nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MARUZA MASHG’ULOTLARİ - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

224
Operasiyalar deshifratori, Mikrodasturlarni doimiy saqlash qurilmasi (PZU). Impuls
operasiyalar deshifratori, Berilganlar, adreslar, instruksiyalar
kodli shinalar,
Schyotchik-registr, Operativ xotira, Operasiya kodi va tanlangan buyruqni kayta
shifrlash, qayta shifrlangan kodga mos doimiy xotira yacheykalaridan
boshkarish
impulslarini o’qish va
bloklarga yuborish, Mikroprosessorli xotira.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari
:
BBB
,
blits savollar, muammoli ta’lim,
T-sxema, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; Q1; Q2 Q4;
Arifmetik mantiqiy qurilma:
Arifmetik mantiqiy qurilma, registr summator va
boshqarish sxemasi, xotiraning tezkor yacheykalari. Boshqarish sxemasi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: blits savollar, kichik guruhlarda ishlash,
Venn diagrammasi,test nazorat.
Adabiyotlar: A4; Q2; Q3; Q8;
Registrlar:
Registrlar va ularning turlari, vazifalari, tasnifi, Umumiy foydalanuvchiga
mo’ljallangan registrlar, Segment registrlari,
Xolat va boshqaruv registrlar,Shart
flaglari, Xolat flaglari, yangi flaglar, Sistemali registrlar.Xotirani boshkarish
registrlari.Boshkarish registrlari. Otladka registrlar.
Testli registrlar
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari
Mavzu №12. Kompyuterning grafik imkoniyatlari va ularning turlari

62
3.
Kompyuter grafikasi bilan ishlovchi dastur sinflari
4.
Kompyuter grafikasida rang tushunchasi.
Tayanch iboralar:
Komp’yuter grafikasi, rastr, vector, fractal, rasm, poligrafiya,
visual dasturlar
Kompyuter grafikasi o’zoq
yillar davomida vujudga kelib, 1960 yillarda ham
to’laqonli grafik tizimlar mavjud bo’lgan. Hozirgi kunda kompyuter grafikasi (KG) va
kompyuter animasiyasi (KA) atamalaridan foydalaniladi.
Kompyuter grafikasi
tushunchasi statik tasvirlar bilan ishlashning barcha ko’rinishlari o’z
ichiga olsa
kompyuter animasiyasi
dinamik o’zgaruvchi tasvirlar bilan ishlaydi.
Kompyuter grafikasi
– EHM boshqaruvida grafik ob’ektlarni kiritish, chiqarish,
tasvirlash, o’zgartirish va tahrirlashdir.
Kompyuter animasiyasi
– ekranda tasvirlarni ―jonlantirish,
kompyuterda
dinamik tasvirlar sintezidir.
Kompyuter grafikasi – informatikaning mahsus qismi bo’lib, dasturiy-apparat
hisoblash komplekslari yordamida tasvirlarni yaratish va qayta ishlash usullari va
vositalarini o’rganadi.
Virtual fazoda xajmli ob’ektlarni yaratish usullarini o’rganuvchi soha
uch o’lchovli
(3D) grafika
deb nomlanadi. Odatda unda tasvir yaratishning vektorli va rastrli
usullaridan foydalaniladi.
2. Kompyuter grafikasi turlari.
To’zilishiga ko’ra tasvirlar
rastrli
yoki
vektorli
bo’lishi mumkin. Masalan tasvir
xosil qilishda skaner uni ko’pgina mayda elementlar (piksellar)ga bo’lib chiqadi va
ulardan rastrli surat xosil qiladi.
Piksel
– bu rastrli tasvirning eng kichik elementi bo’lib,
uning rangi kompyuter
xotirasiga bitlarning ma’lum bir miqdori vositasida kiritiladi. Masalan 800x600 suratda
bu sonlar gorizontal bo’yicha (800) va vertikal bo’yicha (600) piksellar sonini
belgilaydi. Piksellar soni qanchalik ko’p bo’lsa tasvirning ekrandagi va qoq’ozda chop
etilgandagi sifati (razreshenie) yuqori bo’ladi.
Vektorli
grafikada tasvirlar matematik egri chiziqlarni rangi va bo’yalish rangini
ko’rsatish orqali xosil qilinadi. Masalan oq fondagi qizil ellips bor yo’q’i ikki formula
– to’q’ri to’rtburchak va ellipsning ranglari, o’lchamlari
va joylashuvini aniqlovchi
formulalari orqali tasvirlanadi. Demak, bunday tasvirlash kompyuter xotirasida rastrli
rasmdan ko’ra kamroq joy egallaydi.
Vektorli tasvirlarning yana bir afzalligi – ularning sifatini yo’qotmagan xolda
kattalashtirish yoki kichiklashtirish imkoniyatidir. Ob’ektlarni masshtablash
matematik formulalardagi mos koeffisientlarni kattalashtirish
yoki kichiklashtirish
orqali amalga oshiriladi.
Shunday qilib rastrli yoki vektorli formatni tanlash tasvir bilan ishlash maqsad va
vazifalaridan kelib chiqqan xolda amalga oshiriladi. Rangni o’zatishning fotografik
aniqligi talab etilgshanida rastrli formatdan foydalanish lozim. Logotip, sxemalar va
chizmalarni tasvirlashda vektorli formatdan foydalanish maqsadga muvofiq. Shuni
63
ta’kidlash lozimki, rastrli va vektorli tasvirlashda (matn ham)
grafika ekranga yoki
chop etish qurilmasiga nuqtalar jamlanmasi sifatida o’zatiladi.
Mavzu: Obyektlarni guruhlash va tekislash

•Obyektlarni gorizontal o'q bo'ylab tekislash uchun Yuqori,
Markaz yoki Pastki
katakchani yoqing.
Obyektlarni tekislash ro'yxatidan Faol obyektlarni tanlang.Agar siz matn obyektlarini
tekislasangiz, Matn manbasi
obyektlaridan foydalanish ro'yxati oynasidan
quyidagilardan birini tanlang:
• Birinchi qatorning asosiy chizigʻi — mos yozuvlar nuqtasi
sifatida matnning birinchi
qatorining asosiy chizigʻidan foydalanadi• Oxirgi qatorning asosiy chizig‘i — mos
yozuvlar nuqtasi sifatida matnning oxirgi satrining asosiy chizig‘idan foydalanadi
• Bounding box — mos yozuvlar nuqtasi sifatida matn obyektining
chegaralovchi maydonidan foydalanadi
Bundan tashqari, Align and distribute dialog oynasidan foydalanmasdan, Arrange Align and
distribute tugmasini bosish va birinchi oltita tekislash buyruqlaridan birini bosish orqali
obyektlarni boshqa obyekt bilan tezda tekislashingiz mumkin. Buyruq nomi yonidagi harf
obyektlarni tekislash uchun foydalanishingiz mumkin bo'lgan klaviatura yorlig'ini bildiradi.
Masalan, Align left buyrug'i yonidagi L harfi obyektlarni mos
yozuvlar nuqtasi sifatida
ishlatiladigan obyektning eng chap nuqtasi bilan tekislash uchun L tugmasini bosishingiz
mumkinligini ko'rsatadi.Obyektlarni tanlash va xususiyatlar panelidagi Align and distribute
tugmasini bosish orqali Align and distribute dialog oynasini ham ochishingiz
mumkin.Tayanch nuqtalarni tekislash Shriftlar yoki maxsus
belgilar bilan ishlaganda
nuqtalarni gorizontal yoki vertikal joylashtirishga to‘g‘ri keladi.
Свойства (Proрerty Bar) satridagi Выравнивание узлов
(Align Nodes).
Boshqarish nuqtalari bilan birgalikda tayanch nuqtalarni tekislash (флажок Выравнивание
управляющих точек (Align Control Points)) amali bilan bajariladi.
Segmentlarni
masshtablash
va
aylantirish
CorelDRAW
dasturida
obyektlarni
transformatsiyalash bilan cheklanib qolmay, ba’zi bir segment qismlari bilan ishlash
imkoniyati bor. Bu amal Свойства (Proрerty Bar) asboblar satridagi ikkita tugma bilan
bajariladi.
-Растяжение и масштабирование узлов (Stretch And Scale Nodes) (14 raqam)
tugmasi
bosilganda ajratilgan segment atrofida markerlar paydo bo‘ladi. Masshtablash amalida
Стрелка (Pick) asbobidagi amallar bajariladi.
-Вращение и наклон узлов (Rotate And Skew Nodes) (15 raqam) tugmasi bosilganda,
ajratilgan segment atrofida markerlar paydo bo‘ladi. Atrofidagi aylanish amalida Стрелка
(Pick) asbobidagi amallar bajariladi.
tugmasi muloqot oynasini ekranga chaqiradi.
Bu oynada
xohlagan sondagi tayanch nuqtalarni gorizontal va vertical
holatda joylashtirishlar mavjud.
-Эластичный режим (Elastic Mode) ajratilgan
obyektlarga alohida transformatsiya beradi.
-bob: Apparat va dasturiy ta’minot

