Jixozlar va materiallar - Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma

|
Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma
|
bet | 7/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #232975 |
Bog'liq PM LabaratoriyaJixozlar va materiallar.
1. Dastaki yoy payvandlash posti.
2. Pirometrik milliy voltmerli stend.
3. Termoparalar
4 ОММ—5 elektrodlari (kam uglerodli po`lat serjin) va ОЗЛ-17У ( 03ХН28МДТ markali temir nikel qotishma stejini) bir xil diametrda..
Ishning bajarish tartibi
1. Zakrepit termoparo’ v srednem sechenii elektrodov ОММ — 5 va ОЗЛ - 17у elektrodlari kesimi o`rtasida qoplamadan ko`chirib tashlab termoparalarni maxkamlab o`rnatish. Tok zichligi va elektrod turning elektrodni tok bilan qizishiga ta’sirini o`rganish va chegaraviy temperaturalarni aniqlash.Tajribani tok kuchining ikki xil olib elektrodni payvandlash stoli bilan qisqa tutashuvi orqali o`tkazish. O`lchov natijalarini 4.1 jadvalga yozish va bu ma’lumotlar asosida elektrodlarning qizishini vaqt birligida o`zgarishini grafigini chizish.
4.1 jadval
Elektrodlarning qizish temperaturasi, oC.
t, sek
|
0
|
10
|
20
|
40
|
60
|
90
|
120
|
150
|
180
|
240
|
300
|
I1q…A
|
ОММ-5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ОЗЛ-17У
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
I2q…A
|
ОММ-5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ОЗЛ-17У
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Elektrod turinig elektrod qizishiga ta’sirini aniqlash. 4.1. rasmdagi namogramma yordamida OMM-5 elektrodining har 20-30 sek da qizishini hisoblash. Tajriba natijalari bilan hisob natijalarini solishtirish
2. ОММ—5 va ОЗЛ-17У elektrodlari qoplamasi ustidan ingichka mis sim bilan har 50mm da bog`lab chiqish. Elektrodlarni ikki hil elektr toki kuchida eritib ko`rish. Har bir uchastkani erish vaqtini sekundomer orqali aniqlab jadvalga kiritish 4.2. jadval
4.2. jadval.
Elektrod uchastkalarini erish vaqitlari
Tok, A
|
Elektrod turi
|
Erish vaqti, sek
|
I1q…A
|
ОММ-5
|
t1
|
t2
|
t3
|
t4
|
t5
|
t6
|
t7
|
t8
|
|
ОЗЛ-17У
|
|
|
|
|
|
|
|
|
I2q…A
|
ОММ-5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ОЗЛ-17У
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Elektrod har bir uchastkasidagi o`rtacha erish tezligini aniqlash va elektrod uzunligi bo`ylab elektrodning erish tezligini o`zgarish grafigini chizish. Tajriba natijalari bo`yicha elektrodning erish tezligini bir hilmasligini, erish koefitsiyentini va erish unumdorligini aniqlang. Tajriba natijalarini hisobiy bilan solishtirish. (4.3) formula yordamida elektrod uchidan 3,5 va 10mm masofada temperaturalarni aniqlang.
Xisobot mazmuni
Xisobotda bajarilgan tajribalarnig qisqacha mazmuni, tajriba natijalari yozilgan jadvallar va grafiklar, olingan natijalar analizi bo`lishi kerak.
Nazorat uchun savollar.
1. Elektrod markasi tok zichligiga va qizish tezligiga ta’sir qiladimi?
2. Nima uchun elektrodni yoy issiqligidan qizishi chegaralangan kichik uzunliklarda namoyon bo`ladi?
3. Elektrodning erish tezligi uzunligi bo`ylab nima uchun bir xil emas?
4. Elektrodning qizishi va erishi haqidagi ma’lumotlardan foydalanib optimal payvandlash rejimini qanday tanlash mumkin?
Labaratoriya ishi №5
VALIKLARNI QOPLAShDA ASOSIY METALLNI ERITISh
Ishdan maqsad: Payvand yoyi yordamida asosiy metalni eritish samaradorligini o`rganish.
Ishning mazmuni.
Yoyli payvandlashda erish jarayonida payvand vannasi shakllanadi, metal qotishida esa chok baliklari shakllanadi. Payvand vannasi va baliklarni quydagi o`lchamlar bilan tavsiflanadi.
L — vanna uzunligi; V — vanna eni; N – erish chuqurligi; HV — chok valigi qabariqligi balandligi; Fpr — erish yuzasi; Fn — quyish yuzasi.
Katta hajimdagi buyumni yuzasidagi kata quvvatli tez harakatlanuvchi yoyning ensiz valik hosil qilishidagi vanna uzunligi quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
(5.1)
Bu yerda q — yoyning effektiv issiqlik quvvati , Дж/м;
λ — issiqlik o`tkazuvchanlik koeffitsiyenti, Дж/(см∙сек·град);
Тпл— metalning erish temperaturasi, 0С.
Quyish zonasi maydoni quyidagi formula bilan aniqlanadi
Bu yerda αр— erish koeffitsiyenti, г/(А∙ч);
I — payvandlash toki,
ψ — sochrash koeffitsiyenti;
ρ — zichlik, г/см3;
v— payvandlash tezligi, cм/сек.
Eritish jarayonining effektivligi yoy bilan buyumga berilayotgan butun issiqlikning, erish uchun kerak bo`ladigan issiqlik bilan munosabati termik f.i.k. ηt, bilan xarakterlanadi:
(5.3)
Bu yerda Fpr — erish zonasi maydoni, sm2
— erigan metalning hajmiy entalpiyasi, yashirin erish issiqligini qo`shib(kam uglerodli po`latlar uchun = 2500 кал/см3).
Katta hajimdagi buyumga valik quyish uchun erish jarayonining termik f.i.k. o`lchovsizlik kriteriyasi bilan 5.1 rasmdagi namogrammadan aniqlash mumkin
(5.3)
Bu yoy quvvati va uning harakatlanish tezligi proportsional va Н/В yoki Н’/В’munosasbat erish zonasi chiziqlarini tavsiflaydi
Yupqa listlarni uchma uch payvandlagandagi termik tsikl f.i.k. o`lchovsizlik kriteriyasi asosida 5.2 namogramma bo`yicha aniqlanadi
(5.4)
Bu yerda δ — plastina qalinligi, sm.
5.1. rasm. Kata hajimdagi tanaga Н/В=0,1—2,5 valik quyish jarayonidagi termik f.i.k ni aniqlash grafigi.
а — kengaytirilgan zona, Н/В<0,5; б — yarim aylana zona, Н/В=0,5; в—chuqurlashtirilgan zona, H/В>0,5
2 rasm. Termik f.i.k. ηt: ni hisobiy aniqlash grafigi. а - yupqa listlarni uchma uch bir o`tishda payvandlashda Н’/В’= ; б — kata hajimdagi tanaga o`ta keng valik qo`yishda, Н/В=0.
Erish jarayonini effektivligini to`liq tavsiflovchi issiqlik f.i.k. , asosiy metalni yoy bilan qizdirish jarayoni f.i.k. ni termik f.i.k.ga ko`paytmasiga teng.
.
(5.5)
|
| |