nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Internetga ulanishni tashkil etish

|
Internetga ulanishni tashkil etish
|
bet | 71/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi11.3. Internetga ulanishni tashkil etish.
Internet tarmog‘ining xizmatlaridan foydalanish uchun albatta unga
ulanishni tashkil etish kerak. Ko‘pincha operatsion sistemalar avtomatik tarzda
ulanishni tashkil etadi, lekin ayrim hollarda u yoki bu sabablarga ko‘ra bog‘lanish
o‘rnatilmasligi mumkin. Hozirgi kunda eng zamonaviy operatsion sistema Microsoft
Windows XP hisoblanadi. Biz ushbu operatsion sistemada Internetga ulanishning
tashkil etilishini ko‘rib chiqamiz:
120
Ish stolida Setevoe okrujenie (tarmoq muhiti)ni tanlang. Natijada
quyidagidek oyna hosil bo‘ladi:
Yuqorida ko‘rsatilgan oynada kompyuterda mavjud (joriy va joriy
bo‘lmagan) tarmoq ulanishlarini boshqarish va hosil qilish mumkin. Biz bu yerda
Sozdanie novogo podklyucheniya (Yangi ulanishni yaratish) buyrug‘ini tanlaymiz.
Natijada Master novыx podklyucheniy (yangi ulanishlar ustasi) yordamchi dasturi
yuklanadi. Ushbu usta ulanishni tashkil etishda atroflicha yordamchi ma’lumot
beradi va bu yerda biz ulanish tashkil etilishini boshlash uchun Dalee (Oldinga)
tugmasini bosamiz. Keyingi oynada birinchi uslubni tanlab, yana Dalee (Oldinga)
tugmasini bosamiz.
Keyingi oynada “Ustanovit podklyuchenie vruchnuyu” (Ulanishni qo‘lda
o‘rnatish)ni tanlab, Dalee (Oldinga) tugmasini bosamiz.
121
Undan keyingi oynada ulanishda qo‘llaniladigan qurilma tanlanadi. U yerda
biz oddiy modem orqali ulanishni ko‘rsatamiz.
Bundan keyin Internet provayder nomini kiritamiz va albatta Dalee
(Oldinga) tugmasini bosamiz.
122
Internet provayder tomonidan berilgan telefon raqami kiritiladi. Agarda
Siz ulangan telefon analogli telefon stansiyasiga tegishli bo‘lsa, telefon
raqamidan oldin r harfini kiritish shart. Masalan: r1619900
Keyingi oynada Internet-provayder tomonidan beriladigan foydalanuvchi
nomi (login) va parol ikki marta kiritiladi va Dalee (Oldinga) tugmasi
bosiladi.
123
Natijada yordamchi usta dasturining oxirgi oynasi hosil bo‘ladi. U yerda
Gotovo (Tayyor) tugmasini bosamiz. Agarda ulanishni tashkil etuvchi yorliq ish
stolida hosil bo‘lishini istasangiz, Dobavit yarlыk na rabochiy stol (Ish
stolida yorliq yaratish)dagi bayroqchani o‘rnatish kerak.
Endi Internetga ulanish uchun biz ish stolida hosil bo‘lgan yangi yorliqni
tanlaymiz va hosil bo‘lgan oynada Vыzov (Chaqiriq) tugmasini bosib ulanamiz.
124
|
| |
Android uchun Animatsiyalar:View Animatsiyalari: View obyektlarining o‘zgarishini, masalan, joylashuvi, o‘lchami, o‘zgarishlari, chizishlari va boshqalarini o‘zgartirish

|
Android uchun Animatsiyalar:View Animatsiyalari: View obyektlarining o‘zgarishini, masalan, joylashuvi, o‘lchami, o‘zgarishlari, chizishlari va boshqalarini o‘zgartirish
|
bet | 3/3 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #257365 |
Bog'liq 1-mustaqil ish mobil ilovalarAndroid uchun Animatsiyalar:View Animatsiyalari: View obyektlarining o‘zgarishini, masalan, joylashuvi, o‘lchami, o‘zgarishlari, chizishlari va boshqalarini o‘zgartirish. - Android uchun Animatsiyalar:View Animatsiyalari: View obyektlarining o‘zgarishini, masalan, joylashuvi, o‘lchami, o‘zgarishlari, chizishlari va boshqalarini o‘zgartirish.
- Property Animatsiyalari: Obyekt xususiyatlarining o‘zgarishini animatsiya qilish.
- Drawable Animatsiyalari: Qiziqarli ishlar, masalan, vectorlarni aniqlash va o‘zgarishlarni qo‘llab-quvvatlash.
- Layout Transition: Bir joydan boshqasiga joylashganligi va o‘zgarishlarni animatsiya qilish.
- Shared Element Transitions: Bir Activitydan boshqasiga o‘tishda animatsiyalarni o‘rnatish.
iOS uchun Animatsiyalar:UIView Animations: UIView obyektlarining o‘zgarishlarini animatsiya qilish. - iOS uchun Animatsiyalar:UIView Animations: UIView obyektlarining o‘zgarishlarini animatsiya qilish.
- Core Animation: Core Animation orqali kompleks va kuchli grafik animatsiyalarni yaratish.
- Transitions: Bir Viewdan boshqasiga o‘tishda animatsiyalar.
- Motion Effects: Parallax, zoom va blur kabi harakat effektlarini qo‘llash.
Universal animatsiyalar: Barcha mobil platformalar uchun yozilgan animatsiya kutubxonalar, masalan, Lottie, Flutter va boshqalar. Bu kutubxonalardan foydalanib, bir marta yozib, har ikki platformada ham animatsiyalarni o‘rganish va o‘rnatish mumkin. - Universal animatsiyalar: Barcha mobil platformalar uchun yozilgan animatsiya kutubxonalar, masalan, Lottie, Flutter va boshqalar. Bu kutubxonalardan foydalanib, bir marta yozib, har ikki platformada ham animatsiyalarni o‘rganish va o‘rnatish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Android uchun Animatsiyalar:View Animatsiyalari: View obyektlarining o‘zgarishini, masalan, joylashuvi, o‘lchami, o‘zgarishlari, chizishlari va boshqalarini o‘zgartirish
|
So’z boshi - bet 4

17
yaratildi. Bu usulda qurilgan tarmоqda stantsiyalar оrasidagi aylanma yo‘l
hоsil qilish mumkin emasligi uning mustahkamligini kеskin kamaytiradi.
Yoy usuli tеlеfоn zichligi kam bo‘lgan va nisbatan maydоni katta
bo‘lmagan mintaqalarda qo‘llaniladi.
Maydоni katta bo‘lgan mintaqalarda tеlеfоn tarmоqlari yoy- tugun usulida
quriladi. Bu usulga binоan stantsiyalar оrasidagi alоqa ikki va undan
yuqоri darajali оraliq kоmmutatsiya stantsiyalari оrqali amalga оshiriladi.
1.1b- rasmda tеlеfоn tarmоg‘i yoy - tugun usulida ikki darajali tugunlar
yordamida qurilgan. Tarmоqlarda kоmmutatsiya tugunlari darajalarining
оshishi, bir tоmоndan, stantsiyalar оrasidagi masоfani kamaytirib,
kanallarning ishlatilishi darajasini оshirsa, ikkinchi tоmоndan, оraliq
uchastkalar sоnini оshirib, kanallarning elеktr ko‘rsatkichlarini
yomоnlashtiradi va alоqa o‘rnatish vaqtini оshiradi. Shuning uchun bu usul
qo‘llanilganda kоmmutatsiya tugunlari darajasi chuqur tехnik - iqtisоdiy
hisоblashlar оrqali aniqlanadi.
-
Umumlashgan usul qo‘llanilganda birinchi darajali tugunlar
“har biri har biri” usulida ulanadi va yoy- tugun usulida qurilgan tarmоq
mustahkam va yashоvchan bo‘ladi, chunki birоr tugunning ishdan
chiqishiga оlib kеlmaydi. Shuni ta’kidlash kеrakki, tеlеfоn tarmоqlarini
qurishda u yo bu usulni qo‘llash chuqur tехnik- iqtisоdiy izlanishlar
asоsida aniqlanadi.
a) b)
Raqamli texnologiyalari vazirligi - bet 2

