nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
I. Kirish:  
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi

I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarda davlat ramzlariga bo‘lgan hurmatni rivojlantirish, ular ongiga O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini har bir fuqaro bilishi, yoddan ayta olishi, hurmat qilishi, mazmunini anglashi, davlat madhiyasi matni va musiqasi mualliflarini bilishi lozimligini singdirish.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo‘layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o‘zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo‘lish, badiiy va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O‘qituvchi: O‘zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi 1992 yil 10 dekabrda qabul qilingan. O‘zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi – davlat mustaqilligining ramzlaridan biridir.
Davlat madhiyasi musiqasini kompozitor Mutavakkil Burhonov, so‘zini shoir Abdulla Oripov yozgan.
Serquyosh hur o‘lkam, elga baxt, najot,
Sen o‘zing do‘stlarga yo‘ldosh, mehribon!
Yashnagay to abad ilmu-fan, ijod,
Shuhrating porlasin toki bor jahon!
O‘zbekiston Qahramoni O‘zbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov vatanimiz, O‘zbekistonimiz haqida ko‘plab she’rlar yozgan shoir o‘z she’rlarida Vatanni ko‘z qorachig‘iday asrashini boyliklari uchun sevgan insonni hech qachon kechirma deb yozadi .
Vatan timsollari sendek yoshlarni mard va vatanparvar, el-u yurt ishiga sadoqatli qilib tarbiyalashda ma’rifiy vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Madhiya madh etish degan ma’noni anglatar ekan. Har bir inson o‘z xalqini, yurtini, Vatanini, ajdodlarini, buyuk allomalarini madh etib kelgan. Biz sizning e’tiboringizga Vatanimiz, xalqimiz, allomarimizni madh etgan shoirlar ijodidan bahramand etamiz.
|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkentaxborot texnologiyalari universiteti

Qisqacha nazariy ma’lumotlar. Bootstrap hozirgi kunda eng ko‘p ishlatilayotgan front end development framework hisoblanadi. Unda HTML, CSS va JavaScript to‘liq joylashtirilgan va ushbu framework yordamida o‘zingiz istagan sayt ko‘rinishini bir necha daqiqalarda, qiyinchiliklarsiz tayyorlab olishingiz mumkin.
Frameworkning rasmiy getbootstrap.com sayti orqali uni to‘liq yuklab olishingiz va hech qanday cheklovlarsiz ishlatishingiz mumkin. Agar tizim bilan ishlashni hali bilmasangiz, Google orqali qidirishda Bootstrapga oid minglab darslarni, maqolalarni topishingiz mumkin. YouTube, Vimeo kabi video saytlarda esa Bootstrap to‘g‘risida tayyorlangan video darsni juda ko‘plab topish mumkin.
Bootstrap ilk “mobile first” framework hisoblanib, unda birinchi e’tibor tayyorlangan sahifalar mobil qurilmalarda qanday ko‘rinishiga qaratiladi. O‘zining moslashuvchangili sabab Bootstrapda tayyorlangan sahifalar barcha hajmdagi ekranlarda bir xil chiroyli ko‘rinadi.
Bootstrap haqiqatdan ham front end ustalarining ishini bir necha o‘n barobarga osonlashtirdi. Bir necha yil avval HTML va CSS kodlarni to‘liq qo‘lda yozib sayt tayyorlayotgan kishilar Bootstrapning qanchalik qulay tizim ekanligini bir necha bor ishlatib ko‘rgandanoq bilib olishlari mumkin.
Baliq konservalari va preservalari sifatiga

|
Baliq konservalari va preservalari sifatiga Pdf ko'rish
|
bet | 128/141 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 5,56 Mb. | | #271209 |
Bog'liq Chorva parranda va baliq mahsulotlarini yetishtirish qayta ishlash texnologiyasi (T.Ikromov) (1)Baliq konservalari va preservalari sifatiga
b oigan talablar.
Konservalaming tashqi ko‘rinishiga,
bankalar holatiga ko‘ra b o ig an talablar xuddi go‘sht
konservalarinikiga o ‘xshash va bir xil boiadi.
Bunda asosan quyidagilarga alohida e ’tibor beriladi:
konservaning sof og‘irligi, tarkibi (baliq, moy,
sho‘rva, tomat va h.k.), baliqlami bankaga joylash
usuli (chalqancha, yonlama, ustma-ust chalishtirib
terilganligi), baliq holati, zalivkasi, hidi, mazasi va
uning konsistentsiyasi shular jumlasidandir.
Agar
ayrim nuqson va kamchiliklari bo‘lsa
mahsulot sotuvga chiqarilmaydi. Jumladan, bankalar
zich qilib berkitilmagan bo‘lsa, bakteriologik va kimyo-
viy holati, bankalar shishib ketgan bo‘lsa, mahsulotning
rangi, ta'm i va hidi yomonlashgan b o isa va texnologiya
talablariga javob bermasa, mahsulot brak qilinadi.
K onservalarni joylash. Bunda ulami tunika yoki
shisha bankalarga qadoqlanganligi hisobga olinadi.
Qimmatli konserva turlari (tabiiy konservalar, shprot,
sardinka va h.k.) faqat tunika idishlarga joylanadi.
Bunda bankalaming hajmi 100 g dan 550 g gacha,
ba’zan zakaz uchun 1-3 kg gacha bo‘lishi ham mumkin.
K onservalarni saqlash. Bu tadbir, nisbiy namligi
75 foizdan ortiq bo'lmagan, shamollatib turiladigan
xonalarda olib boriladi. Bunda havo harorati 0° dan
15°C gacha bo'lishi mumkin. Agar havo harorati yuqori
bo‘lsa, mahsulot buzilishiga imkon yaratilgan bo‘ladi.
Agar havo harorati pasayib ketsa, konservalaming
konsistentsiyasi yomonlashadi va baliq go‘shti uvalanib
ketadigan bo‘lib qoladi. Tabiiy konservalami 2 yilgacha
saqlash mumkin. Moyli va pomidor sousli konservalar
1 yilgacha, preservalami 6 oygacha saqlanadi.
205
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
B ilim ni tekshirish uchun savollar

