nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon

|
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon
|
bet | 7/10 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 33,88 Kb. | | #140164 |
Bog'liq 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegi-fayllar.orgG‘ildirakli tebranadigan tegirmon
Qurilish buyumlari ishlab chiqarishida g‘ildirakli tebranadigan tegirmon qo‘llaniladi, ular yumshoq va o‘rtacha mustahkamlikdagi materiallarni (gil tuproq, kaolin, gips, bo‘r, talk, grafit) maydalash uchun mo‘ljallangan (1–rasm).
Tegirmon quyidagi konstruksiyaga ega. Aylanadigan vertikal (tik) valga (1) chorbarmoq (2, bir-biriga ko‘ndalang qilib chalishtirilgan ikki detal) mahkamlangan, uning pastki qismiga g‘ildiraklar (4) bilan to‘rtta tebrangich (3) sharnirli osilgan. Markazdan qochma kuchlar inersiyasi hisobidan vertikal (tik) valning aylanishida, tebrangichlar o‘zining g‘ildiraklari bilan qo‘zg‘almaydigan tuyadigan xalqaga (5), g‘ildiraklar vaxalqa o‘rtasiga tushadigan materialni maydalab siqib ishlaydi. Material tegirmonga ta’minlagich (6) orqali uzatiladi. Tegirmonning korpusiga xalqali kollektor (7, katta truba) orqali tushayotgan maydalangan material havo (gaz) oqimi bilan ushlab olinadi va tegirmonga o‘rnatilgan separatorga olib chiqiladi. Separatorga olib chiqilgan materialning yirik zarralari tegirmonning pastiga tushadi va unda tamomila tuyiladi, tayyor mahsulot esa siklonga (havoni yoki gazni har xil qattiq jismlardan tozalaydigan apparat) tushib, cho‘kadi va keyin olib qo‘yiladi. Havo siklon orqali tegirmonga qisman qayta yo‘llanadi, qolgan qismi esa yengli tozalagich orqali tozalanadi va keyin atmosferaga chiqarib yuboriladi.
1–rasm. G‘ildirakli tebranadigan tegirmon.
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon 300 dan 700 mm gacha g‘ildiraklar diametrida 600 dan 1800 mm gacha likoplari diametri bilan tayyorlanadi. Tegirmonning elektrodvigateli va shamol parrakning quvvati 4,5 dan 235 kvt gacha bo‘ladi. 008 raqamli elakda 10% qoldiq qolishida o‘rtacha mustahkamlikdagi materiallarni kukunlashda tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligi tegirmonning o‘lchamidan va materialning turidan bog‘liqlikda 0,2 dan 12 t/s gacha tebranadi. Shamollatish qurilmasi tegirmon sarflaydigan energiya miqdoridan 25 dan 35% gacha iste’mol qiladi.
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon tuyish va quritadigan agregat sifatida ishlashi mumkin. Bunday holatda havo zaruriy haroratgacha qizdiriladi.
|
| |
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat

|
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat
|
bet | 9/10 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 33,88 Kb. | | #140164 |
Bog'liq 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegi-fayllar.orgG‘ildirakli tebranadigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat
Tegirmon iste’mol qiladigan quvvat, N1 – material bo‘yicha valiklarni chiniqtirishdagi quvvat, N2 – valik sirg‘anishini chaqiradigan ishqalanish kuchini yengib chiqishga sarflanadigan quvvat, N3 – valik bilan tebranuvchi val podshipniklarida ishqalanish kuchini yengib chiqishga sarflanadigan quvvatdan yig‘iladi:
N1=Pμυvz vt, (8)
bu yerda: P – valik bosimi, n;
μ – valik tebranishi qarshiligi koeffitsienti; μ=0,05÷0,1;
υv – valik ning aylanish tezligi, m/sek;
z– valiklar soni;
N2=Pƒυsir. z vt, (9)
bu yerda: P – materialga valik bosimi, n;
ƒ – material va valik metalli o‘rtasida ishqalanish koeffitsienti: ƒ=0,3;
υsir. – sirg‘anish tezligi, quyidagiga teng deb qabul qilish tavsiya
etiladi: υsir.=(0,095÷0,098) υv m/sek;
z– valiklar soni.
N3=Aishq.nv vt, (10)
bu yerda: Aishq. – bitta valik uchun ishqalanish ishi, nm; nv – valikning aylanishlari soni, ayl/sek;
Aishq.= Rƒπd dj, (11)
bu yerda: R – valikga bosim, n;
ƒ – sirg‘anish ishqalanish koeffitsienti, ƒ=0,1;
d– valik valining diametri, m;
N3=Pƒπdnvz vt, (12)
bu yerda: z – valiklar soni.
Tez yuradigan markazdan qochma tegirmonlarning konstruktiv chizmalari
Tez yuradigan markazdan qochma tegirmonning konstruksiyasi korpusdan (1) va uning o‘rtasi bo‘yicha valga (2) kuraklari (3) mahkamlangandan tashkil topgan (1–rasm). Valning aylanishida balandlik bo‘yicha bir necha qator joylashgan sharlar oxirida ergashadi.
O‘ra (4) orqali kirayotgan material ketma–ket maydalanishi uchun sharlarning ko‘p chastotali ta’siri hisobidan materialga (va korpusning ichki yuzasi) va markazdan qochma kuch inersiyasi siqgan holda qizdiriladi. Maydalangan material o‘zining og‘irligi ta’siri ostida tegirmonning pastki qismidan tushiriladi.
Ruda va klinkerni maydalashda ushbu tegirmon boshqalari bilan taqqoslanganda uning yuqori samaradorligi farqlanadi. Biroq jismni kukunlaydigan uzatmasi kuraklarga tutashtirilgan, kukunlanadigan jism sirg‘anishi ishqalanishi bilan ishchi yuzalarini tezda yeyilishiga olib keladi. Buning hammasi tegirmonning konstruksiyasi takomillashtirishni talab etadi.
Tez yuradigan markazdan qochma sharli tegirmonning konstruksiyasi sezilarsiz darajada tez yuradigan markazdan qochma tegirmondan farq qiladi (2–rasm). Farqi faqat ularning konstruktiv rasmiylashtirilishida hisoblanadi.
A–A A–A
|
| |
Assembler: ramziy buyruq yozuvi - Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish

|
Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish
|
bet | 2/9 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 65,57 Kb. | | #138870 |
Bog'liq 2-Amaliy ish
Raqamli kiritish, garchi mashina tomonidan osongina tanilgan bo'lsa-da, odamlar uchun juda noqulay. Umuman olganda, ko'pchilik uchun ma'lum bir so'zni eslab qolish (hatto ona tilida bo'lmaganda, masalan, ADD yoki LOOP) unga mos keladigan raqamlar birikmasidan ko'ra osonroqdir. Xuddi shunday, ular ko'pincha mikroprotsessorning ichki registrlariga raqamlar bilan murojaat qilishdan bosh tortadilar, ularni harf belgilari bilan almashtiradilar (EAX, AX, AH, AL, BX, IP va boshqalar).Bunday almashtirish, ayniqsa, mikroprotsessor registrlari bo'lsa, to'g'ri keladi. universal emas va maxsus maqsadga ega (masalan, A - batareya). Ishchi registrlarning universal emasligi va Intel protsessorlari oilasiga xos bo'lgan qat'iy belgilangan foydalanish yagona mumkin bo'lgan variant emasligini unutmang. Masalan, PDP oilasida protsessorlarning mantiqiy tuzilishi yanada uyg'unroq edi: RON barcha umumiy maqsadli registrlari mashina ko'rsatmalarida teng asosda ishlatilishi mumkin; bunday vaziyatda registrlarni nomlash ularni oddiygina raqamlashdan ko'ra qulay emas edi.
Ta'riflangan ramziy belgilar mnemonika deb atala boshlandi (mnemonik yodlashni osonlashtiradigan vositalar). Intel protsessor mashinasi ko'rsatmalarini yozish uchun ba'zi mnemonikalar.
1-jadval
hex kodi
|
mnemonika
|
izoh
|
B81200
|
MOV AX, 12
|
AX registriga 12 raqamini qo'ying
|
01D8
|
AX, BX qo'shing
|
AX va BX registrlarini qo'shing
|
8B1E1001
|
MOV BX, [110]
|
110-manzilli RAM katakchasini BX-ga o'qing
|
Eslatma. Jadvalda ma'lumotlarga kirishning ishlashi va usullarini tavsiflovchi kod qalin shrift bilan ta'kidlangan; Operativ xotira hujayralarining to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlari va manzillari oddiy shriftda yoziladi. E'tibor bering, buyruqlarda ishlatiladigan ikki baytli raqamlar saqlanadi
“Orqaga”: 0110 raqami xotirada 01 10 emas, aksincha, 10 01 sifatida saqlanadi. IBM PC da qabul qilingan shunga o'xshash saqlash usuli teskari bayt saqlash deb ataladi.
O'ylaymanki, o'quvchilar buyruqlarni yozishning mnemonik usulini tushunish va eslab qolish osonroq ekanligiga rozi bo'lishadi. Shuning uchun Debug bilan ishlashda ular odatda undan foydalanadilar. Buyruqlarning mnemonik tasviri assemblerning ajralmas qismi hisoblanadi, lekin uning asosiy qismi emas. Assembler tilining eng katta afzalligi - bu nafaqat operatsiyalar va registrlarni, balki maxsus xotira manzillarini ham ramziy nomlar bilan almashtirish imkoniyatidir. Ikkinchi holda, dasturchi o'zini aniq xotira manzillariga "bog'lash" dan ozod qilish imkoniyatiga ega bo'ladi, bu esa, o'z navbatida, oddiy matn muharririda bo'lgani kabi, oddiygina dastur buyruqlarini o'chirish yoki to'ldirish imkonini beradi. Ushbu ajoyib imkoniyat qo'shimcha muhokamaga loyiqdir.
|
| |
Assembler: identifikatorlar va direktivalar

|
Assembler: identifikatorlar va direktivalar
|
bet | 3/9 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 65,57 Kb. | | #138870 |
Bog'liq 2-Amaliy ish
Dastur ma'lum xotira manzillari bilan yagona tarzda bog'langan kamida ikkita holat mavjud. Birinchidan, mikroprotsessorning ichki registrlarida bo'lmagan, lekin xotirada saqlanadigan ba'zi o'zgaruvchilarga (ma'lumotlarga) kirishda. Va, ikkinchidan, o'tish paytida, ularsiz tarmoqli va tsiklik dasturlarni tashkil qilish mumkin emas. Ikkala holat ham ma'no jihatidan farq qilsa ham (ma'lumotlarga yoki dasturga kirish), rasmiy nuqtai nazardan, bu ikkala holat ham juda o'xshash ko'rinadi: aniq nima bo'lishidan qat'i nazar, ba'zi xotira kataklarining manziliga murojaat qilishingiz kerak.
Dasturlarda aniq manzillarning paydo bo'lishi uning harakatchanligini yo'qotishiga olib keladi. Misol uchun, agar biron sababga ko'ra o'zgaruvchining manzilini o'zgartirish kerak bo'lsa, ushbu o'zgaruvchiga havola qilingan barcha buyruqlarda tuzatish kiritishingiz kerak bo'ladi. Yoki faqat bitta mashina ko'rsatmasini kiritishda dasturning butun keyingi qismi siljiydi va uning manzillariga barcha o'tishlar xuddi shunday o'zgartirilishi kerak.
O'quvchilarga tasvirlangan qiyinchiliklar haqida bir oz tasavvur berish uchun biz Debug-da oddiy dasturni amalga oshiramiz.
Faraz qilaylik, r = x + y formulasi yordamida hisoblashdan iborat oddiy masalani kompyuterda yechmoqchimiz. Keling, yechim dasturini yozamiz va amalga oshiramiz, keyin formulamizga boshqa amalni qo'shmoqchi bo'lsak, nimani tuzatish kerakligini ko'rib chiqamiz, masalan: r = x + y – z.
Keling, barcha o'zgaruvchilar ikki baytli butun sonlar ekanligiga rozi bo'laylik. Faraz qilaylik, o'zgaruvchilarni saqlash maydoni "boshida" - 102-manzildan boshlab joylashgan bo'ladi. MS-DOS-da qabul qilingan konventsiyalarga ko'ra, dastur 100-manzildan boshlanadi, biz " ma'lumotlar maydonini chetlab o'tish.
jadval 2
|
| |
–rasm. Tez yuradigan 2–rasm. Tez yuradigan markazdan

Markazdan qochma ko‘p pog‘onali g‘ildirakli tegirmon yuqorida qayd etilgan tegirmonlardan farqi shundaki, materiallarni maydalanishi sharlar bilan emas, balki g‘ildiraklar bilan amalga oshirishi hisoblanadi. Tegirmonning vertikal (tik) valida o‘tkazish richaglari o‘rnatilgan bo‘lib, ularga shaxmat tartibida joylashgan g‘ildiraklar sharnir bilan mahkamlangan.
O‘rta yuradigan tegirmonlarning tiplari va ularning ishlatilishini tushuntirib bering?
Sharli o‘rta yuradigan tegirmonning konstruksiyasi va uning ishlash prinsipini tushuntirib bering?
Prujina bosimi materialga nisbatan qanday bog‘liqlikda tanlanadi?
Ishqalanish koeffitsienti qanday holatda teng deb qabul qilinadi?
Sharli o‘rta yuradigan tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligi qanday aniqlanadi?
Valikli o‘rta yuradigan tegirmonning konstruksiyasi va uning ishlash prinsipini tushuntirib bering?
Likoplar aylanishlari soni qanday hisoblar bilan tanlanishi kerak?
Valiklar aylanishlari soni qanday aniqlanadi?
Valikli o‘rta yuradigan tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligi qanday aniqlanadi?
Valikli o‘rta yuradigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat qanday bog‘liqliklarda aniqlanadi?
G‘ildirakli tebranadigan tegirmonning konstruksiyasi va uning ishlash prinsipini tushuntirib bering?
G‘ildirakli tebranadigan tegirmonga ta’sir etuvchi kuchlar nimalardan iborat?
Tegirmonning vertikal (tik) vali aylanishlari soni qanday aniqlanadi?
G‘ildirakli tebranadigan tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligi qanday aniqlanadi?
G‘ildirakli tebranadigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat qanday bog‘liqliklarda aniqlanadi?
Tez yuradigan markazdan qochma tegirmonda materiallarni kukunlash jarayoni boshqa tegirmonlarga nisbatan qanday farqlanish bilan amalga oshiriladi?
Tez yuradigan markazdan qochma tegirmonning konstruksiyasi nimalardan tashkil topgan va uning ishlash prinsipini tushuntirib bering?
Tez yuradigan markazdan qochma sharli tegirmonning konstruksiyasi nimalardan tashkil topgan va uning ishlash prinsipini tushuntirib bering?
Tez yuradigan markazdan qochma tegirmonning kamchiligi va afzalligi nimalardan iborat?
Fizik va kollod kimyo

