nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari va topshiriqlari

|
Nazorat savollari va topshiriqlari
|
bet | 43/54 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #135716 |
Bog'liq MARUZA MATERIALSHINOSNazorat savollari va topshiriqlari:
To'qish-tiMsh usulida noto'qima matolarni olish qanday amalga oshiriladi?
Ignalar bilan sanchish usulida noto'qima matolarni olish qanday amalga oshiriladi?
Noto’qima polotno deb nimaga aytiladi.
Noto’qima polotno asosi sifatida nima ishlatiladi.
Biriktirish usuli buyicha nechta sinfga bo’linadi.
16-Mavzu: Noto‘qima materiallarni tolaviy tarkibi, olinish usullari va ularni tasnifi.
Reja:
1. Noto‘qima materiallarni tolaviy tarkibi,.
2.Noto‘qima materiallarning tolaviy tarkibi, xossalari va turlarini
NOTO’QIMA MATERIALLARI, tolalar, iplar va (va) boshqa turdagi materiallardan tayyorlangan iplar va buyumlar (to'qimachilik va ularning to'qimachilik bo'lmagan (masalan, plyonkalar) kombinatsiyalari) yigirish va to'qishsiz. An'anaga nisbatan. To'qimachilik sanoatida ishlab chiqarish yo'li bilan - to'quv va ip yigirish - noto'qima materiallar ishlab chiqarish texnologiyaning soddaligi (texnologik bosqichlar sonining qisqarishi bilan), asbob-uskunalarning unumdorligi oshishi va natijada kapital va ishchi kuchi xarajatlari, turli xil assortiment bilan ajralib turadi. rasmlar, parhez variantlari. dekompozitsiyadan foydalaning. xom ashyo, ishlab chiqarishning arzonligi, maksimal imkoniyat. ishlab chiqarishni avtomatlashtirish, ya'ni. ishlab chiqarish liniyalari va avtomatik fabrikalar, to'quv bo'lmagan materiallarning o'zlari yaxshi ekspluatatsiyaga ega. sv. Shu sababli, to'quv bo'lmagan materiallar asosiy narsalardan biriga aylandi. zamonaviy turlari. to'qimachilik mahsulotlari, yirik sanoat bo'lsa-da. ularning ishlab chiqarilishi faqat 40-yillarda paydo bo'ldi. 20 asr To'qilmagan matolarning jahon ishlab chiqarishi tahminan. 16 milliard m 2 (1985), AQShning kapitalistik ishlab chiqarishning 59 foizini tashkil qiladi. to'qilmagan mamlakatlar, G'arbiy mamlakatlar ulushiga. Evropa 32%, Yaponiya 9%.
Ushbu turdagi to'quv bo'lmagan materiallar (kanvaslar, iplarni teshish, matolarni tikish, igna bilan tikilgan, yopishtirilgan, birlashtirilgan) va batting (tuval, igna bilan teshilgan, yopishtirilgan), shuningdek, maishiy va texnik buyumlar mavjud. maqsad.
Noto'qima materiallarning xususiyatlari ularning tuzilishi va ishlab chiqarish usuliga, xom ashyoning tabiatiga bog'liq. Noto'qima materiallar tabiiydan ishlab chiqariladi. (paxta, zig'ir, jun) va kimyoviy. (masalan, viskoza, poliester, poliamid, poliakrilitritr, polipropilen) tolalar, shuningdek ikkilamchi tolali xom ashyo (qopqoq va latta bilan tiklangan tolalar) va qisqa tolali kimyoviy chiqindilar. va boshqa tarmoqlar.
DOS texnol. Noto'qima materiallar olish bo'yicha operatsiyalar: 1) xom ashyo tayyorlash (gevşetmek, aralashmalardan va aralashtirilgan tolalardan tozalash, ip va iplarni o'rash, tayyorlash, kimyoviy eritmalar, masalan, tolali moddalar, sirt faol moddalar va boshqalar); 2) tolali bazaning shakllanishi (masalan, kanvas, ip tizimi); 3) tolali bazani bitta tizimga bog'lash (to'qilmagan materialni olish); 4) to'quv bo'lmagan materiallarni tugatish.
|
| |
Nazorat savollari - Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati

|
Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati
|
bet | 24/54 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #135716 |
Bog'liq MARUZA MATERIALSHINOSNazorat savollari
1. Gazlama deb nimaga aytiladi.
2. Arqоq ipini tukishga tayyorlash jarayoni qanday o`tadi.
3. Tanda ipini tayyorlash jarayoni nimadan iborat.
4. Qanday to‘quv dastgoxlari bor?
6-Mavzu: Gazlamaning xossalari.
Reja:
1. Gazlamaning fizik – mexanik xossalarini o‘rganish.
2. Gazlamalarning texnologik xossalari
1. Gazlamaning fizik – mexanik xossalarini o‘rganishKiyimning eskirishiga asosan unga cho`zuvchi, ezuvchi, bukuvchi kuchlar
ishqalanish kuchlari ta`sir etishi sabab bo`ladi. Shuning uchun kiyimning oxori va
shaklining yaxshi saqlanishida hamda uzoqqa chidashida gazlamaning turli mexanik
ta`sirlarga chidamliligi, ya`ni mexanik xossalari katta rol o`ynaydi. Gazlamaning
mexanik xossalariga pishiqligi, qattiqligi, draplanuvchanligi va boshqa xossalari
kiradi.
Gazlamaning pishiqligi:
Gazlamaning cho`zilishga pishiqligi uning sifatini belgilaydigan eng muxim
ko`rsatkichlardan biridir.Gazlamaning cho`zilishga pishiqligi deganda uning yukga
chidamliligi tushuniladi.
Ma`lum o`lchamdagi gazlama namunasini uzish uchun etarli minimal yuk
uzuvchi kuch deb ataladi. Uzuvchi kuchni aniqlash uchun namuna uzish mashinasida
uzib ko`riladi. Gazlama namunasi 2 qisqichlar orasiga maxkamlab qo`yiladi. Elektr
dvigatel pastki qisqichni yuqoriga va pastga harakatlantiradi, ustki qisqich yukli
richag bilan boglangan. Pastki qisqich pastga tushganda namuna cho`zilib, ustki
qisqichni pastga suradi. Natijada yukli mayatnikli kuch o`lchagich og`adi.
Cho`zuvchi kuch ta`sirida namuna uzayadi va qisqichlar orasidagi masofa
kattalashadi. Strelka uzayish qiymatini uzayish shkalasida ko`rsatadi.Sinash uchun
gazlamadan tanda mashinasi bo`yicha uchta namuna va arqoq bo`yi cha 5 namuna
qirqib olinadi.
Namuna bo`lagining eni 50 mm bo`ladi. Dinamometr qisqichlari orasidagi masofa
jun gazlamalar uchun 100 mm, boshqa gazlamalar uchun 200 mm olinadi. Namuna
bo`lagining uzunligi qisqichlar orasidagi masofadan 100-150 mm katta olinadi.
Uzuvchi kuch tanda uchun aloxida, arqоq uchun aloxida hisoblanadi.
Gazlamalarning uzilishga pishiqligi ularning tola tarkibiga, kalava ip yoki ipning
nomeriga, zichligiga, o`rilish xiliga, pardozlash harakteriga bog`liq. Sintetik
tolalardan to`qilgan gazlamalarning uzilishga pishiqligi eng yuqori bo`ladi. Iplar
qancha yo`g`on va gazlama qancha zich bo`lsa, u shuncha pishiq bo`ladi. Kalta
yopmali o`rilishlarni qo`llash ham gazlamalarning pishiqligini oshiradi. Shuning
uchun boshqa barcha sharoitlar bir xil bo`lgani xolda polotno o`rilishda to`qilgan
gazlamalar eng pishiq bo`ladi. Bosish, appretlash, bug‘‘lash kabi pardozlash
operatsiyalari gazlamaning pishiqligini oshiradi. Oqartirish, bo`yash operatsiyalari
gazlamaning pishiqligini birmuncha pasaytiradi.
|
| |
Musiqali tanaffus - Integratsiyalashgan pedagogikasi

