nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Antenna-machta quyirlmalarini yoysh

|
Antenna-machta quyirlmalarini yoysh
|
bet | 6/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 3,76 Mb. | | #128830 |
Bog'liq RAntenna-machta quyirlmalarini yoysh
“harakat” holatida antenna machta qurilmalari vertikal holatda bo‘ladi (1-teleskopik, 2- yarimteleskopik) va avtomobil kungasi korpusiga maxsus maxkamlagich yordamida qotiriladi.
Machtaga nayzasimon antennasini yoyish uchun quyidagilarni bajarish lozim:
machta ko‘tarish jarayonida vertikal holatda bo‘lish uchun QShMni tekis maydonga yoyish lozim;
tortgich (ottyajka), kuvalda va qoziqni olish, teleskopik machtadan va YuCh kabelli katushkadan g‘iloflarni yechish;
mashinaning chap bortiga 0,5-1 m masofada yerlash sterjenini qoqish;
yerlash simini avtomobil korpusidagi qisqichga va yerlash sterjeniga ulash;
nayzasimon antennani g‘ilofdan olish va uni yig‘ish;
kabelni antenna kallagini ulash joyiga qotiring, bunda kabel ulanmasi mustahkam qotirilgan bo‘lishi lozim;
antennani teleskopik machtaning yuqori qismiga o‘rnatish;
machtani ko‘tarish;
machtani yuqorigi yelkan (yarus) larini tortgichlar yordamida mahkamlash;
yuqori chastotali kabelning boshqa uchini bortdagi ulash joyiga ulash.
Machtani antenna qurilmasiz yoyish qatiyan man etiladi.
(Teleskopik machta turli hil diametrdagi yuqadevorli dyuralyumin trubalardan tashkil topgan.
Machta balandligi:
Tushirilgan holatda – 2,7 m;
Ko‘tarilgan holatda – 12,1 m;
Machta og‘irligi – 83 kg.
Taleskopik machta tarkibida 1 ta harakatsiz va 7 ta harakatli tizzalar, shuningdek machtani ko‘tarib va tushirish uchun mo‘ljallangan lebedka mavjud;
Tortgichlar har biriga uchtadan bo‘lgan uchta yarusga qotiriladi.
Birinchi yarusning tortgichi machtani ko‘tarishdan oldin qotiriladi.
Ikkinchi yarus - 7,3 m. balandlikda.
Uchinchi yarus –10,3 m. balandlikda.
Tortgichlarning pastgi uchi burchak ostida qoqilgan qog‘iqlarga maxkamlanadi, qoziqlar esa o‘z navbatida machta turgan joydan 8 m uzoqlikda o‘zaro 120° aylanada qoqiladi)
Ikkinchi (yarimteleskopik machta) machtani ko‘tarish seksiyalarni qo‘lda ketma ket tarzda ko‘tarish orqali amalga oshirilida. Machtani ko‘tarish paytida yuqori chastotali kabelni aylanib qolmasligiga e’tibor qaratish kerak;
|
| |
1-§. O‘simliklar organizmining tuzilishi 2-§. Vegetativ a’zolar: ildiz va uning vazifasi 3-§. Novda va poya

|
1-§. O‘simliklar organizmining tuzilishi 2-§. Vegetativ a’zolar: ildiz va uning vazifasi 3-§. Novda va poya
|
bet | 1/8 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 112,74 Kb. | | #141202 |
Bog'liq 2024 3 - Seminar 4 sem
Mavzu: O’simliklar anatomiyasi va morfologiyasi. Tiriklik belgilari. Fotosintez.
Reja:
1-§. O‘simliklar organizmining tuzilishi
2-§.Vegetativ a’zolar: ildiz va uning vazifasi
3-§. Novda va poya
4-§.Barg. Bargning tashqi va ichki tuzilishi
5-§.Generativ organlar. Gulning tuzilishi, xilma-xilligi va to‘pgullar
1-§. O‘simliklar organizmining tuzilishi
Yer sharini umumiy maydoni 510 mln km2 bo‘lib, shundan 149 mln km2 ni quruqlik va 361 mln km2 ni okean va dengizlar tashkil etadi. Ana shu quruqlikda va suvda o‘suvchi o‘simliklarni tuzilishini, ularni tashqi muhit bilan o‘zaro munosabatlarini, o‘simliklarning o‘sishi va rivojlanishida bo‘1adigan hayot jarayonlari jumladan oziqla- nish, nafas olish, ko‘payish, transpiratsiya, fotosintez va hokazolarni. Hozirgi kunda planetamizda 1 mln. ga yaqin hayvon va 500 mingga yaqin turli o‘simliklar borligi aniqlangan. Ularning kelib chiqishini, yer yuzida tarqalish qonuniyatlarini hamda o‘simliklar dunyosini ularning yaqin va uzoq belgilariga asoslanib ma’lum bir sistemaga (fîlogenetik sistema) solishni va nihoyat o‘simliklardan ongli ravishda foydalanish hamda ularni muhafoza qilish yo‘llarini botanika fani o‘rgatadi. “Botanika” so‘zi yunoncha “botane” so‘zidan olingan bo‘lib, ko‘kat, sabzavot degan ma’noni bildiradi. Demak, botanika umuman o‘simliklar to‘g‘risidagi fan bo‘lib, biologiyaning bir qismi hisoblanadi. Bakteriyalar va zamburug‘lar geterotrof o‘simliklar hisoblanadi. Ularning ayrim vakillari moxlar va lishayniklar hatto Antriktidadagi muzlamagan ochiq joylarda ham o‘sadi. Hozirda botanika fanining oldida turgan muhim vazifalardan biri tabiiy sharoitda uchraydigan o‘simlik guruhlarini; cho‘1 dasht, o‘rmon, o‘tloq va shu kabilar bo‘yicha o‘rganib, ulardan xalq xo‘jaligida ongli ravishda foydalanishdan iboratdir. O‘simliklar karbonat angidrid gazini yutib, qo‘shimcha ozuqadek kislorod ishlab chiqaradi. Nobud bo‘lgan o‘simliklarda radioaktiv N2 atomlari asta-sekin radioaktiv parchalanishiga duchor bo‘1ib, qaytadan oddiy azot atomiga aylanadi.
Yer yuzidagi o‘simliklar oziqlanish xususiyatlariga ko‘ra 2 guruhga: avtotrof va geterotroflarga bo‘1inadi. Avtotroflar - xlorofill donachalariga ega bo‘lgan yashil o‘simliklar avtotrof o‘simliklar deyiladi. Bu guruhga kiruvchi o‘simliklar oziqlanishi uchun kerakli organik moddalarni o‘zlari tayyorlaydi. Avtotroflar ham o‘z navbatida ikkiga bo‘linadi: yashil avtotroflar; xlorofilsiz avtotroflar. Yashil avtotroflarga quruqlikda, dengiz, okeanlarda hamda chuchuk suvlarda yashovchi barcha yashil o‘simliklar kiradi. Aftotrof o‘simliklar anorganik moddalardan organik moddalarni sintez qilsalar, geterotrof o‘simliklar esa uning aksini, ya’ni avtotrof o‘simliklar tomonidan tayyorlangan organik moddalarni parchalab mineral moddalarga aylantiradi. Ana shu ikki guruh o‘simliklar ishtirokida tabiatda biologik modda almashinish jarayoni bo‘lib turadi.
|
| |
Bozor iqtisodiyotining asosiy muammolari

