Asosiy nosozliklar - Касбий психология

Asosiy nosozliklar. Ular birinchi navbatda tizim germetikligining buzilishiga va gazning
sizib chiqishiga bog’liqdir. Redukstiyalovchi uzelning klapanini va korpus detallarining
birikmalarini germetik emasligi - yuqori bosim reduktorining asosiy nosozliklaridir. Drossel
zaslonkalari ochilganda reduktorning chiqishida bosimning keskin pasayishi filtrni
ifloslanganligidan dalolat beradi.
Past bosimli gaz reduktorining asosiy nosozliklar – dvigatel ishlamayotganda klapanlar
orqali gazni qo’yib yuborishi hamda gazni umuman yoki etarli darajada uzatmasligidir.
Birinchi bosqich klapanining nogermetikligini past bosim ma-nometri yoki eshitish orqali
aniqlash mumkin.
Ikkinchi bosqich klapanining nogermetikligi dvigatelning o’t olishini qiyinlashtiradi, salt
ishlash rejimida dvigatelning ishlashini yomonlashtiradi, dvigatel to’xtagandan so’ng, gaz kapot osti
bo’shlig’iga sizib chiqadi.
2-rasm. Suyultirilgan gazda ishlaydigan gaz ballonli uskunaning shakli:
1- maksimal sathni ventil-ko’rsatkichi; 2-saqlagich klapani; 3- bakdagi suyuqpik sathining
ko’rsatkichi; 4- to’ldirish ventili; 5- past bosimli ballon; 6-magistral ventil, 7- monometrlar; 9-
bo’shatish kurilmasining trubkasi; 10, 17- o’tkazgichlar; 11- filtr; 12-ikki pog’onali reduktor; 13-
ekonomayzer; 14-gaz o’tkazgich; 15- karbyurator-aralashtirgich; 16-bug’latgich; 18, 19- bug’ va
suyuqlik uchun ventillar
Birinchi bosqich diafragmasi germetikligining buzilishi na-tijasida birinchi bosqich
prujinasining rostlash gaykasidagi teshik orqali gazning sizib chiqishi hosil bo’ladi. Ikkinchi
bosqich diafragmasining germetikligi buzilganda esa, gaz, shu bosqichni rostlash nippeuining
qopqog’i orqali sizib chiqadi.
Texnik xizmat ko’rsatish.
Kundalik xizmat ko’rsatishda, gaz bal-lonlarining
mahkamlanishi va gaz tizimining hamma birikmalari germetikligi ko’rish orqali tekshiriladi. Ish
kunining ohirida esa ballonlar armaturalari va sarflash ventillari germetikligi tekshiriladi. Past
188
bosimli gaz reduktoridan quyqum to’kiladi. Benzin o’tkazuvchi birikmalarda va elektromagnitli
klapan-filtrda benzinning tomchilashi bor-yo’kligi tekshiriladi.
1-TXK da KXK da bajariladigan ishlardan tashqari, yuqori bosimli gaz reduktorining saqlash
klapanining ishlashi ham tekshiriladi. Magistral, to’ldirish va sarflash ventillarining shtoklaridagi
rezbalar moylanadi. Magistral va yuqori bosimli reduktor filtrlarini filtrlash elementlari echib
olinadi, tozalanadi va o’z o’rniga o’rnatiladi. Gaz tizimining germetikligi siqilgan azot va siqilgan
havo bilan tekshiriladi. Dvigatelning o’t olishi va salt ishlash rejimida kanday ishlashi, ham gazda,
ham benzinda tekshiriladi.
2-TXK da KXK va 1 -TXK da bajariladigan ishlardan tashqari, past va yuqori bosimli
reduktorlarning germetikligi tekshiriladi va lozim bo’lganda chiqishdagi bosim hamda saqlash
klapanining ishga tushish bosimi rostlanadi (yuqori bosimli reduktorda). Past bosimli reduktorning
birinchi va ikkinchi bosqichidagi bosim qiymati ham rostlanadi. Gaz ballonining saqlash klapanini
hamda yuqori va past bosim manometrlarini qanday ishlashi tekshiriladi. Karbyuratorning
mahkamlanishi hamda aralashtirgich o’tkazgichini karbyuratorga mahkamlanishi tekshiriladi.
