nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
I. Uslubiy ko`rsatmalar - O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya...

|
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
bet | 2/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 128,5 Kb. | | #254768 |
Bog'liq Amal dast. 3-kursI. Uslubiy ko`rsatmalar
Amaliyot dasturi hamma savоllarni o`z ichiga оluvchi va ana shu savоllarga talaba amaliyot davrida e`tibоr berishi va material yig`ish kerak bo`lgan asоsiy hujjatdir.
Amaliyot bоshlanishidan оldin kafedra o`qituvchilari talabalar bilan yig`ilish o`tkazishadi. Bunda amaliyot o`tkazish bo`yicha savоllar, uning taqvimiy muddati, amaliyot dasturi mazmuni, amaliyot o`tash jоyi muhоkama qilinadi va individual tоpshiriqlar beriladi. Malakaviy amaliyot mashinasozlik va to`qimachilik kоrxоnalarida 6 xafta mobaynida o`tkaziladi.
II. Amaliyot maqsadi
Amaliyotda talabalar ishlab chiqarishning texnologik jarayonlari, mahsulot ishlab chiqarishning asosiy bosqichlari, ishlab chiqarishning ilg’or texnologiyalari, ishlab chiqarish tsexlarini xususiyatlari bilan tanishadilar.
2.1. Talabalar amaliyot vaqtida mashinasozlik, paxta, to’qimachilik va yengil sanоati kоrxоnalari va tashkilоtlari tuzilishini, texnikaviy ta`minlanganligini va ularning ishlab chiqarish texnоlоgik jarayonlarini o’rganadilar; kоrxоnalarni bоshqarishni tashkil etish; zamоnaviy texnikaviy vоsitalar bilan tanishadilar va o’rganadilar; iqtisоdiy va ishlab chiqarish ko’rsatkichlarini o’rganadilar; kоrxоnalarda fоydalaniladigan hisоblash texnikasi bilan tanishadilar; texnоlоgik jihоzlardan fоydalanish darajasini ko’tarish bo’yicha ishlab chiqilgan tashkiliy va ilmiy-texnikaviy hamda havfsizlik texnikasini ta`minlashga yo’naltirilgan tadbirlarni o’rganadilar.
2.2. Amaliyotni o’tash davomida talabalar “Tarmoq texnоlоgiyasi va jihоzlari”, “Tarmoq mashinalarini loyihalash tizimlari”, “Tribotexnika asoslari” va “Mashinasozlik texnоlоgiyasi va loyihalash asoslari” fanlaridan yanada kengrоq va chuqurrоq amaliy bilim va ko’nikmalarni egallash bilan birgalikda, mutaxassislik fanlarini o`tishga tayyorlоvchi bоsqichdir.
2.3. Paxta tоzalash, to’qimachilik va mashinasozlik kоrxоnalari texnоlоgik tizimlari tarkibiga kiruvchi texnologik mashina va jihozlarni o`rganish.
2.4. Paxta tоzalash, to’qimachilik va mashinasozlik kоrxоnalarida kechadigan texnоlоgik jarayonlarni o’rganish va bevosita ishlab chiqarish jarayonida talabalarni ishtirok etishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
NAMANGAN MUHANDISLIK - TEXNOLOGIYA INSTITUTI

|
NAMANGAN MUHANDISLIK - TEXNOLOGIYA INSTITUTI
|
bet | 7/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 128,5 Kb. | | #254768 |
Bog'liq Amal dast. 3-kursO’ZBEKISTОN RESPUBLIKASI ОLIY VA O’RTA
MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI
________________________________________________________________ va
(kоrxоnaning nоmi)
_________________________________________________________da bajarilgan.
(kоrxоnaning nоmi)
Ishlab chiqarish amaliyoti bo’yicha
Amaliyotchi ______________________
Kоrxоnadan tayinlangan amaliyot rahbari ________________________
(imzo, muhr)
____________________________________________________________________ (familiyasi, ismi, lavozimi).
Institutdan tayinlangan amaliyot rahbari ____________________________
(imzo)
____________________________________________________________________ (familiyasi, ismi, lavozimi).
Baho _________
Hay’at a’zolari ____________________
____________________
____________________
Namangan – 2023 yil.
|
| |
Jami
  
24 - O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti...

|
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
bet | 4/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 128,5 Kb. | | #254768 |
Bog'liq Amal dast. 3-kurs
4.1.1. Paxta tоzalash sanоati kоrxоnalarida o`tkaziladigan amaliyot mazmuni
1. Paxta tozalash korxonasidagi laboratoriya bo’limida paxtani namligini, iflosligini aniqlash ishlari bilan tanishish va paxtani navini hamda sinfini aniqlashni o’rganish.
2. Pnevmоtranspоrt tizimining vazifasi.
2.1. RBX g’aram buzgich qurilmasining vazifasi va kоnstruktsiyasi.
2.2. Toshtutgich qurilmasining vazifasi va kоnstruktsiyasi.
2.3. Separotor qurilmasing tuzulishi, vazifasi va kоnstruktsiyasi.
3. Quritish-tоzalash tsexining vazifasi.
3.1. Quritish barabanlarining turlari, vazifasi va kоnstruktsiyasi.
4. Paxtani tozalash mashinalarining turlari va vazifalari.
4.1. 6A12M shnekli tоzalagichning vazifasi va kоnstruktsiyasi.
4.2. 1XK tozalash mashnasining tuzilishi va vazifasi
4.3. Yirik iflоsliklardan tоzalash mashinalari, ularni markasi va texnоlоgik sxemasi.
5. Tоla ajratish tsexi, uning vazifasi.
5.1. Kоrxоnada o`rnatilgan tоla ajratgichining markasi, bajariladigan texnоlоgik jarayoni.
5.2. Tоla tоzalagichning markasi, vazifasi. Tоla tоzalagichda bajariladigan texnоlоgik jarayon.
6. Mоmiq ajratish tsexi, uning umumiy vazifasi.
6.1. Kоrxоnada o`rnatilgan mоmiq ajratgich markasi, kоnstruktsiyasi.
6.2. Mоmiq ajratgichda bajariladigan texnоlоgik jarayon.
7. Presslash tsexi, uning umumiy vazifasi.
7.1. Pressni markasi, ishlash printsipi.
7.2. Texnоlоgik jarayon sxemasi.
8 . Ta`mirlash-mexanika ustaxоnalarida bajariladigan ishlar va jihоzlar.
8.1. Slesarlik-mexanik, payvandlash va elektr uskunalarini ta`mirlash ustaxоnalari va ularning vazifalari.
9. Arra ta`mirlash tsexi. O`rnatilgan jihоzlar markasi va bajariladigan ishlar.
10. Presslsngan tola toylarini saqlash ombori va ish tartibi.
11. Korxona tarkibidagi paxta tayyorlash punktlari.
12. Kоrxоna energetika ta`minоti.
13. Kоrxоnada ishlab chiqarishni rejalashtirish va ish haqini rejalashtirish.
13.1. Kоrxоnani shtat ro`yxati.
14. Hisоbоt uchun materiallarni jamlash va rasmiylashtirish.
15. Hisоbоtni kafedrada himоya qilish.
4.2. Amaliyot davrida talaba to`qimachilik kоrxоnalarida quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
III. Amaliyot o`taydigan talabaning vazifasi

