nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Differensiallovchi va integrallovchi zanjirlar

|
Differensiallovchi va integrallovchi zanjirlar
|
bet | 5/5 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 202,37 Kb. | | #273643 |
Bog'liq Elektr zanjirlari va ularning turlari. Elektr zanjirlarining eleDifferensiallovchi va integrallovchi zanjirlar.
Differensiallovchi zanjirlar. Eng oddiy RC va RL elementlardan tashkil topgan differensiallovchi zanjir quyidagi sxemalarda tasvirlangan.
RC elementlardan iborat differensiallovchi zanjirning uzatish koeffitsiyenti.
(1)
yoki
(2)
fx-zanjirning xususiy chatotasi
agar chastotada aktiv va reaktiv qarshiliklar teng bo‘ladi.
Kuchlanishni uzatish koeffitsiyentining moduli
(3)
Oxirgi ifoda RL differensiallovchi zanjir uchun ham o‘rinli. Bunday zanjirdagi R aktiv va XL=ωL reaktiv qarshiliklarning tengligidan
(4)
ko‘rinishdagi uzatish koeffitsiyenti ifodasini quyidagi ko‘rinishda yozish mumkin.
(5)
bundan
(6)
oxirgi ifodada zanjirning fazachastota tavsifnomasini anglatadi.
Quyidagi rasmlarda amm-chastota va faza-chastota tavsifnomalar tasvirlangan.
Amplituda-chastota faza chastota
Ba’zi hollarda zanjirning vaqt bilan bog‘liq bo‘lgan uzatish koeffitsiyenti ham o‘rganiladi. Bu chiqish kuchlanishining kirishga ta’sir qilayotgan birlamchi kuchlanishga bog‘liqligidir. bo‘lganda bu kattalik
(7)
ifoda bilan aniqlanadi, bunda
T=RC (8)
zanjirning vaqt doimiysi. RL differensiallovchi zanjir uchun
T=L/R (9)
yoki vaqt doimiysi ωn orqali
(10)
bo‘ladi. Birlik kuchlanish sakrashi berilgan differensiallovchi zanjir rasmlarda tasvirlangan.
Kuchlanish sakrashi uzatish tavsifnomasi
Integrallovchi zanjir
RC va RL elementlardan tashkil topgan integrallovchi zanjirlar sxemalari quyidagi rasmlarda tasvirlangan.
Integrallovchi zanjir
RC integrallovchi zanjir uzatish koeffitsiyenti
(11)
yoki
(12)
yoki
(13)
bunda
(14)
Oxirgi ifodada raktiv va reaktiv qarshiliklar teng bo‘lgan yuqori chastotalar sohasi RL integrallovchi zanjir uchun
(15)
(13) ifodadan AChX va FChX ifodasini quyidagicha yozish mumkin.
(16)
(17)
Amplituda-chastota faza chastota
Integrallovchi zanjir kirishi birlik kuchlanish impulsi ta’sir qilganida uning uzatish koeffitsiyenti quyidagicha bo‘ladi.
(18)
(19)
T-zanjir vaqt doimiysi.
Kuchlanish sakrashi uzatish tavsifnomasi
|
| |
Mavzu: Corel Draw dasturi ishchi interfeysi.
Mashg‘ulot mazmuni

Mavzu: Corel Draw dasturi ishchi interfeysi.
Mashg‘ulot mazmuni: Ishchi interfeys, Ishchi interfeysni sozlash xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
Corel Draw dasturi ishchi interfeysi xaqida tushunchalar
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum
|
Corel Draw dasturi ishchi interfeysi xaqida nazariy va amaliy ko‘nikmalar ketma-ketligi asosida mustaqil ish jaroyonini o‘rganadi
|
Corel Draw dasturi ishchi interfeysi xaqida ma’lumotga ega bo‘ladilar
|
31
|
Mavzu: Corel Draw dasturida obyeklar bilan ishlash.
Mashg‘ulot mazmuni: Corel Draw dasturi xaqida ma’lumotlar
|
2
|
Amaliy
|
Corel Draw dasturida obyeklar bilan ishlash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob
|
Corel Draw dasturida obyeklar bilan ishlash xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Corel Draw dasturida obyeklar bilan ishlash haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: Corel Draw dasturida obyeklar bilan ishlash.
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
32
|
Mavzu: Corel Draw dasturini rang modellari. Zalivka va obvodka uskunalari. Oraliq nazorat
|
Mavzu: Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash.
Mashg‘ulot mazmuni

Mavzu: Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash.
Mashg‘ulot mazmuni: Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash, qatlam oynasi ustuda amalar xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, “Guruhli ish uchun o`quv topshiriqlari”
|
Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
39
|
Mavzu: Adobe Photoshop dasturida matnlar bilan ishlash.
Mashg‘ulot mazmuni: Adobe Photoshop dasturida matnlar bilan
ishlashni tashkil qilish xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
Adobe Photoshop dasturida matnlar bilan ishlash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob
|
Adobe Photoshop dasturida matnlar bilan ishlash xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Adobe Photoshop dasturida matnlar bilan ishlash haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar
|
40
|
|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti
|
bet | 1/7 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 42,77 Kb. | | #265170 |
Bog'liq vizual dizayn
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITI
Komyuter injinerligi fakulteti
Inson va kampyuterning oʻzoro ta’siri fani
Mustaqil ish
Mavzu:Vizual dizayn tamoyillari
Bajardi: 032 21 guruh talabasi Mahmudov Jasurbek
Tekshirdi: Asqaraliyev O
Toshkent-2024
Reja
Vizual dizayn ta’rifi va ahamiyati
Vizual dizaynning turli sohalardagi roli
Vizual dizayn tamoyillari
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Foydalanuvchilarning birinchi taassurotlari odatda 50 millisekundda shakllanadi. Bu fakt hissiy dizaynning visseral darajasini aks ettiradi , boshqacha qilib aytganda, foydalanuvchining dizayn haqidagi birinchi taassurotlari yoki ichakdagi reaktsiyasi. Agar o'sha tanqidiy daqiqalarda ularga ko'rsatgan narsangiz ularga yoqmasa, ular ketishadi. Shunday qilib, vizual dizayn sizning dizayner sifatidagi ishingizning muhim qismidir. Ko'pchilik buni yanglishtirib, dizaynerlar buyumning jozibadorligini oshirish uchun jozibali elementlarni o'z ichiga oladi, degan ma'noni anglatadi. Haqiqatan ham, siz vizual dizayndan elementlarni yaratish va tartibga solish uchun foydalanasiz A) foydalanuvchining ko'zini ob'ektning funksionalligiga yo'naltirish va B) estetikani izchil qilish . Misol uchun, dizaynerlar veb-sayt tarkibini har bir sahifaning maqsadi bo'yicha tuzadilar va tartibga soladilar va kontent to'g'ri vizual signallarni berishiga ehtiyot bo'lishadi. Eng kichik va eng nozik tafsilotlar foydalanuvchilarning fikriga va ularning his-tuyg'ulariga ta'sir qiladi. Shunday qilib, siz doimo ularga to'g'ri narsalarni to'g'ri yo'l bilan ko'rsatishingiz kerak . Bu erda sizning dushmaningiz foydalanuvchi noaniqligidir. Agar foydalanuvchilaringiz to'xtab, dizayningiz haqida o'ylashlari kerak bo'lsa, ular unga yoki sizga ishonmaydi. Shuning uchun vizual dizayn ularning e'tiborini muhim jihatlarga qaratishi va yangi, kuchli dizayn va ular ko'rishni kutayotgan narsa o'rtasidagi muvozanatni saqlashi kerak . Vizual dizaynni qanday qo'llashingiz mahsulotingizga, uning tashkilotiga/sanoatiga va foydalanuvchilariga (jumladan, ularning madaniyatiga) bog'liq bo'ladi. Vizual dizayner sifatida siz izchil va bashorat qilinadigan tarzda tashkil etilgan , lekin ayni paytda ta'sirchan darajada farqlanadigan tarkibni yaratishga harakat qilishingiz kerak . Siz buni foydalanuvchilarga kerakli kontekstni berish uchun qilasiz. Vizual dizayner foydalanuvchilarning umidlarini qondirishni xohlaydi, shunda ular g'alaba qozonadi va ishonchini saqlaydi va ularni noyob brend mavjudligi bilan hayratda qoldiradi.
|
| |
Mashg‘ulot mazmuni - Тушунтириш хати

