Ob`ektlarni parametrlarini nazorat qiluvchi va boshqaruvchi

1.2.Ob`ektlarni parametrlarini nazorat qiluvchi va boshqaruvchi
programmalashtiriladigan sistemaning bloklarini asosiy vazifalari
Bu erda nazorat qilinadigan va boshqariladigan ob`ekt o`rnida gazlama to`qish
stanogi, manipulyator, robot, sonli – programmali boshqariladigan stanok,
avtomatli va shunga o`xshagan har qanday boshqariluvchi mexanizm bo`lishi
mumkin. Ob`ektlarning turiga qarab nazorat qilinadigan va boshqariladigan
ИЭМ
БҚ
А/Р.
СЧБ
НКБО
ДТ
СБҚИМ
А/РСКБ
CPU
МИКРО
КОН-
ТРОЛ-
ЛЕР
Дис
МКБ
ПРОГ
parametrlar turli bo`lishi mumkin. Masalan, nazorat qilinuvchi va boshqariluvchi
ob`ekt sifatida manipulyatorni oladigan bo`lsak, uning nazorat qilinuvchi
parametrlariga: manipulyatorning ko`p koordinatali qo`llariga berilgan topshiriq
asosida qanday tezlik, aniqlik bilan harakatlanishi, ishni bajarilishi, harakat
chegaralarini o`zgarishini ta`minlashi, qo`llarini panjalarini ochilib/berkilishini
ko`rsatilgan vaqt oralig‘ida ta`minlashi kabi parametrlar kiradi.
Bunday parametrlarni (kattaliklarni) nazorat qilish, o`lchash va boshqarib turish
uchun eng avvalo, kontaktsiz o`chirgichlar, siljish datchiklari (datchik
peremesheniya), fotoelektrik datchiklar, sanagichlar, qadamlovchi dvigatelni
ishlashini va parametrlarini nazorat qiluvchi harorat datchigi, kuchlanishni
o`zgartirgichlar kabi birlamchi o`zgartirgichlar kerak bo`ladi.
Manipulyatorning boshqariluvchi yoki rostlanuvchi parametrlarini ko`p
koordinatali qo`llarini harakat chegarasini o`zgarishi datchiklar orqali nazorat
qilinadi, o`lchanadi va birlamchi o`zgartirgichlar orqali tok yoki kuchlanishga
aylantiriladi hamda navbatdagi blokka, ya`ni, analog/raqamli blokka (signallarni
kodga aylantiruvchi blokka) uzatiladi. Bu blok analogli signallarni parallel kodga
aylantirib, mikroEHMga (CPU) uzatiladi. MikroEHM uzatilayotgan kodlarni
programma asosida qayta ishlab, ob`ektning parametrlarini berilgan qiymat bilan
solishtirib, ularni topshiriqdagi chegaradan qancha farq qilishini aniqlaydi. Olingan
(o`lchangan) natija displeyda namoyon etiladi. Ijro etuvchi mexanizmni ishlashini
yoki nazorat qilinayotgan parametrni rostlash kerak bo`lsa CPU (kontroller)
boshqaruvchi signal ishlab chiqaradi. Bu boshqaruvchi signallar analog/raqamli
signallarni uzatuvchi (chiqaruvchi) blokka beriladi. Bu blokning chiqishidan
analogli yoki diskret signallar ijro etuvchi mexanizmga beriladi va uning ishlashini
boshqaradi. O`z navbatida, ijro etuvchi mexanizmi nazorat qilinayotgan parametrni
berilgan chegarada ushlab turadi. Ma`lumotlarni kirituvchi blok (klaviatura) orqali
CPU ning tezkor xotirasiga boshqaruvchi sistemani ishlashini boshqarish
programmasini kiritish, sistemani kanallarini nazorat qilinuvchi va boshqariluvchi
ob`ektlarni tanlash, ularni ishchi rejimlarga o`tkazish, ijro etuvchi mexanizmlarni
harakat oraliqlarini chegarasini o`zgartirish, o`lchanayotgan ma`lumotlarni qayta
ishlash, olingan natijalarni displeyga,
printerga chiqarish, boshqarish, o`lchash programmalarini sozlash va shunga
o`xshagan vazifalar bajariladi. SHuni aytish kerakki, hozirgi paytda elektronika va
avtomatikaning elementlarini yaratilish texnologiyasi rivojlanib, signallarni
oldindan
qayta
ishlovchi,
o`zgartiruvchi
bloklar
(kirituvchi
bloklar)
ixchamlashtirilib, standart, ishlatishga juda ham qulay bo`lgan ko`rinishga
keltirilgan. Masalan, Germaniyaning SIEMENS firmasining S5 – 115Y/H/F
kontrollerini modul ko`rinishdagi strukturali sxemasi 1.2 – rasmda keltirilgan [1].
