TADQIQOT NATIJALARI - Tayyorlashni takomillashtirish masalalari

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1132
maqsadi o„z amaliyotini rivojlantirish va butun hayoti davomida mustaqil o„rganishga qodir
bo„lgan o„qituvchini tayyorlashdir.
Amerika, Yevropa va Osiyoning bir qator mamlakatlarida pedagog kadrlar tayyorlashdagi
umumiy tendensiya o„qituvchilik kasbining nufuzini oshirish, kasbiy malakali o„qituvchini ish
bilan ta‟minlash va saqlab qolish, kadrlar siyosatini takomillashtirish, o„qituvchilarni o„z ustida
ishlashga jalb etish, professional jamoalarni, zamonaviy pedagogik texnologiyalarni
rivojlantirish orqali kasbiy kompetentlikni oshirish bo„yicha sa‟y-harakatlarni yo„naltirishdan
iboratdir.
Angliya va AQSh universitetlarida bo„lajak o„qituvchilarni kasbiy tayyorlash tizimi ko„p
darajali-bakalavr, magistraturadan iborat. Qozog„iston va Rossiyada bakalavr, mutaxassis,
magistr sifatida bo„lajak o„qituvchilarni kasbiy tayyorlash tizimi shakllangan. Ta‟lim muddati 4
yildan 11 yilgacha belgilangan. Aksariyat o„qituvchilar ta‟lim sohasida gumanitar fanlar magistri
yoki aniq fanlar magistri darajasi bilan universitetlarni bitirib chiqadilar. O„rta hisobda ma‟lum
bir mutaxassislik bo„yicha magistr darajasini olgan talabalar 4-5 yil davomida o„qiydi. Hozirgi
kunda Angliyadagi davlat maktablarida ta‟limning barcha darajalarida (maktabgacha,
boshlang„ich, shu jumladan tayyorlov va o„rta ta‟lim sinflarida) dars berish uchun malakali
o„qituvchi maqomiga ega bo„lish lozim.
O„zbekistonda ta‟lim tizimidagi islohotlarning navbatdagi bosqichi ilg„or xorijiy tajriba
asosida tor doiradagi mutaxasis-pedagoglarni tayyorlashga o„tish hisoblanadi. Bu esa o„z
navbatida tayyorlanadigan pedagog kadrlarni har bir yo„nalish bo„yicha aniq ehtiyojlarni
aniqlash asosida amalga oshirishni ob‟ektiv zaruratga aylantiradi. I.D.Fruminning fikriga ko„ra,
xorijiy mamlakatlarning muvaffaqiyatli tajribasidan foydalanish yoki pedagogik kadrlar
tayyorlash va malakasini oshirishning pedagogik tizimini rivojlantirishning o„ziga xos usulini
izlash kerak.
Mamlakatda ta‟lim-tarbiya tizimini yangi bosqichga ko„tarish, pedagog kadrlar tayyorlash
sifatini ilg„or xalqaro standartlar asosida takomillashtirish va oliy pedagogik ta‟lim bilan qamrov
darajasini oshirish zarurati quyidagi omillar bilan bog„liq:
- o„rta hisobda yiliga 800 mingdan ortiq chaqaloq tug„ilishi (kelajakda ularni sifatli ta‟lim
olish imkoniyatlarini kengaytirish uchun yil sayin umumta‟lim maktablarida o„quvchi o„rinlarini
kengaytirish hamda o„qituvchilar sonini oshirib borishni taqozo qiladi (1-2-rasmlar);
- innovatsion iqtisodiyotga o„tish sharoitida mahalliy hamda jahon mehnat bozorida
mutahassislarning malaka va ko„nikmalariga bo„lgan talablarining oshib borishi;
- so„nggi yillarda jamiyatda o„qituvchi kasbi obro„sining pasayishi hamda o„qituvchilikka
nomzodlarning pasayish tendensiyasi;
- bugungi kunda umumta‟lim maktablarida faoliyat yuritayotgan o„qituvchilarning
aksariyati bilim sifati va pedagogik mahorati zamon talabiga javob bermasligi.
Ushbu muammolarni hal qilish borasida sohada amalga oshirilayotgan islohotlar doirasida
izchil chora-tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda.