nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yakuniy - Касбий психология

157
3-ilova
4-ilova
Elektr ta’minoti
Avtoservis korxonalari elektroenergiya iste’molchilarining uchinchi toifasiga kiradi (ya’ni,
ularga energiya uzatishdagi uzilishlar bir sutkaga qadar davom etishi mumkin).
Elektroenergiya quyidagi maqsadlarda foydalaniladi:
-
texnologik jihozlar, elektromotorlarni harakatlantirish;
-
qizitish qurilmalari (vulkanizatsiya apparati, avtomobillar-ni bo’yash, quritish kameralari va
x.k), elektropayvandlash apparat-lari va yoritish tizimi priborlarini energiya bilan ta’minlash;
-
inson hayoti va uning xavfsizligini ta’minlovchi va normal mehnat sharoiti yaratish uchun
xizmat qiluvchi texnik vositalarning (elektroventilyatorlar, konditsionerlar, kompyuterlar va x.k)
ishlashini ta’minlash.
O’rtacha ulanish quvvati turli ko’lamdagi stansiyalar uchun quyidagi miqdorlarda deb qabul
qilish mumkin:
Eng kichik stansiyalar uchun (2-4 postli)............
30 – 40 kvt
Kichik stansiyalar uchun.........................................60 – 80 kvt
O’rta stansiyalar uchun.........................................100 – 150 kvt
Katta stansiyalar uchun........................................150 – 250 kvt
5-ilova
Issiqlik ta’minoti. Korxonaning inshootlarini isitishni loyihalanayotganda xonalardagi
havoning hisoblangan parametrlari 9.1-jadvaldagi miqdorlarda qabul qilinadi.
Ishdan tashqari vaqtda hamma xonalarda iliq haroratni ushlab turish uchun navbatchi
isitgich ko’zda tutilishi kerak. Isitish tizimini ishdan tashqari vaqtda navbatchi isitishga o’tkazishni
imkoni boricha avtomatlashtirish lozim.
9.1-jadval
Xonalar nomi
Harorat
0
S
Havoning nisbiy
namligi,%
Havoning harakatlanish
tezligi, m-s
Avtomobillarga xizmat ko’rsatish
16
75 dan ortiq emas
0,5 dan ortiq emas
Avtomobillarni saqlash
5
Me’yorlanmaydi
0,5 dan ortiq emas 1.0
Extiyot qismlar, agregatlar
materiallar va asboblar saqlash
10
me’yorlanmaydi
Me’yorlanmaydi
Shinalarni saqlash
5
me’yorlanmaydi
Me’yorlanmaydi
9.3-jadval
Uskuna, dastgoh va qurilma nomi
Havo iste’moli
Pardozlovchi mashina ....
0,5-0,7
Yo’nuvchi mashina
Æ
1O mm gacha.
0,5-0,6
Servis korxonalarida ishlab chiqarish jihozlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilish

|
Servis korxonalarida ishlab chiqarish jihozlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilish Pdf ko'rish
|
bet | 134/207 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #237153 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasiServis korxonalarida ishlab chiqarish jihozlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilish
Qo’rish chuqurlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilish bo’yicha quyidagi chora tadbirlar amalga
oshirilgan bo’lishi zarur:
tokchalariga, ish joylarini yaxshilab yoritish maqsadi shaxmat tartibida 127 yoki 220 V
kuchlanishli yoru’glik tarqatuvchi lyuminessent lampalar o’rnatilgan bo’lishi;
tokchalari ta’mirlangan oynalar bilan elektr o’tkazgichlar esa, namdan himoyalagich-
gidroizolyatsiya bilan qoplangan bo’lishi;
yoritish uchun 42 va 12 V kuchlanishli odatdagi lampalardan foydalanish;
ko’rish chuqurlari ostidagi yo’lakcha teshiklar orqali shabadalatilib turilishi va istilishi;
ko’rish chuquridagi havo harorati 16
°
S atrofida bo’lishi kerak.
Gidravlik ko’targichda avtomobil ostida ishlashga, faqat tirgak tushirilgandan keyin yoki
boshqa ehtiyotkorlik moslamasi qo’yilgandan so’ng ruxsat etiladi. Avtomobil kuzovi ko’tarilgan
holda turganda, uning ustida odam bo’lishi mumkin emas.
Elektromexanik ko’targichda ham gidravlik ko’targich singari umumiy talablar mavjud.
Elektr uzatmali kranlarni metall o’zagi yer bilan ulangan bo’lishi kerak.Qo’z’galuvchan
gidravlik ko’targichlardan foydalanishda, uni faqat tekis qiya bo’lmagan maydonga o’rnatib, o’z-
o’zidan tushib ketmasligi uchun, ko’tarishdan oldin tushirish klapani ignasi jips mahkamlab berkitib
qo’yiladi. Domkratda ko’tarilgan avtomobil ostida uzoq muddat ishlash taqiqlanadi. Ko’tarish –
tashish jihozlarining texnik holati talab darajasida ekanligini mahsus hay’at tekshirib, qabul qilib
olmaguncha, yo’riqnomalari hamda texnik pasporti yo’q bo’lganda, bu jihozlardan foydalanish
mumkin emas. Pol yuzasi bilan baravar balandlikda harakatlanayotgan konveyerlarni uzatma va
tortish mexnaizmlarini, shuningdek boshqa yurish mexanizmlari va roliklari himoya ‘giloflari bilan
qoplab qo’yishi zarur.
Quyidagilar taqiqlanadi:
-
ko’targichni yuk bilan ko’tarilgan holatda qoldirish;
-
qiya maydonchalarda qo’z’galuvchan kranlarda yuk ko’tarib tashish;
-
konveyerni ishlab turgan vaqtida tuzatish va boshqalar.
mavzu
|
| |
bosqichlari
va vaqti - Касбий психология

|
Касбий психология Pdf ko'rish
|
bet | 128/207 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #237153 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasibosqichlari
va vaqti
Ta’lim beruvchi
Ta’lim
oluvchilar
Tay-yorgar
lik bosqichi
1. Mavzu bo’yicha o’quv mazmunini tayyorlash.
2. Ma’ruza uchun taqdimot slaydalarini tayyorash.
3. Talabalar o’quv faoliyatini baholash mezonlarini ishlab
chiqish.
1.1. Avvalgi ma’ruza bo’yicha talabalar o’quv faoliyatini
baholash.
Talabalar
berilgan
savollarga javob
beradilar.
1. Mavzuga
kirish
(15 daqiqa)
1.2. Mashg’ulot mavzusi, uning maqsadi va o’quv faoliyati
natijalari bilan tanishtiradi.
Tinglaydilar
2-bosqich
Asosiy
bosqich
(55 daqiqa)
2.1.
Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish
qilish va izohlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi
2.2.
O’tiladigan mavzuga tuzilmaviy mantiqiy chizma
asosida tushuncha berish;
2.3.
Servis korxonalarida elektr ta’minoti;
2.4.
Isitish, shamollatish va siqilgan havo ta’minoti;
2.5.
Suv ta’minot va tozalash tizimi to’g’risida malumot
beradi.
2.6.
Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash
maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø
Elektrota’minot tizimi.
Ø
Zaruriy ulanish quvvati.
Ø
Issiqlik ta’minoti tizimi.
Ø
Shamollatish tizimi.
Ø
Shamollatish ventilyatorlarining quvvati.
Ø
Siqilgan havoga bo’lgan extiyoj.
Ø
Suv ta’minoti va tozalash tizimi.
Ø
Texnologik jarayonlardagi suv sarfi.
Tinglaydilar,
yozadilar.
Talabalar
berilgan
savollarga javob
beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga
javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar
beradilar.
|
| |
Ekish bosqichi – Seed, Seedstage

