadsiz chipta omili chiqarib tashlanadi. Ko'p sonli test topshiriqlari faqat bir jihatni emas, balki bo'limdagi materialning butun hajmini qamrab oladi, bu esa o'quvchilarga o'z dunyoqarashini yanada kengroq ifodalash imkoniyatini beradi.
Ommaviylik va qisqa muddat. Muayyan vaqt ichida bir vaqtning o'zida ko'p sonli talabalarga qamab olish mumkin. Qolgan vaqt ichida o'qituvchi yangi materialni yaxshiroq o'rganish yoki eski materialni mustahkamlash imkoniyatiga ega.
Farqlash qobiliyati. O'qituvchi farqlovchi vazifalarni, ya'ni turli darajadagi qiyinchilikdagi vazifalarni yaratishi mumkin.
Individual o`rganish yondashuvini amalga oshirish. To'rt rejim tufayli materialni mashq qilish, individual tekshirish va talabalar bilimini o'z-o'zini tekshirish mumkin.
|
| |
Immobillashgan suv - 2-Mavzu: O'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi reja

|
2-Mavzu: O'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi reja
|
bet | 5/28 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 74,85 Kb. | | #255320 |
Bog'liq 2-Mavzu O\'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi rejaImmobillashgan suv. Immobillashish bu makromolekulalarning konformatsion o'zgarishi vaqtida suvni mexanik ushlab olinishidir. Buning natijasida suv makromolekula ichida yoki ular orasidagi yopiq muhitga tushib qoladi. Immobillashgan suvning bir qismi gitratatsiya jarayonlarida qatnashsa, qolgan qismi oddiy suv xossalariga ega bo'ladi. Ammo immobillashgan suv o'zining yuqori harakatchanligiga qaramasdan yopiq sistemada bo'lganligi sababli makromolekulalardan faqatgina katta kuch tufayli o'zilishi mumkin. Bu jihatdan immobillashgan suvni bog'langan suv deb qarash mumkin. Shuni aytib o'tish kerakki, moddalar tarkibidagi immobillashgan suvning miqdori haqida aniq-tiniq ma'lumotlar yo'q. Ammo o'simliklar ontogenezida immobillashgan suvning fiziologik ahamiyati juda katta. Masalan, o'simlik urug'lari tabiiy sharoitda yoki sun'iy ravishda qisman suvsizlanganda, uning endospermi kraxmal qismida suv butunlay qolmagan taqdirda ham uning murtagida oqsillarga immobillashgan suv qolib, urug'lar unuvchanligini ta'minlashga xizmat qiladi.
O'simlik hujayrasi tarkibidagi ionlar bilan bog'langan suvni osmotik bog'langan suv deyiladi va u hujayra osmotik bosimining asosiy xususiyatini belgilaydi.
Oqsillar eritmasi. Oqsillarning gidratatsiyalanishi suv molekulalarining gidrofil (ionlangan va elektroneytral) va gidrofob (qutbsiz) guruhlar bilan o'zaro ta'siri hamda uning yopiq muhitda makromolekulalarning konformatsiyasi natijasida immobilizatsiyalanishi (suv makromolekulalarning ichida qolib ketadi.) natijasida kelib chiqadi.
Suvning tuzilishiga oqsillar molekulasidagi gidrofob guruhlardan tashqari membrananing lipid fazalari ham ta'sir qilishi mumkin.
Oqsillarning suvda erishi ko'rsatkichi juda keng. Masalan quruq kollagen, suvli albuminga nisbatan ko'proq suv bog'lash xususiyatiga ega, xolbuki, kollagen suvda erimaydi, albumin esa yaxshi eriydi. Oqsillarning gidratatsiyalanishi ularning tarkibidagi peptid bog'lariga asosan yuz beradi.
