nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yarim oʻtkazgichlar - Axborot kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti

|
Axborot kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti
|
bet | 4/6 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 166,67 Kb. | | #261955 | Turi | Referat |
Bog'liq AUJQ 2-MUSTAQIL ISHYarim oʻtkazgichlar dielektrik va oʻtkazgich xususiyatlariga ega materiallardir. Ular odatda izolyatorlar kabi ishlatiladi, ammo biz muayyan sharoitlarda ularni oʻtkazgichlar sifatida ishlatishimiz mumkin. Eng mashhur yarim oʻtkazgich material – Kremniy (tartib raqami ). Kremniyning dielektrik va oʻtkazuvchanlik xossalarining oʻta noziklik bilan ishlatilishi bir qator zamonaviy moʻjizalarning (kompyuterlar, uyali telefonlar) yaratilishiga sabab boʻldi. Yarim oʻtkazgichli uskunalarning atomlari tuzilishi kvant mexanikasi nazariyalari bilan boshqariladi.
Elektr toki
Zaryadli zarralarning tartibli oqimi elektr toki deyiladi.
Tok – bu zaryadli zarralar oqimi.
Nega bir jumlani ikki marta takror keltirdingiz?
Tok kuchi deb oʻtkazgichning koʻndalang kesim yuzasidan vaqt birligi ichida oʻtayotgan zaryad miqdoriga aytiladi. Simning koʻndalang kesim yuzasini tasavvur qiling. Simning yuzasiga yaqin turing va oʻtayotgan zaryad zarralarini sanang. Bir sekund ichida nechta zaryad koʻndalang kesim yuzasidan oʻtganini qayd qiling. Biz musbat zaryad harakatlanayotgan yoʻnalishdagi tok kuchining ishorasini musbat deb belgilaymiz.
Modomiki, tok vaqt birligi ichida koʻndalang kesim yuzidan oʻtayotgan zaryadlar miqdoriga teng ekan, biz uni matematik jihatdan quyidagicha ifodalashimiz mumkin:
Bu – tok kuchining sodda tushuntirilishi.
Tok kuchiga oid baʼzi eslatmalar
|
| |
Biz tok kuchi haqida - Axborot kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti

|
Axborot kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa harbiy instituti
|
bet | 6/6 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 166,67 Kb. | | #261955 | Turi | Referat |
Bog'liq AUJQ 2-MUSTAQIL ISHBiz tok kuchi haqida qanday fikr yuritamiz? Tok kuchi muhokama qilinayotganda, orqali va boʻylab soʻzlari koʻp narsani hal qiladi. Tok qarshilik orqali oqmoqda; tok sim boʻylab oqmoqda. Agar siz “tok ichida...” degan gʻalati gapni eshitsangiz, bilingki, bu absurd tushunchadir.
Kuchlanish
Kuchlanish tushunchasini bilishimiz uchun oldin quyidagi oʻxshashlikka qaraylik:
massali jism uchun balandlikning oʻzgarishi potensial energiyaning oʻzgarishiga olib keladi, .
zaryadga ega zarra uchun kuchlanish potensial energiyaning oʻzgarishiga olib keladi, .
Elektr zanjirdagi kuchlanish koʻpaytmaga oʻxshaydi. Bu yerda – erkin tushish tezlanishi, esa balandlikning oʻzgarishidir.
Qirning tepasida turgan toʻp pastga qarab harakatlanmoqda. Yoʻlning yarmida u potensial energiyasining yarmini sarflagan boʻladi.
Kuchlanish “tepaligi”ning yuqorisidagi elektron simlar va zanjir elementlari orqali pastga “harakatlanadi”. U yoʻl boʻylab ish bajarib, potensial energiyasini yoʻqotib boradi. Elektron tepalikning oʻrtasiga kelganda potensial energiyasining yarmini yoʻqotgan boʻladi.
Toʻp uchun ham, elektron uchun ham tepalikdan pastga tushish oʻz-oʻzidan sodir boʻladi. Toʻp va elektron past energiya sathlariga qarab oʻz-oʻzidan harakatlanadi. Toʻpning pastga tomon harakati davomida uning yoʻlidan daraxt yoki ayiqqa oʻxshagan, u urilib qaytishi mumkin boʻlgan narsalar chiqishi mumkin. Biroq biz elektronlarni simlar yordamida yoʻnaltiramiz va ularni zanjirning maʼlum qismlari boʻylab oqishga majbur qilamiz.
Foydalanilgan adabiyotlar
https://uz.wikipedia.org
https://arxiv.uz/uz/documents/darsliklar/fizika/elektr-toki-haqida-tushuncha
https://uz.khanacademy.org/science/physics/electric-charge-electric-force-and-voltage
|
| |
Yangi o’zbekistonning umidli yoshlari” 1(4)-son

130
CENTRAL ASIAN RESEARCH JOURNAL FOR INTERDISCIPLINARY
STUDIES
(CARJIS) ilmiy jurnali bilan hamkorlikda.
“YANGI O’ZBEKISTONNING UMIDLI YOSHLARI” 1(4)-SON
2022-YIL 28-MAY
MOBIL ILOVALARNI ISHLAB CHIQISHDA QO’LLANILADIGAN
DASTURIY VOSITALAR.
S.R.Ochilova
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Qarshi filiali assistenti
Y.Q.Shoniyozova
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Qarshi filiali talabasi
ANNOTATSIYA
Mobil ilova
(inglizcha: Mobile app) — maʼlum bir platforma (iOS, Android, Windows
Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa mobil
qurilmalarda ishlashga moʻljallangan dastur. Koʻpgina mobil ilovalar qurilmaning
oʻzida oldindan oʻrnatiladi
yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi
onlayn dastur doʻkonlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab,
mobil ilovalar elektron pochtani tezda
tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning
yuqori talablari boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon
va GPS oʻyinlari, suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
Kalit so’zlar.
Mobil ilova, MySQL, Flutter, Figma, iOS, Android, LAMP, SQL, Dart,
ma’lumotlar bazasi, dasturlash tillari.
Mobil ilovalarni ishlab chiqishda quyidagi ba’zi dasturlar kerak bo’ladi:
1-rasm. Mobil ilovalarni ishlab chiqishda foydalaniladigan dasturlar.
MySQL
— ochiq manbali relyatsion maʼlumotlar bazasini boshqarish tizimi.
Uning nomi "My", Maykl Videniusning qizining ismi va "SQL",
Strukturalangan
soʻrovlar tilining qisqartmasidan iborat. Relyatsion ma'lumotlar bazasi ma'lumotlarni
bir yoki bir nechta ma'lumotlar jadvallarida tartibga soladi, ularda ma'lumotlar bir-biri
bilan bog'liq bo'lishi mumkin; bu munosabatlar ma'lumotlarni
tuzilishga yordam
beradi. SQL - dasturchilar relyatsion ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlarni yaratish,
o'zgartirish
va chiqarish, shuningdek, ma'lumotlar bazasiga
foydalanuvchi kirishini
boshqarish uchun foydalanadigan til. Relyatsion ma'lumotlar bazalari va SQL-ga
qo'shimcha
ravishda, MySQL kabi RDBMS kompyuterning saqlash tizimida
relyatsion ma'lumotlar bazasini amalga oshirish uchun operatsion tizim bilan ishlaydi,
1-ma’ruza Mobil ilovalarni yaratish uchun dasturlash muhitlari va tillari

