nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Maxsulotni ma’lum shaklda kesuvchi mashinalar

|
Maxsulotni ma’lum shaklda kesuvchi mashinalar
|
bet | 29/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Maxsulotni ma’lum shaklda kesuvchi mashinalar
Go‘sht sanoatida bunday mashinalar keng qo‘llaniladi. Ma’lum shaklda kesish uchun shpig kesgich va go‘shtni reluga kesuvchi mashinalar ishlatiladi. SHpig kesuvchi, kolbasa ishlab chikarishda shpigni kolbasa turiga ko‘ra 4x4x4 mm dan 12x12x12 mm li kubiklar shaklida kesib berishi mumkin. Mashinaning asosiy ishchi kismi bu kesish mexanizmidir, u shpig brusochkalarini kubik kilib kesib beradi. Shakl anik chikishi uchun shpig (chuchka yog‘i), dumba 0S gacha sovutilgan bo‘lishi kerak.
Go‘sht va go‘sht mahsulotlariga issiklik ishlovchi berib, atmosfera bosimida ishlovchi apparatlar go‘sht mahsulotlarni va shifobaxsh preparatlar ishlab chikarishda sexdagi asosiy va yakunlovchi issiklik ishlovchi berish uchun qo‘llaniladi. Undan tashkari suyish sexida yordamchi operatsiyalarni bajarishda ishlatiladi.
Bu sharoitda ishlovchi apparat germetik yopik bo‘lishi yoki bug‘ni xonaga chikib ketishidan saklaydigan bo‘lishi kerak.
A ralashtirgichlar
Eritmalar tayyorlash, aralashtirilaetgan moddalarning bir xilda taksimlanishini ta’minlash uchun issiklik jarayonini tezlatish yoki texnologik jaraen buyicha nazarda tutilgan mahsulotlarning aralashtirmalarini tayyorlashda go‘sht korxonalarida aralashtirgichlar qo‘llaniladi.
Aralashtirish mexanik yoki pnevmatik bo‘lishi mumkin. Mexanik xar xil tuzilishdagi aralashtirayotgan maxsulotni ichiga yuborish orkali amalga oshiriladi.
Shprishlash.
K olbasa gilofini farsh bilan to‘ldirish uchun davriy va o‘zlo‘qsiz ishlaydigan shpritslar ishlatiladi. Davriy ishlaydigan shpritslar gidravlik yoki pnevmatik uzatmaga ega. Uzluksiz ishlaydiganlari rotatsion yoki vintli o‘zatmaga ega.
Shpritslarning talab etadigan kuvvati farshni berish tezligiga, ishchi bosimga bog‘liq. Kolbasa gilofini kiyma bilan to‘ldirish uchun ishlaydigan uzluksiz shpritslardan biri gidravlik shprits xisoblanadi va u 21-rasmda ko‘rsatilgan. Xozirgi kunda ko‘pgina korxonalarda mana shu shprits turidan foydalaniladi.
|
| |
Formulasi:
 


 
D- - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 63/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Formulasi:
D-zichlik
T-suyuqlik massasi
V-suyuqlik hajmini ifodalaydi. (suv hajmini)
Sutning zichligi (1, 027-1, 032) o‘rtacha 1, 030 ga teng, ya’ni sut suvdan 1, 030 marta og‘ir. Zichligi 1, 027dan past sutlar suyultirilgan sut deyilsa ham bo‘ladi. Sut sog‘ilgandan keyin 2 soatdan so‘ng zichligi aniqlanadi. Sut orasidagi gazlar chiqib, tinishi kerak.
2. Yopishqoqligi - Sutdagi molekulalararo bog‘lanishdir. Oqsillar, kazein, va tuzlarga ham bog‘liq. Oqsil zarrachalari kattalashishi bilan sutning ichki ishqalanishi ham ortadi. Sut yopishqoqligi nordon mahsulotlar tayyorlashda yaxshi bo‘ladi. Pishloq tayyorlashda aksincha, sut isitilganda yopishqoqligi kamayadi.
3. Sutning muzlash nuqtasi - 0, 50o-0. 58o gacha.
4. Sutning qaynash nuqtasi. Sutning qaynash temperaturasi suvga nisbatan yuqori bo‘ladi, ya’ni 100, 2oC ga teng. Sutda erigan holda tuzlar ko‘p bo‘lsa, qaynash nuqtasi yuqori bo‘lib, muzlash nuqtasi pasayadi.
Sutning rangi. Normal sut o‘ziga xos sarg‘ish rangga ega, bu sarg‘ish rang - sut yog‘i quyosh no‘rining spektrining sariq nurlarini aks ettirishidir. Sutning rangi kolorimetr asbobi bilan aniqlanadi. U sariq bo‘lsa ham yupqa qavatda ko‘rilganda yoki suv aralashtirib (suyultirib) ko‘rilganda tiniq havo rang bo‘lib ko‘rinadi. Sutda yog‘ ko‘paysa u xiralashadi.
3. Sutning kislotaliligi-yangi sog‘ib olingan sutning 100 ml. ni titrlash uchun 0,1 normal ishqor eritmasi 16-18o ternerga teng. 22oS T. dan yuqori sutlarni sut zavodlari qabul qilmaydi. Sutning kislotaliligi 60-70oT. ga etganda sut ivib qoladi. Sut zavodiga topshiriladigan sut 19oT. bo‘lsa jarima solinadi. Chet ellarda esa bunday sut ham sut zavodiga qabul qilinmaydi.
Bakteritsidlik xossasi. Elindagi so‘rg‘ichlar teshigidan sutga mikroblar o‘tadi, ammo ular ko‘paymaydi. Chunki, sutda mikroblarini o‘ldiruvchi bakteritsid xossalari bo‘ladi. Sutni tezda o‘zoq muddat bilan sovutib, bu xossalarni o‘zoq muddat saqlab qolinadi.
Bakteritsid xossalar namoyon bo‘lib turadigan vaqt bakteritsid faza deyiladi. Bu xossalarni namoyon qiluvchi bakteritsid moddalariga lakteninlar deb ataladi.
Bu moddalar ayniqsa og‘iz sutida ko‘p bo‘ladi. Shuning uchun inson bolasi ham, hayvonlar bolalari ham og‘iz sutini me’yorida iste’mol qilinsa hayot faoliyatida katta ahamiyatga egadir.
|
| |
Pedagogik test - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

72
bevosita boshqarish, kamchiliklarni tez aniqlash uchun amaliy ko‘nikma
va malakalarni tarkib toptirish maqsadida qo‘llaniladi.
Reproduktiv usullar - o‘quv materialining mazmuni asosan axborot
xarakterida
bo‘lsa,
amaliy harakatlarning usullarini ta’riflasa,
o‘quvchilarning bilimlarini mustaqil qidirib
ola bilishlari uchun juda
yangi hisoblansa, vaziyatlarni hal qilish uchun tayyor bilimlar yo‘q
bo‘lsa samarali qo‘llanadi.
Bu usulda tafakkur qilish katta samara beradi.
Reproduktiv usulda
o‘quvchilar ilgari yoki yaqinda egallagan bilimlarini qo‘llaydi.
MO‘ arxitekturasi - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

