nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Assembler dasturlash tili qanday dasturlash tilllari oilasiga kiradi?

Assembler dasturlash tili qanday dasturlash tilllari oilasiga kiradi?
Assembler dasturlash tili qanday dasturlash tilllari oilasiga kiradi?
quyi darajalik
yuqori darajalik
quyi va yuqori darajalik
o’rta darajalik
Fortran dasturlash tili qanday dasturlash tilllari oilasiga kiradi?
quyi darajalik
yuqori darajalik
quyi va yuqori darajalik
o’rta darajalik
Fortran dasturlash tili nechanchi yilda kim tomonidan ishlab chiqilgan?
1954 yilda Jon Bekus tomonidan
1978 yilda Robert Floyd tomonidan
1972 yilda Alain Kolmerauer tomonidan
1968 yilda Robert Kovalski tomonidan
Ilmiy-texnik sohada “Paradigma” atamasi kim tomonidan birinchi bо‘lib kiritilgan?
1962 yilda Tomas Kun tomonidan
1978 yilda Robert Floyd tomonidan
1972 yilda Alain Kolmerauer tomonidan
1968 yilda Robert Kovalski tomonidan
Dasturlash paradigmasi kim tomonidan birinchi bоlib kiritilgan?
1978 yilda Robert Floyd tomonidan
1972 yilda Alain Kolmerauer tomonidan
1968 yilda Robert Kovalski tomonidan
1
1974 yilda Devid Uorren tomonidan
Dasturlash paradigmasi – ...
kompyuter dasturlarini yozish uslubini belgilaydigan g‘oyalar va tushunchalar tо‘plami
axborotni hisoblash va raqamlarni qayta ishlashning hisoblash jarayonlarini aks ettiradigan
muammoli yо‘nalishlarga bо‘ysunadi
deklarativ dasturlashning bir turi bо‘lib, unda dastur yozish bir obyektni boshqasiga tizimli
ravishda qо‘llashdan iborat
ilmiy nashrlarda taqdim etilgan dasturlash va informatika sohasidagi ilmiy tajribalar
natijalarining aniqligi va taqqoslanishiga qaratilgan
Dasturlash paradigmasi – ...
dasturlarni yozish uslubini belgilaydigan g‘oyalar va tushunchalar tо‘plami, dasturlashga
yondoshish
axborotni hisoblash va raqamlarni qayta ishlashning hisoblash jarayonlarini aks ettiradigan
muammoli yо‘nalishlarga bо‘ysunadi
ilmiy nashrlarda taqdim etilgan dasturlash va informatika sohasidagi ilmiy tajribalar
natijalarining aniqligi va taqqoslanishiga qaratilgan
tizimli dasturlash masalalarini, sun’iy intellektni о‘rganish va informatikada yangi inovatsion
texnologiyalarni rivojlantirishda shakllandi
|
Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlash

|
Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlash
|
bet | 6/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #110103 |
Bog'liq Slayd-11Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlashtirishga asos bo’lib qoladi. - Pedagog bilan talaba o’rtasidagi muomala
- Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlashtirishga asos bo’lib qoladi.
- Da’vat bosqichidagi uchinchi maqsad o’rganilayotgan aniq mavzuga qiziqish shakllanadi, uni o’rganish motivi kelib chiqadi. Mavzuni o’rganishga qiziqtirish, ta’limiy maqsadlarni talabaning shaxsiy maqsadiga aylantirish talani harakatga keltiruvchi eng yaxshi ta’sir (stimul) hisoblanadi. Zo’rlab berilgan maqsad talabani foydalashtirmaydi.
Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlashtirishga asos bo’lib qoladi. - Anglash (osmыsleniye) bosqichida yangi informasiya da’vat bosqichida xotirada faollashtirilgan bilimlar bilan bog’lanadi.
- Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlashtirishga asos bo’lib qoladi.
- Da’vat bosqichidagi uchinchi maqsad o’rganilayotgan aniq mavzuga qiziqish shakllanadi, uni o’rganish motivi kelib chiqadi. Mavzuni o’rganishga qiziqtirish, ta’limiy maqsadlarni talabaning shaxsiy maqsadiga aylantirish talani harakatga keltiruvchi eng yaxshi ta’sir (stimul) hisoblanadi. Zo’rlab berilgan maqsad talabani foydalashtirmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Da’vat bosqichining ikkinchi vazifasi talabalarni faollashtirishdir. Talaba yozma yoki ohzaki shaklda avvalda olgan bilimlarini bayon etadi va muammolar bo’yicha fikr yuritadi. U yangi bilimni o’zlash
|
-mavzu. Naqqoshlik san’atida kompozitsiyaning ahamiyati

|
-mavzu. Naqqoshlik san’atida kompozitsiyaning ahamiyati
|
bet | 5/7 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 113 Kb. | | #142602 |
Bog'liq Amaliy va badiiy bezak6-mavzu. Naqqoshlik san’atida kompozitsiyaning ahamiyati. Kompozitsiya toifalari, kompozitsiya xuxsusiyatlari, hajmli kompozitsiyaning turlari, kompozitsiya ta`rifi, kompozitsiyaning tuzilish turlari, kompozitsiyani tashkil qilish, kompozitsiya qonun qoidalari va ahamiyati.
7-mavzu. Amaliy bezak san’atida hajmli buyumlarga badiiy ishlov berish. Amaliy bezak ishlarida qo‘llaniladigan turli hajmli va sovg‘a buyumlariga bezakli ishlov berish haqida umumiy ma’lumot berish. Buyumlarning hajmiga mos kompozitsiya tuzish, ranglash va pardozlash.
8-mavzu. Interer va ekstererning amaliy bezatilishi. Mavjud – turar joy, saroy, binolarning ichki va tashqi ko‘rinishini milliy uslubda amaliy bezash. Bino inshootlarini tashqi va ichki bezaklarini milliy badiiy g`oyalar va yaxlit estetik jihatdan mukammal shaklda yaxshilashga qaratilgan yechimlar.
9-mavzu. Naqsh (ornament) turlari..
Naqsh va uning turlari, Oddiy naqsh elementlarini chizish, Gul, barg va boshqalarni chizish, Naqqoshlik san’atiga xos yo‘l ichidagi 10 ta naqsh kompozitsiyasini chizish, Naqqoshlik san'atiga xos yo‘l ichidagi 10 ta naqsh kompozitsiyasini bo‘yash va pardozlash.
10-mavzu. Murakkab naqshli kompozitsiyalar tuzish.
Islimiy naqsh kompozitsiyasini tuzish, Girih, gulli girih naqsh kompozitsiyasini tuzish, Madohil naqsh kompozitsiyasini tuzish, Namoyon naqsh kompozitsiyasini chizish, Murakkab naqshli kompozitsiya tuzish, ranglash va pardozlash, Hajmli va sovg`a buyumlarni naqshlash. Buyum yuzasiga mos naqsh kompozitsiyasi tuzish, ranglash va pardozlash.
11-mavzu. Interer va ekstererda amaliy bezash.
Tanlangan interer yoki ekstererni amaliy bezash eskizini tuzish, Interer va ekstererni bezakli holda umumiy ko`rinishi. A1 formatda devorlar yoyilmasi.
12-mavzu. Amaliy san`at va uning turlari. Naqqoshlik san’ati haqida ma’lumot to`plash.
13-mavzu. Naqqoshlik texnologiyasida foydalaniladigan asbob-uskunalar, materiallar va ulardan foydalanish haqida ma’lumot to’plash.
|
| |
Педагогика фанлари (тармоклари) тизими - bet 3