|
Bozor iqtisodiyotining asosiy muammolari
|
bet | 2/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 201,48 Kb. | | #110748 |
Bog'liq 7-мавзу QI (3)2. Bozor iqtisodiyotining asosiy muammolari.
1. Nima ishlab chiqarish zarur ?
2. Qanday ishlab chiqarish zarur ?
3. Qancha ishlab chiqarish zarur ?
Foyda keltiradigan tovarlar ishlab chiqariladi, zarar keltiradiganlari ishlab chiqarilmaydi.
Yangi texnika va texnologiya asoslangan korxonalarda ishlab chiqarish zarur.
Iqtisodiy resurslar taqozo qiladigan miqdorda ishlab chiqari-ladi.
4.Kim uchun ishlab chiqarish zarur ?
Aholining alohida tabaqalari(yuqori, o`rta va kam ta`minlanganlar) talabini hisobga olib ishlab chiqarish tashlik qilinadi.
Muammolar
Yechimlar
Kamchiliklari:
- Raqobatning kuchsizlanishiga yo`l qo`yadi (korxonalarning qo`shilib ketishi, monopol tizimlarning vujudga kelishi)
- Ijtimoiy iste`mol xarakteridagi tovarlar bilan ta`minlash layoqatiga ega emas.
- Daromadlar tengsizligining kuchayishiga va aholining mulkiy tabaqalanishiga olib keladi.
- Tovarlar hajmi va pul massasi o`rtasidagi ro`y berib turadigan nomuvofiqliklarni bartaraf eta olmaydi.
- Ish haqi bilan narxlar darajasi muqobilligini ta`minlay olmaydi.
Afzalliklari
Resurslarni samarali taqsimlaydi.
Erkinlikni ta`minlaydi.
Iqtisodiy faollikni rag`batlantiradi.
Bozor – bu ishlab chiqaruvchi (sotuvchi) bilan iste`molchi (xaridor) ni bir –biri bog`laydigan, ayriboshlash jarayonida xizmat qiladigan tartiblar, mexanizmlar va muassasaviy tuzilmalardir.
Bozor vazifalari
Ishlab chiqaruvchi, resurs egalari va iste`molchilarni bog`lash asosida tovarlar, xizmatlar hamda iqtisodiy resurslarning ayriboshlanishi ta`minlash.
Ishlab chiqarishning uzluksiz takrorlanib turishiga yordam berish.
Iqtisodiy resurslarni tarmoqlar, sohalar va korxonalar o`rtasida taqsimlash hamda qayta taqsimlash.
Iqtisodiyotni tartibga solib turish.
3. Bozor vazifalari va turlari.
|
| |
PEDAGOGIKA FAKULTETI - Globallashuv davrida axborot-kommunikatsiya sohasida vujudga kelayotgan dolzarb muammolar

Globallashuv davrida axborot-kommunikatsiya sohasida vujudga kelayotgan dolzarb muammolar
GLOBALLASHUV DAVRIDA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA SOHASIDA VUJUDGA KELAYOTGAN DOLZARB MUAMMOLAR
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Globallashuv davrida axborot-kommunikatsiya sohasida vujudga kelayotgan dolzarb muammolar
|
Axborot texnologiyalarini rivojlantirish markazi

|
Axborot texnologiyalarini rivojlantirish markazi
|
Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 75,72 Kb. | | #126250 |
01.07.2019 Davlat xizmati markazi
2243180
Yuridik shaxs (tadbirkorlik subyektlari) davlat ro’yhatidan o’tkazilganligi to’risida
GUVOHNOMA
Ushbu bilan Tadbirkorlik subyektlari yagona davlat reyestriga
“AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI RIVOJLANTIRISH MARKAZI” Masuliyati cheklangan
jamiyat
(Yuridik shaxsning - tadbirkorlik subyektining tashkiliy-huquqiy shakli ko’rsatilgan holdagi to’liq nomi)
“AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI RIVOJLANTIRISH MARKAZI”MCHJ
(Yuridik shaxsning qisqartirilgan nomi)
Tashkil etish (qayta tashkil etish, boshqa ro’yhatdan o’tkazish ma’lumotlarini o’zgartirish )
01.07.2019 739318 ro’yxatdan raqamli yozuv kiritilganligi tasdiqlanadi.
(sana . oy (so’z bilan),yil):
Soliq to’lovchining idenfikatsiya raqami (STIR): 306546945
Tashkiliy-huquqiy Masuliyat cheklangan jamiyat
shakli:
|
| |
Sug‘urta biznesi fanining predmeti va ob’ekti. Sug‘urta biznesini sug‘urta faoliyati bo‘yicha turkumlash

|
Sug‘urta biznesi fanining predmeti va ob’ekti. Sug‘urta biznesini sug‘urta faoliyati bo‘yicha turkumlash
|
Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 11,79 Kb. | | #158527 |
Bog'liq 2 ЖН Сугурта бизнеси (1)
Sug‘urta biznesi fanining predmeti va ob’ekti.
Sug‘urta biznesini sug‘urta faoliyati bo‘yicha turkumlash.
Sug‘urta mahsulotini yaratish texnologiyasi.
Sug‘urta bozorining institutsional tuzilishi, uning umumiy xarakteristikasi.
Sug‘urta biznesida sug‘urta vositachilarining tutgan o‘rni va ular bilan o‘zaro munosabatlarni tashkil etish tartibi.
Sug‘urta biznesida moliyaviy faoliyatni byudjetlashtirish.
Sug‘urta tashkilotlarida moliyaviy natijaning shakllanishi.
Aktuariylar boshqarmasi va uning faoliyatini tashkil etish sikllari.
Sug‘urta zahiralari va ularning umumiy xarakteristikasi.
Sug‘urta biznesini soliqqa tortish va uning tartiblari.
Sug‘urta tashkilotining aktuar hisoboti va uning auditorlik tekshiruvini tashkil etish.
Sug‘urta biznesida sug‘urta tashkilotining bo‘limlari faoliyatini tashkil etish.
|
| |
-yilning yanvar - dekabr oylarida Respublika bo‘yicha jami 93214 ta yangi kichik korxona va mikrofirma tashkil etildi

|
-yilning yanvar - dekabr oylarida Respublika bo‘yicha jami 93214 ta yangi kichik korxona va mikrofirma tashkil etildi
|
bet | 6/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 201,48 Kb. | | #110748 |
Bog'liq 7-мавзу QI (3)2022-yilning yanvar - dekabr oylarida Respublika bo‘yicha jami 93214 ta yangi kichik korxona va mikrofirma tashkil etildi Iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha yangi tashkil etilgan kichik korxona va mikrofirmalarning eng yuqori qismi savdoda – 35213 ta yoki jamiga nisbatan 37,8 % ni, sanoatda – 18596 ta yoki 19,9 %, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida – 14969 ta yoki 16,1 % hamda qurilishda – 6009 ta yoki 6,4 %ni tashkil etdi O‘zbekistonda 10 mingdan ortiq qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi korxona faoliyat yuritmoqda
Mamlakatimizda hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari doirasida 2018—2019-yillarda 26,2 trillion so‘mlik 712 ta, shu jumladan, 2022-yilda 927,4 million dollarlik 549 turdagi qurilish materiallari ishlab chiqarish loyihalari amalga oshiriladi. 2018-yil 1-sentabr holatiga 549 ta loyiha bo‘yicha 4 trillion 232 milliard so‘mlik mablag‘ o‘zlashtirildi
- Prezidentimizning Rossiya Federatsiyasi, Xitoy, Turkiya va Janubiy Koreya davlatlariga tashrifi doirasida 2017—2020-yillarda zamonaviy import o‘rnini bosuvchi qurilish materiallarini ishlab chiqarish uchun xorijiy investitsiyalarni jalb qilish maqsadida ilg‘or xorijiy kompaniyalar bilan umumiy qiymati 1459,8 million dollarlik 29 ta kelishuv imzolandi. Bunda tarmoqda 3935 ta yangi ish o‘rnini yaratish ko‘zda tutilmoqda. Shulardan 12 tasi 2018-yilda, 14 tasi 2019-yilda, 3 tasi 2020-yilda ishga tushiriladi
Модернизация Диверсификация Реструктуризация
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ФУҚАРОЛИК КОДЕКСИ - 62-модда. Масъулияти чекланган жамият
- Масъулияти чекланган жамият деб бир ёки бир неча шахс томонидан таъсис этилган, устав фонди (устав капитали) таъсис ҳужжатлари билан белгилаб қўйилган миқдорлардаги улушларга бўлинган жамият тан олинади. Масъулияти чекланган жамиятнинг иштирокчилари унинг мажбуриятлари бўйича жавобгар бўлмайдилар ва жамият фаолияти билан боғлиқ зарар учун ўзлари қўшган ҳиссалар қиймати доирасида жавобгар бўладилар.
- Жамиятнинг ўз ҳиссасини тўла қўшмаган иштирокчилари жамият мажбуриятлари бўйича ҳар бир иштирокчи ҳиссасининг тўланмаган қисмининг қиймати доирасида солидар жавобгар бўладилар.
- Масъулияти чекланган жамиятнинг фирма номи жамиятнинг номини, шунингдек «масъулияти чекланган» деган сўзларни ўз ичига олиши керак.
- (62-модданинг тўртинчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-yilning yanvar - dekabr oylarida Respublika bo‘yicha jami 93214 ta yangi kichik korxona va mikrofirma tashkil etildi
|
Korxona vazifalari, xuquqlari,tashkiliy asoslari va bozor munosabatrlariga o’tishda tutgan o’rni