Fizik va kollod kimyo
Download
405,03 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.05.2024
Hajmi
405,03 Kb.
#248999
Download
405,03 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fizik va kollod kimyo
Download
405,03 Kb.
Matnni ko'rish
Alyuminiy va uning qotishmalari

|
Alyuminiy va uning qotishmalari
|
bet | 4/6 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 26,22 Kb. | | #155001 |
Bog'liq Legirlash turlari-fayllar.orgAlyuminiy va uning qotishmalari
Alyuminiy tabiatda keng tarqalgan metall hisoblanib, u yer qobig`ining 7,45 % ini tashkil etadi. Alyuminiy tog` jinslarida Al2O3 va Al (ON)3 birikmalari holatida bo`ladi.
Asosiy alyuminiy rudalariga boksit, kaolin, alunit, nefelin minerallari kiradi. Bu minerallarning kimyoviy tashkil etuvchilari 9.2 –jadvalda keltirilgan.
9.2–jadval
Alyuminiy rudalarining kimyoviy tashkil etuvchilari
Mineral nomi
|
Kimyoviy tashkil etuvchilari, %
|
Al2O2
|
Fe2O3
|
SiO2
|
TiO2
|
CaO
|
H2O
|
Na2O+K2O3
|
SO3
|
Boksit
|
30–57
|
16–35
|
3–13
|
2–4
|
3
|
10–12
|
–
|
–
|
Kaolin
|
37–40
|
1,5
|
36–45
|
–
|
–
|
15–20
|
–
|
–
|
Alunit
|
20–21
|
4-5
|
41–42
|
–
|
–
|
6–7
|
4,5–5,0
|
22–23
|
Alyuminiy birikmalaridan alyuminiy olish jarayoni ikki bosqichga ajratiladi:
Alyuminiy rudalaridan alyuminiy oksidi olish
Tabiiyki, rudaning tarkibidagi begona jinslarning o`lchami va miqdorlari turlicha bo`ladi. Shu bois alyuminiy rudalaridan alyuminiy oksidi olish usullari ham turlichadir:
ishqorli usul;
kislotali usul;
elektrotermik usul.
Ishqorli usulda dastlab boksit maxsus pechda qizdirilib, keyin maxsus tegirmonlarda kukun holiga kelguncha maydalanadi. So`ngra unga ma’lum miqdorda soda va ohaktosh kukunlari qo`shilib, aralashma hosil qilinadi. Bu aralashma bo`yi 80–150 m, diametri 2,5–5 mli sekin aylanuvchi barabanli pechda 1100°C haroratgacha qizdiriladi.
Olingan massa maxsus bakda 60°C haroratli suv bilan ishlanadi. Natijada natriy alyuminat va natriy ferritlar suvda eriydi, kaltsiy silikat esa suvda erimay, bak tagiga cho`kadi. Keyin esa bu eritma bakdan chiqarilib, maxsus idishda gidrolizlanadi. Bunda natriy ferrit temir (III) –gidroksid tarzida cho`kib ajraladi. Qolgan eritma suv quyilgan maxsus idishda karbonat angidrid bilan ishlanib, alyuminiy gidroksidi olinadi. Alyuminiy gidroksidi cho`kma tarzida ajraladi, natriy karbonat esa eritmada qoladi. Alyuminiy gidrooksid idishdan olinib, filtrlanadi. So`ngra aylanadigan qiya pechda 950–1200 °C haroratgacha qizdiriladi. Bunda u parchalanib alyuminiy oksidi hosil bo`ladi.
|
| |
Umumiy kimyo

KIMYO FANIDAN MALAKA TOIFASI SINOVLARI TOPSHIRIQLARINING
MAVZULARI VA QO‘LLANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
Soha
Shifr
Pedagog kadrlar test sinovida baholanadigan mazmun elementi
I
UMUMIY KIMYO
U
U1
Kimyoning asosiy tushunchalari. Atom, molekula, kimyoviy element, oddiy va
murakkab moddalar, allotropiya. Nisbiy atom va nisbiy molekulyar massa.
Modda miqdori-mol. Valentlik;
U2
Kimyoning asosiy qonunlari. Modda massasining saqlanish qonuni, tarkibning
doimiylik qonuni, gaz qonunlari,
Avogadro qonuni, ekvivalentlar qonuni.
Avogadro doimiysi;
U3
D.I.Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy sistemasi. Atomlarning davriy
xossalari. Atom tuzilishi (proton,
elektron, neytron). Izotop, izobar, izoton,
izoelektron tushunchalari. Elektron konfiguratsiya. Pauli prinsipi,
Klechkovskiy, Gund qoidalari;
U4
Kvant sonlari.Yadro
reaksiyalari;
U5
Kimyoviy bogʻlanish turlari (kovalent, ion, metall, vodorod). Kovalent
bogʻlanishning baʼzi bir xususiyatlari;
U6
Struktura formulalari. Kristall panjara turlari. Gibridlanish
va uning xillari;
U7
Kimyoviy reaksiya tezligi va unga taʼsir etuvchi omillar; Kimyoviy muvozanat
va uning siljishi. Le-Shatelye prinsipi;
U8
Eritmalar. Eritmalarning turli kattaliklarda ifodalanishi. Foiz va molyar
konsentratsiya;
U9
Oleum. Normal konsentratsiya, Eruvchanlik
koeffitsiyenti;
U10
Elektrolitik dissotsiatsiyalanish nazariyasi. Dissotsiatsiyalanish darajasi.
Elektrolitlar va noelektrolitlar. Kuchli va kuchsiz elektrolitlar. Ion almashinish
reaksiyalari;
U11
Suvning ion koʻpaytmasi, pH .Tuzlar gidrolizi;
U12
Oksidlanish darajasi. Eng muhim oksidlovchi va qaytaruvchilar. Oksidlanish-
qaytarilish reaksiyalari (oksidlanish-qaytarilish reaksiya turlari, oksidlanish
hamda
qaytarilish jarayonlari, oksidlovchi va qaytaruvchilar, oksidlanish-
qaytarilish
reaksiyalarini tenglash
usullari);
7-Mavzu: Pedagogik texnika Reja: Pedagogik texnika haqida tushuncha

|
7-Mavzu: Pedagogik texnika Reja: Pedagogik texnika haqida tushuncha
|
bet | 1/3 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 9,08 Kb. | | #128030 |
Bog'liq 7-Mavzu Pedagogik texnika Reja Pedagogik texnika haqida tushun-fayllar.org
7-Mavzu: Pedagogik texnika Reja: Pedagogik texnika haqida tushuncha. Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari
7-Mavzu:
Pedagogik texnika
Reja:
1. Pedagogik texnika haqida tushuncha.
2.Pedagogik texnikaning tarkibiy qismlari.
3.Mimika va pantomimika. O‘qituvchining tashqi ko`rinishi.
4.O‘qituvchining pedagogik texnikasini shakllantirish yo‘llari.
Elektron ta`lim resurslari
http://www.edunet.uz; http://www.ziyonet.uz; http://www.istedod.uz
Adabiyotlar:
Azizxo’jaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. – Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU, 2006.
Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Darslik. N.T.Omonov, N.X.Xojaev, S.A.Madiyarova, Ye.I.Eshkulov. T.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2009.
Xoliqov A. Pedagogik mahorat. – T.: IQTISOD-MOLIYA, 2011.
Blits-so’rov savollari
Texnika deganda nima tushuniladi?
Pedagogik texnika tushunchasini qanday izohlaysiz?
O‘qituvchilik kasbida pedagogik texnika qanday shakllanadi?
Yosh o‘qituvchi pedagogik texnikani mukammal egallashi uchun qanday yo’l tutish kerak?
Pedagogik texnika –
o‘qituvchining nafaqat
ta’lim–tarbiya
jarayonida, balki butun kasbiy faoliyatida zarur bo‘lgan umumiy pedagogik bilim va malakalari
majmuidir.
1. Pedagogik texnika haqida tushuncha
Pedagogik texnikaning muhim jihatlari – bu avvalo o‘qituvchining mahoratini belgilovchi kasbiy ko‘nikmalari hisoblanadi, ya’ni uning savodli va ifodali so‘zlay olishi, o‘z fikr-mulohazasini va bilimini tushunarli tilda ta’sirchan bayon qilishi, his-tuyg‘usini jilovlay olishi, o‘zining shaxsiy xususiyatlariga xos mimik va pantomimik qobiliyatlarga ega bo‘lishi, aniq imo-ishora, ma’noli qarash, rag‘batlantiruvchi yoki istehzoli tabassum, so‘zning cheksiz qudrati orqali o‘quvchilar ongiga va tafakkuriga ta’sir o‘tkazishi, hozirjavoblik, psixologik bilimlarga ega bo‘lishi kabilardir.
|
| |
Образование”

