nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xalqaro poezdlar harakat xavfsizligi

|
Xalqaro poezdlar harakat xavfsizligi
|
bet | 33/90 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 5,64 Mb. | | #148663 |
Bog'liq Китоб 1-қисм8.4. Xalqaro poezdlar harakat xavfsizligi
Temir yo’l transportidagi baxtsiz xodisalarning xavfi va uning uzoq vaqt davomida rivojlanib borishiturli xil adliya idoralari uchun mumkin bo’lgan statististik ma’lumotlar bo’yicha baxolanishi mumkin. Evropa ittifoqining 28 ta davlati uchun baxtsiz xodisalar xavfi AQSh, Kanada, Janubiy Koreya va Avstraliya davlatlari baxtsiz xodisalar xavfi asosida tuzilgan. Xech qanday davlat rasmiy ma’lumotlarni nisbatan rivojlangan davlatlar bo’lmish Yaponiya va Xitoy davlatlarichalik berilishi mumkin emas. Ushbu doiraga kiritilgan barcha besh davlatlar uchun, faqatgina Janubiy Koreyadan tashqari oxirgi o’n yillikda tendentsiya sezilarli darajada pasaygan,
Baxtsiz xodisalar xavfining absolyut axamiyati tendentsiyalari taxliliga qo’shimcha ravishda ularni baxolash mavjud milliy statistik ma’lumotlari asosida amalga oshirilgan. Davlatlar o’rtasidagi baxtsiz xodisalar va poezd-kilometrlarni aniqlash bir biriga o’xshash bo’lsada, xavfsizlikni buzuvchilar va oqibati inson o’limi bilan tugaydigan baxtsiz xodisalar uchun xisobotlar amaliyoti xar doim xam o’xshash bo’lavermaydi. Buni quyidagi 1- jadvaldan ko’rish mumkin.
1-rasm. 2003-2013 yillar bo’yicha Evro ittifoqning 28 ta mamlakati, AQSh, Kanada, Janubiy Koreya va Avstraliya davlatlari temir yo’llaridagi baxtsiz xodisalar. Million poezd-kilometrlarda
1-jadval
Temir yo’llardagi baxtsiz xodisalar va Evropa ittifoqi, AQSh, Kanada, Janubiy Koreya va Avstraliya davlatlaridagi 2007-20012 yillardagi yo’lovchilar bilan sodir bo’lgan baxtsiz xodisalar.
Baxtsiz xodisalar (2007–2012)
|
EI
|
AQSh
|
Kanada
|
Koreya
|
Avstraliya
|
Barcha odamlar mln.poezd-km da
|
0.32
|
0.63
|
0.6
|
0.45
|
0.16
|
Yo’lovchilar v mlrd.passajir-kmda
|
0.13
|
0.26
|
0.14
|
0
|
NA
|
jadvalda temir yo’llarda sodir etilgan baxtsiz xodisalar va temir yo’llardagi yo’lovchilar bilan sodir bo’lgan baxtsiz xodisalarning 2007-2012 yillardagi xolati keltirilgan. Jadvaldan ko’rinib turibdiki Evropa ittifoqi temir yo’llaridagi yo’lovchilar boshqa davlatlar temir yo’llaridagi yo’lovchilarga nisbatan xavfsizlik darajasi bo’yicha yuqori mavqega ega ekan. Lekin boshqa davlatlarga nisbatan xavfsizlikning yuqori darajali ishlab chiqaruvchanligiga ega bo’lgan davlatlar xam yo’q emas.
|
| |
ПРОФЕССИОНАЛ - download

Qidiruv: ПРОФЕССИОНАЛ
Область применения эцп профессионал Используется для работы на следующих порталах
25,23 Kb.
2
o'qib
Кутубхоначи-мутахассиснинг инновацион компетентлилиги ва профессионал ривожланиши: тушунчалар таҳлили abdurahmonova M. S
Kalit soʼzlar axborot-kutubxona, koʼnikma va malakalar, taʼlim tizimi, innovatsion
0,63 Mb.
5
o'qib
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги бошлангич профессионал таълимнинг
O‘quv metodik birlashmasining 2021-yil 20-avgustdagi 3-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan
328,5 Kb.
5
o'qib
Замонавий дидактик воситалари асосида бўлажак профессионал таълим ўҚитувчиларини касбий фаолиятга тайёрлашнинг таркибий функционал модели
Annotatsiya: Ushbu maqolada bo‘lajak professional ta‘lim o‘qituvchilarini tayyorlashda o‘qitishning zamonaviy didaktik vositalaridan foydalanishni o‘ziga xos ahamiyati
0,6 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
ИННОВАЦИИ В СИСТЕМЕ ПОВЫШЕНИЯ КВАЛИФИКАЦИИ

67
которые необходимы именно ему. Индивидуализация
процесса обучения
придает осмысленность процесса обучения за счет возможности выбора того или
иного типа действия, привнесения личных смыслов, а также формулирования
собственного образовательного заказа и видения своих профессиональных
перспектив.
Проблема развития компетентностей педагогов в процессе повышения
квалификации позволила разработать и обосновать соответствующую модель,
которая предполагает наличие специально спроектированного обучающего
процесса в структуре
повышения квалификации, сущность которого
заключается в обеспечении поступательного позитивного развития комплекса
специально определенных компетентностей. При этом сохраняется
преемственность и непрерывность в процессе восхождения к новому более
высокому уровню развития профессионализма на
основе критического
восприятия ее предыдущего уровня сформированности.
Инновационный характер модели заключается в том, что были определены
и обоснованы пошаговые действия профессионального самосовершенствования
педагогических кадров в межкурсовой период (содержат три шага,
продолжительность каждого составляет 1,5 года, и включает мотивационный,
содержательный, деятельностный и рефлексивно-диагностический элементы).
Связано это прежде всего с быстрым старением знаний (между этапами курсовой
переподготовки - пять лет); высокими темпами научно-технического процесса;
интенсивным внедрением инновационных технологий в учебно-воспитательный
процесс; ростом требований к личности специалистов; реформированием самой
системы повышения квалификации работников образования и т.д.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ВИРТУАЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ОБУЧЕНИЕ

114
меньше места и гораздо
более простые в установке, а также в них можно
произвести тонкую настройку оборудования легче и эффективнее.
Виртуальные технологии можно использовать при обучении таким
дисциплинам как химия, биология, физика и другие. Виртуальные технологии
подходят для обучения, где нужно наглядно показать пример или провести опыт.
При обучении медицине роль виртуальных технологий может быть
неоспоримой. Особенно, при обучении хирурги, стоматологии можно сказать,
обучения с
помощью виртуальных технологий, может помочь получить
теоретические навыки не рискуя. Обучаемы в виртуальном миры могут делать
сложные операции, это может помочь им быстрые освоить те навыки, которые
они должны получить на практике.
Использование виртуальных технологий в медицинском образовании
может помочь, для повышения следующих качеств урока:
1.
Asosiy adabiyotlar - 1. Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillar

|
1. Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillar
|
bet | 6/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 96 Kb. | | #145120 |
Bog'liq 4- variant Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillarAsosiy adabiyotlar
1. Karimov l.A. O ‘zbekiston — bozor munosabatlariga
o ‘tishning o ‘ziga xos yo‘li. - Т.: 0 ‘zbekiston, 1993-yil, 42 bet.
2. 0 ‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
«Ishlab
chiqarishni modemizatsiyalash, texnik va texnologik qayta
jihozlashni rag‘batlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar
to ‘g ‘risida»gi Farmoni. //Xalq so‘zi, 2007-yil, 15-mart.
3. Karimov
l.A.
Jahon
moliyaviy-iqtisodiy
inqirozi,
0 ‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etish vo‘llari va choralari. -
Т.: 0 ‘zbekiston, 2009-yil, 56 bet.
4. Karimov l.A. 2014-yil yuqori o ‘sish sur’atlari bilan
rivojlanish, barcha mavjud imkoniyatlami safarbar etish, o ‘zini
oqlagan islohotlar strategiyasini izchil davom ettirish yili
boTadi. - • /Xalq so‘zi, 2014-yil, 18-yanvar.
5. Mullajonov F. Taraqqiyot yo‘lida sobit hamkor. // Xalq
so‘zi, 2014-yil, 7-avgust.
6. Xodiev
B.Yu.,
Bekmuradov A.Sh.
va boshqalar.
«O'zbckiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning Jahon
moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, 0 ‘zbekiston sharoitida uni bartaraf
etish yo‘llari va choralari» nomli asarini o ‘rgansh b o ‘yicha
o ‘quv qo‘llanma - Т.: Iqtisodiyot, 2009-yil, 120 bet.
7. 0 ‘zbekistonnmg
siyosiy-ijtimoiy
va
iqtisodiy
istiqbolining asosiy tamoyillari. Т.: 0 ‘zbekiston, 1995-yil, 6-bet.
8. 0 ‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. 5-6-jildlar. “0 ‘zbe-
kiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti. Tosh
kent, 2003.
9. 0 ‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
«Xo‘jalik
boshqaruv organlari tizimini takomillashtiish to ‘g‘risida»gi
farmoni. 2004-yil, 9-yanvar.
10.M .Sharifxo‘jaev, Yo.Abdullaev . Menejment: 100 savol
va javob.-Т.: Mehnat, 2000-yil, 560 bet.
11.http: 7wwvv.press-scrviсe.uz - «Prczident sayti».
12.http:7 vvww.gov.uz - «Hukumal sayti».
13.http://www.tsue.uz - «Universitet sayti»
80
V bob
|
| |
Qisqacha xulosalar - 1. Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillar

|
1. Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillar
|
bet | 5/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 96 Kb. | | #145120 |
Bog'liq 4- variant Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillarQisqacha xulosalar
Yirik
miqyosda
amalga
oshinladigan,
har
qanday
to ‘g ‘ridan-to‘g ‘ri mehnat, amaldagi ishlab chiqarish u yoki bu
darajada boshqaruvga muhtojdir.
Shu sababli boshqaruv
obyektiv zaruriyat va maqsadga yo‘naltirilgan jarayon sifatida
namoyon b o ‘ladi.
Respublika
sanoatiga
rahbarlik
qilish
0 ‘zbekiston
davlatining iqtisodiy strategiyasiga asoslanadi va unga muvofiq
amalga oshiriladi.
Boshqaruvning asosiy tamoyillari va usullari mavjud b o ‘lib,
ular jam iyat taraqqiyotining turli obyektlarida turlicha bo‘lishi
mumkin. Ulami oqilona va izchil hamda bosqichma-bosqich
amalga oshirish sanoat ishlab chiqarishi taraqiyotini jadallash-
tirishga olib keladi.
1
M u llajo n o v F. T araqqiyo! y o ‘ida sob il ham kor. / X alq s o ‘zi, 2014-yil, 7-avgust.
78
Umuman olganda, 0 ‘zbekistonda iqtisodiyotning siyosatdan
ustunligi, davlat bosh islohotchi ekani, kuchli ijtimoiy siyosat
olib borilayotgani, islohotlaming bosqichma-bosqich amalga
oshirilayotgani to ‘g ‘ri уоЧ ekani iqtisodiy inqiroz sharoitida
o ‘zining hayotiyligini yana bir bor isbotladi.
Sanoatning so‘nggi yillardagi jadal va barqaror rivojlanishi
ham 0 ‘zbekiston tanlagan taraqqiyot modelining hayotiy va
samarali ekanligini ko ‘rsatdi.
Nazorat va muhokama uchun savollar
1. Boshqaruvning mohiyati, ahamiyati, zaruriyati, maqsadi
va vazifalari nimalardan iborat?
2. Boshqaruvning bozor iqtisodiyoti sharoitiga mos va xos
tamoyillari va usullari-chi?
3. Sanoat boshqaruvining hozir ahvoli qanday?
4. Boshqaruvning istiqboli hamda uni iqtisodiy o‘sish va
ishlab
chiqarish
samaradorligini
oshirishga
yo ‘naltirish
nimalami taqazo etadi?
5. Boshqaruvda xorijiy mamlakatlar tajribasi va undan keng
foydalanish nima uchun zarur?
79
|
| |
Lokal hisoblash tarmoqlari- bu

1. Provayder-bu:
a) Internet xizmatini ko’rsatuvchi tashkilot;
b) Internet xizmatini ko’rsatuvchi dastur;
c) Internet xizmatini ko’rsatuvchi texnika;
d) Internet xizmatini to’lovchi tashkilot.
2. Protokol
-
bu:
a) kompyuterlar o’rtasidagi o’zaro munosabatni aniqlab beradigan qoidalar majmuidir;
b) kompyuterlar o’rtasidagi o’zaro munosabatni tushunuvchi qoidalar majmuidir;
c) kompyuterlar o’rtasidagi o’zaro munosabatni yo’qotuvchi beradigan qoidalar majmuidir;
d) kompyuterlar o’rtasidagi o’zaro munosabatni inkor etuvchi qoidalar majmuidir.
3. Server
-
bu:
a) kompyuter yoki dastur bo’lib, boshqa kompyuter yoki dasturlardan tushadigan so’rovlarni
qayta ishlash uchun belgilanadi;
b) tashkilot bo’lib, boshqa kompyuter yoki dasturlardan tushadigan so’rovlarni qayta ishlash
uchun belgilanadi;
c) maxsus shaxs bo’lib, boshqa kompyuter yoki dasturlardan tushadigan so’rovlarni qayta
ishlash uchun belgilanadi;
d) mijoz bo’lib, boshqa kompyuter yoki dasturlardan tushadigan so’rovlarni qayta ishlash uchun
belgilanadi;
4. Brauzer- bu:
a) Internetga bog’lovchi dastur;
b) Internetdan ajratuvchi dastur;
c) Internetni to’xtatuvchi tashkilot;
d) Internetga bog’lovchi tashkilot.
Internetning tarkibiy qismlari qaysilar?

1–bosqich (1960–yillar boshidan) hisoblash markazlari zaxiralaridan markazlashgan tarzda
foydalanishga yo’naltirilgan qo’l mehnati amallarini bajarishda axborotni ancha samarali qayta
ishlash bilan ajralib turadi.
2–bosqich (1970–yillar o’rtalaridan) shaxsiy kompyuterning paydo bo’lishi bilan bog’liq.
3–bosqich (1990–yillar boshlaridan) tijoratda strategik afzalliklar tahlili tushunchasi bilan
bog’liq va axborotni taqsimlovchi qayta ishlash telekommunikatsiya texnologiyalari yutuqlariga
asoslangan.
Leksik tahlil - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 18/27 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #15036 |
Leksik tahlil
Sintaksik tahlil
Kontekst tahlil
Generatsiya
2.2.1.1-chizma.Translyasiya sxemasi.
Birinchi va ikkinchi bosqichlarni bajarishdan keyin boshlang’ich programmadan abstrakt programmani hosil qilamiz. Sxemadan ma’lumki tarjima jarayoni asosan ichki (analiz va sintez) bosqichlardan iborat. Birinchi bosqichda abstrakt programma va ikkinchi bosqichda unga ekvivalent bo’lgan natijaviy programma hosil bo’ladi.Leksik analiz jarayonida translyatr kirish satrini litera bo’yicha o’qib leksemalarni hosil qiladi. Leksemalar jadvalda saqlanadi. Har bir leksema deskriptorga ega bo’lib, deskriptor leksema turi va saqlash joyini belgilaydi. Sintaksis tahlil natijasida leksemani til sintaksisiga jabob berish yoki bermasligi aniqlanadi. Masalan ,a+b*c ifodasi tahlildan keyin (a+(b*c)) ko’rinishda keltiriladi. Buning natijasida programmaning ma’nosi yaqqol ko’rsatiladi. Tahlilning bu bosqichi natijasi programmani tahlil daraxtidir. Daraxt konstruksiya va leksemalarni o’z ichiga oladi. Keying bosqichda esa bu daraxt maxsus algoritmlar bilan aylanib o’tiladi va natijaviy programma satri hosil bo’ladi.Generatsiya bosqichida natijaviy programma satrlar to’plami ko’rinishida hosil qilinadi.Masalan x:=b+(c-d)*(e+f) operatori berilgan bo’lsin.yoki shartli operator agar x>y u holda a:=1 aks holda b:=2; generatsiyadan keyin quyudagi ko’rinishni oladi p:=x>y; agar p uholda o’ting M1; o’ting M2; M1:a:=1; o’ting M3; M2:b:=2 ; M3:….. Generatsiya etapining yana asosiy vazifalaridan biri – bu xotirani taqsimlashdir. Bu yerda statik yoki dinamik taqsimlash usullari ishlatiladi. Birinchi usul xotirani translyatsiya jarayonida taqsimlashni talab qiladi. Agar programma obektlarning paydo bo’lishi va aktivlanishi ma’lum bo’lmasa dinamik taqsimlash usulidan foydalanadilar.Sintaksik tahlil jarayonida tushunchalar strukturasi aniqlanadi va uning tashkil etuvchilari ajratiladi . Sintaksik daraxt ko’rinishi paydo bo’ladi .
|
| |
Nazorat savollari - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