|
Korxona vazifalari, xuquqlari,tashkiliy asoslari va bozor munosabatrlariga o’tishda tutgan o’rni
|
bet | 3/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 201,48 Kb. | | #110748 |
Bog'liq 7-мавзу QI (3)Korxona vazifalari, xuquqlari,tashkiliy asoslari va bozor munosabatrlariga o’tishda tutgan o’rni - Korxona — yuridik shaxs huquqiga ega boʻlgan mustaqil xoʻjalik yurituvchi subʼyekt. Mahsulotlar, tovarlar ishlab chiqarish, xizmatlar koʻrstish, ishlarni bajarish uchun tashkil etiladi. Iqtisodiy faoliyatning xilma-xil turlari bilan shugʻullanadi. Davlat, munitsipial, jamoa, qoʻshma, yakka (oila, xususiy) korxonalar bor
Корхона турлари:
Фаолият турларига қараб:
- Ишлаб чиқариш корхоналари;
- Тижорат корхоналари;
- Молиявий корхоналар;
- Маслахат корхоналари
Ходимлар сонига кўра:
- Кичик корхоналар;
- Йирик корхоналар
Мулк шаклларига муносиб корхоналар куйидагича шаклларга таснифланиши мумкин:
- шахсий ёки хусусий мулкка асосланган хусусий корхоналар;
- жамоат мулкига асосланган корхоналар;
- давлат мулкига асосланган корхоналар;
- аралаш мулкка асосланган қўшма корхоналар;
- ажнабий давлатлар, ажнабий фуқаролар мулкига асосланган корхоналар.
Корпорация
Тўлиқ ширкатлар ва коммандит хўжалик ширкатлари
Масъулияти чекланган жамиятлар
Қўшимча масъулиятли жамиятлар
Акциядорлик жамияти
Корпоратив бирлашма
Хўжалик уюшмаси
Концерн
Консорциум
Картел
Конгломерат
Трест
Синдикат
Холдинг
Корпорациялар икки катта туркумга эга
Тўлиқ ширкат – иштирокчилари ўз ўрталарида тузилган шартномага мувофиқ ширкат номидан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланадиган ҳамда унинг мажбуриятлари бўйича ўзларига қарашли бутун мол-мулк билан жавоб берадиган ширкат. Кўриниб турибдики, тўлиқ ширкатда иштирокчиларнинг жавобгарлиги ширкатнинг мол-мулки билан чегараланмасдан балки иштирокчиларнинг мол-мулкини ҳам қамраб олади. Яъни агар тўлиқ ширкат фаолияти юзасидан жавобгарлик вужудга келса ва бу жавобгарлик тўлиқ ширкатнинг активлари қийматидан ошиб кетадиган бўлса, жавобгарлик тўлиқ қопланмагунга қадар ундирув ширкат аъзоларининг мол-мулкига қаратилиши мумкин. Мисол: А номли тўлиқ ширкат (3 та аъзоси бор) активлари қиймати 10 млн. сўм. Фаолият юритиши натижасида Б шахс олдида 15 млн.лик қарздорлик вужудга келди. Суд А да Б олдидаги қарздорлигини тўлиқ қоплаши ҳақида қарор чиқарган тақдирда, А бутун активлари билан жавоб беради, яъни 10 млн.сўм ва қолган 5 млн.сўм қарздорлик 3 та иштирокчининг шахсий мол-мулкига қаратилади.
|
| |
Тўлиқ ширкатнинг афзалликлари

|
Тўлиқ ширкатнинг афзалликлари
|
bet | 4/7 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 201,48 Kb. | | #110748 |
Bog'liq 7-мавзу QI (3)Тўлиқ ширкатнинг афзалликлари: қўшимча кредит жалб этишнинг осонлиги; кредиторлар томонидан ишончнинг юқорилиги; иштирокчилар ўртасида ўзаро ишончнинг юқорилиги.
Камчилиги: иштирокчилар ўз мол-мулки билан ҳам жавобгар бўлади.
Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 60-моддаси.
Коммандит ширкат – ширкат номидан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширадиган ҳамда ширкатнинг мажбуриятлари бўйича ўзларининг бутун молмулклари билан жавоб берадиган иштирокчилар (тўлиқ шериклар) билан бир қаторда ширкат фаолияти билан боғлиқ зарар учун ўзлари қўшган ҳиссалар доирасида жавобгар бўладиган ҳамда ширкат томонидан тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда қатнашмайдиган бир ѐки бир неча иштирокчи (ҳисса қўшувчи, коммандитчи) мавжуд ширкат ҳисобланади. Коммандит ширкатта тўлиқ ширкат каби ширкат фаолияти юзасидан бутун мол-мулки билан жавоб берадиган иштирокчилар ҳамда фақат қўшган улушига яраша жавоб берадиган иштирокчилар бўлади. Коммандит ширкат фаолиятини бошқаришда иштирок этмайди ҳамда фақат қўшган улуши доирасидагина жавоб беради. Масалан Ф коммандит ширкатда А ва Б иштирокчилар тўлиқ шериклар бўлса, В эса коммандитчи. Юқоридаги мисолдаги каби ҳолатда А ва Б лар Н олдидаги қарздорликни етмаган қисмини ўз шахсий мол-мулклари ҳисобидан қоплашса, В эса фақатгина қўшган улуши доирасида жавобгар бўлади ва унинг шахсий мол-мулкига ундирув қаратилмайди. Агар коммандитчи 100 сўм қўшган бўлса, 100 сўм йўқотади, 1000 сўм қўшган бўлса 1000 сўм холос.
Афзаллиги: кредит жалб қилишнинг осонлиги ва кредиторларнинг ишончи юқорилиги.
Камчилиги: тўлиқ шерикларнинг ўз шахсий молмулки билан жавоб беришлари ва коммандитчининг бошқарувда умуман иштирок этмаслиги.
Масъулияти чекланган жамият – бир ёки бир неча шахс томонидан таъсис этилган, устав фонди (устав капитали) таъсис ҳужжатлари билан белгилаб қўйилган миқдорлардаги улушларга бўлинган жамиятдир. Масъулияти чекланган жамиятнинг иштирокчилари унинг мажбуриятлари бўйича жавобгар бўлмайдилар ва жамият фаолияти билан боғлиқ зарар учун ўзлари қўшган ҳиссалар қиймати доирасида жавобгар бўладилар. Таъсисчида юридик шахснинг ушбу ташкилий ҳуқуқий шаклини танлашдан асосий сабаб жавобгарликнинг чекланганлиги (яъни иштирокчилар қўшган улушларига яраша жавоб берадилар, холос) ҳамда айнан ушбу ташкилий-ҳуқуқий шакл кичик ва ўрта бизнеснинг ривожланишига мўлжалланганлигидир.
|
| |
1-rasm. Sirpanish podshipnigining yuzalari