|
Ekish bosqichi – Seed, Seedstage
|
bet | 150/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Ekish bosqichi – Seed, Seedstage – kompaniyada biznes go’ya bor, mahsulot yoki hizmatning prototipi yaratilishi ustida ish olib borilayapti, biznes-reja ishlab chiqilmoqda yoki u yo’q, bozorga chiqish va capital axtarish uchun bir qancha tayyorgarlik ishlarini olib borish kerak, risklarni baholash lozim, byudjetnu rejalashtirish zarur, potentsiyal investor uchun loyihaning taqdimot versiyasini ishlab chiqish kerak. Bubosqichda startaplar Ekish fondlaridan yoki biznes- farishtalardan moliyalashtirish olishlari mumkin. AQSH da super-farishtalar bitta loyihaga $1 milliondan ko’proq pul tikishlari mumkin va bunda boshqa venchur kapitalistlar bilan sifatli startap uchun raqobat ham qiladilar. Loyihani baholash uchun esa huquqiy, moliyaviy, marketing va ilmiy texnik expertiza o’tkaza oladigan kompaniyalarga ham murojaat qilinishi mumkin.
Startap – start-upstage – startapning ishga tushirilishi, pilot versiyada mahsulot yaratigan, uni testlashtirish jarayoni boshlangan va birinchi mijozlarga hizmat ko’rsatish boshlangan. Bu bosqichda g’oyaning mualliflari vechur fondlardan investitsiya olishlari mumkin.
O’sish bosqichi – Early Stage – Mahsulot bozorga chiqarilishga tayyor, startapning rivojlanishi amalga oshirilayapti, mahsulot sotuvi o’sayapti, stabil iste’molchilar paydo bo’layapti. Bu bosqichda venchur fondlar yoki banklardan investitsiya olinishi mumkin.
Kengayish bosqichi – Expansion Stage – kompaniya faoliyati tezlik bilan o’sib borayapti, sotuv bozorlari kengayayapti, aktiv sotuvlar amalga oshayapti. Bu bosqichda qo’shimcha moliyalashtirish talab qilinishi mumkin. Bu bosqichda banklardan investitsiya olinishi mumkin.
Rivojlanishning keyingi bosqichi – Later Stage – bu bosqich kompaniyaning keyingi rivojlanishi va uning katta ommaviy tashkilotga aylanishi bilan bog’liq.
|
| |
k undalik - Kutubxonashunoslik

(masalan, familiyasi, manzili o‘zgarishi mumkin). Kitobxon
formulari qutilarga sanalar yoki formular tartib raqami bo‘yicha
joylashtiriladi.
Kitobxon formulari xizmat ko‘rsatish bo‘limida asosiy hujjat
hisoblanadi. Kitobxon bilan dastlabki suhbat jarayonida for
mular to ‘ldirib boriladi, formularning 2-ichki qismiga kitobxon
tanlagan adabiyotlarning inventar raqami, qaysi bilim sohasiga
oidligi, muallifi va nomi yozib qo‘yiladi. Kitobxon olgan ada-
biyotlarini tasdiqlash m a’nosida imzo chekadi. Formularning
3- qismida aynan shu kitobxon uchungina xos bo‘lgan xususiyatlar,
izohlar, eslatmalar, kitobxon bilan kelgusida olib boriladigan ishlar
mazmuni yozib boriladi.
Ko‘pgina kutubxonalarga (masalan, oliy o ‘quv yurti kutub
xonasi) a’zo bo‘lgan kishiga yagona kitobxonlik hujjati beriladi.
Uning birinchi betida kutubxonaning nomi, kitobxonning fa
miliyasi, ismi, otasining ismi, ma’lumoti va asosiy mashg‘uloti,
a’zo bo‘lgan sanasi ko‘rsatiladi. Ikkinchi va uchinchi betida
kutubxonadan foydalanish qoidalaridan nam unalar keltirilgan
va har yili qayta ro‘yxatga olish vaqtidagi sana va muhrlar yan-
gilanib boriladi. Oxirgi betida kutubxona ishlaydigan kunlari va
soatlarini ko‘rsatuvchi ma’lumotlar va kitobxonlik chiptasini
yo‘qotgan taqdirda tezlik bilan bu haqda kutubxonaga m a’lum
qilish kerakligi haqida xabar beriladi.
Kitobxonlik chiptasiga tartib raqami qo‘yiladi: bu bilan
chiptalarni bir tartibda raqamlashga erishiladi hamda kitobxon-
larni hisobga oUsh yengillashadi. Chipta berilayotgan vaqtda har
bir kitobxon uchun ro‘yxatga olish varaqasi to ‘ldirilib, unda
kitobxonning familiyasi, ismi, otasining ismi, yozilgan vaqti,
mazkur kutubxonada yoki bo‘limida berilgan chiptaning tartib
raqami ko‘rsatiladi. Ro‘yxatga olish varaqasidagi familiyalar alifbo
tartibida joylashtiriladi.
Yagona kitobxon chiptasi kitobxonlarga xizmat ko‘rsatishni
yaxshilashga yordam beradi, kitobxonlar o‘zlariga qulay bo‘lgan
istalgan kutubxonadan yoki shaharning bir necha ARM va
kutubxonalaridan foydalanayotgan kitobxonlarni,
-TAJRIBA IShI - Касбий психология

|
Касбий психология Pdf ko'rish
|
bet | 144/207 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #237153 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasi2-TAJRIBA IShI
Mavzu: Avtomobil dvigatellarining yonilg’i ta’minnoti tizimini diagnostikalash va sozlash
ishlari texnologiyasi.
2.1-Mavzu: Benzinli (karbyuratorli) dvigatellarni ta’minnot tizimini diagnostikalash va
texnik xizmat ko’rsatish va joriy tamirlash texnologiyasi
1.Ishdan maqsad
Yonilg’i bilan ta’minnlash tizimidagi asboblarni diagnostikalash va ularni sozlash
usullarini o’zlashtirish
2. Umumiy ma’lumot
Avtomobillarni texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari ko’p jihatdan dvigatelning yonilg’i
bilan ta’minnlash tizimidagi mexanizm va uzellarning texnik holatiga bog’liq. Ta’minnlash
tizimini diagnostikalashda, birinchidan ta’minnlash tizimidagi nosozliklarni qaysi
mexanizm va uzellarga bog’liqligi aniqlansa, ikkinchidan uning texnik soz holatini
ta’minnlovchi yonilg’i o’tkazgichlar germetikligi, yonilg’i va havo fil trlarining holati, yonilg’i
nasosini, karbyuratorni tekshirish va sozlash ishlari bajariladi.
1-TXK da karbyuratorli dvigatellarni ta’minnlash tizimi bo’yicha quyidagi ishlar bajariladi.
1. Ta’minnlash tizimidagi asboblarni ko’zdan kechirib, ularni mahkam biriktirilganligi va
qotirilganligi nazorat qilinadi.
2. Chiqindi gazlar tarkibidagi uglerod oksidi(SO) miqdori o’lchanib zarur bo’lsa me’yoriga
keltiriladi.
2 -TXK da yuqorida keltirilgan ishlardan tashqari quyidagilar bajariladi:
1. Karbyuratorning po’kakli kamerasidagi benzin sathi tekshiriladi, zarur bo’lsa sozlanadi.
2. Karbyuratorni dvigatel tirsakli valini salt ishlash rejimida minimal aylanishlar chastotasiga
sozlanadi.
3. Yonilg’i nasosining ishlashi tekshiriladi.
4. Karbyurator drosselini boshqarish yuritmasining ishlashi tekshiriladi va sozlanadi.
3. Ishlatiladigan jihozlar
Karbyurator va yonilg’i nasosi elementlarini tekshiradigan
MKBV-2 jihoz va jiklyorlarning o’tkazuvchanligi tekshiradigan
NIIAT-523 asbobi, Karbyuratorni ta’mirlovchi chilangarning
asboblar majmuasi, Karbyuratorni tekshiradigan asbob (model
355), Yonilg’i nasosi va karbyuratorni tekshiradi gan asbob (577A
model),Yonilg’i nasosi diafragmasini pru jinasining
egiluvchanligini tekshiradigan asbob (357 A model).
|
| |
Mavzu bo’yicha savollar - 2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlari. Dori vositalarini...

