Sun'iy intellekt rivojlanishidagi asosiy to’siqlar

37
miyasi 20-30 vatt energiya iste'mol qilsa-da, o’rgatish mumkin bo’lgan sun'iy intellekt
tizimlarining so’nggi avlodi kichik shaharni energiya bilan ta'minlash uchun yetarli
energiya sarflaydi. Bugungi sun'iy intellekt tizimlarining yuqori energiya iste'moli
ularning quvvat sarfini kamaytirish uchun protsessorlar turlarini va kompyuter
arxitekturasini o’zgartirishning asosiy shartidir.
63
. Maʼlumot olishdagi barcha toʻsiqlar
bartaraf etilmadi: “Neyron tarmoqlarda ham fuqarolik, ham harbiylar bilan bogʻliq
muammo bor: biz ularni ochiq maʼlumotlarga oʻrgata olmaymiz. Chunki o’shanda
hujumchilarga neyron tarmoqlarimizni qanday aldash kerakligi ayon bo’ladi.
Axborotni sintez qilish vositalari kerak, chunki haqiqiy ma'lumotlar ko’pincha etarli
emas "
64
.
Hozirgi cheklovlarga quyidagilar kiradi:
1. Texnik standartlarning yo’qligi. Bu kundalik
hayotda texnologiyadan keng
foydalanishning oldini oladi. Ushbu cheklovni olib tashlash uchun hozirda sun'iy
intellekt sohasidagi standartlar tayyorlanmoqda va tasdiqlanmoqda. Xalqaro miqyosda
bu birinchi navbatda Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO), Rossiya
Federatsiyasida esa Texnik tartibga solish va metrologiya federal agentligi
(Rosstandart) tomonidan amalga oshiriladi.
2. Butun infratuzilmani yangi texnologiyalarga moslashtirish zarurati. Aksariyat
hollarda korxonalar o’zlarining infratuzilmasi asosida sun’iy intellekt yechimlarini
joylashtirishni ma’qul ko’radilar;
shunga mos ravishda, sun’iy intellekt xizmatlari
uchun foydalaniladigan ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash infratuzilmasiga
yuklama doimiy ravishda oshib bormoqda.
65
. Bunga sun'iy intellekt sohasida malakali
kadrlar, ham
mutaxassislar, ham o’qituvchilar etishmasligini qo’shishimiz kerak.
3. Sun'iy intellekt texnologiyalarining boshqa "uchdan-end" raqamli
texnologiyalarning rivojlanish darajasiga boliqligi. Masalan, Internetning barqarorligi
va tezligining yuqori darajasi talab qilinadi va buning uchun beshinchi avlod simsiz
aloqa texnologiyalarini amalda yoyish - 5G mobil tarmoqlarini rivojlantirish zarur. Bu
sun'iy intellekt algoritmlarini o’rgatish va sun'iy intellekt tizimlari tomonidan qaror
qabul qilish uchun zarur bo’lgan katta hajmdagi ma'lumotlarning jadal uzatilishini
ta'minlaydi.
Yuqorida aytilganlarning barchasiga qo’shimcha
ravishda, AQSh va Xitoy
o’rtasidagi savdo va texnologiya urushini ko’rib chiqishga arziydi. Agar hozirda
Qo’shma Shtatlar sun'iy intellektni rivojlantirish bo’yicha dunyoda yetakchi bo’lsa,
Xitoy rivojlanish bo’yicha AQShdan o’zib ketadi. Ushbu qarama-qarshilik Xitoyning
63
Istiqbolli
AI
tizimlari
ko'proq
quvvat
talab
qiladi,
09/14/2018.
URL:
https://www.compel.ru/lib/94727 (kirish sanasi: 12/10/2021).
64
Yatsurenko A. Mutlaq algoritm. Sun'iy intellektni rivojlantirish muammolari // Yangi mudofaa
tartibi. Strategiyalar. 2021 yil, 5-son (70). URL: https://dfnc.ru/arhiv-zhurnalov/2021-5-
70/absolyutnyj-algoritm-problemy-razvitiya-iskusstvennogo-intellekta/ (kirish sanasi: 10.12.2021).
65
Rossiyada sun'iy intellektning kirib borishi IT infratuzilmasi va mutaxassislariga investitsiyalarga
bog'liq //
ICS media, 13/01/2021. URL: https://www.iksmedia.ru/news/5713975-Proniknovenie-
iskusstvennogo-intell.html (kirish sanasi: 10.12.2021).
38
eng yaxshi sun'iy intellekt kompaniyalarini barqaror o’sishi uchun zarur bo’lgan
kapitalni topishda qiynalib qoldi.
66
.
Texnik cheklovlarga qo’shimcha ravishda, bir qator ijtimoiy to’siqlarni ajratib
ko’rsatish mumkin, ular orasida:
1. "Yovuz vodiy" effektining ta'siri (Uncanny vodiy). Uning mohiyati
robotlarning paydo bo’lishiga odamlarning hissiy munosabati. Robot foydalanuvchi
tomonidan ehtiyotkor va dushman sifatida qabul qilinadi,
tashvish va rad etishni
kamaytirish uchun robotning odam bilan o’xshashligini oshirish kifoya. Robotni
bunday "insoniylashtirish" inson tomonidan robotni idrok etishni yaxshilaydi, ammo
agar ma'lum chegaraga qadar robotning odamga o’xshashligi xushyoqishni keltirib
chiqaradigan bo’lsa, u holda ma'lum bir nuqtadan boshlab, odamsimon robotlar o’tkir
nizolarni keltirib chiqara boshlaydi. insoniyatga real taqlid qilish tufayli dushmanlik va
qo’rquv, odam bilan kichik nomuvofiqliklar kuzatilgan.
67
.
2. "Algoritmik shaffoflik" so’rovi ("qora quti" usulini qabul qilmaslik). Ultra
chuqur multimodal neyron tarmoqlarni yanada rivojlantirish sun'iy intellekt tizimlari
uchun majburiy talab sifatida "algoritmik shaffoflik"
muammosini yanada
kuchaytiradi.
3. "Konvey qonuni", unda aytilishicha: tashkilotlar ushbu tashkilotdagi aloqa
tuzilmasini takrorlaydigan tizimlarni loyihalashtiradilar. "Konvey qonuni" oyasini
1967 yilda dasturchi Melvin Konvey bildirgan.
68
. M.Konveyning so’zlariga ko’ra, har
qanday tizimlar, jumladan, kompyuter dasturlari yoki ilovalari, ularni ishlab chiquvchi
odamlarning qadriyatlarini aks ettiradi. Keyin gender, diniy, irqiy va boshqa noto’ri
qarashlar va stereotiplar dastlab mashinani o’rganish algoritmlariga kiritilgan.