nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
2 bob. Kirish to‘siqlarini masofaviy boshqaruvchi qurilma uchun elementlar tanlash

|
2 bob. Kirish to‘siqlarini masofaviy boshqaruvchi qurilma uchun elementlar tanlash
|
bet | 1/7 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #255525 |
Bog'liq 2 BOB
2 BOB. KIRISH TO‘SIQLARINI MASOFAVIY BOSHQARUVCHI QURILMA UCHUN ELEMENTLAR TANLASH
Kirish to‘siqlarini masofadan boshqarish qurilmasini loyihalash funktsional, quvvat va narx talablariga javob beradigan turli elementlarni tanlashdan boshlanadi. Quyida biz hisobga olishimiz kerak bo‘lgan asosiy elementlar keltirilgan:
Mikrokontroller tanlash:
Kirish to‘siqlarini masofadan boshqarish moslamasi uchun mikrokontrollerni tanlash quvvat iste'moli, aloqa protokollari, ishlov berish quvvati, kirish / chiqish talablari, xavfsizlik xususiyatlari va narx kabi bir qancha omillarni hisobga olish kerak.
Aloqa modulini tanlash:
Kirish to‘sig'ini masofadan boshqarish moslamasi uchun aloqa moduli masofadan boshqarish qurilmasiga kirish to‘sig'i tizimi bilan aloqa o‘rnatish imkonini beruvchi muhim komponent hisoblanadi. Aloqa modulini tanlash diapazon, quvvat sarfi, xavfsizlik va atrof-muhitni hisobga olgan holda bir qancha omillarga bog'liq
Datchiklar tanlash:
Kirish to‘sig'ini masofadan boshqarish qurilmasi uchun datchiklar tanlash siz masofadan boshqarish qurilmasi qanday ishlashini xohlayotganingizga, funksiyalariga va u ishlaydigan atrof-muhit sharoitlarini hisobga olgan holda tanlanadi.
2.1. Kirish to‘sig’ini masofaviy boshqaruvchi qurilma uchun mikrokontroller tanlash
Kirish to‘sig'ini masofadan boshqarish qurilmasi uchun mikrokontrollerni tanlashda quvvat samaradorligini, aloqa imkoniyatlarini, ishlov berish quvvatini, xavfsizlik xususiyatlarini va narxini inobatga olish kerak.
Batareya muddati: Kam quvvat sarflaydigan mikrokontrollerlarni tanlash kerak, ayniqsa qurilma batareyada ishlayotgan bo‘lsa.
Kutish rejimlari: Qurilma ishlatilmayotganda quvvatni tejash uchun samarali uyqu rejimlariga ega mikrokontrollerlarni tanlash kerak.
Aloqa protokollari:
Simsiz ulanish: Bluetooth, RF yoki Wi-Fi kabi kerakli simsiz aloqaprotokolini qo‘llab-quvvatlashi kerak.
Integratsiyalashgan modullar: Integratsiyalashgan aloqa modullariga ega mikrokontrollerlar dizaynni soddalashtirishi va xarajatlarni kamaytirishi mumkin.
|
| |
компьютерного "пиратства" в отношении своей компании Brain в стране. Вирус вышел за границы Пакистана и заразил компьютеры по всему миру

|
компьютерного "пиратства" в отношении своей компании Brain в стране. Вирус вышел за границы Пакистана и заразил компьютеры по всему миру
|
bet | 2/6 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 4,5 Mb. | | #265788 |
компьютерного "пиратства" в отношении своей компании Brain в стране. Вирус вышел за границы Пакистана и заразил компьютеры по всему миру. - В 1988 г. известный программист Питер Нортон заявил, что компьютерный вирус – это миф.
- Однако уже в 1990 г. под именем Нортона выходит один из самых популярных антивирусов – «Симантек Нортон Антивирус».
- В 1988 г. Роберт Моррис, создает программу "Червь Морриса", которая парализовала более 6000 компьютерных систем в США.
- Дискета с исходным кодом червя Морриса, хранящаяся в "Музее науки" в Бостоне
- 1) Съемные накопители, на которых находятся заражённые вирусом
- файлы.
- 2) Локальная сеть.
- 3) Пиратское программное обеспечение.
- 4) Жёсткий диск, на который попал вирус.
- 5) Вирус, оставшийся в оперативной памяти после предшествующего
- пользователя.
- 6) Глобальная сеть Internet .
- 7) Электронная почта.
- 8) Компьютеры «Общего назначения».
- 1) Прекращение работы или неправильная работа ранее успешно функционировавших программ;
- 2) Периодическое появление на экране монитора неуместных системных сообщений;
- 3) Увеличение количества файлов на диске.
- 4) Частые «зависания» и сбои в работе компьютера;
- 5) Замедление работы компьютера;
- 6) Невозможность загрузки операционной системы;
- Что же такое антивирус?
- Антивирус или антивирусная программа - это специальная программа, которая предназначена для обнаружения компьютерных вирусов и нежелательных вредоносных программ, а так же, служащая средством восстановления зараженных файлов, и предотвращения заражения ПК вредоносным кодом.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
компьютерного "пиратства" в отношении своей компании Brain в стране. Вирус вышел за границы Пакистана и заразил компьютеры по всему миру
|
ADABIYOTLAR - Optoelektronika

|
Optoelektronika
|
bet | 6/6 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 45,81 Kb. | | #263791 |
Bog'liq OptoelektronikaADABIYOTLAR 1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Zaynobidinov S., Teshaboev A. Yarimo‘tkazgichlar fizikasi. T. “O‘qituvchi”, 1999.
Teshaboev A., Zaynobiddinov S., Ermatov Sh., Qattiq jismlar fizikasi . T. Moliya, 2001.
Teshaboev A. Va boshqalar. Yarimo‘tkazgichli asboblar . Andijon. Hayot. 2002.
Teshaboyev A. Zaynobiddinov S. Musayev E. A. Yarimo’tkazgichlar va yarimo’tkazgichli asboblar texnalogiyasi. Toshkent.2006
Pasinkov V.V., Chirkin L.K. Poluprovodnikovыe priborы.M.,1987
Jerebsov I.P. Osnovы elektroniki. L., 1985.
Turdiev N .Radioelektronika asoslari. T. 1992.
Nigmatov H. Radioelektronika asoslari. T.,1994
Optoelektron qurilmalarning tuzilishi va texnikada qo’llanishi
1. Optoelektron qurilmalarning tuzilishi.
2. Optoelektron qurilmalarning texnikada qo’llanishi.
|
| |
Macintoshning operatsion tizimi qayerdan paydo bo'lgan