Mashg‘ulot mazmuni: Corel Draw ranglar bilan ishlash, Zalivka uskunasidan foydalanish. xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
Corel Draw dasturini rang modellari. Zalivka va obvodka uskunalari xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum, ON
|
Corel Draw dasturini rang modellari. Zalivka va obvodka uskunalari xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Corel Draw dasturini rang modellari. Zalivka va obvodka uskunalari haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
33
|
Mavzu: Corel Draw dasturida matnlar bilan ishlash
Mashg‘ulot mazmuni: xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
Corel Draw dasturida matnlar bilan ishlash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum
|
Corel Draw dasturida matnlar bilan ishlash xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Corel Draw dasturida matnlar bilan ishlash haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: Corel Draw dasturida matnlar bilan ishlash
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
34
|
|
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash

|
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
|
bet | 25/26 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 495,5 Kb. | | #136803 |
Bog'liq Ishch dastur RAQIYT 2023-24 !!! (Автосохраненный)3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
O‘quv moduli davomida o‘tkazilgan mavzular bo‘yicha o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim.
O‘QUV FANI (MODULI)NING MODDIY-TEXNIK TA’MINOTI
Mavzularni samarali o‘tishda quyidagi texnik va dasturiy ta’minot talab etiladi:
Kompyuter va qo‘shimcha qurilmalar
Video proyektor
Ekran
Amaliy dasturlar ta’minoti:
Maxsus dasturlar (Aftor Effect)
Mantaj dasturlar
Fotoshop, Coreldraw
Multimedia dasturlari
Internetga ulanish vositalari
Internet bilan ishlash dasturiy ta’minoti
Flesh xotira
Mavzularga mos video fayllar
Doska
O‘quvchilar partasi va stuli
O‘qituvchi stoli va stuli
TAVSIYA ETILADIGAN ADABIYOTLAR.
1. SHavkat Mirziyoev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018.
2. SHavkat Mirziyoev “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2016.
3. SHavkat Mirziyoev “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak” Toshkent – “O‘zbekiston”-2017.
4. SHavkat Mirziyoev “Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi” Toshkent – “O‘zbekiston”-2017.
5. SHavkat Mirziyoev “Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan birga quramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018.
6. SHavkat Mirziyoev “Niyati ulug‘ xalqning ishi ham ulug‘, hayoti yorug‘ va kelajagi
farovon bo‘ladi” Toshkent – “O‘zbekiston”-2019.
7.N.I.Sodiqova, E.A.Korniyenko, M.D.Xoshimxodjayeva Pereferiya va ofis qurilmalarini
ta’mirlash va ishlatish o‘quv qo‘llanma. Toshkent 2013.
8. Informatsiya o fayle «Windows Server. Poshagovыe rukovodstva. Avtor: Roland Vinkler.
2008
9.T.S.Safarov. Informatika va axborot texnologiyalari Toshkent 2006
10. S.Ganiyev, M.Karimov Axborot xavfsizligi Aloqachi-2008
11.O.O.Hoshimov, M.M.Tulyaganov Kompyuterli va raqamli texnologiyalar
12. Zamonaviy kompyuterlardan foydalanish sirlari Toshkent Ma’rifat – Madadkor
13.Kompyuter tizimlari va tarmoqlari., darslik., A.A. Kaxxarov, Yu.Sh. Avazov, U.A. Ruziyev., T.:2019
14. Tizimli dasturiy ta'minot., qo`llanma., M.M.Aliyev, E.T.Toxirov. ToshTYMI, T.: 2012, 44 bet.
15. Axborot xavfsizligi asoslari. I.M.Karimov., T.: 2013
|
| |
Sinf (Class) tushunchasi - International school of finance technology and science

6
{
public string Model { get; set; }
public int Year { get; set; }
public void Drive()
{
Console.WriteLine($"{Model} is driving.");
}
}
Yuqoridagi misolda:
Model va Year - bu avtomobilning model nomi va ishlab
chiqarilgan yilini ifodalovchi xususiyatlar.
Drive() - bu avtomobilning haydash xatti-harakatini ifodalovchi
metod.
Sinfda aniqlangan xususiyatlar va metodlar obyektga tegishli bo‘ladi.
Sinf yaratib, undan obyektlar hosil qilinadi.
3. Obyekt (Object) tushunchasi
Obyekt - bu sinfning konkret bir misoli. Agar sinf andoza
bo‘lsa, obyekt esa shu andoza asosida yaratilgan
real misol
hisoblanadi. Obyektning o‘ziga xos xususiyatlari va funksiyalari
bo‘ladi, ular sinfda aniqlangan umumiy qoidalarga ko‘ra ishlaydi.
Obyekt yaratish uchun sinfdan foydalaniladi. C#
tilida obyektni
yaratish new operatori orqali amalga oshiriladi:
class
Program
{
static void Main(string[] args)
{
// Car sinfi asosida obyekt yaratish
Car myCar = new Car();
myCar.Model = "Toyota";
myCar.Year = 2021;
// Obyekt metodini chaqirish
7
myCar.Drive();
}
}
Bu yerda:
myCar obyektini yaratdik, bu "Car" sinfining konkret misoli.
Obyektning Model va Year xususiyatlariga qiymatlar berildi va
Drive() metodini chaqirib avtomobilni haydash
xatti-harakatini
ko‘rsatdik.
Sinf va obyektlarning afzalliklari

8
Sinf yaratib, undan bir necha obyekt yaratish mumkin. Bu sinfning
qayta ishlatilishini ta'minlaydi va kodni takrorlashni kamaytiradi.
Masalan, "Car" sinfini bir marta yaratsangiz,
undan bir nechta avtomobil
obyektlari hosil qilishingiz mumkin:
Car car1 = new Car();
Car car2 = new Car();
Bu usul kodni optimallashtirish va loyihalashda katta foyda keltiradi.
Murakkablikni boshqarish
Sinf va obyektlar yordamida murakkab dasturlarni oson boshqarish
mumkin. Har bir sinf muayyan masalani hal qilish
uchun ajratib olinadi
va sinfning o‘ziga xos metodlari orqali ob'ektlar boshqariladi. Masalan,
agar siz katta loyihada turli-tuman sinflardan foydalansangiz,
har bir sinf
o‘ziga tegishli bo‘lgan obyektlarni boshqaradi va ular orasida aniq
o‘zaro aloqa bo‘ladi.
Polimorfizm va Meros olish
Polimorfizm va meros olish OOPning muhim xususiyatlaridan
biridir. Meros olish orqali bitta sinf boshqa sinfdan o‘z xususiyatlari va
metodlarini meros qilib oladi. Polimorfizm esa bir nechta sinflarning bir
xil nomdagi metodlarni turli-tuman shakllarda bajarishiga imkon beradi.
Bu kodni modullashtirishda va uni optimallashtirishda katta yordam
beradi.
C# dasturlash tilida sinflar va obyektlar dasturiy ta'minot tuzilmasini
shakllantirishda eng muhim tushunchalardan hisoblanadi.
Sinf - bu
obyektlar uchun shablon bo‘lsa, obyekt esa shu shablon asosida
yaratilgan real misoldir. Obyektlar sinfdagi xususiyatlar va metodlar
orqali boshqariladi. Sinf va obyektlar yordamida kodni modullashtirish,
qayta ishlatish, murakkablikni boshqarish, ma'lumotlarni yashirish va
dasturiy loyihani optimallashtirish imkonini beruvchi kuchli vosita
hisoblanadi.
Obyektga yo‘naltirilgan dasturlashning sinf va obyekt tushunchalari
orqali dasturiy loyihalarni modellashtirish qulay va samarali bo‘lib, bu
dasturchilarga yuqori sifatli va strukturaviy dasturiy ta'minotni
yaratishga yordam beradi.
Havola bo‘yicha uzatish (Pass by Reference)