Isitgich echiladi, tozalab yuviladi va uning germetikligi tekshiriladi, zaslonkani hamda uning
yuritmasini qanday ishlashi tekshiriladi, so’ng o’z joyiga o’rnatiladi. Havo filtri echiladi va tozalab
yuviladi, uning vannasiga toza moy quyiladi. Aralashtirgich tekshiriladi va lozim bo’lganda,
ishlatilgan gaz tarkibidagi uglerod oksidining eng kam miqdoriga rostlanadi.
Mavsumiy xizmat ko’rsatish karbyurator-aralashtirgichni, reduk-torlarni, filtrlarni va
elekromagnitli to’sish klapanlarini qismlarga ajratish, tozalash va rostlash ishlarini o’z ichiga oladi.
Yuqori bosimli reduktorning saklash klapanining ishga tushish bosimini ham tekshirib ko’rish
lozim. Uch yilda bir marta gaz ballonlari ko’rikdan o’tkaziladi. Qishda ishlatishga taerlashda
cho’kindilar to’kiladi va avtomobilning benzin baki yuviladi.
Gaz o’tkazgichlar va birikmalarni nogermetikligi quyidagicha bartaraf etiladi:
1. Yuqori bosimli reduktor va ballonlar orasidagi trubkani ta’mirlash yoki almashtirish
uchun (tashqi tomoni qizil bo’yoq bilan bo’yalgan) ballonlarni sarflash ventillari berkitiladi,
tizimdagi gaz ishlatib bo’lingandan yoki chiqarib yuborilgandan so’ng qismlarga ajratiladi va
trubka almashtiriladi.
2. Birikmalarni nogermetikligi gaykalarni qo’shimcha burash bilan tuzatiladi. Agar bu natija
bermasa, u holda birikma qismlarga ajratiladi, trubka uchini nippel bilan birgalikda kesib tashlanadi
va yangi nippel kiydirilib birikma yig’iladi, bunda trubkani torest qismi shtusterning ichki torest
qismiga qadalib turishi lozim.
3. Shikastlangan rezinali shlanglar almashtiriladi.
Yu qori bosimli reduktor gazning bosimini reduktordan chiqishda 1,2 MPa bo’lishini
ta’minnlashi kerak. Rostlash ishlarini bajarishda bosimni ko’paytirish uchun vint (3-chizma) (1)
soat strelkasi bo’yicha aylantiriladi.
Past bosimli reduktor filtrining to’rini tozalash uchun krestovinadagi magistral ventil
berkitiladi, gazni ishlatib bo’lib o’t ol-dirish tizimi o’chiriladi, filtrlovchi elementni bo’shatib
chiqariladi, to’rni echib olinadi va uni benzinda, astetonda yoki boshqa qandaydir erituvchida
yuviladi, so’ng siqilgan havo bilan purkaladi.
3-rasm. Yuqori bosimli gaz reduktori:
1- rostlash vinti; 2- kontrgayka; 3-
vtulka; 4- prujina tarelkasi; 5- prujina;
6- saqlash klapani; 7- membrana; 8-
tashlanma gayka; 9-rudukstion klapan;
10-reduktor korpusi; 11- klapan
korpusi; 12-filtr; 13- vint; 14- shayba
Reduktorni avtomobilda rostlash mumkin, buning uchun qisqa chiqarish quvurining
teshigiga (4- rasm), pezometrni (2) ulaydigan trubkasi bo’lgan tiqin (4) o’rnatiladi. Qopqoqning
189
qisqa quvurini pezometrga (1) shlang yordamida, oldindan tayyorlangan uchlik (5) orqali ulanadi.
