nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Didaktik jarayon nеchta komponеntdan iborat?

|
Didaktik jarayon nеchta komponеntdan iborat?
|
bet | 83/92 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #231818 |
Bog'liq Texnologiya fanidan test topshiriqlari to`plamiDidaktik jarayon nеchta komponеntdan iborat?
*a) 3 ta komponеntdan
b) 4 ta komponеntdan
s) 5 ta komponеntdan
b) 2 ta komponеntdan
Davlat dasturining nеchanchi bo`limi "Ta'lim va fan sohasini rivojlantirish" dеb nomlangan?
*a) 4.4-bo`limi
b) 4.3-bo`limi
s) 4.2-bo`limi
d) 4.1-bo`limi
Uzluksiz ta’lim va kadrlar tayyorlashning integratsiyalash turlarini ko‘rsating?
*a) umummetodologik, umummilliy, xususiy ilmiy,muammoli
b) umumilmiy
s) xususiy ilmiy
d) umummetodologik
O`zbеkiston Rеspublikasi Vazirlar Mahkamasining 187-sonli qarorining nеchanchi ilovasi va nеchanchi paragrafida "Tеxnologiya" fani umumiy o`rta ta'lim muassasalarda tеxnologiya o`quv fanini o`rganish bosqichlari bеlgilangan?
*a) 3 ilova 18 paragrafida
b) 5 ilova 18 paragrafida
s) 2 ilova 18 paragrafida
d) 4 ilova 18 paragrafida
Zanjir elеmеntlarini shartli ravishda nеcha turga ajratish mumkin?
*a) 2 turga
b) 3 turga
s) 4 turga
d) 5 turga
Yumshoq yog`ochlar qatorini toping?
*a) tеrak, tol
b) bodom, yong`oq, zarang
s) akatsiya, tilog`och
d) chinor, archa, qarag`ay
Qaynatilgan tuxum po`sti tеz archilishi uchun nima qilish kеrak?
*a) sovuq suvga solish
b) suvdan chiqarish
s) iliq suvga solish
d) tuzli suvga solish
Tеxnologiya fanining maqsadi nima?
*a) O`quvchilarda mеhnat ko`nikmasi va malakalarini shakllantirish
b) O`quvchilarga jismoniy tarbiyani o`rgatish
s) Boshlang`ich ta'limni shakllantirish
d) Yuqori sinf o`quvchilarini hayotga o`rgatish
|
| |
Texnologiya fani o‘qituvchilari - bet 81

|
Texnologiya fani o‘qituvchilari
|
bet | 81/92 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #231818 |
Bog'liq Texnologiya fanidan test topshiriqlari to`plamiDavlat ta’limi standarti bo’yicha umumiy o’rta ta’limning malaka talablarini o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasi 55-baldan past bo’lganda qanday o’zlashtirgan hisoblanadi?
*a) Qoniqarsiz o’zlashtirgan.
b) Qoniqarli o’zlashtirgan.
s) Yaxshi o’zlashtirgan.
d) A’lo o’zlashtirgan.
O’qituvchi uchun tuzish majburiy bo’lgan hujjat va o’qituvchi ijodkorligini aniqlovchi omil nima deb ataladi?
*a) Dars ishlanmasi
b) Dars soati
s) Ko’rgazmasi
d) Dars maqsadi
45 daqiqali darsda yangi mavzuning bayoniga o’rtacha necha daqiqa ajratiladi?
*a) 15-20 daqiqa
b) 25-30 daqiqa
s) 10-daqiqa
d) 30-35 daqiqa
Zamonaviy pedagogikada inson o’z faoliyati, xatti harakati va ularning natijalarini tahlil qilishiga (o’z –o’zini baholashga) nima deb ataladi?
*a) Reflektsiya
b) Motivatsiya
s) Uzatish vazifasi
d) Tashkiliy natijasi
Xomaki tasvir, chizma nima deb ataladi?
*a) Eskiz
b) CHizma
s) Tasvir
d) Rasm
Ma’lum bir mahsulotni ishlab chiqarishda texnologik operatsiyalarni ketma-ketligini bayon qiluvchi xujjat nima?
*a) Texnologik xarita
b) Texnologiya
s) Dars
d) Texnika
Quroq tikishda gazlamani bichib olish uchun mo’ljallangan turli shakldagi karton bo’lagi nima?
*a) Shablon
b) Qog’oz
s) Detal
d) Gazlama
Texnologiya fanidagi fanlararo bog’lanishlar necha hil ko’rinishda bo’ladi?
*a) Ichki va tashqi bog’lanishlar
b) Tashqi bog’lanishlar
s) Umumiy bog’lanishlar
d) Ichki va umumiy bog’lanishlar
|
| |
Darsni yakunlash va(xulosalash) va uyga to’shiriq berish uchun necha daqiqa ajratiladi?

|
Darsni yakunlash va(xulosalash) va uyga to’shiriq berish uchun necha daqiqa ajratiladi?
|
bet | 82/92 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #231818 |
Bog'liq Texnologiya fanidan test topshiriqlari to`plamiDarsni yakunlash va(xulosalash) va uyga to’shiriq berish uchun necha daqiqa ajratiladi?
*a) 4-6 daqiqa
b) 7-10 daqiqa
s) 8-12 daqiqa
d) 5-11 daqiqa.
Texnologik jarayon bosqichlarini aytib bering?
*a) Tayyorlov, shakl berish, buyumlarni yig’ish.
b) Tayyorlov va yakunlash
s) Tayyorlov va Buyumlarni yig’ish.
d) SHakl berish va yig’ish.
Kauchukning ma’nosini aytib bering?
*a) Daraxt yig’isi degan ma’noni anglatadi.
b) Yig’lamoq degan ma’noni anglatadi.
s) ’olimer degan ma’noni anglatadi
d) Kesmoq degan ma’noni anglatadi.
Kauchuk necha graduss qizdirilganda yumshab, necha gradusda qattiq va mo’rt bo’lib qoladi?
a) 90 graduss va 0 gradussdan past haroratda
b) 80 graduss va 5 gradussdan past haroratda.
s) 70 graduss va 10 gradusdan past haroratda.
d) 60 graduss va 15 gradussdan past haroratda.
Yumshoq rezinada, o’rtacha yumshoq rezinada va ebonitda necha % oltingugurt bo’ladi?
*a) 2-4%, 12-18%, 50% oltingugurt bo’ladi.
b) 10-15%, 30-40%, 80% oltingugurt bo’ladi.
s) 15-20%, 40-45%, 90% oltingugurt bo’ladi.
d) 20-25%, 35-45%, 85% oltingugurt bo’ladi.
8-sinflarda Texnolgiya va dizayn yo’nalishida “Elektronika asoslari” bo’limiga necha soat ajratilgan?
*a) 10-soat ajratilgan.
b) 7-soat ajratilgan
s) 6- soat ajratilgan
d) 4-soat ajratilgan.
8-sinfda “Servis xizmati” yo’nlishida “Ro’zg’orshunoslik asoslari”bo’limi uchun necha soat ajratilgan?
*a) 10-soat ajratilgan
b) 9-soat ajratilgan
s) 7-soat ajratilgan
d) 6-soat ajratilgan.
Polimer nechi turga bo`linadi ?
*a) 2 turga
b) 1 turga
s) 3 turga
d) 4 turga
|
| |
Shaxsiy ekranlovchi komplektlar

