Osi pog’onasi, vazifalari, asosiy protokollari - bet 7

|
Osi pog’onasi, vazifalari, asosiy protokollari
|
bet | 7/8 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #255230 |
Bog'liq KAMPYUTER TARMOQLARI REFMasofa-vektor algoritmi (Distance Vector Algorithms, DVA);
Aloqa holati algoritmi (Link State Algorithms, LSA).
Masofa-vektor algoritmida eng ko’p qo’llaniladigan protokol – bu RIP.
Aloqa holati algoritmi protokoli bu – OSPF.
IP-protokolining asosiy vazifasi – tarmoq tarkibidagi uzellar orasida paketlarni deytagrammali usulda uzatish. IP-protokoli tarmoq uzellari orasida paketlarni bo’g’anish o’rnatilmasdan yetkazib berishni, yetkazib berishni nazorat qilishni, ma’lumotning to’qliqligini nazorat qilishni va paketlar oqimini boshqarishni ta’minlab beradi (protokol paketni ishonchli yetkazib berishni kafolatlamaydi).
IP-protokolining ma’lumot birligi IP-paket hisoblanadi. IP-paket sarlavha va ma’lumot maydonlaridan tashkil topgan. Sarlavha 20 dan 60 baytgacha hajmga ega bo’ladi va IP-protokolining xizmatchi axborotlarini saqlaydi. Ma’lumotlar maydoni uzatilayotgan ma’lumotni o’zida saqlaydi.
Sarlavha quyidagi maydonlardan iborat:
Versiya (4 bayt) – IP-protokolining versiyasining identifikatori hisoblanadi. IP-protokolining 4-versiyasi (IPv4) hozirgi vaqtda eng keng tarqalgan.
Sarlavha o’lchami (4 bayt)- qiymati ham 4bit joy oladi va 32-bitli so’zda o’lchanadi. Odatda sarlavha 20 bayt (beshta 32-bitli so’z) o’lchamga ega bo’ladi, lekin parametrlar maydoniga xizmatchi zaruriy axborotlarni qo’shish hisobiga oshishi mumkin. Sarlavhaning eng katta qiymati 60 baytni tashkil qiladi.
Servis turi (8 bit) maydoni paketning prioritetini va marshrutni tanlash mezonlarini ko’rsatish uchun mo’ljallangan.
RFC791 bilan mos ravishda, “Xizamat turni” maydonining dastlabki 3 biti paketning prioritetini (shoshilinchlik) ko’rsatadi.Bu bitlar 0(past prioritet)dan 7 (yuqori prioritet)gacha qiymat qabul qiladi. Paket prioritetini hisobga oluvchi marshrutizatorlar, birinchi navbatda yuqori prioritetli paketlarni qayta ishlaydi. Keyingi 3 bit marshrutni tanlash mezonlarini belgilash uchun ishlatiladi.
6,7 va 8 qiymatli bitllarni sharhlash uchun variantlar:
Paket kechikishini minimallashtirish;
O’tkazish qobiliyatini maksimallashtirish;
Yetkazib berish ishonchliligini maksimallashtirish.
Paketning o’lchami (2 bayt) – paketning umumiy o’lchamini blgilash uchun ishlatiladi. Paketning o’lchami bu maydon kengligi bilan chegaralangan va 65535 dan oshib ketmaydi. Ko’pchilik tarmoqlarda 1500 bayt o’lchamli paketlar ishlatiladi (Ethernet II kadrining ma’lumot maydonining maksimal o’lchami).
Paket identifikatori (2 bayt) - kiruvchi paketni qismlarga (bo’laklarga) ajratish yo’li bilan paketlarni idrok etish uchun foydalaniladi. Bitta paketning barcha qismlari (bo’laklari) bu maydonda bir xil qiymatga ega bo’lishi lozim.
Bayroqlar – bu maydon paket bo’laklarining belgilarini ko’rsatish uchun ishlatiladi. Maydonning uzunligi 3 bit.
Bo’laklarni ko’chirish maydoni (13 bit) – qismlarga ajratilmagan boshlang’ich paketning ma’lumot maydoni boshlanishiga nisbatan bu bo’laklarning ma’lumot maydonini siljitish baytda beriladi. Yig’ish/bo’laklashda paket bo’laklaridan foydalaniladi. Ko’chirish qat’iy tarzda 8 baytga karrali bo’lishi kerak.
Hayot vaqti (8bit) – bu maydon paketning tarmoqqa o’tishi uchun ketadigan belgilangan vaqtni berish uchun foydalaniladi. Paketning hayotiy vaqti sekundda o’lchanadi va manba tomonidan beriladi.
Protokol (8 bit) – bu paketning ma’lumot maydonida joylashgan axborot qaysi yuqori pog’onadagi protokolga tegishli ekanligini ko’rsatuvchi identifikatordan tashkil topadi. Identifikator qiymati turli xil protokolllar uchun standartga mos holda beriladi. Masalan, 6 raqami paketda TCP xabari, 17 – UDP xabari, 1 – ICMP xabari borligini bildiradi.