|
1-rasm. Sirpanish podshipnigining yuzalari
|
Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 499,39 Kb. | | #158085 |
Bog'liq ишлов бериш маршрутини танлаш
Har qanday mashinasozlik zavodining tarkibida tayyorlov sexi bilan birgalikda mexanika sexi mavjud bo‘lib, ularda zagotovkaning tashqi yuzasidan ishlov berish uchun qo‘shimlar qirqim tashlanadi. \ushbu so‘zlarni isboti sifatida 1-rasmda ko‘rsatilgan “Sirpanish podshipnigi korpusi” misolida ko‘rib chiqish mumkin. Ushbu zagotovkadagi nomerlangan yuzalarning aniqligi va g‘adir-budirligi har xil bo‘ladi. Zagotovkani detalga aylanish jarayonida bir qancha ishlov berish bosqichlarida o‘tadi, ularning har biri yuzaning ma’lum bir aniqligini va sifatini olinishini ta’minlaydi.
Detal yuzasiga ishlov berish marshrutini grafik jadval usulida ko‘rish mumkin. 1-rasmdagi sirpanish podshipnigi korpusining 2-4 va 6-9 yuzalari qora ishlov berishga muhtoj, 1-bazaviy yuzada qora va yarim toza ishlov beriladi, 5-ijrochi yuzada d=60H7 o‘lcham aniqligiga hamda Ra 6,3 mkm g‘adir-budirlikka erishish uchun qora, yarim toza va toza ishlov berilishi lozim. Jadvalni tahlili shuni ko‘rsatadiki, podshipnik korpusini tayyorlashning texnologik jarayonining davomiyligi eng aniq yuzaga ishlov berish marshruti bilan aniqlanadi, ya’ni 5-podshipnik ostidagi yuzaga.
1-rasm. Sirpanish podshipnigining yuzalari.
1-jadval. Detal zagotovkasi yuzalariga ishlov berish usullari va aniqligi.
Agar podshipnik korpusini tayyorlash aniqligini qobiqli formalarga quyish usulini qo‘llab 13 kvalitetgacha oshirilsa, 2-4 va 6-10-yuzalarga mexanik ishlov berish zarurati qolmaydi. Lekin, bunday zagotovkani olish tannarxi qimmat bo‘ladi.
Agar zagotovkani eriydigan modellarga quyish usuli bilan olinsa, 11-kvalitet aniqlikni olish mumkin, shunda mexani ishlov berish hissasiga faqat 1-yuzaga yarim toza frezerlash bilan, 5,6,9-yuzalarning ichi toza yo‘nib kengaytiriladi, 10-yuzadagi M10 tuynukka ishlov beriladi. Bunda 2-4, 7-8 yuzalarnining aniqligi ortiqcha bo‘lib qoladi. Bunday zagotovkaning tannarxi yana ham qimmatroq bo‘ladi.
Shunday qilib, zagotovka tashqi qatlamining sifati va aniqligi mexanik ishlov berish texnologik jarayoni strukturasiga va zagotovkaning tannarxiga kuchli ta’sir qiladi.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalr vazirligi surxondaryo viloyati denov tumani

O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalr vazirligi surxondaryo viloyati denov tumani
ishlab chiqarish ishchi avto
2023- yil O‘zbekiston Respublikasi Oliy tа’lim,fan va innovatsiyalar vаzirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, Professional ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2023-yil 11-avgustdagi 4-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2023-yil 25-avgustdagi 391-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan namunaviy o’quv rejada “Traktorchi-mashinist” kompitensiyasi ishlab chiqarish amaliyoti ga ajratilgan soatlar miqdori: O’quvchining umumiy o’quv yuklamasi 252 soat, shu jumladan mashg’ulot turlari bo’yicha ajratilgan soatlar :
Download 271 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalr vazirligi surxondaryo viloyati denov tumani
|
TOBE bog`lanish - Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad

|
Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad
|
bet | 3/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #150210 |
Bog'liq 8-sinf 2019 teng va tobe boglanish sadikov.uz TOBE bog`lanish:
- bir mustaqal so`z boshqa mustaqil so`zni izohlaydi,ya`ni tobe so`z hokim so`zga bo`ysunadi;
- kamida ikkita mustaqil so`z bo`lishi kerak;
- ikki va undan ortiq so`zdan iborat bo`lishiga qaramay,bitta tushunchani ifodalaydi;
- tobe so`z hokim so`zga kelishiklar,ko`makchilar va ohang yordamida bog`lanad;
- tobe bog`lanishdan “so`z birikmasi “ hosil bo`ladi
Masalan: a) kelishiklar bilan
kitobni o`qimoq, b) ohang bilan
uyga kirmoq, a`lochi o`quvchi
radiodan eshitmoq, issiq havo
ko`chada o`tirmoq, qunt bilan o`qimoq
maktabning hovlisi, to`satdan uchrashmoq
d) ko`makchilar bilan
telefon orqali eshitmoq,
onam uchun olmoq
Diqqat savol! Nega b guruhdagi qunt bilan o`qimoq birikmasi ko`makchilar, to`satdan uchratmoq esa kelishiklar qatoridan o`rin olmagan?
N avbat yana sizga
……..ni ……..
…….ga ………
……..dan ……..
……..bilan ……..
Yana savol! Bilan so`zi qachon ko`makchi ,qachon bog`lovchi?
Gapda so`zlarning tobe bog`lanishi yuzasidan berilgan ma`lumotni tushundingizmi? _______
IV. Mustahkamlash. 23- topshiriq. (Yozuv taxtasida bajariladi. Daftaringizga yozing)
Shart: Ajratib ko`rsatilgan so`z birikmalaridagi tobe so`z hokim so`zga nima vositasida bog`langan va hokim so`z qaysi turkumga oid?
1.Hech bir xalq dalada ishlash doston yozishdek shonli ish ekanligini anglab yetmaguncha yuksalmaydi.
2. Hech narsa qilmaslik - bu juda og`ir ish.
3. Baxt yalqovga begona.
4.Betashvish bosh qayda, mehnatsiz osh qayda?
Namuna: dalada ishlash – dalada- tobe so`z, ishlash- hokim so`z, tobe soz hokim so`zga –da kelishik qo`shimchsi orqali bog`langan.
24-topshiriq (Yozuv taxtasida bajariladi. Daftaringizga yozing)
Shart: Ajratib ko`rsatilgan so`z birikmalaridagi tobe so`z hokim so`zga nima vositasida bog`langan va hokim so`z qaysi turkumga oid?
Dunyodagi eng og`ir yuk hasad yukidir. Chunki hasadchi butun dunyodagi shod va quvnoq odamlarning quyg`ularini o`z ustida yuklab yuradi.
Boy insonlar pulni ko`proq toppish hamda jamlashni o`ylasa,kambag`al odamlar uni ko`proq sarflashni o`ylaydi.
Olimlar o`rtasidagi hasad va ko`rolmaslik jamiyat uchun ofatdir.
Namuna: Shod va quvnoq - va teng bog`lovchisi, shod - sifat, quvnoq - sifat.
|
| |
Qunt bilan o`qimoq, to`satdan uchratmoq,zavq bilan o`qimoq

