Huquqliy metodlar - Delov to‘lqin erkinovich

|
Delov to‘lqin erkinovich
|
bet | 24/45 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #273577 |
Bog'liq BULITLI TEXNOLOGIYALAR.DelovHuquqliy metodlar. Huquqiy metodlarni xavfsizligini taminlash o‘z ichiga normativ – huquqiy aktlarni ishlab chiqarish ishtirokchilar o‘rtasida axborot
munosabatlarini tartibga solish va normative – metodik xujjatlar, axborot xavfsizligi taminlashdagi savollarni qamrab oladi.
Bularning eng muxim faoliyatlariga quydagi harakatlar kiradi:
davlat qonunchiligi bo‘yicha o‘z vaqtida kiritilgan o‘zgartirishlar va to‘ldirishlar, axborot xavfsizligi soxasiga tegishli tartibga solishlar;
xalqaro shartnomalarga bog’liq ziddiyatlarni bartaraf etish;
xuquqbuzarlik bo‘yicha javobgarlikni o‘rnatish;
axborot xavfsizligini taminlash soxasida vakolatlarni cheklash;
normative huquqiy aktlarni ishlab chiqish va qabul qilish; Tashkiliy va texnik. Bunday metodlarga quydagilar kiradi:
axborot xavfsizligini taminlash bo‘yicha tizim yaratish va modernizatsiyalash;
ishlab chiqarishda, axborot ximoyasi va nazorot qilish metodlarini vositalaridan samarali foydalanish va komolotga yetkazish;
texnik qurilmalar va dasturlardan kelib chiqadigan xavflarni axborot xavfsizligini taminlashda aniqlash;
axborot xavfsizligi vositalarini sertifikatsiyalash;
ximoyalangan axborot tizimlarida, xodimlar qatti - xarakatlarini nazoratda tutish;
tizim monitoring ko‘rsatkichlari va axborot xavfsizligi xarakteristikalarini shakillantirish;
Iqtisodiy. Iqtisodiy metodlar o‘ziga quydagi xavfsizliklarni oladi:
Axborot xavfsizligi bo‘yicha rejalarni ishlab chiqish.
tizimni takomillashtirishda ishlarni moliyalashtirish, tashkilot huquqlari va tashkiliy
texnik metodlar bilan birgalikda.
Xizmat ko‘rsatish darajasidagi moslashtirish. Xozirgi vaqtlarda xuquqiy normativ aktlar, bulutli resurslarni tartibga solish qoidalari mavjud emasligi xizmat ko‘rsatish darajasiga moslashtirish, bulutli xisoblash provayderlarining eng muxim kriteriyalaridan biri xisoblanadi. Afsuski xozirgi vaqtlarda ko‘p provayderlar xizmat ko‘rsatish darajasidagi moslashtirishni shunday tuzadilarki, natijada o‘zlariga kam
jovobgarlikni oladilar. Bundan kelib chiqqan holda, konfidensial malumotlarni bulutli xisoblashlarda ishlatishdan oldin yaxshi xizmat ko‘rsatish darajasiga moslashtirilgan provayderlarni tanlash lozim.
Tizimgacha bo‘lgan bulut xavfsizlik kanalini o‘rnatish. Bulut ichidagi tizim bilan bog’lanishda kanal shifrlanadi. Xavfsizlik kanallarini o‘rnatishda VPN (virtual shaxsiy tarmoq) texnologiyalari qo‘llaniladi. Shunga qaramasdan yani telekomunikatsiyaning tarmoqda quyi pog’ona ishonchliligini mavjudligi va kanal dagi ishonch yuqori pog’onada qoladi. Kriptografik vositalarni ishlatilinishiga qarab (shifrlash, autentifikatsiya, ochiq kalitli infratuzilma va jo‘natilayotgan malumotlarni o‘zgartirilishini oldini olish). Bu usul eng oddiy va eng ishonchli xisoblanadi, u MITM (insonlar o‘rtasida) xujumlaridan ximoya qiladi. Lekin bu usul faqatgina bulutdagi tizim va kanal aloqasini ximoyalaydi. Butun tizimdan o‘tayotgan malumotlar ochiq xisoblanadi.
