nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
V.V.Bogoslovskiy - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 186/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limV.V.Bogoslovskiy taqriridagi darslikda ham tafakkurga berilgan ta'rif uning umumlashgan va bilvosita aks ettirish xususiyatlari yoritilgan, xolos. Xuddi shunga o’xshash tafakkur xususiyatlari F.N.Gonobolin, K.K.Platonov darsliklarida ham uchraydi.
Keltirilgan ta'riflar orasida O.K.Tixomirovning darsligidagi ta'rif nisbatan to’liqroq deb hisoblanadi. Unda tafakkur predmetiga kiruvchi tarkibiy qismlar mana bunday ifodalanadi: "Tafakkur - bu o’z mahsuloti bilan voqelikni umumlashtirib, bavosita aks ettirishni xarakterlaydigan umumlashtirish darajasi va foydalanadigan vositalarga hamda o’sha umumlashmalar yangiligiga bog’liq ravishda turlarga ajratishdan iborat jarayon, bilish faoliyatidir".
Hozirgi vaqtda tafakkurning predmeti yuzasidan psixologiyada turli-tuman qarash va ta'riflar mavjuddir. Ularning ayrimlariga tavsifnoma berib o’tamiz. S.L.Rubinshteyn nazariyasiga binoan tafakkurni psixologik jihatdan o’rganishning asosiy predmet, jarayon, faoliyat tariqasida namoyon bo’lishidir. Muallif tafakkur operasiyalari shakllarini shakllantirishda jarayon, muammoli vaziyatni hal qilishda esa fikr yuritish faoliyati sifatida vujudga kelishini chuqur tahlil qilib beradi. S.L.Rubinshteyn tafakkur to’g’risidagi g’oyani rivojlantirib, uni sub'ekt faolligining paydo bo’lishi deb ataydi.
A.N.Leontev tafakkur psixologiyasi predmeti yuzasidan mulohaza yuritib, tafakkurni turli ko’rinishlarga ajratadi, fikr yuritish faoliyati ekanligini tan oladi, lekin uni predmetli-amaliy faoliyat deb nomlaydi. Shuning bilan birga tafakkurning tuzilishi, fikr yuritish motivasiyasi to’g’risidagi nazariy metodologik muammolarni o’rtaga tashlaydi.
P.Ya.Galperin fikriga ko’ra, tafakkur -bu orientirlash-tadqiqot faoliyati, orientirovka jarayondir, ya'ni orientirovka-jarayon, orientirovka faoliyat. Muallif psixologiya fani intellektual masalalarni yechishda sub'ektning tafakkuriga orientirovka qilish jarayonini o’rganishga asoslanadi deb tushuntiradi. P.Ya.Galperin tafakkurning boshqa jihatlarini o’zining aqliy harakatlarni bosqichma-bosqich shakllantirish nazariyasidan kelib chiqqan holda yoritishga intiladi. A.V.Brushlinskiy tadqiqotlarida tafakkurning muhim yangilikni qidirish va ochish, gipoteza va nazariyalarni bashorat qilish, oldindan payqash xususiyatlari alohida ta'kidlab o’tiladi.
|
| |
Tush ko’rish xayolning qaysi turiga taalluqli?

|
Tush ko’rish xayolning qaysi turiga taalluqli?
|
bet | 221/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limTush ko’rish xayolning qaysi turiga taalluqli?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
…………….oldindan belgilangan maqsad asosida iroda kuchini ishga solib, muayyan obraz va tasavurlarni yaratishga aytiladi?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
Ijodiy xayolning tilakdagi kelajakka qaratilgan shakli bu ……….
tush ko’rish B) fantaziya V) orzu G) tiklovchi D) emosional
Insonda tush ko’rishning asosiy sababi nimadan iborat?
ixtiyorsiz xayol bilan bog’liq bo’lib tasodifiy ro’y beradi.B) qattiq uxlamagan vaqtda yuzaga keladi.V) bosh miyada tormozlanmay qo’zg’algan holatda qolgan markazlardir.G) biz orzu qilgan kishilarimiz o’ylagan his qilgan narsalar haqida
D) tartibga solinmagan maqsadga qaratilmagan jarayon
Tush ko’rishning fiziologik asosi kim tomonidan o’rganilgan?
I.M.Sechenov B) I.P.Pavlov V) I.Kant G) B.Teplov D) Neblisin
Tush ko’rishning fiziologik asosini tushuntirishda quyidagi fikr ilgari suriladi ya'ni ilmiy taassurotlarning nervda qoldirgan izlari kutilmagan tarzda bir-biri bilan bog’lanishidir. Mazkur fikr muallifini aniqlang?
I.M.Sechenov B) I.P.Pavlov V) I.Kant G) B.Teplov D) Neblisin
Mazkur xayol turida voqelik aks ettiriladi, orzular amalga oshadi?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) realistik xayol
D) fantastik xayol
Amalga oshmaydigan xayol turi qanday nom bilan ataladi?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
|
| |
O’tmishda bo’lib o’tgan yoki hozirda bor bo’lgan lekin bizning turmushimizda shu paytgacha uchramagan ya'ni biz idrok qilmagan narsa va hodisalar to’g’risida tasavvur va obrazlar yaratishga aytiladi

