nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shaharchadagi aholining iste’moli uchun 440 MW quvvatli elektrostansiya zarur bo‘ladi. Agar uzatish tarmog‘idagi kuchlanish 800 kV bo‘lsa, undan qancha tok o‘tadi?

|
Shaharchadagi aholining iste’moli uchun 440 MW quvvatli elektrostansiya zarur bo‘ladi. Agar uzatish tarmog‘idagi kuchlanish 800 kV bo‘lsa, undan qancha tok o‘tadi?
|
bet | 11/11 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 80,73 Kb. | | #107553 |
Bog'liq 8 –sinf nazorat ishi №1 Nazorat shakli Fizik diktant-fayllar.org15. Shaharchadagi aholining iste’moli uchun 440 MW quvvatli elektrostansiya zarur bo‘ladi. Agar uzatish tarmog‘idagi kuchlanish 800 kV bo‘lsa, undan qancha tok o‘tadi?
A) 5500A B) 550A C) 55 A D) 5,5 A
16.Gapni to`ldiring. …. suvning mexanik energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi.
A)…elеktrodvigatеlda B) …gеnеratorda
C)…transformatorda D) …gidroelеktrstansiyada.
17. Birinchi bo‘lib radioni kim kashf etgan?
A) Maykl Faradey B)J. Maksvell
С)G. S. Om D) A.S.Popov
18. Kеtmа-kеt ulаngаn kоndеnsаtоr vа induktiv g‘аltаkdаn ibоrаt zаnjir …… ataladi?
A)……tebranish konturi B)…..pаrаllеl kоntur
C) ……kеtmа-kеt kоntur D)……uchburchаk kоntur
19.Sig`imi 2 mkF va induktivligi 0,8 mHz bo’lgan konturdagi elektramagnit tebranishlarning xususiy tebranish davri T ni toping.
A) 2,5 . 10-3 s B) 2,5 . 10-5 s C) 1,5 . 103 s D) 25 . 10-5 s
20. Elektromagnit to‘lqinning tebranish davri 5∙10-5 s ga teng bo‘lsa, uning to‘lqin uzunligini aniqlang.
A) 25 . 103 m B) 15 . 103 m C) 1,5 . 103 m D) 2,5 . 103 m
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shaharchadagi aholining iste’moli uchun 440 MW quvvatli elektrostansiya zarur bo‘ladi. Agar uzatish tarmog‘idagi kuchlanish 800 kV bo‘lsa, undan qancha tok o‘tadi?
|
NAZORAT ISHI - 8 –sinf nazorat ishi №1 Nazorat shakli: Fizik diktant

|
8 –sinf nazorat ishi №1 Nazorat shakli: Fizik diktant
|
bet | 4/11 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 80,73 Kb. | | #107553 |
Bog'liq 8 –sinf nazorat ishi №1 Nazorat shakli Fizik diktant-fayllar.orgNAZORAT ISHI №4
Nazorat shakli: Test o‘tkazish.
1. О`tkаzgichlаrning qаrshiligi nimаgа bоg`liq
О`tkаzgichning uzunligigа to`g`ri prоpоrsiоnаl
О`tkаzgichning kеsim yuzigа tеskаri prоpоrsiоnаl
С) О`tkаzgichning qаlinligigа to`g`ri prоpоrsiоnаl, kо`ndаlаng kеsim yuzigа tеskаri prоpоrsiоnаl
D) О`tkаzgichning qаrshiligi uzunligigа to`g`ri prоpоrsiоnаl, kо`ndаlаng kеsim yuzigа tеskаri prоpоrsiоnаl
2. Rеzistor qanday asbob?
A) Kattaligi o`zgaradigan qarshilik.
B) Aniq qarshilikka ega bo`lgan radiodеtal.
C) Tokni rostlash uchun qo`llaniladigan asbob.
D) Qarshilikni o`lchovchi asbob.
3. Rasmda qanday elеktr asbobining shartli bеlgisi kеltirilgan?
A) Rеotsat B) Rezistor
C) Eruvchan saqlagich D) O`zaro ulanmagan o`tkazgichlar
4. Qarshiligi 8 Ω va 10 Ω bo`lgan o`tkazgichlar parallеl ulangan. Umumiy qarshilik nimaga tеng?
A) 18 Ω B) 2 Ω C) 9 Ω D)4,4 Ω
5. Rasmda nimaning chizmasi kеltirilgan?
A) Rеotsat B) Rеzitsor
C) Potеntsiomеtr D) Parallеl ulash
6. Potensiometrning vazifasi nimadan iborat?
A) O`zgarmas qarshilikni o`lchaydigan asbob
B) Elektr zanjirida tok kuchini rostlaydigan elektr asbob
С) Elektr zanjirida kuchlanishni rostlaydigan elektr asbob
D) Qarshilikni o`lchaydigan asbob
7. Keltirilgan sxemada reostatga ampermetr va voltmetr qanday ulangan?
A) Reostatga ampermetr parallel,voltmeter ketma-ket
B) Reostatga ampermetr ketma-ket, voltmetr parallel
С) Reostatga ampermetr va voltmetr parallel
D) Reostatga ampermetr vavoltmeter ketma-ket
8. Gapni to`ldiring “Birlik vaqt ichida o`tkazgichning ko`ndalang kеsim yuzasidan oqib o`tgan zaryad miqdoriga .... dеyiladi”.
A)… kuchlanish B)…elеktr toki
C) …tok kuchi D)…elеktr zanjiri
|
| |
H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

|
H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. UsmonovBog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbe 262679
H.CH. Bo'riev, R.J. Jo'raev, J.N. Fayziev,
I.R. Nuritov, K.E. Usmonov
VINOCHILIK
texnologiyasi
Toshkent
2023
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA'LIM, FAN VAINNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
“TOSHKENT IRRIGATSIYA VA QISHLOQ XO JALIGINl
MEXANIZATSIYALASH MUHANDISLARIINSTITUTI"
MILLIY TADQIQOT UNIVERSITETI
H.CH. BO'RIEV, R.J. JO'RAEV, J.N. FAYZIEV,
I.R. NURITOV, K.E. USMONOV
VINOCHILIK
TEXNOLOGIYASI
/D A R S L IK /
Darslikni un iv ersitet ilm iy-uslubiy Kengashining majlisida
tasdiqlanli va chop etishga tavsiya etildi.
T oshkent
Darslik "TIQXMMI"MTUllmiy Kengashida ko'rib chiqilgan va u niversitet
rektorining 2 0 2 2 y il «18» apreldagi 108 a / f buyrug'iga muvofiq nashr
etishga tavsiya etilgan.
Ro’yxatga o lish raqam i 1 0 8 a / f - 025
Ushbu darslikni o'qiganda talabalar vino maxsulotlari olish uchun uzumning
texnik navlari sifatini taxlil qila olish, uzumning texnik naviga k o ‘ra vino
tayyorlash usullarini qo‘llay oUsh, uzumning texnik navlaridan har xil vinolar
tayyorlash, vinoni yetishtirish, egalizatsiyalash va kupajlash asosida uning sifatini
yaxshilash va oshirish, tayyor maxsulot sifatini taxlil qila olish, ulami qadoqlash va
saqlay olish ko‘nikmalarini xosil qilishdan iborat.
Uslubiy darslikni 5410500- Qishloq xo‘jaligi maxsulotlami saqlash va dastlabki
ishlash texnologiyasi (maxsulot turlari bo'yicha) bakalavr ta’lim yo‘nalishi
talabalari uchun mo'ljallangan.
T uzuvchilar: H .C h.B o‘riyev - ToshDAU professori
R .J.Jo ‘rayev - ToshDAU professori
J.N .Fayziyev - ToshDAU professori
I.R .N uritov -“TIQXMMI ” Milliy tadqiqot universiteti Traktorlar
va avtomobillar kafedrasi dotsenti., t.f.n.
K.E.U sm onov
-
“TIQXMMF’Milliy
tadqiqot
universiteti
Traktorlar va avtomobillar kafedrasi katta o'qituvchisi, PhD
T aqrizchilar:
N.Ch.
N arkabulova
-
ToshDAU
Qishloq
x o ‘jaligi
mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi
kafedrasi dotsenti PhD
B .P.Shaym ardanov - “TIQXMMI ” Milliy tadqiqot
universiteti Qishloq xo‘jaligi texnika va texnologiyalari
kafedrasi professori t.f.d.
H.Ch. Bo'riev, R.J. Jo'raev, J.N. Fayziev, I.R. Nuritov, K.E. Usmonov
/ VINOCHILIK TEXNOLOGIYASI /
Darslik. -Т.: "TIQXMMI" MTU, 2 0 2 3 .2 5 6 bet.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. S.D. Nurmurodov, A.X. Rasulov, A.A. Allanazarov. Mashinasozlik
materiallari. - Toshkent.: 2020
2. Nurmurodov S.D., Rasulov A.X., Baxodirov Q.G‘. Materialshunoslik va
konstruksion materiallar texnologiyasi. Darslik. - Toshkent, «Fan va
texnologiya» nashriyoti, 2015
3.Nurmurodov S.D., Ziyamuxamedova U.A. Metallar texnologiyasi.
Darslik-Toshkent, 2017
4.Ziyamuxamedova U.A., Nurmurodov S.D., Rasulov A.X.
Metallshunoslik. Darslik. - Toshkent, «Fan va texnologiya» nashriyoti,
2018
5. Norxudjaev F.R. Materialshunoslik. Darslik. - Toshkent.: Fan va
texnologiyalar. 2014.
|
Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu

Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/16
Sana
12.12.2023
Hajmi
1,13 Mb.
#116853
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
Sana: fan: matematika Mavzu: Ikkinchi darajali tenglama qatnashgan eng sodda sistemalarni yechish. Sinf: 8 Darsning maqsadi

|
Sana: fan: matematika Mavzu: Ikkinchi darajali tenglama qatnashgan eng sodda sistemalarni yechish. Sinf: 8 Darsning maqsadi
|
Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 2,35 Kb. | | #100255 |
Bog'liq Sana fan matematika Mavzu Ikkinchi darajali tenglama qatnashg-fayllar.org
Sana: fan: matematika Mavzu: Ikkinchi darajali tenglama qatnashgan eng sodda sistemalarni yechish. Sinf: 8 Darsning maqsadi
Sana:
FAN:
matematika
Mavzu: Ikkinchi darajali tenglama qatnashgan eng sodda sistemalarni yechish.
Sinf:
8
Darsning maqsadi:
Tarbiyaviy: O’quvchilarni
mehnatsevarlik, vatanparvarlik
ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni olgan
bilimlarini mustahkamlash,
yangi mavzu yuzasidan bilim,
malaka va ko’nikma hosil qilish
Dars jihozi:
Dars uslubi:
Dars turi:
Darslik, tarqatma materiallar,komputer Mavzuga oid plakatlar, rag’bat –jarima kartochkalari
Savol-javob, slayd, interfaol usullar
Yangi bilim va tushunchalar hosil qiluvchi
Tashkiliy qism 2 daqiqa
2. O`tgan mavzuni so`rash
5 daqiqa
3.Yangi mavzuni bayoni
20 daqiqa
4.Mustahkamlash
13 daqiqa
5.Baholash
3 daqiqa
6.Uyga vazifa berish
2 daqiqa
Reja
TASHKILIY QISM
O’quvchilar davomadi aniqlanadi, uyga berilgan vazifani aniqlash.
I – guruh
“Zukkolar”
II – guruh
“Bilimdonlar”
O`TGAN MAVZUNI so’rash
YANGI MAVZU BAYONI
MUSTAHKAMLASH
UYGA VAZIFA:
BAHOLASH
MEZONI
Savollarga javob yozish!
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sana: fan: matematika Mavzu: Ikkinchi darajali tenglama qatnashgan eng sodda sistemalarni yechish. Sinf: 8 Darsning maqsadi
|
elastiklik chegarasi - Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu

elastiklik chegarasi deb ataladi va ϭ e bilan belgilanadi:
ϭ e =R e / F 0 ;
Mn / m
2
(10
-1
kg/ mm
2
),
bu yerda
R
e
-elastiklik chegarasiga tugri kelgan nagruzka, Mn xisobida;
F
0
-namunaning sinashdan oldingi kundalang kesim yuzi, m
2
xisobida.
Namunaning uzayishi bilan kuchlanish orasidagi proporsionallikning buzilish
paytiga tug’ri kelgan kuchlanish
proporsionallik chegarasi deb ataladi va
ϭ r bilan belgilanadi:
ϭ r =R r / F 0
Mn / m
2
(10
-1
kg/ mm
2
),
(3.3) R
r
-proporsionallik chegarasiga tugri kelgan nagruzka, Mn xisobida;
F
0
-namunaning sinashdan oldingi kundalang kesim yuzi, m
2
xisobida.
Cho’zish diagrammasida ordinatalar o’qiga nagruzka (R) kiymatlar, abssissalar
o’qiga esa absolyut uzayish (∆
1
) qiymatlari quyiladi.
Dastlab, namunaning uzayishi nagruzkaga proporsional ravishda boradi, ya’ni
namunaning uzayishi bilan nagruzka orasidagi bog’lanish tug’ri chiziq bilan
ifodalanadi, bu proporsionallik nagruzkaning Rr qiymatigacha-proporsionallik
chegarasiga davom etadi. Proporsionallik chegarasigacha Guk qonuni o’z
kuchini saqlaydi:
Ϭ=E∙δ (2.4) bu yerda:
Ϭ -chuzish vaqtidagi normal kuchlanish;
δ -nisbiy uzayish;
E-proporsionallik koeffitsienti (elastiklik moduli).
Yuqoridagi munosabatdan elastiklik modulini topamiz:
Binobarin, normal kuchlanishning elastik nisbiy uzayishga bulgan nisbatiga son
jixatidan teng kattalik
BPMN 2.0 elementlari va belgilari

|
Xabar belgisi - jarayonni ishga tushiradi, oraliq jarayonlarni osonlashtiradi yoki jarayonni tugatadi.
|
|
Taymer belgisi - Vaqt, sana yoki takrorlanuvchi vaqt va sana jarayonni ishga tushiradi, oraliq jarayonlarga yordam beradi yoki jarayonni yakunlaydi.
|
|
Eskalatsiya belgisi - qadam kuchayishiga javob beradi va tashkilotdagi boshqa rolga o'tadi. Bu hodisa faqat voqea sub-jarayonida ishlatiladi. Tashkilot ichida mas'uliyat darajasi yuqori bo'lgan shaxs jarayonga qo'shilsa, kuchayishi sodir bo'ladi.
|
|
Shartli belgi - jarayon biznes sharti yoki biznes qoidasi bajarilganda boshlanadi yoki davom etadi.
|
|
Bog'lanish belgisi - Kattaroq jarayonning bir qismi bo'lgan kichik jarayon.
|
|
Xato belgisi - jarayonning boshida, o'rtasida yoki oxirida ushlangan xato. Xato qo'zg'atuvchisi bo'lgan voqea quyi jarayoni har doim uni o'z ichiga olgan jarayonni to'xtatadi.
|
|
Bekor qilish belgisi - quyi jarayonda bekor qilingan tranzaksiyaga munosabat bildiradi. Yakuniy hodisada bekor qilish belgisi jarayonning ishga tushirilgan bekor qilinishini anglatadi.
|
|
Kompensatsiya belgisi - Operatsiyalar qisman muvaffaqiyatsizlikka uchraganida qaytariladigan to'lov.
|
|
Signal belgisi - turli jarayonlar bo'ylab aloqa qiladigan signal. Signal belgisi jarayonni boshlashi, uni osonlashtirishi yoki yakunlashi mumkin.
|
|
Bir nechta belgi - jarayonni boshlaydigan bir nechta triggerlar.
|
|
Parallel bir nechta belgi - barcha mumkin bo'lgan hodisalar ro'y bermaguncha boshlanmaydigan, davom etmaydigan yoki tugamaydigan jarayon misoli.
|
|
Tugatish belgisi - jarayon bosqichini darhol tugatishni ishga tushiradi. Barcha tegishli misollar bir vaqtning o'zida tugatiladi.
|
likvatsiya, boshqacha aytganda 
dendrit likvatsiyasi

