nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qaytish kanalini hisoblash - Asoslangan multiservis tarmog'iga kirish qobiliyatini rivojlantirish

3.2 Qaytish kanalini hisoblash
Mobil stantsiya quvvat kuchaytirgichi[4]:
R
ma
= P
men
– G
m
– L
m
,
(3,28)
qaerda P
ma
– kuchaytirgich chiqishidagi chiqish quvvati, dBm;
R
men
- mobil stansiya antennasining umumiy nurlanish kuchi;
dBm;
G
m
– mobil stansiyaning uzatuvchi antennasining kuchayishi, dB;
L
m
– mobil stansiya kabelidagi yo‘qotishlar, dB.
R
ma
= 20 - 0 - (-3) =23
Bitta abonentdan tayanch stansiya tomonidan qabul qilingan quvvat,
dBm:
P
kub
=P
men
+L
p
+A
l
+G
t
+L
t
,
(3.29)
qaerda P
kub
– dan transport kanali orqali tayanch stansiya tomonidan qabul qilingan quvvat
mobil stantsiya, dBm;
L
p
– tayanch stansiya va mobil stansiya o‘rtasidagi yo‘lda o‘rtacha yo‘qotishlar, dB;
A
l
– soya yo‘qotishlariga tolerantlik, dB;
G
t
- tayanch stansiya antennasining daromadi (qabul qilishda),
dB;
L
t
– tayanch stansiya kabelidagi yo‘qotishlar, dB.
P
kub
= 20 – 146 – 6,2 + 14 –2,5 = -120,7
Berilgan tayanch stansiyada boshqa abonentlar tomonidan yaratilgan
shovqin zichligi:
I
utr
=P
kub
+ 10log (N
t
– 1) + 10logC
a
– 10 log B
w
,
(3.30)
qaerda men
utr
– boshqa mobil qurilmalar tomonidan yaratilgan shovqin zichligi
stantsiyalar, dBm/Hz;
C
a
- kanaldagi nutq faolligi koeffitsienti (C
a
=0,4 – 0,6); N
t
– bitta
tayanch stansiyada mavjud trafik kanallari soni.
I
utr
= -120,7 + 10log(20 – 1) + 10log0,6 + 10log(1,2288 10)
6
) =
= -171.03
62
Boshqa tayanch stansiyalarning boshqa abonentlari tomonidan yaratilgan
shovqin zichligi:
-1
I
ctr
-
I
utr
-10 log-
-
-1- ,
(3.31)
-
f
r
-
qaerda men
ctr
– mobil stansiyalardan boshqa tayanch stansiyalarga
shovqin zichligi. dBm/Hz;
f
r
- chastotani qayta ishlatish omili (f
r
= 0,65).
-
I
ctr
- -171.03-10log--
1
0,65
-
-1- - -172,79
-
Boshqa tayanch stansiyalar va ushbu tayanch stansiyaning boshqa
abonentlari tomonidan yaratilgan shovqin zichligi:
I
tr
-10 log
-
1
0.1
I
utr
-
0
10
0.1
I
ctr
-
(3.32)
qaerda men
tr
- boshqa tayanch stansiyalarning boshqa abonentlari va ushbu
baza stansiyasi tomonidan yaratilgan shovqin zichligi, dBm/Hz.
I
t
-10 log
-
10
0,1(-171,03)
-10
0,1(-172,79)
r
-
- -168.8
Harorat shovqin zichligi:
N
0
= 10log (290 · 1.38 · 10
-23
) + N
f
+ 30
(3.33)
qaerda N
0
– harorat shovqin zichligi, dBm/Hz;
N
f
– mobil stansiya qabul qiluvchidagi shovqin qiymati, dB.
N
0
= 10log (290 · 1.38 · 10
-23
) + 5 + 30 = -168,98
Signal-shovqin nisbati + trafik kanalidagi shovqin, dB:
E
b
N
0
-
-
P
kub
-
10 log
b-10log[10
0.1
I
tr
-10
0.1
N
0
],
(3,34)
I
rr
t
qayerda b
rr
– teskari ulanish trafik kanalida ma’lumotlarni uzatish
tezligi, bit/s.
E
b
N
0
-
I
t
- -120,7 -10log(9600) -10log[10
0,1 (-168,8
-10
0,1(-168,98)
] -5.35
63
|
Kokshetau telekommunikatsiya tarmog'ining xususiyatlari