408
- videoanjumanlar;
- elektron multimedia darsliklari;
- kompyuterli o‘qitish va test oluvchi tizimlar;
- imitatsion modellar va kompyuterli trenajyorlar;
- telekommunikatsiya vositalaridan foydalanish uchun maslahatlar
va boshqalar.
Bu ta’lim texnologiyalarining asosiy qismlari ta’lim portallarida o‘z
aksini topadi. Ta’lim portali masofali o‘qitish jarayonida o‘qituvchi va
o‘quvchilarni bog‘lab turuvchi vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Masofali o‘qitish jarayonining asosiy tashkil etuvchilaridan yana
biri axborot texnologiyalari tushunchasidir. Axborot texnologiyalari
deganda masofali o‘qitishdagi ta’lim axborotlarini saqlash, qayta
ishlash, o‘quvchilarga yetkazish, o‘quvchi bilan o‘qituvchi orasidagi
muloqotni ta’minlash, o‘quvchilar olgan bilimlarini baholash kabi
vazifalarni bajaruvchi texnik va dasturiy vositalar majmui tushuniladi.
Masofali o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning olgan bilimlarini
baholashda axborot texnologiyalarining avtomatlashtirilgan tekshirish
tizimlaridan foydalaniladi. Avtomatlashtirilgan tekshirish tizimlarining
asosiy imkoniyatlari quyidagilardan iborat: tabaqalashtirilgan va
yakkama- yakka nazorat qilish; o‘zini o‘zi nazorat qilish; fan
mavzularini qay darajada o‘zlashtirganligini ko‘rsatish; o‘quvchilarga
fanni o‘zlashtirishda kerakli tavsiyalar berish va boshqalar
Ta’limda ragbatlantirish va tanbeh berishning qanday

74
Og‘zaki nazorat - yakka va guruhiy so‘rash yo‘li bilan amalga
oshiriladi. Alohida so‘rashda o‘qituvchi ma’lum vaqt davrida
o‘quvchilar tushuncha, qonun nazariya holda dalillarni qay darajada
egallaganliklarini aniqlaydi.
Yozma na’zorat – o‘quvchilar bilimini ona tili, matematika, fizika,
kimyo fanlarida yozma tarzda ham baholanadi. Yozma ishlar turli
davomiylikka ega. Ayrim vaqtda qisqa, ayrimda esa to‘liq dars
davomiyligida yozma ishlar o‘tkaziladi. Yozma nazoratda baholar
ob’ektiv bo‘lishi va o‘quvchilarning tipik xatolari aniqlanib kelgusida
ularning bartaraf etilishi belgilab olinadi.
O‘z - o‘zini nazorat qilish o‘quvchilarning o‘quv faoliyatini muhim
elementidir. Nazorat kelgusidagi ishlarga reja tuzish nimalarga e’tibor
berish kerakligini aniqlab beradi.
"Rolli o‘yinlar" - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

84
2. Tayyorlash. O‘quvchilar vaziyat yoki muammo bilan tanishadilar
va ular o‘rtasida rollar taqsimlanadi.
3. Ishtirokchilarni tanlash. O‘qituvchi rolga o‘quvchilarni o‘zi
tanlashi, guruhda o‘zlari taqsimlashlariga imkon berishi yoki
xoxlovchilarni taklif etishi mumkin. o‘quvchilar o‘zlarining sinfi oldida
chiqish qilishlari yoki bir vaqtning o‘zida kichik guruhlarda ishlashlari
mumkin. Rolli o‘yinlarida ishtirok etmayotgan o‘quvchilar kuzatuv
bo‘lishlari yoki boshqa rolni o‘ynashlari mumkin.
4. O‘yinni o‘tkazish. O‘quvchilar o‘yin doirasida o‘zlarini tutish
usulini o‘zlari tanlaydilar. Bunda albatta berilgan vaziyatga tushganda
inson o‘zini qanday tutishi mumkinligi asos qilib olinadi. O‘yinning
borishiga o‘qituvchi aralashmasligi lozim. Agar o‘yin bir joyiga
kelganda toxtab qolsagina, unga turtki berish maqsadida aralashishi
mumkin. Shunda ham aralashuv qisqa, aniq va ravshan bo‘lishi kerak.
Ayrim hollarda o‘yin tugagandan keyin rollarni almashib, yana bir bor,
takroran o‘yin o‘tkazish foydadan holi bo‘lmaydi.
5. Muhokama. O‘yin muxokama qilinishi va baholanishi kerak.
Muxokama uchun quyidagi savollarni berish mumkin:
– Siz nimalarga o‘rgandingiz?
– O‘yin bo‘yicha va har bir rol bo‘yicha nimalarni his etayapsiz?
–
O‘yin realistik bo‘ldimi?
–
Qo‘yilgan masala hal etildimi? Agar hal etilgan bo‘lsa, qanday
hal etildi? Agar hal etilmagan bo‘lsa, nima uchun?
O‘qitishning interaktiv uslublari

76
–
"oxiri ochiq" bo‘lgan savollar, ya’ni yagona "to‘g‘ri" javobga
emas, balki muammo (savol) bo‘yicha turli nuqtai nazarlarni bayon qila
olishga yo‘naltirilgan savollarni bera olish qobiliyati;
–
o‘quvchilar bilan muloqatda o‘qituvchi tomonidan o‘zining nuqtai
nazarini hal qiluvchi nuqtai nazar deb emas, balki neytral deb
aniqlanishi. Bu narsa mashg‘ulot paytida o‘quvchilarga qo‘rqmasdan
"to‘g‘ri " va "noto‘g‘ri" nuqtai nazarlarini bayon etish imkoniyatini
beradi;
–
mashg‘ulotning tahlil va o‘z- o‘zini tahlil qilishga tayyorgarlik.
Ushbu holat mashg‘ulotlarda nima?, qanday? va nima uchun? sodir
bo‘lganini, o‘zaro faoliyat qaerda "osilib" qolganini, u nima bilan
bog‘liq ekanligini, keyinchalik bunday holatlarni ro‘y bermaslik uchun
nimalar qilish kerakligi va boshqalarni tushinib olishga yordam beradi;
➢
mashg‘ulotning borishini, uning kulminatsiyasini, natijaviyligini
va boshqa kuzatish imkonini beruvchi yozma xotiralarni yozib borish.
Birinchi bo‘limga alohida e’tiborni qaratishni istar edik.
O‘qituvchining savoli – bu, o‘quvchining tafakkurini bostirish yoki
rivojlantirish uchun kuchli vositadir. Savolning ikki hil turi mavjud
(interaktiv o‘qitish nuqtai nazaridan).
–
o‘quvchining fikr doirasini chegaralab, uni bilganlarni oddiy
qayta tiklashga keltirib qo‘yadigan savollar. Bunday savollar fikrlash
jarayonini to‘xtatib turishga xizmat qilib, o‘quvchiga uning fikri hech
kimni qiziqtirmasligi tushunib etishiga olib keladi;
–
fikr yuritish, o‘ylash, tasavvur qilish, yaratish yoki sinchiklab
tahlil etishga undovchi savollar. Bunday savollar fikrlash darajasini
ko‘tarish bilan birga, o‘quvchilarda ularning ham fikri qimmatga ega
ekanligiga ishonch uyg‘otadi.
CBT (Computer- based Training) - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

