nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar - Yong'in chiqish, portlash xavfli bo'lgan ob'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi...

|
Yong'in chiqish, portlash xavfli bo'lgan ob'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlar. Reja
|
bet | 8/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 116,5 Kb. | | #118479 |
Bog'liq Yong\'in chiqish, portlash xavfli bo\'lgan ob\'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlarFoydalanilgan adabiyotlar
1.O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi. Toshkent, ,,O’zbekiston", 1992 y.
2. Barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. Toshkent «SHarq",1998 y.
3.O’zbekiston Respublikasini Mehnat kodeksi Toshkent, 1996 y.
4.O’zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to’g’risida”gi Qonuni Toshkent, 1993 y.
5.V.S.Alekseev, E.O.Murodova, I.S.Davыdova. Bezopasnost jiznedeyatelnosti «Prospekt» Moskva-2006 g.
6.O.Qudratov, T.G’aniev. Hayotiy faoliyat xavfsizligi. Toshkent. «Mehnat»-2004.
7.H.E.G’oipov. Mehnat muhofazasi. Toshkent. «Mehnat»-2000.
8.O’.R.Boynazarov. Hayot faoliyat xavfsizligi. Ma’ruza matnlari to’plami. Qarshi-2000.
9. G’.E.YOrmatov. Hayot faoliyat xavfsizligi (Ma’ruza matnlari to’plami), Toshkent-2003
10. Bezopasnost jiznedeyatelnosti. Pod obщey redaksiey doktora texn. nauk, professora S.V.Belova. Moskva, «Vыsshaya shkola» 2003.
|
| |
Gibbs erkin energiyasi oʻzgarishini hisoblash

Gibbs erkin energiyasi oʻzgarishini hisoblash
ΔG, haroratga bogʻliq boʻlsa ham, agar reaksiyada fazaviy oʻtishlar roʻy bermasa, ΔHΔH, va ΔSΔS, S, qiymatlari haroratga bogʻliq emas deb taxmin qilish mutlaqo mumkin. Bu ΔHΔHdelta, start text, H, end text va ΔSΔSdelta, start text, S, end text ni bilsak, ΔGΔGdelta, start text, G, end text ni istalgan haroratda hisoblash uchun foydalanishimiz mumkin degan maʼnoni anglatadi.
19-Mavzu: Dielektriklarda elektr maydoni. Dielektrik singdiruvchanlik va dielektriklarning qutblanishi. Pezoelektriklar va segnetoelektriklar to‘g‘risida tushuncha.
Reja:
Dielektriklarda elektr maydoni
Dielektrik singdiruvchanlik va dielektriklarning qutblanishi.
Pezoelektriklar va segnetoelektriklar to‘g‘risida tushuncha.
Dielеktriklar atom va molеkulalardan tashkil topgan. Atom esa, musbat zaryadli yadro va manfiy zaryadli elеktronlardan iboratdir. Atomning musbat zaryadi yadroda tўplangan bўlib, manfiy ishorali elеktronlar esa, yadro atrofida harakatda bo’ladi. Ko’p hollarda manfiy zaryadlarning markazi musbat zaryadli yadro markazi bilan ustma - ust tushadi.
Birinchi turdagi dielеktriklar (N2, H2, O2, CO2 va b.) molеkulalaridagi elеktronlar yadro atrofida simmеtrik joylashib tashqi elеktrostatik maydon bo’lmaganda, musbat va manfiy zaryadlarning og’irlik markazlari ustma-ust tushgan bo’ladi. Bunday dielеktriklar molеkulalari qutbsiz molеkulalar dеyiladi. Tashqi elеktrostatik maydon ta'sirida qutbsiz molеkula zaryadlari siljiy boshlaydi. Musbat zaryadlar maydon yўnalishda, manfiy zaryadlar maydonga tеskari yo’nalishda siljiydi (2-rasm). Shunday qilib, molеkula dipol momеntiga ega bo’ladi. Ikkinchi turdagi dielеktriklar (H2O, NH3, SO2, CO,…..) molеkulalaridagi elеktronlar yadro atrofida nosimmеtrik joylashgan bo’ladi va tashqi elеktrostatik maydon bo’lmaganda ham musbat va manfiy zaryadlarning og’irlik markazlari ustma-ust tushmaydi. Bunday dielеktrik molеkulalari tashqi maydonsiz ham dipol momеntiga ega bo’lib, ular qutbli molеkulalar dеb ataladi (3-rasm). Tashqi elеktrostatik maydon bo’lmaganda molеkulalarning tartibsiz harakati tufayli dielеktrik bo’yicha molеkulalarning umumiy dipol momеntlari nolga tеng bo’ladi.Agar bunday dielеktrik tashqi elеktrostatik maydonga qo’yilsa, maydon kuchlari dipollarni maydon yo’nalishiga qarab burishga harakat qiladi va noldan farqli umumiy dipol momеnti paydo bo’ladi.
http://fayllar.org
|
Avtomobilning kardanli uzatmasi sxemasi

Avtomobilning kardanli uzatmasi sxemasi
Download
11,47 Mb.
Pdf ko'rish
bet
192/194
Sana
20.11.2023
Hajmi
11,47 Mb.
#102246
1
...
186
187
188
189
190
191
192
193
194
Bog'liq
Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Avtomobilning kardanli uzatmasi sxemasi.
1-uzatmalar qutisi, 2-kardan sharnir, 3-kardan vali, 4-oraliq val, 5-shlitsli birikma,
6-kardanli sharnir, 7-kardan vali, 8-kardanli sharnir, 9-yetakchi ko‘prik, 10-ressora.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Yetakchi ko‘priklarning detallarini tuzilishi.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Neksiya avtomobilining old osmasi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Neksiya avtomobilining ketingi osmasi
Download
11,47 Mb.
1
...
186
187
188
189
190
191
192
193
194
Download
11,47 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Avtomobilning kardanli uzatmasi sxemasi
Download
11,47 Mb.
Pdf ko'rish
O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari

|
O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari
|
bet | 5/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 116,5 Kb. | | #118479 |
Bog'liq Yong\'in chiqish, portlash xavfli bo\'lgan ob\'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlar5.O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari. YOng’in muhofazasini tashkil etish va yong’inni o’chirish
O’t o’chirgichlar yong’inni boshlang’ich fazasida o’chirish uchun ishlatiladi. Ular sig’imi, o’t o’chirish moddasi, o’t o’chiruvchi moddani chiqarish usuli bo’yicha turlicha bo’ladi.
Ximiyaviy ko’pikli o’t o’chirgichlar qattiq va suyuq moddalar yong’inini o’chirish maqsadida foydalaniladi. Ularga OXP-10, OP-M va OP-9MM o’t o’chirgichlari kiradi. Ularning ishlash vaqti ko’pik karraligi 5 ga teng bo’lganda 60 sek ni tashkil etadi. Ballonlar hajmi 8,7 va 9 l, zaryadlari ishqorli va kislotali qismdan iborat. Ishqorli qismi 450…460 gr bikorbanatnatriy va qizilmiya ildizi ekstraktining suvdagi aralashmasida, kislotali qismi-15 gr oltingugurt va 120 gr dan ortiq oltingugurt kislotasining suvdagi aralashmasidan iborat. Bu o’t o’chirgichlarning korpusi foydalanilgandan 1 yil o’tgach 2 MPa bosim ostida sinaladi (bir partiyadagi o’t o’chirgichlarning 25 %). Ikki yildan keyin esa-50 %, uch yildan keyin esa 100 % o’t o’chirgichlar sinovdan o’tkaziladi.
Sanoatda OVP-5, OVP-10 markali ko’lda olib yuriladigan o’t o’chirgichlari: OVP-100, OVPU-25 markali yuqori karrali stasionar o’t o’chirgichlar ishlab chiqariladi. Ularni zaryadlashda PO-1 ko’pik hosil qiluvchidan foydalaniladi.
Uglekislotali o’t o’chirgichlar turli xil moddalar, materiallar va elektr qurilmalaridagi yong’inni o’chirishda ishlatiladi. Ularni zaryadlashda uglyerod (SO2) ikki oksididan foydalaniladi. Bunday o’t o’chirgichlarga OU-5, OU-8, OU-25, OU-80 va OU-400 markali o’t o’chirgichlar kiradi. Ular tortib ko’rib tekshiriladi. Agar ularning massasi 6,25; 13,35 va 19,7 kg dan kam bo’lsa (mos holda, OU-2, OU-5, OU-8 o’t o’chirgichlari uchun) ular qayta zaryadlanadi.
Uglekislotali - brometilli o’t o’chirgichlarga OUB-ZA va OUB-7A lar kiradi. Ularning hajmi 3,2 va 7,4 l bo’lib, brometil va kislota aralashmasi bilan zaryadlanadi. Bu markadagi qo’lda olib yuriladigan o’t o’chirgichlarini ta’sir etish vaqti 35 sek, uzatish uzunligi 3,0-4,5 m ga tengdir.
Kukunli o’t o’chirgichlar OP-1, ,,Moment", OP-2A, OP-10A, OP-100, OP-250 va SI-120 markali bo’lib, ular uncha katta bo’lmagan yong’inlarni o’chirishda ishlatiladi. OP-1 va ,,Moment" o’t o’chirgichlaridan avtomobillar va kuchlanishi 1000 V gacha bo’lgan elektr qurilmalarida foydalaniladi.
OP-10A o’t o’chirgichi ishqorli metallardagi (natriyli, kaliyli) hamda yog’och va plastmassalardagi yong’inlarda ishlatiladi.
SI-2 ko’chma o’t o’chirgichi neft mahsulotlari, metalloorganik birikmalar va shu kabi boshqa moddalar yonishini o’chirishda, SJB-50 va SJB-150 o’t o’chirgichlari tok ta’siridagi elektr qurilmalar yong’inini o’chirishda hamda ayerodrom xizmatidagi o’t o’chirish mashinalarini jihozlashda ishlatiladi.
Ishlab chiqarish binolari uchun talab etiladigan o’t o’chirgichlar soni quyidagicha aniqlanadi:
|
| |
Yong'in chiqish, portlash xavfli bo'lgan ob'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlar. Reja - bet 6

|
Yong'in chiqish, portlash xavfli bo'lgan ob'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlar. Reja
|
bet | 6/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 116,5 Kb. | | #118479 |
Bog'liq Yong\'in chiqish, portlash xavfli bo\'lgan ob\'eklardagi transport va kommunal tizimlardagi avariya va halokotlarN0=T0 S, (19.8.)
bu yerda S-ishlab chiqarish xonasining yuzi, m2; T0-1 m2 maydonga norma bo’yicha belgilangan o’t o’chirgichlar soni.
Bu ko’rsatkich materiallar ombori, garajlar, chorvachilik binolari, bug’xonalar, tegirmonlar, oshxona va magazinlar uchun 100 m2 maydonga 1 ta, elektr payvandlash sexlari, temirchilik sexlari, labaratoriyalar uchun 50 m2 maydonga 2 ta qilib qabul qilinadi.
O’t o’chirish qurilmalari yong’inni boshlang’ich fazada to’liq bartaraf etish va yong’in bo’linmalari kelguncha yong’in tarqalishini cheklash maqsadida ishlatiladi. Ular stasionar, yarim stasionar va ko’chma bo’ladi. O’t o’chirgichlar turi va tarkibiga ko’ra suvli, bug’li, gazli (uglekislota), ayerozol (galoiduglevodorod), suyuqlikli va kukunli bo’ladi.
Bundan tashqari o’t o’chirishda AS-30(66), AS-40(131 ), AS-40(130 E) markali mashinalar va MP-600, MP-900, BMP-1600 markali motopompalardan ham keng foydalaniladi.
YOng’inni o’chirishda professional va kungilli o’t o’chirish jamiyatlari faoliyat ko’rsatadi. Professional yong’in muhofazasi harbiylashtirilgan va harbiylashtirilmagan turlarga bo’linadi.
Tashkilotlar, korxonalar va tashkilotlarda yong’in muhofazasini tashkillashtirish va ob’ektlarning yong’inga qarshi holatini taminlash ushbu tashkilotlarning rahbarlariga yuklatiladi. Ular har bir ishlab chiqarish bo’limi uchun buyruq bilan javobgar shaxsni belgilashlari va ularning ishini nazorat qilib borishlari zarur.
Korxona va tashkilotlarning ma’muriy-texnik xodimlari o’zlariga tegishli ob’ektlarni qurish va ulardan foydalanish davrida yong’inga qarshi barcha tadbirlarni to’liq amalga oshirilishini taminlashlari, yuqori yong’in muhofazasi tashkilotlarining ko’rsatmalari hamda qarorlarini bajarilishini nazorat qilib borishlari, yong’in-korovul muhofazasini, yong’in-texnik komissiyasini va kungilli o’t o’chiruvchilar drujinalarini tashkil etishlari, ularning ish faoliyatlarini doimiy nazorat qilib borishlari zarur.
YOng’in-texnik komissiyasi tarkibiga bosh mutaxassislar, muhandis-quruvchilar, mehnat muhofazasi bo’yicha muhandis va kungilli o’t o’chirish drujinasining boshlig’i kiradi. Komissiya bino va inshootlardan foydalanishda yong’in muhofazasi qoidalariga amal qilinishini, yo’l qo’yilayotgan kamchiliklarni, texnikalardan foydalanishdagi yong’in muhofaza holatini tekshirib boradi hamda zarur holda tegishli choralar ko’radi.
|
| |
Reja: Algoritm va algoritlash tushunchalari. Algoritmning xossalari

