nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
~
 m ustahkam lovchi quvur

4 8 -ra sm . lkkita favvoraviy qatlam ni
k o n se n trik jo y lash g an k o 'ta rg ic h la r
y o rd am id a alohida ishlatish:
1
- zolotnikli to'siqning ichki tcshigi;
2 —
zo lo ln ik li to'siq n in g tashqi teshigi;
J - z o lo tn ik li to\siq;
4
-konussim on tayanch;
5 - o'tkazuvchi to ‘siq; <5 — shlipsli pakcr;
7 - quyruq
quvnrlarning tashqi qatori;
8
—sharsimon teskari to ’siq.
q u d u q n i p astk i q a tla m d a n
ajratib
q o ‘yadi. S o‘ng ushbu kolonnaga yen-
gillashtirilgan yoki aerizatsiyalangan
suyuqlik quyiladi. Bu pakcr ustidagi
ish kolonnasidagi o'tkazuvchi
klapan
orqali q u y ru q qu v u rnin g 73 nun li
tashqi va 48 m m li m arkaziv qismidan
bostirilgan suyuqlikni siqib chiqaradi.
T cgishlicha zaglushkani ochib, quduq
usti q u d u q n in g
ish k o lo n n asid a va
yuqori qatlam ni ishlash uchun m o ‘ljal-
langan k o ‘targich quvuridagi bosti
rilgan suyuqlikdan tozalanadi.
Ishlatilayotgan qatlam lar chuqur-
ligi h ar xil va pastki qatlam bosimi
yu q o rig i q a tla m b o sim id an baland
b o ‘lganda yuqori paker va 60 mm li
N K Q ning bosimlari farqi ta ’sirida qat
lam lar m ahsuloti q o ‘shilib
ketishining
oldini olish maqsadida ushbu kolonnaga
gidravlik yakor o ‘rnatiladi.
Q uduqning yer usti jihozlari uchlik
turidagi maxsus ikkita faw o ra archa
ko‘rinishida boMadi. Bunda shartli kcsimi
50 va 40 mm diam etrli va har bir q at
lam u ch u n ikki y o ‘nalishda m ahsulot
olinadi (47-rasm ga qarang).
Ikki yoki uch konsentrik qatorda joylashgan
N K Q bilan
-hozlash usuli h am faw o ra qu d u g‘ining ikki qatlam ini
J1]oliida ishlatish uch u n m o'ljallangan. B unday jihozning
o sfi s x e m a s i
48- rasm da ko'rsatilgan. Bu usul ishlati-
lavotgan qatlam sizgichlari orasidagi masofa 50
m va undan
v iiq o ri, c h u q u r lig i
3000 m gacha b o ‘lgan quduqlardan
p a ra fin li n e f tn i
olish uchun m o ‘ljallangan.
Jihozning yer osti qismi quyruq va ikkita konsentrik
qatorli
yer osti ko:targichi (lift)dan iborat.
146
mm li
q u d u q lard a
ko‘targich sifarida
89
va
48
m m
diametrli N K Q
laridan
foydalaniladi.
168
mm li quduqlarda esa
114
va
73
mm
li,
shuningdek
89
va
48
m m li N K Q lari q o ‘llaniladi.
Quyruqning tashqi quvuri 7 ga teskari sharsim on klapan
5>
References - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 36/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
All software included with a system or peripheral device must be Microsoft Win32®- or Win64™-based software. The software must not require MS-DOS®-based decompression or installers.
Windows Me Legacy Reduction Requirements
Drivers and utilities must not run in real mode under Windows Me, and must not use Config.sys or Autoexec.bat for configuration or for launching related software.
This requirement does not apply for the emergency recovery software, system or component pre-configuration software, or boot device software.
|
| |
Plug and Play External COM Device Specification, Version 1.0

|
Plug and Play External COM Device Specification, Version 1.0
|
bet | 37/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
A PC system is not required to be legacy-free to receive the “Designed for Windows” logo. A PC system is considered legacy free under the Windows Logo Program if it meets the following basic criteria:
-
The LEGACY_DEVICES flag is set to 0 in the Fixed ACPI Description Table (FADT).
-
Operating system detection software does not report the presence of Super I/O-dependent components (with exceptions for 8042 controllers).
-
No components claim to use the restricted port addresses.
The complete hardware and BIOS requirements for Windows-compatible, legacy-free design are described in Appendix A, "System Requirements Checklist," including exceptions and issues for mobile PCs.
|
| |
WL-7. System and peripherals implement ease-of-use guidelines for a good end-user experience

|
WL-7. System and peripherals implement ease-of-use guidelines for a good end-user experience
|
bet | 39/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
WL-7. System and peripherals implement ease-of-use guidelines for a good end-user experience
The following basic ease-of-use guidelines are cited for the Windows Logo:
-
Connections use icons, plus keyed or shrouded connectors.
Color-coding is not required. Suggestions for icons and color codes are listed at http://www.pcdesguide.org/documents/icons.htm.
Installation of a component should not require a reboot when installed on a system where no applications are running.
Implementation Guidelines:
Installing Drivers and Utilities without Rebooting on Windows 2000 at http://www.microsoft.com/hwdev/PlugnPlay/no_reboot.htm
|
| |
B12.2 UPS - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 35/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
The following legacy-reduction goals are defined for the Windows Logo Program for hardware.
Retail components and components included with a system must not use the ISA expansion bus. The system must not include ISA expansion slots.
For desktop and mobile systems, peripherals that use the parallel or serial ports cannot be included with the system. The ports themselves are still allowed to allow connectivity for legacy hardware the user might already have.
Devices that use Super I/O and that are resource managed by ACPI are acceptable. The important issue is that Super I/O is not a legacy component in itself; however, fixing resources to Super I/O is a legacy implementation that was traditionally used before ACPI.
|
| |
Preinstalled devices are “Windows 2000 ready” or “Windows XP ready.”

|
Preinstalled devices are “Windows 2000 ready” or “Windows XP ready.”
|
bet | 46/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
4. Preinstalled devices are “Windows 2000 ready” or “Windows XP ready.”
For any device that does not have a driver included as part of the Windows 2000 product, a signed Windows XP/Windows 2000 driver must be available to the user.
For those devices where it is not feasible to provide common Windows XP/Windows 2000 driver files, providing operating system-specific signed drivers is acceptable; drivers must be provided for each of the operating systems supported. OEMs should provide access to up-to-date signed driver files for customers who perform ‘clean’ operating system installations and for customers who do not have access to Internet-based help and support, as well as for customers who have access to the Internet.
|
| |
Design Hardware for Windows Compatibility

|
Design Hardware for Windows Compatibility
|
bet | 233/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
Design Using Current Information. Manufacturers can get up-to-date information about developing hardware and drivers for Windows:
Know the Current Windows Compatibility Guidelines. Read and understand Guidelines for Bus and Device Specifications, a paper that clarifies what Windows needs from hardware so it can interoperate successfully: http://www.microsoft.com/hwdev/issues/SpecGuide1.htm
-
For industry specifications upon which Microsoft designs support in Windows, plus the Plug and Play, power management, and other platform-related specifications from Microsoft, see: http://www.microsoft.com/hwdev/specs/
-
Ensure that the system’s ACPI BIOS is correctly implemented and passes the Microsoft ACPI HCT. OEMs must increase the OEMRevision field in the ACPI FACP to ensure that the system will run in ACPI mode under Windows. See http://www.microsoft.com/hwdev/onnow/.
-
Properly implement Plug and Play and power management support for all devices—in particular, ensure that all PCI components properly implement unique SIDs and SVIDs:
http://www.microsoft.com/hwdev/devdes/pciids.htm
Check the web site for Hardware and Driver Developers. This web site provides tools, information, and services for driver developers and hardware designers who create products that work with the Microsoft Windows family of operating systems: http://www.microsoft.com/hwdev/
|
| |
Rasm 47. Namlanishni har-xil holatlari

