nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Asosiy adabiyotlar - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 172/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaAsosiy adabiyotlar:
Pilip Kotler. Kevin Lane Keller ―Marketing menejment‖ 12th edition.2010 by Pearson Education.Inc.p.815.
Ricky W.Griffin Fundamentals of menajment Eighth Edition.2015 Cengage I earning produkt arc represented in Canada by Nelson Education.I.td.p. 547.
Yo‗ldoshev N.Q., Azlarova M.M., Xodjamuratova G.Y. ―Menejment va marketing asoslari‖ .O‗quv qo‗llanma.T.:TDIU, 2012y.258 b.
Qosimova D.S. ―Menejment nazariyasi‖. Darslik, T.: ―Tafakkur bo‗stoni‖, 2011 y.335 b.
Ergashxodjaeva SH.J., Qosimova M.S.,YUsupov M.A. ―Marketing‖.Darslik, T.:TDIU, 2011y.263 b.
Qo„shimcha adabiyotlar:
Mirziyoev Sh.M. Oliy Majlisga Murojaatnomasi. Xalq so‗zi. 2017 yil 22 dekabr.№258(6922).
Mirziyoev Sh.M. ―Erkin va farovon, demokratik O‗zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz.O‗zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‗ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‗shma majlisidagi nutqi.T.:O‗zbekiston 2016, 56b.
Mirziyov Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat‘iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‗lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‗ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‗nalishlariga bag‗ishlangan Vazirlar Maxkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma‘ruza.2017 yil 14 yanvar.T.: O‗zbekiston, 2017.104 b.
Mirziyoev Sh.M. ―Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan quramiz‖.T.: O‗zbekiston , 2017, 488 b.
Mirziyoev Sh.M. ―O‗zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‗yicha harakatlar strategiyasi to‗g‗risida‖gi O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli Farmoni.
Mirziyoev Sh.M. ―2017-2021 yillarda O‗zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‗nalishi bo‗yicha Xarakatlar strategiyasini
―Faol tadbirkorlik, innovatsion g‗oyalar va texnologiyalarni qo‗llab –quvvatlash yili‖da amalga oshirishga oid Davlat dasturi to‗g‗risida‖gi PF 5308-sonli Farmoni.
Mirziyoev Sh.M.‖Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta‘minlash, yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi.-T.: O‗zbekiston, 2017, 480 b.
Yo‗ldoshev N.Q.Nabokov B.I. ― Menejment nazariyasi‖.Darslik, T.: O‗zbekiston, 2017, 480 b.3
Уолкер O. ―Maркетинговая стратегия‖, Учебное пособие.-Спб.: Питер.2010,497с.
Koтлер Ф. ―Maркетинг менеджмент‖. Учебное пособие.- Спб.:Питер,2010.497 с.
Хамдамова Г. Жумаев О., ―Meнеджмент.Маркетинг‖. Учебное пособие. T.: ―Fan va texnologiya‖, 2018 год.365с.
Raxmatullaeva N. ―Strategik menejment‖. Darslik.T.: ―Fan va texnologiyalar‖, 2019 yil. 360 bet.
Bozorova F. ―Marketing‖.O‗quv qo‗llanma.,T.: ―IQTISOD-MOLIYA‖., 2015 yil. 500 bet.
Yo‗ldoshev N.Zoxidov A. ―Menejment‖. Darslik.T.:TDIU, 2018 yil. 360 bet.
|
| |
qaruv
 3. Bosh - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

qaruv
3. Bosha) maqsadlar va ularga erishish vositalari orasidagi bog‗lanishning
grafik tasviri
ari
darajal b) ikki tuzilmani qo‗shilishi asosida quriladi: chiziqli va loyiha bo‗yicha boshqarish.
CHiziqli boshqarish tamoyili o‗zgarmaydi. Dastur yoki loyiha rahbarlari erkinligi ta‘minlanadi
v) boshqaruv darajasi, bo‗g‗inlar
soni va tarkibi, ularning o‗zaro bog‗liqligi va aloqadorligi
g) rahbarlar va bo‗g‗inlar o‗rtasidagi
mehnat taqsimotiga asoslanadi; boshqaruv mukammallashadi, lekin yakka
boshchilik tamoyili buziladi
ayrim yoki bir qancha vazifalarni bajaradigan mustaqil tuzilma elementlari
tashkiliy-iqtisodiy, modellashtirish, taqqoslash, maqsadli yondashuv va boshqalar
boshqaruv ierarxiyasidagi ma‘lum darajadagi boshqaruv bo‗g‗inlarining yig‗indisi
z) rahbarlar va bo‗g‗inlar orasidagi mehnat taqsimotiga asoslangan. Boshqarish yakkaboshchilik tamoyili bilan olib boriladi, lekin tuzilmadagi
aloqalar murakkablashadi
i) har bir xodim yagona rahbarga bo‗ysunadi va u orqali boshqalar bilan bog‗lanadi
ishlab chiqarish texnologiyasi o‗zgarishi bilan bog‗lik holda qayta ko‗rish zarur bo‗lgan joyda qo‗llaniladi
Boshqaruv uslubi - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 168/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaBoshqaruv uslubi – bu:
boshqaruv funktsiyalarini samarali bajarish maqsadida biror bir organning yoki rahbarning bo‗ysinuvchilariga aniq ta‘sir ko‗rsatish usuli va yo‗llari majmuasidir
boshqaruv jarayonida kelib chiqadigan muammolarni hal qilish usullari, yo‗llari, majmuasidir
v) ishlash, boshqarishdagi o‗ziga xos yo‗l, usuldir
g) rahbarning o‗ziga xos yondashuvi.
Boshqaruv jarayonida u yoki bu masalalarni hal qilishda rahbarning o„ziga xos yondoshishi menejmentda:
boshqaruv uslubi deb yuritiladi
ish uslubi deb yuritiladi
v) boshqaruv metodi deb yuritiladi
g) rahbarning ish uslubi deb yuritiladi.
Qaror qabul qilishda yakka bosh, jamoa fikri bilan hisoblashmaydigan rahbarlarni:
avtokratik rahbarlar deyishadi
liberal rahbarlar deyishadi
v) demokratik rahbarlar deyishadi
g) a+v.
Qaror echimlarini bo„sinuvchilarga taklif orqali etkazuvchi rahbarlarni:
liberal rahbarlar deyishadi
avtokratik rahbarlar deyishadi
v) demoktarik rahbarlar deyishadi
g) konservativ raxbar.
Avtokratik rahbarlar bo„ysinuvchilarning:
tashabbuskorligiga to‗la-to‗kis tayanadi
tashabbuskorligiga yo‗l qo‗ymaydi
v) tashabbuskorligini rag‗batlantiradi va undan foydalanadi
g) faolligiga rag‗batlantiradi.
|
| |
*Inson – taraqqiyotning bosh omili

*Inson – taraqqiyotning bosh omili
Inson manfaatlari ustuvorligi
Ishlab chiqarish sohalarini modernizatsiyalash
Inson manfaatlari ustuvorligi, ishlab chiqarish sohalarini modernizatsiyalash
116.Ta’lim-tarbiya jamiyat rivojlanishiga qanday ta’sir ko’rsatadi?
*Barcha javoblar to’g’ri
Bevosita
Bilvosita
Belgilovchi
117.“Ta’limni tarbiyadan, tarbiyani esa ta’limdan ajratib bo’lmaydi – bu sharqona qarash, sharqona hayot falsafasi” so’zlari kimga tegishli?
*I.Karimov
A.Avloniy
A.Temur
M.Behbudiy
118.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon qabul qilingan?
*1997 yil 29 avgust
1997 yil 29 iyun
1997 yil 29 iyul
1997 yil 29 sentyabr
119.“Har kim bilim olish huquqiga ega. Bepul umumiy ta’lim olish davlat tomonidan kafolatlanadi. Maktab ishlari davlat nazoratidadir.” O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining nechanchi moddasi?
*41-modda
31-modda
56-modda
63-modda
120.O’zbekiston Respublikasining “Davlat tili to’g’risida”gi Qonuni qachon qabul qilingan va necha moddadan iborat?
*1989 yil 21 oktyabr, 24 moddadan iborat
|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta - bet 174

