"Экономика и социум" №9(112) 2023 www.iupr.ru

|
"Экономика и социум" №9(112) 2023 www.iupr.ruBog'liq biznesda-qaror-qabul-qilish-uchun-ekonometrik-modellardan-foydalanish"Экономика и социум" №9(112) 2023 www.iupr.ru
111
- Sezgiga asoslangan qaror qabul qilish: Ko‘pgina biznes rahbarlari va
menejerlari o‘zlarining sezgi yoki his-tuyg‘ulariga asoslanib qaror qabul qilishdi.
Bunday yondashuv ularning tajribasi va sanoatda yillar davomida to‘plangan
"ichki instinkti" ga tayangan. Sezgi ba’zan muvaffaqiyatli qarorlar qabul qilishga
olib kelishi mumkin bo‘lsa-da, u sub’ektiv bo‘lib, tarafkashlik, shaxsiy imtiyozlar
va his-tuyg‘ular ta’sirida bo‘lishi mumkin.
- Tarixiy ma’lumotlarni tahlil qilish: Yana bir keng tarqalgan yondashuv
o‘tgan savdo ko‘rsatkichlari, moliyaviy hisobotlar va bozor tendentsiyalari kabi
tarixiy ma’lumotlarni tahlil qilish edi. Qaror qabul qiluvchilar ushbu
ma’lumotlardan naqshlarni aniqlash va kelajakdagi natijalar haqida bashorat
qilish uchun foydalanadilar. Tarixiy ma’lumotlarni tahlil qilish qimmatli
tushunchalarni taqdim etgan bo‘lsa-da, tez o‘zgaruvchan bozor sharoitlari va
rivojlanayotgan tendentsiyalarni hisobga olmaslik kabi cheklovlarga ega edi.
- Tushunishlarni e’tiborsiz qoldirish xavfi: Tarixiy ma’lumotlarni tahlil
qilish ba’zan katta ma’lumotlar to‘plamlarida ko‘milgan nozik naqshlarni yoki
imkoniyatlarni o‘tkazib yuboradi. Qaror qabul qiluvchilar innovatsiyalar yoki
raqobatdosh ustunliklarga olib kelishi mumkin bo‘lgan qimmatli fikrlarni
e’tiborsiz qoldirishi mumkin.
Aslini olganda, bashoratli tahlil korxonalarga ma’lumotlarga asoslangan,
qaror qabul qilishda istiqbolli yondashuvni taklif qiladi, sezgi va tarixiy
ma’lumotlarni tahlil qilish kamchiliklarini yumshatadi. Bu tashkilotlarga bugungi
dinamik biznes muhitida raqobatbardosh ustunlik va uzoq muddatli
muvaffaqiyatga olib keladigan ongli, strategik tanlov qilish imkoniyatini beradi.
Ekonometrik modellar - turli iqtisodiy o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi
munosabatlarni tahlil qilish va miqdoriy aniqlash uchun ishlatiladigan statistik
vositalar. Bu modellar iqtisodchilar, tahlilchilar va korxonalarga iqtisodiy tizimda
turli omillarning oʻzaro taʼsirini tushunish, bashorat qilish va qarorlar qabul
qilishda yordam beradi. Ekonometrik modellar tarixan biznes qarorlarini qabul
qilishda hal qiluvchi rol o‘ynagan.
Ekonometrik modellar iqtisodiy tendentsiyalarni, bozor sharoitlarini va
iste'molchilarning
xatti-harakatlarini bashorat qilish
uchun ishlatilgan.
Korxonalar ishlab chiqarishni rejalashtirish, narxlarni belgilash va inventarni
samarali boshqarish uchun ushbu bashoratlarga tayangan.
Hukumatlar va korxonalar soliq o‘zgarishlari, savdo qoidalari yoki pul-
kredit siyosati kabi iqtisodiy siyosatlarning potentsial ta’sirini baholash uchun
ekonometrik modellardan foydalanganlar. Ushbu ma’lumot qaror qabul
qiluvchilar uchun strategiyalarni ishlab chiqishda bebaho edi. Moliyaviy va bozor
risklarini baholash va boshqarishda yordam beradigan ekonometrik modellar.
Ular korxonalarga iqtisodiy pasayishlarni, valyuta kurslarining o‘zgarishini va
foiz stavkalarining o‘zgarishini oldindan bilishga yordam berdi, bu esa xavflarni
proaktiv ravishda yumshatish imkonini berdi.
Ekonometrik modellarning kuchli va zaif tomonlari:
Kuchli tomonlari:
|
| |