|
Shaxsiy ekranlovchi komplektlar
|
bet | 26/33 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #147463 |
Bog'liq 374 29.11.2001Shaxsiy ekranlovchi komplektlar
3.1.55. Shaxsiy ekranlovchi kiyim komplektlarini qabul qilish-topshirish va ishlatish sinovlari ularning texnik holatlarini tekshirishdan iboratdir (komplektlar tashqi holatini ko‘zdan kechirish hamda kiyimlar va poyabzallarning alohida o‘zgarmas tokka nisbatan qarshiligini o‘lchash).
3.1.56. Ekranlovchi kiyimlar, bosh kiyimlar va poyabzallarni ko‘zdan kechirish jarayonida gazlamaning holatiga, tikilgan choklariga, kontakt elementlariga, tagcharmiga ahamiyat berilishi lozim. Kiyimlarning elementlari yoki poyabzalda nuqsonlar topilsa (elementlararo uzilishlar, kontakt uskunalarining nosozligi, tagcharm yedirilgan yoki tushib qolganligi, poyabzal yirtiqligi yoki yuza qismida kuchli deformatsiya bo‘lganligi va boshqa holatlarda) ular ishlatishdan olinib, yangisi yoki ta’mirlangani bilan almashtiriladi.
3.1.57. O‘zgarmas tokka nisbatan qarshilikni o‘lchashda ekranlovchi kiyimlar ilgaklarga osiladi. Kurtka va shim kontakt chiqishlari yordamida elektr ulanadi. Qarshilik 500 V li megaometr yoki ommetr bilan o‘lchanadi. O‘lchangan qarshilik 10 kOm dan oshmasligi, oshgan taqdirda ekranlovchi kiyim yaroqsizga chiqariladi.
3.1.58. Charmdan va rezinadan qilingan ekranlovchi poyabzallar o‘zgarmas tokka nisbatan qarshiligi 500 yoki 1000 V li megaometr bilan o‘lchanishi lozim. Poyabzal har bir poyining kontakt chiqishi va u joylashtirilgan metall vanna o‘rtasidagi qarshilik aniqlanadi. Poyabzal tagiga 1,5 foiz osh tuzi eritilgan suyuqlikda (suvda) yaxshilab ho‘llangan 2-3 qavatli paxtali gazlama qo‘yiladi. Bunda qarshilik 10 kOm dan oshmasligi, oshgan taqdirda poyabzal ishlatishdan olinishi va yangisi bilan almashtirilishi shart.
3.1.59. Ekranlovchi kiyimlar har bir komplektining texnik holati tekshiriladi:
ishlatishdan oldin;
ishlatish jarayonida har 3 oyda 1-marta;
komplekt yoki uning elementlari ta’mirlangandan keyin;
omborxonalarda saqlash jarayonida yilda 1-marta.
Tekshiruv natijalari himoya vositalarini tekshirish jurnaliga yozish bilan rasmiylashtiriladi.
|
| |
O’lchash asbobi necha turga bo’linadi va ular qaysilar?

|
O’lchash asbobi necha turga bo’linadi va ular qaysilar?
|
bet | 80/92 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #231818 |
Bog'liq Texnologiya fanidan test topshiriqlari to`plamiO’lchash asbobi necha turga bo’linadi va ular qaysilar?
*a) 2-xil: analogli va raqamli.
b) 1-xil: analogli.
s) 3-xil: raqamli, analogli va sonli.
d) 4-xil: raqamli, analogli. kodli va sonli.
Muammoli o’qitishda “Tafakkur-muammoli vaziyatdan boshlanadi”degan g’oya qachondan boshlangan?
*a) XX asr 60-yillari.
b) XX asr 20-yillari.
s) XSH asr 50-yillari
d) XX asr 40-yillari.
O’quvchilarning yillik reyting ko’rsatishning bali 86, 90, 95, 100 bo’lganda necha baxo qo’yiladi?
*a) 5 baho qo’yiladi.
b) 4-baho qo’yiladi.
s) 3- baho qo’yiladi.
d) 2- baho qo’yiladi.
O’quvchilarning yillik reyting ko’rsatishning bali 71, 75, 80, 85 bo’lganda necha baxo qo’yiladi?
*a) 4-baho qo’yiladi.
b) 5 baho qo’yiladi.
s) 3- baho qo’yiladi.
d) 2- baho qo’yiladi.
O’quvchilarning yillik reyting ko’rsatishning bali 56, 60, 65, 70 bo’lganda necha baxo qo’yiladi?
*a) 3- baho qo’yiladi.
b) 2- baho qo’yiladi.
s) 4-baho qo’yiladi.
d) 5 baho qo’yiladi.
Davlat ta’limi standarti bo’yicha umumiy o’rta ta’limning malaka talablarini o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasi 86-baldan yuqori bo’lganda qanday o’zlashtirgan hisoblanadi?
*a) A’lo darajada o’zlashtirgan.
b) Yaxshi o’zlashtirgan.
s) qoniqarli o’zlashtirgan.
d) qoniqarsiz o’zlashtirgan.
Davlat ta’limi standarti bo’yicha umumiy o’rta ta’limning malaka talablarini o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasi 71-85-ball oralig’ida bo’lganda qanday o’zlashtirgan hisoblanadi?
*a) Yaxshi o’zlashtirgan.
b) Qoniqarsiz o’zlashtirgan.
s) A’lo o’zlashtirgan.
d) qoniqarli o’zlashtirgan.
Davlat ta’limi standarti bo’yicha umumiy o’rta ta’limning malaka talablarini o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasi 56-70-ball oralig’ida bo’lganda qanday o’zlashtirgan hisoblanadi?
*a) qoniqarli o’zlashtirgan.
b) Yaxshi o’zlashtirgan.
s) Qoniqarsiz o’zlashtirgan.
d) A’lo o’zlashtirgan.
|
| |
2-amaliy ish Mavzu: Zararli dasturiy vositalarni aniqlash va ularga qarshi himoya vositalari Rootkit viruslari

|
2-amaliy ish Mavzu: Zararli dasturiy vositalarni aniqlash va ularga qarshi himoya vositalari Rootkit viruslari
|
bet | 1/6 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 13,64 Kb. | | #118389 |
Bog'liq 2-amaliy ish Mavzu Zararli dasturiy vositalarni aniqlash va ula-hozir.org
2-amaliy ish Mavzu: Zararli dasturiy vositalarni aniqlash va ularga qarshi himoya vositalari Rootkit viruslari
2-amaliy ish
Mavzu: Zararli dasturiy vositalarni aniqlash va ularga qarshi himoya vositalari
Rootkit viruslari
Rootkit nima?
Rootkit - bu tahdid qiluvchiga kompyuter yoki boshqa tizimga masofadan kirish va uni boshqarish imkonini beruvchi dastur yoki zararli dasturiy vositalar to'plami. Garchi ushbu turdagi dasturiy ta'minot oxirgi foydalanuvchini masofaviy qo'llab-quvvatlash kabi qonuniy maqsadlarda foydalanishga ega bo'lsa-da, aksariyat rootkitlar zararli dasturlarni, shu jumladan viruslar, to'lov dasturlari, keylogger dasturlari yoki boshqa zararli dasturlarni kiritish uchun qurbonlar tizimlarida orqa eshikni ochadi . keyingi tarmoq xavfsizligi hujumlari uchun tizimdan foydalaning. Rootkitlar ko'pincha oxirgi nuqta antimalware va antivirus dasturlarini o'chirib qo'yish orqali zararli dasturlarni aniqlashni oldini olishga harakat qiladi.
Dark internetda xarid qilish mumkin bo'lgan rootkitlarni fishing hujumlari paytida o'rnatish yoki foydalanuvchilarni tizimga o'rnatishga ruxsat berish uchun aldash uchun ijtimoiy muhandislik taktikasi sifatida foydalanish mumkin, bu esa ko'pincha masofaviy kiber jinoyatchilar ma'muriga tizimga kirish imkonini beradi. O'rnatilgandan so'ng, rootkit masofaviy aktyorga operatsion tizimning (OT) deyarli barcha jihatlariga kirish va boshqarish imkonini beradi. Eski antivirus dasturlari ko'pincha rootkitlarni aniqlashda qiynalardi, ammo bugungi kunda ko'pchilik zararli dasturlarga qarshi dasturlar tizim ichida yashiringan rootkitlarni skanerlashi va olib tashlashi mumkin.
Rutkitlar o'z-o'zidan tarqala olmasligi sababli, ular kompyuterlarni yuqtirishning yashirin usullariga bog'liq. Noma'lum foydalanuvchilar rootkit o'rnatuvchi dasturlariga o'z tizimlariga o'rnatishga ruxsat berganlarida, rootkitlar xakerlar ularni faollashtirmaguncha o'zlarini o'rnatadi va yashiradi. Rootkitlarda zararli vositalar, jumladan, bank hisob ma'lumotlarini o'g'irlash, parol o'g'irlash, keylogger, antivirusni o'chirib qo'yish va tarqatilgan xizmat ko'rsatishni rad etish hujumlari uchun botlar mavjud .
Rootkitlar har qanday zararli dasturiy ta'minot kabi umumiy vektorlar orqali, jumladan, elektron pochta orqali fishing kampaniyalari, bajariladigan zararli fayllar, ishlab chiqilgan zararli PDF-fayllar yoki Microsoft Word hujjatlari, buzilgan umumiy disklarga ulanish yoki xavfli veb-saytlardan rootkit bilan zararlangan dasturlarni yuklab olish orqali o'rnatiladi.
|
| |
Mavzusining o’quv-tarbiyaviy vazifalari

