nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-dastur. Typeid - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 4/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda1.3-dastur. Typeid operatorini havolali parametriga qo‘llash.
#include "stdafx.h" #include #include
using namespace std;
class Base {
virtual void f() {}; // Asos sinf uchun polimorf
// . . .
};
class myClass_one: public Base {
// . . .
};
class myClass_two: public Base {
// ...
};
void WhatType(Base &ob){
cout << " ob parametri ob'ekt tipiga havolasi: "; cout << typeid(ob).name() << endl;
}
int main(){ Base baseob;
myClass_one ob1; myClass_two ob2; WhatType(baseob); WhatType(ob1); WhatType(ob2); system("pause"); return 0;
}
1.3 – dastur natijasi. Output
ob parametri ob'ekt tipiga havolasi: class Base
ob parametri ob'ekt tipiga havolasi: class myClass_one ob parametri ob'ekt tipiga havolasi: class myClass_two
1.3-dastur tahlili. Dasturda WhatType funksiyasi yaratilib, unga asos sinf tipidpgi havolali parametr belgilandi. Asosiy funksiyada 3 ta, base tipiga baseob, myClass_one tipiga ob1, myClass_two tipiga ob2 mos o‘zgaruvchilar yaratilgan. Dastur davomida WhatType funksiyasining havolali parametrga oddatiy o‘zgaruvchilar qiymat qilib berilgan. Natija shu maʻlum bo‘ldiki, dinamik o‘zgaruvchining tipi danamik ko‘rinishda o‘zgardi.
Dasturlash jarayonlarida o‘zgaruvchilarni tiplarini real tip bilan taqqoslashga to‘g‘ri keladi. Buning uchun typeid operatori agrgument sifatida tipi nomini olish yordamida amalga oshiriladi. Uning yozilishi quyidagicha:
Masalan, quyidagi listing amal qiladi.
Typeid operatorini ushbu variantda ishlatilishining maqsadi tipni taqqoslash uchun foydalanishdir, (belgilangan maʻlumotlar tipini taʻriflaydi) ammo, type_info obʻyektini olish uchun emas.
Dinamik tipni aniqlashni (RTTI) qo‘llash. Dasturda dinamik tipni aniqlash (identifikatsiya) vositasi (RTTI) imkoniyati va foydali bo‘lishi mumkinlingini ko‘rsatib o‘tamiz. Masalan, geometrik shakllar uchun iyerarxik sinf berilgan bo‘lsin, unda doira, uchburchak va to‘rtburchak maydoni hisoblash usullari mavjud. Ushbu dasturda doira, uchburchak yoki to‘rtburchakni yaratish uchun mo‘ljallangan funksiyasi factory() bo‘lsin. Ushbu funksiya yaratilgan obʻyektga bir nusxani qaytadi. Obʻyektlarni hosil qiluvchi funksiya baʻzan obʻyekt fabrikasi deb ataladi. Yaratilayotgan obʻyektning o‘ziga xos tipi C++ tasodifiy sonlar generatorining Rand() funksiyasiga kirish orqali aniqlanadi. Demak, qanday turdagi obʻyekt hosil bo‘lishini oldindan bilolmaymiz. 1.4-dasturda o‘nta obʻyekt yaratadi va har bir turdagi yaratilgan obʻyektlar sonini hisoblaydi. factory() funksiyasini chaqirishda har qanday shakl turini hosil qilish mumkinligi sababli, dastur aslida yaratilgan obʻyekt tipini aniqlash uchun typeid operatoridan foydalanadi.
|
| |
-dastur. Dinamik - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 5/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda1.4-dastur. Dinamik tipdagi identifikatsiya vositasidan foydalanish.
#include "stdafx.h"
#include
#include
#include
using namespace std;
class figure {
protected:
double x, y; public:
figure(double i, double j) { x = i;
y = j;
}
virtual double area() = 0;
};
class triangle : public figure { public:
triangle(double i, double j) : figure(i, j) {} double area() {
return x * 0.5 * y;
}
};
class rectangle : public figure { public:
rectangle(double i, double j) : figure (i, j) {} double area() { return x * y;}
};
class circle : public figure { public:
circle(double i, double j=0) : figure(i, j) {} double area() {return 3.14 * x * x;}
};
// figure sinf obʻyektlarini yaratish. figure *factory(){
switch(rand() % 3 ) {
case 0: return new circle (rand()%15);
case 1: return new triangle (rand()%15,rand()%15); case 2: return new rectangle (rand()%15, rand()%15);
}
return 0;
};
int main(){
figure *p; // asos sinfga koʻrsatkich int i;
int t=0, r=0, c=0;
// 5 ta obʻyektlarni hosil qilsh va sanash for(i=0; i<15; i++) {
p = factory(); // obʻyektni hosil qilish
cout << "Obʻyektning tipi: " << typeid(*p).name(); cout << ". ";
// obʻyektni tekshirish orqali sanasj if(typeid(*p) == typeid(triangle)) t++; if(typeid(*p) == typeid(rectangle)) r++; if(typeid(*p) == typeid(circle)) c++;
// Yuzasini hisoblash
cout << " S= " << p->area() << endl;
}
cout << endl;
cout << "Quyidagi obʻyektlar hosil qilindi:\n"; cout << " Uchburchaklar: " << t << endl;
cout << " Toʻrtburchaklar: " << r << endl; cout << " Doiralar: " << c << endl; system("pause");
return 0;
}
1.4 – dastur natijasi. Output
Obʻyektning tipi: class rectangle. S= 8 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 28 Obʻyektning tipi: class circle. S= 28.26 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 35 Obʻyektning tipi: class rectangle. S= 12 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 55 Obʻyektning tipi: class rectangle. S= 72 Obʻyektning tipi: class circle. S= 254.34 Obʻyektning tipi: class rectangle. S= 21 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 33 Obʻyektning tipi: class rectangle. S= 10 Obʻyektning tipi: class circle. S= 379.94 Obʻyektning tipi: class circle. S= 254.34 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 4 Obʻyektning tipi: class triangle. S= 36
Quyidagi obʻyektlar hosil qilindi: Uchburchaklar: 6
Toʻrtburchaklar: 5
Doiralar: 4
|
| |
-dastur. Typeid - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 3/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda1.2-dastur. Typeid operatorini polimorf sinflar ierarxiyasiga qo‘llanilishi.
#include "stdafx.h"
#include
#include
using namespace std; class Base {
virtual void f() {}; // Asos sinf uchun polimorf
// . . .
};
class myClass_one: public Base {
// . . .
};
class myClass_two: public Base {
// ...
};
int main(){
Base *p, baseob; myClass_one ob1; myClass_two ob2; p = &baseob;
cout << " O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: "; cout << typeid(*p).name() << endl;
p = &ob1;
cout << " O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: "; cout << typeid(*p).name() << endl;
p = &ob2;
cout << " O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: "; cout << typeid(*p).name() << endl;
system("pause"); return 0;}
1.2 – dastur natijasi. Output
O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: class Base O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: class myClass_one
O'zgaruvchi p tipdagi obyektga ishora: class myClass_two
1.2-dastur tahlili. Dasturda dinamik ko‘rsatkichli Base tipli p o‘zgaruvchisi yaratilgan va 3 ta, base tipiga baseob, myClass_one tipiga ob1, myClass_two tipiga ob2 mos o‘zgaruvchilar yaratilgan. Dastur davomida dinamik o‘zgaruvchiga oddatiy o‘zgaruvchilar qiymat qilib berilgan. Natija shu maʻlum bo‘ldiki dinamik o‘zgaruvchining tipi danamik ko‘rinishda o‘zgardi.
