- jadval - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 35/52 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #135100 |
Bog'liq “Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar10.1- jadval
O’zbekiston Respublikasining 2015 yilgi investitsiya dasturidagi kapital qo’yilmalarning asosiy parametrlari
№
|
Moliyalashtirish manbalari
|
2015 yil (mln.so’m).
|
Foiz
|
|
Kapital qo’yilmalar, jami
shu jumladan:
|
40 605 781
|
100
|
1.
|
Markazlashtirilgan investitsiyalar:
|
8 991 846
|
22,1
|
1.1
|
Byudjet mablag’lari
|
1 800 000
|
4,4
|
1.2
|
Maqsadli davlat fondlari mablag’lari
|
2 316 436
|
5,7
|
1.3
|
Bolalar sportini rivojlantirish fondi
|
225 530
|
0,6
|
1.4
|
O’zbekiston Respublikasi tiklanish va taraqqiyot fondi
|
2 002 273
|
4,9
|
1.5
|
Hukumat kafolati ostidagi xorijiy investitsiyalar va kreditlar
|
2 466 207
|
6,1
|
2.
|
Markazlashmagan investitsiyalar:
|
31 613 935
|
77,9
|
2.1
|
Korxona mablag’lari
|
11 818 348
|
29,1
|
2.2
|
Tijorat banklari kreditlar va boshqa qarz mablag’lari
- ATB "Qishloq qurilish bank" ning namunali loyihalar bo’yicha imtiyozli kreditlari
|
5 345 600
1 101 800
|
13,2
|
2.3
|
To’g’ridan – to’g’ri investitsiyalar va kreditlar
|
6 564 187
|
16,2
|
2.4
|
Aholi mablag’lari
|
7 885 800
|
19,4
|
10.1-jadval ma’lumotlaridan ko’rinadiki, 2015 yil uchun investitsiya dasturda kapital qo’yilmalarning hajmi 40 605 781 million so’mni tashkil etgan. Shuningdek investitsiya dasturi moliyalashtirish manbalarining asosiy qismi markazlashmagan investitsiyalari tashkil etadi. Bunda korxona mablag’lari 2015 yilda 11 818 348 mln. so’m rejalashtirilgan, investitsiya dasturini moliyalashtirish manbalarining katta hajmi korxona mablag’lariga to’g’ri kelmoqda. Oxirgi yillarda investitsiya loyihalarini dastur asosida moliyalashtirishda tijorat banklari ham o’z kredit mablag’lari bilan aktiv qatnashmoqda.
81. Investitsiya dasturining tarkibi va uni shakllantirish bosqichlari.
Investitsiya dasturining tarkibi va uni shakllantirish bosqichlari.
Har yilgi O’zbekiston Davlat investitsiya dasturining qabul qilinishi alohida investorlarning imkoniyatlarini va rejalarini muvofiqlashtirish imkonini beradi. O’zbekiston Davlat investitsiya dasturlari investorlar uchun ishlab chiqarish tarmoqlari va yirik investitsiya loyihalari to’g’risida yangi ma’lumotlar beruvchi manba sifatida ham ahamiyatlidir.
Investitsiya dasturining tahliliy qismi respublika iqtisodiyotini rivojlantirishning asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari bilan o’zaro bog’langan holdagi kapital qo’yilmalar xajmlari va moliyalashtirish manbalarini asoslashdan, dastur samaradorligini baholash, loyihalarni tanlab olish mezonlaridan iborat bo’ladi.
Dasturning tahliliy qismi tarkibida investitsiyalarning takror ishlab chiqarish va texnologik tarkibini hisobga olgan holda, umuman Dasturda, iqtisodiyot sektorlari va tarmoqlari, moliyalashtirish manbalari va xududlar, amalga oshirish yo’llari bo’yicha kapital qo’yilmalar tarkibi belgilanadi.
Dasturning yangi ichki mahsulot o’sishiga, iqtisodiyotning tarmoq va xududiy o’zgarishiga va import tarkibiga, ishlab chiqarish quvvatlarini va ijtimoiy soha ob’ektlarini ishga tushirish hajmlariga ta’sirining prognozlashtirilgan natijalari hisob-kitob qilinadi.
Dasturning barcha hisob-kitoblari tadrijiy tarzda, respublikani uch yillik davrda ijtimoiy - iqtisodiy rivojlantirish prognozlari va investitsii loyihalarining aniq dasturi asosida ishlab chiqiladi.
Dasturning aniq ro’yxatiga markazlashtirilgan manbalar, xukumat kafolati ostida beriladigan xorijiy kreditlar va to’g’ridan – to’g’ri xorijiy investitsiyalar hisobiga amalga oshiriladigan investitsiya loyihalari kiritiladi.
