nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Open Source Intelligence - Learning Kali Linux

from a place where it is freely available. This does not include
various sites that will
provide details about people for a fee.
The question you may be wondering is, why would you use this open source intelli‐
gence? It’s not about stalking people. When you are performing security tests, there
may be multiple reasons to use open source intelligence. The first is that you can
gather details about IP addresses and hostnames. If you are expected to test a com‐
pany in full red team mode, meaning you are outside the organization and haven’t
been provided any details about your target, you need to know what you are attack‐
ing. This means finding systems to go after. It can also mean identifying people who
work at the company.
This is important, because social engineering can be an easy
and effective means of getting access to systems or at least additional information.
If you are working for a company as a security professional, you may be asked to
identify the external footprint of the company and high-ranking staff. Companies can
limit the potential for attack by reducing the amount of information leakage to the
outside world. This can’t be reduced completely, of course.
At a minimum, informa‐
tion exists about domain names and IP addresses that may be assigned to the com‐
pany as well as DNS entries. Without this information being public, consumers and
other companies, like vendors and partners, wouldn’t be able to get to them.
Search engines can provide us with a lot of information, and they are a great place to
start. But with so
many websites on the internet, you can quickly become over‐
whelmed with the number of results you may get. There are ways to narrow your
search terms. While this isn’t strictly related to Kali, and a lot of people know about it,
it is an important topic and worth going over quickly. When you are doing security
testing, you’ll end up doing a lot of searches for information. Using these search tech‐
niques will save you a lot of time trying to read through irrelevant pages of informa‐
tion.
When it comes to social engineering attacks, identifying people who work at the
company can be an important avenue. There
are various ways of doing that, especially
when it comes to social networks. LinkedIn can be a big data mine for identifying
companies and their employees. Job sites can also provide a lot of information about
the company. If you see a company looking for staff with Cisco and Microsoft Active
Directory experience, you can tell the type of infrastructure in place. Other social net‐
works like Twitter and Facebook can provide some insight about companies and
people.
This is a lot of information to be looking for. Fortunately,
Kali provides tools to go
hunting for that information. Programs can automatically pull a lot of information
from search engines and other web locations. Tools like theHarvester can save you a
lot of time and are easy to use. A program like Maltego will not only automatically
pull a lot of information, but also display it in a way that can make connections easier
to see.
Tuzilgan joyiga ko‘ra - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

Elektron hujjatning qog‘oz nusxasi bo‘lishi mumkin.
Elektron hujjatning qog‘oz nusxasi qonun hujjatlarida belgilangan
tartibda tasdiqlanadi va
saqlanadi.
Ta'kidlash joizki, buxgalteriya hujjatlari yuqorida ko‘rib chiqilgan tasnifiy belgilar bo‘yicha
guruhlanganida bitta hujjat ayni paytda bir necha guruhlarga tegishli bo‘lishi ham mumkin. Masalan,
kassa chiqim orderi kassir uchun isbotlovchi hujjat bo‘lsa, ayni paytda korxona rahbariyati uchun
kassadan pul mablag‘larini berishga asos bo‘luvchi
farmoyish hujjati,
shuningdek,
dastlabki, bir
Dastlabki hujjatlar - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

boyliklarni olish uchun limit-zabor kartalari, sut sog‘ishni hisobga olish jurnali va boshqa hujjatlar
misol bo‘ladi. Misol tariqasida kassir hisobotini keltirishimiz mumkin:
Kassa daftari
1 mart
2012 y. 42-bet
Hujjat
raqam
i
Kimdan olindi yoki kimga berildi
Korresponden-
siyalanuvchi
schot
Kirim
Chiqi
m
Kun boshiga qoldiq
X
1785-
00
X
112
Xudoyorov Rustamdan – ishlatilmagan
hisobdor
summa
4420
3500
_
113
Ish haqi uchun bankdan olindi
5110
156500
-
114
Sotilgan Materiallar uchun
9010
15000
-
82
14-hisoblashuv-to‘lov qaydnomasi bo‘yicha ish
haqi tarqatildi
6710
15000
0
115
Maxsus schotdan olindi
5530
58000
-
116
Xudoyorov Rustamdan –ishlatilmagan hisobdor
summa
4420
3500
-
83
Bankka – daromad va deponent ish haqi
5110
-
8000
84
Allayarov Karimga – xo‘jalik xarajatlari uchun
4430
-
28000
Axborot ta’minoti tizimidagi maqomi bo‘yicha hujjatlar oddiy hujjatlar va qat'iy
hisobot
blankalariga bo‘linadi.
Oddiy hujjatlar – eng ko‘p qo‘llaniladigan dastlabki hisob hujjatlaridir. Ularga umum qabul
qilingan hujjatlar aylanishi tadbiq qilinadi, tuzish va saqlashga oddiy talablar quyiladi.
Qat'iy hisobot blankalari maxsus shakldagi hujjatlar bo‘lib,ularning ro‘yxati O‘zbekiston
Respublikasi qonunchiligi bilan belgidanadi.
| Chapter 2: Network Security Testing Basics

Example 2-11. Verbose output for tcpdump
11:39:09.703339 STP 802.1d, Config, Flags
[
none
]
, bridge-id
7b00.18:d6:c7:7d:f4:8a.8004,
length
35
message-age 0.75s, max-age 20.00s,
hello-time 1.00s, forwarding-delay 4.00s root-id 7000.2c:08:8c:1c:3b:db,
root-pathcost 4
11:39:09.710628 IP
(
tos 0x0, ttl 233, id 12527, offset 0, flags
[
DF
]
,
proto TCP
(
6
)
,
length 553
)
54.231.176.224.443 > 192.168.86.223.62547: Flags
[
P.
]
,
cksum 0x6518
(
correct
)
, seq 3199:3712, ack 1164, win 68, length 513
11:39:09.710637 IP
(
tos 0x0, ttl 233, id 12528, offset 0, flags
[
DF
]
, proto TCP
(
6
)
,
length 323
)
54.231.176.224.443 > 192.168.86.223.62547: Flags
[
P.
]
,
cksum 0x7f26
(
correct
)
, seq 3712:3995, ack 1164, win 68, length 283
11:39:09.710682 IP
(
tos 0x0, ttl 64, id 0, offset 0, flags
[
DF
]
, proto TCP
(
6
)
,
length 40
)
192.168.86.223.62547 > 54.231.176.224.443: Flags
[
.
]
,
cksum 0x75f2
(
correct
)
, ack 3712, win 8175, length 0
11:39:09.710703 IP
(
tos 0x0, ttl 64, id 0, offset 0, flags
[
DF
]
, proto TCP
(
6
)
,
length 40
)
The output looks largely the same except that this is all
numbers with no hostnames
or port names. This is a result of using the
-n
flag when running
tcpdump
. You will
still see the two endpoints of each conversation identified
by IP address and port
number. What you get with
-v
is more details from the headers. You will see that
checksums are verified as correct (or incorrect). You will also see other fields includ‐
ing the time-to-live value and the IP identification value.
Even if we switch to
-vvv
for the most verbosity, you aren’t
going to get a complete
packet decode for analysis. We can, though, use
tcpdump
to capture packets and write
them out to a file. What we need to talk about is the
snap length
. This is the snapshot
length, or the amount of each packet that is captured in bytes.
By default, tcpdump
grabs 262144 bytes. You may be able to set that value lower. Setting the value to 0 says
that
tcpdump
should grab the maximum size. In effect, this tells
tcpdump
to
set the
snap length to the default value of 262144. To write the packet capture out, we need to
use the
-w
flag and specify a file. Once we’ve done that,
we have a packet capture
(pcap) file that we can import into any tool that will read these files. We’ll take a look
at one of those tools a little later.
Inventarizatsiyaning mohiyati, ahamiyati va