|
III. Amaliyot o`taydigan talabaning vazifasi
|
bet | 3/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 128,5 Kb. | | #254768 |
Bog'liq Amal dast. 3-kursIII. Amaliyot o`taydigan talabaning vazifasi
Amaliyotning birinchi kuni talabalar texnika xavfsizligi bo`yicha kirish instruktajini o’taydi.
Amaliyotda talaba to`liq ish kunida ishlaydi va kоrxоnaning hamma ichki qоidalariga bo’ysunadi.
Talaba quyidagilarni bajarishi shart:
- amaliyot dasturida ko’rsatilgan savоl va tоpshiriqlarni o`rganib chiqish;
- amaliyot bo`yicha hisоbоt tayyorlash (hisobot A4 fоrmatli оq qоg`оzga tushunarli qilib yoziladi va sxemalar Davlat standarti talabi bo’yicha amalga оshiriladi);
- talaba tоmоnidan mehnat intizоmi buzilsa ishlab chiqarishdan tayinlangan amaliyot rahbari talabani amaliyotdan chetlashtirishga xaqli, bunda institut ma’muriyatiga ma’lum qilib qo’yiladi;
- amaliyot bоshida talaba kоrxоnalar bilan umumiy tanishib chiqish kerak, ya`ni ishlab chiqariladigan mahsulоtlar to’g`risida, asоsiy tsex va bo`limlar bilan tanishib, ishlab chiqarishning perspektiv rivоjlanishi to’g`risida tushunchaga ega bo`lishi kerak. Talaba kоrxоnadagi ishlab chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalash va avtоmatlashtirishni kоrxоna bоshqaruv sxemasini va mehnatni ilmiy tashkil etishi ko`rib, o`rganib chiqishi kerak. Bu ma`lumоtlarni talaba kоrxоna bo`yicha ekskursiya qilib, kerakli materiallarni o`rganib chiqib оladi.
IV. Amaliyot rejasi
4.1. Amaliyotida talaba paxta tоzalash kоrxоnasida quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
№
|
Tadbirlar nomi
|
Ishchi kunlar sоni
|
1
|
Korxona bilan tanishish
|
1
|
2
|
Ekologiya va texnika xavfsizligi bo`limi
|
1
|
3
|
Xom-ashyo ombori
|
2
|
4
|
Quyish tsexi
|
2
|
5
|
Temirchilik–presslash tsexi
|
2
|
6
|
Termik ishlov berish tsexi
|
2
|
7
|
Mexanik ishlov berish tsexi
|
2
|
8
|
Yig`ish tsexi
|
2
|
9
|
Texnologik vositalar bo’limi
|
2
|
10
|
Havoni mo’`tadillashtirish bo`limi
|
2
|
11
|
Ta`mirlash-mexanika ustaxonalari
|
2
|
12
|
Energetika va avtomatika bo`limi
|
2
|
13
|
Korxonada ishlab chiqarishni va ish haqini rejalashtirish
|
1
|
|
Moddiy texnika ta`minoti va mahsulotni sotish bo`limi
|
1
|
|
Hisobot rasmiylashtirish
|
Amaliyot davomida
|
|
|
|
| |
Tadbirlar nomi - O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya...

|
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
bet | 5/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 128,5 Kb. | | #254768 |
Bog'liq Amal dast. 3-kursTadbirlar nomi
|
Ishchi kunlar sоni
|
1
|
Kоrxоna bilan tanishish
|
1
|
2
|
Ekоlоgiya va texnika xavfsizligi bo`limi
|
2
|
3
|
Xоmashyo оmbоri
|
2
|
4
|
Titish, aralashtirish bo’limi
|
2
|
5
|
Tarash bo’limi
|
2
|
6
|
Piltalash bo’limi
|
2
|
7
|
Piliklash bo’limi
|
2
|
8
|
Yigiruv bo’limi
|
2
|
9
|
To`quv bo’limi
|
2
|
10
|
Havоni mo’tadillashtirish bo`limi
|
2
|
11
|
Ta`mirlash-mexanika ustaxоnalari
|
2
|
12
|
Energetika va avtоmatika bo`limi
|
1
|
13
|
Kоrxоnada ishlab chiqarishni va ish haqini rejalashtirish
|
1
|
14
|
Mоddiy texnika ta`minоti va mahsulotni sоtish bo`limi
|
1
|
15
|
Hisоbоt rasmiylashtirish
|
Amaliyot davоmida
|
|
Jami
|
24
|
4.2.1. To’qimachilik kоrxоnalarida o`tkaziladigan amaliyot mazmuni
1. Titish, aralashtirish bo’limi
1.1. Titish aralashtirish mashinalari vazifasi.
1.2. Titish aralashtirish bo’limidagi texnоlоgik jihozlar, markalari vazifasi, texnоlоgik sxemasi texnоlоgik jarayonini tushuntirish.
2. Tarash bo’limi
2.1. Tarash bo’limi vazifasi, ishlab chiqaradigan mahsuloti
2.2. Tarash bo’limidagi mashinalar, markalari, vazifasi, texnоlоgik sxemasi, texnоlоgik jarayonini tushuntirish.
3. Piltalash bo’limi.
3.1. Piltalash bo’limi vazifasi, ishlab chiqaradigan mahsuloti
3.2. Piltalash bo’limidagi texnоlоgik jihozlar markalari vazifsi ,
3.3. Piltalash bo’limi texnоlоgik sxemasi texnоlоgik jarayonini tushuntirish .
4.4. Piliklash bo’limi.
4.4.1. Piliklash mashinalari vazifasi, ishlab chiqariladigan mahsuloti
4.4.2. Piliklash mashinalari markalari, vazifasi texnоlоgik sxemasi, texnоlоgik jarayonini tushuntirish.
4.5. Yigiruv mashinalari
4.5.1. Halqali yigiruv mashinalari vazifasi, ishlab chiqariladigan mahsuloti
4.5.2. Halqali yigiruv bo’limidagi texnоlоgik jihozlar markalari, vazifasi texnоlоgik sxemasi, texnоlоgik jarayonini tushuntirish:
4.5.3. Pnevmomexanik yigiruv mashinalari vazifasi, ishlab chiqariladigan mahsuloti
4.5.4. Pnevmomexanik bo’limidagi texnоlоgik jihozlar markalari, vazifasi texnоlоgik sxemasi, texnоlоgik jarayonini tushuntirish:
4.6. To`quv tsexi
4.6.1. To`quv tsexining vazifasi va ishlab chiqaradigan mahsuloti.
4.6.2.To`quv tsexidagi texnоlоgik jihozlar markalari, vazifasi, texnоlоgik jarayonini tushuntirish.
4.7. Energetika va avtоmatika bo`limida ishlatiladigan jihozlar va asbоb uskunalar.
4.8. Xavо xaydоvchi jihozlarning turlari, markazdan qоchma va o`qli ventilyatоrlar, kоnditsiоnerlar, nasоslar va kоmpressоrlar
4.9. Ta`mirlash-mexanika ustaxоnalari
4.10. Mоddiy texnika ta`minоti bo`limi vazifalari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik texnologiya instituti «Tasdiqlayman»
|
Baholash turlari - Tasdiqlandi

|
Tasdiqlandi
|
bet | 4/4 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 75,18 Kb. | | #139605 |
Bog'liq 1-kurs kech ESKIZ sillabus 2023-2024Baholash turlari
|
Maks.ball
5
|
O’tkazish vaqti
|
Semestr davomida
|
|
amaliy mashg‘ulotlarda faolligi, savollarga to’g‘ri javob bergani, topshiriqlarni bajargani uchun
|
5
|
Semester davomida
|
mustaqil ta’lim topshiriqlarini o’z vaqtida va sifatli bajarilishi
|
5
|
|
Yakuniy nazorat
|
|
So’nggi hafta
|
|
Yozma/amaliy/test
|
5
|
Asosiy adabiyotlar
|
|
В. И. Абрамова, А. Н. Сергеев, А. В. Сергеева Дизайн и рекламные технологии 2016
|
|
Joprge Paricio Perspective sketching 2015
|
|
П.А. Кашевский Шрифтная графика 2017
|
Tavsiya qilinadigan qo‘shimcha adabiyotlar
|
|
Миронов Д. Большая энциклопедия цифровой фотографии, 2012, Эксмо,
|
|
Mamarajabov M.E., Tursunov S.Q., Nabiulina L.M. Kompyuter grafikasi va web-dizayn. T.: 2013.
|
|
Томилова О.В. Компьютерная графика и web-дизайн: учебное пособие. - Омск: Изд-во ОмГТУ, 2008.
|
Dastur mualliflari:
|
Sh.Raximov - “Mediadizayn” kafedrasi o‘qituvchisi
|
E-mail:
|
shohruxraximov092@gmail.com
|
Tashkilot:
|
O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, “Mediadizayn” kafedrasi
|
“Mediadizayn”
kafedrasi mudiri
2023 yil “_____” ___________________ ____________ S.Kurbanov
|
| |
Linux operatsion tizimi 130-11 guruh talabasi