Malumotdan foydalanishda rollarni taqsimlash. Bir necha fayllardan iborat mexmon tizimi faqatgina obraz xisoblansa, virtual infratuzilma admistratori istalgan vaqtda malumotlarni ko‘chirib olishi va ularni boshqa kompyuterlarda ishga solish orqali konfidensial malumotlar ustidan tadqiqod olib boradi. Malumotlarni nusxalash – ko‘p vaqt talab etmaydigan ish xisoblanib, shunday yo‘l orqali konfidensial malumotlarni virtual infratuzilma admistratorlar tomoniga sizib chiqishi sababli admistratorlar o‘z manfatlari yo‘lida foydalanishlari mumkin. Bunday muomodan qochish maqsadida admistratorlar rollarini taqsimlash yani ularni ikkiga virtual infratuzilma admistratori va xavfsizlik admistratori. Bu ish, malumotlarga ishlov berish markazi (MIBM) vazifasini xam bo‘ladi va bir taraflama xavfsizlik sozlamasini o‘zgartirishga imkon bermaydi. Afsuski bunday taqsimlash bulutli texnologiyalar resurslaridan foydalana olishga ruxsat beruvchi provayderning qanday ish yuritishiga bog’liq. Xozirgi vaqtlarga kelib bunday texnologiyalarga xizmat ko‘rsatuvchi vositalarni turli xil bulutli texnologiyalarni ishlab chiqaruvchi kompaniyalar ishlab
chiqarishyabdi. Misol tariqasida, vGate taminoti ishlab chiqarilgan, u VMware baza tizimida ishlaydi.
Virtual mashinalarni segmentlash. Segmentlashda virtual mashinalar mijozlar va xavfsizlik talablarini taminlashda segmentlarga bo‘linadi. Bu o‘zida tarmoq trafigni umumiy taqsimlashni va siyosiy boshqaruvdan foydalana olishni taqsimlash, xatto ular umumiy tarmoq infratuzilmasi bilan umumiy fizik uskunalarda ishlayotganda xam. Shaxsiy bulut yaratishda bu taqsimlash misol uchun, bugalteriyaga tegishli virtual mashinalar va qayta ishlash bo‘limlariga tegishli virtual mashinalarni segmentlarga bo‘ladi. Shuday imkoniyat mavjudki xar – xil tarmoq interfeyslarini ishlashda bu segmentlarni ajratish mumkin.
Bulutda saqlanilayotgan malumotlarni shifrlangan xolda olib borish. Bu metod xar bir faylni kriptografik vositalar bilan shifrlashni o‘z ichiga oladi, qaysiki bulutga saqlash uchun yuboralayotganlarini. Shunday usulga binoan, xech qaysi bir shaxs malumotni olish imkoniyati yoq xisoblanadi faqatgina daslabki deshifrlash kalitiga ega shaxslargina faylni ochish imkoniyati mavjud. Bunday usullar ko‘proq yakka tartibdagi shaxslarga yoki kichik tashkilotlarga to‘g’ri keladi. Biroq kalitga ega istemolchilar soni ko‘pligi bu metod ko‘plab kamchiliklarni yuzaga kelib chiqaradi. Bundan kelib chiqqan xolda kalitni nazorat qilish qiyinchiliklarni yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi.
Malumotlarni shifrlashda proksi serverdan foydalanish. Bunday usulda ishonchli muxitdagi uskunalardan foydalaniladi. Barcha yuborilayotgan malumotlar u orqali o‘tadi. Bu usul barcha malumotlarni bulutga jo‘natishdan oldin shifrlaydi va so‘rovga ko‘ra daslabki malumotlarni deshifrlaydi. Shunga asosan ushbu shifrlash va deshifrlash kaliti bergan serverga malumdir. Shu bilan birga server jurnal xisobotini fayldan foydalana olishda ishlatish mumkin. Shunga asosan proksi serverdan foydalanish fayllar bilan ishlashni istemolchi uchun shaffoflaydi.
Bulutdagi tuzatish imkoniyati yoq malumotlarga ishlov berish. Bu metodni qo‘llashda bulutga malumotlarni uzatishda undan uchinchi taraf foydalana olmaydi. Buning uchun malumotlar butunligicha emas balki, bo‘laklarga bo‘linib jo‘natiladi,
bunga ko‘ra tizimdagi malumotlar bir biriga bog’liq bo‘la olmaydi. Konfidensial malumot xam o‘z o‘rnida, ishonchli joyda joylashgan bo‘ladi.