406
- chop etilgan materiallar;
- video - kompyuterli filmlar, videokassetalar, videoanjumanlar;
- audio - yozilgan audiomateriallar, audioanjumanlar;
- kompyuterli ma’lumotlar.
O‘zining imkoniyatiga ko‘ra eng boy kompyuterli ma’lumotlar
hisoblanadi. O‘qitishda kompyuterli ma’lumotlardan foydalanishning bir
necha uslubi mavjud. G‘arbda qabul qilingan atamalarga mos holda
ulardan foydalanishning quyidagi usuli mavjud:
- Computer- assisted instruction (CAI) – kompyuter dasturlari bilan
amalga oshiriladigan o‘qitish. CAI - kompyuterni o‘quv materiallar
bilan individual ishlash uchun qurol sifatida foydalanish. Misollar: ingliz
tilini va yo‘l harakati qoidalarini o‘rganish dasturlari.
- Computer- managed instruction (CMI) – kompyuter dasturlari
boshqaradigan o‘qitish. CMI – o‘quv kontentni yetkazishni tashkil etish
va o‘kitish natijalarini hisobi uchun kompyuterni foydalanish. CMI
foydalanishda o‘qitishning o‘zi kompyuterli shaklda amalga oshirilishi
shart emas. Misol sifatida to‘la qonli masofali o‘qitish tizimini keltirish
mumkin, chunki talabalar o‘zlarining kompyuterlaridan universitet
axborot tizimidan foydalanib o‘quv jadvalini biladilar va ma’ruzalariga
materallar oladigan, lekin o‘qish auditoriya shaklida bo‘ladi.
- Computer- mediated education (CME) – kompyuter dasturlari
qo‘llab- quvvatlaydigan o‘qitish. CME – o‘quv kontentni yetkazishni
yengillashtirish uchun kompyuterni qurol sifatida foydalanish.
Masalan: Elektronnaya pochta, WWW, videanjumanlar.
Elektron o‘qitishning samarali tizimini foydalanish uchun mumkin
bo‘lgan kompyuter texnologiyalarining imkoniyatldarini foydalanish
zarur:
- kompyuter shaklida o‘qitish (CAI);
- o‘qitishni boshqarish (CMI);
- o‘quv materialini yetkazish va o‘quv jarayonining ishtirokchilari
orasida axborot almashinish (CME).
Sosiska va sardelkalar tayyorlash texnologik sxemasi

|
Sosiska va sardelkalar tayyorlash texnologik sxemasi
|
bet | 32/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Sosiska va sardelkalar tayyorlash texnologik sxemasi
Xom ashyoni maydalash
|
|
|
Go‘shtni tuzlash
|
|
|
Etilish (2-4,6- soat)
|
|
|
Yupka maydalash va maydalangan go‘sht tayyorlash (6-10 min)
|
|
|
Maydalangan go‘sht bilan pustinchalarni to‘ldirish
|
|
|
Sosiskalarni burash va sardelkalarni to‘qish
|
|
|
Kovurish (80-1000S, 30-60 min)
|
|
|
Pishirish (80-850S, 10-30 min)
|
|
|
Sovitish (4-6 soat)
|
|
|
Saqlash (80S, 48 soat)
|
Kaynatish ishlari suv to‘ldirilgan kozonlarda va maxsus bug‘ kameralarida bajariladi. Bunda xarorat turli darajada bo‘lishi mumkin. Jumladan, respublikamiz korxonalarida 70-800S da kaynatish usuli ko‘prok qo‘llaniladi. binobarin, kolbasa batoni ichidagi xarorat 65-700S atrofida bo‘ladi.
Agar ba’zan kolbasa zararsizlantirilgan shartli yarokli xomashyodan tayyorlangan bo‘lsa, uni 90-950S xaroratda kaynatish talab etiladi. Bunda baton ichidagi xarorat 80-850S atrofida bo‘ladi.
Kozondagi suv 90-950S gacha isitilgach, unga kolbasalar solinadi va kaynatishning oxirigacha ana shu xarorat saklab turiladi. Batonlar ichidagi xarorat 68-720S ga etkazilsa, kolbasalar tayyor xolga keladi.
Kolbasalarni kaynatish muddati batonlarni diametriga bog‘liqdir. Jumladan, "sosiska" 10 minut, "sardelka" 10-16 minut, "Uqraina", "Minsk", "Litva", "Poltava" kolbasalari 20-25 minut, "Chaynaya", "Doktorskaya" va boshka kolbasalar 30-40 minut va kolgan navlari 70-150 minut kaynatiladi.
Kaynatish ishlari tugagach, kolbasalar moslamalarga osilgan xolda yaxshilab shamollatiladi va xarorati 4-80S bulagn xonalarda sovutiladi. Ayrim xollarda, kombinat sharoitida kolbasalar dush tagida sovutiladi va omborga junatiladi. U erdagi xarorat 7-90S va namlik 75-80 foiz bo‘lishi talab etiladi.
Nazorat savollari:
Kolbasalar nechaga bo‘linadi?
Kolbasa tayyorlash uchun kaysi uskunalardan foydalaniladi?
Shpritslash to‘g‘risida nimalar bilasiz?
Kolbasalar kancha xaroratda kaynatiladi?
Dildirok kolbasa kanday tayyorlanadi?
Sosiska bilan sardelka farki nimada?
Kolbasalar bir-biridan nimasi bilan fark kiladi?
Kutterning ishlash jarayoni kanday?
Aralashtirgichning vazifasi nimadan iborat?
Kolbasa tayyorlashda kaysi yordamchi xom ashyo va materiallardan foydalaniladi?
|
| |
Liver kolbasa tayyorlash - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 31/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Liver kolbasa tayyorlash. Liver kolbasalar, asosan, kon, o‘pka, yurak, jigar va talokdan tayyorlanadi. Dastavval kon va sub mahsulotlar pishirib olinib, keyin sovutiladi. Sovutilgan maxsulot maydalanib, kiyma xoliga keltiriladi va aralashtirgichlarda ishlanadi. Unga tuz, suv, yog‘ va kerakli ziravorlarni solib, yaxshilab aralashtiriladi. Natijada, maxsulot ichaklarga solish uchun tayyor xolga keladi va ichaklarga solish mumkin bo‘ladi.
Dildirok (xolodets) kolbasa tayyorlash. Dildirok kolbasa, asosan, xayvonlar kalla-pochalarini kaynatib, pishirilgan xolda tayyorlanadi. Mollarning kalla-pocha go‘shti suyaklaridan ajralguncha pishiriladi. Pishgan go‘shtni kozondan olib, stol ustiga yupka kilib yoyib kuyiladi. Sungra kiyma xoliga keltiriladi va aralashtirgichga solinadi. Uning ustiga kuyuk shurva kuyilib, ziravorlar, tuz qo‘shiladi va tayyorlangan ichaklarga solinadi. Bunda ichaklar turli diametrda bo‘lishi tabiiy. Ayrim xollarda tayyor maxsulotni yosh xayvonlarning tozalangan oshkozoniga, Shuningdek kovugiga xam solish mumkin.
Go‘sht noni tayyorlash. Go‘sht noni uchun yukori nav kolbasalar tayyorlanadigan go‘shtdan foydalaniladi. Uinig kiymasini tayyorlash texnologiyasi xam kolbasa kiymasini tayyorlash singari, u maxsus non pishiriladigan temir idishlarga solinib pechkalarga pishiriladi. Pishirilgan go‘sht noni sovutiladi xamda uni shakar va kizil kalampirdan tayyorlangan aralashma sharbatiga botirib olinadi. So‘ngra maxsus pechkalarda kurutiladi.
Kolbasalarni pishirish, kaynatish, kovurish va dudlash. Go‘sht kolbasalarini tayyorlashda, asosan, pishiriladigan va pishirib-dudlanadigan navlari kovuriladi. Ularni olovdan 1,8-2m balandlikda osib kuyish talab etiladi. Bunda bargli daraxtlar o‘tini yokiladi.
Kolbasalar oldin 78-900S, keyin 90-1000S xaroratda kovuriladi.
Sosiska va sardelkalar uchun kovurish vakti 30 minut davom etadi. Lyokin, "Chaynaya", "Lyubitelskaya" va "Doktorskaya" kolbasalarni 150 minut kovurish talab etiladi. Kovurib bo‘lingan kolbasalar tezda kaynatiladi. Bu tadbir pishirilgan kolbasa uchun oxirgi va pishirib-dudlangan kolbasalar uchun so‘nggidan oldingi texnologik jarayon xisoblanadi.
Sosiska ishlab chikarish ketma-ketligi tavsifi. Bu ketma-ketlik sun’iy giloflarga sosiska ishlab chikarish uchun juda kulay bo‘lib, xozirgi kunda kichik korxonalarda keng kulamli yulga kuyilgan.
|
| |
Qanday hollarda suhbat usuli qo‘llaniladi? Uni qo‘llashda

