nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sotuvchi modeli - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 122/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Sotuvchi modeli (Merchant Model) -bunday modellar turiga barcha sotuv maydonlarini (mahsulot va xizmatlar bo’yicha ko’tara va chakana savdo), internet-magazinlarni (Virtual Merchant), internet-kataloglarni (Catalog Merchant) kiritishimiz mumkin. Misol sifatida quyidagilarni keltirishimiz mumkin: Apple iTunes Music Store, OZON.ru, Amazon.com, Lands’ End.
Ishlab chiqaruvchi modeli (Manufacturer (Direct) Model) –bunday modelni mahsulot va xizmatlar ishlab chiqaruvchilar tanlaydilar. Ular biznesni xaridor bilan vositachlarsiz aloqaga chiqqan xolda amalga oshiradilar va bu ularga bahoni pasaytirish va moslashuvchan bo’lishga imkon beradi. Misol sifatida Dell Computer va M.Video larni keltirishimiz mumkin.
Hamkorlik Modeli (Affiliate Model) – internetda pul ishlashni istaydigan, ammo o’z biznesini tashkil etish uchun yetarli investitsiyaga yoki mablag’ga ega bo’lmagan kompaniyalar uchun juda foydali bo’lgan model turi. Bu model turiga reklama bannerlari bilan savdo almashinuvini (Banner Exchange), saytga kiruvchilarning o’tishlarini sotish (Pay-Per-Click) larni kiritish mumkin. Misol sifatida Amazon.com, OZON.ru va Barnes&Noble larni keltirish mumkin.
Jamoaviy Model (Community Model) –bunday model vositasida ijtimoiy tarmoqlar (Social Networking Services), kraudsorsing platformalari, Ochiq boshlag’ich kodli tizimlar (Open source), Ochiq content tizimlari (Open Content), Jamoaviy ko’ratuvlar (Public Broadcasting) va boshqalar faoliyat ko’ratadilar. Misol sifatida Facebook, Wikipedia, Friendster, Flickr, Red Hat, VKontakte larni keltirishimiz mumkin.
|
| |
Mahsulot yoki xizmat narxining maqsadga va aqlga muvofiq bo’lgan modelini tanlash

|
Mahsulot yoki xizmat narxining maqsadga va aqlga muvofiq bo’lgan modelini tanlash
|
bet | 127/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020 Mahsulot yoki xizmat narxining maqsadga va aqlga muvofiq bo’lgan modelini tanlash.
Mahsulotyokixizmatuchunbahoni aniqlash modeli qo’shimcha qiymat zanjiri va monetizatsya sxemasi bilan uzviy bog’liq bo’lishi kerak. Tabiiyki, xar bir mahsuot uchun o’z bahosini aniqlash modeli mos keladi. Shuning uchun ham tegishli bo’limlarda keltirilgan va elektron biznesda baholar strategiyalari hamda narx xosil qilish modellari bilan yaqindan tanishib chiqish foydadan xoli bo‘lmaydi.
Kuchli va salohiyotli komanda hamda sifatli insoniy kapital – bu omilni muvaffaqiyat nuqtai-nazaridan eng asosiy omillardan biri deb hisoblash ham mumkin. Bu guruhga mansub konkret omillar sifatida kompaniya faoliyatini o’z xayotining mazmuni deb biladigan g’oyaviy asoschilarni, kuchli menejmentni, ishga berilgan yollanma ishchi-xizmatchilarni kiritish mumkin. Google kompaniyasini ishga qabul qilish kontseptsiyasi ham ishtiyoqli, iqtidorli, ko’zi yonib turgan va ishiga berilgan fanatlarnigina kompaniyaga ishga olishdir.
Kuchli motivatsiya tizimi va KPI (Key Performance Indicators) – Ishchi- xizmatchilar qanchalik ishga berilgan va kompaniyaga sodiq bo’lishiga qaramay, ular uchun juda kuchli motivatsiya tizimi ishlab chiqilgan bo’lishi lozim. Ayniqsa, bu zakazlar yetkazib berish tezligini ta’minlab beradigan personalga tegishlidir.
Motivatsiya tizimini KPI ga, ya’ni, kompaniyaning boshqaruv samaradorligi eng ko’p bog’liq bo’lgan xodimlarning ko’rsatgichlari bilan hamda ish haqlari kattaligi bilan bog’lab qo’yish zarur.
Elektron xizmatlarning yuqori sifati – umuman aytganda, elektron hizmatlarning sifati ancha murakkab sintetik ko’rsatgichdir. Uning qandayligi xizmat ko’rsatish sifati bilan, shaxsiy tarkibning sifatli xizmat ko’rsatishi bilan, ishonchlilik bilan, informatsion tizimning uzluksiz ishlay olishi bilan, marketingning sifati bilan hamda teskari aloqaning sifati bilan aniqlanadi. Yuqori sifat – bu haridorlarni jalb qiladigan va ularni mahsulot va xizmatlarning doimiy iste’molchisi bo’lishga undaydigan bir ko’rsatgichdir. Misol sifatida quyida qanday muammolar qanday natijalarga olib kelishi mumkinligi keltirilgan (DATAinsight, Insales, PayU, p.107):
|
| |
Nazorat va muhokama uchun savollar

29
qonuni.
11. O‗zbekiston Respublikasi ―Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining
sanoat xavfsizligi to‗g‗risida‖gi qonuni.
12. O‗zbekiston Respublikasi ―Qutqaruv xizmati
va qutqaruvchi maqomi
to‗g‗risida‖gi qonuni.
13. Karimov I.A. 2014-yil yuqori o‗sish sur‘atlari bilan rivojlanish,
barcha
mavjud imkoniyatlarni safarbar etish, o‗zini oqlagan islohotlar
strategiyasini izchil
davom ettirish yili bo‗ladi. – T.: O‗zbekiston, 2014. -36 b.
14. O‗zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning ―2012-yil
Vatanimiz taraqqiyotini yangi bosqichga ko‗taradigan yil bo‗ladi‖ mavzusidagi
ma‘ruzasini o‗rganish bo‗yicha o‗quv-uslubiy qo‗llanma. – T.:
Iqtisodiyot, 2012. -
282 b.
15. O‗zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning O‗zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining 2010-yil 12-noyabrdagi
qo‗shma
majlisidagi
―Mamlakatimizda
demokratik
islohotlarni
yanada
chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi‖ mavzusidagi
ma‘ruzasini o‗rganish bo‗yicha o‗quv-uslubiy majmua. – T.: Iqtisodiyot, 2010. -281b.
16. Istomin A.A., Hakimova F.T. Fuqaro muhofazasi. O‗UM. – T.: TDIU,
2014. -334 b.
17. Fuqaro muhofazasi asoslari (ma‘ruzalar to‗plami). – T.: TDIU, 2010. -190
b.
Yakuniy - Касбий психология

