nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Саноат маҳсулотлари - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

102
I guruhga –
xom-ashyo, tabiiy yonilg‘i (foydali qazilmalar, tabiiy qurilish
materiallari, qimmat baho toshlar, minerallar va h.k.)lar tegishlidir.
II
guruhga – materiallar (yonuvchi-moylovchi materiallar, tekistil, engil, og‘ir
va boshqa sanoat uchun materiallar, o‘rmonchilik materiallari, elektr va radiotexnika
va sanoati materiallari va h.k.)
III
guruhga – sarf bo‘luvchi mahsulotlar (oziq-ovqat
mahsulotlari, dori-
darmon vositalari va h.k.).
IV
guruhga – ta’mirlanmaydigan mahsulotlar (radiotexnika elementlari –
masalan, rezistorlar,
kondensatorlar va boshqalar; mashinasozlik elementlari
mahsulotlari – masalan, gaykalar, boltlar, tishli g‘ildiriklar va boshqalar; dvigatellar
va bir martalik foydalaniladigan harakatlanuvchi qismlar; pirotexnika mahsulotlari
va boshqalar).
V
guruhga – ta’mirlanadigan mahsulotlar (radiotexnik qurimalar, texnologik
va
sinov qurilmalari, qishloq xo‘jalik va transport mashinalar, va turli xil
maqsadlarga mo‘ljallangan kompleks va optik-mexanik tizimlar).
Sanoat mahsulotlarining birinchi sinfiga I, II, III; ikkinchi sinfiga esa IV, V
guruhlari mansubdir.
Mahsulotning ko‘rsatilgan tavsiflanishining qo‘llanishi
quyidagi amallarni
bajarishda bir qator engilliklar yaratadi:
muayyan guruh mahsulotining birgina ko‘rsatkichining nomlarini
tanlashda;
mahsulotdan foydalanish sohasini aniqlashda;
bir yoki bir nechta asos bo‘luvchi namunalar sifatida tanlab olishda;
mahsulotning sifat ko‘rsatkichlari nomlariga davlat standartlarining
tizimlarini yaratishda.
Sifat tizimlarida mahsulot sifatini baholashning
uslubiy asoslariga, ayniqsa,
mahsulotni majburiy va ixtiyoriy sertifikatlashtirishda alohida talablar qo‘yiladi,
bunda quyidagilar deyarli to‘liq ta’minlanadi:
mahsulotning iste’moldagi hamma xossalarini kompleks tahlili va xolisona
baholanishi, xavfsizliligi va ekologikligi namoyon bo‘lish imkoniyati;
103
keltirilgan baholanishga asoslanib, iste’molchi tomonidan mahsulotning
ishlatilishdagi va ekologikligidan xavfdan hamda
mahsulot va uning sifatini
(amaldagi bozor sharoitida) noto‘g‘ri baholanish xavfidan ijtimoiy himoya qilishga
zamin yaratish.
Mahsulot sifatini boshqarish bu mahsulotni yaratish davrida, ekspluatatsiya
qilish jarayonida yoki iste’mol qilishda sifat ko‘rsatgichlarini kerakli darajada tutib
turish uchun harakatdir.
Mahsulotning xavfsizligi - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

101
ehtiyojni qanoatlantirishdagi harajatlar bo‘yicha raqobatlanuvchi mahsulotlardan
uning ajralib turishini ifodalovchi
mahsulotning tavsifi uning
raqobatbardoshligi
deb ataladi.
Sifat ham boshqa tushunchalar singari o‘zining tizimiga egadir.
Sifat tizimi
deganda, tashkiliy tuzilish, ma’suliyati,
ish tartibi, jarayonlar, resurslar yig‘indisi
bo‘lib, sifatning umumiy boshqaruvining amalga oshirilishi tushuniladi.
Sifat xalqasi –
ehtiyojni aniqlashdan to ularni qanoatlanishini baholashgacha
bo‘lgan turli xil bosqichlrda sifatga ta’sir etuvchi o‘zaro bog‘liq faoliyat turlarining
konseptual modeli.
Belgilangan mahsulotning sifat ko‘rsatkichlarining
nomenklaturasini tanlash,
bu ko‘rsatkichlarining qiymatlarini aniqlash va ularni asos bo‘luvchi qiymatlar bilan
taqqoslashni o‘z ichiga oluvchi ishlarning yig‘indisi
mahsulot sifatining darajasini
baholash
deb ataladi.
Mahsulot sifatining darajasini baholash uchun mahsulotlar ikkita turkumga
bo‘linadi:
1.
Foydalanishda
sarflanadigan mahsulot;
2.
O‘z resursini sarflaydigan mahsulot (4.4-rasm).
4.4-rasm. Sanoat mahsulotlarining sinflanishi.
Материал-
лар ва озиқ-
овқатлар
Ўз ресурсини сарфловчи
Фойдаланишда сарф
бўлувчи
yagona davlat tizimi - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

105
tashish, saqlash, ta’minlash;
soha tekshiruvini ta’minlash;
sifatni rag‘batlashtirish.
Hozirgi kunda ishab chiqarish tashkilotlari va koxonalarida ISO 9000 seriyali
xalqaro standartlari talablariga muvofiq sifat menejmenti
tizimi joriy etilib
sertifikatlashtirilmoqda.
Sifat menedjmenti tizimi (SMT)
– bu tashkilotning sifat bilan bog‘liq
vazifalarni hal qiladigan usuldir. Keng ma’noda u mahsulot sifati sohasida belgilan
maqsadlarga erishish va iste’molchilar talablarini
qanoatlantirish uchun
qo‘llaniladigan tashkilotni tashkiliy tuzilmasi, hujjatlari, ishlab
chiqarish jarayonlari
va resurslarni qamrab oladi.
Sifat menedjmenti tizimi – u yoki bu faoliyat qanday va nima uchun amalga
oshirilishi, vazifalarni hal qilish usullari va erishilgan
natijalarni qayd qilinishi
bayoni masalalarini qamrab oladi. Ular asosan sakkiz
tamoyildan tashkil topgan
bo‘lib, quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1.
Iste’molchiga yo‘nalganlik.
Tashkilotlar o‘zining iste’molchilariga tobe
bo‘ladi va shuning uchun ularning joriy va kelgusidagi
ehtiyojlarini tushunishi,
ularning talablarini bajarishi va kutganidan ham ortiq yaxshi natijaga erishishi lozim.
Kross-platformalik - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 53/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатKross-platformalik - Dasturiy ta’minotni birdan ortik apparat platformada va/yoki operatsion tizimda ishlash imkonini ta’minlash. Zamonaviy yuqori darajali dasturlash tillarini kross-platformali deb atash mumkin. Masalan, C, S++ va Free Pascal - kompilyatsiya darajasidagi krossplatforma tillari, ya’ni bu tillar uchun turli platformalarning kompilyatorlari mavjud. Java va C# - amalga oshirish (bajarish) darajasidagi kross-platforma tillari, ya’ni ularning bajarilayotgan fayllari turli platformalarda qayta kompilyatsiyasiz ishga tushirib yuborilishi mumkin. PHP, Perl, Python, Tcl va Ruby - kross- platformali interpretatsiyalanadigan tillar, ularning interpretatorlari ko‘pgina platformalar uchun mavjud.
Kruk kriptotizimi - Xatolarni tuzatish kodlariga asoslangan kriptotizim. Mak Ellis kriptotizimi kamchiliklarni yo‘qotish uchun Ye.Kruk tomonidan taklif kilingan.
Kreker - Xakerning Internetda qabul kilingan nomlanishi. Tarmoqda xakorat so‘zi hisoblanmaydigan “xaker” so‘zidan farqli, aynan ko‘poruvchi (sindiruvchi - “yomon odam”).
Kubit kvant - kompyuterda ma’lumotni saqlash uchun kvant miqdori yoki eng kichik element hisoblanadi.
Kuki (cookies) - Foydalanuvchi brauzerini, veb-serverga tashrif buyurganda veb-server qo‘yib chiqadigan belgidan iborat ma’lumotlar (katta bo‘lmagan blok). Foydalanuvchi keyin tashrif buyurganda, server bu yerda uni avval bo‘lganini biladi. Shuni hisobga olib, masalan, utgan gal ko‘rsatgan bannerni bu gal unga ko‘rsatmaydi. Takomillashgan tizimlarda kuki (cookies) texnologiyasi yordamida tashrifchining qiziqishlarini urganib, uning xar tashrifida tegishli reklamani ko‘rsatish mumkin. Avvalgi iz, misol uchun loginlarni, onlayn dukon savati ma’lumotlarini va boshqalarni eslab qolishga qodir. Brauzer veb-
90
sahifani so‘raydi.
LTE (Long-Term Evolution, uzoq muddatli evolyutsiya) - uzoq muddatli rivojlanish, ko‘pincha 4G LTE deb ataladi) - mobil telefonlar va ma’lumotlar bilan ishlaydigan boshqa terminallar uchun simsiz yuqori tezlikda ma’lumotlarni uzatish standarti. GSM/EDGE va UMTS/HSPA tarmoq texnologiyalariga asoslangan bo‘lib, tarmoq yadrosini takomillashtirish bilan bir qatorda boshqa radio interfeysdan foydalanish orqali tarmoqli kengligi va tezligini oshiradi»
|
| |
Politologiya, diplomatiya, xalqaro munosabatlar

