nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yer sirti vertikal qirqimining kichraytirilgan masshtabda tasvirlanishi profil

Yer sirti vertikal qirqimining kichraytirilgan masshtabda tasvirlanishi profil
deyiladi. Profil ikki xil: boʻylama va koʻndalang boʻladi. Nivelirlangan nuqtalar
otmetkasi topilib, nivelirlash jurnali toʻldirilgandan keyin boʻylama va koʻndalang
profil chiziladi. Buning uchun yoʻlning uzunligini va tanlangan masshtabni koʻzda
tutib ma’lum oʻlchamda millimetrli masofalar soʻzi vertikal chiziqdan chap tomonga
yoziladi. Bosh chiziqlar kesishga nuqtadan 0-piket boshlanadi.
Zamonaviy optik lazerli nivelir
Masofalar grafasidan jurnaldagi barcha nuqtalar oʻrni tik chiziqlar yordamida
belgilanadi. Avval piketlar belgilanib, chiziq tagiga ularning nomerlari yoziladi.
Soʻngra piketlar orasidagi qoʻshma nuqtalar oʻrni jurnalga koʻra belgilanadi.
Xulosa:
Hozirgi kundagi takomillashib borayotgan zamonaviy geodezik
asboblar va shular qatori raqamli nivelirlar ham turli firmalarda, turlicha
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3,848 (SJIF)
February 2023 / Volume 4 Issue 2
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
636
imkoniyatlarga ega boʻlib ishlab chiqilmoqda. Bu raqamli nivelirlarning afzalliklari
ham juda kop mutaxasis ishchiga vaqt jihatdan, moddiy tomonlama qilayliklarni
taminlab beradi.
Raqamli nivelirlarni amaliy bajarilayotgan ishlarda mutaxasis oʻlchash
ishlaridagi hisoblashlarni avtomatik tarzda hisoblashi, avtomatik markazlashtirishlar
barchasini zamonaviy nivelirning oʻzi bajaradi mutaxasis faqat nivelirdagi funksional
klavishlardan toʻgʻri foydalanishni bilsa boʻldi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Toshpo‘latov S.A., Avchiyev Sh.K., Kovalyov N.V. Oliy geodeziya.
2. O‘tanov O‘. “Geodeziya” o‘quv qo‘llanma Toshkent “Bilim” 2005
3. Avchiyev Sh.K Amaliy geodeziya “Voris nashriyot” 2010
4. Oxunov Z.D. Geodeziyadan proktikum. Toshkent, “Universitet”, 2009
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3,848 (SJIF)
February 2023 / Volume 4 Issue 2
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
637
|
- O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya instituti

Afsuski, terminal va bog‘lovchi qurilma orasidagi farq bir xil emas, shuning
uchun u yoki bu qurilma qaysi turdagi qurilmaga mansub ekanligini tushunishda
ayrim qiyinchiliklar kelib chiqadi. Masalan, printer muammosini ko`rib
chiqamiz. Uni qaysi qurilmaga kiritish kerak ? Terminal qurilmada ishlayotgan
ikkita mikrokomp‘yuterni bir-bir bilan qanday bog‘lash kerak? Bu savollarga
javob berish uchun fizik bog‘lanish qurilmalarini ko`rib chiqish lozim. RS-232C
interfeys liniyasida ozgina o`zgarish kiritib, bog‘lovchi qurilmani terminal
funktsiyasida ishlatish mumkin. Buni yaxshi bilish uchun RS-232C interfeysini
signallarini funktsiyasini analiz qilish kerak.
Nurlanuvchi svetodiodni tuzilishi

1
2
3
4
Б
К
Э
К
Б
д
а)
б)
в)
3.19-rasm.
Optik
tolali
aloqa
uchun
nurlanuvchi
svetodiodning
konstruktsiyasi (a) va optik nurlanuvchilarning qabullagichlari (b va v); 1-metalli
yuza; 2-kremniy oksididan izolyatsiyalangan qavat; 3-nurlanuvchi qism (50 mkm); 4-
elektronlar va dirkalarni rekombinatsiyalaydigan qavati.
10.5.3. Optik kabellar
Svetovod sifatida optik kabellar (OK) qo`llaniladi. Optik kabelni tipik
konstruktsiyasi 3.20, a-rasmda keltirilgan. Optik kabelni ishchi qismi sifatida qobiq
(5) bilan optik tolani tashkil etuvchi kvartsdan (6) bo`lgan o`zak xizmat qiladi (3.20,
b-rasm).
a) b)
3.20-rasm. Optik tolali kabelni tipik strukturasini (a) va optik tolalarda nurni
tarqalishga misol (b); 1-kabelni tashqi qobig‘i-polimerdan; 2-mustaxkamlaydigan
element; 3-ichki (buferli) qavat; 4-silikonli material; 5-plastikli qobiq; 6-kvartsli
o`zak.
Optik tolali aloqa liniyasi (VOLS) kata miqdordagi boshqaruvchi va qayta
ishlaydigan ma`lumotlarni uzatish uchun qo`llaniladi. Bu aloqa liniyasini shaxsiy
komp‘yuterdagi, platalardagi ichki ma`lumotlarni almashtirish uchun, tashqi
qurilmalarga shuningdek uzoq masofalarga ma`lumotlarni uzatish/qabul qilishni
tashkil qilish uchun qo`llaniladi.
Optik tolali aloqa liniyasinidan ma`lumotlarni uzoq masofalarga uzatilganda,
optik signalni kuchaytirish uchun, kuchaytiruvchi – repiter qo`llaniladi.
Hozirgi vaqtda eOP sifatida yarim o`tkazgichli lazerlardan keng
qo`llanilmoqda, undan tashqari ular yo`naltirilgan yorug‘lik nurini tashkil qiladi va
svetodiodda kamroq so`nadi.
Murakkab boshqaruv sistemalari - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz...

aloqa chizig‘i o`tkaziladi. MBT rolini ko`proq eXM yoki boshqaruvchi hisoblash
mashina (BXM)si bajaradi. TBTi ham ba`zida dasturlashtiriladigan terminal
kontrollerlar yoki mini, mikro – MBT deb ataluvchi boshqaruvchi hisoblash
texnikalarining dasturlashtiriladigan vositalarining tiplari asosida bajariladi. TBT ni
loyihalashda asosiy e`tibor tajriba tipidagi maxsus xonalardagi sharoitga emas, balki
TBT ni bevosita ishlab chiqarish ob`ektiga joylashtirish lozimligi bilan
bog‘liqliligiga, halaqitga nisbatan turg‘unligiga va ish jarayonining og‘ir sharoitlariga
qaratiladi.
4 Rasmdagi struktura uchun asosiy informatsiya oqimi BOi va TBTi o`rtasi
tutashtiruvchi hisoblanadi.
Bevosita boshqaruvning barcha jarayonlari shu erda amalga oshiriladi. MBT va
TBT lararo informatsiya almashinuvi (o`zaro oxirgi almashish va almashishda
g‘alayon ta`siriga yanada moyil bo`ladi) mahsulot tayyorlashning ishchi fazasi ichida
yuz beradi, almashishni yuzaga kelishi halokat yoki mahsulotni yaroqsiz holga
kelishiga olib kelmaydi. MBT va TBT o`rtasida almashuv nazorat qilinadi va
adashish yuzaga kelganda takrorlanadi. TBT da ishlashda uzatiluvchi va qabul
kilinuvchi informatsiya to`g‘ri qabul qilinadi.
I sath BT1: BTk sistemalar umumiy holda buferli xotira qurilmasi (BXK) bilan
ta`minlanadi. TBT ning har birida BXK ning bo`lishi uning ishidagi avtonomlikni
ta`minlaydi. BXK ning xajmi qanchalik kata bo`lsa, TBT ning vaqt oraligi kengligi
shunchalik ko`p avtonom shakllantiriladi. Bu shakllantirish jarayonida TSUi
birdaniga eskpluatatsiya chiqariladi va moddiy, ruhiy samara keltira boshlaydi.
Birdaniga (yoki undan keyin ham) TSSU da uzoq muddatli xarajat va vaqtni talab
qiladi.
Avtomatik qurilmalari sistemasining tasnifi

