nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Protokollar - Internetning asosiy protokollari: tcp va udp haqida umumiy tushuncha

Protokollar - TCP va UDP ma'lumotlar uzatish protokollari tarmoqda ma'lumotlar
almashishini amalga oshirish uchun muhimdir.
2
Xususiyatlar - TCP xavfsizlik va ishonchliligi uchun ishlatiladi, UDP esa tezlik uchun.
Ularning xususiyatlari ma'lumotlar almashishni ta'minlaydi.
3
Ishonch - TCP ma'lumotlar uzatishda to'g'ri ishlov berish va qayta almashishni
ta'minlaydi, hatto paketlar yo'qolgan bo'lsa ham.
4
Tezlik - UDP ma'lumotlarni tezlik bilan almashishda foydalaniladi, ammo paketlar
ishonchlilikni yo'qotishi mumkin.
Protokol haqida umumiy tushuncha
1
Protokolning mazmuni Protokol, tarmoqda ma'lumotlar
almashish usullarini belgilaydi
va uni amalga oshirish
prinsiplari haqida tushuncha
beradi.
2
Protokolning turlari Protokollar, ma'lumotlar
almashishning qanday usullarini
(TCP va UDP kabi) belgilaydi va
ularning xususiyatlarini
tushuntiradi.
3
Protokolning ahamiyati Protokol, ma'lumotlar
almashishda ishonch va
tezlikning qanday ta'siri bo'yicha
ma'lumotlar beradi.
TCP: Ma'lumotlar
uzatishda ishonch
TCP, ma'lumotlarni qondirish va qabul qilishda
ishonchli tarzda ishlaydi. Ma'lumot paketlarini
to'g'ri yetkazish va qabul qilish uchun
ma'lumotlarni qayta qondirish imkonini
ta'minlaydi. Ma'lumotlar to'g'ri yetkazilmasa,
qayta uzatish uchun so'rov yuboriladi.
Photo by
Kristian Ryan Alimon
on
Unsplash
UDP: Tezlik va ma'lumotlar uzatishi
1
UDP Tezlik UDP, yoki User Datagram Protocol, ma'lumotlar uzatishda tezlik vaqtlari
bo'yicha eng yegindisidir. Bu protokol tezlikni muhafaza etishda muhim rol
o'ynaydi.
2
Internet Protokollari - Internetning asosiy protokollari: tcp va udp haqida umumiy tushuncha

Internet Protokollari Internet protokollari tarmoqda
ma'lumotlar almashishni amalga
oshiruvchi qo'llanmalar va
protokollar to'plamini ifodalaydi.
2
Asoslar Internet protokollari asoslar
tarmoq aloqasining
ishonchliligini ta'minlashda katta
ahamiyatga ega bo'ladi.
3
Xususiyatlar Internet protokollarining
xususiyatlari o'rtacha tezlik,
axborot o'tkazuvchiligi va
tarmoq amanatkorligini
ta'minlaydi.
Tarmoq Aloqasi va
Internetning
Evolyutsiyasi
Tarmoq aloqasi va internetning evolyutsiyasi,
internet protokollari TCP va UDP orqali
ma'lumotlar uzatishda katta ahamiyatga ega.
Tarmoq aloqasi evolyutsiyasi internetning
rivojlanishida chegaralarni oshiradi va tezlikni
ta'minlaydi. Keyinchi, rivojlanayotgan
internetning arxitekturasi.
Photo by
Rayyân
on
Unsplash
Xulosa
Asosiy Konseptlar Prezentatsiyadagi eng muhim ma'lumotlarni o'z ichiga olgan birinchi qism.
Protokol Tahlili TCP va UDP protokollari o'rtasidagi farqlar va ularning maqsadlari haqida tafsilotli ma'lumotlar.
Internetning Evolyutsiyasi Tarmoq aloqasi va internet texnologiyalarining o'sish jarayoni va kelajagi haqida o'z fikrlarimizni
izohlamoqchi xulosa.
Protokol qatlari - Internetning asosiy protokollari: tcp va udp haqida umumiy tushuncha

Ma'lumotlar uzatishning ishonchliligi
1
Ma'lumotlar uzatishning ishonchliligi
Ma'lumotlar uzatishda ishonchlilik, ma'lumotlarni
to'g'ri va aniq o'tkazishni ta'minlaydi, xatoliklar va
yo'qotishlar minimalizm qiladi.
2
Protokolning roli
Protokolning vazifasi, ma'lumotlar uzatishning
to'g'ri amalga oshirilishini ta'minlaydi, ma'lumotlar
paketlarini aniq tartibda o'tkazadi.
3
Xavfsizlik va himoya
Ishonchlilik, ma'lumotlar uzatishning xavfsizligini
ta'minlaydi, ma'lumotlar yo'qotilmasligini va
noyob
yo'nalishlar bilan ta'minlashni ta'minlaydi.
4
Protokol xatolari va maslahatlar
Protokol xatolari aniqlanishi va to'g'ri bo'lishi,
ma'lumotlar uzatishning ishonchliligini oshirish
uchun kritik maslahatlar va tavsiyalar.
TCP va UDP: Ma'lumotlar uzatish protokollari
1
8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari
Download
0,72 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
04.12.2023
Hajmi
0,72 Mb.
#110740
Download
0,72 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari
Download
0,72 Mb.
Matnni ko'rish
Protokollar Bilan - Internetning asosiy protokollari: tcp va udp haqida umumiy tushuncha

Protokollar Bilan Ishlash Ma'lumotlar uzatishda
protokollar, ma'lumot
almashishining to'g'ri va
ishonchli bo'lishini ta'minlaydi.
TCP ishonchini, UDP esa
tezlikni ta'minlaydi.
Ishonch va Tarmoq Amanatkorligi
1
Ishonchning mohiyati - Ishonch, ma'lumotlar uzatish jarayonida ma'lumotlar to'g'risidan ishonchliqni
ta'minlaydi va tarmoq bo'yicha amanatkorlikni oshiradi.
2
Tarmoq Amanatkorligi - Tarmoq amanatkorligi, ma'lumotlar uzatish jarayonida ma'lumotlarni to'g'ri
o'tkazish va hech qanday xavf vaqtida ma'lumotlar yo'qotilmaganligini
ta'minlaydi.
3
Ishonch va amanatkorlik o'rtasidagi farq - Ishonch ma'lumotlarni to'g'ri uzatishda ishonchlilikni, amanatkorlik esa
ma'lumotlarni hech qanday yo'qotish va zarar ko'rsatmaganligini ta'minlaydi.
Tezlik va
Ma'lumotlar Uzatish
Davri
Tezlik va Ma'lumotlar Uzatish Davri TCP va
UDP uchun muhimdir. TCP yuqori ishonchli
bo'lib, ma'lumotlarni to'g'ri o'tkazadi. UDP esa
tezlik uchun ishlatiladi, ammo xato to'g'ri qilish
yo'q. Keyinchi protokolni tanlash, ma'lumotlar
uzatish davrida muhim rol o'ynaydi.
Photo by
Onur Binay
on
Unsplash
TCP va UDP: Protokollar Tahlili
Protokol tanishuvi Ishonch va tezlik farqlari Protokollarning muhimligi TCP va UDP
– ma'lumotlar uzatish protokollarining asosiy
turlari. TCP ishonchli, UDP esa tezkor ma'lumotlar uzatishini
ta'minlaydi.
TCP ma'lumotlar uzatishda muhim ishonchni ta'minlaydi, UDP
esa tezlikni oshiradi, ammo ishonchlilikni kamaytiradi.
TCP va UDP
– tarmoq aloqasining asosiy qismi, ma'lumotlar
uzatishning to'g'ri va tezkor yordamchilari. Bu protokollar
internet texnologiyalarining asosidir.
Bunday mashinalarni o'rnatishga tayyorlash quyidagi texnik operatsiyalarni o'z ichiga oladi

