nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Lagranj teoremasi - Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar

3. Lagranj teoremasi
Teorema (Lagranj teoremasi). Agar f(x) funksiya [a,b] kesmada uzluksiz va (a,b) da chekli f’(x) hosila mavjud bo‘lsa, u holda (a,b) da kamida bitta shunday c nuqta mavjud bo‘lib, f (b ) − f ( a ) = f'( c ) (1.1) b − a
tenglik o‘rinli bo‘ladi.
Isbot. Quyidagi yordamchi funksiyani tuzib olamiz:
Ф( x ) = f ( x )− f ( a )− f (b )− f ( a )(x − a) b − a
Bu F(x) funksiyani [a,b] kesmada uzluksiz va (a,b) da hosilaga ega bo‘lgan f(x) va x funksiyalarning chiziqli kombinatsiyasi sifatida qarash mumkin. Bundan F(x) funksiyaning [a,b] kesmada uzluksiz va (a,b) da hosilaga ega ekanligi kelib chiqadi. Shuningdek
F(a)= F(b)=0,
demak F(x) funksiya Roll teoremasining barcha shartlarini qanoatlantiradi.
Demak, Roll teoremasiga ko‘ra (a,b) intervalda kamida bitta shunday s nuqta mavjud bo‘ladiki, F’(c)=0 bo‘ladi. Shunday qilib,
Ф'( x ) = f'( x )− f (b )− f ( a ) = 0 b − a
va bundan esa isbot qilinishi kerak bo‘lgan (1) formula kelib chiqadi. Teorema isbot bo‘ldi.
(1.1) formulani ba’zida Lagranj formulasi deb ham yuritiladi. Bu formula f(b)-f(a)=f’(c)(b-a) (1.2)
ko‘rinishda ham yoziladi.
Endi Lagranj teoremasining geometrik ma’nosiga to‘xtalamiz. f(x) funksiya Lagranj teoremasining shartlarini qanoatlantirsin deylik (21-rasm). Funksiya grafigining A(a;f(a)), B(b;f(b)) nuqtalar orqali kesuvchi o‘tkazamiz, uning burchak koeffitsienti tgβ= ВС = f (b ) − f ( a ) bo‘ladi.
АС b − а
21-rasm
Hosilaning geometrik ma’nosiga binoan f’(c) - bu f(x) funksiya grafigiga uning (s;f(s)) nuqtasida o‘tkazilgan urinmaning burchak koeffitsienti: tgβ=f’(c) Demak, (1.1) formula (a,b) intervalda kamida bitta shunday c nuqta mavjudligini ko‘rsatadiki, f(x) funksiya grafigiga (c;f(c)) nuqtada o‘tkazilgan urinma AB kesuvchiga paralell bo‘ladi.
Isbot qilingan (1.1) formulani boshqacha ko‘rinishda ham yozish mumkin. Buning uchun a tengsizliklarni e’tiborga olib, c −a =θ belgilash kiritamiz, u b−a
holda c=a+(b-a)θ, 0<θ<1 bo‘lishi ravshan. Natijada (1) formula ushbu f(b) - f(a) = f’(a+θ(b-a))(b-a) ko‘rinishga keladi.
Agar (1) formulada a=x0; b=x0+∆x almashtirishlar bajarsak, u
f(x0+∆x)-f(x0)=f’(c)∆x (1.3)
bu erda x0 0+∆x, ko‘rinishga keladi. Bu formula argument orttirmasi bilan funksiya orttirmasini bog‘laydi, shu sababli (1.3) formula chekli orttirmalar formulasi deb ataladi.
Agar (1.1) Lagranj formulasida f(a)=f(b) deb olsak, Roll teoremasi kelib chiqadi, ya’ni Roll teoremasi Lagranj teoremasining xususiy holi ekan.
Misol. Ushbu [0,2] kesmada f(x)=4x3-5x2+x-2 funksiya uchun Lagranj formulasidagi c ning qiymatini toping.
Yechish. funksiyaning kesma uchlaridagi qiymatlarini va hosilasini hisoblaymiz: f(0)=-2; f(2)=12; f’(x)=12x2-10x+1. Olingan natijalarni Lagranj formulasiga qo‘yamiz, natijada
12-(-2)=( 12c2-10c+1)(2-0) yoki 6c2-5c-3=0 kvadrat tenglamani hosil qilamiz. Bu tenglamani yechamiz: c1,2=5± 97 . Topilgan ildizlardan faqat 12
qaralayotgan kesmaga tegishli. Demak, c= ekan.
Lagranj teoremasi o‘z navbatida quyidagi teoremaning xususiy holi bo‘ladi.
1>
|
MyISAM. Eng ommabop tiplardan biri, jadvallarga ma’lumotlar qo‘shish(insert

|
MyISAM. Eng ommabop tiplardan biri, jadvallarga ma’lumotlar qo‘shish(insert
|
bet | 6/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yarati1. MyISAM. Eng ommabop tiplardan biri, jadvallarga ma’lumotlar qo‘shish(insert) yoki tanlash operatori(select) ishlatilganda katta tezlik bera oladi, ya’ni kiritish va o‘qish texnologichsi uchun mo‘ljallangan tip.
Shu bilan birga, jadvaldagi axborotlarni o‘chirish(delete), o‘zshartirish(update) operatorlari ishlatilganda, juda sekin buyruqlarni bajaradi. Bundan kelib chiqadiki, bu tip tranzaksiyalar uchun mo‘ljallanmagan ekan. Asosan doimiy saqlash uchun yig‘iladigan axborotlar uchun bu tip foydalaniladi. Delete, Update operatorlarni bajarilishi ketma-ketlikda amalga oshiriladi, biri bajarilayotganda, ikkinchisi kutib turadi, agar katta hajmdagi ma’lumotlar bo‘lsa, ancha muammolar keltirib chiqarishi mumkin. Bu tipda, jadvallar quyidagi 3 ta faylda saqlanadi(jadval nomi bilan fayl nomi bir xil).
*.frm — jadval formati.
*.myd — axborotlarni saqlash uchun.
*.myi — indekslarni saqlash uchun.
Axborotlar formati platformaga bog‘liq bo‘lmagan holda saqlanadi, bu degani istalgan operatsion tizimda foydalanish mumkin. Bulardan tashqari axborotlarni jadval miqyosida bloklaydi, «count» buyrug‘ bilan ham tez ishlaydi, «faqat o‘qish» rejimida ham ishlashi mumkin, eng yomoni nosozliklar (sboy) ga chidamsiz.
2. INNODB. Navbatdagi ommabop tiplardan biri, asosan tranzaksiyali jadvallar uchun mo‘ljallangan. Delete, Update buruylari berilganda katta tezlikka erishish mukin va ko‘p oqimllilik xususiyatiga ham ega. Odatda axborotlar bitta innodb faylda saqlanadi, lekin foydalanuvchi istagi bilan buni o‘zgartirish mumkin. Asosan katta hajmdagi axborotlar bilan ishlash uchun mo‘ljallangan.
INNODBda MyISAM tipida mavjud bo‘lmagan yana bir narsa tashqi kalit (foreign keys)lar bilan ishlay oladi va bloklash qator miqyosida(MyISAM da jadval miqyosida) amalga oshiriladi. Yana bir yaxshi tomoni, buzilishlarga chidamli va qayta tiklash xususiyatiga ega.
3. MEMORY(HEAP). Eng tezkoklikka erishiladigan tip. Bu tipda jadvallar tezkor xotirada saqlanadi va so‘rovlar juda tez amalga oshiriladi. Bu tipning asosiy, eng katta kamchiligi server ishdan chiqib qolsa, axborotlar butunlay yo‘qotiladi.
Bu tipda asosan, vaqtinchalik ochilgan jadvallar saqlanadi, qaysiki unchalik ahamiyatga ega emas yoki kichik(tez qayta tiklash mumkin bo‘lgan). Memory tipida yaratilgan jadval uchun operatsion tizimda bitta «*.frm» kengaytmasida fayl yaratiladi, bu fayl o‘zida jadval strukturasini saqlaydi. Server o‘chib yoqilganda, axborotlar o‘chib ketadi, lekin jadval strukturasi saqlanib qoladi, keyinchalik qayta jadval yaratish uchun foydalanish mumkin bo‘ladi.
|
| |
HTTP protokoli - Bosh sahifa

