nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Temperament va uning psixodiagnostikasi

14.2. Temperament va uning psixodiagnostikasi
Tyemperament tushunchasi lotincha temperamentum – qismlarning tegishli nisbati, mutanosiblik degan so’zdan kelib chiqqan.
Temperament – shaxsning o’ziga xos xususiyatlari majmuidan iborat bo’lib, ular uning faoliyatining dinamik va hissiy tomonlarini, shuningdek xulq-atvorini aks ettiradi.
Temperament tiplari
Temperamentning eng mashhur turlari (sangvinik, melanxolik, flegmatik, xolerik) miloddan avvalgi asrdayoq Gippokrat tomonidan joriy qilingan bo’lib, ularning nomlari hanuzgacha saqlanib qolgan, lekin mazmuni o’zgargan.
Gippokrat davridan yaratilgan to’rt temperament tiplari buyuk rus fiziologi I.P.Pavlov tadqiqotlari orqali o’z ilmiy asosiga ega bo’ldi. Temperament bosh miyadagi qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining o’zaro munosabatidan kelib chiquvchi xususiyat sifatida tushunilar ekan, barcha tadqiqotchilar uning tug’ma ekanligini va insonning ko’pgina faoliyat turlari natijalariga ta’sir etuvchi omil sifatida ishtirok etishini e’tirof etishadi. An’anaviy yondoshuvga asosan quyidagi temperament tiplari mavjud: xolerik, sangvinik, flegmatik va melanxolik.
Xodimning u yoki bu temperamentga mansubligini bilish, uning biron vazifani nega aynan shu tarzda bajarayotganligini tushunishga yordam beradi, kezi kelganda aynan unga mos vazifalarni yuklash imkonini beradi. Har bir temperament tipiga qisqacha tasnif quyidagicha ifodalanishi mumkin:
Xolerik
– nerv sistemasidagi ko’zg’alish va tormozlanish jarayonlari kuchli, bu ikki jarayon biron nerv markazi doirasida tez o’rin almashadi va shu bois bu tipga mansub kimsa biron faoliyatga tez kirishib, tezda sovib ketishi mumkin. Yangiliklarga ehtirosi baland, g’ayratli va o’ta harakatchan, bir maromdagi faoliyatni, monoton tarzdagi ishlarni yoqtirmaydi, doimo yangilikka intiluvchan. Yangi muhit va jamoada o’zini yaxshi his qiladi va o’zgaruvchan sharoitlarga tez moslashadi. Bunday kimsalarga yangi o’zlashtirilayotgan faoliyat turlarini vazifa tariqasida berish o’rinli, uzoq vaqt davomida ma’lum tartib talab qiluvchi ishga moslashishlari uchun kuchli ichki zo’riqishga boradilar.
|
Avtomobil haydovchisiga axborot berish bort tizimlari

45
Avtomobil burilishlarida yo„lni yoritishni yaxshilash uchun rul chambaragi
burilishiga, harakat tezligiga, ko„ndalang va burchak tezlanishlariga
mos ravishda
faralar burilishini ta'minlaydi. Shu tarzda avtomobil burilish jarayonida faralar
yorug„ligi yo„l yo„nalishini «kuzatib» boradi va haydovchi yo„lning holatini
oldindan bilishi mumkin.
Harakat tezligi, rulni burilish burchagi, avtomobilning
burchak tezliklari kabi turli parametrlarga asoslangan
holda elektron boshqaruv
tizimi faralarning kerakli burchagini hisoblab chiqadi va ijrochi mexanizmlarga
tegishli buyruqlar beradi.
• Ko„rinmas to„siqlarni aniqlash tizimlari:
Bunday tizimlarga haydovchiga to„siqlar mavjudligi haqida ma'lumot
beruvchi turli xil qurilmalar (mashinaning atrofidagi joyni ko„zdan kechiradigan
turli xil lokatsion datchiklari bo„lgan) kiradi.
Ushbu tizimlarga shuningdek,
infraqizil nurlarni tarqatuvchi qurilmalardan foydalanadigan va haydovchiga
yo„lida ko„rinmaydigan ob'ektlarni ko„rinadigan tasvirlar o„zgartiradigan, yomon
ko„rinish sharoitda haydash xavfsizligini oshiradigan tunda ko„rish tizimlarini ham
o„z ichiga oladi.
• Yo„l yuzasidagi belgilarini kesib o„tishdan ogohlantirish tizimi:
Tizim haydovchini ma'lum yo„l qatori chizig„ini beixtiyor kesib o„tilganligi,
yo„l qatoridan chiqib ketganligi xaqida ogohlantiradi.
• «Ko„rinmaydigan zona»ni kuzatuv tizimi:
Tizim haydovchini yon atrofda
xarakatlanib borayotgan, uning yo„lda
manevr qilishiga xalaqit berishi mumkin bo„lgan boshqa avtotashuvchilar
avtotransport vositalari haqida yorug„lik yoki tovush signali vositasida yoki
video monitorda tasviri ko„rinishida ogohlantiradi.
• Yo„l belgilarini aniqlash tizimi:
Video tizimi yo„l belgilarini kuzatib boradi va ularni videomonitor(asboblar
paneli)da takrorlaydi yoki oldingi oynaga joylashtiradi.
• Transport vositasi orqaga harakatlanganda to„siqlarni aniqlash tizimi:
46
Ushbu tizim transport vositasi orqaga qarab harakatlanganda to„siqlarni
(ultratovush, radar yoki infraqizil nur sochish yordamida) ko„rsatadi va to„siq
aniqlashtirilgandan so„ng haydovchiga xabar beradi.
•
Haydovchi holatini kuzatish tizimi:
Tizim haydovchining boshqaruvchanlik harakatlari(reaktsiyasi)ini,
uning
ko„zlari holatini va h.k.larni kuzatib boradi va uni diqqatini kuchaytirish uchun
tovushli (ovozli) signal bilan ogohlantiradi.
• Navigatsiya tizimlari:
Avtomobil tunnelda va sun'iy yo„ldoshlardan olingan signal yo„qoladigan
boshqa joylarda harakatlangan holatlarda, avtomobil
ichidagi datchiklardan
ma'lumotni ishlatadigan faol tizimlar.
• Yo„l xarakati xolati xaqida axborot berish tizimi:
Tizim
haydovchiga
yo„llardagi
tirbandliklar
mavjudligi
haqida
ogohlantiradi, svetofor ning ruxsat beruvchi signaliga mos o„tish uchun optimal
harakatlanish tezligi va boshqalar haqida axborot beradi.
• Meteorlogik sharotlar haqida axborot berish tizimlari.
• Yo„lda piyodalar mavjudligi haqida ogohlantirish tizimi.
• «To„xta» (
«Stop») belgisi (chizig„i) mavjudligi haqida ogohlantirish tizimi.
va V - O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov

74
2.3.3-rasm. Laboratoriya qurilmasining elektr prinsipial sxemasi
ISHNI BAJARISH TARTIBI
1. Siljish O‟O‟lari tuzilishi va ishlash prinsipi o‟rganiladi.
2. Qurilmaning elektr sxemasi o‟rganiladi.
VK
1
ulagichi
yordamida qurilma
elektr manbaiga ulanadi.
3.
VK
2
ulagichi bilan potensiometrik siljish O‟O‟ elektr manbaga ulanadi va
transportir yordamida har 45
o
oralig‟ida potensiometrik O‟O‟ning
chiqish
kuchlanishi qiymatlari V
2
voltmetrdan olinadi. Natijalar 2.3.1-jadvalga yoziladi.
4.
VK
4
ulagichi bilan induktiv siljish O‟O‟ elektr manbaga ulanadi va
mikrometr yordamida har 1,5 mm oralig‟ida induktiv O‟O‟ning chiqish
kuchlanishi qiymatlari
V
1
voltmetrdan olinadi va 2.3.2-jadvalga yoziladi.
5. 2.3.1 va 2.3.2-jadvallar bo‟yicha O‟O‟larning
statik xarakteristikalari
quriladi va sezgirliklari aniqlanadi.
TAJRIBA NATIJALARI JADVALLARI
2.3.1-jadval. Potensiometrik O‟O‟ uchun
, grad
0
45
90
135 180 225
270
315
U, V
K
S
76
BAJARILGAN ISH BO‟YICHA HISOBOT MAZMUNI
1. O‟rganilgan O‟O‟larning sxemalari va ular haqida qisqacha ma‟lumot.
2. Tajriba natijalari jadvallari.
3. O‟O‟larning statik xarakteristikalari.
4. Xulosa.
NAZORAT
SAVOLLARI
1. Siljish O‟O‟larning qo‟llanilishi.
2. Potensiometrik O‟O‟larning tuzilishi va ishlash prinsipi.
3. Induktiv O‟O‟larning tuzilishi va ishlash prinsipi.
4. O‟O‟larning sezgirligini aniqlash.
Hisobotni bajardi _______________________"__"______ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Hisobotni qabul qildi ______________________"___"_____ 20 __y.
f.i.sh., imzo
-modda. Organlar, muassasalar va tashkilotlarning soliq

eksport-import operatsiyalari toʻgʻrisidagi, shuningdek tovarlarni olib oʻtish, shu jumladan
Oʻzbekiston Respublikasining bojxona chegarasi orqali elektron tijorat shaklida amalga oshirilgan
tovarlarni olib oʻtish haqidagi;
Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining bojxona
omborlarida tovarlar saqlanayotganligi faktlari toʻgʻrisidagi axborotni taqdim etishi shart.
(14-q.)
Internet jahon axborot tarmogʻi milliy segmentining domen nomlari tizimini
belgilovchi organ soliq organlariga tegishli maʼlumotlar bazasiga ulanish uchun dasturiy
mahsulotlarni taqdim etish orqali domen nomlarining maʼmurlari toʻgʻrisidagi axborotlarga kirish
huquqini beradi.
(15-q.)
Soliq organlariga ushbu moddada nazarda tutilgan, qogʻozda yoki elektron shaklda
taqdim etiladigan maʼlumotlarning shakllari, shuningdek shakllarni toʻldirish tartibi Oʻzbekiston
Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi.
(16-q.)
Maʼlumotlarni soliq organlariga elektron shaklda taqdim etish tartibi oʻzaro
hamkorlik qiluvchi taraflarning kelishuvi bilan belgilanadi.
(17-q.)
Ushbu moddada koʻrsatilgan maʼlumotlar soliq organlariga bepul taqdim etiladi.
(18-q.)
Ushbu moddada nazarda tutilgan maʼlumotlar ushbu moddada belgilangan organlar,
muassasalar, tashkilotlar yoki notarial harakatlarni amalga oshirish vakolatiga ega boʻlgan
mansabdor shaxslar tomonidan soliq organlarining soʻrovlariga binoan soʻrov olingan kundan
eʼtiboran besh kun ichida taqdim etiladi.
(19-q.)
Muassasalar va tashkilotlar tomonidan soliq organlariga maʼlumotlar taqdim etish
majburiyati qonunchilikda belgilanadi.
(OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuniga muvofiq
kiritilgan qism)
Основы пакета - bet 306

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 306/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
419
xavfining darajasini kamaytirish maqsadida tarmoq maʻmurlari odatda parollarni
tayinlash va ishlatish siyosatini hosil qilish uchun joylashtirilgan dasturiy
vositalarni qo‗llaydilar va shu jumladan parollarni maksimal va minimal ishlatish
vaqtlarini, ishlatilib bo‗lingan parollar ro‗yxatini saqlash, bir necha muvofaqiyatsiz
mantiqiy kirishdan so‗ng tizimni tutishini boshqarish va hokazolar.Tarmoqdan
parolni qonundan tashqari olishni ularni uzatishdan oldin shifrlash orqali
ogohlantirish mumkin. Shunga qaramay parol tarmoq xavfsizligining eng nozik
zvenosi bo‗lib qoladi, chunki parolni bilgach har doim o‗zini boshqa o‗rnida
tavsiya etish mumkin.
Foydalanuvchining ochiq ekanligini (qonuniy ekanini) turli tizimlarga
nisbatan aniqlash mumkin. Tarmoqda ishlaydigan foydalanuvchi autentifikatsiya
jaroyonidan o‗tishi mumkin va alohida foydalanuvchi sifatida faqat shu kompyuter
resurslariga talabgor o‗rnida hamda tarmoqdan foydalanuvchi sifatida, tarmoqning
barcha resurslariga ega bo‗lishni xohlovchi o‗rnida tekshiruvdan o‗tadi. Alohida
autentifikatsiyada foydalanuvchi o‗zining identifikatori va parolini kritadi, ularga
ushbu kompyuterga o‗rnatilgan operatsion tizim alohida ishlov beradi. Tarmoqqa
mantiqiy kirilganda foydalanuvchi haqidagi ma‘lumotlar (identifikatori va paroli)
serverga uzatiladi, u tarmoqning barcha foydalanuvchilarini hisobga olingan
yozuvlarini saqlaydi. Ko‗p ilovalar o‗zining foydalanuvchini ochiqligini aniqlovchi
vositalariga ega bo‗ladilar va shunda foydalanuvchi qo‗shimcha tekshiruv
bosqichidan o‗tishiga to‗g‗ri keladi.
Autentifikatsiyani talab etuvchi obyekt sifatida nafaqat foydalanuvchi
bo‗lishi mumkun,turli qurilmalar, ilovalar, ma‘tnli va boshqa axborot ham bo‗lishi
mumkin. Masalan, korporativ serverga so‗rov bilan murojot etayotgan
foydalanuvchi o‗zini ochiq ekanligini isbotlashi kerak va yana shuningdek u
haqiqatdan o‗z korxonasining serveri bilan muloqot olib borayotganligi haqida
ishonch hosil qilishi ham kerak. Boshqacha so‗z bilan aytganda, server va mijoz
bir-birini audentifikatsiya jaroyonidan o‗tishlari kerak. Bu yerda biz ilova
|
| |
-rasm. Instrumentlar paneli

|
-rasm. Instrumentlar paneli Pdf ko'rish
|
bet | 102/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)1.18-rasm. Instrumentlar paneli.
1.4.5. Analog va raqamli xotira qurilmalari
Statistik xotira qurilmalarining yacheykalari ikki tugun holatda tura oladigan
turli variantlarda yasalgan triggerlardan iborat. Bu triggerlar ixtiyoriy bir tugun
holatda istagancha vaqt tura oladi. Faqat bu hollarda qurilmaga elektr manbai
(energiyasi) berilib turishi kerak.
Statistik mikrosxema yacheykasi adresiga murojaat qilinganda unga adres
to‗lig‗icha berilib, ichki deshifrator yordamida signalga aylantirilib, aniq
yacheykaga uzatiladi. Bunday tildagi xotira yacheykalari yacheykasi juda qisqa
128
ishga tushish vaqtiga (bir necha o‗n na nosekund) ega, bu mikrosxemalar juda oz
solishtirma zichlikga (bitta korpusga M bit atrofida) va katta elektr energiyasini
iste‘mol qiladi. Shuning uchun bu prinsipda ishlovchi xotiradan, asosan, bufer
xotira (kesh-xotira) sifatida foydalaniladi. Dinamik xotirlash qurilmalari ma‘lum
joyda elektr zaryadining yig‗ilishi prinsipida ishlaydi. U statistik xotira
triggerlariga nisbatan oz joy egallaydi va deyarli elektr energiyasini informatsiya
saqlash jarayonida ishlatmaydi. Informatsiyani xotira ( "Kompyuter xotirasi va
yordamchi xotira" haqida referat ) yacheykasiga yozishda bir necha milli sekund
ichida zaryad to‗planadi va juda qiska vaqt saqlanadi. Xotira yacheykasida bitni
doimo saqlab turish uchun yacheykani regeneratsiya-qayta yozib turish kerak.
Dinamik xotira mikrosxemalari yacheykalari turi to‗rtburchak sifatidagi
matritsa sifati tashkil etilgan. Mikrosxemaga birinchi murojaat qilinganda RAS
(ROW Address Strob-ustun adressi stobi) signali orqali mikrosxema kirishiga satr
adresi beriladi. Keyin CAS (Column Address Strob-ustun adressi stobi) signali
orqali mikrosxema kirishiga ustun adresi beriladi. Har safar biror yacheyka satri
|
| |
Основы пакета - bet 93