|
-bob: Apparat va dasturiy ta’minot Pdf ko'rish
|
bet | 51/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA2-bob: Apparat va dasturiy ta’minot
ink rlar
Kompyuter dasturlari dasturlash kodining bir qancha
modullari (qismlari)dan iborat boʻladi Har bir modul
dastur doirasida maxsus vazifani bajaradi Har bir
modul alohida obyekt faylga kompilyatsiya qilingan
boʻladi Linkerning (link muharriri deb ham ataladi)
funksiyasi obyekt fayllarni bitta bajariladigan faylga
yigʻishdir Ishlatiladigan modullarga qoʻshimcha tarzda
dastur umumiy kutubxonasiga link qoldiradi Umumiy
kutubxona birdan ortiq dasturda ishlatiladigan
umumiy vazifalar uchun kodlarni, masalan, matematik
funksiyalar, xotira boshqaruvi, dialoglarni ochish va
saqlash, holat koʻrsatkichlari va kiritish/chiqarishni oʻz
ichiga oladi Linker kutubxona faylidagi link modullarni
bajariladigan faylga ulash qobiliyatiga ham ega
2.17-rasm. inker diagrammasi.
Barcha modullar har doim zarur emas va linker modullar
bajariladigan faylning qismini shakllantirishini tanlay oladi
mali asturi taʼminot
Unumdorlik uchun moʻljallangan yoki foydalanuvchi
uchun vazifa bajaruvchi dasturlar amaliy dasturiy
taʼminotdir Matn protsessori, oʻyinlar, veb brauzer va
grafi k dasturlar bunga misol boʻla oladi Mobil telefon
yoki planshetda bunday dasturiy taʼminot app deyiladi
Sizdan berilgan vazifada dasturning maʼlum qismidan
foydalanishni tahlil qilish yoki baholashni soʻrashlari
mumkin Siz vazifaning tafsilotlariga qarashingiz
va uning bir qismini bajarishga yordam beruvchi
dasturning mos xususiyatlarini bogʻlay olishingiz kerak
Sizdan, shuningdek, boshqa dasturiy taʼminot tanlovi
bor-yoʻqligiga eʼtibor qaratishingiz, vazifani bajarish
uchun ulardan qanday foydalanish mumkinligini
oʻrganib, xulosa qilishingiz soʻraladi
Dasturga link koʻrsatishda, savdo belgisi nomidan
(masalan,
Microsoft ord
) emas, har doim dastur turining
nomi (masalan, matn protsessori)dan foydalaning
|
| |
Ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari

|
Ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlariBog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiMa’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari.
Ma’lumotlar bazasi deb jadval
tuzilmalariga uyushgan (tushurilgan, keltirilgan) ma’lumotlarning ulkan, yirik
massivlariga aytiladi. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining asosiy vazifalari
quyidagilardir:
•
ma’lumotlar bazasini bo’sh (to’latilmagan) tuzilmasini yaratish;
•
uni to’ldirish vositalarini taqdim etish yoki boshqa bazani ish jadvalidan
ma’lumotlarni import qilish;
•
ma’lumotlarga yetish imkonini ta’minlash, shuningdek, izlash va filtrlash
(tozalash, saralash) vositalarini taqdim etish.
Ma’lumotlar bazalarini boshqarishning ko’p tizimlari ma’lumotlarning eng oddiy
tahlili va ularni qayta ishlashni amalga oshirish uchun qo’shimcha imkoniyatlar taqdim
etiladi. Natijada, mavjud bo’lgan ma’lumotlar asosida ma’lumot bazalarining yangi
jadvallarini tuzish imkoni paydo bo’ladi. Tarmoq texnologiyalarining keng tarqalishi
munosabati bilan ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimiga ham butun jahon
kompyuterlarining serverlarida joylashgan, olisdagi va taqsimlangan resurslar bilan
ishlash imkoniyatlarini taqdim etish talablarini qo’ymoqda.
Elektron jadvallar.
Elektron jadvallar turli ma’lumotlarni saqlash va ularga
ishlov beruvchi kompleks vositalardir. Qaysidir ma’noda ular ma’lumotlar bazalarini
boshqarish tizimiga o’xshab ketadi, ammo asosiy urg’u ma’lumotlar massivlarini
saqlash va ulardan foydalana olishni ta’minlashga emas, balki ma’lumotlarni qayta
ishlash, bunda aynan ularning ichki mohiyat-mazmuniga ko’ra, qayta tashkil qilish
yangilanishga qaratiladi.
Odatda, ma’lumotlarning keng laktori (raqamli va matnlilardan tortib to
multimediya ma’lumotlarigacha)ni o’z ichiga olgan ma’lumotlar bazalaridan farqli
o’laroq elektron jadvallar uchun raqamli ma’lumotlarga diqqatni jamlash muhim
hisoblanadi. Buning evaziga esa elektron jadvallar raqamli tipdagi ma’lumotlar bilan
ishlash uchun usullarning kengroq spektrini taqdim etadi. Elektron jadvallarning asosiy
xususiyati shundaki, jadval yacheykalari istalganining mazmuni o’zgarganda boshqa
hamma yacheykalarda mazmunning matematik va mantiqiy ifodalari
nisbatlarning o’zgarishlar bilan bog’liq avtomatik o’zgarishlari ro’y berishi mumkin.
Elektron jadvallar bilan ishlashning qulayligi ularning buxgalterlik hisob-kitob
sohasida moliyaviy, xom ashyo va tovar bozorlarini tahlil qilishning universal vositasi,
texnik sinovlar, texnik natijalarini qayta ishlashning oson vositasi sifatida, ya’ni
qayerda muntazam ravishda takrorlanuvchi, katta hajmdagi raqamli ma’lumotlarni
hisoblashni avtomatlashtirish zarurati bo’lgan hamma joyda keng qo’llaniladi.
|
| |
Go`sht mahsulotlaridan tayyorlanadigan taomlar texnologiyalari

