nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ЎТЙ” АЖ раисининг 1-Н сонли буйруғининг асосий вазифаси нималардан иборат

|
ЎТЙ” АЖ раисининг 1-Н сонли буйруғининг асосий вазифаси нималардан иборат
|
bet | 5/5 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 23,23 Kb. | | #149330 |
Bog'liq Rescue.asd9 ЎТЙ” АЖ раисининг 1-Н сонли буйруғининг асосий вазифаси нималардан иборат
“O‘TY” AJ raisining 1-N sonli buyrug‘ida kompaniyaning temir yo'l liniyalarida harakat xavfsizligini ta'minlash chora-tadbirlari, avariyalarning oldini olish profilaktika choralari tizimining asosiy yo'nalishlari, “O’TY” AJ tasarrufidagi barcha temir yo’l infratuzulmalarida aniqlangan nosozlik, qoidabuzarlik
va kamchiliklarni tekshirish hamda tekshirishlar o'tkazish tartiblari, “Xavfsizlik kunlari” ni tashkil etish va o'tkazish tartiblari, to'satdan tungi tekshirishni o'tkazish qoidalari keltirilgan
10“ЎТЙ” АЖ ва хорижий давлатлар темир йўлларда поездлар ҳаракат хавфсизлигини таъминлашдаги асосий фарқлар нималардан иборат?
11 Техникавий фойдаланиш қоидалари нима учун темир йўл транспортида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича асосий техник қонун деб номланади
12 Техникавий фойдаланиш қоидалари ташкил бўлишининг қисқача тарихи
|
| |
) stansiyalarda manyovrlarni amalga oshirish;  
4)

|
) stansiyalarda manyovrlarni amalga oshirish;
4)
|
bet | 3/5 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 23,23 Kb. | | #149330 |
Bog'liq Rescue.asd3) stansiyalarda manyovrlarni amalga oshirish;
4) poyezdlarga ogohlantirishlar berish;
5) poyezdlar harakati va manyovr ishlari xavfsizligini belgilovchi boshqa qoidalar.
Ushbu yo‘riqnomada ko‘zda tutilgan talablarni tegishli xodimlar yaxshi bilishlari va aniq bajarishlari shartdir.
5-Ўзбекистон Республикаси темир йўлларидан техникавий фойдаланиш қоидаларининг асосий вазифаси нималардан иборат?
O‘zbekiston Respublikasi temir yo’llaridan texnikaviy foydalanish qoidalari temir yo‘llar va temir yo‘l transporti xodimlarining asosiy nizomlarini, ish tartibini, muhim inshootlar, qurilmalar va harakat tarkiblarini saqlash me’yorlarini, asosiy o‘lchamlarini, ularga bo‘lgan talablarni, poyezdlar harakatini tashkil qilish tizimini va signalizatsiya prinsiplarini, shuningdek tezyurar va yuqori tezlikdagi yolovchi tashish poezdlarinning harakatini tashkil etilishini mazkur qoidalarning 1- va 2-ilovalariga muvofiq o‘rnatadi.
Ushbu qoidalar O‘zbekiston Respublikasining 1999 yil 15 aprel 767-I-son “Temir yo‘l transporti to‘g‘risida” qonuni1, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2001 yil 2 mart PF- 2815-son “Temir yo‘l transportini monopoliyadan chiqarish va aksiyalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” Farmoni2 va O‘zbekiston Respublikasining boshqa me’yoriy huquqiy hujjatlari asosida ishlab chiqilgan. Texnikaviy foydalanish qoidalari temir yo’l transportining barcha bo‘linmalari va xodimlari uchun majburiydir, ularni bajarilishi temir yo‘l transporti barcha bo‘g‘inlarida tartibni, temir yo‘llarining aniq va to‘xtovsiz ishlashini va harakat xavfsizligini ta’minlaydi.
6 Ўзбекистон Республикаси темир йўлларида поездлар ҳаракати ва манёвр ишлари бўйича йўриқноманинг асосий вазифаси нималардан иборат
O‘zbekiston Respublikasi temir yo‘llarida poyezdlar harakati va Manyovr ishlari bo‘yicha Yo‘riqnoma quyidagilarni o‘rnatadi:
1) stansiyadagi signalizatsiya, markazlashuv va blokirovka (SMB)ning hamda signalizatsiya va aloqaning turli vositalarida, jumladan, normal holatlarda ham, ushbu qurilmalar nosozligida ham poyezdlarni qabul qilish, jo‘natish va o‘tkazish;
2) temir yo‘llarda va inshootlarda ta’mirlash-qurilish ishlari amalga oshirilayotgan sharoitlarda poyezdlarni qabul qilish va jo‘natish;
3) stansiyalarda manyovrlarni amalga oshirish;
4) poyezdlarga ogohlantirishlar berish;
5) poyezdlar harakati va manyovr ishlari xavfsizligini belgilovchi boshqa qoidalar.
Ushbu yo‘riqnomada ko‘zda tutilgan talablarni tegishli xodimlar yaxshi bilishlari va aniq bajarishlari shartdir.
TFQning 240-bandiga muvofiq, kirish svetoforining asosiy chiroqlari o’chgan vaqtda yoki taqiq ko’rsatkichida poezdni stansiyaga qabul qilish man etiladi. Kirish svetoforining asosiy chiroqlari o’chgan vaqtda yoki taqiqlovchi ko’rsatgichida poezdni stansiyaga qabul qilish poezdlar harakati va manyovr ishlari bo’yicha Yo’riqnomada ko’zda tutilgan tartibga ko’ra va alohida holatlardagina taklif signali, stansiya navbatchisining maxsus ruxsatnomasi bilan amalga oshirilishi mumkin
|
| |
(5-ilova) 
“G’oyalar tog’i ”

2.Chiqish
navbatiga rioya qilish;
3.Guruh a’zolari о‘rtasida vazifalarni aniq taqsimlash va ular xattiharakatida kelishuvga erishish;
4.Ma’lumotlar grafik kо‘rinishida (sxema, jadval, grafik) taqdim etilishi lozim bо‘ladi;
5.Har qanday grafik kо‘rinishidagi ma’lumot sharhlanishi talab etiladi.
Taqdimotda nimalarga yо‘l qо‘yilmaydi:
1. Holatni tasvirlash va uni qayta sо‘zlab berish.
2. Ishtirokchilarning sо‘zga chiqishlaridagi qarama-qarshiliklar.
3.
Tushunarsiz, noaniq, о‘rinsiz iboralar ishlatilmaydi.
(7-ilova)
SAVOL VA TOPSHIRIQ:
1.Qurilish, konstruktsiyalash va matеmatika markazini tashkil etish haqida fikr bildiring
2.
“Aqliy rivojlanish” sohasi, “Mayda motorika”, “Qo’l barmoqlari mayda motorikasi”
kichik
sohalarini ayting
3.Konstuksiya qaysi guruhlarda o
’rgatilinadi
?
KICHIK GURUHLARGA VAZIFALAR
2..O’RTA GURUHLAR UCHUN
QURISH-YASASH
KONSTRUKSIYALASH MARKAZINI
TASHKIL ETISH
3. KICHIK VA O’RTA
GURUHLAR
UCHUN QURISH-YASASH
KONSTRUKSIYALASH MARKAZI
UCHUN KO’RGAZMALAR
TAYYORLASH
-bosqich. 
Asosiy - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

