nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-Mavzu - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

|
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko
6-Mavzu:
Qattiq disk qurilmasi va uning asosiy xususiyatlari
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Qattiq disklarning asosiy
xususiyatlari
2.
Qattiq diskning mantiqiy
tuzilishi
3.
Shpindel tezligi
4.
Ulanish interfeysi
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga Qattiq disk qurilmasi va uning
asosiy xususiyatlari bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim
va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining
yo’l va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
| |
Korrelyatsiya rosta - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

Korrelyatsiya rosta Sledstvie
prisposobleniya
k
usloviyam
jizni
organizma,
razvivshegosya
v
filogeneze
growth correlation The consequence of adaptation to
the living conditions of an
organism that has developed in
phylogenesis
Bir yillik hosil Yosh tok tupining ilk hosilga kirishi
Godichniy urojay Pervichnыy urojay iz
molodogo
vinogradnogo kusta
primary harvest Primary harvest from a young vine
Meva hosili plodi sostoit iz kojurы,
myakoti i semyan
Bunch of grapes consists of peel, pulp and seeds
Xloroz Mevali bargida temir, oltingugurt,azot, rux,
magniy yetishmasligidan fotosintez
jarayonining buzili shidan kelib chiqadigan
kasallik
Xloroz Zabolevanie,
vыzvannoe
narusheniem protses sa
fotosinteza iz-za
nedostatka v listyax
vinograda jeleza, serы,
azota, sinka, magniya.
Chlorosis A disease caused by a violation of
the process of photosynthesis due
to a lack of iron, sulfur, nitrogen,
zinc, magnesium in grape leaves.
Shakl berish usuli Mevali darachtlarga tabiiy yachshilngan
ksasimon
Metod formirovki kusta Vыraщivanie
vinogradnogo kusta
v shpalere, obrazuya
pryamostoyachiy
shtamb
Bush formation method Growing a grape bush in a trellis,
forming an erect bole
Kultivatsiya Kultivatsiya cultivation processing between rows of vines with
a cultivator
100
kultivator yordamida tok qator oryoki alariga
ishlov berish
obrabota mejdu
ryadami loz
kultivatorom
Arxitektura xususiyatlari va asosiy imkoniyatlari (interfeys)

Arxitektura xususiyatlari va asosiy imkoniyatlari (interfeys).
OS/2 ning oxiгgi veгsiyalaгi, o’z nomlaгida waгp so’ziga egalaг, bu esa ingliz
tilidan “asos” deb tarjima qilinadi, chunki haг yangi versiya oldingisiga tayanadi.
Bu tizimlaг uchun xos bo’lgan xususiyatlaT quyidagilaгdiг:
-
siqib chiqamvchi ko’p masalalik, DOS va Windows ilova^ qo’llanilishi;
-
haqiqatdan ham intuitsiya jihatdan tushunarli va qulay ob'ektli foydalanuvchi
interfeysi;
-
ob'ektli xujjat almashinuv ochiq standartini qo’llash;
-
Open GL standartini qo’llash;
-
Java applet va Java tilida ishlab chiqish vositalari mavjudligi;
-
Trne Type (TTF) shriftlami qo’llash;
-
olidandan tayyoгgaгliksiz tovushni boshqaгish;
-
IntemetG'intranet Taгmoq texnalogiyalaгini qo’llash;
-
Ыг xil mavqeli Taгmoq va Tarmoq (LAN Seгveг, Win, Lantastic, Novell,
Netware 4.1) OT lari klient qismini qurish vositalari;
-
modemli bog’lanish oAali masofadan muгojaat;
-
Mobile File System - mobil foydalanuvchilari ho’llovchi fayl tizimi;
-
Windows OT dan fa^li qulay bo’lgan, apparat qurilmalami avtomatik “tanib
oluvchi” standaгt (Plug and Play);
-
offis ilovalaгi to’plami (MB, elektron jadval, matn pгotsessoгi, hisobotlar
geneгatoгi, gгafika, axboгot menedjeгi va x.k.lar);
-
fideokameгa ishi vositalarini ham o’z ichiga olgan multimediani qo’llash
(Warp Guide yoгdamida).
Yuqorida sanab o’tilgan, reklmaaga mos xususiyatlardan tashqari bo’lgan
imkoniyat - qulay bo’lgan, korporativ MB bilan ishlash va Tarmoqdagi ishchi o’rinni
tashkil etuvchi muhit. Foydalanuvchilar uchun juda muhim bo’lgan yana bir xususiyat,
IBM o’z OT ini hamma versiyalari uchun muntazam “yangilanish” paketlarini (Fix
Pak) ishlab chiqadi. Bu paketlar foydalanuvchi uchun tekinga beriladi. Ilovalarni
boshqarishda ham murakkab bo’lmagan xususiy dasturlarni yaratishda foydali bo’lgan,
dasturlash tizimi, yuqori darajadagi til - REXX ning mavjudligidir. Bu tilning ob'ektga
yo’naltirilgan versiyasi va mos interpretatorlari mavjuddir.
OS/2 OT da eng ko’zga tashalanadigan xususiyat, bu foydalanuvchining
ob'ektga mo’ljallangan grafik interfeysidir. Grafik interfeys OS/2 tizimida yagona
emas, bu tizim uchun juda ko’p alternativ hobihlar mavjuddir. M-n, File Bar dasturi, u
juda sodda bo’lib ko’rinsa ham, 4 Mbayt operativ xotiraga ega bo’lgan kompyuterda
ham, (OS/2 ekrani ko’rinishini yaxshilaydi) ishlashni osonlashtiradi. OS/2 OT ini
yaxshilaydigan hobihlardan tashqari, uning funktsionalligini kengaytiradigan qator
dasturlar mavjud. (M-n, Xfree 86 for OS/2)
Adabiyotlar
1. Kopetz, H., Real-Time Systems, Design Principles for Distributed Embedded
Applications, Klower Academic Publishers, 1997, Chpt. 10-11.
2. Xu. J., & Parnas, D. (1990). Scheduling Processes with Release Times,
Deadlines, Precedence, and Exclusion Relations. IEEE Trans. On Software
Engineering. Vol. 16(3). (pp. 360-369).
3. Klara. N, & Jonathan, M. Smith(1995). The QoS Broker. IEEE Multimedia
Magazine. Spring 1995 2(1),(pp. 53-67).
4. TaHeH6ayM Э. CoBpeMeHHbie отерационнью сис^мы - СПб.: Изд.
nnrep, 2002.
|
IQTISODIY QISM - Mashinasozlik

5. IQTISODIY QISM.
Moy tozalash filtri konstruktsiyasini takomillashtirishning iqtisodiy hisobi
Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish samaradorligi aniqlash uchun, iqtisodiy jixatdan asoslash orqali uni amaliyotga joriy etiladi. Iqtisodiy asoslashda barcha o’zgarishlarni qiymat jixatidan xozirgi kundagi bozordagi rеsurs narxlaridan foydalangan holda, ta’mirlangan mahsulotni narxi aniqlanadi, shunigdеk shu kundagi loyha orqali ta’mirlangan mahsulot narxi xisoblanib bozordagi narxga solishtiriladi, ta’mirlash dasturini tuziladi iqtisodiy ko’rsatkichlar aniqlanadi. Loyihadagi ta’mirlangan mahsulot hajmi amaldagi holatga taqqoslanib raqobatbardoshlik darajasi aniqlanadi. Loyhani amalga oshirish uchun kеrakli mablag’ni bank krеdit foizi xisobga olinadi, uni bankga qaytarish muddati shartdan oshib kеtmasligi kеrak. Bunday iqtisodiy asoslash quydagi kеtma-kеtlikda amalga oshiriladi:
1. Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish xarajatlarni aniqlash uchun, uning dastlabki ma’lumotlari 1-jadvalga to`ldiriladi.
2. Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish xarajatlarni aniqlash uchun,uning asosiy fondi xamda ishlab chiqarish fondi xisoblab chiqiladi.
3. Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish xarajatlarni aniqlash uchun, uning yillik ta’mirlash xajmi va tayorlov narxi (xizmat birligiga) xisoblanadi.
4. Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish xarajatlarni aniqlash uchun, o’zini oqlash muddati xisoblanadi.
5. Moy filtrining nosozliklari va ularni ta’mirlash xarajatlarni aniqlash uchun, o’zini oqlash muddati xisoblanadi.
1-jadval
|
Darsga faol ishtirok etgan o’quvchilarni o’qituvchi baholaydi

