nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shifrlovchi jadvallar - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti...

43
ataladi.
Sezarning shifrlash tizimi
.
Sezarning shifrlash usuli oddiy almashtirish
shifrining xususiy holidir. Bu usulda alfavitning har bir harfi K songa surilgan
harfga almashtirilgan. Surilish alfavit oxiriga yetganda, uning boshidan
boshlangan. Sezar K=3 bo‗lgan siljitishni qo‗llagan. Quyidagi jadvalda bu
siljitishdagi lotin grafikasidagi harflarining mosligi keltirilgan:
A
D J
M S
V
B
E
K
N
T
W
C
F
L
O
U
X
D
G
M
P
V
Y
E
H
N
Q
W
Z
F
I
O
R
X
A
G
J
P
S
Y
B
H
K
Q
T
Z
C
I
L
R
U
Sezarning «keldim, ko‗rdim, yutdim» mazmundagi xabari VENI VIDI
VICI, u taklif etgan usulda shifrlanganda YHQL YLGL YLFL ko‗rinishni
oladi.
Sezar usulining kamchiligi bu bir xil harflarning o‗z navbatida, bir xil
harflarga almashishidir. Kriptotahlilda harflarning takrorlanish chastotasi
yordamida bu usulda shifrlangan matn tezgina rasshifrovka qilinishi mumkin.
-расм. Берилган кетма-кетликнинг - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference...

Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Nazorat savollari - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...

53
2.4-jadval.
Sezarning «keldim, ko‗rdim, yutdim» mazmundagi xabari VENI VIDI
VICI, u taklif etgan usulda shifrlanganda YHQL YLGL YLFL ko‗rinishni
oladi.
Sezar usulining kamchiligi bu bir xil harflarning o‗z navbatida,
bir xil
harflarga almashishidir. Kriptotahlilda harflarning takrorlanish chastotasi
yordamida bu usulda shifrlangan matn tezgina rasshifrovka qilinishi mumkin.
Vijinerning shifrlash tizimi. XVI asrda fransuz diplomati Vijiner
tomonidan yaratilgan shifrlash tizimi 1586 yilda chop etilgan. U mashhur ko‗p
alfavitli tizim hisoblanadi. Vijiner tizimi Sezar shifrlash
tizimiga qaraganda
mukammalroq hisoblanib, unda kalit harfdan harfga almashtiriladi. Bunday
ko‗p alfavitli almashtirish shifrini shifrlash jadvali orqali ifodalash mumkin.
Quyidagi jadvallarda rus va lotin alfavitlari uchun
mos keluvchi jadvallar
ko‗rsatilgan. Bu jadvallardan matnni shifrlash va uni ochish uchun
foydalaniladi. Jadvalning ikkita kirishi bo‗lib:
–
yuqori qatordagi harflardan kiruvchi ochiq yozuv uchun
foydalaniladi.
–
chap ustunda esa kalit so‗zi joylashadi.
Ochiq matnni shifrlashda bu matn bir satrga yoziladi.
Uning ostidagi
satrga kalit so‗z joylashtiriladi. Agar kalit so‗zning uzunligi qisqa bo‗lsa, bu
so‗z ochiq matnning oxirgi harfigacha takrorlab yoziladi. Shifrlash jarayonida
jadvalning yuqori qismida joylashgan ochiq matnning harfi topiladi va chap
qismdan kalit so‗zning harfi tanlanadi. Satr va ustun kesishgan katakdagi harf
berilgan harfni almashtiradi.
Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \ - bet 268

237
Gur
uhlar
tarti
b
raqa
mi
Kichik
guruh-
lar
tartib
raqami
Asosiy vositalarning nomi
Amortiza-
tsiyaning
yillik eng
yuqori
normasi,
foizlarda
15
Sport-sog‘lomlashtirish inshootlari
16
Issiqxonalar va parniklar
17
Boshqa inshootlar
II
Uzatish qurilmalari
1
Elektr uzatish hamda aloqa qurilmalari va liniyalari
8
2
Ichki gaz quvurlari va quvurlar
3
Vodoprovod, kanalizatsiya va issiqlik tarmoqlari
4
Magistral quvurlar
5
Boshqalar
III
Kuch-quvvat beradigan mashinalar va uskunalar
1
Issiqlik texnika uskunalari
8
2
Turbina uskunalari va gaz turbinalari qurilmalari
3
Elektr dvigatellari va dizel-generatorlar
4
Kompleks qurilmalar
5
Boshqa kuch-quvvat beradigan mashinalar va uskunalar
(harakatlanuvchi transportdan tashqari)
Akustik axborot - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...

O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
13241 2 62D59433227506AEF1BEA6CA35C85C6376F78A92
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
|
Maxfiy xabar mavjudligini yashirish nima deb ataladi?

142
GLOSSARIY
Ajratilgan xonaning akustik himoyasi
– ovozning to‘siq konstruktsiyaorqali
to‘g‘ridan – to‘g‘ri o‘tishi yo‘li bilan nutqiy maxfiy yoki konfidentsialaxborotni
ajratilgan xona tashqarisiga sirqib chiqishini oldini olish bo‘yicharejalashtirilgan
tashkiliy-texnik tadbirlarni amalga oshirish jarayoni.
Akkreditatsiya (sertifikatsiya organining akkreditatsiyasi)
- tashkilotning
ma‘lum (so‘ralgan) sohada sertifikatsiya buyicha muayyan ishlarni bajarishga
kompetentligini (qodirligini) vakolatli (nufuzli) organ tomonidan rasman tan
olinishi.
Aktiv - 1.
Himoyalanuvchi axborot yoki resurslar. 2. Tashkilot uchun
qiymatli barcha narsalar. 3. Bosh ilova, umumiy madadlovchi tizim, yuqori nufuzli
dastur, moddiy qism, kritik tizim missiyasi, xodimlar, jihozlar yoki mantiqiy
bog‘langan tizimlari guruhi.
Avariya vaziyati - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...