21
Factorial(2) = 2 * Factorial(1)
Factorial(1) = 1
8. Funksiyani ortiqcha yuklash (Overloading)
C# tilida bir xil nomdagi funksiyalar turli xil parametrlar bilan yaratilishi
mumkin. Bu jarayon funksiyani ortiqcha yuklash (overloading) deb
ataladi. Misol uchun, bir xil nomdagi Add funksiyasi turli parametrlarga
ega bo‘lishi mumkin:
csharp
Copy code
int Add(int a, int b)
{
return a + b;
}
double Add(double a, double b)
{
return a + b;
}
Bu yerda ikkita Add funksiyasi mavjud, biri butun sonlarni,
ikkinchisi esa qatorli sonlarni qo‘shadi. C# kompilyatori parametrlar
asosida qaysi funksiyani chaqirish kerakligini aniqlaydi.
International school of finance technology and science

International school of finance technology and science
Download
488,16 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
05.10.2024
Hajmi
488,16 Kb.
#273624
Download
488,16 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
International school of finance technology and science
Download
488,16 Kb.
Matnni ko'rish
Sinflar va obyektlardan nima uchun foydalaniladi?

4
C# tilida sinflar va obyektlar dastur tuzilmasining muhim
elementlaridan hisoblanadi. Sinflar yordamida ma'lumotlar va ularni
boshqaruvchi funksiyalar bir joyda saqlanadi,
obyektlar esa dasturdagi
real dunyo elementlarini ifodalaydi. Obyektga yo'naltirilgan
dasturlashning asosiy maqsadi kodni modularlashtirish
va uni qayta
ishlatish imkoniyatini yaratishdir.
5
I bob. C# dasturlash tilida sinf yaratish va obyektlarni hosil qilish.
1.1
C# obyekt va sinflari.
C# dasturlash tilida obyektga yo'naltirilgan dasturlash (OOP -
Object-Oriented Programming) tamoyillari muhim o‘rin tutadi.
Obyektga yo'naltirilgan dasturlashning asosiy maqsadi real dunyo
hodisalarini dasturiy ta'minotga modellashtirishdir.
OOP konsepsiyasi
C# tilida sinflar va obyektlar orqali amalga oshiriladi.
Ushbu referatda
obyekt va sinflar tushunchasi, ularning qanday ishlashi va dasturlashda
qanday afzalliklar keltirishi haqida to‘xtalib o‘tamiz.
1.
Obyektga yo'naltirilgan dasturlash (OOP) asoslari
Obyektga yo‘naltirilgan dasturlash dasturiy ta'minotni real hayotdagi
ob'ektlar bilan bog‘lash imkonini beradi.
OOP tamoyillarining eng
muhim tushunchalari quyidagilardir:
Sinf (Class): Bu obyektlar uchun shablon yoki andoza bo‘lib, unda
xususiyatlar (properties) va funksiyalar (methods) joylashadi.
Obyekt (Object): Bu sinfning konkret misoli hisoblanadi.
Kapsulatsiya (Encapsulation): Ma'lumotlarni yashirish va ular bilan
ishlashni faqatgina belgilangan interfeyslar orqali amalga oshirish.
Meros olish (Inheritance): Bir sinfning boshqa sinfning xususiyatlari va
metodlarini meros qilib olishi.
Polimorfizm (Polymorphism): Bir nechta turli-tuman metodlar yoki
ob'ektlarni bir xil interfeys orqali boshqarish.
II bob C# dasturlash tilida funksiyalar

II bob C# dasturlash tilida funksiyalar. C# dasturlash tilida funksiyalar (yoki metodlar) dasturiy kodning
asosiy bo'laklaridan biridir. Funksiyalar yordamida dasturdagi murakkab
masalalarni kichikroq bo'laklarga bo‘lib, ularni modullashtirish, kodni
qayta ishlatish va tushunarliligini oshirish mumkin. Funksiya - bu bir
ma'lum vazifani bajaradigan kodlar to‘plami bo‘lib, unga bir nechta
parametrlar berilishi va u natija qaytarishi mumkin.
2.1. C# funksiyalari Funksiyaga umumiy tushuncha Funksiya (yoki metod) - bu dasturda bir marta yozilib, qayta-qayta
chaqirilishi mumkin bo‘lgan kod blokidir. Funksiyalar yordamida
kodning qayta ishlatilishini ta'minlash, murakkab masalalarni
osonlashtirish va kodning modular tarzda ishlashiga erishish mumkin.
C# tilida funksiya sintaksisi quyidagicha:
returnType FunctionName(parameters)
{
// Funksiya tanasi (body)
}
returnType - funksiya qaytaradigan qiymatning turi. Agar funksiya hech
qanday qiymat qaytarmasa, void kalit so'zi ishlatiladi.
FunctionName - funksiyaning nomi.
parameters - funksiyaga beriladigan argumentlar yoki kiruvchi
qiymatlar.
Misol uchun, ikki sonni qo'shish funksiyasini yaratamiz:
int Add(int a, int b)
{
return a + b;
}
10
Bu yerda:
Add funksiyasi ikki sonni qabul qiladi (int a va int b) va ularning
yig‘indisini qaytaradi.
Funksiya natijasi int turida bo‘lib, u ikki butun sonni qo‘shish
jarayonining natijasini bildiradi.
Funksiyani chaqirish Yaratilgan funksiyani ishlatish uchun uni chaqirish kerak bo‘ladi. C#
tilida funksiyani chaqirish quyidagicha amalga oshiriladi:
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
int result = Add(5, 7);
Console.WriteLine(result);
}
static int Add(int a, int b)
{
return a + b;
}
}
Bu yerda:
11
Add(5, 7) funksiyasi chaqirildi va 5 hamda 7 sonlari argument sifatida
funksiyaga berildi.
Funksiya natijasi result o‘zgaruvchisiga yozildi va ekranga chiqarildi.
Natijada, ekranda quyidagi chiqish bo‘ladi:
Havola bo‘yicha o'tkazish (Pass by Reference)