Образование”
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/167
Sana
18.01.2024
Hajmi
2,16 Mb.
#140538
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Образование”
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
Valikli o‘rta yuradigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat

|
Valikli o‘rta yuradigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat
|
bet | 6/10 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 33,88 Kb. | | #140164 |
Bog'liq 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegi-fayllar.orgValikli o‘rta yuradigan tegirmon iste’mol qiladigan quvvat
Tegirmon iste’mol qiladigan quvvat, N1 – material bo‘yicha valiklarni chiniqtirishdagi quvvat, N2 – sezdirmay kiradigan valik va valik ostida material sirg‘anishini chaqiradigan ishqalanish kuchini yengib chiqishga sarflanadigan quvvat, N3 – valik vali podshipniklarida ishqalanish qarshiligini yengib chiqishga sarflanadigan quvvatdan yig‘iladi:
N1=Pμυz vt, (15)
bu yerda: P – materialga valik bosimi, n;
μ – valik tebranishi qarshiligi koeffitsienti; μ=0,05÷0,1;
υ– valik tezligi, valikning o‘rtacha radiusi bo‘yicha hisoblanadi, m/sek;
z– valiklar soni;
N2=zPƒυsir. vt, (16)
bu yerda: P – materialga valik bosimi, n;
ƒ – materialga metallning ishqalanish koeffitsienti: ƒ=0,3;
υsir. – katok ostida materialning sirg‘anish tezligi, m/sek;
z– valiklar soni.
Ezib maydalash – aralashtirish mashinasi bilan o‘xshash bo‘yicha quyidagini yozish mumkin.
υsir.=πBnl m/sek,
bu yerda: B – valik eni, m;
nl – likopning aylanishlari soni, ayl/sek; N3=Aishq.nv vt, (17)
bu yerda: Aishq. – ishqalanish ishi, dj;
nv – valikning aylanishlari soni, ayl/sek; Aishq.= Rƒπd dj, (18)
bu yerda: R – valikga bosim, n;
ƒ– tebranish ishqalanish koeffitsienti;
d– valik valining diametri, m;
N3=Pƒπdnvz , (19)
bu yerda: z – valiklar soni.
Dvigatel iste’mol qiladigan quvvat quyidagiga teng:
N=N1+N2+N3/η vt, (20)
bu yerda: η – uzatmaning foydali ish koeffitsienti.
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
17
9.Taylanov, N. A., & Élmurodv, A. (2003). Nonlinear Dynamics of the
Evolution
of
Thermomagnetic
Perturbations
in
Composite
Superconductors. Technical Physics, 48(11).
10.SATTAROV, S., KHAMDAMOV, B., & TAYLANOV, N. (2014).
Diffusion regime of the magnetic flux penetration in high-temperature
superconductors; Diffuzionnyj rezhim proniknoveniya magnitnogo potoka v
vysokotemperaturnye sverkhprovodniki.
11.Тайланов, Н. А., Жуманов, А. Х. У., & Маматмуродова, М. Ш. К.
(2019). Диффузионный Режим эволюции термомагнитных возмущений в
сверхпроводниках. Вопросы науки и образования, (30 (79)).
12.Taylanov, N. A. (2001). On the stability of thermomagnetic waves in type
II superconductors. Superconductor Science and Technology, 14(6), 326.
13.TAYLANOV, N., BEKMIRZAEV, R., HUDOYBERDIEV, A.,
SAMADOV, M. K., URINOV, K. O., FARMONOV, U., & IBRAGIMOV, Z. K.
(2015). Dynamics of magnetic flux penetration into superconductors with power
law of voltage-current characteristic. Uzbekiston Fizika Zhurnali, 17(3), 126-130.
14.Taylanov, N. A. (2011). Blow-Up Instability in the Mixed State in Type II
Superconductors. The Open Condensed Matter Physics Journal, 4(1).
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
7
Beta nurlanish-bu elektronlar hamda pozitronlar, eng yengil (neytron) dan
tortib eng og’ir turlicha elementlargacha beta parchalanishi hosil bo’ladi. Beta -
nurlanish yuqori kirish kuchiga ega. Havodagi beta zarrachalari diapazoni bir
necha metrga, biologik to'qimalarda esa bir necha santimetrga etishi mumkin.
Shunday qilib, havodagi energiyasi 4 MeV bo'lgan elektronlar diapazoni 17,8 m,
biologik to'qimalarda esa 2,6 sm.
Gamma nurlanishi zaryadsiz va massasiz bo’lgani uchun yuqori moddalardan
o’tish kuchiga ega. Agar tashqi alfa va beta nurlanish, odatda, kiyimda yoki terida
so'rilsa va asosan radionuklidlar tanaga kirganda xavf tug'dirsa, tashqi gamma
nurlanishida butun tana unga ta'sir qiladi. Bir tomondan, bu gamma nurlanishidan
himoya qilishning maxsus choralarini talab qiladi, boshqa tomondan, uni
masofadan diagnostikaning turli usullarida qo'llash imkonini beradi.
1-rasm. Har xil nurlanishlarning muhitdan o’tishining sxematik tasviri
Yerdagi tabiiy radioaktivlikdan izotoplardan tashqari kosmosdan doimo
kosmik nurlanish kelmoqda.Kosmik nurlanish. Kosmosdan yerga keladi. Kosmik
nurlar tarkibiga protonlar va geliy yadrolari kiradi. Og’irroq elementlar 1%
atrofini tashkil qiladi. Atmosferaga chuqur kirib, kosmik nurlanish atmosferani
tashkil etuvchi yadrolar bilan o'zaro ta'sir qiladi va ikkilamchi zarrachalar oqimini
hosil qiladi (mezonlar, gamma kvantlar, neytronlar va boshqalar).
Elektromagnit nurlanishlar turli manbalariga va keng energiya spektriga ega:
atom yadrosining gamma-nurlanishi va tezlashtilgan elektronlarning tormozlanishi
nurlanishi, radioto’lqinlar.
|
| |
1 author: Nurmuxamad Duisenov Chirchik state pedagogical Institute 188