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 174/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaUshbu variantning afzalliklari: YAkuniy ball tizimi portfolioni talabaning ta‘lim faoliyati bo‗yicha reytingini aniqlashning asosiy mexanizmi, talaba umumiy reytingining asosiy tashkil etuvchisiga aylantiradi.
Cheklanishlari, kamchiliklari: bunday tipdagi portfolio faqat talaba faoliyati natijalari to‗g‗risida ma‘lumot beradi. U talabaning shaxsiy rivojlanish jarayonini, uning turli sohalar bo‗yicha ijodiy faolligini, o‗qish uslubini va qiziqishlarini aniqlash imkonini bermaydi.
1-jadval
«Hujjatlar portfoliosi»ning namunaviy tarkibi sxemasi vaundagi materiallarni baholash mezoni
-
Faoliyat sohalari
|
Komponetlar
|
Natijalar (ballar)
|
Blok A Olimpiadalar
|
Viloyat: g‗olib, shahar: g‗olib, tuman: g‗olib, OO‗Yu: g‗olib
|
5 4 3 2 1
|
Blok B Boshqa sertifikatlar
|
Qo‗shimcha ta‘lim tizimi muassasalari, OO‗YU, jamoat fondlari, madaniy-ta‘lim fondlarining tadbirlari va tanlovlari g‗olibi.
Fanlar bo‗yicha kurslar ishtirokchisi, OO‗YU yoki oliy o‗quv yurtlariaro ilmiy jamiyatlar a‘zosi va b.
|
5 4 3 2 1
|
«Ishlar portfoliosi» - talabaningturli, jumladanijodiy, loyihaviy, ilmiy- izlanishvaboshqasohalardagiishlari, uningo‗quvvaijodiyfaoliyatiningasosiyshaklvayo‗nalishlari, ilmiyanjumanlar, tanlovlar, o‗quvoromgohlari, turlikurslardagiishtiroki, turliamaliyotlar, sportvabadiiysohalardagimuvaffaqiyatlariaksetadi. Bunday portfolio talabaning ijodiy kitobi sifatida yuritiladi va talabaning turli sohalardagi ishlarining namunalari matn ko‗rinishida, elektron versiyalar, rasmlar, video yozuvlar shaklida ilova qilinadi.
Afzalliklari: Bunday tipdagi portfolio talabaning o‗quv va ijodiy faolligi dinamikasi, uning qiziqish yo‗nalishi, kasbga tayyorgarlik xarakteri to‗g‗risida keng tasavvur beradi.
Cheklanishlari, kamchiliklari: Portfolioning sifat jihatidan baholanishi yakuniy attestatsiya natijalarini to‗ldiradi, lekin talabaning umumiy ta‘lim reytingida asosiy tashkil etuvchi bo‗lib hisoblanmaydi.
«Ishlar portfoliosi»ni to‗ldirishning namunaviy varianti
Loyiha ishlari. Loyihaning mavzusi, qisqa mazmuni hamda ilova sifatida rasmlar, ishning bosma yoki elektron variantlardagi matnlari keltiriladi.
Tadqiqot ishlari va referatlar. Referat mavzusi, hajmi (necha bet), illyustratsiyalar va b.
Texnik ijod. Model, maket, asboblar. Aniq ishlar va ularning mazmuni (tuzilishi, ish prinsipi, texnik tavsifi) bayon etiladi.
Ijodiy faollikning boshqa shaklllari.
Elektiv kurs va fakultetlardagi ishtiroki. Kurs nomi, muddati va o‗qish shakli ko‗rsatiladi.
Turli xil amaliyotlar. Mehnat, ijtimoiy, til o‗rganish, pedagogik, malakaviy va b. Amaliyot nomi, joyi va davri yoziladi.
Qo„shimcha ta‟lim muassasalari va turli xil o„quv kurslaridagi mashg„ulotlar. Ta‘lim muassasasi yoki tashkilot nomi, o‗qish muddati va natijalari keltiriladi.
Olimpiada va tanlovdagi ishtiroki. Tadbir nomi, o‗tkazilgan vaqti va talabaning natijasi qayd etiladi.
Ilmiy anjuman, seminarlardagi ishtiroki. Tadbir mavzusi, tadbirni o‗tkazgan tashkilot, o‗quv muassasasi nomi va talaba ishtiroki shakli.
|
| |
-BOB. XODIM, TАLАBА VА DOKTORАNTLАRNING O‘ZАRO MUNOSАBАTLАRIGА OID TАLАBLАR

|
-BOB. XODIM, TАLАBА VА DOKTORАNTLАRNING O‘ZАRO MUNOSАBАTLАRIGА OID TАLАBLАR
|
bet | 8/14 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 39,2 Kb. | | #252546 |
Bog'liq Odob axloq qoidalari-20216-BOB. XODIM, TАLАBА VА DOKTORАNTLАRNING O‘ZАRO MUNOSАBАTLАRIGА OID TАLАBLАR
18-modda. Xodim, talaba va doktorantlarning o‘zaro munosabatlari
Xodim, talaba va doktorantlarning o‘zaro munosabatlari milliy qadriyat va anʼanalar, yagona jamoaviy muhit, o‘zaro hurmat va eʼtibor, do‘stlik, hamjihatlik, halollik va adolat tamoyillariga asoslanishi lozim.
Xodim, talaba va doktorantlarning o‘zaro munosabatlarida inson qadr- qimmatiga hurmatsizlik, shaxsiyatni kamsitish, o‘zganing intellektual mulkini o‘zlashtirib olish, qo‘pollik, behayo so‘zlar ishlatish, mushtlashish qatʼiyan man etiladi.
Pedagog xodimlar tomonidan talabalarga nisbatan o‘quv va tarbiya jarayonidagi yuqori talabchanlik ularning shaxsini hurmat qilish bilan birgalikda amalga oshirilishi kerak.
19-modda. Pedagog xodim va talabalarning auditoriyadagi va undan tashqaridagi o‘zaro munosabatlari
Pedagog xodim auditoriyaga kirganida, barcha talabalar o‘rinlaridan turib hurmatlarini bildirgan holda kutib olishlari, so‘ngra pedagog xodim salomlashib, o‘tirishga ruxsat bergach, o‘z joylarini egallashlari kerak. Pedagog xodim darsini tugatib, auditoriyadan chiqib ketayotganda ham talabalar o‘rinlaridan turib, kuzatib qo‘yishlari lozim.
Pedagog xodimlar o‘quv jarayoni va boshqa holatlarda ham talabalarning shaxsini hurmat qilishi, ular bilan munosabatda ochiqlik va xayrixohlik tamoyillariga amal qilish, talabalarga taʼlim berish jarayonida o‘z vazifalarini beg‘araz amalga oshirishi, talabaga munosabatda ularni kamsitish, qo‘pol so‘z ishlatish, o‘zini yuqori tutish va tanish-bilishchilik kabi yondashuv shakllarini mutlaqo qo‘llamaslik, ularga nisbatan doimo haqqoniy munosabatda va xolis bo‘lishlari shart.
Pedagog xodimlar talabalarga ularni qiziqtirgan fan yoki o‘quv kursiga oid masalalar yuzasidan dars jarayonidan tashqari vaqtlarda bergan savollariga ham axloq meʼyorlariga amal qilgan holda javob qaytarishlari va ularning fanga bo‘lgan qiziqish va ishtiyoqlarini oshirish choralarini ko‘rishlari zarur.
|
| |
Ikkinchi nazariy savol javobi - 3-amaliy мustaqil ta’lim ish hisoboti Fan: “ Algoritmlarni loyihalash” Guruh: kis-21-02...

