nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
PrintSetup – printerni rostlash. 
Exit (Alt F4)

59
Cut (Ctrl+X) – almashlov buferga nusxalash orqali sxemaning ajratib
ko‘rsatilgan(belgilangan) qismini o‘chirish.
Copy (Ctrl+C) –almashlov buferga nusxalash.
Paste (Ctrl+V) – almashlov buferida mavjud ma’lumotlarni ish maydoniga
qo‘yish.
Delete (Delete) – ajratib ko‘rsatilgan qismni o‘chirish.
SelectAll (Ctrl+A) – to‘liq sxemani ajratib ko‘rsatish(belgilash).
Copyas Bitmap – ajratib ko‘rsatilgan(belgilangan) qismning nusxasini olish.
Print Screen tugmachasini bosish orqali yordamida ekrandagi tasvirning to‘liq
nusxasi olinadi. Ekranning mazkur ondagi faol qismidan
Alt+ PrintScreen
tugmachalar kombinatsiyasi yordamida nusxa olinadi, masalan, dialog oynasidagi
qismidan tugmachalar kombinatsiyasi yordamida.
ShowClipboard – almashlov buferining tarkibini ko‘rsatish.
Circuit –sxemalarni tayyorlash.
Rotate (Ctrl+R) – ajratib ko‘rsatilgan(belgilangan) qismni aylantirish.
FlipHorizontal – gorizont bo‘yicha kuzguli tasvir.
FlipVertical – vertikal bo‘yicha kuzguli tasvir.
ZoomIn (Ctrl++) – ajratib ko‘rsatilgan(belgilangan) qismni kattalashtirish.
Axborot-o‘lchash tizimlari bajaradigan funksiyalar

158
– o‘lchashlar – sarflanayotgan elektr energiyani o‘lchash, boshqa
elektr o‘lchashlarni olib borish va hokazo;
– nazorat qilish va ro‘yxatlash – shikastlangan joyni topish,
o‘tkinchi va avariya jarayonlarini yozib olish, sxemani nazorat qilish,
rejimlarni tahlil qilish, parametrlarni ro‘yxatlash va hokazo;
– texnikaviy funksiyalar – qabul qilish sinovlari, texnikaviy tashxis
va hokazolar.
Informatsiyani uzatish struktura sxemasidan ko‘rinib turibdiki, har
qanday masalalarni hal qilish uchun kerak bo‘lgan barcha ma’lumotlarni
olish mumkin.
Mini stansiyalarni aniq boshqarish uchun barcha bajariladigan
funksiyalarning ishonchliligi 98-99 % dan kam bo‘lmasligi zarur. Turli tizimli
o‘lchov asboblarni natijaviy xatoligi 1 % dan kam bo‘lmasligi lozim.
10.3 Simlar va kabellar orqali aloqa o‘rnatish
Aloqa kanallarining tavsiflari. Telemexanika kanallari telefon va telegraf
aloqa o‘rnatish bo‘yicha telekommunikatsion turlar va ularni tashkil etish.
Axborotlarni uzatish liniyalari uchun telefon kanallarini, chastota oraliqlarini
bo‘lib chiqish. Telekommunikatsion ma’lumotlarni oddiy elektr uzatish simlari va
yuqori kuchlanishli simlar bo‘yicha uzatishni tashkil etish.
Radioaloqa kanallari. Radioreleli aloqa o‘rnatish, yerning su’niy
yo‘ldoshlari yordamida, radioaloqa kabellari orqali aloqa kanallarini
tashkillashtirish. Lazer nurlari hamda optik tolali aloqa kanallari orqali
telekommunikatsion ma’lumotlarni uzatish. Optik tolali nur o‘zatkichlarning
asosiy tavsiflari. Telekommunikatsion sistemalarning tuzilish asoslari. Signallarni
ajratish. Signallarning telekommunikatsion turlari va sistemalari orqali uzatish va
qabul qilish.
Ta’rif: Axborotlarni radioto‘lqinlar orqali almashishga radio aloqa

Ta’rif: Axborotlarni radioto‘lqinlar orqali almashishga radio aloqa deyiladi. Bir tomonlama eng sodda radioaloqaning blok chizmasi 10.2-rasmda
tasvirlangan. PCHK-past chastotali kuchaytirgich; YUCHK-yuqori chastotali
159
kuchaytirgich; M-modulyator; G-avtotebranishlar generatori; KK-kirish konturi;
D-detektor.
10.2-rasm. Radioaloqa o‘rnatish sxemasi.
Radioto‘lqinlar diapazoni 10.1-jadval.
T/r To‘lqin nomi To‘lqinlar diapazoni, m Chastotalar diapazoni, Gts 1 O‘ta uzun to‘lqinlar 10000 m dan katta 3x10^4 dan kichik 2 Uzun to‘lqinlar 10000-1000 3x10^4 -3x10^5 3 O‘rta to‘lqinlar 1000-100 3x10^5 -3x10^6 4 Qisqa to‘lqinlar 100-10 3x10^6 -3x10^7 5 Ultra qisqa to‘lqinlar: 5.1. Metrli
10-1 3x10^7 -3x10^8 5.2. Detsimetrli
1-0,1 3x10^8 -3x10^9 5.3. Santimetrli
0,1-0,01 3x10^9 -3x10^10 5.4. Millimetrli
0,01-0,001 3x10^10 - 3x10^11 Ta’rif: Yuqori chastotali tebranishlar amplitudasi yoki chastotasining, past
chastotali tovush signallariga mos ravishda o‘zgartirishga modulyatsiya deb
aytiladi.
160
Ta’rif: Modulyatsiyalangan yuqori chastotali elektromagnit tebranishlardan past
chastotali tovush signallariga ajratib olishga detektorlash deb aytiladi.
10.4. Masofadan boshqarish moslamalari va o‘zi yozar qurilmalar Burchak siljishlarini distansiyali uzatish: bu kabi sxemalarda selsinlar
indikator rejimida (holatida) ishlaydi(qo‘zg‘atish chulg‘amiga o‘zgaruvchan tok
ulangan). SD-selsin datchik; SP-selsin qabul qilgich.
10.3-rasm. Burchakli o‘zgarishni masofaga sinxron uzatish sxemasi.
O‘zi yozar qurilmalar Autonics SCM-USU2I USB-interfeysiga ega harorat qaydlagichi 2-
kanalli, bir vaqtning o‘zida alohida kanal bo‘yicha ma’lumotlarni haqiqiy vaqt
oralig‘ida 50 mks davomida 1 qiymat tezlik bilan. Ishlab chiqaruvchi kompaniya:
Autonics Corporation
161
10.4-rasm. Autonics SCM-USU2I USB-interfeysiga ega harorat qaydlagichi.
Autonics KRN50 ma’lumotlarni kombinirlangan qaydlagichi-
Mazkur qurilma eni 50 mm....gacha bo‘lgan tasmali qog‘ozda termografik
bosmani ta’minlaydi. Ishlab chiqaruvchi kompaniya: Autonics Corporation
10.5-rasm. Autonics KRN50 - bu ma’lumotlarni kombinirlangan( qog‘ozda
va elektronli displeyda) raqamli va grafik formatda qaydlovchi qurilma.
Testo Saveris 2 ma’lumotlarning WiFi-loggerli tizimi mikroiqlim parametrlarini monitoring qilish uchun - Bu ishlab chiqarish va omborxona
binolari mikroiqlimi parametrlarini monitoring qilishning zamonaviy echimi.
Ishlab chiqaruvchi kompaniya: Testo Rus
162
10.6-rasm. Ma’lumotlarning WiFi-loggerli tizimi mikroiqlim parametrlarini
monitoring qilish uchun.
HIOKI LR8515 – 2-kanalli harorat va o‘zgarmas tok kuchlanishini qaydlagich - Xona harorati va akkumulyatorning chiqish kuchlanishini
qaydlaydi va Bluetooth® simsiz aloqa tizimi orqali ma’lmotlarni to‘plash
imkonini beradi. Ishlab chiqaruvchi kompaniya: Tekknou, ZAO
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных - bet 31