Mavzusining o’quv-tarbiyaviy vazifalari
Mavzu orqali o’quvchilarda turli ishlab chiqarish sohalari mazmuniga taalluqli dastlabki ma`lumotlarni o`rgatish, ma`lumot manbalaridan foydalana olish, mehnat amaliyotlarini bajarish, erishilgan mehnat natijalarni belgilangan talablar bilan taqqoslash orqali xulosa chiqarishga o`rgatish; xalq xunarmandchiligi turli sohalarida ishlatiladigan gazlama va matolarni to`g`risida bilimlar berish, inson faoliyatining turli sohalari bilan amaliy mehnat orqali yaqinroq tanishishlariga imkon yaratish; mexanizatsiyalashtirilgan va elektrlashtirilgan vositalar bilan ishlashni, texnologik bilim va malakalarni, mehnat qonunchiligi, xavfsizlik texnikasi, sanitariya-gigiena qoidalari asoslarini; o`quvchilarni bozor iqtisodiyoti qonuniyatlari talablari asosida sifatli, raqobatbardosh iste`mol mollari, mehnat mahsulotlari yetishtirish va yetishtirilgan mahsulotlarni iste`molchilarga yetkazish vositalarini o`rgatish, ish boshqaruv (menejerlik) unsurlari, homiylik, ishbilarmonlik sifatlarini shakllantirish va rivojlantirib borish;
o`quvchilar bilimga intilish va mehnatga muhabbat, mehnat kishisiga nisbatan hurmat hissini singdirish, ularni jamoatchilik, Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash; xalq hunarmandchiligi kasblarini o`rgatish orqali xalqning milliy ruhini, yashash tarzini, an`analarini tiklash va rivojlantirish. Milliy qadriyatlar, tarixiy yodgorliklar, xalq ustalarining boy merosini o`rgatish, ulardan o`z amaliy faoliyatlarida foydalanish ko`nikmalarini mustahkamlash; yangi ishlab chiqarish va axborot texnologiyalari, yangi texnika,
jihozlarning qo`llanilishi sohalarini zamonaviy talablar darajasida hamda jahon tajribalariga mos holda o`rganishlarini ta`minlash; turli sohalarga oid kasbiy faoliyat turlarida qo`llaniladigan asbob-uskunalar,
jihozlar, moslamalardan foydalanishni o`rgatish; o`quvchilarda umummehnat ko`nikma va malakalarini shakllantirish, ularning qiziqishi, qobiliyati, kasbiy moyilliklariga ko`ra, kasb-hunar turlarini tanlashga asos bo`ladigan sifatlarni, umummehnat madaniyatini shakllantirish va rivojlantirish. O`quvchilarni aqliy va jismoniy mehnat turlari, jarayonlari hamda kasblar bilan tanishtirish, ularda dastlabki mehnat ko`nikmalari va malakalarini, mehnatga qiziqish hamda mehnatsevarlikni shakllantirish, ularni mehnat va kasblarni qadrlashga, ularning ahamiyatini tushunishga o`rgatish, ongli ravishda kasb tanlashga tayyorlash orqali kasbgacha tayyorgarliklarini amalga oshirish hamda jamiyat va shaxs farovonligi yo`lida mehnat faoliyatiga qo`shilishlariga imkon beruvchi shaxsiy sifat va tafakkurlarini rivojlantirishdan iborat.
|
Multimedia - Professional ta’lim” fakulteti “texnologik ta’lim metodikasi” kafedrasi

|
Professional ta’lim” fakulteti “texnologik ta’lim metodikasi” kafedrasi
|
bet | 3/17 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #233696 |
Bog'liq Ollaberganova Rohatjon kurs ishi metodikaMultimedia – bir necha ko‘rinishdagi: elektron shakldagi grafik, matnli, raqamli, ovozli, musiqali, video, audio, fotografiya, harakatlanuvchi obrazlar (animatsiyalar) va boshqa axborotlarni uzatuvchi kompyuter texnologiyalari uchun taalluqli umumiy tushuncha.
Elektron albom – rasmlar, suratlar, chizmalar va boshqar grafik tasvirlar hamda ularning izohlarini o‘zida aks ettiruvchi elektron shakldagi to‘plam.
Elektron atlas (yun. “Atlas” – birinchi bo‘lib, osmon globusini yaratgan afsonaviy Liviya podshosining nomidan) – muayyan o‘quv moduli (o‘quv fani) bo‘yicha tavsiya etilgan va o‘ziga xos grafik tasvirlarga ega bo‘lib, o‘quv maqsadlariga ko‘ra foydalaniladi.
Raqamli video lavhalar – o‘quv moduli (o‘quv fani) bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirishga yordam beradigan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan 3D o‘lchamdagi zamonaviy o‘quv manbai.
Virtual stendlar – 1) real obyekt, predmet, jarayon, voqea va hodisalarning elektron modeli; 2) matn, rasm, sxema, jadval, diagramma va b. shakldagi axborot, jarayon hamda virtual muhitlarni yaratish, saqlash, ishlov berish, raqamlashtirish va tizimli ravishda amalga oshirishni ifodalovchi kompyuterli vosita.
Imitatsion virtual trenajyor (ingl. “train” – “tarbiyalamoq”, o‘qitmoq”, “mashq qildirmoq”) – elektron shakldagi o‘quv-mashqlantiruvchi qurilma bo‘lib, u yordamida mehnat faoliyatining real sharoiti modellashtiriladi, muayyan faoliyat (m-n: mashina (mexanizm)ni boshqarish, murakkab stanokda ish bajarish yoki harbiy texnika sirlarini o‘zlashtirish) ko‘nikmalari shakllantiriladi, ko‘nikmalar malakalarga aylantiriladi hamda hosil bo‘lgan malakalar takomillashtiriladi.
Multimedia mahsulotlari – o‘zida AKTning dasturiy va texnik imkoniyatlari asosida audio, video, matn, grafika va animatsiya effektlari asosida o‘quv materialini tinglovchilarga yetkazib berilishini mujassamlashtirgan ishlanma (mahsulot)lar
Audio va video vizual materiallar – o‘quv axborotlarini kompyuter texnologiyasi yordamida ovozli va vizual shaklda qabul qilinishini ta’minlovchi materallar.
|
| |
"BBB" metodi - Professional ta’lim” fakulteti “texnologik ta’lim metodikasi” kafedrasi