|
Avtomatik qurilmalari sistemasining tasnifiBog'liq LJAA fani ma\'ruzalar11.2 Avtomatik qurilmalari sistemasining tasnifi.
Qurilmalarning tasnifi va ta`rifi turlicha bo`lishi mumkin. Ularni funktsional
vazifalariga ko`ra quyidagi funktsional guruhlarga ajratish mumkin.
1. Nazorat informatsiyalarini qabul kiluvchi qurilmalar. Bu guruhni elektrik va
noelektrik mikdorlarni o`lchovchi o`zgartkichlar tashqil qiladi.
2. Nazorat informatsiyalarini uzatuvchi qurilmalar. Bunga signallarni sath va
ko`rinishlarini o`zgartkich qurilma, modulyatorlar demodulyatorlar, shifratorlar,
deshifratorlar, aloqa chiziqlari va shu kabilar kiradi.
3. Boshqaruvchi signallarni ishlab chiqaruvchi va informatsiyani o`zgartiruvchi
qurilmalar. Bu guruh qurilmalari juda murakkab bo`lib, informatsiyani saqlash va
arifmetik – logik o`zgartirishlarni amalga oshiradi. Aynan shu guruh qurilmalari
dasturiy hisoblash texnikasi vositalarini qo`llanilishida, bir qancha eXMlardan iborat
sistemalar yoki boshqaruvchi hisoblash mashinalarigacha qo`llaniladi.
4. Buyruk informatsiyalarini uzatish qurilmalar. Ularning ko`pchiligi ikkinchi
guruhdagilar bilan umumiy, lekin bu erda energetik muammolar juda muhimdir.
5. Buyruq informatsiyalarni bajaruvchi qurilmalar. Bu guruhda turli dvigatellar,
elektromagnitlar, muftalar, kontaktorlar va shu kabilarni qo`zg‘atish uchun
qo`llaniladi.
1-rasmda muvofiq BT va BO larni birgalikdagi ishini qurilmaning ajratilgan
funktsional guruhlari bilan bog‘langan holda aniqlik kiritish mumkin.
(2-rasm). Qurilmalarning guruh raqami 2-rasmdagi 5 ta ajratilgan guruhlarga mos
keladi.
Qurilmani bitta umumiy funktsional o`zgartirish vazifasini bajaruvchi element
yig‘indisi kabi ta`riflash mumkin.
elementni bir o`zgartirish operatsiyasini bajaruvchi, konstruktiv umumiy
detallarning yig‘indisi deb tushunish mumkin.
Quyida hisoblash texnikasini elementlarga, qurilmalarga, sistemalarga bo`linishi,
avtomatika vositalari sistemalarini shartli bo`linishlarga e`tibor qaratiladi.
Integral texnologiyaning juda tez rivojlanishi keltirilgan tasnif chegaralarini
uzluksiz uzgartiradi.
|
| |
Raqamli nivelirlar va ularning turlari

Raqamli nivelirlar va ularning turlari
Download
365,9 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
26.09.2024
Hajmi
365,9 Kb.
#272527
Download
365,9 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Raqamli nivelirlar va ularning turlari
Download
365,9 Kb.
Matnni ko'rish
Oddiy boshqarish sistemalari - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya...

Agar boshqarish sistemasi bitta fizik parametr (yoki shu kabi kichik sonli) bilan
amalga oshirilsa, u oddiy boshqarish sistemasi deyiladi.
Oddiy sistemalar quyidagi turlarga bo`linadi:
1. Informatsion – o`lchovchi sistemalar. Ularning asosiy vazifalari o`lchash va
informatsiyani insonga, eXMga, qayd qilishga uzatish. Bunday sistemalarning
murakkabligi o`lchanayotgan parametrlardan kelib chiqib, juda murakkab
harakteristika olish lozim bo`lganda o`sadi, masalan, majmua apparaturalari holatini
bashorat qiluvchi davriy avtomatik nazorat sistemalarida.
2. Teleo`lchov (uzoqlikni o`lchash) sistemalari. Birinchi turdagi sistemalardan
informatsiyani masofaga uzatish bilan farq qiladi, masalan, energetik tarmoqning turli
qismlaridagi chastotalarni o`lchash sistemasiga uzatish.
3. Informatsiyalarni o`zgartirish sistemalari (masalan, telegrafli).
4. Informatsiyani o`zgartirish sistemalari (masalan, tekshirilayotgan tasodifiy
mikdorlarni harakteristikalarini aniqlash sistemasi).
5. Boshqarish sistemalari (masalan, pechdagi haroratni qo`lda boshqarish ).
6. Dasturiy boshqarish sistemalari (masalan, andoza – nusxa – detal‘ sistemasi).
7. Teleboshqaruv sistemalari.
8. Rostlash sistemalari. Bu tipdagi sistemalarga boshqarish ob`ekti uchun
parametrning haqiqiy va talab qilingan qiymati bo`yicha boshqaruvchi ta`sir ishlab
chiqaruvchilar kiradi, ya`ni yopiq strukturali sistemalar, masalan, generator
chastotalarini rostlash yoki sel‘sinlardagi o`zgartkichli pozitsion kuzatish sistemalari.
9. Telerostlash sistemalari.
Ba`zida sistemalarning turli ko`rinishlar aro chegara o`tkazish mushkul bo`ladi.
Bunday hollarda sistemalar texnik topshiriqning echilishiga muvofiq, asosiy
vazifadan kelib chiqib, u yoki bu turga kiritiladi.
Avtomatik xisoblash uskunalari - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

Hozirgi kunda elektromexanik va elektron hisoblash qurilmalari ishlab chiqarish jarayonlarida keng qo‘llanilmoqda. Ular asosan 2 ta sinfga bo‘linadi: analogli va raqamli. Analogli xisoblash qurilmalarida matematik kattaliklar fizik analoglar bilan hosil qilinadi (kuchlanish orqali).
Raqamli uskunalarda matematik kattaliklar raqamli formada namoyon eti- ladi. Raqamli uskunalar tuzilishi jixatidan murakkab va kam hisoblash xatolikka ega. Avtomatikada asosan analogli hisoblash uskunalari qo‘llaniladi, ya‘ni kirish va chiqish signalidagi matematik bog‘lanishni hosil qiladi. Bu holatda hisoblash uskunalari (HU) topshirish elementlari (ТO) funksiyasini bajaradi va u taqqoslash organiga (ТO) qo‘shiladi. (5.7-rasm).
5.7-rasm. Тopshirish funksiyasi vazifasini bajaruvchi xisoblash uskunasining sxemasi
Bu sxema asosida programmali boshqarish tizimlari ishlaydi. Boshqa hola- tlarda hisoblash qurilmalari (HU) taqqoslash organi (ТO) funksiyala-rini bajara- di.(5.8-rasm).
Bu sxemada HU har doim hisoblash jarayonini boshqarib boradi va rostlagich (R) boshqarish obektiga (BO) rostlash ta‘sirini o‘tkazadi.
5.8-rasm. Тaqqoslash funksiyasi bajaruvchi xisoblash uskunasining sxemasi Hisoblash uskunalari teskari aloqada, ya‘ni koorektirovka zvenosida xam
ishlaydi (5.9-rasm).
5.9.-rasm. Тeskari aloqa funksiyali bajaruvchi xisoblash uskunasining sxemasi.
5.10 –rasm. Kirish signalini integrallovchi (a) va differensiallovchi (b) kuchaytir- gich sxemalari
Asosiy xisoblash uskunalari quyidagilar xisoblanadi:
-qo‘shish va ayirish uskunalari, -ko‘paytirish va bo‘lish uskunalari. Bu uskunalarda asosiy qism hal qiluvchi kuchaytirgich hisoblanadi.5.10-rasmda hal qiluvchi kuchaytirgichlarning sxemalari keltirilgan.
Kuchaytirish kaskadi sxemada uch burchak shaklida belgilanadi va kirish signali x rezistor R yoki kondensator S orqali uzatiladi, manfiy teskari aloqa chi- qish signalidan kirish signaliga R yoki S orqali uzatiladi. Masalan, ko‘paytirish yoki bo‘lish rejimi: (5.10,b-rasm)
Kirish signali bu yerda kuchlanish formasida (Vkir) beriladi va hisoblash na- tijasi ham kuchlanish formasida olinadi.(Vchiq): R1 va Ro rezistorlar orqali deyarli bir xil tok o‘tadi:IR=IRo chunki kuchaytirgichning kirish signali Ic=0.
I
(5.8)
Bu yerda: U c -kuchaytirgichning kirish kuchlanishi:
Uс
к
, k-kuchaytirgichning kuchaytirish koeffitsiyent:
Umuman Uчик . 100 V oshmaydi, kuchaytirish koeffitsiyenti esa bir necha 10000
U * U
dan ya‘ni
xbr
кир
(5.9)
R0>R1-kupaytiri R01-bulish
R0 va R1 lar tanlash orqali bulish orqali xam bajariladi.
|
Cisco packet tracer dasturida wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va

