nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
* 
uzellar orasidan uzunlikni cheklash;

*

*
uzellar orasidan uzunlikni cheklash;
*
tarmoqdagi uzel sonini cheklash;
*
tarmoq uzellari bilan paydo bo`ladigan trafik intensivligini cheklash. Masalani
Ethernet texnolgiyasi bo`yicha ingichka koaksial kabel bilan 185 metr uzunlikdagi
kabelni ulaydi, unga 30 tadan ortiq bo`lmagan kompyuterlar ulanadi. Biroq, agar
kompyuterlar o`zaro axborotlar bilan almashayotgan bo`lsa, ayrim hollarda kabelga
ulangan kompyuter sonini 20 gacha, yoki 10 taga kamaytiriladi; buning, sababli har
bir kompyuterga tarmoqning umumiy o`tkazuvchanlik qobiliyati etarli bo`lishi
kerak. Bunday cheklanishlarni bartaraf qilish uchun maxsus asbob - uskunalardan
foydalaniladi.
Fizik aloqalar topologiyasi: tarmoqning fizik va logik strukturalaridan iborat.
Fizik aloqaning konfiguratsiyasi kompyuterlarni elektrik ulanishlarini aniqlaydi.
Logik aloqa tarmoq uzellari orasidagi tashkil etadi.
Tarmoqning umumiy uzunligini ko`paytirish maqsadida lokal tarmoqning
kabelning turli segmentlarini fizik ulash uchun kommunikatsion qurilmaning oddiy
takrorlovchi (povtoritel`) (reprator) ishlatiladi. Takrorlovchi bir tarmoq segmentidan
kelayotgan signallarni uning boshqa segmentiga uzatadi.
takrorlovchi takrorlovchi takrorlovchi
32
Rasm 10 Takrorlovchi Ethernet tarmog`ini uzunligini oshirishga imkon beradi.
Bir nechta portlarni va bir nechta fizik segmentlarni ulovchi takrorlovchilarga
kontsentratorlar yoki xablar deyiladi. Kontsentratorlar lokal tarmog`i baza
texnologiyalari uchun xarakterlidir:
- lokal tarmoqlar: Ethernet, Arc NEF, Token Rinq, FDDI, Fast Ethernet, Giqabit
Ethernet.
Istalgan texnologiyada kontsentratorlarning ishlashida ko`p umumiylik mavjud.
Ular bir portdan kelgan signallarni boshqa o`zining portlariga uzatib beradi. Ular
aynan portlarda kirish signallari bilan farq qiladi xalos.
Ethernet kontsentratori o`zining barcha kirish signallarini takrorlaydi, undan
tashqari qaysi portdan signal kelsa, uni ham takrorlaydi (rasm 2.9. a). Token Rinq
kontsentratori ayrim portlardan kelgan signallarni takrorlaydi, ya`ni keyingi
kompyuter xalqasi ulangan bitta port signalini takrorlaydi (rasm 2.9. b).
m
185
terminator
terminator
33
Rasm 11 Turli texnologiyali kontsentratorlar.
Ko`p hollarda fizik va logik tarmoq topologiyalari bir - biriga mos bo`ladi.
a)
b)
34
fizik xalka
Logik
xalqa
a)
fizik topologiyaga ega.
b)
umumiy fizik shina
Fizik topologiyaga ega bo`lgan kompyuterlar xalqa kabeliga kirishga ruxsatni,
maxsus kadrni bir - biriga uzatish hisobiga oladilar. Kadr - marker ham xuddi o`sha
tartibda kompyuterdan kompyuterga ketma - ket uzatiladi, ya`ni fizik xalqa hosil
qilib, markerni A kompyuter V ga, V kompyuter S kompyuterga v.k. uzatadi.
b) logik va fizik topologiyalarni mos tushmaganligi. Bunda fizik kompyuterlar
umumiy shina topologiyasi bo`yicha ulangan. Bu erda marker xalqa tartibda
uzatiladi va fizik aloqani takrorlamaydi, balki tarmoq adapterlarining logik
konfiguratsiyasi bilan aniqlanadi. Kontentratorlar yordamida tarmoqni strukturalash
na faqat tarmoq uzellari orasidagi masofani ko`paytirish balki uning
mustahkamligini ham oshirib beradi.
Д
Е
F
А
В
С
A V S D E F
|
Va innovatsiya vazirligi termiz davlat universiteti milliy libos va san - bet 11

29
turdan ikkinchisiga o`tkazish uchun maxsus yordamchi protokollar ishlatiladi.
Bunday protokollarni - manzillarga ruxsat etish protokollari deyiladi.
Ierarxik sonli manzillarning turli tarmoq IP va IPX manzillaridir. Bularda ikki
darajali ierarxik bo`lib, manzil katta qism - tarmoq nomerli (tartibli) va kichik - uzel
nomeri (tartibi) ga bo`linadi. Bunday bo`linish tarmoqlar orasida faqatgina tarmoq
tartibiga asoslangan xabarlarni uzatish mumkin, uzel tartibi esa, xabar uzatilgach
kerakli tarmoqga etkazish uchun ishlatiladi.
Zamonaviy tarmoqlarda uzellarni manzilgohlash uchun bir vaqtning o`zida yuqorida
ko`rsatilgan sxemalardan foydalaniladi.
Tarmoq texnologiyasi Ethernet - hisoblash tarmog`ini tuzish uchun etarli,
kelishilgan standart (andoza) bayonnoma va ularni bajaruvchi dasturiy apparat
vositalarining to`plamidir. Bu to`plam minimal vosita to`plami bo`lib, ular
yordamida ishga qobiliyatli tarmoq tuzish mumkin. Ayrim vaqtlarda tarmoq
texnologiyasi deb ham ataydilar, Ethernet asosida istalgan tarmoqning bazasi
tuziladi.
Ma`lumotlarni taqsimlovchi muhitga uzatuvchi tasodifiy kirish usuli asosiy
tamoyini tashkil etadi. Ethernet standartida elektr aloqalarining topologiyasi qat`iy
belgilangan, kompyuterlar taqsimlovchi muhitga ―umumiy shina‖ strukturasiga
mos ravishda ulanadi. SHinaning vaqt bo`yicha taqsimlanishi yordamida ikkita
kompyuter ma`lumotlar bilan olmashadi. Aloqa yo`liga kirishni boshqarish
Ethernetning maxsus kontroleri bo`lgan - tarmoq adapteri orqali amalga oshiriladi.
koaksial kabel
Rasm 9. Ethernet tarmoq.
Va innovatsiya vazirligi termiz davlat universiteti milliy libos va san - bet 10

25
a) yacheykali (istalgan): b) ieraxik: v) aylana; g)zanjirli: d) intellektual markazli
yulduz: e) snejinka.
Aloqa yo`lidan birgalikda foydalinishni tashkil etish kompyuterlarni
manzilgohlash ethernet tarmoq muammolarini echishdagi standart misoldir.
Tarmoqning kommunikatsion (aloqa) funktsiyasi foydalanuvchilarning masofadan
turib o`zaro muloqat qilish imkoniyatini yaratadi. Foydalanuvchilar aloqa
liniyasidan birgalikda foydalanish imkoniyatiga egadirlar. Kommunikatsion
texnologiyaning eng muhim xususiyatlardan biri, bunda axborot manbalari aloqa
liniyalari aloqa kanallari va texnik vositalardan bir vaqtning o`zida jamoa bo`lib,
birgalikda foydalanishni tashkil etadi. Bundan tashqari foydalanuvchilarga
videomuloqat qilish, videokonferentsiyalar uyushtirish, bir shahardan turib, ikkinchi
shahar ko`chalarini tomosha qilish va x.k. imkoniyatlarini yaratib boradi. Aloqa
menyusidan muloqat amalga oshirlganda esa aloqa kanali ham va unda ishtirok
etuvchi biror bir texnik vosita ham monopol egallanmaydi.
G)
Tovush, Nutq va Audio - Rasulev. A. X, O‟ngboyeva. D. O‟, Tadjibayeva. D. A