Hozirgi vaqtda aloqa xizmatlarini ko'rsatuvchi ko'plab operatorlar
paydo bo'lmoqda (GSM mobil tarmoqlari, DAMPS, peyjing kompaniyalari,
Internet provayderlari, tranking tarmoqlari). Ushbu xizmatlarning
barchasi taqdim etilayotgan uskunalar zamonaviy raqamli aloqa
vositalaridir. Shuning uchun yaqin kelajakda aloqa xizmatlari bozorida
muvaffaqiyatli raqobatlashish uchun aloqa xizmatlarini ko'rsatish va
pirovardida aqlli tarmoqlarni yaratish zarur.
Kokshetau GTS tarmoqni 100% raqamlashtirishga erishdi. Bu shaharning
barcha abonentlarini qo'shimcha xizmatlar turlari bilan ta'minlash, muzokaralar
narxini vaqt bo'yicha hisobga olish tizimini joriy etish, TsTE (Texnik operatsion
markaz) tizimini joriy etish, shuningdek, OKS No ga to'liq o'tish imkonini beradi. 7
tizimi va aqlli tarmoqni yaratish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratadi.
Umuman olganda, aqlli tarmoq xizmatlari VAS (qo'shimcha xizmatlar)
va ICSI (Integrated Services Digital Network) xizmatlariga juda o'xshash,
ammo ulardan farqli o'laroq, ular global aloqa tarmog'ida amalga oshirilishi
mumkin. Bularga qisqartirilgan terish, bepul qo'ng'iroqlar, yo'naltirilgan
qo'ng'iroqlar, konferentsiya qo'ng'iroqlari va boshqalar kabi tanish xizmatlar
kiradi. Umuman olganda, CS1 to'plami telefon tarmoqlari, ISDN tarmoqlari
va mobil tarmoqlar tomonidan qo'llab-quvvatlanishi kerak bo'lgan 25 turdagi
xizmatlarni o'z ichiga oladi. Mamlakatimizda ulardan eng keng tarqalganlari:
oldindan to'lov xizmatlari - xizmat telefon kartalari yordamida taqdim etiladi;
sezilarli farq bilan ular barcha turdagi xizmatlar orasida mashhurlik bo'yicha
etakchilik qiladi va ovozli pochta, Internet, IP telefoniya tarmoqlari, pullik
axborot xizmatlari va boshqalarga kirish uchun ishlatiladi; xizmatga
buyurtma berish PIN-kod yordamida yoki shahar seriya raqami orqali yoki IP
qoidalariga muvofiq maxsus xizmat raqami yoki 805 raqami orqali amalga
oshiriladi; qo'ng'iroqni to'lash - qo'ng'iroq qilinayotgan va qo'ng'iroq
qilayotgan abonentlarning raqamlari va toifalariga qarab tarif rejalarini
yaratish, har xil zaryadlash muddatlari, bepul chegaralar va boshqalardan
foydalanish imkonini beradi; to'lov jarayonlarini boshqarish qobiliyati billing
quyi tizimlariga bog'liq; televoting (Ommaviy qo'ng'iroq) - telefon orqali
jamoatchilik so'rovlarini o'tkazish imkonini beradi; Respondent terminaldagi
raqamlardan birini terib o'z fikrini bildiradi; Hozirgi vaqtda ushbu xizmat
asosan markaziy telekanallar tomonidan talab qilinmoqda va uning
provayderlari operatorlardir. Hududlarda ijtimoiy so‘rovlarga qiziqish bo‘lsa,
xizmat salohiyati ortadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
1 Dunyoda mobil aloqa tarmoqlarini rivojlantirish: tendentsiyalar, istiqbollar //
Veb-saytdagi elektron versiyahttp://www.sotovik.ru
2 Zakirov Z.G., Nadeev A.F., Fayzullin R.R. GSM uyali aloqa standarti. –
M.: Ekotrendlar, 2004 yil
3 Gromakov Yu.A. Mobil radio standartlari va tizimlari. – M.: Eko-
Trades Co., 2000. – 238 b.
4 Tixvinskiy V.O. Mobil aloqani tartibga solish va iqtisodiyoti. – M.:
Ekotrendlar, 2005 yil
5
Kartashevskiy V.G. Mobil tarmoqlar. – M.: M.: Ekotrendlar,
2004 yil
6
nafaqa / S.V. Konshin; Olmaota: AIES, 2003. – 80 b.
7
8
9
telekommunikatsiya dunyosi. – Telekommunikatsiya tarmoqlari, № 12, 2003 y.
10 Borisov N.K. Telekommunikatsiya xizmatlarini rivojlantirish tendentsiyalari. –
Aloqa byulleteni, № 6, 2003 y.
11 Kuchyanov A.R. Uchinchi avlod uyali aloqa texnologiyasini ishlab chiqish. –
Telekommunikatsiya tarmoqlari, № 4, 2002 y.
12 Gromakov Yu.A. Mobil radioaloqa standartlari va tizimlari - M.: Eko-
trendlar, 2001.
13 Telekommunikatsiya korxonalarida mehnatni muhofaza qilish: Universitetlar uchun
darslik / ed. N.I. Baklashova. –M.: Radio va aloqa, 2005.-280 b., kasal.
14 Gromakov Yu.A. Uyali mobil radioaloqa tizimlari. Elektron aloqa
texnologiyalari - M.: Eko-trendlar, 2004. 48-jild.
15 Gromakov Yu.A. TDMA ramkalarining tuzilishi va GSM standartida signal
ishlab chiqarish. – M.: Telekommunikatsiya. - N 10, 2003.- s. 9-12.
16 Ratinskiy M.V. Uyali aloqa asoslari - M.: Radio va aloqa, 2008. 17
Bellamy D. Raqamli telefoniya - M.: Radio va aloqa, 2000.
18 Varukina L.A., LTE tizimlarida MIMO texnologiyasi // Telekommunikatsiya. – 2009. -
11-son. - 52-55-betlar.
19 Tixvinskiy V.O., Terentyev S.V., Yurchuk A.B. LTE mobil aloqa
tarmoqlari: texnologiyalar va arxitektura. – M.: Eko-trendlar, 2010. – 284 b.
20 Speranskiy V. S., Evdokimov I. L. 802.16 simsiz ma'lumotlarni
uzatish tizimlarining OFDM-MIMO signallarini modellashtirish, Moskva
aloqa va informatika texnik universiteti materiallari - M: MTUSI, 2007 yil.
21 Dolin P.A. Elektr qurilmalarida asosiy xavfsizlik choralari. – M.:
Energoatomizdat, 2004 yil.
22
23
Harakatlanuvchi
telekommunikatsiya
radio tizimlari:
Tarbiyaviy
Ericsson GSM tizimi tadqiqoti / Ericsson; - nashr. 08/08/2003 GSM
Fundamental/Huawei o'quv materiali - nashr. 02/04/2001 Tokarev
A.S. Global rivojlanish tendentsiyalari
SNIP II-12-2002
PUE, RK, 2007 yil
102
24
25
26
27
28
29 Baklashov N.I., Kitaeva N.J., Terexov B.D. Aloqa korxonalarida mehnatni
muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish: Darslik. – M.: Radio va aloqa,
2001 yil.
30 Verxovskiy E.I. Radioelektronika korxonalarida yong'in xavfsizligi.
- M.: Oliy maktab, 2002 yil.
SNIP RK 2.02.05.2002
GOST 8734-2005, GOST 12.4.009-2003
www.3gpp.org
www.roks.com.ua
www.alcatel-lucent.com
103
|
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Turizm uchun
Samarqand madaniy
ob’ektlari va
ko‘ngilochar
maskanlarining yagona
axborotli tizimini
yaratish
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, turizm uchun Samarqandga keladigan sayyohlar ko‘lamini oshirish maqsadida
Samarqand shahridagi madaniy ob’ektlar va ko‘ngilochar maskanlarining o‘zbek, rus va ingiliz tilidagi yagona
axborotli tizimini yaratish bo‘yicha amaliy loyiha bajariladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Samarqand shahridagi madaniy ob’ektlarning tarixi, buguni va joylashuvi bo‘yicha elektron ma’lumotlar
shakllantiriladi;
- Samarqand shahridagi madaniy ob’ektlarning tarixi, buguni va joylashuvi bo‘yicha shakllantirilgan ma’lumotlar
o‘zbek, rus va ingiliz tillariga tarjima qilinadi;
- Samarqand shahridagi ko‘ngilochar maskanlarning tarixi, buguni va joylashuvi bo‘yicha elektron ma’lumotlar
o‘zbek, rus va ingiliz tillarida shakllantiriladi;
- Samarqand shahridagi madaniy ob’ektlar va ko‘ngilochar maskanlarining yagona axborotli tizimini ishlab
chiqiladi va joriy qilinadi;
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Marginal
arid mintaqalarda
noyob dorivor o‘simliklarning
tirik kolleksiyalarini barpo
etish
va ulardan xom-ashyo
olish.
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, arid mintaqalarda tarqalgan noyob dorivor turlarning
hozirgi ekologik holatini baholash, marginal qurg‘oqchil
maydonlarda ex-situ
sharoitida tirik kolleksiyalarini barpo etish texnologiyalarini ishlab chiqish va
farmasevtika sanoati uchun xom-ashyo
yetkazish
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Qimmatbaho dorivor o‘simliklar tabiiy areallarini aniqlash va ularning zamonaviy
GIS xaritalarini yaratish;
- Noyob dorivor turlarni marginal cho‘l maydonlarida tirik kolleksiyasi, urug‘ va
genlar bankini barpo etish;
- Marginal yerlardan samarali foydalanish orqali farmasevtika
sanoatida dorivor
o‘simliklar xom-ashyo bazasini mustahkamlash.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Yaratilgan genofondning fitogenetik resurslari noyob dorivor o‘simliklar tabiiy
populyatsiyalarini qayta tiklash
imkonini yaratadi;
- Noyob dorivor o‘simliklarni marginal maydonlarda yetishtirish yo‘lga qo‘yilgach,
farmasevtika sanoati uchun xom-ashyo yetkazish imkoniyati ortadi.
Davlat 
buyurtmasi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)1. Davlat
buyurtmasi
bo‘yicha e’lon qilinadigan
ilmiy loyihalar tanloviga
tavsiya etilayotgan mavzu
nomi
Samarqand viloyati sharoitida chakanda, kizil, do‘lana va
zirkning istiqbolli formalarini ko‘paytirish va dastlabki
plantasyalarini yaratish.
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Chakanda, kizil, do‘lana va zirkning o‘simliklarini Samarqand
viloyatida plantatsiyalari tashkil etilmagan va ko‘paytirish
texnologiyasi ishlab chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Chakanda, kizil, do‘lana va zirk o‘simliklarini mahalliy
sharoitda ko‘paytiriladi va yetishtirish texnologiyasi ishlab
chiqiladi
- O‘simliklarni ko‘paytirish usullari (urug‘lari va qalamchalari)
laboratoriya hamda dala sharoitlarida o‘rganiladi
- O‘simlik xom ashyosining fitokimyoviy tarkibi, sifat
ko‘rsatkichlari hamda ishlab chiqilgan agrotexnologiya ta’sirida
monitoring qilanadi
- Har bir xududda o‘simliklar plantatsiyalari barpo etiladi va
iqtisodiy samaradorligini aniqlanadi
6. Ehtiyoj
(talab)
ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Xozirgi
kunda
dorivor
o‘simliklarni
ko‘paytirish
agrotexnologiyasi ishlab chiqish va plantatsiyalarini tashkil etish,
farmasevtika sanoatiga xom ashyoni hamda tabiiy doiri
vositalarini ishlab chiqishda yuqori samaradorlik beradi.
|
| |
analoglaridan - Innovatsion va amaliy loyihalar

10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor
tarmoq
(xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
Samarqand
viloyatining
sabzavotkor
tumanlarida
ixtisoslashgan fermer, dehqon xo‘jalagi, tomorqa yer
egalari va agrar muassasalari
mazkur loyihani amalga
oshishidan manfatdordirlar.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi kengash
muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Yaratiladigan yangi ishlanma

Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan
muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
s o ’r o v c h i - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash

1
loyihasini y o ’llaydi. Shartnoma imzolangandan keyin attestattsiyalash komissiyasi
tuziladi va belgilangan muddatlarda tekshirish o ’tkaziladi.
A ttestattsiyalash
natijalari
ijobiy
b o ’lsa,
hujjatlami
Milliy
idora
rasmiylashtiradi, ya'ni:
-sertifikatsiyalashtirish idorasi
xaqidagi N izom ni tasdiqlaydi;
- litsenzion kelishuvini imzolaydi;
- ssrtifikatsiyalashtirish Milliy tizim idagi akkreditlash shahodatnomasini
rasmiylashtirib, ro ’yxatga olib, sertifikatsiyalash idorasiga taqdim etadi.
Akkreditlash
shahodatnomasini ta'sir m uddati - 3 yil.
Milliy idora sertifikatsiyalash idorasining faoliyati ustidan tekshiruvchan
nazoratni
belgilangan tartibda amalga oshiradi,
kerak bulsa,
akkreditlash
shahodatnomasining ta'sirini to ’xtatib turish yoki
bekor qilish va litsenzion
shartnomani buzish haqida qaror qabul qiladi.
Sertifikatsiyalashtirish ob'ektlari va sub'ektlari. M ahsulotlar (shu jum ladan
dasturiy va boshqa ilmiy-texnikaviy mahsulotlar), xizmatlar,
shuningdek sifat
tizimlari sertifikatsiyalashtirish ob'ektlari hisoblanadi.
O ’zbekiston standartlashtirish agentligi va davlat boshqaruvining boshqa
idoralari, O ’zbekiston standartlashtirish agentligi tomonidan akkreditatsiya qilingan
yoki
e'tirof
etilgan
sertifikatsiyalashtirish
idoralari,
sinov
laboratoriyalari
(markazlari), mulk shaklidan qat'iy nazar, mahsuloti sertifikatsiyalashtirilishi lozim
bo’lgan
korxonalar,
muassasalar
va
tashkilotlar,
jism oniy
shaxslar
sertifikatsiyalashtirish sub'ektlari hisoblanadilar.
Sertifikatsiyalashtirish sub'ektlari-yuridik shaxslar sertifikatsiyalashtirish milliy
tizimi doirasida sertifikatsiya-lashtirish tizim lari tuzishlari mumkin. Yuridik
shaxslam ing sertifikatsiyalashtirish tizim lari O ’zbekiston standartlashtirish
agentligi
belgilagan tartibda davlat ruyxatidan o ’tkazilishi shart.
E sla b qolish uchun atam alar - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov...