|
2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlari. Dori vositalarini “Chinligi”, “Tozaligi” va “Miqdoriy tahlilining” validatsion parametrlari
|
bet | 8/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 304,05 Kb. | | #119051 |
Bog'liq 2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlMavzu bo’yicha savollar
1. Oraliq pretsizionlik nima ?
2. Kuzatishlar natijasida hosil qilingan tasodifiy miqdorlar bilan, berilgan biror tasodifiy miqdor orasidagi bog’lanish asosan quyidagi 2 xil ko’rinishda bo’ladi ularga tarif bering ?
3. Korrelyatsion bog’lanishlar qonuniyatlarini nechta asosiy masalasi bor ?
4. Dori vositasining titrlash egriligi qanday sharoitlarga bog’liq ?
5. Sanoat miqyosida dori vositalari ishlab chiqarishda “validatsiya” va “kvalifikatsiya” atamalari va asosiy qoidalari ?
6. MU 64-04-001-2002 ga ko’ra quyidagilar validatsiya ob’ektlarini sanang ?
7. Kvalifikatsiya hamda validatsiyaning turlari va bosqichlari orasidagi tavofutni ayting uni misollar bilan keltiring ?
8. ValidatsiyaningasosiyV-modeli tushintiring ?
9. Validatsion bayonnoma nimaga xizmat qiloadi ?
10.Degradatsiyaning naoniq mahsuloti miqdorini aniqlash nimaga asoslangan ?
Adabiyotlar:
Ubaydullaev Q.A., Husainova R.A. Dori vositalarini ishlab chiqarish validatsiyasi. -162 b
O‘zbekiston Respublikasida farmatsevtika faoliyati, (prof. A.N. Yunusxodjaev taxriri ostida), I, II kitob, Toshkent, 2001. III kitob 2003.-187 b.
O'zDSt 2766-2013 Vzamen TSt 19-01:2003. Nadlejaщaya proizvodstvennaya praktika. Gosudarstvennыy standart Respubliki Uzbekistan. Razrabotan i vnesen Glavnыm Upravleniem po kontrolyu kachestva lekarstvennыx sredstv i meditsinskoy texniki MZ RUz - 41 s.
Rukovodstvo pravila nadlejaщego proizvodstva lekarstvennыx sredstv dlya meditsinskogo primeneniya i dlya veterinarnogo primeneniya Tamojennogo Soyuza (pravila nadlejaщey proizvodstvennoy praktiki – Good Manufacturing Practice – GMP)- – M.: Remedium, 2012. – 264 s.
Validatsiya analiticheskix metodik dlya proizvoditeley lekarstv// Perevod vыpolnen J.I. Aladыshevoy, O.R. Spitkin pod redaksiey V.V. Beregovыx. Moskva, 2008.- 129 s.
Beregovыx V.V., Pyatigorskaya N.V., Belyaev V.V. Validatsiya v proizvodstve lekarstvennыx sredstv .- Moskva, 2010.- 285 s.
ICH Q2A: Validation of analytical methods: definitions and terminology// Dir/75/318/EEC/- 1994.
ICH Q2B: Validation of analytical procedures: Methodology//International conference for the registration of pharmaceuticals for human use.- Geneva. 1996
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlari. Dori vositalarini “Chinligi”, “Tozaligi” va “Miqdoriy tahlilining” validatsion parametrlari
|
Sanoat miqyosida dori vositalari ishlab chiqarishda “validatsiya” va “kvalifikatsiya” atamalari va asosiy qoidalar

|
Sanoat miqyosida dori vositalari ishlab chiqarishda “validatsiya” va “kvalifikatsiya” atamalari va asosiy qoidalar
|
bet | 3/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 304,05 Kb. | | #119051 |
Bog'liq 2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlSanoat miqyosida dori vositalari ishlab chiqarishda “validatsiya” va “kvalifikatsiya” atamalari va asosiy qoidalar
Farmatsevtika sanoatida validatsiyalashning shart ekanligi “GMP talablari asosida dori vositalarini ishlab chiqarish va sifatini nazorat qilish qoidalari” OST 42-510-98 da keltirilgan.
Validatsiya uskunalar, ishlab chiqarish sharoiti, texnologik jarayon, yarim tayyor va tayyor mahsulotlarning amaldagi reglament yoki meyoriy xujjat talablariga mosligini xujjatlashtirilgan tasdig’idir.
Ishlab chiqarish korxonasi tegishli texnologiya reglamentga to’liq amal qilgan xolda farmakopeya maqolasi talablariga mos keladigan mahsulot olishning barcha ishlab chiqarish elementlarining ishonchligini baholash maqsadida tekshiraolishi va olingan natijalar hamda xulosalarni yozma qayd etishi kerak.
FDA (1987) yo’riqnomasida validatsiyaga ma’lum jarayon avvaldan belgilangan spetsifikatsiya va sifat mezonlariga javob beradigan, sifati barqaror mahsulot chiqarishni yuqori darajadagi ishonch bilan tasdiqlaydigan xujjatlashtirishdir.
MU 64-04-001-2002 ga ko’ra kvalifikatsiya (Qualification) validatsiyaning tarkibiy tayyorgarli bo’limi bo’lib, loixa xujjatlari, uskunalar, muxandislik tizimi va ko’zda tutilgan va qayd etiluvchan natijalarga erishishning xujjatlashtirilgan tasdig’idir.
Shuning uchun ob’ektga bog’liq xolda va avvaldan belgilab olingan maqsadga qarab “validatsiya” yoki “kvalifikatsiya” atamasi qo’llaniladi.
19-jadval
“Validatsiya” yoki “kvalifikatsiya” atamalarini qo’llanilishi
Farmatsevtik ishlab chiqarishning elementlari
|
Kvalifikatsiya
|
Validatsiya
|
Ishlab chiqarish binosi Muxandislik tizimi
Texnologik va nazorat-o’lchov uskunalari
Analitik usullar
Ishlab chiqarish jarayoni
Nazorat operatsiyalari
(sifat nazorati bo’yicha)
Yordamchi jarayonlar
Kompyuter tizimi
|
+++
+++
++-
+
|
+++
+++
+++
+++
++
|
MU 64-04-001-2002 ga ko’ra quyidagilar validatsiya ob’ektlaridir:
Texnologik jarayonlar;
Analitik usullar;
Tozalash jarayonlari;
Binoga sanitar ishlov berish;
Texnologik va laboratoriya uskunalari
Yarim tayyor mahsulot va tayyor mahsulot sifatiga bevosita ta’sir etuvchi muxandisslik tizimlari (toza suv, bug’, inert gazlar, siqilgan xavo bilan ta’minlash)
“Toza” binolar va bo’limlar “sovuq” xonalar va boshqalar
Ishlab chiqarish jarayoni va nazorat bilan bog’liq bo’lgan kompyuter tizimlari;
Quyidagilar validatsiyalanmaydi
Yarim tayyor mahsulot va tayyor mahsulot sifatiga ta’sir etmaydigan uskunalar;
Mahsulot sifatiga bevosita ta’sir etmay, ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta’minlovchi muxandislik tizimlari (energiya, bug’, suv va boshqalar bilan ta’minlash tizimlari)
Bino va imoratlarining umumiy konstruktiv elementlari
Ishlab chiqarish jarayoni bilan bevosita bog’liqf bo’lmasdan yordamchi kompyuter tizimlari
|
| |
Reja 
Haqi- - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