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
116
ishlatilganda ushbu texnologiya tufayli tezkorlik 22% ga ortdi, biroq real sharoitda
EDO xotiralari tezkorlikni taxminan 5% ga orttiradi. Bu ko`rsatkich ancha kam
bo`lib ko`rinsa ham ularning afzalligi EDO xotiralarida FPM turidagi xotiralar
bilan bir xil mikrosxemalar ishlatiladi. Ularning narxi ham bir xil.
SDRAM (Synchronous DRAM)-bu DRAM xotiralarining turi bo`lib, uning
ishi shina bilan moslashtiriladi (sinxronlashtiriladi). SDRAM yuqori tezlikli
sinxronizatsiya interfeysini ishlatuvchi ma`lumotlarni yuqori tezlikli paketlarda
uzatadi. SDRAM asinxron DRAM uchun shart bo`lgan ko`pgina kutislarni chetlab
o`tishga imkon beradi, chunki unda ishlatiladigan signallar sistemali platalarning
takt generatori bilan moslashtiriladi.
SDRAM xotiralarining samaradorligi FPM yoki EDO xotiralarining
tezligidan ancha katta. SDRAM-dinamik xotiraning turi bo`lgani uchun uning
boshlang`ich sikli FPM va EDO larniki bilan bir xil, lekin umumiy sikllar vaqti.
ancha qisqa. x-y-y-y sxema bo`yicha SDRAM 5-1-1-1 sxemada ishlaydi, yani
to`rtta o`qish amali sistemali shinaning 8 siklida tugaydi.
Bundan tashqari SDRAM 100 MGts va undan yuqori chastotalarda ishlaydi.
SDRAM xotiralari DIMM modullari sifatida yetkaziladi va uning tezkorligi
nanosekundlarda emas, balki megagertslarda o`lchanadi.
RDRAM yoki Rambus DRAM qolgan xotira turlaridan tubdan farq qiluvchi
xotira turi bo`lib, u 1999-yildan boshlab yuqori tezlikli kompyuterlada ishlatiladi.
Oddiy turdagi xotiralar (FPM/EDO va SDRAM) odatda keng kanalli sistema deb
ataladi. Xotira kanali kengligi protsessorning ma`lumotlar shinasi kengligiga teng.
SDRAM xotiralarining DIMM ko`rinishidagi maksimal samaradorligi 800 Mbayt/s
dir. RDRAM mikrosxemalari o`tkazish qobiliyatini oshiradi, ularda ikkilangan
ma`lumotlar shinasi ishlatilgan, chastota 800 MGts gacha oshirilgan, o`tkazish
qobiliyati esa 1,6 Gbayt/s ni tashkil etadi. Samaradorlikni oshirish uchun ikki va
to`rt kanalli RDRAM lardan foydalanish mumkin, bunda ma`lumotlarni uzatish
tezligi mos ravishda 3,2 yoki 6,4 Gbayt/s ni tashkil etadi.
|
| |
Основы пакета - bet 96

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
119
elementlari ma‘lum uzunlikdagi mashina so‗zini saqlovchi xotira katagiga
birlashtiriladi. Xotira katagiga joylashtirish mumkin bo‗lgan ikkili xonalar (bitlar)
soni xotira xonaliligini belgilaydi. Xotira kataklari xotira blokiga birlashtiriladi.
Har bir paytda xotira blokining faqat bir katagiga murojaat amalga oshiriladi.
Murojaat berilgan adres bo‗yicha xotira blokidagi kerakli katakni qidirib topib,
unga axborotni yozishni yoki undan axborotni o‗qishni bajara oladigan sxemalar
yordamida amalga oshiriladi. Bu sxemalar xotira qurilmasining boshqaruvchi
sxemalari deb yuritiladi. Bitta yoki bir nechta bir xil xotira blogi hamda adresni
qabul qiluvchi bitta umumiy kanaldan hamda mashina so‗zlarini qabul qiluvchi va
uzatuvchi bir xil kanallardan iborat boshqaruvchi sxemalar xotira qurilmasini
tashkil etadi. Xotira qurilmasi quyidagi uchta rejimda ishlashi mumkin. 1. Katakka
axborotni yozish. 2. Katakdan axborotni o‗qish. 3. Axborotni saqlash.
Ba‘zi bir fizik muhitlarda qurilgan xotira qurilmalarida o‗qish katakda
saqlanayotgan axborotni buzilishiga olib keladi. Bu holda har bir o‗qishdan so‗ng
o‗qilgan axborotni o‗zining katagiga qayta yozish lozim. Bu jarayon tiklash yoki
regeneratsiya deb yuritiladi. Xotira qurilmasining sifati va uning biror hisoblash
mashinasida yoki sxemasida ishlatilishining maqsadga muvofiqligi qator
parametrlar bilan belgilanadi. Bu parametrlarning ichida eng muhimlari hajm,
tezkorlik, ishonchlilik va qiymatidir. Xotira qurilmalari hajmi unda bir vaqtda
saqlanishi mumkin bo‗lgan axborot birliklarining eng katta soni bilan aniqlanadi
hamda bitlarda, Kbitlarda va Mbitlarda ifodalanadi. Ba‘zida xotira qurilmasi hajmi
baytlarda, Kbaytlarda va Mbaytlarda ifodalanadi. Xotira qurilmasi hajmining har
biri n xonali so‗zni saqlay oluvchi xotira kataklari soni N orqali baholash keng
qo‗llaniladi. (M=n*N). N kattaligi so‗z, Kiloso‗z va megaso‗zlar soni orqali
ifodalanadi. Xotira qurilmasi tezkorligini uning vaqt xarakteristikalari yordamida
ifodalash mumkin. Xotira qurilmasi vaqt xarakteristikalariga kerakli katakni
qidirib topishga ketgan vaqt–qidiruv vaqti tq, yozish vaqti tyoz, o‗tish vaqti to‗q,
o‗qish katagida saqlanayotgan axborotning buzilishiga olib keladigan xotira
|
| |
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 21

