nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rul mexanizmi tirqishlarini sozlash: a) o'qning

|
Rul mexanizmi tirqishlarini sozlash: a) o'qningBog'liq Avtomobil transporti ekspluatatsiyasiRul mexanizmi tirqishlarini sozlash: a) o'qning
bo'ylama siljishini sozlash: 1-pastki qopqoq; 2-
rul
mexanizmi;
3-sozlovchi
qistirma;
b)
chervyakni rolik bilan ilashish tirqishini sozlash:
1-sozlovchi vint; 2-shayba; 3-chegaralovchi
gayka
Reyka va vint orasidagi tirqishni sozlash: 1-rul
karteri; 2-plunjer; 3-zichlash-tirish xalqasi; 4-
prujina; 5-sozlovchi tiqin; 6-chegaralovchi
gayka
Gidrokuchaytirgichli rul boshqarmalarida, mexanizm karteri va gidrokuchaytirgich
bakchasidagi moy sathi navbatdagi TXK paytida tekshiriladi va me'yoriga keltiriladi.
Gidrokuchaytirgich bakchasi, uning filtrlari hamda karter benzin bilan yuvilib, moyi
almashtiriladi (yilda, kamida bir marta yoki mavsumiy xizmat ko'rsatishda).
Gidrokuchaytirgichga moy dvigatel salt ishlab turganda quyiladi. Rul mexanizmiga
uzatmalar qutisi uchun mo'ljallangan Tap-10, Tap-15L va DEXRON-II moylari yoki
transmission moy quyiladi. Gidrokuchaytirgichli rul mexanizmiga yozda turbina moyi
(markasi 22), qishda AU-urchuq(veretyon) moyi quyiladi. MAZ-500 rul mexanizmiga
TM-16P va gidrokuchaytirgichiga yozda industrial-20 va qishda industrial-12 moyi
quyiladi. KamAZ avtomobilining gidrokuchaytirgichiga
²R² markali moy quyiladi. Rul
tortqilarining sharnirli birikmalari 1200
¼1800 km yurilgandan so'ng, navbatdagi TXK
paytida US-2 yoki US-3, shuningdek USs-1, Uss-2 yoki Uss solidoli bilan moylanadi.
Hozirgi vaqtda ishlab chiqarilayotgan NEKSIYA, ESPERO, MERSEDES-BENS va
boshqa turdagi avtomobillar rul mexnizmining gidrokuchaytirgichiga DEKSRON-
II yoki
shu sinfga mansub transmissiya moylari quyiladi.
Rul boshqarmasi mexanizmlarini joriy ta'mirlash ularning detallarini almashtirish
hisobiga amalga oshiriladi. Detallarning yeyilgan joylari, masalan, soshka vali bo'yinlari
xromlash yo'li bilan tiklanadi, val oxiridagi rezba yo'nib tashlanib, sirti payvandlanadi va
yangi rezba ochiladi. Rul mexanizmi karteridagi podshipnik o'rnatiladigan uyaning
yeyilgan joylari yo'niladi va po'lat halqa presslab o'rnatiladi.
Ta'mirlash vaqtida tarangligi pasaygan va singan prujinalar, sharsimon
barmoqlarning yeyilgan ichqo'ymalari, bo'ylama va ko'ndalang tortqi barmoqlari
almashtiriladi. Egilgan rul tortqilari sovuq holda yoki 800
°S haroratgacha qizdirib
to'g'rilanadi.
|
| |
Asosiy va kardanli uzatmalar, differensial, yarim o'qlar va teng burchak

59
Transmissiyani diagnostika qilishning oddiy usuli K-428
asbobi yordamida
yetaklovchi ko'prik, kardan vali va uzatmalar qutisidagi aylana lyuftlar yig'indisi
hisoblanadi. Asbob qamrovchi skobali dinamometrik qurilmadan(2) va uni tashkil etuvchi
qo'zg'aluvchan(4)
hamda
qo'zg'almas(3)
jag'lardan
iborat.
Qamrovchi
skoba
tekshirilayotgan yarim o'qqa yoki kardan valiga kiydiriladi, so'ng qo'zg'aluvchan jag'ni
chervyak yordamida surib agregat detaliga mahkamlanadi.
Lyuftni aniqlash uchun dasta(1) kuch bilan buraladi va prujinali tovush daraklagich
ovoz chiqargach, o'lchagich strelkasi tomonidan lyuft qayd kilinadi. O'lchagich shkalasini
ixtiyoriy burchakka burish mumkin. Shuning uchun, o'lchash ishlarini bajarishdan avval,
tekshirilayotgan agregatga o'rnatilgan asbob strelkasi no'lga keltirilishi zarur.
JT texnologik jarayonini tashkil qilish

82
Kompleks brigadalar usuli. Bu usulda ATK larida 1-TXK, 2-TXK va JT ishlarini
alohida-alohida guruh avtomobillarga bajaruvchi kompleks brigadalar tuziladi.
TXK va JT ishlari markazlashgan holda olib boriladi. Brigadalar alohida-alohida
mutahassisliklarga ega bo'lgan ishchilar bilan komplektlanadi. Bu usulda ham, har bir
ishchining javobgarligi sezilarli darajada emas, JT ishlarini hajmi oshadi. Oqimiy usulni
tashkil qilish qiyinlashadi. Barcha moddiy texnika materiallari brigadalar orasida bo'linib
ketadi, bu o'z navbatida ulardan samarasiz foydalanishga olib keladi. Bu usulning
qulayligi, TXK va JT ishlarini bajarishdagi javob- garlik brigada zimmasiga tushadi.
Agregat uchastka usuli. Bu usulda TXK va JT ishlari avtomobilning qismlari
bo'yicha uchastkalarga bo'lib beriladi. Ishlab chiqarishdagi ishchilar ham o'z navbatida
uchastkalarga bo'linib, ular TXK, JT ishlarini bir yoki bir necha agregatlar bo'yicha
bajaradilar. Uchastkalarning soni, ATK ning katta - kichikligini qarab 4 tadan 8 ta gacha
bo'lishi mumkin, masalan:
1-uchastka - dvigatellarga TXK va JT.
2-uchastka - ilashish muftasi, uzmalar qutisi, qo'l tormozi, kordan uzatmasi,
radiator.
3-uchastka - oldi ko'prik, rul boshqarmasi, orqa ko'prik, tormoz tizimi, podveskalar.
4-uchastka - elektrojihozlar va ta'minlash sistemasi.
5-uchastka - rama, kabina, kuzov, issiqlik sexi ishlari.
6-uchastka - shinalar.
7-uchastka - chilangar-mexanik ishlar.
8-uchastka - yuvish-tozalash ishlari.
Ishni bu usulda tashkil qilish, ishlab chiqarishdagi barcha uskuna, jihozlarni,
ehtiyot qism, materiallarni sarfini hisobga olishni osonlashtiradi, hamda TXK va JT
varag'i asosida, bajarilgan ish turi va bajaruvchi to'g'risida ma'lumot olish imkonini
beradi.
Bu usul texnik hodimlarni ishga bo'lgan qiziqishini, javobgarligini va texnik
xizmatning samaradorligini oshiradi.
Bu usulning kamchiligi shundan iboratki, to'liq avtomobil uchun hech kim javob
bermaydi, balki alohida-alohida qismlar uchun javob beriladi.
Hozirgi vaqtda bu usul takomillashib, brigada nazarida tusini olyapti va shu brigada
ma'lum guruh avtomobillarning texnik holati uchun javob beradi. Bunda brigadalarga
oxirgi natija bo'yicha haq to'lanadi.
Umumiy tushunchalar - 1-маърўза: Кириш