CISCO PACKET TRACER DASTURIDA WAN TARMOQLARINI LOYIHALASH. STATIK VA DINAMIK MARSHRUTLASH
Ishdan maqsad: Cisco Packet Tracer dasturida global tarmoqlar, asosiy WAN protokollari haqida nazariy ma`lumotlarni o`rganish. Global tarmoqni loyihalash, statik va dinamik marshrutlash amaliy ko`nikmalariga ega bo`lish.
Nazariy qism
Global tarmoqlar - World Area Networks (WAN). Ular turli shahar va mamlakatlarda joylashgan bo'lishi mumkin bo'lgan geografik jihatdan tarqalgan kompyuterlarni birlashtiradi. Katta maydonlarni qamrab oladi va ko'p sonli kompyuterlarni o'z ichiga oladi. WAN dizayn tamoyillari Ko'pgina global tarmoqlar ma'lum bir tashkilot uchun qurilgan va yopiq. Boshqalar, ISP tomonidan qurilgan, tashkilotning mahalliy tarmog'idan Internetga ulanishni ta'minlaydi. WANlar ko'pincha ijaraga berilgan liniyalardan foydalangan holda quriladi (ikki yoki undan ko'p joylar orasidagi yopiq ikki tomonlama chiziqlar, oylik to'lov evaziga taqdim etiladi). Lizingga berilgan liniyaning har bir uchida yo'riqnoma o'z tarmog'ini ikkinchi darajali yo'riqnoma bilan ulashadi. Biroq, ijaraga olingan chiziqlar juda qimmatga tushishi mumkin. Shuning uchun, buning o'rniga WAN-larni arzonroq paket paketlarini o'tkazish sxemasidan foydalangan holda qurish mumkin.
Asosiy WAN protokollar TCP / IP, SONET / SDH, MPLS, ATM va Frame o'rni. Ilgari,
X.25 protokoli ham keng tarqalgan edi, uni haqli ravishda Frame relayning avlodi deb hisoblash mumkin.
O'z kanallarini qo'llab-quvvatlaydigan va ularga provayderlarga kirish huquqini beradigan "telekom operatorlari" mavjud. Har bir operatorning mulki, unga ulangan barcha provayderlarning mahalliy tarmoqlari, odatda "avtonom tizim" deb nomlanadi.
Avtonom tizim - bu yagona ichki marshrutlash siyosati (IGP - Ichki shlyuz protokoli) bilan bir-biriga bog'langan mashinalarning to'plamidir. Avtonom tizimlarning o'zi bir-biriga ulangan bo'lib, kuchli Internet kanallari orqali yagona Internet tarmog'ini tashkil qiladi. Ammo boshqa barcha yo'riqnoma haqida har bir yo'riqchiga ma'lumotlarni uzatish mumkin emas. Shuning uchun avtonom tizimning "chegara shlyuzlari" deb ataladigan narsalarni ajratib ko'rsatish odatiy holdir. Barcha shlyuzlar bitta magistral orqali ulanadi va tashqi marshrutlash protokollari (EGP - Exercise Gateway Protocol) yordamida ma'lumot almashadi.
Ichki protokollar RIP va OSPFni o'z ichiga oladi.
Ushbu protokollarni tavsiflashdan oldin, ko'p protokol metrikalarida ishlatiladigan "hop" tushunchasini tanishtiramiz. Hop yoki tranzit bo'limi - tarmoq paketlari uzatiladigan ikkita tarmoq tugunlari orasidagi tarmoq. Odatda tugunlar orasidagi "masofani" aniqlash uchun ishlatiladi. Qancha ko'p bo'lsa, marshrutlash yo'li va tugunlar bir-biridan "uzoqroq" bo'ladi. Masalan, quyidagi rasmda routerlar soni 2 ga teng bo'ladi.
Vazifa 1. Statik marshrutlash - Ishdan maqsad: Cisco Packet Tracer dasturida global tarmoqlar, asosiy wan protokollari...

|
Ishdan maqsad: Cisco Packet Tracer dasturida global tarmoqlar, asosiy wan protokollari haqida nazariy ma`lumotlarni o`rganish. Global tarmoqni loyihalash, statik va dinamik marshrutlash amaliy ko`nikmalariga EGA bo`lish
|
bet | 2/2 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 18,72 Kb. | | #142213 |
Bog'liq Laboratoriya ishi №3. Cisco packet tracer dasturida wan tarmoqla-fayllar.orgVazifa 1. Statik marshrutlash.
Uchta segmentdan iborat tarmoq yarating, unda C, D va E ish stantsiyalaridan iborat bolib- tegishli marshrutizator hizmat qiladi. DTE interfeysi yordamida marshrutizatorlar bir-biriga bog'langan.
Marshrutizatorlar va mahalliy kompyuterlarning tarmoq interfeyslariga IP-manzillarni tayinlash kerak. Routerlarda Clock Rate parametrini o'rnating. Routerlarda imtiyozli rejimga kirish uchun parollarni o'rnating. Statik marshrutni sozlang va barcha tarmoq ob'ektlari o'rtasida ICMP protokoli yordamida ma'lumotlarni uzatishga erishing.
Vazifa 2. IP-manzillar va DNS-larni dinamik marshrutlash.
Kommutatorlar asosida ikki segmentli tarmoqni yarating. Segment # 1 B ish stantsiyalarini, segment # 2 - C ish stantsiyalarini va serverni o'z ichiga olsin. Marshrutizator - bu shlyuz. Segmentlar marshrutizator orqali ulanadi. Birinchi segmentda IP-manzillar marshrutizator tomonidan 192.168.F.x diapazonida dinamik ravishda taqsimlanadi, bu erda F opsiyaga ko'ra tanlanadi va x hohlagan raqamini tanlaydi, ikkinchisida IP-manzillar statik ravishda o'rnatiladi. Ish maydoniga kerakli tugunlarni joylashtiramiz (8-rasm). Biz tugunlarni topshiriqqa muvofiq o'ralgan juftlik (vitaya para) kabeli yordamida bog'laymiz. Server va marshrutizator kross over tarzida ulanadi. Yashil rang bilan belgilangan ulanishlar ularning faolligini, to'q sariq rang - ular ulanish bosqichida ekanligini, qizil - ishlamayotganligini bildiradi.
RIP protokoli orqali marshrutizatsiyani sozlang. Server - bu DNS va web-server. Serverda har qanday formatdagi web-sahifani sozlang. Barcha tarmoq ob'ektlari o'rtasida ICMP protokoli yordamida ma'lumotlarni uzatish kerak . Web-sahifani serverdan ish stantsiyalarining o'rnatilgan brauzerlarida ko'rishga erishishingiz kerak boyicha) .x, va yo'riqnoma bilan bog'langan server - 192.168.1.1. Ichki tarmoq maskasi 255.255.255.0. (9-rasm) qilib bering.
6. Nazorat savollari.
Tarmoq uskunalari va uning funksiyalari.
TCP / IP protokoli to'plami.
Turli xil Ethernet standartlari o'rtasidagi farq.
Wi-fi tarmoqlari - ishlashning asosiy standartlari va tamoyillari.
hlyuzning maqsadi.
Marshrutizatsiyalash
OSI / ISO mos yozuvlar modeli.
|
3-amaliy ish natijasi
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ishdan maqsad: Cisco Packet Tracer dasturida global tarmoqlar, asosiy wan protokollari haqida nazariy ma`lumotlarni o`rganish. Global tarmoqni loyihalash, statik va dinamik marshrutlash amaliy ko`nikmalariga EGA bo`lish
|
Informatika atamasi qachon paydo bo’lgan?

