-rasm - Kurs ishi mavzusi

|
Kurs ishi mavzusi
|
bet | 9/13 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #234289 |
Bog'liq KURS ISHI.pdf2.1.1-rasm
Internet. Web Server. Web dasturlash vositalari (tillari) Ma’lumki, yuqori darajadagi dasturlash tillarida yozilgan dasturlarni kompyuterga tushuntirish uchun kompilyator degan qo‘shimcha dastur kerak bo‘ladi. Web dasturlashda ham huddi shunday jarayon sodir bo‘ladi. Siz internetdagi saytlarni ko‘rishlik uchun ishlatadiganingiz Brauzerlar - web dasturlash tillarining bazilarini kompilyatori hisoblanadi. Web dasturlashda yana shunday tillar ham borki ularni brouzer kompyuterga tarjima qilib tushuntirib bera olmaydi, lekin bunday tillar web saytni asosini tashkil etadi. Ana shunday tillarni brouzer tushunadigan qilib berish uchun ham Web server ga o‘xshagan dasturlar (kompilyator yoki interpretatorlar) to‘plami kerak bo‘ladi. Bunday dasturlar esa sayt joylashgan serverlarda turadi, qachonki unga so‘rov yuborganingizda (istalgan biror silkani bosganingizda, birinchi marta saytni ochganingizda va hokazo...) shu sayt joylashgan serverdagi Web server dasturlari sizning brauzeringizga saytni brauzer tushunmaydigan tillarda yozilgan joylarini tarjima qilib jo‘natadi. Shunday qilib klient - yani siz tomondagi web saytni kodlarini kompyuteringizga tushuntirib beradigan tarjimon bu - Brauzer, server tomonidagi web saytni sizning brauzeringiz tushunmaydigan joylarini unga tarjima qilib jo‘natadigan tarjimon bu Web Server hisoblanadi. Bu yerda Klient yani siz tomonda sizning Brauzer va u tushunadigan web dasturlash tillari (HTML,CSS,Java Script) turgan bo‘lsa, server tomonda Apache -> Web server, PHP -> PHP tili uchun interpretator va ma’lumotlar ombori bilan ishlash uchun vosita (bu MYSQL, Oracle va boshqalar bo‘lishi mumkin) turibdi. Bundan tashqari server tomonida yana boshqa tillar ham bo‘lishi mumkin. Hullas, siz qachonki brauzerdan kerakli sayt nomini kiritganingizda bu so‘rovingiz DNS serverdan saytga mos IP bo‘yicha kerakli serverga boradi, so‘rovingiz Brauzerda kiritilgani uchun ham ko‘pincha standart HTTP protokoli bo‘yicha yuborilgani uchun uni Web server kutib oladi va so‘rovingizga mos papkadan index faylni qidirib topadi. Undagi bog‘lanishlardan kelib chiqib kerakli fayllarni yuklaydi, bu fayllarni kengaytmasiga qaraydi, agar kengaytmasi .html bo'lsa uni shundoq, aks holda masalan .php bo‘lsa PHP serverdagi interpretator orqali brauzer tushunadigan tilga tarjima qildiradi(shuni ichida ma’lumotlar bazasidan ham kerakli ma’lumotlar yuklab olinadi) va natijani sizni brauzeringizga jo‘natadi. PHP dasturlash tili yordamida sayt yaratish uchun avvalo o‘z shaxsiy komputeringizda Virtual server o‘rnatishingiz lozim. Masalan Denwer, yoki XAMPP yoki WAMPP Brauzeringiz o‘zi tushunadigan tilda kelgan sayt kodlarini natijasini ekraningizda sizga ko‘rsatib beradi va siz tayyor saytni ko‘rasiz. Demak, agar web dasturlash bilan