77
Oxford Journals Mathematics,
Physical Sciences, and Medicine
Collections
Oxford Medicine Online
University Press Scholarship
Online
Very Short Introductions Online
Dinshunoslik
Electronic Enlightenment
Oxford Biblical Studies
Oxford Bibliographies
Oxford Handbooks Online
Oxford Islamic Studies Online
Oxford Journals in Humanities
and Social Sciences
Oxford Reference
Oxford Scholarly Editions Online
Social Explorer
University Press Scholarship
Online
Very Short Introductions Online
Ijtimoiy fanlar
Berg Fashion Library
Encyclopedia of Social Work
Oxford Bibliographies
Oxford Handbooks Online
Oxford Islamic Studies Online
Oxford Journals in Social
Sciences
Oxford Reference
SIPRI Yearbook Online
Social Explorer
University Press Scholarship
Online
Very Short Introductions Online
Oxford Journals Collection
O‘lchash asbobi - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

34
3.6-расм. Ўлчаш асбобларининг синфланиши.
O‘zgartirish xususiyati bo‘yicha o‘lchash asboblari o‘zida aniqlangan
hisoblash o‘lchash o‘zgartgichi va solishtirish qurilmasini namoyon etadi.
Asbobning tuzilmasini tasviri shartli belgilash uchun
funksional sixemasidan
foydalaniladi. Ularni barcha o‘zgartirishi inobatga olib, o‘lchanayotgan
kattalik
asbobning ishlash jarayonida aniqlanadi.
Barcha o‘lchash asboblarini o‘zgartirish xususiyati bo‘yicha uchta turga:
to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zgartiruvchi
asboblar; o‘zgarishni solishtiruv asboblar va aralash
o‘zgartiruvchi asboblarga bo‘lish mumkin.
Ma’lumotni tavsif etishiga qarab o‘lchash vositalari quyidagilarga bo‘linadi:
SHkalali o‘lchash vositalari;
Raqamli o‘lchash vositalari;
O‘ziyozar o‘lchash vositalari.
Analogli (shkalali) o‘lchash asboblar o‘z navbatida elektromexanik turidagi
analogli asboblar qamrab olib: magnitoelektrik o‘lchash asboblar; elektromagnit
o‘lchash asboblari; elektrodinamik o‘lchash asboblar; elektrostatik o‘lchash asboblar
va induksion o‘lchash asboblariga bo‘linadi.
Analogli o‘lchash asboblari o‘lchanayotgan kattalikning uzlukiz o‘zgarish
Ўлчаш асбоблари
Босма
Ўзиёзар
Р
ақ
ам
ли
Ан
алогли
(шка
ла
ли
)
Қ
ай
д
қи
лувч
и
К
ўрс
атувчи
Ара
ла
ш
ўз
га
рув
чи
С
оли
шт
ири
ш
Тўғри
таъсир э
тувчи
Ўзгартириш хусусияти
Ахборотни узатиш
хусусияти
Чиқиш ахборот тури
35
Ўлчаш
механизми
Ўлчаш
занжири
funksiyasini ko‘rsatuvchi asboblar deb ataladi.
Bu asboblar soddalig, arzonligi,
yuqori mustahkaligi, turli sharoitlarda qo‘llanilishi, aniqlik sinfi 0,05gacha ishlab
chiqarilish bilan farqlanib, elektrik o‘lchashlarda asosiy texnik vositalarni guruhini
tashkil etadi.
Analogli o‘lchash asboblari yoki bevosita ko‘rsatuvchi
asboblar elektr
o‘lchashlar va umuman o‘lchash texnikasida keng o‘rin olgan asboblardan
hisoblanadi. Bu turdagi asboblarda ko‘rsatuv qaydnomasi uzluksiz (funksional)
ravishda o‘lchanayotgan kattalik bilan bog‘liqlikda bo‘ladi. Bu turdagi asboblarning
struktura sxemasi 2.7-rasmda ko‘rsatilgan.
Х
У
Darsning vazifasi - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

|
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plamiBog'liq 8 sinf texnologiya konspekt [uzsmart.uz]Darsning vazifasi:
-
o‟quvchilarda texnologik xarita to‟g‟risidagi umumiy tushunchalarni
kengaytirish;
-
quticha (shkatulka) uchun texnologik xarita ”tayyorlash to‟g‟risidaga ma‟lumot
berish;
-
bajariladigan ish usullari, asbob- uskunalar va moslamalar bilan tanishtirish;
-
asbob- usknalar va moslamalardan foydalanganda xavfsizlik texnikasi
qoidalariga amal qilish to‟g‟risidagi bilimlarni o‟rgatish;
-
sohaga oid kasblar bo‟yicha ma‟lumot berish.
Dars tipi:
Yangi bilimlar berish.
Dars turi:
amaliy
Darsda qo’llaniladigan o’qitish metodlari: “
taqdimot”, baxs – munozara , savol-
javob.
Fanlararo bog’lanish:
tasviriy san‟at , chizmachilik, matematika, fizika , iqtisodiy
bilim asoslari va b.
Dars jihozi:
kompyuter, proyektor, ekran, slaydlar
, “
Quticha”ning texnologik
xaritasi , asbob- uskunalar va moslamalar, xavfsizlik texnikasi qoidalari, sohaga oid
kasb bo‟yicha ko‟rgazma materiallari.
Darsning borishi:
I Tashkiliy qism.
II So’rash.
O‟tgan dars mavzusi yuzasidan savol-javob o‟tkazish, yangi
pedagogik va axborot texnologiyalarini qo‟llagan holda o‟quvchilar bilimini nazorat
qilish qilish.Masalan, o‟quvchilarga o‟tilgan dars yuzasidan quyidagi topshiriq va
savollarni berish mumkin. 1. Xalq hunarmandchiligining qanday turlarini bilasiz?
2Taniqli o‟zbek xalq hunarmand ustalari va ularning ish usullari haqida gaprib
bering. 2 Bozor munosabati sharoitida”Hunarmand ” uyushmasining faoliyati va
istiqbollari haqida gaprib bering .3 Hunarmandlarning bozor munosabatlari asosida
borayotgan ish faoliyatlaridan misollar keltiring va h. O‟quvchilarning javoblari
umumlashtirilib , yangi mavzu yuzasidan yo‟l-yo‟riqlar beriladi.
|
| |
IV. Darsni yakunlash - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