137
4-ilova
4.2-rasm. Yonil’gi taminoti tizimini tekshirish
va
yuvish jihozi
4.3-rasm. Injektorlar tizimini tozalash majmuasi.
mod.DD 2110
Mod.NIIAT-1609
4.6-rasm. Forsunkalarni tekshirish asboblari.
1-yonil’gi bakchasi; 2-forsunka; 3-yuqori bosimli naycha; 4-manometr;5-yonil’gi berish
naychasi; 6-nasos seksiyas;, 7-richag
4.1-jadval
CNC-601
Bir vaqtda 6-ta forsunka
tekshirilishi mumkin
Qulay qo’z’galuvchan
ustunga ega
CNC-602
Bir vaqtda 6-ta forsunka tekshirilishi mumkin
Ustunsiz, stolga o’rnatiladi
CNC-801
Bir vaqtda 8-ta forsunka, hamda ikkita 4-silindri
dvigatelni tekshirilishi mumkin
Qulay qo’z’galuvchan
ustunga o’rnatilgan
138
4.9-rasm. YuBYoNni sinash jihozi.
4.2-jadval
YuBYoNni sinash
jihozi modeli
YuBYoN
seksiyalari soni
Jihoz turi
EPS 604
8-gacha
tejamli
EPS 807/815
12-gacha
universal
MGT
12-gacha
Menzurkali tizimli, ekologik tizimga
muvofiqlashtirilgan, yonil’gi bu’glanuvchanligini
kamligi xavfsizlikni ta’minlaydi
KMA
12-gacha
Sinaluvchi kattaliklar va o’lchash
natijalarini saqlash
uchun katta hotiraga ega. O’lchanuvchi kattaliklarni
tasvirlash uchun rangli ekran bilan taminlangan.
Chegaraviy qiymatlardan ortib ketish holatlari rang
bilan tasvirlanadi. Yuboriluvchi yonil’gini tinimsiz
qayd etilishi o’lchash vaqtini qisqartiradi.
5-ilova
4.10-rasm.
Avtomobil skaneri, mod. X-431
4.11-rasm. Portativ motor-tester, mod.KES-200
139
6-ilova
4.12-rasm. ST -DI-DD 4120 hamda IPS-DI DD-4210-rusumli kompressometrlar
7-ilova
a)
b)
v)
4.16-rasm. Dvigatelni ajratish va yi’gish jihozlari.
a-bir ustunli 5.4502 rusumli; b-ikki ustunli; v- barabanli R770E rusumli.
mavzu
Mahsulotning narxi - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 128/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Mahsulotning narxi: Agarda zakaz berish jarayonida mahsulotning narxi biroz oshib ketsa, taxminan 70% haridorlar hariddan voz kechishlari mumkin;
Salbiy taqrizlar: Haridorlarning taxminan 64,5% qismi kimlardir tomonidan berilga salbiy taqriz natijasida kompaniya hizmatidan voz kechishlari mumkin;
Bu mahsulot bizda yo’q edi: Agarda saytda bor deb ko’rsatigan mahsulotlar internet magazinda yo’q bo‘lsa, u xolda 47,8% haridorlarda kompaniya haqida salbiy fikr xosil bo’lishi mumkin.
Tizim rivojlanishi uchun zarur bo’lgan o’tkazuvchanlik imkoniyatlarini ta’minlab berish – Elektron tijoratning biznes-modileni tanlashda bu bilan bog’liq bo’lgan ko’rsatgichlarga, shu jumladan, tizimga kiruvchilar soni, mahsulotni yetkasib berish vaqti, hizmat ko’rsatish vaqti, klikka javob berish tezligi kabi parametrlarlarga alohida ahamiyat berish kerak. Kompaniyaning o‘sishi bilan bir vaqtda logistikaga bo’lgan talablar kuchaya boshlaydi. Agar kompaniya o’tkazuvchanlikni juda katta qilib tanlagan bo’lsa, u xolda bu infratuzilmaning bahosini haddan tashqari oshirib yuboradi. Shuning uchun ushbu ko’rsatgichni mashtablashtirish yordamida ko’paytirishni rejalashtirgan ma’qulroq bo’ladi.
Kompaniya internet-vitrinasini tashkil qilishning eng yuqori va sifatli darajasiga erishish – ni amalga oshirishda sakkiz soniya qoidasidan foydalaniladi,
ya’ni, agar elektron vitrinaning tashrifchisi sakkiz soniya davomida kerakli ma’lumotlarni topa olmasa, u darxol elektron resursni tark etadi va boshqa bu yerga qaytib kelmaydi. Agarda internet-magazin o’z shaxsiy ombori modelida ishlayotgan bo‘lsa, internet-vitrinani ombor bilan sinxronizatsiya qilish kerak, ammo agar vitrina va ombor bo’lingan bo’lsa, u xolda ma’lumotlarning sinxronizatsiyasini amalga oshirish lozim.
Tizim parametrlarining informatsion tizim konfiguratsiyasi va infratuzilmaarxitekturasi bilan korrelyatsiyasi- bog’liqligini quyidagi ma’lumoytlardan bilib olishimiz mumkin, ya’ni, internet-magazin ko’rsatgichlarini tanlashning muvaffaqoiytga erishishdagi muhimlilik darajasini quyidagi tartibda joylashtirishimiz mumkin:
Saytda mahsulotlar xaqidagi to‘liq ma’lumotlar borligi – 37,1%
Mahsulotning tavsifi qandayligi – 34%
Mahsulot yetkazib berish xaqidagi ma’lumotning borligi – 32,2%
Turli xildagi to’lov imkoniyatlarini mavjudligi – 28,4%
Mahsulotlar katalogining qulay usulda tashkil qilinganligi – 25,6%
Mahsulotlar haqidagi rasmlarning sifati va o’lchami – 20,7%
|
| |
AVTOMOBIL RUL BOShQARMASINI VA YoRITGIChLARNI

140
DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT JIHOZLARI
12.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-4 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Rul boshqarmasini diagnostikalash jihozlari.
2.Yoritgichlarni nazorat qiluvchi jixozlari
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
Rul boshqarmasini diagnostikalash jihozlari. Gidravlik
kuchaytirgich nasoslarini tekshirish asboblari. Rul boshqarmasi agregat va detallarini ta’mirlash
jihozlari to’g’risida ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar
:
·
Rul boshqarmasini diagnostikalash
jihozlari;
·
Gidravlik kuchaytirgich nasoslarini
tekshirish asboblari;
Rul boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida tushuncha va
ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
·
Rul boshqarmasini diagnostikalash
jihozlari;
·
Gidravlik kuchaytirgich nasoslarini
tekshirish asboblari;
·
Rul boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
12.2. AVTOMOBIL RUL BOShQARMASINI VA YoRITGIChLARNI
DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT JIHOZLARI
ma’ruza mashg’ulotining texnologik kartasi
Faoliyat mazmuni
Ish
bosqichlari
Yakuniy - Касбий психология

146
mavzu
Avtomobil transmissiyasini diagnostikalash, TXK va JT jihozlari
14.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-4 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Transmissiya agregatlarini diagnostikalash
jihozlari.
2.Transmissiya agregatlariga TXK va
tamirlash jihozlari.
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi, kardan
uzatmasi, orqa ko’prik va ilashish muftasini tehnik holatini aniqlovchi asboblar to’g’risida
ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar
:
·
Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi;
·
kardan uzatmasi;
·
orqa ko’prik;
ilashish muftasini tehnik holatini
aniqlovchi asboblar to’g’risida tushuncha va
ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
·
Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi;
·
kardan uzatmasi;
·
orqa ko’prik;
·
ilashish muftasini tehnik holatini
aniqlovchi asboblar to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
Yakuniy - Касбий психология

