nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
GRAMMATIK KATEGORIYALAR VA AYRIM TIL XODISALARINI O‘QITISHDA YUZAGA KELGAN MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI

|
GRAMMATIK KATEGORIYALAR VA AYRIM TIL XODISALARINI O‘QITISHDA YUZAGA KELGAN MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI
|
bet | 61/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.org3.GRAMMATIK KATEGORIYALAR VA AYRIM TIL XODISALARINI O‘QITISHDA YUZAGA KELGAN MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI
Morfologiya so‘z shakllarini va ma'lum belgilar asosida so‘zlarning guruhlarga bulinishi, ya'ni so‘z turkumlarini o‘rgatadi. Ot, sifat, fe'l kabi so‘z turkumlarini boshlang‘ich sinflarda ham, 5-sinflarda ham o‘rgatish ko‘zda tutilgan. Boshqa so‘z turkumlarini esa bir o‘quv yilida o‘rgatish mo‘ljallangan.
Hozirgi o‘zbek orfografiyasidagi qoidalarning ko‘pchiligi morfologik prinsipga asoslangandir. Shuning uchun ham o‘quvchi o‘zbek tili morfologiyasini puxta bilishi kerak.
O‘quvchilar boshlang‘ich sinflarda so‘z tarkibi, so‘zning o‘zagi, qo‘shimchalarning turlari kabi tushunchalar bilan birga ot, sifat, fe'l kabi morfologik kategoriyalar haqida dastlabki ma'lumotlarni olganlar. 5-sinfda bu ma'lumotlar eslanadi, mustahkamlanadi hamda morfologik sistemani o‘tish boshlanadi.
5- sinfda har bir so‘z turkumini alohida-alohida o‘tishdan oldin so‘z turkumlari haqida ma'lumot beriladi. Birinchi mashg‘ulotni quyidagi usulda o‘tish mumkin:
O‘quvchilar "Ot" mavzusini qancha puxta o‘zlashtirishsa, keyingi mavzularni ham anglash imkoniga ega bo‘ladilar. Chunki ot grammatik mohiyatiga ko‘ra boshqa so‘z turkumlari bilan bog‘langan bo‘ladi.
O‘quvchilar predmet tushunchasini ko‘z bilan ko‘rish va qo‘l bilan ushlash mumkin bo‘lgan narsalar, deb biladilar. Shuning uchun 5-sinfda predmet tushunchasini o‘quvchilarga endi keng izohlash lozim.
Predmet so‘zi keng ma'noda qo‘llanib, borliqdagi hamma narsalardan tashqari tasavvur qilingan ayrim mavhum tushunchalarni ham bildiradi. Masalan: yaxshilik, tinchlik...
Bundan keyin otlarning morfologik belgilari-son, egalik, kelishik bilan turlanish o‘rganiladi. "Ot" haqidagi ma'lumotlar fonetika, orfografiya, orfoepiya bilan uzviy bog‘liq holda o‘rganiladi.
88
Masalan: toqqa, boqqa, o‘rtog‘im, qishlog‘im...
Otning ma'no tomonidan izohini bergan quyidagi jihatlarga e'tiborni tortiladi:
Bir narsa - buyum yoki bar turdagi narsa-buyumlarni ifodalanishiga ko‘ra - atoqli turdosh
Ifodalagan tushunchaning xarakteriga ko‘ra - konkret-abstrakt
Yakkalik, jamlikni ifodalashiga ko‘ra - yakka ot, tuda ot
Sanalish-sanalmasligiga ko‘ra - sanaladigan ot, sanalmay-digan ot.
|
| |
Bug’ bilan issiqlik ishlov berishda qanday sementlar samarali?

|
Bug’ bilan issiqlik ishlov berishda qanday sementlar samarali?
|
bet | 4/4 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,27 Kb. | | #115781 |
Bog'liq Beton va temirbeton texnologiяси fanidan test savollari (7semest (1)54. Bug’ bilan issiqlik ishlov berishda qanday sementlar samarali?
55. Issiqlik bilan ishlov berishning davomiyligiga sementning minerologik tarkibi qanday ta’sir ko‘rsatadi?
56. Shlakoportlandsementning portlandsementga nisbatan afzalligi
57. Buyumlarni umumiy bug‘lash sikli necha davrga bo‘linadi?
58. Dastlabki ushlab turish vaqti
59. Har qanday holatda ham haroratni soatiga ……..
60. Sovuqqa chidamliligi yuqori bo‘lishi talab etilgan buyumlarga bug‘lashni qanday rejimi tavsiya etiladi?
61. Temir-beton buyumlarni bug‘lash uchun qanday ishlaydigan kameralar ishlatiladi?
62. Konstruksion issiqni saqlovchi yengil beton buyumlarga ishlov berilganda kameralardagi harorat necha daraja bo’ladi?
63. Konveyer usulida temir-beton buyumlar ishlab chiqarish qanday moslamalarda amalga oshiriladi
64. Konveyer usulida tunnel kameralarining asosiy kamchiligi?
65. Ishchi armature vazifasi
66. Beton yaxshi ishlaydi………
67. Po‘lat armatura asosiy texnologiyasi bo‘yicha klassifikatsiyasi:
67. Po‘lat armatura konstruksiyada qo‘llash sharoitiga ko‘ra klassifikatsiyasi:
67. Po‘lat armatura profili bo‘yicha klassifikatsiyasi:
67. Po‘lat armatura xususiyati bo‘yicha klassifikatsiyasi:
68. A-I armatura diametric
69. Armatura sinfida (At) t harfi nimani bildiradi?
70. At-IV, At-V va At-VI armaturalarni payvandlash mumkinmi?
|
| |
Talabalar mustaqil ta'limining mazmuni va hajmi

158
to‘ldiruvchilar ishlab chiqarish
10. Karboporit
ishlab
chiqarish
texnologiyasi
Referat,
video lavha
10
11. To‘ldiruvchilarning
beton xususiyatiga
ta'siri
video lavha
8
jami
72
Mustaqil o‘zlashtiriladigan mavzular bo‘yicha talabalar tomonidan internet ma’lumotlari asosida
referatlar tayyorlanadi va uni taqdimoti tashkil qilinadi
8.
Fan bo‘yicha talabalar bilimini baholash va nazorat qilish me’zonlari
“Oliy ta’lim muassasalarida talabalar o’zlashtirishini baholash tizimi bo’yicha
NIZOM”ga asosan baholash turlari va
shakllari, soni hamda mezonlari
1. Baholash turlari, shakllari, soni hamda mezonlari haqidagi ma’lumotlar
talabalarga professor-o’qituvchilar tomonidan fan bo’yicha birinchi mashg’ulotda
e’lon qilinadi.
2. Baholashlar yozma ish shaklida o’tkazilganda,
talabaning yozma ishlarini
tekshirish identifikatsiya raqamlari berish orqali amalga oshiriladi.
Yozma ish talaba tomonidan mustaqil ravishda yoziladi.Mualliflikni
o’zlashtirish (plagiat)ga yo’l qo’yilmaydi. Yozma ish matnidagi o’zganing mualliflik
ishidan olingan har qanday matnda muallif, ishning nomi va ishning boshqa
rekvizitlarini ko’rsatgan holda havolalar keltirilishi shart. Yozma ishni tekshirishda
plagiat
holatlari aniqlanishi, shuningdek ikki yoki undan ortiq yozma ishning
mustaqil yozilganligiga shubha uyg’otadigan darajada o’xshash bo’lishi ushbu
barcha yozma ishlarga nol ball qo’yish yoki oldin qo’yilgan ballarni bekor qilishga
asos bo’ladi.
Baholashlar bo’yicha o’tkazilgan yozma ishlar 6
oy saqlanadi va muddat
o’tganidan so’ng o’rnatilgan tartibda yo’q qilinadi.
3. Oraliq baholash jarayoni kafedra mudiri tomonidan tuzilgan komissiya
ishtirokida davriy ravishda o’rganib borilishi mumkin va uni o’tkazish tartiblari
buzilgan
hollarda, oraliq nazorat natijalari bekor qilinib, oraliq nazorat qayta
o’tkaziladi.
4. Talabalarning fanlarni o’zlashtirishi 5 ballik tizimda baholanadi.
Malakaviy amaliyot, fan (fanlararo) davlat attestatsiyasi, bitiruv malakaviy ishi,
shuningdek magistraturada ilmiy-tadqiqot va ilmiy-pedagogik
ishlar hamda
magistrlik dissertatsiyasi bo’yicha talabalar o’zlashtirishi ham 5 ballik tizimda
baholanadi.
5. Talabaning fan bo’yicha o’zlashtirishini baholashda quyidagi namunaviy
mezonlar tavsiya etiladi:
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi

|
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi
|
bet | 5/17 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #254497 |
Bog'liq O\'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Mehnat kodeksining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ahamiyati.Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipi xodimlarning, ular vakillarining, ish beruvchilarning, ular vakillarining, shuningdek davlat organlarining ijtimoiy-mehnat munosabatlarini tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlarning, ish beruvchilarning va davlatning manfaatlarini muvofiqlashtirishni ta’minlashga qaratilgan hamkorligidan iboratdir.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik prinsipiga asoslangan holda mehnat to‘g‘risidagi qonunchilik:
yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni hamda ular bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlarning va ish beruvchilarning manfaatlarini muvofiqlashtirish maqsadida mehnat sohasidagi ikki tomonlama (xodimlar, ularning vakillari va ish beruvchilar, ularning vakillari o‘rtasidagi) va uch tomonlama (xodimlarning, ish beruvchilarning vakillari va ijro etuvchi hokimiyat organlari o‘rtasidagi) hamkorlikni amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi;
xodimlarning va ish beruvchilarning vakillikni ta’minlash hamda o‘z manfaatlarini himoya qilish uchun birlashishga bo‘lgan huquqini kafolatlaydi;
xodimlar va ish beruvchilar vakillarining jamoaviy muzokaralar olib borishga, jamoa kelishuvlarini hamda jamoa shartnomasini tuzishga bo‘lgan huquqini mustahkamlaydi;
ish beruvchi tomonidan boshlang‘ich kasaba uyushmasi tashkilotining saylab qo‘yiladigan organi (kasaba uyushmasi qo‘mitasi, kasaba uyushmasining tashkilotchisi yoki kasaba uyushmasi guruhining tashkilotchisi) yoki xodimlarning boshqa vakillik organi (bundan buyon matnda kasaba uyushmasi qo‘mitasi deb yuritiladi) bilan kelishgan holda qanday ichki hujjatlar qabul qilinishi mumkinligini belgilaydi;
mehnat nizolarini hal qilishda (tartibga solishda) xodimlarning va ish beruvchilarning vakillari ishtirokini nazarda tutadi;
xodimlarning va ish beruvchilarning mehnat sohasidagi manfaatlari muvozanatini ta’minlashga qaratilgan boshqa chora-tadbirlarni mustahkamlaydi.
|
| |
Tashkiliy asoslarida - Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi

|
Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi
|
bet | 14/17 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #254497 |
Bog'liq O\'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Mehnat kodeksining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ahamiyati.Tashkiliy asoslarida ish va dam olish rejimlarini tashkil etish, ishchilarni maxsus kiyim-boshlar, shaxsiy himoya vositalari va profilaktik oziq-ovqatlar bilan ta’minlash, tibbiy ko‘riklarni tashkil qilish, mehnat muhofazasini tashkillashtirishda kasaba uyushmalarining roli, mehnat shartnomalarini tuzish, ish bilan ta’minlash va fuqarolarning mehnat qilish huquqlarini гo‘yobga chiqarish kafolatlari, ish haqi, mehnat intizomini o‘rnatish, ayollar va yoshlar mehnatini muhofazalash, mehnat nizolarini hal etish уo‘llari kabi masalalar o‘rganiladi.
Uchinchi bo‘lim – «Ishlab chiqarish sanitariyasi va mehnat gigiyenasi»da ishlab chiqarish binolari va ish joylari havosining ifloslanish sabablari, havo tarkibidagi zararli moddalarni me’yorlashtirish, sanitar me’yorlar va talablar, zararli va zaharli moddalarning ruxsat etilgan miqdorlari, ish joylari havosi tarkibini me’yorlashtirish, shamollatish va isitish sistemalari, shovqin va titrashlar, ularning inson sog‘ligi va mehnat qobiliyatiga ta’sirini kamaytirish hamda ulardan himoyalanish usullari, yoritilganlik va uning me’yorlari, ionli va radioaktiv nurlanishlardan himoyalanish yo‘llari, korxonalar va ishlab chiqarish binolari, shuningdek, turar joy va aholi yashash joylariga qo‘yilgan sanitar-gigiyenik talablar, shaxsiy gigiyena kabi masalalar o‘rganiladi.
Тo‘rtinchi bo‘lim – «Xavfsizlik texnikasi asoslari»da mashina va mexanizmlarning ish jarayonlariga qo‘yilgan umumiy xavfsizlik talablari, xavfsizlikni ta’minlovchi texnik vositalar (to‘siqlar, saqlash qurilmalari, tormozlar, signallar, xavfsizlik belgilari va b.), ishlab chiqarishdagi mashina va mexanizmlardan foydalanishda xavfsizlik texnikasi, elektr xavfsizligi, texnik vositalar, mashina va mexanzmlar hamda qurilmalarni ta’mirlash va ularga texnik xizmat ko‘rsatishda xavfsizlik texnikasi, yuk ko‘tarish-tushirish mashinalari va qurilmalari bilan ishlashda, transport ishlarini amalga oshirishda, bosim ostida ishlovchi idishlar va qurilmalardan foydalanishda, sovutuvchi suyuqliklar (freon, ammiak va b.) va zaharli kimyoviy moddalar bilan ishlashda, neft va gaz quduqlarini burg‘ulash, neft va gaz quduqlaridan foydalanish, neft va gazni tashish hamda saqlashda xavfsizlik texnikasi kabi masalalar o‘rganiladi.
|
| |
Yuqoridagilarga mos holda talabalar fanni o‘rganish davomida quyidagilarni

