nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Normative references - Information technology — Security techniques — Network security —

2 Normative references
The following documents, in whole or in part, are normatively referenced in this document and are
indispensable for its application. For dated references, only the edition cited applies. For undated
references, the latest edition of the referenced document (including any amendments) applies.
ISO/IEC 7498 (all parts),
Information technology — Open Systems Interconnection — Basic Reference
Model: Naming and addressing
ISO/IEC 27001,
Information technology — Security techniques — Information security management
systems — Requirements
ISO/IEC 27002,
Information technology — Security techniques — Code of practice for information security
controls
ISO/IEC 27005,
Information technology — Security techniques — Information security risk management
INTERNATIONAL STANDARD
ISO/IEC 27033-1:2015(E)
© ISO/IEC 2015 – All rights reserved
1
This is a preview - click here to buy the full publication
Document Outline - Foreword
- Introduction
- 1 Scope
- 2 Normative references
|
ISO/IEC 27033-1:2015(E) - Information technology — Security techniques — Network security —

|
Information technology — Security techniques — Network security —Bog'liq 27033-1-2015
ISO/IEC 27033-1:2015(E)
Foreword
ISO (the International Organization for Standardization) and IEC (the International Electrotechnical
Commission) form the specialized system for worldwide standardization. National bodies that are
members of ISO or IEC participate in the development of International Standards through technical
committees established by the respective organization to deal with particular fields of technical
activity. ISO and IEC technical committees collaborate in fields of mutual interest. Other international
organizations, governmental and non-governmental, in liaison with ISO and IEC, also take part in the
work. In the field of information technology, ISO and IEC have established a joint technical committee,
ISO/IEC JTC 1.
The procedures used to develop this document and those intended for its further maintenance are
described in the ISO/IEC Directives, Part 1. In particular the different approval criteria needed for
the different types of document should be noted. This document was drafted in accordance with the
editorial rules of the ISO/IEC Directives, Part 2 (see
www.iso.org/directives
).
Attention is drawn to the possibility that some of the elements of this document may be the subject
of patent rights. ISO and IEC shall not be held responsible for identifying any or all such patent rights.
Details of any patent rights identified during the development of the document will be in the Introduction
and/or on the ISO list of patent declarations received (see
www.iso.org/patents
).
Any trade name used in this document is information given for the convenience of users and does not
constitute an endorsement.
For an explanation on the meaning of ISO specific terms and expressions related to conformity
assessment, as well as information about ISO’s adherence to the WTO principles in the Technical Barriers
to Trade (TBT) see the following URL:
Foreword - Supplementary information
The committee responsible for this document is ISO/IEC JTC 1,
Information technology
, Subcommittee
SC 27,
Security techniques
.
This second edition cancels and replaces the first edition (ISO/IEC 27033-1:2009), which have been
technically revised.
ISO/IEC 27033 consists of the following parts, under the general title
Information technology — Security
techniques — Network security
:
—
|
| |
‘Technology’ topics — Risks, design techniques and control issues

|
‘Technology’ topics — Risks, design techniques and control issuesBog'liq 27033-1-201511
‘Technology’ topics — Risks, design techniques and control issues
............................................................
35
12
Develop and test security solution
.................................................................................................................................................
36
13
Operate security solution
.........................................................................................................................................................................
36
© ISO/IEC 2015 – All rights reserved
iii
Contents
Page
This is a preview - click here to buy the full publication
ISO/IEC 27033-1:2015(E)
14
Monitor and review solution implementation
...................................................................................................................
37
Annex A
(informative)
Cross-references between ISO/IEC 27001/27002 network security
related controls and ISO/IEC 27033-1 clauses/subclauses
..................................................................................
38
Annex B
(informative)
Example template for a SecOPs document
.....................................................................................
42
Bibliography
.............................................................................................................................................................................................................................
47
iv
© ISO/IEC 2015 – All rights reserved
This is a preview - click here to buy the full publication
|
| |
v
Introduction - Information technology — Security techniques — Network security —

|
Information technology — Security techniques — Network security —Bog'liq 27033-1-2015v
Introduction
................................................................................................................................................................................................................................
vi
1 Scope
.................................................................................................................................................................................................................................
1
2
Normative references
......................................................................................................................................................................................
1
3
Terms and definitions
.....................................................................................................................................................................................
2
4
Symbols and abbreviated terms
...........................................................................................................................................................
6
5 Structure
.......................................................................................................................................................................................................................
8
6 Overview
....................................................................................................................................................................................................................
10
6.1 Background
.............................................................................................................................................................................................
10
6.2
Network security planning and management
...........................................................................................................
11
|
| |
Part 1: Overview and concepts - Information technology — Security techniques — Network security —

ISO/IEC 27033-1:2015(E)
Introduction
In today’s world, the majority of both commercial and government organizations have their information
systems connected by networks (see
Figure 1
), with the network connections being one or more of the
following:
— within the organization,
— between different organizations,
— between the organization and the general public.
Network A 1
Network A 3
Network A 2
Public
Network
Private
Network
Network B 1
Network B 2
Network C 1
Organization A
Organization B
Organization C
General Public
Figure 1 — Broad types of network connection
Further, with the rapid developments in publicly available network technology (in particular with
the Internet) offering significant business opportunities, organizations are increasingly conducting
electronic business on a global scale and providing online public services. The opportunities include the
provision of lower cost data communications, using the Internet simply as a global connection medium,
through to more sophisticated services provided by Internet service providers (ISPs). This can mean the
use of relatively low cost local attachment points at each end of a circuit to full scale online electronic
trading and service delivery systems, using web-based applications and services. Additionally, the new
technology (including the integration of data, voice and video) increases the opportunities for remote
working (also known as “teleworking” or “telecommuting”) that enable personnel to operate away
from their homework base for significant periods of time. They are able to keep in contact through the
use of remote facilities to access organization and community networks and related business support
information and services.
However, whilst this environment does facilitate significant business benefits, there are new security
risks to be managed. With organizations relying heavily on the use of information and associated
networks to conduct their business, the loss of confidentiality, integrity, and availability of information
and services could have significant adverse impacts on business operations. Thus, there is a major
Book · October 021 citations reads 35,829 authors - bet 38