Trubkalar (6 va 8) orqali vakuumli nasos yordamida redukgorni yuksizlantarish qurilmasidagi
bo’shliqda siyraklanish hosil qilinadi. Birinchi bosqich bo’shlig’ini kirish joyiga filtr shtusteriga
ulangan shlang (15) orqali, kompressorda 0,22 - 0,6 MPa bosimgacha siqilgan havo uzatiladi.
Birinchi bosqich bo’shlig’idagi gaz bosimi 0,18 - 0,20 MPa bo’lishi lozim. U gayka (1) bilan
rostlanadi (qotirilgan holatda bosim ko’payadi) va manometr (10) orqali nazorat qilinadi.
Rostlashdan so’ng kontrgayka 13 qotirib qo’yiladi.
4-rasm. Past bosimli reduktorni rostlash: 1, 2-
pezometrlar; 3- reduktor qopqog’i; 4-trubkali
tiqin; 5-uchlik; 6, 8, 15-trubkalar; 7-
ekonomayzer quril-masining qopqog’i; 9-
reduktorni ikkin-chi bosqichi; 10- haydovchi
kabinasidagi
manometr; 11-birinchi
bosqichning rostlash gaykasi; 12-manomstr
datchigi; 13, 17- kontrgayka; 14- reduktorni bi-
rinchi bosqichi;16- birinchi bosqich kla-pani
korpusi;18- ikkinchi bosqichning rostlash
nippeli; 19- shtok sterjeni
5-rasm. Karbyurator-aralashtirgich K.-91:
1-benzinda ishlaganda aralashma tarki-bini sifat
jihatidan rostlash vinti;
2-salt ishlash trubkasi;
3-qaytarish klapanining korpusi;
4- vintlar; 5-aralashtirgich o’tkazgich;
6-karbyurator;
7-aralashma miqiorini rostlash vintch;
8- salt ishlash tnzimiga gazning umumiy
uzatilishini rostlash vinti;
9-salt ishlashda tirsakli valning aylanishlar
chastotasini rostlash vinti
So’ngra ikkinchi bosqich klapanining ochilishi rostlanadi. Buning uchun qopqoq (3) echib
olinadi, kontrgayka bo’shatiladi va rostlash vintini, ikkinchi bosqich klapanidan havo chiqishi
boshlanguncha bo’shatiladi (eshitish bilan aniqlanadi). Rostlash vintini 1/8 - 1/4 marta aylantirib
qotiriladi, klapan orqali chiqayotgan havoni to’xtashini eshitish orqali aniqlab, so’ng kontrgayka
qotirib qo’yiladi. 6 va 8 trubkalar orqali yuksizlantirish qurilmasi bo’shlig’ida siyraklanish hosil
qilinadi va uning miqdori pezometrga (1) qarab 0,7 - 0,8 kPa chegaragacha keltiriladi. Bunda
ikkinchi bosqich klapani ochilishi kerak. Uni rostlangandan so’ng ikkinchi bosqich bo’shlig’ida,
pezometr (2) bo’yicha, nippelni (18) aylantirish bilan atmosfera bosimidan 0,05-0,07 kPa ga ortiq
bo’lgan bosim hosil qilinadi, bu paytda yuksizlantirish qurilmasida avvalgi siyraklanish mavjud
bo’ladi. So’ng kontrgayka (17) qotiriladi va sterjenning (19) yo’li tekshiriladi. Agar sterjenning
yo’li ikkinchi bosqich klapani ochilganda 5 mm.dan kam bo’lsa, reduktorni echib nosozlikni
bartaraf etish lozim.