5. Texnik talablar
Elektron axborot-ta’lim resurslari (EATR) axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining rivojlanishining zamonaviy talablariga mos bo’lishi shart. Elektron axborot-
ta’lim resurslarini ishlab chiqishda bu sohada dunyoning eng ilg’or mamlakatlari tajribalarini
joriy etish, EATR ni tayorlashda ular foydalanayotgan eng yangi dasturiy mahsulotlar,
qo’llayotgan texnologiyalardan samarali foydalanish kerak. Elektron axborot-ta’lim resurslari
(EATR) maktablardagi shaxsiy kompyuterlarda, lokal tarmoqda va Internet orqali onlayn
tizimida ishlash imkoniyatiga ega bo’lishi kerak va shu o’rinda yuklanishi og’ir bo’lmasligi
kerak. Elektron axborot-ta’lim resurslaridan foydalanuvchilar asosan maktab o’qituvchilari va
o’quvchilardir. Shuning uchun ularni ishga tushirishda turli parollar qo’llash va ro’yxatdan
o’tkazish shartlari qo’llanilmasligi kerak. Elektron axborot-ta’lim resurslaridan foydalanish
tezligini pasaytiradigan va ortiqcha dasturlarni o’rnatish talab etilmasligi zarur.
6. Hujjatlar. Elektron axborot-ta’lim resurslar quyidagilarni o’z ichiga olgan foydalanuvchi
yo’riqnomasiga ega bo’lishi lozim: -resursdan foydalanish tartibi aks ettirilgan texnik
yo’riqnoma; resursdan ta’lim jarayonida foydalanish, ya’ni dars jarayonida qo’llash mumkin
bo’lgan uslubiy tavsiyalar (shu jumladan, tavsiya etilgan foydalanish ssenariyi) keltirilgan
yo’riqnoma.
Xulosa tariqasida shuni aytish mumkinki: Elektron axborot ta’lim resursi maqsadga
yo’naltirilgan, shaxsning rivojlanishiga mo’ljallangan, ta’lim maqsadiga erishish uchun
pedagogik metodlar va texnologiyalarning uslubiy izchililigiga ega bo’lgan pedagogik ssenariy
asosida tuziladi. O’quv materialining joylashtirilishi tuzilmasi pedagogik ssenariyga mos tarzda
amalga oshiriladi va ta’lim berish sifatini oshirish uchun xizmat qiladi.
Axborotlarni taqdim etish tizimlarining rivojlanishi

|
Axborotlarni taqdim etish tizimlarining rivojlanishiBog'liq ok4.2. Axborotlarni taqdim etish tizimlarining rivojlanishi
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari taraqqiy etishining asosiy bosqichlari.
XIX
asrning ikkinchi yarimigacha axborot texnologiyasining asosini pero, siyohdon va buxgalteriya
daftari tashkil etgan. Kommunikatsiya(aloqa) paket(rasmiy hujjatlar solingan konvert) yuborish
orqali amalga oshirilar edi. Axborotlarni qayta ishlash mahsuldorligi o’ta past bo’lib, har bir xat
alohida, qo’lda ko’chirib olingan. Qaror qabul qilish uchun bir-biriga qo’shiladigan xisob-
kitobdan boshqa axborot ham bo’lmagan.
«Qo’l» axborot texnologiyasi o’rniga XIX asr oxirida «mexanik» texnologiya kirib keldi.
Yozuv mashinasi, telefon, diktafonning kashf etilishi, jamoa pochtasi tizimining takomillashuvi
– bular bari avvaliga axborotni qayta ishlash texnologiyasida, so’ng ish mahsuldorligida sezilarli
o’zgarishlar yuz berishiga zamin bo’ldi. Mohiyatan, mexanik texnologiya mavjud muassasalarda
tashkiliy tarkibining shakllanishiga yo’l ochib berdi. XX asrning 40-60 yillarida «elektr»
texnologiyasi paydo bo’lib, u yechib almashtiriladigan elementlarga ega elektr yozuv mashin-
kalari, oddiy qog’ozdan foydalanuvchi nusxa ko’chirish mashinasi, portativ diktafonlardan iborat
edi. Aynan shu vositalar xujjatlarni qayta ishlash sifati, soni va tezligini oshirish hisobiga
boshqarish faoliyati yaxshilandi. Ko’pgina zamonaviy muassasalar «elektr» texnologiyasiga
asoslangan.
60-yillarning ikkinchi yarmidan esa «elektron (yoki «kompyuter») texnologiyasi yuzaga
kela boshladi va axborotlarning shaklini emas, mazmunini o’zgartirishga urg’u berila boshlandi.
Ma’lumki, boshqaruvning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari axborotlarni qayta
ishlash bo’yicha eng kamida quyidagi muhim uchta tarkibiy qismga ega bo’lishi lozim: hisobga
olish, tahlil va qaror qabul qilish. Bularni kompyuterlarda amalga oshirish tobora
murakkablashib bormoqda. Chunki, o’zida sanoqsiz ma’lumotlarni jamlagan «qog’ozlar
dengizi» tobora kengayib bormoqda.
|
| |
Birgalikda harakat qilish qobiliyati

mumkin. Aynan Internet tufayli odamlar dunyoning har qanday nuqtasidan turib o’zaro muloqat
qilish imkoniga ega. Bu holatda doimiy va yarim doimiy harajatlar yanada keng geografik
mintaqada taqsimlanish hisobiga ustuvorlikka ega bo’ladi.
5. Konvergensiya.
Konvergensiya AATning zamonaviy rivojlanish jarayonining oxirgi
bosqichi sifatida ko’rib chiqiladi. Bunda mahsulotlar va xizmatlar, axborot va dam olish,
shuningdek, ovozli, raqamli hamda videosignallarni uzatish kabi ish rejimlari o’rtasidagi farq
yo’qoladi. Moddiy ishlab chiqarish va axborot biznesi sohalari o’rtasidagi tafovut o’chib ketadi,
firmalar va korporatsiyalarning faoliyat turlari diverfikasiyasi, sanoat tarmoqlari, moliya sektori
va xizmat sohalari o’zaro uyg’unlashib ketadi.
Shunday qilib, yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari - bu dunyo miqyosida jamiyat
taraqqiyotining sanoat asridan axborot asriga qarab o’tish asosidir. Mazkur tendensiyaning
biznesda qo’llanilishi quyidagi o’zgarishlarga olib keladi:
·
har bir ish o’rnida resurslar yetarli bo’lganda axborotlarni qayta ishlash uchun taqsimlangan
shaxsiy(personal) hisoblashlarni amalga oshirish;
·
xabarlarni jo’natish uchun ish o’rinlari birlashganda kommunikatsiyaning rivojlangan
tizimini yaratish;
·
tashkilot axborot oqimiga ulanganda, moslashuvchan global kommunikatsiyalarga ega
bo’lishi;
·
elektron savdo tizimini yaratish va rivojlantirish;
·
tashkilot integrasiyasi – tashqi muhit tizimidagi oraliq bo’g’inlarni bartaraf etish.
МАЛАКА ОШИРИШНИНГ НОЁБ УСУЛИ - Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning...

118
вакили), катта ҳамшира, кадрлар бўлими ва ҳуқуқшунослардан иборат комиссия
тузилиб, врачларнинг тоифа ҳужжатларини тўлдириш
вилоят тоифа
комиссиясига тақдим этиш тизими барпо қилинди. Врачларга берилган яна бир
енгиллик вилоят тоифа комиссияси жойларга бориб (уларнинг таклифига
биноан) кўчма тоифа комиссияси йиғилишларини ўтказди.
Яратилган ана шундай ўқитиш ва тоифа
бериш тизими врачларни
оворагарчиликлардан, бекор вақт йўқотишлардан ҳамда турли хил пул
харажатларидан озод этди. Уларнинг тақдирига бундай адолатли ёндашув
аҳолига кўрсатилаётган ёрдам сифати ва самарасини ошишига хизмат қилади,
шак-шубҳасиз.
Наглядность - Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini...

115
АБУ АЛИ ИБН СИНОНИНГ СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШ БОРАСИДАГИ ВАЛЕОЛОГИК ҚАРАШЛАРИ
Ходжаев Н.И., Рахимова Ш.Ҳ., Ходжаев Б.Ж.
Самарканд Давлат тиббиёт институти,
(Самарканд, Ўзбекистон)
Аннотация. Соғлом турмуш тарзини
шакллантришдек мураккаб
масаланинг ечимини топишда тарихий ёндошиш, Шарқ ва Марказий Осиё
халқлари орттирган бой тажрибани ҳамда ватандошларимиз бўлмиш улуғ
алломалар қолдирган илмий меросларни ўрганиш ва улардан фойдаланиш муҳим
аҳамиятга эгадир.
Соғлом турмуш тарзни шакллантиришнинг асосий тамойиллари, мазмун-
моҳияти маънавий меросимизда, буюк алломалар, мутафаккирлар қарашларида
ўз аксини топган. Марказий Осиё мутафаккирларининг асарларида ҳам соғлом
турмуш тарзининг ёрқин ифодасини кўриш мумкин.
Абу Али ибн Сино 1000 йил олдин “Соғлом кишиларнинг соғлиғи”
тўғрисида асар ёзган ва унинг ҳозирги кунда ҳам нафақат сақланиб қолган, балки
“энг муҳим ва энг долзарб” масла деб, дунё олимлари томонидан тан олинмоқда.
Ибн Сино ўз даврида фанларнинг деярли барча соҳаларида чуқр из қолдирди.
“Тиб қонунлари “ китобининг биринчи қисмидаги соғлиқни сақлаш тадбирлари
ҳақидаги махсус фанида инсон саломатлигини сақлашга алоқадор омиллар
тўғрисида сўз юритиб”, бунда асосан қуйидаги етти нарсани мўтадил қилишга
кўпроқ эътибор бериш керак: мижозни мўтадил қилиш, ейиладиган ва
ичиладиган нарсаларни танлаш, гавдани чиниқтирар, тозалаш, тўғри тузилишни
сақлаш, бурунга тортиладиган ҳавони етарли ва яхши қилиш, кийимли
нарсаларни яхшилаш, жисмоний ва руҳий ҳаракатларни мўтадил қилиш шу
ҳаракатлар жумласига маълум даражада уйқу ва уйғоқлик ҳам киради” деб
таъкидлаган. Олимнинг фикрича, соғлиқни сақлашнинг
асосий тадбири бадан
тарбия, кейин овқат тадбири ва уйқу тадбирлари ҳисобланади: Бадан тарбия
кишини чуқур ва кетма-кет нафас олишга мажбур қилувчи ихтиёрий ҳаракатдир,
мўтадил равишда ва ўз вақтида бадан тарбия турларига ўзаро тортишиш, ёйдан
ўқ отиш, тезюриш, найза отиш, сакраш, қиличбозлик, кураш ва бошқаларни
киритади.
Овқатланиш тартиби ҳақида сўз юритиб, “ Овқатни иштаҳа билан емоқ ва
иштаҳани қайтармаслик лозим. Қишда иссиқ, ёзда совуқ ёки илиқ овқат ейиш
лозим. Жуда тўйиб ва тўлиб овқат ейиш ва ичиш ҳамма ҳолда ҳам
Ta’lim tizimida yangi axborot va kommunikatsiya texnologiyalari

|
Ta’lim tizimida yangi axborot va kommunikatsiya texnologiyalariBog'liq okTa’lim tizimida yangi axborot va kommunikatsiya texnologiyalari.
Oxirgi yigirma yillikda
ta’lim tizimi ishida yuzaga kelgan vaziyatda, zamonaviy axborot va kommunikatsiya
texnologiyalarini takomillashtirish va zamonaviylashtirish masalasi dolzarb bo’lib qolmoqda.
Lekin, o’quv jarayonining amaliyotiga arzonligi uchun hammabob, lokal tarmoqqa ulangan va
shuning uchun dunyo miqyosdagi (global) Internet tarmog’iga kirish imkoni bo’lgan shaxsiy
kompyuterlarning joriy qilinishi, bu ishlarni yanada jadallashtirdi. O’rta ma’lumotni ko’pincha
“kompyuter”lashtirishga va “internet” lashtirishga asoslangan, zamonaviylashtirish dasturini
muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun, nafaqat o’quv maskanlari zamonaviy texnika vositalari
bilan ta’minlanmog’i, balki ta’lim tizimining tashkilotchilari va pedagoglari ham bu sohada
yetarli bilimga ega bo’lishlari kerak. Aslini olganda bunda hyech qanday yangilik yo’qdek, faqat
erishilgan bilim doirasini kengaytirish kerak: pedogogika oliy o’quv yurtlarida ushbu
mutaxassislikka ixtisoslashgan o’qituvchilarni tayyorlash ishlari yo’lga qo’yilgan, kompyuterlar
bilan ta’minlangan maktablarda axborotlashtirish darsi o’tkazilmoqda, ta’lim maskanlarining
nafaqat rahbarlari, balki ma’muriyati ham, o’z stollari ustida shaxsiy kompyuterlar turishi va
undan foydalanishni tabiiy va juda zarur hol deb hisoblashadi. Lekin, bularning hammasi ham
juda oddiy emas, bu narsalarni diqqat bilan ko’rib chiqsak, unda qarama qarshilikni ko’ramiz,
ya’ni hammabob ta’lim berish va uning sifati o’rtasidagi ziddiyatni. Har bir pedagog, u xox
maktab yoki oliy o’quv yurti o’qituvchisi bo’lsin, ularning asosiy maqsadi, ta’lim berish sifatini
yuksaltirishdir, bu ishda ularga axborot va kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanish juda
yaxshi yordam beradi. Shuningdek rahbar uchun sifatdan tashqari, amaldagi texnik jihozlar va
boshqa o’quv resurslaridan imkoni boricha ko’pchilik foydalana olishini tashkil etish zarur.
Shuning uchun ko’pincha hammabob va sifatli ta’lim berishda ulardan biriga ko’proq e’tibor
beriladi. Yuzaga kelgan muammolarni hal qilish uchun, pedagogika xodimlarini tayyorlash
bosqichida, bu masalaga alohida e’tibor berilishi kerak. Biz quyida oliy ta’lim tizimida yuzaga
kelgan vaziyatni ko’rib chiqamiz.
|
| |
oyog'i kesilgan hayvonlar