buxgalteriya hisobi milliy standarti (BHMS) ishlab chiqilgan (O‘zbekiston Respublikasi Moliya
Vazirligi tomonidan 1999 yil 19 oktyabrda №EG./17-19-20-75 sonli buyruq bilan tasdiqlangan va
Adliya Vazirligida 1999 yil 2 noyabrda 833-raqam bilan ro‘yxatga olingan). Unda korxonaning mol-
mulklari va moliyaviy majburiyatlarini inventarizatsiya qilish
hamda uning natijalarini
rasmiylashtirish tartibi belgilangan. Shuningdek, №4 – «Tovar-moddiy zahiralar» nomli BHMS
talablariga muvofiq, «mulkchilik va faoliyat turidan qat’iy nazar, barcha korxonalar har
yili yillik
hisobotlar va balanslarni tuzishdan oldin asosiy vositalar, kapital qo‘yilmalari, tugallanmagan kapital
qurilishlar, tovar-modiy boyliklar, pul mablag‘lari, hisob-kitoblar va balansning boshqa moddalarini
inventarizatsiyadan o‘tkazishlari shart» (22 - punkti) deb belgilangan. O‘tkazilgan inventarizatsiya
natijalari «Inventarizatsiya jarayonida aniqlangan mol-mulk kamomadi va ortiqchasining
buxgalteriya hisobi va soliqqa tortish tartibi to‘g‘risidagi Nizom»ga (O‘zR moliya vazirligi, Davlat
soliq qo‘mitasi, mehnat va aholini ijtimoiy himoya qilish vaziriligining 2004 yil 10 martdagi 37,
2004-26, 20/1-sonli qarori bilan tasdiqlangan) muvofiq rasmiylashtiriladi. Bulardan tashqari,
inventarizatsiya jarayonida yuzaga keladigan ayrim masalalar O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik va
Jinoyat Kodekslari bilan ham bevosita yoki bilvosita tarzda to‘qnashadi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda inventarizatsiyani tashkil etish, o‘tkazish va natijalarini
rasmiylashtirish bo‘yicha quyidagi huquqiy-me’yoriy tizim shakllangan(10.2-rasm).
O‘zbekiston Respublikasi
«
Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida»gi qonuni, (11-modda)
№4
-«Tovar-moddiy zahiralar» va №19
-«Inventarizatsiyani
Qo‘shimcha yozuv usuli - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

turli hisob registrlaridan foydalaniladi. Xo‘jalik muomalalarini qayd qilishda tashqi shakli va
grafalanishi turlicha daftarlar, kartochkalar va alohida varaqlar qo‘llaniladi, hisob registrlarining u
yoki bu tartibda o‘zaro bog‘lanishi aniqlanadi va hisob registrlariga
yozishning u yoki bu usuli, u
yoki bu ketma-ketligi qo‘llaniladi. Muomalalarni qayd qilishda qo‘llaniladigan texnik vositalar va
hisob registrlarining turli xil birlashmalari buxgaltyerlik hisobining har xil shakllarini ishlab
chiqishga olib keladi.
narsa xususiyatlarini anglash va xayolda tiklash faoliyati

39
4 – MAVZU :
MULOQOT
Aniqlashtirilgan o’quv maqsadlari
. Talaba bu mavzuni to’la
o’zlashtirgandan so’ng:
- Muloqot, muomala,
munosabat tushunchalarni farqlay oladi;
- Muloqotning inson hayotida tutgan o’rni va funksiyalarini biladi;
- Muloqotning tomonlarini tushuntiradi;
- Samarali muloqot sirlariga ta’rif beradi.
- Sinkveyn (ma’lumotlarni yig’ish) strategiyasini qo’llaydi.
Tayanch so’z va iboralar:
Muloqot, miya, nutq, kommunikativ muloqot, interaktiv muloqot,
perseptiv muloqot, pedagogik muloqot, muloqot treningi, muloqot madaniyati.
"psixologiya" - bet 41

50
turib gapirish lozimligini o’rgatib boradi. Bolalar yoshi ulg’aygach, masalan,
katta maktab yoshida o’quvchilar badiiy adabiyot yoki maxsus pedagogik
adabiyotlarni o’qish orqali muomala madaniyati haqida yana ham kengrok
tushunchaga ega bo’ladilar.
Lekin muomala madaniyatini maxsus mashq qilish orqali o’rganishning
zarurligi Hech kimga sir emas. Psixologik trening, ya’ni muomalani mashq
qilish ikki xil vazifani bajarishni nazarda tutadi, birinchidan muomalaning,
ayniqsa pedagogik muomalaning umumiy qonuniyatlarini o’rganishni,
ikkinchidan, pedagogik kommunikasiyaning «texnologiyasini» egallash, ya’ni
professional pedagogik muomala ko’nikma va malakalarini shakllantirishni
nazarda tutadi.
Psixologik trening nazariy va amaliy tomonlarga ega. Amaliy tomoni
o’quvchilar bilan bo’ladigan muomala ko’nikmalari va malakalarini egallashga
hamda ularni chiniqtirishga qaratilgan mashqlar: darsning barcha bosqichlarida
izchillik bilan harakat qilish ko’nikmalarini, pedagogik ish davomida
mushaklarning zo’riqishini sundirish malakalarini, ixtiyoriy diqqatni taqsimlash
malakasini shakllantirishga, kuzatuvchanlikni o’stirishga qaratilgan mashqlarni
taqozo qiladi.
Muloqot madaniyatini egallashni mashq qilishda magnitafon yozuvlari,
videotasvirlardan foydalanish ham katta ahamiyatga ega. Chunki bunday
yozuvlar bo’lajak o’qituvchining o’z nutqini takomillashtirish, ovozini sozlash,
gapirayotganda qomatini to’g’ri, tik to’tish, ortiqcha, keraksiz harakatlar,
mimikalardan holi bo’lish imkonini beradi. Shuning uchun bo’lajak pedagoglar
nutq madaniyatini, muomala madaniyatini egallashda ana shunga o’xshash
mashqlardan foydalanish kerak.
Me’yorlarning o‘zgarishi - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

212
ATK rahbarlariga, umuman, korxona bo‘yicha yo‘l me’yor-
lari asosida aniqlangan kerakli yonilg‘i chegarasida avtomobil
yonilg‘isi sarfining differensiallangan marshrut me’yorini belgilash
huquqi berilgan.
Me’yorlorni ko‘paytirish. Yonilg‘ining yo‘l me’yori quyidagi
hollarda ko‘paytiriladi:
– qish mavsumida janubiy hududlarda ishlaganida 5 foizgacha,
shimoliy hududlarda 15 foizgacha;
–
dengiz sathidan 1000 dan 1500 m gacha baland bo‘lgan tog‘li
joylarda 5 foizga, 1501 dan 2000 m gacha baland joylarda 10 foiz-
ga, 2001 dan 3000 m gacha baland joylarda 15 foizga, 3000 m dan
ortiq bo‘lganida 20 foizgacha;
– murakkab yo‘llarda ishlaganida (o‘rtacha 1 km yo‘lda besh-
tadan ortiq radiusi kamida 40 m bo‘lgan aylanishlar bo‘lganida)
10 foizgacha;
– avtomobilni tez-tez to‘xtatish talab etiladigan shahar che-
garasida ishlaganida (avtomobil umumiy yo‘lining o‘rtacha har
1 km ida 1 martadan ortiq to‘xtatilsa) 10 foizgacha;
– avtomobilga uni kichik tezlikda haydash talab etiladigan yuk
ortilganida 10 foizgacha;
– yangi va to‘la ta’mirdan chiqqan avtomobillar dastlabki
ming km yo‘lda ishlatilganida 5 foizgacha;
– yuk avtomobillari soatbay ishlaganida yoki korxona hududida,
sexlar ichida va boshqa joylarda texnologik transport sifatida ke-
cha-yu kunduz ishlaganida 10 foizgacha;
– karyerlarda ishlaganida (yo‘l sharoiti og‘ir bo‘lganida), dalada
yurganida (qishloq xo‘jaligi ishlari bajarilayotganda), shuningdek,
yog‘och tashilayotganida (o‘rmon uchastkalaridan asosiy magis-
trallargacha) 20 foizgacha;
– avtomobilni boshqarish o‘rgatilayotganida 20 foizgacha;
– loygarchilik mavsumida og‘ir yo‘l sharoitlarida qor yoki qum
uyumlarida ishlaganida ko‘pi bilan 1 oy muddatga 35 foizgacha.
ning yo‘l me’yori - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

