Chiqish signallarini bir xillashtirish

|
Chiqish signallarini bir xillashtirish
|
bet | 6/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifChiqish signallarini bir xillashtirish
O‘zgarmas tokning bir xillashtirilgan chiqarish signaliga ega bo‘lgan o‘zgartkichlar eng istiqbollidir. Shu bilan birga o‘zgarmas tok kuchlanishining chiqish signaliga, chastotali elektr chiqish signaliga ega bo‘lgan o‘zgartkichlar ham qo‘llaniladi. O‘zgaruvchi tokning chiqish signaliga ega bo‘lgan o‘zgartkichlar keng qo‘llanmošda. Bunday signal yo o‘zaro induksiyaning o‘zgarishi ko‘rinishida yoki o‘zgaruvchan tok kuchlanishining o‘zgarishi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Kimyo sanoatida bir xillashtirilgan pnevmatik chiqish signaliga ega bo‘lgan o‘zgartkichlar qo‘llaniladi.
Keyingi yillarda sanoat asboblari va avtomatlashtirish vositalarining Davlat tizimi yaratilgan bo‘lib, u blok modul prinsipi bo‘yicha tuziladi hamda pnevmatik, gidravlik, elektrik (tokli, kuchlanishli, chastotali va impulsli) kirish va chiqish signallariga ega bo‘lgan asboblarni birlashtiruvchi tarmoqlarga bo‘linadi. Ular uchun bir xillashtirilgan qiymatlar belgilangan bo‘lib, texnologik jarayonlarni nazorat qilish, sozlash va boshqarishning turli-tuman tizimlarining texnik vositalar bilan ta’minlash muammolarini eng qulay usul bilan hal etish imkonini beradi.
Blokli prinsipdan foydalanish asboblarning qo‘llanish chegarasini kengaytirish imkonini beradi va ularni tekshirilgan qismlarning minimal sondagisini almashtirishda eng ko‘p sondagi parametrlarni o‘lchashga yaroqli holga keltiriladi.
Ishlatishda faqat bir turdagi energiyadan foydalanadigan qurilmalar o‘lchash asboblarining yagona tuzilishdagi tarmog‘ini tashkil etadi.
Pnevmatik tarmoqdagi asboblar oson yonadigan va portlaydigan muhitlarda bexavotir qo‘llanishi: og‘ir sharoitli ishlarda, ayniqsa agressiv muhitda ishonchliligi yuqoriligi bilan xarakterlanadi. Ularni osongina birini ikkinchisi bilan almashtirish mumkin. Ammo pnevmatik asboblar texnologik jarayonlar katta tezlikni talab etganda yoki signallarni uzoq masofaga uzatishda elektr asboblardan qolib keladi.
Gidravlik o‘lchash asboblari katta zo‘riqishlarda ijrochi mexanizmlarning aniq siljishini aniqlashga imkon beradi. Amalda avtomatik tizimlarda ularning tarmoqlarini turli kombinatsiyalarda yoki alohida qurilmalarini birgalikda qo‘llash ancha samaralidir.
Elektr asbob tarmoqlaridan tashkil etilgan avtomatlashtirilgan boshqarish tizimlari quyidagi afzalliklarga ega. Elektr tizimga yuqori sezgirlik va aniqlik, tezkorlik, uzok masofalar bilan aloqa bog‘lashga imkon beradi, asboblarning sxema va tuzilishi jihatidan yuqori bir xillashtirishni ta’minlaydi. Yarim o‘tkazgich texnikadan integral sxemalarni qo‘llashga o‘tish asboblarning o‘lchamlarini va og‘irligini kamaytirishga olib kelish bilan birga ularning mustahkamligini oshirishga va funksional imkoniyatlarini kengaytirishga imkon tug‘diradi. Boshqarishning zamonaviy avtomatlashtirilgan tizimlarida elektronikani qo‘llash ayniqsa nazorat o‘lchov asboblari guruhida muhim ahamiyat kasb etadi, chunki ularning boshqariladigan elektron hisoblash mashinalari bilan bevosita aloqasini ta’minlash imkonini beradi.
Sanoat asboblari va qurilmalari orasida axborot bog‘lanishni ta’minlash uchun bir xillashtirilgan signallar (US) ishlatiladi. US ning bir xillashtirilgan parametri deyilganda uning axborot eltuvchi parametri, ya’ni o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchi tok kuchi, kuchlanish, chastota, kod, pnevmatik signal-havoning bosimi tushuniladi.
Bir xillashtirilgan parametrlarning turiga qarab US larning to‘rt guruhi mavjud:
Elektrik uzluksiz tok va kuchlanish signallari;
Elektrik uzluksiz chastotali signallar;
Elektrik kodlangan signallar;
Pnevmatik signallar.
Elektrik uzluksiz tok va kuchlanish signallaridan turli uzluksiz o‘zgaruvchi fizik kattaliklarning son qiymatlarini tasvirlash uchun foydalaniladi. Axborot parametr turiga qarab US ning shu guruhi o‘zgarmas tokning tok signali, o‘zgarmas tokning kuchlanish yoki o‘zgaruvchi tokning kuchlanish signalidan iborat bo‘lishi mumkin.
O‘zgarmas tok kirish va chiqish signallarining o‘zgarish chegaralari quyidagicha:
0 — 5mA; -5 — 0 ― +5mA; 0 — 20 mA; - 20 — 0 — + 20mA; -100 — 0 — + 100 mA.
O‘zgarmas tok kuchlanishi kirish va chiqish signallarining o‘zgarish chegaralari quyidagicha:
0- 10mV;-10 — 0―+ 10mV; 0 — 20mV; - 20 — 0— +20mV; 0 — 50mV; 0— 100 mV; 0 — 1 V; - 1 — 0―+ 1V; 0— 10V; - 10 — 0 ― + 10V.
O‘zgaruvchan tok (50 yoki 400 Gs chastotali) kuchlanish signallarining nominal o‘zgarish chegaralari:
0 — 0,25 В; 0,25 — 0 —25 В; 1 — 0 — 1 В; 0 — 2 В.
Elektrik uzluksiz chastotali signallar fizik kattalik haqidagi axborotni eltuvchi signalning bir xillashtirilgan parametri sifatida o‘zgaruvchi tok chastotasidan yoki impulslar chastotasidan foydalaniladi.
Turg‘un rejimda chastotali chiqish signallarining nominal qiymatlari quyidagi kattaliklarga ega bo‘lishi mumkin: 0,6; 1,2; 3; 4; 6; 8; 12; 24; 48; 60; 110 yoki 220 V.
Uzluksiz chastotali kirish signalli o‘lchov asboblari amplitudasi quyidagi chegaralarning birida bo‘lgan signallarni qabul qilishga mo‘ljallangan: 2,5 — 10; 10— 40; 40 — 160; 160 - 600 mV 0,6-2,4; 2,4—12 V; 12—36 V; 36—120 V.
Elektrik kodlangan signallardan turli xil elektron hisoblash va boshqarish mashinalarida, raqamli avtomatika va telemexanikaning raqamli qurilmalarida foydalaniladi. Funksional asbob va tizimlarda kattaliklar qiymati sakkizta karrali ikkilik xonalarda (baytlarda) tasvirlanadi.
Pnevmatik signallar shu guruh US dan o‘zgartkichlar, ikkilamchi asboblar, funksional va to‘g‘rilovchi bloklar hamda ijrochi qurilmalar orasida axborot uzatishda foydalaniladi.
Pnevmatik chiqish signallari o‘zgarishining ish chegarasini ta’minlash bosimining nominal qiymati 140 kPa bo‘lganda 20 - 100 kPa chegarasida bo‘ladi.
Meyorlashtiruvchi oraliq o‘zgartkich tabiiy chiqish signalini bir xillashtirilgan signalga o‘zgartiradi. Oraliq o‘zgartkichlar alohida mustaqil qurilmalardan iborat.
Asbobsozlik tizimida o‘zaro almashinuvchan pnevmatik va elektr o‘zgartkichlarning blok turidagi o‘zgartkichlari ishlab chiqilgan. Bunday turdagi o‘zgartkichlar katta sondagi turli o‘lchanayotgan parametrlarni nisbatan soddalik va yetarli aniqlik bilan bitta chiqarish kattaligiga — kuchga o‘zgartiradi.
Bir xillashtirilgan o‘zgartichlarning aniqlik sinfi 0,6; 1,0 va faqat ba’zilari uchungina 1,6; 2,5.
|
| |