|
Педагогика фанлари (тармоклари) тизими
|
bet | 3/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #110103 |
Bog'liq Slayd-11Yuqorida keltirilgan ta‘riflar pedagogik texnologiya usulining mazmunini anglash va aniqlash jarayoni hali poyoniga etmaganligidan dalolat beradi. Bu masalaga oydinlik kiritish uchun avvalo, pedagogik texnologiya usulining muhim belgilarini aniqlash talab etiladi. Pedagogik adabiyotlarni o‘rganish va tahlil etish pedagogik texnologiyaning muxim xususiyatlari, belgilari qatorida quyidagilarni ko‘rsatishga imkon beradi: - Yuqorida keltirilgan ta‘riflar pedagogik texnologiya usulining mazmunini anglash va aniqlash jarayoni hali poyoniga etmaganligidan dalolat beradi. Bu masalaga oydinlik kiritish uchun avvalo, pedagogik texnologiya usulining muhim belgilarini aniqlash talab etiladi. Pedagogik adabiyotlarni o‘rganish va tahlil etish pedagogik texnologiyaning muxim xususiyatlari, belgilari qatorida quyidagilarni ko‘rsatishga imkon beradi:
- -ta‘lim jarayonini oldindan loyihalash va sinfda o‘quvchilar bilan qayta ishlab chiqish;
- -tizimli yondashuv asosida talabaning o‘qish-blish faoliyati tasvirlaydigan ta‘lim jarayoni loyihasini tuzish;
- -ta‘lim maqsadi real, aniq diagnostik bo‘lishi va o‘quvchining bilim o‘zlashtirish sifatini ob‘ektiv baholash;
- -ta‘lim jarayonining tuzilishi va mazmuni yaxlitligi, o‘zaro bog‘liq va o‘zaro ta‘sirda bo‘lishi;
- -ta‘lim shakllarini optmallashtirish (qulaylashtirish);
- -ta‘lim jarayonida taxnik vositalar va inson salohiyatining o‘zaro ta‘sirini hisobga olish;
- -ta‘lim maqsadlarini ko‘zlangan etalon asosida
- Таълимнинг илмий бўлиш қоидаси
- Таълимда кўрсатмалилик қоидаси
- Таълимда ҳар қайси ўқувчига
- хос хусусиятларни ҳисобга олиш
- Таълим ва тарбиянинг
- бирлиги қоидаси
- Таълимда назариянинг амалиёт
- билан боғлиқ бўлиши
- Таълимнинг тарбияловчилик
- характери
- Таълимда онглилик, фаоллик
- ва мустақиллик қоидаси
- Дарснинг анъанавий
- методлари
- Ўқитишнинг индуктив ва
- дедуктив усули
- Ўқитишнинг кўргазмали
- усуллари.
- Ўқувчиларнинг ўқув фаолиятларини
- рағбатлантириш ва танбеҳбериш усуллари.
- Ўқитишнинг амалий
- усуллари
- Ўқитишда назорат ва ўз-ўзини
- назорат қилиш усули
- Ўқитишнинг муаммоли-изланиш
- ва репродуктив усули.
|
| |
M u n d a r I j a

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA
MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
―MASHINASOZLIK‖ FAKULTETI
«_____________________________________ »
kafedrasi
«
____________________________________
»
fanidan
MUSTAQIL ISHI
Mavzu:__________________________________________________________
____________________________________________________________
Bajardi: «______________________» fakulteti «________________» yo`nalishi
___-kurs ___-guruh talabasi _____________________________
Tekshirdi: _____________________________
Andijon 2014
M U N D A R I J A
1. MAVZU: ―NEXIAI‖ AVTOMOBILI DVIGATELINING YONILG’I
PURKASH TIZIMI.
2. XULOSA
3. ADABIYOTLAR
4. INTERNET MA`LUMOTLARI
Mavzu: Nexia avtomobili dvigatelining yonilg’i purkash tizimi.
Reja:
1. Nexia avtomobili dvigatelining yonilg’i purkash tizimi haqida tushuncha.
2. Yonilg’i purkab aralashma hosil qilish.
3. Purkash tizimining datchiklari.
1. Nexia avtomobili dvigatelining yonilg’i purkash tizimi haqida tushuncha.
Nixia avtomobili dvigatelining ta`minlash tizimida yonilg`i aralashmasini
tayyorlash sifati dvigatellarning quvvatiga, burovchi momentiga va yonib bo`lgan
chiqindi gazlarning tarkibiga ta`sir ko`rsatadi. Karburatorli yonilg`i ta`minlash
tizimiga ega bo`lgan Vaz 2107, Damas va Tiko avtomobillarida bir vaqtning o`zida
quvvatni, momentni oshirgan holda yonilg`i tejamkorligini oshirish va chiqindi
gazlarni zararsizligi bo`yicha qo`yiladigan talabga javob bera olmaydi.
Karburatorli dvigatellarning ta`minlash tizimining asosiy kamchiligi
quyidagilardan iborat.
- Silindrlar soni karburatordan har xil masofada joylashgan.
- Yonilg`i aralashmasi karburatorda tayyorlanadi va silindrlarga tayyor
aralashma uzatiladi.
Bu kamchiliklar natijasida silindrlarga har xil tarkibdagi yonilg`i aralashmasi
yetib boradi va yonilg`i sarfi oshadi.
Bu kamchiliklarni yo`qotish uchun yonilg`i aralashmasini har bir silindr
oldida tayyorlash kerak bo`ladi.
Zamonaviy nexia avtomobili dvigatelida har bir tsilindrning kiritish
klapanlari yaqinida yonilg`i aralashmasini tayyorlaydigan elektron yonilg`i
purkash tizimi qo`llaniladi.
Elektron yonilg`i purkash tizimi quyidagi avfzalliklarga ega:
-Tezkor, chunki raqamli mikroprotsessor boshqaradi;
- Yonilg`i aralashmasi aniq tarkibga ega;
- Yonilg`i aralashmasi tarkibini uzoq muddat bir xil ushlab turish mumkin;
- Yuqori yonilg`i tejamkorligini ta`minlaydi;
- Chiqindi gazlarning zararli ta`sirini kamaytiradi.
Nexia avtomobili dvigatllarining ta`minlash tizimida K-D=jetronik, KE-
Djetronik yonilg`i purkash tizimlari qo`llaniladi.
|
Ikkinchi sath - Mantiqiy asoslari. Bul algebrasi, bul funksiyalarini amalga oshirish. Ikkilik kodda buyruqlarni bajarilishi

hisoblanadi. Masalan, biron-bir dasturni yozish va ishlatish uchun zarur bo‘ladigan
xotiraning hajmi haqidagi ma’lumot - bu arxitekturaning bir qismidir. Ushbu
xotiraning qanday ishlab chiqilganligi, ya’ni unda qo‘llanilgan texnologiya esa
arxitekturaning bir qismi hisoblanmaydi.
Kompyuterning yoki kompyuter tizimining
dasturiy elementlarini loyihalash
usullarini o‘rganish bilan biz,
kompyuter arxitekturasini o ‘rganamiz. Amaliyotda
kompyuter arxitekturasi va kompyuterni tashkil qilish degan iboralar sinonim
iboralar sifatida qo‘llaniladi.
Keramzit nechta usulda ishlab chiqariladi?