|
Raqamli texnologiyalari vazirligi
|
bet | 2/3 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #257365 |
Bog'liq 1-mustaqil ish mobil ilovalarprivate fun sendIntent(context: Context, ref:String, pos:Int){ val intent = Intent(context, PlayerPage::class.java) intent.putExtra("index", pos) intent.putExtra("class", ref) ContextCompat.startActivity(context,intent,null) } private fun sendIntent(context: Context, ref:String, pos:Int){ val intent = Intent(context, PlayerPage::class.java) intent.putExtra("index", pos) intent.putExtra("class", ref) ContextCompat.startActivity(context,intent,null) }
when (intent.getStringExtra("class")) { MusicAdapter::class.java.name -> { isRepeat = true musiclistPA = ArrayList() musiclistPA.addAll(MainActivity.musicListMA) val getCurrentPlaylist = getSharedPreferences("GETDATA", Context.MODE_PRIVATE).edit() val jsonPlaylistString = GsonBuilder().create().toJson(musiclistPA) getCurrentPlaylist.putString("currentPlaylist", jsonPlaylistString) getCurrentPlaylist.apply() songPosition = intent.getIntExtra("index", 0) changeSongDataDisplay(musiclistPA, songPosition) headerView.findViewById(R.id.headerImage).setImageDrawable( ContextCompat.getDrawable( applicationContext, R.drawable.pause_header ) ) val intent = Intent(this, MusicService::class.java) bindService(intent, this, BIND_AUTO_CREATE) startService(intent) }
Mobil ilovalarda animatsiyalar bilan ishlash uchun Android va iOS platformalarida turli usullar mavjud. Bundan tashqari, obyektlar o‘rtasida harakat, effektlar, o‘lcham va rang o‘zgarishi, translyatsiyalar va boshqa animatsiyalar yaratish mumkin. Bu animatsiyalar boshqa ilovalar bilan foydalanuvchining interfeysi orqali faol tarzda bog‘liq va interaktiv his qilishini ta’minlash uchun juda muhimdir. Quyidagi usullardan foydalanish mumkin: - Mobil ilovalarda animatsiyalar bilan ishlash uchun Android va iOS platformalarida turli usullar mavjud. Bundan tashqari, obyektlar o‘rtasida harakat, effektlar, o‘lcham va rang o‘zgarishi, translyatsiyalar va boshqa animatsiyalar yaratish mumkin. Bu animatsiyalar boshqa ilovalar bilan foydalanuvchining interfeysi orqali faol tarzda bog‘liq va interaktiv his qilishini ta’minlash uchun juda muhimdir. Quyidagi usullardan foydalanish mumkin:
|
| |
Milliy tеlеkоmmunikatsiya tarmоg‘ini qurilish uslubi

31
1.14- rasm. Alоqani tashkil qilish sхеmasi
Xоhlagan ikkita ShATS оrasidagi AKT sоni 4
dan оshishi mumkin
emas. Agar shaharlar bir biriga yaqin jоylashgan bo‘lsa va ular оrasidagi
abоnеntlar mulоqоti katta bo‘lsa, bu ShATS bir biri bilan to‘g‘ri
bоg‘lanishi mumkin.
Har bir ulanishga to‘g‘ri ulanish yo‘li va fоydalanuvchi tanlash yo‘li
ko‘zda tutiladi. Fоydalanuvchi tanlangan yo‘l albatta bo‘ladi, lеkin qоlagn
yo‘llar tехnik- iqtisоdiy samara bеrgandagina quriladi.
Ulash yo‘li tanlash ulash yo‘lining uzunligi оshishi tartibda
bajariladi.
To‘g‘ri yo‘l (eng qisqa) ShATS larni to‘g‘ri ulash;
-
aylanib o‘tish yo‘llari
-
ShATS - 1 bоshqa mintaqali AKT- 2 , ShATS- 2.
-
ShATS- 1 o‘z mintaqasi AKT- 2, ShATS- 2.
-
ShATS- 1 o‘z mintaqasi AKT- 1, ShATS- 2 va hоkazо
fоydalanuvchi tanlash yo‘li.
ShATS- 1, AKT- II, AKT- I, AKT- I, AKT- II, ShATS- 2.
32
Bunda AL numеratsiyasi 0 - AVS – ab х хххх AVS – hudud (zоna)
kоdi M: Mоskva - 495, Tоshkеnt 371 va х.k.
-мавзу. Магистрлик диссертаstияси илмий тадқиқот тури сифатида

|
-мавзу. Магистрлик диссертаstияси илмий тадқиқот тури сифатида
|
bet | 59/76 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #99123 |
Bog'liq Oâquv uslubiy majmua magistratura barcha taâlim yoânalishlari uc-fayllar.org3-мавзу. Магистрлик диссертаstияси илмий тадқиқот тури сифатида.
Магистрлик диссертаstияси ва унинг белгилари. Диссертаstия илмий малакавий иш сифатида. Мавзуни танлаш ва илмий раҳбарни тайинлаш. Илмий раҳбарнинг мажбуриятлари. Магистратура талабасининг магистрлик диссертасияси устида ишлаши. Гипотезани илгари суриш. Илмий ғояни қидириш. Магистрлик диссертаstиясининг тузилиши ва унинг мазмунига қўйиладиган талаблар. Муаммони комплекс ҳал қилиш. Мавзуни аниқлашга қўйиладиган талаблар. Тадқиқотнинг мақсад ва вазифаларини белгилаш. Магистрантларнинг диссертаstияни расмийлаштиришида риоя қилиши керак бўлган қоидалар. Дастлабки ва расмий ҳимояни ўтказиш тартиби.
Тадқиқот методологиясининг моҳияти. Тадқиқот объекти ва предметини аниқлаш. Тадқиқотнинг мақсад ва вазифаларини аниқлаш. Тадқиқот ѐндашувлари. Мўлжаллар ва чекловлар. Тадқиқот воситалари ва усуллари. Тадқиқот тамойиллари ва муаммолари. Тадқиқот гипотезаси ва конstепstияларини ишлаб чиқиш. Гипотеза. Гипотезаларнинг турлари. Гипотезаларни шакллантиришнинг асосий босқичлари. Тадқиқот конstепstияси. Тадқиқотнинг проstессуал-методологик схемалари. Илмий тадқиқотни амалга оширишнинг умумий схемаси. Тадқиқотнинг долзарблиги ва илмий янгилиги. Илмий натижалар. Янги илмий натижаларни олиш имкониятлари. Илмий-тадқиқот ишларининг босқичлари. Методика. Тадқиқот методикаси. Тадқиқот методикасининг асосий компонентлари. Тадқиқот материалларининг адабиѐтли расмийлаштирилиши. Илмий тадқиқотни умумий схемаси. Илмий тадқиқотларда англашнинг илмий методлари.
4-мавзу. Илмий тадқиқот воситалари ва методлари. Илмий тадқиқотда тарихийлик ва мантиқийлик
Воситалар ва усуллар методологиянинг йирик бўлими сифатида. Илмий тадқиқот воситалари (англаш воситалари). Илмий тадқиқотда тарихийлик ва мантиқийлик. Англашнинг моддий воситалари. Англашнинг ахборот воситалари. Англашнинг математик воситалари. Англашнинг мантиқий усули. Анлашнинг тил воситалари.
Илмий тадқиқот усуллари. Эмпирик усуллар. Адабиѐтлар, ҳужжатлар ва фаолият натижаларини ўрганиш. Илмий кузатув. Ўлчов. Сўров. Эксперт баҳолаш усули. Ретроспекstия. Прогноз қилиш. Назарий усуллар. Диалектика. Диалектика қонунлари. Амалиѐтда синовдан ўтган илмий назариялар. Исбот.
|
| |
” disketa tuzilishi - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 21/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi3.5” disketa tuzilishi:
1. Himoya qobig‘i
2. Disk yurgizuvchi
3. Himoya kopqog‘i
4. Yozish va o‘chirishni taqiqlovchi
tirqish
5. Disketa borligini aniqlash
tirqishi
35
7. Agarda disketani formatlashga rozi
bo‘lsangiz, OK tugmasini bosish kerak.
8. Formatlash tugaganidan keyin hosil
bo‘lgan oynada OK tugmasini bosish
kerak bo‘ladi.
9. Bundan keyin Zakrыt (Yopish)
tugmasini bosish kerak.
Disketaga ma’lumot yozish uchun quyidagi amallarni bajarish kerak:
• Kerakli fayl yoki katalogni tanlab sichqonchaning o‘ng tugmasini bosing.
• Hosil bo‘lgan kontekst menyudan Otpravit (Jo‘natish) va undan keyin
Disk 3,5 (A:)ni tanlash kerak.
• Natijada ko‘rsatilgan fayl yoki katalog
nusxasi disketaga ko‘chiriladi.
Disketadagi ma’lumotni kompyuterga ko‘chirishning ikki usuli mavjud:
1.1. Kerakli fayl yoki katalogni tanlab sichqonning o‘ng tugmasini bosing.
1.2. Hosil bo‘lgan kontekst menyudan Jo‘natish (Otpravit) va keyinchalik
Mening hujjatlarim (Moi dokumentы)ni tanlang.
2.1. Kerakli fayl yoki katalogni tanlab, sichqonning o‘ng tugmasini bosing.
2.2. Hosil bo‘lgan kontekst menyudan Kopirovat (Nusxa ko‘chirish) buyrug‘ini
tanlang.
2.3. Fayl yoki katalog yozilishi kerak bo‘lgan katalogni ochib sichqonning o‘ng
tugmasini bosib, hosil bo‘lgan kontekst menyudan Vstavit (Joyla) farmoyishini
tanlang.
Natijada ko‘rsatilgan fayl yoki katalog disketadan Moi dokumentы (Mening
hujjatlarim) yoki boshqa katalogga ko‘chiriladi.
Disketadagi fayl yoki katalogni o‘chirish uchun disketani ochib, o‘chirilishi
zarur bo‘lgan fayl tanlanadi va klaviaturadagi Delete tugmasi bosiladi. Shuni
ta’kidlash joizki, disketadan o‘chirilgan ma’lumot Korzina (Savat)ga tushmaydi,
shuning uchun uni qayta tiklash imkoniyati yo‘q.
36
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