|
Macintoshning operatsion tizimi qayerdan paydo bo'lgan
|
bet | 13/16 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #245840 |
Bog'liq Orifjonova X Operatsion tizimlar tarixi Macintoshning operatsion tizimi qayerdan paydo bo'lgan
Ushbu tizimning o'zi shunchalik qiziqarli tarkibiy qismlarni o'z ichiga oladi, bu uning hikoyalari alohida e'tibor berishi kerak.
OT boshida oddiy tizim (versiya raqami bilan) deb nomlangan. Shundan so'ng, 7,6 versiyasini 1997 yilda chiqarilganda, u hozirda ishlatiladigan ismni qabul qildi.
Shu bilan birga, navbatdagi Stiv Djobs rahbarligida, shuningdek, Apple asoschilaridan biri bo'lgan Stiv Djobs rahbarlari, u BSD va Mach Lernel asosida yaratilgan Ovoz berish tizimini rivojlantirish bilan shug'ullangan. Openstep moliyaviy soha uchun eng muhim va uzluksiz ishlashi uchun mo'ljallangan. Va Macintosh uchun tizim bunday fazilatlarga ega emas - bu qulay va o'rganish va undan foydalanish oson edi, ammo bitta dasturning "kuzida" "Yiqilish" tufayli to'liq parvarishlash va himoyalangan xotira yo'q edi osilgan. Shu sababli, Apple alternativ OS yaratishi zarurligiga kelib, bir vaqtning o'zida boshqa kompaniyaning tayyor mahsulotini noldan qurib bo'lmaslik imkoniyatini istisno qilmadi. Ushbu mahsulot Openstep tizimi bo'lib, Apple 1997 yilda sotib olgan, shu jumladan muvaffaqiyatli bitim va shu kunga qadar Apple boshqaruvchilariga aylandi va shu kungacha bu pozitsiyani amalga oshiradi.
Ichki tuzilma MonaTosh tizimi
Natijada, ko'p yillik rivojlanishdan so'ng, 2000 yilda Apple Macintosh 10.0 uchun yangi OT-ning birinchi versiyasini chiqarishga muvaffaq bo'ldi.
Ovoz ochko'zligi bilan u FreeBBS tizimining kuchli bazasi - Unix-ning kuchli bazasi, shuningdek, "klassik" MACni eslatgan grafik interfeysi sotib olindi.
Terminal ilovalari yangi tizimda ishga tushirilishi mumkin, ularning soni UNIX platformasida juda katta. Mac tizimining avvalgi avlodi uchun yozilgan dasturlarga moslikni ta'minlash uchun yangi tizim EMUlmulyatsiya muhitiga ega. Bundan tashqari, yangi tizim Java dasturlari bilan ishlamoqda, chunki kompaniya ushbu yo'nalishda quyosh bilan yaqin hamkorlikda ishlaydi.
Ushbu tizim boshqa bir xil teng qismlarga ega, bugungi kunda u barcha dasturiy ta'minotni ishlab chiquvchilar uchun standartni anglatadi. Bugungi kunda ushbu tizimning ommaviyligi, shuningdek, Linuxning global operatsion tizimlar bozorida eng ommaviyligi oshmoqda.
|
| |
X U L O S A - Optoelektronika

|
Optoelektronika
|
bet | 5/6 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 45,81 Kb. | | #263791 |
Bog'liq OptoelektronikaX U L O S A
Hozirgi kunda optoelektronika funksional elektronika va mikroelektronikani ahamiyatli mustaqil sohasi bo’lib qoldi. Optoelektron asbob – axborotni qayta ishlashda elektr signallarini optikka va teskariga o’zgartiruvchi qurilma. Optoelektron qurilmalarning o’ziga xos xususiyati shundan iboratki, ulardagi elementlar optik boglangan, elektrik esa bir biridan izolyasiyalangan. Optoelektron asboblarni o’rganish natijasida quyidagilar xulosa qilindi. 1. Yarimo`tkazgichlarni turlari va elektr xossalari o`rganildi. Bunda ko`pchilik yarimo`tkazgichli diodlar asosan kremniy materiyalidan, yorug`lik diodlardan esa arsenid galliydan tayorlanishi aniqlandi 2. Elektron - kovak o`tishlarda to’siq qatlamni hosil bo’lishi va volt- amper xarakteristikasi o’rganildi va taxlil qilidi . 3. Elektron - kovak o`tish asosidgi yarimo`tkazgichli asboblar strukturasi va texnologik tayorlanishiga qarab to`g`rilagichli diodlar, yuqori va o`ta yuqori chastotali diodlar , varikaplar va xatto tranzistorlarga bo`linishi ko`rsatildi . 4. Optoelektronoka sohasini vujudga kelish tarixi va rivojlanishi o’rganildi. 5. Optoelektron asboblarni sinflarga bo’linishi bo’yicha , ular yorug’lik nurlovchi va yoruglik qabul qiluvchi turlariga bo’linishi ko’rsatildi. 6. Ish oxirida yarimo`tkazgichli optronlarni qo’llanilishi, yutuqlari , kamchiliklari va ba`zi bir belgilari to’g’risida ma’lumotlar berildi.
Keyingi chorak asr davomida ilmiy – texnik taraqqiyotga nazar tashlasak, bu davr ichida ko’pincha, ayniqsa fizika, matematika, mexanika, kimyo, biologiya kabi aniq fanlar va shu bilan birga texnikada tamomila yangicha sifat va tamoyillarga ega bo’lgan qonunlar, nazariyalar va gipotezalarning vujudga kelganligini shohidi bo’lamiz.
Fanlarning o’zaro hamkorligi tezlashib, fanning yangi sohalari paydo bo’la boshladi. Bular ta’lim mazmuniga ham sezilarli ta’sir ko’rsatdi va bular o’z navbatida texnika – texnologiya taraqqiyoti uchun xizmat qiladi. Ayniqsa, hozirgi kunda xalq xo’jaligini boshqarishni avtomatlashtirish keng ko’lamda amalga oshirilmoqda. Bu borada fan - texnika yutuqlarini o’z navbatida yoshlarga yetkazib borish, hozirgi zamon darslarga qo’yilgan talablardan biridir.
amonaviy kadrlar oldiga qo‘yilayotgan eng muhim
vazifalardan biri – malakali mutaxassislar sifatida o‘zligini, o‘z
qobiliyatini, individualligi, shaxsiy fazilat hamda hislatlarni bilgan
tarzda mehnatni oqilona tashkil etish va ijtimoiy foydali
mehnatning barcha sohalarida faoliyat ko‘rsatishdir.
Hozirgi kunda ta’lim, fan va ishlab chiqarishdagi dolzarb
vazifalar kadrlarga bo‘lgan ehtiyojdan kelib chiqib amalga
oshirilayotganiga ishonch hosil qilinadi.
Ma’lumki, rivojlangan mamlakatlar taraqqiyoti eng avvalo
zamonaviy fan va texnika yutuqlaridan xalq xo‘jaligining hamma
tarmoqlarida oqilona foydalanish bilan farqlanadi. Davlatning,
iqtisodiy va ijtimoiy sohalarining rivojlanishi yetuk kadrlarga
hamda fan-texnika yutuqlaridan qanday foydalanishga
bog‘liqligini bozor iqtisodiyotining shakllanishi ko‘rsa
|
| |
Optoelektron asboblar - Optoelektronika