|
Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdrBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcover2-bosqich.
Asosiy
(200 daq.)
I bosqich. Kirish yo’l-yo’riqnomasi.(50 daq.)
2.1
Amaliyotning
maqsad
vazifalari
bilan
tanishtiradi.O`quv amaliyotini “Ilk qadam” dasturida
belgilangan yo`nalishlar bo`yicha o`rgatadi,maktabgacha
ta'lim tashkilotlarida bolalarga o`rgatiladigan turli yosh
guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika
markazini tashkil etish usul va vositalarini o`rgatiladi.
II bosqich.Joriyyo’riqnoma.(150 daq.)
2.3 O’quvchilarning bajarayotgan ishlarini tekshirish
uchun biriktirilgan guruhlarini aylanib chiqadi va joriy
yo`riqnoma ko’rsatadi(4-ilova)
2.4 Kamchilikka yo’l qo’ygan o’quvchilarga kamchilikni
bartaraf etish yo’llari ko’rsatiladi hamda savollar berib
javoblar tinglanadi
2.5“G’oyalar daraxti ” usulidan foydalanib bilimlarini
mustahkamlash .(5-ilova)
2.6 Savol-javob o’tkazilinadi (6-ilova)
2.7 O’quvchilar bajargan ishlarini taqdimot qilishadi(7-
ilova)
III bosqich.Yakuniy yo’riqnoma (50 daq.)
2.8.
Mashg’ulot tugaganidan so’ng tayyorlagan
vazifalarini qabul qilib oldim
Savollarga
javob
beradilar
Diqqat qiladilar.
Yozib oldilar.
Tanishdilar.
Yo’riqnomaga asossan
ish bajaradilar
Yo’l qo’ygan xatolarni
to’g’irlaydilar.
Vazifalarni
topshirishadi
3-bosqich.
Yakuniy
(30 daq.)
Yakunlash:
1.O’quvchilarni amaliy mashg’ulot bo’yicha baholarini
e’lon qildim
2.Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan
ishlarining ahamiyati va muhimligiga o’quvchilarni
e’tiborini qaratdim
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga
vazifa berdim
Baholari
bilan
tanishishdi
Topshiriqni
yozib
oldilar.
Fan o’qituvchisi:Avazxonova H._______
|
| |
O’quvchilar - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

|
Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdrBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcoverO’quvchilar
soni
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
Amaliy, aralash
O’quv mashg’ulotining rejasi
1. Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash
va matematika markazini tashkil etish haqida
tushuncha.
2. Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash
va matematika markazini tashkil etishning mazmuni
va vazifalari
3.Mavzuviy rejalashtirish yordamida turli yosh
guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika
markazini tashkil etishni o’rganish
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika
markazini tashkil etish bilan tanishtirish, ko’nikma va malakalarni shakllantirish
O’qitish natijasi
Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va
matematika markazini tashkil etishni bilish
Pedagogik vazifalar:
1.Turli yosh guruhlarda qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini
tashkil etish bilan tanishtirish
2.Turli yosh guruhlarda qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini
tashkil etishning mazmuni va vazifalarihaqida
ma`lumotlar berish
3. Amaliy ish bajarilishi yuzasidan yo’riqnoma
berish
O’quv faoliyati natijalari:
1.Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va
matematika markazini tashkil etish bilan tanishib
oladilar
2.Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash
va matematika markazini tashkil etishning mazmuni
va vazifalari haqida ma`lumotlarga ega bo`ladilar
3. Amaliy mashqlarni yo’riqnoma asosida bajaradi
O’qitish metodlari
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma berish,
mashq
|
| |
OKning inverslamaydigan ulanishi

|
OKning inverslamaydigan ulanishi
|
bet | 47/58 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #239775 |
Bog'liq X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. AlimovaOKning inverslamaydigan ulanishi. Inverslaydigan ulanishda kirish signali OKning inverslamaydigan kirishiga uzatiladi, inverslaydigan kirishga esa R1 va R2 bo‘luvchi rezistorlar orqali kuchaytirgich chiqishidan teskari aloqa signali uzatiladi (8.16 - rasm).
8.16 – rasm.
, .
Bu yerdan , ya’ni .
Ko‘rinib turibdiki, bu yerda chiqish signali kirish signaliga sinfaz.
Agar OK invers kirish bilan qisqa tutashgan bo‘lsa, bu koeffitsient birga teng bo‘ladi. Bunday sxemalar inverslamaydigan qaytargichlar deb ataladi va yagona qobiqda bajarilgan bir necha kuchaytirgich ko‘rinishidagi alohida integral mikrosxemalar ko‘rinishida bir varakayiga ishlab chiqariladi.
Qaytargichda qo‘llanilagan OK turi uchun maksimal kirish qarshiligi va minimal chiqish qarshiligi amalga oshiriladi. OK asosidagi qaytargich, ixtiyoriy biror qaytargich kabi (emitter yoki istok), muvofiqlashtiruvchi bosqich sifatida ishlatiladi.
Nazorat savollari
1. Sodda va komplementar emitter qaytargichlarda bajarilgan chiqish bosqichlari nimasi bilan farqlanadilar ?
2. O‘zgarmas tok kuchaytirgichi, keng polosali va tanlov kuchaytirgichi ta’riflarini keltiring.
3. Kuchaytirgichlarning chastota xossalari qanday parametrlar bilan
baholanadi ?
4. Kuchaytirgich dreyfi nima va u nima hisobiga yuzaga keladi ?
5. Kuchaytirgich bosqichlarida kuchlanish sathini siljitish qurilmalari nimaga uchun hizmat qiladi ?
6. Differensial kuchaytirgich nima ?
7. Nima uchun differensial kuchaytirgich sxemasiga barqaror tok generatori kiritiladi ?
8. Qanday kuchlanishlar sinfaz deyiladi ?
9. DKning qaysi kirishiga “inverslamaydigan” va “inverslaydigan” kirish nomlari berilgan ?
10. Nima sababli DKda ikki qutbli manba qo‘llaniladi ?
11. OK deb nimaga aytiladi ?
12. OK asosiy funksional qismlari qanday ?
13. Ideal OKga ta’rif bering.
14. OKning uch xil ulanish sxemasini keltiring.
|
| |
ballik (“5”, “4”, “3”, “2”)

16
Nazorat turi
Nazorat shakllari
Har bir
nazorat
uchun ball
jami
Nazorat soni
Nazorat
shakllari
bo’yicha
belgilangan
ball
Joriy nazorat
(JN)
savol-
javob/topshiriq/
texnologiya,
amaliy
bajarilgan
ishi,kichik
guruhlardagi
faol ishtiroki
3
90
90
Jami
90ta
90ball
Oraliq
nazorat (ON)
yozma
1
6ta
6
Jami
6ball
Yakuniy
nazorat
(YaN)
yozma
2
2ta
4ball
Jami
100
Reyting jadvali
Ball
Baho
Bilim daraja
86-100
5
O’quvchi mavzuning mohiyatini to’g’ri
tushungan
holda
(ta’limiy
faoliyat
ishlanmasi
tuzish,
markazlardagi faoliyatni to’g’ri va aniq yoritish)
tushunsa
Bolalarning rivojlanishiga qo’yiladigan
davlat
talablari asosida faoliyat ishlanmasini tashkil etsa“Ilk
qadam” davlat o’quv dasturi asosida to’g’ri ishlay olsa
Amaliy
mashg`ulotlaridagi
faolligi,
konspekt
daftarlarining yuritilishi va to`liqligi
Mustaqil fikrlab, olgan bilimlarini tushuntirib bera
olsa,joriy nazoratdagi barcha topshiriqlarni bajarsa va
oraliq, yakuniy baholashdagi nazorat ishlariga to’g’ri,
anniq
javob yozsa
Nazorat baholashda 86balldan 100 ballgacha ball
to’play olsa
71-85
4
O’quvchi mavzuning mohiyatini to’g’ri tushungan
holda (ta’limiy faoliyat ishlanmasi tuzish ,
markazlardagi faoliyatni to’g’ri va aniq yoritish)
tushunsa
Bolalarning rivojlanishiga qo’yiladigan davlat
talablari asosida faoliyat ishlanmasini tashkil etsa“Ilk
qadam” davlat o’quv dasturi asosida to’g’ri ishlay olsa
Joriy nazoratdagi barcha
topshiriqlarni bajarsa va
oraliq, yakuniy baholashdagi nazorat ishlariga to’g’ri,
javob yozsa
Nazorat baholashda 71balldan 85 ballgacha ball
to’play olsa
Optoelektronika diodlari - X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova

|
X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova
|
bet | 19/58 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #239775 |
Bog'liq X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova3.6. Optoelektronika diodlari
Optoelektronika – elektronikaning bir bo‘limi bo‘lib, axborotni qabul qilish, uzatish va qayta ishlash jarayonlari yorug‘lik signallarini elektr signallarga aylantirish va aksinchaga asoslangan qurilmlarni nazariyasi va amaliyotini o‘rganadi. Optoelektronika elementlari bo‘lib fotodiod va yorug‘lik diodi hisoblanadilar.
Fotodiod deb bitta r-n o‘tishga ega bo‘lgan foto-elektr asbobga aytiladi. Fotodiod tashqi kuchlanish manbaili (fotodiodli rejim), hamda tashqi kuchlanish manbaisiz sxemalarga ulanishi mumkin. Tashqi kuchlanish manbai shunday ulanadiki, r-n o‘tish teskari siljigan bo‘lsin. Yorug‘lik tushurilmaganda diod orqali juda kichik “qorong‘ulik” ekstraksiya toki I0 oqib o‘tadi va u berilayotgan kuchlanishga bog‘liq bo‘lmaydi. n-baza sohasiga ta’qiqlangan zona kengligidan ancha katta bo‘lgan energiyali fotonlardan tashkil topgan yorug‘lik tushurilganda, elektron–kovak juftliklar generatsiyalanadi. Agar juftliklar o‘tishdan diffuziya uzunligidan oshmaydigan oraliqda hosil bo‘lsalar, yorug‘lik ta’sirida generatsiyalangan kovaklar o‘tishning elektr maydoni ta’sirida ekstraksiyalanadilar va teskari tok uning “qorong‘ulik” qiymatiga nisbatan ortadi. Yorug‘lik oqimi F qancha intensiv bo‘lsa, diod teskari toki IF qiymati shuncha katta bo‘ladi.
3.3 – rasmda turli yorug‘lik oqimi qiymatlaridagi fotodiod VAXsi keltirilgan. Yorug‘likning keng nurlanish chegaralarida fototok yorug‘lik oqimiga deyarli chiziqli bog‘liq bo‘ladi.
3.3 – rasm.
Proporsionallik koeffitsienti bir necha mA/mm ni tashkil etadi va fotodiod sezgirligi deb ataladi. Fotodiod turli o‘lchash qurilmalarida yorug‘lik oqimini qabul qilgich, hamda optik – tolali aloqa liniyalarida qo‘llaniladi.
Fotodiod rejimidan tashqari fotodiodning ventil (fotovoltaik) rejimi keng qo‘llaniladi. Bu rejimda fotodiod tashqi kuchlanish manbaiga ulanmasdan ishlaydi va quyosh energiyasini bevosita elektr signalga aylantirishga xizmat qiladi. Diod ventil rejimida nurlatilganda uning chiqishlarida ventil kuchlanish yuzaga keladi. Fotodiod bu holatda quyoshli aylantirgich deb ataladi. Bir biri bilan elektr jihatdan bog‘langan aylantirgich va batareyalar kosmik apparatlar va yer usti qurilmalaridagi REAlarni ta’minlash uchun elektr energiya manbai sifatida qo‘llanilishi mumkin.
|
| |
Varikaplar - X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova

|
X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova
|
bet | 18/58 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #239775 |
Bog'liq X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova3.3. Varikaplar
Varikap elektr yordamida boshqariladigan sig‘im sifatida qo‘llanishga mo‘ljallangan. Varikapning ishlash prinsipi elektr o‘tish to‘siq sig‘imining teskari kuchlanishga bog‘liqligiga asoslangan.
Varikaplar asosan tebranma konturlarni chastotasini elektron qayta sozlashda qo‘llaniladi. Varikaplarning bir necha turi mavjud. Masalan, parametrik diodlar o‘ta yuqori chastota signallarini kuchaytirish va generatsiyalashda, ko‘paytiruvchi diodlar esa keng chastota diapazoniga ega bo‘lgan ko‘paytirgichlarda qo‘llaniladi.
3.4. Tunnel diodlari
Tunnel diodi deb qo‘zg‘otilgan yarim o‘tkazgich asosida loyihalangan yarim o‘tkazgichli asbobga aytiladi. Unda teskari va uncha katta bo‘lmagan to‘g‘ri kuchlanishda tunnel effekti yuzaga keladi va volt–amper xarakteristikada manfiy differensial qarshilikka ega bo‘lgan soha mavjud bo‘ladi.
Tunnel diodlar boshqa turdagi diodlardan sezilarli farq qilmaydi, lekin ularni yasash uchun 1020 sm-3 kiritmaga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichli materiallar qo‘llaniladi.
VAX nochiziqli bo‘lsa, uning har bir kichik sohasi to‘g‘ri chiziq deb qaraladi va xarakteristikaning bu nuqtasida differensial qarshilik kiritiladi. Agar xarakteristika kamayuvchi bo‘lsa, bu sohada qarshilik Ri manfiy qiymatga ega bo‘ladi.
Tunnel diodi VAX 3.2 – rasmda keltirilgan. AV soha manfiy differensial qarshilik bilan xarakterlanadi. Agar tunnel diodi tebranma kontur elektr zanjiriga ulansa, u holda kontur va shu zanjirdagi manfiy qarshilik kattaligi o‘rtasidagi ma’lum nisbatlarda tebranishlar kuchayishi yoki generatsiyalanishi mumkin. Tunnel diodlari asosan 3-30 GGs diapazonda O‘YuCh generatorlar qurishda, hamda maxsus hisob qurilmalari va mantiqiy yuta yuqori tezlikda ishlaydigan sxemalarda qo‘llaniladi.
3.2 - rasm
3.5. Generator diodlar
Generator diodlaridan biri bo‘lib ko‘chkili–uchma diodlar (KUD) hisoblanadi. Uning VAXsida r-n o‘tishdagi ko‘chkisimon teshilishda yuqori chastotalarda manfiy qarshilikka ega bo‘lgan soha yuzaga keladi. Agar KUD rezonatorga joylashtirilsa, unda chastotasi 100 GGsgacha bo‘lgan so‘nmaydigan tebranishlar yuzaga keladi. Tebranishlarning chiqish quvvati (f=1 GGs bo‘lganda) 10 Vtgacha yetishi mumkin. KUDning FIK 30-50 %ga yetadi.
Generator diodining yana bir turi bo‘lib Gann diodi hisoblanadi, u uzunligi 10-2-10-3 smdan iborat (r-n o‘tishsiz) bo‘lgan bir jinsli yarim o‘tkazgich plastinka ko‘rinishida bo‘ladi. Plastinkaning yon qismlariga katod va anod deb ataluvchi metall kontaktlar surtiladi. Gann diodlarini yasash uchun n-turdagi o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan intermetall birlashmalar - GaAs, InSb, InAs va InPlar qo‘llaniladi. Diod tebranma konturga joylashtiriladi. Kontaktlarga o‘zgarmas kuchlanish berilganda Gann diodida kuchlanganligi 3∙103 V/sm bo‘lgan elektr maydon hosil qiladigan chastotasi 60 GGs bo‘lgan elektr tebranishlar yuzaga keladi. Tebranishlar quvvati 10 – 15 Vtgacha yetishi mumkin, FIK esa 10-12 % ga yetadi.
|
| |
Xavfsizlik texnikasi 
jurnaliga 
imzo 
qo’yishdi. 
2-bosqich

