nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tabiiy geografiya - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

4.Agar Qozog’iston past tog’lar ko’tarilib, uning balandligi 5-6 ming
metrga yetsa O’zbekistonda qanday o’zgarishlar sodir bo’lishi mumkin?
5.Sibir daryolarini bir qismini O’rta Osiyo
tomon oqizilsa Sibir tabiiy
sharoitida qanday o’zgarishlar sodir bo’ladi?
6.Litosferani vulkanlar otilib turgan qismlarida qanday o’zgarishlar
sodir bo’lishi mumkin?
7. Nima uchun Antraktida tabiati juda ham sovuq?
Mazkur muammolar geografik qobiqning bir butunligini ifodalaydi va
geografik qobiqning bir qismini o’zgarishi boshqa qismini ham
o’zgarishiga olib kelishini asoslab beradi.
Iqtisodiy geografiya.
1. Toshkentdan Farg’ona
vodiysiga quriladigan
temir yo’l magistralini loyixasini tuzing. Bunda qanday tabiiy va iqtisodiy
omillar mavjudligi va ularni qanday hisobga olishni asoslab bering.
2.O’zbekiston dunyo okeaniga chiqadigan. Masalan, gidrofera
mavzusini o’tmasdan avval o’quvchilarga tog’
va materik muzliklari
haqida muammoli vaziyatlarni qo’yib bo’lmaydi, yoki bo’lmasa atmosfera
mavzusini o’tmasdan turib shamollar haqida muammoli vaziyatni tashkil
qilib bo’lmaydi.
Ijodiy fikrlarning birinchi bosqichi bo’lib
muammoni aniqlash va uni
shakllantirishdir. Muammoni ifoda qilishni shakillari bo’lib muammoli
savol,
muammoli masala, muammoli vazifa hisoblanadi. Muammoli
o’qitishning asosiy belgisi bo’lib muammoni yechish orqali o’qitishdir.
Har bir geografiya kursi bo’yicha muammoli
vazifalar tizimi ishlab
chiqilmog’i lozim. Ular didaktik maksadlarga ko’ra quyidagi guruhlarga
bo’linishi mumkin: yangi mavzuni o’rganish;
bilimlarni nazorat qilish;
olingan bilim va ko’nikmalarni mustahkamlash.
Geografiya pridmetlarining barchasi bo’yicha muammoli vazifalar
tizimini tuzish mumkin. Quyida mazkur muammolar bo’yicha
misollar
keltiramiz.
Elektr xavfsizligi - Asoslangan multiservis tarmog'iga kirish qobiliyatini rivojlantirish

teginish va qadam tarangligi. Qoidalar va qoidalar orasida muhim o'rinni
mehnatni muhofaza qilish standartlari tizimi (OSS) egallaydi. SSBT xavfli va
zararli mehnat omillari turlari bo'yicha umumiy talablar va normalarning
davlat standartlarini va texnik jihozlar, o'rnatish va o'lchash jarayonlari va
ishchilar uchun himoya vositalari uchun umumiy xavfsizlik talablari
standartlarini o'z ichiga oladi. Standartlar standartlashtirilgan
parametrlarning ruxsat etilgan maksimal qiymatlarini, asbob-uskunalarni va
alohida elementlarni loyihalash uchun xavfsizlik talablarini, operatsion
tizimlar elementlarini joylashtirishni, jihozlarning ishlash rejimlarini, ish
joylarini, boshqaruv tizimlarini va mehnat sharoitlarini belgilaydi. Ushbu
sohadagi elektr inshootlarini ishlatishning butun davri davomida GOST
12.4.026-2002 ga muvofiq xavfsizlik belgilaridan foydalanilgan. Ushbu
mehmonning so'zlariga ko'ra, elektr toki urishi ehtimoliga ta'sir qiluvchi
omillarning oldini olish uchun binolarda quyidagi harakatlar amalga oshirildi:
- pollar bir qavatli polivinilxlorid antistatik bilan qoplangan
linoleum shuning uchun o'tkazuvchan emas;
- havoning nisbiy namligi 60% dan oshmaydi, shuning uchun
xona quruq;
- havo harorati ortiqcha 30 darajadan oshmaydi;
texnik elektromontyorning bir tomondan yerga ulangan texnologik asbob-
uskunalarning korpuslari va boshqa tuproqli qismlar bilan, ikkinchi
tomondan elektr jihozlarining metall korpuslari yoki tok o‘tkazuvchi qismlari
bilan bir vaqtda aloqa qilish imkoniyati yo‘q (simlar yaxshi izolyatsiyalangan
holda). , kuchlanish 1000 V dan oshmaganligi sababli);
- kimyoviy faol moddalar mavjud emas.
ST RK 1296-2004 ga binoan, bu xona alohida xavf tug'dirmaydigan xona
sifatida tasniflanishi mumkin.
-
yoki
Ilmiy-texnik taraqqiyot va ta’lim jarayonini texnologiyalashtirish vazifalari