56
t
пр
t
p
p
I
R
R
I
R
I
R
I
R
)
2
(
2
2
1
1
(9.3)
Agar
0
0
I
,
P
I
I
1
ва
t
I
I
2
bo‟lsa,
2
1
)
2
(
R
R
R
R
R
P
пр
t
(9.4)
va
пр
p
t
R
R
R
R
R
2
1
2
(9.5)
Agar atrofdagi haroratni doimiy deb hisoblasak,
const
R
пр
2
.
U holda (9.5) tenglama quyidagi ko‟rinishni oladi:
)
(
1
p
p
t
R
f
K
KR
R
(9.6)
Shunday qilib, R
t
o‟zgarishi bilan reoxord qarshiligi R
р
ni o‟zgartirib ko‟prikni
muvozanat holatga keltirish mumkin. O‟lchanayotgan muhit haroratining o‟zgarishi
katta bo‟lib,
r
R
ning o‟zgarishi sababli yuzaga keladigan hato miqdori ko‟payib
ketish xavfi paydo bo‟lganda, qarshilik termometrining
uch simli ulash chizmasi
qo‟llanadi (9.2-rasm). Bunday ulash usulida bir simning qarshiligi R
t
qarshilikka,
ikkinchi
simning qarshiligi esa R
р
o‟zgaruvchan qarshilikka qo‟shiladi. Ko‟prik
muvozanatining tenglamasi quyidagicha bo‟ladi:
1
2
)
(
NAZORAT SAVOLLARI - 1-маърўза: Кириш

55
9.3. Muvozanatlashtirilmagan ko‟prik sxemasi.
9.4. Qarshiliklarni o‟lchashning kompensatsion usuli.
9.5. Avtomatik ko‟prik o‟lchash sxemasini hisoblash.
Tayanch iboralar: Ko‟prik sxemasi, muvozanat ko‟priklari, nomuvozanat
ko‟priklari, o‟lchash usuli, o‟lchash natijasi, o‟lchash hatoligi.
Adabiyotlar: 1, 2, 3, 4, 5, 7.
Ko'tarish - Microsoft Word 13-атэ-лотин-маъруза doc

4.Ko'tarish
, tashish va qarash ishlari texnologik jarayoni. ATK da JT ishlari
texnologik jarayonini tashkil qilish texnik, texnologik va hisobga oluvchi hujjatlarni
tayyorlash (ta'mirlash texnologik xaritalari, ajratish-yig'ish ishlari xaritalari) hamda, ish
joylarini tashkil qilish ishlarini o'z ichiga oladi.
Ko'tarish, qarash va tashish jihozlari JT va TXK da ishlatilib ular avtomobillarga
har tomondan (ustidan, tagidan, yonidan) XK va T ga imkon yaratadi va ish unumini
83
oshiradi. Avtomobillarga TXK ishlarining 40-50 % tagidan, 10-20 % yonidan va 40-45 %
ustidan bajariladi.
Ko'tarish, qarash va tashish jihozlari ish unumini oshiribgina qolmay balki, uning
sifatini oshirishga ham imkon yaratadi.
Asosiy ko'tarish, qarash va tashish jihozlarga ko'rish ariqchalari, ko'targichlar,
konveyrlar va estakadalar, yordamchilarga esa damkratlar, ag'dargichlar va har xil shu
kabi jihozlar kiradi. TXK va JT ishlarini bajarish asosan ishchilarni tik turgan holda
ishlashini talab etadi.
Ko'rish ariqchalari: ular eng ko'p tarqalgan universal ko'rish tuzilmalari bo'lib,
avtomobillarga ustidan, yonidan va tagidan xizmat ko'rsatish uchun imkon yaratadi.
Ko'rish ariqchalari bilan boshi berk, boshi ochiq ishchi postlari va oqimli qatorlar
jihozlanadi. Ular ensiz va enli bo'lishi mumkin.
Ensiz deb, ariqchalarning eni avtomobil enidan kam bo'lsa, enli deb avtomobil
enidan ko'p bo'lsa tushiniladi.
KO'RISH ARIQCHALARI
BOSHI BERK
BOSHI OCHIQ
ENSIZ
ENLI
Avtomobil koleyasi
oralig'ida
Yontomonli
Koleya tagida
ko'prikli
Avtomobilni
ko'tarib turuvchi
Ko'rish ariqchalarining turlanishi
Ko'rish ariqchalari tuzilish avtomobillarni turiga bog'liq bo'lib, uzunligi avtomobil
uzunligidan (yengil avtomobillar uchun 1.4-1.5m, yuk avtomobillar va avtobuslar uchun
1.2-1.3 m) uzun bo'ladi
. Eni esa avtobus va yuk avtomobili uchun 0.9-1.1 m, yengil
avtomobillar uchun 0.8 m bo'ladi. Ko'rish ariqchalariga kuchlanishli yoritgichlar (42 V)
o'rnatiladi va ularni harorati 16-25
°S bo'lgan, har 1 metr uzunlikka 200 m.kub/soat
hajmidagi,tezligi 2-2,5 m
/s va yo'nalishi 45° burchak ostida bo'lgan havo bilan
shamollatib turilishi kerak. Chiqindi gazlarni chiqarish uchun maxsus trubalar o'rnatiladi.
Ko'rish ariqchalari, ularda bajariladigan ish turiga qarab ko'targichlar,
harakatlanuvchi voronkalar, moy quyish qurilmalari bilan jihozlanadi.
Ensiz ko'rish ariqchalari yoriq emasligi, hamda ba'zi bir agregatlarni yechish va
o'rnatishning qiyinligi, enli ariqchalar ko'p joy egallashi kabi kamchiliklardan ham holi
emasdir.
|
Culture- madaniyat - Reklama va pr

|
Reklama va pr
|
bet | 40/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob Culture- madaniyat - Madaniyatning kichik bo’linmalari submadaniyat deb ataladi- madaniyat ichidagi kichik madaniyatlar
- Ispan-amerikan iste’molchilar- oilaparvarlik, bolajon, brendga sodiq, raqamli mahsulotlarni sevuvchan…
- Afrikan-amerikan iste’molchilar- narxni sezuvchan, sifat va tanlovga e’tiborli, raqamli mahsulotlar bilan ishlashga hushi yo’q…
- Osiyolik-amerikan iste’molchilar- o’qimishli, brendga sodiq,
- Total market strategy- bunda submadaniyatlarning farqli tomonlariga emas o’xshashliklariga ahamiyat bergan holda ish olib boriladi
Social factors- ijtimoiy omillar - Word-of-mouth ta’siri- ishonchli do’stlar, oila a’zolari va shu kabi yaqinlarning bir-birlariga tavsiya berishlari.
- Opinion leader-influentials- leading adopters- Buzz marketingdan foydalanishlari.
- Online ijtimoiy tarmoqlar- facebook, twitter, youtube, Instagram, snapchat, ilnkedin… (Red Bull ning Facebookda 44 milliondan oshiqroq do’stlari mavjud.)
Psixologik omillar - Maslowning ehtiyojlar piramidasi
Maslow inson ehtiyojlarini muximligiga qarab 5 yirik guruhlarga bo’lib chiqdi. Insonlar birinchi navbatda piramidaning eng quyi qismidagi ehtiyojlarni qondirishni istaydilar. Sotib olish qarorining xulq -atvori va xaridorning qaror qabul qilish jarayoni - Sotib olish xulq-atvorining 4 xil turi:
1. Murakkab sotib-olish xulqi; 2. Dissonansni kamaytirish xulqi; 3. Odatiy sotib olish xulqi; 4. Har-xillikni qidiruvchi xulqi. Sotib oluvchining qaror qilish jarayoni
Ehtiyojni aniqlab olish
Ma’lumot qidirish
Muqobil variantlarni baholash
Sotib olishga qaror qabul qilish
Sotib olgandan keying xulqi
Sotib oluvchining qaror qilish jarayoni - Ehtiyojni aniqlab olish: ichki stimul va tashqi stimul orqali
- Ma’lumot qidirish: shaxsga oid manbalardan, tijoriy manbalardan, jamoat manbalaridan, tajriba manbalaridan
- Sotib olishni rejalashtirish va sotib olishga qaror qabul qilishning orasida 2 omil mavjud: boshqalarning munosabati va kutilmagan vaziyatga oid omillar
- Sotib olgandan keying xulqi: Agar mahsulot ijrosi xaridor kutgandan kamroq bo’lsa, xaridor xafa bo’ladi. Agar ijro xaridor kutganiga mos bo’lsa, qoniqish hissi bo’ladi. Agar ijro xaridor kutganidan ortib ketsa, rohatlanish hissi bo’ladi.
|
| |
Yangi mahsulotlar uchun xaridor qarorlari