|
Qunt bilan o`qimoq, to`satdan uchratmoq,zavq bilan o`qimoq
|
bet | 5/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #150210 |
Bog'liq 8-sinf 2019 teng va tobe boglanish sadikov.uz . Qunt bilan o`qimoq, to`satdan uchratmoq,zavq bilan o`qimoq kabi so`z birikmalarining bog`lanish turini belgilang.
A. Moslashuv B. Bitishuv S. Boshqaruv D. Teng
7. Qiziqarli kitob, uy ishi, sinfdoshlarning barisi, hammadan go`zal so`z birikmalari qaysi jihatiga ko`ra bir xil?
A . Birikuv usuliga ko`ra B. Bog`lanishiga ko`ra S. Qaysi turkum bilan ifodalanishiga ko`ra D. B va S
8.Gushtasp o`z yurtiga qaytib,martabaga erishgandan keyin barcha yosh-u qarini nimaga da`vat qildi?
A. O`qishga B. Hunar o`rganishga S. O`qish va hunar o`rganishga D. Kasb- hunar o`rganishga
Baholash
Test javoblari : 1 2 3 4 5 6 7 8 7-8 - 5
B A S D B B D D 5 -6 - 4 Ball : _______
3-4 - 3 Baho: _______
O`qituvchi: Dars tugadi,ammo nimadir hali ham tartibsiz holatda turibdi ,deydi. O`quvchilar darsning boshida o`qituvchi tartibsiz joylashtirib qo`ygan ko`rgazmalarni to`g`rilab qo`yishadi.
Dars yakuni: 1) o`quvchilarni baholash
2) uyga vazifa: 36-bet, 61- mashq.
|
| |
J: Boshqaruv - Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad

|
Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad
|
bet | 2/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #150210 |
Bog'liq 8-sinf 2019 teng va tobe boglanish sadikov.uz J: Boshqaruv
6. Ikki taraflama bog`lanish deb qaysi bog`lanishga aytiladi?
J: Moslashuv
7. Onam uchun, maktab sari, quyosh kabi so`zlarning birikuvi nega so`z birikmasini hosil qilmaydi?
J: Uchun, sari kabi so`zlari mustaqil ma`noli so`z bo`lmagani uchun.
8.So`zlarning bog`lanishidagi hokim va tobe so`zning o`rni qanday?
J:Oldin-tobe, keyin-hokim
9. So`z birikmasi bo`lishi uchun nimalar bo`lishi kerak?
J: Kamida ikkita mustaqil so`z bo`lishi kerak.
III.Yangi mavzu bayoni
1-topshiriq . Matn o`qiladi. O`quvchilar matnni o`qishi jarayonida o`qituvchi bir qancha ko`rgazmalarni doskaga yopishtiradi. (Matndagi doskaga tartibsiz yopishiriladigan bog`lanishlar: birovdan so`ramoq, pichoq va bolta, ko`p o`ylamoq, o`zlariga sherik qilmoq, yosh-u qari, kasb va hunar ,o`rganishga da`vat qilmoq, ikkinchi qismi, birovdan so`ramoq )
Mavzu: Teng va tobe bog`lanish
Aziz o`quvchim, bugun darsda siz bilan o`rganishimiz kerak bo`lgan tunchalar (maqsad ) to`rtta:
1) gapda so`zlarning bog`lanishi
2) teng bog`lansh
3) tobe bog`lanish
4) otli va fe`lli birikmani bir-biridan farqlash
Birinchi tushuncha
Gapda so`zlar ikki xil yo`l bilan bog`lanadi:
Ikkinchi tushuncha
TENG bog`lanish:
- bir mustsqil so`z boshqasiga ergashmaydi, izohlamaydi;
- hokim, tobe so`z bo`lmaydi;
- har bir so`z ma`no mustaqilligini saqlaydi, alohida-alohida narsalarni nomlab keladi;
- ikkala so`z ham teng huquqli bo`ladi;
- va, hamda, bilan kabi bog`lovchlar, ohang va –u, -yu kabi bog`lovchi vositasidagi yuklamalar yordamida bog`lanadi;
- teng bog`lanishdan “so`z qo`shilmasi” hosil bo`ladi
Masalan: onam hamda men; olam va odam; oy bilan quyosh; ota-yu ona
Qani, aziz o`quvchim navbat sizniki !
……..va…………
……….bilan ………..
……… hamda ……….
……..-yu ……..
…… -u ……….
Gapda so`zlarning teng bog`lanishi yuzasidan berilgan ma`lumotni tushundingizmi? _______
_ ___________________________________________
Uchinchi tushuncha
|
| |
To`rtinchi tushuncha - Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad

|
Fan: ona tili Mavzu: Teng bog`lanish va tobe bog`lanish Maqsad
|
bet | 4/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #150210 |
Bog'liq 8-sinf 2019 teng va tobe boglanish sadikov.uz To`rtinchi tushuncha
OTLI VA FE`LLI BIRIKMA!
So`z birikmasida asosiy tushuncha hokim so`zda qoladi,shuning uchun ,aynan, hokim so`zning qaysi turkumi bilan ifodalanishiga ko`ra ikki guruhga bo`linadi:
1) otli so`z birikmasi 2) fe`lli soz birikmasi
Sof fe`l
ot sifatdosh
sifat harakat nomi
son ravishdosh
ravish
olmosh
otlashgan so`zlar
Masalan: qiziqarli kitob – otli so`z birikmasi Masalan: yaxshi o`qimoq
Mustahkamlash uchun topshriq. Berilgan so`z birikmalarini fe`lli so`z birikmalari va otli so`z birikmalariga ajrating va quyidagi qatorlarga yozing.
Hammasidan katta, chumchuqning chug`ur-chug`uri, tez yugurgan, ohista gapirish, do`stlarning barchasi, o`qdan tez, ta`sirli so`zlab,anketa savollari, onadek aziz,o`quvchilarning beshtasi ,tez yugurgan,tarixiy shaxs.
Otlli so`z birikmasi Fe`lli so`z birikmasi
-------------------------------------------- -----------------------------------------------
-------------------------------------------- -----------------------------------------------
-------------------------------------------- -----------------------------------------------
-------------------------------------------- -----------------------------------------------
-------------------------------------------- -----------------------------------------------
--------------------------------------------- -----------------------------------------------
Otli va fe`lli so`z birikmasi yuzasidan berilgan bilimlarni o`zlashtira oldingizmi? ___________
A`lo mamlakatning a`lo farzandi, Bilib qo`yki,seni Vatan kutadi!
Mustahkamlash uchun test
1.Bir mustaqil so`z boshqa mustaqil so`zni izohlaydigan bog`lanish
A. Teng bog`lanish B. Tobe bog`lanish S.Mazmuniy bog`lanish D. Teng va tobe bog`lanish
2. So`z qo`shilmasi so`zlarning qanday bog`lanishidan hosil bo`ladi?
A.Teng bog`lanishdan B. Tobe bog`lanishdan S. Sintaktik bog`lanishdan D. Mazmuniy bog`lanishdan
3. Qaysi bog`lanishda ikkala so`z ham teng huquqli bo`ladi?
A. Tobe bog`lanishda B. Mazmuniy bog`langanda S. Teng bog`langanda D. Teng va tobe bog`langanda
4. So`z birikmasi nimaga ko`ra fe`lli so`z birikmasi va otli so`z birikmasiga ajraladi?
A. Tobe so`zning qaysi turkumga oidligiga ko`ra B. Teng huquqli so`zlarni bog`lovchi vositalariga ko`ra
S. Tobe so`zlarni bog`lovchi vositalariga ko`ra D. Hokim so`zning qaysi turkumga oidligiga ko`ra
5.So`z birikmasidagi tobe so`z qanday vazifa bajaradi?
A. Asosiy mazmunni aniqlashtiradi B. Hokim so`zni aniqlab,to`ldirib keladi
S. Hokim so`zni o`ziga bog`lab keladi D. Asosiy mazmunni o`zida saqlab qoladi
6
|
| |
Umumiy o’rta ta’lim maktabi

