nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Materiali va bajarilish asosida intikator elektrodlar 4 ga bo‘linadi

|
Materiali va bajarilish asosida intikator elektrodlar 4 ga bo‘linadi
|
bet | 4/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 106,59 Kb. | | #106332 |
Bog'liq 14-22-guruh Xurramova ZMateriali va bajarilish asosida intikator elektrodlar 4 ga bo‘linadi: - Materiali va bajarilish asosida intikator elektrodlar 4 ga bo‘linadi:
- Shisha membranali elektrod-vodorod elektrod.
- Vodorod ionlarining konsentratsiyasi har xil bo‘lgan ikkita eritmani bir- biridan ajratib turadigan yupqa shisha membrananing yuzasida hosil bo‘ladigan potensialni o‘lchash yo‘li bilan istalgan suvli eritmaning pH ini aniqlash mumkin. Bunday shisha membrana yuzasida hosil bo‘ladigan potensial faqat H+ ionlarining konsentratsiyasiga bog‘liq bo‘ladi. Boshqa ionlar konsentratsiyasining o‘zgarishi ta’sir ko‘rsatmaydi. Shuning uchun bunday elektrodlar ionselektiv elektrodlar deyiladi.
1,Kumishm sim;
2,Bufer eritma (KCl + HCl) [N+] = const
3-yupqa shisha plastinka-membrana
Shisha elektrodning potensiali ham Nernst tenglamasi yordamida aniqlanadi : - Shisha elektrodning potensiali ham Nernst tenglamasi yordamida aniqlanadi :
- E = A + 0,059 lg[H3O+]
- Shisha elektrod yordamida to‘g‘ridan-to‘g‘ri vodorod ionlarining konsentratsiyasini eritmada aniqlash mumkin.
- Suyuq membranali indikator elektrod.
-
- Bu elektrodlarning ishlash prinsipi quyidagiga asoslangan: Aniqlanayotgan eritma va undagi aniqlanishi kerak bo‘lgan ion bilan o‘zaro selektiv ta’sir etuvchi aralashmaydigan qavat (aniqlanayotgan eritma bilan aralashmaydi ) orasida hosil bo‘ladigan potensiallar ayirmasini o‘lchashga asoslangan. Bu elektrod yordamida ko‘p zaryadli kationlar va ayrim anionlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri potensiometrik metod yordamida aniqlash mumkin. Suyuq membranali elektrodlarning farqi shundan iboratki , konsentratsiyasi ma’lum bo‘lgan eritma aniqlanayotgan eritmadan suv bilan aralashmaydigan yupqa suyuqlik qavati bilan ajralgan holda bo‘ladi. Ana shu yupqa qavat membrana rolini o‘ynaydi. Bu membrana yordamida Ca2+, Cl-, NO3-, SO4- va boshqalarni aniqlash mumkin.
- Qattiq yoki geterogen membranali indikator elektrodlar.
Bunda membranalar sifatida siqilgan (presslangan) kumushning galogenidlari ishlatiladi, ular organik polimerlardan tayyorlanadi. Ion almashtirgich smolalar va ularga to‘g‘ri keladigan inert massalar (polietilen, polistirol va boshqalar) dan ham yasash mumkin.
- Gaz sezuvchan membranali elektrodlar.
Bunday turdagi membranalar gidrofob plastikalardan yasaladi. Hozirgi vaqtlarda sanoatda NO2, NH3, SO2 ga selektiv bo‘lgan membranali elektrodlar ishlab chiqarilmoqda.
Ko’rib o‘tilgan membranali indikator elektrodlari o‘zlarining selektivligi, tez aniqlash darajasi, sezgirligi va metodning oddiyligi bilan ajralib turadi . Shuning uchun elektrokimyoning bu sohasi amaliyotda keng qo‘llanilayotgan va tez rivojlanayotgan isti qbolli sohalardan biri hisoblanadi E’tiboringiz uchun raxmat!!!
|
| |
Birinchi tenglamani ikkinchisiga bo‘lib quyidagini topamiz

|
Birinchi tenglamani ikkinchisiga bo‘lib quyidagini topamiz
|
bet | 2/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 106,59 Kb. | | #106332 |
Bog'liq 14-22-guruh Xurramova ZBirinchi tenglamani ikkinchisiga bo‘lib quyidagini topamiz:
=
=
Ex = Es
bundan
bo‘ladi .
Shunday qilib ikkita chiziqli sohasini o‘lchab va standart elementning
E. Yu. K. ini bilgan holda Yex ni topish mumkin. Bunday o‘lchashlarda
Vestonning standart elementi qo‘llaniladi .
Tekshirilayotgan elementning e. yu.k. ini aniqlash uchun yuqoridagi formuladan foydalaniladi . Elementning sxemasi
Cd (Hg) CdSO4∙8/3 H2O (to‘yingan), Hg2SO4(to‘yingan) /Ng Cd(Hg) amalgama. Elementdan tok o‘tayotgan elektrodda quyidagi yarim reaksiyalar sodir bo‘ladi:
Cd (Hg) → Cd2+ + Hg (suyuq) + 2 ye- anod Hg22+ + 2e- → 2Hg (suyuq) katod
Temperatura 25˚C bo‘lganda Veston elementining stadart potensiali Ye0 = 1,0183v.
Potensiallarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘lchash asboblari
Bunday asboblarga elektron-voltmetrlari kiradi. Elektron-voltmetrlari zanjirda tok kuchi 10-12 - 10-14 a bo‘lganda ishlaydi va ular ulanganda aniqlanayotgan element potensiali o‘zgarmaydi. Bunday asboblar pH - metrlar deyiladi va ularning shkalalari millivoltlarda darajalangan bo‘ladi
Potensiometrlarda ishlatiladigan elektrodlar - Indikator elektrodi potensialining o‘zgarishini kuzatish uchun uni potensiali ma’lum bo‘lgan boshqa elektrod bilan galvanik elementda ulash kerak. Bunday elektrod solishtirma elektrod deyiladi.
- Solishtirma elektrodlarga qo‘yiladigan talablar:
-
- Potensiali ma’lum va doimiy bo‘lishi;
-
- Potensial aniqlanayotgan modda konsentratsiyasi va tarkibiga umuman bog‘liq bo‘lmasligi
- tayyorlashga o‘ng‘ay bo‘lishi kerak.
-
- Solishtirma elektrodlar sifatida ko‘pincha to‘yingan kalomel elektrodi va kumush xloridli elektrodlar ishlatiladi .
- //Hg2Cl2(to‘yingan), KSI (to‘yingan) /Ng - kalomel elektrodi
-
- //AgCI (tûyingan), KSI (to‘yingan) /Ag - kumush xloridli elektrod
|
| |
issiqlik ta’minotining avariyali broni

|
issiqlik ta’minotining avariyali broni
|
bet | 36/55 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 102,24 Kb. | | #138 |
issiqlik ta’minotining avariyali broni - iste’molchining faoliyatini qisman yoki to’liq to’xtatishda, uskunalarni saqlash, insonlar hayoti xavfsizligi, xonalarni isitish uchun zarur bo’lgan issiqlik energiyasining eng kam miqdordagi sarfi;
issiqlik tarmog’ining balans bo’yicha mansublik chegarasi - issiqlik tarmog’ining issiqlik ta’minoti korxonasi bilan iste’molchi o’rtasidagi bo’linish nuqtasi, u issiqlik tarmog’ining balans bo’yicha mansubligi bilan aniqlanadi;
issiqlik energiyasi sifati - bu issiqlik tarmog’ining balans bo’yicha mansubligi bo’linish chegarasida issiqlik eltuvchi parametrlarining issiqlik energiyasidan foydalanish shartnomasida belgilangan talablarga muvofiqligi;
|
| |
Dummies uchun Excel-da elektron jadval yaratish