Sarlavhaning nazorat yig’indisi (16 bit) – paket sarlavhasining nazorat yig’indisi qiymati. Bu maydon uzatish jarayonida paket sarlavhasining to’liqligini tekshirish uchun ishlatiladi. Nazorat yig’indisini paket manbasi hisoblaydi va paket o’tadigan har bir marshrutizator tomonidan tekshiriladi va qayta hisoblanadi. Nazorat yig’indisini qayta hisoblash paket sarlavhasi maydoning o’zgarishi bilan bog’liq, masalan, har bir marshrutizator “Hayot vaqti” maydonini o’zgartiradi. Nazorat yig’indisini hisoblashda “Nazorat yig’indisi” maydonining qiymati 0 ga teng deb qabul qilinadi.
Manba IP-manzili (32 bit) – paket yuborilgan uzel manzili.
Parameter – bu maydon paketni uzatishning qo’shimcha parametrlarini yoki paketning o’tish marshruti haqidagi yozuvlarni ko’rsatish uchun mo’ljallangan. Maydon zarur hisoblanmaydi va odatda faqat tarmoqni sozlashda ishlatiladi.
Baravarlash – maydon paket sarlavhasini 32 bitli chegarada baravarlash uchun ishlatiladi.
IPv4 da manzillash
TCP/IP protokollar stekida 3 turdagi manzillar ishlatiladi:
Mahalliy (qurilmaviy) – tarmoq ostilarida paketlarni yetkazib berish uchun “mahalliy” texnologiyalar tomonidan ishlariladigan manzillar. Misol uchun, Ethernet, FDDI, WiMAX va boshqa tarmoqlardagi MAC-manzillar.
IP-manzillar – Internetda tarmoq interfeyslarini identifikatsiyalovchi tarmoq bosqichi manzillari. Bu manzillash tizimi universal va bir qiymatli usul bilan asosiy tarmoqning ixtiyoriy interfeysini identifikasiyalash imkonini berishi kerak. Buning hayratlanarli yechimi tarmoqdagi barcha tarkibiy tarmoqlarni noyob raqamlash bo’lib, bundan keyin har bir shunday tarmoqlardagi barcha bog’lamalar raqamlanadi.
Domen nomlar - kompyuterlarni identifikasiya qilish uchun TCP/IP tarmoqlaridagi apparat-dasturiy ta’minot IP-manzilning sonli ifodalanishiga asoslanadi. Biroq odatda foydalanuvchilar bir muncha qulay belgilar (domenli) kompyuter nomidan foydalanishni afzal ko’rishadi.
5. Tarmoqlarni rejalashtirish va amalga oshirish uchun ishlatiladigan ikkita asosiy model bilan tanishib chiqamiz: OSI va TCP / IP
Qatlamli modeldan foydalanishning afzalliklari
Tarmoq protokollari va operatsiyalarini tavsiflash uchun qatlamli modeldan foydalanishning afzalliklari quyidagilar:
Protokollarni loyihalashda yordam berish, chunki ma'lum bir qatlamda ishlaydigan protokollar o'zlari bajaradigan ma'lumotni va yuqoridagi va pastdagi qatlamlarni aniqlaydigan interfeysga ega.
Raqobatni rivojlantirish, chunki turli xil sotuvchilarning mahsulotlari birgalikda ishlashi mumkin.
Bir qatlamdagi texnologiya yoki qobiliyat o'zgarishini yuqoridagi va pastdagi boshqa qatlamlarga ta'sir qilishining oldini olish.
Tarmoq funktsiyalari va imkoniyatlarini tavsiflash uchun umumiy tilni taqdim etish.
Rasmda ko'rsatilgandek, TCP / IP modeli va Open Systems Interconnection (OSI) modeli tarmoq funksiyalarini muhokama qilishda foydalaniladigan asosiy modellardir. Ularning har biri qatlamli tarmoq modellarining asosiy turini ifodalaydi:
Protokol modeli - ushbu turdagi model ma'lum bir protokol to'plamining tuzilishiga juda mos keladi. TCP / IP modeli protokol modeli, chunki u TCP / IP to'plami ichida har bir protokol qatlamida sodir bo'ladigan funktsiyalarni tavsiflaydi. TCP / IP ham mos yozuvlar modeli sifatida ishlatiladi.
Yo'naltiruvchi model - ushbu turdagi model ma'lum bir qatlamda bajarilishi kerak bo'lgan narsalarni tavsiflash orqali tarmoq protokollari va xizmatlarining barcha turlarida izchillikni ta'minlaydi, ammo bunga qanday erishish kerakligini belgilamaydi. OSI modeli Internet tarmog'ida keng tanilgan mos yozuvlar modeli, ammo ayni paytda OSI protokoli to'plami uchun protokol modeli hisoblanadi.
OSI ma'lumotnoma modeli
OSI modeli har bir qatlamda bo'lishi mumkin bo'lgan funktsiyalar va xizmatlarning keng ro'yxatini taqdim etadi. Shuningdek, u har bir qatlamning to'g'ridan-to'g'ri yuqoridagi va pastdagi qatlamlar bilan o'zaro ta'sirini tavsiflaydi.
Har bir qatlamning funktsional imkoniyatlari va qatlamlar o'rtasidagi munosabatlar ushbu mustaqil ish davomida yanada aniqroq bo'ladi, chunki protokollar batafsilroq muhokama qilinadi.
Eslatma: TCP / IP modellari qatlamlari faqat nomlari bilan atalgan bo'lsa, OSI ning ettita qatlamlari ko'pincha ismlar bilan emas, balki raqamlar bilan ataladi. Masalan, jismoniy qatlam OSI modelining 1-qatlami deb ataladi.
7L:Appilacation
|
Faylni PDUlarga bo’ladi
|
6L:Presetation
|
Faylni Farmatini aniqlidi Misol:pdf
|
5L:Session
|
A pc da B pc ga malumot o’tayotganda oxrgi malumot o’tguncha pc lar o’rtasidagi aloqani ushlab turadi
|
4L:Transport
|
PDUlarga port no’mer va ID qo’shadi va paket nomini segmet
|
3L:Netvork
|
Ip address qo’shadi va paket nomoni pacet
|
2L:Data Link
|
Mac address qo’shadi va paket nomini Frame
|
1L:Physical
|
Malumotlarni raqamli ko’rinishga yani 01001100 ga o’kazadi
Paket nomi bit
|
TCP / IP protokoli modeli
Internet tarmog'idagi aloqa uchun TCP / IP protokoli modeli 1970-yillarning boshlarida yaratilgan va ba'zida Internet modeli deb ham ataladi. Rasmda ko'rsatilgandek, u aloqa muvaffaqiyatli bo'lishi uchun yuzaga kelishi kerak bo'lgan to'rtta toifadagi funktsiyalarni belgilaydi. TCP / IP protokoli to'plamining
arxitekturasi ushbu modelning tuzilishiga mos keladi. Shu sababli, Internet modeli odatda TCP / IP modeli deb nomlanadi.
Ko'pgina protokol modellari sotuvchiga xos protokol stekini tavsiflaydi. Eski protokol to'plamlari, masalan Novell Netware va AppleTalk, sotuvchiga xos protokol to'plamlarining namunalari. TCP / IP modeli ochiq standart bo'lgani uchun, bitta kompaniya modelning ta'rifini nazorat qilmaydi. Standart va TCP / IP protokollarining ta'riflari jamoat forumida muhokama qilinadi va RFClarning keng jamoatchilik to'plamida aniqlanadi.
OSI modeli va TCP / IP modelini taqqoslash
TCP / IP protokollari to'plamini tashkil etuvchi protokollarni OSI mos yozuvlar modeli nuqtai nazaridan ham tavsiflash mumkin. OSI modelida tarmoqqa kirish darajasi va TCP / IP modelining dastur qatlami ushbu qatlamlarda bo'lishi kerak bo'lgan alohida funktsiyalarni tavsiflash uchun qo'shimcha ravishda bo'linadi.
Tarmoqqa kirish sathida TCP / IP protokoli to'plami fizik muhit orqali uzatishda qaysi protokollardan foydalanilishini aniqlamaydi; u faqat Internet-qatlamdan jismoniy tarmoq protokollariga uzatishni tavsiflaydi. OSI 1 va 2 qatlamlari ommaviy axborot vositalariga kirish uchun kerakli protseduralarni va tarmoq orqali ma'lumotlarni yuborish uchun jismoniy vositalarni muhokama qiladi.
OSI Layer 3, tarmoq qatlami to'g'ridan-to'g'ri TCP / IP Internet-qatlamiga xaritalaydi. Ushbu qatlam Internet tarmog'i orqali xabarlarni yo'naltirish va yo'naltirish protokollarini tavsiflash uchun ishlatiladi.
OSI Layer 4, transport qatlami to'g'ridan-to'g'ri TCP / IP Transport qatlamiga xaritalaydi. Ushbu qatlam ma'lumotlarning manbalari va manzillari o'rtasida buyurtma qilingan va ishonchli etkazib berilishini ta'minlaydigan umumiy xizmatlar va funktsiyalarni tavsiflaydi.
TCP / IP dastur qatlami oxirgi foydalanuvchi dasturlarining turli xil funktsiyalarini ta'minlaydigan bir qator protokollarni o'z ichiga oladi. OS, 5, 6 va 7 qatlamlari modeli dasturiy ta'minotni ishlab chiquvchilari va sotuvchilari uchun tarmoqlarda ishlaydigan mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun mos yozuvlar sifatida ishlatiladi.
TCP / IP va OSI modellari odatda turli qatlamlarda protokollarga murojaat qilishda ishlatiladi. OSI modeli ma'lumotlar havolasi qatlamini fizik qatlamdan ajratganligi sababli, odatda ushbu pastki qatlamlarga murojaat qilishda foydalaniladi
Asosiy Protokolla
|
| |