|
O’tmishda bo’lib o’tgan yoki hozirda bor bo’lgan lekin bizning turmushimizda shu paytgacha uchramagan ya'ni biz idrok qilmagan narsa va hodisalar to’g’risida tasavvur va obrazlar yaratishga aytiladi
|
bet | 220/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim O’tmishda bo’lib o’tgan yoki hozirda bor bo’lgan lekin bizning turmushimizda shu paytgacha uchramagan ya'ni biz idrok qilmagan narsa va hodisalar to’g’risida tasavvur va obrazlar yaratishga aytiladi.
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
3 ………….tajribamizda bo’lmagan va voqelikning o’zida ham uchramagan narsa va hodisalar haqida tasavvur hamda obrazlar yaratishdan iborat bo’lgan xayol turiga aytiladi.
ixtiyorsiz xayolB) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
O’quvchilarga o’qib berilayotgan hikoyani eshitar ekanlar hikoyadagi afsonaviy qahramonlar ularning baland g’oyalar ustiga qurilgan qasrlari ko’z o’ngilarida gavdalana boshlaydi.
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
Yozuvchi asari uchun tipik obraz yaratayotganda uning xayoli qanday nom bilan ataladi?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
Ijodiy xayolning maxsus turi qanday nomlanadi?
tush ko’rish B) fantaziya V) orzu G) tiklovchi D) emosional
Odam o’zini oldiga hech qanday maqsad qo’ymasdan irodani ishga solmasdan qandaydir o’z-o’ziga obraz va tasavvurlarni yaratishga
… aytiladi?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
Odam juda tashna yoki juda och bo’lgan paytda uning xayolida har turli taomlar daryo va buloq suvlari paydo bo’la boshlaydi. Mazkur misol xayolning qaysi turiga taalluqli?
ixtiyorsiz xayol B) ixtiyoriy xayol V) ijodiy xayol G) tasavvur xayol
D) fantastik xayol
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’tmishda bo’lib o’tgan yoki hozirda bor bo’lgan lekin bizning turmushimizda shu paytgacha uchramagan ya'ni biz idrok qilmagan narsa va hodisalar to’g’risida tasavvur va obrazlar yaratishga aytiladi
|
XISSIYOT VA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 188/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limXISSIYOT VA EMOTSIYA
|
muammoli vaziyat
|
|
TAFAKKUR
|
|
|
|
ANIQANMAG AN МУАММОЛИ
|
|
|
Xayol
|
|
|
|
Xayolning mahsuldorligi
|
|
Mavjud tasavvurlar asosida
yangi obrazlar tizimini tashkil qilish
|
|
|
Dars jarayoni vaqtida tafakkurning analiz qilish faoliyati katta o’rin tutadi. Chunonchi, savodga o’rgatish nutqni tahlil qilishdan, gapni so’zlarga, so’zlarni bo’g’inlarga, bo’g’inlarni tovushlarga ajratishdan boshlanadi. Matematik masalani yechish tahlil qilishdan, dastlab bir qancha ma'lum sonlarni topishdan boshlanadi. Agarda inson oldiga avtomashina motorining tuzilishini bilish vazifasi qo’yilsa, u holda bu topshiriqni hal qilish u motorni ayrim qismlarga ajratib, har bir qismni o’z navbatida alohida olib tekshirish lozim bo’ladi va hokazo.
Analiz va sintez jarayonlarining yuzaga kelishini quyidagicha izohlash mumkin.
Yuqorida aytib, o’tilgan motor yoki boshqa qismlarning rolini tushunish uchun yolg’iz analizning o’zi kifoya qilmaydi. Chunki tarkibiy qismlarni birlashtirgan holda bir-biriga ta'sir qilib turgan motor va mashinaning butunligicha olib tekshirgandagina uning motor yoki mashina ekanligini anglash mumkin.
Sintez - shunday bir tafakkur operasiyasidirki, biz narsa va hodisalarning analizda bo’lingan, ajratilgan ayrim qismlarini, bo’laklarini sintez yordami bilan fikran va amaliy ravishda birlashtirib, butun holiga keltiramiz. Sintez elementlarning, narsa va hodisalarning qismlari va bo’laklarini bir butun qilib
ho’shishdan iborat aqliy faoliyat ekanligi ta'rifdan ko’rinib turibdi. Analiz aqliy bo’lgani kabi sintez ham amaliy xarakter kasb etadi. Masalan, birinchi sinf bolasi o’z harf xaltasidagi keltirilgan harflardan foydalanib, bo’g’in, bo’g’inlardan so’z, so’zlardan gap, gaplardan qisqa axborot, undan esa hikoya tuzadi.
Analiz va sintez o’zaro bevosita mustahkam bog’langan yagona jarayonning ikki tomonidir. Agar narsa va hodisalar analiz qilinmagan bo’lsa, uni sintez qilib bo’lmaydi, har qanday analiz predmetlarni narsalarni bir butun holda bilish asosida amalga oshirilishi lozim.
|
| |
Konkretlashtirish - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 191/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limKonkretlashtirish - hodisalarni ichki bog’lanish va munosabatlardan qat'iy nazar bir tomonlama ta'kidlashdan iborat fikr yuritish operasiyasidir.
Umumiy mavhum belgi va xususiyatlarni yakka yolg’iz ob'ektlarga tadbiq qilish bilan ifodalanadigan fikr yuritish operasiyasi insonning barcha faoliyatlarida faol ishtirok etadi. Voqelik qanchalik yaqqol shaklda ifodalansa, inson uni shunchalik oson anglab yetadi. Insonlar dastavval tevarak atrofni aniq belgilariga asoslanib, aniq holda aks ettirganlar, yaqqol obrazlarga suyanib tasavvur qilish imkoniyatiga ega bo’lganlar, shu boisdan to hozirgi kunga qadar aniqlik belgisi har qanday inson zoti uchun eng yaqin belgi bo’lib isoblanadi.
Psixologlar tadqiqotlarining ko’rsatishiga qaraganda konkretlashtirish odamda ikki xil vazifani bajaradi. Birinchidan, umumiy abstrakt belgining yakka ob'ektga tadbiq etish amalga oshiriladi. Masalan, biz "oq" deganimizda ko’z
oldimizga qor, qog’oz, paxta va shu kabilar kelishi mumkin. Ikkinchidan, konkretlashtirish umumiy va yakka belgilar kamroq bo’lgan umumiylikni ochishda ifodalanadi. Masalan, biz olma, olxo’ri, uzumni mevalar qatoriga stol-stul, divan va shu kabilarni mebellar qatoriga qo’shamiz. Umumiy fikrlarni bayon qilish va izohlash chog’ida odatda keltiriladigan misollarning hammasi konkretlashtirishning o’zidir.
Klassifikasiyalash - bir turkum ichidagi narsalarning bir-biriga o’xshashligiga va boshqa turkumdagi narsalardan farq qilishiga qarab narsalarni turkumlarga ajratish tizimidir. D.I.Mendelevni "Elementlarning davriy tizimi" jadvali bunga yorqin misoldir. Bunda olim elementlarni atom og’irligi ortib borishiga, kimyoviy sifatlarning bir tipligiga va boshqa belgi va alomatlariga qarab tartib bilan joylashtirib chiqqan. O’rganish uchun qulaylik tug’dirish maqsadida, shuningdek, amaliy maqsadlarda ko’pchilik narsalarni guruhlarga, turkumlarga bo’lishga to’g’ri keladi. Ko’pchilik narsalarni hodisalarni guruhlarga bo’lish klassifikasiyalash yoki turkumlarga bo’lish deb ataladi. Masalan, kutubxonada kitoblar muqovasiga, farmoyishning mazmuniga va shu kabi belgilariga qarab turkumlariga bo’lish mumkin. O’quvchilarning odatda yoshi yoki jinsiy belgilari bo’yicha va shu kabilarga qarab turkumlarga bo’ladilar.
|
| |
Qisqacha xulosa - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