3. Yakuniy bosqich (10 daqiqa) Mustaqil ishlash uchun “G’ildiraklarni o’rnatish
burchaklarini diagnostikalash jixozlari” mavzusini taqdim
etadi va Insert texnikasi asosida mazkur o’quv materialini
o’rganib kelish vazifasini beradi.
Vazifani yozib
oladilar.
3-ilova 4-ilova a)
b)
8.1-rasm. K-650 turidagi teleskopik chiz’gich.
1-qo’z’galuvchan truba; 2-vint; 3-shkala; 4-qo’z’galmas truba; 5-oraliq truba; 6-fiksator; 7-
uzaytirgich; 8-kontakt uzak; 9-prujina; 10-zanjir
5-ilova Avtomobil osmasini diagnostikalash jihozlari.
Osma holati maxsus jihozlar yordamida diagnostikalanadi va nosozliklarni bartaraf etish
uchun ularga texnik xizmat ko’rsatiladi.
Osmalar holati, texnik xizmat ko’rsatish cho’gida tashqi ko’rikdan o’tkazilib, ularning
mahkamlanishi esa kuch qo’yish orqali tekshiriladi. Ressoraning uzangisimon tortqilari va
xomutlaridagi gaykalarni bir tekisda, avval oldingilari (avtomobilning harakatlanishi bo’yicha),
so’ng keyingilari gayka kalitlari yordamida tortib qo’yiladi.
Ressorlarning elastikligi ularning erkin holatdagi yoysimonligi bo’yicha tekshiriladi. Bu
ko’rsatkichni ressora uchlari orasida ip tortib va ipdan egilgan o’zak listning o’rtasigacha bo’lgan
tik masofani o’lchab aniqlash mumkin. Avtomobil osmalaridagi ressoralar bir-biridan yoysimonlik
bo’yicha 10 mm dan ko’p farq qilmasligi kerak.
Diagnostikalash jihozlari avtomobilning ishlash jarayonini, ya’ni ramaning ‘gildirak bilan
birdaniga pastga tushishini, kuzovning tebranishlarini o’zida namoyon eta oladi. Diagnostikalash
kuzovning erkin tebranishlari bo’yicha yoki osmaga vaqti-vaqti bilan ta’sir etadigan qo’z’gatuvchi
Jonlantirish uchun savollar: 1. G’ildiraklarni o’rnatish burchaklarini diagnostikalash jixozlari.
2. Avtomobil osmasini diagnostikalash jixozlari.
3. G’ildiraklarni ta’mirlash. Ajratish-yig’ish. Muvozanatlash jixozlari.
4. Gaykaburagichlar.
153
kuchlar ta’siri to’xtagandan so’ng yuzaga keladigan yuqori chastotali rezonans tebranishlari
bo’yicha olib boriladi va baholanadi. Amortizatorni tekshiruvchi K-491, Elkon L-100 va boshqa
jihozlar mavjud.
6-ilova Monty 3300 GP-rusumli
TWC-502-rusumli 8.5-rasm. Shinamontaj qurilmalari.
8.6-rasm. Yengil avtomobil shinasini ajratish-yi’gish jihozi, mod.AL 520, AL 520 IT va uni
joylashtirish
154
8.8-rasm. Shina teshiklarini ta’mirlash uchun moslama:
a-qo’ziqorincha; b-tiqin; v-qo’ziqorinchani nina quloqli bigiz yordamida o’rnatish; g-
qo’ziqorinchani o’rnatish moslamasi; d-tiqinni o’rnatish sterjeni
a) “Gnom”
b) “Gnom-master”
v) Tandem VM-2 "Minimaster"
g) "Kompleks-1"
8.9-rasm. Kamera yamash jihozlari
7-ilova
155
8.10-rasm. Qo’z’galmas muvozanatlash jihozini ishlash
shakli.
R
1
,R
2
-muvozanatlanmagan shina massalari (R
1
¹
R
2
), R׳
1
, R׳
2
-muvozanatlash yukchalarining massasi
8.11-rasm.
Shinalarni
muvozanatlash “SPECTRA BL-
955” jihozi
mavzu
‘quv zallari xizmati - Kutubxonashunoslik

0 ‘quv zallaridan birida.
hamda telekommunikatsiya vositalarini qo‘llab-quwatlash bilan
mashg‘ul. MK 2012-yilda «Milliy kutubxonaning kompleks
muhandisligi, axborot tizimlari maxsus texnologiyasi» nomli
loyihasi bo‘yicha «Avtomatlashgan axborot-kutubxona tizimi»
(AIBS) dasturini «METRAFOR» MCHJ bilan hamkorlikda
amalga oshirdi. «Arsenal-D» firmasi bilan birgalikda MKning sayti
yangidan tashkil etildi.
MKning 1 -qavatida elektron kutubxona faoliyat yuritadi. Uning
fondida turli tillardagi 450000 kitobning elektron shakli,
elFL
Xalqaro konsorsiumi yordamida
AVTOMOBIL TORMOZ BOShQARMASINI DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT

144
2-bosqich
Asosiy
bosqich
(55 daqiqa)
2.1. Rower Point dasturi yordamida
slaydlarni namoyish
qilish va izohlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi
2.2.
O’tiladigan mavzuga
tuzilmaviy mantiqiy chizma
asosida tushuncha berish;
2.3.
Tormoz tizimini
diagnostikalash jihozlari;
2.4.
ABS tizimli tormoz boshqarmasini diagnostikalash
(videorolik);
2.5.
Tormoz boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida malumot beradi.
2.6.
Talabalar bilimlarini
faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø
Tormoz tizimini diagnostikalash jixozlari.
Ø
Rolikli stendlarning turlari.
Ø
Deselerometr.
Ø
Ta’mirlash jixozlari.
Tinglaydilar,
yozadilar.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga
kelgan savollarga
javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.
Biznes-reja - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

156
Jahon amaliyoti shuni ko‘rsatmoqdaki, biznes-reja hamma uchun
o‘ta zarurdir.
Uning dolzarbligi quyidagilar bilan izohlanadi:
·
birinchidan, iqtisodiyotimizga bozor munosabatlari kirib kel-
moqda. Xo‘jalik yurituvchi subyektlar bozor sharoitida vujudga keladi-
gan muammolarni tasavvur eta olmaydilar. Ularga javob beradigan
darajada tayyor emaslar;
·
ikkinchidan, butunlay o‘zgarib borayotgan xo‘jalik faoliyati
sohasi katta tajribaga ega bo‘lgan rahbarlarning ham ish yuritishda
o‘zgartirish kiritishlarini taqozo etadi va ayniqsa, hozirgi kunda bir narsa
– raqobatga tayyor bo‘lib turishga chaqiradi. Bu sohada ikkinchi darajali
ishlar bo‘lmaydi;
·
uchinchidan, xorijdan investitsiya olish zarur, buning uchun
buyurtmalarimizni isbotlab berish qobiliyatiga ega bo‘lishimiz, investit-
siya mablag‘larining har bir jihatini xorijiy tadbirkorlardan qolish-
maydigan darajada ishlab chiqishimizni investorlarga ko‘rsata olishimiz
kerak.
Tuziladigan biznes-rejaning hajmi korxona bajaradigan ish faoli-
yatiga bog‘liq bo‘ladi. Biznes-rejani ishlab chiqishda tashqi
maslahatchilardan ham foydalanish maqsadga muvofiq deb hisoblanadi.
28-jadval
Aksionerlik jamiyatida mahsulot ishlab chiqarishning