H Home Writing Assignment Project the topic
“The WaysOnline Environment Influences Individual and/or Collective Intelligence”. Prepare an essay or make a presentation in class indicating the issue of ‘information
freedom’ as the core of every free human society and featuring a worldwide impact of this
phenomenon.
48
UNIT 7 CRYPTOLOGY in the COMPUTER ERA A Discussion Starter Have a look at some modern trends of cryptography given below.
Match each concept (1-8) with its image (A-H). Then, indicate the meaning of depicted
concepts.
1. Cyber Crime Security 2. Binary Security Lock 3. Cyber Theft 4. Cyber Security Leak 5. Access Key Security 6. Digital Data Security 7. Scan Cyber Eye for Security 8. Hacker Attack A B C D E F G H Comment on the pictures given above and say what you know about information security
breach.
49
B Before You Read Read the title from the article below. What do you think the text is going to be about?
What are some possible dangers of surfing the Internet?
How, in your opinion, can people protect themselves from these hazards?
Primenit’ - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

24
Windowsda foydalanuvchilar 4 turdagi menyu bilan ishlashi mumkin:
-
OS ning asosiy menyusi;
-
barcha ob’ektlarning kontekst menyulari;
-
dastur menyulari;
-
dastur va hujjat oynalarining, shuningdek, muloqot oynalarining boshqaruvchi
menyusi.
Menyu - bu biror operatsiyani bajarish imkonini beruvchi buyruqlar majmuidir.
Menyu bandlari orasida buyruqlardan tashqari qism menyuga kirish imkonini beruvchi
bandlar ham bo’lishi mumkin. Bu holda biz ierarxik yoki ichma-ich joylashgan menyu
bilan ishlaymiz. Buni dasturlarni ishga tushirish menyusi misolida ko’rishimiz
mumkin.
Menyular monitor ekranida joylashishiga ko’ra, vertikal va gorizontal
menyularga bo’linadi. Dastur oynalarining menyusi gorizontal bo’lib, u sarlavha
satrining tagida joylashgandir.
Vertikal menyu-yuqoridan pastga qarab ochiluvchi menyudir. Windowsda
vertikal menyuning boshqa ko’rinishi, suzib chiquvchi deb nomlangan va pastdan
yuqoriga qarab ochiluvchi ko’rinishi ham ishlatilgan. Tizimning asosiy menyusi ana
shunday menyudir. Suzib chiquvchi menyuning yana bir turi -kontekst menyu deb
atalib, u oynaning ixtiyoriy joyida sichqonning o’ng tugmasini bosganda ochiluvchi
menyudir.
Menyular tizimida ishlatiladigan shartli belgilashlar:
-
agar menyu bandi davomida ko’p nuqta (...) berilsa, shu band bajarilganda
muloqot oynasi ochiladi;
-
agar menyu bandi davomida uchburchak ( ) berilsa, shu band bajarilganda qism
menyu ochiladi;
-
agar menyu bandi kulrang harflarda yozilgan bo’lsa, menyuning shu bandi ayni
vaqtda faol emasligini bildiradi;
-
agar menyu bandi davomida tugma yoki tugmalar kombinatsiyasi ko’rsatilgan
bo’lsa, u holda menyuning shu bandini menyuga kirmasdan turib klaviatura yordamida
ko’rsatilgan tugmalarni bosib bajarish mumkin. Bu tugmalar akselerator tugmalar
(shortcut keys) deyiladi;
-
menyu bandidagi tagiga chizilgan harf tezkor tugma (hot key) deb nomlanadi.
Menyu faol vaqtda klaviaturadan shu harfni bosib tegishli buyruqni bajarish mumkin;
-
agar menyu bandi oldida qalin nuqta ( ) yoki ( ) belgisi bor bo’lsa, al’ternativ
variantlardan birortasi tanlanganligini bildiradi.
ASOSIY MENYU (Start menu)
O’zbekiston qadimgi tarixi qaysi manbalarda aks etgan?

O’zbekiston qadimgi tarixi qaysi manbalarda aks etgan?
|
* Qadimgi Eron va Hind manbalari, qadimgi Yunon va Rim manbalari
|
Qadimgi Eron toshbitiklari, Avesto, Xitoy manbalari, Hind eposi
|
Avesto, qadimgi Yunon va Rim manbalari, Hind-Xitoy manbalari
|
Qadimgi Yunon manbalari, Xitoy manbalari, Hind manbalari va eposlar
|
Berilgan javoblarning qaysi birida VI-VII asrlardagi tarixiy voqealar aks etgan manbalar berilgan?
|
* So’g’diy, turkiy va xitoy manbalari
|
So’g’diy, turkiy va xitoy-hind manbalari
|
Turkiy va xitoy-hind manbalari
|
Turkiy, so’g’d, xitoy manbalari va xalqog’zaki ijodi
|
IX-XII asrlardagi ijtimoiy-siyosiy ahvolni qamrab olgan arab tilida yozilgan asarlar qaysilar?
|
* “Kitob at-tarix”, “Kitob surat al-ard”, “Kitob futuh al-buldon”, “Kitob masolik ul-mamolik”, “Tarixi ar-rusul va-l-muluk”, “Kitob al-masolik val-mamolik”
|
“Tarixi ar-rusul va-l-muluk”, “Kitob al-masolik val-mamolik”, “Vasiqa”, “Siyosatnoma”, “Buxoro tarixi”, “Tarixi Ma’sudiy”
|
“Kitob futuh al-buldon”, “Kitob masolik ul-mamolik”, “Zayn al axbor”, “Tarixi Narshaxiy”, “Badoyi ul-vaqoyi”, “Xotiroti Mutribiy”
|
“Tarixi Jahonkushoy”, “Tarixi guzida”, “Chor maqola”, “Kitob futuh al-buldon”, “Kitob masolik ul-mamolik”, “Tarixi ar-rusul va-l-muluk”
|
XIII-XIV asrlar tarixi aks etgan fors tilidagi manbalarni ko’rsating
|
* “Buxoro tarixi”, “Siyosatnoma”, “Chor maqola”, “Mujmal at-tavorix va qisas”, “Zayn al axbor, ”Lubob ul-albob”, “Jome’ ut-tavorix”
|
“Tarixi guzida”, “Tarixi Jahonkushoy”, “Ravzat uli-l-albob”,
“Tarixi ar-rusul va-l-muluk”, “Kitob al-masolik val-mamolik”, “Osor ul-boqiya”, “Mafotix ul-ulum”
|
“Mujmali Fasihiy”, “Manoqibi xoja Yusuf Hamadoniy”, “Tazkirat ush-shuaro”, “Muzakkiri ahbob”, “Samariya”, “Majmu’ al-g’aroyib”
|
”Lubob ul-albob”, “Jome’ ut-tavorix”, “Tarixi ar-rusul va-l-muluk”, “Kitob al-masolik val-mamolik”, “Vasiqa”, “Siyosatnoma”
|
|
|
§ Match the highlighted words in the text and

