nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bilimlar - Tasdiqlayman” Yakkabog’ 3-son kasb hunar maktabi deriktori: I. Jo’rayev “ ” 2021

|
Tasdiqlayman” Yakkabog’ 3-son kasb hunar maktabi deriktori: I. Jo’rayev “ ” 2021
|
bet | 2/24 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 480 Kb. | | #270867 |
Bog'liq ISHCHI DASTUR MOHINURBu sahifa navigatsiya:
- TARIX
Bilimlar: o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, davr bilan dialogga kirishish, ilmiy muloqotni tashkil etish; ijtimoiy moslashuvchanlik, o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal qilish, jamoaviy hamkorlikda ishlay olish;
muloqotda suhbatdosh fikrini hurmat qilgan holda o‘z nuqtai nazarini asoslash, himoya qilish va jamoaviy qarorlar qabul qilish;
muloqot jarayonida o’zining his-tuyg’ularini boshqarish, nizoli vaziyatlarda konstruktiv qarorlar qabul qilish
shaxs sifatida doimiy ravishda o‘z-o‘zini rivojlantirish, jismoniy, ma’naviy, ruhiy va intellektual kamolotga intilish;
o‘z xatti-harakatini adekvat baholash, o’z-o‘zini nazorat qilish, halollik, to‘g‘rilik kabi sifatlarga ega bo‘lish;
o’z ustida mustaqil ishlash va ijodiy-izlanishga doir faoliyatni tashkil etish.
jamiyatdagi voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va faol ishtirok etish;
voqea-hodisalarga nisbatan ogohlik va hushyorlik bilan munosabatda bo’lish, tashabbus ko’rsatish;
Ko’nikma: axborotlarni mustaqil izlab topish, tahlil etish, qiyoslash va xulosa chiqarish;
axborot manbalaridan samarali va oqilona foydalanish, hujjatlar ustida ishlash;
axborot iste’moli madaniyatini egallash, axborot xavfsizligini ta’minlash va axborot xurujlari ga qarshi kurashish.
Oliy va o’rta maxsus ta’lim markazi vazirligi tomonidan 2021- yil “ ” Senyabrda” tasdiqlangan namunaviy o’quv rejada TARIX faniga ajratilgan soatlar miqdori
O’quvchining umumiy o’quv yuklamasi 140 soat shu jumladan mashg’ulot turlari bo’yicha ajratilgan soatlar:
|
| |
Nizomova malohat ilhom qizi

Ushbu ruxsatnoma pasportsiz haqiqiy deb
hisoblanmaydi!
Davlat test markazining rasmiy telegram kanali:
t.me/dtmuzb
A B I T U R I Y E N T R U X S A T N O M A S I
2022/2023-o‘quv yili uchun qabul
ID
3343025
F.I.Sh.:
NIZOMOVA MALOHAT ILHOM QIZI
Pasport:
AC 1612863
Tug‘ilgan sana:
16.07.2003
Test topshirish fanlari:
Tarix (3.1)
Ona tili va adabiyot (2.1)
Majburiy fanlar (1.1)
Test sinovi topshirish hududi va hududga kelish vaqti:
Navoiy viloyati,
14-avgust, soat 06:00
Test topshirish manzili: Navoiy shahri, A.Navoiy ko'chasi, 35a-uy
Test topshirish joyi: Navoiy, Navoiy shahridagi Kimyogar o'yingohi 1-sektor
1
- smena,
33
- guruh.
Ta'lim tili: o‘zbekcha. Test topshirish alifbosi: lotin
Tanlov ustuvorligi: davlat granti va to‘lov-kontrakt
TANLANGAN TA'LIM YO‘NALISHLARI
1
Kunduzgi
Navoiy davlat pedagogika instituti
Milliy g‘oya, ma’naviyat asoslari va huquq ta’limi
2
Sirtqi
O‘zbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti
Madaniyat va san’at muassasalarini tashkil etish hamda boshqarish
3
Sirtqi
O‘zbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti Nukus filiali
Madaniyat va san’at muassasalarini tashkil etish hamda boshqarish
4
Kunduzgi
O‘zbekiston Milliy universiteti
Falsafa (tizimli tahlil va mantiq)
5
Sirtqi
Urganch davlat universiteti
Pedagogika
IMTIYOZLAR
Sizda imtiyoz mavjud emas!
ABITURIYENTGA ESLATMA
• 2022-yil 14-avgust soat 06:00 ga qadar test topshirish hududiga yetib kelib, nazorat posti
orqali abituriyent ruxsatnomasi va pasportingiz (ID-karta) bilan hududga kirishingiz zarur
(Shaxsi tasdiqlanmagan va kechikib kelgan abituriyentlar test sinoviga qo‘yilmaydi).
• O‘tirish o‘rningizdagi “KO‘RSATMA” bilan tanishib chiqing.
• Javoblar varaqasini buklash, belgilanmagan joylarga yozish taqiqlanadi.
• Test sinovlarini topshirish vaqtida guruhdan zarurat bilan chiqqan abituriyentga qo‘shimcha
vaqt berilmaydi.
• Mikrokalkulyator, lug‘at, jadval, kitob, uyali telefon, kompyuter, telekommunikatsiya
qurilmalari va boshqa vositalar, shpargalkalar olib kirishga harakat qilgan abituriyentlar test
sinovidan chetlatiladi. Shuningdek, test materiallarini boshqa abituriyentga uzatish, yordam
berish hamda bir-biri bilan gaplashish, test materiallariga ziyon yetkazish, hududdan
tashqariga olib chiqish, test sinovlari uchun ajratilgan vaqt tugaganidan so‘ng test
materiallarini topshirishdan bosh tortish sizni test sinovlaridan chetlatishga asos bo‘ladi.
• Test sinovlari ochiq maydonlarda o‘tkazilishi sababli abituriyentlar test sinovlariga bosh
kiyim (kepka, panama) bilan kelishlari mumkin.
Natijani ko‘rish
uchun havola
Test topshirish
manzili
|
Ta'limda blokcheynning rolini o'rganish

|
Ta'limda blokcheynning rolini o'rganish
|
bet | 25/30 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 137,13 Kb. | | #238658 |
Bog'liq oquv reja Ta'limda blokcheynning rolini o'rganish
Ushbu ko'plab qiyinchiliklarga qaramay, AQSh Ta'lim Departamentining Ta'lim bo'yicha blokcheyn Action Network va Amerika Ta'lim Kengashining Ta'lim blokcheyn tashabbusi (EBI) kabi dasturlar ta'limda blokcheyndan foydalanish va bu sohani qanday inqilob qilishi mumkinligini faol ravishda o'rganmoqda. Education Blockchain Action Network oʻqituvchilar, maʼmurlar, talabalar va texnologiya ishlab chiquvchilarni blokcheyn taʼlim kelajagini qanday shakllantirishi mumkinligini oʻrganishda hamkorlik qilish uchun birlashtiradi. Muhokama va ochiq manbali loyihalarni ishlab chiqish uchun "umumiy, hamjamiyat tomonidan boshqariladigan, harakatga yo'naltirilgan maydon" bo'lib, tarmoq blokcheyn sohasidagi manfaatdor tomonlar uchun markaz bo'lib xizmat qiladi.
Shu bilan birga, EBIning asosiy yo'nalishi blokcheyn institutlar va ish beruvchilar o'rtasida rekord almashishni qanday osonlashtirishi mumkinligini o'rganishdir. Talabalarga institutlar o'rniga akademik ma'lumotlarga egalik qilish uchun blokcheyndan foydalanishni rag'batlantirishda EBI shaxslarga raqamli identifikatorlarini nazorat qilish, umrbod ta'lim imkoniyatlarini qo'llab-quvvatlash va iqtisodiy harakatchanlikni yaxshilashga umid qilmoqda. Yaqinda EBI Nebraska K-12 talabalariga keng qamrovli va o'tkazilishi mumkin bo'lgan ta'lim yozuvlari bilan ta'minlaydigan Student1 va kollej kreditlarini o'tkazishni soddalashtirish uchun ochiq almashinuvni yaratuvchi UnBlocked kabi tashkilotlarga 900,000 dollar grant ajratdi.
Elektron ta'limda samarali baholash
Baholash elektron ta'limning muhim tarkibiy qismidir, chunki u o'qituvchilar va murabbiylarga o'quvchilarning tushunishi va taraqqiyotini baholash vositalarini taqdim etadi. Biroq, eLearning ommabopligi ortib borayotgani sababli, baholashga kelganda, xususan, baholashning samarali, haqiqiy va ishonchli bo'lishini ta'minlash nuqtai nazaridan yangi muammolar paydo bo'ladi. Ushbu maqolada biz eLearning-da baholash muammolarini ko'rib chiqamiz va ushbu muammolarni bartaraf etish uchun echimlarni taqdim etamiz.
|
| |
Ta'limda blokcheyndan foydalanishdagi qiyinchiliklar

