Rasm 69. CHang tutish kamerasi

Rasm 69. CHang tutish kamerasi
CHang tutish kameralari
CHang tutish kameralari og‘irlik kuchi ta’sirida changlarni cho‘ktirish prinsipiga asoslangan. Tozalashning maksimal samaradorligiga erishish uchun zarrachalarning kamerada bo‘lish vaqtini oshirish kerak. SHuning uchun aniq o‘lchamdagi zarrachalarga hisoblangan chang tutish kameralari ulkan uskunalardir. Ulkan tuzilishga ega bo‘lganligi uchun ular kam qo‘llaniladi. Xozirgi kunda chang tutish kameralari soddalashtirilgan konstruksiyalarda bo‘lib, barabanli quritgichlarning mahsulotni bo‘shatish qismida birinchi bosqich changsizlantirish uchun qo‘llanilmoqda.
Ba’zida kameraning pastki qismida panjara o‘rnatilgan bo‘lib, quritilgan mahsulotni tashishda metal jismlarni kenveyerga tushmasligini ta’minlaydi.
CHang tutish kameralarida chang havoni va gazlarning tozalash samaradorligi 40-60 % ni tashkil etadi, bunda gazlarning harakat tezligi 1-3 m/s bo‘ladi.
Rasm 70. Barabanli quritgichlarning mahsulotni bo‘shatish qismida o‘rnatiladigan kamera.
Og‘irlik kuchi ta’sirida changlarni tutish uskunalarga gravitatsion saralagichlar kiradi. Saralagichlar quvurli quritgichlarda birinchi bosqich changsizlantirishda o‘rnatiladi. Saralagichlarda gazlarning hraakat tezligi 3-4 m/s qabul qilinadi.
CHanglarni tutish inersiya kuchi orqali bo‘lishi ham mumkin. Oddiy inersion chang tutgichlarga chang xaltachalari, tizza – saralagichlar va jalyuzli saralagichlar kiradi.
MA’RUZA №24
Mavzu: Filtrlash. Filtrlashning asosiy prinsipi.
Reja:
1. Filtrlashning nazariy asoslari
2. Filtrlash jarayoning boyitmaga ta’siri
Filtrlashning nazariy asoslari Filtrlash deb, mayda zarrachali bo’tana va suspenziyalar tarkibidagi qattiq zarrachalarni g’ovak to’siq orqali bosim ostida filtrlab, suvni ajratib olishga aytiladi.
Filtrlash natijasida to’siqda ushlanib qolgan mahsulot cho’kma, to’siqdan o’tgan suv filtrat deyiladi.
Filtrlash jarayonining boshlang’ich davrida suyuqlik faqat g’ovak to’siqdan o’tadi, keyinchalik to’siq, yuzasiga cho’kma o’tirgandan so’ng u cho’kma qatlamidan ham sizib o’tishi kerak.
Jarayon davomida cho’kma qatlami qalinlashib boradi: shunga mutanosib suyuqlikning sizib o’tishiga qarshiligi ortib boradi.
Cho’kma qalinligi ma’lum darajaga etganda filtr yuzasiga bo’tana berish to’xtatiladi. Hosil bo’lgan cho’kma qatlami orqali havo o’tkazilib, u quritiladi. So’ngra filtr yuzasidan cho’kma olib tashlanadi va jarayon qaytariladi, hozirda filtr dastgohlarda filtr yuzasiga bo’tana berish, cho’kmani to’plash, uni quritish, ajratib olish kabi ishlar tartib bilan avtomatik bajariladi.
Olingan cho’kmaning tarkibida 10-20% gacha namlik bo’ladi. Namlikning miqdori zarrachalarning o’lchamiga, cho’kmaning tuzilishiga, filtrlashning turiga va boshqa omillarga bog’lik. Filtrlash jarayonida siqiluvchi va siqilmaydigan cho’kmalar hosil bo’ladi. Siqiluvchi cho’kmalardagi zarrachalar bosim ortishi bilan deformatsiyaga uchrab, ularning o’lchami kichiklashadi. Siqilmaydigan cho’kmalarda filtrlash jarayoni osonroq o’tadi va cho’kmadagi namlik ancha kam bo’ladi.
