Nazorat savollari - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

Nazorat savollari
1.
Plezahron raqamli iYerarhiya‘ning kamchiliklari nimalardan
iborat?
2.
SDH ning yaratilish tarihi qanday?
3.
E1 oqim parametrlarini tushuntiring.
4.
STM-1 oqimini hosil bo‗lish jarayonini tushuntiring.
5.
STM-4 oqimini hosil bo‗lish jarayonini tushuntiring.
6.
STM-16 oqimini hosil bo‗lish jarayonini tushuntiring.
7.
STM-64 oqimini hosil bo‗lish jarayonini tushuntiring.
8.
SDH iYerarhiyalarini tushuntiring.
9.
WDM ning ishlash tamoili qanday?
10.
WDM da kanallar orasidagi himoya polosasi deganda nimani
tushinasiz?
11.
DWDM ning afzalliklari nimalardan iborat?
12.
HDWDM ning imkoniyatlarini sanab o`ting ?
2.4 Keng polosali tarmoqlar orqali taqdim etiluvchi zamonaviy
xizmatlar
Keng
polosali
kirish
tarmog‗idan
foydalangan
holda
telekommunikatsiya operatori abonentga turli xil xizmatlar taqdim etishi
mumkin. Ular orasida asosiy xizmatlar quyidagilar:
149
Yuqori tezlikdagi Internetga ulanish;
SIP telefoniya;
Interaktiv televizor.
Ushbu xizmatlar ―Triple Play‖ to‗plamida taqdim etiladi. ―Keng
polosali xizmatlar‖ atamasidan foydalanganda abonentlarning ko‗pchiligi
odatda yuqorida ko‗rsatilgan xizmatlar ro‗yxatini tushunadi.
Bugungi kunda ―Quad Play‖ xizmatini taqdim etishni tezkorlik bilan
rivojlantirmoqda. Bu fiksatsiyalangan (qo‗zg‗almas) telefon aloqasi, keng
polosali kirish, televideniya va mobil aloqa xizmatlarini o‗z ichiga oladi.
Strategy Analytics analitik kompaniyasi hisobotida e'lon qilingan
ma‘lumotlarga ko‗ra, 2016-yilda AQShda uy xo‗jaliklarining 13 foizi
ushbu paketga ulangan. Ushbu prognozga ko‗ra, ―Quad Play‖ xizmatiga
ulangan abonentlar ulushi bugungi kunga nisbatan 4 barobar ortadi.
Strategy Analytics tahlilchilarining so‗zlariga ko‗ra, ―Quad Play‖ xizmat
paketlari kelgusi besh yil mobaynida Triple Play xizmat paketlariga
nisbatan ko‗proq mashhur bo‗ladi.
4.1-rasm. Xizmatlarni taqdim etish uchun zarur bo‗lgan tarmoqning polosa
kengligi
150
Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) o‗zining ―Milliy
keng polosali rejalar‖ hisobotida keng polosali kirish xizmatlar va ushbu
xizmatlarni eng yuqori sifatda taqdim etish uchun kerakli polosai kengligi
nisbatlarini ko‗rsatadigan diagramma taqdim etdi (4.1-rasm). Shuni yodda
tutish lozimki, bu keng polosali kirishning barcha imkoniyatlari emas.
Endi, OECD tomonidan taqdim etilgan keng polosali kirish
xizmatlarini bir nechta izoh bilan ko‗rib chiqamiz:
Ilmiy tadqiqot uchun grid hisoblash "virtual superkompyuter"
xizmati - klaster sifatida ifodalanadigan tarqalgan hisoblash shakli bo‗lib,
kata miqdordagi ishlarni (operatsiyalarni, ishlarni) bajarish uchun
getorogen kompyuterlarni tarmoq oqrali birlashtirish nazarda tutiladi.
Ushbu texnologiya sezilarli kuchli hisoblash resurslarini talab qiladigan
ilmiy, matematik muammolarni hal qilish uchun ishlatiladi. Grid
hisoblash, shuningdek, iqtisodiy prognozlash, seysmik tahlil, yangi dorilar
xususiyatlarini ishlab chiqish va o‗rganish kabi vazifalarni hal qilish uchun
tijorat infrastrukturasida ishlatiladi;
virtual laboratoriya - matematik modellar va boshqa imitattsion
reallikga asoslangan to‗liq dasturiy mahsulotlar uchun qo‗llaniladigan
ta‘limda qo‗llaniladi;
ma‘lumotlar vizuallashtirish - eksperimental ma‘lumotlarning
taqdimoti yoki grafikalar, jadvallar, xaritalar va boshqa shakllardagi
nazariy ish natijalarini taqdim etish;
O‗quv materiallarini raqamli shaklda tarqatish, o‗quv jarayonida
ishlatiladigan raqamli ma‘lumotlar to‗plami sifatida tushuniladigan
raqamli ta‘lim resursini (CRA) yaratish usullaridan biri bo‗lib, ular o‗quv
jarayoni uchun zarur bo‗ladigan raqamli fotosuratlar, videokliplar, statik
va dinamik virtual reality va interaktiv modellash obyektlari, kartografik
materiallar, audio yozuvlar, ramziy obyektlar va biznes grafikalar, matnli
hujjatlar va boshqa o‗quv materiallari bo‗lishi mumkin;
Universitetlar o‗rtasidagi hamkorlik, virtual sinflar, masofaviy ta‘lim
nogironligi bo‗lgan odamlarga va shunga o‗hshash ahvolda yashovchi
aholi uchun ta‘lim va muloqot qilish uchun ulkan imkoniyatlar yaratadi;
Uzoqdan tashxis qo‗yish - har qanday vaqtda dunyoning istalgan
joyidan masofadan turib amaliyot va monitoringni o‗tkazish qobiliyati;
Bemorning ahvolini nazorat qilish uchun profilaktik telemeditsina
usuli sifatida monitoring qilish usuli. Ayniqsa, tegishli axborot tizimlari
151
doimiy monitoringni talab qiluvchi yurak va pnevmonologik bemorlar
uchun;
Telekonsultatsiya - bu masofa muhim omil bo‗lgan tibbiy yordam
xizmatlarini ko‗rsatish usulidir. Xizmatlarni taqdim etish kasallikning
tashxisi, davolash va profilaktikasi uchun zarur bo‗lgan axborotni
olganidan keyin axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan
holda barcha tibbiy mutaxassislar vakillari tomonidan amalga oshiriladi;
intellektual transport tizimlari - transportning barcha turlarini
(individual, jamoat, yuk) boshqarish, transport vositalarini boshqarish
muammolarini hal qiladigan, mintaqadagi transport xizmatlarini tashkil
etish
to‗g‗risida
fuqarolar
va
korxonalarni
xabardor
qilishni
ta‘minlaydigan bir-biriga bog‗liq avtomatlashtirilgan tizimlar majmui;
Virtual tarqatiladigan ofis - bu Internet tarmog‗ining aloqa
imkoniyatlaridan foydalanib, xodimlarni biznesni samarali o‗tkazish
imkonini beradigan muhit;
uzoqdan monitoring qilish - tanlov sifatida - korxonalarda
xavfsizlikni ta‘minlashning yuqori darajasini ta‘minlash, keng ko‗lamli
obyektlarni, shu jumladan neft va gaz quvurlarini, temir yo‗llarni,
aeroportlarni monitoringini ta‘minlaydigan keng ko‗lamli video kuzatuv
tizimlarini yaratish;
Aqilli uy - uyda yoki kvartirada turli muhandislik tizimlarini
birlashtiradigan, avtomatlashtirilgan tizim. Masalan, foydalanuvchilarning
uylarida o‗rnatilgan "tarmoqqa ulangan" eshik qulflari yoki xavfsizlik
kameralari kabi xavfsizlik tizimlari, xonadagi odamlarning yo‗qligida
yorug‗lik va issiqlikni avtomatik ravishda yoqish yoki o‗chirish orqali
bevosita energiya‘ni tejash, quvvatni saqlash tizimlari aqilli uyning
elementlaridir. Yoki mavsumiy va ob-havo sharoitlariga bog‗liq ravishda
haroratni
nazorat
qilishni
va
foydalanuvchi
ishtirokisiz
foydalanuvchilarning xonalaridagi haroratni tartibga solish imkonini
beradigan bulutli texnologiyaga asoslangan qurilmalar;
bulutli hisoblash - oxirgi foydalanuvchilarga xizmatlardan masofaviy
dinamik foydalanish, hisoblash resurslari va ilovalar (shu jumladan
operatsion tizimlar va infratuzilma) orqali Internet tarmog‗iga ulanish;
talab bo‗yicha video - har xil formatdagi multimedia serveridan
kabelli tarmoq orqali televizor dasturlari yoki videofilmlaridagi abonentga
individual yetkazib berish tizimi;
IPTV abonentlarga raqamli televideniye xizmatlari, shuningdek,
video-on-demand (VoD), ko‗rsatuvlarning elektron dasturi, televizion
152
elektron pochta, televizion tijorat, televizor orqali internetdan foydalanish
kabi ko‗ngilochar xizmatlarni taqdim etadi.
Video konferensiyalar video-selektor uchrashuvlari, muhim tadbirlar
va seminarlarni on-layn tarzda namoyish qilish, masofali filiallar va
hududiy bo‗linmalar faoliyatini tashkil etishga yordam beradi.
Bundan tashqari, bugungi kunda juda keng tarqalgan keng polosali
xizmatlar biri onlayn-o‗yinlar bo‗lib, unda HD-sifatli va 3D-formatdagi
videolarni, yuqori aniqlikdagi tasvirlarni bir vaqtning o‗zida ko‗rish, 3D-
grafikalar, virtual sport va masofadan nazorat qilish imkoni mabjud.
Keng polosali foydalana olish xizmatlarini rivojlantirishda juda
muhim yo‗nalish elektron hukumatdir. 2011 yilda davlat elektron
xizmatlarini taqdim etish tizimidan foydalanishning burilish nuqtasi keldi.
Hukumatning samaradorligini oshirishga bo‗lgan o‗sib borayotgan ehtiyoj,
amaldagi davlat elektron platformalari va xizmatlarini, xususan, soliq
hisobotini topshirish va qurilishga ruxsat olish uchun onlayn tizimlarni
yanada kengroq tarqatish uchun kuchli turtki bo‗ldi. Yaqin kelajakda
barcha rivojlangan mamlakatlarda kamida bitta biznes jarayoni uchun
davlat elektron xizmatlaridan foydalanadigan korxonalar soni o‗rta
hisobda 90% dan yuqori bo‗lishi kutilmoqda (2010 yilda 75%). Xuddi
shunday, rivojlangan mamlakatlarda bunday xizmatlardan foydalanadigan
fuqarolarning soni kamida 10 foizga oshishi kutilmoqda.
Keng polosali kirishning asosiy afzalligi - yuklab olinadigan trafik
miqdori bo‗yicha cheklovlar yo‗qligi. Bundan tashqari, u yuqori tezlik va
ulanish ishonchliligini ta‘minlaydi, shuning uchun foydalanuvchi mijozlar
keng polosali xizmatlarni ko‗rsatishdagi yuqori yuklab olish tezligiga
erishish uchun katta summani to‗lashga tayyor.
"Point Topic" kompaniyasining tahlilchilari Keng polosali kirish
tarmoqlarida qo‗shimcha xizmatlar (VoIP, IPTV va h.k.) taqdim etishdan
tushgan daromadlarning o‗sishini o‗rganishdi. Internetda obuna narxi
taxminan 37% ga oshganligi ma‘lum bo‗ldi. Internet tarmog‗iga erkin
ulanishning narxi tobora pasayib ketishiga qaramasdan, qo‗shimcha
xizmatlarning ulushi muntazam o‗sib bormoqda. Dunyoda eng foydali
xizmat VoIP xizmatlarini taqdim etishdir. Video xizmatlar ikkinchi o‗rinda
turadi. Bunga xavfsizlik bilan bog‗liq xizmatlar (masalan, video nazorati)
kiradi. Keyingi - onlayn o‗yinlar, uy tarmog‗i, musiqa va o‗yinlar yuklab
olish va nihoyat, uchinchi tomon kontent provayderlari tomonidan internet
orqali ovozli xizmatlar - Skype va boshqalar.
153
Innovatsion xizmatlar orasida biz LTE tarmog‗idagi avtomobillar
o‗rtasidagi o‗zaro aloqa xizmatini ta‘kidlashimiz mumkin. Ford tomonidan
olib borilgan "Cooperative Card Extended" (CoCarEX) tadqiqot loyihasi
LTE tarmoqlari avtomagistrallarda avtomashinalar bilan birgalikda
ishlashga mosligini ko‗rsatdi. CoCarEX loyihasi Ford tomonidan 2009
yilda avtomatlashtirilgan tizimlar va infratuzilmani rivojlantirish
maqsadida ishlab chiqilgan, bu esa real vaqtdagi transport vositalari bir-
birlari bilan yo‗llardagi xatarlar, avtoyo‗llarni "yuklash" va boshqalar bilan
bo‗lishish imkonini beradi. CoCarEX loyihasining natijalari 2011 yil 25
may kuni Germaniya‘ning Dyusseldorf shahrida Vodafone operatorining
LTE tarmog‗ida namoyish etilgan LTE tarmoqlarida kechiqish miqdori
ancha past ekanligini ko‗rsatdi, bu esa avtoulov egalarining yo‗llarda
haydashda tezlik bilan harakat qilishiga imkon beradi. (4.2-rasm). Sinov
jarayonida favqulodda tormoz manevrasini bajarayotganda, Ford S-Maks
boshqa bir Ford S-Maksga ogohlantirish signalini darhol etkazdi. 100 ms
dan kam bo‗lgan vaqtda signalning uzatish va qabul qilishni amalga
oshirilishi samarali yo‗l harakati xavfsizligini ta‘minlash uchun etarli deb
hisoblanadi. Ikkala avtotransport vositasiga ham standart transport-trafik
xatlari yuborilganligi ham ko‗rsatildi. Ford vakilining so‗zlariga ko‗ra,
avtomobillar bir xil tilda gapirishga qodir va bu, eng muhimi, avtoulov
egalarini yo‗lda himoya qilishi mumkin.
4.2 –rasm. LTE tarmog‗i asosida avtomashinalar o‗rtasidagi o‗zaro
aloqa
154
Keng polosali kirish tarmog‗idan foydalanib, telekom operatori
abonentga turli xil xizmatlar taqdim etishi mumkin, ulardan asosiylari
yuqori tezlikdagi internet, SIP telefoniya va interfaol televidenie. Ushbu
xizmatlar "Triple Play" to‗plamida taqdim etiladi. Bugungi kunda "Quad
Play" xizmatini taqdim etishni tezkorlik bilan rivojlantirmoqda. Bu telefon
aloqasi, Keng polosali kirish, televizor va mobil aloqa xizmatlarini o‗z
ichiga oladi.
|