64
5.6 – rasm. Invertor kuchaytirgich elektr
sxemasi.
5.7- rasm. Kirish va chiqish
signallari
Invertor kuchaytirgichning chiqish kuchlanishi quyidagicha hisoblanadi:
)
(
1
2
R
R
U
U
kir
chiq
(5.2)
Operatsion kuchaytirgich (OK)
va uning xususiyatlari
Integralli operatsion kuchaytirgichlar va ularni qo‘llash
"Operatsion kuchaytirgich" (OK) atamasi analogli operatsiyalarni bajaradigan
qurilmalarda qo‘llanadigan maxsus sinfli kchaytirgichlarni belgilash uchun
avtomatik rostlash nazariyasida birinchi marta ishlatilgan: miqyosi(masshtablash),
integrallash,
farqlash, summalash(yig‘ish) va boshqalar. Umuman integrally
bajarilishda, qoida tariqasida(odatda), OK o‘zgarmas
tok kuchaytirgichi
ko‘rinishida bo‘ladi.
Teskari orqali bog‘langan integralli OKlar turli funktsional qurilmalarni
qo’llashda foydalaniladi: keng ko‘lamli
kuchaytirgichlar, yig'ish va ajratuvchi
qurilmalar, integratorlar, differentsiatorlar, chastota-saralovcvhi (selektiv) asboblar,
logarifmik
kuchaytirgich, amplitude rostlagichlari(regulyatorlari), demodulatorlar,
generatorlar va boshqalar.
OKlarning katta qismi sanoat tiplari kuchlanishli nazorat qilingan kuchlanish
manbalari (INUN) kabi tasniflanadi. Kirish qarshiligi(empedansi) katta va chiqish
qarshiligi (empedansi) juda kichik. Bunday OKlar kuchlanish kuchaytiruvchilari
deb ham ataladi.
Nazorat savollari - ГеолМинПетрг янги

47
egallaydi.
Ularga Rus, G’arbiy Sibir platformasi kiradi. Platformalar ikki qavatdan
iborat bo’lib, pastki qavati burmalangan cho’kindi, yoxud metamorfik va magmatik
jinslardan tuzilgan bo’ladi. Ustki qavati esa gorizontal holda yotgan cho’kindi jinslardan
iborat.
Yer qobig’ining uzoq vaqtlar cho’kindi jinslar to’planadigan va platformalar
orasida
joylashgan, aktiv tektonik harakatlar bo’lib turadigan qismi geosinklinal deb
ataladi. Geosinklinal yer qobig’ining asosiy geotektonik elementlaridan biri bo’lib, u
platformaning aksini tasvirlovchi zonadir. Geosinklinal xududlarga Alp, Karpat, Kavkaz
tog’lari va O’rta Osiyo tog’ tizmalari kiradi.
Tektonik harakatlar asosan ikki turga bo’linadi
1) tebranma tektonik harakat;
2) dislokastion tektonik harakat.
Bulardan tashqari, geosinklinal rayonlarda zilzila va vulqon hodisalari kuzatiladi.
Tebranma tektonik harakatlar. Platformalarning ayrim qismlari o’n, yuz va ming
yillar davomida ko’tariladi hamda buning hisobiga uning ikkinchi biri pasayadi yoki
cho’kadi. Buni yer yuzasidagi ba’zi joylardan dengizning chekinishi, natijasida o’sha
joylarda qo’ruqlikning kengayishi, ikkinchi bir boshqa maydonda dengiz trangressiyasi
natijasida quruqlikning kamayshi misolida ko’rish mumkin.
Tebranma tektonik
harakatlar jinslarinng dastlabki yotish holatini o’zgartirmasa-da, uning geologik
jixatidan ahamiyati kattadir. Bu harakat natijasida cho’kindi hosil bo’lish jarayoni
tezlashadi, quruqlik bilan dengiz o’rtasidagi qirg’oq chegarasi o’zgaradi. Daryo
suvlarining yuvish xususiyati kamayadi yoki aksincha kuchayadi.
Tebranma tektonik harakatlar quyidagi ko’rinishlarga bo’linadi:
a) qadimiy geologik davrlardagi tebranma harakatlar;
b) yangi va zamonaviy tebranma harakatlar.
Qadimiy geologik davrlardagi tebranma harakatlar yer qobig’ining ko’tarilishi
yoki cho’kishiga olib kelgan. Natijada yer yuzasining hozirgi umumiy tuzilishi vujudga
kelgan.
Yangi va zamonaviy tebranma harakatlar neogen davrining oxiri va to’rtlamchi
davrida sodir bo’layotir. Biz bu harakatlarni dengiz supalari balandligining o’zgarishi,
daryolarning quyi qismlarini dengiz suvi bosishi va daryo o’zanlarining cho’kishida
yaqqol ko’ramiz. Masalan, O`zbekistonning Chinozdan Kogongacha bo’lgan
oralig’idagi maydonlar yiliga 13-15 mm, Amudaryoning o’rta oqim rayonlari 10 mm,
Gurlan-Xo’jayli rayoni 10,5-11,5 mm ga ko’tarilayotganligi aniqlangan.
Yer qobig’ining ba’zi joylari ko’tarilsa, ikkinchi bir joyi cho’kadi. Masalan,
Farg’ona vodiysi yiliga 5-10 mm, Qizilqum yerlari 4-6 mm cho’kmoqda.
Hozirgi zamon tebranma harakatlarini o’rganish xalq xo’jaligida
katta
ahamiyatga egadir. Gidrotexnik inshootlar, sun’iy dengizlar, to’g’onlar va dengiz
qirg’oqlarida shaharlar qurilishida vertikal tebranma harakatlar kuchini o’rganish va
hisobga olish muhimdir.
Gaz razryadli asboblar