164
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, tahlil qilinayotgan korxonada
joriy yilning birinchi choragida sotish rejalashtirilgan «A» mahsulot bo‘-
yicha sotish rejasi yanvar oyida rejadagi 7880 dona o‘rniga haqiqatda 8129
donani, fevral oyida rejadagi 7160 dona o‘rniga haqiqatda 8032 donani,
mart oyida esa rejadagi 7580 dona o‘rniga 8229 donani tashkil etgan.
Ya’ni «A» mahsuloti bo‘yicha sotish rejasi birinchi chorakning
barcha oylarida ortig‘i bilan ado etilgan. «B» mahsuloti bo‘yicha sotish
rejasi birinchi chorakning yanvar va fevral oylarida ortig‘i bilan
bajarilgan bo‘lsada, mart oyida reja bajarilmagan. «V» mahsuloti
bo‘yicha sotish rejasi esa birinchi chorakning barcha oylarida birdek
qisman bajarilmagan, demak, korxona ma’muriyati «V» mahsulotini
kam sotilishiga sabab bo‘layotgan omillarni aniqlashi va tegishli
choralar ko‘rishi lozim bo‘ladi.
Jadvalda keltirilgan natura shaklidagi mahsulotlarni uning bahosiga
ko‘paytirish orqali sotish hajmini qiymat ko‘rinishida ifodalaymiz va
rejasining bajarilishini aniqlaymiz.
33-jadval
Aksionerlik jamiyatida mahsulot sotish rejasining qiymat shaklida
bajarilishi tahlili
Mahsulot turlari
Biznes-reja bo‘yicha
Haqiqatda
Biznes-rejaning
bajarilishi, %
«A» mahsuloti:
Yanvar
7880 * 8950=70526
8129 * 8950=72754,6
103,16
Fevral
7160 * 8950=64082
8032 * 8950=71886,4
112,18
Mart
7580 * 8950=67841
8229 * 8950=73649,5
108,56
Kvalifikatsiya hamda validatsiyaning turlari va bosqichlari

|
Kvalifikatsiya hamda validatsiyaning turlari va bosqichlari
|
bet | 4/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 304,05 Kb. | | #119051 |
Bog'liq 2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlKvalifikatsiya hamda validatsiyaning turlari va bosqichlari
OST 42-510-98 tarmoq standartiga ko’ra validatsiyaning asosiy elementlari quydagilardan iborat:
Asosiy va yordamchi texnologik uskunalarni shu jumladan kompyuter tizimlarining ishlashi va o’rnatilishini baholash;
Texnologik jarayon o’lchamlari va shartlarini baholash
Jarayonda yo’l qo’yish mumkin bo’lgan chetlanishlar meyorini baholash;
Tahlil usulini baholash;
Texnologik jarayonini attestatsiyalovchi xisobotlar va bayonnomalar tuzish;
Bi elementlarining atroflicha bayoni MU 64-04-001-2002 xujjatida keltirilgan bo’lib, unda quyidagilar bayon etilgan.
Dizayn kvalifikatsiyasi
Uskunalarni o’rnatish (montaj) kvalifikatsiyasi
Faoliyat olib borish (funktsionirovanie)
Ishlatish (ekspluatatsiya) kvalifikatsiyasi
Validatsiya jarayon kvalifikatsiyasi
Analitik usullar validatsiyasi
Tozalash validatsiyasi
Kompyuter tizim validatsiyasi
Validatsiyalash turli bosqichlarni puxta tayyorgarlik ko’rish va rejalashtirishni talab etadi. Bundan tashqari bajarilishi lozim bo’lgan ishlar amaldagi me’yoriy xujjatga ko’ra tegishli ketma-ketlikda bajarilishi ko’zda tutiladi.
Dizayn kvalifikatsiyasi 42-510 (GMP) tarmoq standartiga ko’ra amalga oshirilib, buning uchun ishlab chiqarish korxonasiga sotib olinadigan uskunalar, binoning tuzilishi, muxandislik tizimi spetsifikatsiya ishlab chiqadi, ya’ni tegishli loyixa yoki texnik xujjat tayyorlaydi.
Montaj kvalifikatsiyasi texnologik va laboratoriya uskunasini o’rnatilishni, muxandislik tizimi, “toza” xonalar tikshiriladi. So’ng faoliyat olib borish kvalifikatsiyasi o’tkaziladi. Bunda texnologik va laboratoriya jixozlari, muxandislik tizimi, “toza xonalarning” jixozlanishi o’rganiladi. GQ jixozlar xususiy statik aspektlarni, OQ-qisqa muddatli sinovlarning xususiy dinamik tavsifi bilan, PQ - uzoq muddatli sinovlarning xususiy dinamik tavsifini amalga oshiradi.
Havo bilan taminlash, suv bilan taminlash, bug’ bilan taminlash va ishlab chiqarish kritik operatsiyalarni bajaruvchi yordamchi uskunalar, masalan avtoklavlar, quritish javonlari depirogeneratsiya uskunalari (quruq qizdirish shkaflari, tunnelar) yoki liofillash uskunalari kvalifikatsiya, faoliyat yuritish va ekspluatatsiya kabilarda o’tkaziladi.
Ekspluatatsiya kvalifikatsiyasi quyidagi tizim kategoriyalari va uskunalar uchun majburiydir.
Tizimlar
|
Uskunalar
|
Havo berish
Siqilgan havo berish
“toza bug’” tizimi
Bug’ berish tizimi
Tozalangan suv olish va uzatish tizimi
In’ektsion suv olish va uzatish tizimi
|
Avtoklavlar
Depirogenlash shkaflari yoki tunnel
Plofenizatorlar
TSentrifugalar
|
Jarayon validatsiyasi berilgan vazifalarning bajarilishi doimiyligini (berilgan o’lchamlarni bajarilishini) xujjatlashtirilgan tasdig’ini olish maqsadida amalga oshiriladi.
Shunday qilib OSt 42-510-98 tarmoq stardarti bo’yicha asosiy va yordamchi texnologik qurilmalar va montajni baholash kvalifikatsiyalashning turli bosqichidan iborat.
|
| |
Mahsulot nomenklaturasi va assortimenti tahlili

167
biznes-reja bo‘yicha ishlab chiqarilishi lozim bo‘lgan jami mahsulot-
larga bo‘lish orqali o‘rtacha assortiment rejasinining bajarilishi aniq-
lanadi.
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, tahlil
qilinayotgan aksionerlik
jamiyatida joriy hisobot davrida besh xil assortimentdagi mahsulotlar
ishlab chiqarish rejalashtirilgan bo‘lib, ulardan «A», «V» va «D»
assortimentdagi mahsulotlar natura holatida ortig‘i bilan ishlab
chiqarilgan. Qolgan ikki xil assortimentdagi mahsulotlarni ishlab
chiqarish rejalari esa to‘liq bajarilmagan.
Natijada mazkur aksionerlik
jamiyatida joriy yilda jami assortiment hisobiga 2059597 ming so‘mlik
mahsulot ishlab chiqarilgan bo‘lib, o‘rtacha assortiment rejasining
bajarilishi 97,26 % (2059597 / 2117539 * 100) ni tashkil etgan. O‘rta-
cha assortiment rejasining bajarilmasligiga «B» va «G» turdagi mah-
sulotlar bo‘yicha ishlab chiqarish rejasining bajarilmasligi sabab
bo‘lgan, ammo korxonada o‘rtacha assortiment rejasi 100 % ga
bajarilmagan bo‘lsada, mahsulot ishlab chiqarish rejasi 118,81 %
(2515931 / 2117539 * 100) ga bajarilgan, ya’ni reja ortig‘i bilan bajaril-
gan. Korxona ma’muriyati assortiment
rejasining bajarilmaslik
sabablarini chuqur o‘rganishlari va o‘z vaqtida tegishli choralarni
ko‘rishi lozim bo‘ladi.
Assortiment rejasining bajarilmasligi ko‘rsatkichi orqali ham
assortimentga baho berish mumkin.
Validatsiya o’tkazishning umumiy chizmasi (MU 64-04-001-2002)

