nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 77/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
-rasm. Sut emizuvchilar tuxum - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 127/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmua25-rasm. Sut emizuvchilar tuxum
hujayrasining
mikroskopik
(A)
va
ultramikroskopik
(B)
tuzilishi
(Yu.I.Afanasev, 1990 bo’yicha).
1-yadro; 2-sitoplazma va sariqlik
kritmasi; 3-kortikal granula; 4-sitoIemma;
5-yaltiroq qobiq; 6- follikulyar hujayralar;
7-vorsinkalar.
Tuxum hujayralarda maxsus tuxum qobiqlari bo’ladi. Bu qobiqlar tuxumning shakli, o’lchami va
tuzilishini o’zgartirmasdan, noqulay iqlim sharoitlaridan, qurib qolishdan saqlaydi, mexanik va boshqa
ta'sirotlardan himoya qiladi. Har xil hayvonlarning tuxum qobiqlari turli-tumanligi bilan farq qiladi.
Shunga qaramay, ular uch guruhga bo’linadi:
Birlamchi qobiqlar. Bu qobiq oosit ishlab chiqargan sekretlardan hosil bo ladi va sariqlik qobig’i,
yoki urug’lanish qobig’i deb ataladi. Bu qobiq yupqa, tiniq, mustahkam bo’lib, tuxumga zich yopishib
turadi. Sariqlik qobig’i, oositning katta o’sishi davrida hosil bo’ladi. Bu davrda oositga oziq moddalar
ko’plab to’planadi.
Ikkilamchi qobiq xorion deb ataladi. Bu qobiq tuxumdondagi follikulyar epiteliy hujayralardan,
yoki ularning ishlab chiqargan sekresiyasidan ovulyasiya davrida hosil bo’ladi. Hasharotlarda xorion
xitinsimon mustahkam va qalin bo’ladi. Xorion ustidagi o’simtalar tuxumning o’simliklarga va
toshlarga yqpishishiga yordam beradi.
Uchlamchi qobiq po’choq, po’choq osti qobiqlaridan iborat bo’lib, tuzilishi, kimyoviy tarkibi va
ahamiyatiga ko’ra turlicha bo’ladi. Bu qobiq tuxum hujayra tuxum yo’hdan o’tayotgan paytda, tuxum
yo’li bezlari ishlab chiqargan sekretlardan hosil bo’ladi. Bu qobiqqa misol qihb tuxum qo’yuvchi
mollyuskalar, amfibiyalar tuxuniining yaltiroq po’sti, qushlar tuxumining po’chog’i va po’choq osti
qobig’ini ko’rsatish mumkin. Ba'zi chuvalchanglarda, mollyuskalarda, o’rgimchaklarda uchlamchi qobiq,
bir necha tuxumni o’rab oladi va pilla hosil qiladi. Kimyoviy tarkibiga ko’ra, oqsil, pergament va
oqsilsimon moddalardan iborat.
|
| |
fenotipik
o’zgaruvchanlik deb ham ataladi. 
Irsiylanadigan (genotipik) o‘zgaruvchanlik

bilan tavsiflanadi. Modifikatsion o‘zgaruvchanlik bo‘yicha to‘plangan ma’lumotlar
nuklein
kislotalardagi irsiy axborot qanday qilib fenotipda namoyon bo‘lishini tushunishga yordam beradi.
Shuni ta’kidlash lozimki, har qanday tirik mavjudotning morfologik, fiziologik,
biokimyoviy belgi-
xossalarining majmuasi, ya’ni fenotipi faqat ota-onadan olingan genlargina emas, balki ma’lum
darajada shu organizm rivojlanayotgan muhitning xilma-xil omillari ta'sirida ro‘yobga chiqadi.
Modifikatsion o‘zgaruvchanlikka
misol qilib,
gornostay quyon
zotidagi yung rangi o‘zgarishi
bo‘yicha qilingan tajriba natijasini keltirish mumkin. Quyonning bu zotida yung oq bo‘lib, faqat
oyoq uchlari, quloq suprasi,
tumshuq uchi, dumi qora rangda. Agar quyonning orqa tomonida
uncha katta bo‘lmagan qismidagi yunglar ustara bilan olinib, shu quyon
harorati pastroq xonada
boqilsa, yungi qirqilgan joydagi yunglar qora rangda bo‘lib o‘sib chiqadi (44-rasm).
Glück in Tongefässen und Krüge, die zum Brunnen gehen

|
Glück in Tongefässen und Krüge, die zum Brunnen gehen
|
bet | 140/221 | Sana | 26.06.2021 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #15184 |
Glück in Tongefässen und Krüge, die zum Brunnen gehen
Die Debatte über die Zunahme der Säkularisierung der Gesellschaft einerseits und die Endzeit der Religionen andererseits - einhergehend mit dem ständigen Verlust an Kirchgängern in Westeuropa – spielte im niederländischen Journalismus bis in die Mitte der neunziger Jahre des vergangenen Jahrhunderts eine große Rolle, wenn nicht gar eine Hauptrolle. Der Auftritt der evangelikalen christlichen Bewegung und des islamischen Fundamentalismus brachten neue Impulse, als die Terrorismusdrohung seitens der Islamextremisten vor zehn Jahren zur öffentlichen Tagesordnung gehörte und das Unbehagen über die in den Groβstädten Rotterdam, Amsterdam, Den Haag und Utrecht konzentrierten Einwanderer erkennbar wurde – ohne Rücksicht auf das Erfordernis der Multikulturalisierung der Gesellschaft einfach zu nehmen bzw. zu akzeptieren. Bei dem skizzierten Themenkreis handelt es sich zweifelsohne um wichtige Entwicklungen und Themen, die Wissenschaftler, Politiker und Journalisten inzwischen ständig herausfordern, die Dynamik von Ethik und Religion in der für „postmodern“ erklärten Gesellschaft neu zu überdenken. Integrationsfähigkeit, Toleranz, Dialogbereitschaft, Wertewandel und Religion (Christentum, Islam und Judentum) hatten plötzlich Konjunktur. Der niederländische Journalismus hatte die Aktualität verschiedener ethischen Fragen bereits erkannt und die Suche vieler Erwachsener innerhalb und außerhalb der Kirche nach Sinn, Spiritualität und Religiosität in ihre Arbeit integriert, als kurz nacheinander drei Skandalfälle im Bereich der katholischen Kirche Anfang 2010 hohe Wellen schlugen.