I I I B OB . SO‘YILGAN MOLLARNING GO‘SHT
TO‘QIMASI, SKELETI VA MUSKULATURASI
G o‘sht sanoati va savdo tarmoqlarida «go‘sht» de-
yilganda molning nimtalangan tanasi tushuniladi.
Morfologik tarkibi jihatidan olinganda go‘sht mol tana-
sining muskul to‘qimasi, skelet suyaklari, yog‘, qon va
limfa tomirlaridan iboratdir. Shunday qilib, go‘sht - mol
tanasida o ‘zaro tabiiy nisbatdagi barcha to‘qimalaming
bir butun yig‘indisi hisoblanadi.
To‘qimalarning tuzilishi.
Go‘shtning asosiy to‘qi-
malari deyarli bir xil hujayra va hujayrasiz to'qima-
lar kompleksi, epitelial (qoplovchi) to‘qima, muskul
(mushak) to‘qima, biriktiruvchi to‘qima va nerv to‘qi-
malaridan iborat. Go‘shtda epitelial va nerv to‘qimalar
nihoyatda oz bo'lganligi uchun go‘shtning tarkibi va
oziqlik qimmatiga juda kam ta’sir etadi. Go‘shtdagi
asosiy to‘qimalar miqdori hayvon turi, yoshi, zoti, jinsi,
oriq-semizligi bilan bog‘liq holda bo‘ladi. Shuningdek,
bu to‘qimalaming tana qaysi qismiga joylashganligi
ham muhim rol o ‘ynaydi.
Epitelial to‘qima
- teri to‘qimasi bo‘lib, u teri tarki-
biga kiradi va barcha organ va bo‘shliqlar (ovqat hazm
qilish, nafas olish organlari, ko‘krak va qorin bo‘shlig‘i
va boshqalar)ni qoplaydi. Ular bir yoki ko‘p qatlamli
bo‘lishi mumkin.
Muskul to‘qimasi - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Qoramol va qo‘y-echkilarda orqa umurtqa 13 ta,
cho‘chqada 14 ta boiadi. Qoramol va qo‘y-echkilarda
bel umurtqasi 6 ta, cho‘chqada 4 ta. Ular o ‘sib dum-
g‘aza suyagini hosil qiladi. Dum umurtqasi 18-20 ta,
cho‘chqada 20-26 ta b o iish i aniqlangan.
Qovurg‘a ko'krak suyagi bilan yoki o ‘zaro birikuv-
chi uzun, sal egilgan, juft-juft joylashgan yassi suyak-
dan tashkil topgan. Har bir juft qovurg‘aning soni orqa
umurtqaning soni bilan baravar boiadi. Past qismidan
ko‘krak suyagiga ulangan qovurg‘alar chin qovurg‘a
deyiladi. Oxirgi qovurg‘alar bir-biri bilan ulanadi va
ular yolg‘on qovurg‘a deyiladi.
Qoramol va qo‘y echkilarda 13 juft qovurg‘a boiib,
ulardan 8 tasi chin qovurg‘a, 5 tasi yolg‘on qovurg‘a
hisoblanadi, cho‘chqada 14 ta qovurg‘a, 6 tasi chin va 8
tasi yolg‘on qovurg'a boiadi.
Ko'krak (to‘sh) suyagi - ayrim to ia suyakka aylan-
magan qismlar - segmentlardan iborat. Ko‘krak suyagi-
ning old qismi tayanch, keyingi qismi esa xanjarsimon
o‘siq deyiladi.
Oldingi oyoq suyaklari - kurak, yelka suyagi, yelka
oldi suyagi va panjaralami o ‘z ichiga oladi. Kurak, yas-
si suyakdan iborat, uning yuqori keng qismi pay bilan,
pastki qismi yelka bilan ulanuvchi va kurak yelka
bo‘g ‘ini hosil etuvchi boshqa siyak bilan tamomlanadi.
Orqa oyoq suyagi - tos suyagi, son suyagi, boldir
suyagi va tovon suyaklarini o ‘z ichiga oladi. Son suyagi
skeletdagi eng yirik naysimon suyak hisoblanadi. Uning
ustki uchi yonbosh suyagiga birikadi, pastki uchi esa
tizza bo‘g‘inini hosil etib, boldir suyagi bilan ulanadi.
Moyli konservalar - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Moyli konservalar. Tayyorlash texnologiyasiga
ko‘ra bu guruhga quyidagi konservalar kiradi: shprot,
sardinka, dudlangan baliq va yog‘da qovurilgan baliq
konservalar.
Tayyor kulinariya mahsulotiari. Odatda bunday
konservalar ovqat singari tayyorlanadi va og‘zi ber-
kitilib, sterilizatsiya qilinadi. Asosiy turlari: baliq
solyankasi, baliq sho‘rvasi, baliq doTmasi, tomat
sousli kotletlar, osyotra baliqlari, sabzavotlar qo‘shib
tayyorlanadigan konservalar, cho‘rtan baliq doTmasi va
boshqalar.
B aliq preservalari Preservalar tayyorlash uchun ayrim tur baliqlar
(seld, kilka, salaka, tyulka, xamsa, tugun, sasvin kabilar)
dan foydalaniladi. Bu mahsulotlar nihoyatda xushbo‘y,
me’yor darajada tuzlangan, ziravor va dorivorlar
qo‘shilgan, sirka va gorchitsa solinganligi bilan boshqa
tur mahsulotlardan ajralib turadi.
Preserva tayyorlash uchun moTjallangan baliq-
laming tangachalari olib tashlanadi yoki nimtalangan
holda ishlanadi. Nimtalanmagan baliqlar xushbo‘y qi-
lib tozalanadi. Nimtalangan boTaklar (tushkalar) ham
xushbo‘y qilib tuzlanadi va gorchitsa sousi solinadi.
Tuz o‘rtacha 6-12% boTishi mumkin. Agar talab etilsa,
qo'shmcha 1 kg baliq go'shti uchun 1 g dan yana tuz
qo'shiladi.
Preservalar nihoyatda xushbo‘y boTib, ulaming
ustiga sardak solinadi va qadoqlangan holda joylashtiri-
ladi. Bunday baliqlar jarohatlanmagan, sarg‘ayib
qolmagan boTishi lozim. BoTaklarga boTinmagan
baliqlaming ichki organlari olib tashlanishi tavsiya
204
www.ziyouz.com kutubxonasi
etiladi. Bunda eng katta baliqlar boiinm agan holda 19
sm gacha b o iish i mumkin.
Baliqlarni joylashda bankalaming hajmi va baliq
turlari, hamda texnologik xususiyatlari inobatga olinadi.
Konservalarni sterilizatsiya qilishdan