199
*SaSO
3*
MgCo
3
SaSO
3
kalsit
NaCl
Qumni elashda standart elaklarning o‘lchamlari qanday bo‘ladi?
*5; 2,5, 125; 0,63; 0,315, i 0,14 mm
1,25; 0,6; 0,32, 0,14 mm
20; 10; 5; 2,5; 1,25 mm
20, 40, 70 mm
Agloporit ishlab chiqarishda aglomeratsion mashinaning quvvati qaysi fizik
kattalikka bog‘liq?
*Shixta qavati balandligiga va ko‘pchish vaqtiga
Xom ashyo maxsulotga
Ko‘chish xarorati va mustaxkamlikka
Shixta qavatining namligiga va pishirish xaroratiga
yengil betonlarning zichligi nechaga teng?
100-850 kg/m
3
*500-1800 kg/m
3
200-1200 kg/m
3
1750-2300 kg/m
3
yengil betonlarning klassifikatsiyasi qanday xususiyatlari asosida tuziladi?
*Strukturasi, qo‘llaniluvchi bog‘lovchi va g‘ovak to‘ldiruvchining turi, qo‘llanilish
soxasi
Strukturasi, qo‘llaniluvchi sement va to‘ldiruvchining turi, qo‘llanilish soxasi
Strukturasi, qo‘llaniluvchi bog‘lovchi va g‘ovak to‘ldiruvchining turi,konstuksiya
ishlab chiqarish
Strukturasi, qo‘llaniluvchi bog‘lovchi va g‘ovak to‘ldiruvchining turi,
mustaxkamligi bo‘yicha markasi
Nolinchi sath - Mantiqiy asoslari. Bul algebrasi, bul funksiyalarini amalga oshirish. Ikkilik kodda buyruqlarni bajarilishi

3.5-rasm. Registrlar va ularda axborotni saqlash.
Arifmetik mantiqiy qurilma - oddiy arifmetik va mantiqiy amallami bajaradi.
Arifmetik mantiqiy qurilma bilan birga registrlar birgalikda
ma ’lumotlarni ishlash ketma-ketligini, ya’ni ma ’lumotlar traktini shakllantiradi
(3.6-rasm).
Ma’lumotlar trakti quyidagicha ishlaydi - bitta yoki ikkita registrlar tanlanadi,
arifmetik mantiqiy qurilma ular yordamida qandaydir amalni, masalan - inkorlash,
qo‘shish, ayirish yoki boshqa bir amalni bajaradi, so‘ngra natija tanlangan
registrlardan biriga joylashtiriladi.
Ba’zi kompyuterlarda (protsessorlarda) ma’lumotlar trakti -
mikroprogramma
(mikrodastur) deb nomlangan maxsus dastur tomonidan nazorat qilinadi. Boshqa xil
kompyuterlarda esa ma’lumotlar trakti -
apparat vositalar tomonidan nazorat
qilinadi. Hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarda ma’lumotlar trakti - odatda
apparat vositalar tomonidan nazorat qilinadi. Shuning uchun birinchi sathning nomi
-
mikroarxitektura sathi deb nomlangan.
Ma’lumotlar trakti dasturiy ta’minoti tomonidan nazorat qilinadigan
kompyuterlarda, mikrodastur deganda - ikkinchi sath buyruqlarining
interpretatori,
ya’ni amalga oshiruvchisi tushuniladi. Mikrodastur xotiradan buyruqlarni chaqirib
oladi va ularni ma’lumotlar traktidan foydalangan holda ketma-ket bajaradi.
Masalan:
ADD - qo‘shish buyrug‘ini bajarish uchun, u avval xotiradan chaqirib
olinadi, unda ishtirok etadigan operandalar, ya’ni qo‘shiluvchilar registrlarga
joylashtiriladi, arifmetik-mantiqiy qurilma yig‘indini hisoblaydi va natija xotiraga
yoziladi.
Ma’lumotlar trakti apparat ta’minoti tomonidan nazorat qilinadigan
kompyuterlarda ham xuddi shunday muolaja amalga oshiriladi, ammo bunda
ikkinchi sath buyruqlarini amalga oshiruvchi, ya’ni interpretatsiya qiluvchi
mikrodastur bo‘lmaydi.
«Kimyoviy texnologiya» kafedrasi «kimyo texnologiya nazariy asoslari»

О‘zbekiston respublikasi oliy va О‘rta maxsus ta’lim vazirligi Qarshi muxandislik iqtisodiyot
О‘zbekiston respublikasi oliy va О‘rta maxsus ta’lim vazirligi
Qarshi muxandislik iqtisodiyot instituti
«Kimyoviy texnologiya» kafedrasi
«kimyo texnologiya nazariy asoslari »
fanidan
amaliy mashg‘ulotlarni bajarish uchun uslubiy qО‘llanma
Toshkent – 2020y.
Tuzuvchilar: ass. O.X.Panjiyev
t.f.n. Norqulov M.B.
Taqrizchilar: t.f.n., dots. Z.T. Ro’zieva
k.f.n., dots. L.S. Kamolov
Mazkur uslubiy qo’llanma Qarshi muhandislik-iqtisodiyot institutining 5320400 – kimyoviy texnologiya (ishlab chiqarish turlari boyicha) bakalavr ta‘lim yo’nalishlari 2-kurs talabalari uchun tuzilgan.
Ushbu uslubiy qo’llanma «Kimyo va kimyoviy texnologiya» kafedrasi yig’ilishida (2020 yil «___»_________ Bayonnoma №___) Texnologiya fakultetining uslubiy komissiyasida (2020 yil «___»_________ Bayonnoma №___) kengashida tasdiqlangan.
«Kimyoviy texnologiya nazariy asoslari» fanidan amaliy mashg‘ulotlarni mazmuni
Sarflash koeffitsiyentini hisoblash
Sarflash koeffitsiyenti deb, har qanday maxsulotni 1 tonna oG‘irligidagi, yoki 1000 mm3 dagi hajmda yoki biror О‘lchov birligidagi miqdorda olish uchun necha kg dan, yoki necha m3dan reaksiyaga kirishayotgan moddalarni hamda aralashmalarni topishga aytiladi.
Misol 1.
Tekshirishdan sо‘ng qо‘yidagi tarkibga ega bО‘lgan: a = 78%SaS2; v = 15% SaO; S = 3%S; d = 4% О‘zgacha aralashmadan iborat texnik kalsiy karbid ishlab chiqarishdagi sarflanish koeffitsiyentini aniQlash.
Hisobni ye=1 t texnik maxsulotga nisbatan olib borilsin,agarda: kО‘ydirilgan ohak j= 96,5% SaO dan iborat bulsa, koks tarkibida esa kul = 4% ni; uchuvchan moddalar K == 4%-ni; namlik l=3%ni tashkil etsa, S, SaS2 va SaO ni molekulyar massasi 12, 64 va 56 uglerod birligiga teng bО‘ladi.
Yechim. Kalsiy karbidi quyidagi kimyoviy tenglama bо‘yicha olinadi:
SaO + 3S = SaS2 + SO + Q
Bu reaksiya yuqori harorat = 20000S atrofida ketadi.
QО‘yidagi ohaktosh sarfini topish:
Berilgan yuqoridagi shartlarga muvofiq ye=15, maxsulotda
m = 780kg SaS2 bordir. Bunday miqdorda SaS2 olish uchun reaksiyadagi stexiometrik nisbatga muvofiq, quyidagi SaO kerakdir:
2) Bundan tashqari, olingan maxsulotdagi reaksiyaga kirisha olmay qolgan SaO miqdori.
3) U vaqtda toza SaOning umumiy sarfi:
m3 = m1 + m2 = 675 + 150 = 825 kg SaO
4) Texnik kuydirilgan ohak tosh sarfi:
kuydirilgan ohaktosh
Koks sarfi.
1) Koksdagi uglerodning % miqdori:
m5 = 100 – (i + k + l) = 100 – (4+4+3) = 89%
2) m kg kalsiy karbidi osil bо‘lish uchun uglerod sarfi:
m6 = uglerod
3) Tayyor maxsulotdagi reaksiyaga kirisha olmay qolgan uglerod sarfi:
m7 = uglerod.
4) Uglerodning umumiy sarfi:
m8 = m6 + m7 = 440 + 30 = 470 kg uglerod.
5) Koks bО‘yicha sarflanish koeffitsiyenti:
m9 = koks.
Demak, 850 kg kuydirilgan ohak tosh tosh 530 kg koks qо‘shib qizdirilsa 1 tonna 78% li texnik kalsiy karbidi olinar ekan.
|
Uliwma orta bilim beriw mektepleri ushin