|
1-ma’ruza Mobil ilovalarni yaratish uchun dasturlash muhitlari va tillari
|
bet | 1/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,04 Mb. | | #230724 |
Bog'liq 1-ma’ruza MIICH 1-ma’ruza Mobil ilovalarni yaratish uchun dasturlash muhitlari va tillari. Mobil ilova Mobil ilova (inglizcha: Mobile app) — maʼlum bir platforma (iOS, Android, Windows Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa mobil qurilmalarda ishlashga moʻljallangan dastur. Koʻpgina mobil ilovalar qurilmaning oʻzida oldindan oʻrnatiladi yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi onlayn dastur doʻkonlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab, mobil ilovalar elektron pochtani tezda tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning yuqori talablari boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon va GPS oʻyinlari, suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish. Mobil dasturlash sohasi juda tez rivojlanmoqda, shu bilan birga smartfonlar dunyodagi texnologik tovarlar bozorida peshqadamlikni ushlab turib, ularning barcha maishiy texnika va elektronika o’rtasidagi ulushi 44 foizni tashkil qiladi. Gartner analitik kompaniyasi ma’lumotlariga ko’ra, 2018 da 1,56 milliard smartfon iste’molchilar tomonidan sotib olingan. Mobil dasturlash sohasi juda tez rivojlanmoqda, shu bilan birga smartfonlar dunyodagi texnologik tovarlar bozorida peshqadamlikni ushlab turib, ularning barcha maishiy texnika va elektronika o’rtasidagi ulushi 44 foizni tashkil qiladi. Gartner analitik kompaniyasi ma’lumotlariga ko’ra, 2018 da 1,56 milliard smartfon iste’molchilar tomonidan sotib olingan. Shu bilan birga, Android operatsion tizimi yildan-yilga mashxurligi oshib borib, o’tgan 2018 yilda dunyodagi barcha smartfonlarning 80% dan ortig’i Android operatsion tizimida ishlab chiqarildi. Agarda siz smartfonlardan tashqari — soatlar, planshetlar, televizorlar, terminallar va hatto muzlatgichlarni ham mavjudligini hisobga olsangiz, Android ulushi yanada yuqori bo’ladi. Biroq, operatsion tizimning bunday ortib borayotgan mashhurligini hisobga olgan holda, foydalanuvchi talablari ham doimiy ravishda o’zgarib, ortib boradi. Hozirgi kun insonlari har qanday vazifani bajarishi kerak — bankdagi xizmatlarni to’lash, oziq-ovqat buyurtma qilish, do’stlar bilan suhbatlashish, o’yin o’ynab vaqtini o’tkazish va hokazo. Bunday ilovalar doimo Google Play do’konida joylab kelinyapti.
|
| |
Ekologik tarbiya va tarbiya

|
Ekologik tarbiya va tarbiya
|
bet | 1/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 50 Kb. | | #117888 | Turi | Referat |
Bog'liq baxtiyorova
O`ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
Oʻzbekiston-Finlandiya pedagogika instituti.
Jismoniy madaniyat,sport va maktabgacha talim fakulteti
Maktabgacha talim yoʻnalishi 212-guruh talabasi
Baxtiyorova Rayxonaning Umumiy pedagogika fanidan
REFERAT
Mavzu: Estetik va ekologik tarbiya
Samarqand -2023
Estetik va ekologik tarbiya
Reja:
Ekologik ta'lim-tarbiyannig mohiyati.
Ekologik tarbiyaning maqsadi va vazifalari.
Ekologik ta'lim-tarbiyaning yunalishlari.
Ekologik ta'lim-tarbiyani o'quv muaassalarida olib borish.
1. Ekologik ta'lim-tarbiyannig mohiyati. O'zbekiston Respublikasi rahbariyati tomonidan chiqarilgan ko'p qarorlarda tabiat muhofazasiga oid ishlarni kengaytirish va takomillashtirish hamda bu soha bo'yicha mutaxassislarni fan-texnika taraqqiyoti talabiga javob beradigan darajada tayyorlash ko'zda tutiladi. Bu muammolarning hal bo'lish mamlakatimiz ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi yangi bosqichga ko'tarishda koinotning bir qismi bo'lmish ona tabiatimizni saqlash, uning tabiiy boyliklaridan rejali va tejamkorlik bilan foydalanish, tirik jonzotlar; shu jumladan, inson uchun toza havo, suv va tuproq, o'simlik va hayvonlarning yashash muhitini saqlashda kerak.
Mamlakatimizda fan-texnika, ishlab chiqarishda moddiy va ma'naviy kuchlarning rivojlanishi uchun ma'lumotli ekolog tarbiyachilar, ekolog-pedagoglar, ekolog-texnologlar, ekolog-injener, ekolog-instruktorlarning bo'lishi hozirgi zamon talabi bo'lib qoldi.
Xalq xo'jaligining turli sohalari o'yicha ma'lumotli, tajribali ekolog-agroximik, ekolog-entomolog, ekolog-agrobiologlar kerak bo'lib, ular ish jarayonida kelib chiqadigan har xil muammolarni echish borasida ekologik chora-tadbirlarni qo'llab, atrof muhit muhofazasiga oid ekologik ta'lim-tarbiya oila, bog'chalar, maktablar, oliy va o'rta maxsus o'quv yurtlari, turli korxonlar, tashkilotlarda uzluksiz olib borilishi kerak. Natijada o'rta va oliy ma'lumotli mutaxassislar bilan hamjihatlikda qishloq xo'jalik, turli yo'nalishdagi og'ir va engil sanoat korxonalari, transport xo'jaliklarida ekologik tozalikka rioya qilgan holda ish olib boradilar.
Kelajakda etishib chiqadigan turli sohadagi ekologlar zamonaviy fanlardan ma'lumot oladilar, fan-texnika yutuqlari bilan tanishadilar. Bog'cha, maktab, korxonalarda ishlab chiqarish tajribasini o'tib, o'zlarining amaliy qobiliyatlarini oshiradilar. Yuqori darajali yosh mutaxassislar bo'lib, tabiat va jamiyat qonunlarini mukammal o'rganib, atrof muhit muhofazasini ijobiy hal etadilar.
|
| |
Antennanın əsas parametrləri

|
Antennanın əsas parametrləri
|
bet | 8/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 162,02 Kb. | | #255281 | Turi | Referat |
Bog'liq referat 3815Antennanın əsas parametrləri. Antennanın parametrləri onun şüalanma və qəbul effektivliyini xarakterizə edən göstəricilərinə deyilir. Həmin parametrləri iki əsas qrupa bölmək olar:
1.Antennanın iş rejimini və keyfiyyətliliyini xarakterizə edən parametrlər. Buraya şüalanma, giriş və dalğa müqavimətləri, tezlik zolağı və tezlik diapazonu, təsiredici (effektiv) uzunluq (sahə) və s. daxildir.
2.Antennanın texniki - iqtisadi effektivliyini xarakterizə edən parametrlər. Buraya şüalanma xarakteristikaları, istiqamətlənmə əmsalı (İƏ), faydalı iş əmsalı (FİƏ), güclənmə əmsalı (GƏ), müdafiə əmsalı, maksimum davam gətirilə bilən güc və s. daxildir. Həmin parametrlərə antennanın radiotexniki parametrləri də deyilir və bunlar AFQ- fnnində ətraflı nəzərdən keirilir.
Gücləndirmə əmsalı. Antenanın gücləndirmə əmsalı- nisbi qiymət olub, verilmiş antennanın yarımdalgalı dipoldan və ya izotrop şüalandırıcıdan neçə dəfə effektiv olduğunu göstərir. Başqa sözlə, verilmiş antena eyni bir tezlikdə, tətbiq olunan gücdə və eyni bir məsafədə etalona nisbətən nə qədər çox sahə gərginliyi yaratdığını xarakterizə edir. İzotrop şüalandırıcı ideal nəzəri qurğu olduğundan, adətən texniki xarakteristikalarda güclənmə dipola nəzərən verilir. Dipola nəzərən antenanın gücləndirmə əmsalı adətən desibellərlə (dB), izotrop şüalandırıcıya nəzərən isə, desibel-izotrop (dBi) ilə verilir. Bu göstəricilərin fərqi 2,14dB təşkil edir. Misal üçün, əgər antenanın gücləndirmə əmsalı izotrop şüalandırıcıya nəzərən 3dBi olarsa, onda dipola nəzərən olur.
İstiqamətlənmə diaqramı. Antenanın istiqamətlənməsi qiymətcə antenanın bir istiqamətdə güclənmə əmsalının digər istiqamətlərdəkinə nisbətən nə qədər çox olmasını göstərir. Antenanın istiqamətlənməsi- istiqamətlənmə diaqramması adlanan xüsusi qrafikdə əks etdirilir. Praktik olaraq, bütün antenalar bu və ya digər dərəcədə istiqamətlənmə dərəcəsinə malikdir.İstiqamətlənmə əsasən antenanın konstruksiyasından asılı olur. Müxtəlif istiqamətlənmə diaqramından istifadə etməklə, müəyyən istiqamətdə rabitənin keyfiyyətini və uzaqlığını artırmaq mümkündür.
Antena elektromaqnit dalğalarını üç ölçülü fəzada yaydığı üçün buna görədə istiqamətlənmə diaqramı horizontal və vertikal müstəvilərdə qurulur. Yəni antenanın istiqamət diaqramı iki - horizontal və vertikal müstəvidə olur.
|
| |
Radiostansiya - Kafedra: İXTİsas

