nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 16/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
|
22
|
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
2. Vannaning pastki qismini tubi orqali xavo yordamida tozalash orqali intensiv aralashtirish .
3. Shlakning optimal tarkibini olish, ko'mir kukunini puflash va kislorod bilan tozalash (yoki uglerod va kislorodni o'z ichiga olgan metallizlangan qoldiqlardan foydalanish) bilan osonlashadigan Shlakni ko'piklashni tashkil etish. Kupirtirish CO pufaklarida uglirodlansiztirishni taminlaydi.
4. Yoqilg'i-kislorodli yoqishdan – asosan issiqlik potensiali nisbatan past bo'lgan ("sovuq" zonalari bo'lgan) bo'shliqlari zonalarida foydalanish.
Ushbu texnologik daqiqalar YPEP ishining yuqori darajali (TVU) umumiy texnologiyasining ajralmas qismidir. TVU ning asosiy xususiyatlari quyidagilardir: a) YPEP faqat shixta va yarim tayyor mahsulotlarni eritish va tozalash operatsiyalari esa, ligerlangan kompozitsiyani belgilangan darajagacha keltirish va boshqalar pechdan tashqarida olib boriladi. b) ishlov berishni tayyorlash va metallni ishlab chiqarishni tashkil qilish jarayonni nazorat qilish va avtomatlashtirish TVU bilan bog'liq. Savol-shixtada cho‘yan ishlatish haqida. Cho‘yan xomashyosi (xom ashyo sifatida) bir nechta afzalliklarga ega: birinchidan, u bir nechta yuqori sifatli po'latlarni ishlab chiqarishda juda muhim ahamiyatga ega kam miqdorda rangli metallar qo‘shimchalarini o‘z ichiga oladi; ikkinchidan, ishlatiladigan cho‘yanning kimyoviy tarkibi ma'lum, bu shixtani eritishda muhim ahamiyatga ega; Uchinchidan, u yuqori "sochma" (qattiq cho'yan) yoki "quyma" massa (t 1 m3) ga ega, bu esa pechni yuklashni osonlashtiradi; to'rtinchidan, suyuq cho‘yan juda katta miqdorda issiqlikni keltirib chiqaradi, bu eritish muddatini qisqartirishga, elektr energiyasini sarflashni kamaytirishga imkon beradi. Bularning barchasini hisobga olish kerakki, cho'yan tarkibidagi uglerod miqdori (-4,5%) an'anaviy metall parchalarini ishlatishdan ancha yuqori. Bundan tashqari, cho‘yan amortizatsiya va maishiy lomlarga qaraganda qimmatroq.
Cho‘yandan foydalanish to'g'risidagi qaror po'latning sifatiga qo'yiladigan talablarni, zavodda metall balansni, cho‘yanning qiymati, elektr energiyasi va boshqalar narxlarini hisobga olgan holda ishlab chiqariladi.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 19/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
25
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
Hozirda shixta tayyorlashning ikkita usuli keng qo‘llanib kelinmoqda. Bular mexanik va kimyoviy usullardir. Mexanik usulga quyidagi jarayonlar majmui kiradi:
1. Rudalarni, kvarsli fluslarni, qaytar ashyolarni tarkibida misga boy bo‘lgan konverter toshqollari bilan tegirmonda maydalash va yanchish.
2. Xomashyolarning yirikligiga qarab saralash yoki g‘alvirlash.
3. Rudalarni boyitish.
4.Ashyolarni va materiallarni saqlash hamda ularni joylashtirish.
5. Shixta qorishmasini tayyorlash.
6.Shixta qorishmasining namligini qochirish yoki namlantirish. Ayrim jarayonlarga namli yoki o‘ta namli shixta talab qilinadi.
7. O‘ta mayda shixta birikmalarini yiriklashtirish.
Misli shteynni konverterlashdan asosiy maqsad tarkibiga oltin, kumush va boshqa ayrim nodir metallarni biriktirgan holda, tarkibida 96–98 % mis bo‘lgan xomaki mis olishdir. Asosan, amaliyotda sig‘imi 40, 75, 80 va 100 tonna, uzunligi 6–10 m, diametri 3–4 m hamda furmalar soni 32 tadan 62 tagacha bo‘lgan konverterlar keng ishlatilmoqda.
Gorizontal konverterlar silindrsimon egiluvchan aparat bo‘lib, jarayon uzlukli ravishda olib boriladi. Tashqi g‘ilofi 20 – 25 mm qalinlikdagi po‘lat listdan qoplangan bo‘lib, uning diametri 3 – 4 metr, uzunligi 10 metrgacha bo‘ladi. Odatda, eritish pechlarida olingan shteyn tarkibida 24–40% Cu, 24–26% S va 35–45% Fe bor. Shteynlarni konverterlash jarayonining maqsadi – temir va oltingugurtni chiqarib tashlashdir. Jarayon davrida bir qator zararli moddalar ham ajralib chiqadi. Oltin, kumush va boshqa nodir metallar xomaki mis tarkibiga o‘tadi. Zamonaviy konverterlarning hajmi, xomaki mis bo‘yicha, 40, 75 va 100 t ni tashkil qiladi. Ularning o‘lchamlari: uzunligi 6,1; 9,15 va 10,76 m va diametrlari 3,66; 4 va 4 m bo‘ladi.
Shteynning suyuq vannasiga havo berish uchun, konverterda furmalar bo‘lib, har bitta furma po‘lat quvurdan tuzilgan. Undan 1,0–1,2∙10 Pa ortiqcha bosim bilan havo beriladi. 40 tonnali konverterda 28 dona, 75 tonnaligida esa 43–50 dona furma bor. Katta konverter furmasining diametri 52 mm ni tashkil etadi.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 23/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
34
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
yo'riqnomalarni tasdiqlagan amaliyot mavjud bo'lib, ular asosida zavod ko'rsatmalari tuzilgan. Asosiy yoy pechlarida po'latni eritishning odatiy texnologiyasi eritmani ikki usulda o'tkazish imkoniyatini berdi: 1) to'liq oksidlanish va Yangi qotishma materiallardan foydalanish; 2) ligerlovchi chiqindilarni qayta tiklash usuli (texnik jihatdan toza kislorod bilan oksidlanish va oksidlanishsiz).
YPEP da eritish texnologiyasi uchun bir qator variantlar mavjud:
1) 65% ohak, 25% temir rudasi va 10% eritilgan shpat (tashuvchi gaz-kislorod) aralashmasi bilan vanna tozalanadi, bu metaldagi fosforni izga tushiradi (umumiy aralashmaning sarfi 2,5-3,0%);
2) kamaytirish davri o'tkazish qiyin bo'lgan katta pechlarda, Shlak hosil bo'lishini tezlashtirish uchun choralar ko'rish (temir rudasi yoki aglomerat va ohakni pechga yuklash, kislorodni tozalash, Shlakni Yangilash va ohak qo'shimchalari va boshqalar), past fosfor tarkibini va kerakli uglerod tarkibini olish va yakunda deoksidlash va ligerlash kovushda amalga oshiriladi. Ushbu texnologiya "bir kovushli'" deb ataladi.
3) Suyuq po‘latning bir qismini(10—15 %) pechda qoldirishadi. Ushbu chora-tadbirlar oxirgi darajali asosiy Shlakdandan samarali foydalanish, Shlakni rasmlantirish sarfini kamaytirish eritish jarayonini tezlashtirish va energiya sarfini kamaytirish imkonini beradi. Ishlab chiqarilgan metall qismining massasining
Yuqori quvvatli YPEP uchun zamonaviy po'lat eritish texnologiyasi quyidagi asosiy elementlarni o'z ichiga oladi.
1. Botqoqlikda ishlash — yoki suyuq boshlash) - eritmaning boshlanishi avvalgi eritmaning eritmasidan foydalanishga asoslangan. Bunday holda: a) metallning qolgan qismi pechning tubini yopadi, ya'ni uni kuchli quyish bilan yonish xavfidan himoya qiladi; b) Shlak qoldig'i keyingi eritmada osonroq Shlak rasmlanishiga yordam beradi; c) eritmadan oldin kislorodni samarali tarzda etkazib berish imkoniyatini beradi; g) dastlabki eritish davrida cheklovlarni bartaraf etish natijasida sarf qilinadigan o'rtacha quvvatni oshirish mumkin; ) ishonchli Shlakli kesishni yaxshilaydi; y) doimiy ravishda yuklangan metalllangan materiallardan (pelletlar va boshqalar) shixtani qo'llashda eritish uchun eng qulay sharoitlarni yaratadi.
2. Vannaning pastki qismini tubi orqali xavo yordamida tozalash orqali intensiv aralashtirish.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
-rasm. - radioizotopli zichlik o'lchagichlarda nurlanish manbasi va qabul qiluvchining sxemasi

