-yilda professor Govard Eyken

|
-yilda professor Govard Eyken
|
bet | 2/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 423 Kb. | | #246421 |
Bog'liq Dilmurodov Soyib Mustaqil ish Kanpyuternu tashkel etish1944-yilda professor Govard Eyken va International Business Machines korporatsiyasining bir guruh muhandislari tomonidan Garvard universitetida ishlab chiqarilgan. Ular oʻz qurilmasini “Garvard IBM–1” deb nomlagan. Bu uzun roʻyxatdagi hisoblash operatsiyalarini bajara oladigan birinchi mashina edi. U 23 xonali raqamlar bilan ishlab, ikkita mana shunday raqamni 0,3 soniyada qoʻshib, 4 soniyada koʻpaytira olardi. Mashinada elektron emas, balki elektr va mexanik qismlar ishlatilgan. Elektron qismlardan foydalanish boshlangandan keyin kompyuterning ish tezligi keskin oshdi. Hozirgi eng kuchli elektron kompyuterlar soniyada bir necha milliard arifmetik amallarni bajarib, xotirasida juda katta maʼlumotni saqlashi mumkin.
Kompyuter (inglizcha: computer — „hisoblayman“) — oldindan berilgan dastur boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama. Biroq, kompyuter hisoblash ishlarini bajarishdan tashqari uning funksiyasi ancha keng. EHMlarning rivojlanishida kompyuter ning bir necha avlodlarini koʻrsatish mumkin. Bu avlodlar element turlari, konstruktiv-texnologik xususiyatlari, mantiqiy tuzilishi, dastur taʼminoti, texnik tafsilotlari, texnikadan foydalanishning qulaylik darajasi bilan bir-biridan farq qiladi. Kompyuterning dastlabki avlodida (Ural-1, Minsk-2, BSEM-2) asosiy element elektron lampa boʻlgani uchun u juda katta joyni egallagan edi. Soʻngra bu lampa oʻrnida tranzistorlar ishlatilgan kompyuter (Razdan-2, M-220, Minsk-22 va boshqalar), integral mikrosxemalar ishlatilgan kompyuter (IBM-360, 1BM-370, (AQSh), YESEVM (Rossiya) va boshqalar, integratsiya darajasi katta boʻlgan integral sxemalar oʻrnatilgan shaxsiy kompyuterlar paydo boʻldi. Shaxsiy kompyuter (mikro va mikro EHM) tushunchasi XX asr 70-yillar oxiridan boshlab keng tarqala boshladi. Shaxsiy kompyuterning keyingi avlodlarida mikroelektron va biosxemalardan foydalanildi; ularning hajmi kitob kattaligidek hajmga kichraydi, massasi esa 3,5 kg gacha kamaydi. 1981-yil IBM shirkati shaxsiy kompyuterning yanada takomillashgan modellarini ishlab chiqara boshladi. Keyinchalik boshqa firmalar IBM bilan PC biriktirilgan kompyuterni, Apple shirkati esa Macintosh (talaffuzi: „Makintosh“) yoki oddiygina „maki“ deb ataladigan kompyuterni yaratishdi. XXI asr boshlarida dunyoda oʻnlab million shaxsiy kompyuterlar, 1 millionga yaqin EHM (shu jumladan, bir necha oʻn superEVM) boʻlgan. Kompyuterlar masalalarni yechishda foydalaniladigan komponentlar (tarkibiy qismlar) tarkibi va tavsifi jihatdan bir-biridan farq qiladi. Murakkab masalalarni yechishda kuchli qurilmalar oʻrnatilgan kompyuterdan, hujjatlarni bosishda harf bosish qurilmasi boʻlgan kompyuterdan foydalaniladi. Istalgan kompyuter tizimlar bloki, monitor va klaviaturadan iborat boʻladi. Kerak boʻlganda boʻlardan tashqari boshqa qurilmalar ham ulanadi. Tizimlar blokida kompyuterning ishlashi uchun zarur muhim qismlar (diskni yuritkich, vinchester — qattiq disk, mantiqiy amallarni bajaruvchi mikrosxemalar) boʻlib, unga qolgan qurilmalar ulanadi. Monitor (displey) matn va turli tasvir koʻrinishidagi axborotlarni ekranda aks ettiradi. Klaviatura kompyuterga buyruq va turli axborotlarni kiritadi. Koʻpincha, kompyuter tarkibiga „sichqoncha“ manipulyatori va printer kiritiladi. „Sichqoncha“ ikki yoki uchta knopkasi (tugmasi) boʻlgan qurilma boʻlib, uning yordamida kompyuter ishi osonlashtiriladi. Printer esa axborotlarni qogʻozga tushirish uchun xizmat qiladi. Zamonaviy kompyuterlar, asosan, toʻrt qurilma: boshqarish, protsessor, xotira va kiritish-chiqarish qurilmalaridan iborat. Boshqarish qurilmasi kompyuterning barcha qurilmalari ishini muvofiqlashtiradi va boshqaradi. Protsessor kompyuterning asosiy qurilmasi boʻlib, axborotlarga ishlov beradi, yaʼni hisoblash amallari, solishtirish va uzatish kabi arifmetik-mantiqiy amallarni bajaradi. Bu qurilma bajaradigan amallar dasturlar orqali belgilanadi. Xotira qurilmasi axborotlarga ishlov berish vaqtida uni saqlash uchun xizmat qiladi. Foydalanayotgan dasturlar ichki xotirada, uzoq, muddat saqlanadigan axborotlar tashqi xotira (disketalar)da saqlanadi. Ichki va tashqi xotiralarda axborot almashinuvi kiritish-chiqarish qurilmalari yordamida amalga oshiriladi.
K ompyuter oʻyinlari ham keng tarqalgan. Ularning mingdan ortiq xili mavjud; ular yordamida koʻp narsalarni amaliy bilib olish va amaliy tajribalarni orttirish mumkin. Kompyuterning universalligi axborotni aniq maqsad yoʻlida qayta ishlay olishiga, inson faoliyatining turli sohalarida ishlab chiqarishni tubdan oʻzgartirishga, kishilarning ishini osonlashtirishga imkon beradi. Ob-havoni oldindan aytib berishda meteostyalar va sunʼiy yoʻldoshlardan keladigan axborotlarni yigʻib va tahlil qilib, juda katta hisoblash ishlarini bajaradi va inson uchun qulay boʻlgan shaklda ifodalaydi (qarang: Intranet, Internet, Kompyuter tarmogʻi).
Zamonaviy jamiyat kompyuter texnologiyalarisiz qila olmaydi. Va informatika bizni kompyuter bilan ishlashga o'rgatadi. U haqidagi qiziqarli ma'lumotlar har kimga ma'lum emas. Kompyuter fanlari biz o'ylagandan ancha oldin bo'lgan. Ma'nosi jihatidan bu fan matematikadan kam emas. Kompyuter fanlari haqida qiziqarli ma'lumotlarni bilishingiz kerak, chunki bizning zamonda siz bunisiz qila olmaysiz.
1. Informatika dunyosidagi qiziqarli ma'lumotlar, ular ushbu fan haqida birinchi marta 1957 yilda gapira boshlaganliklarini tasdiqlaydi.
2. Dastlab faqat texnik soha informatika deb nomlanib, u kompyuter yordamida avtomatik ravishda ma'lumotlarni qayta ishlashni amalga oshirdi.
3. SSSRda birinchi elektron hisoblash mashinasi (ECM) 1948 yilda ro'yxatga olingan va uni Bashir Iskandarovich Rameev yaratgan.
4. Dasturchilar kuni 13 sentyabr kuni nishonlanadi.
5. Elektron kompyuter olti oy davomida yaratilgan va undagi mantiqiy zanjirlar yarim o'tkazgichlarda yaratilgan.
6. 60-yillarda ARPANET Internetning prototipi edi.
7. Eng ommabop ijtimoiy tarmoq bu Facebook.
8. Har oy 3 milliardga yaqin fotosurat foydalanuvchilar tomonidan Facebook-da joylashtiriladi.
9. Informatika fanining butun tarixida eng zararli virus aniqlangan - LoveLetter.
10. Eng katta va birinchi kompyuter hujumi Morris Worm deb nomlangan hujum edi. U taxminan 96 million dollarlik zarar etkazdi.
11. "Informatika" atamasi Karl Shtaynbux tomonidan kiritilgan.