|
Dummies uchun Excel-da elektron jadval yaratish
|
bet | 14/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Dummies uchun Excel-da elektron jadvallar bilan ishlash shoshilishni talab qilmaydi. Jadval tuzishning bir necha yo'li mavjud va aniq maqsadlar uchun har bir usul o'zining afzalliklariga ega. Shuning uchun, avval biz vaziyatni vizual tarzda baholaymiz.
Elektron jadval jadvalini diqqat bilan ko'rib chiqing:
Bu ustunlar va qatorlar ichidagi ko'plab hujayralar. Aslida jadval. Ustunlar lotin harflari bilan belgilangan. Chiziqlar - raqamlarda. Agar biz ushbu varaqni chop etsak, biz bo'sh sahifani olamiz. Hech qanday chegarasiz.
Dastlab, kataklar, qatorlar va ustunlar bilan ishlashni o'rganamiz.
ļ»æ
Ustun va qatorni qanday ajratib ko'rsatish kerak
Barcha ustunni tanlash uchun sichqonchaning chap tugmasi bilan uning nomini (lotin harfi) bosing.
Satrni tanlash uchun - satr nomi bilan (raqam bo'yicha).
Bir nechta ustunlarni yoki qatorlarni tanlash uchun ismni sichqonchaning chap tugmasi bilan bosing, ushlab turing va torting.
Tez tugmachalar yordamida ustunni tanlash uchun kursorni kerakli ustunning istalgan katagiga qo'ying - Ctrl + Space tugmachalarini bosing. Chiziqni tanlash uchun - Shift + bo'sh joy.
Hujayra chegaralarini qanday o'zgartirish mumkin
Jadvalni to'ldirishda ma'lumot mos kelmasa, kataklarning chegaralarini o'zgartirishingiz kerak:
Belgilangan diapazonda ustunlar kengligi va qatorlar balandligini birdaniga o'zgartirish uchun maydonni tanlang, 1 ustun / qatorni oshiring (uni qo'lda siljiting) - tanlangan barcha ustunlar va qatorlarning hajmi avtomatik ravishda o'zgaradi.
Eslatma. Oldingi o'lchamga qaytish uchun Bekor qilish tugmachasini yoki CTRL + Z klaviatura yorlig'ini bosishingiz mumkin. Ammo buni darhol amalga oshirganingizda ishlaydi. Keyinchalik yordam bermaydi.
Chiziqlarni asl chegaralariga qaytarish uchun asboblar menyusini oching: "Uy" - "Formatlash" va "Avtomatik moslash chiziq balandligi"
Ushbu usul ustunlar uchun ahamiyatli emas. "Formatlash" - "Standart kenglik" tugmachasini bosing. Ushbu ko'rsatkichni eslaymiz. Ustundagi har qanday katakchani tanlang, uning chegaralari "qaytarilishi" kerak. Shunga qaramay "Format" - "Ustun kengligi" - dastur tomonidan belgilangan indikatorni kiriting (qoida tariqasida, bu 8.43 - 11 punktli Calibri shriftidagi belgilar soni). OK.
|
| |
Rektifikatsiya jarayonlarining

Ikki va undan ortiq uchuvchan komponentlardan tarkib topgan bir jinsli suyuqlik aralashmalarini ajratish uchun qo`llaniladigan usullardan eng keng tarqalganlari haydash va rektifikatsiyadir.
Haydash va rektifikatsiya jarayonlari kimyo, oziq-ovqat va boshqa sanoatlarda juda keng ko`lamda ishlatiladi. Masalan, texnik va
oziq- ovqat etil spirtlarini, aromatik moddalar ishlab chiqarishda, hamda aralashmalarni dag‘al ajratish uchun qo`llaniladi. Juda to`la ajratish uchun rektifikatsiya jarayonidan foydalaniladi.
Haydash va rektifikatsiya jarayonlari bir xil temperaturada aralashma komponentlarining turli uchuvchanligiga asoslangandir. Yuqori
uchuvchanlikka ega komponent engil uchuvchan, pats uchuvchanlikka ega
komponent qiyin uchuvchan deb nomlanadi. Demak, engil uchuvchan komponent qiyin uchuvchanga qaraganda patsroq temperaturada qaynaydi.
Shuning uchun ham, ular pats va
yuqori temperaturada komponentlar deb ataladi.
Haydash yoki rektifikatsiya jarayonida boshlang‘ich aralashma engil uchuvchan
komponenti bilan boyitilgan ditsillyat va qiyin uchuvchan komponent bilan boyitilgan
kubqoldig‘iga ajraladi. haydash jarayonida hosil bo`lgan bug‘ kondensator - deflegmatorga kondensatsiyalash natijasida ditsillyat olinadi. Qurilma kubida esa - kub qoldig‘i qoladi.
Eng oddiy aralashma 2 ta komponentdan tarkib topgan bo`ladi va u
binararalashma deb ataladi. Binar aralashmaning erkinlik daraja soni quyidagiga teng:
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - I bob ochiq urug’lilar yoki qarag’ay toifalilar bo’limi klassifikatsiyasi

|
I bob ochiq urug’lilar yoki qarag’ay toifalilar bo’limi klassifikatsiyasi
|
bet | 5/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 39,23 Kb. | | #108138 |
Bog'liq Ochiq uruĝlilar yoki qaraĝay toifalilar bòlimi klassifikatsiyasi va keng tarqalgan sinf vakillari.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Burigin. V. A. Jongurazov. F. X. Botanika “O`qituvchi” T.: 1977.
2. Kursanov. V. A. Kamarnitskiy N. A va bosh.- Botanika “O`qituvchi” 1977. I II tom.
3. Hamdamov I, Shukrullayev P va boshqalar- botanika asoslari “Mehnat” T.: 1990.
4. Soxabiddinov. S. “O`simliklar sistematikasi” I II bob. “O`qituvchi” T.: 1976.
5. Hamidov “O`simliklar geografiyasi” “O`qituvchi” T.: 1984.
6. Belolipov. I. V. SHeraliyev. A. Axadova. M. A. “O`rta Osiyo o`simliklari marfalogiyasi” SOP, TIPO, T.: 1991.
7. Holdarov. X. Xojimatov. K. X.“O`zbekiston o`simliklari”, “O`qituvchi” T.: 1992.
8. www.ziyonet.uz
|
| |
Indikator elektrodlar - Guruh14-22 Talabasi Xuramova Zarina