|
Go`sht mahsulotlaridan tayyorlanadigan taomlar texnologiyalari
|
bet | 7/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishi Go`sht mahsulotlaridan tayyorlanadigan taomlar texnologiyalari
Qaynatib pishirilgan son, to'sh go'shti. Ushbu ovqatni tayyorlash uchun dudlab pishirilgan va qaynatib pishirilgan go'sht mahsulotlaridan foydalaniladi. Ular suzib berish oldidan porsiyali bo'laklarga kesib bo'linadi, ustidan qaynatma quyilib, qaynab chiqquncha qizdiriladi. Dudlangan to'sh go'shti qaynatiib pishirilib, suyaklari ajratib olinadi, terisi olib tashlanadi. Xomligicha dudlangan son go'shti avval yuviladi va sovuq suvda 2,5-3 soal ivitilib tuzi kamaytiriladi.
rasm. Qiymali to’sh go’shtidan pishirilgan taom.
Qiymali to'sh go'shti. Tayyorlangan qiymali qo'y yoki buzoq to'shiga tuz va murch sepilib, tunuka tovaga suyaklarini yuqoriga qaratib qo'yiladi, ustiga yog' quyiladi va qovurish javoniga joylanadi. Avval qovurilgan qobiq hosil bo'lguncha 200-250 °C haroratda qovuriladi, keyin 160 °C haroratda maromiga yetkaziladi. Qovurish paytida go' shtga shira va yog' quyib turiladi. Tayyor bo'lgan go'sht porsiyalarga kesiladi va berayotganda ustiga go'sht shirasi quyib beriladi.
rasm. Kotletlar
rasm. Biqin go`sht.
Biqin go'sht. Hozirlangan yarim tayyor mahsulotga tuz, murch sepilib qizdirilgan yog'li tovaga solinadi va kerakli darajada tayyor bo'lgunga qadar 20 minutcha qovuriladi.
Suzib berishda maxsus idish yoki porsiyali idishga qovurilgan kartoshkali yoki 3-4 xil sabzavotdan iborat murakkab garnir solinib, yoniga biqin go'st qo'yiladi, ustiga go'sht shirasi, sariyog` quyib beriladi.
Biqin go'shtni qayla bilan ham suzib berish mumkin. Biqin go'shti qovurilgan bug'doy uni noni bo'lagi ustiga qo'yilib, asosiy qizil qayla yoki tomat qaylasi quyiladi, qovurilgan kartoshkadan iborat garnir alohida idishga suzib beriladi.
Langet. Hozirlangan yarim tayyor mahsulotga tuz va murch sepilib, qizdirilgan yog'li tovaga solinadi va baland olovda 7-8 min qovurib tayyor holatga keltiriladi.
|
| |
rasm. Bir necha turdagi kolbasa mahsulotlari

|
rasm. Bir necha turdagi kolbasa mahsulotlari
|
bet | 3/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishi rasm. Bir necha turdagi kolbasa mahsulotlari.
Barcha kolbasa mahsulotlari quyidagi gruppalarga bo`linadi: qaynatilgan kolbasalar, sosiskalar va sardelkalar; qiymali va liver kolbasalar; go`sht nonlari; pashtetlar; zelslar; studen; chala dudlangan va dudlangan kolbasalar.
Bu mahsulotlar xomashyosi, tayyorlash usuli va tashqi bezalishlariga qarab bir-biridan farq qiladi.
Qaynatilgan kolbasalar go`sht xomashyosining sifati va tarkibiga ko‗ra, oliy 1- va 2-sortlarga bo`linadi.
GO`SHT KONSERVALARI
Go`sht konservalari qoramol, cho`chqa, qo`y va uy parrandalari go`shtidan, turli xil kalla-pochalardan, shuningdek boshqa mahsulotlardan tayyorlanadi. Tuyimliligini oshirish va ta‘mini yaxshilash uchun konservalarga yog` va dorivorlar qo`shiladi.
rasm. Konservalangan go‘sh mahsuloti.
Go`sht konservalari qo`yidagi asosiy belgilariga ko`ra klassifikasiya qilinadi: xom ashyo turi jihatidan—go`shtdan tayyorlangan konservalar, go`sht-o`simlikli konservalar, kalla-pochalardan tayyorlangan konservalar, o`simlik va mol (hayvon) yog`idan tayyorlangan konservalar; idish turi jihatidan—metall bankali konservalar va shisha bankali konservalar; issiq ishlov berilishi jihatidan — sterilizatsiya qilingan va pasterizatsiyalangan konservalar; ishlatilishiga qarab — gazak konservalari, ovqatbop konservalar va yarim fabrikat konservalarga bo`linadi.
GO‗SHT VA GO‗SHT MAHSULOTLARINI SAQLASH
Go`sht va go`sht mahsulotlari xolodilniklarda va muzxonalarda yoki quruq, toza, sovuq va yaxshi shamollatiladigan qorong`i binolarda saqlanadi.
Parranda go`shtlari magazinlarda Oo dan past haroratda ko`pi bilan 5 sutka, 0° dan to 6° gacha bo`lgan haroratda ko`pi bilan 3 sutka, 8°S dan yuqori bo`lmagan haroratda (muzxonalarda), ko`pi bilan 2 sutka saqlanadi.
rasm. Muzlatgichda saqlanayotgan go‘shtning ko‘rinishi.
|
| |
Grafi ka bilan ishlash asturiy taʼminoti

|
Grafi ka bilan ishlash asturiy taʼminoti Pdf ko'rish
|
bet | 55/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAGrafi ka bilan ishlash asturiy taʼminoti
Grafi ka bilan ishlash dasturiy taʼminotidagi xususiyatlar
dasturning murakkabligiga asosan farq qiladi
Ham rastrlar, ham vektor bilan ishlash dasturining
xususiyatlari quyidagilar boʻlishi mumkin
•
shakllarni chizish
•
kanvas oʻlchamini oʻzgartirish
•
tasvir oʻlchamini oʻzgartirish
•
qatlam qoʻshish
•
tasvirga matn qoʻshish
•
mavjud rangni olishga asoslanib rang tanlash
Rastrli grafi ka bilan ishlash dasturining xususiyatlari
quyidagilar boʻlishi mumkin
•
maʼlum joyni rangli boʻyash
•
tasvirning qismini koʻchirish
Diqqat!
Fotosuratni tahrirlash dasturlari grafi ka bilan
ishlash dasturiy taʼminotining maxsus turi
boʻlib, tasvirlarni tahrirlashga qaratilgan Uni
professional va havaskor fotogra ar yoki
rasmga kichik oʻzgarishlar kirituvchi oddiy
foydalanuvchilar ishlatadi
Fotosuratni tahrirlash dasturining xususiyatlari quyidagilar
•
fotosuratning qismlarini kesish
•
yorqinlik yoki kontrastni sozlash
•
ishchi maydonlar oʻlchamini oʻzgartirish
•
qizil koʻz eff ektini olib tashlash
•
rang muvozanatini oʻzgartirish
•
fotosuratning qismlarini klonlash
•
magic wand yordamida tasvirning (masalan, orqa
fon) umumiy maydonlarini aniqlash
•
qora va oq yoki sepiya kabi eff ektlarni qoʻllash
•
rasmni aniqlashtirish (xiralashtirish) va tiniqlashtirish
Fotosuratni tahrirlash dasturiy taʼminoti koʻp
miqdordagi RAM talab qiladi Murakkab amallarga
anchagina vaqt sar anadi
M
Nomidan ham koʻrinib turibdi graﬁ ka bilan
ishlash dasturiy taʼminoti graﬁ ka bilan ishlashga
moʻljallangan. Bu rastrli graﬁ ka yoki vektorli
graﬁ ka boʻlishi mumkin.
ICT_STB_G10-11_c02_p023-053_NT_R6_2023.indd 39
31.10.2023 9:51:23
|
| |
3 - Maktabgacha va

