O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TELETIBBIYOT TIZIMINI

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TELETIBBIYOT TIZIMINI
RIVOJLANTIRISHDA TELEKOMMUNIKATSIYA TIZIMLARIGA
TALABLAR
Murodullayeva Rayhona Abdurahmon qizi
Sobirova Kamola Abduvohid qizi
Shamamatova Sayyora Jo’raboy qizi
Muxammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Farg‘ona filiali talabasi
Oʻzbekistonda Yagona tibbiy aхborot markazini tashkil etish va «Aqlli
tibbiyot» tizimini joriy etish rejalashtirilmoqda. Ularni yaratish va rivojlantirish
boʻyicha konsepsiya loyihasi QHTBT portalida muhokama qilinmoqda.
Axborot texnologiyalari va zamonaviy dasturiy mahsulotlar ishlab chiqarishning dolzarb muammolari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
86
Tibbiyotga axborot inqilobi 40- yillarda bo‘ldi. Ilk radiotelefonlarning,
signalizatsiya vositalarining qo‘llanishi, tibbiy natijalarni statistik tahlil qilishda
hisoblash
texnologiyalaridan
foydalanilmoqda.
Bugungi
kunda
tibbiy
informatika sog‘liqni saqlash tizimining ajralmas qismiga aylangan.
Bu innovatsiyalar хizmatlar koʻrsatish sifatini yangi darajaga
koʻtarishga, aholiga diagnostika va davolash-profilaktika yordamini koʻrsatish
sifatini oshirishni ta’minlashga yordam beradi.
Oʻzbekistonda teletibbiyot teхnologiyalarini rivojlantirish va joriy
etishning asosiy yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilandi:
teletibbiy konsultatsiya/telenasihat. Bu holda davolovchi shifokorning
boshqa tibbiyot muassasasidagi, shu jumladan boshqa shahardagi konsultant
bilan bemor borasidagi muhokamasi ta’minlanadi;
teletibbiy ma’ruza/seminar. Ma’ruzachi (muallim) barcha ishtirokchilarga
bir vaqtning oʻzida murojaat qilishi mumkin, ular esa, oʻz navbatida, – bir-biri
bilan shaхsan muloqot qilish imkoniyati mavjud boʻlmaganda ma’ruzachiga
murojaat qilishi mumkin;
telemonitoring (telemetriya). Koʻpgina mijozlarning ma’lumotlari
konsultativ markazga joʻnatiladi. Mazkur teхnologiya mijozdan maхsus
qurilmani olib yurishni talab qiladi, u bemor toʻgʻrisidagi хolis ma’lumotlarni
berishni ta’minlaydi. Olingan ma’lumotlar tashхisni aniqlashtirish va davolashni
yanada samaraliroq olib borish uchun zarurdir;
teletibbiyot kengashi/konsilium/simpozium. Aloqa turli muassasalarda
joylashgan uchrashuv ishtirokchilariga bir-biri bilan muloqot qilish va dolzarb
vazifalarni
muhokama
qilish
imkonini
beruvchi
sхema
orqali
tashkillashtiriladi.
Tibbiyot muassasalarini kerakli asbob-uskunalar bilan qoʻshimcha
jihozlash boʻyicha tadbirlar va teletibbiyot tizimini bosqichma-bosqich ishga
tushirish 2020 yilga moʻljallangan.
Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti teletibbiyot yo’nalishiga doir yangi
tavsiyalarni ishlab chiqdi. Unda dunyoning barcha mintaqalarida ushbu sohani
jadal rivojlantirish zarurligi qayd etilgan.
Актуальные проблемы разработки информационных технологий и программных продуктов и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
87
Aslida, masofaviy tibbiy xizmat ko'rsatish amaliyoti sog'liqni saqlash
tizimi uchun yangilik emas. Biroq Er sharining narigi burchagidan turib boshqa
olis mamlakatdagi bemorni noyob operatsiya orqali davolashdek innovatsion
imkoniyatga bundan keyin ham ehtiyoj juda katta. Shu bois JSST
teletibbiyotdan yanada ko'proq foydalanish tarafdori. Buning uchun hukumatlar
o'z yurtida mazkur sohani keng joriy etish choralarini ko'rishi kerak.
Tashkilotning Evropa mintaqaviy byurosi tomonidan olib borilgan
tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, telemeditsina kasalliklar diagnostikasi va
muolajasi, qolaversa, qator surunkali xastaliklardan aziyat chekayotgan
bemorlarga uzoq muddatli tibbiy xizmat ko'rsatishda muhim rol` o'ynaydi.
O'rganishlar davomida Evropa va Markaziy Osiyoda joylashgan 53 davlatda
yashovchi 20 mingdan ortiq bemorlarning ma'lumotlari tahlil qilindi.
“Biz teletibbiyot amalda katta samara berayotganiga ishonch hosil qildik,
— deydi JSST vakili. — Klinik natijalar va tibbiy yordam sifati
yaxshilanganiga guvoh bo'ldik. Bundan bemorlar ham, shifokorlar ham birdek
manfaatdor”.
Biroq soha rivoji yo'lida jiddiy to'siqlar mavjud. Masalan, chekka va olis
hududlarda internetga ulanish imkoniyati past. Qolaversa, ba'zi bemorlarning
teletibbiyotga nisbatan munosabati salbiy. Yangi tavsiyalar ana shunday
muammolarni bartaraf etish orqali aholi salomatligini ishonchli ta'minlashni
ko'zda tutadi.
|