nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mundarija 

KIRISH ASOSIY QISM - Malaka ishi Мавзу: “Atomning bor modeli. Bor postulalari mavzularini o‘tish metodikasi

|
Malaka ishi Мавзу: “Atomning bor modeli. Bor postulalari mavzularini o‘tish metodikasi
|
bet | 2/13 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 141,06 Kb. | | #100352 |
Bog'liq Malaka ishi Мавзу “Atomning bor modeli. Bor postulalari mavzula-fayllar.orgMundarija
KIRISH ASOSIY QISM
1 Atomning bor modeli.
2 .Bor anazyasi.
3.Bor postulalari mavzularini o‘tish metodikasi.
XULOSA ADABIYOTLAR RO’YXATI
3
Kirish.
Atom (yun. atomos – bo‘linmas) – kimyoviy elementning barcha xossalarini o‘zida mujassamlashtirgan eng kichik zarrasi. Dastlabki "bo‘linmas" nomini olgan bu zarraning ichki tuzi-lishi anchagina murakkab. A. musbat za-ryadlangan negiz (yadro) va yadro atrofida harakatlanuvchi elektronlardan tash-kil topgan. A. markazida barcha massasi jamlangan musbat zaryadlangan negiz (yadro) joylashgan; atrofida o‘lchovlari (~ 10~8 sm) A. o‘lchovlarini ifodalay-digan elektron qobiklarini hosil qiluvchi elektronlar harakat qiladi. A. yadrosi protonlar va neytronlardan tashkil topgan. A.dagi elektronlar soni yadrodagi protonlar soniga teng (A.dagi barcha elektronlar zaryadi yadro zaryadiga teng), protonlar soni elementning dav-riy tizimidagi tartib raqamiga teng. A. elektronlarni tutib olib yoki berib, manfiy yoki musbat zaryadlangan ionlarga aylanadi. A.ning kimyoviy xossalari asosan tashqi qobikdagi elektronlar soni bilan aniqlanadi; kimyoviy qo‘shilib, A.lar molekulalar hosil qiladi. A.ning ichki energiyasi uning muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. Ichki energiya ma’lum (diskret) qiymatlarga ega bo‘lishi va u sakrashsimon kvant o‘tishlardagina o‘zgarishi mumkin. Ma’lum qiymatdagi energiyani yutib, A. qo‘zg‘algan holat (energiyaning yuqoriroq sathi)ga o‘tadi. A. foton chiqarib, qo‘zg‘algan holatdan kichik energiyali holat (energiyaning pastroq sathi)ga o‘tadi. A.ning eng kichik energiyasiga mos sathi asosiy sath, Atom markazida Ze musbat zaryadli mas-siv yadro joylashgan, yadro atrofida – Ze elektronlar aylanadi. Atomning de-761yarli hamma massasi yadroda to‘plangan. qolganlari esa qo‘zg‘algan sathlar deyi-ladi.A. tuzilishi haqidagi fan ("Atom fi-zikasi" "Yadro fizikasi", "Elementar zarralar fizikasi" va boshqa yo‘nalishlar) nazariyasi ancha murakkab bo‘lib, fizi-kaning deyarli barcha yutuqlariga va hozirgi zamon matematik apparat yutuqlariga ta-yanadi.Ad.:Bekjonov R. B., Atom yadrosi va zarralar fizikasi, T., 1995; Modda tuzi-lishi, T., 1997.
Átom (yunoncha ἄτομος – boʻlinmas) – kimyoviy unsur zarrachasi. Atamani yunon faylasufi Demokrit miloddan avvalgi V asrda kiritgan.
4
Hamma jismlar, shu jumladan oʻzimiz ham, atomlar deb ataluvchi juda mayda «gʻishtchalar» dan iborat. Tabiatda kimyoviy elementlar qancha boʻlsa, bunday «gʻishtchalar» turlari shuncha boʻladi. Kimyoviy element – ayni bir turdagi atomlar
|
| |
Pros and cons of E – commerce

|
Pros and cons of E – commerce
|
bet | 2/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #233532 |
Pros and cons of E – commerce. - Pros of E-commerce:
- Convenience: Perhaps the most significant advantage of e-commerce is the convenience it offers. Customers can shop from anywhere t any time, without the constraints of physical store hours or locations.
- Global Reach: E-commerce allows businesses to reach a global audience. With the internet connecting people worldwide, businesses can sell their products or services to customers beyond geographical boundaries.
- Lower Overheads: Compared to brick-and-mortar stores, e-commerce businesses often have lower overhead costs. There's no need for physical storefronts, resulting in savings on rent, utilities, and staffing.
- Scalability: E-commerce businesses can scale more rapidly than traditional businesses. With the right infrastructure in place, handling increased demand and expanding product offerings can be relatively seamless.
- Data Analytics: E-commerce platforms provide valuable data on customer behavior, preferences, and purchasing patterns. This data can be leveraged to optimize marketing strategies, personalize the shopping experience, and improve product offerings.
- 24/7 Sales: Unlike physical stores that have set operating hours, e-commerce websites are operational 24/7, allowing for continuous sales and revenue generation.
Pros and cons of E – commerce. Cons of E-commerce: - Security Concerns: E-commerce transactions involve sensitive customer information such as credit card details and personal data. Security breaches and cyber-attacks pose a significant risk to both businesses and customers.
- Lack of Personal Interaction: Unlike traditional retail experiences, e-commerce lacks personal interaction between customers and sales representatives. This can result in a less engaging shopping experience and may hinder customer trust and loyalty.
- Shipping Challenges: Shipping costs and logistics can be complex and expensive, particularly for small businesses. Additionally, delays, damaged goods, and returns can impact customer satisfaction and add to operational costs.
- Competition: The barrier to entry in e-commerce is relatively low, leading to intense competition among businesses. Standing out in a crowded marketplace requires effective marketing, differentiation, and customer service strategies.
- Dependency on Technology: E-commerce relies heavily on technology infrastructure, including websites, servers, and payment gateways. Technical issues such as website downtime, slow loading times, or glitches can disrupt operations and harm the customer experience.
- Customer Trust: Building trust and credibility in the online realm can be challenging, especially for new or lesser-known brands. Concerns about product quality, authenticity, and reliability may deter customers from making purchases.
|
| |
Bor postulatlari. Atom tuzilishining Bor nazariyasi