O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov
TEXNIK TIZIMLARNI BOSHQARISH
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov
|
-modda. Soliq auditi - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(8-q.)
Soliq organi rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi
buyrugʻida tekshiriladigan soliq toʻlovchining nomi va identifikatsiya raqami,
tekshiruvchi
shaxslarning familiyasi, ismi, otasining ismi hamda lavozimi, soliq auditini oʻtkazish muddatlari
va maqsadi koʻrsatiladi.
(9-q.)
Soliq organi rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) soliq auditini oʻtkazish toʻgʻrisidagi
buyrugʻi bilan uni oʻtkazish dasturi ham tasdiqlanadi.
(10-q.)
Ushbu Kodeksning 143-moddasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq
auditi faqat ushbu Kodeksning 88-moddasida belgilangan daʼvo qilish muddati oʻtmagan oxirgi
soliq auditidan keyingi davrni qamrab olishi mumkin.
(11-q.)
Soliq toʻlovchi ixtiyoriy ravishda tugatilayotganda soliq auditi, soliq toʻlovchining
bevosita soliq auditi oʻtkazilayotgan yildan oldingi uch yildan koʻp boʻlmagan faoliyatini qamrab
olishi mumkin.
(12-q.)
Soliq auditi oʻtkazilayotgan davrda tekshirilayotgan davrning soliq hisobotiga soliq
toʻlovchi tomonidan oʻzgartishlar va qoʻshimchalar kiritilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
(13-q.)
Soliq auditi oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston
Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
(OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son Qonuni tahriridagi
qism) (Oldingi tahririga qarang)
Qarang: VMning 2021 yil 7-yanvardagi 1-son Qarori bilan tasdiqlangan "Soliq tekshiruvlarini
tashkil etish va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida"gi Nizomning 6-bobi
(3.9-
rasm), tizimning tezkorligi-

194
ko„rsatkich σ -
o„tarostlash va o„tish egri chizig„ining rostlash jarayoni davomida
yarim tebranishlar soni
teb
n
kiradi.
3.9-rasm. ABT ning o„tish jarayoni grafigi
ABTning ishlash aniqligi turli qaror rejimlardagi
chiqish kattaligining ayni
qiymati bilan berilgan qiymati orasida farq
)
(
t
(3.9-rasm) bilan baholanadi.
Amalda ABTlar qoniqarli ishlashi
uchun
y
05
,
0
, ya‟ni
chiqish kattaligining
ayni qiymati barqarorlashgan qiymatining 5% dan katta bo„lmasligi kerak.
Tizimning tezkorligi rostlash vaqti
t
r
bilan boholanadi va u kirish ta‟siri
berilgan ondan boshlab, to chiqish kattaligi ayni qiymatining
berilganidan farqi
y
t
05
,
0
...
03
,
0
)
(
bo„lganda tugaydi.
Chiqish kattaligining o„tish jarayonidagi
maksimal og„ishi o„
tarostlash
ko„rsatkichi orqali baholanadi:
%
100
max
y
y
y
, bu erda
max
y
-
chiqish
kattaligining o„tish jarayonidagi maksimal qiymati (3.9-rasmga qarang).
O„tish jarayoni vaqti
p
T
dagi chiqish kattaligining yarim tebranishlar soni
tizimning
tebranuvchanligini miqdoran baholaydi. Ushbu ko„rsatkich va
o„tarostlash asosan tizimning turg„unlik zahirasiga bog„liq bo„lib, uning bilvosita
ko„rsatkichlari bo„la oladi. Tizim qanchalik turg„unlik chegarasiga yaqin bo„lsa,
195
shunchalik
va
teb
n
qiymati katta bo„ladi. Tizim texnologik jarayon talablariga
javob beradigan tezkorlikka ega bo„lishi,
hamda
%
20
va
3
...
2
teb
n
kabi
ko„rsatkichlarga ega bo„lishi kerak.
ABTni analizi dastlab tizim turg„unligini baholash bilan amalga oshiriladi.
Bunda ABT ning umumiy uzatish funksiyasi ifodasidan foydalaniladi
Umumiy
uzatish
funksiyasi
ifodasida
(3.7)
maxrajidagi
ifoda
tizim(zveno)ning xarakteristik ko‟phadi deyiladi:
n
n
n
n
a
S
a
S
a
S
a
S
a
1
1
1
0
(3.8)
Bu erda:
a
0
,
a
1
a
n
– koeffitsiyentlar.
a(S)=0 bo‟lganda tenglama esa uning
xarakteristik tenglamasi deyiladi.
Umumiy uzatish funksiyalari aniqlangandan so‟ng talaba o‟zining
topshirigida berilgan varianti bo‟yicha uzatish koeffitsientlari va vaqt doimiylarini
umumiy uzatish funksiyasiga quyib hisoblaydi va ABTning natijaviy uzatish
funksiyasini aniqlanadi.
ABT turg‟unligini baholash uchun Raus-Gurvits
algebraik kriteriyasi va
Mixaylov chastotaviy kriteriyalaridan foydalaniladi. Turg‟unlikning Raus-Gurvits
algebraik kriteriyasida uzatish funksiyasi (maxraji) dan xarakteristik tenglama
olinadi.
Raus-Gurvits algebraik kriteriyasi bo‟yicha tizim turg‟un bo‟lishi uchun
xarakteristik tenglamaning barcha koeffitsientlari musbat bo‟lishi va shu
koeffitsientlardan tashkil topgan Gurvits aniqlovchilari (diogonal minorlari) ham
musbat bo‟lishi va zarur va yetarli bo‟lishi kerak. Ushbu shartlar bajarilganda tizim
Raus-Gurvits algebraik kriteriyasi bo‟yicha turg‟unligi hisoblanadi.
Avtomatik sistemaning xarakteristik tenglamasi quyidagicha:
0
1
1
1
0
-topshiriq. “O`yla, izla, top” metodi

|
-topshiriq. “O`yla, izla, top” metodi
|
bet | 57/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики4-topshiriq. “O`yla, izla, top” metodi.
Quyidagi gaplarni o‘qib chiqing va qavs ichiga gaplarning qanday ma`no ifodalayotganini yozing.( 1-gap namuna sifatida berilgan)
1. U talabalarning yotoqxonada chekishlariga imkon berish kollej obro‘sini tushuradi deya ta’kidladi. (oshirib aytish)
2. Prezident tayfunda halok bo‘lganlarning oila a’zolariga ta’ziya bildirib, jabrlanuvchilarga hamdardlik bildirdi. (_______________)
3. Professor Chang ma’ruza boshida tongda guvoh bo‘lgan halokat haqida gapirib berdi. (_______________)
4. U yerda hech qanday tekin tushlik bo‘lmaydi, deb u hammani ogohlantirdi. (_______________)
5. Ushbu maqola muallifi 21-noyabr kuni vafot etdi. (_______________)
6. U o‘quvchilarning huquq fanini xuddi noma’lum okean uzra kema sayoxatiga qiyosladi.
7. U kompyuteri o‘g‘irlangandan so‘ng dissertatsiyasining birgina nusxasi o‘sha yerda qolib ketganligidan asabiylashganini aytdi. (_______________)
8. U o‘zining qancha ulg‘aygani sari shuncha kam ma’lumotga ega bo`layotganini sezganini aytdi. (_____________)
9. Narxlar ko‘tarilganidan so‘ng sotuv xuddi, toshdek kabi qotgandek tuyuldi. (_____________)
10. Har doim ta’kidlanadiki, barvaqt uyg‘ongan insonga risq-nasiba ham keladi. (____________)
11. O‘qituvchi ushbu roman ikkita qismdan iborat ekanligini aytdi: birinchi qism tarixiy, ikkinchisi esa zamonaviy. (____________)
12. Grant yutib olganidan uning boshi osmonga yetdi. (____________)
13. “Mazasiga to‘ymaysan” nomli korxona millionlab tovuq mahsulotlarini sotdi. (__________)
14. Uning birinchi maktabi haqidagi his-tuyg‘ulari muhabbat va nafrat orasida edi. (__________)
15. Parij romantika poytaxti va sevishganlar shahri. (_____________)
5-topshiriq. So`z va terminning o`xshash va farqli jihatlarini taqqoslang va tahlil qiling.
VENN DIAGRAMMASI - 2 va 3 jihatlarni hamda umumiy tomonlarini solishtirish yoki taqqoslash yoki qarama-qarshi qo’yish uchun qo’llaniladi.
Tizimli fikrlash, solishtirish, taqqoslash, tahlil qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi.
|
| |
Основы пакета - bet 97