Tovush, Nutq va Audio Boshqaruv uskunasidagi Tovush, Nutq va Audio qurilmalari buyrug‟i
tovush
sistemalarini,
hamda
ovoz
va
uni
yozib
olish
sozlamalarini
xususiylashtirishga yordam beradi. Ushbu buyruq sistema tovushlarini, tovush
sxemalarini va radio karnaylarni sozlashda as qotadi.
Sistema tovushini moslashsistemaning tovushini balandlash yoki
pastlash bilan bog‟liq;
Tovush sxemasini o‟zgartirish Windowsda harakatlangandagi
tovushlarni tartiblashda yordam beradi;
Radio karnay sozlamalarini o‟zgartirish yakka alohida
karnaylarni sozlashda yordam beradi;
Tovushlar va Audio qurilmalar ovoz va uni yozib olish
sozlamalarini to‟g‟irlashda yordam beradi.
13-rasm. Tovush, Nutq va Audio muloqot oynasi
Nutq funksiyasi nutqlarni tan olish va nutq muloqotlarini sozlash vazifasini
bajaradi;
Nutqlarni tan olish bu Windows XP sistemasidagi og‟zaki nutqni yozma
tekstga aylantirish qobiliyatidir.
Maxsus imkoniyatlar Boshqaruv uskunalaridagi Maxsus imkoniyatlar belgisi klaviatura, ekran va
sichqonchani sozlashda ishlatiladi.
Maxsus imkoniyatlar ekran elementlari kontrastini o‟zgartirish, ya„ni kursor va tekst
kontrastlarini o‟zgartirish hamda sistemaning qobiliyatsiz odamlarga moslashib
ishlashida yordam beradi. Masalan, Lupa funksiyasi ekrandagi istalgan sohani
kattalashtirib ko‟rsatishi mumkin.
Energiya opsiyasi kompyuterda energiyan saqlash sozlamalarini o‟zgartirishga
yordam beradi;
Jadvallangan Vazifalar vazifalarni avtomatik tarzda belgilangan jadval
bo‟yicha bajarishda yordam beradi;
Sistema belgisi apparat sozlamalarini
va Sistema parametrlari haqida
ma„lumotni ta„minlaydi.
14-rasm. Boshqaruv uskunalaridagi Bajarish va Saqlash funksiyasi
jadval - Rasulev. A. X, O‟ngboyeva. D. O‟, Tadjibayeva. D. A

Nazorat savollari
1. Axborot texnologiyalari va axborot tizimiga ta„rif bering.
2. Axborot tizimi qanday sinflarga ajratish mumkin?
3. Axborot tiziminini qanday xususiyatlarga ko‗ra belgilanadi?
4. Axborot tizimining tarkibiy qismlarini keltiring.
5. Axborot tizimidagi ishlash jarayonini keltiring.
6. Axborot tizimining dasturiy ta„minoti deganda nimani tushunasiz?
7. Dasturiy ta„minot qanday tarkibdan iborat?
8. Avtomatlashtirilgan axborot tizimlarini qanday guruhlarga ajratish mumkin?
9.
Avtomatlashtirilgan
axborot
tizimining
qanday
asosiy
tarkibiy
komponentlarini bilasiz?
10. AATning tasniflanishini keltiring.
11. AATning evolyutsiyasi qaysi davrlarni o‟z ichiga oladi?
5-amaliy mashg‟ulot.
Ma„lumotlarni tarmoqli qayta ishlash texnologiyalari.
INTERNETDA axborot qidiruv tizimlari
Qidiruv tushunchasi
. Internet tarmog‟idagi qidiruv tushunchasi shuni anglatadiki,
bunda har bir foydalanuvchi o‟ziga kerakli bo‟lgan biror ma„lumot yoki materialni
maxsus qidiruv tizimlari orqali topish imkoniyatiga ega bo‟ladi.
Internet tarmog‟i foydalanuvchilari qidiruvni Internet muhitida joylashgan veb-
saytlar, ularning manzili va ichki ma„lumotlari bo‟yicha olib borishi mumkin. Bu esa
foydalanuvchiga kerakli bo‟lgan axborotni samarali qidirish va tez topish
imkoniyatini beradi.
Ishchi stolidagi yorliqlarni tartiblash

Yordamchi dasturlar
Loyhalashni
avtomatlashtiruvchi
tizimlar
Boshqa dastur tuzish
vositalari
13.3-rasm. Dasturiy
ta‘minotning tarkibi
Dasturiy ta„minotni bajaradigan funksiyalariga bog‟liq holda uchta sinfga ajratish
mumkin:
tizimli dasturiy ta’minot, tadbiqiy dasturiy ta’minot va
dasturlash tizimlari
(13.3-rasm).
Dasturiy ta„minotning imkoniyatlaridan ko‟proq foydalanish maqsadida AIJ ishini
tashkil qilishni takomillashtirish, foydalanuvchi ishini unumdorligi va sifatini
oshirish,
foydalanuvchining dasturlarini
aniq muammo sohaning rusurslariga
moslashtirishga imkon beradi.
Umumiy DTning asosiy belgilanishi - amaliy dasturlarni ishga tushirish va ularni
bajarilish jarayonini boshqarishdir54.
AIJning maxsus dasturiy ta„minoti odatda noyob dasturlar va amaliy dasturlarning
vazifaviy paketlaridan iborat bo‟ladi. AIJning aniq ixtisoslashuvi vazifali DTga
bog‟liq. Maxsus DT AIJni qo‟llanish sohasi, foydalanuvchi tomonidan yechiladigan
vazifalarni hisobga olib, u axborotlarni ishlab chiqishining o‟xshash xususiyatlariga
ega vazifalarni hal qilishga mo‟ljallangan dialogli tizimlarning zamonaviy dasturiy
vositalari asosida yaratilishi kerak.
Va innovatsiya vazirligi termiz davlat universiteti milliy libos va san - bet 12

31
2.2. Kompyuter tarmog`ining strukturalari
Lokal va global (katta) tarmoqlarni strukturalashtirish sabablardan biri bu shundan
iboratki, 10 – 30 dan ortiq kompyuterlar ko`pincha topologiyaning umumiy shina,
xalqa, aylana, yulduz turlarning biri bilan bog`lanadi. Bunday bog`lanishda tarmoq
kompyuterlari, boshqa kompyuterlarga kirishda bir xil xuquqga ega bo`ladi.
Albatta bunday bir xil struktura kompyuterlarga xizmatni va tarmoq
ekspluatatsiyasini engillashtiradi. Biroq, katta tarmoqlarni tuzishda aloqaning bir xil
strukturasining afzalligi uning kamchiligiga aylanib qoladi. Bunday tarmoqlarda
namunaviy strukturani ishlatish turli cheklanishlarga olib keladi:
COVID-19 ga emlashga yozilish va holatini tekshirish bo‟yisha