|
Gaz razryadli asboblar
|
bet | 1/3 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 79,5 Kb. | | #140874 |
Bog'liq Gaz razryadli asboblar
Aim.uz
GAZ RAZRYADLI ASBOBLAR — elektr razryadi hosil kilish uchun gaz yoki burdan foydalaniladigan elektr-vakuum asboblar. Ularga tok toʻgʻrilagichlari — simobli toʻgʻrilagichlar, gazotronlar, tiratron, ignitronlar; kuchlanish stabilizatorlari va boʻlgichlari; aloqa liniyalari va qurilmalaridagi oʻta kuchlanishdan saqlovchi razryadniklar; yorugʻlik manbalari: lyuminessent lampalar, gaz lampalari, elektr yoyi lampalari kiradi. Gaz razryadli asboblarning katod va anodlari shisha yoki keramik ballonlar ichiga oʻrnatilib, usti yupqa metall qatlami bilan qoplanadi. Gaz razryadli yorugʻlik manbalari, gaz lazer va b. asboblar alohida guruhni tashkil qiladi (yana q. Ion asboblar).
Turli muhitlarda elektr tokining tabiati.
Reja:
1. Vakuumda elektr toki.
2. Elektrolitlarda elektr toki.
3. Gazlarda elektr toki.
Tayanch iboralar.
Anod + katod –
2- betga tuzatma: batareaning musbat qutbi bilan A elektrod anod, manfiy qutbi bilan ulangan K elektod katod deyiladi. Turli muhitlarda elektr tokining biati haqida fikr yuritishdan oldin “elektr ” va “elektr toki ” to’g’risida to’xtalib o’tishimiz lozim.
Zaryadli zarrachalarning ma’lum bir tomonga tartibli harakatiga “elektr toki” deyiladi . zaryadlar ikki turga bo’linib ,”+” va ”-” moduli jihatidan tengdir. Boshqacha aytganda neytral jismdagi musbat va manfiy zarralarning miqdori hamma vaqt o’zaro teng bo’ladi. Nechta musbat zarra bo’lsa , manfiy zarralar soni ham shuncha bo’ladi. Yakkalangan sistemadagi zaryadlar miqdori vaqt o’tishi bilan o’zgarmaydi. Bu hol zaryadlarning saqlanish qonuni deb yuritiladi. Biz elektr tokining turli muhitlarda namoyon bo’lishini ko’rib chiqmoqchimiz. Gazning zichligi biror yo’l bilan kamaytirilganda molekulalarning o’rtacha erkin yugirish yo’li uzunligi u joylashgan idishning o’lchamlariga yaqin bo’lsa bunday siyraklashgan gaz vakuum deyiladi.
Hozirgi paytda mavjud bo’lgan vakuum texnikasi gazning zichligini 109 marta kamaytirish imkonini beradi. Yuqori vakuumda idish ichida qolgan molekulalar soni – 1010 sm3 bo’lib, havo uchun molekulalarning tartibsiz harakati tezligi 500m/s ni tashkil etadi.Yuqori vakuumda tok tashuvchi yo’q va uning uchun u izalyatordir. Lekin vakuumda elektr toki hosil qilish mumkun. Elektronlarning jismdan chiqish hodisasi elektronlar emissiyasi deyiladi. Jism qizdirilganda elektronlarning undan chiqish hodisasi termoelektron emissiyasi deyiladi. Bu hodisa Edison tomonidan kashf etilgan. Vakuumda tok hosil qilishda zaryad tashuvchi zarralarni yuzaga keltirishda termoelektronemissiyadan foydalngan. Bu hodisani tajriba asosida ko’rib chiqadigan bo’lsak nay ichiga katod sifatida ingichka sim kavsharlab, uning uchlarini tashqariga chiqarib qo’yamiz. Termoelektron emissiya hodisasi elektron tayyorlashda, elektron emissiya hodisasiga asosanishlaydigan asboblarni chiqarishda tayyorlaniladi. Elektron lampa ichida havosi so’rib olingan l va bir necha elektronlar kavsharlangan shisha yoki metal balondan iborat.
|
| |
MILTILLAMA RAZRYAD - 4-Ma’ruza Mavzu: Elektrodinamika. Elektrostatika

|
4-Ma’ruza Mavzu: Elektrodinamika. Elektrostatika
|
bet | 12/13 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 73,14 Kb. | | #134952 |
Bog'liq Ma’ruza Mavzu Elektrodinamika. Elektrostatika-fayllar.orgMILTILLAMA RAZRYAD -miltillama razryad past bosimlarda kuzatiladi. Uni kuzatish uchun yassi elektrodlar kavsharlangan, ichida havosi bor 30-50 sm uzunlikdagi nay olamiz. Uning elektrodlariga bir necha yuz volt o‘zgarmas kuchlanish qo‘yib havoni nasos yordamida so‘rib ola boshlaymiz.
Bosim 5-7 kPa gacha kamaytirilganda nayda qizg‘ish ingichka ilon iziga uxshash ipsimon razryad hosil bo‘ladi. Bosim yanada kamayib 13 Pa ga etganda razryad asta sekin yo‘g‘onlashib 4,a- rasmda ko‘rsatilgan ko‘rinishni oladi. K va A orasidagi potensial taqsimoti ham rasmda ko‘rsatilgan (4,b-rasm). Razryad sohasi asosan 6 qismdan iborat .
1- soha -atom qorong‘iligi deyiladi. U katodga juda yopishgan bo‘ladi. Qalinligi millimetrning ulushlariga teng. Bu sohada elektronlar gaz molekulalarini qo‘zg‘atishga etarli energiyaga ega bo‘lmaydi. 2 yupqa yorug‘ soha - katod (qatlami) chaqnashi deyiladi. Bu sohaga etib borgan elektronlar energiyasi gaz molekulalarini qo‘zg‘atishga etarli lekin ionlay olmaydi. Uyg‘ongan ionlar nur chiqarib o‘zlarining asosiy holatlariga qaytadilar. 3 katod qorong‘iligi sohasiga etib kelgan elektronlar molekulalarni ionlashtirish uchun etarli energiyaga ega bo‘ladilar. Natijada molekulalarning ionlashishi tufayli elektron quyuni hosil bo‘ladi, molekulalarning qo‘zg‘algan holatga o‘tish ehtimolligini kamaygani uchun gazning yorug‘lik chiqarishi susayib ketadi. Nayda mustaqil razryad hosil bo‘lishi uchun 3- qorong‘i soha hal qiluvchi ahamiyatiga ega, chunki shu sohada paydo bo‘lgan musbat ionlar katodga etib kelib urilganlarida undan etarlicha miqdorda elektronlarni urib chiqarilishini taminlaydilar.
Katod qorong‘iligi sohasi keskin 4- manfiy miltillama razryad sohasiga o‘tadi. Bu nurlanish sohasi katod tomonda qatiy chegaralangan. U asosan elektron va musbat ionlarning rekombinatsiyalanishi oqibatida gazga keladi. Anod tomonga borgan sari miltillama nurlanish ravshanligi susayib boradi va elektron qorong‘ining eng tez elektronlari ham etib kela olmaydigan, 5- Faradey qorong‘iligi sohasiga tutashib ketadi.
Yuqorida tavsiflangan razryad sohasida mustaqil razryadni ushlab turish uchun kerak bo‘lgan barcha jarayonlar sodir bo‘ladi, shuning uchun 1-5 sohani razryadning katod qismi deyiladi.
Faradey qorong‘iligidan keyin musbat nurlanish deb atalgan 6 soha boshlanib anodgacha bo‘lgan oraliqni to‘la egallaydi. Bu sohada elektron va musbat ionlarning konsentratsiyasi va umuman ionlashish yuqori bo‘ladi. Soha katta elektr o‘tkazuvchanligiga ega. Musbat soha asosan elektron va musbat ionlarning rekombinatsiyalanishi tufayli hosil bo‘ladi.
Naydagi gazning turiga qarab turli rangdagi razryad xosil bo‘ladi. Masalan neon gazi ravshan qizil, argon-ko‘k yorug‘lik chiqaradi va boshqalar. SHuning uchun miltillama razryad kunduzgi yorug‘lik lampalarida qo‘llaniladi.
|
| |
Kuchlanish yanada ortirilganda tokning keskin ortib ketish sabablari bilan quyida tanishamiz