Musiqali tanaffus
Buratino tortildi,
Bir engashdi,
Ikki engashdi,
U ch engashdi.
93
Q o‘llarini yoniga yoydi,
Kalitni topolmadi.
Kalitni olish uchun
Oyoq uchiga turish kerak.
7.
Knob bilan ishlash.
2-rasmni tahlil qilish. 0 ‘qituvchi o ‘quvchilarga rasm bo ‘yicha
savol beradi.
— Rasmda nimani ko‘ryapsiz?
— Ob-havo qanday?
— Daraxtlar qanday?
— Bola qayerga qarayapti?
— Qushlar nimaga uchib ketishyapti?
Topishmoq.
Kulrang, lekin bo‘ri emas,
Qulog‘i uzun, lekin quyon emas,
Tuyog‘i bor ot emas. (
Eshak
.)
X o‘tikcha so‘zini fonetik tahlil qilish, О harfiga so‘zlar topish.
Ekologik xarakterga ega bo ‘lgan tarbiyaviy ish.
— Bolalar, baliqlar faqat toza suvda yashaydi. Suvga chiqindi-
larni tashlash mumkin emas. Baliqlar zaharlanib o ‘ladi. Axlatlarni
ham suvga tashlash kerak emas, boim asa, biz baliq o ‘rniga eski
tuflilarni tutamiz.
— Yana odamlar uchun barglarni yoqish ham zararli, ularni
ko‘mib tashlash kerak. Bu o ‘simliklar uchun o ‘g‘it bo ‘ladi.
8. Musobaqa—o ‘yin.
Sinf ikki guruhga bo ‘linadi — o ‘g‘il bo
lalar va qiz bolalar. Doskaga rasmlar osishadi, har bir rasmga
topishm oq aytiladi. 0 ‘g‘il bolalar va qiz bolalar galma-galdan
topishadi. «О» harfi bor so‘zli rasmlarni ko‘rsatishlari va u ne-
chanchi bo ‘lib turishini aytishlari kerak.
— Odamlar yashaydigan joy (uy).
— Pianinoni chalayotganda musiqachi nimani o ‘qiydi (nota).
— Yomg‘irda odamlar boshlariga nimani yopinishadi (soyabon).
— Qishki kiyim (palto).
— Asalariga o ‘xshaydi, lekin asal bermaydi (ari).
— Oziq-ovqatlar nima bilan kesiladi (pichoq).
9. Xulosa qilish.
— Biz bugun qaysi harf va tovush bilan tanishdik? U unlimi
yoki undoshmi? N im a uchun?
10. Baholash va ularni sharhlash.
11. Uyga vazifa. «0» harfini yozish.
94
|
YUMLAK XAVF KO'RSATICHIGA ASOSLANGAN USUL

|
YUMLAK XAVF KO'RSATICHIGA ASOSLANGAN USUL
|
bet | 13/18 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 220,18 Kb. | | #105994 |
Bog'liq 00000000 (1)YUMLAK XAVF KO'RSATICHIGA ASOSLANGAN USUL
Ushbu uslub bizga xavf-xatarli vaziyatni tahlil qilish muammosini etarlicha chuqur, tizimli va har tomonlama hal qilish va tizimdagi ta'sir qiluvchi (bezovta qiluvchi) omillarga muvofiq xavflardan yo'qotishlarni kamaytirish yo'llarini ishlab chiqishga imkon beradi. (19)
Rejalashtirilgan vaqt uchun xavflarning to'liq ro'yxatini tuzgandan va o'rganilayotgan ob'ektning faoliyat sohalariga muvofiq ustuvor xavflarni aniqlagandan so'ng, xavf omillari doirasini aniqlash kerak. Bular umumiy ko'rsatkichlar bo'lib, aniq ko'rsatkichlar bilan to'ldirilgan bo'lib, ular asosida murakkab risk ko'rsatkichining modeli quriladi (19, 58-61-betlar).
Xulosa qilib aytganda, xavf darajasi aniqlanadi va xavf omillari va ularning korxonaning kutilayotgan iqtisodiy natijalariga ta'siri o'rtasidagi bog'liqlik aniqlanadi. Buning uchun omil ta'sirini baholashning integral usuli qo'llaniladi.
Masalan, kimyo va o'rmon xo'jaligi kompleksi korxonalari tizimi uchun xavf holatining asosiy ko'rsatkichlaridan biri iste'mol talabining o'zgarishi xavfi deb hisoblanishi mumkin. Ushbu ko'rsatkich bo'yicha omil indeksi sotilgan mahsulotlarning umumiy ishlab chiqarish hajmidagi ulush dinamikasini tavsiflovchi sotish hajmi indeksi hisoblanadi. Ijobiy indeks bilan xavf darajasi pasayadi, salbiy indeks bilan u ortadi.
Agar xavf omillarining batafsil ro'yxati va ularning miqdoriy xarakteristikalari mavjud bo'lsa, har bir omilning samaradorlik ko'rsatkichiga ta'sir qilish darajasi kompleks ko'rsatkichga asoslangan ishonchlilik darajasining etarli darajasi bilan aniqlanadi.
Shunday qilib, ushbu metodologiya asosida korxona faoliyati xavfini baholash vazifasi sifat va miqdoriy tahlil usullarini jamlagan holda omillarga asoslangan kompleks ko'rsatkichni aniqlashdan iborat. Buning uchun ko'rsatkichlarning boshlang'ich tizimi tanlanadi, baholangan ko'rsatkichlarning taqqoslanuvchanligi ta'minlanadi va voqelikni umumlashtirilgan baholashning etarliligini eksperimental tekshirish amalga oshiriladi. (19)
|
| |
‘qish fanida integratsiya

ketadigan vaqtni ancha qisqartiradi. Bu holatdagi asosiy prinsip:
kichik maktab o ‘quvchilarining eng muhim vazifasi — o ‘qish,
mustahkam bilim olish, darsdagi vazifa esa o ‘qituvchi boshchili-
gidagi mehnat. Bundan tashqari dars tashkil qilishda, uni o ‘tka-
zish metodlarini tanlashda bir xil qolipdan foydalanish.
Darsga tayyorlanar ekan, o ‘qituvchi birinchi navbatda uning
maqsadini anglaydi va shu asosida darsning mazmuni tanlanadi,
asosiy savollar belgilanadi. Bunda o ‘qituvchi faqat darslik m at-
nini gapirib berish bilan cheklanmasligi kerak. 0 ‘quvchilarni
q o ‘shimcha m aterial bilan ko‘mib tashlam agan holda ularga ki-
tobda yo'q misollarni ham berib borishi kerak: turli she’rlar, ba-
diiy asarlardan parchalar, maqollar, topishmoqlar va boshqa ma-
teriallar o'quvchilarda jonli qiziqish uyg‘otadi va ta ’sirlantiradi.
H ar bir dars mazmuni belgilanayotganda predmet ichidagi va
predmetlararo aloqalar hisobga olinadi. Darsning mazmuni bel-
gilangach, o‘qituvchi qanday tasaw ur va tushunchalar unda o ‘z
rivojini topishini, o ‘quvchi qanday bilim va ko‘nikmalarga ega
bodishini aniqlaydi. Darsning maqsadi va mazmuniga mos ra-
vishda o‘qituvchi ta ’lim metodlarini tanlaydi. Darsda o ‘qituvchi va
o ‘quvchining faoliyatlari bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lganligi
sababli, bu faoliyatlarning aniq bosqichlarini belgilab olish kerak.
Butun dars davomida sinfning faol ishlashi uchun, usul va vo-
sitalarning to ‘g‘ri almashinuvini aniqlab olish zarur.
-sinf uchun « 0 ‘qish» fanidan «Yer sevarni — el sevar»

— M ana ko‘rdingizmi, biz barcham iz Ona tabiatni sevishi-
miz, uni asrab-avaylashimiz lozim ekan. Chunki yerimiz bizni
boqadi, turli boyliklar, yer osti va yer usti boyliklari bilan ta ’min-
laydi. Biz esa ana shu boyliklardan oqilona foydalanib, hayot
kechirishimiz lozim. Yerni ifloslantirmasligimiz, supurib, ekin
ekishimiz lozim.
Barchangizga m a’lumki, ona so‘zi juda m uqaddasdir, shu-
ning uchun barcha muqaddas narsalar onaga qiyoslanadi. Ma-
salan, ona-Vatan, ona tilimiz, ona zamin va h.k.
Ona zaminimiz ham ona tilimiz, ona-Vatanimiz kabi muqaddasdir.
Yerimiz bizga berayotgan noz-ne’matlari, boyliklari behisob
emas, biz ulami hisoblab, o ‘lchab, tejab foydalanishimiz kerak.
Bunda bizlarga matematikadan olgan bilimlarimiz yordam beradi.
0 ‘qituvchi o ‘quvchilaming faolligiga qarab, reyting tizimi aso-
sida baholaydi.
)
Har qaysi xalq o ‘z kelajagi 
va

— Nima? so'rogriga javob bo'lgan o ‘simlik nomlaridan ikkita
ayting. (N o ‘xat, lavlagi.)
— Bu so'zlar qanday so‘roqqa javob bo‘ladi? (Nima? so‘rog‘iga.)
— Bular nimani bildiryapti? (Narsani.)
— N arsani bildirgan so‘zlar qaysi so'z turkum iga kiradi?
(Ot so‘z turkumiga kiradi.)
— 3, 4, 5-qatordagi so‘zlar ham xuddi shunday tahlil qilinib,
uchinchi qatorda hayvonlar, to'rtinchi qatorda qushlar, beshinchi
qatorda ish qurollariga tegishli so‘zlar berilgani, ular ham nima?
so'rog'iga javob bo ‘lishini o'quvchilar bilib oladilar. 0 ‘qituvchi
javoblarni umumlashtiradi. Shaxslarni bildirgan otlar kirn?, o ‘sim-
lik, hayvonlar, qushlar, ish qurollarini bildirgan otlar nima?
so‘rog‘iga javob bo‘ladi.
5. Husnixat mashqlari.
Doskaga 8 ta narsaning rasmi qo'yiladi. Rasmlar o ‘quvchilar
bilan birgalikda kuzatib chiqiladi. O 'quvchilarga ularning nom -
lari ayttiriladi. Bular kundalik hayotda, ro ‘zg‘orda ishlatilishi
aniqlanadi. Sohigra rasmlar doskadan olib qo ‘yilib, o'quvchilar
navbat bilan doskaga chiqib, rasmdagi narsalaming nomini yoza-
dilar: qalam, tulki, daftar, kosa, ayiq, piyola, chizgich, qoshiq.
Bu so‘zlar guruhlarga ajratiladi.
— Qaysi so'zlar o'quv qurollariga kiradi? (Qalam, daftar, chizg‘ich.)
— Qaysi so‘zlar idishlarga kiradi? (Kosa, piyola, qoshiq.)
— Qolgan so‘zlarni ayting. (Tulki, ayiq.)
— Bular nimalarga kiradi? (Yovvoyi hayvonlarga kiradi.)
— Bu so‘zlarga qanday so'roq beriladi? (Nima?)
0 ‘qituvchi so‘zlarni guruhlarga ajratib yozib boradi.
«Ikki usulli bo‘lish» - Integratsiyalashgan pedagogikasi

chum chuq esa qarg‘aga qaraganda 5 baravar ko‘p olib keladi. Bir
juft chum chuqqa qaraganda, bir juft qarg‘a qancha qurt olib
keladi?
Qarg‘a —335 ta.
Qizilishton — 3 baravar ko‘p.
Chum chuq — 5 baravar ko'p.
Biz tezda savolga javob bera olamizmi? Nimaga? Bir juft qi
zilishton bilan bir juft chum chuq qancha qurt olib kelishini bil-
maymiz. Qanday bilib olamiz? 3-335=1005.
Son orqali bir juft qizilishton qancha qurt olib kelishini bilib
oldik: 5 335=1675. Shuncha qurtni bir juft chum chuq olib keladi.
Masala savolini qaytaring? Qaysi yo‘l bilan bir juft qizilishton bir
juft chum chuqqa qaraganda o ‘z bolasiga qancha ko‘p qurt olib
keladi? Ayiramiz: 1675—1005= 670 (qurt).
Javobni o ‘qiymiz. Masala savolini shunday o ‘zgartirish usuli
qo‘shuv bo ‘lishi kerak. Bir juft chum chuq va bir juft qizilishton
birgalikda qancha qurt olib kelishgan?
V Darsning yakuni.
—
Darsda nima o ‘rgandingiz?
— Nima yangilik bildingiz?
— Matematikaga doir bilimlardan tashqari biz o ‘z uyimiz,
yer sayyorasi haqida gapirdik.
Inson tabiat bilan bog‘liq. U tabiatdan o ‘rganadi. Tabiat qo-
nunlarini hurm at qiling. Faqat tabiat bilan uyg‘unlikda biz baxtli
b o ‘lishimiz kerak.
l-sinf
Matematika
Mehnat
Eniga va bo'yiga taqqoslash.
Maktab atrofi bilan tanishtirish.
Predmetning shaklini taqqoslash.
Doira, uchburchak, kvadrat.
Qog'ozdan shablon tayyorlash.
Ko‘paytirish va ayirish shu ko'rinishda
•
1
« 0 ‘yinchoqlar» - Integratsiyalashgan pedagogikasi

«Samolyot» she’ri matni ustida ishlash.
6)
. Tayyorlangan o ‘quvchi tom onidan she’rni dastlabki o ‘qib
berish.
7) . Savolga javob:
— She’r satrini qanday ifoda bilan o ‘qish kerak?
8) . 3—4 o ‘quvchi tom onidan she’r o ‘qish.
9) . Savolga javob:
— O'z o'yinchoqlaringizga va o ‘yinchoqlar yasovchilarga qan
day munosabatda bo'lish kerak?
Musiqali tanaffus
(«Samolyot» she’rini o ‘quvchilar tomonidan
xor b o ‘lib, musiqa jo ‘rligida ijro etish).
10) . O'quvchilar tom onidan samolyot rasmini chizish.
11)
. Lug’at bilan ishlash. Fyuzelej, stabilizator, kopot (lug‘at
bilan ishlash samolyot rasmini chizish jarayonida o ‘tiladi).
12)
. 0 ‘tilganlarning rasmi chizilgan varaqlar titul varag‘i —
muqovani birlashtirib, albom tayyorlash.
13) . «Xo‘tikcha», «Kemacha» she’rlari bilan «Jonli» kitob.
14) . Darsyakuni.
Eslatma:
integratsiyalashgan darsni musiqa va tasviriy san’at
o ‘qituvchilari bilan hamkorlikda o ‘tkazishlari mumkin.
Shunday qilib, estetik kursda uch predm etni integratsiya-
lashishi katta ahamiyat kasb etadi. Bunday darslar o ‘quvchilar
rang va tovushlar dunyosiga kirishiga yordam berib, ularni yozma
va og‘zaki nutqlarining rivojlanishi va boyishiga yordam beradi,
san'at asarlarini qadrlash, qadrdon tabiiy muhitni go‘zalliklari va
boyliklarini qadrlash malakalarini hosil qiladi.
Cheklovlari: Murakkab yoki nolinear tizimlar uchun qo‘llash qiyin bo‘lishi mumkin.
 