COVID-19 ga emlashga yozilish va holatini tekshirish bo‟yisha amaliy qo‟llanma. Hozirgi kunda butun dunyoda bo‟lgani singari yurtimizda ham
COVID-19
ga
qarshi
emlash
jarayonlari
amalga
oshirilmoqda.
Fuqarolarning jamoat joylariga borishi, navbat kutib turishi virusning
tarqalishiga keng yo‟l ochishi mumkin. Ushbu xolatni oldini olish
maqsadida Koronavirusdan vaksinatsiya onlayn hizmati ishga tushirilgan.
Mazkur xizmat vaksina olish uchun elektron ro‟yhatga turish imkoniyatini
beradi.
Buning uchun my.gov.uz saytiga kiriladi.
Qidiruv satriga xizmat nomi kiritiladi.
Yoki bosh saxifaning yuqori qismidagi Koronavirusga (COVID-19) qarshi
emlash ga o‟tish tugmasi bosiladi.
Mazkur saxifada o‟zingizni qiziqtirgan savollarga javob olib
xizmatdan foydalanishingiz mumkin.
Yuqori qismdagi xizmatdan foydalanish tugmasini bosib jismoniy
shaxsning identifikatsion raqami va so‟ralgan ma‟lumotlar kiritila. So‟ng
tekshirish tugmasi bosiladi.
Keyingi qadamda emlash sanasi tanlanadi.
Shundan so‟ng vaksina olishga yozilish muvaffaqiyatli tasdiqlanadi.
Vrachlik punkiti xabaringizni olganidan so‟ng 1-emlash sanasi
ko‟rsatilgan sms xabarni sizning telefon raqamingizga jo‟natadi. Emlash
oraligi 28 kun bo‟lib, sizga 27- kuni qaysi turdagi vaksina olganingizga
qarab ikkinchi va uchinchi emlanish sanasi ko‟rsatilgan sms xabar keladi.
Portalda emlash xolatini ham tekshirishingiz mumkin.
22
Barcha bosqichlar muvaffaqiyatli o‟tganidan so‟ng emlash tugatilganligini
tasdiqlovchi setrifikatni tizimdan yuklab olishingiz ham mumkin.
Va innovatsiya vazirligi termiz davlat universiteti milliy libos va san - bet 16

40
Internetda ma`lumotlarni topishda izlash tizimlari bajaradi.
Bu izlash tizimlari
ma`lumotlar katalogiga va maxsus izlash tizimiga ega. Ular yordamida
ma`lumotlarni tez izlab topish mumkin.
Izlash tizimlaridan ommabop sistemalarni keltirish mumkin.
Yahoo – taniqli va foydalanishga qulay qidiruv sistemasi.
http//www.yahoo.com
Hotbot
http: //WWW.Hotbot.com/ – ixtiyoriy mazmundagi ma`lumotlar omboriga
ega. Turli xildagi servis xizmatlarini ko`rsatadi. Elektron adres, telekonferentsiya va
Web-saxifalarni kidiradi. Lycos
http://WWW.Lycos.Com/ – eng keksa ommaviy qidiruv sistemalardan biri
bo`lib, keng foydalanuvchilar doirasiga kiradi. Rambler
http://WWW. Rambler. ru/– Rossiya eng katta qidiruv sistemasi. 10 500 Rossiya
serverlarida qidiruv olib boradi. Assalom Internet http://WWW Assalom. uz/ –
O`zbekistondagi birinchi qidiruv sistemasi.
Resurslarni ko`paytirish imkoniyatlari mavjud.
Welcome to Uzbekistan
http://www.gov.uz/
/ – O`zbekiston Respublikasi xukumati saxifasi. Rasmiy
axborot, Oliy majlis karorlari xaqida ma`lumot beradi.
Uzbekistan Reference http://www.book.uz/
/ – O`zbekiston xaqidagi axborotni o`z
ichiga oladi.
Ochiq - tizim va standartlash muammolari xaqida tushuncha
Amalda hisoblash tarmoqlarini barpo etish va uni rivojlantirish tarmoq sistemalarini
tashkil etishdagi barcha kompleks savollar bo`yicha standartlarni (andoza)
ishlab
chiqish zarurligiga olib keldi. 1978 yil andozalash bo`yicha Xalqaro tashkilot (SXT)
ochiq tizimning etti darajali o`zaro harakatdagi etalon modelini tavsiya etdi, bu keng
tarqaldi va tan olindi. Bu mavjud hisoblash tarmoqlarini taxlili uchun asos bo`lib,
yangi tarmoq va standartlarni aniqlashni tashkil etadi.
Tarmoqlarda o`zaro harakatdagi jarayonlar funktsional muxit yordamida bog`lanadi,
ular ma`lum qoida bilan jarayon bajarilishini ta`minlaydigan bayonnomalardir.
41
Ochiq - tizimning o`zaro harakat modelining etaloniga mos holda abonent tizimi
amaliy jarayonlar bilan taqdim etiladi. Abonent tizimi etti funktsional pog`onaga
(darajaga) bo`linadi. Bitta ramkadagi funktsional darajada
bajariladigan funktsiya
va protseduralar shu daraja protokoliga mos keladi. Funktsional darajalar kat`iy
ierarxik asosda o`zaro harakatda bo`ladi: har bir daraja kuyi daraja xizmatlaridan
foydalanadi va o`z navbatida har bir daraja yuqori joylashgan darajaga xizmat qiladi.
Abonent tizimining bir nomli darajadagi o`zaro
harakatdagi aloqa bayonnoma
andozalashtirish tarqatiladi.
Ochiq-tizim etalon modeliga mos ravishda hisoblash tarmoqlarini barpo etishda,
tarmoqlarda turli klass EHMlaridan foydalaniladi.
SHuning uchun etalon
modelining talablarini qanoatlantiradigan tarmoq – ochiq tarmoq deb ataladi.
Kompyuter tarmoq apparatli va dasturiy vositalarining xalqaro standartlari

42
uchun qator hisoblash tarmoqlarini tuzishda aloqa kanallarida tejash maqsadida
ichki aloqa kanallarini bitta tashki aloqa kanaliga kommutatsiya qilinadi.
Kontsentrator
– chastotali taqsimlashda bir nechta aloqa kanallarini
kommutatsiyalaydigan qurilma. Takrorlovchi signalni
fizik uzatuvchi muxitga
qaraganda uzoq masofaga uzatishda signal amplituda va formasini saqlashni
ta`minlaydigan qurilmadir. Lokal va distantsion takrorlovchilar mavjud. Lokal
takrorlovchilar tarmoq fragmentlarini 50 mgacha masofadagilarni ulaydi.
Distantsionlar esa 2000 mgacha. Ayrim tarmoq turlarida
kompyuterlar bevosita
kabellar orqali ulanadi, boshqalarida esa kabellarni ulash maxsus qurilma
kontsentrator (hub)lar bilan amalga oshiriladi. Ayrim
tarmoqlarda kabellar radio
uzatish bilan almashtirilishi mumkin.
Kompyuter tarmoqlarida fizik uzatuvchi muxit, cheklangan uzunlikdagi kabeldan
iborat, tarmoqni uzunligini ko`paytirish maqsadida maxsus takrorlovchi qurilmalar
ishlatiladi.
Takrorlovchi – bu mavjud turdagi fizik uzatuvchi muxit mo`ljallangan masofadan
signalni uzoq masofaga uzatishda, signal amplitudasi va formasini ta`minlovchi
qurilmadir.
Takrorlovchilar lokal va distantsion (masofaviy) bo`ladi. Lokal Takrorlovchi 50
mgacha masofadagi, distantsion esa 2000 mgacha tarmoq fragmentlarini ulaydi.
Serverlar – lokal tarmoqni ishlashini ta`minlash uchun
maxsus kompyuterserver
ajratilgan bo`ladi.
Serverlar diskida birgalikda ishlatiladigan dasturlar joylashgan bo`ladi. Lokal
tarmoqning qolgan kompyuterlari ishchi stantsiyalar deb ataladi. 20-25 tadan ortiq
kompyuterdan tuzilgan tarmoqlarda serverning bo`lishi shart, aks holda ishlash
tezligi
uncha
baland
bo`lmaydi.
Programmali
vositalar
tarmoqlarda
foydalanuvchining ishi samarali bo`lishi uchun ishlatiladi. Ular gohida tarmoq OT
bilan, gohida alohida taqdim etiladi:
–
Elektron pochta – fayllar, ma`lumotlar, tovush, faksimile va video xabar, xatlarni
etkazishni ta`minlaydi.
43
–
Uzoqdan kirish vositasi – modem yordamida lokal tarmog`iga
ulanishni
ta`minlaydi va kompyuterda, xuddi u tarmoqqa ulangandek ishlaydi.
–
Gurux ishlari vositalari – xujjatlar ustida birgalikda ishlashni,
turli
foydalanuvchilarning xujjat versiyalarini ta`minlashni, dasturlarni ishlab chiqishda
xujjat axborotlarni tashkil qilishda qo`llaniladigan vositalardan iborat.
Kompyuter tarmoq xalqaro standartlari va standart steklari