|
Kafedra: İXTİsas
|
bet | 3/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 162,02 Kb. | | #255281 | Turi | Referat |
Bog'liq referat 38151.2.Radiostansiya
Radiostansiya - qəbul üçün nəzərdə tutulmuş qurğudur, qurğuların kompleksidir və ya mühəndislik tikintilərinin və radio elektron cihazlarının və radio dalğalarının ötürülmə sistemidir. Hərçənd rəsmi radioqəbuledici qurğular radiostansiyalara aiddir, təcrübədə, radiostansiyaların altında texniki ədəbiyyatda və sənədləşmədə adətən o texniki vasitələr anlayır, hansılar ki, öz tərkibinə radioötürücünü özündə saxlayırlar.
İjevsk radiozavodunun istehsal etdiyi RS-46MÜ – radiostansiyasının sadələşdirilmiş struktur sxemi şəkil 1.2.1 də göstərilmişdir. Radiostansiya özünü rəqəm idarəli rəqəmli zaman – məkan kommutatoru kimi təsvir edir.
Stansiyanın analoq hissəsinin tərkibi:
adapterlərin analoq interfeysləri (SKA) АPK, (İPA) АPU, АSK, АMF, (VQA) АPP
Analoq hissəsinin təyinatı:
Xarici analoq siqnalları ilə razılaşdırılmış birləşmş (səviyyəyə görə uzlaşma, süzgəclənmə, idarəedici komandalarin ayrılması).
Rəqəm idarəli rəqəmli zaman-məkan kommutatorunun tərkibi:
Rəqəmli adapterlər (SKP) АPK, (İPA) АPU, АSK, АMF, (VQA) АPP
Rəqmli kommutasiya matrisası
Mərkəzi prosessor
Rəqəmli siqnal prosessoru
Rəqəm idarəli rəqəmli zaman-məkan kommutatorunun təyinatı:
Normallaşdırılmış analoq siqnallarının rəqəmli kod ardıcıllığına çevrilməsi
Rəqəmli siqnalların kanala görə ümumi şində birləşdirilməsi
Idarəedici komandaların ayrılması
Adapterlər arasında rəqəmli siqnalların kommutasiyası
Siqnalların rəqəmli cəmlənmə metodu ilə qrup kanallarının təşkili
Stansiyanın analoq hissəsinin tərkibi:
adapterlərin analoq interfeysləri (SKA) АPK, (İPA) АPU, АSK, АMF, (VQA) АPP
Analoq hissəsinin təyinatı:
Xarici analoq siqnalları ilə razılaşdırılmış birləşmş (səviyyəyə görə uzlaşma, süzgəclənmə, idarəedici komandalarin ayrılması).
|
| |
Qidalanma üsuluna görə qəbuledicilər

|
Qidalanma üsuluna görə qəbuledicilər
|
bet | 5/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 162,02 Kb. | | #255281 | Turi | Referat |
Bog'liq referat 3815Qidalanma üsuluna görə qəbuledicilər, akkummulyatordan, quru batareyalardan, şəbəkədən, sabit cərəyan mənbəyindən, dəyişən cərəyan mənbəyindən və ya universal qidalanan olurlar.
İş rejiminə görə: radioteleqraf, yazı üçün , rəqəm çap edici, telefon üçün və fototeleqraf üçün olurlar.
Faydali məlumatın modulyasiya növündə görə: amplitud modullanmış siqnal (AMS) qəbuledici, tezlik modullanmış siqnal (TMS) qəbuledici, faza modullanmış siqnal (FMS) qəbulediciləri, impuls modullanmış siqnal (İMS) qəbulediciləri, iki və bir yan zolaqlı siqnal qəbuledicilər olurlar.
Qəbuledicilər diapazona görə : bir zolaqlı, dar zolaqlı, geniş zolaqlı və ya universal olurlar.
Siqnalın detektora qədər güclənməsi trabktının (radiotraktın) qurulma prinsipinə görə qəbuledicilər: supergetorodin tipli, bir taktlı, çoxtaktlı, birqat və ya ikiqat tezlik çeviricili olurlar.
Qurulma yerlərinə görə qəbuledicilər: daimi, səyyar, gəmidə, təyyarədə, avtomobildə, kosmosda qoyulan ola bilər.
Qəbul olunan dalğaların diapazonuna görə: qəbuledicilər millimetrlik dalğalı (100-10 km), kilometrlik (10- 1 km), hektometrli (1000-100m), dekometrli
(100-10m), metrli (10-1m), desimetrli (100-l0sm), santimetrli (10-1 sm), millimetrli (10-1mm), desimillimetrli (1-0,1mm) və s. olur.
Radioyayım qəbuledicilərində əsasən uzun dalğa (0,15÷0,415 MHs);
orta dalğa (0,52÷l,6MHs); qısa dalğa (3,9÷12,1MHs) və ultraqısa dalğa
(65.8÷110 MHs) diapazonlərı qəbul edilib. Göstərilən bir neçə diapazonu özündə birləşdirən qəbuldici bütün dalğalı qəbuledici adlanır.
1.4. Supergeterodin qəbulediciləri
Supergeterodin qəbuledicilərinin əsas xarakterik xüsusiyyətləri ondan ibarətdir ki, qəbuledicilərin radiotraktında siqnal gücləndirilməklə bərabər həm də öz tezliyinin başqa bir tezliyə çevirir.Birbaşa gücləndirən qəbulediciləri nəzərdən keçirərkən qeyd etmişdik ki, siqnalın yüksək tezliklərində onlarda böyük gücləndirmə əmsalı almaq çox çətin olur və eləcə də qəbuledicini verilmiş tezlik diapazonunda bir tezlikdən digərinə kökləyərkən onun əsas xarakterisitikaları xeyli dəyişirlər. Göstərilən çatışmamazlıqlar 1918-ci ildə ABŞ və Fransa alimləri tərəfindən eyni zamanda təklif edilmiş supergeterodin tipli qəbuledicidə aradan qaldırılır. Supergeterodin qəbuledicinin struktur sxemi 1.4.1-də göstərilmişdir.
Supergeterodin qəbuledicilərinin blokları aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir.
|
| |
İSTİFADƏ EDİLƏN ƏDƏBİYYAT

|
İSTİFADƏ EDİLƏN ƏDƏBİYYAT
|
bet | 14/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 162,02 Kb. | | #255281 | Turi | Referat |
Bog'liq referat 3815İSTİFADƏ EDİLƏN ƏDƏBİYYAT
Verzunоv M.B. Оdnоpоlоsnаə mоduləüiə v rаdiоsvəzi. - M.: Vоenizdаt, 1972. -296 s
Verehаqin E.M., Nikitenkо Ö.Q. Чаstоtnаə i fаzоvаə mоduləüiə v teхnike svəzi. - M.: Svəzğ. 1974. - 224 s.
Vоyşvillо Q.V. Usilitelğnıe ustrоystvа. - M.: Rаdiо i svəzğ, 1983. - 264 s.
Rаdiоperedаöhie ustrоystvа /V.V.Şахqilğdən, V.B.Kоzırev, А.А.Ləхоvkin i dr.; Pоd red. V.V.Şахqilğdənа.-M.: Rаdiо i svəzğ, 1996. - 560 s.
http://en.wikipedia.org/wiki/Radio
http://www.cqham.ru/
U.S.Kəngərli, V.G.Məhərrəmov, Ə.A.Məmmədov, A.R.Həsənov. Radioqobuledici qurğular fənnindən laboratoiya işləri. Bakı, AzTU, 1997. 37s.
U.S.Kəngərli, V.G.Məhərrəmov, Ə.A.Məmmədov, A.R.Həsənov. Radioqobuledici qurğular fənnindən laboratoiya işləri. Bakı, AzTU, 1997. 37s.
Şаpirо D.N. i Pаyn А.А. Оsnоvı sintezа чаstоt. - M.: Rаdiо i svəzğ, 1981. - 264 s.
|
| |
Adabiyotlar tahlili