|
Informatika atamasi qachon paydo bo’lgan?
|
bet | 36/50 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 117,04 Kb. | | #142027 |
Bog'liq 1-variant at-fayllar.org25.Informatika atamasi qachon paydo bo’lgan?
XX asrning 50-60 yillari
XIX asrning 50-60 yillari
XIX asrning 60-70 yillari
XX asrning 40-50 yillari
26.Informatika sohasining asosiy resursi bu – ?
resurs
axborot
manba
kompyuter
27.Word2010 matn muharririda belgilangan matin qaysitugmacha orqali amalga oshiriladi?
Ctrl*R
Ctrl/Shift
Ctrl+A
Ctrl-A
28.Microsoft Word dasturidagi fayl kengaytmalarini ……… larga almashtirish mumkin.
rtt, txt, doc
dot,ccp
txt,dos
docx, rtfx
29.Microsoft Word dasturida yaratilgan fayl kengaytmasini aniqlang.?
.doc
.txt
.exe
.xls
30.Tarmoq platasi deb nimaga aytiladi
Inson va kompyuter orasidagi aloqani ta`minlovchi qurilma
Kompyuterlar o`rtasida aloqani ta`minlovchi qurilma
Ichki va tashqi aloqa
Ona plata
_______________________ fakulteti _______________________ yo’nalishi ____________________ guruh talabasi Axborot texnologiyalari fanidan yakuniy nazorati
10 VARIANT 25.01.20
Nazorat qiluvchi dasturlar berilgan javobni ko’rsating
CorelDraw
MyTest
Photoshop
Flash
|
| |
VARIANT 25.01.20 - 1-variant at

9 VARIANT 25.01.20
Flash – 5 dasturida kadrni o’lchamini kattalashtirish buyrug’i?
View menyusida Grid menyusidan Show grid qatori
View menyusida Zoom Out qatori yoki CTRL+ "-"
View menyusida Timeline qatori yoki CTRL+Shift+T
View menyusida Zoom In qatori yoki CTRL+ "="
ISpring пакетидаги қайси дастур 3D китоблар яратиш имкониятини беради?
iSpring Kinetics
iSpring KineticsMaker
iSpring Kinetics Converter
iSpring Kinetics Free
Intel 8088 protsessori qachon yaratilgan?
1988-yil
1987-yil
1986-yil
1985-yil
4. Server nima?
A. Tarmoq ishini ta‘minlovchi maxsus kompyuter
B. Kompyuterlar to’plami
C. Kompyuterlar aloqasi
D. Foydalanuvchining kompyuterga ko’rsatgan xizmatlari
5. Animatsiya nima?
-Ekranda ob’ektlarning kurinishini formasi va ulchamlari, xamda joylashishini mul’tiplikatsion kurinishda uzgarishi
Veb-saxifa turi
Internet xizmatlaridan biri
Veb-saxifalar tuzishda ishlatiladigan saxifalarga joylashtiruvchi dasturlash tili
6. Multimedia nima?
Qogozdagi ma’lumotni kompyuter ekraniga tasviriy ravishda kuchiradi
Veb saxifani HTML tili formatiga utkazadi
-ovozli va videoinformatsiyali ma’lumotli umumlashgan dastur
internetda ma’lumotlarni izlab topish imkoniyatiga ega bulgan veb-saxifa
|
Adobe Photoshop (AP) dasturida "Sloi" palitrasi quyidagi hollarda foydalaniladi

7. Adobe Photoshop (AP) dasturida "Sloi" palitrasi quyidagi hollarda foydalaniladi:
Kanallarni yaratish, nusxasini olish va o'chirish uchun;
Qatlamlarni yaratish, nusxasini olish va o'chirish uchun;
Konturlarni yaratish, saqlash va qayta ishlash uchun;
Tasvirlarni chizish va tasvirlash uchun.
8. Qaysi tugma bosilganda slaydlar namoyishi boshlanadi?
F5
F1
Esc
Tab
9. Axborot – so`zi qaysi tildan olingan?
fransuz
grekcha
inglizcha
lotincha
10. O’zbekistonda kibernetika maktabiga asos solgan olim kim?
V. Qobulov
A’zamov
Q. Niyozov
A.Abduqodirov
Menyu satri bandlar bo’limidan iborat. Noto’g’ri ko’rsatilgan bandni ko’rsating.
Вид (Обычный, Разметка страниц, Маштаб, Линейка, Колонтитулы)
-Формат (Шрифт, Абзац, Колонки, Символ, Автформат, Дата и время)
Вставка (Гиперссылка, Номера страниц, Символ, Рисунок)
Правка (Копировать, Вставить, Вырезать, Выделить всё, Заменить)
Flash – 5 dasturida nashriyotni ko’rish buyrug’i?
File menyusida Redo qatori yoki CTRL+Y
File menyusida Print qatori yoki CTRL+P
File menyusida Publish Preview qatori yoki F12
File menyusida Undo qatori yoki CTRL+Z
|
Kompyuterlarni tashkil etuvchilari – kompyuterning qattiq qismlari nima deb yuritiladi

Kompyuterlarni tashkil etuvchilari – kompyuterning qattiq qismlari nima deb yuritiladi:
Hardware
Software
Dasturlar
Interfeys
Rastrli grafika tasvirlar sifati nimaga bog‘liq?
Chiziqlarni to‘g‘riligiga
Tenglamalar sistemasini to‘g‘riligiga
Nuqtalar sonini zichligiga
To‘g‘ri javob yo‘q.
HD DVD disklarga qancha hajmgacha ma’lumotlarni yozish mumkin?
14 Gb
16 Mb
15 Gb
9 Gb
Flash – 5 dasturida filmni xotiraga yozish buyrugi?
File menyusida Open qatori yoki CTRL+O
File menyusida New qatori yoki CTRL+N
File menyusida Close qatori yoki CTRL+W
File menyusida Save qatori yoki CTRL+S
Flash – 5 dasturida filmni ochish buyrug’i?
File menyusida Open qatori yoki CTRL+O
File menyusida New qatori yoki CTRL+N
File menyusida Open as library qatori yoki CTRL+Shift+O
File menyusida Close qatori yoki CTRL+W
Informatika atamasi qachon va qaerda paydo bo'gan?
A)1960 yil Fransiyada
B)1960 yil Amerikada
C)1961 yil Yaponiyada
D)1961 yil Germaniyada
Matn bilan ishlovchi multimedia dasturiy vositalar
Microsoft Word, Macromedia Fireworks, Tex, Latex
Microsoft Word, Corel WordPerfect, Tex, Latex
Microsoft Word, Cakewalk products, Tex, Latex
Microsoft Word, Microsoft MovieMaker, Apple iMovie
|
EHMning uchinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?