|
Optoelektronika
|
bet | 3/6 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 45,81 Kb. | | #263791 |
Bog'liq OptoelektronikaOptoelektron asboblar Qo'ng'iroq qilmoq Ko'rinadigan, infraqizil va ultrabinafsha mintaqalarda elektromagnit nurlanishiga sezgir, shuningdek, bunday nurlanishni ishlab chiqaradigan yoki undan foydalanadigan asboblar.
Muayyan optoelektur qurilmasida, yuqorida ko'rsatilgan uchta komponentning mavjudligi majburiydir, ammo ro'yxatga olingan o'ziga xos xususiyatlar ko'proq yoki kamroq darajada muhojir qilinishi mumkin. Bu sizga optomik va fotoelektron moslamalarini ajratish imkonini beradi (fotoelektron mulmomushchilar, elektron qurilmalar).
Shaklda. 2.1 Optoelektron moslamalarining tasnifi taqdim etiladi va o'z ishlarining asosiy effektlari ko'rsatilgan.
Amaliyotda keng qo'llaniladi manba nur (emitterlar), qabul qiluvchilar nur (fotodetorlar) va oPROON. (Rad etish uchun kvartira).
Emitter - manba, yorug'lik oqimi yoki yorqinligi uning kiritishiga kiradigan elektr signalining funktsiyasi.
Radiatsiyaviy manbalardan boshlab LED va Lazerlar va qabul qiluvchilardan keng tarqalgan fotojorlar, fotodlarstorlar, fototranstakchilar va fototristorkorlar keng tarqalgan. Opt Protrons keng qo'llaniladi, bu LED fotodranssioneridan foydalanib, LED-Fotootransristor, fototrist.
Emitent shaklida ishlatiladigan qurilmalar izolyatsiya qilinadi ro'molcha (lazerlar bilan) va muvofiq bo'lmagan (yorug'lik chiqaradigan diodlar bilan) Optoelektronika.
Individual elementlardan individual asboblar va murakkab optoelektron tizimlar yaratilgan. Asosiy optoelektronik elementlar:
Keraksiz optik nurlanish manbalari (yarimo'tkazgich lazer);
· Xarajsiz optik nurlanish (yorug'lik chiqaradigan diod);
Amport va passiv optik vositalar;
· Optik nurlanish qabul qiluvchilari (fotodiod);
· Optikollar (ob'ektiv);
· Tolali optik elementlar (optik tolali jabduqlar);
· Inegtik-optik elementlar (Ingliz optik oynasi).
Optoelektronika moslamalari sinfidagi funktsional maqsadlarga muvofiq, miniatyura radiatsiyasi manbalari va bitta va ko'p-elementlarning nurlanish qabul qiluvchilari, quyidagi qurilmalar ajratilishi kerak.Optopar "Optotecectronecconik moslama" deb ataladi, unda kirish kiradi va potodetektor bir-birining timsolli va elektr aralashmalari bilan o'zaro ta'sir qiladi.Opoparas axborot signallarini, yuqori oqim va yuqori voltli kontaktsiz almashinuvlarni uzatish va boshqarish va tartibga solish moslamalarida sozlash fotosimentlarini yaratish uchun keng qo'llaniladi.
Optoelektron sensorlar - Tashqi jismoniy ta'sirni amalga oshiradigan asboblar: harorat, bosim, namlik, tezlashtirish, magnit maydoni va boshqalar, - elektr signallarida. Ushbu qurilmalarning ta'siri turli printsiplarga asoslanadi. Datchiklarga ochiq optik kanal bilan tasvir signallari va optocouter-ni o'z ichiga oladi. Ayniqsa, ushbu yo'nalishning jadal rivojlanishi tolali signalning tolada targ'ib qiluvchi optik signal xususiyatlarini o'zgartiradigan optik tolali sensorlarning kelishi bilan bog'liq.
|
| |
Bashoratning turlari - Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi

|
Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi
|
bet | 5/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 12,67 Kb. | | #130587 |
Bog'liq Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarin-fayllar.orgBashoratning turlari
Insoniyat o`zini o`zi tashkil etuvchi jonli tizim sifatida o`z mavjudligi
uchun kursh olib bormoqda, yaxshiroq kelajakka erishishga harakat
qilmoqda. Bunda hozir globallashuv jarayonlari va ular yuzaga
keltirayotgan turli muammolar insoniyat oldida tarqoqlik va ixti-
loflarni yengib,o`z birligi sari harkat qilish, ayni vaqtda madaniyatlar,
asriy an`analarning o`ziga xosligini, ayrim millatlar va xalqlarning
xususiyatlarini saqlashdan boshqa chora qoldiraoytgani yo`q.
Bunday birlashuvga esa, faqat umuminsoniy qadriyatlarni e`tirof
etish va ularga rioya qilish orqali erishish mumkin.
Xulosa
ADABIYOTLAR:
Karimov I.A. O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari – T., “O‘zbekiston”, 1997.
Karimov I.A.O‘zbekiston XXI asrga intilmoqda. – T.: “O‘zbekiston”, 2000. 3.Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-engilmas kuch.-T.: Ma’naviyat,2008.
Karimov I.A. Eng asosiy mezon – hayot haqiqatini aks ettirish. –T.: O‘zbekiston, 2009.
Karimov I.A. Jahon moliyaviy – iktisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari. – T.: O‘zbekiston, 2009.
Otamurodov S. Globallashuv va millat.-T.:Yangi asr avlodi.2008.
Mamashokirov S. Ekologik ta’lim-tarbiyaning metodologik masalalari. T., 1993.
Mamashokirov S.,Usmanov E.Barqaror taraqqiyotning ekologik xavfsizlik masalalari.-T.:Fan,2009.
Qahhorova Sh. Global ma’naviyat-globallashuvning g‘oyaviy asosi.- T.:Tafakkur,2009.
Q.Nazarov Falsafa asoslari .-T.:, 2017.
E`TIBOR UCHUN
RAHMAT
http://fayllar.org
|
| |
Globallashuvning serqirraligi - Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi

|
Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarining o‘zaro aloqasi va farqi
|
bet | 2/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 12,67 Kb. | | #130587 |
Bog'liq Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarin-fayllar.orgGloballashuvning serqirraligi. Dunyo miqyosidagi tahdidlar va globallashuv jarayonlarini aholining keng qatlamlari anglab etishi, shuningdek jahon hamjamiyati va unga mos keluvchi qadriyatlarga munosabat, madaniyat, turmush tarzining shakllanishi gldoballashuv serqirraligi bosqichiga xos xususiyat hisoblanadi. 1970-yillardan globallashuv o‘z rivojlanishining yangi bosqichiga ko‘tarildi va serqirra tus oldi. Ayni shu davrda axborot-texnologiya inqilobining rivojlanishi jadallashdi, mif, din, falsafa, fan, ekologiya bilan bir qatorda global ong ijtimoiy ongning yana bir shakli sifatida paydo bo‘ldi.
1
«rezonans effekti» ning paydo bo‘lishi, bunda iqtisodiy yuksalishlar yoki tangliklar bir mamlakatdan u bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan boshqa mamlakatlar va mintaqalarga o‘tadi;
2
3
Ko‘rsatilgan tovarlar va xizmatlarga jahon narxlarining shakllanishi, ular mazkur tovarlar va xizmatlar milliy ishlab chiqaruvchilarining siyosatini ko‘p jihatdan belgilashi.
Globallashuvning muhim xususiyatlari
Muammolarning turlari darajalari
Xususiy
muam-
molar
Mahalliy
muam-
molar
Milliy
muam-
molar
Mintaqaviy
muam-
molar
Global
muam-molar
GLOBAL MUAMMOLAR – butun er kurrasini, uning nafaqat odamlar
bevosita yashaydigan qismini, balki Erning qolgan yuzasi, er osti bo‘shliqlari, atmosfera, gidrosfera va hatto inson faoliyati doirasiga kiruvchi kosmik fazoni qamrab olishi bilan izohlanadi.
Globallik mezonlari. Fan va falsafada global muammolarni yanada aniqroq tavsiflash uchun «geografik» mezondan tashqari bu muammolarni boshqa tomondan ularning sifati, va muhim xususiyatlari nuqtai nazaridan tavsiflovchi qo‘shimcha mezonlar qo‘llaniladi.
Birinchidan, global muammolar o‘z mohiyatiga ko‘ra nafaqat ayrim kishilarning manfaatlariga, balki butun insoniyat taqdiriga daxldordir.
|
| |
Global muammolarni hal qilishda xususiy va