|
Xavfsizlik texnikasi
jurnaliga
imzo
qo’yishdi.
2-bosqichBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcover5. Xavfsizlik texnikasi
jurnaliga
imzo
qo’yishdi.
2-bosqich.
Asosiy
(200 daq.)
I bosqich. Kirish yo’l-yo’riqnomasi.(50 daq.)
2.1
Amaliyotning
maqsad
vazifalari
bilan
tanishtiradi.O`quv amaliyotini “Ilk qadam” dasturida
belgilangan yo`nalishlar bo`yicha o`rgatadi,maktabgacha
ta'lim tashkilotlarida bolalarga o`rgatiladigan turli yosh
guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika
markazini tashkil etish usul va vositalarini o`rgatiladi.
II bosqich.Joriyyo’riqnoma.(150 daq.)
2.3O’quvchilarning bajarayotgan ishlarini tekshirish
uchun biriktirilgan guruhlarini aylanib chiqadi va joriy
yo`riqnoma ko’rsatadi(4-ilova)
2.4 Kamchilikka yo’l qo’ygan o’quvchilarga kamchilikni
bartaraf etish yo’llari ko’rsatiladi hamda savollar berib
javoblar tinglanadi
2.5Savol-javob o’tkazilinadi (5-ilova)
2.6O’quvchilar bajargan ishlarini taqdimot qilishadi(7-
ilova)
III bosqich.Yakuniy yo’riqnoma (50 daq.)
2.8.
Mashg’ulot tugaganidan so’ng tayyorlagan
vazifalarini qabul qilib oldim
Diqqat qiladilar.
Yozib oldilar.
Tanishdilar.
Yo’riqnomaga asossan
ish bajaradilar
Yo’l qo’ygan xatolarni
to’g’irlaydilar.
Savollarga
javob
beradilar
Vazifalarni
topshirishadi
3-bosqich.
Yakuniy
(30 daq.)
Yakunlash:
1.O’quvchilarni amaliy mashg’ulot bo’yicha baholarini
e’lon qildim
2.Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan
ishlarining ahamiyati va muhimligiga o’quvchilarni
e’tiborini qaratdim
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga
vazifa berdim
Baholari
bilan
tanishishdi
Topshiriqni
yozib
oldilar.
Fan o’qituvchisi:Avazxonova H._______
|
| |
(1-ilova) - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

|
Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdrBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcover(1-ilova)
1-Mavzu: Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruktsiyalash va matеmatika
markazini tashkil etish
O’quv mashg’uloti rejasi:
1 Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etish haqida tushuncha.
2 Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etishning mazmuni va vazifalari
3. Mavzuviy rejalashtirish yordamida turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash
va matematika markazini tashkil etishni o’rganish
(2
–ilova)
1-Mavzu yuzasidan reyting jadvali
Baho
3=a’lo
2=yaxshi
1=qoniqarli
0=qoniqarsiz
Baholash ko’rsatkichlari
Savol/javob,
Blits-
so’rov
Yo’riqnomaga
asossan ishlasa
Topshiriq
va
texnologiyalar
dagi ishtiroki
Kichik guruhlardagi
faoliyati
(topshiriqlarni to’liq,
to’g’ri bajarsa)
Jami
1
1
1
3
(3
–ilova)
Qurish, konstruktsiyalash va matematika
rivojlanish markazining jihozlanishi
22
Qurish,
konstruktsiyalash va
matematika rivojlanish
markazi resurslari
(4-ilova )
O`QUV TOPSHIRIG`I
1.”Ilk qadam” davlat o’quv dasturida belgilangan rivojlanish sohalarinilarni o`qib chiqing.
2 Turli yosh guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va matematika markazini tashkil etishga
oid tushunchalarni yozing
3.Faoliyat markazidagi berilgan mavzularni guruhlar kesimida o’rganib, solishtiring
4. Kichik va o’rta guruhlarda ta’lim jarayonining mavzuviy rejasi bo’yicha qurilish,
konstruktsiyalash va matеmatika markazidagi mavzularni o’rganish. Davlat talablaridan “aqliy
rivojlanish” sohasi, “Mayda motorika”, “Qo’l barmoqlari mayda motorikasi” kichik sohalarini
o’rganish. Tayyor qurilish materiallaridan, lego, pazllar, qog’oz va kartondan, tabiiy materiallardan
konstruksiyalar kartotekasini tuzish va haftalar bo’yicha loyihalash.
|
| |
O’qitish metodlari - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

30
O
’quv amaliyotining texnologik xaritasi
Ish bosqich
lari va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim beruvchi
Ta’lim oluvchilar
1-O’quv
mashg’ul
otiga
kirish
(10-daq.)
Tashkiliy qism
1.1 Salomlashilib, o`quvchilarni davomati tekshiriladi
1.2O`quvchilarning
darsga
tayyorgarlik
jarayonini
tekshiradi.
Mashg`ulotga kirish
1.2 Mavzuni e’lon qilish. Mavzu bo’yicha vazifalarni
tushuntiradi (1-ilova).
1.3 Baholash mezoni bilan tanishtirdim( 2-ilova
)
Bajariladigan ishlar ketma-ketligi bilan tanishtiradi.
1.4 Mazkur mavzu bo’yicha o’quv materialini taqdimot
orqali bayon qiladi( 3-ilova
)
1.5 O’quvchilarni baholash mezonlari bilan tanishtiradi
3-ilova.
1.6
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni
eslatdim.
Mashg’ulotga
tayyorlandilar.
Amaliyotga
xavfsizlikka,
sanitariya va gigiyena
talablariga rioya
qilgan holda
mashg’ulotga
kirishadilar.
Tinglaydilar
Xavfsizlik
texnikasi
jurnaliga
imzo
qo’yishdi.
Termiz davlat universiteti Iqtisodiyot va turizm fakulteti Iqtisodiyot

Termiz davlat universiteti Iqtisodiyot va turizm fakulteti Iqtisodiyot
(tarmoqlar va sohalar)ta`lim yo`nalishi 420-guruh talabasi Choriyev
Manuchehrning Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti fanidan tayyorlagan
Mavzu:
Qishloq xo‘jaligida
soliq sohasidagi islohotlar, yer
solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi
Bajardi: ________________ Choriyev Manechehr
Tekshirdi: ________________
Mavzu:
Qishloq xo‘jaligida soliq sohasidagi islohotlar, yer
solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi
Reja:
I.Kirish
1. Qishloq xo’jaligida soliq sohasidagi islohotlar.
II.Asosiy qism
1. Qishloq xo‘jaligida yer solig`i
2. Yer solig’i hisoblash tartibi
3. Yer solig’i to’lash tartibi
III.Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Qishloq xo’jaligida soliq sohasidagi islohotlar.
Qishloq xo’jaligi tarmog’iga
har yili tadbirkorlarga , dehqonlarga ,
fermerlarga qulayliklar yaratish maqsadida turli xildagi imtiyozlar joriy qilib
borilmoqda . Xossatan soliq bo’yicha
yildanda yilga yangi qonunlar ,
imtiyozlar tadbiq etilmoqda.
“Paxta maydonlarida tuproq unumdorligini va hosildorlikni oshirish,
sug‘orishning yangi texnologiyalarini joriy etishni qo‘llab-quvvatlash chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi Prezident qarori (PQ–179-son, 25.03.2022-y.) qabul
qilindi.
Qarorga ko‘ra, qishloq xo‘jaligi yerlaridan foydalanuvchi (ijarachi)larga
paxta
maydonlarida tuproq unumdorligini oshirish tadbirlari uchun 2022–2023-yillarda sinov
tariqasida rag‘batlantirishning quyidagi mexanizmlari joriy etiladi:
tuproq unumdorligini oshirish va eroziyadan muhofaza
qilish tadbirlarini amalga
oshirganlik uchun soliq imtiyozlari beriladi;
yerlarni tiklash, qayta foydalanishga kiritish va yangidan o‘zlashtirish,
rekultivatsiyalash va melioratsiyalash tadbirlarini bajarish uchun subsidiyalar ajratiladi
va yer solig‘idan qisman ozod etiladi.
NSD korxonasi marketing haqida - O'zbekiston Respublikasi Raqamli Texnologiyalar vazirligi Muhammad al-Xorazmiy...

