nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ESRI - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 133/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar biESRI Inc. ESRI kompaniyasi xususiy boʻlib, u 1969-yili Jak va Laura Dangermound tomonidan tashkil etilgan. Bosh ofisi Kaliforniya shtatining Redland shahrida joylashgan. ESRI 400 dan ziyod ishchi kuchiga ega va yillik pul aylanmasi 500 million AQSH dollariga teng. Hozirgi kunda ushbu kompaniyaning xizmat va dasturlaridan 130 000 dan ortiq tashkilotlar va 1 milliondan ortiq foydalanuvchilar foydalanib kelishmoqda. ESRI asosiy e’tiborini GAT bozorini egallab olishga qaratgan va shu bilan birga yillik daromadining toʻrtdan bir qismini konsultativ xizmatlarga ajratadi. ESRI tijorat maqsadlari uchun dasturlarni ishlab chiqishni 1970-yillarning oxirida boshlagan.
Bugunga kelib ESRI kompaniyasining dasturlar ishlab chiqish strategiyasi yagona dasturiy oila hisoblangan ArcGISga qaratilgan. Bu dastur foydalanuvchilar va mutaxassislar uchun kompyuter va mukammal qurilmalarda ishlashga moʻljallangan. ESRI kompaniyasi mahsulotlari asosiy texnik va sanoat bozorlarida oʻz oʻrniga ega va GAT bozoridagi eng katta kompaniyalardan hisoblanadi.
Intergraph Inc. ESRI kompaniyasi kabi Intergraph ham 1969-yili xususiy kompaniya shaklida tashkil topgan. Bu kompaniya faoliyatini Alabama shtatida kompyuter grafik tizimlarini ishlab chiqishdan boshlagan. 1981-yillardan boshlab kompaniya oʻz faoliyatini CAD va kartalash dasturlarini konsalting xizmatlari va qurilmalarni rivojlantirish orqali yanada takomillashtirdi. Hozirgi kunda bir qancha qayta tashkiliy tuzilishlardan soʻng 4 ta asosiy boʻlimga boʻlingan va ular: Jarayon, Energiya va Dengiz; Jamiyat xavfsizligi; Yechimlar; Kartalash va Geofazoviy yechimlar (Geospatial Solutions)dan iborat.
Geofazoviy yechimlar boʻlimining oʻzi kompaniyaning 500 mln. dollarlik foydasining 200 millionini tashkil qiladi. Intergraph turli xil katta dasturlar majmuasini ishlab chiqishga moʻljallangan. GAT nuqtayi nazaridan Ishchi stoli (Desktop) va internet tarmogʻiga bogʻlangan Geomedia (Geomedia) dasturlarini misol qilib olishimiz mumkin. Hozirgi kunda Intergraph kompaniyasi GAT bozorida ikkinchi oʻrinni egallab kelmoqda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
Ehtimollikni hisoblashning turli ta’riflari

80
Endi klassik ta‟rifdan foydalanib topiladigan ehtimollarni
aniqlashga oid ba‟zi misollarni keltiramiz.
1-misol. Yoqlari 1 raqamidan 6 raqamigacha shifrlangan ikkita
kubni tashlaganda chiqqan raqamlar yig„indisi 5 soniga teng bo„lish
ehtimolligini toping.
Yechish:
hodisa raqamlari yig„indisi 5 soniga teng bo„lish
hodisasi bo„lsin. Masala shartiga ko„ra, barcha elementar hodisalar
to„plami
{⍵
} uchun ⍵
- kubning
-raqamli tomoni bilan
tushish hodisasi. Agar Ω to„plamning mumkin bo„lgan barcha elementar
hodisalari soni |
| qiymatga teng bo„lsa va tajribani marta
o„tkazilsa, barcha elementar hodisalar soni |
|
qiymatga teng
bo„lgani uchun jami elementar hodisalar soni
ta bo„ladi.
hodisaga qulaylik tug„diruvchi elementar hodisalarni sanaymiz. Agar
birinchi va ikkinchi kubda mos ravishda 1 va 4, 2 va 3, 4 va 1, 3 va 2
raqamlari chiqsa, ularning yig„indisi 5 soniga teng bo„ladi, demak,
hodisaga qulaylik tug„diruvchi elementar hodisalar soni 4 ta.
Izlanayotgan ehtimollik:
songa teng.
Ehtimollikning klassik ta‟rifida elementar hodisalar soni chekli
bo„lgan hollar qaraladi. Amaliyotda esa mumkin bo„lgan natijalar soni
cheksiz bo„lgan tajribalar ham mavjud. Bunday hollarda klassik ta‟rifni
qo„llab bo„lmaydi, ammo hodisalarning teng imkoniyatliligi asosiy
tushuncha ekanligi ahamiyatli bo„lgan holda boshqa usullardan
foydalanamiz.
Biror
soha berilgan bo„lib,
soha uning qism ostisi bo„lsin.
Agar
sohaga tavakkaliga nuqta tashlanayotgan bo„lsa, uning
sohaga tushish ehtimolligi bu sohalarning o„lchovlariga (uzunligi,
yuzasi, hajmiga) proporsional bo„lib, sohalarning shakli va joylashishiga
bog„liq bo„lmagan holda aniqlanadi.
Hodisalar va ular ustida amallar

75
ustidagi amallarni to„plamlar nazariyasidagi mos amallar orqali (Eyler-
Venn diagrammalari) izohlash mumkin.
Masalan, tajriba yoqlari 1 raqamidan 6 raqamigacha shifrlangan
kubni tashlashdan iborat bo„lsa, unga mos keluvchi elementar hodisalar
to„plami
{
⍵
⍵
⍵
} bo„lib, bunda {⍵
}
to„plam uchun
⍵
- kubning
-raqamli tomoni bilan tushish hodisasi
hisoblanadi. Shu tajriba bilan bog„liq quyidagi hodisalarni ko„raylik:
-
kubni juft raqami yozilgan tomoni bilan,
-toq raqami yozilgan tomoni
bilan,
-uchga karrali tomoni bilan tushish hodisalari bo„lsin. U holda bu
hodisalarni
{
⍵
},
B {
⍵
}, {
⍵
}
to„plamlar ko„rinishida yozish mumkin.
To„plamlar nazariyasi tajribaga mos keluvchi Ω ‒ elementar
hodisalar to„plamini to„g„ri to„rtburchak deb qabul qilamiz (1-rasm),
ya‟ni shu tajriba bilan bog„liq har qanday
elementar hodisa to„g„ri
to„rtburchakning biror ichki nuqtasi bo„ladi. Har qanday hodisa
to„plam to„g„ri to„rtburchakka qism bo„lgan to„plamga mos keladi.
1-rasm.
Bu tajriba uchun Eyler-Venn diagrammasi sifatida zarrachani
tasodifiy usulda to„rtburchak Ω to„plamga tashlashdan iborat tajriba
tushuniladi. Demak,
⍵ ‒
elementar hodisa deganda, zarrachani Ω
to„rtburchakning
⍵
nuqtasiga tushishi,
hodisa deganda, zarrachani
to„rtburchakning
to„plam osti bilan belgilangan qismiga tushishi
tushuniladi.
Endi hodisalar ustida bajariladigan amallarni ko„raylik.
Bu amallar Ω to„rtburchakning to„plam ostilarida aniqlangan “to„plam”
amallari bilan ustma-ust tushadi. Ularni mavjud amallar natijasida hosil
bo„lgan hodisalarga mos keluvchi shtrixlangan sohalar orqali Eyler-
Venn diagrammalari bilan tasvirlaymiz.
1. Agar
Ta’rif (ehtimollikning statistik ta’rifi)