Abstract: Ekspertdegan so`z sizga nimani anglatadi, ekspert deb atalgan inson qanday ish- larni bajaradi? Ekspertning bajaradigan ishlarini kompyuter amalga oshira olsa biz qanday afzalliklarga erishishimiz mumkin? Bu muammolar ustida do`stlari- ngiz bilan birgalikda bosh qotiring va biror bir yechimga kelgandan so`ng qu- yidagi material bilan tanishishni davom ettiring. Ma’lum muammo sohasidagi masalalarni yechishga mo`ljallab yaratilgan intellektual sistema ekspert Sistema- si deyiladi. Ekspert sistemalari bilimlarini to`ldirish manbai bo`lib, shu soha eks- pertlari xizmat qiladi. Barcha ekspert sistemalarning ishi konkret muammo sohasidan olingan qat’iy ekspert ma’lumotlariga asoslanadi.
Faraz qilaylik, quyidagi masalani yechish uchun ekspertlar guruhi yig`ildi: d aryo bo`yida joylashgan korxonalardan istalgani oqizgan bo`lishi mumkin bo`l gan neft dog`lari daryoda kuzatildi. Asosiy maqsad qaysi korxona neftni oqiz ganini topish va ifloslanish sabab, oqibatlarini bartaraf etishdir. Eng avvalo, bund ay masalani yechuvchi ekspert sistemasi hisoblashni bilishi kerak. Neft oqizil- gan joyni taxminan bilish uchun neftni suvga aralashish vaqti, daryo oqi-
mi tezligi va yo`nalishi kabi ma’lumotlarni ishlatish kerak. Bunday ma’lumotlar yig`ilib, neft oqizilgan joy taxminan aniqlangandan keyin maxsus qoidalardan, masalan E1 va E2, foydalanib, aybdorni aniq topish mumkin. Bu qoidalar ev- ristik qoidalar deyiladi. Evristik qoidalar oddiy qoidalar asosida emas,
balki ekspertning amaliy bilimiga asoslanadi.
E1 qoida: AGAR neft tashlangan joydan daryo oqimi bo`yicha 1 km oraliqdagi yuqorida bir korxona joylashgan bo’lsa, u holda shu korxona neftni daryoga oqiz- gan .
E2 qoida: AGAR neft tashlangan joydan daryo oqimi bo`yicha 1km oraliqdagi yuqorida bir necha korxona joylashgan bo`lsa, u holda eng ko’p neft ishlatuvchi korxona neftni daryoga oqizgan. Maqsadga erishish uchun ko`rib chiqilayotgan variantlar sonini kamaytirishga xizmat qiluvchi va fikrlash samarasini oshiruv- chi soddalashtirishlar qo`llaniladi. Ekspert sistemalarida evristik qoidalar asosi- da ishlatiladigan soddalashtirish mexanizmi evristik qidiruv mexanizmi deyi- ladi. Quyida evristik qidiruv mexanizmi keltirilgan.Evristik qidiruv mexanizmi suvni ifloslantirgan eng ehtimoli ko`p bo`lgan aybdorni aniqlaganidan keyin, ilga- ri surilgan gipotezani tekshirish uchun ekspert sistema boshqa qoidalar to`plami- ni ishlatishi mumkin. Eng avvalo korxona neft quvuri sistemasidagi nosozliklar qaraladi. Bunday evristik qoida foyda keltirishi mumkin: AGAR fabrika neft qu- vurining 1-uchastkasidagi bosim suv bosimidan kichik bo`lsa, U HOLDA 2 yoki 3-
uchastkalarni tekshirish kerak. Bunday qoidani faqat shu sohani biluvchi inson, ya’ni ekspert aytishi mumkin.
Ekspert sistemalarning ishlatilish sohalarini qisqacha keltiramiz:
` Kimyo fanidan 9-sinflar uchun amaliy mashg ulot

|
` Kimyo fanidan 9-sinflar uchun amaliy mashg ulot
|
bet | 4/6 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 103 Kb. | | #106687 |
Bog'liq 1- kimyo` Kimyo fanidan 9-sinflar uchun amaliy mashg ulot
I-variant
Uglerod (IV)-oksid hosil qilish va uning xossalsri bilan tanishish.
1.Probirkaga bo`r yoki marmardan bir necha bo`lak soling va suyultirilgan xlorid kislotadan ozgina quying
2.Probirka og`zini gaz o`tkazgich nayli tiqin bilan berkiting
3.Nayning uchini 2-3 ml ohakli suv quyilgan probirkaga tushiring va sodir bo`layotgan hodisani kuzating
4.Gaz o`tkazgich nayni distillangan suv quyilgan eritmaga tushiring gazning distillangan suvdan o`tishi bir ikki minut davom etsin nayni chiqarib olingan eritmaga bir necha tomchi ko`k lakmus erit masidan tomizing
5.Probirkaga suyultirilgan o`yuvchi natriy eritmasidan 2-3 ml quying va unga 1 necha tomchi fenolftalin qo`shing so`ngra eritma orqali gaz o`tkazing
TOPSHIRIQLAR
1. Reaksiya tenglamalarini yozing
2.Bajarilgan tajribalar yuzasidan xulosa yozing
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun yozma ish savollari
I-variant
1-masala Massasi 12.8 g bo`lgan tuz qizdirilganda massasi 7.2 g suv hajmi 4.48 l (n.shda) azot hosil bo`ldi. Agar tuzning molyar massasi 64 g/mol ga teng bo`lsa uning formulasini aniqlang?
2-masala Massasi 310 kg bo`lgan tabiiy fosforitdan massasi 195 kg fosfat kislota olindi. Tabiiy fosforitdagi Ca3(PO4)2 ning massa ulushini aniqlang?
3-masala Tabiiy misning 73% Cu va 27% Cu izotoplarining aralashmasidan iborat bo`lsa uning o`rtacha molekulyar massasini aniqlang?
4-masala Quyidgi o`zgarishlarni amalga oshiring.
CaCO3 – CO2 – Na2CO3 – NaHCO3 – NaC l
Savollar yangi tahrirdagi DTS asosda tuzilgan
Monitoring guruhi N.Orziyeva
N.Usmonova
A.Ravshanova
D.Murodova
S.Halimova
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun amaliy mashg ulot
II-variant
“Ishqoriy metallar” va “Kalsiy” mavzulari bo`yicha tajribaviy masalalar yechish
1.To`rtta raqamlangan probirkada a) Natriy xlorid b) Natriy gidrooksid d) Natriy karbonat e) Natriy nitrat berilgan qaysi probirkada qanday tuz borligini aniqlang
2.Sizga berilgan 2 ta probirkada rangsiz eritmalarning qaysi biri kaliy gidroksid qaysi biri kalsiy gidroksid eritmasi ekanligini aniqlang
3.Quyidagi o`zgarishlarni amalgam oshirish uchun imkon beradigan reaksiyalar tenglamalarni yozing
Ca(OH)2____CaCO3____Ca(HCO3)2___CaCO3____CaCl2
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus talim vazirligi namangan muhandislik pedagogika instituti kasb ta’limi fakulteti - bet 12

Xulosa
Menejment keng qamrovli fan hisoblanadi. Agar biz har
qanday sohaga etibor
berdigan bo’lsak u sohani faoliyat olib borishi boshqaruvga asoslanganini
ko’rishimiz mumkin. Menejmentni o’rganishdan asosiy maqsad –
bu boshqaruv
sanati haqida muayyan bilim va ko’nikmalarga ega bo’lishdir. Biz olgan nazariy
bilimlarni amaliyotda qo’llash orqali biz boshqaruvni to’g’ri va ishonchli yo’lga
qo’yamiz.
Biz yuqorida takidlaganimizdek menejment tamoyillari
va qonunlari uning
poydevorini tashkil etadi. Bu esa har bir boshqaruvchi menjmentning poydevori
yani demokratiya, ierarxiya, yakkahokimlik, rejalashtirish, qayta aloqalar, ilmiylik
kabi tamoyillarni bilishimiz va ularga asoslangan
holda boshqaruvni tashkil
etishimiz lozim. Hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida jahon bozorlarida ishlab
chiqarish korxonalari o’z mavqeyini yo’qotmay
kelishiga, sifatli mahsulot ishlab
chiqarish, mahsulotni jahon bozorlarida raqobatbardoshligini
taminlash asosan
boshqaruv yani menejmentga bog’liq bo’lib qoldi. Har qanday tizimlar o’ziga hos
boshqarish usullari va qonun-qoidalari, tamoyillari asosida boshqariladi.
Menejment esa ushbu kjarayon yani boshqaruv jarayoni
haqida turli hil nazariy
bilimlar bilan taminlashdan iborat.
Menejment tamoyillarini har qanday ishlab chiqarish korxonasi yoki firmasida
jorey etilish boshqaruv sifatiga amarali tasir ko’rsatadi. Boshqaruv qanchalik
samarali bo’lsa o’sha boshqarilayotgan
obyekt gullab yashnaydi, muvofaqqiyat
qozonadi va yuksaladi. Bunga Hech qachon menejment tamoyillarini ushbu sohaga
singdirmasdan erishib bo’lmaydi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O’zbekiston Prezidenti Islom Karimovning 2014-yilda ijtimoiy iqtisodiy rivojlantirish
yakunlari va 2015-yilga mo’ljallangan iqtisodiy dasturning
eng muhim ustivor
yo’nalishlariga bag’ishlangan maruzasi.
2. O`zbеkiston Rеspublikasi Konstitusiyasi. – T.: O`zbеkiston, 2003.
3. “Korxonalar to`g`risida”gi O`zbеkiston Rеspublikasining Qonuni. – T.: Adolat, 2000.
Vaiant savol

