nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Fanning o‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqlik, uslubiy jihatdan uzviyligi va ketma – ketligi

|
Fanning o‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqlik, uslubiy jihatdan uzviyligi va ketma – ketligi
|
bet | 6/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Fanning o‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqlik, uslubiy jihatdan uzviyligi va ketma – ketligi
“Yogʻoch oʻymakorligi ” fani o‘quvchilarning badiiy fikrlashini o‘stirish bilan birga, yog’och o‘ymakorligi san’ati tarixi, ashyolardan to‘g‘ri foydalanishni, shuningdek loyihalash rejasi yo‘nalishining barcha qonuniyatlarini o‘rgatish bilan birga o‘quvchining sohaga bo‘lgan ijodiy yondoshishi va turli xil ashyolardan foydlanish, madaniy va maishiy, badiiy buyumlarni yasashni o‘z ichiga oladi. Ushbu fanni o‘rganish jarayonida loyihalash, perpektiva, algebra v geometriya, san’atshunoslik fanlaridan o‘quvchilar olgan bilimlarini qo‘llash bilan birga, o‘quv jarayonida nazariy, amaliy bilimlar olib, o‘qitishning interaktiv, ko‘rgazmali, amaliy uslublardan, matnli – vizual, audio – vizual, texnik vositalardan foydalaniladi.
“Yogʻoch oʻymakorligi ” fanidan o‘quv yilining birinchi semestrida o‘qitilib, bunda kodoskop, videofilmlar, kompakt disklar, kompyuter, o‘quv didaktik materiallar, slaydlar va bashqa matnli audio – vizual, texnik vositalardan vositalardan foydalaniladi.
№
|
Bo‘lim va
mavzularning nomi
|
Umumiy yuklama (soat)
|
|
|
Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Yog’ochning fizik xossalari - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 4/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Yog’ochning fizik xossalari. Tegishli materialning butunligiga ta’sir etmaydigan va uning ximiyaviy tarkibini o‘zgartirmaydigan xossalari, ya’ni uning rangi, tovlanishi, tob tashlashi, egilishi, tabiiy guli (teksturasi), hidi, nam tortishi, quruvchanligi, zichligi, nam o‘tkazuvchanligi, issiqlik va tovush o‘tkazuvchanligi, elektr o‘tkazuvchanligi yog’ochning fizik xossalari deb ataladi.
Ana shu fizik xossalardan ba’zilari bilan qisqacha tanishamiz.
Yog’ochning rangi yoroch materiallarning turlarini va ularning sifatlarini aniklashga imkon beradigan muhim xossalaridan biridir, Yog’ochning rangi, avvalo, uning turiga va o‘sish sharoitiga bog‘liq. Ko‘pchilik yog’ochlar (qayin, tol, arg‘uvon, terak, archa) oqish rangli bo‘lib, nursiz izlari bo‘ladi. Eman, shumtol — jigar rang, qora qayin, akatsiya — oq qizg‘ish yong‘oq, qayrog‘och-qoramtir bo‘ladi.
Ko‘pchilik daraxtlar kesilgandan ssng ularning yog’ochligi qoramtir bo‘lib qoladi. Bu narsa havo tarkibidagi kislorodning ta’siri natijasidir.
Yog’ochning tovlanishi (yaltirokligi). Yog’och nurlarning yunalishi va zichligiga bogliq holda tovlanadi. Yog’ochning tovlanishini sun’iy ravishda orgtirish uchun loklash, politurlash va mumlash mumkin.
Yog’ochning teksturasi (tabiiy guli). Randalash, yo‘nish protsessida yog’och tolalari, o‘zak nurlari va yillik halqalarni kesish natijasida yog’ochniig teksturasi namoyon buladi. SHuni qayd qilish kerakki, yog’och materiallarning zichligi qanchalik yuqori bo‘lsa, ularning teksturasi (tabiiy guli) ko‘pincha bir xil ko‘rinishda bo‘ladi. Lekin turli bargli daraxtlarning tuzilishi bir-biridan farq qilganligi sababli ularning teksturasi ham har xil ko‘rinishda buladi. Yog’ochning teksturasi yillik halqalarining eniga, ertangi va kechki yogochlik qismining ranglaridagi farqiga, tolalarning yirik, mayinligi va yunalishiga ham bog‘liq bo‘ladi. Yog’ochni kesish yo‘nalishi teksturaning o‘zgarishida katta rol uynaydi. Masalan, radial va tangental yo‘nalish buyicha tilingan taxtalarni randalash natijasida hosil bo‘ladigan tekstura turlicha ko‘rinishda buladi, radial yo‘nalish bo‘yicha, tekstura parallel to‘g‘ri chiziqlardan iborat bo‘lsa, tangental yo‘nalish buyicha esa burchak yoki konus shaklidagi teksturalar mavjud bo‘ladi. O‘zak nurlari va yillik halqalari aniq ko‘rinmaydigan yog’ochlarning teksturalari uncha aniq va chiroyli ko‘rinmaydi.
O‘zak nurlari va yillik halqalari aniq bilinadigan yog’ochlarning tabiiy gullari juda chiroyli buladi. Teksturalari chiroyli bulgan yog’ochlardan mebel korxonalarida pardoz materiali sifatida, qoplovchi material—shpon tayyorlashda keng foydalaniladi. Yong‘oq, nok, chinor, shumtol, eman kabi yogochlar radial va tangental yunalishda tilinganda chiroyli kurinish (gul) lar xosil buladi.
Yog’ochlarda sun’iy gullar ham hosil qilinadi. Buning uchun tolalarning yo‘nalishiga parallel qilib yoki ma’lum burchak ostida buyoqlar surtiladi.
|
| |
An’anaviy ta’lim - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