Filtrlash jarayonining unumdorligi Filtrlash jarayonining unumdorligi olinadigan suyuqlikning tozaligi, asosan filtr to’siqning xususiyatlariga bog’liq. Filtr to’siqlarning teshiklari katta va gidravlik qarshiliklari kichik bo’lishi zarur. Filtr to’siqlar sifatida mayda teshiklar to’rlar, turli gazlamalar, sochiluvchan ashyolar (qum, maydalangan ko’mir va h.k.), sopol buyumlar ishlatiladi. Filtr mato sifatida paxta, yung va sun’iy tolalardan to’qilgan gazlamalar ishlatiladi.
Filtr to’siqlardan oldingi va keyingi bosimlar farqi yoki filtr matoda suyuqlik bosimini hosil qiluvchi markazdan qochma kuchlar filtrlash jarayonining harakatlantiruvchi kuchi vazifasini bajaradi.
Harakatlantiruvchi kuchlar turiga qarab filtrlash ikki guruhga bo’linadi:
-Bosimlar farqi ta’sirida filtrlash.
-Markazdan qochma kuchlar ta’sirida filtrlash (sentrifugalash)
Filtrlash jarayonining samaradorligi va filtrlash dastgohining ish unumi filtrlash tezligi bilan tavsiflanadi.
Filrlash tezligi Filrlash tezligi vaqt birligi ichida filtrdan o’tgan suyuqlikning hajmini bildiradi.
Filtrlash tezligi bo’tana, cho’kma va suyuqlikning xossalariga, filtrlash maromiga va boshqa kattaliklarga bog’liq.
Suvning filtr mato va cho’kma qatlamidan sizib o’tishini cho’kmadagi kapillyarlardan o’tishiga o’xshatish mumkin. Kapillyar naychadan o’tayotgan suvning hajmi (m3/s). Puazeil qonuniga binoan quyidagi tenglama bilan aniqlanadi:
Bu yerda, P – bosimlar farqi, Pa;
d - kapillyar diametri, mm;
- kapillyar uzunligi, mm;
– suyuqlikning qovushqoqligi, Pa.s.
Suyuqlikning kapillyardan oqib chiqish tezligi:
bu yerda, kapillyarning kesim yuzasi
yoki = R bo’lib, bu kapillyar devorlarning suv oqimiga ko’rsatayotgan qarshiligi, u holda,
Bo’tanani suzish jarayonida suyuqlik oqimiga cho’kma va filtr mato qarshilik ko’rsatadi, ya’ni:
;
bu yerda: r0 – cho’kmaning hajm birligidagi solishtirma qarshiligi:
h - cho’kma qalinligi
P0 - filtr matoning solishtirma qarshiligi
Yuqoridagi - formuladagi R ni qiymatiga- formuladagi qiymatini qo’ysak, ya’ni:
; ma’lumki
bu yerdan:
va
Cho’kma qatlamining qalinligi:
bu yerda - bir hajm suyuqlikdagi cho’kmaning hajmi, u holda quyidagi formuladagi h o’rniga qo’ysak:
Yuqoridagi formulani R bosim o’zgarmas holatida integrallasak
bo’lib,
u = ax + v ko’rinishida to’g’ri chiziq tenglamasi
filtr egri chizig’ini og’ish burchagi tangensi ( )
- ordinata o’qini kesib o’tish balandligi quyidagi grafik asosida
71-rasm. Filtr grafigi.
a va b larning qiymatlari – tajriba yo’li bilan laboratoriya vakuum – filtr dastgohlarida aniqlanadi.
a va b larning qiymatlari topilgandan so’ng, solishtirma qarshilik r0 va larni quydagi formuladan topiladi.
72-rasm. Vakuum – filtr dastgohi.
Filtrlаsh jarayonida ishlаtiladigan dastgohlar. Hozirgi vaqtda sanoatda ishlatilayotgan filtrlash dastgohlarining xilma-xil turlari bor. Ular texnologik maqsadlarga, bosimlar farqini hosil qilish usuliga, filtr to’siqlarning turiga boshqa xususiyatlariga qarab tasniflashi mumkin [5].