|
O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslariBog'liq 13241 2 62D59433227506AEF1BEA6CA35C85C6376F78A92Avariya vaziyati
– masalalar yechilishining to‘xtalishiga sabab bo‘luvchi
hisoblash tizimining buzilishi.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi
– ma‘lumotlarni va axborotni yaratish,
uzatish, ishlash, tarqatish, saqlash va/yoki boshqarishga va hisoblashlarni amalga
oshirishga mo‘ljallangan dasturiy va apparat vositalar majmui.
Avtorizatsiya
– tizimda foydalanuvchiga, uning ijobiy autentifikatsiyasiga
asosan, ma‘lum foydalanish huquqlarini taqdim etish.
Axborot egasi
- axborot resurslariga, axborot mulkdori bilan shartnoma
asosida egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni idora qilish huquqiga ega
axborot munosabatlarining subyekti.
Axborot kafolati
- axborot va axborot tizimlarining foydalanuvchanligini,
yaxlitligini, autentifikatsiyalanishini, konfidensialligini va rad etmasligini
ta‘minlash orqali himoyalash va qo‘riqlash choralari.
Axborot urushi
- dushmanning axborotiga, axborotga asoslangan
jarayonlariga va axborot tizimlariga zarar yetkazish, bir vaqtning o‘zida tegishli
axborotni, axborotga va axborot tizimlariga asoslangan jarayonlarni himoyalash
yo‘li bilan axborot ustunligiga erishish uchun zarur choralarni ko‘rish harakatlari.
Axborot xavfsizligi
– axborot egasiga yoki foydalanuvchiga va madadlovchi
infrastrukturaga ziyon keltiruvchi tabiiy yoki sun‘iy xarakterli, tasodifiy yoki
atayin qilingan ta‘sirlardan axborotning va madadlovchi infrastrukturaning
himoyalanganligi.
Axborot xavfsizligi
- axborot holati bo‘lib, unga binoan axborotga tasodifiy
yoki atayin ruxsatsiz ta‘sir etishga yoki ruxsatsiz uning olinishiga yo‘l
qo‘yilmaydi; yana - axborotni texnik vositalar yordamida ishlanishida uning
maxfiylik (konfidensiallik), yaxlitlik va foydalanuvchanlik kabi xarakteristikalarini
(xususiyatlarini) saqlanishini ta‘minlovchi axborotning himoyalanish darajasi
holati.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 199
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
universitet rahbarlari o‘rtasida vositachi bo‘lib, o‘zaro aloqani ta’minlaydi. Ular odatda professor-
o‘qituvchilar tarkibidan tayinlanadi.
Kafedra mudiri: Aksariyat o‘quv yurtlarida ilmiy-tashkiliy tuzilmaning asosiy bo‘limi
kafedra hisoblanadi.(ko‘pincha fan, soxa yoki fanlar gruhiga bo‘linadi) va kafedra mudiri
tomonidan boshqariladi. Kafedra dekan va kafedra professor-o‘qituvchilari o‘rtasiada aloqa
o‘rnatadi.
Yuqorida AQSH Oliy ta’lim tizimi kengash faoliyati bilan biroz tanishib chiqdik. Bizga
ma’lum bo‘ldiki, AQSH ta’lim muassasalarining nom berish to‘g‘risidagi kengashlari global
me’yorlarga mos emas. Ta’lim muassasalari o‘zini-o‘zi mustaqil idora qilish bo‘yicha ko‘pgina
huquqlarga ega vamuassasalarning turi ko‘p. Eng alablanarli jihati shundaki, talabalar kontingenti
sezilarli darajada farq qiladi va dunyodagi aksariyat tizimlardan farqli o‘laroq, bir qancha xususiy,
nodavlat ta’lim muassasalar eng nufuzli hisoblanadi. Hech bir milliy qonunchilik va bakalaviriant
yoki na magistraturada darajalar toifalarini tartibga solmaydi. Ammo shtat odatda o‘z
chegaralarida joylashga davlat muassasalari bera oladigan darajani tartibda soladi. Xar bir
muassasa, odatda shtatlar yoki ixtisoslashgan akkreditasiya agentliklari tomonidan o‘rnatilga keng
miqyosli ko‘rsatmalarga amal qilgan holda, o‘z dastur talablarini belgilash erkinligiga ega.
Dunyo reytingiga nazar tashlasak AQSH universitetlari nufuzli o‘rinlarni egallaydi.
Ularning boshqaruv kengashi tajribasini chuqurroq tahlil qilish lozim. Yurtimiz oliy ta’lim
muassasalarining boshqaruv kengashi faoliyat AQSH kengashi faoliyati bilan o‘xshashligini
ko‘rishimiz mumkin. Yurtimizda ham oliy talim tizimini rivojlantirish bo‘yicha ko‘plab islohatlar
olib borilmoqda. Jumladan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi
oliy ta’lim tizimini 2030-yilgach rivojlantirish konsepsiyasi” tasdiqlandi. 2019-yil 26-dekabrda
1037-son O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining “Respublika oliy ta’lim kengashini
tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” qarori qabul qilind. Qarorlar , konsepsiyalar ijrosini
teranroq anglab, uning ijrosini ta’minlashda har birimiz o‘z hissamizni qo‘shsak, albatta oliy ta’lim
muassasalarimizning nufuzi yanada ortadi. Eng nufuzli uviversitetlar qatoridan munosib o‘rin
egallaydi.
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 205
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
ta’lim olish hamda bilimlarni qabul qilishning turli ruhiy va yoshga doir hususiyatlariga ega
bo‘lgan shaxslar tomonidan foydalanilishi mumkin: ayrim ta’lim oluvchilar bevosita o‘qish orqali,
ba’zilari esa eshitib idrok etish, boshqalari esa (videofilmlarni) ko‘rish orqali ta’lim olishni va
bilimlarni o‘zlashtirishni xush ko‘radilar. Interfaol multimedia texnologiyalari akademik ehtiyojga
ega bo‘lgan ta’lim oluvchiga noan’anaviy qulaylik tug‘diradi. Xususan, eshitish sezgisida defekti
bor ta’lim oluvchilarda fonologik malakalar va o‘qish malakalari o‘sishiga, shuningdek, ularning
axborotlarni vizual o‘zlashtirishlarini ta’minlaydi. Nutqi va jismoniy imkoniyati cheklanganlarda
esa vositalardan ularning individual ehtiyojlaridan kelib chiqib foydalanishga imkon beradi.
Multimedia vositalari ta’lim berishning samarali va istiqbolli quroli (instrumentlari) bo‘lib, u
o‘qituvchiga an’anaviy ma’lumotlar manbaidan ko‘ra keng ko‘lamdagi ma’lumotlar massivini
taqdim etish; ko‘rgazmali va uyg‘unlashgan holda nafaqat matn, grafiklar, sxemalar, balki ovoz,
animasiyalar, video va boshqalardan foydalanish; axborot turlarini ta’lim oluvchilarning qabul
qilish (idrok etish) darajasi va mantiqiy o‘rganishiga mos ravishda ketma-ketlikda tanlab olish
imkoniyatini yaratadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
«O‘zbekistan Respublikasini yanada riyojlantirish bo‘yicha xarakatlar strategiyasi
to‘grisida»gi F-4947-sonli Farmoni.
2.
O‘zbekistan Respublikasi prezidenti
Shavkat
Mirziyoyevning
Oliy
Majlisga Murojaatnomasi. Toshkent oqshomi. 2020 yil, 25 yanvar. № 13 (14064).
3.
Mirziyoyev SH.M. Tanqidiy taxlil, qilish tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - xar
bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. -T.: O‘zbekiston, 2017
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi PF-5538- sonli
“Xalq ta`limini boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar
to‘g`risida”gi farmoni.
5.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 8 dekabrdagi “Xalq
ta`limi tizimida ta`lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-
tadbirlari to‘g`risida”gi 997-sonli qarori.
6.
S.S.G‘ulomov va boshqalar. Axborot tizimlari va texnologivalari: Oliy o‘quv yurti
talabalari uchun darslik / Akademik S.S. G‘ulomovning unuimiy tahriri ostida. - Т.,«Sharq», 2000.
7.
The
pedagogy of Ihe Massive Oen Online Course: the UK view. Sian Bayne and
Jen Ross, the University of Edinburgh. The Higher Education A cad emy .2013.
8.
www.lex.uz
.
9.
www.ziyonet.uz
|
| |
Identifikatsiya - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...