An’anaviy ta’lim
|
Noan’anaviy ta’lim
|
|
|
O‘qituvchi
|
O‘quvchi
|
O‘qituvchi
|
O‘quvchi
|
1.
|
Ta’lim sub’ekti, axborot beruvchi
|
Ta’lim ob’ekti, axborot oluvchi
|
O‘quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etuvchi
|
Ta’lim sub’ekti.
O‘qituvchi yordamida o‘zi
bilimni egallaydi
|
2.
|
Butun dars
davomida
|
Odatda, passiv eng muhimi faktlarni yodlash
|
Bilish jarayonini, o‘kuvchilarning mus- taqil faoliyatini
tashkil etadi, yo‘- naltiradi
|
Faol fikrlash jarayoniga ko‘shiladi
|
3.
|
Avtoritar munosabatlar ustun bo‘ladi
|
Moslanuvchan munosabat.
|
Xamkorlik, kooperatsiya asosidagi demokratik
munosabatlar ustunroq bo‘ladi
|
Pedagogik jarayonning faol ishtiroqchisi
sifatida o‘zini o‘zi topadi
|
4.
|
Ta’lim jarayoni va uning
natijalariga javobgar
|
Ta’lim natijalariga shaxsiy
javobgarlikni kam tushunadi
|
O‘quvchilar bilan birga ta’lim natijalariga javobgar
|
O‘zining rivoj-lanishi taraqqiyoti uchun, o‘quv jarayoni
natijalarining mu- himligini tushungan
|
|
|
|
|
tarzda javobgarlikka qo‘shiladi.
|
5.
|
Tashqi kiziqtirish
asosiy rolni o‘ynaydi
|
O‘qishga qiziqish past
|
Motivatsion o‘kish ta’minlanadi
|
Ichki motivatsiyalar ustun turadi
|
6.
|
Axborot usullari
xukmron
|
Mavzuni reproduktiv
takrorlash bilan cheklanadi
|
Mustaqil ish, aqliy xujum usullari ustunroq
|
O‘xshash va o‘zgargan vaziyatlarda bilim-
larni qo‘llagan holda, tadqiqot ishlarini olib boradi.
|
7.
|
O‘zini-o‘zi taxlil etishga baholashga e’tibor kam
|
O‘zining aqliy faoliyatini taxlil etmaydi
|
O‘kuvchilar bilish faoliyati ustidan refleksiv
boshqarishni o‘tkazadi
|
Fikrlash faoliyatini o‘zi taxlil etishga va baholashga qushiladi
|
Yog’ochlik - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 3/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Yog’ochlik. Daraxtdagi tapaning yog’ochlik qismi (po‘stloq) ost, mag‘iz va o‘zakdan iborat. Kambiy hujayralarining rivojlanishi (kuzda susayib, yozda tezlashadi) natijasida, yillik halqalar hosil bo‘ladi. Chunki kambiy hujayralarining rivojlanishi va bo‘linishidan hosil bo‘lgan yangi hujayralarning tananing yog’ochlik qismiga o‘tadigan miqdori ko‘p bo‘lib, ular yirik va yupqa po‘stloqli bo‘ladi. Natijada, yog’ochlikning bahor faslida hosil bo‘lgan qismidagi rovak to‘qimaning zichligi kam va yumshoq bo‘ladi. Yog’ochda, xususan, kuzda 3kambiyning aktivligi susayadi, hujayralar maydalanib, qalin po‘stloqli bo‘la boradi va zichligi ortadi. Oqibatda, yoz faslida hosil bo‘lgan yog’ochning qattiqligi yuqori bo‘ladi. Yog’ochlikka o‘tgan kambiy xujayralarning zichligi kam bo‘lgan qismi oqishroq tusga ega bo‘lib, zichligi ortiq bo‘lgan qismining rangi qoramtir bo‘ladi. Bu hol daraxtning o‘sish davrida har yili takrorlanib, o‘z navbatida, yillik halqalarning hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi. SHuning uchun daraxt yoshini aniqlash maqsadida kesilgan g‘o‘lalarning ko‘ndalang qirqimidagi yillik halqalar hisoblanadi. Yillik halqalarning ortishi natijasida tana yo‘g‘onlasha boradi.
Yog’ochning kundalang qirqimi buyicha qaraganda, halqalar aylana shaklda, radial qirqimi buyicha, to‘g‘ri chiziqlar ko‘rinishida va tangental qirqimi buyicha qaraganda, uchi shox tomonga qaragan burchaklar shaklida namoyon buladi. Daraxtning yoshiga qarab, halqalarning zichligi va qattiqligi orta boradi. Pustloqda yaqin joylashgan yillik halqalarning zichligi kam, g‘ovak bulib, u orqali ildizdan olingan ozuqa moddalar pastdan yuqoriga qarab ko‘tariladi.
Yog’och turlari. Yog’ochning qarag‘ay, archa, tilog‘och, oq qarag‘ay, kedr, zirk, arg‘uvon, oq qayin, qora qayin, tog‘ teragi, terak, yong‘oq chinor, nok, zarang, eman, shumtol, qayrag‘och kabi bir necha turlari xalq xo‘jaligining turli sohalarida ishlatiladi. (Bunday daraxt turlarining ba’zi xossalari, xususiyatlarini bilish uchun J. Ramizov va S. Mahkamovlar avtorligida yozilgan «O‘quv ustaxonalarida o‘tkaziladigan praktikum», «O‘qituvchi», T., 1978 kitobining 4- bobiga qaralsin.)
Yog’ochlarning ishlatilishi ularning fizik va mexanik xossalariga, ishlatilish sharoitiga, miqdoriga va hokazolarga bog‘liq bo‘ladi. Texnika yuksak taraqqiy etgan hozirgi davrda sanoatda yog’och materiallardan foydalanish doirasi yanada kengayib bormoqda. Yog’ochlarning xususiyatlari. Xalq xo‘jaligida turli konstruksion materiallar sifatida yog’ochlar ma’lum fizik, mexanik xususiyatlari bilan harakterlanadi.
|
| |
Keyingi jarayon mayda donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini 13
katok yordamida zichlash

|
Keyingi jarayon mayda donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini 13
katok yordamida zichlash
|
bet | 26/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Keyingi jarayon mayda donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini 13
katok yordamida zichlash
Buning uchun birinchi navbatda 13 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-06-020-8) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt – 1000 m2 yuzada mayda donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini
zichlash uchun belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =792.08 793 m2
Pk=793 m2/smena
8 tonnali katok yordamida bir smenada 793 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 8 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen =
bu yerda: V – 13 tonnali katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pk – 13 tonnali katokning ish unumdorligi.
Nsmen = = =31.7 32 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Hisoblash natijasi bo‘yicha to’liq ish hajmini 13 tonnali katok yordamida bir
smenali ish kuni bilan 32 smenada, ya‘ni 32 kun davomida bajaradi.
Mashinalar sonini quyidagi me‘yor SHNQ 4.02.01-04 (E27-06-020-8) ga asosan
aniqlash mumkin, ya‘ni 1000 m2 yuzaga 13 tonnali katok (10.1 mash.s)
sarflab, to’liq ish hajmini ya‘ni 25200 m2 yuzani 13 tonnali katok bilan zichlashi
(10.1 * 25.2 m2 = 254.5 mash.s) aniqlab olamiz.
Nmash= = =0.99 1 ta katok kerak bo’ladi.
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 112.5 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajimi quydagiga teng bo‘ladi:
= 112.5 m x 7 m=787.5 m2 ga teng
Bir smenada talab etiladigan katoklar sonini aniqlaymiz:
N= = =0.99 1 dona katok kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.99
Ish vaqti: t= F·8=0.99*8 =7.92 soat
|
| |
O‘tilgan mavzu bo‘yicha savvollar

O‘tilgan mavzu bo‘yicha savvollar
Qur'oni Karim qachon nozil bo‘la boshladi?
Qur'on nozil bo‘lish davvriga ko‘ra qanday qismlarga bo‘linadi?
Qur'on qachon yaxlit kitob shakliga keltirildi?
Qur'on qanday qism va bo‘limlardan iborat?
Qur'onning jamlanishi kimlar tomonidan amalga oshirildi?
Toshkentdagi «Usmon Mushafi» haqida nima bilasiz?
Mashhur mufassirlardan kimlarni bilasiz?
Qur'onda ko‘tarilgan mavvzular qaysilar?
Qur'onning o‘zbek tiliga tarjimasi kim tomonidan amalga oshirildi?
Hadis, xabar, sunna deganda nimani tushunasiz?
Hadislar qachondan boshlab yozila boshlandi?
Eng mashhur muhaddislar kimlar?
Qanday hadis to‘plamlarini bilasiz?
Qanday hadis turlarini bilasiz?
Imom al-Buxoriy kim bo‘lgan?
7-mavvzu. Islom dinining aqidavviy yo`nalishlari va maktablari
Reja
Kalom ilmining shakllanishi. Ilk aqidavviy adabiyotlarning islom dinining qabul qilinishidagi o`rni.
Alloh sifatlari haqidagi g`oyalar. Islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini.
Noan'anaviy e'tiqodlar: xorijiya, mu'taziliya, qarmatiya harakatlari.
Islom oqimlari va yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi sabablari, e'tiqodidagi bo‘linishlarning sabablari va oqibatlari.
Aqida hamda kalom ilmlari va ularni o‘rganuvchi manbalar. Aqida (arab tilida «aqd» - bir narsani ikkinchisiga mahkam bog‘lash, bir-biriga bog`lash ma'nosini anglatadi. Istilohda esa aqoid ilmining mashhur nomlaridan biri.) – balog‘atga yetgan kishi e'tiqod qilishi, imon keltirishi, islom dinining zaruratlari shaklida tasdiq qilishi, qalbiga mahkam bog‘lab olib undan ajralishi mumkin bo‘lmagan shar'iy e'tiqodiy hukmlar. Insonning ikki dunyodagi saodati aynan aqidasiga bog‘liq. Agar aqidasi pok bo‘lsa, yo‘li to‘g‘ri bo‘ladi, qilgan barcha amallari qabul bo‘ladi va bandalik bilan sodir etgan ba'zi gunohlari afv etiladi. Agar aqidasi sof bo‘lmasa, buzuq bo‘lsa, yo‘li noto‘g‘ri bo‘ladi, qilgan amallari behuda ketadi va oxiratda jahannam ahlidan bo‘ladi. Aqida masalasi o‘ta muhim bo‘lganidan ham, Odamatodan boshlab, oxirgi payg‘ambar Muhammad (s.a.v)gacha bu masalani Alloh taoloning o‘zi ko‘rsatib bergan. Odamatodan tortib hozirgacha aqida masalasi bir xil bo‘lib kelgan.
Islom aqidalarining asosi Qur'onda berilgan, hadislardagi ko‘rsatmalar negizida ishlab chiqilib, tartibga solingan. Islomning sunniylik yo‘nalishi ilohiyotda e'tirof etiladigan aqidalar yoki imon talablari 7 ta:
1 – Allohning yagonaligiga ishonish;
2 – Farishtalarga ishonish;
3 – Muqaddas kitoblarga ishonish;
4 – Payg‘ambarlarga ishonish;
5 – Oxiratga ishonish;
6 – Taqdirga ishonish;
7 – Qiyomat kuni barchaning qayta tirilishiga ishonish.
|
Ma'lumotlar bazasini ishlab chiqish