|
Bor postulatlari. Atom tuzilishining Bor nazariyasi
|
bet | 5/13 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 141,06 Kb. | | #100352 |
Bog'liq Malaka ishi Мавзу “Atomning bor modeli. Bor postulalari mavzula-fayllar.orgBor postulatlari. Atom tuzilishining Bor nazariyasi
Klassik fizika qonunlari o‘z mohiyatiga ko‘ra, uzluksiz jarayonlarni ifodalashga qodirdir. Kimyoviy elementlar atomlari nurlanish spektridagi spektral chiziqlarning xarakteri atom ichidagi jarayonlar uzlukli ekanligini ko‘rsatadi. Buni birinchi bo‘lib Nils Bor tushundi va klassik fizika qonunlarini atom ichkarisidagi jarayonlarga tatbiq qilib bo‘lmasligini ko‘rsatdi.
Rezerfordning atom tuzilishi planetar modeli to‘g‘ri hisoblansada, lekin atomning energiya nurlashi jarayonini, atomlarning turg‘unligini tushuntirishda qiyinchiliklarga duch keldi. 1913 yilda Rezerfordning atom tuzilishi modeli daniyalik fizik Nils Bor tomonidan mukammallashtirildi va bu qiyinchiliklar bartaraf qilindi.Bor Rezerford tajribalarida kuzatilgan, lekin klassik fizika tushuntira olmaydigan natijalarni, qonuniyatlarni tushuntirishda o‘zining vodorod atomi tuzilishi modelini taklif qildi. Bor modeli vodorod atomi tuzilishining birinchi muvaffaqiyatli modeli bo‘lib, atom tuzilishi to‘g‘risidagi tasavvurlarning rivojlanishida muhim o‘rin tutdi. Bor modeli de-Broyl gipotezasining vujudga kelishida ham katta ahamiyatga ega bo‘ldi. Atom nurlanishi spektridagi qonuniyatlar, atomdagi energetik sathlar birinchi marta Bor tomonidan tushuntirildi.
Vodorod atomi tuzilishining Bor taklif qilgan modeli uning quyidagi postulatlarida asoslanadi:
Atom uzoq vaqt stasionar holatlarda bo‘la oladi. Atom stasionar holatlarda energiyaning E1,E2,E3,...,En diskret qiymatlariga ega bo‘ladi. Atom stasionar holatlarda energiya nurlamaydi. Shuning uchun bunday holatlar stasionar holatlar deyiladi. Atomning stasionar holatlariga stasionar orbitalar mos keladi.
Atomda bo‘lishi mumkin bo‘lgan stasionar orbitalardan elektronning impuls momenti
L mr nh(n=1,2,3,...)
|
(4.22)
|
shartni qanoatlantiradigan stasionar orbitalargina mavjud bo‘ladi. Bunday orbitalar ijozat etilgan stasionar orbitalar deyiladi.
11
Atomdagi stasionar orbitalar kvantlangan bo‘lib, diskret energetik sathlarni hosil qiladi.
3. Elektron energiyasi Ei bo‘lgan orbitadan energiyasi Ef bo‘lgan (Ei>Ef) orbitaga o‘tganda atom energiya chiqaradi. Chiqarilgan
energiya har ikki orbita energiyalari farqiga teng bo‘ladi, ya’ni:
|
|
|
h Ei E f
|
(4.23)
|
|
Bu formuladan:
|
|
|
|
Еi Е f
|
,
|
(4.24)
|
|
|
|
|
|
|
| |
Раиснинг биринчи уринбосари

|
Раиснинг биринчи уринбосари
|
bet | 2/3 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 40,51 Kb. | | #160337 |
Раиснинг биринчи уринбосари
Ш.Назаров
Ижрочи: Б.Абдулазизов
Тел: 71-237-28-01
Somaqind vilcyati avtomobil yoHLai bost. boShqinnisi
К R: 0E.104 2024-yil 7-frrai
BUYRUQ
Toshkent shahri
№ 12 « 19 » yanvar 20 24 vii
“ O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
yil 25-dekabrdagi PQ-404-son qarori
ijrosini ta’minlash to‘g‘risida”
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2024-2026-yillarda O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish chora- tadbirlari to‘g‘risida” 2023-yil 25-dekabrdagi PQ-404-son qarori ijrosini ta’minlash maqsadida, buyuraman:
1.0‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2024-2026-yillarda O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2023-yil 25-dekabrdagi PQ-404-son qarori ijro uchun qabul qilinsin.
“Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini qurish va rekonstruksiya qilish direksiyasi” DUK (D.Isaev), Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar avtomobil yo‘llari bosh boshqarmalari hamda Mintaqaviy yo‘llarga buyurtmachi xizmati davlat muassasalari bilan birgalikda tasdiqlangan dastuming 3-16, 19 hamda 20-ilovalariga muvofiq obyektlami qurish, rekonstruksiya qilish, mukammal ta’mirlash va jihozlash bo'yicha manzilli ro‘yxatlarga asosan:
|
| |
2-Mavzu. Muhit tushunchasi, muhit turlari. Ekologik omillar

Termiz davlat universiteti
Iqtisodiyot va turizm fakulteti
Iqtisodiyot(tarmoqlar va sohalar bo’yicha) ta’lim yo’nalishi
4-kurs 520-guruh
talabasi
Abdiyev Jahongirning
Korzona iqtisodiyoti fanidan
“Korxona iqtisodiy sub’ekt sifatida” mavzusida tayyorlagan
TAQDIMOTI
Fan o’qituvchi: Egamnazarova G
Korxona tushunchasi
Tadbirkorlik bozor
iqtisodiyotining muhim
mexanizmlaridan biridir. Agar siz qonun xatiga
rioya qilsangiz,
unda faqat davlat tomonidan
maxsus ro'yxatdan o'tgan jismoniy va yuridik
shaxslar biznes yuritishlari mumkin.
Iqtisodiyotda tijorat tashkilotlari - korxonalar
ayniqsa muhim rol o'ynaydi.
Mahsulotlar va
xizmatlarning asosiy qismini ishlab
chiqaradiganlar, ish o'rinlarini yaratadigan va
jamiyat standartlarini
shakllantiradigan aynan
ular.
Korxona tadbirkorlik faoliyatini tashkil
etish usuli sifatida
Tadbirkorlik - bu xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning
mustaqillikni saqlab qolish bilan birga o'z xavf-
xatarlari bilan amalga oshiradigan faoliyatidir.
Bunday tadbirlar xizmatlar ko'rsatish, mahsulot
sotish, turli xil ish turlarini bajarishdan,
shuningdek
mol-mulkdan foydalanishdan tushumlarni muntazam
ravishda olishga qaratilgan. Qonunda belgilangan
tartibda ro'yxatdan o'tgan
shaxs tadbirkorlik
faoliyatining sub'ekti bo'lishi mumkin. Tadbirkorlik
faoliyatidan olingan daromad foyda deb ataladi.
Rossiyada tashabbuskor odamlarni ko'pincha biznesmen
deb atashadi. Biroq, Amerika kelib chiqadigan ushbu
epitet ichki qonunchilikda qo'llanilmagan. "Tadbirkor"
atamasi uning o'rnini egalladi.
Agar jismoniy shaxs o'z biznesini ochsa,
u yakka
tartibdagi tadbirkorga aylanadi. Korxona (firma,
kompaniya) tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiradigan
yuridik shaxs hisoblanadi. Qanday bo'lmasin, bunday
faoliyat uchun asos o'z biznesini
ochadigan odamning
tadbirkorlik qobiliyatidir. Bozor munosabatlarining
mustaqil ishtirokchisi sifatida korxona o'z nomidan
iqtisodiy munosabatlarda harakat qiladi va bir qator
majburiyatlar uchun mulkiy javobgarlikni o'z zimmasiga
oladi.
Ayrim organlar va tizimlar