|
Guruh14-22 Talabasi Xuramova Zarina
|
bet | 3/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 106,59 Kb. | | #106332 |
Bog'liq 14-22-guruh Xurramova Z - Elektrod potensiali, o‘zi botirilgan eritma konsentratsiyasi bilan o‘lchansa, bunday elektrodlar indikator elektrodlari deyiladi. Potensiometrik o‘lchashlarda indikator elektrodlaring 2 ta asosiy turidan foydalaniladi .
- Metallik indikator elektrolari .
- Membranali indikator elektrolari .
- Metall indikator elektrodlar.
- Metall indikator elektrodlari qaytar yarim reaksiyalapHi beruvchi metallardan tayyorlanadi, masalan, Ag, Cu, Hg, Rb, Cd va boshqalar. Bu metallarning ma’lum konsentratsiyalarida potensiallari o‘zgarmasdir. Ayrim metallarning potensiallari kristallik strukturasining deformatsiyasiga, kuchlanishga va sirt qismida metall oksidlarining hosil bo‘lishiga bog‘liqdir.
- Bunday metallarni indikator elektrodlar sifatida ishlatib bo‘lmaydi (masalan Fe, Ni, Co, Sr va boshqalar).
Metall indikator elektrodlari nafaqat o‘zlarining kationlarini balki
o‘zlari bilan qiyin eruvchan birikma hosil qiladigan anionlarni ham aniqlashda ishlatiladi . Buning uchun zarur bo‘lgan sharoit shundan iboratki , bunda analiz qilinayotgan eritma shu qiyin eruvchan birikma bilan to‘yintirilishi kerak.
Masalan, Ag dan qilingan indikator elektrod yordamida AgCl ning to‘yingan eritmasidan Cl- ionlarining konsentratsiyasini aniqlash mumkin.
Metallik indikator elektrodlar uchga bo‘linadi: - onlar konsentratsiyalarini aniqlashda ishlatiladigan elektrodlar elektronlar tashishda ishtirok etadi;
- Ionlar konsentratsiyasini aniqlashda ishlatiladigan elektrodlar elektronlarni tashishda ishtirok etmaydi. Masalan, Ag dan tayyorlangan elektrod Ag+ ionlarini aniqlashda electron tashishda ishlatiladi, Cl- ionlarini aniqlashda esa
- elektron tashishda ishtirok etmaydi. Demak, birinchi holda birinchi tur elektrodlarga kirsa, ikkinchi holda esa ikkinchi tur elektrodlarga kiradi.
- Qiyin oksidlanuvchan metallardan (Rt, Au) tayyorlangan elektrodlar oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarida ishlatiladi. Bunday elektrodlardagi potensial moddaning bir yoki bir necha oksidlangan va qaytarilgan formalarining konsentratsiyalariga bog‘liq bo‘ladi. Bunday elektrodlardan foydalanilganda har gal elektrodning sirtini yaxshilab tozalash kerak. Buning uchun ular konsentrlangan HNO3 ga botiriladi va distillangan suvda yuviladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 2/2 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 65,5 Kb. | | #156699 |
Bog'liq Hududlarning tashqi iqtisodiy aloqalari va eksportni ko\'paytirish yo\'llari.Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati:
1. Белокур О.С., Цветкова Г.С. (2021) Сценарии развития экспортного потенциала провинциального региона // Экономика, предпринимательство и право, (11(7)), 1689-1704.
2. Довыденко В.А. (2017) Влияние внешней торговли на экономику страны (на примере России) // Современное общество и власть, (3(13)), 194-196. URL: https:// elibrary. ru/item .asp?id=30737983.
3. Косьмин А.Д., Кузнецова О.П., Косьмина Е.А. (2019) Проблемы повышения экспортного потенциала России (или о повышении степени ее вовлеченности в мирохозяйственный оборот) // Экономические отношения. № 2
4. Любимов И.Л., Якубовский И.В. (2020) Структурная трансформация и отраслевая производительность: учет направлений экспорта в индексе экономической сложности // Журнал новой экономической ассоциации, (3 (47)),12-39.
5. Назаров Ш.Х. (2014) Методологические аспекты повышения конкурентоспособности регионов. -Ташкент: IFMR,212 с.
6. Попова Е.А., Полунина Н.Ю. (2019) Интенсификация экспортного потенциала как фактор социально-экономического развития Воронежского региона // Экономические отношения. № 2
7. Райнерт Э.С. (2011) Как богатые страны стали богатыми, и почему бедные страны остаются бедными. - М.: Изд. дом Гос. ун-та Высшей школы экономики.
8. Садыков А.М. (2019) Новая стратегия развития Узбекистана: формирование, приоритеты, реализация. Монография. - Ташкент.
|
| |
Interfeys va boshqarish - Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot....

|
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
bet | 6/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Agar siz Word muharriri bilan allaqachon tanish bo'lsangiz, unda Excel interfeysini tushunish qiyin bo'lmaydi. Axir, u xuddi shu narsaga asoslanadi Tasmafaqat boshqa yorliqlar, guruhlar va buyruqlar to'plami bilan. Shu bilan birga, ish maydonini kengaytirish uchun ba'zi yorliqlar guruhlari faqat kerak bo'lganda ko'rsatiladi. Shuningdek, sichqonchaning chap tugmasi bilan faol yorliqni ikki marta bosish yoki Ctrl + F1 tugmalar birikmasini bosish orqali tasmani umuman kamaytirish mumkin. Uni ekranga qaytarish xuddi shu tarzda amalga oshiriladi.
Shunisi e'tiborga loyiqki, xuddi shu buyruq uchun Excelda uni bir vaqtning o'zida chaqirishning bir necha yo'li bo'lishi mumkin: lenta orqali, kontekst menyusidan yoki tezkor tugmalar birikmasi yordamida. Ikkinchisini bilish va ulardan foydalanish dasturdagi ishlarni ancha tezlashtirishi mumkin.
Kontekst menyusi kontekstga sezgir, ya'ni uning mazmuni foydalanuvchi ayni paytda nima qilayotganiga bog'liq. Kontekst menyusi MS Excel-da deyarli har qanday ob'ektni o'ng tugmasini bosish orqali chaqiriladi. Bu vaqtni tejaydi, chunki tanlangan ob'ekt uchun eng ko'p ishlatiladigan buyruqlarni aks ettiradi.
Bunday turli xil boshqaruv elementlariga qaramay, ishlab chiquvchilar oldinga o'tdilar va Excel 2010-da foydalanuvchilarga ichki yorliqlarga o'zgartirish kiritish va hatto ko'pincha ishlatiladigan guruhlar va buyruqlar bilan o'zlarini yaratish imkoniyatini taqdim etdilar. Buning uchun har qanday yorliqni o'ng tugmasini bosing va elementni tanlang Tasmani sozlash.
Ochilgan oynada, o'ng tomondagi menyuda kerakli yorliqni tanlang va tugmani bosing Yorliq yaratish yoki Guruh yaratishva chap menyuda kerakli buyruqni bosing va tugmani bosing qo'shish... Xuddi shu oynada siz mavjud yorliqlarni qayta nomlashingiz va ularni o'chirishingiz mumkin. Noto'g'ri harakatlarni bekor qilish uchun tugma mavjud Qayta o'rnatish, bu yorliq sozlamalarini dastlabki sozlamalariga qaytaradi.
Bundan tashqari, eng ko'p ishlatiladigan buyruqlar qo'shilishi mumkin Tez kirish uchun asboblar panelidastur oynasining yuqori chap burchagida joylashgan.
Buni tugmani bosish orqali amalga oshirish mumkin Tez kirish uchun asboblar panelini sozlash, bu erda kerakli buyruqni ro'yxatdan tanlash kifoya, agar unda kerakli buyruq bo'lmasa, elementni bosing Boshqa buyruqlar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
Sizning birinchi Android Studio mobil ilovangiz