83
( )
tenglik o„rinli. Agar
ekanligini e‟tiborga olsak,
kelib chiqadi.
4. Hodisaning ehtimolligi uchun ushbu tengsizlik o„rinli:
5.
(Ehtimollikning qo‘shishi teoremasi). Agar ikkita
va
birgalikdagi hodisalardan hech bo„lmasa birining ro„y berish ehtimolligi
bu hodisalarning ehtimollari yig„indisidan ularning birgalikda ro„y
berish ehtimolligini ayrilganiga teng:
.
va birgalikda bo„lmagan hodisalardan hech bo„lmasa birining
ro„y berish ehtimolligi bu hodisalarning ehtimollari yig„indisiga teng:
.
Isboti:
va hodisalar birgalikda bo„lsin. U holda bu hodisalar
uchun
[ ] tenglikni yozish mumkin. Demak,
[ ]
kelib chiqadi.
Endi
, hodisalarni birgalikda bo„lmagan hodisalar
yig„indisi ko„rinishida ifodalaylik. Bu hodisalar uchun
( ) , ( )
va
.
Birgalikdamas hodisalarning ehtimollari uchun
va
va
tenglik o„rinli
ekanligidan
( ) ( )
kelib chiqadi.
Agar
va birgalikda bo„lmagan hodisalar bo„lsa, ularning bir
paytda ro„y berish ehtimolligi nolga
tengligi uchun
tenglik kelib chiqadi.
84
6. Ixtiyoriy
va hodisalar uchun
tengsizlik o„rinli.
7.
Ixtiyoriy
hodisalar uchun
⋃
∑
∑ (
)
∑
tenglik o„rinli bo„ladi. Bu tenglik Bul formulasi deyiladi.
Masalan, uchta hodisa uchun Bul formulasi quyidagicha:
.
Bu hodisalarning hech bo„lmasa birining ro„y berishi ehtimolligini
quyidagi diagramma orqali tasvirlash mumkin:
Geoaxborot ta’limi istiqbollari - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 131/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Geoaxborot ta’limi istiqbollari
Bugungi kunga kelib geoaxborot tizimi rivojlanishi bilan birga geoinformatika ta’limini isloh qilish zaruriyati paydo boʻlmoqda. Hozirda geoaxborot tizimi nafaqat texnik fanlar majmuasi sifatida, balki boshqaruv, qaror qabul qilish hamda ijtimoiy maqsadlarga yoʻnaltirilgan fan sifatida ham qaralmoqda. Alohida tashkilotlar miqyosida geoaxborot tizimi boʻyicha aniq dasturlarni oʻqitish yoʻlga qoʻyilgan boʻlib, ularning asosiy maqsadi dasturda ishlashni oʻrganish boʻlmoqda. Ammo bu soha rivojlanishi bilan birga bakalavrlik, magistrlik hamda doktorlik dasturlari nafaqat texnik, balki yuqorida sanalgan sohalarni oʻz ichiga olgan boʻlishi lozim. Shuning uchun ham zamonaviy mutaxassis oʻz ustida ishlashi va aynan geoinformatika sohasidagi bilimlarni egallashi juda muhimdir.
Yangi ochilayotgan geoinformatika sohasidagi oʻqitish dasturlari, ya’ni ilmiy yoʻnalishga asoslangan magistrlik va doktorlik dasturlari mutaxassislar fikricha quyidagilarni qamrab olishi zarur:
ishbilarmonlik va boshqaruvchilik;
geografik bilimlar tamoyillari;
geoaxborot texnologiyalarini bilish va tushunish;
tashkiliy masalalarni bilish;
moliya, investitsiya va tavakkalni boshqarish;
xodimlar bilan ishlash tamoyillari;
turli sohalar oʻrtasidagi oʻzaro farqlar;
turli davlatlarning axborot sohasi boʻyicha qonunlari;
malaka oshirish va tahliliy malakalar.
Dunyodagi koʻpgina geoaxborot mutaxassislari oʻzlarini texnik yoʻnalishdaman deb hisoblashadi, vaholanki, geoaxborot sohasi nafaqat texnik bilimlardan, balki yuqoridagi bilimlardan ham tashkil topgan boʻlishi zarur. Bunday bilimlarni oʻrganish va dunyodagi ushbu soha vakillari bir xildagi bilim, malaka va tushunchaga ega boʻlishi uchun yaratilayotgan ta’lim dasturlari asosan uch tamoyilga asoslanishi zarur.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
formula bilan hisoblanadi, bu yerda 
̅ 
̅̅̅̅̅ 
Isboti

89
kelib chiqadi.
1-misol. Ikkita o„q uzishda kamida bitta o„qning
nishonga tegish
ehtimolligi 0,84 ga teng. Bitta o„q uzishda nishonga tegish ehtimolligini
toping.
Yechish: Ikkita o„q uzishda kamida bitta o„qni nishonga tegish
ehtimoli
, bu yerda
‒ o„qni xato ketish ehtimoligi.
Shartga ko„ra,
u
holda
,
√
Izlanayotgan ehtimollik:
2.3. To‘la ehtimollik formulasi. Biror
hodisa
ta juft-jufti
bilan birgalikda bo„lmagan ixtiyoriy
hodisalarning
bittasi
bilangina ro„y beradigan bo„lsin, ya‟ni
,
⋃
̅̅̅̅̅
Bu yerda
hodisalarning to„la guruhini tashkil qiladi
va ularni gipotezalar deb ataymiz. Bu gipotezalarning ehtimollari
va ular ro„y
berganda hodisaning shartli
ehtimollari
berilgan bo„lsin. U holda
hodisaning ro„y berish ehtimolligi to„la ehtimollik deb ataluvchi ushbu
formuladan topiladi:
∑
Isboti:
hodisalarning to„la
guruhini tashkil qilgani
uchun:
⋃
hodisalar birgalikda bo„lmagani uchun
hodisalar ham juft-jufti bilan birgalikda bo„lmaydi. Bularga
hodisalarning ko„paytmasi va yig„indisi teoremalarini qo„llasak,
∑
kelib chiqadi.
90
Xususiy holda
hodisaning ehtimolligi ̅ birgalikda
bo„lmagan hodisalarning ehtimollari yig„indisi
̅
kabi ifodalanib, uni Eyler -Venn diagramasida quyidagicha tasvirlanadi:
Lingvistik qo'llab-quvvatlash