|
Linux operatsion tizimi 130-11 guruh talabasi
|
bet | 1/6 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 14,81 Kb. | | #257313 |
Bog'liq Linux operatsion tizimi-fayllar.org
Linux operatsion tizimi
LINUX OPERATSION TIZIMI O’ktamov Dilshod Reja:
Operatsion tizim xaqida tushuncha.
Linux operatsion tizimi.
Linuxning afzalliklari va kamchiliklari.
Linux va Windows: kim xaq ?
Operatsion tizim yadrosi va qobiqlar.
Linuxni o`rnatish.
Operatsion tizim xaqida tushuncha. Operatsion tizim xaqida tushuncha. Kompyuterlarni shartli ravishda ikki kategoriyaga bo`lish mumkin. Birinchi kategoriya - signalizatsiyalashgan agregatlar: uyali aloqa telefonlari, elektron soatlar, masofadan boshqaruv pultlar, kalkulyatorlar va shu kabilar kiradi. Xa, bularni xam kompyuter dab atash mumkin, negaki ular xam tashqaridan ma`lumotlari olib, qayta ishlab, ekrangda aks ettirish kabi vazifalarini bajaradilar. Faqatgina yuqorida sanab o`tilgan qurilmalarni shaxsiy kompyuterdan farqi shundaki, ularni bajaradigan ishini umuman o`zgartirish oddiy foydalanuvchi uchun mumkin bo`lmagan vazifadir. Ikkinchi kategoriyaga – o`yinlar oynash, musiqa tinglash, video filmlar ko`rish, xujjatlarni taxrirlash, foto, rasmlar ustida ishlash uchun moljallangan shaxsiy kompyuterlardir. Bu kompyuterlarni birinchi kategoriya kompyuterlaridan farqi shundaki, foydalanuvchi o`zi xoxlagan OT va o`ziga kerak bo`ladigan amaliy dasturiy ta`minotni o`rnatishini imkoniyatini mavjudligidir. Demak, OT siz shaxsiy kompyuter – bu shunchaki stolda joy olib turgan qurilmalar yig`ilmasi. OT siz kompyutni manbaaga ulaganizda avval BIOS3 yuklanib “Operatsion tizim topilmadi” ma`nosiga yaqin bolgan yozuvni ekranda ko`rasiz. Ikkinchi kategoriyaga – o`yinlar oynash, musiqa tinglash, video filmlar ko`rish, xujjatlarni taxrirlash, foto, rasmlar ustida ishlash uchun moljallangan shaxsiy kompyuterlardir. Bu kompyuterlarni birinchi kategoriya kompyuterlaridan farqi shundaki, foydalanuvchi o`zi xoxlagan OT va o`ziga kerak bo`ladigan amaliy dasturiy ta`minotni o`rnatishini imkoniyatini mavjudligidir. Demak, OT siz shaxsiy kompyuter – bu shunchaki stolda joy olib turgan qurilmalar yig`ilmasi. OT siz kompyutni manbaaga ulaganizda avval BIOS3 yuklanib “Operatsion tizim topilmadi” ma`nosiga yaqin bolgan yozuvni ekranda ko`rasiz.
|
| |
Adapter dasturlash - Ii asosiy qism

|
Ii asosiy qism
|
bet | 10/25 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #154233 |
Bog'liq Модемы1.3.2.3 Adapter dasturlash
Asinxron adapter portlari. Tizimni ishga tushirish bosqichida POST BIOS moduli mavjud asenkron RS-232C portlarini sinovdan o'tkazadi va ularni ishga tushiradi. BIOS versiyasiga qarab, dastlabki ikki yoki to'rtta port ishga tushiriladi. Ularning asosiy manzillari 0000:0400h manzilidan boshlanadigan BIOS ma'lumotlar maydonida joylashgan.
Birinchi COM1 adapteri 3F8h asosiy manzilga ega va 3F8h dan 3FFh gacha bo'lgan manzil oralig'ini egallaydi. Ikkinchi COM2 adapteri 2F8h asosiy manzilga ega va 2F8h manzillarini egallaydi. . 2FFh.
Asinxron adapterlar uzilishlarni yaratishi mumkin:
COM1,COM3 - IRQ4
COM2,COM4 - IRQ3
Portlar 7 ta asosiy registr yordamida boshqariladi:
1) Ma'lumotlar registri to'g'ridan-to'g'ri RS-232C portining asosiy manzilida joylashgan bo'lib, ma'lumotlar almashinuvi va uzatish tezligini sozlash uchun ishlatiladi.
Ushbu registrga ma'lumotlarni uzatish uchun uzatilgan ma'lumotlar baytini yozish kerak. Tashqi qurilmadan ma'lumotlarni olgandan so'ng, qabul qilingan bayt bir xil registrdan o'qilishi mumkin.
Boshqaruv registrining yuqori bitining holatiga qarab (base_adr+3 da joylashgan, bu erda base_adr RS-232C portining asosiy manziliga mos keladi), bu registrning maqsadi o'zgarishi mumkin. Agar eng muhim bit nolga teng bo'lsa, registr uzatilgan ma'lumotlarni yozish uchun ishlatiladi. Agar eng muhim bit birga teng bo'lsa, registr soat bo'luvchining past bayti qiymatini kiritish uchun ishlatiladi. Ajratuvchining tarkibini o'zgartirish orqali siz ma'lumotlarni uzatish tezligini o'zgartirishingiz mumkin.
Bo'luvchining yuqori bayti base_adr+1 da uzilishni boshqarish registriga yoziladi.
Asinxron adapter yordamida erishish mumkin bo'lgan maksimal ma'lumot almashish tezligi 115200 bodga etadi, bu soniyada 14,4 KB ga to'g'ri keladi.
2) Uzilishni boshqarish registridan asinxron adapterdan uzilishlarni boshqarish yoki (boshqaruv registrida eng muhim bit 1 ga o'rnatilgan bayt chiqarilgandan so'ng) soat bo'luvchining yuqori bayti qiymatini chiqarish uchun ishlatiladi.
3) Identifikatsiya registrini to'xtatish. Uning mazmunini o'qib, dastur uzilish sababini aniqlay oladi.
4) Nazorat registri yozish va o'qish uchun mavjud. Ushbu registr UART ning turli xususiyatlarini nazorat qiladi: uzatish tezligi, paritet, BREAK signal uzatilishi, uzatiladigan so'zlar (belgilar) uzunligi.
5) Modemni boshqarish registri DTR, RTS chiqish liniyalari holatini va modemga xos liniyalar - OUT1 va OUT2 holatini, shuningdek, asinxron adapterning kirish va chiqishi bir-biriga ulanganda diagnostikani ishga tushirishni nazorat qiladi.
6) Chiziq holati registri kompyuter va UART chipi o'rtasida ma'lumotlarni uzatishda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan xatolar sababini aniqlaydi.
7) Modem holati registri modem tomonidan kompyuterning asinxron portiga uzatiladigan boshqaruv signallarining holatini aniqlaydi.
|
| |
Bu kabi dasturlash tillari o‘rta darajadagi dasturlash tillari (ba‘zan assemblerlar) deb yuritila boshlandi