109
Ma’lumotlar bazasidan
maqsadli foydalanish
5.1-mashg‘ulot
Siz yaratgan
Ultimate League ma’lumotlar bazasida yosh guruhlarini saqlash
uchun maydon boʻlmasa, yana bir maydon yarating va quyidagi tanlovlar bilan
ochiladigan roʻyxat qoʻshing:
• 8–12;
• 13–17;
• 18+.
5.2-mashg‘ulot
Ultimate League musobaqasi tashkilotchilari tanlovga kelgan barcha
ishtirokchilarning sevimli oʻyin turini bilmoqchi.
Ushbu ma’lumotni saqlash uchun maydon yarating va quyidagi tanlovlar bilan
ochiladigan roʻyxat qoʻshing:
• poyga;
• sarguzasht;
• jumboq;
• harakat;
• jang;
• va boshqalar.
Ba’zi qoʻshimcha oʻyin turlari haqida oʻylab koʻring va ularni ochiladigan roʻyxatga
kiriting.
5. Har bir qiymat yangi qatorga kiritiladi. Imlo xatolaridan xoli ekaniga ishonch hosil
qilinadi.
6. Finish tugmasi bosiladi.
@edurtm_uz
110
Ma’lumot kiritish formasini yaratish (Form)
Ma’lumotlar bazasiga axborotlar toʻgʻridan-toʻgʻri yoki
data entry formdan foydalanib
kiritiladi.
Form foydalanuvchilarga ma’lumot kiritish imkonini beruvchi qulay vositadir. Uni puxta
va sifatli tayyorlash uchun koʻrinishi va shrift formati oʻzgartirilib, tugmalar qoʻshiladi.
Yangi ma’lumot kiritish shaklini yaratish quyidagicha amalga oshiriladi:
1. Microsoft Access dasturidagi ma’lumotlar bazasi ochiladi. Form yaratish uchun
oldindan yaratilgan jadval boʻlishi kerak.
Go`sht mahsulotlarining inson organizmi uchun ahamiyati

|
Go`sht mahsulotlarining inson organizmi uchun ahamiyati
|
bet | 5/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishi
Go'sht oqsil moddalar, yog'lar, mineral va ekstraktiv moddalarga boy bo'ladi. Oqsil moddalar organizm to'qimalarini tuzish va tiklash uchun xizmat qiladi, yog' esa quvvat manbai hisoblanadi. Ekstraktiv moddalar go'sht taomlarga maza va hid beradi. Shu tufayli ular ovqat hazm qilish shiralari ajralib chiqishiga hamda ovqatning yaxshi hazm bo'lishiga ko'maklashadi. Go'sht taomlarni uglevodlar, vitaminlar va mineral moddalar bilan boyitish uchun ular sabzavotlar, yormalar hamda makaron mahsulotlaridan tayyorlangan garnirlar bilan suzib beriladi. Sabzavot garnirlar tarkibida ishqorli elementlar bor bo'lib, ular organizmdagi kislota, ishqor muvozanatini saqlab turadi. Go'sht taomlarning aksariyati qaylalar bilan tayyorlanadi, shu sababli ovqatlarning turlari va ta'mi xilma-xildir.
Gо‗sht oqsilga juda boy. Uning tarkibida 14,5—23% oqsil, 2—37% yog‗, 0,5—1,3% mineral mahsulotlar (fosfor, kalsiy, natriy va temir tuzlari), A, D, RR va V guruhidagi darmondorilar bor.
Go'shtning kaloriyasi uning sifatiga, molning oriq-semizligiga, boqish usuliga, ozuqlantirishga, yoshiga, jinsiga, fiziologik holatiga va hokazolarga bog'liq bo'lgani holda 1 kilogrammda taxminan 1200— 2800 kilokaloriya va undan ham ko'proq bo'lishi tajribalarda sinab ko'rilgan.
Miozin go'sht tarkibidagi eng muhim oqsil hisoblanib, salmoqli o'rin egallaydi. Shunga ko'ra, go'sht tarkibidagi barcha oqsil moddalarning deyarli 35— 40 foizi miozin hisobiga tashkil topganligi aniqlangan.
Go'sht tarkibida nihoyatda murakkab hisoblangan nuk-leoproteidlar ham uchraydi. Jumladan, ribonuklein va dezoksiri-bonuklin kislotalari, elastin, kollagen va mukoproteinlar bo'lishi aniqlangan.
So'nggi ma'lumotlarga qaraganda, mol go'shtida molning oriq-semizligiga ko'ra, 3 foizdan 35 foizgacha moy bo'lishi mumkin ekan. Shuningdek, barcha turdagi mineral moddalar (kaliy, natriy, kalsiy, magniy, temir va h.k.lar) ham bo'lishi kuzatilgan. Fosfor va mis ham salmoqli o'rin egallar ekan. Kuzatishlardan ma'lum bo'lishicha, go'sht tarkibidagi yog' moddalarining ko'payishi bilan undagi
mineral moddalar miqdori kamayib borar ekan. Go'sht tarkibidagi turli xildagi vitaminlar (tiamin — Bp riboflavin — B2, nikotin kislotasi — RRp biotin — N, xolin, kobalamin — B12, foliyev kislotasi)-ning bo'lishi uning qiymatini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
Go'shtning sifatli va to'yimliligi uning tarkibidagi yog' va oqsil moddalarining miqdoriga bog'liqdir. Kuzatishlardan aniq bo'lishicha 1 g yog'da 9,3 kkal va 1 g oqsilda 4,1 kkal mavjud ekan.
Lekin ozuqa sifatida muskul to'qimasining ahamiyati va roli insonlar uchun beqiyosdir.
|
| |
Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi - bet 2

|
Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi
|
bet | 2/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishi
Go`sht turli to`qimalardan: muskul to`qimalari, yog` to`qimalari, biriktiruvchi to`qimalar (parda, pay, kemirchak) va suyak to`qimalaridan iborat. Go`shtning oziqlik qimmati uning ximiyaviy tarkibiga, ya‘ni ushbu to`qimalardagi oqsil, yog`, uglevodlar, mineral moddalar va vitaminlar (A, V, D) ning miqdori va sifatiga bog`liq.
rasm. Turli shaklda bo’langan go’sht namunalari
Go`shtning issiqlik holatii. Go`shtlar haroratiga qarab, yangi sovigan, sovitilgan va muzlatilgan turlarga bo`linadi.
Yangi go‘sht mol suyilishi bilan olingan go`shtdir. U dag`al, mazasiz va organizmda yaxshi hazm bo`lmaydi. Buning sababi shuki, bunday go`sht hali yetilish jarayonini o`tamagan bo`ladi. Yangi go`sht savdoga chiqarilmaydi.
Sovigan go‘sht — bu nimtalangandan so`ng tabiiy sharoit yoki maxsus kameralarda eng kami 6 soat sovitilgan go`shtdir. Shu muddat ichida uning harorati tashqi muhit haroratiga moslashadi, sirti ko`rib yupqa parda bilan qoplanadi. Sovigan go`shtning sirti nam bo`lmaydi, muskullari qayishqoq, qo`l botirilsa, hosil bo`lgan chuqurrcha tez to`g`rilanadi, ya‘ni elastik bo`ladi. Sovish jarayonida go`sht yetiladi, yaxshi ta‘m va yoqimli hid paydo bo`ladi; u qayta ishlovga juda qulay va organizmda yaxshi hazm bo`ladi.
Sovitilgan go‘sht — bu, nimtalarga ajratilgandan so`ng muskullar ichidagi harorat 0°dan 4°S gacha sovitilgan go`shtdir. Bunday go`sht sifat jihatdan sovigan go`shtdan yaxshiroq. Uning ustki qismi nam bo`lmaydi, yupqa parda bilan
qoplangan, muskullari elastik bo`ladi. Sovitilgan go`shtning sho`rvasi sardakli, mazali va xushbuy bo`ladi.
Muzlatilgan go‘sht—sovitilgandan so`ng muskullar ichidagi harorat —6°S gacha muzlatilgan go`shtdir.
Molning turi va semizligiga qarab go`shtning xarakteristikasi. Suyiladigan mol turiga qarab go`shtlar mol go`shti, qo`y go`shti, cho`chqa go`shti, ot go`shti va boshqalarga bo`linadi.
Semizligaga qarab mol go`shti I, II kategoriyalarga va oriq go`shtga bo‗linadi. Mol go`shti muskul to`qimasining rivojlanganlik darajasi, teri osti yog` qatlamlari va skelet suyaklari bo`rtib chiqqanligiga qarab kategoriyalarga bo`linadi.
Qo‘y (qo`y va qo`chqor) go‘shti—sarg`ish qizil yoki to`q qizil, mayda donador tuzilishli; oziga xos hidli, yog‗i zich oq rangda va baland haroratda eriydi.
KOLBASA VA DUDLANGAN GO`SHT MAHSULOTLARI
Kolbasa mahsulotlari. Qoramol, cho`chqa, kamdan-kam qo`y, ot, uy parrandalarining go`shti, quyon, shuningdek, cho`chqa yog`i, ba‘zan boshqa turdagi hayvon yog`lari kolbasa ishlab chiqarishda asosiy xomashyo bo`lib xizmat qiladi. Cho`chqaning yog`siz, kam yog`li va yog`li go`shtidan foydalaniladi. Yog`siz cho`chqa go`shti — bu faqat muskul to`qimalaridan iborat go`shtdir; kam yog`liligida 30—35% i va yog`liligida esa uning 50% dan ko`prog`i yog`dan iboratdir.
|
| |
Adabiyotlar ro’yxati - Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi

|
Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi
|
bet | 12/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishiAdabiyotlar ro’yxati
Karomov I.A. ―Jahon moliyaviy-iqtisodiy krizisi, O‗zbekiston sharoitida uni bartaraf etishni yo‗llari va choralari‖ Toshkent. O‗zbekiston. 2009.
Karimov I.A. Barkamol avlod orzusi. – Toshkent: ―O‗zbekistin milliy ensiklopediyasi‖. 2000.
Karimov I.A. O‗zbekiston XXI asrga intilmoqda. – Toshkent: ―O‗zbekiston‖. 2000.
Karimov I.A. Barkamol avlod – O‗zbekiston taraqqiyotining poydevori. – Toshkent: -1997.
I.А. Karimov. ―О‗zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida‖ Toshkent, 2012
y. 440-bet
Akademik litsey va kasb – hunar kollejlari uchun o‗quv-meyoriy xujjatlar to‗plami. Toshkent: - 2006.
Abdullayeva Q. Kasbiy fanlar orqali o‗quvchilarda ijodkorlik ko‗nikmalarini shakllantirish. // J. Pedagogik ta‗lim. – Toshkent, 2004. - №6b –B.53-54.
―Ta‗lim to‗g‘risida― O‗zbekiston Respublikasining Qonuni. Toshkent: 1992. 9.O‘zbekiston Respublikasinig ―Ta‘lim to‘g‘risidagi qonuni‖, ―Kadrlash tayyorlash
milliy dasturi ‖,Toshkent. 1997 y.
Karimov I.A. ―Yuksak ma‘naviyat-yengilmas kuch‖,T.: ―Ma‘naviyat‖, 2008
I.A.Karimov. ―Yuksak bilimli va intelektual rivojlangan avlodni tarbiyalash-mamlakatni barqaror taraqqiy ettirish va modernizatsiya qilishning eng muhim sharti‖ mavzusidagi xalqaro konferensiyaning ochilish
marosimidagi nutqi.―Xalq so‘zi ‖ gazetasi. 2012yil, 18 fevral soni.
12.M.V.Maksimova «To‘qishni o‘rganamiz» Toshkent 1990 y..
13 . Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. Qarshi. ―Nasaf‖. 2000. 14 .Ochilov M., N.Ochilova. Oliy maktab pedagogikasi‖ Toshkent. 2008
15 . «Uy-ro‘zg‘or ensiklopediyasi». Тoshkent. 1982 yil.
16.Mo‘minova M. Ovqat tayyotlash jarayoni.-T.: «Adabiyotlar jamg‘arasi» 2006. 17.Normaxmatov R. Oziq-ovqat tovarshunosligi.-T.: «Mehnat» 2004.
O.Qudratov, T.G`aniеv. «Mеhnat muxofazasi» Toshkеnt. «O‘zinkomtsеntr» 2002 yil.
X.Raximova, A.A'zamov, T. Tursunov «Mеhnatni muxofaza qilish» Toshkеnt. 2003y
20 . Proxorova N. Oziq –ovqat mollari.-T.: «O‘qituvchi» 1991.
Elektron ta`lim resurslari
www. tdpu. uz
www. pedagog. uz
www. Ziyonet. uz
www. edu. uz
tdpu-INTRANET. Ped
|
| |
Dimlab pishirish - Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi

|
Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi
|
bet | 9/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishiDimlab pishirish uchun go'sht yirik bo'laklarga, porsiyali bo'laklar va mayda bo'laklarga ajratiladi. Dimlashdan oldin go'shtga tuz, chuchuk qalampir sepilib, qizil qobiq hosil bo'lguncha qovuriladi. Keyin chuqur idishga solinib, ustidan qaynatma sho'rva yoki suv porsiyali va mayda bo'laklar butunlay bekilib, yirik bo'laklar esayarmigacha bekilib turadigan miqdorda solinadi. Go'shtni xushta'm va xushbo'y qilish uchun dimlash paytida piyoz, petrushka, seldir, sabzi solinadi (1 kg go'shtga 100 g hisobida), dorivor va ziravorlar - yanchilmagan murch, dafna bargi, petrushka, ukrop bargi qo'shiladi, qalampir munchoq, kashnich, muskat yong'og'i, zira, dolchin, bodiyon ham qo'shish mumkin.
Dimlama go'sht taomlar ikki usulda tayyorlanadi.
Go'sht garnir bilan birga dimlanadi va garnir bilan suzib beriladi. Bu usulda ovqat xushbo'yroq va mazaliroq chiqadi. Qopqog'i zich yopilgan sopol ko'zada dimlangan taomlar ayniqsa mazali bo'ladi. Ammo garnir bilan birga dimlangan ovqatni ko'plab ishlab chiqarishda porsiyalash qiyin bo'ladi.
rasm. Dimlangan go`sht.
Go'sht garnirsiz dimlanadi, garnir alohida tayyorlanadi.
Dimlangan go'sht. Yirik bo'laklar tarzida dimlash uchun mol oyog'ining von va tashqi qismlaridan, qo'yning kurak qismidan va ning kurak, t|ismi hamda bo'ynidan foydalaniladi. 2 kg gacha og'irlikdagi go'sht, bo'lagiga tuz sepib ishqalanadi, chuchuk qalampir sepilib, qizil qobiq yuzaga kelguncha qovuriladi, chuqur idishga solinadi-da, ustidan yarmigacha suv yoki qaynatma quyiladi, chala qovurilgan sabzi, piyoz, petrushka bargi va lomat pyuresi qo'shilib, yopiq idishda past olovda 1,5-2 soat dimlanadi; dimlash tugashiga 15-20 min qolganda yanchilmagan murch, dafna bargi, petrashka va ukrop bargi solinadi, dolchin, muskat yong'og'i, qalampir munchoq ham qo' shish mumkin. Tayyor bo' lgan go'sht olinib, tunuka tovaga qo'yiladi, go'sht dimlangan qaynatma quyiladi va qizil qobig'i tiklangunga qadar qovurish javoniga joylanadi. Keyin go'sht sovitiladi va porsiyalarga kesib bo'linadi.
Ishlatiladigan masalliqlar miqdori (g): mol go'shti -170 yoki qo'y go'shti 166, yoxud go'shti - 129, sabzi - 10, no'shpiyoz - 7, petrushka 8 yoinki seldir- 9, eritilgan hayvon yog'i - 7, tomat pyuresi -15, bug'doy uni - 150. Tayyor mahsulot chiqishi - 325.
Ikkinchi usul. Go'sht yirik bo'laklar holida dimlanadi, keyin porsiyali bo'laklarga kesib bo'linadi. Suzib berilayotganda taqsimchagit garnir solinib, yoniga go'sht qo'yiladi; shu go'shtning qizil nordon-shirin qaylasi quyib beriladi. Yuqoridagidek garnir ishlatiladi.,,
Ishlatiladigan masalliqlar miqdori (g): mol go'shti -170, eritilgan hayvon yog'i - 7, no'shpiyoz-24, tomatpyuresi - 15, shakar- 8,9 % li sirka- 3, i javdar non tolqoni - 10, qayla - 150. Tayyor mahsulot chiqishi - 325.
rasm. Gul manti.
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 43