13
Agar o‘zgaruvchini havola bo‘yicha uzatsak,
funksiya ichida
o‘zgaruvchining asl qiymati o‘zgaradi. Buning uchun ref yoki out kalit
so‘zlari ishlatiladi. Misol uchun:
void Increment(ref int x)
{
x++;
}
int number = 5;
Increment(ref number);
Console.WriteLine(number); // Natija: 6
Bu misolda number o‘zgaruvchisi Increment funksiyasiga havola
bo‘yicha uzatildi va uning asl qiymati o‘zgardi.
Rekursiv funksiyalar
Funksiya o‘zini o‘zi chaqira oladi.
Bunday funksiyalar rekursiv
funksiyalar deb ataladi va ular asosan murakkab masalalarni hal qilishda
qo‘llaniladi, masalan, faktorial yoki Fibonachchi sonlarini hisoblash.
Misol uchun, faktorialni hisoblovchi rekursiv funksiya:
int Factorial(int n)
{
if (n == 1)
return 1;
else
return n * Factorial(n - 1);
}
Bu funksiya o‘zini o‘zi chaqirib, faktorial qiymatini qaytaradi.
14
C# dasturlash tilida funksiyalar kodning qayta ishlatilishini
ta'minlashda va murakkab masalalarni yechishda katta ahamiyatga ega.
Funksiyalar yordamida dastur modul bo'lib ishlashi, murakkab
vazifalar
bo‘linib, kichik qismlarga ajratilishi va ularni boshqarish osonlashadi.
Funksiyalar bilan ishlashda parametrlarni qanday uzatilishi, qiymatlarni
qaytarish va funksiyani ortiqcha yuklash
kabi xususiyatlar dasturiy
loyihalarda yuqori darajada foyda keltiradi.
2.2. C# dasturlash tilida funksiyalardan foydalanish
C# dasturlash tilida funksiyalardan foydalanish dasturiy
jarayonlarni modullashtirish, kodni qayta ishlatish va aniq vazifalarni
alohida bo'laklarga ajratish imkonini beradi.
Funksiyalar yordamida
murakkab vazifalar oddiyroq ko'rinishda dasturlanadi va turli kod
bloklarini ma'lum bir vazifa uchun alohida metodlarga joylashtirish
orqali dasturiy yechimlar tuzilmasi ancha soddalashadi.
Qiymat qaytarmaydigan funksiyalar

17
void PrintMessage()
{
Console.WriteLine("Hello, World!");
}
Bu funksiya hech qanday qiymat qaytarmaydi va chaqirilganda "Hello,
World!" xabarini ekranga chiqaradi:
csharp
Copy code
class
Program
{
static void Main(string[] args)
{
PrintMessage(); // Funksiyani chaqirish
}
static void PrintMessage()
{
Console.WriteLine("Hello, World!");
}
}
Natijada ekranda quyidagi chiqish bo‘ladi:
Copy code
Hello, World!
Parametr uzatish usullari
18
C# dasturlash tilida funksiyaga parametrlar qiymat yoki havola bo‘yicha
uzatilishi mumkin. Ushbu usullar funksiyaning ichidagi parametrlar
bilan qanday ishlashiga ta'sir qiladi.
Qiymat bo‘yicha uzatish (Pass by Value)
Standart holatda parametrlar qiymat bo‘yicha uzatiladi, ya'ni funksiyaga
berilayotgan qiymatning nusxasi yaratiladi va u
funksiyaning ichida
ishlatiladi. Funksiyadagi o‘zgarishlar asl o‘zgaruvchiga ta'sir qilmaydi.
Misol:
csharp
Copy code
void Increment(int x)
{
x++;
}
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
int number = 5;
Increment(number);
Console.WriteLine(number); // Natija: 5
}
}
19
Bu misolda Increment funksiyasi qiymat bo‘yicha uzatildi, ya'ni number
o‘zgaruvchisining qiymati o‘zgarmaydi.
Funksiya turlari - International school of finance technology and science

12
Funksiya bir yoki bir nechta parametr qabul qilishi mumkin. Misol
uchun, uchta sonning yig‘indisini hisoblaydigan funksiya:
int AddThreeNumbers(int a, int b, int c)
{
return a + b + c;
}
Funksiya orqali qiymatni o'tkazish
C# da funksiya parametrlar orqali qiymatlarni qabul qiladi.
Parametrlar
funksiya ichida ishlatiladi, lekin ba'zida bu qiymatlar funksiyaga ko‘ra
o‘zgarishi yoki o‘zgarmasligi mumkin.
Qiymat bo‘yicha o'tkazish (Pass by Value)
Standart holatda parametrlar qiymat bo'yicha uzatiladi, ya'ni funksiyaga
o‘zgaruvchining qiymati beriladi, lekin asl o‘zgaruvchi o‘zgarishsiz
qoladi. Misol uchun:
void Increment(int x)
{
x++;
}
int number = 5;
Increment(number);
Console.WriteLine(number); // Natija: 5
Bu yerda x funksiyaga qiymat bo‘yicha uzatildi, ya'ni number
o‘zgaruvchisi o‘zgarmaydi.
Mahalliy va global o‘zgaruvchilar

Mahalliy va global o‘zgaruvchilar
Funksiya ichidagi o‘zgaruvchilar odatda mahalliy (local)
o‘zgaruvchilar deb ataladi va ular faqat shu funksiyada ko‘rinadi.
Dastur
bo‘yicha barcha funksiyalarda ishlatiladigan o‘zgaruvchilar esa global
o‘zgaruvchilar hisoblanadi.
22
Mahalliy o‘zgaruvchilar funksiyadan tashqarida mavjud bo‘lmaydi
va faqat o‘z funksiyasi davomida amal qiladi.
Bu kodning xavfsizligini
oshiradi, chunki o‘zgaruvchilar boshqa funksiyalar bilan bog'lanmaydi.
C# dasturlash tilida funksiyalar dasturiy yechimlar tuzilmasini
modullashtirish va kodni qayta ishlatish imkonini beradi. Funksiyalar
yordamida dasturiy kodni sodda va samarali tashkil qilish mumkin.
Parametrlar orqali qiymat
23
Xulosa
C# dasturlash tilida sinf (class) va obyektlar dasturiy ta’minotda
asosiy tushunchalardan biridir. Sinflar real dunyo obyektlarini
modellashga yordam beradi, obyektlar esa shu
sinflarning amaliy
misollaridir. Sinflar ma’lumotlarni va ularga bog‘liq bo‘lgan
funksiyalarni bir joyga to‘plab, ma'lumotlarni strukturalash va
modullashtirish imkonini beradi. Sinf yaratish orqali kodni qayta
ishlatish, kodni tashkil qilish va boshqarishni ancha soddalashtirish
mumkin.
Sinfda o'zgaruvchilar (xususiyatlar) va funksiyalar (metodlar)
jamlanadi, obyektlar esa shu sinflarning aniq nusxasi hisoblanadi.
Obyektlar orqali sinfning xususiyatlariga qiymat berish va metodlarini
chaqirish mumkin. Bu yondashuv ob'ektga yo'naltirilgan
dasturlashda
kodni yanada samarali qilish va murakkab masalalarni oson
boshqarishni ta'minlaydi.
Shunday qilib, C# tilida sinf va obyektlardan
foydalanish
murakkab
dasturlarni soddalashtirish, kodni qayta ishlatish
imkonini
oshirish va dasturiy tuzilmaning mustahkamligini ta’minlaydi.
25
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O.I. Jalolov, Sh.M. Sharipov. C# dasturlash tilida
fayllar bilan ishlash
(uslubiy qo‘llanma).
2.
Справочник.
Полное описание языка, 6-е изд.:Пер. с англ. – М.: ООО
―И. Д. Вильямс‖, 2016. –1040.
3.
4. Пахомов Б. И. C# для начинающих. — СПб.:БХВ-Петербург, 014. —
432 с.
4.
https://www.w3schools.com/cs/trycs.php?filename=demo_single_comment
http://e-dastur.uz/dasturlash.C#
Funksiya (metod) nima? - International school of finance technology and science