|
Lingvistik qo'llab-quvvatlash
|
bet | 65/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQLingvistik qo'llab-quvvatlash-bu AATning ishlashini avtomatlashtirish vositalari to'plami bilan avtomatlashtirilgan axborot tizimining foydalanuvchilari
va ishlaydigan xodimlari o'rtasida aloqa o'rnatishda foydalaniladigan tabiiy tilni rasmiylashtirish uchun vositalar va qoidalar to'plami.
Lingvistik qo'llab-quvvatlashning til vositalari ikki guruhga bo'linadi: an'anaviy tillar (tabiiy, matematik, algoritmik tillar va modellashtirish tillari) va kompyuterlar bilan suhbatlashish uchun mo'ljallangan tillar.
Huquqiy yordam-bu AAT faoliyatidagi huquqiy munosabatlarni va uning faoliyati natijalarining huquqiy holatini tartibga soluvchi huquqiy qoidalar to'plami. Huquqiy bazaga qonunlar, qarorlar, davlat hokimiyati organlarining qarorlari, vazirliklar, idoralar, tashkilotlar, mahalliy davlat hokimiyati organlarining buyruqlari, ko'rsatmalari va boshqa me'yoriy hujjatlari kiradi. Huquqiy qo'llab-quvvatlashda har qanday axborot tizimining ishlashini tartibga soluvchi umumiy qismni va ma'lum bir tizimning ishlashini tartibga soluvchi mahalliy qismni ajratib olishimiz mumkin.
Axborot tizimini rivojlantirishni huquqiy qo'llab-quvvatlovchisi va buyurtmachining shartnomaviy munosabatlari va shartnomadan og'ishni huquqiy tartibga solish bilan bog'liq qoidalar mavjud.
AT faoliyatining huquqiy ta'minoti quyidagilarni o'z ichiga oladi:
-Status va C;
-xodimlarning huquqlari, majburiyatlari va majburiyatlari;
-boshqaruv jarayonining ayrim turlarining huquqiy qoidalari;
-axborotni yaratish va undan foydalanish tartibi.
Ergonomik qo'llab-quvvatlash AAT tizimida AAT avtomatlashtirish vositalari kompleksining texnik xususiyatlari va AAT xodimlarining ish joylaridagi ish muhitining parametrlari bilan AAT foydalanuvchilarining psixologik, psixofiziologik, antropometrik, fiziologik xususiyatlari va qobiliyatlarini muvofiqlashtirish uchun amalga oshiriladigan yechimlar to'plamidir. Ishchilar salomatligini muhofaza qilish, mehnat sharoitlarining xavfsizligini ta'minlash, kasbiy kasalliklar va ishlab chiqarishdagi shikastlanishlarni bartaraf etish insoniyat jamiyatining asosiy muammolaridan biridir. Mehnatni ilmiy tashkil etishning ilg'or shakllaridan keng foydalanish, qo'lda, past malakali ishchilar sonini
kamaytirishda, kasbiy kasalliklar va mehnat jarohatlarini istisno qiladigan muhitni yaratish zarurligiga e'tibor qaratilmoqda.
|
| |
Oddiy matn - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 32/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQOddiy matn maydoni. Belgilar soni 255 dan oshmasligi kerak.
MEMO-katta o’lchamli matn maydoni. Belgilar soni 65535 dan oshmasligi shart. Oddiy matn va MEMO maydonida hisob ishlarini bajarib bo`lmaydi.
Sonli maydon. Sonli ma’lumotlarni kiritishga xizmat qiladi va xisob ishlarini bajarishda foydalaniladi. Bu maydon 1,2,4,8 va 16 baytli bo`lishi mumkin.
Sana va vaqt maydoni. Bu maydon sana va vaqtni bichimlangan holda saqlab qo`yish imkonini beradi (01.06.01 20:29:59). 8 bayt o’lchamga ega.
«Pul birligi» nomi bilan ataluvchi maydon. Bu maydondan xisob kitob ishlarini yuritishda foydalaniladi.
Hisoblagich maydoni. Bu maydon 4 bayt uzunlikka va avtomatik ravishda ma’lum songa oshib borish xususiyatiga ega. Ushbu maydondan yozuvlarni nomerlashda foydalanish qulaydir.
Mantiqiy amal natijasini saqlovchi maydon. Bu maydon «rost» (true) yoki
«yolg’on» (false) qiymatni saqlaydi. Maydon o`lchami 1 bayt.
OLE-nomi bilan yurituvchi maydon. Bu maydon Excel jadvalini, Word xujjatini, rasm, ovoz va boshqa shu kabi ma’lumotlarni ikkilik sanoq sistemasida saqlaydi. Maydon o`lchami 1 Gbayt gacha.
Bu maydon belgi va sonlardan iborat bo`lib, biror fayl yoki saytga yo’l ko’rsatadi.
Qiymatlar ro’yxatidan iborat bo’lgan maydon. Bu maydon bir qancha qiymatlardan iborat bo`lgan ro’yxatdan tanlangan aniq bir qiymatni saqlaydi. Jadvallar orasidagi munosabatlar ishonchli ishlashi va bir jadvaldagi yozuv orqali ikkinchi jadvaldagi yozuvni topish uchun jadvalda alohida maydon-unikal maydon bo’lishini ta’minlash kerak.
Unikal maydon-bu qiymatlari takrorlanmaydigan maydondir. Misol sifatida talabalar xaqidagi ma’lumotlarni saqlovchi ma’lumotlar omborining bir qismini keltiramiz.
2.3-rasm.
|
| |
Misollar - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

102
kelib chiqadi.
va hodisalarning ehtimollarini topamiz:
Bu yerdan
2-misol. Ikkita stanok bir-biridan erkli ravishda ishlaydi. Biror
vaqt davomida birinchi stanokning beto„xtov ishlash ehtimoli
ikkinchisiniki
Ko„rsatilgan vaqt oralig„ida ikkala stanokning
beto„xtov ishlash ehtimoli qancha?
Yechish: Quyidagi hodisalarni ko„rib chiqamiz:
va
mos
ravishda birinchi va ikkinchi stanokning
vaqt davomida beto„xtov
ishlashi;
‒ ikkala stanokning ko„rsatilgan vaqt davomida beto„xtov
ishlashi. U holda
hodisa
va
hodisalarning birgalikda yuz
berishidan iborat, ya‟ni
.
va
hodisalar erkli bo„lgani
uchun izlanayotgan ehtimollik
kelib chiqadi.
Ma'lumotlar kanali - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 38/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQMa'lumotlar kanali–ikki tomonlama almashinuv vositasi ma'lumotlarni uzatish (olish) uchun aloqa liniyalari va uskunalarini o'z ichiga olgan ma'lumotlar. Ma'lumot uzatish kanallari ma'lumot manbalari va ma'lumot qabul qiluvchilarni ulaydi.
Tarmoqni qurish uchun odatda uchta o'tkazgichdan biri ishlatiladi: o'ralgan juft, koaksiyal kabel, optik tolali kabel.
Hozirgi vaqtda o'ralgan juftlik elektromagnit shovqinni kamaytirish uchun bir- biri bilan o'zaro bog'langan 8 mis o'tkazgichdan iborat eng keng tarqalgan tarmoq o'tkazgichidir. Bunday simdan segment uzunligi 100 metrgacha (3.6-rasm).
3.6-rasm. Buralgan juftlik va ulagich 8P8C.
Koaksiyal kabel–Tel simdan yasalgan markaziy o'tkazgichni, mis yoki alyuminiy bog'laydigan izolyator qatlamini (bu elektromagnit aralashuvdan olingan ekran) va tashqi PVX izolyatsiyani o'z ichiga oladi. Ma'lumot uzatishning maksimal tezligi-10 Mbit/s. Kabel tarmoq kartasiga BNC-ulagichi orqali aylanish bilan ulanadi (3.7-rasm).
3.7-rasm. Koaksiyal kabel va ulagich BNC.
O’ralgan juft kabellari bilan taqqoslaganda, koaksiyal kabel qimmatroq, uni ta'mirlash yanada murakkab, moslashuvchanlik yomonroq. Biroq, uning afzalligi bor-simi niqobi (mis yoki alyuminiy folga) signalni buzadigan shovqinni yo'q qiladi. Koaksial kabel odatda "Shina" topologiyasida qo'llaniladi va ko'p nuqtali signal uzatishda ishlatiladi.
Optik tolali kabel–izolyatsiyalash bilan himoyalangan bir nechta shisha tolalarni o'z ichiga oladi. Ma'lumot uzatish tezligi sekundiga bir necha Gbit/s ga teng, elektr shovqinlariga duch kelmaydi. Siqilishsiz signal uzatish kilometr bilan o'lchanadigan masofaga o'tadi (3.8-rasm).
3.8-rasm. Optik tolali kabel va MM ST/PC optik ulagichi.
Ma'lumotlar turli xil yorug'lik intensivliklari bilan kodlangan. Kabel ichidagi signal manbai infraqizil LED yoki lazerdir. Optik sim barcha signal uzatish vositalarining eng moslashuvchani emas, lekin u eng shovqinga chidamli, u etarli darajada axborot xavfsizligining yuqori darajasi. Bunday kabelni o'rnatish murakkab va qimmat, odatda maxsus uskunalarda payvandlash orqali amalga oshiriladi. Kabel ba'zan zirhlangan, ya'ni metall niqob bilan himoyalangan (chidamlilik uchun).
Optik kabelning boshqa xususiyatlari orasida shuni ta'kidlash kerakki, shisha mexanik kuchlanishdan yorilib, nurlanishdan bulutli bo'lib qolishi mumkin, bu esa o'z navbatida kabelda signalning pasayishiga olib keladi. Teflon (plenum) odatda optik tolani izolyatsiya qilish uchun ishlatiladi. Bu qimmat izolyatsiya (PVX bilan solishtirganda) to'q sariq rangga ega, ammo u deyarli olovda yonmaydi.
Yorug'lik signalini elektr signaliga aylantirish uchun optik tolali transversiya (transiver) ishlatiladi.
3.9-rasm. Transiver Trycom TRP-C39
|
| |
-misol. Yuqoridagi 2-misolda ikkita stanokdan kamida birining 
vaqt davomida beto„xtov ishlash ehtimolini aniqlang. 
Yechish: Birinchi usul