|
O'zbekiston Respublikasi Raqamli Texnologiyalar vazirligi Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
|
bet | 3/3 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 157,26 Kb. | | #121070 |
Bog'liq boshqaruv 3.maruzaNSD korxonasi marketing haqida
Marketingdagi asosiy narsa uning maqsadli yo’nalishga egaligidir, yangi tadqiqotlar, ishlab chiqarish va savdodagi jami ayrim yo’nalishlarning yagona "texnologik" jarayonga birlashuvidir. Shuni aloxida ta’kidlash lozimki, marketingni yaratish, tashkil etishning yagona andozasi yo’q. Xar bir korxona tashqi omillar xamda xo’jalik faoliyati tabiatini hisobga olgan holda, o’ziga mos marketing dasturini ishlab chiqadi va amalga oshiradi. Qisqa muddatda tijorat, axborot va reklamaning ramzi bo’lgan marketingning ommaviyligi juda kuchayib ketdi. Darhaqiqat, u ishlab chiqarishni boshqarish tizimida katta istiqbolga ega, shu sababli marketingga jiddiy munosabat zarur, uning nazariy asoslarini va chet mamlakatlarda bu borada to’plangan amali tajriba natijalarini yanada teranroq o’rganishga to’g’ri keladi. "O’zbekiston boshqa davlatlar taraqqiyoti jarayonida to’plangan va respublika sharoitiga tatbiq qilsa bo’ladigan barcha ijobiy va maqbul tajribalardan shak-shubxasiz samarali foydalanadi. Aniq-ravshan vositalar va usullar qaysi mamlakat uchun mo’ljallangan bo’lsa, o’sha mamlakatning o’ziga xos sharoitidagina ijobiy natija beradi". O’z ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot yo’lini tanlab olish mustaqil O’zbekiston Respublikasining qatiy pozistiyasidir.
“Itisodyotning yetakchi tarmoqlarida tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirish va bu sohalarni diversifikatsiya qilishga qaratilyotgan o’lkan e’tibor eksport xajmi, uning tarkibi va sifatiga ijobiy ta’sir ko’rsatdi”
NSD korxonasi bozorda raqobatbardosh bolishi uchun choralar:
Mahsulot sifatini yanada oshirish ,ishlab chiqishda aniqlikni oshirish,bozor iqtisodiyotini urganish va yaxshi xaridorlar bilan shartnoma tuzish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston Respublikasi Raqamli Texnologiyalar vazirligi Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
|
-Mavzu: Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish, konstruktsiyalash

|
-Mavzu: Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish, konstruktsiyalashBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcover2-Mavzu: Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish, konstruktsiyalash
va matеmatika markazini tashkil etish
1.1. O
’quv amaliyoti mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 240 min
Guruhlar
O’quvchilar
soni
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
Amaliy, aralash
O’quv mashg’ulotining rejasi
1.Katta
va
tayyorlov
guruhlarda
qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etish haqida tushuncha.
2.Katta
va
tayyorlov
guruhlarda
qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etishning maqsad va vazifalari
3. Mavzuviy rejalashtirish yordamida katta va
tayyorlov guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va
matematika markazidagi faoliyatlarni rejalashtirish
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish, konstruksiyalash va
matematika markazini tashkil etish bilan tanishtirish, ko’nikma va malakalarni shakllantirish
O’qitish natijasi
Katta
va
tayyorlov
guruhlarda
qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etishni bilish
Pedagogik vazifalar:
1.Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini
tashkil etish
haqida ma`lumot berish
2.Katta va tayyorlov guruhlarda qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini
tashkil etishning maqsad va vazifalari o`rgatish.
3. Amaliy ish bajarilishi yuzasidan yo’riqnoma
berish
O’quv faoliyati natijalari:
1Katta
va
tayyorlov
guruhlarda
qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etish
haqida ma`lumotga ega bo`ladilar
2.Katta
va
tayyorlov
guruhlarda
qurilish,
konstruksiyalash va matematika markazini tashkil
etishning maqsad va vazifalarini o`rganadilar3.
3.Amaly mashqlarni yo’riqnoma asosida bajaradi
|
| |
Mashg`ulot: 
“Zumratoylar davrasi”. 
Mavzu

280
Shu payt guruh xonasi eshigi taqillaydi.
Tarbiyachi: Qiziq qizlarjon kim keldi ekan? Qani eshikni ochib qaraychi: - voy buvijonimiz
kelibdilar. Assalomu alaykum buvijon.
Buvijon: Vaalaykum assalom qizim. Men nevaraginam Zahrobegimni bog`chadagi faoliyatini
kuzatgani kelgan edim, agar ruxsat bersangiz.
Tarbiyachi: Albatta
buvijon hush kelibsiz, qani keling. Biz hozir “Zumratoylar davrasi” ni olib
boryapmiz.
Bolajonlar buvijonimiz bilan salomlashib olaylik
Qo`limiz ko`ksimizda
Assalom-u alaykum
Sizni hushnud aylaymiz
Zumratoy davramizda
SAVOLLAR - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

GLOSARIY
Shaxsga yo'naltirilgan yondashuv - pedagogning butun diqqat-e'tiborini bola shaxsining
yaxlitligiga qaratilishi, uning nafaqat aql-zakovati, fuqarolik mas'uliyati hissi, balki
emotsional, estetik, ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish g'amxo'rlik qilishga yo'naltirilgan
yondashuv.
Individual yondashuv - ta'lim beruvchining guruhdagi har bir faol harakati va dam olish
paytida barcha ehtiyojlarini e'tiborga olish zarurligini anglatadi. Bu guruhdagi barcha
material va jihozlar, umuman o'qitish muhiti har bir bolaning rivojlanishiga xizmat qilishini
hamda mo'ljallanayotgan faoliyat turlari bolalar rivojlanishidagi farqni e’tiborga olishini
bildiradi.
Ta'limning rivojlantiruvchi muhiti - bola rivojlanishi- ni ta'minlaydigan shart-sharoitlar
(o'yinlar, o'yin predmetlari va jihozlari, o'quv-uslubiy qo'llanmalar, bolalarning turli faoliyat
turlari bilan shug'ullanish uchun mo'ljallangan uskunalar) o'zaro bog'liqligini belgilab
beradigan hal qiluvchi ko'rsatkichlar.
Kuzatuv - bola ishlayotgan yoki o'ynayotgan paytda uning faoliyatiga aralashmagan holda
kuzatish jarayoni.
Qayd qilish - bu bolalar faolligini kuzatish asosida hujjatlashtirish. Aksariyat pedagoglar
tomonidan tabiiy ravishda amalga oshiriladigan bu ishga bolalarni tizimli (muntazam)
kuzatish asosida yondashishni joriy etish, u haqida to'liq ma'lumot olish imkoniyatini
yaratadi.
Rejalashtirish - bu zarur shart-sharoit, foydalanilayotgan vosita, shakl va uslublarni
ko'rsatgan holda, ta'lim-tarbiya ishini amalga oshirishning tartibi va ketma- ketligini oldindan
belgilash jarayoni.
MAVZU : OTA-ONAGA HURMAT - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

keldi?, Qizaloq nima uchun oyisidan kechirim so‘radi? Siz ko‘chada qanday o‘ynaysiz? Siz
ham ko‘chadan kech kelganingizda siz oyingizdan kechirim so‘raysizmi?
Bolalar javobi:
Tarbiyachi: Keling bolalar odob bilan kattalar qo‘liga suv qo‘yishni o‘rganamiz .
Bolalar berilgan topshiriqni bajaradilar.
Tarbiyachi: Barakala bolajonlar, mana bugungi faoliyatimizda barchangiz yaxshi
qatnashdingiz.
Tarbiyachi: Siz o`tirib kuzatishingiz lobar qizlarimizning qizlarga xos fazilatlarini ko`rishingiz 
mumkin. 
Buvijon