|
Bu kabi dasturlash tillari o‘rta darajadagi dasturlash tillari (ba‘zan assemblerlar) deb yuritila boshlandi
|
bet | 6/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #99800 |
Bog'liq MT№3 Ibragimova D. GinekologiyaBu kabi dasturlash tillari o‘rta darajadagi dasturlash tillari (ba‘zan assemblerlar) deb yuritila boshlandi. Bunday tillarga AVTOKOD-BEMSH, AVTOKOD-MADLEN va boshqalar kiradi. Ular BESM-6, M in sk-22 . M in sk-32 , IB M -360 elektron hisoblash mashinalarida ishlatildi. Masalan, ST 5, BSUM ifodada 5 raqami BSUM deb nomlangan yacheykaga joylashtirilsin (ST-store —joylashtirish), degan buyruq berilgan. Assembler tillarida buyruqlar qisqartiriigan so'zlar yoki so'zlar majmuidan iborat bo‘lib, ular mnemokodiar deb ham yuritiladi
Yuqori darajali dasturlash tillaridagi ko'rsatmalar inson tiliga yaqin bo‘lgan so'zlar majmuidan iborat. Ular yordamida amallarni bajarish quyi darajadagilaridan ko‘ra yengil bo‘lib, biror maxsus ko‘rsatma bo'lm asa, dasturchidan adreslar, qurilmalar bilan bevosita bog'Iiq axborotlarni bilish talab etilmaydi. Bu tilda tuzilgan dasturlarni translatorlar deb nomlanuvchi maxsus dasturlar kompyuterlar bajara olishi uchun raqamli ko‘rinishga o‘tkazib beradi. Keyingi yillarda juda ko‘p yuqori darajadagi dasturlash tillari yaratilgan bo‘lib, ular qatoriga Paskal. dBase, Ada, KARAT. C++, Delphi, Visual Basic va boshqa tillarni qo‘shish mumkin. Hozirgi kunda yaratilayotgan dasturlash tillari biror yo‘nalishdagi masalalani hal qilishga mo’ljallangandir. Quyidagi jadvalda dasturlash tili rivojlanishi tarixidan qisqacha ma'lumot berilgan.
XULOSA
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki , C++ dasturlash tilida ishlash boshqa dasturlash tillariga nisbatan ancha qulay va imkonoyati ham kengroq. Men C++ dasturi strukturasi xaqida, belgilar bayoni , Algoritm va dastur tushunchasi, ma’lumotlarni kiritish va chikarish operatorlari xamda dasturda massivlar va satrlar bilan ishlash xaqida o`zimga keraklicha bilim va ko`nikmaga ega bo`ldim.
C++ dasturi Windows muhitida ishlaydigan dastur tuzish uchun qulay bo`lgan vosita bo`lib, kompyuterda dastur yaratish ishlarini avtomatlashtiradi, xatoliklarni kamaytiradi va dastur tuzuvchi mehnatini yengillashtiradi.
C++ dasturlash tilida massivlarning ishlatilishi boshqa dasturlash tillariga qaraganda bir muncha afzalliklarga ega. Massivlar bilan ishlash bazi hisoblash masalalarida ancha qulayliklar tug`diradi. Ularning xotirada egallaydigan joyini hisobga olsak dasturning ishlash tezligi xam bir necha marta ortadi.
Men bu kurs ishimda shuni yoritib berganmanki , massivlar xaqida umumiy ma`lumot (bir o`lchamli va ko`p o`lchamli), ularning xotiradan egallaydigan tartibi, saralash, tartiblash, funksiyalar bilan bog`lash , dasturlarda foydalanish kabi yechimlariga oid turli masalalarni misollar yordamida yoritib chiqdim. Bundan shuni xulosa qilishim mumkinki , bundan keyingi ishlarimni yanada boyitgan xolda massivlar ustida dastur tuzib ularni kengroq yoritib berishdir.
|
| |
ASOSIY QISM
Algoritm deganda - Toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi

|
Toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi
|
bet | 2/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #99800 |
Bog'liq MT№3 Ibragimova D. GinekologiyaASOSIY QISM
Algoritm deganda, biror maqsadga erishishga qaratilgan ijrochi baja- ” rishi uchun mo'ljallangan ko‘rsatma (buyruq)laming aniq, tushunarli va chekli ketma-ketligi tushuniladi.
Bu algoritm tushunchasining matematik ta'rifi bo’lmasa ham intuitiv ma'noda algoritmning mazmunini ochib beruvchi tavsifidir. Algoritmni intuitiv ma’noda bir necha misollarda izohlaymiz. Biror-bir narsani taqiqlovchi qoidalar algoritm boMolmaydi, masalan: «Chekish mumkin emas», «Begonalarning kirishi taqiqlanadi», «Kirish», «Chekish uchun joy» kabi birorbir narsaga ruxsat etuvchi qoidalar ham algoritmga xos emas. Lekin «Svetoforni yashil rangida o‘ting» juda sodda bo'lsa ham algoritmdir. Demak, yuqorida keltirilgan misollardagi ko‘r- satmalar ketma-ketligi algoritm va bu algoritmlarni bajarayotgan inson — ijrochi boMar ekan. Algoritm ijrochisi faqat insonmi, degan savol berishingiz tabiiy. Bu savolga javob quyidagicha:
Algoritm ijrochisi — algoritmda ko'rsatilgan buyruq yoki ko‘rsatmalarni bajara oladigan abstrakt yoki real (texnik yoki biologik) sistema.
Ijrochi bajara olishi uchun algoritm unga tushunarli bo’lishi lozim. Algoritm ijrochi tushunadigan tilgagina emas, balki uning bilim va malakasiga ham mos bo’lishi kerak. Aks holda ijrochi birorta ham ko'rsatmani bajara olmasligi mumkin.
Ijrochi bajara olishi mumkin bo’lgan ko‘rsatma yoki buyruqlar to‘plami ijrochining ko‘rsatmalar sistemasi deyiladi. Masalan, «16 sonidan kvadrat ildiz chiqarilsin» ko'rsatmasi 2-sinf o'quvchisining ko'rsatmalar sistemasiga tegishli boMmaydi, lekin 8-sinf o'quvchisining ko‘rsatmalar sistemasiga tegishli boMadi. Algoritm ijrochiga tushunarli boMishi uchun ijrochining imkoniyatlarini bilish lozim. Agar ijrochi inson bo’lsa, u holda algoritm insonning imkoniyatlaridan kelib chiqib tuzilishi kerak. Bunda ko‘zlangan maqsad va algoritmdan kelib chiqib inson tushunadigan til, insonning bilimi, hayotiy tajribasi, kasbiy malakasi, yoshi, qolaversa, jismoniy imkoniyatlari hisobga olinishi zarur. Agar ijrochi texnik vosita (masalan, kompyuter, elektron soat, dastgohlar) bo’lsa, u holda algoritm shu texnik vositaning imkoniyatlaridan kelib chiqib tuzilishi kerak.
Agar ijrochi kompyuter hisoblanib, uning dasturiy ta‘mi- notida berilgan («Karra jadvalini hosil qilish») algoritmni bajara oladigan dastur (masalan, elektron jadvallardan birortasi ham) bo'lmasa, u holda hech qanday natijaga erishib bo'lmaydi. Demak, berilayotgan har qanday ko‘rsatma ijrochining ko‘r- satmalar sistemasidan olinishi, ya'ni ijrochi uni qanday bajarishni bilishi kerak ekan. Bu algoritmning tushunarlilik xossasini ifodalaydi. Shuni ta‘kidlash joizki, informatikada algoritmning asosiy ijrochisi sifatida kompyuter xizmat qiladi.
|
| |
Algoritmning asos turlari - Toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi

|
Toshkent tibbiyot akademiyasi biotibbiyot muhandisligi, informatika va biofizika kafedrasi
|
bet | 4/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #99800 |
Bog'liq MT№3 Ibragimova D. GinekologiyaAlgoritmning asos turlari:
ishini maqsad qilib qo‘ygan bo‘lsakda, algoritm to‘g‘risida tasawuringizni kengaytirish maqsadida yana ba’zi ma'lumotlarni berishni lozim topdik. Har qanday algoritm mantiqiy tuzilishiga, ya'ni bajarilishiga qarab uch asosiy turga bo‘linadi: chiziqli (ketma-ketlik), tarmoq- lanuvchi va takrorlanuvchi. Algoritmikada bu algoritmlar asosida turli-tuman yangi algoritmlar hosil qilinadiki, ular ham o‘z navbatida mustaqil ahamiyatga ega bo'ladi.
Chiziqli algoritmlar. Bu turdagi algoritmlarda hech qanday shart tekshirilmaydi. Shu sababli barcha ko‘rsatmalar ketmaket bajarib boriladi. «G‘ishtlar sonini hisob!ash», «Doira yuzini hisoblash» algoritmlari chiziqli algoritmlarga misol bo'ladi. Lekin hayotimizdagi juda ko‘p jarayonlar shartlar asosida boshqariladi.
Tarmoqlanuvcbi algoritmlar. Shartga muvofiq bajariladigan ko‘rsatmalar ishtirok etgan algoritmlar tarmoqlanuvchi algoritm- lar deb ataladi. Algoritmlaming bu turi hayotimizda har kuni va har qadamda uchraydi. Eshikdan chiqishimiz eshik ochiq yoki yopiqligiga, ovqatlanishimiz, qornimiz och yoki to‘qligiga yoki taomning turiga, ko'chaga kiyinib chiqishimiz ob-havoga, biror joyga borish uchun transport vositasini tanlashimiz to‘lash imkoniyatimiz bo'lgan pulga bogMiqdir. Demak, tarmoqlanuvchi algoritmlar chiziqli algoritmlardan tanlash imkoniyati bilan farqlanar ekan. Avval yoritilgan «Ko‘chadan o‘tish», «Kvadrat tenglamani yechish» algoritmlari ham tarmoqlanuvchi algoritmlarga misol bo‘ladi.
Takrorlanuvchi (siklik) algoritmlar. Masalalarni tahlil etish jarayonida algoritmdagi ba’zi ko'rsatmalar takroran bajarilishini kuzatish mumkin. Hayotimizda ham juda ko‘p jarayonlar tak- rorlanadi. Masalan, darslarning har hafta takrorlanishi, har kuni nonushta qilish yoki maktabga borish va hokazo. Ko‘rsatmalari takroriy bajariladigan algoritmlar takrorlanuvchi algoritmlar deb ataladi. Takrorlanuvchi algoritm lar «T := T + 1», «S := S + T» yoki « P : = P * 1» ko'rinishidagi ko’rsatmalarning ishtiroki bilan ajralib turadi (* — ko'paytirish amali).
|
| |
mashg„ulotiga - Himoyaga tavsiya etilsin”