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
120
qurilmalarida o‗chirish to‗ch va tiklash (regeneratsiya) vaqti treg kiradi. Tajribada
xotira qurilmalari tezkorligini yaxlitlashtirilgan vaqt xarakteristikalari–murojaat
vaqti (tanlash vaqti) va to‗la sikl vaqti orqali ifodalash qulaydir. Murojaat vaqti
tm–xotira qurilmalariga kerakli katak adresini yuborish vaqtidan xotira qurilmalari
chiqish yo‗liga bu katakda saqlangan sonni olish paytigacha (o‗qishda) bo‗lgan
vaqt oralig‗idan iborat: tm=tq+to‗q Xotira qurilmalari tezkorligi sikl vaqti ts
oralig‗i orqali yanada to‗laroq xarakterlanadi. ts=tq+to‗q+(tregyoki tyoz) va bu
vaqt murojaat vaqti tm dan doimo katta bo‗ladi. Tezkorlikni xotira qurilmalariga
murojaat chastotalari bo‗yicha ham xarakterlash mumkin. Xotira qurilmalari
ishonchliligi konstruktiv va axborot ishonchliliklari bilan belgilanadi. Xotira
qurilmalarining konstruktiv ishonchliligi tushunchasi radioelekron qurilmalarining
ishonchliligi ta‘rifiga mos bo‗lib, ma‘lum ishlatish shart-sharoitlarida berilgan vaqt
oralig‗ida xotira qurilmalarining hamma elementlari va komponentlarining
buzilmasdan ishlashining ehtimolligini anglatadi. Xotira qurilmalarining axborot
ishonchliligi ishlatish shart-sharoitlarini o‗zgarishini keltirib chiqaradigan holatlar
ta‘sirida qurilmaning axborotni buzmasdan qabul qilish, saqlash va uzatish
qobilyatini belgilaydi. Masalan, axborot ishonchliligi uni yozish va o‗qishda
axborot signallarining nisbatlari orqali baholanishi mumkin. Signal va xalaqit
amplitudalarini katta nisbati qurilmaning axborot ishonchliligi yuqori ekanligini
bildiradi. Xotira qurilmalarining narxi butun qurilma narxi yoki axborot birligini
saqlashning keltirilgan narxi (so‗m/bit) orqali aniqlanadi. Ba‘zan asosiy
parametrlar qatori xotira qurilmalarining boshqa ko‗rsatkichlari ahamiyatga molik
bo‗ladi. Bunday ko‗rsatkichlar umumlashtirilgan parametrlar deb yuritiladi va ular
xotira qurilmalarini bir–biriga taqqoslashda qulaylik tug‗diradi. Umumlashtirilgan
parametrlardan axborot quvvatini hamda sifatlilikni ko‗rsaish mumkin. Axborot
quvvati W=M*F ifoda orqali aniqlansa, sifatlilik fizik hajm V, og‗irlik G va
iste‘mol qilinuvchi quvvat P kabi muhim ko‗rsatkichlarni hisobga olgan holda
Q=W / VGP =MF/VGP ifoda yordamida aniqlanadi.
|
| |
Основы пакета - bet 91

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
113
disklar ham kiradi. Ular USB port orqali ulanadi va kompyuterdan elektr manbai
oladi. Bu turi katta hajmdagi ma'lumotlarni olib yurish uchun ishlatiladi.
Egiluvchan disklar hozirgi kunda kamayib ketgan. 1.44 Mb hajmga ega
bo'lib, ma'lumotlarni bir necha marta o'qib, yozish uchun ishlatiladi. Unchalik
ishonchli bo‗lmagan magnit plyonkalar ham yupqa bo'lib, juda tez ishdan chiqish
ehtimoli katta. Tashqi ta'sirlarga umuman bardoshli emas.
Keyingi magniitli saqlash qurilmasi bu–magnit lentalardir. Bular asosan
server kompyuterlar bilan ishlaganda kerak bo'ladi. Katta hajmdagi ma'lumotlarni
arxivlash yoki nusxasini olish jarayonida ishlatiladi. O'qish va yozish tezligi
unchalik katta emas, lekin uzoq vaqt davomida saqlash uchun mo'ljallangan.
Navbatdagi tashqi saqlash qurilmasi bu optik disklar hisoblanadi. Bu
disklarga ma'lumotlar lazer nurlari orqali yoziladi va lazer nurlari orqali o'qiladi.
Optik disklarning quyidagi turlari mavjud:
-Faqat o'qish uchun mo'ljallangan disklar: CD, DVD.
-Faqat bir marotaba yozish uchun mo'ljallangan disklar: CD-R, DVD-R.
-Bir necha marotaba yozish uchun mo'ljallangan disklar: CD-RW, DVD-
RW.
CD disklar 700 Mb atrofida, DVD disklar esa 4.7 Gb atrofidagi
ma'lumotlarni o'zida saqlay oladi. Bu optik disklarni o'qish uchun
kompyuterga CD-ROM, DVD-ROM qirilmalari ulanadi. Hozirgi kunda yangi
DVD disklari paydo bo'lgan, bular Blu-ray deb nomlanadi va ular ko'k rangdagi
lazer orqali ma'lumotlarni yozadi (oddiy optik disklarga qizil rangdagi lazer
ishlatiladi). Blu-ray disklarning hajmi 25 Gb dan boshlanadi.
Keyingi tashqi xotira qurilmasi bu–elektr saqlash qurilmasidir. Bu xotira
qirilmasida
ma'lumotlar,
mikrosxemalar
orqali
yaratilgan
va
programmalashtirilgan xotirada saqlanadi. Bunga misol flesh-xotiralardir (fleshka).
Bu qurilmalar kompyuterga USBport orqali ulanadi. Qurilmaning o'lchamlari
kichik va hajmi hozirgi kunda 64 Gb dan ham oshdi. Bu qurilmaning asosiy
|
| |
-modda. Sayyor soliq tekshiruvi - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(5-q.)
Sayyor soliq tekshiruvi oʻn kundan koʻp boʻlmagan muddatda oʻtkaziladi.
(6-q.)
Sayyor soliq tekshiruvini tayinlash toʻgʻrisidagi buyruqda koʻrsatilgan sana ushbu
tekshiruvni oʻtkazish muddatining boshlanishi deb hisoblanadi.
(7-q.)
Soliq toʻlovchiga sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasini
topshirilgan kun sayyor
soliq tekshiruvi muddatining tugashi deb hisoblanadi.
OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son
Qonuniga
muvofiq sakkizinchi qism chiqarib
tashlangan
(8-q.) Sayyor soliq tekshiruvi natijalariga koʻra soliq organlari
tomonidan soliqlar va
yigʻimlarni hisoblash amalga oshirilmaydi.
OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son Qonuniga muvofiq toʻqqizinchi qismi sakkizinchi qism
deb
hisoblansin
(8-q.)
Sayyor soliq tekshiruvi oʻtkazish toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
(OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son
Qonuni
tahriridagi qism) (Oldingi tahririga qarang)
Qarang: VMning 2021 yil 7-yanvardagi 1-son Qarori bilan tasdiqlangan "Soliq tekshiruvlarini
tashkil etish va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida"gi Nizomning 5-bobi
-modda. Soliq toʻlovchi toʻgʻrisidagi hisob maʼlumotlari