|
Yuqoridagilarga mos holda talabalar fanni o‘rganish davomida quyidagilarni
|
bet | 2/17 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #254497 |
Bog'liq O\'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Mehnat kodeksining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ahamiyati.Yuqoridagilarga mos holda talabalar fanni o‘rganish davomida quyidagilarni nazariy jihatdan о‘zlashtirishlari lozim:
mehnat xavfsizligining nazariy asoslari. Ergonomika va mehnat xavfsizligi psixologiyasi haqida tushuncha;
mehnat xavfsizligini ta’minlovchi asosiy tamoyillar, uslublar va vositalar tizimi;
mehnat xavfsizligini boshqarish asoslari;
mehnat xavfsizligining huquqiy va tashkiliy asoslari.
Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha qonunlar, standartlar tizimi, nizomlar, ko‘rsatmalar, ishlab chiqarish sanitariyasi me’yorlari va boshqa me’yoriy hujjatlar:
ishlab chiqarishda mehnat xavfsizligini ta’minlash, sog‘lom va xavfsiz ish sharoitlarini yaratish bo‘yicha rejali tadbirlar mazmuni, uni ishlab chiqish tartibi;
ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tahlil qilish, ularni tekshirish va hujjatlashtirish tartiblari; Mehnat kodeksi — mehnat haqidagi qonunlarining muayyan tizimga solingan majmui. U mehnat toʻgʻrisidagi qonun hujjati hisoblanadi. Mulkchilikning barcha shaklidagi korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda, shuningdek, ayrim fuqarolar ixtiyorida mehnat shartnomasi (kontrakt) boʻyicha ishlayotgan jismoniy shaxslarning mehnatga oid munosabatlari mehnat toʻgʻrisidagi qonunlar va boshqa huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Amaliyotda mehnatga oid munosabatlarni tartibga solishda boshqa normativ hujjatlar, ayrim hollarda Xalqaro mehnat tashkilotining konvensiyalari va xalqaro shartnomalarning qoidalari ham qoʻllaniladi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va xalqaro huquqiy normalar va standartlarga muvofiq ravishda ishlab chiqilgan.
Oʻzbekiston Respublikasining MK 1995-yil 21 dekabrda qabul qilinib, 1996-yil 1-apreldan amalga kiritilgan. 2 qism: umumiy va maxsus qism, 16 bob va 294 moddadan iborat. Umumiy qismda mehnat qonunchiligining umumiy qoidalari, mehnat sohasidagi davlat boshqaruvi, mehnat haqidagi qonun hujjatlarining qoʻllanish doirasi, mehnatga oid munosabatlarning subʼyektlar, ularning huquq va burchlari, xodimlar va ish beruvchilarning vakilligi, jamoa shartnomalari va kelishuvlari bayon etilgan. MKning maxsus qismi ishga joylashtirish; mehnat shartnomasi (kontrakt); ish vaqti; dam olish vaqti; mehnatga haq toʻlash; kafolatli toʻlovlar va kompensatsiya toʻlovlari; mehnat institutizomi; mehnat shartnomasi taraflarining moddiy javobgarligi; mehnatni mu-hofaza qilish; ayrim toifadagi xodimlarga beriladigan qoʻshimcha kafolat va imtiyozlar; mehnat nizolari; davlat ijtimoiy sugʻurtasi masalalarini oʻz ichiga oladi.
|
| |
Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash

|
Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash
|
bet | 7/17 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #254497 |
Bog'liq O\'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Mehnat kodeksining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ahamiyati.Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan muddatlarni hisoblash
Ushbu Kodeksda, jamoa kelishuvlarida, jamoa shartnomasida yoki mehnat shartnomasida belgilangan muddatlar kalendar sana bilan, yillar, oylar, haftalar, kunlar yoki soatlar bilan hisoblanadigan vaqt davrining tugashi bilan yoxud yuz berishi kerak bo‘lgan voqeani ko‘rsatgan holda aniqlanadi.
Ushbu Kodeksda mehnat huquqlari va majburiyatlarining yuzaga kelishi yoki bekor bo‘lishi bilan bog‘lanadigan muddatlarni hisoblash uning boshlanishi belgilangan kalendar sanadan keyingi kundan e’tiboran boshlanadi.
Yillar, oylar, haftalar bilan hisoblanadigan muddatlar muddatning so‘nggi yili, oyi, haftasining tegishli sanasida tugaydi.
Agar oylar bilan hisoblanadigan muddatning oxiri muddatning o‘tishi boshlangan oyga nisbatan kunlari ko‘proq yoki kamroq bo‘lgan oyga to‘g‘ri kelsa, muddat tugaydigan oyning oxirgi kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi.
Kalendar yillar, oylar, haftalar yoki kunlar bilan hisoblanadigan muddatga ishlanmaydigan kunlar ham qo‘shiladi.
Agar muddatning so‘nggi kuni ishlanmaydigan kunga to‘g‘ri kelsa, undan keyin keladigan birinchi ish kuni muddat tugaydigan kun deb hisoblanadi.
Mehnat to‘g‘risidagi qonunchilik
Mehnat to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Kodeksdan hamda yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida xodimlar uchun O‘zbekiston Respublikasining mehnat to‘g‘risidagi qonunchiligiga yoki mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga nisbatan imtiyozliroq qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining qoidalari mehnatga oid yakka tartibdagi munosabatlar va ular bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar O‘zbekiston Respublikasining mehnat to‘g‘risidagi qonunchiligida to‘g‘ridan-to‘g‘ri tartibga solinmagan hollarda ham qo‘llaniladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 17/17 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #254497 |
Bog'liq O\'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va Mehnat kodeksining mehnatni muhofaza qilish sohasidagi ahamiyati.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Bezopasnost jiznedeyatelnosti: ucheb. posobiye. 3-ye izd., ispr. i dop. / pod red. O. N. Rusaka. – SPb.: Izd-vo «Lan», 2020. – 448 s.
2. Solovev A. Oxrana truda i zashita postradavshix na proizvodstve v SSHA. – URL: http://www.rhr.ru/index/rule/social_work_and_PR/5081,0.html
3. Oxrana truda za rubejom. – URL: http://www.alltextile.org/stati/okhrana-trudaza-rubezhom.
4. Oxrana truda v stranax mira. – URL: http://www.safework.ru/international_collaboration/Country/Spain.shtm Mejdunarodniy nauchniy jurnal № 2 (100), chast 2 «Nauchniy impuls» sentabr, 2022 321
5. Bezopasnost jiznedeyatelnosti: ucheb. posobiye. CH 2 / pod red. YE. A. Rezchikova i d-ra texn. Nauk V. B. Nosova. – 2-ye izd., ispr. i dop. – M.: MGIU, 2021. – 248 s.
6.O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2021 yil 30 sentabrdagi 616- son qarori.
|
| |
TA’lim vazirligi buxoro davlat universiteti - bet 21

