nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Home page test

|
Home page test
|
bet | 1/3 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 444,5 Kb. | | #964 |
http://www.razorx.com/tutorials/IISonXPPro/
|
|
RazorX -> Tutorials
Overview: This tutorial shows you how to easily install and set-up Microsoft's IIS 5.1 web server on the Windows XP Professional operating system for use as a local or personal web server (web development environment) to process document requests. It also shows you how to configure the document serving order (index.htm, index.html, default.htm, etc.) and how to complete your installation with a basic ASP test script.
Also if you are interested in setting up PHP to run on your IIS server, a link to PHP installation and a script test
is available at the end.
Which version of the XP operating system do I need to install IIS and why should I install IIS?
| |
|
| |
-
  Mavzu: Pozitronlarning kashf etilishi. Zarralar va antizarralar. Zarralar va elektromagnit nurlanish kvantlarining o`zaro aylanishi

|
-
Mavzu: Pozitronlarning kashf etilishi. Zarralar va antizarralar. Zarralar va elektromagnit nurlanish kvantlarining o`zaro aylanishi
|
bet | 190/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzu: Pozitronlarning kashf etilishi. Zarralar va antizarralar. Zarralar va elektromagnit nurlanish kvantlarining o`zaro aylanishi.
Reja:
Elektron va pozitronning fotonlarga aylanishi.
Antizarrachalar.
Yadroning bo’linishi. Zanjir reaksiya.
(3)
misol bo'la oladi. Aunigilyatsiyaga teskari protsesslar ham uchraydi, bunday prosesslar natijasida zarralar va ularga mos antizarralar paydo bo'ladi. Bu protsess jufllarning hosil bo'lishi deb ataladi. Juftlarning hosil bo’lishiga fotonning elektron va pozitronga aylanishi misol bo'la oladi:
Shunday qilib, bir-biriga aylana olish elementar zarralarning eng xarakterli belgisidir. Elementar zarralar bo'linmaydi, lekin ular bir-biriga aylanish xnsusiyatiga ega.
Pozitronning kashf qilinishi.
1928 yilda ingliz olimi P. Dirak o'zi rivojlantirgan relyativistik kvant nazariyasi asosida elektronga o'xshagan, lekin musbat zaryadlangan zarracha mavjud ekanligini aytdi, bu zarracha keyinchlik pozitron deb ataldi.
1912 yilda K. Anderson kosmik nurlarni o'rganish vaqtida pozitronlar izini payqadi. U Vilson kamerasida kuchli magnit maydondan foydalanib, izlarning bir oz egrilanishini payqadi. Bu izlar yuqori energiyali musbat zaryadlangan nomalum zarrachaning izi edi.
Bn taxminni tekshirib ko'rish uchun zarrachaning harakat yo'nalishini aniq belgilab olish lozim edi, chunki faqat mana shunday qilingandagina, magnit maydonda bu zarrachaning og'ishiga qarab uning zaryadi ishorasini aniqlash mumkin bolardi. Anderson kamerani qo'rgoshin plastinka bilan to'sdi: zarracha bu plastinkadan o'tib, o'z tezligini kamaytirishi va ko'proq egrilangan trayektoriya bo'yicha harakatlanishi lozim. U fotosuratlardan birida yana shu zarracha izini payqadi. Ushbu rasmda shu jarayonning davom etilishi keltirilgan. Zarracha harakatining yo'nalishi va uning zaryadi musbat ishorali ekani endi shubha tug'dirmaydi.
Hisoblashlar yangi zarrachaning massasi va zaryadining absolyut kattaligi xuddi elektronniki singari ekanini ko’rsatdi. Keyingi tekshirtshlar pozitron o'z xossalariga ко’rа elektronga o'xsjhashligini,undan zaryadining ishorasi bilan farq qilishini tasdiqladi. Yadro reaksiyalarida pozitron +e0, + yoki e+ bilan belgilanadi.
+ - parchalanishda Yadro zaryadi birga kamayadi va element Mendeleev jadvalida chapga bir o'ringa siljiydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-
Mavzu: Pozitronlarning kashf etilishi. Zarralar va antizarralar. Zarralar va elektromagnit nurlanish kvantlarining o`zaro aylanishi
|
Ehtiyot choralari va himoyalanish

|
Ehtiyot choralari va himoyalanish
|
bet | 195/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniEhtiyot choralari va himoyalanish.
Yadro nurlanishlari yana shunisi bilan xavfliki ulaming hatto yuqori dozalarini ham inson sezgi organlari sezmaydi. Shuning uchun radioaktiv moddalar bilan tshlaganda ehtiyot bo'lish va xamma instr uksiyalarda yozilgan уоl -yo'riqlariga qatiy rioya qilish zarur.
Radioaktiv nurlanishga yo'liqmaslik uchun, undan himoyalanish zarur. Hech qanday holatda ham radioaktiv moddani qolga olish mumkin emasligini, buning uchun uzun dastali maxsus qisqichlardan foydalanish zarurligini esdan chiqarmaslik zarur.
Radioaktiv yadrolardan uchib chiquvchi -zarralardan himoyalanish ancha oson, chunki ular havoda bir necha santimetr masofagacha ucha oladi va kiyim-bosh tomonidan ushlab qolinadi. -nurlanish еsаhavoda 5 m cacha masofani ota oladi, shuning uchun indan himoyalanish ancha murakkab. Shuning uchun -aktiv moddalarni albatta maxsus zavod saqlagichlarida saqlash zarur. -nurlanish bir metr qalinlikdagi suvdan va 6 sm qaliniikdagi qo'rg'oshin listidan bemalol o'tib ketadi, shuning uchun undan himoyalanish, ancha murakkab. -nurlanishdan saqlanish uchun radioaktiv moddani maxsus qo'rg'oshin -konteynerlardan chiqarmaslik kerak, konteyneming qopqog'ini ochganda esa, -nurlanish to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalishini esda tutish kerak.
Neyfronlar chiqaruvchi moddalar bilan ishlashda nihoyatda ehtiyot bolish zarur: tez harakatlanuvchi neytronlar har qanday moddada juda kuchsiz yutiladi. Radioaktiv moddalar bilan ishlanadigan hamma hollarda nurlanish devordan va laboratoriya asboblaridan qaytishi mumkinligi ko'zda tutish zarur.
Radioaktiv moddalar bilan ishlashda nihoyatda batartib bo'lish, ish joyi va laboratoriyani radioaktiv ifloslanishiga yo'l qo'ymaslik kerak. Masalan, radioaktiv moddalarni kanalizatsiyaga yuvib yuborish, radioaktiv changni havoga uchirib yuborish mumkin emas. Bundan sizning birga ishlaydigan оrtoqlaringiz ham va siz ishlayotgan laboratoriyadan uzoqda bo'lgan mutlaqo notanish kishilar ham zararlanishi mumkinligini esdan chiqarmaslik zarur.
|
| |
Usb high Speed Serial Converter User’s Guide