3 (Т16) Listen to the tape. Tick the questions
asked by the interviewer in the telephone talk.
□ Hello, is this Alice Munro?
□ How did you feel receiving ‘Congratulation’ call
from the press?
□ Where did you hear the news?
□ What was your first reaction?
□ Have you ever changed your style of writing?
□ For those who don’t take up writing, would you
recommend to start writing?
□ For those who don’t write, would you recommend
a starting doing that?
4
Listen to the tape again. Make notes of Alice
Munro’s answers to the questions. You may
refer to Ex. 3 . Share it with your partner.
eg.: Question 1 __________________________
Work in pairs. Look at the table and analyze //’S '
the sentence structure. Match the beginnings V**/
and endings. Pay attention to their meaning
and form.
If 1 could find some
free time
you would win in the
contest
If you had tried a little
bit
she will get the first
place in competition
today
If she trained regularly 1 would have visited
the awarding
ceremony yesterday.
7 Complete the sentences using mixed
conditionals.
1. If you didn’t act perfectly in this film ,_________
2. The award would have been given to another
candidate, i f _______________________________
3. If our team had participated in the competition,
4. I f ___________________________
___ , I would be able to get a prize.
5. If you tried harder,_
5 Work in pairs. Look back to the questions that
you composed in Ex.1. Compare your answers
with the ones of the interviewer.
6
. If
Printers
[
Printer - - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasiBog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiPrinters
[
Printer -
Printerlar]- tizimga ulangan har bir printerni sozlash imkonini
beruvchi tizim papkasining oynasi ochiladi;
Taskbar
[
Panel’ zadach -
Masalalar paneli] - bu buyruq yordamida tizimning
asosiy menyusi va masalalar panelini sozlash mumkin.
Boshqarish paneli
papkasining oynasi
YUqoridagi rasmda
Control Panel G’Panel’ upravleniya-
Boshqarish paneli
papkasining odatdagi oynasi ko’rsatilgan. Unda quyidagi ob’ektlarning
piktogrammalari bor:
DateG’Time G’ DataG’vremya -
Sana G’ vaqt
- bu piktogramma tizim vaqti va
sanasini o’zgartirish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
SoundsG’Zvuk -
Tovush
- Windows muhitida ishlash vaqtidagi ro’y beradigan
hodisalarga tovush berish sxemasini tanlash imkonini beruvchi muloqot oynasini
ochadi;
KeyboardG’Klaviatura
-klaviaturani sozlash uchun muloqot oynasi ochiladi;
ModemsG’Modemi -
Modemlar - modemlarni sozlash uchun muloqot oynasi
ochiladi;
MultimediaG’Mul’timedia
- Mul’timedianing texnik va dasturli vositalarini
sozlash imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
Mouse G’Mish’ -
Sichqoncha
- sichqoncha sozlash uchun muloqot oynasini
ochadi;
Microsoft Mail Postoffice G’PG’O Microsoft Mail
- Microsoft Mail aloqa
xizmatining administratori funktsiyasini bajaradi;
Passwords G’Paroli -
Parollar - ruxsatsiz foydalanuvchilardan tizimni himoya
qilish uchun parol’ o’rnatish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochadi;
Find Fast G’Poisk faylov -
Fayllarni izlash
- ekranda ochilgan muloqot oynasida
Microsoft Offise dasturlarining ixtiyoriy hujjatlarini tez izlab topish uchun indekslar
yaratiladi;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
Fon
sahifasiga o’tamiz (6.7-rasm). Fonning rasmi sifatida tasvirni (muloqot oynasining 
Fonoviy uzor

23
Svoystva-Ekran'>Svoystva-Ekran
muloqot oynasining Fon sahifasi.
Odatda komp’yuter vaqtincha ishlamaganda uni o’chirish tavsiya qilinmaydi. Bu
vaqtda monitor ekrani ma’lum vaqtdan so’ng o’zi o’chib, ekranda biror bir rasm yoki
harakatdagi tasvir paydo bo’ladi. Bu tasvir ekran zastavkasi deb ataladi. Monitor
ekranining o’chish
xususiyatlarini
Svoystva-Ekran
(Ekran xususiyatlari) muloqot
oynasining
Zastavka
sahifasida o’zgartirish mumkin (6.8-rasm).
Svoystva:Ekran
muloqot oynasining
Zastavka
sahifasi
Bu sahifa ochilgandan so’ng quyidagi ishlarni bajarish zarur:
-
Oynaning
Zastavka
sohasida o’zingizga
yoqqan tasvirni tanlash kerak;
-
Parametri
buyruq tugmasini bosib, zastavka parametrlari o’rnatiladi;
-
komp’yuter ishsiz turgan holatda ekranning o’chishigacha bo’lgan vaqt
o’rnatiladi;
-
OK
yoki
Mail and Fax G’Pochta i faks - - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat...

