OSI pog‘onasi, vazifalari, asosiy protokollari

|
OSI pog‘onasi, vazifalari, asosiy protokollari
|
bet | 4/9 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 7,4 Mb. | | #274347 |
Bog'liq 1. Pog‘onali arxitektura tushunchasi, pog‘onali arxitektura prot 3.OSI pog‘onasi, vazifalari, asosiy protokollari
Ochiq tizimlararo ulanish protokollari - bu ISO va ITU-T tomonidan birgalikda ishlab chiqilgan ma'lumot almashish standartlari turkumidir. Standartlashtirish jarayoni 1977 yilda boshlangan.
Ochiq tizimlararo ulanish protokollari - bu ISO va ITU-T tomonidan birgalikda ishlab chiqilgan ma'lumot almashish standartlari turkumidir. Standartlashtirish jarayoni 1977 yilda boshlangan.
OSI protokoli stekti ettita kontseptual qatlamga tuzilgan. Qatlamlar fizik apparattarkibiy qismlaridan boshlab, dasturiy ta'minot ilova darajasida foydalanuvchi interfeyslarigacha funktsionallikning ierarxiyasini hosil qiladi. Har bir qatlam yuqoridagi sathdan ma'lumot oladi, uni qayta ishlaydi va uni keyingi qatlamga o'tkazadi. Har bir sath quyi sathga o'tkazilishidan oldin kiruvchi ma'lumotlarga kapsülasyon ma'lumotlarini (sarlavhasini) qo'shadi. Sarlavhalar odatda manba va maqsad manzili, xatolarni boshqarish ma'lumotlari, protokol identifikatorlari va oqimlarni boshqarish parametrlari va ketma-ketlik raqamlari kabi protokol parametrlarini o'z ichiga oladi.
OSI-Tarmoqni ishlashi uchun esa bizga OSI modeli va TCP/IP protokollar steki zarur hisoblanadi. OSI (Open System Interconnection) modeli 7ta pog'onadan iborat va har bir pog'ona paket (ma'lumot uzatishning bir turi hisoblanadi) hosil qilishda o'z belgisini qo'yib boradi. Ya'ni bunda agar ma'lumot biror qurilmadan chiqib ketishdan oldin 7pog'onadan boshlab pastki pog'onaga tushib borib paket ko'rinishiga keladi va uzatiladi. Ikkinchi kompyuter uni qabul qilib olgandan so'ng esa 1-pog'onadan boshlab yuqoriga qarab chiqib boradi va ma'lumot ko'rinishiga keladi. Bunda agar qaysidir pog'onada xatolik bo'lsa, paket qaytadan so'raladi yoki so'rov bekor qilinadi (butushunchalar nisbiy hisoblanib, ma'lumot almashinuv aynan aytilganidek amalga oshirilmaydi). OSI modelining 7ta pog'onasi:
O SI-Tarmoqni ishlashi uchun esa bizga OSI modeli va TCP/IP protokollar steki zarur hisoblanadi. OSI (Open System Interconnection) modeli 7ta pog'onadan iborat va har bir pog'ona paket (ma'lumot uzatishning bir turi hisoblanadi) hosil qilishda o'z belgisini qo'yib boradi. Ya'ni bunda agar ma'lumot biror qurilmadan chiqib ketishdan oldin 7-pog'onadan boshlab pastki pog'onaga tushib borib paket ko'rinishiga keladi va uzatiladi. Ikkinchi kompyuter uni qabul qilib olgandan so'ng esa 1-pog'onadan boshlab yuqoriga qarab chiqib boradi va ma'lumot ko'rinishiga keladi. Bunda agar qaysidir pog'onada xatolik bo'lsa, paket qaytadan so'raladi yoki so'rov bekor qilinadi (bu tushunchalar nisbiy hisoblanib, ma'lumot almashinuv aynan aytilganidek amalga oshirilmaydi). OSI modelining 7ta pog'onasi:
ISO / OSI Model darajasi funktsiyalari
ISO / OSI Model darajasi funktsiyalari
J ismoniydarajasi. Ushbu qatlam bitlarni jismoniy kanallar orqali uzatish bilan shug'ullanadi, masalan, koaksiyal kabel, burilgan juft kabel yoki optik tolali kabel. Ma'lumot uzatishning jismoniy muhitining xususiyatlari, masalan, o'tkazishqobiliyati, shovqin immuniteti, empedans va boshqalar, bu darajaga bog'liq.Xuddi shu darajada, elektr signallarining xarakteristikalari aniqlanadi, masalan, pulslarning chekkalari, uzatiladigan signalningkuchlanishi yoki oqim darajasi, kodlash turi, signal uzatish tezligi. Bunga qo'shimcha ravishda, ulagich turlari va har bir pinning maqsadi bu erda standartlashtirilgan.
Jismoniy qatlam funktsiyalari tarmoqqa ulangan barcha qurilmalarda amalga oshiriladi. Kompyuter tomonida fizik qatlam funktsiyalari tarmoq adapteri yoki ketma-ket port orqali amalga oshiriladi.
1-Sath:
U shbu qatlam fizik rozetkalar va rozetkalar va faqat signallarning elektr
|
xususiyatlari bilan shug'ullanadi.
|
|
2-sath:
Ma'lumotlar havolasi sathi fizik sathdan freymlarga bo'laklarga bo'linadi (ma'lumotlaruchun mantiqiy, tuzilgan paketlar). ITU-T Rec-da ko'rsatilgan. X.212 [ISO / IEC 8886] , ITU-T Rec. X.222 va boshqalar. Ushbu qatlam freymlarni bitta xostdan boshqasiga o'tkazish uchun javobgardir. Xatolarni tekshirishni amalga oshirishi mumkin. Ushbu qatlam keyinchalik ikkita sublayerdan iborat: MAC va LLC .
3-sath:
Ulanishsiz tarmoq xizmati (CLNS) - ITU-T Rec. X.213 [ISO / IEC 8348] . SCCP
X.213-ga asoslangan. Ulanishsiz tarmoq protokoli (CLNP) - ITU-T Rec. X.233 [ISO / IEC 8473- 1] . Ulanish-yo'naltirilgan tarmoq xizmati (CONS) - ITU-T
Rec. X.213 [ISO / IEC 8348] . Ulanish-yo'naltirilgan tarmoq protokoli ( X.25 ) - ITU-T Rec. X.233 [ISO / IEC 8878] . Bu X.25 protokolidan CONSni ta'minlash uchun foydalanish.
Ulanish rejimida va ulanmasdan rejimda transport xizmatlari ITU-T Rec tomonidan belgilanadi . X.214 [ISO / IEC 8072] ; ulanish rejimi xizmatini ta'minlovchi protokol ITU-T Rec tomonidan belgilanadi . X.224 [ISO / IEC 8073] va ulanishsiz rejimda xizmat ko'rsatishni ta'minlovchi protokoli ITUT Recr tomonidan belgilanadi . X.234 [ISO / IEC 8602] .
Transport protokoli toifasi 0 ( TP0 )
1-transport transport protokoli ( TP1 ) 2-transport transport protokoli ( TP2 )
3-sinf transport protokoli ( TP3 ) 4-sinf Transport protokoli 4-sinf ( TP4 )
5-sath:
S eans xizmati - ITU-T Rec. X.215 [ISO / IEC 8326] Ulanishga yo'naltirilgan
|
seans protokoli - ITU-T Rec. X.225 [ISO / IEC 8327- 1].
|
|
S eans sathi kompyuterlar o'rtasidagi dialoglarni (ulanishlarni) boshqaradi. U lokal va uzoq dastur o'rtasidagi aloqani o'rnatadi, boshqaradi va tugatadi. U to'liq dupleks va yarim dupleksli yoki soddalashtirilgan operatsiyalarni ta'minlaydi va nazorat punktlarini o'rnatish, keyinga qoldirish, tugatish va qayta boshlash tartiblarini o'rnatadi. OSI modeli ushbu qavatni Transmit Nazorat protokolining xususiyati bo'lgan seanslarning bekamu-ko'st yopilishi, shuningdek Internet Protocol Suite-da ishlatilmaydigan seansni tekshirish va tiklash uchun javobgar qildi. Seans sathi odatda masofaviy protsedura qo'ng'iroqlaridan foydalanadigan amaliy muhitda aniq amalga oshiriladi.
6-sath:
Taqdimot xizmati - ITU-T Rec. X.216 [ISO / IEC 8822] Ulanish yo'naltirilgan taqdimot protokoli - ITU-T Rec. X.226 [ISO / IEC 8823-1] Ulanishsiz taqdimot protokoli - ITU-T Rec. X.236 [ISO / IEC 9576-1]. Ushbu qatlam amaliy sathdan ma'lumotlar turlarini aniqlaydi va shifrlaydi. MIDI, MPEG va GIF kabi protokollar turli xil dasturlar tomonidan taqdim etilgan taqdimot qatlami formatlari.
7-sath:
U mumiy dastur xizmatining elementlari (CASEs) Uyushma nazorati xizmati
|
|
elementi (ACSE) - ITU-T Rec.
|
|
|
X .217 [ISO / IEC 8649] , ITU-T Rec. X.227 [ISO / IEC 8650-1] , ITU-T Rec.
|
X.237 [ISO / IEC 10035-1] .
|
|
Majburiyat, kelishuv va tiklanish xizmati elementi (CCRSE) Xavfsizlik almashinuvi xizmati elementi (SESE) Bu har bir dastur boshqa dastur bilan qanday suhbatlashishini kuzatib boradi. Belgilangan manzil va manba manzillari ma'lum dasturlarga bog'langan.
Majburiyat, kelishuv va tiklanish xizmati elementi (CCRSE) Xavfsizlik almashinuvi xizmati elementi (SESE) Bu har bir dastur boshqa dastur bilan qanday suhbatlashishini kuzatib boradi. Belgilangan manzil va manba manzillari ma'lum dasturlarga bog'langan.
T CP/IP ishlab chiqilishining yagona sababi OSI modelini soddalashtirish va qulay
|
foydalanish hisoblanadi. TCP/IP stek protokollari tuzilishi:
|
|
OSI modeli etalon model bo'lib, bu faqat nazariy jihatdan mavjud. Hozirgi kunda bu
|
model asosida TCP/IP stek protokollariga asoslangan holda tarmoq ishlaydi.
|
|
B undan tashqari bizda port tushunchasi mavjud bo'lib, Port bu – mantiqiy bog'lanishtuguni hisoblanib, bu portlar yordamida mantiqiy kerakli protokolga bog'lanish hosil qilinadi. Ixtiyoriy so'rov biron manzildagi aynan kerakli portga murojaat qilinadi va javob qaytarishda esa so'rov kelgan portga qayta jo'natiladi. TCP/IP da har bir protokol uchun port mavjud. Ularning umumiy soni 65535 ta. Portlar quyidagicha bo'ladi:
Bundan tashqari bizda port tushunchasi mavjud bo'lib, Port bu – mantiqiy bog'lanish tuguni hisoblanib, bu portlar yordamida mantiqiy kerakli protokolga bog'lanish hosil qilinadi. Ixtiyoriy so'rov biron manzildagi aynan kerakli portga murojaat qilinadi va javob qaytarishda esa so'rov kelgan portga qayta jo'natiladi. TCP/IP da har bir protokol uchun port mavjud. Ularning umumiy soni 65535 ta. Portlar quyidagicha bo'ladi:
F izik sath funktsiyalari tarmoqqa ulangan barcha qurilmalarda amalga oshiriladi. Kompyuter tomonidan fizik sath funktsiyalari tarmoq adapteri yoki ketma-ket port tomonidan amalga oshiriladi.Bundan tashqari, ma’lumotni tarmoqning uzatish vositasi orqali uzatish uchun qaysi uzatish texnologiyasidan foydalanilishini aniqlaydi. Protokollarning ikkinchi guruhi - bu oldindan ulanmagan (ulanishsiz) protokollar . Bunday protokollar datagram protokollari deb ham ataladi . Yuboruvchi tayyor bo`lganda xabarni oddiygina yuboradi. Xatni pochta qutisiga joylashtirish birinchi bo`lib ulanishni o`rnatmasdan aloqaning namunasidir.
KOMUTATSIYA METODLARI Komutatsiya (switchining) - bu ma’lumotlarni uzatish
|
yo`nalishini aniqlaydi Kompyuter tarmoqlarida komutatsiya qilishning asosiy
|
|
prinsiplari: Kanallar komutatsiyasi (circuit switching) Paketlar komutatsiyasi (packet
|
|
switching)
|
|
F izik sath funktsiyalari tarmoqqa ulangan barcha qurilmalarda amalga oshiriladi. Kompyuter tomonidan fizik sath funktsiyalari tarmoq adapteri yoki ketma-ket port tomonidan amalga oshiriladi. Bundan tashqari, ma’lumotni tarmoqning uzatish vositasi orqali uzatish uchun qaysi uzatish texnologiyasidan foydalanilishini aniqlaydi. Protokollarning ikkinchi guruhi - bu oldindan ulanmagan (ulanishsiz) protokollar . Bunday protokollar datagram protokollari deb ham ataladi . Yuboruvchi tayyor bo`lganda xabarni oddiygina yuboradi. Xatni pochta qutisiga joylashtirish birinchi bo`lib ulanishni o`rnatmasdan aloqaning namunasidir.
|
| |