44
Hozirda IPX/SPX steki na faqat NETWare balki SCOUNIX, Sun Solaris Microsoft
Windows NT/2000 kabi ommabop tarmoq
operatsion tizimlarida ham
qo`llanilmoqda.
NETBIOS/SMB - stek - bu IBM va Microsoft kompaniyalarining maxsulotlarida
ishlatiladi. NETBIOS 1984 yilda IBM PCning kiritish - chiqarish baza tizimlar
standart vazifalarini tarmoqni kengaytirish uchun ishlatiladi.
Amaliy
SMB
Telnet
FTP,
SNMP
SMTP
WWW
NCP,
SAP
X.400
X.500
FTAM
Taqdim
Etuvchi
Takdim
etuvchi OSI
protokol
Seansli
NEIBIOS
TCP
OSI
seans
protokoli
Transportli
SPX
OSI
transport
protokoli
Tarmoqli
IPX,
RIP
NLSP
OSPF
IPX
RIP
NLSP
ES – ES
IS - IS
Kanalli
802,3 (Ethernet). 802.5 (Token RING) FDDI, Fast Ethernet,
ATM, xX.25. hap - B
fizikaviy
Kaoksial, ekranlashtirilgan va ekranlashtirilmagan, ―vita para‖,
optotolali, radio to`lqin
Tupe bulimida olinuvchi tasvirlarning turini tanlang (Light

|
Tupe bulimida olinuvchi tasvirlarning turini tanlang (Light
|
bet | 3/5 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #348 |
Tupe bulimida olinuvchi tasvirlarning turini tanlang (Light – kuzatish manbasining tasviri; Bias – dastlabki bosqichlardagi qora tasvirlar; Dark – ma’lum vaqtli qora tasvirlar; Flat – silliq maydon tasviri). Ekspozitsiya vaqti Minutes (minutlar) va Sekonds (sekundlar) bulimida o’rnatiladi. Filtrlarni o’zgartirish uchun menyu da kerakli filtrni ko’rsating. Filtrni tanlaganingizdan keyin, u avtomatik tarzda almashinadi. Ekspozitsiyani boshlash uchun Expose tugmachasini bosing. Shuni bilingki, ushbu rejimda olingan tasvirlar avtomatik tarzda saqlanmaydi. Tasvirni saqlash uchun menyuda File/Save image bulimini tanlashingiz kerak. Ekspozitsiyani Stop tugmachasi orqali to’xtatishingiz mumkin, faqat bunda ekspozitsiya vaqtida to’plangan tasvirlar ekranda aks etmaydi.
4-rasm. Birlamchi ekspozitsiya paneli.
Teleskopni fokusirovka qilish.
Teleskopni fokusirovka qilish uchun dasturda oraliq vaqtlar bilan tasvirlar seriyasini tashkil etish etiborga olingan.
|
| |
Katalog Opsiyalari - Rasulev. A. X, O‟ngboyeva. D. O‟, Tadjibayeva. D. A

26
O‟yinlar boshqaruvi uskunalari, klaviatura, sichqoncha,
telefon va modem, skaner
va kameralar ushbu bo‟limi orqali sozlamalari o‟zgartirilishi mumkin.
5-rasm
. Boshqaruv uskunalaridagi Printer va boshqa apparatlar bo‟limi
O‟yinlar
boshqaruvi
funksiyasi
o‟yinlar
boshqaruvi
uskunalarini
sozlamalarini o‟zgartirishda ishlatiladi;
Klaviatura opsiyasi klaviatura uskunalarining so‟zlamalarini o‟zgartirish
vazifasini bajaradi;
Sichqoncha ning vazifasi sichqoncha
uskunasining tezligini, ko‟rsatkichini va
boshqa sozlamalarini o‟zgartirish;
Printer va Faks opsiyasi yangi printerlarni qo‟shish, yoki o‟chirish,
printer
sozlamalarini o‟zgartirish vazifasini bajaradi;
Telefon va Modemlar funksiyasi telefon va modemni sozlashda ishlatiladi;
Skaner va Kamera skaner va kameralarni qo‟shish, o‟chirish, o‟zgartirishda
ishlatiladi.
Tarmoq va Internet aloqalari
Boshqaruv uskunalaridagi Tarmoq va Internet aloqalari buyrug‟i
kichik ofis
tarmoqlarini yaratish shuningdek aloqa va internet sozlamalarini o‟zgartirishda
ishlatiladi.
Tarmoq va Internet aloqalari dagi uskunani tanlash bo‟limi oynasi internet
sozlamalarini o‟zgartirish, ishchi tarmog‟iga ulanish
va kichik ofis yoki uy
aloqalarini
yaratishdan
tashkil
topgan.
27
6-rasm
. Boshqaruv uskunalaridagi Tarmoq va Internet aloqalari buyrug‟i
Matnli ma’lumotning minimal birligini ko’rsating

|
Matnli ma’lumotning minimal birligini ko’rsating
|
bet | 21/32 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 77,76 Kb. | | #99466 |
Bog'liq infor.oraliq (5)Matnli ma’lumotning minimal birligini ko’rsating:
Simvol
Word-Klaviatura: Delete klavishasi funksiyasi:
kursor turgan joydan o’ngdagi simvollarni o’chirish
Word-Klaviatura: “sabachka- @” simvolini olish uchun
klaviatura “lotin” rejimida bo’lishi kerak
Word-Klaviatura: “нумерация- №” simvolini olish uchun
klaviatura “kirill” rejimida bo’lishi kerak
Word da ni tugatish qaysi klavishani bosish bilan yakunlanadi:
Enter
Word: Abzatsni belgilash qanday amalga oshiriladi:
belgilash maydonida sichqoncha chap tugmasini uch marta tez -tez bosish orqali
Word: “Копировать” buyrugiga mos keluvchi “Горячая клавиша” ni ko’rsating:
Ctrl + Ins
Word: “Вырезать” buyrug’iga mos keluvchi “Горячая клавиша”ni ko’rsating:
Shift + Del
Word: “Файл” menyusiga kirmaydigan buyruqlarni ko’rsating:
“Автозаменить”
Microsoft Word dasturi hujjatlaridagi jadval satrini o’chirish tartibi to’g’ri keltirilgan javobni ko’rsating:
Меню-таблица –удалить–строки
Microsoft Word dasturi hujjatlaridagi jadval ustunini o’chirish tartibi to’g’ri keltirilgan javobni ko’rsating.
меню-таблица –удалить–столбцы.
Microsoft Word dasturi hujjatlaridagi jadvalni o’chirish tartibi to’g’ri keltirilgan javobni ko’rsating.
Меню-таблица – удалить–таблица
|
| |
Expose da kerakli fitrni o’rnating, so’ng Focus