Qisqacha xulosa 1. Zamonaviy qirg‗in qurollari, qurollanish majmuasi, uning tarkibda
qismlariga quyidagilar kiradi: yetkazib berish vositasi tashuvchi, qurol-aslaha,
boshqaruv vositasi tizimi. ZQQ ning aholi va hududlarga keltiradigan zarariga ko‗ra
tasnifi: oddiy qirg‗in vositalari (OQV), ommaviy qirg‗in qurollari (OKQ), yaqin
kelajak qurollari (qirg‗in vositalari) (YaKQ).
2. Kimyoviy qurol - ayrim kimyoviy moddalarning zaharli xususiyatlariga
asoslangan. Tasnifi: nerv-falajli - UX, zarin; teri-yarali - iprit; bo‗g‗uvchi -fosgen;
umumiy zaharli - sinil kislotasi; achishtiruvchi va psixokimyoviy - o‗limga olib
kelmaydigan.
3. Biologik qurol - bakterial vositalarga asoslangan - bakteriyalar, viruslar,
rakkemsinlar, zamburug‗ va ular faoliyatining zaharli mahsulotlari. Kasallik
tarqatuvchilar hasharotlar, kemiruvchilar orqali yoki o‗q-doridagi suspenziya va
kukunlar orqali ishlatiladi. Ularning xususiyatlari: bakteriologik vositaning juda
kichik miqdori bilan ommaviy kasalliklarning kelib chiqishi; kasallikning yashirin
davri; kasallik ta‘sirining uzoq muddatligi; germetik berkitilmagan joylarga kira olish
qobiliyati.
4. Dezaktivatsiya - zararlangan obyektlardan radiaktiv moddalarni yo‗qotish.
Degazatsiya - zararlangan obyektlarni zararsizlantirish yoki ximiyaviy
neytrallash va ulardagi zaharlovchi moddalarni yo‗qotish.
Dizenfeksiya - zararlangan obyektlardan kasallik ko‗zg‗atuvchi mikroblarni va
ularning toksinlarini yo‗qotish. Ba‘zan dezinseksiya qilib, zararli hasharotlarni,
yuqumli kasalliklarni tarqatuvchi pashsha, chivin, kana, iskabtopar bit va boshqalar
Sistemalashtirish - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 192/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limSistemalashtirish - tizimga solish shundan iboratki, bunda ayrim narsalar, faktlar, hodisa va fikrlar muayyan tartibda makondagi, vaqtdagi tutgan o’rniga yoki mantiqiy tartibda joylashtiriladi. Shu sababli makon, xronologiya va mantiqiy belgilar asosida tizimga solish turlariga ajratiladi. Mebelning xonadagi joylashtirilishi, daraxtning boqqa o’tkazilishi, makoniy tizimga namuna bo’la oladi. O’tmishda bo’lib o’tgan voqealarning vaqtga qarab tizimga solishning namunasi bo’la oladi. Matematikaga, falsafaga, mantiqqa doir darsliklarda ilmiy materiallarning joylashtirilishi mantiqiy tizimga solishning namunasidir.
Maktab ta'limida o’zlashtirilgan bilimlarni tizimga solish muhim ahamiyatga ega bo’lib, bu ish bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Bilimlar dastlab predmetlarning boblari, qismlari bo’yicha, so’ng yaxlit holda o’quvchi ongida tizimlashadi. Tizimlashtirishning ikkinchi bosqichida bir-biriga o’xshash predmetlarga oid bilimlar fikran tartibga solinadi. Uchinchi bosqichda bir necha predmetlar yuzasidan to’plangan bilimlar ma'lum tartibga tushadi, ularning o’xshash va farqli tomonlari ajratiladi. Tizimga solishning to’rtinchi bosqichida darsdan va maktabdan tashqari mashg’ulotlarda egallangan bilimlarni tizimlashtirish nazarda tutiladi.
Demak, insonning bilish faoliyatida mavzulararo, predmetlararo bilimlarni tizimlashtirish yuzaga keladi. Binobarin bilimlarning tizimga solinishi aqliy rivojlanishning dastlabki pog’onasi hisoblanadi.
Tafakkur shakllari
Psixologiyada nutq fikr yuritish faoliyatining vositasi deb yuritiladi. Odamda nutq tafakkur jarayonida hukm, xulosa chiqarish va tushunchalar shaklida ifodalanib keladi.
Hukmlar
Narsa va hodisalarning belgi va xususiyatlari haqida tasdiqlab yoki inkor qilib aytilgan fikr hukm deb ataladi.
Hukmlar ob'ektiv voqelikni aks ettirilishiga qarab chin yoki xato bo’ladi. Narsa va hodisalarda voqelikda haqiqatan o’zaro bog’liq bo’lgan belgilar, alomatlar hukmlarda bog’liq ravishda ko’rsatib berilsa yoki voqelikda bir-biridan ajratilgan narsalar hukmlarda ajratib ko’rsatilsa bu chin hukm deb ataladi. Masalan, metallar elektr tokini o’tkazuvchidir; metallar qizdirilganda kengayadi, degan chin hukmlardir. Chunki elektr tokini o’tkazish qizdirilganda kengayishi metallarga xos xususiyatdir.
Moddiy olamda haqiqatdan bog’liq bo’lmagan narsa hukmda bog’liq qilib ko’rsatilsa, bunday hukm xato hukm deb ataladi. Masalan, hozir tashqarida yomg’ir yog’yapti; yer quyosh atrofida aylanmaydi, degan misollar xato hukmlar doirasiga kiradi.
Borliqdagi narsalar, hodisalar va voqelikni miqdoriga ularning biror hukmda aks ettirilgan aloqa va munosabatlariga qarab, hukm quyidagi turlarga bo’linishi mumkin:
|
| |
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi

|
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi
|
bet | 149/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
DTS talabi: Modda temperaturasini aniqlashni bilishi.
|
| |
Mustahkamlash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 151/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
4.Mustahkamlash: Bajarilgan ish yuzasidan xulosa yozish
5.Uyga topshiriq. Radio yoki televizordan shu bugungi va ertangi kun uchun Yer sharining turli nuqtalaridagi havo temperaturasini yozib kelish. Uyda termometr bo’lsa, o’zining ertalabki temperaturasini o’lchash. Kartondan termometr yasash.
43-dars Sana: 6-sinf
NAZORAT ISHI
Mavzu: Issiqlik hodisalari
Ta’limiy: O’quvchilar egallagan bilim, ko’nikma va malakalarini aniqlash.
Tarbiyaviy: Olgan bilimlarini amaliyotga qo’llashga o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: Mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
O*A:100 - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