"BBB" metodi-bu B-B-B sxemasi bo'yicha o'quvchilar bilan mavzuni mustahkamlash uchun ijodiy ishlash metodi.
O`quvchilar guruhlarga bo`linishadi. O`tilayotgan mavzu yoki tushuncha yuzasidan har bir guruh o`zaro hamkorlikda «Taxminan nimani bilamiz?» ustunini to`ldirishadi. Doskadagi birinchi ustunga esa barcha guruhlarning javoblari jamlanadi. Berilgan javoblar toifalar bo`yicha guruhlanadi.
Keyin har bir guruh a'zolari o`zaro kelishilgan holda «Bilishni xohlayman» ustuniga mavzu yuzasidan o`zini qiziqtirgan savollarni yozib chiqishadi. Doskadagi ikkinchi ustunga esa barcha guruhlarning savollari jamlanadi. Shundan so`ng talabalar mavzu yuzasidan matn (ma'ruza) bilan to`liq tanishib chiqadilar va jadvalning ikkinchi ustuniga qaytib, o`zlari bilishni xohlagan savollardan qaysilariga javob topganligini belgilab chiqishadi. Savollarga topilgan javoblar uchinchi «Bildik» ustuniga yoziladi. Talabalarni qiziqtirgan qaysidir savolga javob chiqmay qolgan bo`lsa, uni o`qituvchi to`ldirishi yoki uyga vazifa sifatida bilib kelishni topshirishi mumkin.
Qiyiqchani bichish, nusxa tushirish va tikish.
O‘rta Osiyoda kashtachilik juda keng tarqalgan bo‘lib, oilada har bir ayol kashta tikishni bilishi kerak bo‘lgan. Shuning uchun har bir oila o‘zi uchun zardevor, palak, gulko‘rpa, kirpech, so‘zana, dorpech, oynaxalta, choyxalta, parda, belbog‘, takyapo‘sh (yostiq ustiga yopiladigan), do‘ppi, ko‘ylak, dastro‘mol, hamyon, joynamoz, sumka, nimcha, mahsi-kavush, turli o‘lchamdagi xaltachalarni badiiy did bilan matolarga tikib tayyorlaganlar. Qiyiqcha-belbog‘ erkaklar beliga bog‘lanadigan ro‘mol (8-rasm).
8-rasm. Qiyiqcha uchun naqsh nusxalari.
Bel-bog‘ bizda juda qadim zamonlardan beri foydalanib kelinadi. Hali tugmalar ishlatilmagan zamonlardayoq choponning oldi yopilib turishi uchun belbog‘ bilan mahkam bog‘lab qo‘yishgan. Payti kelganda belbog‘, joynamoz, dasturxon, peshonabog‘, dastro‘mol, tugun o‘rnida ham ishlatilgan. Qiyiqcha-belbog‘ tikish uchun gulsiz sidirg‘a surp, satin, selon, atlas va tovar matolar ishlatilgan. Belbog‘ni gullari ilma, yo‘rma, suv, bosma choklarida tikilgan va turli o‘lchamli bo‘lgan. Hozir ham belbog‘ o‘zbek xalqining turli marosimlarida ishlatiladi. Qiyiqchaning o‘lchami 110x110 sm bo‘ladi (54-rasm).
|
Uyga vaziufani tekshirish: Konspektni tekshirish , savol-javob tariqasida uyga vazifani so’rash

|
Uyga vaziufani tekshirish: Konspektni tekshirish , savol-javob tariqasida uyga vazifani so’rash
|
bet | 21/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Uyga vaziufani tekshirish: Konspektni tekshirish , savol-javob tariqasida uyga vazifani so’rash.
Yangi mavzuni bayoni
:Barcha kimyoviy elementlar kimyoviy elementlarning davriy jadvalida davrlarga, qatorlarga va guruhlarga bo‘lingan holda joylashtirilgan Bunda siz elementning metallik xossasi sekin-asta kamayib borishini, metallmaslik xossasi ortib borib tipik metallmasga o‘tishini kuzatasiz. Litiydan boshlab to‘qqizinchi elementning xossalari (bu element natriy) litiyning xossalarini takrorlaydi, tipik metalldir.Natriydan boshlab sanalganda to‘qqizinchi element (bu element kaliy) litiy va natriyning xossalarini takrorlaydigan tipik metalldir. — Ishqoriy metalldan boshlanib inert gazlar bilan tugaydigan elementlarning gorizontal qatori davrlar deb ataladi. D.I.Mendeleyevning kimyoviy elementlar davriy jadvalida 7 ta davr bor. 1-davrda faqat ikkita element — vodorod va geliy joylashgan. 2-va 3-davrlarda 8 tadan element bor. — 1-, 2-, 3-davrlar kichik davrlar deyiladi. — 4-, 5-, 6-, 7-davrlar katta davrlar deyiladi. 4-, 5-davrlarda 18 tadan, 6-davrda 32 ta element bor, 7-davr tugallanmagan davr deb ham ataladi. Katta davrlar juft va toq qatorlardan tashkil topgan bo‘ladi. Bitta vertikal qatorga joylashgan o‘xshash elementlar guruhlarni tashkil qiladi. Davriy jadvalda 8 ta guruh bor. Har bir guruh jadvalning yuqori qismida rim raqamlari bilan belgilanadi. — Ham kichik, ham katta davr elementlarini o‘z ichiga olgan guruhchalar bosh guruhchalar, faqat katta davr elementlarini o‘z ichiga olgan guruhchalar qo‘shimcha guruhchalar deb ataladi. Bosh va qo‘shimcha guruhchalar har bir guruh kataklarining chap va o‘ng tomoniga surib yoziladi. Masalan I guruhning ishqoriy metallardan iborat vertikal qatori bosh guruhcha, mis, kumush va oltinlar esa qo‘shimcha guruhcha elementlaridir. Vodorod davriy jadvalning I guruhida joylashgan, chunki uning oksidi (suv)da valentligi 1 ga teng. Uni VII guruhga, ya’ni galogenlar vertikal qatoriga ham kiritish mumkin, chunki uni tashqi energetik qobig‘ini to‘ldirish uchun 1 ta elektron kam. Bosh guruhchalarda joylashgan elementlarning tashqi qavatidagi elektronlar soni guruh raqamiga son jihatdan teng. Kislorodga nisbatan yuqori valentligi ham asosan guruh raqamiga son jihatdan teng (kislorod va ftor bundan mustasno). Vodorod bilan hosil qiladigan uchuvchan birikmalaridagi valentligi ham davriy ravishda 4 dan 1 ga qadar kamayib boradi (faqat metallmaslar). Bosh guruhchalarda nisbiy atom massalari ortib borgan sari metallik xossasi ham kuchayib boradi. Metallmaslik xossasi esa susayib boradi. Masalan, I guruhning bosh guruhchasida litiydan boshlab pastga tushgan sari metallik xossasi ortib, fransiyda eng yuqori metallik xossalari namoyon bo‘ladi. Galogenlarda esa metallik xossasi ftordan boshlab yodga tomon susayib boradi. Eng kuchli metallmas bu ftordir.
|
| |
Pauli prinsipiga binoan har qanday atomda barcha kvant soni bir xil boigan ikkita elektron bo‘lishi mumkin emas