|
Expose da kerakli fitrni o’rnating, so’ng Focus
|
bet | 4/5 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #348 |
Expose da kerakli fitrni o’rnating, so’ng Focus bulimiga o’ting (5-rasm). Sekonds bulimida tasvirning kerakli ekspozitsiya vaqtini o’rnating, Binning qiymatini ikkiga teng qilib va tasvirlarning oraliq vaqti Delay (s) o’rnating. Oraliq vaqti shunday tanlanadiki, kuzatuvchi olingan tasvirlarni tahlil qilish va teleskopning fokusini o’zgartirish uchun etarli bo’lsin (~ 5 sek. etarli interval vaqti). Tasvirlar olishni boshlash uchun Start Focus tugmachani bosing. Siz Stop ni bosmasangiz tasvirlar olinishda davom etaveradi. Olingan barcha tasvirlar saqlanmaydi. Birinchi tasvirni olish oldidan ko’rsatgich (kursor) ni yulduzning markaziga to’g’rilang va “Information” oynasida FWHM qiymatini nazorat qiling. FWHM ning eng kam qiymatiga erishguncha teleskop fokusini o’zgartishda davom eting. Samarqand observatoriyasining 0.48 m teleskopi uchun FWHM ning qiymati 1,8 ”-2.3” oralig’ida yotadi, biroq u atmosfera sifatiga bog’liq bo’lib, kechadan-kechaga sezilarli darajada o’zgarishi mumkin.
5-rasm. Teleskopni fokusirovka qilish paneli)
Tasvirlar seriyasini olish.
|
| |
Kamerani faollashtirish va o’chirish, ma’lum haroratgacha sovutish va isitish

Kamerani faollashtirish va o’chirish, ma’lum haroratgacha sovutish va isitish.
Kamera bilan ishlashdan oldin uni faollashtirish va chip qabul qiluvchini -20C haroratgacha sovutish kerak. Buning uchun kamerani boshqarish oynasida Setup ni belgilang (3-rasm), Connect tugmachasini bosing (shundan keyin kamera dasturga qo’shiladi). Agar dastur kamerani qo’shish bo’yicha xatolik bermasa, u holda chip ni kerakli haroratgacha sovutishni boshlash mumkin. Buning uchun Cooler On tugmachasini bosing. Main CCD Camera bulimida aks etuvchi haroratning o’zgarishini kuzatib boring. Cooler tugmachasini bosish orqali sovutish harorati qiymatini o’zgartish mumkin. Chip ning tanlangan harorati Setpoint parametrida aks etadi, ayni paytdagi harorat esa Temp parametrida aks etadi. Kerakli haroratga erishgach, Siz sovutish sistemasini o’chirguninguzcha, dastur avtomatik tarzda Chip qabul qiluvchining haroratini nazorat qilishda davom etaveradi.
Kameraning ishi tugagach, PZS kameraning kiruvchi oynasida kondensatlar yuzaga kelmasligi uchun Chip ni tashqari (atrof muhit) haroratigacha isitish kerak. Warm up tugmachasini bosib, harorat +10 - +15C dan ham yuqori qiymatga ko’tarulguncha kutish kerak, shundan so’ng Disconnekt tugmachasini bosib, kamerani dasturdan uzishingiz (o’chirishingiz) mumkin. Bundan tashqari Cooler off tugmachasini bosish orqali sovutish yoki isitish jarayonlarini ham to’xtatishingiz mumkin.
Kamera tok manbaidan yoki kompyuterdan uzilgach (ajratilgach) PZS (priyomnik) qabul qiluvchida avtomatik tarzda qizish boshlanadi. Kuzatishni ettirish zarurati bo’lsa Chip ning harorati normallashguncha kutish kerak va kamerani sovutishni takrorlash lozim.
3-rasm. Kamerani boshqarish paneli.
Birlamchi tasvirlarni olish, filtrlarni almashtirish.
Birlamchi tasvirlarni olish va filtrlarni almashtirish Expose bulimida amalgam oshirilishi mumkin. (4-rasm).
|
Word dasturida “Разрыв страницы” buyrug’ini berish uchun qaysi klavishalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?

|
Word dasturida “Разрыв страницы” buyrug’ini berish uchun qaysi klavishalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?
|
bet | 20/32 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 77,76 Kb. | | #99466 |
Bog'liq infor.oraliq (5)Word dasturida “Разрыв страницы” buyrug’ini berish uchun qaysi klavishalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?
Ctrl+Enter
Word dasturida gipermatnlarni necha xil usulda o’rnatish mumkin?
3
Word dasturida gipermatnlarni o’rnatish usulini ko’rsating?
Вставка – Гиперссылки
Word dasturida tayyorlangan hujjatlarda qaysi formatli rasmlarni hujjat sahifasiga joylashtirib bo’lmaydi?
psd
Word dasturida sahifalar orasiga bo’shliq qanday qoldiriladi?
Ctrl+Enter
Word-Klaviatura: ‘Home’ klavishasi funksiyasi:
kursorni qator boshiga keltirish
Word-Klaviatura: ‘End’ klavishasi funksiyasi:
kursorni satr oxiriga keltirish
Microsoft Word dasturida, kursorga nisbatan chap tarafda joylashgan simvollarni o‘chirish uchun qaysi tugmadan foydalaniladi?
Backspace
Microsoft Word dasturida, kursorga nisbatan o‘ng tarafda joylashgan simvollarni o‘chirish uchun qaysi tugmadan foydalaniladi?
Delete
Microsoft Word dasturida, sichqoncha tugmasi yordamida abzasni qaysi yo‘l bilan ajratib belgilash mumkin?
Abzas ustida sichqoncha chap tugmasini uch marta bosish orqali
Microsoft Word dasturida, sichqoncha yordamida, matnning turli fragmentlarini ixtiyoriy tanlangan ravishda belgilash uchun klaviaturaning qaysi tugmasi ishlatiladi?
Ctrl
|
| |
Word dasturida uskunalar panelidagi qaychi rasmining vazifasi nimadan iborat?

|
Word dasturida uskunalar panelidagi qaychi rasmining vazifasi nimadan iborat?
|
bet | 19/32 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 77,76 Kb. | | #99466 |
Bog'liq infor.oraliq (5)Word dasturida uskunalar panelidagi qaychi rasmining vazifasi nimadan iborat?
Belgilangan matnni qirqib olish
MS Word matn muharririda jadvallar qaysi menyu yordamida hosil qilinadi?
Вставка
Wоrd da <абзац> ni tugatish uchun qaysi klavisha bosiladi?
Enter
Word. Jadvalni xamma qismini belgilash uchun kursor jadval ichiga turganda va Num Lock lampasi uchirilgan holatda bo’lganda, qaysi klavishalar birgalikda bosilishi kerak?
Ctrl+5
Word 2016: Jadvalni sonli yacheykalaridagi sonlar ustida oddiy arifmetik amallar bajarish uchun Formula buyrug’idan foydalaniladi. Formula buyrug’i qaysi menyuda joylashgan?
Макет
Word: Varaqlarni nomerlash kaysi menyu va komanda orqali amalga oshiriladi:
Вставка, Номера страниц
Word dasturida jadvalga ketma-ket qatorlar qo’shish uchun qausi klavishdan foydalaniladi?
Tab
Word dasturida «Направление текста» buyrug’ining vazifasi nimadan iborat?
Jadvalga yozilgan matnning joylashish yo’nalishi belgilaydi
Word dasturida jadval qator qanday to’liq belgilanadi?
Sichqoncha qatorning chap tarafiga keltirilib chap tugma bir marta bosiladi
Word dasturida jadval ustuni qanday to’liq belgilanadi?
Sichqoncha ustunning tepa qismiga keltirilib chap tugma bir marta bosiladi
Word 2016 dasturida gipermatn o’rnatish uchun menyuning qaysi bo’limiga murojaat qilish kerak?
Вставка
|
| |
Qaysi bandida tasvirlarni izoxlashda qulaylik tug’diruvchi elementlar jamlangan