266
Махсус факультет
курсантлари учун тайёрланган
“Коммутация тизимлари”
ўқув қўлланма.
ТИ кафедрасининг 2019 йил “15” январь,
(19 - сонли баённома) мажлисида
кўриб чиқилди ва
чоп этишга тавсияланди
ТТ факультетининг
илмий-услубий Кенгашида
кўриб чиқилди ва чоп этишга тавсияланди
2019 йил “22” январь , 5 - сонли баённома
ТАТУ илмий-услубий Кенгашида
кўриб чиқилди ва чоп этишга тавсияланди
2019 йил “21” февраль , 8(120) - сонли баённома
Тузувчи: А.М. Эшмурадов
А.Ф. Хайтбаев
Тақризчилар:
Ш.Ю.Джаббаров - т.ф.н доцент
И.А. Султанов – “Т ва ПРМ” Малака
ошириш ва қайта тайёр-
лаш хизмати бошлиғи
Масъул мухаррир: Н.Х.Гультураев
Корректор: С.Х. Абдуллаева
Devorbop va pardozbop qurilish materiallari texnologiyasi bakalavr yo’nalishi 3- kurs talabalari uchun «Lok boyoq materiallar texnologiyasi»

Devorbop va pardozbop qurilish materiallari texnologiyasi bakalavr yo’nalishi 3- kurs talabalari uchun «Lok boyoq materiallar texnologiyasi»
Yakuniy nazorat
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Devorbop va pardozbop qurilish materiallari texnologiyasi bakalavr yo’nalishi 3- kurs talabalari uchun «Lok boyoq materiallar texnologiyasi»
|
Tasodifiy xatolik deb - 1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja

|
1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja
|
bet | 77/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaTasodifiy xatolik deb xatolar qatorida turli ishora va qiymatda uchraydigan hamda qiymat ma‖lum chekdan oshmaydigan xatolikka aytiladi.
Tasodifiy xatoliklar qonuniyatlari ommaviy o’lchashlarda namoyon bo’ladi va ularni o’rganish bilan xatoliklar nazariyasi fani shug`ullanadi. Uning vazifalariga o’lchashlar xatoliklari va turlarini o’rganish, o’lchash natijalarining aniqligini baholash uchun har xil mezonlar o’rnatish, bitta miqdorni o’lchashqatoridan uning eng ishonchliroq yakuniy qiymatni topish va bu natijani baholash, o’lchangan qiymatlar funkstiyalari aniqliklarini tahlil qilish kabi masalalarni echish kiradi.
O’lchashlar xatoliklari nazariyasi hal etadigan yuqorida sanalgan masalalar
geodezik o’lchashlarni to’g`ri tashkil qilish, o’tkazish va natijalardan oqilona foydalanish uchun katta ahamiyatga ega.
O’lchashlar xatoliklari nazariyasi o’lchashlar bajariladigan hamma sharoitlarni
to’g`ri va sinchkovlik bilan o’rganish, ularni ishonchli o’tkazish uslubiyatini belgilash, bu maqsad uchun zaruriy asboblarni tanlash, qutilayotgan o’lchashva yakuniy natija aniqligini hisoblash, o’lchashlar bajarilgandan keyin esa natijalarga to’g`ri ishlov berish va
ularning aniqligini baholash imkonini beradi.
Tasodifiy xatoliklar xossalari
Ommaviy o’lchashlarda namoyon bo’ladigan tasodifiy xatoliklar statistik qonuniyatlarga bo’ysunadi, bunda ular quyidagi to’rt xossaga ega bo’ladi;
1) berilgan o’lchashsharoitlari uchun absolyut miqdori bo’yicha ma‖lum bir chekdan oshmaydi;
2) absolyut qiymatlari bo’yicha musbat va manfiy xatoliklar baravar uchraydi;
3) tasodifiy xatoliklarning arifmetik o’rtamiqdori o’lchashsoni cheksiz ortgandan olga intiladi
4) absolyut qiymatlari bo’yicha kichik tasodifiy xatoliklar kattalariga qaraganda
Ko’proq uchraydi.
Tasodifiy xatoliklarning uchinchi xossasiga ko'ra bunda [∆] - bir jinsli miqdorlarning yig`indisini belgilash uchun Gauss kiritgan ramzi (simvol).
Agar X miqdorning o’lchashnatijalari l 1, 2,..., lp va bu o’lchashlarning formulada
hisoblanadigan tasodifiy xatoliklari ∆ 1 ,∆2,..., ∆n o’lchashlar soni p cheksiz ortganda
oddiy arifmetik o’rta qiymat xaqiqiy x qiymatga intiladi, ya‖ni Amaliyotda kattalikni o’lchashlari soni nisbatan katta bo’lmaydi, lekin bunday hollarda ham oddiy arifmetik o’rta qiymat izlanayotgan miqdorning eng ishonchli qiymat bo’ladi.
|
| |
Izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr

|
Izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr
|
bet | 81/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaIzоlatsiyalоvchi shtаngаlаr uch turgа bo‘linаdi: оperаtiv shtаngа- lаr – аjrаtkichlаrni uzish, himоyalоvchi yergа ulаgichlаrni qo‘yish аmаllаrini bаjаrish uchun; o‘lchоv shtаngаlаri – ishlаb turgаn elektr qurilmаlаrdа o‘lchаsh аmаllаrini bаjаrish uchun; tа’mir shtаngаlаri – ishlаb turgаn elektr qurilmаlаrdа tа’mirlаsh vа mоntаj ishlаrini bаjа- rish uchun. Shtаngа (5.1-а rаsm) ish vа izоlatsiyalоvchi qismlаrdаn hаmdа dаstаdаn ibоrаt. Shtаngаni fаqаt mаxsus tаyyorgаrlikdаn o‘tgаn xоdim ishlаtishi mumkin; ish jаrаyonidа shtаngаning cheklоvchi hаl- qаsidаn yuqоridаgi isоlаtsiyalоvchi qismigа tegish mumkin emаs.
Izоlatsiyalоvchi оmbirlаr (5.1-b rаsm) sаqlаgichlаrning nаychаli pаtrоnlаrini kuchlаnish bоrligidа оlish vа qo‘yish, аjrаtki hаmdа o‘z- gichlаrning pichоqlаrini оlish, izоlatsiyalоvchi yopqichlаrni оlish uchun ishlаtilаdi vа h.k. Оmbirlаr kuchlаnishi 6 dаn 35 kV gаchа bo‘l- gаn elektr qurilmаlаrdа ishlаtilаdi. Kuchlаnishi 1000 V dаn yuqоri bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа оmbirlаr bilаn ishlаgаndа dielektrik qo‘l- qоplаr kiyish, sаqlаgichlаr bilаn ishlаgаndа esа himоya ko‘zоynаgini tаqish kerаk.
Kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri tоk o‘tkаzuvchi qismlаrdа kuchlаnish bоr-yo‘qligini tekshirish uchun ishlаtilаdi. Kuchlаnishi 1000 V gаchа bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа bir vа ikki qutbli ko‘rsаtkichlаrdаn (5.2-а, b rаsm) fоydаlаnilаdi. Ikkаlа ko‘rsаtkichlаrdа hаm neоn lаmpаning nurlаnishi kuchlаnishning bоrligini bildirаdi. 1000 V gаchа kuchlаnish ko‘rsаtkichlаridаn bоshqа himоyalоvchi vоsitаlаrisiz fоydаlаnish mum- kin.
1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdаgi kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri (5.2-d rаsm) ning ishchi qismi (kоrpus, signаl lаmpаsi, kоndensаtоr, sоyalаtkich, kоntаkt-uchlik) vа izоlatsiyalоvchi dаstаsidаn ibоrаt. Ko‘rsаtkich bilаn ishlаyotgаndа xоdim dielektrik qo‘lqоp kiyib оlishi kerаk.
Dielektrik qo‘lqоpdаn 1000 V gаchа kuchlаnishli elektr qurilmаlаr uchun аsоsiy himоya vоsitаsi sifаtidа, 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа qo‘shimchа himоya vоsitаsi sifаtidа fоydаlа- nilаdi. Dielektrik kаlishlаr, qo‘njli kаlishlаr vа pоyondоzlаr fаqаt qo‘shimchа himоya vоsitаlаri sifаtidа ishlаtilаdi.
5.2-rаsm. Kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri: 2
а, b) 1000 V gаchа kuchlаnishli qurilmаlаrdа; d) 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli qurilmаlаrdа. 1 – neоn lаmpоchkа;
2 – shchup; 3, 4 – ko‘rsаtkichning ishlаydigаn vа 1
izоlatsiyalоvchi qismlаri; 5 – ushlаsh dаstаsi.
3
4
5
d)
|
| |
O‘zgarmas tokli uch fazali sxemalar

|
O‘zgarmas tokli uch fazali sxemalar
|
bet | 15/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaO‘zgarmas tokli uch fazali sxemalar.O‘zgarmas tokli uch fazali sxema himoyaning tok zanjirida uchta fazaga o‘rnatilgan TA1, TA2, TA3 tok transformatorlari va uchta KA1, KA2, KA3 tok relelarini to‘liq Yulduz usulida yig‘ib amalga oshiriladi. Texnika xavfsizligi talablariga mos ravishda tok transformatorlarining ikkilamchi chulg‘amlari zaminlanadi. 4.9.-rasmda MTH ning uch fazali sxemasi aloxida zanjirlarda keltirilgan.
Himoya qilinayotgan liniyadagi qisqa tutshuv turiga qarab bir yoki bir necha tok relesi (KA) ishga tushadi, natijada vaqt relesi KT ning cho‘lg‘amidan tok o‘tadi. Ma’lum bir fursatda keyin rele KT ning kontaktlari qo‘shilib oraliq relesi KL ni ishga tushiradi. Oraliq relesi KL vaqt relesi KT kontaktlarini quvvatini oshirish uchun xizmat qiladi. KL ning kontaktlari ko‘rsatish relesi KN va uzgichning blok – kontaktlari Q orqali o‘chiruvchi solenoidning zanjirini tutashtiradi, bu esa Q uzgichni o‘chishiga olib keladi, keyin blok kontakt Q himoya zanjirini uzadi.
MTH ni ishlash toki, sabr vaqti va sezgirlik kojeffitsienti himoyaning aniqlanishi talab etiladigan parametrlari hisoblanadi. Uzgichni o‘chirishga olib keladigan fazadagi birlamchi minimal tok himoyaning ishlash toki deyiladi (IXISH). Shu vaqtda relening chulg‘amidan o‘tayotgan ikkilamchi tok relening ishlash toki hisoblanadi (IRI). himoyani dastlabki holatiga qaytaruvchi maksimal tok qaytish toki deyiladi. Qaytish tokining ishlash tokiga nisbati relening qaytish koeffitsiyenti deb ataladi (Kk).
16 Mavzu To’kli yo’naltirigan himoya
Reja;
1 Sxemadagi relelar soni
2 Nol sim bilan yig‘ilgan ikki fazali sxemalar
Sxemadagi relelar soni kam. Lekin ularni sozlash qiyinroq amalga oshiriladi.
Nol simdagi tok
In=Ia+Ib+Ic=3I0 (4.9)
Bu turdagi 3 fazali MTH sxemalari qisqa tutshuvning barcha turlariga ta’siran javob beradi, ammo neytrali izolyasiyalangan tarmoqlarda 2 faza yerga tutashsa tanlovchanligi susayadi.
|
| |
Mavzu Rele himoyasi sxemalarda tok transformatorlar

|
Mavzu Rele himoyasi sxemalarda tok transformatorlar
|
bet | 10/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja9 Mavzu Rele himoyasi sxemalarda tok transformatorlar
Reja;
1 Releli himoya qurilmalarining liniya toki
2 Har bir sxema uchun reledagi tok
Releli himoya qurilmalarining liniya toki bilan ta’minlanishi quyida keltirilgan tok transformatorlari va rele chulg‘amlarini ulashning tipik ulanish sxemalari asosida amalga oshiriladi. Har bir keltirilgan sxemadagi relening ishlashi
va xatti-harakati normal va nonormal holatlarida ikkilamchi zanjirdagi tokning tarqalish harakteriga bog‘liq. Sxemalarda tokni tarqalishini aniqlash uchun avvalambor ko‘rilayotgan qisqa tutshuvda birlamchi toklarning haqiqiy qiymatlarining musbat yo‘nalishlari ko‘rsatiladi, keyin esa har bir tok transformatorlaridagi toklarning yo‘nalishini ko‘rsatgichlari (strelkalari) chiziladi, bu yo‘nalish ko‘rsatgichlari birlamchi tokning o‘tishiga bog‘liq. Eng oxirida tok transformatorining ikkilamchi tokini o‘tish yo‘li ko‘rsatiladi. Agar sxemaning biror elementida (o‘tkazgich va rele chulg‘amida) har xil fazalarning ikkilamchi toklari qo‘shilayotgan yoki ayrilayotgan bo‘lsa, bunda natijaviy elementdagi tok fazaviy siljishlarini hisobga olgan holda mos keluvchi faza toklarining vektorlarini geometrik qo‘shish yoki ayirish natajasida topiladi.
Har bir sxema uchun reledagi tok Ir ning fazadagi tok If ga nisbatini topish mumkin. Bu nisbat sxema koeffitsiyenti deyiladi:
Bu koeffitsiyent himoyani sezgirligini baholashda va ustavka toklarini Hisoblashda ishlatiladi.
Quyida asosiy tipik sxemalardagi toklarning tarqalishi va ularning ishlatilish joylariga doir ma’lumotlar keltirilgan.
10 Mavzu Rele himoyasining boshqaruv avtomatikasinig vazifasi
Reja;
1 Har qanday avtomatik boshqarish sistemasi
|
| |
-MAVZU: AXBOROT HAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING G‘OYAVIY-NAZARIY ASOSLARI (2 SOAT)