REJA:
1. Algoritm va algoritlash tushunchalari. Algoritmning xossalari.
2. Algoritmlarni yaratish usullari va turlari.
3. Algoritmlarni tasvirlash usullari. Blok-sxemalar.
1. Algoritm tushunchasi.
Qo‘yilgan biror
masalani EHMda yechish uchun,
avval uning matematik modelini, keyin algoritmini va programmasini tuzish kerak bo‘ladi. Bu uchlikda algoritm bloki muhim ahamiyatga ega. Endi algoritm tushunchasining ta’rifi va xossalarini bayon qilamiz.
Algoritm bu oldimizga qo‘yilgan masalani yechish zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligidir.
Algoritm so‘zi va tushunchasi IX asrda yashab ijod etgan buyuk alloma Muhammad al-Xorazmiy nomi bilan uzviy bog‘liq. Algoritm so‘zi Al-Xorazmiy nomini Yevropa olimlari tomonidan buzib talaffuz qilinishidan yuzaga kelgan. Al-Xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq sistemasining tamoyillarini va undagi to‘rtta amallarni bajarish qoidalarini asoslab bergan.
Algoritmning asosiy xossalari. Algoritmning 5-ta asosiy xossasi bor:
Diskretlilik (Cheklilik). Bu xossaning mazmuni algoritmlarni doimo chekli qadamlardan iborat qilib bo‘laklash imkoniyati mavjudligida. Ya’ni uni chekli sondagi oddiy ko‘rsatmalar ketma -ketligi shaklida ifodalash mumkin. Agar kuzatilayotgan jarayonni chekli qadamlardan iborat qilib qo‘llay olmasak, uni algoritm deb bo‘lmaydi.
Tushunarlilik. Biz kundalik hayotimizda berilgan algoritmlar bilan ishlayotgan elektron soatlar,
mashinalar,
dastgohlar,
kompyuterlar, turli avtomatik
va mexanik qurilmalarni
kuzatamiz. Ijrochiga tavsiya etilayotgan ko‘rsatmalar, uning uchun tushinarli mazmunda bo‘lishi
shart, aks holda ijrochi oddiygina amalni ham bajara olmaydi. Undan tashqari, ijrochi har qanday
amalni bajara olmasligi ham mumkin. Har bir ijrochining bajarishi mumkin bo‘lgan ko‘rsatmalar
yoki buyruqlar majmuasi mavjud, u ijrochining ko‘rsatmalar tizimi (sistemasi) deyiladi. Demak, ijrochi uchun berilayotgan har bir ko‘rsatma ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga mansub bo‘lishi lozim. Ko‘rsatmalarniijrochining ko‘rsatmalar tizimiga tegishli bo‘ladigan qilib ifodalay bilishimiz muhim ahamiyatga ega. Masalan, quyi sinfning a’lochi o‘quvchisi "son kvadratga oshirilsin" degan ko‘rsatmani tushinmasligi
natijasida bajara olmaydi, lekin "son o‘zini o‘ziga ko‘paytirilsin" shaklidagi ko‘rsatmani
bemalol bajaradi, chunki u ko‘rsatmamazmunidan ko‘paytirish amalini bajarish kerakligini anglaydi.
Yangi o‘quv materiali bayoni

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
2.4. O‘quv mashg‘ulotining birinchi
va ikkinchi savollari bo‘yicha
ma'ruza qiladi. Elektromobillar
haqida tushuncha beradi, uning
umumiy tuzilishi, turlari, ishlash
prinsplari, afzallik va kamchiliklari
haqida tushuntiradi,
elektromobillarlarda qo‘llaniladigan
akkumuliyatorlar batareyalarini
umumiy tuzilishi haqidagi
ma'lumotlarni slaydlar va
multimediali ishlanmalar orqali
tahlil qiladi (4-ilova ). O‘quvchilarni
bahs-munozaraga tortish maqsadida
ularga jonlantiruvchi savollar
beradi:
1. Elektromobillar haqida
tasavvuringiz haqida gapiring.
2. Elektromobillarning afzallik va
kamchiliklari haqida tushuntiring.
3. Elektromobillardan foydalanish
va ularning afzalliklari.
2.4. Tinglaydilar.
Muhokama
qiladilar. Savollar
bilan murojaat
qiladiar. Javob
beradilar.
2.5. "Avtomobil tuzilishi" fanidan
tayyorlangan elektron darslikdan
foydalanib, ma'ruza savollarini
tushuntiradi. Inson ehtiyojlarini
o‘sishi va gaz balon qurilmali
dvigatellarning istiqbolini yoritib
beradi.
Tinglaydilar.
Yozadilar
2.6. Mavzuni qay darajada
o‘zlashtirganliklarini aniqlash
maqsadida B/B/B jadvalini uchinchi
ustunini to‘ldirishni talab qiladi.
Mavzuni mustahkamlab,
umumlashtiradi.
Javob beradilar,
B/B/B jadvalining
3-ustunini
to‘ldiradilar. Savol
beradilar.
Shesternyali moy nasoslari

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Siqilgan gazda ishlovchi avtomobillar ta’minlash tizimi
1-karbyurator-aralashtirgich; 2-past bosimli reduktor; 3-ishga tushirish klapani; 4-
yuqori bosim reduktori; 5-gaz filtrli elektr magnit klapani; 6-yuqori bosm
monometri; 7-old guruh balanlarning vintellari; 8-to‘ldiridh vintili; 9-ketingi guruh
balonlarning vinteli; 10-krestovina; 11-asosiy sarflash vintili; 12-benzinning dag‘al
tozalash filtiri; 13-gaz balloni; 14-karbyurator; 15-elektromagnit klapani mayin
tozalash filtra; 16-yonilg‘i nasosi (benzin uchun); 17-yonilg‘i baki; 18-dvigatel.
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 193

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
UAZ avtomobili rul boshqarmasi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
1-Tormoz kolodkasi; 2-Support; 3-Diski
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
F
n
-og‘irlik kuchu; F
u
-ishqalanish kuchu; F
s
-yo‘lning ilshish kuchi.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
|
№ 
Mezonlar - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

"Tasdiqlayman"
"Umumkasbiy va maxsus fanlar" kafedrasida
ko‘rib chiqildi va ma'qullandi.
Kafedra mudiri:
_________ J. Beknazarov
"Avtomobillar tuzilishi" fanidan test banki
№
Test savollari
A
B
С
D
Е
To`g`ri
javob
1
Avtomobil
so‘zining lug‘aviy
ma’nosi nima?
Avtomobil so‘zi
lotincha avtos-
o‘zi, yunoncha
mobils-yurar
degan ma’noni
bildiradi
Avtomobil so‘zi
yuk
tashuvchi
degan
ma’noni
bildiradi
Avtomobil odam va
yuk tashuvchi arava
degan
ma’noni
bildiradi
Avtomobil quruqlikda
harakatlanuvchi,
musta’qil
energiya
manbaiga ega bo‘lgan,
dvigatel
bilan
jihozlangan,
relessiz
yo‘llarda odam va yuk
tashish
uchun
mo‘ljallangan transport
vositasidir
Bir
energiyani
boshqa
bir
energiyaga
aylantirib
beruvchi qurilma
Visual taqdimot tizilishi

Visual taqdimot tizilishi 1. Loyiha mavzusi. Bajaruvchilar.
2. Loyihaning dolzarbligi. 3. Loyiha doirasida o‘z yechimini topuvchi, muammo, loyiha maqsadi,
yakuniy natija, foydalanuvchilar.
4. Loyihani ish rejasini (jadval) bayon qilish.
5. Loyiha ma’suli: ma’lumotnoma
• Titul varag‘i
• Annotatsiya
• Mundarija
6. Loyiha sifatini, loyiha ustida ishlash jadvali: ishning natijaviyligi,
qiyinchiliklar, va uni yengib o‘tish yo‘llarini baholash.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv loyihaviy faoliyatning natijalarini baholash ko‘rsatkichlari va mezonlari Baholash ko‘rsatkichlari Baholash mezoni 2 1 0 Loyiha maxsuloti 1. Ma’lumotnomadagi axborot loyiha mavzusini to‘liq ochib beradi
2. Axborotni rasmiylashtirish
-matn tuzilmaga keltirilgan va formatlangan
-ko‘rgazmali materiallar (jadvallar, chizmalar, rasmlar) axborot
mazmunini to‘liq ochib beradi
3. Ma’lumotnomaning tuzilishi namunaga mos keladi
Loyiha ishi to‘g‘risida hisobot 1. Hisobot tuzilishi namunaga mos
2. Tanqidiy baho berilgam:
-mahsulot sifatiga
-loyiha ustida ishlash jarayoniga: ishning natijaviyligi, qiyinchiliklar
va uni yengib o‘tish yo‘llarini baholash
Visual va og‘zaki taqdimot 1. Loyihaviy faoliyat natijalarining vizual taqdimoti slaydlarni
ishlab chiqish talablariga javob beradi
2. Visual taqdimot tuzilishi namunaga mos
3. Og‘izaki taqdimot qoidalariga rioya qilingan: reglamentga rioya
qilindi, taqdimotda barcha guruh a’zolari ishtirok etdi, so‘zga
chiquvchilar aniq va lo‘nda gapirdilar
Izoh:Baholash mezonlari: “2”-ko‘rsatgich to‘liq namoyon bo‘ldi, “1”-qisman namoyon bo‘ldi, “0”-namoyon bo‘lmadi.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
o‘z faoliyatini rejalashtirish; 
➢