Ikkinchi nazariy savol javobi
Algoritmlarni asimptotik (O()) baholash – algoritmda kiruvchi ma’lumotlarning bajariladigan amallar soniga ma’lum bir qonuniyatlar asosida mos qo’yilishidir. Bu qonuniyatlar kvadratik, factorial, logarifmik bo’lishi mumkin.
Agar kiruvchi ma'lumotlarning o'lchamlari oshsa, algoritmning bajarilish vaqti f(N) funksiyasi bilan bir xil tezlikda oshsa, algoritmda O(f(n)) murakkablik bor.
Agar kiruvchi ma'lumotlarning o'lchamlari oshsa, algoritmning bajarilish vaqti f(N) funksiyasi kvadratik tezlikda oshsa, algoritmda O(f(n^2)) murakkablik bor.
Uch asimptotik belgilar asosan algoritmlarning vaqt murakkabligini ifodalash uchun ishlatiladi :
Θ-notation ( teta );
O-notation ( O );
Ω notasi ( Omega ).
Hisoblash mashinalar tezligi oshishiga qaramasdan, ular yordamida yechilayotgan masalalar kattaligini oshishini algoritm qiyinligini tahlil orqali aniqlaydi.
3) Uchinchi nazariy savol javobi
Algoritmning murakkabligi ni nazorat qilish uchun O(n) va O(n^2) murakkabliklarga qaraganda taqqoslash odatiydir.
1. **O(n) murakkablik**: Bu murakkablik darajasi algoritmlarda bajarilgan amallarning miqdori tomonidan ifodalangan. Agar algoritmda bir marta to'lov bajarilsa, bu O(n) murakkablikka misol bo'ladi. Misol uchun, bir massivdagi barcha elementlarni yig'indisi O(n) murakkablikka ega bo'ladi, chunki barcha elementlar yagona marta ko'riladi.
2. **O(n^2) murakkablik**: Bu murakkablik darajasi algoritmlar uchun ikki marta to'lov bajarilishi mumkin bo'lgan amallarning miqdori tomonidan ifodalangan. Misol uchun, bitta massivdagi barcha elementlarni boshqa barcha elementlar bilan solishtirish uchun chetlab qo'yganda, bu O(n^2) murakkablikka ega bo'ladi. Chunki har bir element barcha qolgan elementlar bilan solishtiriladi.
Agar boshqalar O(n^2) murakkablikdan O(n) murakkablikka o'tkazilgan algoritmni yaratish mumkin bo'lsa, bu odatda samarali vaqt shaklida ishlashning olinishi uchun qobiliyatga ega bo'ladigan muhim qadam hisoblanadi.
|
) To’rtinchi nazariy savol javobi

4) To’rtinchi nazariy savol javobi
**Statik (statisitik) o'lchovlar**: Bu o'lchovlar algoritmning murakkabligini teorik ravishda aniqlash uchun qo'llaniladi. Ular odatda algoritmdagi amallarning miqdorini va boshqa algoritmik xususiyatlarini aks ettiradi. Statik o'lchovlar sodda algoritmik strukturaga ega algoritmlar uchun yaxshi ishlaydi. Misol uchun, Big O notatsiyasi (O(qiymat)) va boshqa o'lchovlar bu guruhga kiradi. Statik o'lchovlar analitik va nazariyani yoritadi, lekin amalda to'g'ri natijalarga ega bo'lishi qiyin bo'lishi mumkin.
**Dinamik (empirik) o'lchovlar**: Bu o'lchovlar algoritmni amaliy sirtga asoslangan ma'lumotlar orqali baholash uchun qo'llaniladi. Ular algoritmdagi amallar o'zining murakkabligini hisoblash uchun amalga oshirilgan yoki sinovlarga asoslangan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Dinamik o'lchovlar algoritmlar amalda qanday ishlashini ko'rsatish uchun yaxshi bo'lishi mumkin, ammo ular murakkablik haqida teorik ma'lumot berishda qolgan. Misol uchun, algoritmni bajarish uchun sarflangan vaqt, xotira miqdori, va operatsiyalar soni dinamik o'lchovlarga misol bo'lishi mumkin.
5) Beshinchi nazariy savol javobi
Vaqt va hajm bo'yicha qiyinchiliklar algoritmlar va dasturlar yaratishda juda muhim bo'lgan muddatlar. Bu qiyinchiliklar kodning, amaliyot, va ma'lumotlar yig'ilish va o'qish jarayonlarida turli shakllarda yuzaga chiqadi. Quyidagi ko'rsatkichlar va maslahatlar bu qiyinchiliklarni chegaralab beradi:
**Vaqt qiyinchiliklari**:
- **Algoritm murakkabligi**: Murakkab algoritmlar vaqt o'lchovlarini oshiradi. Murakkab algoritmlar tez ishlamaydi va katta miqdorda ma'lumotlar bilan ishlash uchun ko'proq vaqt sarflaydi.
- **Platforma**: Dastur bajariladigan platformaning kuchini hisobga olgan holda, dasturni bajarish uchun kerak bo'lgan vaqt o'zgaradi. Masalan, bitta algoritm bir operatsion tizimda to'g'ri ishlay olmaydi, boshqa operatsion tizimlarda esa ishlashi mumkin.
- **Talablar**: Dasturni bajarishda foydalanuvchining so'rov yuborish va javob olish samaradorligi vaqtga ta'sir qiladi. Shuningdek, real vaqtli taqdimotlarda to'g'ri vaqtda javob berish talab qilinadi.
**Hajm bo'yicha qiyinchiliklar**:
- **Xotira miqdori**: Katta miqdorda ma'lumotlar bilan ishlovchi algoritmlar uchun xotira qisqarish qiyinchiliklar yuzaga kelishi mumkin. Ma'lumotlar strukturasi, xotira optimallashtirilishi va ma'lumotlar yig'ilish va o'qish uchun kerak bo'lgan xotira miqdori bo'yicha qiyinchiliklar yuzaga chiqadi.
- **Platforma o'zgaruvchilari**: Dastur bajariladigan platformaning xotirasining o'zgarishi mumkin. Masalan, bitta algoritm bitta platformada to'g'ri ishlay olmaydi, boshqa platformalarda esa ishlashi mumkin.
- **Ma'lumotlar o'lchami**: Dastur ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlar olish va uni o'qish uchun kerak bo'lgan vaqt o'zgarishi mumkin. Masalan, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar miqdori ko'payib, dastur ishini bajarish vaqtida ko'payib ketishi mumkin.
|
Hünärmeniň wezipesi - KÄr häSIÝetnamasy hünär: 11. 05. 05 Senagat elektronikasy Kär

Hünärmeniň wezipesi
Hünärmen Türkmenistanyň energetika pudagynyň kärhanalarynda önümçilik-tehnologiki, guramaçylyk-dolandyryjy we ylmy-barlag işlerini hem-de tehnologiki prosesleri optimal režimlerde geçirmek üçin ulanylýan elektron enjamlaryň ygtybarly işlemegini gazanmak arkaly önümiň hilini ýokarlandyrmak we onuň özüne düşýän gymmatyny peseltmek boýunça guramaçylyk çärelerini ýokary okuw mekdebinde alan hünärine laýyklykda amala aşyrmak üçin taýýarlanylýar.
Hünärmen elektrik stansiýalarda, podstansiýalarda we beýleki senagat kärhanalarynda hem-de ylmy-barlag edaralarynda ýokary bilimli hünärmenlere niýetlenen wezipeleri eýeläp biler.
|
Hünärmen şu aşakdakylary bilmelidir