The USB to Serial Cable provides a simple and easy way to afford a bridge/connectivity between the Universal Serial Bus (USB) and Serial Port interface.
With the advantages of USB port such as plug and play & hot swap, users have the capability to utilize the peripheral with serial port interface in an easy-to-use environment. It is designed for ideal connections to Cellular Phone, Digital Camera, Modems or ISDN terminal adapters.
The USB to Serial Cable and software driver is able to make the USB interface to be transparent to the peripherals without firmware changes, it's possible for serial port peripherals to easily interface with USB with minimum modification.
Follow the steps below to install Window 98 driver of USB-Serial cable:
Power on your computer and make sure that the USB port is enabled and working properly.
Plug in the USB-Serial cable into the USB port and run the Add New Hardware Wizard to assist you in setting up the new device. Click Next to continue.
Insert the USB-Serial cable software driver into the CD-ROM drive and click Next to continue and click to search driver from the CD-ROM drive D:\un8be-a\pc driver. (D: represents CD-ROM)
Windows will detect the driver and shows the USB HS Serial Converter. Click Next to continue installation.
Click Next to continue and let Windows copy the needed files to your hard disk.
Elementar zarralar va ularning xossalari

|
Elementar zarralar va ularning xossalari
|
bet | 189/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniElementar zarralar va ularning xossalari.
Hozirgi vaqtda stabil (barqaror) bo'lgan va o'rtacha yashash vaqti 10-17 sekunddan kam bo’lmagan qiyosan stabil bo'lgan 35 ta elementar zarracha mayjud Bulardan tashqari, o'rtacha yashash vaqti 10-22 yol0-23 sekund bo'lgan rezonanslar deb ataladigan 100 dan ortiq zarralar ham mayjud.
Barcha elementar zarralar tinch holatdagi massasi, elektr zaryadi, o'tacha yashash vaqti va boshqa ba'zi fizik kattaliklari bilan xarakterlanadi.
Elementar zarralarni ularning tinch holatdagi m0 massalariga ko'ra quyidagi 4 sinfga ajratish mumkin:
F o t o nlar(m0 = 0);
leptonlar yoki yengil zarra1аг (0 0< me);
mezonlari yoki o'rta og'irlikdagi zarralar (me< m0< mp);
barionlar yoki og'ir zarralar (mepd).
Bu yerda me mp va md mos ravishda elektron, proton va neytron (og'ir vodorod yadrosi) ning tinch holatdagi massalari.
Barionlar o'z navbatida yana nuklonlar va gipertonlarga bo'linadi.
Quyidagi jadvalda barcha ma'lum zarralar keltirilgan va ularning ba'zi xarakteristikalari berilgan. zarrararning massasi elektronning tinch holatdagi massasida, elektr zaryadi elementar zaryadlarda ifodalangan.
Jadvaldan ko'rinadiki, elementar zarraning zaryadi yo + 1 ga, yo - 1 ga yoki 0 ga teng; ikki va ko'p zaryadli zarralar yo'q. Elementar zarrnlarning ko'pchiligi barqaror emas yoki undan . ko'p o'rtacha yashash vaqti juda qisqa. Elementar zarralarning xarakterli xususiyati yana shundaki, ular ikki xil ko’rinishda zarra va antizarra korinishda namoyon bo'ladi. Zarra va antizarraning massasi, elektr zaiyadining kattaligi bir xil, ammo zaryad ishorasi bilan farq qiladi.
Masalan, p - proton va - antiproton, -e0 elektron va +e pozitron, n -neytron va n- antineytronlar antizarrachaga misol bo'ladi..
Elementar zarralardan faqat uchtasi elektron, proton va neytronlar asosiydir, atomlar va nihoyat, bizni o'rab olgan butun moddiy olam shu zarralardan tashkil topgan.
Hozirgi vaqtda yadro neytronlaridan birining protonga aylanishi natijasida elekttonlar sochilishi aniqlangan:
Bunda уanа e0 elektron va n antineytrino hosil bo'ladi (neytrino va antineytrinoning tinchlikdagi massasi mn=0, zaryadi qn=0)..
Ikkinchi tomondan, atom yadrosidagi proton pozitron va neytrino chiqarib, neytronga aylanishi mumkin:
(la)
Zarracha antizarracha bilan to'qnashishda boshqa elementar zarrachalarga aylanishini ham eksperimental kashf etilgan. Bunda ularning ikkalasi ham avvalgi holdagi mavjudligini yo'qotadi, bu protsess juftlar anniligilyatsiyasi deb yuritiladi.
Masalan, juftlar annigilyatsiyasiga proton va antiprotonning pinol mezonga aylanishi quyidagichadir:
(2)
|
| |
A  
  
B - 1-amaliy mashg’ulot bo’yicha takrorlash uchun savollar

A
|
B
|
A∧B
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
0
|
Mantiqiy qo'shish amalining rostlik jadvali quyidagicha:
A
|
B
|
A∨B
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
A mulohaza rost bo'lganda yolg'on, yolg'on bo'lganda esa rost qiymat oladigan mulohaza hosil qilish amali mantiqiy inkor amali deb ataladi. Bu amalni inversiya (lot. inversio -- to'ntaraman) deb ham atashadi. Mantiqiy inkor amali "A EMAS" , "not A" , " ⏋A" , "Ȃ" ko'rinishlarda yoziladi. Mantiqiy inkor amalining rostlik jadvali quyidagicha:
Agar sodda mulohazalar "VA" amallari bilan bog'langan bo'lsa va murakkab mulohazadagi
bittagina sodda mulohaza "yolg'on" qiymat qabul qilsa, natija yolg’on bo’ladi. Mantiqiy kо‘paytma A B (A va B) mulohazalar bir vaqtda rost bо‘lgandagina rost bо‘ladi.
Bul algebrasining asosiy tasdiqlaridan biri ixtiyoriy mantiqiy funksiyani mantiqiy amallar asosida chekli sondagi mantiqiy mulohazalar kо‘rinishida yozish mumkinligidadir. Bundan esa ixtiyoriy mantiqiy fikrni rost (1) va yolg‘onlarning (0) chekli sondagi kombinatsiyalari kо‘rinishida yozib olish mumkinligi kelib chiqadi. Bu esa, о‘z navbatida 1 (signal bor) va 0 (signal A B 1011 0110 0010 A B 1011 0110 A 10100111 0101 yо‘q) raqamlarining kombinatsiyalariga asoslangan va ixtiyoriy fikrni ifodalash imkoniga ega bо‘lgan maxsus elektron qurilmalar-EHM larni yaratish mumkinligi haqidagi fikrni yuzaga keltiradi.
|
Axborot texnalogiyalar va menejmenti universiteti axborot texnalogiyalar va pedagogika fakulteti

Axborot texnalogiyalar va menejmenti universiteti axborot texnalogiyalar va pedagogika fakulteti
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
30.11.2023
Hajmi
0,55 Mb.
#108233
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot texnalogiyalar va menejmenti universiteti axborot texnalogiyalar va pedagogika fakulteti
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. Lan va vlan tarmoqlarini qurish. Wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash

|
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. Lan va vlan tarmoqlarini qurish. Wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash
|
bet | 1/5 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #128477 |
Bog'liq simulyatsiya
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
"Kompyuter injiniring" fakulteti
"Kompyuter tarmoqlari” fanidan
LABARATORIYA ISH-№1
Bajardi: Musurmonov F
Qabul qildi: Hamiyev A
SAMARQAND – 2023
Laboratoriya ishi №1
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. LAN va VLAN tarmoqlarini qurish. WAN tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash.
Ishning maqsadi: Cisco Packet Tracer dasturining asosiy boshqarish elementlarini o’rganish. Cisco Packet Tracer dasturi yordamida tarmoq qurilmalarini tanlash va ularni ulash bo’yicha amaliy ko’nikmalarga ega bo’lish.
CPT dasturida ikkinchi sath kommutatori modeli bilan ishlashni o’rganish. Kommutator asosida LAN va VLAN tarmoqlarini qurish bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish.
Qisqacha nazariy ma’lumot.
1.1 Cisco Packet Tracer dasturi interfeysi
Cisco Packet Tracer dasturi Cisco tomonidan ishlab chiqilgan va telekommunikatsiya tarmoqlari va tarmoq uskunalarini o'rganishda foydalanish uchun tavsiya etiladi. Packet Tracer dasturiy ta'minoti asosida turli xil Cisco marshrutizatorlari va kommutatorlari, ishchi stantsiyalari va Ethernet, Serial, ISDN, Frame Relay kabi tarmoq ulanishlaridan tarmoq topologiyasini yaratish mumkin. Simulyatorning funktsiyalari mashg'ulot uchun ham, ish uchun ham, rejalashtirish bosqichida tarmoqni sozlashda ham mos bo'lishi mumkin.
Cisco Packet Tracer dasturi interfeysi
Cisco Packet Tracer dasturi yuklangandan so’ng ekranda 3.1-rasmda tasvirlangan oyna hosil bo’ladi.
Oynaning yuqori qismida dastur nomi (Cisco Packet Tracer), kompyuter tarmog’i modelini o’zida saqlovchi fayl nomini o’z ichiga olgan sarlavha qismi joylashgan, shuningdek, oyna o’lchamini o’zgartiruvchi, uni ixchamlashtiruvchi yoki yopuvchi standart boshqarish tugmalari joylashgan.
3.1-rasm. Cisco Packet Tracer dasturi interfeysi.
Sarlavhaning pastki qismida menyu osti bo’limlarini o’z ichiga olgan bosh menyular satri joylashgan:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Cisco Packet Tracer dasturini sozlash va ishlash jarayonini tekshirish. Lan va vlan tarmoqlarini qurish. Wan tarmoqlarini loyihalash. Statik va dinamik marshrutlash
|
45-son 4–to’plam iyun 2023 Sahifa: 121 fizika fanining o'qitish prinsiplari

www.pedagoglar.uz
45-son 4–to’plam iyun 2023
Sahifa: 121
FIZIKA FANINING O'QITISH PRINSIPLARI
Xorazm viloyati Xonqa tumani 29 o‘rta ta'lim maktabining
Fizika fani o‘qituvchisi
Kuranbayeva Fazilat xasan qizi
Xorazm viloyati Xonqa tumani
8-o‘rta ta‘lim maktabining Fizika fani o‘qituvchisi
Ahmedova Risolat Xasanovna
Annotatsiya: Maqolada fizika fanining maktablarda o’qitish jarayonlarini va
prinsplari haqida ma’lumotlar berib o’tilgan. O’qitishda ilmiy yondashish,
psixologik tasir etish usullari bo’yicha tushinchalar berilgan.
Kalit so'zlar:
O’qitish prinsiplari, o’qitish jarayonlari, didaktika,
mustahkamlik, gumanizm.
Аннотация: В статье представлена информация о принципах и
процессах обучения физике в школе. Даны понятия научного подхода в
обучении, методы психологического воздействия.
Ключевые слова: Принципы обучения, процессы обучения, дидактика,
системность, гуманизм.
Abstract: The article provides information about the principles and processes
of teaching physics in schools. Concepts of scientific approach in teaching, methods
of psychological influence are given.
Key words: Teaching principles, teaching processes, didactics, consistency,
humanism.
O'qitish prinsiplari (prinsip – lotincha so'z bolib, « аsos , «boshlanish», - degan
ma’noni bildiradi) - o'qitish jarayonini tashkil qilishning asosiy rejalari, yetaklovchi
g'oyalaridir. Ular o'qitishni tartibga soluvchi umumiy ko'rsatmalar, talablar. rejalar,
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 5/5 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 93,96 Kb. | | #153065 |
Bog'liq Mavzu makroiqtisodiyot, uning maqsadlari va vazifalariFoydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
“O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli Farmoni.
Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. - Toshkent: “O’zbekiston” NMIU, 2017. - 488 b.
Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak. - Toshkent: “O’zbekiston” NMIU, 2017. - 104 b.
Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. - Toshkent: “O’zbekiston” NMIU, 2017. - 56 b.
Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash - yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. - Toshkent: “O’zbekiston” NMIU, 2017. - 48 b.
Абакумова О.Г. Макроэкономика: конспект лекций. М.: Приор, 2010г.
Ахмедов ДД. Ишмухдммедов А.Э., Жумаев К.Х., Джумаев З.А. Макроиктисодиёт. Укув кулланма. Т.: “Узбекистан ёзувчилар уюшмасининг Адабиёт жамгармаси нашриёт”, 2004. -240 бет.
Вечканов Г.С., ВечкановаГ.Р. Макроэкономика; Учебникдлявузов ,4- еизд., дополненное.-СПб.: Питер, 2010.- 350 с.
Dornbush R. "Macroeconomics" - Boston. Mcgraw-Hill, 2001.,- 574 p.
Ishmuhamedov A.E., Djumayev Z.A., Jumaev Q.X. Makroiqtisodiyot. O'quv qullanma. T.: “Узбекистан ёзувчилар уюшмасининг Адабиёт жамгармаси нашриёт”, 2005. -192 бет.
Mankiw N.Gregori. Macroeconomics. 7-thedition. Harvard University. NY.: Worth Publuthers, 2010
Мэнкью Н.Г. Принципы макроэкономики: 5-е изд./ Пер.с анг. - СПб.:Питер, 2012г - 544 с
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR
|
bet | 11/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR:
Burchak tezlik deb qanday tezlikka aytiladi?
Egri chiziqli harakat deb qanday harakatga aytiladi?
Aylana bo’ylab tekis harakatni tavsiflovchi kattaliklarni ayting.
Egri chiziqli harakatda ko’chish nimaga teng?
Egri chiziqli harakatda tezlik va tezlanishlar nimaga teng?
Aylanish chastotasining birligi?
Aylanish davrining birligi nima?
Aylanish chastotasi nima?
MAVZU:Gorizontga qiya otilgan jism harakatini o‘rganish.
Laboratoriya ishi №
Ishning maqsadi: Jismning uchish uzoqligining otish burchagiga bog‘liqligini tekshirish.
Asbob va jihozlar: Ballistik to‘pponcha, metall sharcha, o‘lchov lentasi, 2-3 varaq oq va qora qog‘oz (kopirovka).
Dars boshidagorizontga qiya otilgan jism harakatinitavsiflovchi kattaliklar haqida tushuncha va ularni aniqlash to‘g‘risida qisqacha ma’lumot beriladi. Tajriba qurilmasi yig‘ilib, belgilangan tartibda bajariladi. Tegishli jadval to`ldirish uchun hozirlanadi.
|
| |
N'yutonnig uchinchi qonuni - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 16/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniN'yutonnig uchinchi qonuni. Hamma vaqt jismlarning o`zaro ta'siri mavjud. Biror jismning boshqa jismga ta'siri ko`rilayotganda ta'sir ko`rsatilayotgan jism o`zini qanday tutadi, degan savol tug`iladi. Tajribalar ko`rsatishicha, u ham ko`rsatilayotgan ta'sirga teng va qarama-qarshi yo`nalgan kuch bilan ta'sir ko`rsatadi.
O`zaro ta'sirlanuvchi ikki jism bir-biriga kattalik jihatdan teng va yo`nalishi qarama-qarshi bo`lgan kuchlar bilan ta'sir qiladi, ya'ni:
F12= -F21
Misol uchun: darvoza ustuniga tekkan futbol to`pi orqaga sapchib ketadi. Binobarin, urilish paytida to`p ustunga ta'sir etmasdan, balki ustun ham to`pga ta'sir etadi.
Ta'sir va aks ta'sir kuchlarining jismlarga beradigan tezlanishlari ham qarama-qarshi tomonga yo`nalgan bo`ladi. Jismlarning o`zaro ta'sirida yuzaga keladigan kuchlar boshqa-boshqa jismlarga qo`yilgan bo`lgani uchun ular bir-birini muvozanatlay olmaydi, chunki bir jisga qo`yilgan kuchlargina muvozanatlasha oladi.
N'yuton qonunlari barcha inersial sanoq sistemalarida bir xil ko`rinishga ega.
Ishqalanish kuchlari. Jismlarning har qanday harakatida ishqalanish mavjuddir. Motor o`chirilgandan keyin gorizontal yo`l bo`yicha avtomobil harakatining sekinlashib borishi, qiya tekislik ustiga qo`yilgan yog`och taxtachaning pastga sirpanib tushmay, tinch turishi va hokazolar ishqalanish tufayli bo`ladi.
Ishqalanish tufayli paydo bo`luvchi va jismlarning harakatiga to`sqinlik qiluvchi kuch ishqalanish kuchi deyiladi. Ishqalanish kuchi ikki turda: tashqi va ichki bo`ladi.
Tashqi ishqalanish turlari: tinchlikdagi ishqalanish, sirpanish ishqalanish va dumalanish ishqalanish.
Ichki ishqalanishdeb, bir jismning turli qismlari orasida vujudga keladigan ishqalanishga aytiladi. Bunday ishqalanish suyuqliklar va gazlarda mavjud bo`ladi.
Ishqalanishning tabiatda va texnikada ahamiyati katta. Ishqalanish bo`lmaganda odamlar, transport vositalari harakatlana olmas edi, binobarin qurib, mexanizm qismlarini tex boltlar bilan mahkamlab, buyumlarni qo`lda tutib bo`lmas edi. Ba'zi hollarda ishqalanish zarar keltirishi mumkin va uni bartaraf qilishga harakat qilinadi. Ishqalanishni kamaytirish uchun ishqalanuvchi sirtlar moylanadi. Ishqalanishni oshirish uchun masalan, yer muzlaganda yo`llarga qum sepish, avtomobillarning orqa g`ildiraklariga zapjir o`rash mumkin.
Ishqalanish kuchi jism sirtlarini bir-biriga qisib turgan normal bosim kuchiga to`g`ri proporsional: Fishq= k.FN
bu yerda k -ishqalanish koeffitsienti, FN-normal bosim kuchi.
Insonning turli harakatlarida muskullar va harakat apparatlarining deformatsiyasi (siqilishi, bukilishi va cho`zilishi) sodir bo`ladi. Harakat vaqtida umurtqa pog`onasi suyaklari, tos suyaklarining egilishi va siqilishi kuzatiladi.
Muskullar va bog`lovchi tolalarning chidamliligi yog`ochnikiday bo`lsa, suyaklarniki betonnikidan yuqori.
|
| |
EKSPERIMENT NATIJALARI USTIDA ISHLASH