|
Global muammolarni hal qilishda xususiy va
|
bet | 4/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 12,67 Kb. | | #130587 |
Bog'liq Globallashuv, globalistika va barqaror taraqqiyot tushunchalarin-fayllar.orgGlobal muammolarni hal qilishda xususiy va
umumiy manfaatlar. Inqiroz ildizlari
Har bir xalq, har bir mamlakat xalqaro munosabatlarning u yoki bu tartibida, davlatlararo savdo oqimlarining yo‘nalishi va kapitallarning taqsimlanishida o‘z muayyan manfaatiga ega bo‘ladi. Ular tabiiy resurslardan foydalanish, atrof muhitni saqlash va shu kabi masalalarda doim o‘z manfaatlarini himoya qiladi.
Jamiyat hayotining internatsionallashuvi va iqtisodiy aloqalarning o‘sib borayotgan integratsiyalashuvi sharoitida, sayyoramizning turli burchaklarida jahon hamjamiyatining yadro urushi, ekologik tanglik, demografik keskinlik va resurslar taqchilligini bartaraf etishdan iborat ob’ektiv manfaatlarini o‘zlarining umumiy manfaati deb biluvchi odamlar soni tobora ko‘payib bormoqda.
1994-yilda “Ma’naviyat va ma’rifat” jamoatchilik markazi tashkil qilindi.
1996-yilda markaz faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha hukumat qarori qabul qilindi va unga ko‘ra 1997 yildan barcha ta’lim muassasalarida “Ma’naviyat asoslari” fanini o‘qitish joriy qilindi.
1999-yilda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi huzurida Ma’naviyat va ma’rifat markazlari faoliyatini muvofiqlashtiruvchi Ma’naviyat kengashi tashkil qilindi.
GLOBAL MUAMMOLARNI ECHISHDA FALSAFANING ROLI.
Og’ir va murakkab vazifalarni yechishda insonga fan doim yordam bergan. Bir paytlar erishib bo’lmaydigan, inson imkoniyatlari darajasidan tashqarida bo’lib tuyulgan narsalarning aksariyatiga aynan fan yordamida erishilgan. Ayni shu sababli global muammolar xavf solayotgani haqidagi ilk ogohlantirishlarning o’ziyoq odamlarni fanga o’z e’tiborini qaratishga, olimlarni esa bu muammolarni yechish yo’llarini izlashga majbur qildi.
IJTIMOIY BASHORAT TURLARI, METODLARI.
Bashorat – kelajak haqidagi, ya’ni hali amalda mavjud bo‘lmagan, lekin rivojlanishning kutilayotgan rivojini belgilovchi ob’ektiv va sub’ektiv omillar ko‘rinishida hozirgi zamonda potensial mavjud bo‘lgan hodisalar va jarayonlar haqidagi bilim.
Mifologik
bashorat
Kundalik
bashorat
Intuitiv
bashorat
Ilmiy
bashorat
Ijtimoiy
bashorat
|
| |
Tort-itar zigzag aylantirish - I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi asosiy dasturlar

|
I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi asosiy dasturlar
|
bet | 13/18 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 2,59 Mb. | | #265862 |
Bog'liq Corel DrawTort-itar zigzag aylantirish
13-rasm
3.2 Perspektiva effekti
Perspektiva effekti tasvirga ko`ruv chizig`i yo`nalishini hisobga olgan holda chuqurlik va hajm taasurotini beradi. Perspektiva effektini qo`llash orqali ob'ekt sahna foni chuqurligida kichraygandek tuyuladi.
Perspektiva effektini bitta ob'ektga va ob'ektlar guruhiga qo`llash mumkin. U bir vaqtning o`zida bir nechta ob'ektga qo`llanilishi mumkin emas. Lekin uni bir ob'ektdan boshqa ob'ektga nusha olib o`tkazish mumkin.
Perspektiva effektini qo`llash uchun oldin ob'ekt yoki ob'ektlar guruhini belgilab olish lozim. Keyin Effects/Add Perspektive (effektlar/perspektivani qo`llash) komandasi tanlanadi. Shundan keyin ob'ekt yoki ob'ektlar guruhi burchaklarida bog`lamlar i bilan to`g`ri burchakli punktir ramka bilan ajraladi. Ramka ichi esa vertikal va gorizontal holatdagi yo`naltiruvchi chiziqlar bilan qoplanadi.
Ob'ektga perspektiva effektini berish uchun esa avtomatik ravishda paydo bo`luvchi Shape (shakl) instrumentidan foydalanamiz. Buning uchun esa bu instrument yordamida ob'ekt
burchaklaridagi bog`lamlar dan birini ushlab kerakli masofaga tortamiz.
Bog`lamni surish yunalishi ob'ektga qaysi turdagi (bir yoki ikki nuqtali) perspektiva qo`llanilishiga ta'sir qiladi.
Agar CTRL klavishini ushlab turib bog`lamlar dan birini vertikal yoki gorizontal bo`yicha sursak bir nuqtali perspektiva effekti hosilbo`ladi. Bog`lamni tortish jarayonida biz CTRL klavishini ushlab turmasak ikki nuqtali perspektiva effektini hosilqilgan bo`lamiz.
14-rasm
Ekstruziya effekti
Ekstruziya effekti yalpoq ikki o`lcham li ob'ektlarga hajm ya'ni uchinchi o`lcham illyuziyasini beradi. Ekstruziya effektini qo`llashda Corel DRAW ob'ektning ko`rinmas qirralarini quradi. Proyektsiyalarni berilgan tutashuv nuqtali perspektivaga aylantiradi. Ekstruziya effekti Interactive Extrude (xajmni interaktiv qurish) instrumenti yordamida yaratiladi. Bu instrument interaktiv instrumentlar panelida joylashgan, shuningdek atributlar panelining turli tuman elementlaridan foydalangan holda hosilqilinadi.
|
| |
Guruhlash va guruhlarga ajratish - I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi...

|
I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi asosiy dasturlar
|
bet | 12/18 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 2,59 Mb. | | #265862 |
Bog'liq Corel DrawGuruhlash va guruhlarga ajratish
Guruhlash- bu bir nechta ob'ektlarni bitta ob'ekt holatiga keltirib, bir-biriga bog`lashdir. Biron -bir kompozitsiya ustida ishlash tugallanganidan so`ng bu komandadan foydalanib, yaxlit ob'ekt yaratiladi, chunki bu kompozitsiyada bir qancha ob'ektlar mavjud bo`lib, ularni bir-biriga bog`lash zaruriyati paydo bo`ladi. Guruhlangan ob'ektni bemalol surish va boshqa effektlarni qo`llash mumkin.Aks holda harbir ob'ekt uchun ma'lum vaqt ajratilib, ko`p vaqtni olardi.
Ob'ektlarni guruhlash uchun barcha ob'ektlar bitta qilib belgilanadi va atributlar panelidagi Group (guruhlash) tugmasi bosiladi. Ob'ektni guruhlarga ajratganda esa Ungroup (guruhlarga ajratish) komandasi yoki CTRL+U klavishidan foydalaniladi.
Ob'ektga egish effektini qo`llash quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Ob'ekt yoki ob'ektlar guruhini belgilab oling va Interactive Envelope (egishni interaktiv tuzish) instrumentlar tugmasini bosing. Ob'ekt atrofida avtomatik ravishda egish effektini beruvchi gabarit to`g`riburchaklik paydo bo`ladi.
Atributlar panelidagi egish tartibini tanlash tugmasini bosamiz.
Interactive Envelope (egishni interaktiv tuzish) instrumentini gabarit to`g`riburchaklik bog`lamlar ini ajratish va almashtirish uchun foydalanamiz.
Deformatsiya effekti
Interactive Distortion (interaktiv deformatsiya) instrumenti tugmasi grafika panelidagi interaktiv effektlar panelining qo`shimcha instrumentlar panelida joylashgan. Tugmadagi belgi g`ijimlangan qog`ozga o`hshaydi. Deformatsiyaning uchta turi mavjud:
Push and Pull (tort-itar)
Zipper (zigzag)
Twister (aylantirish)
13 -rasmda haruchta deformatsiyaning aylana ob'ektga ta'siri tasvirlangan. Deformatsiya tipining soni va turli tumanligi cheksiz bo`lib, uning natijasi deformatsiya instrumentining tipi, boshqaruvchi markerga, kursorni tortish yo`nalishiga, shuningdek atributlar panelining parametrlarining tuzilishiga bog`liq.
|
| |
V-BOB. MEXNAT MUXOFAZASI VA TEXNIKA XAVFSIZLIGI