Detallar shu kuchlarga chidashi kerak. Tashqi kuchlarga qarshilik ko‘rsatish
qobiliyati detall va qotishmalarning
mexanik xossalari deb ataladi. Vaqtga qarab
kuchlar
statik, dinamik va
o’zgaruvchan tarzda o‘tadi. Bir tekisda - kichgina
o‘zgarish tezligi bilan ta’sir etuvchi kuch- nagruzkaga
statik nagruzka deyiladi.
Vaqt bo‘yicha katta texnik tezlik bilan ta’sir qiluvchi kuch-nagruzka - zarb bilan
ta’sir etuvchi nagruskalar
dinamik nagruzka
deyiladi. Ta’sir kuchi o‘zgarib
turuvchilari
o
‘zgarib turuvchi nagruzka
deb ataladi. Vaqti-vaqti bilan o‘zgarib
turuvchi nagruskalar
qayta-qayta o’zgaruvchi yoki
siklik nagruskalar
deyiladi.
3.5-rasm. Siklik nagruzka sxemasi:
a - cho‘zilib; b - qisib; v – belgi
o‘zgaruvchi nagruzka.
Tashqi kuchlar ta’siri ostida, xamda material ichidagi struktura - fazalar o‘zgarishi
natijasida materialda ichki kuchlar xosil bo‘ladi. Jism ko‘ndalang kesimi yuza
birligiga to‘g‘ri kelgan ichki kuchlar
kuchlanish deb ataladi. Bu ifoda bilan
konstruksiyani (detallni) mustaxkamligi xisoblanadi. Masalan, silindrik sterjenni
kuchlanishligini (mustaxkamligini) xisoblab aniqlanadi:
𝑮 =
𝑷
𝑭
𝒐
𝒌𝒈/𝒎𝒎
𝟐
(3.1)
Bu yerda:
G
kuchlanish;
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi № 24

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi № 24
|
bet | 2/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,79 Mb. | | #145537 |
Bog'liq Mavzu 24O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi № 24
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-bosqich. O’quv mashgulotga kirish (5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashgulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Maksad va vazifani belgilanishi:
Mashgulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalar bilan tanishtiradi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi; O’quv mashgulotida o’quv ishlarni baxolash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish: Tezkor – so’rov, savol - javob, aqliy hujum, pinbord, “o’ylang va juftlikda fikr almashing”, va boshka texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangio’quv materialini mustahkamlash:
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi;
Kichik guruxlarga bo’ladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi xar bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi
Guruhlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qayta aloqa o’tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslaxatlar beradi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar tavdimotini tashkil etadi. Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga uzaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha xulosalar qiladi;
Guruhlar ishini o’zaro baholashni o’tkazadi, mavzuning xar
|
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruhlarga bo’linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Xar bir gurux o’z topshirik varaqlari buyicha faoliyatini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar. Ma’lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
bir kismi buyicha xulosalar kiladi, eng asosiylariga e’tibor
|
|
|
qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini
|
|
|
eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan
|
|
|
boglab mavzuni yakunlaydi
|
|
3-bosqich. Yakuniy
(10 daqiqa)
|
Mashg’ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan O’quvchilarni javoblarini izoxlab baxolaydi va ragbatlantiradi.
Uyga vazifani berilishi:
Kelgusi mashgulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo’riqnoma beradi .
|
Baholari bilan tanishadilar. Topshiriqni yozib oladilar.
|
|
| |
solishtirma og’irlik - Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu

Kristallarning shakliga o‘ta sovush darajasi ta’sir qiladi. O‘ta sovush darajasi juda
kichkina bo‘lsa, muntazam geometrik shakldagi kristallar hosil bo‘ladi. O‘ta sovish
darajasi bir qadar katta bo‘lsa,
kristallar dendrit shaklini oladi, ya’ni
kristallar,
asosan fazaviy kristall panjaraning asosiy o‘qlariga mos yo‘nalishida o‘sadi.
O‘ta sovish darajasi ancha katta bo‘lsa,
sferoid shaklidagi kristallar hosil bo‘ladi.
Metall quymalarda kristallar,
umuman aytganda dendrit shaklida bo‘ladi. Buni
birinchi bo‘lib D.K.Chernov chizib bergan.
Qotishma
sekin
sovitilganda
diffuziya
jarayoni
kristallar
tarkibini
barobarlashtirishga ulguradi, tez sovitilganda esa diffuziya
jarayoni tugallanmay
qoladi, ya’ni ayrim kristallarning tarkibi barobarlashmaydi. Dendritlarning
markaziy qismida qiyin suyuqlanuvchi «Komponent (a’zo)
chetlarida-
pereferiya»sida esa oson suyuqlanuvchan komponent ko‘p bo‘ladi. Dendritlarning
har xil joylarida uchraydigan bunday kimyoviy turli jinslilik
kristall ichra
yuzasini, 2) Makro tuzilishini kuzatib o’rganadilar

tayyorlab, ularni mayatnikli kopyorda yoki bolg’a bilan urib sindirib, siniq yuza
donadorligi, nuqsonlar bo’lsa xili, hajmi va xarakteriga ko’ra metallning xossasi
aniqlanadi. Aytaylik, yuza xira tusli tolali bo’lsa,
bunday yuzalar qovushoq
metallarga taalluqli bo’ladi, chunki deformatsiyalangani uchun donalar shakli va
o’lchamini aniqlab bo’lmaydi. Agar yuza yaltiroq tusli, yirik donali bo’lsa, bunda
ular kristallik mo’rt metallarga taalluqli bo’ladi. Bu xil metallarda sinish donalar
bo’yicha yoki donalararo yuz berishi mumkin. Shuni ham qayd etish lozimki,
metallarga yuk qo’yish xarakteriga va xarorat sharoitiga ko’ra qovushoq
metallning mo’rt sinishi va aksincha, mo’rt metallning
qovushoq sinishi yuz
berishi ham mumkin. Uglerodli po’latlardan farqli o’laroq legirlangan po’latlarda
flokenlar
deb ataluvchi nuqsonlar, shuningdek,
shifer tarzidagi nuqsonli sinishlar
uchrashi mumkin. Bunga sabab bosim bilan ishlangan legirlangan po’latlarni
200—220°C xarorat oraliqlarida tez sovitilganida qattiq eritmada erigan vodorod
undan ajralishga ulgurolmaganligi oqibatida bu xil nuqsonlar va sinilmalar
uchraydi.
Makrotuzilishini kuzatish
. Buning uchun kuzatiladigan metallning tegishli
joyidan bo’yi yoki ko’ndalang kesimi bo’ylab ma’lum o’lchamli namunalar kesib
olib, ularning sirt yuzalari avvaliga yirik tishli egovda, keyin mayin tishli egovda
egovlangach mayda donli jilvir qog’oz bilan jilvirlanadi. Bunda bir nomerli jilvir
qog’ozdan ikkinchi nomerli jilvirli qog’ozga o’tishda namunani 90°C
ga burib,
sirtidagi chiziqlar yo’qolguncha jilvirlash olib boriladi. Keyin namunani yuzasiga
kislota eritmasi ta’sir ettiriladi. Turli tuzilmalar kislota ta’siriga turlicha berilishi
sababli, namunada donlar shakli va o’lchamlari, tolaliligi,
toblangan qatlam
qalinligi, g’ovaklar, darzlar, shlak qo’shimchalar va boshqalar ko’rinadi.
Quyma metall tuzilishini kuzatish quyidagicha olib boriladi