Wie man der Bibel entnehmen kann, trägt der Mensch sein Glück bekanntlich in Tongefässen mit sich. Dies gilt für alle Zeiten, auch für das Zeitalter der Medien. Wer als Politiker, Geschäftsmann, Bankier oder Bischof erst einmal in das Kreuzfeuer der Journalisten geraten ist, braucht nicht nur starke Nerven, sondern auch gute Pressesprecher. Wer einen guten Ruf besitzt, wird früher oder später die Wahrheit dieser alten Redensart entdecken: Der Ruf kommt zu Fuβ, flieht jedoch zu Pferd. Risikokommunikation ist eine der wichtigsten Spezialismen der communication professionals, die sich freiberuflich mit Öffentlichkeitsarbeit beschäftigen. Nur sind diese Fachleute zu teuer für kirchliche Einrichtungen.
|
| |
akrosoma - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

27-rasm.
Tuxum (A) va urug‘ (B) hujayra.
Ulardan uchtasi mayda, bittasi yirik ootida bo‘ladi. Faqat yirigi -
tuxum
hujayra keyingi
rivojlanish va urug’lanishga layoqatlidir. Qolgan uchta mayda ootidalar yo‘naltiruvchi tana bo’lib,
keyinchalik yemiriladi (26-b rasm).
Tuxum hujayra yirik, sitoplazmaga boy, qobiq bilan o’ralgan, uni tashqarisida ko‘plab
follikul hujayralar joylashgan bo’ladi (36-a rasm).
Sut emizuvchi hayvonlarning tuxum hujayrasi bevosita urug’lanishdan oldin yoki urug’lanish
davrida yetiladi. Tuxum hujayra vaqt-bevaqt yetilib turadi. Ayollarda odatda bir oyda bitta tuxum
hujayra yetiladi. Umurtqali hayvonlarning ko‘pchiligida tuxum
hujayra yilning ma’lum
mavaumida ko‘pincha bahor oylarida yetiladi. Odam tuxum hujayrasining vazni 10
-5
g ga teng
bo’lib, kam harakatchan. Spermatozoid esa maydaroq 10
-9
g ga teng, harakatchan bo’ladi.
Mavzu: Elektr separatorlari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 202/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotMavzu: Elektr separatorlari
Reja:
1.Mineral zarrachalarni zaryadlash usullari
2. Eleкtr maydonida zarrachaga ta’sir qiluvchi кuchlar
3. Minerallarni eleкtr usuli bilan saralashga tayyorlash
Mineral zarrachalarini saralash samaradorligini oshirish maqsadida ular har xil yo‘l bilan zaryadlanadi.
1. Zarrachalarni bevosita eleкtrod bilan uchrashishi natijasida unda zaryad hosil bo‘ladi:
q = (66)
bu yerda: 0=8,85 ∙ 10-12 – vaкuumni dieleкtriк кirituvchanligi,
r – zarracha radiusi.
2. Toj – razryad maydonida (mineralga ionlashgan zarrachalar bilan ta’sir etish).
(67)
3. Zarrachani material yuzasiga ishqalanishi natijasida hosil bo‘lgan zaryad.
q =qrSishq (68)
Bu yerda: qк - кontaкt zonasi qo‘sh eleкtr qavatdagi zaryad zichligi.
SHuni aytish кyeraккi, zarracha zaryadning ishorasi, ishqalanayotgan material xossasiga bog‘liq. Masalan: ebonit yuzasiga ishqalangan кvars minerali musbat zaryadga, shishaga ishqalansa-manfiy zaryadga ega bo‘ladi.
Eleкtr maydonida zarrachaga ta’sir qiluvchi кuchlar
Zarrachaga mexaniк va eleкtr кuchlari ta’sir qiladi.
Saralagichning ishchi zonasida zarrachaga ta’sir кo‘rsatayotgan eleкtr кuchlari uch xil bo‘ladi:
1. Кulon eleкtr кuchi:
Fк=qE , (69)
Bu yerda: Fк – zaryadlarni ta’sirlashishidagi кulon кuchi;
E – eleкtr maydon кuchlanganligi, V/m;
q – zarracha zaryadi, Кl.
Кulon кuchi eleкtrod ishorasi bilan bir xil bo‘lgan zarrachani o‘zidan itaradi, har xil bo‘lsa o‘ziga tortadi. Agar, zarracha eleкtrodga tegsa, o‘z zaryadini ishorasini o‘zgartiradi.
Zarrachadan zaryadlarni eleкtrodga oqib o‘tish tezligi quyidagicha ifodalanadi:
q =q0exp (1/ RS) (70)
bu yerda: R - кontaкt qarshiligi;
S – zarracha - eleкtrod кontaкt sig‘imi;
q0 - boshlang‘ich zaryad.
Zarrachalarni zaryadsizlanish tezligi eleкtr o‘tкazuvchanligiga bog‘liq. Eleкtr o‘tкazuvchi zarrachalar darrov eleкtrod zaryadi ishorasini olib undan qochadilar.
2. Dieleкtriкlar qutblanganda pondyeromator кuchlar hosil bo‘ladi.
(71)
Bu yerda: z - zarrachaning dieleкtriккirituvchanligi
M - muhitning dieleкtriккirituvchanligi (xavo uchun M=1).
Pondyeromator кuchlar zbilan Mqiymatlari hisobiga paydo bo‘ladi. .
3. Qaytaruvchi кuchlar, zaryadsizlangan zarrachada qolgan zaryad hisobiga hosil bo‘ladi (dieleкtriкlarga xos):
(72)
Bu кuch ham Кulon кuchidan ancha кichiк.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
partenogenez, ginogenez - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 124/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuapartenogenez, ginogenez,
adrogenez, qo‘sh urug‘lanish,changchi, urug‘chi, plazmagomiya
1.
Jinsiy hujayralar to’g’risida tushuncha
Urug’lanish
(qo‘shilish) bilan yangi avlod hosil qiluvchi maxsus hujayralar jinsiy hujayra
(spermatazoid va tuxum hujayrasi) yoki gametalar deyiladi. Ma’lumki, organizm tanasidagi
gametalardan boshqa barcha hujayralar somatik hujayralarni tashkil etadi. Erkakli jinsiy hujayralar
spermatozoid urug’donlarda, urg’ochilik jinsiy hujayra tuxum hujayra esa tuxumdonlarda yetiladi.
Spermatozoidning tuzilishi.
Spermatozoid grekcha "sperma" - urug’, zoon - hayvon, eidos - tur,
degan ma'noni bildiradi. 1677 yilda Gamm va A. Levenguk sut enuzuvchilarning erkaklik jinsiy
hujayrasini mikroskopda ko’rdilar. 1827 yilda K. M. Ber spermatozoid terminini birinchi marta fanga
kiritdi.
