nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
II. Didaktik maqsadlariga ko’ra

larni shakillantiradi. Masalan, tog’lar o’rmonlar, cho’llar, ko’llar, daryolar,
kartalar va x.k.;
-geografik voqea va xodisalarni fazoda joylashishi haqidagi bilimlar
tabiat zonalari, iqlim mintaqalari, davlatlar, shaharlar, ma’muriy birlikla-
rini joylashuvi;
-geografik voqea va xodisalarni xossalari haqidagi bilimlar. Bunday
bilimlarga tuproqning xosildorligi, namgarchilik, bug’lanish, , intensiv va
ekstensiv xo’jalik, tog’ jinslarining qattiqligi, suvning sho’rligi va harorati
va x.k;
-geografik jarayonlar xaqidagi bilimlar. Mazkur bilimlarga shamol,
yog’inlar, suv erroziyasi, surilmalar, zil-zilalar, ishlab chiqarish jarayonlari,
migratsiya, urbanizatsiya, vulkanlar va boshqa jarayonlar kiradi;
-geografik borliq va xodisalarning tarkibi xaqida bilimlar. Masalan,
tog’ jinslarining tarkibi, yog’inlarning tarkibi, yer resurslarniiing tarkibi,
aholining milliy tarkibi va x.k;
-geografik borliq va xodisalarining tuzilishi haqidagi bilimlar. Mazkur
bilimlarga yerning qobig’i, yerning tuzilishi, atmosferaning tuzulishi,
yerning ichki tuzilishi, qishloq xo’jaligining tuzilish, tuproqning tuzilishi,
xalq xo’jaligining tuzilishi va x.k;
-geografik voqea va xodisalar orasidagi aloqalar xaqidagi bilimlar,
masalan, sabab va oqibatlar, davriy, fazoviy, funktsional aloqalar.
Mazkur bilimlarning har biri alohida o’qitish usullarini qo’llashni
taqazo etadi.
Qo’llaniladigan metodlar quyidagi talabalarga javob berishi lozim:
a) metod tarbiyaviy bo’lishi lozim, ya’ni o’quvchilarning rivojlanishga,
qiziqishlariga ta’sir ko’rsatishi lozim;
b) tanlangan metod ilmiy bo’lishi lozim, metod ilmiy jihatdan
qanchalik asoslangan bo’lsa, shunchalik ravshan va aniq bo’ladi:
v) metod ommabop bo’lishi lozim;
g) metod samarali bo’lmog’i zarur, ya’ni o’quv materiallarini
mustahkam egallashga yo’naltirilgan bo’lishi zarur.
Dalillar - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

Dalillar
- maktab geografiyasi mazmunida ko’proq ob’ektning
o’lchamlari, yog’inlar, havo, suv sarfi, iqtisodiy dalillar uchraydi.
Ko’nikmalar
- bu faoliyat usullari. Bu usullar orqali o’quvchilar olgan
bilimlarini amalda qo’llashadi.Ko’nikmalarni qo’llash har safar o’ylashni
talab qiladi, shuning uchun ko’nikmaga avtomatizim xos emas.
Malaka-
avtomatik ravishda tez bajariladigan faoliyat. Ko’nikmalar
o’quv vazifasiga va maqsadlariga qarab turli guruhlarda bo’linishi
mumkin. Bu esa quyidagi ko’nikmalarni bir –biridan ajratishga imkon
beradi: ob’ektlar bayoni: TTK va TICHK ta’rifiva x.k.
Ko’nikmalar yordamida o’quvchilar turli xil tafakkur usullarni
qo’llashi mumkin: analiz, sintez, umumlashtirish, abstrakt qiyoslash.
Dunyoqarash g’oyalari -
bu aniq geografik bilimlarni g’oyaviy
umumlashmasidir. Tabiiy geografiyada tabiatga dialektik nuqtai nazardan
qarash g’oyasi mavjud, ya’ni hamma tabiat tarkiblari bir –biri bilan
chambarchas bog’langan.
3.6 Ichki predmetlararo aloqalar.
Ichki predmetlararo aloqalar- bu har bir kursning ma’lum bir dastur
asosida o’rganishdir. Bunda bilimlarni, ko’nikmalarni va dunyoqarash
g’oyalarni hosil bo’lishini ketma ketligi alohida o’rin tutadi.
Tabiiy geografiya kursida bir qancha bilimlar tizimi bor: geologik –
geomorfologik, iqlimiy, gidrologik va TTKlar va x.k. Ushbu har bir tizimga
ham nazariy xam emprik bilimlar, aniq ko’nikmalar kiradi. Masalan, ob-
havoni kuzatish, iqlim kartalarini o’qish ko’nikmalari. Bilimlar har bir
kursda rivojlanib boradi. (3-jadval)
3-jadval
Geologik- geomorfologik bilimlarni rivojlanishi.
IV sinf
V sinf
VI sinf
VII sinf
Tog’ jinslari, nurash va
yemirilish
jarayoni
(t
0
,
shamol va suv ta’sirida),
Yer
osti
boyliklarini
qo’riqlash
Erning
ichki
tuzilishi.‛Atmosfera‛,,tog’ jinslari‛
,,Tekisliklari‛ tushunchalari. Tog’
va tekisliklarni ichki va tashki
kuchlar ta’sirida o’zgarishi. Inson
faoliyati ni rel’efga ta’siri. Tog’ va
tekislik relefini bayoni.
Er
qobig’i
va
relefi,
materik va okean yer
qobig’ining nisbatan hara
katchan
qismlari.
Yer
qobig’i tuzulish kartasi
Okean
tubi
relefi.
Quruqlik relefi. Materik
relefi va x.k.
bayoni.
Geoxronologik
janval. ‚Platforma‛
‚Geosinklinal‛
tushunchalari.
Tektonik
karta
qadimgi muzlanish
relefi va x.k. bayoni
Iqtisodiy geografiya kursining mazmuni quyidagi asosiy tushunchalar bo’yicha ichki aloqalarni hisobga olgan
holda aniqlanadi ishlab chiqarish: iqtisodiy geografik joylanish; tabiiy resurslar, mehnat resurslari xo’jalikning
muhim tarmoqlari va x.k.
Tabiiy va iqtisodiy geografiya predmetlari o’rtasidagi aloqalar ham chambarchasdir. Chunki ishlab chiqarish
tabiiy geografiyada insonni tabiatga ta’siri, omili sifatida o’rgatiladi. Bunda ishlab chiqarishni mohiyati muhim
o’rin tutadi. Iqtisodiy geografiyada tabiiy geografik bilimlar tabiiy boyliklarga xo’jalik jihatdan baholashda
ishlatiladi.
|
III. SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA O’ZINI-O’ZI BOSHQARA