|
Hünärmen şu aşakdakylary bilmelidir
|
bet | 4/5 | Sana | 08.05.2021 | Hajmi | 49 Kb. | | #14410 |
Hünärmen şu aşakdakylary bilmelidir:
Sanly ykdysadyýetiň usullaryny peýdalanyp, önümçiligi dolandyrmaklygy;
häzirki zaman, öňdebaryjy tehnologiýalary ulanyp, energiýany tygşytlamagy;
hünäri boýunça daşary ýurt dillerindäki edebiýatlary we tehniki resminamalary peýdalanmagy;
önümçilik we ylmy-barlag meselelerini çözmek üçin ýeterlik möçberde umumy we nazary dersleriň esaslaryny;
umumy tehniki dersleri, şol sanda häzirki zaman kompýuter tehnologiýalaryny, metrologiýany we standartlaşdyrmagy, elektrotehnikanyň nazary esaslaryny, elektron tehnikasynyň fiziki esaslaryny, awtomatiki dolandyrlyşyň nazary esaslaryny, energiýany tygşytlamagyň esaslaryny, elektrik maşynlaryny we beýleki dersleri;
önümçiligiň tehniki desgalarynda we enjamlarynda ulanylýan elektron abzallaryň nazaryýet esaslaryny hem-de tejribelik ukyplaryny kesgitleýän ýörite dersleri: ýarymgeçirijili elektronikany, elektroradioölçegi, wakuum we plazmaly elektronikany, elektron zynjyrlary, mikroelektronikany we mikroshemotehnikany, kwant we optika elektronikasyny, mikroprosessorly dolandyryş ulgamlaryny, özgerdiji tehnikanyň esaslaryny, pudagyň ykdysadyýetini, önümçiligi gurnamagy we dolandyrmagy we beýleki dersleri;
pudagyň we kärhananyň ykdysadyýetini, elektrik energiýasynyň önümçiliginiň meýilnamasyny işläp düzmegi, önümçiligi gurnamagyň we dolandyrmagyň esaslaryny, zähmeti we daşky gurşawy goramagyň meselelerini, pudagyň hukuk esaslaryny hem-de zähmeti ylmy esasda guramagy.
|
| |
ПЛАТФОРМА - download

|
Qidiruv: ПЛАТФОРМА | Тошкент ш. 2023 йил “13” июнь «Ижрочи» томонидан шартнома буйича Электрон платформа яратиш ишларни (хизматларни) «Буюртмачи»га курсатиш ва унинг келтириб курсатилган сервер курилмасига ўрнатиб бериш йули билан амалга оширилади 31,12 Kb. 5 | o'qib |
1
| |
Hünärmene bildirilýän umumy talaplar

Hünärmene bildirilýän umumy talaplar
Hünärmen ýokary derejeli hünär taýýarlykly, medeniýetli we salyhatly, halkyň bähbidini arap bilýän, Watanyna, halkyna, Prezidentine wepaly, häzirki zaman türkmen jemgyýetiniň talaplaryna, Türkmenistanyň Prezidenti Hormatly Gurbanguly Berdimuhamedowyň syýasatlaryna dogry düşünýän we olary gyşarnyksyz durmuşa geçirip bilýän şahs bolmalydyr.
Hünärmen köpçüligiň göwnüni tapmagy, oňa ýolbaşçylyk etmegi, işgärleri agzybirlik, maksada okgunlylyk, watansöýüjilik ruhunda terbiýelemegi, nazary bilimini we tejribelik endiklerini yzygiderli hem-de üznüksiz kämilleşdirmegi, öz ugrundan toplanan ylmy maglumatlary işinde ýerlikli ulanmagy, zähmeti ylmy
esasda guramagy başarmalydyr.
Hünärmen düýpli ylmy we amaly taýdan taýýarlykly, hünärini kämil ele alan, öz bilimini, gözýetimini hemişe giňeltmäge we çuňlaşdyrmaga çalyşýan, köpçülik bilen agzybir işlemegi başarýan şahs bolmalydyr.
|
-BOB. UNIVERSITET RАHBАRIYATINING ODOB-АXLOQQА OID MАJBURIYATLАRI VА KАSBIY FАOLIYATIDА MАNFААTLАR TO‘QNАSHUVIGА YO‘L QO‘YMАSLIKKА OID TАRTIBLАR

|
-BOB. UNIVERSITET RАHBАRIYATINING ODOB-АXLOQQА OID MАJBURIYATLАRI VА KАSBIY FАOLIYATIDА MАNFААTLАR TO‘QNАSHUVIGА YO‘L QO‘YMАSLIKKА OID TАRTIBLАR
|
bet | 7/14 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 39,2 Kb. | | #252546 |
Bog'liq Odob axloq qoidalari-20215-BOB. UNIVERSITET RАHBАRIYATINING ODOB-АXLOQQА OID MАJBURIYATLАRI VА KАSBIY FАOLIYATIDА MАNFААTLАR TO‘QNАSHUVIGА YO‘L QO‘YMАSLIKKА OID TАRTIBLАR
17-modda. Rahbarning majburiyatlari
Universitet rahbariyati hamda tarkibiy bo‘linma rahbarlari (keyingi o‘rinlarda – rahbar) o‘ziga bo‘ysunuvchi xodimlarga nisbatan yuqori professionallik, xolislik, soflik va adolatda o‘rnak bo‘lishi, universitet yoxud uning tarkibiy bo‘linmasida ijobiy, maʼnaviy-psixologik muhit shakllanishiga ko‘maklashishi lozim. Rahbar bo‘ysunuvchi xodimlardan ularning xizmat vazifalari doirasidan chiquvchi topshiriqlarni bajarishini talab qilmasligi, shuningdek, qonunga xilof xatti-harakatlarni sodir etishga undamasligi kerak.
Rahbar o‘z faoliyatida:
kadrlarni qarindoshlik, hamshaharlik yoki shaxsiy sadoqat belgilari bo‘yicha tanlash va joy-joyiga qo‘yish va mehnat munosabatlarida kamsitish holatlariga yo‘l qo‘ymasligi;
guruhbozlik, mahalliychilik, favoritizmga, shuningdek, o‘z xizmat vazifalarini bajarish jarayonida boshqa salbiy omillarning kelib chiqishiga yo‘l qo‘ymasligi;
qo‘pollik qilmasligi, odamlarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsitmasligi, ularga psixologik va jismoniy taʼsir ko‘rsatmasligi;
manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish va ularni tartibga solish yuzasidan o‘z vaqtida chora-tadbirlar ko‘rishi;
korrupsiyaning oldini olish choralarini ko‘rishi;
xodimlarning kasbiy va intellektual jihatdan rivojlanishlari uchun qulay ish joyi, zamonaviy kompyuterlar, internet tarmog‘i, kutubxona fondi va axborot resurslaridan erkin foydalanishlari, hordiq chiqarishlari, dam olishlari, jismonan chiniqishlari uchun barcha sharoitlarni ichki imkoniyatlardan kelib chiqib yaratib berishi;
xodimlar faoliyatini samarali tashkil etib, o‘ziga ishonib topshirilgan mulkka va moliyaviy mablag‘larga ehtiyotkorlik va tejamkorlik bilan munosabatda bo‘lishi shart.
Rahbar qo‘l ostidagi xodimlarning mehnat intizomiga rioya qilishlarini talab qilishi va uni taʼminlashga masʼuldir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-BOB. UNIVERSITET RАHBАRIYATINING ODOB-АXLOQQА OID MАJBURIYATLАRI VА KАSBIY FАOLIYATIDА MАNFААTLАR TO‘QNАSHUVIGА YO‘L QO‘YMАSLIKKА OID TАRTIBLАR
|
-modda. Аkademik taʼqiq va tazyiqqa yo‘l qo‘yilmasligi