12. Barcha HTTP xatolaridan foydalanuvchilar ko'pincha 404 Topilmadi holatiga duch kelishadi.
13. Amerikaning birinchi yozuv mashinalarida tugmalar alifbo tartibida joylashtirilgan.
14 Duglas Engelbart kompyuter sichqonchasini ixtiro qildi.
15. 1936 yilda "spam" so'zi paydo bo'ldi.
16. Dunyodagi birinchi dasturchi Ada Lavlas ismli ayol edi. U asli Angliyadan edi.
17 Kompyuter fanining asoschisi Gotfrid Vilgelm Leybnits edi.
18. Mamlakatimizda kompyuterni birinchi yaratuvchisi Lebedev edi.
19. Eng qudratli hisoblash mashinasi bu Yaponiya superkompyuteridir.
20. 1990 yilda Rossiyada birinchi tarmoq Internetga ulandi.
21. Informatika sohasidagi yutuqlari uchun eng yuqori sharaf - Turing mukofoti.
22. 1979 yilda birinchi marta hissiyot elektron shaklda uzatildi. Kevin Mackenzie buni qildi.
23. Birinchi hisoblash mashinalari yaratilishidan oldin Amerikada "kompyuter" so'zi qo'shish mashinalarida hisob-kitoblarni amalga oshiruvchi shaxs deb nomlangan.
24. Birinchi noutbukning vazni 12 kilogramm bo'lgan.
25. Birinchi nuqta matritsali printer 1964 yilda chiqarilgan.
26 ta elektron pochta 1971 yilda yaratilgan.
27. Birinchi ro'yxatdan o'tgan domen Symbolics.com edi.
28. Internetdagi barcha fotosuratlarning taxminan 80% yalang'och ayollar.
29. Google taxminan 15 milliard kVt soat ishlatadi.
30. Bugungi kunda taxminan 1,8 milliard kishi Internetga ulangan.
31. Shvetsiyadagi Internet foydalanuvchilarining eng katta ulushi.
32. 1995 yilgacha domenlarni bepul ro'yxatdan o'tkazishga ruxsat berilgandi.
33. Har 8-turmush qurgan juftlik Internetda sheriklari bilan uchrashishni boshladi.
34. Har daqiqada 10 soatlik video YouTube-ga yuklanadi.
35. Elektron pochta Internetdan oldin paydo bo'lgan.
36. Eng yirik kompyuter tarmog'i 6000 ta kompyuterdan iborat. U Katta Hearron Kollayderiga xizmat qiladi.
37. Kompyuter buzilishining eng ko'p uchraydigan sababi - bu klaviaturada suyuqlik to'kilishi.
38. Har kuni kompyuter tarmog'iga o'rtacha 20 ta virus hujum qiladi.
39. Birinchi nutqni aniqlash tizimi Hindistonda paydo bo'lgan.
40. Daniya muhandislari sigir o'zini sog'ishi mumkin bo'lgan kompyuterni ishlab chiqishga muvaffaq bo'lishdi.
41. Elektron kompyuter uchun birinchi dasturlash tili - Qisqa kod.
42. Informatika tarixidagi birinchi Internet-provayder "Compuserve" deb nomlangan. U 1969 yilda tashkil etilgan va bugungi kunda AOLga tegishli.
43 2005 yil 19 sentyabrda Google-da bir xil qidiruvlar soni bo'yicha rekord o'rnatildi. Aynan o'sha kuni millionlab odamlar "rita bo'roni" iborasini ishlatishgan.
44. "Informatika" atamasi "avtomatlashtirish" va "axborot" ikki so'zidan yaratilgan.
45. Informatika bu amaliy fan.
46 Birinchi ishlaydigan mexanik kalkulyator Blez Paskal tomonidan yaratilgan.
47. Informatika o'quv intizomi sifatida birinchi marta SSSRda 1985 yilda ishlatilgan.
48. Aynan 4 aprel - Butunjahon Internet kuni sifatida nishonlanadi.
49. Kompyuterda uzoq vaqt o'tirgan kishi daqiqada kamida 7 marta yonib-o'chib turadi.
50. Kiberofoblar - kompyuterlardan va ular bilan bog'liq bo'lgan narsalardan qo'rqadigan odamlar.
|
| |