2. Ma'lumotlar bazasini ishlab chiqish
Talabalar ma'lumotlarini boshqarish tizimini (SIMS) ishlab chiqishda ma'lumotlar bazasi talabalarga tegishli ma'lumotlarni saqlash, tartibga solish va olishda markaziy rol o'ynaydi. Quyida MySQL yordamida SIMS uchun ma'lumotlar bazasini ishlab chiqish misoli keltirilgan. Ma'lumotlar bazasi talabalar, kurslar, ro'yxatga olish va foydalanuvchi rollari uchun jadvallarni o'z ichiga oladi.
Ma'lumotlar bazasiga tushuntirish:
1. Talabalar jadvali:
- Alohida talabalar haqidagi ma'lumotlarni, jumladan, ularning ismlari, elektron pochta manzillari, tug'ilgan sanasi va ro'yxatdan o'tgan sanasini saqlaydi.
2. Kurslar jadvali:
- Kurs nomlari va kurs kodlari kabi turli kurslar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
3. Ro‘yxatga olish jadvali:
- Ro'yxatga olish jarayoni orqali talabalar va kurslar o'rtasidagi munosabatlarni o'rnatadi. Ro'yxatga olish sanasini kuzatib boradi va chet el kalitlari talabalar va kurslar jadvallariga havola qiladi.
4. Foydalanuvchi rollari jadvali:
- Foydalanuvchilar tizimda bo'lishi mumkin bo'lgan turli rollarni belgilaydi (masalan, administrator, o'qituvchi, talaba, ota-ona).
5. Foydalanuvchilar jadvali:
- Tizim foydalanuvchilari, jumladan, foydalanuvchi nomlari, parollari (xavfsizlik uchun xeshlangan) va ularga tayinlangan rollar haqidagi ma'lumotlarni saqlaydi.
Eslatma:
- Ruxsatsiz kirish va ma'lumotlar buzilishidan himoya qilish uchun parollarni xeshlash va kirishlarni tekshirish kabi tegishli xavfsizlik choralarini qo'llashni ta'minlash.
- SIMS kartangizning o'ziga xos talablariga qarab, ma'lumotlar bazasi sxemasini kengaytirish yoki sozlashingiz kerak bo'lishi mumkin.
Ushbu ma'lumotlar bazasi sxemasi Talabalar ma'lumotlarini boshqarish tizimidagi talabalar ma'lumotlarini, kurslarni, ro'yxatga olish va foydalanuvchi rollarini boshqarish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Rivojlanishda davom etar ekansiz, SIMS ilovangizning o'ziga xos ehtiyojlari va xususiyatlarini qondirish uchun sxemani yaxshilashingiz va o'zgartirishingiz mumkin.
|
Adabiyotlar - Kirish Masalaning qoʻyilishi. Predmed sohani tasvirlash. Ma'lumotlar bazasini ishlab chiqish

|
Kirish Masalaning qoʻyilishi. Predmed sohani tasvirlash. Ma'lumotlar bazasini ishlab chiqish
|
bet | 8/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,72 Mb. | | #231651 |
Bog'liq Farrux5. Adabiyotlar
1. PHP hujjatlari:
- PHP Manual https://www.php.net/manual/en/ : Rasmiy PHP hujjatlari PHP sintaksisi, funksiyalari va funksiyalarini oʻrganish uchun ajoyib manbadir.
2. MySQL hujjatlari:
- MySQL Documentation https://dev.mysql.com/doc/ : Rasmiy MySQL hujjatlari MySQL ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi haqida to'liq ma'lumot beradi.
3. W3Schools:
- PHP Tutorial https://www.w3schools.com/php/ : W3Schools PHP va MySQL bo'yicha veb-ishlab chiqishning turli jihatlarini qamrab oluvchi o'quv qo'llanmalarini taklif etadi.
4. Bootstrap hujjatlari:
- Bootstrap Documentation https://getbootstrap.com/docs/4.3/getting-started/introduction/ : Agar siz uslublar uchun Bootstrap dan foydalansangiz, ularning hujjatlari ramkadan qanday foydalanish haqida batafsil ma'lumot beradi.
5. Stack Overflow:
- Stack Overflow https://stackoverflow.com/ : PHP, MySQL va veb-ishlab chiqish bilan bog'liq umumiy savollarga javob topishingiz yoki o'z savollaringizni berishingiz mumkin bo'lgan ishlab chiquvchilar hamjamiyatidir.
6. Onlayn kurslar:
- Udemy https://www.udemy.com/ , Coursera https://www.coursera.org/ va LinkedIn Learning https://www.linkedin.com kabi platformalar /learning/ PHP va MySQL yordamida veb-ishlab chiqish bo'yicha kurslarni taklif qiladi.
7. Veb-ishlab chiqish bloglari va forumlari:
- SitePoint https://www.sitepoint.com/ , CSS-Tricks https://css-tricks.com/ va /dev.to/) veb-ishlab chiqish bo'yicha maqolalar, qo'llanmalar va muhokamalar uchun.
|
| |
Daraxtning tuzilishi - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 9/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Daraxtning tuzilishi. Tabiatda o‘sib turgan har qanday daraxtni shartli holatda uch qismdan iborat deyish mumkin. Bular: tomirlar, tana va shoxshabbalardan iborat.
Daraxtning tomirlari murakkab, har tomonga tarmoqlagan ko‘p funksiyali sistemadir. Tomirlar sistemasiga kiruvchi mayda tomirchalar esa tuprokdan turli mineral tuzlarni, uglekislotalarni suv orqali tortib, yirik tomirlar, so‘ngra daraxtning tanasi orqali shox-shabbalariga uzatadi. Yirik tomirlar daraxtni vertikal holatda ushlaydi va uiing hayoti uchun turli ozuqalarni to‘plab saklaydi.
Daraxtning tanasi asosiy qism bo‘lib, uni shartli ravishda ingichka (yuqori) qism va yo‘g‘on (pastki) qismga bo‘lish mumkin.
Daraxtning shox-shabbasi, asosan, tananing yuqori qismidagi ingichka tana qismi bo‘lib, unga shox-shabbalar, barglar va boshqalar kiradi. SHoxshabbalar daraxt hayoti uchun juda katta rol o‘ynaydi. Daraxt barglari esa quyosh energiyasi ta’sirida ozuqabop moddalarni xosil qiladi, bu daraxtning o‘sishi uchun zarurdir, ya’ni fotosintez jarayonini amalga oshiradi.
Tananing bosh qirqimlari. Har qanday daraxtda tananing qirqimi asosiy qirqimlardan biri hisoblanadi, chunki bu qirqim uning kapillyarligini, g‘ovaklik, tuzilish tabiatini aks ettirgani uchun bosh qirqim deyiladi. Daraxt uchta bosh qirqimdan iborat bo‘lib, uni o‘zaro farq qilish kerak. Kundalang qirqim daraxt tanasining o‘qiga perpendikulyar tekislik bilan kesish orqali, radial qirqim tananing uzunligi va markazi (o‘qi) buylab o‘tkazilgan tekislik bilan kesish orqali, tangental qirqimi esa tananing uzunligi va markazidan (o‘qidan) o‘tmagan tekislik bilan kesish orqali hosil qilinadi.
SHuni aytib utish kerakki, yuqorida qayd qilingan daraxt qismlari ham, o‘z navbatida, bir necha qismlarga bo‘linadi.
Tananing asosiy kismlari. Har qanday daraxtning kundalang va radial qismlarida uning asosiy anatomik strukturalarini, ya’ni o‘zagi, mag‘izi, markaziy qismi, pustlor osti, pustlorini va xokazolarni kuzatish mumkin.
O‘zak. Taxminan tananing markaziga joylashgan bo‘lib, ko‘pgina daraxtlarda u qoramtir rangda namoyon buladi, formasi esa aylanasimon bo‘lib, diametri taxminan 2—5 mm (ba’zi daraxt turida 10 mm ga-cha) bo‘ladi. Uzak nozik, tez chiriydigan buladi. CHirish o‘zakdan boshlansa, po‘stloqqacha tarqalib daraxtni yo‘q kilishgacha olib keladi. Uzak rovak xujayralardan iborat bulib, u butun tana buylab utadi. Uzakdan pustloqqa qarab uzak nurlari utadi (16- rasm).
Markaziy qism. Tananing asosiy massasini tashkil qiladi. Bu qismning rangi orqali daraxtning turlarini, mag‘izliligini va mag‘ihzsizligini ajratish mumkin, chunki-mag‘izli daraxt turlarida markaziy qismi (mag‘izi) koramtir rangda, mag‘izning periferiyasi buyicha chegaralangan qatlami ochiq rangda bulib, pustloq osti (zobolon) deb aytiladi.
Agar mag‘izning rangi pustloq osti qatlamining rangidan farq qilmasa, daraxt etilgan xisoblanadi.
|
| |
Ilmiy rahbar: saidova marhabo habibullo qizi