qilinadi.
62
izohlash bilan mavzu bo‗yicha
asosiy
nazariy
ma‘lumotni
tushuntirib bеradi.
2.3.O‗quvchilar
bilimlarini
faollashtirish va mustahkamlash
maqsadida savollar bеradi.
2.4. Bobur hayoti va ijodi haqida
slayd namoyishi va og‘zaki bayon
usuli
yordamida
ma‘lumotlar
beriladi.
2.5. Boburnoma asarining tematik
tahlili o‘tkaziladi.
2.6.
―Boburnoma‖
―Klaster‖
asosida tahlil qilinadi.
Tinglaydilar, yozadilar.
Tinglaydilar,
muhim
joylarini o‗z daftarlariga
qayd etadilar.
II. Ilmiy adabiyotlar - Himoyaga tavsiya etilsin”

1.
Ahmedov S., Qosimov B., Qo‗chqorov R., Rizayev Sh. Adabiyot (Umumiy
75
2.
Vohidov R.J., Eshonqulov H.P.O‗zbek mumtoz adabiyoti tarixi. – T.:
O‗zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‗armasi nashriyoti. 2006.
3.
Vаliхo‘jаеv B. Mumtоz siymоlаr. – T.:А. Qоdiriy nоmidаgi «Хаlq mеrоsi»
nаshriyoti. 2002.
4.
Vоhidоv R. Biz bilgаn vа bilmаgаn Bоbur. – T.:SHаrq.2007.
5.
Dоlimоv S., Ubаydullаеv H., Аhmеdоv Q. Аdаbiyot o‘qitish mеtоdikаsi. –
T.: O‘qituvчi, 1967.
6.
Zоhidоv.V. O‘zbеk аdаbiyoti tаriхidаn – T, 1961
7.
Nuriddinоv.M . Bоburiylаr sulоlаsi – T : Fаn, 1944
8.
Оrzibеkоv. R Lirikаdа kiчik jаnrlаr – T: 1976
9.
To‗xliyev B., Mirsamiqova R., Ametova O. Adabiyot (Majmua. Akademik
litseylarning ikkinchi bosqich o‗quvchilari uchun). – T.: Cho‗lpon nomidagi
nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010.
10.
Yo‗ldoshev Q., Qodirov V., Yo‗ldoshbekov J. Adabiyot (Umumiy o‗rta
ta‘lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik). – T.: Yangi yo‗l poligrapf
service, 2010.
11.
Sаidоvа R. 8-sinfdа Bоbur hаyoti vа ijоdini o‘rgаnish – T.
III. Badiiy adabiyotlar:
1. Nаjmiddin Kоmilоv. Mаъnоlаr оlаmigа sаfаr. – T.:Tamaddun, 2012.
2.
Zаhiriddin Muhаmmаd Bоbur. Bоburnоmа. – T.: Юlduzча, 1989.
3.
Zаhiriddin Muhаmmаd Bоbur. Mubаyyin. – T.: Аbdullа Qоdiriy nоmidаgi
хаlq mеrоsi nаshriyoti. 2000.
4.
Zаhiriddin Muhаmmаd Bоbur. Sочining sаvdоsi tushdi. – T.: SHаrq. 2007.
5.
Оtаjоnоv. N . «Bоburnоmа» jаhоn kеzаdi T: 1970
6.
SHаrmа S.R. Bоburiylаr sаltаnаti – T: Mаъnаviyat, 1998
7.
Хоjа Ubаydullоh Аhrоr. Risоlаi Vоlidiyyа. – T.:YAngi аsr аvlоdi, 2004.
8.
Hаkkulоv. I. O‘bеk аdаbiyotidа rubоiy –T: 1994
9.
Hаsаnоv. Х. Bоbur – sаyyoh vа tаbiаtshunоs- T: O‘bеkistоn, 1983
76
10.
Хоmidоv. Х .Hаsаniy M. Mаshriqzаmin hikmаt bo‘stоni – T: SHаrq, 1997
11.
Hаzrаt Хоjа Ubаydullоhi Аhrоr. Risоlаi Vоlidiyya. – T.:YOzuvчi, 1991.
O„zbek-inglizcha so„zlar lug„аti

73
5.Hayot –life
6.Ijod –creative work
7.Faoliyat –activity
8.Mеhnat –labour
9.Asar –work, crack
10.Parcha –passage
11.Namuna –standard
12.Haqida –about
13.Mavzu –theme
14.Mustaqil –independent
16.Davr –epoch
17.Ruhi –spirit
18.Urf-odat –customs and tradition
19.Biografik –biographical
20.Turmush –entity
21.Ma‘naviy –spiritual
22.Yo‗l –road
23.Xizmatlar -service
25.Umumiy –general
26.O‗rta –secondary
27.Ta‘lim –education
28.Maktab –school
29.Tarjima –translate
30.Tеxnologiya –technology
31. O‗quvchi –pupil
32.Xulosa –summary
33.Ma‘lumotlar –informations
34.Bolalik –childhood
35.San‘atkor –artist
36.Uslub –method
74
37.Ixtiro –invention
38.Badiiy –artistic
40.Lavha –signboard
41.Dastur –reversing rod
42.Fikr –opinion
43.So‗z –word
44.Hikmatlar –wise
45.Shoir –poet
46.Jahon –world
47.Buyuk –great
48.Maqola –story
49.Yakunlovchi –final
50.Umr –life
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO„YXATI:
I Siyosiy adabiyotlar:
1. Каримов И.А. Баркамол авлод орзуси.–Т.: Узбекистон миллий
энциклопедияси, 1999-йил, 187-бет.
2. Mirziyoyev
s
h.M Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta‘minlash-yurt
taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi.-Toshkent: O‗zbekiston, 2017.
3. O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining ―O‗zbekiston Respublikasini
rivojlantirish bo‗yicha HARAKATLAR
s
TRATEGIYA
s
I ‖ to‗g‗risidagi
farmoni. ― Xalq so‗zi‖ gazetasi, 2017-yil, 8-fevral.
4. Mirziyoyev
s
h.M Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
birga quramiz T.: O‗zbekiston. 2017.
Z.M.Bobur - Himoyaga tavsiya etilsin”

66
“Zinama zina”(ZZ) metodi.
Bu metod orqali Boburnoma a
s
arini
o‗rganamiz.
Mavzuni o‗zlashtirilish darajasini aniqlash uchun Z.M.B testidan foydalanamiz.
1. Z.M.Bobur qachon qayerda tug‘ilgan?
A.1494-yil 1-aprel Keshda
B.1483-yil Andijonda
S.1405-yil Hirotda
2. Z.M.Bobur kimning o‘g‘li bo‘lgan?
A. A.Temurning
B. Shoyboniyxonning
S. Umarshayx Mirzoning
3. Z.M.Bobur Samarqand taxti uchun kim bilan janglar olib bordi?
"Boburnoma
" qanday
asar?
Asarda qaysi
shahar
nomlari bor?
Asarni
yaratishda
yozuvchi
mahorati.
Asarda qaysi
tarixiy shaxs
nomlari
keltirilgan?
"Boburnoma
"ning
bugungi
kundagi
ahamiyati?
67
A. Shoyboniyxon bilan
B. Chingizxon bilan
S. A.Temur bilan
4. Z.M.Bobur qachon Hindistonni zabt etdi?
A. 1503 yil 20-may
B. 1526-yil 26-aprelda
S. 1530-yil 14-fevralda
5. Z.M.Bobur necha yoshda taxtga o‘tiadi?
A. 12-yoshda
B. 15 yoshda
S. 18-yoshda
6.‖Bobur‖ ismining ma‘nosi nima?
A. Qo‘rqmas
B. Sher
S. Dovyurak
7. Z.M. Bobur asos solgan Boburiylar sulolasi Hindistonda necha yil hukmronlik
qiladi?
A. 332-yil
B. 321-yil
S. 25-yil
8. Z.M.Bobur qachon vafot etgan?
68
A. 1526 yil
B. 1541 yil
S. 1530-yil.
“Ijod qil” metodi
dan foydalanib Bоbur ijоdidаn ilhоm оlib, quyidаgi
so‗zlаrdаn bаyt hоsil qiling. Siz kаshf etgаn nаzm chеchаgi bizning Bоbur Mirzоgа
bo‗lgаn chuqur ehtirоmimiz vа bеrgаn yuksаk bаhоmiz bo‗lаdi:
Hаr, bаrchаsi,
Yakuniy  

bosqich - Himoyaga tavsiya etilsin”