|
Kuchlanish yanada ortirilganda tokning keskin ortib ketish sabablari bilan quyida tanishamiz
|
bet | 11/13 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 73,14 Kb. | | #134952 |
Bog'liq Ma’ruza Mavzu Elektrodinamika. Elektrostatika-fayllar.orgKuchlanish yanada ortirilganda tokning keskin ortib ketish sabablari bilan quyida tanishamiz.
Mustaqil gaz razryadi deb tashqi ionizatorning taosiri to‘xtatilganda ham davom etadigan gaz razryadiga deyiladi. Buning uchun razryadining o‘zi, quyida bayon qilingan jarayonlar tufayli, gazda uzliksiz tok tashuvchilarni hosil qilish imkoniyatiga ega bo‘lish kerak. Ular gaz molekulalarini zarbali ionlashishi tufayli paydo bo‘ladilar.
Yuqoridagi 1 va 2-rasmlarga murojat qilamiz. K-A orasidagi kuchlanishning o‘sishi ionizator ta’sirida hosil bo‘lgan elektron va ionlar energiyasini orttiradi. Natijada quyidagi jarayonlar sodir bo‘lishi mumkin:
1. Aniqlik uchun 3 -rasmda ko‘rsatilgan nay ichidagi gaz molekulalardan tashkil topgan bo‘lsin. U holda elektr maydoni taosirida tezlanish olgan (a=eE/m) elektronlar erkin yugurish yo‘li oxirida etarli energiya to‘plab neytral molekulalarni ionlashtirib ikkilamchi elektronlarni va ionlarni xosil qilishi mumkin. Ikkilamchi elektronlar esa o‘z navbatida boshqa neytral molekulalar bilan to‘qnashib yangi elektron va ionlarni hosil qilishadi va xokazo. Natijada elektronlarning soni, anodga yaqinlashgan sari, quyunsimon ortadi.
2. Gazdagi musbat zaryadlangan ionlar ham elektr maydoni taosirida tezlashib, o‘z yo‘lida uchragan neytral molekulalarni ionlashtirishi yoki qo‘zg‘algan xolatga o‘tkazishi mumkin. Qo‘zg‘algan xolatdagi molekulalar o‘rtacha 10-8 sekund davomida, elektromagnit to‘lqinlar(fotonlar)ni nurlantirib, o‘zlarining asosiy holatlariga o‘tadilar.
3. Fotonlar o‘z navbatida neytral molekulalarni ionlashtirishi va kotod bilan to‘qnashganda uning sirtidan elektronlarni urib chiqarishi mumkin.
4. Gaz tarkibidagi musbat ionlar ham elektr maydon tahsirida tezlashib katodga urilganda undan elektronlarni urib chiqarishi mumkin.
5. Nihoyat katod va anod orasidagi kuchlanishning ancha katta qiymatlarida gaz tarkibidagi musbat ionlar uning neytral molekulalarini ionlashtirishga qodir bo‘lib qolishlari natijasida ularning soni katod tomonga borgan sari quyunsimon ko‘payib ketishi mumkin. Mazkur katod sirtidan musbat ionlar urib chiqarayotgan qo‘shimcha elektronlar o‘z navbatida katod va anod orasida Shunday tezlashadilarki, o‘z yo‘lida uchragan neytral molekulalarni ionlashtira boshlaydi, natijada gazda qo‘shimcha ionlar hosil bo‘ladi, shu paytdan boshlab razryad mustaqil bo‘lib qoladi.
|
| |
Komparatorlar, logarifmik va eksponensial kuchaytirgichlar

67
Logarifmik va eksponensial kuchaytirgichlar
Logarifmik tavsifni olish uchun diod yoki tranzistor
elementi aynan mos
keladi. Soddaroq bo‘lishi uchun diodning tavsifini qaraymiz. Quyida shunga mos
sxema tasvirlangan.
5.10-rasm. Teskari bog‘lanishda diod ulangan operatsion kuchaytirgich sxemasi.
Yuqoridagi tasvirda ko‘rsatilgan(5.10-rasm) sxema
Proteus dasturida ishga
tushirladi. Kirish signali rostlanadi va tegishli tavsiflar olinadi.
Dioddagi tok
quyidagicha o‘zgaradi, ya’ni chiqishdagi kuchlanish logarifmik qonun bo‘yicha
o‘zgaradi. Quyidagi tasvirda — eksponensialli kuchaytirgichning elektrli sxemasi
tasvirlangan.
5.11 - rasm. Kirish qismida diod ulangan operatsion kuchaytirgich sxemasi.
68
Xulosa
Mavzuda
asosan
amaliy
sxemalar
tahlil
qilingan.
Kondensatorning zaryadlanish/razryadlanish vaqti quyidagicha aniqlanadi:
5
T
,
bu yerda
— o‘tkinchi jarayonning vaqti. RC-zanjiri uchun
RC
ifoda o‘rinli
bo‘ladi.
T
vaqt
davomida
kondensator
99
%
gacha
to‘liq
zaryadlanishi/razryadlanishi mumkin bo‘ladi. Ba’zan hisoblar uchun 3τ
vaqtdan foydalanishadi.
ZoomOut (Ctrl+-) - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе...

60
Grid (Show Grid )sxemada to‘rni (setkani) ko‘rsatish,(
UseGrid ) –
to‘rnii(setkani) olib tashlash.
Show /Hide – sxemada belgilanishlarning mavjudligi.
Showlabels – komponentlarning pozitsiali belgilanishlarini ko‘rsatish, masalan,
kondensaktorlar uchun C1, C2.
Showmodels – komponentlar modellarining nomlarini ko‘rsatish.
Showvalues – komponentlar nominal qiymatlarini ko‘rsatish, masalan, rezistorlar
uchun qarshiliklarni – 100W, 200W.
Shownodes – tugunlarning(qismalarning) raqamlarini ko‘rsatish.
Analysis – modellash parametrlarini belgilash(berish).
Activate (Ctrl+G) – modellashni ishga tushirish.
Stop (Ctrl+T) – modellashni to‘xtatish.
Pause (F9) – modellashni uzib qo‘yish.
Options (Ctrl+Y) – parametrlarni o‘rnatishning buyruqlar yig‘indisi.
Operating Point – o‘zgarmas tok bo‘yicha rejimni hisoblash.
AC Frequency – chastota tavsiflarini(xarakteristikalarini) hisoblash.
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #105972 |
Bog'liq HFX-amaliy-1m
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSAIRIQ №1
Bajardi: Ortiqov Musoxon
Guruh: OEL002-1
Qabul qildi:Agzamova Mutabar
Xulosa
Elektromagnit nurlanish tasirlaridan himoyalanish uning zararli oqibatlaridan ehtiyot bo’lish bugunda davr talabi.Hozirgi kunda elektr jihozlar ko’payib bu mavzu yanada dolzarb bo’lib bormoqda .Elektromagnit nurlanishni oldini olish uchun xavfsizlik choralarini ko’rish eng avfzal usullardan biridir. Hamma elektr jihozlarning qoidasiga asosan ishlatgan maqul.
Foydalanilgan adabiyotlar
Internet manzillari; Wikipedia https://uz.m.wikipedia.org
Fayllar.org https:///fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Tagoo is a music search engine - Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari

|
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari
|
bet | 4/10 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #134878 |
Bog'liq portal.guldu.uz-VIRTUAL MUZEYLAR VA ULARNING AHAMIYATITagoo is a music search engine. Compared to other search engines, this system searches its extensive music database and mp3 resources from other sites to form their list. The request can also include the name of the music, its artist and album names.
"Truveo" is an information-search system specializing in searching for video materials on various Internet resources. Online video and TV shows can also be searched through this system.
"Kinopoisk" is a search system for information about films. During the search, the name of the film, the year of release, the genre, the name of the country of production, the name of the company, the names of the actors, and the initials of the directors and screenwriters can also be used.
"Ebdb" is an information-search system specialized in searching for books from electronic libraries. This site's database contains many popular e-books. Search results are grouped by book titles.
"Ulov-Umov" is a resume and vacancy search system. During the search process, vacancies on career and work sites, as well as social networks and other sites are checked and a list is created.
GPS - Global Positioning System - This is a system developed by the USA. Earth's satellites (sputnik) transmit information to the earth at certain time intervals. It is possible to determine the distance from the satellite to the ground by the signal reaching it. The GPS receiver receives data from several satellites and determines where it is located. through at least 5-9 satellites, the device can determine its location with an accuracy of 5-10 meters.
Google Earth (English: Google Earth) is a virtual globe, map, and geographic information program developed by Keyhole, Inc. under the name EarthViewer 3D. It was bought by Google in 2004. It displays a three-dimensional map of the Earth using satellite, aerial photography images[
A map (Greek chartes - a sheet or papyrus on which a letter is written) is a map - a mathematically defined, reduced, generalized image of the surface of the earth, other celestial bodies or outer space.
A virtual museum is a type of website that displays museum materials. The advantage of virtual museums is that they use Internet technologies to store, protect, and present exhibits widely, quickly and easily. The first website museums, i.e. virtual museums, appeared on the Internet in 1991. Initially, virtual museums were the sites of real museums, and later personal websites - museums began to appear. The first personal virtual museums appeared in 1994.
|
| |
Google Earth - Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari

|
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari
|
bet | 2/10 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #134878 |
Bog'liq portal.guldu.uz-VIRTUAL MUZEYLAR VA ULARNING AHAMIYATIGoogle Earth (inglizchadan: Google Yer) virtual globus, xarita va geografik axborot dasturi boʻlib, Keyhole, Inc tomonidan EarthViewer 3D nomi ostida ishlab chiqarilgan. 2004-yili Google tomonidan sotib olingan. U sun’iy yoʻldosh, aviafotografiya suratlaridan foydalanib uch oʻlchamli Yer xaritasini koʻrsatadi[
Xarita ( yunoncha chartes – varaq yoki xat yoziladigan papyrus) karta – yer yuzasi, boshqa osmon jismlari yoki kosmik fazoning matematik aniq belgilangan, kichraytirilgan, umumlashtirilgan tasviri.
Virtual muzey veb-saytlarning shunday turiki, unda muzeydagi materiallar koʻrgazmasi amalga oshiriladi. Virtual muzeylarning afzalligi shundaki, ular eksponatlarni saqlash, himoyalash, keng, tez va osonlik bilan ommaga taqdim etishni Internet texnologiyalari yordamida amalga oshiradi. Birinchi veb-sayt muzeylari, ya’ni virtual muzeylar Internetda 1991-yilda paydo boʻlgan. Dastlab virtual muzeylar haqiqiy muzeylarning saytlari boʻlgan boʻlsa, keyinchalik shaxsiy veb-sayt – muzeylar paydo boʻla boshladi. Birinchi shaxsiy virtual muzeylar 1994-yilda paydo boʻlgan.
ГЛОССАРИЙ
WWW.UZ Национальная информационно-поисковая система. WWW.UZ – это система, позволяющая всем пользователям удобно пользоваться информацией национального сегмента интернет-сети нашей страны.
Яндекс — одна из крупнейших российских ИТ-компаний, основанная в 1997 году. Занимает 7 место среди поисковых площадок мира по количеству обработанных поисковых запросов. Сегодня "Яндекс" занимает 65% рынка интернет-поиска России. Всемирно известному Google принадлежит 22% доли поискового поля Рунета. 19 мая 2010 года "Яндекс" запустил сайт yandex.com для Поиски на английском языке, и с этим он вышел на международный уровень.
«КтоТам» — это новый тип информационно-поисковой системы, предназначенный для поиска информации о людях. В нем можно найти людей по имени, фамилии, профессии, должности и званию, а также по организации и другим людям.
Tagoo — поисковая система по музыке. По сравнению с другими поисковыми системами, эта система ищет в своей обширной музыкальной базе данных и mp3-ресурсах с других сайтов, чтобы сформировать их список. В запросе также можно указать название музыки, ее исполнителя и названия альбомов.
«Truveo» — информационно-поисковая система, специализирующаяся на поиске видеоматериалов на различных интернет-ресурсах. Онлайн-видео и телепередачи также можно искать через эту систему.
«Кинопоиск» — система поиска информации о фильмах. При поиске также могут быть использованы название фильма, год выпуска, жанр, название страны производства, название компании, фамилии актеров, инициалы режиссеров и сценаристов. .
«Эбдб» — информационно-поисковая система, специализирующаяся на поиске книг в электронных библиотеках. В базе этого сайта собрано множество известных электронных изданий. Результаты поиска сгруппированы по названиям книг.
|
| |
Virtual muzeylar shakllanishi - Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari

|
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari
|
bet | 6/10 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #134878 |
Bog'liq portal.guldu.uz-VIRTUAL MUZEYLAR VA ULARNING AHAMIYATIVirtual muzeylar shakllanishi.
Virtual muzeylar nafaqat madaniy – ma’rifiy muassasasigina boʻlib qolmay, balki oʻquvchilar uchun katta qiziqish uyg‘otuvchi koʻrgazmalarni virtual tomosha qilish imkonini beruvchi dunyo san’ati boyliklari jamlamasidir. Umumta’lim maktablari oʻquvchilarining ilmiy dunyoqarashini shakllantirishda ularning roli kattadir. Chunki virtual muzeylar real muzeylardan farqi oʻqituvchi yordamisiz oʻquvchilar mustaqil oʻzlari sayohat qilishlari mumkin. Shunday ekan, bu ularga keng imkoniyatlarni yaratadi. Bu nafaqat ilmiy dunyoqarashni rivojlantiradi, balki oʻquvchilarning ma’naviy dunyosini boyitishga asos boʻladi. Virtual muzeylardan foydalanish oʻquvchilarni nafaqat muzey eksponatlari bilan tanishishga, balki Internet tarmog‘idan erkin foydalana olish koʻnikmasini hosil qilishga ham imkon yaratadi.
Virtual muzeylar saytlari (tavsiya)
http://nic.icom.org/vlmp/computing.html - kompyuter muzeylari va ko’rgazmalarining katalogi – The Virtual Museum of Computing (VMoC);
http://ourworld.compuserve.com/homepages/computer_museum/ - kompyuterlar-ning to’la rivojlanish davrlariga ega bo’lgan nemis kompyuter muzeyi;
http://www.deutsches-museum.de/ - kompyuter va fan tarixiga mo’ljallangan nemis tilidagi nemis muzeyi;
http://www.deutsches-museum.de/e_index.htm - ingliz tilidagi muzeyi;
http://www.computer-museum.org/ - Kaliforniya kollejining oddiy va virtual eksponatlariga ega bo’lgan Amerika muzeyi;
http://www.microsoft.com/museum - Programma bo’yicha gigant – Microsoft;
http://www.apple.ru – Stiv Djobs va Stiv Voznyaklar yaratgan kompyuterga ega bo’lgan Apple firmasining muzeyi;.
http://muzei.alimka-ooh.edusite.ru/p12aa1.html-- dunyoning mashhur 12 ta virtual muzeylari haqida ma’lumot
louvre.fr - Luvr muzeyi
nationalgallery.org.uk - Britaniya muzeyi
streetvi.ru - Ermitaj muzeyi
«Virtual ekskursiyalar» – real muzey ekskursiyalaridan farq qilib, oʻquvchilarga muzey fondlariga virtual sayohat qilish imkoniyatini beradi. Bunda u real hayotda koʻra olmaydigan muzeylarga ham sayohat qila oladi. Oʻquvchilar virtual muzeylarga sayohat qilish orqali ma’naviy merosning tarixiy ildizlarini anglaydilar, tarixiy, adabiy, san’at namunalarini bir butun, yaxlit ma’naviy meros sifatida tushunishga erishiladi. Demak, virtual muzeylar bilan oʻquvchilarning mustaqil ishini tashkil qilish oʻqituvchining yordami va koʻrsatmasi orqali amalga oshirilishi umumta’lim dasturlariga muzey pedagogikasini keng targ‘ib etishni talab etadi. Bu esa oʻquv dasturlariga muayyan oʻzgartirishlar kiritilishiga olib keladi. Bunday tarzda oʻquv ishlarini tashkil etish samarali hisoblanadi.
|
| |
«Улов-Умов» - Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari

|
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzalliklari
|
bet | 3/10 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #134878 |
Bog'liq portal.guldu.uz-VIRTUAL MUZEYLAR VA ULARNING AHAMIYATI«Улов-Умов» — система поиска резюме и вакансий. В процессе поиска проверяются карьера и вакансии, а также социальные сети и другие сайты и формируется список.
GPS - Global Positioning System - это система, разработанная в США. Спутники Земли (спутники) передают информацию на Землю через определенные промежутки времени. По доходящему до него сигналу можно определить расстояние от спутника до земли.Приемник GPS получает данные от нескольких спутников и определяет, где он находится. через не менее 5-9 спутников устройство может определить свое местоположение с точностью до 5-10 метров.
Google Earth (англ. Google Earth) — виртуальный глобус, карта и программа географической информации, разработанная Keyhole, Inc. под названием EarthViewer 3D. Он был куплен Google в 2004 году. Отображает трехмерную карту Земли с использованием спутниковых, аэрофотоснимков[
Карта (греч. chartes — лист или папирус, на котором написана буква) — карта — математически определенное, уменьшенное, обобщенное изображение поверхности земли, других небесных тел или космического пространства.
Виртуальный музей — это тип веб-сайта, на котором выставлены музейные материалы. Преимущество виртуальных музеев в том, что они используют интернет-технологии для широкого, быстрого и удобного хранения, защиты и представления экспонатов. Первые музеи-сайты, то есть виртуальные музеи, появились в Интернете в 1991 году. Изначально виртуальные музеи были сайтами реальных музеев, а позже стали появляться персональные сайты - музеи. Первые персональные виртуальные музеи появились в 1994 году.
GLOSSARY
WWW.UZ National information-search system. WWW.UZ is a system that allows all users to conveniently use the information of the national segment of the Internet network of our country.
Yandex is one of the largest Russian IT companies, founded in 1997. It is the 7th largest search query site in the world. Today, "Yandex" has a 65% share in the Internet search market of Russia. The world famous Google owns a 22% share in the search field of Runet. On May 19, 2010, "Yandex" launched the yandex.com site for English language searches. and with this he reached the international level.
"KtoTam" is a new type of information-search system designed to search for information about people. In this, people can be found by name, surname, profession, position and title, as well as by organization and other people.
|
| |
Tarixni oʻrganishda virtual muzeylarning oʻrni

|
Tarixni oʻrganishda virtual muzeylarning oʻrni
|
bet | 8/10 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #134878 |
Bog'liq portal.guldu.uz-VIRTUAL MUZEYLAR VA ULARNING AHAMIYATITarixni oʻrganishda virtual muzeylarning oʻrni.
Hozirgi kunda dunyo boʻylab oʻn ettita muzey Google Art Project-da mavjud. Bular Metropolitan san'at muzeyi va Nyu-Yorkdagi zamonaviy san'at muzeyi, Parijdagi Versal saroyi, Londondagi milliy galereya va boshqa shu kabi masshtabdagi muassasalar. Rossiya muzeylaridan Tretyakov galereyasi va Ermitaj bu yerda taqdim etilgan. Ammo bu roʻyxat yanada kengayib, kengayishda davom etadi. Google Art Project-dan foydalanib, toʻg'ridan-toʻg'ri veb-saytida siz muzey zallarida sayr qilishingiz, interyer, rasmlar, haykallar bilan tanishishingiz, imzolaringizni, yaratilish tarixini, rassomlarning tarjimai hollarini oʻqishingiz, sharhlar qoldirishingiz, taassurotlaringiz haqida gapirib berishingiz, maslahat berishingiz va hk.
Suratlar oʻzlari 7 gigapiksellik oʻlchamda suratga olingan (ha, aniq 7 milliard piksel)! Shunday qilib, san'at ixlosmandlari xohlasalar, har bir yoriqni koʻrishi, batafsil oʻrganishi va sevimli rassomlarining ishonchli harakatlaridan zavqlanishi mumkin.
Versal saroyining Koʻzgudagi galereyasidagi shiftdagi rasmlarga uzoq vaqt qoyil qoling, keyin Madriddagi Reina Sofiya muzeyida Pikassoning "Gernika" asarini tomosha qilishga boring, Ermitajga kirishni unutmayapsizmi? Endi siz virtual muzey ostidagi 1000 dan ortiq san'at asarlarini toʻplagan Google Art loyihasi - Google Art loyihasi tufayli divandan turmasdan turib buni amalga oshirishingiz mumkin.
Virtual sayohatlar dunyoning 17 yirik muzeyida - Nyu-Yorkdagi zamonaviy san'at muzeyidan Ermitajgacha, Amsterdamdagi Van Gog muzeyidan Versal saroyigacha bor. Aytgancha, Versal saroyi ushbu roʻyxatdagi yagona frantsuz muzeyi edi.
Luvr muzeyi - tashrif buyuruvchilar soni boʻyicha dunyodagi birinchi muzey (2010-yilda 8,5 million) Google-ning sherigiga aylanmadi. Muzey vakilining soʻzlariga koʻra, Google ushbu taklif bilan Luvr ma'muriyatiga 2009 yilda murojaat qilgan, ammo Luvr ushbu loyihani taklifni rad etgan. Versal saroyi muzeyi direktori Jan-Jak Ayagon, oʻz navbatida, Versal ushbu roʻyxatdagi yagona frantsuz muzeyi boʻlganidan xursand. Bundan bizga nima foyda? Hammasi juda oddiy. Har yili Versal saroyiga juda koʻp sayyoh tashrif buyuradi: taxminan 6 million. Biroq, dunyodagi koʻp odamlar Versalni koʻrishni orzu qiladilar, ammo ular bu yerga hech qachon erisha olmaydilar. Patagoniya, Laplandiya yoki Uzoq Sharqda boʻlganlar dunyoning narigi tomonida boʻlganlar qachondir Versalga bora oladimi yoki yoʻqmi, noma'lum va bu loyiha Versal saroyiga kela olmaydiganlarga uni koʻrish imkoniyatini beradi. Koʻzgular galereyasidan oʻtib, shiftdagi rasmning tafsilotlarini sinchkovlik bilan oʻrganishga harakat qilganda, men oʻz-oʻzimga ularni koʻrish qiyinligini aytaman. Axir, biz har kuni emas, balki oyna galereyasini iskala ostidan koʻrib chiqamiz. Badiiy loyiha Lui XIV hukmronligining muhim voqealarini eslaydigan ushbu siklning barcha tafsilotlarini koʻrib chiqishga imkon beradi.
|
| |
Markaziy   protsessor - Nazorat turi Ajratilgan jami ball Nazorat (topshiriq) shakli