|
Ayrim organlar va tizimlar
|
bet | 9/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiAyrim organlar va tizimlarning funksional fiziologiyasi. Turli organlardagi moddalar almashinuvi o’xshashlik tomonlaridan tashqari, ularning funksiyalarini xarakterli xususiyatlarini aniqlovchi jiddiy farqlari ham mavjud. Bundan tashqari organlarni tashkil qiluvchi turli to’qimalarning moddalar almashinuvida ham jiddiy farqlar mavjud.
Har bir organ ma’lum funksiyani bajaradi. Lekin organlarning mustaqilligi nisbiy, chunki u organlar tizimiga kiradi va uning faoliyati organizm tomonidan to’lig’icha boshqariladi. Organlar butun hayot davomida faoliyat ko’rsatuvchi doimiy va xususiy rivojlanishni ma’lum bosqichida hosil bo’lib, so’ngra ma’lum muddatdan keyin yo’qolib ketuvchi – vaqtinchalik organlarga farqlanadi. Organlar ma’lum funksiyalarni bajaruvchi tizimlarga birikishadi, masalan, asab, yurak-tomirlar, nafas, ovqat hazmi ajratuvchi va hakazo.
Hayvonlar organizmining tarixiy rivojlanish jarayonida, asab tizimi boshlovchi ahamiyatni kasb etdi, ya’ni bu tizim barcha tizimlar faoliyatini birlashtiradi va atrof dunyodagi organizmni xulq-atvorini, uning tashqi muhit ta’siriga qarshi kurashishini ta’minlab beradi.
Organizmni yaxlitligi va uning hayot sharoitlarini ta’minlanishi jarayonlarida bir necha organlar tizimining faoliyati tanlashib qo’shilishadi. Bunday vaqtinchalik organlar tizimining birikishi – funksional birikish deb ataladi. Masalan, xulq-atvor aktlarida asab tizimi, harakat apparatlari, yurak-tomirlar va nafas tizimlari funksiyalari birikishadi. Funksional tizimlar organlar tizimidan organizmning uning talab darajasiga qarab o’zgaruvchan turli-tuman funksiyalarni bajarilishida ishtirok etishi bilan farq qiladi.
Organizmning organlari va funksional tizimlari uning tinimsiz o’zgaruvchan atrof muhitdagi hayotini rivojlanishini ta’minlashda yagona funksiyani bajaruvchi yaxlit jonzot bu organizmdir. Bu funksiya tashqi sharoitni jiddiy o’zgarishiga qaramasdan, asosan asab tizimi ta’sirida ma’lum chegarada o’zgaruvchan, nisbatan doimiy o’rtacha darajaga qaytuvchi barcha organlar, organlar va funksional tizimlarning nisbatan mustaqil faoliyatidir. Organizm, ichki organlar funksiyalarini nisbatan dinamik doimiyligini va ichki muhitni tashkil qiluvchi suyuqliklarni biokimyoviy tarkibini bir xilda saqlashni ta’minlab turadi, va bu gomeostaz deb ataladi. (K.Bernar, U.Kennon).
|
| |
Yosh fiziologiyasi va o’smirlar gigienasi fanining ahamiyati

|
Yosh fiziologiyasi va o’smirlar gigienasi fanining ahamiyati
|
bet | 4/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiYosh fiziologiyasi va o’smirlar gigienasi fanining ahamiyati
Fuqoralar sog’ligini himoya qilish va talaba va yoshlarning aqliy va jismoniy mehnat qobiliyatini ko’tarish haqida g’amxo’rlik qilish davlatimizning dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Bu muammolarni hal etishda, jumladan infeksion va infeksion bo’lmagan kasalliklarning oldini olish, sog’lom turmush tarzini targ’ib qilishda tibbiyot xodimlari bilan bir qatorda pedagoglar ham ishonch va shijoat bilan xizmat qilishlari talab etiladi.
Zamonaviy bilim berish uchun avvalo murabbiy o’sib, rivojlanib kelayotgan avlodning turli davrlardagi o’zgarishlarini, tashqi muhit sharoitming bola organizmiga ta’sirining gigiyenik ahamiyatini bilib olgandagina o’quv-tarbiya jarayonini to’g’ri tashkil qila olishi mumkin.
Kelgusi avlodni jismonan sog’lom, aqliy va ruhiy jihatdan bardam, qaddi-qomati kelishgan qilib tarbiyalash uchun har qanday o’qitish shaklidagi bilim muassasalari tarbiyachi va o’qituvchilari yosh fiziologiyasi va o’smirlar gigiyenasi haqidagi fan asoslari bilimlariga ega bo’lishlari kerak.
O’qituvchi, bolalar va o’smirlarning anatomik-fiziologik xususiyatlarini o rganar , ayrim tizim va tuqimalarning (suyak-muskul, nafas olish, qon aylanishi, asab tizimi, sezgi organlari, oshqozon-ichak trakti, ichki sekresiya bezlari, ayiruv organlari) tuzilishi, xususiyatlari hamda ularning faoliyatlari va gigiyenasi bilan tanishadi. Ayniqsa, uyqu va aqliy mehnatni maqsadga muvofiq ravishda tashkil qilish, o’quv yuklamalarini bolaning yoshiga mos ravishda belgilash uchun asab tizimining o’ziga xos yosh xususiyatlarini bilishi juda muhimdir. O’sib, rivojlanib kelayotgan bolalar va o’smirlar anatomiyasi va fiziologiyasini bilmay turib, bolalar shaxsiy gigiyenasi, maktabdan tashqari ishlar gigiyenasi va o’quv tarbiyaviy ishlar gigiyenasi masalalarini ijobiy hal qilib bo’lmaydi.
Organizmdagi har bir tizimning fiziologiya va gigiyenasi aniq funksiyalarni boshqarilishini, masalan: suyak-muskul tizimining gigiyenasi - harakat tartibini, partada to’g’ri o’tirish, ishlash jarayonida gavdani to’g’ri tutish, yozayotganda qo’l barmoqlarini ishlatilishini me’yorga solish va hokazolarini talab etadi. Bu chora-tadbirlarni yo’lga qo’yish, ularga rioya qilish, o’sib rivojlanayotgan bolalarning salomatligini mustahkamlashga, uni himoya qilishga va turli kasalliklarning oldini olishga imkoniyat yaratib beradi.
Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fani talabalarga, bo’lajak muallimlarga rivojlanayotgan organizmning organ va tizimlarining o’ziga xos yosh xususiyatlarini, uning tashqi muhit bilan o’zaro bog’liqligini, bolalarda uchraydigan turli kasalliklar va ularning oldini olish yo’llarini o’rgatishda va ma’fkuraviy hamda ma’naviy bilimga ega qilishda katta ahamiyatga ega.
Yosh fiziologiyasi va gigiyena fanining asosiy maqsadi - yosh avlodning jismonan baquvvat bo’lib, jismoniy va ma’naviy jihatdan uyg’un rivojlanishini ta’minlashdan iborat.
|
| |
O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

O‘ZBЕKISTОN RЕSPUBLIKASI ОLIY VA
O‘RTA MAХSUS TA’LIM VAZIRLIGI
BUХОRО DAVLAT UNIVЕRSITЕTI
S.Q. QAHHОRОV
MUQOBIL ENERGIYA
MANBALARI
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi
tomonidan 3.51.06.07 – Elektrik kasbi bo‘yicha ta’lim olayotgan
o‘quvchilar uchun o‘quv qo‘llanma sifatida nashrga ruxsat etilgan
Toshkent
«Tafakkur avlodi»
2022
2
UO‘K:
KBK:
S.Q. Qahhоrоv
Muqobil energiya manbalari
[Matn]: O‘quv qo‘llanma /
S.Q. Qahhоrоv
– Toshkent:
«Tafakkur avlodi», 2022, 224 bet.
Mazkur o‘quv qo‘llanma boshlang‘ich professional ta’limning 3510606-
elektromontajchi-sxemachi va 3510607-elektrik yo‘nalishi o‘quv rejasidagi “Muqobil
energiya manbalari” fanidan ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlarini olib borishda
foydalanishga mo‘ljallangan.
O‘quv qo`llanmadan umumiy o‘rta ta’lim maktablari, akadеmik litsеy va kasb-
hunar kоllеjlari o‘quvchilari, o‘qituvchilari, оliy o‘quv yurti bakalavr va magistr
talabalari,
katta-ilmiy
xodim-izlanuvchilari
hamda
mustaqil
izlanuvchilar
fоydalanishlari mumkin.
T a q r i z c h i l a r
B.E.Xayriddinov –
Qarshi davlat universiteti “Fizika” kafedrasi professori,
texnika fanlari doktori
D.R.Djurayev –
Buxoro davlat universiteti “Fizika” kafedrasi professori,
fizika-matematika fanlari doktori
|
Organizmning bir butunligi-yaxlitligi