267
ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida foydalanilgan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi hududida
to‘langan aktsiz solig‘i summasi chegirib tashlanadi.
Aktsiz to‘lanadigan tovar (xom ashyo) yetkazib beruvchilar mazkur tovar (xom ashyo)
bo‘yicha aktsiz solig‘i summasini hisobvaraq-fakturada ajratib ko‘rsatishlari kerak. Olinayotgan
aktsiz to‘lanadigan tovar (xom ashyo) bo‘yicha aktsiz solig‘i summasi hisobvaraq-fakturada ajratib
ko‘rsatilmagan bo‘lsa, aktsiz solig‘ining mazkur summasi chegirib tashlanmaydi.
Chegirma soliq davrida realizatsiya qilingan aktsiz to‘lanadigan tovarlar hajmiga to‘g‘ri
keladigan aktsiz to‘lanadigan tovar (xom ashyo) hajmidan kelib chiqqan holda aniqlangan aktsiz
solig‘ining hisobvaraq-fakturada yoki bojxona yuk deklaratsiyasida ko‘rsatilgan summasiga nisbatan
amalga oshiriladi.
Qayta ishlashga berilgan xom ashyo va materiallardan tayyorlangan aktsiz to‘lanadigan
tovarlar topshirilayotganda ham qayta ishlashga berilgan aktsiz to‘lanadigan xom ashyo va
materiallarning mulkdori aktsiz solig‘i to‘laganligini tasdiqlashi sharti bilan qo‘llaniladi.
Soliq davri quyidagilardir:
mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun – yil choragi;
mikrofirmalar va kichik korxonalar jumlasiga kirmaydigan soliq to‘lovchilar uchun – bir oy.
Aktsiz solig‘ining hisob-kitobi soliq bo‘yicha hisobga olish joyidagi davlat soliq xizmati
organlariga:
aktsiz solig‘i to‘lovchilar bo‘lgan mikrofirmalar va kichik korxonalar tomonidan – yilning har
choragida soliq davridan keyingi oyning 25-kunidan kechiktirmay;
mikrofirmalar va kichik korxonalar jumlasiga kirmaydigan soliq to‘lovchilar tomonidan – har
oyda soliq davridan keyingi oyning 25-kunidan kechiktirmay taqdim etiladi.
Aktsiz solig‘i summasi byudjetga quyidagi muddatlarda to‘lanadi:
joriy oyning 13-kunidan kechiktirmay – joriy oyning birinchi o‘n kunligi uchun;
joriy oyning 23-kunidan kechiktirmay – joriy oyning ikkinchi o‘n kunligi uchun;
kelgusi oyning 3-kunidan kechiktirmay – hisobot oyining qolgan kunlari uchun.
Import qilinadigan aktsiz to‘lanadigan tovarlar bo‘yicha aktsiz solig‘i tovarlarning bojxona
rasmiylashtiruviga qadar yoki bojxona rasmiylashtiruvi vaqtida import qiluvchi tomonidan to‘lanadi.
Aktsiz markalari bilan tamg‘alanishi lozim bo‘lgan import qilinadigan aktsiz to‘lanadigan
tovarlar bo‘yicha aktsiz solig‘i aktsiz markalari olinguniga qadar to‘lanadi.
O‘zbekiston Respublikasi hududida ishlab chiqariladigan, shuningdek uning bojxona
hududiga import qilinadigan tamaki mahsulotlari va alkogolli ichimliklar O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda aktsiz markalari bilan tamg‘alanishi shart.
Mahsulot sifati - - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 176/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODMahsulot sifati - maqsadga muvofiq muayyan ehtiyojlarni qondirish uchun yaroqliligini aniqlaydigan mahsulot xususiyatlarining to‘plami. U ma’lum bir vaqtga o‘rnatiladi va yanada ilg‘or texnologiyalar paydo bo‘lishi bilan o‘zgaradi.
Zamonaviy ishlab chiqarish sharoitida mahsulot sifati korxona samaradorligi va foydaliligining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi, shuning uchun unga doimiy e’tibor berish kerak.
Topshiriqlar:
1. Sovutgich ishlab chikaruvchi korporatsiya sindi ya’ni bankrot bo‘ldi va uni kir yuvish mashinalari ishlab chiqaruvchi korporatsiya sotib oldi. Bunda sovutgich ishlab chikaruvchi korporatsiyaning xamma xukuk va majburiyatlari uni sotib olgan kir yuvish mashinalari ishlab chikaruvchi korporatsiyaga o‘tadimi?
- aksionerlar bilan xisob kitob kilish majburiyatlari o‘tadi;
- karzlarni to‘lash majburiyati o‘tadi;
- xech qanday majburiyat o‘tmaydi;
- korporatsiya bitimlarini bajarish majburiyatlari o‘tadi.
2. Kichik korxona o‘z faoliyatini boshlash uchun unga universitet binosidan joy va zarur bo‘lgan stol, stul, seyf va shunga o‘xshash narsalar ajratildi. Sababi, kichik korxona raxbariyatining taklifi universitet raxbariyatini qiziqtirdi.
Bunday sharoitda universitet kuyidagilardan qaysi biri bo‘ladi?
- xususiy kreditor;
-davlat kreditori;
-firma olib borayotgan faoliyat sherigi;
-xususiy ishlab chiqaruvchi.
Testlar
1. Ishlab chiqarish omillari bu...
A) Ishchi kuchi, uskuna
B) Xomashyo, materiallar, ishchi kuchi
*D) Iqtisodiy resurslar
G) Axborot, pul mablag‘lari
2. Ishlab chiqarishni samarali boshqarishni baholash...
A) Muddatlilik, tashkil etilganlik
B) Dolzarblik, tejamkorlik
*D) Reallikning dolzarbligi, tejamkorlik
G) Natijaviylik, dolzarblilik, tejamkorlik
3. Ishlab chiqarish jarayonining ritmikligi orqali nima tavsiflanadi?
|
| |
) Bitkilərdən hansı iştahaartıran dərman kimi istifadə olunur?

680) Bitkilərdən hansı iştahaartıran dərman kimi istifadə olunur?
A) Adaçayı yarpağı
B) Quşəppəyi otu
C) Ekvalipt yarpağı
D) Qarğıdalı saçağı
E) Acıqovuğun kökü
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.335-336.
681) Exinaseyanın preparatları nə üçün istifadə olunur?
A) Mədə xorasının müalicəsi üçün
B) Orqanizmin təbii müdafiə qabiliyyətini gücləndirmək üçün
C) İştahanı artırmaq üçün
D) Qan təzyiqini aşağı salmaq üçün
E) İltihabı aradan götürmək üçün
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.471-474.
|
NANOTECHNOLOGY IN RADIOACTIVE WASTE MANAGEMENT

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.180
waste. This article delves into the latest developments in the field, examining how nanomaterials
can be employed to revolutionize waste management processes.
Literature Review
1.
Nanomaterials in Radioactive Waste Detoxification: Research by Smith et al. (2022)
highlights the use of nanomaterials in the detoxification of radioactive waste, showcasing their
ability to absorb and neutralize harmful radioisotopes more effectively than conventional materials.
2.
) Hansı dərman forması rəvənd kökünün preparatlarına aid deyil?

