Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]
2000-yil 1-fevral kuni haftasiga 2 soatdan teledasturlar efirga uzatuvchi Navoiy viloyat teleradiokompaniyasitashkil etilgan. Yillar davomida efir vaqti biroz uzayib, 2010-yil haftasiga 6 soat koʻrsatuvlar efirga uzatiladigan boʻlgan. Teledasturlar yozib olinib, Navoiy Radioteleuzatish markazidan DVD playerlar vositasida efirga uzatilgan. 2011-yil telekanal uchun yangi ikki qavatli bino qurib berilgan. Yangi teleapparaturalar bilan jihozlangan, optik tolali uzatkichlar oʻrnatilgan, efir sifati yaxshilangan, tasvirni raqamli va analog signalda qabul qilish imkoni yaratilgan, efir vaqti uzaytirilgan.
Tavsifi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Navoiy telekanali oʻz dasturlarini asosan oʻzbek tilida berib boradi. Telekanal yoʻnalishi universal.
Muhammad al-xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali “telekomunikatsiya texnologiyalari” fakulteti sirtqi bo’lim 732-23 guruh talabasi
Meliqoziyeva Shoxsanamning “akademik yozuv” fanidan
2.Jahon telekanallari va Gazeta, jurnallarihaqida qisqacha Sharx.
“National Geographic” jurnal:
National Geographic jurnali (inglizcha National Geographic jurnali, “National Geographic jurnali”, ruscha National Geographic) — 1888-yil oktabrda tashkil etilgan AQSh National Geographic jamiyatining rasmiy nashri. Jurnal bir necha mamlakatlarda va turli tillarda nashr etiladi. 2014 yildan beri bosh muharrir Syuzan Goldberg
Jurnal geografiya, tabiat, tarix, fan va madaniyatga oid maqolalarga ixtisoslashgan. Materiallar ko'p sonli fotosuratlar bilan ta'minlangan.
National Geographic jurnalining birinchi soni 1888 yil oktyabr oyida, National Geographic Jamiyati tashkil etilganidan to'qqiz oy o'tgach nashr etilgan. Dastlab, jurnal minimal rasmlarga ega bo'lgan ilmiy nashr edi. Jurnal o'zining zamonaviy qiyofasini ko'p sonli fotosuratlar va mashhur uslub bilan 1896 yilda, uning muqovasida "rasmli jurnal" so'zlari paydo bo'lganda oldi. O'shandan beri ko'plab yuqori sifatli rasmlar jurnalning o'ziga xos xususiyatiga aylandi. Jurnal bilan ko'plab taniqli rassomlar, xususan Tom Lovell hamkorlik qilishgan.
2003 yil oktyabr oyidan boshlab jurnal rus tilida ("National Geographic Russia") nashr etiladi. Uning tiraji 140 000 nusxani tashkil qiladi.
“Nyu-York Tayms” Gazeta:
The New York Times, an'anaviy transkripsiyasi - "Nyu-York Tayms"(ingliz tilidan tarjimasi - "Nyu-York vaqti") - 1851 yil 18 sentyabrdan beri Nyu-York shahrida nashr etiladigan Amerika kundalik gazetasi.
Bu mamlakatda USA Today va The Wall Street Journaldan keyin uchinchi yirik gazeta va dunyoda 40-oʻrinda turadi. New York Times veb-sayti oyiga 30 million tashrif buyuruvchi eng mashhur yangiliklar saytlaridan biri hisoblanadi. Gazetaning shiori - bu ibora"Bosib chiqarishga yaroqli barcha yangiliklar."
1970-yillarning oʻrtalaridan boshlab gazeta oʻz mavzularini sezilarli darajada kengaytirdi va axborot strukturasini oʻzgartirdi, muntazam yangiliklar, tahririyatlar va sport yangiliklarini toʻldiruvchi turli mavzulardagi maxsus haftalik boʻlimlarni qoʻshdi.