|
Ta'limda blokcheyndan foydalanishdagi qiyinchiliklar
|
bet | 24/30 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 137,13 Kb. | | #238658 |
Bog'liq oquv reja Ta'limda blokcheyndan foydalanishdagi qiyinchiliklar
Blokcheynning potentsial afzalliklariga qaramay, qabul qilish sohada hali ham nisbatan cheklangan. Gartner so‘rovida oliy ma’lumotli respondentlarning qariyb 50 foizi blokcheyndan foydalanishga qiziqish yo‘qligini ta’kidlagan. Ushbu istaksizlikning aksariyati texnologiyani joriy qilish bilan bog'liq muammolar, jumladan, xavfsizlik, miqyoslilik, qabul qilish darajasi va xarajatlardan kelib chiqishi mumkin.
Xavfsizlik
Garchi xavfsizlik blokcheynning o'ziga xos xususiyatlaridan biri bo'lsa-da, bu uning daxlsiz ekanligini anglatmaydi. Blockchain-da saqlanadigan ma'lumotlarning sezgirligi sababli - talabalarning ta'lim yozuvlari va akademik ma'lumotlari - muassasalar qanday ma'lumotlarni saqlashlari va ularni qanday saqlashni tanlashlari haqida yodda tutishlari kerak. Shtat va federal ma'lumotlarni himoya qilish qonunlariga rioya qilish ham qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Universitetlar shaxsiy yoki ruxsat etilgan blokcheynlardan foydalanish yoki blokcheyndagi ma'lumotlarni shifrlash orqali maxfiylikni himoya qilish bo'yicha yanada kuchli choralarni qo'llashlari kerak bo'lishi mumkin.
Masshtablilik
Ta'lim muassasalari o'z talabalari va bitiruvchilari to'g'risida juda ko'p ma'lumotlarga ega, bu esa blokcheyndan foydalanish uchun masshtabni muammoga aylantirishi mumkin. Ma'lumotlar ko'lami kengaygani sari, talab qilinadigan bloklar soni ortadi, bu blokcheynda sodir bo'ladigan tranzaktsiyalar tezligini sekinlashtiradi, chunki har bir tranzaksiya tengdoshga tekshirishni talab qiladi. Keng miqyosda qabul qilinganda, bu muhim to'siq bo'lishi mumkin. Yorqin tomoni, ruxsat etilgan blokcheynlar ruxsatsiz blokcheynlarga qaraganda sekundiga yuqori tranzaktsiyalarga ega.
Farzand asrab olish darajasi
Undan oldingi boshqa texnologiyalar singari, blokcheyn ham yetarlicha muassasalar va ish beruvchilar unga tayangandagina ishlaydi; Bitiruvchilar, agar ular ariza bergan maktablar yoki kompaniyalar ularning haqiqiyligini qabul qilsalar, o'zlarining hisobga olish ma'lumotlariga egalik qilishdan foyda olishadi. Ammo yuzlab maktablar allaqachon blokcheyn hisob ma'lumotlarini chiqarayotgan va qabul qilgan va Upwork va ZipRecruiter kabi ishga joylashish saytlari tarmog'i ularning qabul qilinishini rag'batlantiradigan bo'lsa, ular tez orada istisno emas, balki qoida bo'lishi mumkin.
Narxi
Garchi bu boshqa sohalarda tejashga olib kelishi mumkin bo'lsa-da, har qanday yangi texnologiyani o'zlashtirish va joriy etish ancha qimmatga tushishi mumkin. Hisoblash quvvati va mavjud infratuzilmani o'zgartirish bilan bog'liq xarajatlar qo'shilishi mumkin. Bundan tashqari, ko'pgina muassasalarda blokcheyn platformasida talabalar ma'lumotlarini boshqarish uchun zarur bo'lgan bilim va ko'nikmalar yetishmasligi mumkin, shuning uchun ular maktab ma'murlarini texnologiyadan qanday foydalanishni o'rgatish uchun mablag' sarflashlari kerak bo'lishi mumkin, bu pul va vaqtni talab qiladi.
Yuqoriga qaytish
|
| |
Agressiya turlari (agressivlik)

|
Agressiya turlari (agressivlik)
|
bet | 58/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)Agressiya turlari (agressivlik).
Agressivlik (tajovuzkorlik) koʻrinishlari xilma-xildir41. Agressiya (agressivlik) quyidagicha sodir boʻladi (2-jadval):
Jadval 2. Agressiyaning namoyon boʻlish turlari
Agressiya koʻrinishining turlari
|
Namoyish shakllari
|
Jismoniy va ogʻzaki (verbal)
|
Boshqa shaxsga yoki obyektga nisbatan jismoniy kuch ishlatish; ogʻzaki – salbiy his-tuygʻularni (janjal, qichqiriq, qichqiriq) ogʻzaki reaksiyalar shakli mazmuni (tahdid, qargʻish, soʻkinish) orqali ifodalash.
|
Toʻgʻridan-toʻgʻri (bilvosita)
|
Toʻgʻridan-toʻgʻri odamga qaratilgan tajovuz, bilvosita – aylanma yoʻl bilan boshqa shaxsga qaratilgan harakatlar (gʻiybat, hazil va boshqalar) va yonalishning yoʻqligi va tartibsizlik bilan tavsiflangan harakatlar (qichqiriq, oyoq osti qilishda namoyon boʻladigan gʻazab portlashlari, stolga urish va h. k.)
|
Tashqi agressiya va oʻz-oʻziga tajovuz (autoagressiya)
|
Tashqi tajovuz boshqalarga qaratilgan, ichki tajovuz esa oʻziga qaratilgan: oʻzini ayblash, oʻzini kamsitish, oʻziga zarar yetkazish, hatto oʻz joniga qasd qilish.
|
Himoya yoki provokasion
|
Himoya – kimningdir tajovuzkor (yoki tajovuzkor koʻrinadigan) harakatlariga javoban tajovuz. Agressiyani qoʻzgʻatish – tajovuzning birinchi koʻrinishi, “birinchi hujum”.
|
|
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Reja: Hozirgi jamiyatda pedagoglik kasbi va o'qituvchining asosiy vazifalari. Pedagogik...