722) Hansı dərman forması rəvənd kökünün preparatlarına aid deyil?
A) Toz
B) Tinktura
C) Məlhəm
D) Tablet
E) Quru ekstrakt
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.538-540.
723) Xalq təbabətində at əvəliyi kökündən hansı xəstəlikdə istifadə olunur?
A) Osteoxondroz
B) Hipotoniya
C) Taxikardiya
D) Revmatizm
E) Kolit
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 526.
724) At əvəliyi kökünün bişirmə və duru ekstraktından hansı xəstəliklərdə istifadə olunmur?
A) Ürək xəstəliklərində
B) Babasildə
C) Kolit zamanı
D) Mədə-bağırsaq xəstəliklərində
E) Qanazlığında
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 526.
|
Zararlanish o„chog„ida kechiktirib bo„lmaydigan ishlarni tashkil etish

5.2. Zararlanish o„chog„ida kechiktirib bo„lmaydigan ishlarni tashkil etish va olib borish xususiyatlari (AES va kimyoviy obyektlarda) KTZM (kuchli ta‘sir etuvchi zaharli modda), radiatsiyali va boshqa zaharli
moddalar bilan bog‗liq FVlar sodir bo‗lish ehtimoli mavjud tashkilot, muassasa va
korxonalarda quyidagi tadbirlarni amalga oshirish zarur:
radiatsiyali xavfsizlikni ta‘minlash dasturini ishlab chiqish va amalga
oshirish;
ionlashtiruvchi nurlanish manbalaridan foydalanilganda fuqarolar olgan
nurlanishning individual dozalarini nazorat qilish va hisobga olish yagona davlat
tizimini yaratish;
KTZM va radiatsiyali ta‘sir tufayli fuqarolar sog‗ligiga zarar yetkazilishi
xavfi yuqori bo‗lgani uchun to‗lanadigan tovon turlarini va miqdorini belgilab
chiqish;
ionlashtiruvchi nurlanish manbalaridan foydalanish bilan bog‗liq faoliyat
turlarini belgilash;
tibbiy profilaktika tadbirlarini yaxshi yo‗lga qo‗yish;
radiatsiyali vaziyat va boshqa xavfli vaziyatlar xavfsizligini ta‘minlash
chora-tadbirlaridan fuqarolarni xabardor qilish;
fuqarolarga radiatsiyali xavfsizlik chora-tadbirlarini o‗rgatish;
radiatsiyali ifloslanish zonalarida fuqarolarni yashashiga doir alohida
rejimlar joriy qilish;
radiatsiyali avariyalar natijasida nurlanishga duchor bo‗lgan fuqarolarga
yordam ko‗rsatish;
radiatsiyali avariya yuzaga kelish xavfi bo‗lganda tezkor chora-tadbirlarni
tashkil etish va o‗tkazish.
KTZM va radiatsiyali xavfsizlik holatini baholash, xavfsizlikni ta‘minlash
tadbirlarini rejalashtirish va amalga oshirish, mazkur tadbirlar samaradorligini tahlil
qilish chog‗ida mahalliy davlat hokimiyat organlari, radiatsiyali xavfsizlik sohasida
tartibga solishni amalga oshiruvchi davlat organlari, shuningdek ionlashtiruvchi
nurlanish manbalaridan foydalanuvchilar tomonidan olib borilishi zarur.
Radiatsiyali xavfsizlik holatini baholash quyidagi asosiy ko‗rsatkichlarni o‗z
ichiga oladi:
atrof muhit radioaktiv ifloslanishining tavsifi;
radiatsiyali xavfsizlik tadbirlarining hamda radiatsiyali xavfsizlik normalari
va qoidalari hamda gigiena normativining bajarilishi tahlili;
radiatsiyali avariyalar ehtimoli va ularning ko‗lami;
radiatsiyali avariyalar va ularning oqibatlarini bartaraf etishga tayyorgarlik
darajasi;
nurlanish dozalarining belgilab qo‗yilgan asosiy chegaradan yuqori bo‗lgan
nurlangan shaxslar soni.
Oziq-ovqat xomashyosi, oziq-ovqat mahsulotlari, ichimlik suvi hamda ularni
tayyorlash, saqlash, tashish jarayonida ularga yondosh bo‗ladigan materiallar va
buyumlar radiatsiyali xavfsizlikni ta‘minlash talablariga javob berishi kerak.
Kimyoviy va radiatsiyali xavfli inshootlar atrofida yashovchi aholi korxona
faoliyati haqida, undagi kuchli ta‘sir etuvchi zaharli va radioaktiv moddalar haqida
141
aniq ma‘lumotga ega bo‗lishlari kerak. Iqtisodiyot obyektlari, ishlab chiqarish
korxonalari, muassasalar va boshqa barcha obyektlarda FVlar sodir bo‗lganda
odamlarni xavfli hududdan olib chiqish sxemasini oldindan ishlab chiqish va obyekt
binolariga osib qo‗yish kerak.
Ayrim zaharli moddalar tasnifi
Vodorod bogʻlanish va London dispersiya kuchi

|
Vodorod bogʻlanish va London dispersiya kuchi
|
bet | 4/5 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 221,64 Kb. | | #143468 |
Bog'liq Kimyoviy bogʻlanishlarVodorod bogʻlanish va London dispersiya kuchi
Kovalent va ionli bogʻlanishlar ikkisi ham odatda kuchli bogʻlanish hisoblanadi. Ammo atomlar yoki molekulalar oʻrtasida boshqa vaqtinchalik sodir boʻladigan bogʻlar ham bor. Koʻpincha biologiyada kuzatiladigan kuchsiz bogʻlarning ikki xil turi bu vodorod bogʻlanish va London dispersiya kuchidir.
Juda mubolagʻa boʻlib tuyulsa ham, biroq bu ikki turdagi bogʻlanishlar boʻlmaganida edi, biz bilgan bu jayot mavjud boʻlmagan boʻlar edi. Masalan, vodorod bogʻlanishlar suvning tiriklik xususiyatini taʼminlab, hujayralar asosini tashkil qiluvchi oqsil va DNK tuzilishini barqarorlashtiradi.
Vodorod bogʻlanish
Vodorodni oʻz ichiga oluvchi qutbli kovalent bogʻda (masalan, suv molekulasidagi O-H bogʻlanishi) vodorod biroz musbat zaryadga ega boʻladi, chunki bogʻ elektronlari boshqa elementlarga koʻproq tortiladi. Ushbu biroz musbat zaryad tufayli har qaysi qoʻshni manfiy zaryad vodorodni oʻziga tortadi. Ushbu oʻzaro taʼsir vodorod bogʻlanish deyiladi.
Vodorod bogʻlanish tabiatda, ayniqsa, suv molekulalarida koʻp uchraydi. Vodorodning alohida bogʻlari kuchsiz va oson uziluvchi boʻlib, bir nechta vodorod bogʻlari bilan juda kuchli boʻla oladi.
London dispersiya kuchi
Vodorod bogʻlanish kabi London dispersiya kuchi molekulalar orasida sodir boʻluvchi kuchsiz taʼsirlashuvdir. Lekin, vodorod bogʻlanishdan farqli ravishda, istalgan turdagi atomlar va molekulalar orasida hosil boʻla oladi va bu elektron taqsimotidagi vaqtinchalik nomutanosiblikka bogʻliq boʻladi.
Bu qanday yuzaga keladi? Elektronlar doimiy harakatda boʻlganligi sababli baʼzida biror-bir atom yoki molekulaning elektronlari birgalikda molekulaning bir qismida qisman manfiy zaryad (va boshqasida qisman musbat zaryad) hosil qilib birlashadi. Agar ushbu nomutanosib zaryadga ega molekula boshqa molekulaga juda yaqin boʻlsa, natijada bu ikkinchi molekulada ham oʻxshash zaryadlarning qayta taqsimlanishiga va ikki molekulaning vaqtincha musbat va manfiy zaryadlari bir-biriga intilishiga sabab boʻlishi mumkin.\[^2\]
odorod bogʻlanish ham, London dispersiya kuchi ham van der Vals kuchiga misol boʻladi. Van der Vals kuchi bu kovalent va ionli bogʻlanishlardan tashqari molekulalararo taʼsirlashuvlarni ifodalovchi umumiy atamadir. \[^3\] Baʼzi darsliklarda London dispersiya kuchini taʼriflash uchun "van der Vals kuchi" atamasidan foydalanilgan, shuning uchun darsligingiz yoki oʻqituvchingiz qaysi taʼrifdan foydalanayotganiga eʼtibor bering.
|
| |
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 98

