Axborotlarning analitik mahsuloti va xizmati fanidan mustaqil ishi

|
Axborotlarning analitik mahsuloti va xizmati fanidan mustaqil ishi
|
Sana | 31.12.2023 | Hajmi | 24,8 Kb. | | #129259 |
Bog'liq SKA 062-19 guruh talabasi XODJAKULOVA RUSHANA NABIJONOVNA
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Axborot kutubxona tizimlari” kafedrasi
“Axborotlarning analitik mahsuloti va xizmati
FANIDAN MUSTAQIL ISHI
MAVZU: MAKTAB KUTUBXONALARIDA O‘QUVCHI YOSHLARNI MEDIA SAVODXONLIGINI OSHIRISH MASALALARI
BAJARDI:SKA 062-19 GURUH TALABASI
XODJAKULOVA RUSHANA NABIJONOVNA
QABUL QILDI: RAXIMOVA SH.A
Toshkent - 2023
MAVZU: Maktab kutubxonalarida o‘quvchi yoshlarni media savodxonligini oshirish masalalari
Reja:
1.Media savodxonlik
2. Axborot madaniyati tushunchasi evolyusiyasi va
3.Muloqot va ma’lumotning inson hayotidagi o‘rni, ahamiyati va ma’naviy
ehtiyojga aylanishi
4.Media savodxonlik foydalanish usullari.
5.Xulosa
6.Foydalanilgan adabiyotlar.
Mediasavodxonlik va axborot madaniyatining hayotimizga chuqur kirib borishi tufayli axborot hajmi ham oshdi va bunday global jarayonda ommaviy demokratik muloqotning eng yaxshi kafolati hisoblanadi. Muloqotning bu turi inson huquqlarini amalga oshirishning asosiy omili hisoblanadi.
«Media» atamasi (lotincha - medium, ya’ni vosita, vositachi, usul) turli ko‘rinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi. Media tushunchasi mazmuniga axborotni yaratish, nusxalashtirish, tarqatish vositasi hamda mualliflar va ommaviy auditoriya o‘rtasida axborot almashinuvining texnik vositalari kiradi.
Axborot savodxonligi - axborotni tanlash, baholash, qayta ishlash va uzatish borasidagi ko‘nikmalar va malakalar majmuini bildiradi. Axborot savodxonligi axborotga egalik, uni baholash va axloqiy qoidalarga rioya qilgan holda foydalanishning muhimligini e’tirof etadi.
Axborot (lotincha informatio "biror narsani aniqlashtirish, ifodalash, tushunchasi” - ma'lumot " shakl berish, o'rgatish; o'ylash, tasavvur qilish") - taqdim etish ma’nolarini anglatadi. Axborotlashtirish bilimlarni ijtimoiylashtirish, uni jamoat mulkiga aylantirishning eng muhim usuli hisoblanadi. Shuni ta'kidlash kerakki, faqat bilimlarning umumiy foydalanish imkoniyati va jahon madaniyatining barcha yutuqlari asosida jamiyatning an'anaviy mafkuraviy munosabatlarida o'zgarishlar yuz berishi mumkin. Axborotlashtirish jarayonida millatning intellektual va axborot salohiyati yuksalib, bilishning o‘zi imkoniyatlari sezilarli darajada kengayib bormoqda. Bu butun jamiyatning intellektuallashuvining kuchayishiga olib keladi.
Tabiat va jamiyatdagi har bir evolyutsion jarayon insoniyat tarixining muhim qismi sifatida insoniyatni o‘zi haqidagi tarixiy haqiqatni topishga yaqinlashtiradi.