Rasm 47. Namlanishni har-xil holatlari:
a) suv tomchisi; b) havo pufakchasi.
Mineral qanchalik suvyuqmas bo‘lsa, unga havo pufakchalari shunchalik yaxshi yopishadi va flotatsiya jarayoni sodir bo‘ladi.
CHegara burchakning muvozanatdagi qiymati Davidov-Neyman tenglamasi bilan aniqlanadi:
cos ѳ= (58)
Ko‘pincha, 58-tenglama bilan aniqlangan, chegara burchakning muvozanatdagi qiymati, amalda xaqiqiy qiymatiga to‘g‘ri kelmay, farq qiladi. Buni namlanish gisterezisi deb ataladi. Bunga sabab, namlanish perimetri bo‘ylab ta’sir qilayotgan ishqalanish kuchidir. Soddaroq qilib aytganda, qattiq faza yuzasiga tomizilgan suvning yuzasidagi havoni siqib chiqarishi sekinroq o‘tadi, muvozanat qiymatiga etib bormaydi, yuzada suv sekinroq yoyiladi.
Namlanish gisterezisi qattiq faza yuzasini g‘adir-budirligi (silliqmasligi) oshgan sari oshib boradi, ayniqsa qattiq faza yuzasiga getropolyar birikmalar kimyoviy shimilgan bo‘lsa, namlanish gisterezisi yuqori bo‘ladi. Namlanish gisterezisi katta bo‘lgan zarrachalarning suv yuqmaslik darajasi yuqori bo‘ladi va yaxshi flotatsiyalanadi.
Suv bilan minerallar yuzasini ta’sirlanishi, asosan, minerallar yuzasidagi mavjud bo‘lgan to‘yinmagan aloqa bog‘larning xususiyatiga bog‘liq.
Har qanday adsorbsiya jarayoninga o‘xshab gidrat qatlam bo‘lishi issiqlik ajralib chiqishi bilan boradi. Uning miqdori namlanish ishi bilan baholanadi va mineral yuza bilan suvning birikishi mustaxkamligini belgilaydi. Bir xil anion bo‘lsada, kationnning radiusi qancha kichik bo‘lsa, namlanish ishi shuncha yuqori bo‘ladi.
Polyar bog‘ bilan bog‘langan durlarning yuzasi bilan suv faol ta’sirlanadi. SHuning uchun bunday minerallarda flotatsiyalanish qobiliyati sust. Ammo, minerallarning namlanish darajasi nisbiy xossa bo‘lib, flotatsiyalanishi to‘g‘risida xulosa chiqarish uchun namlanish darajasini ikkinchi bir mineralniki bilan taqqoslab ko‘rish kerak.
Ma’lumki, ion bog‘ fazada ma’lum yo‘nalishga ega emas, boshqa tomonda to‘liq bog‘ hosil qilmaydi (masalan, NaCl durida har bir natriy ionini oltita xlor ioni qurshab turadi).
Sulfidlarga qaraganda (masalan, PbS) kislorodli anionlarda (masalan, PbSO3) ion bog‘ kuchliroq ko‘rinishda bo‘ladi. SHu sababli, suv dipollari sulfidlar yuzasiga kuchsizroq yopishadi va osonroq suvsizlantirishi (degidratsiyalash) mumkin.
Mineralning namlanishiga ta’sir qiluvchi gidrat qatlamining strukturasi va turg‘unligi, nafaqat mineral yuza tabiatiga, balki suvning xolatiga ham bog‘liq bo‘ladi. Masalan, kvars oddiy sharoitda suv bilan juda yaxshi namlanadi (namlanish chegara burchagi 0 ga teng, θ=00), yangi yomg‘ir suvi bilan esa (4-100S haroratda) yomon namlanadi (θ=600). Buni oddiy suvga qaraganda yomg‘ir suv molekulalarining maksimal tartibli joylashganligi bilan izohlasa bo‘ladi. YAngi yomg‘ir (ko‘lmak) suviga qisqa vaqtda ultra tovush ta’sir ettirsa, uning strukturaviy tartibli joylanishi kamayadi va oddiy suvga o‘xshab qoladi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, agarda oddiy suvni magnit maydonidan o‘tkazilsa, strukturasi o‘zgarib, anamal xossaga ega bo‘ladi. Bu esa flotatsiya jarayonini tezlashtiradi va tanlovchanlikni oshiradi.
|
Turbulent marom - Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish

|
Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish
|
bet | 34/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Turbulent marom
Turbulent maromda xarakatlanayotgan oqimning gidrodinamik xususiyatlari (tezligi, bosimi, qovushqoqligi) o‘zgaruvchan bo‘ladi.
Oqimning chuqurligi bo‘yicha uning o‘rtachalashtirilgan tezligini ifodalovchi nazariy tenglama yo‘k, chunki qiyalikda turbulent maromda suyuqlik oqishi, dumalashi, pastga, yuqoriga, oldinga va orqaga qarab xarakatlanishi mumkin. Oqimning turbulentltk darajasi suyuqlik oqayotgan tekislikning g‘adir-budirligiga bog‘liq.
Qiya novda xarakatlanayotgan oqimning o‘rtacha tezligini SHezi tenglamasi bilan aniqlash mumkin:
, m/s (36)
Bu erda: S-koeffitsient; suv uchun ifoda Bilan aniqlanadi.
n- tekislikning g‘adir-budirlik koeffitsienti, silliq yuza uchun n=0.01; o‘ta notekis yuza uchun 0,02;
R – oqimning gidravlik radiusi, m (R – oqim qirqimi qiymatini namlash perimetriga nisbati).
i=sin - oqim qiyaliligi.
Zarrachalarni naporsiz qiyalik oqimida xarakatlanishi
Qiyalik oqimda zarrachalarni xarakatlanish turlari:
Oqim tubida yoki yuzada oldin cho‘kib qolgan zarrachalar ustida dumalash yoki sudralish yo‘li bilan;
Xakkalab xarakatlanish: zarracha ma’lum vaqt sudralib xarakatlanadi, so‘ngra yuqoriga ko‘tariladi va oqim uchun ma’lum masofaga olib ketib pastga tashlaydi, bu yana takrorlanadi.
Zarracha muallaq xolda oqim bilan xarakatlanadi.
Zarrachaning xarakatlanish usuli oqim qalinligi va tezligiga, tubning xolatiga, zarrachaning shakli va o‘lchamiga, bo‘tanadagi konsentratsiyasiga bog‘liq bo‘ladi.
SHar shaklidagi xarakatlanayotgan zarrachaga quyidagi kuchlar ta’sir qiladi:
a) Gravitatsion kuchlar (og‘irlik va Arximed kuchlari)
(37)
b) Suv oqimining dinamik bosim kuchi
(38)
v) Ko‘tarish kuchi (oqimning quyun xarakati tufayli xosil bo‘ladi)
(39)
2.Ishqalanish kuchi
(40)
Bu erda: -oqim bo‘yicha gidrodinamik qarshilik koeffitsienti;
o‘r - d balandlikdagi oqimning o‘rtacha tezligi;
z -zarracha xarakatining tezligi;
oqimga perpendikulyar yo‘nalishdagi gidrodinamik qarshilik koeffitsienti;
f- ishqalanish koeffitsienti.
v- vertikal tezlik
|
| |
MA’RUZA №13  
Mavzu: SHlyuzlarda va markazdar qochma separatorlarda boyitish

