Mavzu: Ishlab chiqarish chiqindilarini samarali utilizastiya qilish usullari - bet 5

|
Mavzu: Ishlab chiqarish chiqindilarini samarali utilizastiya qilish usullari
|
bet | 5/7 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 88,62 Kb. | | #107927 |
Bog'liq Ishlab chiqarish chiqindilarini samarali utilizastiya qilish usullariDunyoning deyarli barcha mamlakatlarida qattiq maishiy chiqindilar aholi jon boshiga hisoblaganda har yili bir foizga oshib borayapti. Bu esa o’z navbatida jahonning ekologik barqarorligiga o’zining salbiy ta’sirini ko’rsatmay qolmaydi, albatta. Mutaxassislarning hisob-kitoblari bo’yicha, bugungi kunda chiqindining 800 dan ortiq turi qayd etilgan bo’lib, kelajakda chiqindining tur ko’rsatkichi bundanda yuqoriga qarab o’sishi mumkin. - Dunyoning deyarli barcha mamlakatlarida qattiq maishiy chiqindilar aholi jon boshiga hisoblaganda har yili bir foizga oshib borayapti. Bu esa o’z navbatida jahonning ekologik barqarorligiga o’zining salbiy ta’sirini ko’rsatmay qolmaydi, albatta. Mutaxassislarning hisob-kitoblari bo’yicha, bugungi kunda chiqindining 800 dan ortiq turi qayd etilgan bo’lib, kelajakda chiqindining tur ko’rsatkichi bundanda yuqoriga qarab o’sishi mumkin.
- Energetika, rangli va qora metallurgiya, kimyo sanoati va qurilish industriyasida foydalaniladigan materiallardan hosil bo’lgan chiqindilar atrof-muhitni ifloslantiruvchi asosiy manbaga aylanmoqda. Ularni e’tiborsiz qoldirish esa tabiiy resurslar va tabiatning kutilmagan o’zgarishlariga sabab bo’ladi. Chunki hatto tabiiy xomashyodan tayyorlangan mahsulotning ham yerga singib, qo’shilib ketishi uzoq vaqt davom etadigan jarayon hisoblanadi. Masalan, qog`oz chiqindiga aylanganidan so’ng faqat uch oydan keyingina chiriy boshlaydi. Plastik, polietilen xaltachalarning biologik komponentlarga to’liq ajralishi uchun 400-450 yil talab etilsa, shisha faqat million yildan keyingina to’la yo’qolishi mumkin.
Shuni ta’kidlash joizki, bu chiqindilarning 80 foizini organik moddalar tashkil qiladi va ularni qayta ishlash natijasida katta miqdordagi energiya va energiya tashuvchilarni ishlab chiqarish mumkin. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, maishiy chiqindilar butun dunyoda arzon xomashyo hisoblanadi. Rivojlangan mamlakatlar tajribasi chiqindilarning 85 foizini qayta ishlash mumkinligini ko’rsatmoqda. Ayrim mamlakatlarda chiqindilarni alohida yig`ish tizimi yo’lga qo’yilgan. Natijada qog`oz, plastik, alyuminiy kabi xomashyoning katta qismi qayta ishlashga yuboriladi. Bu jarayonning atrof muhitga ijobiy ta’siri juda katta. Chiqindilarni qayta ishlash natijasida mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflanadigan energiya va xomashyo miqdori 50 foizgacha tejalishi mumkin. - Shuni ta’kidlash joizki, bu chiqindilarning 80 foizini organik moddalar tashkil qiladi va ularni qayta ishlash natijasida katta miqdordagi energiya va energiya tashuvchilarni ishlab chiqarish mumkin. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, maishiy chiqindilar butun dunyoda arzon xomashyo hisoblanadi. Rivojlangan mamlakatlar tajribasi chiqindilarning 85 foizini qayta ishlash mumkinligini ko’rsatmoqda. Ayrim mamlakatlarda chiqindilarni alohida yig`ish tizimi yo’lga qo’yilgan. Natijada qog`oz, plastik, alyuminiy kabi xomashyoning katta qismi qayta ishlashga yuboriladi. Bu jarayonning atrof muhitga ijobiy ta’siri juda katta. Chiqindilarni qayta ishlash natijasida mahsulot ishlab chiqarish uchun sarflanadigan energiya va xomashyo miqdori 50 foizgacha tejalishi mumkin.
- Bugungi kunda yer yuzidagi ko’pgina rivojlangan davlatlarda yuzaga kelayotgan noxush vaziyat va ekologik muammolarni bartaraf etish maqsadida chiqindidan unumli foydalanish yo’lga qo’yilmoqda. Ayrim mamlakatlarda chiqindilarni turlarga ajratib, alohida yig`ish tizimi yo’lga qo’yilgan bo’lib, Yaponiyada rezina mahsulotlarining 34 foizi, qog`oz va kartonning 54 foizi, shisha buyumlarning 43 foizi chiqindini qayta ishlash hisobiga tayyorlanadi. Xitoyda esa metalldan yasalgan buyumlarning 33 foizi, jun, ipak va charmdan tayorlangan buyumlar, hatto attorlik buyularining 34 foizi turli xil chiqindilarni qayta ishlash orqali tayyorlanadi.
|
| |