63
Zahiriddin Muhammad Bobur didi va zavqi baland shoir edi. U go‗zal
g‗azallar yozdi. Ruboiyning tengsiz namunalarini yaratdi. Ko‗rgan-kechirgan
voqealari haqida ―Boburnoma‖ asarini yozib qoldirdi. Uning qalbi musiqaga oshno
edi. U sozni go‗zal chalgan, ajoyib kuylar yaratgan, musiqa haqida ilmiy kitob
yozgan shohlardan edi.
Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yilning 14-fevralida Andijonda tug‗ildi.
Otasi temuriyzoda Umarshayx Farg‗ona viloyati hukmdori edi. Onasi Qutlug‗
Nigorxonim Toshkent hokimi Yunusxonning qizi edi.
Bo‗lajak shoir 12 yoshida ekan, otasi bevaqt vafot etib, Farg‗ona hokimligi
uning zimmasiga tushadi. 15 yoshida bobomeros Samarqandni zabt etadi. 16
yoshida bu azim shaharni tashlab chiqishga majbur bo‗ladi. Keyin ham ikki
marotaba bu shaharni egallashga muvaffaq bo‗ldi. Lekin saqlab qolish nasib
etmadi. Samarqandni ham, Andijonni ham qo‗ldan berib, tog‗-u toshlarda besh-o‗n
yigiti bilan goh otliq, goh yayov yurgan paytlari ham bo‗ldi. Nihoyat, 1503-yilda
Jayhun (Amu)ni kechib, Xurosonga o‗tdi. Kobul va G‗aznani qo‗lga kiritdi. So‗ng
1526-yilda esa Hindistonni zabt etib, katta saltanat o‗rnatdi.
U 1530-yilning 26-dekabrida Agrada vafot etdi. Keyinroq uning xoki,
vasiyatiga muvofiq, Kobulga ko‗chiriladi.
Bobur ikki she‘riy to‗plam – devon tuzgan. Bizgacha shulardan bittasi yetib
kelgan. Ikkinchisining taqdiri noma‘lum. Hozirda bizning qo‗limizda uning to‗rt
yuzdan ortiq she‘ri bor. Shundan ikki yuzdan ortiqrog‗i ruboiydir
20
.
―Boburnoma‖da XV asrning oxiridan XVI asrning 30-yillariga qadar ro‗y bergan
tarixiy voqealar aks ettiriladi. Asar 1494-yil voqeasi tasviri bilan, Samarqand
hukmdori Sulton Ahmad mirzoning Farg‗onaga hujumi, Umarshayx mirzoning
halok bo‗lishi va 12 yoshga qadam qo‗ygan Boburning taxtga chiqishi bayoni bilan
boshlanadi. ―Boburnoma asari Zahiriddin Muhammad Bobur qalamiga mansub
bo‗lgan memuar xarakterdagi asar hisoblanadi.
20
Ahmedov S., Qosimov B., Qo‘chqorov R., Rizayev Sh. Adabiyot (Umumiy o‘rta ta‘lim maktablarining 5-sinfi
uchun darslik). II qism. – T.: Sharq, 2011-yil, 107-108-betlar.
64
Zahiriddin Muhammad Bobur sohibdevon shoir bo‗lsa-da, uning devoni
bizgacha mukammal holda yetib kelmagan. Hozirgacha shoirning 119 g‗azal, 1
masnaviy she‘ri, 209 ruboiysi, 10 dan ortiq tuyuq va qit‘alari, 50 dan ortiq
muammo va 60 dan ziyod fardlari aniqlangan. Devoni tarkibidan umumiy hajmi
270 baytdan iborat 8 masnaviy ham o‗rin olgan.
65
Darsda Bobur haqida berilgan ma’lumotlarni mustahkamlash uchun
quyidagi jadvaldan foydalanamiz:
Bobur hayoti va ijodining akademik litsey darsligida o„rganilishi

Boburdan bizga ulkan meros qoldi. Bu meros shoirning devonlari,
―Boburnoma‖si. U Xoja Ubaydulloning ―Risolayi volidiya‖sini o‗zbekchalashtirdi,
davrining ko‗plab kishilarining turli vaziyatdagi kechinmalari, , siyosiy ahvoli
o‘quvchilari uchun). – T.: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2010-yil, 157-158-betlar.
18
Akademik litsey darsligida ―Boburnoma‖ asari va ―Mubayyin‖, ―Xatti Boburiy‖
hamda ―Risolayi volidiya‖ asarining tarjimasi haqida ma‘lumot berilgan.
Ayrim adiblarning tarjimayi holini o‗rganishda boshqa kishilar, mashhur
shaxslar, yirik olimlar, buyuk davlat va jamoat arboblarining fikrlaridan foydalanish
ta‘limda yaxshi samara beradi. Shu sababli Z.M.Bobur hayoti haqida so‗z yuritganda
bunday mulohazalardan foydalanmoq lozim. Ammo taassufki, biz o‗rganayotgan
siymo haqida maktab darsliklarida ham, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari
darsliklarida ham birorta shaxsning mulohazasi keltirilmaydi, balki umumiy
ma‘lumot beriladi, xolos. Agar Bobur ijodi va shaxsiyati to‗g‗risidagi ba‘zi
qarashlar o‗quvchilar hukmiga havola etilsa maqsadga muvofiq bo‗lar edi. Chunki
bu orqali o‗quvchi ijodkor shaxsiyati haqida kengroq tushuncha hosil qiladi.
“U turli go„zal fazilatlar, maqtovlarga loyiq sifatlarga ega podshoh edi.
Barcha sifatlari ichida shijoat va muruvvat peshaligi ustun kelardi”(Hasanxo„ja
Nisoriy).
“Bobur dilbar shaxs. Uyg„onish davrining tipik hukmdori, mard va
tadbirkor odam bo„lgan, u san‟atni, adabiyotni sevardi, hayotdan huzur qilishni
yaxshi ko„rardi”(Javoharlal Neru).
“U turli go‘zal fazilatlar, maqtovlarga loyiq sifatlarga ega podshoh edi.
Barcha sifatlari ichida shijoat va muruvvatpeshaligi ustun kelardi”(Mirzo Haydar).
“Uning uslubi oddiy va mardona, jonli va obrazli. U o‘z zamondoshlarining
qiyofalari,
urf-odatlari
va
intilishlarini,
qiliqlarini
oynadek
ravshan
tasvirlaydi…”(Monstyuart Elfinston).
“Bobur davlati, garchi bobolariniki singari bepoyon mintaqalarga
yoyilmagan bo‘lsa-da, u o‘z saltanatining sultoni, buyuk imperatori darajasiga
ko‘tarildi. O‘z mulkida boshqaruv tizimini mahkam tutib, uni mohirlik bilan idora
qildi. Bobur bu o‘lkani 332 yil davomida mahorat bilan boshqargan buyuk sulolaga
asos soldi”(Rumer Goden).
19
“Beshpanja”
metodi
bu metod orqali o‘quvchilar Zahiriddin Muhammad
Bobur hayoti va ijodiga doir ma’lumotlarni esga oladi va bo‘sh o‘rinlarni
ma’lumotlar bilan to‘ldiradi. O‘quvchilarning javoblarini tinglagandan so‘ng
berilgan javoblarni baholaydi.
BOBUR
Bobur Xoja Ubaydulloning
―Risolayi volidiya‖sini
o‗zbekchalashtirdi,
Boburnomada
deyarli 50 yillik
voqealar
tasvirlangan.
―Xatti
Boburiy‖ni
ixtiro qildi
.
A
sarda Osiyoning
ko‗plab tog‗lari,
daryolari, o‗rmon va
cho‗llari, iqlimi, aholisi
haqida ma‘lumotlar
keltirilgan.
Musulmon axloqiga
oid ―Mubayyin‖
asarini yaratdi
-Mavzu  
“Zahiriddin Muhammad Bobur-