|
V-BOB. MEXNAT MUXOFAZASI VA TEXNIKA XAVFSIZLIGI
|
bet | 16/18 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 2,59 Mb. | | #265862 |
Bog'liq Corel DrawV-BOB. MEXNAT MUXOFAZASI VA TEXNIKA XAVFSIZLIGI
5.1 Kоmpyutеr bilan ishlaganda tехnika хavfsizligi
Kоmpyutеr bilan ishlaganda mahalliy tarmоqdagi kuchlanish 110 — 220 V diapazоnida bo’lishi kеrak. Tizim blоkidagi nоminal kuchlanish qiymati o’rnatilgan ligini tеkshirish zarur. Pеrsоnal kоmpyutеr – хavfsiz tarmоq kabеli bilan jihоzlangan va faqat еrga ulangan tarmоq rоzеtkasiga ulanadi. Kоmpyutеr rоzеtkasi va tarmоq rоzеtkasi оsоn bоg’lanuvchan bo’lishi kеrak. Kоmpyutеrning ОN/ОFF (PОWER) — o’chirib yoqish tugmasi uni tarmоq kuchlanishidan to’liq izоlyatsiya qila оlmaydi. Tarmоqdan to’liq izоlyatsiya qilish uchun vilkani tarmоq, rоzеtkasidan ajratish kеrak.
Mоmaqaldirоq vaqtida ma’lumоtlar uzatish kabеlini uzish ham, yoqish ham ta’qiqlanadi.
Kоmpyutеr ichiga hеch qanday bеgоna buyumlar (misоl uchun: zanjir, kоntsеlyar qisqich, miх va shu kabilar), qisqa tutashuv yoki tоk urishiga sabab bo’ladigan suyuqliklar tushib qоlmasligi kеrak. Favqulоtda vaziyat bo’lganda (misоl uchun: kоrpus, bоshqaruv elеmеnti yoki tarmоq kabеli shikastlanganda, ichiga suyuqlik yoki bеgоna jismlar tushib qоlganda), darhоl kоmpyutеrni o’chirish va tarmоq rоzеtkasidan vilkani tоrtib оlish kеrak.
Kоmpyutеrni o’z bоshimchalik bilan ichini оchish, ichidagi buyumlarga tеgish tavsiya qilinmaydi. Kоmpyutеrni ta’mirlashni faqat vakоlatli хоdimlargina amalga оshirishi mumkin. Ruхsat etilmagan оchishlar yoki mоhirsizlik bilan - ta’mirlash fоydalanuvchiga havfni tug’dirishi mumkin (tоk urishi, yong’in va shu kabilar). Talablarga muvоfik kоmpyutеrni ekspluatatsiyasi faqat to’liq ta’mirlangan kоrpus va оrqa qоpqоg’i o’rnatilgan hоldagina ta’minlanadi.
Tizim blоkini оchishdan оldin kоmpyutеrni o’chirish va vilkani tarmоq rоzеtkasidan chiqarib оlish kеrak. Tizim blоkini оchishda kоmpyutеr ekspluatatsiyasi va tехnik ma’lumоtnоmasida kеltirilgan ko’rsatmalarni e’tibоrga оlish kеrak.
Kоmpyutеr bilan ishlaganda quyidagi qоidalarga amal qilish kеrak:
|
| |
Koordinatalar to`ri - I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi asosiy dasturlar

|
I-bob. Corel draw dasturi haqida umumiy tushuncha 1 Corel draw grafik muharriridagi asosiy dasturlar
|
bet | 11/18 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 2,59 Mb. | | #265862 |
Bog'liq Corel DrawKoordinatalar to`ri
Hujjatning harbir varag`i koordinatalar to`ri bilan qoplangan. To`r chiziqlari ko`rinmas bo`lib, ular rasm chizish jarayoniga ta'sir qilmaydi.
Freguency (chiziqlar soni) parametri ko`rinmas to`r chiziqlari sonini ko`rsatib beradi. Agar lineykada eng kichik o`lchov birligi berilgan bo`lsa to`r chiziqlari o`lcham ini ham kichraytirish lozim.
Show grid bayroqchasini o`rnatsak chizilayotgan barcha ob'ektlar to`r chiziqlariga bog`lanadi. Masalan, ob'ektlarni varaqda tenglashtirmoqchi bo`lsak, to`r chiziqlari juda katta yordam beradi. Bundan tashqariular yordamida aniq berilgan o`lcham dagi ob'ektni chizish mumkin.
2.2 Yo`naltiruvchi chiziqlar
Yo`naltiruvchi chiziqlar ko`p tomondan koordinatalar to`riga o`xshab ketadi. Ularni hujjat oynasining hohlagan tomonida ya'ni gorizontal, vertikal va hatto diagonal holatda ham joylashtirish mumkin. Ulardan xuddi koordinatalar to`ri chiziqlari kabi foydalanish mumkin, lekin yo`naltiruvchi chiziqlarni hujjatning hohlagan tomonida joylashtirish mumkin.
Yo`naltiruvchi chiziqni yaratish uchun hohlagan lineykaning ustiga borib sichqonchatugmasini bosamiz va kursorni hujjat oynasi tomon tortamiz. Kursor bilan birga lineykaga parallel ravishda punktir chiziq ham tortiladi. Sichqonchachaning tugmasini qo`yib yuborganimizdan so`ng yo`naltiruvchi chiziq ekranda joylashadi. Yo`naltiruvchi chiziqni olib tashlash uchun uni usti bosib DEL klavishini bosamiz.
Ob'ektlarni bog`lash,ajratish va egri chiziqlar to`plamiga aylantirish
Combine (bog`lash) komandasi
Combine (bog`lash) komandasi ikki yoki undan ko`p ob'ektni belgilab olganimizda atributlar panelida paydo bo`ladi. Bu komandani ishlatishdan maqsad bir qancha ob'ektlarni yaxlit ob'ektga aylantirishdir. Weld ( birlashtirish ) komandasi ham ikki yoki undan ko`p ob'ektlarni birlashtiradi, lekin bu ishlarni boshqacha usulda bajaradi.
Break Apart (ajratish) komandasi Combine (bog`lash) komandasi bilan juftlikda ishlaydi. Ular birgalikda Arrange (montaj) menyusida joylashgan yoki ularni CTRL+K klavishlarini bosish orqali chaqirish mumkin. Break Apart (ajratish) komandasi atributlar panelida tugma shaklida ham joylashgan. Uning vazifasi Combine (bog`lash) komandasi orqali birlashtirilgan ob'ektlarni ajratishdan iboratdir. Bundan tashqaribu komanda orqali figurali tekstni bo`lak simvollarga ajratish mumkin, shuningdek oddiy tekstni abzatslarga va bo`lak simvollarga ajratib beradi.
|
| |
Lineykalar, yo`naltiruvchi chiziqlar va koordinatalar to`ri