|
MA’RUZA №13
Mavzu: SHlyuzlarda va markazdar qochma separatorlarda boyitish
|
bet | 50/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)MA’RUZA №13
Mavzu: SHlyuzlarda va markazdar qochma separatorlarda boyitish
Reja:
SHlyuzlarda boyitish.
SHlyuzlarning texnologik parametrlari va ishlash tartibi
Markazdan qochma saralagichlarda boyitish haqida ma’lumot
Tayanch iboralar: suv sarfi, zichlik, diafragma, porshen, yiriklik, texnologik sxema, boyitish maqsulotlari, komponentning miqdor, boyitish mahsulotlari, ajralish, chiqindining chiqishi, boyitilish darajasi, qisqarish darajasi
SHlyuzlarda boyitish
Sochma kon (oltin, volfram, qalay va kamyob metallar) rudalarini boyitishda shlyuz deb ataluvchi dastgohdan foydalaniladi.
SHlyuz - to‘g‘ri burchak shakldagi qiya tarnovchadan iborat bo‘lib, uning tubiga trafaret yoki juni o‘siq, mato (kigiz, tuki o‘siq, movut, g‘adir-budir rezina va x.k.) to‘shaladi.
SHuningdek, metal trafaretlar ham ishlatiladi. Ular suvning uyurma (girdob) oqimini hosil qiladi, g‘adir-budir materialdan tayyorlangan qoplamalar esa shlyuzning tubi bo‘ylab xarakatlanayotgan zarrachalarga qarshilikni oshiradi va quyi qatlamlarda suv harakatini pasaytiradi.
Trafaret va qoplamalar shlyuzlar ishining sifat ko‘rsatkichlarini belgilovchi muxim omil xisoblanadi.
Trafaretlarning balandligi suv oqimi chuqurligidan katta bo‘lmasligi kerak, o‘z navbatida u boyitilayotgan maxsulot yirikligiga qarab tanlanadi. Odatda oqim chuqurligi boyitilayotgan maxsulotning eng katta zarrachasi o‘lchamidan 2-3 marta katta bo‘lishi kerak.
Bo‘tana shlyuz bo‘ylab xarakatlanganda minerallar aralashmasidagi zarrachalar zichligi va yirikligiga qarab ajraladi. (43-rasm).
Rasm 43. Bo‘tananing yuzasi
1-bo‘shliq,; 2-uyurma oqimlar; 3-shlyuz tubi; 4-mat; 5-trafaret; 6-yirik engil zarracha va uning yo‘li; 7-mayda og‘ir zarracha va uning yo‘li.
|
| |
Basic Support and Best Practices

1. System manufacturers must provide instructions for each of the supported Microsoft operating system installation-and-recovery scenarios.
If the manufacturer makes the commitment to support only system restoration from recovery media or the installation of an operating system on an empty hard drive, then this level of support must be clearly communicated.
The system manufacturer must provide an “operating system version support” status report for each model or model family; the report must include a list of the previously available preinstallations for each of the Windows operating systems since the time that model or model family was released to manufacturing. The “operating system version support” status report must clearly communicate the manufacturer’s support commitment, including supported clean installs and upgrades, availability of drivers, and utilities required to maintain functionality after installation of an operating system.
2. For operating system installations supported by the system manufacturer, a help file must be made available.
The help file must contain complete instructions for the end user about system preparation and changes to the BIOS, applications, and drivers that must be completed before installing an operating system on the PC.
3. A Logo'd system and its components must be fully functional after installation of a supported operating system version.
This requirement is specific to installations in the same class of operating system, for example, desktop-to-desktop or server-to-server.
In particular, consider a system that comes preinstalled with Windows Me. When Windows XP Home Edition is installed, all features present under Windows Me that are supported in Windows XP Home Edition must be fully operational.
|
WL-8. System components operate correctly upon installation of a later operating system

|
WL-8. System components operate correctly upon installation of a later operating system
|
bet | 40/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
WL-8. System components operate correctly upon installation of a later operating system -
System manufacturers must clearly communicate their support commitments to their customers. Customers base purchase decisions on the operating systems listed on the logo; they expect that if a system carries a “Designed for Microsoft Windows” logo with two operating systems listed that the system will support both operating systems. The requirements defined here support that customer expectation.
-
Important: System manufacturers must support the preinstalled operating system and any operating system listed on the "Designed for Microsoft Windows" Logo.
|
| |
Fradstone 
Q9 - Customer satisfaction survey

TEST
COPYING PHOTOS TO DIGITAL FORMAT
EMPLOYEE: Hello, Picturerep. Can I help you?
WOMAN:
Oh, hi. I saw your advertisement about copying pictures to disk and I’d
like a bit more
information about what you do.
EMPLOYEE: Sure. What would you like to know?
WOMAN:
Well, I’ve got a box full of old family photos that’s been up in the attic for years, some of
them must be 50 or 60
years old, and I’d like to get them converted to digital format.
EMPLOYEE: Sure, we can do that for you.
WOMAN:
Right. And what about size? The photos are all sorts of sizes – are there any restrictions?
EMPLOYEE: Well the maximum size of photo we can do with our normal services is 30 centimetres. And
each picture must be a least 4 centimetres, that’s the minimum we can cope with.
WOMAN:
That should be fine. And some of them are in a
frame
Q1
– should I take them out before
I send them?
EMPLOYEE: Yes please, we can’t copy them otherwise. And also the
photos must all be separate, they
mustn’t be stuck into an album.
WOMAN:
OK, that’s not a problem. So can you give me an idea of how much this will cost? I’ve got
about 360 photos I think.
EMPLOYEE: We charge
£195 for 300 to 400 photos
Q2
for the basic service.
WOMAN:
OK. And does that include the disk?
EMPLOYEE: Yes, one disk – but you can get extra ones for £5 each.
WOMAN:
That’s good. So do I need to pay when I send you the photos?
EMPLOYEE: No, we won’t need anything until we’ve actually copied the pictures. Then we’ll let you know
how much it is, and
Nazorat savollari - Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv

78
Uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til
hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish
qonuniyatlari bilan tanishtiradi. Uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda
qo‘llanish yo‘llari, fonetik, lug’aviy, frazeologik va grammatik birliklarning
qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi.
Adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan ko‘rinishi
adabiy til uslubi deyiladi.
Badiiy uslub
Badiiy uslub kishi hayotining hamma tomonlarini qamrab olishi,
umuminsoniyatga xosligi, barchaga barobarligi, o‘quvchi yoki tinglovchiga hissiy-
estetik ta’sir etishga yo‘naltirilganligi bilan boshqa uslublardan ajralib turadi.
Badiiy uslubda muallif asarning estetik ta’sirini kuchaytirish maqsadida tilning
leksik va grammatik vositalardan ustalik bilan va ijodiy foydalanishi, turli ifodaviy
vositalarni qo‘llashi yoki o‘zi yangilarini yaratishi mumkin bo‘ladi. Shuning
uchun ham bu uslubda yozuvchilar mavjud so‘zlarni obrazli ishlatishdan tashqari
o‘ziga xos so‘z va iboralar ham ijod etadilar. Badiiy nutqda til obraz, xarakter,
manzara yaratishga, yuksak obrazlilikni namoyon qilishga xizmat qiladi. Bu
uslubda har bir yozuvchining voqelikni badiiy idrok etish ko‘lami, ijod usuli,
poetikmahorati badiiy nutqning janr xususiyatiga muvofiq tarzda bir-biridan
farqlanadi. Shunga ko‘ra badiiy nutq uslubi nisbatan keng imkoniyatlarga ega o‘ta
qamrovli va boy nutq ko‘rinishidir. Barcha turdagi san’at va adabiyot asarlari shu
uslubda yaratiladi.Obrazlilik va estetik ta’sir etish badiiy uslubning muhim
belgisidir.
-topshiriq - Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv

77
halqasini kuzatishga xalaqit bermaydi, chunki undan yеtarli darajada yorug’lik
oʻtadi. Nyuton halqasi sferik va yassi sirtlarning shaklini toʻgʻrilashni tekshirish va
boshqalarda qoʻllaniladi.
Matn yuzasidan savol va topshiriqlar.
1. Matnga savollar tuzing. Uning mazmunini kengaytirib so‘zlab bering.
2. Jahondagi qaysi buyuk olimlarni bilasiz? Ularning hayot yo‘llari haqida
konspekt yozing.
5-topshiriq.
Terminologik lug’atdan foydalanib mutaxassisligingizga oid
kichik atamalar lug’atini tuzing. Ularning ma’nosini izohlang.
Rasm 51. Konsentratni bir marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali sxema

|
Rasm 51. Konsentratni bir marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali sxema
|
bet | 71/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Rasm 51. Konsentratni bir marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali sxema.
Konsentratni ikki yoki uchta tozalash va bitta kontrol operatsiyali sxema qimmatbaho mineralning yuqori boyitish darajasiga erishishda yoki puch tog‘ jinslarining flotatsion aktivligi yuqori bo‘lganda ishlatiladi. U polimetall rudalarni boyitishning qo‘rg‘oshinli va ruxli sikllarida qo‘llaniladi.
Rudadagi qimmatbaho mineralning miqdori kichik, konsentrat sifatiga qo‘yiladigan talablar yuqori, qimmatbaho mineral yaxshi flotatsiyalanadi. Flotatsiya sxemasi konsentratni tozalash operatsiyalari soni ortishi yonalishida tarmoqlanadi. Bunday sxemalar molibdenli, grafitli rudalarni boyitishda qo‘llanadi. Rudadagi molibden miqdorining kamligi konsentratga qo‘yiladigan talablar yuqoriligi sxemaga 5-8 tadan konsentratni tozalash operatsiyalarini kiritishni talab qiladi. Molibdenitning yaxshi flotatsiyalanishi uni chiqindilar bilan yoqolishidan cho‘chimasdan ko‘p sonli tozalash operatsiyalarini qo‘llashga imkon beradi. Kambag‘al grafitli rudalarni boyitishda 6-7 ta konsentratni tozalash operatsiyalarini qo‘llovchi flotatsiya sxemalari ishlatiladi.
Konsentratni bitta tozalash operatsiyasi qo‘llaniladigan flotatsiya sxemalari qimmatbaho komponentning yuqori boyitish darajasi talab qilinmaganda, kambag‘al ruda va konsentrat sifatiga qo‘yiladigan talablar past; o‘rtacha ruda va o‘rtacha talablar, boy ruda va yuqori talablar. Bunday sxemalar ko‘pincha misli rudalarni flotatsiyalashning kollektiv flotatsiyasida uchraydi.
Konsentratni bir marta tozalash operatsiyali flotatsiya sxemalari qimmatbaho komponentning yuqori boyitish darajasini olish talab qilinmaganda; kambag‘al rudalar va konsentrat sifatiga qo‘yiladigan talab past bo‘lganda; o‘rtacha ruda va o‘rtacha talablarda, boy ruda va yuqori talablarda qo‘llaniladi. Bunday sxema ko‘pincha misli flotatsiyaning asosiy siklida, polimetall rudalarni kollektiv flotatsiyalash siklida uchraydi. Konsentratni ikki va uch marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali sxemalar qimmatbaxo mineralning yuqoriroq boyitish darajasiga erishish lozim bo‘lganda yoki puch tog‘ jinslarining flotatsiyalanish faolligi yuqori bo‘lganda ishlatiladi. (51-rasm)
|
| |
Rasm 52. Konsentratni ikki marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali flotatsiya sxemasi