136
tavsiya qilinadi. Qo‗l bilan ishlatiladigan predmetlar oldindan zararsizlantiriladi,
ishlatib bo‗lingan tayoqcha latta va boshqa materiallar chuqurga ko‗mib tashlanadi.
Zararsizlantirish ishlarini bajarayotganda shaxsiy himoya vositalarini yechish,
bog‗lash, zararlangan buyumlar ustiga yotish o‗tirish yoki ularga tegib ketish, ovqat
yeyish, suv ichish, chekish va ish joyida dam olish man etiladi. Bu ishlarning
hammasini maxsus ajratilgan joylarda qilinadi.
Zararsizlantirish ishlarini bajarish vaqtida texnikadan ehtiyotkorlik bilan
foydalanish har xil avariyalarning oldini olish garovidir. Zararlangan chorva mollari,
oziq-ovqatlar, yem-xashak, sut bilan ishlashda beligilangan xavfsizlik choralariga
e‘tibor berish,
shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish, shaxsiy gigena va sanitariya
qoidalariga rioya qilish shart. Veterinariya ishlov maydonchalarini shunday jihozlar
kerakki, bunda ishlov berilayotgan maydonchalarda mollar va oziq-ovqatlar bir-
birlarini zararlantirmasin. Bunda shamol harakatini e‘tiborga olish kerak. Shamol
radiaktiv chang uchirib ketmasligi, ZMlar burlarini texnik vositalarga, odamlarga,
oziq-ovqat mahsulotlariga tushirmasliga lozim.
Zararsizlantirish ishlarini bajarishda foydalanilgan texnikalar maxsus ajratilgan
joylarga olib boradi va hamda ishlovdan o‗tkaziladi. Texnikalarga ishlov berilgandan
so‗ng va zararlanish miqdori nazorat qilingandan keyin navbatdagi ishlarni bajarish
uchun jo‗natiladi. Barcha ishlarni bajarib bo‗lgach, shaxsiy tarkib turli sanitariya
ishlovidan o‗tkaziladi, shaxsiy himoya vositalari, kiyim va poyafzallar
zararsizlantiriladi.
Moliyaviy holatning mutlaq barqarorligi qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?

|
Moliyaviy holatning mutlaq barqarorligi qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
|
bet | 188/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Moliyaviy holatning mutlaq barqarorligi qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
O‘z aylanma mablag‘lari > Ishlab chiqarish zaxiralari
O‘z aylanma mablag‘lari va uzoq muddatli kredit, qarzlar > Ishlab chiqarish zaxiralari
Jami asosiy manbalar > Ishlab chiqarish zaxiralari;
O‘z aylanma mablag‘lari < Ishlab chiqarish zaxiralari O‘z aylanma mablag‘lari va
uzoq muddatli kredit, qarzlar > Ishlab chiqarish zaxiralari Jami asosiy manbalar > Ishlab chiqarish zaxiralari;
O‘z aylanma mablag‘lari < Ishlab chiqarish zaxiralari O‘z aylanma mablag‘lari va
uzoq muddatli kredit, qarzlar < Ishlab chiqarish zaxiralari Jami asosiy manbalar > Ishlab chiqarish zaxiralari;
O‘z aylanma mablag‘lari < Ishlab chiqarish zaxiralari O‘z aylanma mablag‘lari va
uzoq muddatli kredit, qarzlar < Ishlab chiqarish zaxiralari Jami asosiy manbalar < Ishlab chiqarish zaxiralari;
Tez likvidlik koeffitsiyenti qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
К Qisqa muddatli investitsiyalar Dеbitorlik qarzlari Zaxira va xarajatlar
Qisqa mudatli majburiyatlar
К Pul mablag‘lari+Dеbitorlik qarzlari Zaxira va xarajatlar ;
Qisqa mudatli majburiyatlar
|
| |
ПРЕДПРИЯТИЯХ - download

Qidiruv: ПРЕДПРИЯТИЯХ
Information technologies, networks and telecommunications
Swot-анализ: методики проведения и возможности применения на российских предприятиях / А. Н. Гвозденко // Маркетинг и маркетинговые исследования. 2016. № С. 144-156
102,74 Kb.
2
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
АХБОРОТ - download

| Тошкент ахборот технологиялари университети фарғона филиали “ахборот технологиялари” кафедраси ахборот хавфсизлиги 2 Mb. 80 | o'qib |
| Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик Dunyoning etakchi olimlari e’tirof etishlaricha, bugungi kunda sayyoramiz yagona 1,61 Mb. 73 | o'qib |
| Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик Dunyoning etakchi olimlari e’tirof etishlaricha, bugungi kunda sayyoramiz yagona 1,7 Mb. 73 | o'qib |
| Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик Dunyoning etakchi olimlari e’tirof etishlaricha, bugungi kunda sayyoramiz yagona 1,7 Mb. 80 | o'qib |
| Абу Али Ибн Сино номидаги Бухоро вилояти ахборот – кутубхона маркази Ахборот – библиография бўлими Central Asia 2016: Fan, ta'lim, madaniyat va biznes Internet va axborot- kutubxona Бюллетень 56,8 Kb. 5 | o'qib |
| Ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги тушунчаси Axborot tizimlarida axborot xavfsizligining asosiy tushunchalari. Axborot xavfsizligi muammolari, ularning turlari va mohiyati. Keng tarqalgan 0,96 Mb. 39 | o'qib |
| Axborot texnologiyalaridan foydalanish fanidan test javoblari Axborot resurslari bu Javob: Ахборот тизими таркибидаги электрон шаклдаги ахборот, маълумотлар банки ва маълумотлар базаси 207,5 Kb. 10 | o'qib |
| Ахборот хавфсизлиги 281,43 Kb. 1 | o'qib |
| Ахборот технологиялари фанига кириш 1,24 Mb. 4 | o'qib |
| Интернетда ахборот қидирув тизимлари Referat 0,51 Mb. 3 | o'qib |
| Akramov Xayrulla Narxodjayevich ахборот хавфсизлигига 3,02 Mb. 8 | o'qib |
| Тошкент ахборот технологиялари Xolmatov Sadriddin Olim o‘g‘li 29 Kb. 1 | o'qib |
| Бошлангич синф математика дарсларида ахборот технологияларини куллаш 1,48 Mb. 17 | o'qib |
| Ахборот технологияларнинг техник ва дастурий таъминоти. Операцион тизимлар 4,48 Mb. 9 | o'qib |
| Қишлоқ ХЎжалигида ахборот технологиялари Kompyuter grafikasi va uning turlari 8,22 Mb. 205 | o'qib |
Innovations in Containment and Storage