|
K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolarBog'liq K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda isning yo‘l me’yori deb, avtomobilning ish bajarmasdan, ya’ni uning
o‘z massasi bilan (qo‘shimcha jihozlar o‘rnatilmagan holda) ishla-
tilish sharoitida yurgan yo‘liga sarflangan yonilg‘i miqdoriga ayti-
ladi. Yonilg‘i sarfining yo‘l me’yori 100 km bosib o‘tilgan masofa
uchun belgilanadi. Qo‘zg‘almas jihozlar o‘rnatilgan avtomobillar
uchun yonilg‘i sarfi me’yori har bir jihozning 1 soat ishlashi uchun
sarflanadigan yonilg‘i miqdori asosida belgilanadi. Marshrutdagi
avtomobillar uchun yonilg‘i sarfi, odatda, avtobuslar va marshrut-
dagi taksilar uchun ATK rahbari tomonidan tegishli tashkilotlar
bilan kelishuv asosida belgilanadi. Guruhli yonilg‘i sarfi me’yori
ish bajarayotgan avtomobillar uchun yonilg‘i sarfi me’yori asosida
aniqlanadi. Ular korxonaning rejalashtinlayotgan muddatda baja-
radigan transport ishi uchun yonilg‘iga bo‘lgan ehtiyojni aniqlash-
ga xizmat qiladi.
Yonilg‘i sarfi me’yorlari iqlim sharoiti, yo‘lning holati va bosh-
qa omillarga asosan to‘g‘rilanadi. Bunday me’yorlar differensial
langan me’yorlar deb yuritiladi. Ular sharoitga qarab oshirilishi va
qisqartirilishi mumkin.
211
Transport vositalari uchun yonilg‘i sarflash me’yorlari «Avto-
mobil transporti uchun benzin, dizel yonilg‘isi va suyultirilgan gaz-
ning yo‘l me’yori» asosida belgilanadi. Bu me’yorlar bajariladigan
transport ishi va transport vositalari turlariga boq’liq holda o‘zgar-
tirilishi mumkin:
1. Bajarilgan ishi tonna-kilometrlarda hisobga olinadigan avto-
mobillar va avtopoyezdlar uchun har 100 tkm uchun qo‘shimcha
tarzda quyidagi yonilg‘i sarfi benzin uchun 2 l, suyultirilgan gaz
uchun 2,5 l, dizel yonilg‘isi uchun 1,3 l etib belgilangan. Tirkamali
avtomobillar bilan ishlayotganida yonilg‘i sarflash me’yori yuklan-
gan tirkama massasining har bir tonnasiga yonilg‘i sarflash me’yori
quyidagicha oshirilgan: benzin uchun 2 l, suyultirilgan gaz uchun
2,5 l, dizel yonilg‘isi uchun 1,3 l.
2. O‘zi ag‘daruvchi avtomobillar hamda o‘zi ag‘daruvchi avto-
mobil va o‘zi ag‘daruvchi tirkama tarkibidagi avtopoyezdlar uchun
yuk bilan bir marta borib kelishga qo‘shimcha yonilg‘i sarflash
me’yori 0,25 l miqdorida belgilangan.
O‘zi ag‘daruvchi avtopoyezdlar ishlayotganida yonilg‘i sarfi
ning yo‘l me’yori tirkamali harakatdagi tarkibi umumiy massasi-
ning (u 50 foiz foydali yuk bilan ta’minlanganda) har bir tonnasi
uchun benzin 2 l ga, suyultirilgan gaz 2,5 l ga, dizel yonilg‘isi esa
1,3 l ga oshiriladi.
3. Ixtisoslashtirilgan avtomobillar bilan yoki maxsus jihozlar
o‘rnatilgan avtomobillarda ishlayotganida bunday avtomobil mas-
sasining har bir oshgan yoki kamaygan (baza massasiga nisbatan)
tonna hisobidan yonilg‘i sarfining yo‘l me’yori 2 l benzinga, 1,3 l
dizel yonilg‘isiga, 2,5 l suyultirilgan gazga ko‘paytiriladi yoki ka-
maytiriladi.
|
| |
Qovushoqlikni aniqlash - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

210
Neft mahsulotlari sarfini kamaytirish ko‘p jihatdan ular sarfini
to‘g‘ri va ilmiy asosda me’yorlashga bog‘liq.
8. 6. Yonilg‘i va moylash materiallarining sarfini me’yorlash
Yonilg‘i va moylash materiallari sarfini me’yorlash deganda,
aniq texnik-iqtisodiy va ekspluatatsion ko‘rsatkichlar hisobga olin-
gan holdagi ish rejimida tashish yoki boshqa transport ishlarini ba-
jarishda sarflanadigan yonilg‘i va moylash materiallarining ruxsat
etilgan chegaraviy miqdori tushuniladi.
Yonilg‘i sarfi me’yorlari nazorat, yo‘l, qo‘zg‘almas jihozlar
o‘rnatilgan avtomobillar uchun, marshrutdagi avtomobillar uchun
va guruhli turlarga bo‘linadi.
Yonilg‘i sarfining nazorat me’yori avtomobilni ishlab chiqaruv-
chi zavod tomonidan belgilanadi va bu ko‘rsatkich avtomobilning
texnik jihatdan takomillashtirilganligini tavsiflaydi.
Yonilg‘i sarfi
haroratining - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

176
Diagrammadan ko‘rinadiki, etilenglikolning suvdagi eritmasi-
ning eng past muzlash harorati minus 75°C ga to‘g‘ri keladi. Bu
aralashmaning 33,3 foizi suv va 66,7 foizi etilenglikoldan iborat
bo‘ladi. Suv va etilenglikolning har qanday boshqa nisbatlarida
aralashmaning muzlash harorati bundan yuqori bo‘ladi. Diagram-
madan foydalanib ma’lum ish sharoiti uchun aralashma tarkibining
qanday nisbatda bo‘lishi lozimligini aniqlab olish mumkin.
Sovitish tizimida past haroratda muzlaydigan sovituvchi suyuq-
liklar (antifrizlar)dan foydalanishning quyidagi afzalliklari mavjud:
muzlash harorati past, qaynash harorati yuqori, qovushoqlik xos-
salari yaxshi, yonmaydi, issiqlik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanli-
gi ancha yuqori, muzlaganida hajmi kattalashmaydi.
Etilenglikolning suvdagi eritmalari po‘lat, mis, aluminiy va ular-
ning qotishmalarini kuchli korroziyalash xususiyatiga ega. Shuning
uchun 1
l antifriz tarkibiga 2,5–3,5 g dinatriyfosfat (Na
2
HPO
4
) va
1 g dekstrin qo‘shiladi. Dinatriyfosfat po‘lat va cho‘yanning korro-
ziyalanishini kamaytiradi, dekstrin, mis, aluminiy va ularning qo-
tishmalaridan tayyorlangan detallar yuzasida esa parda hosil qilib,
ularni korroziyalanishdan himoyalaydi. Ruxdan tayyorlangan de-
tallarni qo‘shimcha himoyalash talab etiladi, buning uchun antifriz
tarkibiga 7,5–8 foiz miqdorida molibden oksidli natriy (Na
2
MoO
4
)
qo‘shiladi va antifriz markasida
m harfi bilan ifodalanadi.
Etilenglikolli suyuqliklarning hajmiy kengayish koeffitsiyenti
ning ancha kattaligi (6–8 foizgacha) sovitish tizimiga suyuqlik kam -
roq (sig‘imining 92–94 foiz qismigacha) quyilishini taqozo etadi.
Antifrizlarning ikki turi: tosollar (Тосол А, Тосол A–40 va
Тосол А–65) va past haroratda muzlaydigan 40 va 65 markali
suyuqliklar ishlab chiqariladi.
Asosiy savollar - "psixologiya"