|
Lineykalar, yo`naltiruvchi chiziqlar va koordinatalar to`ri
|
bet | 10/18 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 2,59 Mb. | | #265862 |
Bog'liq Corel DrawLineykalar, yo`naltiruvchi chiziqlar va koordinatalar to`ri
Lineykalar hujjat oynasining yuqorigi va chap tomonlarida aks etadi.
Lineykalardan foydalanish jarayonida turli-tuman o`lchov birliklaridan foydalanish mumkin.
Dyuym - Corel DRAW dasturiga qabul qilingan o`lchov birliklaridan hisoblanadi. Chunki dyuym dastur mahsulotning barcha elementlarida qo`llaniladi.
Dyuym - 2,54 smga teng.
Millimetr - metrik sistemadagi eng kichik o`lchov birligi bo`lib u 0,1 santimetrga teng.
Pik va punktlar - bu badiiy bezash va tipografiyada qo`llaniladigan o`lchov birligi hisoblanadi. Bitta dyuymda 72 punkt mavjud. Pik 12 punktga teng. Tarkibiy kattaliklarni pik va punktda yozishda ular o`nlikka bo`lib vergul qo`yiladi. Masalan, 1,3 yozuvi 1 pik va 3 punktni bildiradi, bu esa 15 punktga teng.
Punktlardan shriftni o`lcham ini va satr oralig`i intervalini o`lchashda foydalaniladi.
Piksel (pixel) inglizcha so`z bo`lib, "picture element" (tasvir elementi) mazmunini beradi. Boshqacha qilib aytganda piksel bu kompyuter ekranidagi rasmning rangli nuqtachasi hisoblanadi. Piksel rastrli tasvirlarni o`lcham ini o`lchashdagi bazaviy o`lchov birligi hisoblanadi.
Internet uchun Web grafika yaratishda piksellardan o`lchov birligi sifatida foydalanish juda qulay.
Tsiitsero va dido. Didoning birligi 1,07 punktga teng, dyuym esa 67,567 didodan tashkil topgan. TSitsero esa bu - 12 dido. Bu o`lchov birligi frantsiyada qullaniladi va pik, punktga o`xshaydi.
Dido - xuddi punktga o`xshab shriftning satr oralig`i intervalini o`lchashda foydalaniladi.
Didoning birligi 1,07 punktga teng.
Fut - o`lchov sistemasidagi eng yirik o`lchov birligi bo`lib, AKSHda foydalaniladi. Bir fut 12 dyuymga teng.
YArd -uchta futga teng.
Mil - 5280 futga teng.
Santimetr - 10 mmga yoki taxminan 0,394 dyumga teng.
Metr - 100 santimetrga teng.
Kilometr - 1000 metrga teng.
Lineykalar Corel Draw dasturini ishga tushirganda paydo bo`ladi. Agar ular ko`rinmasa View/Rulers (kurinish /lineyka) komanda menyusini tanlaymiz.
Lineyka shkalasining boshlang`ich nuqtasi nashr varag`ining chapida va past tomonida joylashgan.
|
| |
a) Project b) View c) Component d) View

|
a) Project b) View c) Component d) View
|
bet | 2/3 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 25,05 Kb. | | #144075 |
Bog'liq 10 sinf test informatika 3-choraka) Project b) View c) Component d) View
Delphida yaratilgan ilovalar qanday nomlanadi?
a) proyekt b) prezentatsiya c) slayd d) hujjat
Ilovalarni saqlash usullari to’g’ri keltirilgan qatorni belgilang.
a) save, save as…,save project as…, save all b) save
c) save as…, save d) barcha javoblar to’g’ri
Dasturni tuzib bo’lgach ilovani ishga tushirish uchun qaysi klavishni bosish lozim?
a) Run b) F8 c) F9 d) Shift+
Tugma Delphi dasturida qanday yuritiladi?
a) Pusk b) Button c) Caption d) Cancel
Agar dasturda matn belgisi belgilangan miqdordan oshsa bu haqdagi ma’lumotni chiqaruvchi oynani hosil qilish uchun qaysi tugma lozim bo’ladi?
a) Button b) Caption c) ShowMessage d) to’g’ri javob yo’q
Ilovaning birinchi oynasi qanday nomlanadi?
a) forma b) dastur kodi c) ko’rinish d) ilovaning yuzi
Ilovaning ikkinchi oynasi qanday nomlanadi?
a) forma b) dastur kodi c) ko’rinish d) ilovaning yuzi
Ilova oynasining kengligi qaysi xoss orqali o’zgartiriladi?
a) Caption b) Form c) Width d) Run
Butun son turidagi kattalikni matn satri turidagi kattalikka o’tkazilish uchun qaysi funksiyasidan foydalanamiz?
a) IntToStr b) height c) width d) caption
Height xossasi nima uchun qo’llaniladi?
a) balandlik b) chapdan tekislash c) kenglik d) top
Labelning asosiy xossasi qaysi?
|
| |
a) Form b) Button c) Caption d) Name

|
a) Form b) Button c) Caption d) Name
|
bet | 3/3 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 25,05 Kb. | | #144075 |
Bog'liq 10 sinf test informatika 3-choraka) Form b) Button c) Caption d) Name
Label obyekti qanday tarjima qilinadi?
a) nom, ism b)belgi, ism c) nishon, belgi d) matn yozuv
Delphi dasturida mantiqiy sanalgan xossa to’g’ri keltirilgan qatorni belgilang.
a) Visible b) Enabled c) Caption d) Normal
StrToFloat xossasi nima vazifani bajaradi?
a) matn satrini haqiqiy songa o’zgartiradi. b) haqiqiy sonni math satriga o’zgatiradi
c) a va b javoblar to’g’ri d) to’g’ri javob yo’q
IntToStr xossasi nima vazifani bajaradi?
a) butun sonni matn satriga o’tkazadi. b) matn satriga butun sonni o’tkazadi.
c) matn satrini haqiqiy songa o’zgartiradi. d) haqiqiy sonni math satriga o’zgatiradi
AutoSize xossasi qaysi menyuga tegishli?
a) Label b) File c) Edit d) View
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
B
|
b
|
a
|
a
|
a
|
d
|
c
|
c
|
b
|
a
|
a
|
c
|
b
|
c
|
A
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
|
|
|
|
|
B
|
c
|
a
|
a
|
c
|
c
|
a
|
a
|
a
|
c
|
|
|
|
|
|
|
| |
bob. DON MAHSULOTLARI TEXNOLOGIYASI