Uliwma orta bilim beriw mektepleri ushin
Fizika pa’ninen jazba jumisi
7-klass II variant
1. Qattiliqlari(bikrliklari) k, 2k ha’m 3k bolg’an prujinalar izbe-iz jalg’andi. Payda bolg’an prujinanin’ uliwma qattilig’in(bikrligini) tabin’
2. 54 km/saat tezlik penen ketip baratirg’an avtomobil tormozlanip, 75 m joldi o`tip toqtadi. Avtomobildin’ toqtayman degenshe ketken waqti ha’m su’ykeliw koefisiyentin tabin’.
3. Eger richagtin’ on’ jelkesinin’ uzinlig’i 30 sm ha’m og’an asilg’an ju’ktin’ massasi 600 gr bolsa, 400 gr ju’k ilingen shep jelkenin’ uzinlig’i tabilsin.
4. Dene radiusi 5 m bolg’an shen’ber boylap 40 π m/s tezlik penen ha’reketlenbekte. Denenin’ aylaniw shastotasi qanday (ayl/s) ?
5. Dene joldin’ birinshi yarimin 9 m/s tezlik penen, ekinshi yarimin bolsa 2 ma’rte a’sterek o’tken bolsa, onin’ pu’tun jol dawomindag’i ortasha tezligi qanday (m/s).
|
Для общеобразовательных школ - Ixtisoslashgan maktablar uchun Fizika fanidan yozma ish 7 klass I variant

Для общеобразовательных школ
8 класс I вариант
1. Электрический заряд величиной 9 Кл находится в масле. Найти напряжённость электрического поле на расстоянии 3 см. Диэлектрическая проницаемость для масла
2. Сколько времени длилось никелирование , если на изделие осел слой никеля массой 1,8 г ? Сила тока 2 А. (k= 0,3)
3. Автомобиль двигаясь равнозамедленно со скоростью 90 остановился за 20 с. Найти тормозной путь.
4. Конденсатор емкостью 100 мкФ заряжается до напряжения 500 В за 0,5 с. Каково среднее значение силы зарядного тока ?
5. Вес тела в воде в 3 раза меньше чем в воздухе. Определите плотность тела ?
Для общеобразовательных школ
класс II вариант
1.Заряд одной частицы равен 3 нКл. На расстоянии 3 см от него находится вторая заряженая частица . Между ними действует сила 6 мН . Найти заряд второй частицы.
2. Найти силу тока , если из электролита за 5 часов выделится 3,6 г никеля?
(k= 0,3)
3. Лифт двигается с ускорением 3 м/с2 вертикально вниз. Найти силу давления мальчика массой 50 кг на пол лифта?
4. Через проводник сопротивлением 0,4 кОм протекает ток силой в 2 А. За какое время выделится 2,88 МДж теплоты?
5. В баке, наполненном керосином , имеется отверстие , площадь сечения которого 20 см². Центр отверстия находится на расстоянии 3 м ниже уровня жидкости. Определите силу давления на пробку, закрывающее отверстие . Считать что плотность керосина 800 кг/м³, g = 10 м/с².
|
Sanoat chikindilarini kayta ishlash asosidagi tuldirgichni kursating?

203
Daryo shagal toshlari va kumlari
Qora metallar (pulat,chuyan) chikindilari
Yogoch va rezina chikindilari
Yirik tuldiruvchilarni sovukka chidamliligi tezkor usulda kanday bajariladi?
Muzlatish kameralarida muzlatib va suvda eritish bilan
Tuldiruvchilarni organik erituvchilarga botirish va kuritish usulida
Kish paytida ochik xavoda sinab kurish orkali
*Tuldiruvchilarni tuyingan sulfat natriy eritmasiga solish va kayta kuritish usuli
Betonlar uchun eng arzon tuldiruvchi kaysi?
Keramzit shagal tosh va kumlar
*Daryo va tog oldi shagal toshlar va kumlar
Metall chikindilari asosidagi tuldiruvchilar
Tabiiy tog jinslarini madalashdan olingani
Tuldiruvchilarni asosiy vazifalaridan biri nima?
Betonning sovuqqa bardoshligini oshirish
Betonning issikka chidamliligini oshirish
*Beton mustaxkamligi va elastiklik modulini oshirish, sement sarfini kamaytirish
Betonning chidamliligini oshirish
yengil govakli tuldiruvchilar nima sababdan kullaniladi?
Beton mustaxkamligini oshirish uchun
*Beton ogirligini va issik sovuk utkazuvchanligini kamaytirish uchun
Beton sifatini yaxshilash uchun
Betonning tannarxini kamaytirish uchun
O‘ta og‘ir to‘ldiruvchilar betonlarga kanday xususiyat beradi?
*Radiatsiya nurlaridan ximoyalash
Chidamliligini oshirish
Sovukbardoshligini oshirish
Tan narxini kamaytirish
Tabiiy tosh ashyolar asosidai tuldirgichlarni kursating? Qum
Keramzit shagali
Shlakli chakik tosh
*Chakik tosh, shagal tosh
Zamonaviy psixologo-pedagogik fanlar erishgan yutuqlarga binoan istalgan o’quv jarayoni uchta bir-biri bilan bog’liq qism (komponent)dan iborat