Shu ma’noda yerni yaratilish tarixi, hayvonot olami va o‘simlik dunyosining o‘zaro bog‘liqligidan dunyoning yaratilishi bilan bog‘liq muhim yangilikni tadqiq qiladi. Axborot turli shakl (masalan, matn, tasvir yoki statistika ma‘lumotlari, elektronyoki qog`oz ko`rinish)larda mavjud bo`lib, u onlayn fayl va portallarda, virtual vareal kutubxonalarda, hujjatlar jamlanmasida, turli ma‘lumotlar bazasida, arxivlar,muzeylar va hokazolarda saqlanadi. Biroq, turli axborot manbalari taqdim etganaxborot ishonchli yoki ishonchsiz bo`lishi mumkin. Demak, axborotni izlashga
kirishishdan avval, yoshlar o`zlari uchun aynan qanday mazmundagi axborot zarurligini tushunishi lozim. Axborotga bo`lgan ehtiyoj -— ma‘lum foydalanuvchi
(yoki foydalanuvchilar guruhi)ning ma‘lum mavzuga oid ma‘lumotga bo`lgan ehtiyojidir. Axborot manbasini baholashda avvalo inson undan axborotni nima maqsadda olayotganini aniqlashi zarur. Mazkur jarayon ishonchli axborot manbalarini aniqlashga yordam beradi.
Binobarin, dunyodagi barcha voqea va hodisalar u yoki bu tarixiy manbaga o‘ziga xos tarzda oydinlik kiritishi va ayni paytda muhim tarixiy ma’lumotlarning ochilishi uchun sabab bo‘lishi mumkin. O‘tmish tarixi, ijtimoiy va gumanitar fanlarni o‘rganishda falsafa, madaniyatshunoslik, etnologiya, etnografiya, san’atshunoslik, sotsialogiya va boshqa shu kabi fanlar еtakchilik qilmoqda. Biroq, mohiyatiga ko'ra, bu fan tarixining muhim tarkibiy qismidir. Tarixiy manbalarga murojaat qiladigan bo‘lsak, ibt idoiy odam o‘z fikrini o‘zi o‘ylab topgan turli belgilar va tasvirlar yordamida ifodalashga harakat qilganligini bilib olamiz. Inson hayotida muhim ahamiyatga ega bo'lgan til, yozuv va muloqot shakli shu tarzda paydo bo'lgan degan argument bor. Agar biz tilning tarixi va evolyutsiyasi haqida fikr yuritmoqchi bo‘lsak, uni ilmiy jihatdan o‘rganishimiz kerak.
Jahon tarixida ibtidoiy tasviriy san’at, ayniqsa, g‘orlar devorlariga turli tasvirlarni yozish paleolit davriga to‘g‘ri keladi, O‘rta Osiyodagi g‘or va qoyalarga chizilgan rasmlar esa mezolit davriga mansub. O‘rta Osiyoning tog‘li hududlarida keng tarqalgan qoyatosh rasmlari ishlov berish usuliga ko‘ra ikki turga bo‘linadi. Ularning ba'zilari bo'yoq (oxra) bilan chizilgan rasmlar (petrogliflar), ikkinchi turi o'yilgan va ishqalangan.
Biroq til, nutq, yozuv va uning muhim elementlari inson evolyutsiyasida ahamiyat kasb etish bilan birga millionlab yillar davomida shakllangan va shakllanmoqda. Til jamiyat boyligi bo‘lib, u jamiyat a’zolarining o‘zaro munosabatlarini amalga oshiradi, insonning moddiy va ma’naviy hayotida sodir bo‘layotgan barcha hodisalar haqida bilimlarni to‘playdi, ular haqida hisobot beradi.
Til - belgilar tizimi va ularni bog'lash usullari, u fikr, his-tuyg'u va irodani ifodalash vositasi bo'lib xizmat qiluvchi muloqot vositasidir.
Til yordamida biz dunyoni o'rganamiz, undagi o'rnimizni aniqlaymiz. Ob'ektlar yoki hodisalar to'g'risidagi ma'lumotlarni qabul qiluvchi va qayta ishlaydigan odamlar endi ular bilan emas, balki ularning belgilari, tushunchalarning belgilari bilan til yordamida ishlaydi.