Dog’langan Paxta moyi.
920 nm hamda 1030 nm to’lqin uzunliklarida yutilishlar kuzatiladi.
870 nm dan 920 nm to’lqin uzunligicha o’tkazuvchanlik kamayib boradi.
920 nm dan 980 nm gacha to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortib boradi.
980 nm dan 1030 nm gacha to’lqin uzunliklarida yutilish ortishi kuzatiladi.
1030nm to’lqin uzunligidan so’ng o’tkazuvchanlik ortib boradi.
Dog’lanmagan paxta moyi.
730 nm dan 750 nm to’lqin uzunliklarida yutilishlar ortishi kuzatiladi.
750 nm dan 810 nm to’lqin uzunligicha o’tkazuvchanlik ortib boradi.
810 nm dan 820 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayadi.
820 nm dan 850 nm to’lqin uzunliklarida yutilish kamayishi kuzatiladi.
850nm dan 920nm to’lqin uzunliklarida yutilish ortib boradi.
920nm dan 980 nm uzunliklarida yutilish kamayib boradi.
980nm dan 1030nm to’lqin uzunliklarida yutilish ortib boradi.
Zigir yog’i.
610 nm dan 630 nm gacha to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
630nm dan 660 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi
660nm dan 740 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi
750nm to’lqin uzunligida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
750nm dan 770nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
770nm dan 880 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
880nm to’lqin uzunligida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
890nm va 920nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
920nm dan 990nm nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
990nm dan 1030nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
1030nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
Kungaboqar moyi.
600nm dan 800nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
810nm to’lqin uzunligida bitta yutilish kuzatildi.
810nm dan 860 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
860nm dan 920nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
920nm dan 980nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
1000nm to’lqin uzunligida bitta yutilish kuzatildi.
1030nm to’lqin uzunligida bitta yutilish kuzatildi.
1030nm to’lqin to’lqin uzunligidan o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
Zaytun moyi.
600nm dan 620nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
620nm dan 660nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
660nm dan 710nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
710nm dan 730nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
730nm dan 740nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
740nm dan 760nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik kamayishi kuzatildi.
760nm dan 800 nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
810nm da 840nm to’lqin uzunliklarida yutilishlar kuzatildi.
840nm dan 860nm to’lqin uzunliklarida o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
860nm dan 920nm to’lqin uzunliklarida yutilish kuzatildi.
970nm hamda 1030nm to’lqin uzunliklarida yutilish kuzatildi.
1030nm to’lqin to’lqin uzunligidan o’tkazuvchanlik ortishi kuzatildi.
|
Insonning o‘z-o‘zini anglashida jamoatchilikning o‘rni va ahamiyati

|
Insonning o‘z-o‘zini anglashida jamoatchilikning o‘rni va ahamiyati
|
bet | 34/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Insonning o‘z-o‘zini anglashida jamoatchilikning o‘rni va ahamiyati
Oilaning ma’naviy-axloqiy rivojlanishi, uning yo‘nalishlari va ustuvorliklari mutaxassislar va jamoatchilikning doimiy diqqat-e’tiborini talab qiladigan dolzarb muammolardir. Ularni tahlil qilish yo‘li bilan aniqlash mamlakatning o‘sib kelayotgan avlodini kamol toptirishda oilaning ijtimoiy rolini aniqlash, O‘zbekiston jamiyatining iqtisodiy va madaniy rivojlanishinp jadallashtirishda oilaning tarbiyaviy va ma’naviy salohiyatidan foydalanishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash imkonini beradi.
|
| |
“Oiladagi tarbiyaning hozirgi dolzarb muammolari” ma’ruza

1. Mavzuga kirish
(15 daqiqa)
|
1.1. ”Ekranga mavzusining rejalari tushiriladi. (1-ilova).
1.2. Talabalarga oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillariga oid ma’lumotlarning yoritilishi, farqlarini tushuntirib berish uchun topshiriq beriladi.
1.3. Talabalar o‘quv faoliyatini baholash mezonlari bilan tanishtiriladi.
1.4. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi
|
Tinglaydilar
Tinglaydilar va savollarga javob beradilar.
|
2-bosqich
Asosiy bosqich
(55 daqiqa)
|
Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy jihatlarini tushuntirib beradi
2.1. Talabalar jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning roli.
tushuntirib beradilar (2-ilova).
2.2. Talabalar oilalar, ularning o‘xshash tomonlari va farqlari, kamchiliklari va mukammalliklari to‘g’risidagi ma’lumotni beradilar.
2.3. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savol va topshiriqlarni beradi (5-ilova).
|
Yozadilar.
Yozadilar.
Savollarga javob beradilar.
Tahlil qiladilar.
|
3.
Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
|
3.1. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
3.2. “Tushunchalar tahlili” texnologiyasi yordamida o‘quv materiali mustahkamlaniladi (6- ilova).
3.3. Talabalarga ballar e’lon qilinadi.
|
Savollar beradilar.
Vazifani yozib oladilar.
|
MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI

Mashg’ulot vaqti- 80 daqiqa
|
Talabalar soni: 50 – 60 gacha
|
Mashg’ulot shakli
|
Ma’ruza
|
Ma’ruza rejasi:
| -
Tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati.
-
Oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’siri.
|
O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalar tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati bilan tanishtirish, oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’sirini o‘rganish.
|
Pedagogik vazifalar:
-
Tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;
-
Oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’sirida oilaning rolini ko‘rsatadilar.
|
O‘quv faoliyati natijalari:
-
Tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;
-
Oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’sirida oilaning rolini ko‘rsatadilar.
|
Ta’lim berish usullari
|
Suhbat, rezyume texnologiyasi
|
Ta’lim berish shakllari
|
Ommaviy, kichik jamoada ishlash
|
Ta’lim berish vositalari
|
O‘quv qo‘llanma, proektor
|
Ta’lim berish sharoiti
|
O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
- ilova

Mavzuni mustahkamlash uchun savollar

|
- ilova
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar
|
bet | 36/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
6 - ilova
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
-
Oila haqida jamoatchilik fikrlari nimalardan iborat?
-
Farzand tarbiyasida ota-ona va mahallaning o‘rni?
-
Farzand tarbiyasida qo‘ni-qo‘shni va keng jamoatchilikning roli nimalardan iborat?
-
Ma’naviy muhitni yaxshilashning chora-tadbirlari?
-
Oilada bola ma’naviyatini shakllantirishning asosiy yo‘llari va shart-sharoitlari nimalardan iborat?
-
Mustaqillik yillarida yoshlar tarbiyasiga qanday e’tibor berib kelinmoqda?
-
«Yoshlar yili» Davlat dasturi haqida nimalarni bilasiz?
-
Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siridan saqlab qolishning chora-tadbirlari nimalardan iborat?
-
Yoshlarning bugungi kundagi imtiyoz va imkoniyatlari nimalardan iborat?
|
| |
-ilova