151
hajmi o‘tgan yilga nisbatan solishtirma baho bo‘yicha 440537 ming
so‘mga ko‘paygan bo‘lsa, biznes-rejaga nisbatan esa 355204 ming
so‘mga ko‘paygan. Amaldagi baholar bo‘yicha yalpi mahsulot hajmi esa
bundan ko‘proqqa oshgan. Bu shundan dalolat beradiki, joriy yilda
o‘tgan yillarga nisbatan mahsulotlar bahosining o‘sishi ham kuzatilgan.
Ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki, aksionerlik jamiyatida ishlab
chiqarilayotgan yalpi mahsulotlarning aksariyati sotishga mo‘ljallangan,
ya’ni tovar sifatiga ega, biroq, aksionerlik jamiyatida o‘tgan yili tovar
mahsulotlarining kattagina qismi sotilmay omborda qolib ketgan. Bu
miqdor amaldagi baholar bo‘yicha o‘tgan yili 450271 ming so‘mni
tashkil etgan. Hisobot yili ma’lumotlariga e’tibor qiladigan bo‘lsak,
ishlab chiqarilgan yalpi mahsulotga nisbatan sotilgan mahsulotlar hajmi
amaldagi baholar bo‘yicha 318980 ming so‘mga oshgan. Bu shundan
dalolat beradiki, aksionerlik jamiyatida joriy yilda o‘tgan yildan qolgan
mahsulotlar qoldig‘ining kattagina qismini sotishga muvaffaq bo‘lingan.
Bu esa korxonaning mahsulot ishlab chiqarish va sotish hajmlari
bo‘yicha yaxshi natijalarga erishganligidan dalolatdir. Bundan tashqari
korxonada joriy yilida o‘tgan yili va biznes-rejaga nisbatan bir qadar
ko‘p mahsulot realizatsiya qilingan. Masalan, amaldagi baholar bo‘yicha
korxona joriy yilda o‘tgan yilga nisbatan 1587868 ming so‘mlik ko‘p
mahsulot sotilishiga erishilgan. Bunday natijalarni korxona uchun ijobiy
baholamoq lozim deb hisoblaymiz.
Abonement - Kutubxonashunoslik

3. Soha yoki tarmoq abonementi — bunda bilim sohalariga yoki
fan tarmoqlariga ajratgan holda alohida-alohida xizmat ko‘rsatish
bo‘limlari, masalan, iqtisod, texnika, tibbiyot, adabiyot, ma’na-
viyat kabi bo‘limlar tashkil etiladi. Bu kutubxonachiga tanlangan
soha adabiyotlari bilan unumli ishlash va uni targ‘ib qilish im-
konini beradi. Bunda faqat shu bo‘limdan foydalanuvchi kitob
xonlar bilan yakka va ommaviy ish olib borish yaxshi samara beradi.
Bunday abonementlar yirik ilmiy kutubxonalarda tashkil etiladi.
4. ARM va kutubxonalarda umumiy abonement keng tar-
qalgan. U barcha tabaqadagi kitobxonlarning talabini qondiradi.
Bunday abonementlar kam sonli kutubxona shtati mavjud bo‘lgan
holda tashkil qilinadi.
ARM va kutubxonaga a’zo qilish kitobxon shaxsi haqida to‘liq
ma’lumot beruvchi pasport yoki boshqa huquqiy hujjat asosida
olib boriladi. Har bir yangi kitobxonga kitobxonlik formulari
to‘ldiriladi. Hozirgi kunda dasturlar asosida «Kitobxon AIJ»da
kitobxonga elektron formular to‘ldirilmoqda.
Kitobxon ARM va kutubxonadan foydalanish qoidalari, ARM
va kutubxona fondi, ish vaqti, tanaffus yoki tushlik, dam olish
kuni, tozalik kuni haqida ma’lumot oladi. Kitobxon bilan dastlabki
suhbat o‘tkaziladi. Bu kutubxonaga a’zo qilish paytidagi suhbat
deb ham yuritiladi. Qoidaga binoan, kutubxona tipi va xiliga,
kitobxonlar xususiyatiga ko‘ra, kitoblar m a’lum miqdorda,
belgilangan muddatga beriladi. Masalan, ARMlarda 5 tagacha
adabiyot (asosan, badiiy asar bo‘lsa) 15 lcun muddatga berilsa,
oliy o‘quv yurti yoki kasb-hunar kollejlari va akademik litsey
ARMlarda o‘quv adabiyotlari fan predmetlarining o‘qitilish
muddatiga ko‘ra, 2, 4, 6 oy yoki bir yilgacha muddatga beriladi.
Abonementda bajariladigan eng muhim ish — o‘qishga rah
barlik qilish, o‘qish madaniyatini tarbiyalash va kitobxonlar
so‘rovini mohirlik bilan qondirishdan iborat. Bu vazifani to‘liq va
maqsadli bajarish uchun kutubxonachi kitob berishga
Mahsulot sotish rejasining umumiy hajmda bajarilishi va