Shunday qilib, makromolekulalar uni o`rab to'rgan suvga turlicha ta'sir qilishi mumkin. Ularning fizik-kimyoviy xossalariga (qutblangan, qutblanmagan, ionlashgan guruhlarning mavjudligi) asosan hamda konformatsion holati va tashqi muhitga (pH, ionlar tarkibi) qarab suvning ko'p yoki kam bog'lanishi yuz berib turg'un muzsimon tuzilish yuzaga kelishi mumkin.
|
| |
Transpiratsiya boshqariluvi

|
Transpiratsiya boshqariluvi
|
bet | 28/28 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 74,85 Kb. | | #255320 |
Bog'liq 2-Mavzu O\'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi rejaTranspiratsiya boshqariluvi. Barg og'izchalari odatda barg umumiy yuzasining 0,5-2% tashkil qiladi. Ammo ushbu barg og'izchalari orqali bug'langan suvning miqdori, ochiq suv yuzasidan bug'langan suv miqdoriga tengdir. Bu holat Stefan qonuni bilan ifodalanishi mumkin, ya'ni gazlarning kichik teshikchalardan diffuziyasi tezligi shu teshikchalar diametri va aylanasiga to'g'ri proporsional bo'lib ularning umumiy maydoniga bog'liq emas.
Barg og'izchalari o'lchamiga uni hosil qilgan tutashtiruvchi hujayralar va unga yaqin bo'lgan hujayralar holatlarining ta'siri kattadir. Masalan ushbu hujayralarning turgor holatiga o'tishi barg og'izchalarining ochilishiga olib keladi.
Barglar og'izchalarining harakatiga ko'proq havoning namligi, yorug'lik, harorat, hujayra oraliqlaridagi CO2 bosimi, ionlar nisbati, fitogormonlar va nihoyat o'simlikning suv bilan ta'minlanishi katta ta'sir qiladi. Barg og'izchalari o'lchamlari va holatlarini boshqariluvida asosan ikkita, ya'ni gidropassiv va gidrofaol holatlarni ko'rish mumkin.
Barg og'izchalarining gidropassiv ochilishi kuchsiz suv etishmaganda ro'y beradi. Bunda barg og'izchalari atrofidagi tutashtiruvchi hujayralarga ular atrofida joylashgan hujayralarning turgor bosimining pasayishi natijasida ularning siquvchi kuchining barg og'izchalarga nisbatan kamayishi natijasida ular ochiladi.
Barg og'izchalarining gidropassiv yopilishi esa uni o'rab turgan hujayralarning to'la turgorga o'tishi sababli ro'y beradi, ya'ni ularning qattiq siqishi natijasida barg og'izchalari yopilishi mumkin.
Barg og'izchalari holatining boshqariluvida xloroplastlar ham qatnashadi. Chunki, barg og'izchalari atrofidagi hujayralar o'zlarida ko'p xloroplastlar tutganligi sababli va ushbu xloroplastlarda uglevodlar biosintezining jadalligi tufayli bu hujayralarning surish kuchi ortib ularga suv yutilishiga olib keladi. Bu esa o'z navbatida barg og'izchalarining ochilishiga olib keladi.
Barg og'izchalarining ochilishi va yopilishiga hujayra oraliqlaridagi CO2 miqdori ham katta ta'sir ko'rsatadi. Masalan, agarda barg og'izchalari ostida CO2 miqdori 0,03% dan kamayib ketsa, tutashtiruvchi hujayralarning turgori oshib ketadi va ular ochiladi. Agar atmosfera havosida CO2 miqdori ko'payib ketsa ham barg og'izchalari yopiladi. Masalan tungi vaqtlarda fotosintez jaroayonining bormasligi va nafas olish natijasida barg to'qimalari oraliqlarida CO2 miqdori ko'payib ketadi va barg og'izchalari yopiladi.
Binobarin, barg og'izchalari holatining boshqariluvida bir biriga bog'liq ikkita fiziologik jarayon, yani fotosintez va suv almashinuvi jarayonlari qatnashadi.
Barg og'izchalarining gidrofaol yopilishi esa o'simliklardagi transpirasiya jadalligi, ildizlarga yutilayotgan suv miqdoridan oshib ketganda, ya'ni suv muvozanati (Suv muvozanati =Yutilgan suv - transpirasiyalangan suv) buzilganda ro'y beradi.
|
| |