Adabiyotlar tahlili
Faza modulyatsiyasi (PM) va Frekans modulyatsiyasi (FM) , Elektronika,
Telekommunikatsiya va Rаdiotexnikа, Elektroenergetika va Radioelektronika
sohalarida keng qollanilayotgan modulyatsiya usullaridir.
1. "Modulating the message: The mаking of South Аfricа's
FM sound
broadcasting, 1936-1946" – Thе author: H. M. Lewis. Kitobda FM radiostansiya
tashkil etishning tarixiy jarayonlarini, kommunikatsiyalar
va media sohalaridagi
muhim o'zgarishlarni, FM radio signalning rivojlanishini tahlil qiladi.
2. "FM: The Rise and Fаll of Rock Rаdio" – Autоr: Richard Germаin.
Bu kitobda FM
radio stаntsıyalaridagı rock musiqilаrі, rock musiqalaridagı FM radіo tushunoti va
FM radio stantsiyalari tarixida o'zgarishlarni qamrab oladi.
3. "Frequency Modulation Theory: Application to Microwave Links" – Author:
Henrik Jensen. Kitobda FM-ni odamlar va mangollar
uchun tafsilotlar bilan
tushuntirib bera oladigan tarzda tushunmas beradi. Kоp
mоdal signalning shaffof
tomoshabinlari uchun yaratilgan ta'lim usuli sifatida foydalaniladi.
4. "FM Broadcasting: Planning and Design" – Authоr: Julius W. Sherwood. Bu
kitоbda FM radioning plаnlash vа yangi FM radioning nashrini tashkil etishning
asosiy prinsiplari va Ovqatlanуash avlodida doimiy rаdioning tatbiqi masalalari
kеltirilgan.
5. "Phase Modulation Engineering" – Authоr: David Tse. Bu ni was responsible for
developing the first voice-grade phase modulation transmitter, bu kitobning
asоsida fazada modulyatsiya (PM) va fazada modulyatsiya bilan bog'liq ta'lim-
teach-nig bir biridagi Muallоf «TO'G'RILIK
MODELLARI MAKTABINING HАLKA
OLADI.»
Bu adabiyotlar, faza modulyatsiyasi (PM) va frekans modulyatsiyasi (FM) haqida
yana ko'proq tushuntirishlar beradi va ularning eng yuqori darajada tahlili va
ta'lim usullarini taqdim etadi.
Fizika fanidan 4 referat optik tolali tizimlar Topshirdi: Otajonov a guruxi: 651-17 Qabulqildi: assistent Roziqov J

Fizika fanidan 4 referat optik tolali tizimlar Topshirdi: Otajonov a guruxi: 651-17 Qabulqildi: assistent Roziqov J
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Fizika fanidan 4 referat optik tolali tizimlar Topshirdi: Otajonov a guruxi: 651-17 Qabulqildi: assistent Roziqov J
|
Chiziqlantirish - 8-ma’ruza mavzu: abs va uning elementlarini tadqiq qilish

5.Chiziqlantirish.
Odatda avtomatik sistemalarni nochiziqli deferensial tenglamalar bilan ifodalaydilar. Lekin juda ko’p hollarda ularni chiziqlantirish mumkin, ya’ni nochiziqli tenglamalarni sistemada hosil bo’lgan jarayonlarni taxminiy ifodalovchi chiziqli tenglamalar bilan almashtirish mumkin.
Y=φ(x) nochiziqli statik bog’lanish bilan ifodalanuvchi zvenoni ko’rib chiqamiz.
Zvenoning muvozanat rejimiga kirish va chiqish kattaliklarining X0 va Y 0 qiymatlari to’g’ri kelsin, hamda zvenoning ish jarayonida “X” qiymatining “X0” qiymatdan og’ishi kichik bo’lsin. Unda berilgan nochiziqli Y=f(x) ifodani muvozanat holatidagi nuqta atrofida Teylor qatoriga yoyib va shu qatorning birinchi darajali hadlaridan yuqorisini tashlab yuborib, quyidagi taqribiy ifodani ifodani olish mumkin.
Y ≈ φ(x0) + (∂φ/∂x0) (x-x0) (4)
bunda (∂φ/∂x)0-x=x0 qiymatiga teng bo’lganda φ(x) funksiyasining x bo’yicha olingan hosilasi.
Bu 1 tenglamani quyidagicha ifodalash mumkin:
∆Y ≈ K ∆X (5)
∆X =X-X0; ∆Y=Y-Y0
K= (∂φ /∂x)0
Bajarilgan chiziqlantirish oddiy grafik izohga ega bo’lib, bu amalni grafik shaklda nochiziqli tenglamaning chiziqli qismidagi ixtiyoriy nuqtaga o’tkazilgan urinma deyish mumkin. Ikkinchi tenglamadagi koeffisient «K» esa shu urinmaning absissa o’qi bilan hosil qilgan burchak tangensiga teng bo’ladi.
Endi umumiy holni ko’rib chiqamiz.
Zveno quyidagi nochiziqli tenglama bilan ifodalangan bo’lsin:
φ(X,X1,X2………. U, U1 U2 …)=0 (6)
Bu tenglamani chap qismini muvozanat rejimiga to’g’ri keladigan nuqtada Teylor qatoriga yoyib chiqqanimizda quyidagi o’zgaruvchi kattaliklarning orttirmasi uchun chiziqli differensial tenglamaga ega bo’lamiz.
∂φ /∂x)0 ∆X+ (∂φ/∂x1 )0 ∆X1 + (∂φ/∂x2)0 ∆X2 +…+ (∂φ/∂u)0 ∆U + (∂φ/∂u1)0 ∆U1+ (∂φ/∂u2)0∆U2+...+≈0
Bunda (∂φ/∂x)0; (∂φ/∂x1)0 va hokazo φ(x) funksiyasining x=x0 u=u0 bo’lganda, hamda muvozanat rejimidagi hosilalarning nol qiymatidagi hosilasining miqdori.
Bunday chiziqlantirishni o’tkazish quyidagi cheklangan shartlar bajarilgandagina joizdir.
1.Uni faqat kichik og’ishlar uchun qo’llash mumkin;
2.Faqat uzluksiz differensiallanadigan nochiziqlar uchun qo’llash mumkindir.
Shuning uchun bunday nochiziqlilarni chiziqlantiriladigan nochiziqlar deyiladi. Bu shartlarni qoniqtirmaydigan nochiziqlilarga o’ta nochiziqliklar deyiladi. ABN da chiziqlantirilgan differensial tenglamalarning ma’lum yozuv formasi qabul qilingan.
(T12 R2+T2R+1)Y=(K1+K2R+K3R2)X (8)
R=d/dt ; vaqt bo’yicha olingan hosilani belgisi.
X=∆X/X0; U=∆U/U0.
O’zgaruvchining nisbiy birlikdagi orttirmasi.
K1= -(∂φ/∂x)0 /(∂φ/∂u)0X0/U0;
K2= -(∂φ/∂x')0 /(∂φ/∂u')0X0/U0;
K3= -(∂φ/∂x")0 /(∂φ/∂u")0X0/U0;
Uzatish koeffisientlari.
T12 = (∂φ /∂u")0/(∂φ/∂u)0
T2= (∂φ /∂u')0/(∂φ/∂u)0 vaqt doimiyligi.
|
Avtomatik boshqarish sistemalarining klassifikasiyasi

Avtomatik boshqarish sistemalarining klassifikasiyasi.
Boshqarish sistemalarining tasnifini quyidagi sinflarga bo’lish mumkin:
1.Sistema va boshqarish jarayoni haqidagiaxborotga bog’liq holda;
2.Sistemaning ichki dinamik xususiyatiga asoslangan holda.
Birlamchi manba va tajribaga asoslangan holda tekshirilayotgan ob’ekt to’g’risida olingan har qanday ma’lumotlar majmuasiga axborot deyiladi.
Axborot ikki xil bo’ladi: kerakli boshlang’ich axborot va ishchi axborot.
Sistemani qurishdan va ishga tushirishdan oldin loyihalovchining ixtiyorida bo’lgan axborotga kerakli boshlang’ich axborot deyiladi, ya’ni bu konkret ABS sini realizasiya qilish uchun etarli bo’lgan axborotdir.
Kerakli boshlang’ich axborot to’liq va noto’liq bo’ladi; birinchi holda tekshirilayotgan jarayon va boshqarilayotgan ob’ektning xarakteristikasini to’liq bilish talab etiladi va sistema ishlash jarayonida boshqarilish ob’ektining o’zgaruvchi xususiyatlari aniqlanmaydi; ikkinchi holda tekshirilayotgan boshqarish ob’ektining to’liq xarakteristikasi talab etmaydi, chunki boshqarish ob’ektining etishmagan yoki aniqlanmagan xususiyatlarini sistemaning o’zi ishlashi jarayonida aniqlab oladi.
To’liq kerakli boshlang’ich axborotga ega bo’lgan sistemalar oddiy sistemalar deb ataladi.
Tashqi ta’sir o’zgarishiga moslanish xususiyatiga ega bo’lgan sistemalarni o’zi avtomatik ravishda sozlanadigan yoki adaptiv sistema deyiladi. Bgnday sistemalarda kerakli boshlang’ich axborot noto’liq bo’ladi.
Sistemaning ishlash jarayonida aniqlanadigan axborotga ishchi axborot deyiladi.
O’z navbatida oddiy avtomatik boshqarish sistemalari uch turga bo’linadi:
1. Stabillash sistemasi yoki avtomatik rostlash sistemasi.
bunday sistemalarda rostlanuvchi (boshqariluvchi) kattalikning berilgan qiymatini bir xil holatda berilgan aniqlikda ushlab turiladi (1-rasm.)
x(t) rostlanayotgan kattalikning berilgan qiymati.
u(t) rostlanayotgan kattalik.
2.Proporsional boshqarish sistemalari.
Bunday sistemalarda boshqarilayotgan kattalikning berilgan qiymati oldindan belgilangan dastur bo’yicha o’zgaradi (2-rasm).
3.Taqlidiy sitema (kuzatuvchi sistema).
Bu sistemalarda boshqarilayotgan kattalikning berilgan qiymati juda keng chegarada ixtiyoriy qonun bo’yicha o’zgarishi mumkin. Odatda bu qonun qandaydir tashqi ta’sir orqali beriladi, bu tashqi ta’sirga biz ta’sir ko’rsata olmaymiz,lekin bu tashqi ta’sirni inobatga olishimiz shart. Misol tariqasida radiolokator antennasini keltirish mumkin. Radiolokatorning antennasi samolyotning xarakatigamuvofiq aylanishi kerak. Boshqacha qilib aytganda samolyot xarakatini kuzatib turishi kerak (samolyot xarakatiga taqlid qilib xarakatlanishi kerak).
|
-rasm.Uzluksiz va uzlukli sistemalarning funksional sxemasi

4-rasm.Uzluksiz va uzlukli sistemalarning funksional sxemasi.
Bunda: IE-impulsli element.
T- impulslarning takrorlanaish davri.
3.ABSlarning dinamik va statik tenglamalari.
Uzluksiz boshqarish sistemalarining differensial tenglamalar yordamida matematik ifodasini ko’rib chiqamiz.
Praktikada qo’llaniladigan zveno va sistemalar ixtiyoriy tartibdagi nochiziqli differensial tenglamalar orqali ifodalanadilar. Zveno deganda elementning matematik ifodasi tushuniladi.
Misol tariqasida quyida ikkinchi darajali differensial tenglama bilan ifodalangan zvenoni ko’rib chiqamiz.
F(u,u/,u//,x,x1)+ f =0 (1)
Bu erda: U-chiqishdagi kattalik;
X, f-kirishdagi kattaliklar;
x1, u1-vaqt bo’yicha olingan birinchi hosila;
u//-vaqt bo’yicha olingan ikkinchi hosila.
Zvenodagi ixtiyoriy kirish ta’siridan hosil bo’ladigan jarayonlarni ifodalovchi tenglamaga zvenoning dinamik tenglamasi deyiladi. Kirish kattaliklarning o’zgarmas x=x0 va f=f0 qiymatlarida zvenodagi jarayon vaqt davomida qaror topgan bo’lsin; unda chiqish kattaligi ham o’zgarmas u=u0 qiymatga ega bo’ladi. U holda tenglama quyidagi ko’rinishga keladi:
F(u0,0,0,x0,0)+ f0 =0 (2)
Bu tenglama statik yoki muvozanat rejimini ifodalaydi va uni statik tenglama deyiladi. Statik rejimni grafik ko’rinishida statik xarakteristikalar orqali ifodalash mumkin. Statik rejimda chiqish kattaligining kirish kattaligiga nisbatan o’zgarishiga zveno yoki elementning statik xarakteristikasi deyiladi.
|
Uzatish funksiyasi - 8-ma’ruza mavzu: abs va uning elementlarini tadqiq qilish

8. Uzatish funksiyasi.
Chiziqli stasionar sistemaning differensial tenglamasi umumiy holda quyidagi ko’rinishga ega.
(adny/dtn+a1dn-1y/dtn-1+….+any(t))=B0dmx/dtm-1+B1dm-1x/dtm-1+ …+Bmx(t) (11)
Zveno yoki sistemaning uzatish funksiyasi W(P) deb, boshlang’ich shartlari nolga teng bo’lganda, chiqish signalining Laplas tasvirini kirish signalining Laplas tasviriga nisbatiga aytiladi.
(11) tenglamani Laplas tasviri bo’yicha o’zgartiramiz. Buning uchun differensial tenglama d/dt operatorini «R» komleks o’zgaruvchi bilan almashtiramiz.
(a0Pn+a1Pn-1 +….an)Y(P)=(B0Pm+B1Pm-1+…Bm)X(P) (12)
Uzatish funksiyasining ta’rifiga muvofiq W(P) ni quyidagi ko’rinishida ifodalash mumkin.
W(P)=Y(P)/X(P)=(B0Pm+B1Pm-1 +….Bm)/(a0Pn-1+…an) (13)
Yoki W(P)=P(P)/Q(P) ,
bunda P(P)=B0Pm+B1Pm-1+…Bm Q(P)=a0Pn+…..an
«R» ga bog’liq bo’lgan polinomlar. 13 tenglamaga muvofiq zveno yoki sistemaning chiqish signalining Laplas tasviri Y(P)= W(P)X(P) (14) ga teng bo’ladi. Endi zveno yoki sistemaning uzatish W(P) funksiyasi bilan o’tkinchi h(t) hamda impulsli o’tkinchi funksiyasi W(P) orasidagi bog’lanishni ko’rib chiqamiz.
A) agar kirish signali X(t)=1(t) bo’lsa, unda uning Laplas tasviri X(r)=1/R bo’ladi. 14 formulaga muvofiq chiqish signalining Laplas tasviri. Y(P)=W(P) 1/P ga teng bo’ladi. Bundan original funksiyaga o’tsak
Y(t)=h(t)=L-1W(P)1/P bo’ladi. Demak, o’tkinchi funksiya h(t) bilan uzatish funksiyasi W(P) bir ma’noli bog’langan ekan.
B) agar X(t)=(t) bo’lsa, unda X(R)=1 ga teng, 14 formulaga muvofiq chiqish signalining Laplas tasviri Y(P)=W(P) bo’lib, uning originali impulsli o’tkinchi bo’ladi, ya’ni Y(t) =W(t)= L-1 W(P)
Demak, impulsli o’tkinchi funksiya (t) uzatish funksiya W(P) ning originali ekan. Endi uzatish funksiyasining mohiyatini konkret misolda ko’rib iqamiz.
RC- zanjiri berilgan bo’lsin (15-rasm). Shu zanjirning uzatish funksiyasi W(P) ni topish kerak.
Zk(P) =R+1/PC
Zch(P)=1/PC
W(P)= Zk(P)/ Zch(P)=(1/PC)/(R+1/PC)=1/RPC+1
Bunda RC=T- vaqt doimiyligi.
SR-zanjiri berilgan bo’lsin (15-rasm). Shu zanjirning uzatish funksiyasi W(P)ni topish kerak.
Zk(P) = R +1/PC
Zch(P)= R
W(P)= Zk(P)/ Zch(P)= R /(R+1/PC)=RS R /(RPC+1)=RT/(RT+1)
T= RS-vaqt doimiyligi.
|
n - pog`ona tarelkasidagi konstentrastiyaning o’zgarishi u

