-rasm. Avtomobillarning kardanli uzagmasi

|
-rasm. Avtomobillarning kardanli uzagmasi
|
bet | 10/11 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #132990 |
122-rasm. Avtomobillarning kardanli uzagmasi:
a- bitta valli; 1 va 2- vilkalar; 3- moydon; 4- shlitsli vtulka; 5- shlits; 6- manjeta; 7-rezinali galof; 8- kardan vali; 9-sharnirning vilkasi. b- ikkita valli: 1-flanets; 2, 7 va 5 kardan sharnirlari; 3-rezinali yostiqcha; 4- sharikli podshipnik; 6 va 14 vallar; 8-g‘ilof ; 9- manjeta; 10-oraliq, tayanch; 11-shlitsli vtulka; 12-shlits; 13 -tiqn.
Bu birikmani muntazam moylash uchun moydan (3)da saqlanadigan moy kiritiladi va u oqib kardan trubasiga o‘tmasligi uchun manjeta (6) mo‘ljallangan. Bu turdagi kardanli uzatma MAZ avtomobillarida o‘rnatilgan. Uzatmalar qutisi va asosiy uzatmalar orasidagi masofa katta bo‘lgan hollarda oraliq tayanchi kardanli uzatma qo‘llaniladi. Bu markazdan qochma kuch ta’siridagi vallarning ko‘ndalang ezilishini kamaytiradi va burama tebranishlarni kamaytiriradi va burama tebranishlarni kanaytirishga olib keladi.
Bu turdagi kardanli uzatmalarda valning ikkala tomonidan kardan sharniri biriktirilgan bo‘lsa, bunday kardani uzatma ikki yoqlama uzatma konstruksiyasi bilan tanishib chiqamiz. U ikkala val, oraliq (14) va orqa kardanli val (6)dan hamda uchta kardan sharnirlar (2,7 va 5)dan, shunungdek oraliq tayanchi metall korpusi rezina yostiqcha (3)ga joylashtirilgan sharikli podshipnik (4)dan tarkib topgan.
Kardani uzatmaning vallari (14 va 6) yupqa devori po‘lat trubalaridan tayyorlangan. Oralaiq kardan valining uchlariga kardanli sharnir hosil qiluvchi ikkita (2 va 7) vilkalar payvandlangan. Shlitsli sirpancha uchlik (12) shlitsli vtulka (11) ichiga joylashgan. Bu sirpanuvchi shlitsli birikma kardan valining uzayishi va qisqarishini ta’minlab, orqa ko‘prikning holatini barqarorlashtirib turadi. Oraliq val (14)ning old uchidagi vilkasi (2) uzatmalar qutisining ikkilamchi validagi flanes (1)ga tutashgan vilka bilan sharnir ravishda bog‘langan. Valning orqa qismi oraliq tayanchini tashkil qiluvchi sharikli podshipnik (4) ga o‘tkazilgan sharikli podshipnik oraliq tayanch (10) ning rezina yostiqchasi (3)ga o‘rnatilgan bo‘lib, bularning jami ko‘ndalang joylashgan ramaga mahkamlanadi. Podshpnik ikki tomondan salnikli qopqoqlar bilan yopilgan. Shlitsli birikmaning kamroq yeyilishi uchun va ishlash muddatini oshrish maqsadida unung ichiga bosim ostida moy to‘ldiradi. Undagi moy truba ichidan sizib ketmasligi uchun tiqin (13) va manjeta (9) mo‘ljallangan. Shuningdek, shlitsli birikmada moy ifloslanmasligini ko‘zda tutib rezidan yasalgan g‘ilof (8) yordamida tashqi muhitdan muhofazalanadi. Yengil avtomobillarda shlitsli birikma, ko‘pincha, uzatmalar qutisining uzaytirgichida joylashtirib, u karterdagi moy bilan moylanadi. Kardani uzatmaning silkinmasdan aylanishini ta’minlash maqsadida u muvozanatlashtirilgan bo‘lishi lozim. Aks holda vilkaga ta’sir etuvchi ko‘ndalang yo‘nalishdagi kuchlar burilma tebranishlari vijudga keltiriladi. Bu holat kardanli sharnirlarning tez aylanisi sabab bo‘ladi. Shu sababdan kardan valning uchlariga muvozanatlanuvchi plastinalar payvandlanadi. Ba’zan muvozanatlashtirish jarayonini kardanli podshipnigining qopqog‘i tagiga maxsus plastinalar quyish bilan bajariladi. Undan tashqari podshipnikning tayanch korpusi (10) ichidagi rezidan yasalgan yostiqcha (3) o‘rnatilishi ham kardanli uzatmada hosil bo‘ladigan ko‘ndalang tebranishlarni qisman so‘ndiradi.
Xuddi shunday konstruksiyaga ega bo‘lgan kardanli uzatmalar SamKichAvto, GAZ-53A, KrAZ va boshqa yuk avtomobillariga qo‘yilgan.
Orqa ko‘prik yetakchisi bo‘lganda VAZ avtomobillarining kardanli uzatmasi detallari yuqoridagi tahlil qilgan kardanli uzatmaning konstruksiyasiga o‘xshash, lekin oldingi kardan sharniri uzatmalar qutisi bilan oraliq tayanch o‘rtasida joylashgan bo‘lib, u qayishqoq (estetik) qilib ishlangan. Bu tirdagi kardanli uzatma vilkalar (1 va 3) hamda rezidan tayyorlangan vazdnor detallar birikmasi (2) dan, shuningdek ularni mahkamlovchi gayka va shaybanlardan iborat. Oldingi vali (4)ning orqa uchiga o‘rnatilgan oraliq tayanchi (5) elastik xususiyatlariga ega bo‘lib, unda o‘rnatilgan sharikli podshionik kuzovning ko‘ndalang qobirg‘isidaga qotilgan. Oldingi kardan sharniri bir necha vazifani bajaradigan, ya’ni universal konstruksiyaga ega. Bunda kardan valining oldingi sharniri bo‘ylama tekislikda siljishi qatishqoq muftasidagi shlitsli birikma yordamida bajaradi. Ma’lumki, bunday siljish kardan valining qayishqoq burchagi va uzatmalar qutusi bilan orqa ko‘prik orasidagi masofa o‘zgarishi natijasida kardanli uzatmaning ishashini barqarorlashtirish uchun kerak.
Orqa ko‘prik yetakchisi bo‘lganda Moskvich-2140, Damas, GAZ-3102, «Vilga» avtomobillarini ikkita kardan sharnir va kardanli valdan iborat. Bunda ham oldingi sharnir universal qilib ishlagan bo‘lib, kardan valining bo‘ylama siljishi, bu sharnirning vilkasiga tutashgan shlitsli trubasi uzatmalar qutisining ikkilamchi valining orqa uchiga ochilgan shlits bilan birikishi tufayli ro‘y beradi.
|
| |