|
-modda. Аkademik taʼqiq va tazyiqqa yo‘l qo‘yilmasligi
|
bet | 9/14 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 39,2 Kb. | | #252546 |
Bog'liq Odob axloq qoidalari-202120-modda. Аkademik taʼqiq va tazyiqqa yo‘l qo‘yilmasligi
Universitet hayotida rahbariyat yoki pedagog xodim tomonidan talabalarni ularning roziligisiz muayyan ishlarga jalb etganlik, haq to‘lamasdan ularning mehnat kuchidan foydalanish (universitet va unga biriktirilgan boshqa hududda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti yoki Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan xavfsizlik standartlariga qatʼiy rioya qilingan holda ixtiyoriy shanbalik va boshqa turdagi tadbirlar tashkil etilgan hollar bundan mustasno) maqsadida ularga murojaat etilganida, talabalar tomonidan bunday so‘rovga rad javobining berilishi pedagog xodim tomonidan kelgusida ularga dars mashg‘ulotida past baho qo‘yish yoki boshqa turdagi tazyiq va taʼqib qilish bilan bog‘liq munosabat ko‘rsatilishiga imkon bermaydi va bunday taʼqib tegishli javobgarlikka sabab bo‘ladi. Shuningdek, universitet pedagog xodimlarining kasbiy faoliyatiga aralashishga, taʼlim oluvchilarning bilimlarini to‘g‘ri va xolis baholashga taʼsir ko‘rsatishga, shuningdek, ushbu pedagog xodimlarning xizmat majburiyatlarini bajarishiga to‘sqinlik qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
21-modda. Uyali aloqa vositalaridan foydalanish
Dars mashg‘ulotlari vaqtida uyali aloqa vositalaridan foydalanish barcha uchun qat’iyan taqiqlanadi. Uyali aloqa vositalaridan foydalanishga zarur va uzrli holatlarda pedagog xodimning ruxsati bilangina ruxsat etilishi mumkin.
22-modda. Dars mashg‘ulotida ishtirok etish
Talabalarning darsga kech qolib kelishlariga yo‘l qo‘yilmaydi. Lekin uzrli sababga ko‘ra darsga kech qolgan talaba uzr so‘rab, pedagog xodimning ijozati bilan auditoriyaga kirib o‘z joyini egallashi mumkin.
Pedagog xodim dars mashg‘ulotlariga o‘zining nojo‘ya harakatlari bilan xalaqit berayotgan talabani yuzaga kelgan vaziyat haqida fakultet dekanini (dekan o‘rinbosari yoki tyutor-guruh murabbiysini) xabardor qilgan holda darsdan chetlatishi mumkin.
O‘quv jarayoni talabalar, ish beruvchi, o‘qituvchilar va maʼmuriyat o‘rtasida ochiq muloqot shaklida talabaga yo‘naltirilgan yondashuv asosida taʼlim standartlarini inobatga olgan holda rejalashtiriladi. Ushbu jarayonda ish beruvchi va talabalarning talab va istaklari muhokama qilinadi. Barcha manfaatdor tomonlar taʼlim dasturining yaratilishi va o‘zlashtirilishi bo‘yicha o‘tkaziladigan muhokamaga jalb etilishi mumkin.
|
| |
СРЕДИ - download

Qidiruv: СРЕДИ
Rev 28102022 Additional Promo rules uzb(uz-Latn)[20]
U под Крышками Продукции, среди 30 (тридцати) выполнивших все условия Участников, приобретает
130,67 Kb.
3
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
-modda. Odob-axloq komissiyasi xulosasi

|
-modda. Odob-axloq komissiyasi xulosasi
|
bet | 14/14 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 39,2 Kb. | | #252546 |
Bog'liq Odob axloq qoidalari-202133-modda. Odob-axloq komissiyasi xulosasi
Odob-axloq tartibining buzilishi holatlarini Odob-axloq komissiyasi tomonidan ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha intizomiy yoki boshqa tarzdagi qoida buzilishlarining mavjudligi (mavjud emasligi) to‘g‘risida xulosa chiqariladi. Аyni vaqtda universitet rektoriga ko‘rib chiqishi uchun qoidabuzar xodim, talaba va doktorantni javobgarlikka tortish to‘g‘risida taklif kiritiladi. Yo‘l qo‘yilgan qoida buzilishining xususiyatini hisobga olgan holda Odob-axloq komissiyasi xodim, talaba va doktorantga nisbatan Odob-axloq tartibining buzilishiga yo‘l qo‘ymaslik to‘g‘risidagi ogohlantirish bilan cheklanishi mumkin.
Odob-axloq tartibiga rioya etmagan xodim, talaba va doktorantni intizomiy javobgarlikka tortish bo‘yicha buyruq loyihasi fakultet dekanlari va dekan o‘rinbosarlari (talabalarga nisbatan), kadrlar bo‘limi (xodimlar va doktorantlarga nisbatan) tomonidan tayyorlanadi.
Xodim, talaba va doktorantlar o‘zlari yo‘l qo‘ygan qoida buzilishi, qoida buzilishining ko‘rib chiqilishi jarayoni haqida axborotni olish va o‘zini himoya qilish uchun dalillarni taqdim etish, shuningdek, universitet qarorlari yuzasidan belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga egadirlar.
34-modda. Jamoatchilik nazorati
Xodim, talaba yoki doktorantning xulq-atvori ustidan jamoatchilik nazoratini taʼminlash maqsadida, mazkur Qoidaga rioya etmaganlik holatlari universitet Kasaba uyushmasi qo‘mitasi, Xotin-qizlar maslahat kengashi va universitet Yoshlar ittifoqi kengashlarida ham muhokama qilinishi amaliyoti joriy etilishi mumkin.
10-BOB. YAKUNIY QOIDА
35-modda. Qoidaning kuchga kirishi hamda unga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish
Mazkur Odob-axloq qoidalari universitet Kengashi aʼzolari tomonidan tasdiqlanganidan so‘ng kuchga kiradi va unga o‘zgartirish hamda qo‘shimchalar kiritish universitet Kengashi qaroriga binoan amalga oshiriladi.
Toshkent davlat texnika universiteti Kengashining 2021-yil _-avgustdagi __-son yig‘ilish bayoni bilan tasdiqlangan
|
| |
-modda. Qoidaning amal qilish doirasi

|
-modda. Qoidaning amal qilish doirasi
|
bet | 3/14 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 39,2 Kb. | | #252546 |
Bog'liq Odob axloq qoidalari-20213-modda. Qoidaning amal qilish doirasi
Ushbu Qoida universitetning barcha xodim, talaba va doktorantlariga nisbatan tatbiq etiladi.
2-BOB. ODOB-АXLOQ QOIDАSINING PRINSIPLАRI
4-modda. Universitet xodimi, talaba va doktorantlari xulq-atvorining asosiy prinsiplari
Mazkur Qoida qonuniylik, fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi, vatanparvarlik, xizmat va taʼlim olish burchiga sodiqlik, adolat, halollik va xolislik, samaradorlik va tejamkorlik prinsiplariga asoslanadi.
5-modda. Qonuniylik prinsipi
Universitetning xodim, talaba va doktorantlari O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga so‘zsiz rioya qiladilar hamda o‘z xizmat va o‘qish majburiyatlarini lavozim yo‘riqnomalari, mehnat shartnomalari, ushbu Odob-axloq qoidalari, universitet Ichki tartib qoidalari hamda taʼlimga oid boshqa meʼyoriy hujjatlariga muvofiq bajaradilar.
6-modda. Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi prinsipi
Fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari universitetning oliy qadriyati bo‘lib hisoblanadi. Universitetning xodim, talaba va doktorantlari fuqarolarning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilishiga yo‘l qo‘ymaydilar va bunday buzilishlar ro‘y bergan hollarda ularni tiklashga ko‘maklashadilar.
7-modda. Vatanparvarlik, xizmat va taʼlim olish burchiga sodiqlik prinsipi
Universitetning xodim, talaba va doktorantlari taʼlim olish va xizmat faoliyatlarini maʼnaviy-axloqiy qadriyatlar, Vatanga sadoqat, xizmat va taʼlim olish burchiga sodiqlik asosida jamiyatning universitetga bo‘lgan talabi va ishonchini ifodalagan holda amalga oshiradilar. Xodim, talaba va doktorantlar taʼlim olish va xizmat burchlarini o‘zaro xayrixohlik, o‘z manfaatlari va mafkuraviy qarashlaridan qatʼiy nazar lozim darajada bajaradilar.
8-modda. Аdolat, halollik va xolislik prinsipi
Universitetning xodim, talaba va doktorantlari taʼlim olish va xizmat faoliyatlarini amalga oshirishda adolatli, halol va xolis bo‘lishlari hamda universitetga tegishli bo‘lgan saytlar va ijtimoiy tarmoqlarga murojaat qilgan barcha yuridik va jismoniy shaxslarga nisbatan ushbu prinsip talablari asosida munosabatda bo‘lishlari shart.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 241

