Elektr tokidan jarohatlangan kishiga birinchi yordam ko’rsatish

|
Elektr tokidan jarohatlangan kishiga birinchi yordam ko’rsatish
|
bet | 5/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #99829 |
Bog'liq 13 mustaqil3. Elektr tokidan jarohatlangan kishiga birinchi yordam ko’rsatish
Inson elektr tokidan jarohatlanganda uni avvalo elektr tokining ta’siridan qutqarishkerak. Bunga jarohatlangan kishini tok uzatuvchi qismlardan ajratish yoki kuchlanishni o’chirish bilan yerishiladi.
Kuchlanish 1000 V gacha bo’lgan setlarni tok o’zatuvchi qismlardan odamni ajratish, quruq tayoq, yog’och, kiyim yoki boshqa biror bir tok o’tkazmaydigan narsalar yordamida amalga oshiriladi. Agar odamni tok uzatuvchi qismlardan ajratish qiyin bo’lsa, tok uzatuvchi simni quruq dastali bolta yoki boshqa izolyasiyalangan dastali qurol bilan chopishkerak.
Kuchlanish 1000 V dan yuqori bo’lgan setlarda jarohatlangan kishini ajratish izolyasiyalangan shtanga yoki qisqich, dielektrik qo’lqop va botinkalar yordamida bajariladi. SHu bilan birga unutmaslikkerakki, tok ta’siri ostida odamga elektr xavfsizligi chora tadbirlarini ko’rmasdan tegish qutqaruvchi kishining o’zi uchun xavflidir. Jarohatlangan kishiga yordam berishda muvaffaqiyatning asosiy sharti yordam berishning tezligi hisoblanadi. CHunki, inson yuragi shol bo’lgandan besh minutdan so’ng uni asrab qolish mumkin emas.
Agar jarohatlangan kishi balandlikda bo’lsa kuchlanishni o’chirishdan oldin uni yiqilishi xavfsizligini taminlashkerak. Elektr tokidan shkastlanishning barcha holatlarda jarohatlangan kishini holati qanday bo’lishidan qat’iy nazar vrachga murojaat qilish lozim. Elektr toki ta’siridan inson qutqarilgandan so’ng uning holatini aniqlash zarur bo’ladi. Agar jarohatlangan kishi odam hushida bo’lsa uni qulay joyga yotqizish va vrach etib kelguncha uni tinch qo’yish va doimiy ravishda nafas olishini va yurak urishini kuzatish talab etiladi.
Agar shikastlangan kishi hushini yo’qotgan holatda bo’lib, lekin nafas olayotgan va yuragi urayotgan bo’lsa uni qulay holatda yotqizib, yoqa tugmalarini va belidagi qayishini echish hamda bo’rniga nashatir spirtga namlangan paxta tutish, yuziga suv purkash va uni tinch qo’yish lozim.
Nafas olish va yurak faoliyatini to’xtashi elektr toki ta’sirini eng og’ir oqibati hisoblanadi.
Agar jarohatlangan kishi nafas olmayotgan lekin yuragi urayotgan bo’lsa unga sun’iy nafas berishga kirishishkerak. Agar yurak urishi ham to’xtagan bo’lsa unga sun’iy nafas berish bilan birgalikda yuragini ham tashqi massaj qilishni bajarish talab etiladi.
Sun’iy nafas berishning eng samarali yo’li jarohatlangan kishining og’zidan yoki burnidan og’iz bilan havo puflash hisoblanadi. Bunda jarohatlangan kishi orqasi bilan yyerga yotqizilib uning qopqoqlari va bo’yni ostiga kiyimlari yoki boshqa narsalarni o’rab qo’yilib bo’yni ko’proq orqaga egiltiriladi va og’iz bo’shlig’i suvdan tozalanadi va tili chiqariladi.
Jarohatlangan kishini burni qisiladi og’iz va burunga quruq rumolcha yoki doka salfetka qo’yilib yordam byerayotgan kishi ikki-uch chuqur nafas olib jarohatlangan kishi og’ziga havo puflaydi. Sun’iy nafas berish chastotasi minutiga 12…14 martadan oshmasligi lozim, chunki bu insonni tabiiy nafas olish ritmiga mos keladi. Sun’iy nafas berishni jarohatlangan kishida ritmik nafas olish tiklanguncha davom ettirish lozim.
Sanoatda sun’iy nafas berishning apparatlari chiqarilgan. Bu moslama komplektiga niqob va har xil o’lchamdagi (katta yoshdagilar va o’smirlar, bolalar uchun) havo puflagichlar kiradi.
“Og’izdan og’izga” sun’iy nafas berish (chapdan) va yurakni (tik bo’lmagan holda) tashqi massaj qilish (o’ngdan).
Agar shikastlangan kishida yurak urishi kuzatilmasa yuragi tashqi massaj qilinadi. Buning uchun jarohatlangan kishi orqasi bilan biror bir qattiq tekis yuzaga yotqizilib, old tugmalari echilib ko’kragi ochiladi. YOrdam beruvchi odam bunda bir qo’lini ko’krak qafasiningkerakli joyiga kafti bilan, ikkinchi qo’lini esa ko’krakka qo’yilgan qo’l ustiga kafti bilan qo’yilgan holda ko’krakni umurtqa tomonga bosadi (20.8.-rasm, o’ngdan pastdagi).
Bunda ko’krak qafasi faqat tik holatda 3…4 sm gacha chuqurlikka minutiga 60 marta chastota bilan bosiladi. Ko’krakdan bunday bosishda yurakdan siqib chiqarilgan qon tomirlarga kiradi.
YUrakni massaj qilishda qovurg’aga zarar byermaslik uchun ehtiyot bo’lishkerak. Massajning samaradorligi katta arteriya qon tomirlarda pulsning paydo bo’lishi bilan baholanadi.
Ko’p hollarda jarohatlangan kishilarni yuragini massaj qilish ularga sun’iy nafas berish bilan birga olib boriladi. Bunda sun’iy nafas berishni ko’krak qafasini bosish vaqti oralig’ida bajarishkerak. YAxshisi buni ikki kishi bajargani maqul, bir kishi ko’krak qafasini 4…5 marta bosadi, so’ngra ikkinchi kishi jarohatlangan kishi o’pkasiga havo puflaydi. Bu jarayon shu holatda takrorlanadi.
Medisina xodimi yurak faoliyatini tiklovchi samarali usul tajribalariga ega bo’ladi. Bu maqsad uchun defibrillyator degan maxsus apparatlar qo’llaniladi va ular yordamida yurak orqali yuqori kuchlanishli qisqa elektr zaryadi hosil qilinadi va bu yurak muskullarini umumiy qisqarishiga sabab bo’ladi.
|
| |