|
Zamonaviy psixologo-pedagogik fanlar erishgan yutuqlarga binoan istalgan o’quv jarayoni uchta bir-biri bilan bog’liq qism (komponent)dan iborat
|
bet | 2/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #110103 |
Bog'liq Slayd-11Zamonaviy psixologo-pedagogik fanlar erishgan yutuqlarga binoan istalgan o’quv jarayoni uchta bir-biri bilan bog’liq qism (komponent)dan iborat: - O’QUV (TA’LIM) JARAYONI Jarayon - (lotincha «prozessus») - oldinga harakatlanish, o’zgarish. Ta’lim jarayoni - o‘quvchi (talaba)ning bilmaslikdan bilishga tomon, oddiydan murakkabga tomon sodir bo‘ladigan jarayondir Pedagogik jarayon - ta‘lim beruvchi va ta‘lim oluvchining belgilangan maqsadga qaratilgan, hamda oldindan ko’zlangan natijaga olib boruvchi o’zaro faoliyati.
- Zamonaviy psixologo-pedagogik fanlar erishgan yutuqlarga binoan istalgan o’quv jarayoni uchta bir-biri bilan bog’liq qism (komponent)dan iborat:
- 1. Motiv (M).
- 2. O’quvchining o‘qish (o’zlashtirish) faoliyati (O’F).
- 3. O’quvchining bilish faoliyatini boshqarish (B). Boshqarish vazifasini o’qituvchi yoki texnik vositalar bajaradi. Demak, o’quv jarayonini (O’J) quyidagi formula tarzida ifodalash mumkin:
- O’J = M + O’F + B
- Tarbiyaning bir maqsadga qaratilganligi
- Tarbiyaning insonparvarlik va demokratik qoidasi
- Tarbiyani hayot bilan, mehnat bilan bog’liqligi qoidasi
- Tarbiyada milliy-madaniy va umuminsoniy qadriyatlarning ustivorligi
- Tarbiyada o‘quvchilarning yoshi va shaxsiy xususiyatlarini hisobga olish qoidasi
- Tarbiyaviy ishlarning izchilligi, tizimliligi hamda birligi.
Ayrim amaliyotchi pedagoglar “pedagogik texnologiya” deganda texnologik yondashuvga asoslanmagan (ba‘zi foydali, samarali usullarni yoki o‘qitish jarayonida texnik vositalarni qo‘llashni) tushunadilar. Vaholanki, pedagogik texnologiya ta‘lim jarayoniga yangicha, o‘ziga xos belgilar, xususiyatlarga ega bo‘lgan, tizimli, texnologik yondashuvga asalanadi. U, pedagogikada ijtimoiy-muhandislik tafakkurining maxsuli; texnokratik ilmiy fikr /ong/ning ta‘lim sohasidagi loyihasi, ta‘lim jarayonini ma‘lum darajada standartlashtirish, takrorlanadigan pedagogik jarayon (tsikl)ga aylantirishdir. - Ayrim amaliyotchi pedagoglar “pedagogik texnologiya” deganda texnologik yondashuvga asoslanmagan (ba‘zi foydali, samarali usullarni yoki o‘qitish jarayonida texnik vositalarni qo‘llashni) tushunadilar. Vaholanki, pedagogik texnologiya ta‘lim jarayoniga yangicha, o‘ziga xos belgilar, xususiyatlarga ega bo‘lgan, tizimli, texnologik yondashuvga asalanadi. U, pedagogikada ijtimoiy-muhandislik tafakkurining maxsuli; texnokratik ilmiy fikr /ong/ning ta‘lim sohasidagi loyihasi, ta‘lim jarayonini ma‘lum darajada standartlashtirish, takrorlanadigan pedagogik jarayon (tsikl)ga aylantirishdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zamonaviy psixologo-pedagogik fanlar erishgan yutuqlarga binoan istalgan o’quv jarayoni uchta bir-biri bilan bog’liq qism (komponent)dan iborat
|
Ixtisoslashgan maktablar uchun - Ixtisoslashgan maktablar uchun Fizika fanidan yozma ish 7 klass I variant

Ixtisoslashgan maktablar uchun
Fizika fanidan yozma ish
8 klass I variant
Два одинаковых заряда, q = 5мкКл каждый, находятся в воздухе. Какой по величине заряд нужно перенести с одного заряда на другой, что бы сила их взаимодействия уменьшилась в n = 2,5 раза?
Havodagi zaryadlari q=5µC bo`lgan 2ta bir xil zaryad orasidagi o`zaro ta`sir n=2.5 marta kamayishi uchun birinchi zaryaddan ikkinchisiga qancha zaryad ko`chirish kerak?
Десять параллельно соединённых ламп, сопротивлением R= 0,5 кОм каждая, рассчитанных на напряжение U1 =120 В, подсоединены последовательно к реостату, напряжение в сети U2 = 220 B. Какова мощность электрического тока в реостате?
2. U1=120V ga mo`ljallangan qarshiligi 0.5 kΩ dan bo`lgan, 10ta o`zaro parallel ulangan lampa reostatga ketma-ket ulangan .Tarmoqdagi kuchlanish U2=220V. Reostatdagi tok kuchining quvvati qanday?
Ящик с песком массой M = 10 кг стоит на гладкой горизонтальной плоскости. Он соединён с вертикальной стеной пружиной жёсткостью
k = 200 H/м. На сколько сожмётся пружина, если пуля, летящая горизонтально со скоростью υ = 500 м/с, попадёт в ящик и застрянет в нём? Масса пули m = 0,01 кг.
3. Massasi 10 kg bo`lgan yashik tekis gorizontal sirtda turibdi.U bikrligi k=200N/m bo`lgan prujina yordamida vertikal devor menen ulangan.Agar υ=500m/s tezlik menen gorizontal uchayotgan o`q yashikka tegib,unda tiqilib qolsa, prujina qanchaga siqiladi?O‘qning massasi m=0,01 kg.
4. Троллейбус массой 11 т движется равномерно со скоростью 36 км/час. Найти силу тока в обмотке двигателя, если напряжение равно 550 В и КПД 80 %. Коэффициент сопротивления движению равен 0,02.
4. Massasi 11 t bo’lgan trolleybus 36 km/soat tezlik menen harakatlanmoqda. Agar kuchlanish 550 V va FIK 80 % bo’lsa, dvigatel chulg’amidagi tok kuchini tabin’. Harakatlanishga qarshilik koiffetsienti 0.02 ga teng
5. Положительно заряженный шарик массой 0,18 г и плотностью вещества 1800 кг/м³ находится в равновесии в жидком диэлектрике плотностью 900 кг/м³. В диэлектрике имеется однородное электрическое поле направленностью 45 кВ/м, направленное вертикально вверх. Найти заряд шарика.
5. Massasi 0,18 g va moddasining zichligi 1800 kg/m³ bo’lgan musbat zaryadlangan sharcha zichligi 900 kg/m³ bo’lgan suyuq dielektrikda muvozanat holatida turibdi. Dielektrikda kuchlanganligi 45 kV/m bo’lgan, yuqoriga vertical yo’nalgan bir jinsli elektr maydon hosil qilindi. Sharchning zaryadini tabin’?
|
Ixtisoslashgan maktablar uchun - Ixtisoslashgan maktablar uchun Fizika fanidan yozma ish 7 klass I variant