|
Yangi mahsulotlar uchun xaridor qarorlari
|
bet | 41/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob - Yangi mahsulotni sotib olishlari uchun xaridorlar quyidagi 5 qadamni bosib o’tishadi:
- Innovatsiyalarni va yangi mahsulotlarni sotib oluvchilar hamda qabul qiluvchilar ham 5 ga bo’linadi:
Xabardorlik
Qiziqish
Baholash
Sinab ko’rish
Odatlanish
Innovatorlar
Erta qabul qiluvchilar
Erta oqimga qo’shiluvchilar
Kech oqimga qo’shiluvchilar
Kech qabul qiluvchilar
E’tiboringiz uchun raxmat! Agar Sizda qandaydir savollar, takliflar va mulohazalar bo’lsa, tortinmay murojaat qilishingiz mumkin. Yodingizda tuting, so’rab, so’rab o’rgangan olim bo’ladi, o’rganmagan o’ziga zolim bo’ladi. Tutor: Abbosxon Yusupov Kokand University 2023 - Bu mavzuda biz quyidagilarni o’rganamiz:
- Iste’molchi xulq-atvori modeli
- Iste’molchi xulq-atvoriga ta’sir etuvchi xususiyatlar
- Sotib olish qarorining xulq -atvori va xaridorning qaror qabul qilish jarayoni
- Yangi mahsulotlar uchun xaridor qarorlari
- Harley Davidson misoli
- Iste’molchining sotib olish xulqi- individual shaxslarning va oilalarning mahsulot yoki xizmat turlarini shaxsiy iste’mollari uchun sotib olishlari.
- Iste’molchi bozorlari- shaxsiy iste’moli uchun mahsulot yoki xizmat turini sotib oluvchi individual shaxslar va oilalar.
Iste’molchi xulq-atvori modeli Iste’molchilarning sotib olish xulq-atvorini o’rganib chiqish juda ham qiyin jarayon. Bunda ular nima sotib olishlari, qayerdan sotib olishlari va qancha miqdorda sotib olishlarini o’rganish juda ham muhim.
|
| |
Marketing tadqiqot - Reklama va pr

|
Reklama va pr
|
bet | 38/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javobIchki data
Marketing bilim
Marketing tadqiqotlar
Marketing tadqiqot - Marketing tadqiqot- kompaniya duch kelgan vaziyatga bog’liq bo’lgan datani tizimli ravishda to’plash, tahlil qilish va u haqida axborot berish.
Maqsadlarni aniqlashda 3 xil tadqiqotni maqsad qilish mumkin: Exploratory Descriptive Casual
Muammoni va tadqiqot maqsadlarini aniqlash
Ma’lumotlar to’plash uchun tadqiqot rejasini shakllantirish
Tadqiqot rejasini amalga oshirish- data to’plash va tahlil qilish
Topilgan ma’lumotlarni interpretatsiya qilish va hisobot berish
Dastlabki tadqiqot
Tasvirlovchi tadqiqot
Sababli tadqiqot
Data to’plash - Primary data- Birlamchi data Secondary data- ikkilamchi ma’lumot
Birlamchi data
Onlayn tadqiqot
Kuzatuvchilar orqali
So’rovnomalar orqali
Aloqa metodlari orqali
Ikkilamchi data
Hukumat idoralari
Onlayn tijoriy ma’lumotlar bazalari
Internet qidiruv vebsaytlari
Ichki ma’lumotlar bazasi
- CRM- customer relationship management
- Big data va marketing analitiklari
- Right time-to’g’ri vaqt
- Right information- to’g’ri ma’lumot
- Right people – to’g’ri odamlar
- Right delivery- to’g’ri yetkazib berish
Sample- namuna - Sample-namuna- marketing tadqiqoti o’tkazishdagi ma’lumotlarni yig’ib olish uchun tanlangan shaxslar.
Namuna oolishda 3 ta savolga javob berish muhim: - Kimlarni namuna sifatida olamiz?
- Necha kishini namuna sifatida olamiz?
- Qanday qilib ulardan data to’playmiz?
Tadqiqot instrumentlari - So’rovnomalar
- Viktorinalar
- Interviewlar
- Mobil aloqa vositalari orqali
- Internet orqali
- Ijtimoiy tarmoqlar orqali
- Google forms…
- Mexanik usullar orqali
- Televizor kuzatuvchilari
- Savdodagi chek skanerlari
- GPS
- Neuromarketing
|
| |
NAZORAT SAVOLLARI - 1-маърўза: Кириш

87
13.1.
Tezlik bosimi bo‟yicha sarf o‟lchagichlar.
13.2. Induksion va o‟zgaruvchan satxli sarf o‟lchagichlar.
13.3. Standart toraytuvchi qo‟rilmalar.
Tayanch iboralar: Tezlik bosimi bo‟yicha sarf o‟lchagichlar, induksion sarf
o‟lchagichlar, o‟zgarmas bosim farqi sarf o‟lchagichlar, rotametrlar.
Adabiyotlar: 1,
3, 4, 5, 7.
Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun

|
Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun
|
bet | 32/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun. Ikkinchi sabab- iste’molchilarni biznesdagi adolatsizliklardan himoya qilish uchun. Uchinchi sabab- jamiyatning manfaatlarini cheklanmagan biznes xulq-atvoridan himoya qilish uchun. Madaniy muhit - Odamlar o’zlarini qanday ko’rishlari
- Odamlar o’zgalarni qanday ko’rishlari
- Odamlar jamiyatni qanday ko’rishlari
- Odamlar borliqni qanday ko’rishlari (dinlar. Avval 17 hozir 24)
Marketing muhitiga javob berish - Uch xil turdagi kompaniyalar mavjud:
- Ishlarni amalga oshiradigan;
- Ishlar amalga oshirilishini kuzatadigan;
- Ishlar amalga oshganda hayron qoladigan.
E’tiboringiz uchun raxmat! Agar Sizda qandaydir savollar, takliflar va mulohazalar bo’lsa, tortinmay murojaat qilishingiz mumkin. Yodingizda tuting, so’rab, so’rab o’rgangan olim bo’ladi, o’rganmagan o’ziga zolim bo’ladi. Marketing muhitini tahlil qilish Tutor: Abbosxon Yusupov Kokand University 2023 Kompaniya va marketing strategiyasi - Bu mavzuda biz quyidagilarni o’rganamiz:
- Mikromuhit va Makromuhit
- Demografik va iqtisodiy muhit
- Tabiiy va texnologik muhit
- Ijtimoiy-siyosiy va madaniy muhit
- Marketing muhitga javob berish
Mikromuhit va Makromuhit - Marketing muhiti- marketing menejmentning maqsadli xaridorlar bilan muvaffaqiyatli aloqa o’rnatish va uni saqlab qolishiga ta’sir etuvchi kuchlar va ishtirokchilar yig’indisi.
- Mikromuhit- kompaniyaga yaqin bo’lgan hamda uning xaridorlariga xizmat ko’rsatish qobiliyatiga ta’sir etuvchilar, jumladan, kompaniya, ta’minlovchilar, marketing o’rtakashlari, xaridorlar hamda jamoatchilik.
- Makromuhit- kompaniyaning mikromuhitiga ta’sir etuvchi kattaroq ijtimoiy kuchlar, jumladan, demografik, iqtisodiy, tabiiy, texnologik, siyosiy va madaniy kuchlar. (PESTEL)
|
| |
Mikromuhit va makromuhit - Reklama va pr