Keyinchalik u bo'limlarga bo'lingan: "Yangiliklar", "Sharhlar", "Biznes", "Sport", "Fan", "San'at", "Uslub", "Uy", "Nyu-York yangiliklari" va boshqalar. Nyu-York Tayms bir necha yil davomida 8 ta ustunli katta formatli gazeta bo'lib qoldi (boshqa gazetalar o'z formatini tabloid formatiga o'zgartirdi), ko'pchilik gazetalar ustunlar sonini 6 tagacha qisqartirdi. Shuningdek, New York Times oxirgi gazetalardan biri edi. rangli fotosuratlardan foydalanish, ayniqsa, birinchi sahifada.
“ZDF “Telekanal:
ZDF (ZDF) — 2-nemis telekoʻrsatuvi (1990-yil 15-dekabrgacha — faqat Gʻarbiy Germaniya televideniyesi). U 1963-yil 1-apreldan beri Germaniyaning Ikkinchi televideniyesi orqali efirga uzatiladi.
Dastur 1963-yil 1-apreldan boshlab efirga uzatiladi. Dastlab, eshittirish har kuni soat 19:30 dan 22:00 gacha bo'lib o'tdi, ammo yil oxiridan boshlab eshittirish 18:30 dan boshlandi va 1969 yildan boshlab u erta kechki dasturlarni o'z ichiga oladi, 1981 yildan boshlab u ARD bilan kechki ovqat oldidan boshlangan. dasturlari (1999 yilgacha - axborot, axborot-ko'ngilochar va tematik, 1999 yildan - faqat axborot va ertalabki ma'lumot-ko'ngilochar), 1989 yildan - kunduzgi dasturlar (eshittirishda kunduzgi tanaffus bekor qilindi), 1992 yildan - ertalabki dasturlar, 5 oktyabrdan boshlab, 1996 yil - tungi ko'rsatuvlar (taxminan o'sha davrda dasturlararo diktorlar bekor qilindi).
“1-канал” telekanal:
Birinchi kanal - bu butun Rossiya federal telekanali. Moskvadan, Ostankino telemarkazidan (ASK-1) kechayu kunduz eshittirishlar. Mamlakatning asosiy telekanali sifatida joylashtirilgan. Rossiya hududidan tashqari, Birinchi kanalning translyatsiyasi mamlakatdan tashqarida tarqatiladi (xalqaro versiyasi - Birinchi kanal. Butunjahon tarmog'i). 2022-yil 26-fevralgacha Yevropa radioeshittirish ittifoqi aʼzosi. 1995 yil 1 apreldan beri eshittirish.
Telekanal 1995 yil 24 yanvarda "Jamoat Rossiya televideniyesi" (ORT) nomi bilan tashkil etilgan va 1992 yil 1 yanvardan boshlab RGTRK "Ostankino" tomonidan efirga uzatiladigan "Ostankino 1-kanal" chastotasida efirga uzatilgan. ORT Rossiya televideniyesining birinchi tugmachasiga qiziqishni tiklash va zaruriy davlat mablag'larini olish maqsadida yaratilgan: Birinchi kanaldagi reklama daromadlarining asosiy qismi ilgari Ostankino RGTRK-dan mustaqil televizion dasturlar va reklama agentliklari tomonidan olingan
Birinchi kanalni kamida 2009 yildan beri Rossiya aholisining 98 foizi tomosha qiladi; Rossiya aholisining 82% bu kanalni boshqa manbalardan afzal ko'radi.
Birinchi kanalning asosiy raqobatchilari Rossiya-1 va NTV telekanallaridir.
“BBC America” telekanal:
BBC America - bu BBC Studios va AMC Networksga tegishli Amerikaning asosiy kabel tarmog'i. Kanalda asosan ilmiy-fantastik va jangovar filmlar, shuningdek, BBCning tanlangan dasturlari (masalan, tabiat haqidagi hujjatli filmlar seriyasi) efirga uzatiladi.