15
returnType: Funksiyaning qaytaradigan qiymat turi. Bu int, string,
double, void yoki boshqa har qanday tur bo'lishi mumkin.
FunctionName: Funksiyaning nomi, bu
nom funksiyani chaqirish
uchun ishlatiladi.
parameterList: Bu qavs ichidagi parametrlar ro'yxati, ya'ni funksiyaga
uzatiladigan qiymatlar. Agar funksiyaga parametr uzatilmasa,
qavslar
bo‘sh holda qoladi.
Funksiya tanasi: Funksiya bajaradigan amallarni o'z ichiga olgan
kod bloki.
Oddiy funksiyani yaratish
Misol tariqasida, ikki sonning yig'indisini qaytaradigan
funksiya
yaratamiz:
csharp
Copy code
int Add(int a, int b)
{
return a + b;
}
Yuqoridagi funksiya:
Add deb nomlangan va ikki int turidagi parametrni qabul qiladi.
Funksiya int turidagi qiymatni qaytaradi va u
kiritilgan ikkita
sonning yig'indisini hisoblaydi.
Funksiyani chaqirish
Yuqoridagi Add funksiyasini chaqirish quyidagi kabi amalga oshiriladi:
csharp
16
Copy code
class
Program
{
static void Main(string[] args)
{
int sum = Add(5, 7); // Funksiyani chaqirish
Console.WriteLine(sum); // 12
ni chiqaradi
}
static int Add(int a, int b)
{
return a + b;
}
}
Bu yerda:
Add(5, 7) chaqiriladi va 5 va 7 qiymatlari parametrlar sifatida
beriladi.
Natija sum o‘zgaruvchisiga saqlanadi va Console.WriteLine yordamida
ekranga chiqariladi.
II-semestr 60 soat - Тушунтириш хати

II-semestr 60 soat
21
|
Mavzu: SoundForge dasturida ishlash.
Mashg‘ulot mazmuni:. SoundForgeda audio faylar bilan ishlash, tovush tizimlarini dasturiy va apparat xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish
|
2
|
Amaliy
|
SoundForge dasturida ishlash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, Mustaqil
ishlash.
Topshiriqni bajarish
|
SoundForge dasturida ishlash.
xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
SoundForge dasturida ishlash.
haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: SoundForge dasturida ishlash.
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
22
|
Mavzu: Kompyuter grafikasida ishash.
Mashg‘ulot mazmuni:
Kompyuter grafikasi , turlari xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish va ko‘nikmalar hosil qilish
|
2
|
Nazariy
|
Kompyuter grafikasida ishash xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum
|
Kompyuter grafikasida ishash xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Kompyuter grafikasida ishash haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: Kompyuter grafikasida ishash
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
23
|
Mavzu: Web- kamera, raqamli video-kameralarni o‘rnatish.
Mashg‘ulot mazmuni: MFU turlari va asosiy parametrlari xaqida ma’lumotlarga ega bo‘lish va ko‘nikmalar hosil qilish
|
2
|
Nazariy
|
Web- kamera, raqamli video-kameralarni o‘rnatish xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum
|
Web- kamera, raqamli video-kameralarni o‘rnatish xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Web- kamera, raqamli video-kameralarni o‘rnatish haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
24
|
Mavzu: Kompyuter grafikasi
algoritmlarining dasturiy ta’mi noti, grafika formatlari va ranglar palitrasi
Mashg‘ulot mazmuni: Grafik formatlarni moslash, grafik formatlarni taqoslash va unga qo‘yilgan talablar xaqida ma’lu- motlarga ega bo‘lish
|
2
|
Nazariy
|
Kompyuter grafikasi
algoritmlarining dasturiy ta’mi noti, grafika formatlari va ranglar palitrasi
xaqida tushuncha o‘rganadi
|
Savol-javob, og‘zaki savol-javob, aqliy xujum
|
Kompyuter grafikasi
algoritmlarining dasturiy ta’mi noti, grafika formatlari va ranglar palitrasi
xaqida tushunchalar va amaliy ko‘nikmalar
|
Kompyuter grafikasi
algoritmlarining dasturiy ta’mi noti, grafika formatlari va ranglar palitrasi
haqida ma’lumotga ega bo‘ladilar.
|
|
Mustaqil ish: Kompyuter grafikasi algoritmlarining dasturiy ta’mi noti, grafika formatlari va ranglar palitrasi
|
2
|
topshiriqlar
|
|
Yozma, amalda elektron fayl
|
|
|
25
|
|
Mustaqi ish topshiriqlari Energetika fakul’teti 3-211 auditoriyada haftaning

|
Mustaqi ish topshiriqlari Energetika fakul’teti 3-211 auditoriyada haftaningBog'liq Fizika(Ishchi dastur) (2)Mustaqi ish topshiriqlari Energetika fakul’teti 3-211 auditoriyada haftaning
chorshanba kunlari soat 10. 00 dan 12.00 gacha qabul qilinadi. Kontakt tel:+99899-
112-04-67,+99891 -222-04-67 .
3
Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar)
Fanni o‘zlashtirish natijasida talaba:
o‘zlashtirilgan fizik tushunchalarni, tasdiqlarni fizik nuqtai nazardan tasavvur qila olishni;
mutaxassisligi bo‘yicha bilimlarni puxta egallashi, mavzularda uchraydigan fizik
tushunchalarni aniq tasavvur qila olishi, eng sodda texnikaviy jarayonlarni fizikaviy tahlil qila
olishni;
eng sodda fizik masalalarni tushungan holda chizmalar va qonuniyatlarga bog‘lab qo‘llay
bilish;
texnikada va kundalik turmushda masalalarni fizik qonuniyatlarga tayangan holda tahlil qilish;
Texnikada uchraydigan masalalarni matematik va fizik modellarini tuza olish;
ni
tanlay olish va tadbiq qila olishni o‘rganadi.
4
Ta’lim texnologiyalari va metodlari:
• muammoli ta’lim texnologiyasinini qo‘llash;
• kompyuterli ta’lim va o‘qitishning boshqa texnik vositalarini tadbiq etish;
• talabalarni mustaqil fikrlashga va o‘z fikrini erkin bayon etishga o‘rgatish;
• o‘qitishning noan’anaviy modellarini qullash;
• interfaol keys-stadilar;
• “Aqliy hujum” metodidan foydalanish;
• “Klaster” metodidan foydalanish;
• taqdimotlarni qilish.
5
Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to‘la o‘zlashtirish, tahlil natijalarini to‘g‘ri aks ettira
olish, o‘rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat
shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo‘yicha yozma ishni
topshirish.
6
TALABALAR BILIMINI NAZORAT QUYIDAGI MEZONLAR ORQALI AMALGA
|
| |
Virtual laboratoriya ishlari sifatida