|
Pauli prinsipiga binoan har qanday atomda barcha kvant soni bir xil boigan ikkita elektron bo‘lishi mumkin emas
|
bet | 20/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Pauli prinsipiga binoan har qanday atomda barcha kvant soni bir xil boigan ikkita elektron bo‘lishi mumkin emas.
Pog‘onachalarda elektronlarni to‘lib borishi Y.M. Klechkovskiy (1900—1972) qoidasiga asosan aniqlanadi.
Uyga vazifa. Mavzu so’ngida berilgan savollarga javob yozib kelish.
Dars ishlanmasini tasdiqlayman _________ _________ O’IBDO’
Sana:__________________________________________________
Sinf: 8- Fan. Kimyo.
Mavzu : 12§ KIMYOVIY ELEMENTLAR DAVRIY SISTEMASI.
Darsning maqsadi
1.Ta’limiy maqsad: O’quvchilarga davr , kichik davr , guruh, bosh, qo’shimcha guruh, guruhlarnig
xossalariga qarab o’zgarishini tushuntirish.
2 tarbiyaviy maqsad : o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini rivojlantirish, ahloqiy estetik tarbiya berish
3.Rivojlantiruvchi maqsad: Ilimni amaliyotga tatbiq etish. Kimyo fani va shu sohadagi kasblarga qiziqishlarini . shakllantirish.
o ‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
kimyoviy moddalar haqidagi tushunchalar orqali bilimini oshirib borish.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi:
kimyoviy ishlab chiqarish mahsulotlari va tabiat boyliklarini asrab-avaylashni bilish.
Milliy va umummadaniy kompetensiyalar:
badiiy va san’at asarlari bo‘lgan me’moriy obidalarni tiklashda kimyoviy birikmalardan foydalanilganligi haqida tushunchaga ega bo‘lish.
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
Foydalanilgan adabiyotlar : Kimyo 8.Toshkent-2010. R.Asqarov,N.X.To’xtaboyev,K.G’.G’opirov.
Darsning borishi : Tashkiliy qism: 1. O’quvchilar bilan salomlashish.
2. O ’quvchilar davomadini aniqlash.
3. Darsga tayyorgarlik ko’rish.
|
| |
BELBOGʻ - Professional ta’lim” fakulteti “texnologik ta’lim metodikasi” kafedrasi

|
Professional ta’lim” fakulteti “texnologik ta’lim metodikasi” kafedrasi
|
bet | 9/17 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #233696 |
Bog'liq Ollaberganova Rohatjon kurs ishi metodikaBELBOGʻ, chorsi, qiyiqcha — belga bogʻlanadigan toʻrtburchak shakldagi mato, milliy kiyimning tarkibiy qismi. Turkistonda erkaklar kiyimi (toʻn, yaktak va b.) ustidan belga bogʻlanadi, baʼzan ikki va undan ortiq Belbogʻ bogʻlab yurish odati bor. Gulli, gulsiz matolar (boʻz, las, shoyi, atlas va b.)dan tayyorlanib kashta bilan bezatiladi. Belbogʻ bogʻlash qadimdan mavjud boʻlgan, kishilar uchun zeb, milliy urfodat tusiga aylangan. Marosimlarda, jumladan toʻyda kuyovga tun kiydirib Belbogʻ bogʻlanadi. Erkaklar, ayollar ham yaqin kishilaridan biri vafot etganda Belbogʻ bogʻlashadi. Yoshlar bezakli, rangdor Belbogʻ, qariyalar esa oq matodan tikilgan sidirgʻa Belbogʻ bogʻlaydilar. Belbogʻ asosiy vazifasidan tashkari boshqa vazifalarni ham oʻtagan: orasiga maydachuyda narsalar solib bogʻlangan; uzoq safarlarda dasturxon yoki sochiq vazifasini oʻtagan, joynamoz vazifasini ham bajargan.
Q iyiqcha-belbog’ erkaklar beliga bog‘lanadigan ro‘mol (28-rasm). Belbog1 bizda juda qadim zamonlardan beri foydalanib kelinadi. Hali tugm alar ishlatilmagan zamonlardayoq choponning oldi yopilib turishi uchun belbog‘ bilan mahkam bog‘lab qo‘yishgan. Payti kelganda belbog‘ joynamoz, dasturxon, peshanabog4, dastro‘mol, tugun o‘rnida ham ishlatilgan. Qiyiqchabelbog6 tikish uchun gulsiz sidirg‘a surp, satin, selon, atlas va tovar matolar ishlatilgan. Belbog‘ni gullari ilma, yo‘rma, suv, bosma choklarida tikilgan va turli o‘lchamli bo‘lgan. Hozir ham belbog6 o‘zbek xalqining turli marosimlarida ishlatiladi. Qiyiqchaning o‘lchami 110x110 sm boMadi.
MILLIY KIYIMLAR
O'zbek milliy liboslari juda yorqin, chiroyli, qulay bo'lib, xalqning boy madaniy an'analari va turmush tarzining bir qismidir. Shaharlarda milliy libosdagi odamlarni topish kamdan-kam uchraydi, bugungi kunda u an'anaviy bayram tadbirlarida kiyiladi, ammo qishloqda u hali ham kundalik va dam olish kunlari liboslarining bir qismi bo'lib xizmat qiladi.
|
| |
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar

|
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar
|
bet | 30/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
Foydalanilgan adabiyotlar : Kimyo 8.Toshkent-2010. R.Asqarov,N.X.To’xtaboyev,K.G’.G’opirov.
Darsning borishi : Tashkiliy qism: 1. O’quvchilar bilan salomlashish.
2. O ’quvchilar davomadini aniqlash.
3. Darsga tayyorgarlik ko’rish.
Uyga vaziufani tekshirish: Konspektni tekshirish , savol-javob tariqasida uyga vazifani so’rash.
Yangi mavzuni bayoni: .Masala. Yoritish chiroqlarida ishlatiladigan argon izotoplari ning yadrolarida nechta proton va neytron borligini aniqlang.
Yechish. 1) Argon izotoplarining yadro zaryadi 18. Demak, barcha izotoplarida protonlar soni 18 tadan bo‘ladi.
2) izotopidagi neytronlar soni, N = Ar- Z formuladan foydalanib hisoblanadi:
N = 36— 18 = 18.
18 ta proton va 18 ta neytron bor.
3) izotopidagi neytronlar soni: N = 38 - 18 = 20.
18 ta proton va 20 ta neytron bor.
2-masala. Tabiiy borning atom massasi 10,81 ga teng bo‘lib, va izotoplarining aralashmasidir. Tabiiy bordagi izotoplarning foiz miqdorlarini aniqlang.
Yechish. 1) izotopining foiz miqdori x va izotopining foiz miqdori (100 —x) boladi. 10 ni x ga, 11 ni (100 —x)ga ko‘paytirib hosil bo‘lgan kopaytmalarni qo‘shamiz va yig‘indini 100 ga bo‘lamiz. Natija 10,81 bo‘lishi kerak. Ushbu tenglikdan foydalanib masalani yechamiz.
U shbu masalani diagonal usulda ham yechish mumkin:
Uyga vazifa berish : takrorlash
O’tiladigan sana ___ _______________________ 201__ yil
Sinf 8 Fan kimyo
Mavzu: KIMYOVIY ELEMENTLARNING NISBIY ELEKTRMANFIYLIGI.
Darsning maqsadi: ta’limiy maqsad: o’quvchilarga yangi mavzu haqida ma’lumot berish, tushuntirish.
tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarga mavzuga taaluqli bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirish g’oyalarini singdirish.
|
| |
S d shevchenko texnalogiyasi - bet 6