Android Studioni bilan tanishib chiqishni eng yaxshi yo’llaridan biri bu albatta ilova yaratish ya’ni Hello World.
Start a new Android Studio project tugmasini bosgan so’ng u bizni shu oynaga olib keladi.
Company domain o’zingiz hohlagan so’zlarni qo’ysangiz bo’ladi bu asosan siz ishlayotgan proektdan kelib chiqib yoki siz ishlayotgan kompaniyadan kelib chiqiladi. Bir papka oching Android loyihalaringizni o’sha yerda saqlash uchun va uni Project Location da ko’rsating va Next tugmasini bosing.
Android Studio sizdan loyihangiz uchun kerakli faktorlarni tanlashingizga imkoniyat beradi ya’ni target devices… Buni boshida shunday qoldirsangiz ham bo’ladi va Next.
Endi activityni sozlashga ham keldik, o’zingiz uchun kerak bo’ladigan activity turini tanlang va davom ettiring Next. (Men Empty Activity da davom ettirdim).
Bundan so’ng sizda ushbu oyna ochiladi. Next
Birinchi marta Android Studioni o’rnatsangiz xuddi shu oynaga duch kelasiz bunda Android Studio constraint layoutga tegishli bo’lgan bir ikki fayllarni yuklab oladi bu sizga user interfaceni hosil qilish uchun kerak bo’ladi.
Finish tugmasini bosish esdan chiqmasin.
Loyiha yaratish
Birinchi navbatda “Yangi Android Studio loyihasini ishga tushirish” yoki “Fayl -> Yangi -> Yangi loyiha” tugmasini bosish orqali yangi loyiha yaratish kerak.
Ushbu kalkulyator qo'llanmasi uchun biz Mobilga faoliyat qo'shish ekranida EmptyActivity opsiyasini tanladik va faoliyat nomini sukut bo'yicha MainActivity sifatida qoldirdik. . Ushbu nuqtada sizning tartib ierarxiyasi quyidagi rasmga o'xshash bo'lishi kerak. Loyiha paketingizda MainActivity va layout katalogingizda activity_main.xml fayli mavjud.
Loyihangizda ma'lumotlarni ulashni yoqish
Misol kalkulyatorimiz uchun biz loyihamizni ma'lumotlarni bog'lashdan foydalanishga sozlaymiz. Ushbu ilovada ma'lumotlarni bog'lashdan foydalanish bizga findViewById() usullari bilan topish o'rniga vidjetlarimizga (tugmalar, EditText va TextView) to'g'ridan-to'g'ri kirishga yordam beradi. Ma'lumotlarni ulashni yoqish uchun ilovangiz build.gradle fayliga quyidagi qatorni qo'shishingiz kerak.
android {... dataBinding.enabled = rost ...
|
Nanotexnalogiyaning rivojlanish istiqbollari

|
Nanotexnalogiyaning rivojlanish istiqbollari
|
bet | 5/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 378,57 Kb. | | #248412 |
Bog'liq Diplom ish1.3. Nanotexnalogiyaning rivojlanish istiqbollari.
Bugun nanotexnologiyaning quyidagi ustuvor rivojlanish yonalishlari mavjud. Tibbiyot odamning tanasida paydo bo‘ladigan barcha kasalliklarning oldini oluvchi yoki davolovchi molekulyar nanorobotlarni yaratish. Amalga oshish muddati XXI asming birinchi yarmi. Gerontologiya. Insonlarning jismoniy boqiyligiga, odam tanasidagi hujayralar quirilishining oldini oluvchi, odam organizmi to‘qimalarining ishlashini yaxshilash va qayta qurish uchun molekulalar, robotlarni kiritishga erishish. Amalga oshish muddati — XXI asming to‘rtinchi choragi. Sanoat. Iste’mol mollarini ishlab chiqarishda an'anaviy usullardan foydalanishdan bevosita atom va molekulalardan yig‘ishga o‘tish. Amalga oshish muddati - XXI asrning boshi. Qishloq xojaligi. Oziq-ovqatni tabiiy ishlab chiqaruvchilarni (masalan, o‘simliklardan va hayvonlar) molekulyar robotlardan tuzilgan funktsional o‘xshashlariga almashtirish. Nanoplyonkalar va nanostrukturalarni o‘rganishning an’anaviy usullari va qurilmalari. Uchib chiqayotgan elektronlarni ularning energiyasi soni va fazoviy tarqalishiga qarab analiz qilish mumkin. Ayrim hollarda faqatgina bitta kattalik haqida olingan ma’lumotlar yetarli bo‘ladi. Masalan, kichik energiyali eletronlarning diffraksiyasi (KED) metodi uchun elastik qaytgan elektronlarning fazoviy tarqalishini analiz qilish kifoya qiladi.
Umuman elektron (ikkilamchi elektron) emissiyada uchib chikayotgan eletronlarning tarkibida uch turdagi elektronlar mavjud bo‘ladi. 1. Elastik (enegiyasini yo‘qotmasdan) qaytgan birlamchi elektronlar (EQE). Bu elektronlarning energiyasi taxminan birlamchi elektronlarning energiyasiga teng bo‘ladi. 2. Noelastik (energiyasining bir qismni yo’qotib) qaytgan birlamchi elektronlar (NKE). Shartli ravishda energiyasini 50 eV dan katta bo‘lgan ikkilamchi elektronlar NKE deb qabul qilinadi. 3. Haqiqiy ikkilamchi elektronlar (HIE), ya’ni birlamchi elektronlar ta’sirida jismning o‘zidan uchib chiqqan elektronlar. Energiyasi 0-50 eV oraliqda bo‘lgan elektronlar HIE shartli deb qabul qilinadi. Ikkilamchi elektronlarni analiz qilish uchun ishlatiladigan eng oddiy qurilmaning tasviri 3.2- rasmda keltirilgan.
Bunday o‘lchashlar albatta yuqori vakuum (r(10-5 Pa) sharoitida amalga oshiriladi. Qurilma elektron manbai, mishen (o‘rganilayotgan jism) va elektron analizatordan iborat Elektronlar analizatori sifatida ko‘pincha kollektor va to‘rlardan (l tadan 4 tagacha to‘r bo'lishi mumkin) iborat tizim ishlatiladi. To‘rlarga mishenga nisbatan to‘xtovchi potensial berib kollektorga o‘tadigan elektronlarning energiya bo‘yicha taqsimlanishini aniqlash mumkin. Maxsus usullar qo‘llab kollektoring har xil nuqtalaridagi elektronlarni qayd qilib ularning fazoviy burchaklar bo’yicha taqsimotini ham o‘rganish mumkin.
|
| |
Kalkulyator sxemasini ishlab chiqish