|
-rasm. - radioizotopli zichlik o'lchagichlarda nurlanish manbasi va qabul qiluvchining sxemasiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org5.6.1-rasm. - radioizotopli zichlik o'lchagichlarda nurlanish manbasi va qabul qiluvchining sxemasi
Radioizotop asbobi suyuqlikdagi qattiq tarkibni aniqlashga ham ruxsat beriladi. Bunday holda, gamma-nurlanish kyuvetaning devorlari, qattiq faza va suyuqlik bilan zaiflashadi, ular odatda turli xil tarkibga va shunga mos ravishda turli xil susaytirish koeffitsientlariga ega. Ushbu omillarni hisobga olgan holda, zaiflashuv koeffitsienti tarkibiy elementlarning zaiflashuv koeffitsientlari yig'indisi orqali yoziladi:
µж— suyuqlik bilan gamma nurlarini susaytirishning chiziqli koeffitsienti, µ𝑖— gamma nurlari uchun zarracha moddalarning zaiflashuv koeffitsienti, 𝜌ж и 𝜌𝑖— suspenziyaning suyuq va qattiq fazalarining zichligi, Сж va С𝑖— suspenziyaning suyuq va qattiq fazalarining massa kontsentratsiyasi.
5.6.2-rasmda eng keng tarqalgan radioizotop zichlik o'lchagichining (PR-1024) diagrammasi ko'rsatilgan.
|
U ikkita radioizotop emitrni (137Cs) o'z ichiga oladi: asosiy 1, signal quvur liniyasi orqali suyuqlik bilan o'tadi 2 va boshqaruvchi 6, signal boshqariladigan suyuqlikdan o'tmaydi. Ikkala manbadan kelgan signallar elektron fotoko'paytirgich 7 bo'lgan sintillyatsion hisoblagich 5 tomonidan vaqt bo'yicha alohida idrok qilinadi. Oqimlar sinxron elektr dvigatel 4 orqali nurlanish qabul qiluvchisi atrofida aylanadigan qo'rg'oshin yarim silindr 3 tomonidan to'xtatiladi.
|
5.6.2-rasm. - PR-1024 radioizotopli zichlik o'lchagichning sxemasi
|
Yarim silindr 3 navbatma-navbat nurlanish oqimlarini shunday to'sib qo'yadiki, aylanishning birinchi yarmida suyuqlikning zichligiga mutanosib bo'lgan asosiy manbaning nurlanishi seziladi va ikkinchi yarim davrda - nazorat manbasining doimiy nurlanishi. Elektron blok 8 asosiy va boshqaruv manbalaridan navbatma-navbat signallarni qabul qiladi. Kuchaytirishdan keyin bu signallarning nisbati ikkilamchi qurilma 9 (avtomatik elektron ko'prik) ning kirishiga beriladi.
|
| |
-rasm Avtomatik refraktometrning sxematik diagrammasi

|
-rasm Avtomatik refraktometrning sxematik diagrammasiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org5.5.1-rasm Avtomatik refraktometrning sxematik diagrammasi
Spektrometrik usul boshqariladigan eritma bilan to'ldirilgan shisha prizmalarda yorug'lik oqimining eng kichik og'ish burchagidan sindirish ko'rsatkichini aniqlashga asoslangan. 5.5.1-rasm. avtomatik refraktometrning sxematik diagrammasini ko'rsatadi, unda differentsial turdagi kyuvet ishlatiladi. Yorug'lik manbai 1 nuri kondensator linzalari 2, diafragma 3 orqali o'tadi va hujayra ichiga kiradi 4. Agar kuzatilayotgan eritmaning konsentratsiyasi etalon eritmaning konsentratsiyasiga teng bo'lsa, u holda nur hujayradan burilmagan holda o'tadi va F1 va F2 fotorezistorlarini bir xilda yoritadi. Bunday holda, chiqish signali nolga teng. Tahlil qilinayotgan eritmaning konsentratsiyasi o'zgarganda, yorug'lik nurlari u yoki bu yo'nalishda buriladi va fotorezistorlar yoritilishining tengligi buziladi. Natijada, EI elektron kuchaytirgichining kirishiga signal beriladi, uning belgisi va kattaligi nazorat qilinadigan eritma konsentratsiyasining etalon eritma konsentratsiyasidan og'ishi bilan belgilanadi. Ushbu signal EIda kuchayadi va taksi yo'lining teskari dvigatelini aylanishga aylantiradi, bu esa vites tizimi orqali yorug'lik tengligi tiklanmaguncha kompensatsiya plitasini 5 aylantiradi. Bunday holda, plastinkaning burilish burchagi va qurilmaning tegishli o'qish tizimi 6 nazorat qilinadigan eritma konsentratsiyasining o'zgarishiga mutanosibdir. Plitaning 5 qalinligini o'zgartirib, siz qurilmaning o'lchov chegaralarini o'zgartirishingiz mumkin.
Ikki kameradan iborat 4-kyuvetta, agar mos yozuvlar (mos yozuvlar) suyuqlik boshqariladigan suyuqlik bilan bir xil harorat koeffitsientiga ega bo'lsa, o'lchov natijalari uchun harorat kompensatsiyasini avtomatik ravishda ta'minlaydi.
5.6. Radioizotop suyuqlik analizatorlari
Radioizotop suyuqlik analizatori, unda chiqish signali tahlil qilinadigan suyuqlik tarkibiy qismining radioaktiv izotopi tomonidan ionlashtiruvchi nurlanishning yutilishi yoki chiqarilishiga bog'liq.
Ishlash printsipiga ko'ra, radioizotop suyuqlik analizatorlari nurlanishning kirib borishi, nurlanishning tarqalishi bilan, ikkilamchi elektromagnit nurlanish bilan ajralib turadi.
Ionlash - tahlil qilinayotgan suyuqlikning zarrachalar oqimi bilan ionlanishidan kelib chiqadigan ionlanish oqimining qiymatini o'lchashga asoslangan.
Faollashtirish - tahlil qilinayotgan suyuqlikning yadro zarralari bilan nurlanishi natijasida hosil bo'lgan radioaktiv izotoplarning yarimparchalanish davri yoki nurlanish energiyasini aniqlashga asoslangan.
Suyuq muhitning zichligini o'lchash uchun tahlil qilinadigan muhitdan o'tganda gamma-nurlanishning susayishi qo'llaniladi. Detektor (qabul qiluvchi) P va radioizotop manbai I, agar o'lchovlar oqim bo'yicha amalga oshirilsa, o'lchash kyuvetkasi yoki trubkasining qarama-qarshi tomonlarida joylashgan (5.6.1-rasm).
|
| |
XAVFSIZLIK TEXNOLOGIYASI - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 21/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSPXAVFSIZLIK TEXNOLOGIYASI
Xavfsizlik, tashkiliy, texnik chora-tadbirlar tizimini va ishlaydigan xavfli ishlab chiqarish omillari ta'sirini oldini olish vositalarini ifodalovchi mehnat muhofazasi bo'limlaridan biri. Xavfsiz ish sharoitlarini tashkil etish tashkilot va texnik faoliyat bilan bog'liq bo'lib, ularni amalga oshirish uchun mas'uliyat muhandislik-texnik xodimlarga tegishli; qo'shimcha nazorat kasaba uyushmalari tomonidan amalga oshiriladi.
Tashkiliy tadbirlarga quyidagilar kiradi: ish boshlagan va xavfsiz va zararsiz ish usullari bo'yicha ishlayotganlarni o'qitish; himoya uskunalaridan foydalanish bo'yicha
|
|
|
|
|
5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
32
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
o'quv mashg'ulotlari; mehnat va dam olish tartib-qoidalarini ishlab chiqish va amalga oshirish. Texnik chora-tadbirlar quyidagilarni o'z ichiga oladi: asbob-uskunalarni hisoblash, loyihalash, ishlab chiqarish va joylashtirish, qulay va xavfsiz mehnat sharoitlarini ta'minlash; himoya qilish, xavfsizlik qurilmalari va to'siqlarni tashkil qilish; signalizatsiya tizimlarini yaratish, ogohlantirish belgilari tizimlarini yaratish; shaxsiy himoya vositalarini yaratish. Xavfsizlik sohasidagi tashkiliy-texnik chora-tadbirlarni amalga oshirish oliy ta'lim muassasalarida zarur tayyorgarlikdan o'tgan keng muhandislik-texnik jamoalarni qamrab oladi.
"Hayotni muhofaza qilish" kursi barcha mutaxassisliklar bo'yicha majburiy fanlarning qatoriga kiritilgan.
Ushbu kurs metallurgiya mutaxassisliklari talabalari uchun ishlab chiqarish tizimida, xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish sanitariya tizimida mehnatni muhofaza qilish masalalari, profilaktik tadbirlarni tashkil qilish, asbobsozlik va kadrlarni tayyorlash, jarohatlarni tadqiq qilish va tahlil qilish, shuningdek, portlash va elektr xavfsizligi, radiatsiyaviy xavfsizlik, yuk ko'tarish mexanizmlari xavfsizligini ta'minlash, yong'inlarning oldini olish, ish joylarining ta'sirini kamaytirish, havo va metallurgiya inshootlarida mehnat sharoitlarini loyihalashtirishni tashkil etish uchun bir hovuz. Kasbiy xavfsizlik va sog'liqni saqlash bo'limlari bitiruv loyihasining (ish) majburiy qismi hisoblanadi. Bunday ta'lim tizimi nafaqat ishlab chiqarishda mehnatni muhofaza qilish sohasidagi muayyan vazifalarni hal qilish uchun muhandislar va texniklarni jalb etish uchun sharoit yaratibgina qolmay, balki kelgusida mutahassislarga tegishli talablarni taqdim etish imkonini ham beradi.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