Reduktorni rostlashda, avval, ikkinchi bosqich klapanining yo’li tekshiriladi: tekshirishni
ikkinchi bosqich diafragmasining sterjeni yo’li bo’yicha amalga oshiriladi (bu yo’l 5 mm. dan kam
bo’lmasligi kerak).Gaz dvigatelin i yurgazish paytida yuqori bosim manometri bo’yicha ballondagi
gaz miqdori tekshiriladi (bo-sim 1,2 MPa dan ko’p bo’lishi lozim), ballonlardagi sarflash ventillari
va krestovinadagi magistral ventil ochiladi. Yonilg’i turini almashlab ulagichi «Gaz» holatiga
qo’yiladi, drossel zaslonkasini qo’l bilan boshqariladigan tugmachasini esa shunday holatga ko’yish
lozimki, bunda qizigan dvigatel 700 - 800 min
-1
aylanish chastotasini hosil qilinadi. O’t oldirish
190
tizimi va startyor ulanadi (aylan-tirish vaqti 5 s. dan oshmasligi lozim). Dvigatel ishlay boshlashi
bilanoq sterter uziladi va 1-2 daqiqadan so’ng drossel zaslonkasini sekin-asta bir oz ochiladi hamda
valning 800 - 1000 min
-1
aylanishlar chastotasida dvigatel qizdiriladi. Drossel zaslonkasini qo’l
bilan boshqariladigan tugmachasi to’la ochiq holatga keltiriladi.
Dvigatelni gaz bilan o’t oldirishda havo zaslonkalarini berkitish tavsiya etilmaydi, chunki
bunda aralashma quyuqlashib, dvigatelni o’t oddirish qiyinlashadi.
Agar dvigatel o’t olgan yoki benzinda ishlayotgan bo’lsa, u holda uni gazga o’tkazish uchun
ballonlardagi va krestovinadagi ventillar ochiladi, yonilg’i turini almashlab-ulagichini «O» holatiga,
so’ngra qalqili kameradagi benzin ishlatib bo’lingandan keyin (dvigatel notekis ishlay boshlaydi)
almashlab-ulagichni «Gaz» holatiga o’tkaziladi va shu bilan dvigatel gazda ishlay boshlaydi.
Gazdan benzinga o’tishni teskari tartibda amalga oshiriladi.
Gazda salt ishlashni rostlash, faqatgina to’la qizigan dvigatelda amalga oshiriladi. Dvigatelni
to’xtatib, vint (7) (5-chizma) benzinda ishlayotgan holatiga nisbatan 1/2 aylanaga qotiriladi, vintlar
(8 va 9) esa ohirigacha qotiriladi. Keyin vint (8) uch marta aylantirib, vint (9) esa bir marta
aylantirib bo’shatiladi. Vintlar (8 va 9) qotirilganda aralashma suyuqlashadi, bo’shatilganda esa
quyuqlashadi. Vintlar (4) bo’shatiladi va aralashtirgich-o’tkazgich (5) flanestini ostiga teshiksiz
qistirma o’rnatib, flanestni, qaytarish klapani korpusiga vintlar (4) bilan qotiriladi. Dvigatel gazda
o’t oldiriladi va bir maromda drossel zaslonkasi ochiladi. Agar tirsakli valning aylanishlar
chastotasi 1300-1400 min
-1
bo’lsa, rostlashni bajarilmaydi, aks holda vintni (8) burab gaz berilishini
o’zgartiriladi. Dvigatel to’xtatiladi, aralashtirgich-o’tkazgich flanesti ostidagi qistirma teshikka ega
bo’lgan qistirma bilan almashtiriladi va yana dvigatel yurgizilib, tirak vint (7) yordamida valni
turg’un aylanish chastotasi o’rnatiladi (500-600 min
-1
). Aralashma vint (9) bilan suyuqlashtiriladi,
dvigatel aniq uzilish bilan ishlay boshlagandan so’ng, vint (9) 1/16 aylanaga bo’shatiladi.
Rostlashning to’g’riligini drossel zaslonkasi pedalini birdaniga bosish bilan tekshiriladi, agar
dvigatel aylanishlar chastotasini tez surhatda ko’paytirmasa, vint yana 1/16 aylanaga bo’shatiladi.
Yonilg’ining bir turidan ikkinchi turiga o’tganda tirsakli valning salt ishlash rejimidagi aylanishlar
chastotasi, faqatgina tirak vint (7) yordamida rostlanadi.
|