|
Reja: Hozirgi jamiyatda pedagoglik kasbi va o'qituvchining asosiy vazifalari. Pedagogik faoliyatda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olish. Pedagogning professional pozitsiyasi. O‘qituvchining axloqiy fazilatlari
|
bet | 8/8 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 96 Kb. | | #145957 |
Bog'liq PEDAGOGLIK KASBIGA QO\'YILADIGAN TALABLARFoydalanilgan adabiyotlar:
Sayidahmedov N. Pedagogik mahorat va pedagogik texnologiya. – T.: OPI, 2003.
Sultonova G.A. Pedagogik mahorat. – T.: Nizomiy nomidagi TDPU, 2005.
Markova A.K. Psixologiya professionalizma. – M.: Znaniye, 1996.
Muslimov N.A. Bo‘lajak kasb ta’limi pedagoglarini kasbiy shakllantirish / Monografiya. – T.: Fan, 2004.
Muslimov N.A., va boshqalar. Kasb ta’limi pedagog-larining kasbiy kompetentligini shakllantirish texnologiyasi/ Monografiya. – T.: “Fan va texnologiya” nashriѐti, 2013.
Muslimov N.A., Usmonboyeva M.H., Sayfurov D.M., To‘rayev A.B. Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari – Toshkent, 2015.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja: Hozirgi jamiyatda pedagoglik kasbi va o'qituvchining asosiy vazifalari. Pedagogik faoliyatda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olish. Pedagogning professional pozitsiyasi. O‘qituvchining axloqiy fazilatlari
|
Ta'lim xarajatlarini kamaytirishda blokcheynning roli

|
Ta'lim xarajatlarini kamaytirishda blokcheynning roli
|
bet | 23/30 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 137,13 Kb. | | #238658 |
Bog'liq oquv reja
Blokcheyn o‘rganish uchun yangi, arzonroq yo‘llarni ochib, maktablar va talabalar o‘rtasidagi mavjud munosabatlarni buzish orqali ta’lim landshaftini o‘zgartirish imkoniyatiga ega. Talabalar uchun o'qish uchun to'lovlarni boshqarish ko'p tomonlarni - talabalar, ota-onalar, stipendiya jamg'armalari, xususiy kredit kompaniyalari, federal va davlat institutlari va universitet moliya bo'limlarining ko'pincha byurokratiyasini o'z ichiga olgan mehnat talab qiladigan jarayondir. Blockchain bu jarayonni soddalashtirishi, ma'muriy qo'shimcha xarajatlarni kamaytirishi va natijada o'quv xarajatlarini kamaytirishi mumkin.
Texnologiya aqlli kontraktlarni joylashtirishga tayangan holda va toʻlov usuli sifatida kriptovalyutadan foydalangan holda toʻlov kurslari va boshqa ochiq oʻquv stsenariylari uchun allaqachon qoʻllanilgan. (AQSh va xorijdagi bir qancha universitetlar oʻqish uchun toʻlov sifatida kriptovalyutani ham qabul qila boshladilar.) Federal rezerv maʼlumotlariga koʻra, hozirda AQShda talaba krediti qarzi 1,7 trillion dollardan koʻproqni tashkil etishini hisobga olsak, millionlab odamlarni oʻqish uchun toʻlov sifatida qabul qilish mumkin. kollej ta'limi yanada qulayroq va arzonroq.
Butun umr bo'yi ta'limni kuchaytirish salohiyati haqida gapiradigan bo'lsak, blokcheyn texnologiyasi jamoat mulkida mavjud bo'lgan va bepul foydalanish va qayta tarqatilishi mumkin bo'lgan kitoblar, podkastlar kabi o'quv va o'quv materiallari sifatida belgilangan ochiq ta'lim resurslariga keng foydalanishni ta'minlash uchun ham ishlatilishi mumkin. va videolar. Blokcheyn ushbu resurslarni umumiy tarmoqda arzon va xavfsiz almashish imkonini beradi.
Yuqoriga qaytish
Universitet tadqiqotlarida blokcheyn
Oliy ta’limning egizak maqsadlari – bilimlarni keyingi avlod talabalariga yetkazish va hozirgi bilimlarni yangi tadqiqotlar bilan oshirishdir. Professorlar o'zlarining ko'p vaqtlarini original tadqiqotlar o'tkazish va topilmalarini nashr etish, o'z sohalari chegaralarini kengaytirish va bizni kelajakka olib boradigan tadqiqot yo'nalishlarini yoritishga sarflashadi. Eng muhimi, ushbu nashrlarning tarqalishi va ta'siri professorlarning kelajakdagi ishlarini moliyalashtirish uchun muhim grantlar olish qobiliyatiga ta'sir qilishi mumkin.
Mualliflar o'zlarining tadqiqotlari qanday qo'llanilishini kuzatish va uni ochiq qaroqchilikdan himoya qilishdan manfaatdor. Blokcheyn tadqiqotchilarga hech qanday cheklovlarsiz nashr qilish imkonini beradi, biroq ularga o‘z tadqiqotlaridan qayta foydalanishni, jumladan, asar qanchalik tez-tez keltirilishi va o‘quv materiali sifatida foydalanilishini nazorat qilish imkonini beradi va shu bilan uning sohadagi ta’sirini kuzatib boradi, chunki bu muhim maqtovlar va kelajakdagi moliyalashtirish.
Yuqoriga qaytish
|
| |
DARSLIKLAR - Tasdiqlayman” Yakkabog’ 3-son kasb hunar maktabi deriktori: I. Jo’rayev “ ” 2021

|
Tasdiqlayman” Yakkabog’ 3-son kasb hunar maktabi deriktori: I. Jo’rayev “ ” 2021
|
bet | 24/24 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 480 Kb. | | #270867 |
Bog'liq ISHCHI DASTUR MOHINUR
DARSLIKLAR
O’ZBEKISTN TARIXI. Q. Rajabov, A. Zamonov. 10-sinf darsligi Toshkent, “G’ofur g’ulom nashriyoti”-2018
JAHON TARIXI. Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. 10-sinf darsligi Toshkent-“TURON-IQBOL”-2018
O’ZBEKISTN TARIXI. Q. Rajabov, A. Zamonov. 11-sinf darsligi Toshkent, “G’ofur g’ulom nashriyoti”-2018
JAHON TARIXI. Sh. Ergashev, B. Xodjayev, J. Abdullayev. 11-sinf darsligi Toshkent-“TURON-IQBOL”-2018
Internet saytlari:
http:// ziyonet.uz Ta’lim portali
2.http://library.ziyonet.uz/uz
3. http://coursera.org – Ochiq kurslar
4. http://tarixonline.uz
5.http://orbita.uz
6.http://tuit.uz
7.http://n.ziyouz.com
8.http://kitobxon.com
9.http://itschool.uz
|
| |
Tashqi siyosatda - Tasdiqlayman” Yakkabog’ 3-son kasb hunar maktabi deriktori: I. Jo’rayev “ ” 2021