69
Ko‘rgazmali usulning muhimligi o‘rganilayotgan narsa va
hodisalarni hissiy idrok etishga, ularni kuzatib mushohada qilishga
o‘quvchini undash, mantiqiy va nazariy elementlarning birligiga ishonch
hosil qilishga, nihoyat nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llay olishga
o‘rgatishdan iborat.
Ta’limda ko‘rgazmalilik usuli namoyish etish, ilyustratsiya va
ekskursiya tariqasida olib boriladi.
Ta’lim jarayonida namoyish etish usulidan foydalanish asosiy
materialning xarakteriga - mazmuni, shakli va hajmiga bog‘liq. Bu
xarakter ikki turi farqlanadi.
Aslicha ko‘rsatilishi mumkin bo‘lgan buyum va narsalar:
o‘simliklar, ularning tarkibi, hayvonlar, ma’danlar, kolleksiyalar, asbob
va mashinalar, modellar va h.k.
Tasviriy ko‘rgazmali materiallar ular o‘z navbatida ikkiga
bo‘linadi. A) buyum, narsa, hodisa va voqealarning tasvirini ifodalovchi
materiallar, rasm, surat, fotosurat, diafilm va h.k. B) buyum, narsa,
voqealarning biror shartli belgisi orqali ifodalangan simvolik va
sxematik tasviriy materiallar geografiya v tarix kartalari, chizmalar,
jadvallar, diagrammalar va h.k.
Tasviriy ko‘rgazmali materiallar turliligi har xil qo‘llashni talab
etadi. Masalan,
1. Buyum va narsalarni tabiiy holda ko‘rsatishni ikki usulda
namoyish etiladi.
a)
o‘tilayotgan mavzuga oid badiiy ko‘rgazma materiallari
o‘quvchi bayon qilayotgan bir vaqtda (faqat o‘qituvchi ko‘rsatadi).
b)
tabiiy ko‘rgazmali materiallarning soni yetarli bo‘lsa ular har bir
o‘quvchiga tarqatib beriladi.
2. Tasviriy ko‘rgazmali materiallarning har ikkala turini ham ikki
xil usulda olib borish mumkin.
a)
ko‘rgazmali materiallarni o‘qituvchi namoyish etadi.
b)
ko‘rgazmali materiallar o‘quvchiga tarqatiladi.
O‘qitilayotgan mavzuning xarakterini hamma vaqt sinfda ochib
bo‘lmaydi. Bu holda nima qilish kerak?
Kolbasa ishlab chikariladigan xom ashyo va yordamchi materiallar

|
Kolbasa ishlab chikariladigan xom ashyo va yordamchi materiallar
|
bet | 27/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Kolbasa ishlab chikariladigan xom ashyo va yordamchi materiallar.
Mol, chuchka, kuy go‘shti, submahsulotlar, chuchka yog‘i yoki tush go‘shti, dumba yog‘, uy parrandalari, kuyon go‘shti, kolbasa mahsulotlar tayyorlanadigan asosiy xom ashyo xisoblanadi.
Kolbasa kilishga xovuri tushgan, sovitilgan va muzdan tushgan go‘sht ishlatiladi. Eng yaxshi sifatli kaynatma kolbasa yosh ‘yarim dudlangan va dudlangan kolbasa kilishga eng katta yoshli mollar go‘shti ishlatiladi. Kora mol go‘shti kiyma kilinadigan asosiy material xisoblanadi.
Xozirgi vaktda 1-va 2 navli kaynatma kolbasa mahsulotlar ishlab chikarishda xayvonlardan va o‘simliklardan olingan oksilli qo‘shimchalar: konni kayta ishlash mahsulotlari (plazma, sivorotka va x.k.): sut oksillari (natriy kazeit), soya mahsulotlari (soya konsentrati, soyali izolyat) keng ishlatiladi.
Kolbasa tayyorlash birmuncha murakkab bo‘lib, u asosan pishgan, pishirib dudlangan, xom dudlangan guruxlarga bo‘linadi. Kolbasa uchun xayvonning yumshok va ‘yarim yumshok go‘shtidan foydalaniladi. Turli kattiklikdagi go‘shtlar maydalanib, kiyma xoliga keltiriladi. Unga yog‘, un va xar xil ziravorlar qo‘shiladi.
Kolbasa tayyorlashda xomashyo uchun go‘sht, xom yog‘, kon, ichaklar, xar xil ziravorlar (kalampir, sarimsokpiyoz, kardamon, koritsa va boshkalar), osh tuzi va nitritlar ishlatiladi.
Go‘sht bo‘lagining o‘lchamlarining kattalashtirilgani tuzli ingredientlarning taksimlanish jarayonini syokinlashtiradi.
Kolbasa tayyorlash uchun ketma-ket amalga oshiriladigan texnologik jarayonlarga aloxida e’tibor beriladi. Masalan, go‘shtni suyakdan, pay-chandir, pardadan tozalash, to‘g‘rilash, kovurish, kaynatish, dudlash kabilar shular jumlasidandir. Go‘shtni suyakdan ajratib olishga obvalka deyiladi. Go‘shtni pay, chandir, parda va muskullar orasidagi yog‘ katlamlaridan ajratib olishga jilovka deyiladi.
Go‘sht jilovka (paylardan ajratish) kilinganda asosan 3 xil navga ajratiladi:
I nav go‘shtlar orka va son go‘shtlaridan olinadi va yukori navli kolbasalar tayyorlashda ishlatiladi.
|
| |
Otni o‘rganish metodikasi