2-4-dars.
“Texnologiya va dizayn” yo‟nalishi uchun.
Mavzu:
Hunarmandlarning bozor munosabatlari asosidagi faoliyatlari,
uyushmalari va uning istiqbollari
Sovg’a uchun quticha (shkatulka) buyumini yasash
Darsning maqsadi
a)
ta’limiy
– o‟quvchilarda sovg‟a uchun quticha (shkatulka) yasashni
o‟rganish ;
b)
tarbiyaviy
- o‟quvchilarga har qanday ishni bajarishda o‟ziga qulay
bo‟lgan sharoitni tashkil qilish va sog‟lig‟iga putur yetkazmaydigan mexnatni tashkil
qilishni, ularda o‟zbekona mehmonnavozlik xislatini rivojlantirish;
с)
rivojlantiruvchi
- o‟quvchilarga buyum tayyorlash ishlarini bajarishda kerak
bo‟ladigan mehnat ko‟nikmasini kengaytirish.
Kasbga yo’naltiruvchi maqsad:
o‟quvchilarning duradgorlik, yog‟och
o‟ymakorligi kabi kasblar to‟g‟risida bilim „ ko‟nikma va malakalarni rivojlantirish.
MUNDARIJA - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

ISHLAB CHIQARISH ASOSLARI
15. O`zbekistonda ishlab chiqarish turlari ……………………………………...47
16-17. O‟zbekiston xalq xo‟jaligida, sanoat va qurilishda moddiy
ishlab chiqarish asoslari va uning tarkibi, o‟zaro munosabati,
bir-biriga bog‟liqligi……………………………………………………………..51
18. Texnologiya jarayoni haqida asosiy tushuncha……………………………...51
19-20. Yangi texnika va ilg`or texnologiya, uning ifodalanishi…………...........54
21-22. Mehnat predmetiga mexanik ta`sir etish orqali amalga
oshiriladigan texnologik jarayonlar……………………………………………...59
23-24. Ishlab chiqarshda amalga oshiriladigan kimyoviy va
fizik-texnologik jarayonlar………………………………………………………64
25-26. Fan-texnika taraqqiyotini jadallashtirish omillari va istiqboli…………...66
27-28. Kadrlar tayyorlash, malakasini oshirish yo‟nalishlari, tartibi……………69
29. Mulkchilik turlari, marketing va menejment faoliyatining rivojlanishi……..74
30. Amaliy mustaqil ishlar: Sanoat miqyosida ko`p seriyali ishlab
chiqarish uchun tavsiya etish mumkin bo`lgan mahsulot namunasini
( maketi, modeli) tayyorlash, unda qo`llanilgan xom-ashyo, ijodiy
g`oya va dizayn yechimlarini asoslash…………………………………………..78
Kapitalbankning intenet-banking oynasi

|
Kapitalbankning intenet-banking oynasiBog'liq A.Shukurov O\'quv qo\'llanma 2-qism 20214.1.4 Kapitalbankning intenet-banking oynasi
4. Ochilgan oynada chap rо‘yxatdagi Подписать с помощью ЭЦП
tugmachani tanlang. «Добавить ->» tugmasini bosih orqali о‘ng
tomondagi pynaga о‘tkazamiz va oynani yonamiz.
4.1.5 Elektron raqamli imzoni kо‘shish oynasi
5. Internet banking saytidan Yuridik shaxslar punkitini tanlaymiz.
6. https://bank24.uz tug‘unini ishonchli tugunlarga kiritamiz.Buning
uchun brauzerning Сервис menyusida Сервис/Свойства обозревателя
buyrugidan
Безопасность buyrugi ichidan Надёжные узлы
knopkasini tanlaymiz
4.1.6. Xafsizligini taminlash oynasi
7. «Надёжные узлы» zonasi uchun xavfsizlik darajasini belgilash
uchun «Низкий ga о‘rnatish lozim
4.1.7. «Надёжные узлы» zonasi oynasi
Tizimga kirish. Ish stolingizda Internet-banking uchun yorliq yaratish
orqali Internet-bankingni ishga tushiring. Internet-banking veb-saytining
45
bо‘limida "Yuridik shaxslar" bandini tanlang. Agar sertifikatda xato xabari
paydo bо‘lsa, "Ushbu veb-saytni ochishni davom ettirish" ni bosing
Keyingi sahifa sizga Internet-banking tizimiga kirish uchun
foydalanuvchi nomi va parolni kiritishni taklif qiladi. Kirish foydalanuvchi
tomonidan tizim ma'muri tomonidan berilgan va uni о‘zgartirib bо‘lmaydi.
Parol SMS orqali ulanish uchun arizada kо‘rsatilgan telefon raqamiga
yuboriladi.
Interfeysning tavsifi. Shartli ravishda interfeysni 3 sohaga bо‘lish
mumkin.
4.1.8. Kapitalbankning Internet banking oynasi
-Sarlavha
-Menu
-Ish qismi Workspace (tanlangan menyu elementlariga qarab
о‘zgaradi)
Tizim bilan ishlash. Internet-bankingga kirgandan sо‘ng, biz о‘zi-
mizni asosiy sahifada topamiz. Menyudan eng yuqori "Bank24" tanlandi.
Ish maydonida Shaxsiy ma'lumotlar xabarlari kо‘rsatiladi. Xususiy
xabarlar ostida savdo kunining joriy holati tо‘g‘risida ma'lumotlar mavjud.
Davom etish uchun siz xohlagan menyu elementini tanlashingiz
kerak. Menyu tuzilishi quyidagicha:
Bank24
Hisoblar
Ish joyidagi hujjatlar
Hujjatlar
Yuridik shaxsni о‘zgartirish
Hisobotlar
Hujjat shablonlari
Shaxsiy xabarlar
Yordam
Mavzuni tanlang
Parolni о‘zgartirish
Bank24
|
| |
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 72