|
Rasm 52. Konsentratni ikki marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali flotatsiya sxemasi
|
bet | 72/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Rasm 52. Konsentratni ikki marta tozalash va bitta nazorat flotatsiyali flotatsiya sxemasi
Boyitish jarayonining miqdor sxemasini hisoblash.
Flotatsiya va gravitatsiya usulida boyitish jarayonining miqdor sxemasini hisoblash bir-biriga o‘xshash bo‘lgani uchun gravitatsiya usulida boyitish jarayonining miqdor sxemasini hisoblash usulini keltiramiz (52-rasm)
Boyitishning miqdor sxemasini hisoblashda sxemadagi barcha mahsulotlar uchun asosiy texnologik ko‘rsatkichlar – larning son qiymati aniqlanadi: - mahsulotning og‘irligi (t/soat yoki t/sut); - mahsulotlarning chiqishi, %; - mahsulotlardagi qimmatbaho komponentning miqdori, %;
E mahsulotlarga ajralish, %. Ba’zi hollarda qo‘shimcha ravishda - xususiy ajralishning qiymati aniqlanadi.
Miqdor sxemasi quyidagi tartibda hisoblanadi:
Sxemani hisoblash uchun kerakli va etarli bo‘lgan dastlabki ko‘rsatkichlarning soni aniqlanadi.
Dastlabki ko‘rsatkichlarning, ya’ni larning soni tanlanadi.
Dastlabki ko‘rsatkichlarning son qiymati belgilanadi.
Sxema dastlabki ko‘rsatkichlarni bog‘lovchi tenglamalar orqali hisoblanadi.
Hisoblash natijalari jadval va grafiklar tarzida rasmiylashtiriladi.
Sxemani hisoblash uchun kerak bo‘ladigan dastlabki ko‘rsatkichlar soni N=A-B, bu erda:
N – dastlabki ko‘rsatkichlarning soni; A – dastlabki ko‘rsatkichlarning umumiy soni, B –tenglamalarning umumiy soni.
Har qanday boyitish sxemasi ikki turdagi jarayonlarni, ya’ni ajralish va qo‘shilish jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Ajralish jarayonlarida bitta mahsulotdan ikki va undan ortiq, qo‘shilish jarayonlarida esa ikki va undan ortiq mahsulotdan bitta mahsulot olinadi. Sxemadagi umumiy jarayonlar soni
,
bu erda: a, aa, aq – tegishli ravishda barcha operatsiyalar, ajralish va qo‘shilish operatsiyalari soni.
Masalan, yuqoridagi sxemada jami 8 ta operatsiya bo‘lib, ulardan 5 tasi ajralish va 3 tasi qo‘shilish operatsiyalaridir.
Har qanday boyitish sxemasi 3 turdagi mahsulotlardan tashkil topadi:
Dastlabki mahsulotlar – nd
Ajralish mahsulotlari – na
Qo‘shilish mahsulotlari – nq.
Berilgan sxema uchun nd=1, na=10; nq=3.
N=14
Hisoblanuvchi komponentlar soni s harfi bilan belgilanadi.
s=1+e (nometal rudalar uchun)
bu erda: e – hisoblanuvchi qo‘shimcha komponentlar.
Sxemani hisoblashda har qaysi qayta ishlanuvchi mahsulot uchun ni son qiymatini aniqlash kerak.
Monometalli rudalar uchun s =2, ikki komponentli rudalar uchun s =3 deb qabul qilinadi.
|
| |
Boyitishning alohida sikl va bosqichlarida flotatsiya sxemalarini tuzish

|
Boyitishning alohida sikl va bosqichlarida flotatsiya sxemalarini tuzish
|
bet | 70/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Boyitishning alohida sikl va bosqichlarida flotatsiya sxemalarini tuzish.
Amalda ishlatiladigan flotatsiya sxemalari shuncha ko‘pki ularni alohida hol uchun ko‘rib chiqishga imkoniyat yoq.
Boyitish siklining eng oddiy misoli bitta flotatsiya operatsiyasi hisoblanadi. Lekin bunday oddiy sxema faqat bitta ohirgi mahsulot olinadigan siklda ishlatilishi mumkin. Masalan,birinchi bosqichda flotatsiyalashda tayyor konsentratning bir qismi va qaytadan yanchishga va flotatsiyaning ikkinchi bosqichiga tushuvchi boy chiqindi olinishida.
Agar boyitish siklida ikkita oxirgi mahsulot-konditsion konsentrat va tashlab yuboriladigan chiqindi olinishi kerak bo‘lsa, murakkabroq boyitish sxemalari qo‘llaniladi.
Flotatsiya sxemasining tarmoqlanish yonalishi asosan uchta shartga –rudadagi qimmatbaho mineralning miqdoriga, konsentratga qo‘yiladigan talablarga va qimmatbaho mineralning flotatsiyalanish hususiyatlariga bog‘liq.
Rudadagi qimmatbaho komponentning miqdori yuqori,konsentrat sifatiga qo‘yiladigan talablar past, puch tog‘ jinslari flotatsion aktiv emas. Bunda konsentratni tozalash operatsiyalarisiz, lekin chiqindini bir, ikki marta kontrol flotatsiyalash qo‘llanuvchi flotatsiya sxemasini ishlatish mumkin. Bunday sxemalar ko‘mir boyitish fabrikalarida, shuningdek rangli metallarning boy rudalarini boyituvchi ba’zi fabrikalarda qo‘llanadi (49-rasm)
Rasm 49. Asosiy flotatsiya chiqindisini nazorat flotatsiyalovchi
flotatsiya sxemasi
Qimmatbaho mineralning flotatsiyalanish qobiliyati past, konsentrat sifatiga qo‘yiladigan talablar ham past. YUzaga qalqib chiqib flotatsiyalangan minerallarni tozalash maqsadga muvofiq emas va ularni jarayondan tezda chiqarib olish kerak. Sxema kontrol flotatsiyalar sonini ortishi yonalishida tarmoqlanadi. Misol tariqasida mis-piritli rudalarni flotatsiyalash sxemasini keltirish mumkin (50-rasm).
Rasm 50. Nazorat flotatsiyasi sonlarining ortishi yonalishida rivojlanuvchi flotatsiya sxemasiga misol
|
| |
Ko‘pik hosil kiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi

|
Ko‘pik hosil kiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi
|
bet | 62/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Ko‘pik hosil kiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi
Ko‘pik hosil qiluvchi reagent molekulalari havo pufakchalariga shimilib, (adsorbsiyalanib) pufakchaning gidrat pardasini mustahkamligini oshiradi. Sababi, reagentning polyar (gidrofil) tomoni suv molekulalari bilan faol reaksiyaga kirishishadi va o‘z navbatida gidrat pardadagi suv molekulalari hajmidagi suv molekulalariga nisbatan betaraf bo‘lib qoladi (ya’ni. gidrat pardadagi suv molekulasi bilan hajmdagi suv molekulasi orasidagi tortishish kuchi kamayadi). Reagent shimilgan ikkita pufakcha o‘zaro to‘qnashsa, ular qo‘shilib yirik pufak hosil qilmaydi, chunki ularning sirti betaraf, devor mustahkam. Agar. reagent shimilmagan pufakchalar to‘qnashsa, gidrat parda yorilib, ular birlashadi va yirik pufakcha hosil bo‘ladi.
Suvli muhitda kichik pufakchalar sekinroq, kattalari esa tezroq harakat qiladi. O‘lchamlari bir xil bo‘lsada, reagent shimilgan pufakcha reagent shimilmagan pufakchaga nisbatan sekinroq harakat qiladi. Bunga sabab, yuqoriga ko‘tarilayotgan pufakchadagi reagentni suv oqimi «yuvib» pastki qismiga to‘playdi va pufakchaning tag qismiga o‘ziga xos «qattiqliq» hosil qiladi va bu hodisa pufakcha harakatini sekinlashtiradi.
Pufakchaga flotatsiyalanuvchi mineral zarrachalar kelib yopishishi uchun ma’lum vaq,t kerak. Demak, pufakcha qancha sekin ko‘tarilsa, shuncha ko‘proq mineral kelib yopishadi. Bundan tashqari, tez ko‘tarilayotgan pufakcha muhit qarshiligiga uchrab, unga yopishgan zarrachalar suv oqimida «yuvilib», yo‘lda to‘kilib qolishi mumkin.
Ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar ko‘pincha, yig‘uvchi reagentlarga o‘xshash qobiliyatini namoyon etadi. Buning sabablari har xil bo‘lishi mumkin:
1. Ba’zida ko‘pik hosil qiluvchi reagentning polyar guruhi mineral yuzaga (kimyoviy yoki fizikaviy) shimilib, appolyar guruhi suv tomonga yo‘nalgan bo‘ladi. Bu esa mineral zarrani suv yuqmaslik darajasini oshiradi.
2. Ko‘pik hosil qiluvchilar kapillyar bosimni kamaytirish hisobiga pufakchaga minerallarni mustahkamroq, yopishishiga imkon yaratadi.
3 Ba’zi bir hollarda, ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar yig‘uvchi reagent eritmasini dispersligini oshirib, apparat hajmida (muhitda) teng tarqalishini ta’minlaydi.
Ko‘pik hosil bo‘lishi - reagent molekulalarining tarkibi va qurilishiga hamda uning suvdagi konsentratsiyasiga bog‘liq,. Bundan tashqari, yaxshi ko‘pik hosil bo‘lishi uchun bir nechta omillar bor, jumladan:
1) muhitning rN darajasi. Reagent molekulasi qancha kam dissotsiatsiyalansa, shuncha yaxshi ko‘pik hosil qiladi. Asos xossasiga ega bo‘lgan reagentlar ishqor muhitda yaxshi ko‘pik beradi, kislota xossasiga ega bo‘lgan reagentlar esa kislotali (nordon) muhitda yaxshi ko‘pik hosil qiladi;
2) muhit harorati. Harorat ortishi bilan ko‘piklanish yaxshilanadi. Ayniksa, reagentning eruvchanligi haroratga bog‘iq bo‘lsa.
Ikki yoki undan ko‘p har xil ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar birga ishlatilsa flotatsiya jarayonini boshqarish oson bo‘ladi.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish

|
Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish
|
bet | 73/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Nazorat uchun savollar:
Flotatsiya usulida boyitishning mohiyati nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonida to‘plovchi reagentlarning vazifasi nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonida so‘ndiruvchi reagentlarning vazifasi nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonida faollashtiruvchi reagentlarning vazifasi nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonida ko‘pik xosil qiluvchi reagentlarning vazifasi nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonida muhit regulyatorlarining vazifasi nimadan iborat?
Flotatsiya jarayonining texnologik ko‘rsatkichlariga nimalar kiradi?
Mineral zarra yuzasining ho‘llanishi deganda nima tushuniladi?
Selektiv flotatsiya sxemasi deb nimaga aytiladi?
Nazorat flotatsiyasi deb nimaga aytiladi va u nima maqsadda qo‘llaniladi?
Tozalash flotatsiyasi deb nimaga aytiladi va u nima maqsadda qo‘llaniladi?
Flotatsiya jarayoniga reagentlar qanday tartibda qo‘shiladi?
MA’RUZA №16
Reja:
1. Flotomashinalarning turlari
Tayanch iboralar: kamerali, kalonnali, o‘zgarmas sathli, koritali mashinalar, asosiy flotatsiya, tozalash flotatsiyasi, nazorat flotatsiyasi, flotatsion sxemalar, flotatsiya bosqichi, flotatsiya sikli, qimmatbaho komponentlarning ajralish
Hozirgi vaqtda sanoatda bir necha yuzlab har xil konstruksiyaga ega bo‘lgan flotomashinalar ishlatilmoqda. Flotomashinalarni asosan bo‘tanani aeratsiyalash usuliga qarab tasnifyaash qabul qilingan. Flotomashinalarning turlari 25-jadvalda keltirilgan.
Bundan tashqari, flotamashinalarni bo‘tananing mashinalarda harakat yo‘nalishiga qarab tasniflash mumkin. Ular uch turga bo‘linadi: karita shaklidagi mashinalar, umumiy sathli va kamerali flotamashinalar (53-rasm).
Karita shaklidagi mashinalar yaxlit bo‘lib, uzunasiga cho‘zilgan. Flotatsiyaga tayyorlangan bo‘tana mashinani bir tomonidan beriladi va u qarama-qarshi tomonga harakat qiladi, chiqindi ikkinchi tomonidan chiqib ketadi. Ko‘pik esa karitaning uzunasi bo‘yicha hamma eridan, uning ikkala qirg‘og‘i (borti) ga o‘rnatilgan novga tushiriladi. Bo‘tanani sathi kameraning hamma erida bir xil bo‘ladi (53-rasm, a).
|
| |
Naporsiz qiya oqim chuqurligi bo‘yicha zarrachalarni taqsimlanishi

|
Naporsiz qiya oqim chuqurligi bo‘yicha zarrachalarni taqsimlanishi
|
bet | 36/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Naporsiz qiya oqim chuqurligi bo‘yicha zarrachalarni taqsimlanishi
CHo‘kmasdan oqimda xarakatlanayotgan zarrachalar, oqim balandligi bo‘yicha diffuzion nazariya asosida taqsimlanadi. Oqimda muallaq xarakatlanayotgan zarrachalar diffuzion nazariya bo‘yicha taqsimlanishi turbulent diffuziya tamoyillarga asoslanadi, ya’ni oqim olib ketayotgan qattiq faza xajmining o‘rtacha miqdori, uning oqimdagi o‘rtachalashtirilgan tarkibi gradientiga mutanosib bo‘ladi.
Zarrachalar konsentratsiyasi kam bo‘lgan oqimda ularning konsentratsiyasi oqim yuzasidan tubiga qarab bir tekisda ekspotensial bog‘liqlik bilan oshib boradi. Zarrachalarning oqim balandligi bo‘yicha granulometrik taqsimlanishi esa ularning gidravlik o‘lchamlari bo‘yicha joylashadi.
Zarrachalar konsentratsiyasi yuqori (10-15%) bo‘lgan oqim uchun esa, oqim tubida xarakatchan Qatlam xosil bo‘lishi xarakterlidir. Tubdagi Qatlam bilan asosiy oqim oralig‘ida o‘tish qatlami yoki sakrovchi qatlam mavjud. Tubdagi zarrachalarning birlashgan qatlami, umumiy zarrachalarni 40% gacha bo‘ladi. Bu katlamdan yirik zarrachalarni yorib o‘tishi qiyin. Ikkinchi tomondan quyun xosil bo‘lgandatub qatlamni alohida zarrachlarini emas, ularni agregatlarini muallaq xolatga o‘tkazadi.
Sakrab xarakatlanuvchi qatlam bo‘shoqligi yuqori va tezligi katta (asosiy oqim tezligidan kichik). Sakrab xarakatlanuvchi qatlam, dastgoh tubida qo‘shimcha g‘adir-budirlikni xosil qiladi va zarrachalarni o‘lchamlari bo‘yicha qatlam xosil bo‘lishini o‘zgartirib yuboradi. Tub qatlamda mayda og‘ir zarrachalar to‘planishiga sabab bo‘ladi.
Rasm 34. Zarrachalar miqdori har xil bo‘lgan oqimlarni o‘rtalashtirilgan tezliklarini vertikal taqsimlashtirilishi. 1-qattiq zarracha yo‘q; 2- muallaq suzib yuruvchi zarrachalar; 3- xarakatlanuvchi cho‘kma qatlami; 4- xarakatsiz cho‘kma qatlami
Ma’ruza №10
Mavzu: Foydali qazilmalarni chuktirish usulida boyitish
Reja:
|
| |
Jadval 17. CHo‘ktirish usulini qo‘llanilishi