|
Bosh sahifa
|
bet | 2/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yaratiI BOB. PHP WEB-DASTURLASHTIRISH TEXNOLOGIYASI
1.1 HTTP protokoli
Web-dasturlar o’zining rivojini Web-yo’llar va Web – sistemalarining rivoji bilan birgalikda bordi. Birinchi Web – yo’llar Tim Berners-Li Yevropa GERN fizika laboratoriyasi xodimlari uchun o’zining kompyuteridan turib, boshqa xodimning kompyuteridagi ma’lumotlarga murojaat qilish uchun bo’lingan gipermediali sistemalar yaratadi. Ma’lumotloarga ruxsat va murojaat mijoz kompyuterida o’rnatilgan maxsus dastur - brouzerlar yordamida amalga oshiriladi.
HTTP (Hyrertext Transfer Protocol): «gipermatnlarni uzatish protokoli» tarmoq protokollari ichida eng sodda va qulay protokollardan hisoblanadi. Uning asosiy vazifasi «giperbog’lanish»dan hosil bo’lgan URL adresli elektron hujjatlarni o’qishga oid so’rov (zapros) ni serverga jo’natish (xuddi shu vaqtda so’ralayotgan hujjat joylashgan server bilan aloqa o’rnatiladi) va so’ralayotgan hujjat olib bo’lingandan so’ng server bilan aloqani o’zishdan iborat. Internetda elektron hujjatlar gipermatn yordamida bayon etiladi. Gipermatn bu matnni giperbog’lanishlar yordamida ifodalashdir. Giperbog’lanishlar ichki va tashqi bo’lishi mumkin. Agar giperbog’lanish boshqa bir serverda mavjud bo’lgan alohida o’zining URL adresiga ega bo’lgan elektron hujjatga nisbatan ishlaydigan bo’lsa, u holda bunday giperbog’lanish tashqi deb ataladi. Ba’zi hollarda Web hujjat avtorlari qulaylik nuqtai nazaridan bir serverning o’zida joylashgan elektron hujjatning o’zini ham bir necha bo’laklarga bo’lib, giperbog’lanishlar yordamida ifodalaydilar, bunday giperbog’lanishlar ichki deb ataladi.
1.2 HTML formati tushunchasi
HTML formati tushunchasi: Shaxsiy kompyuterda formatlashtirilgan elektron hujjat WYSIWYG (What You See Is What You Get) "Nimani ko’rayotgan bo’lsang, o’shani olasan" prinsipida ishlaydigan matn tahrirlagichlar yordamida yaratiladi. Masalan, MS Word, Lexicon, AmiRro kabilar yordamida. Bunday programmalar yordamida biz elektron hujjatni xohlagan shriftda, o’lchamda, chap yoki o’ng tomondan tekislangan holda, (ya’ni o’zimizga ma’qul bo’lgan "format"da) yaratishimiz mumkin. Ammo biz ushbu elektron hujjatni internet yordamida e’lon qila olmaymiz. Sababi, uni o’qimoqchi bo’lgan boshqa bir internet mijozining shaxsiy kompyuterida biz foydalangan matn tahrirlagich programmasi yoki shriftlar o’rnatilmagan bo’lishi mumkin. Buni oldindan aytib bo’lmaydi. Undan tashqari ushbu matnni ochishga mo’ljallangan "darcha"ning o’lchamlari, haqida hyech qanday ma’lumotlarga ega emasmiz. Shuning uchun ham, shaxsiy kompyuterda foydalaniladigan matn tahrirlagichlar va ularning "format"lash usullaridan internetda foydalanib bo’lmaydi. Bunday noqulayliklarning oldini olish maqsadida yangi HTML (Hyper text Markup Language) "gipermatnlarni belgilash tili" protokoli, standarti yaratildi. Bu standart bir qancha maxsus operatorlar majmuasidan iborat bo’lgan HTML programmalashtirish tili bo’lib, uning yordamida elektron hujjatlarni internetda bevosita e’lon qilish mumkin.
|
| |
MERGE - Bosh sahifa

|
Bosh sahifa
|
bet | 7/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yarati4. MERGE. bu tip bio necha MyISAM tipidagi jadvallarni birlashtirish uchun ishlatiladi. YUqorida aytib o‘tkanimdek, MyISAM tipida barcha axborotlar faylda saqlanadi, axborotlar ko‘paygan sari, fayl ham kattalashadi. Operatsion yoki fayl tizimlari ma’lum bir kattalikdagi fayllarni yarata olmaydi, shunda bir necha jadvallar bu tip orqali birlashtiriladi. Axborotlar birlashadi, lekin fayllar o‘z holicha qoladi. So‘rov berganda bir necha fayllardan axborotni olib, chiqaradi. Merge tipida jadval yaratilganda, barcha birlashadigan jadval strukturalari, ustunlari, indekslar bir xil bo‘lishi kerak. Bu tipda jadval yaratilsa, operatsion tizimda «*.rfm» kengaytmasidagi jadval strukturasini o‘zida saqlaydigan fayl, «*.mrg» kengaytmasidagi indekslar ro‘yxati saqlanadigan fayl hosil bo‘ladi.
5. NDB Cluster. Bu tip MySQLda klasterli jadvallar yaratishda ishlatiladi, undan tashqari jadvallar bir necha kompyuter bo‘ylab(tarmoqdagi kompyuterlar) tarqalgan bo‘lsa, birlashtirib ishlashda foydalaniladi.
6. ARCHIVE. Katta hajmdagi axborotlarni, siqilgan holda saqlash uchun ishlatiladi. Bu tipdagi jadval yaratilganda, tizimda «*.frm» kengaytmali, jadval strukturasi saqlanadigan fayl va «*.arz«, «*.arm» kengaytmali axborot va meta ma’lumotlarni saqlash uchun fayllar yaratiladi. Agar bu tip optimizatsiya qilinsa, «*.arn» kengaytmali fayl ham yaratilishi mumkin.
7. CSV. Bu format axborotlarni matn ko‘rinishida saqlaydi(oddiy matnli faylda). Axborotlar qator ko‘rinishida, nuqta vergul bilan ajratilgan holda saqlanadi. Bu tipda jadval yaratilganda, «*.frm» struktura saqlanadigan fayl va axborotlarni saqlovachi CSV fayl yaratiladi. Bu faylni EXCELda ham o‘qish mumkin bo‘ladi.
8. FEDERATED. Bu tipda jadval tarmoqdagi boshqa kompyuterda saqlanadi. O‘z kompyuteringizda faqat strukturani saqlovchi «*.frm» fayl hosid bo‘ladi. Bu tipni yaratish uchun, dastlab boshqa kompyuterda jadval ochiladi, so‘ng o‘z kompyuteringizda u jadvalni ko‘rsatib qo‘yasiz.
MySQLda bundan boshqa tiplar ham bor, bu eng qiziq va ko‘p ishlatiladiganlari. Bularni keyingi maqolalarda misollar bilan ko‘rsatishga harakat qilaman.
Ma’lumotlar bazasi asosi — jadvallarga ham yetib keldik. Maqolada, jadval yaratish sintaksisini ko‘rib chiqamiz. Yaratilayotgan jadvalning parametrlarini bo‘lib-bo‘lib ko‘rsataman(boshqa saytlar kabi hammasini bitta misolda emas). Demak, MySQLni ishga tushiramiz va ulanamiz, kerakli bazani tanlaymiz va boshlaymiz.
Dastlab, oddiy 2 ta ustundan iborat bo‘lgan jadval yaratamiz(hech qanday parametrlarsiz).
1
|
mysql> create table test(id int, name varchar(10));
|
|
| |
Web hujjatlar - Bosh sahifa