3.
Namunalarni eritmadan
qisqichda olib avvaliga suv, keyin nitrat
kislotasining suvdagi 10—15% li eritmasi bilan yuvib, quritamiz;
4.
Namunalar sirtini ko’z bilan, zarur bo’lsa
lupa bilan kuzatib, sirt yuzada
ko’ringan g’ovaklar va darzlar kabi nuqsonlarni kuzatamiz.
Metallarni sifatiga
putur yetkazuvchi oltingugurt, fosfor va uglerod elementlari
birikmalarining taqsimlanishini
Bauman usulida kuzatish mumkin.
Oltingugurtning taqsimlanishini aniqlash. Oltingugurt po’latda
FeS va
MnS
birikmalar tarzida bo’ladi. Masalan,
MnS ning suyuqlanish xarorati 1193°C
bo’lganligi uchun u metallning kristallanish jarayonida donalararo joylashadi. Bu
xol metall qizdirilganda donalar bog’lanishini zaiflantiradi, ya’ni
qizdirilganda
sinuvchan bo’lib qoladi. Metallardagi oltingugurtning taqsimlanishini aniqlash
uchun quyidagi ishlar qilinadi:
1.
Namunalar tayyorlanadi;
2.
Namunalar sirt yuzasi spirtda namlangan paxta bilan artilib, shu tomonini
yuqoriga qaratib stolga qo’yiladi;
3.
Brom-kumushli foto qog’ozni sulfat kislotasini suvdagi 5
% li eritmasiga
tushirib, 5-10 minut saqlagach, uni olib, ortiqcha shimilgan eritmadan holi etish
uchun ikkita filtr qog’oz orasiga olib, qog’ozlarni unga oxista bosamiz;
4.
Foto qog’ozni emulsiya tomoni bilan namunalar yuziga qo’yib, ular
oralig’idagi gaz pufakchalarini chiqarish uchun
ustidan rezina valikni
yurgizamiz- da, bu vaziyatdan uni 2-3 minut saqlaymiz.
FeS + H
2
SO
4
→FeSO + H
2
S
2
AgBr + HS →Ag
2
S + 2HBr
Keyin qog’ozni suvda yuvib, 10%
giposulfitda ishlab, so’ngra suvda yuvib
quritiladi.
Ag
2
S fotoqog’ozga qoramtir-jigarrang tus beradi.
Fosfor va uglerodning taqsimlanishini aniqlash

Fosfor va uglerodning taqsimlanishini aniqlash. Ma’lumki, fosfor miqdori
po’latda 0,1-0,2% bo’lsa, sovuqda mo’rt, sinuvchan bo’ladi. Shu sababli uning
miqdori qancha kam bo’lsa, shuncha yaxshi.
3.2-rasm. Namunada oltingugurtli birikmalar (a), fosforli va uglerodli
birikmalar (b) ni taqsimlanishi.
Fosforning taqsimlanishini aniqlash uchun quyidagi ishlar qilinadi:
1.
Namunalar tayyorlanadi;
2.
Namunalar maxsus shkafdagi fosfor kosachadagi reaktiv (85 gr. CuSl
2
,
53 gr. NH
4
Cl va 1000 sm suvli eritma) ga tushirilib, unda 1—2 min saqlaymiz.
Bunda eritmada Fe erib, Cu ajralib namuna sirtiga o’tiradi;
3.
Reaktivdan namunani qisqich yordamida olib, sirtiga o’tirgan Cu suv
bilan yuvib tozalangach, nam paxta bilan artib quritiladi;
4. Namuna sirtida fosforga va uglerodga boy joylari tezroq eriganligi sababli
qorayib ko’rinadi (3.2-rasm, b).
Qotishmalarda hosil bo’ladigan likvatsiyalar
. Quymada qotish jarayonida
suyuq faza tarkibining o‘zgarishi natijasida qattiq qotishmada har xil tartibli
joylar (zonalar) hosil bo‘ladi. Bu hodisaga likvatsiya deyiladi.
Masalan, Pb-Sb tizimida dastlab ajralib chiqqan qo‘rg‘oshin kristallari bilan shu
kristallar orasida joylashgan evtektik aralashma bir-biridan farq qiladi.
Likvatsiyaning bu turi kristallitlararo likvatsiya deyiladi. Kristallitlararo
likvatsiyani mikraskop ostida ko‘rish mumkin.
Bunday
likvatsiya
evtektikagacha
bo‘lgan yoki evtektikadan keyingi
qotishmalarning normal tuzilishini tashkil etadi. Agar evtektika qotishmaning
hamma joyida ortiqcha faza bilan bir tekis joylashib kelsa, bunday qotishmaning
tuzilishida nuqson bo‘lmaydi.
Bunday qotishmalar hamma vaqt ham benuqson bo‘lavermaydi. Ba’zan suyuq
qotishmadan chiqadigan kristallar va qolgan suyuq faza suyuqlikning qota borishi
davomida bir-biridan ajraladi, solishtirma og‘irliklariga qarab bir-biri ustiga
joylashib qoladi. Bunday qotishmalarda bo‘ladigan likvatsiya
|
Yakuniy qism - 1-dars ishlanmasi iat fani, sinf

|
1-dars ishlanmasi iat fani, sinf
|
bet | 3/3 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 107,5 Kb. | | #108573 |
Bog'liq 7- sinf 13-mavzu Chortoq tumani 45-maktab Temirov HusniddinYakuniy qism
• O‘qituvchi: Bugungi dars yuzasidan o’quvchilarni qiziqtirgan savollarini berishlarini so’raydi. Mashg’uloti davomida berilgan topshiriqlarni bajarishda qanday qiyinchiliklarga duch keldingiz?
• O‘quvchilar: O‘quvchilar o’zlarini qiziqtirgan savollarni beradilar va amaliy topshiriqlarni bajarishdagi duch kelgan qiyinchiliklarni aytib o’tadilar
. • O‘qituvchi: Savollarga javob beradi, o’quvchilarni qiynagan masalalarni oson yechimlarini aytib o’tadi.
(5-7 daqiqa)
|
Baholash:
• Formativ baholash:
• Dars davomidagi kuzatish;
• Darsda bajarilgan amaliy topshiriqlar;
|
Izohlar: Bu dars ishlanma power point dasturida slayd contentiga animatsiya joylash,boshqarish va davomiyligini moslash bo’yicha 1-soatlik o‘quv qo’llanma tayyorlandi.
|
|
| |
elastiklik moduli - Mashinasozlik materiallari 3-Mavzu

|
Mashinasozlik materiallari 3-MavzuBog'liq Engineering materials - lecture 3elastiklik moduli
deb ataladi.
Diagrammaning kuchlanishlar proporsional o’zgaradigan qismi abssissalar o’qi
bilan a burchak xosil qilganligidan (rasmga qarang):
tga=ϭ/δ
(3.5)
bo’ladi, demak, elastiklik modulini grafik tarzda quyidagicha aniqlash mumkin:
E = tgα
(3.6)
Proporsionallik chegarasiga namunada faqat elastik deformatsiya sodir bo’ladi.
Agar nagruzka olinsa, namuna dastlabki xolatiga qaytadi. Nagruzka R
r
qiymatidan
oshirilsa, namunaning uzayishi bilan kuchlanish orasidagi proporsionallik buzilib,
namudada qoldiq deformatsiya paydo bo’ladi. Namunada ana shunday qoldiq
deformatsiya xosil qiladigan nagruzka elastiklik chegarasi nagruzkasi (R
e
) deb
ataladi. Elastiklik chegarasida qoldiq deformatsiya qiymati juda kichik (namuna
dastlabki uzunligining 0,005 protsentigacha) bo’lganligidan R
e
nagruzka R
r
nagruzkaga juda yaqin turadi(rasmga qarang).
Nagruzkaning qiymati R
e
dan oshirilsa, egri chiziq o’ng tomonga ancha og’ib,
so’ngra deyarli gorizontal vaziyatga keladi, bu xol namunaning cho’zuvchi kuch
ta’sir etmasa xam uzaya borishini ko’rsatadi. Bunda namuna go’yo oqadi, shuning
uchun egri chizikning ana shu gorizontal qismiga tug’ri keladigan nagruzka
oquvchanlik chegarasidagi nagruzka (R
oq
) deb ataladi. Agar namunani
cho’zishda egri chiziqqa gorizontal qism xosil bo’lmasa, namuna dastlabki
uzunligining 0,2 protsentiga teng qoldiq deformatsiya xosil qiladigan nagruzka
oquvchanlik chegarasidagi nagruzka deb qabul qilinadi va R
0
,
2
bilan belgilanadi.
Oquvchanlik chegarasidagi nagruzkaning namuna kundalang kesim yuziga nisbatan
shu namuna oquvchanligining fizik chegarasi deyiladi va α
|
| |
Metall materiallarning fizikaviy va kimyoviy xossalari