O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
13241 2 62D59433227506AEF1BEA6CA35C85C6376F78A92
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
|
Фойдаланилган адабиётлар - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

285
1. Максимей И. В. Имитационное моделирование на ЭВМ. — М.:
Радио и связь,
1588.-232 с.: ил.— ИСБН 5-256-00001-2. 1988 г.
2. Лутфиллаев М.Х. Разработки методической системы виртуальных ресурсов на
основе компьютерных имитационных моделей Ж, "Казахский
журнал новости
науки" научно-технический журнал 2015 №1. 9-19 С.
3.
Лутфиллаев М.Ҳ. Ахборот технологиялари интеграцияси асосида таълим
самарадорлигини ошириш // Касб ҳунар таълими. –Тошкент, 2004. -№5. –Б. 28-29.
Лутфиллаев М.Ҳ., Мелиева М.Б. Информaтикa фaни ўқитувчилaрини Компьютер
имитaцион моделлaр aсосидa кaсбий компетенциялaрини
такомиллаштириш
ИНФОРМAТИКA ФAНИ ЎҚИТУВЧИЛAРИНИ КОМПЬЮТЕР ИМИТAЦИОН
МОДЕЛЛAР AСОСИДA КAСБИЙ КОМПЕТЕНЦИЯЛAРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Лутфиллаев Махмуд Ҳасанович
Самарқанд
давлат университети, профессор
Мелиева Моҳинур Бахромовна
Самарқанд давлат университети, таянч докторант
e-mail: mohinur.meliyeva93@gmail.com
Aннотация.
Мақолада
информатика
фани
ўқитувчиларининг
касбий
компетенциясини оширишда Компьютер имитацион моделларининг хориж
тажрибаси, унинг ҳозирги ҳолати масаласи муҳокама қилинган.
Калит сўзлар.
Компьютер имитацион модел, компетенция,
информатика ва
ахборот технологиялари.
Аннотация.
В статье рассматривается зарубежный опыт использования
компьютерных имитационных моделей в повышении профессиональной
компетентности
учителей информатики, а также его современное состояние.
Ключевые слова.
компьютерная имитационная модель, компетентность,
информатика и информационные технологии.
Annotation
. The article discusses the foreign experience of computer simulation models
in improving the professional competence
of computer science teachers, as well as its
current status.
Tayyor mahsulotni jo‘natishni hisobga olish

kerakligi va haqiqatda qancha vaqt ketganligi, qanday xaridorlar mahsulotni qachon qabul qilib
olganliklari va qachon pulni to‘lash kerakligi, qanday xaridorlar ularga jo‘natilgan mollar uchun
pul to‘lamagan va nima uchun to‘lanmaganligini, xullas, yo‘ldagi barcha tovar mahsulotning
taqdiriga doir masalalar haqida xabardor bo‘lib turish imkonini beradi.
Mahsulotning ombordan ketishini rasmiylashtiruvchi hujjat asosida xaridorlarga
jo‘natilayotgan tayyor mahsulotga schyot, to‘lov talabnomasi yoziladi va tovar oluvchi korxonaga
xizmat qiluvchining bankiga topshiriladi.
To‘lov-talabnoma. Mol yetkazib beruvchining schyot-fakturaga mos ravishda ortib
jo‘natilgan mahsulot qiymati uchun xaridorning hisob-kitob schyotidan pulni o‘tkazib berish
to‘g‘risida bankka bergan buyrug‘idir. Unda ortib jo‘natilgan mahsulot qiymati va sotish bahosi,
soni, assortimenti qayd qilinadi (bu holatda schyot-faktura, albatta, to‘lov-talabnomasiga ilova
qilinishi lozim).
Schyot-faktura yoki to‘lov talabnomasining alohida bo‘lmasida tara va qadoqlash qiymati
hamda xaridor tomondan to‘lanadigan temir yo‘l bo‘yicha tarif summasi ko‘rsatiladi. Ba’zida
xaridor tomonidan to‘lanishi lozim bo‘lgan temir yo‘l tarifi bo‘yicha summaga umumiy
mahsulotning sotish bahosi qo‘shib ko‘rsatilishi mumkin. Qo‘shilgan qiymat solig‘i summasi
alohida bo‘lmada ko‘rsatiladi. Mol yetkazib beruvchi bilan xaridor o‘rtasida tuzilayotgan
shartnoma vaqtida
franko joy to‘g‘risida to‘xtalib o‘tiladiki, bunda mahsulotni ortib jo‘natish
bilan bog‘liq xarajatlarni mol yetkazib beruvchi o‘z zimmasiga oladi. Franko joyning quyidagi
turlari mavjud:
Онлайн таълимнинг ва MOOC нинг афзаллиги

|
Онлайн таълимнинг ва MOOC нинг афзаллиги Pdf ko'rish
|
bet | 580/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламОнлайн таълимнинг ва MOOC нинг афзаллиги
MOOC – бу фақат масофавий таълим курслари эмас, бу бошқача таълим методикаси
бўлиб ичига ҳар хил фаолиятларни жамлаган комплекс. Ҳар қандай методика сингари
унинг ҳам камчиликлари ва афзалликлари бор.
Интерактивлик.
Онлайн таълим талаба билан тескари алоқа бўлмаслигини англатмайди. Аксинча
MOOC курсни олиб борувчи ўқитувчига ва бошқада тингловчи талабаларга кўплаган
коммуникация каналларини тақдим этади.
Фойдали алоқалар.
Талабалар жорий онлайн курс ҳақида жамият тузиб бир- бирлари билан билимларни
бўлишиб қолмастан ўзларини назорат ҳам қилишади. Одатта масофавий таълимнинг ҳар
бир иштирокчиси бир нечта талабанинг ишларини текшириши мумкин. Худди шундай
унинг ишини ҳам бошқа талабалар томонидан текширилади. Шундай қилиб курс мавзусига
ва белгиланган соҳа ривожланишига қизиқадиган тингловчилардан гуруҳи шаклланади.
Ҳар бир иштирокчи ўзининг танлаган фани бўйича тасаввурга эга бўлади, ва қизиқарли
фойдали танишувларга эга бўлади ҳамда маълумотларни «биринчи қулдан» олади.
Тез ва тескари алоқа ва баҳо.
Ишларини топширгандан сунг талабалар ўзларининг билим баҳосини тез олади.
Бунда онлайн таълимнинг ҳар бир талабаси имтихонни қайта топшириш ёки тестни қайта
топшириш имконига эга бўлади.
Дунёнинг энг яхши ўқитувчилари. Онлайн таълим бериш машҳур жаҳон
университетларининг юқори квалификацияга эга ўқитувчилари томонидан олиб борилади.
Ва ҳар бир талаба ўқитувчи билан якка мулоқот қилиш имконига эга бўлади.
Пулсиз онлайн таълим.
MOOC атамасидаги «open», терминининг ўзи «бепул» ёки шартли пулсиз деганни
билдиради. Қоидага кўра курсни тинглашга ва топшириқларда қатнашишга пул олинмайди.
Лекин MOOC га кетадиган харажатлар кўндизги ўқишга солиштирганда кетадиган
харажатларга нисбатан анча паст.
Янги мутаҳасисликлар.
|
| |
Mehnatga haq to‘lash xarajatlariga quyidagilar kiradi