(6-q.)
Soliq toʻlovchilar toʻgʻrisida hisob maʼlumotlarini yuritish, soliq toʻlovchilar
tomonidan ularni tasdiqlash, bu maʼlumotlarni uchinchi shaxslarga taqdim etish tartibi,
shuningdek soliq toʻlovchilarning ayrim toifalari uchun maʼlumotlar tarkibini shakllantirishning
oʻziga xos xususiyatlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan Oʻzbekiston
Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda belgilanadi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-
741-son Qonuni tahriridagi qism)
V BOʻLIM. 
SOLIQ NAZORATI - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

oshirish chogʻidagi bayonnomaga qoʻyiladigan umumiy talablar
155-modda. Soliq tekshiruvini oʻtkazish chogʻida gʻayriqonuniy
harakatlar orqali zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻymaslik
135-modda. Soliq nazorati toʻgʻrisidagi umumiy qoidalar
(1-q.)
Vakolatli organlarning soliq toʻlovchilar va soliq agentlari tomonidan soliq
toʻgʻrisidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazorat qilishga doir faoliyati soliq nazoratidir.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(2-q.)
Soliq nazorati maqsadida ushbu Kodeksning 133-moddasida koʻrsatilgan davlat
organlari, muassasalari, tashkilotlar va mansabdor shaxslar soliq toʻlovchilarni soliq boʻyicha
hisobga olish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni ushbu Kodeksda belgilangan tartibda soliq
organlariga taqdim etishi shart.
(3-q.)
Soliq nazorati maqsadida banklar ushbu Kodeksning 134-moddasida oʻz zimmasiga
yuklatilgan majburiyatlarni bajaradi.
(4-q.)
Soliq, bojxona organlari va boshqa vakolatli organlar, prokuratura organlari hamda
tergov organlari soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik buzilishlari, oʻzlari olib borayotgan soliq
tekshiruvlari haqidagi oʻzida mavjud materiallar toʻgʻrisida bir-birini xabardor qiladi. Shuningdek
mazkur organlar oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish maqsadida boshqa zarur axborot
bilan almashishni amalga oshiradi. Bunday xabardor qilish tartibi mazkur organlar oʻrtasidagi
kelishuvlar bilan belgilanadi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(5-q.)
Soliq toʻlovchi (soliq agenti) toʻgʻrisida qonunchilik talablarini buzgan holda olingan
hujjatlar yoki boshqa axborot ushbu shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun
javobgarlikka tortishga asos boʻlib xizmat qilishi mumkin emas.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-
son Qonuni tahriridagi qism)
(6-q.)
Soliq nazorati materiallari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan
belgilangan tartibda soliq toʻlovchi hisobda turgan joydagi soliq organida tekshiruv tugagan
kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay roʻyxatdan oʻtkazilishi kerak.
Har XIL kuchlanishli elektr tarmoqlarining betaraf nuqtasini ish holati

|
Har XIL kuchlanishli elektr tarmoqlarining betaraf nuqtasini ish holati
|
bet | 1/22 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #147160 |
Bog'liq Har xil kuchlanishli elektr tarmoqlarining betaraf nuqtasini ish holati
Har xil kuchlanishli elektr tarmoqlarining betaraf nuqtasini ish holati
Reja:
1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri
2. Inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi
3. Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillari
4.Elektr toki ta’siriga tushib qolishdan himoya usullari
5.Elektr qurilmalarini himoya vositalari
Elektr tokni insonga ta’sirini XVII asrni oxirgi choragida aniqlangan. Baland voltli elektrkimyo kuchlanishlarini manbaini xatarliligini birinchi bo’lib V.V.Petrov aniqlagan. Ishlab chiqarishdagi elektr jarohatlarini ancha keyin: 1863 yilda o’zgarmas va 1883 yilda o’zgaruvchan tokni ta’siri yozilgan.
Sanoatda elektr energiyasidan keng qo’lamda foydalanish yo’lga qo’yilganligi sababli elektr toki tasirida ro’y berisi mumkin bo’lgan bahtsiz xodisalar va ulardan saqlanish muhim masalalar qatoriga kirib ormoqda. Elektr toki tasirining eng xavfli tomoni shundaki, bu xavfni oldinroq sezish imkoniyati yoq.
Shuning uchun ham elektr toki xavfiga qarshi tashkiliy va texnik chora-tadbirlar belgilas, to’siq vositalari bilan taminlash, shaxsiy va jamoa muhofaza tizimlarini o’rnatish nihoyatda muhim.
Umuman elektr toki tasiri faqat birgina biologik tasir bilan chegaralanib qolmasdan, balki elektr yoi tasiri, magnit maydoni tasiri va statik elektr tasirlariga bo’linadiki, bularni bilish har bi kishi uchun kerakli va zaruriy malumotlar jumlasiga kiradi.
1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri
Umumiy baxtsiz xodisalar ichida, elektr tokidan jarohatlanish taxminan 5% tashkil qiladi. Lekin, elektr jarohatlanish ichida og’ir turli, ayniqsa o’lim bilan tugaydigan xodisalar 70-75% tashkil qiladi. Elektr xodisalarni asosiy soni, kuchlanishi 1000V gacha bo’lgan elektr uskunalarga to’g’ri keladi. Buni sababi kuchlanishi 1000V gacha bo’lgan elektr uskunalar keng tarqalgan bo’lib, ularni ishlatadigan xodimlarni elektr texnikaviy tayyorlanishi past darajada. Kuchlanish 1000 V dan ortiq bo’lgan elektr jarohatlarni soni ancha kam, va ularga xizmat qiladigan xodimlar mahsus o’rgatilgan va tayyorlangan, sababli baxtsiz xodisalar ham deyarli kam sodir bo’ladi.
Elektr tok ta’siri natijasida inson tanasini shikastlanishi elektr jarohat deb ataladi. Elektr tokning xatarligi shuki, inson o’z sezguvchi organlari bilan, kuchlanishni bor-yo’qligini aniqlamaydi. Odam faqat elektr kuchlanish ostida qolgandan keyin himoyalovchi reaksiyasi kechikib ishga tushadi.
Insonni elektr tokidan jarohatlanishi sabablari quyidagicha:
izolyasiya qilinmagan tok o’tkazuvchi qismlarga tasodifan tegib ketishi; izolyasiyasi lat yegan sababi metal qismlarga tokni o’tib ketishi; kuchlanish ostida qolgan metalmas buyumlardan, qadamli kuchlanishdan va elektr yoyi orqali.
Inson tanasidan o’tayotgan tok: termik, elektrolitik, biologik ta’sirini va mehanik jarohatlanish olishi mumkin.
|
| |
-modda. Banklarning soliq nazoratini amalga

3) mijozning hisobvaraqlaridagi operatsiyalarga hamda omonatlariga (depozitlariga) doir
koʻchirmalarni;
4) soliq toʻlovchining soliq majburiyatlarini bajarishi bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlarni.
(4-q.)
Ushbu moddaning uchinchi qismida
nazarda tutilgan axborot, Oʻzbekiston
Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan hollarda
chet davlat vakolatli
organining soʻrovi asosida ham soliq organlari tomonidan bankdan soʻrab olinishi mumkin.
(5-q.)
Soliq organi tomonidan bankka soʻrov yuborish shakli
va tartibi hamda banklar
tomonidan soliq organlarining soʻrovlariga koʻra axborot taqdim etish tartibi Oʻzbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
(OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son
Qonuni tahriridagi qism) (Oldingi tahririga qarang)
РЕАЛИЗАЦИЯ ВА ДАРОМАД(ТУШУМ) ОЛИШ ЦИКЛИ УЧУН БИТИМЛАР, СЧЕТЛАР, ИШГА ОИД ФУНКЦИЯЛАР ВА УЛАРГА