|
Validatsiya o’tkazishning umumiy chizmasi (MU 64-04-001-2002)
|
bet | 5/8 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 304,05 Kb. | | #119051 |
Bog'liq 2-3 Mavzu. Analitik usul validatsiyasining validatsion parametrlValidatsiya o’tkazishning umumiy chizmasi (MU 64-04-001-2002)
Validatsiyalash ob’ekti
|
Dastlabki bosqich
|
Asosiy bosqich
|
Analitik usullar
|
JQ va DQ bosqichida laboratoriya uskunasini kvalifikatsiyasi
|
Farmakopeyaviy va nofarmakopeyaviy usullar validatsiyasi
|
Texnologik jarayon
|
JQ, DQ va RQ bosqichlari kvalifikatsiyasi
|
Har bir jarayonni validatsiyalash (RV- validatsion bayonnomani tuzish)
|
Qo’shimcha jarayonlar (tozalash, sanitar ishlov berish)
|
Tozalash va boshqa jarayonlarni validatsiyalash
|
Har bir jarayonni validatsiyalash (RV-validatsion bayonnomani tuzish)
|
Muxandislik tizimini (toza havo, suv, bug’, inert gaz, siqilgan havo bilan ta’minlash)
|
Tizimning ayrim elementlarni kvalifikatsiyalash (masalan kritik zonalar, filtrlar, kompter tizimi)
|
Tizimning JQ, DQ va RQ kvalifikatsiyasi
|
Ishlab chiqarish va laboratoriya xonalar (“toza” bino va “sovuq” xona zonalari)
|
JQ osqichi kvalifikatsiyasi
|
Binoning jixozlangan xolatida kvalifikatsiya (DQ va RQ)
|
Farmatsevtik korxona samarali validatsiya jarayonini o’tkazishi uchun kuydagi tadbirlarni bajarishi lozim:
- ishlab chikarish jarayonini ifodalovchi xujjatlarni to’laligicha tayyorlash
-uskunalaruchuntegishlitalablarkuyish (tizimlar, binolaruchun) vaularni shu talablarasosidasotibolish
-uskunalarnitegishlitalablarga ko’ra o’rnatish(muxandisliktizimlarivabinolar) vaularniishgatushirish
- validatsiyalanuvchijarayonnipuxta o’rganishvamanitoringuchunkeraklinatijalarolishnibelgilash
Farmatsevtik korxonavaziyatga qarabvalidatsiyaning quydagisanab o’tilganturlaridanbirinitanlashmumkin.
|
| |
-rasm. Kuchlanish nosimmetriyasini kamaytirish usullarining tasnifi

|
-rasm. Kuchlanish nosimmetriyasini kamaytirish usullarining tasnifi Pdf ko'rish
|
bet | 125/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq Тўплам1-rasm. Kuchlanish nosimmetriyasini kamaytirish usullarining tasnifi
Yuqoridagi usuldan foydalanish ba’zi hollarda yuklamalarning tizimli nosimmetriyasini ma’lum
miqdorda kamaytirishga, kuchlanish nosimmetriyasi darajasi bo‘yicha elektr energiyasining sifatini
yaxshilashga va shu bilan qo‘shimcha kapital qo‘yilmalarga ehtiyoj sezmasdan tarmoqdagi elektr
energiyasining yo‘qolishini kamaytirishga imkon beradi.
Qo‘lda yuklamalarni fazalar bo‘yicha davriy ravishda qayta taqsimlash tufayli kuchlanish
nosimmetriyasi darajasini pasaytirish usulining kamchiliklari shundaki, yuklamaning o‘zgaruvchan
tabiati tufayli bajarilgan operatsiyalar natijasida olingan natijalar barqaror qolmaydi, ayniqsa qisqa
kuzatuv davrlari miqyosida (bir necha soat ichida). Bundan tashqari, ushbu usulning samaradorligi
tanlangan texnikaga va o‘lchovlar metodikasiga bog‘liqlik darajasi yuqori.
Xulosa o‘rnida qo‘lda yuklamalarni fazalar bo‘yicha davriy ravishda qayta taqsimlash tufayli
kuchlanish nosimmetriyasi darajasini pasaytirish usulining kamchiliklari shundaki, yuklamaning
Kuchlanish
nosimmetriyasini
kamaytirish usullari
Kuchlanishni
kuchaytirish
Kuchlanishni
simmetriyalovchi
qurilmani qo'llash
Tarmoqning nol ketma -
ketlik qarshiligini
kamaytirish
Transformatorlarni
ТМГСУ markali
simmetrik qurilma bilan
qo'llash
Y/Y
0
sxemali
transformatorlarni Y/Z
0
sxemali transformatorga
almashtirish
Nol simli kesimini
kamaytirish va linyani
uzunligini qisqartirish
Transreaktor va shunt
- simmetriyalovchi
Tarmoq fazalari
bo'yicha yuklamalarni
qayta taqsimlash
Xizmat ko'rsatuvchi
xodimlar, kommutatsiya
qurilmalari
Yopiq zanjirlarni
qo'llash
|
| |
-rasm. Surxandaryo viloyatidagi biogaz qurulmasi

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.116
SANOAT KORXONALARIDA ISSIQ SUV TA’MINOTI TIZIMIDAGI MUOMMOLARGA QUYOSH SUV
ISITGICHLARI TIZIMINI TADBIQ ETISH
I.X.Izzatullayev
Namangan muhandislik-texnologiya instituti
Annotatsiya: Ushbu tezisda sanoat korxonalarida issiq suv ta’minoti tizimidagi muommolarga
quyosh suv isitgichlari tizimini tadbiq etish orqali korxonalarning elektr energiya sarfini kamaytish
usullari ko’rib chiqildi.
Kalit so’zlar: Sanoat, issiq suv, quyosh, suv isitgich.
Ma’lumki, issiq suv ta’minoti ishlab chiqarish sohalari va kommunal- xo‘jaliklar uchun
qullaniladi. Ishlab chiqarish sohalarida, ya’ni kichik sanoat va qishlok xo‘jalik korxonalarida (masalan,
xomashyo, oziq-ovqat maxsulotlarni tayyorlash va qayta ishlash, ferma va boshqa shunga o’xshagan
xo‘jaliklarda) issiq suv ta’minotida (60...70
0
C li issiq suv talab etiladigan texnologik jarayonlar
uchun) quyosh qurilmalaridan foydalanish mumkin. Individual xo‘jaliklar rivojlanishi bilan quyosh
qurilmalariga (avtonom va ekologik toza energiya manbai sifatida) bo‘lgan talab ortib bormoqda.
Eng qulay iqlim sharoitiga ega bo‘lgan janubiy mintakalarda uy-joy- kommunal xo‘jalik
sohasida iste’mol qilinadigan umumiy issiqlik miqdorining 50-70% issiq suv ta’minotida ishlatiladi.
Shu bilan birga, isitish ta’minotiga qaraganda, issiq suv ta’minotida qo‘yiladigan talablar ancha past.
Shunga asosan, quyosh energiyasi tizimlarining birinchi navbatda issiq suv ta’minoti uchun joriy
qilinishi maqsadga muvofiq hisoblanadi.
4Quyosh qurilmalari kommunal-xo‘jaligida, shaxsiy uylarda, xizmat, madaniy, maishiy, o’qish,
davolash va boshqa muassasalarda keng ishlatiladi. Shu bilan birga issiq suv ta’minot darajasi
turmush madaniyatini belgilaydi va yashash sharoiti yaxshilangan sari issiq suv iste’moliga bo‘lgan
talab ortib boradi. An’anaviy energiya manbalardan uzoq turgan mintaqalarda quyosh
qurilmalardan keng foydalanish energetik, ekologik va sotsial axamiyatga ega. Issiq suv ta’minotida
ishlatiladigan quyosh tizimlari asosan quyidagi elementlardan iborat: 1-suyuqlik isitgichli quyosh
kollektori, 2-issiq suvli bak- akkumulyator. Bunday tizimlar 1, 2 va ko‘p konturli, tabiiy (termosifonli)
yoki majburiy sirkulyatsiyali bo‘lishi mumkin. Bir konturli tizimlarning asosiy kamchiligi, ya’ni qishda
kollektordagi suvning muzlash ehtimoli va kollektorlarning korroziyalanishi sodir bo‘ladi.
Ijtimoiy tarmoqlar orqali oldinga siljish (SMM)