Ma’danchilik sanoatida deyarli barcha qazilma boyliklarni ishlab chiqarish va qayta eritish keng qo’llaniladi. Biror bir ma’dan olish uchun u qaysi toifadarangli, qora yoki nodir bo’lishidan kat’iy nazar asosiy xom-ashyo ma’dantosh yoki rudadir. Ulardan tashkari qazilma boylik sifatida, o’tga chidamli, olovbardosh hamda (flyusli) kvarsli ashyolarni xam e’tiborga olish mumkin. Ruda – bu tog’ jinslardan tashkil topgan bo’lib, tarkibidagi ma’dan (0,351 dan kam bo’lmagan) qancha foizligidan kat’iy nazar ma’danchilik sanoatida qayta ishlash natijasida iqtisodiy samara bera olidagan xom-ashyodir. avtomatlashtirish TVU bilan bog'liq. Savol-shixtada cho‘yan ishlatish haqida. Cho‘yan xomashyosi (xom ashyo sifatida) bir nechta afzalliklarga ega: birinchidan, u bir nechta yuqori sifatli po'latlarni ishlab chiqarishda juda muhim ahamiyatga ega kam miqdorda rangli metallar qo‘shimchalarini o‘z ichiga oladi; ikkinchidan, ishlatiladigan cho‘yanning kimyoviy tarkibi ma'lum, bu shixtani eritishda muhim ahamiyatga ega; Uchinchidan, u yuqori "sochma" (qattiq cho'yan) yoki "quyma" massa (t 1 m3) ga ega, bu esa pechni yuklashni osonlashtiradi; to'rtinchidan, suyuq cho‘yan juda katta miqdorda issiqlikni keltirib chiqaradi, bu eritish muddatini qisqartirishga, elektr energiyasini sarflashni kamaytirishga imkon beradi.
Bularning barchasini hisobga olish kerakki, cho'yan tarkibidagi uglerod miqdori (-4,5%) an'anaviy metall parchalarini ishlatishdan ancha yuqori. Bundan tashqari, cho‘yan amortizatsiya va maishiy lomlarga qaraganda qimmatroq.
Cho‘yandan foydalanish to'g'risidagi qaror po'latning sifatiga qo'yiladigan talablarni, zavodda metall balansni, cho‘yanning qiymati, elektr energiyasi va boshqalar narxlarini hisobga olgan holda ishlab chiqariladi. Demak, cho‘yandan shixta material sifatida foydalanish amaliyoti kengayishi mumkin.
|
PIG ning tarkibiy qismlari

|
PIG ning tarkibiy qismlari
|
bet | 18/27 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #132841 |
Bog'liq 2 deadline BoburjonPIG ning tarkibiy qismlari:
PIG ning afzalliklari
Foydalanuvchilarning Hadoop-ni sozlash zaruriyatini yo'q qiladi • Foydalanuvchilarni Hadoop interfeysidagi o'zgarishlardan himoya qiladi.
Hosildorlikning oshishi.
Bitta testda 10 qator Pig Lotin ≈ 200 qator Java
Java-da yozish uchun 4 soat kerak bo'lgan narsa Pig lotin tilida taxminan 15 daqiqa davom etadi
Java bo'lmagan dasturchilar uchun ochiq tizim
Agar biz HIVE va PIG haqida bilsak, Hadoop versiyasiyuqoriroq versiyaga yangilangan bo'lsa, kod haqida qayg'urishga hojat yo'q .
Masalan: agar Hadoop versiyasi 2.6 bo'lsa, u 2.7 ga yangilanadi. PIG har qanday versiyada qo'llab-quvvatlaydi, bu kod yuqori versiyalarda ishlaydimi yoki yo'qmi, tashvishlanishga hojat yo'q.
PIG xususiyatlari
Pig lotin tili maʼlumotlar oqimi tilidir
Ma'lumotlar turlarini qo'llab-quvvatlaydi - long, float, char massivi, sxemalar va funktsiyalar
Kengaytirilishi mumkin va foydalanuvchi tomonidan aniqlangan funktsiyalarni qo'llab-quvvatlaydi
Metadata talab qilinmaydi, lekin mavjud bo'lganda foydalaniladi
HDFS-dagi fayllarda ishlaydi
JOIN, GROUP, FILTER, SORT kabi umumiy operatsiyalarni ta'minlaydi
PIG foydalanish stsenariysi
Weblogni qayta ishlash
Veb-qidiruv platformalari uchun ma'lumotlarni qayta ishlash
Katta ma'lumotlar to'plamlari bo'ylab maxsus so'rovlar
Katta ma'lumotlar to'plamlarini qayta ishlash algoritmlarini tezkor prototiplash
|
| |
-rasm. Magnit gaz analizatori - Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология,...

