-rasm. Buyumlar internetining qo’llanilish sohalari

1-rasm. Buyumlar internetining qo’llanilish sohalari.
IoT ning qo’llanilishi. Narsalar interneti tashkilotlarga bir qancha afzalliklarni beradi. Ba'zi imtiyozlar sanoatga xos, ba'zilari esa bir nechta sohalarda qo'llaniladi. IoT ning ba'zi umumiy afzalliklari korxonalarga quyidagilarga imkon beradi:
ularning umumiy biznes jarayonlarini kuzatish;
mijozlar tajribasini yaxshilash (CX);
vaqt va pulni tejash;
xodimlarning mehnat unumdorligini oshirish;
biznes modellarini integratsiyalash va moslashtirish; ✓ yaxshi biznes qarorlar qabul qilish; ✓ ko'proq daromad keltirish.
IoT kompaniyalarni o'z bizneslariga yondashuvlarini qayta ko'rib chiqishga undaydi va ularga biznes strategiyalarini yaxshilash vositalarini beradi. Umuman olganda, IoT sensorlar va boshqa IoT qurilmalaridan foydalangan holda ishlab chiqarish, transport va kommunal tashkilotlarda eng keng tarqalgan; ammo, shuningdek, qishloq xo'jaligi, infratuzilma va uyni avtomatlashtirish sohalaridagi tashkilotlar uchun foydalanish holatlarini aniqladi va bu ba'zi tashkilotlarni raqamli transformatsiyaga olib keldi.
Buyumlarning interneti (IoT), umumiy tarzda, har xil qurilmalar, vositalar, sensorlar va boshqa elektron qurilmalarning interaktiv tarzda internetga bog'lanishi va ma'lumot almashishini anglatadi. Bu asosan qurilmalar orasidagi ma'lumot almashishini va boshqarishini, o'z-o'zini avtomatlashtirishni, monitoringni va boshqaruvni kuchaytiradi. IoT, ma'lumotlar oqimini, sensorga bo'lgan kirish va chiqishni, masofaviy avtomatlashgan qurilmalar orqali ma'lumot almashishini o'z ichiga oladi.
Masofaviy holatlarda, IoT imkoniyatlari juda kengdir: avtomobillar, uy va ofis ichidagi qurilmalar, sovg'alar, energiya iste'molini boshqarish tizimlari va h.k. IoT, turli sohalar uchun qo'llaniladi va qo'llanilmoqda: soha, salomatlik, transport, energiya boshqarish, va ko'p qator boshqa sohalar.
IoT tarmoqlari odatda quyidagi asosiy qismatlardan iborat:
Sensorlar va vositalar: Ma'lumotlarni to'plash uchun sensorlar va qurilmalar IoT tarmoqlarining bosh qismati.
Ma'lumotlar oqimi: Sensorlardan olingan ma'lumotlar internet orqali uzluksiz tarzda o'qib olinadi va boshqariladi.
Ma'lumotlarni o'zgartirish: Olingan ma'lumotlar to'g'risida fikrlarini va qarorlarini olib borish, maslahatlar va maslahatlar berish, xizmatlar ko'rsatish va boshqarishni tahrirlashni o'z ichiga oladi.
Amalga oshirish va boshqarish: IoT tarmoqlari buyurtmalarini amalga oshirish va asboblar, vositalar, va afzalliklarni boshqarish uchun mo'ljallangan tizimlarni integratsiyalashni o'z ichiga oladi.
Bu xususiyatlari IoTni har xil sohalarda qo'llash uchun ideal qiladi: siyosat, ta'mirlash, ovqat va ichimlik sanoati, va ko'p qator boshqa sohalar.
IoT qishloq xo'jaligidagi fermerlarga ishini osonlashtirish orqali foyda keltirishi mumkin. Sensorlar yog'ingarchilik, namlik, harorat va tuproq tarkibi, shuningdek, qishloq xo'jaligi texnikasini avtomatlashtirishga yordam beradigan boshqa omillar haqida ma'lumot to'plashi mumkin. Infratuzilma atrofidagi operatsiyalarni kuzatish qobiliyati ham IoT yordam berishi mumkin bo'lgan omil hisoblanadi. Sensorlar, masalan, binolar, ko'priklar va boshqa infratuzilmalardagi hodisalar yoki o'zgarishlarni kuzatish uchun ishlatilishi mumkin. Bu xarajatlarni tejash, vaqtni tejash, hayot sifatini o'zgartirish va qog'ozsiz ish jarayoni kabi afzalliklarni olib keladi. Uyni avtomatlashtirish biznesi binodagi mexanik va elektr tizimlarini kuzatish va boshqarish uchun IoT-dan foydalanishi mumkin. Keng miqyosda aqlli shaharlar fuqarolarga chiqindilar va energiya sarfini kamaytirishga yordam beradi. IoT barcha sohalarga, shu jumladan sog'liqni saqlash, moliya, chakana savdo va ishlab chiqarish sohalariga tegishli.