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov
Jamoliddin Bekturdiyevich
Fan va mazmun jihatdan ko‘lami: Avtomobil tuzilishi darslaridan,
avtomobillarni ta’mirlash, avtomobil elektr jihozlari fanlarida foydalanish mumkin
bo‘lgan fanlararo loyiha.
O‘quvchilar loyihani muvoffaqiyatli bajarishlari uchun bilishlari lozim
bo‘lgan tayanch bilim va ko‘nikmalar quyidagilardan iborat:
Quyidagi tayanch bilimlarni bilishi kerak:
Avtomobillarning vazifalari,
turlari, ishlash prinsplari. Avtomobil elektr jihozlarining tuzilishi, turlari, ishlash
prinsplari, afzallik va kamchiliklari, ularda uchraydigan nosozliklar.
Quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari kerak: Avtomobil elektr
jihozlarining tuzilishi va ularning turlari, avtomobillarda qo‘llaniladigan
akkumuliyatorlar batareyasi turlari ularning afzallik va kamchiliklari to‘g‘risida
axborot manbalarini aniqlash, elektromobillarga oid qilingan kashfiyotlar va
loyihalarni to‘plash va O‘zbekistonda ishlab chiqarilishi ko‘zda tutilgan
elektromobillar to‘g‘risida axborotlar yig‘ish, ularni o‘ziga xos jihatlarini
ajratish, ma’lumotlarni tizimga keltirish va tahlil qilish, guruhda faoliyat yuritish,
hamkorlikda o‘qish tartibi va qoidalari.
O‘qitish sharoiti - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov
Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining texnologik kartasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyatning mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
I-bosqich.
Mavzuga kirish.
(10 daqiqa)
Tashkiliy boshlanishi.
1.1. O‘quv xonaning mashg‘ulotga
tayyorligini handa o‘quvchilarni
tayyorgarligini va davomatini
aniqlaydi.
Diqqat qiladilar
1.2. Ma'ruzaning mavzusini e'lon
qiladi, o‘quv mashg‘ulotining
maqsad va natijalarini tushuntiradi.
1.3. Mavzu bo‘yicha ma'ruza
mashg‘ulotining tayanch iboralari
va ma'ruza rejasiga izoh beradi
hamda yozib olishlarini aytadi.
Yozadilar
II-bosqich.
Asosiy qism (30
daqiqa)
O‘quvchilar bilimini
faollashtirish.
2.1. Mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga
suhbat asosida tashkillashtiruvchi
savollar berib, o‘quvchilar
fikrlashini faollashtiradi (1-ilova).
To‘g‘ri javoblarni ma'qullaydi,
noto‘g‘ri yoki to‘liq bo‘lmaganlarini
sharxlaydi, aniqlaydi. Noto‘g‘ri
javob bergan o‘quvchini o‘ziga
xatosini tpishni taklif qiladi. agar
topa olmasa, boshqa o‘quvchilarni
yordamga chaqiradi.
2.1. Savollarni
diqqat bilan
tinglaydilar, javob
beradilar, o‘zgalar
javoblarini tahlil
qiladilar,
o‘zgalarga shaxsiy
mulohazalarini
aytadilar.
O‘quvchilar o‘quv loyiha faoliyatlarini muvofiqlashtirish xarakteri

O‘quvchilar o‘quv loyiha faoliyatlarini muvofiqlashtirish xarakteri: Bevosita; Ishtirokchilar soni: guruh o‘quvchilari 4-5 ta ishchi guruhga bo‘linib, har bir ishchi guruhda 5 tagacha ishtirokchi bo‘lishi mumkin (o‘quvchilar ko‘proq bo‘lsa, loyiha yo‘nalishini ko‘paytirish mumkin); Bajarish muddati: o‘rtacha muddat-10 kun. Loyihani bajarish tartibi: O‘quvchilarning auditoriyadan tashqari mustaqil faoliyatlarida bajariladi, amaliy mashg‘ulotda taqdim etib boriladi. Loyiha maxsuli semestr oxirida, o‘quvchilar va pedagog o‘rtasida belgilangan kunda amalga oshiriladi. Loyihaning baholanishi: Ishchi guruhlar tomonidan bajarilgan loyiha quyidagicha baholanadi (guruhning har bir a’zosi uchun): O‘quvchilar tomonidan bajarilgan loyihaning alohida qismlari (maksimal ball-5); hisobot (maksimal ball- 5); loyiha taqdimoti va himoya qilish jarayoni (maksimal ball-10). LOYIHADA O‘QITISH BOSQICHLARI. Tayyorlov bosqichi:Loyiha bilan tanishish; auditoriyadagi mashg‘ulot vaqtida o‘quvchilar faoliyatini tashkil etish. Loyihani bajarish bosqichlari: Auditoriyadan tashqari faoliyat davrida. Yakuniy bosqich:Loyiha taqdimoti, loyiha va auditoriya mashg‘ulotida o‘quvchilarning loyihalashtirish faoliyatini baholash. Loyiha asosida o‘qitishni boshqarish: Auditoriyadan tashqari faoliyatda. O‘qitish modeliga qisqacha tavsif. Loyiha asosida o‘qitish jarayonida quyidagilar qo‘llaniladi: O‘qitish usullari:Loyihalashtirish usuli, matn va axborot manbalari bilan ishlash, taqdimot; O‘qitish shakllari:ommaviy, alohida, guruhli. O‘qitish vositalari: loyiha topshirig‘i, uslubiy yo‘riqnoma berish, kompyuter texnologiyalari.
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 186

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
“Tasdiqlayman”
“Umumkasbiy va maxsus fanlar”
kafedrasi mudiri
____________
J. Beknazarov
“___” ______________ 20__yil
Fanning o‘zlashtirish darajasini nazorati va baholash mezonlari.
“Avtomobillar tuzilishi” fanidan o‘quvchilarning o‘zlashtirish
darajalarini
nazorati va baholash jarayoni joriy nazorat, oraliq
nazorat va yakuniy nazorat
shaklida amalga oshiriladi. Joriy nazorat o‘qituvchi tomonidan o‘tilgan mavzuni
so‘rash, o‘tilgan mavzular yuzasidan og‘zaki
savol-javob, uy vazifasi, yoki
o‘quvchi tomonidan bajarilgan individual topshiriqlarni
baholash orqali amalga
oshiriladi.
Oraliq nazorat fanning yakunlangan bo‘limlari bo‘yicha har yigirma soat
dars mashg‘ulotidan so‘ng yozma savol-javob usulida
amalga oshiriladi va
natijalar kafedra mudiri tomonidan ko‘rib chiqilib kollej o‘quv ichlari bo‘yicha
direktor o‘rinbosariga topshiriladi.
Yakuniy nazorat har bir semestr yakunlanganda yoki fanning o‘quv rejada
belgilangan o‘quv yuklamalari tugallangandan keyin amalga oshiriladi.
Yakuniy
nazoratning o‘tkazilish o‘quvchilardan fan yuzasidan semester davomida o‘tilgan
mavzular yuzasidan tuzilgan test topshiriqlarini bajarishlari tartibida o‘tkaziladi va
natijalar kafedra mudiri tomonidan ko‘rib chiqiladi va kollej o‘quv ishlari bo‘yicha
direktor o‘rinbosariga topshiriladi. Yakuniy nazorat uchun tuzilgan test savollari
banki o‘quv yili boshida kafedra yig‘ilishida ko‘rib chiqiladi va tasdiqlanadi.
Fan yuzasidan o‘quvchilar bilimi quyidagi mezonlar asosida baholanadi.
“Avtomobillar tuzilishi” fanidan “Elektromobillarning umumiy tuzilishi va

