Axborotni xuquqiy himoyalash elementi

|
Axborotni xuquqiy himoyalash elementi
|
bet | 60/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Axborotni xuquqiy himoyalash elementi himoyalash choralarining haqli ekanligi ma'nosida tashkilot va davlatlarning o`zaro munosabatlarini yuridik mustahkamlash hamda personalning tashkilot qimmatli axborotini himoyalash tartibiga rioya qilishi va ushbu tartibning buzilishida javobgarligi tasavvur qilinadi.
Himoyalash texnologiyasi personalni tashkilotning qimmatli axborotini himoyalash qoidalariga rioya kilishga undovchi boshqarish va cheklash xarakteriga ega bo`lgan chora-tadbirlarni o`z ichiga oladi.
Tashkiliy himoyalash elementi boshqa barcha elementlarni yagona tizimga bog`lovchi omil bo`lib hisoblanadi. Ko`pchilik mutaxassislarning fikricha, axborotni himoyalash tizimlari tarkibida tashkiliy himoyalash 50-60 % ni tashkil qiladi. Bu hol ko`p omillarga bog`liq, jumladan, axborotni tashkiliy himoyalashning asosiy tomoni amalda himoyalashning printsipi va usullarini bajaruvchi personalni tanlash, joylashtirish va o`rgatish hisoblanadi.
Axborotni himoyalashning tashkiliy chora-tadbirlari tashkilot xavfsizligi xizmatining me'yoriy uslubiy hujjatlarida o`z aksini topadi. Shu munosabat bilan ko`p hollarla yuqorida ko`rilgan tizim elementlarining yagona nomi — axborotni tashkiliy-huquqiy himoyalash elementini ishlatadilar.]
Axborotni texnik himoyalash elementi — texnik vositalar kompleksi yordamida hudud, bino va qurilmalarni qo`riqlashni tashkil qilish hamda texnik tekshirish vositalariga qarshi sust va faol kurash uchun mo`ljallangan. Texnik himoyalash vositalarining narxi baland bo`lsada, axborot tizimini himoyalashda bu element muxim ahamiyatga ega.
Axborotni himoyalashning dasturiy-matematik elementi kompyuter, lokal tarmoq va turli axborot tizimlarida qayta ishlanadigan va saqlanadigan qimmatli axborotni himoyalash uchun mo`ljallangan.
Kompyuter tizimi (tarmog`i)ga ziyon yetkazishi mumkin bo`lgan sharoit, harakat va jarayonlar kompyuter tizimi (tarmog`i) uchun xavf-xatarlar, deb hisoblanadi.
Avtomatlashtarilgan axborot tizimlariga tasodifiy ta'sir ko`rsatish sabablari tarkibiga quyidagilar kiradi Avtomatlashtirilgan axborot tizimlariga tasodifiy ta'sir ko`rsatish sabablari Ma'lumki, kompyuter tizim (tarmog`)ining asosiy komponentlari — texnik vositalar, dasturiy-matematik ta'minot va ma'lumotlardir.
Nazariy tomondan bu komponentlarga nisbatan to`rt turdagi xavflar mavjud, ya'ni uzilish, tutib qolish, o`zgartirish va soxtalahtirish.
Uzilish — tashqi harakatlar (ishlar, jarayonlar)ni bajarish uchun hozirgi ishlarni vaqtincha markaziy protsessor qurilmasi yordamida to`xtatish, ularni bajargandan so`ng protsessor oldingi holatga qaytadi va to`xtatib qo`yilgan ishni davom ettiradi. Har bir uzilish tartib raqamiga ega, unga asosan markaziy protsessor qurilmasi qayta ishlash uchun qism-dasturni qidirib topadi. Protsessorlar ikki turdagi uzilishlar bilan ishlashni vujudga keltirishi mumkin: dasturiy va texnik. Biror qurilma favqulodda xizmat ko`rsatilishiga muhtoj bo`lsa, unda texnik uzilish paydo bo`ladi. Odatda bunday uzilish markaziy protsessor uchun kutilmagan hodisadir. Dasturiy uzilishlar asosiy dasturlar ichida protsessorning maxsus buyruqliari yordamida bajariladi. Dasturiy uzilishda dastur o`z-o`zini vaqtincha to`xtatib, uzilishga taalluqli jarayonni bajaradi.
|
| |