18
3.2 Arduino dasturiy ta’minotini o’rnatish
Arduino bu siz windowsda operatsion tizimida
arduino qurilmasiga kod
yozishda ishlatishingiz mumkin bo`lgan dasturiy muhitdir.
Shu bilan birga
Arduinoning Lynix va Mac versialari ham bor. Ammo
har bir platforma uchun
o`rnatilish usuli turli hil. Ularning har birida o`zingiz qo`l bilan o`rnatish
kerak
bo`lgan qismlari mavjud. Arduinoni o`rnatiladigan va o`rnatilmaydigan ya`ni arxiv
ochiladigan muhitdagi dasturiy ta`minot shaklaridan iborat.
Arxiv shakldagi
arduinolarda bir nechta alohida bajariladigan bosqichlar mavjud.
Biz birinchi qadamni Arduino.cc web-saytidan
windows uchun Arduino
dasturini ko`chirib olishdan boshlaymiz.
3.2-
rasm. www.arduino.cc sayti
Dastur ko`chirib olingandan so`ng uni kerakli katalogga ochamiz yoki ishchi
oynaga ochib keyin kerakli katalogga ko`chiramiz.
Biz kompyuterimizga Arduino IDE dasturiy ta’minotini o’rnatishimiz zarur.
Buning
uchun
http://arduino.cc/download_handler.php?f=/arduino-1.6.3-
windows.exe
manzilidan Arduino IDE dasturiy ta’minotini yuklab olamiz. Yuklab
19
olgandan so’ng, dasturni ishga tushiramiz. Bizga Arduino IDE oynasi ushbu holda
paydo bo’ladi: (3.8-rasm)
3.3-
rasm. Arduino IDE oynasi bu yerda biz
keltirilgan majburiyat va
shartlar bilan tanishib chiqishimiz hamda rozi bo’lsak (I Agree) buyrugini
bosishimiz mimkin.
3.4-
rasm. Bu yerdan biz Next tugmachasini bosamiz.
20
3.5-rasm. Kompyuterimiz va Arduino microkontrolerini uzaro kiritish va
chiqarish
portlarini nazorat qiladigan dirayverlarini urnatish bosqishi.
3.6-rasm. Arduino dasturini qayerga ustanofka qilayotganligi ko’rsatilgan joy.
Um 'Чрм 
Рж ‘Я ' Dt - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

- boshqariluvchi g‘ ildiraklar o‘z-o‘zidan tebranmasligi kerak;
- osmaning tebranishi boshqariluvchi g‘ ildiraklami burib yubor-
masligi kerak.
Rul trapetsiyalari
boshqariluvchi g‘ ildraklaming bir vaqtda har
xil burchakka burish uchun xizmat qiladi. Avtomobilning kompanovka
sxemasiga qarab, rul trapetsiyalari oldingi o‘ qdan oldinda yoki oldingi
o‘ qdan orqaga joylashishi mumkin, Rul trapetsiyasining o‘ lchamlarini
to‘ g‘ ri tanlash uchun quyidagi hisob-kitoblar qilinadi. Rul trapetsiyasi
oldingi o‘ qdan orqada joylashgan bo‘ lsa, trapetsiya yon richaglari
o‘ qlarining davomi oldingi o‘ qdan 0,7L masofada kesishishi kerak, agar
rul trapetsiyasi oldingi o‘ qdan oldinda joylashgan boMsa, bu masofa L
ga teng bo‘ ladi.
11.5-rasm.
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

139
= o‘zida bilim darajasi bir xil bo`lgan, u yoki bu jihatdan o‘quv jarayonida umumiy
sifatlarga ega bo`lgan o‘quvchilar guruhi bilan # a`lo javob
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 125-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.3-savol::
O‘qitishni tabaqalashtirish o‘quv jarayonidagi ta’lim oluvchilarning turli
guruhlarini ixtisoslashtirilishini ta’minlaydigan
…
{
= umumiy didaktikaning bir qismi sifatida ham belgilanadi # a`lo javob
~ umumiy metodikaning bir qismi sifatida ham belgilanadi #yana urinib ko`ring
~ xususiy didaktikaning bir qismi sifatida ham belgilanadi #yana urinib ko`ring
~ xususiy metodikaning bir qismi sifatida ham belgilanadi #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 125-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
Kommunikativ - suhbat - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

ma’ruza usulida o’rganish texnologiyasi, Quyosh tizimi mavzusini
tushuntirish usulida o’rgatish texnologiyasi va hokazolar.
Demak, geografiya fani yangi ta’lim texnologiyalarini qo’llash uchun
juda katta imkoniyatlarga ega, ammo mazkur texnologiyalarni qo’llash
bo’yicha ilmiy-metodik ishlar boshqa fanlarga qaraganda sust olib
borilmoqda.
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Yangi pedagogik texnologiyalarni vujudga kelish sabablarini tushuntirib
bering.
2. Yangi pedagogika texnologiya deganda nimani tushunasiz?
3.Dastlab yangi pedagogik texnologiyalar qaysi davlatda va kimlar tomonidan
ishlab chiqildi?
4. Rossiyada yangi pedagogik texnologiyalar qachondan boshlab tarqala
boshladi?
5.O’zbekistonda yangi pedagogik texnologiyalar qachondan boshlab qo’llanila
boshladi va bu sohada kimlar katta ishlarni amalga oshirishdi?
6. Geografiya ta’limida yangi pedagogik texnologiyalarni qo’llash va ishlab
chiqish bo’yicha kimlar ish olib borishgan?
7. Hozirgi payda geografiyada yangi pedagogik texnologiyalarni qaysi turlari
keng qo’llanilmoqda.
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

asosiy ko’rsatkichlarini B.Blumning taksonomik birliklari orqali ifodalansa
ular aniq bir o’lchamlarga ega bo’lar edi. Mazkur muammo sohasida
hozircha geografiya ta’limida sezilarli ishlar olib borilayotgani yo’q.
Geografiya ta’limida quyidagi texnologiyalardan foydalanish mumkin.
Kartografik texnologiyalar. Geografiya ta’limining barcha bosqichlarida
qadimdan qo’llanib keladi. Kartografik materiallar ko’pincha darsga
qo’shimcha ko’rgazma sifatida ishlatiladi. Alohida kartografik texna-
logiyalar yordamida hozircha dars o’tilmaydi. Kartografik texnologiyalarni
qo’llash quyidagi bosqichlardan iborat: a) ilk, sodda kartografik tushun-
chalarni shakillantirish bosqichi. Mazkur bosqich umumta’lim maktab-
larida 5-sinfda «Boshlang’ich tabiiy geografiya» kursida, Oliy o’quv
yurtlarida esa topografiya va kartografiya kurslarida beriladi. Bunda,
karta, miqiyos (mashstab), shartli belgilar, geografik koordinatalar haqida
tushunchalar, ko’nikma va malakalar shakllantiriladi. Mazkur bosqich o’z
navbatida quyidagi texnologiyalardan iborat: Miqiyos (mashstab)
texnologiyasi; shartli belgilar texnologiyasi; geografik koordinatalar
texnologiyasi; b) kartografik dars texnologiyasi – mazkur darslarda to’la
kartografik texnologiyalarni qo’llash asosida o’tilishi mumkin. Mazkur
texnologiyalarni o’rta va oliy ta’limda regional tabiiy va iqtisodiy
geografiya predmetlarini o’rganishda qo’llanishi mumkin. (materiklar va
okeanlar, o’lkalar, davlatlar ma’muriy birliklarning tabiiy va iqtisodiy
hamda siyosiy geografik sharoiti).
Maxsus tabiiy geografik o’quv sayohatlari

nomi, olingan chuqurlik, monolit olingan yil, oy, kun. O’quvchilar ochil-
malarni o’rganish ko’nikmasiga ega bo’lganlaridan so’ng bunday ishlarni
mustaqil ravishda bajarishlari mumkin.
Xuddi shunday taxlitda tabiat tarkiblarini boshqa qimslarini alohida
o’rganish mumkin. Masalan, joydagi tuproq qoplamini o’simlik va
hayvonot dunyosini va landshaftlarni o’rganish.
Joydagi landshaftlar quyidagi tartibda o’rganish mumkin:
-tabiiy va antropogen landshaftlar ajratib olinadi va ular kartaga
tushiriladi;
-tabiiy landshaftlarning asosiy turlari aniqlanadi (o’rmonlar, buta-
zorlar, qumloqlar va x.k.)
-antropogen landshaftlarning asosiy turlari aniqlanadi (seliteb,
agrogen, gidrogen, yo’l, sa’noat va h.k)
Maktab geografiyasida landshaft bo’yicha faqat juda umumiy va
sodda bilimlar beriladi. Shuning uchun o’quv sayohatlari davomida xam
landshaftlar to’g’risida sodda va umumiy bilimlar berilmog’i lozim.
Maktab tabiiy geografiya kurslarida landshaft, joy, urochishe va
fatsiyalarga bo’lib o’rganilmaydi,shuning uchun sayohat davomida ular
mazkur birliklarga ajratilmaydi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga tavsiya etilayotgan mavzu
nomi
Ko‘z kasalliklari sun’iy intellekt texnologiyalari asosida
dastlabki tashxislash dasturiy majmuasi
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish

|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish
|
bet | 1/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #130837 |
Bog'liq 1 топширик namuna
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSHIRIQ №3
Bajardi: KIF ta’lim yo‘nalishi
210-20 – guruh
Eraliyev Seitjan.
Qabul qildi: Agzamova Mutabar.
Toshkent 2022
“Hayot faoliyati xavfsizligi” fandan
№ 3 T O P SH I R I Q (AMALIYOT)
1 - jadval
Mavzu:
|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish
|
Ishdan maqsad:
|
Asosiy tushuncha va ta’riflarni o‘rganish.
|
Adabiyotlar:
|
1. Hayot faoliyati xavfsizligi va ekologiya. Sapaev M.S., Qodirov F.M. O‘quv qo‘llanma, Toshkent-“Aloqachi”-2019, 276 b.
2. Hayot faoliyati xavfsizligi. Ekologiya. O.D.Raximov, I.X.Siddiqov, M.O.Murodov. Oliy ta’lim bakalavriyat yo‘nalishlari uchun darslik. T.: “Aloqachi”, 2017-332 b.
3. Ekologiya i bezopasnost jiznedeyatelnosti: Uchebnoe posobie dlya studentov VUZov/ red. L. A. Muraviy, 2002.-447 s.
4. Introduction to Health and Safety at Work. Phil Hughes, Ed Ferrett. The Boulevard, Langford Lane, Kidlington, Oxford OX5 1GB, UK. ISBN: 978-0-08-097070-7. 2011
|
Vaqti
|
10 soat.
|
Toshshiriqni bajarish ketma ketligi
|
|
|
| |
Markazdan qochma kompressorda siquv jarayoni

|
Markazdan qochma kompressorda siquv jarayoni
|
bet | 2/7 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 428,26 Kb. | | #126164 |
Bog'liq 8-Ma\'ruza (2)8.2 Markazdan qochma kompressorda siquv jarayoni.
Gazlarni harakat jarayonida markazdan chetki tomonda tuxtovsiz xolatda parametrlar p1, T1, V1 dan V2, T2, P2 –larni o‘zgarish xolati sodir bo‘ladi. Gaz kuchaytirilgan parmetrlari bilan bosim xonasiga va undan sung bosim tizimiga tuplanadi.
Shunday qilib aloxida ajratilgan gazni surish va bosim xonasiga bosim bilan xaydash jarayonlari yuk.
Markazdan qochma kompressor ishchi xonasida gazni kengayish jarayoni sodir bo‘lmaydi. Siquv jarayoni tuxtovsiz ravishda oqim harakati natijasida paydo bo‘lib, sikish uchun sarflanadigan ish potensial va kinetik energiyani, hamda gidravlik qarshilakni yengish uchun sarflanadi. Agarda siquv jarayoni sovutilmagan pag‘ona oralig‘ida sodir bulsa, tashqi muxitga yuqoladigan issiqlik va tashki muxit yuza sirt oralig‘ida issiqlik almashishga sarf bo‘ladi.
Markazdan qochma kompressorlarda bundan bosimni yo‘qolishlari, kompressorlarda sarflanadigan energiyalarni 3%-ni tashkil etadi. Markazdan qochma kompressorning siquv jarayoni 37-rasmda tasvirlangan.
37-rasm. Markazdan qochma kompressorda siquv jarayoni diagrammasi.
38-rasm. Ko‘p pag‘onali kompressorda siquv jarayoni diagrammasi.
Markazdan qochma kompressorning ishida uncha katta bo‘lmagan issiq almashuvi yo‘z berib, siquv jarayoni 1-2 adiabatik xolat bilan tavsiflanib, siklda sarflangan to‘liq ish, quyidagi yuza 5-1-2-3-3 bilan belgilanadi.
Haqiqiy siquv jarayoni politrop hisoblanadi, issiqlik energiyasini kirib kelishi natijasida ishkalanishni yengish uchun sarflangan ish natijasida gazni kizishi sodir bo‘ladi. 1-2’’ jarayon politroplik bilan belgilanadi.
Bunday holdagi ish, gazni siqib xaydash uchun sarflanadigan maydon 5-1-2’’-3-2-ga teng.
Sovutish pag‘onasi uchun sikish n38-rasmda gazni ko‘p pag‘onali T-S koordinatalarda sikish diagrammasi tasvirlanib, ikkita oraliqli sovutgichlarda gazni sovutish amalga oshiri ladi.
Birinchi gurux poganasida gaz p1- bosim va T1-xaroratdan T111- gacha sovutiladi. Gidravlik yo‘qolish hisobiga bosim R111-gacha tushadi. Xuddi shunga o‘xshash jarayonlar navbatdagi poganalar guruxida va sovutgichning oxirida sodir bo‘ladi.
Bu xolat uchun sarflanadigan ish maydoni a-N-1-11-2-21-k-k1-v bilan tavsiflanadi. Sovutishni kiritish bunday xolatda gazni sikuvida ishni tejashga olib keladi va 1-A-k-211-2-11-1 maydoni bilan tavsiflanadi.
|
| |
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Ko‘z kasalliklari sun’iy intellekt
texnologiyalari asosida dastlabki
tashxislash dasturiy majmuasi
Loyiha rahbari:PhD., dos.
Yusupov O.R,
Tadqiqot shakli: Sun’iy intellektning usul va algoritmlari tadbiqi asosida ko‘z tasvirlari
asosida ko‘z kasalliklarini dastlabki tashxislashni amalga oshirish dasturiy majmuasi ishlab
chiqish bo‘yicha amaliy loyiha bajariladi.
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik
loyiha mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Tuproqni
mulchalashning
shirin qalampir
hosildorligiga
ta’siri.
Tadqiqot shakli: Ertangi sabzavot yetishtirishda tuproqni mulchalash, tuproq temperaturasini oshirish, tuproq
xossalarini yaxshilash, ekinlar uchun qulay sharoit yaratishga va hosildorlikni oshirishga qaratilan muhim
agrotexnik tadbirlardan hisoblanadi. Erta bahorda shirin qalampir yetishtirishda ertangi hosil olish, tuproqdagi
namlikning behuda bug‘lanishini oldini olish, tuproq haroratini boshqarish, mineral va organik oziq moddalar
effektivligi jadallashib, natijada ekin hosildorligini oshirib, yerdan samarali foydalanishga imkon beradi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Tuproqni mulchalash tuproq haydov qatlami temperaturasi 1-3
o
S gacha, effektiv temperaturalar yig‘indisini
200-400
o
S oshiradi;
- tuproq namligini behuda bug‘lanishini oldi olinadi (25-30% namlik tejaladi);
- tuproqning biologik aktivligini jadallashtirib, ildiz tizimi yaxshi rivojlanadi, tuproqdagi oziq moddalar
harakatchanligini aktivlashtirib organik va mineral o‘g‘itlarning samaradorligini oshiradi:
- mulchalash natijasida shirin qalampir hosildorligi 25-30% gacha oshib, hosil 10-15 kunga erta pishib
yetiladi;
- yerdan foydalanish samaradorligi ortadi, dehqon va tamorqa xo‘jaligi yurituvchi aholi daromadlarini
oshiradi.
Yaratiladigan yangi ishlanma

ashyo bazasining va zarur
infratuzilmaning mavjudligi
universitetda zamonaviy laboratoriya mavjud. Viloyat o‘rmon
xo‘jaligi bilan hamkorlikda ilmiy ishlar olib borilmoqda.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
Ilmiy-tadqiqot natijalari

|
Ilmiy-tadqiqot natijalari Pdf ko'rish
|
bet | 197/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Ilmiy-tadqiqot natijalari:
• Brayl alifbosi asosida SMS xabar yuborish va qabul qilish;
• Brayl alifbosi asosida qo‘ngiroq qilish;
• Ko‘zi ojizlarga qulay maxsus dizaynda tayyorlangan qurilma;
• Sintezlovchi dastur orqali kiritilgan matnni va belgini ovoz orqali eshitish;
• Ko‘zi ojiz insonlar uchun arzon va qulay model;
• Yuqori texnologiyadan foydalanilgan sifatli model;
• Telefon Brayl alifbosi asosida ishlatilishi ko‘zi ojiz insonlarga qulaylik yaratadi;
• Ko‘zi ojizlar agarda ushbu telefondan foydalansa keyinchalik Respublikadagi barcha ko‘zi ojiz
insonlar ishlatadi;
• Bunday telefon loyihasi Respublika bo‘yicha ko‘p emas, kelajakda ushbu telefon ishlab chiqarish
orqali milliy brend yaratiladi.
Olingan natijalarning sinovdan o‘tkazish: O‘zbekiston Respublikasi hududi (O‘zbekiston
Respublikasi Xalq ta’limi vazrligi Samarqand viloyat xalq ta’limi boshqarmasi 59-son ko‘zi ojiz
bolalar uchun ixtisoslashtirilgan davlat muassasida MVP varianti sinovdan o‘tkazilmoqda)
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Oliy
attestatsiya komissiyasi ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Ssopus ma’lumotlar bazasida
indeksatsiyalangan jurnallarda maqolalar chop etiladi va intellektual mulk ob’ektlariga tegishli
hujjatlar olinadi.
0,292 mln so‘m
* Innovatsion loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 0,292 so‘m va bajarilishi 9 oyga mo‘ljallangan.
2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
|
| |
O’qib berish - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

Ma’ruza o’quvchilarni qiziqishini oshirish uchun va uni o’zlashtirishni
osonlashtirish uchun quyidagilarga amal qilish lozim:
-ma’ruzani rejasini e’lon qilish yoki sinf taxtasiga yozib qo’yish;
-ma’ruza davomida turli xil mavzuga oid ko’rgazmali vositalardan
foydalanish (kartalar, jadvallar, chizmalaar, rasmlar);
-ma’ruzani eng muxim joylarini baland ovozda, alohida urg’u berib
o’qish;
- o’quvchilarni ma’ruzani yozib olishga o’rgatish;
-ma’ruzani o’qish davomida faqat ko’rgazma vositalardangina emas,
balki sinf taxtasidan ham turli xil xomaki kartalar va chizmalar chizishda
keng foydalanish;
-ma’ruza davomida uchraydigan barcha geografik nomlar nomi sinf
taxtasiga yozilishi lozim. Bunday sharoitda o’quvchilar geografik nomlarni
yozishda va talaffuz qilishda xatoga yo’l qo’yishmaydi;
-o’quvchilarni faolligini oshirish maqsadida o’kituvchi vaqti-vaqti
bilan sinfga savol bilan murojat qilishi va ma’lum bir vaqtdan so’ng unga
o’zi javob berishi darkor:
-ma’ruzani so’ngida o’qituvchi o’quvchilarning savollariga javob
beradi.
Mazkur talablardan tashqari ma’ruza mazmunani bir butun bo’limni,
ma’ruza qamrab olgan masalalar tugal bo’lishi, ilmiy jihatdan mukammal
va ko’rgazmali bo’lishi lozim.
Ma’ruza yuqori sinflarda 30-40 minutga mo’jallanadi. Ma’ruza boshqa
metodlar bilan bilan birga olib boriladi. Mazkur darslarda mustaqil
ishlarga vaqt qolmaydi, o’quvchilar asosan nazariy bilimlar olishadi va
keyingi darslarda olib boriladigan mustaqil ishlar uchun zamin yaratiladi.
Savollar ma’ruzani oxirida berilgani maqul.
Yo‘llanma xat raqami va sanasi