|
“Avtomobillar tuzilishi” fanidan “Elektromobillarning umumiy tuzilishi va Pdf ko'rish
|
bet | 15/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
“Avtomobillar tuzilishi” fanidan “Elektromobillarning umumiy tuzilishi va
ishlash prinsplari” mavzusi bo‘yicha loyiha metodining o‘qitish texnologiyasi
Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich, Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar
maktabi
PEDAGOGIK ANOTATSIYA
Fanning nomi: “Avtomobil tuzilishi”.
Mavzuning nomi: “Elektromobillarning umumiy tuzilishi va ishlash
prinsplari”
Ishtirokchilar: 1-bosqich o‘quvchilari uchun “Avtomobil dvigatellarini
tashxislash va ta’mirlash” kasbi.
O‘qitishning
maqsadi:
Elekromobillarning
umumiy
tuzilishi,
elektromobillarning asosiy xususiyatlari, ularning ishlash prinsplari, xalq
xo‘jaligida tutgan o‘rni, elektromobillarning afzallik va kamchiliklari,
elektromobillarning kamchiliklarini bartaraf qilish yollari, elektromobillarning
asosiy komponentlari va tizimlari, elektromobillarning tarixi, buguni va kelajagi
yuzasidan o‘quv material bo‘yicha olgam bilimlarni chuqurlashtirish hamda
ko‘nikma va malakalarni shakllantirish.
Rejalshtirilayotgan o‘quv natijalari: Elektromobillarning tuzilishi va
ishlashi hamda ularning afzallik va kamchiliklarini anglab yetadi, O‘zbekistonda
elektromobillar ishlab chiqarish uchun qilinayotgan ishlar, ularning natijalari
bilan tanishadi, ularning o‘ziga xos jihatlarini ajratish bilim va ko‘nikmalariga
ega boladi.
Loyihalashtirish faoliyati bo‘yicha quyidagi amaliy ko‘nikmalarga ega
bo‘ladi:
➢
Muammoni shakllantirish va vazifalarni aniqlash;
➢
vazifalarni amalga oshirishdagi usullarni tanlash va ulardan foydalanish;
➢
|
| |
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 191

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov
Jamoliddin Bekturdiyevich
Dizel dvigateli ta’munlash tizimi
1-yonilg‘i qabul qilgich; 2-ynilg‘i baki; 3-to‘simli tozalagich; 4, 11, 18-qaytarish
naychalari; 5-jumrak; 6, 10, 21, 23-past bosim naychalari; 7-mayin tozalash filtri;
8-shtutser; 9, 14-tiqinlar; 12-qo‘l nasosi; 13-o‘tkazib yuborish klapani; 15-yuqori
bosim naychasi; 16-shtutser; 17-forsunka; 19- yuqori bosm yonilg‘i bosimi;
20- yonilg‘i haydash nasosi; 22-dag‘al filtr.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Аmаliу mаshg‘ulоti №9 Mаvzu: ip address va ularning tasnifi. Lokal tarmoq qurish. Ishdаn mаqsаd

Аmаliу mаshg‘ulоti №9 Mаvzu: ip address va ularning tasnifi. Lokal tarmoq qurish. Ishdаn mаqsаd
Download
361,56 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
09.09.2024
Hajmi
361,56 Kb.
#270724
Download
361,56 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Аmаliу mаshg‘ulоti №9 Mаvzu: ip address va ularning tasnifi. Lokal tarmoq qurish. Ishdаn mаqsаd
Download
361,56 Kb.
Matnni ko'rish
Bakalavrlarning kasbiy faoliyati quyidagi sohalarni qamrab oladi

|
Bakalavrlarning kasbiy faoliyati quyidagi sohalarni qamrab oladi
|
bet | 19/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Bakalavrlarning kasbiy faoliyati quyidagi sohalarni qamrab oladi:
ishchi jarayonlarni о‘zlashtirish va tadqiqot qilish;
loyihalash jarayonlarini tahlil qilish, sintezlash va optimallashtirish, mahsulot sifatini ta’minlash va sertifikatsiya (shu jumladan xalqaro) metodlarini qо‘llash;
insonlarning sog‘lom hayot darajasini va xavfsiz mehnat sharoitini ta’minlovchi muxandislik hisoblari, algoritmlari va matematik ta’minotini ishlab chiqish;
kompyuter texnologiyalari va dasturlanishi;
dasturiy ta’minot, axborot-kommunikatsiya texnologiyasi va injeneriyasi;
ta’limning elektron vositalari.
Bakalavrlarning kasbiy faoliyatining obyektlari
5640100 – Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha bakalavr kasbiy faoliyatining obyektlari:
iqtisodiyot tarmoqlarida xavfsiz va sog‘lom ish sharoiti;
insonlarning xavfsizligi;
favqulodda vaziyatlarda tezkor harakat qilish;
tabiiy va texnogen tusdagi ofatlar vaqtida ulardan saqlanish vositalari va texnologiyalari;
favqulodda vaziyatlarni bartaraf qilish;
hayot faoliyati xavfsizligi masalalarini muvofiqlashtirishga qaratilgan meyoriy huquqiy bazalarni yaratish jarayoni.
Bakalavrlarning kasbiy faoliyatining turlari
5640100 – Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha tayyorlangan bakalavrlar kasbiy faoliyatining turlari:
muhandislik-qidiruv va loyiha-konstruktorlik;
ishlab chiqarish–texnoligik;
tashkiliy-boshqaruv;
ilmiy –tadqiqot;
Kasbiy moslashuv imkoniyatlari
Pedagogik qayta tayyorgarlikdan о‘tgandan sо‘ng о‘rta maxsus, kasb-hunar ta’lim muassasalarida maxsus fanlarni о‘qitish.
|
| |
-ilova 
Mavzu bo‘yicha savollar