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
1.1.
Tаlаbаlаr
bilimini
fаоllаshtirish
mаqsаdidа blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1. Photoshopda qanday rang berish
mumkin?
2. Ranglar bilan ishlashni o’rganish?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn
fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr, yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi:
kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib oladilar.
13. Mavzu: Ranglar bilan ishlash, bo‘yash va to‘ldirish.
Reja:
1.
Rang tushunchasi.
2.
Ko’rinadigan yorug’lik.
3.
Кompyuter grafikasida rang.
Rang tushunchasi odam (odamning ko’zi) yorug’likni qanday qabul qilishi bilan
bog’lik. Yorug’likni uz navbatida ikki xil tushunish mumkin –
xar-xil energiyali
zarrachalarning oqimi (u xolda rangni zarrachalarning energiyasi aniqlaydi), yoki elektro
magnit to’lkinlarning oqimi (bu xolda rang to’lqin uzunligi
λ orqali aniqlanadi).
Ko’rinadigan yorug’lik bu 400-700 nm (nanometr) gacha bo’lgan to’lkin
uzunligiga
ega elektromagnit to’lkinlar. Rang odamning ko’zida tug’iladi. Odamning ko’zi yorug’likni
qanday qabul qilishini ko’ramiz. Ko’zning “setchatkasi “ fotoretseptorga ega – “kolbochki”.
Ular tor (ensiz) spektral egri chiziqlar bilan xarakterlanadilar(tavsiflanadilar) va rang
xissiyotiga ega. Ular (“kolbochki”) uch xil bo’ladilar – uzun, o’rta va qisqa to’lqinlar
xissiyotiga javob beruvchi. Ular (“kolbochki”) tomonidan
beriladigan qiymat spektral
funktsiya
I(λ) bilan xissiyot vazniy funktsiyaning integrallash natijasi.
Кompyuter grafikasida rang juda muxim – ko’zatuv taassurotni kuchaytirish va tasvirni
axborotga boyitish rolini o’ynaydi. Biz ko’rayotgan yoritilgan buyumdan qaytgan yoruq’lik
ko’z qorachiq’i orqali ko’zimizga o’tadi va ko’z ichidagi asab xujayralarini qo’zq’atadi. Bu
hujayralar asab tolalari orqali miya bilan boq’langanligi tufayli ko’z yoruq’ligi miyaga o’tadi
va ongimizda buyumni ko’rish tuyq’usi paydo bo’ladi. Biz buyumni ko’ramiz. Atrof muhitni
bunday ko’rish qobiliyati ko’rish deb, ko’rish a’zosi esa ko’z deb ataladi.
Go'shtni mayda - Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi

|
Mahsulot tayyorlash texnalogiyasi
|
bet | 8/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #112203 |
Bog'liq 9-2-TEXS Saidova Gulhayo Kurs ishiGo'shtni mayda bo'laklar holida qovurish. Mayda bo'laklar holida qovurish uchun pushti mag'iz, to'sh go'shti, qovurg'a go'shti, orqa oyoqlarning ichki hamda ustki qismlaridan foydalaniladi. To'g'ralgan go'sht yaxshi qizdirilgan yog'li tovaga 1-1,5 sm qalinlikda solinadi va baland olovda, sanchqi yoki kurakcha bilan aralashtirib turgan holda qovuriladi. Go'shtni qalin qilib solish yaramaydi, aks holda qovurilgan qobiq hosil bo'lishiga ko'p vaqt ketadi, go'shtdan ko'p shira ajralib chiqishi oqibatida go'sht quruq va qattiq bo'lib qoladi.
rasm. Lahm go`sht.
Befstroganov. 30-40 mm uzunlikdagi qalamchalar shaklida to'g'ralgan go'sht yaxshi qizdirilgan yog'li tovaga solinib, tuz, murch sepiladi va 3-5 min mobaynida tez (baland olovda) qovuriladi, bunda go'sht aralashtirib turiladi. Qovurilgan go'shtga chala qovurilgan no'shpiyoz qo'shiladi, ustiga smetana qaylasi quyiladi, «Yujniy» vajusi qo'shiladi va qaynab chiqquncha qizdiriladi.
Qovurdoq. Mol, buzoq go'shtidan tayyorlanadi. Qalamcha qilib to'g'ralgan go'sht qizdirilgan yog'li tovaga solinib, tuz, murch sepiladi va tayyor bo'lguncha qovuriladi, mayda to'g'ralib, chala qovurilgan no'shpiyoz, tomat pyuresi solinadi va 2-3 min qovuriladi. Porsiyali tovada suzib beriladi. Alohida idishda qovurilgan kartoshka, qumoq-qumoq guruchdan iborat garnir beriladi. Ovqat ko'p miqdorda tayyorlangan bo'lsa, gamir go'shtning yoniga qo'yib beriladi.
Ishlatiladigan masalliqlar miqdori (g): mol go'shti - 162 yoki go'shti 129, yoxud qo'y go'shti - 166, yoinki buzoq go'shti - 180, no'shpiyoz - 36, eritilgan hayvon yog'i - 10, tomat pyuresi - 15, garnir -160. Tayyor mahsulot chiqishi - 250.
Mol go'shtidan qilinadigan kabob. Kubik qilib to'g'ralgan go'sht yengil- yengil urib yumshatilib, avval sixga mol go'shti, keyin tuzlangan yoki dudlangan yog', so'ng yana mol go'shti, keyin yog' bo'laklari va hokazo kiydirilib, tuz, chuchuk qalampir sepiladi, qizdirilgan yog'li tovaga qo'yiladi va hamma tomoni tayyor bo'lguncha qovuriladi.
rasm. Six kabob
Suzib berishda porsiyali idish yoki taqsimchaning o'rtasiga qumoq-qumoq gurach bo'tqasi yoxud yopiq idishda pishirilgan guruch solinib, ustiga kabob qo'yiladi, mo'l yog'da qovurilgan no'shpiyoz halqalari solinadi, go'sht shirasi quyiladi, alohida idishda «Yujniy», «Ketchup» qaylasi beriladi.
|
| |
Rang modellari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

RGB rang modeli (sistemasi)
RGB (red-kizil, green-yashil, blue-ko’k) rang modeli eng oddiy deb hisoblanadi.
Bu rang modeli 79ariant79, yaьni biror bir kerakli rangni
xosil qilish uchun uning
asosiy ranglari yig’iladi. Barcha bu sistema orqali ifodalanuvchi ranglar birli kubni tashkil
qiladi (yaьni uning ichida yotadi).
Kubning
bosh diagonali, ya’ni barcha asosiy ranglar miqdori barobar,
kul ranglarni
beradi, ya’ni qoradan
(0,0,0) oq
(1,1,1) ranggacha.
CIE XYZ sistemasidan RGB sistemasiga utish uchun quyidagi munosabatlardan
foydalaniladi:
Agar biror bir rang RGB sistemasi orqali ifodalanib bo’lmasa u xolda uning birorta bir
asosiy ranggi yoki manfiy (<0) yoki birdan katta (>1).
Teskari almashtrishni 79ariant uchun teskari matritsadan foydalaniladi.
RGB rang modeli bir qator
video qurilmalarda ishlatiladi, xususan rangli
79ariant79on monitorlarda.
CMY rang modeli - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