|
Otni o‘rganish metodikasi
|
bet | 59/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgOtni o‘rganish metodikasi
“Ot” mavzusini o‘rganish tizimi maqsadga yo‘naltirilgan jarayon bo‘lib, bunda shu so‘z turkumining umumlashtirilgan ma’nosi va grammatik belgilari aniq izchillikda, bir-biri bilan ilmiy asoslangan bog‘liqlikda o‘rganiladi, shuningdek, otdan nutqda to‘g‘ri foydalanish va to‘g‘ri yozish malakasini shakllantirish maqsadida bajariladigan mashqlar asta murakkablashtira boriladi.
Til hodisasi sifatida otning xususiyatlari, uni o‘rganish vazifalari, o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda, har bir sinf uchun material hajmi, ularni o‘rganish izchilligi belgilangan.
Boshlang‘ich sinflarda otni o‘rganish vazifalari quyidagilar:
1) “ot” haqidagi grammatik tushunchani shakllantirish;
85
kim? so‘rog‘iga javob bo‘lgan (shaxs bildirgan) otlardan nima? so‘rog‘iga javob bo‘lgan (narsa, hayvon, jonivor va boshqalarni bildirgan) otlarni farqlash ko‘nikmasini hosil qilish;
kishilarning familiyasi, ismi, otasining ismi, hayvonlarga qo‘yilgan nomlar va geografik nomlarni bosh harf bilan yozish ko‘nikmasini shakllantirish;
otlarda son (otning birlik va ko‘plikda qo‘llanishi) bilan tanishtirish;
otlarni egalik qo‘shimchalari bilan to‘g‘ri qo‘llash ko‘nikmasini shakllantirish;
otlarning kelishiklar bilan turlanishi va kelishik qo‘shimchalarining yozilishi haqida malaka hosil qilish;
o‘quvchilar lug‘atini yangi otlar bilan boyitish va ulardan nutqda aniq, o‘rinli foydalanish malakasini o‘stirish;
so‘zlarni tahlil qilish, taqqoslash, umumlashtirishni bilish.
Kelishiklarning xususiyatlarini o‘rganishga qulaylik yaratish uchun har bir kelishikni quyidagi umumiy reja asosida o‘rganish maqsadga muvofiq:
Kelishikning grammatik ma’nosi.
So‘roqlari.
Qo‘shimchasi.
Gapdagi vazifasi.
Kelishiklarni shu tarzda o‘rganish ularni o‘zaro taqqoslashni yengillashtiradi va ongli o‘zlashtirishni ta’minlaydi.
|
| |
2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchi - bet 59

88
miqdorini tejashga, konstruksiyalarni ko’ndalang kesimini kamayishiga va
ularning oralig’ini uzaytirishga olib keladi.
Beton to’ldiruvchilarini ishlab chiqarishni rivojlantirishda asosiy yo’llanmalar
qo’yidagilar bo’lishi kerak: to’ldiruvchilar sifat darajasi va samarasini oshirish;
ishlab chiqarishda mehnat sarfini kamaytirish, yuqori sifatli to’ldiruvchilarni
ko’plab ishlab chiqarishni tashkil etish, beton to’ldiruvchilarini ishlab chiqarish
texnologiyasini tubdan yaxshilash uchun eng zamonaviy texnologik jarayonlarni
keng ko’lamda tadbiq qilish; yuqori unumdor avtomatik uskunalarni ishlatish;
to’ldiruvchilar hossalarini aniqlashda xomashyo mahsulotlarning sifatini
boshqarish va nazorat sistemasini eng sifatlisini qo’llash; hisoblash texnikasidan
keng foydalanish; chiqindiga chiqarmaydigan va resurslarni tejamlash
texnologiyasini qo’llash; sanoat chiqindilari va ikkilamchi mahsulotlarni keng
ko’lamda qo’llash; ishchi, energiya va material resurslarini tejamkorligini oshirish
maqsadida ishlab chiqarish rezervlaridan foydalanish darkor.
To’ldiruvchilarning donalar orasidagi bo’shliqligi

93
To’ldiruvchilarning donalar orasidagi bo’shliqligi, to’ldiruvchi
erkin
to’kilgandagi donalar orasidagi bo’shliqni umumiy hajmga bo’lgan
nisbatiga
aytiladi va % da aniqlanadi (zichlanmagan xolda). Agar uyma zichlik –ρ
u
(kg/m³)
va uning zarrachalari zichligi–ρ
3
(g/sm³) malum bo’lsa, unda to’ldiruvchining
donalari orasidagi bo’shliq quyidagi formula asosida topiladi:
%)
100
1000
1
(
.
з
у
бушл
V
, (4)
G‘ovakli to’ldiruvchining donalari orasidagi bo’shliqni tajribada aniqlashda,
to’ldiruvchi namuna o’lchov idishiga (jadval-2.1ga) solinadi va suv quyiladi.
Malum vaqtdan so’ng idish usti mayda ko’zli
elak bilan yopiladi,
idishdagi suv
to’kiladi. So’ngra suvga shimdirilgan to’ldiruvchi bilan
idish birgalikda tarozida
tortiladi. Idishga lim to’lguncha suv solinadi va yana tarozida tortiladi, tajriba yo‘li
bilan aniqlangan g‘ovak to’ldiruvchining donalari orasidagi bo’shliq
quyidagi
formula asosida topiladi:
%
100
V
m
V
сув
бўшл
, (5)
Bu yerda:
m
suv
- oxirgi to’ldirib solingan suvning massasi , kg
V-idishning hajmi, l
G‘ovak to‘ldiruvchining donalari orasidagi bo‘shliqni tajribada aniqlagandan
so‘ng zarrachalar
zichligi
z
(g/sm
3
)ni aniqlash mumkin:
бўшл
н
з
V
10
10000
, (6)
Agar to’ldiruvchining bo’shliqligini zichlangan xolatda bilish kerak bo’lsa, u
xolda (4)formuladagi uyma zichlik o’rniga, to’ldiruvchining zichlangan xolatdagi
zichligi olinadi.
Agar to’ldiruvchining donalaridagi ochiq g‘ovaklar
betonda sement
qorishmasi bilan to’lgan holatdagi bo’shliqligini aniqlaydigan bo‘lsak,
u xolda
(4)formuladagi donalar zichligi –
ρ
Jizzax “Irrigatsiya invest” MChJ raisi

86
KIRISH
Beton to‘ldiruvchilari texnologiyasi fani mayda va yirik to‘ldiruvchilar, beton
to‘ldiruvchilarning turlari, klassifikatsiyasi, shuningdek beton to‘ldiruvchilar
texnologiyasi va beton to‘ldiruvchilar asosida yengil betonlar tayorlash bo‘yicha
talabalarga nazariy-amaliy bilimlarni o‘rgatishdan iborat.
Respublikamizda temirbeton konstruksiyalarini g‘ovak to‘ldiruvchilar
asosidagi yengil betonlardan tayѐrlash talab qilinadi. Toshkent arxitektura qurilish
instituti professori L.M.Botvina va uning shogirdlari tomonidan Respublika xom
ashyo bazasi asosida sun'iy g‘ovak to‘ldiruvchilar (keramporit, barxan qumlari
asosida olinadigan yengil to‘ldiruvchilar, kamporit, karboporit va boshqalar)ni
ishlab chiqarish texnologiyalari ishlab chiqilgan. Bu sun'iy g‘ovak to‘ldiruvchilarni
ishlab chiqarish va ulardan samarali beton va konstruksiyalarini olish dolzarb
vazifadir. Bular ma'lum miqdorda binolarni yengillashtirish masalalarini hal qiladi.
Konstruksiyalarini yengillashtirish armatura va sement miqdorini tejashga,
konstruksiyalarni ko‘ndalang kesimini kamayishiga va ularning oralig‘ini
uzaytirishga olib keladi[2].
Beton to‘ldiruvchilarini ishlab chiqarishni rivojlantirishda asosiy yo‘llanmalar
qo‘yidagilar bo‘lishi kerak: to‘ldiruvchilar sifat darajasi va samarasini oshirish;
ishlab chiqarishda mehnat sarfini kamaytirish, yuqori sifatli to‘ldiruvchilarni
ko‘plab ishlab chiqarishni tashkil etish, beton to‘ldiruvchilarini ishlab chiqarish
texnologiyasini tubdan yaxshilash uchun eng zamonaviy texnologik jaraѐnlarni
keng ko‘lamda tadbiq qilish; yuqori unumdor avtomatik uskunalarni ishlatish;
to‘ldiruvchilar hossalarini aniqlashda xom ashyo mahsulotlarning sifatini
boshqarish va nazorat sistemasini eng sifatlisini qo‘llash; hisoblash texnikasidan
keng foydalanish; chiqindiga chiqarmaydigan va resurslarni tejash texnologiyasini
qo‘llash; sanoat chiqindilari va ikkilamchi mahsulotlarni keng ko‘lamda qo‘llash;
ishchi, energiya va material resurslarini tejamkorligini oshirish maqsadida ishlab
chiqarish rezervlaridan foydalanish darkor.
Nazorat savollari - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan...