|
-MAVZU: AXBOROT HAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING G‘OYAVIY-NAZARIY ASOSLARI (2 SOAT)
|
bet | 48/66 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 386,08 Kb. | | #234492 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy9-MAVZU: AXBOROT HAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING G‘OYAVIY-NAZARIY ASOSLARI (2 SOAT)
REJA
Yoshlarda media maydon, internet va ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish madaniyatini shakllantirish.
Internet tarmog‘idagi milliy segmentlar va axborot havfsizligining nazariy-metodologik asoslari.
Axborot hurujlari: etnik, irqiy, milliy, mintaqaviy, diniy, siyosiy va iqtisodiy jihatdan kamsitishni targ‘ib etuvchi manbalarga nisbatan mantiqiy, psixologik hamda huquqiy yondashish
Bugungi kunda yoshlar mediadan juda keng va faol foydalanmoqda. Ular ijtimoiy tarmoqlarga uyali telefon orqali suratlar yuboradi, turli yangiliklarga munosabat bildiradi, doimiy ravishda virtual makonda muloqotga kirishadi. Agar kattalar ish vaqtini dam olish vaqtidan ajratishga majbur bo‘lsa, yoshlar onlayn va offlayn tartibdagi faoliyat o‘rtasiga chegara tortish zaruratini his etmaydi.
Global tarmoqdan yosh avlod vakillari dunyoning turli mintaqalarida yashaydigan insonlar bilan muloqotga kirishish uchun foydalanadi. Ular vizual va kommunikativ madaniyatning yangi toifasi vakillaridir.
Yoshlar moda haqidagi blogni yuritadigan o‘spirin bu olamga o‘z ta’sirini
ko‘rsata olishiga, yoxud yosh musiqachi MySpace tarmog‘i tufayli dunyoga mashhur bo‘lib ketishi mumkinligiga ishonadi. Ular uchun “mashhur bo‘lib ketish” o‘zini namoyon etish, hamda shu orqali tor yoki keng doiradagi odamlar, aksariyat hollarda tarmoqlardan xalqaro miqyosda foydalanuvchilar qo‘llab-quvvatlashi va e’tirofiga sazovor bo‘lishdan iboratdir.
Yoshlar uchun mediadan foydalanish yaqqol ijtimoiy ma’noga egaligi bilan ajralib turadi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali yoshlar ayni damda o‘zidan olisda bo‘lgan yaqinlari bilan muloqotda bo‘lib turadi, yangi do‘stlar orttiradi. Ular Internetda turli ijtimoiy rollarda o‘zlarini sinab ko‘rish imkoniyatiga ega.
Uyatchan va kamgap inson tarmoqda ochiq va sergap bo‘lib ketishi ham mumkin. Ammo interfaol muloqot orqali barcha ijtimoiy ko‘nikmalarga ega bo‘la olish mumkin emas. Shuning uchun yoshlarning real hayotda ham do‘stlari bo‘lishi juda muhim. Ko‘plab yoshlar tarmoqdagi do‘stlari bilan real hayotda ham uchrashib turadi.
|
| |
KE- ATS kamchiliklari - So’z boshi

|
So’z boshiBog'liq Kommutatsiya-tizimlari.A.M.EshmurodovA.F.XaytbayevKE- ATS kamchiliklari.
1. Boshqarish qurilmasi mikrosхеmalarda qurilganligi tufayli
tannarх qimmat.
2. Mikrosхеmalarni borligi ATS o‘rnatilgan хonaga katta talablar
qo‘yadi. Bular yaratish, ya’ni havo harorati 18 –25
0
S (nominal 22
0
S) va
havo namligi 70% bo‘lishi kеrak. Buning uchun iqlimni ta’minlash
tехnikasini (kondеntsionеr, dasturlangan iqlim tехnikasi) qo‘yish kеrak.
Bu esa, o‘z navbatida, kapital kirimlarni oshiradi.
3. Markaziy boshqarish qurilmasi elеktron elеmеntlar va
kommutatsiya maydoni komplеktlar, elеktromехanik elеmеntlar asosida
qurilganligi uchun ularni elеktr va tеzlik ko‘rsatgichlari bo‘yicha
muvofiqlashtirish vazifasini pеrifеriya boshqarish qurilmalari bajaradi,
ya’ni yana qo‘shimcha qurilma kiritiladi.
Хorijiy mamlakatlarida 1970 yillarda, Rossiyada esa 1990 yillarda
elеktron stantsiyalar barpo etildi va ishlab chiqarildi. Bu stantsiyalar ham
KM, ham BQ elеktron elеmеntlarida qurildi. Bu esa KM va BM
muloqotini yaхshiladi va ishlash tеzligini yanada oshirdi.
E- ATS stantsiyalarni afzalliklari:
- elеktron kommutatsiya uskunalarini tayyorlash uchun mеhnat
хarajatlarning kamayishi;
- iхchamligi va ishonchliligi oshishi;
- aloqa ob’еktlarida elеktron uskunalarni o‘rnatish va sozlashda ish
kamchiligining kamayishi;
- хodimlar sonining jiddiy qisqarishi va хizmat ko‘rsatmaydigan
stantsiyalarning yaratilishi;
- mеtal sarflanishining kamayishi;
- хajmi va vazn kamayganligi tufayli o‘rnatish maydoni qisqarishi;
- uzatish va kommutatsiya sifatining oshishi;
- abonеnt qo‘shimcha хizmat turlaridan foydalanishi;
- aloqa turlarining intеgratsiyalashuvi;
-
ekspluatatsiya va tехnik хizmat ishlarining to‘liq
avtomatlashtirilgani.
E- ATS kamchiliklari
:
- havoni majburiy sovutish va tozalash,
- qimmatligi, katta sarmoyalar kiritilishini talab qilishidir.
|
| |
Mavzu Rele va o’lchov vositalarini bo’laklarga bo’lish, reviziya qilish, texnik xizmat ko’rsatish va kamchiliklarini bataraf etish

|
Mavzu Rele va o’lchov vositalarini bo’laklarga bo’lish, reviziya qilish, texnik xizmat ko’rsatish va kamchiliklarini bataraf etish
|
bet | 22/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja21 Mavzu Rele va o’lchov vositalarini bo’laklarga bo’lish, reviziya qilish, texnik xizmat ko’rsatish va kamchiliklarini bataraf etish
Reja;
1 Rele va o’lchov vositalari
2 Yuritmani ishga tushirish
Hozirgi zamon ishlab chiqarish prosesslarida texnologik mashina va mexanizmlar, agregatlar va potok liniyalarining ikki xil rejimda ishlashi va boshqarilishi ko‘zda tutiladi;
avtomatik boshqariladigan rejimda boshqarish funksiyasini texnik vositalar - rele, komanda apparatlari;
operator tomonidan boshqariladigan rejim da esa texnologik mashinalarni boshqarishni odam operator bajaradi.
Ishlab chiqarish prosesslarini avtomatik boshqarish hozirgi zamon ishlab chiqarishidagi asosiy ish rejimi hisoblanadi. Texnologik mashinalarning optimal rejimda ishlashini ta’minlash, sozlash va remont qilish operator tomonidan bajariladi. Bu rejim «sozlash rejimi» deb ataladi. Bunday ikki xil rejimda boshqariladigan elektr yuritmalarning prinsipial sxemasi 6.13-6.14 rasmlarda ko‘rsatilgan.
Agar asinxron yuritm a avtomatik rejimda ishlashi kerak boMsa, boshqarish sxemasidagi universal uzib-ulagich «UU» ning kontaktlari 3, 4 ulangan, kontaktlar 1-2 uzilgan boMadi. Shunda boshqaruvchi rele o ‘zining kontakti RBni ulasa, kontaktorning elektrom agnit chulg‘am idan tok o ‘tadi, unda hosil boMgan elektromagnit kuchi prujina PR kuchini engib, qo‘zraluvchi poMat o ‘zakni qo‘zg‘almas poMat o‘zakka tortadi va kontaktor kontaktlari K l, K2, KZ va K4 ni ulaydi. Elektr yuritma elektr tarmogMga ulanadi va ishga tushadi. Boshqaruvchi relening kontakti RB uzilganda esa kontaktorning elektromagnit chulg‘ami Kda tok bolmaydi.
Prujina kuchi qo‘zg‘aluvchi poMat o‘zak Ini tortib, kontaktlar K l, K2, KZ va K4 ni uzadi, yuritma ishdan to‘xtaydi. Bu yerda boshqaruvchi rele RB kontakti deganda texnologik mashina va mexanizmlami berilgan programmaga muvofiq boshqarish uchun xizmat qiladigan komanda apparat yoki releli signal tarqatgichlar kontaktlari ko‘zda tutiladi. Elektr yuritma operator tomonidan boshqarilsa, universal uzib-ulagich UU ning kontaktlari 1, 2 ulanib, kontaktlar 3-4 uzilgan boladi.
Yuritmani ishga tushirish uchun boshqarish postidagi yuritish knopkasi «SI» qoM bilan bosiladi. Shunda kontaktorning elektromagnit chulg‘ami К dan tok o‘tadi. Elektromagnit kuchi prujina Pr kuchini engib ko‘zgaluvchi poMat, o ‘zak va u bilan mexanik bogMangan kontaktlar K l, K2, KZ va K4 ni ulab, yuritmani ishga tushiradi. Yuritmani to‘xtatish uchun operator endi to‘xtatish knopkasi «S2» ni bosadi. Shunda elektromagnit chulg‘amidan tok oMmaydi. Prujina PR kuchi ta’sirida kontaktlar K l, K2, KZ va K4 uzilib, yuritma ishdan to‘xtaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu Rele va o’lchov vositalarini bo’laklarga bo’lish, reviziya qilish, texnik xizmat ko’rsatish va kamchiliklarini bataraf etish
|
O’lchashlar anqligini baholashda qo’llaniladigan mezonlar