n - pog`ona tarelkasidagi konstentrastiyaning o’zgarishi un-1–un farq bilan (5.11v-rasm, A1V kesma), suyuqlikni ideal aralashtirish paytidagi harakatga keltiruvchi kuch esa, un-1–unr (5.11v-rasm, A1S kesma) farq bilan ifodalanadi.
Unda, pog`onalarning samaradorligi yoki f.i.k. quyidagicha hisoblanadi:
(5.67)
Qurilma balandligi esa ushbu nisbatdan topiladi:
(5.68)
y>yp bo’lganda, n – tarelka uchun harakatga keltiruvchi kuch quyidagicha aniqlanadi:
(5.69)
O’tkazish birligining soni esa,
(5.70)
bundan
(5.71)
5.11-rasmdan ko’rinib turibdiki, = AC/BC yoki VS = AS . Agar, ma’lum bo’lsa, VS kesma bo’yicha V, V1, V2 nuqtalar o’rnini topish mumkin. V, V1, V2,... nuqtalarni birlashtirib, har bir tarelkadan chiqishdagi fazaning konstentrastiyasini ifodalovchi jarayonning kinetik chizig`ini olamiz.
Massa o’tkazish koeffistienti u va x larni hisobga olgan holda aniqlanadi:
Shunday qilib, Ku va qiymatlarni, hamda SV kesmani hisoblab, kinetik chiziq o’rnini topish mumkin.
Pog`onalar samadorligi va o’tkazish birligining soni orasida esa quyidagi bog`liqlik bor:
(5.72)
bundan
(5.73)
|
Pog`onalar sonini aniqlashning analitik usuli

Pog`onalar sonini aniqlashning analitik usuli. n - pog`onali, qarama-qarshi yo’nalishli, kolonnali qurilmada massa almashinish jarayonini ko’rib chiqamiz (5.11-rasm).
Kolonna tarelkasiga un-1 konstentrastiyali G gaz faza va xn+1 konstentrastiyali L suyuq faza uzatilmoqda. Massa almashinish natijasida gaz fazaning konstentrastiyasi un miqdorgacha pasaysa, suyuq fazaniki xn miqdorgacha ko’payadi. Tarelkadan chiqib ketayotgan gaz un va undan oqib tushayotgan suyuqlik xn tarkiblarining muvozanat holati konstentrastiyalari muvozanat chizig`ida V nuqta bilan ifodalanadi (5.11-rasm).
Nazariy pog`onada gaz fazasi konstentrastiyasining o’zgarishiga A1V vertikal chiziq to’g`ri keladi. Suyuq fazada konstentrastiyaning xn dan xn+1 gacha o’zgarishi VA 2 gorizontal chiziq bilan ifodalanadi.
Shunday qilib, A1VA2 “pog`ona” nazariy tarelkada ikkala fazalar konstentrastiyalarining o’zgarishini tasvirlaydi. Kolonnali qurilmalarda nazariy tarelkalar sonini aniqlash uchun boshlang`ich va oxirgi konstentrastiyalar oraligida ketma-ket shunday “pog`onalar” quriladi.
Haqiqiy tarelkalar sonini topish uchun qurilmaning f.i.k. dan foydalaniladi. Ushbu koeffistient haqiqiy tarelkadagi massa almashinish jarayonining real kinetikasini hisobga oladi va tarelkalar tuzilishiga qarab =0,5...0,8 oralikda bo’ladi.
F.i.k. hisobga olingan hollarda, tarelkalarning haqiqiy soni ushbu nisbatdan topiladi:
(5.66)
bu erda n - tarelkalarning haqiqiy soni; - f.i.k.
Tarelkalar f.i.k. uning tuzilishiga, gaz va suyuqliklarning fizik – kimyoviy xossalariga, hamda oqimlar gidrodinamikasiga bog`liqdir.
Shuni nazarda tutish kerakki, nazariy tarelkalar soni yordamida qurilma balandligini aniqlash tahminiy usul bo’lib hisoblanadi. Bundan, faqat massa o’tkazish koeffistienti yoki f.i.k. ning ishonchli qiymatlari bo’lmagan holatlarda foydalanish mumkin.
Ko’pincha, massa almashinish jarayonlarida muvozanat holatiga erishib bo’lmaydi. Shuning uchun, haqiqiy to’qnashish pog`onalarini aniqlash bu jarayonlarda asosiy masaladir.
Pog`onaning samaradorligi fazaning pog`onadagi konstentrastiyalar o’zgarishini shu fazaning pog`onaga kirishdagi harakatga keltiruvchi kuchi nisbati bilan belgilanadi.
|
Statik va astatik boshqarish

4.Statik va astatik boshqarish.
YUklamaning har qanday muvozanat qiymatiga boshqariluvchi kattalikning yangi muvozanat qiymati to’g’ri kelsa, bunday boshqarishga statik boshqarish deb ataldi.
YUklamaning har qanday muvozanat qiymatiga boshqaruvchi kattalikning bir xil qiymati to’g’ri kelsa, bunday boshqarish astatik boshqarish deb ataladi.
Astatik boshqarish sistemalari boshqariluvchi kattalik bilan boshqaruvchi organ o’rtasidagi qattiq bog’lanishning yo’qotilishi bilan xarakterlanadi. Bu bog’lanish sistemasiga qo’shimcha astatik deb ataladigan ya’ni integrallash vazifasini bajaradigan zveno kiritish bilan amalga oshiriladi.
6-rasmda boshqariluvchi kattalik bilan yuklama orasidagi bog’lanishning statik va astatik boshqarishdagi grafigi keltirilgan.
6-rasm a) statik boshqarish
b) astatik boshqarish.
Astatik sistemalarda yuklamaning o’zgarishi bilan hosil bo’ladigan statik xatolik bo’lmaydi, lekin «D» xatolikning bo’lishi har qanday real sistema elementlarining ideal xarakteristikasiga ega bo’lmasligi bilan izohlanadi.
Statik sistemalarda statik xatolikni xarakterlovchi statizm ust tushunchasi kiritiladi. Boshqarish statizmi ust yuklamaning nominal qiymatigacha o’zgarganda, boshqarilayotgan kattalikning og’ish darajasini xarakterlaydi.
ust=(Ymax-Ymin) /Ymin
|
Referat yozib tayyorlaydi va himoya qilib baho olgandan

Referat yozib tayyorlaydi va himoya qilib baho olgandan
Download
276,32 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
15.11.2023
Hajmi
276,32 Kb.
#99080
Turi
Referat
Download
276,32 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Referat yozib tayyorlaydi va himoya qilib baho olgandan
Download
276,32 Kb.
Matnni ko'rish
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnalogiyalari universiteti boshqaruv tamoyillari