89
ham pasayadi, bu esa chig‘anoq donalarining kompakt bo‘lmagan holda
joylashgani bilan izohlanadi.
Maydalangan bunday to‘ldiruvchining donalari mustahkamligi, tog‘ jinslari
mustahkamligiga nisbatan yuqori bo‘ladi. Shu sababli g‘ovak ohaktosh va
chig‘anoqlardan sement sarfini oshirmagan holda zichligi 1800-2200 kg/m
3
va
mustahkamlik chegarasi 5-20 MPa ga teng beton olish mumkin. G‘ovak ohaktosh
va chig‘anoq zahiralari asosan O‘zbekistonda, O‘rta Osiyoda, Ukraina, Moldaviya
va Ozarbayjonda mavjud. Ulardan asosan massiv tosh materiallar konlarda qolgan
chiqindilarni maydalab va saralab beton uchun yaroqli to‘ldiruvchilar olinadi.
Cho‘kindi kremnezyom jinslardan to‘ldiruvchi sifatida opoka, spongolit,
alevrolitni beton ishlab chiqarishda qo‘llash chegaralangan. Ularning katta
zahiralari O‘zbekistonda mavjud. Bu jinslar zichligi 800-1400 kg/m
3
, siqilishda
mustahkamlik chegarasi 2,5-15 MPa ni tashkil etadi. Donalari strukturasi donador
va mayda g‘ovaklikka ega.
Yuqorida ko‘rsatilgan jinslar tarkibida amorf kremnezem, opal va xalsedon
ko‘rinishda uchraydi. Ular sement ishqorlari bilan aktiv bog‘lanadi. Shu sababli
bu to‘ldiruvchilarning sementli betonda qo‘llash xavfli bo‘lib, unda yemirilishni
keltirib chiqaradi.
Ichiladigan sutning biologik ko‘rsatkichlari