Buvijon qizlarimiz sizning hamma qiziqtirgan savollaringizga javob berishadi.
To`g`rimi qizlar.
Qizlar ha deb javob beradilar
1. Ha to`g`ri biz buvijonimizga she`rlar aytib beramiz
2. Raqslarga tushib beramiz
3. Buvijonimizga shirin salatlar tayyorlab beramiz.
Tarbiyachi:Ofarin mening bilimdon qizlarim. Go`zal qizlarim keling hozir buvijonimizga o`z
mahoratlarimizni ko`rsatib, qizlarga xos fazilatlarimizni yanada mustahkamlab olamiz.
Qizlar
“Qizlarga xos fazilatlarni “aytadilar. Orastalik, go`zallik, lobarlik, kamtarlik, mehnatsevarlik,
chaqqonlik va zukkolik, salomlashish odobi, dasturxon odobi, ko`chada yurish odobi, mehmon
kutish odobi, kiyinish odobi, saronjom-sarishtalik odobi .
O’qitish metodlari - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

1-O’quv
mashg’ul
otiga
kirish
(10-daq.)
Tashkiliy qism
1.1 Salomlashilib, o`quvchilarni davomati tekshiriladi
1.2O`quvchilarning
darsga
tayyorgarlik
jarayonini
tekshiradi.
Mashg`ulotga kirish
1.2 Mavzuni e’lon qilish. Mavzu bo’yicha vazifalarni
tushuntiradi (1-ilova).
1.3Baholash mezoni bilan tanishtirdim( 2-ilova
)
Bajariladigan ishlar ketma-ketligi bilan tanishtiradi.
1.4 Mazkur mavzu bo’yicha o’quv materialini taqdimot
orqali bayon qiladi( 3-ilova
)
1.5 O’quvchilarni baholash mezonlari bilan tanishtiradi
1.6
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni
eslatdim.
Mashg’ulotga
tayyorlandilar.
Amaliyotga
xavfsizlikka,
sanitariya va gigiyena
talablariga rioya
qilgan holda
mashg’ulotga
kirishadilar.
Tinglaydilar
Tarbiyachi: Barakalla qizlar. Buvijon qizlarimiz ana shunday fazilatlarni o`zida shakllantirib 
rivojlantirib borishadi. 
Buvijon

|
Tarbiyachi: Barakalla qizlar. Buvijon qizlarimiz ana shunday fazilatlarni o`zida shakllantirib
rivojlantirib borishadi.
Buvijon Pdf ko'rish
|
bet | 205/207 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 12,1 Mb. | | #130489 |
Bog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcoverTarbiyachi: Barakalla qizlar. Buvijon qizlarimiz ana shunday fazilatlarni o`zida shakllantirib
rivojlantirib borishadi.
Buvijon: Ha menga ushbu to`garagingiz judayam yoqyapti. Biz bolaligimizda ko`plab milliy
o`yinlarni dugonalarimiz bilan o`ynar edik.Qani aytingchi siz milliy o`yinlar haqida ham bilasizlarmi?
Tarbiyachi: Ha buvijon bizning qizlarimiz mashg`ulotlarda milliy o`yinlarni ham o`rganib borishadi.
Qizlar milliy o`yinlar nomlarini aytadilar:
“Kim tez o`raydi”, “Xo`rozlar jangi”, “Kurash”, “Chillak”,
“Oq terakmi ko`k terak”, “Arqon tortish” , “Jamalak xola”.
Tarbiyachi:
Tasanno qizlarim. Buvijon endi siz qizlarimizni mahoratini “Jamalak xola” milliy o`yini
orqali tomosha qiling.
Milliy o`yin:“Jamalak xola”.
Maqsad: Bolalarni muvozanat saqlashga, chaqqon harakat qilishga, so`zlarni aniq burro talaffuz
qilishga, mehr-oqibatli bo`lish,milliy urf-odatlarni qadrlashga o`rgatish.
Kerakli jihozlar:Kichik shakldagi savatchalar, o`rtacha tosh
O`yin qoidasi: Ikki chiziq oralig`iga tosh qo`yiladi. Belgilangan joyga chiziq bo`ylab kim birinchi
kelsa o`sha g`olib hisoblanadi. Ashulani shoshilmay aytish, boshiga savatcha qo`yilgan holatda
qo`llarini kuyga moslab raqs harakatlarini bajarish.
Buvijon:Barakalla naberalarim sizlar milliy o`yinlar o`ynashda ham mohir ekansizlar.
Tarbiyachi: Buvijon bolalarimiz nafaqat o`yin balki she`riyatda ham iqtidorlarini namoyon etadilar.
Qizlar she`rlar aytadilar.
Tarbiyachi: Buvijon siz bizning guruhga mehmon bo`lib kelibsiz shuning uchun qizlarimiz
pazandalik mahoratini ko`rsatib sizga vitaminlarga boy salatlar tayyorlab beradilar.
Qizlar salatlar tayyorlaydilar, va o`z salatlariga ta`rif beradilar.Salatlar tayyorlash jarayonida
qizlarimiz raqsga tushadilar.
Salatlarga ta`rif beradilar.
Tarbiyachi : Barakalla qizlar. Qani endi men sizlarni bilimlaringizni mustahkamlash uchun savollar
beraman.
1. Qizlarjon qani aytingchi siz mehmon kutish odobi haqida nimalarni bilasizlar?
2. Biz onalarimizga qanday uy ishlarida yordamlashishimiz mumkin?
Mashg`ulot yakunida qizlar bir biridan chiroyli gullar bilan rag`batlantiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tarbiyachi: Barakalla qizlar. Buvijon qizlarimiz ana shunday fazilatlarni o`zida shakllantirib
rivojlantirib borishadi.
Buvijon
|
MAVZU: QO‘L YUVISH QOIDALARI BILAN TANISHTIRISH

278
Tarbiyachi: Bolajonlar qo‘llarni artishda xar bir bolaning aloxida o‘z sochig‘i bo‘lishi
kerak. Qo‘l artishda bir martalik mana bunday salfetkalardan xam foydalaniladi. Endi
bolajonlar qo‘l yuvish so‘ratlaridan bittadan olamiz. So‘ratlarni ketma-ketlikda joylashtirib
chiqing. Har bir guruh a’zosi ketma-ketlikda o‘zining so‘rati xaqida navbat bilan so‘zlab
beradi. Bolajonlar sizlar qo‘l yuvish odobini juda yaxshi bilib oldingiz. Keling endi qo‘l
yuvishni amalda bajaramiz.
Tarbiyachi va bolalar qo‘l yuvishni o‘rganishadi.
-Mavzu: MTTda “Zumradoylar davrasi” to’garagi ish mazmuni