|
EHMning uchinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?
|
bet | 29/50 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 117,04 Kb. | | #142027 |
Bog'liq 1-variant at-fayllar.org23.EHMning uchinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?
1970—1980 yillar
1940—1950 yillar
1960—1970 yillar
1980—1990 yillar
24.EHMning ikkinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?
1960—1970 yillar
1961—1969 yillar
1970—1980 yillar
1950—1960 yillar
25.EHMning birinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?
1946—1955 yillar
1955—1965 yillar
1965—1975 yillar
1975—1985 yillar
26.Kompyuter tuzilishining umumiy prinsipini taklif etgan mashhur matematik?
Robert Vinner
Fon Neyman
Niklaus Virt
Blez Paskal
27. … – bu qo’yilgan maqsadga erishish yo’lida foydalanish uchun axborotlarni yig’ish, ishlov berish, saqlash va uzatish uchun qo’llaniladigan vositalar va usullarning o’zaro mutanosibligidir.
Axborot texnologiyalari
Axborotlashtirish
Axborot tizimi
Texnologik tizimi
28 Pusk tugmasining vazifasi nimalardan iborat?
Windowsni ishga tushirishdan
OS ni ishga tushirishdan
programmalarni ishga tushirishdan
Windowsning barcha dasturlarini ishga tushirishdan
29. Disk nima?
Kompyutеr malumotlarini saqlovchi qurilma
Kompyutеrga ma'lumot tashuvchi
Faqat axborotlarni o’quvchi
Tashqi hotiradan chiqaruvchi
|
| |
§ Dinamika - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 18/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika15§ Dinamika.
Dinamika – jismni harakat sabablarini o’rganadigan mehanikaning bo’limi.
Jismning tinch yoki harakat holatini saqlashga intilish xususiyatiga inertlik deyiladi.
Jismning inertligini tavsiflovchi fizik kattalik massa deyiladi. Shuning uchun, odatda, massasi kattaroq bo’lgan jism inertroq deyiladi. Massa skalyar kattalik. m-massa [m]=kg
1 t=1000 kg 1s=100 kg 1 g=10-3 kg 1 mg=10-6 kg 1 μg=10-9 kg
1dm3=1 l 1l(suv)=1 kg 1sm3=1ml 1 sm3(suv)=1 g
Yuk ortilgan vagonning massasini tortish yo’li bilan aniqlash mumkin.
Turli moddalardan yasalgan bir xil massali jismlar, turli xil hajmlarni egallaydi.
— zichlik. - zichlik []=kg/m3 V – hajm [V]=m3.
Zichlik skalyar kattalik. Hajm skalyar kattalik. Suyuqliklar hajmi menzurka yordamida o’lchanadi.
modda
|
zichligi
|
modda
|
zichligi
|
Temir yoki po’lat
|
7800
|
alyuminiy
|
2700
|
mis
|
8900
|
qo’rg’oshin
|
11300
|
Simob
|
13600
|
oltin
|
19300
|
suv
|
1000
|
muz
|
900
|
Moddaning zichligi haroratga bog’liq
Suyuqlik zichligini o’lchaydigan asbob ariometr deyiladi.
Suvning 4°C dagi hajmi eng kichik zichligi esa eng katta bo’ladi.
??? 1)Massa deb nimaga aytiladi? 2)Inertlik deb nimaga aytiladi? 3)Qanday asbob suyuqlikning zichligini o’lchaydi? 4)Massa skalyar kattalikmi, vektor? 5)Hajm skalyar kattalikmi, vektor? 6)Zichlik skalyar kattalikmi, vektor? 7)Qanday haroratda suv eng katta zichlikka ega bo’ladi?
Takrorlash uchun masalalar.
Uchta bankada bir litrdan toza suv, yog’ va simob bor. Ulardan qaysi biri 1 kg massaga ega?
Uchalasi. B) Yog’. C) Suv. D) Simob.
Bir litr suv necha sm3 ga teng? A) 10. B) 100. C) 1000 D) 1000000.
23 kg necha grammga teng? A) 23. B) 23000. C) 2300. D) 23 . 10-3.
|
| |
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma - bet 25

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 25/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanikaυ0=υIII→ jismning tezligi 3 – kosmik tezlik bilan harakatlanib, jism giperbola bo’ylab harakatlanib, olam fazosiga uchib ketadi, va Gallaktikaning sun’iy yo’ldoshiga aylanadi.
Jism Yerning sun’iy yo’ldoshi bo’lib qolishi uchun uning doiraviy orbitadagi tezligi orbitaga urinma yo’nalishida bo’lishi kerak.
??? 1)Birinchi kosmik tezlik nimaga teng? 2)Ikkinchi kosmik tezlik nimaga teng? 3)Uchinchi kosmik tezlik nimaga teng? 4)Jism Yerning sun’iy yo’ldoshi bo’lib qolishi uchun uning doiraviy orbitadagi tezligi qanday yo’nalishda bo’lishi kerak? 5)Jism 1 – kosmik tezlik bilan harakatlangansa, nima hodisalar ro’y beradi?
Takrorlash uchun masalalar.
Birinchi samoviy (kosmik) tezlik necha km/s ga teng?
7,9 B) 9,8 C) 11,2 D) 16,7
Yer sirtidagi birinchi kosmik tezlik 8 km/s deb hisoblasak yer sirtidan uch yer radiusiga teng uzoqlikda birinchi kosmik tezlik nimaga teng (km/s) ? A) 1. B) 2. C) 4. D) 8.
Yer suniy yo`ldoshi quyidagi tezliklarning qaysi biriga ega bo`lishi mumkin?
1) 11,2 km/s. 2) 16,7 km/s. 3) 7,9 km/s. 4) 6,3 km/s 5) 5,7 km/s .
1; 2 va 3 B) 3. C) 3; 4 va 5. D) Hammasi.
20§. Ishqalanish kuchi.
Ishqalanish kuchi sirtlarning notekisligi yoki molekulalarning o’zaro ta’siri tufayli hosil bo’ladi.
Jismning sirti silliqlansa ishqalanish kuchi avval kamayadi, so’ngra ortadi.
Ishqalanish kuchi 3 turga bo’linadi:
Tinchlikdagi ishqalanish.
Sirpanish ishqalanish.
Dumalanish ishqalanish.
T inchlikdagi ishqalanish tinch holatda bir-biriga tegib turgan qattiq jismlarni birortasini joyidan siljitishga harakat qilganda yuzaga keladi. Tinchlikdagi ishqalanish kuchi jismlarning joyidan qo’zg’alishiga xalaqit beradigan kuchdir.
Jism tinch turganda ishqalanish kuchi, ta’sir kuchidan katta bo’lmaydi va u N ga bogliq bo’lmaydi.
Tinch holatdagi ishqalanish kuchining qiymati jismga ta’sir qiluvchi kuchlarning jism turgan tekislikdagi proyeksiyalarining yig’indisiga teng bo’lib, yo’nalishi qarama-qarsi yonalgan. Uning maksimal qiymati jism tayanch sirti bo’ylab sirpana boshlagan paytda namoyon bo’ladi. Bu holatdsagi ishqalanish kuchini yo’nalishi ta’sir etayotgan kuchga qarshi yo’naladi.
Misol: Gorizontal sirtda yotgan jismning normal bosim kuchi ortsa ham, kamaysa ham ishqalanish kuchi o’zgarmaydi va nolga teng bo’ladi.
Biror qattiq jism ikkinchisining sirtida harakatga kelganda ( sirpanganda ) yuzaga keladigan ishqalanish kuchlari deyiladi
— ishqalanish kuchi (sirpanganda). Fishq — ishqalanish kuchi, [Fishq]=N.
|
| |
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma - bet 23

Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
Mexanika
Yer o’z oqiatrofida 17-18 marta tezroq aylansa ekvatorda jismlar vaznsiz bo’ladi. ??? 1) Og’irlik deb nimaga aytiladi? 2) Yuklanish deb nimaga aytiladi? 3) Vazinsizlik deb nimaga aytiladi? 4) Erkin tushish tezlanishi qaysi formula yordamida hisoblanadi? 5) Oyda erkin tushish tezlanishi nimaga teng? Takrorlash uchun masalalar. Jismning vazni (og’irligi) deb nimaga aytiladi? Jismning vazni deb, jismning Yerga tortilish kuchi tufayli … tayanch yoki osmaga. B) faqat tayanchga. C) ustida turgan jismga. D) faqat osmaga. Lift yuqoriga ko’tarilmoqda. Uning 3 m/ s2 ga teng tezlanishi pastga yo’nalgan. Liftdagi 70 kg massali odamning vazni qancha (N)? A) 210 B) 490 C) 910 D) 700 Bir g’ishtni ikkinchisining ustiga qo’yib, yuqoriga otishdi. Yuqoridagi g’istning pastdagi g’ishtga bosim kuchi qachon nolga teng bo’ladi? Havoning qarshiligi hisobga olinmang. Uchish vaqtining hammasida. C) Eng yuqoridagi nuqtada. Pastga harakatlanganda. D) Yuqoriga harakatlanganda. 19§. Kosmik tezliklar. Raketaning kosmik fazoda, qo’yilgan maqsadga binoan harakatlana olishi uchun ularga berilgan boshlang’ich tezliklarga kosmik tezliklar deyiladi. Koinotda jismlarning Yer sirtiga parallel yo’nalgan tezligining kattaligiga qarab, harakat traektoriyasi har xil ko’rinishga ega bo’ladi. υI = 7, 9 km/s ≈ 8 km/s I – kosmik tezlik. υII = 11, 2 km/s II – kosmik tezlik. Download 2,27 Mb.
|
υIII - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 24/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq MexanikaυIII = 16, 7 km/s III – kosmik tezlik.
|
— I – kosmik tezlik (asosiysi).
|
|
|
|
— I – kosmik tezlik.
|
|
— II – kosmik tezlik.
|
|
— h balandlikdagi I – kosmik tezlik.
|
|
— Sun’iy yo’ldoshning aylanish davri.
|
Agar jismning birinchi kosmik tezligi yer sirtida υ0 bo`lsa, u xolda birinchi kosmik tezlik yer sirtidan qanday balandlikda n marta kichik (υ0/n) bo`lishini ushbu formuladan foydalanib topiladi:
υ0<υI→ jismning tezligi 1 – kosmik tezlikdan kichik bo’lsa, jism ellips yoyi bo’ylab harakatlanib, Yerga qaytib tushadi.
υ0=υI→ jism 1 – kosmik tezlik bilan harakatlanganda, jism aylana bo’ylab harakatlanib, Yergning sun’iy yo’ldoshiga aylanadi.
υI<υ0<υII jismning tezligi 1 – kosmik tezlikdan katta bo’lib, 2 – kosmik tezlikdan kichik bo’lsa, jism ellips bo’ylab harakatlanib, yerning suniy yo’ldoshi bo’lib qolaveradi.
υ0=υII→ jism 2 – kosmik tezlik bilan harakatlanganda, jism aylana bo’ylab harakatlanib, Quyoshning sun’iy yo’ldoshiga aylanadi.
|
| |
Multimedia vositalariga nimalar kiradi?

Multimedia vositalariga nimalar kiradi?
Audiokolonka, mikrofon, videoproektor, veb kamera, TV tyuner, CD-ROM va boshqalar
Raqamli ko’rinishdagi ommaviy foydalanishga mo‘ljallangan simvollar ko‘rinishidagi ma’lumotlar
Kompyuter va uning qo‘shimcha qurilmalari hamda ularning ishlash jarayonlari va qoidalari
Shaxsiy kompyuter tuzilishi, texnik va dasturiy mahsulotlarining o’zaro mutanosibligi
Windows XP OT oynalarining turlari haqida ma’lumot bering.?
A) Ilоvalar, Hujjatlar, Avariya darchasi.
B) Ilоvalar, Hujjatlar, Mulоqоt, Xabarlar darchasi.
C)Dasturlar, Hujjatlar, Mulоqоt, Xabarlar darchasi.
D)Ilоvalar, Hujjatlar, Dasturlar, Xabarlar darchasi.
Flash – 5 dasturida filmni biblioteka orqali ochish buyrug’i?
File menyusida Open qatori yoki CTRL+O
File menyusida New qatori yoki CTRL+N
File menyusida Open as library qatori yoki CTRL+Shift+O
File menyusida Close qatori yoki CTRL+W
Shaxsiy kompyuter qanday multimediya qurilmalaridan tashkil topgan?
Mikrofon, naushnik yoki kolonkalar xamda veb-kamera
Monitor, sistema bloki, klaviatura va sichqoncha
Printer, skaner, djoystik
Modem, server xamda shlyuz
Flash dasturi qanday sohadagi masalalarni hal qiladi.
Testlash sohalarida
Elektron jadvallar
Fraktal grafika
Multiplikasion
|
§. Nyutonning qonunlari - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 19/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika16§. Nyutonning qonunlari.
Italyan olimi G. Galiley kuzatish va tajriba natijalarini umumlashtirib ,ularni quyidagi principlar orqali izohlaydi.
Galileyning nisbiylik printsipi: 1. inertsial sanoq sistemasi tinch yoki to’g’ri chiziqli tekis harakatda ekanligini sistemaning ichida o’tkazilgan hech qanday mehanik tajribalar yordamida aniqlab bo’lmaydi. 2. barcha inertsial sanoq sistemalarida harakat qonunlari bir hil bo’ladi.
Buyuk ingliz olimi I. Nyuton Galileylik nisbiylik principlarini umumiy qonunlari qatoriga qo’shib , uning dinamikaning birinchi qonuni deb atadi. Dinamikaning asosini Nyuton ochgan uchta qonun tashkil etadi Dinamikaning bu qonunlarini kashfiyotchining sharafiga Nyuton qonunlari deb yuritiladi.
Nyutonning I qonuni: Shunday sanoq sistemalari borki bunda jismga kuch ta’sir etmasa yoki ta’sir etayotgan kuchlar o’zaro kompensatsiyalansa (teng ta’sir etuvchisi nolga teng bo’lsa) bu jism yo tinch turadi, yo to’g’ri chiziqli tekis harakat qiladi.
F=0 bo`lsa, yoki .
Nyutonning birinchi qonuni inertsiya qonuni deyiladi.
Inertsiya deb kuch ta’siri tugagandan so’ng o’zining tinch holatini yoki to’g’ri chiziqli tekis harakat holatini saqlashga aytiladi.
Avtobus joyidan qo’zg’algand vaqtda avtobus ichidagi yo’lovchilar orqaga og’adilar. Bu inertsiyaga misol bo’ladi.
Kuch jism harakatining yoki shaklining o’zgarishi sababchisidir. Demak jismga kuch ta’sir etsa, uning tezligi o’zgaradi.
Nyutonning II qonuni: jism oladigan tezlanish uni yuzaga keltiruvchi kuchga to’g’ri mutanosib, massasiga teskari mutanossib va uning yo’nalishi kuch yo’nalishida bo’ladi.
— Nyutonning II qonuni formulasi (tezlanish). F-kuch [F]=N 1N=105 dina.
a — tezlanish [a]=m/s2. m — massa [m]=kg.
Lekin shuni qayd qilish kerakki kuchning ta’siri faqatgina jismlar harakatining tezlanishida namoyon bo’lmaydi, kuch ta’sirida jismlar shaklini ham o’zgartirishi mumkin.
Kuch dinanometr yordamida o’lchanadi.
1 kg massali jismga 1m/s2 tezlanish beruvchi kuch 1N bo’ladi.
Jismlarning o’zaro ta’sirini miqdor va yo’nalish jihatdan harakterlaydigan kattalik kuch deyiladi. Demak kuch vektor kattalik.
|
| |
Mustaqil ta’lim uchun o’rgatuvchi interaktiv dasturlar yig’indisi