|
Reklama va pr
|
bet | 30/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javobMikromuhit va makromuhit
Marketing muhiti
Kompaniya, ta’minlovchilar, marketing o’rtakashlari, xaridorlar
Mikromuhit
Demografik, iqtisodiy, texnologik, ijtimoiy va siyosiy, madaniy
Makromuhit
Marketing o’rtakashlari - Marketing o’rtakashlari- tashkilotning mahsulotini qayta sotish, targ’ib qilish va tarqatish orqali so’nggi iste’molchilarga yetkazish bilan shug’ullanadigan kishilar yoki bizneslar.
1. Resellers- qayta sotuvchilar- “wholesalers” va “retailers”. 2. Physical distribution firms- jismoniy tarqatuvchi firmalar- g’amlab olib tarqatishadi. 3. Marketing service agencies- marketing xizmat ko’rsatish agentliklari- marketing tadqiqotlar olib boruvchi firmalar, reklama agentliklari, marketing consulting firmalar va media firmalari. 4. Moliyaviy o’rtakashlar- banklar, kredit tashkilotlari va sug’urta kompaniyalari… Xaridorlar va ularning bozorlari - Xaridor bozorlari asosan 5 xil ko’rinishda bo’ladi. Tashkilotlar shu 5 xil ko’rinishdagi xaridor bozorlarining istalganiga yoki barchasiga ham xizmat ko’rsatishlari mumkin.
- Iste’molchi bozorlari-
- Biznes bozorlari-
- Qayta sotuvchi bozorlar-
- Hukumat bozorlari-
- Xalqaro bozorlar-
Iste’molchi bozorlari
Xaridorlar bozorlari:
Biznes bozorlari
Qayta sotuvchi bozorlar
Xalqaro bozorlar
Hukumat bozorlari
Demografik va iqtisodiy muhitlar - Baby boomers- 1946-1964 yillar, 78 million chaqaloq.
- Generation X- 1965-1976 yillar, 49 million chaqaloq.
- Millenials (Generation Y)- 1977-2000 yillar- 83 million chaqaloq.
- Generation Z- 1995 yoki 2000 yildan so’ng- taxminan 82 million chaqaloq.
- Generation marketing- bozorni va xaridorlarni avlodlarga (ya’ni yillarga qarab) bo’lib olish va har bir segmentga alohida target qilishdan.
|
| |
1-маърўза: Кириш - bet 37

58
kuchaytirgichning kirish qismiga nobalans kuchlanish keladi. Kuchaytirigich, bu
kuchlanishni reversiv dvigatel ishga tushguncha kuchaytiradi. Dvigatelning chiqish
vali reoxord dvijogi va karetka bilan kinematik bog‟langanligi uchun bu val ularni
nobalans kuchlanish kamayib nolga teng bo‟lguncha siljitadi. Ko‟prik chizma
muvozanat holatga kelganda, reversiv dvigatelning rotori to‟xtaydi, reoxord dvijogi
esa ko‟rsatkichli karetka bilan birga o‟lchanayotgan termometr qarshiligiga teng
holatni egallaydi.
Doimiy tok manbaidan ishlaydigan muvozanat ko‟prigining o‟lchash chizmasi
ham yuqoridagiga o‟xshash, faqat uning elektron kuchaytirgichi tebranish
o‟zgartirgichi bilan ta„minlangan. Shuning uchun uning kuchaytirish qismi
potensiometrnikiga o‟xshash.
Haroratni o‟lchash va yozib olish uchun qo‟llaniladigan avtomatik muvozanat
ko‟priklar quyidagi asosiy guruhlarga bo‟linadi: ko‟rsatuvchi va lenta diagrammali
o‟ziyozar; ko‟rsatuvchi va disk diagrammali o‟ziyozar. Korpus ayrim unsur va
bloklar hajmiga ko‟ra avtomatik muvozanat ko‟priklar xuddi potensiometrlardek
mitti, kichik va normal gabaritli ko‟priklarga bo‟linadi. Davlat standarti 7164-71 ga
muvofiq, bizning asbobsozlik sanoatimiz 0,25; 0,5 va 1,0 aniqlik sinfiga ega bo‟lgan
avtomatik muvozanat ko‟priklarini chiqaradi.
Baby boomers - Reklama va pr

|
Reklama va pr
|
bet | 34/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javobBaby boomers
Generation X
Generation Y
2000-bugun.
82 mln.
Generation Z
Iqtisodiy muhit - Iqtisodiy muhit asosan aholining daromadi va daromad qatlami bilan bog’liqdir. Bugungi kunda ko’plab haridorlar kamroq pul to’lashni va ko’prog’ini kutishni yoqtiradilar. Buni marketologlar hisobga olgan holda ko’plab chegirmalar va bonuslar taqdim etmoqdalar.
- “Pay less, expect more” (www.target.com) Target companiyasining slogani.
Tabiiy va texnologik muhit - Tabiiy muhit- kompaniyaga ta’sir etuvchi har qanday jismoniy muhit va tabiiy resurslardir. Bunda ob-havodan tortib, tabiiy ofatlargacha shu muhitning tarkibi hisoblanadi.
- Ko’plab mamlakatlarda qishda savdoning pasayishi, logistika firmalarining yuk yetkazib berishiga bo’lgan ta’siri, resurs yetishmasligi, havoning ifloslanishi va boshqa omillarning ta’siri globalligicha qolmoqda.
- Bu muammolarni yechishda kompaniyalar ham o’z tashabbuslarini ko’rsatib kelmoqdalar. (UPS, FedEx, Nike…)
Texnologik muhit - Texnologik muhit ko’plab bizneslarning taqdirini keskin o’zgartirib yuborayotgan eng katta omillardan biridir.
- RFID- radio-frequency identification.
- GPS- global positioning system.
- Bluetooth
- GSM- Global system for mobile communications
- 2G, 3G, 4G, 5G- generations.
- 2D, 3D, 5D- dimensions.
- DVD va kitoblar.
Ijtimoiy-siyosiy va madaniy muhit - Biznesga ta’sir etuvchi qonunlar birmuncha ko’payib bormoqda. Ko’plab mamlakatlarda raqobat, atrof-muhitni muhofaza qilish, mahsulot xavfsizligi, iste’molchining maxfiyligi, reklamaga oid qonunlar mavjud.
- Biznes qonunchiligi ko’plab sabablarga ko’ra ishlab chiqiladi:
|
| |
Suyuqlikli bosim o‟lchash asboblari