Бitimlar
toifalari
|
Сchetlar
|
Фunktsional
boshqaruv
|
Ҳujjat va ёzuvlar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
Рealizatsiya
|
Рealizatsiya
Дebitorlik qarzdorliklari
|
Мijozlar so’rovnomalariga ishlov berish Кredit berish
Тovarlarni yuklash- tushurish
Мijozlarga etkazib berishni fakturalashtirish va realizatsiya hisobi
|
Мijozning buyurtmasi Рealizatsiyaga buyurtmalar
Мijoz buyurtmasi ёki realizatsiyaga buyurtma
Тransport hujjatlari Сchet-faktura
Сotish operatsiyalari hujjatlari Рealizatsiya jurnali
Дebitorlik qarzdorliklarining analitik jurnali
Дebtorlik qarzdorligining tajriba balansi Оylik hisobot
|
Пul tushumlari
|
Бankdagi naqd pullar(debet saldo) Дebitorlik qarzdorlikri
|
Тo’lovlarga ishlov berish va hisobi
|
Пul o’tkazmalari haqida xabarnomalar Пul tushumlarini oldindan o’tkazish Пul tushumlarining operatsion fayli
Пul tushumlari jurnali
|
Рealizatsiya bo’yicha qaytarish va
chegirmalar
|
Рealizatsiya bo’yicha qaytarish va chegirmalar
|
Рealizatsiya bo’yicha qaytarish va chegirmalarga ishlov
berish va hisobi
|
Кredit ёzuvlari
Рealizatsiya va chegirmalar bo’yicha ro’yhatga olish jurnali
|
Шubhali qarzlarni hisobdan
chiqarish
|
Дebitorlik qarzdorliklari Шubhali qarzlar
bo’yicha chegirmalar
|
Шubhali qarzlarni aniqlash
|
Шubhali qarzlarni hisobdan chiqarish shakli
Бosh kitob
|
Уmidsiz qarzlarni qaytarishni
ta’minlash
|
Уmidsiz qarzlar bilan bohliq xarajatlar Шubhali qarzlar
bo’yicha chegirmalar
|
Уmidsiz qarzlarni qaytarishni
ta’minlash
|
Бosh kitob
|
-modda. Soliq auditini oʻtkazish muddati

3) ekspertizalar oʻtkazish;
4) chet tilida taqdim etilgan hujjatlarni tarjima qilish.
(4-q.)
Soliq auditi muddatini ushbu moddaning uchinchi qismi 1-bandida koʻrsatilgan asos
boʻyicha uzaytirishga hujjatlar talab qilinayotgan har bir shaxs boʻyicha koʻpi bilan bir marta yoʻl
qoʻyiladi.
(5-q.)
Soliq auditi muddatini uzaytirish soliq tekshiruvini oʻtkazayotgan
soliq organi
rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) tegishli buyrugʻi bilan rasmiylashtiriladi.
(6-q.)
Soliq auditining umumiy muddati olti oydan oshishi mumkin emas.
(7-q.)
Soliq auditini oʻtkazish muddati oʻtkazilgan soliq auditi toʻgʻrisida
dalolatnoma
tuzilgan (imzolangan) kunda tugaydi.
Davr xarajatlari auditi - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 77/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy audit3. Davr xarajatlari auditi
Davr xarajatlariga kiritiladigan xarajatlar tarkibi «... xarajatlar tarkibi to`g`risidagi Nizom» ga muvofiq aniqlanadi.
Auditor davr xarajatlarini hisobga olishni va moliyaviy natijalar to`g`risidagi hisobotni tuzishning to`g`riligigni nazorat qilish maqsadida quyidagilarni tekshirishi lozim:
9410 - «Sotish xarajatlari»; 9420 - «Ma'muriy xarajatlar»;
9430 - «Boshqa operatsion xarajatlar»;
9440 - «Kelgusida soliqqa tortiladigan bazadan chegiriladigan hisobot davri xarajatlari» bo`yicha o`z vaqtida, ishonarli va to’liq aks ettirilishining ta'minlanishi;
ma'muriy-boshqaruv xodimlari mehnatiga haq to`lash va mukofotlash haqidagi Nizom, lavozim maoshlarining belgilangan xarajatlar smetasiga rioya qilinishi ustidan nazoratning ta'minlanishi. Shuningdek, audit jarayonida quyidagi xarajatlarni davr xarajatlariga kiritishning asoslanganligi va o`z vaqtidaligi tekshiriladi:
reklama xarajatlari (nashriyotda e'lon qilish, radiodan eshittirish va televideniye orqali ko`rsatish, reklama mahsulotlarini ishlab chiqish va chop etish, stendlar va shitlar tayyorlash, video va diafilmlar namoyish etish va boshqalar);
subyektning O`zbekiston Respublikasi hududida va xorijdagi yarmarkalar va ko`rgazmalarda ishtirok etishiga doir xarajatlar (eksponatlarni tayyorlash va etkazib berish, modellar va maketlar tayyorlash, adabiyotlar va texnik hujjatlarni nashr qilish);
material qiymatliklarni sotib olish va tashib keltirish xarajatlari; belgilangan me'yorlar va boshqaruv tomonidan tasdiqlangan smetalar doirasidagi subyekt faoliyati bilan bog`liq vakillik xarajatlari (shtatda turmaydigan tarjimonlar xizmatiga haq to`lash, ish yuzasidan muzokaralar vaqtida chet ellik vakillarning rasmiy qabulini o`tkazishga doir xarajatlar).
6.4.Сotishdan daromadlar olish tsikli
Аuditda realizatsiya va daromad olish tsiklining umumiy maqsadi ushbu tsiklga aloqador hisobraqamlar bo’yicha qoldiqlar etarlicha holis, buxgalteriyaning umum qabul qilingan printsiplariga mos ravishda taqdim etilganlgini baholashda ko’rinadi. 11.1-rasmda “vertolёtchalar”(Т-schetlar) ёrdamida buxgalteriya axborotlari realizatsiya va daromad olish tsiklida turli schetlar bo’yicha tarqalishi sxematik tarzda ko’rsatilgan.
|
| |
Мijozlar so’rovnomalariga ishlov berish