Konservalarni sterilizatsiya qilishdan asosiy
maqsad, go‘shtdan tayyorlanadigan konservalamiki
bilan bir xil boTgani holda, uning tarkibidagi mikroor-
ganizmlami
nobud qilish va zararsizlantirishdan ibo-
202
www.ziyouz.com kutubxonasi
rat. Bu tadbir konserva tarkibida mavjud bo‘lgan tur-
li kasallik qo‘zg‘atuvchi sporalami yo‘q qilib tashlash
va shu bilan birga mahsulotning oziqaviy qiymatini va
organoleptik xususiyatini saqlab qolishdan iborat.
Sterilizatsiya qilingan konservalar zudlik bilan
30-40°C gacha sovutiladi. Shu suv bilan yuviladi, ust-
ki qismi quritiladi, talab etiladigan blanka (hujjatlar)
to‘ldiriladi va omborga yoki sotuvga jo ‘natiladi.
B aliq konservalarining asosiy turlari Baliq konservalari tayyorlash texnologiyasiga ko‘ra
bir qancha tur va guruhlarga bo‘linadi. Masalan, tabiiy
holda tayyorlangan konservalar; pomidor sousi solingan
konservalar; moyli konservalar; pashtetlar (baliq qiy-
masi); pastalar va sabzavotlar qo‘shilgan konservalar
shular jumlasidandir.
Tabiiy holda tayyorlangan konservalarni tay-
yorlashda minimal darajada mahsulot sifatiga, uning
ta’miga
ta’sir
qilinadi.
Bunday
mahsulot
ham
nonushta, ham zakuska, yoki quyuq ovqat sifatida
muhim ahamiyat kasb etadi. Ulaming asosiy turlari:
1. 0 ‘z sharbatida (sardagida, sokida) tayyorlangan
konservalar. Ular asosan, osyotra, lasos, paltus, stavrida
kabi baliqlardan tayyorlanadi. 2. 0 ‘simlik moyi qo'shib
tayyorlanadigan konservalar. 3. Jeleli baliq konservalari
(okun, ugra, salaka, sibir sigi kabi baliqlardan
tayyorlanadi).
Pom idor sousi baliq konservalari. Bu gu-
mh asosan barcha turdagi pomidor sousi qo‘shib
tayyorlangan konservalardan iborgt. Shuningdek, bi-
roz qovurilgan va blanshirovka qilingan mahsulotlar va
pashtetlar ham kiradi.
Tayyorlash. Bo‘laklangan baliq go‘shtlari oldin
o‘simlik moyida biroz qovuriladi yoki blanshirovka
qilinadi. Bankalarga taxlanadi. Ustidan pomidor sousi
203
www.ziyouz.com kutubxonasi
solinadi, ziravorlar ham qo‘shiladi. Bankalarga solingan
sous baliq vaznining 10-30% ni tashkil etadi, ayrim
hollarda iming zich qismi 90-70% gacha bo‘lishi
tavsiya etiladi.
III. Yakuniy qism - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
19-mavzu: Qon ketishda birinchi yordam ko‘rsatish. (1 soat amaliy mashg‘ulot)
I.Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi : o‘quvchularga ko‘cha harakati qoidalari haqida tushuncha berish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
O‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi — doimiy ravishda o‘z-o‘zini jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish, kamolotga intilish, hayoti davomida mustaqil o‘qib-o‘rganish, kognitivlik ko‘nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o‘z xatti-harakatini muqobil baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko‘nikmalarini egallash.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
|
Mol tanasining muskulaturasi

Orqa oyoq muskuli - bir necha yaxlit muskuldan
iborat. Tos suyagi va son suyagining yuqori qismi
atrofidagi muskullar mayin konsistentsiyali, marmar-
simon va yaxshi ta’mli bo'ladi. Shunday qilib, sifatli
go‘sht tananing boshdan uzoq va umurtqaga yaqin
qismlariga joylashgan bo‘ladi.
Tabiiy holicha - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

kagacha saqlash mumkin. Muzlatilgan baliqlami -18°C
da baliq turiga ko‘ra 1-5 oygacha saqlash mumkin.
Muzlagan baliqlami muzdan tushirish ishlari
ochiq havoda yoki chuchuk suvda, yoki uncha sho'r
bo‘lmagan namakobda saqlash mumkin. Baliqlami
keyin shu suvda yuvish mumkin. Baliqlar suvda uzoq
qolib ketmasligi lozim, aks holda baliq go‘shti bo‘kadi
va uning tarkibidagi ekstraktiv moddalar parchalanib
ketadi.
Baliq tanasidagi iste'molga yaroqsiz yoki tuban
sifatga ega qismlari olib tashlanadi. Baliq tanasi
tozalanadi, bo'laklarga bo‘linadi. Mahsulotga maza ki-
ritish uchun u tuzlanadi (tuz baliq vaznining 1,2-2%
ga teng bo‘lishi mumkin). Talab etilsa sirkali namakob
eritmasi va sous quyiladi.
Tayyorlanayotgan mahsulotning turiga ko‘ra chala
tuzlangan va chala quritilgan baliqlar issiqlik ta'sirida
ishlanadi. Ya’ni qaynatiladi (blanshirovaniya), qaynab
turgan suvda qisman saqlanib, o‘simlik moyiga solinadi,
keyin sirkali namakobda saqlanadi, o ‘simlik moyida
qovuriladi, qizdiriladi, issiq havoda chala quritiladi yoki
infraqizil nurlar ta'sirida ishlanib dudlanadi.
Issiqlik yordamida ishlash natijasida baliqlaming
konsistentsiyasi yaxshilanadi, mazasi, hidi va tashqi
ko‘rinishi
talab
darajasiga keltiriladi.
Ko‘pincha
mahsulotning oziqaviy qiymati ortadi, oqsil tarkibidagi
(ammiak va serovodorod) ayrim qo‘lansa hidlar bartaraf
etiladi.
Konservalami qaynatish (blanshirovaniye), faqat-
gina ayrim tur baliq (sardin, sayra, stavrida, yirik atlan-
tika seldi kabi)lar uchun qoTlaniladi. Ayrim hollarda
ularga moy, pomidor sousi qo‘shish tavsiya etiladi.
K olbasa tayyorlash uchun asosiy xom ashyolar

kin oqsilga boy bo‘lgan II kategoriya va undan ham
pastroq go‘sht eng m a’qul hisoblanadi.
Cho‘chqa go‘shti
- o ‘zining yumshoqligi, ma-
yinligi, yog'ining tez eruvchanligiga ko‘ra kolbasaning
mazasini va energetik qiymatini oshirish imkonini
beradi. Kolbasa tarkibida yog‘ miqdorining ko‘payishi
unga mayinlik, namlik, yumshoqlik xususiyatini oshi-
radi. Lekin, yog‘ miqdorining nihoyat ko‘payib keti-
shi salbiy natijalarga olib keladi. Shuningdek, qiyma
tarkibida cho‘chqa go'shtining ko‘payib ketishi uning
rangini ochroq qilib yuboradi.
Qo‘y yog‘i va go‘shti
qat-qat ko‘rinishda va yog‘i
qiyin eriydigan bo'lgani uchun u qadar yopishqoq bo‘l-
maydi. Shuning uchun qo‘y go'shti, ko‘pincha, mol
go‘shti bilan aralashtirib ishlatiladi.
Dumba yog'ining o‘ziga xos o ‘tkir mazasi va hidi
bo‘lmaydi, kolbasa pishirilganda erimaydi. Dumba mil-
liy kolbasalar (qo‘y va yilqi go‘shtidan tayyorlanadigan
kolbasalar) va past navli kolbasalar tayyorlashda
cho‘chqa yog‘i o ‘mida ishlatiladi.
Buzoq go‘shtidan yuqori navli kolbasalar - «buzoq
kolbasasi», «parhez kolbasa» va «ekstra kolbasa»lar
tayyorlanadi.
Yilqi go‘shti - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Yilqi go‘shti
dag‘al tolali va qoramtir bo‘ladi, yo-
g‘i oson eriydi, undan «yilqi go‘shti kolbasasi» tay-
yorlanadi.
Bug‘u go‘shti
- sifati va qiymatiga ko‘ra yaxshi
mol go‘shtidan qolishmaydi. Shimoliy rayonlarda un-
dan «bug‘u go‘shti kolbasasi» tayyorlanadi.
Uy parrandalari (tovuq, o ‘rdak, kurka) go‘shti
juda to‘yimli bo‘ladi va oson hazm qilinadi. Kolbasa
tayyorlash uchun II kategoriya semizlikdagi parran-
dalar, shuningdek, ikki marta muzlatilgan, lekin rangi
o‘zgarmagan parranda go‘shtlari ishlatiladi.
Kalla-pochalardan - jigar, til, miya, yurak, o ‘pka,
oshqozon, kalla go‘shti va oyoq go‘shtlari kolbasa
53
www.ziyouz.com kutubxonasi
tayyorlashda foydalaniladi. Ular liver va parhez kol-
basalar, pashtet, zelts, xolodetslar, shuningdek, 3-nav
kolbasalar tayyorlash uchun ishlatiladi.
Go‘sht termik holatiga ko‘ra, yangi so‘yilgan
hayvonniki, sovutilgan va muzlangan bo‘lishi mum-
kin. Muzlagan go‘sht dastavval eritilishi lozim. Yangi
go‘sht sovutilgan va ayniqsa muzdan eritilgan go‘shtga
nisbatan o‘z tarkibiga ko‘p miqdorda suvni tortib olish
va saqlash xususiyatiga ega. Shuning uchun ham yangi
go'shtdan qaynatilgan holda kolbasa tayyorlash, sosiska
va sardyelka ishlab chiqarish ishlari olib boriladi. Bu-
ning uchun hayvon so‘yilganiga 2-3 soatdan ko‘p vaqt
o‘tmasligi va uning harorati 28°c dan past bo‘lmasligi
ma’qul hisoblanadi.
Bir qancha turdagi kolbasalami ishlab chiqarishda
I va II kategoriyali sub produktlardan keng miqyosda
foydalaniladi. Masalan, qiymalangan kolbasalar uchun
hayvon tili, liver, pashtet, parhez kolbasalar uchun
jigardan foydalaniladi.
Kolbasalaming oziqaviy xususiyati va biologik
qiymatini oshirish maqsadida yangi hayvon qoni, qon
plazmasi va qon zardobidan (sivorotka) foydalaniladi.
Qon kolbasasi va dildiroq kolbasalami ishlab chiqa-
rishda asosiy xom ashyo - yangi qon hisoblanadi.
Bunda qon miqdori pashtet tayyorlashda go‘shtning
8 foizga, qaynatilgan kolbasalar uchun go‘shtning
6 foiziga teng bo‘lishi tavsiya qilinadi. Qon kolbasa
rangini qoramtir qilib yuborish xususiyatiga ega.
Yog‘ - kolbasa to‘yimliligini oshiradi, unga yum-
shoqlik xususiyatini yaxshilash imkonini beradi.
Kolbasa tayyorlashda asosan tez emvchi va yaxshi
hazm bo‘luvchi qiymalangan cho‘chqa teri osti moyi
ko‘proq foydalaniladi. Ayrim hollarda cho‘chqa yog‘i
o ‘miga dumba yog‘i va mol teri osti moyidan ham
foydalaniladi.
54
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
Yordamchi xom ashyo turlari

asosiysi kolbasalami uzoq vaqt yaxshi saqlashga imkon
yaratadi.
Kolbasalami tayyorlashda tabiiy va sun’iy po‘st
qavatdan foydalaniladi. Tabiiy qavat sifatida mol,
qo‘y va cho‘chqalaming ingichka va yo‘g ‘on (to‘g‘ri)
ichagidan, siydik pufagidan, qizilo‘ngach, cho‘chqa
oshqozonidan foydalaniladi. Bu mahsulotlar yangi yoki
tuzlangan va quritilgan holda bo‘lishi mumkin.
Ishlab chiqariladigan kolbasalaming deyarli 40
foizi uchun tabiiy po‘stloq qavati ishlatilsa, qolgan
qismi uchun sun'iy holda tayyorlangan po‘stlardan
foydalaniladi. Ular asosan, oqsildan (kutizin, belkozin),
o‘simlik (selofan, qog‘ozli) va sintetik (polietilen)
usulda tayyorlanadi. Kolbasa qavati uning sifatiga ko‘p
jihatdan o‘z ta'sirini ko'rsatadi. Binobarin, ular hidlanib
qolmagan, sasimagan, qurtlamagan, toza va sof holda
bo‘lishi talab etiladi.
Bog‘lovchi m ahsulot asosiy hisoblanib, u kolbasa
boTak («baton» deb ataluvchi)lami ikki tomonidan
va talab etilsa uning o‘rta qismlaridan bogTash uchun
qoTlaniladi. Kolbasalar ana shu kanop bogTovchi
yordamida maxsus yog‘och taxtalarga osiladi. Ko‘p
vaqt «baton» tanasidagi bogTov miqdoriga ko‘ra
kolbasa nomini aniqlash mumkin.
Yevropa Ittifoqi rivojlanishining uchinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?

|
Yevropa Ittifoqi rivojlanishining uchinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
|
bet | 5/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining17. Yevropa Ittifoqi rivojlanishining uchinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
A. 1972-1978 y. - Yevropa Ittifoqi inqirozi
B. 1979 -1985 y. – Tovar, xizmat, kapital hamda ishchi kuchlari erkin harakatlana oladigan Yevropa ichki bozorining paydo boʻlishi
D. 1993-2002 y. - Yagona ichki bozordan iqtisodiy va valyuta ittifoqiga oʼtish
E. 1979 -1985 y. - Yevropa valyuta tizimi yaratilishi
18. Yevropa Ittifoqi rivojlanishining toʻrtinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
A. 1972-1978 y. - Yevropa Ittifoqi inqirozi
B. 1986 -1992 y. – Tovar, xizmat, kapital hamda ishchi kuchlari erkin harakatlana oladigan Yevropa ichki bozorining paydo boʻlishi
D. 1993-2002 y. - Yagona ichki bozordan iqtisodiy va valyuta ittifoqiga oʼtish
E. 1979 -1985 y. - Yevropa valyuta tizimi yaratilishi
19. Yevropa Ittifoqi rivojlanishining beshinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
A. 1986 -1992 y. – Tovar, xizmat, kapital hamda ishchi kuchlari erkin harakatlana oladigan Yevropa ichki bozorining paydo boʻlishi
B. 2003-2015 y. - Yagona ichki bozordan iqtisodiy va valyuta ittifoqiga oʼtish
D. 1993-2002 y. - Yagona ichki bozordan iqtisodiy va valyuta ittifoqiga oʼtish
E. 1979 -1985 y. - Yevropa valyuta tizimi yaratilishi
20. quyidagilardan qaysi biri Yevropa Ittifoqi moliyaviy mexanizmiga kirmaydi?
A. Qishloq xoʼjaligini yoʼnaltirish va kafolatlash fondi
B. Yevropa hududiy rivojlantirish fondi
D. Yevropa investitsiya banki
E. Yevropa Kengashi
5.2. Amaliy topshiriqlar
1-Topshiriq. Davlatning agrar iqtisodiyotni tartibga solishdagi quyidagi asosiy vazifalarini izohlang.
|
| |
Darsning borishi - 3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi

|
3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi
|
bet | 2/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining4. Darsning borishi: Talabalarga rivojlangan davlatlarda agrar siyosat va Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlarida agrar islohotlarning asosiy yoʻnalishlari tushuntirish.
5. Talabalarga mustaqil ishlash uchun topshiriqlar:
5.1. Test topshiriqlari.
1. Quyidagilardan qaysi biri rivojlangan davlatlar agrar tarmogʻiga xos xususiyat?
A. mamlakat qishloq xoʻjaligining iqtisodiyot tarmoqlarida ulushi kam
B. mamlakat qishloq xoʻjaligining iqtisodiyot tarmoqlarida ulushi eng yuqori
D. YAIMning 25 foizi qishloq xoʻjaligi tarmogʻiga toʻgʻri keladi
E. qishloq xoʻjalik tarmogʻida yaratilgan ne’matlarning asosiy qismi don mahsulotlari
2. Qaysi javob rivojlangan davlatlar agrar tarmogʻining umumiy tomonlari keltirilmagan?
A. qishloq xoʼjalik ishlab chiqarishida kapital sigʼimining pasayib mehnat unumdorligining oshayotganligi
B. agrar iqtisodiyot yuqori darajada takomillashgan agrosanoat integratsiyasiga birlashgan
D. agrar iqtisodiyot rivojlanishi ilmiy hajm yuqori boʼlgan texnologiyalar, biotexnologiya va informatika kabi yuqori unumli va ekologik toza texnologiyalarga asoslangan
E. qishloq xoʼjalik ishlab chiqarishida kapital sigʼimining mehnat unumdorligiga nisbatan tezroq oʻsishi
3. Agrar tarmoq rivojlanishi ta’minlaydigan agrar siyosatning asosiy shartlari toʻgri berilgan qatorni belgilang.
- davlat tomonidan tartibga solishning mukammal tizimi ishlab chiqilganligi;
- qishloq xoʼjaligi ishlab chiqarishiga ilmiy-texnika yutuqlarini tekinga joriy qilish.
- agrar iqtisodiyotda rivojlangan АSM tizimining mavjudligi;
- ishlab chiqarishning fermerlik tizimida tashkil qilinganligi;
A. 1, 2, 3
B. 1, 3, 4
D. 2, 3, 4
E. 2 va 4
4. NAFTA tashkilotiga a’zo davlatlar berilgan qarorni belgilang
A. AQSH, Meksika, Kanada
B. AQSH va Kanada
D. AQSH, Meksika, Kanada, Guatemala, Kuba
E. Kanada, Meksika, Kuba
|
| |
Yevropa Ittifoqi davlatlari uchun “ Umumiy agrar siyosat (CAP)” qachon paydo boʻldi?

|
Yevropa Ittifoqi davlatlari uchun “ Umumiy agrar siyosat (CAP)” qachon paydo boʻldi?
|
bet | 4/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining11. Yevropa Ittifoqi davlatlari uchun “ Umumiy agrar siyosat (CAP)” qachon paydo boʻldi?
A. 1962-yil
B. 1950-yil
D. 1984-yil
E. 1992-yil
12. Quyidagilardan qaysi biri “Umumiy agrar siyosat (CAP)”ning tamoyillariga kirmaydi?
A. Bozor birligi
B. Ittifoq manfaatlarining ustunligi
D. Moliyaviy birlik
E. Erkin bozorni yaratish
13. Quyidagilardan qaysi biri Oʻzbekiston agrar siyosatining maqsadiga kirmaydi?
A. qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va tovar ishlab chiqaruvchilar raqobatbardoshligini oshirish, oziqovqat mahsulotlari sifatini ta’minlash;
B. qishloq xoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalarga subsidiyalar berish;
D. qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi ehtiyojlari uchun qoʻllaniluvchi tabiiy resurslarni takror ishlabchiqarish va asrab-avaylash;
E. qishloq hududlari barqaror rivojlanishini, qishloq aholisi bandligini ta’minlash, ularning turmushdarajasini, shuningdek qishloq xoʻjaligida band boʻlganlarning ish haqini oshirish;
14. Yevropa Ittifoqining zamonaviy koʻrinishini shakllantiradigan integratsion jarayonlar qanday yoʻnalishlarda amalga oshirilmoqda?
A. Ekstensiv va intensiv
B. Gorizantal va vertikal
D. Integratsion va innovatsion
E. Toʻgʻri javob berilmagan
15. Yevropa Ittifoqi rivojlanishining dastlabki bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
A. 1957-1971 y. – “Bojxona ittifoqi” siyosatini yuritish orqali erkin savdo zonalarini yaratish
B. 1972-1978 y. - Yevropa Ittifoqi inqirozi
D. 1957-1971 y. - Yevropa valyuta tizimi yaratilishi
E. 1986-1992 y. – Tovar, xizmat, kapital hamda ishchi kuchlari erkin harakatlana oladigan Yevropa ichki bozorining paydo boʻlishi
16. Yevropa Ittifoqi rivojlanishining ikkinchi bosqichi qaysi davrlarni qamrab oladi va unga xos xususiyat nima?
A. 1972-1978 y. – “Bojxona ittifoqi” siyosatini yuritish orqali erkin savdo zonalarini yaratish
B. 1986-1992 y. – Tovar, xizmat, kapital hamda ishchi kuchlari erkin harakatlana oladigan Yevropa ichki bozorining paydo boʻlishi
D. 1972-1978 y. - Yevropa Ittifoqi inqirozi
E. 1957-1971 y. - Yevropa valyuta tizimi yaratilishi
|
| |
NAFTA tashkiloti tuzishdan maqsad nima?

|
NAFTA tashkiloti tuzishdan maqsad nima?
|
bet | 3/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining5. NAFTA tashkiloti tuzishdan maqsad nima?
A. a’zo davlatlar qishloq xoʻjaligini rivojlantirish
B. tashkilotga a’zo mamlakatlarda barqaror rivojlanishni ta’minash
D. a’zo mamlakatlar oʻrtasida savdo va investitsiyaviy bariyerlarni yoʻq qilish
E. arzon va sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlash
6. Qishloq xoʻjalik mahsulotlarini ishlab chiqarish boʻyicha dunyoda yetakchi davlat qaysi?
A. AQSH
B. Xitoy
D. Germaniya
E. Braziliya
7. AQSHda eng koʻp yetishtiriladigan ekin qishloq xoʻjalik ekini…
A. Paxta
B. Bugʻdoy
D. Soya
E. Makkajoʻxori
8. Quyidagilardan qaysi biri Yaponiya agrar siyosatining instrumentlariga kirmaydi?
A. Yerlarni yaxshilash boʻyicha loyihalar
B. Togʻ va adirlik hududlaridagi fermerlarga toʻgʻridan-toʻgʻri toʻlovlar
D. Umumiy sugʻurta tizimi
E. Intensiv qishloq xoʻjaligi
9. Yaponiyada oziq-ovqatga boʻlgan talabni qondirilish darajasining kamayishiga asosiy sabablarni belgilang
-mamlakat aholisining koʻpayishi natijasida talabning oshib ketishi
-agrar siyosatning qimmat ishlab chiqarish oʻrniga arzon mahsulotlar sotib olishga qaratilganligi
-sanoat hamda boshqa yondosh tarmoqlar rivojlanishi natijasida ularning qishloq xoʻjalik yerlarini egallab olishi
-doimiy zilzilalar natijasida qishloq xoʻjalik ekinlarining katta qismini yoʻq boʻlishi
A. 1,2,4
B. 2,3,4
D. 1,2,3
E. 1,3,4
10. Yaponiya agrar siyosatining asosiy vazifalari xato berilgan javobni belgilang
A. Oziq-ovqat mahsulotlarini barqaror miqdorda va sifatda yetkazib berish boʼyicha eksportyor mamlakatlar bilan samarali kelishuvlar olib borish va shartnomalar tuzish.
B. Oziq-ovqatga boʻlgan talabni imkon qadar arzon va sifatli mahsulot ishlab chiqaruvchi hamkor davlatlardan import hisobiga qondirish.
D. Oziq-ovqat xavfsizligi muammosini hal qilish va xavfni imkon qadar kamaytirish maqsadida maxsus oziq-ovqat zahiralarini tashkil qilish.
E. Kelgusida samarali shartnomalar tuzish va hamkorlik olib borish imkoniyati mavjud boʼlgan rivojlanayotgan mamlakatlarning qishloq xoʼjaligini rivojlantirishga yordam qilish.
|
| |
Vazifa  
  
Izoh - 3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi

|
3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi
|
bet | 6/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlariningVazifa
|
Izoh
|
Ma’muriy-huquqiy tartibga solish vazifasi
|
|
Huquqiy himoyalash va kafolatlash vazifasi
|
|
Barqarorlastirish vazifasi
|
|
Ragʻbatlantirish vazifasi
|
|
Taqsimlash vazifasi
|
|
Axborot maslahat ta’minot vazifasi
|
|
Tashqi iqtisodiy faoliyatni muqobillashtirish vazifasi
|
|
2-Topshiriq. Rivojlangan davlatlar agrar siyosatining xususiyatlari nimalardan iborat?
AQSH agrar siyosatining xususiyatlari
|
Yaponiya agrar siyosatining xususiyatlari
|
Yevropa ittifoqi mamlakatlari agrar siyosatining xususiyatlari
|
|
|
|
3-Topshiriq. Yevropa ittifoqi davlatlarida “Umumiy Agrar Siyosat”ning shakllanish bosqichlari va erishilgan natijalarni quyidagi jadval boʻyicha tartib bilan joylashtiring?
№
|
Davr
|
Amalga oshirilgan ishlar
|
1
|
|
|
2
|
|
|
3
|
|
|
4
|
|
|
6. Topshiriqlarning talabalar tomonidan bajarilishini nazorat qilish va yoʻl-yoʻriqlar berish.
7. Topshiriqlarni yechishning asosiy natijalari boʻyicha xulosa va takliflar.
8. Savol-javoblar.
9. Uyga vazifa.
9.1. Oʻtilgan mavzuni oʻqib chiqish.
9.2. Berilgan tushunchalarga izohlar yozish.
9.3. Mavzu boʻyicha test va krossvordlar tuzish.
|
| |
Investitsiya muhitini baholash usullari

|
Investitsiya muhitini baholash usullari
|
bet | 22/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Investitsiya muhitini baholash usullari
Har qaysi investor ma’lum bir mamlakat va uning hududiga investitsiya kiritishdan avval o’sha mamlakat va hududning investitsiya muhitini baholash, uning jozibadorligini aniqlashga kirishadi. Albatta, bunda yuqorida ko’rib o’tilgan omillar o’rganiladi, tahlil qilinadi va shu asosda investitsiya qarorlari qabul qilinadi.
Xorijiy investor uchun yuqorida qayd qilingan barcha omillar muhimdir. Shuning uchun ham rivojlangan ko’pgina mamlakatlarda investitsiya loyihalarini baholaydigan, investitsiyalar qo’yilishiga talab bo’lgan davlatlarning investitsiya muhitini o’rganadigan va aniq xulosa va ma’lumotlarni investorlar uchun taqdim etuvchi maxsus firmalar, tashkilotlar mavjuddir. Masalan: Shvetsariya, Germaniya kabi qator mamlakatlarning nufuzli axborot xizmatlari davlatning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy holatini baholash uchun har biri «0» dan «4» gacha bo’lgan (0-qoniqarsiz va 4-o’ta qulay) 4 balli shkala bo’yicha baholanadigan 15 ta muhim ko’rsatkichni hisobga oladigan «BERI»38 (business environment risk index)ni qo’llaydi.
«BERI» indeksiga kirgan ko’rsatkichlar orasida siyosiy barqarorlik (0,12 ball) eng katta ahamiyatga ega. Tahlillar ko’rsatishicha, G’arb ekspertlari, aynan, harbiy harakatlar yoki ichki vaziyatning keskinlashuvi yuz bergani bois, shuningdek, iqtisodiy va siyosiy nobarqarorlik tufayli Gruziya, Moldava va Tojikistonga reytinglarda so’nggi o’rinlar berishgan, ya’ni ular «BERI» indeksining eng past ko’rsatkichi darajasiga ega.
Mazkur usulning mohiyati shundaki, obro’li ekspertlarni39 tanlash asosida va ularga 5 balli (0 dan 4 ballgacha va ularning yig’indisi 1 ga teng) shkalada 15 ta asosiy mezonlar bo’yicha mamlakat riskini baholash taklif etiladi. Ushbu usulda baholash mezonlari va ularning qiymatlari quyidagilardan iborat40:
– siyosiy barqarorlik (0,12);
– xorijiy investitsiyalarga bo’lgan munosabat (0,06);
– milliylashtirilishi xavfi (0,06), agar mamlakat qonunchiligida mulkni haq to’lamasdan ekspropriatsiya qilish ko’zda tutilgan bo’lsa, 0 ball qo’yiladi;
– valyutaning devalvatsiya qilinish ehtimoli va darajasi (0,06);
– to’lov balansining holati (0,06);
– biznesning byurokratlashish darajasi (0,04);
– iqtisodiy o’sish sur’ati (0,1);
– valyutaning erkin almashinuv darajasi (0,1);
– shartnoma majburiyatlarini bajarish soni (0,06);
– mehnat unumdorligi darajasi va ish haqi xarajatlari (0,08);
– yuridik va marketing maslahatlarini olish, malakali mutaxassislarni jalb qilish imkoniyati (0,02);
– aloqa va transportni tashkil qilish (0,04);
– davlat organlari va jamoat tashkilotlarining munosabatlari (0,04);
– qisqa muddatli kreditlarni olish shartlari (0,08);
– uzoq muddatli kreditlar, xususiy kapitalni olish, foydalanish shartlari (0,08).
Umuman olganda, «BERI» xizmati bu borada katta obro’ qozongan tashkilotdir.
62. Investitsiya muhitida investitsion salohiyatni o’rni.
63. Investitsiya muhitini shakllantirishda huquqiy-me’yoriy tizim.
|
| |
-jadval
O’zbekistonda tashkil etilgan erkin iqtisodiy hududlarda