Ushbu kamchilikni qoplash uchun asosiy bosma siyohlar soniga qora siyoh qo'shildi.
Aynan u CMYK modeli nomiga oxirgi harfni qo'shgan, garchi odatda bo'lmasa ham: C -
Moviy (Moviy), M - Magenta (Magenta), Y - sariq (sariq) va (diqqat!) K - qoraK (Qora ), ya'ni
birinchi emas, balki oxirgi harf so'zdan olingan.
RGB va CMYK rang modellari haqida xulosa qilsak, ular qurilmaga bog'liqligini aytish
kerak.
HSB rang modeli
Agar yuqorida tavsiflangan ikkita model bitta
model sifatida taqdim etilsa, ranglar
g'ildiragining kesilgan versiyasi zarar ko'radi, unda ranglar maktabdan ma'lum tartibda
joylashgan: qizil (R), sariq (Y), yashil (G) ), ko'k (C), ko'k (IN)
Rang g'ildiragida RGB va CMY modellarining asosiy ranglari quyidagi munosabatda bo'ladi:
har bir rang o'zining qo'shimcha (qo'shimcha) rangiga qarama-qarshi joylashgan; u olingan
ranglar orasida bo'lsa.
Ushbu rang g'ildiragining chetida shaffof bo'lmagan obyektdan
aks ettirilgan yoki
shaffof obyekt orqali uzatiladigan yorug'likning to'lqin uzunligi bilan belgilanadigan spektral
ranglar yoki rang ohanglari (Hue) mavjud. Rang ohangi rang g'ildiragidagi joylashuvi bilan
tavsiflanadi va 0 dan 360 darajagacha bo'lgan burchak qiymati bilan belgilanadi. Bu ranglar
maksimal to'yinganlikka ega, ya'ni ko'k rang endi ko'k bo'lishi mumkin emas.
Keyingi parametr rangning to'yinganligi (To'yinganlik) - bu uning tozaligini
aniqlaydigan rang parametridir.
Rangning to'yinganligini kamaytirish uni oqartirishni anglatadi. To'yinganlikning
pasayishi
bilan rang pastel, xira, loyqa bo'ladi. Modelda barcha teng to'yingan ranglar
konsentrik doiralarda joylashgan, ya'ni biz bir xil to'yinganlik
haqida gapirishimiz mumkin,
masalan, yashil va magenta va doira markaziga qanchalik yaqin bo'lsa, ranglar shunchalik
oqlangan bo'ladi. Eng markazda har qanday rang iloji boricha oqartirilgan va oq rangga
aylanadi.
To'yinganlik parametri bilan ishlashni spektral rangga oq bo'yoqning ma'lum foizini
qo'shish sifatida tavsiflash mumkin.
Yana bir parametr yorqinlik (Yorqinlik) - bu rangning yorug'ligini
yoki soyasini
aniqlaydigan rang parametridir. Rangning yorqinligini kamaytirish uni quyuqroq qilish
demakdir.
Yorqinlik parametri bilan ishlashni spektral rangga qora bo'yoqning ma'lum foizini
qo'shish sifatida tavsiflash mumkin.
Umuman olganda, har qanday rang spektral rangdan oq va qora bo'yoqlarning ma'lum
foizini, ya'ni, aslida, kulrang bo'yoqni qo'shish orqali olinadi.
Ushbu model allaqachon rang bilan ishlashning an'anaviy tushunchasiga ancha yaqin.
Siz
avval rangni, keyin toʻyinganlik va yorqinlikni belgilashingiz mumkin. Bunday model
yuqoridagi inglizcha so'zlarning birinchi harflari sharafiga nomlangan - HSB.
urilma rayv rlari - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

37
M
M M
Java dasturlash tili kompilyatordan ham
interpretatordan ham foydalanadi.
Original
Java manba kodi (
.java
kengaytmali fayllar)
Java baytkodiga (
.class
kengaytmali fayllar)
kompilyatsiya qilinadi u esa oraliq kod
hisoblanadi.
Java
dasturi
har qanday operatsion
tizimda ishlashi uchun kompyuterga oʻrnatilgan
Java Virtual Machine
faylini bajarish vaqtida
baytkodni interpretatsiya qilish (kerakli
qismni
bajarish) uchun ishlatiladi.
2.16-rasm. Java diagrammasi.
Javada
yozilgan kod
Java bayt
kodi
ompilyator
Mac OS uchun
Java Interpretator
indo s uchun
Java Interpretator
Linux uchun
Java Interpretator
Create - Maktabgacha va

|
Maktabgacha vaBog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 20231.
Create
menyusi tanlanadi.
2.
Table Design
tugmasi bosiladi.
4-amaliy ko‘nikma
@edurtm_uz
107
Ma’lumotlar bazasidan maqsadli foydalanish
Jadvalni
saqlayotganda
(
File
menyusidan
Save tugmasi
bosiladi) birlamchi
kalitni e’lon qilish
soʻralsa, “Yoʻq”
tanlovi belgilanadi.
Maslahat
4.1-mashg‘ulot
Ultimate League nomli yangi ma’lumotlar bazasini yarating. O‘yinchilar nomli
yangi jadval oching.
4.2-mashg‘ulot
2.2-mashgʻulotidagi ma’lumotlar bazasi uchun maydon qoʻshing.
3.3-mashgʻulot uchun maydon turlarini kiriting.
Imlo xatolarini diqqat bilan tekshiring.
Ochiladigan
ro‘yxat:
foydalanuvchiga
tanlash imkonini
beradigan maydon.
Kalit so‘z
3. Birinchi ustunga maydon nomlari kiritiladi.
4. Har bir maydon nomi yangi qatorda yoziladi.
5. Ikkinchi ustunda ma’lumotlar turi tanlanadi. Keyin ochiladigan roʻyxatdan tanlash
uchun strelka belgisi bosiladi.
Ochiladigan ro‘yxatni yaratish
Ochiladigan ro‘yxat tanlovlar roʻyxatidan kerakli javobni belgilash imkonini beradi.
Ochiladigan roʻyxatga ma’lumot kiritilmaydi, undan faqat kerakli tanlovlar roʻyxati
uchun foydalaniladi. Ushbu roʻyxat shaklda imlo xatolarining mavjud boʻlmasligini
ta’minlaydi (bu soʻrovlarni oʻtkazishda juda foydali).
Yangi ochiladigan roʻyxatni hosil qilish quyidagicha amalga oshiriladi:
1. Ochiladigan roʻyxat maydoni uchun ma’lumotlar turi tanlanadi.
2. “Lookup Wizard” tanlanadi.
5-amaliy ko‘nikma
@edurtm_uz
|
| |
Matn bilan ishlash - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
38
•
tasvirlar uchun hoshiyalar
•
matnni tekislash
•
matnni koʻchirish
•
xatboshi va yorliqlar
Agar sizga yuqoridagi funksiyalar tanish boʻlmasa,
ularni oʻrganing va ishlatishga harakat qiling
Sizga
bunda
.teach ict.com videohome.htm
sayti
yoki
Microsoft ice
ni qoʻllab-quvvatlash saytidagi
Microsoft
ning rasmiy video yoʻriqnomalari yordam
berishi mumkin
o shiri .
Restoran menyusini tuzishda matn
bilan ishlash dasturidan foydalanish sabablari
haqida oʻylab koʻring
Menyuda kutiladigan natija va uni qanday ishlab
chiqish haqida fi kr yuriting
Keyin ularni menyu
tuzishda ishlatilishi kerak boʻlgan matn bilan
ishlash dasturining funksiyalariga bogʻlang
avob
li nm nt
buyrugʻi restoran nomi va
Menyu soʻzini sahifaning tepasiga, markazga
qoʻyish uchun ishlatiladi
Restoran nomi boshqa matnlarga qaraganda
kattaroq oʻlchamda, boshqacha shri
da va rangda
boʻladi
Hoshiya menyudagi har bir taomning rasmini
qoʻyishda ishlatilishi mumkin
Iqtisodiyot va pedagogika universiteti nodavlat ta’lim muassasasi