shug‘ullanaman deydigan bo‘lsangiz,minimum: HTML,CSS,JavaScript,PHP,MySQL larni bilishingiz kerak ekan. Bunda HTML-> Sayt karkasini yasaydi, CSS- saytni pardozini(dizaynini) amalga oshiradi, Javascript - saytni dinamikasi(haraktlarini) ta‘minlaydi, PHP - saytni mantiqiy amallarini bajaradi(masalan siz login bo‘lganmisiz, yoki yo‘qmi, login bo‘lgan bo‘lsangiz sizda nimalar chiqadi, aks xolda nimalar...), MySQL - PHP bilan hamkorlikda saytga ma’lumotlar bazasidan ma’lumotlarni o‘qib olish, yozish, o‘zgartirish uchun xizmat qiladi. Programmani yaratish jarayonidagi uning nomlari Beta versiya - bu versiya programmani ommaga havola qilinib, ularning fikri bo‘yicha programmaga turli o‘zgartirishlar kiritiluvchi versiyasi. Programmaning bu versiyasi, odatda, tekin bo‘lib, ko‘pchilik hukmiga havola etiladi. Programmaning bu versiyasi orqali sizga yetkazilgan ziyon qoplanmaydi(fayllaringizning o‘chib ketishi, OS ning buzilishi va h.k.). Hozirda ko‘pchilik firmalar o‘z mahsulotlarini Beta versiyasini chiqarib, o‘z mahsulotlarini takomillashtirib bormoqdalar. Bundan, programma ishlab chiqarish bo‘yicha yetakchi bo‘lgan Microsoft korporatsiyasi ham mustasno emas(Windows Vista, Office 2007, Exchange Server 2007, Internet Explorer 7 va h.k.). Release Candidate(versiya nomzodi) - bu versiyaning nomidan ma’lumki, u haqiqiy, sotuvga chiqariladigan versiyaga kandidat(nomzod)dir. Bu kabi versiyalar qisqacha RC deb ataladi. Shu turdagi versiyalar esa, RC1, RC2 kabi nomlanadi. Ko‘pchilik RC versiyalar sotuvga chiqariladi, chunki bu versiya o‘zida ma’lum bir imkoniyatlarni jamlagan bo‘ladi va bu versiya orqali yetkazilgan zarar programmani yaratgan firma tomonidan qoplanadi. Final Release(so‘nggi versiya) - programmani yaratishda qo`yilgan maqsadni “to‘liq” amalga oshiruvchi versiya. Bu versiyani “alfa” versiya deb ham atashadi. Bu versiya o‘z bahosida sotiladi, unga ko‘rsatiluvchi xizmatlarning barchasi programma yaratuvchisi tomonidan ko‘rsatiladi. Build XXXX(XXXX - qurish) - bu, odatda, versiya hisoblanmaydi. XXXX ning o‘rnida biror son keladi. Bu son programmaning kompilyatsiya(programmalash tilidan haqiqiy bajariluvchi kodga o‘tkazish) sonini bildiradi. Programma yadrosi(qo‘shimchalarsiz, asosiy qism)ga nisbatan yuritiladi. Masalan, Windows Vista Beta 2 Build 5308 - Windows Vistaning Beta 2 versiyasi turkumida 5308-kompilyatsiya(OSga nisbatan “kompilyatsiya”ni ishlatish noo‘rinroq:)). Update(yangilash) - programmaning biror teshigini(biror kichik xato, kamchiligi) tuzatuvchi kichik yordamchi programma. Bu yordamchi programmaning hajmi, odatda, kichik bo‘lib, faqat o‘sha kamchilikni tuzatishgagina xizmat qiladi. Ya’ni bu programmacha biror *.dll faylni yoki programmaishlatuvchi funksiyalardan birortasini “tuzatib” qo‘yadi, xolos. Bunday Update("qarz")lar har doim tekin bo‘ladi. Service Pack(xizmat paketi) - o‘zida bir qancha Update lar bajaruvchi amallarni saqlovchi paket. Uning qisqacha