EKSPERIMENT NATIJALARI USTIDA ISHLASH.
Таққослаш принципига асосланган таққослаш теоремалари турли ночизиқли масалар синфини, ҳамда оддий дифференциал тенгламаларни ва ҳусусий ҳосилали тенгламаларни, айниқса ночизиқлиларини тадқиқ қилишда муҳим ўрин тутади. Мазкур теоремалар ушбу ёндашишнинг ночизиқли масаларни тадқиқ қилишда дифференциал тенгсизликлар методи деб ҳам номланади ва у мазмун жиҳатдан чекли ночизиқли тенгламалар ечимининг Чаплигин усули ғояларини ривожлантиришдан иборатдир. Мазкур усул, аввал биринчи тартибли скаляр оддий дифференциал тенгламалар учун Коши масаласи, сўнг ночизиқли параболик типдаги масалалар мисолида намоён этилади. Бу масала биринчи бўлиб, Чаплигин томонидан ўтган асрнинг 20 йиллари бошларида қаралган бўлиб, ночизиқли дифференциал тенгламалар назариясининг самарали усулларидан бирининг бошланишига олиб келган.
Энди, Коши масаласи мисолида кўриб чиқамиз
(5.1)
Бунинг муҳим жиҳати шундаки, масаланинг берилишига кирувчи - фиксирланган оралиқ вақтда қаралишидир. Бунда, (5.1) масала математик модель сифатида иштирок этади. Классик теореманинг мавжудлик ва ягоналиги локалдир, яъни етарлича кичик бошланғич нуқта атрофида ечимнинг мавжудлигини кафолатлайди [1].Теоремани келтирамиз.
Теорема 1. Агар функция оралиқда аниқланган ва узуликсиз бўлса, у ҳолда бўлади. Шунинг дек, функция D соҳада Липщиц шартини y ўзгарувчи бўйича қаноатлантирсин. У ҳолда, (5.1) Коши масала оралиқда ягона ечимга эга.
Ҳақиқатдан, теорема 1 катта М да ечимнинг мавжудлик оралиғида қўпол баҳо беради. Бу сингуляр қўзғалувчи масалаларда яққол кўринади, яъни ўнг томони эга бўлганда. Бу ерда - кичик параметр. Теоремага асосан, қуйдаги баҳо бўйича ечимнинг оралиқ мавжудлигидир. Яна, маълум бир теореманинг тузилишини келтирамиз. Бу теореманинг исботи теорема 1 дагидек бажарилади, [2].
Теорема 2. Агар функция аниқланган, узуликсиз ва да y ўзгарувчи бўйича Липщиц шарти бажарилсин. У ҳолда, (5.1) Коши масала оралиқда ягона ечимга эга.
Теорема 2 локал эмас, функциялар синфида теорема шарти бажарилиши тордир. Шунинг учун, (5.1) масалани текшириш учун, Чаплигин дифференциаль тенгсизлигидан фойдаланиш эффектлироқдир. Теореманинг намойиши қуйдаги классик натижадан бошлаймиз.
|
Дифференциал тенгсизликлар теоремаси

5.1. Дифференциал тенгсизликлар теоремаси
Теорема 3. (Чаплигин таққослаши ). (5.1) масаланинг y(t) (классик) ечими мавжуд. Қуйидаги функция мавжуд бўлса,
У ҳолда, тенгсизликка эга бўламиз.
Исбот. t=0 да тенгсизлик бажарилади. Биринчи марта шарт да бузилсин, у ҳолда бу нуқтада га эга бўламиз. эгри чизиқда, y(t) ва z(t) кесишади ёки урунади. Демак,
муносабат теоремага зид. Теорема 3 исботланди.
Эслатма. С.А.Чаплигин z(t) функцияни қуйи функция деб атайди, ҳудди шундай юқори функция щам аниқланади.
5.2. Мавжудлик теоремаси
Теорема 3 ёрдамида (5.1) масаланинг мавжудлигини исботлаш мумкин. Бунинг учун биз, қуйи ва юқори ечимларни аниқлашимиз керак. Ҳозирги вақт адабиётларида, Чаплигиннинг қуйи ва юқори функцияси деб ёзиш келишилган.
Таъриф. Функция (5.1) масаланинг қуйи ечими дейилади, агар қуйидаги тенгсизлик бажарилса.
Функция (5.1) масаланинг юқори ечими дейилади, агар қуйидаги тенгсизлик
бажарилса.
Натижа. Таққослаш теоремасининг схемасига мувофиқ, қуйи ва юқори ечимлар орасида тенгсизликга эришиш қийин эмас.
Теорема 4. (Чаплигиннинг мавжудлик ва ягоналиги). (5.1) масаланинг қуйи ва юқори ечимлари мавжуд бўлсин, , ҳолатда. Агар функция узлуксиз ва у ўзгарувчи бўйича Липщиц шартлари бажарилса, У ҳолда, (5.1) Коши масаласи тенгсизликни қаноатлантирувчи y(t) ягона ечимга эга.
Исбот. (5.1) масаланинг ўрнига, f(t,y) функция текисликда узлуксиз ва Липщиц шартини қаноатлантириши учун давом эттирамиз.
(5.2)
бу ерда, h(t,y) мисол учун,
Теорема 2 га асосан, (5.2) масаланинг ечими мавжуд ва ягонадир ( функция Липщиц дойимийси билан Липщиц шартини қаноатлантирсин, бу ерда L функциянинг Липщиц дойимийси). Теорема 3 га асосан бу ечим қуйи ва юқори ечимлар орасида ётади. Демак, лар учун (5.2) масаланнинг ечими (5.1) масаланинг ечими ҳисобланади. ■
|
Изоҳ 1 - 1. chiziqli modellar. Ularni yechish usullari: Fure, Dalamber usullari va xarakteristik usul. Avtomodellik