|
Organizmning bir butunligi-yaxlitligi
|
bet | 8/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiOrganizmning bir butunligi-yaxlitligi.
Organizm – bu yaxlit, barcha hujayralar, to’qimalar, a’zolar va a’zolar tizimining tuzilishi va funksiyalari jihatidan o’zaro bog’langan. har qanday hujayra, to’qima va a’zolar tizimlari funksiyasi moddalar almashinuvining o’zgarishi bilan o’zgaradi va bu o’zgarish o’z navbatida boshqa hujayralar, to’qimalar va a’zolar tizimida moddalar almashinuvi o’zgarishini chaqiradi. Shu sababli organizmdan ajratilgan hujayralar, to’qimalar va organlarning funksiyasi hamda moddalar almashinuvi, organizmda kechayotgan jarayonlardan farq qiladi. Shunday ekan, organizmning izolyasiya qilingan qismlaridan olingan ma’lumotlarni – qonuniyatlarini to’g’ridan-to’g’ri butun organizmga o’tkazish haљida so’z yuritish mumkin emas.
Masalan, butun organizmga xos bo’lgan, yangi organizmlarni hosil bo’lishiga olib keluvchi ko’payish, xulq-atvor va fikrlash kabi funksiyalar izolyasiya qilingan qismlar uchun xos bo’lmagan funksiyalardir.
Funksiyalarning uzviyligi va shakllari. Tuban va yuqori darajada rivojlangan odamlar va hayvonlar organizmining hayotiyligi yoki tirikligi faqatgina unga tashqi muhitdan moddalar tushib turishi hisobiga ta’min yetiladi. Bu moddalar yuqori darajada rivojlangan hayvonlar organizmiga nafas olish va ovqat hazm qilish organlari orqali tushadi, ulardan qonga so’riladi so’ngra moddalar almashinuvi va ulardan foydalanuvchi organlar va to’qimalarga yetkaziladi.
Mahsulotlar iste’molisiz organizm va organlar faoliyati mumkin emas.
Moddalar almashinuvi hayot sharoiti, organlar funksiyasi va organizm xulq-atvoriga jiddiy ravishda bog’liqdir. Bu esa organizmni faoliyati va tuzilishini, shaklini va uning organlari butunligini aniqlaydi. Organizmni funksiyasi va tuzilishi chambarchas bog’liqdir va ular bir-birini o’zaro ta’min yetadi. Lekin, funksiyalarning birligi va shakllarida, funksiya yo’naltiruvchi-boshlovchi rolni o’ynaydi, qaysiki to’g’ridan-to’g’ri moddalar almashinuvi bilan aniqlanadi. Organizmning funksiyalari va shakli-uning tarixiy va xususiy rivojlanishi natijasidir. Organizmning, organlarning fuknsiyasi nisbatan juda tez o’zgaradi, uning tuzilishi esa aksincha jiddiy darajada sekin o’zgaradi.
|
| |
KO‘ZNING HIMOYA APPARATI - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

52-rasm. Odam qulog‘ining tuzilish chizmasi.
1-quloq suprasi; 2-tashqi eshituv y o ii; 3-quloqning nog‘ora pardasi;
4-eshituv suyaklari; 5-ichki quloq.
Tashqi quloq - quloq suprasi va tashqi eshituv y o iid an iborat. Quloq
suprasi togayli organ bo‘lib, turli hayvonlarda o ‘ziga xos shaklga kirgan va
tovush to ‘lqinlarini qabul qilishga moslashgan.
Uni bir qancha muskullari
bor, shu sababdan quloq suprasi juda harakatchan organdir. Qushlaming
quloq suprasi yo‘q, shunga qaramasdan qushlar tovushni juda yaxshi
eshitadi. Quloq suprasidan tashqi eshituv y o ii boshlanadi.
Tashqi eshituv
yo‘li nay shaklda b o iib , devori nozik tukchalar bilan qoplangan.
ERITROSITLARNINGCHroAMLILIGI(REZISTENTLIGI)

bo‘lgan gipotonik eritmada gemolizga uchragan
eritrotsitlar minimal
chidamlikka ega bo‘lgan eritrotsitlar hisoblanadi. Konsentratsiyasi
izotonik eritma konsentratsiyasidan naqadar past gipotonik eritmada
gemolizga uchragan eritrotsitlar maksimal chidamlikka ega bo‘lgan
eritrotsitlardir. Eritrotsitlar chidamliligini aniqlash tibbiiyot va veterinariya
amaliyotida m a’lum amaliy ahamiyatga ega.
-k o ‘ruv asabi; 2 -k o ‘ruv asabining so ‘rg‘ichi; 3 -k o ‘z olmasining tomirli