|
Ixtisoslashgan maktablar uchun Fizika fanidan yozma ish 7 klass I variant
|
bet | 4/11 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 195,5 Kb. | | #15924 |
Ixtisoslashgan maktablar uchun
Fizika fanidan yozma ish
8 klass II variant
Заряженный шарик приводят в соприкосновение с точно таким же шариком. Находясь на расстоянии r = 15 см, шарики отталкиваются с силой
F = 1 мН. Каков был первоначальный заряд заряженного шарика?
k=9∙109 Н∙м2/Кл2.
1. Zaryadlangan sharchaga xuddi shunday sharcha tekkizildi. r=15sm masofada sharchalar bir-biridan F=1mN kuch menen itariladi.Har bir sharchaning dastlabki zaryadi qanday bo`lgan? k=9∙109 N∙m2/C2
Сколько метров нихромовой проволоки нужно взять для изготовления реостата, если при напряжении на реостате 10 В он потребляет мощность 20 Вт? Площадь поперечного сечения проволоки 1 мм2, удельное сопротивление нихрома 1,1∙ 10-6Ом∙м.
2. 10V kuchlanishda 20W quvvat iste’mol qiladigan reostat yasash uchun ko`ndalang kesimi 1 mm2 bo`lgan nixrom simdan necha metr olish kerak? Nixromnimng solishtirma qarshiligi 1,1∙10-6Ω∙m
Вагон массой 2 т, двигаясь со скоростью 2 м/с, наезжает на вертикальную стенку, в результате чего сжимаются две буферные пружины жесткостью 100 кН/м каждая. Найдите максимальную деформацию (в см) пружин.
2 m/s tezlik menen harakatlanayotgan massasi 2 t bo`lgan vagon vertikal devor menen to`qnashish natijasida bikrliklari 100kN/m li to`qnashuvni yumshatuvchi uskunali ikkita prujina siqiladi. Prujinalarning maksimal deformatsiyasini(sm) tabin’
4. Электродвигатель подъемного крана работает под напряжением 380 В и потребляет силу тока 20 А. Каков КПД установки, если груз массой 1 т кран поднимает на высоту 19 м за 50 с ?
4. Ko’tarish kranining elektr dvigateli 380 V kuchlanishda ishlaydi va 20 A tok kuchi iste’mol qiladi. Agar kran 1 t bolgan yukni 19 metr balandlikka 50 s da ko’tarsa, qurilmaning FIK qanday?
5. Камень брошен вертикально вверх со скоростью 10 м/с. На какой высоте кинетическая энергия камня будет равна его потенциальной ?
5. Tosh yuqoriga vertical ravishda 10 m/s tezlik menen otildi.Qanday balandlikda toshning kinetic va potensial energiyalari o'zaro tenglashadi.
|
| |
Maktabgacha ta'lim - Педагогика фанлари (тармоклари) тизими

|
Педагогика фанлари (тармоклари) тизими
|
bet | 4/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #110103 |
Bog'liq Slayd-11Maktabgacha ta'lim - Uzluksiz ta'lim tizimi va ta'lim turlari
- Maktabgacha ta'lim
- Umumiy o'rta ta'lim
- O'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi
- Oliy ta'lim
- Oliy o'quv yurtidan keyingi ta'lim
- Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash
- Maktabdan tashqari ta'lim
- Ta'lim shakllarini optimallashtirish maqsadida, inson va texnika resurslari va ularning o'zaro ta'sirini hisobga olgan holda, butun o'qitish va bilimlarni o'zlashtirish jarayonini yaratish, qo'llash va aniqlash tizimidir.
- (YUNESKO)
- ta'lim beruvchi va ta'lim oluvchining muayyan maqsadga qaratilgan birgalikdagi faoliyatini tashkil qilishning tartibga solingan yo'llar yig'indisi.
Ma'ruza - Ma'ruza
- To'rt pog'onali
- Aqliy hujum
- Kichik guruhlarda ishlash
- Davra suhbati
- Bahs-munozara
- Rolli o'yin
- Ishbop o'yin
- Muammoli vaziyat
- Loyiha
- Yo'naltiruvchi matn
- “AQLIY HUJUM” metodi-
- - biror muammo bo'yicha o'quvchilar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to'plab, ular orqali ma'lum bir yechimga kelinadigan metoddir.
- Fikr va g'oyalar guruhlanadi
|
| |
Рис. 1.7 - Ip-телефония

|
Ip-телефония
|
bet | 4/5 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 465,25 Kb. | | #13639 | Turi | Протокол |
Рис. 1.7. Сценарий IP-телефонии "компьютер-компьютер"
Для поддержки сценария "компьютер-компьютер" поставщику услуг Интернет необходимо иметь отдельный сервер (GateKeeper), преобразующий имена пользователей в динамические адреса IP. Сам сценарий ориентирован на пользователя, которому сеть нужна в основном для передачи данных, а программное обеспечение IP-телефонии требуется лишь иногда для разговоров с коллегами. Эффективное использование телефонной связи по сценарию "компьютер-компьютер" обычно связано с повышением продуктивности работы крупных компаний, например, при организации виртуальной презентации в корпоративной сети с возможностью не только видеть документы на веб-сервере, но и обсуждать их содержание с помощью IP-телефона.
Рассмотрим представленный на рис. 1.7 сценарий установления соединения "компьютер-компьютер" более подробно.
Для проведения телефонных разговоров друг с другом абоненты А и Б должны иметь доступ к Интернету или к другой сети с протоколом IP. Разберем возможный алгоритм организации связи между этими абонентами на примере протокола H.323.
Абонент А запускает свое приложение IP-телефонии, поддерживающее протокол Н.323.
Абонент Б также заранее запустил свое приложение IP-телефонии, поддерживающее протокол Н.323.
Абонент А знает доменное имя абонента Б - Domain Name System ( DNS ), вводит это имя в раздел "кому позвонить" в своем приложении IP-телефонии и нажимает кнопку Return.
Приложение IP-телефонии обращается к DNS-серверу (который в данном примере реализован непосредственно в персональном компьютере абонента А ) для того, чтобы преобразовать доменное имя абонента Б в IP-адрес.
Сервер DNS возвращает IP-адрес абонента Б.
Приложение IP-телефонии абонента А получает IP-адрес абонента Б и отправляет по этому адресу сигнальное сообщение Н.225 Setup.
При получении сообщения Н.225 Setup приложение Б сигнализирует абоненту Б о входящем вызове.
Абонент Б принимает вызов и приложение IP-телефонии отправляет ответное сообщение Н.225 Connect.
Приложение IP-телефонии у абонента А начинает взаимодействие с приложением у абонента Б в соответствии с рекомендацией Н.245.
После окончания взаимодействия по протоколу Н.245 и открытия логических каналов абоненты А и Б могут разговаривать друг с другом через IP-сеть.
При этом блок "Управление и сигнализация" управляет пакетизацией и депакетизацией передаваемых фрагментов, а также осуществляет контроль при их передаче.
В этом примере не показаны некоторые служебные детали, которые необходимы поставщику услуг для развертывания сети IP-телефонии.
При описании других сценариев в этой главе вместо громоздкого изображения компонентов оконечного устройства будет приводиться только упрощенное изображение терминала IP-телефонии. Таким аналогом рис. 1.7 является упрощенное представление того же сценария на рис. 1.8. К детальному рассмотрению процедур аналогово-цифрового и цифро-аналогового преобразования, сжатия, пакетизации и др. мы вернемся ниже.
|
| |
Рис. 1.1 - Ip-телефония