5 - ilova - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 35/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
4-ilova
5 - ilova
Mustaqillik yillarida jamiyatning ma’naviy hayotini, oilaviy hayotni, yoshlar tarbiyasini axshilashda, yoshlar buzg’unchi g’oyalar ta’siridan saqlab qolishda jamoatchilikning oldiga qo‘yilayotgan talablar
Davlatimiz mustaqillikka erishgan yillarda uning oldida turgan muhim va murakkab vazifalardan bir yangi jamiyatga mos yangi avlodni tarbiyalash va shakllantirish edi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov ta’kidlaganlaridek, «Yurtimizda o‘z vatanining taqdiri, uning buguni va kelajagi uchun mas’uliyatni chuqur his etadigan, mustaqil va yangicha fikrlaydigan kadrlarga ehtiyojini qondirish vazifasi biz mustaqillikka erishgan birinchi kunlardanoq o‘ta muhim va hal qiluvchi masalaga aylangan edi».
|
| |
Тalabalar mustaqil ishi bo’yicha maslaxatlarni tashkil etish tartibi

157
6. Mustaqil ishni tashkil etishning shakli va mazmuni
Talaba mustaqil ishni tayyorlashda muayyan fanning xususiyatlarini hisobga
olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi:
- Darslik va o‘quv qo‘llanmalar bo‘yicha fanlar boblari va mavzularini
o‘rganish;
- Tarqatma materiallar bo‘yicha ma'ruzalar qismini o‘zlashtirish;
- Avtomatlashtirilgan o‘rgatuvchi va nazorat qiluvchi tizimlar
bilan ishlash;
- Maxsus adabiyotlar bo‘yicha fanlar bo‘limlari yoki mavzulari ustida ishlash;
- Yangi texnikalarni, apparaturalarni jarayonlar va texnologiyalarni o‘rganish;
- Talabaning o‘quv-ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan
fanlar bo‘limlari va mavzularni chuqur o‘rganish;
- Faol
va
muammoli
o‘qitish uslubidan foydalaniladigan o‘quv
mashg‘ulotlari.
“
Beton to‘ldiruvchilar texnologiyasi” fanidan
mustaqil ish majmuasi
fanning barcha mavzularini qamrab olgan quyidagi mavzu ko‘rinishida
shakllantirilgan:
-ilova

Toifali jadval - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 46/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
4-ilova
Toifali jadval
oifalash sharhini tuzish qoidasi
1. Toifalar bo‘yicha ma’lumotlarni taqsimlashning yagona usuli mavjud emas.
2. Bitta mini - guruhda toifalarga ajratish boshqa guruhda ajratilgan toifalardan farq qilishi mumkin.
3. Ta’lim oluvchilarga oldindan tayyorlab qo‘yilgan toifalarni berish mumkin emas bu ularning mustaqil tanlovi bo‘la qolsin.
5-ilova
Ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni voyaga etkazishda oilada amalga oshiriladigan axloq odob tarbiyasining o‘rni
Oila va oilaviy tarbiya bugungi kunda dolzarb muammolardan biridir. Chunki, jamiyat uchun aqlan yetuk, axloqan pok, jismonan baquvvat, ruhan boy avlodni tarbiyalashdan manfaatdor. Bunday avlod, eng avvalo, ma’naviy-axloqiy jihatdan sog’lom va mustahkam oilada shakllanadi. Chunonchi oilani rivojlantirish va mustahkamlash uchun qilinadigan g’amxo‘rlik kelajak avlod taqdiri blan bog’liqdir. Har qanday jamiyatda ham buyuk davlatning barpo etilishi yoshlar qanday bo‘lishlariga, ularning qanday tarbiya olishlariga bog’liq. Taniqli o‘zbek pedagogik Abdulla Avloniy «Tarbiya bilzlar uchun yo hayot – yo mamot, yo najod – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidir» deb yozgan edi.
|
| |
Tayanch so‘z va iboralar - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 127/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tayanch so‘z va iboralar: ilm, ma’rifat, tarbiya, axloq, din, munosabat, qadriyat, e’tiqod, o‘git, sobiq sho‘rolar tuzumi, mustaqillik, bola tarbiyasi, islomiy aqidalar, ayol, erkak, ota, ona, farzand, burch, shariat, hadis, Qur’on, millat, elat, BMT, diniy bag’rikenglik, Olloh, muhit, musulmonchilik, an’ana, rasm-rusumlar.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
-
I.A.Karimovning din to‘g’risidagi fikrlarini keltiring.
-
Dinning qadriyatli-normativ darajasi nimalarda o‘z ifodasini topadi?
-
Din tomonidan shakllantiriladigan xulq-atvor normalariga nimalar kiradi?
-
Sobiq sho‘rolar tuzumi davrida oilaviy munosabatlar va ularning salbiy oqibatlari haqida nimalarni bilasiz?
-
O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng dinga munosabat qanday o‘zgardi?
-
O‘zbekistonda nechta diniy konfessiya bor?
-
O‘zbekistonda aholining nechta foizi islom diniga mansub millat avlodlaridir?
-
Qur’on va hadisi sharifda oila qurish masalalari haqida nimalar deyilgan?
|
| |
MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI

|
MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI
|
bet | 41/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI
1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 60 gacha
|
Mashg’ulot shakli
|
Kirish-axborotli ma’ruza
|
Ma’ruza rejasi
| -
Axloqiy qadriyatlar va ularning farzand tarbiyasiga ta’siri.
-
Ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni voyaga etkazishda oilada amalga oshiriladigan axloq odob tarbiyasining o‘rni.
|
O‘quv mashg’ulotining maqsadi: Axloqiy qadriyatlar va ularning farzand tarbiyasiga ta’sirini ko‘rsatish, ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni voyaga etkazishda oilada amalga oshiriladigan axloq odob tarbiyasining o‘rnini yoritish.
|
Pedagogik vazifalar:
-
Axloqiy qadriyatlar va ularning farzand tarbiyasiga ta’siri haqida ma’lumot berish ;
-
Ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni voyaga etkazishda oilada amalga oshiriladigan axloq odob tarbiyasining o‘rni hakida bilim berish;
|
O‘quv faoliyati natijalari:
-
Axloqiy qadriyatlar va ularning farzand tarbiyasiga ta’siri haqida bilimga ega bo‘ladilar;
-
Ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni voyaga etkazishda oilada amalga oshiriladigan axloq odob tarbiyasining o‘rni hakida bilimlarga ega bo‘ladilar.
|
Ta’lim berish usullari
|
Ko‘rgazmali ma’ruza, suhbat
|
Ta’lim berish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
Ta’lim berish vositalari
|
O‘quv qo‘llanma, proektor
|
Ta’lim berish sharoiti
|
O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
|
| |
- MA’RUZA