|
Innovations in Containment and Storage Pdf ko'rish
|
bet | 197/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламInnovations in Containment and Storage: Jones and Lee (2023) discuss advancements in
nanotechnology-based containment solutions, offering improved safety and durability for long-
term storage of radioactive materials.
3.
Efficiency in Waste Processing: A study by Patel and Kumar (2021) examines how
nanotechnology enhances the processing and reduction of waste volume, potentially transforming
waste management practices in the nuclear sector.
4.
Environmental Impact and Sustainability: Green and Morris (2024) provide an analysis
of the environmental impact of applying nanotechnology in radioactive waste management,
emphasizing the potential for reduced ecological footprints.
Sections of the Article
1.
Nanotechnology in Detoxification: This section explores the use of nanomaterials in
neutralizing the hazardous aspects of radioactive waste, detailing the mechanisms and effectiveness
of these technologies.
2.
Advancements in Containment and Storage: An examination of how nanotechnology is
improving the safety and longevity of waste storage methods, reducing the risk of environmental
contamination.
3.
Enhancing Waste Processing Efficiency: A discussion on the role of nanotechnology in
optimizing the processing of radioactive waste, focusing on volume reduction and cost-
effectiveness.
4.
Environmental and Sustainability Considerations: Analysis of the environmental benefits
and sustainability aspects of employing nanotechnology in waste management, including potential
impacts on future nuclear waste policies.
Conclusion. Nanotechnology holds significant promise for transforming radioactive waste
management, offering innovative solutions that are safer, more efficient, and environmentally
sustainable. The integration of nanomaterials into waste management practices not only addresses
current limitations but also paves the way for more responsible handling of nuclear waste in the
future.
|
| |
РАЗРАБОТКА НАНОМАТЕРИАЛОВ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ЯДЕРНЫХ

|
РАЗРАБОТКА НАНОМАТЕРИАЛОВ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ЯДЕРНЫХ Pdf ko'rish
|
bet | 194/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламРАЗРАБОТКА НАНОМАТЕРИАЛОВ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ЯДЕРНЫХ
РЕАКТОРОВ
Масленников Сергей Павлович
доктор технических наук, Профессор Кафедра прикладной ядерной физики (24, ИФТИС
КАФ.24) НИЯУ МИФИ
Шарипбаев Собитхон Собир угли
Магистр НИЯУ МИФИ (2 курс), Россия
Аннотация: Эта статья посвящена изучению влияния наноматериалов на эффективность
и безопасность ядерных реакторов. Особое внимание уделяется новым достижениям в
области разработки и применения наноматериалов, которые могут повысить теплоотвод,
улучшить свойства ядерного топлива и повысить устойчивость к радиационному воздействию.
Ключевые Слова: Наноматериалы, ядерные реакторы, улучшение эффективности,
радиационная устойчивость, теплоотвод, ядерное топливо, радиационные повреждения.
Введение
В контексте возрастающего спроса на энергию и стремления к сокращению выбросов
углекислого газа, повышение эффективности ядерных реакторов является ключевым
аспектом в области устойчивой энергетики. Наноматериалы предоставляют новые
возможности для улучшения работы ядерных реакторов, включая увеличение эффективности
теплоотвода, повышение устойчивости к радиационным повреждениям и улучшение свойств
ядерного топлива.
Литературный Обзор
1.
Теплоотвод и Эффективность Ядерных Реакторов: Исследования, такие как
работа Петрова и др. (2022), демонстрируют, как наноматериалы могут улучшить теплоотвод
в ядерных реакторах, повышая их эффективность и безопасность.
2.
Развитие Радиационно-Устойчивых Материалов: Анализ, представленный в
работе Чен и др. (2023), фокусируется на разработке наноматериалов, обладающих высокой
устойчивостью к радиационному воздействию, что критически важно для долгосрочной
эксплуатации ядерных реакторов.
3.
Улучшение Свойств Ядерного Топлива: Обзоры, например, исследование
Смирнова и др. (2024), исследуют использование нанотехнологий для улучшения свойств
ядерного топлива, включая повышение его эффективности и безопасности.
4.
|
| |
Нанотехнологии и Экологическая Безопасность Ядерных Реакторов

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.179
ядерных реакторов за счет улучшения методов утилизации отходов и сокращения риска
радиационных утечек.
Инновации в Теплоотводе: Анализ того, как наноматериалы могут улучшить
теплоотвод, что является ключевым фактором для повышения эффективности и безопасности
ядерных реакторов.
Радиационная Устойчивость Материалов: Обсуждение разработок в области
создания радиационно-устойчивых наноматериалов, которые могут существенно продлить
срок службы компонентов реактора и снизить риски радиационных аварий.
Улучшение Ядерного Топлива через Нанотехнологии: Исследование способов,
которыми нанотехнологии могут способствовать повышению качества и эффективности
ядерного топлива, увеличивая при этом безопасность его использования.
Экологические Аспекты и Устойчивость: Рассмотрение вклада нанотехнологий в
улучшение экологической безопасности и устойчивости ядерных реакторов.
Заключение
Развитие и применение наноматериалов играет ключевую роль в улучшении
эффективности и безопасности современных ядерных реакторов. Эти инновации не только
повышают экономическую эффективность, но и способствуют улучшению экологической
безопасности и устойчивости ядерной энергетики.
Литература
1.
Петров, А. и др. (2022). "Улучшение теплоотвода в ядерных реакторах с
использованием наноматериалов". Journal of Nuclear Materials.
2.
Чен, Х. и др. (2023). "Развитие радиационно-устойчивых наноматериалов для
ядерных реакторов". Radiation Materials Science Journal.
3.
Смирнов, И. и др. (2024). "Нанотехнологии в улучшении свойств ядерного
топлива". International Journal of Nuclear Energy.
4.
Ли, Ю. и др. (2021). "Экологические аспекты применения нанотехнологий в
ядерных реакторах". Environmental Safety in Nuclear Energy.
Literature Review - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
|
bet | 199/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламLiterature Review
1.
Advancements in Nanostructured Materials Synthesis: Johnson et al. (2022) provide a
comprehensive overview of the latest techniques in synthesizing nanostructured materials,
emphasizing methods that enhance their stability and functionality in nuclear environments.
2.
Nanostructured Materials in Nuclear Reactor Efficiency: The work of Ahmed and Kumar
(2023) focuses on how nanostructured materials contribute to increased efficiency and safety in
nuclear reactors, particularly through improved heat transfer and reactor cooling systems.
3.
Radiation Shielding and Protection: Smith and Zhao (2024) explore the development of
nanostructured materials for radiation shielding, highlighting their effectiveness in reducing
radiation exposure and enhancing protective measures.
4.
Innovation in Radiation Detection and Monitoring: Lee and Gonzalez's (2021) research
examines the use of nanostructured materials in radiation detection, showcasing their heightened
sensitivity and accuracy in monitoring nuclear processes.
Sections of the Article
1.
Synthesis Techniques for Nanostructured Materials: An in-depth analysis of the various
synthesis methods for nanostructured materials, focusing on those that are most applicable and
beneficial in nuclear physics.
2.
Application in Nuclear Reactors: This section explores how nanostructured materials are
being utilized to improve the operational efficiency and safety of nuclear reactors, including their
role in heat management and fuel efficiency.
3.
Enhancing Radiation Shielding and Protection: A detailed examination of the
advancements in radiation shielding using nanostructured materials, discussing their effectiveness
in various nuclear applications.
4.
Breakthroughs in Radiation Detection: An overview of the innovative use of
nanostructured materials in radiation detection and monitoring, emphasizing their role in ensuring
safety and compliance in nuclear facilities.
|
| |
Qutbli kovalent bogʻlanish