|
Bosh sahifa
|
bet | 3/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yarati
Web-hujjatlar: HTML formatida tayyorlangan elektron hujjat HTML hujjat, Web hujjat yoki Web sahifa deb atalishi mumkin. Agar elektron hujjatni tayyorlash haqida gan borsa, u holda hujjat HTML hujjat deb ataladi, va ushbu elektron hujjatni internetda e’lon qilish yoki tarqatish haqida borsa, u holda bu hujjat Web hujjat deb ataladi. Bordiyu, ushbu hujjatdan foydalanish haqida borsa, u holda bunday elektron hujjat Web sahifa deb ataladi.
Bitta muallif yoki WWWga tegishli bo’lgan bir guruh, o’zaro "giperbog’lanishlar" bilan aloqador bo’lgan Web cahifalar majmuasi Web uzel (tugun) yoki sayt deb ataladi.
Web server tushunchasini 2 xil ma’noda ishlatish mumkin.
Agar WWW xizmatini ko’rsatish haqida borsa, u holda Web server tarmoq mijozlariga Web sahifa va saytlardan foydalanish imkoniyatini yaratib beruvchi programma ma’nosini anglatadi.
Agar so’z internetning texnik ta’minoti haqida borsa, u holda Web server Web resurslari saqlanayotgan va uning programma ta’minoti ishlab turgan kompyuter ma’nosini anglatadi.
Internet tarmog’ining ixtiyoriy bir kompyuterida bir nechta server programmalar ishlab turishi mumkin. Masalan, Web server programmasi, FTR servis elektron pochta serveri programma ta’minotlari va h.k.
Bitta Web serverda (kompyuterda) bir qancha tashkilot yoki korxonalarning Web saytlari (uzellari) Web saxifalari joylashishi mumkin.
Unikal nomer va marshrutga ega bo’lgan, berilganlarni shu marshrutlar orqali oldi-berdi kiruvchi IP – tarmoqlar. Bular DNS nomlar servisi bilan ishlaydi.
WWW server mavjud bo’lib u WWW klientlar so’rovlariga javob qaytaradi. So’rovda axborotlar gipertekstli hujjatlar shaklida bo’ladi.
Bu hujjatlar HTML – gipertekstli hujjatlarni xosil qiluvchi tilda bo’lishi lozim. Bu hujjatlar statik ko’rinishda yoki dinamik ko’rinishda bo’ladi. Statik ko’rinishda hujjatlar fayllar shaklida disklarda saqlanadi. Dinamik shaklda esa so’rov parametrlariga qarab maxsus dasturiy ta’minot orqali dinamik holda xosil qilinadi. Dinamik hujjatlar yaratishda, WWW server maxsus CGI dasturlar i shaklida xosil qilinadi.
|
| |
Yaratilgan ilovani ishlatish

2.4 Yaratilgan ilovani ishlatish Guruh talabalari web saytini tuzish.
Soliq tizimi sahifasi.
Soliqlar haqida ma’lumotlar.
Soliqlar haqida ma’lumotlar.
Soliqlar haqida ma’lumotlar.
Soliq to’lovini amalga oshirish.
XULOSA
Ushbu kurs ishida quyidagilar amalga oshirildi:
O’qish tizimida talabalarni saralashni osonlashtirish va qulaylashtirish imkoniyati yaratildi;
Tizimni yaratish uchun PHP va MYSQL dasturlashtirish texnologiyalari haqida ma’lumotlar kiritildi;
Unda HTTP protokoli, HTML format tushunchalari, WEB hujjatlar, server texnolgiyalar WEB dasturlar arxitekturasi shablonlaridan ham foydalanildi;
Biz tizimni yaratishda PHP tili sintaksisidan foydalandik va PHP va MYSQL texnologiyasining bog’liqligi bilan tanishtirildi;
PHP yordamida MYSQL ma’lumotlar bazasiga bog’lanishni o’rgandim va shular orqali axborot kommunikatsiya texnologiyalari yordamida avia biletlarni onlayn buyurtma berishni tashkil etuvchi tizim yaratildi;
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Karimov I.A.«Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish – ustuvor maqsadimizdir» hamda «Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir» nomli ma’ruzalarini o’rganish bo’yicha O’quv-uslubiy majmua. – Toshkent: Iqtisodiyot. - 2010. – 340 bet.
2. Karimov I.A. Jahon moliyaviy – iqtisodiy inqirozi, O’zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari. T.: ”O’zbekiston”. 2009.-56 b.
3. Максим Кузнецов, Игорь Симдянов, Сергеy Голышев. PHP 5 на примерах. Серия: На примерах.
Издательство: БХВ-Петербург, 2005 г., 576 стр.
4. Леон Аткинсон., Зеев Сураски PHP 5. Библиотека профессионала.,Core PHP Programming.,Серия: Библиотека профессионала.,Издательство: Вильямс, 2005 г., 944 стр.
5. Sharipov M.S., Erjonov X.D. Html (web-texnologiyalar fanidan ma’ruzalar matni) urganch-2006
6. WWW.ziyonet.uz
7. WWW.ref.uz
8. WWW.google.uz
8. WWW.ilm.uz
9. http://www.mysql.org yoki www.mysql.com
ILOVA
Bosh sahifa
include 'menu.php';
?>
Previous
Next
Soliq tizimiga onlayn murojaat
Hozirgi kunda onlayn murojaatlar jadal rivojlanib bormoqda. Soliq tizimiga onlayn murojaat qilishimizda biz soliq tizimi haqida ma'lumotlar olishimiz mumkin, yana kommunal to'lovlarni soliqqa onlayn ravishda plastik karta orqali to'lov qilishimiz mumkin. Va yana bu soliq tizimiga onlayn murojaatda soliq to'lovlari miqdarini ham bilib olsak bo'ladi.
Web dasturlar arxitektura shablonlari

|
Web dasturlar arxitektura shablonlari
|
bet | 4/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yarati
Web dasturlar arxitektura shablonlari: Berilganlar bazasining tarkibiga quyidagi tushunchalar mavjud: SUBD tipi, interfeys ko’rinishi, jadvallar orasida boglanishlar, yaxlitlik masalasi, berilganlar bilan aloqa, foydalanuvchi. WWW orqali mavjud BB bilan aloqalar ko’pgina yo’llar bilan amalga oshirilgan. Aniq biror yo’lni tanlashda SUBD ning tarkibiga qarab ish ko’riladi. WWW texnologiyalar orqali mavjud BB ga aloqa quyidagi uch yo’l orqali amalga oshirilishi mumkin:
Bu variantda BB dagi berilganlarga maxsus CGI dastur orqali murojaat qilinadi. Bu dastur WWW – server orqali chaqiriladi. Bu dastur WWW klientning so’roviga mos otchet xosil qiladi va HTML hujjatni qaytaradi. WWW server xosil bo’lgan hujjatni WWW klientga qaytaradi.
Bu yo’l katta xajmdagi va murakkab strukturali berilganlar bazasi uchun effektiv yo’l hisoblanadi. Bu yo’l orqali BB dagi berilganlarni WWW interfeyslar orqali taxrirlash imkoniyati mavjud bo’ladi.
Bu yo’lning kamchiligi shundaki, WWW klient so’rovlariga javob qaytarishga uzok vaqt kerak bo’ladi, BB dagi berilganlarga doimiy dostup kerak bo’ladi. WWW-server resurslarini egallaydi.
Bu texnologiyani tadbiq qilish uchun WWW – server bilan CGI – dasturi orasida bog’lanish bo’lishi lozim. (CGI – Common Gateway Interface) CGI – dasturlar – dasturlash tillari, otchetlar xosil qiluvchi generatorlar Dasturlar tillari orqali berilganlar bazasidan berilganlarni olib HTML hujjat xosil qilinadi.
II BOB. PHP VA MYSQL AERAPORTLARDAN ONLINE CHIPTAOLISH TIZIMINI YATATISH.
2.1. PHP va MYSQL bog’liqligi
PHP va MySQL bog’liqligi: PHP tili turli ma’lumotlar bazasi bilan bog’lana oladi, bu esa uning yutuqlaridan biri hisoblanadi. Bu bo’limda MySQL ma’lumotlar bazasi haqida so’z boradi. Gap shundaki MySQL keng tarqalgan bepul ma’lumotlar bazasi bo’lib, u PHP – ssenariylar yaratishda qo’llaniladi. MySQL dastur interfeysi SQL tili buyruqlaridan foydalaniladi. Har bir ma’lumotlar bazasi o’zining dasturiga ega bo’lgani kabi MySQL ham dastur interfeysiga ega. MySQL dasturi o’rnatilgandan so’ng mysql.exe fayli yordamida konsol oynali dastur ishga tushadi. Bazadan ma’lumotlarni sug’urish umumiy prosedurasini keltiraiz.
MBBT() ga boglanish
SQL() buyruqlari
MBBT() tizimidan chiqish
?>
|
| |
Ikkinchi darajali xizmatlarga, ayniqsa axborotlarni qidirish va tarmoq ma'lumotlar bazasi informatsion zaxiralardan foydalanish sistеmalariga quyidagilar kiradi