|
Ichiladigan sutning biologik ko‘rsatkichlari
|
bet | 66/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Ichiladigan sutning biologik ko‘rsatkichlari:
Bolalar muassasalariga mo‘ljallangan sutning kislotaliligi 19oT dan ko‘p bo‘lmasligi lozim. Hamma sut ishlovdan yaxshi o‘tkazilgan bo‘lsa fosfatazani aniqlanadigan reaksiya manfiy bo‘lib chiqishi lozim.
Sutda patogen mikroflora bo‘lmasligi kerak.
Oqsilli sut. Bu sut tarkibidagi yog‘ kamaytirilib, sut oqsillari ko‘paytirilgani bilan xarakterlanadi. Yog‘ini maromiga keltirish uchun dastlabki xom-ashyog‘a yog‘sizlantirilgan yoki qaymog‘i olinmagan sut qo‘shiladi. Yog‘sizlantirilgan quruq moddalar miqdorini maromiga keltirish uchun retsepturaga muvofiq sutga quruq yoki qaymog‘i olinmagan quyuqlashtirilgan sut yoki yog‘sizlantirilgan sut qo‘shiladi.
Bu mahsulot cho‘qmasiz bir jinsli suyuqlikdan iborat, sal sarg‘ish tusli oq rangda bo‘ladi. Kislotaligi 25oT dan oshmaydi. Oqsilli sutda oqsillar - 4,5% bo‘ladi.
Sterillangan sut - Bosim ostida mexanik ishlov berilib, 100oSdan ortiq haroratgacha qizdirilgan sutdir. Bu sut yaxshi saqlanadi. Paketlarga joylashtirilsa u 37oS haroratda 72 soat, 20oS haroratda esa 10 kungacha bo‘zilmay turadi. Bunday sut uchun birinchi navli sigir suti, birinchi navli sutdan olingan qaymoq va yog‘i olingan yangi sut ishlatiladi. Sterillangan sut tarkibida kamida 3,5% yog‘, kamida 8,1% yog‘i olingan quruq sut qoldig‘i, bo‘lishi kerak. Bunday sutlar faqat tor bo‘g‘izli kichkina shisha va qog‘oz paketlarda chiqariladi va bir jinsli qonsistensiyada, sal sarg‘ish oq rangda, mazali bo‘ladi.
Sutning kislotaliligi - 20oT, uning zichligi 1, 27 g/sm3 va undan ko‘p bo‘lishi kerak.
|
| |
Mavzu- 6 Dudlangan kolbasalar va - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 33/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Mavzu- 6 Dudlangan kolbasalar va
dudlangan go‘sht mahsulotlarini ishlab chikarish texnologiyasi
Reja:
Yarim dudlangan kolbasa mahsulotlari
Dudlangan kolbasalar.
Xomligicha va pishirib dudlangan kolbasalar
Dudlangan go‘sht mahsulotlari
Yarim dudlangan kolbasa mahsulotlari
Bularning tayyorlash usuli va ishlatiladigan xom ashyo tarkibi kaynatma kolbasalardan fark kiladi. ‘yarim dudlangan kolbasa tayyorlash jarayonida kolbasa batonlarni uzokrok vakt (8-14 soat mobaynida) tindirib kuyiladi, sovitiladi. Sovitilgandan keyin batonlar 35-500S li xaroratdagi tutunda 12-24 soat mobaynida dudlanadi, keyin xarorat 120S va xavosining nisbiy namligi 70- 75 % bo‘lgan kuritish kameralarda 2 sutkadan 4 sutkagacha tutib turiladi.
Oliy navli ‘yarim dudlangan kolbasalarga Poltavskiy, Armavirskiy, Krakovskiy, Kievskiy kolbasalar, Oxotnichi kolbaski, Uqrainskiy kovurilgan, Tallinskiy, Prikarpartskiy, Lvovskiy, Prima kolbasalari kiradi.
Poltavskiy kolbasa 1-navli mol go‘shtidan (30%) , kamYog‘ chuchka go‘shtidan (30%) va chuchka tushidan (40%) tayyorlanadi.
Kiymasining rangi -to‘q-pushti, ta’mi- sal o‘tkir, shurrok, sarimsok va dud xidi kelib turadi . Batonlari -to‘g‘ri, jigar rang, o‘rtasidan bitta bog‘langan bo‘lib, tarkibidagi namlik- 40% bo‘ladi.
Armavirskiy kolbasa tarkibida kamyog‘ chuchka go‘shti Poltavskiydagidan ko‘ra ko‘prok , 1-navli mol go‘shti bilan chuchka tushi esa kamrok bo‘ladi.
Krakovskiy kolbasa tarkibi jixatdan Poltavskiyga o‘xshash, lekin tarkibidagi kamyog‘ chuchka go‘shti (40%), chuchka go‘shti (30%) o‘lchami 12mm li kubiklar shaklida tug‘gralgan bo‘ladi.
Kievskiy kolbasa fakat kamyog‘ va yog‘siz chuchka chuchka go‘shti bilan tushdan kilinadi. Kesilgan joyida pushtirang, chuchka tushi bo‘lakchalari ko‘rinib turadi.Juf kilib burma bug‘ilgan batonlarning uzunligi 20sm gacha bo‘ladi.
Uqrainskiy kovurilgan kolbasa fakat kamyog‘ chuchka go‘shtidan kilinib, buning yarmikiyma kilinadi, ikkinchi yarmi esa jaz kilib tug‘raladi. Xalkasimon shakldagi batonlarni pechlarda bir kovurilib olinadi.
Tallinnskiy kolbasa tarkibida 55% mol go‘shti, 20 % kamyog‘ chuchka go‘shti va 25% chuchka yog‘idan tayyorlanadi. Batonlari-to‘g‘ri, pastki uchi tomonda bitta bog‘langan bo‘ladi.
1-navli ‘yarim dudlangan kolbasalarga - Uqrainskiy, chuchka go‘shtli, Minskiy, Odesskiy, Bo‘qovinskiy, Mol go‘shtli kolbasalar, kit go‘shtidan kilingan - Arkticheskiy va Yujniy, Gorodskoy, Belkoviy, Moskvoretskiy kolbasalari kiradi.
1-navli kolbasalarning oliy navli ‘yarim dudlangan kolbasalardan farki shundaki, ular 2- navli mol go‘shtidan, kamrok chuchka go‘shti va chuchka tushi ishlatilib tayyorlanadi. Bu kolbasalarning kiymasi to‘qrok rangda bo‘ladi.
|
| |
"Chala dudlangan" kolbasalar - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 38/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)"Chala dudlangan" kolbasalar. Chala dudlangan deyishga sabab, kaynatib olingan kolbasalar ma’lum darajada dudlanib kuritiladi. Uning tarkibida kuyidagilar bo‘lishi mumkin: I navli mol go‘shti, o‘rtacha yog‘li chuchka go‘shti, teri osti yog‘ katlami. maxsulot xushxurligini oshirish maksadida unga sarimsokpiyoz, kora murch va timin solib aralashtiriladi. tuzlangan go‘sht tarkibida togay, chandir, go‘sht pardasi va boshka qo‘shimchalar bo‘lmasligi lozim. Go‘sht salkin xonada 2 kecha-kundo‘z davomida etiladi. Etilgan go‘sht yana maydalanadi, kiyma xoliga keltiriladi va barcha talab etilgan qo‘shimchalar solinadi. Chuchka teri osti yog‘i xam maydalanib, umumiy massaga solinadi va bir xil ko‘rishga ega bo‘lgan massa xosil bulguncha u aralashtiriladi. Maxsus mashina yordamida, kuchli bosim ostida kiyma ichaklarga solinib kaynatiladi, keyin ustki kavati kizarguncha kovuriladi. Shundan keyin, bug‘ yordamida kaynok xolda biror soat saklanadi yoki suvda kaynatiladi va sovutiladi.
Sunggi texnologik jarayon dudlash va kuritish xisoblanadi. Natijada uning tarkibidagi namlik kamayadi va ma’lum vakt saqlash uchun kulaylik vujudga keladi.
Sardelka. Sardelkalar tarkibiga va tayyorlash texnologiyasiga ko‘ra turlicha bo‘ladi. Masalan, kiyma kilingan mol (bo‘zok) ning I nav go‘shtidan va unga (ma’lum mikdorda) chuchka go‘shti bo‘laklari va kon yoki kon zardobi qo‘shiladi. Ikkinchi turdagi sardelkalar fakat chuchka go‘shtidan tayyorlanadi. Buning uchun, yog‘ mikdori o‘rtacha (50%) bo‘lgan 97% mikdordagi kiymalangan chuchka go‘shtiga 3% atrofida I navli bug‘doy uni va kraxmal qo‘shiladi. Go‘sht ikki marta kiymalanadi va unga turli ziravorlar (kora murch, sarimsokpiyoz, koriandr va xokazo) ko‘shilib, yaxshilab aralashtiriladi. Kiyma ichaklarga solinib, uning diametriga ko‘ra 10-30 minut davomida kovurildi. sungra u sovutiladi va iste’mol uchun jo‘natiladi.
Sardelkaning diametri sosiskalarga karaganda yug‘onrok bo‘ladi. Uning rangi och pushti shaftoli gulini eslatadi. U yumshok, sernam, nozik, mazali va xushxur taom xisoblanadi. U o‘z tarkibidagi ziravorlar turli va mikdoriga ko‘ra turli xushbuy xidga ega bo‘ladi. Sardelkalar kovurilgan, kaynatilgan va isitilgan xolda garnir bilan yoki garnirsiz iste’mol kilinadi.
|
| |
Track 17 - S e c o n d e d I t I o n 1 Reading for the Real World 1

Track 17
55
30
35
40
45
50
natural habitats. They clear trees from forests to build
houses, farms, cities, and roads. One of the most
terrible instances of habitat destructions is the cutting
down of the tropical rainforests. It is estimated that
these rainforests, which cover less than 10 percent of
the Earth, contain almost half of all the world’s plant
and animal species.
Human activity has had a devastating effect on the natural environment.
Each year, an international organization of scientists releases a special “red list”
that updates the status of more than 44,000 animal and plant species. In 2008,
the organization reported that 25 percent of our planet’s 5,487 mammals are on
the verge of extinction. It also claimed that almost 40 percent of all species are
“threatened” with extinction, including 33 percent of all amphibians, a quarter of
the Earth’s coniferous trees, and about 12 percent of all birds. Of all threatened
species on the red list, about 3,000 are “critically endangered,” which means
they could disappear soon.
What would happen to people if the “Sixth Extinction” takes place? Scientists
say life on Earth would be grim. There would not be enough food to eat, and water
would be too polluted to drink. New species of pests and plants would invade the
natural areas that remain. These invaders could carry new kinds of germs, causing
diseases that human bodies cannot resist. Without plants to help cool the sun, the
ice at the North and South Poles could melt, causing sea levels to rise and wash
away coastal cities. By wiping out other species, human beings might be paving
the way for the greatest extinction of all: their own.
Reading Time
_______ minutes _______ seconds
547 words
30
tropical --- relating to warm climates
36
status --- state or condition
38
verge --- brink or threshold
39
amphibian --- an animal with characteristics of fish and reptiles
40
coniferous --- cone-bearing
R
eading Comprehension
56
|
TOEIC or Not TOEIC? - S e c o n d e d I t I o n 1 Reading for the Real World 1