MAVZU. Standart algoritmlar va iteratorlar

5- MA’RUZA
MAVZU. Standart algoritmlar va iteratorlar.
Reja:
Standart algoritmlar.
Iteratorlar va ularning qo‘llanilishi.
Xotirani taqsimlovchilar va ularga qo‘yilgan talablar.
Standart bo‘yicha taqsimlovchi.
С++ tilining standart algoritmlar kutubxonasi, iteratorlar, xotirani taqsimlash talablari, dinamik xotira ajratish va foydalanishga asosida qidirish, saralash, taqqoslash funksiyalari, dasturlashda o‘zlarini tutishlari, iteratorlar, o‘zgarmas iteratorlar, teskari iteratorlar bilan ishlashga mo‘ljallangan asosiy funksiyalar va ularning dasturlashdagi ahamiyati, xotirani taqsimlovchi sniflarni yaratish va talablari, turli tipli massivlar uchun dinamik xotirani ajratish va foydalanish operatorlar uslublari, amallari, talablari, vazifalari va usullari keltirilgan bo‘lib, nazariy bilimlarni asoslash uchun dasturlar tuzib ko‘rsatilgan. Bilimlarni mustahkamlash uchun 30 ta nazariy savol va amaliy ko‘nikma va malakalarni rivojlantrish uchun 3 ta assisment topshirig‘i va har assismentda 10(9,7) ta topshiriq, jami 26ta topshiriq berilgan. Bu topshiriqlarni bajarish mavzuni mustahkamlash uchun xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar. algoritm, kutubxona, iterator, o‘zgarmas iterator, teskari
iterator, qidirish, saralash, o‘rin almashtirish, shablon, sinf, find(), sort(), swap(), begin(), end(), rbegin(), rend(), crbegin(), crend(), xotira, pul, xotira bloki, new, delete, for_each(), funksional obʻyektlar.
Bugunki kunda dasturlash juda soddalashib bormoqda, baʻzi bir mutaxassislar dasturlash uchun matematika kerakmas deb aytsa, baʻzilari matematika dasturlashning asosi deb aytadi. Shuning negizida nima yotibdi. Albatta algoritmlar, isteratorlar va xotirani taqsimlovchilar va ularning talablari yotadi. Algoritmlar tayyo bo‘lsa, faqat bu algoritmlarini joy joyiga qo‘yish bu juda osondir. Ammo algoritmlarni yaratish va uni dasturlash joriy qilish o‘ta mushkul va mashaqqatli masaladir. Shuning uchun bugungi kunda juda ko‘plab algoritmlarni saqlovchi standart va no standart kutubxonalar mavjud.
|
Oiladagi tarbiyaning hozirgi dolzarb muammolari

Reja:
-
Tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati.
-
Oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’siri.
5-ilova
2-ilova
Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
2,0 ball - «a’lo».
1,5 ball - «yaxshi».
1,0 ball - «koniqarli».
0,5 ball - «qoniqarsiz»
3-ilova
Tarbiya bir umr davom etadigan jarayon sifatida, uning uzluksiz va bosqichma-bosqich olib borilishi zaruriyati
Milliy tarbiyaning manbai - milliylik! «Millat», «milliylik», «milliy g’urur», «milliy odob», «millat-lararo muloqot madaniyati» tushunchalarining o‘zagini arabcha «mil» so‘zi tashkil qiladi. Bu so‘z arabchada «o‘zak», «tub mohiyat», «negiz» ma’nolarini anglatadi. «Millat» so‘zi esa bir necha ma’noni: 1) din: mazhab; 2) ummat: bir mazhabga mansub aholi; 3) xalq ma’nolarini anglatadi.
Millat kishilarning jips tarixiy birligi, umumiqtisodiy turmush, til, huquqd birligi, madaniyat, ong, ruhiyat uyg’unligi va mushtarakligi demakdir. O‘z davlatisiz, o‘z qiyofasiga ega bo‘lmagan millat yo‘q. Millatning metindek jipsligi davlatning qudratiga bog’liq va aksincha, millatning metindek jipsligi davlatning qudrati darajasini belgilaydi. Millat va davlat tushunchalarini bir-biridan ayirgan holda ta’riflab bo‘lmaydi. Millat faqat bir halq vakillaridangina iborat tarzda shakllanmaydi. Hozirgi o‘zbek millatining tarkib topishida barcha turkiy qabila va urug’lar, olis o‘tmish, tarixdan ilgari zamonlardan boshlab Turon zaminda yashab kelayotgan ajdodlarimiz shuningdek qadim Sug’d eli, Xorazm eli va boshqalar ham ishtirok etganlar. Bu hol tilimiz, dilimiz, qiyofamiz, urf-odatlarimiz, turmush tarzimiz, madaniyat, san’at, adabiyot, va me’morchiligimizda, borinki, mehnat qurollarida ham o‘z aksini topib turibti.
5-ilova
Oilada farzand tarbiyasining turli xil davrlari va ularning ma’naviy kamolotga ta’siri
O‘zbekona tarbiya mazmunidan joy olib, o‘zaro munosabatlarda namoyon qilinishi lozim bo‘lgan insoniy fazilatlarni ifodalovchi so‘z - signallar mavjud. Masalan, «tavoze», «hayo», «vijdon», «iymon» va boshqa so‘zlarning faol qo‘llanilganligi milliy ma’naviyatimizning yuksak cho‘qqiga ko‘tarilganligidan dalolat beradi. Leqin xalqimiz tarixining keyingi asrlarida sodir bo‘lgan mustamlakachilik, milliy fazilatlarni «qoloqlik, madaniyatsizlik ko‘rsatkichi», «eskilik sarqiti» deya qadrsizlanishi yuqoridagi tushunchalarni o‘zbek maktabi darsliklari matnidan siqib chiqardi. Natijada, milliy fazilatlar o‘quvchilarning ikkinchi signallar sistemasiga kiritilmaganligi tufayli, boshqa tildagi so‘zdek tushunarsiz bo‘lib qolaverdi.
|
Standart MLda funktorlar - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 37/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaStandart MLda funktorlar. ML dagi funksiya interfeyslarning umumiy tadbiqlari mavjud va OYD jihatidan shakllantirish qiyin masallardan hisoblanadi. ML standart jihatidan funktorlar ML modul tizimining bir qismidir va ular tuzilmalarni yaratishga imkon beradi. Masalan, plagin tizimini yozish masalasini olaylik. Aytaylik barcha plaginlar soddaroq bo‘lishi uchun, faqat perform funksiyasini o‘z ichiga oladigan zarur interfeysini amalga oshirish kerak bo‘lsin. MLda avval plaginlar uchun maxsus tasdiqlovchi (imzolovchini)ni yaratish zarur.
-
Signature Plugin = sig
val perform: unit -> unit
end;
|
Plaginlar uchun tasdiqlovchi interfeysni aniqladik, ikkita plaginni, aytaylik, Loudplugin va Silentpluginni tuzilmalar orqali amalga oshirishimiz mumkin.
LoudPlugin ni amalga oshirish:
-
structure LoudPlugin :> Plugin = struct
fun perform() = print"KATTA HARFLAR!\n"
end;
|
Silentplugin ni amalga oshirish:
-
structure SilentPlugin :> Plugin = struct
fun perform () = print "kichik harlar\n"
end;
|
Endi funktorlarga yaqinlashamiz. ML dagi funktorlar tuzilmalarni argument sifatida qabul qilishadi, shuning uchun Plugin argument sifatida berilgan.
-
functor Performer(P : Plugin) = struct
fun job () = P.perform ()
end;
|
Bu funktor Plugin ni P argument sifatida qabul qiladi va P plaginni perform funksiyasini chaqiradigan job funksiyasi uchun ishlatadi.
Performer funktorni ishlatamiz (Funktor tuzilma qaytarishini bilamiz).
-
structure LoudPerformer = Performer(LoudPlugin); structure SilentPerformer = Performer(SilentPlugin);
LoudPerformer.job (); SilentPerformer.job ();
|
Standard ML uchun bk oddiy misol edi. Ammo chuqurroq o‘rganish uchun S tilini ham bilish talab qilinadi.
|
| |
Tayanch so‘z va iboralar - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 40/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tayanch so‘z va iboralar: jamoatchilik, oila, er, xotin, farzand, ilm, ma’rifat, tarbiya, axloq, din, munosabat, qadriyat, e’tiqod, o‘git, mustaqillik, bola tarbiyasi, islomiy aqidalar, burch, shariat, hadis, Qur’on, diniy bag’rikenglik, Olloh, musulmonchilik, an’ana, rasm-rusum, muhit, mehr-muhabbat, samimiylik, tushuntirish, buzg’unchi g’oyalar, diniy ekstremizm, hizbut tahrir, xavf-xatar, chora-tadbir, oldini olish, davlat siyosati, yoshlar tarbiyasi.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
-
Oila haqida jamoatchilik fikrlari nimalardan iborat?
-
Farzand tarbiyasida ota-ona va mahallaning o‘rni?
-
Farzand tarbiyasida qo‘ni-qo‘shni va keng jamoatchilikning roli nimalardan iborat?
-
Ma’naviy muhitni yaxshilashning chora-tadbirlari?
-
Oilada bola ma’naviyatini shakllantirishning asosiy yo‘llari va shart-sharoitlari nimalardan iborat?
-
Mustaqillik yillarida yoshlar tarbiyasiga qanday e’tibor berib kelinmoqda?
-
Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siridan saqlab qolishning chora-tadbirlari nimalardan iborat?
-
Yoshlarning bugungi kundagi imtiyoz va imkoniyatlari nimalardan iborat?
|
| |
Muloqot oynalari boshqarish elementlari