Fotoretseptorlar (shaklan tayoqcha va kolbachaga
uxshash hujayralar)
o ‘ziga xos tuzilishga ega bo‘lib, ichki va tashqi bug‘inchalardan
tashkil
topgan. Tashqi bug‘inchalarida yorug‘likni sezadigan pigment bo‘ladi.
Tayoqchalaming har qaysi bug‘inchasi maxsus diskalardan - plastinka-
lardan tuzilgan. Alohida olingan har bir plastinka uch qatlamdan:
ikkita
lipid qatlami va ulaming oraligidan joy olgan bitta oqsil qatlamidan iborat.
Oqsil qatlamida ko‘rish purpuri - rodopsin pigmentining tarkibiga kiradi-
gan retinen moddasi mavjud. Fotoretseptorlaming ichki bug‘inchalari
tashqi bug‘inchalariga qaraganda kaltaroq bo‘ladi. Ichki bug‘inchalarida
yadro
va mitoxondriyalar bor, yorug'likni sezuvchi hujayralarda
kechadigan energetik jarayonlar shularda yuzaga chiqadi. To‘r pardadan
ko‘ruv nervi boshlanadi. To‘r pardada fotoretseptorlar borligi va ko‘ruv
nervining
shu pardadan boshlanishi, to ‘r parda bilan ko‘ruv nervining irsiy
jihatdan birligidan dalolat beradi. K o‘ruv nervi to‘r pardadan chiqqanidan
so'ng, miyaga qarab yo‘l
olar ekan, o ‘zaro kesishadi. Oqibatda o ‘ng
ko‘zdan chiqqan ko‘ruv nervi chap yarim sharga, chap ko‘zdan
chiqqan
ko‘ruv nervi esa, o ‘ng yarim sharga boradi. To‘r pardadan ko‘ruv nervi
chiqadigan joyda fotoretseptorlar yo'q. Shu sababli bu yer ko‘r
nuqta -
ko‘r dog deyiladi. To‘r parda markaziy maydonining o ‘rtasida markaziy
chuqurcha bor, u yerda faqat kolbacha hujayralar joylashgan bo'lib,
ulaming soni 34000 gacha yetadi. Markaziy chuqurchaning
atrofida sariq
zona bor, sariq dog‘ deb shunga aytiladi. Sariq dog‘ ko‘zning eng yaxshi
ko‘radigan joyidir.
50-rasm. Ko‘ruv analizatorining markazlari.
Tashqi muhit gigiyenasi - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 3/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiTashqi muhit gigiyenasi. Rejalashtirilgan ishning bu qismida bolalar va o’smirlar muassasalarini loyihalash va qurishda bir qator gigiyenik tadbirlarni joriy yetish, jumladan ularni aholi yashaydigan joylarga qurish, xonalarni yetarli darajada yoritish, toza havo va issiqlik, ichimlik suv bilan, bolalar uchun mo’ljallangan jihozlar bilan ta’minlash ko’zda tutiladi;
Bolalar va o’smirlar ovqatlanish gigiyenasi. Bunda ovqat mahsulotlarining ahamiyati, ovqatlanish tartibi o’rganiladi va o’sish davrida energiya sarfi me’yori ishlab chiqiladi;
Bolalar va o’smirlarga tibbiy xizmat ko’rsatish. Ishning bu qismida tibbiy xizmat ko’rsatishni ilmiy asosda ishlab chiqish hamda epidemiyaga qarshi tadbirlar ko’rish;
Psixogigiyena. Bunda bolalar va o’smirlar ruhiy salomatligini saqlash, asab kasalliklarini oldini olish chora-tadbirlarini ishlab chiqish.
O’zbekiston mustaqillika erishganidan so’ng o’zining asosiy masalalaridan biri deb sog’lom avlodni tarbiyalashni belgilab oldi. Mamlakatimiz prezidenti I.A.Karimov ta’kidlaganidek «Sog’lom avlodni tarbiyalash - buyuk davlat poydevorini, farovon hayot asosini qo’rishdir». Shu munosabat bilan 3-dekabr 1993-yilda Vazirlar Mahkamasining 589-qarori bilan o’sib kelayotgan avlodni sog’lomlashtirish chora-tadbirlari haqidagi kompleks dastur qabul qilindi. Bu dasturning asosiy yo’nalishi quyidagilardan iborat:
Ta’lim sohasida faoliyat yurituvchi har bir xodim, tibbiy va gigiyenik bilimlarga ega bo’lishi;
Halq maorifining har bir xodimi ta’lim-tarbiyaning gigiyenik me’yorlarini bilishi va o’zlari birinchi navbatda rioya qilishlari kerak;
Sog’lom turmush tarzini shakllantirishi va yosh avlodga gigiyenik tarbiya berishi;
4.«Sog’lom avlod uchun» dasturini keng targ’ib qilish kabi dolzarb muammolar bilan shug’ullanishi zarur. Bundan tashqari, bolalarning tavsiyalariga tayangan holda;
-Homiladorlik va tug’ish paytida ona va bola salomatligini nazorat qilish, mustahkamlash va saqlash;
-Bir yoshgacha bo’lgan go’daklar salomatligini nazorat qilish, mustahkamlash va saqlash;
-Bir yoshdan olti yoshgacha bo’lgan davrda bolalar salomatligini mustahkamlash va tarbiyalashni to’g’ri tashkil qilish;
-Bolani sog’lom qilib tarbiyalash va ularda millatga xos bo’lgan odat va malakalarni tarkib toptirishga o’rgatish;
-Qizlarda o’zbek milliy urf-odatlariga xos va mos bo’lgan qadriyatlardan iffat, hayo, nazokat, latofat, ibo tushunchalarini tarkib toptirish, ularni bo’lajak oilaviy hayotga tayyorlash, sog’lom turmush tarzini shakllantirish;
-Yigitlarni mard, g’ururli, oilani boshqara oladigan, ota-onasiga, bolalariga mehribon bo’lish hissida tarbiyalash;
-O’zbekiston Respublikasi hukumatining onalik va bolalikni muhofaza qilish bo’yicha qaror va buyruqlarini talabalar ongiga yetkazish.
|
| |
UMURTQALILARNING QON PLAZMASI VA - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

ortadi. Ayollarla esa globulinlaming miqdori
erkaklarga nisbatan bir
muncha ortiq.
Globulinlar qonning himoya xususiyatini ta ’min etadi. Globulinlar
qatoriga kiruvchi fibrinogen qonning ivishida ishtirok etuvchi muhim
biologik ahamiyatga ega. U jigarda hosil bo‘ladi.
Qon plazmasida moddalar almashinuvining oraliq mahsulotlari
mavjud bo‘lib, ulami barcha oqsillami cho‘kmaga cho‘ktirgandan
keyin
filtratdan ajratib olish mumkin. Bularga mochevina, siydik kislotasi,
aminokislotalar, kreatinin, ammiak va boshqalami kiritish mumkin.
Bu moddalarda mavjud bo‘lgan azot, qoldiq yoki oqsilsiz azot deb
ataladi. Uning miqdori voyaga yetgan odamlarda 20-40 mg% yoki 100 sm
3
qonga 20-48 mg. tashkil etadi.
Qon plazmasida
yana glyukoza, sut kislota, yog1, yog‘ kislotalari va
yog‘simon moddalar ham bo‘ladi. Ertalab och paytida odamlar qoni
plazmasida
0
,
1
-
0,12
% (
100-120
mg %)
glyukoza va
0
,5-1,0 % ga yaqin
yog'lar va yog‘simon moddalar saqlanadi. Sog‘lom odamlar qonida
xolesterinni maksimal miqdori qish va kuzda (200-250 mg %) minimal
miqdori esa bahor va yozda (170-180 mg %) kuzatiladi.
Xolesterinning umumiy miqdori qonuniy ravishda 70 yoshgacha ortib
borsa, so‘ngra kamayadi.
Ovqat iste’mol qilinganidan keyin
odamlar qoni plazmasidagi
glyukozaning miqdori
0,2
%
gacha ortishi mumkin, buni alimentar
giperglikemiya deb yuritiladi.
Plazmada glyukozaning
0,05 % gacha
pasayishi esa gipoglikemiya deb ataladi. Qon plazmasida glyukozaning 0,2
"Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat"

