Tarix və arxeologiya departamentinin müdiri: Roza Arazova Təsdiq edirəm

Tarix və arxeologiya departamentinin müdiri: Roza Arazova
Təsdiq edirəm:______________
Ümumi məlumat
|
Fənnin adı, kodu və kreditlərin sayı
|
Azərbaycan tarixi -2, HIST 304. 3 kredit
|
Departament
|
Tarix və Arxeologiya departamenti
|
Proqram (bakalavr, magistr)
|
Bakalavr
|
Tədris semestri
|
Yaz 2015
|
Fənni tədris edən müəllim (lər)
|
PhD Nəsiman Yaqublu
|
E-mail:
|
nasiman_yaqublu@mail.ru
|
Telefon:
|
(012) 421-79-16 (departament)
|
Mühazirə otağı/Cədvəl
|
IV gün – 15:10-16:30
16:40-18:00
|
Məsləhət saatları
|
Tələbələrlə razılaşdırılan vaxtlarda
|
Prerekvizitlər
|
|
Tədris dili
|
Azərbaycan dili
|
Fənnin növü
(məcburi, seçmə)
|
Məcburi
|
Dərsliklər və əlavə ədəbiyyat
|
Əsas dərsliklər: * işarəsi ilə göstərilmiş kitablar cədvəldə verilmişdir(səh 3).
1. *Azərbaycan tarixi (uzaq keçmişdən 1870-ci illərə qədər). Red. Prof. Süleyman Əliyarlı. Bakı, 1996 və başqa nəşrlər
2. *Azərbaycan tarixi, I cild (Ən qədim zamanlardan XX əsrədək).
Z. Bünyadovun və Y. Yusifovun redaktəsi ilə. Bakı, 1994 və başqa nəşrlər
3. İsmayıl Məmmədov. Azərbaycan tarixi. Bakı, 2005
4. *Azərbaycan tarixi XIX-XXI əsrin əvvəli (Ali məktəblər üçün mühazirələr kursu). Bakı, 2010.
5.* XX əsr Azərbaycan tarixi, II cild, Red. Y.B. Yusifov və T.T. Vəliyev. Bakı, 2004.
Əlavə dərsliklər, vəsaitlər və elmi monoqrafiyalar:
6. Azərbaycan tarixi. Red. İqrar Əliyev. Bakı, 1993.
7. Kərim Şükürov. Azərbaycan tarixi, 2-ci hissə, Bakı, 1998.
8. Azərbaycan tarixi. Yeddi cildlik. IV , V cild Bakı 2007 .
9. Qafqazda Sovet totalitarizmi (1920-30-cu illərdə). Sovet-GERMANIYA BITIMLARI (1939) - 1) hujum qilmaslik haqida 1939 y. 23 avg .da tuzildi ("MolotovRibbentrop pakta"); bitimga ilova qilingan maxfiy hujjat tomonlarning "manfaatlar doirasi"ni chegaralab berdi (Boltiqboʻyi, Sharqiy Polsha, Finlyandiya, Bessarabiya va Shim. Bukovina SSSR ning "manfaatlar doirasi"ga kiritildi) Elmi Konfrans. Xəzər Universitəsi, 1998.
10. M.Ə.Rəsulzadə və ictimai-siyasi ideallar. Bakı, Xəzər Universitəsi, 2005.
11. Tadeuş Svyatoçovski. Rusiya və Azərbaycan . Bakı, Xəzər Universitəsi, 2000.
12. Araz Aslanlı. Qarabağ problemi, (tarixi, mahiyyəti, həll prosesi). Bakı, 2009.
13. Aydın Balayev.Azərbaycan Milli demokratik hərəkatı.1917-1918-ci illərdə.Bakı,1990
14. Nəsib Nəsibzadə.Azərbaycan Demokratik Respublikası.Bakı, 1991.
15. Cəmil Həsənli.Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində. Bakı, 1993.
16. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti(1918-1920).Xalq - bu odamlar jamoasi boʻlib, ularning tili, madaniyati, sanʼati, dini boshqa jihatlarini birgalikda aks ettiradi. Xalq tushunchasi keng boʻlib jihatlari bilan birlashtiriladigan odamlar yigʻindisiga aytiladi. Parlament (Stenoqrafik hesabatlar).1-ci cild.Bakı,1998; Eyni kitabın 2-ci cildi.Bakı,1998.