|
Ikkinchi darajali xizmatlarga, ayniqsa axborotlarni qidirish va tarmoq ma'lumotlar bazasi informatsion zaxiralardan foydalanish sistеmalariga quyidagilar kiradi
|
bet | 9/10 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #106494 |
Bog'liq Axborat ta’lim texnologiyalari” kafedrasi «web-ilovalarni yaratiIkkinchi darajali xizmatlarga, ayniqsa axborotlarni qidirish va tarmoq ma'lumotlar bazasi informatsion zaxiralardan foydalanish sistеmalariga quyidagilar kiradi:
Intеrnеtda eng ommabop va bir mе'yorda rivojlangan xizmat turlaridan biri World Wide Web (WWW)dir. U tadqiqot axborotlari almashuvi uchun ilgaridan o’ylab topilgan. Hozir esa, ko’pchilik odamlar kundalik hayotining bir qismiga aylanib qoldi. WWW-bu yеr sharining istagan nuqtasida saqlanishi mumkin bo’lgan butunlay boshqa sayt yoki kompyutеrdagi matnning xohlagan boshqa joyiga havola qilinadigan bеlgilash so’zlari (buyruqlari) o’rnatilgan global gipеr matn sistеmasi. Gipеr matn g’oyasining mazmuni shundaki, tarmoqdagi informatsion zaxiralarga gipеrmatn modеlini yaratishdagi rеlyatsion yondashishdan foydalanish va uni maksimal oddiy usul bilan bajarish. Bu g’oyani amalga oshirishda to’rtta asosiy vosita ishlab chiqilgan:
–HTML hujjatlarning gipеrmatn bеlgilash tili.
–URL(Universal Resource Locator) manzillashning unvеrsal usuli.
–HTTP gipеrmatn axborotlari bilan almashish protokoli. (HTTP–Hyper Text Transfer Protocol).
–ССI (Common Getaway Interface) shlyuzlarining univеrsal intеrfеysi.
Bu vositalar kitobning navbatdagi bo’limlarida ko’rib chiqiladi.
Kеlajakda intеrnеt xizmatlari taqdim qilishi tizimida sifatli evolyutsion o’zgarishlar bo’ladi. Ular asosan, odamlar va jamiyatning extiyojlarini har tomonlama qondirishga qaratilgan bo’ladi. Kеlajakda intеrnеt xizmatlari xuddi instrumеnt (asbob) kabi faol xizmat qiladi. Qarorlar qabul qilish va o’qitishni tashkil etish, odamlar o’rtasidagi muloqot va hamkorlik, XXI asr tеlеfoni, markеting, biznеs, dam olish va boshqalar.
Barcha xizmatdagi foydalanuvchilarni qiziqtiradigan jihatalar tеzkorlik; arzon global aloqa; muloqot va axborot almashuvidagi qulaylik; kira olinadigan dasturlar, ajoyib tarmoq zaxiralari va boshqalar. Ular global tarmoqni o’zlarining xususiy intеllеktual imkoniyatlariga qo’shimchadеk qaraydilar.
Hozirgi vaqtda axborot asri boshlanajagi, unga bo’ladigan talab va talabgorlar sonining to’xtovsiz oshib borajagini hamma anglamoqda. Tabiiyki, ishonchli va opеrativ axborotsiz vaqt bilan baravar qadam tashlab bo’lmaydi, inson faoliyatining xohlagan soxasida qo’yilgan maqsadga erishib bo’lmaydi. Shuning uchun barchamiz har xil intеrnеt xizmatlaridan potеntsial foydalanuvchi bo’lib boramiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikkinchi darajali xizmatlarga, ayniqsa axborotlarni qidirish va tarmoq ma'lumotlar bazasi informatsion zaxiralardan foydalanish sistеmalariga quyidagilar kiradi
|
Quvvatlantirish manbai - Mavzu: Kompyuter arxitekturasi va tizim blogi bilan tanishish. "Kompyuter arxitekturasi"...

|
Mavzu: Kompyuter arxitekturasi va tizim blogi bilan tanishish. "Kompyuter arxitekturasi" tushunchasi haqida
|
bet | 8/8 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 268,42 Kb. | | #154427 |
Bog'liq 1-mavzuQuvvatlantirish manbai
Kompyuterning barcha elementlarini quvvat bilan ta’minlash uchun quvvat manbai ishlaydi. Bu shunday ko’rinadi:
Elektr ta’minoti 220 voltli o’zgaruvchan tokning kuchlanishini 5 va 12 voltli doimiy voltajga aylantiradi. Elektr ta’minotining asosiy xarakteristikasi – vatt bilan o’lchangan quvvat.
DVD disk
Tizim blokida DVD disk bo’lishi mumkin. Bu shunday ko’rinadi:
DVD disk yordamida filmlar, musiqa ijro etilishi mumkin. Ko’pgina dasturlar DVD-lardan o’rnatiladi (litsenziyalangan dasturlarning qutidagi versiyalari).
USB ulagichi
Tizim blokiga bir nechta USB ulagichlari o’rnatilgan. Ular shunday qarashadi:
Universal USB ulagichi bunday interfeysga ega bo’lgan turli xil qurilmalarni kompyuterga ulash uchun ishlatiladi: flesh-disklar, printerlar, brauzerlar. USB ulagichi yordamida siz kamerani, smartfonni kompyuterga ulashingiz mumkin.
Tizim blokining asosiy tarkibining qisqacha mazmuni.
|
| |
Tizimli blok nima ? - Mavzu: Kompyuter arxitekturasi va tizim blogi bilan tanishish. "Kompyuter arxitekturasi" tushunchasi haqida