|
Vaiant savol
|
bet | 1/6 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 22,05 Kb. | | #139537 |
Bog'liq imtixon
6 vaiant 2 savol
Raqamli mikrosxemalar fan va texnikaning ixtiyoriy masalasini
echa oladilar. Buning uchun raqamli mikrosxema asosidagi qurilmada,
yechiladigan masalaning dastlab berilganlari haqidagi ma’lumotlar,
yechish algoritmi va hisoblash natijalari faqat ikkita qiymat: 0 va 1
signallari koʻrinishida ifodalanadi. Ikkilik raqamlari ketma-ketligi
yordamida raqamli qurilmalarda ixtiyoriy ma’lumolarni (raqamlar,
matnlar, komandalar va h.k.) kodlash, saqlash va qayta ishlash mumkin.
Shunday qilib, raqamli tizimlarda oʻzgaruvchan va oʻzgarmas (doimiy)
kattaliklar raqamlar koʻrinishida ifodalanadi. Shuning uchun ularda
masalalar yechishning sonli usullari qoʻllaniladi.
Masala yechishning sonli usuli – bu sonlar ustida bajariladigan
arifmetik amallar (operatsiyalar) ketma-ketligidir. Yechilishi talab
etilayotgan masala, odatda,, oddiy matematik tilda (tenglama, funksiya,
differensial operandlar va shu kabilar) shakllanadi. Shuning uchun
ixtiyoriy matematik masalani yechish uchun sonli usullar yordamida
nisbatan sodda arifmetik amallarga olib kelish kerak. Masalan, shart
boʻyicha funksiyani hisoblash uchun uni qatorga yoyish mumkin,
Bu vaqtda raqamli qurilma faqat arifmetik amallarni emas, balki
hisoblash jarayonlarini avtomatlashtirishga yordam beruvchi amallarni
ham yechish imkoniga ega boʻlishi kerak. Mantiqiy amallar, boshqaruv
amallari va bir qator boshqa amallar bularga misol boʻla oladi.
7.2. Arifmetik-mantiqiy qurilmalar
Arifmetik va mantiqiy amallar bajariladigan qurilma arifmetik
mantiqiy qurilma (AMQ) deb ataladi.206
Sodda amallar ketma-ketligi koʻrinishida ifodalangan masalalarni
avtomatik ravishda yechish uchun, berilganlarni, oraliq va olingan
hisoblash natijalarini saqlashga, hamda oddiy amallarni bajarish tartibi
haqidagi ma’lumotlarni saqlashga imkon beruvchi qurilma talab etiladi.
Bunday qurilma xotira deb ataladi.
Barcha turdagi AMQlar uchun ayiruv, mantiqiy koʻpaytiruv,
mantiqiy qoʻshuv, istisnoli YOKI, inversiya, oʻngga siljish, chapga
siljish, musbat orttirma (inkriment), manfiy orttirma (dekrement)
arifmetik amallarini bajarish majburiy hisoblanadi. Majburiy amallar
|
| |
TOPSHIRIQLAR - 9-sinflar uchun i-tur olimpiada savollari

|
9-sinflar uchun i-tur olimpiada savollari
|
bet | 5/6 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 103 Kb. | | #106687 |
Bog'liq 1- kimyoTOPSHIRIQLAR
1.Kuzatilgan tajribalarda sodir bo`lgan kimyoviy jarayonlarni izohlang
2.Bajarilgan ishlar uchun hisobot tuzing
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun yozma ish savollari
II-variant
1-masala 60g ohaktosh qizdirilganda 32 g kalsiy oksidi olindi. Ohaktoshdagi kalsiy karbonatning massa ulush nechaga teng?
2-masala Massasi 20 g bo`lgan temir plastinka СuSO4 eritmasiga tushurilda. Plastinka massasi 22 g ga teng bo`lgan vaqtda eritmaga temirning qanday massasi o`tgan?
3-masala Kristal soda tarkibida 62.94% kristalizatsiya suvi bor. Kristal gidratning formulasini aniqlang?
4-masala Quyidgi o`zgarishlarni amalga oshiring.
Fe – FeO – FeSO4 –Fe2(SO4)3 – Fe(OH)3 – Fe2O3 – Fe
Savollar yangi tahrirdagi DTS asosda tuzilgan
Monitoring guruhi N.Orziyeva
N.Usmonova
A.Ravshanova
D.Murodova
S.Halimova
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun amaliy mashg ulot
III-variant
Kislorod olish va uning xossalari bilan tanishish
Probirkaning ¼ qismiga kaliy permanganate solinadi gaz o`tkazish nayi o`rnatilgan tiqin bilan probirka berkitiladi Asbob Temir shitativiga o`rnatiladi. Probirkaning kaliy permanganate turgan qismi qizdiriladi. Kislorod ajralib chiqayotganligini cho`g`I yallig`lanib turgan cho`p bilan tekshirib ko`riladi.
Cho`g`lanib turgan cho`g`ning alangalanib ketishi kislorod ajralib chiqayotganini tasdiqlaydi
Temir qoshiqchada bir bo`lak pista ko`mir solib u spirt lampasi alangasida cho`g` bo`lguncha qizdiriladi. Yallig`lanib turgan ko`mir bo`lakchasini kislorodli idishga tushiriladi ko`mir yonib bo`lgach idishga ohakli suv quyilib chayqatiladi
Yig`ilgan kislorodning boshqa zahirasidan cho`g`langan cho`p, oltingugurt, fosfor kabi moddalarning yonishi kuzatiladi
TOPSHIRIQLAR
1.Sodir bo`lgan hodisalar yuzasidan xulosalar yozing
2.Sodir bo`lgan reaksiya tenglamalarni yozing
|
| |
Bozor iqtisodiyeti sharoitida O’zbekistonda davlatni boshqarish tamoyillari

davlat va jamiyat boshqaruvida qonun ustivorligi;
davlat asosiy organlarini saylanishi, ularni saylovchilar oldida hisob
berish;
tayinlash yo'li bilan shakllanadigan davlat organlarining saylovchi
tashkilotlar oldidagi javobgarligi va boshqalar.
2.
Iqtisodiy munosabatlarni demokratiyalash tamoyili
manapollashgan iqtisodiyotdan erkin iqtisodiyotga;
sotsialistik musobaqadan erkin raqobatga;
qat'iy belgilangan narxlardan erkin narxlarga;
davlatlashgan mulkdan hilma-hil mulkchilikka
tayangan iqtisodiyotga
o'tish;
3.
Yuksak ma'naviyat tamoyili
mustaqillik tafakkurini kengroq tushunish, ya'ni:
O’zbekistonning istiqboli va istiqloli haqida ko'proq qayg’urish;
o’zining va o'z xalqini, vatanning qadru qimmati, o'r-nomusini anglab, uni
himoya qilish;
yuksak g’oyalar, yangi kashfiyotlar, niyatlar og'ushida mehnat qilib,
istedodi, bor
imkoniyatini, kerak bo'lsa, jonini yurt istiqboli, eliga baxshida
etishidir.
4.
Milliy havfsizlikni ta'minlash tamoyili
respublikaning dunyo hamjamiyatiga kirish sur'atlarini tezlashtirish;
turli xalqaro davlat va
nodavlat tashkilotlari, birinchi galda BMT, NATO,
Yevropa havfsizlik va hamkorlik tashkiloti ishlarida faol ishtirok etishni
ta'minlash.
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun olimpiada savollari