|
Yo‘llanma xat raqami va sanasiBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy loyiha mavzusi tashabbuskori
4. (ilmiy tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
5. Taklif etilayotgan mavzu doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental, amaliy va innovatsion
loyihalar natijalari tahlili
Ushbu amaliy dastlabki bosqichiga oid ko‘z tasviri asosida
shaxsni tanib olishning biometrik tizimlari ustida tadqiqot
ishlari olib borilib, natijalar oilngan. Xususan, ko‘z tasviriga
dastlabki ishlov berish usullari tadqiq etilib, algoritmlar
ishlab chiqilgan. Aniqlangan ko‘z kasalliklar tasvirlarining
o‘qitiluvchi algoritmlar uchun ekspert xulosalari asosida
ma’lumotlar bazasi shakllantirilmoqda.
6. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Ko‘z kasalliklarini dastlabki tashxislashni sun’iy intellektga
asoslangan
usul
va
algoritmlar
ishlab
chiqiladi.
Shakllantirilgan ma’lumotlar bazasi asosida algoritmlar
o‘qitiladi va testlashdan o‘tkaziladi. Yakuniy mahsulot
sifatida chuqur mashinali o‘qitishga asoslangan dasturiy
majmua ishlab chiqiladi.
7. Ehtiyoj
(talab)ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
An’anaviy tashxislash usullari shifokorlarning kasbiy
tajribasi va bilimiga bog‘liq bo‘lib, bu usulda noto‘g‘ri
tashxis qo‘yish va tibbiy ma’lumotlarni aniqlashda iqtisodiy
sarf xarajatlarni oshishiga olib keladigan holatlar ko‘pligi
dunyo olimlari tomonidan e’tirof etilmoqda. Bugungi kunda
ushbu muammolarni hal etishda oftalmologiya va sun’iy
intellektning chuqur integratsiyasi yordamida kasallik
tashxislashning mavjud modelini tubdan o‘zgartirish
bo‘yicha olimlar tomonidan turli yondashuvlar taklif
etmoqda. Sun’iy intellekt yordamida ko‘z kasalliklarida
tashxislash masalasini yechish ko‘z tasviri orqali amalga
oshirilib, samarali yangi usul va algoritmlarni ishlab
chiqishni taqozo etadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 17
fevraldagi PQ-4996-son «Sun’iy intellekt texnologiyalarini
jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-
tadbirlari to‘g‘risida» Qarorida tibbiyotda sun’iy intellektni
qo‘llash vazifalari belgilangan.
Ushbu qarorda belgilangan vazifalar hamda tibbiyot
samarali tashxislashni amalga oshirish uchun sun’iy
intellektga asoslangan dasturiy mahsulotlarga ehtiyoj
tug‘iladi.
|
| |
texnologiya)ning tavsifi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 195/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)texnologiya)ning tavsifi
- Respublika elektron
bazasida “Farovon oila kelajak
poydevori”ni aks etgan elektron tizim (platforma) (3D)
yaratiladi;
- Elektron tizim (platforma) ma’lumotlari ta’lim, fan va ishlab
chiqarishga joriy etiladi;
- “Farovon oila kelajak poydevori” elektron tizim (platforma)
xalqaro elektron tizimda foydalanishga joriy etiladi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
Jamiyatda sog‘lom ijtimoiy-madaniy muhitni, sog‘lom tafakkur
tarzi, sog‘lom tarbiya tizimini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb
etadi. Bunda oilaning jamiyatdagi rolini oshirish, oilada sog‘lom
va obod turmush tarzini shakllantirish dolzarb ahamiyat kasb etadi
7. Yaratiladigan yangi ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy analoglaridan qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Xorijiy mamlakatlarda “Farovon oila kelajak poydevori” elektron
tizim (platforma) yaratilmagan bo‘lib, bu ilm-fan, oila, mahalla va
boshqa sohalar amaliyotida ma’lumotlarni to‘ldirishga xizmat
qiladi.
8. Yaratiladigan yangi ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning resurs/ xom-
ashyo bazasining va zarur
infratuzilmaning mavjudligi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 7 martdagi PF-
87-sonli qaroriga asosan “Farovon oila kelajak poydevori”ni aks
etgan elektron tizim (platforma) (3D) ni yaratish orqali metodik
yordam ko‘rsatish vazifasi belgilangan. Salohiyatli jamoa va
texnik ta’minot mavjud.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
|
| |
Yaratiladigan - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)7.
Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
“Orol havzasi suv ekotizimlarida qisqichbaqasimonlar turlari
biologiyasi va ularni ko‘paytirish, oziq-ovqatda foydalanish
texnalogiyasi” ishlanmasi xorijiy analoglaridan farq qiladi. Qiyosiy
ustunligini ko‘rsatuvchi indikatorlarniga quyidagilar kiradi. Bizda
ko‘paytirish rejalashtirilgan qisqichbaqasimonlar xorijiy davlatlar
suv havzalarida uchramaydi, tarqalmagan. Bizda yetishtirilayotgan
qisqichbaqasimonlardan xonadonlardagi barpo qilingan suv
ob’ektlarida boqish, ko‘paytirish imkoniyati mavjud.
8.
Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning
resurs/xom-ashyo bazasining
va zarur infratuzilmaning
mavjudligi
Orol dengizi suv havzasida qisqichbaqalarni ko‘paytirish uchun
sharoit va imkoniyatlar yetarli. Uni ko‘paytirish Qoraqolpog‘iston
hududi suv havzalari va Samarqand viloyati Kattaqo‘rg‘on suv
ombori havzalari boshlang‘ich manba bo‘lib xizmat qiladi.
Ushbu loyihani amalga oshirishda baliqchilik xo‘jaliklarida mavjud
bo‘lgan infratuzulmalardan foydalanish rejalashtirilgan.
9.
Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Loyiha uchun so‘ralayotgan mablag‘ oylik, ishlanmalarni
amaliyotga joriy qilish, asbob-uskunalar sotib olish hamda ustama
xarajatlar uchun sarflanadi. Taklif etilayotgan loyihaning
moliyalashtirish hajmining bir yillik smetasi ilova qilinadi.
|
| |
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan
mavzu nomi
Tuproqni mulchalash orqali innovatsion issiqxonalarda
ekinlar hosildorligini oshirish texnologiyasini joriy etish
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori
(ilmiy
tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
Case Studies: Zamonaviy avtomobil yo'llarini loyihalash standartlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishni o'rganish

|
Case Studies: Zamonaviy avtomobil yo'llarini loyihalash standartlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishni o'rganish
|
bet | 4/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #242112 |
Bog'liq optimallashtirish8. Case Studies: Zamonaviy avtomobil yo'llarini loyihalash standartlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishni o'rganish
1
2
3
2
"Magistral yo'llarni loyihalashning zamonaviy standartlari - 8. O'rganishlar" slaydida zamonaviy avtomobil yo'llarini loyihalash standartlarini muvaffaqiyatli amalga oshirish yoritilgan.
1
Haqiqiy misollarni ko'rib chiqish orqali ishtirokchilar ushbu standartlar turli loyihalarda qanday samarali qo'llanilganligi haqida tushunchaga ega bo'lishlari mumkin.
3
Ushbu amaliy tadqiqotlar soha mutaxassislari uchun qimmatli namuna bo‘lib xizmat qiladi, zamonaviy avtomobil yo‘llari dizayni bo‘yicha ilg‘or tajriba va innovatsion yechimlarni namoyish etadi.
Xulosa.
Avtomobil yo’larini avtomatlashgan loyihalash tizimini zamonaviy rivojlanish bosqichi loyihachi-muhandis bevosita ishlayogan amaliy dasturiy ta 'minot va personal kompyuterlardan foydalanish bilan bog'lig. Oliy o' quv yurtlarini bitkazuvchilar bilimi va malakasiga bolgan talablar doimo oshib boradi. Loyiha ishlaridagi zamonaviy texnika va texnologiyalarni hamda tizimli loyihalashni zamonaviy uslublari va tamoyillarini o'zlashtirgan keng gamrovli muhandis yolchilar tayyorlashga zarur bo'lgan hissani "Loyihalash jarayonlarini atomatlashtirish asoslari" fanini o'rganish olib keladi. Ushbu fanning magsadi ko 'plab loyiha tashkilotlarida foydalanilayotgan CREDO kompleks dasturi imkoniyatlari bazasida avtomobil yo 'llarini avtomatlashgan loyihalash tizimi doirasida talabalarga bilim va ko'nikmalarni etkazishdan iboratdir. Magistral yo'llarni loyihalashning zamonaviy standartlarida texnologiyani kiritish hal qiluvchi rol o'ynaydi. Innovatsiyalar zamonaviy magistrallarda harakat samaradorligi, xavfsizligi va barqarorligini oshirishning kalitidir.
Foydalanilgan adabiyotlar
1) https://www.conceptileschool.com/course/mx-road
2)“Avtomobil yo’llarini avtomatlashgan loyihalash”
R. M. Xudoyqulov. O’quv qo’llanma Toshkent:TDTrU, 2022yil.
3 )https://www.coreldraw.com/en/ /
4) https://www.bentley.com
5)http://www.credo.com/
6)http://www.roads.ru/
|
| |
Barqaror avtomagistral infratuzilmasi: zamonaviy standartlar va atrof-muhitga ta'sirni muvozanatlash

|
Barqaror avtomagistral infratuzilmasi: zamonaviy standartlar va atrof-muhitga ta'sirni muvozanatlash
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #242112 |
Bog'liq optimallashtirish3. Barqaror avtomagistral infratuzilmasi: zamonaviy standartlar va atrof-muhitga ta'sirni muvozanatlash
Barqaror avtomagistral infratuzilmasi atrof-muhitga ta'sirini minimallashtirish bilan birga zamonaviy dizayn standartlariga javob berishga intiladi. Ushbu nozik muvozanat yo'l tarmoqlarimizning uzoq umr ko'rishi va samaradorligi uchun juda muhimdir.
01
02
03
Ekologik toza materiallar, samarali qurilish usullari va innovatsion texnologiyalarni o'z ichiga olish barqaror magistral dizaynining asosiy komponentlari hisoblanadi. Atrof-muhit masalalariga ustuvor ahamiyat berish orqali biz yanada yashil va bardoshli transport tizimini ta'minlay olamiz.
Oxir oqibat, barqaror avtomagistral infratuzilmasi sayyoramiz kelajagi va jamoalarimiz farovonligi uchun muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy standartlarni ham, atrof-muhitni muhofaza qilishni ham hisobga oladigan yaxlit yondashuvni qabul qilish avtomobil yo'llarini loyihalashda oldinga siljishdir.
4. Insonga yo'naltirilgan dizayn: Zamonaviy standartlar foydalanuvchi tajribasini qanday birinchi o'ringa qo'yadi
Venus is the second planet from the Sun
Mercury is the closest planet to the Sun
Jupiter is the biggest planet of them all
1
2
3
5. Inkorporatsiya texnologiyasi: zamonaviy avtomobil yo'llarini loyihalashda innovatsiyalarning roli
Magistral yo'llarni loyihalashning zamonaviy standartlarida texnologiyani kiritish hal qiluvchi rol o'ynaydi. Innovatsiyalar zamonaviy magistrallarda harakat samaradorligi, xavfsizligi va barqarorligini oshirishning kalitidir.
Datchiklar, kameralar va ulangan infratuzilma kabi aqlli texnologiyalarni integratsiyalash orqali zamonaviy avtomagistral dizayni tirbandlik, baxtsiz hodisalar va atrof-muhitga ta'sir qilish kabi muammolarni samaraliroq hal qilishi mumkin.
Bundan tashqari, texnologiya real vaqt rejimida ma'lumotlarni yig'ish va tahlil qilish imkonini beradi, bu esa avtomobil yo'llari organlariga asosli qarorlar qabul qilish va transport tizimining umumiy faoliyatini yaxshilash uchun faol choralarni amalga oshirish imkonini beradi.
|
| |
U m u m iy standartlarning tu z ilish i, m a zm u n i, b a y o n etilish i v a rasm iylashtirish i

-buyurtm achi-tashkilotga yoki standartning loyihasini kelishish b o ’yicha
tayanch tashkilot deb tayinlangan;
-standart loyihasida vakolatlarga qarashli talablar o ’m atilgan bo’lsa, davlat
nazorati idoralariga, so g ’liqni saqlash vazirligiga,
atrof-muhitni muhofazalash
qo’mitasiga;
-mahsulotning
biriktirilgan
turlari
bo’yicha
stanldartlashtirish
tayanch
tashkilotlariga;
-standartni joriy etuvchi va joriy etilishini ta'm inlovchi tashkilotlar va
korxonalarga.
3-bosqich-fikr-mulohazalar ustida ishlash, standart loyihasini (oxirgi tahririni)
ishlab chiqish, kelishish va tasdiqlashga taqdim etish.
Ishlab chkuvchi-etakchi tashkilot olingan fikr-m ulohazalar asosida fikr-
m ulohazalar to ’g ’risida ma'lumot tuzadi.
Ishlab chiquvchi-etakchi tashkilot va ham kor bajaruvchi
tashkilotlar fikr-
m ulohazalar asosida standart loyihasining oxirgi tahririni ishlab chiqadi va
tushuntirish yozuviga va asosiy tadbirlar rejasining loyihasiga aniqlik kiritadi.
Ishlab chiquvchi-etakchi tashkilot va boshqa tashkilotlar o ’rtasida standart
loyihasi
b o ’yicha
kelishm ovchilik
bor
bo’lsa,
ishlab
chiquvchi
tashkilot
kelishm ovchiliklam i k o ’rib chiqish b o ’yicha asosiy m anfaatdor tashkilotlar
vakillarining,
shu jum ladan, standartning k o ’rilayotgan loyihasi b o ’yicha qaror qabul
qilishga vakolatlangan buyurtm achilam ing vakillari ishtirokida kelishuv majlisini
o ’tkazadi.
Standart loyihasining aniqlik kiritilgan tahririning alohida moddalari bo’yicha
kelishm ovchiliklar bor b o ’lsa, majlis bayonnomasida tashkilotlam ing vakillari bu
moddalar bo’yicha aloxida fikrga ega, deb k o ’rsatiladi.
M ajlisda qabl qilingan qarorlar asosida standart
loyihasining oxirgi taxriri
tuziladi, tushuntirish yozuvi va asosiy tadbirlar rejasining loyihasiga aniqlik kiritiladi.
Standart loyihasining oxirgi tahririni tasdiqlashga taqdim etish oldidan ishlab
chiqaruvchi-tashkilot buyurtm achi-tashkilotga (asosiy iste’molchiga) kelishishlik
uchun j o ’natadi.
N a zo ra t sa vollari va top sh iriq lari

|
N a zo ra t sa vollari va top sh iriq lariBog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslariN a zo ra t sa vollari va top sh iriq lari:
1 .O ’zbekiston Respublikasida standartlashtirish ishlarini tashkil etish.
2. Respublika standartlashtirish rejasi.
3. O ’zbekiston Respublikasidagi me'yoriy hujjatlam ing toifalari.
4. O ’zbekiston Respublikasida standartlami ishlab chiqish va uni tasdiqlash.
5. O ’zbekiston Respublikasi standartlashtirish tizimi asosiy turdagi standartlari.
T ayan ch iboralar:
M ustaqil
davlatlar
ham do’stligining
davlatlararo
standartlari
(GOST);
O ’zbekiston Davlat standartlari (O ’zDst); Texnikaviy shartlar (TSh); korxonalar,
birlashmalar, firmalar, kontsem lar va boshqa x o ’jalik sub'ektlarining standartlari
(KS); Xalqaro, m intaqa va xorijiy m am lakatlam ing milliy standartlari (ISO, IEC va
boshqalar); standartlarning tuzilishi, bayon etilishi, rasmiylashtirilishi va mazmuni
O ’zD St 1.5-93 O ’zbekiston Respublikasining standartlashtirish davlat tizimi.
Standartlam i va texnikaviy shartlam i tekshirish, qayta k o ’rish, o ’zgartirish va bekor
qilish tartibi.
talablariga, texnikaviy shartlar esa O ’zDSt 1.2-92.
O ’zbekiston
Respblikasining standartlashtirish davlat tizimi. Texnikaviy shartlam i ishlab chiqish,
kelishib olish, tasdiqlash va davlat ro ’yhatidan o ’tkazish tirtibi.
ga to ’g ’ri kelishi
kerak; O ’zbekiston Respublikasining standartlarini ishlab chiqish, kelishish,
tasdiqlash va ro ’yxatga olish tartibi O ’z DSt 1.1-92. O ’zbekiston standartlashtirish
davlat tizim i.D avlat standartlarini ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash va davlat
ruyxatidan o ’tkazish tartibi standartiga binoan belgilanadi; korxonlar standarti O ’z
DSt 1.3-92 O ’zbekiston standartlashtirish davlat tizimi. Tashkilot standartlari. Asosiy
qoidalar.
da belgilangan tartibda ishlab chiqiladi, kelishiladi, tasdiqlanadi va
ro ’yxatdan o ’tkaziladi.
|
| |
standart, 
m intaq aviy - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya,...

|
U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlashBog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslaristandart,
m intaq aviy
standart,
m illiy
standart,
u y g ’un lash tirilgan
standart.
91
birxillashtirilgan
standart,
standartlashtirish
ob'ekti,
standartlashtirish
sohasi,
texnikaviy shartlar standard, tajriba uslublari uchun standart, tashish, saqlashga rioya
qilish bo’yicha standard, o ’lchash asboblarini tekshirish uchun standard, ishlatilishi
va sozlash qoidasi b o ’yicha standard, texnologik jarayonni tashkil qilish standard.
2 .5 -§ .S ta n d a rtla sh tirish n in g a sosiy q o n u n -q o id a la ri
Standartlashtirish
bilan
shug’ullanadigan
milliy
idora
O ’zbekiston
Respublikasida standartlashtirish sohasidagi ishlam i quyidagi qonun-qoidalarga
asosan tashkil etadi: ixtiyoriylik, oshkoralik, baynalm inallik, barcha manfaatdor
tom onlarning ishtiroki, texnikaviy darajaning va sam aradorliknipg hisobga olinishi,
asossiz har xilliknipg qisqartirilishi, standartlarning to ’liqligi va uyg’unligi.
Standartlami ishlab chiqishda quyidagilam i: standartlashtirilgan o ’zaro
bog’langan ob'ektlarga q o ’yilgan talablam i kelishib olish va standartlashtirish
b o ’yicha me'yoriy hujjatlam i amalda joriy etish muddatlarini uyg’unlashtirish y o ’li
bilan shu ob'ektlami to ’liq va har tomonlama standartlashtirish; me'yoriy hujjatlarga
kiritiladigan talablam ing maqbulligini ta'minlash lozim.
Zamonaviy fan va texnika yutuqlari, chet el va mam lakatim izning ilg’or
tajribasiga muvoflqlashtirib, muntazam tekshirish va standart talablarini yangilash
y o ’li bilan standartdagi k o ’rsatkichlam i o ’z vaqtida o ’zgartirib turish kerak.
Standartlar faqat shunday talablam i joriy etish kerakki, ular mahsulot xossasini
va undan foydalanish xususiyatiga oid tom onlam i aniqlash lozim.
Standartlarda ob'ektiv ravishda tekshirilishi mumkin bo’lgan talablar kiritiladi.
Standartlar mahsulotni sertifikatlashtirish maqsadlari uchun yaroqli b o ’lishi
kerak.
Standart talablarining bir xil ma'noda tushunilishini ta'm inlash uchun u aniq va
yaqqol ifoda etilish lozim.
Standartlashtirish ishlarini tashkil etish. O ’zbekiston Respublikasi Vazirlar
M ahkam asining "O ’zbekiston Respublikasida standartlashtirish bo’yicha ishlami
tashkil qilish" to ’g ’risida 1992 yil 2 martdagi 93-son qaroriga muvofiq O ’zbekiston
Respublikasining Vazirlar M ahkamasi huzuridagi standarlashtirish, m etrologiya va
92
|
| |
N a zo ra t sa v o lla ri va topsh iriq lari