Bulutli texnologiyalardan foydalanishda axborot ximoyasi.
Agar texnologik nuqtai nazardan bulutli texnologiyalarga qaraydigan bo‘lsak, ilovalar ishlashi sharti ananaviy ishlash sharti bilan katta farq qilmaydi. Biznes tizimlari shuningdek, alohida kompyuter kuchi bilan ishlaydi faqatgina bulutli texnologiyalarda ular virtual bo‘la oladi. Ma’lumotlar serverlarida saqlanadi, va ular bir necha xisoblash tugunlariga ajratiladi yoki yagona katta serverga joylashtiriladi ko‘pgina ekspertlar bulutli texnologiyalarda axborot xavfsizligini taminlash, ananaviy tizim ximoyasi prinspi asosida qurilishi kerak deb xisoblashadi.
Fakt asosida bulutli texnologiyalar ximoyasini ikkiga bo‘lishimiz mumkin - uskunalar xavfsizligni oldini olish - malumotlar xavfsizligi.
Provayder mijozlar ximoyasini taminlashda o‘zining apparat va dasturiy tizimini ruxsatsiz kirishdan, AT- tizimlarini buzishdan, kod modifikasiyasidan himoyasini tashkil etish zarur xisoblanadi. O‘z navbatida mijoz har qanday zarur bo‘lgan yoki shaxsiy malumotni tizimga joylashtirayotganda uni tashqi xujumdan ximoyalashda shifrlash texnologiyasidan foydalanish imkoniyatiga ega. Bu «Bulutli texnologiya» larda xavfsizlikni bir – qancha avzalliklarni o‘z ichiga oladi.
«Bulutli texnologiya» lar ximoyasi faqatgina operator yoki klent tasarrufida emas balki uning qayerda ishlatilnishi va metodlar turiga qarab belgilanadi.
Xususiy Bulut. Xususiy Bulut muxitda axborot xavfsizligini taminlash juda onson xisoblanadi. Shaxsiy bulut bilan ishlashda, biz faqat hisoblash resurslari va ma'lumotlar saqlash xizmati modeli va grafik foydalanishmiz mumkin. Shunda butun qimmatli malumot kompaniyani o‘zida qoladi. Qatiy belgilangan choralarda tarmoq o‘chib qolganda virtual ish stolidagi malumotlar saqlanib qolmasligi mumkin. Xususiy Bulut nafaqat platforma va ilovalar to‘liq funksiyalarini amalga oshirishda shunindek ximoyani maksimal turlarini taqdim etish mumkin bo‘ladi.
Xususiy bulutda admistrator tomonidan kodirovka qilingan, ximoyalangan diferensiyalangan, klaster xal etilgan, autentifikatsiyalangan arsenaliga ega, auditorik operatsiyalar va ximoyalashgan malumotlardan maksimal foydalanish mumkin.
Zamonaviy dasturiy yechim ko‘p ishlar qila oladi, malumotlar bazasi tizimidan shaxsiy foydalanish operatsiyasi qulayligni akslantirib beradi. Xsusan shunday funksiyalar «Run-Time Privilege Analysis» va «Data Redaction» tashkilotlarga
«Bulutli texnologiya» larda saqlanayotgan malumotlarga kirayotgan, foydalanayotgan xarakatlarni aniqlash imtiyozni beradi. Lekin Xusisiy Bulut malakali kadrlar bilan ishlashni talab qiladi, qayski serverlarga xizmat qilish darajasi, to‘xtovsiz va ishning samarali virtual dasturiy taminotini taminlab beradi.
Shunindek, Bulutda biznes ilovalar, ish uchun mas’ul va xizmat talab darajasini saqlab qoladi. Bulut xavfsizlik sohasida kata va tajribali mutaxassislar bo‘lishi kerak. Hamma kompaniyalarda bunday holatni ko‘zga tashlanmaydi, shuning uchun hozirda keng tarqalgan turlaridan biri bu ijtimoiy bulut texnologiyalar.