E sla b qolish uchun atam alar:
Evropa iktisodiy uyushm asi, Standartlashtirish bo’yicha Evropa k o ’mita,
Evropa iktisodiy uyushmasi va Evropa erkin savdo assotsiatsiyasi, evropa
standartlari, Elektrotexnikada standartlashtirish b o ’iicha Evropa k o ’mitasi, Evropa
iktisodiy uyushmasi va E vropa erkin savdo assotsiatsiyasi, X izm atlar savdosi
b o ’yicha bosh bitim , Savdodagi texnik tadbirlar, Savdodagi texnik to ’siqlar,
Sherikchilik va Hamkorlik b o ’yicha Bitim, Texnik reglament.
2 .13-§. T o ’qim a ch ilik v a y engil san oatd a ish latilad igan sta n d a rtla r
T o’qim achilik sanoatida ishlab chiqarilayotga materiyallar assortimenti turli-
tuman bo’lib, ular turli s o f tabiiy, kimyoviy yoki tabiiy bilan kimyoviy tolalar
aralashmasidan ishlab chiqariladi. H ar bir tola ycki iplaming sifat ko’rsatkichlari
belgilangan standartlar bo’yich baholanadi.
2.13.1-§.P axta tolasi va iplarini sinash uchu n ish latilad igan sta n d a rtla r
Paxta tolasi rangi, tashqi k o ’rinishi, pishib etilganlik koeffitsienti bo’yicha
O ’zDST 604-2001 standartiga asosan I, II, III, IV va V navlarga bo’linadi va
ko’rsatkichlari 2.1-jadvalda keltirilgan.
2 .1-jadval
Sanoat
navi
T olaning tip lari b o ’yic h a rangi v a tashqi k o ’rinishi
la, lb, 1 ,2 ,3
4 , 5 , 6 , 7
I
O q yoki tabiiy nim rang oq tusli yoxud
p ax tan in g
sanoat navi
yoki
o ’stiriladigan
rududiga b o g ’liq b o ’lgan nim ran Ipaksim on,
y altiroq va zich k o ’rinishda.
O q y oki tabiiy n im ran g oq tusli
II
X ira oq rangdan to nim rang tu sg ach a v a katta
b o ’lm agan
sariq
d o g ’li,
yarqiroqligi,
ipaksim onligi
va
qalinligi
birinchi
navga
nisbatan pastroq.
X ira
oq
rangdan
och
sariq
d o g ’li
nim ranggacha
III
X ira oq rangdan to nim rang tusg ach a yoki sariq
d o g ’lari bo ’lgan notekis sarg ’ish ranggacha
K ulrangroq tusli, deyarli yaltiram aydi.
X ira oq rangdan och sariq d o g ’li nim rang,
sarg ’ish ranggacha. nursiz, kulrangroq tusli
IV
Sariq yoki kulrang aralashgan notekis sarg ’ish
tusli va q o ’n g ’ir d o g ’li, yaltiroqligi y o ’q.
X ira oq rang v a nim rangdan kulrang tusli
sarg ’ish nim ranggacha v a q o ’n g ’ir d o g ’li
V
Q o ’n g ’ir rangdan to d o g ’li sariq ranggacha.
Kulrang.
X ira oq yoki x ira nim rangdan q o ’n g ’ir
d o g ’li yaqqol sariqqacha. K ulrang.
2 .1-jadvaldagi talablardan va tashqi k o ’rinish namunalaridan farq qiladigan
rangli tuslarga ega bo’lgan paxta tolasi iste'molchi bilan kelishilgan rolda j o ’natiladi.
Paxta tolasinig fizik-mexanik k o ’rsatkichlari: shtapel massauzunligi, chiziqiy
zichlik va solishtirma uzilish kuchiga k o ’rar to ’qqizta : la, lb, 1, 2, 3, 4, 5, 6, va 7-
tiplarga ajratiladi. Bunda paxtadan paxta tolasining tipi, shtapel massauzunligi yoki
chiziqiy zichlikning eng yomon ko’rsatkichi b o ’yicha aniqlanadi.
149
Har bir tipdagi paxta rangi, tashqi k o ’rinishi, pishib etilganlik koeffitsienti
bo’yicha k o ’rsatkichlari 2.2-jadvalga keltirilgan.
2 .2-jadval
Paxta tolasining fizik-m exanik xossalari
|
Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi

|
Ehtiyoj (talab)ning mavjudligiBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
O‘zbekistonda, jumladan Samarqand viloyatida dorivor
Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum
perforatum L) va (Hupericum skabrum L) o‘simliklarini in-
vitro usulida ko‘paytirish yildan yilga talab ko‘payib
bormoqda. Bunday noyob dorivor o‘simliklarni arealini
kengaytirish zamonaviy yo‘llar bilan ko‘paytirish yo‘llarini
ishlab chiqilmagan va bu sohada muammolar juda ko‘p.
7. Yaratiladigan yangi ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy analoglaridan qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Bu ishlanma ushbu joyning tuproq-iqlim sharoitini hisobga
olgan holda ishlab chiqilgan va bizning sharoitga
moslashtirilgan va shunisi bilan chet el analoglaridan farq
qiladi.
8. Yaratiladigan yangi ishlanma
(texnologiya) asosida mahsulot
/xizmat
ishlab
chiqarishning
resurs/xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
Bu ishlanmani joriy qilish uchun ijodiy guruh mavjud va
ular kerakli bilim hamda ko‘nakmalarga ega.
Buning uchun maxsus xom ashyo talab etilmaydi.
9. Mavzu doirasida bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining asoslanganligi
Loyiha uchun so‘ralayotgan mablag‘ oylik, safar xarajatlari,
ishlanmalarni amaliyotga joriy qilish, asbob-uskuna va
reaktivlar sotib olish hamda ustama xarajatlar uchun
sarflanadi. Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish
hajmining bir yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum
perforatum
L)
va
(Hupericum
skabrum
L)
|
| |
Tadqiqot shakli - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, Dorivor Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum
perforatum L) va (Hupericum skabrum L) o‘simligini in-vitro usulida ko‘chatlarini ko‘paytirish,
keyin dala sharoitida o‘stirib sifatli xom-ashyo tayyorlash.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum perforatum L ) va (Hupericum skabrum L)
in-vitro usulida urug‘idan ko‘chatlarini ko‘paytirish;
- O‘simlikni dala sharoitida o‘sish va rivojlanishi o‘rganish;
- Intensiv o‘stirish va yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqish;
- Farmasevtika sanoati uchun yer ustki qismidan sifatli xom-ashyo tayyorlash texnologiyasini
mahalliy sharoitga moslashtirish.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum perforatum L) va (Hupericum skabrum L)
o‘simliklarning Respublikamizning turli adir mintaqasining lalmikor yerlarida ko‘chatchiligi
yo‘lga qo‘yiladi va o‘stirib ko‘paytiriladi;
- Teshik dalachoy va dagal bandli dalachoy (Hypericum perforatum L) va (Hupericum skabrum L)
o‘simliklarning xom-ashyosini dala sharoitida ko‘paytirish yo‘lga qo‘yilgach, farmasevtika
sanoati uchun qon to‘xtatuvchi dori preparatlari tayyorlash imkoniyati tug‘iladi;
- Chetdan olib kelinayotgan dori preparatlari uchun sarflanadigan valyuta tejab qolinadi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalaribo‘yicha intellektual mulk ob’ektlariga tegishli
hujjatlar olinadi va Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar bazasida indeksatsiyalangan
jurlallarda maqolalar chop etiladi.
0,300 mlrd. so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 0,9 mlrd. so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan.
|
| |
natijalari tahlili - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 183/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)natijalari tahlili
Samarqand viloyati va boshqa mintaqalar sharoitida bu
borada fundamental, amaliy va innovatsion loyihalar
deyarli bajarilmagan, mavjud ilmiy ma’lumotlar esa bahor-
yoz davri sabzavotchiligi masalalariga bag‘ishlangan. Ayni
paytda, ikki yillik qishki ekinlarning biologik xususiyatlari,
tuproq-iqlim
imkoniyatlari
hamda
ekologik
muhit
o‘rtasidagi qonuniyatlar o‘rganilmagan va amaliyotga
tavsiyalar berilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
yakuniy
natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Qish davri sabzavot ekinlaridan osh, bargli lavlagi, karam,
sholg‘om, turp, boshpiyoz va sarimsoq kabi an’anaviy
vakillarining rayonlashtirilgan navlari hamda tur hamda nav
namunalari o‘rganilib, ishlab chiqarishga jalb qilinadi.
Olingan ilmiy ma’lumotlar va ishlab chiqilgan texnologik
asoslar tumanlar misolida keng joriy etilib, iqtisodiy
samaradorligi isbotlanadi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Kuz-qish, bahor davrida ikki yillik sabzavotlarni
yetishtirishning mintaqa sharoitiga mos iqlim, tuproq
zahiralari, ekologik omillar va texnologik usullarining
ishlab chiqilmanligi aholini ekologik sof mahsulotlar bilan
yil bo‘yi ta’minlash, kambag‘allikning oldini olish
daromadlarining
ortishiga
to‘sqinlik
qilmoqda.
Sabzavotchilikdagi yangi tizimni joriy etish sug‘oriladigan
mintaqa sharoitida ulardan mo‘l hamda sifatli hosil olish
imkonini beradi.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy
|
| |
Seminar mashg‘ulot - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 90/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)3. Seminar mashg‘ulot
Talabalarning bilimini nazorat qilish va baholashning amaldagi reyting tizimi.
Talabalar bilimini reyting tizimi asosida baholash mezoni
Fan bo’yicha reyting jadvallari, nazorat turi, shakli, soni hamda har bir nazoratga ajratilgan maksimal ball, shuningdek joriy va oraliq nazoratlarining saralash ballari haqidagi ma’lumotlar fan bo’yicha birinchi mashg’ulotda talabalarga e’lon qilinadi.
Fan bo’yicha talabalarning bilim saviyasi va o’zlashtirish darajasining Davlat ta’lim standartlariga muvofiqligini ta’minlash uchun quyidagi nazorat turlari o’tkaziladi:
joriy nazorat (JN) – talabaning fan mavzulari bo’yicha bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda amaliy mashg’ulotlarda og’zaki so’rov, test o’tkazish, suhbat, nazorat ishi, kollekvium, uy vazifalarini tekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o’tkazilishi mumkin;
oraliq nazorat (ON) – semestr davomida o’quv dasturining tegishli (fanlarning bir necha mavzularini o’z ichiga olgan) bo’limi tugallangandan keyin talabaning nazariy bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Oraliq nazorat bir semestrda ikki marta o’tkaziladi va shakli (chzma, og’zaki, test va hokazo) o’quv faniga ajratilgan umumiy s.lar hajmidan kelib chiqqan holda belgilanadi;
yakuniy nazorat (YAN) – semestr yakunida muayyan fan bo’yicha nazariy bilim va amaliy ko’nikmalarni talabalar tomonidan o’zlashtirish darajasini baholash usuli. Yakuniy nazorat asosan tayanch so’z va iboralarga asoslangan “Chzma ish” shaklida o’tkaziladi.
ON o’tkazish jarachni kafedra mudiri tomonidan tuzilgan komissiya ishtirokida muntazam ravishda o’rganib boriladi va uni o’tkazish tartiblari buzilgan hollarda, ON natijalari bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda ON qayta o’tkaziladi.
Oliy ta’lim muassasasi rahbarining buyrug’i bilan ichki nazorat va monitoring bo’limi rahbarligida tuzilgan komissiya ishtirokida YAN ni o’tkazish jarachni muntazam ravishda o’rganib boriladi va uni o’tkazish tartiblari buzilgan hollarda, YAN natijalari bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda YAN qayta o’tkaziladi.
Talabaning bilim saviyasi, ko’nikma va malakalarini nazorat qilishning reyting tizimi asosida talabaning fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi ballar orqali ifodalanadi.
|
| |
Markumning Domino nazariyasi