276
Saida : Jajjigina Ozoda
Endi uchda yoshi
Xavas qilguday toza
Ozodaning ust boshi
Sochlarini taraydi
Silliq qilib ertalab
Singlisiga qaraydi
O‘rgatadi bittalab
Tarbiyachi: Raxmat she’rni juda chiroyli o‘qidi Saida. YAna kim qanday she’r biladi
ozodalik va salomatlik xaqida. Marxamat
Asila: Kir bo‘lsa qo‘lu-yuzim
YUvib artaman o‘zim
Minnatdorman ochig‘i
Sendan oppoq sochig‘im
Solixa: Maqollar
1. Sog‘liging- boyliging
2. Sog‘ bo‘lay desang-toza-ozoda bo‘l!
Tarbiyachi: Raxmat bolajonlar, juda zukko va bilimdonlar. Bundan keyin doimo sog‘-
salomat bo‘lishni xoxlasangiz toza-ozoda yurishimiz kerakligini bilib oldingiz-a?
Barakalla!
Mashg‘ulot yakunida tarbiyalanuvchilarga amaliy tarzda qo‘l yuvish qoidalari-tish
yuvish qoidalari ko‘rstaib beriladi.
OK asosiy ulanish sxemalari

|
OK asosiy ulanish sxemalari
|
bet | 46/58 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #239775 |
Bog'liq X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. AlimovaOK asosiy ulanish sxemalari. OKlarda doim chiziqli yoki nochiziqli zanjir ko‘rinishidagi chuqur manfiy teskari aloqa bajarilgan bo‘ladi. MTA xossalari OK asosida turli analog va impuls elektron quurilmalar yaratish imkonini beradi.
Bunday sxemalarni ishlash prinsipini tushunish va ularni taxminiy tahlil qilish uchun ideal operatsion kuchaytirgich tushunchasi kiritiladi. Ideal operatsion kuchaytirgich quyidagi xossalarga ega bo‘ladi:
a) kuchlanish bo‘yicha cheksiz katta differensial kuchaytirish koeffitsienti KU0;
b) nol siljish kuchlanishining nolga tengligi USIL, ya’ni kirish signallari bir – biriga teng bo‘lganda, chiqish kuchlanishi nolga teng bo‘ladi; demak, OK kirish potensiallari doim bir – biriga teng;
v) kirish toklari nolga teng;
g) chiqish qarshiligi nolga teng;
d) sinfaz signallarni kuchaytirish koeffitsienti nolga teng.
OKning differensial ulanishi. 8.14–rasmda OKning differensial ulanish sxemasi keltirilgan. Kirxgof qonuniga binoan . Bundan v) xossa bo‘lsa, u holda .
; ;
;
8.14 – rasm.
b) xossaga ko‘ra . Bu yerdan .
Shunday qilib, OKning differensial ulanishi natijasida yuzaga kelgan qurilma ayiruvchi – kuchaytirgich hisoblanadi.
OKning invers ulanishi. Invers ulanishda OKning inverslamaydigan kirishi umumiy shina bilan ulanadi (8.15 - rasm). v) xossa natijasida . Kirish potensiallari nolga teng, demak
; ;
Real OK uchun bu formulaning qo‘llanilishi kuchaytirish koeffitsientini hisoblashda xatolikllarga olib keladi. OKning KU0 va RKIR0 qancha katta bo‘lsa, bu formuladan foydalanish shuncha kichik xatolik beradi. Shunday qilib, KU0=103, R1=1 kOm, R2=100 kOm va RKIR0=10 kOm bo‘lsa, kuchaytirish koeffitsientini aniqlashdagi xatolik 9 % ni tashkil etadi, KU0=105 (qolgan kattaliklar o‘zgarishsiz) bo‘lganda - 0,1 % dan kichik.
Kuchaytirgichning chiqish kuchlanishlari kirishga nisbatan teskari fazada bo‘ladi. Bu sxemaning kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti rezistor qarshiliklarining nisbatlariga bog‘liq ravishda birdan katta ham, kichik ham bo‘lishi mumkin va deyarli barqaror bo‘ladi.
8.15 – rasm.
|
| |
Kerakli jihozlar va reagentlar

|
Kerakli jihozlar va reagentlar
|
bet | 3/27 | Sana | 18.06.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #264200 |
Bog'liq Uslubiy qo\'llanmaKerakli jihozlar va reagentlar. Konussimon 250 ml hajmli kolba, 100ml hajmli byuretka, 100ml li pipetka, 25 ml hajmli silindr, 0,05mol/l konsentrasiyali trilon B eritmasi, bufer eritma, indikator ko‘k yoki qoraxromogen, Na2S, 1% li gidroksilaminxlorid eritmasi.
Ishning bajarilishi: Kolbaga tekshiriladigan suvdan 100 ml solinadi. Uning ustiga 5 ml bufer eritma (ammiakli aralashma) va 5-7 tomchi indikator (qora yoki ko‘k xromogen) tomiziladi. So‘ngra darhol trilon B eritmasi bilan aralashtirilib turilgan holda titrlanadi. Titrlash qizil binafsha rang hosil bo‘lguncha ya’ni ekvivalent nuqtasigacha davom ettiriladi. Agar titrlashga 10 ml dan ko‘p trilon B sarflansa, olingan suvda Ca2+ va Mg2+ ionlarining birgalikdagi miqdori 5 mol/l dan ortiq ekanligini ko‘rsatadi. U holda tekshiriladigan suvdan kamgina olib uni ustiga 100 ml distillangan suv quyib boshqadan titrlanadi.
Suvning tarkibida mis, rux, marganes ionlari hamda ko‘p miqdorda karbonatli va gidrokarbonatli tuzlar bo‘lsa umumiy qattiqlikini aniqlashga halaqit beradi. Agar titrlangan ekvivalent nuqtada rangning o‘zgarishi aniq ravshan bo‘lmasa bu suv tarkibida rux va mis ionlari borligidan dalolat beradi. Ularni yo‘qotish uchun tekshiriladigan suvga 1-2 ml Na2S eritmasidan qo‘shib yuqorida aytilganidek titrlanadi. Agar tekshiriladigan suvga bufer eritma va indikator qo‘shilgan eritma sekinlik bilan rangsizlanib kulrang holatga o‘tsa, suvda marganes ioni bor bo‘ladi. U xolda tekshiriladigan suvga avval 5 tomchi gidroksilaminxlorid eritmasidan tomiziladi va so‘ngra reaktivlar qo‘shib yuqorida aytilganidek titrlanadi. Agar titrlash qiyin bo‘lsa, cho‘zilib ketsa, ekvivalent nuqtada aniq rang hosil bo‘lmasa, rang beqaror, tez o‘zgaruvchan bo‘lsa, bu holat tekshiriladigan suvning ishqoriylik darajasining yuqoriligini ko‘rsatadi. Ishqoriylikni yo‘qotish uchun tekshiriladigan suvga 0,1 mol/l konsentrasiyali xlorid kislota eritmasidan ozgina qo‘shiladi, so‘ngra eritmaga 5 minut mobaynida havo puflab turiladi. SHundan so‘ng bufer eritma va indikator qo‘shib turiladi.
Umumiy qattiqlik quyidagi formula bilan ifodalaniladi:
bunda: QU– suvning umumiy qattiqligi, V1-trilon B ning titrlash uchun ketgan hajmi, ml; C-trilon B ning konsentrasiyasi, mol/l; V2 –tekshirish uchun olingan suv hajmi, ml.
1) Trilon B eritmasini tayyorlash
2,3125 g trilon B o‘lchab olinib, litrli kolbaga solib, ustiga distillangan suv quyib eritiladi va hajmini 1l ga etkaziladi.
2) Indikator eritmasini tayyorlash
Indikator ko‘k yoki qora erioxromdan 0,5 g o‘lchab olinadi va 10 ml ammiakli bufer aralashmada eritiladi. So‘ngra eritma hajmi 100 ml ga etguncha etanol bilan suyultiriladi.
3) Ammiakli bufer aralashmasini tayyorlash.
100 ml ammiak (20%) 100 ml ammoniy xlorid (20%) eritmalari aralashtiriladi va aralashma 100 ml etanol yoki 800 ml distillangan suv qo‘shib suyultiriladi.
|
| |
Ish natijalarini ko‘rsatish tartibi