Ijtimoiy Bulut. Jamoat bulutni afzalliklaridan biri bu sizning malumotingizni boshqa tashkilot mas’ul bo‘ladi va shu bilan birga uzatishni, saqlanishni taminlaydi. Qimmatli malumot muntazam tarizda tarmog’ni tark etganligi sababli u qo‘shimch ximoyani talab etadi. Tasufki ijtimoiy va gibrid yoki ananaviy, xususiy bulut korhona tizimlarida o‘rnatilgan xavfsizlik darajasini mohiyatan bir – xil bear olmaydi. Shuning uchun ko‘pgina provayderlar ijtimoiy bulutda xavsizlikni samarali darajada amalga oshirish uchun xizmatlar cheklangan faoliyatga etibor qilishlariga to‘g’ri keladi. Shunday bo‘lsada, ko‘p tashkilotlar bulut xavfsizligini taminlash maqsadida provayderlarni tanlashni afzal hisoblaydilar. Songi yillarda sezilarli darajada bulut ichida saqlanilayotgan malumotlar boshqa davlat foydalanuvchilari tomonidan zaif va kuzatish imkoni borligi qo‘rquvni oshiradi. «Verint Systems» kompaniyasi konsalting bo‘limi direktori Stiv Rose shunday deb takidlaydi.
2.27- rasm. Ijtimoiy tarmoqlardagi bepul bulutli xizmatlar
Ximoya texnologiyasi. AT soxasida bulut ximoya strategiyasi juda yuqori darajada taminashining imkonini beradi shu vilan birga shaxsiy malumotlarni muxofaza qilish eng yuqori standartlariga ega. Cloud computing da har doim ishtrokchilarni maydoning belgilash, xar bir tarkibiy darajasi uchun talablarini aniqlash imkoni beradi. Bunday talablarni amalga oshirish imkoni bugungi kunda chora topilmoqda. E’tibor ishonchli tarqatilish va amaliyot dasturi foydalanish bo‘yicha bo‘lishi kerak. Ilya Trifalenkov, axborot xavfsizligi «R- Style» markazi direktori – aynan prikladnoy dasturiy taminoti darajasi malumotlarga kirish imkoniyatini beradi. Faqatgina shu prikladnoy dasturiy taminot darajasi maksimal xavf old liniyasida turadi. Bulut muxitlarida eng ko‘p tarqalgan xatarlar virtual mashinalarini ishlab turgan holatidan o‘g’irlash o‘girlash, faqat dastur parametrlaridan foydalanib AT- infratuzilmasi tarmoq topologiyasida o‘zgartirishlar, AT bo‘yicha xujumlar tarmoq ximoya mexanizmlaridan to‘g’ridan to‘g’ri o‘tish. Ushbu xavf virtual muxitni qurilishining barcha bosqichlarida ximoya qilinishi tufayli kamayadi, yani ular: cirtual infratuzilma, tizim boshqaruvi va saqlash tizimi doirasida, apparat, tizim dasturiy
ta’minot grafigi (hypervisor).
Zamonaviy yechimlarga ko‘z tashlaydigan bo‘lsak, virtual mashinalarida tarmoqlararo ekran yaratishni imkoni berib, bu esa virtual mashinalarni doimiy monitoring opirativ nazoratni amalga oshiradi. Servis ximoya darajasi tarmoqlar aro ekran orqali muxofaza qilinadi, cloud computing muxitida faoliyat olib boradi.
Tarmoqlar aro ekran aloxida tarmoq protokolli talablariga muvofiq servis darajasida qayta ishlash mumkin yani ixtisoslashtirilgan protokollarni filtirlash mumkin. Cloud computing xavfsizlik darajasi kaster firewall apparati tomonidan taminlanib, erkin foydalanuvchilarni manzil malumotlarini virtual muxitga kirishni nazorat qilishni o‘z ichiga oladi. Jurnalni yangilashda avtomat tarizda yoko qo‘lda kiritish mumkin. Himoya qilish darajasi segment AIS apparat yoki shaxsiy firewall taminlab beradi. Tarmoq ishonchliligi talablariga qarab, yuqori ishonchliligi, alohida o‘rnatilgan xavfsizlik devori, foydalanuvchi ish stansiyalari o‘rnatilgan xavfsizlik devori, bir gruxini foydalanish mumkin.
|
| |