|
Muloqot oynalari boshqarish elementlari
|
bet | 113/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaMuloqot oynalari boshqarish elementlari. Bunda interaktiv muloqt qilish oynalari tushiniladi. Ularni yaratish va boshqarish dasturchining xoxishiga qarab amalga oshiriladi. Yuqorida aytib o‘tganimizdek, Visual C++ da MessageBox sinfi haqida yuqoridaga aytib o‘tgan edik. Unda 21 ta turli kombinatsiyali show funksiyachi bordigini ham. Shuning bu funksiyalar va ularning parametrlari hamda parametrlarining qiymatlari to‘g‘risi maʻlumotlarni va muloqot oynalarini yaratishga va ishlov berishga eʻtiborni qaratamiz.
Show(String) fknutsiyasi. Bir argumentli funksiya bo‘lib, belgilangan matn bilan xabar ko‘rsatadigan muloqot oynasini yaratish uchun ishlatiladi. Uning kiruchi parametri System::String tipida bo‘lib, System::Windows::Forms::DialogResult tipidagi qiymat qaytaradi.
if( MessageBox::Show("Bu oddiy sohow") == System::Windows::Forms::DialogResult::OK) this->Close();
Show(IWin32Window, String, String, MessageBoxButtons,
MessageBoxIcon, MessageBoxDefaultButton, MessageBoxOptions, String, String) funksiyasi. Bu ko‘p paramerli bo‘lib, belgilangan paoametlar asosida interaktiv muloqot oynasini yaratish uchun ishlatiladi. Parametlari quyidagi qiymatlari qabal qiladi.
IWin32Window Interface - System.Windows.Forms nomlar fazosi va System.Windows.Forms.dll kutubxonasidan foydalanib, Win32 HWND ni joriy qilish interfeysi beradi. IWin32Window sinf interfeysidan merosxo‘r oladi. System.Windows.Forms.Control va System.Windows.Forms.NativeWindow umumiy ruxsat sinflari interfeyslarini ishlatadi, qiymatlar sifatida ComVisibleAttribute, GuidAttribute, InterfaceTypeAttribute tiplarini ishlatadi.
MessageBoxButtons - Enum tipidagi parametrdir. System.Windows.Forms nomlar fazosi va System.Windows.Forms.dll kutubxonasidan foydalanadi. Muloqot oynalarida ko‘rsatilishi kerak bo‘lgan tugmalarni aniqlaydi. Qiymatlari public enum class MessageBoxButtons taʻluqlidir.
11.6-jadval.MessageBoxButtons qabul qiluvchi qiymatlar
-
№
|
Qiymat nomi
|
vazifasi
|
1
|
AbortRetryIgnore
|
Muloqot oynasida Abort, Retry Ignore tugmalarini o‘rnatish
|
2
|
OK
|
Muloqot oynasida OK tugmasini o‘rnatish
|
3
|
OKCancel
|
Muloqot oynasida OK va Cancel tugmalarini o‘rnatish
|
4
|
RetryCancel
|
Muloqot oynasida Retry va Cancel tugmalarini o‘rnatish
|
5
|
YesNo
|
Muloqot oynasida Yes va No tugmalarini o‘rnatish
|
6
|
YesNoCancel
|
Muloqot oynasida Yes, No va Cancel tugmalarini o‘rnatish
|
Muloqot oynasiga MessageBoxButtons tugmalarini o‘rnatish dastur fragmenti:
if ((MessageBox::Show("Joriy oynani yopishni xoxlaysizmi?",
"Xabar", MessageBoxButtons::YesNo) == System::Windows::Forms::DialogResult::Yes)){
this->Close();
}
MessageBoxIcon – Enum tipidagi obʻyekt bo‘lib, u ham yuqoridagidek,
nomlar fazosi va kutubxona bilan ishlaydi. Muloqot oynasida ko‘rsatish uchun muloqot oynalarining turlarini belgilovchi konstantalarni aniqlaydi.
|
| |
PrintPreviewDialog muloqot oynasi

