Marketing kommuniqatsiyasi kompleksi va unda reklamaning urni

|
Marketing kommuniqatsiyasi kompleksi va unda reklamaning urni
|
bet | 67/109 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #125699 |
Bog'liq portal.guldu.uz-M A R K E T I N G 12.4.Marketing kommuniqatsiyasi kompleksi va unda reklamaning urni
Marketingning kommuniqatori quyidagi masalalarni hal etishi lozim:
maqsadli auditoriyani aniqlash; maqsadli auditoriyani aniqlash bu kommuniqatorning eng asosiy vazifasi hisoblanadi. Siz kim uchun tovar ishlab chiqargan bulsangiz, usha sizning maqsadli auditoriyangiz hisoblanadi. Masalan, aholining ma’lum bir qatlami, ayollar, yoshlar, biznesmenlar va boshqalar.
reklama qilishdan asosiy maqsadni aniqlash. Siz turli maksdlarda tovaringizni reklama qilishingiz mumkin. Bu maqsadlarni quyidagi turlarga bo’lish mumkin:
a) tovar haqida ma’lumot berish – bunda xaridorlar shunday tovarlar borligi, tovarning nomi, marqasi haqida ma’lumotlarga ega bo’ladilar.
b) xaridorlarning tovar haqidagi bilimlarini oshirish – bunda xaridor tovar haqida ma’lumotga ega bo’lishi mumkin, lekin bu ma’lumotlar etarli bulmasligi mumkin. Ushanda tovar haqida to’liq ma’lumot beriladi.
v) xaridorni tovarga bo’lgan munosabatini ijobiy tomnoga o’zgartirish – bunda asosan xaridorning tovar haqidagi fikri va tovarga bo’lgan munosabati yaxshi bulmagan holda foydalaniladi. Ya’ni kommuniqator xaridorlar tovarni yoktirmasliklari sababini aniqlab, reklama orqali usha qamchiliklarni bartaraf etilganligini ko’rsatib berishi kerak.
g) xaridorlarni ishontirish. Buning uchun ishontiruvchi reklamadan foydalaniladi. Bunda sizning tovaringizning raqobatchilar tovarlaridan ustunliklari va uning foydaliligi ko’rsatiladi. Ishontirishning asosiy vositalaridan biri bu omma bilan aloqa hisoblanadi.
d) sotish hajmini oshirish maqsadida kilinadigan reklama. Bunda tovar haqida hamma etarli ma’lumotga ega, lekin xaridorlarga tovarni eslatib turadi.
Axborotni tanlash. Siz qanday maqsadda reklama qilishingizni aniqlab olganingizdan keyin shunday reklama tekstini tayyorlashingiz kerakki, u maqsadli auditoriyaga o’z ta’sirini utqazsin.
Axborotlashtirish vositalarini tanlash. Kommuniqator ma’lumotni tayyorlagandan keyin uni qaysi kanal orqali etqazishni aniqlash kerak. Ma’lumotlarni etqazishning ikki asosiy turi farqlanadi: shaxsiy (individual) va umumiy.
shaxsiy (individual) kanalga xaridor bilan aloxida suxbat utqazish, telefon orqali aloqa qilish, pochta orqali murojaat qilish va boshqalar kiradi;
umumiy kanalga ommaviy axborot vositalari, turli chora-tadbirlar, konferentsiyalar va boshqalar kiradi.
Marketing kommuniqatsiyasida asosiy urinni reklama egallaydi. Bu bozor faoliyatining ko’p kirrali kurinishi bo’lib, u ba’zan mustaqil yo’nalishga ajratiladi. Marketing va reklama bir yirik jarayonning ikki tomonnini tashkil etadi. Shu bilan bir vaqtda reklama marketing tizimida o’ziga xos urinni egallaydi.
Reklamaning moxiyati ishlab chiqaruvchi manfaatidan kelib chikib xaridorda tovarni sotib olish to’g’risida tasavvur uygotishi zarur. Reklamaga tovar ishlab chiqaruvchi o’z tovari bilan bozorga kirayotgani to’g’risidagi axborot deb qarash lozim. Bunda so’z tovar iste’molchining ehtiyojini ma’lum darajada kondiraetgani haqida boraetganini tushunish muhim. Ishlab chiqaruvchi manfaati mahsulotini bozorda sotishga, xaridor manfaati esa o’z ehtiyojini qondirishga qaratilgan bo’ladi.
Ishlab chiqaruvchi va iste’molchi urtasidagi kommuniqativ aloqa reklama hisoblanadi. Reklama korxona va bozor urtasidagi butun aloqa tizimini o’z ichiga oladi. Iste’molchi reklama kilinaetgan tovar to’g’risida malakali bilimga, ya’ni tasavvo’rga ega bo’lishi kerak. Reklama xabarlari shunday bo’lishi zarurki, u iste’molchida tovarga nisbatan ijobiy munosabat uygotishi va uni sotib olishga ishonch uygota olishi lozim.
Reklama mazmuniga kelganda, unga tovarlarni va ularning iste’mol qilish xususiyatini tashvikot qilish deb qaralishi shart. Ayrim qarash va goyalarning shakllanishi tashvikot qilish reklamani rivojlantirishning yangi imkoniyatlarini ochadi.