236
to‘lovchi tomonidan amalga oshirilsa, pudrat shartnomasi bo‘yicha ishlar bajarganligi uchun haq
to‘lash;
7) nogironlarga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan qo‘shimcha to‘lovlar;
8) qonun hujjatlariga muvofiq bepul beriladigan, shaxsiy foydalanishda qoladigan
buyumlarning (shu jumladan formali kiyim-bosh, maxsus ovqatlanish) qiymati yoki ular
pasaytirilgan narxlarda sotilishi munosabati bilan imtiyozlar summasi;
9) xodim bilan mehnat shartnomasi alohida asoslarga ko‘ra bekor qilinganda mehnat
to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq moddiy yordam sifatida beriladigan ishdan bo‘shatish
nafaqasi va boshqa to‘lovlar.
Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq soliq to‘lovchi tomonidan
hisobga olinadigan asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar ushbu moddaning qo‘llanilishi maqsadida
amortizatsiya qilinadigan mol-mulk deb e’tirof etiladi.
Quyidagilar amortizatsiya qilinmaydi:
1) yer uchastkalari va tabiatdan foydalanishga doir boshqa ob’ektlar (suv, yer osti boyliklari
va boshqa tabiiy resurslar);
2) mahsuldor chorva mollari;
3) kutubxona fondi;
4) muzey qimmatliklari;
5) qonun hujjatlarida belgilangan tartibda konservatsiyalashga o‘tkazilgan asosiy vositalar;
6) arxitektura yodgorliklari;
7) umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari, yo‘laklar, sayilgohlar, xiyobonlar, mahalliy
davlat hokimiyati organlari tasarrufidagi bo‘lgan obodonlashtirish inshootlari;
8) qiymati ilgari to‘liq chegirilgan mol-mulk;
9) asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar tarkibiga o‘tkazilmagan kapital qo‘yilmalar.
Soliq solish maqsadida amortizatsiya qilinishi kerak bo‘lgan mol-mulk amortizatsiyaning
quyidagi eng yuqori normalari bilan guruhlarga taqsimlanadi:
Gur
uhlar
tarti
b
raqa
mi
Kichik
guruh-
lar
tartib
raqami
Asosiy vositalarning nomi
Amortiza-
tsiyaning
yillik eng
yuqori
normasi,
foizlarda
ELECTRON SYNTHESIS IS A METHOD FOR THE FORMATION OF LAYERS IN MIGRATIONS

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.206
during ion synthesis can occur as a result of the interaction of implanted atoms with target atoms
or as a result of their interaction with each other. The use of ion-electron synthesis to create
structures based on silicon has undoubted advantages over other methods, since this method is
compatible with existing silicon technology.
Keywords. Regularities in the formation of the spatial distribution of nitrogen atoms, defect
formation, investigation of silicon under high-temperature conditions, mechanism of nucleation and
growth of the silicon nitride phase, thermionic synthesis of silicon, thin silicon upon implantation of
large doses of hydrogen ions.
Introduction. The formation of a new phase in electron and ion synthesis can occur as a result
of the interaction of implanted atoms with target atoms or their interaction with each other. The
use of electrons under the influence of temperature to create structures based on silicon has clear
advantages over other methods, since this method is compatible with existing silicon technology.
1. Media savodxonlikni rivojlantirish yo‘llari 2 Mustaqil ish mavzulari mediasavodxonlik