|
Bunday mashinalarni o'rnatishga tayyorlash quyidagi texnik operatsiyalarni o'z ichiga oladi
|
bet | 2/3 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #100848 |
Bog'liq ЭТТ слайдBunday mashinalarni o'rnatishga tayyorlash quyidagi texnik operatsiyalarni o'z ichiga oladi:
1. Tashqi ko`rik (tashqi tomondan holati ko`rib chiqiladi)
2. Poydevor plitalari va ramka oyoqlarini tozalash;
3. Poydevor burama boltlarini rezbalarini tekshirish va yuvish;
4. Cho`tka mexanizmini, kollektr va kontakt halqalarini tekshirish;
5. Podshipnik holatini tekshirish
6. Rotor va stator po'latining aktiv qismi orasidagi havo bo'shlig'ini tekshirish;
7. Rotorning erkin aylanishini va ventilyatorlarning qopqoqlarga tegmasligini tekshirish;
Aniqlangan nuqsonlar to'g'risida elektromontyor usta, usta yoki montaj boshlig'iga xabar beradi.
Elektr dvigatellarini tekshirish ustaxonada maxsus ajratilgan xonada stendda amalga oshiriladi.
Промывка подшипников перед монтажом электродвигателя
Промывку подшипников скольжения во время монтажа производят следующим образом. Из подшипников удаляют остатки масла, отвернув спускные пробки. Затем, завинтив их, в подшипники заливают керосин и вращают руками якорь или ротор. Далее вывинчивают спускные пробки и дают стечь всему керосину. После промывки подшипников керосином их необходимо промыть маслом, которое уносит с собой остатки керосина. Только после этого их заполняют свежим маслом 1/2 или 1/3 объема ванны.
Смазку в подшипниках качения при монтаже машин не меняют. Заполнение смазкой подшипника не должно превышать 2/3 свободного объема подшипника.
Измерение сопротивления изобляции электродвигателя перед монтажем
Измерение сопротивления изоляции у электродвигателей постоянного тока производят между якорем и катушками возбуждения, проверяют сопротивление изоляции якоря, щеток и катушек возбуждения по отношению к корпусу. Если электродвигатель подключен к сети то при измерении изоляции необходимо отсоединить все провода, подведенные к электродвигателю от сети и реостата. Между щетками и коллектором при измерении помещают изолирующую прокладку из миканита, электрокартона и т.д.
У электродвигателя 3-фазного тока с короткозамкнутым ротором производят измерение сопротивление изоляции только обмоток статора по отношению друг к другу и к корпусу. Это можно сделать если только выведены все 6 концов обмотки. Если выведены только 3 конца обмоток, то измерение производят только по отношению к корпусу.
У электродвигателей с фазным ротором дополнительно измеряют сопротивление изоляции между ротором и статором, а также сопротивление изоляции щеток по отношению к корпусу (между кольцами щетками должны быть проложены изолирующие прокладки.)
Изоляцию обмоток электродвигателей измеряют мегомметром на 1 кВ для машин напряжением до 1 кВ, а для электродвигателей напряжением выше 1 кВ мегомметром на 2,5 кВ. Если результаты измерений сопротивления изоляции удовлетворяют нормам то эти электродвигатели могут быть включены в работу без сушки изоляции обмоток. Такие электродвигатели доставляют к месту монтажа, и устанавливают по месту.
|
| |
Eritmalarning b - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

|
8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlariBog'liq 8-mavzu8.5. Eritmalarning bug’ bosimi, qaynash va muzlash temperaturalari.
Raul qonunlari. Suv bеrk idishda bug’langanda ikki qarama – qarshi jarayon sodir
bo’ladi; bulardan biri – suv molеkulalarining suv sirtidan bug’ fazaga o`tishi
bo’lsa, ikkinchisi, aksincha, molеkulalarning bug’ fazadan suv fazasiga o`tishidir.
Suv ustidagi fazo bug’ga to’yinganida suyuq va bug’ faza o’zaro dinamik
muvozanat holatida bo’ladi, ya'ni vaqt birligi ichida suv fazadan bug’ fazaga
o’tadigan molеkulalar soni, shuncha vaqt birligi ichida bug’ fazadan suv fazaga
o’tadigan molеkulalar soniga tеng bo’ladi.
Suyuqlik bilan muvozanat holatida bo’lgan bug’ning o’zgarmas
tеmpеraturadagi bosimi o`sha suyuqlikning ayni tеmpеraturadagi to’yingan bug’
bosimi dеb ataladi. Suyuqlikning to’yingan bug’ bosimini o’lchash uchun
Torichеlli nayidan foydalaniladi. Nayga pipеtka yordamida suyuqlikni shunday
miqdorda kiritiladiki, suyuqlik nay ichida bug’lanib, uning bir qismi simob ustida
ortib qoladi. Suyuqlik bug’langanida naydagi simobning satxi pasayadi. Simob
satxi pasayishining kPa hisobidagi son qiymati suyuqlikning ayni tеmpеraturadagi
to’yingan bosimiga tеngdir. Agar abstsissa o’qiga tеmpеraturani, ordinata o’qiga
bug’ bosimi qo`yilsa, suvning holat diagrammasi hosil bo’ladi. Bug’ bosimining
diagrammasiga asoslanib, suyuqlikning qaynash tеmpеraturasi quyidagicha
ta'riflanadi: suyuqlik bug’ bosimi atmosfеra bosimiga tеng bo’lgan
tеmpеraturadagina
qaynaydi.
Bu
tеmpеraturada
suyuqlikning
qaynash
tеmpеraturasi dеb ataladi. Suyuqlikning qaynash tеmpеraturasi bilan tashqi bosim
orasida bog’lanish bor: tashqi bosim ortganda suyuqlikning qaynash tеmpеraturasi
ham ortadi.
Suyuqlik bilan muvozanatdagi bug’ning o’zgarmas haroratdagi bosimi
suyuqlikning bug’ bosimi dеyiladi. Suyuqlikning bug’ bosimi bilan tashqi
atmosfеra bosimi tеnglashsa suyuqlik qaynaydi.
Toza erituvchining bug’ bosimidan eritmaning bug’ bosimi doimo past
bo’ladi. Eritma bug’ bosimlarini o’rganish natijasida 1887 yilda fransuz fizigi Raul
quyidagi bog’’lanishni aniqladi.
|
| |
Raulning I-tanomеtrik qonuni - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

Eritmalarning qaynash va muzlash temperaturalari ham oddiy toza erituvchi
yoki toza kimyoviy moddanikidan farq qiladi. Ma’lumki, har qanday suyuq
modda ma’lum temperaturada qaynaydi. Ya’ni uning ichki bosimi tashqi muhit
bosimiga teng bo’lganda u gazsimon holatga o’tadi. Xuddi shu singari suv 100
0
C
da (R= 101,3 kPa) qaynaydi. 0°C da suyuq holatdan qattiq holatga o’tadi —
muzlaydi.
Suvda moddalar eriganda suvning (aniqrog’i hosil bo’lgan eritmaning) qaynash
va muzlash temperaturasi o’zgaradi. Eritmalarda turli tarkibli gidratlar (solvat-
lar) bo’ladi.
Eritma qaynay boshlagan (yoki muzlay boshlagan) temperatura eritmaninig
qaynash (yoki muzlash) temperaturasi deyiladi.T
muzlash
yoki T
qaynash
kabi ifodalanadi.
Eritmalarning qaynash temperaturasi erituvchining qaynash temperaturasidan
doimo
yuqori bo’lib, muzlash temperaturasi erituvchi muzlash
temperaturasidan past bo’ladi.
Eritma kontsentratsiyalarini ifodalash usullari