103
formula bo„yicha
hosil qilamiz.
va
hodisalar,
va
hamda
va
hodisalarning erkliligidan:
(
) (
)
(
)
(
)
[
]
[
]
izlanayotgan ehtimollik kelib chiqadi.
4-misol. Kuchlanishni orttirilganda ketma-ket ulangan uchta ele-
mentdan birining ishdan chiqishi natijasida elektr zanjirida uzilish ro„y
berishi mumkin. Elementlarning ishdan chiqish ehtimolligi mos ravishda
0,2; 0,3; 0,4 ga teng. Zanjirda uzilish ro„y bermasligi ehtimoli qancha?
Yechish: Aytaylik,
hodisalar mos ravishda birinchi,
ikkinchi va uchinchi elementlarning ishdan chiqishini bildirsin. Ularning
ehtimollari, shartga ko„ra, mos ravishda
ga teng. Unga qarama-qarshi
hodisalarning ehtimollari:
(
)
(
)
(
)
Zanjirning uzilmasligidan iborat
hodisa
erkli hodisalarning
birga ro„y berishidir:
.
U holda izlanayotgan ehtimollik:
(
) (
) (
)
Tajriba-10. Simulink- dinamik tizimini modellashtirish paketida texnologik jarayonlarni modellashtirish

Tajriba-10. Simulink- dinamik tizimini modellashtirish paketida texnologik jarayonlarni modellashtirish
Download
233,62 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
27.01.2024
Hajmi
233,62 Kb.
#146976
Download
233,62 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tajriba-10. Simulink- dinamik tizimini modellashtirish paketida texnologik jarayonlarni modellashtirish
Download
233,62 Kb.
Matnni ko'rish
Yashikda 4 ta oq va 7 ta qora shar bor. Undan tavakkaliga ikkita shar 
olindi. Ikkila shar ham oq bo„lish ehtimolligini toping. 
J: 
10

99
J:
11. Tokchada 12 ta darslik terib qo„yilgan bo„lib, ulardan 7 tasi
matematikaga oid. Talaba tavakkaliga 5 ta darslik oldi.
Olingan
darsliklar matematikaga oid bo„lish ehtimolligini toping.
J:
12. Sakkizta shar tasodifiy ravishda sakkizta yashikka solindi. Har bir
yashikning band bo„lish ehtimolligini toping.
J:1
13. 15 ta biletdan 4 tasi yutuqli. Tavakkaliga olingan 6 ta biletdan
ikkitasi yutuqli bo„lish ehtimolligini toping.
J:
14. Sinfda 15 ta o„g„il bola va 25 ta qiz bola o„qiydi.
Bu sinfdan
tavakkaliga 5 ta o„quvchi tanlab olindi. Ular orasida ikkita qiz bola
bo„lish ehtimolligini toping.
J:
15. Tanga uch marta tashlandi. Kamida
bir marta raqam tushish
ehtimolini toping.
J:
16. Yashikda 30 ta shar bor. Ulardan 5 tasi oq, 10 tasi yashil, 4 tasi qizil
va 11 tasi ko„k. Yashikdan tavakkaliga bitta shar olindi. U rangli shar
bo„lish ehtimoli qancha?
J:
17. Kitob javonida 3 tomlik lug„at tasodifiy tartibda turibdi. Shu
tomlardan kamida bittasi o„z o„rnida turmaganligi ehtimolligini toping.
J:
18. Tokchada o„nta kitob tasodifiy ravishda terib qo„yilgan. Bunda tayin
uchta kitobning yonma-yon bo„lib qolish ehtimolini toping.
J:
3.2. Ehtimollikning geometrik ta’rifiga doir misollar
1-misol. Doiraga kvadrat ichki chizilgan. Doira ichiga tavakkaliga
qo„yilgan nuqta kvadrat ichida bo„lib qolish ehtimoli qancha?
100
Yechish: Doiraning yuzi
, kvadratning yuzi
,
bu yerda
doira radiusi.
Bundan, geometrik ehtimollik formulasiga ko„ra,
izlanayotgan
ehtimollikni topamiz:
2-misol. Telefon soat 11
00
dan 11
30
gacha qilinishi ma‟lum. Agar
telefon qilinish momenti tasodifiy bo„lsa, ko„rsatilgan oraliqning so„nggi
10 daqiqasida telefon qilinish ehtimoli qancha?
Yechish: Geometrik sxemadan foydalanamiz. Buning uchun soat
11 dan 11.30 gacha bo„lgan vaqt oralig„ini uzunligi 10 birlik bo„lgan EB
kesma ko„rinishida tasvirlaymiz.
Qaralayotgan yarim soatning biror
momentida tasodifiy telefon
qilinishi AB kesmada tavakkaliga olingan nuqta bilan tasvirlanadi. U
vaqtda soat 11.20 dan 11.30 gacha intervalda telefon qilinish ehtimoli
hosil qilingan sxemada AB kesmada tavakkaliga
olingan nuqta EB
kesmaga tegishli bo„lib qolish ehtimolini bildiradi. Bu ehtimollik,
ravshanki,
Misollar - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