Iqtisodiyot va pedagogika universiteti nodavlat ta’lim muassasasi
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
04.01.2024
Hajmi
0,49 Mb.
#130281
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Iqtisodiyot va pedagogika universiteti nodavlat ta’lim muassasasi
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
ra 
t - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 53/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAra
t
buyrugʻidan har bir taom tasviri
atrofi da matn koʻchirilishi uchun foydalanish
mumkin
Avtomatik raqamlash har bir taomga raqam
berish uchun ishlatilishi mumkin Bu raqamlardan
keyinchalik buyurtma berganda foydalaniladi
Imlo tekshiruvi har bir taomning taʼrifi toʻgʻri
yozilishini taʼminlashga xizmat qiladi
Footnote esa goʻshtli yoki vegetarianlarga mos
taomlarni belgilash uchun ishlatilishi mumkin
Stillar kichik sarlavhalarni bir xil shaklda berish
uchun qoʻllanadi Bu har bir sarlavhani qoʻlda
formatlab chiqishdan xalos etadi
M
Kitob yozishda matn bilan ishlash dasturlaridan
foydalanish sabablarini ayting
Elektron jadval dasturi asosan hisoblash va
modellashtirish uchun ishlatiladi Elektron
jadvallardan odatda moliyaviy va statistik
maʼlumotlar tayyorlashda foydalaniladi Elektron
jadvallar kiritish qayta ishlash chiqarish prinsipi
asosida ishlaydi, bunda maʼlumotlar kiritiladi, soʻng
formula va funksiyalar natijani chiqarish uchun bu
maʼlumotlarni qayta ishlaydi Kiritish maʼlumoti
oʻzgarsa, chiqarish maʼlumotlari avtomatik oʻzgaradi
Chunki formulalar va funksiyalar avtomatik qayta
hisoblanadi Bu foydalanuvchilarga qiymatlar bilan
tajriba oʻtkazish va Agar bu oyda qoʻshimcha 10 000
avtomobilni sotishga harakat qilsak, nima boʻladi
kabi muqobil savollarni soʻrashga imkon beradi
Elektron jadval qator va ustunlarning kesishmasini
hosil qiluvchi kataklardan iborat 2 19-rasmda C2
katak 206 qiymatni oʻz ichiga olgan
8-bobda elektron jadvallar haqida koʻproq bilib olasiz
2 01
Lease pricing model.xlsx
2 01
Lease pricing model.xlsx
faylini oching
va
ricing Model
elektron jadvalida sariq
kataklardagi kiritish qiymatlarini oʻzgartirib,
sinab koʻring Bu elektron jadval turli
oʻzgaruvchilar, jumladan, roʻyxat narxi va
avtomashinaning karbonat angidrid (CO2) gazini
chiqarishiga asoslanib, uning yalpi xarajatini
hisoblaydi
1.
Kiritish qiymatlarini almashtirganingizda ijara
bahosining yalpi xarajati qanday boʻlishiga
eʼtibor bering
2.
Bu elektron jadval yordamida soʻralishi
mumkin boʻlgan kamida uchta muqobil
savol roʻyxatini tuzing
l ktron a val
2.1 -rasm. lektron jadval formulasi.
2.19-rasm. lektron jadvalda hisoblash
amallari.
ICT_STB_G10-11_c02_p023-053_NT_R6_2023.indd 38
31.10.2023 9:51:23
|
| |
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

14-MAVZU
Rang modellari va rejimlari.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.Rang modellari.
2.RGB rang modeli (sistemasi)
3.Rangning yorqinligi 0 dan 100 gacha o’zgarishi
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda Rang modellari va rejimlari
tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Rang modellari va rejimlari bo`yicha mavzuni o’zlashtirish
natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1.
Rang
modellari, roli va
o’rni haqida ma’lumot berish.
2. RGB rang modeli (sistemasi)va
vazifalarini yoritib berish.
3. Rangning yorqinligi 0 dan 100
gacha
o’zgarishining
asosiy
elementlari
va
usullari
xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1.
Rang modellari, roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2. RGB rang modeli (sistemasi), mazmuni va
vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. Rangning yorqinligi 0 dan 100 gacha o’zgarishining
asosiy elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza matn,
tushuntirish, blis-so’rоv,
klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali,
slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
-mashg‘ulot - Maktabgacha va

103
Ma’lumotlar bazasidan
maqsadli foydalanish
Ma’lumotlar bazasi uchun maydon tanlash
Ma’lumotlar bazasini yaratishdan oldin quyidagilar aniqlanadi.
• ma’lumotlar bazasining maqsadi;
• ushbu maqsadni amalga oshirish uchun toʻplash kerak boʻlgan ma’lumotlar;
• ma’lumotlarni ifodalashda foydalanish kerak boʻlgan
maydonlar.
Maydon — bitta, alohida ma’lumotlar boʻlagi. Masalan:
• ism;
• familiya;
• tugʻilgan sana
kabi ma’lumotlar bir nechta maydonlarga boʻlinadi. Manzil uchun nechta maydon
qoʻshish ixtiyoringizda. Lekin quyidagi maydonlarni kiritishingiz maqsadga muvofiq:
• uy raqamingiz;
• koʻcha nomi;
• shahar/qishloq;
• - Maktabgacha va

104
2.1-mashg‘ulot
Quyidagi savollarning javobini daftaringizga yozing.
1-amaliy ko‘nikma boʻlimidagi
1.1-mashg‘ulotga qarang. “Flying High” sport
klubi oʻz a’zolari haqida ma’lumotlar bazasini shakllantirmoqchi. Bu yerda
klubning maqsadlari quyidacha:
Ma’lumot 
turi - Maktabgacha va

106
3.2-mashg‘ulot
2.1-mashg‘ulotdagi Flying High sport klubi uchun tanlagan maydonlaringizni
koʻrib chiqing. Har bir maydonning yoniga mos ma’lumot turini kiriting.
3.3-mashg‘ulot
2.2-mashg‘ulotdagi Ultimate League uchun tanlagan maydonlaringizni koʻrib
chiqing. Har bir maydonning yoniga mos ma’lumot turini kiriting.
Ma’lumotlar bazasi jadvalini yaratish
Microsoft Access — jadvallarni tuzish va ma’lumot topish uchun soʻrovlar yaratishga
imkon beruvchi dasturiy ta’minot. Ushbu modulda ma’lumotlar bazasini yaratish
uchun
Microsoft Access dasturidan foydalaniladi.
Jadval bitta element haqidagi barcha ma’lumotlarni saqlaydi. Birinchi qatorda maydon
nomlari beriladi, keyingi qatorda ma’lumotlar kiritiladi.
Yangi ma’lumotlar bazasini yaratish uchun:
1. Microsoft Access hujjati ochiladi.
2. Blank database buyrugʻi bosiladi.
3. Hujjatga yangi, maqsadga mos nom beriladi.
Yangi jadval yaratish uchun: