O‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar

|
O‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar
|
bet | 35/150 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 5,55 Mb. | | #255011 |
Bog'liq Xalqaro innovatsion universitet pedagopgika fanlari kafedrasi peO‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar:
1. Qonuniyat va printsip deganda nimani tushunasiz?
2. Ta‘lim qonuniyatlariga izoh bering?
3. Ta‘lim qoidalari deb nimaga aytiladi?
4. O‘qitishning yetakchi qoidalariga qanday qoidalar kiradi?
5. Yaxlit pedagogik jarayon deganda nimani tushunasiz?
6. Ta‘limda nazariyaning amaliyot bilan bog‘liq bo‘lishi qoidasi mohiyatini izohlang?
7. Ta‘lim-tarbiyaning birligi qoidasini izohlab bering?
8. Puxta o‘zlashtirishning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan nimaga bog‘liqdir?
9. Ta‘limda ko‘rsatmalilik qoidasining ijobiy tomonlarini ayting?
6- Ma’ruza: Ta’lim mazmuni
Reja:
6.1. Ta’lim mazmuni haqida tushuncha.
6.2. DTSning tasnifi va uni shakllantirishga qo‘yilgan asosiy talablar.
6.3. O‘quv rejalari va dasturlari.
6.4. Darslik va unga qo‘yilgan talablar.
Adabiyotlar: 7, 8, 12, 19, 21, 24.
Tayanch iboralar: ta’lim mazmuni, o‘quv rejasi, dastur, darslik, sinf-dars tizimi, dars turlari, darsga qo‘yilgan talablar, ma’ruza, amaliy va laboratoriya mashg‘uloti, seminar, ekskursiya, amaliyot, kurs ishlari, mustaqil ta’lim;
6.1. Ta’lim mazmuni haqida tushuncha
Har qanday jarayon o‘z natijasiga erishishga qaratilgan qonuniy va izchil harakatlar jamidan iborat bo‘ladi. O‘quv jarayoni ham o‘zaro bog‘langan elementlardan tashkil topgan murakkab pedagogik tizimni: maqsadi, mazmunini, shakli, uslubi va o‘qitish vositalarini namoyon qiladi.
Ta’limning mazmuni uning maqsadidan kelib chiqadi. Ta’limning mazmuni deganda, o‘quvchilarning bilish jarayonida egallab olishi lozim bo‘lgan hamda tizimga solingan bilim, malaka va ko‘nikmalarning aniq belgilangan doirasi tushuniladi.
Ta’limning mazmuni bir qator ehtiyojlarni hisobga olish bilan belgilanadi:
a) ijtimoiy ishlab chiqarishning eng zarur ehtiyojlari, ijtimoiy tuzumning xususiyatlari;
b) davlatning xalq ta’limi va muayyan turdagi o‘quv yurti oldiga qo‘yadigan maqsad va vazifalari;
v) o‘qitish qoidalaridan kelib chiqadigan va o‘quvchilarning imkoniyatlarini (yosh imkoniyatlari va boshqalar) e‘tiborga oluvchi didaktik talablar.
Maktablarda beriladigan ta’limning mazmuni tarixiy va sinfiy xususiyatga egadir. Jamiyat tarixiy taraqqiyotining hamma bosqichlarida maktablarda yoshlarga beriladigan ta’limning mazmuni, hajmi o‘sha ijtimoiy tizimning iqtisodiy talab va ehtiyojlari, fan va texnika taraqqiyoti darajasi bilan belgilab kelingan.
Ta’lim jarayon sifatida bilimlar, ko‘nikmalar va malakalarning ma’lum yig‘indisini faoliyat va munosabatlarining tegishli tajribasini o‘zlashtirishga qaratilgan maxsus ishlarning tashkil qilinishidir. Ta’lim natijasi sifatida bilimlarni, faoliyat va munosabatlar tajribasini o‘zlashtirishda erishilgan darajadir. Ta’lim tizimi sifatida – davlat muassasalari va boshqarish organlarining majmuasi bo‘lib ular doirasida insonni tarbiyalash jarayoni amalga oshiriladi. Shu tariqa ta’lim doimo bir yula tarbiyalash jarayonini ham, o‘qitish jarayonini ham ifodalaydi.
XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asrning boshlariga kelib, pedagogika tarixida «maktabda beriladigan ma’lumotning mazmunini bola xohishiga bo‘ysundirish» ga qaratilgan nazariya keng yoyildi. Mazkur nazariyaning ko‘zga ko‘ringan vakili Amerikalik faylasuf –pedagog Jon Dyudir. Uning qarashicha maktab azaldan mavjud bo‘lgan tabiiy layoqatlarni, qiziqish va odatlarni rivojlantirishga xizmat qilmog‘i lozim. Shunday ekan, maktablarda hamma o‘quvchilar uchun umumiy bo‘lgan o‘quv rejasi va dasturlarning bo‘lishi ham shart emas, balki alohida-alohida Shaxslar layoqatiga moslangan ma’lumotlar berilishi lozim.
Oktyabr to‘ntarilishigacha bo‘lgan davrda O‘zbekiston hududida VII-VIII asrlardan beri davom etib kelgan eski – «usuli qadmiya», XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida paydo bo‘lgan «usuli savtiya» maktablari, xat –savod o‘rgatadigan diniy maktablar bo‘lgan.
1905 yildan so‘ng, o‘lkaning ba’zi shaharlarida «jadid» maktablari paydo bo‘la boshladi. Shunday qilib, maktablarning hammasi o‘sha ijtimoiy tuzum-muhit talablaridan kelib chiqdi va shu davr iqtisodiy, ma’naviy maqsadlari uchun xizmat qildi.
Hozirgi zamon maktablarida ta’limning mazmuni umuminsoniy fazilatlarga ega bo‘lgan iymonli, e‘tiqodli, bilimli yoshlarni tarbiyalab berishdan iboratdir.
|
| |