|
Qaysi bandida tasvirlarni izoxlashda qulaylik tug’diruvchi elementlar jamlangan
|
bet | 23/32 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 77,76 Kb. | | #99466 |
Bog'liq infor.oraliq (5)Qaysi bandida tasvirlarni izoxlashda qulaylik tug’diruvchi elementlar jamlangan:
cноски
Microsoft Word dasturida sichqoncha yordamida gapni (nuqtagacha bo’lgan matn) tezkor belgilash qanday amalga oshiriladi:
SHIFT tugmasini bosgan holda ixtiyoriy gapni sichqoncha tugmasi bilan bosish orqali
Chop etilmaydigan belgilar ekranda nimani tasvirlaydi:
Xizmat belgilarini
Word da varakning parametrini o`zgartirish qanday bajariladi: 1. Parametri stranitsi 2. Format 3. Parametrы 4. Word 5. Разметка страницы
4,5,1
Word xujjatiga rasmlar o’rnatish uchun buyruqlar ketma -ketligini toping: 1. Kolleksii 2.M.Office 3.Vstavka 4.Kartinki 5.Word 6.Risunok
5,3,6
Word xujjatida jadval bilan ishlashda “Разбить ячейку” buyrug’i nima vazifani bajaradi?
yacheykani bo’lish
Word xujjatida jadval bilan ishlashda “Объединить ячейку” buyrug’i nima vazifani bajaradi?
yacheykalarni birlashtirish
Word dasturida “Обтекание текстом” bo’limi qaysi ob’ektga tegishli?
rasmga
Word dasturida “Обрезка” buyrug’i nima vazifani bajaradi?
rasmlarni qirqishda
Word dasturida “Файл” bo’limiga tegishli buyruqni toping.
Открыть
Word dasturida “Вставка” bo’limiga tegishli buyruqni toping.
Символ
Word dasturida “Вид” bo’limiga tegishli buyruqni toping.
Сетка
|
| |
Word dasturida matnni darajaga chiqarib yozish uchun(X

|
Word dasturida matnni darajaga chiqarib yozish uchun(X
|
bet | 18/32 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 77,76 Kb. | | #99466 |
Bog'liq infor.oraliq (5)Word dasturida matnni darajaga chiqarib yozish uchun(X2) qaysi klavishalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?
Ctrl+Shift+=
Word dasturida matnni indeksga yozish uchun qaysi klavishalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?
Ctrl+=
Word dasturida berilgan buyruqlarni qaysi klavishalar kombinatsiyasi bekor qiladi?
Ctrl+Z
Word dasturida «Ctrl+Y» klavishalar kombinatsiyasi nima uchun ishlatiladi?
Oxirgi bajarilgan amalni takrorlash
Word dasturida «Ctrl+W» klavishalar kombinatsiyasi nima uchun ishlatiladi?
Hujjatni yopish
Word: Klaviatura yordamida matnlarni chapga, o‘ngga, o’rtaga va kenglik bo’yicha tekislash uchun ishlatiladigan tugmachalarni tanlang:
Ctrl+L – chapga, Ctrl+R - o‘ngga, Ctrl+E – o’rtaga, Ctrl+J - kenglik bo’yicha
Word dasturida klaviatura yordamida matndagi bitta so’zni belgilashda ishlatiladigan tugmachalar kombinatsiyalarini tanglang:
Ctrl+Shift+yo‘naltiruvchi tugmachalar
Word dasturida Shift+End tugmachalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
Matnda kursor turgan joydan satr oxirigacha belgilaydi
Word dasturida Ctrl+Shift+End tugmachalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
Matnda kursor turgan joydan matn oxirigacha belgilaydi
Word dasturida Ctrl+Shift+Home tugmachalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
Matnda kursor turgan joydan matn boshigacha belgilaydi
|
| |
Ячейка - download

|
Qidiruv: Ячейка | # 1 ms access dasturida mavjud ob'ektlar to'liq keltirilgan javobni aniqlang. Таблица, Форма, Запрось, Отчёт, Макросы +Таблица, Макет, Запрось, Слайд, Макросы Таблица, Макет, Запрось, Файл, Макросы Таблица, Ячейка, Запрось, Контур Excel dasturida yangi hujjat yaratilsa, unga qanday nom biriktiriladi? Документ +Презентация -книга -лист # 3 Презентация 78,3 Kb. 4 | o'qib |
1
| |
\Мои документы. 


 2.Shaxsiy MB sini yaratish

|
\Мои документы.
2.Shaxsiy MB sini yaratish
|
bet | 25/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-converted
2.Shaxsiy MB sini yaratish.
Agar shablonlar talablaringizga javob bermasa yoki boshqa dasturda kerakli ma’lumotlar bo‘lib, ularni Microsoft Access ga import qilish zaruriyati tug‘ilsa, u holda shaxsiy MBsini yaratish mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak (yoki ulardan birini):
Yangi jadval yaratib, bu jadvallarga ma’lumotlarni kiritish, qo‘yish yoki import qilish orqali;
Boshqa manbalardan ma’lumotlarni import qilish orqali yangi shaxsiy MBsini yaratish mumkin.
Bo‘sh MB yaratish.
Microsoft Accessni ishga tushiring. Начало работы с Microsoft Office Access oynasida Новая база данных tugmasini bosing. Новая база данных sohasida Имя файла maydoniga fayl nomini kiriting. Создать tugmasini bosing. Microsoft Access MB yaratib, «Таблица1» nomli bo‘sh jadval ochadi. Access kursorni Добавить поле ustunidagi birinchi bo‘sh katakka joylashtiradi.
Jadval qo‘yish
Создание menyusi Таблицы bo‘limi buyruqlari yordamida mav- jud MBga yangi jadval qo‘yish mumkin.
Jadval rejimida bo‘sh jadval yaratish uchun Таблицаni tanlang.
Bunda jadval yoki konstruktor rejimini tanlash mumkin.
Jadval rejimida jadval qo‘yish. Jadval rejimida ma’lumotlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri kiritishni boshlash mumkin. Maydon nomlari
«Поле1», «Поле2» kabi beriladi, maydonning ma’lumot turi esa kiritilayotgan ma’lumotlar asosida aniqlanadi.
Создание menyusining Таблицы bo‘limidan Таблица buyrug‘ini tanlang.
Access kursorni Добавить поле ustunidagi birinchi bo‘sh katakka joylashtiradi. Таблица – Поля и столбцы – Новое поле ni tanlang. Access o‘ng tomonda Шаблоны полей oynasini ochadi. Bu yerda ko‘p ishlatiladigan maydon turlari saqlanadi. Kerakli ma’lumot turini sichqoncha bilan jadvalning biror maydoniga tortib keltiring. Access jadvalga xuddi shu nom va xossaga ega bo‘lgan maydon qo‘shadi.
|
| |
Ish tartibi - Laboratoriya №1

|
Laboratoriya №1
|
bet | 18/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-converted
Excel dasturini ishga tushirish.
Variant topshirig‘idagi ma’lumotni jadvalga kiritish.
Diagramma turini aniqlash.
Diagramma tuzish.
Diagrammani diskda saqlash.
Excel dasturi bilan ishni yakunlash.
Talaba laboratoriya ishini bajarishi uchun Excel dasturida ishlash bo‘yicha nazariy ma’lumotlarni o‘rganishi va kompyuterda jadvalli ma’lumotlar bilan ishlash ko‘nikmasiga ega bo‘lishi kerak. Kompyu- terda ishlash ko‘nikmasiga ega bo‘lgandan so‘ng ishni bajarishga kiri- shadi. Buning uchun talaba o‘zining variant topshirig‘ini oladi. Variant topshirig‘i talabaning jurnaldagi raqamiga to‘g‘ri kelishi kerak. Talaba o‘qituvchi tomonidan berilgan har bir savolga to‘g‘ri javob bersa, labo- ratoriya ishini himoya qilgan hisoblanadi. Himoya reyting balli bilan baholanadi.
Amortizatsiya ajratmalarini hisoblab olganimizdan so‘ng, eskirishni hisobga olish jarayonini grafik ko‘rinishda tasvirlashga harakat qilib ko‘ramiz.
B5-B20, F5-F20, H5-H20, J5-J20 kataklarini belgilang.
Вставка menyusining Диаграммы bo‘limidan График turini tanlang.
Diagrammani alohida ishchi varaqqa joylashtiring. Buning uchun diagrammani tanlab, Работа с диаграммами – Конструктор menyu- sining Расположение bo‘limidan Переместить диаграмму buyrug‘i tanlanadi.
На отдельном листе bandiga AMORTIZATSIYA deb tering.
Работа с диаграммами – Макет menyusidan Подписи bo‘limining Названия диаграммы buyrug‘ini tanlaymiz.
6.
Работа с диаграммами – Макет menyusidan Подписи bo‘limining Названия осей buyrug‘ini tanlaymiz.
Grafik AMORTIZATSIYA nomli yangi sahifada hosil bo‘ladi.
|
| |
Topshiriq №9 - Laboratoriya №1