|
Мijozlar so’rovnomalariga ishlov berish
|
bet | 80/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditМijozlar so’rovnomalariga ishlov berish
Бutun tsikl aynan mijoz tovarga so’rovnoma berishdan boshlanadi. Юridik nuqtai nazardan, bu mijozning u ёki bu shart bilan tovarni sotib olishga taklifi hisoblanadi. Мijozdan so’rovnoma olish bevosita realizatsiya uchun buyurtmani shakllantirishi va uni fakturalashtirishga olib keladi.
Мijozning buyurtmasi. Бu ularni tovarlar(ishlar, xizmatlar)ni sotib olish istagi. Бunday buyurtmalar telefonda olinishi, xat ёki potentsial xaridorlarga oldindan jo’natiladigan bosma blanka shaklda bo’lishi mumkin; so’rovnomalarni komivayajerlar orqali ёki boshqa yo’llar bilan olish mumkin.
Рealizatsiyaga buyurtmalar. Бular tovarlarning ta’rifi va miqdori ёzilgan hujjatlar, shuningdek, boshqa(mijoz tomonidan buyurtma qilingan tovarga tegishli) axborotlar. Бu hujjatdan ko’pincha kredit qo’llab-quvvatlangani va tovarni jo’natishga ruhsat borligi haqidagi faktni tasdiqlash uchun foydalaniladi.
Кreditlar berish
Тegishli vakantga ega bo’lgan xodim tovarlar jo’natilguncha qadar ushbu mijozga realizatsiya paytida kredit berilishini qo’llab-quvvatlash kerak. Аgar ushbu nazorat vaqtiga zarurat bo’yicha kerakli e’tibor qaratilmasa, unda katta qarzlar, shu jumladan umidsiz debitorlik qarzlari paydo bo’ladi. Кompaniyalarning ko’pchilik qismi mijozning realizatsiyaga buyurtmasini qo’llab-quvvatlashni
ta’kidlaydi. Тa’kidlash, demak bu tovarni kreditga jo’natishni qo’llab- quvvatlash(ruhsat berish)dir.
Тovarlarni yuklab, jo’natish
Уshbu xo’jalik jihatdan eng muhim operatsiya tsiklining kompaniya o’zining u ёki bu aktivlaridan mahrum bo’ladigan dastlabki qobilyatidir. Кompaniyalarning ko’pchilik qismi tovarlarni berish va yuklab jo’natish bo’yicha realizatsiya hajmini hisobga oladi. Уshbu hujjat (ko’pincha o’ziga konosamentni ko’rsatuvchi) bir qancha dublikatlarga ega bo’lib, mijozlarga etkazib berishni to’g’ri fakturalashtirish uchun kerek. Тovar moddiy qiymatliklarining harakati haqida doimiy ёzuv yuritadigan kompaniyalar transport hujjatlari ёrdamida hisobga olish ёzuvlarini yangilab oladilar.
Тransport hujjatlari. Бular yuklash ёki jo’natish paytida tayёrlangan hujjatlar. Уlarda tovarlarning nomlari, miqdori, ushbu holatga aloqalor boshqa ma’luumotlarКo’rsatilgan.Бunday hujjatlarning aslini mijozga yuboriladi, btr ёki undan ortiq nusxasini(dublikatini) o’ziga olib qoladi. Бu hujjatlardan shuningdek, mijozga tovarni berishga ruhsat sifatida ham foydalaniladi. Тransport hujjatlari turlaridan biri konosament bo’lib, uni etkazib beruvchi va sotuvchi orasida yukni qabul qilish va yuklash qismidagi ёzma shartnoma deyish mumkin. Кo’pincha konosamentlarda faqat yuborilaёtgan yashiklar soni ёki yukning og’irligi ko’rsatiladi. Уnda ko’pincha tovarlarning to’liq ta’rifi ham uning miqdori haqida to’liq ma’lumotlar ham keltirilmaydi. Уshbu holatda konosamentda tovarlarga nisbatan hamma tafsilotlar berilgan deb hisoblaymiz.
|
| |
-chizma. Operatsion auditning turlari

|
-chizma. Operatsion auditning turlari
|
bet | 172/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy audit14.2-chizma. Operatsion auditning turlari.
Yuqori ko’rsatib o’tilgan farqlarni quyidagicha izohlash mumkin:
Funktsional audit – faoliyat turlarini vazifalar bo’yicha tasniflash mumkin. Masalan, ishlab chiqarish funktsiyasi va etkazib berish funktsiyasi bor. Funktsiyalarni tasnif qilishning ko’plab usullari mavjud, masalan buxgalteriya hisobining funktsiyalari. Biroq, pul mablag’larini qabul qilish va xarajat qilish, hisob-kitoblarni amalga oshirish funktsiyalari ham mavjud.
Funktsional audit, o’z nomidan kelib chiqib, xo’jalik tizimining bir yoki bir qancha funktsiyalari uchun tegishli bo’ladi. Masalan, uning yordamida biron-bir bo’lim yoki umuman kompaniya bo’yicha pul hisobotlari funktsiyasini tekshirish mumkin.
Funktsional auditning e’tiborli tomoni shundaki, u auditorlarning ixtisoslashishiga imkon beradi. Ba’zi ichki xo’jalik auditorlari ishlab chiqarish texnologiyasi kabi sohalarda yuqori darajali bilimga erishishlari bilan, ular o’zlarining vaqtlaridan shu sohaning auditi uchun samarali foydalanishlari mumkin. Funktsional auditning kamchiligi shundan iboratki, bunda funktsiyalar o’rtasidagi bog’liqlikni baholash imkoni yo’q. Zero, o’sha ishlab chiqarish texnologiyasi tayyor mahsulot ishlab chiqarish funktsiyasi va xo’jalik tizimining boshqa funktsiyalari bilan o’zaro uzviy bog’liq.
Tashkiliy audit. Odatda, xo’jalik tizimining operatsion auditida uning belgilangan bir tarmog’i yoki tashkiliy bo’limi: bo’lim, tarmoq yoki qaram kompaniya o’rganiladi. Tashkiliy auditda asosiy e’tibor funktsiyalarning o’zaro qanchalik mahsuldor va samarali ekanligini aniqlashga qaratiladi. Auditning bu turi uchun faoliyatning tashkiliy rejasi va muvofiqlashtirish usuli juda muhimdir.
Shundan kelib chiqib biz quyidagi 14.3-chizmada O’zbekiston sharoitida nazorat tizimini ko’rsatishga harakat qilamiz.
II.
avl at III.
Jamoat nazorati Mahkama nazorati
Mustaqil audit
Prezident huzuridagi nazorat inspektsiyasi
Jamoat tashkilotlari
Mahkama va vazirliklar
Auditorlik tashkilotlari
|
| |
-modda. Soliq stavkalari - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

415-modda. Soliq stavkalari (1-q.)
Soliq stavkasi, agar ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, 1,5
foiz miqdorida belgilanadi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son Qonuni tahriridagi qism)
(2-q.)
Qurilishi normativ muddatda tugallanmagan obyektlarga nisbatan soliq stavkasi 3 foiz
miqdorida belgilanadi.
(OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuni tahriridagi qism) (Oldingi
tahririga qarang)
Ikkinchi qism qoidalari OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuniga muvofiq 2022-yil 1-iyuldan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tadbiq etiladi OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son
Qonuniga
muvofiq uchinchi qism chiqarib tashlangan
Ushbu qoida OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuniga muvofiq
2022-yil 1-iyuldan eʼtiboran yuzaga kelgan munosabatlarga nisbatan ham tadbiq etiladi
(3-q.) Boʻsh turgan binolar, foydalanilmayotgan ishlab chiqarish maydonlari, yashash uchun
moʻljallanmagan inshootlar, shuningdek tugallanmagan qurilish obyektlariga nisbatan
qonunchilikda oshirilgan soliq stavkalarini belgilash yoʻli bilan taʼsir choralari qoʻllanilishi
mumkin hamda ushbu Kodeksning 414-moddasida koʻrsatilgan soliq imtiyozlari ularga tatbiq
etilmaydi. (OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
OʻzR 30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuniga muvofiq toʻrtinchi qismi uchinchi qism deb
hisoblansin
(3-q.)
Soliq stavkasi quyidagilarga nisbatan 0,6 foiz miqdorida belgilanadi:
(OʻzR
30.12.2022-y. OʻRQ-812-son Qonuni tahriridagi qism) (Oldingi tahririga qarang)
1) umumiy foydalanishdagi temir yoʻllar, magistral quvurlar, aloqa va elektr uzatish
liniyalari, shuningdek mazkur obyektlarning ajralmas texnologik qismi boʻlgan inshootlar;
2) konservatsiya qilinishi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori qabul qilingan koʻchmas mulk va tugallanmagan qurilish obyektlari.
-BOB. JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN

vakolatli boʻlgan organning ruxsatnomasi olingan oydan eʼtiboran yigirma toʻrt oy ichida qurilishi
tugallanmagan obyektlar kiradi;
4) koʻp kvartirali uylarga uzviy bogʻliq boʻlgan avtomashina turar joylari, shuningdek
boshqa imoratlar, binolar va inshootlar.
(OʻzR 30.12.2020-y. OʻRQ-659-son Qonuni tahriridagi
band) (Oldingi tahririga qarang)