|
Markumning Domino nazariyasi
|
bet | 80/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Markumning Domino nazariyasi
Ketma-ket etti Domino uchun KE Marcum 1978 faoliyatsiz ko'ra, samarasizligi nostandart ish va xavf-xatar natijasida vazifaga etarli tayyorgarlik bilan bog'liq harakatsizlik, bir qator bilan tasvirlangan. Aktiv bo'lmagan odamlar va keraksiz yo'qotishlar qo'llab-quvvatlandi, shunday qilib, moddalar etarli keng zararli moddalar, energiya shakllari, kuchlar yoki moddalar va salbiy reaktsiyalar boshlanadi usullari, bilan aloqada kelish imkonini beradi, va natijada yuzaga etkazilgan xarajatlar.
Sabab bo'lish avariya Marcum nazariyasi Qushlarning va Loftus nazariyasi sifatida xodimi xavfsizlik muhofaza qilish va pastga tashkil oldini olish uchun ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi qaratilgan. tashkilot pasaytirish uskunalar va muassasalari va bunday obro'siga yoki korporativ yaxshi niyat qilib nomoddiy aktivlarning tashkil zarar toqat o'z ichiga oladi. Bu nazariya deb bedarak va kamaytirish olinadi etkazilgan keyingi xarajatlarini ta'minlash maqsadida avariya javob boshqaruv daqiqa o'rganish uchun harakat qiladi.
Marcum voqea sodir bo'lgan tahlil faoliyati davomida bu ikki o'zgaruvchining yaqinroq nazorat faollashtirish uchun postkontakta butlovchi bu ikki bosqichda ajratib turadi. Bu nazariya davomida Marcum harakatsizlik bir odam qaratilgan. Bu misacts tan yoki ish joyida xatarlarni qadriga emas xodimlarini, shuningdek xatarlar, taniqli unappreciated borib hal tashkiliy boshqaruv kamchilikni, va / yoki düzeltilmemiş o'z ichiga oladi.
Marcum avariya nima uchun uning nazariyasi deterministik jihatlarini alohida ta'kidlashni, misactsidents muddatini (harakatsizlik) foydalanadi. Baxtsiz hodisalar, Marcum tasodifan sodir voqealar ko'pchilik hisobga olib, ishonadi. ular ustidan hech bir nazorat bor. Ular hatto tabiiy ofatlarni ko'rib chiqilishi mumkin. xavfsizlik bo'lishi mumkin va boshqarilishi kerak - Marcum baxtsiz hodisalar muayyan sabablari bor va boshqarilishi mumkin, deb ta'kidlaydi.
Mavzudagi barcha ma’lumotlar Fundamentals of occupational safety and health / Mark A. Friend and James P.Kohn.—4th ed. 5 bobidan olingan.
|
| |
Xavf, voqealar va baxtsiz hodisalar tushunchasi