|
Laboratoriya №1
|
bet | 23/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-converted Topshiriq №9
“Excelning statistik va matnli funksiyalari bilan ishlash” mavzusida ko‘rgazmali taqdimot materiallarini tayyorlang. Matnli funksiyalardan foydalanish. Statistik funksiyalar.
Topshiriq №10
“Wordda jadval va formulalar bilan ishlash” mavzusida ko‘rgazmali taqdimot materiallarini tayyorlang. Jadval tuzish. Jadvalga ustun va satrlar qo‘shish va olib tashlash. Jadvalga ma’lumotlarni kiritish va tahrirlash. Formulalar yozish. Formulani tahrirlash.
Topshiriq №11
“Wordda matnli ma’lumotlar bilan ishlash” mavzusida ko‘rgazmali taqdimot materiallarini tayyorlang. Wordni ishga tushirish va undan chiqish. Word menyusi. Uskunalar majmuasi elementlari bilan ishlash. Matnlarni kiritish. Matnlarni tahrirlash. Matn qismlari bilan ishlash (belgilash, nusxalash, o‘chirish va hokazo).
Topshiriq №12
Word dasturida Главная menyusi bilan ishlash.
Variantlar
Variant
№1,5,6
|
Variant
№2,7,8
|
Variant
№3,9,10
|
Variant
№4,11,12
|
Topshiriq
№ 1,4,6
|
Topshiriq
№5,2,7
|
Topshiriq
№ 3,10,12
|
Topshiriq
№ 8,9,11
|
LABORATORIYA ISHI
WINDOWS TIZIMI MUHITIDA MA’LUMOTLAR BAZASINI TASHKIL QILISH VA BOSHQARISH. MS ACCESS
DASTURI
Ishdan maqsad
MS Access dasturida ma’lumotlar bazasini tashkil qilish va boshqarish ko‘nikmasini hosil qilish. MS Access dasturida ma’lumotlar bazasida forma, so‘rov va hisobotlar tashkil qilish va boshqarish ko‘nik- masini hosil qilish.
|
| |
Ish tartibi - Laboratoriya №1

|
Laboratoriya №1
|
bet | 21/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-convertedIsh tartibi
“Men hozir o‘rganadigan fanlar haqida” mavzusida taqdimot tuzing.
Taqdimot slaydlari amalda o‘rganayotgan fanlaringizdan iborat bo‘lsin. Slayd sarlavhalariga fanlarning nomi keltiriladi
Slaydlar matnlari siz o‘rganayotgan fanlarning predmeti, maqsadi o‘rganish sohasi kabi ma’lumotlardan iborat bo‘lsin.
Namuna keltiramiz, masalan,
1-slayd sarlavhasi: Men hozir o‘rganadigan fanlar haqida Muallif: Abdullayeva Zulfiya
2- slayd sarlavhasi: Informatika fani Slayd matni:
Informatika fanining maqsadi - fan, texnika va ishlab chiqarishda, ya’ni inson faoliyatining barcha sohalarida axborotni kompyuter va telekommunikastiyalar yordamida qayta ishlash, saqlash, uzatish bilan bog‘liq bo‘lgan nazariy va amaliy masalalarini o‘rganishdan iborat.
Informatikaning asosiy vazifasi - axborotni qayta ishlashning yangi usullari va vositalarini yaratish hamda ularni amalyotga qo‘llashdan iborat.
3- slayd sarlavhasi: Axborot texnologiyalari fani Slayd matni:
Axborot texnologiyalari - axborotlarni jamlash, saqlash, uzatish va shu jarayonlarni amalga oshiruvchi barcha texnik vositalarni ishlatishni o‘rganuvchivchi fan hisoblanadi.
Axborot texnologiyalari fanni o‘rganishning maqsadi va vazifalari: axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish, iqtisodiyot va jami- yat hayotining barcha sohalarida zamonaviy axborot texnologi-yalarini qo‘llashni nazariy hamda amaliy asoslarini o‘rganishdan iborat.
4,…, 10-slayd sarlavhasi: …
Taqdimot tuzish usullarini o‘zingiz tanlang.
Tuzilgan taqdimot slaydlarga Дизайн, Анимация menyularining buyruqlari yordamida tegishli parametrlarni o‘rnating. Slaydlarni tu- zishda Вставка menyusini Рисунок, Клип, Фильм, Звук, Объект buyruqlaridan foydalaning.
Tuzilgan taqdimot nomini o‘z ism-familiyangiz bilan Мои доку- менты papkasida fayl ko‘rinishida rasmiylashtiring.
Bajarilgan jarayonlarni keltiring.
|
| |
Фильтрaцияni man qilish uchun yana filtratsiya tugmachasini bosing yoki Записи, Удалить фильтр

|
Фильтрaцияni man qilish uchun yana filtratsiya tugmachasini bosing yoki Записи, Удалить фильтр
|
bet | 30/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-convertedФильтрaцияni man qilish uchun yana filtratsiya tugmachasini bosing yoki Записи, Удалить фильтр buyruqlarini ketma-ket tartibda bajaring;
natijada jadvalda barcha boshlang‘ich ma’lumotlar paydo bo‘ladi.
Hosil qilingan jadvalni ko‘rib chiqish uchun quyidagi ishlarni bajarish kerak bo‘ladi:
Предварительный просмотр (oldindan ko‘rib chiqish) tugma- chasini bosing. Bu ish natijasida jadval ekranda namoyon bo‘ladi;
ko‘rish oynasini yoping;
Agar maydonlarni yoki jadvalning qog‘ozdagi joylashuvini o‘z- gartirmoqchi bo‘lsangiz, Разметка страницы menyusidagi Пара- метры страницы imkoniyatini tanlashingiz kerak. Bunda hosil bo‘lgan muloqot oynasidan foydalangan holda kerakli ko‘rsatkichlarni o‘zgartiri- shingiz mumkin bo‘ladi;
Topshiriqlar
Topshiriq №1
Oliy o‘quv yurtining kafedralari to‘g‘risidagi MBni yarating. (ka- fedralar, o‘tiladigan fanlar soni; o‘qituvchilar soni)
MBda 10 ta fakultet, 5 kafedra, 10 ta fan haqidagi ma’lumotlarni saqlash zarur.
Topshiriq №2
Kafedra o‘qituvchilari haqida MBni yarating (familiyasi, ismi, tug‘ilgan sanasi, mansabi, o‘qitadigan fani, ilmiy ishlari)
MBda 15 ta o‘qituvchi, 5 fan haqidagi ma’lumotlarni saqlashi zarur.
Topshiriq №3
Oliy o‘quv yurtining fakultetlari to‘g‘risidagi MBni yarating. (fakul- tet, kafedra, oqituvchilar, fanlar)
MBda 10 ta fakultet, 5 kafedra, 10 ta fan haqidagi ma’lumotlarni saqlash zarur.
Topshiriq №4
Talabalar haqida MBsini yarating. (familiyasi, ismi, qiziqadigan fanlari, telefon raqamii, manzili, indeks, foto, elektron pochta)
MBda 30 ta talaba, 5 ta qiziqadigan fanlari haqidagi ma’lumotlarni saqlash zarur.
Topshiriq №5
«Savdo amallari» MBsi quyidagi ma’lumotlarni saqlashi lozim:
Mijoz-firmani nomi;
Rahbarning familiyasi, ismi, sharifi;
Mijoz-firmaning yuridik adresi;
Telefon raqami;
Sotilgan tovar nomi;
Sotilgan tovarning o‘lchov birligi;
Sotilgan tovar miqdori;
Sotuv sanasi;
Tovar bahosi.
MBda 10 ta mijoz, 5 yo‘nalish haqidagi ma’lumotlarni saqlashi zarur. 5 mijoz har xil yo‘nalishlar bo‘yicha 2 ta yo‘llanmaga buyurtma berishi ko‘zda tutilsin.
|
| |
Ish haqida nazariy ma’lumot