|
Darsga faol ishtirok etgan o’quvchilarni o’qituvchi baholaydi Pdf ko'rish
|
bet | 144/144 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #231129 |
Darsga faol ishtirok etgan o’quvchilarni o’qituvchi baholaydi
O`quvchilar faoliyatini baholash mezonlari
86-100 % 5 baho “a`lo”
71 - 85% 4 baho “yaxshi”
55 – 70% 3 baho «qoniqarli»
Uyga vazifa:
O’tilgan dars yuzasidan mustaqil ishlash uchun uyga vazifalar beriladi
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O'RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI
KASBIY TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH VA MUVOFIQLASHTIRISH
HUDUDIY BOSHQARMASI
CHILONZOR TUMANI 1-SON KASB XUNAR MAKTABI
“Shaxsiy kompyuter va ofis qurilmalariga texnik xizmat ko’rsatish” fanidan
VIZUAL-DIDAKTIK RESURSLAR
Maxsus fan o’qituvchisi:
Bobojanova
I
Document Outline
|
| |
Kishmish varieties - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

99
Parxish
Ona o‘simlik novdasini yerga ko‘mish yo‘li
bilan ildiz ottirib olinadigan ko‘chat
Otvodki
Sajenes, kotorыy
ukorenyaetsya,
zakapы vaya stebel
materinskogo
rasteniya v zemlyu.
Layering
A seedling that takes root by
burying the stem of the mother
plant into the ground.
Regeneratsiya
O‘simlikning yo‘qolgan, zararlangan qismlari
ning qayta tiklanishi
Regeneratsiya
Vosstanovlenie
utrachennыx,
povrejdennыx
chastey rasteniya
Regeneration
Restoration of lost, damaged plant
parts
O‘sish korrelyatsiyasi
Organizmning yashash sharoitiga filogenezda
ishlanib chiqqan moslanish oqibati
Ko`rsatkichlar nomi - Mashinasozlik

Ko`rsatkichlar nomi
|
O`lchov birligi
|
Qiymati
|
|
Moy tozalash filtrining ta’mirlashda moslamalardan foydalanish loyihasi
|
dona
|
1
|
|
Moy tozalash filtrining ta’mirlashni bozorgirligini aniqlash loyihasi qiymati
|
$ yoki
m. so’m.
|
70 yoki
155000
|
|
Moy tozalash filtrining ta’mirlashning unimdorligi
|
Dona/ soat
|
10 yoki 15
|
|
Ishchilar soni
|
nafar
|
2
|
|
Shundan ustalar soni
|
nafar
|
1
|
|
Smеna soni
|
smеna
|
2
|
|
Elеktrodvigatеl quvvati
|
Kvt / soat
|
380
|
|
Ishchilar o’rtacha oyligi
|
m. so’m.
|
550
|
|
Elеktr enеrgiya narxi
|
so’m /kvt
|
198
|
|
Yildagi ishch kunlar soni
|
Kun
|
305
|
|
Xom ashyo: gruntovka;
|
Gramm/dona
|
5
|
|
Xom ashyo narxi: gruntovka;
|
m.so’m/litr
|
15
|
|
Moy filtrining ta’mirlangan detalini amaldagi
narxi
|
$/ dona
|
85
|
|
Moy filtrining ta’mirlangan detalini sotuvdagi narxi
|
m.so’m/kom
|
190
|
II. Moy tozalash filtrining ta’mirlashni qiymatini aniqlash uchun asosiy va ishlab chiqarish fondi xisoblab chiqiladi. Shuningdеk ish tashkil qilishdagi ta’mirlash jihozlari fondini xisoblash (baxosi).
1) Ta’mirlashga tayyorlanish fondini dastlabki qiymati: Fds =120000 m. so’м.
2) Jami asosiy fond qiymati: Fas=150000 m. so’м
3) Aylanma fond qiymati: Fаy = Fas 0,14= 150000* 0,14=21000 m. so’m.
4) Ishlab chiqarish fondini umumiy qiymati “Fx/k” fondini topamiz.
Fx/k = Fas + Fаy =150000+ 21000 =171000 м. so’м
5) Ta’mirlash jihozlari fondini tashkil qilish uchun ustama xarajat (krеdit to’lov foizi) larini xisoblaymiz.
∆Fi/ch= Fi/ch *К=171000*0,14=23940 м. so’м.
6) Ishni tashkil qilish va krеdit to’lovini xisobga olgan xoldagi jami kapital xajimni topamiz.
К= Fi/ch + ∆Fi/ch = 171000+23940=194940 м. so’м.
III. Jihozlar qiymatini aniqlash uchun yillik ishlab chqrish xajmi va tayorlov narxi (xizmat birligiga ) xisoblanadi.
a) yillik xizmat ko’rsatish xajmi:
∑ Q = Dn1* Dp*n *Tsm * Na = 17 *305*2*7*6 = 435540 dona /yil.
Dn1 –shaxobcha unumdorligi dastlabki 17-18 dona /soat,
Dp -yillik ishchi kunlar 305 кун
n - smena soni 2 smena
Tsm -smеnadagi ish davomiyligi 7 soat
Na -turli turdagi diagnostika posti xizmat ko’rsatish joyi 6 ta
IV. Jihoz va moslamalar qiymatini aniqlash orqali ko’rsatilgan xizmat birligi narxi topiladi. Unda olinadigon daromad tannarxi, yalpi foyda, amartizatsiya va samaralar xisoblanadi. Shaxobchada ko’rsatilgan xizmat birligi narxini xisoblaymiz. Xizmat birligini tayyorlov narxi quydagi modеl bilan topiladi:
D1 = M1 +X1 + Х2+ Х3+ Х4+ Х5+ Х6+ Х8+ Х9,
M1- xizmat birligiga mеhnat sarfi
Х1- ijtimoiy ajratma sarfi
Х2 - material sarfi
Хз - elеktro-enеrgiya sarfi
Х4 - shaxobchani ishlatishga tayyorlash sarfi
Х5 - amortizatsiya sarfi
Х6 - davriy xarajatlar
Х8 - yalpi foyda
Х9 - foyda yo’l fondi uchun ajratma
а) Shaxobchadagi usta (naladchik)larni ortacha toyfasini aniqlaymiz.
Рср = N1 * Р1 + N2* Р2 +…+ Nn* Рn / ∑ N2 , N1,N2…Nn= (1*10+2*22+3*30+4*34+5*17): 108=3,1 raz
Р1, Р2…Рn – raziryati mavjud odamlar;
2-jadval
|
Ekish muddati - «Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»