|
Xavf, voqealar va baxtsiz hodisalar tushunchasi
|
bet | 75/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Xavf, voqealar va baxtsiz hodisalar tushunchasi
“Baxtsiz voqea” sabablari mahsulotlari, rejasiz voqealar yo'qotilishi bildiradi. 'Hodisa' kutilmagan voqea yo'qotadi olib kelishi mumkin emas bo'ladi. Misol uchun, bir tekis buzilib bilan yuk mashinalari baland bo'yli o't tepalikka chegaradosh bilan yo'lning tomoniga off tortadi. haydovchi o't qiyalikdan berkitgan deb tushunish emas; Bu haydash oldin zamin tekshirish va qiyalikdan pastga safar emas. bu qiyaligi emas edi, agar - yo'l yonida faqat mustahkam zamin, yuk mashinalari tepadan pastga dumaladi qilmas edi. haydovchi qiyalikdan tekshiradi hech qachon agar har qanday holatda ham, bu yo'qotish bir joy edi yoki yo'q deb imkoniyat faqat bir masala. hech zarar bor bo'lsa, u «voqeadan" deb ta'rif berish mumkin. Hodisalar deb atalmish xatolarni va bunday zarar olib kelishi emas hodisalari kabi boshqa tadbirlarni o'z ichiga oladi. yuk mashinalari tepadan pastga yumalab bo'lsa, jarohat, o'lim yoki mulkiy zarar voqea endi bir '' voqea sodir 'sifatida tasvirlanadi sabab. voqea sodir bo'lgan, deb hodisa emasmi, bunday voqealarga ma'lumotlarni to'plash kerak. Ushbu savollarga javob texnik yoki ma'muriy nazorat yoki boshqa boshqaruv vositalari tashkil etish bilan faol aralashuvi jihatidan bir xil bo'lishi kerak.
1-bobda belgilangan bo'lib, "xavf" ehtimolini va zarar voqealar kuchayib, ham tasvirlaydi. Ehtimollar Tadbir ehtimolini nazarda tutadi. Tizim xavfsizligi risklarni baholash vositasi bir qismi sifatida ishlatiladigan bo'lsa, ehtimol, tez-tez yuzaga kelishi mumkin, Casual, uzoq va aql bovar kilmaydigan (va Morieriti Roland, 1990) kabi ajratish mumkin. xavfsizlik bilan bog'liq ma'lumotlarni o'rganib, u yoki jarohat sodir joyini (masalan, bir ombor, mashinasozlik, shop (masalan, bir ob'ekt yoki jarohat kuchlanish tushib tomonidan urib, bir xil darajaga tushib) bunday voqea sodir bo'lgan turi sifatida ko'p omillar, statistik tendentsiyalarini aniqlash mumkin bo'yoqlar). Bu voqealar insidansında ma'lumotlarni foydalanish ehtimoli toifalari biri nuqtai nazaridan jarohatlarda, mulkiy zarar yoki boshqa zarar omillar sifatida tasniflanadi mumkin.
|
| |
ON va YAN - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 92/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)ON va YAN turlari kalendar tematik rejaga muvofiq dekanat tomonidan tuzilgan reyting nazorat jadvallari asosida o’tkaziladi. YAN semestrning oxirgi 2 haftasi mobaynida o’tkaziladi.
JN va ON nazoratlarda saralash balidan kam ball to’plagan va uzrli sabablarga ko’ra nazoratlarda qatnasha olmagan talabaga qayta topshirish uchun, navbatdagi shu nazorat turigacha, so’nggi joriy va oraliq nazoratlar uchun esa yakuniy nazoratgacha bo’lgan muddat beriladi.
Talabaning semestrda JN va ON turlari bo’yicha to’plagan ballari ushbu nazorat turlari umumiy balining 55 foizidan kam bo’lsa chki semestr davomida joriy, oraliq va yakuniy nazorat turlari bo’yicha to’plagan ballari yig’indisi 55 baldan kam bo’lsa, u akademik qarzdor deb hisoblanadi.
Talaba nazorat natijalaridan norozi bo’lsa, fan bo’yicha nazorat turi natijalari e’lon qilingan vaqtdan boshlab bir kun mobaynida fakultet dekaniga ariza bilan murojaat etishi mumkin. Bunday holda fakultet dekanining taqdimnomasiga ko’ra rektor buyrug’i bilan 3 (uch) a’zodan kam bo’lmagan tarkibda apellyasiya komissiyasi tashkil etiladi.
Apellyasiya komissiyasi talabalarning arizalarini ko’rib chiqib, shu kunning o’zida xulosasini bildiradi.
Baholashning o’rnatilgan talablar asosida belgilangan muddatlarda o’tkazilishi hamda rasmiylashtirilishi fakultet dekani, kafedra muduri, o’quv-uslubiy boshqarma hamda ichki nazorat va monitoring bo’limi tomonidan nazorat qilinadi.
Talabalar ON dan to’playdigan ballarning namunaviy mezonlari
№
|
Ko’rsatkichlar
|
ON ballari
|
|
|
| |
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 69

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Amaliy: Amaliyotga bilimlarni
yo‘naltiruvchi mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Yonilg‘i purkash tizimini vazifasi
2. Yonilgi purkashning elektron tizimini
umumiy tuzilishi
3. Yonilg‘i purkashning elektron tizimini
ishlash prinsplari
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: Yonilgi purkashning elektron tizimini
vazifalari, umumiy tuzilishi va ishlash prinsplari haqida amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirish
O‘qitish natijalari:
Yonilg‘i purkash tizimini tuzilishi,
turlari, ishlash prinsplarini biladi.
Pedagog vazifalari:
1.Yonilg‘i purkash tizimini
vazifasini o‘rgatadi
2. Yonilg‘i purkashning elektron
tizimini umumiy tuzilishini
ko‘rsatadi
3. Yonilg‘i purkashning elektron
tizimini ishlash prinsplarini
ko‘rsatadi
O‘quv faoliyati natijalari:
1. Yonilg‘i purkash tizimini vazifasini
aniqlaydi
2. Yonilg‘i purkashning elektron tizimini
umumiy tuzilishini o‘rganadi
3. Yonilg‘i purkashning elektron tizimini
ishlash prinsplarini o‘rganadi
«Hayot faoliyati xavfsizligi