Typeid operatori polimorf turdagi tayanch sinfga ko‘rsatgich sifatida qo‘llanilsa, haqiqiy manzillangan obʻyektning tipini dastur bajarilayotgan vaqtda aniqlaydi.
Typeid operatori polimorf bo‘lmagan iyerarxik sinflar uchun ko‘rsatkich qo‘llaniladigan barcha hollarda, tayanch tipi uchun ko‘rsatikich bo‘ladi. Boshqa so‘zlar bilan aytganda, bu ko‘rsatkich aslida tipni aniqlash mumkin emas. Tajriba sifatida 1.2-dasturdagi asos sinfdagi f() virtual funksiyani izohga oling va natijani tekshirib ko‘ring. Dasturda bu o‘zgarishni amalga oshirgandan so‘ng har bir turli tipli obʻyektning tipi base deb aniqlanishini ko‘rasiz, chunki bu p ko‘rsatgichga ega bo‘lgan tipdir.
Typeid operatori odatda kengqirrali ko‘rsatkich (dereferenced pointer yaʻni, [*] operatoriga ega bo‘lgan ko‘rsatkich) uchun qo‘llanilganligi sababli, bu bu ko‘rsatkich null bo‘lib chiqqanda vaziyatni boshqarish uchun maxsus istisno yaratiladi. Bu holda, typeid operatori bad_typeid istisnoga o‘tadi.
Polimorf sinflar ierarxiyasidagi obʻyektlarga havolalar ko‘rsatgichlar kabi ishlaydi. Typeid operatori polimorf sinfning mos yozuvlar uchun qo‘llaniladigan bo‘lsa, u aslida obʻyekt tipini qaytaradi va u asosiy tipi o‘rniga olingan tipdagi obʻyekt bo‘lishi mumkin. Bu usul o‘zgaruvchilarni funksiyalarga murojaat qilib o‘tishda eng ko‘p qo‘llaniladi. Masalan, quyidagi (1.3-dastur) dasturda WhatType() funksiyasi asosiy tipdagi obʻyektlarga mos yozuvlar parametrini eʻlon qiladi. Demak, WhatType() funksiyasi bazaviy turdagi obʻyektlarga murojaatlarni yoki asos sinfdan olingan har qanday sinf obʻyektlariga murojaatlarni keltirib chiqaradi. Bunday parametrlarga qo‘llaniladigan typeid operatori funksiyaga o‘tgan obʻyektning haqiqiy turini qaytaradi.
|
| |
Samaradorlikni oshirish choralari ko‘riladi

|
Ko‘rsatkichlar
|
Ko‘rsatkich
larning aniqlanishi
|
Belgilar izohi
|
1
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar bilan ta’minlanganlik koeffitsiyenti (Ta, Tn)
|
Ta=Av / Im
Tn=Na / Im
|
Av-asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiymati
Na-nomoddiy aktivlarning o‘rtacha yillik qiymati
|
2
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar bilan qurollanishi koeffitsiyenti (Qa, Qn)
|
Qa=Av / X
Qn=Na / X
|
Im-ishlab chiqarish maydoni
X-xodimlarning o‘rtacha ro‘yxat soni
|
3
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning kirib kelish koeffitsiyenti (Ka,Kn)
|
Ka=Avk / Avo
Kn=Nak/ Nao
|
Avk-kirib kelgan asosiy vositalarning qiymati
Avo-asosiy vositalarning yil oxiridagi qiymati
Nak-kirib kelgan nomoddiy aktivlar
Nao-nomoddiy aktivlarning yil oxiridagi qiymati
|
4
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning chiqib ketish koeffitsiyenti (Cha,Chn)
|
Cha=Avch / Avb
Chn=Nach / Nab
|
Avch-chiqib ketgan asosiy vositalar qiymati
Avb-asosiy vositalarning yil oxiridagi qiymati
Nach-nomoddiy aktivlarning chiqib ketgan qismi
Nab-nomoddiy aktivlarning yil boshidagi qiymati
|
5
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning harakatining sifat ko‘rsatkichlari(As,Ns)
|
As=Avk / Avch
Ns=Nak / Nach
| |
6
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning eskirish koeffitsiyenti (Kea,Ken)
|
Kea=Ave / Avd
Ken=Nae / Nad
|
Ave-asosiy vosilarning eskirish qiymati
Avd-asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymati
Naz-nomoddiy aktivlarning eskirish qiymati
Nad-nomoddiy aktivlarning boshlang‘ich qiymati
|
7
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning yaroqlilik koeffitsiyenti (Kyaa, Kyan)
|
Kyaa=Avq / Avd
Kyan=Naq / Nad
|
Avq-Asosiy vositalarning qoldiq qiymati
Naq-nomoddiy aktivlarning qoldiq qiymati
|
8
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning qaytimi (Aq, Nq)
|
Aq=Mx / Avo‘
Nq=Mx / Nao‘
|
Mx-mahsulot hajmi
Avo‘-asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiymati
Nao‘-nomoddiy aktivlarning o‘rtacha yillik qiymati
|
9
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning sig‘im ko‘rsatkichlari (As, Ns)
|
As=Avo‘ / Mx
Ns=Nao‘ / Mx
| |
10
|
Asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning rentabellik ko‘rsatkichlari (Ra,Rn)
|
Ra=SF / Avo‘
Rn=SF / Nao‘
|
Sf-sof foyda
|
- t e o r e m a - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 52/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-112. 1 - t e o r e m a . To'g'ri chiziqdan tashqaridagi nuqtadan shu to'g'ri chiziqqa parallel to'g'ri chiziq o'tkazish mumkin va faqat bitta.
Eslatma. 2.1- teoremadagi yagonalik sharti parallel to'g'ri chiziqlar aksiomasining oddiy natijasi emas,chunki bu aksioma berilgan tekislikda berilgan to'g'ri chiziqqa parallel to'g'ri chiziqning yagonaligini tasdiqlaydi. Shuning uchun uni isbotlash kerak.
1- rasm. 2- rasm.
Isboti. a—berilgan to'g'ri chiziq va A — bu to'g'ri chiziqda yotmagan nuqta bo'lsin (47- rasm). a to'g'ri chiziq va A nuqta orqali a tekislik o'tkazamiz. tekislikda A nuqtadan a
to'g'ri chiziqqa parallel a1, to'g'ri chiziqni o'tkazamiz. a ga parallel bo'lgan a1 to'g'ri
chiziqning yagona ekanini isbotlaymiz. Faraz qilaylik, A nuqtadan o'tadigan va a to'g'ri
chiziqqa parallel boshqa a2 to'g'ri chiziq mavjud bo'lsin, a va a2 to'g'ri chiziqlar orqali 2 tekislikni o'tkazish mumkin. 1 tekislik a to'g'ri chiziq va A nuqta orqali o'tadi; demak, 1.1- teoremaga ko'ra u tekislik bilan ustma-ust tushadi. Endi parallel to'g'ri chiziqlar aksiomasi bo'yicha a1 va a2 to'g'ri chiziqlar ustma-ust tushadi. Teorema isbotlandi.