Ilmiy rahbar: saidova marhabo habibullo qizi
Download
145,85 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
25.05.2024
Hajmi
145,85 Kb.
#253302
Download
145,85 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ilmiy rahbar: saidova marhabo habibullo qizi
Download
145,85 Kb.
Matnni ko'rish
Tarbiya jarayonida oila mahalla hamda ta’lim muassasalarining o’zaro

Tarbiya jarayonida oila mahalla hamda ta’lim muassasalarining o’zaro
Download
198,45 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
25.11.2023
Hajmi
198,45 Kb.
#105237
Download
198,45 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tarbiya jarayonida oila mahalla hamda ta’lim muassasalarining o’zaro
Download
198,45 Kb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatiBog'liq 38 (1)Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. https://lex.uz/docs/-276275?ONDATE=09.04.1998%2000 O‘zbekiston Res-
publikasi Prezidentining 1998-yil 9-apreldagi “Xususiy tadbirkorlik, kichik biznesni
rivojlantirishni yanada rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PF–1987-sonli
Farmoni.
2. https://www.stat.uz/uz/ O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi
ma’lumotlari muallif ishlanmasi.
3. https://mift.uz/ Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi
rasmiy veb sayti.
4. https://mift.uz/ O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo va-
zirligi rasmiy veb sayti.
|
| |
Информатика и ит

|
Информатика и ит
|
bet | 1/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 4,1 Mb. | | #146877 |
Bog'liq 10.11.3 INFORMATIKA VA AT
MAVZU: PHOTOSHOP - RASTORLI GRAFIK MUHARRIRIDA ISHLASH ASOSLARI. PHOTOSHOP INTERFEYSI.
11
Sinf
TAKRORLASH
Yaratish usuliga ko‘ra kompyuter grafikasi ikki guruhga ajratiladi:
2D – Ikki o‘lchamli grafika
3D – Uch o‘lchamli grafika
2D grafikasi yassi va tekkis sirtlarda yaratiladi.
3D grafikasi yordamida hajmga ega jismlar yaratiladi.
2D O‘LCHAMLI GRAFIKA 3 TURGA AJRATILADI
Rastrli grafika
Vektorli grafika
Fraktal grafika
Rastrli grafikada tasvir, qator va ustunlardan iborat bo‘ladi. Tasvirning mayda bo‘laklari – piksel deb ataladi. Vektor grafikasida tasvir oddiy shakllarning yig‘indisi ko‘rinishida ifodalanadi. Fraktal deb o‘ziga o‘xshash qismlardan iborat bo‘lgan geometrik shakllarga aytiladi.
Rastorli grafika – asosan fotosuratlarni olish payitida yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni tuzatish, mavjud fotosuratlardan yangisini montaj qilish, fotosuratdagi ortiqcha narsalarni olib tashlash, fotosuratning muammoli joylarini boshqa qismi bilan almashtirish mumkin. Rastorli grafika – asosan fotosuratlarni olish payitida yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni tuzatish, mavjud fotosuratlardan yangisini montaj qilish, fotosuratdagi ortiqcha narsalarni olib tashlash, fotosuratning muammoli joylarini boshqa qismi bilan almashtirish mumkin.
PHOTOSHOP RASTORLI GRAFIK MUHARRIR
PHOTOSHOP fotosuratga jilo berish, turli filtrlarni qo‘llash va ularni yangi ko‘rinishga o‘tkazishda yordam beradi. PHOTOSHOP fotosuratga jilo berish, turli filtrlarni qo‘llash va ularni yangi ko‘rinishga o‘tkazishda yordam beradi.
PHOTOSHOP fotosuratlarga va boshqa sirtlarga matnlar qo‘shishda yodam beradi. Masalan, bironbir buyum sirtiga o‘tkazish uchun shaklni va matnini o‘zgartirish mumkin.
Fotograflarning ishini onsonlashtirish uchun qator dasturlar ishlab chiqilgan. Ular orasida eng mashhuri Adobe kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va qo‘llab –
|
| |
Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish

3. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish
Rasm 2 Kirish sahifasi
Rasm 3 Admin sahifasi
Rasm 4 User sahifasi
Talabalar ma'lumotlarini boshqarish tizimi (SIMS) uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish ma'lumotlar bazasi bilan o'zaro ta'sir qiluvchi dastur mantig'ini, foydalanuvchi interfeyslarini va funktsiyalarini yaratishni o'z ichiga oladi. Quyida server tomonidagi skriptlar uchun PHP va asosiy foydalanuvchi interfeyslari uchun HTMLdan foydalanishning soddalashtirilgan misoli keltirilgan. Ushbu misol talaba qo'shish va talabalar ro'yxatini ko'rishni ko'rsatadi.
Talaba qo‘shish uchun PHP skripti (`add_student.php`):
Talabalar ro‘yxatini ko‘rsatish uchun PHP skripti (`index.php`):
Eslatma:
- Oldingi javoblarda aytib o'tilganidek, ma'lumotlar bazasiga ulanish kodi bilan `db.php` faylingiz borligiga ishonch hosil qiling.
- Bu skriptlar soddalashtirilgan misollardir. Haqiqiy stsenariyda siz tegishli xavfsizlik choralarini, kiritishni tekshirishni, xatolarni qayta ishlashni va foydalanuvchi autentifikatsiyasini amalga oshirasiz.
- SIMS kartangizning murakkabligiga qarab, foydalanuvchi autentifikatsiyasi, ro'yxatga olishni boshqarish va boshqalar kabi qo'shimcha funktsiyalarni amalga oshirishingiz kerak bo'lishi mumkin.
Ushbu misol talabalarni qo'shish va talabalar ro'yxatini ko'rsatish uchun PHP skriptlari MySQL ma'lumotlar bazasi bilan qanday o'zaro ta'sir qilishi mumkinligi haqida asosiy tasvirni taqdim etadi. To'liq tizimda siz SIMS kartangiz uchun zarur bo'lgan barcha funktsiyalarni o'z ichiga olish uchun ushbu asosni kengaytirasiz.
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
|
bet | 34/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
Mirziyoyev Sh. M. “Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” O’zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo’shma majlisidagi nutqi 13-14 b
Sh.M.Mirziyoev .“Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz”. T. “O’zbekiston” 488 b. 2017 y.
Bulatov S.S. O‘zbek xalq amaliy bezak san’ati. T.: Mehnat 1991.
Mirzaaxmedov M, Ergashev S. Yog’och o‘ymakorligi. T.: O‘qituvchi, 1995.
O‘rolov A.S. Mo‘jiza yaratish san’ati. T.: Mehnat 1996.
Mehnat ta’limi fanidan o‘quv dasturi. T.: RTM, 2006.
Mehnat ta’limi fanidan yangi taxrirdagi DTS. T.: RTM, 2006.
Alimjonova Dj.I., Aliyev I.T. Kimyo va oziq-ovqat texnologiyasiga oid fanlarni o'qitishda innovatsion pedagogik texnologiyalar, T.: "Iqtisod - Moliya", 2015, 276 b.
Mavlonov A., Abdalova S., Allamberganova M., Ilyasova Z. O’quv mashg’ulotlarini tashkil etishda ta’lim texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T.: “Tafakkur bo’stoni”, 2013yil 142 b
A.Mavlyanov, S.Abdalova, X.Yuldashyev, M.Baymetov. Kasb - hunar kollejlarida maxsus fanlarni o’qitish metodikasi. –T., “Tafakkur-bo’stoni” 2013. – 137 b.
Alimjonova J. I. Mutaxasislik o’qitish metodologiyasi (ma’ruzalar matni) TKTI. – T.: 2009
Gogol.uz
Pedagog.uz
|
| |
O‘rganilish darajasi - Ilmiy rahbar: saidova marhabo habibullo qizi

Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi
innovatsion
rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil.
38
davlat, nodavlat, xususiy, aralash shakllarida namoyon bo‘ladi deya ta’kidlagan.
Biznes subyektlariga taqdim etilayotgan imtiyozlar, preferentsiyalar va xo‘jalik yu-
ritishning qulay sharoitlarini ta’minlash, biznesni rivojlantirish uchun zarur resurs-
larga erishish mexanizmlarini
takomillashtirish, qayta tayyorlash va ularning soha-
siga doir malaka va amaliy ko‘nikmalarini oshirish to‘g‘risidagi axborot ta’minoti va
maslahat berishning yaxlit tizimini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Yo‘ldoshli Navigatsion Tizimlar va Ularning O‘ziga Xos Xususiyatlari

|
Yo‘ldoshli Navigatsion Tizimlar va Ularning O‘ziga Xos Xususiyatlari
|
Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 10,98 Kb. | | #254150 |
Bog'liq Yo‘ldoshli Navigatsion Tizimlar va Ularning O‘ziga Xos Xususiyatlari.docx Yo‘ldoshli Navigatsion Tizimlar va Ularning O‘ziga Xos Xususiyatlari
Kirish
Yo‘ldoshli navigatsion tizimlarining asosiy maqsadi va global ahamiyati.
Navigatsion yo‘ldosh tizimlarni tarixi va rivojlanish jarayoni.
Asosiy Yo‘ldoshli Navigatsion Tizimlar
GPS (Global Positioning System) - AQSh
Texnikaviy xususiyatlari.
Qo‘llanilish sohalari.
GLONASS (Global'naya Navigatsionnaya Sputnikovaya Sistema) - Rossiya
Texnikaviy xususiyatlari.
Geografik kengligi.
Tekshiruv va kuzatuv xususiyatlari.
Istiqbolli rejalar.
Texnikaviy innovatsiyalari va rivojlanishi.
Xalqaro hamkorliklar.
Har Bir Tizimning O‘ziga Xos Xususiyatlari
Signallar yuborish va qabul qilish texnologiyasi.
Aniqlik, tezlik va ishonchlilik darajasi.
Foydalanuvchi interfeysi va qulayliklar.
Hududiy cheklovlar va global qo‘llanilish imkoniyatlari.
Real Hayotda Qo‘llanilishi
Harakat koordinatsiyasi va monitoring.
Favqulodda vaziyatlarda qidiruv va qutqaruv operatsiyalari.
Qishloq xo‘jaligi, geologiya va qurilish sohasidagi qo‘llanilishi.
Transport va logistika sektori.
Texnik Va Ijtimoiy Ta'sirlar
Iqtisodiyot va sanoatga ta'sir.
Siyosiy va harbiy strategiyalar.
Ilmiy-tadqiqot ishlarida foydalanish.
Kishilarning turmush tarzi va odatlariga ta'sir.
Tahliliy Qiyosiy Baholash
Turli yo‘ldosh navigatsion tizimlar o‘rtasidagi texnik farqlar.
Geopolitik ahamiyat va strategik kurash.
Rivojlanish istiqbollari va kelajakda yangi texnologiyalar.
Xulosa
O‘rganilgan materiallarga asoslangan umumiy fikr va mulohazalar.
Yo‘ldoshli navigatsion tizimlarning kelajagi va ularning inson hayoti uchun ahamiyati.
Foydalanilgan Adabiyotlar Ro‘yxati
(Bu yerda mukammal tadqiqot uchun ishlatilgan manbalarning to‘liq ro‘yxatini kiritish kerak bo‘ladi.)
Mazkur hujjat yo‘ldoshli navigatsion tizimlarning umumiy tushunchalari, har bir tizimning texnik va amaliy xususiyatlari, ulardan qanday foydalanilishi, shuningdek rivojlanish perspektivalariga oid 30 betdan iborat bo‘lishi ko‘zda tutilgan. Har bir qismning tahliliy va tushunchali chuqurligi hujjatning umumiy sifatiga va to‘liqligiga hissa qo‘shadi.
|
| |
-teorema - Amaliy matematika va informatika