omillar ham monelik qilishi mumkin.
Gap shundaki, butun bir guruhni tashkil
etuvchi bir qator kasblar odamda nisbatan juda katta talablar qo`yadi.
U kasblarga
faqat faqat maxsus qobiliyatga ega bo`lgan kishilargina muvafiq kelishi mumkin.
Agar kishida mana shuday maxsus qobilyat yo`q bo`lsa, uning o`rninni xech narsa
bilan to`ldirib bo`lmaydi.
Bunday xollarda kishida o`z kasbiga nisbatan mutloqa yaroqli bo`lish
talab
qilinadi, deb aytiladi.
Bajaradigan ishlar jarayonida odamlarning sog`lig`i va hayoti uchun xafli
bo`lgan, kutilmagan vaziyatlar sodir bo`lishi ehtimoli tutilgan kasblar (uchuvchi,
dengizchi, konchi, energotizmlar operatori va b) vakillari uchun o`z
kasbiga ana
shunday mutloqa yaroqli bo`lish sharti qo`llaniladi. San`at bilan bog`liq bo`lgan
kasblar to`g`risida ham xuddi mana shu gaplarni aytish mumkin: agar, kishining
tasviriy san`at sohasida shlash
uchun qobiliyati bolmasa, rassom, arxitektor,
haykaltarosh bo`lib yetilishi amri-maholdir.
2.
Yaroqlilik
( u yoki bu kasblar yohud guruhga yaroqlilik).
Kasbga
yaroqlilikning ushbu dajasi shu bilan ajralib turadiki, bunda biror sohadagi mehnatga
nisbatan monelik qilivchi omillar bo`lmaydi. lekin ayni mahalda kishida mazkur
kasbga yaqqol ko`zga tashlanib turgan mayllar ham bo`lmaydi. “Siz mana
shu kasbni
tanlashingiz mumkin. Ajab emas, siz shu sohada yaxshi mutaxassis bo`lib
yetisharsiz”- deb tasalli beriladi bu kasbni tanlagan kishilarga.
Bu jihatdan kasbga
yaroqlilik darajasini ham yuqorigadagi ta`rifdan bilin olish mumkin.
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash

4.
Kasbga yaroqlilikning qanday turlarini bilasiz?
5.
Siz o`zingiz tanlagan kasb uchun qanday fazilatlarni muhim deb
hisoblaysiz?
6.
Siz tanlagan kasbdagi mutahassislar qanday mehnat sharoitida ishlaydi?
IV.
Darsni yakunlash va uyga topshiriq berish.
33 – dars.
“Texnologiya va dizayn” hamda “Servis hizmati” yo`nalishlari uchun .
Mavzu: O
`
zbekistonda uzluksiz ta`lim tizimi. Akademik litseylar va kasb-
hunar kollejlarining yo`nalishi, ularning bir-biridan farqi, umumiy
tomonlari. O`quvchi yoshlarni kasb-hunarga yo`naltirish tizimi
O`qituvchilarga metodik tavsiya
Bunga o`xshash
mavzu yuqorida, ya`ni
“Kadrlarni tayorlash,
malakasini
oshirish yo`nalishlari, tartibi va standartlari” deb nomlangan 27-28-mashg`ulotlarda
qisman ko`rib chiqilgan. Mazkur mavzuni otishda o`sha o`tilgan mavzularni
takrorlash, unda aytilmay qolgan ma`lumotlarni aytish zarur bo`ladi.
Mazkur mashg`ulotni tashkil etishning yana bir ko`rinishi – o`quvchilarni
biror akademik litsey yoki kasb-hunar kollejiga
sayohatga olib borish, u joydagi
xonalarni ko`rish, o`quvchilar va oqituvchilar
bilan uchrashish, suhbat o`tkazishdan
iborat.
Bu holda ham o`quvchilarning to`plagan materiallarini va taassurotlarini
o`rganish maqsadida ularga yuqorida olib borgan ishlar bo`yicha
erkin mavzuda
referat, insho, hikoya kabi yozma ishlarni bajarishni taklif etish maqsadga
muvofiqdir.
To`qishning - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

2. To`qishning murakkab usullarini o`rganishda kryuchokdan foydalanish sirlari. Kryuchokda to`qishni texnik rasmlarga qarab o`rganish oson.
Buning uchun har bir chokning namunasi (sxemasi)ni bilish darkor. Barcha choklarni
namunaga qarab to`qishni o`rganib bo`lgach, katta buyumlarni to`qishni boshlash
mumkin.
2.1. Xalqasimon petlya (sepochka). Bu quyidagicha amalga oshiriladi: kalava ipni
boshini chap qo`lning ko`rsatkich barmog`iga ilib,
o`ng qo`ldagi kryuchokni uning tagidan o`tkaziladi.
So`ng chap tomondan o`ng tomonga kryuchokni
tortib petlya hosil qilinadi. Hosil bo`lgan petlyaga
chap qo`lning bosh barmog`i bilan ushlab yordam
beriladi. Sxemada xalqasimon petlya nuqta (
o
) bilan
belgilanadi.
Boshlovchilar
kryuchokni
to`g`ri
ushlashini bilib olishlari zarur. Kryuchok o`ng
qo`lda
xuddi
qalam
ushlagandek
ushlanadi.
Kryuchokni har tomonga aylantirish mumkin emas.
Kalava ip va to`qilayotgan ashyo chap qo`lda turadi.
2.2. Bog`lovchi peltya. Bu peltya yordamida
peltyalar sonini qisqartirish yoki alohida to`qilgan
mahsulotlarni
ulashda
foydalaniladi.
Uning
sxemadagi belgisi: X.
2.3. Makidsiz ustun. Kryuchokni oxiridan
bitta oldingi petlyaga kirgizib, ipni tortib yangi
petlya hosil qilinadi. So`ng yana ip tortib ikkita
petlyani tagidan o`tkazib bitta petlya qiladi. Bu chok
xalq tilida “t” chok deyiladi. Sxemadagi belgisi:
T. To`qilayotgan buyumning chegarasi tekis
chiqishi uchun qator oxirida bitta xalqasimon petlya
to`qib yuboriladi.
2.4. Nakidli ustun. Kryuchokka bitta ilgak
olib, xalqasimon chokning bittasidan o`tkaziladi.
Kryuchokda uchta petlya hosil bo`ladi. Ikkita
petlyani bitta qilib, petlya olinadi, kryuchokda ikkita
petlya qoladi, yana ikkita petlyani bitta qilib olinadi.
Shunda bitta ustunga o`xshash chok paydo bo`ladi.
Uning sxemadagi belgisi:
Nazorat savollari va topshiriqlar

72
Quyida xо‘jalik mablag‘lari xisobini yuritishda yuritiladigan hisob
registirlarini kо‘rib chiqamiz.
Asosiy vositalar hisobini yuritishda biz quyidagi hisob registirini
keltirib о‘tamiz.
U о‘z ichiga tartib raxam, inventar raxam, qaysi guruhga kirishi,
xisobga oluvchi schо‘t raqami, eskirish normasi, boshlang‘ich
xiymati.qayta baholash xiymati va debit oborot va kredit oborotni о‘z
ichiga oladi. Bu registirni nomini AV-1 deb nomladik.
Oldingi davrda xar bir kirim qilingan asosiy vosita uchun alohida
inventar kartochka yuritilgan. Bu esa о‘z navbatida ishni kо‘payishiga olib
kelgan. Bu xisob registirida hamma asosiy vositalarni shu xolicha
kо‘rishimiz mumkin. Bundan odatda kichik korxonalar davriy
foydalanishlari mumkin,yani xar oyda yoki kvartalda bir marotaba.
Dars tipi: 
Yangi bilimlar berish. 
Dars turi