Uning tushunchasi va atamasi birinchi marta Massachusets texnologiya instituti qoshidagi Auto-ID Labs tadqiqot guruhi asoschisi Kevin Eshton [4] tomonidan 1999-yilda Procter & Gamble boshqaruvi uchun taqdimotda ishlab chiqilgan. Taqdimotda RFID teglarini keng qamrovli tatbiq etish korporatsiyada taʼminot zanjirini boshqarish tizimini qanday oʻzgartirishi mumkinligi haqida soʻz yuritildi[2].
2004-yilda “Scientific American” jurnali “buyumlar interneti”ga bagʻishlangan[5] konsepsiyaning maishiy foydalanishdagi imkoniyatlarini koʻrsatadigan keng maqola chop etdi: maqolada maishiy texnika (budilnik, konditsioner), uy tizimlari qanday ishlashini koʻrsatadigan illyustratsiya berilgan. Unda (bogʻ sugʻorish tizimi, xavfsizlik tizimi, yoritish tizimi), sensorlar (termik, yorugʻlik va harakat sensorlari) va “buyumlar” (masalan, identifikatsiya yorligʻi bilan taʼminlangan dorilar) aloqa tarmoqlari (infraqizil, simsiz, quvvat va boshqalar) orqali bir-biri bilan oʻzaro taʼsir qilishi (past kuchlanishli tarmoqlar) va jarayonlarning toʻliq avtomatik bajarilishini taʼminlashi (qahva qaynatkichni yoqing, yoritishni oʻzgartiring, dori ichishni eslating, haroratni saqlang, bogʻni sugʻoring, energiyani tejang va uning sarfini boshqaring) barchasi qamrab olingan edi. Uyni avtomatlashtirishning taqdim etilgan variantlari oʻz-oʻzidan yangi emas edi, ammo nashrda qurilmalar va “buyumlar”ni Internet protokollari tomonidan xizmat koʻrsatadigan yagona kompyuter tarmogʻiga birlashtirishga urgʻu berildi va “buyumlar interneti”ni alohida hodisa sifatida koʻrib chiqdi. Hozirda tushuncha keng ommalashmoqda.
IoT ning ijobiy va salbiy tomonlari. IoT ning ba'zi afzalliklari quyidagilardan iborat:
istalgan joydan istalgan vaqtda istalgan qurilmada ma’lumotlarga kirish imkoniyati;
ulangan elektron qurilmalar o'rtasidagi aloqani yaxshilash;
ma'lumotlar paketlarini ulangan tarmoq orqali uzatish vaqt va pulni tejash; va
biznes xizmatlari sifatini yaxshilash va inson aralashuviga bo'lgan ehtiyojni kamaytirishga yordam beradigan vazifalarni avtomatlashtirish. IoT ning ba'zi kamchiliklari quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Ulangan qurilmalar soni ortib borayotgani va qurilmalar o‘rtasida ko‘proq ma’lumot almashishi bilan xakerning maxfiy ma’lumotlarni o‘g‘irlashi ehtimoli ham ortadi.
Korxonalar oxir-oqibat katta raqamlar, ehtimol millionlab IoT qurilmalari bilan shug'ullanishi kerak va bu qurilmalardan ma'lumotlarni yig'ish va boshqarish juda qiyin bo'ladi. o Tizimda xatolik yuzaga kelsa, har bir ulangan qurilmaning buzilishi ehtimoli
bor.
IoT uchun xalqaro muvofiqlik standarti mavjud emasligi sababli, turli ishlab
chiqaruvchilarning qurilmalari bir-biri bilan bog'lanishi qiyin.