|
Mahsulot sotish rejasining umumiy hajmda bajarilishi va Pdf ko'rish
|
bet | 105/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docMahsulot sotish rejasining umumiy hajmda bajarilishi va
dinamikasining tahlili, (ming so‘mda)
Hisobot yili
Hisobot yilining haqiqiysi
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yili
Biznes-
rejada
Haqi-
qatda
O‘tgan yilga
nisbatan, %
Rejaga
nisbatan, %
Sotilgan
mahsulot
hajmi, ming so‘m
1452513
2367492
304038
1
209,32
128,42
Korxona hisobot yilida biznes-reja bo‘yicha o‘tgan yilga nisbatan
ancha ko‘p mahsulot sotishni rejalashtirgan bo‘lib, mazkur reja joriy
yilda 128,42 % ni tashkil etgan. Bundan ko‘rinadiki, korxona o‘tgan
yilga nisbatan joriy yilda bir qadar ko‘p mahsulot sotishni oldindan
taxmin qilgan, ya’ni mahsulot sotish hajmini o‘tgan yilga nisbatan
biznes-rejada 914979 ming so‘mga ko‘p qilib belgilagan hamda ushbu
reja ortig‘i bilan ado etilgan. Bunday natijalar korxonaning moliyaviy
holati yaxshilanib borayotganligidan hamda ichki va tashqi bozorda o‘z
mavqeyiga ega bo‘lib borayotganligidan dalolatdir.
Mahsulot (ish, xizmat)lar sotish rejasini umumiy hajmda bajarilishi
tahlilidan so‘ng asosiy mahsulotning ayrim turlari bo‘yicha sotish
rejasini natura va qiymat shakllarida bajarilish muddatlari bo‘yicha
aniqlanishi lozim bo‘ladi.
32-jadval
Mahsulotlarning ayrim turlari bo‘yicha sotish rejasining natura
shaklida bajarilishi (dona hisobida)
Yanvar
Fevral
Mart
Mahsulot
turlari
Mahsulot
birligining
bahosi, so‘m Reja
Haqi-
qatda
Reja
Haqi-
qatda
|
| |
CAN vа ArcNET tаmоqlаri - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 87/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) CAN vа ArcNET tаmоqlаri
Stаndаrt CAN (Controller Area Network) аvtоmоbil sаnоаti uchun (1970 yillаrdа) Robert Bosch gmbh kоmpаniyani tоmоnidаn Gеrmаniyadа ishlаb chiqаrilgаn. CAN tаrmоgʻi kеtmа-kеt kаnаllаr аlоqаsigа moʻljаllаngаn. Oʻrаlgаn juftlik kаbеllаridаgi (yoki оptik kаbеldаgi) аlоqаning bаjаrilishidа, stаndаrt fizik sаtхdаgi prоtоkоllаrni vа MAC vа LLC sub bоsqichlаrni аniqlаydi. Tаrmоqning bаrchа elеmеntlаri tеng хuquqli vа umumiy kаnаlgа qoʻshilgаn boʻlаdi. Signаllаrning sаtхlаri prоtоkоllаr bilаn nоrmаllаshtirilmаgаn. CAN dа NRZ (Non Return to Xero) turdаgi kоdlаshtirish qoʻllаnilgаn. Signаturа bоshi (SOF) vа охiri (EOF) ni аniqlаsh uchun bit-stаfingdаn fоydаlаnilаdi. Хоzirgi vаqtdа EC dа аvtоmоbil tаrmоg`i uchun yangi
prоtоkоl ishlаb chiqаrilmоqdа. U stеrео аudiо vа vidео signаllаrni sifаtli uzаtish imkоnini bеrib, mоbil tеlеfоn tаrmоg`i vа intеrnеt bilаn ishlаshni tаʻminlаdi. Prоtоkоlning oʻtkаzish qоbliyati 45 Mbit/s dаn ibоrаt.
CAN tаrmојining yuqоri ishоnchliligi vа аrzоnligi ishlаb chiqаrish vа fаn uchun yaхshi yangilik boʻldi. Tаrmоq хаqiqiy vаqt mаsshtаbidа ахbоrоtlаrni yozish vа bоshqаrish uchun moʻljаllаngаn. Undаn bоshqа mаqsаdlаrdа hаm fоydаlаnish mumkin. CAN kаnаli koʻplikdа egа boʻlishning dеtеktоrlаngаn toʻqnаshuvlаr (CSMA/CD - Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection, аnаlоgichnо Ethernet) qоidаsini ishlаb chiqаdi. Tаrmоq bittа sеgmеntdаn ibоrаt boʻlishi hаm mumkin. Tаrmоq ISO 11898 stаndаrtigа mоs boʻlib, kаbеllаrining biridа uzilish boʻlgаnidа hаm u ishlаsh imkоniyatigа egа boʻlаdi. Kаnаlning ishlаsh tеzligi dаsturlаshtirilаdi vа 1 Mbit/s gаchа boʻlishi mumkin. Аrbitаjning distruktiv sхеmаsi umumiy kаnаlgа egа boʻlishni tаʻminlаydi. Хоzirgi vаqtdа stаndаrtning аrbitаj uzunlikdаgi mаydоni 11 bit (2.0а) vа 29 bit (2.0b, kеngаytirilgаn vеrsiyasi) lаrdаn ibоrаt bo`lgаn ikkitа vеrsiyasidаn fоydаlаnilаdi. Аrbitrаj kоdi bir vаqtning oʻzidа kаdrning idеntifikаtоri boʻlib hisоblаnаdi vа tаrmоq initsiаlizаtsiyasining fаzаsidа bеrilаdi. Bir vаqtning oʻzidа ikkitа аrbitаj elеmеntidаn kаdrlаrni uzаtishdа bitlаr bo`yichа “I” oʻtkаzuvchi sхеmаdаn fоydаlаnilаdi, bundа dоminаnt holatidа mаntiqiy “0” boʻlаdi. Musоbоqаdа јоlib boʻlgаn elеmеnt kаdr uzаtishni dаvоm ettirаdi, mаg`lub boʻlgаni esа kаnаl boʻshаshini kutib turаdi. Оb’еktning kоd- аdrеsi (CAN elеmеnti) qoʻshib ulаgichlаr yordаmidа bеrilаdi.
Kаnаl boʻsh boʻlsа, ulаngаn iхtiyoriy elеmеnt kаdr uzаtilish jаrаyo1nini bоshlаshi mumkin. CAN tаrmоg`idа ахbоrоt kаdrining fоrmаti yеttitа mаydоndаn ibоrаt boʻlаdi (3.2.13-rаsm).
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 117/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.105
SHamol g’ildiragining o’zgarmas aerodinamik ko’rsatkichlarida uning aylanish chastotasi
shamolning tezligiga va tezyurishlikka proportsional va diametrga teskari proportsional yuqorida
aytib o’tilganidek shamol g’ildiragi ishlab chiqaradigan quvvat uning lopastlar soniga bog’liq emas.
Ammo, (5) formulaga kiruvchi koeffitsient qiymati – g’ildirakning tez yurishi, formasi va lopastlar
soniga bog’liq. Bu ma’noda SHEU quvvati shamol g’ildiragining lapastlar soniga bog’liq.
SHamol g’ildiragining ishlash momenti maxsus aerodinamik profilga ega, lapastlarga paydo
bo’luvchi aerodinamik kuch hisobiga hosil bo’ladi.
Bu jarayon paytida fizikaviy ma’nosi samalyotning qanoti bilan havoli oqim bilan o’tishiga
o’xshash bunday holda qanot ostida ko’tarilgan bosim zonasi hosil bo’ladi, uning ustida esa, qarama-
qarshi pasaygan bosim zonasi bo’lsa ko’tarma kuchini r hosil bo’lishi bilan asoslanadi, u esa shamol
g’ildiragi ustida aylanishi mamentiga aylanadi. Shamol energiyasi
SHamol havoning Yer yuzasida notekis qizishidan hosil bo’ladi. Bunda issiq havo qatlami
yuqoriga, sovuq qatlami patga almashadi.
Oxirgi 10 yillardan Jahonda shamol energetikasi (SHE) ulkan rivojlanishga ega bo’ldi. O’rtacha
yillik SHE qurilmalari (SHEQ) quvvati 32 % dan yuqori bo’ldi.
Hozirgacha hech bir energetika sohasi bunaqa darajada rivojlanmagan. 1- jadvalda SHEQ
geografik taqsimlanishi keltirilgan. Bunda SHEQ nominal quvvati 1 MVt va undan ortiq bo’lgani
hisobga olingan. Ilg’or o’rinlarda Yevropa mamlakatlari va AQSH egallaydi, chunki bu geografik
manzillarda SHE rivojlantirishga 1980 yildan boshlab ahamiyat berilla boshlangan. Rivojlanayotgan
mamlakatlarda ham bu energiya turiga katta e’tibor qaratilmoqda, chunki u mamlakatlarda yoqilg’i
energetika resurslarining kamligi yaqqol isbotlangan.
SHamol parametrlarini har bir region uchun aniqlashda va undan samarali foydalanishda
shamol energetik kadastri ishlab chiqiladi. Asosiy SHEK xarakteristikalariga quydagilar kiradi:
shamol o’rtacha yillik tezligi va uning sutkali darajasi;
tezlik qaytalanuvchanligi, uning xili va parametrlari;
shamolning maksimal tezligi;
shamol davrisining taqsimlanishi va energetik tinch davr davomiyligi;
shamol solishtirma quvvati va energiyasi;
region shamol energetik resurslari.
SHamol resurslari iqlim ma’lumotlarini o’rtacha shamol tezligi kattaliklarini statik tahlil asosida
olinadi va ularni standart anemometr balandligi keltiriladi (Yer sathidan 10 m).
SHamol noteksligini har birj oy uchun aniqlashda mahalliy ta’sirlarni orografiya, g’adir-budirlik,
do’nglik-pastlik, uning ochiqligi, dengiz sathidan balandligi va boshqalar hisobga olinib, shamol
kuchiga va yo’nalishiga ta’siri o’rganiladi.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 121/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.109
3-rasm. CdTe yupqa pardasi yutilish koeffitsientini turli vaqt orlig‘ida kristallanish holati
uchun foton energiyasiga bog‘liqligi
Ko‘rinib turibdiki, CdTe yupqa pardasi kristallanishi 7 minut oralig‘ida yorug‘lik nurini
ko‘rinadigan sohasida va IQ spektriga yaqin diapazonda nisbatan yuqori yutilish koeffitsientiga ega.
CdTe plyonkalarining optik ishlashini yaxshilash uchun namunani ko‘proq vaqt kristallash kerak. Bu
natija juda muhim, chunki yutilish koeffitsientining spektral bog‘liqligi quyosh yorug‘lik energiyasini
elektr energiyasiga aylanish samaradorligiga ta'sir qiladi [3].
Adabiyotlar ro’yxati
1. Green, M. A., Dunlop, E. D., Levi, D. H., Hohl-Ebinger, J., Yoshita, M., & Ho-Baillie, A. W. Y.
(2019). Solar cell efficiency tables (version 54). Progress in Photovoltaics: Research and Applications,
27(7), 565–575.
2. Оноркулов, К. Е., & Зокиров, А. И. (2023). Technology for obtaining anomalous
photovoltaic effect films from cadmium halides and on the nature of Microphotocells. Вестник
евразийского национального университета имени лн гумилева серия физика.
Астрономия, 143(2), 16-23.
3. A El-Amin, A., & Ibrahim, A. (2012). Structural, Optical, and Electrical Properties of CdTe Thin
Films Deposited by Glancing Angle Deposition. Current Nanoscience, 8(5), 783-789.
ELEKTR TA’MINOTI TIZIMIDA KUCHLANISH OG‘ISHIGA QO‘YILGAN TALABLAR
I.Z.Ibroximov, A.A.Dadaxanov
Namangan muhandislik-texnologiya instituti
Annotatsiya: Ushbu maqolada elektr energiyasining sifat ko‘rsatkichlari qatoriga kiruvchi
kuchlanish og‘ishi, uning meyyoriy hujjatlar bo‘yicha ruxsat etilgan qiymatlari va formulalari
keltirilgan.
Kalit so‘z: Elektr energiyaning sifat ko‘rsatkichlari, kuchlanish og‘ishi, kuchlanishning haqiqiy
va nominal qiymati.
Hozirgi kunda iste’molchilarning soni keskin ortib borayotganligi sababli elektr energiyasiga
bo‘lgan talab tobora ortib bormoqda. Elektr energiya tovar hisoblanib, uning o‘ziga xos xususiyati
|
| |
-rasm. Hitachi TM4000Plus elektron mikroskopi yordamida olingan AFK li CdTe yupqa