|
Mavzu: Kompyuter arxitekturasi va tizim blogi bilan tanishish. "Kompyuter arxitekturasi" tushunchasi haqida
|
bet | 7/8 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 268,42 Kb. | | #154427 |
Bog'liq 1-mavzu
Tizimli blok nima ?
Tizim birligi shunga o’xshash
Va shuning uchun ochiq qopqoqli tizim birligi.
Ichkarida biz ko’plab elementlarga ega bo’lgan katta taxtani ko’ramiz. Ushbu taxta anakart deb nomlanadi. Unda markaziy protsessor, operativ xotira, yordamchi elementlar joylashgan.
Anakart
Bu anakartga o’xshaydi.
Markaziy protsessor
Protsessor kompyuterning yuragi hisoblanadi. Barcha dasturlar u tomonidan amalga oshiriladi. Protsessorning asosiy xususiyatlaridan biri uning soat tezligi. Kompyuterning tezligi gigagerts (GHz) da o’lchanadigan unga bog’liqdir. Protsessor ishlaydigan soat tezligi qancha yuqori bo’lsa, kompyuter shunchalik tez ishlaydi.
Bu protsessorga o’xshaydi.
Tizim blokining ochiq protsessor qopqog’i bilan fotosurati ko’rinmaydi, chunki uning ostida fan bor, uning ostida joylashgan.
Operativ xotira
Kompyuterni yoqsangiz, uning operativ xotirasiga dasturlar yuklanadi, ular bilan protsessor ishlaydi. RAM quyidagicha ko’rinadi:
Kompyuterning tezligi operativ xotiraning hajmiga ham bog’liq. Agar dasturning ishlashi paytida u operativ xotiraga sig’sa, kompyuter uning bir qismini qattiq diskka tushiradi. RAM bilan protsessorning tezligi – bu qattiq disk bilan ma’lumot almashish tezligidan kattaroq tartib. Aytgancha, agar siz ko’plab dasturlarni ishlasangiz, kompyuter “sekinlasha” boshlaganini sezasiz. Bu aniq RAMning etishmasligi bilan bog’liq. Xotira miqdori megabayt va gigabaytlarda o’lchanadi. Bu, shuningdek, RAMning asosiy parametrlaridan biri, xuddi protsessor kabi boshqa soat chastotasi.
Qattiq disk
Qattiq disk dasturlarni saqlash, kompyuterni yoqishda operatsion tizimni yuklash, operativ xotiraga dasturlarni yuklash uchun kerak. Elektr uzilib qolgan taqdirda, RAMdagi barcha ma’lumotlar yo’qoladi. Shuning uchun, biz ham ishimiz natijalarini qattiq diskda saqlaymiz. Gigabaytlarda o’lchangan qattiq disk hajmining asosiy xususiyatlari. Yana bir xarakteristikasi shpindelning aylanish tezligi, bu ma’lumotlar almashinuv tezligiga ta’sir qiladi.
|
| |
Matematika-informatika fakulteti - bet 12

|
Matematika-informatika fakulteti
|
bet | 12/16 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #123617 |
Bog'liq mahmutaliyev Tayyor
kabi aniqlanadilar. k- tartibli ayirmali bo`linmalar funksiyaning tugun nuqtalaridagi qiymatlari orqali quyidagicha ifodalanadilar:
Nyutonning intеrpolyatsion ko`phadi dеb
ko`phadga aytiladi. Bu ko`phadning Logranj ko`phadi bilan bir xil ekanligini ko`rsatamiz. Buning uchun Logranj ko`phadini
ko`rinishda yozamiz. Intеrpolyatsiya shartidan uchun
tеngliklarga ega bo`lamiz. Bundan nuqtalarda nolga aylanadigan algеbraik ko`phad ekanligi ma'lum bo`ladi, ya'ni
Bundahi son kooffisientni
Tеnglikdan, ekanligini inobatga olib topsak.
Splayn yaqinlashtirish.
Funksiyani intеrpolyatsion ko`phad yordamida yaqinlashtirish, ko`phad yuqori tartibli bo`lganda hisoblash xatoliklarining yig`ilib borishi natijasida yomon yaqinlashadi. Shuning uchun oraliqni kichik oraliqlarga ajratib har birida yaqinlashtiruvchi ko`phad ko`rish ancha yaxshi natija bеrishi aniqlandi. Har bir bo`lakda ko`phaddan iborat va ma'lum tartibli uzluksiz hosilalarga ega bo`lgan funksiya splayn dеb aytiladi. Splayn yaqinlashtirish ko`phad bilanyaqilashtirishdan afzalligi shundan iboratki u: birinchidan: funksiyaga yaqinlashadi,
ikkinchidan: hisoblash jaryoni turg`undir.
1.Kubik splaynni qurish. Faraz qilamiz da aniqlangan uzluksiz
funksiya bеrilgan bo`lsin.
to`rni aniqlab kabi belgilaymiz f(x) funksiyaga va tugun nuqtalarga mos S(x) splayn dеb quyidagi shartlarni qanoatlantiruvchi funksiyaga aytiladi:
1) Har bir segementda funksiya uchinchi darajali ko`phad;
2) unksiya va uning birinchi va ikkinchi tartibli hosilalari [a, b] uzluksiz
3)
Oxirgi shart intеrpolyatsiyalash shartlari dеb aytiladi, splayn esa intеrpolyatsiyalaydigan splayn dеb aytiladi. Yuqorida qayd etilgan splayn mavjud va yagonaligini isbot qilamiz. Quyida kеltiriladigan isbot splaynni qurish usulini ham aniqlaydi. Har bir , kesmada , - ni
ko`rinishda qidiramiz. Bu yerdagi - koeffisiеntlar aniqlanishi lozim bo`lgan noma'lum koeffisiеntlar ma'nosini aniqlaymiz.
tеngliklarga egamiz, shuning uchun:
intеrpolyatsiya shartlaridan larni hosil qilamiz dеb aniqlaymiz. ning uzluksizlik shartidan
Bundan, ifodasini inobatga olib , uchun.
|
| |
Ayirmalar nisbati quyidagi xossalarga ega

|
Ayirmalar nisbati quyidagi xossalarga ega
|
bet | 15/16 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #123617 |
Bog'liq mahmutaliyev TayyorAyirmalar nisbati quyidagi xossalarga ega.
1- xossa. Algebraik yig'indidan olingan ayirmalar nisbati qo‘shiluvchilardan olingan ayirmalar nisbatlarining yig‘indisiga teng.
2- xossa. 0 ‘zgarmasni ayirmalar nisbati belgisidan tashqariga chiqarish mumkin.
3- xossa. Ayirmalar nisbati o‘z argumentlariga nisbatan simmetrik funksiyadir.
4- xossa. m-darajali algebraik ko‘phaddan olingan k-tartibli ayirmalar nisbati, agar k > m bo‘lsa nolga, k = m da o'zgarmasga va k < m bo‘lsa argumentlariga nisbatan ( m - k )-darajali simmetrik bir jinsli ko‘phadga teng. Interpolyatsion ko‘phad ning boshqa formasini chiqaramiz. Biming uchun Lagranj interpolyatsion ko‘phadi dan nuqtani ishtirok ettirib, birinchi tartibli ayirmalar nisbatini olamiz:
(1)
Bundan
Hosil bo‘ladi. Endi nuqtani qo‘llab,
ni hosil qilamiz. Bundan
(2)
bo‘ladi. (2) va (1) dan esa
(3)
hosil bo‘ladi. Mana shu yo‘l bilan ketma-ket hamma nuqtalami qo‘llab, dan ayirmalar nisbatini topamiz va natijada quyidagiga ega bo‘lamiz:
ko'phadning darajasi n ga teng bo‘lganligi uchun 4-xossaga asosan
=0
bo‘ladi va k=0,1,...,n ekanligini e’tiborga olsak(4) ifoda quyidagi ko‘rinishga keladi:
(5)
Agar < <…< bo‘lsa, (5) ifodani Nyutonning oldga interpolyatsiyalash formulasi deyiladi.
Xulosa
Splaynlarbilan dunyo hamjamiyati faol shugullanmoqda bu orqali sirtdagi boladigan hodisalarni organish, shuningdek insonga korinmaydigan sirtlar masalan quvurning karroziyaga uchraganligi inson miyyasining 3D modellari undan tashqari kompyuter dasturlarida 3D Max va boshqa dizayn dasturlarida faol foydalaniladi.
Yilda raqamli tahlil, funksiyani yaqinlashtirish formulalari, shuningdek interpolyasiyalash yoki oddiygina masala qo’yilishlari, uchun formulalar guruhi raqamli integratsiya (shuningdek, deyiladi to'rtburchak) integralni teng masofada joylashgan nuqtalarda baholashga asoslangan. Nyuton-Kotes formulalari foydali bo'lishi mumkin, agar bir xil masofada joylashgan nuqtalarda integralning qiymati berilgan bo'lsa. Agar integralni baholanadigan nuqtalarini o'zgartirish mumkin bo'lsa, u holda boshqa usullar funksiyani yaqinlashtirish formulalari ehtimol ko'proq mos keladi.
Istalgan darajadagi Nyuton-Kotes formulasi n qurilishi mumkin. Biroq, katta uchun n funksiyani yaqinlashtirish formulalari ba'zida halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin Runge fenomeni bu erda xato katta uchun kattalashib boradi n. Gauss kvadrati va Klenshu-Kertis kvadrati kabi usullar teng bo'lmagan masofada joylashgan ( so'nggi nuqtalar integratsiya oralig'ida) barqaror va ancha aniq bo'lib, odatda Nyuton-Kotdan afzalroqdir. Agar bu usullardan foydalanib bo'lmaydigan bo'lsa, chunki integral faqat belgilangan teng taqsimlangan katakchada berilgan bo'lsa, unda quyida aytib o'tilganidek, kompozitsion qoida yordamida Runge hodisasidan qochish mumkin.
|
| |
Adabiyotlar - 1. Rekombinant dnk olish usullari