Изоҳ 1. Қуйи ва юқори ечимларни аниқлашда, қаттий бўлмаган тенгсизлик-лардан фойдаланишни кўрсатиш мумкин. Ҳусусий ҳолда, (5.1) масаланинг қуйи (юқори) ечими кўринишида олиш мумкин, бунда бошланғич момент бўлади. Ҳақиқатдан, фаразимиз нуқтада билан кесишади ва бу нуқта атрофида ечимнинг ягоналик шартини бузилишига олиб келади.
Изоҳ 2. Агар қуйи ва юқори ечимлар оралиқда аниқланган бўлса, функция узлуксиз ва Липщиц дойимийси бўйича Липщиц шарти қаноатлантирсин. t га боғлиқ бўлмаган оралиқда теорема 4 бажарилади.
Бундан биз =уйида фойдаланамиз.
5.3. Мисоллар.
10. Қуйидаги бошланғич масалани кўриб чиқамиз
Мавжудлик ва ягоналик классик теорема ([1]), оралиқда ечимнинг мавжудлик баҳосини беради. Сўнг, Липщиц шарти , бунда, бажарилмайди. қуйи ечимни танлаймиз (изоҳ 2). Ҳақиқатдан, келтирилган таъриф бажарилмоқда юқори ечимни танлаймиз. Юқори ечимнинг таърифи ҳам бажарилмоқда. . функция чекланишга эга, бу ерда - иҳтиёрий сон, ҳосила ва Чаплыгин теоремаси шартларини қаноатлантиради. (Теоремы 4) (Липщиц шартини қаноатлантиради). У ҳолда, қуйидаги ечим мавжуд , .
20. Бошланғич масалани кўриб чиқамиз
бу ерда, функция теорема 4 шартларини қуйидаги расмда тасвирланган ҳар бир да қаноатлантирсин.
Агар - биринчи манфий илдиз, - биринчи мусбат илдиз ва муносабат ўринли бўлса ва бошланғич қиймат шартни қаноатлантирсин. Шунингдек, бўлсин. У ҳолда қуйи ва юқори ечимларни танлаймизки, , шартларда дифференциал тенгсизликлар бажарилсин. Чаплыгин (Теорема 4) теоремасидан, қаралаётган масалани шартни қаноатлантирувчи ечими мавжуд.
ҳол учун кўриб чиқамиз. ҳол учун автомодель ечим турғунлиги шартини аниқлаймиз. Қуйида t+ нинг RN бўйича текис тақсимланган стабиллашуви ҳақида теорема исботланган.
Теорема 1.7. ҳол учун Т>0,
бўлсин. (1.37)
У ҳолда , (1.38)
(1.39)
Исботи. Теоремани исботлаш учун [19,48] да келтирилган усулдан фойдаланамиз. Бунинг учун
,
деб фараз ўиламиз ва орқали бошланғич шартли (1.75) тенгламанинг ечимини белгилаймиз. экани маълум.
, , ,
шартни қаноатлантирувчи функцияни кўриб чиқамиз.
|
Бундан қуйидаги келиб чиқади - 1. chiziqli modellar. Ularni yechish usullari: Fure, Dalamber usullari va xarakteristik...