3-teorema. (Nyuton teoremasi). Agar uchun ko’phad va uning barcha , , ..., xosilalari nomanfiy bo’lsa: , u holda ni tenglamaning musbat ildizlari uchun yuqori chegara deb hisoblash mumkin.
Isbot. Teylor formulasiga ko’ra teorema shartiga ko’ra bo’lganda bu tenglikning o’ng tomoni musbatdir. Demak, tenglamalarning barcha musbat ildizlari tengsizlikni qanoatlantiradi. Bu teoremalar faqat musbat ildizlarning yuqori chegarasini aniqlaydi. Quyidagi:
,
,
ko’phadlarga yuqoridagi teoremalarni qo’llab, , , , musbat ildizlarning yuqori chegaralari , , va larni mos ravishda topgan bo’lsak, u vaqtda tenglamaning hamma musbat ildizlari va xamma manfiy ildizlari esa tengsizliklarni qanoatlantirar ekan.
Quyidagi misolda biz yuqorida keltirilgan metodlarni qo’llab ularning natijalarini solishtiramiz.
Misol. Quyidagi tenglama haqiqiy ildizlarning chegarasi topilsin:
2-teoremani qo’llaymiz: bu yerda , . Demak, , ya’ni tenglamaning ildizlari oraliqda yotar ekan.
Endi Lagranj teoremasini qo’llaymiz: , , . Bu qiymatlarni formulaga qo’yib, musbat ildizlarning yuqori chegarasi uchun ni hosil qilamiz. Keyin tenglamada ni ga almashtirsak,
tenglama kelib chiqadi. Bu tenglama musbat ildizlarning yuqori chegarasi uchun ham tengsizlik kelib chiqadi. Ya’ni Lagranj teoremasiga ko’ra tenglamaning ildizlari oraliqda joylashgan ekan.
Nyuton metodini qo’llaylik, bu yerda: , , , , ko’rinib turibdiki uchun , , va . Osongina payqash mumkinki bo’lsa ham faqat musbat qiymat qabul qiladi, ya’ni musbat ildizlarining yuqori chegarasi ekan. Xuddi shuningdek, tenglama musbat ildizlarning yuqori chegarasi ekanligiga ishonch hosil qilamiz. Demak, tenglamaning ildizlari oraliqda yotar ekan.
Har uchala metod natijalarini solishtirsak, Nyuton metodi garchi ko’proq mehnat talab qilsada, ildizlar chegaralari uchun yaxshiroq natija berishi ko’rinadi.
Endi oliy algebradan ma’lum bo’lgan ikkita teoremani isbotsiz keltiramiz.
Dikart teoremasi. tenglama koeffitsentlaridan tuzilgan sistemada ishora almashtirishlar soni qancha bo’lsa (sanashda nolga teng koeffitsentlarga e’tibor qilmaymiz), tenglamaning shuncha musbat ildizi mavjud yoki musbat ildizlar soni ishora almashtirishlar sonidan juft songa kamdir.
Faraz qilaylik, tenglama karrali ildizga ega bo’lmasin. Biz orqali hosilani, orqali ni ga bo’lganda hosil bo’lgan qoldiqning teskari ishora bilan olinganini, orqali ni ga bo’lganda hosil bo’lgan qoldiqning teskari ishora bilan olinganini, va h.k. belgilaymiz va bu jarayonni qoldiqda o’zgarmas son hosil bo’lguncha davom ettiramiz. Natijada Shturm qatori deb ataluvchi , , , ... , funksiyalar ketma ketligiga ega bo’lamiz.
|
Algebraik va transsendent tenglama ildizlarini ajratish

1.1 Algebraik va transsendent tenglama ildizlarini ajratish
Faraz qilaylik,
tenglamani yechish talab qilingan bo’lsin, bu yerda - algebraik yoki transsendent funksiya bo’lishi mumkin. Tenglamalarni taqribiy yechish uchun qo’llanadigan ko’p metodlarda uning ildizlari ajratilgan, ya’ni unday yetarli kichik atrofchalar topilganki, bu atrofchalarda tenglamaning bittagina ildizi joylashadi deb faraz qilinadi. Bu atrofning biror nuqtasini dastlabki yaqinlashish sifatida qabul qilib, mazkur metodlar yordamida izlanayotgan yechimni berilgan aniqlik bilan hisoblash mumkin. Demak, (1.1) tenglamaning ildizlarini taqribiy hisoblash ikki qismdan iborat:
1) ildizlarni ajratish, ya’ni shunday oraliqchalarni ko’rsatish kerakki, unda tenglamaning bitta va faqat bitta ildizi bo’lsin;
2) dastlabki yaqinlashish ma’lum bo’lsa, ildizlarni berilgan aniqlik bilan hisoblash.
Masalaning birinchi qismi ikkinchisiga nisbatan ancha murakkabdir. Chunki, umumiy holda ildizlarni ajratish uchun effektiv metodlar mavjud emas. Xususan, bir necha noma’lumli
tenglamalar sistemasi uchun ildizlarni ajratish masalasi katta qiyinchiliklar bilan bog’likdir.
Matematik analizdan ma’lum bo’lgan quyidagi teoremalar tenglamaning ildizlari yotgan oraliqlarni ajratishga yordam beradi.
1-teorema. Agar uzluksiz funksiya biror oraliqning chetki nuqtalarida har xil ishorali qiymatlarni qabul qilsa, u vaqtda bu oraliqda tenglamaning hech bo’lmaganda bitta ildizi mavjuddir. Agar, shu bilan birga birinchi tartibli hosila mavjud bo’lib, u o’z ishorasini shu oraliqda saqlasa, u vaqtda bu oraliqda ildiz yagonadir.
2-teorema. funksiya oraliqda analitik funksiya bo’lsin. Agar oraliqning chetki nuqtalarida har xil ishorali qiymatlarini qabul qilsa, u vaqtda tenglamaning va nuqtalar orasida yotadigan ildizlarning soni toqdir.
Agar funksiya oraliqning chetki nuqtalarida bir xil ishorali qiymatlarni qabul qilsa, u vaqtda tenglamalarning ildizlari yo oraliqda yotmaydi yoki ularning soni juftdir (karraligini hisobga olgan holda).
Ko’pincha tenglamaning haqiqiy ildizlarini ajratishga grafik usuli katta yordam beradi. Buning uchun funksiyaning grafigini taqribiy ravishda chizib, bu grafikning o’qi bilan kesishgan nuqtalarining absissalari ildizning taqribiy qiymatlari deb olinadi (1.1-chizma). Agar tenglamaning ildizlari bir-biriga yaqin joylashgan bo’lmasa, u vaqtda bu usul bilan uning ildizlari osongina ajratiladi. Agar ning ko’rinishi murakkab bo’lib, uning grafigini chizish qiyin bo’lsa, u vaqtda grafik usulini boshqacha tarzda qo’llash kerak, ya’ni tenglama unga teng kuchli bo’lgan tenglama
ko’rinishda yozib olinadi. Endi va funksiyalarning grafiklarini chizsak, bu grafiklarning kesishish nuqtalarining absissalari taqribiy ildizlardan iborat bo’ladi.
|
Oddiy iteratsiya metodi - Amaliy matematika va informatika