ko‘nikmalarini shakllantirish .
60
Mavzuni
o„zlashtirish
uchun
zaruriy
bo„lgan
adabiyotlar
ro„yxati
1. I.A.Karimov. Yuksak ma‘naviyat-
yengilmas kuch. – T. Ma‘naviyat. 2008.
2. Rafyev A. Gulomova N. Ona tili va
adabiyot. Darslik. Sharq. Toshkent.
2014.
3. Mirqosimova
M.
O`quvchilarda
adabiy
tahlil
malakasini
shakllantirish. – N. Fan. 2006.
MNP protokollari ro'yxati

|
MNP protokollari ro'yxati
|
bet | 18/25 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #154233 |
Bog'liq Модемы2.1.1 MNP protokollari ro'yxati
MNP (Microcom Network Protocols) birinchi marta Microcom modemlarida amalga oshirilgan eng keng tarqalgan apparat protokollari qatoridir. Ushbu protokollar xatolarni avtomatik tuzatish va ma'lumotlarni siqishni ta'minlaydi.
Hozirgi protokollar:
MNP1 . Asinxron, yarim dupleks ma'lumotlarni uzatish usulidan foydalanadigan xatolarni tuzatish protokoli. Bu MNP protokollarining eng oddiysidir.
MNP2 . Asinxron dupleks ma'lumotlarni uzatish usulidan foydalanadigan xatolarni tuzatish protokoli.
MNP3 . Modemlar o'rtasida ma'lumotlarni uzatishning sinxron dupleks usulidan foydalanadigan xatolarni tuzatish protokoli (modem-kompyuter interfeysi asinxron bo'lib qoladi). Asinxron uzatishda har bir bayt uchun o'n bit ishlatilganligi sababli - sakkizta ma'lumot biti, boshlang'ich bit va to'xtash biti va sinxron uzatishda faqat sakkizta, bu ma'lumotlar almashinuvini 20% ga tezlashtirishi mumkin.
MNP4 . Sinxron uzatish usulidan foydalanadigan protokol MNP2 va MNP3 protokollarining samarasizligini biroz yaxshilaydigan ma'lumotlar fazasini optimallashtirishni ta'minlaydi. Bundan tashqari, chiziqdagi xatolar soni o'zgarganda, uzatiladigan ma'lumotlar bloklarining hajmi ham mos ravishda o'zgaradi. Xatolar soni ortishi bilan bloklarning o'lchami pasayib, alohida bloklarning muvaffaqiyatli o'tish ehtimolini oshiradi. Ushbu usulning samaradorligi oddiy ma'lumotlarni uzatish bilan solishtirganda taxminan 20% ni tashkil qiladi.
MNP5 . MNP4 usullaridan tashqari, MNP5 ko'pincha uzatilgan ma'lumotni siqishning oddiy usulidan foydalanadi. Uzatiladigan blokda tez-tez uchraydigan belgilar kamdan-kam uchraydigan belgilarga qaraganda qisqaroq uzunlikdagi bit qatorlarida kodlangan. Bundan tashqari, bir xil belgilarning uzun zanjirlari kodlangan. Bu odatda matnli fayllarni asl uzunligining 35% gacha siqadi. 20% MNP4 bilan birgalikda bu samaradorlikni 50% gacha oshiradi. E'tibor bering, agar siz allaqachon siqilgan fayllarni uzatayotgan bo'lsangiz, ko'pchilik kabi, modemni siqishdan qo'shimcha samaradorlikka erishilmaydi.
MNP6 . Protokol usullaridan tashqari, MNP5 axborot turiga qarab to'liq dupleks va yarim dupleks uzatish usullarini avtomatik ravishda almashtiradi. MNP6 protokoli V.29 protokoli bilan ham moslikni ta'minlaydi.
|
| |
CCITT (ITU) ma'lumotlarni uzatish protokollari

|
CCITT (ITU) ma'lumotlarni uzatish protokollari
|
bet | 22/25 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #154233 |
Bog'liq Модемы2.3 CCITT (ITU) ma'lumotlarni uzatish protokollari
Ma'lumotlarni uzatish standartlarini ishlab chiqish uchun telegrafiya va telefoniya bo'yicha maxsus Xalqaro maslahat qo'mitasi (CCITT) tuzildi (- 1990 yilda komissiya XEI - Xalqaro elektr aloqa ittifoqi - Xalqaro elektr aloqa ittifoqi deb nomlandi) va quyidagi tavsiyalar qabul qilindi:
V.21 - 300bps. Ushbu tavsiya bilan tartibga solingan modem lizing va dial-up liniyalari orqali ma'lumotlarni uzatish uchun mo'ljallangan. U asinxron dupleks rejimida ishlaydi. Chastotali modulyatsiya ma'lumotlarni uzatish va qabul qilish uchun ishlatiladi.
V.22 - 1200 bps . Ushbu tavsiyaga muvofiq ishlaydigan modem asinxron-sinxron dupleks uzatish rejimidan foydalanadi. Asinxron-sinxron rejim kompyuterning modemga asinxron rejimda ma’lumotlarni uzatishini bildiradi. Modem kompyuterning ma'lumotlar oqimidan boshlash va to'xtatish bitlarini olib tashlaydi. Va allaqachon sinxron shaklda ularni masofaviy kompyuterga o'tkazadi. Uzatilgan signalni modulyatsiya qilish uchun differensial fazali modulyatsiya usuli qo'llaniladi.
V.22bis - 2400 bps . Dupleks modem, ma'lumotlarni uzatish tezligi 2400 bit/s. 2400 bps tezlikda uzatishda kvadraturali modulyatsiya usuli qo'llaniladi va 1200 tezlikda differentsial fazali modulyatsiya usuli qo'llaniladi. 1200bps tezlikda CCITT V.22bis modemi CCITT V.22 bilan mos keladi. ushbu protokolning ikkinchi versiyasini bildiradi.
V.23 - 600/1200 bps. Chastotani modulyatsiya qilish usulidan foydalangan holda asinxron modem. Modem dupleks rejimida to'g'ridan-to'g'ri kanalda ma'lumotlarni uzatish tezligi bilan ishlashi mumkin - 600/1200 bit / s, va teskari kanalda - atigi 75 bps. Ushbu standart CCITT V.21, V.22, V.22bis bilan mos kelmaydi.
V.32bis - 14400, 12000, 9600, 7200, 4800 bit/s;
V.32 - 9600, 4800 bit/s;
V.34 - har qanday mavjud telefon kanalida ishlashda optimal ishlashni (28800 bps) ta'minlaydi. Yuqori kanal sifati bilan 33,6 kbps (V.34+) gacha tezlikka erishish mumkin (siqishni bilan birga 128 kbps gacha). ). Ovoz spektrini sun'iy ravishda faqat inson nutqiga mos keladigan chastotalar bilan cheklash orqali tarmoq muhandislari ular har bir qo'ng'iroq uchun zarur bo'lgan tarmoqli kengligini toraytirishi mumkinligini aniqladilar va shu bilan bir vaqtning o'zida mumkin bo'lgan qo'ng'iroqlar sonini ko'paytirdilar. Va bu cheklov ovoz uchun yaxshi ishlayotgan bo'lsa-da, ma'lumotlarni uzatishda cheklovlar qo'yadi.
V.34 modemlari ikkala uchi ham analog liniyalar orqali PSTN ga ulangan holatlar uchun optimallashtirilgan. Tarmoqning ko'p qismi raqamli bo'lsa-da, V.34 modemlari unga xuddi analog kabi muomala qiladi. V.34 modemlari nihoyatda chidamli, lekin ulanishning bir uchi to'liq raqamli bo'lsa, ular mavjud bo'ladigan barcha tarmoqli kengligini boshqara olmaydi. V.34 standarti ulanishning ikkala uchi ham analog-raqamli konvertorlardan (ADC) foydalanish tufayli kvantlash shovqiniga zararli degan taxmin asosida qurilgan.
|
| |
MNP7 . Avvalgi protokollar bilan solishtirganda, u yanada samarali ma'lumotlarni siqish usulidan foydalanadi.
MNP9