|
Kalkulyator sxemasini ishlab chiqish
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 13,69 Kb. | | #232047 |
Bog'liq Android Studioni o\'rnatish, kalkulyator dasturini yaratish Andro-fayllar.orgKalkulyator sxemasini ishlab chiqish
Activity_main-da ma'lumotlarni ulashni yoqish uchun .xml fayliga oxirgi o'zgartirish kerak. Yaratilgan ildiz yorlig'ini (bizning holatlarimizda bu RelativeLayout edi) tartib tegiga o'rab, tartib tegini yangi ildiz tegiga aylantiring.
Xml versiyasi = "1.0" kodlash = "utf-8"?> ...
Tartib yorlig'i - bu tuzilish fayli ma'lumotlarni bog'lashdan foydalanmoqchiligi haqida tizimni ogohlantiruvchi narsa. Keyinchalik, qurish tizimi avtomatik ravishda ushbu tartib fayli uchun majburiy sinfni yaratadi. Maqsadli XML fayli active_main.xml deb nomlanganligi sababli, qurish tizimi ActivityMainBinding nomli sinfni yaratadi, siz uni ilovangizda boshqa Java sinflari kabi ko'rsatishingiz mumkin.Sinf nomi pastki chiziqdan keyin har bir so'zni bosh harf bilan yozish orqali tartib fayli nomidan hosil bo'ladi. , barcha pastki chiziqlarni olib tashlash va nomga "Binding" qo'shish.
Ushbu nuqtada MainActivity.java faylingizga o'ting. Sinfingizda va onCreate() usulida shaxsiy ActivityMainBinding misolini yarating, setContentView() qatorini olib tashlang va uni quyidagi kod parchasidagi DataBindingUtil.setContentView() qatori bilan almashtiring.
ommaviy sinf MainActivity AppCompatActivity kengaytiradi { private ActivityMainBinding; @Override himoyalangan void onCreate(Bundle savedInstanceState) { super.onCreate(savedInstanceState); ulash = DataBindingUtil.setContentView(bu, R.layout.activity_main); }}
Layout vidjetlarini tushunish
Bizning kalkulyator ilovamiz to'rtta asosiy elementga ega. Bu:
RelativeLayout - Bu element ekrandagi boshqa elementlarning joylashuvi yoki ko'rinishini boshqaradi. RelativeLayout - kichik elementlarni bir-biriga yoki o'ziga nisbatan joylashtirish uchun ishlatiladi.
TextView - bu element matnni ko'rsatish uchun ishlatiladi. Foydalanuvchilarning ushbu element bilan aloqasi kutilmaydi. Hisoblash natijasi TextView yordamida ko'rsatiladi.
EditText - foydalanuvchilar matnni tahrirlashi va o'zgartirishi mumkin bo'lgan TextView turi. Biroq, kalkulyator faqat belgilangan ma'lumotlar to'plamini qabul qilganligi sababli, biz tahrirlanadigan matnni tahrirlanmaydigan qilib belgilaymiz. Foydalanuvchi raqamlarni bosganda, biz raqamlarni EditTextda ko'rsatamiz.
Tugmacha - bu element foydalanuvchiga o'zaro munosabatda bo'lish imkonini beradi va foydalanuvchi bosishlariga ideal tarzda javob berishi kerak. Kalkulyatorda raqamlar va operatorlar uchun tugmalardan foydalanamiz.
|
| |
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja

|
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja
|
bet | 1/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 252,32 Kb. | | #231664 |
Bog'liq 3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash
REJA:
3 o’lchovli grafika
3 o’lchovli grafika yaratilishi
3 o’lchovli grafika turlari
3d modellashtirish
Ilova
Uch o'lchovli grafika fan va sanoatda, masalan, dizaynni avtomatlashtirish tizimlarida (SAPR; qattiq elementlarni yaratish uchun: binolar, mashina qismlari, mexanizmlar), arxitekturada ekran yoki bosma mahsulot varag'i tekisligida tasvirlarni yaratish uchun faol foydalaniladi. zamonaviy tibbiy tasvirlash tizimlarida vizualizatsiya (bu "Virtual arxeologiya" deb ataladigan narsani ham o'z ichiga oladi.
Eng keng qo'llanilishi ko'plab zamonaviy kompyuter o'yinlarida, shuningdek, kino, televizor va bosma materiallarning elementidir.
3D grafika odatda displey yoki qog'oz varag'ining tekis, ikki o'lchovli yuzasida ko'rsatiladigan virtual, xayoliy uch o'lchovli makon bilan shug'ullanadi. Hozirgi vaqtda uch o'lchovli ma'lumotlarni hajmli shaklda ko'rsatishning bir necha usullari mavjud, garchi ularning aksariyati hajmli xususiyatlarni juda shartli ravishda ifodalaydi, chunki ular stereo tasvir bilan ishlaydi. Bu sohadan stereo ko'zoynaklar, virtual dubulg'alar, uch o'lchamli tasvirni ko'rsatishga qodir 3D displeylarni qayd etish mumkin. Bir nechta ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarishga tayyor 3D displeylarni namoyish qilishdi. Biroq, 3D-displeylar hali ham uch o'lchovli grafik usullari bilan yaratilgan matematik modelning to'liq jismoniy, moddiy nusxasini yaratishga imkon bermaydi. 1990-yillardan beri ishlab chiqilgan tezkor prototiplash texnologiyalari bu bo'shliqni to'ldirmoqda. Shuni ta'kidlash kerakki, tezkor prototiplash texnologiyalari ob'ektning matematik modelini qattiq jism (voksel modeli) shaklida tasvirlashdan foydalanadi.
Yaratilish
Samolyotda uch o'lchamli tasvirni olish uchun quyidagi amallarni bajarish kerak:
|
| |
net user foydalanuvchi nomi parol

|
net user foydalanuvchi nomi parol
|
bet | 2/2 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,38 Mb. | | #120831 |
Bog'liq kiber amaliynet user foydalanuvchi nomi parol
7-rasm. Windows 11 OT buyruqlar satri oynasida parol o’rnatish
Xuddi oldingi usulda bo'lgani kabi, parol so'rash uchun tizimni qulflash yoki Windows 11 tizimidan chiqish kifoya.
Agar Windows 11 parolining so'rovi o'chirilgan bo'lsa, uni yoqish mumkin
Agar siz Microsoft hisob qaydnomasidan foydalanayotgan bo'lsangiz yoki parolga ega lokal hisob qaydnomasidan foydalanayotgan bo'lsangiz, lekin parol so'ralmasa, Windows 11 tizimiga kirish uchun parol so'rovi sozlamalarda o'chirilgan deb taxmin qilish mumkin.
Uni qayta yoqish uchun quyidagi amallarni bajarish kerak:
Klaviaturadagi Win + R tugmalarini bosing, control userpasswords2 ni kiriting va Enter tugmasini bosing.
8-rasm. Windows 11 OT parollarni holatini tekshirish
Foydalanuvchi hisobini boshqarish oynasida foydalanuvchini tanlang va "Foydalanuvchi nomi va parolni talab qilish" («Require username and password») katagiga belgi qo'ying va "OK" tugmasini bosing. Tasdiqlash uchun joriy parolingizni ham kiritishingiz kerak bo'ladi.
9-rasm. “Foydalanuvchi nomi va parolni talab qilish” ni yoqish
Bundan tashqari, quyidagi nyuansga e'tibor bering: o'rnatish va yangilash vaqtida Windows 11 ning so'nggi versiyalari PIN-kodni o'rnatish va parol o'rniga tizimga kirish uchun foydalanishni taklif qilishi mumkin.
2-TOPSHIRIQ
Windows OT da yangi foydalanuvchi yaratish.
Windows 11 OT da yangi foydalanuvhi qo’shish uchun:
«Start» ga kiring — Sozlamalar (settings) .
«Accounts» elementini tanlang, keyin esa - «Other users» ni tanlang.
«Add account» tugmasi bosiladi. So‘ngra «I don’t have this person’s sign-in information» bo ‘limi tanlanadi.
Keyingi oynada esa «Add a user without a Microsoft account» bo‘limi tanlanadi.
Ochilgan oynada Yangi foydalanuvchi nomi kiritiladi va unga parol o‘rnatiladi. Davomida parol unutilganda uni tiklash uchun 3ta savol bo‘ladi va ularga javob yozib qo‘yish so‘raladi keyin «Next» tugmasi bosiladi.
Shunday qilib yangi foydalanuvchi yaratildi. Uni ishga tushirish «Start» menyusidagi chap tarafdagi foydalanuvchi belgisini «Sign out» bosish orqali amalga oshiriladi.
Yuqoridagi amallar orqali yangi foydalanuvchiga rasm o‘rnatish, o‘chirish, nomini o‘zgartirish, yangi parol tayinlash kabi amallarni bajarish mumkin.
|
| |
Kompyuter tizimining ishlashi