31
System G’Tizim-
Tizim
- ochilgan muloqot oynasida komp’yuter ishining
samaradorligiga ta’sir etuvchi umumtizim sozlashlarini bajarish mumkin;
Accessibility Options G’Spetsial’nie vozmojnosti-
Maxsus
imkoniyatlar -
tizimning maxsus imkoniyatlarini faollashtirish imkonini beruvchi muloqot oynasini
ochish uchun xizmat qiladi;
AddG’Remove Programs G’Ustanovka i udalenie programm-
dasturlarni
o’rnatish va o’chirish
- Windowsda o’rnatilgan komponentlarini o’zgartirish,
tizim
diskini hosil qilish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
Add New Hardware G’Ustanovka oborudovaniya -
qurilmalarni o’rnatish
-
komp’yuterga yangi texnik qurilmalarni o’rnatish vaqtida zarur bo’ladigan
sozlash
funktsiyalarini amalga oshiruvchi usta dastur (master)ni ishga tushiradi;
Fonts G’SHrifti -
SHriftlar
- shriftlarni boshqaruvchi Fonts G’SHrifti - SHriftlar
tizim papkasi uchun yorliq vazifasini bajaradi;
Display G’Ekran
- ish stolining ko’rinishini o’zgartirish,
videotizimni sozlash
uchun muloqot oynasini ochish imkonini beradi;
Nazorat savollari
1.
WINDOWS programmasining qanday imkoniyatlari mavjud
2.
WINDOWS programmasining ishchi stoli deganda nimani tushinasiz
3.
Pusk knopkasi va uning bo’limlarini aytib bering
4.
Konteksli menyuda qanday amallar bajariladi
5.
WINDOWS dan chiqish qanday bajariladi
Mavzu №4. Fayllarga xizmat ko’rsatuvchi dasturlar

32
vositalarida nomning o’ziga xoslik talabi avtomatik tarzda ta’minlanadi, mavjud
bo’lgan faylning nomi bilan bir xil bo’lgan nomdagi yoki faylni foydalanuvchi ham,
avtomat uskuna ham yarata olmaydi.
Fayllarni saqlash uchun fayl tuzilmasi deb ataluvchi ierarxik tuzilma tashkil
qilinadi. Fayllarni saqlanadigan axborot tashuvchining nomi tuzilmaning cho’qqisi
sifatida xizmat qiladi. So’ngra fayllar ichida kataloglar (papkalar) tuzilishi va solinishi
mumkin bo’lgan kataloglar (papkalar)ga guruhlanadi. Faylga yetish yo’li uskunaning
nomidan boshlanadi va o’z ichiga bu yo’l ular orqali o’tgan katalog (papka)larning
hammasini nomlarini ham o’z ichiga oladi. Ajratuvchi sifatida ―g’ (teskari chiziq)
belgisi ishlatiladi.
Fayl nomining o’ziga xosligi (nodir, takrorlanmasligi) shu bilan ta’minlanadiki,
faylning to’liq nomi deb, uning o’z nomi va unga yetish yo’li hisoblanadi. O’zo’zidan
tushunarliki, bunday holda bitta axborot tashuvchida aynan bir xil nomli ikkita faylning
bo’lishi mumkin emas.
Faylning to’liq nomini yozish misoli:
g’g’ ......g’nomi> .
Mana o’z nomlari bir xil va bitta axborot tashuvchida joylashtirilgan, ammo
birbiridan kirish yo’li bilan, ya’ni to’liq nomi bilan farqlanuvchi ikkita faylni yozish
misoli. Ko’rgazmali bo’lishi uchun katalog (papka)larning nomlari bosh harflar bilan
yozilgan.
C:g’AVTOMATIK APPARATLARg’VENERAg’ATMOSFERAg’ Tadqiqotlar
natijalari.
C:g’ RADIOLOKATSIYAg’VENERAg’RELEFg’Tadqiqotlar natijalari.
Fayllardin’ to’mendegi tu’rleri bizge belgili:
-
tekstli mag’liwmatlardi o’zinde ja’mlegen fayllar;
-
grafikaliq mag’liwmatlardi o’zinde ja’mlegen fayllar; - muzika(audio)
mag’liwmatlardi o’zinde ja’mlegen fayllar; - video mag’liwmatlardi o’zinde ja’mlegen
fayllar.
Pusk 
(Start) tugmasi bosilganda, ekranda Windowsning ish boshlashi uchun 
kerak bo’ladigan asosiy menyusi ochiladi (6.9-rasm)

27
Oyna shaklini o’zgartirish va yopish uchun to’liq ekranli va me’yordagi oynaning
yuqorigi o’ng burchagidagi uchta knopkadan foydalanish mumkin. Bular :
to’liq ekranli
me’yordagi
(o’rni kelganda shuni aytish kerakki, to’liq ekranli oynaning ko’rinishi
me’yordagi oynaning ko’rinishidan faqat o’rtadagi knopka belgichasi bilan farq qiladi).
- ―yoyish knopkasi – me’yordagi oynani to’liq kengaytirish uchun;
- ―tiklash knopkasi – to’liq ekranli oynadan me’yordagi oynani tiklash
uchun;
- ―kichraytirish knopkasi – oynani belgichaga kichraytirish uchun;
- ―yopish knopkasi – oynani yopish uchun.
Me’yordagi oynani holati va o’lchamini sichqoncha bilan mos ravishda oyna
nomi va uning ixtiyoriy chegarasini yoki burchagini ko’chirib olib yurish bilan
o’zgartirish mumkin.
Agar oyna unda bor bo’lgan hamma ma’lumotlarni aks ettirish uchun kamlik
qilsa, oynaning pastki va yoki o’ng qismlariga avtomatik ravishda aylantirish polosasi
kiritiladi (6.12-rasmga qarang). Bu polosani yugurdagini harakatlantirib yoki polosada
mavjud bo’lgan strelkali knopkani aktivlashtirib, oynada bor bo’lgan hamma
ma’lumotlarni ketma-ket ko’rib chiqish mumkin.
Mavzu №6. Dasturiy ta’minotning holati va rivojlanish tendensiyalari