|
O’lchashlar anqligini baholashda qo’llaniladigan mezonlar
|
bet | 78/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja O’lchashlar anqligini baholashda qo’llaniladigan mezonlar
Geodeziyada bajarilgan o’lchashlar sifatini baholashda o’rtacha xatolik (θ), ehtimoliy xatolik (r), o’rta kvadratik xatolik (m), mutlaq (absolyut) va nisbiy xatoliklar qo’llaniladi. Tasodifiy xatoliklar absolyut qiymatlarining arifmetik o’rtachasi o’rtacha xatolik deyiladi.
74 Mavzu Elektr jihozlarni rele himoyasi tashkil etish va rejalash
Reja;
1 Elektr o’lchov asboblariga texnik xizmat ko’rsatish
2 Elektr o’lchov asboblariga texnik xizmat ta’mirlash
O‘lchov asboblarini ishlatish davomida ular, elektr jihozlarning xuddi 20 boshqa
elementlari kabi, tashqi muhit ta’sirida bo‘ladi. Buning natijasida ularda nosozliklar paydo bo‘lib, oqibatda o‘lchangan kattaliklarning qiymati haqiqiy qiymatlaridan farq qilishi mumkin. Jihozlarning ish rejimlari to‘g‘risida axborot bilan ta’minlovchi elektr o‘lchov asboblari yaxshi qarovni talab qiladi, chunki ishlatish davomida ularning korpusi ifloslanadi, titrash natijasida mahkamlangan joylari va elektr kontaktlari bo‘shashib qoladi. Bundan tashqari, mexanik qismlarining tabiiy yeyilishi, g‘altaklarining o‘ta yuklanishi (natijada izolatsiya yeyiladi va shikastlanadi), elektr zanjirlaridagi uzilish yoki qisqa tutashuvlar, asboblar qismlarining mexanik shikastlanishi va boshqa sabablar tufayli nosozliklar paydo bo‘ladi. Ishlab chiqarish qurilmalarining elektr jihozlarini ishlatish jarayonida ta’mirchi xodimlar asboblarning tashqi sirtlarini chang va ifloslikdan tozalashadi, ularning mexanik mahkamlangan joylari va elektr o‘tkazgichlari ulangan joylarini tekshirishadi.
Ishdan chiqqan asboblarni maxsus muassasalar ta’mirlaydi. Har xil turdagi
elektr o‘lchov asboblari ko‘p miqdorda bo‘lgan yirik korxonalarda ana shu apparatlarni ta’mirlash, rostlash va tekshirishga ixtisoslashgan bo‘limlar tashkil qilinadi. Odatda bu ishlar elektr o‘lchash laboratoriyasida bajariladi, buning uchun u maxsus asboblar, stendlar va namuna asboblar to‘plami bilan jihozlanadi. Laboratoriya xodimlari elektr o‘lchov asboblarini
2.2-rasm. Kuchlanishning vaqtga bog‘liqligi (a) va raqamli elektr o‘lchov asbobining blokli sxemasi (b).
21 ta’mirlash bo‘yicha maxsus tayyorgarlikdan o‘tishadi. Elektr o‘lchash
laboratoriyasi uchun ajratiladigan xonalarga nisbatan alohida talablar qo‘yiladi. Ular titramasligi, yaxshi tabiiy yoritilishi hamda qo‘shni xonalar va ko‘chadan chang so‘rilishiga yo‘l qo‘ymaydigan ventilatsiya bilan ta’minlanishi kerak. Asboblar ta’mirga keltirilganda va ta’mirdan chiqqanda maxsus hujjatlar rasmiylashtiriladi. Ta’mirdan chiqqan asboblarning aniq ko‘rsatishi tekshirilishi lozim.
|
| |
Mavzu Kuchlanishi 1000 V yuqori bo’lgan qurilmalardagi tezkor uzib-ulash ishlari

|
Mavzu Kuchlanishi 1000 V yuqori bo’lgan qurilmalardagi tezkor uzib-ulash ishlari
|
bet | 80/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja76 Mavzu Kuchlanishi 1000 V yuqori bo’lgan qurilmalardagi tezkor uzib-ulash ishlari
Reja;
1 Аsоsiy izоlatsiyalоvchi, elektrdаn himоyalоvchi vоsitаlаr
2 1000 V dаn kаttа kuchlаnishli elektr qurilmаlаrda
Elektr qurilmаlаrigа xizmаt ko‘rsаtuvchi xоdimning xаvfsizligini tа’minlаsh uchun himоya vоsitаlаri qo‘llаnilаdi. Ulаr izоlatsiyalоvchi, to‘suvchi vа sаqlоvchi vоsitаlаrgа bo‘linаdi.
Izоlatsiyalоvchi himоya vоsitаlаri оdаmni tоk o‘tkаzuvchi yoki er- gа ulаngаn qismlаrdаn hаmdа yerdаn elektr jihаtdаn izоlatsiyalаshni tа’minlаydi. Ulаr аsоsiy vа qo‘shimchа vоsitаlаrgа bo‘linаdi.
Аsоsiy izоlatsiyalоvchi, elektrdаn himоyalоvchi vоsitаlаr elektr qurilmаning ish kuchlаnishigа uzоq muddаt dоsh berish vа xоdim kuchlаnish tа’siridа bo‘lgаn tоk o‘tkаzuvchi qismlаrgа tegib ketgаndа uni tоk shikаstlаshidаn himоyalаsh xususiyatigа egа.
a)
5.1-rаsm. Izоlatsiyalоvchi shtаngа (а) vа izоlatsiyalоvchi оmbir (b):
1, 2 – ishlаydigаn vа izоlatsiyalоvchi qismlаr; 3 – cheklоvchi hаlqа; 4 – dаstа.
Kuchlаnishi 1000 V gаchа bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа bundаy vоsitаlаrgа izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr, izоlatsiyalоvchi vа elektr o‘lchоv оmbirlаri, dielektrik qo‘lqоplаr, izоlatsiyalоvchi dаstаli slesаr-mоntаj аsbоblаri, kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri, 1000 V dаn kаttа kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr, izоlatsiyalоvchi vа elektr o‘lchоv оmbirlаri, kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri kirаdi. Qo‘shimchа izоlatsiyalоvchi, elektrdаn himоyalоvchi vоsitаlаr elektr qurilmаning ish kuchlаnishigа uzоq muddаt dоsh berа оlmаydi vа bu kuchlаnishdа оdаmni tоk shikаstlаshidаn himоyalаshgа qоdir emаs.
1000 V gаchа kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа bundаy vоsitаlаrgа dielektrik kаlish vа pоyondоzlаr, izоlatsiyalоvchi tаglik vа yopqichlаr, 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа dielektrik qo‘lqоplаr, qo‘njli kаlishlаr, pоyondоzlаr hаmdа izоlatsiyalоvchi tаgliklаr kirаdi.
|
| |
Yoshlar va kommunikatsiyalarning mobilligi