|
Mustaqil ta’lim uchun o’rgatuvchi interaktiv dasturlar yig’indisi
|
bet | 28/50 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 117,04 Kb. | | #142027 |
Bog'liq 1-variant at-fayllar.orgMustaqil ta’lim uchun o’rgatuvchi interaktiv dasturlar yig’indisi ...........
Amaliy mashg’ulot
Video ma’ruza
Ma’ruza mashg’ulot
Multimedia ma’ruza
ISpring пакетидаги қайси дастур конвертациялаш имкониятини беради?
iSpring Converter
iSpring QuizMaker
iSpring Kinetics
iSpring Free
Vektorli grafik dasturlarga qaysi dasturlar kiradi?
Adobe Acrobat, Adobe PageMaker, QuarkExpress
Corel Draw, Adobe Illustrator, Macromedia Flash
Paint, Adobe Photoshop, Corel Photopaint
Gif Animator, Mathcad, Macromedia Flash
.bmp kengaytmali fayl qaysi datur yordamida yaratiladi?
Point
Photoshop
Corel draw
Paint
21.Operatsion sistema qanday funksiyalarni bajaradi?
Kompyuter resurslarini boshqarish, inson bilan muloqotini tashkil qilish
Kiritish-chiqarish qurilmalarini ulash
Fayllarni tashkil qilish va saqlashni ta`minlaydi
Kompyuter va tashqi qurilmalarning axborot almashinuvini tashkil etadi
22.EHMning to‘rtinchi avlodi qaysi yillarga to‘g‘ri keladi?
1960—1970 yillar
1970—1980 yillar
1950—1960 yillar
1980—1990 yillar
|
| |
§. Mayatniklar - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 43/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika3 5§. Mayatniklar.
Cho’zilmaydigan uzun «vaznsiz» ipga katta massali kichik yuk osilgan sistema matematik mayatnik deyiladi.
— matematik mayatnikning tebranish davri.
— vertikal harakatlanganda matematik mayatnikning tebranish davri.(Bu erda tezlanish yuqoriga yo’nalgan bo’lsa (+), pastga yo’nalgan bo’lsa (-)bo’ladi.)
Vaznsizlik sharoitida matematik mayatnikning tebranish davri cheksiz katta bo’ladi.
— Yerda turgan matematik mayatnikning tebranish davri.
π2=g=9, 8≈10 =π≈3, 14
— matematik mayatnikning tebranish chastotasi.
— matematik mayatnikning siklik chastotasi.
Matematik mayatnikning tebranish davri, chastotasi, siklik chastotasi mayatnik ipiga osilgan yukning massasiga bog’liq emasligi yuqoridagi formulalardan ko’rinib turibdi.
—prujinali mayatnikning tebranish davri.
— prujinali mayatnikning tebranish chastotasi
— prujinali mayatnikning siklik chastotasi.
Prujinali mayatnik davri, chastotasi va siklik chastotasi erkin tushish tezlanishi g ga va absolyut uzayishi x ga bog’liq emas. Lekin ular yordamida hisoblash mumkin.
Demak prujinali mayatnik tezlanish bilan harakatlanayotgan liftga o’rnatilsa, tebranishlar davri va chastotasi o’zgarmaydi.
Prujinali mayatnikdagi yukning tebranishida tezlanish massaga bog’liq.
Matematik mayatnikning tebranish davri Yerdagiga nisbatan Oyda katta, chastota esa aksincha, chunki goyer.
Tebranayotgan jismni kinetik energiyasi va tezligi muvozanat vaziyatidan o’tishda eng katta, potentsial energiyasi, tezlanishi va ta’sir kuchi eng kichik bo’ladi.
Tebranayotgan jismni kinetik energiyasi va tezligi eng cheki nuqtasida eng kichik, potentsial energiyasi, tezlanishi va ta’sir kuchi eng katta bo’ladi.
— matematik mayatnik α burchakka og’ganda muvozanat vaziyatidan ko’tarilish balandligi.
— matematik mayatnik muvozanat vaziyatiga qaytaruvchi kuch.
|
|
— matematik mayatnik muvozanat vaziyatidan o’tganda ipning taranglik kuchi.
Har bir mayatnik hususiy davr, chastota va silik chastotaga ega bo’lib, bu kattaliklar amplitudaga bog’liq emas.
??? 1)Matematik mayatnik deb nimaga aytiladi? 2)Og’irlik kuchi ta’sirida vertikal tekislikda tebranayotgan cho’zilmas ingichka vazinsiz ipga moddiy nuqta nima deb ataladi? 3)Matematik mayatnikning tebranish davri 1s. Bu mayatnikning ipining uzunligi qancha? 4)Matematik mayatnikning tebranishida energiyaning qanday aylanishlari ro’y beradi? 5) Matematik mayatnikning davri nimaga teng?
Takrorlash uchun masalalar.
Matematik mayatnik qanday kuchlar ta’sirida tebranadi?
Og’irlik kuchi B) Ishqalanis kuchi C) Elastiklik kuchi D) Qarshilik kuchi.
Bikirligi 160 N/m bo’lgan prujinaga osilgan 400 g massali yukning tebranish chastotasini (Hz) toping. A) 3,2 B) 10 C) 20 D) 40.
Bikirligi 250 N/m bo’lgan prujinaga bog’lab qo’yilganda 16 s ichida 20 marta tebranadigan yukning massasini (kg) toping. A) 8 B) 4 C) 2 D) 1.
|
| |
§. To`lqin - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 44/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika36§. To`lqin.
Tebranishlarning fazoda (elastik muhitda) tarqalishi to’lqin deyiladi.
To’lqinlar 2 trga bo’linadi: 1) ko’ndalang; 2) bo’ylama.
Tebranish tekisligi tarqalishiga tik bo’lgan to’lqinlar ko’ndalang to’lqinlar deyiladi.
Tebranish tekisligi tarqalish yo’nalishiga paralel bo’lgan to’lqin lar bo’ylama to’lqinlar deyiladi.
Tovush yoki prujina so’zi qatnashgan to’lqinlar bo’ylama to’lqinlar bo’ladi.
Hamma to’lqinlar va nurlar interferntsiyalanadi va difraktsiyalanadi.
Faqat ko’ndalang to’lqinlar qutblanadi.
Ko’ndalang to’lqinda muhit zarrachalari to’lqin tarqalishiga perpendikulyar yo’nalishda tebranadilar. Bo’ylama to’lqinda muhit zarrachalari faqat to’lqin tarqalishi yo’nalishda tebranadilar.
To’lqinlar quyidagi kattaliklar bilan xarakterlanadi: to’lqin amplitudasi, chastotasi, fazasi, to’lqin uzunligi, va to’lqin tezligi.
Bir hil faza dagi tebranuvchi 2 qo’shni nuqta orasidagi masofa to’lqin uzunligi deyiladi.
Ikki qo’shni do’nglik (chuqurlik) orasidagi masofa to’lqin uzunligi deyiladi.
Bir davr ichida to’lqin bosib o’tgan masofa to’lqin uzunligi deyiladi.
λ — to’lqin uzunligi [λ]=m
— tugunlar
bir hil fazadagi nuqtalar.
Bir-biridan x masofada tebranayotgan nuqtalarning to’lqindagi fazalar farqi quyidagicha ifodalanadi:
to’lqin soni . — to’lqinlar sonini hisoblash formulasi.
k to’lqin soni siklik chastotaga o’xshash fizik kattalik bo’lib u 2π uzunlikka to’g’ri keladigan to’lqinlar sonidir.
N-- to’lqinlar soni bo’lib u l uzunlikka nechta to’lqin to’g’ri kelishini harakterlaydi. Shuning uchun k to’lqin soni bilan N to’lqinlar sonini farqlay bilish kerak.
— to’lqin tezligi.
Difraktsiya deb, o’lchamlari to’lqin uzunligi tartibida bo’lgan to’siq yoki tirqishga tushgan to’lqinning to’silgan soha tomoniga og’ib tarqalishiga aytiladi.
To’lqin kichik to’siq yoki tirqishlardan o’tishida to’g’ri chiziq bo’ylab tarqalishi qonunidan chetlashishiga difraktsiya deyiladi.
Difraktsiya — to’lqinning geometrik soya sohasiga og’ishiga aytiladi.
Faqat kogerent to’lqinlar interferntsiyalanadi, ya’ni ular uchrashganda ular bir-birini yo kuchaytiradi yo susaytiradi.
Chastotalari bir hil bo’lib fazalar farqi o’zgartirmaydigan to’lqinlar kogerent to’lqinlar deyiladi.
To’lqinlar ustma-ust tushganda tebranishlarning kuchayishi yoki susatushi kabi vaqt o’tishi bilan turg’un bo’lgan manzara interferntsiya deyiladi.
O’zaro kogerent to’lqinlar qo’shilishi natijasida fazoning turli nuqtalarida to’lqinning susayishi yoki kuchayishga interferntsiya deyiladi.
|
| |
Композиты в нанотехнологиях