|
Mavzu №6. Dasturiy ta’minotning holati va rivojlanish tendensiyalariBog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiMavzu №6. Dasturiy ta’minotning holati va rivojlanish tendensiyalari
Reja:
1.
Dasturiy ta’minotning tasniflanishi
2.
Utilita dasturlar
3.
Dasturiy maxsulotlar tavsifi
Tayanch iboralar:
operatsion sistemalar, MS DOS, OSG’2, linux, unix, windows,
aborot tizimlari
Zamonaviy axborot texnologiyalarining gurkirab rivojlanishi va uni qo’llash
soxasining kengayishi dasturiy ta’minotning (DT) jadal rivojlanishiga olib keldi.
SHuni ta’kidlashning o’zi etarliki, 1996 yil jaxon xamjamiyatida dasturiy taxminotga
100 mlrd AQSH dollaridan ziyod mablag’ sarflandi. Bunda DT rivojlanishi yo’nalishi
shuni ko’rsatadiki, xarakatlar an’anasi yiliga 20 % o’sib bormoqda.
Axborot tizimlarining
dasturiy ta’minoti
deganda, xisoblash texnikasi
vositalari bilan ma’lumotlarni qayta ishlash tizimini yaratish va ulardan foydalanish
uchun dasturiy va xujjatli vositalarni jamlash tushuniladi.
Dasturiy ta’minot tomonidan bajariladigan funktsiyalarga boglik xolda, uni ikki
gurux:
tizimli dasturiy ta’minot
va
amaliy dasturiy ta’minotga
bulish mumkin.
Tizimli DT komp’yuterda axborotni qayta ishlash jaryonini tashkil etadi va
amaliy dasturlar uchun me’yordagi ish muxitini ta’minlaydi. Tizimli DT apparat
vositalari bilan shu qadar yaqin aloqadaki, uni ba’zida bir qismi deb ham xisoblashadi.
Amaliy dasturiy ta’minot foydalanuvchining aniq vazifalarini xal etish va
umuman axborot tizimining xisoblash jarayonini tashkil etish uchun muljallangan.
Tizimli DT tarkibiga quyidagilar kiradi:
•
operatsion tizimlar;
•
servis dasturlar;
•
dasturlashtirish tillari translyatorlari;
•
texnik xizmat dasturlari;
Operatsion tizimlar (OT)
axborotni qayta ishlash jarayonini boshqarish va
apparat vositalari bilan foydalanuvchilar o’rtasidagi uzaro aloqani ta’minlaydi. OT
ning asosiy vazifalaridan biri axborotning kirish-chiqish jarayonini avtomatlashtirish,
foydalanuvchi xal etadigan amaliy vazifalarni bajarishni boshqarishdir. OT kerakli
axborotni EXM xotirasiga kiritadi va uning bajarilishini kuzatadi; to’g’ri
xisoblashlarga xalaqit beruvchi vaziyatlarni taxlil etadi, qiyinchiliklar paydo bo’lganda
nima qilish zarurligi xaqida ko’rsatma beradi. Bajariladigan vazifalardan kelib chiqib,
OT ni uch guruxga bo’lish mumkin: - bir vazifali (bir kishi foydalanuvchi);
- ko’p vazifali (ko’p kishi foydalanuvchi); - tarmoqli.
|
| |
Oziq – ovqat maxsulotlari xavfsizligi menejmenti tizimlarini joriy qilishda xavflarni aniqlash

259
ISO 22000:2005 – bu standartlar oilasining dastlabkisi bo‗lib, u o‗z ichiga quyidagi
hujjatlarni qamrab oladi:
- ISO/TS 22004:2005 ―Oziq – ovqat xavfsizligi tizimi - ISO 22000:2005 ni qo‗llash
bo‗yicha qo‗llanma‖. U 2005 yil noyabrda nashr etilgan.
- ISO/TS 22003:2007 ―Oziq – ovqat xavfsizligi tizimi. Oziq – ovqat xavfsizligi tizimini
sertifikatlashtiruvchi va audit o‗tkazuvchi idoralar uchun talablar‖. U sertifikatlashtirish idorasini
akkreditlashtirish bo‗yicha uyg‗unlashtirilgan qo‗llanma bo‗lib, oziq – ovqat xavfsizligi tizimi
auditi bo‗yicha qoidalarni aniqlaydi. Ushbu standart 2006 yilning birinchi kvartalida nashr etilgan.
Mustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni

|
Mustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni Pdf ko'rish
|
bet | 180/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiMustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni.
―”Kompyuter ta’minoti” fani bo’yicha talabaning mustaqil ta’limi shu fanni
o’rganish jarayonining tarkibiy qismi bo’lib, uslubiy va axborot resurslari bilan to’la
ta’minlangan.
Talabalar auditoriya mashg’ulotlarida professor-o’qituvchilarning ma’ruzasini
tinglaydilar, misol va masalalar echadilar. Auditoriyadan tashqarida talaba darslarga
tayyorlanadi, adabiyotlarni konspekt qiladi, uy
vazifa sifatida berilgan misol va masalalarni echadi. Bundan tashqari ayrim
mavzularni kengroq o’rganish maqsadida qo’shimcha adabiyotlarni o’qib referatlar
tayyorlaydi hamda mavzu bo’yicha testlar echadi. Mustaqil ta’lim natijalari reyting
tizimi asosida baholanadi.
Uyga vazifalarni bajarish, qo’shimcha darslik va adabiyotlardan yangi bilimlarni
mustaqil o’rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo’llarini
aniqlash, internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to’plash va ilmiy
izlanishlar olib borish, ilmiy to’garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy
manbalardan foydalanib ilmiy maqola va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning
darsda olgan bilimlarini chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy
qobiliyatini rivojlantiradi. Shuning uchun ham mustaqil ta’limsiz o’quv faoliyati
samarali bo’lishi mumkin emas.
Uy vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg’ulot olib boruvchi
o’qituvchi tomonidan, konspektlarni va mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish
va baholash esa ma’ruza darslarini olib boruvchi o’qituvchi tomonidan har darsda
amalga oshiriladi.
Talaba mustaqil ishni tayyorlashda muayyan fanning xususiyatlarini hisobga
olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi:
ma’ruzalar qismini mustaqil o’zlashtirish;
elektron darsliklar va o’quv ko’llanmalar, avtomatlashtirilgan o’rgatuvchi
va nazorat qiluvchi tizimlar bilan ishlash;
maxsus adabiyotlar bo’yicha fanlar bo’limlari yoki mavzulari ustida
ishlash;
yangi axborot – kommunikatsiya texnologiyalarni o’rganish;
talabaning o’quv – ilmiy – tadqiqot ishlarini bajarish bilan bog’liq bo’lgan
fanlar bo’limlari va mavzularni chuqur o’rganish;
faol va muammoli o’qitish uslubidan foydalaniladigan o’quv
mashg’ulotlari;
masofaviy ta’lim.
|
| |
Internet manbalari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus texnikum professional ta’limning