BBCning Birlashgan Qirollikdagi mahalliy kanallaridan farqli o‘laroq, BBC America Buyuk Britaniya litsenziya to‘lovidan (bu Buyuk Britaniyadagi BBC kanallarini moliyalashtirishning asosiy manbai hisoblanadi) moliyalashtirmaydi, chunki BBC o‘zining mavjud bo‘lgan birorta kanalini moliyalashtira olmaydi. Buyuk Britaniyadan tashqarida. Birlashgan Qirollik.Shunday qilib, BBC America tijorat tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan kanal sifatida ishlaydi va an'anaviy reklamalarni qabul qiladi. Shuningdek, u televidenie obuna to'lovlari hisobidan moliyalashtiriladi. 2018-yil sentabr holatiga ko‘ra, BBC America Qo‘shma Shtatlardagi taxminan 80,9 million televidenie uy xo‘jaliklari (pullik televidenie mijozlarining 87,8%) uchun mavjud.
BBC America 1998-yil 29-martda ishga tushirilgan va BBC Televizioni va boshqa Britaniya teleradiokompaniyalari, shu jumladan ITV va Channel 4-dan komediya, drama va turmush tarzi dasturlari aralashmasini namoyish etdi. Kanalning dastlabki kunlarida asosiy e’tibor “Locker Rooms” va “Ground Forces” kabi mashhur turmush tarzi ko‘rsatuvlarini takrorlashga qaratilgan edi. BBC America teledasturlar bo'limi boshlig'i keyinroq kanal o'z o'rnini yaratishi kerakligini aytdi, chunki britaniyalik bo'lmagan tomoshabinlar turmush tarzi ko'rsatuvlarini jozibador deb topishdi. Yangi dasturlarning aksariyati BBC America ning kechki jadvalida paydo bo'ldi.
“France Info” telekanal:
France Info (franceinfo: sifatida stilize qilingan) — Radio France, France Télévisions, France Media World va Milliy Audiovizual Axborot Instituti (INA) media guruhlari tomonidan yaratilgan fransuz ommaviy axborot telekanali.Frantsiya 4 va Frantsiya 6 hududlariga bag'ishlangan "Axborot France 1", France 3 va France 2 dasturlarini translyatsiya qiladi. Biroq, Jan-Pyer Raffarinning yangi hukumati byudjet mablag'larini tejash maqsadida taklifni qayta ko'rib chiqdi. . Natijada, axborot kanalini ochishdan bosh tortgan holda faqatgina France 4 ishga tushirildi.
2016-yil 31-avgustda ilova va veb-saytda efirga uzatila boshlandi, raqamli va kabelli eshittirish esa 2016-yil 1-sentabrdan boshlandi. 2021-yil 1-fevraldan boshlab yangi France Télévisions Culturebox kanaliga COVID-19 pandemiyasi tugagunga qadar HD formatda translyatsiya qilishiga ruxsat berish uchun u vaqtincha SD formatida translyatsiyaga o‘tdi.
2016-yil 11-iyulda France Info 1-sentabrdan ishga tushishi maʼlum boʻldi. Tahririyat rekord vaqt ichida qurib bitkazildi, bu xuddi shu nomdagi radiostantsiya jurnalistlarini xavotirga soldi, chunki veb-sayt, radio va televidenieda chop etilgan ma'lumotlar bir-biriga zid bo'lishi mumkin. 59 nafar radio jurnalisti rahbariyatga yoʻllagan bayonotida telekanal Parijda garovga olingani haqidagi yolgʻon maʼlumot tarqatgan voqeani misol qilib keltirdi.Kanalda 200 nafar xodim, shuningdek, France Télévisions va Radio France tahririyatlari o‘rtasida taqsimlangan 3000 nafar jurnalist ishlaydi.