17. “Güney Azərbaycan”(ensiklopedik, elmi sorğu kitabı).Bakı,2000.
18. Nəsiman Yaqublu. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Ensiklopediyası.Bakı, 2013.
Kitabları Universitetin kitabxanasından və “Tarix və Arxeologiya departamenti”ndən əldə etmək olar.
İnternet saytları
www.azerbaijan.az; www.aztarix.azeriblog.com;
www.azerbaycanli.org www.history.az
|
Tədris metodları
|
Mühazirə
|
Tədris prosesində aşağıdakılar nəzərdə tutulur:
-
mühazirələr
-
mövzu ətrafında müzakirələr
-
xəritələr, video və digər əyani materiallardan istifadə
-
müəyyən mövzularla əlaqədar olaraq muzey və qoruqlara ekskursiyaların təşkil edilməsi (Azərbaycan tarixi muzeyi, Şirvanşahlar sarayı, İncəsənət muzeyi və s.)
- bəzi mövzularla əlaqədar olaraq tanınımış alim
və mütəxəssislərin dərslərə dəvət edilməsi
|
Qrup müzakirəsi
|
Praktiki tapşırıqlar
|
Praktiki məsələnin təhlili
|
Digər
|
Qiymətləndirmə
|
Komponentləri
|
Tarix/son müddət
|
Faiz (%) ,bal
|
Aralıq imtahanı
|
Fevral və mart aylarında keçirilən dərslər əsasında imtahan verilir.
|
40
|
Praktiki məsələ
|
|
|
Fəallıq
|
Dərslərdə,diskussiyalarda, prezintasiyalarda və elmi seminarlarda iştirak etmək –5b. prezentasiya-5b (mövzular Pnəlavə olunur)
Aralıq imtahan qabağı sınaq işi – 5 b.
Final imtahan qabağı sınaq işi – 5 b.
|
20
|
Tapşırıq və testlər
|
|
|
Kurs işi (Layihə)
|
|
|
Prezentasiya/Qrup müzakirə
|
|
|
Final imtahanı
|
Aprel ayında keçirilən mövzular əsasında final imtahan verilir.
|
40
|
Digər
|
|
|
Yekun
|
|
100 bal
|
Kursun təsviri
|
|
Kursun məqsədləri
|
Fənnin məqsədi
Azərbaycan tarixi kursu Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi uğrunda mübarizənin başlanması, Azərbaycan xanlıqlarının yaranması, idarəçilik sistemi, təsərrüfat həyatı və onun xarici siyasəti dövrünü,eyni zamanda XIX-XX əsrlərin əvvələrində baş verən ictimai-siyasi prosesləri əhatə edir.1918-1920-ci illərdə mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti haqqında geniş məlumat verilir.
Son illər konseptual dəyişmələr baş verdiyindən, bir sıra məsələlərə baxış əvvəlkindən kəskin şəkildə fərqlənir. Bəzi tarixi hadisələr yeni faktlarla zənginləşib, müəyyən dövrlərdəki boşluqlar doldurulmaqdadır. Tədris proqramının tərtibi zamanı bütün bu amillər nəzərə alınmış, tarixin qaranlıq səhifələrinə diqqət artırılmışdır. İş planı Azərbaycan tarixi barədə bitkin və dolğun təsəvvürün formalaşmasına imkan verir.
|
Tədrisin (öyrənmənin) nəticələri
|
Fənnin ümumi tədrisi prosesində tələbələrdə:
-
Azərbaycan tarixi haqqında bitkin, dolğun və obyektiv təsəvvür yaranacaq
-
Azərbaycanın qədim dünya sivilizasiyasının ocaqlarından biri və Şərq dünyasının ayrılmaz hissəsi olmağı haqda məlumatları daha da genişlənəcək
-
Azərbaycan etnosunun təkraredilməz və avtoxton olduğuna dair geniş təsəvvür yaranacaq
-
Vətən tarixinə, mədəniyyətinə, mənəvi dəyərlərinə sevgi və hörmət hissini daha da artıracaq və vətənpərvərlik ruhunu daha da yüksəldəcəkdir
Qazanılmış təcrübə
-
tarixi hadisələrin analizi
-
tarixi hadisələrə tənqidi və obyektiv yanaşma
-
Azərbaycanın mədəni-tarixi inkişaf mərhələlərinin araşdırılması və Azərbaycanın müasir dövrdə dünya miqyasında rolu və yerinin müəyyənləşdirilməsi.