70
Agar manometrdagi suyuqlik ustida gaz bo‟lsa, u holda:
Hg
P
P
P
атм
абс
орт
Sathlar farqi naychaning ung va chap tomonidagi shkala bo‟yicha
ko‟rsatkichlari
yigindisi kabi aniqlanadi, ya„ni
2
1
h
h
H
(11.8)
Bosimlar
farqini
o‟lchashda suyuqlikli differensial ikki naychali
manometrining bir tomoniga (musbat) katta bosim, ikkinchi tomoniga esa (manfiy)
kichik bosim beriladim. Musbat va manfiy tomonlardagi
suyuqlik sathining farqi
o‟lchanayotgan bosimlar farqiga proporsional.
)
(
1
2
1
Hg
P
P
P
(11.9)
Ikki naychali manometrlarga bir qator hatolar xosdir. Bunga sabab sayuklik
meniskining holatini noaniq hisoblanishi, atrof muhit haroratining o‟zgarishi,
kapillyarlik hodisalari va hokazo. Hatolarning ko‟pchiligi tuzatishlar orqali e„tiborga
olinishi mumkin. Suyuqlikli ikki naychali asboblarning kamchiligi –
ikki marta
hisob olib borishning zarurligidadir, buning natijasida o‟lchashning hatosi
ko‟payadi.
Ma’lumotlarni baholash va data ishlab chiqish

|
Ma’lumotlarni baholash va data ishlab chiqish
|
bet | 36/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob Ma’lumotlarni baholash va data ishlab chiqish - Marketing ma’lumotlarni ishlab chiqishda asosan 3 xil manbalardan ma’lumot olinadi:
- 1 Internal data- ichki data
- 2 Marketing intelligence- marketing bilim
- 3 Marketing research- marketing tadqiqotlar
Ichki data
Marketing bilim
Marketing tadqiqotlar
Marketing tadqiqot - Marketing tadqiqot- kompaniya duch kelgan vaziyatga bog’liq bo’lgan datani tizimli ravishda to’plash, tahlil qilish va u haqida axborot berish.
Maqsadlarni aniqlashda 3 xil tadqiqotni maqsad qilish mumkin: Exploratory Descriptive Casual
Muammoni va tadqiqot maqsadlarini aniqlash
Ma’lumotlar to’plash uchun tadqiqot rejasini shakllantirish
Tadqiqot rejasini amalga oshirish- data to’plash va tahlil qilish
Topilgan ma’lumotlarni interpretatsiya qilish va hisobot berish
Dastlabki tadqiqot
Tasvirlovchi tadqiqot
Sababli tadqiqot
Data to’plash - Primary data- Birlamchi data Secondary data- ikkilamchi ma’lumot
Birlamchi data
Onlayn tadqiqot
Kuzatuvchilar orqali
So’rovnomalar orqali
Aloqa metodlari orqali
Ikkilamchi data
Hukumat idoralari
Onlayn tijoriy ma’lumotlar bazalari
Internet qidiruv vebsaytlari
Ichki ma’lumotlar bazasi
Marketing ma’lumotlarni tahlil qilish va ulardan foydalanish - CRM- customer relationship management
- Big data va marketing analitiklari
- Right time-to’g’ri vaqt
- Right information- to’g’ri ma’lumot
- Right people – to’g’ri odamlar
- Right delivery- to’g’ri yetkazib berish
Sample- namuna - Sample-namuna- marketing tadqiqoti o’tkazishdagi ma’lumotlarni yig’ib olish uchun tanlangan shaxslar.
|
| |
Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun

|
Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun
|
bet | 35/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob Birinchi sabab- kompaniyalarni bir-biridan ximoya qilish uchun. Ikkinchi sabab- iste’molchilarni biznesdagi adolatsizliklardan himoya qilish uchun. Uchinchi sabab- jamiyatning manfaatlarini cheklanmagan biznes xulq-atvoridan himoya qilish uchun. Madaniy muhit - Odamlar o’zlarini qanday ko’rishlari
- Odamlar o’zgalarni qanday ko’rishlari
- Odamlar jamiyatni qanday ko’rishlari
- Odamlar borliqni qanday ko’rishlari (dinlar. Avval 17 hozir 24)
- Uch xil turdagi kompaniyalar mavjud:
- Ishlarni amalga oshiradigan;
- Ishlar amalga oshirilishini kuzatadigan;
- Ishlar amalga oshganda hayron qoladigan.
E’tiboringiz uchun raxmat! Agar Sizda qandaydir savollar, takliflar va mulohazalar bo’lsa, tortinmay murojaat qilishingiz mumkin. Yodingizda tuting, so’rab, so’rab o’rgangan olim bo’ladi, o’rganmagan o’ziga zolim bo’ladi. Marketing ma’lumotlarini boshqarish Tutor: Abbosxon Yusupov Kokand University 2023 Marketing ma’lumotlari va xaridor tushunchalari - Data va information ning farqi.
- Big data
- Xaridor tushunchalari
- MIS marketing information system
Kerakli ma’lumotlarni baholash, kerakli ma’lumotlarni shakllantirish va qaror qabul qiluvchilarga yaroqli ma’lumotlardan foydalanishlarida yordam berish
|
| |
GATda koordinata sistemalari - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 25/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi GATda koordinata sistemalari
Biror nuqtaning boshlangʻich deb qabul qilingan boshqa bir nuqtaga nisbatan joylashgan oʻrnini ifodalovchi miqdorlar shu nuqtaning koordinatasi deyiladi. Fan va texnikaning turli sohalarida xilma-xil koordinata sistemalaridan foydalaniladi. Geodeziyada asosan geografik koordinata, toʻgʻri burchakli koordinata, qutbiy koordinata sistemasidan foydalaniladi.
Geoaxborot tizimida masalalarni hal qilishda koordinata muhim rol oʻynaydi. Bunday masalalarga mos koordinata sistemasini aniqlash, geografik koordinatadan proyeksiyalangan koordinataga proyeksiyalash, proyeksiyalangan
koordinatalarni boshqa sistemalarga qayta proyeksiyalash kabilar kiradi.
Geoaxborot dasturlarida odatda bir koordinata sistemasidan boshqasiga oʻtkazish uchun zarur boʻladigan parametrlar oldindan kiritilgan boʻladi.
Yer sirtida nuqtalar va obyektlar oʻrnini pozitsiyalash uchun toʻgʻri burchakli (tekislikda ikki oʻlchamli va fazoda uch oʻlchamli) koordinata sistemalaridan foydalaniladi.
Ushbu koordinata sistemalarini quyidagi asosiy xususiyatlari boʻyicha tasniflash mumkin:
koordinata boshining joylashishi boʻyicha – geosentrik va toposentrik;
koordinata chiziqlari boʻyicha – tekislikda toʻgʻri burchakli va fazoda egri chiziqli (sferik – sharda, ellipsoidal – ellipsoidda);
vazifasi boʻyicha – Yulduz va Yer koordinata sistemalari.
Yuqorida aytilgan koordinata sistemalaridan koʻp qoʻllaniladigani geosentrik (geodezik) toʻgʻri burchakli fazoviy koordinata sistemalari (ular uch oʻlchamli) va ikki oʻlchamli tizimlardan yassi toʻgʻri burchakli Gauss-Kryuger koordinata sistemalari hisoblanadi.
Geosentrik koordinata sistemasida koordinatalar boshi sifatida umumiy yer ellipsoidi markazi (Yer massasining markazi) qabul qilingan va uning Z oʻqi Yerning aylanish oʻqi bilan birlashtirilgan. Ushbu sistema yer sirtining katta qismlarida yoki yerning har qanday shakliga bogʻliq geodezik masalalarni hal etishda qoʻllaniladi (masalan, kosmik geodeziyada).
Geografik koordinata sistemasida yer yuzidagi nuqtaning oʻrni uning geografik kengligi va uzoqligi bilan aniqlanadi. Yer yuzidagi nuqtaning geografik koordinatalari aniqlash usuliga qarab astronomik va geodezik koordinatalarga boʻlinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
An’anaviy va zamonaviy kartografiyaning qiyosiy tahlili