Бундан қуйидаги келиб чиқади:
, (1.40)
бу ерда
Шунга ўхшаш функциянинг қуйидан баҳоси келиб келтириб чиқарилади. Энди ҳисобга олган ҳолда ва
(1.41)
бундан (1.38) баҳони ҳосил қиламиз.
Иккинчи баҳоланиш янада соддароқ олинади. z функция учун тенгламалардан юқоридагига ўхшаш қуйидагини ҳосил ҳиламиз
Бу ердан
бўлгани учун (1.39) келиб чиқади .
Теорема 1.8. ва
(1.42)
N=1 ёки N=2 учун ва N3 да бўлсин. Пусть существует ва
, (1.43)
. (1.44)
учун Т, М ва А мусбат ўзгармас мавжуд бўлсин
У ҳолда да бўлади .
Исботи. бўлсин. У ўолда z учун
, ; тенгламани оламиз (1.45)
, , , бўлсин.
, причем в силу (1.43) .
(1.45) дан бевосита келиб чиқадики
(1.46)
(бу тенгсизлик табиий фаразлардан келиб чиқади
(1.44) дан хулоса қиламизки да , у ҳолда (1.46) биринчи баҳоланишдан тенгсизлик келиб чиқади
DAVLATLAR ORASIDAGI MUNOSABATGA DOIR MASALALAR
Transtort masalasini aniq misol koʻrinishida qarab chiqamiz.
Transort masalasini yechishda boshlangʻich qaror sifatida 4 ta usuldan foydalaniladi. Hozir ulardan ikkitasini ko’rib chiqamiz:
1. Shimoliy – gʻarbiy burchak usuli.
2. Eng kam xarajatlar (minimallar) usuli.
Masalaning shartiga koʻra beshta ishlab chiqarish punkti (omborlar)dan 4 ta yetkazib berish punktiga (doʻkonlarga) mahsulotlarni yetkazib berish kerak boʻlsin. Omborlardagi mahsulotlarning miqdori (tonnada) mos ravishda А1 = 780 tonna, А2 = 330 tonna, А3 = 700 tonna, А4 = 580 tonna, А5 = 490 tonna. Doʻkonlardagi talab mos ravishda V1 = 980 tonna, V2 = 650 tonna, V3 =540 tonna, V4 =710 tonnaga teng. Birinchi ombordan yetkazib berish punktlariga (doʻkonlarga) bir tonna yukni yetkazib berish uchun transport xarajati mos ravishda 3sh.b, 11sh.b, 10sh.b, 14sh.b. Ikkinchi ombordan yetkazib berish punktlariga ( doʻkonlarga) bir tonna yukni yetkazib berish uchun transport xarajati mos ravishda 15sh.b, 9sh.b, 7sh.b, 3sh.b gat eng. Uchinchi ombordan mos ravishda 4sh.b, 18sh.b, 6sh.b, 2sh.b. Toʻrtinchi ombordan mos ravishda 15sh.b, 11sh.b, 9sh.b, 16sh.b gat eng. Beshinchi ombordan mos ravishda bir tonna yukni yetkazib berish uchun transport xarajati 1sh.b, 13sh.b, 2sh.b, 4sh.b ga teng.
Berilgan transport masalasini jadval jkoʻrinishida ifodalaymiz:
Transort masalasini yechishda boshlangʻich qaror sifatida birinchi usul, ya’ni:
1. Shimoliy – gʻarbiy burchak usuli.
Shimoliy – gʻarbiy burchak usuli algoritmi – berilgan transport jadvalining eng chekka shimoliy – gʻarbiy katakidan boshlab (zinasimon koʻrinishida) yuklarni tarqatishni boshlaymiz.
3.1-jadval
А/V
|
V1 = 980
|
V2 = 650
|
V3 =540
|
V4 =710
|
А1 = 780
|
780 3
|
x 11
|
|
|
N'yutonning ikkinchi qonuni - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 15/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniN'yutonning ikkinchi qonuni. N'yuton jismga qo`yilgan kuch, shu kuch ta'sirida jismning olgan tezlanishi va massasi orasidagi bog`lanishni aniqlaydi. U tajribalarida gorizontal stol ustida harakatlanadigan aravachadan foydalandi. Aravachaga d dinamometr mahkamlangan bo`lib, dinamometrning ikkinchi uchiga B blokdan o`tkazilgan ipning bir uchli bog`langan. Ipning ikkinchi uchiga m pallacha osilgan. Aravachaga ta'sir etayotgan kuchni dinamometr ko`rsatishiga qarab aniqlash mumkin. n'yuton o`z tajribalarida avval jism (aravacha) ning massasini o`zgarmas qilib oldi, unga har xil kuch (yuk) lar bilan ta'sir etib, jism (aravacha) ning olgan tezlanishini aniqladi. Ko`plab tajribalar asosida N'yuton quyidagi xulosalarga keldi:
1) Jism o`zgarmas kuch ta'sirida o`zgarmas tezlanish bilan harakatlanadi;
2) Jismning massasi o`zgarmas bo`lganda uning tezlanishi ta'sir qiluvchi kuchga to`g`ri proporsional ravishda o`zgaradi. Ya'ni: a F
3) O`zgarmas kuch ta'sirida jismning olgan tezlanishi jism massasiga teskari proporsional ravishda o`zgaradi, ya'ni:
a ~ 1 /m
N'yuton dinamikaning ikkinchi qonunini yaratdi: jism olgan tezlanish shu jismga ta'sir etuvchi kuchga to`g`ri proporsional va uning massasiga teskari proporsionaldir.
a = F/ m
Bundan F ni aniqlasak, F=ma
Hayotda ayollarning kuchi erkaklarnikadan biroz kamroq bo`ladi. Chunki ayollarning tanasi erkaklarnikidan uzunroq, oyoq-qo`llari kaltaroq, yelka uzunligi kichik bo`ladi. Ko`krak qafasi erkaklarnikiga nisbatan kalta va torroq. Erkaklar muskullarining jami og`irligi gavda umumiy og`irligining 40% ni, ayollarda esa-32% ni tashkil etadi.
Bu ifoda kuchning SI dagi birligini aniqlashga imkon beradi.
[F]=[m].[a]=1 kg . 1 m / s2 = 1 kg . m / s2= 1 N
1 N kuch deb, 1 kg massali jismga 1 m/s2 tezlanish bera oladigan kuchga aytiladi.
Harakat miqdori (impul's). Mexanik harakatning o`zgarishi haqida gapirilganda "harakat miqdori" tushunchasidan foydalaniladi.
Jismning harakat miqdori (impul's) deb, jism massasining tezlik vektoriga ko`paytmasiga teng bo`lgan va yo`nalishi tezlik vektori yo`nalishi bilan mos keladigan vektor kattalikka aytiladi.
P=mV
Uning SI dagi birligi:
[P]=[m].[v]=1 kg . 1 m/s = 1kg m/s
Kuch impul'si deb, jismga ta'sir etayotgan kuchning shu kuch ta'sir etgan vaqt oralig`i qiymatiga ko`paytmasi bilan ifodalangan F .t vektor kattalikka aytiladi.
Jism impul'sining o`zgarishi kuch impul'siga teng.
F .t=mV-mV0
Kuch impulsining birligi:
[F .t]=1N . 1s=1N.s
|
| |
Ishning nazariy asosi - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 12/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniIshning nazariy asosi:
Jismni son qiymati (υ0) ga teng bo‘lgan boshlang‘ich tezlik bilan gorizontga nisbatan biror (α) burchak ostida qiyalatib otaylik. Havoning qarshiligi hisobga olinmaganda sharcha og‘irlik kuchi ta’sirida harakatlanadi va u erkin tushadi, ya’ni tezlanishi 9,8 m/s2 ga teng bo‘ladi. Otilgan jismning harakatini kuzatganimizda u avval gorizontal yo‘nalishda otilgan nuqtasidan uzoqlashayotganligini hamda vertikal yo‘nalishda ko‘tarilayotganligini ko‘ramiz. Gorizontga qiyalatib otilgan jism bir vaqtning o‘zida gorizontal va vertikal yo‘nalishlar bo‘ylab harakatlanadi. Bu harakat trayektoriyasining ko‘rinishi 1-chizmaada keltirilgan.
ko‘tarilish balandligi (hmax), to‘liq uchish vaqti (tu) quyida keltirilgan
ifodalar yordamida aniqlanadi:
(1) 2) (3)
Uchish uzoqligi l va qiya otilish burchagi α ma’lum bo‘lsa, (1) ifodaga ko‘ra jismning otilish tezligi quyidagicha hisoblanadi: (4)
Qurilmaning tuzilishi va uni ishlatish to‘g‘risida ma’lumot.
Gorizontga qiya otilgan jism harakatini o‘rganish qurilmasining umumiy ko‘rinishi 2-chizmada keltirilgan. Qurilmaning asosiy qismi ballistik to‘pponchadan iborat. Ballistik to‘pponcha quyidagi qismlardan iborat: to‘pponcha tanasi (1), to‘pponcha tanasiga mahkamlangan transportir (2), tana ichki qismiga o‘rnatilgan prujina (3), tutqich (4). Tutqich stvol ichida haraktanuvchi porshenga mahkamlangan. To‘pponcha tanasi qisgich (5) bilan birlashtiriladi va 2-chizmadagidek stol chetiga mahkamlanadi.
2-chizma
Qurilmani ishga tushirish uchun tutqichni (4) orqaga tortib prujina siqiladi va to‘pponcha stvolining ichiga metall sharcha joylashtiriladi. Tutqich qo‘yib yuborilganda siqilgan prujina stvol ichidagi porshenni harakatga keltiradi. Porshen stvol ichiga joylashtirilgan sharchani zarb bilan urib, uni stvol ichidan uloqtiradi.
|
| |
Fransiya —O'zbekiston - Andijon viloyati