Tashqi siyosatda. Buyuk Britaniya qaysi davlatga tayanganligini;
Ikkinchi jahon urushi Fransiyaga nihoyatda katta zarar keltirganligini ayta olishi zarur
|
Buyuk Britaniya NATOga a’zo bo‘lishini;
Margaret Tetcher bosh vazir islohatlarini;
1968-yil mayda Parij talabalarining namoyishi haqida ma’lumotlarga ega bo’ladi.
|
Tarixdan olgan bilimiga tayanib Buyuk Britaniya va Fransiyani urushdan oldingi holati va urushdan so’ng holatini taqqoslay oladi
|
Albomlar
Plakatlar
Mavzuga oid testlar
O’quv qo’llanmalar
Tarqatma materiallar
|
Jaxon tarixi Shuhrat Ergashev
Begzod Xodjayev
Jamshid Abdullayev
Jahon mamlakatlari Shuxrat Ergashev
T.Bobomatov
N.Tursunov
|
|
Mustaqil ta’lim;
Buyuk Britaniya va Fransiya xalqaro munosabatlari
|
|
|
Buyuk Britaniya va Fransiya xalqaro munosabatlari to’g’risida ma’lumotlarni to’playdi
|
Buyuk Britaniya va Fransiya xalqaro munosabatlari to’g’risida ma’lumotlardan test tuzib keladi
|
|
|
|
|
29
|
1946-1991-yillarda , Germaniya va Italiya.
|
Nazariy
|
2
|
Mamlakatning AQSHga qaramligi asta-sekin ortib bordi. Germaniya Federativ Respublikasi. Ikkinchi jahon urushi nemis xalqiga juda katta musibat keltirdi. Germaniya mustaqil davlat sifatida mavjud bo‘lmay qol ganligi va boshqa ma’lumotlar bilan tanishadi.
|
Germaniyani hududining okkupatsiya zonalariga bo‘lib tashlanish sabablarini keltira olishi;
Fashistik rejim va Ikkinchi jahon urushi italyan xalqiga qanday ta’sir qilganini ayta oladi
|
Butun 1960 — 1970-yillar iqtisodning jadal o‘sish davri bo‘lib, «nemis iqtisodiy mo‘jizasi» nomini olganligini;
1974-yili Italiyada chuqur iqtisodiy inqiroz boshlangani va unga ta’siri to’g’risida ma’lumotga ega bo’ladi.
|
GFR va GDR iqtisodiy o’sishini bir biridan farqlay oladi;
«Marshall rejasi» ni GFR ning rivojiga qilgan ta’sirini tahlil qila oladi;
Fashistik tizim , uning ta’siri va bugungi davrda ham eng katta muomo keltirib chiqarishi mumkinligi to’g’risida ko’nikma hosil bo’ladi
|
Albomlar
Plakatlar
Mavzuga oid testlar
O’quv qo’llanmalar
Tarqatma materiallar
|
Jaxon tarixi Shuhrat Ergashev
Begzod Xodjayev
Jamshid Abdullayev
Jahon mamlakatlari Shuxrat Ergashev
T.Bobomatov
N.Tursunov
|
|
30
|
1946-1991-yillarda Yaponiya va Osiyoning yangi industrial mamlakatlari.
|
Nazariy
|
2
|
Ikkinchi jahon urushida Yaponiya mag‘lubiyatga uchradi. Urush da 6,5 mln. yaponlar halok bo‘ldi, Yaponiya o‘zining barcha mustamlakalaridan ayrildi. Mamlakat AQSH tomonidan okkupatsiya qilinib olin ganligi va boshqa ma’lumotlar bilan tanishadi.
|
Juda kambag‘al bo‘lgan Janubiy Koreyada 1970-yillardan og‘ir sanoat, avvalo, metallurgiya, mashinasozlik, kimyo sanoati rivojlantirilganligi;
|
Kompyuter grafikasi qanday turga bo'linadi?

5.Kompyuter grafikasi qanday turga bo'linadi?
A. rastrli grafika
B. vektorli grafika
C. fraktal grafika
D. A, B va C
6.Ekranning butun maydonini qoplovchi piksellar matritsasi bu……
A. rastr
B. vektor
C. fraktal
D. grafika
7. Oddiy tasvirlarni yaratish, ko’rib chiqish, tahrirlash uchun xizmat qiluvchi grafik
muharrir….
A. Adobe photoshop
B. CorelDraw
C. Paint
D. MathCad
8. Vektorli grafikaning asosiy elementi – ……
A .nuqta
B. chiziq
C. geometric figuralar
D. to’g’ri javob yo’q
9. Fraktal grafika qanday dasturlarini yaratishda ko’proq qo'llaniladi?
A. matn
B. elektron jadval
C. taqdimot
D. o’yin
10.CorelDraw grafik muxarriri avtomatik ravishda qanday nom bilan saqlanadi?
A. докyмент
B. книга
C. презентация
D.graphic
12.Qog’ozdagi ma'lumotlarni kompyutеrga kirituvchi qurilma?
A. printеr
B. skanеr
C. strimеr
D. displеy
13.Paint dasturidatasvirning qanday qismi uchun «Очистить» (Tozalash) buyrug’i ishlamaydi.
A. butun qismi uchun
B. ajratilgan qismi uchun
C. ranglangan qismi uchun
D.to’g’ri javob yo’q
14. tugmasi yordamida qanday amal bajariladi?
A Bir nechta xonani birlashtirish
B Jadval xonasini yoki grafik ob'yektning orka rangini o’zgartirish
C Jadval xona chegaralarini belgilash
D Xarflar rangini o’zgartirish
15. tugma yordamida qanday amal bajariladi?
A Xar xil grafik shakllarni matnga qo’shish
B Chiroyli, grafik jixozlangan va xar xil shakllardagi matnlarni qo’shish
C Ustki yozuvni qo’shish
D Rasm qo’shish
16. Klaviatura qurilmasidagi "CAPS LOCK" tugmasi vazifasi qaysi javobda to’g’ri ko’rsatilgan?
A) Kursor turgan belgini o’chiradi
C) Alfavitli tugmani katta xarf rejimiga o’tkazadi
S) Klaviaturani surish yoki urniga kuyish rejimiga o’tkazadi
D) Kushimsha tugmalar gurixini ishga kushadi
17. Kompyuter grafikasining quyidagi turkumlarini ko'rsating
1. tijorat 2.namoyishlar; 3 injenerlik; 4. ilmiy; 5.ko'rgazmaviy; 6.animatsion;
A. 2, 5, 1, 3
B. 3, 4, 5, 6, 1
C. 2, 5, 6, 4, 3
D. 1, 2, 3, 4, 5, 6
|
Adobe photoshop dasturi fayllar

|
Adobe photoshop dasturi fayllar
|
bet | 19/21 | Sana | 11.04.2021 | Hajmi | 85,79 Kb. | | #14201 |
18. Adobe photoshop dasturi fayllar avtomatik ravishda qanday nom bilan saqlanadi?
A. книга 1
В. Презинтация
C. Untitled-1
D. graphic
19. Klaviaturadagi Print Screen tugmasining vazifasi?
A. nusxa olish
B. chop etish
C. rasmga olish
D. nusxani qo’yish
20. Matnli yoki grafikli va hokozo fayllarni ko’rsatadigan qurulma?
A. sichqoncha
B. printer
C. skaner
D. monitor
“ Informatika va axborot texnoligiyalari” faniga oid Oraliq nazorat savollari №6
1-variant
Matn kiritish dasturlarlarining vazifalari va guruhlari
Video – audio dasturlarining vazifalari va turlari
Kichik nashriyot tizimlari nima va unga misol qilib qanday dasturlar keltirasiz?
Page Maker dasturi va uning imkoniyatlari
1C: Buxgalteriya dasturining asosiy tamoyillari nimalardan iborat?
2-variant
Grafik dasturlarining vazifalari va guruhlari
Buxgalteriya tizimlarining imkoniyatlari va turlari
Kichik nashriyot tizimlari nima va unga misol qilib qanday dasturlar keltirasiz?
Page Maker dasturi yordamida qanday amallarni bajarish mumkin?
BEM( buxgalterlarga elektron madad) dasturining ishlash shaklini ayting
“Informatika va axborot texnoligiyalari” faniga oidYakuniynazorat testlari №2
|
| |
Paskal dasturlash tilini yaratgan inson?

|
Paskal dasturlash tilini yaratgan inson?
|
bet | 20/21 | Sana | 11.04.2021 | Hajmi | 85,79 Kb. | | #14201 |
1. Paskal dasturlash tilini yaratgan inson?
A. Lavleus
B. Niklaus Virt
C. Bull
D. Al-Xorazmiy
2. Pascal tili qachon elon qilingan va u kim nomiga qo’yilgan?
A. 1969 yil, fransuz olimi Blez Paskal
B. 1969 yil professori N.Virt
C. 1971 yil, fransuz olimi Blez Paskal
D. to’g’ri javob yo’q
3.BEYSIK dasturlash tili kim tomonidan ishlab chiqilgan?
A. 1969 yil fransuz olimi Blez Paskal
B. 1970 yil, professori N.Virt
C. 1971 yil, fransuz olimi Turbo Paskal
D.1965 yilda Dartmut kolleji xodimlari Kemini va Kurs
4.Dasturlash tilida EHM da ma’lumotlarni qayta ishlash jarayonidagi ma’lum bir
tugallangan amalni ko’rsatish uchun mo’ljallangan ko’rsatma….
A operatorlar
B. murakkab operatorlar
C. sodda operatorlar
D. so’zlar
5. Nuqtalar o’rniga to’gri javobni qo’ying: Kompyuter tushunadigan til … deyiladi.
A. Dasturlash
B. Dasturchi
C. Dasturlash tili
D. Operator
6. Qaysi javobda sonning kvadrat ildizini hisoblovchi standart funksiya keltirilgan?
A. abs(x)
B. sqr(x)
C. sqrt(x)
D. inc(x)
7. Mashina tili qanday daraja deb qabul qilingan?
A. 0 daraja
B. 1 daraja
C. oliy daraja
D. 10 daraja
8. Proseduraga mo’ljallangan tillar nima deb ataladi?
A. alifbo
B. dasturlash
C. algoritmik
D. prosedura
9.Fortran tili qachon ishlab chiqilgan?
A. 1969 yil
B. 1954 yil
C. 1971 yil
D. to’g’ri javob yo’q
10. ALGOL tili qachonyaratilgan?
A. 1960 yil
B. 1954 yil
C. 1971 yil
D. 1970 yil
11. KOBOLtili qachonyaratilgan?
A. 1960 yil
B. 1954 yil
C. 1971 yil
D. 1970 yil
12. Algoritmlarni yozish uchun qo'llaniladigan tillar nimadeb ataladi
A. dasturlash
B. algoritmik tillar
C. prosedura
D. alifbo
13. Delphida oynalar necha turga bo’linadi?
A. 4 turga
B. 2 turga
C. 7 turga
D. 5 turga
14. Delphi proyekti……
A. bu kompilyator tomonidan, dastur yaratilganidan so’ng, yaratilgan dasturga tegishli bo’lgan fayllar to’plamidir
B. forma orqasiga yashiringan bo’lib, u yerga dastur matnlari kiritiladi
C. dastur buyruqlarini kiritish va ularni qayta ishlash mumkin
D. buyruqlar satri, buyruq tugmachalari va komponentlar palitrasi joylashgan bo’ladi.
15. Dastur kodi….
A. dastur yaratilganidan so’ng, yaratilgan dasturga tegishli bo’lgan fayllar to’plamidir
B. forma orqasiga yashiringan bo’lib, u yerga dastur matnlari kiritiladi
C. dastur buyruqlarini kiritish va ularni qayta ishlash mumkin
D. buyruqlar satri, buyruq tugmachalari va komponentlar palitrasi joylashgan bo’ladi.
|
| |
-MAVZU. OILADA MAVJUD TAZYIQ, ZOʻRAVONLIK VA AGRESSIYA

|
-MAVZU. OILADA MAVJUD TAZYIQ, ZOʻRAVONLIK VA AGRESSIYA
|
bet | 33/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)8-MAVZU. OILADA MAVJUD TAZYIQ, ZOʻRAVONLIK VA AGRESSIYA
Oila nima? Siz kerak boʻlgan insonlar.
Quvonch va qaygʻuda, xar qanday vaziyatlarda yoki umuman olganda,
ular kerakli vaqtda kelishadi
va nima boʻlishidan qatʼiy nazar siz bilan qolishadi.
Oila – bu bebaho neʼmat.
Uni bartaraf qilish emas, balki himoya qilish kerak5.
Mashgʻulotning davomiyligi: 2 soat 00 daqiqa.
Mashgʻulotningning tuzilishi:
Kirish qismi – 5 min.
Nazariy qism – 90 min.
Amaliy qism – 30 min.
Kalit soʻzlar: oila, maʼnaviy-axloqiy muhit, tazyiq, zoʻravonlik, jinsiy zoʻravonlik, jismoniy zoʻravonlik, iqtisodiy zoʻravonlik, ruhiy zoʻravonlik, taʼqib etish, himoya qilish, agressiya, individ tiplari, mexanizm, himoya orderi, jins, xotin-qizlar, erkaklar, bolalar, gender, jamiyat, gender siyosati, davlat siyosati, teng huquq, jins boʻyicha kamsitish, qonun, zoʻravonlikni oldini olish, normativ-huquqiy xujjatlar, oilaviy majburiyatlar, oilaviy munosabatlar, oilaning ichki mojarolari, uy mehnati, profilaktika, profilaktika suhbati, yakka tartibdagi chora-tadbirlar, reabilitatsiya, moslashtirish, monitoring.
Reja
1.”Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi va “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonunlarning ustuvor vazifalari.
2. Zoʻravonlik nima? Zoʻravonlik va uni oldini olish.
3. Agressiya, tazyiq va zoʻravonlik yuzaga kelganda oʻzini qanday tutish kerak? Agressiyaga nisbatan individ tiplari va ularni sharhlash.
4. “Himoya orderi” nima? Himoya orderini qoʻllash mexanizmlari va amaliyot tahlili.
Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi va “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonunlarning ustuvor vazifalari
Oʻzbekiston Respublikasida oila va nikoh institutini mustahkamlash, ijtimoiy sogʻlom oilani shakllantirish uchun shart-sharoit yaratishga katta eʼtibor qaratmoqda. Davlatning oilaga bunday jiddiy eʼtibori oilaning asosiy ijtimoiy institutlardan biri ekanligi, uning aʼzolarining farovonligi va ijtimoiy xolati bevosita jamiyat farovonligi bilan bogʻliqligi izohlaydi. Chunki, sogʻlom oila – bu barqaror va sogʻlom jamiyat koʻrsatkichidir.
Binobarin, oilada sogʻlom muhitni taʼminlash, oilada har qanday zoʻravonlik va zulmning oldini olish ijtimoiy dolzarb va jiddiy muammo hisoblanadi.
Bu masalaning ahamiyati shundan iboratki, bir tomondan, oiladagi zoʻravonlik oila va nikoh institutiga, jamiyat farovonligiga destruktiv taʼsir koʻrsatadi. Boshqa tomondan, bu nafaqat zoʻravonlik qurbonlari (ayollar, erkaklar va boshqa oila aʼzolari), balki bolalarning jismoniy, psixologik, ijtimoiy salomatligi va maʼnaviy rivojlanishiga tahdid soladi, oila asoslariga, oilaviy qadriyatlarga va uning jamiyatdagi ijtimoiy hamda axloqiy holatiga putur yetkazadi.
|
| |
Reja: Elektr toki va uning paydo bo’lishi

|
Reja: Elektr toki va uning paydo bo’lishi
|
bet | 1/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 277,24 Kb. | | #240753 |
Bog'liq Reja Elektr toki va uning paydo bo’lishi
Mavzu: Elektr toki. O’lchov birliklari
Reja:
Elektr toki va uning paydo bo’lishi.
Elektr tokining mavjudligi tufayli yuz beradigan taʼsir yoki hodisalar.
O’zgarmas tok va elektr maydon.
O’lchov birliklari va asboblar.
Elektr toki. O’lchov birliklari
Elektr toki — elektr zaryadlarining tartibli harakati. Elektr toki paydo boʻlishi va doimo paydo boʻlib turishi uchun:
Zaryadli zarralar tok tashuvchilar deb ataladi. Metallar va yarimoʻtkazgichlarda tok tashuvchilar elektronlardan, elektrolitlarda musbat va manfiy ionlardan, ionlashgan gazlarda musbat va manfiy ionlar hamda elektronlardan iborat.
Zaryadli zarralarning elektr maydon taʼsirida jismga nisbatan koʻchishi natijasida vujudga keladigan Elektr toki oʻtkazuvchanlik toki deb, zaryadlangan makroskopik jism (masalan, suyuqlik yoki gaz)larning koʻchishidan yuzaga keladigan elektr toki konveksion tok deb ataladi. Siljish toki deb ataladigan tok ham mavjud. Bu tok zaryadlar harakatiga bogʻliq boʻlmay, balki elektr maydon kuchlanganligining vaqt boʻyicha oʻzgarishiga mutanosib (proporsional) boʻladi. Siljish toki magnit maydon hosil qilish xususiyati jihatidangina oʻtkazuvchanlik va konveksion tokka ekvivalentdir.
Elektr tokining mavjudligini tok tufayli yuz beradigan quyidagi taʼsir yoki hodisalarga qarab bilish mumkin:
issiqlik taʼsiri — tok oʻtayotganda oʻtkazgich (oʻta oʻtkazgich bundan istisno) qiziydi;
kimyoviy taʼsiri — Elektr toki oʻtkazgichning kimyoviy tarkibini oʻzgartiradi (masalan, elektroliz hodisasi);
magnit taʼsiri (masalan, tokli oʻtkazgich yonida magnit milining ogʻishi, elektromagnitlar);
kuch taʼsiri (masalan, magnit maydonida tokli oʻtkazgichning ogʻishi, elektr dvigatellar);
yorugʻlik taʼsiri (masalan, siyraklangan gazlarda razryad, elektr yoyi). Tok kuchi ampermetr, milliampermetr, mikroampermetr va galʼvanometr bilan oʻlchanadi.
Zaryadlarning tartibli harakatiga oʻzgarmas tok dеb ataladi. Tokning yo’nalishi sifatida musbat zaryadlarning harakat yo’nalishi qabul qilingan.
|
| |
QAYNONA-KUYOV ORASIDAGI KELISHMOVCHILIKLAR