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus texnikum professional ta’limning
|
bet | 54/85 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 3,6 Mb. | | #240047 |
Bog'liq 5.52.01.01-Kompyuter injiniring(yangi)Internet manbalari:
https://printeros.ru
http://servicemode.ru/
https://printeru.info
http://www.startcopy.ru
http://texprints.ru
https://kakrig.com
https://termoplenka.net
https://www.bliz-servis.ru
https://shgs.ru
https://ichip.ru
https://www.hi-fi.ru/magazine/video/projectors-faq/
https://club.dns-shop.ru/blog/t-137-proektoryi/18400-kak-vyibrat-proektor-2018/
https://tehnopanorama.ru/orgtehnika
https://club.dns-shop.ru/blog/t-292-struinyie-mfu/17811-kak-vyibrat-struinoe-mfu-2018/
https://club.dns-shop.ru/blog/t-301-drugaya-ofisnaya-tehnika/15771-sovetyi-po-vyiboru-laminatora/
https://club.dns-shop.ru/blog/t-301-drugaya-ofisnaya-tehnika/15928-master-shredder-vyibor-izmelchitelya-bumag/
https://club.dns-shop.ru/blog/t-301-drugaya-ofisnaya-tehnika/16380-kak-vyibrat-broshurovschik/
https://vash.market/elektronika/foto-i-videokamery/kamery-videonablyudeniya.html
https://lantorg.com/article/kak-vybrat-kameru-dlya-videonablyudeniya-ch1-vidy-videokamer
https://vidsyst.ru/videonablyudenie
https://eaton-enkom.ru/articles/
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
BOSHLANG’ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
5.52.01.01-Kompyuter injiniring
Mobil qurilmalarga xizmat ko’rsatish fanidan
O’QUV DASTURI
Kvalifikatsiya(lar) nomi: Mutaxassis
O’quv rejadagi tartib raqami : 3.06
Ajratilgan soat : 100
Mang’it-2021
O'quv dasturi. Amudaryo muhandislik texnikumining o'quv-uslubiy Kengashining 2021 yil “4” yanvardagi 1 -son yig'ilishida maqullangan va Amudaryo muhandislik texnikumining 2021 yil “11 ” yanvardagi ____-son buyrug'i bilan tasdiqlangan.
Tuzuvchilar:
|
|
To’rayev S.
|
|
Amudaryo muhandislik texnikumi maxsus fan o’qtuvchisi
|
|
|
|
|
|
Taqrizchilar:
|
|
Samandarov B.
|
|
Qaroqalpoq Davlat Universiteti Algoritimlash va dasturlash Kafedra mudiri
|
|
|
|
|
|
|
|
Abduqadirov S.
|
|
Amudaryo telekomunikatsiya bo'lim boshlig'i
|
1. O ' quv dasturiga umumiy talablar
|
| |
Tuzuvchi M.Matyakubova - Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”

|
Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”
|
bet | 54/113 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #256811 | Turi | Referat |
Bog'liq Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”Tuzuvchi M.Matyakubova
UMUMIY SAVOLLAR
Manbashunoslikning fan sifatida rivojlanishi.
Tarixiy, nazariy va amaliy manbashunoslik.
Manbashunoslik sohasining boshqa fanlar bilan bog’liqligi.
O’zma manbalarning asosiy xillari.
Xitoy solnomalari
Qadimgi turkiy manbalar
Sug’d hujjatlari o’rta asrlar
Arab tilidagi yozma manbalar
Forsiy tilda arab yozuvida yozilgan dastlabki manbalar.
Arab yozuvidagi turkiy yozma meros.
Qo’lyozmalarning jahon bo’ylab tarqalish sabablari.
O’zR FA Sharqshunoslik instituti Sharq qo’lyozmalari xazinasi.
Temuriylar saltanati tarixiga oid forsiy tarixiy yozma manbalar
O’rta Osiyo haqida XVII asrgacha yozilgan yevropa tillaridagi yozma ma’lumotlar
Turkiston general-gubernatorligi kantselyariyasi materiallari O’rta Osiyo tarixiga oid manba.
O’zbekiston Prezidenti Islom Karimov asarlari mustaqil O’zbekiston tarixi bo’yicha asosiy manba.
Avesto. Bihustun, Persepoldagi yozuvlar-qadimgi epigrafika yodgorligi sifatida.
Sharq qo’lyozmalari va ularning tsivilizatsiya tarixidagi o’rni.
XII-XIV asrlarda O’rta Osiyoda tarixiga oid xotiralar muhim manba sifatida
Mustaqillik yillarida Amir Temur va temuriylar davri tarixining tadqiq etilishi.
XVI-XIX asrning birinchi yarmida O’rta Osiyo haqidagi tarixiy geografik tadqiqotlar.
XIX-XX asrning boshlarida Rossiya olimlari tomonidan O’rta Osiyoning o’rganilishi
80-yillarning ikkinchi yarmida tarix fanining dolzarb muammolariga oid bahslar.
Mustaqillik yillarida O’zbek davlatchilgi tarixiga oid ilmiy tadqiqotlarning olib borishi.
O’rta Osiyo xonliklarida tarixi tarixshunosligi.
Mustaqillik yillarida Buxoro amirligi tarixining o’rganilishi.
Mustaqillik yillarida Xiva xonligi tarixining o’rganilishi
Mustaqillik yillarida Qo’qon xonligi tarixining o’rganilishi
TARQATMA MATERIALLAR
«Tushunchalar tahlili» metodi
|
| |
Yer yuzasida issiqlikni notekis taqsimlanishi va u bilan bog’liq bo’lgan jarayonlar

|
Yer yuzasida issiqlikni notekis taqsimlanishi va u bilan bog’liq bo’lgan jarayonlar
|
bet | 60/86 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #137276 |
Yer yuzasida issiqlikni notekis taqsimlanishi va u bilan bog’liq bo’lgan jarayonlar.
Atmosferadagi havo bevosita quyosh nurlari ta’sirida emas, balki Yer yuzasidan ko’tarilayotgan issiqlik ta’sirida isiydi. Yer yuzasidan atmosferaga issiqlik havoning turbulent almashinishi va ko’tarilayotgan havodan yashirin bug’ hosil bo’lish issiqligini ajralib chiqishi tufayli keladi.
Buning natijasida qo’yidagi jarayonlar sodir bo’ladi:
termik turbulentlik yoki termik konveksiya;
adiabatik jarayonlar;
harorat inversiyasi va h.k.
Termik turbulentlik yoki termik konveksiya notekis qizigan yer yuzasidan havo zarralarini tartibsiz harakati natijasida sodir bo’ladi. Agar kichik-kichik tartibsiz havo harakatlarini o’rniga kuchli ko’tarilma va pastlama oqimlar harakati sodir bo’lsa, ular havoning tartibli oqimi deb ataladi. Yer yuzasidan ko’tarilayotgan issiqlik tufayli qizigan havo tepaga ko’tarila boshlaydi va mazkur qatlamlarga issiqlik olib chiqadi. Termik konveksiya ko’tarilayotgan havo harorati mazkur balandlikdagi havo haroratidan yuqori bo’lguncha davom etadi (atmosferaning beqaror holati).
Agar ko’tarilayotgan havoning harorati mazkur balandlikdagi havo harorati bilan tenglashib qolsa havoning ko’tarilishi to’xtaydi, (atmosferaning befarq holati),
agar ko’tarilayotgan havo harorati mazkur balandlikdagi havo haroratidan past bo’lsa havo massasi pastga tusha boshlaydi.
Yuqoriga issiqlik bug’langan nam sifatida ham chiqadi. Kondensasiya jarayonida mazkur bulutdan katta miqdorda issiqlik ajralib chiqadi. Suv bug’ining har bir gramm 600 kall. yashirin bug’ hosil qilish issiqligiga ega.
Haroratni atrof muhit bilan issiqlik almashinuvisiz o’zgarishiga adiabatik jarayon deb ataladi. Bunda gazlarning ichki energiyasi kuchga aylanadi va kuch ichki energiyaga aylanadi. Gazlarning ichki energiyasi mutloq haroratga teng, natijada haroratni o’zgarishi sodir bo’ladi.
Yuqoriga ko’tarilayotgan havo kengayadi va ma’lum bir ishni bajaradi, mazkur ishni bajarish uchun esa ichki energiya sarflanadi, natijada havoning harorati pasayadi. Pastga tushayotgan havo esa zichligi ortishi munosabati bilan siqiladi, havoning kengayishi uchun sarflangan energiya ajralib chiqadi va havo harorati ko’tariladi.
|
| |
JA’MI II-SEMESTR - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 179/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minoti
2
JA’MI II-SEMESTR
18
Amaliy dasturiy ta’minat. Amaliy dasturlar paketi bilan
ishlash
15.
Arxivlashtirish dasturlari bilan ishlash. Antivirus dasturlarini
o’rnatish va ularni yangilash
2
16. Wordning qo’shımcha imkoniyotlari bilan ishlash
2
17. Excelning qo’shımcha imkoniyotlari bilann ishlash
4
18. PowerPointning qo’sımcha imkoniyotlari bilan ishlash
4
19. Accessning qo’sımcha imkoniyotlari bilann ishlash
4
20.
Outlook Express XP dasturida ishlash va unda ma’lumotlarning
almashuvini tashkil etish
4
21.
Kompyuterning grafik imkoniyotlari va ularning turlari.
PhotoShop dasturi bilan ishlash
4
22. CorelDraw dasturi bilan ishlash
4
JA’MI III-SEMESTR
28
Dasturlash texnologiyasing uskunaviy vositalari va
texnologiyalar
23. Bosmaxana tizimida qo’llanıladigan PageMaker dasturida
ishlash
6
24. MAPLE dasturi bilan tanishuv va unda ishlash
6
25. MatdCad dasturi va unda ishlash
6
26. Boshqa amaliy dasturlar paketi bilan tanishuv
6
27. Visual Basic dasturlash tilining imkoniyotlari bilan ishlash
6
28. Delphi dasturlash tilining imkoniyotlari
6
29. CQQ dasturlash tilining imkoniyotlari bilan ishlash
6
30. Flash texnologiyası va unda boshqaruvchi obektlar yaratish
4
31 Flash texnologiyasida savol formasıdagı obektlarni yaratish
4
32. Flash texnologiyasıda animatsiyalar yaratish
4
JAMI IV-SEMESTR
54
Jami ulumiy soat
126
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 18

|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari Pdf ko'rish
|
bet | 18/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)
Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I. Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1. Adobe PhotoShop dasturning umumiy
ko’rinishini tariflab bering?
2. Rasmning soxasini tanlash necha usuli bor
va ularning farqini tariflab bering?
3. Tanlangan soxa ustidan qanaqa
harakatlarni bajarish mumkin?
4. Rasmni kadrlash va bir necha qismlarga
bo’lish haqida nima bilasiz?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
№19 
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib

№20
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
PCX grafik format qanday turga kiradi?
A) Grafik faylning tuzilishi sodda va ranglar palitra hajmi bo'yicha chegaralangan
B) Grafik tasvirlarni tuzilishi sodda va ranglar palitra hajmi bo'yicha chegaralangan.
C) Grafik faylning tuzilishi murakkab va ranglar palitra hajmi bo'yicha chegaralangan
C) Grafik faylning tuzilishi oddiy va ranglar palitra hajmi bo'yicha chegaralangan
№21
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
BMP grafik formati qanday turga kiradi?
A) Favqulotda sodda strukturani ifodalaydi va uncha katta bo'lmagan piktogramma-
tasvirlarning namoyish etilishini izohlash uchun xizmat qiladi.
B) Favqulotda uncha katta bo'lmagan piktogramma-tasvirlarning namoyish etilishini
izohlash uchun xizmat qiladi.
C) Favqulotda sodda strukturani ifodalaydi va piktogramma-tasvirlarning namoyish
etilishini izohlash uchun xizmat qiladi.
D) Favqulotda sodda strukturani ifodalaydi va uncha katta bo'lmagan namoyish
etilishini izohlash uchun xizmat qiladi.
№22
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
Poligrafiya ishlari va rasm chizish uchun mo’ljallangan kompyuter grafikasi dasturlari
aytib bering?
A) Matnni turli ko’rinishdagi illyustrasiyalar bilan to’ldirish, saxifalar dizaynini yaratish,
hamda yuqori sifatli poligrafiya maxsulotlarini chop ettirish imkoniga egadirlar.
B) Adobe illyustrasiyalar bilan to’ldirish, saxifalar dizaynini yaratish, hamda yuqori sifatli
poligrafiya maxsulotlarini chop ettirish imkoniga egadirlar.
C) Saxifalar dizaynini yaratish, hamda yuqori sifatli poligrafiya maxsulotlarini chop
ettirish imkoniga egadirlar.
D) Illyustrasiyalar bilan to’ldirish, hamda yuqori sifatli poligrafiya maxsulotlarini chop
ettirish imkoniga egadirlar.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 23