|
Ilmiy-texnik taraqqiyot va ta’lim jarayonini texnologiyalashtirish vazifalari
|
bet | 2/10 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 49,03 Kb. | | #131580 |
Bog'liq aaaqs1.1 Ilmiy-texnik taraqqiyot va ta’lim jarayonini texnologiyalashtirish vazifalari
O‘qitish texnologiyaning samaradorligi shundan iboratki, unda turli o‘qituvchilar muayyan fan (mutaxassislik bo‘yicha) bir xil (deyarli bir xil) yakuniy natijaga erishish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Bu esa barcha o‘quv yurtlariga yagona Davlat ta’lim standarti talablariga javob beradigan mutaxassislar tayyorlash vazifasi yuklatilgan hozirgi davrda biz, O‘zbekistonlik pedagoglar uchun nihoyatda muhimdir. Barcha o‘qituvchilar qanday qilib deyarli bir xil natijaga erishishlari mumkinligini, ya’ni o‘quv jarayonini takrorlanuvchanligini ta’minlashni tushunish uchun muloqotni davom ettiramiz.
An’anaviy yondashuv. Uning asosiy xususiyati, o‘qituvchi ma’lum axbarotni gapirib beradi, tushuntiradi, talab esa bu bilimni xotirasida saqlaydi. “Bilim” tushunchasi xotirada saqlanadigan axbarot ma’nosida tushuniladi. Talabada bilim bor-yo‘qligi imtixonda shu axabrotga doir berilgan savolga yoddan bergan javobiga qarab aniqlanadi. Bunda bilim degani asosan esda qoldirishning natijasidir, u kupincha yuzaki bo‘lishi xam mumkin. Bunday bilim xotirada o‘zoq saqlanmaydi. Talaba savol berilganda eslashi, ba’zan eslay olmasligi xam mumkin.
An’anaviy o‘qitish usulida ta’lim maqsadi dastur talabiga binoan anik ifodalanmaydi, talabaning o‘zlashtirish darajasi, sifati xaqida muallim anikq tasavvurga ega bo‘lmaydi.
An’anaviy ta’lim mamlakatimiz o‘quv yurtlarida keng tarqalgan, uning turli jixatlari pedagogika, metodika fanlarida ishlab chiqilgan, katta tajriba tuplangan. An’anaviy ta’lim usulini takomillashtirish soxasida izlanishlar davom etayotir, lekin uning obektiv imkoniyatlari cheklangan. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ta’lim soxasidagi isloxatlar, tez sur’atlar bilan rivojlanayotgan fan-texnika talablari - ta’lim usuli bilan jamiyatning raqobatbardosh, yuqori malakali kadrlar tayyorlashga, barkamol avlodni shakllantirishga bo‘lgan extiyoji o‘rtasida nomunosiblikni vujudga keltirdi. Uni ta’limda boshqa yangi yondashuvlarni qo‘llash yuli bilan xal etish lozim.
|
| |
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
№
Ilmiy-texnik loyiha
mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
1.
Samarqand viloyati
sharoitida qish davri
sabzavotchiligini ilmiy
asoslash va
texnologiyalarini
amaliyotga joriy etish
Tadqiqot shakli: Samarqand viloyatida qadimdan sabzavotchilik tarmog‘i rivoj topgan va shakllangan
bo‘lishiga qaramay sobiq Ittifoqning ma’muriy-buyruqbozlik tamoyili asosida bahor yoz
sabzavotchiligigagina asos solindiki, bu kuz-qish va bahor davrida sabzavotchilikni taraqqiy ettirishga
monelik ko‘rsatdi. Natijada, noyob tuproq-iqlim sharoiti va texnologik usullarning ilmiy asoslanmaganligi
bois soha bir tomonlama rivojlandi. Bu esa aholining sabzavot mahsulotlariga bo‘lgan tanqisligiyu aholi
salomatligiga putur yetkazdi, sug‘oriladigan yerlar ekinsizligi tufayli tuproq unumdorligi pasaydi va
eroziyasini keltirib chiqardi. Ushbu ilmiy-texnik loyiha bu kabi jiddiy qusurlga chek qo‘yadi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
Ilmiy-texnik loyihani amalga oshirish orqali Samarqand viloyati sharoitida ikki yillik sabzavotlarning
biologik xususiyatlari ustunliklari tahlil qilinib ularning asoslari hamda o‘stirishning texnologik usullari
ishlab chiqiladi hamda ilk bor Tayloq, Jomboy, Samarqand va Oqdaryo tumanlari sharoitida joriy etiladi.
Shuningdek kuz-qish, bahor davrida samarali va tejamkor, zamonaviy texnologiyalarni ishlab chiqish
natijasida bahor-yoz davri sabzavot ekinlariga nisbatan sarf-xarajatlar miqdori keskin kamayib, olinadigan
daromad miqdori yuqori bo‘ladi. Shuningdek, tovar ishlab chiqaruvchilar uchun sof ekologik muhit yaratilib,
ularning salomatligi muhofaza qilinadi. Bundan tashqari, dala ekinlarini shu davrda o‘stirish, mo‘l va sifatli
hosil olish bilan bog‘liq sarf-xarajatlar keskin kamayadi, fermer, dehqon xo‘jaligi va tomorqa yer egalarining
daromadlari kafolatlanadi.
texnologiya)ning tavsifi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)texnologiya)ning tavsifi
Qimmatbaho dorivor o‘simliklarning tabiiy areallari
aniqlanadi va ularning zamonaviy GIS xaritalari yaratiladi.
Noyob dorivor turlarning marginal cho‘l maydonlaridagi
tirik kolleksiyasi, urug‘ va genlar banki barpo etiladi.
Marginal yerlardan samarali foydalanish orqali farmasevtika
sanoatida
dorivor
o‘simliklar
xom-ashyo
bazasi
mustahkamlanadi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
Bugungi kunda farmasevtika sanoatini noyob dorivor
o‘simliklar xom ashyosi bilan ta’minlashda katta ehtiyoj
mavjud.
7. Yaratiladigan yangi ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy analoglaridan qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Xorijdan kelayotgan dori-darmonlar importini qisqartirish va
O‘zbekiston Respublikasi Farmasevtika sanoati eksportini
oshirishga ko‘maklashadi
8. Yaratiladigan yangi ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning resurs/ xom-
ashyo bazasining va zarur
infratuzilmaning mavjudligi
Ushbu amaliy loyihani amalga oshirishda ijodiy guruh
shakllantirilgan. Ushbu ijodiy guruh yetarli zamonaviy bilim
va ko‘nikmalarga hamda xorijiy tajribalarga ega.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
|
| |
kelishilganligi - Innovatsion va amaliy loyihalar

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda
aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Asetilendan
vinilasetat olish
innovatsion
texnologiyasini
yaratish.
Tadqiqot shakli: Olingan natijalar asosida asetilendan vinilasetat olish texnologiyasi yaratiladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- VA monomerining asosiy qo‘llanilishi – u polivinilasetatning asosiy
tarkibiy qismi hisoblanadi,
qaysiki suv asosidagi lok-bo‘yoq materiallar, har xil turdagi yelimlar, shimdiriluvchi modda, pollar
uchun plitkalar, akrilli tolalar, qog‘ozli qoplamalar va gazlama bo‘lmagan materiallar ishlab chiqarish
uchun foydalaniladi.
Bundan tashqari, VA monomeridan
qadoqlash plyonkasi, laminatsiyalangan
shisha tayyorlashda tarkibiy xomashyo – polivinilasetat ishlab chiqariladi.
VA monomerining kam
qismi – etilenvinilasetatning negizida polimerlar, etilenvinil spirt va polivinilbutiraldan to‘siq smollari
ishlab chiqarish uchun foydalaniladi;
Biznes-reja - Asoslangan multiservis tarmog'iga kirish qobiliyatini rivojlantirish

Bugungi kunda Qozog‘iston Respublikasida 4G tarmog‘ini tashkil
etish ko‘pchilik o‘ylagandek hashamat emas, balki zaruratdir. Jamiyat
qanchalik tez va ishonchli rivojlansa, ma'lumotlarga o'z vaqtida kirish,
tezkor ma'lumotlarni uzatish va nihoyat, 4G-dan foydalanganda GSM-ga
qaraganda beqiyos darajada yuqori bo'lgan ovozli aloqa sifati kabi
xizmatlar shunchalik muhim bo'ladi. 4G texnologiyasida.
Texnologiya efir vaqtining narxini sezilarli darajada kamaytirishi
mumkin. Shunday qilib, uyali aloqa operatori daromadni ovozli xizmatlardan
emas, balki ma'lumotlarni uzatishdan oladi. Ushbu texnologiya bilan mavjud
bo'lgan ovozli bo'lmagan xizmatlarni tanlash allaqachon juda keng va, eng
muhimi, doimiy ravishda kengayib bormoqda. Bugungi kunda bu birjalarga
kirish, kundalik yangiliklar, ob-havo ma'lumotlari, o'z joylashuvingizni
aniqlash (katta shaharda o'ziga xos qo'llanma - avtomobil egalari uchun juda
muhim), shuningdek, butun o'yin-kulgi dengizi - veb-serfing, talab bo'yicha
video, pochta orqali elektron pochta almashish, video konferentsiya,
shuningdek, bir vaqtning o'zida bir nechta odam ishtirok etishi mumkin
bo'lgan mobil o'yinlar.
Sertifikatsiyalashtirish - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya,...