11
quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi va joriy nazorat sifatida baholanadi:
1) Mavzular bo‘yicha konspekt (referat, taqdimot) tayyorlash. Nazariy materialni puxta
o‘zlashtirishga yordam beruvchi bunday usul o‘quv materialiga diqqatni ko‘proq jalb etishga
yordam beradi. Talaba konspekti turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ishlarini osonlashtiradi,
vaqtni tejaydi;
2) o‘qitish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimlari bilan ishlash. Olgan bilimlarini
o‘zlashtirishlari, turli nazorat ishlariga tayyorgarlik ko‘rishlari uchun tavsiya etilgan elektron
manbalar, innovatsion dars loyihasi namunalari, o‘z-o‘zini nazorat uchun test topshiriqlari
v.b;
3) fan bo‘yicha qo‘shimcha adabiyotlar bilan ishlash. Mustaqil o‘rganish uchun berilgan
mavzular bo‘yicha talabalar tavsiya etilgan asosiy adabiyotlardan tashqari qo‘shimcha o‘quv,
ilmiy adabiyotlardan foydalanadilar. Bunda xorijiy tillardagi adabiyotlardan foydalanish
rag‘batlantiriladi;
4) INTERNET tarmog‘idan foydalanish. Fan mavzularini o‘zlashtirish, kurs ishi, bitiruv
malakaviy ishlarini yozishda mavzu bo‘yicha INTERNET manbalarini topish, ular bilan
ishlash nazorat turlarining barchasida qo‘shimcha reyting ballari bilan rag‘batlantiriladi;
5) mavzuga oid masalalar, keys-stadilar va o‘quv loyihalarini ishlab chiqish va ishtirok etish;
6) amaliyot turlariga asosan material yig‘ish, amaliyotdagi mavjud muammolarning
yechimini topish, hisobotlar tayyorlash;
7) ilmiy seminar va anjumanlarga tezis va maqolalar tayyorlash va ishtirok etish;
8) mavjud laboratoriya ishlarini takomillashtirish, masofaviy ta’lim asosida mashg‘ulotlarni
tashkil etish bo‘yicha metodik ko‘rsatmalar tayyorlash va h.k.
Yangi bilimlarni mustaqil o‘rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo‘llarini
aniqlash, Internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to‘plash va ilmiy izlanishlar olib
borish, ilmiy to‘garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib ilmiy
maqola (tezis) va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning darsda olgan bilimlarini
chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatini rivojlantiradi. Vazifalarini
tekshirish va baholash amaliy mashg‘ulot olib boruvchi o‘qituvchi tomonidan, konspektlarni
va mavzuni o‘zlashtirishni ma’ruza darslarini olib boruvchi o‘qituvchi tomonidan har darsda
amalga oshiriladi.
Mustaqil ishni tashkil etish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar, keys-stadi, vaziyatli
masalalar to‘plami ishlab chiqiladi. Ma’ruza mavzulari bo‘yicha amaliy topshiriq, keys-
stadilar yechish uslubi va mustaqil ishlash uchun vazifalar belgilanadi.
№ 
Nazorat shakli - O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakulteti

|
O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakultetiBog'liq Fizika(Ishchi dastur) (2)№
Nazorat shakli
Baholash mezonlari
Test Baho
1
Variantda 5 ta savol
bo‘lib( savollar
laboratoriya
mashg’ulotlaridan,amaliy
mashg’ulot ,ma’ruza va
mustaqil ish
mavzularidan tanlanadi),
har bir savol uchun
maksimal 1 ballik
tizimda baholanadi.(
Oraliq nazorat yozma
ish shaklida
o’tkazilganda)
20 ta test savoldan
iborat variant beriladi
va maksimal (Oraliq
nazorat test shaklida
o’tkazilganda.Savollar
ma’ruza,amaliy
mashg’ulot ,laboratorirya
mashg’uloti va mustaqil
ish mavzularidan
tanlanadi))
5 baho bilan baholanadi.
–qo‘yilgan masalani mazmunan tushunib yetishi, savolga
aniq va to‘laligicha javob berishi, mustaqil fikr va mushohada
yuritishi, ijodiy fikrlay olish, mantiqiy yaxlitlikka erishib,
umumiy xulosalar chiqara olishi, amaliyot bilan bog‘lay olishi,
hayotga tadbiq etishi, yozma ishni tushunarli husnixat bilan
yozishi, imlo va stilistik xatolarga yo’l qoymasligi.
18-20
5
–savollarga to‘g‘ri javob berishi, fikrlash va mushohada
qilishining sezilishi, lekin ba’zi bir noaniqliklarga yo’l
qoyilishi, masalani yoritishda ijodiy yondashuv va muammoni
tahlil qilish qobiliyatini namoyon qila olishi, amaliyotga va
hayotga qo‘llashda chuqur kirib bora olmasligi, yozma ishda
tushunarli husnixat bilan yozishi, lekin ayrim imlo va stilistik
xatolarga yo’l qoyish.
15-17
4
–savollarga to‘g‘ri javob berishi, fikrlash va mushohada
qilishining sezilishi, lekin ba’zi bir noaniqliklarga yo’l
qoyilishi, masalani yoritishda ijodiy yondashuv va muammoni
tahlil qilish qobiliyatini namoyon qila olishda ayrim
kamchiliklar mavjudligi, amaliyotga va hayotga qo‘llashda
chuqur kirib bora olmasligi, yozma ishda tushunarli husnixat
bilan yozishi, lekin ayrim imlo va stilistik xatolarga yo’l
qoyish.
11-14
3
–savollar boyicha aniq tasavvurga ega emas, lekin qisman
javob bor. yaozma ishda o‘quv adabiyotlardan so‘zma–so‘z
ko‘chirgan.
0-11
0
ON va joriy nazoratlarni o`zlashtira olmagan talabalar YN ga kiritmaydi.
|
| |
Qattiq jismlarning aylanma harakati

9
maydonni aniqlash, hamda elektr sig‘imi, kondensatorlarga oid masalalar ushbu bo‘limda
keltirilgan.
8.
O‘zgarmas tokning asosiy qonunlari
. Zanjirning bir qismi va to‘liq zanjir uchun Om
qonuni. Kirxgof qoidalari. Tokning ishi va quvvati. Joul - Lens qonuni. O‘zgarmas tok
qonunlari jumladan tok kuchi, tok zichligi,elektr yurituvchi kuch kabilarni aniqlashga doir
masalalar yechish ko‘nikmasi hosil qilinadi. Elektr toki ta’sirini belgilovchi tok ishi, quvvatni
hisoblash, shuningdek turli zanjirlar uchun Kirxgof qonunlarini qo‘llashga oid masalalar
yechilishi o‘rganiladi.
9.
Magnit maydoni.
Bio-Savar-Laplas qonuni va uning turli o‘tkazgichlarga tatbiqi. Tokli
o‘tkazgich magnit maydonida. Amper kuchi. Lorens kuchi. Turli shakldagi, ya’ni to‘g‘ri,
aylanma va tokli solenoidlar atrofida yuzaga keladigan magnit maydon induksiyasi yoki
kuchlanganligi qiymatini hisoblashga oid masalalar ishlanishi ko‘rib chiqiladi. Magnit
maydon bilan tokli o‘tkazgich orasidagi o‘zaro bog‘lanishni aniqlash, shuningdek magnit
maydonda harakat qiluvchi zaryadli zarralarga ta’sir etuvchi kuchlar qiymatini hisoblashga
bag‘ishlangan masalalar o‘rin olgan.
10.
Magnit oqimi. Elektromagnit induksiya. Induktivlik