|
Kompyuter tizimining ishlashi
|
bet | 11/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Zamonaviy umumiy maqsadli kompyuter tizimi umumiy xotiraga ulanishni ta’minlaydigan bitta yoki bir nechta protsessorlardan va bir nechta qurilma kontrollerlaridan iborat (1.2- rasm). Har bir qurilma boshqaruvchisi qurilmaning ma’lum bir turi uchun javobgardir (masalan, diskovodlar, audio qurilmalar yoki video displeylar). Protsessor va kontroller qurilmalari parallel ravishda ishlashi mumkin, xotira sikli uchun raqobatlashadi. Birgalikda ishlatiladigan xotiraga muntazam ravishda kirishni ta’minlash uchun,
xotira kontrolleri xotiraga kirishni sinxronlashtiradi. Kompyuterni ishga tushirish uchun, masalan, u yoqilganda yoki qayta ishga tushirilganda, uni ishga tushirish uchun boshlang‘ich dastur bo‘lishi kerak. Ushbu boshlang‘ich dastur yoki boshlang‘ich dasturi oddiy ko‘rinishga ega. Qoida tariqasida, u kompyuter qurilmalarida faqat o‘qish uchun mo‘ljallangan xotirada (ROM) saqlanadi. Bu protsessor registrlaridan tortib, qurilma kontrolleriga qadar xotira tarkibiga qadar tizimning barcha jihatlarini initsializatsiya qiladi.
|
|
|
Klaviatura kontrolleri
|
USB
kontroller
|
1.2- rasm. Zamonaviy kompyuter tizimi
Boshlang‘ich yuklash (Bootstrap) dasturi operatsion tizimni qanday yuklashni va uni qanday ishga tushurishni bilishi kerak. Bunga erishish uchun yuklash dasturi operatsion tizimning yadrosini topishi va uni xotiraga yuklab qo‘yishi kerak. Yadro yuklangan va ishga tushirilgandan so‘ng, u tizim va uning foydalanuvchilariga xizmat ko‘rsatishni boshlash mumkin. Ba’zi bir xizmatlar yadrodan tashqarida, ya’ni tizim jarayonlariga aylanish uchun yuklash vaqtida xotiraga yuklanadigan yoki yadro ishlayotganda doimo ishlaydigan tizim demonlari tomonidan taqdim etiladi. UNIX-da birinchi tizim jarayoni "init" bo‘lib, u boshqa ko‘plab demonlarni ishga tushiradi. Ushbu bosqich tugallangandan so‘ng, tizim to‘liq yuklanadi va tizim biron bir hodisani sodir bo‘lishini kutadi. Hodisaning ro‘y berishi,
odatda, apparat yoki dasturiy ta’minot tomonidan uzilish bilan signal beradi. Qurilma istalgan vaqtda protsessorga signal yuborib, uzilishni keltirib chiqarishi mumkin, bu odatda tizim shinasi orqali amalga oshiriladi. Dasturiy ta’minot tizim chaqirig‘i deb ataladigan maxsus operatsiyani (monitor chaqirig‘i deb ham ataladi) bajarib, uzilishni keltirib chiqarishi mumkin.
|
| |
Xotira tuzilishi - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 12/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Protsessor ko‘rsatmalarni faqat xotiradan yuklay oladi, shuning uchun ishga tushuriladigan har qanday dastur o‘sha yerda saqlanishi kerak. Umumiy maqsadli kompyuterlar o‘zlarining ko‘p dasturlarini qayta yoziladigan asosiy xotiradan ishga tushuradi (operativ tezkor xotira yoki RAM (random-access memory) deb ham ataladi). Asosiy xotira odatda yarim o‘tkazgich texnologiyasida amalga oshiriladi, bu dinamik operativ xotira (DRAM-dynamic random-access memory) deb ataladi. Xotiraning barcha shakllari baytlarning ketma-ketligini ta’minlaydi. Har bir baytning o‘z manzili bor. O‘zaro aloqaga muayyan xotira manzillariga ko‘rsatmalarni yuklash yoki saqlash ketma-ketligi orqali erishiladi. Yuklash ko‘rsatmasi bayt yoki so‘zni asosiy xotiradan CPU ichki registriga o‘tkazadi, saqlash bo‘yicha ko‘rsatma esa registr tarkibini asosiy xotiraga o‘tkazadi. Yuklash va saqlashdan tashqari, protsessor protsedurani bajarish uchun, ko‘rsatmalarni asosiy xotiradan avtomatik ravishda yuklaydi.
Fon Neyman arxitekturasi bilan ishlaydigan tizimda bajariladigan odatiy buyruqlarni bajarish sikli, avval ko‘rsatmani xotiradan tanlaydi va ushbu ko‘rsatmani buyruq registrida saqlaydi. Keyin ko‘rsatma dekodrlanadi va operandalarni xotiradan olish va ba’zi bir ichki registrda saqlanishi mumkin. Operandlardagi ko‘rsatma bajarilgandan so‘ng, natija xotirada saqlanishi mumkin. E’tibor bering, xotira bloki faqat xotira manzillari oqimini ko‘radi. U ularning qanday yaratilganligini (buyruq hisoblagichi, indekslash, bilvosita kirish, so‘zma-so‘z manzillar yoki har qanday boshqa vositalar orqali) yoki ular nimaga mo‘ljallanganligini (ko‘rsatmalar yoki ma’lumotlar) bilmaydi. Shunga ko‘ra, dastur tomonidan xotira manzili qanday yaratilishini e’tiborsiz qoldiramiz. Bizni faqat ishlaydigan dastur tomonidan yaratilgan xotira manzillarining ketma-ketligi qiziqtiradi. Ideal holda, biz dasturlar va ma’lumotlar doimiy ravishda asosiy
xotirada bo‘lishini xohlaymiz. Odatda, quyidagi ikkita sababga ko‘ra tartibga solish mumkin emas:
Asosiy xotira barcha kerakli dasturlar va ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun odatda juda kichikdir.
Asosiy xotira bu o‘zgaruvchan xotira qurilmasi bo‘lib, u o‘chirilganda o‘z tarkibini yo‘qotadi.
Shunday qilib, ko‘pgina kompyuter tizimlari asosiy xotiraning kengaytmasi sifatida ikkilamchi xotirani ta’minlaydi. Ikkilamchi xotira qurilmasining asosiy sharti shundaki, u katta hajmdagi ma’lumotlarni doimiy ravishda saqlashi mumkin. Eng keng tarqalgan ikkilamchi xotira qurilmasi ikkala dastur va ma’lumotlarni saqlashni ta’minlaydigan magnit diskdir. Ko‘pgina dasturlar (tizimlar va ilovalar) ular asosiy xotiraga yuklanguncha diskda saqlanadi. Diskni to‘g‘ri boshqarish kompyuter tizimida muhim o‘rin tutadi, shuning uchun u IV-bobda batafsil muhokama qilinadi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 219/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Abraham Silberschatz, Peter Baer Galvin, Greg Gagne. Operating system concepts Ninth edition, 2013. – 944 p. ISBN: 9781118063330, ISBNBRV: 9781118129388.
Ann McIver McHoes Ida M. Flynn. Understanding operating systems. Sixth edition, 2011. – 591 p. Library of Congress Control Number: 2010920344.
Э.Таненбаум, Х.Бос. Современные операционные системы 4-е издание — СПб.: Питер, 2015. — 1120 с.: ил. — (Серия
«Классика computer science»).
В.Г.Олифер, Н.А.Олифер. Сетевые операционные системы: Учебник для вузов. 2-е изд. — СПб.: Питер, 2009. — 669 с.: ил.
С.В. Назаров, А.И. Широков. Современные операционные системы Учебное пособие — М.: Национальный Открытый Университет «ИНТУИТ», 2012. — 367 с.: ил., табл. — (Основы информационных технологий)., 2012.
Бабамухамедова М.З. “Операцион тизим ва офис иловалари” фанидан маърузалар матни, 2012. – 172 б.
В.О. Сафонов. Основы современных операционных систем.СПб.: СПбГУ, 2009. — 468с.
William Stallings. Operating systems internals and design principles. Seventh edition, 2012. – 820 p. ISBN-13: 978-0-13-
230998-1 (alk. paper).
Behrouz A. Forouzan. TCP/IP Protocol Suite. Fourth Edition, 2010. – 1029 p. ISBN 978-0-07-337604-2 — ISBN 0-07-337604-3
(hard copy : alk. paper).
Sh.M.Mirziyoyev. 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha HARAKATLAR STRATEGIYASI.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori (2017 yil 20 aprel, PQ-2909-son).
KIRISH ............................................................................................. 3
|
| |
Resurslarni ajratish - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 17/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Resurslarni ajratish (birgalikda foydalanish): taqsimlangan tizimda turli resurslar turli kompyuterlarda saqlanishi mumkin. Dasturlar yoki ma’lumotlarning nusxalarini bir necha kompyuterlarda saqlash bilan zahiralashning zarurati yo‘q.
Birgalikda yuklash (load sharing): taqsimlangan tizimda har bir kompyuterga ma’lum topshiriq berilishi mumkin, uni u boshqa kompyuterlar o‘z topshiriqlarini bajarishi bilan parallel bajaradi.
Ishonchlilik: taqsimlangan tizimning kompyuterlaridan biri rad etganda yoki uzilganda uning topshirig‘i uzilish yakuniy natijaga minimal darajada ta’sir etishi yoki umuman ta’sir etmasligi uchun boshqa kompyuterga taqsimlanishi mumkin.
Aloqa: taqsimlangan tizimda barcha kompyuterlar bir-birlari bilan bog‘langan, shunday ekan, masalan, zarurat bo‘lganda quvvatliroq kompyuterning resurslaridan foydalanish maqsadida bitta kompyuterdan boshqa kompyuterga masofadan kirish mumkin.
Taqsimlangan tizimda kompyuterlar tarmoq infratuzilmasiga bog‘langan, u quyidagilar bo‘lishi mumkin:
Lokal tarmoq (local area network - LAN);
Global yoki hududiy tarmoq (wide area network - WAN). O‘zining tashkil etilishi bo‘yicha taqsimlangan tizimlar mijoz-
serverli (client-server) yoki bir darajali (peer-to-peer) tizimlar bo‘lishi mumkin. Mijoz-serverli tizimda ma’lum kompyuterlar serverlar rolini, boshqalari esa ularning xizmatlaridan foydalanadigan mijozlar rolini o‘ynaydi.
Taqsimlangan tizimlarning bunday tashkil etilishi eng keng tarqalgan va uni atroflicha ko‘rib chiqamiz. Bir darajali taqsimlangan tizimda barcha kompyuterlar teng huquqli. Mijoz-server tizimining tuzilishi 1.4- rasmda keltirilgan.
1.4- rasm.Mijoz-server tizimi tuzilishi
Taqsimlangan tizimlarning mijoz-server arxitekturasi juda keng tarqalgan va operatsion tizimlar bilan qo‘llanadi. Shuning uchun zamonaviy taqsimlangan tizimlar qanday serverlar turlari va funksiyalarini tashkil etishini bilish juda muhim.
|
| |
Simmetrik va assimmetrik ko‘p protsessorli tizimlar