1.
Media savodxonlikni rivojlantirish yo‘llari
2.
Ed’yuton
konsepsiyasi
3.
Post-xaqiqat nima?
4.
Filmlar
va ommaviy madaniyat
5.
Televidenie - ko‘ngilochar
sanoat sifatida
6.
O’yinlar - ijtimoiy faoliyat sifatida
7.
Medialarning ijtimoiy mazmuni.
8.
Media madaniyat va innovatsion
pedagogik texnologiyalar
9.
Ijtimoiy media shakllari
10.
Ijtimoiy mediada tahdid va xavf-xatarlar
11.
Tarmoq odob axloqi. (Infoetika)
12.
Axborot matnlar bilan
ishlash va media madaniyat
13.
Axborot
nima va uning manbalari
14.
Axborot
turlari va ishonchliligi
15.
Media
muhitda axloqiy tamoyillar
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 228/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.207
nucleation of the silicon nitride phase in single-crystal silicon are studied in detail. The conditions
for high-temperature ion implantation were met. The mechanism of nucleation of the Si
3
N
4
phase
of secondary structural defects in single-crystal silicon has been established. The nature of the
difference between the theoretically predicted and experimentally observed spatial distribution of
implanted nitrogen atoms and the synthesized phase of silicon nitride under the conditions of ion-
electron synthesis is determined.
Based on their research, they are developed at the level of inventions and tested under the
conditions of production of an ion-modified embedded dielectric silicon insulator structure. A
method has been proposed and implemented for creating intermediate germanium Si/SiO
2
epitaxial
layers, which makes it possible to create silicon-germanium dielectric structures.
The liquid-phase solubility of N in Si has a higher binding energy than the formation energy of
this Si-SiO
2
bond. Oxygen atoms also have a much higher solubility in silicon. This means that under
conditions of electron irradiation, when the low temperature reaches 500–700
℃
and higher, the
formation of Si/SiO
2
bonds can occur as the dose increases.
When the observed glass concentration is reached, the subsequent formation of Si/SiO
2
bonds in the mobile region stops, and dispersion of excess oxygen atoms with a high diffusion
coefficient in SiO
2
from the diffusion zone also occurs in the glass. It is in the region of the edges of
the maximum distribution of ions that new Si-SiO
2
bonds are formed. Unlike oxygen atoms,
nitrogen atoms are slightly soluble in silicon (their equilibrium solubility is 3 times less than that of
oxygen) and have a very low diffusion coefficient. The spatial distribution of nitrogen atoms in silicon
during the deposition of high-temperature ions and the kinetics of nitrogen accumulation in silicon
are studied from the point of view of its interaction with competing deposits in the crystalline
matrix.
Conclusion. Аt all implantation and flash temperatures, nitrogen is not redistributed to a
depth exceeding the average range of ions and does not evaporate in a vacuum. The critical
temperature is enough to stop accumulation in the nitrogen-saturated layer. The sample is poured
onto the surface at a temperature of 900
℃
and above the critical temperature for the formation
of secondary defects (for example, dislocation rings and dipoles) by nitrogen ions during the
movement of an ion electron. The observed effects show that the appearance of secondary
radiation defects in silicon creates conditions for the accumulation of nitrogen atoms in the layer.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 231/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.209
0
1
exp
k m
n
r
ik r
z
z
S
(3)
This function describes localized motion in the YZ plane and the state of motion of a free
electron along the X axis. In equation (3), the
0
n
z
z
function is responsible for localized
motion. Then the solution to equation (3) will be as follows:
2
2
*
2
2
0
0
0
*
2
1
( )
(
)
(
)
(
)
2
2
c
n
n
n
d
V z
m
z
z
z
z
E
z
z
m dz
(4)
Here,
0
*
,
y
c
k
eB
z
eB
m
. Equation (4) is called the equation of a quantum harmonic
oscillator, the motion of which is additionally limited by a quantum well, and E
n
is a discrete level.
In a quantizing magnetic field, if the width of the quantum well increases, the energy spectrum
of free electrons will increase. That is,
a
eB
. Here, a is the width of the quantum well,
is
the magnetic length, which is equal in magnitude to the radius of the characteristic orbit of an
electron in a quantizing magnetic field. Hence, the discrete energy levels E
n
will be equal to the
energies of the harmonic quantum oscillator:
1
,
0,1, 2, 3....
2
N
c
E
N
N
(5)
According to equation (2), the velocity and momentum of charge carriers in the direction of
the quantizing magnetic field can take any values. In other words, the motion of free electrons and
holes in the direction of the XY plane (i.e., along the X axis) is not quantized. Hence, the total energy
of free electrons in two-dimensional electron gases in the presence of a magnetic field directed
along the X axis is determined by the following expression:
2
2
1
2
2
X
N
c
k
E
N
m
(6)
Where,
1
2
c
N
is the energy of motion of a free electron in the YZ plane, these energies
are called discrete Landau levels.
2
2
2
X
k
m
is the energy of continuous motion along the X axis. Thus,
in the presence of a longitudinal magnetic field, due to the quantization of the orbital motion of
charge carriers in the YZ plane, the allowed energy zone is split into one-dimensional magnetic
subbands, that is, into discrete Landau levels.
In three-dimensional and two-dimensional electron gases, a change in the energy spectrum
of charge carriers leads to a change in the oscillations of the density of states in a quantizing
magnetic field.
Now, let us first calculate the oscillations of the density of energy states in two-dimensional
electron gases in the presence of a longitudinal strong magnetic field. When the width of the
quantum well becomes comparable to the de Broglie wavelength, in two-dimensional
semiconductor materials, then quantization occurs. That is,
Z
D
L
and
Y
Z
L
L
. Hence, in the
YZ plane, the cyclotron mass is calculated by the expression:
2
Y
c
L
m
E
(7)
For a parabolic dispersion law, the effective cyclotron mass will be constant. The energy in the
interval between the two Landau levels is
c
E
. Hence, for a two-dimensional semiconductor
material, we find the difference in the section length of two isoenergy surfaces:
|
| |
References - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.208
7.
Vlasov, S. I., Nazirov, D. N., Kuchkarov, B. K., Bobokhujayev, K. U., (2014). Influence of all-
round compression on formation of the mobile charg in Iead-borosilicate qlass structure.
“Uzbekiston Fizika Zhurnali”, 3(16), 231-233.
8.
Kuchkarov, B. Kh., Mamatkarimov, O. O., (2019). Influence of ultrasonic action on the rate
of charge formation of the inversion layer in metal-glass-semiconductor structures. “Vestnik
KRAUNC. Fiziko-Matematicheskie Nauki”, 4(29), 125-134.
9.
Vlasov, S. I., Ovsyannikov, A. V., Ismailov, B. K., Kuchkarov, B. H. (2012). Effect of pressure
on the properties of Al-SiO₂-n-Si
structures. “Semiconductor Physics Quantum Electronics &
Optoelectronics”, 2(15), 166-169.
Korxonalarning moliyaviy holatini tahlil etishda moliyaviy

303
Korxonalarning moliyaviy holatini tahlil etishda moliyaviy
tahlilning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat bo‘ladi:
- korxonaning moliyaviy ahvolini har tomonlama o‘rganib, uning
holatiga aniq va xolisona baho berish;
- mablag‘ va manbalarning joylanishini tekshirish, ularni to‘g‘ri
yo‘nalishda ishlatilganligini aniqlash;
- hisoblashish ishlarining o‘z muddatida bajarilganligi, debitor va
kreditorlik qarzlari tarkibini o‘rganish;
- korxonaning o‘ziga qarashli mablag‘lari bilan qarz mablag‘lari
o‘rtasidagi
nisbat
va
aylanma
mablag‘larni
manba
bilan
ta’minlanganligini tekshirish;
- moliyaviy intizomga qanchalik amal qilishni aniqlash va to‘lov
qobiliyatiga baho berish;
- korxona mulkining kadrligi va tez pulga aylana olish darajasini
o‘rganish;
- aylanma mablag‘lardan foydalanishga baho berish va korxonaning
moliyaviy ahvolini yaxshilash bo‘yicha takliflar bayon etish va hokazo.
Tahlilning asosiy maqsadi – moliyaviy faoliyatdagi yutuq va
kamchiliklarni aniqlab, mablag‘lardan yanada to‘g‘ri foydalangan holda
hisob-kitob tartibini mustahkamlashga qaratiladi. Demak, bu mahsulot
ishlab chiqarish va uni sotish, xarajatlarni tejash, pul-moliya aloqalari va
boshqa faoliyatlarning bir-biriga bog‘liqligini ko‘rsatadi. Moliyaviy
tahlilni bajarishda zarur bo‘ladigan manbalarga korxona balansi, unga
qilingan ilovalar va boshqa hisobot ma’lumotlari kiradi. Shuningdek,
buxgalteriyaning sintetik va analitik schetlari ma’lumotlaridan ham keng
foydalanish lozim, chunki keyingi yillarda tuziladigan hisobotlarning
hajmi qisqarib, tahlil imkoniyatlarini chegaralashga olib kelmoqda. Ay-
niqsa, mahsulot ishlab chiqarish va uni sotish, maxsus va maqsadli
mablag‘lar, zaxira jamg‘armasi, foyda va zararlar, turli xil hisob-
kitoblar, qimmatli qog‘oz va veksellar bo‘yicha ma’lumotlardan ko‘proq
foydalaniladi. Bular xo‘jalik faoliyatining to‘g‘ri boshqarilishi, uning
moliyaviy barqaror bo‘lishi va to‘lov qobiliyatining yaxshilanishiga
bevosita ta’sir ko‘rsatadi.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobi

|
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobi Pdf ko'rish
|
bet | 214/371 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #102937 |
Bog'liq Buxgalteriya12.8. Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobi
Dargumon qarz - bu korxonaga o‘z vaqtida kelib tushmagan yoki kelib tushishi bo‘yicha
kafolat bilan ta’minlanmagan debitor qarzlar. Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobot davri
oxirida korxona debitor qarzlari bo‘yicha o‘tkazilgan inventarizatsiya natijalari asosida tashkil
etiladi. Tashkil etiladigan rezerv summasining miqdori qarzdorning moliyaviy holatiga bog‘liq
ravishda va qarzning qisman yoki to‘liq kelib tushish ehtimolini inobatga olgan holda har bir
qarzdor bo‘yicha alohida aniqlanadi.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar, odatda, korxona foydasi hisobidan tashkil etiladi.
Ushbu turdagi rezervlar O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga asosan tashkil etiladi.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobini yuritishda 4910-«Dargumon qarzlar
bo‘yicha rezervlar» hisobvarag‘idan foydalaniladi. Ushbu hisobvaraq kontraktiv bo‘lib, uning
kreditida rezervni tashkil etish muomalalari aks ettirilsa, debetida undan foydalanish ko‘rsatiladi.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar summasi tashkil etilganida quyidagicha provodka
beriladi:
D-t 9430-«Boshqa operatsion xarajatlar»
K-t 4910-«Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar».
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobi 11, 12, 15-jurnal-orderlarda va 16-
qaydnomada yuritiladi.
4910-«Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar» hisobvarag‘i bo‘yicha hisobvaraqlar
korrespondentsiyasi
№
Xo‘jalik muomalalarining mazmuni
Hisobvaraqlar
korrespondentsiyasi
debet
kredit
1.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar tashkil etildi
9430
4910
2.
Berilgan bo‘naklar bo‘yicha dargumon qarzlarning hisobdan
chiqarilishi
4910
4310
3.
Dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar hisobidan xaridor va
buyurtmachilar qarzlarining hisobdan chiqarilishi
4910
4010
4020
5.
Hisobot yilida foydalanilmagan dargumon qarzlar bo‘yicha rezervlar
summasi kelgusi yil foydasiga o‘tkazildi
4910
9390
|
| |
МАСОФАВИЙ - download

Компьютер тармоқларидаги масофавий ҳужумлар режа тармоқ трафигини тахлиллаш Internet ишлаши принципларининг қандайдир чегараланган сонига асосланганлиги сабабли масофадан бўладиган намунавий хужумларни ажратиш ва уларга қарши қандайдир комплекс чораларни тавсия этиш мумкин. Бу чоралар, ҳақиқатан 15,73 Kb. 4
To‘g‘ri chiziqli usulda amortizatsiya hisoblash tartibi

453
Sana
Boshlang‘ich
qiymat
Yillik amortizatsiya
normasi
To‘plangan
eskirish
Qoldiq
summasi
1-yil oxiri
1.000.000
200.000
200.000
800.000
2-yil oxiri
1.000.000
300.000
500.000
500.000
3-yil oxiri
1.000.000
100.000
600.000
400.000
4-yil oxiri
1.000.000
200.000
800.000
200.000
5-yil oxiri
1.000.000
100.000
900.000
100.000
Kumulyativ usulda amortizatsiya hisoblash tartibi.
Yuk mashina-
sining xizmat ko‘rsatish muddati – 5 yil. Sonlar summasi – foydalanish
yillari 15 (kumulyativ sana): 1+2+3+4+5=15 ni tashkil qiladi. Keyin har
bir kasrni 900.000 so‘m (1000.000–100.000) ga teng bo‘lgan
amortizatsiyalanadigan qiymatga ko‘paytirish yo‘li bilan har bir yilga
bo‘lgan amortizatsiya summasini aniqlaymiz. 5/15, 4/15, 3/15,
2/15,1/15.
Ushbu holatda amortizatsiya ajratmalari
jadvali quyidagi
ko‘rinishga ega bo‘ladi.
Sana
Boshlang‘ich
qiymat
Amortizatsiya
normasi
Amortizatsiya
summasi
Qoldiq
summasi
1-yil oxiri
1.000.000
5/15
300.000
700.000
2-yil oxiri
1.000.000
4/15
240.000
460.000
3-yil oxiri
1.000.000
3/15
180.000
280.000
4-yil oxiri
1.000.000
2/15
120.000
160.000
5-yil oxiri
1.000.000
1/15
60.000
100.000
Moliyaviy tahlilning yo‘naltirilganligi nuqtayi nazardan moliyaviy

302
bilan solishtiriladi va pirovardida, omillar
tahlilida korxonaning
moliyaviy holatiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar tahlil etiladi.
Korxanalar faoliyatini o‘rganishda buxgalteriya hisoboti asosiy
manba bo‘lib xizmat qiladi. Ular moliyaviy ma’lumotlarning umumlash-
tirilishi natijasida tuziladi hamkorlikda ishlovchilar o‘rtasida bir-birini
o‘rganish vositasi bo‘ladi.
Hisobot ma’lumotlari asosida korxona faoliyatini o‘rganishga qizi-
quvchilarni shartli ravishda bevosita va bilvosita talabgorlarga ajratish
mumkin.
Birinchi guruhga mulk egalari, qarz beruvchi, mol yetkazib
beruvchi, xaridorlar, soliqchilar, moliyachilar, korxona ishchi va rahbar
xodimlari kiradi. Har bir qiziquvchi o‘zining manfaati va talabiga qarab
moliyaviy hisobotlarni tahlil etadi. Mulk egasi sarmoyadan qanchalik
samarali
foydalanilayotganligi, qo‘shma olinadigan daromad summasi
bilan qiziqsa, qarz beruvchi berilgan mablag‘ni qaytarib olish
imkoniyatini oldindan bilishga harakat qiladi. Bilvosita qiziquvchi
iste’molchilarga
auditorlik firmalari, birjalar, assotsiatsiya vakillari,
matbuot xodimlari, kasaba uyushmalari va boshqalar kiradi. Ular
moliyaviy holatga aloqador bo‘lmasada, birinchi guruh talabgorlarining
manfaatini himoyalash maqsadida hisobot ma’lumotlarini o‘rganadilar.
Moliyaviy ma’lumotlardan foydalangan
holda korxonalar faoliya-
tiga to‘g‘ri baho berish muhim vazifadir. Ushbu kitobda buxgalteriya
hisoboti asosida korxonalar faoliyatining moliyaviy tahlilini o‘tkazish
uslubi bayon etilgan. U moliyaviy hisobotni o‘rganishga qiziquvchi
tadbirkorlar, soliq, moliya, bank tizimi xodimlari va keng kitobxonlar
ommasi uchun mo‘ljallangan.
Bozor
iqtisodiyoti sharoitida jamoa, qo‘shma, kichik, hissadorlik,
xususiy va boshqa shakldagi mulkka ega bo‘lgan korxonalar
moliyaviy
ahvolini o‘rganishning mazmuni shundan iboratki, bunda o‘z vaqtida pul
tushumlarining kelishi, hisoblashish intizomiga rioya qilish, xususiy va
qarz mablag‘larining to‘g‘ri nisbatga bo‘lishini ta’minlash, moliyaviy
tartib va intizomga, barcha ishlab chiqarish bo‘g‘inlarida iqtisod va
tejamkorlikka rioya qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Korxonalarning
moliyaviy holati ko‘p
jihatdan - baho, kredit, foyda va uni iqtisodiy
taqsimlanish mexanizmiga bog‘liqdir. Barqarorlik bo‘lgan joyda barcha
xo‘jalik muomalalari va hisob-kitoblar o‘z vaqtida bajariladi. Shu bois,
bozor, sharoitida har qanday korxonaning moliyaviy ahvolini bilish va
o‘rganishga e’tibor kuchaymoqda.
Andozaga muvofiq hujjatni generatsiyalash bosqichida