4
bob. DON MAHSULOTLARI TEXNOLOGIYASI
§. DON EKINLARINING QISQACHA TAVSIFI
Don-qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishining muhim mahsuloti, inson oziqasining asosi, mahsuldor chorvachilikni rivojlantirish uchun yem-xashak bazasi hisoblanadi. Don ekinlarining o‘ziga xos tomoni-inson organizmi uchun o‘ta qimmatli organik moddalarni sintezlashdan iborat. Donda boshqa dehqonchilik mahsulotlariga qaraganda ko‘p miqdorda quruq moddalar mavjud boiib, yetilgan don massasining 85 % ini tashkil qiladi. Bular, asosan, yuqori qiymatga ega bo‘lgan oqsil moddalari, hazm bo‘ladigan uglevodlardir. Donli ekinlar doni tarkibida 10-15%, dukkakli ekinlar doni tarkibida 28-30% yuqori sifatli oqsil mavjud.
Donli ekinlar insonning ovqatlanishi uchun oqsil va uglevodlar manbayi va yuqori sifatli omixta yem mahsulotlari ishlab chiqarish uchun a’lo darajali xomashyo hisoblanadi. Oqsil va uglevodlardan tashqari don va donni qayta ishlash mahsulotlari bir qator vitaminlar va mineral moddalarning muhim manbayi ham hisoblanadi. Shu bilan birgalikda donni oddiy sharoitlarda bir necha yillar davomida saqlash va uzoq masofalarga tashish ham mumkin.
Botanik alomatlariga ko‘ra donli ekinlar boshoqli, grechixali va dukkaklilar oilalariga bo'linadi. Kimyoviy tarkibiga ko‘ra donlarni uch guruhga bo'lish qabul qilingan: kraxmalga boy (boshoqli ekinlar va grechixa), oqsilga boy (dukkakli ekinlarning urug‘lari), yog‘ga boy (yog‘li ekinlarning urug‘lari). Qo‘llanilish maqsadiga qarab donlar un tortishda qo‘llaniladigan, yorma olishga mo‘ljallangan, yem-xashak uchun mo‘ljallangan, texnikada qo‘llaniladigan va urug‘liklarga bo‘linadi.
Boshoqli ekinlar (bug‘doy, javdar, arpa, suli, tariq, sholi, makka- jo‘xori, oq jo‘xori) asosiy donli ekinlar hisoblanadi.
Bug'doy, javdar va makkajo'xori ochiq urug‘li ekinlarga kirib, bu ekinlarning donlari faqat meva qobig‘i bilan qoplangan. Arpa, suli, tariq va sholi qobiqli ekinlarga kirib, ularning donlari meva qobig‘idan tashqari yana gul qobig'i bilan ham o‘ralgan. Ekish vaqtiga qarab bug‘doy, javdar, arpa bahorgi va kuzgi turlarga bo‘linadi. Bahorgi donlar bahorda, kuzgi navlar kuzda ekiladi. Qolgan o‘simliklar, asosan, bahorda ekiladi.
5
Asosiy boshoqli ekinlardan bug‘doy,
javdar, arpa, suli, makkajo‘xori, sholining
donlari oziq-ovqat ishlab chiqarishda
ishlatiladi.
Bug‘doy va javdar, asosan, un ishlab
chiqarishda qo‘llaniladi. Sholi, suli, arpa
va makkajo‘xori texnikaviy maqsadlarda,
yorma va omixta yem tayyorlashda,
ishlatiladi.
|
-rasm. Bug'doy doni: a - yumshoq - B isaboyev, Z. Sh. Sapayeva, Z. J. G'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari...

|
B isaboyev, Z. Sh. Sapayeva, Z. J. G'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari o'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta’lim vazir/igi tomonidan 5541100 «Oziq-ovqat texnologiyasi»
|
bet | 5/231 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #155970 |
Bog'liq Sapayeva, Z. J. G\'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari-fayllar.org1.2-rasm. Bug'doy doni: a - yumshoq; b - qattiq.
7
Yumshoq bug‘doyning navlari turli shaffoflik va novvoylik xossala-
riga ega boiadi. Bu belgilariga ko‘ra bug‘doy doni kuchli, o‘rtacha kuchli
va kuchsiz navlarga bo‘linadi. Kuchli bug‘doy navlarining shaffofligi,
odatda, 60% dan yuqori, ho‘l kleykovinasining miqdori esa 28%
dan kam bo‘lmaydi. Kuchsiz navlarda oqsilning miqdori 9-12%, ho‘l
kleykovinasining miqdori esa 20% dan ko‘p emas. Ularning shaffofligi
40% gacha boiishi mumkin. Kuchsiz bug'doy navlarining kleykovinasi
noelastik, haddan ortiq cho‘ziluvchanlikka ega. Bug‘doyning kuchli
navlari un tortishda kuchsiz navlarni yaxshilash uchun ishlatiladi. O'rtacha
kuchli bug‘doy navlari (shaffofligi 40-60%) texnologik xossalariga ko‘ra
yaxshilovchilar qo‘shmasdan novvoylik unlari tortish uchun yaroqli
hisoblanadi.
Qattiq bug‘doy (Triticum durum) makaron mahsulotlari ishlab
chiqarish uchun qimmatli xomashyo hisoblanadi (1.2, 6-rasm). Uning
tarkibida oqsillar ko‘p, shundan kelib chiqib kleykovinaning miqdori ham
ko‘p, donning konsistensiyasi, asosan, shaffof bo‘ladi. Qattiq bug‘doy
donida yumshoq bug‘doy tarkibida uchramaydigan karotinoid pigmentlari
mavjud. Qattiq bug‘doyning aynan shu xususiyati yuqori sifatli makaron
mahsulotlariga xos bo‘lgan kahrabo-sariq rangni ta’minlaydi. Qattiq
bug'doy iqlim va ob-havo sharoitlariga o‘ta talabchan bo‘lib, hamma vaqt
ham yuqori hosil beravermaydi. Shuning uchun ko‘pchilik mamlakatlarda
qattiq bug‘doy kam yetishtiriladi.
Javdar, arpa, makkajo‘xori, sholi va boshqa boshoqli ekinlarning
qisqacha tavsifi. Javdar bug‘doydan so‘ng ahamiyati jihatidan ikkinchi
o‘rinda turuvchi, non mahsulotlari tayyorlanadigan boshoqli ekinlar
jumlasiga kiradi.
Javdar doni (1.3-rasm) tashqi belgilari bilan bug‘doydan farq qiladi.
Javdarda bug‘doy doniga nisbatan aleyron qatlami va murtakning hissasi
ko‘proq, endospermining miqdori kamroq. Shuning bilan birga javdar
kimyoviy tarkibi bilan ham farq
qiladi. Uning tarkibida bug‘doydagiga
nisbatan oqsillar va kraxmal kamroq,
qandlar va yelimli moddalar ko‘proq
bo‘ladi. Asosiy farq oqsilning
miqdorida emas, balki uning fizik-
kimyoviy xossalaridadir. Javdar
donining oqsillari cheksiz bo'kish va
oson parchalanish qobiliyatiga ega.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
B isaboyev, Z. Sh. Sapayeva, Z. J. G'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari o'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta’lim vazir/igi tomonidan 5541100 «Oziq-ovqat texnologiyasi»
|
-rasm. Javdar donining turli shakllari