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov
Jamoliddin Bekturdiyevich
6-ilova
Savollar.
1. Qanday mashinalar elektromobillar hisoblanadi?
2. Elektromobillarning asosiy xususiyatlari nimada?
3. Elektromobillarning samaradorligini oshirish uchun qanday ishlar amalga
oshirish maqsadga muvofiq hisoblanadi?
profil–asosiy ta’lim dasturining aniq kasbiy faoliyatning muayyan turi yoki obyektiga yо‘nalganligi;
о‘quv-о‘rganish natijalari

|
profil–asosiy ta’lim dasturining aniq kasbiy faoliyatning muayyan turi yoki obyektiga yо‘nalganligi;
о‘quv-о‘rganish natijalari
|
bet | 18/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)profil–asosiy ta’lim dasturining aniq kasbiy faoliyatning muayyan turi yoki obyektiga yо‘nalganligi;
о‘quv-о‘rganish natijalari – о‘zlashtirilgan bilimlar, amaliy malakalar, kо‘nikmalar majmui;
о‘quv sikli–mos ilmiy yoki kasbiy faoliyat doirasidagi bilimlar va amaliy malakalarni о‘zlashtirish va kо‘nikmalarni shakllantirishni ta’minlovchi asosiy ta’lim dasturlaridagi fanlarning majmui;
ARM - axborot resurus markazi;
ITI - ilmiy tadqiqot institutlari;
OTM - oliy ta’lim muassasasi;
О‘UM о‘quv-uslubiy majmua.
Ta’lim yо‘nalishining tavsifi
5640100 –Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha bakalavrlar tayyorlovchi oliy ta’limning ta’lim dasturi asosida amalga oshiriladi, uni nazariy va amaliy mashg‘ulotlarini tо‘liq о‘zlashtirgan, yakuniy davlat attestatsiyasidan muvaffaqiyatli о‘tgan shaxsga «bakalavr» malakasi (darajasi) hamda oliy ma’lumot tо‘g‘risidagi davlat namunasidagi rasmiy hujjat(lar) beriladi.
Ta’lim dasturining meyoriy muddati va mos malaka(daraja)si 1-jadvalda keltirilgan.
1-jadval
Ta’lim dasturining muddati va bitiruvchilarning malakasi
Ta’lim dasturining nomi
|
Malaka
(daraja)
|
Ta’lim dasturini о’zlashtirishning meyoriy muddati
|
Bakalavriatning ta’lim dasturi
|
Bakalavr
|
4 yil
|
5640100 –Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha bakalavrlar kasbiy faoliyatining tavsifi
Bakalavrlar kasbiy faoliyatining sohalari
5640100 – Hayotiy faoliyat xavfsizligi – fan va texnika sohasida bо‘lishi mumkin bо‘lgan favqulodda holatlar va yong‘inlar shuningdek havfli omillardan tibbiy - biologik, ilmiy-texnik va ijtimoiy – iqtisodiy bilimlarni qо‘llash yо‘li bilan insonlarning sog‘lom hayot darajasini va xavfsiz mehnat sharoitini ta’minlashga yо‘naltirilgan metodlar va vositalar majmuini qamrab oladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
profil–asosiy ta’lim dasturining aniq kasbiy faoliyatning muayyan turi yoki obyektiga yо‘nalganligi;
о‘quv-о‘rganish natijalari
|
Ta’limni davom ettirish imkoniyatlari

|
Ta’limni davom ettirish imkoniyatlari
|
bet | 20/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Ta’limni davom ettirish imkoniyatlari
5640100 –Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha bakalavr kasbiy tayyorgarlikdan keyin quyidagi:
5A640101 – Mehnat muhofazasi, ishlab chiqarish va texnologik jarayonlar xavfsizligi (tarmoqlar bо‘yicha);
5A640102 – Yong‘in xavfsizligi;
5A640103 – Favqulodda vaziyatlarda aholi xavfsizligi;
5A640104 – Inson va atrof-muhitning radiatsion xavfsizligi
mutaxassisliklari bо‘yicha ikki yildan kam bо‘lmagan muddatda magistraturada о‘qishni davom ettirishi mumkin.
Shuningdek, bakalavr belgilangan tartibda mustaqil izlanuvchi sifatida ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishi mumkin.
Bakalavrning tayyorgarlik darajasiga kо‘yiladigan talablar
5640100 – Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha bakalavrlarning tayyorgarlik darajasiga qо‘yiladigan talablar:
a) umumiy talablar:
dunyoqarash bilan bog‘liq tizimli bilimlarga ega bо‘lishi, gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy fanlar asoslarini, joriy davlat siyosatining dolzarb masalalarini bilishi, ijtimoiy muammolar va jarayonlarni mustaqil tahlil qila olishi;
Vatan tarixini bilishi, ma’naviy milliy va umuminsoniy qadriyatlar masalalari yuzasidan о‘z fikrini bayon qila olishi va ilmiy asoslay bilishi, milliy istiqlol g‘oyasiga asoslangan faol hayotiy nuqtai nazarga ega bо‘lishi;
tabiat va jamiyatda kechayotgan jarayon va hodisalar haqida yaxlit tasavvurga ega bо‘lishi, tabiat va jamiyat rivojlanishi haqidagi bilimlarni egallashi hamda ulardan zamonaviy ilmiy asoslarda hayotda va о‘z kasb faoliyatida foydalana bilishi;
insonning boshqa insonga, jamiyatga, atrof muhitga munosabatini belgilovchi huquqiy va ma’naviy mezonlarni bilishi, kasb faoliyatida ularni hisobga ola bilishi;
axborot yig‘ish, saqlash, qayta ishlash va undan foydalanish usullarini egallagan bо‘lishi, о‘z kasb faoliyatida mustaqil asoslangan qarorlarni qabul qila olishi;
tegishli bakalavriat yо‘nalishi bо‘yicha raqobatbardosh umumkasbiy tayyorgarlikka ega bо‘lishi;
yangi bilimlarni mustaqil egallay bilishi, о‘z ustida ishlashi va mehnat faoliyatini ilmiy asosda tashkil qila olishi;
bitta xorijiy tilni erkin sо‘zlashuv darajasida egallagan bо‘lishi;
sog‘lom turmush tarzi va unga amal qilish zaruriyati tо‘g‘risida ilmiy tassavvur hamda e’tiqodga, о‘zini jismoniy chiniqtirish о‘quv va kо‘nikmalariga ega bо‘lishi lozim.
Bakalavr:
ta’lim yо‘nalishi bо‘yicha oliy ma’lumotli shaxslar egallashi lozim bо‘lgan lavozimlarda mustaqil ishlashga;
tegishli bakalavriat yо‘nalishi doirasida tanlangan mutaxassislik bо‘yicha magistraturada oliy ta’limni davom ettirishga;
kadrlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish tizimida qо‘shimcha kasb ta’limi olish uchun tayyorlanadi.
|
| |
b) kasbiy talablar - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 21/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)b) kasbiy talablar:
Muhandislik-qidiruv va loyiha-konstruktorlik faoliyatida:
Bakalavr:
xavfsizlikni ta’minlash ishlarini takomillashtirish bilan bog‘liq bо‘lgan ilmiy tadqiqot ishlari tо‘g‘risida tasavvurga ega bо‘lishi;
bajarilayotgan tadqiqotlar mavzusi bо‘yicha faoliyatning ishlab chiqarish va texnologik masalalarni fan va texnikaning zamonaviy yutuqlarini hisobga olgan holda kasbiy yechish;
internet tarmog‘ida eng yangi ilmiy va texnologik yutuqlar haqida informatsiyani maqsadga yо‘nalgan holda qidirish va topish;
Ilmiy tadqiqot va ishlab chiqarish jamoasi tarkibida (tayyorgarlik profiliga mos ravishda) kasbiy faoliyat masalalarini yechish qobilyatiga ega bо‘lishi kerak.
Ishlab chiqarish-texnologik faoliyatida:
Bakalavr:
– namunaviy texnologik jarayonlarni ishlab chiqish va ularni qо‘llash;
ilmiy va amaliy faoliyatda avtomatlashtirilgan tizimlarning instrumental vositalari va muhitlarini rivojlantirish va ulardan foydalanish;
kasbiy etika kodeksiga rioya qilish;
namunaviy texnologik jarayonlarni ishlab chiqish va ularni qо‘llash;
ilmiy va amaliy faoliyatda avtomatlashtirilgan tizimlarning instrumental vositalari va muhitlarini rivojlantirish va ulardan foydalanish;
inson sog‘ligini va uning ishchanlik qobiliyatini saqlash bо‘yicha hamda mehnat jarayonida xavfsizlikni ta’minlash bо‘yicha metodika va tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;
ishlab chiqarishda mehnat xavfsizligi bо‘yicha mutaxassislarga qо‘yiladigan talablarni ishlab chiqish;
kasbiy etika kodeksiga rioya qilish qobiliyatiga ega bо‘lishi kerak.
Tashkiliy-boshqaruv faoliyatida:
Bakalavr:
ishlab chiqarish faoliyati sifatini boshqarish jarayonlarini ishlab chiqish va tadbiq qilish;
ishlab chiqarish jarayonlarini amalga oshirish uchun zarur bо‘lgan ishlab chiqarish jarayonlari va resurslarini rejalashtirish;
zamonaviy axborot texnologiyalar tizimini yaratish va ulardan foydalanish bilan bog‘liq bо‘lgan ishlab chiqarish jarayonlari monitoringi va sifatini baholash metodlari va mexanizmlarini ishlab chiqish;
atrof-muhitni muhofaza qilish va mehnat xavfsizligi talablariga mos kelishi borasida ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish;
muhandislik va konstruktorlik yechimlarini amaliyotga tadbiq qilish;
ishlab chiqarish jarayonida sifatni boshqarish;
ijrochilar jamoasi ishini tashkil qilish;
fikrlar har xil bо‘lgan sharoitda boshqaruv qarorini qabul qilish;
birlamchi texnologik yoki ishlab chiqarishni tashkil qilish va uni boshqarish;
bajarayotgan faoliyati bо‘yicha ish rejasini tuzish va uni bajarish, nazorat qilish va amalga oshirgan ishining natijalarini baholash;
ishlab chiqarish jarayonlarining atrof-muhit muhofazasi, yong‘in, texnika va mehnat xavfsizligi talablariga mosligini monitoring qilish qobiliyatiga ega bо‘lishi kerak.
|
| |
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта - bet 23