2. Numerik modellashtirish

|
Cheklovlari: Murakkab yoki nolinear tizimlar uchun qo‘llash qiyin bo‘lishi mumkin.
2. Numerik modellashtirish
|
bet | 10/12 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 46,22 Kb. | | #271366 |
Bog'liq 1-maruzaCheklovlari: Murakkab yoki nolinear tizimlar uchun qo‘llash qiyin bo‘lishi mumkin.
2. Numerik modellashtirish
Ta'rifi: Ushbu uslub murakkab yoki analitik yechimga ega bo‘lmagan modellarni yechish uchun kompyuter hisoblashlaridan foydalanadi. Numerik modellashtirish odatda iteratsion usullarga asoslanadi.
Misollar:
Sonli integratsiya: Murakkab differensial tenglamalarni yechish.
Chiziqli bo'lmagan tenglamalarni sonli yechish: Masalan, Nyuton-Rafson usuli yoki Bisection usuli.
Afzalliklari: Murakkab tizimlar va nolinear jarayonlarni modellashtirish imkonini beradi.
Cheklovlari: Aniq yechim bermaydi, hisoblash natijalari taxminiy bo‘lib, kompyuter resurslariga tayanadi.
3. Stokastik modellashtirish
Ta'rifi: Stokastik modellar tasodifiylik va noaniqlikni inobatga olgan holda tizimni modellashtiradi. Bu uslub ehtimollik va statistikaga asoslanadi.
Misollar:
Markov jarayonlari: Tasodifiy hodisalarning vaqt bo‘yicha o‘zgarishi.
Monte-Karlo simulyatsiyasi: Turli ehtimollik taqsimotlariga asoslangan jarayonlarni modellashtirish.
Afzalliklari: Noaniqlik va tasodifiylikni inobatga olgan holda tizimning real xulq-atvorini modellashtirishga imkon beradi.
Cheklovlari: Modelning murakkabligi oshadi, va ko‘pincha sonli natijalar o‘zgaruvchan bo‘ladi.
4. Empirik modellashtirish
Ta'rifi: Empirik modellar tajriba va kuzatish natijalariga asoslanadi. Bu uslubda model tizimning ma'lumotlaridan kelib chiqqan holda yaratiladi, aniq nazariy asosga ega bo‘lmasligi mumkin.
Misollar:
Regression tahlili: Kuzatilgan ma'lumotlar asosida bog'liqliklarni aniqlash.
|
| |
-sinf integratsiyalangan o'qish darsining yoyiq

Oldingi darsda o ‘tilgan «А» hatfm i takrorlash.
— Bolalar, o ‘tgan darsda biz qaysi qaror bilan tanishdik?
— «А» harfi nechta elem entdan iborat? (3 ta chapga engash-
gan tayoqcha, o ‘ngga engashgan tayoqcha va gorizontal to ‘g‘ri
tayoqcha).
— «А» harfli so‘z topish (anor).
— Anor so‘zini b o ‘g‘inlarga ajratish va urg‘u qo‘yish (a-nor).
Yangi mavzuga tayyorlanish.
—
Bolalar, topishmoqni toping-chi (doskada «О» harfli qi-
ziqarli rasm osilgan).
Bu harfda burchak yo‘q,
Shundan u dumaloqdir.
Shunchalik dumaloqki,
Dumalab ketishi mumkin.
— О harfi nimaga o ‘xshaydi? (G ‘ildirak.)
— Yana nimaga? (Aylana.) Aylana o ‘zi nima?
— Dumaloq narsalarni aytib bering-chi?
— Bolalar, kelinglar «О» tovushini kuylab ko‘ramiz. O-O-O.
Tovushni kuylab bo‘lar ekan, demak, u unli tovush.
4. Yangi mavzuni o ‘rganish.
Bugun biz siz bilan «0» harfmi
o ‘rganamiz.
5. Kitob bilan ishlash.
— 1-rasmda nima tasvirlangan? (Guldasta.)
— Guldasta nima?
— Yana nimalardan guldasta yig‘ish mumkin? (Barglar.)
— Oysha, u yerda yozilgan so‘zni o ‘qi. (Listopad — xazon-
rezgilik.)
— U so‘z nimani bildiradi?
— U qachon bo ‘ladi?
6. Daftar bilan ishlash.
Bolalarga o ‘qish daftarida harflarni
ergashtirmasdan yozishni eslatish kerak. Katta harf 2 katakda,
kichik harf 1 katakda yoziladi. «А» harfidan keyin 2 katak qoldi-
ramiz. Oval chizamiz, har bir harf orasida 1 katakdan qoldiramiz.
-SINFDA MATEMATIKA, TABIATSHUNOSLIK BO‘YICHA

0 ‘qituvchi: — Hozir Kusto jamoasining kemasi ochiq okeanda
turibdi. U bizning vertolyotimizni istalgan paytda o ‘z bortiga qa-
bul qilishi mumkin. Zudlik bilan vertolyot quramiz. Konstruk-
torlar ishga kirishinglar. Bosh konstruktor Karim, u menga yor-
dam beradi. Siz javobni tez va to ‘g‘ri aytishingiz kerak, vertolyot -
ning bir detali (har bir misol — bu vertolyotning detali).
35 m =
sm
2150 kg =
t
Kg
28 sm =
mm
20 kg =
G
45 km =
m
5 min =
s
2 s 30 min =
min
Vertolyotni qurdik. Yaxshilab o ‘tirib oling. Yo‘lga!
Oldinda bulutlar ko‘rinmoqda, hozir tezlik 300 km /soat, yo‘l
yurish vaqti 4 soat. Masofani hisoblab topish kerak, tezroq hi-
sobla, vaqt ketyapti. Vertolyot oldinga qarab borishi kerak.
Bolalar: — Masofa —1200 km.
0 ‘qituvchi: — Endi nonushta qilish vaqti keldi.
1. Ajoyib (g'alati) masalalar.
Ikki o ‘g‘il va ikki ota 3 ta tuxum yeyishdi. Har biri nechta
tuxum egan? (Bittadan, chunki ular: bobo, ota, o ‘g‘il edi).
5 dona olmani 5 qiz o ‘rtasida shunday taqsimlash kerakki,
savatchada 1 dona olma qolsin (1 qizga olmani savatcha bilan birga
berish kerak).
Doskaga shunday yozuvlar yoziladi: 80-40=32000 (O)
60-3 = 180 (P)
40-50 = 2000 (S)
140:20 = 7 (K)
300:10 = 30 (A)
2400:30 = 80 (L)
100000:1000
MATEMATIKA DARSIDA INTEGRATSIYA

Masalan, lug'aviy so‘zlarni tushuntirishda o'qituvchi antiqa—
rebus iisulidan foydalanishi mumkin.
3 terak
100 lash
100 ma
1005 ariq
6 bola
7 so'z
40 qiz
3 quduq
Bu usullar faqat faollashtirmasdan, o ‘quvchilarning o'ylash
qobiliyatlari va katta o'zlashtirishlaridan o'qituvchi yaxshi foy-
dalanadi.
Integratsiya usulidagi o'qish darsida yozuvchining so'nggi
hayotiy faoliyati o'rganiladi. Shuningdek, o'qish darslarida ckquv-
chilar tez-tez topshiriqlar olib turishadi. M atnning to 'rtin ch i
bodimini o lqish va uch qator she’rni yod olish va h.k. Integratsiya
usuli tabiatshunoslik darslarida katta sharoit uyg‘otadi. Shuning
dek, o ‘quvchi sanalarni qo ‘yadi, kundalik kuzatish daftariga ob-
havoni belgilaydi va h.k. Tabiatshunoslik darslarida integratsiya-
dan alohida foydalanish, bu biron narsaning «hajmini», m asalan,
4-sinfning «Tabiatshunoslik» darsligida o ‘quvchilarga topshiriq
beriladi. O 'quvchi partaning bo'yi va enini oMchab, qog'ozga
uning rejasini chizadi: 1 sm, 10 sm. Necha marta qog‘ozdagi
qisqargan?
0 ‘zingiz yashaydigan xonaning planini chizing (masshtab —
1 sm: 2 m). O'ziga nisbatan qog'ozda necha m arta qisqartirga-
ningizni koTsating.
Mavzu'.
Ma'lumotlar moslashuvi - Texnologik jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirnshning asosiy tushuncha va qoidalari....