104
3. Aloqa kanalida bir xil ehtimollik bilan 10 ta signal uzatiladi. Halaqit
mavjudligi uchun uzatilayotgan signallardan to„rttasi buziladi. Tavakka-
liga olingan uchta signaldan kamida bittasi
buzilmasdan qabul qilinish
ehtimoli qancha?
J:
4. Elektr zanjiri ketma-ket ulangan ikkita elementdan tuzilgan bo„lib,
ular biri-biridan erkli ravishda
ehtimollar bilan ishdan
chiqishi mumkin. Zanjirning manbadan uzilish ehtimolini toping.
J: 0,2
5. Shisha idishni mashinaga yuklashda sinish ehtimoli 0,06 ga, tashish
vaqtida sinish ehtimoli 0,05 ga teng. Shisha idishni sinish ehtimoli
qancha?
J: 0,11
6. Detallarga ishlov berish tizimining buzilishi
natijasida sifatsiz detal
chiqish ehtimoli 0,02 ga, stanok buzuqligi tufayli sifatsiz detal chiqish
ehtimoli 0,08 ga teng. Sifatsiz detal chiqish ehtimoli qancha?
J: 0,1
7. Og„zaki imtihon topshirish uchun talaba o„qituvchi bergan uchta
savoldan ikkitasiga javob berishi kerak.
Talaba berilishi mumkin
bo„lgan 40 ta savoldan 8 tasiga javob bera olmaydi. Talabaning imtihon
topshirish ehtimoli qancha?
J:
8. Yig„ilgan sxemani tekshirish maqsadida uchta birlik impuls ketma-ket
berilgan. Ulardan har birining o„tish ehtimoli qolgan impulslarning
o„tgan-o„tmaganligiga bog„liq emas va mos ravishda
;
Yuborilgan impulslardan
kamida ikkitasining
o„tish ehtimolligini toping.
J: 0,712
9. Uchta mergan nishonga qarata bittadan o„q otishdi. Birinchi mergan-
ning nishonga tekkizish ehtimoli 0,5 ga, ikkinchi va uchinchi
merganlarning nishonga tekkizish ehtimollari mos ravishda 0,6 va 0,7
ekanligi ma‟lum bo„lsa, quyidagi hodisalarning ehtimollarini toping.
a) merganlardan faqat bittasi nishonga tekkizdi;
b) merganlardan hech bo„lmasa
biri nishonga tekkizdi;
d) uchala mergan ham nishonga tekkizdi;
e) faqat ikkita mergan nishonga tekkizdi;
f) merganlardan hech bo„lmasa biri nishonga tekkiza olmadi.
J: a) 0,29 b) 0,94 e) 0,21 d) 0,44 f) 0,79
105
10. Xaridorga
zarur mahsulotning birinchi, ikkinchi va uchinchi
do„konda bo„lish ehtimolligi mos ravishda 0,7; 0,8; 0,9 ekanligi ma‟lum
bo„lsa, quyidagi hodisalarning ehtimollarini toping.
a) zarur mahsulot ko„pi bilan ikkita do„konda bor;
b) zarur mahsulot kamida 2 ta do„konda bor.
J: a) 0,49 b) 0,902
11. Lotereyaning har 10200 ta biletining 100 tasiga turli buyumlar va 30
tasiga esa pul yutuqlari qo„yilgan. Bir dona lotereya bilet egasining
buyum yoki pul yutug„ini yutib olish ehtimolligini toping.
J: 0,013
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi ta'minoti

|
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi ta'minoti
|
bet | 62/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQ Avtomatlashtirilgan axborot tizimi ta'minoti.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimini qo'llab-quvvatlaydigan quyi tizimlarning to'qqiz komponenti ma'lum: tashkiliy, uslubiy, texnik, matematik, dasturiy, axborot, lingvistik, huquqiy va ergonomik.
Tashkiliy qo'llab-quvvatlash-bu AATning ishlashi va tekshirilishini ta'minlash sharoitida avtomatlashtirilgan axborot tizimlarining foydalanuvchilari va tezkor xodimlarining tashkiliy tuzilishini, huquq va majburiyatlarini belgilovchi hujjatlar to'plami.
Tashkiliy yordam quyidagi funksiyalarni bajaradi:
Avtomatlashtirish kerak bo'lgan vazifalarni aniqlash uchun mavjud korxona (tashkilot) boshqaruv tizimini tahlil qilish;
Avtomatlashtirish bo'yicha vazifalarni tayyorlash, shu jumladan texnik xususiyatlar va texnik-iqtisodiy asoslarni ishlab chiqish;
Boshqaruv tizimining samaradorligini oshirishga yo'naltirilgan muammolarni hal qilish usulini va tashkilotning tuzilishini o'zgartirish uchun boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish.
Tashkiliy yordam quyidagilarni o'z ichiga oladi:
AT yaratish va ishlatish jarayonini tartibga soluvchi o'quv materiallari;
AT ni samarali loyihalash va ishlatish uchun vositalar to'plami;
Korxonani tekshirish, tizimni loyihalash, joriy qilish va unga xizmat ko'rsatish jarayonida olingan texnik hujjatlar;
Xodimlar (korxonaning tashkiliy va kadrlar tarkibi), AT loyihalashtirish, amalga oshirish, saqlash va foydalanish.
Metodik ta'minot-bu AATning ishlashi davomida aniq natijalarni olish uchun avtomatlashtirilgan axborot tizimining ishlash texnologiyasini, texnologik usullardan foydalanuvchilar tomonidan tanlanish va qo'llash usullarini tavsiflovchi hujjatlar to'plami.
Texnik qo'llab-quvvatlash-bu AAT ishida ishlatiladigan barcha texnik vositalarning yig'indisi.
Texnik vositalarga quyidagilar kiradi:
Turli maqsadlarda foydalaniladigan hisoblash uskunalari (serverlar, ish stantsiyalari);
Ma'lumotlarni to'plash, qayta ishlash, uzatish va chiqarish uchun maxsus moslamalar;
Ma'lumotlar uzatish moslamalari va aloqa liniyalari;
Ma'lumotlarni avtomatik qidirish qurilmalari;
Orgtexnika, foydalanish materiallari va boshqalar.
Texnik vositalarni tanlash, ularning ishlashini tashkil qilish, ma'lumotlarni qayta ishlashning texnologik jarayoni va texnologik uskunalar hujjatlashtirilgan. Texnik yordam hujjatlarini quyidagi guruhlarga bo'lish mumkin:
Texnik tizim bo'yicha davlat va sanoat standartlarini o'z ichiga olgan tizimli hujjatlar;
Texnik ta'minotni rivojlantirishning barcha bosqichlari uchun texnik to'plamni o'z ichiga olgan ixtisoslashtirilgan hujjatlar;
Texnik yordam uchun hisob-kitoblarni amalga oshirishda foydalaniladigan me'yoriy va ma'lumotnoma hujjatlari.
|
| |
Ma’lumotlar bazasining modellari turlari