U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
|
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Tog‘ oldi landshaftlarida yovvoyi xolda o‘suvchi
kovul (copparis
spinosal),
kovrak (Ferula assafoetida L.)
, bo‘ymodaron (Achillea
millefalium L.)
, shuvoq (Artemisia turanica A.Krasch)
dorivor
o‘simliklar plantatsiyalarini
yaratish.
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
(mahsulot, 
texnologiya)ning

tahlil asosida dori tayyorlash korxonalarida sinovdan o‘tkaziladi.
Loyihada ko‘rsatib o‘tilgan ilmiy tadqiqot ishlarini bajarish 2 yil
sarflanadi. Bir yilga 400 mln so‘m mablag‘ talab etiladi. Taklif
etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir yillik smetasi
ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
Loyiha mavzusini bajarish yuzasidan etilgan mavzu yuzasidan
Qorako‘lchilik va cho‘l ekologiyasi ilmiy-tadqiqot
instituti bilan
hamkorlikda (Nurota tajriba dalasida) palantatsialar yaratiladi,
yetishtirilgan mahsulotlar farmaseptika
sanoatiga xom-ashyo
sifatida yetkazish rejalashtirilmoqda.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
.1 3 .4 -§ .Ip a k ip larin i sinash uchu n ish latilad igan sta n d a rtla r

Kam buramli ipak iplar 2-6 xom ipak tolalari kamroq buram lar (80-120 b/m)
bilan bir bosqichda ishlab chiqariladigan bo’lib, arqoq ipi sifatida va yakka iplami
pishitib (600 b/m) ulam i 2-4 tasini q o ’shib, teskari (480 b/m) eshib, pishitilgan ipak
tanda ipi sifatida foydalaniladi.
O ’ta pishitilgan ipak iplar 2-6 iplar katta buramlar (2200-3200 b/m) bilan
eshilgan va eshilish y o ’nalishi chap (S) yoki (Z) tom onga bo’Iishi mumkin.
Tikuvchilik ipagi 9-75 nom erlarda ishlab chiqariladi.
Texnik ipak sifatida (18 qavatli) tanda va arqoq, ingichka elektr simlarini
o ’rash uchun kam buramli ipak, xirurgiya iplari va boshqalar m aqsadlarda ishlatiladi.
T o’quvchilik uchun m o’Ijallangan pishitilgan ipak GOST 7052-80 standartiga
muvofiq chiziqiy zichligi bo’yicha notekislik koeffitsienti, nisbiy mustarkamligi,
uzilishdagi uzayishi, o ’rtacha pishitilganligidan ruxsat etilgan farqlanishi va
pishitilganligi b o ’yicha notekislik koeffitsientlari bo’yicha eng yom on k o ’rsatkichlari
taqqoslanib uchta navga ajratiladi.
Yigirilgan ipak ipi. Y igirilgan ipak ipining chiziqiy zichligi 20 teks x 2; 7,2
teks x 2; 5 teks x 2 va boshqa pishitilgan, ham da 10 teks yakka ip rolida k o ’proq
ishlab chiqariladi. Yigirilgan ipak iplar GOST 1025-80 standartiga muvofiq chiziqiy
zichligi bo’yicha notekisligiga mos ravishda uchta navga ajratiladi. Nuqson
k o ’rsatkichlari b o ’yicha ikki nav past b o ’lsa 1 navga pasaytiriladi. Ipning
mustarkam ligi hamda, pishitilganligi b o ’yicha kvadratik notekisligi, me'yoriy
chiziqiy zichligi, buram lar soni b o ’yicha farqlanishi, uzilish uzunligi va uzilishdagi
uzayish k o ’rsatkichlari barcha navli iplar uchun bir xil bulganligi sababli ulam ing
birortasiga mos kelmagan rolda ipak ipi nostandart (brak) deb barolanadi.
- Maishiy chiqindilarga biokimyoviy ishlov berish asosida ulardan bioo‘g‘itlar olish texnologiyasini 
yaratish; 
-

|
- Maishiy chiqindilarga biokimyoviy ishlov berish asosida ulardan bioo‘g‘itlar olish texnologiyasini
yaratish;
-Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)- Maishiy chiqindilarga biokimyoviy ishlov berish asosida ulardan bioo‘g‘itlar olish texnologiyasini
yaratish;
- Bioo‘g‘itlarni saralash, elash va qayta ishlov berish asosida tomorqa xo‘jaligida foydalanish uchun
ekologik toza v sifatli bioo‘g‘itlar ishlab chiqish va ularni qadoqlash ishlarini yo‘lga quyish;
- Maishiy xo‘jalik chiqindilarni biokimyoviy zararsizlantirishni ilmiy-amaliy nazariyalarini ishlab chiqish
va amaliyotga tadbiq etish yuzasidan ilmiy taklif, tavsiyalar berish;
- Hosil bo‘lgan bioo‘g‘itlarni qayta ishlash va foydalanish bo‘yicha texnologik uslublar ishlab chiqish.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Maishiy chiqindilarni biokimyoviy qayta ishlash maxsus joylarda olib boriladi va biokimyoviy
jarayonlar natijasida hosil bo‘lgan energiya asosida issiqxonalar tashkil etiladi;
- Issiqxonalarda sabzavot va poliz ekinlari yetishtirish bo‘yicha tajriba-sinov o‘tkaziladi va ishlab
chiqarishga joriy qilinadi;
- Ushbu jarayonlar biokimyoviy texnologiyalar asosida olib borish natijasida bioo‘g‘itlar hosil bo‘lishi
sinovdan o‘tkazilib ularni kelgusida ishlab chiqarishga joriy etishning ilmiy-amaliy asoslari yaratiladi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar bazasida
indeksiyalangan jurnallarda chop etiladi.
0,500 mlrd.so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 1,5 mlrd. so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan.
2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon qilinadigan ilmiy loyihalar
|
| |
ASOSNOMA - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 179/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Orolbo‘yi hududlarida
qish davri flora va faunasini shakllantirishning ilmiy-
amaliy asoslarini ishlab chiqish.
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
№10-1230, 01.04.2022 yil
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti.
Ekologiya va hayot faoliyati xavfsizligi kafedrasi jamoasi
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan
/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy va innovatsion loyihalar
natijalari tahlili
Qoraqalpog‘iston Respublikasi qishki flora va faunasini
tiklash imkoniyati yaratilib, mintaqalar misolida ularning
ekologo-biologik qonuniyatlari o‘rganiladi va mo‘l hosil
yetishtirishning zamonaviy usullari amaliyotga tadbiq qilinadi.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Qish davri flora va faunasining endemik va yo‘qolib
borayotgan turlari ularning tuproq-iqlim va ekologik sharitga
mos jihatlari, biologik ustunliklari negizida biotsenozdagi
faoliyati o‘rganiladi. Natijada flora va faunaning shakllanishida
biologik ustunlik va ekologik afzalliklar ro‘yobga chiqarilib,
biotsenoz samaradorligi isbotlanadi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududlarida yil davomida
g‘o‘za va g‘allaning ekilishi davrida mintaqa imkoniyatini
cheklabgina qolmay, balki an’anaviy fauna va flora turlarining
shakllanishiga mo’nelik ko‘rsatiladi. Ayni paytda, hududga xos
biotsenozda o‘simlik va hayvonot turlarining barqaror faoliyati
uchun sof ekologik muhit shakllanadi.
|
| |
Chetdan olib kelinayotgan m ahsulotning xavfsiz ekanligini tasdiqlovchi