|
Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология, стандартизация и менеджмент качества продукции»Bog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org4.4.2-rasm. Magnit gaz analizatori
(a - sezgir elementning diagrammasi; b - sezgir elementni magnit gaz analizatoridagi magnit qutblari orasiga joylashtirish): 1 - platina sim; 2 - shisha kapillyar; 3 - shisha qopqoq; 4 - joriy qo'rg'oshin; 5 - magnit; 6 - mis blok; 7 – quvur
Endi GTMK-18 zamonaviy termomagnit gaz analizatorining xarakteristikalari va ishlash printsipini ko'rib chiqamiz (4.4.3-rasm). GTMK-18 gaz analizatori ikki komponentli va ko'p komponentli gaz aralashmalarida kislorodning hajm ulushini uzluksiz o'lchash uchun mo'ljallangan: kislorod-azot; kislorod-argon; kislorod-geliy; kislorod-karbonat angidrid; kislorod-metan; kislorod-vodorod; chiqindi gazlarda, yonish qurilmalarining yoqilg'ida. Kimyo, neft-kimyo sanoatining texnologik jarayonlarida, metallurgiya va boshqalar.
Operatsion printsipi termomagnitdir;
Namuna olish usuli - majburiy;
Bajarish - blok-modulli;
Gaz analizatori turi - statsionar.
4.4.3-rasm. GTMK-18 termomagnit gaz analizatorining tashqi ko'rinishi
4.4.1-jadval. GTMK-18 gaz analizatorining metrologik va texnik xususiyatlarini ko'rsatadi
4.4.1-jadval. Asosiy metrologik va texnik
spetsifikatsiyalar
o'lchov diapazoni
|
(0-1), (0-2), (0-5), (0-10), (0-20), (0-50), (0-100), (15-25), (20-80), (50- 100), (80-100), (90-100), (95-100), (98-100) % об.
|
Asosiy kamaytirilgan xato
|
±6% для диапазонов (0-1), (0-2), (95-100), (98-100) %;
±4% для остальных диапазонов
|
Chiqish signali
|
(0-5) мA, (4-20) мА, (0-100) мВ, (0-1) В, (0-5) В
|
O'rnatish vaqti
|
37 c
|
Tahlil qilingan gaz aralashmasining sarfi
|
(9±0,6) л/ч
|
Gaz analizatorini isitish vaqti
|
120 daqiqa
|
Quvvat iste'moli
|
75 ВA
|
Gaz analizatorining tarkibiy qismlarining o'lchamlari va og'irligi:
PP-16
PP-16V
PDP
|
(240х240х260) мм, 10 кг
(240х240х260) мм, 11 кг
(170х190х340) мм, 7 кг
|
O'zgartirishlar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология, стандартизация и менеджмент качества продукции»
|
B - Analizator HI 9033 G - Analizator HI 98303

|
B - Analizator HI 9033 G - Analizator HI 98303Bog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.orgB - Analizator HI 9033 G - Analizator HI 98303
5.3.7-rasm. Konduktometrik suyuqlik analizatorlari
5.4. Potensiometrik suyuqlik analizatorlari
Elektrokimyoviy o'lchash asboblari bilan bog'liq potentsiometrik analizatorlarning ishlash printsipi elektrolitga joylashtirilgan elektrodning potentsialini o'lchashga asoslangan bo'lib, u tahlil qilinadigan moddaning aniqlangan komponentining kontsentratsiyasini aniqlash uchun ishlatiladi.
Hozirgi vaqtda potentsiometrik analizatorlar suyuqlikdagi turli ionlarning konsentratsiyasini o'lchash (ionometriya), oksidlanish-qaytarilish (redoks) potentsialni boshqarish (redoksmetriya), shuningdek, gaz tahlilida qo'llaniladi.
Zamonaviy potensiometriya turli xil tahlil usullarini o'z ichiga oladi: redoksimetriya; ionometriya; pH o'lchagich; kationometriya; anionometriya; potentsiometrik titrlash (to'g'ridan-to'g'ri, differentsial).
Potensiometrik tahlil usullari elektrokimyoviy hujayraning elektromotor kuchini (EMF) o'lchashga asoslangan:
bu erda E - hujayraning EMF; va EA va EK mos ravishda anod EA va EK katodining potentsiallari.
Elektrokimyoviy jarayonlarga qarab potentsiallarning quyidagi uchta asosiy sinfini ajratish mumkin: 1) elektrod potensiallari; 2) oksidlanish-qaytarilish potentsiallari; 3) membrana potensiallari.
Potensiometriyada elektrolitik hujayraning EMFni o'lchash uchun potentsiali eritmada aniqlanishi kerak bo'lgan ionlarning faolligi va konsentratsiyasiga bog'liq bo'lgan indikator elektrodlari va potentsiali ma'lum va barqaror bo'lgan mos yozuvlar elektrodlari qo'llaniladi. sinov eritmasi.
5.4.1-rasmda misol tariqasida amaliyotda eng ko'p qo'llaniladigan ba'zi elektrodlarning joylashishi ko'rsatilgan: membrana - shisha elektrod va metall elektrodlar - kumush xlorid va kalomel.
Faol va inert indikatorli metall elektrodlarni farqlang. Metall elektrodning potentsiali interfeysdagi elektron almashinuv jarayonlari bilan aniqlanadi. Faol metall elektrodlari Ag, Cu, Cd, Pb metallaridan tayyorlanadi, ular qaytariladigan redoks yarim reaksiyasining qisqartirilgan shaklini hosil qiladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati
|
bet | 12/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 357,75 Kb. | | #128753 |
Bog'liq lazerFoydalanilgan adabiyotlar ro’yhati:
Abduboqiev O'.A. Lazer fizikasi- Andijon, 2013. - 116-120 b
Ахманов С.А, Никитин С.Ю. Физическая оптика. – М.: Наука, 2004. – 650 c
Chow W. W, Koch S. W Semiconductor-Laser fundamentals. Springer,.23
Демтредер В. Лазерная спектроскопия, Наука, М.;1985 Ландсберг Г.С. Оптика, Наука, М.; 2005, 234с
Голубев В.С., Лебедев В.Ф. Физические основы технологических лазеров. - М.:Высшая школа, 1987, 323с
Haug, H.; Koch, S. W. (2009). Quantum Theory of the Optical and Electronic Properties of Semiconductors (5th ed.). World Scientific. p. 216
Karimov I.N., Ermatov Sh , Nosirov M.Z., Abduazimov B.A “Lazer fizikasi va texnikasi”- Andijon, 2016, 57с
Кабардин О.Ф. Физикадан справочник материаллар, Т.:Ўқитувчи, 1992
Карлов Н.В. Лексии по квантовой электронике. М.; Наука, 1988. 145с
Kira M, Koch S. W. Semiconductor Quantum Optics. Cambridge University Press
Крилов К.И. и др. Основи лазерной техники. Л.; «Машиностроение», 1990.
Квантовая механика. http://ru.wikipedia.org/wiki/Квантовая_механика
Поликристаллические полупроводники. Физические свойства и применения: пер. с англ. под. ред. Г.Харбек -М., Мир, 1989, 165с
Mirinyatov M. “Lazer fizikasi va texnikasi” -T.: Universitet, 2012
Remizov A.N “Tibbiy va biologik fizika”-T.: “O’zbekiston milliy ensiklopediyasi”, Davlat ilmiy nashriyoti, 2005
Рябов С. Г. и др. Приборы квантовой электроники. М.: Совецкое радио, 1976.
Свелто О. Принципи лазеров. М.; Мир, 1990.
Справочник по лазерам, в двух томах (Под редакцией А. М. Прохорова). М.: Совецкое радио, 1978.
Тарасов Л. В. Физические основы квантовой электроники. М.: Совецкое радио, 1976.
Турсунов А.Т., Тухлибоев О. Квант электроникасига кириш
Зайнобидинов С.З, Худойбердиева М.Б, Хакимов А, Мўминова Г.М Некоторые оcобенноcти лазерного легерования полупроводников, Илмий хабарнома, АДУ, №2 2015, 12-15с
~ ~
|
| |
Mavzuning dolzarbligi - Mundarija: kirish I bob. Lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar

|
Mundarija: kirish I bob. Lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar
|
bet | 2/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 357,75 Kb. | | #128753 |
Bog'liq lazerMavzuning dolzarbligi: Fan va texnikaning hozirgi rivojlanish sur’atlari ko`plab yangi moddalar va texnologiyalar yaratilishini talab etadi. Shu munosabat bilan tez rivojlanayotgan texnologik jarayonlar qatorida lazer texnologiyalari muhim o`rin egallaydi. Yorug’likning majburiy nurlanishlar jarayoni orqali elektromagnit to`lqinlar hosil qilish, ularni kuchaytirib nur dastasiga aylantirish orqali hosil qilingan lazer nuri ko`plab amaliy jarayonlarda beqiyos texnologik asbob bo`lib qolmoqda. Shuning uchun lazerlarning ishlash prinsiplari va xossalarini chuqur tahlil qilish orqali ularning qo`llanish samaradorligini oshirish dolzarb muammolardan biridir. Ma’lumki, lazerlar moddalarning xossalarini, ularning optik xususiyatlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Lazer nurlarining texnologik imkoniyatlarini uning faqatgina ilmiy-tadqiqot ishlarida emas, balki prinspial jihatdan yangi bo’lgan lazer sistemalar qidirib topishga, yaratishga olib keldi. Bu tadqiqotlar natijasi zamonaviy lazerlar ishlab chiqarish lazerlar fizikasi va texnikasining rivoji mavjud qurilmalarni takomillashtirish va yangi turdagilarni yaratish maqsadida imkoniyatlari kengroq bo’lgan moddalarni, xususan yarim o’tkazgichlardan foydalanishni taqozo etmoqda. Ma’lumki, yarimo’tkazgichli moddalari tarkibiy tuzilishlarini o’zgartirish orqali turli-tuman xususiyatlarga ega bo’lgan elementar va murakkab tarkibli faol moddalar olish mumkin. Shunday xususiyatlari tufayli, ulardan turli xil lazerlar yaratish imkoniyatlarini o’rganish muhim ahamiyatga ega.
Tadqiqot ob’ekti va predmeti:Kurs ishining tadqiqot ob’ekti yarimo`tkazgichli lazerlar, ularning turlari va yarimo`tkazgichli moddalarga qo`yiladigan talablar.
Tadqiqot maqsadi va vazifalari: Lazerlarning qattiq jismli, suyuqlikli, yarim o`tkazgichli va gazlar asosida yaratilgan turlari ichida yarimo`tkazgichli lazerlar alohida o`rin tutadi. Yarimo`tkazgichlarda turli energetik sathlar hosil qilish, ularni to`ldirilganlik darajasini o`zgartira olish texnologik usullari mavjud bo`lganligi uchun ular tez rivojlanib ketdi. Ayniqsa, ularning o`lchamlari o`ziga xos bo`lishi, quvvatliligi, ishga tez tayyorlanishi ko`p holatlarda uni boshqa turdagilardan ustuvorligini ta’minlaydi. Mazkur Kurs ishida, yarimo`tkazgichli lazerlarning ishlash va qo`llanilish sohalari, Birinchi bobda optik kvant generatorlari va lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar,optik kvant generatorlarining ishlash prinsipi,geliy-neon lazerlari fizika va texnikasini o`rganish ishning asosiy maqsadi qilib olindi.
Ishda oldinga qo`yilgan maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalarni hal qilish zarur deb topildi:
Optik kvant generatorlarining ishlash prinsipi;
Lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar. Olingan natijalar asosida takliflar kiritish.
|
| |
Termomagnit gaz analizatorlari - Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология,...

|
Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология, стандартизация и менеджмент качества продукции»Bog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org4.4. Termomagnit gaz analizatorlari
Kislorod maxsus jismoniy xususiyatga ega - paramagnetizm. Moddalarning magnit xususiyatlari tashqi magnit maydon ta'sirida magnitlanish qobiliyatida namoyon bo'ladi. Ferromagnit bo'lmagan moddalarga tegishli gazlar uchun magnitlanish , – magnit maydon kuchi; – proportsionallik koeffitsienti, moddaning hajmli magnit sezgirligi deb ataladi. Magnit maydon tomonidan tortiladigan paramagnit moddalar uchun, , va magnit maydondan tashqariga surilgan diamagnetik moddalar uchun, .
va magnit maydondan tashqariga surilgan diamagnetik ulanish uchun
– gaz zichligi.
Mutlaq bosim va haroratga, gazning zichligiga qarab va
– molekulyar massa; – gaz doimiy.
(4.4.1) va (4.4.2) iboralarni hisobga olib, diamagnit gazlarning hajm sezuvchanligi ifodasini yozishimiz mumkin., , yoki
– Oddiy sharoitlarda hajmli magnit sezuvchanlik (harorat = 273,15 K va bosim = 101 325 Па).
Asosan barcha gazlar magnit bo'lmagan va diamagnitdir. Va faqat kislorod va azot oksidi 80 ° C gacha bo'lgan harorat oralig'ida paramagnitdir. Qonunga muvofiq kislorod (paramagnit gaz) uchun
Kyuri (bu yerda C - Kyuri doimiysi) va , yoki
(4.4.4) ifodadan ch harorat va bosimga, binobarin, zichlikka bog'liq ekanligi kelib chiqadi.
Kimyoviy o'zaro ta'sirga kirmaydigan gazlar aralashmasining hajmli magnit sezgirligi qo'shimchalar qoidasiga bo'ysunadi:
|
|
(4.4.5.)
|
Kislorodning paramagnit xususiyatlaridan foydalanish termomagnit gaz analizatorlarining ishlash printsipining asosini tashkil qiladi. 4.4.1-rasm. shunga o'xshash qurilmalarning sensori sxemasining variantlaridan biri ko'rsatilgan. Datchik doimiy magnitning qutblari orasiga joylashtirilgan gorizontal shisha trubkasi bo'lgan halqa kamerasidan iborat bo'lib, o'lchash ko'prigining bir tomonida magnit maydon hosil bo'ladi.
|
|
|
| |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подготовки 5310900 «Метрология, стандартизация и менеджмент качества продукции»
|
Mikrochipli lazerlar - Mundarija: kirish I bob. Lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar

|
Mundarija: kirish I bob. Lazerlarning yaratilishiga olib kelgan fundamental effektlar
|
bet | 8/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 357,75 Kb. | | #128753 |
Bog'liq lazerMikrochipli lazerlar. Ixcham integrallangan qattiq jismli lazerlar yuqori darajali yorqinlikdagi lazerli ko`rsatkichlarda keng miqyosda foydalaniladi. Bo`yoqlar asosidagi lazerlar. Etil spirit yoki etilenglikol dan foydalanib yaratilgan. Qo`yilgan topshiriqqa ko`ra bu favqulodda qisqa spektrli uzluksiz nurlanish ham, ultra qisqa impulslar ham bo`lishi mumkin. Bu impulslarda to`plangan yuqori energiya izlanayotgan na’munada dog’ shaklida yig’ilishi mumkin. To`lqinning o`lchamlaridan kelib chiqqan holda chiziqli bo`lmagan optik effektlarni beradi. Lazer nurlari qutblanishini boshqarish esa o`rganilayotgan jarayonlarni kogerent nazorat qilishga imkon beradi. Oyga uchish vaqtida uchuvchili va uchuvchisiz apparatlar tomonidan oy yuzasiga burchakli akslantirgichlar o`rnatilgan. Yerdan teleskop yordamida maxsus jamlangan nurni oyga yuborishdi va oyga borib qaytish vaqtini o`lchashdi. Yorug’lik tezligiga asoslangan holda oygacha bo`lgan masofa aniq o`lchandi. Bugungi kunda oy orbitasi o`lchamlari bir necha santimetrgacha aniqlikda o`lchangan. Lazerlarning ba’zi turlari piko va femto sekundlarda o`lchanadigan qisqa yorug’lik nurlari chiqarishi mumkin. Bunday impulslardan kimyoviy reaksiyalar o`tkazuvchanlik va ularni taxlil qilishda foydalanish mumkin. Yuqori darajali impulslardan kimyoviy reaksiyalarni vaqt bo`yicha nazorat qilishga imkon beradi. Bu qisqa yashovchi birikmalrni aniqlashda qo`l keladi. Impulsning qutblanishi manipulyatsiyasi kimyoviy reaksiya yo`nalishini bir qancha variantlardan eng maqbulini tanlab olishga imkon beradi. Bunday uslubdan biokimyoda oqsillarni o`rganishda foydalaniladi.
Lazerli sovutish. Lazerli sovutish bo`yicha dastlabki tajribalar ion tuzoqlarida ionlar bilan o`tkazilgan. Ionlar tuzoq doirasida elektr maydon va magnit maydon yordamida ushlanib turdi. Bu ionlar lazer nurlari bilan yoritilib fotonlar bilan bog’liqligi tufayli har bir zarbdan so`ng energiyasini yo`qota bordi. Bu effect juda past temperaturaga erishish maqsadida qo`llaniladi. Keyinroq lazerlar takomillashuvi jarayonida bugungi kunda keng miqyosda qo`llanilayotgan nisbatan afzalroq bo`lgan qattiq jismlarni sovutishning antistoks usuli kabi yangi usullar topildi. Bu uslub atomlarning asosiy elektron vaziyatidan uyg’onishiga emas, balki bu vaziyatning tebranish darajasiga asoslanadi. Keyinroq atom nursizlangan shaklda uyg’ongan holatga o`tadi va qo`zg’algan elektron darajadan asosiy vaziyatga o`tayotganda foton chiqaradi (bu foton dastlabki fotonga nisbatan yuqori energiyaga ega bo`ladi). Atom fonon yutadi va holat yana takrorlanadi. Kristallarni azot va geliy harorati darajasigacha sovuta oladigan tizimlar allaqachon yaratilgan. Sovutishning bu uslubi fazoviy qurilmalarni yaratishda an’anaviy sovutish uslublarini qo’llab bo`lmaydi bu vaziyatda sovutishning yuqorida aytib o`tilgan uslubidan foydalanish mumkin.
|
| |
Mundarija kirish i-bob. Tizimli tahlili va masalaning qo’yilishi

|
Mundarija kirish i-bob. Tizimli tahlili va masalaning qo’yilishi
|
Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 52,49 Kb. | | #262879 |
Bog'liq MUNDARIJA-Юсупова Махлия
MUNDARIJA
Kirish ……………………………………………………………………..……….5
I-BOB. TIZIMLI TAHLILI VA MASALANING QO’YILISHI
Maktab uchun mo’ljallangan saytlar xozirgi kundagi axvoli
Ta’limga oid saytlarni yaratishda foydalaniladigan dasturlar tahlili
1.3 Masalaning qo’yilishi …………………………………………....…..……30
II-BOB. ASOSIY QISM……………………………………………………..35
2.1 Maktab saytining dizaynini ishlab chiqish………………………….……..35
2.2 WordPress dasturida saytni yaratish
2.3 Yaratilgan saytni internetga joylash ketma-ketligi
Xulosa.…………………………………………………………………….……..59
Foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………………...61
Ilovalar
|
| |
Kimyoviy qurollar - R e j a : xfx fani o’qitilisqidan maqsad

|
R e j a : xfx fani o’qitilisqidan maqsadKimyoviy qurollar
- zaxarli kimyoviy birikmalar bo‘lib , ular asosan
dushman tarafidan ishlatiladigan zaxarli moddalar xisoblanadi. Kimyoviy
qurollarning kuchi ularning zaxarli xususiyatiga qarab belgilanadi. Kimyoviy
qurollar himoyalanmagan odamlar, xayvonlar, o‘simlik, yer, suv, havo, inshoot,
texnika va jamiki ko‘rinadigan narsalarni zaxarlaydi. Bunday qurollar asosan nafas
yo‘li, teri, oshqozon-ichak va yaralangan joylarda qon bilan ta'sir qilishi mumkin.
Zaxarlovchi moddalarning kuchi uning zaxarliligi, tez ta'sir etuvchanligi va
chidamliligi bilan o‘lchanadi. Dastlabki kimyoviy qurollar unitar tarzda
ishlatilgan, ya'ni bitta zaxarli modda kimyoviy qurol sifatida qo‘llanilgan.
Keyinchalik binar kimyoviy qurol yaratildiki, buning oldini olish va qurol
asoratidan qutilish juda xam muammo xisoblanadi. Binar- ikki va undan ortiq
zaxarli moddasi bo‘lgan qurol demakdirqaltiratuvchi zaxarli moddalar
(xlorasetofe. Kimyoviy qurollar ishlatilganda bug‘, aerozol yoki tomchi xolatida
o‘tkaziladi. xamma zaxarlovchi moddalar o‘zining ta'sir qilishiga , qanday
ishlatilishiga xamda boshqa xususiyatlariga ko‘ra:
asabni falajlovchi (zarin, zomon, Vi-iks);
Terida yara paydo qiluvchi (iprit, azotli iprit, lyuizit);
umumiy zaxarlovchi (sianid kislota, xlorsian, sinil kislota);
bo‘g‘uvchi xususiyatli zaxarli moddalar (fosgen, difosgen);
non, adamsit);
psixokimyoviy zaxarli moddalar (LSD, Bi-Zet).
Zaxarli moddalar zaxarlash xususiyatiga xamda taktik qo‘llanishga ko‘ra quyidagi
guruhlarga bo‘linadi:
O‘ldiruvchi - Vi-iks, zarin, zomon, iprit, sinil kislota, xlorsian, fosgen.
Vaqtinchalik faoliyatni yo‘qotuvchi - Bi-Zet.
qaltiratuvchi - xlorasetofenon, adamsit, Si-Es, Si-Er.
Kimyoviy qurol qo‘llanilgan xududda kimyoviy moddalardan zaxarlanish
o‘chog‘I xosil bo‘ladi.Uning kattaligi ishlatilgan zaxarlovchi modda miqdoriga ,
uning turiga, ishlatish usuliga xamda ob-havo sharoitlariga bog‘liq bo‘ladi.
Kimyoviy qurollar organizmga ta'sir etish vaqtiga qarab tez xamda sust ta'sir
etuvchi xillarga bo‘linadi. Tez ta'sir etuvchi zaxarli moddalarga - zarin, zomon,
sinil kislota, xlorsian, Si-Er kirib ularning ta'siri bir necha daqiqada kuzatiladi.
Sekin ta'sir etuvchi zaxarli moddalarga Vi-iks, iprit, fosgen, Bi-Zet kirib,
ularning ta'siri bir necha vaqtdan keyin kuzatiladi. Kimyoviy xolat deb, dushman
tomonidan kimyoviy qurollar ishlatilganda yoki kimyoviy ob'ektlarda xolokat yuz
berganda atrof-muqitga kuchli ta'sir etuvchi zaxarli moddalar(KTZM) tarqalganligi
natijasida xosil bo‘lgan sharoitga aytiladi.
orqali amalga oshiriladi.Xalq xo‘jaligi ishlab chiqarish ob'ektlarida kimyoviy
|
| |
OzRning 
1999yil 19 avgustdagi “Odamning immunitet tanqisligi virusi bilan