|
«Hayot faoliyati xavfsizligi
|
bet | 91/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)«Hayot faoliyati xavfsizligi» fani bo’yicha talabalarning semestr davomidagi o’zlashtirish ko’rsatkichi 100 ballik tizimda baholanadi. Ushbu 100 ball baholash turlari bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi:
JN-34 ball ON-36 ball YAN-30 ball.
Ball
|
Baho
|
Talabalarning bilim darajasi
|
86-100
|
A’lo
|
Xulosa va qaror qabul qilish. Ijodiy fikrlay olish. Mustaqil mushohada yurita olish. Olgan bilimlarini amalda qo’llay olish. Mohiyatini tushuntirish. Bilish, aytib berish. Tasavvurga ega bo’lish.
|
71-85
|
Yaxshi
|
Mustaqil mushohada qilish. Olgan bilimlarini amalda qo’llay olish. Mohiyatini tushuntirish. Bilish, aytib berish. Tasavvurga ega bo’lish
|
55-70
|
Qoniqarli
|
Mohiyatini tushuntirish. Bilish, aytib berish. Tasavvurga ega bo’lish
|
0-54
|
Qoniqarsiz
|
Aniq tasavvurga ega bo’lmaslik. Bilmaslik
|
Fan bo’yicha saralash bali 55 ballni tashkil etadi. Talabaning saralash balidan past bo’lgan o’zlashtirishi reyting daftarchasida qayd etilmaydi.
Talabalarning o’quv fani bo’yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar jarachnida tegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan ballardan kelib chiqqan holda baholanadi.
Talabaning fan bo’yicha reytingi quyidagicha aniqlanadi: ,
bu yerda: V- semestrda fanga ajratilgan umumiy o`quv yuklamasi (s.larda);
O` -fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi (ballarda).
Fan bo’yicha joriy va oraliq nazoratlarga ajratilgan umumiy ballning 55 foizi saralash ball hisoblanib, ushbu foizdan kam ball to’plagan talaba yakuniy nazoratga kiritilmaydi.
Joriy JN va oraliq ON turlari bo’yicha 55 ball va undan yuqori balni to’plagan talaba fanni o’zlashtirgan deb hisoblanadi va ushbu fan bo’yicha yakuniy nazoratga kirmasligiga ch’l qo’yiladi.
Talabaning semestr davomida fan bo’yicha to’plagan umumiy bali har bir nazorat turidan belgilangan qoidalarga muvofiq to’plagan ballari yig’indisiga teng.
|
| |
Karbyuratorli dvigatellar ta’minlash tizimi qanday qismlardan tuzilgan? 
3-ilova

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
tashkariga chiqarib yuborish uchun xizmat qiladi. Ta’minlash tarmogiga kiruvchi
asbob-uskunalar-ni to‘rt guruxga bulish mumkin: 1) yonilgini saklash, tozalash va
uni yonilgi aralashmasi xosil kiluvchi asbobga yuborish qismlari – yenilgi baki,
yonilgi satxini kursatuvchi datchiq, yonilgi filtri, yonilgi nasosi va yonilgi
utkazuvchi naychalar; 2) xavoni tozalash va uni uzatish kurilmasi – xavo filtri va
xavo utkazgich; 3) yonilgi va xavo-dan aralashma xosil kiluvchi asbob-
karbyurator; 4) yonilgi aralash-masini silindirlarga kirituvchi va ishlatilgan
gazlarni chiqarib, ularning tovushini pasaytiruvchi qismlar – kiritish va chiqarish
kuvurlari hamda sundirgich (glushitel).
Quyida karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tarmogi asbobla-rining
joylashish tizimining chizmasi kursatilgan.
Yonilgi benzobak 12 dan naycha 9 orqali filtr 7 ga utib, undan benzonasos 6
yordamida bosim ostida naycha 5 ga va undan karbyuratorga yuboriladi. Xavo
tashki muxitdan xavo filtri 1 orqali karbyurator 2 ga suriladi. Karbyuratorda
to‘zitilgan vaqisman buglangan benzin xavo bilan kushilib, yonilgi aralashmasini
xosil qiladi. Sung yonilgi aralash-masi kiritish kuvuri 3 orqali silindrga suriladi,
ishlatilgan gazlar esa chiqarish kuvuri 4 va oralik kuvur 8 orqali sundirgich 10 ga
kirib, kuvur 11 dan tashki muxitga chiqariladi. Benzobak 12 dagi yonilgi satxi
kalkovich 15 yordamida kabinaga o‘rnatilgan manometr 16 bilan aniklanadi.
Benzobakning yonilgi quyish bugizi 13 kopkog 14 bilan jips qilib berkitilgan.
Keltirilgan sxemada yonilgi aralash-masi (benzin va xavo) silindr tashkarisida
tayyorlanadi. Yonilgi ara-lashmasi tayyorlash jarayoni karbyuratsiyalanish, uni
asbobi karbyurator deyiladi.
Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimi asboblarining joylanish
tizimi chizmasi
Yonilgi baki yonilgini saklash uchun mo‘ljallangan bulib, unda
avtomobilning 400…500 km yo‘l bosishiga yetadigan yonilgi saklanadi. Bakning
idishi pulat tuno‘qadan shtamplash usuli bilan oval yoki tugri burchak shaklida
yasaladi. Bakning mustaxkamligini oshirish va yonilgining kuchli chaykalishini
kamaytirish maqsadida uning ichki bushligiga muvoziy ravishda tusiklar quyilgan.
Yonilgini bakdagi datchigli kursatgich bilan nazorat kilinadi.
-bosqich. 
Yakuniy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
№
Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda vazifalarni
to‘liq bajargan va yangilik qilishga intiladigan, har jihatdan boshqa
o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini
xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil fikirlay oladigan
olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan o‘quvchilarga
4
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Og‘izaki savol-javob savollari.
1. Ta’minlash tizimining vazifasi nima?
Yonilg‘i purkashning elektron sistemasi qismlarga ajratiladi

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologik modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchilar soni: 26ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va turi
Nazariy: Yangi bilimlarni berish
bo‘yicha o‘quv mashg‘uloti
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Gaz balon qurilmali dvigatel
ta’minlash tizimi.
2. Gaz balon qurilmalarining turlari.
3. O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan
avtomobillarda gaz balon qurilmalarini
qo‘llashning samaradorligi.
4. Avtotransport vositalarida gaz balon
qurilmalaridan foydalanishning
afzalliklari.
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Gaz balon qurulmali dvigatellar ta'minlash
tizimining afazllik va kamchiliklari, O‘zbekistonda ishlab chiqarilayotgan
avtomobillarda gaz balon qurilmalarini qo‘llashning samaradorligi va afzalliklari
haqidagi tusunchalarni shkllantirish.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan
mavzu nomi
Samarqand viloyati sharoitida qish
davri sabzavotchiligini
ilmiy asoslash va texnologiyalarini amaliyotga joriy etish.
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3.
Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori
(ilmiy
tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand
davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan
/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy va innovatsion loyihalar
(10 daqiqa) - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
№
Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda vazifalarni
to‘liq bajargan va yangilik qilishga intiladigan, har jihatdan boshqa
o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini
xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil fikirlay oladigan
olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan o‘quvchilarga
4
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Tezkor so‘rov savollari:
1. G‘ildiraklar nima vazifani bajaradi?
O‘qitish natijalari - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

