SIFAT VA STANDARTLASHGA SANOAT TA'SIRI

SIFAT VA STANDARTLASHGA SANOAT TA'SIRI
Sifat tarixi hunarmandlar gildiya deb nomlangan kasaba uyushmalariga birlashishni boshlagan asrlardan beri o'z ildizlarini topishi mumkin. Sanoat inqilobi kelganda, sifatni boshqarish bo'yicha dastlabki tizimlar mahsulot va jarayon natijalarini boshqaruvchi standartlar sifatida ishlatilgan. Ko'proq odamlar natijalarni ishlab chiqarish uchun birgalikda ishlashlari kerak edi va ishlab chiqarish miqdori o'sdi, sifatli natijalarni ta'minlash uchun eng yaxshi amaliyotlar zarur edi.
Oxir oqibat, mahsulot va jarayon natijalarini boshqarish bo'yicha eng yaxshi amaliyotlar yaratildi va hujjatlashtirildi. Ushbu hujjatlashtirilgan eng yaxshi amaliyotlar sifat menejmenti tizimlari uchun standart amaliyotga aylandi.
Ikkinchi Jahon urushi paytida, masalan, bir shtatda ishlab chiqarilgan o'qlar boshqa davlatda ishlab chiqarilgan miltiq bilan ishlashga to'g'ri kelganida, sifat tobora ortib bormoqda. Qurolli kuchlar dastlab mahsulotning deyarli har bir qismini tekshirdilar. Xavfsizlikni yo'qotmasdan jarayonni soddalashtirish uchun harbiylar tekshirish uchun namuna olishning sifatli usullaridan foydalana boshladilar, bunga harbiy-spetsifikatsiya standartlari va Valter Shevartning statistik jarayonini boshqarish texnikasida o'quv kurslari nashr etildi.
Sifatning ahamiyati faqat urushdan keyin o'sdi. Yaponlar sifatli inqilobdan bahramand bo'lib, Jozef M. Juran va V. Edvards Deming singari amerikalik mutafakkirlarning fikrlarini to'liq qabul qilib, tekshiruvdan barcha tashkilot jarayonlarini takomillashtirishga foydalanganlar. 1970-yillarga kelib, AQShning elektronika va avtomobil kabi sanoat tarmoqlari Yaponiyaning yuqori sifatli raqobati bilan keng tarqaldi.
Sifat menejmenti tizimlarining yuksalishi
Amerikaning Yaponiyadagi sifat inqilobiga bo'lgan munosabati, sifatni boshqarish bo'yicha umumiy uslub (TQM) tushunchasini tug'dirdi, bu nafaqat sifatni boshqarish usuli, balki butun tashkilotni qamrab olgan yondashuvlarni ta'kidladi.
20-asrning oxirida mustaqil tashkilotlar sifat menejmenti tizimlarini yaratish va amalga oshirishda yordam beradigan standartlarni ishlab chiqarishni boshladilar. Aynan shu davrda "Umumiy sifat menejmenti" iborasi ma'quldan chiqib keta boshladi. Amalga oshirilishi mumkin bo'lgan noyob tizimlarning ko'pligi sababli "Sifat menejmenti tizimi" yoki "Sifat" atamasiga afzallik beriladi.
21-asrning boshlarida QMS barqarorlik va shaffoflik g'oyalari bilan birlasha boshladi, chunki bu mavzular iste'molchilarni qondirish uchun tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. ISO 19011 audit rejimi sifat va barqarorlik hamda ularning tashkilotlarga qo'shilishi bilan shug'ullanadi.
Sifat menejmenti sohasidagi xorijiy mutaxassislar shartli ravishda ikki guruhga bo'linadi. Birinchisi, raqobatbardosh dunyo mutlaqo yangi boshqaruv madaniyatini yaratish uchun odatiy yondashuvlar va ish uslublaridan butunlay voz kechishni talab qiladi, deb hisoblaydiganlarni o'z ichiga oladi. Bunday qarashlar asosan yapon mutaxassislariga va butun dunyoga keng tanilgan amerikalik olim V. E. Demingga xosdir. Ikkinchi guruh vakillarining qarashlari ko'proq amaliydir. Ularning fikricha, sifatni ta'kidlab, mavjud tizimlarni doimiy ravishda takomillashtirish kompaniyalarga omon qolish va raqobatbardosh bo'lib qolish imkoniyatini beradi. Odatda, ushbu guruhga J. Jurana, F. Krosbi, A. Feygenbaum kiradi.
Umuman olganda, sifat menejmentining quyidagi ilmiy maktablari ajralib turadi:
- Amerika maktabi;
- yapon maktabi;
- yevropa maktabi.
Amerika sifat menejmenti maktabining eng taniqli vakili - V. E. Deming (1900-1993). U 80-yillarda urushdan keyingi Yaponiya va AQShning tiklanishiga katta ta'sir ko'rsatdi. o'tgan asr. Doktor Deming birinchi "sifatli ustoz" deb nomlanishiga ko'p sabablar bor. Yoshi ulardan biri: Doktor Deming 90 yoshdan oshgan. Ammo asosiy sabab uning faoliyati natijalarining muhimligidadir. Deming - bu sanoat bilan unchalik aloqasi bo'lmaganlar ham eshitgan "sifatli ustoz".
|