Deratizasiya
-
yuqumli kasalliklarni tarqatishi mumkin bo‘lgan
kemiruvchilarni yo‘qotish tadbirlari.
Dezinseksiya
- yuqumli kasalliklarni tarqatadigan hashorotlarni yo‘qotish
tadbiri.
Mavzuni o’zlashtirish uchun tayanch iboralar :
1.
O‘ta xavfli yuqumli kasalliklar.
2.
Epidemiya.
3.
Pandemiya.
4.
Endemiya.
5.
Karantin.
6.
Dezinfeksiya.
7.
Deratizasiya.
8.
Dezinseksiya.
9.
Epizootik vaziyat.
10
. Epifitotik vaziyat.
GAROVGA TUShIB qOLDINGIZ - R e j a : xfx fani o’qitilisqidan maqsad

1.
Tеrrorizm
2.
Tеrrorchi
3.
Tеrrorchilik tashkiloti
4.
Tеrrorchilik guruhi
5.
millatchilikga oid
6.
diniy
7.
siyosiy
8.
ana'naviy
9.
yadroviy
10.
kimyoviy
11.
biologik
12.
kibеrtеrrorizmlar
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1.O`zRning ―Terrorizmga qarshi kurash to`g`risida ‖gi Qonuni qachon qa`bul
qilingan?.
2.
Tеrrorizm nima?
3.Tеrrorizmni maqsadi nimalardan iborat?
4.Tеrrorchi kim?
5.Tеrrorchilik guruhi nima?
6.Tеrrorchilik tashkiloti
7.Tеrrorizmga qarshi kurashishda qaysi organ , qo`mitalar va vazirliklar jalb
qilingan?
8.Tеrrorizmdan muhofaza qilishning usullari nimalardan iborat?
9.Shubhali buyum topib olinganda nima qilish lozim?
10.Telefon orqali tahdid qilinganda nima qilish lozim?
Kimyoviy holatni baholash deganda

o‘choqlarida bo‘lishlari mumkin bo‘lgan holda , ularning himoyalanishini
tashkil etish maqsadida o‘tkaziladi.
Kimyoviy holatni baholashda bashorat usuli bo‘yicha zaxarlangan
havoning tarqalishi uchun qulay bo‘lgan sharoitda (inversiya, shamol tezligi
1m/sek.da) ob'ektdagi barcha KTZM zaxiralarining
tashqariga chiqib ketishi
(to‘kilish) oqibatlarini o‘rganish orqali aniqlanadi. ng falokatini baholash,
xaqiqatda sodir bo‘lgan vaziyatda o‘tkaziladi.Bunda zaxarli moddalarning aniq
miqdori va ob-havo sharoitlari xisobga olinadi.Shunga xam axamiyat berish
lozimki, qaynash xarorati 20
0
C dan past bo‘lgan zaxarli moddalarni (masalan
,fosgen,vodorod ftorid va shunga o‘xshashlar) to‘kilishi bilan juda oz vaqt
maboyinida bug‘lanib ketadi va bug‘langan
zaxarli modda miqdori, uning
to‘kilgan suyuq miqdoriga teng bo‘ladi.Agar qaynash xarorati 20
0
Cdan yuqori
bo‘lgan (uglerod IY culfid, sinil kislotasi va boshqalar) va qaynamaydigan zaqarli
suyuqliklar (ammiak,xlor,oleum va qokazolar)o‘sha ob'ekt xududi bo‘ylab
tarqaladi va havoning yer ustki qatlamini zaxarlaydi.
KTZM bo‘lgan joylardagi kimyoviy xolatni boholashda , kimyoviy
zaxarlangan xudud o‘lchamini, kimyoviy shikastlanish o‘chog‘ini,
zaxarli
havoning xududga yetib kelish va shikastlash vaqtini xamda kimyoviy
shikastlanish o‘choqlarida fuqarolarni talofatlanish ehtimollari ko‘zda tutiladi.
Degazasiya
– zaxarlangan obektlardagi zaxarlovchi moddalarni
zararsizlantirish demakdir.Joylarda zaxarlovchi moddalar kimyoviy, fizik va
mexanik usullar yordamida zararsizlantiriladi.
Kimyoviy
degazasiya
qilish degazasiyalovchi
eritmalar
va
ularni
resepturalarini zaxarlovchi zaxarlovchi modda bilan reaksiyaga
kirishishi tufayli
zaxarsiz birikmalar xosil qilishiga bog‘liq. Zararlangan joylarga, yo‘llarga,
inshootlarga va boshqalarga degazasiyalovchi eritmalar sepiladi, quruq
moddalardan tayyorlangan suyuq bo‘tqa (suspenziya , kashisa) surkab chiqiladi.
Fizik usulda degazasiya qilishda yuqori xaroratdagi gaz oqimlar ta'sirida
zaxarlovchi moddalar joylarda qisman parchalanib ketadi va tezda bug‘lanadi.Bu
usul bilan yo‘lging asfalt qoplamasi va qattiq joylar zararsizlantiriladi.
Mexanik usul bilan degazasiya qilishda zararlangan joylarni yuqori qavati
kesib olinadi yoki shu joylar sirtiga zaxarsiz tuproq tashlab tekislanadi.Odatda
zaxarlangan joylar yuzasi 3-4 sm qalinlikda, qorni 20 sm qalinligi olinadi yoki shu
joylarga 8-10 sm qalinlikda tuproq sepiladi.
-rasm. Gaz analizatori S7064E, detallar