|
«Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»
|
bet | 43/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Ekish muddati. O‘zbekistonda o‘tkazilgan ko‘plab tajribalarning ko‘rsatishicha tuproq harorati 16-180S qiziganda ekilganda urug‘lar bir tekis, qiyg‘os, qisqa davrda unib chiqadi. Surxandaryo, Qashqadaryo, Buxoro viloyatlarida soya aprelning bi- rinchi yarmida Samarqand, Toshkent, Jizzax,
Sirdaryo, Xorazm viloyatlari va Qoraqalpog‘istonda aprelning ikkinchi yarmida ekiladi. Ang‘izga yoki ertagi sabzavotlardan bo‘shagan maydonlarga iyunda ekiladi. Qashqadaryoda o‘tkazilgan tajribalarda soya 20-30 iyunda ekilganda iyulning 10-15 ida ekilganga nisbatan 3-4 ts/ga ko‘p hosil olingan. Ang‘izda soyaning Valyuta, Orzu, Izumrudnaya, Volna, Bistritsa navlari ekiladi. Soya
hosildorligi juda erta, o‘ta kech va takroriy ekilganda bahorda eng maqbul muddatda ekilgandagiga nisbatan kamayadi.
Urug‘ning ekish usullari va me’yorlari. Soya keng qatorlab ekiladigan ekin. Yoppasiga ekilganda hosildorlik pasayadi. Qator oralari 50 - 102 sm o‘zgarishi mumkin. O‘simliklarning tup qalinligi gektariga 300- 400 ming bo‘lishi yuqori hosil olishni ta’minlaydi. O‘zbekistonda sug‘oriladigan yerlarda soya asosan qator oralari 60 sm qilib punktirlab ekiladi. Soya qator oralari 45, 70, 90 sm qilib ham ekiladi. SamQXI da o‘tkazilgan tajribalarda soya 60 x 15 sxemada ekilganda qator orasi
45x15x6 sxemada ekilgandagiga nisbatan don hosildorligi 4,3 ts/ga ko‘p bo‘lgan. Ko‘plab o‘tkazilgan tajribalar soya O‘zbekiston sharoitida qator oralari 60 sm ekish me’yori 80 kg/ga bo‘lganda hosildorlik eng yuqori bo‘lishini ko‘rsatadi. Ekish me’yorini gektariga 60 kg kamaytirish yoki 120 kg oshirish don hosilining kamayishiga olib kelgan. Qator oralari 60 sm qilib ekishning qulayligi yana shundaki Respublikadagi asosiy ekin g‘o‘za ham qator oralari ko‘pchilik hollarda 60 sm qilib ekiladi. Shuning uchun g‘o‘za o‘stirishda qo‘llaniladigan texnikani soya o‘stirishda bemalol qo‘llash mumkin. Tezpishar navlar ekilganda ekish me’yori 90100 kg/ga, kechpishar navlar 60-70 kg/ga. Soya urug‘lari 4-5 sm chuqurlikka ekiladi. Tuproq me- xanik tarkibi qumoq bo‘lsa ekish chuqurligi 6-8 sm oshiriladi. Urug‘larni juda chuqurga tashlash dala unuvchanligining pasayishiga, ko‘p urug‘larning chirib ketishiga sabab bo‘ladi. Ekish SPCh-6, SPCh-8A, SST- 12A seyalkalarida o‘tkaziladi. lavlagi urug‘larini ekadigan SST-12A se- yalkasidan foydalanilganda STYa-31000 qo‘shimcha seksiyasi o‘rnatiladi. Urug‘larni ekishda chigit ekadigan STVX-4 yoki SON-2,8 sabzavot seyalka- laridan ham foydalanish mumkin.
|
| |
ДИАГРАММЫ - download

|
Qidiruv: ДИАГРАММЫ | Установка и настройка по базы данных (сервер MySql, Oracle Server, Microsoft sql server, Postgresql). Проектирование базы данных, построение диаграммы сущность-связь MySql, Oracle Server, Microsoft sql server, Postgresql. Проектирование базы данных, построение диаграммы сущность-связь 53,52 Kb. 1 | o'qib | | Ehtimollar va statistika 3-shaxsiy topshiriq Bajardi: Kamilov Kamoliddin Tekshirdi Excel → Вставка → Диаграммы → График → График с маркерами buyruqlaridan foydalanamiz 5,56 Mb. 5 | o'qib | | Ehtimollar va statistika 3-shaxsiy topshiriq Bajardi: Alisherov Izzatullo Tekshirdi Excel → Вставка → Диаграммы → График → График с маркерами buyruqlaridan foydalanamiz 5,47 Mb. 5 | o'qib |
1
| |
Mutaxasisligi - Mashinasozlik

Mutaxasisligi
|
Ishchilar
umumiy
soni
|
Razryadlar
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
|
Ishchilar
|
8
|
1
|
1
|
2
|
2
|
2
|
|
Usta
|
6
|
1
|
1
|
1
|
2
|
1
|
|
Jami
|
14
|
2
|
2
|
3
|
4
|
3
|
А) M1 –Dastgoh ishchisi (usta) uchun oylik maosh xarajatlarini xisoblash
M1 = Tum*St*Kd/∑Q;
Bunda: Tum –qayta loyixalangan shaxobchasini yillik ish soati
Kd – rеjani oshirib bajarishni xisobga oluvchi koeffitsеnti 1,2
Tum = Dp* Ts* n* Np=305*7* 2*4=17080 soat/ yil
Dp – ishchi kuchlar soni 305 kun
n- smena soni 3
Ts – smеna davomiligi 7 soat;
Np - Ishda bir smenada band bo'lganlar soni 4 nafar
St – (M/F)*K1 =3235 so’m/soat
Bunda:
М –asosiy ishchisi oylik maoshi 550 ming so’m;
F –oylik balans soati 170;
К1 – tuman koeffitsiеnti 1,15;
M1= Tum*St* Kd*∑Q=17080 *3235*1,2/653310=1205 so’м/dona
B) Ijtimoiy sug’urta ajratmasi
Х1 = 0,48 * м1=0,48*1359=652 so’м/ dona
V) matеrial xom-ashyo sarfi X2 ni topamiz.
Biz faqat xizmat ko’rsatish jarayoni narxini xisoblaymiz,
Х2 = Нyf*Цyf+ Нб*Цб+ Нg*Цg+ Нl*Цl =1*84407+0,3*30000+0,3*50000+ 0,3*3000=9000+15000+9000=33000 so’м/ dona
Цб, Цg, Цl –bo’yoq, gruntovka,laklar narxi 1000, 800, 1200 so’м/kg;
Нyf ,Нб, Нg, Нl- Yarim fabrikat bir kom , Bo’yoq, gruntovka,laklar me’yori 0,3 kg/dona
G) Elеktroenеrgiya sarfi Х3= Нустх К1*К2хФхЦхNA1хNA2/∑Q ; dasgox elеktrodivigatеli quvvati 380 kvt/ soat;
К1,К2 –vaqt va quvvat bo’yicha dvigatеldan foydalanish koеffitsеnti
К1 = К2 = 0.7
F –GQSHni yillik ishlash soati
F=Dр*Тс*n*Na =305*7*2*6=28430 soat
Ц1 – 1kvt elеktroenеrgiya narxi 145 so’m/kvt
NA2, NA1 –dastgohlar soni 6 ta
Х3=420*0,7*0,7*38430*145*2/653310=2813 so’м/ dona.
D) Dasgoxni ishlatishga tayyorlash sarfi:
Х4=Х41+м2 =265+204=469 so’м/ dona bunda:
Х41 – dasgohga ehtiyot qism va matеriallar sarfi bu oylik maoshga nisbatan 30 foiz ko’pdir ,dеmak 204 *1,3=265 so’м/ dona
м2 –sozlovchi ustani oylik maosh sarfi ;
м2 = м1хN2=1359*0,15=204 so’м/ dona
N2 – bir qompressorga kеrakli ustalar soni (0,1÷0,2)
Biz 0,15 olamiz
E) Х5 –amortizatsiya ajratmasini topamiz
Х5= К * 0,15*N /∑Q=259920000* 0,15*6/653310=300 so’м/ dona.
К) davriy xarajatlar X6 , va uning ulushi X6 ni topamiz
η6=0,1÷0,2.
Н) foydani daromaddan ulushi
η8=0,2÷0,4.
М) Shunday qilib qayta loyixalangon ustahona bilan tayyorlangan mahsulotni to’liqsiz tannarhi Ху ni topamiz
Ху=м1+Х1+Х2+Х3+Х4+Х5=1359+652+117407+3813+469+300=124000
so’м/ kom
Agar narx bir butun deb boshqa ko’rsatkichlarni ulushda olsak
ηху=1 – (η6+ η8+ η9)=1 – (0,1+0,12+0,035)=0,745
D1=Ху/ ηху =124000/0,745=166000 so’м/ kom.
To’liq tannarh: Хм=Ху+Х6+Х9=124000+16600+5810=146410 so’м/ kom,
bunda:
Х6=D1х η6=166000*0,1=16600 so’м/ kom
Х9=D1х η9=166000*0,035=5810 so’м/ kom
Yalpi foyda Х8 teng
Х8=D1-Хм= 166000 –146410=19590so’м/ kom
Х8′=Х8хj=19590 *0,89=17435 so’м/ kom.
Bundan:
j –soliq stavkasini xisobga oluvchi koeffitsiеnt, 0,89
Rеntabеllik: R=(Х8х100)/Хм=( 19590 *100)/ 146410=13,4
η7 QQS xisobga oluvchi koeffitsеnt (1,2).
Sotuv narxi D=D1хη7=166000*1,2=199200 so’м/ kom
|
Ekish. Urug‘ni ekishga tayyorlash