41
Bu jarayonning murakkabligi, kerak bo’lsa, «jozibasi», betakrorligi shundaki,
o’zaro bir xil til topishish yoki tomonlarning aynan bir xil o’ylashlari va
gapirishlari mumkin emas. Agar ana shunday vaziyatni tasavvur qiladigan
bo’lsak, bunday muloqot eng samarasiz, eng beta’sir bo’lgan bo’lar edi.
Masalan, tasavvur qiling, uzoq vaqt ko’rishmay qolgan do’stingizni ko’rib
qoldingiz. Siz undan hol-ahvol so’radingiz, lekin u tashabbusni sizga berib,
nimaiki demang, sizni ma’qullab, gapingizni qaytarib turibdi. Bunday muloqot
juda bemaza bo’lgan va siz ikkinchi marta o’sha odam bilan iloji boricha rasman
salom-alikni bajo keltirib o’tib ketavergan bo’lardingiz. Ya’ni, muloqot
faoliyati shunday shart-sharoitki, unda har bir shaxsning individualligi,
betakrorligi, bilimlar va tasavvurlarning xilma-xilligi namoyon bo’ladi va
shunisi bilan u insoniyatni asrlar davomida o’ziga jalb etadi.
Har qanday faoliyatdan zerikish, charchash mumkin, faqat odam
muloqotdan, ayniqsa, uning norasmiy samimiy, bevosita shaklidan
charchamaydi,
yaxshi
suhbatdoshlar
doimo
ma’naviy
jihatdan
rag’batlantiriladilar.
XXI asr bo’sag’asida odamning eng tabiiy bo’lgan muloqotga ehtiyoji,
uning sirlaridan xabardor bo’lish va o’zgalarga samarali ta’sir eta olishga
bo’lgan intilishi yanada oshdi va buning qator sabablari bor.
Birinchidan, industrial jamiyatdan axborotlar jamiyatiga o’tib
bormoqdamiz. Axborotlarning ko’pligi aynan inson manfaatiga aloqador
ma’lumotlarni saralash, u bilan to’g’ri munosabatda bo’lishni taqozo etdi.
Axborot XXI asrda eng nodir kapitalga aylanadi va bu o’z navbatida insonlarga
zarur axborotlar o’zatilishi tezligi va tempini o’zgartiradi.
Ikkinchidan, turli kasb-faoliyat sohasida ishlayotgan odamlar guruhining
ko’payishi, ular o’rtasida munosabatlar va aloqaning dolzarbligi axborotlar
tig’iz sharoitda oddiygina muloqotni emas, balki professional, bilimdonlik
asosidagi muloqotni talab qiladi. Umuman, XX1 asrning korporasiyalar asri
bo’ladi, deb bashorat qilayotgan iqtisodchilar ham bu korporasiya insonlarning
o’zaro til topishlariga qaratilgan malakalarning rivojlangan, mukammal bo’lishi
haqida gapirmoqdalar. Undan tashqari, bu kabi korporativ aloqa ko’p xollarda
bevosita yuzma-yuz emas, balki zamonaviy texnik vositalar — uyali aloqa,
fakslar, elektron pochta, Internet kabilar yordamida aniq va lo’nda fikrlarni
o’zatishni nazarda tutadi. Bu ham o’ziga xos muloqot malakalarining ataylab
shakllantirilishini taqozo etadi.
Uchinchidan, oxirgi paytlarda shunday kasb-hunarlar soni ortdiki, ular
sosionomik guruh kasblar deb atalib, ularda «odam-odam» dialogi faoliyatning
samarasini belgilaydi. Masalan, pedagogik faoliyat, boshqaruv tizimi, turli xil
xizmatlar (servis), marketing va boshqalar shular jumlasidandir. Bunday
sharoitlarda odamlarning ataylab muloqot bilimdonligining oshirilishi mehnat
mahsulini belgilaydi.
Shuning uchun ham muloqot, uning tabiati, texnikasi va strategiyasi,
muloqotga o’rgatish (sosial psixologik trening) masalalari bilan shug’ullanuvchi
fanlarning ham jamiyatdagi o’rni va salohiyati keskin oshdi.
Qovushoqlik xususiyati - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

182
ko‘rsatkich 1500 mm
2
/s gacha va og‘ir ish sharoitlarida ishlatishga
mo‘ljallangan suyuqliklar uchun 1800 mm
2
/s gacha bo‘lishi mum-
kin.
Korroziyaga qarshi xususiyati. Tormoz tizimining gidrouzat-
masi turli xil metallardan tayyorlangan detallar birikmasidan ibo-
rat. Shuning uchun suyuqlik tarkibida po‘lat, cho‘yan, aluminiy va
mis materiallarni korroziyadan himoyalovchi ingibitorlar bo‘lishi
lozim.
Rezina zichlagichlarga ta’siri. Gidrotizimning jipsligini
ta’minlash uchun asosiy tormoz silindrining porshen va silindrida
rezina zichlagich manjetalaridan foydalaniladi. Odatda, manjetalar
suyuqlik ta’sirida biroz shishadi va silindr devorlariga jips tegib
turishi hisobiga ishchi suyuqlikni tizim bo‘yicha harakatlanishi-
ni ta’minlaydi. Bunda manjetani me’yordan ortiq shishiga yo‘l
qo‘ymaslik lozim, aks holda porshen harakatlanganida rezina ma-
teriali buziladi va buning natijasida tizimdan suyuqlik sizib chiqadi.
Rezina materialining shishishga sinashda manjeta 70 va 120°C
haroratdagi suyuqlikka botirib tekshiriladi. Shundan so‘ng man-
jetaning hajmi, qattiqligi va diametri aniqlanadi.
Tormoz suyuqligi –50°C dan 150°C gacha bo‘lgan haroratlarda
o‘z xususiyatlarini o‘zgartirmasligi lozim.
«Нева» suyuqligi - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

