Korxonalarning bozordagi strategiyasi

|
Korxonalarning bozordagi strategiyasi
|
bet | 70/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD2.2. Korxonalarning bozordagi strategiyasi
Strategiya bu umumiy yo‘nalish, boshqarish usuli, qoidalar va printsiplar to‘plami bo‘lib, ularni boshqarish marketing va sohani tahlilidan foydalangan holda korxona potentsialining real imkoniyatlariga asoslangan barqaror raqobat pozitsiyalariga erishishni ta’minlaydi. Barcha korxonalar uchun yagona strategiya mavjud emas. Biroq, har bir korxonaning strategiyasi mos keladigan ba’zi bir muhim jihatlar, shuningdek umumiy tizim mavjud. Korxonani rivojlantirishning har qanday yo‘nalishi bo‘yicha strategik qarorlarni qabul qilishning uchta yo‘nalishi:
ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirishga e’tibor qaratish;
ishlab chiqarishga ixtisoslashish;
bozorning ma’lum bir segmentida ustunlik.
Bundan tashqari, beshta asosiy strategik element mavjud, ularning holati strategiyaning aniq belgilangan turini belgilaydi:
a) faoliyat sohasi (sohaga bog‘liqligi);
b) mahsulot;
c) bozor;
d) raqobatdosh ustunliklar (sohadagi vaziyat);
d) texnologiya.
Strategiyalar quyidagi bloklarda tasniflanadi.
Korxonani rivojlantirishning eng keng tarqalgan variantlarini tavsiflovchi asosiy strategiyalar.
Tashkilotning o‘sish strategiyalari quyidagi yo‘nalishlarni aniqlaydi: mahsulot yoki bozorni rivojlantirishni o‘z ichiga oladigan konsentratsiyalangan o‘sish; teskari, to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki gorizontal integratsiya asosida korxonaning rivojlanishini ta’minlaydigan integratsiyalashgan o‘sish. Ko‘p tarmoqli o‘sish boshqa sohalarga kirib borishga asoslangan rivojlanishni o‘z ichiga oladi.
Kamaytirish strategiyasi korxona bo‘linmalaridan birini yopish yoki sotishni yoki "yig‘im-terimni" (umumiy daromadni ko‘paytirish uchun foydasiz biznesni bosqichma-bosqich qisqartirishni) o‘z ichiga oladi.
Kombinatsiyalangan strategiya tarkibiy bo‘linmalar va tovarlar ichida individual asosiy strategiyalarni birlashtirishdan iborat.
Raqobat ustunligiga erishish strategiyalari.
SHu bilan birga, raqobatdosh ustunlik deganda korxonaning noyob aktivlari yoki faoliyat sohasidagi maxsus vakolatlar tushuniladi. Ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi: ishlab chiqarishning past tannarxi asosida shakllanadigan xarajatlarni minimallashtirish strategiyasi; mahsulotlar, xizmatlar, xodimlar, imidj raqobatchilarining farqlarini hisobga olgan holda tuzilgan differensiatsiya strategiyasi; mahsulot iste’molchi segmenti uchun mahsulot (xizmat) ning o‘ziga xos xususiyatlariga ega deb faraz qilib, diqqatni jamlash strategiyasi; tashkilotning yuqori raqobatdoshligini ta’minlaydigan yangi mahsulotlar yoki texnologiyalarni yaratishga yo‘naltirilgan innovatsion strategiya; monopoliya ishlab chiqaruvchisining vaqtincha maqomini olish uchun tezkor javob choralari strategiyasi; sinergik harakatlarga asoslangan sinergiya strategiyasi.