Spermatozoidning shakli turli hayvonlarda turlicha bo’ladi. Masalan, sut emizuvchinikida qamchisimon,
yumaloq chuvalchanglarda, qisqichbaqasimonlarda va boshqa hayvonlarda pufaksimon bo’ladi. Ba'zi hayvonlarda
spermatozoid yana boshqa shakllarda ham bo’lishi mumkin. Spermatozoid barcha hujayralar kabi membrana,
sitoplazma, yadro va boshqa hujayra organoidlaridan iborat. Uning shakli turlicha bo’lsa ham, barcha
hayvonlarda bir xil tuzilgan bo’lib, bosh, bo’yin, o’rta va dum qismlardan iborat (24-rasm). Bosh qismi
spermatozoidning oldingi qismi bo’lib, boshqa qismlardan yo’g’on bo’ladi. Bu qism yadro va uni o’rab turgan
sitoplazmadan iborat.
24-rasm. Odam spermatozoidining tuzilishi (B.Karlson, 1983
bo’yicha).
A-tikkasiga kesmasi; 1-bosh qisminirig po’sti; 2-vakuola;
3-yadroning quyuq moddasi; 4-sentriola; 5-mitoxondriyalar; 6-
terminal halqa; 7-markaziy filamentlar; 8-qobiq. B-bosh, bo’yin va
o’rta qismlari: 9-bosh qobig’ining cheti; 10-mitoxondriya spirali. V-
dumning terminal qismi. G-E-dum va o’rta qismning ko’ndalang
kesmasi.
Boshning oldingi tomonida
akrosoma
(grekcha
acron
- ustki, soma -tana) joylashgan. Akrosoma golji
apparatining o’zgarishidan kelib chiqqan bo’lib, pufak
shaklida bo’ladi va unda urug’lanish davrida tuxum
hujayraning mikropile teshigidagi oqsilli tiqinni eritib
yuboradigan
gialuronidaza
fermentini saqlaydi.
Bo’yin qismida, yadroning orqa qutbida
|
| |
Mavzu. Sotish siyosati (distributsiya)

|
Mavzu. Sotish siyosati (distributsiya)
|
bet | 117/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaMavzu. Sotish siyosati (distributsiya)
Keys stadi
Qo‘shma korxona tuzish jarayonida mahsulotni ichki va tashqi bozorda sotish bo‘yicha asosiy yo‘nalishlar belgilangan, xolos. Shundan so‘ng korxona prezidenti marketing bo‘yicha muoviniga marketing bo‘limini boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish va uning kadrlar salohiyatini shakllantirish, so‘ngra mazkur korxona mahsulotlarini sotish sxemasini batafsil ishlab chiqish vazifasini topshirdi. Topshiriqni olgach, marketing bo‘limi rahbari qo‘shni korxonalar mutaxassislarini jalb qilishga qaror qiladi va ular oldiga yanada detallashgan vazifalarni ko‘ndalang qo‘ydi, xususan, ularning mohiyati quyidagiga borib taqaladi:
Marketing bo‘limini boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish, bunda chiqariladigan mahsulot sifati va assortimentini hisobga olish.
Bo‘limning tijorat xodimlarini tanlash va quyidagilarni aniqlash:
bozorning mahsulotni sotish uchun ehtiyojlari;
qo‘shma korxonaning ushbu ehtiyojlarni qondiroish imokniyatlari;
mahsulotni faol sotish.
Mahsulot sotishni tashkil qilish:
marketing bo‘limi har bir xodimining real imkoniyatlarini aniqlash;
bozorni mintaqalarga taqsimlash (ichki va tashqi);
bo‘limning har bir xodimi uchun muayyan vazifalar belgilash;
umumiy rahbarlikni yo‘lga qo‘yish va sotuvni tashkil qilishning zaif tomonlarini aniqlashga harakat qilish.
Xodimlarni tijorat faoliyatiga o‘rgatish tizimini ishlab chiqish. Mazkur muammoni hal qilish bo‘yicha muayyan xatti-harakatlarni ifodalash.
Sotuv bo‘yicha marketing xodimining sifat va miqdor tavsifnomalarini aniqlash. U qanday bo‘lishi lozim:
amaldagi ma‘lumotlar;
shaxsiy xislatlar;
qobiliyatlar;
tajriba va b.
Mijozlarni izlab topish va savdo bitimlari tuzish tamoyillarini ishlab chiqish:
potentsial iste‘molchilarni izlab topish usullari;
iste‘molchi bilan savdo bitimi imzolash istiqbollarini baholash;
potentsial iste‘molchini yakuniy tanlash usullari.
Mahsulot sotuvini bashorat qilish:
bashorat davri muddatini aniqlash (qisqa, o‘rta va uzoq muddatli bashoratlar);
muayyan dalillar bilan bashoratning aniqligini isbotlash;
bashorat usullarini asoslab berish.
Reklamaga ajratiluvchi xarajatlar miqdorini aniqlash usullarini tuzish:
ishlab chiqariladigan mahsulot birligiga;
tovar aylanmasi foizi va hokazo.
Ishlab chiqariluvchi mahsulotni ilgari surishning samarali texnikasini joriy etish:
qanday qilib reklamani mazkur hududda tovarni ilgari surishga moslashtirish?
qanday qilib tovarni ilgari surishda savdo agentlari rolini oshirish?
qanday qilib qo‘shma korxona mahsulotlarini ilgari surishga vositachilarni jalb qilish?
Bunda chakana savdogarlarning roli qanday?
qanday qilib marketing bo‘limi xodimlarini moddiy rag‘batlantirishning samarali tizimini qo‘llash?
Olingan vazifaga asosan marketing bo‘limi rahbari maslahatchilar guruhi bilan birgalikda olingan ma‘lumotlarni umulashtiradi va ularni ishbilarmonlik o‘yini shaklida muhokamaga kiritadi.
Muhokama uchun 26 soat vaqt ajratiladi.
|
| |
Portlashdan - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

GOST 12.2.020-
76
va
PUE
PIVRE
va
PIVE
Portlash kirmaydigan qobiq
s
V
"E"turdagi himoya (portlashga qarshi
o‘ta himoyalangan)
I
n
Uchqun xavfi bo‘lmagan elektr zanjiri
I
i
Tok yo‘naltiruvchi qismi bo‘lgan moy
to‘ldirilgan qobiq
O
m
Himoyalangan gaz bilan ortiqcha bosim
ostida tuldirilgan (yoki purkalgan) qobiq
r
p
Tok yo‘naltiruvchi qismi bo‘lgan kvars
to‘ldirilgan qobiq
d
k
Portlashdan himoya qiluvchi maxsus tur
5
s
Yong‘Inni
Oldini
Olish
Sistemasi
– Yongin Sodir Bo‘Lish Sharoitlarini Bartaraf
Etishga Qaratilgan Tashkiliy Tadbirlar Va Texnik Vositalar Majmuidan Iboratdir.
