ALTning informatsion ta’minoti

2.3. ALTning informatsion ta’minoti
Loyihalovchilar loyihalash jarayonida loyihaviy yechimlarni bevosita ishlab chiqish uchun
foydalanishadigan ma‟lumotlar ALT informatsion ta‟minoti (IT) asosini tashkil qiladi. Ush
bu
ma‟lumotlar turli olib yuruvchi (носитель)lardagi u yoki bu ko„rinishdagi hujjatlar ko„rin
ishida
taqdim qilinishi mumkin; bu olib yuruvchilarda materiallar komplektlovchi (butlovchi) buy
umlar,
12
namunaviy loyihaviy yechimlar, elementlar parametrlari haqidagi ma‟lumot (справка) tavsi
fidagi
axborotlar hamda oraliq va natijaviy loyihaviy yechimlar, loyihalanayotgan ob‟yektlar strukturas
i va
parametrlari va shu kabilar ko„rinishidagi joriy ishlamalarning holati haqidagi ma‟lumotlar
bo„ladi.
Bunda bir o„zgarish natijasi bo„lgan ma‟lumotlar boshqa jarayon uchun boshlang„ich ma‟lumot
bo„lishi mumkin. ALTning hamma komponentlari tomonidan foydalaniladigan ma‟lumotlar maj
mui
ALT informatsion fondini tashkil qiladi. ALT ITning asosiy funktsiyasi – informatsion fo
ndni
boshqarishdir, ya‟ni ma‟lumotlarga kira olishni hosil qilish, qo„llab-
quvvatlash va tashkil qilishni
ta‟minlaydi. Shunday qilib ALT IT – informatsion fond va uni boshqarish
vositalarining majmuidir.
ALT informatsion fondi tarkibiga quyidagilar kiradi:
− dasturaviy modullar; ular belgi (символ) ob‟yektaviy matn ko„rinishida saqlanadi.
ALTning hayotiy sikli davomida bu ma‟lumotlar kam o„zgaradi, belgilangan o„lchamlarga
ega
bo„ladi va informatsion fond yaratilishi bosqichida paydo bo„ladi. Bu ma‟lumotlarning
iste‟molchilari – ALT turli nimtizimlarining monitorlaridir;
− boshlang„ich va natijaviy modullar; ular bir ko„rinishdan ikkinchisiga o„zgarish jarayonida
dasturaviy modullarni bajarishda zarur. Loyihalash jarayonida bu ma‟lumotlar tez-tez o„zgarib
turadi,
lekin ularning turi o„zgarmas bo„lib, bu tur mos dasturaviy modul bilan aniqlanadi. Orali
q
ma‟lumotlarni tashkil qilishda turli turdagi ma‟lumotlarni o„zaro muvofiqlashtirish jarayoni
da
tafovutli vaziyatlar vujudga kelishi mumkin;
− me‟yoriy ma‟lumotnomaviy loyihaviy hujjatnoma (MMLH) o„z ichiga materiallar,
sxemalar elementlari, unifikatsiyalashgan uzellar konstruktsiyalar haqidagi so„rov (справоч
ным)
ma‟lumotlarni oladi. Odatda bu ma‟lumotlar yaxshi strukturlangan va faktografik ma‟lum
otlar
qatoriga kiritish mumkin. Davlat va tarmoq standartlari, amal qilinadigan materiallar va y
o„riqlar,
namunaviy loyihaviy yechimlar, qat‟iy belgilangan (reglamentlangan) hujjatlar (bo„sh strukturla
ngan
hujjatli ma‟lumotlar) ham MMLHga kiradi;
− loyihalashning borishida dialogni tashkil qilish maqsadida informatsiyani displey ekranida
tasvirlash imkonini beradigan va kadr shaklini belgilaydigan o„zaro bog„langan ma‟lumotl
ar
majmuini ifodalaydigan displeylar ekranlarining mazmuni. Odatda bu ma‟lumotlar ALT ha
yotiy
tsikli davomida o„zgarmaydi; qat‟iy belgilangan o„lchamga ega bo„ladilar va o„zlarining
xarakteristikalari bo„yicha dasturaviy modullar va boshlang„ich ma‟lumotlar orasida o„rin egall
aydi;
berilgan dialog grafi realizatsiyasi jarayonida ALT dialogli tizim tomonidan foydalaniladi;
− joriy loyihaviy informatsiya; loyiha holati va bajarilishining borishini aks ettiradi. Odatda
bu informatsiya bo„sh strukturalangan, loyihalash jarayonida tez-
tez o„zgaradi va matnli hujjatlar
shaklida ifodalanadi. ALT informatsion fondini boshqarish
usullarini tanlashda printsiplarni ta‟riflash
va informatsion fond, ma‟lumotlarni strukturalash vositalarini aniqlash, ma‟lumotlar mass
ivlarini
boshqarish usullarini tanlab olishning ahamiyati katta.
ALT informatsion fondini boshqarishning quyidagi usullarini farqlashadi:
− fayl tizimidan foydalanish;
− kutubxonalarni qurish;
− ma‟lumotlar bankidan foydalanish;
− adapterlar informatsion dasturlarini yaratish.
F a y l l i t i z i m l a r d a n v a k u t u b x o n a l a r n i q u r i s h d a n foydalanish hisobla
sh
tizimlarining ITni tashkil qilishda keng tarqalgan, chunki OT vositalari tomonidan qo„llab
quvvatlanadi. ALT ilovalarida bu usullar dasturaviy modullarni simvolli va ob‟yektli kodl
arda
saqlashda, loyihalash jarayonini qo„llab-
quvvatlashning dialogli stsenariylarini, boshlang„ich
ma‟lumotlarning yirik massivlarini birlamchi kiritishini, matni hujjatlarni saqlashda qo„llan
iladi.
Lekin ular so„rovli ma‟lumotlarga tez kirishni ta‟minlashda, o„zgarib turuvchi ma‟lumotla
rni
saqlashda,
joriy loyihaviy hujjatlarni boshqarishda, zarur bo„lgan matnli hujjatlarni qidirishda, har xil
tilli modullar orasida o„zaro muloqotni tashkil qilishda ishga kam yaraydi.
Uzluksiz ortib borayotgan informatsiya hajmini umumlashtirishning maqbul bo„lgan usullarini
qidirib topish bo„yicha olib borilgan ishlar 60-
yillar boshida «Ma’lumotlar bazasini boshqarish
|