1-rasm. Hitachi TM4000Plus elektron mikroskopi yordamida olingan AFK li CdTe yupqa
pardalarining sirt ko‘rinishlari. a- yuqoridan 2D tasvir, b va c- yon tomondan 3D tasvir
a)
b)
c)
Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.108
Boshlang‘ich material sifatida "yarim o‘tkazgichlar uchun" kukunli CdTe va CdSe navlari
ishlatilgan. Statsionar bug‘lanish rejimini o‘rnatishdan oldin, tigel panjur bilan qoplangan, bu
materialning cho‘kish vaqtini aniqroq nazorat qilish imkonini berdi. Zaryadning tarkibini va
bug‘langan materialning dastlabki oqimini saqlab qolish uchun bug‘lanishdan oldin zaryad bug‘lanish
rejimida 20...25 daqiqa davomida tavlandi. Uzunlamasına ish rejimida elektrodlar orasidagi kichik
masofa plyonkalarning elektr quvvatini pasaytiradi, shuning uchun katta qalinlikdagi plyonkalarni
olish va cho‘kma haroratini oshirish, shuningdek, zarrachalarning substratga kirishi va to‘g‘ridan-
to‘g‘ri aloqa qilishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun, tigelning yuzasi kvarts plastinka bilan qoplangan.
CdTe kristalitini 45° burchak ostida joylashgan slyuda yupqa pardasiga 5, 6 va 7 minut o‘stirish
orqali olingan namunalarni o‘tkazish T va aks ettirish R spektrlari olingan, mos ravishda (2-rasm a va
b) shaklda keltirilgan.
a)
b)
2-rasm. CdTe yupqa pardalarini o‘tkazish (a) va aks ettirish (b) spektrlari
O‘sish vaqtini o‘zgartirish (5, 6 va 7 minut) slyuda yupqa pardadagi CdTe kristallitlarining
o‘lchami, zichligi va joylashishiga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi. CdTe kristallitlari va yorug‘lik o‘rtasidagi
o‘zaro ta'sir ularning hajmi, shakli va joylashishiga bog‘liq. Kattaroq kristallitlar yoki zichroq
tuzilishlar turli T va R spektrlariga olib kelishi mumkin. Chizmadan ko‘rinib turibdiki CdTe
kristalitlarini o‘stirish vaqti ortgani sari o‘tkazish T va qaytarish R spektrlarining intensivligi qiymati
ortib ketar ekan. Bundan tashqari, sirt yuzasidagi do‘ngliklar unchalik susaymasligi kuzatildi.
O‘tkazuvchanlik spektrlaridan shuni ta'kidlaymizki, yutilish qirrasi ortib borishi bilan kichik to‘lqin
uzunliklariga siljigan.
Yutish koeffitsienti (α) quyidagi munosabat yordamida hisoblangan:
2
1
(1
)
ln
R
d
T
(1)
bu yerda d – yupqa parda qalinligi, R va T - mos ravishda aks ettirish va o‘tkazish
koeffitsientlari.
|
O„zbekiston Resupblikasi FVVning fuqaro muhofazasiga oid

20
o‗tkazilib, shundan keyin tegishli qarorlar qabul qilishni ta‘minlash lozimligi va
bundan tashqari yog‗in-sochin mavsumini bexatar o‗tkazish borasida yana qanday
tadbirlar tashkil qilinishi va o‗tkazilishi mukammal bayon qilingan.
O‗zbekiston Respublikasi aholisi va hududlarni tabiiy va texnogen tusdagi
FVlar sodir bo‗lganida yoki sodir bo‗lish ehtimoli tug‗ilganida aholini xavfsiz
joylarga vaqtinchalik hamda doimiy evakuatsiya qilishni yanada takomillashtirish
maqsadida
2006-yil 8-noyabrda “Tabiiy va texnogen tusdagi FVlar tug„ilganda
aholini evakuatsiya qilish bo„yicha tavsiyanoma” ishlab chiqilgan.
Hozirgi kunga kelib, jahonda, shu jumladan respublikamizda tabiiy va
texnogen tusdagi FVlarning keskin ortib borishi, ularning ko‗lamlari o‗zgarishini
hisobga olgan holda ushbu Tavsiyanomada FVDT va FMning barcha tuzilmalari
xodimlarining respublika aholisini tabiiy ofat oqibat va boshqa xavflardan muhofaza
qilish borasida mas‘uliyati oshib borayotganligi, aholini xavfsiz joylarga evakuatsiya
qilish tadbirlarining hozirgi zamon talablariga mos keladigan darajada tashkil
etishlari, buning uchun qanday tadbirlarni tashkil qilish va o‗tkazish lozimligi bayon
etilgan.
―Aholi va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli FVdan muhofaza
qilish to‗g‗risida‖gi qonunning qabul qilinishi FVdan muhofaza qilish sohasida davlat
siyosatini og‗ishmay amalga oshirish, haqiqiy xavf-xatar manbalari va ularning
tabiatini anglab etish har bir kishiga yuz berishi mumkin bo‗lgan avariya, halokat,
tabiiy ofatlardan muhofaza qilinganini sezish imkoniyatini beradi. Shu qonun
talablarini bajarish hamda respublika aholisini FVlardan ogoh etish tadbirlarining
yanada ijobiy tomonga o‗zgartirish maqsadida 2006-yilda vazirlik tomonidan
Foydalanilgan adabiyotlar