Ixtiyoriy sertifikatsiyalashtirish. H ar qanday mahsulot me'yoriy xujjatlaming
talablariga muvofiq ekanligini tasdiqlash uchun u yuridik
va jism oniy shaxsning
tashabbusi bilan ixtiyoriy sertifikatsiyalashtirishdan o ’tkazilishi mumkin.
Ixtiyoriy sertifikatsiyalashtirishni amalga oshiruvchi sub'ektlar. Ixtiyoriy
sertifikatsiyalashtirishni O ’zbekiston standartlashtirish agentligi belgilab q o ’ygan
tartibda akkreditatsiya qilingan yuridik va jism oniy shaxslar amalga oshirishga
haqlidir.
Ixtiyoriy sertifikatsiyalashtirish tizimlari. Sertifika-tsiyalashtirish
qoidalari va
tartibini belgilovchi ixtiyoriy sertifikatsiyalashtirish tizim larini akkreditatsiya
qilingan idoralar O ’zbekiston standartlashtirish agentligi bilan kelishgan holda
belgilaydilar.
Profеssor-o‘qituvchilarning o‘zaro munosabatlari

|
Profеssor-o‘qituvchilarning o‘zaro munosabatlari
|
bet | 87/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Profеssor-o‘qituvchilarning o‘zaro munosabatlari
Profеssor-o‘qituvchilarning o‘zaro munosabatlarida - yagona jamoa, o‘zaro hurmat va e’tibor, do‘stlik, hamjihatlik, halollik va adolat tamoyillari amal qilishi lozim.
Profеssor-o‘qituvchilar munosabatlarida inson qadr-qimmatiga hurmatsizlik qilish, shaxsiyatini kamsitish, o‘zganing intеlеktual mulkini o‘zlashtirib olish, qo‘pollik, bеhayo so‘zlar ishlatish, mushtlashish, o‘zgalarga ma’naviy, moddiy yoki jismoniy ziyon еtkazish qat’iyan man etiladi.
Talabalarning o‘zaro munosabatlari
Talabalarning o‘zaro munosabatlarida – yagona jamoa, o‘zaro hurmat va e’tibor, do‘stlik, hamjihatlik, halollik va adolat tamoyillari amal qilishi lozim.
Talabalar munosabatlarida inson qadr-qimmatiga hurmatsizlik qilish, shaxsiyatini kamsitish, o‘zganing intеllеktual mulkini o‘zlashtirib olish, qo‘pollik, bеhayo so‘zlar ishlatish, mushtlashish, o‘zgalarga ma’naviy, moddiy yoki jismoniy ziyon yеtkazish qat’iyan man etiladi.
Profеssor-o‘qituvchilarning odob-axloqqa oid majburiyatlari
- odob-axloq qoidalariga rioya qilishda talabalarga namuna bo‘lish;
- ToshDTU manfaatlariga zid bo‘lgan xatti-harakatlardan o‘zlarini tiyish;
- biror-bir noxush voqеa yoki hodisa ro‘y bеrsa, zudlik bilan u haqida ma’muriyatga xabar bеrish;
- ToshDTU sha’ni va nufuziga dog‘ tushiradigan har qanday holatlarning oldini olish;
- ToshDTU to‘g‘risidagi axborotlardan uning manfaatlari va obro‘siga ziyon еtkazish uchun yoki o‘z manfaatlari yo‘lida foydalanmaslik;
- dars jarayonida talabalarga odob-axloqqa oid milliy an’analarimiz, urf-odat va qadriyatlarimizni targ‘ib qilish;
- yoshlar orasida sog‘lom turmush tarzini qaror toptirish, ularni ichkilikbozlik va giyohvandlik illatlaridan, boshqa turli halokatli tahdidlar hamda biz uchun yot bo‘lgan diniy va ekstrеmistik ta’sirlardan, tuban “ommaviy madaniyat” xurujlaridan ogoh etib borish;
- ta’lim oluvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashning va ma’rifiy ishlarning samarali shakllari hamda uslublarini ishlab chiqishga ko‘maklashish.
|
| |
Yaratiladigan yangi ishlanma

Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi kengash
muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin;
-bosqich 
Asosiy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

|
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Pdf ko'rish
|
bet | 156/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich2-bosqich
Asosiy
(60
daqiqa)
O‘quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. Tayanch bilimlarni aniqlash va
rivojlantirish maqsadida tezkor-so‘rovdan
foydalanadi (1-ilova). O‘quvchilarning
fikrlarini umumlashtiradi
Savollarga javob
beradilar
2.2. Ish tartibini tushuntiradi va ishni
bajarish uchun yo‘riqnoma beradi (2-
ilova)
Amaliy mashg‘ulotni
bajarish tartibi bilan
tanishadi
2.3. Amaliy mashg‘ulotning maqsad,
vazifasini va bajarish tartibini
o‘quvchilardan so‘raydi
Amaliy
mashg‘ulotning
maqsad va vazifalarini
aytadi
Amaliy mashg‘ulotni bajarish
2.4. O‘quvchilarni yakka tartibda
ishlashini tashkillashtiradi, faoliyatni
kuzatadi, yo‘naltiradi, maslahatlar
beradi
Amaliy mashg‘ulot
natijalarini qayd
qiladi va yo‘l
qo‘yilgan xatolarni
to‘g‘irlaydi
2.5. Amaliy mashg‘ulot natijalarini
tekshiradi, xato va kamchiliklarni
tushuntiradi
Amaliy mashg‘ulot
natijalarini ko‘rsatadi,
xato va kamchiliklarni
to‘g‘irlaydi
3-bosqich.
Yakuniy
(10
daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni
3.1. Amaliy mashg‘ulotga yakun yasaydi,
xulosalaydi
3.2. O‘quvchilar faoliyatini tahlil qiladi va
baholaydi
Diqqat qiladilar
Uyga vazifa beriladi
3.2.Amaliy mashg‘ulotda berilgan
savollarga javob yozib kelish (3-ilova).
Savollarni yozib
oladilar
|
| |
Ilmiy-tadqiqot natijalari