Dasturning aniq ro’yxati quyidagilardan iborat bo’ladi:
- iqtisodiyotni, ijtimoiy sohani va mamlakat mudofa qudratini tarkibiy o’zgartirishni ta’minlovchi respublika iqtisodiyoti ustuvor yo’nalishlarini rivojlantirish dasturlarini moliyalashtirishga yo’naltiriladigan markazlashtirilgan investitsiyalar limitlaridan;
- xorijiy investitsiyalar va xukumat kafolati ostida kreditlarni jalb etgan holda amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining aniq dasturidan;
- to’g’ridan – to’g’ri xorijiy investitsiyalar va kreditlarni jalb etgan holda amalga oshiriladigan investitsiya loyihalarining aniq dasturidan;
- ustuvor investitsiya takliflarining yig’ma ro’yxatidan iborat bo’ladi.
Ijtimoiy soha ob’ektlarining prognozlashtirilayotgan hajmlari dasturga yiriklashtirilgan, buyurtmachilar va ob’ektlar bo’yicha taqsimlanmagan holda kiritiladi.
Quyidagilar loyihalarni amalga oshirishning birinchi yilda ularni aniq dasturga kiritishning majburiy shartlari hisoblanadi.
- belgilangan tartibda tasdiqlangan loyihaning (investitsiya loyihasining texnik-iqtisodiy asoslashlari, texnik-iqtisodiy hisob-kitoblari) mavjud bo’lishi;
- moliyalashtirish manbalarining va kreditlarning shartnomada belgilangan muddatda qaytarilishining tasdiqlanishi.
Aniq dasturni shakllantirish jarayoni har bir loyiha bo’yicha batavsil axborot tayyorlash, loyihani ustuvorligi bo’yicha tanlab olish va ro’yxatni shakllantirishdan iborat bshchladi.
Har bir loyixa (loyihalar guruhi) bo’yicha axborot buyurtmachi tomonidan tayyorlanadi hamda unda quyidagilar bo’ladi:
- belgilanagan shakldagi loyiha pasporti;
- loyihani amalga oshirish reja-jadvali;
- aniq dasturni shakllantirish sanasida loyihani amalga oshirishning holati to’g’risidagi batavsil axborot – muhitga ta’sirini baholashni;
- ishlab chiqarish va ijtimoiy mulohazalarga ko’ra samaradorlikni va amalga oshirish imkoniyatlarini baholashni, tashkiliy tadbirlarning ko’lamini;
- mahsulotga talab hajmi va xususiyatini;
- echimning muqobil variantlari mavjudligini, shu jumladan faoliyat ko’rsatayotgan korxonalarni rekonstruktsiya qilish yo’li bilan ;
- asosiy materiallar va ishchi kuchi resurslarining mavjudligini;
- investitsiya harajatlarini miqdorini o’ziga oladi.
Aniq loyiha uni amalga oshirish maqsadga muvofiqligidan, uning iqtisodiy va moliyaviy samaradorligidan, ishlab chiqarish va ijtimoiy mulohazalarga ko’ra amalga oshirish imkoniyatlari va maqbulligidan, tarmoqni rivojlantirishning strategik vazifalariga muvofiqligidan kelib chiqqan holda bosqichma-bosqich tanlab olinadi:
- birinchi bosqichda – loyiha aniq tarmoq va mintaqani rivojlantirish ustuvorliklaridan kelib chiqqan holda oldindan baholanadi;
- ikinchi bosqichda – loyiha iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari va mintaqalarini rivojlantirish ustuvorliklardan kelib chiqqan holda, tanlab olinadi.
Aniq dasturga iqtisodiy jihatdan samarasiz investitsion loyihalarni, shuningdek, ilgari jalb qilingan kreditlar bo’yicha muddati o’tkazib yuborilgan qarzi bo’lgan korxonalar loyihalarni kiritish ta’qiqlanadi.
Quyidagilar birinchi bosqichda loyihaning ustivorligini belgilashning mezonlari hisoblanadi:
- loyihaning tarmoqni rivojlantirish strategiyasiga muvofiqligi;
- moliyaviy va iqtisodiy samaradorlik;
- mahalliy xom – ashyodan va butlovchi buyumlardan foydalanish darajasi;
- tayyorlangan mutaxasslarning mavjudligi;
- loyihaning amalga oshirishga tayyorlanganligi darajasi;
- ishga tushirilgandan keyin foydalanish xarajatlari.
Har bir mezonning muhimligi darajasi tarmoqni rivojlantirish strategiyasini hisobga olgan holda O’zbekiston Respublikasi iqtisodiyot vazirligi tomonidan belgilanadi.
Ikkinchi bosqichda uch yillik davrda respublika iqtisodiyotidagi tarkibiy o’zgartirishlar prognozi muvofiq qo’shimcha ravishda quyidagi mezonlar hisobga olinadi:
- tarmoq (mintaqa) ning istiqboldagi prognoz o’sish sur’atlari;
- eksport salohiyatining prognoz o’sish sur’atlari;
- tarmoqning umuman respublika bo’yicha makroiqtisodiyot ko’rsatkichlariga ta’sirining o’zgarishi;
- tarkibiy omillar;
- ilgari quyilgan investitsiyalar samaradorligi;
- asosiy fondlar ahvoli va quvvatlardan foydalanish darajasi;
- loyihaning ijtimoiy ahamiyati.