|
Ma’lumotlar bazasining modellari turlari
|
bet | 31/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQ Ma’lumotlar bazasining modellari turlari.
MB bitta yoki bir necha modellarga asoslangan bo’lishi mumkin. Har qanday modelga o’zining xossalari (parametrlari) bilan tavsiflanuvchi ob’ekt sifatida qarash mumkin. Shunday ob’ekt ustida biror amal (ish) bajarsa bo’ladi. MB modellarining uchta asosiy turlari mavjud:
Relyasion, ierarxik va semantik tarmoq.
Relyasion (lotin tilidagi relatio-munosabat so`zidan olingan) modelda ma’lumotlarni saqlash uni tashkil etuvchi qismlari orasidagi munosabatlarga asoslangan eng sodda xolda u ikki o’lchovli massiv yoki jadvaldan iborat bo’ladi.
Murakkab axborot modellari ana shunday jadvallarning o`zaro bog’langan to`plamidan iborat.
MB ning ierarxik modeli pastki pogonadagi yuqori pogonadagiga bo’ysunish tartibida joylashgan elementlar to’plamidan iborat bo’ladi va ag’darilgan daraxt (graf) ni tashkil etadi. Ushbu model satx, tugun, bog’lanish kabi parametrlar bilan tavsiflanadi. Uning ishlash tamoyili shundayki, quyi satxdagi bir necha tugunlar boglanish yordamida yuqoriroq satxdagi bitta tugun bilan boglangan bo’ladi. Tugun-bu ierarxiyaning berilgan satxida joylashgan elementning axborot modelidir.
MB ning semantik tarmoq modeli ierarxik modelga o’xshashdir. U xam tugun, satx, bog’lanish kabi asosiy parametrlarga ega. Lekin semantik tarmoq modeli daturli satxdagi elementlar orqali «erkin», ya’ni «har biri hamma bilan» ma’noli bog’lanish qabul qilingan.
Ko`pchilik MB lar jadval tuzilmasiga ega. Unda ma’lumotlar adresi satr va ustunlar kesishmasi bilan aniqlanadi. MB da ustunlar-maydonlar, satrlar esa yozuvlar deb ataladi. Maydonlar MB ning tuzilmasini, yozuvlar esa, unda joylashgan ma’lumotlarni tashkil etadi.
Maydonlar-MB tuzilmasining asosiy elementlaridir. Ular ma’lum xususiyatlarga ega bo’ladilar. Har qanday maydonning asosiy xususiyati uning uzunligidir. Maydon uzunligi undagi belgilar soni bilan ifodalanadi. Maydonning yana bir xususiyati, uning nomidir. Maydonda uning nomidan tashqari yana imzo xususiyati ham mavjud. Imzo-ustunning sarlavxasida aks ettiriladigan axborotdir. Uni maydon nomi bilan aralashtirib yubormaslik lozim. Agar imzo berilmagan bo`lsa sarlavxada maydon nomi yozib qo’yiladi. Turli tipdagi maydonlar turli maqsadlarda ishlatiladi va turli xossalarga ega bo`ladi.
Maydonlarning xususiyati bilan tanishib chiqamiz:
|
| |
SIMULINK
izchil bir qator harakatlarni bajarish 
kerak: 
4.1

yaratilgan oynaga "tortib" torting.
Sichqoncha tugmasini bosib turing
. 4.2-
rasmda bloklar mavjud model oynasi ko'rsatilgan.
4.2-rasm. Modelli oynalarni o'z ichiga olgan bloklar
Blokni o'chirish uchun blokni tanlang (kursorni rasmiga yo'naltiring va
sichqonchaning chap tugmachasini bosing), so'ng esa klavishani bosing
Yo'q
qilish
klaviaturada.
Blokning o'lchamini o'zgartirish uchun siz blokni tanlashingiz, kursorni blokning
burchaklaridan biriga qo'yishingiz va sichqonchaning chap tugmachasini bosib,
blok o'lchamini o'zgartirishingiz kerak (kursor ikki tomonlama o'qga aylanadi).
4.3.
Bundan tashqari, agar kerak bo'lsa, "standart" dastur tomonidan o'rnatilgan
blok parametrlarini o'zgartirish kerak. Buning uchun sichqonchaning chap
tugmachasini ikki marta bosing va kursor yordamida blokning rasmiga ishora
qiling. Ushbu blok parametrlarini tahrirlash uchun oyna ochiladi. Raqamli
parametrlarni belgilashda o'nlik ajratuvchi sifatida vergul emas, balki nuqta
ishlatilishi kerakligini yodda tutish kerak. O'zgarishlarni amalga oshirgandan so'ng
siz oynani yopishingiz kerak
OK
. Misol sifatida, 4.3-rasmda uzatish funktsiyasini
taqlid qiluvchi blok va ushbu blok parametrlarini tahrirlash oynasi ko'rsatilgan.
4.3-rasm. Blok parametrlarini tahrirlash uchun uzatish funktsiyasi va oynasini
taqlid qiluvchi blok
4.4.
Devordagi kerakli kutubxonalardan barcha bloklarni o'rnatganingizdan so'ng,
siz kontaktlarning zanglashiga olib keladigan elementlarni ulashingiz kerak.
Bloklarni ulash uchun kursorni blokning "chiqishi" ga yo'naltirish kerak va keyin
sichqonchaning chap tugmachasini bosmasdan boshqa blokning kirishiga chiziq
chizish kerak. Keyin kalitni bo'shating. Agar ulanish to'g'ri bo'lsa, blokning kirish
qismidagi o'qning rangi o'zgaradi. Aloqa liniyasida filial ochish uchun kursorni
tavsiya etilgan tugunga va bosish orqali olib boring
to'g'ri sichqoncha
tugmachasini bosing, chiziq chizamiz. Chiziqni o'chirish uchun siz chiziqni
tanlashingiz kerak (xuddi blok kabi) va keyin bosing
Yo'q qilish
klaviaturada.
Bloklar orasidagi ulanishlar amalga oshiriladigan modelning diagrammasi
ko'rsatilgan
Shakl 4.4
.
4.4-rasm. Modelning tashqi ko'rinishi
Kirish
kutubxonalar 
Manbalar - Tajriba-10. Simulink- dinamik tizimini modellashtirish paketida texnologik jarayonlarni...

tizimdagi barcha bloklarni hisoblashni amalga oshiradi. Monolit quyi tizimning
tasviri virtual quyi tizimga qaraganda qalinroq kvadratga ega.
Quyi tizimlarni boshqarish yoki boshqarish mumkin. Boshqariladigan quyi tizimlar
har doim monolitdir. Boshqariladigan quyi tizimlar qo'shimcha (boshqarish)
kirishlarga ega, ular ushbu kichik tizimni faollashtiruvchi
signallarni qabul
qilishadi. Tekshirish kirishlari quyi tizimning tepasida yoki ostida joylashgan.
Boshqariladigan quyi tizim yoqilganda hisob-kitoblarni amalga oshiradi. Agar
boshqariladigan quyi tizim passiv bo'lsa, u hisob-kitoblarni amalga oshirmaydi va
uning chiqishidagi signallarning qiymati chiqish portlarining sozlamalari bilan
belgilanadi.
Modeldagi quyi tizimni yaratish uchun siz ikkita
usuldan foydalanishingiz
mumkin:
1. Kutubxonadan o'zingiz xohlagan quyi tizimni nusxalash
Quyi tizim - Tajriba-10. Simulink- dinamik tizimini modellashtirish paketida texnologik jarayonlarni modellashtirish

Quyi tizim
modelga kiriting.
2. Modelning istalgan qismini tanlash
va buyruqni bajarish uchun
sichqonchadan
foydalaning
Quyi
tizimni
yarating
menyudan
Tahrirlash
namunaviy
derazalar.
Tanlangan
parcha
quyi
tizimga
joylashtiriladi va quyi tizimning kirish va chiqish qismlari tegishli portlar
bilan jihozlanadi. Ushbu usul sizga virtual boshqarilmaydigan
quyi tizimni
yaratishga imkon beradi. Kelgusida, agar kerak bo'lsa,
siz quyi tizimni
parametrlarini o'zgartirib monolit holga keltirishingiz yoki kutubxonada
joylashgan istalgan quyi tizimdan boshqarish elementini qo'shib boshqarish
mumkin. Siz buyruq yordamida bloklarni quyi
tizimga guruhlashni bekor
qilishingiz mumkin
Bekor qilish
.
Shakl 9.9.1da quyi tizimni ikkinchi shaklda yaratish jarayoni tasvirlangan. Shaklda
9.9.2 ushbu jarayonning natijasini ko'rsatadi. Misolda boshqariladigan funktsional
generatorning modeli ishlatiladi.
Shakl 9.9.1 quyi tizimni yaratish
Shakl 9.9.2 quyi tizimdan foydalangan holda
model
Shakldagi misol. 9.9.4 oldingi blok sozlamasidan farq qiladi
Yoqish
quyi tizimlar.
Ushbu misolda, parametr
Yoqilgan holatlar
blok
Yoqish
muhim
asl holatiga
qaytarish
. Vaqt diagrammalari shuni ko'rsatadiki, quyi tizim o'chirilganida u
dastlabki holatga qaytariladi.
BASED ON FOREIGN EXPERIENCES TEACHER TRAINING IN UZBEKISTAN

