-dars Sana: 8-sinf - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 86/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 43-dars Sana: 8-sinf
Mavzu: Suyuqliklarda elektr toki
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga suyuqliklarda elektr tokining hosil bo’lishi haqida ilmiy va nazariy tushunchalarni hosil qilish
b) O’quvchilarga axloqiy tarbiya berish, estetik didni shakllantirish
d) O’quvchilarning fikrlash qobiliyati va tasavvur ko’lamini kengaytirish
Dars turi: yangi bilim berish
Dars uslubi: suhbat, savol – javob, demonstratsion usul
Dars jihozi: darslik, ko’rgazmalar, rasmlar, elektroliz qurilmasi.
Dars rejasi.
1.Tashkiliy qism - 2 minut.
Uy vazifalarini so'rash - 12 minut.
Yangi mavzuning bayoni - 18 minut.
Yangi mavzuni mustahkamlash - 10 minut.
O’quvchilarni baholash- 2 minut
Uyga vazifa berish - 1 minut.
Darsning borishi
Tashkiliy qism. O'qituvchi darsning maqsad va vazifalarini tushuntiradi, o’quchilarning darsga tayyorgarligini kuzatish, navbatchi axboroti.
2. O'tilgan mavzuni takrorlash:
1) Odam tanasi uchun necha voltdan yuqori kuchlanish xavfli hisoblanadi?
2) Ko’chada elektr tarmog’i simi yotgan bo’lsa nima qilish kerak?
3) Elektr toki urgan odamga qanday birinchi yordam ko’rsatiladi?
4) Xonadon elektr zanjiridagi shikastlangan joyni ta’mirlashdan avval nima qilish kerak?
3. Yangi mavzu bayoni:
Ionli bog'lanish.
Kimyo darslaridan ma'lumki, modda atom va molekulalari bir-biri bilan uch xil bog'lanishda bo'ladi: metall bog'lanish, kovalent bog'lanish va ionli bog'lanish.
Ionli bog'lanishga misol qilib osh tuzi — natriy xlorid (NaCl)ni keltirish mumkin. Natriy (Na) atomida 11 ta elektron bo'lib, ulardan 1 tasi tashqi elektron qobig'ida bo'ladi. Xlor (CI) atomida esa 17 ta elektron bo'lib, ulardan 7 tasi tashqi elektron qobiqda aylanadi.
Kimyoviy elementlar davriy sistemasidagi barcha elementlarning alohida olingan atomi elektr neytraldir. Chunki, atom yadrosidagi musbat zaryadli protonlar nechta bo'lsa, shu atom yadrosining atrofida aylanib yurgan manfiy zaryadli elektronlar soni ham shuncha bo'ladi. Shunga o'xshash Na va CI atomlari alohida olinganda elektr neytraldir.
Xlor atomining tashqi elektron qobig'i to'lishi uchun 1 ta elektron yetishmaydi. Xlor va natriy atomlari bir-biriga yaqinlashganda elektronlar almashishi yuz beradi. Xlor atomi natriy atomining tashqi elektron qobig'idan 1 ta elektronni tortib oladi. Natijada xlor atomi manfiy zaryadli xlor ioniga (CI ), natriy atomi esa musbat zaryadli natriy ioniga (Na+) aylanib qoladi. Bu jarayonni quyidagi tengliklar bilan ifodalash mumkin:
Na - e = Na+ CI + e = CI
Turli ishoraga ega bo'lgan natriy va xlor ionlari bir-biri bilan Kulon kuchi bilan tor- tishishib, NaCl kristall panjarasini hosil qiladi
Ionlar orasida Knlon kuchi tufayli vujudga keladigan kimyoviy bog'lanish ionli boglanish deb ataladi
Ba'zi suyuqliklar elektr tokini o'tkazishi, boshqalari esa o'tkazmasligi mumkin. Suyuqlik- larning elektr tokini o'tkazishi yoki o'tkazmasligini 117- rasmda tasvirlangan oddiy asbob yordamida aniqlash mumkin. Bu asbob, asosan, shisha idish va unga tushirilgan ikkita ko'mir sterjen — elektrodlardan iborat. Elektrodlardan biri kalit orqali elektr manbaning bir qutbiga, ikkinchi elektrod esa lampochka orqali manbaning boshqa qutbiga ulangan. Elektr manbaning musbat qutbiga ulangan elektrod anod deb, manfiy qutbga ulangan elektrod esa katod deb ataladi.
Elektrodli shisha idishga distillangan suv solamiz va kalitni ulaymiz. Bunda lampochka yonmaydi. Demak, distillangan suv elektr tokini o'tkazmaydi.
Kalitni uzamiz va idishdagi suvga osh tuzi solib, natriy xlorid eritmasini hosil qilamiz. So'ngra kalitni ulasak, lampochka yonganini ko'ramiz. Demak, natriy xlorid eritmasi elektr tokini o'tkazar ekan.
|
| |