Milliy til mavjudligining quyidagi shakllari ajratiladi:
Xalq tili - so‘zlashuv nutqining lingvistik vositalari majmui adabiy til me’yorlarini buzadi. Xalq tiliga fikrning qo'pol, qisqartirilgan ifodasi uchun ishlatiladigan til hodisalari (so'zlar, grammatik shakllar, iboralar, talaffuz xususiyatlari) kiradi. Xalq tili hech qanday geografik joy, ijtimoiy guruhga bog'liq emas. Bu adabiy me’yorlardan etarlicha bilimga ega bo‘lmagan, adabiy va adabiy bo‘lmagan me’yorlar o‘rtasidagi farqni bilmaydigan milliy tilda so‘zlashuvchilarning nutqidir.
Hududiy lahjalar - ma'lum bir hududda qo'llaniladigan til shakllari. Bular faqat og'zaki nutqda mavjud bo'lgan tilning arxaik va tabiiy shakllaridir. Rus tilida uchta dialekt mavjud: janubiy rus, markaziy rus, shimoliy rus. Ularning har biri o‘ziga xos fonetik, leksik, grammatik xususiyatlarga ega.
Jargonlar - bu umumiy kasb bilan birlashgan yoki har qanday asosda alohida guruhlarni tashkil etuvchi odamlarning nutqi: ijtimoiy, yosh, qiziqish. Yoshlik jargoni, jinoiy jargon, muxlislar, kollektorlar jargonlari va boshqalar bor. Jargon - bu sirli til, uni faqat tor doiradagi ishtirokchilar biladi.
Adabiy til - matbuot, fan, davlat idoralari, ta’lim, radio, televideniyeda qo‘llaniladigan milliy tilning eng oliy shaklidir. U inson hayoti va faoliyatining turli sohalariga xizmat qiladi: siyosat, madaniyat, fan, ish yuritish, qonunchilik, kundalik muloqot, xalqaro aloqa. Bu butun xalqning tili, u milliy tilning boshqa turlaridan ustun turadi.
Muloqot (lotincha so‘z: aloqa-bog‘lanish, xabar; lotincha so‘zdan olingan:
communicare- umumiy qilish, bogdash, xabar qilish). Ta'rif: Aloqa - bu har qanday tabiatdagi ob'ektlar o'rtasidagi axborot almashinuvini o'z ichiga olgan faol o'zaro ta'sir turi.
Muloqotning ijtimoiy funktsiyalari nafaqat iqtisodiy va siyosiy mexanizmlar, balki madaniy me'yorlar, qadriyatlar va ma'nolar orqali ham amalga oshiriladi. Tarix shuni ko'rsatadiki, insoniyat o'zining mavjudligi davomida doimo yangi turdagi kommunikativ ob'ektlarni (masalan, yozish, bosmaxona, Internet) yaratish bilan band bo'lib, bu bilim, tajribani uzatishga hissa qo'shadi va inson faoliyati imkoniyatlarini kengaytiradi.
Muloqot, jumladan, madaniyatlararo muloqot, birinchi navbatda, shaxslararo муносабатларга o'zaro ta'sir ko‘rsatadi . Shaxsning asosiy shakllanishi o'z-o'zini hurmat qilish bo'lib, u shaxsni boshqa odamlar tomonidan baholashga va uning boshqalarni baholashiga asoslanadi.
Tilshunoslik va lingvodidaktikaning kommunikativ pragmatikaga qiziqishining ortishi tadqiqotchilarni xabarning individual-shaxsiy, qasddan (motiv va maqsadlar) va situatsion jihatlarini amalga oshiradigan til vositalaridan foydalanishni yaqindan o'rganishga olib keldi. Dominant yo'nalishlardan biri bu bir jamiyat vakillari va turli madaniy jamiyatlar vakillari o'rtasida turli xil ijtimoiy sohalarda kommunikativ xatti- harakatlarning o'ziga xos xususiyatlarini o'rganishdir.