|
K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolarBog'liq K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda is«Нева» suyuqligi. Bunday nomdagi tormoz suyuqligi qator sin-
tetik kimyoviy birikmalarning murakkab kompozitsiyasidan ibo-
rat. Uni –50°C dan 50°C gacha bo‘lgan harorat oralig‘ida ishlatish
mumkin, 190°C da qaynaydi. Zaharli va yong‘in jihatdan xavfli.
Issiq suvda eriydi, rangi och sariq. Disk tormozli yengil avtomo-
billarda (ВАЗ, «Москвич», ГАЗ–3102 «Волга» va boshqa) ishla-
tiladi. Baraban tormozli ЗAЗ–968M «Запорожец»; ИЖ (barcha
modellari) yengil avtomobillarida; «Урал»; КрАЗ–260 (ilashish
muftasini ajratishning gidropnevmatik yuritmasi); ГАЗ–53А yuk
avtomobillarida; КАВЗ, ПАЗ–672 avtobuslarida ishlatish tavsiya
etiladi.
БСК suyuqligi. Butil spirti bilan tozalangan kanakunjut mo-
yining aralashmasidan (1 : 1 nisbatda) iborat tormoz suyuqligi,
183
yaxshi moylash xususiyatlariga ega. –20°C haroratgacha ishlatish
mumkin. Ancha past haroratlarda ham tormoz tizimlarming ish-
ga layoqatliligini saqlash uchun suyuqlikka etil yoki butil spirti
(1 : 1 nisbatda) qo‘shiladi. Qaynash harorati uncha yuqori (115°C)
bo‘lmaganligi bois BCK suyuqligini disk tormozli avtomobillar-
da ishlatib bo‘lmaydi. Suv qo‘shilganida qatlamlanadi. «Нева»
va ГТЖ–22М tormoz suyuqliklari bilan aralashmaydi. Yong‘in
jihatidan xavfli. Unga qizil rang berilgan (qo‘shilgan). Bu suyuq-
lik baraban tormozli barcha yengil avtomobillarda («Запорожец»,
«Москвич» ГАЗ–24 «Волга»; ВАЗ), ГАЗ–53А; «Урал» yuk avto-
mobillarida; КАВЗ va ПАЗ–672 avtobuslarida ishlatiladi.
ГТЖ–22 suyuqligi. Bu suyuqlik glikollar, suv va antikorro-
zion qo‘shilmalarning aralashmasidan iborat. Zaharli yashil rang-
li ГТЖ–22 suyuqligi yaxshi moylash xususiyatiga ega. –50°C
dan 50°C gacha harorat oralig‘ida ishga yaroqli. 140°C haroratda
qaynaydi, shuning uchun disk tormozli avtomobillarda ishlatib
bo‘lmaydi. Suvda yaxshi eriydi. «Нева» tormoz suyuqligi bilan
aralashadi. Yuqori o‘tuvchanlikdagi avtomobillarda ishlatish uchun
mo‘ljallangan. Shimoliy hududlarda bu suyuqlikdan БСК tormoz
suyuqligi o‘rnida toydalanish mumkin.
|
| |
«Томь» tormoz suyuqligi - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

184
ish muddatini uzaytirishga imkon beradi. «Роса» tormoz suyuqligi-
ni «Томь» va «Нева» suyuqliklari o‘rniga ishlatish mumkin.
Tormoz suyuqliklarini bir-biridan farqlash qaynash harorati va
past haroratlardagi ko‘rsatkichlarga asosan belgilanadi. Qaynash
harorati bo‘yicha eng yaxshi tormoz suyuqligi «Роса», eng yomon
ko‘rsatkichga ega bo‘lgan suyuqlik esa БСК suyuqligidir. Foyda-
lanish jarayonida glikol asosidagi suyuqliklarning qaynash haro-
rati pasayadi va ikki yil mobaynida ishlatilganidan so‘ng suyuqli-
kning qaynash harorati quyidagicha bo‘ladi: «Нева» – 135–140°C,
«Томь» – 150– 160°C va «Роса» – 160–165°C. БСК suyuqligining
qaynash harorati 110°C. Shuning uchun БСК suyuqligi shoshilinch
ravishda tormoz bosiladigan og‘ir ish sharoitlarida tormoz tizimi-
ning ishonchli ishlashini ta’minlay olmaydi.
Tormoz tizimlarida bug‘ tiqinlari paydo bo‘lishining oldini olish
maqsadida ish sharoitidan kelib chiqqan holda tormoz suyuqlikla-
rini almashtirish muddati quyidagicha tavsiya etiladi: «Нева» –
1–2 yil; «Томь» va «Роса» – 2 yil.
BCK suyuqligining past haroratlardagi ko‘rsatkichlari qoniqar-
siz bo‘lib, minus 15–17°C haroratdayoq kanakunjut moyining
kristallari hosil bo‘ladi. Haroratning bundan ham pasayishi suyuq-
likning tizim bo‘ylab harakatlanishiga to‘sqinlik qiladi. Minus 20°C
haroratda БСК suyuqligi yaroqsiz holga keladi. «Нева», «Томь» va
«Роса» suyuqliklaridan minus 40–45°C haroratgacha foydalanish
mumkin.
Sovuq iqlim sharoitida ishlatiladigan avtomobillar uchun minus
55°C haroratdagi qovushoqlik 1500 mm
2
/s dan kam bo‘lmagan
maxsus suyuqlik zarur bo‘ladi. Bunday suyuqlik bo‘lmaganida,
«Нева» va «Томь» suyuqligiga 15–20 foiz miqdorida etil spir-
ti qo‘shib ishlatish mumkin. Hosil bo‘lgan suyuqlik minus 60°C
gacha haroratda ishlatishga yaroqli bo‘ladi. Lekin bu aralashma
rezina manjetlarning jipsligini ta’minlay olmaydi. Shuning uchun
tormoz suyuqligiga spirt aralashtirish majburiy hol hisoblanadi va
qish mavsumi tugaganidan so‘ng aralashma tizimdan quyib olinishi
zarur.
185
«Нева», «Томь» va «Роса» suyuqliklari birbirini almashtirishi
mumkin, ularni o‘zaro istalgan nisbatda aralashtirish mumkin.
Bu suyuqliklami БСК suyuqligiga aralashtirish mumkin emas,
chunki bunda suyuqlik o‘z xususiyatlarini yo‘qotadi.
«Нева» va «Томь» suyuqliklari xorij texnikalarida qo‘llaniladi-
gan xalqaro tasniflardagi ДОТ–3 (qaynash harorati 205°C) suyuq
ligiga, «Роса» suyuqligi esa ДOТ–4 (qaynash harorati 230°C dan
yuqori) suyuqligiga mos keladi.
БСК suyuqligi zamonaviy avtomobillarda qo‘llanilmaydi.
Ba’zi tormoz suyuqliklarining asosiy xususiyatlari 7. 1- jadval-
da keltirilgan.
7. 1- jadval
Tosol A–40, A–65 suyuqliklari - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