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 241/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaInduktor -
oqsil biosintezida ishtirok etadigan past molekulali modda.
Interkinez —
meyoz bo‘linishning ikki boiinish o‘rtasidagi davr.
Intyersekslar —
ikki jinsni oralig‘idagi organizmlar.
Interfaza -
hujayraning birbolinishi bilan yanagi bo‘linishi orasidagi bosqich. U uch davr —
sintezlanishdan oldingi (G
1
), sintezlovchi (S) va sintezlanishdan keyingi (G
2
) ga bo’linadi.
Informatsion RNK (iRNK) —
genlardan ribosomalarga oqsil sintezi haqida axborot beruvchi RNK.
Insuxt —
chetdan changlanadigan o‘simliklarni majburan o‘z-o‘zi bilan chatishtirish.
Intyerfyerensiya -
xromosomaning bir joyida ro‘y bergan krossingoverni boshqa joyidagi krossin-
govyerga ta’siri.
Intron -
RNK ning irsiy axborotga ega bo’lmagan ayrim qismlari.
Insyersiya -
DNK molekulasining ayrim bo’lagini genomning ma’lum joylariga kirishi.
Karioglarniya —
erkak va urg‘ochi gametalar yadrosining qo‘shilish jarayoni.
Kariogramma —
xromosomalarning fotosuratini katta - kichikligi va tuzilishiga qarab qo‘yib chiqish.
Ayrim xromosomalar va ular to‘plamlarining tuzilishida o‘zgarishlar topilishi xromosomalardagi bir
qancha o’zgarishlarni, demak kasallikllarni aniqlab olishga imkon beradi.
Kariokinez —
(kariotomiya) yadroning bo‘linishi.
Kariotip —
u yoki bu turdagi organizm somatik hujayralardagi xromosomalarning soni, hajmi,
shaklini ifodasi.
Klon —
bir formani jinssiz ko‘paytirishdan hosil bo’lgan avlodlar yig‘indisi. Ular genetik jihatdan bir
xil bo’ladilar.
Komplementar genlar -
allel boimagan genlar bo‘lib, ular birgalikda ma’lum bir belgini rivojlan-
tiradi, ya’ni toidiruvchi ta’sir ko‘rsatadi.
Kodon —
uchta nukleotid (triplet) dan tashkil topgan irsiy axborot birligi.
|
| |
Hayotning uzviyligi asosan hujayralardandir, hujayra, irsiylikning asosiy birligini tashkil 
etadi. 
4

2-MA’RUZA
Mavzu:
Ch.Darvinning evolyusion ta’limoti va undan keyingi davr.
Reja:
1. Ch.Darvingacha bo‘lgan davrdagi evolyutsion tushunchalar.
2. Ch.Darvinning hayoti va ilmiy faoliyati hamda asarlari
3. Yashash uchun kurash, tabiiy tanlanish va ular xillari.
4. Evolyutsiya va irsiyat. Darvin davrida tur tushunchasi.
5. Darvin ta’limoti uchun kurash. Evolutsiyaning taraqqiyot bosqichlari.
Tayanch iboralar:
Evolyutsiya, tur, avlod, areal, organik olam, klassifikatsiya, binar
nomenkulaturasi, xayvonlar, o‘simliklar
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 19

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmua
1.
Ch. Darvingacha bo‘lgan davrdagi evolyutsion tushunchalar.
Evolyusion talimot - tirik mavjudodning yerda xayot paydo bo‘lgan paytdan boshlab to xozirgi
kungacha davom etayotgan tarixiy taraqqiyot qonunlarini o‘rgatuvchi fandir
.
Organik olamning paydo bo‘lishi to‘g‘risidagi tasavvurlar ko‘p jixatdan tirik tabiatni bilish
darajasiga bog‘liq. Tabiat haqidagi tasavvurlar eramizdan bir necha ming yil oldin qadimgi
Misr, Xitoy,
Xindistonda
paydo bo‘lgan.
Evolyusion talimotga ulug‘ ingliz olimi
Ch.Darvin
asos solgan. Biroq, bu g‘oyani Darvingacha
bir qancha tabiatshunos va faylasuf olimlar ham ilgari surgan edilar. Jumladan,
Aristotel
odam va
xayvonning gavda tuzilishini qiyosiy nuqtai nazaridan o‘rganib,odam bilan xayvon yagona o‘xshash
tuzilishga ega, lekin odam hammadan ko‘ra mukamal rivojlangan deb xulosa chiqardi. U hayvonlarni
500 tasiga ta’rif bergan va barcha hayvonlarni 2 ta katta guruhga: “Qonlilar” va “Qonsizlarga bo’lgan. Bu
hozirgi vaqtdagi umurtqalilar va umurtqasizlarga to’g’ri keladi.
Organik olamning tarixiy rivojlanishi haqidagi talimot XIX asr o‘rtalarida yaratilgan bo‘lsada,
biroq evolyusion talimotga doir bazi malumotlar, g‘oyalar juda qadimgi davrlarga borib taqaladi.
Organik olam evolyutsiyasi to‘g‘risidagi birinchi yaxlit ta’limotni fransuz biologi
J.B.Lamark
(1744-1829) yaratdi. U mazkur nazariyani
“Zoologiya falsafasi”
(1809) asarida atroflicha asoslab berdi
va evolyutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlarini tahlil qilib chiqadi va – hayot eng sodda tirik tanalar
shaklida vujudga kelishi mumkin deb ta’kidlaydi. Lamark turlar o‘zgarmas va turg‘unligi to‘g‘risidagi
metafizik nazariyani rad etdi. U sistematika bilan shug‘ullanar ekan u turlar o‘rtasida qo‘zg‘almas oraliq
formalar mavjud degan xulosaga keldi.
|
| |
Karl Linney sistemasi va uning tahlili

pallalilar, qolganlari esa ikki pallalilar sinfiga mansub. Sabzi soyabonguldoshlar, qoraqat
qoraqatdoshlar, sholi, qamish boshoqdoshiar oilasining vakillaridir.
Linney o'zi tuzgan sistema sun’iy ekanligini yaxshi tushunar edi. Shu
sababli u tabiiy sistema
tuzishga urindi. Oqibatda barcha o'simliklarni
67
ta tartibga ajratdi. Lekin bunda ularning keskin farq
qiladigan belgilariga asoslanmaganligi sababli amalda sun’iy sistemani afzal ko'rdi va u faqat tabiiy
sistema
tuzilguncha xizmat qilishini, sun’iy sistema o'simliklarni tanib olishga, tabiiy sistema esa
o'simliklarning tabiatini bilishga o'rgatishini qayd qildi. Linney hayvonlarni ham sistemaga soldi. Bunda
ularning qon aylanish va nafas olish sistemasini asos qilib oldi. Uning sistemasida barcha hayvonlar 6
sinfga bo'hndi.
Ular sut emizuvchilar, qushlar, amfibiyalar (sudralib yuruvchilar, suvda ham quruqda
yashovchilar),
baliqlar, hasharotlar hamda chuvalchanglar sinfi edi. Hozirgi zamon sistemasidan farq
qilib, hayvonlarni klassifikatsiyalashda Linney oddiydan murakkabga qarab emas,
balki murakkabdan
oddiyga tomon borgan. Aslini olganda, bu sistema antik dunyo olimi Aristotel sistemasidan farq
qilmagan.
Linneyning umurtqali hayvonlar sistemasi to ‘g‘risidagi fikrlari nisbatan to‘g‘ri bo‘lsa-da, umurtqasiz
hayvonlarda uning sun’iyligi ko‘zga yaqqol tashlanib qoldi. Umurtqasiz hayvonlarning hasharotlardan
tashqari barcha vakillari chuvalchanglar sinfiga kiritilishi bunga yaqqol misoldir.
Hayvonlar
sistemasining sun'iyligi umurtqali hayvonlar sinfiari ichidagi kategoriyalarda ham namoyon bo‘ldi.
Biroq Linney sistemasida ko‘p hayvonlar to‘g‘ri joylashtirilgan. Chunonchi, uning sut emizuvchilar,
qushlar, baliqlar to‘g‘risidagi sistemasi hanuzgacha o‘z qimmatini yo‘qotgani yo‘q. Ko‘p
turkumlari
ham kelib chiqishiga ko'ra qarindosh bo’lgan hayvonlarni o'zida mujassamlashtirgan.
Kemiruvchilar turkumiga
olmaxon
,
jayra
, sutemizuvchilarga
kashalot, kit, delfinlarning
kiritilishi
aytib o’tilgan fikrga yaqqol misoldir.
Kodominant — - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