|
Metall materiallarning fizikaviy va kimyoviy xossalariBog'liq Engineering materials - lecture 3Metall materiallarning fizikaviy va kimyoviy xossalari.
Fizik xossalari. Metallarning fizik xossalariga uning rangi, zichligi, suyuqlanish
harorati, issiqlik o’tkazuvchanligi, issiqdan kengayuvchanligi, issiqlik sig’imi,
elektr o’tkazuvchanligi, magnit xossalari va boshqalar kiradi.
Metall rangi
deb, ma’lum to’lqin uzunligidagi yorug’lik nurini qaytarish
xususiyatiga aytiladi. Masalan, mis pushti-qizil rangli, alyuminiy esa kumushsimon
oq rangli bo’ladi.
Metallning zichligi hajm birligida joylashgan massa bilan xarakterlanadi.
Zichligiga ko’ra barcha metallar yengil (4500 kg/m
3
dan kam) va og’ir xillarga
bo’linadi. Turli buyumlar yaratishda metall zichligi muhim rol o‘ynaydi. Masalan,
samolyot va raketasozlikda juda yengil metall va qotishmalardan (alyuminiyli,
magniyli, titanli) foydalanishga harakat qilinadi. Bu buyum massasini kamaytirish
imkoniyatini beradi. Suyuqlanish harorati deb, metall qattiq xolatdan suyuq
holatga o‘tadigan haroratiga aytiladi. Suyuqlanish haroratiga qarab qiyin
suyuqlanadigan (volfram 3416°C, tantal 2950°C, titan 1725°C va boshqalar) va oson
suyuqlanadigan (qalay 232°C, qurg‘oshin 372°C, rux 419°C, alyuminiy 660°C)
metallar bo‘ladi. Quyma buyumlar, payvandlanadigan va kavsharlanadigan
birikmalar termoeleketrik priborlar va boshqa buyumlar tayyorlash uchun metall
tanlashda suyuqlanish harorati katta ahamiyatga ega. SI birliklar sistemasida
suyuqlanish harorati Kelvin (K) shkalasida ifodalanadi.
Metallning issiqlik o‘tkazuvchanligi deb, uning ko‘p qizigan uchastkasidan kam
qizigan qismiga issiqlik o‘tkazish, xususiyatiga aytiladi. Kumush, mis, alyuminiy
ko‘p issiqlik o‘tkazuvchanligi alyuminiyga nisbatan besh marta kichikdir. Detallar
uchun materiallar tanlashda issiqlik o‘tkazuvchanlik katta ahamiyatga ega. Masalan,
metall issiqlikni yomon o‘tkazsa, u qizdirilganda yoki tez sovitilganda (termik ishlov
berishda, payvandlashda) unda darzlar paydo bo‘ladi. Mashinalarning ayrim
detallari (dvigatellarning porshenlari, turbinalarining kurakchalari) issiqlikni yaxshi
o‘tkazadigan materiallardan tayyorlanishi kerak. SI birliklar sistemasida issiqlik
o‘tkazuvchanlik Vt (m K) bilan o‘lchanadi.
|
| |
Kimyo fanining sanoat va xalq xo‘jaligi rivojidagi ahamiyati reja - bet 3

|
Kimyo fanining sanoat va xalq xo‘jaligi rivojidagi ahamiyati reja
|
bet | 3/3 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 9,13 Kb. | | #273556 |
Bog'liq Kimyo fanining sanoat va xalq xo‘jaligi rivojidagi ahamiyati rej-kompy.infoEkvivalentlar qonuni XVIII asirning oxirida kashf etildi. Bu qonunga asosan, reaksiyaga kirishuvchi moddalar massasi shu moddalarning ximiyaviy ekvivalentlariga proporsionaldir.
Ekvivalentlar qonuni XVIII asirning oxirida kashf etildi. Bu qonunga asosan, reaksiyaga kirishuvchi moddalar massasi shu moddalarning ximiyaviy ekvivalentlariga proporsionaldir.
Elementning I oQirlik qism vodorod 8 oQirlik qism kislorod bilan birikadigan yoxud o‘rin oladigan oQirlik miqdori shu elementning ximiyaviy ekvivalenti deyiladi.
Moddaning ekvivalenti oQirligiga son jixatidan teng qilib, gramm xisobida olingan miqdori gramm ekvivalent deyiladi.
Vodorodning ekvivalent oQirligi 1 g, kislorodniki esa 8 g ga teng.
Reaksiyaga kirishayotgan moddalarning massalari, shu moddalarning ekvivalentlariga proporsionaldir.
m1 = e1
m2 e2
e1 va e2 - reaksiyaga kirishuvchi moddalarning ekvivalentlari
m1 va m2 - ularning massalari.
Kislotaning gramm-ekvivalentlarini aniqlash uchun gramm-molekular oQirligi uning negiziga bo‘linadi. Masalan:
36,5 98
EHCL= ------- = 36,5 EH SO= ------ = 49
1 2 4 2
ETIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !!!
http://kompy.info
|
| |
Pozitsion sanoq sistemasi nima? 500

|
Pozitsion sanoq sistemasi nima? 500
|
bet | 12/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 62,65 Kb. | | #243657 |
Bog'liq Mîdem bu kompyuterni tarmoqqa ulash imkonini beradi (1)499.Pozitsion sanoq sistemasi nima? 500.Pozitsion bo’lmagan sanoq tizimi nima? 501.To’g’ri javobni ko’rsating:
502.To’g’ri javobni ko’rsating:
504.To’g’ri javobni ko’rsating:
506.Analog signal nima?
507.Raqamli signal nima?
508.Raqamli signal qanday ifodalanadi? 509.Raqamli signalni ko’rsating 510.Analog signalni ko’rsating
511.Kompyuter so'zining lug'aviy ma'nosini ko'rsating
512.Kompyuterlar necha turga bo’linadi 513.Super kompyuterlarning tezligi qancha 516.Manframe Computer tarjimasini ko’rsating 517.Blok kompyuterlar tezligini ko’rsating 518.Kompyuter tashqi xotirasining vazifasi 519.Mikroprosessor vazifasini ko’rsating
1Gbayt necha baytga teng 1 073 741 824 bayt
1Mbayt necha baytga teng 1 048 576 bayt
1 terabayt necha gigabaytga teng 1024 gb
Bir bet matnda о‘rtacha 2000 belgi bо‘lsa, u holda 1 Gbayt necha betdan iborat bo’ladi
Operatsion tizim nima?
ANDROID operatsion tizim qanday qurilmani boshqaradi ?
Mobile qurilmalarni
Ish stoli operatsion tizimini ko’rsating
Windows operatsion tizimning ПУСК tugmasi menyusini ko’rsating
Dastlab MacOS operatsion tizimi qaysi kompyuterlarga o’rnatilgan
Pingvin rasmi qaysi operatsion tizimning logotipidir
Disklarga texnik xizmat ko'rsatish dasturini ko’rsating
Windows operatsion tizimining fayl menedjerini ko’rsating
Arxivlash dasturlari maqsadi nima? Faylni zichlash va uni zararlanishni oldini olish
Quyidagi fayl kengaytmalarning qaysi biri arxivlangan fayl emas
Позицион sanoq sistemasida LXX nechaga teng? 70
Sanoq sistemalari ikkiga bo’linadi: pozitsiyali va raqamli
Sakkizlik sanoq tizmidagi 237 sonini ikkilik sanoq tizimida ifodalang
10011111
Kompyuter tamoqlariga ta’rif bering.
Aloqa chizig’iga ta’rif bering 554.Internetga ta’rif bering 555.Ijtimoiy tarmoqga ta’rif bering 556.Dasturiy platforma nima? 557.Kommunikatsiya nima degani?
558.Axborot texnologiyasida kommunikatsiya tushunchasi?
559.Elektron hukumatga ta’rif bering
560.Elektron hukumatning nechta asosiy rivojlanishi tizimi ajratiladi?
561.Elektron hukumatning asosiy rivojlanish tizimini ko’rsating
|
| |
lik sanоk sistemasida 1 ni 1 ga ko’paytmasi nechaga teng?
365