Madaniyatlararo aloqalarning kengayishi munosabati bilan jamiyatning chet tilini biladigan turli profilli mutaxassislarga bo'lgan ehtiyoji ortib bormoqda. Biroq, madaniyatlararo o'zaro munosabatlarni muvaffaqiyatli amalga oshirishga imkon beradigan chet tili kodiga ega bo'lish tarixiy an'analar va urf-odatlar, turmush tarzi va boshqalar ta'siri bilan belgilanadigan xorijiy madaniyatning professional ahamiyatga ega bo'lgan tushunchalarini o'zlashtirishni nazarda tutadi.
Inson hayotidagi birinchi ma'lumot manbai xat bo'lib, uning qachon va qaerda paydo bo'lganligi haqida aniq ma'lumot yo'q, lekin uning vazifasi xabar berish va fikr almashishdir. Xat mazmuni va xususiyatiga ko'ra, u shaxsiy va davlat ahamiyatiga ega bo'lib, xatdagi ma'lumotlar shaxsiy hisoblanadi. Xatlar, shuningdek, sub'ektlar o'rtasidagi muzokaralar, kelishuvlar yoki shartnomalar haqida hukumatning rasmiy xabari bo'lishi mumkin. Xat har qanday bitim yoki shartnomaga ilova qilinadi, uning vazifasi tuziladigan bitim yoki shartnoma haqida ma'lumot va tafsilotlarni taqdim etishdir. Hatto bugungi kunda ham xat rasmiy doiralarda yoziladi, shakli o'zgarishi mumkin, ammo funktsiyasi bir xil bo'lib qoladi. Xalqaro huquqda ikki yoki undan ortiq davlat o‘rtasidagi dip lomatik muzokaralar natijasida qabul qilingan kelishuvlar, shartnomalar yoki boshqa qarorlar haqidagi xabarlar ikki yoki undan ortiq davlat tomonidan rasman e’lon qilinadi.
Endi yangi axborot texnologiyalari inson va jamiyatga qanday ta'sir ko'rsatishini tushunish muhimdir. Axborotlashtirish jarayonining natijalari inson uchun nafaqat ijobiy, balki salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Ijobiy va salbiy ta'sirlar bir-biri bilan chambarchas bog'liq bo'lib, ikkinchisi ko'pincha birinchisining natijasidir. Quyida jamiyat hayotining asosiy jabhalarida: iqtisodiy, ma’naviy-madaniy, siyosiy, harbiy va ijtimoiy sohalarda namoyon bo‘lgan axborotlashtirishning salbiy tomonlari va ular keltirib chiqaradigan xavf va tahdidlarni ko‘rib chiqamiz.
Ta'lim xizmatlariga nisbatan aloqa siyosatining xususiyatlarini ko'rib chiqing. Umuman olganda, marketing kommunikatsiyalari maqsadlarining uchta asosiy turi mavjud: nasihat, ma'lumot va eslatish (shu jumladan talabni qo'llab-quvvatlash). Bozorga kirib kelayotgan yangi ta'lim muassasalari odatda ishontiruvchi janrli aloqalardan foydalanadilar. Ular potentsial iste'molchilami niyatlarining mustahkamligiga va taqdim etilayotgan xizmatlar sifatiga ishontirishga harakat qiladilar. Axborot-kommunikatsiya faoliyati ta'lim xizmatlarining yangi qatoriga hamroh bo'lgan zamonaviy modifikatsiyadagi ta'lim xizmatini bozorga joriy etishga ko'maklashishga qaratilgan. Odatda ular o'quv dasturlari mazmuni, uning texnologiyalari, usullari, narxlari o'zgarishi va taklif qilinadigan qo'shimcha xizmatlar haqida ma'lumot beradi.