|
An’anaviy va zamonaviy kartografiyaning qiyosiy tahlili
|
bet | 20/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi An’anaviy va zamonaviy kartografiyaning qiyosiy tahlili
Jarayonlar
|
An’anaviy texnologiyalar boʻyicha
|
GAT boʻyicha
|
Ma’lumotni toʻplash yoʻllari
|
Aerofototasvirlar, raqamli masofadan zondlash, geo- dezik ishlar, ishchi chiz-
malar, statistik ma’lumot- lar
|
An’anaviy yoʻl bilan va qoʻshimcha tayyor raqamli kartalar, relyefning raqamli modeli, raqamli ortofoto- tasvirlar, raqamli ma’lumotlar bazasi
|
Ma’lumotni
kiritish
|
Nuqta, chiziq, maydon-
larni qogʻozga tushirish
|
Nuqta, chiziq, maydonlarni kompyuter
xotirasiga tushirish
|
Ma’lumotni qayta ishlash
|
Tahlilchi mutaxassis tomonidan ishlatiladigan lineyka, planimetr, transportir va boshqa
asboblar qoʻllaniladi.
|
Kompyuter axborotini oʻlchash, taqqoslash va ma’lumotlar bazasida tasvirlash imkoniyatlari qoʻllaniladi.
|
Ma’lumotni saqlash va tanlash
|
Nuqta, chiziq, maydonlar qogʻozga shartli belgilar yordamida chiziladi.
Tanlash oʻqish orqali bajariladi.
|
Nuqta, chiziq va maydonlar rastr, koordinata yoki identifikator sifatida kompyuter xotirasida saqlanadi.
Atributlar jadvali koordinatalar bilan bogʻliq boʻladi.
Tanlashda kompyuter orqali izlashning samarali usullaridan foydalaniladi.
|
Kartalarni ishlab chiqarish
|
Qogʻozli koʻrinishda turli xil ma’lumotli kartalar alohida-alohida tasvir- lanadi, kartogrammalar ham qoʻshilishi mumkin.
|
Raqamli koʻrinishda va istalgan payt qogʻozli koʻrinishda bosmaga chiqarish mumkin, barcha ma’lumotlarni yagona umumiy karta sifatida qatlamlarga ajratgan holda tasvirlash va boshqa turdagi statistik diagrammalar hamda jadvallarni birlashtirib chiqarish imkoniyati
mavjud.
|
|
| |
bo„lsa, va noma‟lumlarni toping. 
J: 
17

|
bo„lsa, va noma‟lumlarni toping.
J:
17Bog'liq kombinatika, ehtimol 23017002233816.
bo„lsa, va noma‟lumlarni toping.
J:
17. Yoyilmaning beshinchi hadini oltinchi hadiga nisbati
√
songa
teng bo„lishi uchun
(
√
√ )
binomda
darajaning qanday
qiymatida natural darajaga ko„tarish kerak?
J:
18. Agar
(
√
√
)
yoyilmaning o„n birinchi hadi
o„zgaruvchiga
bog„liq bo„lmasa,
ni hisoblang.
J: 4896.
71
19.
( √
)
yoyilmaning ikkinchi va uchinchi hadi binomial
koeffitsiyentlari yig„indisi 36 ga teng,
o„zgaruvchini o„z ichiga
olmagan hadini yozing.
J: Bunday had mavjud emas.
20.
tenglamani yeching .
J: 7
21. Agar har bir sonda bir xil raqamlar ishtirok etishi mumkin bo„lsa,
7,5,3,4,6 raqamlaridan 2 ga bo„linadigan nechta 4 xonali sonlar tuzish
mumkin?
J: 250.
22. Guruh 30 talaba, Xasan va Xusanlardan iborat. Xasan va Xusanni yon-
ma-yon o„tirmaydigan qilib talabalarni necha usulda joylashtirish mumkin?
J:
23.
tenglikni tekshirib ko„ring.
J: Tenglik noto„g„ri.
24. 40 kishidan iborat jamoadan 5 kishidan iborat kichik guruh va
barcha kichik guruhlarga yetarli bo„lgan ikkita yetakchini necha usulda
tanlab olish mumkin?
J:
25. Tenglamalar sistemasini yeching.
{
J:
26. Agar
ifodani hamma qavslarini
ochib, o„xshash hadlarni ixchamlasak, biror ko„phad hosil bo„ladi.
o„zgaruvchining oldidagi koeffitsiyentini aniqlang.
J: -11542
72
III BOB. EHTIMOLLAR NAZARIYASI
Bu bobda ehtimollar nazariyasining asosiy tushunchalari, hodi-
salar va ular ustida amallar, ehtimollikni hisoblashning turli ta’riflari,
ehtimollikning xossalari, shartli ehtimollik, ehtimollikning ko‘paytirish
teoremasi, hech bo‘lmasa bitta hodisaning ro‘y berish ehtimolligi, to‘la
ehtimollik formulasi, Bayes formulasi, bog‘liqmas sinovlar ketma-ketli-
gi, Bernulli sxemasi, binomial taqsimot, ehtimollikning klassik ta’rifiga,
ehtimollikning geometrik ta’rifiga misollar, hodisalar va ular ustida
amallar, shartli ehtimollik va hech bo‘lmasa bitta hodisaning ro‘y
berish ehtimolligiga doir misollar, to‘la ehtimollik formulasiga va Bayes
formulalari (gipotezalar teoremasi)ga, bog‘liqmas sinovlar ketma-
ketligi, Bernulli cxemasi, binomial taqsimotga doir misollar keltirilgan.
|
| |
Ikkinchi sabab- iste’molchilarni biznesdagi adolatsizliklardan himoya qilish uchun

|
Ikkinchi sabab- iste’molchilarni biznesdagi adolatsizliklardan himoya qilish uchun
|
bet | 29/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javob Ikkinchi sabab- iste’molchilarni biznesdagi adolatsizliklardan himoya qilish uchun. Uchinchi sabab- jamiyatning manfaatlarini cheklanmagan biznes xulq-atvoridan himoya qilish uchun. Madaniy muhit - Odamlar o’zlarini qanday ko’rishlari
- Odamlar o’zgalarni qanday ko’rishlari
- Odamlar jamiyatni qanday ko’rishlari
- Odamlar borliqni qanday ko’rishlari (dinlar. Avval 17 hozir 24)
Marketing muhitiga javob berish - Uch xil turdagi kompaniyalar mavjud:
- Ishlarni amalga oshiradigan;
- Ishlar amalga oshirilishini kuzatadigan;
- Ishlar amalga oshganda hayron qoladigan.
E’tiboringiz uchun raxmat! Agar Sizda qandaydir savollar, takliflar va mulohazalar bo’lsa, tortinmay murojaat qilishingiz mumkin. Yodingizda tuting, so’rab, so’rab o’rgangan olim bo’ladi, o’rganmagan o’ziga zolim bo’ladi. Marketing muhitini tahlil qilish Tutor: Abbosxon Yusupov Kokand University 2023 Kompaniya va marketing strategiyasi - Bu mavzuda biz quyidagilarni o’rganamiz:
- Mikromuhit va Makromuhit
- Demografik va iqtisodiy muhit
- Tabiiy va texnologik muhit
- Ijtimoiy-siyosiy va madaniy muhit
- Marketing muhitga javob berish
Mikromuhit va Makromuhit - Marketing muhiti- marketing menejmentning maqsadli xaridorlar bilan muvaffaqiyatli aloqa o’rnatish va uni saqlab qolishiga ta’sir etuvchi kuchlar va ishtirokchilar yig’indisi.
- Mikromuhit- kompaniyaga yaqin bo’lgan hamda uning xaridorlariga xizmat ko’rsatish qobiliyatiga ta’sir etuvchilar, jumladan, kompaniya, ta’minlovchilar, marketing o’rtakashlari, xaridorlar hamda jamoatchilik.
- Makromuhit- kompaniyaning mikromuhitiga ta’sir etuvchi kattaroq ijtimoiy kuchlar, jumladan, demografik, iqtisodiy, tabiiy, texnologik, siyosiy va madaniy kuchlar. (PESTEL)
|
| |
Ta’rif (ehtimollikning geometrik ta’rifi