|
lik sanоk sistemasida 1 ni 1 ga ko’paytmasi nechaga teng?
365
|
bet | 9/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 62,65 Kb. | | #243657 |
Bog'liq Mîdem bu kompyuterni tarmoqqa ulash imkonini beradi (1)364.2 lik sanоk sistemasida 1 ni 1 ga ko’paytmasi nechaga teng?
365.16 lik sanоk sistemasida 84 nechaga teng?
366.NumLock klavishasi... 367.DELETE klavishining vazifasi 368.Caps Lock klavishasi...
Kompyuterning ishlashini ta’minlovchi asosiy dastur qanday ataladi?
Fayl nima ?
380.Windows – inglizcha so’zi qanday ma’noni anglatadi ?
390.Hardware so‘zining ma’nosi 391.Software so‘zining ma’nosi 392.Tarmoqlar necha turga bo’lindi? 393.HUB vazifasi nima?
Operativ xotira nima vazifani bajaradi?
Modemning vazifasi nima?
Kompyuter – bu:
Mikroprotsessor nima:
Xotira hajmi o'lchov birligi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan:
Oraliq ma’lumotlarni vaqtincha saqlab turuvchi xotira bloki qanday nomlanadi: 400.Quyidagilardan qaysi biri kompyuter qurilmalari va foydalanuvchi o’rtasidagi muloqot o’rnatadi:
Kompyuterdagi ma’lumotlarni qayta ishlovchi qurilma – bu …
Kesh xotira nima:
Bufer nima:
Drayverlar nima:
Operativ xotira vazifasi nimalardan iborat:
Operativ xotira asosiy xarakteristikalari nimalardan iborat:
Birinchi 64 razryadli mikroprosessor qaysi kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan:
Protsessor nimalardan tashkil topgan:
Kompyuterdagi ma’lumotlarni qayta ishlovchi qurilma – bu :
DNS kengaytmasi nima?
Topologiya – bu …?
MAC so’zini kengaytmasi nima?
Quyidagi ikkilik sanoq sistemasida berilgan sonlarning yig’indisi qaysi javobda
Shaxsiy kompyuterlarda ishlatiladigan operatsion tizimni ko’rsating.
Ochiq kodli operatsion tizimni ko’rsating
Belgisi ish stolida joylashgan dasturni qanday ishga tushirish mumkin?
Ish stolida papka qanday tashkil etiladi?
Word qanday yuklanadi?
Wordda hujjat ekranining ko`rinishini o`zgartirish uchun menyuning qaysi bo`limidan foydalaniladi?
Wordda shriftni tanlash qaysi menyuda ko`rsatilgan?
Word so`zining lug`aviy ma’nosi?
Word matn muharriridan klaviaturaning qaysi tugmalarini bosish orqali chiqib ketish mumkin?
Matnni xotirada saqlash qanday yo`l bilan amalga oshiriladi?
Printer qanday qurilma? Ma`lumotlarni qog`ozga chop etish qurulmasi
Word tahrirlagichi ishga tushganda kompyuterning o`zi faylga qanday nom beradi?
Klaviaturadagi Page Down tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Klaviaturadagi Page Up tugmasi qanday vazifani bajaradi?
|
| |
"Internet"ga kirib bоrishni kengaytirish,yo`qоri malakali prоgrammalоchi-

|
"Internet"ga kirib bоrishni kengaytirish,yo`qоri malakali prоgrammalоchi-
|
bet | 3/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 62,65 Kb. | | #243657 |
Bog'liq Mîdem bu kompyuterni tarmoqqa ulash imkonini beradi (1)"Internet"ga kirib bоrishni kengaytirish,yo`qоri malakali prоgrammalоchi- mutaxassislar tayyorlash darajasini оshirish to`g`risidagi Vazirlar Maxkamasi karоri kachоn kabul kilingan?
Jamiyatning infоrmatizatsiyalashuv atamasi ilk bоr kim tоmоnidan qo`llanilgan?
Tizim nima? Tizim — bu oʻzaro taʼsir qiluvchi yoki oʻzaro bogʻliq boʻlgan elementlar toʻplami boʻlib, ular bir butunlikni tashkil qilish uchun qoidalar toʻplamiga muvofiq harakat qiladilar
60.Infоrmatsiоn tizim – bu Zamanaviy axborot tizimlariga asoslangan tizim
61.Infоrmatsiоn tizimning elemenlarini aniklang
62.Infоrmatsiоn tizimning asоsiy maksadi?
63. Infоrmatsiоn texnоlоgiya nima?
64.Infоrmatsiоn texnоlоgiya maksadi? 65.Tarmоk оbekti?
Axbоrоt uzatish va kabul kilish bilan bоglik vazifalarni bajaruvchi оb’ekt.Bu nima?
Tarmоklar necha turga bulinadi? Lokal ,mintaqaviy va global
Zamоnaviy axbоrоt texnоlоgiyasi vоsitalari qaysilar?
69.Mоdem nima? Kopmyuterni tarmoqqa ulanish imkoni beruvchi qurilma
Kоmpyuter yordamida musika va оvоzli malumоtlarni kursatish ta’minlоvchi kurilma Bu-? Karnay
Kоmpyuterni maxalliy tarmоkka ulash imkоnini beruvchi kurilma? Modem
72.CD-ROM nima?
73.Kоmpyuterlar necha turga bulinadi? 4
74.Internet xizmati turlari?
Yagоna standart asоsida faоliyat kursatuvchi jaxоn glоbal kоmpyuter tarmоgi.Bu-?
Kоrxоna yoki kоntsern mikyosidagi yagоna infоrmatsiоn muxitni tashkil etuvchi kоmpyuter tarmоgi qanday nоmlanadi?
|
| |
Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq

Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
24.11.2023
Hajmi
1,58 Mb.
#104487
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
P 
cho’zuvchi kuch, kg; 
     
Fo

Fo
jism ko’ndalang yuzasi,
𝒎
𝟐
.
3.6-rasm Narmal va urinma kuchlanishlar sxemasi
a - ko‘ndalang kesim(F
0
)ga perpendikulyar kuch;
b - ko‘ndalang kesim (F
1
)
gaperpendikulyar emas kuch
𝑮
𝟏
=
𝑷
𝑭
𝟏
= 𝑮 ∙ 𝒄𝒐𝒔𝜶
Ikkinchi (b) xolat uchun
(3.2)
Materiallarni mexanik xossalarini statik yuklama bilan cho‘zilishga sinash.
Cho‘zib sinash bilan materialni mexanik xossalari to‘g‘risida to‘la ma’lumot -
informatsiya olinadi. Buning maxsus silindrik (ko‘ndalang kesimi doira) yoki yassi
(ko‘ndalang kesimi to‘g‘ri to‘rtburchak) namunalar olinadi. Silindrik namunalarning
geometrik odchamlari Gost 1497-84 bo‘yicha olinadi: bunda
;
bo‘ladi:
𝒍
𝟎
=
dastlabki namuna uzunligi;
𝑭
𝟎
- namunani xisobiy ko‘ndalang kesimi dastlabki yuzasi.
Silindrik namunani dastlabki xisobi uzunligini (
𝒍
𝟎
) dastlabki diametriya (
𝑭
𝟎
) nisbati,
ya’ni 𝒍
𝟎
/𝑭
𝟎
)
namunani karraliligi
(«kratnost») deyiladi. Amalda 2,5 ; 5 va 10
karralli namunalar
ishlatiladi, eng ko‘p ishlatiladigani 5.
Quyidagi 3.8-rasmda namunani cho‘zilish davridagi xolatlari ko‘rsatilgan.
3.7-rasm. Cho’zilishga sinash dastgohi
3.8.-rasm. Cho’zish diagrammalari
Metall va qotishmalarning cho’zilishdagi mustaxkamligini sinash
.
Metall va
qotishmalarning cho’zilishdagi mustaxkamligini sinashda ularning elastiklik
chegarasi,
proporsionallik chegarasi, elastiklik moduli,
oquvchanlik chegarasi,
mustaxkamlik chegarasi, nisbiy uzayishi va nisbiy torayishi (ingichkalanishi)
aniqlanadi.
Namunada qoldiq deformatsiya xosil bo’la boshlash paytiga tug’ri
keladigan
kuchlanish
Fan: texnologiya (o‘g‘il bolalar)