“BBC” Teleradiokanal:
1922 yil 18 oktyabrda Britaniya radioeshittirish kompaniyasi (British Broadcasting Company) sifatida bir qator xususiy korporatsiyalar - Markoni's Wireless Telegraph Company tomonidan tashkil etilgan (1922 yil 14 fevralda u Buyuk Britaniyadagi birinchi radiostansiyani - 2MT - o'rta to'lqinlarda ishga tushirgan. g'arbiy mintaqada, ammo 1923 yil 17 yanvarda u yopildi), Metropolitan Vickers Electrical Company, Radio Communication Company, The British Tomson-Houston Company, The General Electric Company va Western Electric Company. 1922-1924 yillar orasida BBC o'rta to'lqinda bir qator mintaqaviy radiostansiyalarni ishga tushirdi - Londonda 2LO (1922 yil 14 noyabr), G'arbiy Midlendlarda 5IT (o'sha yilning 15 noyabri), Shimoliy G'arbiy Angliyada 2ZY (23 noyabr), Shimoliy Sharqiy Angliyada 5NO (24 dekabr), Uelsda 5WA (1923 yil 13 fevral), Shotlandiyada 5SC (o'sha yilning 6 marti), 2FL Yorkshire va Humber (16 noyabr), 5PY janubi-g'arbiy Angliya (1924 yil 28 mart), 2BE Shimoliy Irlandiya (1924 yil 16 sentyabr) va 5NG Sharqiy Angliya (o'sha yilning 16 sentyabri). 1927 yil 1 yanvarda BBC milliylashtirildi[9] va Britaniya radioeshittirish korporatsiyasi deb o'zgartirildi. 1930-yil 9-martda BBC uzoq to‘lqinli radiostansiya bo‘lgan BBC Milliy dasturini ishga tushirdi va mintaqaviy radiostansiyalar birlashtirildi.
BBC Milliy dasturi, mintaqaviy radiostansiyalar BBC Mintaqaviy dasturiga birlashtirildi (muntazam dasturlar Brukmans Parkida uzatuvchi yordamida efirga uzatilardi); 1932 yil 19 dekabrda BBC Empire Service radiosi Britaniya mustamlakalari uchun qisqa to'lqinlarda eshittirishni boshladi, 1939 yilda u BBC Overseas Service chet tilidagi radio bloklari guruhiga aylantirildi (1965 yil 1 maydan BBC Jahon xizmati) , 1946 yil 26 martda uning doirasida BBC rus xizmati radio bloki ishga tushirildi. 1929 yildan boshlab Londonda transmitter ishlatila boshlandi. Baird kompaniyasi ishga tushdi. 1932 yil 2 avgust televizion ishlab chiqarish. Eksperimental televizion eshittirish elektromexanik 30 qatorli Baird tizimi yordamida amalga oshirildi. 1934-yilda teleko‘rsatuvlar cheklangan bo‘lsa-da, muntazam bo‘lib qoldi. 1936 yilda BBC BBC Televizion xizmatini (1955 yilda ITV xususiy televizion tarmog'i ishga tushirilgunga qadar u mamlakatdagi yagona telekanal bo'lib qoldi) 405 chiziqli o'lchamlari standartidagi metr to'lqinlarida ishga tushirdi. Ikkinchi jahon urushi tufayli eshittirishdagi tanaffusga qadar kanalning auditoriyasi 25-40 ming xonadonni tashkil qilgan.
“НТВ” telekanal:
NTV telekompaniyasi 1993 yil 14 iyulda RGTRK Ostankino "Itogi" 1-kanalining jurnalistlari tomonidan Most-Bank rahbari Vladimir Gusinskiyning moliyaviy ko'magida tashkil etilgan. Rasmiy ravishda NTV ning tug'ilgan kuni 1993 yil 10 oktyabr, "Itogi" birinchi marta Sankt-Peterburg telekanalida namoyish etilgan. Bir necha oy o'tgach, 1994 yil yanvar oyida NTV 4-kanalda kechki efir vaqtini, 1996 yilgi prezidentlik saylovlaridan keyin esa ushbu chastotadagi barcha efir vaqtini oldi.