|
Yoshlar va kommunikatsiyalarning mobilligi
|
bet | 49/66 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 386,08 Kb. | | #234492 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy1. Yoshlar va kommunikatsiyalarning mobilligi.
Kommunikatsiyaning mobilligi deganda “ko‘p kanallilik” tushuniladi. Yoshlar vaziyat va o‘z ehtiyojlaridan kelib chiqib, turli-tuman media qurilma va kontentlardan foydalanadi.
2. Yoshlar media-resurs parcha(fragment)larini afzal ko‘rishadi.
Foydalanuvchilar ko‘plab takliflar orasidan mediani tanlash imkoniyatiga ega, ya’ni: qaysi videoklipni ko‘rish, qanday yangiliklarni ochish, qaysi ma’lumotlarga ishonish va h.k. Yoshlar turli manbalardan olingan axborot parchalarini yaxlit holatga keltiradi. Natijada esa parchalanish (fragmentatsiyalash) xavfi va umumiy manzaraning buzilishi ehtimoli yuzaga keladi.
3. Yoshlar mediakontentni do‘stlariga tavsiya etadi.
Ijtimoiy mediada har kim axborotning markaziy manbasiga, fikrlar filtri yoki baobro‘ yetakchisiga aylanishi mumkin. Bunda axborot oqimlari kesishadigan markazga aylanish juda oson, chunki bu vositalardan barcha foydalana oladi.
4. Yoshlar parallel ravishda bir necha mediadan foydalanadi.
Bir vaqtning o‘zida medianing bir necha turi qo‘llanilishi mumkin: yoshlar bir vaqtning o‘zida radio tinglashi, jurnal o‘qishi va Facebookda do‘stlari bilan muloqot qilishi mumkin.
5. Yoshlarda har doim mediavositalar mavjud bo‘ladi.
Deyarli barcha o‘smirlarning qo‘lida har doim uyali telefon, planshet yoki mp3-pleer bo‘ladi. Mobil Internet ijtimoiy tarmoqlar uchun yangidan-yangi imkoniyatlar eshiklarini ochib bermoqda. Makondagi joylashuvni o‘rnatishga asoslangan ilovalardan foydalanish bunga yaqqol misol bщla oladi.
Media va ijodkor yoshlar
Media turli ideal, qadriyat va dunyoqarashlarni taklif etadi. Kasbiy nuqtai nazardan, yoshlar taqdim etilayotgan media modellar orqali o‘zining ijodiy qiyofasini belgilab oladi, turli mass-medialarda yetakchilik qilayotgan ustoz-jurnalistlar imiji bilan o‘zini qiyoslab ko‘radi. Teleko‘rsatuv, ijtimoiy media va kontentning boshqa ko‘rinishlari vositasida ijodkor yoshlar shaxsiy kontenti orqali o‘z qadriyatlarini va olam bilan munosabatlarini shakllantiradi.
Yaratilayotgan mediaresurs orqali ular o‘z tengdoshlariga ta’sir ko‘rsatishi, ijtimoiy xulq-atvor va xatti-harakatning ma’lum modellarini taklif etishi mumkin.
|
| |
O‘zbеkistоn tеlеkоmmunikatsiya tarmоg‘i

33
Rоssiya оrqali kirishda O‘zbеkistоn Rеspublikasi 998 zоna kоdi α =
7.
O‘zbеkistоn vilоyat markazlarini хududiy kоdlari: Tоshkеnt ABC-
371, Andijоn- 374, Jizzaх- 372, Buхоrо- 365, Qarshi – 375, Navоiy- 436,
Samarqand- 366, Nukus- 361, Namangan - 369, Tеrmiz- 376, Gulistоn -
367, Farg‘оna- 373, Urgеnch- 362.
O‘zbеkistоn tеlеkоmmunikatsiya tarmоg‘ini
asоsiy qismi transpоrt
tarmоg‘i magistrali hisоblanadi. Shuning uchun bu transpоrt tarmоg‘ining
magistrali оptik tоlali alоqa liniyalari va raqamli sinхrоn iеarхiyali raqamli
uzatish tizimlari asоsida qurilyapti. Buning uchun Rеspublika hamma
mintaqalarigacha (rеgiоnal) ОTAL оrqali raqamli kanallar hоsil qilindi.
Bundan tashqari Trans- Оsiyo- Еvrоpa magistrali (ОTAL) milliy sеgmеnt
ishga tushirildi.
1.15- rasm. O‘zbеkistоn tеlеkоmmunikatsiya tarmоg‘i
Butun jahоn tarmоg‘ining tеlеkоmmunikatsiya хizmati kiritish
maqsadida O‘zbеkistоn Rеspublikasining tеlеkоmmunikatsiya хizmati
kiritish maqsadida O‘zbеkistоn Rеspublikasining tеlеkоmmunikatsiya
tarmоg‘ini rеkоnstruktsiya qilish va rivоjlantirish
milliy dastur amalga
оshirilyapti.
34
Mintaqaviy tеlеkоmmunikatsiya tarmоg‘i tеlеkоmmunikatsiya
mintaqaga kirgan ma’muriyat tashkil tоpgan hudud (butun davlat, bitta
shahar yoki shaharni bir qismi vilоyat) ga хizmat ko‘rsatadi. Qanday
hududga хizmat ko‘rsatish tеlеfоn tarmоg‘ining zichligiga bоg‘liq bo‘ladi.
M: Litva, Latviya, Mоldaviya davlatlari bitta mintaqa); Mоskva shahri –
bitta zоna; Nyu- Yоrk shahrini bir qismi – bitta mintaqa.
Boshqaruv avtomatikasi - 1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja

|
1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja
|
bet | 11/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja 2 Boshqaruv avtomatikasi
Har qanday avtomatik boshqarish sistemasi (ABS) ikkita asosiy qismdan iborat bo'lib, ular boshqarish obyekti va boshqarish qurilmasi deyiladi. Umumiy holda, boshqarish obyekti sifatida tirik organizmlar, insonlar jamoasi, sanoat korxonalari, alohida sexlar, agregatlar va boshqalar bo'lishi mumkin. Ushbu kursda faqat texnik obyektlar ko‘rib chiqiladi va shuning uchun boshqarish obyekti deganda boshqarilishi lozim bo‘lgan jarayonni amalga oshiradigan texnik qurilmalar tushuniladi.
Obyekt sifatida soddaroq bo‘lgan boshqarish sistemasi ham ko‘rib chiqilishi mumkin. Obyekt holati, uning ishlash rejimi tashqi muhitning obyektga va boshqarish qurilmasiga ta’sirini hamda obyektning o‘zida yuz beruvchi jarayonni xarakterlovchi qator fizik kattaliklar bilan aniqlanadi. Ulardan ba’zilari ish jarayonida o'lchanadi va nazorat qilinadigan kattaliklar deyiladi, boshqalari esa o'lchanmaydi va nazorat qilinmaydigan kattaliklar deyiladi, lekin ular obyekt ishlashiga ta’sir ko‘rsatadi [ 1 — 4, 8]. Obyektga boshqarish qurilmasi orqali ishlab chiqilgan yoki inson tomonidan beriladigan ta’sir boshqaruvchi ta’sir (kattalik) deyiladi, boshqarish sistemasiga bog'liq bo‘lmagan ta'sirlar toydiruvchilar deyiladi. Toydiruvchi ta’sirlami ikkita turga bo‘lish mumkin: yuklama va xalaqitlar. Yuklama odatda obyektning boshqa o‘zgaruvchan parametrlariga, vaqtga, obyektning ish jarayoni va texnologik protsess bilan bogiiq boiadi va uni bartaraf qilib boimaydi. Xalaqitlar kutilmagan hodisalar bilan bogiiq boiadi va ulaming har qanday kamayishi obyekt ishini yaxshilaydi.
Obyekt holatini xarakterlovchi, nazorat qilinadigan va ular orqali boshqarishni amalga oshirish mumkin boigan kattaliklar boshqariluvchi yoki rostlanuvchi kattaliklcir deyiladi.
Ko‘rib o‘tilgan barcha kattaliklami obyektlami o‘rganish paytida tez tushunib olish mumkin. Masalan, elektr generatorining ishlash rejimi kuchlanish, qo‘zg‘atish toki, yuklama toki, aylanish chastotasi bilan xarakterlanadi. Bu yerda generator kuchlanishi - rostlanadigan kattalik, qo‘zg‘atish toki - boshqamvchi ta’sir, yuklama toki va aylanishlar chastotasi - tashqi ta’sirlardir. Umumiy holda boshqarish obyekti l.l,a va b - rasmlarda ko‘rsatilgan sxemalar ko‘rinishida berilishi mumkin. Bu yerda boshqaruvchi ta’sirlaming to‘plami X={xi, x2,..., xn} vektori, boshqariladigan kattaliklarining Y={y!, y2,.„, ym} vektori, nazorat qilinadigan tashqi ta’sirlar to‘plami Z={zl5 z2, ... z j vektori va nazorat qilinmaydigan tashqi ta’sirlar F={fi, f2, ... 4} vektori bilan belgilanadi.
|
| |
Mavzu Rele himoyasi va avtomatika uzgichlar, o’lchov transformatorlarning aniqlik klasiga talablari