|
Magnit oqimi. Elektromagnit induksiya. InduktivlikBog'liq Fizika(Ishchi dastur) (2)Magnit oqimi. Elektromagnit induksiya. Induktivlik.
Elektromagnit induksiya
hodisasi, induktivlik va o‘zinduksiyaga doir masalalarni ishlash to‘g‘risida ko‘nikma hosil
qilinadi.
11.
To’lqin optikasi
. Yorug‘lik interferensiyasi. Yorug‘likni sinishi va qaytish qonunlariga,
shuningdek turli usullarda hosil bo‘ladigan yorug‘lik interferensiyasiga oid masalalar ko‘rib
chiqiladi. Yorug‘lik difraksiyasi. Yorug‘likning qutblanishi. Yorug‘likning difraksiya
hodisasiga va difraksion panjaraga bag‘ishlangan masalalarda yorug‘lik to‘lqin uzunligi,
spektr tartibi, panjara doimiysi kabi qiymatlarni aniqlashni
o‘rganiladi. Tabiiy yorug‘likdan qutblangan yorug‘lik hosil qilish va qutblangan
yorug‘likning intensivligi kabi kattaliklarni aniqlashga doir masalalar yechish ko‘nikmalari
hosil qilinadi.
12.
Issiqlik nurlanish qonunlari.
Yorug‘liking kvant tabiati. Qizdirilgan jismlarning
harorati, energetik yorqinligi, nurlanish quvvati, spektrial zichligi kabi kattaliklarni
aniqlashga doir masalalar yechilishi o‘rganiladi. Yorug‘likning kvant xossalari, ya’ni Plank
formulasi yordamida fotonlarning energiyasi, chastotasini va massasini
13.
Fotoelektrik hodisa.
Kompton effekti. Vodorod atomi uchun Bor nazariyasi. Fotoeffekt
qonunlari asosida hamda Eynshteyn formulasi yordamida turli metallar uchun fotoeffektning
qizil chegarasi, elektronlarning tezligi, energiyasi, chastotasi va chiqish ishiga oid masalalar
yechilishi o‘rganiladi. Shuningdek Bor nazariyasiga asoslangan masalalar ko‘rib chiqiladi.
Tomson modeli. Rezerford tajribasi. Atomning yadro modeli. Vodorod atomining nurlanish
spektri. Balmerning umumlashgan formulasi. Ridberg doimiysi. N.Bor postulatlari. Vodorod
atomining Bor nazariyasi. Frank - Gers tajribasi.
14.
Radioaktivlik.
Radioaktivlik hodisasi, radioaktiv moddalarning yemirilish, yarim
yemirilish davrini topishga doir masalalar ko‘rib chiqiladi.
15.
|
| |
Yadro reaksiyalari - O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakulteti

10
2. Oberbek mayatnigi yordamida qattiq jismning inersiya momentini aniqlash.
3. Tebrаnmа hаrаkаt qonunlаrini о‘rgаnish.
4. Havoning namligini avgust psixrometri yordamida aniqlash.h
5. Suyuqliklarning ichki ishqalanish koeffitsiyentini Stoks usuli bilan aniqlash.
6. Qаttiq jismning chiziqli kengаyish koeffitsiyentini temperаturаgа bog‘liqligini о‘rgаnish.
7. Richаrd usuli bilаn hаvo uchun аdiаbаtik kо‘rsаtkichi C
P
/C
V
ni аniqlаsh.
8. Tok mаnbаining E.Y.K. ni va manbaning ichki qarshiligini aniqlash.
9. CHо‘g‘lаnmа lаmpochkаning qаrshiligi vа quvvаtini аniqlаsh.
10.О‘tkаzgichning qаrshiligini о‘zgаrmаs tok kо‘prigi yordаmidа аniqlаsh.
11. Yerning mаgnit mаydon kuchlаngаnligi gorizontаl tаshkil etuvchisini tаngens
gаlvаnometr yordаmidа аniqlаsh.
12. Mikroskop yordamida shisha plastinkaning sindirish ko‘rsatkichini aniqlash. O‘lchov
mikroskopining tuzilishi, optik chizmasi va ishlash pritsipi bilan tanishiladi. Shu bilan birga
shisha plastinkaning sindirish ko‘rsatkichi tajribada aniklanadi.
13. Fotoeffekt qonunlarini tekshirish. Fotoeffekt hodisasi va uning qonunlari bilan tanishiladi.
Yorug‘lik ta’sirida metall sirtidan chiqayotgan fotoelektronlarning fototok hosil qilishi
kuzatiladi.
14. Difraksion panjara yordamida yorug‘likning to‘lqin uzunligini aniqlash. Difraksiya
hodisaning fizik mazmuni va difraksion panjara yordamida yorug‘likning to‘lqin uzunligini
o‘lchash usuli bilan tanishiladi
15.
Yarim о‘tkаzgichli tо‘g‘rilаgichning ishlаshini о‘rgаnish.
OSHIRILADI 
6.1. ORALIQ NAZORAT - O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va...

13
Oraliq nazorat fanning ma’lum bir bo’limi tugallangach talabalarning dars jarayonida so‘rovlarga javob
berishi, laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlardan olgan ko‘nikmalarini gapirib berishi, savollariga javob berishi,
suhbat, nazorat ishi, kollokvium, uy vazifalarini bajarib kelib topshirishi ,mustaqil ish topshiriqlarini bajarish va
shu kabi boshqa shakllarda o‘tkazilishi mumkin. Oraliq nazorat fanning xususiyati,
laboratoriya va amaliy
mashg‘ulotlari, oraliq nazorat soni va boshqalar hisobga olinib quyidagicha taqsimlanadi.
Mustaqil ish topshiriqlarini bajarganligi uchun:
1.Referat tayyorlagani va himoya qilgani uchun:
–mavzu bo‘yicha referat tayyorlash, uni yuqori saviyada himoya qila olish, keltirilgan
ma’lumotlarni mushohada
qilish va tushuntirib berish, berilgan savollarga to‘liq javob bera
olish, mustaqil fikrlay olish;
5
–mavzu bo‘yicha referat tayyorlash,
uni himoya qila olish, keltirilgan ma’lumotlarni
tushuntirib berish, savollarga javob bera olish;
4
–mavzu bo‘yicha referat tayyorlash, uni himoya qilishga harakat qilish, keltirilgan
ma’lumoatni tushuntirib va savollarga javob berishda kamchiliklarga yo‘l qo‘yish;
3
–mavzu bo‘yicha referatni qo‘pol
xatolar bilan tayyorlash, uni himoya qilishga qiynalish,
keltirilgan ma’lumotlarni tushuntirib bera olmaslik, savollarga xato javob berish;
2
2.Mavzu bo‘yicha mustaqil konspekti yuzasidan og‘zaki so‘rov:
–mustaqil ish mavzusini to‘liq o‘zlashtirishi, konspekt mavjudligi,
mustaqil fikrlay olishi,
mavzu bo‘yicha o‘z
takliflarini bera olishi, adabiyotlar bilan ishlash darajasining yuqoriligi,
mavzuni boshqa mavzular bilan o‘zviy bog‘lay olishi, himoya qilishi, konspektga yangi texnika
– texnologiyalar haqida va internet ma’lumotlarini kiritilganligi;
5
–mustaqil ish mavzusini to‘liq o‘zlashtirishi, konspekt mavjudligi, mustaqil fikrlay olishi,
mavzu bo‘yicha o‘z takliflarini bera olishi, adabiyotlar bilan ishlash darajasining yuqoriligi,
mavzuni boshqa mavzular bilan o‘zviy bog‘lay olishi, himoya qilishi;
4
–mustaqil ish bo‘yicha konspekt mavjudligi, mavzu bo‘yicha o‘z takliflarini bera olishi,
adabiyotlar bilan ishlay olishi, himoya qilishi va internet ma’lumotlar;
3
–mustaqil ish bo‘yicha
konspekt yetarli emasligi, mavzu bo‘yicha o‘z takliflarini bera
olmasligii, adabiyotlar bilan ishlay olmasligi, himoya qilishda fikr mazmunsizligi;
2
Oraliq nazorat ishida talaba tomonidan fanning texnologik xaritada belgilangan qismi boyicha nazariy
bilimlarni o‘zlashtirish darajasi, ularni amalda qo‘llash boyicha ko‘nikmalarning qanchalik egallanganligi,
masalaga
ijodiy yondasha olishi, fikrini bayon etishda mantiqiy ketma–ketlikka amal qilishi, javobda aniq
faktlarga asoslanishi, ko‘rgazmali vositalardan foydalana olishi kabi jihatlar hisobga olinadi.
Oraliq nazorat
YAKUNIY NAZORAT - O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakulteti

6.2. YAKUNIY NAZORAT
Yakuniy nazoratda semestr davomida fan boyicha nazariy va amaliy bilimlarni talaba tomonidan
o‘zlashtirish darajasi baholanadi. Bunda talabaning fan boyicha bilimlarni bir butun (yaxlit) holda qanday
tasavvur qilishi, mavzular o‘rtasidagi uzviy bog‘lanishlarni qanchalik tushunishi, fanning maqsadi va vazifalari,
muammolari va uni hal qilish yo’llarini qanchalik bilishi, fanga tegishli amaliy topshiriqlarni hal qilish
ko‘nikmalarini qanchalik egallaganligi, savollarni yoritishga tizimli yondasha olishi, mantiqiy ketma–ketlikka
amal qilishi, olgan bilimlarini hayotga bog‘lay olishi kabi jihatlarga alohida e’tibor beriladi.
Yakuniy nazoratda saralash balidan kam ball olgan talabaning bali hisobga olinmaydi va
qaydnomaning YN qismiga «0» ball qoyiladi, hamda ON ballari jamlanib, umumiy ball chiqariladi. Talaba
yakuniy nazoratga kirmagan bo‘lsa, qaydnomaning YN qismiga «kelmadi» deb yoziladi va umumiy ball
15
chiqarilmaydi.
Nazorat o‘tkazilayotgan paytda biron manbadan foydalangan yoki foydalanishga uringan talabalar,
dalolatnoma tuzilib, YN dan chiqarib yuboriladi va uning bilimi «0» ball bilan baholanadi.
Yakuniy nazoratni quyidagi mezonlar boyicha o‘tkazish tavsiya etiladi:
T/r
Baholash
Shakli
Soni
Baholash mezonlari
Test Baho
1
Yozma ish . Har bir
variantda 5 ta savol
bo’lib, har bir savol
alohida baholanadi va
maksimal 5 baho
beriladi.(Savollar
ma’ruza,mustaqil ish
topshiriqlari hamda
amaliy mashg’ulot
mavzularidan
tanlanadi)
30 ta test savoldan
iborat variant
beriladi va
maksimal (Oraliq
nazorat test shaklida
o’tkazilganda.Savollar
ma’ruza,amaliy
mashg’ulot
,mashg’uloti va
mustaqil ish
mavzularidan
tanlanadi))
5 baho bilan
baholanadi.
2
–qoyilgan masalani mazmunan tushunib yetishi, savolga aniq
va to’laligicha javob berishi, mustaqil fikr va mushohada
yuritishi, ijodiy fikrlay olish, mantiqiy yaxlitlikka erishib,
umumiy xulosalar chiqara olishi, amaliyot bilan bog’lay olishi,
hayotga tadbiq etishi, yozma ishni tushunarli husnixat bilan
yozishi, imlo va stilistik xatolarga yo’l qoymasligi.
27-30
5 baho
–qoyilgan masalani mazmunan tushunib yetishi, savolga
deyarli to’laligicha javob berishi, mustaqil fikr va mushohada
yuritishi, ijodiy fikrlay olish, umumiy xulosalar chiqara olishi,
amaliyot bilan bog’lay olishi, yozma ishni tushunarli husnixat
bilan yozishi, imlo va stilistik xatolarga yo’l qoymasligi/
22-26
4 baho
–savollarga to’g’ri javob berishi, fikrlash va mushohada
qilishining sezilishi, lekin ba‘zi bir noaniqliklarga yo’l qoyilishi,
masalani yoritishda ijodiy yondashuv va muammoni tahlil qilish
qobiliyatini namoyon qila olishi, amaliyotga va hayotga
qo’llashda chuqur kirib bora olmasligi, yozma ishda tushunarli
husnixat bilan yozishi, lekin ayrim imlo va stilistik xatolarga
yo’l qoyish.
17-21
3 baho
–savollarga to’g’ri javob berishi, lekin fikrlay va mushohada
qila olmasligi, masalani yoritishda ijodiy yondashuv va
muammoni tahlil qilish qobiliyatini namoyon qila olishi,
tushunarli husnixat bilan yozishi, ayrim imlo va stilistik
xatolarga yo’l qoyish.
0-16
2 baho
|
Adabiyotlar - O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakulteti

|
O‘zbekiston publikasi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti elektronika va avtomatika fakultetiBog'liq Fizika(Ishchi dastur) (2)
7
Adabiyotlar
7.1. Asosiy adabiyotlar
1. Douglas C. Giancoli, Physics: Principles with Applications, Prentice Hall; 6th edition January
17, 2004 USA.
2. Raymond A. Serway, John W. Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics,
Cengage Learning; 9. 2013, Brooks/cole 20 Channel Center Street Boston, MA 02210 USA.
3. Sultanov N. Fizika kursi. Darslik, T: Fan va Texnologiya, 2007
4. Абдурахмонов К.П., Эгамов Ў. Физика курси. Дарслик –Тошкент, 2010
5. Abluraxmonov Q.P., Xamidov V.C., Axmedova N.A. Fizika. Darslik, T: Aloqachi, 2018, 652
b.
6. Трофимова Т.И. Курс физики. Учебник -М.: «Академия », 2007
7. Детлаф А.А., Яворский Б.М., Курс физики.Учебник -М.: “Академия”, 2007
8. Qodirov O., Boydedayev A. Fizika kursi. Qism-3: Kvant fizikasi – T: O’zbekiston,2005
9. Исмоилов М., Хабибуллаев П.К., Халиулин М. Физика курси. Дарслик, Т: Ўзбекистон,
2000
10. Гаибов А.Г., Химматкулов О. Физика. Ўқув қўлланма-Т. Нашр, 2018
11. Камолхўжаев Ш.М., Гаибов А.Г., Химматқулов О. Механика ва молекуляр физикадан
маърузалар матни. ТошДТУ, 2003.
12. Ахмаджонов О. Физика курси. Дарслик, 1-3 қ.-Т., “Ўқитувчи”, 1999
Худойберганов А.М., Махмудов А.А. Атом физикаси. “Навруз”. 2018
13. А.Г. Гаибов, Б.З. Шарипов, О. Химматкулов, А.А. Эшкулов. Физика фанидан ўқув
услубий мажмуа. 2019
14. Умирзаков Б.Е., Абдувайитов А.А., Болтаев Х.X. Физика курсидан маърузалар. Ўқув-
услубий қўлланма 1-3 қ. ТДТУ, 2019 й.
15. Умирзаков Б.Е., Абдувайитов А.А., Болтаев Х.X. Физика масалалар тўплами (1-қисм).
Ўқув услубий қўлланма. ТДТУ, 2016 й.
16. Умирзаков Б.Е., Абдувайитов А.А., Болтаев Х.X. Физикадан лабораториялар иши.
Ўқув-услубий қўлланма. ТДТУ, 2015 й.
17. Волькенштейн В.С. Умумий физика курсидан масалалар тўплами. Т.:Ўқитувчи, 1996
18. Чертов А., Воробьев А. Физикадан масалалар тўплами. Дарслик-Т.:Ўзбекистон, 1997
|
| |