|
Ip-телефония
|
bet | 2/5 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 465,25 Kb. | | #13639 | Turi | Протокол |
Рис. 1.1. Компьютерная сеть с наложенной на нее IP-телефонией
На рисунке показаны:
А, В - абоненты, обменивающиеся информацией по сети.
KА, КВ - компьютеры абонентов А и В соответственно.
ША и ШВ - шлюзы А и В.
FAXА и FAXВ - телефаксы А и В.
ТAА и ТAВ - телефоны А и В.
Открытая архитектура - еще одна важная особенность VoIP.
Еще одним положительным свойством IP-телефонии является наличие общих протоколов IP-телефонии: H.323, MGCP, SIP и т. д.
1.3. Принципы пакетной передачи
Для проведения сеанса связи мы набираем номер вызываемого абонента, после чего происходит соединение с сетевым шлюзом, как показано на рис. 1.2.
Рис. 1.2. Соединение с сетевым шлюзом
Голосовое сообщение абонента А с помощью микрофона преобразуется в электрический аналоговый сигнал, который претерпевает ряд преобразований (кодируется). Внутри шлюза происходит оцифровка голосового сигнала, как условно показано на рис. 1.3.
Рис. 1.3. Оцифровка голосового сигнала
После оцифровки цифровой сигнал, занимающий изначально, как и наша речь, канал в 64 кбит/с, сжимается в соответствии с выбранным кодеком (см. "Передача речи по IP-сети" ) и разбивается на пакеты сигналов в соответствии с выбранным типом кодирующего устройства (кодеком) ( рис. 1.4 и 1.5.). В преобразовании участвуют как аппаратные, так и программные средства со стороны абонента А.
Рис. 1.4. Сжатие канала
увеличить изображение
Рис. 1.5. Разбиение на пакеты
Далее сжатые данные отправляются в сеть. На приемной стороне имеется аналогичный набор устройств абонента В ( рис. 1.6), производящих преобразования в обратном порядке. Пакеты из сети поступают в телефонный шлюз, подключенный к телефонной линии. Все операции повторяются в обратном порядке, то есть осуществляется декодирование цифрового сигнала и преобразование его в аналоговую форму, которая приводит в действие звуковой динамик.
|
| |
FOYDANILDAN ADABIYOTLAR - O`zbekistonning iqtisodiy mustaqilligini ta`minlashga qaratilgan strategiya asoslari Reja

|
O`zbekistonning iqtisodiy mustaqilligini ta`minlashga qaratilgan strategiya asoslari Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 35,31 Kb. | | #239587 |
Bog'liq O`zbekistonning iqtisodiy mustaqilligini ta`minlashga qaratilganFOYDANILDAN ADABIYOTLAR:
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyoevning 2018 yil 5 iyundagi "Oliy ta'lim muassasalarida ta'lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta'minlash bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlari to'g'risida" PQ-3775-sonli qarori.
2. Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta'minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. - Toshkent: O'zbekiston, 2017.
3. Mirziyoev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo'limizni qat'iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko'taramiz. T. 1. -Toshkent: O'zbekiston.. 2017.
4. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. - Toshkent:O'zbekiston. 2017.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. 2020 yil. 26 yanvar
https://lex.uz/mobileact/3107036
https://arxiv.uz/uz/search/yandex?searchid=2362470&l10n=ru&reqenc=utf-8&text=strategya%20asoslari
|
| |
FOYDALANAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

|
FOYDALANAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
bet | 11/11 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 42,95 Kb. | | #132063 |
Bog'liq Samaradorlik tushunchasiFOYDALANAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Arutyunov A.L. Iqtisodiy ko'rsatkichlarni uzoq muddatli prognozlash metodikasie rossiya agrosanoat majmuasi faoliyati. 17-jild. Masal 2. M.: OPiPM, 2010 y
2. Anipina O.A. Mikroiqtisodiyot - M .: DiS, 2012
3. Borisov E.F. Iqtisodiyot. -M.: Yurayt, 2013
4. Borisov E.F. Iqtisodiyot .- M.: Istiqbol, 2013
5. Nurev R.M. Mikroiqtisodiyot kursi.-M.: INFA-M, 2012
6. Pyastolov S.M. Iqtisodiyot.- M .: IT akademiyasi, 2012
7. Salov A.I. Iqtisodiyot - M .: Yurayt, 2013
8. Tarasova S.V. Mikroiqtisodiyot.-M .: Yurayt, 2012
9. Tarasovich L.S. Makroiqtisodiyot - 9-nashr. M.: Yurayt, 2012
|
| |
Ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi ko'rsatkichlari tizimi

|
Ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi ko'rsatkichlari tizimi
|
bet | 4/11 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 42,95 Kb. | | #132063 |
Bog'liq Samaradorlik tushunchasi Ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi ko'rsatkichlari tizimi
Natijalar va xarajatlar hisobga olinadigan to'ldirish darajasiga ko'ra iqtisodiy samaradorlikni tavsiflovchi nisbiy ko'rsatkichlar shartli ravishda 3 guruhga bo'linadi:
umumlashtiruvchi;
xususiy;
ajralmas.
Birinchi holda, korxonalarning iqtisodiy jihatdan samarali ishlashini tavsiflovchi bir yoki bir nechta ta'sir turlari va bir qator resurs xarajatlari komensuratsiyaga uchraydi, hududiy sub'ektlar, umuman milliy iqtisodiyotlar. Bunday ko'rsatkichlar asos bo'lib xizmat qiladi qaror qabul qilishiqtisodiyotning istalgan darajasidagi o'zgarishlarga qaratilgan.
Ushbu guruhda iqtisodiyotning iqtisodiy samaradorligining asosiy ko'rsatkichlari quyidagilardan iborat bo'ladi.
milliy daromad;
jon boshiga to'g'ri keladigan yalpi ichki mahsulot;
iqtisodiy samaradorlikning umumlashtirilgan koeffitsienti;
mehnat unumdorligi;
ishlab chiqarilgan mahsulotning bir rubli uchun xarajatlar;
foyda;
ishlab chiqarish va mahsulotlar rentabelligi.
Ishlab chiqarish va iqtisodiy faoliyatning alohida elementlari uchun xususiy ko'rsatkichlar qo'llaniladi. Ular tanlangan elementlarni takomillashtirish to'g'risidagi qarorning haqiqiyligini ko'rsatish imkoniyatini beradi.
Shunday qilib, umumlashtirilgan ko'rsatkichlar maqsad, xususiy ko'rsatkichlar esa hisob-kitoblarni amalga oshirish va samaradorlikni tahlil qilish vositasidir.
Iqtisodiy samaradorlikni baholash ko'rsatkichlarini tanlashda quyidagi talablarga rioya qilish kerak:
Bashoratli xususiyatlar soni tahlil maqsadlariga qarab tanlanadi.
Har bir ko'rsatkichning semantik ma'nosi sodda va aniq qabul qilinishi kerak, noaniq o'qish imkoniyati mavjud emas.
Har qanday ko'rsatkich uchun statistika va buxgalteriya hisobiga asoslangan ob'ektiv miqdoriy ma'lumotlar berilishi kerak. Bundan tashqari, maksimal va minimal qiymatlar raqamli diapazonda aks ettirilishi kerak.
Agar iqtisodiy samaradorlikning umumlashtiruvchi ko'rsatkichlari hisoblansa, faqatgina natijalar va xarajatlarning pul ko'rsatkichlari, shuningdek ularning nisbiy qiymatlari (foizlar, koeffitsientlar, indeksatsiyalar) ishlatiladi.
Muayyan ko'rsatkichlarni hisoblashda xarajatlar ko'rsatkichlaridan tashqari tabiiy va mehnatni o'lchash variantlaridan foydalanish mumkin.
Avvalo, ikkita savolni hal qilish kerak bo'ladi:
Monetar bo'lmagan har xil parametrlarni xususiy ko'rsatkichlarning daromad va xarajat (xarajat) ko'rsatkichlariga aylantirish usuli to'g'risida qaror qabul qiling.
Mahsulotning hayotiy tsiklida joy, vaqt, mazmun va sub'ektning ishlab chiqarish va iqtisodiy manfaatlari bilan bog'liqligi jihatidan farq qiladigan ushbu heterojen xarajatlar smetasini birlashtirishning algoritmlarini aniqlang, bu odatda ma'lum bir iqtisodiy tizimni belgilaydi.
|
| |
Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini hisoblash usullari

