N. O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi - bet 30

Fa — aravachaning
siljishiga qarshilik kuchi; у — siljitish mexanizmining foydali ish koeffitsienti.
Ishga tushirish momenti quyidagicha aniqlanadi:
7 = Г + 7L.ayl+ ^n-ilg.’ (
125)
94
Elektrodvigatel valiga keltirilgan ishga tushirish momenti:
(126)
j _ ^a^g‘ +
8 GqDqHi + (Ga
+ Gyuk)^g'
n1
1 2ио ■
q 375 Zyur 375ио/уи
Г •
у
Siljitish mexanizmining ishga tushirish vaqti Z
yur=6...8
c olinadi.
Siljitish mexanizmi yuritmasi uchun elektrodvigatel
Rs (quv- vat miqdori bo‘yicha) tanlanadi va yuritmaning uzatish soni aniqlanadi:
ио
n1
ng‘ ’
bu yerda:
n1 — tanlangan elektrodvigatel
valining aylanish takroriyligi, min
-1; n
g — yuruvchi g‘ildirakning aylanish takro- riyligi, min
-1.
Yuritmaning uzatish soni
Uo miqdori bo‘yicha reduktor tanlanadi. Siljitish mexanizmining g‘ildiragi, mexanizmni ishga tushirish vaqtida sirpanmasdan aylanishi uchun quyidagi shart bajarilishi kerak:
Fn * VFk, (
127)
bu yerda:
Fil — aravacha g‘ildiraklari va rels o‘rtasidagi
ila- shish kuchi;
Kil — ehtiyot koeffitsient (A'.= 1,1...1,2);
Ftk — yetaklovchi g‘ildiraklardagi tortuvchi kuch.
Hashish kuchi quyidagicha aniqlanadi:
Рц = ^Gf, (128)
bu yerda: AG _ G . +
Ga •
Zg‘
, z. — aravachadagi yetaklovchi (tor-
yuk za g
tuvchi) g‘ildiraklar soni; z
a — aravachadagi barcha g‘ildiraklar soni.
Izoh: Siljitish mexanizmi aravachasining elektrodvigatel vali bilan ulangan g‘ildiraklari yetaklovchi g‘ildirak (tortuvchi g‘ildirak) deyiladi.
f — ishqalanish koeffitsienti;/ =0,15...0,17 — inshoot ichi- dagi relsda yuruvchi kranlar uchun;
f = 0,12...0,14 — inshootdan tashqaridagi relslarda yuruvchi kranlar uchun.
Aravachaning yetaklovchi g‘ildiraklaridagi tortuvchi kuch (ishga tushirish davrida) quyidagicha aniqlanadi:
(129)
F _
2 j ■
ио ■
у
Ftk .
^g‘
95
Siljitish mexanizmi g‘ildiraklari sirpanmay aylanishi uchun tanlangan elektrodvigatelning eng
katta aylantiruvchi momenti Tmaxdv mexanizmni ishga tushirish momentiga teng yoki undan kamroq bo‘lishi kerak, aks holda yuruvchi g‘ildiraklar sirpanib aylanishi mumkin.
Agar ilashish kuchi f g‘ildiraklardagi tortuvchi kuchning ehtiyot koeffitsientiga ko‘paytmasidan kam bo‘lsa, aravacha- ning yetaklovchi g‘ildiraklari sonini oshirish kerak.
60-rasmda ko‘prikli kran siljitish mexanizmi yuritmasining kinematik sxemalari ko‘rsatilgan.
60-rasm. Ko‘prikli kran siljitish mexanizmining sxemalari:
a — sekinyurar valli;
b — o‘rta tezlik bilan harakatlanuvchi valli;
d —
tezyurar valli;
e — alohida yuritmali.
96
60-rasm a da sekinyurar valli siljitish mexanizmi ko‘rsatil- gan. Bunday sxema yetaklovchi g‘ildiraklar orasidagi oraliq masofa L<5m bo‘lganda tanlanadi. Bu sxemada yetaklovchi g‘ildiraklar 6 mufta va transmission vallar yordamida reduk- tor 3 ning yetaklanuvchi vali 4 bilan ulanadi. Reduktor 3 ning yetaklovchi vali mufta 2 yordamida elektrodvigatel 1 bilan ulanadi. Elektrodvigatel valining bir uchiga mufta 2 ulangan bo‘lsa, ikkinchi uchiga tormoz 5 o‘rnatiladi. Ko‘prikli kranning ko‘prigi yetaklovchi g‘ildiraklar 6 (orasidagi masofa L) va yetaklanuvchi g‘ildiraklar 7 (yetaklovchi va yetaklanuvchi g‘ildi- raklar orasidagi masofa V) o‘qlari ustiga o‘rnatiladi. Sekinyurar valli mexanizm tuzilishi oddiy bo‘lib, ishonchli ishlaydi, lekin vallarning o‘lchamlari uzun bo‘lgani uchun bunday mexanizm biroz og‘irroq bo‘ladi.
O‘rtacha tezlik bilan aylanadigan valli mexanizmlar vali 6 ancha yengil bo‘ladi (60-rasm, b). Lekin bu sxemada har bir yetaklovchi valga alohida-alohida reduktor ulanadi.
Tezyurar valli mexanizmlarda vallar 4 yengil bo‘lib, ular elektrodvigatel vali bilan ulangani uchun katta aylanish tak- roriyligi bilan ishlaydi (60-rasm,
d). Shuning uchun ularni yig‘ish katta aniqlikni talab qiladi. Tezyurar val bikirlikka va kritik aylanish takroriyligiga tekshirib ko‘riladi. Kritik aylanish takroriyligi quyidagicha aniqlanadi:
(130)
1210 ■ d
«kr = l
2 -
bu yerda: d — val diametri, m; L — val tayanchlari orasidagi masofa, m.
Kritik aylanish takroriyligi valning aylanish takroriyligidan 15...20% ko‘p bo‘lishi kerak.
Ko‘prikli kran ko‘prigining kamroq yuklangan tomoni oldinga o‘tib ketmasligi uchun transmission (uzun) vallarning burilish burchagi 1 m uzunlikda 1/3° dan oshmasligi kerak.
Burilish burchagi quyidagicha aniqlanadi:
T
b ■
I
*=c^
180°
- %
(131)