|
1. Rekombinant dnk olish usullari
|
bet | 3/3 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 43 Kb. | | #102980 |
Bog'liq Rekombinant dnkAdabiyotlar
Биотехнология. Принципы и примениние М: «Мир» 1988.
Грачева И.М. Технология ферментьных препаратов. М: «Наука» 2000.
Маурер Г. «Диск электрофорез М. «Мир» 1971.
Детерман Г. Гель хроматография М. «Мир» 1982.
Биотехнология. Принципы и примениние М: «Мир» 1988
Грачева И.М. Технология ферментьных препаратов. М: «Наука» 2000
Маурер Г. «Диск электрофорез М. «Мир» 1971
Детерман Г. Гель хроматография М. «Мир» 1986
|
| |
Grafik diagrammadan foydalanish

1) dars mavzusini, uning o'rganilayotgan bo'limdagi o'rnini, turini (pedagogik
amaliyot) yoki shaklini aniqlash uchun kalendar va mavzuli rejalashtirish
(pedagogik amaliyot) yoki fanning ish dasturi (ilmiy-pedagogik amaliyot) bilan
ishlash. (ilmiy-pedagogik amaliyot);
Vazifa variantlari:
4) o'quv materialining optimal mazmunini tanlash
kartalar, chizmalar, kino va audio qismlar va boshqalar);
9) darsning har bir bosqichining didaktik vazifasini shakllantirish (pedagogik
amaliyot);
O'quv mashg'ulotining uslubiy ishlanmasi o'quv jarayonining mazmuni va
tashkil etilishining mohiyatini ochib beruvchi hujjatdir.
3) o'quv mashg'ulotining maqsadlarini rejalashtirish va aniqlashtirish;
shakli va didaktik maqsadi;
niy (o'qituvchilik amaliyoti);
5) o'quv materialining tanlangan mazmunini didaktik qayta ishlash, ya'ni
darsda qanday o'quv materiali, qaysi hajmda, qanday shaklda qo'llanilishini
aniqlash;
ness (pedagogik va ilmiy-pedagogik amaliyot);
- seminar darsi uchun uslubiy ishlanma yaratish (at-
— yangi bilimlarni shakllantirish uchun dars rejasini ishlab chiqish
g'oyalar;
10) shartlar va samaradorlik ko'rsatkichlarini aniqlashtirish
Infografikadan foydalanish

1) jadval ifodali va ixcham bo'lishi kerak, bir nechta kichik, ammo
vizual jadvallarni yaratish yaxshiroqdir
Mustaqil ishning maqsadi: o'rtasidagi munosabatlarni o'zlashtirish
aniq va qisqa yozish;
6) jadvalda guruhlar, kichik guruhlar bo'yicha jami bo'lishi kerak
ko'paytirish belgisini qo'ying;
Masalani qo`yilishi - Matematika-informatika fakulteti

|
Matematika-informatika fakulteti
|
bet | 10/16 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #123617 |
Bog'liq mahmutaliyev Tayyor2.2 Masalani qo`yilishi.
Aksariyat hisoblash metodlari masalani qo`yilishida qatnashadigan funksiyalarni unga biror, muayyan ma’noda yaqin va tuzulishi soddaroq bo`lgan funksiyalarga almashtirish g`oyasiga asoslangan. Biz funksiyalarni yaqinlashtirish masalasini eng sodda va juda keng qo`llaniladigan qismi – funksiyalarni interpolyasiyalash masalasini ko`rib chiqamiz. Interpolyatsiyalashni amalda qo‘llaganda uning qoldiq hadini baholashning har doim ham uddasidan chiqmaslik mumkin, chunki qoldiq had ifodasida interpolyatsiyalanuvchi funksiyaning yuqori tartibli hosilasi qatnashishi masalani ancha murakkablashtiradi. Shuning uchun ham yetarlicha ko‘p tugunlar olinganda interpolyatsion ko‘phadning interpolyatsiyalanuvchi funksiyaga yetarlicha yaxshi yaqinlashishiga ishonch hosil qilish amaliy interpolyatsiyalashda katta ahamiyatga ega. Shu bois ham, interpolyatsiyalash jarayonining yaqinlashishi masalasi tug‘iladi. Bu yo‘nalishda ko‘p tadqiqotlar qilingan, ulami maxsus adabiyotlardan topish mumkin.Dastlab interpolyasiyalash deganda funksiyaning qiymatlarini argumentning jadvalda berilgan qiymatlari uchun topish tushunilar edi. Bu holda interpolyasiyalashni “satrlar orasidagilarni o`qiy bilish san’ati” deb ham ta’riflash mumkin. Hozirgi vaqtda interpolyasiyalash tushunchasi juda keng ma’noda tushuniladi. Interpolyasiya masalasini mohiyati quydagidan iborat. Faraz qilaylik, funksiya berilgan yoki hech bo`lmaganda uning qiymatlari ma’lum bo`lsin. Shu oraliqda aniqlangan va hisoblash uchun qulay bo`lgan qandaydir funksiyalar sinfini, masalan, ko`phadlar sinfini olamiz. Berilgan funksiyani [a, b] oraliqda interpolyasiyalash masalasi shufunksiyani berigan sinfning shunday funksiyasi bilan taqribiy ravishda
almashtirishdan iboratki, berilgan nuqtalarda bilan bir xil qiymatlarni qabul qilsin: nuqtalar interpolyasiya tugunlari yoki tugunlar deyiladi, esa interpolyasiyalovchi funksiya deyiladi. Agar sinfi sifatida darajali ko`phadlar sinfi olinsa, u holda intarpolyasiyalash apparati hisoblash matematikasining ko`p sinfi sohalarida qo`llaniladi. Masalan , davriy funksiya bo`lsa u holda sinfi sifatida trigonometrik funksiyalar sinfi olinadi; agar interpolyasiyalanadigan funksiya berilgan nuqtalarda cheksizga aylanadigan bo`lsa, u holda sinfi sifatida ratsional funksiyalar sinfini olish ma’quldir.
Bu bobda, asosan , algebraik interpolyasiyalashning har xil usullarini ko`rib chiqamiz va bunday yaqinlashtirishning aniqligini baholaymiz.
Amaliyotda ko‘pincha funksiyaning berilgan y qiymatiga mos x argument qiymatini topish masalasi tez-tez uchrab turadi. Bu masala teskari interpolyatsiyalash metodi bilan hal qilinadi. Agar funksiya jadvalining qaralayotgan oralig‘ida y = f(x) monoton bo‘lsa, u holda bir qiymatli teskari funksiya mavjud bo‘ladi. Bu holda teskari interpolyatsiya funksiya uchun odatdagi interpolyatsiyalashga keltiriladi. ni topish uchun Lagranj interpolyatsion formulasidan foydalaniladi:
|
| |
O'qitishning tadqiqot usuli