Eritma kontsentratsiyalarini ifodalash usullari. Eritmalarning asosiy
miqdoriy
tavsifnomasi
sifatida
ularning
kontsentratsiyalaridan
foydalaniladi. Eritmaning biror hajm yoki massa birligida erigan modda
miqdorini ko’rsatuvchi kattalik eritmaning kontsentratsiyasi deyiladi va C -
harfi bilan belgilanadi.
Eritma kontsentratsiyasini ifodalashning quyidagi turlari mavjud:
a) erigan moddaning massa ulushi (W) yoki foiz kontsentratsiya
(C%)
b) molyar kontsentratsiya ( C
m
, mol/l);
v) normal yoki ekvivalent kontsentratsiya (C n , molekv/l);
d) molyal kontsentratsiya ( C, mol/1000 g);
e) molyar
qism
(N,
o’lchov
birligi
yo’q
yoki
%;
ulush
birligi yoki %).
Aksariyat hollarda molyar va normal konsentratsiyal a r f o i z k o n s e n t r a t s i ya
b i l a n a l ma s h t i r i l i s h i yo k i a k sincha masala1arni hal etishga to`g’ri keladi.
8.2. Suvning elektrolitik dissotsiatsiyasi. pH ko`rsatkich. Ionlarning o`zaro
reaksiyalarida hosil bo`ladigan, eng kam dissotsilanadigan moddalardan biri
suvdir. Toza suv elektr tokini juda yomon o`tkazadi, lekin har qalay, bir qadar
o`lchab bo`ladigan elektr o`tkazuvchanlik xususiyatiga ega; suvning, garchi kichik
bo`lsa ham, elektr o`tkazishiga sabab, uning vodorod va gidroksil ionlariga ozgina
dissotsilanishidir. Suv molekulasini ilmiy o’rganish suv juda kuchsiz elektrolit
ekanligini ko’rsatadi. U vodorod kationi H
+
ga va gidroksid anioni OH
-
ga
quyidagicha dissosilanadi:
H
2
O
H
+
+ OH
-
Suvning dissotsiasiya darajasi juda kam bo`lganidan, dissotsilanmagan H
2
O
molekulalarining konsentratsiyasini suvdagina emas, balki suv qo`shib
suyultirilgan har qanday eritmada ham o`zgarmas kattalik deb hisoblash mumkin
Suvning 15°C dagi dissotsilanish darajasi 1,89
.
10
-9
ga teng. Demak,
55600000 suv molekulasining faqat bittasi ionlangan holda bo'ladi. Lekin
dissotsilanish prosessining tezligi juda yuqori bo'lgani uchun ionlar orasida
reaksiya juda tez boradi. Shuning uchun ham suvning dissotsilanishi juda katta
axamiyatga ega. Suvning dissotsilanish konstantasi:
K
H2O
=[H
+
][OH
-
] / [H
2
O] = 1,8·10
-16
ga teng
Agar bir litrda 1000/18=55,56 mol suv molekulasi bo'lishini xisobga olsak,
unda quyidagini yozish mumkin:
[H
+
][OH
-
]= K H
2
O.[H
2
O]=1,8
.
10
-16
·55,56=1
.
10
-14
Bu tenglama suvda va suvli eritmalarda vodorod hamda gidroksid ion
konsentrasiyasining ko'paytmasi 22°C da doimiy qiymat bo'lib, K
H2O
bilan
ifodalanishini ko’rsatadi.
[H
+
][OH
-
] = K
H2O
= 1
.
10
-14
neytral muxitda: [H
+
]=[OH
-
]=10
-7
H
+
va OH
-
konsentrasiyasining ko'paytmasi faqat suv uchun emas, balki tuz,
kislota, ishqorlarning suvli eritmalari uchun ham o’zgarmas sondir. Bu son
suvning ion ko'paytmasi - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

suvning ion ko'paytmasi deyiladi. Suvning ion ko'paytmasidan foydalanib har
qanday reaksiya muxitini (neytral, kislotali, ishqoriy) vodorod ionlari
konsentrasiyasi bilan ko’rsatish mumkin. Buning uchun quyidagi xisoblash
bajariladi:
Har qanday suvli muxitni harakterlash uchun vodorod ioni konsentrasiyasi
o’rniga bu konsentrasiyaning o’nli logarifm qiymatidan foydalanish ancha qulay.
U pH bilan belgilanib vodorod ko’rsatkich deyiladi: pH=-lg[H
+
].
Masalan, agar [H
+
]=10
-5
bo’lsa, pH=-lg10
-5
=5 bo'ladi. Eritmaning pH=3 ga
teng bo’lsa, kuchli kislotali, pH<7 bo’lsa, kuchsiz kislotali, pH=7 bo’lsa,
neytral, pH>7 bo’lsa, ishqoriy xossani namoyon qiladi.
Ma’lumki, suv kuchsiz elektrolit, aniqrog’i kuchsiz amfolitdir. Suv
molekulasi
oz
miqdorda
bo’lsada, quyidagi
tenglama
bo’yicha
dissotsilanadi:
Muvozanat juda kuchli ravishda chap tomonga siljigan, Bu reaksiya qaytar
bo’lgani uchun unga massalar ta’siri qonunini qo’llasak suvning dissotsilanish doimiysi: Ko’rinib turibdiki. suvda 1 molekula H
2
O dissosilansa, teng miqdorda
H
+
(H
3
O
+
) va OH
-
ionlari hosil bo’ladi, ya`ni suvda doimo [H
+
] = [OH
-
] dir.
Yuqorida ta`kidlanganidek, K
w
= [H
+
] · [OH
-
] = 1,8 · 10
-16
·- 55,56= 1·10
-14
kelib chiqadi, Suvda [H
+
] = [OH
-
] ligini hisobga olsak, u holda [H
+
] = [OH
-
]=10
-7
= [H
+
]= 10
-7
mol/l kelib chiqadi. Ushbu qiymatlarga asosan suvda doimo [H
+
] = 1-
10
-7
mol/l va(OH
-
]= 1- 10
-7
mol/l bo’ladi, Bu hollarda eritmadigl H
+
va OH
-
ning
miqdori quyidagi formulalar yordamida hisoblanadi:
Ko’p hollarda H
+
ionlarining miqdori shu eritmada borayotgan
reaksiyalarning asosiy tavsifnomasi hisoblanadi. Bunday hollarda vodorod ionlari
miqdorini o’nli kasrlar holida ifodalash juda ko’p noqulayliklarni keltirib
chiqaradi. Shuning uchun amalda oson bo’lsin uchun v o d o r o d i o n l a r i
mi q d o rini ng k o ’rs at ki chi (p H) tu shunchasi qabul qilingan.
Eritmaning pHi deb, shu eritmadagi H + -ionlari konsentratsiyasining o’nli logarifmining manfiy ishora bilan olingan qiymatiga aytilai: ]
[
10
]
[
;
]
[
10
]
[
14
14
H OH OH H
Toza, dissotsiyallangansuvning pH i: pH = — lg 1 – 10
-7
= - 7 bo’ladi.
Doimo pH + pOH = 14 ga teng. Bundan, pH = 14 - pOH yoki pOH = 14 -
pH bo’ladi.
Eritmalapning pHi asosiy, mu xim kattalik bo’lib, uni eritmaga
indikator qog’oz ta’sir ettirib aniqlanali. Indikator qog’oz eritmadagi [H
+
] yoki
7>
[OH
- - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

elektrolitlardir. Asoslarning dissotsiyalanish harakteri va dissotsiyalanish uning
kuchi va kislotaliligiga (asosliligiga) bog`liq bo`ladi. Asos tarkibidagi gidroksil
gruppalarning soni (nOH
-
) ayni asosning kislotaliligi deyiladi. Agar asos tarkibida
bitta OH- gruppasi bo`lsa bir asosli, agar ikkita (2ОН
-
) bo`lsa ikki asosli deyiladi
va h.k.
Kuchli bir yoki ikki asosli asoslar faqat bir bosqichda qaytmas
dissotsiyalanadi:
Kuchsiz bir va ko`p kislotali (asosli) asoslar qaytar va bosqichli
dissotsiyalanadilar, bosqichlar soni asosning kislotaliligiga bog`liq bo`ladi.
Amfoter asoslar bir vaqtning o`zida ham kislota tipi ham asos tipi bo`yich
dissotsiyalanadilar:
Tuzlar suvda eriganda musbat Н
+
ionlaridan tashqari boshqa musbat ionlar,
hamda manfiy ОН
-
ionlaridan tashqari boshqa manfiy ionlar hosil qilib
dissotsilanadigan elektrolitlardir.
Eritmalardagi osmos hodisasi. Eruvchanlik. Vant-Goff qonuni