2.2 Oddiy iteratsiya metodi
Berilgan tenglamaning ildizlari ajratilgan bo’lsin. Iteratsiya metodini qo’llash uchun tenglama unga teng kuchli bo’lgan quyidagi
kanonik shaklga keltirilgan va ildizlari ajratilgan bo’lishi kerak. tenglamaning ildizi yotgan atrofning biror nuqtasini izlanayotgan ildizning nolinchi yaqinlashishi deb olamiz. Navbatdagi yaqinlashishini topish uchun ning o’ng tomoniga ni qo’yamiz va hosil bo’lgan qiymatini bilan belgilaymiz, ya’ni
Topilgan sonni ning o’ng tomoniga qo’yib, yangi son ni hosil qilamiz. Bu jarayonni davom ettirib, - yaqinlashish ni - yaqinlashish yordamida topamiz:
Bu formula yordamida topilgan sonlar ketma-ketgilining limiti ya’ni
mavjud va funksiya uzluksiz bo’lsa, tenglikning ikkala tomonida limitga o’tib, , ya’ni ga ega bo’lamiz. Bu tenglikdan ko’rinadiki, berilgan tenglamaning ildizi ekan. Demak, bu ildizni formula yordamida istalgan aniqlik bilan hisoblash mumkin, limit mavjud bo’lgan holda iteratsiya jarayoni yaqinlashuvchi deyiladi. Lekin, mavjud bo’lmasligi ham mumkin, bunday holda oddiy iteratsiya usuli maqsadga muvofiq bo’lmaydi.
Iteratsiya metodi sodda geometrik ma’noga ega. Buni tushunish uchu va funksiyalarning grafiklarini chizamiz. Bu grafiklarning kesishgan nuqtasining absissasi tenglamaning ildizidir.
2.1-chizma
Faraz qilaylik, nolinchi yaqinlishish bo’lsin, u vaqtda nuqta egri chiziqda yotadi. Bu nuqtadan gorizontal ( o’qiga parallel) chiziq o’tkazamiz. Bu chiziq bissektrisani nuqtada kesadi. ni bilan belgilab olsak, nuqtaning koordinatalari ko’rinishga ega bo’ladi. nuqta orqali o’qqa parallel to’g’ri chiziq o’tkazsak, u egri chiziqni nuqtada kesadi. Bu jarayonni davom ettirib, bissektrisada yotgan (bu yerda ) so’ng egri chiziq ustida nuqtaga ega bo’lamiz va h.k.
2.2-chizma
Agar iteratsiya jarayoni yaqinlashsa, u vaqtda nuqtalar izlanayotgan nuqtaga yaqinlashadi. nuqtalarning absissalari ga, ya’ni tenglamaning ildiziga yaqinlashadi.
Shunday qilib, iteratsiya metodining geometrik ma’nosi quyidagidan iborat: egri chiziq bilan koordinatalar burchagi bissektrisaning kesishish nuqtasiga siniq chiziq bo’ylab harakat qilamiz, siniq chiziqning uchlari navbat bilan egri chiziq va bissektrisa ustida yotadi, tomonlari esa navbat bilan gorizontal va vertikal yo’nalgan bo’ladi. Agar egri chiziq va bissektrisa 2.1-chizmadagidek joylashgan bo’lsa, u vaqtda siniq chiziq zinapoyani eslatadi. Agar egri chiziq va bissektrisa 2.2- chizmadagidek bo’lsa, unda siniq chiziq spiralni eslatadi.
2.3-chizma
Iteratsion jarayon uzoqlashishi ham mumkin. Buning geometrik ma’nosi shundan iboratki, zinapoyaning pog’onalari (yoki spiralning bo’g’inlari) borgan sari kattalashadi, shuning uchun ham, nuqtalar ga yaqinlashmaydi, balki uzoqlashadi (2.3-2.4-chizmalar).
Modomiki, iteratsiya jarayoni har doim yaqinlashavermas ekan, demak bu jarayon yaqinlashishi uchun qanday shartlar bajarilishi kerakligini aniqlash katta ahamiyatga ega. Bu shartlar ushbu teoremada ko’rsatiladi.
|
Matematik modellalshtirishda variatsion prinsipi

|
Matematik modellalshtirishda variatsion prinsipi
|
bet | 4/4 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 22,98 Kb. | | #132671 |
Bog'liq Modellashtirish va matematik model haqidaMatematik modellalshtirishda variatsion prinsipi.
Variatsion tamoyillar: Matematik modellarni tuzishning usullaridan biri variatsion tamoyillar bilan bog'liq. Variatsion tamoyilda aytilishicha, o'rganilayotgan ob'ektning barcha mumkin bo'lgan harakatlaridan faqat ob'ekt bilan bog'liq bo'lgan biron bir kattalik ekstremal qiymatiga erishadigan jihati hisobga olinadi.
Varyatsion tamoyildan foydalanganda harakat - umumlashtirilgan koordinatalar q, umumlashtirilgan tezliklar va t vaqtning koordinatalaridan qurilgan konfiguratsion fazo yordamida tavsiflanadi. Harakatning har bir bosqichida q (t) va ̇ (t) kattaliklar to'plami bilan to'liq aniqlanadigan ushbu nazariyaning asosiy tushunchalari Lagranj funktsiyasi – L- va Gamilton bo'yicha harakat tushunchalari - S dir.
Variatsion prinsip yordamida eng sodda matematik modelni olishga misol keltiramiz. Hozirgi vaqtda energetikani rivojlantirishning istiqbolli yo'nalishlaridan biri bu sirt to'lqinlarining mexanik energiyasidan foydalangan holda to'lqinli elektrstansiyalarini yaratishdir. Ushbu yo'nalishda intensiv laboratoriya tadqiqotlari olibborilmoqda va stansiyalarning alohida elementlarini hisoblashning turli xil analitik usullari taklif etilmoqda.
Bu yerda biz kelayotgan to'lqinlar harakatlanuvchi devorga ta'sir qiladigan eng oddiy modelni o'rnatishni ko'rib chiqamiz, uning harakati davomida to'lqin energiyasi elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi qurilmaning mexanik energiyasiga aylanadi. To'lqinlarning devor bilan o'zaro ta'sirini tavsiflash uchun harakatsiz vertikal devoir bo'lgan sohadagi suyuqlikning to'lqin harakati masalasiga o'tish mumkin, bu esa statsionar blokga prujinalar bilan biriktirilgan (2-rasm) va bu to'lqin yuklari, prujinalarning tiklovchi kuchi, ishqalanish kuchlari, suvga chidamliligi va boshqa kuchlar bilan belgilanadi
XULOSA
|
| |
Kurs ishining dolzarbligi

|
Kurs ishining dolzarbligi
|
bet | 2/10 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 44,2 Kb. | | #118778 |
Bog'liq Amaliy matematika va informatika” kafedrasi “Hisoblash usullari”Kurs ishining dolzarbligi. Kompyuterning qo’llanilish sohalaridan biri matematik, mexanik va fizik jarayonlarni va obyektlarning matematik modellarini hisoblash usullari va kompyuterlarning dasturiy vositalari yordamida tadqiq etish bo’lib qolmoqda. Hisoblash usullari va kompyuterlarning zamonaviy imkoniyatlari birgalikda bunday jarayonlar va obyektlarning shu paytgacha noma’lum xususiyatlarini ochishga va shu asnoda, texnologik jarayonlarni takomillashtirishga xizmat qilmoqda. Ushbu kurs ishining mavzusi ham hisoblash usullari va kompyuterning ilmiy tadqiqot ishlarida qo’llanilishiga bog’liq bo’lib, ilmiy va amaliy jihatdan dolzarbdir.
Kurs ishining maqsadi. Ushbu kurs ishini yozishda algebraik va transsendent tenglamalar, ularning haqiqiy ildizlarining mavjudligi va yagonaligi shartlarini tekshirish ko’zda tutilgan.
Kurs ishining vazifalari. Algebraik va transsendent tenglamalar, ularning haqiqiy ildizlarining mavjudligi va yagonaligi shartlarini hamda sistemasini taqribiy yechish usullari o’rganiladi
Kurs ishining obyekti va predmeti. Algebraik va transsendent tenglamalar kurs ishining tadqiqot obyektidir. Ushbu ishda algebraik va transsendent tenglamalar ildizlarining mavjudligi va yagonaligi masalasi qaraladi
I BOB. ALGEBRAIK VA TRANSSENDENT TENGLAMALAR
Agar algebraik yoki transsendent tenglamaning ko’rinishi yetarlicha murakkab bo’lsa, uning ildizlarini aniq topishning har doim ham iloji bo’lavermaydi. Bundan tashqari, uning ba’zi koeffitsiyentlarining taqribiyligi ma’lum bo’lsa, ildizlarini aniq topish masalasi o’z ma’nosini yo’qotadi. Shuning uchun ildizlarni taqribiy topish metodlari va ularning aniqlik darajasini baholash muhim ahamiyatga ega.
Tenglamalaning ildizlarini taqribiy topish uchun qo’llaniladigan usullarda uning ildizlari ajratilgan, ya’ni shunday yetarli kichik oraliqlar topilganki, bu oraliqda tenglamaning bittagina ildizi joylashgan, deb faraz qilinadi. Bu oraliqning biror nuqtasini boshlang’ich yaqinlashish deb, tanlangan metod bilan berilgan aniqlikda topish mumkin.
|
| |
Amaliy matematika va informatika - bet 10

Algebraik va transsendent tenglamalarning haqiqiy ildizlarini topish ancha murakkab va bu masala hisoblash matematikasining mukammal yechilmagan muammosidir. Algebraik va transsendent tenglamalarning haqiqiy ildizlarini topish boshlang’ich muammosi – bu algebraik va transsendent tenglamalarning haqiqiy ildizlarini topish yechimlarining mavjudligi, soni va ular yotgan oraliqni topish muammolari o’rganilgan, bular aniq misollarni yechish orqali izohlanadi.
Sh. Mirziyoyev. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. Toshkent "O’zbekiston” 2017.
Абдухамидов А.У., Худойназаров С. Ҳисоблаш усулларидан амалиёт ва лаборатория машғулотлари. – Тошкент: Ўқитувчи, 1995.
Исроилов М.И. Ҳисоблаш методлари. Тошкент: Ўқитувчи, 2000.
Крылов В.И., Бобков В.В., Монастырний П.И. Вычислительные методы высшей математики. 1,2-том. Минск, Выща школа. 1972.
Бахвалов Н. С., Жидков Н. П., Кобелков Г. М. Численные методы. – М.: Лаборатория базовых знаний, 2002. – 600 с.
Воробьева Г.К., Данилова А.Н. Практикум по вычислительной математике. – М: Высшая школа, 1990.
Говорухин В.Н., Цибулин В.Г. Введение в Maple V. Математический пакет для всех. - М.: Мир, 1997.
Демидович Б.П., Марон И.А. Основы вычислительной математики. М.: Наука, 1966.
Дьяконов В.П. Maple 6: учебный курс. - СПб.: Питер, 2001.
Исраилов М.И. Ҳисоблаш усуллари. 1-қисм. – Тошкент: Ўқитувчи, 2003.
Исраилов М.И. Ҳисоблаш усуллари. 2-қисм. – Тошкент: Ўқитувчи, 2004.
Копченова Н.В., Марон И. А. Вычислителная математика в примерах и задачах. – М.: Наука, 2008. – 368 с.
Фойдаланиладиган адабиётлар рўйхати

|
Фойдаланиладиган адабиётлар рўйхати
|
bet | 14/37 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 325,6 Kb. | | #132473 |
Bog'liq Tarjima nazariyasi-fayllar.orgФойдаланиладиган адабиётлар рўйхати
Асосий адабиётлар:
1. Буронов Ж. Сравнительная типология английского и тюркских язьков. М., Высшая
школа 1983.
2. Азнаурова Э.С., Абдурахманова Х.И. Теории практика перевода. Т.: Ўқитувчи,
1989.
3. Komissarov V.N. Koralova A.L. A Manual of translation from English into Russian M.,
Higher school, 1990.
Қўшимча адабиётлар:
1. Буронов Ж. Инглиз ва узбек тиллари қиёсий грамматикаси. Тошкент, «ўкитувчи»
1973.
2. Аракин В. Д. Сравнительная типология английского и русского язьков. М, 1990.
3. Юсупов Ў. Инглиз ва ўзбек тилларининг чоғиштирма лингвистикаси. Тошкент,
Академнашр, 2013
4. Бархударов Л.С. Язык и перевод. М., 1975.
5. Швейцер А.Д. Теория перевода: статус, проблемы, аспекты. – М.: Наука, 1988.
6. Левицкая Т.Р. Фиттерман А.М. Проблемы перевода М., 1976
7. Саломов Г. Таржима назарияси асослари. - Т., 1990.
8. Мусаев К. Лексико-фразеологические вопросы художственного перевода. - Т.:
Ўқитувчи, 1980.
9. Мусаев К. Таржима назарияси. - Т., 2003.
10. Peter Newmark. A Textbook of Translation. Prentice International (U.K) LTD. 1988.
Интернет сайтлар:
1.www.Ziyonet.uz
2.www. linguist.org
3.www.philology.ru
4.www.natlib.uz
5.www.dissercat.ru
6.www.nauka.ru
7.www.dissorg.com
8.www.uzscience.uz
Семинар машғулотларни ташкил этиш бўйича тавсиялар
Семинар машғулотларини ташкил этиш юзасидан кафедра томонидан кўрсатма
ва тавсиялар ишлаб чиқилади. Унда талабалар асосий маъруза мавзулари бўйича олган билим ва кўникмаларини амалий масалалар, кейслар орқали янада бойитадилар.
Шунингдек, дарслик ва ўқув қўлланмалар асосида талабалар билимларини мустаҳкамлашга эришиш, тарқатма материаллардан фойдаланиш, илмий мақолалар ва
тезисларни чоп этиш орқали талабалар билимини ошириш, масалалар ечиш, мавзулар бўйича тақдимотлар ва кўргазмали қуроллар тайёрлаш ва бошқалар тавсия этилади
|
| |
Algebraik tenglamalarning haqiqiy ildizlari mavjudlik shartlari

1.3-chizma
1.2 Algebraik tenglamalarning haqiqiy ildizlari mavjudlik shartlari
Abgebraik
tenglamaning ildizlarini ajratish masalasi yaxshi o’rganilgan va ancha osondir. Quyidagi teoremalarning birinchisi boshqalariga nisbatan umumiyroqdir, chunki u kompleks ildizlarining ham chegaralarini beradi. Biz har doim tenglamada koeffitsentlar haqiqiy va , deb olamiz.
1-teorema. Agar , bo’lsa, u holda tenglamaning barcha ildizlari halqa ichida yotadi. (1.4- chizma)
Isbot. Faraz qilaylik, bo’lsin. Modulning xossalariga ko’ra
Agar biz bu yerda deb olsak, u holda tengsizlik kelib chiqadi. Boshqacha qilib aytganda, ning bu qiymatlarida ko’phad nolga aylanmaydi, ya’ni tenglama ildizga ega bo’lmaydi. Shu bilan teoremaning yarmi isbot bo’ldi.
1.4-chizma
Teoremaning ikkinchi yarmini isbotlash uchun deb olib, ga ega bo’lamiz, bu yerda .Teoremaning isbot qilingan qismiga ko’ra ko’phadning ildizlari (nollari). Tengsizlikni qanoatlantiradi, bundan esa kelib chiqadi.
E s l a t m a: Bu teoremadagi va sonlar tenglama musbat ildizlarning quyi va yuqori chegaralari bo’ladi. Shunga o’xshash - va - sonlar manfiy ildizlarning mos ravishda quyi va yuqori chegarasi bo’ladi. Ildizlarning chegaralari uchun bu teoremadagi baho ancha qo’poldir. Quyidagi teoremalar bunga nisbattan ancha yaxshiroq baholarni beradi.
2-teorema. (Lagranj teoremasi). Agar tenglamaning manfiy koeffisentlaridan eng birinchisi (chapdan o’ng tomon hisoblaganda) bo’lib, manfiy koeffitsentlarning absolyut qiymatlari bo’yicha eng kattasi bo’lsa, u holda musbat ildizlarning yuqori chegarasi
son bilan ifodalanadi.
Isbot. Bu yerda ham deb olamiz. Agar ko’phadda manfiy bo’lmagan barcha , , koefisentlarini esa - manfiy son bilan almashtirsak, ko’phadning qiymati faqat kamayishi mumkin, shuning uchun ham tengsizlika ega bo’lamiz. Bundan esa bo’lganda
kelib chiqadi. Demak, bo’lganda ga ega bo’lamiz, ya’ni tenglamaning barcha musbat ildizlari tengsizlikni qanoatlantirar ekan.
|