|
Texnologik jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirnshning asosiy tushuncha va qoidalari. Model va modellashtirish, ularning turlari
|
bet | 11/12 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 46,22 Kb. | | #271366 |
Bog'liq 1-maruzaMa'lumotlar moslashuvi: Polynomial regression, ko‘p o‘zgaruvchili tahlil.
Afzalliklari: Tizim haqidagi real ma'lumotlarga asoslangan, murakkab tizimlarni o‘rganish uchun mos.
Cheklovlari: Modelni umumlashtirish qiyin bo‘lishi mumkin, faqat ma'lumotlar mavjud bo‘lganda qo‘llaniladi.
5. Simulyatsion modellashtirish
Ta'rifi: Simulyatsiya real tizimni yoki jarayonni kompyuter modelida taqlid qilish orqali uning xulq-atvorini o‘rganadi. Bu uslub vaqt bo‘yicha tizimning o‘zgarishini kuzatishga imkon beradi.
Misollar:
Diskret hodisalar simulyatsiyasi: Tizimda sodir bo‘ladigan muayyan hodisalarni vaqt bo‘yicha kuzatish.
Agentga asoslangan modellashtirish: Tizimda turli agentlarning o‘zaro ta’sirini modellashtirish.
Afzalliklari: Tizimning vaqt bo‘yicha xulq-atvorini tushunish, murakkab tizimlarni o‘rganish uchun mos.
Cheklovlari: Hisoblash resurslariga bog‘liq, simulyatsiya natijalarining noaniqligi mavjud bo‘lishi mumkin.
6. Optimizatsiya uslublari
Ta'rifi: Ushbu uslub maqsad funksiyasini maksimal yoki minimal qiymatga olib keladigan parametrlarni topishga qaratilgan.
Misollar:
Chiziqli optimizatsiya: Chiziqli chegaralovchi shartlar bilan bog'liq bo'lgan masalalarni yechish.
Nolinayr optimizatsiya: Nolinayr tizimlarda eng yaxshi parametrlarni topish.
Afzalliklari: Tizimni optimal sharoitda ishlashini ta'minlash, resurslarni samarali taqsimlashga yordam beradi.
Cheklovlari: Murakkab tizimlarda global optimumni topish qiyin bo'lishi mumkin.
7. Tarmoq va grafik modellashtirish
Ta'rifi: Tizimlarni tarmoq yoki grafik shaklida ifodalaydi, bu yerda tugunlar elementlarni, qirralar esa ularning o‘zaro bog‘liqligini ko‘rsatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Texnologik jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirnshning asosiy tushuncha va qoidalari. Model va modellashtirish, ularning turlari
|
3-rasm - O`zbekiston Respublikasi

3. 3-rasm
. Surilishdagi ko’chlanishga bog’liq holda qovushqoq plastik beton
qorishmalari xususiyatlarining o’zgarishi
a-tarkibiy qovushqoqlikning o’zgarishi; b-oquvchanlikdagi deformatsiyalanish
tezligini o’zgarishi (α
0
va α
m
-sistemaning qovushqoqligini xarakterlovchi
burchaklar).
Beton qorishmasini to’liq baholash va beton va temir-beton buyumlarini va
konstruktsiyalarini ishlab chiqarishni to’g’ri tashkil еtish uchun qorishmaning
boshqa xususiyatlarini ham bilish zarur, ularga quyidagilar kiradi: uning
zichlashuvi, bir turliligi, qatlamlashuvchanligi, hajmining qotish jarayonida
o’zgarishi, havo yutuvchanligi, birlamchi mustahkamligi (zudlik bilan qolipdan
chiqariladigan bikir beton qorishmalari uchun).
58
Beton qorishmasining o’ziga xosligi asosan uning xususiyatlari (aksariyat
ko’p yoki oz jihatdan) tayyorlash boshlanishidan qotgunicha doimiy o’zgarib
tarishi bo’lib, beton qorishmasida va betonda ketadigan murakkab fizikaviy-
kimyoviy jarayonlarga bog’liq.
Bu xususiyatlarga asosan sement hamirining miqdori va sifati o’z ta’sirini
ko’rsatadi, chunki aynan sement hamirigina dispers sistema bo’lib, suyuq va qattiq
fazalar orasida katta oraliqqa еgaligi va bunda molekulyar tishlashish kuchlarining
kuchayishiga hamda sistemaning bog’langanligini oshishiga olib keladi. Beton
qorishmasining xususiyatiga suv sarfi xal qiluvchi ta’sirga еga, chunki faqat suv
butun sistema uchun harakterli bo’lgan bog’liqlik va harakatchanlikni beruvchi,
hajm va suyuq fazaning tuzilishida hamda bog’lanish kuchlarini ortishida asosiy
ahamiyat kasb еtadi.
Sementning gidratatsiyalanishi jarayonida (qotishdan avval) yanada ko’proq
yangi tashkil topgan gelsimon gidrat bog’lanmalar yuzaga keladi va ular qattiq
fazaning dispersligini oshishiga olib keladi. Ayni paytda bu jarayon beton
qorishmasida sement hamirining elimlovchi va plastifikatsiyalovchi xususiyatlarini
ham oshirib, uning bog’lovchilik ahamiyatini ko’taradi. Shu bilan birga beton
qorishmasining harakatchanligi kamaya boradi.
|
1-rasm - O`zbekiston Respublikasi

55
Ikkinchi turdagi tuzilishda sement hamiri kamroq bo’lib, u faqat
to’ldiruvchining donalari orasidagi g’ovaklikni to’ldiradi va donalar ustiga
surtilgandek bo’lib, qalinligi sement zarralari 1-3 diametriga to’g’ri keladi. Bu
sharoitda alohida to’ldiruvchi donalarining ta’sir doiralarida bir-birlarini to’sadilar
– to’ldiruvchi donalari orasida ishqalanish yuzaga keladi.
Qorishmaga yuqorida
aytilganidek (birinchi turdagi kabi) harakatchanlikni berish uchun yanada jadalroq
ta’sir yoki S/TSning o’zgartirilishi hisobiga birinchi tur tuzilishdagi xususiyatlarga
keltiriladi.
Beton qorishmasining uchinchi tur tuzilishida sement hamiri kam, u faqat
to’ldiruvchi donalarini yuzasini
juda yupqa qalinlikda qoplaydi, donalar orasidagi
g’ovakliklarni qisman to’ldiradi.
Bir turdan tuzilishdan ikkinchisiga o’tish to’ldiruvchi miqdorini oshishi bilan
birin-ketin amalga oshadi. Birinchi o’tish avval kichik hajmlarda va ketma-ket
butun beton hamirini qamrab oladi. Ikkinchi tuzilishdan
uchinchi tuzilishga
o’tishda (tsement hamirining to’ldiruvchilar orasidagi g’ovaklarni to’ldirishga
etishmayotgan jarayonda) beton qorishmasini qorishtirish yoki yoyishda katta
miqdorda havo qo’shilib ketadi va ular to’ldiruvchidagi donalararo bo’sh
g’ovakliklarni to’ldirib, sement hamiri hajmini oshirgandek bo’ladi. Bunday
tuzilishni ikkinchi turga mansub deyish mumkin.
Sement hamirini miqdorini
tobora kamayishi bilan kirayotgan havo va havo pufakchalari o’lchamlarining
ortishi natijasida notekisliklar va yoriqlar paydo bo’ladi. Bunday tuzilish uchinchi
turga mansub.
Beton qorishmasi tuzilishi harakterini ketma-ket o’zgarishi natijasida turli
tuzilishlar orasidagi chegaralar nisbiydir. Bu chegaralar sement va to’ldiruvchi,
beton
qorishmasining harakatchanligi, qoliplash usullari va boshqa faktorlarni
o’zgarishi bilan ahamiyatli darajada surilishi mumkin.
Odatdagi beton qorishmalari ikkinchi tur tuzilishiga kiradi. Bunday
tuzilishlar o’zining katta samaradorligi balan ajralib turadi va minimal sement sarfi
bilan berilgan harakatchanlikdagi qatlamlashmaydigan
beton qorishmasini olish
56
imkonini beradi. Tuzilishi birinchi turga mansub bo’lgan qorishmalarga
armotsement konstruktsiyalar tayyorlash uchun qo’llaniladigan bog’lovchi sarfi
orttirilgan sement-qumli qorishmalar kiradi. Tuzilishi
uchinchi turga mansub
qorishmalarga qumsiz beton qorishmalari va boshqa sayoz qurilish qorishmalari
kiradi.
Button komponentasi - 2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja

|
2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja
|
bet | 3/7 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #252232 |
Bog'liq 2 Visual Studio muhitida dasturlash GUI muhitida menyular va uskunalarButton komponentasi
Button komponentasi (uzb “tugma”, рус “кнопка”) All Windows Forms komponentalar guruhida joylashgan.
Bu komponenta Form oynasining istalgan joyiga joylashtiriladi va sichqoncha tugmasini Button komponentasining ustida bosilgan paytda biror bir funksiyani amalga oshiradi. Button komponentasi 2.9-rasmda keltirilgan.
2.9-rasm. Button komponentasi.
Button xossalari (Properties Button)
Button komponentasi asosiy xossalari quyidagilar:
Backcolor - ushbu xossa orqali tugmachaning orqa rangini tanlashimiz mumkin.
BackgroundImage - bu xossa orqali tugmachaning orqa foniga rasm tashlash imkoni mavjud. Ammo tanlangan rasm o’z o’lchamini o’zgartirmasdan tashlanadi.
BackgrounImageLayout - bu xossada orqa fonga tashlangan rasmni xajmini sozlashimiz mumkin. Tugmacha o’lchamiga rasm o’lchamini mos qilib olishimiz uchun Tile ni tanlash kerak bo’ladi.
Font – ushbu xossada tugmachaning fontini shriftini va shrift o’lchamini o’zgartirishimiz mumkin.
ForeColor - Matnning rangini o’zgartirish.
Flat style - Tugmachaning stilini tanlash. Bunda tugmacha stili ancha chioyli
tusga kiradi.
Image - rasm tanlash. Bunda tugmacha ichiga rasm tushadi.
Text - Button1 tugmachasining ko’rinish nomi- agar text nomi o’zgartirilsa, dasturda chiquvchi tugmacha nomi o’zgaradi.
Name - Button1 komponentasining nomi, bunda dasturning kod qismiga o’tganimizda, button1 nomi bilan emas, balki uning yangi qo’yilgan nomidan foydalanishimiz mumkin.
Dock - bunda tugmacha joylashgan o’rnini o’zgartirish mumkin. Uning o’rnini ekrannning istalgan burchagiga joylashtirish yoki (fill) butun ekranni egallab qo’yadigan qilsa bo’ladi.
2.10-rasm. Button xossalari.
Visible- tugmachaning ko’rinishi. Visible funksiyasi faqat true va false (rost va yolg’on) qiymatni qabul qiladi. Agarda true ya’ni rost qiymat qabul qilingan bo’lsa, u holda tugmacha ekranda ko’rinib turadi, agarda false qiymat bo’lsa ekranda ko’rinmaydi.
Button komponentasi hodisalari Click – Qachonki sichqoncha tugmasi bosilganda hodisa sodir bo’lishi.
|
| |
chi qadam - 2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja

|
2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja
|
bet | 6/7 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #252232 |
Bog'liq 2 Visual Studio muhitida dasturlash GUI muhitida menyular va uskunalar3 chi qadam. Bo’sh formaga bizga zarur bo’lgan komponentalarni joylashtishni boshlaymiz (2.15-rasm). Bular 2ta Textbox komponentasi, N – natural sonning qiymatini kiritish va Fact – faktorialning qiymatini chiqarish uchun, 3 ta Label – izohlah uchun va 1 ta Button – bajarish buqrug’ini amalga oshirish uchun. Bularni komponentlar (elementlar) panelidan olamiz. Agar u ishchi sohada ko’rinmasa, Вид→Панель Элементов yoki Ctrl + Alt + X. buyruqlar yordamida yuklaymiz(2.6-rasm).
2.15-rasm. Komponentalarni formaga joylash.
Ularning o’lchamlarini (Size) sozlaymiz, Formadagi joyini (Location yoki sichqoncha yordamida) ko’rsatamiz, yozuvni kiritamiz (Text), yozuv shriftini (Font) belgilaymiz, kerak bo’lsa yozuv rangini (ForeColor), fon rangini (BackColor) o’zgartirishimiz mumkin. Bu ishlarning hammasini komponentaning ustiga siqonchani olib borib, chap tugmasini bosganda shu komponetaning xossalarini aks ettiruvchi xossalar paneli yordamida amalga oshiramiz.
2.16-rasm. Label1 xossalari.
Forma dizaynidagi label1 komponentasining Textini “Faktaryal hisoblash”, label2 komponentasining Textini “Son kiriting:”, label3 komponentasining Textini “Natija:”, button1 komponentasining Textini “Hisoblash”,
4 chi qadam. Ilovaning dizayni shakllandi va uni ishlatib ko’rsak ham boladi. Buning uchun oldin kompilyasiyaga (Build → Build Solition yoki F7) berish kerak. Kompilyasiyadan yaxshi o’tsa, Debug → Start Debugging (yoki F5) buyruqlar yordamida ishga tushiramiz.
2.17-rasm. Ilovaning ko’rinishi.
5 chi qadam. Ilovaning dizayni tayyor bo’lsada hali hech qanday amalni bajarmaydi (2.17-rasm). Buning uchun Hisoblash deb nomlangan Button1 komponentasining ustiga sichqonchani ikki marotaba bossak bizga MyForm.h fayliga o’tkazadi va button1_Click() metodini yaratib beradi (2.18-rasm).
2.18-rasm. Button_Click() metodi.
6 chi qadam. Button tugmachasini (Hisoblash) bosganda qanday amallar bajarish ketma-ketligini yozamiz. Buning uchun tugmachani 2 marta bosamiz va bizga ajratilgan joyga kodni kiritishni boshlaymiz (2.18-rasm):
Formadagi text1Box1 ga kiritilgan son belgi sifatida qabul qilinadi. Shuning uchun uni oldin son turiga o’girib olishimiz kerak bo’ladi.
int n = System::Convert::ToInt32(textBox1->Text);
|
| |
Hodisalar - 2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja

|
2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja
|
bet | 2/7 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #252232 |
Bog'liq 2 Visual Studio muhitida dasturlash GUI muhitida menyular va uskunalarHodisalar
Hodisalar – obyektga qo’shiladigan usullar bo’lib, bu usullar har bir komponenta uchun standart ishlab chiqilgan va har bir usul dasturdan foydalanayotgan shaxsning ma’lum bir harakati amalga oshirilgandagina bajariladi.
Masalan, o’sha obyektni sichqonchaning chap tugmachasi bilan bir marta bosish bilan.
Obyektga qo’shiladigan usullarga o’sha obyektning Xususiyatlar (Свойство) oynasidan, Events (События) bo’limiga o’tiladi. Obyektning Properties oynasining ko’rinishi 2.5 – rasmda aks ettirilgan.
2.5-rasm. Obyektning xususiyatlar oynasi, hodisalar bo’limi
Form sinfi
Visual Studio 2022 dasturlash muhitida Console Application qismidan tashqari Windows Application dasturlash muhiti ham mavjud. Bu muhitda biz interfeysga ega bo’lgan dasturlarni yarata olamiz. Hozirgi zamonaviy dasturlash tillarida interfeysli dasturlashga katta ahamiyat qaratilgan. Microsoft Windows operatsion tizim uchun dastur tuzishda Visual Studio 2022 muhitida C++ dasturlash tilidan foydalanishimiz mumkin.
Microsoft Visual C++ muhitida komponentalar Komponentalar Form oynasi hosil qilingach paydo bo’ladi. Komponentalar Панель элементов yoki ToolBox da joylashgan bo’ladi. Agarda ekranda ushbu oynacha bo’lmasa unda biz Ctrl+Alt+X tugmalarini bosishimiz kerak bo’ladi. Yoki View menyusidan ToolBoxni (ВИД-> панель элементов) tanlashimiz kerak.
2.6-rasm. Komponentalar oynasini hosil qilish
Komponentalar oynasi quyidagi asosiy komponentalardan tashkil topadi:
- TextBox
- Label
- Combobox
- PictureBox
- ProgressBar
- Button
- CheckBox
- RadioButton
- DateTimePicker
- ListBox
- Panel
- TabControl
2.7-rasm. Komponentalar oynasi
Agarda bizga kerak bo’lgan komponenta ushbu oynada (2.7-rasm) mavjud bo’lmasa u holda ToolBox oynasi ustida sichqonchaning o’ng tugmasini bosamiz va Выбрать элементы, yoki choose elementsni tanlyamiz. (2.8 rasm).
2.8-rasm. Yangi komponenta qo’shish
Bunda Filter bo’limiga kerak bo’lgan komponenta yoziladi va shu komponenta ro’yxatda paydo bo’lgach shu komponentani belgilaymiz (checkbox. checked) va ok tugmasini bosamiz. ToolBox panelini yana bir marta tekshirganda bizga kerak bo’lgan komponenta paydo bo’lgan bo’ladi.
|
| |
Textbox komponentasi - 2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja

|
2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja
|
bet | 5/7 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #252232 |
Bog'liq 2 Visual Studio muhitida dasturlash GUI muhitida menyular va uskunalarTextbox komponentasi
TextBox komponentasi ko’rinishi quyidagicha
2.14-rasm. Textbox komponentasi.
TextBox komponentasi xossalari
AcceptsReturn – ushbu xossa textbox komponentasining ko’p satrli qismi uchun ishlatiladi va u faqat rost va yolg’on qiymat qabul qiladi. Agarda uning qiymatini rost (true) qilib qo’ysak u holda ushbu funkisya tugmasini bosdganda yangi satr yaratib beradi.
Agarda ushbu xossa yolg’on qiymat qabul qilsa (false) u holda (odatiy faol holat), foydalanuvchi yangi satr ochish uchun tugmalarini bosishi kerak bo’ladi.
AcceptsTab – Ushbu xossa odatda false qiymatda turadi. Agarda uni true rost qiymatga o’tkazsak, u holda u tugmachasini ishga tushiradi. Agarda false qiymatida turgan bo’lsa u holda tugmachalrini bosishimiz kerak.
CharacterCasing – ushbu xossa yordamida textbox matnini agarda xossaning Upper qismidan foydalansak faqat katta harflarni yozadi. Agarda Low ni faol qilsak u holda faqat kichik harflar, agarda normal holatida qoldirsak, unda odatiy klaviaturadan matn kiritish mumkin.
MultiLine – Ushbu komponenta textboxni faqat bitta satrli va ko’p satrli qilish imkoniga ega.
PasswordChar – Ushbu xossaga * belgisini qo’yib qo’ysak nima yozishdan qat’iy nazar yozuv faqat * lardan iborat bo’ladi.
Amaliy qism
Topshiriq. Berilgan natural sonning faktorialini hisoblab berovchi Visual C++ da ilova yarating.
Echish:
1 chi qadam. Visual Studio dasturini ishga tushiramiz. Ochilgan muloqat oynasidan Файл→Создать→Проект (File→New→Project) buyruqlar ketma-ketligini amalga oshiramiz.
2 chi qadam. Ochilgan muloqat oynaning tepa chap qismidan CLR, o’ng qismidan esa Приложение Windows Forms belgilaymiz. Oynaning pastki qismiga proektimizning nomini kiritamiz va diskda joylashtirmoqchi bo’lgan manzilni (Browse) ko’rsatmiz. OK tygmasini bosamiz.
|
| |
Enter – Agarda tugmacha faol holatga o’tgan bo’lsa, u holda kiritish tugmasini bosishda sodir bo’luvchi hodisa.
KeyPress

|
Enter – Agarda tugmacha faol holatga o’tgan bo’lsa, u holda kiritish tugmasini bosishda sodir bo’luvchi hodisa.
KeyPress
|
bet | 4/7 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #252232 |
Bog'liq 2 Visual Studio muhitida dasturlash GUI muhitida menyular va uskunalarEnter – Agarda tugmacha faol holatga o’tgan bo’lsa, u holda kiritish tugmasini bosishda sodir bo’luvchi hodisa.
KeyPress – Ushbu hodisada klaviaturani imkonini cheklashda foydalanish mumkin. Ya’ni kerakli klavishlarni faol qilib, qolganlarini ishlatmasdan qoldirish mumkin.
Agarda button tugmasi ustida sichqonchani ikki marta chertilsa, unda oynaning source (Kod) qismiga o’tiladi, va quyidagi kodl figurali qavslar ichiga yoziladi.
private: System::Void button1_Click_1(System::Object^ sender, System::EventArgs^ e)
{
/*ushbu joyga button button1 tugmasi bajaradigan amalning buyrug’i yoziladi.
*/
}
Panel komponentasi xossalari.
Ushbu komponenta All Windows Forms palitralar komponentasida joylashgan.
Panel – Bu komponent, qaysiki, formaga o’xshash, bitta komponentda yotadi, bu komponentani joylashgan o’rnini o’zgartirganimizda, uning ichida joylashgan barcha elementlar ham panel bilan o’rnini o’zgartiradi. Panelning ko’rinishi quyidagi rasmda keltirilgan.
2.11-rasm. Panel komponentasi
Panelning bir nechta hodisalari
Panelning hodisalari properties (свойства)(Alt+Enter) oynasi orqali tanishib olishingiz mumkin (2.12-rasm).
2.12-rasm. Panel komponentasi xossalari.
Borderstyle – panel ko’rinishini o’zgartirish mumkin. Bunda ko’rinishni Fixed3D ga o’zgartirilsa, panel Form oynasida yaqqol ko’rinib turadi.
Location – panelning joylashgan o’rnini o’zgartiradi. Bunda X va Y koordinatalariga qiymat berilsa, shu koordinataga panel komponentasini joylaydi.
Label komponentasi
Label komponentasi (metka) All Windows Forms palitra komponentalari ro’yxatida joylashgan. Ushbu component ekranga siz yozgan matn yoki joylagan rasmingizni namoyish etadi, qachonki dastur ishga tushgan payti dastur foydalanuvchisi joylangan ma’lumotni tahlil qila olmaydi. Labelning bir qancha komponentalari Text Align – Agarda biz label komponentasi o’lchamini qo’l rejimiga o’tkazsak ya’ni AutoSizeni false qilsak u holda uning Text Align xossasidan foydalanganimizda labelning matnini uning o’lchamidan kelib chiqib hohlagan burchagiga joylay olamiz.
Border Style – Labelni ko’rinishini o’zgartirish unga qo’shimcha dizayn yuklash.
Label komponentasining xossalari quyida keltirilgan (2.13-rasm).
2.13-rasm. Label komponentasi xossalari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Enter – Agarda tugmacha faol holatga o’tgan bo’lsa, u holda kiritish tugmasini bosishda sodir bo’luvchi hodisa.
KeyPress
|
System::Convert::ToInt32() - 2-Mavzu: Visual Studio muhitida dasturlash. Gui muhitida menyular va uskunalar paneli. Reja