|
-rasm. Javdar donining turli shakllari
|
bet | 6/231 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #155970 |
Bog'liq Sapayeva, Z. J. G\'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari-fayllar.org1.3-rasm. Javdar donining turli shakllari.
8
Javdar oqsillarining eng asosiy farqli tomoni shundan iboratki, ular oddiy sharoitlarda yuvib olinadigan kleykovinani hosil qilmaydi. Javdar doni tarkibidagi kraxmal bug‘doy donidagiga nisbatan kamroq bo‘lib, quruq moddalarga nisbatan 56-64% ni tashkil qiladi. Javdar donining kraxraali bug‘doy donining kraxmaliga nisbatan kleysterlanish haroratining pastligi (54-60 °C) bilan ajralib turadi. Javdar kleysteriga yuqori qovushqoqlik va sekin eskirish xos. Javdar nonining sekin eskirishining sababi ham shu bilan bog‘liq. Javdar donining farq qiluvchi xususiyati bo‘lib, unda suvda eruvchi moddalar miqdorining ko‘pligi (12-17%) hisoblanadi (bug‘doyda ular 5-7% ni tashkil qiladi). Javdarning qobiq qatlami (aleyron qatlami bilan birga) bug'doy donidan tubdan farq qiladi. Ularning tarkibida mineral moddalar miqdori, erimaydigan uglevodlar (jumladan, selluloza) miqdori juda kam, qandlar, pektin va boshqa eruvchan moddalar juda ko‘p. Javdar doni qobig‘i tarkibi va tuzilishining o‘ziga xos tomonlari, jaydari va sidirma javdar unlari va ulardan tayyorlanadigan nonning xossalarida yaqqol ko‘rinadi.
Tritikale. Olimlar bug'doy va javdar donlarini chatishtirib, yangi donli mahsulot-t r i t i к a I e donini olish ustida yuz yil davomida ish olib bormoqdalar. «Tritikale» nomi bug‘doy (Triticum) va javdar (Secale) donlarining lotincha nomlaridan olingan.
Tritikaleni yaratishdan maqsad, donda avlodlarining eng yaxshi xossalari: bug'doydan yuqori hosildorlik va yuqori oqsil miqdorini, javdardan esa tuproq, iqlim va ob-havo sharoitlariga talabchanligining kamligi, kasalliklarga chidamliligini birlashtirishdan iborat.
0‘zbekistonda, Respublika o'simlikshunoslik ilmiy tadqiqot institu- tida tritikaleni madaniylashtirish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.
Bugungi kunda ayrim MDH davlatlarida tritikale unining elanma, sidirma va jaydari navlarini ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yilmoqda. Tajribalarning ko‘rsatishicha tritikalening yaxshi navlarida (AD-206) oqsilning miqdori javdar uniga nisbatan 1,22-1,77 marta ko‘p ekan. Tritikale unining chiqishi qanchalik yuqori bo‘lsa, un tarkibida oqsillar miqdori ham shunchalik ko‘p ekan. Kleykovinaning miqdori tritikale unida 26-34% bo‘lib, sifati kuchsiz bo‘lishi aniqlangan.
Suli-pardali, oq yoki sariq rangli, tuxumsimon cho‘zinchoq yoki urchuqqa o'xshagan don (1.4-rasm). Gul qavati qalin, qo‘pol bo'lib, asosan, selluloza, pentozanlar, mineral moddalardan iborat. Ular don massasining o‘rtacha 28% ini tashkil qiladi.
|
| |
-rasm. Grechixa mag'zining kesimi

|
-rasm. Grechixa mag'zining kesimi
|
bet | 9/231 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #155970 |
Bog'liq Sapayeva, Z. J. G\'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari-fayllar.org1.6-rasm. Grechixa mag'zining kesimi
a - ko'ndalangiga; b - uzunasiga.
to‘q jigarrang, qizil rangda bo‘ladi. Sholi donining o‘rtacha kimyoviy tarkibi: 14% suv, 7,3% oqsillar, 63,1% uglevodlar, shu jumladan 55,2% kraxmal, 2,0% yog‘lar, 9,0% selluloza, 4,6% mineral moddalardan iborat.
Donni saqlash. Don yetishtiriladigan hududlarda donni saqlash mexanizatsiyalashtirilgan omborxonalarga ega don qabul qilish maskan- larida, shuning bilan birga, donni iste’mol qilish va qayta ishlash joylarida (tegirmonlar va yorma ishlab chiqariladigan korxonalar qoshida) katta quvvatli elevatorlarda amalga oshiriladi. Bu korxonalar donquritgichlar va faol shamollatish qurilmalari bilan jihozlangan. 0‘rib olinganidan so‘ng birdaniga omborxonalarga keltirilgan donda o'rib olishdan keyingi yetilish jarayoni deb ataluvchi faol biologik jarayonlar sodir bo‘ladi. Bu jarayonning davomiyligi don o‘simligining turi va navi, uni saqlash sharoitlariga qarab 2—3 kundan 10-16 kungacha davom etadi. Tozalangan don quritilganda va shamollatiladigan omborxonalarda saqlanganda yetilish jarayoni tezlashadi. Yangi o‘rib olingan va hali yetilmagan don kislorodni yutib, uglerod ikki oksidi, suv va issiqlik chiqarib faol nafas oladi. Bir vaqtning o‘zida zaxira uglevodlar, oqsil moddalar va yog'larning shakllanishini tugallovchi jarayonlar sodir bo'ladi. Bunda qand, oqsilmas azot, erkin yog‘ kislotalarining miqdori kamayadi,
1 kraxmal, oqsil va yog‘lar miqdori ortadi. Olrib olishdan keyingi yetilish jarayonida chuqur sifat o‘zgarishlari sodir bo‘ladi. Don odatdagi unish xossalariga, uzoq muddat saqlashga yaroqli bo‘ladi, uning texnologik xossalari yaxshilanadi. Quruq, toza, to‘liq yetilgan don qulay sharoitlarda oziqaviylik qiymati va texnologik xossalarini yo‘qotmasdan uzoq muddat saqlanishi mumkin.
Donga tegishli standartlar. Barcha don ekinlariga mos tarzda standartlar tasdiqlangan. Bug‘doyga bitta standart-GOST 9353 tasdiqlangan. Javdar uchun donga qo‘yiladigan talablar va uning maqsadli qo‘llani!ishiga ko‘ra bir necha standartlar tasdiqlangan.
Masalan, GOST 9353-davlat tayyorlash tizimi tomonidan g‘amlab qo'yish hamda omixta yem ishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan bug'doy doni uchun joriy qilingan. Standart bug‘doyni botanik alomatlari, rangi va shaffofligiga ko‘ra tip va podtiplarga, sifati bo‘yicha klasslarga bo‘linadi, asosiy don va aralashmalar tarkibini belgilaydi, maqsadli qoilaniladigan donga doir talablar qo‘yiladi. Standartda donni qabul qilish, tashish, saqlash qoidalari va uning sifatini aniqlash uslublari keltirilgan.
12
Don sifatini baholashda organoleptik (rangi, ta’mi va hidi) va fizik- kimyoviy (namligi, ifloslanganligi, buzilgan va shikastlangan donning miq- dori, ombor zararkunandalari tomonidan zararlanganligi, shaffofligi, naturasi, tipga taalluqli tarkibi, kleykovina miqdori) ko‘rsatkichlari aniqlanadi.
|
| |
Test savollari va muqobil javoblar aniq, qisqa va lo’nda qilib tuzilishi … deyiladi

|
Test savollari va muqobil javoblar aniq, qisqa va lo’nda qilib tuzilishi … deyiladi
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 41,81 Kb. | | #242033 |
Bog'liq Testologiya 4-topshiriq KaljanovvvvvTest savollari va muqobil javoblar aniq, qisqa va lo’nda qilib tuzilishi … deyiladi.
Ixchamlik
Til talablari
Ahamiyatlilik
Adaptive
|
Reglament - javob berish uchun vaqtni qat’iy belgilash.
Ixchamlik - muqobil javoblar va test savollari aniq, qisqa va lo’nda qilib tuzilishi.
Til talablari - testning to’g’riligi, ravonligi, aniqligi va bir ma’noliligi.
|
QIYOSLASH
|
MUAMMOLI VAZIYAT
|
Test va standartlashgan testing asosiy tendinsiyalari farqi tendinsiyada biror bir sohada yo’nalgan bo’lish ma’lum o’y-mulohazaga ega bo’lishi kerak testda esa test aniqlik sifatli,va talabalarni bilim sohasidan kelib chiqib tuzilgan bo’lish kerak.
|
Testning to’g’riligi, ravonligi, aniqligi va bir ma’noliligiga etibor qaratadigan bo’lsak bazi testlarga duch kelinganida uning javobi qaysi tomonlama yondashishga bog’liq bo’lib qoladigan vaziyatlar ham uchrab turadi.
|
|
| |