|
Ijtimoiy tarmoqlar orqali oldinga siljish (SMM)
|
bet | 120/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Ijtimoiy tarmoqlar orqali oldinga siljish (SMM)
Ijtimoiy tarmoqlar orqali oldinga siljish (SMM - Social Media Marketing) bu brend yoki mahsulotni ijtimoiy tarmoqlarda oldinga siljish uchun vositalar va usullar to‘plami.
Oldinga siljish SMM auditoriyani jalb qilish, brendga qiziqishni oshirish yoki ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalar yoki guruhlar orqali to‘g‘ridan - to‘g‘ri sotish uchun ishlatiladi.
Oldinga siljish SMM yangi mijozlarni jalb qilish, doimiy mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlarni o‘rnatish va mavjudlarning sodiqligini oshirish uchun ideal vositadir.
Ushbu marketing turining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
sayt yoki blog tomosha qilishni ko‘paytirish;
brend xabardorligi;
kompaniyaning imidjini shakllantirish; mijoz auditoriyasi bilan o‘zaro munosabat;
kelgusi xaridorlar bilan muloqotda bo‘lish.
Biznes uchun SMM maqsadlariga va tanlangan ish usullariga qarab ikkita asosiy strategiya ajratiladi:
Ochiq oldinga siljish- kompaniyaning yaratilgan guruhda tijorat manfaatlari ochiqlanadi. Ma’muriyat faol reklama, virusli postlar va savdo hajmini oshiradigan boshqa marketing usullari orqali mahsulotlarni ochiq ravishda taklif qiladi va brendni reklama qiladi.
Yashirin oldinga siljish - yashirin SMM marketing qiziqishlar bo‘yicha guruhlarni yaratish yoki ma’lum bir maqsadli auditoriyani jalb qilishdan iborat.
Oldinga siljishng asosiy vositalari
Mahsulotni yoki kompaniyani ommalashtirish uchunSMM – mutaxassislari quyidagilarni ishlatish mumkin:
targetingli reklama. Targeting (ing. target - maqsad) – mavjud bo‘lgan auditoriyadan faqat belgilangan mezonlarga (maqsadli auditoriya) javob beradigan qismni tanlash va unga reklama namoyish qilish imkonini beradigan reklama mexanizmi;
Muayyan foydalanuvchilarga ko‘rinadigan bannerlar.
|
| |
ma’lumotlari turlari - Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020

|
Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020
|
bet | 115/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi3.2.2. Marketing tadqiqotlari bosqichlari va marketing
ma’lumotlari turlari
Marketing tadqiqotlarining bosqichlari va tartiblari 3.2.1jadvalda keltirilgan.
Marketing ma’lumotlari: turlari, manbalari va to‘plash usullari
Marketing axboroti – bu marketing qarorlarini tayyorlash va qabul qilish uchun zarur bo‘lgan har qanday obyekt, hodisa, jarayon yoki hodisa to‘g‘risidagi bilimlar, ma’lumotlar, axborotlar.
3.2.1-jadval Marketing tadqiqotlarining bosqichlari va tartiblari
Bosqichlar
|
Protseduralar (tartibi)
|
Muammoning
ta’rifi va tadqiqot maqsadlari
|
Marketing tadqiqotlarini o‘tkazishda va unga bo‘lgan ehtiyojni aniqlash;
Muammoni aniqlash;
Tadqiqot maqsadi va vazifalarini shakllantirish
|
Tadqiqot rejasini ishlab chiqish
|
Tadqiqot usullarini aniqlash;
Talab qilinadigan ma’lumotlar turini va uni olish manbalarini aniqlash;
Kerakli ma’lumotlarni olish usullarini aniqlash;
Ma’lumotlarni to‘plash uchun shakllarni loyihalashtirish;
Namuna rejasini ishlab chiqish va namuna hajmi va tarkibini aniqlash
|
Tadqiqot rejasini amalga oshirish
|
Ma’lumotlar to‘plash;
Ma’lumotlar tahlili
|
Olingan natijalarni sharhlash va ularni rahbariyatga taqdim etish
|
Yakuniy hisobotni tayyorlash;
Yakuniy hisobot taqdimoti
|
Marketing ma’lumotlarini quyidagicha tasniflash mumkin:
olish manbasi va usuli bo‘yicha: birlamchi va ikkilamchi ma’lumotlar;
ma’lumotlarning xarakteriga ko‘ra: miqdoriy va sifatiy ma’lumotlar;
marketing bo‘limi bilan bog‘liq ma’lumotlar oqimiga qarab: kirish, tahlil qilish, saqlash, chiqish.
Birlamchi ma’lumotlar bu aniq muammolarni hal qilish uchun maxsus olib borilgan tadqiqotning obyektlari to‘g‘risida to‘g‘ridan-to‘g‘ri manbadan olingan (paydo bo‘lish vaqtida), marketing tadqiqotlari deb ataladigan ma’lumot.
Ikkilamchi ma’lumotlar – bu marketing tadqiqotni olib borishda tashqi va ichki manbalardan to‘plangan tadqiqot obyekti to‘g‘risidagi ma’lumotlari. Ikkilamchi ma’lumotlarning manbalari korxona bilan bog‘liq ravishda ichki va tashqiga bo‘linadi.
Ikkilamchi ma’lumotlarning birlamchi ma’lumotlarga nisbatan asosiy kamchiliklari bu ma’lumotlarning to‘liqligi, ishonchliligi va ulardan foydalanish imkoniyatlarini, shuningdek, raqobatchilar uchun mavjudligini baholash qiyinligidir. Ikkilamchi ma’lumotlarning afzalliklari, qoida tariqasida, qabul qilish tezligi va dastlabki ma’lumotlarga nisbatan arzonligi va bir nechta manbalarni taqqoslash qobiliyatidir.
Birlamchi ma’lumotlarni yig‘ishning uchta asosiy usuli mavjud: kuzatuv, so‘rovnoma, eksperiment (3.2.2-jadval).
|
| |
Jami: 
22620 * 8950=202449

165
birinchi chorak mobaynida mahsulot sotish rejalarining natura va qiymat
ifodalarida bajarilishiga baho berishimiz mumkin bo‘ladi. Ma’lumot-
lardan ko‘rinadiki, korxonada «A» mahsulotini sotish rejasi birinchi
chorakda jami natura shaklida 1770 donaga ko‘p bo‘lgan, ya’ni reja
107,82 % ga bajarilgan. «A» mahsulotini sotish bo‘yicha rejaning
bajarilishi birinchi chorakning yanvar oyida 103,16 % ni,
fevral oyida
112,18 % ni, mart oyida esa 108,56 % ni tashkil etgan. Bundan
ko‘rinadiki, «A» mahsulotga bo‘lgan bozor talabi yuqori ekan, ya’ni
ushbu mahsulot korxona uchun yuqori rentabelli
mahsulot hisoblanar
ekan. «B» mahsulotni sotish bo‘yicha birinchi chorak rejasi jami 105,43
% ga ado etilgan bo‘lsada, sotish rejasi yanvar oyida 110,53 % ni, fevral
oyida 106,11 % ni tashkil etgani holda, mart oyida esa sotish rejasi 0,58
% ga bajarilmagan, demak, ushbu mahsulot turiga oxirgi oylarda
bozordagi talab pasayib borayotganligidan dalolat beradi.
Korxona
ma’muriyati ushbu mahsulotning tobora kamroq sotilish sabablarini
aniqlashi va tegishli choralar ko‘rishi lozim bo‘ladi. Korxonada birinchi
chorakda «V» mahsulotini sotish rejasi 90,62 % ni tashkil etgan, ya’ni
belgilangan reja 9,38 % ga bajarilmagan. Bunga sabab ushbu mahsulotni
sotish rejalari birinchi chorakning yanvar oyida 78,83 % ga, fevral oyida
96,54 % ga, mart oyida esa 98,78 % ga bajarilishi ta’sir etgan. Bundan
ko‘rinadiki ushbu mahsulotga bo‘lgan
bozordagi talab borgan sari
yaxshilanib bormoqda va so‘nggi oylarda deyarli sotish rejalashtirilgan
mahsulot hajmida mahsulot sotilmoqda ekan. Korxona ma’muriyati esa
ushbu mahsulotga bo‘lgan iste’molchilarning talablarini yanada puxta-
roq o‘rganishi hamda ko‘proq mahsulot sotish choralarini topishi lozim
bo‘ladi.
Umuman olganda, korxonada birinchi
chorak mobaynida uch xil
turdagi mahsulot sotish rejalari umumiy tartibda to‘liq bajarilgan. Bu
albatta yaxshi natijadir, faqatgina, korxona
mahsulot sotish hajmlariga
salbiy ta’sir etayotgan omillarni aniqlashi va ularni bartaraf etish
choralarini ko‘rishi darkor. Mazkur jadval ma’lumotlari shuni
ko‘rsatadiki, korxona mahsulotni iste’molchilarga jo‘natish
rejasini
birinchi chorakda 105,33 % (472623,9* 100:448704)ga bajargan.
Belgilangan assortimentda reja bajarilgan. Mahsulot jo‘natish rejasini
bunday tarzda bajarilishi korxonani bir maromda ishlab chiqarishni
tashkil etishga harakat qilayotganligidan dalolatdir.
Tahlil davomida
mahsulot yetkazib berilmagan iste’molchilar aniqlanadi va yo‘l
qo‘yilgan kamchiliklarni bartaraf etish choralari belgilanadi.
166
Mahsulotlarning turlari bo‘yicha reja bajarilishining tahlili bilan bir
qatorda assortimenti tahlilini ham amalga oshirish zarur.
Struktura o‘zgarishining mahsulot hajmiga ta’siri