|
O'qitishning tadqiqot usuliBog'liq 978-5-7996-1680-9 2016 (1) uzbO'qitishning tadqiqot usuli - bu usul bo'lib, uning boshlang'ich
nuqtasi o'quv va ilmiy bilimlar o'rtasida ma'lum bir o'xshashlik
mavjudligi haqidagi fikrdir. Bu o'quv jarayonini shunday tashkil
qilishni nazarda tutadiki, bunda talaba hodisa va jarayonlarni ilmiy
tahlil qilish metodologiyasi va usullarini o'zlashtiradi va u uchun
yangi bilimlarni mustaqil ravishda olish ko'nikmalarini egallaydi.
ta'lim jarayoni va uning natijalari, ularning o'lchovini ifodalaydi
Faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan bilimlar - bu
asl ob'ekt va material to'g'risidagi, faoliyatni amalga oshirish usullari,
vositalari va shartlari to'g'risidagi bilimlar. Ular faoliyatni amalga
oshirish jarayonida ham hosil bo'ladi, ya'ni natijaning o'zi yoki yangi
bilim bo'lishi mumkin yoki u asl ob'ekt yoki faoliyatning boshqa
tarkibiy qismlari haqidagi bilimlarni bilvosita o'z ichiga olishi mumkin;
Bundan tashqari, ishlab chiqarish faoliyati natijasida inson o'zi
to'g'risida, ya'ni uning qobiliyatlari va insoniy imkoniyatlari haqida
yangi bilimlarga ega bo'lishi mumkin, agar u tegishli maqsadga ega
bo'lsa [5]. Individuallik - bu har bir shaxsga xos bo'lgan va uni
boshqa odamlardan ajratib turadigan psixofiziologik ma'lumotlar va
shaxsiy fazilatlarning o'ziga xos kombinatsiyasi.
nomli jarayon nima bo'lishi va qanday maqsadlarga xizmat qilishi
kerakligi haqidagi jamiyatda keng tarqalgan g'oyalarga muvofiqligi.
Ushbu masala bo'yicha fikrlar sezilarli darajada farq qilganligi
sababli, atamaning talqini ham. Biroq, bu sifat odatda qabul qilinadi
va ijtimoiy-tarixiy amaliyot bilan tasdiqlangan natija
Innovatsion jarayon - bu innovatsiyalarni yaratish, rivojlantirish,
rivojlantirish, foydalanish va tarqatish bo'yicha kompleks faoliyat [6].
ilmiy bilimlar to'plami.
Axborot texnologiyalari - bu axborotni tahlil qilish va qayta
ishlash, aloqalarni amalga oshirishning uzviy bog'liq bo'lgan
texnikalari, usullari va vositalari tizimi.
|
| |
Ta'lim sifati - Machine Translated by Google

Kontekst - bu so'z yoki iboraning ma'nosini aniqlashtirish imkonini
beruvchi matnning semantik jihatdan to'liq qismidir [4].
Ijodkorlik - bu samarali faoliyatni amalga oshirish qobiliyati
zamonaviy ta'lim uning ijtimoiy samaradorligini belgilovchi omillar
bilan
belgilanadi, ya'ni: a) mazmuni, shu jumladan ma'naviy
madaniyatning eng yaxshi yutuqlari va muayyan faoliyat sohasidagi
tajriba; b) pedagogik kadrlar va ta’lim tizimining boshqa sub’ektlarining
yuqori malakasi; v) eng yangi ta'lim texnologiyalari va tegishli moddiy-
texnika
vositalari; d) insonparvarlik yo'nalishi; e) aholining bilim,
tushuncha va ko'nikmalarga bo'lgan ehtiyojlarini to'liq qondirish [1].
shaxsning shaxsiy sifati, uning moyilligi va tayyorligida namoyon
bo'ladi, ya'ni o'z
faoliyatining haqiqatda mavjud, ijtimoiy ahamiyatga
ega mahsulotlarini yaratishga. Bu shuni anglatadiki, shaxsda yuqori
ijobiy natijalarga erishish
uchun barqaror motivatsiya, shuningdek,
zarur bilim, masalaning mohiyatini tushunish, qobiliyat va ko'nikmalar
mavjud. Ijod har xil shakllarda namoyon bo'ladi, ularning umumiyligi
bo'linishi
mumkin
Kompetensiyaga asoslangan yondashuv (ta'limda) - aksariyat
hollarda muammolarni hal qila oladigan bitiruvchini shakllantirishni
ta'minlash uchun ta'lim
tamoyillari, maqsadlari va mazmunini amalga
oshirishga qaratilgan ta'lim makonini tashkil etish tushuniladi. turli
murakkablikdagi, qiyin ijtimoiy sharoitlarga moslasha oladigan aloqalar
[3].
Lagranj va Nyutonning intеrpolyatsion formulalari

|
Lagranj va Nyutonning intеrpolyatsion formulalari
|
bet | 11/16 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #123617 |
Bog'liq mahmutaliyev Tayyor2.3. Lagranj va Nyutonning intеrpolyatsion formulalari.
Lagranjning intеrpolyatsion formulasi. Faraz qilamiz a< x kеsmada (tugun nuqtalar) bеrilgan nuqtalarda funksiyaning qiymatlari ma'lum bo`lsin. Funksiyani ko`phad bilan intеrpolyasiyalash masalasi, bеrilgan , tugun nuqtalarda qiymati funksiya qiymatiga tеng bo`lgan n - tartibli
ko`phadni topishdan iborat.
Bu masala har qanday uzluksiz funksiya uchun yagona yеchimga ega. Haqiqatdan ham, koeffisiеntlarni aniqlash uchun
chiziqli tеnglamalar sistеmasiga egamiz.
Bu sistеmaning dеtеrminanti nuqtalar turlicha bo’lganda noldan farqlidir.
shartlarni qanoatlantiradigan ko’phad nuqtalar bo`yicha qurilgan funksiyaning intеrpolyatsion ko`phadi dеb aytiladi. Lagranjning shartlar qo`yilganda bajariladi. Bu shartlar, har bir funksiyaning [a,b] kеsmada eng kamida n-ta nolga ega dеmakdir. Ln(x), n-tartibli ko`phad bo`lganligi uchun, Сk(x) koeffisiеntlarni n - tartibli ko`phad ko`rinishida, ya'ni ko`rinishda qidirish tabiiydir.
Shartdan.
ekanligini aniqlaymiz. Shunday qilib (1.2.4) - intеrpolyatsion ko`phadning koeffisеntlari
formula bilan aniqlanadi. Shunday qilib, Lagranjning intеrpolyatsion ko`phadi
ko`rinishda bo`ladi.
Intеrpolyatsion ko`phadning Nyuton formulasi ko`rinishi intеrpolyatsion ko`phadni birta tugun nuqta va funksiyaning ayirmali bo`linmalari orqali ifodalaydi. Bu ko`rinish
Tеylor formulasining ayirmali o`xshatmasidan iboratdir. Eng avval ayirmali bo`linmalar to`g`risidagi ma'lumotlarni kеltiramiz. Faraz qilamiz xk[a,b], k=0,1,...,n tugun nuqtalarda funksiyaning qiymatlari ma'lum bo`lsin. Birinchi tartibli ayirmali bo`linmalar dеb,
nisbatlarga aytiladi.
Qo`shni nuqtalar bo`yicha tuzilgan birinchi tartibli ayirmali bo`linmalardan foydalanib, ikkinchi tartibli ayirmali bo`linmalarni tuzish mumkin:
Shunga o`xshash yuqori tartibli ayirmali bo`linmalar tuziladi. Masalan, agar f(xj,xj+1,...,xj+k), f(xj+1,xj+2,...,xj+k+1) k- tartibli ayirmali bo`linmalar ma'lum bo`lsa, k+1- tartibli ayirmali bo`linmalar
|
| |
Faollik yondashuvi - Machine Translated by Google