54
Sixth Extinction
5
10
15
20
25
M
ost species of plants and animals that have ever lived on Earth are
now extinct. Though most have become extinct slowly, some have
been almost completely wiped out in a sudden, massive,
catastrophic event. These mass extinctions have happened at least five times
in the history of the Earth. The first mass extinction occurred about 450 million
years ago, when sudden changes in sea level, caused by melting
glaciers, killed
most
marine species. The most recent mass extinction was 65 million years
ago, when most scientists believe an
asteroid struck the Earth in Mexico and
extinguished the dinosaurs.
Now scientists claim a “Sixth Extinction” is underway. This extinction is not
caused by one big event but by a series of human actions that disrupt the
environment. Edward O. Wilson, a Harvard University scientist, estimates that
human harm will cause half of all species of life to be extinct by 2100. Scientists
say that human activities are causing biological extinction at a rate hundreds of
times faster than ever before.
Humans cause damage to the Earth in three primary
ways. The first is
exploitation. Humans hunt animals
for food, clothing, and sometimes just for fun. They also
collect plants and insects
---
such as butterflies
---
for
recreation. The second way humans impact the Earth is
by putting alien plant or animal species in new
environments. In Africa, for example, some fisherman
put perch from Egypt’s Nile River into Lake Victoria. Nile
perch like to eat other fish. Since they came, more than
200 native species of fish have disappeared from the lake.
The third way humans cause damage is by destroying
4
catastrophic --- violent and destructive
6
glacier --- a large body of ice
7
marine --- relating to the sea
8
asteroid --- a large rock floating in space
17
exploitation --- using something for your own purposes
Innovastion usullar - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

78
10.
Qo‘yilgan savolga javob berilganda, o‘quvchilardan "Nima
uchun shunday deb o‘ylaysiz?" deb so‘rab turing.
Interfaol usullar bo‘yicha o‘qitish tashkil etilganda e’tibor berilishi
kerak bo‘lgan yana bir holat, bu vazifaning mazmuni masalasidir.
Vazifaning mazmuni o‘qitishning an’anviy shakllariga qaraganda
boshqacharoq xarakterga ega bo‘lishi lozim. Masalan, guruhga
darslikdagi ma’lum bir paragrafni konspektini olish vazifa sifatida berish
maqsadiga muvofiq emas, chunki har bir o‘quvchi bu ishni o‘zi,
mustaqil bajarishi mumkin. Amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, muammoni
nostandart qo‘yilishigina, o‘quvchilarni bir- biridan yordam olishga,
boshqalarning ham fikrini bilishga, natijada esa, guruhning umumiy
fikrini shakllantirishga undaydi.
Masalan, dasturlashga oid masala yechilganda, uni kichik
masalalarga bo‘lish mumkin. O‘quvchilarni ham kichik guruhlarga
bo‘lish va har biriga kichik masalani yechishni va dasturini tuzishni
tavsiya etish mumkin.
Dars oxirida guruhlarning echimlari asosida asosiy masala
yechishni tashkil qilish lozim. Buning natijasida bitta dars davomida
murakkab masalani yechish va unga ko‘proq o‘quvchilarni jalb qilish
mumkin bo‘ladi. Ushbu usulning hozirgi davrda ta’limda qo‘llanish
ko‘lami ortib borayotgan "Loyihalar usuli " ning ko‘rinishlaridan biri
deb hisoblasa bo‘ladi.
In this graduation work, the failure of tires and wheels, which are one of the main parts in the movement mechanism of cars, and the reduction in service time are associated with violations of the rules of technical use

|
In this graduation work, the failure of tires and wheels, which are one of the main parts in the movement mechanism of cars, and the reduction in service time are associated with violations of the rules of technical use
|
bet | 1/29 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 3,88 Mb. | | #267908 |
Bog'liq rezerf
ANNOTATSIYA
Ushbu bitiruv malakaviy ishida avtomobillarning harakatlanishida asosiy qismlаridan biri bo‘lgan shina va g‘ildiraklarning ishdan chiqishi va ish muddatining kamayishi texnik foydalanish qoidalarini buzilishi bilan bog‘liqdir.
Shinalardagi yer bilan ilashish va ishqalanishning oshishi, detallarning mavjud ish resursi bilan to‘xtovsiz uzoq ekspluatatsiya qilinishi, uzoq ishlash xususiyatiga ega shinalardan foydalanish birinchi navbatda yuqori funksional xususiyatlarga ega bo‘lgan elementlarini yaratishni taqozo qilmoqda.
Yong‘in o‘chirish avtomobillari uchun shinalarni tanlash, ularni ekspluatatsiyasi va yo‘l bosib o‘tish me’yorlarini belgilashni takomillashtirish choralari bo‘yicha va bu borada amalga oshirilishi lozim bo‘lgan ishlar bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
ANNOTATION
In this graduation work, the failure of tires and wheels, which are one of the main parts in the movement mechanism of cars, and the reduction in service time are associated with violations of the rules of technical use. The main reasons for the tire failure earlier than the mileage specified in the command requirements are an increase in internal pressure, low pressure, incorrect wheel approach, the brake drum becomes crushed and getting ovoid shape, the malfunctions of the brake mechanisms, an increase of overload on cars, piercing sharp-edged objects to tires, violation of in-time replacement, drivers’ low experience, variability of road and climatic conditions.
The increase of friction and conduction with the ground in the tires, the continuous long exploitation of the details with the existing work resource, the use of tires with a long performance feature primarily necessitates the development of their elements with high functional properties.
There were developed measures to improve the selection of tires for fire engines, their operational functioning and the designation of road mileage, and proposals and recommendations in research for these works.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
In this graduation work, the failure of tires and wheels, which are one of the main parts in the movement mechanism of cars, and the reduction in service time are associated with violations of the rules of technical use
|
- AMALIY MASHG’ULOT: BETON TO’LDIRUVCHILARINING

3- AMALIY MASHG’ULOT: BETON TO’LDIRUVCHILARINING XOSSALARI Beton to’ldiruvchilari asosiy qurilish materiallari hisoblanadi. Ularni ishlab
chiqarish kun sayin o’sib bormoqda. Kapital va umuman qurilishdagi asosiy
masala, bu to’ldiruvchilarni ishlab chiqarish va qo’llashni takomillashtirish,
sifatini yaxshilash hamda ilmiy-texnik yutuqlarni qurilishda qo’llash.
Beton deb bog’lovchi moddalar, suv, mayda va yirik to’ldiruvchilarning
ma’lum proporsional miqdorlarda olingan qorishmani yaxshilab aralashtirish,
zichlashtirish va qotishi natijasida olingan sun’iy tosh materialiga aytiladi.
Sement va to’ldiruvchi orasida kimyoviy ta’sirlashuv yuzaga kelmaydi
(avtoklav ishlov berish orqali olinadigan silikat betonlardan boshqa). Shuning
uchun to’ldiruvchilarni inert ashyolar deb ataydilar. Biroq, ular beton xususiyati va
tarkibiga ta’sir qiladi va bu ta’sirni beton tarkibini loyihalashda hisobga olish
taqazo etiladi.
To’ldiruvchi sifatida asosan maxalliy tog’ jinslari va ishlab chiqarish
chiqindilari
(shlaklar
va
boshqalar)dan
foydalaniladi.
Bunday
arzon
to’ldiruvchilardan foydalanish betonning narxini arzonlashtiradi, chunki
to’ldiruvchi betonning 85-90% ni, sement esa 10-15% hajmini tashkil etadi.
Keyingi yillarda qurilishda g’ovak sun’iy to’ldiruvchilardan tayyorlangan yengil
beton keng ko’lamda qo’llanilmoqda. G’ovakli to’ldiruvchilar beton zichligini
pasaytiradi, bu esa uning issiqlikni tutib qolish xususiyatini yaxshilaydi.
Kichik guruhlar uchun topshiriqlar: 1-guruh uchun topshiriq
90
Sanoat chiqindilari asosidagi to’ldirgichlarning turlari va ularning
xususiyatlari. Metallurgiya shlakining kimyoviy tarkibi. Granullangan shlak ishlab
chiqarish texnololgiyasi.