173
Yuqoridagi jadval ma’lumotlari asosida, tahlil qilinayotgan aksio-
nerlik jamiyatida ikki xil turdagi mahsulotlar strukturasidagi o‘zgarishlar
hisobiga mahsulot ishlab chiqarish hajmiga ta’sirini o‘rganishimiz
mumkin. Mazkur aksionerlik jamiyati mahsulot ishlab chiqarish rejasini
qiymat shaklida 101,34 foizga, norma-soat shaklida esa 100,28 foizga
bajargan. Har ikki ko‘rsatkich o‘rtasidagi foizlar farqi tovar tarkibida
strukturaviy o‘zgarishdan
dalolat beradi, ya’ni korxona rejaga nisbatan
qimmatroq, ammo kam mehnat talab etadigan mahsulot turini ko‘proq
ishlab chiqargan. Bunday natijalarni korxona uchun ijobiy deb
baholashimiz mumkin.
5.5. Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligi tahlili
Turli mulkchilik shaklidagi firma va kompaniyalar yil davomida
o‘zidagi mavjud bo‘lgan
barcha moddiy, mehnat va moliyaviy
boyliklaridan oqilona foydalanilishi hamda yil davomida uzluksiz
samarali aylanishini ta’minlashi talab etiladi. Samarali faoliyat tashkil
etilganda mahsulotlar ishlab chiqarish bozordagi talabni e’tiborga olgan
holda yil mobaynida bir xil hajmda bo‘lishiga erishiladi. Buning uchun
korxonalar kun, hafta, oy, chorak yarmi va
yil mobaynida mahsulotlar
ishlab chiqarish hajmini biznes-rejada mo‘ljallangan miqdorda
bajarilishini tahlil etishi lozim.
Ishlab chiqarish maromi - grafik asosida bir maromda mahsulot
ishlab chiqarishdir. Ishlab chiqarishni bir maromda
tashkil etish tufayli
ish kuchi, ishlab chiqarish quvvati, moddiy resurslardan to‘liq
foydalanishga, mahsulot sifatini yaxshilanishiga, shartnomaviy
majburiyatlarni bajarilishiga erishiladi. Ishlab chiqarish maromini izdan
chiqishi tufayli korxonaning iqtisodiy ko‘rsatkichlari yomonlashadi:
mahsulot
sifati buziladi, brakka yo‘l qo‘yiladi, tugallanmagan ishlab
chiqarish va tayyor mahsulotning qoldig‘i ortadi, kapital aylanishi
sekinlashadi, shartnoma grafigidan chetlashish natijasida jarimalar
to‘lanadi. Bulardan tashqari
mahsulot sotilishi kechikadi, undan
keladigan tushum miqdori kamayadi. Ayniqsa, kichik va o‘rta
tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchilar maromiylik buzilishi
tufayli bankrotga uchrashi mumkin. Ishlab chiqarish maromini tahlil
etishning
to‘g‘ri va egri ko‘rsatkichlari mavjud.
Namangan Institute of Engineering and Technology

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.115
1- rasm. “Milk-Agro” biogas texnologiyasi
Hozirda mamalakatimizda hududlarida turli xil quvvatga ega bo’lgan 8 dona biogaz uskunasi
ishlab turibdi.
Surxandaryo viloyatidagi “Nadejda” firmasida haftasiga 5 tonna organik o’g’it va sutkasiga 25
m
3
biogaz ishlab chiqarish quvvatiga ega bo’lgan qurilma tiklanib foydalanila boshlandi.
Yil davomida havoga tashlanayotgan 155 tonna miqdordagi karbon gazlari qisqartirildi. Fermer
xo’jaligidagi yoqimsiz hidlardan, suyuq va yarim suyuq holidagi chiqindilar bartaraf etilib, atrof-
hududdagi sanitar holat yaxshilandi. Bundan tashqari bigaz qurilmasini qurish haqidagi O’zbek va
Rus tillaridagi 500 jilddan iborat qo’llanmalar ishlab chiqildi.[2]
Farg’ona viloyati Qo’qon shahrida ham biogaz qurilmasi barpo etildi. Akmal Sodiqov
boshchiligida O. Qosimov xonadonida 25 m
3
ga ega bo’lgan biogaz qurilmasini qurishdi. Bu
qurilmadan kuniga 70 m
3
biogaz olinmoqda. O.Qosimov endi qish kunlari ham 1 gektarga yaqin
issiqxonasini bemalol isityapti. Qish kunlari ham bozorga issiqxona mahsulotlarini yetkazib, juda
yaxshi daromad topmoqda.
Aksionerlik jamiyatida mahsulotlar nomenklaturasi va assortimentining tahlili

169
Bizning misolimizda u quyidagilarni tashkil etgan.
"B" - (742056-780520)= -38464 ming so‘m
"G" - (148086-167564)= -19478 ming so‘m
-----------------
57942 ming so‘m
57942 x 100
----------------- = 2,74% assortiment rejasini bajarilmasligi
2117539
100 - 2,74 = 97,26 % o‘rtacha assortiment rejasining bajarilishi.
Mahsulot ishlab chiqarish assortimentining o‘zgarishi xo‘jalik
faoliyati natijalariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Mahsulot ishlab chiqarish
assortimentini shakllantirishda korxona birinchi navbatda, mahsulotlar
turiga bo‘lgan talabni hamda bozordagi holatini, ikkinchidan esa,
korxonada mavjud bo‘lgan mahsulot, xomashyo, texnik-texnologik,
moliyaviy va boshqa imkoniyatlardan to‘laroq foydalanishni e’tiborga
olishi zarur.
Assortimentni shakllantirish sistemasi quyidagi asosiy
- rasm. Ikki konturli issiq suv ta’minoti uchun aktiv quyosh tizimining sxemasi: 1-quyosh