|
Qaydalar (Tədris siyasəti və davranış)
|
Davamiyyət
Tələbələrin bütün dərslərdə iştirakı vacibdir. Tələbələr müəyyən səbəblərdən dərslərin buraxılması (xəstəlik, ailə vəziyyəti və s.) haqqında məlumatı fakültə dekanlığına təqdim etməlidirlər. 20%-dən artıq dərs buraxan tələbələr imtahana buraxılmır.
Dərsə gecikmələr və ya digər dərs pozuntuları
Dərsə 5 dəqiqədən artıq gecikən tələbə dərsə buraxılmır. Buna baxmayaraq, tələbə ikinci dərs saatına buraxıla bilər.
Yoxlama işi
Sənədlə təsdiq edilən üzrlü səbəbə görə yoxlama işində iştirak etməyən tələbə yoxlama işini növbəti həftədə yaza bilər.
İmtahanlar
Tələbənin imtahanda iştirakı və ya imtahanın buraxılması ilə bağlı bütün məsələlər fakültə rəhbərliyi tərəfindən həll olunur.
Aralıq və yekun imtahanı mövzuları tələbələrə imtahandan öncə verilir. Aralıq imtahanının sualları yekun imtahanında təkrarlanmırlar.
İmtahan qaydalarının pozuntuları
Aralıq və yekun imtahanları vaxtı tələbə tərəfindən imtahanın gedişini pozmaq və köçürülmələr qadağandır. Bu qaydaya riayət etməyən tələbələrin imtahan işi ləğv olunur və tələbə 0 (sıfır) qiymət ilə imtahandan kənarlaşdırılır.
Fənni bitirmək qaydası
Universitənin qaydalarına müvafiq olaraq kursu bitirmək üçün ümumi müvəffəqiyyət faizi 60% və yuxarı hesab edilir. Kəsiri olan tələbə bu fənni növbəti semestr və ya növbəti il təkrarən götürə bilər.
Tələbələrin davranış qaydaları
Dərs zamanı dərs prosesini pozmaq və etik qaydaları pozmaq qadağandır. Həmçinin tələbələr arasında icazəsiz müzakirələr və mobil telefonlardan istifadə qadağandır.
|
Cədvəl (dəyişdirilə bilər)
|
Həftə
|
Tarix
(planlaşdırılacaq), saatlar
|
Fənnin mövzuları
|
Dərslik/Tapşırıqlar
| -
|
4
29.01.2015
|
Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi uğrunda mübarizə. Azərbaycan xanlıqlarının yaranması, idarəçilik sistemi, təsərrüfat həyatı, xarici siyasəti.
|
[1, bölüm 15,
s.508-569];
[2, fəsil 14,
s. 548-595]; s 522-568
{4}; s 5-8
| -
|
4
5.02.2015
|
Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə (XVIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəli). Azərbaycanın Rusiya və İran arasında bölüşdürülməsi. Gülüstan və Türkmənçay müqavilələri.
|
[1,bölüm 16-18,
s. 570-771]; 570-698
[2, fəsil 15,
s. 569-579];
{4,I fəsil, s.5-80}
| -
|
4
12.02.2015
|
XIX yüzilliyin birinci yarısında Şimali Azərbaycanda ictimai - siyasi həyat. İqtisadi durum. Müstəmləkə zülmünə qarşı üsyanlar. Cənubi Azərbaycan.
|
{4,IIfəsil, s.81-120}
[VI fəsil , s. 195 -220];
[2,fəsil 16-17, s. 580 -594];
[2,fəsil 22, s. 622 -639];
| -
|
4
19.02.2015
|
Şimali Azərbaycan XIX-cu yüzilliyin ikinci yarısında. Kapitalist münasibətlərin yaranması və inkişafı. Bakının dünya neft mərkəzi kimi yüksəlişi.