Ilmiy-tadqiqot natijalari: Qoraqalpog‘iston Respublikasining sug‘oriladigan mintaqalari sharoitida flora va faunani shakllantirish
evaziga jor dehqonchilikning yangi tizimida tuproq unumdorligi tiklanib, sho‘rlanish, eroziyaning oldi
olinadi va bioxilma-xillik yaxshilanadi. Mazkur loyiha borasida yaratilgan tadqiqot natijalari flora va fauna
tizimiga asos soladi. Shuningdek, dala ekinlari sarf-xarajat (yoqilg‘i-moylash materiallari, o‘g‘it, kimyoviy
moddalar va boshq.) lari paxta-g‘allaga nisbatan 1-2 hissa tejalib, hosil yuqori bo‘ladi, hamda sifati
yaxshilanadi. Muhimi, qisholdi ekinlari flora va faunasi oziq-ovqat, siderat, urug‘lik va boshqa maqsadlariga
xizmat qiladi. Shuningdek, ilmiy amaliy loyihaning bioxilma-xillik, ekologo-biologik va iqtisodiy asoslari
isbot qilinadi.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish: -kuz-qish, bahor davri ekinlari fermer dehqon va shaxsiy tomorqa xo‘jaliklari misolida tizimli ravishda
sinovdan o‘tkazilib, natijalar ilmiy asosda keng joriy etiladi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya
komissiyasi ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar bazasida indeksatsiyalangan
jurnallarda chop etiladi. Shuningdek, ilmiy asoslangan ma’lumotlar va ishlab chiqilgan texnologik usullarga
1,0 mlrd. so‘m
tayangan holda ilmiy tavsiyaviy, o‘quv-uslubiy qo‘llanma va darsliklar sifatida o‘quv jarayonida
foydalanadi.
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 1,0 mlrd. so‘m va bajarilishi bir yilga mo‘ljallangan.
2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
III-bosqich - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
III-bosqich. Yakuniy (40 daqiqa) Mashg‘ulot yakuni: 3.1. Mavzuni umumlashtiradi, umumiy xulosalar qiladi, yakun yasaydi, savollarga javob beradi. Faol o‘quvchilarni baholash mezoni orqali rag‘batlantiradi. Diqqat qiladilar
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
1-ilova Mavzu bo‘yicha savollar 4. Ta’minlash tizimining vazifasi nima? 5. Avtomobillarda ishlatiladigan gazlar qanday turlarga bo‘linadi? 6. Gaz balon qurilmalari qanday detallardan tuzilgan bo‘ladi? 7. Gaz balon qurilmalarining qanday turlarini bilasiz? 2-ilova B/B/B jadvali Bilaman Bilishni xoxlayman Bilib oldim 3-ilova Tezkor-so‘rov savollari 5. Gaz balon qurilmalarining afzalliklari nimada? 6. Avtomobillarda ishlatiladigan gazlarning o‘zaro farqini ayting? 7. Nima uchun avtomobillarga gaz balon qurilmalarini qo‘llash ommalashmoqda? 8. Nima sababdan gaz balon qurilmali dvigatellar tejamkorroq? 4-ilova Mavzuga oid slaydlar.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 80

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
"Dizel dvigateli ta'minlash tizimi" mavzusi bo‘yicha o‘quv
mashg‘ulitining o‘qitish texnologiyasi
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Nazariy: To‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
umumiy tuzilishi
2. Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
qismlarini tuzilishi
3. Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
qismlarini vazifalari
4. Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
ishlash prinsplari
5. Dizel dvigateli ta'minlash tizimi
qismlarining ishlashi
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: Dizel dvigateli ta'minlash tizimining umumiy
tuzilishi, qismlarining tuzilishi, ishlash prinsplari, qismlarining ishlashi haqidagi
tasavvurni shakllantirish
O‘qitish natijalari:
Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
tuzilishi, ishlash prinsplari,
qisimlarning tuzilishini biladi.
Pedagog vazifalari:
- Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
umumiy tuzilishini tushuntiradi
- Dizel dvigatellari ta'minlash tizimining
qismlarining tuzilishi haqida
tushunchalar beradi
- Dizel dvigateli ta'minlash tizimi
qismlarining vazifalari haqida
tushuntiradi
- Dizel dvigateli ta'minlash tizimining
ishlash prinsplari haqida tushuntiradi
-Dizel dvigateli ta'minlash tizimi
qismlarining ishlash haqida
tushunchalar beradi
O‘quv faoliyati natijalari

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari va
vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
O‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
(10 daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni va
auditoriyani mashg‘ulotga tayyorligini
tekshirish
1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan
o‘quvchilar bilimini baholaydi (1-ilova)
Salomlashadi,
tinglaydi,
savollarga javob
beradi, o‘tilgan
mavzuni gapiradi
Faoliyat 
Faoliyatning mazmuni

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
2.4. O‘quv mashg‘ulotining birinchi
va ikkinchi savollari bo‘yicha
ma'ruza qiladi. Gaz balon
qurilmalari haqida tushuncha
beradi, uning umumiy tuzilishi,
turlari, ishlash prinsplari, afzallik va
kamchiliklari haqida tushuntiradi,
avtomobillarda qo‘llaniladigan gaz
balon qurilmalarini umumiy tuzilishi
haqidagi ma'lumotlarni slaydlar
orqali tahlil qiladi (4-ilova ).
O‘quvchilarni bahs-munozaraga
tortish maqsadida ularga
jonlantiruvchi savollar beradi:
1. Gaz balon qurilmali
dvigatellarning tuzilishi haqida
gapiring.
2. Avtomobillarda qo‘llaniladigan
gazlar va ularning afzallik va
kamchiliklari haqida tushuntiring.
3. Avtomobillarda gazsimon
yonilg‘ilardan foydalanish va
ularning afzalliklari.
2.4. Tinglaydilar.
Muhokama
qiladilar. Savollar
bilan murojaat
qiladiar. Javob
beradilar.
2.5. "Avtomobil tuzilishi" fanidan
tayyorlangan elektron darslikdan
foydalanib, ma'ruza savollarini
tushuntiradi. Inson ehtiyojlarini
o‘sishi va gaz balon qurilmali
dvigatellarning istiqbolini yoritib
beradi.
Tinglaydilar.
Yozadilar
2.6. Mavzuni qay darajada
o‘zlashtirganliklarini aniqlash
maqsadida B/B/B jadvalini uchinchi
ustunini to‘ldirishni talab qiladi.
Mavzuni mustahkamlab,
umumlashtiradi. Ma'lumotlarni
daftarga yozishni eslatadi (5-ilova).
Javob beradilar,
B/B/B jadvalining
3-ustunini
to‘ldiradilar. Savol
beradilar.
Yonilgi purkash tizimi - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
KKD signali asosida EBB ishlatilgan gazlardagi kislorod mikdorini aniklaydi
va dvigatelga uzatilayotgan yonilgi aralashmasi tarkibini belgilaydi . KKD
EBB teskari aloka zanjiriga ulangani tufayli yonilgi aralashmasi tarkibini
boshkarish konturi yopiq buladi .
Yonilgi aralashmasi tarkibini boshkarish yopiq konturi .
1-EBB , 2-yonilgi forsunkalari
3-KKD , 4- katalitik neytralizator
Yonilgi purkash tizimi
1-yonilgi nasosi
2-yonilgi baki
3-yonilgi
filtri
4-bosim regulyatori
5-yonilgi taqsimlash kuvuri
6-dvigatel
7-EBB
8-datchiqlar
YEPT quyidagi asosiy elementlardan iborat:
-yonilgi baki ,nasos , yonilgi kuvurlari;
-yonilgi nasosini boshkarish elektr zanjiri;
-yonilgi bosimini regulyatori , yonilgi taqsimlash kuvuri va forsunkalar;
-drossel zaslonkasini korpusi , salt ishlash klapani va zaslonka xolatini
datchigi (ZXD) .
Yonilgi nasosi elektron yuritmali bo‘lib yonilgi satxi datchigi bilan
yonilgi bakiga joylashtirilgan . Nasos sovo‘q benzinni taminlash va to‘qish
kuvurlari orqali muntazam aylanishini ushlab turadi .
Bu esa yonilgi tizimidan isigan benzin bilan yonilgi bug‘larini chiqarish
hamda bug tikini xosil bulishni istesno qiladi .
Yonilgi nasosi sistemada forsunkani ish bosimidan va bosim regulyatorini
chiqish bosimidan yuqori bulgan ortikcha bosim xosil qiladi . Bosim
regulyatori yonilgi taqsimlash kuvurida o‘rnatilgan bo‘lib yonilgi bosimini
berilgan darajada ushlab turadi . Ortikcha yonilgi bakka aloxida truboprovod
orqali yuboriladi.
O‘quv faoliyati natijalari

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
kirish
(10
daqiqa)
1.2. O‘quvchilarning davomati va
darsga tayyorligini va berilgan
vazifalarni tekshiradi
Tinglaydilar, berilgan
topshiriqlarni
ko‘rsatadilar
Maqsad va vazifani belgilanishi
1.3. Amaliy o‘quv mashg‘uloti mavzusi
va rejasi bilan tanishtiradi va uning
maqsad, o‘quv faoliyati natijalarini
bayon qiladi, yozib olishlarini aytadi
Tanishadilar, yozib
oladilar
-ilova - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

1-ilova Tezkor so‘rov savollari: 1. Osmalar qanday vazifalarni bajaradi?
2. Osmalar qanday asosiy qismlarga bo‘linadi?
3. Ressor amartizatorlar osmaning qaysi asosiy qismiga kiradi?
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
2-ilova Ishning bajarish tartibi. 1. Osma va ressor amartizatorlar olinadi,
2. Osmalar qismlarga ajratiladi,
3. Osmalarning tuzilishi, turlari, qismlarining tuzilishi, turlari va ishlash
prinsplari o‘rganiladi.
3-ilova Uyga vazifa uchun savollar. 1. Osmalarning vazifalari nima? 2. Ressor amartizatorlarning vazifasi nima? 3. Osmalar qanday turlarga bo‘linadi? 4. Osmalar necha qisimga bo‘linadi? 5. Osma elastik qismlari qanday turlarga bo‘linadi? " G‘ildirak va shinalar" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining o‘qitish texnologiyasi O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli Vaqt:80 daqiqa O‘quvchi soni:26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va turi Nazariy: To‘liq o‘quv mashg‘ulot
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulot rejasi 1. G‘ildirak va shinalarning vazifasi 2. G‘ildirak va shinalarning tuzilishi 3. G‘ildirak va shinalarning turlari
Inson omillari nazariyasi

|
Inson omillari nazariyasi
|
bet | 83/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Inson omillari nazariyasi
Inson xato natijasida - inson omillar nazariyasi deb baxtsiz hodisalar tushunchasiga asoslangan. Inson xato sabab omillar:
• haddan ortiq yuk: Bir kishi ortiqcha vazifalar yoki vazifalarini bilan yuk qachon haddan ortiq yuk uchraydi. Misol uchun, bir xodim o'z ish bajarish kerak emas faqat, balki haddan tashqari shovqin, stress, shaxsiy muammolar va noaniq ko'rsatmalar bilan shug'ullanish kerak.
• Kam harakat: "Kam harakat '' inson xato uchun yana bir atama. odamlar tegishli ta'lim holda vazifani olib, ular noto'g'ri harakat.
• noto'g'ri javob: xodimi xavfli holatini tushunadi, lekin bu tuzatish yoki ish faoliyatini yaxshilash uchun mashina kafolat olib tashlash emas, "Noto'g'ri javob '', masalan, sodir bo'ladi.
Ortiqcha yuk, noo'rin xatti-harakatlari va noo'rin javob - inson xato sabab va, oxir-oqibatda, baxtsiz hodisalar, barcha inson omillar.
Sabab bo'lish hodisasi energiya nazariyasi bilan bog'liq
Energiya ozod nazariyasi
nazoratsiz energiya, yana stress qo'yadi Qachon baxtsiz hodisalar nihoyasiga Tai odamlar Yo'xim zarar holda, muhosaba ko'ra to'g'ri. BOSHQARUV Energiya kiritilgan Yo'xim energiya olib kelishi qabyldamady tuzilmalarni o'zgartirish Bu baxtsiz hodisalarning oldini olish qabyldamady. Ular avariya tergov strategiyasi qo'llaniladi Qachon William Jonson, Haddon 10 strategiya va 12 kengaytirilgan
Bu daraxt nazorat va xatarlarni boshqarish (Mort) hisoblanadi. Energiya baxtiqaro ishni sabab uchun Jonson to'siqlar O'z ichiga oladi:
• limiti energiya. Misol: yonuvchan miqdorini cheklash Yo'xim ishlab chiqarish saqlanadi yonuvchi materiallari. O'tgan voltli uskunalar foydalaning
• energiya xavfsizroq formasini almashtiring. Misol: tormoz neasbesta foydalaning non-Yonuvchan Yo'xim toksik Hibatul prokladkalar Yo'xim, hol qiluvchi
• ortishini oldini olish. Misol: foydalanish sigortaları, kalitlari va gaz sensorlar
• energiya ozod oldini olish. Misol: barmoq Kengashining oyoqqa yopishgan o'rmonlar vositalari quyida odamlarni Yo'xim ob'ektni zapuska oldini olish uchun
• bir sekin ozod ta'minlash. Misol: xavfsizlik relizlar Vana foydalaning
• masalani uzoq nuqtasi; buni Yo'xim quvonch ajratish nēramcariceyyappaṭa. misol: Zamin texnika
• Elektr manbai bilan to'siq qo'ying. Misol: mashinasi himoya joylar Yo'xim akustik investitsiyalarni foydalanish
• energiya manbai va odamlar Yo'xim ob'ektlar orasıda to'siq qo'ying himoya qilish. Misol: ko'tardi denglar ustida rayları foydalaning; yong'in eshik foydalanish
|
| |
Mavzuni mustaxkamlash uchun savollar

|
Mavzuni mustaxkamlash uchun savollar
|
bet | 84/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Mavzuni mustaxkamlash uchun savollar
1.“Baxtsiz voqea” sabablari nimalardan iborat.
2. Korxonalarda sodir bo’lgan baxtsiz xodisalarni tekshirish qanday amalga oshiriladi?
3. Sabab bo'lish tizimlar nazariyasi nima?
4. Inson omillari nazariyasi nima?
2.2. Seminar mashg‘ulotlarni bajarishga uslubiy kо‘rsatmalar
1. Seminar mashg‘ulot
5640100-Hayotiy faoliyat xavfsizligi ta’lim yо‘nalishining malakaviy talablari*.
5640100 – Ҳаётий фаолият хавфсизлиги таълим йўналиши бўйича бакалаврларнинг тайёргарлик даражасига қўйиладиган умумий талаблар
Бакалаврларнинг тайёргарлик даражасига қўйиладиган умумий талаблар:
дунёқараш билан боғлиқ тизимли билимларга эга бўлиши; гуманитар ва ижтимоий-иқтисодий фанлар асосларини, жорий давлат сиёсатининг долзарб масалаларини билиши, ижтимоий муаммолар ва жараёнларни мустақил таҳлил қила олиши;
ватан тарихини билиши, маънавий миллий ва умуминсоний қадриятлар масалалари юзасидан ўз фикрини баён қила олиши ва илмий асослай билиши, миллий истиқлол ғоясига асосланган фаол ҳаётий нуқтаи назарга эга бўлиши;
табиат ва жамиятда кечаётган жараён ва ҳодисалар ҳақида яхлит тасаввурга эга бўлиши, табиат ва жамият ривожланиши ҳақидаги билимларни эгаллаши ҳамда улардан замонавий илмий асосларда ҳаётда ва ўз касб фаолиятида фойдалана билиши;
инсоннинг бошқа инсонга, жамиятга ва атроф муҳитга муносабатини белгиловчи ҳуқуқий ҳамда маънавий мезонларни билиши, касб фаолиятида уларни ҳисобга ола билиши;
ахборот йиғиш, сақлаш, қайта ишлаш ва улардан фойдаланиш усулларини эгаллаган бўлиши, ўз касб фаолиятида мустақил қарорлар қабул қила олиши;
тегишли бакалавриат йўналиши бўйича рақоботбардош умумкасбий тайёргарликка эга бўлиши;
янги билимларни мустақил эгаллай билиши, ўз устида ишлаши ва меҳнат фаолиятини илмий асосда ташкил қила олиши;
соғлом турмуш тарзи ва унга амал қилиш зарурияти тўғрисида илмий тассаввур ҳамда эътиқодга, ўзини жисмоний чиниқтириш ўқув ва кўникмаларига эга бўлиши лозим.
Бакалавр:
таълим йўналиши бўйича олий маълумотли шахслар эгаллаши лозим бўлган лавозимларда мустақил ишлашга;
тегишли бакалавриат йўналиши доирасида танланган мутахассислик бўйича магистратурада олий таълимни давом эттиришга;
кадрларни малакасини ошириш тизимида таълим олиш учун тайёрланадилар.
|
| |
– Ҳаётий фаолият хавфсизлиги

|
– Ҳаётий фаолият хавфсизлиги
|
bet | 85/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)5640100 – Ҳаётий фаолият хавфсизлиги таълим йўналиши бўйича бакалаврларнинг касбий фаолиятларига қўйиладиган малака талаблари
Хизмат кўрсатиш-фойдаланиш фаолиятида:
-ҳимоя воситаларидан фойдаланиш;
-ҳимоя воситалари ҳолати назоратини амалга ошириш;
-хафсизликни назорат қилиш воситаларидан фойдаланиш;
-инсонни ва яшаш муҳитини ҳимоялашни ва фавқулодда вазиятларни бартараф этишни конкрет шароитларида қўлланиладиган мавжуд усулларини(тизимларини) оқилона танлаш;
-хавфсизлик техникаси йўриқномаларини тузиш;
-хавфлардан ҳимоялаш воситаларига техник химат кўрсатиш ва таъмирлаш;
-хавфсизликни назорат қилиш воситаларини танлаш ва фойдаланиш;
-бир ёки бир нечта ишчи касблар, хизмат лавозимлари бўйича вазифаларни бажариш қобилиятларига эга бўлиши керак.
*Talaba seminar mashg’ulotiga tayyorlanish vaqtida ta’lim yo’nalishi uchun tasdiqlangan malaka talablaridan foydalanadi.
Экспертлик, назорат ва инспекторлик-аудитор фаолиятида:
-яшаш муҳитидаги хавфлар майдони ва манбалари мониторингини амалга ошириш;
-хавфсизлик экспертизаси, экологик экспертиза ўтказишда иштирок этиш;
-юқори техноген риск ҳудудларини аниқлаш қобилиятларига эга бўлиши керак.
Илмий-тадқиқот фаолиятида:
-тажрибавий тадқиқотларни режалаштириш, техник воситалар ва тадқиқотлар услубларини танлашда иштирок этиш;
-муайян услуб бўйича тадқиқотлар бажариш, улар натижаларини таҳлил қилишда иштирок этиш;
-хавфсизликни таъминлашнинг янги услублари ва воситаларини ишлаб чиқиш (ижодий жамоа таркиби)да иштирок этиш;
замонавий методлар ва воситалардан фойдаланиб фаолият объектлари ҳолатини таҳлил қилишда қатнашиш;
ишлаб чиқариш технологиялари соҳасидаги махсус адабиётлар, илмий-техникавий маълумотлар, чет элда ва республикада эришилган фан ва техника соҳасидаги ахборотларнинг илмий манбаларини ўрганиш;
мавзу (топшириқ) бўйича илмий-техникавий маълумотларни жамлаш, ишлов бериш, таҳлил қилиш ва олинган маълумотларни тизимлаштиришда иштирок этиш;
илмий-тадқиқот натижаларини ва ишланмаларни амалиётга татбиқ этишда қатнашиш қобилиятларига эга бўлиши керак.
|
| |
-ilova 
"Gaz balon qurilmali dvigatellar ta'minlash tizimi" mavzusi bayoni

|
-ilova
"Gaz balon qurilmali dvigatellar ta'minlash tizimi" mavzusi bayoni Pdf ko'rish
|
bet | 76/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich5-ilova
"Gaz balon qurilmali dvigatellar ta'minlash tizimi" mavzusi bayoni
Reja:
1. Gaz balon qurilmali dvigatel ta’minlash tizimi.
2. Gaz balon qurilmalarining turlari.
3. O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan avtomobillarda gaz balon qurilmalarini
qo‘llashning samaradorligi.
4. Avtotransport vositalarida gaz balon qurilmalaridan foydalanishning
afzalliklari.
Avtomobil dvigatellarida suyo‘ltirilgan yoki sikilgan gazsimon yonilgi
ishlatiladi. Gaz ballonli avtomobillarda ishlatiladigan gazsimon yonilgi tabiiy
yoki sun’iy yonuvchi gazlar bo‘lib, ular suyo‘ltirilgan neft gazi (SNG), sikilgan
tabiiy gaz (STG) bulishi mumkin. SNG da ishlovchi avtomobil dvigatellari keng
tarkalgan.
Makbul xaroratda bosimi 1,6 MPa (16 kgkG‘sm
2
) ga yetguncha gazsimon
xoldan suyuq xolatga utuvchi gazlarga suyo‘ltirilgan neft gazlari deb ataladi.
Demak, bunday gazlar yopiq idish va ballonlarda suyuq xolatda buladi.
STG lar sikilgan gaz ballonli deb ataluvchi yuk avtomobillarida yonilgi sifatida
ishlatiladi. STG deb, suyuqlik xolatiga utish xarorati past bulgan gazlarga aytiladi.
Ular makbul xaroratda bosimi siqilib, 20 MPa (200 kgkG‘sm
2
) ga yetguncha
ham gazsimon xolatni saklab turadi. Gaz bilan ishlovchi dvigatellarning ish sikli
karbyuratorli dvigatellarning ishlash uslubiga uxshash bulsa-da, asbob va
uskunalarining tuzilishi bilan farq qiladi.
Suyo‘ltirilgan gazda turli ZIL-432810, GAZ-53-07 yuk avtomobillari va
LAZ-695P, LiAZ-677G avtobuslar bir-biriga uxshash gaz ballonli ta’minlash
tarmogi buyicha ishlaydi. Bunday gaz ballonli uskunalashgan chizma rasmda
tasvirlangan. Avtomobil kuzov iostiga 250l sig‘imli gaz ballonli 5 o‘rnatilgan.
Gaz olish uchun ballonga ikkita naycha ulangan, xarbir naychada sarflash
ventillari 16 va 17 bor. Ulardan biri suyuqlik satxidan yuqoriroq o‘rnatilgan
bo‘lib, undan dvigatelni yurgizib yuborish va kizdirish vaqtida gaz bug‘lari
beriladi, ikkinchisi esa suyuqlikning pastki satxida o‘rnatilgan. Ballondan
chiqadigan gaz buglatgichga tushib, uyerda batamom buglanadi, sungra filtr 9
va buglarning bosimini pasaytiruvchi reduktor 10 dan o‘tib, mezonlagich 11
ga, keyin aralashtirgichga tushadi. Xosilbulgan yonuvchi gaz-xav oaralashmasi
kiritish naychasi bo‘linmasiga kiradi.
|
| |
ChatGPT va uning kasblarga ta’siri