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.117
1- rasmda majburiy sirkulyatsiyali ikki konturli issiq suv ta’minoti
uchun aktiv quyosh tizimi
keltirilgan. Birinchi kontur berk bo‘lib, suv isitadigan quyosh kollektori (1)
va issiqlik almashtirgich
(2) lardan iborat . Ikkinchi kontur ochiq bo‘lib, issiqlik almashtirgich (2), issiq suvli bak- akkumulyator
(3), qo‘shimcha suv isitgich (4) va iste’molchi (5) lardan iborat. Quyosh nurlanish energiyasi hisobidan
kollektor (1) da qizdirilgan suv issiqlik almashtirgich (2) orqali o‘tib,
ikkinchi konturdagi suvni
qizdiradi. Issiqlik samaradorligini oshirish uchun (suv xarakatini tezlashtirish
bilan issiqlik
alamshuvini intensivlashtirish hisobidan) nasos (6) yordamida majburiy sirkulyatsiya ishlatiladi.
Ikkinchi konturdagi issiqlik almashtirgichda qizdirilgan suv bak- akkumulyator (3) da to‘planadi
va ehtiyojga qarab uy-ro’zg’or iste’moliga sarflanadi. Issiq suv sarfini to‘ldirib
borish uchun suv
tarmoq (8) dan nasos (6) yordamida ikkinchi konturga sovuq suv qo’shiladi. Quyosh energiyasi yetarli
darajada bo‘lmaganda, qo‘shimcha suv isitgich (4) ishlatiladi. Qo‘shimcha suv isitgich sifatida odatda
gazsimon yoqilg‘ida ishlaydigan qozon agregati ishlatiladi. Ikki yoki ko‘p konturli tizimlarning asosiy
kamchiligi, ya’ni tabiiy sirkulyatsiya rejimida issiqlik tashuvchining xarakat tezligi kichik bo‘lganligi
uchun bunday tizimlar past issiqlik samaradorligiga ega. Samaradorlikni
oshirish maqsadida
majburiy sirkulyatsiya ishlatiladi.
Mavzu bo‘yicha tayanch iboralar

|
Mavzu bo‘yicha tayanch iboralar
|
bet | 121/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Mavzu bo‘yicha tayanch iboralar:
mehnat resurslari;
mehnat kuchlari;
mehnat resurslarining tarkibi va strukturasi;
mehnat resurslarini tahlil qilishning vazifalari;
mehnat ko‘rsatkichlari, ularni tahlil etish uslubi;
xodimlar va ishchilar qo‘nimsizligi;
ishga qabul qilish oboroti;
ishdan bo‘shatish oboroti;
qo‘nimsizlikni tahlil etish uslubi;
ish vaqtidan foydalanish tahlili;
mehnat unumdorlik ko‘rsatkichlari va ularni hisoblash tartibi.
qiymat o‘lchovi;
natura o‘lchovi;
d) mehnat o‘lchovi.
qiymat shaklida unumdorlik darajasini aniqlashning kamchi- liklari;
1 xodimga va 1 ishchiga to‘g‘ri keladigan mahsulot, ularni bir- biridan farqi;
1 xodimga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha mahsulotga ta’sir etuvchi omillarni hisoblash uslubi;
1 ishchiga to‘g‘ri keladigan mahsulot hajmiga ta’sir etuvchi omillarni hisoblash tartibi;
mahsulot mehnat sig‘imini tahlil etish uslublari;
mahsulot hajmiga ta’sir etuvchi mehnat omillari.
Takrorlash uchun savollar:
Korxonaning mehnat resurslarini tahlil etishning ahamiyati nimalardan iborat?
Mehnat resurslarini tahlil etishda boshqaruv tahlilining vazifalari nimalardan iborat bo‘ladi?
Mehnat resurslarini va mehnat unumdorligi ko‘rsatkichlarini tahlil qilishda tahlilning asosiy axborot manbalari qaysilar hisoblanadi?
Korxonalarda mehnat resurslarining tarkibi, tuzilishi va dinamik o‘zgarishlari qanday tahlil etiladi?
Mehnat resurslari ishlab chiqarish faoliyatidagi qatnashuviga qarab qanday guruh va kategoriyalarga ajratiladi?
Korxonada band bo‘lgan xodimlarning tarkibi qanday tahlil qilinadi?
Korxonaning ishchi kuchi bilan ta’minlanganlik darajasi qanday tahlil qilinadi?
Xodimlar qo‘nimsizligi nima va u qanday aniqlanadi?
Ishdan bo‘shatish va ishga qabul qilish oboroti ko‘rsatkichla- rining iqtisodiy mazmuni nimadan iborat hamda mazkur ko‘rsatkichlar qanday aniqlanadi?
Ish vaqtidan foydalanish darajasi qanday usullar orqali tahlil qilinadi?
Mehnat unumdorligining iqtisodiy mazmuni va uni aniqlash tartibi nimalardan iborat?
Mehnat unumdorligini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni ko‘rsatib o‘ting va ular qanday aniqlanadi?
Mehnat unumdorligiga ta’sir etuvchi omillar tarkibiga qaysi omillar kiradi?
Mehnat sig‘imining mahsulot hajmiga ta’siri qanday aniqlanadi?
Mahsulot hajmiga ta’sir etuvchi mehnat omillari tarkibiga nimalar kiradi va ular qanday aniqlanadi?
|
| |
Ishchilarning kasbi bo‘yicha ta’minlanishi tahlili

Ishchilarning kasbi bo‘yicha ta’minlanishi tahlili
Ko‘rsatkichlar
|
Biznes- reja bo‘yi- cha
|
Haqiqat- da
|
Rejaning bajarilishi, %
|
Farqi (+,-)
|
Mutlaq,
kishi
|
Nisbiy, %
|
1. Bo‘yoq
tayyorlovchilar
|
240
|
245
|
102,08
|
|
|
2. Rang tanlovchilar
|
98
|
97
|
98,97
|
|
|
3. Bo‘yoq qoruvchilar
|
56
|
58
|
103,57
|
|
|
4. Chilangarlar
|
28
|
25
|
89,28
|
|
|
5. Boshqa toifadagi
ishchilar
|
183
|
174
|
95,08
|
|
|
Jami:
|
|
|
|
|
|
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, biz tahlil qilayotgan xo‘jalik subyektida o‘rganilayotgan davrda jami ishchilar soni biznes-rejada belgilanganiga nisbatan 6 kishiga kamaygan. Ishchilar sonining kama- yishiga asosan chilangarlarning 3 kishiga va boshqa toifadagi ishchilar- ning 9 kishiga kamayganligi sabab bo‘lgan. Korxonadagi ishchilarning asosiy salmog‘ini bo‘yoq tayyorlovchilar, rang tanlovchilar va boshqa toifa ishchilari tashkil etgan. Korxona asosiy kasbdagi ishchilar bilan 99,01 foizga ta’minlangan. Bo‘yoq tayyorlovchilar, bo‘yoq qoruvchilar kasbidagi ishchilar rejaga nisbatan ortiqcha bo‘lgan holda qolgan kasbdagilar kamaygan. Bunday holatni bo‘lishi ishlab chiqarishni normal tashkil etishga to‘sqinlik qiladi, natijada belgilangan ish vaqtidan ortiqcha mehnat sarf qilinishiga va ish haqi fondidan ortiqcha sarfga yo‘l qo‘yilishiga olib keladi. Ishlab chiqarish natijasi, mehnat unumdorligi ishchining mehnat stajiga ham bog‘liq. Tahlil etishda uzluksiz mehnat staji (1-yilgacha, 1-5 yil; 5-10; 10-15; 15-20; 20-25; 25 yildan ortiq)ni jami ishchilar sonida tutgan ulushi aniqlanadi va tegishli xulosa qilinadi.
Ishchilarni ish vaqtidan foydalanishi tahlili va uning o‘zgarish sabablari
Mahsulot ishlab chiqarish hajmi ishni tashkil etish va mehnat re- surslarining ish vaqtidan foydalanish ko‘rsatkichlariga ham ko‘p jihat- dan bog‘liq. Ishchilarni ish vaqti fondi ishchining yil davomida ishlagan kishi-kunlari va kishi-soatlari ko‘rinishida hisobotlarda ifodalanadi. Ish vaqtidan foydalanishni tahlil etish uchun ishchilar tomonidan ishlangan jami kishi-kunlari va kishi-soatlari rejasi bilan taqqoslanib ish vaqtini yo‘qotilishi va uni o‘zgarish sabablari aniqlanadi. Tahlil jarayonida ish vaqti fondidan to‘liq foydalanmaslik sabablari atroflicha o‘rganilmog‘i lozim. Ish vaqtidan foydalanishni tahlil etishda quyidagi ko‘rsatkichlarni qo‘shimcha aniqlash lozim.
Bir ishchini yil davomida ishlagan kishi-kunlari.
Ish kuni davomiyligi.
Ishchilarning ish vaqti fondiga (IVF) quyidagi omillar ta’sir etadi:
|