|
Nazorat turi Ajratilgan jami ball Nazorat (topshiriq) shakli
|
bet | 3/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 13,46 Mb. | | #273318 |
Bog'liq 2- mavzu. Axborot jarayonlarining apparat va dasturiy ta’minotlariMarkaziy - tomonidan 2250 tranzistorli birinchi mikroprotsessor 4004 ishlab chiqarilgan. Arifmetik va mantiqiy amallarni bajaruvchi, boshqaruvchi qurilma. Har bir dastur buyruqlar ketma-ketligidan tashkil topadi. Protsessor shu buyruqlarini bajaradi. Protsessorlar o’ta katta integral sxemalar asosida quriladi. Protsessor tezligi 1 sekundda bajaradigan amallar soni bilan belgilanadi va u Hz (gers) larda o’lchanadi. Protsessorning bir vaqtning o’zida necha bit bilan ishlashi uning razryadini belgilaydi. Hozirgi kunda 8, 16, 32, 64, 128 razryadli protsessorlar keng qo’llanilmoqda.
- RAM - Random Access Memory (tanlov asosida ixtiyoriy qismiga murojaat qilinadigan xotira) Bu qurilma registrlardan tashkil topgan. Registr ― bu ma’lumotlarni ikkilik shaklda vaqtinchalik saqlovchi qurilma. Registr triggerlardan tashkil topadi. Triggerlarning miqdori kompyuter necha razryadli ekanligini ko’rsatadi. Registr (uyacha) larning har bir razryadiga 1 bit axborot to’g’ri keladi. 8 bit axborot birgalikda 1 baytni tashkil qiladi. Har 1 bayt o’z tartib raqami(adresi)ga ega bo’ladi. Uyachaning uzunligi mashina so’zi uzunligini belgilab beradi.
- HDD (ingl. Hard Disk Drive – qattiq disk qurilmasi) kompyuterning tashqi xotirasi bo’lib, sistema blokiga o’rnatiladi hamda ma’lumotlarni saqlashda ishlatiladi. Uning hajmi bir necha 10 Gbaytdan - 10 Tbaytgacha yetadi. Vinchestor deganda, silindrsimon germetik idishda joylashtirilgan, bir o’qqa mustahkamlangan ustma - ust disklar majmui tushuniladi. 1 - vinchestor 1973 - yilda IBM firmasi tomonidan 3340 modelida yaratilgan.
- Sichqoncha (ingl. mouse – sichqon) ma’lumot kiritish qurilmasi bo’lib, biror tekislik bo’ylab yurg’izilganda ostidagi lazer nuri harakat haqidagi ma’lumotni kompyuterga uzatadi va ekrandagi kursor mos yo’nalishlarda harakatlanadi. Sichqonchaning tugmalari yordamida kompyuterga biror buyruq berish mumkin. Birinchi sichqonchali kompyuter - Xerox 8010 Star Information System mini-kompyuteri 1981-yilda ishlab chiqarilgan.
|
| |
Kompyuter - bu turli hajmdagi, har xil ko’rinishdagi axborotlarni tezlik bilan ishlab berishni ta’minlovchi universal avtomatik qurilmadir

|
Kompyuter - bu turli hajmdagi, har xil ko’rinishdagi axborotlarni tezlik bilan ishlab berishni ta’minlovchi universal avtomatik qurilmadir
|
bet | 2/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 13,46 Mb. | | #273318 |
Bog'liq 2- mavzu. Axborot jarayonlarining apparat va dasturiy ta’minotlariKompyuter - bu turli hajmdagi, har xil ko’rinishdagi axborotlarni tezlik bilan ishlab berishni ta’minlovchi universal avtomatik qurilmadir. - Sistema bloki asosiy xotira, protsessor va elektron sxemadan tashkil topgan. Asosiy xotira esa tezkor xotira qurilmasi (TXQ) hamda doimiy xotira qurilmasi (DXQ)dan tashkil topgan. TXQda (boshqacha nomi RAM ― Random Access Memory) kompyuterga kiritilgan va ish jarayonida hosil bo’lgan barcha axborotlar saqlanadi. Kompyuter manbaadan uzilgach TXQdagi ma’lumotlar o’chib ketadi. DXQda esa axborotlar o’zgarmasdan doimiy saqlanadi.
- Monitor kompyuterning ish jarayonida vujudga keladigan axborotlarni ekranda yoritib berishga xizmat qiladigan qurilma. Monitor grafik yoki matn holatida ishlashi mumkin. Matn holatida belgi o’rinlari deyiluvchi alohida qismlarga, grafik holatida esa piksel nomli nuqtalarga bo’linadi. Monitordagi piksellarning umumiy miqdori hamda ranglar soni monitorning imkon darajasini belgilaydi. Hozirda monitorlarning HGC, CGA, EGA, VGA va SVGA turlari keng tarqalgan.
- Klaviatura (ingl. keyboard) Kompyuterga turli shakldagi axborot kiritish yo’llaridan biri klaviaturada joylashgan tugma (klavish)lar ko’magida amalga oshiriladi. Aniq bir tugma yoki tugmalar birikmasining bosilishi aynan mos ikkilik kodining kiritilishiga olib keladi. Bunga sabab shriftlovchi nomli mikrosxema ma’lum tugma bosilishida hosil bo’luvchi signalni ikkilik kodiga aylantirib beradi. Standart klaviaturalarda 101 yoki 102 ta klavish bo’ladi. Oldingi turlarida 86 ta bo’lgan. Vazifasiga ko’ra klaviaturadagi klavishlar 6 guruhga bo’linadi. Ular 1) funksional 2) alifbo-raqamli 3) yo’nalishli 4) raqamlar paneli 5) maxsuslashtirilgan 6) modifikatorlar
- Ona plata (ingl. Motherboard yoki ingl. mainboard — Asosiy plata; материнка) Shaxsiy kompyuterning asosiy komponentlari (Markaziy protsessor, TXQ kontrolleri va TXQ, yuklanuvchi DXQ, BIOS kontrollerlari) o’rnatiladigan plata. Odatda ona platada razyomlar (slotlar) joylashgan bo’ladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompyuter - bu turli hajmdagi, har xil ko’rinishdagi axborotlarni tezlik bilan ishlab berishni ta’minlovchi universal avtomatik qurilmadir
|
Adabiyotlar ro‘yxati - Axborotlashtirish