QAYNONA-KUYOV ORASIDAGI KELISHMOVCHILIKLAR
Kelishmovchiliklar qaynona bilan kuyov orasida ham boʻladi. Ichkuyov ba’zi hollarda kelin xonadoniga moddiy jihatdan qaram boʻladi (hech boʻlmaganda uy-joy masalasida). Qaynona hamisha ham ziyrak va andishali boʻlavermaydi. Kuyovning psixologik hushyorligi oshadi, erki esa birmuncha qisiladi. Bunisi yetmaganday, baʻzan qaynonalar kuyovga nooʻrin gaplarni aytib yuboradi, kesatadi (qizim senga aytaman, kelinim sen eshit, qabilida). Betayin qaynonaning yoshlarning oilaviy hayotiga bunday qoʻpol ravishda aralashishi tufayli turli nizolarni yuzaga keltiradi. Bundan kelin ham ogʻir ahvolga tushadi. Bir yoqda eri, ikkinchi tomonda tuqqan volidasi oʻrtasida qozilik qilishga harakat qiladi. Bunday qobiliyat esa hammada ham boʻlavermaydi. Kelin oqibatda yo onasi, yoki eri tomoniga oʻtadi. Har ikkala holda ham oila barbod boʻlishi mumkin. Shunday hollarning oldini olish uchun qaynona yoshlar hayotiga kamroq aralashmogʻi kerak. Baʻzi qaynonalar qizini (ayniqsa, rus oilalarida) kuyovidan yoki aksincha oʻgʻlini kelinidan rashk qiladi. Oqibatda esa yana nizolar paydo boʻladi. Bunda birinchi holda rashk qiz onaning yolgʻiz farzandi ekanligidan kelib chiqadi. Ilgari qizi faqat onasi bilangina maslahatlashgan, dardlashgan boʻlsa, ular orasiga kuyov kiradi.
Qizning butun diqqat-eʻtibori kuyovga – eriga qaratiladi. Bunda qaynona kuyovni raqib deb biladi. Uning har bir xattiharakatini kuzatadi. Baʻzi hollarda qaynonalar nima sababdan kuyovining qasdiga tushib qolganini oʻzlari ham bila olmaydilar, bunga turli bahonalar topadilar. Aslida esa buning bitta-yu bitta sababi bor – rashk, faqat qizini qizgʻanishdir. Qizining oldida uning obroʻsini tushirmoqchi boʻladi, kamsitadi. Bunday holatni kelin erning uyida yashagan juftlarda ham kuzatish mumkin. Bunda yuqorida bayon qilinganidek, qaynona oʻgʻlini kelinidan qizgʻanadi. Buning oldini olish uchun turmushga chiqqanlaridan soʻng, ayniqsa, onasi bilan birga turadigan boʻlsa, undan oʻz diqqat-eʻtiborini, farzandlik mehr-muhabbatini darigʻ tutmasligi,
yolgʻizlatib qoʻymasligi lozim. Qaynonalar ham avvalo, oʻz yoshliklarini eslashlari, qolaversa, qizining kuyoviga, oʻgʻlining xotiniga mehr-muhabbati, eʻtibori ular oilasi baxt-saodatining, iqbolining garovi ekanligini unutmasliklari kerak. Ayrim qaynonalar ongsiz ravishda kuyovini oʻz eri bilan taqqoslaydilar. U badavlatlikda, jamiyatda egallagan mavqeyi va boshqa bir jihatlari bilan farq qilishi mumkin. Natijada qaynona nazarida kuyovning obroʻyi pasayadi, qarab turibsizki, yana kelishmovchiliklar chiqishiga sabab boʻladi.
|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari - bet 3

|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari
|
bet | 3/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZA2 a - rasmdan ko‘rinib turibdiki, UB sxemadagi chiqish xarakteris-tikalari ikki kvadrantlarda joylashgan: birinchi kvadrantdagi VAX aktiv ish rejimiga, ikkinchi kvadrantdagisi esa – to‘yinish ish rejimiga mos keladi. Aktiv rejimda chiqish toki (7.1) nisbat bilan aniqlanadi. Aktiv rejimga mos keluvchi xarakteristika sohalari abssissa o‘qiga uncha katta bo‘lmagan qiyalikda, deyarli parallel o‘tadilar. Qiyalik yuqorida aytib o‘tilgan Erli effekti bilan tushuntiriladi. IE=0 bo‘lganda (emitter zanjiri uzilganda) chiqish xarakteristikasi teskari siljigan kollektor o‘tish xarakteristikasi ko‘rinishida bo‘ladi. Emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda ulanganda injeksiya toki hosil bo‘ladi va chiqish xarakteristiklari - 2 a - rasmdan ko‘rinib turibdiki, UB sxemadagi chiqish xarakteris-tikalari ikki kvadrantlarda joylashgan: birinchi kvadrantdagi VAX aktiv ish rejimiga, ikkinchi kvadrantdagisi esa – to‘yinish ish rejimiga mos keladi. Aktiv rejimda chiqish toki (7.1) nisbat bilan aniqlanadi. Aktiv rejimga mos keluvchi xarakteristika sohalari abssissa o‘qiga uncha katta bo‘lmagan qiyalikda, deyarli parallel o‘tadilar. Qiyalik yuqorida aytib o‘tilgan Erli effekti bilan tushuntiriladi. IE=0 bo‘lganda (emitter zanjiri uzilganda) chiqish xarakteristikasi teskari siljigan kollektor o‘tish xarakteristikasi ko‘rinishida bo‘ladi. Emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda ulanganda injeksiya toki hosil bo‘ladi va chiqish xarakteristiklari
- kattalikka chapga siljiydi va x.z.
UE sxemasida ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasi UB sxemada ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasiga nisbatan katta qiyalikka ega. Chunki uning ko‘rinishiga Erli effekti katta ta’sir ko‘rsatadi. Bog‘liqliklarning umumiy xarakteri (2 b-rasm) kollektor va baza toklari orasidagi quyidagi bog‘liqlik bilan aniqlanadi: - UE sxemasida ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasi UB sxemada ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasiga nisbatan katta qiyalikka ega. Chunki uning ko‘rinishiga Erli effekti katta ta’sir ko‘rsatadi. Bog‘liqliklarning umumiy xarakteri (2 b-rasm) kollektor va baza toklari orasidagi quyidagi bog‘liqlik bilan aniqlanadi:
- 7.1.
- bu yerda IKE0 – IB=0 (uzilgan baza) bo‘lgandagi kollektorning to‘g‘ri toki. IKE0 toki IK0 tokidan martaga katta bo‘ladi, chunki UBE=0 bo‘lganda UKE kuchlanishining bir qismi emitter o‘tishga qo‘yilgan bo‘ladi va uni to‘g‘ri yo‘nalishda siljitadi.
|
| |
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari - bet 7