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.531
Foydalangan adabiyotlar:
1.
Tupaj S., Shi Z., Chang C.H., Alam H. Extracting Tabular Information From Text Files.
1996. http://citeseer.nj.nec.com
2.
Pinto D., McCallum A., Wei X., Croft B. Table extraction using, conditional random
fields // 26th Annual Intern. ACM SIGIR, Conf. on Research and Development in Information
Retrieval, 2003
3.
Хмельнов А. Е., Шигаров А. О. Метод извлечения таблиц из
неформатированного текста // Вычислительные технологии. Том 13, Специальный выпуск
1, 2008. Стр. 93-101
4.
Wright, P., Fox, K.: Presenting information in tables. Appl. Ergon.1(4), 234–242
(1970)
5.
N. Milosevic et al., A framework for information extraction from tables in
biomedical literature. IJDAR. 2019. 22:55–78 https://doi.org/10.1007/s10032-019-00317-0
quyidagilar kiritiladi - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

452
bilan hisobdan chiqarishning turli xil usullari mavjud bo‘lib,
ulardan
asosiylari quyidagilardir:
1) qiymatni bir maromda (to‘g‘ri chiziqli) hisobdan chiqarish usuli;
2) eskirishni bajarilgan ishlar (ishlab chiqarish)
hajmiga mutanosib
ravishda hisoblab yozish usuli;
3) tezlashtirilgan hisobdan chiqarishning ikki usuli:
a) qiymatning yillar yig‘indisi bo‘yicha
hisobdan chiqarish usuli
(sonlar summasi usuli) yoki kumulyativ usul;
b) kamayib boruvchi qoldiq usuli.
Quyidagi misollar orqali yuqoridagi usullarni ko‘rib chiqamiz.
Asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymati – 1.000.000 so‘m.
Asosiy vositalarni tugatish qiymati – 100.000 so‘m.
Asosiy vositalarning xizmat muddati – 5 yil.
Ushbu holatda har yilgi amortizatsiya
amortizatsiyalanadigan qiy-
matning 20 %ini yoki to‘g‘ri chiziqli hisobdan chiqarish usuliga muvo-
fiq 180.000 so‘mni tashkil qiladi (1.000.000-100.000):5=180.000 so‘m.
COURSERA, KHAN ACADEMY - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.532
Online(онлайн): масофавий курслар онлайн алоқалар ёрдамида олиб борилади.
Ҳамма материаллар эркин ҳолда электрон ҳолатта туради.
Course(курс): структурлашган ва тартибланган ҳолда маълумотни белгили
мақсадларга йуналтирилган, ишлаш қоидасига ва вақт чегарасига эга курслар бўлиб ҳар
бир талабага алоҳида ўзгариши ҳам мумкин.
MOOC ни бошқа онлайн курслардан ва анъанавий билим беришдан қандай жиҳати
билан фарқ қилади?
satrlar) 
Долгосрочные обязательства, всего

310
1
2
3
4
Muddati kechiktirilgan boshqa uzoq muddatli
majburiyatlar (7250, 7290)
Прочие долгосрочные отсроченные
обязательства
550
-
-
Xaridorlar va buyurtmachilardan
olingan
bo‘naklar (7300)
Авансы, полученные от покупателей и
заказчиков
560
-
-
Uzoq muddatli bank kreditlari (7810)
Долгосрочные банковские кредиты
570
-
-
Uzoq muddatli qarzlar (7820, 7830, 7840)
Долгосрочные займы
580
-
-
Boshqa uzoq muddatli kreditorlik qarzlari (7900)
Прочие долгосрочные кредиторские
задолженности
590
-
-
Buxgalteriya balansining tarkibi va tuzilishi

|
Buxgalteriya balansining tarkibi va tuzilishi Pdf ko'rish
|
bet | 212/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc9.2. Buxgalteriya balansining tarkibi va tuzilishi
Balans – korxona mablag‘lari va qoplash manbalarining ma’lum
davrdagi holatini ko‘rsatadi. Hisob-kitob ishlarini xalqaro an’anaviy
talablar bo‘yicha yuritishga oz bo‘lsada yaqinlashtirilishi hamda 1997-
304
yilda joriy qilingan va korxonalar tuzadigan yangi buxgalteriya balansi
bozor iqtisodi sari qo‘yilgan dastlabki qadam edi. Mazkur balans yillar
davomida amaliyotda qo‘llanildi va uni takomillashtirish xalqaro
standartlarga moslashtirish zaruriyati tug‘ildi. Shu sababli ham 2002-
yilda yangi schotlarga asoslangan moliyaviy hisobot shakllari, jumladan,
buxgalteriya balansi qabul qilindi. Bugungi kunda mazkur balans
amalda keng qo‘llanilmoqda.
Zamonaviy ish yuritish shart-sharoitiga mos keluvchi balansda aktiv
va passiv tomonlar bo‘ladi. Aktiv tomonida korxona mablag‘lari,
passivida esa xo‘jalikning o‘ziga tegishli manbalar, kreditga va qarzga
olingan boshqa manbalar ko‘rsatiladi. Aktiv mablag‘larning oshishi,
passivdagi manbalar va foyda (daromad)ning ko‘payishi bilan
bog‘liqdir. Balansning barcha bo‘lim va bandlarini chuqur o‘rganish
moliyaviy ahvolni to‘liq o‘zlashtirishning asosini tashkil qiladi. Quyida
bugungi kunda amalda bo‘lgan, ya’ni 2002-yil 27-dekabrda tasdiqlangan
buxgalteriya balansining kengaytirilgan shakli keltirilgan.
305
O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligining 2002-yil 27-
dekabrdagi 140-sonli buyrug‘iga 1-sonli ilova
Приложение №1
к приказу Министерства финансов Республики Узбекистан от
27 декабря 2002 года №140
BUXGALTERIYA BALANSI (1-sonli shakl)
|
| |
-jadval 
Aktiv va passiv asosiy vositalar tahlili

