Kontrollerlar va adapterlar - 1-mavzu. Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari, Dasturlar va apparat...

Kontrollerlar va adapterlar – asosiy
platadan ma‘lumotlarni periferiya qurilmalariga va
aksincha, periferiya qurilmalaridan asosiy plataga
uzatuvchi
qurilmalar.
Kontrollerlar
va
adapterlarning bir necha ko‘rinishlari mavjud.
Ulardan keng tarqalganlari:
videokarta;
tovush kartasi;
tarmoq kartasi;
modem.
Videoxotira – operativ xotiraning bir
turi bo‘lib, unda kodlashtirilgan tasvir
saqlanadi.
Bunday
xotirada
saqlanayotgan
ma‘lumotlar bir varakay ikki qurilmaga –
monitor ekrani displeyiga va protsessorga
uzatiladi. Shuning uchun videoxotiradagi
ma‘lumotni protsessorda qayta ishlab,
monitor
ekranida
boshqa,
yangilangan
tasvirni ko‘ rish mumkin.
Uzatish tezligi uchta holatga bog‘ liq:
monitorning ko‘rsatish quvvatiga;
monitorda tasvirlanadiga ranglar soniga;
ekranda yangilanadigan tasvirlar
chastotasiga;
Kuchlanish Bloki –
asosiy tok manbaidan
kelayotgan 220 V
(110 V) kuchlanishni
kompyuterning
konstruktiv
elementlari uchun
+12V, +5V va +3,3V
ga aylantirib
beruvchi qurilma.
Monitor axborotni universal chiqaruvchi
qurilma bo‘lib, videokartaga ulanadi.Тasvir
kompyuter formatida (nollar va birlar ketma-
ketligidan iborat) videoxotirada saqlanadi. Kompyuter
videoxotiradagi
axborotni
o’qib,
uni
ekranda
akslantiradi. Zamonaviy monitorlarda tasvirlarning
yangilanish chastotasi sekundiga 75 ga teng Kinofilmlar
da, ya’ni televizorda kadrlarning almashinish
chastotasi sekundiga 24 kadrni tashkil etadi
Statsionar
kompyuterlarda
elektron-nurli
trubkali
monitorlar ishlatiladi. Bunday monitorlar diagonal
o’lchamlari dyuymlarda (1 dyuym = 2,54 sm)
o’lchanadi. 14, 15, 17 dyuymli va undan yuqori
bo’lgan o’lchamga ega monitorlar ko’plab ishlab
chiqilgan. Biroq bunday monitorlar yuqori statik
elektr potensiali, elektromagnit nurlanish va radiatsiya
manbai bo’ lib, inson salomatligiga salbiy ta’sir ko’
rsatishi mumkin.
Shuning uchun bunday
monitorlar bilan ishlashda sanitariya-gigiyena
talablariga rioya qilish zarur.
Portativ va cho’ntak kompyuterlarida suyuq kristallar
asosida ishlaydigan yassi monitorlardan foydalaniladi. Keyingi
paytlarda statsionar kompyuterlarda ham bunday monitorlar
foydalanilmoqda. Ularning imkoniyatlari yuqori bo’lishi bilan
birga inson salomatligiga ta’siri yo’q.
Suyuq kristall asosida ishlaydigan monitorlarda 15
milliondan ortiq ranglarni tasvirlash mumkin. Bunday
monitorlarni LCD-monitorlar (Liquid Crystal Display suyuq
kristalli displey) ham deb atashadi. Ularning asosiy
afzalliklari - og’irligi, yassiligi, elektr energiyasini kam iste’mol
qilishi, inson salomatligiga ta’siri kamligi. Kamchiliklari - narxi
qimmatligi, tasvir sifatining ekranni turli burchak ostidan qaralishi
bilan bog’liqligi.
Plazmali monitorlar, plazmali ekranlar, plazmali displeylar [plasma display, plasma display panel -
PDP ] – yassi monitorning bir turi bo’lib, ularda tok o’tkazuvchi ikki panel o’rtasidagi gazni
ionlashtirish effektidan foydalangan holda tasvir hosil qilinadi. Har bir piksel miniatyurali l yuminissent
lampaga singari qizil, yashil, zangori rangni nurlantiradi. Plazmali monitorlar suyuq kristalli
monitorlarga nisbatan uncha yuqori ko’ rsatkichga ega emas. Nuqta o’ lchami 1 mm ni tashkil etadi.
Shu bilan birga ularning o’lchami katta bo ‘lishi ham mumkin (1 metr va undan katta).
Klaviatura axborotdagi belgilarni, shuningdek boshqaruvchi
signallarni kompyuter xotirasiga kiritishda ishlatiladi.
Manipulyatorlar — ekran ko‘rsatkichini qulay boshqarish imkonini beruvchi maxsus
qurilma.
Ularga quyidagilar kiradi:
1. Sichqoncha; 2. Тrekbol; 3. Djoystik
|