Марказий блок (ZG)
Кенгайтириш қурилмаси (EG)
Марказий процессор (CPU)
Уловчи модул (IM)
Манба блоки (SN)
Рақамли киритиш модуллари (DE)
Рақамли чиқариш модуллари (DА)
Аналогли киритиш модуллари (АЕ)
Аналогли чиқариш модуллари (АА)
Адаптацияловчи
капсула
Комутацияловчи
процессорлар ( СР)
1.2-Расм. S5-115 U/FH контроллерини модуллари ва уларни объект
билан боғланиш схемаси.
7
6
8
1
2
3
4
иэм
нқ
удт
иэм
НКБО
5 10 11
9
1.3– rasm. S5–115U PK sxematik ko`rinishi
Bu erda:
1 – markaziy protsessor (CPU);
2 – ta`minot bloki (SV);
3 – raqamli kiritish modullari (DE); raqamli chiqarish modullari (DA);
analogli kiritish modullari (AE); analogli chiqarish modullari (AA);
4 – kommunikatsiyalaydigan protsessorlar (CP);
5 – signallarni oldindan qayta ishlovchi modullar (IP);
6 – kengaytiruvchi qurilma (EG);
7 – markaziy blok (ZG);
8 – ulash moduli (IM);
9 – nazorat qiluvchi, o`lchovchi datchik;
10 – ijro etuvchi mexanizm;
Программани
ички
хотираси
(RAM)
Аккумулятор
Санагичлар
таймерлар
маркерлар
РАЕ
РАА
Бошқарувчи
қурилма
Хотира модули
(RAM/EPROM)
EEPROM
Кетма-кет
интерфейс
CPU
Периферия шинаси
Аналог/рақамли
кириш модуллари
Рақамли/аналогли
чиқиш модуллари
Функционал
модуллари
Периферия модули
11 – nazorat qilinuvchi va boshqariluvchi ob`ekt.
Nazorat qilinayotgan va boshqarilayotgan ob`ektlarni parametrlari datchiklar
orqali signallarni oldindan qayta ishlovchi modullarni kirishlariga va bu
bloklarning chiqishlaridan qayta ishlangan signallar raqamli, analogli signallarni
kirituvchi/chiqaruvchi bloklar orqali qayta ishlanib, razryadligi va signallarni
amplitudalarini kattaligi bo`yicha standart ko`rinishga keltirilib, markaziy
protsessorni umumiy shinasiga uzatadi. Markaziy protsessor qabul qilgan
signallarni xotirasiga yozilgan programma asosida qayta ishlaydi. Olingan natijalar
berilgan qiymatlar bilan taqqoslanadi. Agarda nazorat qilinayotgan yoki
boshqarilayotgan ob`ektning qiymati topshiriqdagi qiymatdan farq qilsa, CPU
boshqarilayotgan parametrni rostlash uchun boshqarish signalini ishlab chiqadi va
bu signal analog/raqamli chiqarish modullari orqali to`g‘ridan – to`g‘ri yo ijro
etuvchi qurilmalarga yoki undan signallarni oldindan qayta ishlovchi modulga
uzatilishi mumkin.
|