178
– antifrizni faqat benuqson (suyuqlik oqmaydigan va tomchi-
lamaydigan) sovitish tizimlarida ishlatish mumkin, chunki antifriz
juda kichik tirqishlardan ham osongina sizib chiqadi (suv sizmay-
digan tirqishlardan antifriz bemalol sizishi mumkin, shuning uchun
antifriz quyishdan oldin tizimni tekshirish lozim);
– avtomobil bo‘yog‘i shikastlanmasligi uchun sovitish tizimiga
antifriz quyilayotganda uning to‘kilishiga yo‘l qo‘ymaslik lozim;
– sovitish tizimida suyuqlik bug‘lanishi natijasida antifrizning
sathi pasaysa, radiatorga suv quyiladi, chunki etilenglikol bug‘lan-
maydi;
– qishda antifrizning zichligi muntazam ravishda gidrometr bi-
lan tekshirib turiladi;
– antifriz bilan ishlab bo‘lingach qo‘lni sovunlab yuvish shart.
Antifriz tekkan qo‘l bilan ovqatlanmaslik, chekmaslik kerak.
7. 5. Gidravlik tizimlar uchun suyuqliklar
Zamonaviy avtomobillar va boshqa mashinalarda har xil me-
xanizmlarni harakatga keltirish uchun gidravlik yuritmalardan
tobora keng foydalanilmoqda. Ularda ishchi suyuqlik sifatida ish-
latiladigan moylarning gazlar va qattiq jismlarga nisbatan katta
afzalligi bor – ular deyarli siqilmaydi. Ularning bu xossasi kuch
uzatish jarayonini ravon, silkinishsiz va shovqinsiz amalga oshirish
imkonini beradi.
Moylarning gidravlik tizimlarda ishlash sharoiti juda og‘ir: ish
harorati yozda +60–80°C ga yetadi, qishda esa –30– 40°C dan ham
pasayib ketishi mumkin; ishchi bosim 10 MPa ga, gidrohajmiy
uzat malarda esa 40 MPa ga yetadi.
Gidrotizimlar ishonchli va uzoq muddat ishlashi uchun ish-
chi suyuqlikka quyidagi talablar qo‘yiladi: harorat o‘zgarganida
gidrotizim ishonchli ishlashi uchun moyning qovushoqligi katta
bo‘lmasligi, shu bilan birga, tizim bo‘ylab ravon siljishi, ishchi de-
tallarning yeyilmasligi va tirqishlar orqali kam isrof bo‘lishi uchun
179
uning qovushoqligi yetarli bo‘lishi lozim; qotish harorati tashqi
muhit haroratidan ancha past (15–20°C) bo‘lishi kerak; moylash
xususiyati yaxshi bo‘lishi, rangli, qora metallar va ularning qotish-
malarini korroziyalamasligi, shuningdek, rezina, charm va boshqa
zichlamalarni yemirmasligi lozim. Saqlashda, ayniqsa, ishlatish ja-
rayonida tarkibi o‘zgarmasligi, qatlamlanmasligi, gidrotizim kanal-
lariga tiqilib qoladigan moddalar ajratmasligi (ya’ni kimyoviy va
issiqlik ta’sirilariga turg‘un bo‘lishi) lozim. Ular tarkibida suv va
mexanik aralashmalar bo‘lmasligi kerak.
Gidravlik moylar qovushoqligi bo‘yicha 10 klassga (5, 7, 10,
15, 22, 32, 46, 68, 100 va 150) va ishlatilish xususiyatlari bo‘yicha
3 guruhga (А, Б va B) bo‘linadi. Masalan, МГ–15В gidravlik moyi:
МГ – mineral gidravlik moy; 15 – qovushoqlik klassi; B – moyning
ishlatilish xususiyati bo‘yicha guruhi.
Gidravlik tizimlarda qo‘llash uchun 20 dan ortiq turdagi moylar,
asosan neft distillatlariga qo‘shilmalar aralashtirish yo‘li bilan ish-
lab chiqiladi.
B) Muloqotning perseptiv tomoni

44
sababli berilgan ta’riflar ham har xil bo’lgan. Birinchi guruhdagi talabalar bu
odam mehnatkash, mehribon, shafqatli, g’amxo’r, aqlli bo’lsa kerak,
deyishgan bo’lsa, ikkinchi guruhdagilar uni – beshafqat, makkor, qatiyatli deb
ta’riflashgan. Birinchi guruhdagilar portretdagi ko’zlarni dono, muloyim
deyishgan bo’lsa, boshqalar ularni yovo’z, beshafqat deb aytishgan.
Shunday qilib, ijtimoiy persepsiya yoki odamlarning bir-birlarini to’g’ri
idrok etish va tushunish jarayoni muloqotning muhim muammolaridan biridir.
Bu jarayon psixologik jihatdan murakkab bo’lib, unda muloqotga kirishayotgan
tomonlarning har biri alohida ana shu idrokning ham obyekti, ham subyekti
bo’lib faoliyat ko’rsatadilar. Idrokning obyekti sifatida shaxs qaralganda, unda
hosil bo’ladigan “boshqa odam obrazi" ning barcha sifatlari va qirralari nazarda
tutiladi. Bunday obraz paydo bo’lishiga xizmat qiladigan belgilarga: o’sha
odamning tashqi qiyofasi, uning kiyinishi, o’zini to’tishi, hissiy holati, ovozi,
nutqi, qiliqlari, yurishi va hokazolar kiradi. Lekin shularning ichida odamning
yuzi
muloqot mobaynida suhbatdoshga eng ko’p ma’lumot beradigan
obyektdir. Shuning uchun ham telefonda suhbatlashgandan ko’ra yuzma-yuz
suhbatlashish ancha oson va axborotlarga boydir.
Odamlarning bir-birlarini to’g’ri idrok etishlari ularning perseptiv, ya’ni
hissiy bilish (idrok sezish) sohasiga aloqador bo’lsa, bir-birlarini tushunishi
ularning tafakkur sohalariga bevosita bog’liq murakkab jarayondir. Boshqa
odamni to’g’ri tushungan shaxs uning hissiy holatiga kira olgan hisoblanadi,
boshqacha qilib aytganda, unda
deyiladi. 
Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonunning 9-moddasiga muvofiq dastlabki hujjatlarning

Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining «Elektron hujjat aylanishi to‘g‘risida»gi
qonuning 6-moddasiga muvofiq
elektron hujjatning majburiy rekvizitlari quyidagilardan iborat:
elektron raqamli imzo;
elektron hujjatni jo‘natuvchi yuridik shaxsning nomi yoki elektron hujjatni jo‘natuvchi jismoniy
shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi;
elektron hujjatni jo‘natuvchining pochta va elektron manzili;
hujjat yaratilgan sana.
Xo‘jalik faoliyati jarayonida sodir bo‘ladigan muomalalar mazmuni, tayinlanishi va shakliga
ko‘ra turli xil hujjatlarni qo‘llashni talab qiladi.
Buxgalteriya
hujjatlari tayinlanishi, axborotlarni shakllantirish tartibi, muomalalarni
qamrab olish usuli, axborot ta’minoti tizimidagi maqomi, tuzilgan joyi, qatorlar (pozitsiyalar) soni,
bir turdagi muomalalarni rasmiylashtirish va to‘ldirish usuliga ko‘ra turkumlanadi.
Tayinlanishi bo‘yicha hujjatlar to‘rtta guruhga bo‘linadi:
1.
Farmoyish hujjatlari.
2.
Isbotlovchi hujjatlar.
3.
Buxgalteriyada rasmiylashtiriladigan hujjatlar.
4.
Uyg‘unlashtirilgan hujjatlar.
Buxgalteriya hisobining hujjatlari shakllantirish tartibiga ko‘ra
dastlabki va
yigma hujjatlarga
bo‘linadi.
Oltingugurtli aktiv birikmalar borligini tekshirish

206
miqdorga yana taxminan shuncha miqdorda smolasiz, rangsiz ben-
zin qo‘shiladi. Ular yonganidan so‘ng, sariq yoki jigarrang halqa-
lar qoladi. Yonilg‘ida smolalar qancha ko‘p bo‘lsa, qoldiq shuncha
to‘q rangli va dog‘ diametri shuncha katta bo‘ladi Dog‘ kattaligiga
qarab smolali birikmaning taxminiy miqdori aniqlanadi:
Dog‘ diametri, mm ................... 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24
Smolalar miqdori, mg/100 ml ... 4 11 20 32 43 56 70 85 102 120
Yonilg‘ida smolalar bo‘lmasa, shishada uncha katta bo‘lmagan
bilinarbilinmas oq dog‘lar qoladi. Agar yonilg‘i moylar bilan iflos
langan bo‘lsa, shisha chetida jigarrang tomchilar qoladi.
I.“Uzoq muddatli aktivlar”;II. “Joriy aktivlar”