|
Ekish. Urug‘ni ekishga tayyorlash
|
bet | 69/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Ekish. Urug‘ni ekishga tayyorlash. Ekiladigan urug‘lar ekinbopliksifati bo‘yicha davlat standartlari talablariga javob berishi lozim.Urug‘larning unuvchanligi bir urug‘li navlarda 70, ko‘p urug‘liklarda 75%, poliploidbir urug‘lik navlar va duragaylarda 55 %, ko‘purug‘liklarida 65% dan kam bo‘lmasligi talab etiladi.Ilmiy asoslangan texnologiya bo‘yicha o‘stirish uchun laboratoriyaunuvchanligi 85 % dan, bir urug‘ligi va bir xilligi 95 % dan kambo‘lmagan urug‘lar ishlatiladi.
Urug‘lar ekishdan oldin zavodlarda 3,5-4,5 mm va 4,5-5,5 mm kattalikda kalibrovka qilinib saralanadi. Kalibrovka qilingan urug‘larnipunktirlab, aniq me’yorlarda ekish imkoniyati tug‘iladi.Qand lavlagi diploid navlarining 1000 urug‘i massasi 25 g dan, birurug‘li diploid navlarniki 15 g, ko‘p urug‘li poliploid urug‘larniki 30 gdan kam bo‘lmaganda ularning sifati yaxshi hisoblanadi.
Urug‘larni sirg‘alib tushishi yaxshilanishi uchun ularning usti silliqlanadi va bunda 30% urug‘ massasi kamayishi mumkin.Ko‘p urug‘li navlarning urug‘lari ezilganda segmentlarga bo‘linadiva bunda urug‘lar bir o‘simtaliga aylanadi. Odatda bunday urug‘lar genetik bir o‘simtali urug‘larga nisbatan hosildorligi, qand miqdorigako‘ra bir qator afzalliklarga ega bo‘ladi.
Urug‘lar silliqlangan yoki segmentlarga ajralgan bo‘lsa, ularnimaxsus drajlar bilan qoplash yaxshi samara beradi. Drajlash uchun torf, chirindi, superfosfat, azotli, kaliyli, bakterial o‘g‘itlar, mikroelementlar aralashmasidan foydalaniladi va unga yopishtiruvchi poliakrilamid qo‘shiladi.
O‘zbekiston sharoitida yopishtiruvchi modda sifatida bentonite (gilmoya) ni qo‘llash arzon va samaralidir. Drajlangan urug‘larning laboratoriya unuvchanligi 85% dan kam bo‘lmasligi lozim.Urug‘larni oftobda quritish, ekishdan oldin 1-2 sutka xonaharoratida urug‘ni suvda ivitish va keyin quritish yaxshi natija beradi.Urug‘lar ekishdan oldin panoktin yoki raksil bilan muvofiq holda 2; 1,5kg/t nisbatda dorilanadi.
Ekish usuli va muddati. Qand lavlagi urug‘lari tuproqning 5-7 smchuqurligida harorat 6-80S qiziganda ekib boshlanadi. O‘zbekiston sharoitida urug‘larni ekishga mart oyida kirishiladi. Qoraqalpog‘istonRespublikasi va Xorazmda aprelda ekish optimal hisoblanadi. Ertaekish hosildorlikni oshiradi, ildizmevadagi qand miqdoriniko‘paytiradi. Ekish kechikishi bilan ildizmeva hosili ham kamayib boradi. Ekish qisqa vaqt davomida, sifatli qilib o‘tkazilishi lozim.
Ekish SST-12A, SST-12B yoki chigit seyalkalarida, SPCh-6 pnevmatikseyalkalarda o‘tkaziladi. Sug‘oriladigan yerlarda qator oralari 60 smqilib ekiladi. Qand lavlagi urug‘larini pushta ustiga ekish ham yaxshinatija beradi.
|
| |
Qand lavlagi urug‘ini ko‘chatsiz yetishtirish usuli

|
Qand lavlagi urug‘ini ko‘chatsiz yetishtirish usuli
|
bet | 72/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Qand lavlagi urug‘ini ko‘chatsiz yetishtirish usuli. Qand lavlagiurug‘ini ko‘chat usulida yetishtirish ko‘p vaqt va xarajatlarni talabqiladi, samaradorligi past, to‘la mexanizatsiyalashmagan. O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Ukrainada olib borilgan tajribalarqand lavlagi urug‘ini qishi iliq mintaqalarda ko‘chatsiz usulda yetishtirish mumkinligini ko‘rsatdi. Ko‘chatsiz usulda qand lavlagi urug‘iniyetishtirishda ildizmevalarning qishga chidamliligini oshirish asosiymuammo hisoblanadi. Hujayralari mayda, kserofit, o‘tkazuvchi nay tolalar bog‘lami yaxshi rivojlangan ildizmevalarning qishga chidamliligiyuqori bo‘lishi tajribalarda isbotlangan. Shuning uchun ko‘chatsiz urug‘etishtirishda ona o‘simliklar uchun o‘stirish sharoiti yaratish (tupqalinligining yuqori bo‘lishi, me’yorida nam bilan ta’minlash,oziqlantirish, qishlash uchun ketayotgan ildizmevaning katta
bo‘lmasligi)juda muhim.
Ko‘chatsiz usulda urug‘etishtirishda sizot suvlar 1 metrdan yaqin bo‘lmasligi, suvko‘llamaydigan bo‘lishi, tuprog‘i qumloq, qumoq, organik moddalarga boy,suv o‘tkazuvchanligi yuqori bo‘lishi ma’qul. O‘tmishdosh ekinlar – oraliqekinlar, kuzgi don ekinlari, ertagi kartoshka, makkajo‘xori bo‘lishimumkin.Eng muhim shartlardan biri dala doimo begona o‘tlardan toza, qatororalari yumshatilgan holda parvarish qilinadi.
Ko‘chatlar qishlash oldidan 15-20 sm qalinlikda o‘simlik atrofida tuproq uyiladi. Bunda ustkibarglar ko‘milmasdan qoldiriladi. Tuproq uyishda ikki korpusli PLN-
535 plugidan foydalaniladi. Qishlash oldidan ekinzor atrofi haydabqo‘yiladi. Bahorda boronalash orqali tuproq olinadi. Boronalashqatorlarga diagonal yoki ko‘ndalang qilib o‘tkaziladi.
O‘simliklarning 1 gektarda 150-200 ming tup bo‘lishi optimalqalinlik hisoblanadi. Har 10 sm da 1 donadan o‘simlik qoldirilganda, tup qalinligi 180 ming/ga bo‘lganda urug‘ hosili 32 ts/ga ga yetgan (Frunze tajriba dalasi).
Qator oralari ochilgandan keyin 10-14 sm, keyingilari 7-8 smchuqurlikda kultivatsiya qilinadi. Tuproqdagi namlik ChDNS 70% ushlanishi yaxshi natija beradi.Ko‘chatsiz urug‘chilikda urug‘lar yoppasiga yetiladi, yotib qolishi kamkuzatiladi, tannarxi past bo‘ladi, hamma ishlar mexanizatsiya yordamidabajariladi.
|
| |
-
tinglab tushunish, so‘zlash, o‘qish, yozish kabilardir. 
Foydalangan adabiyotlar