sog`lig`ingiz to`g`ri kelish-kelmasligi haqidagi hulosani faqat vrach berishi mumkin.
Biroq shini ham nazarda tutish kerakki, turli kasalliklarga organizmning qarshilik
ko`rsatish imkoniyatlari juda katta bo`lib, odam o`zi sevgan kasbini egallash uchun
butun iroda kuchini ishga solib kasallikni engishi mumkin. Har bir kishi yoshligidan
boshlab o`z salomatligi to`g`risida o`ylashi, gigiena sohasidagi bilimlarini, birinchi
tibbiy yordam ko`rsatish malakalarini egallab olishi, sog`lom turmush tarzi bilan
yashashni organib olmog`i kerak.
Organizmni chiniqtirish, sport bilan shug`ullanish, mehnat va dam olish,
ovqatlanish rejimiga rioya qilish, o`z bo`sh vaqtini oqilona tashkil etish va boshqa
shunga o`xshashtadbirlar jismoniy jixatdan baquvvat va sog`lom bo`lib o`sishning
zarur shartlaridir.Sog`lom bo`lib o`sishni istagan kishi spirtli ichimliklar ichish,
chekish va giyohvandlik qilish singari yaramas odatlardan batamom voz kechishi
kerak, albatta. Chunki bular organizmga nihoyatda zararli ta`sir ko`rsatadi: sog`liqni
izdan chiqaradi, qiziqish doirasini toraytiradi, aqliy faollikni pasaytiradi va
nihoyatshaxsni tamazzilga olib keladi.
Kasbga yaroqlilik – odam bilan uning ishi, ksabi o`rtasidagi o`zaro
muvofiqlikdir. Ayni mana shu muvofiqlik bo`lgan taqdirdagina “odam-kasb”
fo`rmulasini ro`yabga chiqarish imkonini tug`iladi. Mana shungay o`zaro munasabat
xususida to`xtalib o`tamiz.
Har qanday kishining o`zigagina xos bo`lgan muayyan shaxsiy fazilatlar,
xususiyatlar mavjud bo`ladi. Tanlanayotgan kasbning shaxsga xisbatan qo`yayadigan
talablariga mana shu shaxsiy sifatlar qau darajada mos kelishiga qarab odamning u
yoki bu kasbga yaroqliligi ro`g`risida bir qarorga kelish mumkin. Kasbga
yaroqlilikni to`rt xil darajaga bo`lib, ularni bir-biridan farq qilishi mumkin.
Masofaviy bank xizmatlari - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

44
Internet-banking
- bu mijozga Internet vositasi orqali taqdim
etiladigan bank xizmatlarining majmuidir, bu quyidagilarni о‘z ichiga
oladi: shaxsiy hisobini nazorat qilish; naqd valyutasiz sotib olish va sotish;
kommunal xizmatlarga tо‘lov, Internetga kirish, hisoblarning uyali va
peyjing aloqa openratorlariga xizmat о‘rsatishi; naqb pulsiz tо‘lovlarni
amalga oshirish, hisoblarga mablag‘larni kо‘chirish.
Bugungi kunda Intenet-bankingning uchta bosqichi mavjud:
informatsion, kommunikatsion va tо‘liq funksiyali tranzaksion bank.
Misol tariqasida kapitalbankning internet banking tizimini kо‘rib
chiqamiz. Internet bankingni ishga tushirish uchun quyudagi buyruqlarni
bajarish lozim bо‘ladi:
1. Ish stolida Internet-banking uchun yorliq yarating. Buning uchun
menyu bandiga о‘ting Файл/Отправить/Ярлык на рабочий стол
.
2. http://bank24.uz/is_digisign.exe. da mavjud
is_digisign.exe
dasturini yuklab olib о‘rnatamiz.
3. Brauzerni yopib. Ish stolidagi internet bankingni yarligini ochamiz
Настроить панель команд/Добавление и удаление команд
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash

32-dars
“Texnologiya va dizayn” hamda “Serviz xizmati” yo`nalishlari uchun
Mavzu:
Kasb-hunar egallashda inson salomatligiga qo`yilgan talablar
Darsning maqsadi:
a) ta`limiy – o`quvchilarga kasb tanlashda o`z
salomatligini hisobga olish
zarurligini tushintirish;
b) tarbiyaviy – o`quvchilarda o`z-o`zini
tushinish, salomatligini tanlayotgan
kasb talablariga muvofiqligini to`g`ri anglash ko`nikmalarini shakllantirish ;
v) rivojlantiruvchi- o`quvchilarning kasb-hunar egallash haqidagi bilimlarini
kengaytirish.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad:
o`quvchilarga kasb tanlashda o`z
salomatligini hisobga
olish zarurligini tushintirish; ularda o`z-o`zini tushinish,
salomatligini
tanlayotgan
kasb
talablariga
muvofiqligini
to`g`ri
anglash
ko`nikmalarini shakllantirish orqali ularning kasb-hunar
turlari va ularni egallash
haqidagi bilimlarini kengaytirish.
Darsning vazifalari:
- inson salomatligiga mos keluvchi kasb-hunar
egallash haqida tushuncha
berish;
- davlatning mehnatkashlar salomatligini saqlash to`g`risidagi g`amxo`rligini
ko`rsatish.
“Odam-belgili tizim” - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

iborat ma`lumotlarga qarata oladigan darajadagi alohida qobiliyat zarur bo`ladi.
Shartli belgilar shklidagi ma`lumotlarni qayta ishlash vaqtida bu ma`lumotlarni
nazorat qilish,
tekshirish, hisobga olish, qayta ishlash vazifasi, shuningdek, yangi-
yangi belgilar belgi tizimlarini yaratish vazifasi paydo bo`ladi.
5. “Odam-badiiy obraz”.
Kasblarning
bu tipida badiiy obrazlar, ularning
tuzilish usullari yetakchi mehnat predmeti hisoblanadi. Bu yerda quyidagi kasblarni
ajratib ko`rsatish mumkin:
- tasviriy faoliyat bilan bog`liq bo`lgan kasblar: baddiy mebellar ishlab
chiqarish bo`yicha duradgor, toshga o`yib gul soluvchi,
yoritish elektrotexnigi
(teatrda), poyabzal konstruktor-modellari, grafik-rassom va b;
- musiqa faoliyati bilan bog`liq bo`lgan kasblar: pianino va royollarni
sozlovchi, orkestr artisti, bastakor va b;
- adabiy-badiiy faoliyat bilan bog`liq bo`lgan kasblar: baddiy adabiyot
muharriri, adabiy xodim va b;
- aktyorlik-sahna faoliyati bilan bog`liq bo`lgan kasblar: teatr artisti, estrada
artisti va b.
“Odam-baddiy obroz” tipidagi kasblarning o`ziga xos xususiyatlardan biri
shundan iboratki, xodim amalga oshirgan, sarf qilgan
mehnatining anchagina qismi
tashqi tomondan qaragan kishining ko`ziga ko`rinmay, yashirincha qoladi. Bundan
tashqari, mehnatning so`ngi natijasiga erishish uchun, yangi ijroning yengil,
zo`riqmasdan bajarilishi va o`ynalayotgan ro`lning tabbiy chiqishi uchun ko`pincha
maxsus kuch-g`ayrat sarf qilishga to`g`ri keladi. Chunonchi, sahnada bor-yo`g`i bir
necha minut davom etadigan tomoshani ko`rsatish uchun artist har kuni bir necha
soatlab mehnat qilishi kerak. Mazkur tipdagi kasbni tanlamoqchi bo`lsangiz
mehnatning mana shu yashirin tomoni to`g`risida o`ylab ko`ring, ehtimol,
bu ishni
bajarish sizning qo`lingizdan kelmay qolishi ham mumkin.
III. Yangi mavzu bayoni - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