|
"Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat"
|
bet | 2/3 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 6,31 Mb. | | #117665 |
Bog'liq Maliyyə uçotu"Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat"-da (statement of comprehensive income) hesabat dövrü ərzində yaranan gəlirlər, zərərlər və digər məcmu gəlirlər barədə məlumat əks olunur. Hesabatın hazırlanması və təqdim edilməsi qaydaları "Maliyyə hesabatlarının təqdimatı" adlı 1 No-li Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartında (IAS 1) əks olunubdur.
"Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat" iki hissədən ibarətdir:
- Mənfəət və ya zərər haqqında hesabat
- Digər məcmu gəlir haqqında hesabat (bölüşdürülməmiş mənfəətə təsir edən, lakin mənfəət və ya zərər haqqında hesabatda əks olunmayan gəlirlər, misal üçün, elan edilmiş dividendlər, yenidənqiymətləndirmə ehtiyatlarının dəyişməsi və s.)
"Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat"-da xərclər xarakteri və ya funksiyaları üzrə sinifləşdirilə bilərlər.Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat "Xərclərin funksiyaları üzrə" hazırlanırsa, o zaman, onun maddələri aşağıdakı kimi olacaqdır:
- Əsas əməliyyat gəlirləri
- Satışın maya dəyəri üzrə xərclər
- Ümumi mənfəət (zərər)
- Sair əməliyyat gəlirləri
- Kommersiya xərcləri
- İnzibati xərclər
- Vergiqoymadan əvvəl mənfəət (zərər)
Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat "Xərclərin xarakteri üzrə" hazırlandıqda, hesabat forması tam anlaşılan görsənmir, çünki xərclər funksiyalarına görə qruplaşdırılmırırsa, o zaman, onun maddələri aşağıdakı kimi olacaqdır:
- Əsas əməliyyat gəlirləri
- Sair əməliyyat gəlirləri
- Bitməmiş istehsalat və hazır məhsul ehtiyatlarındakı artımlar (azalmalar)
- Təşkilat tərəfindən yerinə yetirilmiş və kapitallaşdırılmış işlər
- İstifadə edilmiş material ehtiyatları
- İşçi heyəti üzrə xərclər
- Amortizasiya xərcləri
- Digər əməliyyat xərcləri
- Vergiqoymadan əvvəl mənfəət (zərər)
Qeyd etmək lazımdır ki, hesabatda ana şirkətinin və qeyri-nəzarət payları üzrə mənfəət (zərər) və digər məcmu gəlir ayrı-ayrılıqda göstərilir.MHBS (IAS) 1-də "Mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir haqqında hesabat"-da əks olunası gəlir və xərclərin maddələrinin siyahısı verilir. Müəssisə, ehtiyac yarandıqda, bu maddələrə açıqlamalar verməlidir.
|
| |
Bir fazali va uch fazali to‘g‘rilagichlar shakli, ularning ishlash jarayoni

|
Bir fazali va uch fazali to‘g‘rilagichlar shakli, ularning ishlash jarayoni
|
bet | 22/27 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 113,33 Kb. | | #104205 |
Bog'liq 1-Mavzu Mavzu Kirish. Fanning tarkibi mazmuni va elektr manba t-fayllar.orgBir fazali va uch fazali to‘g‘rilagichlar shakli, ularning ishlash jarayoni
Fazalarning soni bo‘yicha bir fazali va ko‘p fazali to‘g‘rilagichlar mavjud. Bir fazali ko‘priksimon to‘g‘rilagichlar sxemasi 2.34-rasmda ko‘rsatilgan. Тo‘g‘rilangan kuchlanishning o‘rtacha qiymati Uo ≈ 0,9 • U2 bilan o‘lchanadi.
Agarda ventillarning ichki qarshiligini hisobga olsak:
Misol. Ko‘priksimon sxemasi bilan yig‘ilgan to‘g‘rilagichda U0 = 250 V ga teng to‘g‘rilangan kuchlanishni olish kerak, bunda Io = 0,3 A. Ventillarni tanlab olib va ulardagi kuchlanishning pasayishini nazarga olmay, transformatorning ikkilamchi kuchlanishini hisoblash kerak.
Yechish. Ko‘priksimon sxemasida: Utes..max.= 1,57 Uo. Unda: Utes..max.=1,57 · 250 = 392 V, ventil orqali o‘tuvchi tokning amaldagi qiymati: Ito‘g‘. = 0,78 · 0,3 = 0,233 A. Ma’lumotnomadan Io = 0,3 A Utes.k. = 400 V ga teng bo‘lgan D7J ventilini tanlaymiz. Тransformatorning ikkilamchi kuchlanishi U2 kuchlanish Uo bilan Uo ≈ 0,9 · U2 bog‘langan. Bundan: U2 = Uo/0,9 ≈ 282 V. Demak, transformatorning ikkilamchi kuchlanishi 282 V ga tengdir.
Uch fazali ikki taktli Larionovning sxemasi uchta oddiy ko‘priksimon sxemalardan iborat bo‘ladi. Larionov sxemasida ventillar juftma-juft ketma-ket ishlaydi, vaholanki, har qanday berilgan vaqtda katodning, ayniqsa manfiy potensialli tok ventili va ayniqsa anodning musbat potensialli juft ventili ishlaydi. Тokning ventil orqali o‘tishi ko‘rsatilgan. Larionov sxemasining afzalligi teskari kuchlanishning uncha katta bo‘lmagan qiymati hisoblanadi. Larionov sxemasi katta quvvatli to‘g‘rilagichlar uchun qo‘llaniladi.
Xulosa
Uch fazali ikki taktli Larionovning sxemasi uchta oddiy ko‘priksimon sxemalardan iborat bo‘ladi. Larionov sxemasida ventillar juftma-juft ketma-ket ishlaydi, vaholanki, har qanday berilgan vaqtda katodning, ayniqsa manfiy potensialli tok ventili va ayniqsa anodning musbat potensialli juft ventili ishlaydi. Тokning ventil orqali o‘tishi ko‘rsatilgan. Larionov sxemasining afzalligi teskari kuchlanishning uncha katta bo‘lmagan qiymati hisoblanadi. Larionov sxemasi katta quvvatli to‘g‘rilagichlar uchun qo‘llaniladi.
Nazorat savollari?
1. Bir fazali o’zgaruvchan tok to’g’irlagichlari haqida ma’lumot bering?
2. Bir fazali va uch fazali to‘g‘rilagichlar shakli haqida ma’lumot bering?
|
| |
Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi

|
Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi
|
bet | 1/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova Nargiza
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA`LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
QO‘QON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
Mullajonova Nargiza Ikromjon qizining
KURS ISHI MAVZUSI: O`qitish shakllarida ta`lim metodlaridan foydalanish.
Ilmiy rahbar: A.Abdurashidov
Qo‘qon -2023 yil
Reja:
Kirish……………………………………………………………………..4
I Bob. Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot.
.Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot.......................................6
Hozirgi zamon didaktikasi va xususiy metodikasida
ta'lim metodlarini tavsiflashga turlicha yondashuvlar. ........................11
Ta'lim metodlari va vositalarining tavsifi. ..........................................15
Sharq mutafakkirlarining ta'lim metodlari haqidagi fikrlari................27
II Bob. O'qituvchining pedagogik mahorati tajribasida ta'lim metodlari samaradorligini oshirish yo'llari.
O'qituvchining pedagogik mahorati tajribasida ta'lim metodlari samaradorligini oshirish yo'llari............................................................ 29
O’qitish metodi tushunchasi va uning turlicha talqin etilishi............ 31
O’qitish metodi - metodik sistemaning bir komponenti sifatida....... 33
.Ta’lim metodlari va vositalari unumli foydalanish yo’llari..................................................................................................35
Xulosa………………………………………………………………… ..39
Foydalanilgan adabiyotlar……………………………………………..40
Kirish
Mavzuning dolzarbligi: Ta'lim mеtodlari tarkiban o’qitish mеtodlari va o’qish mеtodlaridan iborat. O’qituvchi bilimlarni Og’zaki bayon etsa, bolalar uni tinglaydi; o’qituvchi mustaqil ish topshirsa, o’quvchilar bajarishadi. Bilimlarni Og’zaki bayon etish, mustaqil ishlash kabilar o’qitish mеtodlari bo’lib, ular vositasida didaktik vazifalar (bilimlarni o’rganish, mustahkamlash, takrorlash va sh.k) hal etiladi. O’quv-tarbiya jarayonida ta'lim mеtodlarining samaradorligini oshirish maqsadida o’qitish va o’qish mеtodlari majmuasidan foydalaniladi. Masalan, ma'ruza mеtodi tarkiban o’qituvshining o’rganilayottan mavzuni mantiqiy izchillikka, Og’zaki bayon qilishi, o’quvchilarning esa o’quv matеriallarini izchil tinglashi kabi mеtodlardan iborat. Ma'ruza mеtodidan shu yo’sinda foydalanish o’qituvchining, o’quvchining ham faolligi talablariga, binobarin, ta'limning samaradorligini oshirish ehtiyojlariqa mos kеlmaydi. Zеro, ma'ruzaning yuqoridagi ko’rinishi faqat bolalar xotirasiga mo’ljallangan. Ma'ruza ham bolalar xotirasiga, ham ular tafakkuriga mo’ljallab tashkil etilganda, uning samaradorligi yanada oshadi. tajribali o’qituvchilar ma'ruza mеtodining samaradorligini oshirish maqsadida turli variantlardan foydalanishadi.
Metod (grekcha "metodod' so’zidan olingan bo’lib, aynan, u yoki bu narsaga, haqiqatga yo’l demakdir) maqsadga erishish usuli, tartibga solingan faoliyat ma’nolarini anglatadi.
Metod tushunchasi pedagogika, psixologiya va xususiy metodikalarning asosiy tushunchalaridan biri bo’lib, turli pedagog va metodist olimlar tomonidan turlicha talqin etib kelinmoqda.
|
| |
-Mavzu