|
Umumiy o’rta ta’lim maktabi
|
bet | 1/11 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #116244 |
Bog'liq 1 SINF Iqtidorli O\'QUVCHILAR BILAN ISHLAR 2023 2024 yil 2
Maktabgacha va maktab ta’limi bo’limi
-umumiy o’rta ta’lim maktabi Boshlang’ich sinf o’qituvchisi
ning 1-sinflar uchun
ONA TILI VA O’QISH SAVODXONLIGI
VA MatematiKA Fanlaridan
IQTIDORLI O’QUVCHILAR BILAN
ISHLASH Hujjatlar to’plami
202 -202 -o’quv yili IQTIDORLI O’QUVCHI QANDAY ANIQLANADI?
“Iqtidorli o’quvchilarni aniqlash va o’qitish uslubiyot, psixologik – pedagogik va tashkiliy sharoitlarni yaratiladi, bunday bolalar va yoshlarga oid ma’lumotlarning respublika banki va monitoringi shakllanadi”
IQTIDORLI O’QUVCHILAR BILAN ISHLASH QANDAY TASHKIL ETILADI?
“Maxsus dasturlari, progressiv pedagogik texnologiyalar” ishlab chiqish uchun eng yaxshi pedagog va olimlar jalb qilinadi, o’quv – tarbiya jarayonida ularning faol
ishtiroki ta’minlanadi.
Fan av texnika, siyosat va iqtisodiyotni, madaniyat va san’atni o’rgatish markazlari qabilidagi hamda milliy (elita) ta’lim muassasalari tahkil etiladi.
Iqtido rli bolalar va iste’dodli yoshlarni chet ellarga umumiy va kasbiy jihatdan tayyorgarlikdan o’tkazishga qaratilgan sobitqadam faoliyat amalga
oshiriladi.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
“KADRLAR TAYYORLASH MILLIY DASTURI” DAN
IQTIDORLI O’QUVCHILAR BILAN ISHLASH REJASI
№
|
Bajariladigan ishlar
|
Izoh
|
1
|
Iqtidorli o’quvchilarni aniqlash. Ularning shaxsiy anketalarini tuzish.
|
|
2
|
Iqtidorli o’quvchilar bilan ishlash bo’yicha maxsus reja va mukammal dastur ishlab chiqish
|
|
3
|
Iqtidorli o’quvchilarni to’garak va klublarga jalb qilish
|
|
4
|
Iqtidorli o’quvchilarni fan olimpiadalariga biriktirish
|
|
5
|
Fan olimpiadalari, konsepsiyalar, musobaqalarga jalb qilish
|
|
6
|
Iqtidorli o’quvchilarning qiziqishlariga qarab, kichik ilmiy, ijodiy ishlarga yo’naltirish
|
|
7
|
Iqtidorli o’quvchilarni “Kamolot”, “Kamalak”, “Kelajak ovozi” jamg’armalari faoliyatiga, klublariga jalb qilish
|
|
8
|
Iqtidorli o’quvchilar haqidagi materiallarni, shuningdek, iste’dodli bolalarning ijod namunalarini matbuotda chiqarishga ko’maklashish
|
|
9
|
Iqtidorli o’quvchilar ijod namunalari ko’rgazmasini tashkil etish
|
|
10
|
Iqtidorli o’quvchilar faoliyatining monitoring natijalari asosida ularni rag’batlantirish. (faxriy
yorliqlar berish, ota – onalariga tashakkurnomalar yuborish, jamoa oldida e’tirof etish va boshqalar)
|
| IQTIDORLI O’QUVCHILARNI ANIQLASH,
ISHLASH, RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI
Kadrlar tayyorlashda dolzarb va katta istiqbolli yo'nalishlardan biri – maktab o’quvchilari orasidan iqtidorli, zukko bolalarni aniqlash, ularni alohida dasturlar asosida o'qitish, xalq xo'jaligi uchun malakali mutaxassislar qilib yetishtirlshdir.
O’zbek avlodini jahonga ko’z – ko'z qiladigan insonlar bu iste'dodli, qobiliyatli, zukko, malakali, o'z ishining ustasi bo’lgan yoshlardlr.
Dono, tetik, aqli raso bolalarni sinf o'quvchilari orasidan asosli ravishda tanlashimiz va ularni layoqat yo'nalishlari, qobiliyatlariga qarab u yoki bu sohaga, kasbga yo’naltirishimiz kerak. Iste’dodlarni tanlashda aslo xatoga yo’l qo’ymaslik kerak.
|
| |
Aliyev Yaxyobekning "Muhandislik dasturlari"

|
Aliyev Yaxyobekning "Muhandislik dasturlari"
|
bet | 1/2 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 295,39 Kb. | | #125889 |
Bog'liq Aliyev yaxyo Muhandislik Dasturlari
FARG‘ONA POLITEXNIKA INSTITUTI
KOMPYUTERLASHGAN LOYIHALASH TIZIMLARI
fakulteti TJICHAB 46-21 guruh talabasi
Aliyev Yaxyobekning
“Muhandislik dasturlari” fanidan
tayyorlagan mustaqil ishi
Bajardi: Aliyev Yaxyobek
Qabul qildi: Obidjonov Zafarjon
Mavzu:SCADA TIZIMLARI
REJA:
1 SCADA tizimlari haqida ma’lumot
2 Avtomatizatsiya haqida ma’lumot 3 SCADA tizimlarini himoya qilish
SCADA tizimlari haqida ma’lumot
SCADA bu qisqartma bo‘lib, Supervisory Control va Data Acquisition degan ma'noni anglatadi. Bu yuqori darajadagi nazorat uchun tarmoqlar va kompyuterlar va grafik foydalanuvchi interfeyslaridan foydalanadigan arxitekturani boshqarish tizimi. SCADA shuningdek, loyihalashtirilgan qurilish jarayonlarini boshqarish va boshqarish uchun ishlatiladi.
SCADA katta va kichik tizimlarda qo‘llaniladi. Foydalanish misollariga quyidagilar kiradi:
Sanoat jarayonlari
Infratuzilma jarayonlari
Imkoniyat jarayonlari
SCADA TRACE MODE.
WebAccess grafik interfeysi alohida ishchi ekranlar sifatida yaratilgan. Ularning har biri faqat kerakli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi, ular vaqt o'tishi bilan dinamik ravishda o'zgarib turadigan animatsion mnemonik diagrammalar va grafiklar ko'rinishida ko'rsatiladi. Operator ma'lumotni idrok etishda xatoliklarga yo'l qo'ymasdan, tizim holatini unga tushunarli shaklda osongina o'qiy oladi.
SCADA tarkibiy qismlari turli xil tizimlarni o‘z ichiga oladi. Ular orasida nazorat kompyuterlari, masofaviy terminal bloklari, dasturlash mumkin bo‘lgan mantiqiy tekshirgichlar, aloqa infratuzilmasi, odam-mashina interfeysi va signalizatsiya bilan ishlash kiradi. Telstar asboblariMasalan, SCADA va PLC tizim ehtiyojlari uchun to‘liq mahsulot va xizmatlar qatorini taqdim etadi. Siz nima qilayotganlari haqida ko‘proq bilish uchun ularning saytiga kirishingiz mumkin.
PLC
PLC - bu programlanadigan mantiqiy kontrollerning qisqartmasi, yig‘ish liniyalari, robot qurilmalari yoki yuqori ishonchlilikdan foydalanadigan har qanday qurilma kabi ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish uchun moslashtirilgan sanoat raqamli kompyuter.
PLClar ko‘pincha raqamli va analog I / O-ni, haroratning kengaytirilgan diapazonini va tebranish va ta'sirga chidamliligini ta'minlash uchun mo‘ljallangan. PLC AQShda avtomobilsozlik sanoatida tug‘ilgan va shu sababli konveyerning samaradorligi modellari uchun ishlab chiqarilgan. Tez orada mantiq oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarish kabi og‘ir qayta ishlashni talab qiladigan biznesning boshqa sohalariga ham tatbiq etildi. Ishlab chiqarish joylarida iqlim o‘zgarishi haddan tashqari tabiat bo‘lganligi sababli, PLClar harorat, shovqin va tebranishning o‘zgarishiga qarshi turish uchun qilingan. SCADA-dan foydalanish signalizatsiya paytida xatolarni qayta ishlashni boshqarishi mumkin.
|
| |
5 mavzu: Qishloq xo’jaligida yer-suv, moddiy texnika resurslari va ulardan samarali foydalanishni boshqarish Reja