|
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plamiBog'liq 8 sinf texnologiya konspekt [uzsmart.uz]
III. Yangi mavzu bayoni
Reja:
1. Sovg‟a uchun quticha yasashning texnologik xaritasini tuzish.
2. Texnologik xarita asosida sovg‟a uchun quticha yasash.
1. Sovg’a uchun quticha yasashning texnologik xaritasini tuzish.
Amaliy mashg’ulotning borishi.
Har qanday buyumni yasash uchun uning
tegishli chizmasi va texnologik jarayonning asosini tashkil qiladigan texnologik
xaritasi bo‟lishi shart. Texnologik jarayon deganda umuman ishlab chiqarish
jarayonining bir qismi tushuniladiki, unda xom ashyoni tayyor buyumga
aylantiriladi.Texnologik jarayon o‟z navbatida taxnologik mexnat jarayonlariga
bo‟linadi.Har bir texnologik jarayon texnologik jarayonning tugal bir qismi bo‟lib,
ularda bir ish o‟rnida va asbobni almashtirmay,masalan, arralash, egovlash,
parmalash, elimlash, mixlar, burama, mixlar (shurup) va boshqa vositalar bilan
biriktirish kabi biror ish bajariladi. Shuningdek, texnologik jarayon ham yanada
kichik elementlarga –texnologik o‟tishlarga bo‟linadi.Bular texnologik jarayonning
tugal qismlaridan iborat bo‟lib , foydalaniladigan asbobning va ishlov beriladigan
yuzaning doimo bir xilligi bilan xarakterlanadi.Masalan, yog‟ochni arralash, g‟adir-
budur yuzasini randalash va hokazo. Bu mashg‟ulotda sovg‟a uchun quticha
yasalishini va uning texnik chizmalari va texnologik xaritasini tuzulishini, ularni
daftarga ko‟chirib olish kerakligini aytib o‟tiladi. Shundan so‟ng o‟quvchilar bilan
birgalikda sovg‟a uchun quticha yasashning texnologik xaritasi tuziladi.
2. Texnologik xarita asosida sovg’a uchun qo’ticha yasash.
Tayyorlangan texnologik xarita asosida o‟quvchilar sovg‟a uchun quticha
yasaydilar. Bu jarayonda yasaladigan qutichani ssifati, chiroyi va tuzulishiga katta
e‟tibor qaratish kerak. Sovg‟a uchun yasaladigan qutichani to‟rtburchak,
silndirsimon, doirasimon shakllarda ham yasash mumkin. Quticha yuzasiga turli
ko‟rinishdagi naqshlarni chizish orqali uni yanada jozibadorligini oshirishga
erishish mumkin.
Bugungi bozor iqtisodiyoti sharoitida sovg‟a uchun yasaladigan qutichani
oddiy yog‟och cho‟plaridan ham yasasa bo‟ladi. Buning uchun yog‟och cho‟plari
to‟lanadi. Ular turli yelimlar yordamida bir-biriga briktiriladi. Biriktirilgan qismlar
usti lok yordamida loklab chiqiladi. Bu yo‟l bilan quticha yasash orqali
o‟quvchilarda xom ashyoni tejash, isrof qilmaslik, undan samarali va unumli
foydalanish ko‟nikmalari rivojlanadi.
|
| |
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 22

9-10 dars.
“
Texnologiya va dizayn” yo`nlishi uchun.
Ma Mavzu:
Mebel jihozlari uchun dasta (uchlag`ich) yasash
Darsning maqsadi:
a)
ta`limiy
- o`quvchilarga mebel jihozlari uchun dasta
(
ushlag`ich) yasashni
o`rgatish;
b)
tarbiyaviy
-
o`quvchilarga
uy
jihozlaridan,
jumladan
mebellardan
joydalanishda ehtiyotkorona munasabatda bo`lishni o`rgatish;
v)
rivojlantiruvchi-
o`quvchilarning uy jihozlarni ta`mirlashga oid mehnat ko`nikmalarini
kengaytirish.
Kasbga yo`naltiruchi maqsadi:
o`quvchilarni duradgorlikka oid kasblar to`g`risidagi bilim va
ko`nikmalarini rivojlantirish.
Darsning vazifalari;
-
dasta yasash uchun texnologik xarita tayyorlash to`g`risida ma`lumot berish;
-
dasta tayyorlashda bajariladigan ish usullari, foydalaniladigan asbob -
uskunalar va moslamalar bilan tanishtirish;
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 13

Hunarmand ustalar tomonidan sovg‟a
uchun yasaladigan quticha,
lagan va
boshqa mahsulotlar ham mana shunday usullar asosida
yasaladi va yasalgan
buyumlar bozorda o‟z xaridorgirligi bilan ajralib turadi.Quyida
hunarmand ustalar
tomonidan yasalgan buyumlardan misollar keltirilgan.
Eslatma.
Amaliy mashg‟ulot vaqtida o‟quvchilar quyidagi
xavfsizkil texnikasi
qoidalariga roiya qilishlari zarur:
Ish boshlangunga qadar:
1.
Maxsus kiyimni to‟g‟ri kiyib olish.
2.
Metal qirqish ishlarini bajarishda himoya ko‟zaynagini taqib olish.
3.
Barcha asboblarni o‟z ornida ekanligini tekshirib ko‟rish, nosoz ish asboblar
mavjud bo‟lgan holda o‟qituvchihga xabar qilish.
4.
Dastgoh va uskunaning sozligini tekshirib ko‟rish.
Ish vaqtida:
1. Ishlov beriladigan materialni uskunaga mustahkam qilib o`rnatish.
2. Ishni faqat soz, to`g`ri rostlangan asbobda bajarish.
3. Jarohatlanishning oldini olish maqsadida;
- bolg`a va to`qmoq
muhralari yuzasi silliq, yorilmagan va o`yiqchalarsiz
bo`lishi kerak;
- uchli asboblar (egov va b) yog`ochdan ishlangan mustahkam o`rnatilgan
yoriqlarsiz tutqichga ega bo`lishi;
- zarbli kesuvchi asboblarda zarb beruvchi qismi soz bo`lishi;
- egov bilan ishlashda barmoqlar uning ustki qismida bo`lishi.
4. Ishlov berilayotgan yuzaning silliqligi barmoq bilan tekshirilmaydi.
5. Gaykadan ko`ra kattaroq
kalitlardan foydalanilmaydi, kalitni qo`shimcha
vositalar bilan uzaytirish taqiqlanadi.
Uchta yoki undan ko`p ustunlarni birga to`qish