Barcha turdagi filtrlash dastgohlari filtrlash yuzasining harakatiga qarab ikki xil bo’ladi.
1. Harakatsiz filtrlash yuzasiga ega bo’lgan filtrlar, ramali va kamerali filtr presslar.
2. Harakatli filtrlash yuzasiga ega bo’lgan, filtrlar, diskli va tasmali filtrlar. Bundan tashqari, filtrlar (barabanli vakuum filtrlar, diskli va lentali filtrlar), bundan tashqari, filtrlar ishlash maromiga ko’ra davriy va uzluksiz ishlaydigan bo’ladi.
Harakatsiz filtrlash yuzasiga ega bo’lgan filtrlar. Filtr - press plita va ramalarning soni 22 tadan 42 tagacha bo’ladi. Ramalarning qalinligi 25 – 46 mm. Plita va ramalar yon tomondan ikkita parallel joylashgan sterjenga o’rnatiladi.
Har bir plitaga filtrlovchi gazlama kiydiriladi. Rama va plitalar gidravlik qurilma – plunjer hosil qilgan bosim yordamida siqiladi.
Suspenziya kanalcha orqali ramaning ichiga kirib, filtrlovchi materialdan o’tadi, so’ngra yuzasidagi ariqchalar orqali pastga tushadi.
Filtrlash plitaning pastki qismida joylashgan kanalcha orqali chiqib, umumiy tarnovga tushadi. Ramaning ikki qismi cho’kma bilan to’lganda, suspenziya berish to’xtatiladi. Shundan so’ng yuvish uchun suv beriladi yuvish jarayoni tugagach, bo’lgach, qo’zg’aluvchan plita chapga surilib, cho’kma tushiriladi. Shunday qilib, filtr-pressning ish sikli quyidagi jarayonlardan iborat bo’ladi:
73-rasm. Filtr-press
1-plitalar; 2-ramalar; 3-tayanch sterjen; 4-qo’zg’almas plita; 5- harakatlanuvchi plita; 6-gidravlik sistema; 7- suspenziya beriladigan shtutser; 8-yuvuvchi suyuqlik beriladigan shtutser; 9- filtrat chiqadigan shtutser.
Filtrlash plitaning pastki qismida joylashgan kanalcha orqali chiqib, umumiy tarnovga tushadi. Ramaning ikki qismi cho’kma bilan to’lganda, suspenziya berish to’xtatiladi. Shundan so’ng yuvish uchun suv beriladi yuvish jarayoni tugagach, bo’lgach, qo’zgaluvchan plita chapga surilib, cho’kma tushiriladi. Shunday qilib, filtr-pressning ish sikli quyidagi jarayonlardan iborat bo’ladi:
- ishga tayyorgarlik ko’rish;
- filtrlash;
- yuvish;
- filtrdan cho’kmani ajratib olish.
Bunday davriy ishlaydigan filtr jarayonlarni ishlatish og’ir jismoniy qo’l mehnatini talab qiladi, 30% vaqt yordamchi ishlarni bajarish uchun sarflanadi va bu filtratda ko’p miqdorda gazlamalar sarf bo’ladi.
Uzluksiz ishlaydigan filtrlash dastgohlari bu kamchiliklardan holidir. Bu dastgohlarda filtrlash, cho’kmani quritish, yuvish, ajratib olish kabi jarayonlar bir vaqtning o’zida olib boriladi. Bunday dastgohlarga vakuum ostida ishlaydigan barabanli, diskli, tasmali filtrlar kiradi.
Harakatli filtrlash yuzasiga ega bo’lgan, filtrlar Boyitish fabrikalarida barabanli vakuum-filtlar ishlatiladi.
Barabanli vakuum-filtlar asosan, bo’tanani suvsizlantirish maqsadida ishlatiladi.