|
Axborotlashtirish
|
bet | 2/2 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 33,11 Kb. | | #250275 |
Bog'liq Aloqa va axborotlashtirish sohasida metrologiya xizmati va metrologiya bo‘yicha xalqaro tashkilotlar Adabiyotlar ro‘yxati:
Abduvaliev A.A., Latipov V.B., Umarov A.S., Alimov M.N., va b.
«Standartizatsiya. Metrologiya. Sertifikatsiya. Kachestvo.» – T.: NIISMS, 2007. – 275 s.
Abduvaliev A.A., Alimov M.N., Boyko S.R., i dr. «Osnovы standartizatsii, sertifikatsii i upravleniya kachestvom» - T., Izdatelstvo
«Fan va texnologiya», 2005. – 540 s.
K 013:2003. O‘zbekiston Respublikasi aloqa va axborotlashtirish sohasini standartlashtirish tizimini rivojlantirish konsepsiyasi.
K 014:2003. Aloqa va axborotlashtirish sohasida o‘lchashlar birliligini ta’minlash tizimini rivojlantirish konsepsiyasi.
“Metrologiya to‘g‘risida”gi (O‘zR 28.12.1993 y. 1004-XII-son; O‘zR 26.05.2000 y. 82-II-son, O‘zR 25.04.2003 y. 482-II-son) Qonuni.
Parpiev M.P., Karimova U.N. “Elektrradio o‘lchashlar” fanidan ma’ruzalar matni. T:TATU, 2003.-75 b.
Sergeev A.S., Latыshev M.V., Teregerya V.V. Metrologiya, Standartizatsiya i sertifikatsiya.Uchebnoe posobie. M. Logos. 2003.-536 s.
Sigov A.S., Belik Yu.D., Verba V.S. i dr. Metrologiya i elektroradio izmereniya v telekommunikatsionnыx sistemax. M.Vыsshaya shkola. 2005.
Tst 45.025:2000 Metrologik ta’minlash. Atamalar va ta’riflar.
Tartakovskiy D.F., A.S.Yastrebov – Metrologiya, standartizatsiya i texnicheskie sredstva izmereniy. Uchebnik dlya stud.vuzov. M.: Vыssh.shk., 2002.
-205 s.
|
| |
Shahrisabz tuman 1-son kasb hunar maktabi

Shahrisabz tuman 1-son kasb hunar maktabi
Avtomobil tuzilishi fanidan
VIZUAL-DIDAKTIK RESURSLAR
365
Birinchi
navbatda dehqonning yumushuni yengillashtiradigan “Jip” yengil
avtomobili va to‘rtta g‘ildiragi yetakchi bo‘lgan, yuk ko‘tarish qobiliyati 2
tonnagacha bo‘lgan, har xil yuklarni tashishga mo‘ljallangan bo‘lishi kerak. Shu
bilan birga dehqonga yuk avtomobili ham juda zarur. Bunday avtomobil yerni
ham haydab, ham tekislab berish xususyyatiga ega bo‘lmog‘i lozim.
Ikkinchidan-
avtobus ishlab chiqaradigan zavodni kengaytirish lozim. Chunki
sobiq ittifoqda yaratilgan avtobuslar xalqaro standartni 20 tasidan 5 tasiga ham
javob bermaydi va ularning vazifasiga ko‘ra ixtisoslik darajasi kam va
ko‘pchiligi benzin yoqilg‘isida ishlaydi. O‘zbekistonda hozirgi kunda mana shu
kamchiliklardan xoli bo‘lgan avtobuslar ishlab chiqarilyapti.
Texnikalarni xalq xo‘jaligidagi ahamiyati
Uchinchidan-
kichik litrajli o‘ta kichik va “mitti” nusxali yengil avtomobillar
zarur. Shu kunda “mitti” yengil avtomobillarni Fransiyani to‘qqizta firmasi
ishlab chiqarmoqda. Bunday avtomobillarning dvigatel litraji 0,3-0,5 atrofida
bo‘lib, quvvati 5,5 dan 15 ot kuchigacha, yonilg‘i sarfi esa 2-3 litrgacha bo‘lishi
mumkin, tezligi 45 km atrofida.
To‘rtinchidan-
Hozirgi kunda shahar va qishloqlarda O‘zbekistonda ishlab
chiqarilgan shaxsiy yengil avtomobillar shahar va qishloqlarimizda anchagina
ko‘paygan. Shu bilan birgalikda jumhuriyatimiz tezkorlik bilan ekologik
jihatdan toza bo‘lgan ham ixcham, ham qulay, ham bir necha ishni bajara
oladigan avtomobillarni va qishloq xo‘jalik mashinalarni ishlab chiqarmog‘i
lozim
|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari - bet 3

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 3/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-AT Rastrli grafikaning kamchiligi sifatida shuni aytish mumkinki, tasvirni masshtablashtirish (kattalashtirish, kichiqlashtirish) jarayoni natijasida nuqtalar o’lchovi kattalashishi bilan tasvir aniqligi yomonlashishi mumkin va hatto tasvir tanib bo’lmaydigan darajaga borishi mumkin. - Rastrli grafikaning kamchiligi sifatida shuni aytish mumkinki, tasvirni masshtablashtirish (kattalashtirish, kichiqlashtirish) jarayoni natijasida nuqtalar o’lchovi kattalashishi bilan tasvir aniqligi yomonlashishi mumkin va hatto tasvir tanib bo’lmaydigan darajaga borishi mumkin.
Rastrli grafika elektron (multimedia) va poligrafik nashrlarda keng qo’llaniladi. Nashrlardan turli illyustratsiyalarni yaratishda odatda skaner orqali olingan raqamli foto yoki videoqamera (hozirda bunday fotoapparat va videokameralar keng tarqalmoqda, ammo ularning baholari hozircha ancha qimmat) yoki rassom, loyhachi tomonidan tayyorlangan tasvirlardan foydalaniladi. Shuning uchun ham rastrli grafikada tahrirlovchi dastur vositalridan keng foydalaniladi. Bu dasturlaro odatda tasvirlarni aniqroq ko’rinishda bo’lishini ta'minlaydi. - Rastrli grafika elektron (multimedia) va poligrafik nashrlarda keng qo’llaniladi. Nashrlardan turli illyustratsiyalarni yaratishda odatda skaner orqali olingan raqamli foto yoki videoqamera (hozirda bunday fotoapparat va videokameralar keng tarqalmoqda, ammo ularning baholari hozircha ancha qimmat) yoki rassom, loyhachi tomonidan tayyorlangan tasvirlardan foydalaniladi. Shuning uchun ham rastrli grafikada tahrirlovchi dastur vositalridan keng foydalaniladi. Bu dasturlaro odatda tasvirlarni aniqroq ko’rinishda bo’lishini ta'minlaydi.
- Ma'lumki, Internet da rastrli grafika keng tarqalgan bo’lib, u bilan ishlash esa ko’pincha Adobe PhotoShop dasturidan foydalaniladi.
Vektorli grafika. Vektorli grafikada tasvirning asosiy elementi sifatida chiziq karaladi. Chiziq sifatida to’g’ri chiziq yoki egri chiziq bo’lishi mumkin. Rastrli grafikada bunday chiziqlar nuqtalar (piksellar) yordamida yaratilsa vektorli grafikada esa tasvirlar nuqtaga nisbatan umumiyroq bo’lgan chiziqlardan foydalaniladi vash uni hisobiga tasvirlar aniqroq bo’ladi. - Vektorli grafika. Vektorli grafikada tasvirning asosiy elementi sifatida chiziq karaladi. Chiziq sifatida to’g’ri chiziq yoki egri chiziq bo’lishi mumkin. Rastrli grafikada bunday chiziqlar nuqtalar (piksellar) yordamida yaratilsa vektorli grafikada esa tasvirlar nuqtaga nisbatan umumiyroq bo’lgan chiziqlardan foydalaniladi vash uni hisobiga tasvirlar aniqroq bo’ladi.
- Vektorli grafikaning afzallik tomoni tasvirning xotirada kamroq joy olishidir, chunki bu holda xotirada joy chiziq o’lchoviga bog’liqsiz ravishda bo’ladi. Buning sababi chiziq formula yordamida yoki parametrlar yordamida berilishidir.
|
| |