|
Uchta yoki undan ko`p ustunlarni birga to`qishBog'liq 8 sinf texnologiya konspekt [uzsmart.uz]2.5.
Uchta yoki undan ko`p ustunlarni birga to`qish.
Ko`p hollarda uch
yoki undan ko`p ustunlar bir joyda to`qiladi. U quyidagicha amalga oshiriladi:
barcha ustunlar oxirigacha to`qilmaydi, ya`ni oxirgi petlya kryuchokda qoladi.
Qancha ustun kerak bo`lsa, shuncha petlya olinadi, lekin asosiy petlya kryuchokda
qoladi. Barcha petlyalar orasidan asosiy ip tortib olinadi va bitta xalqasimon petlya
to`qiladi.
2.6. Shokilali to`qish.
Shokilani ikki xil usulda to`qish mumkin: oldi
tomondan va orqa tomondan . Birinchi usul: shokila oldi tomondan to`qiladi:
Oldingi qator shunday to`qiladi: ipni chap qo`lning bosh barmog`ga ilib, petlya
olinadi (A). So`ng kryuchokni ipning tepa qismidan qo`yiladi.
Kryuchokni oldingi asosiy peltyaga kirgizib ip tortiladi (B) va nakidsiz ustun
to`qiladi (V). Qarama-qarshi qator nakidli yoki nakidsiz ustun shaklida to`qiladi.
Ikkinchi usul: shokilani orqa tomondan to`qiladi. Ipni qalam yoki tekis yog`ochga
o`rab, nakidli yoki nakidsiz ustun to`qiladi. Shokilalarning har bir qatori orasida bir
ikki qator, yo nakidli, yo nakidsiz ustun to`qiladi.
Bolalar panchosi.
Bolalar panchosi yengil ustki kiyimlardan hisoblanadi.
Murakkab to`qish usullarini o`rganib olgandan keyin panchoni to`qish ham bir
muncha oson bo`ladi
.
|
| |
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI
1
O„ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O„RTA MAXSUS
TA‟LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
S.Eshtemirov, F.M.Nazarov
ALGORITMLASH VA DASTURLASH
ASOSLARI
SAMARQAND - 2018
2
UDK: 681.14(075)
BBK 32.97
Аlgoritmlash va dasturlash asoslari
. O„
quv qo„llanma –SamDU, 2018
–yil,
252
- bet.
Mazkur qo‗llanma algoritmlar nazariyasi hamda dasturlash asoslari fanini C++
dasturlash tili misolida qarab o‗tilgan. Algoritm nazariyasi, algoritm xossalari, berilish usullari,
algoritm turlari keng yoritib o‘tilgan. C++ dasturlash tili tarkibidagi barcha turdagi
operatorlar, kalit so‗zlar va qoidalar batafsil keltirib o‗tilgan. Operatorlar, kalit so‗zlar va
buyruqlarning umumiy ko‗rinishlari va yozilishlari bir nechta misollar yordamida tushuntirib
o‗tilgan. Qo‗llanmada C++ tilining barcha imkoniyatlari bo‗yicha nazariy tushunchalar hamda
bu tushunchalarni o‗zlashtirish uchun masalalar yechimlari keltirib o‗tilgan. Har bir mavzu
bo‗yicha mavzuni mustahkamlash uchun nazariy savollar hamda mustaqil ishlash uchun
topshiriqlar ham keltirib o‗tilgan. Qo‗llanma asosan talabalar va mustaqil o‗rganuvchilar
uchun qulay vosita hisoblanadi, chunki har bir mavzu uchun nazariy tushunchalar hamda
misollar yechimi keng ravishda yoritib o‗tilgan. Qo‗llanmada algoritmlar uning hossalari,
berilish usullari, turlari, C++ dasturlash tili tarkibida boshlang‘ich tushunchalar, standart
funksiyalar, chiziqli, tarmoqlanuvchi, takrorlanuvchi jarayonlar, massivlar, satrlar, funksiya
proseduralar, fayllar, strukturalar hamda grafik imkoniyatlar keltirib o‗tilgan. Mazkur
qo‗llanma oliy o‗quv yurtlari talabalari va magistrantlari, litsey kasb hunar kollej o‗quvchilari
hamda mustaqil o‗rganuvchilar uchun qulay vosita hisoblanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Dars tipi: 
Yangi bilimlar berish. 
Dars turi

mo`ljallangan xilma-xil kiyimlar va buyumlarni qo`lda to`qib olish imkoniyatiga ega
bo`ladi.
Hunar albatta yoshlikdan o`rgatiladi. Yurtimizda ko`pgina o`quv yurtlarida
amaliy san`at turlariga oid hunarlarni o`rgatish bilan bir qatorda tikish, qo`lda to`qish
hunarini o`rgatadigan maktabdan tashqari muassasalar ham faoliyat yuritmoqda. Bu
hunar
yosh avlodda mehnatga muhabbat, badiiy did va mahorat, sabrlilik va
ijodkorlik tuyg`ularini shakllantiradi. Qo`lda to`qish to`garaklari
maktablar qoshida
hamda maktabdan tashqari ta`lim muassasalarida, mahalla qo`mita
qoshida tashkil
etiladi. Bu to`garaklarda yoshlar qo`lda to`qish tarixi, to`quv jihozlari va iplari
turlari, ulardan to`g`ri foydalanish, to`qish uslublari, to`qilgan buyum va kiyimlarni
kerakli o`lchovda to`qish, to`qilgan
kiyimlarga ishlov berish, ularni asrash kabi
malakalarni egallaydilar.
LMS ning afzalliklari - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

LMS ning afzalliklari:
Ta’lim olishning tengligi – о‘qitish ma’lum bir ta’lim muassasasidagi
о‘qitish sifatiga bog‘liq bо‘lmaydi.
167
LMS ning afzalliklari:
Bilimlarni baholashning obyektiv mezonini belgilash imkoniyati –
о‘quv jarayonida о‘quvchi tomonidan о‘zlashtirilgan bilimlarni baholash-
ning aniq mezonlarini belgilab olish mumkin.
LMS ning afzalliklari:
Tajriba almashish – muloqot qilish, xabarlar almashish uchun chat,
blog, forum va konferensiyalardan foydalanish mumkin.
168
LMS ning afzalliklari:
Statistika – darsga qatnashish, о‘zlashtirish kabi ma’lumotlar tizimda
qayd etib borilganligi uchun, о‘qituvchi xohlagan paytda kerakli shakldagi
hisobotni olishi mumkin.
Ushbu afzalliklar standart saytlar yaratish uchun CMSdan
foydalanishni eng maqbul yechimga aylantirdi.
LMS ning kamchiliklari:
О‘quvchi va о‘qituvchi о‘rtasida bevosita aloqaning mavjud emasligi
о‘quv jarayonini nazorat qilish va о‘quvchi natijalarini baholashni
qiyinlashtiradi.
169
LMS ning kamchiliklari:
LMSni joriy etish yaxshi texnologik infratuzilmani talab etadi.
О‘qituvchilar yuqori AKT kompetentlikka ega bо‘lishlari hamda о‘z
о‘quv dasturlarini elektron ta’limga moslashtirish qobiliyatiga ega
bо‘lishlari lozim.
О‘qituvchi individual pedagogik mahoratini tо‘liq namoyish qila
olmaydi.
LMS tizimlarining asosiy vazifalari:
О‘quv kontentlari bilan ishlash : kurs yaratuvchi о‘qituvchilar
tomonidan elektron о‘quv materiallari (matnli, audio, video va b.)ni
yaratish va kiritish; elektron materiallarni import/eksport qilish; elektron
|
168 - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

14
9.8.
Consideration of Laws an Regulation in an Audit of Financial
Statements
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
219
Questions for repetition .....................................................................................
229
Tests on the themes
........................................................................................ 3
230
Key Concepts
.................................................................................................
3
234
Вопросы для повторения ............................................................................. 
10 
360

11
Глава XIII.
Вопросы
международной
интеграции
аудиторской
системы Республики Узбекистан . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
365
13.1.
Виды национальных аудиторских стандартов и их
нормативно-правовые основы
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
365
13.2.
Проблемы
применения
международных
аудиторских
стандартов в Узбекистане
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
366
13.3.
Перспективы развития аудиторского деятельности в
Узбекистан
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
372
Вопросы для повторения .............................................................................
10
380
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
381
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
385
Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari - bet 61