Shu bilan birga, Gusinskiyga tegishli bo'lgan ommaviy axborot vositalarining soni ko'paydi ("Segodnya" gazetasi, "Exo Moskvy" radiostansiyasi, NTV-Plus sun'iy yo'ldosh televideniesi operatori va boshqalar) va 1997 yil yanvar oyida ular Media xolding ko'prigiga birlashtirildi. ", uni tadbirkorning o'zi boshqargan va shu bilan media biznesiga e'tibor qaratgan. Media-Most-ning asosiy resursi NTV bo'lib qoldi, u 2000 yilga kelib Rossiyadagi eng yirik xususiy telekanal bo'lib, nafaqat axborot, balki ko'ngilochar, jurnalistik, musiqiy va ma'rifiy dasturlarni, shuningdek, filmlar va teleseriallarni ham namoyish etadi.
Kanal mavjud bo‘lgan yillar davomida uning dastur mazmuni va axborot siyosati ko‘plab o‘zgarishlarga uchradi.2004-yil 12-oktabrdan boshlab telekanal 24 soatlik eshittirishga o‘tdi.
Zee TV telekanal:
Zee TV (rus. Zi TV) — Hindistonning sobiq koʻngilochar kanali boʻlib, Zee Network telekanallari roʻyxatiga kirgan. Kanalning butun dunyo bo'ylab auditoriyasi 168 dan ortiq mamlakatlarda taxminan 650 million tomoshabinni tashkil etdi. Hindistonda u (STAR Plus va Colors telekanallari bilan birgalikda) mamlakatning uchta asosiy ko'ngilochar kanallaridan biri (GEC yoki "General Entertainment Channel") va Panjob va Maxarashtra shtatlarida eng kuchli mavqega ega. Telekanal 2007-yil 14-iyulda Rossiyada efirga uzatila boshlagan.
ИTelekanal 1992 yilda tashkil etilgan. Zee TV asoschisi va telekanalni rivojlantirish konsepsiyasining ilhomlantiruvchisi hindistonlik tadbirkor Subhash Chandra, biznes-reja muallifi esa keyinchalik Zee Entertainment Enterprises Limited direktorlar kengashi aʼzosi boʻlgan Ashok Kurien edi.
O'zining ishga tushirilishi vaqtida Zee TV Hindistonning birinchi xususiy hind telekanali va hukumatning hind tilidagi Doordarshan telekanaliga yagona raqobatchi edi. Dastlab kanal praym-taymda 3-4 soat efirga uzatilgan bo‘lsa, tez orada 24 soatlik efirga uzatildi. Kanalni o'z mahsuloti bilan ta'minlash uchun o'sha yili keyinchalik Zee Entertainment Enterprises Limited (ZEE) nomi bilan tanilgan Zee Telefilms Limited (ZTL) tashkil etildi.2023-yil 1-yanvarda Rossiyaning Zee TV telekanali Hindiston kanaliga oʻzgartirildi. Telekanalning dastur mazmuni butunlay (100%) o‘zgardi, logotipi ham o‘zgardi. Media-kanalning nomi o'zgarishsiz qolmoqda, faqat brend nomi o'zgargan.
Neue Zürcher Zeitung( NZZ) Gazeta:
Neue Zürcher Zeitung(nem. Neue Zürcher Zeitung - "Yangi Tsyurix gazetasi") (qisqacha. NZZ) - 1780 yildan beri Tsyurixda nashr etiladigan nemis tilidagi yirik kundalik Shveytsariya gazetasi. Gazeta Solomon Gessner tomonidan "Zürcher Zeitung" nomi bilan asos solingan va hozirgi nomi 1821 yildan beri mavjud. Neue Zürcher Zeitung dunyo siyosati, iqtisodiyoti va madaniyatini yoritadi. Siyosiy yo'nalishi - liberalizm, radikal-demokratik partiya dasturiga yaqin. 2002 yildan beri NZZ am Sonntag yakshanba qo'shimchasi mavjud bo'lib, u tabiatan ko'proq qiziqarli.