Kislotali va ishqoriy akkumulyatorlar,vazifasi va tuzilishi

|
-Mavzu
Kislotali va ishqoriy akkumulyatorlar,vazifasi va tuzilishi
|
bet | 17/27 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 113,33 Kb. | | #104205 |
Bog'liq 1-Mavzu Mavzu Kirish. Fanning tarkibi mazmuni va elektr manba t-fayllar.org9-Mavzu
Kislotali va ishqoriy akkumulyatorlar,vazifasi va tuzilishi
Reja:
Akkumulyatorlar
Kislotali va ishqoriy akkumulyatorlar
Akkumulyatorlar bu ko‘p marotaba ishlatiladigan manba hisoblanadi. Agar manba bitta elementdan tashkil topgan bo‘lsa akkumulyator deyiladi. Agar manba bir necha elementlardan tashkiltopgan bo‘lsa akkumulyator batareyasi (AB) deyiladi.
Akkumulyatorlar tarkibi bo‘yicha kislotali (qo‘rg‘oshinli) va ishqoriylarga bo‘linadi.
Kislotali akkumulyatorlar
Kislotali akkumulyatorlar quyidagi asosiy qismlardan tashkil topgan.Idish, elektrodlar, elektrolid, izolyator.Idish shisha va plastmas materilallardan bo‘lishi mumkin.
Izolyator musbat va manfiy elektrodlar oralig‘ida joylashgan bo‘lib, qisqa tutashuvdan saqlash uchun o‘rnatiladi.
Elektrodlar (plastinalar) musbat va manfiylarga ajraladi.
Manfiy elektrod qo‘rg‘oshindan (Pb)
Musbat elektrod qo‘rg‘oshin oksididan (PbO2)
Elktrolid sulfat kislotasi (H2SO4) va disterlangan suvdan tashkil topgan.
Elektrolitni tayyorlashda ebonite, keramika idishlaridan foydalaniladi.
Shisha idishni qo‘llab bo‘lmaydi chunki ular qizish natijasida yorilishi mumkin.Elektrolid tayyorlashda birinchi galda idishga disterlangan suv quyiladi, so‘ngra astalik bilan sulfat kislotasi quyiladi.Akkumulyatorlarni ishlash prinsipini elektroliz hodisasiga asoslangan.
Elektroliz bu molekulalarni musbat va manfiy ionlarga ajralishidir.
Akkumulyatordagi razryadlanish va zaryadlanish jarayoni quydagi tenglikbilan ko‘rsatish mumkin.
Razryad
Pb- + PbO2+ + 2SO4¬¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾®Pb- SO4 + Pb+SO4 + 2H 2 O
Zaryad
Razryadlangan akkumulyatorlar to‘g‘rilagich qurilmalari orqali.
a) b)
|
| |
Televizor qanday tarmoq turiga kiradi?

2. Televizor qanday tarmoq turiga kiradi?
A) Gilobal tarmoq B) Mintaqaviy tarmoq
C) Lokal tarmoq D) To`g`ri javob yo`q
3. Analok ko`rinishidan raqamli ko`rinishga o`tkazuvchi …….. qurilma deb ataladi ?
A) Modem B) Demodem C) Modulator D) Demodulator.
4. Qaysi tarmoq uchun modem ishlatilmaydi?
A) lokal B) mintaqaviy C) global D) barchasi to'g'ri;
5. Internetga asos bo'lgan tarmoq nomi;
A) LOKALNet; B) GLOBALNet; C) ARPANet; D) SERVERNet.
6. URL adres asosan qanday bo'g'inlardan tashkil topadi?
A) bog'lanish protokoli; B) sayt nomi;
C) provayder adresi; D) barchasidan;
7. WWW xizmatidan foydalanish dasturlari qanday ataladi?
A) provayder; B) brauzer;
C) protokol; D) barchasi to'g'ri;
8. Quyidagilardan qaysilari web-brauzer?
1. MS Word; 2. MS Internet Explorer; 3. MS Paint; 4. Opera 5. Netscape Navigator;
a) 2, 4, 5; b) 2, 3, 4;
d) 2, 4; e) 1, 3, 4.
9. Kampyuterning asosiy qurilmalari ?
-
Modem, printer, monitor, klaviatura
-
Sestema bloki, monitor, klaviatura, sichqoncha
-
Sestema bloki, pirinter , klaviatura, sichqoncha
-
Sestema bloki, monitor, modem, sichqoncha
10. Informatika fani nimani o`rgatadi?
-
Kampyuter ilmini
-
Axborotni
-
Desk yozishni
-
Xammasi to`g`ri
11. Informatika faniga nechanchi yil asos solingan?
A)XXI asr boshida B)XX asr 50 yillarida
C)XX asr oxirida D) To`g`ri javob yo`q
12. Axborot turlari necha turga bo`linadi?
A)3 xil B)6 xil C) 2 xil D) AvaB
13. Axborot texnologiyalari ... ni o'z ichiga oladi.
a) axborotlarni izlash, to'plash, qayta ishlash va undan foydalanish vositalari;
b) axborotlarni izlash, to'plash, qayta ishlash va undan foydalanish usullari;
d) axborotlarni kompyuterda izlash, to'plash, qayta ishlash;
e) barchasi;
14. Modulator + Demodulator = ?
A)Ventelator C) Modem
B) Skalyator D) Morze
15. Server nima ?
A) Qo`shimcha kampyuter B) Tarmoqni bog`lovchi
C) Axborotni qabul qiluvchi D) Ishchi stansiyasi
|
Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot

Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
10.02.2024
Hajmi
0,61 Mb.
#154283
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
bosqich - Pedagogik kompetentlik: nazariya va amaliyot