|
Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini hisoblash usullari
|
bet | 3/11 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 42,95 Kb. | | #132063 |
Bog'liq Samaradorlik tushunchasi Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini hisoblash usullari
Formula EE \u003d Natija / narx - asosiy. Shuning uchun har xil xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning har bir omilining samaradorligini o'lchashda iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlariga quyidagilar kiradi.
sof ishlab chiqarish (foyda) ning aylanma va asosiy vositalarning o'rtacha qiymatiga nisbati;
mahsulotlar va PFning rentabelligi va qaytarilish darajasi;
xarajatlarning bitta pul birligiga tovar va xizmatlar ishlab chiqarish;
mablag'lar, materiallar, ish kuchi, ish haqi va boshqalarga nisbatan tejash.
Ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligini o'lchash uchun quyidagi to'g'ridan-to'g'ri va teskari ko'rsatkichlardan foydalaniladi:
olingan natijalarning mehnat xarajatlariga nisbati bilan hisoblangan mahsuldorlik (teskari o'lchov - bu mehnat zichligi);
formula bo'yicha hisoblangan moddiy samaradorlik MO \u003d R / Z M, Qaerda R - natijalar, Z M - moddiy xarajatlar. Ushbu toifa uchun teskari ko'rsatkich moddiy iste'mol bo'ladi ( M \u003d Z M / R);
aktivlarning rentabelligi va kapitalning intensivligi;
investitsiyalar va investitsiyalar samaradorligi.
Iqtisodiy samaradorlikning eng umumiy ko'rsatkichi bu iqtisodiy faoliyat (milliy daromad yoki yalpi ichki mahsulot) natijasida olinadigan ta'sir va unga erishish uchun sarflangan xarajatlarning nisbati.
Makroiqtisodiyotda samaradorlikni aniqlashda ikkita ko'rsatkich qo'llaniladi:
jon boshiga ishlab chiqarilgan yalpi ichki mahsulotning o'sishi;
har bir birlik tannarxi uchun uni ishlab chiqarish.
Yakuniy natijalarga ta'sir qiluvchi juda ko'p turli xil omillarni hisobga olgan holda, u yoki bu faoliyatning faqat biron bir ko'rsatkichni hisobga olgan holda qanchalik samarali ekanligini baholash mumkin emas. Shuning uchun amaliy hisob-kitoblarda har doim o'zaro bog'liq ko'rsatkichlar tizimi (ham mutlaq, ham nisbiy) ishlatiladi. Buning yordamida iqtisodiy sub'ekt faoliyatining barcha muhim jihatlari baholanadi.
|
| |
Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini optimallashtirish usullari

|
Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini optimallashtirish usullari
|
bet | 5/11 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 42,95 Kb. | | #132063 |
Bog'liq Samaradorlik tushunchasi Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlarini optimallashtirish usullari
Korxonaning va milliy iqtisodiyotning iqtisodiy samaradorligi ko'rsatkichlarining to'liq mos kelishini talab qilishning iloji yo'q, xuddi shu kabi uning qismlarini umumlashtirib, milliy iqtisodiyotning umumiy darajasini baholash mumkin emas.
Shuning uchun samaradorlikni hisoblashning optimal usulini tanlashda quyidagi muhim jihatlarni hisobga olish kerak:
maqsadga yo'naltirish xususiyati boshqaruv qarorlari;
hisob-kitoblarda talab qilinadigan spetsifikatsiya darajasi;
olingan baholarni iqtisodiy samaradorlikning asosiy normasi bilan taqqoslash;
rejalashtirilgan iqtisodiy-iqtisodiy tadbirning mahsulot aylanishining to'liq davrida tutgan o'rni va uni amalga oshirishda ishtirok etadigan xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning iqtisodiy manfaatlari sohasidagi kutilayotgan natijalar, xarajatlarning o'rni.
Iqtisodiy qarorlarning har xil toifalari va turlarining xilma-xilligi bilan amalda faqat ikkita tubdan optimallashtirish usullari nazarda tutilgan:
Resurs xarajatlarining aniq miqdori bilan ko'proq hajmdagi mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqarish. Ushbu vazifani bajarish ishlab chiqarishni texnik va texnologik qayta jihozlash, yangiliklarni joriy etish, ishchilarning malakasi va kasbiy mahoratini oshirish, yaxshi materiallar va xom ashyolardan foydalanish hisobiga mehnat unumdorligini oshirishni talab qiladi. Ushbu holat quyidagi formula bilan tavsiflanadi: E N → maksimal da Z = konst.
Tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishning erishilgan hajmini saqlab qolish bilan xarajatlarni kamaytiring.Bunday natijalarga resurslardan tejamli foydalanish, qayta ishlash, resurslarni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish va xodimlar sonini qisqartirish hisobiga erishish mumkin. Z N → min da E \u003dkonst.
Birinchi ikkita variantning asosiy mezonlarini birlashtirgan va boshqa optimallashtirish mezonlarini (shu jumladan tabiiy) hisobga oladigan samaradorlikni oshirishning birlashtirilgan modeli ham mavjud: texnik xususiyatlar, ta'sir tezligi, naqd pul aylanmasi va mumkin bo'lgan alternativalar, faoliyat sohasi (sohasi), raqobatchilarning o'xshash baholari, sanoatning o'rtacha ko'rsatkichlari.
Ushbu holat quyidagi algoritm bilan aks ettirilgan:
|
| |
Uliwma orta bilim beriw mektepleri ushin

Uliwma orta bilim beriw mektepleri ushin
Fizika pa’ninen jazba jumisi
7-klass I variant
1. Tegis tezleniwshi ha’reketlenip atirg’an avtomobil 2 minut dawaminda tezligin 18 km/saat tan 72 km/saatqa o`zgertti. Avtomobildin’ tezleniwi, ortasha tezligi ha’m basip o`tken jolin tabin’
2. Massasi 150 gr bolg’an ju’k ta’sirinde prujina 3 sm ge uzaydi. Prujinanin’ qattilig’in(bikrligini) tabin’
3. 3200 km biyikliktegi erkin tusiw tezleniwin tabin’ (Rjer=6400 km. g=10 m/s2)
4. 10 tonna massali ju’k mashinasi orninan 1 m/s² tezleniw menen qozg’aladi. Eger ha’reketke qarsiliq koeffitsienti 0,05 ge ten’ bolsa, tartiw ku’shi qanday (kN) boladi?
5. Kerosin menen toltirilg’an baktin’ qaptal ta’repinde maydani 20 sm² bolg’an tesik bar. Tesiktin’ orayi kerosin betinen 3 m pa’ste. Tesik tig’in menen bekitilip qoyilg’an. Tig’ing’a ta’sir etiwshi gidrostatikaliq basim ku’shi qanday (N)? Kerosin tig’izlig’i 800 kg/m³, g=10N/kg dep esaplan’.
|