|
[2, fəsil 18-21,
s. 595-621];
[4];
[4,III fəsil, s.121-151]
| -
|
4
26.02.2015
|
Şimali Azərbaycan XX əsrin əvəllərində. Demokratik və milli hərəkatın başlanması.1905-1907-ci illər Rus inqilabının Azərbaycan ictimai-siyasi mühitinə təsiri.Azərbaycanda mətbuat.Rusiya dövlət Dumasında azərbaycanlı deputatlar və onların fəaliyyətləri.
|
[4,IVfəsil, s.152-168]
[4];
[5, fəsil I-II, s.5-76]
[13,14,15,18];
| -
|
4
5.03.2015
|
Azərbaycanda Siyasi partiyaların yaranması və fəaliyyəti(“Hümmət” təşkilatı, “Difai”, ”Müsavat” vəs).Yaranmış xeyriyyə təşkilatları(“Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti”,”Nicat”, “Nəşri-Maarif” ,”Səadət” vəs).
|
[4,IVfəsil, s. 168-177]
[4,5];
[5,fəsil II, s.35-76]
| -
|
4
12.03.2015
|
Güney Azərbaycan XX əsrin əvvəllərində. Güney Azərbaycanda demokratik hərəkat.Məşrutə inqilabı. Səttar xan. İran demokratik Partiyasının yaranması.
|
[4,5,17,18];
[4,VII fəsil, s.195-220]
[5,III fəsil, s.76-101]
|
Aralıq imtahanı
| -
|
4
19.03.2015
|
Azərbaycan Birinci Dünya müharibəsi illərində. Azərbaycan Rus inqilabı illərində (fevral – oktyabr 1917-ci il).
Bakıda Qafqaz Müsəlmanları qurultayının keçirilməsi. Ərazi muxtariyyəti ideyasının irəli sürülməsi.1917-ci ilin mayında Rusiya Müsəlmanları Qurultayının keçirilməsi.Ə.M.Topçubaçovun və M.Ə.Rəsulzadənin fəallığı.
|
[4,13,14,15,18];
[4,VII fəsil, s.221-247]
[5,IVfəsil, s.101-127]
| -
|
4
26.03.2015
|
Zaqafqaziya Seyminin yaranması.Azərbaycanlı siyasilərin Tiflisdə Seymdə fəallığı.Seymin toplantılarında M.Ə.Rəsulzadə və digər azərbaycanlı siyasi xadimlərin çıxışları.
1918-ci ilin mart hadisələri.Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı soyqırım törətməsi.Bakı,Quba,Şamaxı qırğınları.S.Şaumyanın başçılıq etdiyi Bakı Şəhər Xalq Komissarlarıı Sovetinin bu qırğınlarda məsuliyyəti.
|
[4,VII fəsil, s. 221-247]
[4,13,14,15,18];
[5,VII fəsil, s.158-177]
| -
|
4
2.04.2015
|
Azərbaycan Demokratik Respublikası. Azərbaycanın istiqlaliyyət uğrunda mübarizəsi.M.Ə.Rəsulzadənin başçılıq etdiyi Azərbaycan Milli Şurasının fəaliyyəti.
|
[4,VIII fəsil, s.248-278]
[5, fəsil 1-4,
s.3-145; fəsil 7-8, s.182-270]
[5,VIII fəsil, s.177- 233]
| -
|
4
9.04.2015
|
Bakının Qurtuluşu.Qafqaz İslam ordusunun Bakını azad
etməsi.Nuru paşanın fədakarlığı.Azərbaycan hökumətinin Bakıda fəaliyyətə başlaması.
|
[4,VIII fəsil, s. 248-278]
[5, fəsil 7-8, s.158-233];
[13,14,15,18];
| -
|
4
16.04.2015
|
Azərbaycan Parlamentinin yaranması və fəaliyyəti. Parlamentdə fraksiyalar və azərbaycanda yaşayan milli azlıqların təmsilçiliyi.Parlamentdə qəbul edilən qanunlar.
|
[4,5,18];
[4,VIII fəsil, s.248-278]
[5, fəsil 8, s.177-233];
| -
|
4
23.04.2015
|
ADR-in daxili siyasəti.Ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizə.Təhsilin milliləşdirilməsi.İlk Universitetin yaradılması.Milli ordunun formalaşması.