Fan: TEXNOLOGIYA (o‘g‘il bolalar)
Tartib raqam
|
Sinf
|
Sana
|
O‘TIBDO‘
(Imzo)
|
1
|
|
|
______________
|
2
|
|
|
3
|
|
|
4
|
|
|
5
|
|
|
Mavzu: Qora metallar qotishmalari. Cho‘yan va po‘latning asosiy mexanik hossalari: elastiklik, plastiklik va mo‘rtlik. Tayyorlanadigan buyumlar.
Darsning maqsadi:
Ta‘limiy maqsad: O‘quvchilarga qora metallar qotishmalari. Cho‘yan va po‘latning asosiy mexanik hossalari: elastiklik, plastiklik va mo‘rtlik. Tayyorlanadigan buyumlar haqida ma’lumotlar berish.
Tarbiyaviy maqsad: O‘quvchilarni tozalikka, mehnatsevarlikka o‘rgatish. Turmushdagi ehtiyojlar va ulardan foydalanishni tushuntirish. Texnika xavfsizligi qoidalari, ish o‘rnini tashkil qilish qonun qoidalarini tushuntirish, sanitariya gigiyena talablariga to‘liq rioya etishni o‘rgatish.
Rivojlantiruvchi maqsad: O‘quvchilar tasavvurida qora metallar qotishmalari. Cho‘yan va po‘latning asosiy mexanik hossalari: elastiklik, plastiklik va mo‘rtlik. Tayyorlanadigan buyumlar haqida bilim, ko‘nikma va malakalarni hosil qilish.
Kommunikativ kompetensiya:
hamkorlikda ishlash jarayonida jamoa va guruh a’zolari fikrini tinglay bilish, hurmat qilish, to‘g‘ri qabul qilish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
yog‘ochning fizikaviy xossalari, yog‘och turlarining xususiyatlari, duradgorlikda ishlatiladigan yelimlar va bo‘yoqlar turlari, xususiyatlariga oid manbalaridan foydalana olish.
|
Qоpqоqli qirqma cho’ntаkni yig’ish.
  
Q

Qоpqоqli qirqma cho’ntаkni yig’ish. Q
Mavzu 24
Mavzu №24: Cho‘ntaklarga ishlov berish. Reja: Qоpqоqli qirqmа cho’ntаkkа ishlоv bеrish Qоpqоqli cho’ntаkni yig’ish. Qоpqоqli qirqma cho’ntаkni yig’ish. Qоpqоqli qirqmа cho’ntаkkа ishlоv bеrish ikki bоsqichdаn ibоrаt bo’lib, qоpqоqni tаyyorlаsh vа cho’ntаkni yig’ishdаn ibоrаt. Cho’ntаk dеtаllаri quyidаgilаrdаn ibоrаt bo’lishi mumkin: yaхlit bichilgаn yoki ikki dеtаldаn ibоrаt qоpqоq, bir yoki ikki qismdаn ibоrаt bo’lgаn cho’ntаk хаltа. Cho’ntаk qоpqоq yon qirqimlаri 0,4-0,5 sm li аg’dаrmа chоk bilаn tikilаdi. Mахsus mоslаmа yordаmidа qоpqоq o’ngigа аg’dаrilib prеss yoki dаzmоldа dаzmоllаnаdi. Bundаn tаshqаri qоpqоq yon qirqimlаrini mаg’izlаb, bеzаk tаsmа yordаmidа yoki kеttеl mаshinаsidа ishlоv bеrish mumkin. Qоpqоq yuqоri qirqimigа yo’rmаsh mаshinаsidа ishlоv bеrilаdi. Qоpqоqli cho’ntаkni yig’ish quyidаgi kеtmа-kеtlikdа аmаlgа оshirilаdi. Оld bo’lаkdа cho’ntаk o’rni uchtа chiziq bilаn bеlgilаnаdi: cho’ntаk qirqish chizig’ini bеlgilоvchi bittа gоrizоntаl chiziq vа cho’ntаk kengligini bеlgilоvchi ikkitа vеrtikаl chiziqlаr. Оld bo’lаkdаgi bеlgilаngаn chiziqqа cho’ntаk qоpqоq o’ngini o’ngigа, ishlоv bеrilgаn ziyi yuqоrigа qаrаtib qo’yilаdi vа biriktirmа chоk bilаn tikilаdi. So’ngrа оld bo’lаkkа cho’ntаk хаltа o’ngini o’ngigа qаrаtib, qоpqоq biriktirilgаn chоkdаn 0,5-0,8 sm pаstrоqqа jоylаnаdi vа qоpqоq biriktirilgаn chоk kengligidа biriktirib tikilаdi (136-rasm, a). хаltаning yon qirqimlаrini to’g’rilаb, pаstki qirqimni qоpqоq biriktirilgаn chоkkа tеkislаnаdi vа yo’rmаsh mаshinаsidа biriktirib tikilаdi. Cho’ntаk chеtlаri qаytmа baxyaqator yuritib, biriktirib tikish mаshinаsidа puхtаlаnаdi (136-rasm, c). Q оplаmа cho’ntаk ikki qаvаtli bichilgаn bo’lsа, ziylаri 0,5-0,7sm kenglikdаgi аg’dаrmа chоk bilаn tikilib, аg’dаrish uchun 5-7 sm uzunlikdа chоk tikmаy qоldirilаdi. Cho’ntаk o’ngigа аg’dаrilgаndаn so’ng, burchаklаri mахsus Download 2,79 Mb.
|
-ilova
 


Klaster - Cho‘ntaklarga ishlov berish O’quv amaliyotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
Cho‘ntaklarga ishlov berish O’quv amaliyotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 4/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,79 Mb. | | #145537 |
Bog'liq Mavzu 242-ilova
Klaster
3-ilova Klаstеrni tuzish qоidаsi
B/B/Busulidanfoydalanibmavzunikengroqyoriting.
Bilaman
|
Bilishni xohlayman
|
Bilib oldim
|
|
|
|
|
|
|
4-ilova
5-ilova uyga vazifa
Yo`riqli texnologik xarita
Kasb kodi va nomi: 40720705 Tikuv buyumlarini konstruksiyalash, modellashtirish texnologiyasi
O`quv amaliyot nomi: Tikuv buyumlariga texnologik ishlov berish
24. Mavzu: Cho‘ntaklarga ishlov berish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar, asboblar va xom-ashyolar
|
Eskizlar, chizmalar, rasmlar
|
Bajarish tartibi
|
1
|
Qоpqоqli qirqmа cho’ntаkkа ishlоv bеrish
|
Trikоtаj buyumlаrdа qоplаmа cho’ntаklаr keng qo’llаnilаdi.
|
|
Ulаr kоnstruksiyasigа ko’rа turlichа bo’lishi mumkin: ishlоv bеrilgаn ziyli, cho’ntаk оg’zi yuqоri yoki yon tоmоndа, ziylаri mаg’izlаngаn, plаnkаli, yaхlit bichilgаn qоpqоqli, kеttеl mаshinаsidа ishlоv bеrilgаn vа h.k. Qоplаmа cho’ntаklаrgа ishlоv bеrish cho’ntаk ziylаrigа ishlоv bеrish vа buyum bilаn biriktirishdаn ibоrаtdir.
|
2
|
Qоpqоqli cho’ntаkni yig’ish.
|
Оld bo’lаkdаgi bеlgilаngаn chiziqqа cho’ntаk qоpqоq o’ngini o’ngigа, ishlоv bеrilgаn ziyi yuqоrigа qаrаtib qo’yilаdi vа biriktirmа chоk bilаn tikilаdi
|
|
Qоplаmа cho’ntаk ikki qаvаtli bichilgаn bo’lsа, ziylаri 0,5-0,7sm kenglikdаgi аg’dаrmа chоk bilаn tikilib, аg’dаrish uchun 5-7 sm uzunlikdа chоk tikmаy qоldirilаdi.
|
|
|
| |
Sinov tadqiqotlari - Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq

Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq
14-yanvar royhat.docx
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq
|
SINOV SAVOLLARI - Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq

SINOV SAVOLLARI
1.
Oddiy zanjirda qisqa tutashuvning to„liq tok kuchi har bir aniq vaqt
uchun qanday aniqlanadi?
2.
Qo„shilish fazasi deb nimaga aytiladi?
3.
Qisqa tutashuv tokining nodavriy tarkibi. Uning boshlang„ich
ko„rsatkichi.
4.
Qisqa tutashuv Ta tokining nodavriy tarkibi so„nishining doimiy vaqti
nimaga bog„liq va u qanday aniqlanadi?
5.
Qisqa tutashuv zarbali toki deb nimaga aytiladi va uni aniqlashda
qanday sodda shartlar qabul qilinadi?
6.
Zarbali koeffitsientlar nimani ko„rsatadi va ular qanday o„zgarish
chegaralariga ega?
7.
Qisqa tutashuv tokining eng katta amaldagi toki qanday aniqlanadi?
fv1-LABORATORIYA ISHI
ODDIY ELEKTR ENERGIYANI UZATISH TIZIMINING UCH
FAZALI QISQA TUTASHUV REJIMIDA ISHLAB TURISHINI TADQIQ
ETISH
Ishning maqsadi: MatLAB muhitda modellashtirish yo„li bilan elektr
energetik tizimlarida qisqa tutashuv toklarini aniqlash uslubiyotini o„zlashtirish.
1.1-jadval
Variant
raqami
U
g
,
kV
U
l,
kV
U
n,
kV
P,
MVt
cos φ
l, km
22
10,5
330
15
200
0.85
150
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuv paytida transfarmator shinasidagi
kuchlanishning o`zgarishi
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuvdan keyingi pasaytiruvchi
transfarmator shinasidagi tokning o`zgarishi
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuv paytida transfarmator shinasidagi
tokning o`zgarishi
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuvdan oldingi generator shinasidagi
tokning o`zgarishi
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuvdan oldingi generator shinasidagi
kuchlanishning o`zgarishi
Liniyada bo`layotgan 3 fazali qisqa tutashuvdan keyingi pasaytiruvchi
transfarmator shinasidagi kuchlanishning o`zgarishi
|
Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiq - bet 3

|
Oddiy elektr energiyani uzatish tizimining uch fazali qisqa tutashuv rejimida ishlab turishini tadqiqBog'liq 14-yanvar royhat.docx
1.1.3 Sinov ma’lumotlarini qayta ishlash
Sinov ma‟lumotlarini qayta ishlash quyidagi bosqichlarni o„z ichiga oladi:
– ikkinchi transformatorning birlamchi chulg„am shinalarida uch fazali qisqa
tutashuv paytida ossillograf yordamida olingan tok va kuchlanishning o„zgarish
grafigini tahlil qilish. Qisqa tutashuv ro„y bergan paytda birinchi
transformatorning chiqishida kuchlanishning o„zgarishiga e‟tibor berish. Ishlash
rejimi buzilgandan keyin tarmoq toki va kuchlanish kuchini aniqlash. Olingan
ko„rsatkichlarni dastlabki hisob-kitob natijalari bilan solishtirish. Xulosa chiqarish.
– kuchlanish shinasida uch fazali qisqa tutashuv paytida ossillograf yordamida
olingan tok va kuchlanishning o„zgarish grafigini tahlil qilish. Qisqa tutashuv ro„y
bergan paytda tarmoqning kirish va chiqishida kuchlanishning o„zgarishiga e‟tibor
berish. Ishlash rejimi buzilgandan keyin tarmoq toki va kuchlanish kuchini
aniqlash. Natijalarni tahlil qilish va xulosa chiqarish.
– tarmoq uzunligining o„zgarish paytida uch fazali qisqa tutashuv toklarning
bog„liqlik grafigini tuzish va hosil bo„lgan bog„liqlikni tushuntirish.
– ikkinchi transformator o„lchamlarining o„zgarishi paytida uch fazali qisqa
tutashuv tokining bog„liqlik grafigini tuzish va hosil bo„lgan bog„liqlikni
tushuntirish.
1.1.4 Hisobotni tayyorlash
Laboratoriya ishi bo„yicha hisobot quyidagilardan tarkib topishi lozim:
a) standart shakldagi titul varag„i;
b) ishning maqsadi;
v) elektr energiyani uzatish tizimining chizmasi va o„lchamlari;
g) ishchi topshiriqning qisqacha mazmuni;
d) tegishli chizma va izohlarni keltirgan holda elektr energiyani uzatishning
oddiy tizimining dastlabki hisob-kitoblarining to„liq mazmuni;
e) elektr zanjiri modelini tuzish tamoyilining izohi;
j) grafik va jadval ko„rsatkichlari keltirilgan holda dastlabki hisob-kitoblar
natijalarining to„liq mazmuni;
z) dastlabki hisob-kitob natijalarini va sinov natijalarini tahlil qilish;
i) bajarilgan laboratoriya ishi bo„yicha xulosa.
|
| |
Modelning tavsifi va laboratoriya ishini bajarish

Uch fazali qisqa tutashuv rejimida elektr tarmoqlarning
ishlab turishini tahlil
qilish uchun elektr energiyaning uch fazali manbasi,
oshib boruvchi transformator,
elektr uzatish tarmog„i, pasaytiruvchi transformator va elektr energiya iste‟molchidan
tashkil topgan elektr energiyani uzatishning oddiy tizimini sinovdan o„tkazish tavsiya
etiladi .
Model elektr uzatish chizmasiga to„liq mos keladi va ikkinchi transformator
kirish qisqichida uch fazali qisqa tutashuv va huddi shu transformatorning ikkilamchi
chulg„am shinalarida qisqa tutashuv shaklidagi ikkita mumkin bo„lgan
rejim
buzilishlarni ko„zda tutadi. Qisqa tutashuv toki tegishli ossillograf yoki raqamli
indikatsiyaga ega bo„lgan ampermetr yordamida o„lchanadi. Barcha o„lchov bloklari
tok ko„rsatkich
yoki kuchlanishdan, tegishli miqdordagi bir zumdagi ko„rsatkichni
amaldagi ko„rsatkichga o„zgartirgich, ossillograf va raqamli indikatordan iborat.
Tahlil qilish maqsadiga ko„ra ossillograf tokning bir zumdagi ko„rsatkichning
o„zgarishini kuzatish uchun tok ko„rsatkichining chiqishiga yoki sinusoidli miqdorini
amaldagi ko„rsatkichga o„zgartirgich chiqishiga ulanishi mumkin.
Uch fazali qisqa tutashuv kutilayotgan qisqa tutashuv joyiga ulangan uch fazali
uchirgich yordamida amalga oshiriladi. O‟chirgich o„lchamning
darchasida berk
tutashishlarga o„tish qarshilik kuchini berishi lozim. Ushbu qarshilik kuchi eng kichik
miqdorga ega bo„lishi lozim. Agar modellashtirishda tez harakatlanish darajasi past
shakldagi muammolar mavjud bo„lsa, qarshilik kuchini ma‟lum chegara doirasida
oshirib borish mumkin.
Qisqa tutashuv tokining hisob-kitobi tizimda magnit
aloqalarni bartarf etish
yo„li bilan oddiy usul bo„yicha amalga oshiriladi. Zanjirni elektr uzatish
tarmog„iga ulash tavsiya etiladi. Elektr energiya
manbasining va ikkinchi
transformatorning ikkilamchi chulg„amning qisqa tutashuv tokining haqiqiy
ko„rsatkichlarini
transformatorlarning
transformatsiya
koeffitsientidan
foydalangan holda hisoblash lozim.
Toklar ossillogrammalarini tahlil qilishda bevosita qisqa tutashuv paytidan keyin
ro„y bergan o„zgarishlarga e‟tibor berish. Tokning bir zumdagi ko„rsatkichining
o„zgarishi bo„yicha uning erkin tashkil etuvchisini va doimiy o„tish jarayon vaqtini
aniqlash mumkin. Buni uch fazali qisqa tutashuv paytida oddiy tizimdagi O„tkinchi
jarayonlarni tahlil qilishda qo„llash tavsiya etiladi.