171
LMS tizimlarining asosiy vazifalari:
Baholash : nazorat topshiriqlari (amaliy mashg‘ulot topshiriqlari,
savol va testlar)ni kiritish; о‘quvchilarning о‘zlashtirishi va bilim darajasi
monitoringini olib borish; sertifikatlar (diplomlar) berish.
LMS tizimlarining asosiy vazifalari:
Foydalanuvchilar
о‘rtasida о‘zaro aloqa : о‘quvchi va
о‘qituvchilarning о‘zaro individual yoki guruh bо‘lib,
hamkorlikda
ishlashini tashkil etish; о‘quvchilarning о‘zaro yoki о‘qituvchilar
bilan
muloqotini chat, forum, videokonferensiya orqali tashkil etish; о‘quv
jarayoniga taalluqli e’lon, xabar yoki yangiliklarni
ommaviy tarzda
uzatish.
172
LMS tizimlarining asosiy vazifalari:
Statistika :
tizim
foydalanuvchilarining
faoliyati
haqidagi
ma’lumotlarni qayd etib borish; maxsus grafiklar
orqali tizimdagi faol
foydalanuvchilar haqidagi ma’lumotlarni olish.
Nazorat savollari
Masofaviy о‘qish deganda nimani tushunasiz? Masofadan ta’lim
olganmisiz?
LMS qanday tizim?
Sizga о‘qitishning qaysi turi ma’qul: an’anaviymi yoki masofaviy?
Masofaviy о‘qitishning an’anaviy о‘qitishdan farqli jihatlarini aytib
bering.
LMS qanday afzalliklarga ega?
LMSning kamchiliklari nimalardan iborat?
30 - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1) 3
30
Chapter II.
System of the international auditing and their models ............................
15
31
2.1.
Modern condition of auditing activity in abroad ...........................................
15
31
2.2.
System of the international auditing and their models .................................. 17
33
Questions for repetition ..................................................................................
36
Tests on the themes ........................................................................................ 3
36
Key Concepts .................................................................................................
3
40
Chapter III.
International audit organizations and companies, and
history of their development. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
41
3.1.
International auditing organizations and direction of their
activity . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
41
3.2.
The international organizations of independent auditors ..............................
25
44
3.3.
International auditing companies and direction of their activity ..................
27
47
3.4.
Professional organizations of internal auditors .............................................
32
|
| |
1C nima? 1C korxonasi nima? - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

86
oldindan tо‘lovlar yoki majburiyatlar yо‘q. Agar xizmat sizga yoqsa, oylik
obuna bо‘yicha ishlash davom etiladi. Obunani istalgan vaqtda tо‘xtatish
mumkin. Oldindan xavf yoki katta investitsiyalar yо‘q.
Bitta dasturda barcha hisob.
1 C: О‘zbekiston uchun buxgalteriya hisobi turli faoliyat turlarini
hisobga olish imkonini beradi, umumbelgilangan va soddalashtirilgan
soliqqa tortish tizimini qо‘llaydi. Siz hisob-fakturalarni
hamkorlar bilan
elektron almashish, soliq hisobotlarini avtomatik tarzda shakllantirish va
yuborish, shuningdek, 1 C: О‘zbekiston uchun
buxgalteriya hisobining
boshqa noyob funktsiyalari bilan hisobni avtomatlashtirishning sifat
jihatidan yangi darajasiga erishasiz.
Yangi buxgalteriya darajasi
Globus buxgalter ofisini almashtiradi.
Globus yordamida har bir buxgalter о‘z ishini ofisda bо‘lmagan holda
tezroq va ishonchli bajarishi mumkin. О‘zbekiston Respublikasi
qonunchiligida dastlabki hujjatlardagi muhrlar
zarurligi bekor qilindi,
raqamli imzo qо‘yilgan elektron hujjatlar almashinuviga ruxsat berildi,
soliq hisobotlarini elektron shaklda topshirish tartibi belgilandi. Barcha
tо‘lovlar ham elektron tarzda amalga oshirilishi mumkin.
Endi qog‘oz, muhr, imzo kerak emas. Ofisni optimallashtirish va
jarayonlarni tezlashtirish-globusga ulanish.
Globus (lotincha globus – dumaloq) yerning
kichraytirilgan nusxasi,
unda er yuzasi, mareriklar va okeanlar, tog‘lar va tekisliklar shakli xatosiz,
aniq va tо‘g‘ri tasvirlanadi. Birinchi marta globus Beruniy tomonidan X
asrda, Bexaym tomonidan XV asrda yasalgan.
Globuslar miqyosiga kо‘ra mayda (1:30000000) va yirik globuslarga
bо‘linadi.
87
О‘quv va boshqa maqsadlar uchun yirik globuslar yasaladi.
Bugun ABT bozorida 20 ga yaqin firmalar - ABT ishlab chiqaruv-
chilar, turli dastur mahsulotlarini yaratuvchilar ishtirok etadi. О‘zbekiston
bozorida ABTni dasturiy ta’minotini «FIDO- biznes” tashkiloti ta’minlab
beradi. Kо‘p banklar IABS (Интегрированная Автоматизированная
Банковская система) ва GLOBUS dasturlaridan foydalanishadi.
Список использованной литературы ....................................................... 152

12
THE CONTENTS
Introduction ..................................................................................................
3
16
Chapter I.
Subject, object and discipline methods "International
audit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
18
1.1.
Subject and objects of discipline of "The international audit" .....................
6
18
1.2.
Methods of discipline "International audit" ...................................................
6
19
1.3.
Occurrence of auditing .................................................................................
6
20
1.4.
Kinds and forms of auditing .........................................................................
10
23
Questions for repetition .................................................................................
28
Tests on the themes
........................................................................................ 3
28
Key Concepts
.................................................................................................
Masofaviy ta’lim tizimida ochiq LMS (Learning

159
LMS (Larning management systems – ta’limni boshqaruv tizimlari)
Masofadan turib onlayn о‘qish ta’lim
olishning innovatsion va
qiziqarli usuli hisoblanadi. Bunda о‘quvchi mustaqil tarzda ta’lim oladi,
bilimlarni о‘zlashtiradi, о‘z-о‘zini nazorat qiladi,
mustaqil fikrlaydi va
xulosa chiqaradi.
Ta’lim jarayonini masofaviy shaklda tashkil etish uchun ta’lim
jarayonini boshqaruvchi tizimlar
(LMS – Learning management
systems) dan foydalaniladi.
160
Tayanch tushunchalar
Administrator – tizimda ishlash va
uni boshqarish uchun keng
huquqlarga ega bо‘lgan mutaxassis – xodim.
Tayanch tushunchalar
Chat – axborot almashish real vaqtda olib
boriladigan internetdagi
muloqot.
161
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Forum – sayt orqali muloqot olib borishning shakli. Forumda
suhbatlar foydalanuvchi yoki administrator
tomonidan kiritilgan mavzu
asosida olib boriladi.
Buni bilasizmi?
LMS nima, u haqida nimalarni bilasiz?
LMSning qanday imkoniyatlari mavjud?
162
LMS interfeysi
Masofaviy о‘qish – bu zamonaviy axborot-kommunikatsiya va
raqamli texnologiyalarga asoslangan ta’lim tizimi.
U о‘quvchiga о‘qituvchi bilan muloqot
olib borish hamda xohlagan
vaqtida, istalgan joydan turib mustaqil ravishda shug‘ullanish imkoniyatini
ta’minlaydi.
О‘qituvchi uchun esa internetda о‘z о‘quv materiallarini о‘quvchiga
taqdim etish va о‘quvchilarning о‘zlashtirishini masofadan turib kuzatib
borish imkoniyatini yaratadi.
Ta’limni
boshqaruv tizimlari (LMS – Learning management
systems) – bilim olish faoliyatini tashkil
etish va boshqarish uchun
mо‘ljallangan videodars, ma’ruza materiallari, taqdimot, kitob kabi о‘quv
materiallari majmuasidan iborat muloqot rejimida
ishlay oladigan inson-
mashina majmuasi yoki masofaviy ta’lim shakli.