|
[4,13,14,15,16,18];
[4,VIII fəsil, s.248-278]
[5, fəsil 8, s.177-233];
| -
|
30.04.2015
|
Azərbaycanın beynəlxalq vəziyyəti.Versal sülh Müqaviləsinə Ə.M.Topçubaşovun başçılığı ilə Nümayəndə Heyətinin göndərilməsi.1920-ci ilin yanvarın 12-də Azərbaycanın 23-ə qədər dövlət tərəfindən tanınması.
|
[4,13,14,15,16,18];
[4,VIII fəsil, s.248-278]
[5, fəsil 8, s.177-233];
| -
|
4
7.05.2015
|
1920-ci ilin Aprel işğalı. XI Ordunun Azərbaycan sərhədlərini keçməsi.Azərbaycan Parlamenrinin son toplantısı.ADR-in süqutu.
|
[13,14,15,16,18];
[4,VIII -IXfəsil, s.248-324]
[5, fəsil 10, s.249-312];
|
|
|
Final imtahanı
|
|
Prezentasiya mövzularının siyahısı:
1. Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrinin təhlili.
2.XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda yaradılan ilk ictimai qurunlar- xeyriyyə təşkilatları(H.Z.Tağıyevin,M.Nağıyevin,M.Muxtarovun,Ş.Əsədullayevin və b.fəaliyyətləri).
3.XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda yaradılan ilk siyasi partiyalar.
4. Müsəlman Şərqində ilk demokratik respublika: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti. Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.
5. M.Ə.Rəsulzadənin Azərbaycan dövlətçilik tarixində rolu.
6.Ə.M.Topçubaşovun Rusiya müsəlmanlarının təşkilatlanmasında rolu(Rusiya müsəlmanlarının I,II qurultayları).
7.Ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı siyasəti.
8.Cənubi Azərbaycanda milli hərəkat.
9.Svyatoxovskinin “Rus Azərbaycanı 1905-1920-ci illər”(Ankara,1988) kitabının təhlili.
10. M.B.Məmmədzadənin “Milli Azərbaycan hərəkatı”(Bakı,1992) kitabının təhlili.
11.M.Ə.Rəsulzadənin 1903-1920-ci illəri əhatə edən Seçilmiş əsərlərinin V cildliyi(Bakı,
1992; Bakı,2001; Bakı,2012; Bakı,2013; Bakı,2014)
12.İ.Bağırova.”XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda siyasi partiyalar və təşkilatlar.
1900-1917”; (Bakı.1997; rus dilində) kitabının təhlili”.
13.N.Nəsibzadə. “Azərbaycanın xarici siyasəti.1918-1920”(Bakı,1996) kitabının təhlili.
14.B.Nəcəfov.”Azərbaycan Demokratik Respublikası.Daxili və xarici siyasət”(Bakı,1992)
kitabının təhlili.
15.A.Balayev.”Azərbaycan milli- demokratik hərəkatı:1917-1920-ci illər”(Bakı,1990;rus dilində)
kitabının təhlili.
16.A.Paşayev. “Açılmamış səhifələrin izi ilə”(Bakı,2001) kitabının təhlili.
17.V.Qafarov. “Türkiyə-Rusiya münasibətlərində Azərbaycan məsələsi.1917-1922”(Bakı,2011)
kitabının təhlili.
18.Ş.Hüseynov.”Mənəvi irsimiz və gerçəklik”(Bakı,2004) kitabının təhlili.
19.M.Ə.Rəsulzadə. “Əsrimizin Səyavuşu.Çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatı.Çağdaş
Azərbaycan tarixi”(Bakı,1991) kitabının təhlili.
20. “Güney Azərbaycan”(ensiklopedik,elmi sorğu kitabı;hazırlayanlar-prof.Ş.Tağıyeva,
Ə.Bije, S.Bayramzadə). Bakı,2000.Kitabın təhlili
21.Azərbaycanın görkəmli tarixçiləri: Abbasqulu ağa Bakıxanov,Mirzə Bala Məmmədzadə,
Şövkət Tağıyeva, Şirməmməd Hüseynov.
|