|
ChatGPT va uning kasblarga ta’siriBog'liq 65-71ChatGPT va uning kasblarga ta’siri:
Bir qarashda, koderlar,
dasturiy ta’minot ishlab chiquvchilari, kompyuter dasturchilari va
ma’lumotlar boʻyicha olimlar kabi ishlar sun’iy intellekt tomonidan
almashtirilishi xavfi ostida. Bundan tashqari, ommaviy axborot
vositalari, shu jumladan, reklama, texnik yozish, jurnalistika va kontent
yaratish boʻyicha ishlarga ChatGPT va AIning shunga oʻxshash
shakllari ham ta’sir qilishi mumkin. Bundan tashqari, huquqshunoslar
va yuridik yordamchilar kabi yuridik sohadagi ishlar AI tomonidan
boshqariladigan oʻzgarishlarga moyil boʻladi, chunki ular katta
hajmdagi ma’lumotni iste’mol qiladilar, oʻrganganlarini sintez
qiladilar va yuridik qisqacha ma’lumot yoki fikr orqali ularni hazm
qilishlari mumkin. Bundan tashqari, ChatGPT mijozlarga xizmat
koʻrsatish vakillari, oʻqituvchilar, moliya bilan bogʻliq ayrim sohalarda
ishlaydiganlar va bozor tadqiqoti tahlilchilariga sezilarli ta’sir
koʻrsatishi mumkin. Bozor tadqiqotlari boʻyicha tahlilchilar va shaxsiy
moliyaviy maslahatchilar kabi ma’lumotlar tahlilini oʻz ichiga olgan
moliyaviy ishlarga AI ta’sir qilishi mumkinligi haqida bahslashish
mumkin. AI bozor tendensiyalarini tahlil qilishi, investitsiya
samaradorligini aniqlashi va ma’lumotlar asosida investitsiya
prognozlarini tuzishi mumkin
ChatGPT ta’sir qilishi mumkin boʻlgan ishlarni tizimliroq koʻrish
uchun biz kasbiy tasniflardan foydalanishimiz mumkin. Agar biz
ISCOga qarasak vazifalar va malaka darajasiga asoslanib, ularni uchta
toifaga ajratishimiz mumkin. 4-rasmga koʻra, ChatGPT va boshqa
generativ AI xizmatlari turli kasblarga hech qanday ta’sir
koʻrsatmasligi, toʻliq ta’siri yoki qisman ta’siri boʻlmasligi mumkin.
Toʻliq va qisman ta’sirlar salbiy yoki ijobiy natijaga olib kelishi
mumkin. Biz 2-jadvalda ISCO va SOC uchun ChatGPTning har bir
asosiy kasb toifasiga mumkin boʻlgan ta’sirini sanab oʻtdim.
|
| |
-rasm – ChatGPT ning mehnat bozoriga ta’sirini koʻrish uchun ramka

~ 70 ~
“Ta’sirsiz” kasblar uchun talab qilinadigan vazifalar va
koʻnikmalar yuqori darajada ixtisoslashgan boʻlib, ularni AI xizmatlari
tomonidan osongina takrorlab boʻlmaydi yoki ishning tabiati jismoniy
mahorat va odamlarning oʻzaro ta’sirini talab qiladi, bu esa
avtomatlashtirishni imkonsiz qiladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, bu ta’sirlar potensialdir va har bir sanoat
va ish joyida AI xizmatlarining oʻziga xos qoʻllanilishi va amalga
oshirilishiga qarab farq qilishi mumkin. Har bir kasb uchun zarur
boʻlgan vazifalar va malaka darajasiga qarab, ChatGPTning turli
ishlarga ta’sirini koʻrishimiz mumkin. Ta’siridan qat’i nazar, ChatGPT
kabi AI xizmatlarining rivojlanishi mehnat bozorini oʻzgartirishini
ta’kidlash kerak (U.A. Azamjon oʻgʻli, A.A. Axadjon oʻgʻli 2023).
N a z o ra t sa vollari va top sh iriq lari

T ayan ch iboralar:
Tut ipak quritining quruq pillalari 0 ‘zD st 630-95 standartida; tut ipak qurtining
tirik pillalari 0 ‘zDst 631-95 standartida qabul qilish qoidalari, sinash usullari, tashish
va saqlash kabi usullari batafsil berilgan, xom ipakning sifati 0 ‘zD st 933-2011
standartiga binoan 7 ta nav bilan barolanadi; xom ipakning sifat k o ’rsatkichlari
barcha iplarga xos: xom ipakning qayta o ’ralish qobiliyati -М -210-Shl o ’rash
mashinasida 10 ta o ’rama xom ipakni g ’altaklarga qayta o ’rash m obaynida uzilishlar
soni bilan aniqlanadi; xom ipakning mos kelmasligi (kalavalar rolati)-seriplan deb
ataladigan dastgorda maxsus qora panelga (doskaga) o ’ralgan xom ipakning tashqi
ko’rinishi sinchiklab tekshirilib etalon rasmlari bilan taqqoslanib bal bilan barolanadi;
katta nuqsonlar bo’yicha tozaligi- g ’adir-budur, buralgan, tutunsim on va to ’zigan
qismlar soni bilan ifodalanadi; xom ipakning jipsligi-uni tashkil qiluvchi ipak
tolalam ing seretsin bilan yopishqoqlik darajasi; pishitilgan ipak shoyi gazlamalar
to ’qish, tikuvchilik ipagi va ayrim texnik m aqsadlar uchun ishlab chiqariladi;
to ’quvchilik pishitilgan ipak iplari kam buram li (eshimli) v a o ’ta buralgan turlarga
ajratiladi; yigirilgan ipak ipining chiziqiy zichligi 20 teks x 2; 7,2 teks x 2; 5 teks x 2
va boshqa pishitilgan, hamda 10 teks yakka ip rolida k o ’proq ishlab chiqariladi,
yigirilgan ipak iplar GOST 1025-80 standartiga muvofiq chiziqiy zichligi bo’yicha
notekisligiga mos ravishda uchta navga ajratiladi.