Ushbu tadbirlar ishlab chiqarishda mumkin qadar ko‘proq yonmaydigan va qiyin
yonadigan
materiallarni ishlatish, texnologik jarayonlarni to‘liq mexanizatsiyalash va
avtomatlashtirish, yonginga xavfli qurilmalar o‘rnatilgan xonalarni yonmaydigan
materiallar bilan boshqalardan ajratish yoki ularni mumkin qadar tashqarida o‘rnatish,
yonuvchi moddalar uchun germetik idishlar va jihozlardan foydalanish,
bino havosi
tarkibidagi yonuvchi gaz, bug‘ va changlar miqdorini ruxsat etilgan darajada saqlash,
isitish jihozlaridan to‘g‘ri foydalanish va shu kabi boshqa tadbirlar orqali amalga
oshiriladi.
YOnuvchi muhitda yonginga olib keluvchi manbaning hosil bo‘lishini oldini olish
e sa, ishlab chiqarishda yongin manbasini hosil qilmaydigan mashinalar, mexanizmlar va
jihozlardan foydalanish, mashina va mexanizmlardan foydalanish qoidalari va rejimlariga
to‘liq
rioya etish, elektr statik zaryadlari va yashinga qarshi himoya vositalaridan
foydalanish, materiallar va moddalarning issiqlik ta’sirida, ximiyaviy va mikrobiologik
usulda o‘z-o‘zidan alangalanish sharoitlarini bartaraf etish, belgilangan
yonginga qarshi
tadbirlarni to‘liq amalga oshirish, bino chegarasini davriy ravishda tozalab turish kabi
tadbirlar orqali amalga oshiriladi.
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 74/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotYO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu Pnevmatik flotomashinasining texnik xarakteristikasi
Maqsad: O’quvchilarga Pnevmatik flotomashinasining texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Pnevmatik flotomashinasining texnik xarakteristikasi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Pnevmatik flotomashinasining texnik xarakteristikasi
|
2
|
Pnevmatik flotomashinasining afzalligi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Pnevmatik flotomashinasining afzalligi
|
3
|
Pnevmatik flotomashinasining kamchiliklari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Pnevmatik flotomashinasining kamchiliklari
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
balig
‘
ini - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 187/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuabalig
‘
ini
yerkagi XY xromosomali bo‘lib qizil rangda,
urg‘ochisi esa XX xromosomali bo‘lib oq rangdadir. Haraktyerli tomoni shundaki, tananing qizil
rangini hosil etuvchi gen (R) Y xromosomada joylashgan. Uning retsessivi
r
esa X xromosomada
bo‘ladi. Shunga ko‘ra doimo erkak baliq qizil rangda, urg‘ochi baliqlar esa oq rangda bo’ladi.
46-rasm.
Gormonlar ta 'sirida baliqlarda jinsni o’zgarishi. R geni qizil, r geni
oq rangni ifodalaydi.
Yapon olimi
T.Yamamoto
endigina otalangan tuxumdan rivojlanayotgan, hali jinsiy
tabaqalanishga ulgurmagan baliq chavog‘ini ikki guruhga ajratib, ularning bir guruhini normal
ozuqa bilan boqqan. Ikkinchi guruhining ozuqasiga urg‘ochi organizm jinsiy bezlari ishlab
chiqaradigan
metiltestostyeron
gormonini 8 oy davomida qo‘shib bergan. Oqibatda urg’ochi baliq
gormoni bilan oziqlangan genotip jihatdan erkak (X
r
Y
R
) baliq chavog‘i fenotip bo’yicha urg’ochi
baliqqa aylangan. Bunday «urg‘ochi» baliqlar normal ya’ni ham genotip (X
r
Y
R
), ham fenotip
(qizil) baliqlar bilan chatishtirilganda F
1
75 foiz qizil rangli erkak, 25 foiz oq rangli urg‘ochi
baliqlar hosil bo‘lgan:
Bu misol birinchidan organizmlar genetik jihatdan biseksual, ikkinchidan ontogenezda jins
o‘zgarishi, uchinchidan jinslar nisbatini sun’iy ravishda o‘zgartirish mumkinligini ko‘rsatadi.
Savol va topshiriqlar
1. Hayvonlardagi gametogenez tafsilotini tushuntiring.
2. Birlamchi, ikkilamchi oositlar va spermatositllarni rivojlanishida qanday o’xshashlik va
tafovutlar kuzatiladi?
3. Mikrosporagenez va mikrogametagenez tafsilotlarini izohlang.
4. Megasporogenez va megagametagenez jarayonlarini tushuntiring.
5.Hayvonlarda urug’lanish qanday sodir bo’ladi?
6. Partenogenez bilan androgenezni taqqoslang. Ularning bir-biridan farqi nimada?
7.O’simlik va hayvonlardagi nasllar gallanishining genetik ahamiyatini tushuntiring.
|
| |
Jadval. Tovarning - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 116/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaJadval. Tovarning har xil hayotiy davri fazasida marketing taktikasi
-
|
Bozorga
bosqichi
|
chiqish
|
O‘sish bosqichi
|
Yetuklik bosqichi
|
Chiqish bosqichi
|
Tovar
|
Asosiy
|
Nomenklaturasini
kengaytirish
|
Yangi tovarlarni
bozorga kiritish
|
Bozordan chiqish
|
Baho
|
Past, yuqori
|
aksincha
|
Narx oldingi fazadagiga nisbatan baland, yoinki uning yuqori darajasiga mos
keladi
|
Chegirma va narxga nisbatan texnik harakatlar
|
Talab holatiga mos keladi
|
Sotish
|
Tovar tarqatish chegaralangan, bir segmentda kontsentratsiyalan
gan
|
Sotishni tez kengaytirish, yangi segment-larni topish
|
Intensiv sotish
|
Tovarni tarqatish
|
tanlab
|
Tovarni bozorga siljitish
|
Ancha harakat talab etiladi
|
Mumkin qadar maksimal harakat
|
Foydaga ravishda harakatning
kuchsizlanishi
|
mos
|
Tovarni bozordan chiqarish
|
Servis
|
Nazorat, mumkin qadar markazlashtirilga n nazorat
|
Nazorat, mumkin qadar markazlashti- rilmagan nazorat
|
Servis markazi tomonidan olib boiladigan nazorat
|
Tovarni sotish
uchun yangi imkoniyatlar yaratish maqsadida servisdan foydalanish
|
Mavzu. Marketing tizimida narx siyosati.
Keys stadi
Ma‘lumki, qo‘shma korxona, boshqa har qanday korxona kabi, moliyaviy bo‘limni tashkil qilmasdan faoliyat ko‘rsata olmaydi. Moliyaviy faoliyat masalasi kutib tura olmasligi sababli qo‘shma korxona prezidenti iqtisodiy masalalar bo‘yicha vitse-prezidentga korxona moliyaviy faoliyatini boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish, moliya bo‘limi bajarishi lozim bo‘lgan funktsiyalarni hisobga olgan holda bo‘lim uchun kadrlarni tanlab olish vazifasini topshirdi.
O‘z navbatida vitse-prezident moliya bo‘limi rahbariga boshqaruv tuzilmasini ishlab chiqish, bo‘lim faoliyati turlarini aniqlash va bundan kelib chiquvchi vazifalarni belgilash vazifasini topshirdi:
1.Bo‘limni boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish. 2.Kadrlarni tanlash va o‘qitish.
Moliya bo‘limida ichki faoliyat turlarini aniqlash.
Ishlab chiqarish xarajatlarini aniqlash, material sarfi va yuklama xarajatlarni hisobga olish tartibini belgilash.
Tovar zahiralari va ularning aylanmasi tezligi, tovar zahiralarini nazorat qilish usullarini tahlil qilish.
Rejalashtirish va nazorat maqsadida byudjetni ishlab chiqish:
byudjetni ishlab chiqish maqsadlari;
byudjetni tayyorlash bo‘yicha ishlarni tashkil etish;
qo‘shma korxonaning boshqa bo‘limlari bilan moliya bo‘limining aloqasi;
kassa byudjeti va undan naqdi pulni boshqarishda foydalanish.
Kapital xarajatlar rejasini baholash:
ishlab chiqarishning asosiy vositalariga qo‘yilmalar hajmi;
kapital xarajatlarni rejalashtirish;
kapital qo‘yilmalar hajmiga ta‘sir ko‘rsatuvchi omillar;
kapital xarajatlarni tejashni baholash usullari.
Korxonaning moliyaviy faoliyati haqida hisobot tuzish jarayonini ishlab chiqish.
Vaziyatli masalani qo‘shma korxonaning moliya bo‘limi va ekspertlar yig‘ilishida ko‘rib chiqish hamda uning faoliyati bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish zarur.
Vaziyatni tahlil qilish va uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish uchun 24 soat vaqt ajratiladi.
|
| |
erkak
pronukleus - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 134/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaerkak
pronukleus
deb nomlanadi. Spermatozoid tuxum hujayra yuzasiga ilinganda yoki
ichiga kirganda turli xil hayvonlarda tuxum hujayrasi yetilish bosqichining turli davrida bo’lishi
mumkin. Spermatozoid bilan qo‘shilishga tayyor tuxum hujayra
urg‘ochi pronukleus
deb ataladi.
Tuban organizmlarda erkaklik va urg’ochilik jinsiy hujayralar deyarli bir xil kattalikda bo’ladi va ular
izogametalar deyiladi. Bu gametalar genetik va sitoplazma tuzilishi jihatdan bir xil bo’ladi. Bunday
gametalar qo’shilishi urug’lanish emas, balki kopulyasiya deyiladi.
Spermatozoidning yadrosi bilan tuxum hujayra yadrosining qo‘shilishi
haqiqiy urug’lanish
deyiladi. Tuxum hujayrasining haqiqiy urug’lanishi yetilish bosqichida yoki tuxum hujayrasining
meyoz bo’linishi to’liq tugagandan keyin ro‘y beradi. Chunki tuxum hujayra ichiga spermatozoidni
kirishida tuxum hujayra: 1) tinch holatda oosit I; 2) metafaza holatdagi oosit I; 3) metafaza yoki
anafaza holatdagi oosit II va nihoyat yetilgan tuxum hujayra holatida bo’lishi mumkin.
Binobarin, tuxum hujayraga kirgan spermatozoid undagi meyoz jarayonini tugashini «kutadi».
Tuxum hujayra yadrosi bilan spermatozoid yadrosining qo‘shilishi
kariogamiya
deyiladi. Demak,
hayvonlarda urug’lanish ikki bosqichdan,
singamiya
— tuxum va urug‘ hujayralarning, karioglarniya
— ularning yadrolarini qo‘shiIishidan iborat.
O‘simliklarda urug’lanish
o‘z mohiyatiga ko‘ra hayvonlardagi urug’lanishga o‘xshash ya’ni
ikkita gaploid yadroning qo‘shilishidan tashkil topadi. Shu bilan birga o‘simliklarda urug’lanishning
o'ziga xos jihatlari bor.
Ochiq urug‘lilardagi urug’lanishni dastlab tasvirlagan olim
N.N.Gorojankin
, yopiq
urug’lilarda urug’lanishni dastlab tasvirlagan olim esa
E.Strasburgyer
hisoblanadi.
O‘simliklarda mikrogametogenez chang hujayrasining hosil bo’lishi bilan yakunlanadi. Urug‘chi
gulining ustunchasiga kelib tushgan chang vegetativ hujayrali chang naychasini hosil qilib, urug‘kurtak
tomon harakatlanadi va uni ichida joylashgan murtak xaltachasining mikropilega yetgach, u
sinyergidlarga tegib yoriladi. Chang hujayrasidagi spyermiyaning biri murtak xaltasidagi tuxum
hujayra bilan, ikkinchisi esa markaziy yadro bilan qo‘shiladi (14-rasm). Urug’langan tuxum
hujayrada xromosomalarning diploid to‘pllarni tiklanadi va u urug‘ning murtak qismini hosil
qiladi. Murtak xaltasidagi markaziy yadro bilan spermiya qo’shilishidan xromosomalarning
triploidi
hosil bo‘lib, undan urug‘ning
|
| |
Texnologik jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish, ta’mirlash tizimi va

162
ishlarini tashkil etish.
3. Texnologik jihozlarni davlat texnik
nazoratidan o’tkazish
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Jihozlarga TXK va T bo’yicha umumiy nizom. ATK da
texnologik jihozlarga TXK va T tizimi. Texnologik jihozlarga TXK va T ni tashkil qilish
usullari. Texnologik jihozlarga TXK va T ishlarini rejalashtirish trisida ma’lumot berishni
ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar:
· Jihozlarga TXK va T bo’yicha umumiy
nizom;
· ATK da texnologik jihozlarga TXK va
T tizimi;
· Texnologik jihozlarga TXK va T ni
tashkil qilish usullari;
· Texnologik jihozlarga TXK va T
ishlarini rejalashtirish to’g’risida tushuncha
va ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
· Jihozlarga TXK va T bo’yicha umumiy
nizom;
· ATK da texnologik jihozlarga TXK va
T tizimi;
· Texnologik jihozlarga TXK va T ni
tashkil qilish usullari;
· Texnologik jihozlarga TXK va T
ishlarini rejalashtirish to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
Texnologik jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish, ta’mirlash tizimi va ularni yangilash va

163
tashkil etish;
2.5. Texnologik jihozlarni davlat texnik nazoratidan
o’tkazish to’g’risida malumot beradi.
2.6.
Talabalar bilimlarini faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø Texnologik jixozlarga ta’sir etuvchi omillar.
Ø Texnologik jixozlarga TX va ta’mir o’tkazish tizimi.
Ø Texnologik jixozlarga TX va ta’mirni tashkil etish.
Talabalar
berilgan savollarga
javob beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan
savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 76/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
-MA’RUZA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 188/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmua13-MA’RUZA.
Mavzu:
O’zgaruvchanlik qonuniyatlari
Reja:
1. O‘zgaruvchanlik to‘g‘risidagi umumiy tushunchalar.
2. Modifikatsion o’zgaruvchanlik
3. Mutatsion o’zgaruvchanlikning umumiy xususiyatlari va mutatsiya nazariyasi.
4.Mutatsiyalarning xillarining tasniflanishi.
5. N.I.Vavilovning irsiy o‘zgaruvchanlikda gomologik qatorlar qonuni.
Tayanch so’zlar:
mutatsiya to’g‘risidagi nazariya, spontan va indutsirlangan mutatsiya, generativ va somatik
mutatsiya, morfologik, fiziologik, biokimyoviy mutatsiyalar, letal, varim letal, neytral va foydali mutatsiyalar, gen
mutatsiyalari, xromosoma mutatsiyalari, genom mutatsiyalari, tranzitsiya, transvyersiya, deletsiya, duplikatsiya,
invyersiya, translokatsiya, transpozitsiya, transpozon, poliploidiya, getyeroploidiya, avtopoliploidiya va allopoliploidiya,
retsessiv mutatsiyalarni aniqlash metodlari CIBva CuL Pm.
O‘zgaruvchanlik to‘g‘risidagi umumiy tushunchalar va uning xillari
Organizmlarning belgi va xossalari bo‘yicha o‘zaro farq qilishi
o‘zgaruvchanlik
deb ataladi.
O’zgaruvchanlik tufayli organizmda yangi belgi xususiyatlar paydo bo’ladi yoki qandaydir bor bo’lgan
belgi yo’qoladi. Har bir populyatsiyada ayrim organizmlar har xil belgilari va xususiyatlari bilan bir-
biridan farq qilib turadi. Bitta turga kiruvchi organizmlar o’rtasidagi farq uning genotipini o’zgarishi
bilan yoki tashqi muhit ta’sirida yuzaga chiqishi mumkin. Shunga ko’ra o‘zgaruvchanlik
irsiylanmaydigan
va
irsiylanadigan
xillarga bo‘linadi. Irsiy o’zgaruvchanlik genotipning o’zgarishi
natija-sida sodir bo’lganligi uchun bu o’zgaruvchanlikni
genotipik
o’zgaruvchanlik deb ham ataladi.
Irsiy bo’lmagan o’zgaruvchanlik esa organizmning genotipi o’zgarmay, faqat tashqi belgilarining
o’zgarishi natijasida sodir bo’lganligi va kelgusi avlodga o’tmaganligi uchun bu o’zgaruvchanlikni
|
| |
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 80/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1. Pnevmomexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi
2. Pnevmomexanik flotomashinasining afzalligi
3. Pnevmomexanik flotomashinasining kamchiliklari
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Pnevmomexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Pnevmomexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
proksimal 
sentriola - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

dumiga o’tuvchi o’q ip boshlanadi. Ana shu sentriolalar spermatozoid yadrosining boshiga surilib,
boshqa qismlariga nisbatan katta bo’lishiga sababchi bo’ladi. O’rta yoki tana qismi
distal
sentriolaning
tayoqchasimon va halqasimon bo'laklarining o’rtasida joylashgan. Bundagi o’q, ip atrofida spiral holatda
ko’plab mitoxondriyalar joylashgan bo’lib, unda giikogen, fosfatlar, ko’p miqdorda ATF saqlanadi. Bu
esa tana qism spermatozoidni energiya bilan ta'minlab turishidan dalolat beradi.
Dum qismi asosiy va oxirgi bo’laklardan iborat. Dumning asosiy qismi faqatgina o’q iplardan va
ularni o’rab turgan adenozintrifosfataza fermentini tutuvchi sitoplazmadan iborat. Bu ferment
mitoxondriyadagi ATF ni parchalaydi va shu yo’l bilan energiya ajralishini ta'minlaydi.O'q iplar 10 juft
mikronaychalardan iborat bo’lib, 9 jufti periferiyada, 1 jufti markazda joylashgan.
Dumning oxirgi bo’limi juda ingichka o’q ip-xivchindan iborat bo’lib, tashqi tomondan
plazmolemma bilan o’ralgan. Dumning asosiy vazifasi spermatozoidning harakatini ta'minlashdir.
Spermatozoidning fiziologik xususiyatiari. Urug’lanish jarayonida spermatozoidlar 3 ta asosiy
vazifani bajaradi:
1. Spermatozoid hosil bo’layotgan yangi organizmga otalik genlarini uzatadi.
2. Dumi yordamida spermatozoid harakatlanib, tuxum hujayra bilan to’qnash kelishini va akrosoma
xaltasidagi
gialuronidaza
fermenti yordamida tuxum hujayraning ichiga boshi va bo’yin qismlarining
kirishini ta'minlaydi.
3. Spermatozoid tuxum hujayraga bo’linishi uchun, zarur bo’lgan sentriolani olib kiradi.
-amaliy mashg‘ulot - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

o‘chirish vositalari to‘ldirilgan yashiklar (qum, perlit va boshqalar), shuningdek
yong‘inga chidamli matolar (asbest mato, kigiz va boshqalar) kiradi.
Boshlang‘ich yong‘inga qarshi vositalar osongina kirish mumkin bo‘lgan joylarda
joylashgan bo‘lishi kerak va xodimlarni binolardan evakuatsiya qilishda to‘siq va
boshqa halaqit beruvchi jihozlar bo‘lmasligi kerak.
Amaldagi o‘t o‘chirgichlar qo‘llanilishi bo‘yicha, yong‘inga qarshi vositalar
quyidagilarga bo‘linadi.
- suvli (0V);
- Kukunli (OP);
- Ko‘pikli,(P)
Gazli o‘t o‘chirish vositalari quyidagilarga bo‘linadi:
a) Karbonat angidrid (OU);
b) freon (OX); kombinatsiyalangan.
YOng‘in o‘chirgichlari dastlabki bosqichda yonish markazlarini o‘chirish
uchun, shuningdek kichik tuzilmalar, mashina va mexanizmlarni yong‘indan
himoya qilish uchun mo‘ljallangan. Gaz kompressor stansiyalarida eng ko‘p
tarqalgani gaz va kukunli o‘t o‘chirgichlar.
Inert - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} Pdf ko'rish
|
bet | 111/199 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,08 Mb. | | #236514 |
Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978Inert
gazlar
(azot, argon, geliy, tutun va chiqindi gazlar) asosan yongindan
saqlanish maqsadida neft mahsulotlari sig‘imlarini payvandlashdan oldin to‘ldirib ishlov
berishda ishlatiladi.
Mexanik
vositalar
(brezent, namat, qum, tuproq va b.) yonginni boshlanish
davrida, ya’ni uchqunlanish fazasida uchirish maqsadida foydalaniladi.
37-rasm.
38-rasm. 39-rasm
40-rasm 41-rasm
43-rasm. Gaz bilan payvandlash xavfsizligi(umumiy holda)
44-rasm: payvandlash qurilmasida yong‘in va portlash xavfsizligi: A-ochiq olov bilan
kislorod balloni orasidagi masofa kamida 5 metr; B-ochiq olov bilan
generatori
orasidagi masofa kamida 10 metr.
Tayanch so‘z va iboralar:
Ochiq
alangalardan
foydalanish,
texnologik
jarayonlarning
buzulishi,
materiallarni saqlash qoidalariga amal qilmaslik, yashin, momaqaldiroq, so‘ndirilmagan
ohak, ishqalanuvchi qismlarni paydo bo‘lishi, ionizatsiyalash, suyuq shisha, ko‘pik, inert
gazlar.
Sinov savollari:
1.Statik elektr zaryadlar qanday hosil bo‘ladi?
2.YOng‘in qanday sabablar tufayli kelib chiqadi?
3. YOnginga qarshi himoya sistemasinima?
4.Barcha bino va inshootlar yonginga chidamliligi bo‘yicha necha darajaga
bo‘linadi?
22-mavzu. ELEKTR XAFVSIZLIGINI TASHKILIY CHORA - TADBIRLARI
1. Texnika xavfsizligi bo‘yicha klassifikatsiyasi
|
| |
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 144

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} Pdf ko'rish
|
bet | 144/199 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,08 Mb. | | #236514 |
Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
12-amaliy mashg‘ulot.
YONUVCHI METALL, QUYMA METALL VA METALL
BIRIKMALARNING CHANGLARINI O‘CHIRISHDA
QO‘LLANILADIGAN MODDALAR
Ba’zi metallarning xususiyatlari
Alyuminiy
- Alyuminiy elektr energiyasini yaxshi o‘tkazadigan engil metalldir.
Oddiy shaklda, u yong‘in sodir bo‘lganda hech qanday xavf tug‘dirmaydi. Uning
erish nuqtasi etarlicha past (660 ° C), shuning uchun olovda alyuminiydan
tayyorlangan himoyalanmagan tarkibiy elementlar yo‘q qilinishi mumkin.
Alyuminiy qirindi va qipiqlari yonib ketadi, alyuminiy kukuni bilan kuchli
portlash xavfi mavjud. Alyuminiy o‘z-o‘zidan yonib keta olmaydi va toksik
bo‘lmagan hisoblanadi.
Temir va po‘lat
. Ushbu metallar yonuvchan deb hisoblanmaydi. Ular yirik
mahsulotlar tarkibida yonmaydi, lekin po‘latdan "jun" yoki kukun yonishi
mumkin, yuqori harorat yoki alangalanish ta’siri ostida chang quyma temir
portlashi mumkin. Temir quyma 1535 ° S da, oddiy strukturali po‘lat esa 1430 ° S
da eriydi.
Magniy. Magniy
- yaltiroq oq metall, yumshoq, egiluvchan, sovuq holatda
deformatsiyalanishga qodir. U kuch va egiluvchanlikni ta’minlash uchun engil
qotishmalarda asos sifatida ishlatiladi. Magniyning erish nuqtasi 650 ° S dir.
Magniy kukuni va parchalari juda tez yonadi, ammo qattiq holatda magniy uni
yoqilishidan oldin eritish joyidan yuqori darajada qizdirilishi kerak. Keyin u juda
kuchli alanga ichida oq olov bilan yonadi. Isitilganda magniy suv va namlikning
barcha turlariga qattiq ta’sir qiladi
Titan. Titan
po‘latdan engil kuchli oq metalldir. Titanning erish nuqtasi 2000 ° S
ga teng. Bu po‘lat qotishmalarning bir qismi bo‘lib, ularni yuqori ish haroratida
ishlatish uchun yaroqli qiladi. Kichik mahsulotlarda u juda tez yonadi va uning
kukuni kuchli portlovchi moddadir. Biroq, kichik yong‘in xavfi mavjud. Titan
zaharli deb hisoblanmaydi.
|
| |
Yong‘inlarni o‘chirish - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

Metall olovni o‘chirish uchun qum, grafit, turli xil kukunlar va tuzlar qo‘llaniladi.
Ammo o‘t o‘chirish usullarining hech biri har qanday metalning yonishi bilan bog‘liq
bo‘lgan yong‘inlar uchun samarali deb hisoblanmaydi.
YOnuvchan metall olovini o‘chirish uchun suv va suvga asoslangan o‘chiruvchi
moddalar, masalan, ko‘pik ishlatilmasligi kerak. Suv kimyoviy reaktsiyaga olib
kelishi mumkin va bu portlash bilan birga kuzatilishi mumkin.
Hech qanday
kimyoviy reaktsiya yuzaga kelmasa ham, eritilgan metall yuzasiga tushadigan suv
tomchilari kengayib, eritilgan metallni salbiy ta’sir oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Ammo ba’zi hollarda ehtiyotkorlik bilan suvdan foydalanish kerak: masalan,
magniyning katta qismlarini yoqish paytida z suvni faqat olov tushmagan joylarga
etkazib berilishi mumkin, u erni sovutib olov tarqalishining oldini olish mumkin.
Suv hech qachon eritilgan metallarning o‘zlariga qo‘llanilmasligi kerak, ammo
ular yong‘in tarqalishi xavfi bo‘lgan joylarga yo‘naltirilishi kerak. Bir qator
mamlakatlarda yong‘inlarni o‘chirish usullari va kerakli o‘chiruvchi moddalarni
ko‘rsatadigan yonuvchi metallarning texnik tavsiflari ko‘rsatilgan ro‘yxatlar
nashr
etiladi. YOnuvchan metallarni tashish uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan transport
vositalarida ishlovchi shaxslar ushbu metallarning fizik va kimyoviy xususiyatlarini
ko‘rsatadigan ro‘yxatlarga ega bo‘lish tavsiya etiladi.
Sinov savollari:
1.Alyuminiyning qanday hususiyatlarini bilasiz?
2.Po‘latning qanday hususiyatlarini bilasiz?
3. Metall va metall changlari bilan bog‘liq yong‘inlar qanday o‘chiriladi?
4.YOng‘inni oldini olish uchun qanday tadbirlar amalga oshirilishi kerak?
Yakuniy - Касбий психология

161
5-ilova
Ilmiy institutlar tomonidan jihoz tanlash uslubi quyidagi xolatlarda ishlatilishi mumkin:
-yangi avtoservis korxonasi, aloxida mintaqa, ustaxona qurish yoki amaldagi korxonani
qayta qurishda;
-mavjud avtoservis korxonasini texnologik jihozlar bilan to’’gri uskunalanganini aniqlashda;
-texnologik jihozni ustaxona, mintaqa va postlarga bo’lishda;
-avtoservis korxonasi ishlab chiqarish texnika bazasini kelajakdagi riivojlanish rejasini
ishlab chiqarishda;
Avtoservis korxonasini texnologik jihozga talabini aniqlashning quyidagi usullari mavjud:
-TX va JT ishlarining mehnat xajmi bo’yicha texnologik hisob asosida;
-texnik-ekspertlash usuli bilan, ya’ni texnologik zarurligi, ijrochi uchun xavfliligi, sifatni
kamaytirish va mehnat unumdorligi bo’yicha;
-birlashtirilgan usul bilan, ya’ni texnologik hisob va texnik-ekspert natijasi bo’yicha.
6-ilova
Jonlantirish uchun savollar

164
6-ilova
Texnologik jihozlarni davlat texnik
nazoratidan o’tkazish
Sanoat xavfsizligi ekspertizasini amalga oshirish QOIDALARI O’zbekiston Respublikasi
Sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat
qilish davlat inspeksiyasi boshli’gining 2009 yil 9 sentabrdagi 172-son buyru’gining 1-ilovasiga
asosan avtotransport korxonalarida foydalaniladigan texnika qurilmalarining ba’zi turlari:
1. 0,07 MPa dan ortiq bosim ostida yoki ishlatiladigan suyuqlikning normal atmosfera
bosimidagi qaynash haroratidan ortiq haroratda ishlaydigan jihozlar (qozonlar, bosim ostida
ishlaydigan idishlar, bu’g quvurlari), isitish uskunalari, issiqlik punktlari va issiqlik tarmoqlari
jihozlari, yuqorida nomlari keltirilgan jihozlarni foydalanishda ishlatiladigan avariyaga qarshi
himoya, signalizatsiya va nazorat vositalari, asboblari va tizimlari;
2. Ko’tarish inshootlari (yuk ko’tarish kranlari, osma po’lat arqon yo’llari, ko’tarma
platformalar, yukni tutib turuvchi yechiladigan qismlar va moslamalar, maxsus ishlarni bajaradigan
uskunalar, mashinalar va agregatlar);
3. Suyuqlik va vakuumda ishlaydigan nasoslar, nasos agregatlari, havo va gazda ishlaydigan
kompressorlar hamda kompressor agregatlari;
4. Texnologik jihozlar uchun metall konstruksiyalar, suyagichlar va himoya qoplamalari;
5. Gaz bilan ta’minlash (gazni taqsimlash va gazni iste’mol qilish) tizimi jihozlari va texnika
qurilmalari (jumladan: qozonlar, texnologik liniyalar va agregatlarning gaz jihozlari, si’gimli va
oqib o’tkazuvchi suv isitgichlarning gaz gorelkali qurilmalari, polietilen gaz quvurlarini
payvandlash uchun jihozlar va boshqa jihozlar);
6. Xavfli moddalar uchun maxsus mo’ljallangan si’gim (sisterna)lar va konteynerlar hamda
idish (ballon)lar;
7. Xavfli yuklarni tashish (transportirovka qilish) uchun jihozlar.
Komanda: 
KO‘PBURCHAK tomonlarining sonini ko‘rsating: 6  En

«BLOK QO‘YISH» funksiyasi
-
«Blok qo‘yish» tugmachasi
Panel
«Chizma» tugmachasi
«Blok qo‘yish», yoki menyu punkti
Kiritish/Blok.
Bloklar kiritish bo‘lishi mumkin:
1) «Blok kiritish» tugmachasini bosish Bilan muloqotli oyna ochiladi
«Insert» (10- rasm.);
2) «Name» katakchada ro‘yxat ochamiz va kerakli blokni tanlaymiz
. «Browse» tugmachasi boshqa файлda joylashib kiritish bloki uchun mo‘ljallangan.
o Insertion point maydon kiritish bloki nuqtani ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan;
o Scale maydon qo‘yilgan blokning o‘lchamlarini o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan;
o Rotation maydon XY tekislik kiritish blokini burash burchagini kiritish uchun mo‘ljallangan;
o Explode katakchadagi belgi kiritilgan blok uzilishini ko‘rsatadi.
39
Misol.
Boshqa файлda joylashgan
«Uchburchak» bloki uzilishini kiritish.
1) Yangi файл ochamiz.
2) «Blokni kiritish» tugmachasini bosamiz, yoki menyu punkti
Chizma/Blok/Kiritish.
4>