5- mavzu. Xulosa qilish. Kreativ jarayon. Reja

|
5- mavzu. Xulosa qilish. Kreativ jarayon. Reja
|
bet | 1/5 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 47,84 Kb. | | #121170 |
Bog'liq 5-ma\'ruza
5- mavzu. Xulosa qilish. Kreativ jarayon.
Reja
5.1. Xulosa qilish tushunchasi. Ijodiy jarayon va uning xususiyatlari
5.2. Kreativ jarayonning bosqichlari
5.3. Kreativ jarayonni takomillashtirishning asosiy omillari
Tayanch iboralar: vazifa,masala,bajarilishi,qilinishi,ko`pincha shakllantirish, taqlid qilish ,tafakkurini tavsiflash, o‘ynash, o‘zgartirish,sintez qilish,xulosa,talab
Qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “Blits so`rov”,“Aqliy xujum”, «Bumerang» usullari
1. Xulosa qilish tushunchasi. Ijodiy jarayon va uning xususiyatlari
Ijodiy tafakkur - murakkab bilish faoliyatidan biri bo`lib, tadrijiy ravishda izchil o`zaro bog`langan jarayonlardan tashkil topadi, dastavval savollar tug`iladi, vazifa aniqlanadi, masalani echish va savollarga javob qidirish jarayoni vujudga keladi. Inson oldida turgan aniq vazifa yoki masala bu bajarilishi yoki hal qilinishi zarur bo`lgan vazifa ko`pincha ifodalanishi shart bo`lgan maqsadni ham aks ettirib keladi. Maqsad esa insonning izlanayotgan noma`lum voqelikni topishga gumon va hayajon, shubha qislaridan xalos etishga qaratilgan maylidir.
Ijodiy tafakkurning navbatdagi tarkibiy qismlari quyidagicha aks ettiriladi:
qo`yiladigan savollarga javob berish, masalani yechishga yordam beradigan yo`llar, usullar, vositalar, qoidalar va ko`nikmalarni qidirish, ularni tanlash hamda mazkur faoliyatda ularni tadbiq qilish va boshqalar.
Ijodiy fikrlashni ta`minlovchi omillar:
-Fikr yuritish faoliyatida eng avval hal qilinishi zarur bo`lgan masala inson tomonidan aniqlab olinishi kerak.
-Muammo yoki masalani hal qilish zarur bo`lgan barcha bilimlarni tadbiq qilish uchun intilish.
-Masalaga, muammoga taalluqli gipoteza olg`a suriladi, bosqichlar tahmin qilinadi, yechim to`g`risida farazlar ishlab chiqiladi, turli variantlar hamda variasiyalar haqidagi mulohaza yuritiladi, o`zaro xayolan solishtirib, eng samarali alomatlar ajratiladi va hokazo.
-Muammo oldiga qo`yilgan farazni tekshirish zarurati tug`iladi. Muammoni nazariy jihatdan hal qilish uchun ilgari surilgan gipoteza adekvat emasligi, noto`g`ri ekanligi aniqlansa, u fikr yuritish ob`ektidan siqib chiqariladi va yangi farazlar, o`ylar tahmin qilinadi yoki o`ylab topiladi.
-Muammo va masalani hal qilish, yechish, olingan natijalarni to`g`riligiga qanoat hosil qilish uchun echuvchi, uni tekshirish bilan tafakkur harakatlarini yakunlaydi.
Psixolog V.A.Kruteskiy ijodiy tafakkurni taraqqiy ettirish maqsadida masalalar tipologiyasini ishlab chiqib, turli yoshdagi o`quvchilar o`quv faoliyatida sinab ko`rgan. Tipologiyaga kiritilgan masalalarni V.A.Kruteskiy turlicha nom bilan ataydi:
-Savol aniq qilib qo`yilmagan masalalar.
-Berilganlari yetishmaydigan masalalar.
-Ortiqcha ma`lumotlari bo`lgan masalalar.
-Bir necha yo`l bilan yechiladigan masalalar.
-Mazmuni o`zgarib turadigan masalalar.
-Isbotlashga doir masalalar.
-Fikrlash, mantiqiy mulohaza yuritishga doir masalalar.
Ijodiy tafakkur turi o`zining samaradorligi va dolzarbligi, universalligi bilan boshqa fikr yuritish jarayonlaridan farq qiladi, yangi-yangi muammolarni o`ylab chiqish jarayoni bo`lib, insonning bilish faoliyatida yetakchi rol o`ynaydi.
|
| |