Koinsindensiya —
intyerfyerensiyani namoyon boiish darajasini ko‘rsatkichi.
Krossingover —
reduksion boiinishda kon’yugatsiyalashgan gomologik xromosomalarning
xromatidalari o‘rtasida o‘xshash qismlar (genlar)ning o‘rin almashishi.
Ligaza —
ATF enyergiyasi hisobiga har xil molekulalararo o‘zaro biriktiruvchi (tikuvchi) fermenti.
Liniya —
o‘zini-o‘zi bilan chatishtirish natijasida vujudga keladigan genotip jihatdan bir xil bo’lgan
organizmlar.
Lizogeniya -
fag bilan zararlangan bakteriyada fag o‘z DNK sini bakteriya DNK siga kiritadi va
Uzogen bakteriyani hosil etadi yoki fag bakteriyani o’ldirib undagi DNK va oqsillardan ko‘plab fagllarni
hosil etadi.
Lokus —
xromosomaning genetik haritasida u yoki bu genning joylashgan o‘rni.
Leptonema —
meyoz bo‘linishdagi profaza I ning bosqichi bo‘lib bunda ipsimon shakldagi
xromosomalar hali birlashmagan bo’ladi, euxromatin qismlari bilan navbatlashib turadi.
Letal gen —
embrionni, organizmllarni (ayniqsa gomozigota holatda) nobud qiladigan gen.
Megaspora -
yosh urug‘kurtakdagi arxeospora hujayralarining meyoz bo’linish natijasida hosil
bo’lgan 4 ta sporaning yirigi. Uning rivojlanishidan murtak xaltasi hosil bo’ladi. Meyoz yetilmagan jinsiy
hujayralar yadrosining ikki marta boiinishi natijasida xromosomalari gaploid bo’lgan 4 gameta hosil
bo’ladi.
Metafaza —
ning ikkinchi fazasi, bu fazada yadro qobigi yerib ketadi, xromosomalar esa hujayra
ekvatori bo‘ylab joylashadi.
«O'simliklar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmua«O'simliklar
olamida chetdan va o'z-o'zidan changlanishning ta’siri»
,
«Hasharotxo'r o'simliklar to'g'risida»,
«Odamda va hayvonlarda tuyg'uning ifodalanishi»
kabi asarlari bunga yorqin misoldir. Bu
asarlarida olim organik olam evolyutsiyasining harakatlantiruvchi kuchlari:
irsiyat, o‘zgaruvchanlik,
yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish
ekanligini e’tirof etdi. Darvin asarlarining jami 12 tomdan
iborat edi. Uning asarilari sinchkovlik bilan dalillar to'plash va ularni keng ko'lamda nazariy jihatdan
asoslashning yorqin namunasidir. U
induksiya
bilan
deduksiyaning
, analiz bilan sintezning doimiy
o'zaro aloqasini to'g'ri qo'llagan olimdir.
3.
Yashash uchun kurash, tabiiy tanlanish va ularning xillari.
1920—1930-yillar orasida yashash uchun kurashni tur ichida, turlararo kurash shaklida
o‘rganish bilan bir qatorda, evolyutsiyani harakatlantiruvchi boshqa omillar — organizmlar sonining
o‘zgarib turishi, migratsiya, alohidalanish ham diqqat markazida bo‘ldi. Bu sohada olib borilgan
kuzatishlar, tadqiqotlar natijasida yashash uchun kurash murakkab bir butun jarayon ekanligi tobora
oshkor bo‘la boshladi. Binobarin, evolyutsion hodisalarga genetik va ekologik nuqtayi nazardan
yondashish va evolyutsion nazariyaning boshqa fanlar (morfologiya, embriologiya, paleontologiya,
filogenetilla, biotsenologiya) bilan aloqasini yanada mustahkamladi. Natijada klassik darvinizmga
nisbatan sifat jihatdan farq qiluvchi biologiyaning yangi shoxobchalari, ayniqsa, genetika, ekologiya
sohasida qo‘lga kiritilgan yutuqlar bilan boyigan, faktik va nazariy tayanchga ega evolyutsiyaning
sintetik nazariyasi yaratildi. Bu esa o‘z navbatida evolyutsion nazariyani tanglik holatdan olib chiqdi.
Darvin tirik mavjudotning moyil ekaniga o‘z e’tiborini qaratdi. Bu qonunga ko‘ra, har qaysi tur
individlarning soni cheksiz miqdorda ko‘payish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Biroq tabiatda geometrik
progressiya asosida ko‘payish xech qachon amalga oshmaydi, zero cheksiz ko‘payish imkoniyatlari
yo‘lida « yashash uchun kurash» to‘sqinlik qilib turadi.
|
| |
) Oltinchi nazariy savol javobi - 3-amaliy мustaqil ta’lim ish hisoboti Fan: “ Algoritmlarni loyihalash” Guruh:...

6) Oltinchi nazariy savol javobi
Algoritmlarni eng yomon va o'rtacha holatlarda baholash, ularning amaliy ishlashda qanday muammolar yuzaga kelishi mumkinligini tushunishga yordam beradi. Quyidagi holatlar algoritmlarni baholashda eng yomon va o'rtacha holatlar hisoblanadi:
**Xato haqida yuzaga kelganlik**: Agar algoritmda to'g'ri ishlovchi muammolar yuzaga kelmasa, bu algoritmlarning yomon hisoblanishiga olib keladi. Algoritmlar xatolar bilan to'g'ri ishlashi mumkin, shuning uchun bu holatda ularni aniqlash juda muhim.
**Tezlik**: Agar algoritm bajarilish vaqtida katta miqdorda vaqt sarflayotgan bo'lsa, yoki harakatlar soni ko'p bo'lsa, bu algoritmlarning tezlikda ishlamaganligi uchun bir alomat hisoblanadi. Bunday holatlarda, algoritmlarni optimallashtirish va yengilliklarni qo'llash kerak.
**Xotira israf qilish**: Agar algoritm katta miqdorda xotira sarflayotgan bo'lsa, bu xotira israf qilish uchun bir alomat bo'lishi mumkin. Bu holatda algoritmlarni qisqa bo'lish va xotira israfini minimalizatsiya qilish kerak.
**Murakkablik**: Agar algoritm murakkab bo'lsa, bu uning amaliyotda ishlashning murakkabliklariga olib keladi. Katta murakkablik algoritmlarni ishga tushirishni qiyinlashtirishi mumkin.
**Platforma moslashish**: Agar algoritm boshqa platformalarda ishlamasligi yoki platforma moslashish vaqtida muammolar yuzaga kelishini o'ylab ko'rsangiz, bu algoritmlarning yomon hisoblanishiga olib keladi.
**Optimallashtirilmaganlik**: Agar algoritm optimallashtirilmagan bo'lsa, bu uning samaradorligini kamaytirishi mumkin. Optimallashtirilmagan algoritmlar tezlikda ishlamaydi va ko'p resurslarni sarflaydi.
**Xavfsizlik**: Agar algoritm xavfsizlik muammolari yuzaga keltirsa, bu uning ma'lumotlar xavfsizligi bilan bog'liq muammolar yuzaga keltirishi mumkin. Bu holatda, algoritmlarni qayta yozish va ma'lumotlar xavfsizligi loyihalarini o'z ichiga oluvchi xizmatlar qo'llanilishi kerak.
7) Yettinchi nazariy savol javobi
**Taqribiy nuktalar**:
Taqribiy integrallashda, qiymatlar olinadigan nuktalar belgilanadi. Bu nuktalar funksiyaning integrallashining hisobiga asoslanadi. Nuktalar kengayishli intervall oraliqlarda tanlanadi, shuningdek, xususiy nuqtalardan ham olinadi.
**Qismatlash**:
Intervallar qismlarga bo'linadi va har bir qismat integrallash uchun hisoblanadi. Har bir qismatdagi nuktalar funksiyaning qiymatlarini olish uchun ishlatiladi.
**O'rtacha qiymatlar**:
Har bir qismatdagi nuktalar o'rtacha qiymatlari sifatida hisoblanadi. Ular funksiyaning o'rtacha qiymatlari, yani, qismlardagi nuktalar orasidagi qiymatlarning o'rtacha qiymatlari hisoblanadi.
**Katta vaqtli summa**:
O'rtacha qiymatlarning katta vaqtli summalarini olish orqali integrallashning taqribiy natijasi aniqlanadi. Katta vaqtli summa, o'rtacha qiymatlarning intervall uzunligi bilan ko'paytirilgan va har bir qismatdagi o'rtacha qiymatlar qo'shilgan natijani ifodalaydi.
|
Lamarkning falsafiy va umumiy biologik qarashlari