Ta’rif (ehtimollikning geometrik ta’rifi).
sohaga tavakkaliga
tashlanayotgan nuqtaning uning qism ostisi
sohaga tushish
ehtimolligi
formula bilan topiladi. Bu yerda
( ‒ o„lchov) orqali
sohaning o„lchovi (uzunligi, yuzasi, hajmi) olinadi.
81
2-misol. Kvadratning ixtiyoriy bitta uchidan qarama-qarshi to-
monning o„rtasini tutashtiruvchi chiziq o„tkazilgan. Tavakkaliga tash-
langan nuqtaning hosil bo„lgan uchburchak ichiga tushish ehtimolligini
toping.
Yechish: ‒ tavakkaliga tashlangan nuqtaning hosil bo„lgan
sohaga tushish hodisasi bo„lsin. Kvadratning tomonini
deb
belgilaymiz. Kvadratning ixtiyoriy bitta uchini uning qarama-qarshi
tomoni o„rtasi bilan tutashtirsak, natijasida to„g„ri burchakli uchburchak
hosil bo„ladi. Kvadratning yuzi
, uchburchakning yuzi esa
=
songa teng. Izlanayotgan ehtimollik
songa teng.
Ehtimollikning klassik va geometrik ta‟riflaridan tajriba natijalari
faqat teng imkoniyatli bo„lgan hollardagina foydalaniladi. Ammo
amaliyotda mumkin bo„lgan natijalari teng imkoniyatli bo„lmagan
tajribalar ham mavjud. Bunday hollarda tajribani bog„liqmas ravishda
muayyan sharoitda ko„p marta takrorlab, kutilayotgan hodisaning nisbiy
takrorlanishini kuzatish, uning ehtimolligini taqriban hisoblash imkonini
beradi.
Ta’rif. hodisaning berilgan tajribalar ketma-ketligidagi nisbiy
chastotasi deb,
hodisa ro„y bergan sinashlar sonini o„tkazilgan
barcha sinashlar
soni nisbatiga aytiladi. hodisaning nisbiy chastotasi
formula bilan topiladi.
Bir xil shart-sharoitda tajribalar o„tkazilib, ularning har birida
sinashlar soni yetarlicha katta
bo„lganda, hodisaning nisbiy
2
a a
82
chastotasi ma‟lum qonuniyatga ega bo„lib, biror son atrofida tebranadi
va bu sonni hodisaning ro„y berish ehtimolligi sifatida olish mumkin.
-misol - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

74
tuzilgan takrorli o„rinlashtirishlar soniga teng ekan. Demak, ushbu
tajribani
marta o„tkazsak, barcha elementar hodisalar soni Ω=
qiymatga teng. Agar bir marta tajriba o„tkazishda Ω to„plamning qabul
qila oladigan barcha elementar hodisalar soni |
| qiymatga teng
bo„lsa, tajribani
marta o„tkazsak, barcha elementar hodisalar soni
| |
qiymatga teng bo„ladi. Bu esa ehtimollar nazariyasi kombina-
torika elementlari bilan bevosita bog„liq ekanligini anglatadi.
3-misol. Tajriba yoqlari 1 raqamidan 6 raqamigacha shifrlangan
kubni bir marta tashlash hodisasining natijalarini aniqlashdan iborat
bo„lsin. Bu tajriba uchun elementar hodisalar to„plami sifatida ushbu
{
⍵
⍵
⍵
} { } to„plam aniqlanib, bu
{⍵
} to„plam uchun ⍵
- kubning
-raqamli tomoni bilan
tushish hodisasi hisoblanadi.
{⍵
} to„plamni tashkil qilgan
elementar hodisalar soni |
|
ta.
Agar tajribani marta
o„tkazsak, barcha elementar hodisalar soni |
|
ta.
4-misol. Tajriba tangani bir marta tashlashda “gerb” yoki “raqam”
tomoni bilan tushish hodisalarining natijalarini aniqlashdan iborat
bo„lsin. Bu tajriba uchun
{
⍵
} { } hodisaga qarama-qarshi
hodisa:
{
⍵
} { }.
Umuman aytganda, tajribalarning Ω ‒ elementar hodisalar to„plami
ixtiyoriy ko„rinishda bo„lishi mumkin. Agar tajriba radioaktiv
zarrachaning parchalanish jarayonini kuzatishdan iborat bo„lsa,
elementar hodisalar to„plamini
{
⍵
⍵
}
sanoqli
to„plam deb hisoblash mumkin. Bu yerda
⍵
bitta radioaktiv zarra-
chadan
ta zarracha hosil bo„lish hodisasini bildiradi. Agar tajriba
metroda yo„lovchilarning poyezd kelish
vaqtini kuzatishdan iborat
bo„lsa,
{ ⍵ } [ ] sanoqsiz to„plamni tashkil
qiladi. Bu yerda poyezdlar qatnovi intervali 10 daqiqa deb hisoblanadi.
Demak, elementar hodisalar to„plami (fazosi) Ω diskret (ya‟ni
chekli, sanoqli), yoki cheksiz bo„lishi mumkin ekan.
E’tiboringiz uchun raxmat!