|
PrintPreviewDialog muloqot oynasi
|
bet | 112/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaPrintPreviewDialog muloqot oynasi. Bu oyna - foydalanuvchilar uchun chop qilishda PrintDocument boshqaruv elementining ko‘rinishining ko‘rsatish imkonini beradigan muloqot oynasini ko‘rsatadi.
-
printPreviewDialog1->MinimumSize = System::Drawing::Size( 375, 250 ); printPreviewDialog1->UseAntiAlias = true;
printPreviewDialog1->Document = document;
printPreviewDialog1->ShowDialog();
|
Bu muloqot oynasi ham yuqoridagi muloqot oynasi kabi sozlashlarni bajarshgandan so‘ng foydalanish mumkin. Dastur fragmentida qarasangiz document obʻyektini yaratish lozim. Chop qilishninig obʻyektidan farq qilgan xolda oqimdagi maʻlumotni formatlash va uni chiqishini A4 shaklga keltrish orqali amlga oshiriladi.
11.6-rasm. PrintPreviewDialog muloqot oynasidan foydalanish.
FolderBrowserDialog muloqot oynasi. Bu oyna - foydalanuvchilar uchun papkalar ko‘rish, yaratish va tanlash imkonini beradigan muloqot oynasini ko‘rsatadi. Bundan maʻlumotlarni ko‘chirishda, papkalarni taqqsolashda ishlatish mumkin. Muloqot oynasining xususiyatlari, usullari va hodisalar mavjud. Ularning baʻzilarini quyidagi dastur fragmentiga keltirib o‘tamiz.
-
System::IO::Stream ^ myStream;
System::Windows::Forms::DialogResult result = folderBrowserDialog1->ShowDialog(); if ( result == System::Windows::Forms::DialogResult::OK ) {
System::String^ folderName = folderBrowserDialog1->SelectedPath; openFileDialog1->InitialDirectory = folderName;
openFileDialog1->FileName = String::Concat(folderName,"\\1.cpp"); if ( (myStream = openFileDialog1->OpenFile()) != nullptr ){
System::IO::StreamReader ^ sr = gcnew System::IO::StreamReader(openFileDialog1-
>FileName);
richTextBox1->Text = sr->ReadToEnd(); sr->Close();
}
}
|
Dastur fragmentida papka uchun muloqot oynasi chaqirilgan va ko‘rsatilgan papkadan 1.cpp faylini yuklab kelgan. Bunday holat fayl menejerlar uchun papkadagi fayllarning ro‘yhatini ham olish mumkin.
Dastur fragmentida bir StreamReader oqim yaratilgan. Oqim faylning maʻlumotlarini o‘qish uchun yaratilgan. Oqimning konstruktori asosida sr oqim obʻyekti yaratiladi. Bu oqimning ReadToEnd funksiyasi orqali richTextBox ga maʻlumotlar joylashtiriladi. FolderBrowserDialog muloqot oynasining ko‘rinishi quyidagicha:
11.7-rasm. FolderBrowserDialog muloqot oynasidan foydalanish
Bu muloqot oynasi nafaqat matnli maʻlumotlarni balki, foydlanuvchining xoxlagan maʻlumotni matn yoki binar kodlash orqali saqlash mumkin. Muloqot oynasining ko‘rinishi quyidagi rasmda keltirilgan.
11.8-rasm. SaveFileDialog muloqot oynasidan foydalanish
Ko‘rib chiqilgan muloqot oynalari barchasi OT bilan ishlashga mo‘ljallanganligi ko‘rinib, turibdi. OT qanday sozlangan bo‘lsa, bu muloqot oynalari ham shu rejimda ishlaydi. Oynalarga deyarli o‘zgartirish kiritish shart emas, xuddiki barchasi kutilgandek yaratilganga o‘xshaydi. Faqat eng katta muammosi lokalizatsiya qilish.
|
| |
- MA’RUZA 


MAVZU. Standart algoritmlar va iteratorlar

|
- MA’RUZA
MAVZU. Standart algoritmlar va iteratorlar
|
bet | 44/143 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #268096 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda-fayllar.org5- MA’RUZA
MAVZU. Standart algoritmlar va iteratorlar.
Reja:
Standart algoritmlar.
Iteratorlar va ularning qo‘llanilishi.
Xotirani taqsimlovchilar va ularga qo‘yilgan talablar.
Standart bo‘yicha taqsimlovchi.
С++ tilining standart algoritmlar kutubxonasi, iteratorlar, xotirani taqsimlash talablari, dinamik xotira ajratish va foydalanishga asosida qidirish, saralash, taqqoslash funksiyalari, dasturlashda o‘zlarini tutishlari, iteratorlar, o‘zgarmas iteratorlar, teskari iteratorlar bilan ishlashga mo‘ljallangan asosiy funksiyalar va ularning dasturlashdagi ahamiyati, xotirani taqsimlovchi sniflarni yaratish va talablari, turli tipli massivlar uchun dinamik xotirani ajratish va foydalanish operatorlar uslublari, amallari, talablari, vazifalari va usullari keltirilgan bo‘lib, nazariy bilimlarni asoslash uchun dasturlar tuzib ko‘rsatilgan. Bilimlarni mustahkamlash uchun 30 ta nazariy savol va amaliy ko‘nikma va malakalarni rivojlantrish uchun 3 ta assisment topshirig‘i va har assismentda 10(9,7) ta topshiriq, jami 26ta topshiriq berilgan. Bu topshiriqlarni bajarish mavzuni mustahkamlash uchun xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar. algoritm, kutubxona, iterator, o‘zgarmas iterator, teskari
iterator, qidirish, saralash, o‘rin almashtirish, shablon, sinf, find(), sort(), swap(), begin(), end(), rbegin(), rend(), crbegin(), crend(), xotira, pul, xotira bloki, new, delete, for_each(), funksional obʻyektlar.
Bugunki kunda dasturlash juda soddalashib bormoqda, baʻzi bir mutaxassislar dasturlash uchun matematika kerakmas deb aytsa, baʻzilari matematika dasturlashning asosi deb aytadi. Shuning negizida nima yotibdi. Albatta algoritmlar, isteratorlar va xotirani taqsimlovchilar va ularning talablari yotadi. Algoritmlar tayyo bo‘lsa, faqat bu algoritmlarini joy joyiga qo‘yish bu juda osondir. Ammo algoritmlarni yaratish va uni dasturlash joriy qilish o‘ta mushkul va mashaqqatli masaladir. Shuning uchun bugungi kunda juda ko‘plab algoritmlarni saqlovchi standart va no standart kutubxonalar mavjud.
|
| |