451
asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblashni soddalashtirish maqsadida
quyidagi beshta guruh asosiy vositalarga me’yorlar belgilangan:
1. Binolar, inshootlar va qurilmalar uchun – 5 %.
2. Yengil avtomobillar, taksilar, yo‘l harakatida foydalaniladigan
avtotraktorlar, maxsus buyumlar, inventarlar, kompyuterlar, ma’lumot-
larni qayta ishlovchi uskunalar uchun – 20 %.
3. Yuk avtomobillari, avtobuslar, maxsus avtomobillar va avtoprit-
seplar, mashina, asbob-uskunalar va mebellar uchun – 15 %.
4. Yuqoridagi guruhlarga kiritilmagan boshqa asosiy vositalar uchun
– 10 %.
5. Temir yo‘l, dengiz, daryo va havo transport vositalari, issiqlik,
gaz va suv uzatuvchi truboprovodlar, dizel generatorlari, elektr va aloqa
uzatish uskunalari uchun – 8 %.
Ushbu me’yoriy xatda firma va kompaniyalar uchun amortizatsiya
hisoblashning o‘zgartirilgan normalarini qo‘llash imkoniyati berilgan,
ya’ni ular sekinlashtirilgan yoki tezlashtirilgan (ikki koeffitsiyentga
qadar) usullaridan foydalanishlari mumkin. Tezlashtirilgan amortizatsiya
hisoblash tartibi qo‘llanilsa, me’yoridan ortiqcha hisoblangan amorti-
zatsiya summasi soliqqa tortiladigan foydaga qo‘shilib, o‘rnatilgan
tartibda soliq to‘lashlari lozim.
Jahon tajribasida asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblashning
turli-tuman muhim uslublari mavjud.
Bunday muhim uslublariga
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari - bet 218

454
5. Хулоса ва таклифлар
Молиявий натижаларни ифодаловчи кўрсаткичларни омилли таҳлил
қилиш бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижасида корхонанинг молиявий
фаолиятини барқарорлаштириш ва иқтисодий самарадорлигини оширишнинг
ички имкониятларини аниқлашда таҳлил усулларидан фойдаланиш юзасидан
илмий хулоса ва амалий таклифлар ишлаб чиқилди:
Иқтисодиётни
эркинлаштириш
шароитида
фойданинг
ижтимоий-
иқтисодий моҳияти, вазифалари кўрсатиб берилди ва илмий таърифлар
берилди. Хусусан, жамиятнинг, жамоанинг ва ҳар бир ҳодимнинг фойда
олишга бўлган манфаатдорлиги объектив зарурият эканлиги назарий жиҳатдан
исботланди.
Маҳсулотларни сотишдан тушган ялпи фойданинг ўзгаришига таъсир этувчи
омилларни ҳисоб-китоб қилиш усуллари тавсия этилди. Хўжалик юритувчи
субъектларда ялпи фойда 2022 йил охири йил бошига нисбатан 12466 минг
сўмга камайган ёки унинг ўсиш суръати 97,78 % ни ташкил қилган. Ялпи фойда
ҳажмининг камайишига сотилган маҳсулот таннархини ошиши сабаб бўлган.
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
1.Донцова А.В.Никифорова Н.А. «Анализ финансовой отчетности». М:
Дело и Сервис 2009.
2.Ионова А.Ф., Селезнева Н.Н. «Финансовый анализ». М. : ЮНИТИ. 2009.
3. Пардаев М.Қ., Шоалимов А.Х. “Бошқарув таҳлили”. –Т.: “Иқтисодиёт ва
ҳуқуқ дунёси”, 2005.
4. Ваҳобов А. В. ва бошқалар. “Молиявий ва бошқарув таҳлили”. -Т ,:
Шарқ. 2005.
5. Ергешев Е.Е. “Иқтисодий ва молиявий таҳлил”. –Т.: Консаудитинформ.
2005.
6. Шоалимов А.Х., Тожибоева Ш.А. “Иқтисодий таҳлил назарияси”. –Т.:
Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси адабиёт жамғармаси. 2005.
7. Пардаев М.Қ., Исроилов Б.И. “Иқтисодий таҳлил”. -Т.: Меҳнат. 2004.
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 232/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.210
2
c
Y
c
m
L
(8)
The number of states for quantization, in the presence of a longitudinal quantizing magnetic
field, in the YZ plane, due to the cyclic conditions, is equal to
2
Y
L
. In expression (8), the number of
states between two quantum orbits is:
2
2
2
c
Y
Y
Y
c
c
Y
m
L
L
L
m
L
(9)
From formula (6) we find k
x
1/ 2
1/ 2
2
1
2
X
N
c
m
k
E
N
(10)
In the presence of a longitudinal strong magnetic field, the movement of charge carriers along
the X axis is not quantized in k
x
and takes the following form:
2
X
X
X
k
n
L
(11)
With the help formulas (10) and (11), in the energy range from
1
2
c
N
to E, it is possible
to determine the number of states along the X axis:
1/ 2
1/ 2
2
1
2
2
X
X
N
c
L
m
n
E
N
(12)
Using formulas (9) and (12), in the presence of a longitudinal magnetic field and for a
rectangular quantum well, we obtain the total number of quantum states by the following
expression:
max
3 / 2
1/ 2
2
1/ 2
2
0
1
( ,
)
2
2
N
X
Y
d
X
c
N
c
N
L L
m
N
E H
E
N
(13)
Differentiate expression (13) with respect to energy E per unit area (L
X
L
Y
=1) and define
2
( ,
)
d
S X
N
E H
:
max
3 / 2
2
1/ 2
2
1/ 2
0
1
( ,
)
2
1
2
N
d
S X
c
N
N
c
m
N
E H
E
N
(14)
This formula is called the density of energy states, in two-dimensional electron gases (that is,
in a rectangular quantum well), in the presence of a longitudinal quantizing magnetic field. This
formula is analogous to the quantum thread equation (Fig.1). Obviously, with a longitudinal
quantizing magnetic field, in a two-dimensional electron gas, the energies of free electrons in the
YZ plane can take only some fixed values, but the electron energy along the X axis remains free (not
quantized). Formula (14), at Н
0, turns into work:
2
2
( )
d
S
m
N
E
(15)
This formula describes the density of energy states in two-dimensional electron gases in the
absence of a magnetic field (Fig.1). In conclusion, we note that the main feature of the oscillation of
the density of energy states for a two-dimensional electron gas, in the presence of a longitudinal
strong magnetic field, is that it does not depend on the width of the quantum well or the size of the
size quantization and is determined only by the magnitude of the magnetic field induction and
|
| |
КОРХОНАЛАР - download

Qidiruv: КОРХОНАЛАР
Корхоналар фаолиятида электрон бизнесдан фойдаланиш Iqtisodiyot yo’nalishi 1/2 guruh talabasi Hamdamova Bobomurod qizining mustaqil ishi
Iqtisodiyot yo’nalishi 1/2 guruh talabasi Hamdamova Bobomurod qizining mustaqil ishi
1,54 Mb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı