Xorijiy mamlakatlarda axborotni muhofaza qilish tizimi

|
Xorijiy mamlakatlarda axborotni muhofaza qilish tizimi
|
bet | 40/45 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #250258 |
Bog'liq Karimov-I.Axborotxavfsizligiasoslari (1) Xorijiy mamlakatlarda axborotni muhofaza qilish tizimi
Mamlakatning tahdidlarga mos aks ta’sir ko‘rsatish layoqatiga ega bo‘lgan axborot xavfsizlik tizimini yaratish uchun, rivojlangan chet el mamlakatlarida axborot urushining zamonaviy konsepsiyalari, o‘ziga xos xususiyatlari, axborot qurolining turlari va qo‘llash samaradorligi, shu- ningdek, chet el mamlakatlarida axborot xavfsizligini ta’minlash masala- lari qay tarzda yechilishi haqida aniq bir tasavvurga ega bo‘lish kerak.
Axborot quroli deb nomlanuvchi vositalar:
axborot massivlarini yo‘q qilish, buzish yoki o‘g‘irlash;
himoya tizimlarini yengish;
qonuniy foydalanuvchilar huquqlarini cheklash;
kompyuter tizimlarini, texnik vositalarni ishini izdan chiqarish;
shular kabi boshqa amallarni bajaradi.
Hozirda hujumkor axborot quroliga quyidagilarni keltirish mumkin:
ko‘payish, dasturlarga kirish, aloqa liniyalari, ma’lumot uzatish tarmog‘i orqali uzatish, boshqaruv tizimini ishdan chiqarish va shu kabi boshqa qobiliyatlarga ega bo‘lgan kompyuter viruslari;
mantiqiy bomba – dasturiy o‘rnatma qurilmalari, signal bo‘yicha yoki aniq vaqtda harakatga keltirish uchun harbiy yoki fuqarolik infratuzil- ma axborot-boshqaruv markazlariga oldindan kirgiziladi;
telekommunikatsiya tarmoqlarida axborot almashishini susaytiruv- chi, davlat yoki harbiy boshqarish kanallarida axborotni soxtalashtiruvchi vositalar;
tekshiruvchi dasturlarni neytrallash vositalari;
obyektning dasturiy ta’minotiga raqib tomonidan ongli ravishda turli xatoliklarni kiritish.
Axborot qurolini qo‘llash oqibatini kamaytirish yoki oldini olish uchun quyidagi chora - tadbirlarni ko‘rish kerak:
axborot resurslarini fizik asosini tashkil etuvchi material-texnik obyektlarni himoyalash;
ma’lumotlar bazasi va bankini normal va uzluksiz ishlashini ta’minlash;
ruxsat etilmagan kirishlardan, buzish yoki yo‘q qilishdan axborot- larni himoyalash;
axborot sifatini (vaqtidaligini, aniqligini, to‘laligini va foydalana olishlikni) saqlab qolish.
Axborot qurolidan himoyalovchi dasturiy tasnifdagi amaliy tadbir- larga quyidagilar kiradi:
Xalqaro tarmoq orqali turli xil axborot almashinuvida iqtisodiy va boshqa tuzilmalarning extiyojini bashoratlash va monitoringini tashkil qilish. Buning uchun transchegara, shu qatorda Internet orqali ham, almashinuvni nazorat qilish uchun maxsus tuzilmalarni yaratish; ochiq tarmoqlarda axborot xavfsizligi tahdidlarini bartaraf etish bo‘yicha davlat va nodavlat idoralarning chora-tadbirlarini koordinatsiya qilish; xalqaro hamkorlikni tashkil etish mumkin.
Axborot resurslarining xavfsizligi talablariga rioya qilgan xolda milliy va korporativ tarmoqlarni jahon ochiq tarmoqlariga ulanishini ta’minlovchi axborot texnologiyalarni takomillashtirish.
Jahon axborot tarmoqlarida ishlash uchun ommaviy foydalanuv- chilarni va axborot xavfsizligi bo‘yicha mutaxassislarni tayyorlash va malakasini oshirish kompleks tizimining faoliyatini takomillashtirish.
Internet foydalanuvchilarining mas’uliyatlari va majburiyatlari, reglament huquqi va axborot resurslari bilan foydalanish qoidalarining milliy qonunchilik qismini takomillashtirishni davom ettirish. Jahon ochiq tarmoqlari ishlashining normativ-huquqiy ta’minotini va xalqaro qonun- chiligini ishlab chiqishda faol ishtirok etish.
AQSHning milliy xavfsizligini ta’minlash tizimi. Milliy xavfsizlik agentligi (MXA-NBA) – radioelektron tutib qolish sohasida jahonda pesh- qadam xisoblanadi. Agentlikning maqsadi – texnik vositalar yordamida AQSHning milliy xavfsizligini ta’minlash.
AQSHning tashqi xavfsizligini ta’minlashda Markaziy razvedka boshqarmasi (MRB-SRU)ga asosiy o‘rinlardan biri ajratilgan. U yerda boshqa davlatlar tomonidan milliy axborot infratuzilmaga qilinadigan tah- didlar haqidagi axborotlarni qidirish va qayta ishlash bo‘yicha razvedka- ning imkoniyatlarini kengaytirishga yo‘naltirilgan reja ishlab chiqilgan va tatbiq qilingan. Agentura ishiga oid an’anaviy usullardan tashqari, MRB texnik yo‘l orqali yopiq ma’lumotlar bazasiga kirishni va ochiq manba- larning tahliliga katta e’tibor qaratadi. Keyingi vaqtlarda MRB axborot va kompyuter texnologiyalari bo‘yicha mutaxassislarni, jumladan xakerlar orasidan tanlashni amalga oshirmoqda.
Federal tekshirishlar byurosi (FTB-FBR) ham, eng avvalo AQSH infratuzilmasini himoyalash nuqtai nazaridan axborot urushi doktrinasini tatbiq qilishda ishtirok etadi. AQSHda kompyuter jinoyatchiligiga qarshi kurashish maqsadida 1996-yil «Kompyuterlarni qo‘llash orqali firibgarlik va suiiste’mol qilishlar to‘g‘risida»gi federal qonun qabul qilingan va ushbu turdagi jinoyatchilik bilan kurashish bo‘yicha FTB tarkibida bo‘lin- ma tashkil etish ko‘zda tutilgan. FTB telekommunikatsiya tarmog‘i orqali amalga oshiriladigan ayg‘oqchilik, maxfiy ma’lumotlarni oshkor qilish, davlat instansiyalarni aldash, terrorizm, xiyla ishlatish va firibgarlik kabi noxush holatlarni tekshirish bilan shug‘ullanadi. Uning tarkibiga kom- pyuter jinoyatchiligi bilan shug‘ullanuvchi yettita bo‘linma kiradi, ularning shtati 300 kishini tashkil qiladi.
AQSHning Mudofaa vazirligi (MV) xalqaro Internet tarmog‘ining ajdodi hisoblanib, birinchi bo‘lib mamlakatning xavfsizligiga yangi tahdid- ning va axborot qurolining kuchini anglab yetdi va hozirgi vaqtda harbiy sohada axborot urushi doktrinasini tatbiq qilishda yetakchi o‘rinni egal- laydi. MV ilmiy kengashining ekspertlar komissiyasi axborot urushi hodi- sasiga qarshi harbiy telekommunikatsiya va kompyuter tarmoqlari xavfsiz- ligini ta’minlovchi shoshilinch choralarni qabul qilish lozimligi haqida
doklad tayyorladi. Pentagon harbiy avtomatlashtirilgan axborot tizimlarini
«qizil buyruqlar» deb ataluvchi zaiflikka tekshirish uchun harbiy kom- pyuter tarmoqlarini himoyasini ta’minlash bilan shug‘ullanish maqsadida xakerlarni ishga qabul qiladi.
Hozirgi kunda AQSH idoralari faoliyatidagi umumiy tendensiya axborot urushi olib borishning asosiy tashkiliy va konseptual prinsiplarini ishlab chiqish, axborot texnologiyalarni qo‘llab yangi ish usullarini qidi- rish hisoblanadi.
|
| |