Osmotik bosim odam organizmi va o’simliklar hayotida katta ahamiyatga ega.
O’simliklar ildizi ham yarim o’tkazgichlik xossasiga ega. Tuproqdagi nam
( H
2
O) ni to rtib olib o’simlik tanasida katta bosim hosil qiladi. Buning isboti
sifatida agar o’simlikning shoxchasi kesib olinsa va bir oz vaqt qo`yilsa so’lib
qoladi va qaytadan suvli idishga (yoki nam tuproqqa) qo’yilsa qaytadan o’z holiga
keladi. Shu sababli o’simlik xatto tuproqdan unib chiqadi, daraxtning shohlari egilib
qolgan bo’lsada, yana yuqoriga qarab o’sadi.
Eritmalarning hosil bo’lishi - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

rivojlanishiga S.Arrenius va V.Konovalovlar ham katta hissa qo’shganlar.
Eritmalarda erituvchi va erigan modda o’rtasida o’zaro ta’sir yuz
berishining yana bir isboti suvli eritmalarda kristallgidratlarning hosil
bo’lnshidir. Suvli eritmalarda ajratib olingan ko’pchilik kristall moddalar
tarkibida bir necha molekula suv bo’ladi.
Demak, gidratlar (solvatlar)ning tarkibi erigan modda tarkibiga, tabiatiga,
erituvchining miqdori va tabiatiga bog’liq bo’ladi.
Mavzuga oid tayanch iboralar - 8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlari

|
8-mavzu. Eritmalar turlari. Reja: Eritmalar. Ideal eritma qonunlariBog'liq 8-mavzu
Mavzuga oid tayanch iboralar:
Eritma. Kristalizatsiya suvi. Molеkulalarning assotsiatsiyasi. Eruvchanlik.
Eritma kontsentratsiyasi. Solvatlar. To`yingan eritma. Eritma xossasi.
Eritmalarning ionli tenglamalari. Eruvchanlik. Diffuziya. Osmos hodisasi.
Osmotik bosim. Vant-Goff qonuni. Eritmaning bug` bosimi. Raulning I-qonuni.
Raulning II-qonuni. Eritmaning qaynash va muzlash temperaturasi.
Nazorat savollari:
1. Eritma deb nimaga aytiladi?
2. Eritma turlari necha xil bo`ladi?
3. Eritma konsentratsiyasi deyilganda nima tushuniladi va qanday turlari bor?
4. Suyultirilgan eritmalarning xossalarini ayting.
5. Eruvchanlik qanday izohlanadi?
6. Osmos hodisasini tushuntiring.
7. Eritmaning bug` bosimini tushuntirib bering.
8. Eritmalarning qaynash va muzlash harorati.
|
| |
Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar - bet 2

|
Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar
|
bet | 2/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 65,73 Kb. | | #159004 |
Bog'liq Industriya Turlar o‘zaro ayqash, bo‘ylama va ko‘ndalang simlardan tayyorlanadi, qaysiki o‘lchami 100 mm gacha bo‘lgan kvadrat yoki to‘g‘ri burchakli teshiklar hosil qilgan. Yirik turlardagi simlarni surilishini oldini olish va teshiklarini o‘lchamini doimiy saqlash uchun egilgan simlar qo‘llaniladi. Alohida sterjendan iborat turlarni payvandlanadi. Elagichning 3 xil ishlash ketma-ketligi bor. Yirigidan maydasiga, maydasidan yirigiga va umumiy holda. Yirigidan maydasiga elash vaqtida yuqorigi ishchi yuza juda katta teshiklarga ega bo‘ladi, pastkisi esa juda kichik. Elagichlar konstruksiyasi bo‘yicha tekis, barabanli, yoysimon va valiklilarga bo‘linadi. Ishchi yuzalar joylashishiga ko‘ra gorizontal va tekis egilgan elagichlarga ajraladi. Tekis elagichlar qo‘zg‘almaydigan va qo‘zg‘aladigan ishchi yuzalarga egadir. Qo‘zg‘almas tekis elagichlar gorizontal tekisligida burchak ostida o‘rnatiladi, qaysiki ishchi yuzasidagi materialni elashda ishqalanish burchagini oshirish uchun. Turlar o‘zaro ayqash, bo‘ylama va ko‘ndalang simlardan tayyorlanadi, qaysiki o‘lchami 100 mm gacha bo‘lgan kvadrat yoki to‘g‘ri burchakli teshiklar hosil qilgan. Yirik turlardagi simlarni surilishini oldini olish va teshiklarini o‘lchamini doimiy saqlash uchun egilgan simlar qo‘llaniladi. Alohida sterjendan iborat turlarni payvandlanadi. Elagichning 3 xil ishlash ketma-ketligi bor. Yirigidan maydasiga, maydasidan yirigiga va umumiy holda. Yirigidan maydasiga elash vaqtida yuqorigi ishchi yuza juda katta teshiklarga ega bo‘ladi, pastkisi esa juda kichik. Elagichlar konstruksiyasi bo‘yicha tekis, barabanli, yoysimon va valiklilarga bo‘linadi. Ishchi yuzalar joylashishiga ko‘ra gorizontal va tekis egilgan elagichlarga ajraladi. Tekis elagichlar qo‘zg‘almaydigan va qo‘zg‘aladigan ishchi yuzalarga egadir. Qo‘zg‘almas tekis elagichlar gorizontal tekisligida burchak ostida o‘rnatiladi, qaysiki ishchi yuzasidagi materialni elashda ishqalanish burchagini oshirish uchun. Kolosnikli elagichlar Kolosnikli elagichlar
|
| |
Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar - bet 3

|
Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar
|
bet | 3/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 65,73 Kb. | | #159004 |
Bog'liq Industriya Kolosnikli elagichlar qo‘zg‘aluvchi va qo‘zg‘almaslarga bo‘linadi. Qo‘zg‘almas “kolosnikli” elaklar, parallel joylashgan “kolosnik”lardan tashkil topgan panjaradir. Qo‘zg‘almas elaklar ko‘proq oziqlantirgich sifatida jag‘li va konusli sindirgichlar uchun va boshlang‘ich materialdan o‘lchamlari natijaviy mahsulot o‘lchamlaridan kichik bo‘lganlarini ajratish uchun ishlatiladi. Qo‘zg‘almas elaklarni ishchi yuzasidagi materialni ishqalanish burchagini oshirish uchun ishchi yuzalari burchak ostida o‘rnatiladi. Amaliyotda bu burchak 45 gradusni tashkil etadi. Qo‘zg‘aluvchan “kolosnikli” elaklar ham boshlang‘ich materialdan mayda bo‘laklar ajratish uchun mo‘ljallangan. Valikli elaklar Valikli elaklar Valikli elaklar sindirgichlarga oziqlantirgich sifatida, boshlang‘ich materialdan mayda bo‘lak ajratishda dastlabki sindirish uchun ishlatiladi. O‘lchami natijaviy mahsulot o‘lchamidan kichik bo‘lgan holda valikli elaklardan, boshlang‘ich materialdan tuproqni va shunga o‘xshash boshqa ifloslantiruvchi qo‘shimchalarni ajratishda ham qo‘llaniladi. Yassi va barabanli sim g‘alvirlar. Yoysimon elaklar:Yoysimon elaklar egri chiziqli yuzaga egadir. Ular material zarralarini o‘lchamlari 0,15 - 2,5 mm bo‘lgan ho‘l materiallarni elashga moslashtirilgan. Yoysimon elaklar shartli ravishda bosimli va bosimsizlarga bo‘linadi. Elaklarning markaziy burchagidagi ishchi yuzasi 90 gradusdan kichik bo‘lsa, u bosimsizga, 90 gradusdan katta bo‘lsa bosimliga kiradi. Yoysimon elakning asosiy ishlash sharoitlari o‘rganilganda, kichik burchakli elaklarda elanish materialni xohlagan kichik tezligida sodir bo‘ladi, 160 – 180 gradus burchak ostidagi elaklar chegaraviy tezlikni kamayishi bilan elanish sodir bo‘lmaydi. Bu elaklarning qurilishi bo‘yicha soddadir va katta ishlab chiqarish unumdorligiga egadir. Barabanli elaklar:Tuzilishiga ko‘ra barabanli elaklar silindrsimon, konussimon va ko‘p qirrali (prizmatik) bo‘ladi. Prizmatik elaklarni “buratalar” deb ataladi. Elaklar barabani markaziy valga mahkamlanadi yoki bandajlar yordamida rolikli tayanchlarga mahkamlanadi. Elak 1 – harakatga keltiruvchi valdan va 2- krestovinadan tashkil topgan. 3 – krestovinaga bir necha ishchi yuzasini bir necha qator qilib bitta nuqtaga mahkamlangan (panjara yoki tur). Ko‘rilayotgan elakda saralash sxema bo‘yicha yirigidan maydasiga bo‘layapti. Elakning ingichkalashgan qismiga boshlang‘ich mahsulot yuklanadi, kengaytirilganiga esa yuk tushiriladi. Baraban 4-7 gradus qiyalikda gorizontal tekislikga nisbatan o‘rnatiladi. Elak bir xilda ishlaydi, shuning uchun dinamik og‘irliklar ishtirok etmaydi. Barabanli elaklarning kamchiligi: ishchi yuzalarni kamroq ishlatilishi (20%) va elashni foydaliligini pastligi.
|
| |
Barabanli elaklar - Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar

|
Mavzu: Qurulish materiallarini me`yorlash uchun texnologik uskunalar
|
bet | 4/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 65,73 Kb. | | #159004 |
Bog'liq IndustriyaBarabanli elaklar:Tuzilishiga ko‘ra barabanli elaklar silindrsimon, konussimon va ko‘p qirrali (prizmatik) bo‘ladi. Prizmatik elaklarni “buratalar” deb ataladi. Elaklar barabani markaziy valga mahkamlanadi yoki bandajlar yordamida rolikli tayanchlarga mahkamlanadi. Elak 1 – harakatga keltiruvchi valdan va 2- krestovinadan tashkil topgan. 3 – krestovinaga bir necha ishchi yuzasini bir necha qator qilib bitta nuqtaga mahkamlangan (panjara yoki tur). Ko‘rilayotgan elakda saralash sxema bo‘yicha yirigidan maydasiga bo‘layapti. Elakning ingichkalashgan qismiga boshlang‘ich mahsulot yuklanadi, kengaytirilganiga esa yuk tushiriladi. Baraban 4-7 gradus qiyalikda gorizontal tekislikga nisbatan o‘rnatiladi. Elak bir xilda ishlaydi, shuning uchun dinamik og‘irliklar ishtirok etmaydi. Barabanli elaklarning kamchiligi: ishchi yuzalarni kamroq ishlatilishi (20%) va elashni foydaliligini pastligi.
|
| |
Bug’doyning suv bilan munosabatlari chizmasi

|
Bug’doyning suv bilan munosabatlari chizmasi
|
bet | 10/13 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #119770 |
Bog'liq DON MUSTAHKAMLIGINI AHAMIYATIBug’doyning suv bilan munosabatlari chizmasi
Donda eng ko’p mikrodarzlar ular namlangandan sakkiz soat o’tgandan so’ng boshlanadi, o’n olti soatdan so’ng mayda kichik yoriqlar (mikrodarzlar) yo’qolib, 48 soatdan so’ng faqat yoriqlar qoladi. Yuqoridagi jarayonlarning samarali bo’lishi uchun donlarning sifatini, donga suv singdirish bunkerlarning tuzilishini va singdirish usulini e’tiborga olish kerak.
4. Donni sirtqi qatlamiga ishlov berish
Don tozalashni uchinchi bosqichda mahsulot sifatini yaxshilash uchun don yuzasidagi plyonkasimon qobiqlarni shilib olish uchun gorizontal usuldagi oboechniy (77-rasm ko’rsatilgan) uskunalardan foydalaniladi. Bundan maqsad don sirtidagi meva qobig’ini ajratish mineral moddalarni kamaytirib kuldorlikni tushirish. Bu usul texnologiyada keng qo’llanilib, donni birinchi namlash jarayonidan so’ng ustki qatlamdagi plyonkalarni shilib, ikkinchi namlash jarayonida namlikni sig’dirish jarayonini tezlashtiradi.
77-rasm. Donning sirtqi qatlamiga ishlov berish jarayoni.
To’rtinchi bosqichdan tozalashni yakunlovchi bosqichi hisoblanadi. Namlash jarayoni nihoyasiga yetgach, to’rtinchi bosqichda donning sirtqi qatlamiga takroran ishlov beriladi.
78-rasm. Donni sirtiga ishlov berish, sayqallash uskunasi.
Ko’rsatkichlarning nomlanishi
|
Texnik tavsiflari
|
|
GTR 60
|
GTR 80
|
GTR 100
|
Ishlab chiqarish quvvati, t/s
|
5-6
|
8-10
|
12-14
|
Kuldorlikni tushirish samaradorligi
|
0,03-0,04
|
0,03-0,04
|
0,03-0,04
|
Aspiratsiya uchun havo sarfi, m3/s
|
15
|
15
|
|
Elektromator, kw
|
3
|
4
|
4
|
Elektrovibrator, kw
|
0,085
|
0,085
|
0,085
|
Aspiratsiya uchun
|
0,55
|
0,55
|
0,55
|
Kuzovning o’lchamlari, mm
|
|
|
|
Uzunligi
|
1420
|
1420
|
1420
|
Kengligi
|
1210
|
1410
|
1610
|
Balandligi
|
1760
|
1760
|
1760
|
Massa,kg
|
420
|
480
|
550
|
Tegirmonlarning don tozalash sexlarida donning ustki qatlamini tozalash vaqtida uning popugi, murtagi hamda donning meva qobig’i ishqalanishi natijasida ajratib olinadi. Donning ustki qatlamiga ishlov berish uchun abraziv yuzali mashinadan foydalaniladi, uskuna tozalash jarayonining so’nggi bosqichda qo’llaniladi.
|
| |
-rasm. Magnit separatori - 1. Don tozalash texnologiyasining strukturasi Don tozalsh texnologiyasi. Tozalash sifatini...

|
1. Don tozalash texnologiyasining strukturasi Don tozalsh texnologiyasi. Tozalash sifatini yaxshilashda fizik
|
bet | 12/13 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #119770 |
Bog'liq DON MUSTAHKAMLIGINI AHAMIYATI81-rasm. Magnit separatori.
Fotoelektronik usulda donlarni saralash
82-rasm. Fotoelektron separatori.
Ajratish degani bir elementni boshqasidan ajratish yoki uni mashina yordamida umumiy tarkibdan texnologik jarayonda ajratish shunga ko’ra, rang saralashni ajratish prinsipi yorug’lik yordamida bir elementni boshqasidan ajratish yoki ajratib ko’rsatish, shuningdek ajratilishi kerak bo’lgan elementlarning ranglarini aks ettirishdir.
Fotoseparatsiya tamoyillarining kelib chiqishi 40-yillarning oxirlarida Angliyada paydo bo’lgan. U yerda birinchi marta elementlarning rangi bo’yicha saralash printsipiga asoslangan mexanizm yaratildi.
Tabiiyki, yarim asrdan ko’proq vaqt davomida ranglarni saralashda ishlatiladigan texnologiyalar rivojlanib, bu rang saralashning o’zi rivojlanishiga hissa qo’shdi.
Bugungi kunda fotoelektronik ajratgich yoki optik saralash deb ham ataladigan rang saralash qurilmalari dunyoning ko’plab kompaniyalari savdo belgilarida turli xil modellarda namoyish etilmoqda. Zamonaviy innovatsion texnologiyalar ayniqsa fotoelektron separatorlar ishida, aniqrog’i fotoelektronika, pnevmatik mexanika, optika, masalan, Koreya, Yaponiya va boshqalar kabi g’alati texnologiyalardan foydalanilganligi sababli, tabiiy ravishda ularni ishlab chiqarishda muvaffaqiyat qozonishi mumkin.Umuman olganda, fotoelektronik separator ishlash juda oddiy, ammo u hal qiladigan vazifalar maksimal samaradorlik bilan amalga oshiriladi.
Masalan, xuddi shu tozalash yoki saralashda deyarli 100% natijalarga erishiladi. Shu sababli, optik saralashning ishi don urug’larini saralash, tozalash: bug’doy, arpa, makkajo’xori, guruch, grechixa, tariq, shuningdek loviya, yong’oq, xurmo, kofe donalari, choy tolalarini tozalash kabi sohalarda deyarli ajralmas bo’lib qoldi. Ular shuningdek, plastmassa, shisha, poliuretan va boshqalarning zarralarini saralashda o’zlarini yaxshi his qilishadi.
Fotoseparatorning ishlash prinsiplari.
Jarayonni ajratishni talab qiladigan mahsulot fotoelektrik separatorning yuklash idishlariga beriladi. Qayerdan tebranish yordamida mahsulot mashina kanallariga yo’naltiriladi. Chute – bu mahsulot oqimi oqadigan miniatura kanali. Oluklar orqali u LED yoritilishining faol zonasiga kiradi, shundan har bir kanal uchun taxminan 4 dona, u yerda tekshiriladi va yoritiladi, bu CCD (CCD), BiCHromatic, NIR kabi sensorli kameralarda haqiqiy aks ettirishga imkon beradi.
|
| |
-rasm. Radial tarar donni ustki qismiga ishlov berish uskunasi

|
-rasm. Radial tarar donni ustki qismiga ishlov berish uskunasi
|
bet | 11/13 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #119770 |
Bog'liq DON MUSTAHKAMLIGINI AHAMIYATI79-rasm. Radial tarar donni ustki qismiga ishlov berish uskunasi.
80-rasm. Radial tarar uskunasini texnologik sxemasi.
Gorizontal qobiq tozalash mashinalarida ajralgan don qobiqlari aspiratsiya kanallari yordamida uskunadan chiqarib tashlanadi. Texnik va yong’in xavfsizligini ta’minlash uchun uskuna oldidan magnit uskunalari o’rnatiladi.
Gorizontal mashinalarda donni sirtqi qismiga ishlov berishdan asosiy maqsad undagi kul moddasini kamaytirish (0,04–0,0 %) turli xil mog’orlardan tozalanadi, donning 2–3% meva qobig’i shilib olinadi, bunda kletchatka miqdori 0,9–1% kamayib, uning rangi yaxshilanib, unning sifati oshadi. Un mahsulotlarini uzoq muddat saqlash uchun donning murtak va aleyron qatlamidagi lipidlarni tozalash saqlanuvchanlikni oshiradi. Shuning uchun amaliyotda donni gorizontal uskuna yordamida tozalash yaxshi natija bera boshladi. Yuqori navli un ishlab chiqarishda donlarni oqlash bilan birga, ularning maydalanmasligiga ham e’tibor berish kerak (maydalangan donlar 2%dan oshmasligi kerak).
Donlarning ustki qatlamlariga ishlov berish texnologinasining samaradorligi.
Donlarni oqlash natijasida ularning tuzilishi, mexanik, fizikkimyoviy va texnologik xususiyatlari keskin o’zgaradi. Donning ustki qatlamlarini tozalash natijasida uning mustahkamligi pasayib, texnologik jarayonlarda elektr quvvati kam sarf bo’lishiga olib keladi.
Oqlangan don o’ziga namni tez singdirib oladi, endospermasida biokimyoviy jarayonlar tezlashadi. Bu jarayonda donning kul moddasi kamayishi bilan birga, undagi mikrobiologik urug’lanish 4–5 marta kamayadi.
5. Don aralashmalarini metall zarrachalardan tozalaydigan magnit uskuna va apparatlar
Un ishlab chiqarish korxonalariga keltirilgan donlar ichidagi metallomagnit chiqindilar donlarni o’rayotganda, transportirovka qilish va bir maydondan ikkinchi joyga ko’chirayotgan vaqtda donlarga metall zarrachalari aralashib qoladi. Bundan tashqari, don tozalash sexidagi uskunalarning nosozligi natijasida, tegirmonda esa valetsli stanok riflilarining yeyilishi va sexlarda uskunalarni ta’mirlash vaqtida tushib qolishi mumkin. Metallomagnit chiqindilar, ayniqsa, tozalash mashinalariga tushib qolsa, turli xavfli hodisalarga (yong’inga) sabab bo’ladi, donni magnit chiqindilardan tozalash uchun magnit sepapatoridan foydalaniladi.
Ular doimiy magnit yoki elektromagnit yordamida ishlaydi. Bloklarga terilgan magnit taqalari boshqa shakldagi magnit uskunalariga nisbatan samaraliroq ishlaydi. Taqa yuzacidagi mahsulotning qalinligi 5-7 mm bo’lishi kerak. 1 kg un yoki yormada magnit zarrachalarining miqdori 0,3 mg dan oshmasligi, alohida bo’lakchalarning o’lchami esa 0,3 mm dan katta bo’lmasligi kerak.
|
| |
Jami
  
90 - Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat

Jami
|
90
|
4-taklif
|
MT1.
|
“Migratsiyalar va madaniy aloqalar rekonstruksiyasi” haqida esse yozish
|
18
|
MT2.
|
“Arxeologik ma’lumotlarning o‘rganish va umumlashtirish uslublari” mavzusida referat tayyorlash
|
18
|
MT3.
|
“Ilk temir davri jamiyatlarini o‘rganish va rekonstruksiyasi masalalari” mavzusida maqola yozish
|
18
|
MT4.
|
“Ibtidoiy davr odamlarining hayot tarzi va madaniyatlarini tiklash” mavzusidan test savollari tuzish
|
18
|
MT5.
|
Qadimgi jamiyatlar xo‘jaligini o‘rganishdagi tizimli yondashuv haqida internet manbalari asosida slayd tayyorlash
|
18
|
Jami
|
90
|
5-taklif
|
MT1.
|
“Oziq-ovqat, hunarmandchilik buyumlari va xomashyoni ayrboshlash va ularni keyingi jamiyatlardagi rivoji” mavzusida esse yozish
|
18
|
MT2.
|
“Ilk ayrboshlashning savdo-sotiqqa aylanishi va arxeologik aksi” mavzusida referat tayyorlash
|
18
|
MT3.
|
Ilk dehqon jamoalari turmush tarzining vujudga kelishi, ularning madaniyatlarini tiklash haqida ma’lumot tayyorlash
|
18
|
MT4.
|
Sak qabilalalari dafn marosimlarining qadimgi jamiyatlar ijtimoiy-iqtisodiy tarixini o‘rganishdagi ahamiyati haqida internet materiallari asosida fotoalbom tayyorlash
|
18
|
MT5.
|
Ilk shaharlarning va davlatlarning arxeologik belgilari haqida internet manbalari asosida slayd tayyorlash
|
18
|
|
Jami
  
90 - Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat

Jami
|
90
|
6-taklif
|
MT1.
|
“Ilk dehqon jamoalarining bir xonali uylarini yirik jamoa uylariga aylanishi jarayonlari” mavzusida referat tayyorlash
|
18
|
MT2.
|
“Iqtisodiy tarixni umumlashtirish va tiklash muammolari” mavzusida esse yozish
|
18
|
MT3.
|
“Sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi” mavzusida maqola tayyorlash
|
18
|
MT4.
|
Uy kulolchiligi va ixtisoslik bilan bog‘liq kulolchilik haqida internet materiallari asosida ma’lumotnoma tayyorlash
|
18
|
MT5.
|
Arxeologik ma’lumotlarni o‘rganish, umumlashtirish uslublarining tarixiy rekonstruksiya qilishga ta’siri haqida internet manbalari asosida slayd tayyorlash
|
18
|
Jami
|
90
|
7-taklif
|
MT1.
|
“Arxeologik manbalarning tarixiy nuqtai nazardan tahlil qilish ahamiyati” mavzusida esse yozish
|
18
|
MT2.
|
“Ixtisoslik bilan bog‘liq hunarmandchilikni rivojlanishi” mavzusida referat yozish
|
18
|
MT3.
|
Urug‘-qabila tashkilоti va uni bоshqarish mavzusida ma’ruza matn tayyorlash
|
18
|
MT4.
|
Ijtimoiy taraqqiyot tarixini aniqlashda saqlanib qolgan uy-joylarning ahamiyati haqida internet manbalari asosida fotoalbom tayyorlash
|
18
|
MT5.
|
Qadimgi jamiyatlar xo’jaligini o’rganishdagi tizimli yondashuv haqida internet manbalari asosida slayd tayyorlash
|
18
|
|
Elektron manbalar - Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat

Talabalar bilimini baholash (TBB)
|
TBB1
|
Ma’ruza va seminar mashg‘ulotlarining barcha mavzularini to‘la o‘zlashtirgan hamda mustaqil ishni bajargan talabalarga yakuniy nazoratda ishtirok etishga ruxsat etiladi. Talaba semestr oxirida yakuniy nazorat topshiradi.
|
TBB2
|
Talabalar bilimini baholash semestr va yakuniy nazorat davomida o‘qitish materiallarini o‘zlashtirish ko‘rsatkichi (topshiriqlar, mustaqil ish, test va yozma ish natijasi)ga asoslanadi.
|
TBB3
|
O‘quv mashg‘uloti davomida talabalar 100 ballik tizimda baholanadi. Bunda,
oraliq nazorat uchun – 50 ball,
yakuniy nazorat uchun – 50 ball ajratiladi.
|
|
TBB4 Nazorat turlari bo‘yicha ballarning taqsimlanishi
|
Nazorat turi
|
Ajratilga maksimal ball
|
Oraliq nazorat bo‘yicha
|
50 ball
|
Seminar mashgʻulotlaridagi topshiriqlar bo‘yicha
|
15 ball
|
Oraliq baholash bo‘yicha
|
20 ball
|
Mustaqil ish bo‘yicha
|
15 ball
|
Yakuniy nazorat bo‘yicha
|
50 ball
|
Jami:
|
100 ball
|
TBB5 Mezonlar
|
Seminar mashg‘ulotlari (15 ball)
|
ajratilgan 15 ball seminar mashg‘ulotlari mavzulari va ularga ajratilgan soatlardan kelib chiqqan holda taqsimlanib, aniq topshiriqlar beriladi.
|
Oraliq baholash bo‘yicha
(20 ball)
|
Fanning ma’lum bo‘limlari yakunlangandan so‘ng test yoki yozma ish ko‘rinishida tashkil etiladi. Bunda ajratilgan ball nazorat (test) savollarining miqdoriga mos ravishda taqsimlanadi.
|
Mustaqil ish (15 ball)
|
Tanlab olingan taklif majmuidagi 1-topshiriq uchun – 3 ball;
Tanlab olingan taklif majmuidagi 2-topshiriq uchun – 3 ball;
Tanlab olingan taklif majmuidagi 3-topshiriq uchun – 3 ball;
Tanlab olingan taklif majmuidagi 4-topshiriq uchun – 3 ball;
Tanlab olingan taklif majmuidagi 5-topshiriq uchun – 3 ball.
|
Yakuniy nazorat (50 ball)
|
seminar topshiriqlari, davomat, oraliq nazorat va mustaqil ta’lim natijasi 30 balldan past bo‘lgan talabalar yakuniy nazoratga kiritilmaydi.
yakuniy nazorat test yoki yozma ish ko‘rinishida tashkil etiladi:
yakuniy nazorat test shaklida o‘tkazilganda nazorat variantlari 50 ta savoldan iborat qilib shakllantiriladi va har bir to‘g‘ri javob 1 ball darajasida baholanadi.
yakuniy nazorat yozma ish shaklida o‘tkazilganda nazorat variantlari 5 ta savoldan iborat qilib shakllantiriladi va har bir javob maksimal 10 ballik darajada baholanadi.
|
Yakuniy nazoratda 30 va undan ko‘p ball to‘plagan talaba nazoratni topshirgan hisoblanadi.
Yakuniy nazoratda qatnashgan va fan bo‘yicha kamida 60 ball (3 baho) to‘plagan talaba fanni o‘zlashtirgan hisoblanadi va u fan bo‘yicha kreditlarga ega bo‘ladi.
|
Fan bo‘yicha yuqorida keltirilgan nazoratlarda to‘plangan reyting ballari umumlashtiriladi va yakunda ballar 5 baholik tizimga konvertatsiya qilinadi.
|
Jami  
  
90 - Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat

|
Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat
|
bet | 4/6 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 123,5 Kb. | | #152336 |
Bog'liq Mustaqil ta\'lim (Tarixiy rekonstruksiya)Jami
|
90
|
8-taklif
|
MT1.
|
“So‘nggi matriarхat va patriarхat” mavzusida referat yozish
|
18
|
MT2.
|
Dastlabki idеоlоgik tasavvurlarning paydо bo‘lishi atamalari bo‘yicha lug‘at tuzish (kamida 50 so‘z)
|
18
|
MT3.
|
Ijtimoiy tuzumning rekonstruksiyasi haqida ma’lumot tayyorlash
|
18
|
MT4.
|
Uy-joylarning evolyutsiyasi va ularning ijtimoiy taraqqiyot bilan aloqadorligi haqida internet materiallari asosida fotoalbom tayyorlash
|
18
|
MT5.
|
Ishlab-chiqarish bilan bog‘liq faoliyat turlarini paydo bo‘lishi va rivojlanishini arxeologik ma’lumotlar asosida o‘rganish haqida slayd tayyorlash
|
18
|
Jami
|
90
|
Mashg‘ulot metodikasi: Mustaqil ta’lim uchun ajratilgan yuklamani bajarishda talaba yuqorida taklif etilayotgan mavzular majmuidan birini talab, tanlangan majmuadagi barcha mavzularni oʻzlashtirishi va topshiriqlarni belgilangan talablar asosida bajarishi lozim. Talabalar kontingenti va talabaning fan doirasidagi qiziqishidan kelib chiqib jarayonda fan oʻqituvchisi tomonidan qoʻshimcha mavzular majmui taklif etilishi mumkin.
|
Adabiyotlar
|
|
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat

|
Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta’lim (MT) Soat
|
bet | 5/6 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 123,5 Kb. | | #152336 |
Bog'liq Mustaqil ta\'lim (Tarixiy rekonstruksiya)Asosiy adabiyotlar:
Сагдуллаев А.С. Қадимги Ўрта Осиё тарихи. Ўқув қўлланма, T., 2008.
Эгамбердиева Н. Археология. Ўқув қўлланма, Т. – 2011
Боқиев А. Шайдуллаев А., Йўлдошева З. Окс цивилизацияси.-Т: Yangi nashr, 2015.
Genest J.M, Horde T. Tanet Ch. Lascaux. A work of Memory. – Paris, 2004.
Zamonaviy xorijiy adabiyotlar
Археология : Учебник / Под ред. академика РАН В. Л. Янина. — М. : Изд-во Моск. ун-та, 2006. — 608 с.
Н.Я. Мерперт. Из прошлого: далёкого и близкого. Мемуары археолога. Издательство: ТАУС, Москва. 2011. ISBN: 978-5-903011-66-7. 384 с.
Кристи Дж. Тернер. Биоархеология. Новосибирск, 2007. – 20 с.
Классификация в археологии. СПб.: ИИМК РАН, 2013. –251 с.
Miriam T. Stark. Archaeology of Asia. Blackwell Publishing Ltd. London. UK. 2006
Anati E. Les origins de l'art et la formation de l'esprit humain. Paris, 1989.
Lawrence Guy Straus., Berit Valentin Eriksen., Jon Erlandson., David R. Yesner. Humans at the End of the Ice Age: The Archaeology of the PleistoceneHolocene Transition. 1996. New York.
Potts.D.T. A companion to the archaeology of the ancient Near East. West Sussex, PO19 8SQ, UK.2012.
Qo`shimcha adabiyotlar:
Ртвеладзе, Э.В., Саидов А.Х., Абдуллаев Е. Ўзбекистон цивилизацияси: давлатчилик ва ҳуқуқ тарихидан лавҳалар. – Т: Адолат, 2001.
Исломов У.И, Крахмалъ К.А. Палеоэкология и следы древнейшего человека в Центральной Азии. – Т, 1995.
Выдающиеся памятника археологии Узбекистана – Т: San`at, 2013.
Amite P. Elam and Bactria. Bactria. An Ancient vasis civilization. – Roma – Venezia.1989.
Maloney N. Archeology. – Оxford University press. 1995.
Toynbee A.J. Study of History. Vol. I – X. – London. 1934 – 1954.
Sarianidi V. Margiana and Protozoroastrism. – Athens. 1998.
16. Kohl Ph. Central Asia: Paleolithic Beginnens to the Iron Age. – Paris, 1984.
17. Renfrew C. Approaches to social archeology. – Edinburg, 1984.
18. Асқаров А., Ширинов Т. Раннея городская кулътура эпохи бронзы юга Средней Азии. – Самарканд, 1993.
19. Мавлонов Ў. Марказий Осиёнинг қадимги йўллари. – Т: “Akademiya” 2008.
20. Исломов У., Тимафеев В. Культура каменного века Централъной Азии. - Т, 1986.
21. Сулейманов Р.Х. Археология как источник динамики экологии Централъной Азии // Марказий Осиё тарихи, археологияси ва этнологиясининг муаммолари. – Т, 2015
22. India and Central Asia (Pre – Islamic period). – Tashkent, 2000.
23. Rouse I. Introduction to prehistory. – New York, 1972
24. Trigger B.G. Beyond History. The Methods of pre – history. – New York, 1968.
25. Binford L.S. Archeological Perspectives // Man`s Imprint from the Past. – Boston, 1971.
26. Renfrew C.The Emergence of civilization. – London, 1972.
27. Clark J.D. The Prehistory of Africa. – London, 1970.
28. Mellart J. Earliest civilizations of the Near East. London, 1965.
|
| |
5-mustaqil ish bajardi: Oqmardiyev S. Tekshirdi: Xo`jayev A

|
5-mustaqil ish bajardi: Oqmardiyev S. Tekshirdi: Xo`jayev A
|
bet | 1/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 99,05 Kb. | | #124618 |
Bog'liq 5-Mustaqil ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNALOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI QARSHI FILIALI
5-MUSTAQIL ISH
Bajardi: Oqmardiyev S.
Tekshirdi: Xo`jayev A.
Mavzu: Taqriz yozish.
Reja:
1. Taqriz haqida tushuncha.
2. Taqrizning vazifasi.
3. Taqriz yozish qoidalari.
1. Taqriz haqida tushuncha.
Taqriz (arab. — ijobiy baho) — adabiy tanqid janri; yangi badiiy, ilmiy yoki ilmiy-ommabop asar tahlili. T.da asarning bibliografik tavsifi, shuningdek, mazmuni, unda koʻtarilgan muammolar, asarning gʻoyaviy va badiiy xususiyatlari, muallif ijodida, adabiyotda tutgan oʻrni haqida maʼlumot boʻladi; asarga baho beriladi, uning asosiy fazilatlari va nuqsonlari qayd qilinadi. T. asosan keng kitobxonlar ommasi uchun moʻljallanadi, ularni yangi asarlardan ogoh qiladi, zarurini tanlab olishga koʻmaklashadi. Ichki T. ham boʻladi, nashriyotga kelgan badiiy, tanqidiy va ilmiy-ommabop asar ichki T.ga beriladi, biroq, bu T. matbuotda eʼlon qilinmaydi.
Bular adabiy-badiiy taqriz, teatr taqrizi, kinossenariy taqrizlar shuningdek, janrlar orasida ham turlari mavjud. Masalan, taqriz-maqola, taqriz-ocherk, taqriz-reportaj va h.k.
Ammo qaysi taqriz turini olib qaramang ularga taalluqli bo‘lgan umumiy talabalar mavjud.
Taqrizning asosini, tadqiq qilayotgan asarning tahlili tashkil etadi. Imkon qadar shu tahlil har tomonlama bo‘lishi kerak. Aytaylik, biror film haqida taqriz yozganda, taqrizchi butun e’tiborni filmni ssenariysiga qaratib, uning mukammal chiqqani filmning qimmatini belgilanganini aytish filmning qimmatini belgilanganini aytish noto‘g‘ri. Bu erda rejissura, ijrochilik mahorati, kostyumlarning tanlanishi, musiqaning mos tushganligi–shularning bari bir butunligining uyg‘unligi filmni muvaffaqiyatini ta’minlanganini taqrizchi batafsil ko‘rsatib berish kerak.
Taqrizchi ko‘pincha, badiiy asarlarga taqriz yozganda, uning mazmunini o‘quvchiga hikoya qilish bilan cheklanib qoladi. Bu ham noto‘g‘ri. Aslida taqrizchi asarda aks etgan ijtimoiy hayotda yoki adabiyotdagi, san’at orasidagi yangilik uchragan biror yangi hodisa bilaen tanishishi kerak.
Taqrizchi yozmoqchi bo‘lgan taqrizida asar haqida aytmoqchi bo‘lgan fikrida o‘zining aniq pozitsiyasini bilib olishi kerak. Agar asarning to‘g‘ri kelgan joyida olib, tahlil qilishga harakat qilsa, u o‘quvchini o‘z qarashlariga, bergan bahosining to‘g‘ri ekanligiga ishontira olmaydi. Taqrizchining vazifasi o‘zi tushunarsiz narsani tushuntirish, noaniq narsani aniqlashtish, murakkab narsani soddalashtirishdir.
Ko‘p hollarda taqriz yozayotgan tanqidchi publitsistik asarning to‘g‘ridan to‘g‘ri tanqid qiladi.
Aslida, o‘quvchining e’tiborini jal qilish to‘g‘ri gapirish kerak. Bu erda faqat haqqoniy tanqidni hal qiluvchi rol o‘ynamaydi, balki shu bilan birga tanqidchining qarashlarini aniqligi va o‘zining pozitsiyasi ham juda muhim hisoblanadi.
|
| |
Nazorat savollari - Optik tolali oʻzgartirgichlar tanlash uslublari Reja: Tola optikasi Optik tolali texnologiya haqida

Optik tolali oʻzgartirgichlar tanlash uslublari Reja: Tola optikasi Optik tolali texnologiya haqida
1 2 Bog'liqOptik tolali o zgartirgichlar tanlash uslublari Reja Tola optik
1 2
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Optik tolali oʻzgartirgichlar tanlash uslublari Reja: Tola optikasi Optik tolali texnologiya haqida
|