|
Machine Translated by GoogleBog'liq 978-5-7996-1680-9 2016 (1) uzbFaollik yondashuvi - 1) Pedagogikada - nafaqat madaniyatni
uzatishni, balki fikrlash va faoliyat shakllari va usullarini o'zlashtirish
uchun sharoit yaratishni ta'minlaydigan yondashuv.
Diagnostika (pedagogikada) - maxsus ishlab chiqilgan ilmiy
usullar yordamida pedagogik jarayonlar, hodisalar va boshqalarni
miqdoriy baholash va sifat jihatdan tahlil qilishdir [4].
Didaktik jarayon - bu faoliyat mazmunini faoliyatning o'zidan
ajratilgan holda tarjima qilish jarayoni. Bilim
inson tafakkurida voqelikning haqiqiy aksidir; ijtimoiy amaliyot
bilan tasdiqlangan bilish jarayonining natijasi [1]. Oddiy (kundalik)
va ilmiy bilimlarni farqlash odatiy holdir. Birinchisi kundalik tajriba
jarayonida shakllanadi, ikkinchisi mantiqiy isbotlangan
talaba shaxsining kognitiv qobiliyatlari va ijodiy salohiyatini
rivojlantirish uchun. Faoliyat yondashuvida inson faoliyatining
yo'nalishi (kognitiv, transformativ) o'zgaradi, u tashqi dunyodan o'z
tafakkuri va faoliyatiga o'tadi. 2) kattalar ta'limida - amaliy hayotning
turli sohalarida samarali va qoniqarli faoliyat uchun zarur bo'lgan
bilim va ko'nikmalarning ustuvor rivojlanishini ta'minlaydigan
tamoyillar, shakllar va usullar tizimi. Shu bilan birga, katta yoshli
talaba o'quv va kognitiv jarayonning faol o'z-o'zini faol sub'ekti
sifatida qaraladi [1].
Didaktika pedagogikaning o`quv jarayonini o`rganuvchi tarkibiy
qismidir [4].
Faoliyat - 1) Atrofdagi dunyoga munosabatning o'ziga xos
insoniy shakli, uning mazmuni uning maqsadga muvofiq o'zgarishi
va o'zgarishi. Asosiy ko'rinish
Harakat – faoliyat birligi; ongli maqsadga erishishga qaratilgan
ixtiyoriy bilvosita faoliyat [3].
faoliyat - inson faoliyatining boshqa turlari bilan bog'liq bo'lgan
mehnat. 2) Aniq insonning ong bilan tartibga solinadigan, inson
ehtiyojlaridan kelib chiqadigan va tashqi dunyoni va o'zini bilish va
o'zgartirishga qaratilgan faoliyati. Faoliyat elementlari - qadriyatlar,
g'oyalar, ideallar, ular faoliyatning eng umumiy rahbarlik tamoyillari
bo'lib, uni amalga oshirishning umumiy xarakterini va yakuniy
mahsulot shaklini belgilaydi.
65
Machine Translated by Google
|
| |
Ilmiy ishlanmalar va ularning joriy etilishi. (ho‘jalik shartnomalari

9. Ilmiy ishlanmalar va ularning joriy etilishi. (ho‘jalik shartnomalari,
pul-mablag’larini tushumi)
Holat: Kafedrada ilmiy ishlanmalar va ularning joriy etilishi. (ho‘jalik shartnomalari,
pul-mablag’larini tushumi) “Qubbo Olimjon” MCHJ bilan 1.500.000 so‘mlik, “Fanlider” MCHJ bilan 1.200.000 so‘mlik, “Full Account service” XK bilan 800.000 so‘mlik shartnomalar tuzildi va tegishliligi bo‘yicha professor-o‘qituvchilar ilmiy tadqiqotlarining amaliyotga tadbiq qismi doirasida vazifalarni bajardi va pul mablag‘larini filial hisobiga tushirdi. Shuningdek “Kinder school” MCHJ bilan 17 mln so‘mlik shartnoma tuzilgan bo‘lib, hozirda 8 mln so‘mlik xizmat ko‘rsatildi.
Muammo va Kamchilik: tuzilgan shartnomalar bo‘yicha kafedra rejasida ko‘rsatilgan miqdor bajarilmagan.
Takliflar: Filial ichki imkoniyatlaridan kelib chiqib, binoda mavjud va bo‘sh vaqti bo‘lgan auditoriyalardan samarali foydalanib, talabalar va tashqaridan abituriyentlar uchun pullik to‘garaklar tashkil etish.
10. Himoyalar va ilmiy tadqiqotchilar uchun yaratilgan sharoitlar.
Holat: Kаfedra professor – o‘qituvchilari himoyalari va ilmiy tadqiqotchilar uchun yaratilgan sharoitlar yetarli darajada. Katta o‘qituvchi Z.Tulakova, assistent A.Shokirov va D.Jarqinovlar dissertatsiyalari himoyaga tayyorlanmoqda va kafedra tomonidan amaliy yordam ko‘rsatilib kelinmoqda. Xozirgi vaqtda:
Z. Tulakova:
1. Dissertatsiya mavzusi OAK byulletinida e’lon qilishga topshirilgan.
2. Mavzu yuzasidan 5 ta xalqaro, 5 ta OAK tasarrufidagi ilmiy jurnallarda maqolalar chiqarildi.
4 Dissertatsiya ishining 60% tayyor holatga keltirildi. Doimiy ilmiy konferensiyalarda muhokama etib kelinmoqda.
Assistent A.Shokirov: 2023 yilda 1 ta Scopus bazasidagi jurnalda maqola chop etgan va 2 ta OAK mahalliy jurnallarda maqola chop etildi. Dissertatsiya ishining 30% tayyor holatga keltirildi.
Assistent D.Jarqinov: 2023 yilda ilmiy ishi yuzasidan OAK talablarini bajargan va hozirda dissertatsiya ishi ilmiy kengash seminaridan muhokamadan o’tib himoya qilish uchun ilmiy kengashga topshirilgan.
Muammo va Kamchilik: Каfedrada ilmiy ish bilan shug‘illanayotgan yosh o‘qituvchilari dars soatlarini qisqartishir choralari ko‘rib chiqilmagan.
Takliflar: Каfedraning yosh o‘qituvchilarini PhD dissertatsiyalari himoyagasiga amaliy yordam berilsin. Zarur hollarda ijodiy ta’til uchun ariza topshirilsin.
|
Xulosa jadvalini tuzish - Machine Translated by Google

Grafik diagramma - matnning asosiy sub'ektlari orasidagi mantiqiy
bog'lanishlarning grafik tasviri (shartli aniqlangan konstantalar o'rtasidagi
munosabatlar).
- tushunchalar yoki mavzuning alohida bo'limlari o'rtasidagi munosabatlarni
o'zlashtirish.
— matnda tushunchalar yoki kategoriyalar ko‘rinishida
ifodalangan har qanday
tizim (bo‘lim) elementlari o‘rtasidagi funksional munosabatlarni taqdim etish.
- talabalarning individual ijodiy qobiliyatlarini original tadqiqot echimlari uchun
ishlatishga tayyorligi
mavzu bo'limlari.
vazifalar;
tushunchalar orasida;
- tushunchalar yoki shaxs o'rtasidagi munosabatlarni o'zlashtirish
Mustaqil ishning maqsadi: o'rtasidagi munosabatlarni o'zlashtirish
1) ushbu bo'limda o'rganilgan asosiy tushunchalarni ajratib ko'rsatish (ushbu
mavzu bo'yicha);
tushunchalar yoki mavzuning alohida bo'limlari
va ularni grafik diagramma
yordamida aks ettirish.