Tasavvur qiling, bosh barmog'ingiz orqaga, uchta
barmog'ingiz oldinga qaragan. Bu raqamlar ular qo'llab-
quvvatlayotgan hayvonning katta vaznini olish uchun juda
qalin va og'irdir. Qolgan raqamlar juda qisqa.
Bu raqamlarning harakati deyarli yo'q, chunki ular go'shtga
mahkam o'ralgan, bu ularga tegishli hayvonning katta
vaznini qo'llab-quvvatlash uchun
qo'shimcha yordam beradi.
Oyoqning mustahkamligi uning
ko'p hayvonlarga qaraganda bir
bo'g'imi kamroq ekanligini
ko'rsatadi.
yassi oyoqlar
Fil va karkidon kabi hayvonlar barmoqlarimizning eng
oxiridagi suyaklar ekvivalentida yurishadi.
CD-ROMning animations006, bob006-dagi elephant_walk_2D.avi-ga qarang.
Men horse_walk_2D.avi ni CD-ROMning
animatsiyalar006, bo'lim006-ga qo'shdim.
Bosh tananing nima qilayotganiga qarshi turadi. Bosh oldingi oyoqlarning xochga qaragan holatida
pastga va qadamda yuqoriga ko'tariladi. Bu bosh harakati tuyoqli yurishda ko'proq aniq bo'ladi, chunki
oyoqlar boshqa hayvonlarning yurishlariga qaraganda ancha uzun.
Son va elkalarning harakati avvalgi to'rt oyoqli yurishga o'xshaydi, ammo tuyoqli hayvon bilan bu
harakatlar aniqroq bo'ladi, chunki oyoqlar uzunroq.
muvozanat imkon qadar uzoq vaqt
davomida saqlanadi. Erda har doim
kamida ikkita oyoq bo'ladi.
mushuk yurishi - Machine Translated by Google 3D formatda belgilar animatsiyasi

CD-ROMning 006-bobi, animations006-
dagi cow_walk_2D.avi-ga qarang.
tuyoqli hayvonlar Bu otlar, ponilar,
eshaklar, zebra va jirafa kabi hayvonlarni qamrab oladi. Tuyoqli jonivorning qozi bitta uzunlikdagi
raqamdan iborat. Agar kengaytirilgan barmoqni tasavvur qilsangiz, barmoqning oxiridagi suyak tuyoqqa
tengdir.
Ushbu kengaytirilgan raqamlar fetlok deb ataladi.
Bu raqamlarning cho'zilishi oyoq uzunligi bo'ylab
cho'zilib, uzoqroq qadam tashlashga
imkon beradi va shu bilan bu hayvonlarga
tezroq yurish va yugurish imkonini beradi.
Oyoq va umuman oyoqning bu cho'zilishi bu hayvonlarni
yugurishda ayniqsa yaxshi qiladi.
CD-ROMning animations006, chapter006-dagi cat_walk_2D.avi va cat_walk_3D.avi-ga qarang.
ma’lumot
va
matndan - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

5 - rasm. Axborot tizimining namunaviy tarkibi
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi tuzilmasi.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi
ta’minlovchi va funksional qismlarga ega (6 - rasm).
Ta’minlovchi qism axborot, texnik, matematik, dasturiy, tashkiliy, xuquqiy, uslubiy,
ergonomik, psixologik va lingvinistik ta’minotdan iborat bo’ladi.
Axborot ta’minoti – tashkilotda aylanib yuruvchi axborotlarni tashkil etish shakli,
joylashtirilish hajmi (axborotlarni tasniflash va kodlashtirish, hujjatlarni unifikasiyalashtirish
tizimi, axborot oqimlarining yagona tizimi) bo’yicha loyiha qarorlarining shuningdek
ma’lumotlar bazasi tuzilish uslubining majmuidir.
U ko’rsatkichlarni, ma’lumotnomalarni axborotni tasniflovchi hujjatlarning unifikasiya-
lashgan tizimini, tashuvchi vositalardagi axborotlarni o’z ichiga oladi.
Texnik ta’minot. Texnik ta’minot – axborot tizimlari ishi uchun mo’ljallangan texnik vosita-
lar kompleksi, shuningdek, ushbu vositalar va texnologik jarayonlarga tegishli hujjatlardir.
Ikkinchi avlod EHMlar - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

so’rov-javob rejimi ishlarini boshqarishni ta’minladi. Aytish joizki, dasturiy ta’minot qiymati
tufayli apparaturalar narxi oshdi.
Ushbu avlod mashinalarida ularga uzoq masofada bo’lgan abonentlarning bevosita kira olish
imkoniyati kengaydi. Abonentlarning EHMlar bilan muloqati mashina-axborot aloqa kanallari
(telegraf, telefon, radioaloqa va hakazo) bilan bog’liq abonent punktlarining rivojlangan tarmog’i
hisobiga amalga oshiriladi.
EHMdan foydalanish sohalari ancha kengaydi. Masalan, samarali ishlash nuqtai nazaridan
mumkin bo’lmagan vazifalar borasidagi cheklashlar deyarli yo’q bo’ldi. Ulardan foydalanuv-
chilar o’rtasida vaqtni avtomat ravishda aniqlash rejimidagina emas, boshqaruvchi tizim tarki-
bida vaqtning aniq bir ko’lamida ham ishlashga qodir universal mashinalar sifatida foydalanila
boshlandi.
portlash suzuvchilar - Machine Translated by Google 3D formatda belgilar animatsiyasi

3d ichida belgilar animatsiyasi
142
nurlar
Nurlar oilasining tanasi yassilangan bo'lib, baliqning pastki qismida g'iloflar bor va sinusoidal to'lqin bilan
"qanotlarini" to'lqinli qilib, o'zlarini harakatga keltiradilar. CD-ROMning movies007, bo'lim007-dagi ray.avi-ga
qarang.
Animatsiyalar007, CD-ROMning 007-bobidagi
ray_2D.avi ga qarang.
Sutemizuvchilar va ko'p vaqtini suvda o'tkazadigan
qushlar (masalan, kitlar, delfinlar, muhrlar va pingvinlar)
ham gorizontal tekislikda sinusoidal to'lqindan
foydalanadilar. Ularning qanotlari baliq qanotlariga
o'xshash tarzda ishlatiladi.
suzgichlar Suyaklar baliqning harakatini boshqarib,
harakatni boshqaradi, ko'taradi va hatto tormoz vazifasini
bajaradi. Baliq o'z qadamini, egilishini va aylanishini
nazorat qilishi kerak.
suzuvchi sutemizuvchilar va yassi baliqlar Yassi baliqlar
(plais, Dover tagligi va boshqalar) yonboshida yashaydigan baliqlardir. Ular buni okean tubida yashashlari uchun
qilishadi. Ular tug'ilganda, ular har qanday oddiy baliq kabi suzadilar, lekin ular o'sib ulg'ayganlarida ular
yonboshlarida suzishni boshlaydilar va ularning bir
ko'zlari aylanib, hozirgi vaqtda tanasining tepasiga
aylanadi. Ular oxir-oqibat Pikasso rasmiga o'xshaydi!
Flat_fish.avi ni CD-ROMning movies007, bo'lim007-da
ko'rib chiqing.
Sinusoidal to'lqin tanadan gorizontal tekislikda o'tadi.
Bu burilishni amalga oshirishdan oldin, u dumning bu katta chayqalishini sezish uchun avval dumini biroz
tashqariga silkitadi.
Baliq aylansa, dumini qayiq ruliga o'xshab, qayiq ruliga
o'xshab, o'zi aylanayotgan burchakka silkitadi. Dumning
siltashi boshni burilishga aylantiradi. Baliqning tanasi
burilish tugashi bilan sinusoidal to'lqin orqali bir oz
egilgan bo'lib qoladi. Quyruqning har bir chayqalishi
burilishning ichki qismida tashqi tomondan kattaroq
bo'ladi.
mashqlar 2D 2D - Machine Translated by Google 3D formatda belgilar animatsiyasi

Maya_bird.mb, max_bird.max, lightwave_bird.lws yoki xsi_bird yuklab oling.
Model uzunligi bo'ylab bitta suyakdan iborat bo'lgan tanadan va orqada BodyControl deb
nomlangan doiradan iborat. Buni tanlash butun qushni siljitadi va aylantiradi.
3D formatda qushning animatsiyasi
Modelingiz joylashgan papkani (3dsmax_bird, lightwave_bird, maya_bird va xsi_bird) C
diskingizga nusxa oling (xsi_bird bo'lsa, uni ma'lumotlar papkasiga nusxalang). Siz ularni CD-
ROMning 008-bobidagi bird_models papkasida topasiz.
Qanotlar va tana o'rtasidagi tutashuvda Left WingControl va RightWingControl deb nomlangan
yana ikkita doira mavjud. Bularni tanlash va aylantirish qanotlarni hosil qiladi
Joyda uchayotgan qush animatsiyasidagidek (yoki oltinchi rasmda) bo'linishlarni va ularning
o'rtasida chizing.
Umid qilamanki, siz CD-ROMning animations008, bob-ter008-da bird_fly_2D.avi kabi narsaga
ega bo'lasiz.
Avval qushingiz yurishi uchun harakat
yo'lini chizing. Keyin yo'l bo'ylab qushning
asosiy pozitsiyalarini torting.
animatsiyadagi sahnani ijro etish

Qachonki, qahramoningizning turli qismlarini
jonlantirayotgan elementga qarab har xil tezlikda
harakatlanayotganingizga ishonch hosil qiling. Masalan,
drapery qahramonning asosiy harakati orqali davom
etadi. Buning bir yo'li - personajning bir qismini sahna
bo'ylab taxminan jonlantirishdir. Masalan, avval tananing
asosiy harakatini jonlantiring, keyin orqaga qayting va
xarakterning boshqa qismini (masalan, parda) jonlantiring.
Ushbu uslub animatsiyani qatlamlar sifatida qurish deb
ataladi.
Sizning animatsiyangiz qo'pol tarzda tugaguniga qadar
ushbu qatlamlarga qo'shishni davom eting. Keyin va
shundan keyingina har bir animatsiya chizmasini boshqa
qog'ozga tozalang.
Siz asosiy narsalardan boshlaysiz (sizning belgilaringiz
oddiy to'pga o'xshash shakllar), keyin tafsilotlarni qo'shing!
Eng ekstremal pozitsiyani bitta asosiy pozitsiya deb
o'ylab ko'ring va xarakter boshqa asosiy pozitsiya
sifatida harakat qiladi. Keyin intervallarni qaerga qo'yish
kerakligini aniqlash uchun vaqt jadvallarini tuzing va
keyin oraliqlarni to'ldiring!
animatsiya radiosi
Cheklangan animatsiya sifatida ham tanilgan bu animatsiya shakli skriptni tasvirlaydigan bir qator rasmlardir.
Bu, ehtimol, animatsion aktyorlikning eng oddiy shakli. U tez-tez kam byudjetli teleseriallarda qo'llaniladi. Belgilar
imkon qadar kamroq harakat qiladi va vaqtni tejash uchun dizaynda tekisroq bo'lishga intiladi
Har xil turdagi animatsiya aktyorliklari

Jonlantirishni boshlashdan oldin qilish kerak bo'lgan
eng yaxshi ishlardan biri bu siz jonlantirmoqchi
bo'lgan qahramonning asosiy xarakter xususiyatlari
ro'yxatini yozishdir. Professional animatsiya
loyihasida rejissyoringiz buni allaqachon bajargan
va animatsiyani boshlashdan oldin sizga qisqacha
ma'lumot bera oladi. O'zingizning loyihangiz ustida
ishlayotganingizda, buni o'zingiz qilishingiz kerak
bo'ladi!
Ishlash uchun sizda yaxshi namunaviy varaqlar to'plamiga ega ekanligingizga ishonch hosil qiling.
Aktyorlar animatsiyadan ilhom olishgan, boshqa yo'l bilan ham. Lorens Olivye xuddi shu nomdagi filmdagi
Uchinchi Richard obrazini Disneyning “Uch kichkina cho‘chqa” filmidagi bo‘riga asoslagan.
O'rtacha kadrda, ekranning bir tomonida turgan qahramonga ega bo'ling. Qahramonning erdagi tomonida
tanga bor. Qahramon tangani ko'radi, yashirincha yonma-yon qaraydi, tangani oladi, unga qaraydi va
keyin cho'ntagiga soladi. Buni oyna oldida bajaring va asosiy asosiy pozitsiyalarning bir qator eskizlarini
chizing (yoki 174-betdagi pastki rasmga qarang). Asosiy chiziqli test sifatida eskiz eskizlarini suratga
oling. CD-ROMning animations009, bob009-dagi coin_thumbs.avi saytiga qarang.
Mime ko'plab Evropa animatsion filmlarida qo'llaniladi. Agar siz ovozsiz film yaratsangiz, uni ko'proq global
auditoriya ko'rishi mumkin. Shuning uchun ular butun dunyoda juda mashhur.
EHMning to’rtinchi avlodiga

|
EHMning to’rtinchi avlodigaBog'liq ok EHMning to’rtinchi avlodiga
katta integral tizim(KIT) ko’rinishidagi element bazasiga ega
bo’lgan hisoblash tizimlari kiradi. Bu 70-yillar o’rtasida elektron hisoblash texnikasi rivojida
keskin «sakrash» bo’lganligi, ya’ni – katta integral sxemasi bazasida mikroprosessorlar paydo
bo’lganligi bilan bog’liq. Ulardan foydalanish tufayli barcha EHMlarning texnik-ekspluatatsiya
va iqtisodiy ko’rsatkichlari o’lchami, energiya sarfi, qiymati va hakazolar keskin yaxshilandi.
SHKni ommaviy ishlab chiqarish boshlandi. Zamonaviy EHMlarning 4-avlodi ikki yo’nalishda
rivojlandi. Birinchi yo’nalish - sekundiga bir necha ming million operasiyalarni amalga
oshiruvchi kuchli, ko’pprosessorli hisoblash tizimini yaratish, ikkinchisi-mikroprosessorlar
bazasida nisbatan arzon va ixcham mikro EHMlar yaratish.
EHMlarning beshinchi avlodi
80-yillar o’rtalarida o’ta katta integral sxemalar bazasida
ishlab chiqarila boshlandi. Beshinchi avlod mashina modellari arxitektura oqimiga, intellektual
"inson-mashina" interfeysini ishlab chiqarishga mo’ljallangan. Ular masalalarni tizimli yechishni
mashi-nalarning mantiqan fikrlashini, axborotlarni assosiativ qayta ishlash va mantiqiy xulosalar
olishni ham ta’minlaydi. Endilikda insonning EHM bilan yagona tildagi muloqotini (jumladan,
og’zaki nutqini) amalga oshirish mo’ljallanmoqda.
4.4. Axborot texnologiyalarining rivojlanish tendensiyasi
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanish tendensiyasi.
Xorijiy
mutaxassislar axborot-kommunikatsiya texnologiyalari rivojlanishining beshta asosiy
tendensiyani ajratib ko’rsatadi:
1. Axborot mahsulotlarining murakkablashuvi.
Axborot vositasi ko’rinishidagi axborot
mahsuloti, ekspert ta’minoti xizmatining ma’lumotlar bazasi strategik ahamiyat kasb eta boradi.
Turli shakldagi (nutq, ma’lumot, tasvir) axborot mahsulotlari eshitish, ko’rish va anglash uchun
foydalanuvchining talabiga ko’ra ishlab chiqiladi hamda unga qulay vaqtda va shaklda
mahsulotni yetkazib berish vositasi mavjud bo’ladi. Axborot mahsuloti borgan sari yakka
foydalanuvchiga taqdim etiladigan o’ziga xos xizmat va hisobot-tahlil ishlari natijalari
o’rtasidagi gibridga aylanib bormoqda.
|
| |
suvda suzayotgan baliqni jonlantirish

146
3d ichida belgilar animatsiyasi
3D-da baliq animatsiyasi Modelingiz
joylashgan papkani (3dsmax_fish, lightwave_fish,
maya_fish va xsi_fish)
C diskingizga nusxalang
(xsi_fish bo'lsa, uni ma'lumotlar papkasiga nusxalang).
max_fish.ma, maya_fish.mb, xsi_fish.scn yoki
lightwave_fish.lws ni oching. Baliq modelida boshning
orqa qismidan quyruqgacha bo'lgan bir qator suyaklar
mavjud. Ular yordamida siz baliq tanasi bo'ylab
sinusoidal to'lqinni o'tkazishingiz mumkin. Ular
Bbone01 dan 18 gacha deyiladi.
Bosh orqali bosh suyagi deb ataladigan bitta suyak
bor.
Shuningdek, uning boshida BodyControl deb
nomlangan aylana bor. Siz baliqni yuqoriga, pastga
va yon tomonga siljitishingiz
va uni bu tutqich bilan
aylantirishingiz mumkin.
CD-ROMning animation007, bob 007-dagi
fish_swim_2D.avi-ga qarang.
O'tkirroq burchaklarda baliqning dumini burilish tomon
burang.
Ushbu chiziq testi yaxshi ko'rinsa, uning o'rtasida.
Animatsiyalar007, CD-ROMning 007-bobidagi
fish_swim_breakdowns_2D.avi ga qarang.
birinchi (1, 5, 9 va 13-ramkalardagilar), lekin baliq
sizning yo'lingizda to'g'ri ko'rinishi uchun dumaloq
aylanganini tasavvur qilishga harakat qiling.
Baliq
animatsiyangizda 17-ramkaga kirganingizda, baliq
aylanish jarayonidan 1-ramkadan nusxa oling va hokazo.
Ko'krak qanotlarida RPectoralBone va LPectoralBone
deb ataladigan suyaklar mavjud.
Ko'krak qanotlarini harakatlantirish uchun ularni aylantiring.
Tos qanotlarida RPelvicBone va
LPelvicBone deb ataladigan
suyaklar mavjud. Ko'krak qanotlarini harakatlantirish uchun
ularni aylantiring.
Machine Translated by Google
baliq va ilon animatsiyasi
147
Mehnat unumdorligini oshirish rezervlari –

|
Mehnat unumdorligini oshirish rezervlari –
|
bet | 2/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 96 Kb. | | #145120 |
Bog'liq 4- variant Islohotlarni chuqurlashtirish sharoitida mehnat unumdorligi va uni oshirishga ta`sir etuvchi omillarMehnat unumdorligini oshirish rezervlari – bu texnika, texnologiyani takomillashtirish, ishlab chiqarish, mehnat va boshqaruvni tashkil etishni yaxshilash hisobiga mehnat unumdorligi ichidan, mehnatunumdorligini oshirishning barcha omillaridan yanada to’laroq foydalanish imkoniyatidir. Rezervlar (zahiralar) mehnat unumdorligini oshirish omillari bilan chambarchas bog’liqdir. Mehnat unumdorligini oshirish rezervlarining bir necha tasniflari mavjud bo’lib, ularning hammasi ikkita katta guruhga bo’linadi: jonli mehnatdan (ish kuchidan)foydalanishni yaxshilash rezervlari (mehnat, sharoitlarini tashkil etish, ishlovchilarning ishlash qobiliyatini oshirish kadrlar tarkibi va ularni joy-joyiga qo’yish, uzluksiz ishlash uchun tashkiliy shart-sharoitlar yaratib berish, shuningdek, xodimlarning mehnat natijalaridan yuqori moddiy va ma’naviy manfaatdorligini oshirishnita’minlash bilan bog’liq masalalar kiritiladi) asosiy va aylanma fondlardan yanada samaraliroq foydalanish rezervlari(asosiy ishlab chiqarish fondlari (mashinalar, mexanizmlar, apparatlar vash u kabilar) quvvat va vaqt jihatidan yaxshiroq foydalanish rezervlarini, shuningdek, xom ashyo, materiallar, butlovchi buyumlar, yoqilg’i, energiya va boshqa aylanma fondlardan yanada tejamli va to’liq foydalanishni o’z ichiga oladi).
Rezervlar foydalanish imkoniyatlari belgilari bo’yicha zahira rezervlariga va nobud bo’lish (bekorga sarflash) rezervlariga bo’linadi. Masalan, asbob-uskunalardan quvvuti va ish smenasi bo’yicha to’liq joydalanmaslik, o’rganilgan, lekin hali joriy etilmagan mehnat usullari-zahira rezervlaridir. Ish vaqtining bekor sarf bo’lishi yaroqsiz mahsulot ishlab chiqarilishi, yoqilg’ini ortiqcha sarflash nobud bo’lish rezervlariga kiradi.
Rezervlar tushunchasiga ishlab chiqarishda i shvaqtining bekor sarf qilinishi (bular smena ichida va kun mobaynida bekor turishlar, ishga kechikib kelish va rejada ko’zda tutilmagan ishga kelmay qolishlarning barchasi) mehnatning ishlab chiqarish bilan bog’liq bo’lmagan holda sarflanishi (mehnat qurollari va mehnat ashyolaridan oqilona foydalanmaslik, ham belgilangan texnologiya jarayonilarining buzilishi oqibatida mehnatning rejadagidan tashqarii ortiqcha sarflanishi) ham kiradi.
|
| |
IQTISODIYOTNI MODERNIZATSIYALASH SHAROITIDA SANOAT ISHLAB CHIQARISHINING TEXNIK VA TEXNOLOGIK BAZASINI YARATISHNING O`ZBEK MODELI

IQTISODIYOTNI MODERNIZATSIYALASH SHAROITIDA SANOAT ISHLAB CHIQARISHINING TEXNIK VA TEXNOLOGIK BAZASINI YARATISHNING O`ZBEK MODELI.
Jamiyatni rivojlantirish va demokratik qayta o‘zgartirishlar maqsadlari va ustuvor vazifalaridan kelib chiqqan holda modernizatsiyalash, texnik va texnologik qayta jihozlash, ishlab chiqarishni mahalliylashtirish masalalari hamda resurs tejovchi ilg‘or texnologiyalarni, mavjud ishlab chiqarish, ilmiy texnik hamda mehnat potensialidan unumli foydalanishni inobatga olgan holda tarmoqlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish prognozlarini, ularni mutanosib rivojlantirishning puxta o‘ylangan strategiyasini ishlab chiqishni tashkil qiladi;
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning maqbul sur'atlari va nisbatlarini, mineral va xom ashyo resurslaridan oqilona foydalanishni, O‘zbekiston iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishni ta'minlovchi zamonaviy ishlab chiqarish infratuzilmasini, telekommunikatsiyalar vositalarini rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;
tegishli tarmoqlarda raqobatbardosh mahsulot turlarini ishlab chiqarishni ta'minlaydigan sanoatlashtirish siyosatining asosiy yo‘nalishlarini ishlab chiqadi;
tegishli Prezident, Vazirlar Mahkamasi hamda Iqtisodiyot vazirligi Rayosati qarorlari asosida belgilangan muhim moddiy yillik balanslarni ishlab chiqadi hamda ularning amalga oshirilishi ustidan monitoring yuritadi;
asosiy sanoat mahsulotlari ishlab chiqishning yillik hamda choraklik maqsadli ko‘rsatkichlarini ishlab chiqadi va uning bajarilishi ustidan monitoring yuritadi;
eksport potensialini rivojlantirishni rag‘batlantirish, tashqi savdo va to‘lov balanslarini maqbullashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish, tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksporti prognozlarini tayyorlash, respublikani jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalash strategiyasini ishlab chiqishda;
amalga oshirilishi belgilangan muhim investitsion loyihalar ekspertizasida;
rejalashtiriladigan yilga geologiya-qidiruv ishlarining hajmini aniqlash va ularni koordinatsiya qilish, qazilma boyliklarining zahirasini ko‘paytirish bo‘yicha davlat buyurtmasini tayyorlash, geologiya qidiruv ishlarini moliyalashtirish takliflarini ishlab chiqishda qatnashadi.
|
Sof kofe - Pazandachilik asoslari

65
barchasi quruq kofe tarkibidagi xushxo‘r ekstrakt moddalarni xushta‘m ichimlikka
aylantirishdan iborat. Agar quruq kofe donachalari ichimlik tayyorlashdan avval
yanchilib suyuqlikda aralashtirilsa, kofe sifati yuqori darajada bo‘ladi. Yirikroq
yanchilgan kofening xushxo‘rligi ko‘proq saqlanib, rangi tiniq bo‘ladi. Kofelarni
yanchish uchun tegirmon, kofe yanchuvchi mashinalardan foydalanish mumkin.
Umumiy ovqatlanish korxonalarida kofe tayyorlash uchun maxsus
«Ekspress» kofe pishirgich, qopqog‘i zich bekiladigan kofe pishiruvchi idishdan
foydalaniladi va sof qora kofe, sutli yoki qaymoqli kofe, limonli kofe,
ko‘pirtirilgan qaymoqli kofe, sharqcha kofe, muzqaymoqli kofe tayyorlanadi.
Sof qora kofe. Elektr kofe pishirish asbobida kofe tayyorlash uchun
yanchilgan kofe suv qaynashidan 5-6 minut avval asbobning setkasiga solinadi.
Pishirish jarayonida kofedan ta‘mli va xushxo‘r moddalar ajralib chiqadi.
Ichimlikning ta‘mini yaxshilash uchun kofe pishgandan so‘ng 5-8 minut apparatda
saqlanadi. Maxsus kofe pishiruvchi asbobda kofe tayyorlashdan avval idish qaynoq
suv solib chayqaladi, ustidan qaynoq suv quyiladi va qaynatiladi. Kofe ko‘tarila
boshlagach uni qizdirish to‘xtatiladi, idish qopqog‘i yopilib, 5-8 minut tindiriladi.
Agar kofe kastryulkada tayyorlansa, uni elak yoki dokadan suzib o‘tkaziladi.
«Ekspress» kofe pishirish asbobida tayyorlanganda esa ichimlikning quyqasi
bo‘lmaydi. Kofelarni tarqatishda 75, 100 g hajmli stakan yoki kofe idishlaridan
foydalaniladi. Kofeni shakar, limon, maxsus idishda sut, qaymoq bilan ham
tarqatish mumkin.
Sutli kofe. Tayyor qora kofega qaynab turgan sut, shakar qo‘shib
aralashtirilib qaynatiladi. Stakan tagiga taqsimcha qo‘yib, kofe idishida
taqsimchaga qo‘yilgan holda tarqatiladi.
Varshavacha sutli kofe - Pazandachilik asoslari

66
Ko’pirtirilgan qaymoqli kofe (venacha kofe). Qora kofe tayyorlanib
stakanga quyiladi, ustiga shakar uni bilan birga ko‘pirtirilgan qaymoq quyiladi.
Ko‘pirtirilgan qaymoq mahsulotini qandolatchilik qopchig‘idan chiqarib qo‘shish
ham mumkin.
Sharqcha kofe (cho’kmali kofe). Yanchilgan kofe maxsus idishga (turkuga)
solinadi, ustidan shakar solib sovuq suv quyiladi va qaynatiladi. Tarqatishda kofe
turkuda yoki kofe idishida beriladi. Alohida idishda esa qaynatib sovutilgan suv
beriladi.
«Shirin quyuqlashgan sutli sof kofe» konservasidan ta\ vorlarigan kofe.
Kofe va shirin quyuqlashgan sut qaynoq suvda bir xil suyuqlik holiga kelguncha
aralashtirib qaynatiladi va iste‘molga tortiladi.
Kofeli ichimlik. Kofeli ichimlik mahsuloti idishga solinib, ustidan qaynab
turgan suv quyiladi, qaynatilib, 3-5 minut tindiriladi. So‘ng uni boshqa idishga
quyib, shakar, qaynoq sut qo‘shib yana qaynatiladi. Umumiy ovqatlanish
korxonalariga kakao va shokolad quruq un ko‘rinishida keltiriladi. Shokolad
tarkibida ma‘lum darajada shakari bo‘ladi. Kakao va shokolad tarkibida yog‘i
bo‘lgani sababli, ularning ozuqaviy ahamiyati yuqori hisoblanadi. Bundan tashqari,
ularning tarkibida asab to‘qimalariga, yurak faoliyatiga ta‘sir etuvchi moddalar
ham bor.
Sutli kakao. Kakao uni shakar bilan aralashtirilgandan so‘ng ustidan ozroq
qaynab turgan sut yoki suv quyib bir xil aralashma hosil bo‘lguncha aralashtiriladi.
Shundan so‘ng ingichka naycha usulida qolgan sut quyilib aralashtiriladi va
qaynatiladi. Kakaoni stakan yoki kofe idishida tarqatiladi. Kakao ko‘pirtirilgan
qaymoq bilan ham tarqatish mumkin.
Shokolad. Shokolad kakaoga o‘xshash tayyorlanadi va tarqatiladi. Agar
shokolad plitka ko‘rinishida keltirilsa, avval maydalab olinadi.
Davra suhbati- - Pazandachilik asoslari

|
Pazandachilik asoslari
|
bet | 19/53 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 219,59 Kb. | | #149983 |
Bog'liq Pazandachilik asoslari-fayllar.orgDavra suhbati- o‘quvchilar o‘rtasida va kichik guruhlarda aуlana stol atrofida o‘z
fikr-mulohazalarini bildirish orqali olib boriladigan o‘qitish metodidir.
«Davra suhbati» metodi qo‘llanilganda stol-stullarni doira shaklida
joуlashtirish kerak. Bu har bir o‘quvchining bir-biri bilan «ko‘z aloqasi»ni o‘rnatib
turishiga yordam beradi. Davra suhbatining og‘zaki va yozma shakllari mavjuddir.
Og‘zaki davra suhbatida o‘qituvchi mavzuni boshlab beradi va o‘quvchilardan
ushbu mavzu bo‘уicha o‘z fikr-mulohazalarini bildirishlarini so‘raуdi va aуlana
bo‘уlab har bir o‘quvchi o‘z fikr-mulohazalarini og‘zaki bayon etadilar.
So‘zlayotgan o‘quvchini barcha diqqat bilan tinglaуdi, agar muhokama qilish
lozim bo‘lsa, barcha fikr-mulohazalar tinglanib bo‘lingandan so‘ng muhokama
qilinadi. Bu esa o‘quvchilarning mustaqil fikrlashishiga va nutq madaniyatining
rivojlanishiga yordam beradi.
Pinbord texnologiyasi
Pinbord
(inglizchadan:
pin
-
mustahkamlash;
board
-
doska)
Bu o‘qitish uslubining mohiyati shundan iboratki, unda munozara yoki o‘quv
suhbati amaliy metod bilan bog‘lanib ketadi. Uning afzallik funksiyalari –
rivojlantiruvchi va tarbiyalovchi vazifadir: ta‘lim oluvchilarda muloqat yuritish va
munozara olib borish madaniyati shakllanadi, o‘z fikrini faqat og‘zaki emas, balki
yozma ravishda bayon etish mahorati, mantiqiy va tizimli fikr yuritish ko‘nikmasi
rivojlanadi.
34
II.3. V SINF “SERVIS XIZMATI” YO’NALISHINING PAZANCHILIK
ASOSLARI BO’LIMINI O’QITISH BO’YICHA DARS ISHLANMALARI
1-2-Mavzu: Pazandachilik o’quv xonasida xavfsizlik texnikasi
qoidalari va sanitariya, gigiyena talablari. Pazandachilik tarixi va
|
| |