To’g’ri chiziqlarning parallellik alomatlari
2- teorema. Uchinchi to 'g'ri chiziqqa parallel ikki to'g'ri chiziq paralleldlr.
M a sal a . Fazoviy to'rtburchak tomonlarining o'rtalari parallelogrammning uchlari
bo'lishini isbotlang (fazoviy to'rtburchakning uchlari bitta tekislikda yotmaydi).
To’g’ri chiziq bilan tekislikning parallellik alomati
Agar to'g'ri chiziq bilan tekislik kesishmasa, ular parallel deyiladi.
2.3-teorema. Agar tekislikda yotmagan to'g'ri chiziq shu tekislikdagi biror to'g'ri chhiqqa parallel bo'lsa,bu to'g'ri chiziq tekislikning o'ziga ham parallel bo'ladi.
M a sal a . Agar tekislik ikki parallel to'g'ri chiziqdan birini kesib o'tsa, u ikkinchisini ham kesib o'tishini isbotlang.
Yechilishi. a va b — ikki parallel to'g'ri chiziq a a to'g'ri chiziqni A nuqtada kesib o'tuvchi tekislik bo'lsin (3 - rasm). a va b to'g'ri chiziqlardan tekislik o'tkazamiz. U tekislikni biror c to'g'ri chiziq bo'yicha kesadi. c to'g'ri chiziq a to'g'ri chiziqni kesib o'tadi {A nuqtada), demak, unga parallel bo'lgan b to'g'ri chiziqni ham kesib o'tadi. c to'g'ri chiziq tekislikda yotgani uchun tekislik b to'g'ri chiziqni ham kesib o'tadi.
3- rasm.
Tekislikning parallellik alomati
Agar ikki tekislik kesishmasa, ular parallel tekisliklar deyiladi.
2.4-teorema. Agar bir tekislikning kesishuvchi ikki to'g'ri chizig'i ikkinchi tekislikdagi ikki to'g'ri chiziqqa mos holda parallel bo'lsa, bu tekisliklar parallel bo'ladi.
Masala . Ikki ayqash to'g'ri chiziq orqali parallel tekisliklar o'tkazish mumkinligini isbotlang.
Berilgan tekislikka parallel tekislikning mavjudligi.
|
| |
bool operator - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 2/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdabool operator == (const type_info &ob); bool operator !=(const type_info &ob);
bool before(const type_info &ob); const char *name();
Bunda qayta aniqlangan (overloaded) operatorlari [==] va [!=] tiplarini taqqoslash uchun ishlatiladi. Chaqiruvchi obʻyekt parametr sifatida ishlatiladigan obʻyekt (element ob) oldida ketma-ketlik tartibida bo‘lsa before() funksiyasi true qaytaradi. Bu funksiya asosan ichki foydalanish uchun mo‘ljallangan. Uning natija qiymati merosxo‘r yoki sinf iyerarxik bilan hech qanday aloqasi yo‘q. name() funksiyasi tip nomiga ko‘rsatkich qaytadi.
typeid operatoridan foydalanishga bir misol keltiramiz.
1.1-dastur. Tiplarni taqqoslash1
#include "stdafx.h" #include #include using namespace std; class myclass {
// . . .
};
int main(){ int i, j; float f; myclass ob;
cout << "i oʻzgaruvchi tipi: " << typeid(i).name()<cout << "ob oʻzgaruvchi tipi: " << typeid(ob).name()<cout << " i va j tiplar bir xil.\n"; if(typeid(i) != typeid(f))
cout << " i va f tiplar bir xil emas.\n"; system("PAUSE");
return 0;}
1.1 – dastur natijasi. Output
i oʻzgaruvchi tipi: int f oʻzgaruvchi tipi: float
ob oʻzgaruvchi tipi: class myclass i va j tiplar bir xil.i va f tiplar bir xil emas
1.1-dastur tahlili. Dasturda int tipiga oid i va j, float tipida f, myclass tipida ob o‘zgaruvchilari aniqlangan. typeinfo kutubxonasining typeid().name() metodi bilan ularning tiplari aniqlangan. Taqqsolash operatorlari bilan o‘zraguvchilarning
1 Дастур Visual C++ муҳитида тузилган.
tiplari tekshirilgan va natijalar ekranga chiqarilgan. Bu esa tiplar bo‘yicha dastlabki ishlov berish uchun lozim.
1.1-jadval. Type_info sinf aʻzolari va vazifalari
№
|
Funksiya
nomi
|
vazifasi
|
1
|
(constructor)
|
Sinfda standart va nusxa konstruktori mavjud emas.
|
2
|
(destructor)
[virtual]
|
xavfsiz tayanch sinf uchun pointer orqali obʻyektni o‘chirish
mumkin (virtual funksiyasi)
|
3
|
operator=
|
O‘zlashtirish amalidan foydalanib ko‘chirib bo‘lmaydi
|
4
|
operator==
operator!=
|
Obʻyektlar bir xil tipgaligini taqqoslashydi
(public funksiya)
|
5
|
before
|
Joriy tipdagi boshqa type_index obʻyekt tomonidan nusxasi tipini bor yoki yo‘qligini tekshiradi. Obʻyektlar, aniqrog‘i tiplari, amalga oshirilishi belgilangan tartibda tashkil etiladi.
(public funksiya)
|
6
|
hash_code
|
Joriy tipga mos keladigan tiplarni qaytaradi
(public funksiya)
|
7
|
name
|
Joriy tipning aniqlangan nomini qaytaradi.
(public funksiya)
|
Typeid operatori polimorf tayanch sinf uchun ko‘rsatkich sifatida qo‘llaniladigan bo‘lsa (eslabtib o‘tamiz, polimorf sinf kamida bitta virtual funksiyani o‘z ichiga olgan sinfga aytiladi), u avtomatik ravishda real obʻyekt tipini qaytaradi va u asossidan olingan sinf tayanch sinf obʻyekt yoki obʻyekt emasligini ham ko‘rsatadi.
Shuning uchun typeid operatoridan asos sinfga ko‘rsatgich bilan murojaat qilingan obʻyekt tipini dinamik ravishda aniqlash uchun foydalanish mumkin. Bu xususiyat quyidagi dasturda ko‘rsatilgan.
|
| |
Malina kimga zararli bo'lishi mumkin?

|
Malina kimga zararli bo'lishi mumkin?
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 280 Kb. | | #248590 |
Bog'liq 1Malina Malina kimga zararli bo'lishi mumkin?
Odatda, sog'lom odam kun davomida 400 grammdan ko'p bo'lmagan malina iste'mol qilishi mumkin. Shu bilan birga, kunning birinchi yarmida ratsionga rezavor mevalarni kiritish va umumiy kaloriya miqdoridan oshmasligi muhimdir.
Malinani iste'mol qilishni oqsil va tola bilan birlashtirib, siz foydali moddalarning yaxshiroq so'rilishiga yordam berasiz va qon shakarining keskin o'sishidan qochasiz. Asosiy ovqatdan keyin malinani ham iste'mol qilishingiz mumkin.
Tanadagi ma'lum jarayonlar tufayli ratsiondagi malina miqdori kamayishi kerak bo'ladi:
oshqozon-ichak kasalliklarining kuchayishi paytida (gastrit, oshqozon yarasi va boshqalar);
diuretik ta'siri tufayli buyraklar va gut bilan bog'liq muammolar uchun ;
har qanday rezavorlarga allergiyangiz bo'lsa.
Mumkin bo'lgan allergik reaktsiya tufayli malina laktatsiya davrida ayollar tomonidan iste'mol qilinmasligi kerak, shuningdek, chaqaloqlar uchun qo'shimcha ovqatlarga ehtiyotkorlik bilan kiritilishi kerak.
Tug'ilish yoki operatsiyadan oldin, malinani ortiqcha iste'mol qilmang, chunki berry tarkibidagi salitsil kislotasi qon ivishini sezilarli darajada buzadi.
|
| |
Malinaning foydalari - Malina reja: Malina eng sevimli va keng tarqalgan rezavorlardan biridir

|
Malina reja: Malina eng sevimli va keng tarqalgan rezavorlardan biridir
|
bet | 3/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 280 Kb. | | #248590 |
Bog'liq 1Malina Malinaning foydalari
Malina vitaminlar va mikroelementlarga nihoyatda boy. U ko'p miqdorda B, C, A vitaminlari, kremniy, molibden, magniy , marganets, kaltsiy, temir, fosfor, natriy, xrom, sinkni o'z ichiga oladi . Bundan tashqari, malina tarkibida ko'p miqdorda antioksidantlar mavjud - flavonoidlar, fenollar, antosiyaninlar, karotenoidlar. Birgalikda bunday boy kompozitsiya quyidagilarga yordam beradi:
yurak-qon tomir va asab tizimining holatini yaxshilash;
immunitet tizimini mustahkamlash;
metabolizmni normallashtirish, diuretik va engil laksatif ta'sir;
erkaklar unumdorligi va testosteron darajasini oshirish;
hayz ko'rishni normallashtirish va ayollarda og'riqni kamaytirish va barglarning qaynatmasi homiladorlik paytida ko'ngil aynishdan xalos bo'lishga yordam beradi;
kollagen ishlab chiqarishni yaxshilash va erkin radikallarning ta'sirini bartaraf etish;
ellagik kislota tarkibi tufayli saraton kasalligining oldini olishga yordam beradi;
yallig'lanishga qarshi ta'sirga ega - shamollaganimizda, malina bilan choy ichamiz yoki rezavorlarni xom holda iste'mol qilishimiz bejiz emas;
shamollash uchun malina ter yo'qotilishini yaxshilaydi va toksinlarni yo'q qilishga yordam beradi .
Boshqa narsalar bilan bir qatorda, malina terining holatini yoshartirish va yaxshilash uchun kosmetologiyada faol qo'llaniladi.
Malinaning navi qanchalik shirin bo'lsa, glisemik indeks shunchalik yuqori bo'ladi.
Global Look Press surati
Ko'p odamlar malinani juda yaxshi ko'radilar, ammo agar ular diabetga chalingan bo'lsa, ularni iste'mol qilishdan qo'rqishadi . Kaloriya miqdori 100 g uchun 46 kkal bo'lsa, uglevod miqdori 3 g dan oshmaydi va xilma-xilligiga qarab glisemik indeks 25-40 ni tashkil qiladi. Dietolog ta'kidladi: malina navi qanchalik shirin bo'lsa, glisemik indeks shunchalik yuqori bo'ladi. Ammo hatto eng shirin rezavorlar ham past darajaga ega, bu malinani yangi va muzdan tushirilgandan keyin, hatto diabet bilan ham iste'mol qilish imkonini beradi. Diyetada bo'lganlar uchun bu ham mumkin, lekin unutmangki, bu yorqin, xushbo'y berry jiddiy ishtahani uyg'otadi.
|
| |
Malinani qanday saqlash kerak? - Malina reja: Malina eng sevimli va keng tarqalgan rezavorlardan biridir

|
Malina reja: Malina eng sevimli va keng tarqalgan rezavorlardan biridir
|
bet | 2/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 280 Kb. | | #248590 |
Bog'liq 1Malina Malinani qanday saqlash kerak?
Malina juda tez sharbat chiqaradi, so'riladi va boshqa oziq-ovqatlarning hidlarini o'zlashtiradi. Sovutgichda ham siz uni uzoq vaqt saqlay olmaysiz, rezavorlar shunchaki ta'mini va foydali xususiyatlarini yo'qotadi. Shuning uchun, ovqatlanish mutaxassisi Olga Pavlova yangi malina eyishni tavsiya qiladi, shuningdek, rezavorlarni saqlashning samarali usullarini baham ko'rishga tayyor .
Malinani muzlatish
Malinani muzlatish quyidagicha amalga oshiriladi:
Mevalarni sovuq suv bilan yaxshilab yuvib tashlang;
qog'oz sochiq bilan quriting;
Rezavorlarning go'zal ko'rinishini va tuzilishini saqlab qolish uchun malinani patnisga yoki pishirish varag'iga ehtiyotkorlik bilan joylashtiring va ularni muzlatgichga qo'ying. Rezavorlar muzlaganda, ular boshqa idish yoki sumkaga quyilishi va saqlash uchun
Bosilgan malina kamroq joy egallaydi, ammo estetika va go'zallik nuqtai nazaridan alohida rezavorlarni muzlatish yanada jozibali.
Malinali murabbo va kompotlar
Malinali murabbo juda mashhur. Agar biz uni muzlatilgan rezavorlar bilan taqqoslasak, yuqori haroratda issiqlik bilan ishlov berish paytida ko'proq miqdorda mikroelementlar va vitaminlar saqlanib qoladi, foydali moddalarning bir qismi hali ham yo'qoladi;
Agar shakar bilan murabbo yoki kompot tayyorlasak, unda diabet bilan og'rigan odamlar tomonidan iste'mol qilinmasligi kerak . Ammo bugungi kunda xavfsiz tatlandırıcılar o'rnini bosuvchi moddalar mavjud - steviya va eritritol:
Stevia ozgina o'tli ta'm beradi va ba'zi bemorlar u bilan kompotni achchiq deb bilishadi.
Eritritolning qo'shilishi bilan kompotning ta'mi yo'q, shakar bilan oddiy versiyaning ta'miga to'liq mos keladi.
Malina janubiy viloyatlarda ham, markaziy zonada ham Urals va Sibirgacha o'stiriladi.
Global Look Press surati
Biroq, shakarning antibakterial xususiyatlarga ega ekanligini esga olish kerak, shuning uchun tayyorgarlik butun qish davom etadi. Eritritol bunday xususiyatlarga ega emas va u bilan ichimlik uzoq muddatli saqlash uchun mos emas - biz kompotni muzlatgichga qo'yamiz va uni ikki yoki uch kun ichida ichamiz.
|
| |
Protsetsslar (Processes): Dastur yoki tizimdagi faoliyatni ifodalaydi. Har bir protsess ma'lumotlar oqimlarini qabul qiladi, ularni ishlaydi va natijada yangi ma'lumotlar oqimlarini yaratadi. Ma'lumotlar Oqimlari (Data Flows)

Protsetsslar (Processes): Dastur yoki tizimdagi faoliyatni ifodalaydi. Har bir protsess ma'lumotlar oqimlarini qabul qiladi, ularni ishlaydi va natijada yangi ma'lumotlar oqimlarini yaratadi. Ma'lumotlar Oqimlari (Data Flows)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Protsetsslar (Processes): Dastur yoki tizimdagi faoliyatni ifodalaydi. Har bir protsess ma'lumotlar oqimlarini qabul qiladi, ularni ishlaydi va natijada yangi ma'lumotlar oqimlarini yaratadi. Ma'lumotlar Oqimlari (Data Flows)
|
MASALALAR - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 51/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11MASALALAR
1. A, B, C va D nuqtalar bitta tekislikda yotmaydi. AB va CD to'g'ri chiziqlarning kesishmasligini isbotlang.
2. A, B, C nuqtalar ikkita turii tekislikning har birida yotadi. Bu nuqtalaming bir to'g'ri chiziqda yotishini isbotlang.
3. Juft-jufti bilan kesishuvchi uchta turii tekislik berilgan. Agar bu tekisliklarning kesishmasidagi ikkita to'g'ri chiziq kesishsa, u holda uchinchi to'g'ri chiziq ularning kesishish nuqtasidan o'tishini isbotlang (43-rasm).
4. To'g'ri chiziq orqali ikkita turii tekislik o'tkazish mumkinligini isbotlang.
43- rasm. 44- rasm.
5*.Kesishmaydigan ikkita tekislik berilgan. Bu tekisliklardan birini kesuvchi to'g'ri chiziq ikkinchisini ham kesib o'tishini isbotlang (44- rasm).
6. A nuqtada kesishuvchi ikkita turii to'g'ri chiziq berilgan. Berilgan ikki to'g'ri chiziqni kesib o'tadigan va A nuqtadan o'tmaydigan hamma to'g'ri chiziqlarning bitta tekislikda yotishini isbotlang.
7. Agar AB va CD to'g'ri chiziqlar bir tekislikda yotmasa, AC va BD to'g'ri chiziqlar ham bir tekislikda yotmaydi. Shuni isbotlang.
8. Bir to'g'ri chiziqda yotgan uchta nuqtadan tekislik o'tkazish mumkinmi? Javobingizni tushuntiring.
30-Mavzu: Fazoda to'g'ri chiziq va tekisliklarning o'zaro joylashishi
Fazoda parallel to’g’ri chiziqlar.
Ta’rif: Fazodagi ikki to'g'ri chiziq bir tekislikda yotsa va kesishmasa, ular parallel to'g'ri chiziqlar deyiladi.Kesishmaydigan va bir tekislikda yotmaydigan to'g'ri chiziqlar ayqash to'g'ri chiziqlar deyiladi (1- rasm).
Masala. Berilgan ikki parallel to'g'ri chiziqni kesib o'tuvchi hamma to'g'ri chiziqlarning bir tekislikda yotishini isbotlang.
Y e c h i 1 i s h i. Berilgan a, b to'g'ri chiziqlar parallel bo'lgani uchun ular orqali tekislik o'tkazish mumkin (2- rasm). Uni bilan belgilaymiz. Berilgan parallel to'g'ri chiziqlarni kesib o'tuvchi c to'g'ri chiziq tekislik bilan ikkita umumiy nuqtaga ega — berilgan to'g'ri chiziqlar bilan kesishish nuqtalari. 1.2- teoremaga ko'ra bu to'g'ri chiziq tekislikda yotadi. Shunday qilib, berilgan ikkita parallel to'g'ri chiziqni kesib o'tuvchi hamma to'g'ri chiziqlar bitta tekislikda — tekislikda yotadi.
|
| |
-teorema - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 53/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-112.5-teorema. Tekislikdan tashqaridagi nuqta orqali berilgan tekislikka parallel qilib bitta va faqat bitta tekislik o'tkazish mumkin.
M a sal a va tekisliklar tekislikka parallel, va tekisliklar kesishishi mumkinmi?
Parallel tekisliklarning xossalari.
Agar ikkita parallel tekislik uchinchi tekislik bilan kesishsa, u holda kesishish to'g'ri chiziqlari parallel bo'ladi. Haqiqatan, ta'rifga ko'ra parallel to'g'ri chiziqlar —bu bitta tekislikda yotuvchi va kesishmaydigan to'g'ri chiziqlardir. Aytilgan to'g'ri chiziqlar bitta tekislikda kesuvchi tekislikda yotadi. Ular kesishmaydi, chunki ularni o'z ichiga olgan parallel tekisliklar kesishmaydi. Demak, to'g'ri chiziqlar parallel.
Ikkita parallel tekislik orasiga joylashgan parallel to'g'ri chhiqlarning kesmalari teng.
Fazoviy shakllarni tekislikda tasvirlanishi.
Fazoviy shakllarni tekislikda tasvirlash uchun odatda parallel proyeksiyalashdan foydalaniladi. Shakini tasviriashning bu usuli quyidagichadir. Chizma tekisligi
ni kesib o'tuvchi ixtiyoriy h to'g'ri chiziqni olamiz va shaklning ixtiyoriy A nuqtasidan
3- rasm. 4- rasm.
h ga parallel qilib to'g'ri chiziq o'tkazamiz. Bu to'g'ri chiziqning chizma tekisligi bilan kesishgan A1 nuqtasi A nuqtaning tasviri bo'ladi (3-rasm). Shaklning har bir nuqtasining tasvirini shu tarzda yasab, shu shaklning tasvirini hosil qilamiz. Fazoviy shakini tekislikda tasvirlashning bunday usuli shaklga uzoqdan qaraganda namoyon bo'lgan tasvirga mos keladi. Shakini yasashning yuqorida keltirilgan bayonidan uni tekislikda tasvirlashning ba'zi xossalarini aytib o'tamiz.Shaklning to'g'ri chiziqli kesmalari chizma tekisligida yana kesma bilan tasvirlanadi (4- rasm).
E s 1 a t m a. Hozirgi isbotlangan xossada va bundan keyin ham proyeksiyalovchi kesmalar proyeksiyalash yo'nalishiga parallel emasligi ko'zda tutiladi. Shaklning parallel kesmalari chizma tekisligida parallel kesmalar bilan tasvirlanadi (5 - rasm) .
|
| |
NAZORAT SAVOLLARI - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 131/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNAZORAT SAVOLLARI
Kiritish vositalari yordamida hosil qilinadigan kirish xabarlarining texnik vositalarini sanib bering.
Interfeys yaratishning asosiy tamoyillari sanab bering.
Maʻlumotlarni eksport qilish vositalari va komponentalari deganda nima nazarda tutiladi.
Turli xil xususiyatlarga ega bo‘lgan maʻlumotlarni birlashtiruvchi vosita – bu nima.
Crystal Reports for Microsoft Visual Studio .NET tizimi haqida nimalarni bilasiz.
Surish modelining vazifasi
Tortish modelining vazifasi nimadan iborat.
Testlash deganda nima tushuniladi.
Testlashning rivojlanish bosqichlarini sanab bering.
Ikki yo‘nalishli testlash jarayoni qaysi bosqichga tegishli.
Zamonaviy testlashning qulayliklari va kamchiliklari.
Sinovchi xodim bo‘lishning xususiyatlari sanab bering?
|
| |
“Zakovatli zukko” metodi - Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi

|
Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi
|
bet | 12/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510 “Zakovatli zukko” metodi. Mavjud bilimlarni puxta o’zlashtirishda o’quvchilarning fikrlash, tafakkur yuritish layoqatlariga qarab egaliklari muhim ahamiyatga ega. Bu metod o’quvchilarda tezkor fikrlash ko’nikmalarini shakllantirish, shuningdek, ularning tafakkur tezliklarini aniqlashga yordam beradi. Metod o’z xohishlariga ko’ra shaxsiy imkoniyatlarini sinab ko’rish istagida bo’lgan o’quvchilar uchun qulay imkoniyat yaratadi. Ular o’qituvchi tomonidan berilgan savollarga qisqa muddatlarda to’g’ri va aniq javob qaytara olishlari zarur. Savollarning murakkablik darajasiga ko’ra har bir savolga qaytarilgan to’g’ri javob uchun ballar belgilanadi. Yakuniy ballarning o’rtacha arifmetik qimatini topish asosida o’quvchilarning tafakkur tezligi aniqlanadi. Ballarning belgilanishi o’quvchilarning shaxsiy imkoniyatlari to’g’risida aniq tasavvurga ega bo’lishlarini ta’minlaydi. Masalan: Qatorlarda bir kishidan vakil chaqirilib, ularga belgilangan savollar beriladi. 1 daqiqadan vaqt ajratilib, ballar aniqlanadi.
|
| |
I. O’quvchilar bilim oladigan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar

|
I. O’quvchilar bilim oladigan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar
|
bet | 6/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510I. O’quvchilar bilim oladigan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar - I. O’quvchilar bilim oladigan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar
- 1. Og’zaki metodlar
- a) Tushuntirish
- b) Suhbat
- d) Hikoya
- e) O’quvchilarning kitob bilan ishlashlari
- 2. Ko’rsatmali metodlar: O’qitishning ko’rsatmali metodlari – o’quvchilarga kuzatishlar asosida bilimlar olish imkonini beradi.
- 3. Amaliy metodlar. Malaka va ko’nikmalarni shakllantirish va mukammallashtirish jarayoni bilan bog’liq bo’lgan metodlar o’qitishning amaliy metodlari hisoblanadi. Xususan, bunday metodlar jumlasiga yozma va og’zaki mashqlar, amaliy va laboratoriya ishlari, mustaqil ishlarning ba’zi turlari kiradi.
II. O’quvchi fikrining yo’nalishi bo’yicha: induksiya, deduksiya va analogiya - II. O’quvchi fikrining yo’nalishi bo’yicha: induksiya, deduksiya va analogiya
- Induksiya metodi bilishning shunday yo’liki, bunda o’quvchining fikri birlikdan umumiylikka, xususiy xulosalardan umumiy xulosaga boradi.
- Induktiv xulosa – xususiydan umumiyga qarab boradigan xulosadir. Boshlang’ich sinflarda juda ko’p tushunchalar yoki qoidalar induktiv tarzda o’rganiladi.
Deduksiya metodi bilishning shunday yo’liki, bu yo’l umumiyroq bilimlar asosida yangi xususiy bilimlarni olishdan iboratdir. - Deduksiya metodi bilishning shunday yo’liki, bu yo’l umumiyroq bilimlar asosida yangi xususiy bilimlarni olishdan iboratdir.
- Deduksiya bu umumiy qoidalardan xususiy misollarga va qoidalarga o’tishdir.
Analogiya metodi – shunday xulosaki, bunda predmetlar ba’zi belgilarining o’xshashligi bo’yicha bu predmetlar boshqa belgilari bo’yicha ham o’xshash, degan taxminiy xulosa chiqariladi. - Analogiya metodi – shunday xulosaki, bunda predmetlar ba’zi belgilarining o’xshashligi bo’yicha bu predmetlar boshqa belgilari bo’yicha ham o’xshash, degan taxminiy xulosa chiqariladi.
- Analogiya “Xususiydan xususiyga boradigan”, bir konkret dalildan boshqa aniq dalilga boradigan xulosadir.
|
| |
Butunni uning tashkil etuvchi qismlarga ajratishga yo’naltirilgan fikrlash (tafakkur) usuli analiz deb ataladi

|
Butunni uning tashkil etuvchi qismlarga ajratishga yo’naltirilgan fikrlash (tafakkur) usuli analiz deb ataladi
|
bet | 7/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510Butunni uning tashkil etuvchi qismlarga ajratishga yo’naltirilgan fikrlash (tafakkur) usuli analiz deb ataladi. - Butunni uning tashkil etuvchi qismlarga ajratishga yo’naltirilgan fikrlash (tafakkur) usuli analiz deb ataladi.
- Predmetlar yoki hodisalar orasida bog’lanishlar o’rnatishga yo’naltirilgan tafakkur usuli sintez deb ataladi.
Taqqoslash usuli qaralayotgan sonlar, arifmetik misollar, masalalarning o’xshash va farqli alomatlarini ajratishdan iborat. - Taqqoslash usuli qaralayotgan sonlar, arifmetik misollar, masalalarning o’xshash va farqli alomatlarini ajratishdan iborat.
- Umumlashtirish – bu o’rganilayotgan ob’yektlardan umumiy muhim tomonlarini ajratish va ularni muhim bo’lmaganlaridan ajratishdan iborat.
- Didaktik adabiyotlarda mustaqil ish tushunchasi har xil ta’riflanadi. Mustaqil ishning B.P.Yesipov bergan ta’rifini eng to’g’ri ta’rif deb tan olish kerak:
- “O’quvchlarning o’qitish jarayoniga qo’llaniladigan mustaqil ishlari bu o’qituvchining bevosita qatnashuvisiz, maxsus ajratilgan vaqt davomida uning topshiriqlari bo’yicha bajariladigan ishdir; bunda o’quvchilar topshiriqda qo’yilgan maqsadga erishishga o’z kuchlarini sarflaydilar, aqliy yoki jismoniy harakatlar natijasini biror shaklda ifodalab ongli ravishda intiladilar”.
Mustaqil isihlar quyidagilarga ko’ra o’zaro farq qiladi: - Mustaqil isihlar quyidagilarga ko’ra o’zaro farq qiladi:
- 1) didaktik maqsadlari bo’yicha;
- 2) o’quvchilar mustaqil ishlayotgan material bo’yicha
- 3) o’quvchilardan talab qilinadigan faoliyat xarakteri bo’yicha;
- 4) tashkil qilinish usuliga ko’ra.
|
| |
O.R.Roziqov o’qitish va o’qish faoliyatlari o’zaro ta’sir mohiyatidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini ikki guruhga ajratadilar

|
O.R.Roziqov o’qitish va o’qish faoliyatlari o’zaro ta’sir mohiyatidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini ikki guruhga ajratadilar
|
bet | 5/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510 O.R.Roziqov o’qitish va o’qish faoliyatlari o’zaro ta’sir mohiyatidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini ikki guruhga ajratadilar: - O.R.Roziqov o’qitish va o’qish faoliyatlari o’zaro ta’sir mohiyatidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini ikki guruhga ajratadilar:
- 1) o’zaro ta’sirni tashkil etish va boshqarish metodlari;
- 2) o’zaro ta’sir natijasini nazorat etish metodlari.
-
- L.N.Skatkin (metodist olim) o’z kitobida barcha o’qitish metodlarini 2 guruhga ajratib ko’rsatadi:
- 1) Reproduktiv metodlar
- 2) Produktiv metodlar
A.M.Pishkalo “Методика преподавания математики в I-III классах” deb nomlangan kitobida o’qitish metodlarini 2 guruhga ajratib bayon etadi: - A.M.Pishkalo “Методика преподавания математики в I-III классах” deb nomlangan kitobida o’qitish metodlarini 2 guruhga ajratib bayon etadi:
- 1) Bu guruhga o’qituvchi va o’quvchilarning darsdagi faoliyatlarini tashkil etishga qaratilgan metodlar: tushuntirish, bayon etish, suhbat, o’quvchilarning mustaqil ishlarini kiritadi.
- 2) Bu guruhga bilim olish manbalaridan kelib chiqadigan metodlarni kiritadi: o’qituvchining og’zaki nutqi, kitob ustida ishlash, ko’rgazmali qurollardan foydalanish, o’quvchilarning amaliy ishlarini kiritadi.
O’quv-bilish faoliyatini tashkil qilish metodlari bir necha guruhlarga bo’linadi: - O’quv-bilish faoliyatini tashkil qilish metodlari bir necha guruhlarga bo’linadi:
- I. O’quvchilar bilim oladigan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar.
- II. O’quvchi fikrining yo’nalishi bo’yicha: induksiya, deduksiya va analogiya.
- III. Pedagogik ta’sir, boshqarishning darajasi, o’quvchilarning o’qishda mustaqilliklari darajasi bo’yicha: o’qituvchi boshchiligida bajariladigan o’quv ishlari metodi, o’quvchilarning mustaqil ishlari metodi.
- IV. O’quvchilarning mustaqil aktivliklari darajasi bo’yicha: izohli-illyustrativ metod; reproduktiv metod; bilimlarni muammoli bayon etish metodi; qisman izlanish va tadqiq qilish metodi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O.R.Roziqov o’qitish va o’qish faoliyatlari o’zaro ta’sir mohiyatidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini ikki guruhga ajratadilar
|
L.N.Skatkin o’zining kitobida o’qitish metodiga quyidagicha ta’rif berdi

|
L.N.Skatkin o’zining kitobida o’qitish metodiga quyidagicha ta’rif berdi
|
bet | 3/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510 L.N.Skatkin o’zining kitobida o’qitish metodiga quyidagicha ta’rif berdi: - L.N.Skatkin o’zining kitobida o’qitish metodiga quyidagicha ta’rif berdi:
- O’qitish metodlari – bu darsda o’quvchilar bilish faoliyatlarini tashkil etish usulidir.
Bu ta’rifga buyuk psixolog I.Ya.Lerner ham qo’shiladi. Lekin, uslubshunos olim Nikandirov o’zining doktorlik dissertasiyasida o’qitish metodlariga ta’rif berar ekan “O’qitish metodlari bu darsda o’quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish usullaridir” deb ta’kidlaydi. - Bu ta’rifga buyuk psixolog I.Ya.Lerner ham qo’shiladi. Lekin, uslubshunos olim Nikandirov o’zining doktorlik dissertasiyasida o’qitish metodlariga ta’rif berar ekan “O’qitish metodlari bu darsda o’quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish usullaridir” deb ta’kidlaydi.
Moskva shahridagi “O’qitish mazmuni va metodlari ilmiy tadqiqot ishlari” institutining biologiya sektorida o’qitish metodlariga quyidagicha ta’rif berildi: - Moskva shahridagi “O’qitish mazmuni va metodlari ilmiy tadqiqot ishlari” institutining biologiya sektorida o’qitish metodlariga quyidagicha ta’rif berildi:
- “O’qitish metodlari – bu darsda o’qituvchi va o’quvchilarning ish faoliyati bo’lib, uning evaziga o’quv tarbiya ishlari hal etiladi”.
Yoki shu institutning “Boshlang’ich ta’lim” sektorida A.M.Pishkalo rahbarligida quyidagicha ta’rif keltirildi: - Yoki shu institutning “Boshlang’ich ta’lim” sektorida A.M.Pishkalo rahbarligida quyidagicha ta’rif keltirildi:
- O’qitish metodlari – bu darsda o’qituvchi va o’quvchilarning birgalikdagi faoliyati bo’lib, uning evaziga bilim beriladi, malaka va ko’nikmalar hosil qilinadi, o’quvchilarda dunyoqarash va mustaqil ishlash elementlari shakllanadi, ular hayotga va mehnatga tayyorlanadi.
O’qitish metodlari o’qituvchi va o’quvchilarning birgalikdagi faoliyatlari usuli bo’lib, bu faoliyat yordamida yangi bilimlar, malakalar va ko’nikmalarga erishiladi, o’quvchilarning dunyoqarashi shakllanadi, ularning qobiliyatlari rivojlanadi. - O’qitish metodlari o’qituvchi va o’quvchilarning birgalikdagi faoliyatlari usuli bo’lib, bu faoliyat yordamida yangi bilimlar, malakalar va ko’nikmalarga erishiladi, o’quvchilarning dunyoqarashi shakllanadi, ularning qobiliyatlari rivojlanadi.
|
| |
Foydalanish imkoniyati va moslashuvchanlik

|
Foydalanish imkoniyati va moslashuvchanlik
|
bet | 8/11 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 188,27 Kb. | | #242363 |
Bog'liq Shaxbozbek kurs ishi1. Foydalanish imkoniyati va moslashuvchanlik
Dasturiy ta'lim texnologiyalarining asosiy afzalliklaridan biri bu ularning o'quvchilarga taqdim etadigan qulayligi va moslashuvchanligidir. Onlayn ta'lim platformalari va ta'lim ilovalari bilan talabalar o'zlarining kompyuterlari, planshetlari yoki smartfonlari yordamida istalgan vaqtda, istalgan joyda o'quv materiallariga kirishlari mumkin. Bu moslashuvchanlik vaqt va joy cheklovlarini bartaraf etib, o'quvchilarga o'z tezligi va qulayligida o'qish imkonini beradi. Bu malaka oshirishga intilayotgan band bo‘lgan mutaxassismi yoki an’anaviy ta’lim resurslaridan foydalanish imkoniyati cheklangan chekka hududdagi talabami, dasturiy ta’minotga asoslangan ta’lim texnologiyalari moslashuvchan va inklyuziv o‘rganish tajribasini taklif etadi.
2. Shaxsiylashtirilgan ta'lim Dasturiy ta'lim texnologiyalarining yana bir muhim afzalligi ularning shaxsiylashtirilgan ta'lim tajribasini qo'llab-quvvatlash qobiliyatidir. Moslashuvchan ta'lim tizimlari o'quvchilarning taraqqiyotini kuzatish, ularning kuchli va zaif tomonlarini baholash va individual ehtiyojlarga moslashtirilgan o'rganish yo'llarini taqdim etish uchun ma'lumotlar tahlili va algoritmlaridan foydalanadi. Talabalar faoliyatini real vaqt rejimida tahlil qilish orqali ushbu texnologiyalar maqsadli aralashuvlar, moslashtirilgan tarkib va o‘quv natijalarini optimallashtirish uchun shaxsiy fikr-mulohazalarni taqdim etishi mumkin. Ushbu shaxsiylashtirilgan yondashuv har bir talaba muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan yordam va resurslarni olishini ta'minlaydi va umumiy ta'lim samaradorligini oshiradi.
3. Interaktiv va qiziqarli ta'lim Dasturiy ta'limga asoslangan ta'lim texnologiyalari o'quvchilar e'tiborini o'ziga tortadigan va faol ishtirokini rag'batlantiradigan interaktiv va qiziqarli ta'lim tajribasini taklif etadi. O'quv o'yinlari, simulyatsiyalar, virtual haqiqat tajribalari va multimedia resurslari qiziquvchanlik, ijodkorlik va tanqidiy fikrlashni rag'batlantiradigan chuqur ta'lim muhitini yaratadi. Interfaol mashqlar, viktorinalar va simulyatsiyalar orqali talabalar nazariy bilimlarni amaliy kontekstda qo‘llashlari, tushunish va eslab qolishlarini mustahkamlashlari mumkin. Dasturiy taʼlim texnologiyalarining dinamik va multimediaga boyligi taʼlimni yanada qiziqarli va esda qolarli qiladi, oʻquvchilarni material bilan faol shugʻullanishga undaydi.
|
| |
S.I.Perovskiy, Ye.V.Golant

|
S.I.Perovskiy, Ye.V.Golant
|
bet | 4/12 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #117309 |
Bog'liq 1476361934 63510 S.I.Perovskiy, Ye.V.Golant o’qitish metodlarini tasnif etishda ta’lim manbalarini hisobga olishgan. Ular o’qituvchi nutqi, ko’rgazma qurol, darslik hamda qo’shimcha adabiyotlarni ta’lim manbalari sifatida qarab, ta’lim metodlarini 3 guruhga ajratishgan: - S.I.Perovskiy, Ye.V.Golant o’qitish metodlarini tasnif etishda ta’lim manbalarini hisobga olishgan. Ular o’qituvchi nutqi, ko’rgazma qurol, darslik hamda qo’shimcha adabiyotlarni ta’lim manbalari sifatida qarab, ta’lim metodlarini 3 guruhga ajratishgan:
- 1) Bilimlarni og’zaki bayon etish
- 2) Ko’rgazmali
- 3) Amaliy metodlar
M.A.Danilov, B.R.Yesipov o’zlarining qator ishlarida ta’lim jarayonining turli zvenolarida bajariladigan ishlar mazmunidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini quyidagi guruhlarga ajratishgan. - M.A.Danilov, B.R.Yesipov o’zlarining qator ishlarida ta’lim jarayonining turli zvenolarida bajariladigan ishlar mazmunidan kelib chiqib, ta’lim metodlarini quyidagi guruhlarga ajratishgan.
- 1) bilimlarni o’rganishga oid metodlar
- 2) malaka va ko’nikmalarni shakllantirishga oid metodlar
- 3) bilim va malakalarni tadbiq etish metodlari
- 4) ijodiy ishlash metodlari
- 5) bilim va malakani mustahkamlash va tekshirish metodlari
M.N.Skatkin, I.Ya.Lerner ta’lim metodlarini tasnif etishda o’quvchilar faoliyati xususiyatlarini e’tiborga olishgan va quyidagi guruhlarga ajratishgan: - M.N.Skatkin, I.Ya.Lerner ta’lim metodlarini tasnif etishda o’quvchilar faoliyati xususiyatlarini e’tiborga olishgan va quyidagi guruhlarga ajratishgan:
- 1) izohli-ko’rgazmali metodlar
- 2) qayta eslashga oid standart metodlar
- 3) muammoli bayon metodi
- 4) evristik metodlar
- 5) ilmiy ishlash metodlari
M.I.Maxmutov ta’lim metodlarini tasnif etishda o’qitish usullari bilan o’qish usullarini o’zaro qo’shilishini taklif etadi va quyidagi guruhlarga ajratilgan metodlarni keltiradi: - M.I.Maxmutov ta’lim metodlarini tasnif etishda o’qitish usullari bilan o’qish usullarini o’zaro qo’shilishini taklif etadi va quyidagi guruhlarga ajratilgan metodlarni keltiradi:
- 1) xabar-umumlashtirish metodlari
- 2) izohli va eslashga oid metodlar
- 3) ko’rsatmali-amaliy metodlar
- 4) izohli-rag’batlantiruvchi metodlar
- 5) qisman izlanishga oid metodlar
- 6) izlanish metodlari
|
| |
Mustaqil ta’lim olish - 402-guruh talabasi allaberdiyev Shaxboz Bahrom o‘g‘lining

|
402-guruh talabasi allaberdiyev Shaxboz Bahrom o‘g‘lining
|
bet | 6/11 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 188,27 Kb. | | #242363 |
Bog'liq Shaxbozbek kurs ishi1. Mustaqil ta’lim olish: Dasturlashtirilgan ta’limning asosiy tamoyillaridan biri talabalarning ta’lim menejmenti o‘quv materiali bo‘yicha o‘z tezligida o‘tishlari mumkinligidir. Har bir o'quv bo'limi yoki "dastur" o'rganishni mustahkamlash uchun savollar yoki mashqlar bilan bir qatorda ma'lum bir tushuncha yoki mahoratni taqdim etadi. Talabalar joriy dasturni o'zlashtirganliklarini ko'rsatgandan keyingina keyingi dasturga o'tishadi. Bu individual ta'lim olish imkonini beradi va turli xil o'rganish tezligi va uslublarini o'z ichiga oladi.
2. Faol ishtirok: Dasturlashtirilgan ko‘rsatma talabalarning o‘quv jarayonida faol ishtirok etishiga urg‘u beradi. Talabalar parchalarni o'qish, muammolarni hal qilish, savollarga javob berish va javoblari bo'yicha darhol fikr-mulohazalarni olish orqali material bilan shug'ullanadilar. Ushbu interfaol yondashuv talabalarning faolligini saqlab qolishga yordam beradi va tarkibni chuqurroq tushunishga yordam beradi.
3. Darhol fikr-mulohaza: Dasturlashtirilgan ta’limning asosiy komponenti talabalarga zudlik bilan qayta aloqani ta’minlashdir. Fikr-mulohazalar talabalarga xatolarni tuzatish va o‘rganishni mustahkamlashga yordam beradigan to‘g‘ri javoblar, tushuntirishlar, maslahatlar yoki qo‘shimcha manbalar shaklida bo‘lishi mumkin. Darhol fikr-mulohazalar talabalarning taraqqiyotini yo‘naltirish, noto‘g‘ri tushunchalarni aniqlash va o‘z-o‘zini tuzatishga yordam berish uchun zarurdir.
4. Qo‘shimcha ta’lim: Dasturlashtirilgan o‘qitish odatda ierarxik tuzilishga amal qiladi, unda tushunchalar oddiydan murakkabgacha mantiqiy ketma-ketlikda taqdim etiladi. Har bir dastur oldingi bilimlarga asoslanadi va ta'limning bosqichma-bosqich va tizimli rivojlanishini ta'minlash uchun yangi ma'lumotlarni to'playdi. Dasturlashtirilgan ta'limning bosqichma-bosqich tabiati o'quvchilarga yanada ilg'or mavzularga o'tishdan oldin kuchli bilim va ko'nikmalarni shakllantirishga yordam beradi.
5. Takrorlash va mustahkamlash: Dasturlashtirilgan ko'rsatma o'rganish va eslab qolishni kuchaytirish uchun takrorlash va mustahkamlash strategiyalaridan foydalanadi. Tushunishni mustahkamlash va xotirani mustahkamlashni osonlashtirish uchun tushunchalar dasturlar ichida va turli formatlarda takrorlanadi. Asosiy ma'lumotlarni bir necha marta qayta ko'rib chiqish orqali o'quvchilar materialni tushunishlarini mustahkamlashlari va uzoq muddatli saqlash imkoniyatlarini oshirishlari mumkin.
|
| |