Shu bilan 1-chi ilovamiz tayyor bo’ldi. Kompilyatsiyaga beramiz, undan keyin ishga tushiramiz va natijani olamiz (2.19-rasm):
№
|
Topshiriqlar
|
1
|
Birinchi textboxda xodimning yoshini kiriting. Ikkinchi textboxda hodimning pensiyaga necha yil qolganini chiqaruvchi dastur yarating. Pensiya yoshini 60 yosh deb oling.
|
2
|
Birinchi textboxda kubning tamonini kiriting. Ikkinchi textboxda kubning hajmini chiqaruvchi dastur yarating.
|
3
|
Birinchi textboxda jismning massasini kiriting. Ikkinchi textboxda og’irlik kuchini chiqaruvchi dastur yarating. g=10 deb oling.
|
4
|
Piramida xajmini topuvchi dastur tuzing. Muntazam piramida qirrasi kiritilganda piramida hajmini chiqaring.
|
5
|
Yig’indini topish dasturi. N soni kiritilganda 1 da N gacha bo’lgan sonlar yig’indisini chiqaruvchi dastur tuzing.
|
6
|
Birinchi textboxda kiritilgan sonni ikkinchi textboxda shu sonning kvadratini chiqaring.
|
7
|
Uchburchakning yuzasini topuvchi dastur tuzing. Muntazam uchburchakning tomoni kiritiladi va uchburchak yuzasini chiqaruvchi dastur tuzing
|
8
|
Kitobning chegirma narxini hisoblovchi dastur. Kitobning narxi kiritiladi va 15% chegirmadagi narxini chiqaruvchi dastur tuzing.
|
9
|
Maxsulot narxini kiriting va shu maxsulotning 12% qimmat narxini chiqaring.
|
10
|
Birinchi textboxda kiritilgan sonni ikkinchi textboxda shu sonning to’rtinchi darajasini chiqaring.
|
11
|
Birinchi textboxda kiritilgan sonni ikkinchi textboxda shu sonning kvadrat ildizini chiqaring.
|
12
|
Birinchi textboxda kiritilgan sonni ikkinchi textboxda shu sonning kub ildizini chiqaring.
|
13
|
Maxsulotning narxini kiriting va 25% chegirmadagi narxini chiqaruvchi dastur tuzing.
|
14
|
Doiraning radiusi kiritilganda uning yusasini hisoblovchi dastur yarating.
|
15
|
Tugilgan yil kiritilganda yoshni hisoblovchi dastur tuzing. Joriy yilni 2024 deb oling.
|
16
|
Aylananing radiusi kiritilganda aylana uzunligini hisoblovchi dastur yarating.
|
17
|
Katetlari teng bo’lgan to’g’ri burchakli uchburchakning bitta katetining uzunligini kiriting va gepotenuzaning qiymatini hisoblovchi dastur yarating.
|
18
|
Katetlari teng bo’lgan to’g’ri burchakli uchburchakning gepotenuzasining uzunligini kiriting va katet uzunligini hisoblovchi dastur yarating.
|
19
|
X yilda necha kun borligini chiqaruvchi dastur tuzing. Birinchi textboxda x yilni kiriting va ikkinchi textboxda kunlar sonini chiqaring.
|
20
|
X yilda necha oy borligini chiqaruvchi dastur tuzing. Birinchi textboxda x yilni kiriting va ikkinchi textboxda oylar sonini chiqaring.
|
2. Beton qorishmalarining xususiyatlari

57
3. 2-rasm
. Sement hamiri va beton qorishmasining reologik xususiyatlarini
aniqlaydigan asboblarning sxemalari
a-teshikdan qorishmaning oqish tezligini o’lchaydigan; b-konusning cho’kish
chuqurligini o’lchaydigan; c-sharchaning cho’kish tezligini o’lchaydigan; d-
tortilishdagi zuriqishni o’lchaydigan; e-koaksial silindrlarning aylanishdagi
zo’riqishini o’lchaydigan.
IV-bob. Beton strukturasining hosil qilinishi

69
Beton xususiyatining o’zgarishi asosan sement gidratatsiyasi bilan
belgilanadi, shuning uchun so’ngisi bu qonuniyatlarga hal qiluvchi ta’sir
ko’rsatadi. Gidaratatsiya jarayoni etakchi hisoblanadi va uning kechish yo’nalishi
beton strukturasi va xususiyatining o’zgarishini belgilaydi. Boshqa omillar
(masalan, beton tarkibi, to’ldiruvchi xususiyati va boshqalar) beton strukturasi va
xususiyatiga ta’sir ko’rsatsa-da, ikkilamchi hisoblanadi va muayyan ma’noda
ularning sement gidratatsiyasi va sementli toshning strukturasini qoliplashiga
ta’siri bilan belgilanadi. Beton xususiyatlari o’zgarishining vaqt ichida asta-sekin
susayishi va ularning barqarorlashuvi sement gidratatsiyasi jarayonining borgan
sari susayishi bilan ifodalanadi.
bikir
qorishma - O`zbekiston Respublikasi

63
Oldindan undan tayanchlarni olib tashlab kub ichiga joylashishi uchun uning pastki
asosining diametri kamaytiriladi (3. 6-rasm). Konusni odatdagidek uch bosqichda
to’ldiriladi. Metall konus olingandan so’ng laboratoriya maydonchasida beton
qorishmasini titratiladi. Titratish jarayoni beton qorishmasi kubning barcha
burchaklarini qoplab, yuzasi tekislanguncha davom еttiriladi.
Titratishning davomiyligini (s) beton qorishmasining bikirlik darajasi sifatida
qabul qilinadi. Standart titratish maydonchasi quyidagi qiymatlarga mos tushishi
kerak: kinematik momenti 0, 1 N
.
m; amplitudasi 0, 5 mm; tebranishlar davri 3000
-
1
. Tajribalarning ko’rsatishicha standart asbobda aniqlangan bikirlik darajasi B.
G. Skramtayev usuli bilan olingan qiymatlardan taxminan 1, 5-2 marta kamligi
aniqlandi.
Tadbiq qilish sohasi bo‘yicha - Axborot tizimlari nazariy asoslari magistratura mutaxassisliklari uchun o

32
paketli ishlov berish chegaralangan qismni egallaydi.
OLTP tizimlari
uchun buyurtmalar, to„lovlar, so„rovlar va boshqalarda muhim
ahamiyatga ega bo„lgan sodda tranzaksiyalar doimiy oqimi xarakterlidir.
Ular uchun muhim talablar quyidagilardan iborat bo„lishi mumkin:
tranzaksiyalarga ishlov berishdagi
yuqori samaradorlik;
telekommunikatsiya orqali berilganlar bazasiga masofaviy
kirishda axborotni ishonchli yetkazib berish.
Qaror qabul qilish tizimlari –
DSS (
Decision Support System)
axborot tizimlarining boshqa turini ifodalaydi. Uning yordamida
yetarlicha murakkab so„rovlar turli kesimlarda: vaqt, geografik va
boshqa ko„rsatkichlar bo„yicha tanlab olinadi va tahlil qilinadi.
33
Axborot-ma’lumot tizimlari keng sinfi gipermatnli hujjatlar va
mul‟timediaga asoslangan. Bunday axborot tizimlari Internet tarmog„ida
keng rivojlangan.
Ofis axborot tizimlari sinfi qog„ozli hujjatlarni elektron ko„rinishga
o„tkazishga, ish yuritishni avtomatlashtirish va hujjat almashinuvini
boshqarishga asoslangan.
Katta axborot tizimlari, ko„pincha, barcha guruhni o„z ichiga oladi.
Bundan
tashqari, korxona doirasidagi korporativ axborot tizimlari
odatda turli sohalarda tadbiq qilinadigan bir qator sistema ostlaridan
tashkil topadi.