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 23/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2) Birinchidan, ma’lum sabablarga kо‘ra jahon hamjamiyati taraqqiyotidan ortda qolib ketgan jamiyatimiz, taraqqiy etgan mamlakatlar qatoridan о‘rin olishi uchun, aholi ta’limini jadallashtirish va samaradorligini oshirish maqsadida eng ilg‘or pedagogik tadbirlardan foydalanish zarurligi; Ikkinchidan, an’anaviy о‘qitish tizimi yozma va og‘zaki sо‘zlarga tayanib ish kо‘rishi tufayli «axborotli о‘qitish» sifatida tavsiflanib, о‘qituvchi faoliyati birgina о‘quv jarayonining tashkilotchisi sifatida emas, balki nufuzli bilimlar manbaiga aylanib qolganligi; Uchinchidan, fan-texnika taraqqiyotining о‘ta rivojlanganligi natijasida axborotlarning keskin kо‘payib borayotganligi va ularni yoshlarga bildirish uchun vaqtning chegaralanganligi; Tо‘rtinchidan, kishilik jamiyati о‘z taraqqiyotining shu kundagi bosqichida nazariy va empirik bilimlarga asoslangan tafakkurdan tobora foydali natijaga ega bо‘lgan, aniq yakunga asoslangan texnik tafakkurga о‘tib borayotganligi; Beshinchidan, yoshlarni hayotga mukammal tayyorlash talabi ularga eng ilg‘or bilim berish usuli hisoblangan obektiv borliqqa tizimli yondashuv tamoyilidan foydalanishni talab qilishidadir. Ta’lim texnologiyasi yuqorida sanab о‘tilgan beshta sababiy shartlarni barcha talablariga javob beradigan ta’limiy tadbirdir. Bu zaruriyat, shu vaqtgacha tahsil oluvchilar yopiq tafakkur paradigma (namuna, misol) lari asosida о‘qitilganligi, ularda о‘zgacha nuqtai nazarnitan olmaslik, faqat о‘z fikrini tо‘g‘ri deb bilish shakllantirilganligidandir. Bu hol har qanday taraqqiyotga g‘ov bо‘lib, shu paradigmada yurgan kishilarniinqiroz sari yetaklaydi. Jamiyatimiz jadallik bilan taraqqiy etib, iqtisodiy va siyosiy mavqei kundan-kunga ortib bormoqda. Ammo ijtimoiy sohada va ayniqsa,ta’lim-tarbiyada depsinish va umumiy taraqqiyotdan orqada qolish sezilmoqda. Bunday noxush vaziyatdan chiqib ketish yо‘llaridan biri ta’lim-tarbiyajarayonini qabul qilingan davlat standartlari asosida texnologiyalashtirishdir. Quyida pedagogik texnologiyaning yana bir nechta ta’riflarini keltiramiz:
|
| |
Texnologiyaning tavsifi. Ushbu mashg‘ulot talaba (

|
Texnologiyaning tavsifi. Ushbu mashg‘ulot talaba (
|
bet | 25/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Texnologiyaning tavsifi. Ushbu mashg‘ulot talaba ( yoki о‘quvchi) larni aniq bir muammoni yakka holda (yoki kichik jamoa bо‘lib fikrlab hal etish,yechimini topish, kо‘p fikrlardan keragini tanlash, tanlab olingan fikrlarni ummlashtirish va ular asosida qо‘yilgan muammo(yoki mavzu) yuzasidan aniq bir tushuncha hosil qilishga, shuningdek,fikrlarni ma’qullay olishga о‘rgatadi.Bu texnologiya talaba (yoki о‘quvchi)lar bilan avval yakka holda,sо‘ngra ularni kichik guruhlarga ajratilgan holda yozma ravishda о‘tkaziladi.
Texnoligiyaning maqsadi: talaba (yoki о‘quvchi) larning erkin, mustaqil va mantiqiy fikrlashga, jamoat bо‘lib ishlashga, intilishga; fikrlashni jamlab,ularni nazariy va amaliy tushuncha hosil qilishga; jamoaga о‘z fikrini о‘tkazishga, uni ma’qullashga;qо‘yilgan muammoni yechishda va mavzuga umumiy tushuncha berishda о‘tilgan mavzulardan egallagan bilimlarini qо‘llay olish о‘rganish.
Texnologiyaning qо‘llanishi: seminar, amaliy va labaratoriya mashg‘ulotlarida yakka tartibda (yoki kichik guruhlarga ajratilgan holda) о‘tkazish hamda guruh a’zolarini bir necha marotaba joylarini о‘zgartirib berilgan vazifalarni bajarishga mо‘jjallangan.
“INSERT” JADVALI
Mustaqil о‘qish vaqtida olgan ma’lumotlarni, eshitgan ma’ruzalarni tizimlashtirishni taHminlaydi. Olingan ma’lumotni tasdiqlash, aniqlash, chetga chiqish, kuzatish, shuningdek avval о‘zlashtirgan ma’lumotlarni bog‘lash qobiliyatini shakllantirishga yordam beradi.
Talabalar Insert jadvalini tо‘ldirish qoidasi bilan tanishadilar. Mustaqil jadvalni tо‘ldiradilar.
О‘qish jarayonida olingan ma’lumotlarni alohida о‘zlari tizimlashtiradilar - jadval ustunlariga “kiritadilar” matnda belgilangan quyidagi belgilarga muvofiq:
“V” - men bilgan ma’lumotlarga mos;
“+” - men uchun yangi ma’lumot;
“-“ - men bilgan ma’lumotlarga zid;
“?” - men uchun tushunarsiz yoki ma’lumotni aniqlash, tо‘ldirish talab etiladi.
10-ma’ruza. “Hayotiy faoliyat xavfsizligi” ta'lim yo‘nalishida gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy fanlarning o‘rni.
|
| |
Nazorat savollari - Yuqori kuchlanish texnikasi