|
Simmetrik va assimmetrik ko‘p protsessorli tizimlar
|
bet | 16/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Simmetrik ko‘p protsessorli tizim (symmetric multiprocessing (SMP)) – bu ko‘p protsessorli kompyuter tizimi bo‘lib, uning barcha protsessorlari teng huquqli va o‘sha bir OT nusxasini ishlatadi. Operatsion tizim bunda istalgan protsessorda bajarilishi mumkin. Bunday tizimda istalgan bo‘sh protsessorga istalgan topshiriq berilishi mumkin.
Barcha protsessorlar umumiy xotira va umumiy disklar resurslarini ishlatadi. Bir necha jarayonlar (yoki oqimlar) unumdorli sezilarli buzilmasdan bir vaqtda bajarilishi mumkin. Ko‘plab zamonaviy OTlar SMP arxitekturasini qo‘llaydi. Simmetrik multiprotsessorli tizimda OT (masalan, Linux) o‘rnatilgandan keyin foydalanuvchi menyuda boot loader ni ko‘rishi mumkin, bu haqiqatda uning kompyuteriga bitta emas, balki ikkita SMP qo‘llanadigan va qo‘llanmaydigan OT versiyalari o‘rnatilganligini bildiradi.
Assimmetrik ko‘p protsessorli tizim (asymmetric multiprocessing) – bu ko‘p protsessorli kompyuter tizimi bo‘lib, unda protsessorlar o‘z funksiyalari bo‘yicha maxsuslashtirilgan. Har bir protsessorga o‘ziga xos topshiriq beriladi. Bosh protsessor (master processor) bo‘ysunuvchi jarayonlarning (slave processors) ishlashini rejalashtiradi. Bunday tizimda OT bitta ma’lum unga biriktirilgan markaziy protsessorda bajariladi.
Bunday arxitektura juda katta tizimlar uchun o‘ziga xos. Misol uchun "Elbrus" tizimi o‘z tarkibida konfiguratsiyaga bog‘liq ravishda bittadan o‘ntagacha markaziy protsessorlarga, bittadan to‘rttagacha maxsuslashtirilgan kiritish/chiqarish protsessorlariga (KChP), bittadan to‘rttagacha ma’lumotlarni uzatish protsessorlariga (MUP) ega. Kompyuterlarning SMP-arxitekturasini tashkil etish sxemasi 1.3- rasmda keltirilgan.
1.3- rasm. Kompyuterlarning SMP-arxitekturasini tashkil etish sxemasi
Taqsimlangan kompyuter tizimlari va ularning OTlarini o‘ziga xos xususiyatlari
Taqsimlangan tizimda (distributed system) hisoblashlar o‘zaro tarmoqqa birlashtirilgan bir necha fizik protsessorlar (kompyuterlar) orasida taqsimlanadi. Kuchsiz bog‘langan tizim (loosely coupled system) – taqsimlangan kompyuter tizimi bo‘lib, unda har bir protsessor o‘z lokal xotirasiga ega bo‘ladi, turli protsessorlar esa o‘zaro aloqa liniyalari – yuqori tezlikli shinalar, telefon liniyalari, simsiz aloqa (Wi-Fi, EVDO, Wi-Max va boshqalar) orqali o‘zaro ta’sirlashishadi.
Taqsimlangan tizimlarning afzalliklariga quyidagilar kiradi:
|
| |
I BOB OPERATSION TIZIMLAR VA ULARNING AHAMIYATI