|
S d shevchenko texnalogiyasi
|
bet | 6/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 79,42 Kb. | | #99733 |
Bog'liq S.D SHEVCHENKO TEXNALOGIYASIO'yin g'oyasi dastlab o'quv dasturlarida amalga oshirilgan. Ko'pgina dasturlarning (interfeysning) ovozli va grafik dizayni bolaga ularni "o'yinlar" sifatida qabul qilish imkonini beradi. Bunday dasturda uchraydigan ko'plab o'yin vaziyatlari va vazifalari o'quv jarayonini iloji boricha hayajonli qiladi.Bolalar katta qiziqish bilan bir turdagi narsalarni yig'adilar. mozaika, uning har bir elementi dunyoning siyosiy xaritasidagi davlat boʻlib, virtual oʻqituvchi rahbarligida kimyo va fizika boʻyicha tajribalar oʻtkazadi.Ingliz tilidagi dasturda siz bufetda choy idishlarining dialogini “eshitishingiz” mumkin. , yangi so'zlarni talaffuz qilishni mashq qiling. - O'yin g'oyasi dastlab o'quv dasturlarida amalga oshirilgan. Ko'pgina dasturlarning (interfeysning) ovozli va grafik dizayni bolaga ularni "o'yinlar" sifatida qabul qilish imkonini beradi. Bunday dasturda uchraydigan ko'plab o'yin vaziyatlari va vazifalari o'quv jarayonini iloji boricha hayajonli qiladi.Bolalar katta qiziqish bilan bir turdagi narsalarni yig'adilar. mozaika, uning har bir elementi dunyoning siyosiy xaritasidagi davlat boʻlib, virtual oʻqituvchi rahbarligida kimyo va fizika boʻyicha tajribalar oʻtkazadi.Ingliz tilidagi dasturda siz bufetda choy idishlarining dialogini “eshitishingiz” mumkin. , yangi so'zlarni talaffuz qilishni mashq qiling.
Ta'lim dasturlari, shuningdek, kompyuterda tajriba va eksperimentlarni o'ynoqi tarzda simulyatsiya qilish imkoniyatini beradi. Siz atomni o'zingiz loyihalashingiz mumkin, siz harakatlanuvchi liftda vaznsizlik qanday paydo bo'lishini, Broun zarrasi qanday harakat qilishini ko'rishingiz mumkin. Diffuziya jarayoni bolaning ko'zi oldida sodir bo'ladi, urug'dan o'simlik rivojlanadi, shahar sanoati va infratuzilmasi rivojlanadi va hokazo. Bundan tashqari, agar biror narsa ishlamasa, siz yana takrorlashingiz mumkin. Masalan, virtual qutilardan kerakli elementlarni tanlab, elektr zanjirini yig'ish qiziq. Va agar lampochka "yoqib ketsa" - siz uni "axlat qutisi" ga (shuningdek virtual) tashlab, boshqa xususiyatlarga ega bo'lgan boshqasini olishingiz mumkin. - Ta'lim dasturlari, shuningdek, kompyuterda tajriba va eksperimentlarni o'ynoqi tarzda simulyatsiya qilish imkoniyatini beradi. Siz atomni o'zingiz loyihalashingiz mumkin, siz harakatlanuvchi liftda vaznsizlik qanday paydo bo'lishini, Broun zarrasi qanday harakat qilishini ko'rishingiz mumkin. Diffuziya jarayoni bolaning ko'zi oldida sodir bo'ladi, urug'dan o'simlik rivojlanadi, shahar sanoati va infratuzilmasi rivojlanadi va hokazo. Bundan tashqari, agar biror narsa ishlamasa, siz yana takrorlashingiz mumkin. Masalan, virtual qutilardan kerakli elementlarni tanlab, elektr zanjirini yig'ish qiziq. Va agar lampochka "yoqib ketsa" - siz uni "axlat qutisi" ga (shuningdek virtual) tashlab, boshqa xususiyatlarga ega bo'lgan boshqasini olishingiz mumkin.
|
| |
S d shevchenko texnalogiyasi - bet 5

|
S d shevchenko texnalogiyasi
|
bet | 5/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 79,42 Kb. | | #99733 |
Bog'liq S.D SHEVCHENKO TEXNALOGIYASITa'lim dasturlari o'qituvchi va talaba uchun deyarli cheksiz imkoniyatlarni taqdim etadi, chunki ular yaxshi tashkil etilgan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Illyustratsiyalar, animatsiya va video fragmentlarning ko'pligi, materialning gipermatnli taqdimoti, ovozli hamrohlik, bilimlarni test shaklida sinab ko'rish qobiliyati, muammoli savollar va topshiriqlar talabaga nafaqat idrok etishning qulay sur'ati va shaklini mustaqil ravishda tanlash imkonini beradi. material, balki ularning dunyoqarashini kengaytirish va bilimlarini chuqurlashtirishga imkon beradi. - Ta'lim dasturlari o'qituvchi va talaba uchun deyarli cheksiz imkoniyatlarni taqdim etadi, chunki ular yaxshi tashkil etilgan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Illyustratsiyalar, animatsiya va video fragmentlarning ko'pligi, materialning gipermatnli taqdimoti, ovozli hamrohlik, bilimlarni test shaklida sinab ko'rish qobiliyati, muammoli savollar va topshiriqlar talabaga nafaqat idrok etishning qulay sur'ati va shaklini mustaqil ravishda tanlash imkonini beradi. material, balki ularning dunyoqarashini kengaytirish va bilimlarini chuqurlashtirishga imkon beradi.
O'yin, ehtimol, eng qadimiy ta'lim texnikasidir. paydo bo'lishi bilan insoniyat jamiyati bolalarga hayotiy va ijtimoiy ahamiyatga ega bo'lgan texnika va ko'nikmalarni o'rgatish muammosi ham bor edi. Sivilizatsiya rivojlanishi bilan o'yinlar o'zgaradi, ko'plab ob'ektlar va o'yinlarning ijtimoiy syujetlari o'zgaradi. - O'yin, ehtimol, eng qadimiy ta'lim texnikasidir. paydo bo'lishi bilan insoniyat jamiyati bolalarga hayotiy va ijtimoiy ahamiyatga ega bo'lgan texnika va ko'nikmalarni o'rgatish muammosi ham bor edi. Sivilizatsiya rivojlanishi bilan o'yinlar o'zgaradi, ko'plab ob'ektlar va o'yinlarning ijtimoiy syujetlari o'zgaradi.
- Umuman o'yindan farqli o'laroq, pedagogik o'yinlar muhim xususiyatga ega - o'qitishning aniq belgilangan maqsadi va unga mos keladigan pedagogik natija, ta'lim va kognitiv yo'nalish.
- Darslarning o'yin shakli o'quvchilarning bilim faolligini faollashtirishga imkon beruvchi o'yin texnikasi va vaziyatlar yordamida yaratiladi.
|
| |
S d shevchenko texnalogiyasi - bet 2

|
S d shevchenko texnalogiyasi
|
bet | 2/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 79,42 Kb. | | #99733 |
Bog'liq S.D SHEVCHENKO TEXNALOGIYASIAssimilyatsiya jarayonining eng muhim muntazamligi faol yodlashdir . Shuning uchun o'quv materialini darslik asosida talaffuz qilish kerak: uni o'qing, keyin o'qilgan narsaning mazmunini aqliy talaffuz qiling, o'qituvchining hikoyasi bilan taqqoslang. Shevchenko ta'kidlashicha, o'z-o'zidan gapirish yordamida kollektiv faoliyatga taqlid yaratiladi (o'quvchi o'zini o'zi isbotlaydi, ob'ektlar va boshqalar), bu kuchli assimilyatsiya qilishga yordam beradi. - Assimilyatsiya jarayonining eng muhim muntazamligi faol yodlashdir . Shuning uchun o'quv materialini darslik asosida talaffuz qilish kerak: uni o'qing, keyin o'qilgan narsaning mazmunini aqliy talaffuz qiling, o'qituvchining hikoyasi bilan taqqoslang. Shevchenko ta'kidlashicha, o'z-o'zidan gapirish yordamida kollektiv faoliyatga taqlid yaratiladi (o'quvchi o'zini o'zi isbotlaydi, ob'ektlar va boshqalar), bu kuchli assimilyatsiya qilishga yordam beradi.
- Ovozli gapirish - bu assimilyatsiya elementi dars boshlangan paytdan boshlab boshlanadi. Talaffuzlar smenali kompozitsiyada juftlikda o'tkaziladi: "o'qituvchi-shogird". "O'qituvchi" o'quv materialini ham talaffuz qiladi, lekin o'zi uchun (savollar berish, aniqlik kiritish va hokazo). Agar nizo kelib chiqsa, uni hozircha talaffuz qilmaydigan, balki stoldan stolga o'tadigan talaba maslahatchilari hal qilishadi - ular maslahat berishadi.
Frontal takrorlash . Nutq jarayonida talabalar xato qilishi mumkin. Bu frontal jarayonda tuzatilishi mumkin talaffuz . To'g'ri javob albatta eshitiladi. Bu bosqich 10-12 daqiqa davom etadi va u dars mavzusini o'zlashtirish jarayonini yakunlaydi. "Ovozli" savollar nafaqat mavzu bo'yicha, balki butun kurs davomida. - Frontal takrorlash . Nutq jarayonida talabalar xato qilishi mumkin. Bu frontal jarayonda tuzatilishi mumkin talaffuz . To'g'ri javob albatta eshitiladi. Bu bosqich 10-12 daqiqa davom etadi va u dars mavzusini o'zlashtirish jarayonini yakunlaydi. "Ovozli" savollar nafaqat mavzu bo'yicha, balki butun kurs davomida.
- Shunday qilib, uchta o'zaro bog'liq vazifa hal qilinadi:
- Boshlang'ich ta'lim darajasini yakuniy shakllantirish.
- Mavzu (bo'lim)ning ta'lim darajasini yaratish.
- Yakuniy ta'lim darajasini yaratish (asosiy narsani ta'kidlash, o'rganilayotgan mavzular doirasida umumlashtirish, naqshlarni izlash).
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 24/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash :
1. Vodorod va geliyning atom tuzilishini va elektron formulasini yozing. O‘xshash hamda farqli tomonlarini ko‘rsating.
2. Tartib raqami 5 va 9 bo‘lgan elementlarning elektron formulalarini yozing.
3. Tartib raqami 3 va 11 bo‘lgan elementlarning atom tuzilishini yozing va ulardan qaysi birida metallik xossasi kuchli ifodalangan ekanligini aniqlang.
4. Kislorod bilan hosil qilgan yuqori valentli oksidining vodorodga nisbatan zichligi 22 ga teng bo‘lgan elementni aniqlang?
Uyga vazifa berish : 12§ - konspekt qilish.
O’tiladigan sana ___ ___- ____________________ 201__ yil
Mavzu: 14-§ KATTA DAVR ELEMENTLARINING ATOM TUZILISHI
Darsning maqsadi: ta’limiy maqsad: o’quvchilarga yangi mavzu haqida ma’lumot berish, tushuntirish.
tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarga mavzuga taaluqli bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirish g’oyalarini singdirish.
rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarnining mavzuni o’zlashtirishi bilan birga mavzuning hayot uchun zarur bo’lgan jihatlarini tushuntirish, mavzuni hayotga bog’lash, hayot uchun ahamiyati katta ekanligini tushuntirish.
o ‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
kimyoviy moddalar haqidagi tushunchalar orqali bilimini oshirib borish.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi:
kimyoviy ishlab chiqarish mahsulotlari va tabiat boyliklarini asrab-avaylashni bilish.
Milliy va umummadaniy kompetensiyalar:
badiiy va san’at asarlari bo‘lgan me’moriy obidalarni tiklashda kimyoviy birikmalardan foydalanilganligi haqida tushunchaga ega bo‘lish.
Darsning jihozi: a) darslik b) konspekt c) kompyuter d) bo’r,
Dars turi: fikrlashish mashqi, demonstratsiya, ma’ruza
Dars usuli: aralash
Dars materiallari va vositalar: darslik, kartochkalar, savollar, slayd, kompyuter, proyektor,
Yangi mavzu bayoni.
+21Sc - 2 ё, 8 ё, 9 ё, 2 ё; Is2 • 2s2 • 2pe • 3s2 • 3p6 • 3d1 • 4s2.
Uchinchi energetik qavatdag'i d-energetik qavatcha 10 ta elektron bilan to‘ladi
+30Zn - 2 ё, 8 ё, 18 ё, 2 ё; Is2 • 2s2 • 2pe • 3s2 • 3p6 • 3d10 • 4s2
Ruxda 1,2,3- energetik qavatlar to‘ldi. Tashqi qavat esa 8 tagacha elektron qabul qila oladi. Qo‘shilayotgan elektron galliydan boshlab tashqi energetik qavatning p-orbitaliga tushib boradi:
+31Ga - 2 ё, 8 ё, 18 ё, 3 ё; Is2 • 2s2 • 2p6 • 3s2 • 3p6 • 3d10 • 4s2 • 4p‘.
Inert gaz kriptonda esa tashqi qavat ham 8 ta elektron bilan to‘ladi va shu bilan 4- davr yakunlanadi:
+36Kr - 2 ё, 8 ё, 18 ё, 8 ё; Is2 • 2s2 • 2p6 • 3s2 • 3p6 • 3d10 • 4s2 • 4p6.
davrning dastlabki ikkita elementi s-element, keyingi o‘nta elementi d-ele- ment, oxirgi oltita element p-elementlardir.
davr ham 4- davrdagi elementlarga oxshab elektronlar bilan to‘lib boradi.
+5gCe — 2 ё, 8 ё, 18 ё, 20 ё, 8 ё, 2 ё;
Is2 • 2s2 • 2p6 • 3s2 • 3p6 • 3d10 • 4s2 • 4p6 • 4d10 • 4f2 • 5s2 • 5p6 • 6s2.
|
| |
O’tiladigan sana ___ ___- ____________________ 201__ yil