Filtrning asosiy qismi diametri 3000 mm gacha, uzunligi 5400 mm bo’lgan gorizontal barabandan iborat. Barabanli o’qqa o’rnatilgan podshipnik va elektr dvigatel orqali asta-sekin aylanma harakat qiladi. Barabanning 1/2 qismi suspenziyali maxsus vannaga tushirilgan bo’ladi. Vannada silkinib turuvchi aralashtirgich suspenziya tarkibining bir xil bo’lishligini ta’minlab, undagi qattiq zarrachalarning cho’kmaga tushishga yo’l qo’ymaydi. Baraban ikkita silindrdan tuzilgan. Tashqi silindr g’alvirsimon bo’lib, uning ustiga metalldan yasalgan sim to’r o’rnatilgan bo’ladi [2].
74-rasm. Barabanli vakuum-filtr.
1- teshikli metall baraban ; 2- simli to’r ; 3- filtr gazlama ; 4- barabanda hosil bo’lgan cho’kma ; 5- cho’kmani tushirib turuvchi pichoq ; 6- suspenziya quyilgan tog’ora ; 7- tebranuvchi aralashtirgich ; 8- yuvuvchi suyuqlik uzatadigan qurilma ; 9- harakatlanuvchi qismlar bilan birlashtiruvchi trubalar ; 10 - 11- bosh taqsimlagich ; 12- bosh taqsimlagichning o’zgarmas qismi .
Sim to’rning ustiga filtr materiali qoplangan. Barabanning filtrlovchi to’siqlaridan filtrat vakuum ta’sirida so’rib olinadi. Filtrning ustki qismida suspenziyadagi qattiq zarrachalar cho’kma qatlamini hosil qiladi. Bu cho’kma pichoq yordamida barabanning ustki qismidan ajratib olinadi. Barabanning ichki qismi to’siqlar yordamida alohida sektorlarga ajratilgan. Sektorlarning soni 8; 12 va 32 ta bo’lishi mumkin. Kanallar o’z navbatida filtrlash jarayonining barcha sikllarini bevosita avtomatik tarzda boshqaruvchi maxsus qurilma - bosh taqsimlagich bilan biriktiriladi. Bosh taqsimlagichda ikkita disk bo’lib, biri aylanma harakat qiladi, ikkinchisi esa qo’zg’almas qilib biriktirilgan.
Aylanma diskda bir qancha teshiklar bo’lib, ular barabanning sektorlariga kanallar orqali trubalar bilan biriktiriladi. Qo’zg’almas diskdagi teshiklar trubalar orqali vakuum nasos hamda filtratni ajratib oluvchi va yuvuvchi suyuqlik bilan cho’kmani ajratish hamda filtr to’qimalarini tozalash uchun siqilgan havo beruvchi qurilma bilan ulangan bo’ladi [5].
75- rasm. Vakuum-filtr taqsimlovchi kallagining tuzilish sxemasi
1 –bo’sh val; 2,3 – shaybalar; 4 – taqsimlovchi kallak; 5 – bolt;
6 – prujina; 7 – quvur; 8,9,10,11,12 – patrubkalar.
Aylanuvchi diskning har bir teshigi disk aylanganida birin-ketin qo’zgalmas diskning teshiklari bilan ulanadi. Shuning uchun baraban bir marta aylanma harakat qilganida filtrlash jarayonining barcha bosqichlari bajariladi. Masalan, aylanuvchi diskning teshigi qo’zgalmas diskning kattaroq bo’lagi teshigi 3 ga to’g’ri kelganda baraban sektorlari vakuum nasos bilan ulanadi va filtrlangan suyuqlik maxsus idishga tushadi.
Baraban aylanishi bilan qo’zgaluvchan diskning teshiklari birin-ketin qo’zg’almas diskning 4 va 5 teshiklariga to’g’ri kelganda baraban sektorlarining yuvuvchi suyuqlik manbalari bilan ulanib, cho’kma yuviladi. Keyin esa qo’zgaluvchan diskning teshiklari 6 va 7 to’g’ri kelganda baraban sektorlari siqilgan havo trubalari bilan ulanib, cho’kma quritiladi va filtr yuzasi odatda 5……40m2 bo’ladi.
|