Gazeta konservativ dizaynga ega bo'lib, gotika shriftidan voz kechishni hisobga olmaganda, 1930-yillardan beri deyarli o'zgarmagan. Gazetadagi rangli fotosuratlar faqat 2000-yillarda paydo bo'ldi.1979 yilda Neue Zürcher Zeitung nemis gazetasi Zeit bilan birgalikda Yevropa madaniyatiga qo'shgan hissasi uchun Erasmus mukofotiga sazovor bo'ldi.2005 yilda gazetaning mavjud bo'lgan davrida nashr etilgan barcha sonlari raqamlashtirildi. Natijada taxminan 70 terabayt hajmli ikki million tasvirdan iborat arxiv paydo bo'ldi. Biroq, u faqat gazeta xodimlari uchun mavjud.
3. Mening mahallam
Oʻzi tugʻilib oʻsgan joy inson uchun Vatan hisoblanadi. Mahalla esa Vatan ichra kichik Vatandir. Uning obodligi, goʻzalligi va koʻrkamligi uchun jon koyitish har bir kishining muqaddas burchi hisoblanadi. Gohida baʼzi odamlarning oʻzi yashab turgan mahalladagi ahvoldan ranjib gapirganini eshitib qolaman. Aslida nolish kerak emas, shu mahallaga oʻzim nima hissa qoʻshdim, deb oʻylab koʻrishi kerak. Agar mahallada hamjihatlik boʻlsa, obodlik va koʻrkamlikka hissa qoʻshuvchilar safi koʻpaysa, albatta, gʻururlanishga arzirli maskanga aylanadi.Shunga misol qilib bizning Oq-ariq mahallamizni keltirish mumkin mahallamizda 2023-yilda juda kop katta ishlar amalga oshirildi,bularga misol qilib yangi suv trubalari ,mahallalarni asfaltlashtirish yana bir qancha misollar keltirish mumkin.Mahallamizdagi yana bir eng katta yangiliklardan biri Farg'ona viloyatida eng katta bolgan masjid qurilishi ketmoqda bu masjidda, kongililar mahhallamiz aholilar bilan birgalikda hashar yoli bilan qurilyapti.Mahallamizda yana shunga oxshash bir ish haqida loyihalashtirish ishi ketmoqda,ya'ni bolalar bogchasi qurish.Agarda loyihamiz tasdiqdan otib qolsa barcha mahallamiz bilan birgalikda uning qurilishida ham faol qatnashib bolajonlarimizni hursand qilamiz.
2-topshiriq
Mungli ko‘zlar" asariga taqriz
Gulinoz Anvarovnadan
“Baxtiyor yashadim deyapsizmi, shuning o‘zi oz emas, ko‘p yashaganingizdir”
F. Dostoyevskiy
Adib haqida.
1972 yili Oʻzbekiston Yoshlar tashkilotining mukofoti, 1982 yili “Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi” unvoni, 1989 yili Oʻzbekiston Davlat mukofoti bilan taqdirlangan , asarlari bilan xalqimizning, ayniqsa bolajonlarning qalbidan chuqur joy egallagan Xudoyberdi To‘xtaboyev Farg‘ona shahrida tug‘ilgan bo‘lib, oʻzi taʼkidlaganidek, butun ijodiy salohiyatini bolalar, oʻsmirlar dunyosini sharh etishga, ularning maʼnaviy olamini boyitishga xizmat qiladigan asarlar yaratishga baxsh etdi. Shu bois yoshlar nashriyoti, “Gulxan”, “Yosh kuch” jurnallari, “Isteʼdod” jamgʻarmasi boshqaruvida rahbar lavozimlarida ishlab, bola va oʻsmir ruhiyatidagi goʻzallikni himoyalashga, boyitishga eʼtibor qaratdi.Uning “Shoshqaloq”, “Soʻqmoqlar”, “Muhabbat qoʻshigʻi”, “Sariq devni minib”, “Mungli ko‘zlar” va yana bir qancha asarlari hozirgacha sevib o‘qiladi!
Asar va Nom!