|
Qutbli kovalent bogʻlanish
|
bet | 3/5 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 221,64 Kb. | | #143468 |
Bog'liq Kimyoviy bogʻlanishlarQutbli kovalent bogʻlanish
Kovalent bogʻlarning ikkita asosiy turi mavjud: qutbli va qutbsiz. Qutbli kovalent bogʻlanishda elektronlarni atomlar teng ravishda taqsimlamaydi va bir atomga boshqasiga qaraganda koʻproq vaqt sarflaydi. Turli elementlarning atomlari oʻrtasida elektronlar teng taqsimlanmagani sababli molekulaning turli qismlarida biroz musbat (δ+) va biroz manfiy (δ–) zaryadlar paydo boʻladi.
Yuqorida koʻrsatilgan suv molekulasida kislorodni har bir vodorod bilan bogʻlaydigan bogʻ qutbli bogʻdir. Kislorod vodorodga qaraganda ancha koʻp elektromanfiy zaryadlangan atomdir, yaʼni almashilgan elektronlarni koʻproq oʻziga tortadi, shuning uhun suvdagi kislorod qisman manfiy zaryadga (yuqori elektron zichlikka) ega, vodorodlar esa qisman musbat zaryadga (quyi elektron zichlikka) ega.
Umuman olganda bogʻlanishdagi ikkita atomning nisbiy elektron manfiyligi, ularning almashgan elektronlarini “hammasini egallash”ga moyilligi kovalent bogʻning qutbli yoki qutbsiz ekanini belgilaydi. Qachonki bitta element ikkinchisidan sezilarli darajada koʻproq elektromanfiy boʻlsa, ular orasidagi bogʻlanish qutbli boʻladi, yaʼni uning bir uchi biroz musbat zaryadga, ikkinchisi esa biroz manfiy zaryadga ega boʻladi.
Qutbsiz kovalent bogʻlanish
Qutbsiz kovalent bogʻlanish bir elementning ikki atomlari orasida yoki turli xil elementlarning biroz teng ravishda elektronlarini almashuvchi atomlari orasida hosil boʻladi. Masalan, molekulyar kislorod (\[\text{O}_2\]) qutbsizdir, chunki elektronlar ikki kislorod atomi orasida teng almashgan.
Qutbsiz kovalent bogʻlanishga yana boshqa bir misol metanda (\[\text{CH}_4\]) uchraydi. Uglerodning tashqi qobigʻida toʻrtta elektron bor va u barqaror oktetga erishishi uchun yana toʻrtta elektron kerak. Ushbu holatga erishish uchun uglerod vodorodning toʻrtta atomi bilan elektron almashadi va ularning har biri bittadan elektron beradi. Oʻz-oʻzidan vodorod atomlarining har biri tashqi qobiqlarini toʻldirish uchun bittadan elektronga muhtoj, uni esa ugleroddan almashilgan elektron holatida qabul qiladi. Uglerod va vodorod bir xil elektron manfiylikka ega boʻlmasalar ham, ular bir-biriga biroz oʻxshash, shuning uchun uglerod bilan vodorod bogʻlanishi qutbsiz boʻladi.
Jadvalda qutbli va qutbsiz bogʻlanishlar misolida suv va metan molekulalari koʻrsatilgan.
Grafik material OpenStax CNX Biologyʼdan oʻzgartirib olindi.
|
| |
Bogʻlanishlar hujayra ichida qanday sodir boʻladi?

|
Bogʻlanishlar hujayra ichida qanday sodir boʻladi?
|
bet | 5/5 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 221,64 Kb. | | #143468 |
Bog'liq Kimyoviy bogʻlanishlarBogʻlanishlar hujayra ichida qanday sodir boʻladi?
Kuchli va kuchsiz bogʻlanishlar hujayralar va tanamizda sodir boʻluvchi kimyoviy jarayonlarda muhim rol oʻynaydi. Masalan, kuchli kovalent bogʻlar DNK zanjirini tashkil etadigan kimyoviy tuzilish “gʻishtchalar”ini birlashtiradi. Ammo kuchsizroq vodorod bogʻlari DNK qoʻsh spiralining ikkita zanjirini ushlab turadi. Ushbu kuchsiz bogʻlanish DNKni barqaror qiladi, ammo bu hujayraning nusxa olishi va foydalanishi uchun ham yoʻl ochib beradi.
Umuman olganda, ionlar, suv molekulalari va qutbli molekulalar orasidagi bogʻlanishlar hujayraning suvli muhitida doimiy ravishda hosil boʻladi va uzilib turadi. Ushbu muhitda turli xil molekulalar kuchsiz, zaryadga asoslangan taʼsirlashuvlar orqali bir-biriga intiladi. Masalan, Na\[^+\] ioni oldin suv molekulasi bilan va keyin oqsilning manfiy zaryadlangan qismi bilan oʻzaro taʼsirlashishi mumkin.
Ajablanarlisi shundaki, bu kabi milliardlab kuchli va kuchsiz, barqaror va beqaror (vaqtinchalik) kimyoviy bogʻlar taʼsirlashuvi – ayni paytda bizning tanamizda sodir boʻlmoqda va ular birgalikda bizni tutib turibdi va biz mavjudmiz!
|
| |