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 1 | ISSUE 3 | 2020
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2020: 4.804
Academic Research, Uzbekistan 213 www.ares.uz
6 bosqich – baholash natijalari to‘g’risida qaror qabul qilish: qo‘shimcha
o‘qishga yuborish, boshqa lavozimga o‘tish, ishdan bo‘shatish.
7 bosqich – hisobot davrida ta’lim muassasasining vakolati va ishini baholash
samaradorligini yakuniy tahlilini qilish.
8 bosqich – xavf-xatar va to‘siqlar bo‘yicha ish namunasini to‘liq ishlab chiqish.
Xususiy yoki asosiy kompetensiyalarga ega bo‘lish uchun qanday vakolatlarga ega
bo‘lish har qanday ishda qo‘llanilishi kerak. Ular ta’lim muassasaning qadriyatlariga
bog’liq: strategiya, axloq kodeksi.
Shaxsiy samaradorlik kompetensiyalari pedagogning shaxsiy fazilatlari bilan
birga o‘z ichiga quyidagilarni oladi:
- yetuklik, o‘sishga intilish, masalan, kasbiy qadriyatlarni izlash, ijodiy qobiliyat;
- yetarli darajada o‘zini o‘zi anglash va o‘ziga ishonch;
- moslashuvchanlik, o‘zgartirish istagi;
- ish etiketini bilish;
- stressga qarshi o‘z-o‘zini boshqarish;
- imidj.
Pedagoglarning boshqaruv kompetentligi sifatida jamoaviy ish, rahbarlik,
hamkorlik, murabbiylik, rasmiy vakolatlardan foydalanish kabi mezonlar ko‘rsatadi.
Taklifimiz, kompetentlik talablariga javob bermaydigan har bir pedagogni
qo‘shimcha mashg’ulotlarga yuborib, ta’lim muassasasi faoliyatiga asoslangan
treninglar o‘tkazish maqsadga muvofiqdir, ya’ni pedagoglarni rivojlantirish muhim
vazifa hisoblanadi.
XULOSA
Xulosa shuki, kompetentlikni shakllantirish bosqichma-bosqich va uzluksiz
jarayondir. U oliy ta’lim muassasasida boshlanadi va ish joyida tajribali ustozlar
nazorati ostida davom etadi. Shuni unutmaslik kerakki, yuqori kasbiy kompetentlik
nafaqat bilim darajasi, balki xodimning amaliy ko‘nikmalari, tajribasi va shaxsiy
fazilatlari hamdir.
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 1 | ISSUE 3 | 2020
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2020: 4.804
Academic Research, Uzbekistan 215 www.ares.uz
2. Jabborova Onaxon Mannopovna, & Ismoilova Dilafruz Muhiddinovna. (2020,
May). Optimization of primary education. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 10(5), 1229-1232.
3. Jabborova Onahon Mannopovna, Jumanova Fatima Uralovna, & Mahkamova
Shohida Rahmatullayevna. (2020). Formation of Artistic Perception of Future
Teachers. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(4), 4087-4095.
4. Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-qunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini
tasdiqlash to‘qrisida O‘zbekiston respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori. 2017
yil 6 aprel, 187-son.
5. Тожибоева, Г. Р. (2020). Психолого-педагогическая компетентность учителя
начальных классов. Science and World, 1(77), 32-33.
6. Avlaev Orif Umirovich, & Abdujalilova Shoira Abdumajitovna. (2020). The Role
of Social Intelligence in Personality Maturity. International Journal of Psychosocial
Rehabilitation, 24(4), 3983-3991.
7. Эрназарова Г. О., & Исламова М. Ш. (2019). Совершенствование подготовки к
профессии учащихся профессиональных колледжей на основе акмеологического
подхода. Pedagogy & Psychology Theory and practice International Scientific
Journal, 6(26), 52-55.
8. Золотых, Н. В., & Хайтметов, Р. К. (2020). Условия формирования
компетентности будущего педагога в личностно-развивающей воспитательной
деятельности. Academic Research in Educational Sciences, 1(2), 113-119.
9.
Тажибоева, Г. Р. (2020). Социальные проблемы и переспективы
интеграционого обучения. Журнал научных и прикладных исследований, 1, 54-55.
10. Mamadaliev, K. R., Jabborova, O. M., Umarova, Z. A., & Abdullayeva, B. P.
(2020). Creation of a New Generation of Teaching Literature-A Requirement of
Modernity. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24, 612-619.
11. Sergeyeva, E. (2020). Artistic Identity of L. Solovyov’s Novel “The Tale of
Khodzha Nasreddin”. European Journal of Research and Reflection in Educational
Sciences Vol, 8(6).
12. Saydakhmetova, D. (2020). Teaching Russian as a Foreign Language Through
Stories. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8(5),
75-78.
13. Сайдахметова, Д. Х. (2020). Международные оценочные программы (PISA,
TIMSS, PIRLS) и подготовка учеников к ним. Science and Education, 1(Special
Issue 2), 112-120.
14. Tojiboeva, G. R. (2020). The Training Improve Future Elementary School
Teachers. The Way of Science, 1(71), 80-82.
|
-Mavzu 
Elektr mashinalari - 1-Mavzu Mavzu: Kirish. Fanning tarkibi mazmuni va elektr manba turlari Reja

|
1-Mavzu Mavzu: Kirish. Fanning tarkibi mazmuni va elektr manba turlari Reja
|
bet | 11/27 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 113,33 Kb. | | #104205 |
Bog'liq 1-Mavzu Mavzu Kirish. Fanning tarkibi mazmuni va elektr manba t-fayllar.org6-Mavzu
Elektr mashinalari
Reja:
Elektr mashinalari haqida umumiy ma’lumotlar
Elektr mashinalarida energiyaning clektromexanik o‘zgartirilishi
Elektr mashina mexanik energiyani elektr energiyaga (elektr generatorlari) yoki elektr energiyani mexanik energiyaga (elektr motorlari) aylantira oladigan elektr-mexanik o'zgartgich (EMO‘)dir. Elektr mashinalarida energiyaning elektr-mexanik o‘zgartirilishi magnit maydon vositasida amalga oshirilib, elektromagnit induksiya qonuniga asoslangan shuning uchun ham ularni induktiv elektr mashina- lari deyiladi. O‘zgaruvchan tok kuchlanishini o‘zgartirib beruvchi transformatorlar ham induktiv elektr mashinalarining o‘ziga xos turidir. Elekr-mashinaviy o‘zgartir-gichlar(masalan, o‘zgaruvchan tok chastotasini va fazalar sonini o‘zgartira oladigan,) va kam quvvatli elektr signallar vositasida nisbatan katta quvvatli obyektlarni boshqarishga imkon beruvchi elektr-mashinaviy kuchaytirgichlar ham EMO‘ hisoblanadi. Sanoat elektronikasining jadal ravishda rivojlanishi tufayli yarim o‘tkazgich (tranzistor, tiristor)li o‘zgartgichlar va kuchaytirgichlar sanoatda keng qo’llanilmoqda. Natijada elektr-mashinaviy o‘zgartgichlar va kuchaytirgichlarni amalda qo‘llash sohalari ancha kamaygan.
Elektr mashinalarining tasnifi. Aylanuvchi qismli elektr mashinalari tokning turiga ko‘ra o‘zgaruvchan va o‘zgarmas tok mashinalariga bo'linadi. O‘zgaruvchan tok elektr mashinalari ishlash prinsipiga bog'liq holda asinxron, sinxron va kollektorli mashinalarga bo‘linadi.
Asinxron mashinalar tuzilishi, ishga tushirish va texnik xizmat ko‘rsatishning oddiyligi hamda yuksak ishonchliligi kabi afzalliklari tufayli turli xo‘jalik sohalarida asosan elektr motorlari sifatida ishlatiladi.
Sinxron mashinalar elektr stansiyalarida sanoat chastotali (f = 50 Gz) o‘zgaruvchan tok ishlab chiqaruvchi generatorlar va mustaqil elektr energiya iste’molchilari (samolyotlar, katta kemalar va boshq.) uchun yuqori chastotali generatorlar sifatida qo‘llaniladi.
|
| |