|
-rasm. Gaz analizatori S7064E, detallarBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org4.6.3-rasm. Gaz analizatori S7064E, detallar
4.7. Fotokolorimetrik gaz analizatorlari
Fotokolorimetrik suyuqlik va chiziqli gaz analizatorlari maxsus tanlangan reagent bilan rangli reaksiyaga kirishadigan gazlarning mikrokonsentratsiyasini aniqlash uchun ishlatiladi. Kolorimetrik usul tahlil qilinadigan aralashmaning tarkibiy qismining konsentratsiyasini tahlil qilinadigan komponentning maxsus tanlangan reagent bilan kimyoviy reaktsiyasi natijasida olingan moddaning rang intensivligi bo'yicha aniqlash imkonini beradi. Jismoniy asos - Buguer-Lambert-Pivo qonuni. Rangli komponentlarning kontsentratsiyasi (yoki reaksiyaga kirishgan gaz massasi)
, – optik zichlik; – yutilish koeffitsienti; – kyuvet uzunligi.
Avtomatik qurilmalar odatda ikkita fotorezistor yoki fotoselli differensial sxemalardan foydalanadi. Erigan moddaning konsentratsiyasi rang intensivligi bilan belgilanadigan gaz analizatorlari eritma va gazni davriy va uzluksiz etkazib berish bilan amalga oshirilishi mumkin. Absorbent va gazni muntazam ravishda teng qismlarda davriy ravishda etkazib berish yanada samaralidir.
Fotokolorimetrik tahlil usuli juda sezgir va selektivdir. Usulning yuqori sezuvchanligi tahlil qilinadigan komponentni eritmada yoki indikatorda to'plash imkoniyati bilan izohlanadi. Kukun yoki suyuqlik shaklidagi reagent indikator sifatida xizmat qilishi mumkin. Tarmoqli gaz analizatorlarida paxta chiziqlar suyuq reagent bilan singdiriladi, ular orqali tahlil qilingan gaz aralashmalari puflanadi. Misol tariqasida indikator kukuni asosiy o'lchov o'tkazgich sifatida ishlatiladigan gaz analizatorining ishlashini ko'rib chiqamiz. Qoida tariqasida, ushbu qurilmalar sanoat binolari havosidagi zaharli gazlarning mikro-kontsentratsiyasini avtomatik aniqlash uchun mo'ljallangan.
"Sirena" tipidagi kukunli fotokolorimetrik gaz analizatori datchikining ishlashi (4.7.1-rasm) 15-gachasi qo'zg'aluvchidan qo'zg'alish muftasi 14 orqali silindrsimon shakldan iborat bo'lgan taqsimlash mexanizmiga aylanish beriladi. vites 12 va g'ildirak 13 tomonidan tashkil etilgan transmissiya.
|
| |
R e j a : xfx fani o’qitilisqidan maqsad - bet 29

davrida rus olimi S.S. Andreevskiy kasallikni qayvonlardan o‘ziga qtirib,uning
odamlarga qayvonlardan yuqishini isbotlab berdi, o‘rgandi va uni "Sibir
yarasi" deb atashni tavsiya etdi.
Kuydirgini qo‘zgatuvchi mikrobni 1855 yilda Boaueler aniqlagan.U yirik
xarakatsiz, aerob bakteriyadir.Tashqi muxitda sporalar qosil qilib, sporalari bir
necha yillargacha saqlanib qolishi mumkin.Kuydirgi sporalari ezinfeksiyalovchi
moddalar ta'siriga chidamli,70* S darajada 50 daqiqa qizdirilganda, bir-necha
soatdan so‘ng nobud bo‘ladi.
So‘nggi yillarda, keng olib borilayotgan sanitariya-gigienik va veterinariya
tadbirlari , qayvonlar go‘shti, terisi. Juni ustidan doimiy sanitariya nazorati olib
borilayotgani tufayli yurtimizda kuydirgi kasalligi juda kam kuzatilmokda.
Bemor albatta kasalxonaga yotkizilib, aloqidalanishi kerak.Uning parvarish
buyumlari aloqida bo‘lishi va ular dezinfeksiya qilinishi lozim.Yaraga
ishlatilgan boqlov materiallari yoqib tashlanadi.
Kuydirgiga qarshi chora-tadbirlarni veterinariya va tabobat xodimlari
birgalikda olib boradilar.Kasallik manbalarini yo‘kotish veterinariya xodimlari
o‘tkazadigan tadbirlarning asosi xisoblanadi.
Uy xayvonlari va ularning maqsulotlari bilan ishlovchi shaxslar
(zootexnik va veterinariya xodimlari , ferma , kushxona, teri , jun zavodlari,
muyna fabrikalari ishchilari ) maxsus kuydirgiga karshi vaksina bilan
emlanadi.
Bemor kasalxonaga yotkizilgandan keyin ,uning uyida dezinfeksiya
kilinadi.Bemor bilan mulokatda bulgan kishilar 8 kun davomida nazorat ostida
buladilar va ularga shoshilinch profilaktika choralari utkaziladi.
Keng omma, ayniqsa qishloq aqolisi va tegishli korxonalarning ishchilari
orasida sanitariya maorifi ishlarini keng yulga qo‘yish, kuydirgi kasalligi
tarkalishini oldini olishda katta axamiyatga ega.
Tеrrorizmni maqsadi - R e j a : xfx fani o’qitilisqidan maqsad

Bugungi kunda tеrorizm turlari juda xam ko`payib kеtdi, bulardan
millatchilikga oid, diniy, siyosiy, ana'naviy, yadroviy, kimyoviy, biologik va
kibеrtеrrorizmlar.
Biz shunday davrda yashamoqdamizki, uni qеch bir mubolaqasiz, insoniyat
taqdirini bеlgilab bеradigan jang sodir bo`layotgan davr dеb atash mumkin. Ushbu
jangda foydalanilayotgan vosita tom ma'nodagi qurol emas, balki qoyalardir.
Yaxshi ma'lumki, qoyalar xar xil bo`ladi: azal-azaldan dunyoda bunyodkor qoyalar
bilan bir qatorda, buzqunchilik mafkurasi xam yashab kеladi. Aslida, bashariyat
tarixi, muayyan ma'noda, bunyodkorlik va buzqunchilik o`rtasidagi kurash
tarixidir. Ushbu kurashda bunyodkorlik qolib bo`lgan paytlardagina insoniyat olqa
bosgan, buzqunchilik, yovuzlikning quli baland kеlgan vaqtlarda esa, tanazzulga
yuz tutgan.Axborot almashish va еtkazish imkoniyati bugun shunday darajaga
еtdiki, ular inson xayotini yaxshilashga xizmat qilish bilan bir katorda, uning
tinchini buzishga xam sabab bo`lmoqda. Intеrnеt kabi ma'lumotlar uzatish
vositalari tom ma'nodagi ijobiy jixatini namoyon qilish bilan birga, xalqaro
tеrrorchilar, jumladan, diniy-siyosiy jangarilikning o`z qapaz maqsadlari yo`lida
faol foydalanayotgan quroliga qam aylanib kolmoqda.
Bugun muayyan kuchlar o`zlarining qarazli maqsadlariga erishishda kibеr
bo`shliqdan foydalanishini ifodalovchi "kibеrtеrrorizm" dеgan tushuncha qam
paydo bo`ldi. U mutaxassislar tomonidan tеrrorizmning boshqa qar qanday
ko`rinishidan xam ko`ra xavfliroq qodisa sifatida qayd etilmoqda. Xalqaro
tеrrorizmning rivojlanishidagi navbatdagi yangi bosqich kibеr urushlar shaklida
bo`lishi shubqasiz ekani ta'qidlanmoqda. Xalqaro ko`lamdagi, chеgara bilmas
bunday salbiy xodisaga qarshi kurashning xalqaro tizimini shakllantirish xayotiy
zaruratga aylanmoqda. Darqaqiqat, intеrnеt qo`poruvchilikni amalga oshirish
uchun mo`ljallangan nishonlar qaqida ma'lumotlar manbai, ularni sodir etish uchun
lozim mablaqni to`plash va tеrrorchi tashkilotlar orasidagi ishonchli tеzkor aloqa
vositasi, ma'lum bеlgilar bo`yicha turli-tuman odamlarni birlashtirish yo`li, qarazli
maqsadlarni tashviqot qilish va buzqunchi qoyalarni tarqib qilish quroli, psixologik
tеrrorizmning tashabbuskori vazifasini o`tashi mumkin va afsuski, shunday
bo`lmoqda qam. Intеrnеt masofadan, ya'ni muayyan mamlakat xududlaridan turib
boshqa o`lkada qo`poruvchilikni amalga oshirish imkonini bеrmoqda.