Xatti-harakatlarning raqobatbardosh strategiyalari, bu raqobat muhitini, raqobat kuchlari tarkibini tahlil qilish asosida korxona xatti-harakatlarini oqlaydi. U bozorda etakchi mavqega ega bo‘lgan bozor etakchisidan iborat. Bundan tashqari, tashkilot quyidagi raqobat strategiyalaridan foydalanishi mumkin: yangi mahsulotlarni yaratish qobiliyatiga asoslangan innovatsiya; mavjud vaziyatni maqbul narx darajasi hisobiga birlashtirishga yo‘naltirilgan konsolidatsiya; Raqobatchiga zarba berish zarurligidan kelib chiqadigan qarama-qarshilik (narxlarni tartibga solish, mahsulotni ilgari surish va boshqalar), uning tanqidi, etkazib beruvchilar va distribyutorlarning ta’siri va boshqalar tufayli raqobatchini tashvishga solishi.
Bozor sharoitiga ta’sir qiladigan kompaniyalar, etarli raqobatbardoshlik bilan tavsiflanadi, ammo bozor etakchisi mavqeini egallamaydi. Ko‘pincha ular quyidagi strategiyalardan foydalanadilar: etakchiga hujum qilish, agar uning ba’zi kamchiliklari aniqlansa, amalga oshiriladi; kuchsiz va kichikroq raqibga hujum qilish. Raqobatchining xulq-atvori, bu uning bozor ulushini saqlab qolishga qaratilgan. Ularning munosib bozor o‘rnini biladigan korxonalar uchun raqobat strategiyasi bozorning hali raqobatchilar tomonidan band bo‘lmagan qismlarini qidirish va bosib olish bilan tavsiflanadi.
Funksional strategiyalar. Bularga korxonaning potentsialini shakllantirish va rivojlantirish bilan bog‘liq bo‘lgan xatti-harakatlarini aniqlaydigan ishlab chiqarish strategiyalari kiradi. Texnologik strategiyalar - bu yangi jarayonlarni ishlab chiqish va amalga oshirishga imkon beradigan printsiplar va tashkiliy echimlar to‘plami. Nano- va biotexnologiyadan foydalanishni o‘z ichiga olgan texnologik usulni joriy etish istiqbolli hisoblanadi. Texnologik rejimga o‘tish, shu jumladan ishlab chiqarishda axborot texnologiyalaridan foydalanish ham muhimdir. Ushbu yo‘nalish doirasida resurslarni samarali jalb qilish va ulardan foydalanishni o‘z ichiga olgan resurs strategiyalari ishlab chiqilgan. Bularga quyidagilar kiradi: kerakli darajani belgilaydigan foyda strategiyasi, uni olishning asosiy manbalari, olish davri, uni oshirish usullari. Korxona va uning mahsuloti hayot tsiklining barcha bosqichlarida tashkiliy, ijtimoiy, psixologik omillardan foydalangan holda tizimli yondashuv orqali muammoni hal qilishni o‘z ichiga olgan sifatli strategiyalar.
Moliyaviy strategiya korxona tomonidan pul mablag‘larini jalb qilish, mablag‘larni shakllantirish va ularni turli ehtiyojlar uchun taqsimlash tushunchalarini o‘z ichiga oladi. Bunga debitorlik qarzdorliklari, xarajatlari, moliyaviy xavf-xatarlardan himoya qilishni boshqarish kiradi. Kadrlar strategiyasi o‘z ichiga kompaniyani ma’lum bir malakaga ega bo‘lgan xodimlar bilan ta’minlash, zarur miqdordagi ishlarni taqdim etish, ularning ijodiy salohiyatini ochishga hissa qo‘shish va hokazolarni o‘z ichiga oladi.
Marketingni boshqarish strategiyasi. Bu bozorni segmentatsiyalash, tovarlar sifatini oshirish, resurslarni tejash, ishlab chiqarishni rivojlantirish, raqobatbardoshlikni oshirish va boshqalar bo‘yicha chora-tadbirlar majmui sifatida qaraladi. Strategiyalarni shakllantirish korxonaning potensialini va u hozirda ishlayotgan va kelajakda yuqori darajada ishlaydigan tashqi muhitni ob’ektiv tahliliga asoslanadi.
|
| |