161
vazifasidan kelib chiqib tanlash maqsadga muvofiq. An’anaviy dars shaklini saqlab
qolgan holda uni ta’lim oluvchilar faoliyatini faollashtiradigan turli-tuman metodlar
bilan boyitish ta’lim oluvchilarning o‘zlashtirish darajasi o‘sishiga olib keladi.
Buning uchun dars jarayoni oqilona tashkil qilinishi, ta’lim beruvchi
tomonidan ta’lim oluvchilarning qiziqishini orttirib, ularning ta’lim jarayonida
faolligi muttasil rag‘batlantirib turilishi, o‘quv materialini kichik-kichik bo‘laklarga
bo‘lib, ularning mazmunini ochishda aqliy hujum, kichik guruhlarda ishlash, bahs-
munozara, muammoli vaziyat, yo‘naltiruvchi matn, loyiha, rolli o‘yinlar kabi
metodlarni qo‘llash va ta’lim oluvchilarni amaliy mashqlarni mustaqil bajarishga
undash talab etiladi.
Interfaol metod biror faoliyat yoki muammoni o‘zaro muloqotda, o‘zaro bahs-
munozarada fikrlash asnosida, hamjixatlik bilan hal etishdir. Bu usulning afzalligi
shundaki, butun faoliyat o‘quvchini mustaqil fikrlashga o‘rgatib, mustaqil hayotga
tayyorlaydi. Men darslarim samaradorligini oshirishda turli xil vosita va usullardan
foydalanishga harakat qilaman. Masalan:
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATIBog'liq 2024-yil-Кафедра-конференцияси 1FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘risida”gi
Qonuni.Toshkent 2019yil 26 –dekabr.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 30-sentabrdagi
«Maktabgacha ta’lim tizimi boshqaruvini tubdan takomillashtirish chora- tadbirlari
to‘g‘risida»gi. PF-5198-sonli Farmoni.
3.
Prezident Shavkat Mirziyoevning 2018- yil 19-oktyabr kuni maktabgacha
ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish masalalariga bag‘ishlab o‘tkazilgan selektor
yig‘ilishi materiallari.
4.
«Maktabgacha ta’limga qo‘yiladigan davlat talablari». – T.: 2017
5.
“TAKOMILLASHGAN ILK QADAM” MTT ning Davlat dasturi.T.: 2022.
6.
Fayzullayev
Sh.N.
”Islohotlar
samarasi:
TAJRIBA,
MALAKA,
TEXNOLOGIYA”// Maktabgacha ta’lim, Toshkent. 2018,12-son,2-5 betlar.
7.
Fayzullayev Sh. “Maktabgacha ta’lim tashkikotlarida bolalarni maktabga
tayyorlash bo‘yicha innovatsion faoli- yatga yo‘naltirish”o‘quv uslubiy qo‘llanma,
Samarkand -2020,-100 bet. MTT mutaxassislari va maktabgacha ta’lim yo‘nalishi
talabalariga mo‘jallangan.
8.
Mardonov E., Ostonov Q., Fayzullayev Sh. Maktabgacha ta’limda
matematik o‘yinlarni tashkil etish. (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) .Samzarqand, SamDU
nashri, 2019. – 92 bet.
9.
Fayzullayev Sh. Bolalarni maktabga tayyorlash metodikasi (maktabgacha
ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun) o‘quv qo‘llanma.Samarkand,SamDU nashri,
2020.-140 bet.
DARS MASHG‘ULOTLARIDA TARQATMA MATERIALLARDAN
SAMARALI FOYDALANISH
Mamatkulova Dilfuza Xamidovna
Samarqand shahri 14-IDUM o‘qituvchisi
Annotatsiya
. Ushbu maqolada dars mashg‘ulotlarida tarqatma materiallardan
samarali foydalanishning maqsadi, vazifalari va usullari haqida ma’lumot eriladi
|
| |
So‘zdan harf olib tashlash orqali so‘z hosil qilish

So‘zdan harf olib tashlash orqali so‘z hosil qilish Har bir guruhga alohida-alohida topshiriqlar quyidagicha berilsa, maqsadga
muvofiq bo‘ladi. Masalan:
1- guruhga: So‘zning oxirgi harfini olib tashlash orqali.
Ko‘chat – ko‘cha
Shodi – shod
Aziza – Aziz
2- guruhga : So‘zning o‘rtasidagi harfni olib tashlash orqali.
Qattiq – qatiq
Ekkan – ekan
3- guruhga: So‘zning bosh harfini olib tashlak orqali
Choy – oy
Qasr – ars
Soy – oy
162
Solmoq – olmoq
“Topishmoq o‘yini ” O‘yinning sharti: O‘quvchilar 3-guruhga bo‘linadi. Kataklarda yashiringan
so‘zlar har bilan guruhga alohida-alohida beriladi:
O‘qituvchi: Qator-qator sirli katak,
Bizga yaqin inoq o‘rtoq
O‘ylab topib, biling sirin
Kataklarda ne yashirin.
“
O‘zbekiston” guruhiga ;
Uyning ustki qismini va biror asarning alohida kitob holdagi nashrini
antlatuvchi so‘z?
“
Nihol” guruhiga: Ijtimoiy guruhlarni va maktabdagi o‘quv tarbiyaviy ishning bosqichlarini
anglatuvchi so‘z?
“Umid” guruhi: Ma’danlardan birining va shaxmat donasining nomini bildiruvchi so‘z?
Topilgan so‘zlarning ma’nosini izohlab, qaysi so‘z turkumiga oid ekanligini
aniqlang, so‘ngra shu so‘zlar ishtirokida sodda gaplar tuzing deb topshiriq beriladi.
“U kimdir, u nimadir?” (Topishmoqli o‘yin)
Ot so‘z turkumi o‘tib bo‘lingach, o‘quvchilarga savol-topishmoq, ya’ni biron
narsaning tasvirini keltirib nomi aytilmaydi va “u kimdir?” yoki “u nimadir?” deb
so‘raladi. Masalan:
Ish buyursang qilmaydi, yotishni o‘yinni hush ko‘radi, kimdir ............ (Dangasa)
Quchog‘iga juda ko‘p bolalar sig‘adi, U hammasiga bilim ham tarbiya berib
ulguradi, u nimadir (Maktab)
163
Bu o‘yin orqali o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatini, nutqini o‘stirish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar

77
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA DIDAKTIK O‘YINLARDAN
FOYDALANISH
Yuldasheva Nasiba Zokirovna
Kattaqo‘rg‘on tuman 41- maktab o‘qituvchisi
Annotatsiya.
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida didaktik
o‘yinlardan foydalanishning metodik xususiyatlari yoritib berilgan. Boshlang‘ich
ta’lim jarayonida 4K ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan didaktik o‘yinlar
sharhlangan. Didaktik o‘yinlardan foydalanishga oid metodik tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar:
Boshlang‘ich ta’lim, o‘yin, didaktik o‘yin, o‘quvchi
faoliyati,
ijodkorlik, o‘yin qoidasi, hamkorlik.
Boshlang‘ich ta’limda didaktik o‘yinlarning o‘rni beqiyosdir. O‘yinsiz tom
ma’nodagi aqliy rivojlanish bo‘lishi mumkin emas. O‘yin o‘quvchilarda bilimga
ishtiyoq va qiziqishni uyg‘otadigan uchqundir. O‘yin - boshlang‘ich sinf
o‘quvchilarida ma’lum sifatlarni shakllantirish uchun kattalar - o‘qituvchilar,
tarbiyachilar, ota-onalar tomonidan qo‘llaniladigan usul hisoblanadi. O‘yin vositasida
o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish
jarayoni qulaylashadi, turli xil predmetlar
bilan munosabatda bo‘lishga o‘rganadi,
shuningdek, ularda muomala madaniyati
shakllanadi.
O‘yin vositasida bolaning shaxsi shakllanadi, unda kelgusida o‘quv va mehnat
faoliyatini tashkil etish va insonlar bilan munosabatga
kirishishga oid ruhiy
xususiyatlar shakllanadi. O‘yin orqali bolalar borliqni o‘rganadi va dunyoni
o‘zgartirishga harakat qiladi. Shunday qilib, o‘yin inson faoliyatining shakllanishiga
asos soladi. O‘yinda inson borliqni aks ettirish qobiliyatini namoyon qiladi.
O‘yinning eng muhim ahamiyati shundaki, unda ilk bor bolaning dunyoga ta’sir etish
ehtiyoji paydo bo‘ladi va shakllanadi. Didaktik o‘yinlar o‘quvchilarda
mustaqil
fikrlashni tarbiyalashning eng to‘g‘ri va samarali metodidir. U ma’lum bir materiallar
78
yoki shart-sharoitlarni
talab etmaydi, balki o‘qituvchidan o‘yinni tashkil etish
sohasidagi bilim va malakalarni talab etadi.
"Fikrlarning shiddatli hujumi " metodi

87
3-
bosqich: Guruhlar tomonidan muayyan g‘oyalarning ishlab chiqilishi
(topshiriqlar hal etilishi);
4-
bosqich: Topshiriqlarning yechimlarini muhokama etish, ularni to‘g‘ri hal
etilganligiga ko‘ra turkumlarga ajratish;
5-
bosqich: Topshiriqlarning yechimlarini qayta turkumlashtirish, ya'ni ularning
to‘g‘riligi, yechimni topish uchun sarflangan vaqt, yechimlarning aniq va ravshan
bayoni etilishi kabi mezonlar asosida baholash;
6-
bosqich: Dastlabki bosqichlarda topshiriqlarning yechimlari yuzasidan
bildirilgan muayyan tanqidiy mulohazalarni muhokama etish hamda ular borasida
yagona xulosaga kelish.
Metodni qo‘llash jarayonida quyidagi holatlar yuzaga keladi:
-
o‘quvchilar tomonidan muayyan nazariy bilimlarning puxta o‘zlashtirilishiga
erishish;
-
vaqtni iqtisod qilish;
-
har bir o‘quvchini faollikka undash;
-
ularda erkin fikrlash layoqatini shakllantirish.
Moslashuvchanli reytingi

boshqaruv nafaqat nazariy tushuncha, balki sanoat, tibbiyot, transport va boshqa
ko'plab sohalarda qo'llaniladigan amaliy haqiqat ekanligini aniqladik.
Ushbu bilim sohasi bizga jarayonlarni optimallashtirish, samaradorlikni
oshirish va hatto avtonom tizimlarni yaratish uchun kuchli vositalarni taqdim etadi.
Shu bilan birga, u axloq, xavfsizlik va mas'uliyat bilan bog'liq muhim savollarni ham
keltirib chiqaradi, bu bizdan aqlli boshqaruv texnologiyalaridan foydalanishga
yanada ehtiyotkor va o'lchovli yondashuvni talab qiladi.
Tez o'zgaruvchan dunyomizda intellektual boshqaruvning asosiy tamoyillari
va tushunchalarini bilish va tushunish tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Umid
qilamizki, aqlli boshqaruv nazariyasiga ushbu kirish kelajakda texnologiya va
fanning ushbu qiziqarli sohasini chuqurroq o'rganish va qo'llash uchun boshlang'ich
nuqta bo'lib xizmat qiladi.
ET quruvchisi (qobiq) - Theory of intelligent control

tillaridan farq qiladi, chunki u murakkab yuqori darajadagi tushunchalarni
ifodalashning qulay usullarini taqdim etadi.
Foydalanuvchi allaqachon qurilgan ET dan foydalanadigan shaxsdir.
Shunday qilib, foydalanuvchi muayyan ishni kvalifikatsiya qilish uchun
foydalanadigan advokat bo'lishi mumkin; kompyuter fanini o'rganishda ES
tomonidan yordam berilgan talaba va hokazo. Foydalanuvchi atamasi biroz noaniq.
Odatda oxirgi (ilova) foydalanuvchini bildiradi, lekin yuqoridagi rasmdan
foydalanuvchi quyidagilar bo'lishi mumkinligini ko'rish mumkin:
- vosita yaratuvchisi, ET quruvchivositani sozlovchi;
- ETda mavjud bilimlarni aniqlaydigan bilim muhandisi;
- tizimga yangi bilimlarni qo'shadigan mutaxassis;
- tizimga joriy ma'lumotlarni kirituvchi xodim.
Evolyutsion mantiq - bu sun'iy intellekt (AI) va kompyuter fanlari tadqiqotlari
kontekstida keng qo'llaniladigan tushunchadir. Bu tabiiy tanlanish va mutatsiya kabi
biologik evolyutsiya tamoyillaridan ilhomlangan algoritm va texnikalarni o'z ichiga
oladi. Evolyutsion mantiq an'anaviy optimallashtirish usullari samarasiz bo'lishi
mumkin bo'lgan murakkab joylarda optimal echimlarni topish uchun ishlatiladi.
Evolyutsion mantiqning asosiy tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat:
1. Populyatsiya: potentsial yechimlarning boshlang'ich to'plami bir nechta
shaxslar yoki yechim nomzodlaridan iborat bo'lgan populyatsiya sifatida taqdim
etiladi.
2. Genetik operatorlar: Evolyutsion mantiq populyatsiyada mavjud bo'lganlar
asosida yangi yechimlarni yaratish uchun tanlash, krossover va mutatsiya kabi
genetik operatorlardan foydalanadi.
INTELLEKTUAL TIZIMLAR VA SUN'IY INTELLEKT