|
E’tiboringiz uchun raxmat!
|
bet | 39/58 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 19,09 Mb. | | #137101 |
Bog'liq marketing javobE’tiboringiz uchun raxmat! Agar Sizda qandaydir savollar, takliflar va mulohazalar bo’lsa, tortinmay murojaat qilishingiz mumkin. Yodingizda tuting, so’rab, so’rab o’rgangan olim bo’ladi, o’rganmagan o’ziga zolim bo’ladi. Iste’molchi bozorlari va sotib oluvchi xulqi Tutor: Abbosxon Yusupov Kokand University 2023 Kompaniya va marketing strategiyasi - Bu mavzuda biz quyidagilarni o’rganamiz:
- Iste’molchi xulq-atvori modeli
- Iste’molchi xulq-atvoriga ta’sir etuvchi xususiyatlar
- Sotib olish qarorining xulq -atvori va xaridorning qaror qabul qilish jarayoni
- Yangi mahsulotlar uchun xaridor qarorlari
Iste’molchi xulq-atvori modeli - Harley Davidson misoli
- Iste’molchining sotib olish xulqi- individual shaxslarning va oilalarning mahsulot yoki xizmat turlarini shaxsiy iste’mollari uchun sotib olishlari.
- Iste’molchi bozorlari- shaxsiy iste’moli uchun mahsulot yoki xizmat turini sotib oluvchi individual shaxslar va oilalar.
Iste’molchi xulq-atvori modeli Iste’molchilarning sotib olish xulq-atvorini o’rganib chiqish juda ham qiyin jarayon. Bunda ular nima sotib olishlari, qayerdan sotib olishlari va qancha miqdorda sotib olishlarini o’rganish juda ham muhim. Bu o’rinda sotib oluvchilarning “qora quti”si katta ahamiyatga ega. “Qora quti” o’z ichiga xaridor xarakteristikalarini va qaror qabul qilish jarayonlarini oladi. Xaridorlarning marketing xarakatlariga qanday javob berishlarini aynan manashu “qora quti” orqali bilib olishimiz mumkin. Xaridorlar qobiliyatiga ta’sir etuvchi omillar - Quyidagi omillar sotib oluvchining qobiliyatiga ta’sir o’tkazadi:
- Madaniyat
- Submadaniyat
- Ijtimoiy sinflar
Madaniy
- Guruhlar
- Ijtimoiy tarmoqlar
- Oila
- Obro’ va rollar
Ijtimoiy
- Yosh va umr darajasi
- Kasb
- Iqtisodiy holat
- Hayot tarzi
Shaxsiy
- Motivatsiya
- O’rganish
- Etiqod
- Xulq-atvor
Psixologik
Xaridor
|
| |
Birinchi tamoyil - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 132/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar biBirinchi tamoyil. Geoaxborot tizimi uning dasturlarini ishlab chiqaruvchi kompaniyalar mahsuloti bilan hamohang tarzda boʻlishi, oʻtilayotgan darslar dasturlarda keltirilgan tamoyillarni oʻz ichiga olgan boʻlishi zarur.
Ikkinchi tamoyil. Geoaxborot tizimi dunyoning yetakchi universitetlari tomonidan tajribadan oʻtgan oʻquv dasturlariga asoslangan boʻlishi zarur. Masalan, 1990-yili Kaliforniyadagi Santa Barbara Universiteti oʻqituvchilari tomonidan yaratilgan oʻquv reja dunyoning 1000 dan ortiq universitetlarida qoʻllanilgan. Shuning uchun ham yetakchi universitetlarning geoinformatika sohasidagi oʻquv dasturlarini taqqoslaydigan boʻlsak, juda katta oʻxshashlikni koʻrishimiz mumkin.
Uchinchi tamoyil. Geoaxborot sohasini turli davlatlarda yagona oʻqitish
boʻyicha xalqaro konsorsium tashkil etish zarur. Bunda yaratilayotgan oʻquv
materiallari konsorsium vakillari uchun yagona standart va mazmunda hamda onlayn koʻrinishda mavjud boʻlishi kerak. Hozirgi kunda shunday xalqaro konsorsium bu UNiGIS konsorsiumidir. Ushbu konsorsiumda masofadan ta’lim berish tamoyili asosida dars oʻtiladi va yagona oʻquv reja asosida kurslar olib boriladi. Farqi shundaki, konsorsiumdagi boshqa universitetlar shu oʻquv rejadagi fanlarni tanlab yoki oʻzaro birlashtirish orqali oʻqitishi mumkin boʻladi. Bunda universitet oʻz sharoitiga qarab talabalarni asosiy universitet hisoblangan Zalsburg Universitetiga malaka oshirish va imtihonga yuborish orqali ta’lim sifatini boshqarib turadi.
GAT dasturlarini ishlab chiqaruvchi kompaniyalar
Hozirgi GAT bozoridagi dastur ishlab chiqaruvchi asosiy kompaniyalar ESRI, Intergraph, Autodesk va GE Energy hisoblansa, keyingi oʻrinlarni Leica Geosystems, IBM va Mapinfo kompaniyalari egallab olgan. Quyida bu ishlab chiqaruvchilar haqida qisqacha ma’lumot berib oʻtamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
Geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari

|
Geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari
|
bet | 19/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari
Geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari juda keng boʻlib, atrof-muhit, yer va suv resurslarini boshqarish, tabiiy resurslarni boshqarish, ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda, qurilish va neft-gaz sohalarida, shuningdek, geodeziya va kartografiyada qoʻllash mumkin.
GAT turli holatlarda, jumladan:
sogʻliqni saqlash sohasida yangi klinika va shifoxonalarni aholiga geografik jihatdan mos va qulay qilib joylashtirish jarayonida;
yuk tashish bilan shugʻullanadigan korxonalar uchun yoʻl marshrutlari va jadvallarini tuzish va aniqlashda;
avtomobil yoʻllarini quruvchi korxonalarga yangi trassa va yoʻllarni loyihalashda eng maqbul variantni tanlashda;
geodemograflar uchun yangi savdo majmualarini barpo etish va ularga joy tanlashda;
oʻrmonchilik korxonalari uchun oʻrmonlar holatini yangilash va rekreatsiya parklarini barpo qilishda;
davlat fondidagi yerlarni toʻgʻri va oqilona hisoblashda;
1.7-rasm. Geoaxborot tizimining qoʻllanilish sohalari (Manba: Internet)
sayohatchilar uchun oʻzlariga maqbul mehmonxona, sayohat manzillari va albatta, toʻgʻri yoʻnalish topishda;
fermerlar uchun yangi yerlarni oʻzlashtirishda, yerlarning holatini aniqlashda va ular toʻgʻrisida yetarli ma’lumot olishda juda qoʻl keladi. Bundan tashqari, GAT ekologiya va atrof-muhitdan foydalanish, dengiz,
aviatsiya va avtomobil navigatsiya tizimida, shaharsozlikda, marketingda, favqulodda vaziyatlarni boshqarish va rejalashda, sotsiologiya, politologiya hamda boshqa sohalarda qoʻllaniladi.
GATning geodeziya va ayniqsa, kartografiya sohalarida qoʻllanilishidan bir qancha yengilliklar kelib chiqadi. Bunda ish hajmi keskin ortib, ma’lumotlarni qayta ishlash va bosmaga chiqarish kabi ishlarga sarflanadigan vaqt keskin kamayadi. Bundan tashqari, ma’lumot olish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar miqdor va sifat jihatidan ortadi. Bunda hozirgi kunda mavjud zamonaviy geodezik asboblar, jumladan elektron taxeometrlar, sun’iy yoʻldosh orqali obyektning
koordinatasini oʻta yuqori aniqlikda bera oladigan qabul qilgich (priyomnik) lar juda ham katta yordam beradi. Shu jihati bilan an’anaviy kartografiya, ya’ni oldingi qogʻozli koʻrinishdagi geoma’lumotlar yordamida ishlash bilan taqqoslaganda elektron geodezik asboblarga, sun’iy yoʻldosh ma’lumotlariga asoslangan hozirgi zamonaviy kartografiya bir qancha afzalliklarga egadir.
1.1-jadval
|
| |
-§. Ehtimollikni hisoblash

73
Elementar hodisalar to„plami Ω ning ixtiyoriy qism to„plami (
)
tasodifiy hodisa deyiladi. Tasodifiy hodisalarni lotin alifbosining
A,B,D,..., bosh harflari bilan belgilaymiz.
tasodifiy hodisa ro„y berdi
deganda, Ω to„plamdagi biror
⍵
elementar hodisa ro„y berishini
tushunamiz. Tajriba natijasida har gal ro„y beradigan hodisa muqarrar
hodisa deyiladi. Ω to„plam barcha elementar hodisalarni o„z ichiga
olgani uchun muqarrar hodisani Ω deb belgilaymiz. Birorta ham
elementar hodisalarni o„z ichiga olmagan hodisa ‒ mumkin bo„lmagan
hodisa deyiladi. Mumkin bo„lmagan hodisalarni
bilan belgilaymiz.
Chunki
‒ bo„sh to„plam birorta ham elementga ega emas. Agar
elementar hodisalardan birortasi ham ro„y bermasa,
tasodifiy hodisaga
qarama-qarshi hodisa ro„y berdi deyiladi.
tasodifiy hodisaga qarama-
qarshi hodisa
kabi belgilanadi. O„rganilayotgan tajribani tasodifiy deb
hisoblash uchun, unga mos kelgan Ω ‒ elementar hodisalar to„plami eng
kamida 2 ta elementlardan iborat bo„lishi kerak. Haqiqatdan ham, Ω
to„plam bitta
⍵
‒ elementar hodisadan iborat bo„lsa, tajriba natijasida
shu ω hodisa takrorlanish beradi va hech qanday tasodifiylik
kuzatilmaydi.