Insonning yana bir ruhiy ehtiyoji muloqotdir. “Insonning muloqotga bo'lgan ehtiyoji insonning shaxsga bo'lgan ehtiyoji sifatida ishlaydi. Muloqot bilan insonning o'zini tanib olish jarayoni boshlanadi. Shaxsiy aloqalarda insoniy his-tuyg'ularning butun doirasi, axloqiy va estetik g'oyalar va ko'nikmalar, kuchli irodali fazilatlar shakllanadi. Insonga bo'lgan muhabbat, do'stlik, sheriklik chinakam insoniy ehtiyojlardir. Ma’naviy- psixologik qo‘llab-quvvatlash, bir-biriga e’tibor, hamdardlik, hamdardlik, fikr almashish, birgalikda ijod qilish - bular muloqotga bo‘lgan ehtiyojning ko‘rinishlaridandir.
Kolumbiyalik yozuvchi Gabriel Garsia Markes “Yolg‘izlikning yuz yili” romanida odamlar kasallik natijasida xotirasini yo‘qotib qo‘ygani, biror narsaning nomini bera olmagani va uning nima ekanligini va nima uchun kerakligini tushunmaganligi haqida gapirib o‘tgan. Qahramonlardan biri tanish narsalarning nomlarini eslab qolishda qiynalayotganini payqagach, ularga stikerlar, masalan, "soat, stol, eshik, devor, to'shak" yopishtirib qo'ydi. Axir, sigirning bo'yniga osilgan lavhada: "Bu sigir, sut bo'lishi uchun uni har kuni ertalab sog'ish kerak, sutli qahva tayyorlash uchun esa sutni qahva bilan qaynatish kerak" deb ishora qilgan. Narsalarni nomi bilan chaqira olmaslik ularni taniy olmaslik, ma’nosini anglay olmaslik demakdir. Tilda kodlangan narsa nafaqat dunyo haqidagi ma'lumotlar, balki o'ziga xos kodga ega bo'lgan dunyoning o'zi.
Ma'naviy hayotning muhim jihati ma'naviy ehtiyojlarni qondirish jarayoni bo'lib, u ma'naviy iste'mol deb ataladi. Bu jarayon doimo ijodiy jarayon bilan bog'liq. Ma'naviy iste'mol doimo ijodiy jarayon bo'lib, u "faqat" tafakkurdan iborat bo'lsa ham, u baribir birgalikda ijod qilishning faol jarayonidir. Shunday qilib, madaniyat qadriyatlarini iste’mol qilish jarayonida inson ma’naviy jihatdan boyib boradi, shaxs sifatida kamol topadi, o‘zini shakllantiradi. Dunyoni go‘zallik qonunlari asosida o‘zlashtirishga intilish, tabiatda, odamlarda uyg‘unlikni ko‘rish, musiqa, rasm, she’riyatni chuqur his qilish, insoniy munosabatlarni yaxshilash - bularning barchasi yagona estetik ehtiyojning chekkalaridir. Insonning yana bir ruhiy ehtiyoji muloqotdir. “Insonning muloqotga bo'lgan ehtiyoji insonning shaxsga bo'lgan ehtiyoji sifatida ishlaydi. Muloqot bilan insonning o'zini tanib olish jarayoni boshlanadi. Shaxsiy aloqalarda insoniy his- tuyg'ularning butun doirasi, axloqiy va estetik g'oyalar va ko'nikmalar, kuchli irodali fazilatlar shakllanadi.
Axborotlashtirish bilimlarni ijtimoiylashtirish, uni jamoat mulkiga aylantirishning eng muhim usuli hisoblanadi. Shuni ta'kidlash kerakki, faqat bilimlarning umumiy mavjudligi va jahon madaniyatining barcha yutuqlari asosida jamiyatning an'anaviy mafkuraviy munosabatlarida o'zgarishlar yuz berishi mumkin. Axborotlashtirish jarayonida millatning intellektual va axborot salohiyati yuksalib, bilishning o‘zi imkoniyatlari sezilarli darajada kengayib bormoqda. Bu butun jamiyatning intellektuallashuvining kuchayishiga olib keladi.