nomi SP. Programmaning haqiqiy versiyasi yoki avvalgi SP dan shu paytgacha bo‘lgan xatoliklarni birdaniga tuzatuvchi programma. Ya’ni, u bir qancha Update lar ishini o‘zi bajaradi. Masalan, Windows XP chiqqanidan so‘ng, taxminan bir yildan keyin SP1 chiqdi. Bundan kelib chiqadiki, Windows XP SP1 bir yil davomidagi xatoliklarni tuzatuvchi paket hisoblanadi. SP ham programma ishlab chiqaruvchi firmaning xatolari tufayli kelib chiqqan xatolarni tuzatgani uchun tekin bo‘ladi. Trial(yoki demo)-versiya(vaqtinchalik) - bu versiya, programma sotuvga chiqarilgandan so‘ng tekin tarqatila boshlaydi. Bu versiyaning asosiy maqsadi foydalanuvchilarni ushbu programmani sotib olishga jalb qilish va ularni programma bilan tanishtirish. Trial versiyalar, odatda, ikki xil bo‘ladi: a) vaqt bo‘yicha chegalangan; b) imkoniyatlar bo‘yicha. Vaqt bo‘yicha chegaralangan versiya ma’lum muddat, masalan, 30 kun ishlaydi va shundan so‘ng boshqa ishga tushmaydi. Bu holatda siz programmani sotib olishingiz kerak. Odatda, vaqt bo‘yicha trial-versiyalar programmaning hamma imkoniyatlarini o‘zida saqlaydi. Imkoniyatlar bo‘yicha versiya esa programmaning sotib olingan versiyasining nechadir foiz imkoniyatlarini o‘zida saqlaydi yoki ma’lum cheklanishlar qo‘yilgan bo‘ladi. Bu versiyaning ishlash muddati chegaralanmaydi. Yuqoridagi ikki holatdan tashqari yana bir holat bor. Bunda programmaning hamma imkoniyati saqlanadi, muddat ham berilmaydi, faqat foydalanuvchiga programmani sotib olish haqida eslatib turiladi. Bu esa ko‘pchilikning jig‘iga tegishi mumkin. Ko‘pchilikka ma’lum Total Commander programmasi shu kabi programmadan biri, u har ishga tushganida 1, 2, 3 deb nomlangan knopkalardan birini bosishingizni talab qiladi. Dasturlashni o‘rganishni nimadan boshlash kerak? Eng avvalo insonda kuchli qiziqish bo'lishi kerak. Lekin bu hammasi emas. Dasturchi bo‘lish uchun matematika yoki geometriya fanlarini ham yaxshi o‘qigan bo‘lishingiz kerak deb o‘ylaymiz. Aslida dasturlash uchun matematika yoki geometriya unchalik ishlatilmasligi mumkin. Aytmoqchimizki aniq fanlarni yaxhsi tushunaolgan inson dasturchi bo‘lishi ham oson bo'ladi. Agar dasturchi bo‘lishga qaror qilgan bo‘lsangiz, Dastlab eng sodda tildan boshlash kerak 1-navbat HTML tilini o‘rganasiz. 2-navbat CSS va Javascript asoslarini o‘rganasiz. 3-navbat Delphi yoki Java asoslarini o‘rganasiz. Yana Mobile telefonlar (Android, iOS) uchun dastur tuzish usullari bilan qiziqib ko‘rasiz Endi oldingizda 3 ta katta yo‘l chiqadi. Siz esa shu yo'lning biridan yurishingiz kerak. 1-yo‘l. Web App yoki web dasturlash yo‘nalishi. asosan internet bilan ishlaydigan dasturlar yaratish 2-yo‘l Win, Linux App ya’ni Faqat Komputer uchun dasturlar tuzish 3-yo‘l Mobile dasturlash ya’ni Hozirda ommabop Android, iOS (Iphone) uchun dasturlar tuzish Agar 3 ta yo‘lni ham o‘rganaman desangiz katta natijaga erishish qiyin. Chunki ularning har biri katta bir olam misolidir.
|
| |