|
Kimyo fanidan 9-sinflar uchun olimpiada savollari
|
bet | 2/6 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 103 Kb. | | #106687 |
Bog'liq 1- kimyoKimyo fanidan 9-sinflar uchun olimpiada savollari
II-variant
1.Karbonat angidrit bitta molekulasining grammlarda ifodalangan massasini toping?
A)7.31*10-23 B)7.31*10-24 C)7.31*10-27 D)5.73*10-23
2.Oq fosfor bug`larining vodorodga nisbatan zichligini toping
A)1.31 B)2.15,5 C)3.77,5 D)4.46,5
3. Natriy sanoatda quyidagi qaysi usulda olinadi?
A) Domna pechlarda tuzlarni eritish orqali B) Kristall holidagi sodani qizdirish orqali
C) Aluminotermiya usulida D) osh tuzi eritmasini elektroliz qilish orqali
4.50 ml 0.5M li kalsiy xlorid eritmasini 0.2 M Natriy korbonat eritmasi bilan to`liq reaksiyaga kirishishi uchun qancha hajm natriy karbonat kerak?
A)50ml B)100ml C)75ml D)125 ml
5. 2g H2 va 16g O2 aralashmasining hajmi (n.sh.da) nechaga teng?
A) 11.2 l B)44.8 l C)22.4 l D)33.6 l
6.8g mis va 8 g oltingugurt ta`sirlashishidan necha gramm mis (II)-sulfid hosil bo`lgan?
A)9 g B) 16 g C) 12 g D) Bu reaksiya ketmaydi
7.HClO4 Kislota oksidi qaysi bandda to`g`ri ko`rsatilgan?
A) ClO2 B) Cl2O C)ClO3 D) Cl2O7
8.Kislotali oksidni ko`rsating?
A)Sc2O3 B) Ga2O3 C)Cr2O3 D)As2O3
9. Asosli oksidni ko`rsating ?
A)Cl2O B)S2O C)Cs2O D)N2O
10.Suv bilan ta`sirlashmaydigan oksid?
A)SO2 B)SiO2 C) NO2 D)CO2
11.Metallmaslar qatorini ko`rsating?
A)Tc, Am, S,Cm B) Tl, At, Sr,Co C)Ti,Ar,Se,Cl D)Te,As,Si,C
12.Natriy sulfat tuzining 7.1% li 200 gramm eritmasiga mo`l miqdor bariy xlorid Eritmasi quyilganda Hosil bo`lgan cho`kmaning massasini toping?
A)23.3 g B) 31.5 g C) 12.6 g D) 18.1 g
13. Aluminiy bromide eritmasiga quyidagilarning qaysi biri mo`l miqdorda qo`shilganda cho`kma tushadi?
A)NaOH B) NaCl C)Na2SO4 D)NH3*H2O
14.Malaxit vodorodatmosferasidaqizdirilganda quyidagi qanday moddalar hosil bo`ladi
A)Сu2O;H2O;CO2 B) СuCO3;H2O;CO2 C) СuO;H2O;CO2 D) Сu;H2O;CO2
15.Quyidagi elementlardan qaysi birida elektronning qulab tushishi mavjud
A)Si B)P C)Mn D)Cr
16.Kimyoviy reaksiya tezligining harorat koeffisienti 2 ga teng. Reaksiya tezligi 100 0 C dan 140 0 Cga oshirilganda reaksiya tezligi necha marta oshadi?
A)4 B)8 C)16 D)20
17. 25 g mis kuporosi СuSO4 H2O 175 g suvda eritildi. Olingan eritmada suvsiz tuzning konsentratsiyasini aniqlang.
A)25% B)20% C)16% D)8%
18.Karbanat kislota qanday tuzlarni hosil qiladi?
19.NaCl suyuqlanmasi elektroliz qilinganda katod va anodda qanday moddalar ajraladi?
20. 13.5g Alyuminiyda nechta atom bor?
21. СuSO4 eritmasidan 2.8 g Fe qancha misni siqib chiqaradi?
22. 1s22s22p63s23p1 kimyoviy electron konfiguratsiyasi qaysi elementga tegishli?
23. Piritning formulasini yozing
24. 0.5 mol Fe3O4 tarkibida necha gramm temir borligini hisoblang?
25. Kimyoviy reaksiyalarning tezligi deb nimaga aytiladi?
Savollar yangi tahrirdagi DTS asosda tuzilgan
Monitoring guruhi N.Orziyeva
N.Usmonova
A.Ravshanova
D.Murodova
S.Halimova
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
9
Xulosa qilib aytganda, radiatsiya Yerdagi radioaktiv izotoplar va kosmikdan
kelayotgan kosmik nurlardan hosil bo’ladi. Radioaktiv izotoplar o’zidan asosan
alfa, beta va gamma nurlarni ciqaradi. Agar tashqi alfa va beta nurlanish, odatda,
kiyimda yoki terida so'rilsa, bu nurlanishlar chiqaradigan radionuklidlar tanaga
kirganda xavfi yuqori bo’ladi, tashqi gamma nurlanishida butun tana unga ta'sir
qiladi. Bir tomondan, bu gamma nurlanishidan himoya qilishning maxsus
choralarini talab qiladi va boshqa tomondan, uni diagnostikaning turli usullarida
qo'llaniladi. Radiatsiya biologik fazada molekulalardagi kimyoviy o’zgarishlar
hujayra o’zgarishlariga aylanishiga olib keladi. Radiatsiyaga ehg sezgir hujayra
yadrosi bo’lib, eng katta oqibatlari irsiy ma’lumotni o’z ichiga olgan DNKning
shikaslanishiga olib keladi. Nurlanish natijasida so’rilgan dozaga qarab hujayra
o’ladi yoki funksional nuqsonli bo’ladi. Oxirgi bosqichning davomiyligi juda farq
qiladi va sharoitga qarab yillar yoki hatto umr bo’yi davom yetishi
Adabiyotlar
1. К. Олимов, В. В. Глаголев, К. Г. Гуламов, А. Курбанов, С. Л. Лутпуллаев,
А.К.Олимов, В. И. Петров, А.А.Юлдашев. Развал ядра кислорода на
легкие фрагменты с массовыми числами А≤ 4 в
16
Оp- взаимодействиях
при 3.25 А ГэВ/c. Ядерная физика 75, 432–437, 2012 г.
2. К. Олимов, К.Г.Гулямов, А. Курбанов, С.Л. Лутпуллаев, В.И. Петров, А.А.
Юлдашев. Корреляция выхода легких зеркальных ядер
3
Н и
3
Не и
дейтронов в
16
Ор-соударениях при 3.25 А ГэВ/с. Журнал “ДАН РУз”,
№1, 2012 г.
3. К. Олимов, А. Курбанов, С. Л. Лутпуллаев, А.К.Олимов, В. И. Петров,
А.А.Юлдашев акад АН РУз. Б.С. Юлдошев. Образование зеркальных
семинуклонных систем и ядер в
16
Ор- соударениях при 3.25 А ГэВ/с.
Журнал “ДАН РУз”, №6, 2013, 28-29С.
4. К.Олимов, А. Курбанов, С. Л. Лутпуллаев, А.К.Олимов, В. И. Петров,
А.А.Юлдашев акад АН РУз. Б.С. Юлдошев. Сравнительный анализ
образование многонуклонных систем и ядер с участием зеркальных ядер
3
He и
3
H в
16
Ор-взаимодействиях при 3.25 А ГэВ/с. Журнал “ДАН РУз”,
№3, 2014,C. 34-37
5. Qurbonov, A., & Qurbonov, A. (2021). КЎП ФУНКЦИЯЛИ ТОКНИ
КУЧЛАНИШГА
ЎЗГАРТКИЧЛАРНИНГ
ИШОНЧЛИЛИК
КЎРСАТКИЧЛАРИ ВА ИШ ҚОБИЛИЯТИ ЭҲТИМОЛЛИГИНИ
ТАДҚИҚ ЭТИШ. Физико-технологического образование, (2).
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
6
qo’llaniladi. Rentgn nurlanishi va radioaktiv izotoplar medisinada tadqiq qilishda
qo’llaniladi. Biroq, radiatsiya tirik organizmlar uchun potensial xavfli manba
ekanligi ma’lum bo’ldi. Katta hajmdagi sun’iy radioaktiv moddalar mudofa sanoati
va atom energiyasi korxonalarida qo’shimcha nurlanish mahsuloti sifatida hosil
bo’ladi. Radiatsiyaning xavfini to’g’ri baholash uchun atrof muhitning
ifloslantirish darajasi, radiatsiya ta’sirining haqiqiy mexanizmlari, oqibatlari va
mavjud himoya choralari to’g’risida aniq tasavurga ega bo’lish zarur bo’ladi.
1- jadval.Yarim yemirilish davri 10
9
yildan ortiq bo’lgan uzoq yashovchi radioaktiv
izotoplar.
Izotop,
Massa
soni
Yarim
yemirilish
davri, yil
Parchalanish kanali
Izotop,
Massa
soni
Yarim
yemirilish
davri, yil
Parchalanish
kanali
K-40
1.25·10
9
β (89%), ε (11%)
Ce-136
≥0.7·10
14
2ε
Ca-40
≥3·10
21
2ε
Sm-147
1.1·10
11
Α
Cr-50
≥1.3·10
18
2ε
Gd-152
1.1·10
14
Α
Zn-70
≥1.3·10
16
2β
-
Lu-176
3.8·10
10
β
-
Kr-78
≥2.3·10
20
2ε
Hd-174
2.0·10
15
Α
Rb-87
4.8·10
10
β
-
W-180
1.8·10
18
Α
Zr-96
2·10
19
2β
-
Re-187
3.1·10
19
β
-
Cd-113
7.7·10
15
β
-
Pb-204
1.4·10
17
Α
Te-128
8.8·10
18
2β
-
Th-232
1.4·10
10
Α
Xe-134
≥5.8·10
22
2β
-
U-235
0.7·10
9
α
Radiatsiya-keng ma’noli tushuncha hisoblanadi. U turli ko’rinishdagi
nurlanishlarni o’z ichiga oladi, ayrimlari tabiatda uchrasa, boshqalari sun’iy yo’l
bilan olinadi. Bundan tashqari, massasi noldan farqli bo’lgan zarra holatining
korpuskulyar nurlanish va elektromagnit nurlanishga bo’linadi. Koppuskulyar
nurlanish o’z navbatida zaryadlangan zarralar hamda neytral zarralardan tashkil
topishi mumkin.
Tabiatda radioaktiv izotoplar o’zidan uch xil nurlanish: alfa, beta va gamma
nurlanishlar chiqaradi, bundan tashqari ayrim hollarda neytronlar, proton hamda
bazi element yadrolarini chiqarishi mumkin.
Alfa- nurlanish –yalong’och geliy yadrosi bo’lib, qo’rg’oshindan o’g’ir
radioaktiv elementlar parchalanishida chiqishi hamda yadro reaksiyalarida hosil
bo’lishi mumkin. Alfa nurlanish zaryad va massaga egaligi moddalardan o’tish
qobiliyati juda past ya’ni MeV energiyali alfa zarralar bir varaq qog’ozga yutilib
qoladi.
|
| |
МАҚОЛАЛАРГА ҚЎЙИЛАДИГАН ТАЛАБЛАР