Inson hayotining ko'p qismida bo'lib o'tgan voqealar uning ko'zlarida zohir bo'ladi deyishadi. Haqiqatdan ham shunday! Hayotdagi quvonch-u tashvishlarni ko'rib, barchasiga emotsiya bildirish inson harakatlari va ayniqsa ko'z qorachiqlari namoyon bo'ladi. Yoshlikda inson ko'zi deyarli quvonchdan porlaydi deymiz, aslida esa hayot bir tekisda ketmaganidek yoshlik quvonchlari ham silliq ketmaydi. Buning isbotini asardagi Akbar orqali ko'rishimiz mumkin. To'g'ri, bu badiiy asar deyishimiz mumkin, ammo asarlarda ham hayotiy haqiqat borligi barchaga ayon. Ko'p ko'rganmiz, aksariyat boy oilalarning farzandlari hayotidan mamnun, xayollaridagi barcha istaklari ro'yobga chiqqanidan g'oyatdan sarmast bo'lib yurishadi. Ular uchun imkonsiz narsaning o'zi yo'qdek.Asarda yozuvchi aynan shunday bolalar holatini ochishga harakat qilgan.Shuningdek, yozuvchi asarga nom qo‘yishda ham o‘sha mungli bolalar nigohini kattalar nigohiga qadashni istaganidadir?!
Bola ruhiyati.
Badiiy asarlarda Inson tasvirlanar ekan ,albatta ruhiyat yetakchi planga chiqadi, chunki uni shakllantiruvchi, yuzaga chiqaruvchi asosiy vosita jamiyat, ijtimoiy muhit ekanligi ma’lum. O‘smir shaxsi ijtimoiy munosabatlar mahsulidir, chunki u doimo insonlar davrasida,ular bilan o‘zaro ta’sir doirasida bo‘ladi. Shunday ekan, uning hissiy va aqliy rivojlanishida ijtimoiy muhit katta o‘rin tutadi.
Ijtimoiy muhitning bola ruhiyatiga ta’siri masalasi ushbu romanda yaqqol namoyon bo‘ladi.Yozuvchi “Ruhi,dunyosi pok bo‘lgan” bolalar qismatini jamiyat bilan konflektda tasvirlaydi.
Obraz va xarakter
Asar qahramonlarini adib boshqa asarlariga nisbatan farqli tasvirlaydi. Sababi,u yaratgan bolalar obrazlarining ko‘pchiligi go‘lroq, ko‘pincha yo ochlikdan qiynalgan, yo maktab direktori va o‘qituvchilaridan dakki eshitib yuruvchi, sodda qishloq bolalari edi.(Sariq devni minib) Ammo ushbu asardagi bolalar hech qanday muhtojlik bilmagan, erka va arzanda bolalar, roman qahramonlari katta shaharda, dang‘illama koshonada yashaydilar. Ular boy ota-onalarining erkalari. Bu uyda hamma narsa muhayyo, ota-onaning qo‘li uzun, maktab direktoridan tortib, barcha tanish-bilishlarigacha ularga qulluq qiladi. Bolalar tabiatiga ham bu holat ta’sir etmay qolmagan. Bolalar ruhiyatida va xarekterida kibr bo‘y ko‘rsatib boradi. Boy oilaning arzanda farzandlarini adib voqealiklar orqali ichki dunyosini sinaydi! Bunday ijtimoy muhitda ulg‘aygan bolalar albatta ruhiy ziddiyatlar girdobida qolishi tabiiy. X.To‘xtaboyev bu asarida bola ruhini parvarishlab , go‘zal ishlov berish ham uni tanazzulga boshlab borish ham ijtimoiy muhitdan ekanligiga ishora qiladi.
Voqealik
Asarda yozuvchi bir oilaning tanazullini ko‘rsatib beradi. Zafarlar oilasi birdan ich ichidan yemirila boshlaydi: ota pora bilan qo‘lga tushadi, noqulay savdo bilan shug‘ullanuvchi tillafurush onaning jinoyatlari fosh bo‘la boshlaydi. Ro‘y bergan falokat erka farzandlarni hang-mang qilib qo‘yadi. Akbar xonasiga kirib indamas bo‘lib qoladi. Zafar dam xolasi, dam pochchasihali u mahkamaga, hali bu idoraga murojaat qiladi.
3-topshiriq
|