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnalogiyalari universiteti boshqaruv tamoyillari
|
bet | 1/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 214,04 Kb. | | #112926 |
Bog'liq 2-amaliy topshiriq
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARI VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNALOGIYALARI UNIVERSITETI
BOSHQARUV TAMOYILLARI fanidan
2-TOPSHIRIQ
Bajardi: MAP002-3-guruh talabasi
Botiraliyev Behruzbek
O‘qituvchi : Nosirova Zulfiya
Xudoybergan qizi
Toshkent 2023
VAZIFA:
Mavzu: Boshqaruvda rahbarlik uslublari, Boshqaruvda ijtimoiy javobgarlik, vakolat, majburiyat o’rganish.
Reja :
Boshqaruvda rahbarlik uslublari tahlil qilish.
Har biringiz oilada, jamiyatda va vatan oldidagi ijtimoiy javobgarlik, vakolat, majburiyatlaringizni B.B.B. metodidan foydalanib jadvalga solib izohlab berish.
1.Boshqaruvda rahbarlik uslublari tahlil qilish.
Lider bo’lish uchun tanlangan direktor yoki bosh menedjer bo’lish shart emas. Lider yoxud yetakchi-bu boshqalar uning tendentsiyalari va g‘oyalari ortidan intilishni istaydigan shaxsdir. Liderlikka vaqtincha erishish ham mumkin, ammo haqiqiy liderni keyingi olg‘a qadamlar bilan o‘zgartirib bo‘lmas sodiqlik ajratib turadi. Xo‘sh, do‘stlar orasida va umuman jamiyatda, ish joyda lider bo’lish uchun nimalar qilish kerak?
Tashabbus va ijodiy yondashuvni talab qiladigan murakkab, xilma-xil ishlarni amalga oshirish menejerdan ma’lum kasbiy va shaxsiy fazilatlarga ega bo‘lishni talab qiladi.
Menejer qanday fazilatlarga ega bo‘lishi kerakligini aniqlash uchun ular amaliyotchi menejerlarning ishini tahlil qiladilar yoki mutaxassislarning fikrlarini hisobga oladilar. Natijada, menejerlarni tayyorlash va o‘qitish jarayonida, boshqaruv xodimlarini tanlash, joylashtirish va baholash jarayonida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan menejerning malaka modeli yaratiladi va menejerlarning o‘zlari uchun ham qo'llanma sifatida foydali bo’ladi.
Menejerning malaka modeli boshqaruv ishining o‘ziga xos xususiyatlariga asoslanishi kerak.
Muayyan korxonaning o‘ziga xos xususiyatlari kamroq ahamiyatga ega, chunki, qoida tariqasida, u faqat funktsiyalarni bajarishda yondashuvlarni o‘zgartiradi, lekin ularni bajarish zaruratini bartaraf etmaydi. Binobarin, bank, zavod, reklama agentligi yoki qishloq xo‘jaligi firmasi rahbarlariga qo‘yiladigan maxsus, o‘ziga xos talablar haqida gapirib bo‘lmaydi, lekin ma’lum bir vaziyatda alohida ahamiyatga ega bo'lgan fazilatlar haqida gapirish o‘rinli. Menejerga qo‘yiladigan talablarni uning shaxsiy ruhiy fazilatlariga qo‘yiladigan talablar bilan almashtirmaslik va menejerning bahosini faqat uning shaxsiyatini baholashga aylantirmaslik kerak.
Turli mutaxassislar tomonidan ishlab chiqilgan menejerlarning ko‘plab turli malaka modellari mavjud. Mixaylovning uch darajali funktsional-xizmat modelini ko‘rib chiqing, u "Uch marta yetti" deb nomlanadi, chunki har bir daraja yettita talabni o‘z ichiga oladi.
|
| |
Fizika fanidan 4 referat optik tolali tizimlar Topshirdi: Otajonov a guruxi: 651-17 Qabulqildi: assistent Roziqov J - bet 4

1.
Hozirgi zamon texnikasida axborotni optik uzatishning afzalliklari va
qo‘llash sohalari ko‘rib chiqildi.
2.
Optik aloqaga oid asosiy ma’lumotlar, ochiq optik aloqa va tolali optik aloqa,
tolali optik aloqa tizimlarining tuzilish prinsiplari o’rganildi.
3.
Optik axborotni uzatuvchi manbalar ularning turlari, tavsif va parametrlari
o‘rganildi.
4.
Lazer diodlarga xos muhim xususiyatlaridan biri bu vatt – amper
xarakteristikasi atrof muhit temperaturasiga bog’liqligi.
5.
Optik signal tola orqali uzatilganda yorug‘lik to‘lqinlarini tola muhiti bilan
chiziqli va nochiziqli o‘zaro ta’siri natijasida signal quvvatini yo‘qolishidan
optik signal so‘nadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
Landsberg G.S. Optika. –T.: «O’qituvchi» nashriyoti, 1981.
2.
Raxmatulla
еv. M. Umumiy fizika kursi. -T.: 1995.
3.
Гуревича С.Б. Оптическая обработка информации. –М.: 2007.
4.
Ионов А.Д., Попов Б.В. Волновые линии связи. –М.: «Радио и связь»,
2006.
5.
http://www.Ziyonet.uz
6.
http://www.Atdt.tuit.uz/dl
7.
http://www.fizika.ayp.ru›
8.
http://www.dic.academic.ru
9.
http://www.optika.ucoz.ru›index
|
Optik aloqa tizimlarining tuzilish prinsiplari

Vazifasi va signallarni uzatish masofasiga ko‘ra tolali optik aloqa tizimlari
magistral, mintaqaviy, mahalliy-shahar va qishloq aloqa tizimlariga bo‘linadi.
Magistral tolali optik aloqa tizimlari signallarni 1000 km ga, zona tolali optik
aloqa tizimlari signallarning 600 km ga uzatish, shahar tolali optik aloqa tizimlari
shahar telefon tarmog‘ini bog‘lovchi liniyalarini zichlashtirish uchun xizmat qiladi.
Chastota bo‘yicha zichlashtirish usulining afzalligi shundaki , signallarni
bunday qabul qilish hisobiga regeneratsiyalash uchastkasi uzunligi 200 km gacha
uzayadi va optik tolaning o‘tkazish qobiliyatidan foydalanish koeffitsiyenti ortadi.
Optik tolaning o‘tkazish qobiliyatidan foydalanish koeffitsiyentini
oshirishning istiqbolli yo‘nalishlaridan biri spektr bo‘yicha (to‘lqin bo‘yicha)
zichlashtirishdir. Bunda har xil tezlikli va raqamli, analog turli modulyatsiyali
(telefon, televideniye, telemetriya, EXM boshqarish signallari) signallarni uzatish
imkoniyati kengayadi. Bu esa iqtisodni tejovchi ko‘p funksiyali aloqa tizimlarini
tashkil etishni ta’minlaydi[10].
Optik tolaning spektral o‘tkazish oralig’idan bir muncha to‘liq foydalanish bu
usulning eng muhim afzalliklaridan biri hisoblanadi. Hozirgi kunda 0,8....1,8 mkm
diapazon oralig‘i o‘rganilgan. Agarda spektral kanalning kengligi 10 nm ni tashkil
etsa, u holda belgilangan diapazonda 100 tagacha spektral kanallarni joylashtirish
mumkin.
Optik tola turlari va ularning tavsiflari

modalarni bir vaqtda uzatish mumkin. Barcha ruxsat etilgan modalar turli tarqalish
yo‘li va vaqtiga ega. Pog‘onali sindirish ko‘rsatkichli ko‘p modali optik tolalar
ikki muhit chegarasida sindirish ko‘rsatkichlarining keskin (pog‘ona ko‘rinishida)
o‘zgarishi (n
1
dan n
2
ga) bilan xarakterlanadi. Pog‘onali sindirish ko‘rsatkichli
optik tolalar o‘tkazish polosasini chegaralaydi, lekin gradiyent sindirish
ko‘rsatkichli optik tolalarga nisbatan arzon hisoblanadi.
Bir modali optik tolalarda modalararo dispersiyaning yuzaga kelmasligi
sababli ular yuqori o‘tkazish qobiliyatiga ega. Biroq uzatuvchi qismda birmuncha
qimmat bo‘lgan lazer diodlardan foydalanish talab etiladi.
Optik tolada signallarni uzatish sifatiga ta’sir qiluvchi eng muhim
omillardan biri dispersiya hisoblanadi. Dispersiya bu yorug‘lik impulslari oxirlarini
cho‘zilishi, ya’ni impulslarni kengayishidir. Impulslar kengayib, bir birini
qoplaydi, simvollararo buzilishlar yuzaga keladi va qabul qilishda impulslar
ketma-ketligidan uzatilgan foydali informatsiyani ajratib bo‘lmay qoladi.
Dispersiya o‘tkazish qobiliyatini kamaytirib, optik tizimlarni ish tezligini
chegaralaydi.Odatda dispersiya bir kilometr hisobida meyorlashtiriladi va ps/km da
o‘lchanadi.
XULOSA
Mavzu: Tolali optik aloqa tizimlarida yuzaga keladigan shovqinlar va nochiziqli buzilishlar. Reja

