Trigger turi - O‟zbekiston respublikasi oliy

O‟zbekiston respublikasi oliy
avtomatik rostlagich
Universal JK-triggerida agar S=1 bo‘lsa, triggerdagi kirish impulslar 1- bosqichga qabul qilinadi. S=0 bo‘lganda, 2-bosqich 1- bosqichdagi holatni o‘ziga qabul qiladi. JK-triggerining sxematik ko‘rinishi 4.2.6.-rasmda keltirilgan. 4.2.6.- rasm. JK- universal triggerining ishlash jadvali.
JK-universal triggeri asosida bir necha triggerlarni hosil qilish mumkin. Quyida RS, T, D- triggerlarini qurish sxemalari keltirilgan 4.2.7-rasm). T D C C RS-triggeri T- triggeri D- triggeri 4.2.7- rasm. Registrlar va sanash qurilmalariBir nechta triggerlarni ketma-ket yoki parallel ulash va ularning kirishlarini mantiqiy elementlar bilan boshqarish orqali registrlar va sanash qurilmalari sxemaslarini hosil kilish mumkin. Registr deb axborotni qabul qiluvchi, saqlovchi, murakkab bo‘lmagan o‘zgartirishlar (chapga va o‘nga surish)ni amalga oshiruvchi, hamda axborotni to‘g‘ri va teskari kodlarda uzatuvchi qurilmaga aytiladi. Registrlar ketma ket kodlarni parallel kodga va aksincha o‘zgartirishda ham ishlatiladi. Registrlarning asosini triggerlar hosil qiladi va triggerlarni ketma-ket yoki parallel ulash orqali registr sxemasi hosil qilinadi. keladi. Sonning har bir razryadi registrning razryadiga (saqlovchi triggerga) mos Registrlarning parallel, ketma-ket prinsipda ishlovchi, o‘nga va chapga suruvchi, hamda reversiv turlari mavjud. Parallel prinsipda ishlovchi registrlarda kodlar parallel yoziladi va o‘qiladi, ketma-ket prinsipda ishlovchi registrlarda esa kodlar ketma-ket yoziladi va o‘qiladi. O‘nga va chapga suruvchi registrlar kodlarni o‘nga va chapga surish uchun xizmat qiladi. Quyidagi rasmda D-trigger asosida qurilgan o‘nga suruvchi, ketma-ket prinsipda ishlovchi registr sxemasi keltirilgan (4.3.1-rasm). 4.3.1- rasm. Har bir taktda ―X‖ kirishdan ikkilik raqamlar ketma-ket kodda kiritiladi, va bitta razryadga o‘nga suriladi. D-triggeri asosidagi chapga suruvchi registr sxemasi 4.3.2.-rasmda keltirilgan. 4.3.2.-rasm. Reversiv registrlar saqlanayotgan axborotni ham o‘nga, ham chapga surish uchun xizmat qiladi. чапга 4.3.3-rasm. Reversiv registr. Sanash qurilmasi kirishdagi impulslar sonini hisoblash uchun xizmat qiladi. Har bir impuls sanash qurilmasida saqlanayotgan sonni bittaga o‘zgartiradi. Ular bajaradigan vazifasiga ko‘ra qo‘shuvchi, ayiruvchi va reversiv (ham qo‘shuvchi, ham ayiruvchi) turlarga bo‘linadi. Quyidagi rasmda T-trigger asosida qurilgan, ketma-ket bog‘lanishli, qo‘shuvchi sanash qurilmasi sxemasi keltirilgan 4.3.4-rasm). Kirishdagi har bir impuls qurilmadagi sonni bittaga oshiradi. Сч 4.3.4.-rasm Bu qurilma dinamik prinsipida ishlaydi, ya‘ni uning triggerlari kirishdagi impulsning orqa fronti (impuls spadi)ga mos ravishda o‘z holatini o‘zgartiradi. Qo‘shuvchi sanash qurilmasining ishlash jadvali.
Ayiruvchi sanash qurilmasida kirishdagi har bir impuls undagi sonni bittaga kamaytiradi. 4.3.5-rasmda ayiruvchi dinamik sanash qurilmasining sxemasi va ishlash vaqt diagrammasi keltirilgan. Сч Сч Q1 t Q2 t Q3 t t 4.3.5-rasm. Bu qurilma dinamik prinsipida ishlaydi, ya‘ni uning triggerlari kirishdagi impulsning frontiga mos ravishda o‘z holatini o‘zgartiradi. Ayiruvchi sanash qurilmasining ishlash jadvali quyidagicha.
Sanash qurilmalari kirishdagi impulsning maksimal chastatasi quyidagi formula bilan aniqlanadi. max f 1 tcx ntT bu erda : tcx - sinxrosignal davri; n – sanoq triggerlari soni; tT – sanoq triggerida o‘tish jarayoni vaqti Sanash qurilmasining asosiy ko‘rsatkichi sanash koeffitsienti bilan har akterlanadi. ka 2n bu erda n- sanovchi triggerlarning soni. Reversiv sanash qurilmasi ikki yoqlama yo‘nalishda sanash imkoniyatiga ega bo‘lib, sanash yo‘nalishi uchun maxsus boshqarish kirishlari (―+‖ va ―-‖)ga ega. «+» 4.3.6- rasm.Reversiv sanash qurilmasi sxemasi. Sanash qurilmalaridan chostata bo‘lgichlari sifatida ham foydalanish mumkin. Uning triggerlari chiqishlari kirishga nisbatan chastotani Q1 - ikki marta, Q2 - to‘rt marta, Q3 - sakkiz marta bo‘ladi. qiladi. Deshifrator va shifratorlarDeshifratorlar va shifratorlar raqamli kodlarni o‘zgartirish uchun xizmat Deshifrator n kirishga va 2n chiqishga ega bo‘lgan kombinatsion qurilma bo‘lib, kirishdagi har bir kod kombinatsiyasiga mos ravishda chiqishlardan faqat bittasida «1» signali hosil bo‘ladi. Deshifratorlarning bir pog‘onali yoki parallel (eng tez turi), piramidal va ko‘p pog‘onali turlari mavjud. 0 1 2 Sxematik belgisi 3 O‘nlik Ikkilik F3 F2 F1 2 0 01 0 0 01 4 0 6 3 0 1 1 6 0 5 1 0 1 7 7 1 1 1 Bir pog‘onaili dishifratornind prinsipial sxemasi 4.4.1-rasm Kodlar jadvali SHifrator – deshifratorga nisbatan teskari funksiyani bajarish uchun xizmat qiladi, yani har bir aktiv kirishga shifrator chiqishida mos kod hosil qilinadi. 7 6 5 4 3 2 1 0 F1 F2 F3 Ўнлик F1 сон 0 F2 1 2 3 F3 4 5 6 7 Иккилик сон 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0 1 1 1 а) б) в) 4.4.2-rasm.Shifrator а) prinsipial sxemasi, б) sxematik belgisi, в) kodlar jadvali. SHifratorning qo‘llanishiga misol sifatida klaviaturadagi ma‘lumotlarni kiritish jarayonini olish mumkin. Har bir bosilgan klavisha uchun shifrator mos ikkilik kodi hosil qiladi. Download 1,8 Mb.
|