|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari
|
bet | 7/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZA Maydoniy tranzistorlar turli elektr signallar va quvvatni kuchaytirish uchun mo‘ljallangan. Maydoniy tranzistorlarda bipolyar tranzistorlardan farqli ravishda tok tashkil bo‘lishida faqat bir turdagi zaryad tashuvchilar ishtirok etadi: yoki elektronlar, yoki kovaklar. Shuning uchun ular yana unipolyar tranzistorlar deb ham ataladi. - Maydoniy tranzistorlar turli elektr signallar va quvvatni kuchaytirish uchun mo‘ljallangan. Maydoniy tranzistorlarda bipolyar tranzistorlardan farqli ravishda tok tashkil bo‘lishida faqat bir turdagi zaryad tashuvchilar ishtirok etadi: yoki elektronlar, yoki kovaklar. Shuning uchun ular yana unipolyar tranzistorlar deb ham ataladi.
- Maydoniy tranzistorlarning tuzilishi va kanal o‘tkazuvchanligiga ko‘ra ikki turi mavjud: p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor hamda metall – dielektrik – yarim o‘tkazgichli (MDYa) tuzilishga ega bo‘lgan zatvori izolyatsiyalangan maydoniy tranzistorlar. Ular MDYa- tranzistorlar deb ham ataladilar.
p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor. 3 – rasmda n–kanalli p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b) keltirilgan. - p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor. 3 – rasmda n–kanalli p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b) keltirilgan.
n–turdagi soha kanal deb ataladi. Kanalga zaryad tashuvchilar kiritiladigan kontakt istok (I); zaryad tashuvchilar chiqib ketadigan kontakt stok (S) deb ataladi. Zatvor (Z) boshqaruvchi elektrod hisoblanadi. Zatvor va istok oralig‘iga kuchlanish berilganda yuzaga keladigan elektr maydoni kanal o‘tkazuvchanligini, natijada kanaldan oqib o‘tayotgan tokni o‘zgartiradi. Zatvor sifatida kanalga nisbatan o‘tkazuvchanligi teskari turdagi soha qo‘llaniladi. Ishchi rejimda u teskari ulangan bo‘lib kanal bilan p – n o‘tish hosil qiladi. - n–turdagi soha kanal deb ataladi. Kanalga zaryad tashuvchilar kiritiladigan kontakt istok (I); zaryad tashuvchilar chiqib ketadigan kontakt stok (S) deb ataladi. Zatvor (Z) boshqaruvchi elektrod hisoblanadi. Zatvor va istok oralig‘iga kuchlanish berilganda yuzaga keladigan elektr maydoni kanal o‘tkazuvchanligini, natijada kanaldan oqib o‘tayotgan tokni o‘zgartiradi. Zatvor sifatida kanalga nisbatan o‘tkazuvchanligi teskari turdagi soha qo‘llaniladi. Ishchi rejimda u teskari ulangan bo‘lib kanal bilan p – n o‘tish hosil qiladi.
- Kanalning o‘tkazuvchanligi uning qarshiligi bilan aniqlanadi bu yerda ρ- kanal materialining solishtirma qarshiligi, l- uzunligi, S – kanalning ko‘ndalang kesim yuzas
|
| |
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari - bet 2

|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari
|
bet | 2/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZAXarakteristikaning siljishi Erli effekti (baza kengligining modulyatsiyasi) bilan aniqlanadi. Buning ma’nosi shundaki, kollektor o‘tishdagi teskari kuchlanishning ortishi uning kengayishiga olib keladi, bu vaqtda baza sohasidagi kengayish uning kengligining kichrayishi hisobiga sodir bo‘ladi. Baza kengligining kichrayishi ikkita effektga olib keladi: zaryad tashuvchilar rekombinatsiyasining kamayishi hisobiga baza tokining kamayishi va bazadagi asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar konsentratsiya gradientining ortishi hisobiga emitter tokining ortishi. - Xarakteristikaning siljishi Erli effekti (baza kengligining modulyatsiyasi) bilan aniqlanadi. Buning ma’nosi shundaki, kollektor o‘tishdagi teskari kuchlanishning ortishi uning kengayishiga olib keladi, bu vaqtda baza sohasidagi kengayish uning kengligining kichrayishi hisobiga sodir bo‘ladi. Baza kengligining kichrayishi ikkita effektga olib keladi: zaryad tashuvchilar rekombinatsiyasining kamayishi hisobiga baza tokining kamayishi va bazadagi asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar konsentratsiya gradientining ortishi hisobiga emitter tokining ortishi.
Shu sababli kollektor o‘tishdagi teskari kulanishning ortishi bilan UB sxemadagi kirish xarakteristika chapga, UE sxemada esa o‘ngga siljiydi. UB sxemadagi tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi bo‘lib IE =const bo‘lgandagi IK= f (UKB) bog‘liqlik, UE sxemada esa IB =const bo‘lgandagi IK= f (UKE) bog‘liqlik hisoblanadi. - Shu sababli kollektor o‘tishdagi teskari kulanishning ortishi bilan UB sxemadagi kirish xarakteristika chapga, UE sxemada esa o‘ngga siljiydi. UB sxemadagi tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi bo‘lib IE =const bo‘lgandagi IK= f (UKB) bog‘liqlik, UE sxemada esa IB =const bo‘lgandagi IK= f (UKE) bog‘liqlik hisoblanadi.
- Chiqish xarakteristikalari ko‘rinishiga ko‘ra teskari ulangan diod VAX siga o‘xshaydi, chunki kollektor o‘tish teskari ulangan. Xarakteristikalarni qurishda kollektor o‘tishning teskari kuchlanishini o‘ngda o‘rnatish qabul qilingan (2 – rasm).
|
| |
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari - bet 5

|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari
|
bet | 5/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZAUE sxemasi uchun tok bo‘yicha differensial kuchaytirish koeffisienti temperaturaga bog‘liq bo‘lib baza sohasidagi asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilarning yashash vaqtiga bog‘liqligi bilan tushuntiriladi. Temperatura ortishi bilan rekombinatsiya jarayonlari sekinlashishi sababli, odatda tranzistorning tok bo‘yicha kuchaytirish koeffisientining ortishi kuzatiladi. - UE sxemasi uchun tok bo‘yicha differensial kuchaytirish koeffisienti temperaturaga bog‘liq bo‘lib baza sohasidagi asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilarning yashash vaqtiga bog‘liqligi bilan tushuntiriladi. Temperatura ortishi bilan rekombinatsiya jarayonlari sekinlashishi sababli, odatda tranzistorning tok bo‘yicha kuchaytirish koeffisientining ortishi kuzatiladi.
- Tranzistor xarakteristikalarining temperaturaviy barqaror emasligi asosiy kamchilik hisoblanadi. Yuqorida ko‘rib o‘tilgan tok bo‘yicha uzatish koeffisientidan tashqari, fizik parametrlarga o‘tishlarning differensial qarshiliklari, sohalarning hajmiy qarshiliklari, kuchlanish bo‘yicha teskari aloqa koeffisientlari va o‘tish hajmlari kiradi.
Tranzistorning emitter va kollektor o‘tishlari o‘zining differensial qarshiliklari bilan ifodalanadilar. Emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljiganligi sababli, uning differensial qarshiligi rE ni ifodani qo‘llab aniqlash mumkin: (7.2). - Tranzistorning emitter va kollektor o‘tishlari o‘zining differensial qarshiliklari bilan ifodalanadilar. Emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljiganligi sababli, uning differensial qarshiligi rE ni ifodani qo‘llab aniqlash mumkin: (7.2).
- bu yerda IE – tokning doimiy tashkil etuvchisi. U kichik qiymatga ega (tok 1 mA bo‘lganda rE=20-30 Om ni tashkil etadi) bo‘lib, tok ortishi bilan kamayadi va temperatura ortishi bilan ortadi.
- Tranzistorning kollektor o‘tishi teskari yo‘nalishda siljiganligi sababli, IK toki UKB kuchlanishiga kuchsiz bog‘liq bo‘ladi. Shu sababli kollektor o‘tishning differensial qarshiligi =1Mom bo‘ladi.
|
| |
Shunday qilib, IKE0=( )IK0 – ancha katta tok bo‘lib, tranzistor ishining buzilishini oldini olish maqsadida baza zanjirini uzish kerak