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.107
kristallanish jarayonini boshqarish, so‘ngra materialning elektrofizik xususiyatlarini tavsiflash uchun
bir qator optik o‘lchovlarni o‘z ichiga oladi.
Kalit so‘zlar: anomal foto kuchlanish effekti, kadmiy xalkogenidlari, kadmiy tellur yupqa
pardalari, qalinlik gradienti, cho‘kma qiyaligi, o‘tkazish (T) va aks ettirish (R) spektrlari, yutilish
koeffitsienti .
Fotoeffekt quyosh batareyalarining ishlashiga asos bo‘lgan asosiy hodisa bo‘lib, qayta
tiklanuvchi energiya manbalariga o‘tishda tobora muhim ahamiyat kasb etayotgan texnologiya.
Biroq, quyosh batareyalarining samaradorligi material turini, dizayn va konfiguratsiyasi o‘zgartirish
yordamida erishish mumkin bo‘lgan yuqori nazariy samaradorlik bilan chegaralanadi. Shu sababli,
quyosh batareyalari samaradorligini oshirish uchun muqobil yondashuvlarni o‘rganishga qiziqish
ortib bormoqda. Istiqbolli yo‘llardan biri bu ba'zi materiallarda, shu jumladan kadmiy
xalkogenidlarida kuzatilgan anomal foto kuchlanish effektni o‘rganishdir [1]. CdTe asosida
tayyorlangan yupqa pardalardan quyosh elementlar, masofaviy sensorlar, aloqa uskunalari va
optoelektronik qurilmalarni yaratishda keng foydalaniladi.
CdTe birikmali AFK yupqa pardalarini olish uchun biz vakuumda issiqlik orqali bug‘lanish
usulidan foydalandik. Vakuum o‘rnatish УВН 7 tipidagi qurilmada 10
-5
mm simob ustuni bosimi hosil
qilinadi. Bug‘lantiruvchi sifatida molibden simidan tayyorlangan maxsus tigel ishlatilgan.
Bug‘lantiruvchi tigelning bug‘lanish haroratini tokni sozlash orqali rostlandi. Kristalitlar
o‘stiriladigan taglik sifatida metall kontaktli shisha ishlatilgan. Taglik pechka yordamida isitiladi va
haroratini 300 °C gacha o‘zgartirish mumkin. Tigel va taglikdagi harorat ularga to‘g‘ridan-to‘g‘ri
biriktirilgan xromel-alumel termojuftlar tomonidan nazorat qilindi.
Taglik 0,5% nitrat kislotaning qaynab turgan eritmasida ishlov berish orqali tozalandi,
distillangan suvda qayta-qayta qaynatiladi, tibbiy spirt bilan artib, bug‘lanish kamerasiga 45° burchak
ostida joylashtirildi.
Bug‘lanish kamerasidagi bosim 10
-5
mm simob ustuniga erishgandan so‘ng tagliklar 30 daqiqa
davomida 100 °C haroratda qizdirilgan.
CdTe materialining bo‘laklarini 575°C da bug‘latildi. CdTe asosida yupqa pardalar olish
jarayonida taglik temperaturasi nazoratda ushlab turildi. CdTe materialining bo‘laklarini bug‘latilish
davomiyligi 5, 6, 7 minut davom ettirilib yupqa pardalar olindi.
Hitachi TM4000Plus SEM yordamida olingan CdTe yupqa pardalarining sirt ko‘rinishi
namunaning morfologiyasi va topografiyasi haqida muhim ma'lumotlarni ochib beradi. SEM
tasvirlari yupqa plyonka yuzasi nisbatan silliq ekanligini ko‘rsatadi, yuqori kattalashtirishda donalar
va yoriqlar kabi ba'zi kichik sirt xususiyatlari ko‘rinadi [2]. (1-rasmga qarang).
-jadval Ommaviy marketingni yakkama-yakka tartibdagi marketing bilan taqqoslash

|
-jadval Ommaviy marketingni yakkama-yakka tartibdagi marketing bilan taqqoslash
|
bet | 112/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 3.1.2-jadval Ommaviy marketingni yakkama-yakka tartibdagi marketing bilan taqqoslash
Ommaviy marketing
|
Yakkama yakka marketing
|
O‘rtacha mijoz
|
Yagona mijoz
|
Xaridor nomalumligi
|
Xaridorning tavsifi
|
Standart mahsulot
|
Maxsus marketing taklifi
|
Ommaviy ishlab chiqarish
|
Maxsus ishlab chiqarish
|
Ommaviy tarqalishi
|
Individual taqsimlash
|
Ommaviy reklama
|
Individual murojaat
|
Ommaviy oldinga siljish
|
Individual imtiyozlar
|
Bir tomonlama
|
Ikki tomonlama murojaatlar
|
Keng miqyosli iqtisodiyot
|
Maqsadli iqtisodiyot
|
Bozor ulushi
|
Xaridor ulushi
|
Barcha xaridorlar
|
Daromad oluvchilar
|
Xaridorlarni jalb qilish
|
Xaridorlarni ushlab turish
|
Tarqatish kanallarining qisqarishiga sabab firmalar uchun an’anaviy ravishda oraliq mutaxassislar tomonidan bajariladigan funksiyalarni qabul qilish imkoniyati mavjud, chunki Internet iste’molchilar bilan o‘zaro munosabatda bo‘lishning samaraliroq qobiliyatiga ega va shu bilan birga iste’molchilar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni kuzatishga imkon beradi.
Alohida holat bu elektron shaklda yetkazib berilishi mumkin bo‘lgan mahsulotlar va xizmatlardir. Shu bilan birga, yetkazib berish yo‘nalishi imkon qadar kamayadi. Elektron usul ko‘ngilochar sanoatning raqamli mahsulotlarini (filmlar, videolar, musiqa, jurnallar, gazetalar va boshqalar), ma’lumot, o‘quv vositalarini etkazib berish uchun keng qo‘llaniladi va dasturiy ta’minotni ishlab chiqish va yetkazib berish bilan shug‘ullanadigan kompaniyalar tomonidan samarali qo‘llaniladi.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 126/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.113
o‘zgaruvchan tabiati tufayli bajarilgan operatsiyalar natijasida olingan natijalar barqaror qolmaydi
va qisqa yoki uzoq muddatli uzilishlar sodir bo‘ladi. Shuni inobatga olgan holda shunday avtomatik
qurilma yaratishimiz kerakki, yuklamakarni fazalar bo‘yicha qayta taqsimlashda iste’molchilarda
energiya uzilishi bo‘lmasligi va kuchlanishi bergilangan nominal qiymatdan o‘zgarmasligiga
erishishimiz kerak.
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
Xoliddinov I.X. Elektr energiyasini sifat ko‘rsatkichlari. Allayev Q.R. tahriri ostida. Farg‘ona
2022.
2.
ГОСТ 13109-97. Нормы качества электрической энергии в системах электроснабжения
общего назначения. - М.: Изд-во стандартов, 1998. - 31 с.
3.
A.A. Abdullayev, H.Sh. Ne’matjonov, I.Z. Ibroximov. Elekt tarmoqlarida hosil bo‘layotgan
nosimmetriya koeffitsientini aniqlash. STJ FerPI, ФарПИ ИТЖ, НТЖ ФерПИ, 2022, спец.выпуск №4
O’ZBEKISTONDA BIOGAZ ISTIQBOLI
I.X. Izzatullayev, Sh.Bobonazarov
Namangan Muhandislik-Texnologiya Instituti
Annotatsiya: Ushbu tezisda bugungi kunda Respublikamiz energetika tizimida biogaz
energiyasini o’rni uning rivojlanish bosqichlari o’rganilib chiqilgan.
Kalit so’zlar: biogaz, gaz, og’it, biomassa, gazgolder.
Respublikamizda markazlashgan elektr tarmog`i mavjud bo`lishiga qaramasdan, qish faslida
ayrim nosozliklarni vujudga kelishi tufayli qishloq hududlarigacha elektr energiya yetmaydigan
holatlar kuzatilishi mumkin. O`zbekistonning 60%dan ko`proq aholisi qishloq hududida istiqomat
qiladi, ulardan deyarli 30,5% qismi kam ta`minlangan. Energiyaning no`to`g`ri ta`minlanishi mahalliy
aholining daromad topish imkoniyatlariga salbiy ta`sir ko`rsatmoqda. Respublikamizda tabiiy gaz,
neft va ko`mir kabi qazilma manbalari mavjud. Biroq mamlakatning gaz manbalari kamayayotganligi
uchun alternativ energiya manbalariga talab mavjud. Yurtimizda biogaz texnologiyalarini
rivojlanishiga yordam berish loyihasining asosiy maqsadi mahalliy fermalarda dastlabki biogaz
zavodlarini yaratish va ularni amalda sinab ko`rish. Bu amaliy foydani va biomassa energiyasini kichik
va o`rta chorva fermalarda ishlatish foydasini namoyish qiladi. [1]
Shu qatori bu texnologiya Respublikamizda ham qo’llanilmoqda, xususan Toshkent, Jizzax,
Qashqadaryo, Xorazm, Samarqand, Farg’ona viloyatlarida qurilgan va hozirda ishlamoqda.
Respublikada qurilgan texnologiyalar yangi bo’lganligi sababli bu qurilmalarni asosan ko’rgazmali
desa bo’ladi. Qurilmalarning egalari biogazdan faqat o’z xo’jaliklari uchun foydalanadilar. Ko’plab
chorvachilik, parandachilik xo’jaliklari, Fag’ona aeratsiya stantsiyasi va biomassalarni ko’plab yig’ilib
qolish ehtimoli bo’lgan hududlarda biomassalardan turli maqsadlarda foydalanish tufayli
biomassalardan chiqadigan gazlarning ta’sirini hisobga olinmaydi. O’zbekistonda energiyadan
foydalanish asosan tabiiy gaz, neft, GES, ko’mir hisoblanadi. O’zbekistonda energiyadan foydalanish
balansi 1-diagrammada keltirilgan.
|
| |
Internet marketingining kontsepsiyalari va asosiy elementlari