|
Ish haqida nazariy ma’lumot
|
bet | 24/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-converted Ish haqida nazariy ma’lumot
Jadval asosida ma’lumotlar bazasini tashkil qilish va boshqarish
MS Access dasturida ma’lumotlar baza (MB)sini tashkil qilishning bir qancha usullari bor:
Shablon yordamida MB ni yaratish;
MBni yaratish;
Microsoft Access jadvaliga boshqa manbadan ma’lumotlar qo‘yish;
Boshqa manbadan ma’lumotlarni import qilish;
Mavjud MBni ochish.
Office Access ishga tushganida Начало работы с Microsoft Office Access oynasi hosil bo‘ladi.
Shablon yordamida MB ni yaratish
Microsoft Accessda MB yaratishni tezlatish maqsadida shab- lonlardan foydalaniladi. Shablon – bu muayyan vazifani bajarish uchun barcha, jadvallar, so‘rovlar, formalar va hisobotlarga ega tayyor MBsidir.
Shablon yordamida MB ni yaratish uchun Accessni ishga tushiring.
Начало работы с Microsoft Office Access oynasining chap to- monidagi Категории шаблонов sohasida bir necha shablonlar tas- virlangan.
Kerakli shablonni tanlang.
Microsoft Access oynasining o‘ng sohasida Имя файла may- donida MBning birlamchi nomi paydo bo‘ladi. Faylning nomini o‘zgar- tirish yoki uni boshqa papkaga joylashtirish mumkin.
Создать tugmasini bosing.
Access avval MBni yaratadi, so‘ngra uni ochadi. Ekranda ma’lu- motlarni kiritish uchun forma hosil bo‘ladi.
Microsoft Office Online veb-tugunidan shablonni yuklash.
Agar Начало работы с Microsoft Office Access oynasidan mos shablon topilmasa, u holda Microsoft Office Onlinedan kerakli shablon topish mumkin.
Accessni ishga tushiring. Agar MB ochilgan bo‘lsa, u holda Microsoft Office tugmasini bosing, so‘ngra Закрыть базу данных bandini tanlang.
Начало работы с Microsoft Office Access oynasining pastki qis- mida joylashgan Также на веб-узле Office Online sohasidan Шаб- лоны punktini tanlang.
Operaning yangi oynasida Microsoft Office Online ochiladi. Microsoft Office Online veb tugunidan kerakli shablonni qidiring va yuklang.
2.Shablon yuklanganidan so‘ng yangi MB quyidagi papkalardan biriga saqlanadi:
Microsoft Windows Vista c:\Users\Имя пользователя \Документы;
Microsoft Windows Server 2003; c:\Documents and Settings\Имя пользователя \Мои документы;
Microsoft Windows XP c:\Documents and Settings\ Имя пользователя
|
| |
Қўзиева Шахло мд узгартирилган 01 05 2024 лотин pdf

Muallif
Ish turi
Fayl nomi
Iqtiboslar
O'z-o'ziga
iqtibos
O'zlashtirish
Originallik
Qidiruv modullari
Qo'ziyeva Shaxlo Shavkat qizi
SERTIFIKAT
Tekshirish sanasi
Raqami
Ma'lumotnomaning haqiqiyligini tekshirish uchun sertifikatdagi
QR kodidan foydalaning.
© 2021-2024, XK "Perspective Team". Barcha huquqlar himoyalangan.
Qo'ziyeva Shaxlo Shavkat qizi
belgilanmagan
Қўзиева_Шахло_МД_узгартирилган_01_05_2024_лотин_2.pdf
0%
0%
15.97%
84.03%
Milliy reestr, Internet plyus,
Shablon iboralar, eLIBRARY.RU, Bibliografiya, BMK
dissertatsiyalari, Viley nashriyoti,
Universitetlar halqasi, IPS Adilet, Tabobat,
Tarjimali matnlar qidiruv moduli,
Patentlar, Tarjima tekshiruvi uz-ru, Tarjima
tekshiruvi uz-ru,
parafraz matnlarni tekshirish, RDK to'plami, Rossiya va MDH
OAVlari, Elektron-kutubxona tizimlari,
Garant AHT, Iqtibos keltirish, SPS Garant
06.05.2024
198070
Создание - Другие -Мастер запросов

|
Создание - Другие -Мастер запросов
|
bet | 35/46 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 6,93 Mb. | | #228057 |
Bog'liq Atadjanova Nozima Oquv qollanma 123 oxiri c2a31-converted Создание - Другие -Мастер запросов.
Новый запрос dialog oynasida Создание простых запросов
tanlang va OK bosing.
navbatdagi hosil bo‘lgan oynadagi Таблицы / Запросы qatoridan O‘qituvchilar jadvalini tanlang;
Доступные поля oynasida Familiya ko‘rsatkichini ajrating;
> tasvirli tugmachani bossangiz, Familiya so‘zi Выбранные поля oynasiga o‘tadi;
xuddi shunday tartibda ismi, otasining ismi va mansabi maydon- larini Выбранные поля oynasiga o‘tkazing;
Endi Далее tugmachasini bosing;
Задайте имя запроса (So‘rov nomini kiriting) deb nomlangan ko‘rsatkich qatorida “O‘qituvchilarning mansablari” degan yangi nom kiriting:
Готово (Tayyor) tugmachasini bosing. Ushbu amallar natijasida ekranda so‘rov natijalari aks etgan jadval hosil bo‘ladi.
Ma’lumotlarni tartiblashtirish uchun quyidagi ishlarni bajarishi- miz lozim bo‘ladi:
mansab maydonining istalgan qatoriga sichqoncha ko‘rsatkichini keltirib, uni bir marta turting;
ma’lumotlarni kamayish tartibida saralash uchun A-Я tasvirli tugmachani bosing yoki ketma-ket tartibda Записи, Сортировка, Сортировка по убыванию buyruqlarini bajaring.
So‘rovni saqlash uchun quyidagilarni bajaring:
Сохранить tugmachasini bosing:
So‘rov oynasini yoping.
Ko‘rsatkichli so‘rov hosil qilish uchun quyidagi amallarni baja- ring:
O‘qituvchilar jadvalining Familiyasi, Ismi, Otasining ismi, O‘qi- tadigan fani maydonlari uchun tanlov so‘rovini hosil qiling. Bu ishni
ushbu topshiriqning birinchi punktida bajarilgan tartibda bajarishingiz kerak bo‘ladi;
so‘rovga O‘qitiladigan fanlar degan nom bering;
Endi Готово (Tayyor) tugmachasi bosilsa, ekranda so‘rov nati- jalarini o‘z ichiga olgan jadval hosil bo‘ladi;
|
| |