|
Jadval 17. CHo‘ktirish usulini qo‘llanilishi
|
bet | 39/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Jadval 17. CHo‘ktirish usulini qo‘llanilishi
Foydali qazilma
Asosiy mineral
|
Asosiy mineralning zichligi kg/m3
|
Zarrachalarning yiriklik chegarasi
|
qora metallar rudalari:
ko‘ngir temir rudasi
magnetit
pirolyuzit
xromit
magnetito-gematitli
|
3500
4300
4820
440
5200
|
50-3
50-0,2
50-0,2
10-0,2
1-0,2
|
Tosh ko‘mir
- // -
Antratsit
YOnuvchi slanslar
|
1500 gacha
- // -
2000 gacha
2200
|
100(250)-10(13)
10(13)-0,5
100(250)-10(13)
150-25
|
Sochma kon rudalari:
kasseterit, volframit, tantalit va boshqalar
titan-sirkonli
|
6000-8000
4200-5200
|
25-0,05
25-0,05
|
Tug‘ma konlar:
kassetrit,
volframitlar
|
6950-7350
|
6-0,3
|
Demak, taglikning bo‘shoqligi, balandligi, zarrachalarning zichligi va yirikliligi xamda muxitning tebranishlar chastotasi va amplitudasiga bog‘liq bo‘lar ekan. Taglik qalinligi oshgan sayin uning bo‘shoqliligi ozayadi. Muxitga pulsatsiyalanuvchi gorizontal oqimlar ta’siri natijasia cho‘ktirish mashinasi tagligida xamma ajratilayotgan zarrachalar zichliklari va yirikliligi bo‘yicha qiya qatlam bo‘lib joylashadilar. Qiyalik bo‘tana berilgan tomondan chiqib ketish tomonga yo‘nalgan bo‘lib to‘lqin (veer) shaklida bo‘ladi. Zarrachalarni qatlamlanishiga sun’iy taglik katta ta’sir qiladi. U o‘zidan og‘ir zarrachalarni pastga o‘tkazib yuboradi, engil zarrachalarni ushlab qoladi. SHuning uchun taglik parametrlarini o‘zgartirish orqali texnologik jarayonni boshqarish mumkin.
|
| |
Sanoatda ishlatiladigan ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar

|
Sanoatda ishlatiladigan ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar
|
bet | 63/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Sanoatda ishlatiladigan ko‘pik hosil qiluvchi reagentlar
Sanoatda ko‘prok kimyo sanoatida va neftni qayta ishlashdan olinadigan qo‘shimcha mahsulotlar ko‘pik hosil qiluvchi reagent sifatida foydalaniladi. Bunday reagentlarni sintez qilib olish ham mumkin.
IM-68 reagenti - alifatik spirtlar aralashmasi, radikaldagi uglerod atomlarini soni 6-8, asosan izoqurilishga ega bo‘lib, temir rudasini flotatsiyalashda ishlatiladi.
E - 1 va E - 1A reagentlari - past polietilenglikollar monobutil efirlarining aralashmasi ko‘p metali rudalarini kollektiv flotatsiyalashda qo‘llaniladi.
Butil.spirtini.olishdagi qoldiq - radikalida 8 tadan ko‘p uglevodorod atomi bo‘lgan spirtlar, oktil, butil spirtlari va aldegidlarning aralashmasi ko‘mirni flotatsiyalashda ishlatiladi.
Penoreagent - radikalida 4-8 tagacha uglerod atomi bo‘lgan spirtlar aralashmasi, geksil spirtiga hisoblaganda 45 % spirti bor bo‘lib, ko‘mirni boyitishda ishlatiladi.
Siklogeksanol - siklli spirt, quyidagi qurilishga ega bo‘lib,
ko‘p metalli rudalarni selektiv flotatsiyalashda ishlatiladi.
T-66 – ko‘p moddalar aralashmasi, 60-80 % dioksan va piran sipirtlaridan tashkil topgan, ko‘mir va bir qancha rudalarni boyitishda ishlatiladi.
Sosna yog‘i – terpen qatoridagi aromatik siprtlar aralashmasi, tarkibida 40-60 % terpenol bo‘lib, universal ko‘pik hosil qiluvchi reagent hisoblanadi.
OPSB reagenti – polipropilenglikollarning monobutil efirlari, umumiy tenglamasi R–O–(C3H6O)n-H ko‘rinishida bo‘ladi (bu erda n = 2, 3, 4, 5…), mis–molibden rudalarini boyitishda foydalaniladi.
OP-7 va OP-10 reagentlari – mono- va diontilfenollarning polietilenglikol efirlari, R–O–(CH2SN2O)nH (bu erda n = 7 va 10) temir rudasini boyitishda ishlatiladi.
Metilizobutilkarbinol (MIBK) – ikkilamchi spirt bo‘lib,
ko‘mir va rudalarni boyitishda ishlatiladigan istiqbolli reagent hisoblanadi.
|
| |
Foydali qazilmalarni «cho‘ktirish» usuli bilan boyitish

