2-laboratoriya ishi. Nochiziqli elеmеntlarni doyimiy tok bo‘yicha qarshiligi va uning diffеrеnsial qarshiligini o‘lchash. Katta qarshiliklarni o‘lchash (4 soat). Kerakli asbob va materiallar

|
2-laboratoriya ishi. Nochiziqli elеmеntlarni doyimiy tok bo‘yicha qarshiligi va uning diffеrеnsial qarshiligini o‘lchash. Katta qarshiliklarni o‘lchash (4 soat). Kerakli asbob va materiallar
|
bet | 1/2 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #232247 |
Bog'liq 2-laboratoriya mashg\'uloti.Tibbiy elektronika
2-laboratoriya ishi. Nochiziqli elеmеntlarni doyimiy tok bo‘yicha qarshiligi va uning diffеrеnsial qarshiligini o‘lchash. Katta qarshiliklarni o‘lchash (4 soat).
Kerakli asbob va materiallar: 1. Galvonometr. 2. Katta noma’lum qarshiliklar. 3. Qarshiliklar magazini. 4. Voltmetr.
Ishning maqsadi: Nochiziqli elеmеntlarni doyimiy tok bo‘yicha qarshiligi va uning diffеrеnsial qarshiligini o‘lchash usullarini o‘rganish. Katta qarshiliklarni o‘lchash usuli bilan tanishish.
Nazariy ma’lumоt
Katta qarshiliklarni Uitston ko‘prigi bilan o‘lchab bo‘lmaydi, chunki katta qarshiliklar Uitston ko‘prigida katta kuchlanish pasayishi hosil qiladi. Bu holda katta EYuK li tok manbaidan hamda kuchlanishda katta qarshiliklarni o‘lchovchi asbobdan foydalanish zarur bo‘ladi. Shuning uchun 105 va 106 Om bo‘lgan katta qarshiliklar ko‘pincha tok kuchi va kuchlanishlar orqali Om qonunidan foydalangan holda o‘lchanadi. Bu holda tok kuchi sezgir galvanometr yoki elektrometr bilan o‘lchanadi. Buning uchun galvanometr shuntlanadi.
Shunt deganda o‘lchov asbobining o‘lchash chegarasini oshirish uchun qo‘llaniladigan, galvanometr parallel ulangan, qo‘shimcha qarshilik tushuniladi.
Shunt qarshiligi Kirxgof qonunlari asosida topiladi.
Tarmoqlangan zanjir uchun Kirxgof qonunlari: Kirxgofning 1-qonuni uchtadan kam bo‘lmagan, o‘tkazgichlarning o‘tkazgan nuqtasi uchun qo‘llaniladi. Bunday nuqta zanjir tuguni deyiladi. Barqaror sharoitda tugunga keluvchi tok kuchlarning yig‘indisi tugundan chiquvchi tok kuchlarining yig‘indisiga teng, tugunga keluvchi toklar musbat tugundan chiquvchi toklarni manfiy deb hisoblaganda Kirxgofning birinchi qonunini quyidagicha ta’riflash mumkun. Zanjir tugunida tok kuchlarining algebraik yig‘indisi nolga teng. Ya’ni: I1-I2-I3=0
Kirxgofning 2-qonuni har qanday berk zanjirda tok manbaalarining elektr yurituvchi kuchlarini algebraik yig‘indisi, tok kuchining shu zanjirning tegishli qismlari qarshiliklariga ko‘paytmalarining algebraik yig‘indisiga teng.
Kirxgof qonunlarini qo‘llashda quyidagi amallarga rioya qilish kerak:
1. Zanjirni aylanib o‘tish yo‘nalishini tanlab olish kerak soat strelkasi yo‘nalishi bo‘yicha yoki soat strelkasi yo‘nalishiga qarama-qarshi;
2. Yo‘nalish zanjirini aylanib o‘tish yo‘nalishi bilan mos keluvchi tok musbat ishora bilan olinadi;
3. Aylanib o‘tish yo‘nalishida potentsialni oshiradigan elektr yurituvchi kuch musbat deb olinadi.
1-rasm.
Kirxgofning 1-qonuniga asosan I0=Ig+ISh (1)
va II-qonuniga asosan IgRg-IShRSh=C
yoki IgRg=RShISh (2)
va (2) dan shunt qarshiligini topamiz:
G alvanometr bilan shunt (qo‘shimcha qarshilik) qarshiligi, o‘lchanayotgan noma’lum qarshilikdan juda kichik bo‘lgani uchun galvanometr bilan shuntda kuchlanish pasayishi
O ‘lchanayotgan noma’lum qarshilikdagi kuchlanish pasayishi I0 RX dan juda kichik bo‘ladi. Natijada (3) bo‘ladi.
Bu formulada U-voltmetr ko‘rsatilishi;
I0- katta qarshilikdan o‘tuvchi tok.
O‘tayotgan I0 tokni, galvanometr toki Ig orqali ifodalash galvanometrni ulangan qo‘shimcga qarshilik RSh va galvanometr qarshiligi Rg ni bilish kerak(1-rasm). Buning uchun (2) dan ISh ni topib (1)ga quyidagi natijaga ega bo‘lamiz:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-laboratoriya ishi. Nochiziqli elеmеntlarni doyimiy tok bo‘yicha qarshiligi va uning diffеrеnsial qarshiligini o‘lchash. Katta qarshiliklarni o‘lchash (4 soat). Kerakli asbob va materiallar
|