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1129
birga mavjud o„qituvchilik qadriyatlarini asrab-avaylash, rivojlantirish va keyingi avlodga
uzatishda ham muhim bo„g„in hisoblanadi.
Shu bilan birga ohirgi yillarda dunyoning qator mamlakatlarida (iqtisodiy taraqqiy etgan
mamlakatlarda ham) ta‟lim tizimining barcha bosqichlarida yuqori malakali pedagog kadrlar
tanqisligi kuzatilmoqda. Respublikamizda ham kadrlar bo„shlig„ini to„ldirish, shu jumladan,
umumta‟lim maktablarida pedagog kadrlarga bo„lgan ehtiyojlarni qondirish ob‟ektiv zarurat.
Ushbu masalalarni hal qilish mexanizmlarini ilg„or horijiy tajribalar asosida ishlab chiqish
zarurati tadqiqotning dolzarbligini belgilaydi va ushbu ishning tadqiqot mavzusi sifatida
tanlanishiga asos bo„ldi.
Ta‟limda ixtisoslashtirishning ilmiy asoslangan tizimi joriy qilinmaganligi, ta‟lim
tarmoqlarida moddiy-texnik va innovatsiya tizimining talab darajasida emasligi, oliy ma‟lumotli
professional pedagog kadrlar tayyorlaydigan Oliy ta‟lim muassasalari (OTM)ning malaka
oshirish va qayta tayyorlash muassasalari bilan integratsion munosabatlaridagi muayyan
muammolarning yuzaga kelishi natijasida xalq ta‟limi tizimida ayrim fanlar (boshlang„ich ta‟lim,
rus tili va adabiyoti, ingliz tili, matematika, informatika va axborot texnologiyalari, kimyo, fizika
va astranomiya) bo„yicha o„qituvchilarga bo„lgan ehtiyoj qondirilmay qolmoqda.
Dizayn sxemasini tuzgandan so'ng, menyu elementini tanlab uni diskdagi 
fayl sifatida saqlash kerak 
Fayl / Saqlash

olib borish
Fayl / Ochish ...
kutubxonadagi brauzer
oynasida yoki asosiy
oynada
MATLAB.
Quyi tizim - quyi tizimlar.
Quyi tizim - bu parcha
Simulink
alohida bo'linma
sifatida ishlab chiqarilgan
namunalar. Modelni tayyorlashda quyi tizimlardan foydalanish quyidagi ijobiy
tomonlarga ega:
1. Ekrandagi bir vaqtning o'zida namoyish
qilinadigan bloklar sonini
kamaytiradi, bu modelni idrok qilishni osonlashtiradi (ideal holda, model
monitor ekranida to'liq ko'rsatilishi kerak).
2. Sizga alohida qismlarni tuzish va disk raskadrovka
qilish imkonini beradi,
bu esa modelni yaratish samaradorligini oshiradi.
3. O'zingizning kutubxonalaringizni yaratishga imkon beradi.
4. Parallel ishlaydigan quyi tizimlarni sinxronlashtirishga imkon beradi.
5. O'zingizning yordam vositalaringizni modelga kiritishingizga imkon beradi.
6. Bu sizga biron bir quyi tizimni har qanday bilan bog'lash imkonini beradi
m
-
file, quyi tizimni ochishda ushbu faylning ishga tushirilishini ta'minlaydigan
(quyi tizimning nostandart ochilishi).
Quyi tizimlar va ularning bloklari mexanizmidan foydalanish sizga o'zlarining
dizaynidagi standartlardan kam bo'lmagan bloklarni yaratishga imkon beradi (blok
parametrlarining o'z oynasi, belgi, yordam va boshqalar).
Modeldagi quyi tizimlar soni cheklanmagan, qo'shimcha
ravishda quyi tizimlar
boshqa quyi tizimlarni ham o'z ichiga olishi mumkin. Quyi tizimlarni bir-birlariga
joylashtirish darajasi ham cheklanmagan.
Kichik tizimni model bilan ulash (yoki ierarxiyaning yuqori darajasidagi quyi
tizim)
kirish
(blok)
yordamida
amalga
oshiriladi
Gumanitar hamkorlik - Oʻzbekiston – Rossiya

|
Oʻzbekiston – Rossiya
|
bet | 4/6 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 385,98 Kb. | | #115880 |
Gumanitar hamkorlik
Rossiya va Oʻzbekiston gumanitar sohada yaqindan hamkorlik qilmoqda. Ularning munosabatlari 1993-yil 19-martdagi madaniyat, fan va texnika, taʼlim, sogʻliqni saqlash, axborot, sport va turizm sohasidagi hukumatlararo hamkorlik shartnomasi asosida rivojlanadi.
1998-yil 6-maydagi axborot-madaniy markazlarni tashkil etish va ularning faoliyati shartlari toʻgʻrisidagi hukumatlararo bitimga muvofiq, Oʻzbekistonda Rossiya fan va madaniyat markazi ishga tushirildi. Markaz negizida Oʻzbekistonda rus tilini oʻrganish boʻyicha ilmiy-uslubiy, madaniy-maʼrifiy va maʼrifiy tadbirlar oʻtkazilmoqda.
Rossiya taʼlim va fan vazirligi va Oʻzbekiston oliy va Oʻrta maxsus taʼlim vazirligi oʻrtasida 2005-yildagi hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim tufayli Oʻzbekiston umumtaʼlim maktablari bitiruvchilari har yili Rossiya universitetlariga oʻqishga yuboriladi. Oʻzbekiston abituriyentlari, shuningdek, Moskva davlat universiteti filiallarida oliy maʼlumot olish imkoniyatiga ega. M. V. Lomonosov, Rossiya iqtisodiy akademiyasi. G. V. Plexanov, Rossiya davlat neft va gaz universiteti. I. M. Gubkina.[12]
2020-yilda „sinf!“ rus-oʻzbek gumanitar loyihasi ishga tushirildi."Oʻzbekistondagi maktablarda rus tili va umumtaʼlim fanlarini rus tilida oʻqitish sifatini oshirishga qaratilgan. Loyihani amalga oshirish toʻgʻrisidagi memorandum 2020-yil oktyabr oyida Rossiya Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston xalq taʼlimi vazirligi va Alisher Usmonovning „sanʼat, fan, sport“xayriya jamgʻarmasi tomonidan imzolandi. Loyiha doirasida 2-11-sinf oʻquvchilari uchun rus tilini chet tili sifatida oʻqitish boʻyicha oʻquv-uslubiy majmua ishlab chiqildi. Oʻquv qoʻllanmalari A. I. Gertsen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti mutaxassislari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vazirligi huzuridagi Respublika taʼlim markazi bilan birgalikda tuzilgan. 2022-yilda „sinf!“Oʻzbekistonga 153 nafar rossiyalik mutaxassis yuborildi: 104 nafar rus tili oʻqituvchisi, 35 nafar kimyo, biologiya, fizika va matematika fan oʻqituvchilari, 14 nafar malaka oshirish kurslarining metodistlari.[13]
2022-yil 28-oktabr kuni uchinchi Oʻzbekiston-Rossiya taʼlim forumi doirasida 20 dan ortiq Oʻzbekiston va Rossiya universitetlari hamkorlik shartnomalarini imzoladilar. Imzolangan hujjatlar orasida Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti bilan tuzilgan shartnomalar ayniqsa istiqbolli hisoblanadi. Bu Toshkent davlat yuridik universiteti bilan oʻzaro anglashuv memorandumi va 2022—2024-yillarda Oʻzbekiston maktabgacha taʼlim vazirligi bilan oʻzaro anglashuv memorandumini amalga oshirish boʻyicha yoʻl xaritasi. Bundan tashqari, universitetlararo hamkorlik doirasida Moskva davlat universiteti, Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti, Berdax nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti va Samarqand davlat universiteti oʻrtasida hamkorlik shartnomalari imzolandi.[14]
|
| |
Tayyorlashni takomillashtirish masalalari