olganligi sababli, bizning holatlarimizda usul bilim yo'li yoki biron bir fan sohasini
bilish yo'li, maqsadga erishish yo'lidir. Sun'iy intellekt usuli esa bu usul va aslida
muammoni hal qilish algoritmidir.
Sun'iy intellektni rivojlantirish uchun ko'plab yo'nalishlar mavjud. Bu sohalar
doirasida fan, ishlab chiqarish, iqtisodiyot, tibbiyot va boshqa
sohalar oldida turgan
muammolarni hal qilishda yakka tartibda yoki guruhlarda foydalanish mumkin
bo‘lgan turli usullar mavjud.
Sun'iy intellekt usullari va algoritmlarini 5 ta asosiy guruhga bo'lish mumkin:
- Sun'iy neyron tarmog'i.
- Noaniq mantiq.
- Ekspert mantig'i.
- Evolyutsion mantiq.
- Ma'lumotlarni tahlil qilish uchun mantiq.
Ekspert tizimi - bu foydalanuvchini qiziqtirgan
mavzudagi muammolarni
yuqori samarali hal qilish uchun ekspert bilimlaridan foydalanadigan dasturiy vosita.
U shunchaki dastur emas,
balki tizim deb ataladi, chunki unda bilimlar bazasi,
muammoni
hal
qiluvchi
va
yordamchi
komponent
mavjud.
Oxirgisi
foydalanuvchiga asosiy dastur bilan o'zaro aloqada bo'lishga yordam beradi.
Mutaxassis – o‘z fikrini aniq ifoda eta oladigan va muayyan fan sohasidagi
muammolarga to‘g‘ri yechim topa oladigan obro‘-e’tiborga ega shaxs. Mutaxassis
yechim izlashni samaraliroq qilish uchun o'zining
texnika va hiylalaridan
foydalanadi va ES uning barcha strategiyalarini modellashtiradi.
Bilim muhandisi,
qoida tariqasida, kompyuter fanlari va sun'iy intellektni
biladigan va elektron tizimni qanday qurishni biladigan shaxsdir. Bilim muhandisi
mutaxassislar bilan suhbat o'tkazadi, bilimlarni tartibga soladi, uni ESda qanday aks
ettirish kerakligini hal qiladi va dasturchiga dasturlar
yozishda yordam berishi
mumkin.
"Innovations in Science and Technologies" ilmiy-elektron jurnali

"Innovations in Science and Technologies" ilmiy-elektron jurnali
Download
470,25 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
29.05.2024
Hajmi
470,25 Kb.
#256345
Download
470,25 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
"Innovations in Science and Technologies" ilmiy-elektron jurnali
Download
470,25 Kb.
Matnni ko'rish
Sug‘orish - «Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»

|
«Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»
|
bet | 71/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Sug‘orish. Nam to‘playdigan sug‘orishlar kuzgi shudgordan 8-10 kunoldin 1200-1500 m3/ga me’yorda o‘tkaziladi. Ular ildizmeva hosilinio‘rtacha 20-30 % oshiradi. Dala bir tekis zaxlashi uchun nam to‘playdigansug‘orishlar egatlar olib o‘tkaziladi.
Qand lavlagi nisbatansho‘rga chidamli bo‘lsada sho‘ri yuvilgan maydonlarda eng yuqori hosil beradi. Sho‘r yuvish kuzgi shudgordan keyin gektariga 2-3 ming m3 me’yorda1-2 o‘tkaziladi. Sho‘r yuvish o‘tkazilgan maydonlarda nam to‘playdigansug‘orishlar o‘tkazilmaydi.
Yuqori hosil shakllanishi uchun tuproqdagi namlik ChDNS 70-75 %dan kam bo‘lmagan holda ushlanadi. Sug‘orish soni va me’yorlari tuproq–iqlim sharoitiga qarab belgilanadi. O‘zbekiston sharoitida sug‘orishlarsoni 8-10 taga yetadi. Egatlab sug‘organda sug‘orish me’yori 700-900 m3/ga,yomg‘irlatib sug‘orilganda 500 m3/ga. Sug‘orishdan keyin yer yetilishi bilan10 va 14 sm chuqurlikda kultivatsiya chuqurligi navbatlashtirilibo‘tkaziladi. Hosil yig‘ishtirishga 20-30 kun qolganda sug‘orishlarto‘xtatiladi va bu qand miqdorining oshishiga, hosilning fiziologiketilishiga yordamlashadi.
Hosilni yig‘ishtirish. Qand lavlagi texnikaviy yetilgandahujayra shirasi yengil tiniqlashadi, barglar jo‘yaklarni yopadi, barglaroqaradi, pastki barglar sarg‘ayadi, ildizmeva massasi va qandmiqdorining oshishi sekinlashadi. Ammo hosilni yig‘ishtirish ko‘pinchaqand zavodlarining ishga tushishi bilan bog‘liq. Qand lavlagi massasiva undagi qand miqdorining oshishi sentyabrda ham davom etadi. Hosilni yig‘ishtirishdan 2-3 hafta oldin, ildizmevalarning tozabo‘lishi uchun qator oralari 10-12 sm chuqurlikda kultivatsiya qilinadi.Dastlab kasallangan hamda, qand
zavodidan uzoq, yo‘li yomon uchastkalardahosilni yig‘ishtirishga kirishiladi.Sug‘oriladigan yerlarda hosil ikki qatorli KST–3A, SKD–2 kombaynlari yordamida yig‘ishtiriladi. Hozirda mehnat unumdorligi yuqori4-qatorli BM-4 va RKS-4 kombaynlarida hosil yig‘ishtiriladi. Kombaynlarning ishini yengillatish uchun 21,6 m polosalar tayyorlanadi(qaytib olish uchun). Hosilni yig‘ishtirish konveyr usulida tashkilqilinadi.
|
| |
IV. Laboraoriya mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

|
IV. Laboraoriya mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
|
bet | 3/5 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,5 Kb. | | #137672 |
Bog'liq Grunt....FAN DASTURI-2023 ЯКУНИЙIV. Laboraoriya mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
laboratoriya mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
1. Avtomobil yo‘l tarmoqlaridagi sxemasini tuzish, ularni xalq xo‘jaligidagi ahamiyati va texnik toifasi bo‘yicha bo‘lish
2.Shahar ko‘chalarining ko‘ndalang kesimini chizish
3.Avtomobil yo‘lining rejadagi bo‘ylama, ko‘ndalang kesimdagi chizmalarini va yo‘l to‘shamasining tuzilmasini chizish
4.Yo‘l qoplamasining bo‘ylama va ko‘ndalang ravonligini baholash
5.Mavjud avtomobil yo‘lining holatini tekshirish
6.Yo‘l qoplamasining tishlashish sifatlarini aniqlash.
7.Yo‘l sharoitiga bog‘liq ravishda yonilg‘i sarfini aniqlash
8.Avtomobil yo‘lidagi sun’iy inshoatlarining ro‘yhatini tuzish
V. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar:
Mustaqil ta‘lim uchun tavsiya etiladigan topshiriqlar.
Gruntlarning maksimal zichligi va optimal namligi.
Yer osti suvlarining filtratsiyasi. Gidrodinamik bosim
Chekli cho‘kishni ekvivalent qatlamlar usulidan foydalanib aniqlash
Gruntlardagi filtratsiya bosimlarining qiyaliklar ustivorligiga ta’siri
Tez yurar poezdlar harakatining grunt kuchlanganlik holatiga ta’siri
Gruntlarning maksimal zichligi va optimal namligi.
Egiluvchan va bikr poydevorlar. Egiluvchan poydevorlarni hisoblash asoslari. Elastik zamindagi poydevorlarni hisoblash uchun maxalliy deformatsiya va elastik yarimfazoviy gipotezalari
Baland rostverkli poydevorlarni hisoblashning asosiy tamoyillari. Hisoblashning umumlashgan metodikasi to‘g‘risida tushuncha. Tekis simmetrik hisobiy sxemada hisoblash tartibi
Muzlaydigan gruntlardagi poydevorlar. Tushuncha va xarakterli hodisalar. Qurilish tamoyillari
Mashinalar ostidagi poydevorlar. Turlari, talablar, materiallar
Mustaqil ta’lim soatlari hajmlaridan kelib chiqqan holda fan silliabusid
mazkur mavzular ichidan mustaqil ta’lim mavzulari shakllantiriladi. Mustaqil o‘zlashtiriladigan mavzular bo‘yicha talabalar tomonidan referatlar tayyorlash va ularni taqdimot qilish tavsiya etiladi.
|
|
| |
VI. Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalari)