|
-jadval
O’zbekistonda tashkil etilgan erkin iqtisodiy hududlarda
|
bet | 16/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.6.2-jadval
O’zbekistonda tashkil etilgan erkin iqtisodiy hududlarda
amal qiladigan imtiyozlar25
Ko’rsatkichlar
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-4059 sonli «Navoiy viloyatida erkin industrial-iqtisodiy zona tashkil etish to’g’risida»gi
Farmoni
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-4436 sonli ««Angren» maxsus industrial zonasini barpo etish to’g’risida»gi Farmoni
|
Investitsiya miqdoriga qarab imtiyozlar-
ning amal qilish muddati
|
3 mln.dan 10 mln. evrogacha – 7 yil;
10 mln. dan 30 mln.evrogacha – 10 yil, keyingi 5 yil davomida foyda solig’i va yagona soliq to’lovi hajmi amaldagi stavkadan 50 foiz miqdorida belgilanadi;
30 mln. evrodan ortiq bo’lganda – 15 yil, keyingi 10 yil davomida foyda solig’i va yagona soliq to’lovi amaldagi stavkadan 50 foiz miqdorida belgilanadi
|
– 300 ming dan 3 mln. AQSh dollarigacha – 3 yil;
– 3 mln.dan 10 mln. AQSh dollarigacha – 5 yil;
– 10 mln. AQSh dollaridan ortiq bo’lganda – 7 yil.
|
Soliq va majburiy to’lov imtiyozlari
|
«Navoiy» EIIZda ro’yxatdan o’tgan xo’jalik yurituvchi sub’ektlar yagona soliq to’lovi, foyda, er, mol-mulk hamda obodonchilik va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish soliqlari va majburiy to’lovlardan (Pensiya jamg’armasiga majburiy ajratmadan tashqari) ozod etiladi.
|
«Angren» MIZ qatnashchilari foyda, mol-mulk, obodonlashtirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish solig’i, kichik korxonalar uchun yagona soliq to’lovi va Respublika yo’l jamg’armasiga ajratmalar to’lashdan ozod etiladi.
|
|
|
| |
Ilmiy-texnologik - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 13/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Ilmiy-texnologik zonalar. Ilmiy-texnologik zonalarni (ITZ) erkin iqtisodiy zonalarning alohida guruhiga kiritish mumkin. Iqtisodiy adabiyotda ular texnologik parklar, texno-polislar, ilmiy parklar, texnologik markazlar, ishbilarmonlik markazlari deb ataladi. Bu hududlarning ajralib turadigan tomoni shundaki, mazkur hududda ilmiy va texnologik ishlab chiqarish faoliyati yirik ilmiy-tadqiqot markazlari va universitetlar atrofida joylashgan fan sig’imkorligi yuqori bo’lgan, ilm ko’p talab qiladigan firmalar shaklida birlashadi. Bunday hududlarni tashkil etishdan maqsad sanoatga materiallar, yuqori malakali mehnat resurslari, yangi zamonaviy texnologiyalarni etkazib berishni muvofiqlashtirish hisoblanadi. Ilmiy texnologik zonalar uch toifaga bo’linadi:
Innovatsion markaz — bu iqtisodiy tarkibi uncha katta bo’lmagan hudud doirasida kichik, yangi tashkil etilgan kompaniyalar uchun mo’ljallangan.
Ilmiy parklar - bu etarlicha katta hudud bo’lib, unda turli o’lcham va rivojlanish bosqichidagi fan sig’imkorligi yuqori, ilm ko’p talab qiladigan firmalar joylashgan bo’ladi. Ular unchalik katta bo’lmagan ishlab chiqarishni mahalliy ilmiy-tadqiqot markazlarining ilmiy-texnologik izlanishlari asosida yo’lga qo’yish imkonini beradi.
Tadqiqot parki — bu tarkib doirasida ilmiy-texnik yangiliklar texnik timsol bosqichigacha ishlab chiqiladi. Bunday parklarda sanoat kompaniyalari, ilmiy-tadqiqot va konstruktorlik tajriba idoralari birlashadi.
Ilmiy-texnologik zonalarning samaradorligini belgilovchi mezon — bu yangi texnologiya, yuqori malakali mutaxassislar va tadbirkorlarni bir joyga to’plash, ularni o’quv-tadqiqot va tijorat tashkilotlari tarmoqlari orqali qo’llab-quvvatlovchi mahalliy muhitning yaratilishidir.
Erkin iqtisodiy zonalar orasida offshor zonalar alohida guruhni tashkil etadi. Ularning EIZlardan farqi shundaki, unda ro’yxatdan o’tgan korxona hech qanday ishlab chiqarish faoliyati bilan shug’ullana olmaydi. Offshor yurisdiktsiyaning asosiy belgisi soliqqa tortishdagi imtiyozlar hisoblanadi.
|
| |
Erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etish maqsadlari, ob’ektiv zarurligi va tasniflanishi

|
Erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etish maqsadlari, ob’ektiv zarurligi va tasniflanishi
|
bet | 11/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Erkin iqtisodiy hududlarni tashkil etish maqsadlari, ob’ektiv zarurligi va tasniflanishi
Jahon amaliyotidan ma’lumki, EIZ turli maqsadlarga erishish uchun tashkil etiladi
Birinchidan, EIZ tashkil etishdan maqsad milliy iqtisodiyotning xalqaro mehnat taqsimoti jarayoniga chuqur integratsiyalashuvini ta’minlash hisoblanadi. Raqobatbardosh eksport mahsulotlarini ishlab chiqarish orqali valyuta tushumlarini ko’paytirishga erishiladi. Agar mamlakat qandaydir sabablarga ko’ra xorijiy tadbirkorlik kapitali uchun iqtisodiyotning erkinlashuvini ta’minlay olmasa, unda erkin iqtisodiy zona tashkil etish orqali xorijiy investorlarga qulay investitsiya muhitini yaratishi mumkin.
Ikkinchidan, EIZ birinchi navbatda import o’rnini qoplovchi mahsulot ishlab chiqarish, ichki bozorni yuqori sifatli mahsulotlar bilan to’ldirish uchun tashkil etiladi. Ushbu maqsadlarga erishish uchun hududda xorijiy kapital yordamida import o’rnini qoplovchi ishlab chiqarish barpo etiladi.
Uchinchidan, EIZni maxsus tashkil etishda xalqaro mehnat taqsimotiga tovar ishlab chiqarish tarmoqlari bilan birgalikda turizm, madaniyat va sanatoriya-kurort sohalarining integratsiyalashuvi ham ko’zda tutiladi.
To’rtinchidan, EIZ ishlab chiqarishga xorijiy texnologiyalar va milliy ilmiy-texnik yangiliklarini tatbiq etish orqali butun milliy iqtisodiyotda undan foydalanishni nazarda tutadi.
Beshinchidan, rivojlanayotgan mamlakatlar uchun malakali kadrlar tayyorlash va o’qitishni nazarda tutadi.
Oltinchidan, maxsus iqtisodiy hududlarni tashkil etish biror hudud yoki sohaning iqtisodiy rivojlanishini rag’batlantirishni ko’zda tutadi. Misol uchun AQSh va Buyuk Britaniyada maxsus iqtisodiy hududlar XX asrning 80-yillarida iqtisodiy turg’unlik holatidagi hududlarda kichik va o’rta biznesni rivojlantirish uchun tashkil etilgan. Ushbu hududlarda ishbilarmonlarga mamlakatning boshqa hududlariga nisbatan moliya-viy imtiyozlar va xo’jalik faoliyati erkinligi beriladi. Ushbu dasturlar xorijiy kapitalni jalb etishni rag’batlantirish uchun maxsus yo’naltirilgan. Shu maqsadda qoloq hududlarni rivojlangan hududlarga aylantirishda asosiy e’tibor xorijiy kapitalni jalb etishga qaratiladi.
Ettinchidan, ayrim mamlakatlarda erkin iqtisodiy hudud iqtisodiyotni modernizatsiya qilishning mintaqaviy usuli sifatida qaraladi.
Maxsus iqtisodiy zonalar o’zining umumiy maqsadlariga ko’p o’xshash, biroq, ularning funktsiyalari xilma-xil hisoblanadi Maxsus iqtisodiy zonalarning turli-tumanligi, ularning vujudga kelishi va rivojlanishi qator omillarga bog’liq.
Jahon amaliyotida erkin iqtisodiy zonalar xo’jalik faoliyatining ixtisoslashuviga ko’ra quyidagi turlarga ajratiladi: erkin savdo zonalari, sanoat-ishlab chiqarish zonalari, ilmiy-texnologik (texnoparklar, texnopolislar), offshor markazlar, iqtisodiy-ekologik va tor sohaga ixtisoslashgan zonalar (turistik) va kompleks zonalar.
|
| |
Erkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi

|
Erkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi
|
bet | 12/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Erkin iqtisodiy zonalarning birinchi shakli erkin savdo zonasi (ESZ) hisoblanadi. Bu dengiz porti yoki aeroportda joylashgan yoki unga yaqin chegaralangan hudud bo’lib, milliy bojxona hududidan tashqarida bo’ladi. Bu erda saqlash, saralash va qadoqlash operatsiyalari amalga oshiriladi. Erkin savdo zonalarida mahsulotlar namoyishi va keyinchalik sotilishi ham ko’zda tutiladi. Bunda mahsulot faqat ulgurji savdo shaklida sotiladi. Chakana savdo faqat dengiz va havo kemalari ekipaji va yo’lovchilariga sotiladi, boshqa hollarda esa ta’qiqlanadi. Bunday zonalar katta investitsiyalar talab qilmaydi va tezda xarajatni qoplaydi.
Eksport-ishlab chiqarish zonalari. Eksport-ishlab chiqarish zonalari milliy bojxona hududi doirasidagi anklavlar sifatida tavsiflanadi. Mazkur hududlar, odatda, xalqaro portlarga yaqin joylashtiriladi va asbob-uskunalar, yig’ish uchun zarur
ehtiyot qismlar va materiallar hududga iqtisodiy siyosat choralari qo’llanilmagan holda olib kiriladi. Import qilinayotgan mahsulot eksport-ishlab chiqarish zonasida qayta
ishlanadi va qabul qiluvchi tomonning bojxona aralashuvisiz eksport qilinadi. Bojxona bojini to’lash faqat mahsulot qabul qiluvchi mamlakatning milliy bojxona hududiga kirib borsagina amalga oshiriladi.
Eksport-ishlab chiqarish zonasi hukumatning alohida qarorlari asosida tashkil etiladi. Ushbu qarorda hududni boshqarishni shakllantirish masalalari, qo’shimcha imtiyozlarni joriy etish hamda boshqa tashkiliy masalalar aks ettiriladi.
Eksport-ishlab chiqarish zonasini tashkil etish logistika, kommunal va ijtimoiy infratuzilmani yaratish, hudud chegaralarini o’rab olish va bojxona nazoratini ta’minlash bilan bog’liq bo’lgan katta miqdordagi moliyaviy xarajatlarni talab etadi.
Jahon amaliyotining ko’rsatishicha, o’rtacha kattalikdagi eksport-ishlab chiqarish zonasini tashkil etish va rivojlantirish uchun 50 mln. AQSh dollari miqdorida xarajat talab etiladi. Bunda mamlakatning boshqa hududlariga tovarlarni kontrabanda yo’li bilan olib kirish xavfi sanoat tipidagi erkin bojxona zonasiga nisbatan sezilarli darajada kamayadi.
|
| |
Лицензия - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 74/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Лицензия - бу маълум бир фаолият тури билан шуғулланиш ҳуқуқини берувчи расмий хужжат. Лицензияларни номоддий актив сифатида тан олишнинг зарурияти негизида, уни маълум вақт бирлиги давомида корхона, фирма, хўжалик юритиш субъекти, тадбиркорга даромад келтириши ётади.
Бундан ташқари саноат интеллектуал мулки таркибига:
- илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишлари бажарилиши оқибатида олинадиган илмий-техник маҳсулот;
- илмий ишлар тадбиқ етиладиган саноат намуналари киритилади.
Муаллифлик ҳуқуқи билан ҳимояланадиган интеллектуал мулк объектлари сирасига:
- адабиёт ва санъат асарлари;
- мусиқа асарлари;
- рассомчилик асарлари;
- кинематография асарлари;
- илмий изланишлар, илмий кашфиётлар ва бошқалар киритилади.
Интеллектуал мулк объектлари бошқа мулк объектларидек ўзининг қийматига эгадир. Интеллектуал мулк бошқа мулк объектлари сингари нархи аниқланади, ундан фойдаланиш эса қўшимча наф келтириш мумкин бўлади. Моддий ашёвий асосга эга бўлмаган жами номоддий активлар хўжалик субъектларига нисбатан шартли равишда учта йирик гуруҳга ажратилиши мумкин:
Биринчи гуруҳ таркибига муайян корхонадан, фирмадан хўжалик юритиш субъектларидан ажратиб олиб бўлмайдиган номоддий активлар киради:
- махсус малака егалари бўлиш, маълумотли персонал;
- реклама соҳасида ва ўз маҳсулотини илгари суришдаги эришилган ютуқлар;
- ҳудудий жойлашиш афзалликлари;
- бизнесда эришилган репутация, яъни обрў-эътибор.
Ушбу гуруҳ таркибига киритилган активлар қоида сирасида ноаниқ хизмат кўрсатиш муддатига эга бўлганлиги туфайли жамланган ҳолда баҳоланади. Бундай активларни хизмат кўрсатиш муддатини аниқлаш ва амортизация нормаларини ўрнатиш мумкин бўлмаганлиги учун, амортизация ажратмалари ҳисобланмайдиган, яъни амортизация ажратмалари қилинмайдиган активлар деб эътироф этиш мумкин.
Иккинчи гуруҳ таркибига корхона, фирма ёки хўжалик юритиш субъекти ходимидан ажратиб олиб бўлмайдиган активлар киради. Булар жумласига ҳар бир ходимларнинг обрў-эътибори, яъни репутацияси ва профессионаллик кўникмалари, маҳорати, шу жумладан шахсий ноу-хау, тижорат соҳасидаги маҳорати молия операцияларини ўтказиш ва ҳоказолар киради. Биринчи гуруҳ таркибига киритилган активлардек, бундай активлар ҳам ҳар бири ажратиб олиб бўлмайди, фойдаланиш муддатига эга эмас ва амортизация қилинмайди.
Учинчи гуруҳ таркибига, корхона, фирма ёки хўжалик юритиш субъектидан ажратиб олиниб, баҳоланиши мумкин бўлган активлар киритилади. Булар сирасига фабрика маркалари, фирма ёки савдо белгилари, савдо маркалари, муаллифлик ҳуқуқлари, патентлар, лицензиялар, франчайз ва бошқалар киритилади. Бу гуруҳдаги ҳар бир актив ажратилган ҳолда, якка тартибда алоҳида баҳоланиши мумкин ва уларни кўпчилиги аниқ хизмат кўрсатиш муддатларига эгадир.Бундай активлар амортизация қилинадиган активлар деб эътироф этилган ва уларни корхона, фирма ёки хўжалик юритиш субъекти балансида акс эттириш мумкин.
|
| |