Shaxs bilan ijtimoiy-pedagogik ish olib borish metodikasi va texnologiyasi

|
Shaxs bilan ijtimoiy-pedagogik ish olib borish metodikasi va texnologiyasi
|
bet | 6/7 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 49,99 Kb. | | #264069 |
Bog'liq soff.uz -Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodlari mohiyati.2.2. Shaxs bilan ijtimoiy-pedagogik ish olib borish metodikasi va texnologiyasi.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat lozim darajada samarali olib borilmasligi qayd etiladi. Shu tufayli ham so‘ngi yillarda texnologik yondashuvni qo‘llash rasm bo‘ldi. Har qanday texnologiyaning asosiy bo‘g‘ini pirovard natijani belgilash va unga aniq erishish hisoblanadi. Texnologiyaning boshqa bir afzalligi - uni boshqa odam maxsus o‘rganganidan so‘ng amalga oshirishi mumkinligi.
Algoritm - vazifalarni yechish dasturi bo‘lib, u qaysi amallarning qanday ketma-ketligi yordamida muayyan natijaga erishish mumkinligini aniq tavsiflaydi.
Ijtimoiy texnologiyalar - ijtimoiy munosabatlar va jarayonlarni o‘zgartirish va tartibga solishning optimal usullari haqidagi bilimlar tizimi. Ijtimoiy-pedagogik texnologiya - muayyan ijtimoiy-pedagogik maqsadga erishish yo‘llaridan biri. U ijtimoiy- pedagogik faoliyatning muayyan natijaga erishishni ta’minlovchi bosqichlari, usullari va vositalari tvvsifi sifatida qaraladi.
V.P.Bespalko fikriga ko‘ra, har qanday faoliyat yo texnologiya, yo san’at bo‘lishi mumkin. San’at intuitsiyaga, texnologiya esa - fanga asoslanadi. Ijtimoiy pedagogika fan sifatida rivojlanishi bilan ijtimoiy pedagog faoliyatining texnologiyalashtirilgan yo‘nalishlari ko‘payib borishi lozim. Shu tufayli ham har bir konkret vaziyatda ijtimoiy pedagog quyidagilarni bilishi darkor:
• ijtimoiy-pedagogik maqsadni;
• unga erishish yo‘llarini;
• ob’yekt xususiyatlari va imkoniyatlarini;
• amalga oshirish joyining xususiyatlarini;
• maqsadga erishish imkoniyatlarini;
• amalga oshirish shakllarini.
Shunday qilib, ijtimoiy jarayonlarning texnologiyalashtirilishi muqarrardir. Ayni vaqtda, ijtimoiy-pedagogik faoliyat to‘laligicha texnologiyalashtirilishi ham mumkin emas. Masalan, bola huquqlarini himoya qilish faoliyati asosan qonunchilik bazasiga tayanadi. Ba’zi bir hollarda namunaviy algoritmlarni konkret vaziyatga moslashtirish talab etiladi.
Ijtimoiy-pedagogik texnologiyalarning quyidagi turlari farqlanadi:
• sub’yektga doir texnologiyalar individual yoki jamoaviy bo‘ladi. Individual texnologiyalarga o‘z-o‘zini rivojlantirish, o‘z-o‘zini himoya qilish, mustaqil o‘qib-o‘rganish texnologiyalari kiradi. Jamoaviy texnologiyalar yosh, jins, maqom, kasb-kor belgilariga ko‘ra ajratilishi mumkin. Masalan, ishsizlar uchun bu ishga joylashish texnologiyasi, jismoniy imkoniyatlari cheklangan shaxslar uchun - mehnat bilan davolash va sh.k.;
• faoliyat texnologiyalari. Ular ijtimoiy-pedagogik ishni takomillashtirish, ijtimoiy pedagog faoliyatini optimallashtirishga qaratiladi;
• muhit texnologiyalari (masalan, insonni qurshagan muhitni sog‘lomlashtirish texnologiyalari va sh.k.).
Texnologik jarayon zamirida harakatlar algoritmi yotadi. Umuman olganda ular quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:
1. Diagnostika bosqichi.
2. Boshlang‘ich vaziyat tahlili:
a) vaziyatning bola uchun mushkullik va xavflilik darajasini aniqlash;
b) u ijtimoiy pedagog yechishi lozim bo‘lgan muammolar jumlasiga kirishi yoki kirmasligini aniqlash;
v) sabablarni aniqlash;
g) muammoni qo‘yish;
d) muammoni yechishga bolaning tayyorligi yoki tayyor emasligi.
3. Ijtimoiy-pedagogik muhofaza vazifasini belgilash (loyihalash); yordam ko‘rsatishga o‘zining qodirligini aniqlash; faoliyatni rejalashtirish.
4. Ijtimoiy-pedagogik muhofaza usullarini belgilash, muammoni yechish yo‘llarini topishda bolaga yordam ko‘rsatish.
5. Muammodan chiqish natijalarining tahlili, o‘z faoliyatiga baho berish.
6. Bolaning holati va rivojlanishi ustidan nazorat olib borish. I.G.Zaynishev texnologik faoliyatning besh bosqichini ajratadi:
1. Dastlabki bosqich. Unda muammoni aniqlash, unga baho berish, uning paydo bo‘lishini belgilagan omillarni aniqlash amalga oshiriladi. Ijtimoiy pedagog o‘z intellektual va kasbiy salohiyatini ishga soladi.
2. Maqsadlarni qo‘yish bosqichi. Unda ijtimoiy ish tashkilotchilari va mutaxassislar faoliyatining maqsad va mo‘ljallari ta’riflanadi. Maqsadga qarab unga erishish yo‘llari va vositalari, qo‘shimcha axborot manbalari belgilanadi.
3. Axborotga ishlov berish bosqichi. Unda axborot yig‘ish va tizimlashtirish, uni tahlil qilish va umumlashtirish amalga oshiriladi.
4. Tashkiliy bosqich. Unda belgilangan ijtimoiy ta’sir choralarini belgilangan muddat ichida bajarish amalga oshiriladi.
5. Nazorat-tahlil bosqichi. Unda mutaxassislar faoliyatining yakunlari tahlil qilinadi, ijtimoiy faoliyat vazifalarini ijobiy hal qilishga ko‘maklashuvchi omillar aniqlanadi va kamchiliklarni bartaraf etish yo‘llari belgilanadi.
Pedagogning professional lug‘atida “metod” va “metodika” tushunchalari yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi. Metod - muayyan maqsadga erishish yo‘li, harakat usuli. Metodika - odatdagi vazifalarni yechish imkoniyatini beruvchi metodlar majmui. “Texnologiya” va “metodika” tushunchalarining nisbatini aniqlash zarur. Maqsadni ko‘rsatish texnologiya uchun ham, metodika uchun ham muhimdir. Ammo ijtimoiy-pedagogik faoliyatda maqsadni aniq belgilash imkoniyati ko‘pincha mavjud bo‘lmaydi, ish jarayonida ko‘plab aniqliklar kiritish talab etiladi va ular dastlabki g‘oyaning o‘zgarishiga olib keladi. Bundan tashqari, ijtimoiy pedagog o‘z intuitsiyasiga tayanish huquqiga egaki, texnologik yondashuv doirasida bunga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi.
Texnologiya o‘zining universalligi bilan ajralib turadi. Lozim darajada tayyorgarlikdan o‘tgan mutaxassislar yetakchi texnologiyalarni o‘zlashtira oladilar.
XULOSA
Yuqorida bayon qilingan fikrlardan shunday xulosaga kelish mumkinki, Shuni ta'kidlash kerakki, kasbiy faoliyatning har bir sohasida haqiqatni o'zgartirishning o'ziga xos usullari ishlab chiqilmoqda. Ijtimoiy pedagogikaning "yoshligi" ni hisobga olgan holda, amaliy faoliyatning o'ziga xos ijtimoiy-pedagogik usullari hali ishlab chiqilmagan yoki ular shakllanish bosqichida. Biroq, vaqt o'tishi bilan bunday usullar albatta paydo bo'ladi. Xususan, ijtimoiy pedagogikaning o'ziga xos usuli sifatida qaralishi mumkin bo'lgan ijtimoiy-pedagogik diagnostika usuli juda keng e'tirof etilgan va keng tarqalgan.
Shu bilan birga, o'z usullarining etishmasligi ijtimoiy-pedagogik faoliyatni amalga oshirishga to'sqinlik qilmaydi, chunki u ko'p profilli bo'lib, u turli faoliyat sohalaridan usullarni qo'llashi kerak. Shunday qilib, ta'lim va tarbiya vazifasini bajarishda ijtimoiy pedagog pedagogikada qo'llaniladigan ta'lim va tarbiya usullarini qo'llaydi, tashkiliy funktsiya psixologik usullarni qo'llamasdan tashkilot va boshqaruv usullarini qo'llash, shaxsiy fazilatlarni tashxislash yoki tuzatish uchun bilim va ko'nikmalarni talab qiladi va hokazo.
Shuni ta'kidlash kerakki, ijtimoiy pedagog faoliyatida, boshqa har qanday professional faoliyatda bo'lgani kabi, deyarli barcha ilmiy usullar ham qo'llaniladi, ya'ni. bilish usullari. Avvalo, ular mutaxassisning diagnostika funktsiyasini bajarishda qo'llaniladi, bu esa faoliyat ob'ektini va unga ta'sir ko'rsatadigan muhitni o'rganishni o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, tahlil, sintez, umumlashma va h.k. kabi fikrlash usullari ijtimoiy pedagogga ularning faoliyati va natijalarini doimo tushunishga yordam beradi.
|
| |