Korxonalarda mexnat sharoitini yaxshilashning asosiy yo’llari

|
Korxonalarda mexnat sharoitini yaxshilashning asosiy yo’llari
|
bet | 4/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,46 Mb. | | #250883 |
Bog'liq 10 mustaqil8.6. Korxonalarda mexnat sharoitini yaxshilashning asosiy yo’llari.
Mexnat sharoitlarini yaxshilash, xavfsiz texnologik jarayonlarni, xavfsiz mashina va uskunalarni yaratish, paxta, ipak, to’qimachilik va yengil sanoat korxonalarini loyihalash davridayok hisobga olinishi kerak. Loyihalash davrida yo’l kuyilgan xatolarni ekspluatatsiya qilish davrida tuzatib bo’lmaydi.
Paxta, ipak, to’qimachilik va yengil sanoatida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish yakin kelajakda ishchilarni xavfli va zararli mexnat sharoitlaridan xalos kiladi. Tez va aniq ulchaydigan, murakkab jarayonlarni belgilangan ish tartibidan chikib ketmasligini, sexlardagi mikroiklim kattaliklarini (xarorat, namlik, havo xarakati tezligi va x.k.) mu’tadil kiymatlarini ushlab tura oladigan asboblar boshkarib turadilar.
Paxta, ipak, to’qimachilik va yengil sanoati korxonalarida mexnat sharoitini yaxshilashning istikboldagi yo’nalishlari texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish darajasini tez sur’atlar bilan ko’tarilishiga boglik. Bu avtomatik ravishda ishlaydigan potok liniyalari, robotlashtirilgan komplekslar, integratsiyalashgan ish joylari, elektronika va mikroprotsessor texnika vositalarining keng joriy etilishi hisobiga amalga oshiriladi.
Paxta, ipak va yigiruv jarayonining dastlabki boshlangich o’timlaridayok chang ajralib chiqishini kamaytirish va kulay ish sharoitlarini yaratish maksadida yangi kelajakda avtomatik maromda ishlaydigan paxtani toylarning ustki qismidan oladigan, mikroprotsessorli boshkariluvchi-ta’minlovchi AP-36, changli havoni uzluksiz surib turuvchi moslama bilan ta’minlangan ON6-P kiya paxta tozalagich, arrali paxta tituvchi RPX-M, changsizlantiruvchi MO-M mashinalarini titish-savash agregatlari tarkibiga kiritiladi.
Ilgor yigiruv fabrikalarida titish-savash agregati va tarash mashinasidan chiqqan chiqindilarni havo kuvurlari orqali yigib, aralashtirib, ulardan rotorli yigiruv mashinalarida past nomerli ip yigirish yo’lga kuyilgan.
Istikbolli yigiruv mashinalari katoriga avtomatlashtirilgan pnevmomexaniq PPM-120 A 1 M yigiruv mashinasi kiradi. Unda bir qancha ilgari kulda bajariladigan ishlar: tayyor maxsulotni yigishtirib olish, urniga bushlarini kuyish, iplarni kerakli joyga uzatish va uzilgan iplarni ulash ishlarini avtomatik ravishda bajarish kuzda to’tilgan. Bu mashina avtomatik ravishda boshkariladigan, chiqindilarni markazlashtirilgan pnevmatik sistema yordamida surib olinadigan avtomatik potok liniyalari tarkibiga kiritiladi. Bunda texnologik jarayonning avtomatik boshkaruv sistemasi bu mashinalarning xar bir qismidan shoshilinch axborot olib turadi. Bu mashinada rotorning xarakat tezligi juda yukori (31000-75000ayl/min bulib, albatta uni boshkarish yukori malaka talab kiladi).
Tukuv sexlarini mokisiz tukuv dastgoxlari bilan ta’minlash to’qimachilik sanoatining barcha tarmoklarida davom ettiriladi. Xozirgi kunda bizda mokisiz tukuv ldastgoxlari bilan ta’minlanganlik darajasi ilgor davlatlar katoridadir.
Kelgusida to’qimachilik sanoati sexlarini avtomatik liniyalar, bloklar bilan jixozlash, sex va korxonani yoppasiga avtomatlashtirish nazarda to’tilishi kerak.
Texnologik jarayonda mexanizatsiyalashtirishni keng joriy qilish, ishlab chiqarish jarayonlari tezligining keskin usishi ishchilarning asab charchashi hamda xarakat koordinatsiyasi buzilishi xastaliklariga olib keladi. Shuning uchun mexnatni muxofaza qilish bo’yicha ilmiy tadkikot ishlarini olidndan kura bilish zarurati ortadi. Ayniksa, tibbiy tadkikotlar, normativ xujjatlarni va mexnat xavfsizligi talablarini takomillashtirish, mexnat sharoitlarini, ishlab chiqarish jaroxatlari, portlash va yong’inlar xakidagi omillar majmuasini analiz qilishning yangi ilmiy texnik usullarini yaratish nazarda to’tilishi kerak.