|
I.“Uzoq muddatli aktivlar”;II. “Joriy aktivlar”Bog'liq BuxgalteriyaI.“Uzoq muddatli aktivlar”;II. “Joriy aktivlar”.
Passivda esa yuqoridagi bo‘limlar qarshisida mos ravishda quyidagi bo‘limlar; joylashgan:
I. “O‘z mablag‘lari manbalari”;II. “Majburiyatlar”.
Balans aktivi va passividagi alohida bo‘limlarning o‘zaro bog‘liqligini 2.1-rasmda ko‘rsatish
mumkin.
I bo‘lim.
Uzoq muddatli
aktivlar
I bo‘lim.
O‘z mablag‘lari
manbalari
II bo‘lim.
Joriy aktivlar
II bo‘lim.
Majburiyatlar
3.1-rasm. Balans aktivi va passividagi bo‘limlarning o‘zaro aloqadorligi
Chizmadan ko‘rinib turibdiki, uzoq muddatli aktivlar ham, joriy aktivlar ham korxonaning o‘z
mablag‘lari manbalari va majburiyatlar (qarz manbalar) hisobidan tashkil topishi mumkin.
Buxgalteriya balansining shakli O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi tomonidan
tasdiqlanadi. Namunaviy shakldagi balansni qisqartirilgan holda quyidagi jadval ko‘rinishida
keltirish mumkin (2.1-jadval).
Balans aktivining I «Uzoq muddatli aktivlar» bo‘limida asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar,
uzoq muddatli moliyaviy quyilmalar, o‘rnatiladigan asbob-uskunalar, kapital quyilmalar va sh.o‘. aks
ettiriladi.
Aktivning II “Joriy aktivlar” bo‘limida yuqori likvidli, ya'ni pulga aylantirilishi nisbatan oson
xo‘jalik mablag‘lari guruhlangan. Bularga asosan, Materiallar, o‘stirilayotgan va boquvdagi chorva
mollari, tugallanmagan ishlab chiqarish, debitor qarzlar, qisqa muddatli moliyaviy investitsiyalar
hamda pul mablag‘lari kiradi.
Balansning passivida (o‘ng tomoni) o‘z mablag‘larining manbasi va majburiyatlar aks
ettiriladi.
Passivning I “O‘z mablag‘lari manbasi” bo‘limida xususiy kapital asosiy o‘rin egallaydi.
O‘zbekiston Respublikasi «Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida»gi qonuni 14-moddasiga muvofiq xususiy
kapital ustav kapitali, qo‘shilgan kapital, zaxira kapitali va taqsimlanmagan foydadan iborat.
|
| |
Shovqin omili - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 77/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Shovqin omili. Bu kattalik quyidagi nisbat bilan aniqlanadi:
)/(Л.сжЛь.сыч) (5.7)
Shuni ta’kidlash joizki, kirishdagi shovqin quwati kvant jiha- tidan cheklangan minimal kattalik bo‘lib, uning qiymati vakuum- ning nolinchi fluktuatsiyalari bilan belgilanadi:
Psh.kir=/2vAv- (5-8)
Chiqishdagi shovqin quwati kuchaygan spontan nurlanish quwatidan va kuchaytirgich orqali o‘zgarishsiz o'tgan vakuumning nolinchi fluktuatsiyalari quwatidan tarkib topadi:
178
www.ziyouz.com kutubxonasi
P. I- —А ь .+hvAv. (5.9)
sh.chiq kuch.spoil.nun 4 '
Agar Pchio/P^t =G ekanligi e’tiborga olinsa, shovqin omilini kuchaytirish koeffitsiyenti va kuchaygan spontan nurlanish quwati orqali quyidagicha ifodalash mumkin:
NP = (1 + Лис1„,/^Ағ)/С. (5.10)
Optik kuchaytirgichlarni tavsiflash chog'ida shovqin omili ko‘pchilik hollarda dB larda ifodalanadi:
nf— 101 gNF. (5.11)
Bu kattalikning odatiy qiymati aralashmali tolali optik kuchaytirgichlar uchun taxminan 5,5 dB ni tashkil etadi.
Shovqin omili 1 ga (0 dB ga) qanchalik yaqin bo‘lsa, kuchaytirgich shunchalik kichik qo‘shimcha shovqin kiritadi. Shu bilan birga bir necha kuchaytirgichdan foydalanilganda shovqin omili ortadi. 1 G va 2 G kuchaytirish koeffitsiyentlariga hamda NFX va NF2 shovqin omillariga ega bo‘lgan ikki optik kuchay- tirgichning shovqin omilini topaylik. Ikki kuchaytirgichli kaskad chiqishidagi shovqin quwatini quyidagicha ifodalash mumkin:
NFl G, G,+(JW2-l)
bunda vakuumning kuchaytirgichlar zanjirining chiqishida hosil qiladigan kvant shovqini hisobga olingan.
Chiqish signalining quwati
P = G.G~P. . (5.13)
Bundan to‘liq shovqin omili uchun quyidagi munosabatga kelamiz:
NF = NFx+(NF — \)/Gv (5.14)
Demak, kam shovqinli optik kuchaytirgichlar kaskadini olish uchun bu holda ham elektron kuchaytirgichlar kaskadidagiga o‘xshash tarzda birinchi kaskadda kam shovqinli kuchaytirgichdan, ikkinchi kaskadda esa katta quwatli shovqinli kuchaytirgichdan foydalanish maqsadga muvofiqdir.
179
www.ziyouz.com kutubxonasi
Optik kuchaytirgichlarni qo‘llash usullari
Qo‘llash usuliga ko‘ra optik kuchaytirgichlari quyidagi guruh- larga ajratiladi:
oldindan keladigan kuchaytirgichlar (old kuchaytirgichlar);
quwat kuchaytirgichlari;
liniyaga qo'llashda mo‘ljallangan kuchaytirgichlar (liniyaviy kuchaytirgichlar).
Old kuchaytirgich bevosita regenarator fotoqabulqilgichi oldida joylashtiriladi va u optoelektron qabul qilgich modulidan kuchay- tirish elektron kaskadi chiqishidagi Psign/Ahovqin kattaligi qiymatini oshirishga ko‘maklashadi (5.10-a rasm). Old kuchaytirgichlari katta kuchaytirish koeffitsiyenti bilan tavsiflanadi. Shovqin koeffit- siyentining 3,5 dB qiymatlarida bu koeffitsiyentining qiymatlari 30...45 dB oralig'ida yotadi.
Quwat kuchaytirgichlari (ularni busterlar deb ham atashadi) bevosita lazer uzatkichlaridan keyin o‘rnatiladi. Ular signal sathini lazer diodi asosida qo‘shimcha tarzda kuchaytirish uchun xizmat qiladi. Quwat kuchaytirgichlardan oldin ham o'rnatilishi mumkin.
|
| |
Suvga magnit bilan ishlov berish - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