|
Shunday qilib, IKE0=( )IK0 – ancha katta tok bo‘lib, tranzistor ishining buzilishini oldini olish maqsadida baza zanjirini uzish kerak
|
bet | 4/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZAShunday qilib, IKE0=( )IK0 – ancha katta tok bo‘lib, tranzistor ishining buzilishini oldini olish maqsadida baza zanjirini uzish kerak. - Shunday qilib, IKE0=( )IK0 – ancha katta tok bo‘lib, tranzistor ishining buzilishini oldini olish maqsadida baza zanjirini uzish kerak.
- Baza toki ortishi bilan kollektor toki
- kattalikka ortadi va x.z., va xarakteristika yuqoriga siljiydi. UE sxemadagi chiqish VAXlarining asosiy xossasi shundaki, ham aktiv va ham to‘yinish rejimlarida bir kvadrantda joylashadi. Ya’ni, elektrodlarning berilgan kuchlanish ishoralarida ham aktiv rejim, ham to‘yinish rejimida bo‘lishi mumkin. Rejimlar almashinishi kollektor o‘tishdagi kuchlanishlar nolga teng bo‘lganda sodir bo‘ladi.
Kollektor soha qarshiligini hisobga olmagan holda UKE = UKB + UBE bo‘lgani uchun, talab qilinayotgan bo‘sag‘aviy kuchlanish qiymati U*KE = UBE bo‘ladi. UBE qiymati berilgan baza tokida kirish xarakteristikasidan aniqlanadi. Bipolyar tranzistor fizik parametrlari. Tok bo‘yicha α va β koeffisientlar statik parametrlar hisoblanadi, chunki ular o‘zgarmas toklar nisbatini ifodalaydilar. Ulardan tashqari tok o‘zgarishlari nisbati bilan ifodalanidigan differensial kuchaytirish koeffisientlari ham keng qo‘llaniladi. Statik va differensial α kuchaytirish koeffisientlari bir biridan farq qiladilar, shu sababli talab qilingan hollarda ular ajratiladi. Tok bo‘yicha kuchaytirish koeffisientining kollektordagi kuchlanishga bog‘liqligi Erli effekti bilan tushuntiriladi. - Kollektor soha qarshiligini hisobga olmagan holda UKE = UKB + UBE bo‘lgani uchun, talab qilinayotgan bo‘sag‘aviy kuchlanish qiymati U*KE = UBE bo‘ladi. UBE qiymati berilgan baza tokida kirish xarakteristikasidan aniqlanadi. Bipolyar tranzistor fizik parametrlari. Tok bo‘yicha α va β koeffisientlar statik parametrlar hisoblanadi, chunki ular o‘zgarmas toklar nisbatini ifodalaydilar. Ulardan tashqari tok o‘zgarishlari nisbati bilan ifodalanidigan differensial kuchaytirish koeffisientlari ham keng qo‘llaniladi. Statik va differensial α kuchaytirish koeffisientlari bir biridan farq qiladilar, shu sababli talab qilingan hollarda ular ajratiladi. Tok bo‘yicha kuchaytirish koeffisientining kollektordagi kuchlanishga bog‘liqligi Erli effekti bilan tushuntiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shunday qilib, IKE0=( )IK0 – ancha katta tok bo‘lib, tranzistor ishining buzilishini oldini olish maqsadida baza zanjirini uzish kerak
|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari - bet 8

|
Bipolyar tranzistorlarni statik xarakteristikalari va fizik parametrlari
|
bet | 8/8 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #116297 |
Bog'liq 7-MA\'RUZA Tashqi kuchlanish mavjud bo‘lmaganda kanal uzunligi bo‘ylab zatvor ostidagi kanalning ko‘ndalang kesim yuzasi bir xil bo‘ladi. Berilgan qutblanishda zatvor va istok oralig‘iga tashqi kuchlanish berilsa UZI p–n o‘tish teskari yo‘nalishda siljiydi, kanal tomonga kengayadi, natijada kanal uzunligi bo‘ylab kanalning ko‘ndalang kesim yuzasi bir tekis torayadi. Kanal qarshiligi ortadi, lekin chiqish toki IS = 0 bo‘ladi, chunki USI=0 (4 a - rasm). - Tashqi kuchlanish mavjud bo‘lmaganda kanal uzunligi bo‘ylab zatvor ostidagi kanalning ko‘ndalang kesim yuzasi bir xil bo‘ladi. Berilgan qutblanishda zatvor va istok oralig‘iga tashqi kuchlanish berilsa UZI p–n o‘tish teskari yo‘nalishda siljiydi, kanal tomonga kengayadi, natijada kanal uzunligi bo‘ylab kanalning ko‘ndalang kesim yuzasi bir tekis torayadi. Kanal qarshiligi ortadi, lekin chiqish toki IS = 0 bo‘ladi, chunki USI=0 (4 a - rasm).
- Agar istok va stok oralig‘iga kuchlanish manbai ulansa, u holda kanal bo‘ylab istokdan stok tomonga elektronlar dreyfi boshlanadi, ya’ni kanal orqali stok toki IS oqib o‘ta boshlaydi. Kuchlanish manbai USI ning ulanishi p–n o‘tish kengligiga ham ta’sir ko‘rsatadi, chunki o‘tish kuchlanishi kanal uzunligi bo‘ylab turlicha bo‘ladi.
Shunday qilib, kanal orqali oqib o‘tayotgan tokni UZI kuchlanish qiymatini (kanal kesimini o‘zgartiradi) hamda USI kuchlanish qiymatini (tok va kanal uzunligi bo‘ylab kesimni o‘zgartiradi) boshqarish mumkin. Istok tomonda kanal kengligi berilgan UZI qiymati bilan, stok tomonda esa UZI+ USI yig‘indi qiymati bilan aniqlanadi. USI qiymati qancha katta bo‘lsa, kanalning ponaligi (klinovidnost) va uning qarshiligi shuncha katta bo‘ladi. - Shunday qilib, kanal orqali oqib o‘tayotgan tokni UZI kuchlanish qiymatini (kanal kesimini o‘zgartiradi) hamda USI kuchlanish qiymatini (tok va kanal uzunligi bo‘ylab kesimni o‘zgartiradi) boshqarish mumkin. Istok tomonda kanal kengligi berilgan UZI qiymati bilan, stok tomonda esa UZI+ USI yig‘indi qiymati bilan aniqlanadi. USI qiymati qancha katta bo‘lsa, kanalning ponaligi (klinovidnost) va uning qarshiligi shuncha katta bo‘ladi.
- Kanalning ko‘ndalang kesimi nolga teng bo‘ladigan vaqtdagi zatvor kuchlanishi berkilish kuchlanishi UZI.BERK. deb ataladi.
- kuchlanish berkilish kuchlanishiga UZI.BERK ga teng bo‘ladigan vaqtdagi stok kuchlanishi to‘yinish kuchlanishi USI.TO‘Y. deb ataladi.
Nazorat savollari. - Nazorat savollari.
- Bipolyar tranzistorlar nima?
- Bipolyar tranzistorlarning xarakteristikalarini ayting?
- Bipolyar tranzistorlarning fizik parametrlari?
- Bipolyar tranzistorlarning VAX ni ayting?
- Erli effekti nima?
- Maydon tranzistorlarini tushuntiring?
- p-n o’tish bilan maydon tranzistorlarini tushuntiring?
ETIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
|
| |