|
Mavzu: Tolali optik aloqa tizimlarida yuzaga keladigan shovqinlar va nochiziqli buzilishlar. Reja
|
bet | 1/4 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #124480 |
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
OPTIK ALOQA TIZIMI FANIDAN
MUSTAQIL ISHI
Bajardi: Mirzahmedov J
Tekshirdi: Davletova X
Toshkent 2023
Mavzu: Tolali optik aloqa tizimlarida yuzaga keladigan shovqinlar va nochiziqli buzilishlar.
REJA:
Kirish
Optik aloqa tizimi
3. Optik aloqa tizimida dispersiya kuzatilishi
5 . Optik aloqa tizmida shovqinlar va nochiziqli burilishlar
6. Xulosa
6. Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Optik aloqa — optik diapazondagi (odatda, 10’3 —10’5 Gs) elektromagnit tebranish (mas, lazer)par yordamida bogʻlanadigan aloqa. Optik aloqa liniyalari tuzilishi jihatidan radioaloqa li-niyalariga oʻxshaydi. Nurlanishni modulyasiyalash uchun taʼminlash manbaiga yoki generatorning optik rezonatoriga taʼsir qilib, generatsiya jarayoni boshqariladi yoki chiqish nurlanishini maʼlum qonun boʻyicha oʻzgartiradigan qoʻshimcha tashqi qurilmadan foydalaniladi. Chiqish optik uzeli yordamida nurlanish kam sochiluvchi nurga aylanadi va kirish optik uzeliga boradi; bu uzel uni foto oʻzgartirgichning faol sirtiga fokuslaydi. Foto oʻzgartirgichdan chiqqan elektr signallar informatsiyalarni ishlash uzeliga keladi. Signallarni qabul qilishning 2 usuli — toʻgʻri detektorlash va geterodin qabul usullari bor.
Taʼsir doirasiga koʻra, Optik aloqa quyidagi asosiy turlarga boʻlinadi: taʼsir doirasi kichik boʻlgan ochiq yer usti tizimlari (yer sirti atmosfera qatlamlaridan oʻtuvchi nurlardan foydalanadi); berk yorugʻlik kanallaridan foydalanuvchi yer usti tizimlari (shaharlararo aloqa bogʻlash, ATS, EHM orasida aloqa bogʻlash uchun); yaqin kosmik aloqa liniyalari; uzoq kosmik aloqa liniyalari. Ochiq Optik aloqa liniyalari Yer bilan kosmos orasida aloqa bogʻlash vositasi sifatida juda muhim. Masalan, lazer nuri yordamida 10s km masofaga sekundiga 10s bit tezlik bilan informatsiya uzatish mumkin (bunday masofaga mikrotoʻlqin texnikasi bilan sekundiga fa-qat 10 bit tezlik bilan uzatiladi). Yarim-oʻtkazgichli diod nurlatgichlar, yorugʻlik tolali kabellar va yarimoʻtkazgichli qabul qilgichlardan foydalanib, bir-biridan 10 km gacha masofada minglarcha telefon kanallari boʻlgan aloqa magistrallari qurish mumkin. Optik aloqa si-stemasi magistral va ichki aloqaning asosiy turlaridan biri hisoblanadi.
Zamonaviy davr jamiyatni axborotlashtirish jarayonini keskin rivojlanishiga olib kelmoqda.Ma’lumki axborot oqimini uzatish hajmi,tezligi va sifatini oshirish,axborot qabul qilish uchun yuqori darajadagi o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan yo’naltiruvchi muhit bo’lishi kerak.
|
| |
Avr mikrokontrollerlari. Kirish/ chiqish portlari

AVR mikrokontrollerlari. Kirish/ chiqish portlari
Har qanday mikrokontroller ishga tushishi uchun minimal sxemotexnik
talablar qo‘yiladi. Bular mahsus tashqi qurilmalar bo‘lib mikrokontrollerni energiya
(kuchlanish) va tezlik bilan taminlaydilar. Quyidagi rasmda ATmega 16
mikrokontrolleri uchun sxemotexnik talablar ko‘rsatilgan.
Rasm 11.1 Sxemotexnik talablar
• Kvars va C1, C2 kondensatorlar takt generatori bo‘lib
mikrokontrollerga
tezlik ato etadilar. Takt generatorining maksimal chastotasi 16.0 MGs ga teng.
Kvars doimo mikrokontrollerning XTAL1 va XTAL2 oyoqchalariga ulanadi.
Kondensatorlar generatorni tok bilan bir hilda ta’minlash vazifasini bajaradi.
• R1 rezistor RESET ni kuchlanish bilan bir meyorda ta’minlab turadi. Agar
kuchlanish meyordan kamayib ketsa mikrokontroller o‘chib qolishi mumkin.
Natijada dastur algoritmi buziladi.
• ISP konnektori
(In-System Programming)
bu mikrokontrollerga dastur
o‘rnatish uchun mo‘ljallangan ulash qurilmasi. Ulash qurilmasi yordamida
mikrokontrollerga platada turgan joyida dastur yozish mumkin. Bunda
mikrokontrollerni platadan chiqarish shart emas.
• Programmator - bu kompyuterda yozilgan
dasturni mikrokontrollerga
o‘tkazish uchun ishlatiladigan qurilma. Komputerda yozilgan dasturni
mikrokontrollerga o‘tkazish uchun eng ko‘p
ishlatiladigan usul bu ISP
usulidir.
ISP konnektori yordamida dasturni mikrokontrollerga to‘g‘ridan –
to‘g‘ri platada turgan holda (mikrokontrollerni platadan chiqarmasdan turib)
yozish imkonini beradi.
ISP konnektorining 1,2,3,4,5,6 – oyoqchalari mos
ravishda
mikrokontrollerning GND, VCC, SCK, MISO, MOSI, RESET
oyoqchalariga ulanishi shart.
ISP usulidan tashqari mikrokontrollerlarga
dastur
yozish uchun HVP (
High – Voltage Programming) va JTAG –
interfeys usullari ishlatiladi.
• L1 drossel va C3, C4 kondensatorlar analog qurilmalarni
kuchlanish bilan
ta’minlash uchun ishlatiladi. Agar mikrokontrollerda analog qurilmalari
bo‘lmasi, u holda drosselni keragi yo‘q.
• C5 kondensator VCC va GND oyoqchalarni ajratish uchun ishlatiladi. GND
va AGND oyoqchalarni birga ulash darkor.
• VCC – bu mikrokontrollerni energiya bilan ta’minlash uchun mo‘ljallangan
oyoqcha. Unga +5.0 V ulanadi.
• GND (Ground) va AGND (Analog ground) – bu yer (zemlya). Yerlashtirish
(zazemlenie) uchun mo‘ljallangan oyoqchalar.
Laplas o’zgarishi - 8-ma’ruza mavzu: abs va uning elementlarini tadqiq qilish

6.Laplas o’zgarishi.
Quyidagi integral yordamida haqiqiy o’zgaruvchi «t» ga ega bo’lgan f(x) funksiyasini kompleks o’zgaruvchi «r» ga ega bo’lgan φ(R) funksiyaga almashtirilishi Laplas o’zgartirilishi deyiladi.
φ(R)=∫f(t)∙e-Pt∙dt=L{f(t)}
L-Laplas to’g’ri o’zgartirishining belgisi.
(R) funksiyasining Laplas o’zgartirishibo’yicha tasviri.
f(t) funksiyaning haqiqiy ko’rinishi.
f(t) funksiyasiga Laplas almashtirishini qo’llash uchun bu funksiya quyidagi xususiyatlarga ega bo’lmog’i kerak.
1. f(t) funksiyasi aniqlangan v sonlar o’qning musbat qiymatlari bo’lakli differensiallanuvchi funksiya bo’lishi kerak.
2. t<0 bo’lganda f(t)=0
3.0 bo’lganda shunday musbat “M” va “S” sonlar uchun |X(t)|≤Mect bajarilishi shart.
Ko’rsatilgan ushbu xususiyatga ega bo’lgan funksiyalarni deyiladi. Original funksiya tasvir orqali quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi.
f(t)=(1/2πj) φ (P)ePt dP= L-1 (φ(P)) (10)
va Laplas teskari bog’lanishi deyiladi. L-1 Laplas teskari bog’lanishining belgisi.
|