|
Andijon viloyati
|
bet | 5/5 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 71,5 Kb. | | #15939 |
Fransiya —O'zbekiston munosabatlari
1993-yil oktabrida Prezident Islom Karimov ras-miy vizit bilan Parijda bo'ldi. Tashrif davomida bir qancha shartnoma va bitimlar imzolandi. Jumladan, ikki mamlakal hukumatlari o'rtasida sarmoyalarni o'zaro rag'batlantirish va himoyalash to'g'risidagi bilim respublikamizda neft, yengil sanoat hamda banklar faoliyati sohalarida samarali hamkorlik sari yo'l ochdi. «Ron pulen» kimyo firmasi, «Kredi kommersial de frans», «Nasional de pari» banklari, «El-akita» firmasi va boshqalar qorovulbozor neftni qayta ishlash zavodi qurilishini mablag' bilan ta'minlashda katta hissa qo'shdi.
Undafi tashqari respublikamiz chorvadorlari, sog'liqni saqlash xodimlari (Bofur-ipsen internatsional dorichilik shirkati bilan), arxeologlari, rassomlari, Icatr arboblari, adabiyotchilar fransiyalik hamkasblari bilan yaqin aloqa o'rnatganlar. Fransiyada «Temuriylar» nomli jurnal nashr etib kelinadi.
1994-yil aprelda Fransiya Prezidenti F. Mittaeran rasmiy tashrif bilan O'zbekistonda bo'ldi. Bu tashrif ikki mamlakat o'rtasidagi aloqalarni yangi hosqichga ko'tardi.
1996-yil aprelida Parijda YUNESKO rahbarligida buyuk bobokaloni-miz Amir Temur tavalludining 660-yilligiga bag'ishlangan tantanalar bo'lib n'ttli. Bu sohadagi ulkan xizmatlari uchun YUNESKO Bosh direktori F. Mayor «Do'stlik» ordeni, Temuriylar tarixi bilimdoni L. Keren «Shuhrat» incdali bilan taqdirlandi.
Tantanalar jarayonida I. A. Karimov Fransiya Prezidenti Jak Shirak bilan uchrashdi va ikki mamlakat o'rtasidagi aloqalarning kelajagi belgilab olindi.
Fransiya bilan O'zbekiston o'rtasida yana bir qator shartnomalar imzolangaa bo'lib, o'zaro iqtisodiy va madaniy aloqalar tobora rivojlanib bormoqda.
|
| |
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja 1-mavzu. Manbalarning turlari

|
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|
bet | 1/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #147327 |
Bog'liq 1-mavzu. Manbalarning turlari
TOSHKENT AMALIY FANLAR UNIVERSITETI
MANBASHUNOSLIK
HSM
Kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili.
01
MAVZU
REJA:
1. Kirish.
2. Manbalarning turlari.
3. Manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili.
ADABIYOTLAR - Karimov I.A. Yuksak ma’anviyat – yengilmas kuch. – T.: Ma’naviyat, 2008.
- Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqilikka erishish ostonasida. – T.: O‘zbekiston, 2011.
- Saidqulov T.S. Ocherki istoriografii istorii narodov Sredney Azii. chast I. – T.: O‘qituvchi, 1990.
- Madraimov A., Fuzailova U. Tarixiy manbashunoslik. O‘quv qo‘llanma. – T.: Fan, 2008.
- Alimova D. “ Manbashunoslik . Yangi nashr. – Toshkent, 2019.
- Bo‘riyev O. Temuriylar davri yozma manbalarida Markaziy Osiyo. – T., 1997.
- Bekmuradov S.T., Xudoyberganov R.T. Markaziy Osiyo xalqlari manbashunosligi. – T.: TDShU, 2022.
- Doniyorov A. Etnograficheskiye issledovaniya v Uzbekistane v XX veke: osnovniye etapi, problemi, perspektivi razvitiya. Avtoref. diss. ... dokt. ist. nauk. – Tashkent, 2003
- Ilhomov Z. Tarix fani metodologiyasi. – T., 2013.
- Saidboboyev Z. Yevropada O‘rta Osiyoga oid tarixiy-kartografik ma’lumotlar(XVI-XIX asrlar). – T.:Fan, 2008.
- Samarqand shahrining umumbashariy madaniy taraqqiyot tarixida tutgan o‘rni. Samarqand shahrining 2750 yillik yubileyiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy simpozium materiallari. – T.: Fan, 2007.
- Tarixiy manbashunoslik muammolari / Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – T., 2008, 2013.
- Tarixshunoslik o‘qishlari. B.V. Lunin xotirasiga bag‘ishlangan tarixshunoslik o‘qishlari // Anjuman materiallari to‘plami. – T.: Fan, 2010.
KIRISH
O`zbekiston Respublikasida davlat mustaqilligini qo’lga kiritish bilan o`zbek xalqi tarixida tub burilishi sodir bo’ldi. Mustaqillik xalqimizning o’z huquqlari, milliy o’zligini tiklashga, ijtimoiy-iqtisodiy va ma`naviy taraqqiyot sari yuz tutishga cheksiz imkoniyatlar yaratdi. Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot sari yo’l tub islohotlar bilan belgilangan bo’lsa, ma`naviy taraqqiyotga milliy ma`naviyatni tiklash va mustahkamlash, fan, maorif madaniyatni rivojlantirish, tafakkurga erkinlik berish bilan asoslandi.
Bu jarayonda tarix, tarixiy ong va xotira xalqqa ruhiy kuch-quvvat bagishlovchi, unga ma`naviy ozuqa beruvchi muhim omil sifatida maydonga chiqdi. O`zbek xalqining haqqoniy tarixini tiklash va xalqni shu tarix bilan qurollantirish zaruriyati kun tartibidagi dolzarb vazifaga aylandi. O`zbekiston mustaqillikka erishgach manbashunoslik fanida yangi sahifa ochildi.
Boy tariximizni o’rganishda manbalarning xususan manbashunoslik fanining o’rni nihoyatda kattadir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent amaliy fanlar universiteti manbashunoslik hsm kirish. Manbalarning turlari, manbashunoslikka oid adabiyotlar tahlili. 01 Mavzu reja
|
x   10
  
x - 1. chiziqli modellar. Ularni yechish usullari: Fure, Dalamber usullari va xarakteristik usul. Avtomodellik

|
1. chiziqli modellar. Ularni yechish usullari: Fure, Dalamber usullari va xarakteristik usul. Avtomodellik
|
bet | 7/7 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 436 Kb. | | #125176 |
Bog'liq 2-mustaqil ishx 10
|
x 14
|
А2 = 330
|
200 15
|
130 9
|
x 7
|
x 3
|
А3 = 700
|
x 4
|
520 18
|
180 6
|
x 2
|
А4 = 580
|
x 15
|
x 11
|
360 9
|
220 16
|
А5 = 490
|
x 1
|
x 13
|
x 2
|
490 4
|
Bu usuldagi umumiy transport xarajati
F = 3*780+15*200+9*130+18*520+6*180+9*360+16*220+4*490 = 2340+3000+1170+9360+1080+3240+3520+1960=25670 sh.b ga teng.
Shimoliy – gʻarbiy burchak usulida umumiy transport xarajati eng koʻp chiqadigan usullardan biri hisoblanadi. Chunki bu usulda omborlardan doʻkonlarga yetkazib berish xarajati e’tiborga olinmaydi.
2. Eng kam xarajatlar (minimallar) usuli.
Boshida berilgan transport masalasini shu usulda ishlaymiz. Eng kam xarajatlar (minimallar) usuli algoritmni – jadval boʻyicha bir tonna yukni yetkazib berish uchun transport xarajati eng kichik (minimal) qiymatdan boshlab yuklarni tarqatishni boshlaymiz.
3.2-jadval
А/V
|
V1 = 980
|
V2 = 650
|
V3 =540
|
V4 =710
|
А1 = 780
|
490 3
|
290 11
|
x 10
|
x 14
|
А2 = 330
|
x 15
|
x 9
|
320 7
|
10 3
|
А3 = 700
|
x 4
|
x 18
|
x 6
|
700 2
|
А4 = 580
|
x 15
|
360 11
|
220 9
|
x 16
|
А5 = 490
|
490 1
|
x 13
|
x 2
|
x 4
|
Bu usuldagi umumiy transport xarajati
F=3*490+11*290+7*320+3*10+2*700+11*360+9*220+1*490=14760 sh.b
Transort masalasini yechishda boshlangʻich qaror sifatida 4 ta usuldan foydalaniladi. Hozir ulardan ikkitasini ko’rib chiqamiz:
1. Ikki tamonlama afzallik usuli.
Berilgan transport masalasini jadval jkoʻrinishida ifodalaymiz:
Transort masalasini yechishda boshlangʻich qaror sifatida birinchi usul, ya’ni:
1. Ikki tamonlama afvzallik usuli.
Boshida berilgan transport masalasini ikki tamonlama afzallik usulida ishlaymiz. Bu usulning algoritmi quyidagicha: transport jadvalining ustun va qator boʻyicha yetkazib berish xarajati eng kam boʻlgan katakka belgi qoʻyamiz. Toʻliq belgi qoʻyib chiqgandan keyin birinchi navbatda ikkita belgi tushgandan eng kam xarajat katakdan, keyin bitta belgi tushgan eng minimal xarajatdan keyin esa belgi yoʻq eng minimal xarajatdan yuklarni tarqatishni boshlaymiz.
3.3-jadval
А/V
|
V1 = 980
|
V2 = 650
|
V3 =540
|
V4 =710
|
А1 = 780
|
* 490 3
|
290 11
|
x 10
|
x 14
|
А2 = 330
|
x 15
|
* 320 9
|
x 7
|
* 10 3
|
А3 = 700
|
x 4
|
x 18
|
x 6
|
** 700 2
|
А4 = 580
|
x 15
|
40 11
|
* 540 9
|
x 16
|
А5 = 490
|
** 490 1
|
x 13
|
* x 2
|
x 4
|
Bu usuldagi umumiy transport xarajati
F= 3*490+11*290+9*320+3*10+2*700+11*40+9*540+1*490= 14760 sh.b
|
| |
Aniq integrallarni taqribiy hisoblash