|
VI. Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalari)
|
bet | 4/5 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,5 Kb. | | #137672 |
Bog'liq Grunt....FAN DASTURI-2023 ЯКУНИЙ3.
|
VI. Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalari).
Fanni o‘zlashtirish natijasida talaba:
Talabalarda qurilishda asos bo‘lib xizmat qiladigan grunt turlari, ularning tashqi kuch ta’siridagi holati, zamin zo‘riqishi va cho‘kishi, uning mustahkamligi va turg‘unligini hisoblash asoslari va ularni muayyan sharoitlarga mos xolda tanlash usullari bo‘yicha yo‘nalish profiliga mos bilim to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lishi;
Talabalarga tog‘ jinslarining yemirilishi natijasida hosil bo‘luvchi gruntning bino va inshootlar uchun asos sifatida qo‘llanilishi, ularning turlari va tuzilishi hamda qurilish sharoitlari uchun zamin va poydevorlarni xisoblashni bilishi va ulardan foydalana olishi;
O‘zbekiston Respublikasining o‘ziga xos sharoitlarini xisobga olgan holda avtomobil yo‘llarini elementlarini, undagi suniy inshootlarni, yo‘l poyi va yo‘l to‘shamalariniloyihalashni hamda yo‘llarni rekonstruksiya qilishni o‘rgatishda ularga nisbatan shaxsiy munosabatni shakllantirish orqali mutaxasisning ish faoliyatidagi o‘rni va ahamiyatini ochib berish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
|
4.
|
VII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari:
ma’ruzalar;
vaziyatli topshiriqlarni (keys-stadi) yechish;
jarayonli yo‘naltirilgan ta’lim;
muhokamalarda ishtirok etish;
kichik guruhlarda ishlash;
mustaqil ishlarni bajarish;
taqdimot tayyorlash;
turli darajadagi testlarni yechish.
|
5.
|
|
|
| |
-Mavzu. Gruntlarning mustaxkamligi

|
-Mavzu. Gruntlarning mustaxkamligi
|
bet | 2/5 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,5 Kb. | | #137672 |
Bog'liq Grunt....FAN DASTURI-2023 ЯКУНИЙ7-Mavzu. Gruntlarning mustaxkamligi.
Mustaxkamlik nazariyalari va ularning gruntlarga qullanilishi. Qumli va loyli gruntlarning siljishga qarshiligi. Gruntning siljishga qarshiligini dala sharoitlarda aniqlash. Gruntlarning meyoriy va xisobiy ko‘rsatkichlari. Chegaraviy kuchlanish xolatning shartlari
8-Mavzu. Kuchlanishning grunt massivida tarqalishi.
Grunt massividagi kuchlanish turlari va ularning tarqalishi. Gruntning o‘z og‘irligidan kuchlanish. To‘plangan kuchdan kuchlanish. Cheklangan o‘lchamli maydon bo‘yicha tarqalgan yukdan kuchlanish
9-Mavzu. Qiyalikdagi gruntlarning turg‘unligi va tirgovuch devorlarga gruntning bosimi.
Burchak nuqtalari usuli orqali kuchlanishni aniqlash. Kuchlanish tarqalishining xar xil usullari. Kuchlanish tarqalishining tekislikdagi masalasi
10-Mavzu. Kontakt kuchlanishlarning tarqalishi
Bikr va egiluvchan poydevor tug‘risida tushuncha. Kontakt kuchlanish epyuralari turlari
III. Amaliy mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
Tabiiy dispers gruntlarning tasnifi, qumli gruntlarning O‘zRST 25100-95 bo‘yicha xarakteristikalari. Tabiiy dispers gruntlarning tasnifi, loyli gruntlarning O‘zRST 25100-95 bo‘yicha xarakteristikalari
Laminar filtratsiya (Darsi) qonuni, suvning grunt g‘ovaklaridagi harakati, gidrodinamika asoslari.
Grunt massivida kuchlanishlarning tarqalishi
grunt massivida xususiy og‘irlik ta’siridagi kuchlanishlar
Teng taqsimlangan kuch ta’siridagi kuchlanishlar, nuqtaviy kuch ta’siridagi kuchlanishlar (Bussinesk masalasi)
Chekli maydondagi tarqalgan yuk ta’siridagi kuchlanishlar, burchak nuqta usuli
Zamin cho‘kishlarini aniqlash, gruntlarda filtratsiya oqibatidagi deformatsiyalar, vaqt davomida cho‘kishni aniqlash.
Qiyaliklarning ustivorligi, qiyaliklar ustivorligini integral va differensial usullar yordamida baholash
Gruntlarning tirgovuch devorlarga bosimi, faol va sust bosimlarni aniqlash
Zamin va poydevorlarni loyihalash uchun ma’lumotlar. Injener - geologik sharoitlar
Inshootning konstruktiv xususiyatlari, poydevorning yuqori satxi bo‘yicha ta’sir etuvchi yuklar
Sayoz joylashgan poydevorlarni loyixalash. Poydevorni xisoblash uchun blok sxema.
Sayoz joylashgan poydevorlarni (SJP) loyixalash . Poydevorning dastlabki o‘lchamlarini aniqlash.
Qoziqli poydevorni loyixalash. Xisoblash uchun blok — sxema.
Qoziqning ko‘tarish qobiliyatini va qoziqlar sonini aniqlash
Zaminning xisobiy qarshiligini aniqlash
Poydevor tagidagi kuchlanishlarni tektshirish
Seysmik yuklarni xisobga olgan xolda zaminni ko‘tarish qobiliyatini xisoblash
Zamin va poydevorlarni kuchaytirish usullari.
|
| |
HttpContext. So`rov konteksti. Kuklar

HttpContext. So`rov konteksti. Kuklar.
Kim php ishlagan bo`lsa agar, ular s – sarvar ob`yektini va o`zgaruvchan qatorini biladilar. Bular orqali so`rov haqida ma`lumot olish mumkin: brauzer haqida, IP-manzili haqida va izoh httpContext ob`yektida ASP.NET.MVC bunday harakatlarni bajarish imkonini beradi. Kontrollerda ham Controller Context ob`yektiga murojaat qilsak, bu ob`yektning Http Context xossasi xuddi shu harakatni bajarish imkonini beradi. Ammo, ular farq qiladi. Http Context ob`yekti konkret http-so`rovning ma`lumotlarini tasvirlaydi, qaysilariga dasturli ilova ishlov beradi. Controller Context esa Http - so`rovning ma`lumolarini berilgan kontrollerga qarashli tasvirlaydi.
So`rov haqida ma`lumot Request xossasida saqlanadi. HttpContext.Request sinf ob`yekti, Http Request Base sinfidan meros saqlaydi. Ba`zilarini ko`rib chiqamiz:
Foydalanuvchi brauzerni olish: HtppContext.Request.Browser
Ba`zan faqat brauzerning o`zi kamlik qiladi, bunda foydalanuvchi agentiga murojaat qilish mumkin: HtppContext.Request.User Agent.
Url-so`rovini olish: HtppContext.Request RawUzl.
Foydalanuvchining IP-manzilini olish: HtppContext. Request.UserHost Address.
Refererni olish: HttpContext. Requst. UrlRefferrer=null?"" htpp Context.Request.URL Referrer. AbsoluteUri. Referer aniqlanmagan bo`lishi mumkin, bunda oldindan ko`ramiz u null ga teng emasmi. Masalan:
public string Index()
{
string browser = HttpContext.Request.Browser.Browser;
string user_agent = HttpContext.Request.UserAgent;
string url = HttpContext.Request.RawUrl;
string ip = HttpContext.Request.UserHostAddress;
string referrer = HttpContext.Request.UrlReferrer == null ? "" : HttpContext.Request.UrlReferrer.AbsoluteUri;
return "
Browser: " + browser+"
User-Agent: "+user_agent+"
Url zaprosa: "+url+
"
Referer: " + referrer + "
IP-adres: "+ip+"
";
}
htpp Context.Requestning yana bir qator xossalari bor, ularni hujjatlardan ko`rish mumkin.
|