tashqari mayda zarrachalar — atomlardan tashkil topgan passiv, harakatdan mahrum. Lamarkning
umumiy biologik qarashlariga ko’ra, tirik mavjudotlar anorganik jismlardan bir qancha sifat belgilari
bilan tubdan farq qiladi. Tiriklikning xilma-xil vakillari, hatto, eng oddiylari ham bir-biridan farq
qiladigan qismlardan, aksincha, anorganik jismlar esa bir xil massadan tashkil topgan bo'lishi mumkin,
lekin muayyan shaklga ega emas, tirik jismlar esa ma’lum shaklga ega bo’ladi. Tashqi sharoit organik
va anorganik tabiatga turlicha ta’sir ko’rsatadi; anorganik tabiatni yemiradi, organik formalarni esa
quvvatlab, ularning tuzilishini saqlaydi.
Anorganik massaning kattalashuvi, o'sishi uning tashqi yuzasiga yangi qismlar qo'shilishi
hisobiga bo’lsa, organizmning kattalashuvi esa moddalaming o'zlashtirilishi va organizm tarkibiga
kirishi tufayli ro'y beradi.
Anorganik tabiat oziqlanishga muhtoj emas, organizmlarning yashashi uchun esa oziq bo’lishi
shart. Embrionning rivojlanishi, nobud bo’lishi tirik tabiatga xos, o'lik tabiatda esa bunday hodisalar
uchramaydi. binobarin, o'lik tabiat bilan tirik tabiat o'rtasida keskin farq bor. Lamark fikricha, dastlabki
sodda tirik formalar o’lik biatdan o'z-o'zidan paydo bo’lish tufayli vujudga kelgan.
Xulosa qilib aytganda, Lamark insoniyat tarixida birinchi bo’lib organik olamning tarixiy
rivojlanishi haqidagi masalani atroflicha o'rganib, uni ko'p jihatdan hal etgan olimdir.Uning ta’limotida
evolyutsion nazariyaga bog'liq ko'p masalalar qamrab olingan. Turlarning realligi, o'zgaruvchanligi,
organizmlarga tashqi muhitning ta’siri, evolyutsiya jarayonida organizm ichki xossalarining ahamiyati,
evolyutsiya jarayonining yo'nalishlari va evolyutsiyani harakatlantiruvchi kuchlari, irsiyat va
o'zgaruvchanlikning organizmlar tarixiy rivojlanishidagi roli kabilar
«
Zoologiya falsafasi
»
va keyingi
asarlarida asosiy masala bo'lgan. Bu masalalar ko'pincha to'g'ri hal qilinmagan bo'lsa-da, lekin ular
naqadar ko'pligining o'zi Lamark nihoyatda zo'r qobiliyatli tabiatshunos va nazariyachi bo'lganligidan
dalolat beradi.
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 24

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmua
2.
Charlz Darvinning hayoti va ilmiy faoliyati hamda yirik asarlari
Charlz Darvin 1809-yil 12-fevralda Angliyaning Shryusberi shahrida shifokor oilasida tug‘ildi. U
bolaligidayoq tabiatdagi voqea-hodisalar, chunonchi, qushlar hayotini kuzatishga, o'simliklar va
minerallardan kolleksiyalar to'plashga qiziqar edi. Darvinlar uyining bir tomonida xilma-xil manzarali
daraxt va butalar ekilgan bog‘ bo'lib, ikkinchi tomonida daryo oqar edi. Yosh Charlz bo'sh vaqtlarini
tabiat quchog'ida o'tkazar, qushlar, hasharotlarni kuzatib, baliq tutar va ov bilan shug'ullanar edi. U 1817-
yil maktabga borgan bo‘lsa-da, o'sha davrda hukmron bo'lgan
«
klassik maktab
»
sinchkov Darvinda hech
qanday qiziqish uyg'otmadi. Darvin 16 yoshga to'lgach, otasi uning kelgusida shifokor bo'lishini ko'zlab,
Edinburg universitetining meditsina fakultetiga o'qishga kiritdi. Biroq univyersitetdagi darslar ham quruq
«
klassik
»
o'qitishga asoslanganligi, ayniqsa, odam anatomiyasidan o'qiladigan ma’ruzalar zyerikarli
ekanligi, narkozsiz operatsiyalar qilinishi yosh Darvinda tibbiyot fanlariga nisbatan qiziqish uyg'otmadi.
O'g'lining medik bo'lish havasi yo'qligidan xabardor bo‘lgan otasi uni 1828-yili Kembrij universitetining
ilohiyot fakultetiga o‘qishga berdi. Bu yerda ham u xuddi Edinburg universitetidagi kabi, darslarga
qiziqmasada, uni tashlab ketmadi. Chunki univyersitetda ilohiyotga oid darslar bilan birga tabiiyot fanlari
ham o‘qitilar edi.
Darvin tabiiy fanlarga qiziqishi jihatdan boshqa studentlardan ajralib turgani sababli
univyersitetdagi yirik tabiatshunos olimlarning diqqat e’tiborini o‘ziga jalb etdi. Botanika professori
Genslo
, geologiya professori
Sedjvik
Darvinning tabiyotga oid bilimlarini rivojlantirishga yaqindan
yordam berdilar. U tajribali geolog Sedjvik tomonidan Shimoliy Uelsga uyushtirilgan geologik
eksikursiyalarda faol ishtirok etdi. Darvin A. Gumboldtning Janubiy Amyerikaga qilgan safari xotiralarini
o'qib, safar qilishga ko'proq qiziqa boshladi.
Darvin 1831-yili univyersitetni tamomlagandan keyin pastor bo’lib ishlashdan ko’ra ko‘proq
tabiatshunoslikka, tadqiqotlarga moyillik sezdi. Chunki bu davrga kelib, u botanika, zoologiya,
geologiya sohasidagi adabiyotlardan yaxshi xabardor, tabiiy sharoitda bu fanlar bo‘yicha tadqiqot
ishlarini olib borish metodikasini anchagina egallagan edi. Bundan xabardor bo’lgan professor Genslo.
uni ingliz harbiy doiralari tomonidan butun jahon bo‘ylab safarga jo‘natilayotgan
«
Bigl
»
kemasidagi
ekspeditsiya tarkibida tabiatshunos sifatida ishtirok etishga tavsiya etdi.
«
|
| |