|
Ish natijalarini ko‘rsatish tartibi
|
bet | 14/27 | Sana | 18.06.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #264200 |
Bog'liq Uslubiy qo\'llanmaIsh natijalarini ko‘rsatish tartibi.
Xrom metallini olinishi usulini daftarga yoziladi, uning tok bo‘yicha unumi hisoblanadi.
Laboratoriya ishi mavzusi: Metallarning korroziyaga (zangga) chidamliligini aniqlash
Ishdan maqsad: Po‘latning xlorid yoki sulfat kislota muhitidagi korroziyaga chidamliligini aniqlash.
Kerakli jihoz va materiallar: 10-20×30-40 ml hajmli po‘lat plastinka. 150-200 ml li laboratoriya stakanlari, shisha ilgichlar, 1 H yoki 3 H li (xlorid yoki sulfat) kislota
N azariy qism: Metallar korroziyasi elektroqimyoviy mexanizm bo‘yicha asosan suvli depolyarizasiyalash orqali boradi. Katodli reaksiyada gidroksoniy ionini ikki elektr qavati o‘tib borishi, atomar vodorod zaryadining chiqishi va vodorodni molyarlashib metall sirtida dissosiyalanishi tufayli sodir bo‘ladi. Anodli reaksiya aktiv anionlarning metall sirtida adsorbsiyalanishi va oraliq komplekslarning hosil bo‘lishi orqali sodir bo‘ladi. Yakunlovchi bosqichda anodli jarayon sifatida metall ionlarining eritmaga o‘tishi gidratlangan holatda sodir bo‘ladi.
Korroziyani sekinlashtiruvchi modda katod yoki anodda adsorbsiyalanib, yo anodli yoki katodli jarayonni sekinlashtiradi yoki Har ikkala jarayon bir paytda sodir bo‘ladi. Bir qator ingibitorlar metall sirtida fazali himoya qobig‘ini hosil qiladi. Masalan, titan xlorid kislotada ko‘pferron ishtirokida titan kufferonatning erimaydigan va kam o‘tkazuvchan yupqa qavatini hosil qiladi.
Bu vaqtda metallarning korroziyaga chidamliligini aniqlashning ishonchli va oddiy usuli sifatida gravimetrik usul (ayniqsa bir tekis korroziya kuzatilganda) tan olingan.
Korroziya jarayoni yuzada shlak to‘planishi bilan sekinlashishi yoki eritmada faol reaksiya mahsulotlarini hosil bo‘lishi, qo‘shimchalar hisobiga hosil bo‘lgan mikrogalvaniq bug‘ ishlarini kuchayishi va boshqalar tufayli tezlashishi mumkin. Bu holatlarda gravimetrik usul o‘zgarmas vaqt oralig‘ida korroziyaning o‘rtacha tezligini aniqlashga yordam beradi. Tajriba kimyoviy stakanlarda simga osilgan po‘lat plastinkalarda olib boriladi.
Hajmiy usul mohiyati shundan iboratki, metall bilan kislota ta’sirlashishi natijasida ajralib chiqqan vodorodni hajm o‘zgarishini o‘lchash orqali aniqlanadi. Bu usul gravimetrik usulga nisbatan aniqroq (taxminan 10-100 marta) usul hisoblanadi.
Biroq ba’zi bir ishchi sharoitlarni saqlash qiyinligi tufayli natijalarni olishda qator xatoliklarga yo‘l qo‘yish mumkin. SHu sababli bu usuldan foydalanish nisbatan noqulay hisoblanadi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR VA INTERNET SAYTLARI

30. MTTda “Zumradoylar davrasi” to`garagi ish mazmuni
Maktabgacha yoshdagi bolalarda odob va axloq tarbiyas
i ma’naviy va ma’rifiy tarbiyaning
tarkibiy qismi sifatida uning umumiy boshlang‘ich tarbiya masalalariga muvofiq ravishda olib
boriladi. Zero, maktabgacha yoshda shakllanadigan dastlabki ma’naviy ong, his-tuyg‘u va axloq
butun bolalik faoliyatiga, o‘zoro hamda kattalar bilan bo‘ladigan munosabatga u yoki bu tarzda
ta’sir etadi. SHunga ko‘ra bolalarda olib boriladigan odob va ahloqqa oid dastlabki tasavvurlar
bevosita faoliyat jarayonida oila hamkorligida berilishi va unda quyidagilar hisobga olinishi zarur:
-
bolalarning ilk yoshidan boshlab, ularga o‘zbek xalqining milliy urf-odatlari, an’analari va insoniy
xislatlari asosida tarbiya berish; - Madaniy
– gigienik ko‘nikmalarni egallash va o‘z-o‘ziga xizmat
qilish asosida tarbiya berish.
Ta
rbiya aniq maqsadga yo‘naltirilgan bo‘lib bolalarning ijobiy-ruhiy kechinmalari, his-
tuyg‘ularini uyg‘unlashtirish asosida insonparvarlik, mehribonlik, himmatlilik, o‘zaro g‘amxo‘rlik,
o‘rtoqlik, o‘zaro yordam, o‘z faoliyatini mustaqil ravishda idora etish, kattalar topshirig‘ini bajarish,
mustaqillikni namoyon qila bilish, batartiblik kabi his tuyg‘ular hisobga olinadi. Bolalikdan madaniy
– gigienik ko‘nikmalarni singdirib borish inson salomatligini ta’minlaydi. Bolalarni mustaqil ravishda
yuvinishg
a, qo‘llarning tozaligiga rioya qilishga, tishlarni to‘g‘ri tozalab, taranish, dastro‘moldan
foydalanishga, ovqatdan so‘ng og‘izni chayishga o‘rgatilib boriladi. Bolalarda mustaqillikni
namoyon qila bilish: batartiblik, hamisha chiroyli ko‘rinishga ega bo‘lish ishtiyoqi, kiyimlarni tartibli
ravishda echib, ularni joyiga osib qo‘yish, o‘ng va chap oyoq poyafzallarini farqlay bilish, ularni
to‘g‘ri kiyish, ko‘zguga qarab kiyimlaridagi kamchiliklarni bartaraf etish, dastro‘moldan to‘g‘ri
foydalana olish, xonada tartib va ozodalikni saqlash, kiyimlarni toza va tartibli kiyishga odatlanishni
tarbiyalash.
Bolalarga o‘ziga xos gigiena: shamollatilgan xonada toza o‘rin – ko‘rpada uxlash, ertalab
badantarbiya mashqlarini bajarish, suv muolajalari bila
n mustaqil shug‘ullanish, ichaklarni va
qovuqni o‘z vaqtida bo‘shatib, hojatxonadan batartib ravishda foydalanish, burunni toza saqlash,
qo‘l, oyoq va badan uchun foydalaniladigan sochiqlarni farqlash, toza dastro‘molchadan
foydalanishga o‘rgatish. O‘zbek xalq ertaklari, xalq pedagogikasining xazinasidir.
Ertaklarning bosh qahramonlari namunasida bolalarga o‘z o‘lkasi, uyi, ota-onasiga muhabbat
singdiriladi, yaqin kishilarga nisbatan mehr-
muhabbat, oqko‘ngillik, ezgulik tarbiyalanadi.