Sanoat sanitariyasi bo’yicha asosiy yo’nalish - ishlab chiqarish muxitida zararli moddalarning mavjudligi va mikdorini uzluksiz va avtomatik ravishda aniqlaydigan o’ta sezgir asboblar va yangi usullar ishlab chiqish nazarda to’tilishi kerak.
Ishlab chiqarishda ishlatiladigan yangi moddalar ta’sirida paydo bo’lishi mumkin bo’lgan kasbiy kasalliklar, oshkozon-ichak va asab kasalliklariga olib kelishi mumkin bo’lgan omillar ta’sirini urganish davom ettiriladi.
Sex havosini yangilash bo’yicha ilmiy ishlar, ishlatilgan havoni markazlashtirilgan uskunalar yordamida surib olish, uni chang va zararli moddalardan tejamli va ishonchli usullar bilan tozalash, avtomatik ravishda ishlaydigan nazorat vositalarini qo’llash, mashinalarni va sexni tozalashda vakuum uskunalari qo’llash va changni markazlashgan havo sistemalari yordamida surib olish rivojlantiriladi. Buning uchun uzidan chang chiqarmaydigan, changli havoni samarali tozalay oladigan, mukammal avtomatlashgan konditsioner va boshka mashina va uskunalarni yaratishdek paxta, ipak, va yengil sanoat to’qimachilik korxonalariga xos muammolarni xal qilish kerak.
Ishlab chiqarish sexlarini yoritish borasida xam ilmiy ishlar davom ettiriladi. Ayniksa kuzni toliktiruvchi omillarni kamaytirish, fonarsiz sexlarda inson uchun zarur bo’lgan ultrabinafsha nurlanishga ega bo’lgan sun’iy yorug’lik manbalari qo’llashni kupaytirish, yoritish uskunalarini ekspluatatsiya qilish ratsional tartibini ishlab chiqish, mashinalarga o’rnatilgan yoritish asboblarini yaxshilash ishlariga katta axamiyat beriladi. Kandillarni tozalash va yuvish muammolari xal qilinadi.
Ishlab chiqarishni uzluksiz mexanizatsiyalash, mashinalarning va transport vositalarining kuvvati va xarakat tezligining oshishi bevosita shovqin va titrashning ortishiga olib kelmasligi kerak. Buning uchun shovqin va titrash borasidagi ilmiy ishlar davom ettirilishi, shovqin va titrashni keskin kamaytiruvchi himoya vositalari va materiallar ishlab chiqarish joriy qilinishi kerak.
Elektr xavfsizligi bo’yicha tadkikotlar elektr toki va elektromagnit maydonlarining inson tanasiga biofizik va elektrofizioligk ta’sirini urganishga yunaltirish, bundan maksad tok kuchi, kuchlanish va maydon kuchlanganligining yo’l kuysa bo’ladigan kiymatini aniqlash, meyorlarini belgilash, elektr uskunalarining yerga ulash moslamalarining mukammal sxema va konstruksiyalarini yaratish, tolali changlarning yong’in xavfi mavjudligini hisobga olgan xolda elektrodvigatellar himoyasining ratsional sxemasini ishlab chiqish va boshka shunga uxshash tadbirlarni hisobga olishdir. Kelgusida mashinalar ishini boshkarishga past kuchlanishlardan foydalanish keng joriy qilinadi. To’qimachilik sanoatining barcha o’timlarida statik elektr zaryadlariga qarshi samarali antistatik moddalar qo’llash kuzda to’tiladi. Kelgusida elektr jaroxatlarining barcha turlarini ilmiy asoslangan statistik hisobotini yagona usulini ishlab chiksh va tadbik qilish nazarda to’tiladi.
Yong’in va tabiiy ofatlar paytida korxonadan ishchilarni xavfsiz evakuatsiya iklish tadbirlari va vositalarini ishlab chiqishga katta axamiyat beriladi. Bir necha tasodifiy jarayon sifatida evakuatsiyaning matematik modeli ishlab chikiladi.
Texnik estetika va ishlab chiqarish madaniyati tadbirlarini ilmiy asosda yaratish, xavfsiz mexnat sharoitlarini tashkil qilishda muxim axamiyat kasb etadi.
|
| |