|
Mavzu Rele himoyasi va avtomatika uzgichlar, o’lchov transformatorlarning aniqlik klasiga talablari
|
bet | 12/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha Reja11 Mavzu Rele himoyasi va avtomatika uzgichlar, o’lchov transformatorlarning aniqlik klasiga talablari
Reja;
1 O‘zgaruvchan operativ tok manbalari
2 Kondensator
O‘zgaruvchan operativ tok manbalari bo‘lib tok, kuchlanish transformatorlari va o‘z extiyoj transformatorlari xizmat qiladi.
Tok transformatorlari operativ zanjirlarni qisqa tutshuv paytida ta’minlovchi eng mustaxkam manbalardan hisoblanadi. Tok transformatorlarida himoyaning ishlash vaqtida quvvat ortadi va operativ zanjirlarin ishonchli energiya bilan ta’minlash mumkin.
Lekin tok transformatorlari shkastlanish va nonormal rejimlarda yetarli quvvatni ta’minlab bera olmaydi. Chunki bu hollarda himoya qilinayotgan uchastkalarda tokni oshishi kuzatilmaydi. Shuning uchun tok transformatorlaridan neytrali izolyasiyalangan liniyalarda 1 fazali qisqa tutshuv bo‘lganda manba sifatida foydalanib bo‘lmaydi.
Kuchlanish transformatorlari va o‘z extiyoj transformatorlari qisqa tutshuv vaqtida operativ zanjirlarini ta’minlashga mo‘ljal-lanmaganlar, chunki qisqa tutshuv paytida liniya kuchlanishi birdan pasayib ketadi va ma’lum bir hollarda nolga teng bo‘lib qoladi.
Yuqorida aytib o‘tilganlardan tashqari operativ tok manbasi sifatida oldindan zaryadlangan kondensatorlarni ishlatish mumkin.
Kondensator agar yetarli kattalikdagi va uzoq vaqtga mo‘ljallangan razryad tokiga ega bo‘lsa, u himoyalarni Shikastlanishining va nonormal holatlarining harakter va turiga bog‘liq bo‘lmagan holda energiya bilan ta’minlashi mumkin.
Kondensatorni oldindan zaryadlanishi odatda elektr liniyada nonormal kuchlanish bo‘lganda amalga oshiriladi. Podstansiyada kuchlanish yo‘qolsa himoya zanjirini va avtomatlarni zaryadlangan kondensator yordamida energiya bilan ta’minlash mumkin.
Energiya bilan ta’minlash manbasining quvvati operativ zanjirlar tomonidan, Ya`ni uzgichlarning chulg‘amlari (qo‘shish va o‘chirish) tomonidan qabul qilinayotgan quvvatdan ko‘p bo‘lishi kerak.
Tok va kuchlanish transformatorlaridan foydalanilganda quvvat taqchilligi yaqqol kuzatiladi va bu ko‘p qiyinchilikka olib keladi. chirgichni qo‘shish va uzish qisqa vaqt davom etib, bu vaqtda o‘lchov transformatorlari ishlatilishi mumkin.
3.29-rasm.Akkumulyator batareyalarining ulanish sxemalari.
Ish holatida tok transformatorlaridan ta’minlanishni ikki xil usul va chizmasidan foydalaniladi:
operativ zanjirlarni tok transformatorlari tomonidan vositasiz ta’minlash;
operativ zanjirlarni yordamchi oraliq tok transformatorlari (OTT)
vositasida ta’minlash.
|
| |
Ikki fazali sxemalar - 1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja

|
1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja
|
bet | 16/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaIkki fazali sxemalar. Himoya sxemasi to‘liq bo‘lmagan yulduz usulida yig‘iladi. Buning uchun A va S fazalarga ikkita tok transformatorlari TA1 va TA2 o‘rnatiladi va ularning ikkilamchi chulg‘amlariga KA1 va KA2 tok relelarining chulg‘amlari uladadi. Bu sxemalar TT qo‘yilmagan fazadan boshqa hamma qisqa tutshuvlarga ta’siran javob beradi.
4.12.-rasm. Sabr vaqt releli MTH: a) prinsipial sxemasi; b) ishga tushirish
sxemasi.
Sabr vaqti tokka bog‘liq MTH. himoya elementlarining sxemalari va vazifalari xudi uch fazali sxemalarnikidek.
Sxema nol sim bilan yig‘iladi, KA3 rele faza toklarining yig‘indisiga ulanadi, natijada sezgirlik koeffitsiyenti oshadi.
Sabr vaqti tokka bog‘liq bo‘lmagan MTH.
Quyida ko‘rsatilgan sxemada tok relelarining vaqt-tok harakteristika-lari to‘g‘ri chiziqdan iborat. MTH ning sabr vaqti vaqt relesi KT yordamida amalga oshiriladi. Xabar berish relesi KN ham ishlatiladi.
Nol sim bilan yig‘ilgan ikki fazali sxemalar uch fazali sxemalardan arzonroq. yulduz-uchburchak yoki uchburchak-yulduz usulida ulangan transformatorlardan keyingi ayrim ikki fazali qisqa tutshuvlarda himoyaning
sezgirligi to‘liq yulduz usuliga nisbatan ikki martta kam.
TT ning ikkilamchi cho‘lg‘amlari uchburchak shaklida, relelar esa yulduz usulida ulangan uch fazali sxema.Bu sxema har bir fazaga o‘rnatilgan uchta tok transformatorlari va uchta tok relelari yordamida bajariladi.
4.13.-rasm. Uch fazali uchta releli sxema: a) prinsipial sxemasi; b) ishga
tushirish sxemasi.
Bunday sxema qisqa tutshuvning hamma turlariga ta’siran javob beradi. Sxema koeffitsiyenti Ksx qisqa tutshuv turiga qarab o‘zgaradi.
4.2-jadval
Q.T
turi
|
Shikastlangan faza
|
fazadagi toklar
|
reledagi toklar
|
I
IA-IB
|
II
IB-IC
|
III
IC-IA
|
ikki fazali
|
A, B
|
IB=-IA; IC=0
|
2IA
|
IB
|
-IA
|
B, C
|
IC=-IB; IA=0
|
-IB
|
2IB
|
IC
|
C, A
|
IB=0; IA=-IC
|
IA
|
-IC
|
2IB
|
bir fazali
|
A
|
IA=Iq.t
|
IA
|
0
|
-IA
|
B
|
IB=Iq.t
|
-IB
|
IB
|
0
|
C
|
IC=Iq.t
|
0
|
-IC
|
IC
|
|
| |