|
I BOB OPERATSION TIZIMLAR VA ULARNING AHAMIYATI
|
bet | 220/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Operatsion tizim tushunchasi va ularning ahamiyati.. 7
Operatsion tizimlarning rivojlanish davrlari............... 9
Operatsion tizimlarning tuzilishi va asosiy komponentlari 15
Kompyuter tizimlari, ularning tuzilishi va ahamiyati 18
BOB OPERATSION TIZIMDA JARAYONLARNI VA PROTSESSORNI BOSHQARISH
Operatsion tizimda jarayonlar va ularning holatlari 36
Operatsion tizimdagi oqimlar va ularning turlari 43
Operatsion tizimda vazifalar va jarayonlarni rejalashtirish 51
Operatsion tizimda protsessorni boshqarish 63
Jarayonlarni rejalashtirish algoritmlari 71
Berkliklar, Berkliklarni aniqlash va bartaraf etish usullari 78
BOB XOTIRANI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISH USULLARI
Kompyuter xotirasi turlari va ularning tashkil etilishi 86
Xotirani boshqarish va undan umumiy foydalanish mexanizmi 93
Xotirani taqsimlash, qayta taqsimlash va jamlash usullari 96
Xotirani tartiblash va kengaytirish, virtual xotira 108
BOB KOMPYUTER TASHQI QURILMALARINI BOSHQARISH
Kompyuter tizimlarining kiritish/chiqarish qurilmalari 126
Operatsion tizimning qurilmalarni boshqarish vazifalari 134
Ketma-ket yozishga asoslangan axborot saqlash qurilmalari 141
To‘g‘ridan to‘g‘ri yozishga asoslangan axborot saqlash qurilmalari 145
Qurilmalarni boshqarish drayveri va dasturiy ta’minoti 154
Ma’lumotlarni kiritish/chiqarish menejeri va dasturiy ta’minoti 158
|
| |
Fayl tizimi tuzilishi - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 216/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Android uchun ishlatiladigan yadro Linux yadrosida sozlangan bo‘lsada, muhitning qolgan qismi Linuxdan farq qiladi. Buni bir joyda, fayl tizimining tuzilishida ko‘rishingiz mumkin. Sizda /etc,
/usr, /var, /lib va boshqalar bo‘ladi. Agar siz Android tizimidagi ildiz fayl tizimiga qaragan bo‘lsangiz, siz bundan juda boshqacha narsani ko‘rasiz. Agar siz to‘liq fayl tizimiga ega bo‘lsangiz, Android tizimini tadqiq qilishni qiyinlashtirishi mumkin, chunki hamma narsa qaerda saqlanganligini bilmasligingiz mumkin. Odatda Android-da quyidagi kataloglar mavjud. Esda tuting, ularning hammasi ham haqiqiy kataloglar emas. Ular ulanish nuqtalari bo‘lishi mumkin, ya’ni katalog boshqa joydan bo‘limni biriktirish uchun joy sifatida mavjudligini anglatadi. Bu tashqi saqlash moslamasi yoki soxta fayl tizimi bo‘lishi mumkin.
acct: hisob ma’lumotlari saqlanadigan acct katalogi. Ushbu hisob ma’lumotlari boshida protsessorni ishlatishni hisobga oladi.
cache: tez-tez ishlatiladigan ma’lumotlar, shuningdek, tizimning ishdan chiqishi natijasida yo‘qotilib qayta tiklangan ma’lumotlar kesh katalogida saqlanadi.
d: ushbu katalog yadroni tuzatish uchun ishlatiladi.
data: foydalanuvchi ma’lumotlari, shuningdek kontaktlar va matnli xabarlar saqlanadigan ma’lumotlar katalogi.
default.prop: bu standart xususiyatlarni o‘z ichiga olgan fayl.
dev: bu Linux tizimidagi /dev katalogi bilan bir xil. Bu telefon yoki planshetdagi qo‘shimcha qurilmalarga tegishli barcha maxsus fayllarni o‘z ichiga oladi.
etc: Linux tizimi kabi etc katalogi sozlash fayllarini o‘z ichiga oladi.
init: bu telefon yoki planshet ishga tushganda barcha boshqa xizmatlar va dasturlarni ishga tushirish uchun ishlatiladigan asosiy jarayon. Ushbu dastur ushbu katalogda saqlanadi.
mnt: Linux tizimi kabi, bu tashqi qurilmalar uchun o‘rnatish nuqtasi.
proc: proc katalogi soxta fayllar tizimi, u ishga tushirilgan jarayonlar bilan bog‘liq kataloglar va fayllarni o‘z ichiga oladi.
|
| |
BOB FAYL TIZIMI VA FAYLLARNI BOSHQARISH JARAYONI

|
BOB FAYL TIZIMI VA FAYLLARNI BOSHQARISH JARAYONI
|
bet | 221/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
BOB FAYL TIZIMI VA FAYLLARNI BOSHQARISH JARAYONI
Operatsion tizimlar fayl tizimi, tuzilishi va tashkil etilishi 173
Fayllarni fizik tashkil etish, ularni o‘qish va yozish usullari 178
Fayllar, ularning turlari va atributlari 186
Fayllarni boshqarish va ular ustida amallar bajarish 190
Fayllarni himoyalash va ularga murojaatlarni boshqarish 194
BOB KOMPYUTER TARMOQLARINI QURISH VA BOSHQARISH
Kompyuter tarmoqlari, ularning turlari va asosiy tushunchalar 202
Kompyuter tarmoqlarining tuzilishi va topologiyalari 207
Ma’lumotlar kommutatsiyasi va marshrutlash mexanizmi 211
Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi va protokollari 216
Operatsion tizim tarmoq funksiyalari va turlari 225
Mijoz-server arxitekturasi, tuzilishi va asosiy tushunchalari 231
Tarmoq operatsion tizimlari va ularning asosiy tarmoq xizmatlari 239
Tarmoq kompyuterlarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari 249
Tarmoq fayllarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari 258
Tarmoq dasturlarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari 269
Domen tizimi va internet xizmatlarini tashkil etish 276
Operatsion tizimning asosiy xavfsizlik masalalari 289
Operatsion tizimga bo‘ladigan tahdidlar va ularning turlari 295
Operatsion tizimning himoya vositalari va dasturlari. 301
Operatsion tizimning autentifikatsiya usullari 305
Axborot xafsizligini ta’minlashda kriptografiya masalalari 311
Xavfsizlik sertifikatlari va elektron raqamli imzo 317
|
| |