Ikkinchi bosqichda tanlab olish natijalariga ko’ra dasturga kiritilgan ob’ektlarning aniq dasturi shakllantiriladi.
Dasturni va investitsiya loyihalarni amalga oshirishning birinchi yili ko’rsatkichlari mavjud moliyaviy resurslar va boshqa resurslar bilan o’zaro bog’langan bo’lishi kerak hamda birinchi moliyaviy yilda o’zgartirilmaydi.
Dasturni va investitsiya loyihalarni amalga oshirishning ikkinchi va keyingi yillari ko’rsatkichlari har yili aniqlashtirilishi kerak, bunda boshlanmagan loyihalarni bir qismi yangi loyihalarda almashtirilishi mumkin.
Dasturning yig’ma ro’yxatiga vazirliklar va idoralar, Qoraqaopog’iston Respublika Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar xokimliklari, mulkchilik shakllaridan qat’iy nazar korxonalar va tashkilotlarning ustivor investitsiya takliflari kiritiladi.
Buyurtmachilar tasdiqlangan investitsiya dasturi asosida vakolatli banklarda moliyalashtirishni rasmiylashtirish uchun har yili qurilishlarning aniq ro’yxatini va Dasturini amalga oshirishning ikkinchi va uchinchi yillariga kiritilgan ob’ektlar bo’yicha loyiha-qidiruv ishlarini aniq ro’yxatini aniqlashtiradilar.
Markazlashtirilgan manbalar va davlat korxonalari mablag’lari hisobiga amalga oshiriladigan qurilishlarining aniq ro’yxatlari Iqtisodiyot Vazirligi va Moliya Vazirligi bilan kelishilgan holda investorlar (buyurtmachilar ) tomonidan tasdiqlangan.
Boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladigan qurilishlarning aniq ro’yxatlari, investorlar (buyurtmachi) tomonidan mustaqil ravishda tasdiqlanadi.
Kredit resurslarni jalb etgan holda amalga oshirilayotgan investitsiya loyihalarining aniq ro’yxatlari tegishli, kredit shartnomasi yoki kreditlovchi bankning yozma roziligi mavjud bo’lganda tasdiqlanadi.
Qurilishning aniq ro’yxati birinchi yil mobaynida tanlov savdolari yoki yirik va strategik muhim investitsiya loyihalarini amalga oshirishni muvofiqlashtirish Kengashining alohida qarorlari bo’yicha aniqlashtirilishi mumkin.
Istisno hollarda, O’zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi va Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda tanlov savdolari natijalariga ko’ra “boshqa xarajatlar” limiti hisobiga asbob-uskunalar xarid qilish limiti aniqlashtirilishiga yo’l qo’yiladi.
Qurilishning titul ro’yxati tasdiqlangan limitlar doirasida qurilishning butun davriga tuziladi va Dastur tasdiqlangan keyin 2 oydan kechiktirilmasdan tanlov savdolari natijalariga ko’ra shakllantiriladi.
Dasturdagi qurilishning titul ro’yxati investor (buyurtmachi) tomonidan pudratchi bilan kelishgan holda tasdiqlanadi.
Qurilishning tasdiqlangan ro’yxatida kapital qo’yilmalar limitlari bunda, qurilish-montaj ishlari, asbob-uskunalar xarid qilish, loyiha – qidiruv ishlari xarajatlari va boshqa xarajatlar (pudratchi buyurtmachilar xarajatlari alohida ko’rsatiladi) qurilish yillari bo’yicha taqsimlangan holda ajratib ko’rsatiladi.
Investitsiya Dasturiga kiritish uchun takliflar tayyorlashda buyurtmachilar quyidagi tartibga amal qilishlari kerak:
- Dasturni amalga oshirishning 1 yiliga kelgusi yillar loyiha-qidiruv ishlarining aniq ro’yxati va moliyalashtirish bilan ta’minlangan (kelgusi yilga o’tuvchi va yangidan boshlanayotgan ) qurilishlarning aniq ro’yxati tuziladi;
- Dasturni amalga oshirishning 2 yiliga unga kelgusi yillar loyiha – qidiruv ishlarining aniq ro’yxati va birinchi yildan o’tuvchi qurishlarning prognoz ro’yxati va dasturni amalga oshirishning birinchi yilida loyiha xujjatlari tayyorlangan va tasdiqlangan, birinchi yilida tanlov savdolariga qo’yiladigan yangidan boshlanadigan ob’ektlar kiritiladi;
- Dasturning amalga oshirishning uchinchi yilida unga kelgusi yillar loyiha-qidiruv ishlarining aniq ro’yxati va tanlov savdolari natijalariga ko’ra belgilangan amalga oshirish muddatlarini hisobga olgan holda qiymati belgilangan tartibda aniqlashtirilgan birinchi va ikkinchi yildan o’tuvchi qurilishlarining prognoz ro’yxati, loyiha xujjatlari ikkinchi yildan tayyorlanadigan va tasdiqlanadigan yangidan boshlanadigan ob’ektlar kiritiladi.
|
| |