|
N a zo ra t sa v o lla ri va topsh iriq lariBog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslariN a zo ra t sa v o lla ri va topsh iriq lari:
1
.Standart tushunchasining ta'rifi berilsin?
2. Korxona standarti haqida ma'lumot bering?
3. Mintaqaviy standartlashtirish deganda nimani tushunasiz?
4 . Milliy standartlashtirishga tushuncha bering?
5. U y g ’unlashtirilgan standartlashtirish ta'rifini bering?
6 . Davlat nazorati deganda nimani tushunasiz?
T a y a n ch iboralar:
Standartlashtirish-mavjud yoki bo’lajak masalalarga nisbatan tartiblashtirishga
y o ’naltirilgan ilmiy-texnikaviy faoliyat; me'yoriy hujjat-har xil faoliyat turlari va
uning natijalariga daxldor qoidalar, umumiy qonun-qoidalar yoki tavsiflami o ’zida
qamrab olgan hujjat; O ’zbekiston Davlat
standarti (O ’zDst)-standartlashtirish
bo’yicha davlat idorasi yoki boshqa tegishli huquqga ega b o ’lgan respublika idorasi
«O’zstandart» agentligi tom onidan tasdiqlangan standart; texnikaviy shartlar-
buyurtmachi bilan kelishilgan holda ishlab chiqaruvchi tom onidan yoki buyurtmachi
va ishlab chiqaruvchi bilan birgalikda yoki buyurtmachi bilan tasdiqlangan aniq
mahsulotga (xizmatga) bo’lgan texnikaviy talablarini belgilovchi me'yoriy hujjat;
korxona standarti (K St)-mahsulotga, xizm atga yoki jarayonga korxonaning
tashabbusi bilan ishlab chiqilgan va uning tomonidan tasdiqlangan standart; Xalqaro
standart-standartlashtirish bilan shug’ullanadigan xalqaro tashkilot tom onidan qabul
qilingan va iste'molchilaming keng doirasiga yaroqli b o ’lgan standart; mintaqaviy
standart - standartlashtirish bilan shug’ullanadigan mintaqaviy tashkilot qabul qilgan
va iste'molchilaming keng doirasiga yaroqli b o ’lgan standart; milliy standart-
standartlashtirish bilan shug’ullanuvchi milliy idora tom onidan qabul qilingan na
iste'molchilaming keng doirasiga yaroqli b o ’lgan standart.
E slab qolish uchun atam alar:
Standartlashtirish, standartlar m ajm ui, standart, m e'yoriy xujjat, halqaro
|
| |
Iqtisodiy foyda: zamonaviy standartlar tejamkor infratuzilmaga qanday hissa qo'shadi

|
Iqtisodiy foyda: zamonaviy standartlar tejamkor infratuzilmaga qanday hissa qo'shadi
|
bet | 3/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #242112 |
Bog'liq optimallashtirish6. Iqtisodiy foyda: zamonaviy standartlar tejamkor infratuzilmaga qanday hissa qo'shadi
Magistral yo'llarni loyihalashda zamonaviy standartlarni joriy etish texnik xizmat ko'rsatish xarajatlarini kamaytirish va infratuzilmaning uzoq umr ko'rishini ta'minlash orqali iqtisodiy foyda keltiradi.
Tegishli drenaj tizimlari va bardoshli materiallar kabi samarali dizayn elementlari xarajatlarni kamaytirishga va magistrallarning umumiy ish faoliyatini yaxshilashga yordam beradi.
Zamonaviy standartlar orqali tejamkor amaliyotlarni joriy qilish orqali hukumatlar va manfaatdor tomonlar barqaror infratuzilmani rivojlantirish uchun byudjetlarni optimallashtirish va resurslarni samarali taqsimlashlari mumkin.
7. Kelajak istiqbollari: avtomobil yo'llarini loyihalash standartlari kelajagini shakllantiruvchi tendentsiyalar
1
2
3
Doimiy rivojlanib borayotgan avtomobil yo'llari dizayni sohasida kelajak istiqbollari zamonaviy standartlarni shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Barqarorlik, texnologiya integratsiyasi va takomillashtirilgan xavfsizlik choralari kabi rivojlanayotgan tendentsiyalar avtomobil yo'llarini rejalashtirish va qurish usulini inqilob qilmoqda.
Kelajakdagi avtomobil yo'llarini loyihalash standartlariga ta'sir qiluvchi asosiy jihatlardan biri bu ekologik barqarorlikka e'tibor berishdir. Bunga ekologik toza materiallardan foydalanish, yashil infratuzilmani joriy etish va transport loyihalarining ekologik izini minimallashtirish uchun energiya tejovchi amaliyotlarni ilgari surish kiradi.
Bundan tashqari, avtonom avtomobillar, aqlli sensorlar va ma'lumotlar tahlili kabi texnologiyalardagi yutuqlar avtomobil yo'llarini loyihalash standartlarida sezilarli o'zgarishlarga olib kelishi kutilmoqda. Ushbu innovatsiyalar real vaqt rejimida monitoring, takomillashtirilgan transport boshqaruvi va kelajak uchun xavfsizroq va samaraliroq yo‘l tarmoqlarini yaratish uchun soddalashtirilgan ulanish imkonini beradi.
|
| |
Taklif etilayotgan mavzuning

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Ko‘zi ojizlarga
ta’lim berishda Brail
alifbosiga
mo‘ljallangan telefon
qurilmasi
Tadqiqot shakli: Innovatsion. Ko‘zi ojizlarga ta’lim berishda Brail alifbosiga mo‘ljallangan
telefon qurilmasi.
amaliy 
va - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)amaliy
va
innovatsion loyihalar natijalari
tahlili
Tuproqni polietilen plyonka mulchalashning tuproq
xossalari tarkibi va ekinlar hosildorligiga ijobiy ta’sir etishi
dala va labotariya tajribalari orqali o‘rganilgan. Ertangi hosil
olish, tuproqdagi namlikning behuda bug‘lanishini oldini
olish, tuproq haroratini boshqarish, mineral va organik oziq
moddalar
effektivligini
oshirish
va
natijada
yetishtirilayotgan ekinlar hosildorligini oshirishga ijobiy
ta’siri aniqlangan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
yakuniy
natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Tuproqni mulchalash tuproq haydov qatlami temperaturasi
5-6
o
S gacha, effektiv temperaturalar yig‘indisini 200-400
o
S
oshiradi. Ekinlar hosildorligi 25-30 % gacha oshib, hosil 15-
20 kunga erta pishib yetiladi. Tuproqdagi 25-30 % namlikni
behuda yo‘qolishidan saqlaydi. Tuproqning 0-30 sm li
qatlamida karbonat angdrid gazi miqdorini 0,4-1,8 %
oshirib, fotosintez faolligini oshiradi. Ekinlar hosildorligi
oshib, issiqxonalardan foydalanish samaradorligi va
issiqxona xo‘jaligini yurituvchi aholi daromadlarini
oshiradi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Tomorqa yer egalari va dehqon fermer xo‘jaliklari, aholi
tomarqa yerlarida ehtiyoj mavjud.
7. Qaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Xorijiy rivojlangan mamlakatlarda ushbu texnologiya orqali
ertangi sabzavotlarni yetishtirishda keng qo‘llaniladi.
Bizning tuproq iqlim sharoitida ushbu usulni qo‘lanilishi
ekinlarin qisqa vegetatsiya davrida yetishtirish va yerdan 2-
3 marta hosil olish imkonini beradi.
|
| |
Tayyorlovchilaming - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash

U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
|