2008-yildan 2009-yilgacha boʻlgan davrni Cisco tahlilchilari “buyumlar internetining haqiqiy tugʻilishi” deb hisoblashadi, chunki ularning hisob-kitoblariga koʻra, aynan shu davrda global tarmoqqa ulangan qurilmalar soni aholi sonidan oshib ketgan.[7]
2009-yildan beri Yevropa Komissiyasi koʻmagida har yili Bryusselda “Internet of Things”[8][9] konferensiyasi boʻlib oʻtadi, unda Yevropa komissarlari va Yevroparlament deputatlari, Yevropa davlatlarining hukumat amaldorlari, kompaniyalar rahbarlari, SAP, SAS instituti, Telefónica kabi yirik universitetlar va tadqiqot laboratoriyalarining yetakchi olimlarining hisobotlari taqdim etiladi.
2010-yillarning boshidan boshlab, “buyumlar interneti” “tumanli hisoblash” paradigmasining harakatlantiruvchi kuchiga aylandi (inglizcha: fog computing), bulutli hisoblash tamoyillarini maʼlumotlar markazlaridan “Internet of Things” platformasi sifatida qaraladigan juda koʻp sonli oʻzaro taʼsir qiluvchi geografik taqsimlangan qurilmalarga tarqatadi[
IoT xavfsizligi va maxfiylik muammolari. Buyumlar interneti milliardlab qurilmalarni internetga ulaydi va milliardlab ma'lumotlar punktlaridan foydalanishni o'z ichiga oladi, ularning barchasi himoyalangan bo'lishi kerak. Kengaytirilgan hujum maydoni tufayli IoT xavfsizligi va IoT maxfiyligi asosiy muammolar sifatida tilga olinadi. IoT qurilmalari bir-biri bilan chambarchas bog'langanligi sababli, xaker barcha ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish va uni yaroqsiz holga keltirish uchun bitta zaiflikdan foydalanishi kerak. O'z qurilmalarini muntazam yangilamaydigan yoki umuman yangilamaydigan ishlab chiqaruvchilar ularni kiberjinoyatchilarga qarshi himoyasiz qoldiradilar.
Bundan tashqari, ulangan qurilmalar ko'pincha foydalanuvchilardan shaxsiy ma'lumotlarini, jumladan ismlari, yoshi, manzillari, telefon raqamlari va hatto ijtimoiy media hisoblarini kiritishni so'raydi -- xakerlar uchun juda qimmatli ma'lumot. Hackerlar narsalar internetiga yagona tahdid emas; maxfiylik IoT foydalanuvchilari uchun yana bir muhim tashvishdir. Masalan, iste'molchi IoT qurilmalarini ishlab chiqaruvchi va tarqatuvchi kompaniyalar ushbu qurilmalardan foydalanuvchilarning shaxsiy ma'lumotlarini olish va sotish uchun foydalanishi mumkin.
Xulosa
Buyumlar Interneti (IoT), jismoniy obyektlarni internet yoki boshqa aloqa tarmoqlari orqali bog'laydigan va ma'lumot almashinadigan texnologiyalarni ifodalaydi. Bu material IoTning ma'nosi, qo'llanilish sohalari va ishlash tizimi haqida tushunchalar beradi. IoTning asosiy afzalliklari, korxonalarda biznes jarayonlarini kuzatish, mijozlar tajribasini yaxshilash, vaqt va pulni tejash kabi yo'lga qo'yiladi. Boshqaruv va qo'llanilish sohasida, IoT kompaniyalarga yangiliklar keltirish va biznes strategiyalarini yaxshilashda yordam beradi. Uning salbiy tomonlari esa, xavfsizlik va maxfiylik muammolari, shuningdek, ulangan qurilmalar sonining ortib borishi, IoT tizimlari uchun xalqaro muvofiqlik standartlarining mavjud emasligi kabi muammolardir. Bu xulosa, IoTning kasbiy va sotsial sohalar uchun o'zgaruvchiliklarni ko'rsatadi va uning afzalliklari bilan birga kelajakka yaratilayotgan imkoniyatlarni ko'rsatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Analytics for the Internet of Things (IoT) Andrew Minteer 2017
Internet of Things Architectures, Protocols and Standards 2019 Simone Cirani Gianluigi Ferrari Marco Picone Luca Veltri
The Internet of Things Enabling Technologies, Platforms, and Use Cases 2017 Pethuru Raj Anupama C. Raman
|