5 mavzu: Qishloq xo’jaligida yer-suv, moddiy texnika resurslari va ulardan samarali foydalanishni boshqarish Reja
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 5 mavzu: Qishloq xo’jaligida yer-suv, moddiy texnika resurslari va ulardan samarali foydalanishni boshqarish Reja
|
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat - bet 3

|
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat
|
bet | 3/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1)Neftlilik qavati katta, tuzilishi keng bo’lgan uyumlarda neft asosan ostki suvlar bilan siqib chiqariladigan bo’lsa yoki suv bostirish natijasida suv-neft tutash yuzasi ko’tarilib ketsa, bunday sharoitda ishlatishni tartibga solishning suv-neft tutash yuzasini uyumning hamma maydoni bo’ylab bir me’yorda ko’tarilishini ta’minlaydigan printsipidan foydalanish maqsadga muvofiq bo’ladi. Bu jarayon suv-neft tutash yuzasining yuqoriga asta-sekin ko’tarilishi va chiqarish quduqlarining eng ma’qul rejimda ishlayboshlashi paytida quvurni kesim bo’yicha ketma-ket yuqoriga o’tkazib perforatsiyalash orqali amalga oshiriladi (1-rasm) Neftlilik qavati katta, tuzilishi keng bo’lgan uyumlarda neft asosan ostki suvlar bilan siqib chiqariladigan bo’lsa yoki suv bostirish natijasida suv-neft tutash yuzasi ko’tarilib ketsa, bunday sharoitda ishlatishni tartibga solishning suv-neft tutash yuzasini uyumning hamma maydoni bo’ylab bir me’yorda ko’tarilishini ta’minlaydigan printsipidan foydalanish maqsadga muvofiq bo’ladi. Bu jarayon suv-neft tutash yuzasining yuqoriga asta-sekin ko’tarilishi va chiqarish quduqlarining eng ma’qul rejimda ishlayboshlashi paytida quvurni kesim bo’yicha ketma-ket yuqoriga o’tkazib perforatsiyalash orqali amalga oshiriladi (1-rasm)
(1-rasm) Massiv uyumni ishlatish jarayonida perforat-siyalash intervallarini ketma ket ko’сhirish. Kollektorlar: 1 – neftga to’yingan;
2 – suvga to’yingan; 3 – perforatsiyalash intervallari;
I, II, III – perforatsiyalashning ketma ketlik bosqishlari
| Gaz-neft tutash yuzasining qo’zg’alib ketmasligini ta’minlash uchun gaz qalpog’idan gaz olish jarayoni tartibga solinadi. Gaz qalpog’idagi bosim hamma vaqt uyumning neftli qismidagi bosimga teng bo’lishi kerak (gazni ortiqcha miqdorda olish gaz-neft tutash yuzasining ko’tarilib ketishiga, ya’ni neftning gaz qalpog’iga kirib kelishiga sabab bo’ladi, keyinchalik esa bunday neftning ko’p qismini gaz qalpog’idan chiqarib bo’lmaydi). Gaz-neft tutash yuzasining qo’zg’alib ketmasligini ta’minlash uchun gaz qalpog’idan gaz olish jarayoni tartibga solinadi. Gaz qalpog’idagi bosim hamma vaqt uyumning neftli qismidagi bosimga teng bo’lishi kerak (gazni ortiqcha miqdorda olish gaz-neft tutash yuzasining ko’tarilib ketishiga, ya’ni neftning gaz qalpog’iga kirib kelishiga sabab bo’ladi, keyinchalik esa bunday neftning ko’p qismini gaz qalpog’idan chiqarib bo’lmaydi).
|
| |
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat

|
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat
|
bet | 1/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1) Assalomu Alaykum! Xurmatli talabalar! REJA: - KONNING ISHLATISH JARAYONINI TARTIBGA SOLISHDAN ASOSIY MAQSAD
- KONNING ISHLATISH HOLATINING ASOSIY KO’RSATKICHLARI
- KONNI ISHLATISHNI TARTIBGA SOLISH
Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish deganda qatlamdagi suyuqliklar va gazlarning ishlatish quduqlari tubi tomon harakatlanish jarayonini boshqaradigan (quduqlarni joylashtirish, ularning miqdorini belgilash, ishlatish tartibi, rejimi va qatlam energiyasi balansini o’rnatish) chora-tadbirlar majmui tushuniladi. - Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish deganda qatlamdagi suyuqliklar va gazlarning ishlatish quduqlari tubi tomon harakatlanish jarayonini boshqaradigan (quduqlarni joylashtirish, ularning miqdorini belgilash, ishlatish tartibi, rejimi va qatlam energiyasi balansini o’rnatish) chora-tadbirlar majmui tushuniladi.
- Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish sistemasi deganda qatlamlardan neft, gaz, kondensat va yo’lakay komponentlarni chiqarib olinishini ta’minlaydigan va ushbu jarayonni boshqaradigan texnologik va texnik tadbirlar majmui tushuniladi.
1.KONNING ISHLATISH JARAYONINI TARTIBGA SOLISHDAN ASOSIY MAQSAD - Neft va gaz uyumlarini ishlatishni tartibga solish deganda turli texnologik va texnik tadbirlar majmuasi yordamida uglevodorodlarni qazib olish jarayonining boshqarish tushuniladi.
- Neft uyumini ishlatishni tartibga solishning maqsadi oqilona ishlatish sistemalariga quyiladigan talablarga bo’ysunadi. Birinchi navbatda loyihada qayd etilgan ishlatish ob’ekti neftni olish dinamikasini tartibga solish yordamida zarur ma’lumotlar bilan ta’minlanishi kerak.
Uyumni ishlatishni tartibga solishdan kutilgan yana bir maqsad qazilgan quduqlar fondidan eng ko’p foydalanish, neftni siqib chiqaruvchi omilni qatlamga haydash uchun sarf bo’ladigan harajatlarni kamaytirish, neft beraolishlikka zarar keltirmay, yo’lakay suvlarni chiqarib olish va b. orqali iqtisodiy ko’rsatkichlarni har tomonlama yaxshilashdan iborat.
|
| |
KONNING ISHLATISH HOLATINING ASOSIY KO’RSATKICHLARI