|
O’tiladigan sana ___ ___- ____________________ 201__ yil
|
bet | 19/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641O’tiladigan sana ___ ___- ____________________ 201__ yil
Sinf 8 Fan kimyo
Mavzu: ELEKTRONLARNING ENERGETIK POG‘ONALARDA TAQSIMLANISHI
Darsning maqsadi: ta’limiy maqsad: o’quvchilarga yangi mavzu haqida ma’lumot berish, tushuntirish.
tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarga mavzuga taaluqli bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirish g’oyalarini singdirish.
rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarnining mavzuni o’zlashtirishi bilan birga mavzuning hayot uchun zarur bo’lgan jihatlarini tushuntirish, mavzuni hayotga bog’lash, hayot uchun ahamiyati katta ekanligini tushuntirish.
o ‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
kimyoviy moddalar haqidagi tushunchalar orqali bilimini oshirib borish.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi:
kimyoviy ishlab chiqarish mahsulotlari va tabiat boyliklarini asrab-avaylashni bilish.
Milliy va umummadaniy kompetensiyalar:
badiiy va san’at asarlari bo‘lgan me’moriy obidalarni tiklashda kimyoviy birikmalardan foydalanilganligi haqida tushunchaga ega bo‘lish.
Darsning jihozi: a) darslik b) konspekt c) kompyuter d) bo’r,
Dars turi: fikrlashish mashqi, demonstratsiya, ma’ruza
Dars usuli: aralash
Dars materiallari va vositalar: darslik, kartochkalar, savollar, slayd, kompyuter, proyektor,
Yangi mavzu bayoni. Elektronlar yadro atrofida ma’lum shakldagi bulutlarni hosil qilib pog‘onachalarda taqsimlanadi. Elektronlarning pog‘onachalarda taqsimlanishi ularning energiya miqdorlariga bog‘liqdir, ya’ni qanchalik elektron yadroga yaqin bo‘lsa, lining' energiya miqdori shunchalik kichik qiymatga ega bo‘ladi.
Elektronlar minimal energiyaga muvofiq keladigan holatni olishga intiladi va Pauli prinsipiga ko’ra yadro atrofida joylashadi.
Oldingi mavzulardan sizga ma’lumki, har qaysi elektron qavatda joylanishi mumkin bo‘lgan elektronlar soni N = 2n2 formula bilan aniqlanadi.
Birinchi yoki К qavat atom yadrosiga eng yaqin elektron qavat bo‘lib, n = 1 bo‘ladi, bung'a ko‘ra N = 2 -12 = 2 ta elektron harakatlanadi. Ikkinchi elektron qavatda 8 ta, uchinchi elektron qavatda 18 ta, to‘rtinchi elektron qavatda esa 32 ta elektron joylasha oladi.
Barcha elementlar (I davr elementlaridan tashqari) atomlarining' tashqi elektron qavatlarida 8 tadan ortiq elektron bo‘lmaydi. Inert gazlarning (geliydan tashqari) tashqi qavatlari 8 ta elektron bilan to‘lgan. Shuning uchun ham bu gazlar kimyoviy jihatdan barqaror.
D.I. Mendeleyev davriy sistemasida bosh guruhcha elementlarining' tashqi energetik qavatida elektronlar soni guruh raqamiga teng bo‘ladi. Qo‘shimcha (yonaki) guruhcha elementlarining tashqi qavatidagi elektronlar soni 2 tadan oshmaydi. Bir elementdan ikkinchi elementga o‘tish vaqtida qo‘shilayotgan elektronlar tashqi qavatdan oldingi qavatga qo‘shiladi. Marganes atomining tuzilishi quyidagicha: Mn (+25) 2, 8, 13,2. Elektron formulasi esa quyidagicha: Is2 • 2s2 • 2p6 • 3s2 • 3p6 • 3d5 • 4s2.
|
| |
ИККИНЧИ - download

1.«So’rov-javob» tizimini tushuntiring. Сўров-жавоб» тизими «So’rov-javob» tizimini tushuntiring. Сўров-жавоб» тизими тарафларнинг бири ноёб ва олдиндан билиб бўлмайдиган «сўров» қийматини иккинчи тарафга жўнатиш орқали аутентификацияни бошлаб беради, иккинчи 330,2 Kb. 39
Дэвид Бомм ва бошцалар, квант тулкини бутун борликнинг

Коннот ичида мавжуд яширин тартибнинг \осиласи, шу чуфаПли
барча нарсалар тартиб ичидаги тартиб оркали бошкарилади дойди
Олам ичида яширинган тартиб бутун борликни бошкариб rypap
жан.
Бутун олам ва ундаги нарсалар тартиб ичидаги тартиб оркали
бошкарилиш
гоясидан келиб чикиб, илм-фанда «Синергетика»
окими пайдо булди.
Синергетика, даставвал, физика-математиканинг назарияси си
фатида XX асрнинг 60 - йилларида вужудга келди. Бунга асос сол-
1
ан белгиялик олим И. Пригожин, математикадаги диссиптив (лоз.
«Диссипация» - ейиш)
системани кашф килди, У очик система
\исобланиб, узини куршаб турган мухит билан энергия ва зарралар
алмашуви натижасида доимо узаро богликликда экан.
Бу окимга германиялик олим Г.Хакен «Синергетика»
деб ном
берди.
Синергетика гояси тараккий этиши жараёнида, очик система
шароитида, унинг тадрижий ривожига олиб борувчи узини узи
ташкил кила олиш хусусиятига катта эътибор каратилди.
Турли-
туман системаларнинг узини-узи ташкил килиш жараёнида мавжуд
универсал хусусиятлар ва объектив конуниятлар аникланди.
Синергетик гоя ва тамойилларнинг асослилиги хамда кенг
микёслилиги унинг фанлараро илмий
йуналиш булиб шаклланп-
шига олиб келди. Бу эса, мухим фалсафий нагижаларга ва янгича
дунёкарашнинг шаклланишига сабаб булди. Табиий равишда.
умумсинергетика окими ичида ижтимоий синергетика хам ривож
ланиб бормокда.
2. Атроф олам элементларига система сифатида ёндашиш
ва умум системалар назарияси
20-аср урталарига келиб протон ва электронларни фотонларгл.
фотонларни нейронларга булиниб
кетиши ва квантни кашф
килиниши, дунёнинг пайдо булишининг янги концеициясиии
гузишни такозо килар эди.
Шу махалгача хукм суриб келаётган оламни механик тушуииш
бу вазифани бажара олмас эди.
Аслида, нарса ва ходиса л ар ни
систем) буйича, мажмуни ташкил килувчи кисмларидан бири­

объектив конуниятларга зид холда шаклланган булса, улар ама
лиётда уз тасдигини топа олмай, инсон тафаккурида \аёлий нарса
ёки ходиса булиб колаверади. Уни мажбурий равишда амалга
оширса, у муваффакиятсизликка учрайди. Бунга, битганда кулаб
тушган иншоот ёки хаёлий
гояларга асосланган, амалда нураб
кетган коммунизм жамияти мисол була олади.
Х,ар бир ишда мажмулар назариясидан келиб чикиш, бирин-
чидан. ишни бир неча ун баробар осонлашгиради, баъзи мураккаб
ишларда, масалан, кибернетикада замонавий алока тизими ва
космонавтикада мажмулар назариясини эгалламай туриб, уша ишни
бажариб хам булмайди. Таълим - тарбия жараёни
хам ута мураккаб
булганлиги туфайли, мажмулар назариясидан фойдаланмай туриб,
уни замонавий тарзда амалга ошириб булмайди; иккинчидан, хар
кандай фаолиятни тугри амалга ошириш гарови булиб хизмат
килади; учинчида^ муайян нарса ва ходисани бошкаларга тушун-
шришни осонлаштиради хамда бериладиган билимни тез тушун-
т р и б , тез узлаштириб, эсда узок саклаб туришга хизмат килади.
Чунки, инсон онг ва тафаккури.
унинг тарихий ривожланиши
жараёнида мажмулар назарияси конуниятларига мос равишда
шаклланган. Аслида, мажмулар назарияси инсон онгининг табиий
фаолиятидан олинган. Бекорга уни органик усул дейилмаган.
Биринчи бор, бутун борлик катта ва кичик мажмулардан иборат
деган фикрни италиялик файласуф Зенон (м.авв.490-430) айтиб
кетган. У айтадики,
бутун нарса булингач, кут аб бирликларга эга
оуламиз. Бу бирликларнинг х,ар бири. уз навбатида, бирликларга
чулинади. Бу жараён чексиз давом этаверади[42]. Шу фикрга якин
фикрни кадимга юнон файласуфи
Марк Аврелий Антонин хам
лйтган:
<0(амма нарса бир-бирига чатиишб кетган. Х,амма ерда
ччо^ий узвиш ик мавжуд. Барча нарсалар умумий тартиб-коидалар
асосида бирлашиб, айнан бир оламни безашга хизмат цилади»\42\.
1>у икки аллома фикрларидан бутун дунё чексиз куп, узаро узвий
Сюглик булган бутунлик, яъни мажмулардан ташкил топганини
иш ласа булади. Бирок, оламни ихтиёрий, го\о нотугри англашими t
натижасида, табиатдан берилган мажму ёндашув тафаккурида!i
нжралиб колганмиз. Узлигимизга,
яъни табиий мохияш мии а
кпйтнш учун ва «Математика укитиш жараёнини лойихалаш» фани
укун машгулотларининг лойихаларини мукаммш! тузиш ва уми
амалиётга татбик килиш учун мажмулар назариясини урп н ш ш и м т
шпрт.
47