|
Foydali qazilmalarni «cho‘ktirish» usuli bilan boyitish
|
bet | 37/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)1. Foydali qazilmalarni «cho‘ktirish» usuli bilan boyitish.
2. CHo‘ktirish sikli
3. CHo‘ktirish mashinalarining asosiy parametrlari va ishlash tartibi
Tayanch iboralar: amplituda, chastota, suv sarfi, zichlik, diafragma, porshen, yiriklik, texnologik sxema, boyitish maqsulotlari, komponentning miqdor, boyitish mahsulotlari, ajralish, chiqindining chiqishi, boyitilish darajasi, qisqarish darajasi
Foydali qazilmalarni «cho‘ktirish» usuli bilan boyitish
Foydali qazilmalarni «cho‘ktirish» (otsadka) usuli bilan boyitish pulsatsialanuvchi muxitda mineral zarrachalarning vertikal tekislikda xarakat tezligi farqga asoslangan. Jarayon cho‘ktirish «Otsadochnaya mashina» deb ataluvchi dastgohlarda o‘tkaziladi. Dastgoxning asosiy ishchi qismi «cho‘ktirish panjarasi» bo‘lib, unda mineral zarrachalar zichligi va yirikligi bilan qatlamlanadilar. Saralanish, muxitga yuqoriga-pastga xarakat qiluvchi okim (pulsatsiya) xosil qilish xisobiga amalga oshiriladi. Panjaraning yuzasida (pastki qismida) og‘ir va yirik, yuqori qismida engil zarrachalar qatlami xosil bo‘ladi. Panjara yuzasida xosil bo‘lgan zarrachalar qatlami tabiiy taglik (postel) deb ataladi.
Engil zarrachalar muxit oqimi bilan dastgoxdan chiqib ketadi, og‘ir zarrachalar esa panjaradan o‘tib, dastgoxning pastki qismida tuplanadi va maxsus moslama orkali chikarib turiladi.
O‘lchamlari 10 mm dan kichik bo‘lgan zarrachalar uchun panjaraga sun’iy taglik teriladi. Sun’iy taglikning (gematit, magnetit, ferrosilitsiy, metall sokkachalar va boshqalar) zichligi og‘ir mineralnikidan kichik, engil mineralnikidan katta va o‘lchami ajratilayotgan eng yirik zarrachadan 2-2,5 marta katta bo‘lishi kerak. Sun’iy taglik engil, zarrachalarni panjaradan o‘tib boyitmani ular bilan ifloslanishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Amalda bu usul o‘lchamlari 0,25 (0,5) mm dan 150 (250) mm gacha kattalikda bo‘lgan rudalarni boyitishda ishlatiladi.
Oldindan teng tushishlik koeffitsientini inobatga olgan xolda tasniflangan materiallar boyitilsa texnologik ko‘rsatgichlar yaxshi bo‘ladi. Ajratilayotgan zarrachalarni o‘lchamlari va zichliklarini farqi qancha katta bo‘lsa cho‘ktirish jarayonini samaradorligi shuncha yuqori bo‘ladi. SHuning uchun yirik va ajratilayotgan zarrachalar zichliklarining farqi katta bo‘lgan foydali qazilmalarni boyitishda cho‘ktirish usulidan keng foydalaniladi.
CHuktirish mashinalari tagligining xossalari quyidagilardan iborat: zichligi, qalinligi, bo‘shoqligi, granulometrik va fraksion tarkibi.
Taglikning bo‘shoqliligi bo‘shoqlik koeffitsienti bilan tavsiflanib, qatlamning balandligi bo‘yicha o‘zgarib turadi. Bo‘shoqlik koeffitsientining () o‘rtacha qiymati jarayon siklini ma’lum momenti uchun
(43)
ifoda bilan belgilanadi.
Bu erda: 0 – jips xoldagi taglikning bo‘shoqlik koeffitsienti;
h0 – jips xoldagi taglik qalinligi;
Sy va Sn – panjaraga nisbatan ustki va pastki qatlamlarni ko‘tarilishi.
|
| |
Markazdan qochma saralagichlarda boyitish haqida ma’lumot

|
Markazdan qochma saralagichlarda boyitish haqida ma’lumot
|
bet | 52/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Markazdan qochma saralagichlarda boyitish haqida ma’lumot
Yigirmanchi asrning oxiriga qadar rudalarni boyitish amaliyotida tug’ma oltinni, sochma minerallarni hamda og’ir metallar minerallari (masalan, kassiteritni) boyitishda markazdan qochma saralagichlar keng qo’llanildi.
Markazdan qochma saralagichlarda mineral zarrachalarinig bir-biridan ajralish printsipi uchun suv oqimi qo’llaniladi, ammo ajralish jarayoni markazdan qochma maydonda sodir bo’ladi.
Minerallarni ajralish qismida markazdan qochma maydonni hosil qilish ularni ajralishiga ketadigan vaqtni qisqartiradi va bu jarayonni kichik o’lchamdagi uskunalarda amalga oshirish imkonini beradi.
Markazdan qochma maydon hosil qilish printsipiga ko’ra bir-biridan farq qiluvchi ikki turli saralagichlar mavjud:
1) qisqakonusli boyitish siklonlari-bunda boshlang’ich mahsulot bosim ostida yuboriladi;
2) naporsiz markazdan qochma saralagichlar.
Boyitish siklonlari (16-rasm) hamda tasniflash siklonlari silindrli va konusli qismlardan tashkil topgan. Tasniflash siklonlaridan farqli o’laroq, boyitish siklonlarining konusli qismi qiyalik burchagi katta - 90° dan 120° (140) ° gacha. Ammo, konusli qismi qiyalik burchagi 20° bo’lgan tasniflash siklonini boyitish maqsadida qo’langanlik hollari ma'lum.
Rasm 44. Siklon turidagi markazdan qochma saralagich.
Saralagichlarning konusli qismining qiyalik burchagi o’zgaruvchan bo’lishi mumkin. Jahon amaliyotida qalaytarkibli dengiz qumlarini boyitishda ishlatiladigan «Trikon» saralagichining (17-rasm) konus qismi qiyalik burchagi o’zgaruvchan.
Markazdan qochma saralagichlar – boyitish siklonlari suyultirilgan bo’tanada, ya'ni, suyuqlikning qattiklikka nisbati 10:1 dan 20:1 gacha oralig’ida yaxshi ishlaydi.
Bo’tananing siklonga tushishidagi optimal bosim (0,5-1)•105 Pa oralig’iga to’gri keladi.
Nisbatan yirik mahsulotlarni boyitishda pastroq bosim, mayda donador mahsulotlarni boyitishda esa kattaroq bosim qo’llaniladi.
|
| |
Moslovchi reagentlar - Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish

Moslovchi reagentlar
Moslovchilar (regulyatorlar) deb, mineral yuza bilan reaksiyaga kirishib, uning sirtida suvyuqar (gidrofil) yoki suvyuqmas (gidrofob) qoplama hosil qilish yo‘li bilan yoki tanlangan mineral yuzasining xossalarini o‘zgartirib, yig‘uvchi reagent bilan reaksiyaga kirishish qobiliyatini oshirish yoki kamaytirish yo‘li bilan flotatsiya natijalarini yaxshilashga xizmat qiluvchi reagentlarga aytiladi.
Moslovchi reagentlar xizmat vazifasiga qarab faollantiruvchilar (aktivatorlar), taziqlovchilar (podavitellar, deprossorlar), muhit rN ni moslovchilar va betaraflovchi (peptizatorlar) guruhlariga bo‘linadilar.
Bu toifadaga reagentlarni vazifasi kerakli mineral yuzasini yig‘uvchi reagent bilan reaksiyaga kirishishiga tayyorlab berishdir.
Faollantiruvchi reagentlarni minerallarga ta’sir qilish mexanizmi quyidagicha:
1. Mineral yuzada yig‘uvchi reagent bilan reaksiyaga kirishuvchi parda hosil qilishi. Bu mexanizm bilan oksidlangan minerallarni natriy sulfidi bilan sulfidlash kiradi.
2. Mineral. yuzaga faollantiruvchi ionlarni shimilishi va bu ionlar bilan yig‘uvchi reagentlarini birikishi. Bunga misol qilib sfalerit (ZnS) mineralini mis ioni bilan faollantirish kiradi.
3. Mineral yuzada hosil bo‘lgan oksid pardani eritib yuborish (pirit yuzasini kislota bilan yuvish).
Amaliyotda keng ishlatiladigan faoolantiruvchilarga quyidagilar kiradi:
Natriy sulfid (Na2S) - rapgli metallar oksidini sulfidlash uchun ishlatiladi. Natriy sulfid suvda gidrolizlanadi:
Na2S + H2O = NaHS + NaOH (63)
Ishqor eritmada S2- ioni, nordon eritmada HS- va Na2S ko‘proq bo‘ladi, chunki
Na2S = HS- + H+; HS- = S2- + H+
Oltingugurt ioni sulfid minerallarni tazyiqlaydi, oksidlarni esa sulfidlab, faollantiradi.
|