|
KONNING ISHLATISH HOLATINING ASOSIY KO’RSATKICHLARI
|
bet | 4/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1)2.KONNING ISHLATISH HOLATINING ASOSIY KO’RSATKICHLARI Qatlamning ishlatish holatini aniq tasvirlash uchun reja diagramma tuziladi. Reja − diagramma qatlamning ustki qismi bo’yicha tuzilgan struktura xaritasi bo’lib, unda shartli belgilar bilan ma’lum sana bo’yicha quduqlarning quyidagi toifasi ko’rsatiladi: 1) foydalanilayotgan, toza neft va suvli neft berayotgan quduq; 2) suvlanganligi sababli ishlatishdan to’xtatilgan quduq; 3) gaz berishga o’tganligi sababli ishlatishdan to’xtatilgan quduq; 4) zaiflashgani sababli ishlatishdan to’xtatilgan quduq; 6) sinash jarayonida gaz bergan quduq; 7) qatlamning kollektorlik xususiyatlarining yomonlashishi sababli sinash paytida mahsulot bermagan quduq; 8) haydash qudug’i; 9) pezometrik, kuzatish va sh.o’. quduqlar. Konning ishlatish jarayonining quyidagi to’rt bosqichi mavjud: Konning ishlatish jarayonining quyidagi to’rt bosqichi mavjud: - Birinchi bosqich ishlatish ob’ektini sanoat miqyosida o’zlashtirish bosqichi sanaladi. Bu bosqichda kon kam suvlangan paytda undan neftni chiqarib olish ortib boradi. Asosiy fonddagi quduqlar burg’ilanadi va uyumga suv bostirish sistemasi o’zlashtiriladi. Loyiha bo’yicha neft olish eng yuqori darajaga etganda birinchi bosqich tugaydi.
- Ikkinchi bosqichda neftni chiqarib olishning yuqori darajasi muntazam ushlab turiladi, quduqning suvlanishi ortib boradi va neftni quduqdan favvorali olishdan nasos yordamida olishga o’tiladi. Bosqich so’nggida neft zaxirasining 40-70% chiqarib olinadi.
- Uchinchi bosqichda neft olish ancha kamayadi. Qazib olinayotgan mahsulotda suv miqdori ortadi, quduqlarning bir qismi ishlashdan to’xtaydi. Bosqichning oxirida neft zaxirasining 80-90% qazib olinadi. Quduqlarning ko’p qismi mexanizatsiya yordamida ishlash usuliga o’tkaziladi.
- To’rtinchi bosqichda konni ishlatish tugaydi, neftning debiti eng past darajaga tushadi. Hamma quduqlar va chiqarib olinayotgan mahsulotlar yuqori darajada suvlanadi. Bu bosqichda neft bera olishlikning) yuqori koeffitsientiga erishish uchun suyuqlik olish jadallashtiriladi.
- Uyumni ishlatishning uchinchi va to’rtinchi bosqichi neft olish darajasining pasayishi bilan tavsiflanadi va uyumni ishlatishning so’nggi davriga to’g’ri keladi.
|
| |
KONNI ISHLATISHNI TARTIBGA SOLISH

|
KONNI ISHLATISHNI TARTIBGA SOLISH
|
bet | 5/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1) Konni ishlatishni tartibga solish deganda loyihalashtirilgan ishlatish sistemasi asosida amalga oshiriladigan suyuqlik (gaz)larning qatlamdagi harakatini boshqarish tushuniladi. Ishlatish jarayonini tartibga solish quyidagi tadbirlarni amalga oshirishni nazarda tutadi: - 1) neftni to’liq chiqarib olishni ta’minlaydigan ishlatish va haydash quduqlarining joylashtirilganini to’g’ri yoki noto’g’ri ekanligini tahlil qilish;
- 2) siqib chiqarish koeffitsientining eng yuqori qiymatiga erishish maqsadida quduqlardan suyuqlik chiqarish va unga suv haydashni tahlil qilish;
- 3) joriy va mumkin bo’lgan yakuniy neft beraolishlik koeffitsientini baholash yo’li bilan uyumning ishlatishni tartibga solish.
Ilm bu - dunyo eshiklarini ochuvchi bir kalit. Bu kalitni yasovchi usta, bu sizsiz! Demak qaysi eshikdan kirishni istasangiz kalitni shu eshikga moslang!
Agar kalit yasashga erinsangiz aniq siz koʻchada qolasiz!
Unutmang har qanday odam ilm bilan ravnaq topadi!
Eʼtiboringiz uchun tashakkur!
|
| |
yana bir maqsad - 10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat

|
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat
|
bet | 2/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1)Uyumni ishlatishni tartibga solishdan kutilgan yana bir maqsad qazilgan quduqlar fondidan eng ko’p foydalanish, neftni siqib chiqaruvchi omilni qatlamga haydash uchun sarf bo’ladigan harajatlarni kamaytirish, neft beraolishlikka zarar keltirmay, yo’lakay suvlarni chiqarib olish va b. orqali iqtisodiy ko’rsatkichlarni har tomonlama yaxshilashdan iborat. Qatlamga ta’sir etishda uyumni ishlatishni tartibga solish haydash va chiqarish quduqlari orqali amalga oshiriladi. Haydash quduqlari orqali ishlatishni tartibga solishda haydalayotgan omil uyumning butunlay hajmiga to’liq ta’sir etadi. Chiqarish quduqlari orqali ishlatishni tartibga solishda uyumning butun hajmi sizdiriladi. Tabiiy rejimda uyumni ishlatishni tartibga solish uchun faqat chiqarish quduqlaridan foydalaniladi. - Qatlamga ta’sir etishda uyumni ishlatishni tartibga solish haydash va chiqarish quduqlari orqali amalga oshiriladi. Haydash quduqlari orqali ishlatishni tartibga solishda haydalayotgan omil uyumning butunlay hajmiga to’liq ta’sir etadi. Chiqarish quduqlari orqali ishlatishni tartibga solishda uyumning butun hajmi sizdiriladi. Tabiiy rejimda uyumni ishlatishni tartibga solish uchun faqat chiqarish quduqlaridan foydalaniladi.
>Ishlatish jarayonini boshqarishda aniq vazifalarni hal etish uchun tartibga solishning ko’p metod va usullaridan unumli foydalaniladi. Ishlatishni tartibga solishning ikki guruhi ma’lum: >Qabul qilingan ishlatish sistemasiga jiddiy o’zgartishlar kiritmay burg’ilangan quduqlar orqali uyumni ishlatishni tartibga solish; >Ishlatish sistemasini o’zgartirib yoki uni takomillashtirib (yangi quduqlarni burg’ilash, uyumlarning yangi «kesish» chiziqlarini o’tkazish, haydash bosimini va ishlatish usulini o’zgartirish) tartibga solish. Konni ishlatishning tartibga solish printsipi deganda ishlatish ob’ektida drenajlash jarayonini boshqarishning bosh yo’nalishli tadbirlaridan biri tushuniladi. - Konni ishlatishning tartibga solish printsipi deganda ishlatish ob’ektida drenajlash jarayonini boshqarishning bosh yo’nalishli tadbirlaridan biri tushuniladi.
- Bir qatlamli ob’ektdagi neft qovushqoqligi kam va qatlam har xil jinslardan tarkib topgan bo’lsa, unga haydalayotgan suv fronti neftlilik chegarasining bir me’yorda tortilish printsipiga erishib bo’lmaydi. Bunga sabab mahsuldorligi yuqori va past bo’lgan qatlamlar zonasida joylashgan haydash quduqlarining suv qabul qilaolishining va chiqarib oluvchi quduqlar debitining turlicha bo’lishidadir.
- Ko’p qatlamli ob’ektlar odatda chegara ichkarisiga suv bostirish yo’li bilan ishlatiladi. Bunday ob’ektlarni ishlatishni tartibga solishning eng ma’qul printsipi kesim bo’yicha hamma qatlamlarni bir xil tezlik bilan ishlatish hisoblanadi.
|
| |