Mavzu: Kirish: Elektron biznes tizimlari sohasi

|
Mavzu: Kirish: Elektron biznes tizimlari sohasi
|
Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 45,69 Kb. | | #260136 |
Bog'liq 1-elektron biznes
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Samarqand filiali
Raqamli iqtisodiyot, axborot texnologiyalari va matematik usullar kafedrasi
Elektron biznes tizimlari fanidan
1-Amaliy darsi
Mavzu: Kirish: Elektron biznes tizimlari sohasi
Tuzuvchi: Yuldosheva Z.S
Bajardi: Eshmamatov R
Mavzu: Kirish: Elektron biznes tizimlari sohasi
Amaliy darsning umumiy maqsadi: “Elektron biznes tizimlari” fanining paydo bo‘lishi, muomalaga yangi atamalar, kategoriyalar va tushunchalar kiritilishi bilan bog‘liq. Hozirda yangi tushunchalar paydo bo‘ldi: elektron magazin, elektron vitrina, elektron pullar, elektron to‘lov tizimlari, elektron raqamli imzo tushunchalari haqida talabaga ma’lumot berish.
Amaliy qism: EDI (Electronic Data Interchange) -haqida ma’lumot to’plash hamda turlarini o’rganish va amaliy ishni topshirish.
EDI (elektron ma'lumotlar almashinuvi) nima?
Elektron ma'lumotlar almashinuvi (EDI) - biznes hamkorlari o'rtasida standart elektron formatdagi biznes hujjatlarini kompyuterdan kompyuterga almashish.
Biznes hujjatlarini qog‘ozga ayirboshlashdan elektron shaklga o‘tish orqali korxonalar xarajatlarni kamaytirish, ishlov berish tezligini oshirish, xatolarni kamaytirish va biznes hamkorlari bilan munosabatlarni yaxshilash kabi katta afzalliklarga ega bo‘ladilar.
Kompyuterdan kompyuterga
Kompyuterdan kompyuterga EDI pochta, faks va elektron pochta o'rnini egallaydi. Elektron pochta ham elektron yondashuv bo'lsa-da, elektron pochta orqali almashinadigan hujjatlar hali ham kompyuterlar emas, balki odamlar tomonidan ko'rib chiqilishi kerak. Odamlarni jalb qilish hujjatlarni qayta ishlashni sekinlashtiradi va xatolarga olib keladi. Buning o'rniga, ERI hujjatlari to'g'ridan-to'g'ri qabul qiluvchining kompyuteridagi tegishli dasturga (masalan, Buyurtmalarni boshqarish tizimi) o'tishi mumkin va qayta ishlash darhol boshlanishi mumkin. Oddiy qo'lda ishlov berish jarayoni juda ko'p qog'oz va odamlar ishtirokida shunday ko'rinadi:
EDI jarayoni quyidagicha ko'rinadi - qog'oz yo'q, ishtirokchilar yo'q:
Biznes hujjatlari
Bular odatda korxonalar o'rtasida almashinadigan har qanday hujjatlardir. EDI orqali almashiladigan eng keng tarqalgan hujjatlar xarid buyurtmalari, hisob-fakturalar va oldindan kema xabarnomalaridir. Ammo konosament, bojxona hujjatlari, inventar hujjatlari, yuk tashish holati hujjatlari va toʻlov hujjatlari kabi juda koʻp va boshqalar mavjud.
Standart format
EDI hujjatlari odamlar tomonidan emas, balki kompyuterlar tomonidan qayta ishlanishi kerakligi sababli, kompyuter hujjatlarni o'qishi va tushunishi uchun standart formatdan foydalanish kerak. Standart format har bir ma'lumotning nima ekanligini va qanday formatda ekanligini (masalan, butun, o'nlik, mmddyy) tavsiflaydi. Standart format bo'lmasa, har bir kompaniya o'zining kompaniyaga xos formatidan foydalangan holda hujjatlarni jo'natadi va ingliz tilida so'zlashuvchi kishi yapon tilini tushunmasa, qabul qiluvchining kompyuter tizimi jo'natuvchi formatining kompaniyaga xos formatini tushunmaydi.
Bugungi kunda ANSI , EDIFACT , TRADACOMS va ebXML kabi bir nechta EDI standartlari qo'llanilmoqda . Va har bir standart uchun turli xil versiyalar mavjud, masalan, ANSI 5010 yoki EDIFACT D12 versiyasi, Release A. Ikki korxona ERI hujjatlarini almashishga qaror qilganda, ular maxsus ERI standarti va versiyasini kelishib olishlari kerak.
Korxonalar odatda EDI tarjimonidan - EDI formatini tarjima qilish uchun ichki dasturiy ta'minot sifatida yoki EDI xizmat ko'rsatuvchi provayder orqali foydalanadilar, shunda ma'lumotlar ularning ichki ilovalari tomonidan ishlatilishi va shu tariqa hujjatlarni to'g'ridan-to'g'ri qayta ishlash imkonini beradi.
Biznes hamkorlar
ERI hujjatlari almashinuvi odatda biznes hamkorlari yoki savdo hamkorlari deb ataladigan ikki xil kompaniya o'rtasida amalga oshiriladi. Masalan, A kompaniyasi B kompaniyasidan tovarlar sotib olishi mumkin. A kompaniyasi B kompaniyasiga buyurtmalar yuboradi. A kompaniyasi va B kompaniyasi biznes hamkorlaridir.
|
| |