|
Aniq integrallarni taqribiy hisoblash
|
bet | 1/7 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 25,76 Kb. | | #261995 |
Bog'liq Aniq integrallarni taqribiy hisoblash-fayllar.org
Aniq integrallarni taqribiy hisoblash
ANIQ INTEGRALLARNI TAQRIBIY HISOBLASH
1. Toʻgʻri toʻrtburchaklar usuli. Usulning absolyut xatoligi
2. Trapetsiyalar usuli. Usulning absolyut xatoligi
3. Simpson usuli (parabolalar usuli). Usulning absolyut xatoligi.
4. Interpolyatsion kvadratur formulalаr
a) Eng sodda kvadratur formulalar: to`g`ri to`rtburchak, trapetsiya va Simpson formulalari
b) To`g`ri to`rtburchak , trapetsiya va Simpson formulalarining qoldiq hadlari.
c)Interpolyatsion kvadratur formulalar.
d) Nyuton-Kotes kvadratur formulalari.
Aniq integralni taqribiy hisoblash usullari
Odatda aniq integralarni taqribiy hisoblash uchun integralash sohasidagi [a,b] kesma n ta teng bo’lakka bulinadi. Har bir bo’lakning uzunligi h=(b-a)/n formula bilan hisoblanadi.
n bo’laqlar soni qancha ko’p bo’lsa integralning kiymati shuncha aniq bo’ladi. Integralarni taqribiy hisoblashda ko’pincha to’g’ri burchaqlar, trapetsiyalar va Simpson formulalaridan foydalaniladi. Integrallarning kiymatlarini taqribiy hisoblash uchun biror bir usul tallanadi, sung algoritm tuziladi va bu algoritmlarga mos ravishda biror bir dasturlashtirish tilida dasturlar tuzilib, dasturlar kompyuterga kiritilib natijalar olinadi.
Integrallarning taqribiy hisoblash formulalarini keltirib chiqarish ishlarini ko’rib o’tirmaymiz, bu bizga oliy matematika kursidan ma‘lum. Formulalarning keltirib chiqarish ma‘lumotlarini o’quvchilarga berilgan adabiyotlardan [11] adabiyotdan ukib olishlarini tavsiya etamiz.
Integralning kiymatini taqribiy xisolash formulalarini keltiramiz:
yoki
Bu formula integeralarni taqribiy hisoblashning to’g’ri turtburchaqlar formulasi.
bu formula itegrallarni taqribiy hisoblashning trapetsiya formulasi.
ya‘ni
bu yerda
Bu formula esa aniq integralni taqribiy hisoblashning Simpson formulasi.
Aniq integralni Simpson usulida hisoblaganda taqribiy hisoblash xatoligi boshqa usullarga nisbatan kamrok, yani aniqlik kattarok bo’ladi.
|
| |
4-tajriba ishi mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish Ishdan maqsad

4-TAJRIBA ISHI
Mavzu: Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish
Ishdan maqsad:
Gazanalizatorlarning ishlash prinsipini o‘rganish
Nazariy qism.
Gaz analizatorlari
tekshirilayotgan gaz aralashmasidagi komponent yoki
komponentlar yig‘indisi konsentratsiyasi haqida ma’lumot beradigan qurilmalardir.
Gaz analizatorlari sanoatning barcha sohalarida va ilmiy-
tadqiqot ishlarida keng
ishlatiladi. Keyingi yillarda atrof-muhitni muhofaza qilishga katta e’tibor
berilayotganligi munosabati bilan sanoat korxonalari chiqindilari tarkibidagi zararli
qo‘shilmalar miqdorini, ishlab chiqarish xonalari
va atmosferadagi zararli
qo‘shilmalar miqdorini nazorat qilishga mo‘ljallangan gaz analizatorlari ishlab
chiqarish va ulardan foydalanish keskin kengaydi.
Aholi yashaydigan hududlar
havosining sifatini nazorat qilish uchun havoni ifloslantiradigan is gazi, azot
qo‘shoksid, chang va boshqa shu kabi moddalar konsentratsiyasi o‘lchanadi.
Sanoatda ishlatiladigan avtomatik gaz analizatorlarining ko‘pchiligi gaz
aralashmalaridagi bitta komponentning konsentratsiyasini
oichash uchun
moMjallangan. Bu holda gazlarning aralashmalari binar deb qaralib,
undagi
aniqlanadigan
komponent
oMchanayotgan
aralashmaning
fizik-kimyoviy
xossalariga ta’sir qiladi, qolgan komponentlar esa,
ularning tarkibi va
konsentratsiyasidan qat’i nazar, ularning xossalariga ta’sir qilmaydi va
aralashmaning ikkinchi komponenti hisoblanadi. Ko‘p
komponentli gaz
aralashmalarining tashkil etuvchilarini tahlil qilish uchun mo‘ljallangan gaz
analizatorlari ham mavjud.
Gaz analizatorlari ishlash prinsipi (tahlil qilish usuli), tahlil qilinayotgan
muhitning xossalari, aniqlanayotgan komponentlar soni, ishlanish turi, chiqayotgan
signalni unifikatsiyalash usuli va oichash natijalarini berish usuli kabi belgilariga
ko‘ra tasniflanishi mumkin.
Eng oddiy holda namunani o‘zgartirmasdan tahlil qilish mumkin, bunda tahlil
qilinayotgan aralashma tarkibi to‘g‘risida oichanayotgan parametrga qarab bevosita
xulosa chiqariladi. Tahlil qilishda namunani o‘zgartirish
analitik oichash
tanlanuvchanligini oshirish imkonini beradi. Namunani o‘zgartirish uchun fizik
usullardan ham, kimyoviy usullardan ham foydalanish mumkin.
Agar namunaga
ta’sir qilish uning fizik xossalarini tubdan o‘zgartirib yuborsa, bunday o‘zgartirish