МАҚОЛАЛАРГА ҚЎЙИЛАДИГАН ТАЛАБЛАР
“Физика ва технологик таълим” электрон журналига мақола тайёрлашнинг
барча
талаблари phys-tech.jspi.uz веб-сайтида тўлиқ баён этилган бўлиб, мақолани
юбориш учун, дастлаб рўйхатдан ўтишингиз лозим; шундан сўнг мақолани веб-
сайтга жойлаштиришингиз мумкин.
Мақолаларни тайёрлашнинг умумий талаблари қуйидагилар:
- Маъруза тезислар ҳажми А4 форматда, 14 ўлчамли шрифтда,
Times New
Roman шрифтда, 1,5 интервал оралиқда, юқори ва пастдан 2 см чапдан 3 см ва ўнгда
1,5 см оралиқ масофа ташланган ҳолда тайёрланади;
- Маъруза тезис мавзуси катта ҳарфларда ўртада, кейинги қатордан муаллиф
Ф.И.Ш. илмий даражаси, унвони, лавозими, унинг остида муассаса номи, учта тилда
(ўзбек, рус, инглиз) аннотация ва калит сўзлар кўрсатилади;
- Мақолалар 3-8 бет ҳажмда бўлиши мақсадга мувофиқ;
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “
Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
170
-Фойдаланилган
адабиётлар рўйхати матндан сўнг, мақола, тезисда
фойдаланилган ишлардан тузилиши ва алифбо тартибида жойлаштирилган бўлиши
керак;
-Расм ва графикларни расмийлаштиришда матн ичида (Внутри текста) Microsoft
Office стандарт программаларини қўллаш
тавсия этилади;
-Матндаги математик формулалар “Формула мухаррири” (“Редактор формула”)
орқали жойлаштирилиши лозим;
- Мақола файли муаллифнинг фамилия ва исми билан аталиши лозим.
Илмий мақоланинг савияси, имловий ва ишоравий хатолари учун муаллифнинг
ўзи масъул.
Илмий мақолалар
phys-tech.jspi.uz электрон сайти орқали юборилиши мақсадга
мувофиқ.
Манзил: Жиззах шаҳар, Ш.Рашидов шох кўчаси, 4-уй, Жиззах ДПИ,
Физика ва технологик таълим факультети.
Мурожаат учун телефон: Оришев Жамшид (+99897) 4840479
Электрон манзил: orishev-forish@inbox.uz, jamshidorishev@gmail.com
Key words: solar module, solar power plant, autonomous solar power plant, pulsed 
converter, autonomous voltage inverter

“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “
Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
12
perovskite is 12% [2], and for thin films based on cadmium telluride, the efficiency
reaches 22% [3]. Important factors that determine the efficiency are the level of
insolation in the installation region, the azimuth and the angle of inclination of the
solar panels [3].
It is well known that a solar photovoltaic station (hereinafter - FES) is
designed to provide electric power to household and other devices and is a power
plant belonging to the class of renewable energy sources. The principle of
operation of the FES is based on the direct conversion
of solar radiation into
electrical energy with a constant voltage, its accumulation and conversion into
electrical energy of alternating voltage 220 V with a frequency of 50 Hz for use by
consumers.
Solar panels
The power of the solar radiation flux per square meter, excluding losses in the
atmosphere, is about 1350 watts.
At the same time, the specific power of solar
radiation in very cloudy weather even during the day can be less than 100 W / m².
Using the most common solar panels, you can convert this energy into electricity
with an efficiency of 9-24%. In this case, the battery price will be about 1-3 dollars
per watt of rated power. In the industrial generation of electricity using photocells,
the price per kWh will be $ 0.25. It is expected that by 2020 the cost will drop to $
0.15. It is reported that solar cells with an efficiency of 44% have been received in
individual laboratories in the world. In 2007, information appeared about the
invention by Russian scientists (Dubna) of elements with an efficiency of 54%, but
these highly efficient panels cannot be massively used because of their high cost,
many scientists are working on this problem.