|
Internet marketingining kontsepsiyalari va asosiy elementlari
|
bet | 108/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi
Hozirgi vaqtda Internet - marketingda ushbu hodisaning evolyutsiyasini aks ettiradigan uchta kontseptsiya shakllantirildi (3.1.1-jadval).
Internet marketing 1.0 kontseptsiyasi Internetni rivojlantirish jarayonida ishlatilgan. Asosiy maqsad Internetda bo‘lish edi, ya’ni, marketing strategiyasi web-saytni ishlab chiqish va nashr etish bilan cheklangan. Bunda asosiysi miqdoriy ko‘rsatkichlarni hisoblash edi, masalan tashriflar soni, sahifalarni ko‘rish soni, foydalanuvchilarning saytga sarflagan o‘rtacha vaqti va boshqalar.
Internet marketing 2.0 konsepsiyasi (mavjud va bo‘lishi mumkin mijozlar bilan ishlashga yo‘naltirilgan Internet-marketingni rivojlantirish) bugungi kunda ko‘pgina tijorat tashkilotlari tomonidan qo‘llaniladi. Ushbu bosqichda oddiy korporativ websaytlar va yirik mavzuli portallar ishlab chiqilmoqda. Strategiya maqsadga erishishga yo‘naltirilgan, masalan, qidiruv tizimida birinchi darajali qidiruv so‘rovlari uchun birinchi o‘rinni egallash, maqsadli auditoriyaning maksimal sonini jalb qilish.
|
| |
 O‘z-o‘zini tekshirish savollari

|
O‘z-o‘zini tekshirish savollari
|
bet | 113/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi O‘z-o‘zini tekshirish savollari
Internet-marketing qachon paydo bo‘lgan va kelib chiqish sabablari nimalardan iborat?
Internet-marketing tushunchasini ochib bering.
Internet-marketingning ob’ekti va predmeti nima?
Internet-marketingning asosiy majmualarining ma’nosi.
Konvergensiya jarayoni nimadan iborat?
Internet-marketingning xususiyatlari va afzalliklarini aniqlang.
Ommaviy marketing va yakkama-yakka marketingni qiyosiy tavsiflab bering.
3.2. Internet-marketing strategiyasi 3.2.1. Marketing tadqiqotlari - turlari va usullari
Marketing faoliyati samaradorligini tahlil qilish, rejalashtirish, amalga oshirish va monitoring qilish jarayonida atrofdagi marketing muhiti va korxonaning ichki muhiti to‘g‘risida turli xil ma’lumotlar talab etiladi.
Marketing tadqiqoti – bu marketing faoliyatining turli jabhalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni muntazam ravishda to‘plash, tahlil qilish va namoyish qilish bilan bog‘liq faoliyat.
Marketing tadqiqoti – bu axborot orqali korxonani bozorlar, iste’molchilar, raqobatchilar, tashqi marketing muhitining barcha elementlari bilan bog‘laydigan funktsiya.
Zamonaviy, foydali va to‘liq ma’lumot kompaniyaga quyidagi imkoniyatlarni beradi:
moliyaviy xavf va korxona obro‘siga putur yetkazadigan xavfni kamaytirish;
raqobatdosh ustunliklarga ega bo‘lish;
marketing muhitini kuzatib borish;
strategiyani muvofiqlashtirish;
ish faoliyatini baholash;
menejerlarning sezgilarini kuchaytirish.
Kompaniya marketing tadqiqotlarini mustaqil ravishda yoki marketing bo‘limi yoki ihtisoslashtirilgan tashkilotlar tomonidan olib boradi.
Marketing tadqiqotlarining odatiy turlari:
Market bozor xususiyatlarini o‘rganish;
Market bozorning imkoniyatlarini o‘lchash;
Korxonalarning bozordagi ulushlarni o‘rtasida taqsimlan-
ishini tahlil qilish;
Savdo tahlili;
Tadbirkorlik faoliyati tendentsiyalarini o‘rganish;
Raqobatchilarning mahsulotlarini o‘rganish;
Yangi mahsulotga va uning hajmiga bo‘lgan munosabatni o‘rganish;
Talab va narxlarni uzoq muddatli bashoratlash;
Raqobatchilarning narx siyosatini o‘rganish va boshqalar.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 633

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.585
Рис.2. Измеренное текущее значение тока короткого замыкания по часам
В 9:15 ч ток короткого замыкания был самым низким и составил 1.48 А, что на 83.16 %
меньше по сравнению с каталожным значением тока короткого замыкания модуля. В
среднем, текущее значение тока короткого замыкания была на 40.09 % меньше,
чем его
паспортное значение. Эта разница весьма недопустима, особенно когда быстрыми темпами
растёт благосостояние населения и экономики. Потому что это приведёт к снижению
эффективности самой панели и станции, в результате чего
будет наблюдаться дефицит
электроэнергии в значительной степени. Все вышесказанные разницы параметров
возможно сократить как минимум на 15-20 %, если очистить поверхность солнечных
панелей от пыли или же разработать и применить автоматическую систему очистку от пыли.
Заключение. Таким образом,
можно сделать вывод, что текущие параметры
изученной солнечной панели значительно снизились из-за пыли, выпадавший на их
поверхность. Максимальное значение тока короткого замыкания Isc был равен 6,48 Ампер,
что на 26,27 % меньше чем его паспортное значение.
Данное разница параметров
недопустимо, так как это приведёт к снижению генерации электроэнергии. Поэтому для
эффективной, стабильной генерации электроэнергии требуется периодически очищать
поверхность солнечных панелей от пыли или же выходя из их конструктивно-механической
части разработать и применить автоматическую систему очистки с мало затратным
расходом энергии собственных нужд.