Marketing faoliyati tajribasi shuni tasdiklaydiki, reklamaning ta’sirchanligi unga tovarlarni ishlab chiqaruvchidan tortib iste’molchiga bo’lgan harakat tizimidagi urniga nechogli ahamiyat berilishiga bog’liqdir. Reklamaning samadorligi esa jamoatchilik fikrining shakllanishi va iste’mol narxlarining o’zgarishi bilan ulchanadi.1
Reklamaning faoliyat doirasi o’z ichiga:
1). Iste’molchining reklama kilinayotgan tovar va xizmatga hamda bozorga bo’lgan ehtiyojini o’rganish;
2). Maqsadga erishishni strategik rejalashtirish, bozor chegarasini aniqlash, reklama vositalaridan foydalanish rejalarini ishlab chiqarish va uni moxiyatlashtirish yuzasidan zarur tadbirlar ishlab chiqish;
3). Reklama vositalarini tanlash bo’yicha xarajatlar tizimini belgilashda taktik qarorlar qabul qilish, matbuotda e’lonlarning eritilishi va namoyish kilinishi yuzasidan tadbirlar ishlab chiqish;
4). Matn ezishni hisobga olgan holda e’lon to’zish, maket tayerlash, uni badiiy bezash va ularni ishlab chiqarishni o’z ichiga oladi.
Reklama savdodagi texnologiya jaraenining tarkibiy Qismidir. Modomiki tovar sotish chaqana savdodagi asosiy texnologiya jaraeni eqan, reklama ham xaridor bilan uchrashgan paytdan, uning talab va ehtiyoji aniqlangan paytdan, tovarni okilona ko’z-ko’z qilishdan boshlanadi. Tovarning xususiyatlari, sifati to’g’risida, uni ishlatish, iste’mol qilish usullari to’g’risida o’z vaqtida maslaxati berish, dukonlardagi texnologiya jaraenlarini tashkil etishda muhim urin tutadi. Sungra, biror tovarga kushib olinadigan tovarlarni tavsiya etish ham reklamaning dikqat markazida bo’lishi kerak.
Chaqana savdodagi reklamani qo’llash joyiga, vazifasiga Tehnikaviy vositalarni qo’llash va ulardan foydalanish uslublariga qarab bir-biridan farq qiladi. Qo’llanish joyiga ko’ra reklamalar dukonga kiruvchi xaridorlarga muljallangan dukon ichidagi va butun aholiga qaratilgan dukon to’g’risidagi turlarga bo’linadi.
Vazifasiga ko’ra reklama vositalari aholining muayyan kategoriyalari va guruxlariga (maktab o’quvchilari va ularning ota-onalariga, paxtakorlarga, parhez taomga muhtoj bo’lgan kishilarga va shu kabilarga) mo’ljallangan bo’ladi.
Tehnikaviy vositalarni qo’llash va ulardan foydalanish uslublariga ko’ra reklama quyidagi turlarga bo’linadi:
a). vitrina-ko’rgazma reklamasi (deraza va dukon ichqarisiga o’rnatilgan vitrinalar, dukonlardagi va boshqa jamoat joylaridagi tovar ko’rgazmalari);
b). tasviriy, fotografik eritilgan reklamalar (dukonlarning tamgalari, reklama ezuvlari, plaqatlar, preysko’rantlar, ko’rsatkichlar, transparantlar, e’lonlar);
v) bosma reklama (varaqalar, qataloglar, prospektlar, gazeta va jurnallardagi e’lonlar);
g). namoyish reklamasi (mahsulotlarni tatib kurish, kiyim-kechakning yangi modellarini namoyish qilish va shu kabilar);
d).kino- televizion va diapozitiv reklamasi;
e). ovozli reklama.
Qisqa xulosalar
Sotishni ragbatlantirish – bu ma’lum bir muddatda sotish hajmini oshirish maqsadida turli ragbatlantirish vositalaridan foydalanish hisoblanadi.
Sotishni ragbatlantirishda tovar to’g’risida ma’lum darajada axborotga ega bulmagan iste’molchilarga murojaat kilinadi. Ragbatlantirish siyosatining vazifasi - ularda firma tovarlarini keyingi vaqtda sotib olishga ishtiyok tugdirish hamda doimo aloqada bo’lishga chiqarishdan iborat.
Bozorga kirish davrida agar firma birinchi marotaba bozorga kirib borayotgan bulsa, unda aloxida strategiya: jadal (shiddatli) marketing, bozorga tanlov asosida kirish uslubi, bozorga keng qo’lamli kirib borish uslubi, sust marketing uslubi ishlab chiqiladi.
Kommunikatsiya siyosati (promotion mix) – bu tovarni bozorga siljitish usullari yigindisidir. Kommunikatsiyaning asosiy vositalari bo’lib pablik rileyshnz – jamoat bilan aloqa; reklama; sotishni ragbatlantirish; maxsus ko’rgazmalar; shaxsiy sotuv hisoblanadi.
|
| |