|
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Pdf ko'rish
|
bet | 73/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin BekturdiyevichO‘qitish natijalari:
Gaz balon qurilmali dvigatellarning
tuzilishi, turlari, ularda ishlatiladigan
gazlarni turlarini biladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Gaz balon qurilmali dvigatellar
ta'minlash tizimi haqida tushunchalar
beradi
2. Gaz balon qurilmalarining turlarini
tushuntiradi.
3. O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan
avtomobillarda gaz balon qurilmalarini
qo‘llanilishining samaradorligini yoritib
beradi.
4. Avtotransport vositalarida gaz balon
qurilmalaridan foydalanishning
afzalliklarini tushuntiradi.
O‘quv faoliyatining natijalari:
1. Gaz balon qurilmali dvigatellar
ta'minlash tizimi haqida gapiradi
2. Gaz balon qurilmalarining turlarini
aytadi.
3. O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan
avtomobillarda gaz balon qurilmalarini
qo‘llanilishining samaradorligi haqida
aytadi
4. Avtotransport vositalarida gaz balon
qurilmalaridan foydalanishning
afzalliklarini gapiradi.
O‘qitish metodlari
Ma'ruza, bahs-munozara, muammoli
vaziyat, suhbat, loyihalashtirish usuli,
yo‘riqnoma berish.
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy, guruhli, yakka.
O‘qitish vositalari
Ma'ruza matni, tarqatma materiallar,
slaydlar, proyektor, B/B/B va loyiha
topshirig‘i, uslubiy yo‘riqnoma.
O‘qitish sharoiti
Texnik vositalar bilan ta'minlangan
auditoriya
Qaytar aloqa usuli va vositalari
Og‘izaki nazorat: so‘rov, tezkor so‘rov,
kuzatuv, baho tizimi asosida baholash.
O‘quv mashg‘ulotining texnologik kartasi
|
| |
Yonilgi nasosi - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Kiritish kuvurlari va yonuvchi aralashmani isitish. Kiritish kuvurlari
karbyuratorni aralashtirgich bulinmasining kiritish klapani tuyno‘qlari bilan
tutashtirib, yonuvchi aralashmani karbyuratordan dvigatel silindrlariga yuborish
uchun xizmat qiladi.
Yonilgi aralashmasini kizdirish yonilgini batamom buglash uchun zarur, aks
xolda u tomchi xoliga keladi va yonilgi aralashmasi silindrlarda yaxshi yonmaydi
va natijada dvigatel tula kuvvat bilan ishlamaydi, yonilgi aralashmasini kizdirish
maqsadida kiritish kuvurlarining karbyuratorga yakin joylashgan qismining
chiqarish kuvuri bilan tutashtiriladigan maxsus gilofi bor. Dvigatel silindrlariga
ishlatilgan gazlar shu gilofga utib, kiritish kuvuri devorlarini va yonuvchi
aralashmasini keragicha kizdiradi.
Gaz chiqarish tarmogi. Avtomobil dvigatelining gaz chiqarish tarmogi
chiqarish kuvuri va sundirgich (glushitel) dan iborat. Chiqarish kuvurining bir
tomoni chiqarish klapanlarining kanallari, ikkinchi tomoni esa qabul kuvuri orqali
sundirgich bilan birlashgan.
Sundirgich. Dvigatel silindrlaridan ishlatilgan gazlar katta tezlikda shiddat
bilan harakatlanib, alanga va uchkun aralash shovkin hamda shitob bilan tashkariga
chiqadi. Bu kamchilikni kamaytirsh uchun chiqarish kuvuriga qabul kilgich
kuvurchasi va sundirgich o‘rnatilgan. Yengil avtomobillarga asosiy sundirgichdan
oldin ishlatilgan gazlarni kengaytiruvchi birlamchi sundirgich quyiladi. Bunday
kushimcha sundirgich yordamida kengaytirilgan gazlar soviydi va ularning
jamgarilgan energiyasi birmuncha kamayadi.
Xavo filtri.Xavo tarkibidagi chang silindrlarga kirishi natijasida dvigatel
detallari tez yeyiladi.Shuning uchun ta’minlash tarmogiga xavo filtri o‘rnatiladi.U
dvigatel silindrlariga kiradigan xavoni changdan tozalash uchun xizmat qiladi.
Avtomobil dvigatellarida inersion-moyli xavo filtri keng tarkalgan. Bunday
filtrlarda xavo inersiya kuchi bilan moy vannasiga utadi va unda xavo changlari
tutilib koladi hamda qisman tozalangan xavo yana tozalovchi tarkibiy qismlardan
utadi.
Yonilgini karbyuratorga kiritishdan oldin mexanik aralashmalar va suvdan
tozalash zarur. Chunki yonilgi yaxshi tozalanmasligi okibatida karbyuratorning kil
teshiklari va tuyno‘qchalari ifloslanib, uning anik ishlashi yomonlashadi. Shuning
uchun ta’minlash tarmogidan utayotgan yonilgi bir necha bor tozalanadi.
Simturli filtrlar yonilgi bakining quyish kuvuriga, yonilgi nasosi korpusning
kopkogiga va karbyuratorning kalkovichli bulinmasi shtutseriga o‘rnatiladi. Filtr-
tindirgich yonilgi nasosiga yoki o‘zi aloxida o‘rnatilishi mumkin.
Yuk avtomobillarida karbyuratorga yuborilayotgan yonilgi baki va nasos
oraligida joylashgan filtr-tindirgich hamda nasos bilan karbyurator urtasida
o‘rnatilgan mayin filtrdan ketma-ket utadi.
O‘quv 
mashg‘ulotiga - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

|
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Pdf ko'rish
|
bet | 159/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin BekturdiyevichO‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
(10 daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
1.2. O‘quvchilarning davomati,
ularni va auditoriyani mashg‘ulotga
tayyorligini tekshirish
1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan
o‘quvchilar bilimini baholaydi (1-
ilova)
Salomlashadi,
tinglaydi, savollarga
javob beradi, o‘tilgan
mavzuni gapiradi
2-bosqich
Asosiy
(60 daqiqa)
O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish
2.1. Og‘izaki savol javob o‘tkazib
o‘quvchilar bilimlarini faollashtiradi
(2-ilova)
Auksionda ishtirok
faol qatnashadi
Maqsad va vazifani belgilanishi
2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi,
maqsad va uning faoliyat natijalari
bilan tanishtiradi va yozib olishlarini
aytadi
Yozib oladilar
Yangi o‘quv material bayoni
2.3. Slaydlar Power point dasturida
(3-ilova) namoyish va sharhlash bilan
mavzu bo‘yicha asosiy nazariy
tushunchalarni bayon qiladi
2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi
2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha
xulosalaydi
2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd
qilishlarini eslatadi (4-ilova)
Kuzatadi, savollarga
javob beradi,
ma'lumotlarni
daftarga qayd qiladi
Yangi o‘quv materialini
mustahkamlash
2.10. Yangi o‘quv materialini
o‘zlashtirish darajasini tekshirishda T
jadvaldan foydalanadi (5-ilova)
T jadvalni to‘ldiradi
3-bosqich.
Yakuniy
|
| |