91
3. IZOLYATORLARNING ELEKTRIK VA MEXANIK
XARAKTERISTIKALARI
3.1. Osma, tayanch va o’tuvchan izolyatorlarning elektrik
xarakteristikalari
Tajriba ko’rsatadiki, izolyatorlarni tanlash uchun asosiy mezon ularning har
xil ekspluatatsiya sharoitlarida (tuman, shudring, sekin maydalab yog’ayotgan
yomg’ir va izolyator sirtining ifloslanishi bilan birgalikda) uning ishonchli
ishlashini ta’minlash hisoblanadi.
Izolyatorlarning
razryadlanish
kuchlanishining
keskin
kamayishiga
atmosfera sharoiti yomg’irli yoki shudringli bo’lganda izolyator sirtidagi
ifloslanishni ho’llanishi sabab bo’ladi. Izolyatorlarni tanlashda izolyator sirtining
ifloslanishi hisobga olinadi.
Atmosferaning barcha ifloslanish manbailari: sanoat korxonalari, issiqliq
elektr stantsiyalari, sho’rlangan tuproq, tuzli suv havzalari ta’sirida ifloslanish
darajasi «Ifloslangan atmosferada izolyatsiyani tanlash va ekspluatatsiya qilishga
bo’lgan yo’riqnomadan» foydalanib topiladi. Ifloslanish darajasi buyicha
xududlarni quyidagilarga bo’lishimiz mumkin.
Yuqori kuchlanish texnikasi - bet 133

334
Ixtiyoriy joylashgan YAQlarning h
x
balandlikdagi himoyalash sohasini
tekshirish, ularni uchtadan guruhlarga bo’lib, har uchlik YaQlar uchun
tekshiriladi. Agar YaQlar balandligi 30 metrdan katta bo’lsa,
h
x
balandlikda
joylashgan ob’ektning himoyalanish sharti:
D
8( h - h
x
)p .
(8.4)
Misol: D = 50 m bo’lsa, YaQ lar uchburchagining to’la himoyalanish sharti
D
8h
a
ga teng bo’ladi. Bunday holda minimal aktiv balandlik
h
a
= 50/8 = 6,3
metr bo’ladi.
Bitta va ikkita trosli YaQlar himoyalash sohasining kesimi 8.7 va 8.8-
rasmlarda keltirilgan. Trosli YaQ himoyalash sohasini qurish sterjen YaQnikiga
o’xshasada, lekin h
30 m balandlikda osilgan trosli YaQ uchun er sathidagi
himoyalash sohasining kengligi 1,2h ga teng. Himoyalash sohasining yarmi:
h
h
X
3
2
bo’lsa,
)
h
,
h
(
h
,
b
X
X
8
0
1
2
1
.
(8.5)
h
h
X
3
2
bo’ls,a
)
h
h
(
h
,
b
X
X
1
6
0
.
(8.6)
Ikki trosli YaQning tashqi himoyalanish sohasi, xuddi yagona trosli YaQ
kabi singari aniqlanadi. Himoyalanish sohasining ichki qismi trosga
perpendikulyar tekislik bilan kesishish yoyi bilan chegaralanadi. Elektr
sistemalarida trosslar havo elektr uzatish liniyasining stantsiyalar va
podstantsiyalarga kirish qismlarini himoyalash uchun qo’llaniladi. Havo elektr
uzatish liniyasi o’tkazgichining balandligi, trosning osilish balandligining
8
0
,
Gidravlika, gidro va pnevmayuritma

|
Gidravlika, gidro va pnevmayuritma
|
bet | 30/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Gidravlika, gidro va pnevmayuritma:
Gidravlika va uni texnikada qо‘llanilishi; suyuqliklarning asosiy fizik xossalari; gidrostatik bosim va uning xossalari, ideal va real suyuqliklar;
gidrostatikaning asosiy tushunchalari; suyuqliklar muvozanatining differensial tenglamasi; gidrostatikaning asosiy tenglamasi, yassi va egri sirtlarga ta’sir qilayotgan bosim kuchlari, suyuqlik asosiga ta’sir qilayotgan bosim kuchi va gidrostatik paradoks, bosim kuchini sirtga ta’sir qilayotgan epyurasi; Paskal qonuni va uni amalda qо‘llanilishi; Arximed qonuni va jismlarningsuzishi;
gidrodinamika tо‘g‘risida asosiy tushunchalar; suyuqlikning kinematikasi va dinamikasi, suyuqlikning gidravlik parametrlari; suyuqlikning uzluksiz tenglamasi; suyuqlik harakatining rejimlari gidrodinamik о‘xshashlik asoslari, suyuqliklarning laminar va turbulent harakati, mahalliy gidravlik qarshiliklar va yо‘qotishlar, suyuqlikning teshiklar va nasadkalardan oqib chiqishi, о‘tkazuvchi quvurlarning gidravlik hisobi, suyuqlikning nobarqaror va barqaror harakati, gidravlik zarb hodisalari, oqimning devorlar bilan о‘zaro ta’siri;
gidromashinalarning asosiy tushunchalari; gidromashinalar haqida ma’lumotlar, kurakli nasoslar nazariyasining asoslari va ularning ekspluatatsion hisobi, uyurmali va oqimchali nasoslar, hajmiy nasoslarning tavsifi va tasnifi, plunjerli, porshenli va rotorli nasoslar hamda ularning xarakteristikalari;
gidrouzatmalarning asosiy tushunchalari; gidrodinamik muftalar, gidrodinamik transformatorlar, hajmiy gidrouzatmalar va ularning xarakteristikalari;
gidrodvigatellarning asosiy tushunchalari; kuch gidrodvigatellari, gidrotsilindrlar va ular tо‘g‘risida tushunchalar, gidroapparaturalar: taqsimlagich qurilmalar, klapan va drossel qurilmalari;
Loyihalash jarayonlarini avtomatlashtirish asoslari:
kirish; loyihalashning prinsiplari va vazifalari; loyihalashning darajalari, aspektlari va bosqichlari; loyihalashning namunaviy masalalari; loyihalash jarayonlarini avtomatlashtirish zarurati;
avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari (ALT):
ALT loyihalash obyekti sifatida; ALTlarni ishlab chiqish jarayonlari; ALTlarni texnikaviy ta’minlanishi; ALTlarda qо‘llaniladigan EHM va HM haqida umumiy ma’lumotlar; ALTlarni umumtizimli dasturiy ta’minlanishi; ALTlarni lingvistik ta’minlanishi; ALTlarni amaliy dasturaviy ta’minlash (ADT); ALTlarning informatsion ta’minlanishi; ALTlarda dialogni tashkil qilish; ALTning grafik tizimlari;
Mathcad:
Mathcad interfeysi; Mathcad da tenglamalar va tenglamalar tizimlarini yechish; Optimallashtirish; Differensial tenglamalarni yechish; Mathcad da va Mathcad uchun dasturlash;
AutoCAD (Kompas):
umumiy ma’lumotlar; koordinatlar tizimi; oddiy (primitiv)lar xossalari; ekranni boshqarish; obyektlarni qurish; chizmalarni shakllantirish komandalari; chizmalarni tahrirlash; fazo va chizma kompanovkasi; uch о‘lchamli obyektlarni shakllantirish; uch о‘lchamli fazoda tahrirlash; uch о‘lchamli modellarni vizuallashtirish; ilovalar bilan ishlash.
|
| |