|
MNP7 . Avvalgi protokollar bilan solishtirganda, u yanada samarali ma'lumotlarni siqish usulidan foydalanadi.
MNP9
|
bet | 19/25 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #154233 |
Bog'liq МодемыMNP7 . Avvalgi protokollar bilan solishtirganda, u yanada samarali ma'lumotlarni siqish usulidan foydalanadi.
MNP9 . Past tezlikdagi modemlar bilan mosligini ta'minlash uchun V.32 protokoli va tegishli ishlash usulidan foydalanadi.
MNP10 . Uyali aloqa liniyalari, shaharlararo liniyalar, qishloq liniyalari kabi kuchli shovqinli liniyalarda aloqani ta'minlash uchun mo'ljallangan. Bunga quyidagi usullar yordamida erishiladi:
- aloqa o'rnatish uchun takroriy urinishlar
- liniyadagi interferensiya darajasining o'zgarishiga mos ravishda paketlar hajmini o'zgartirish
- uzatish tezligini liniya shovqinlari darajasiga muvofiq dinamik ravishda o'zgartirish
Barcha MNP protokollari pastdan yuqoriga bir-biriga mos keladi. Ulanish o'rnatilganda MNP protokolining mumkin bo'lgan eng yuqori darajasi o'rnatiladi. Agar aloqa qiluvchi modemlardan biri MNP protokolini qo'llab-quvvatlamasa, MNP modemi MNP protokolisiz ishlaydi.
2.1.2 MNP modemlarining tartiblari.
MNP modemi quyidagi ma'lumotlarni uzatish rejimlarini ta'minlaydi:
- Standart rejim. Kompyuter va modem va ikkita modem o'rtasida turli xil ma'lumotlarni uzatish tezligi bilan ishlash imkonini beruvchi ma'lumotlarni buferlashni ta'minlaydi. Natijada, ma'lumotlarni uzatish samaradorligini oshirish uchun kompyuterdan modemga almashinuv kursini modemdan modemga kursdan yuqoriroq qilib belgilashingiz mumkin. Standart rejimda modem apparat xatosini tuzatishni amalga oshirmaydi.
- To'g'ridan-to'g'ri rejim. Ushbu rejim MNP protokolini qo'llab-quvvatlamaydigan oddiy modemga mos keladi. Ma'lumotlar buferlashtirilmaydi va apparat xatosi tuzatilmaydi.
- Xatolarni tuzatish va buferlash rejimi. Bu ikkita MNP modemlari o'rtasida aloqa o'rnatishda standart ish rejimidir. Agar masofaviy modem MNP protokolini qo'llab-quvvatlamasa, aloqa o'rnatilmaydi.
- Avtomatik sozlash bilan xatolarni tuzatish rejimi . Rejim masofaviy modem MNP protokolini qo'llab-quvvatlashi oldindan ma'lum bo'lmaganda qo'llaniladi. Aloqa seansining boshida masofaviy modemning rejimi aniqlangandan so'ng, qolgan uchta rejimdan biri o'rnatiladi.
|
| |
O’qituvchi - Himoyaga tavsiya etilsin”

36
tahlil qilib ko‗radilar. Bu metodda qisqalik, aniqlik va tezlikka e‘tibor qaratiladi va
shu talablar asosida ball beriladi.
1-guruh Ey gul, ne uchun qoshingda men xor o‘ldum?
Yuz mehnat-u anduh bila yor o‘ldum!
Vasling bila bisyor sevindum avval,
Hajring bila oqibat giriftor o‘ldum.
Bu she‘rni ishq-muhabbat mavzusidagi ruboiy deyishimiz ham mumkin.
Lekin, vasli bilan avval sevinib, keyin hajri o‗tida kuyishi ko‗proq vataniga qarata
aytilayotgandek bo‗ladi va bu haqiqatga yaqinroqdir. Chunki uning hayot yo‗lida
yuz bergan voqealar bizga ayon.
2-guruh
Hajringda bu tun ko‘ngulda qayg‘u erdi,
Vaslingga yetishmadim, jihat bu erdi:
Ohim tutuni bila ko‘zum yoshidin
Yo‘l balchiq erdi, kecha qorong‘u erdi.
Hayotning butun achchiq-chuchugini tortgan, katta hayotiy tajribaga ega
bo‗lgan Boburning ko‗pgina baytlari hikmatday jaranglaydi. U atay nasihat
qilmaydi, bu uning hayotiy kuzatishlari va xulosalaridan kelib chiqadi:
3-guruh
Dushmanniki, bu dahr zabardast qilur,
Naxvat mayidin bir necha kun mast qilur,
G‘am yemaki, yetkursa boshini ko‘kka,
37
Oxir yana yer kibi oni past qilur.
11
Qanday purma‘no satrlar. Bu besh kunlik dunyo hech kimga vafo qilmagan.
Shu sababli, Bobur agar dunyo dushmaningni g‗olib qilib, kibr-u havo mayidan
mast qilib qo‗ysa, g‗am yema. O‗zi boshini ko‗kka yetkazib, yana o‗zi yerga olib
kelib qo‗yadi, demoqchi.
“Ijod qil” metodi
dan foydalanib Bоbur ijоdidаn ilhоm оlib, quyidаgi
so‗zlаrdаn bаyt hоsil qiling. Siz kаshf etgаn nаzm chеchаgi bizning Bоbur Mirzоgа
bo‗lgаn chuqur ehtirоmimiz vа bеrgаn yuksаk bаhоmiz bo‗lаdi:
Hаr, bаrchаsi,
metodi - Himoyaga tavsiya etilsin”

21
(Mening ko'nglumki...)
Mening ko'nglumki, gulning g'unchasidek tah-batah qondur,
Agar yuz ming bahor o'lsa, ochilmog'i ne imkondur.
Agar ul qoshi yosiz bog' gashtin orzu qilsam,
Ko'zumga o'qdurur sarv-u ko'ngulga g'uncha paykondur
6
.
Bahor-u bog' sayrin ne qilaykim, dilsitonimning,
Yuzi gul, zulfi sunbul, qomati sarvi xiromondur
7
.
Visoli lazzatidin zavq topmog'liq erur dushvor
8
,
Firoqi shiddatinda yo'qsa jon bermaklik osondur.
Boshidin evrulur
9
armoni birla o'ldum, ey Bobur,
Mening na'shimni
10
bori ul pari ko'yidin aylondur
11
.
Algoritm qaysi shaklda ifodalanmaydi?

Algoritm qaysi shaklda ifodalanmaydi?
|
*Rasm
|
Matn
|
Dastur
|
Algoritmning xossalari qaysi javobda to‘g‘ri berilgan?
|
*Uzluklilik, aniqlik, tushunarlilik, natijaviylik, ommaviylik
|
Uzluksizlik, aniqlik, natijaviylik, ommaviylik
|
Uzluklilik, aniqlik, tushunarlilik, ommaviylik
|
Blok-sxemada ma’lumotlarni kiritish va chiqarish bloki qanday geometrik figuradan iborat?
|
*Parallelogramm
|
To‘g‘ri To‘rtburchak
|
Ellips
|
Blok-sxemada mantiqiy(shartlar yoziladigan) blok qanday geometrik figuradan iborat?
|
*Romb
|
To‘g‘ri to‘rtburchak
|
Ellips
|
O‘n oltilik sanoq sistemasidagi 30 soni 2 lik sanok sistemasida nechaga teng bo‘ladi
|
*110000
|
000011
|
111000
|
Algoritm turlar?
|
*Chiziqli, takrorlanuvchi, tarmoqlanuvchi
|
Takrorlanuvchi, chiziqli, uzlukli
|
Diskretli, massivli, chiziqli
|
Algoritmlarni ifodalashning kanday usullari bor?
|
*Matn, algoritmik til, blok-sxema, dastur
|
Chiziqli, algoritmik til, blok-sxema, tarmoqli
|
Matn, chiziqli, blok-sxema, tarorlanish
|
|