Axborot texnologiyalari, qoida tariqasida, iqtisodiy faoliyatni, shu jumladan ishlab chiqarish jarayonini sezilarli darajada o'zgartiradi. Bu texnologiyalar, xususan, ish ritmini tezlashtirdi, xodimlarning tashabbuskorligi va ijodkorligi uchun kamroq joy qoldirdi, insonda jismoniy va ruhiy zo‘riqishning kuchayishiga olib keldi. Bularning barchasi inson uchun mehnat tabiatidagi bu o'zgarishlarga halokatli bo'lgan psixologik reaktsiyaning paydo bo'lish xavfiga olib keladi. Bugungi kunda mavjud bo'lgan haqiqiy tahdid texnostressdir.
Texnologik determinizm: Jamiyat qurishning texnokratik kontseptsiyasining asosiy pozitsiyasi texnologik determinizmdir. Texnologik determinizm falsafiy va sotsiologik kontseptsiyalardagi nazariy va metodologik sharoit bo‘lib, ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmalar rivojlanishida texnologiya va texnologiyaning hal qiluvchi roliga asoslanadi.
Jamiyat hayotidagi eng muhim soha ma’naviy-madaniy soha, jumladan, ta’lim sohasidir. Mamlakatda madaniyat va ilm-fan bilan bir qatorda ta’lim darajasi ko‘p jihatdan millatning axloqiy, madaniy va intellektual salohiyatini, jamiyat qadriyatlarining shakllanishini belgilaydi.
Ta'limni axborotlashtirish jarayonining umumiy ijobiy xarakterini qayd etgan holda, ushbu jarayonning muammolari va qiyinchiliklariga to'xtalib o'tish kerak. Albatta, ta’limni matematiklashtirish va axborotlashtirish shaklida ratsionallashtirish zarur, chunki u ta’lim samaradorligini oshirishning muhim vositasi hisoblanadi. Ammo o'rganishga, birinchi navbatda, oqilona bilimga tayanishga haddan tashqari intilish va majoziy, hissiy, intuitiv bilimlarni yo'qotish ko'pincha ta'limning madaniyat va ma'naviyatdan uzoqlashishiga olib keladi, bunda mantiqsiz daqiqalar ustunlik qiladi. Bu, qoida tariqasida, tinglovchilarda "kompyuter" tafakkurining shakllanishi xavfiga olib keladi. Va bu, E. Frommning fikricha, axborot jamiyatida nafaqat madaniyat, balki inson erkinligi, uning mas'uliyati, tanlash imkoniyati va boshqalar yo'qolishi mumkin, chunki bu dunyo, agar u hukmron bo'lsa. ratsionalizm va texnokratiya insoniy bo'lishni to'xtatishi mumkin.
Mediasavodxonlik - bu odamlarga turli xil ommaviy axborot vositalari, janrlar va shakllardagi xabarlarni tahlil qilish, baholash va yaratish imkonini beradigan ko'nikma va qobiliyatlar to'plamidir. Media (inglizcha media, lotincha o‘rta “vositachi”) keng tushuncha bo‘lib, o‘z ichiga aloqa vositalarini, axborotni uzatish usullarini, shuningdek, ular tashkil etuvchi muhitni (media makonini) o‘z ichiga oladi.
Ingliz tilidagi adabiyotda keng qo'llaniladigan "axborot savodxonligi" atamasi yaxshi ma'lum, ammo Rossiyada keng qo'llanilmaydi. Shu bois, “axborot savodxonligi” atamasi o‘z-o‘zidan beixtiyor odamlarning o‘zaro ta’siri va axborotning murakkab hodisasiga elementar, ibtidoiy, cheklangan tus beradi.