Tayyorlashni takomillashtirish masalalari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
08.06.2024
Hajmi
0,74 Mb.
#261740
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tayyorlashni takomillashtirish masalalari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Kodlash tizimi- - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 64/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQKodlash tizimi-ob'ektlarni kod belgilash qoidalari. Kod harflar, raqamlar va boshqa belgilardan iborat alifboga asoslangan. Kod quyidagicha tavsiflanadi: uzunlik-koddagi pozitsiyalar soni va tuzilish-tasniflash xususiyatini ko'rsatish uchun kodda belgilar ishlatilish tartibi.
Kodlash axborotni qulay va samaraliroq ishlashini ta'minlash uchun ob'ekt nomini belgi (kod) bilan almashtirish uchun ishlatiladi.
Yagona hujjatlar tizimlari davlat, sanoat va mintaqaviy darajalarda yaratiladi. Ulardan foydalanishning asosiy maqsadi-ijtimoiy ishlab chiqarishning turli sohalari ko'rsatkichlarining taqqoslanishini ta'minlash. Talablar belgilangan joylarda standartlar ishlab chiqiladi:
Hujjatlarning yagona tizimiga;
Turli darajadagi boshqaruv hujjatlarining yagona shakllari;
Tafsilotlar va ko'rsatkichlarning tarkibi va tuzilishi;
Hujjatlarning yagona shakllarini kiritish, saqlash va ro'yxatdan o'tkazish tartibi.
Biroq, hujjatlarning yagona tizimi mavjudligiga qaramay, aksariyat tashkilotlarni o'rganishda doimiy kamchiliklarning butun majmuasi doimiy ravishda aniqlanadi: qo'lda ishlov berish uchun juda katta miqdordagi hujjatlar, bir xil ko'rsatkichlar ko'pincha turli hujjatlarda takrorlanadi, ko'p sonli hujjatlar bilan ishlash mutaxassislarni bevosita muammolarni hal etishdan chalg'itadi, yaratilgan, ammo foydalanilmaydigan ko'rsatkichlar mavjud va boshqalar.
Ushbu kamchiliklarni bartaraf etish axborot ta'minotini yaratishda duch keladigan muammolardan biridir.
Axborot oqimlari sxemalari axborot yo'nalishlari, uning hajmi, paydo bo'lishi va ishlatilish joylarini aks ettiradi. Bunday sxemalarni tahlil qilish butun boshqaruv tizimini takomillashtirish bo'yicha chora-tadbirlar ishlab chiqishga imkon beradi.
Axborot ta'minotini yaratish uchun quyidagilar zarur:
Tashkilotni boshqarish tizimining maqsadlari, vazifalari, funksiyalari to'g'risida aniq tasavvurga ega bo'lish;
axborot oqimlari sxemalari ko'rinishida tahlil qilish uchun taqdim etilgan, uning paydo bo'lishi paytidan boshlab uni boshqaruvning turli darajalarida foydalanishgacha harakatlanishini aniqlash;
ish jarayoni tizimini takomillashtirish;
tasniflash va kodlash tizimining mavjudligi va ulardan foydalanish;
ma'lumotlarning o'zaro bog'liqligini aks ettiruvchi konseptual axborot-mantiqiy modellarni yaratish metodologiyasini bilish;
zamonaviy texnik ta'minotga ega bo'lishni talab etadigan mashina muhitida axborot qatorlarini yaratish.
|
| |
Energetika sohasidagi hamkorlik

|
Energetika sohasidagi hamkorlik
|
bet | 3/6 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 385,98 Kb. | | #115880 |
Energetika sohasidagi hamkorlik
2018 yil sentabr oyida Rossiya va Oʻzbekiston respublikada Jizzax viloyatida har biri 1,2 GVt·soat boʻlgan „3+“ avlod VVEP-1200 ikkita yadroviy reaktoridan atom elektr stantsiyasini qurish toʻgʻrisida bitim tuzdilar. Doʻstona mamlakatlarning ushbu loyihasi hozirda global atom hamjamiyati tomonidan eng xavfsiz deb tan olingan. Rossiya va Oʻzbekiston 2022 yilda qurilishni boshlashni rejalashtirmoqda. Taxminlarga koʻra, mamlakat loyihani amalga oshirish uchun taxminan 6 yil sarflaydi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, atom elektr stantsiyasining ishga tushirilishi elektr tanqisligining pasayishiga yordam beradi.[9]
Harbiy-texnik hamkorlik
Harbiy-texnik hamkorlik rivojlanmoqda. Ushbu sohadagi asosiy ikki tomonlama hujjat Rossiya Federatsiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasida harbiy va harbiy-texnik sohalarda har tomonlama hamkorlikni yanada chuqurlashtirish toʻgʻrisidagi shartnoma boʻlib, 1999-yil dekabr oyida 2001-yil may oyida imzolangan. chegara masalalari boʻyicha hamkorlik toʻgʻrisida davlatlararo shartnoma, oʻsha yilning oktyabr oyida Rossiya havo kuchlari, havo mudofaasi qoʻshinlari va Oʻzbekiston havo kuchlarini ikki mamlakat havo hududi xavfsizligini taʼminlash uchun birgalikda ishlatish toʻgʻrisida davlatlararo bitim tuzildi. 2001-yil iyun oyida harbiy-texnik hamkorlikni muvofiqlashtirish maqsadida Rossiya-Oʻzbekiston ishchi guruhi tuzildi. 2007-yil may oyida uning sakkizinchi yigʻilishi Moskvada boʻlib oʻtdi.[10]
2021-yil 27-aprelda Oʻzbekiston Mudofaa vazirlari Bahodir Qurbonov va Rossiya Sergey Shoygu 2021—2025-yillarda harbiy sohada strategik sheriklik dasturini imzoladilar. Bunday dastur birinchi marta hamkorlikning erishilgan sur’atini qoʻllab-quvvatlash maqsadida ishlab chiqilgan. Uchrashuv doirasida Vazirlar xalqaro va mintaqaviy xavfsizlik, harbiy va harbiy-texnik hamkorlik masalalarini muhokama qildilar. Bundan tashqari, Sergey Shoygu Oʻzbekistonga fashizm ustidan qozonilgan gʻalabaga mamlakat xalqining qoʻshgan hissasi toʻgʻrisida arxiv hujjatlarini taqdim etdi.[11]
|
| |