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini
fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1. RGB rangi nimani anglatadi?
2. Murakkab shakllar xususiyatlarini gapirib
bering?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv
jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli,
vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
7. Mavzu: Sodda shakllardan murakkab shakllar yaratish.
Reja:
1.Murakkab shakllarning xususiyatlari.
2.Maxsus shakllar.
3.Shakl chizilish xolatini o’zgartirish.
To’rtburchak - Rectangle (pryamougolnik) - [U] - to’rtburchak chizish.
Aylanasimon to’rtburchak - Rounded Rectangle (skruglyonnыy pryamougolnik) -
[U] - aylanasimon to’rtburchak chizish. Xususiyatlar satrida burchaklar radiusini o’zgartirish
soxasi - Radius paydo bo’ladi.
Aylana - Ellipse (ellips) - [U] - aylana chizish.
Ko’pburchak - Polygon (mnogougolnik) - [U] - ko’pburchak chizish. Ko’pburchak
tomonlarning sonini Sides soxa yordamida ko’rsatish mumkin.
Chiziq - Line (liniya) - [U] – to’gri chiziq chizish. Chiziq qalinligini Weight soxa yo
rdamida o’zgartirish mumkin.
Maxsus shakllar - Custom Shape (proizvolnaya figura) - [U] - xar hil tayyor
shakllar chizish. Xususiyatlar satridagi Shape soxasi yordamida
kerakli shaklni tanlashimiz
mumkin.
Xususiyatlar satrida quyidagilar aktiv bo’ladi:
•
shakl chizilish xolatini o’zgartirish tugmalari (yangi qatlamda -
Create New Shape
Ctrl+Alt+Minus - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

Materialni o'zlashtirishni boshlashdan oldin, men o'zimga yana bir chekinishga
ruxsat beraman. O'zboshimchalik bilan shakllarni yaratish Qalam vositasidan foydalanishni
talab qiladi. To‘rtburchak yoki ellips kabi asosiy Shakllar vositalari yordamida shakllar
yaratishingiz mumkin, lekin agar siz qutilar yoki velosiped shinalari kabi ko‘rinadigan aniq
shakllarni yaratish bilan cheklanishni istamasangiz, Qalam vositasidan foydalanishingiz
kerak bo‘ladi. Qalam vositasi haqida ko'proq o'quv qo'llanmamizda Qalam vositasi
yordamida qanday tanlashni bilib oldik, shuning uchun biz ushbu qo'llanmada faqat shu
mavzuga to'xtalamiz. Agar siz Pen Toolning asosiy xususiyatlari bilan tanish bo'lmasangiz,
avval ushbu vositadan foydalanish bo'yicha darsimizni o'qing.
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

6-MAVZU
Chizish texnikasi.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Qalam, mo’yqalam.
2. Ermit egri chizig‘i.
3. Beze egri chizig‘i.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda chizish texnikasi tushunchalarni
shakllantirish
O’qitish natijasi: Chizish texnikasi bo`yicha mavzuni o’zlashtirish natijasida
o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Qalam, Mo’yqalam, roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2. Ermit egri chizig‘ining, mazmuni
va vazifalarini yoritib berish.
3. Beze egri chizig‘ining asosiy
elementlari
va
usullari
xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Qalam, Mo’yqalam, roli va o’rni haqida aytib
beradilar.
2. Ermit egri chizig‘ining, mazmuni va vazifalarini
ko’rsatib beradilar.
3. Beze egri chizig‘ining asosiy elementlari va
usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
№10 
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib

B) Bo’yoqlari nurni yo’qatish qobiliyatiga asoslangan.
C) CMYK modeli nurni yo’qatish qobiliyatiga asoslangan.
D) CMYK modeli bo’yoqlari nurni yo’qatishga asoslangan.
№11
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
Rangning yorqinligi necharaqamgacha o’zgarishi mumkin?
A) Rangning yorqinligi 0 dan 100 gacha o’zgarishi mumkin.
B) Rangning yorqinligi 0 dan 255 gacha o’zgarishi mumkin.
C) Rangning yorqinligi 0 dan 256 gacha o’zgarishi mumkin.
D) Rangning yorqinligi 0 dan 10 gacha o’zgarishi mumkin.
№12
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
PNG grafik format sahifalarda nima ish bajaradi?
A) PNG grafik format sahifalarda tasvir va grafiklarni joylashtirish uchun maxsus
yaratilgan siqish formati
B) Grafik format sahifalarda tasvir va grafiklarni joylashtirish uchun maxsus yaratilgan
siqish formati
C) Tasvir va grafiklarni joylashtirish uchun maxsus yaratilgan siqish formati
D)Grafiklarni joylashtirish uchun maxsus yaratilgan siqish formati
№13
Manba: KXK “Kompyuter grafikasi” SH.I Razzaqov, U.M. Ibragimov, SH.S. Yo’ldashev.
Qiyinlik darajasi Y1
2 o’lchovli va 3 o’lchovli modellashtirish dasturlari qaysi ishlar uchun ishlatiladi?
A) 2 o’lchovli va 3 o’lchovli modellashtirish dasturlari dizaynerlik va muxandislik
ishlanmalari uchun qo’l keladi
B) 3 o’lchovli modellashtirish dasturlari dizaynerlik va muxandislik ishlanmalari uchun
qo’l keladi
C) 2 o’lchovli modellashtirish dasturlari dizaynerlik va muxandislik ishlanmalari uchun
qo’l keladi
D) Modellashtirish dasturlari dizaynerlik va muxandislik ishlanmalari uchun qo’l keladi