Zamonaviy jamiyatning aholi va har bir shaxsning savodxonligiga bo'lgan talablari ijtimoiy-madaniy va ilmiy-texnikaviy o'zgarishlar, yangi texnologiyalar va inson faoliyati turlarining paydo bo'lishi bilan ortib bormoqda. Jamiyat rivojlanishining sanoatgacha bo'lgan davrida savodxonlik og'zaki nutq, o'qish, eng oddiy hisoblash operatsiyalari ko'nikmalariga ega bo'lish bilan bog'liq edi. Ko'pgina tushunchalarga nisbatan eng keng tarqalgan nuqtai nazar - bu axborot savodxonligi (madaniyat) va media savodxonligi (ba'zan shaxsning media kompetentsiyasi) o'rtasidagi munosabatdir. Bir yo'nalish vakillari axborot savodxonligini kengroq tadqiqot sohasi deb hisoblaydilar, uning ajralmas qismi mediasavodxonlikdir.
Ikki davlat o'rtasidagi muzokaralar haqidagi ma'lumotlar odatda qo'shma ma'lumot deb ataladi. “Axborot urushi” atamasi birinchi marta 1967 yilda sobiq Sovet Ittifoqiga qarshi axborot urushining asoschisi Allen Dalles tomonidan ishlatilgan. Axborot texnologiyalari nazariyasi asoschilaridan biri Vin Shvartov shunday deydi: “Zamonaviy jamiyat axborot asosida qurilgani uchun ertalab va tushdan keyin hamma axborot hujumi qurboniga aylanadi”
Uning so‘zlariga ko‘ra, axborot hujumining muhim belgisi “davlat yoki korxona rahbariga psixologik bosim o‘tkazish va ularni “to‘g‘ri” “qaror” qabul qilishga majburlashdir. Demak, “axborot xuruji” nima degan savol raqibga, ya’ni shaxsga, jamiyatga yoki davlatga nisbatan qabul qilingan siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa shunga o‘xshash qarorga qarshi turishdir.
Bu ijtimoiy haqiqatga asoslanib, jamoatchilik fikrini o‘z xohishi va xohishiga ko‘ra o‘zgartirishga, ongni to‘g‘ri yo‘lga solishga urinishdir. Axborot hujumlarini amalga oshirishda tajovuzkorlar asosan noto'g'ri ma'lumot berish usullaridan foydalanadilar.
Dezinformatsiya - bu raqibni asosiy g'oyadan chalg'itish uchun yolg'on ma'lumotlar tarqatiladigan dezinformatsiya va psixologik ta'sir ko'rsatish shaklidir. Bunday holda, haqiqat va yolg'on ma'lumotlarning aralashmasi mavjud.
Yuqori darajadagi axborot hujumining asosiy maqsadi raqobatchi davlatning axborot makonini egallash, davlatning xalqaro maydondagi nufuzini pasaytirish, jamiyatni beqarorlashtirish, shaxsni obro‘sizlantirishga qaratilgan axborotni tarqatishdir. Hozirgi bosqichda maqsadni amalga oshirishning asosiy vositasi sifatida ommaviy axborot vositalari va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanilmoqda.
Globallashuv o‘ziga xos tushuncha bo‘lib, uning mazmun-mohiyatini anglash uchun uni biryoqlama emas, har tomonlama baholash zarur. “Yomonlik izlaganga dunyo yomon, hikmat izlaganga dunyo hikmat” degan maqol bejiz emas. Kimdir oyni hatto botqoqlikda ko'radi, kimdir esa faqat tuproqni ko'radi.