|
Композиты в нанотехнологиях
|
bet | 1/3 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #133029 |
Bog'liq 776066 (1)
Kompozitlar
va
kompozit materiallar
O'qituvchi: Cheburenkova N. V.
Dars maqsadlari
O'qitish
Rivojlanayotgan
Tarbiya
O'qitish
- Talabalarni kompozitsion materiallar bilan tanishtirish
- Asosiy tushunchalar, xususiyatlar, turlarni o'rganish.
- Zamonaviy elektron texnologiyada sifat jihatidan yangi kompozitsion materiallardan foydalanish istiqbollari bilan tanishtirish
Rivojlanayotgan
- Kasbiy so'z boyligini rivojlantirish
- Mantiqiy fikrlashni rivojlantirish
- Tahlil qilish va umumlashtirish qobiliyatini rivojlantirish
Tarbiya
- Talabalarning shaxsiy salohiyatini rivojlantirish.
- Mustaqil ishlash ko'nikmalarini tarbiyalash
Kompozit materiallarning xususiyatlari
- Kompozitlar – bu kompozitsion materiallar
bir hil bo'lmagan tizimlar
ikki yoki undan ortiq fazali komponentlardan-
tov, ularning har biri o'z xususiyatlarini saqlab qoladi.
Nanokompozitlar - bu mikrolitografiya, ya'ni ion yoki molekulyar qatlamlash orqali nanozarrachalarni har qanday matritsaga kiritish natijasida olingan materiallar Kompozitlar uchun:
Materialning makrostrukturasi bir hil bo'lmagan holda bir xil bo'ladi mikroyapı
Tarkibi va shakli oldindan belgilanadi
Komponentlarning turli xil xususiyatlari va aniq interfeys
Komponentlar berilgan xususiyatlarga muvofiq miqdorda mavjud
Kompozitlarning tuzilishi
- Kompozit materiallar matritsa va mustahkamlovchi qatlamdan iborat.
Matritsa- uzluksiz komponent-
butun hajm bo'yicha.
Matritsa materiallari:- metallar, qotishmalar, Termoset va termoplastik polimerlar, keramika.
Ikkinchi qatlam - mustahkamlash (kuchaytirish-
shim)
Ikkinchi materiallar (mustahkamlovchi komponent) - har xil tabiatdagi mayda kukunlar yoki tolali materiallar
Matritsa materiallari
kompozitsion
materiallar
metalllar
qotishmalar
Termosetlar
termoplastik
polimerlar
Keramika
|
| |
To’lqinsirti - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 45/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq MexanikaTo’lqinsirti deb, bir hil fazada tebranayotgan nuqtalarning geometrik o’rniga aytiladi.
To’lqin fronti deb, to’lqin etib kelgan nuqtalarning geometrik o’rniga aytiladi.
to’lqin energiya zichligi. to’lqin energiyasi.
Mehanik to’lqinlar energiyasi chastota kvadratiga proportsional.
Mehanik to’lqinlarnning (tovushning) qattiq jismlardan qaytishiga aks sado deyiladi.
Qattiq jismlarda mehanik to’lqinlar tezroq tarqaladi.
Qattiq jism va suyuqliklarda ko’ndalang va bo’ylama to’lqinlar tarqaladi, gazlarda bo’ylama to’lqinlar tarqaladi.
— to’lqin intensivligi —
— to’lqin quvvati.
??? 1)To’lqin deb nimaga aytiladi? 2)Ko’ndalang to’lqinlar deb nimaga aytiladi? 3)Bo’ylama to’lqinlar deb nimaga aytiladi?
Takrorlash uchun masalalar.
Rasmda tasvirlangan to’lqinning uzunligi qaysi raqam bilan ko’rsatilgan?
1 B) 2 C) 3 D)4.
M exanik to`lqinning quyidagi parametrlaridan qaysilari havodan suvga o`tganda o`zgarmaydi: 1) tezligi; 2) to`lqin uzunligi; 3) chastota?
1 B) 2 C) 3 D) T.J.Y.
Rasmda tasvirlangan to`lqinning uzunligini aniqlang (m).
2 B) 4 C) 6 D) T.J.Y.
37§. Tovush to`lqinlari.
Tovush to’lqinlari: 17 dan 20000 Gs gacha yoki 20 dan 20000 Gs gacha.
v<17Gs bo’lsa infratovush, v>20000Gs ultratovush deyiladi.
Garmonik ravishda tebranayotgan jismdan chiqayotgan tovush musiqiy ton deyiladi.
Shovqin — tonlarning tartibsiz aralashmasi.
Tovush qattiqligi amplitudaga bog’liq. Tebranish amplitudasi qanchalik baland bo’lsa tovush shuncha qattiq hisoblanadi.
Tovush balandligi chastotaga bog’liq. Tebranish chastotasi qanchalik yuqori bo’lsa tovush shunchalik baland hisoblanadi.
Bir muhitdan ikkinchi muhitga o’tganda chastota o’zgarmaydi.
|
| |
§.Tebranish turlari. Tebranishda tezlik va tezlanish

|
§.Tebranish turlari. Tebranishda tezlik va tezlanish
|
bet | 42/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika34§.Tebranish turlari. Tebranishda tezlik va tezlanish.
Tebranishlar 2 hil bo’ladi: 1) so’nuvchi, 2) so’nmas.
Vaqt o’tishi bilan amplitudasi kamayadigan tebranish so’nuvchi tebranish deyiladi.
Ishqalanishli (qarshilikli) sistemalarda tebranishlar so’nadi va garmonik bo’lmaydi, ya’ni so’nuvchi tebranishlar garmonik emas.tebranishlarning so’nish tezligi tebranish sistemasidagi ishqalanishga (qarshilikka) bog’liq.
Vaqt o’tishi bilan amplitudasi o’zgarmaydigan tebranish so’nmas tebranish deyiladi.
Tebranishlar 3 turga bo’linadi: 1) erkin tebranishlar; 2) majburiy tebranishlar; 3)Avtotebranishlar.
Bir marta kuch ta’sir etgandan so’ng hech qanday tashqi tas’sirsiz ro’y beradigan tebranishlar erkin tebranishlar deyiladi.
Davriy ravishda ta’sir etuvchi kuch ta’sirida ro’y beradigan tebranishlar majburiy tebranishlar deyiladi.
B ir marta energiya olib o’z-o’zini boshqaradigan tebranishlar avtotebranishlar deyiladi.
Tashqi tas’sir etayotgan kuch chastotasi bilan jismning hususiy chastotasini mos kelishi natijasida amplitudaning keskin ortib ketishi rezonans deyiladi.
Rezonans vaqtida fazalar farqi nolga teng.
Majburiy tebranish amplitudasi majburlovchi kuch chastotasi ortishi bilan oldin ortadi, maksimumga etgandan so’ng kamayadi.
— maksimal tezlik. — maksimal tezlanish.
— tebranishdagi tezlanish (Tangensial tezlanish). — tebranishdagi tezlik
— garmonik tebranishning to’liq energiyasi
??? 1)So’nuvchi tebranish deb nimaga aytiladi? 2)So’nmas tebranish deb nimaga aytiladi? 3)Erkin tebranishlar deb nimaga aytiladi? 4)Majburiy tebranishlar deb nimaga aytiladi? 5)Avtotebranishlar deb nimaga aytiladi? 6)Rezonans deb nimaga aytiladi?
Takrorlash uchun masalalar.
Garmonik tebranayotgan nuqta tezligi vaqtga bog`liq ravishda qanday o`zgaradi?
O`zgarmaydi. C) Vaqtga to`g`ri proporsional.
Sinus yoki kosinus qonuni bo`yicha D) T.J.Y.
Moddiy nuqtaning harakat tenglamasi (m) bo`lsa, uning tezligi amplitudasi qanday (m/s) bo’ladi? A) 3,14 B) 1,57 C) 6,28 D) T.J.Y.
Jism X o`q bo`ylab (m) qonunga muvofiq tebranmoqda. Uning maksimal tezligi qanday (m/s)? A) 1,8 B) 0,2 C) 5 D) 3,6
|
| |