174
Korroziya va cho‘kindi hosil bo‘lishiga qarshi qo‘shilmalar-
dan foydalanish. Sharoit qattiq suvdan
foydalanishni taqozo etsa,
suvning antikorrozion xususiyatini oshirish uchun sovitish tizimiga
quyqalarni eritib yuborish yoki zarralarni yuzalarga o‘tirishining
oldini oluvchi qo‘shilmalar kiritiladi. Bunday mbddalar jumlasi-
ga geksametafosfat (5–6 mg/
l), trinatriytosfat (0,2–0,3 mg/
l) va
xrompik (10–12 mg/
l) kiradi.
Quyqalarni tozalash. Quyqani mavsumiy texnik
xizmat
ko‘rsatish vaqtida tozalab turish zarur. Barcha tipdagi dvigatel-
lar uchun bu maqsadda sut kislota (60 g/
l), xrompikdan (20 g/
l),
kalsiylangan soda (100
g/l) va xrompik (2–3 g/
l) aralashmasidan
foydalanish mumkin. Ishlov berishdan
oldin dvigateldan termostat
chiqarib olinib, unga eritma quyiladi va 6–8 soat davomida ishlati-
ladi. So‘ng eritma quyib olinadi va tizim toza suv bilan yaxshilab
yuviladi. Silindrlar blogi cho‘yan kallakka ega bo‘lgan
dvigatellar
uchun texnik xlorid kislotaning kuchsiz (3–5 foizli) eritmasidan
ham foydalanish mumkin. Eritmani quyishdan oldin termostat olib
qo‘yiladi. Taxminan 1 soat vaqt o‘tganidan so‘ng dvigatel 5 minut
davomida
ishlatiladi, undagi eritma bo‘shatib olinadi va sovitish
tizimi suv bilan yaxshilab yuviladi.
7. 4. Past haroratda muzlaydigan suyuqliklar
Yilning sovuq mavsumida muzlash harorati past bo‘lgan
suyuq-
liklar – antifrizlardan foydalanish maqsadga muvofiq. Bu suyuq-
liklar etilenglikol (C
2
H
4
(OH)
2
) bilan tarkibida korroziyalanishga
hamda ko‘pik hosil bo‘lishiga qarshi qo‘shilmalar bo‘lgan suv
aralashmasidan iborat. Etilenglikol qovushoqligi 25 mm
2
/s bo‘lgan
rangsiz yoki sarg‘ish rangdagi suyuqlik bo‘lib, uni 20°C harorat-
dagi zichligi 1,11 g/sm
3
, qaynash harorati +197,5°C va muzlash
harorati minus 11,5°C. U suv, aseton,
turli spirtlar bilan yaxshi
aralashadi va neft mahsulotlarida erimaydi. Etilenglikol suv bilan
175
aralashtirilganida hosil bo‘lgan aralashmaning muzlash harorati har
ikkala tashkil etuvchinikidan (etilenglikol va suv) past bo‘ladi.
Etilenglikolning suvdagi
eritmasini, eritma tarkibidagi suv
miqdoriga bog‘liq holda, muzlash haroratini o‘zgarish qonuniyati
7. 2- rasmda keltirilgan.
7. 2- rasm. Etilenglikolli antifrizlarning zichligi ρ va muzlash
Kodlash qoidasi - Optik aloqa asoslari

Optik aloqa asoslari
Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)
1B2B sinfdagi biimpuls kodlarning energetik spektri 11.7- rasmda tasvirlangan, rasmdan shuni aytish mumkinki, ular liniya kodlarining spektral xarakteristikalariga qo‘yiladigan talablarga to‘liq 286 www.ziyouz.com kutubxonasi
Aniq tuzilishga ega bo‘lgan 1B2B sinfidagi kodlar kodlashdagi ortiqlilik, simvollar va ularning bloklari o'rtasida korrelatsion bog‘- liqliklaming mavjudligi tufayli elementlar bo‘yicha qabul qilishda nafaqat xatoliklarni topish, balki ulrani to‘g‘rilash imkonini ham yaratadi. Bu borada CMI (Coded Mark Inwersion) (11.6-rasmga va 11.2-jadvalga qarang) turdagi kod juda katta e’tiborga loyiq. CMI kodi yuqorida keltirilgan 1B2B sinfidagi kodlarga nisbatan yaxshiroq energetik spektrga ega (11,7-rasm), ya’ni energetik spekt- ri boshlang'ich raqamli signalning yarimtaktli chastotasida maksimumga ega, bu regeneratorlarning qabul qilish qurilmalarida taktli chastotaning shakllanishini osonlashtiradi. CMI kodida nisbatan oson, ortiqlilikning ma’lum bir qismi evaziga xizmat aloqasini tashkil etishi mumkin. Buning uchun odatiy rejimda «taqiqlangan» 01 (yoki 10) bloklari, shuningdek, 11 va 00 bloklarni ketma- ketligining buzilishi qo‘llaniladi. Bu imkoniyatlarni 1B2B sinfidagi boshqa kodlar ham taqdim etadi, biroq CMI kodida bu masala juda oson yechimini topadi. Liniya kodlari shakllanishining turli algoritmlari bir xil sifat ko‘rsatkichlariga olib kelishi mumkin. Bu borada 1B2B sinfiga mansub EP-1 va EP-2 elektron-foton kodlari qiziqishlami namoyon etadi (11.6-rasmga qarang). EP-1 kodi quyidagi tarzda hosil qilinadi: boshlang‘ich ketma- ketlikning «1» simvoli navbatma-navbat 11 va 00, «0» simvoli esa 10 yoki 01 bloklari bilan kodlanadi. Boshlang‘ich «0» simvoli kodlangan blokning birinchi simvoli undan oldingi blok simvolidan farq qilmaydi (11.2-jadvalga qarang). EP-2 kodining shakllanishida «1» boshlanghch ketma-ketli- gining o‘zgarishi EP-1 kodidagidek, «0» simvoli esa 10 va 01 bloklari bilan almashinib kodlanadi (11.2-jadvalga qarang). rasmda EP-1 va EP-2 elektron-foton liniya kodlarining energetik spektrlari keltirilgan. TOATda EP-1 kodiga teskari bo'lgan Miller kodi keng qo'llanish topgan. Miller kodida boshlang‘ich «0» simvoliga mos ravishda 11 va 00 bloklari, «1» simvoliga esa 01 va 10 bloklari qo‘yiladi. Bu kodda blokning birinchi elementi oldingi blokning oxirgi elementi singari bohishi kerak, boshlanghch signalning nollar ketma-ketligi 287 www.ziyouz.com kutubxonasi
Download 1 Mb.
|
| Chapter 7: Wireless Security Testing

In the wired world, we were able to control the flow of information with physical
restrictions. To gain access to a LAN, someone had to be plugged in, in the building
and near an Ethernet jack. This was no longer the case with a wireless LAN. All
someone needed to do was be within range of the signal. You might be surprised at
just how far a wireless signal carries, in spite of feeling like you need to be in the right
room in your house to get it
just right
sometimes. As an example, my car is joined to
my wireless network in my house so the car can download updates as needed. The car
notifies me when I leave the range of the signal. I can get to the end of my block and
around the corner before I get the notice that my signal is gone. That’s more than half
a dozen homes away from mine.
Along comes Wired Equivalent Privacy (WEP), meant to address the concerns over
sensitive business data leaving the control of the enterprise. As it turns out, the first
pass at protecting data transmitted over wireless using encryption was a bad one.
There have since been other attempts, and the current one is Wireless Protected
Access (WPA) version 2, though that will shortly be replaced by version 3 because of
issues with version 2. It’s these issues, along with various misconfigurations, that
require us to test wireless LANs.
Bluetooth
Not all communication is meant to connect multiple systems together. In fact, the
majority of your communications is probably between your system and your periph‐
erals, whether it’s your keyboard, trackpad, mouse, or monitor. None of these are
meant to be networked; all of them started as wired devices and all are constantly in
communication. To get wires out of the way as much as possible, considering net‐
works were wireless, relieving us of the need to have one other cable tethering us into
place, a wireless protocol was developed in the early 1990s. This protocol used a simi‐
lar set of bandwidth to that later used by 802.11 developed by the mobile device man‐
ufacturer Ericsson.
Today, we know this as
Bluetooth
, and it is used to connect a variety of peripherals. It
does this using profiles that define the functionality being offered by the device. Blue‐
tooth is used for short-range transmissions, typically on the order of about 30 feet.
However, considering what devices use Bluetooth and their need for proximity (you
wouldn’t expect to use a keyboard from a different room, for instance), this isn’t
exactly a limitation. The challenge comes with the power applied to the wireless
transmitter. The more power applied, the farther we can get the signal, so 30 feet isn’t
the maximum; it’s just a common distance.
One issue with Bluetooth is that devices that use it may be easily discoverable by any‐
one interested in probing for them. Devices typically need to pair, meaning they
exchange initial information just to prevent any two devices from connecting ran‐
domly. However, pairing can sometimes be a simple process achieved by asking a