Avvalo, har qanday davlatning tashqi va ichki xavfsizligi va barqarorligini ta’minlash uchun ichki va tashqi tajovuzlarga qarshi mafkuraviy immunitetni mustahkamlash, ajdodlardan meros bo‘lib qolgan ta’lim va tarbiya usullarini rivojlantirishni jiddiy o‘rganish va o‘rganish zarur. tahdidlar. Yurt ahli yoshlardan nafaqat talab, balki vatanparvarlik fazilatini tarbiyalashda shaxsiy namuna ko‘rsatishi kerak, chunki hozirgi zamon buni so‘zda emas, amalda ko‘rsatishni afzal ko‘rmoqda.
Xulosa
Dunyo hamisha turli qarama-qarshiliklardan iborat bo‘lganidek, mafkuraviy kurash ham har doim turlicha namoyon bo‘ladi. Chiqish yaxshi. Ko‘pgina sohalarda raqamlashtirish darajasining oshishi, internetdan foydalanuvchilar sonining ko‘payishi munosabati bilan ishonchsiz, noto‘g‘ri va noqonuniy ma’lumotlarning tarqalish xavfi, shuningdek, foydalanuvchilarning axborot xavfsizligiga tahdidlar kuchaymoqda. Bolalar va o'smirlar ko'pincha noqonuniy kontentning nishoni va qurboni bo'lishadi.
Axborot texnologiyalarining insonlar hayotiga ta’siri o‘sib borishi munosabati bilan xalqaro hamjamiyat insonni axborot jamiyatida yashashga tayyorlash muammolari haqida bosh qotirmoqda va ushbu qarash global darajada YuNESKO va IFLA hujjatlarida, jumladan, Mediata’lim bo‘yicha Gryunvald deklaratsiyasida (1982), “Axborot savodxonligi va butun umr davomida ta’lim olish bo‘yicha Aleksandriya
deklaratsiyasi”da (2005 y.), “Parij dasturi va mediata’lim bo‘yicha 12 tavsiya” (2007 y.) hujjatlarida o‘z ifodasini topgan.
XXI asrning birinchi o‘n yilligi uchun YuNESKO va IFLA mediasavodxonlik va axborot savodxonligi integratsiyasi konsepsiyasini tashkil etuvchi yangi tashabbuslarni belgilab berdi. Ushbu g‘oya quyidagi xalqaro hujjatlarda o‘z ifodasini topgan:
•Media va axborot savodxonligi to‘g‘risidagi Fes Deklaratsiyasi (Fes shahri,
Marokash, 2011 yil 15-17 iyun);
•IFLAning media va axborot savodxonligi bo‘yicha tavsiyalari (Gaaga shahri, Niderlandiya, 2011 yil 7 dekabr; Rossiya, 2012 yil 24-28 iyun) va bir qator boshqa hujjatlarda.
• bugungi kunda sayyoramizda yashaydigan har bir insonning o‘zi axborot tashuvchisi va tarqatuvchisidir.
Adabiyotlar
1. Мирзиёев Ш.М. Нияти yayF халкнинг иши хам улуF, хаёти ёруF ва келажаги фаровон булади. -Т.:Узбекистон, 2019.
2. Я.Маматова, С.Сулайманова. Узбекистан медиатаълим тараккиёт йулида. Укув кулланма. Extremum-press, 2015-94.6
3. Яхё, Мухаммад Амин. Интернетдаги тахдидлардан химоя.Ёрдамчи укув кулланма. Movarounnaxr, 2016.-672 б
4. А.В. Федоров. Медиаобразования и медиаграмотность. Учебное пособие. М. 2018 г
5. Медиа ва ахборот саводхонлигини шакллантиришнинг педагогик жихатлари. Укув-амалий кулланма. - Extremum-press, 2017-142.5
6. Арасту. Ахлоки Кабир. Поэтика. -Т.: «Янги аср авлоди», 2004.
7. Имомназаров М. Саидов У.. Миллий тараккиётнинг маънавий-ахло-кий асослари. Т:. ‘^^emma” 2005
8. Егорова, А. М. Духовные потребности человека // Молодой ученый. — 2012.-№ 2 (37). - С. 224-226.
|
| |