nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Procedimiento a seguir cuando la computadora está "detenida"

|
Procedimiento a seguir cuando la computadora está "detenida"
|
bet | 85/86 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #15734 |
Procedimiento a seguir cuando la computadora está "detenida"
Mientras realiza tareas de mantenimiento en su computadora, ésta debe seguir funcionando sin problemas, sin embargo puede ocurrir que la computadora no responda o se "detenga", y no responda al clic del ratón o a las teclas del teclado.
Si su computadora se detiene, espere un poco. En algunos casos le puede llevar unos cuantos segundos completar una determinada tarea.
O BIEN,
Pulse la tecla ESC en su teclado.
O BIEN,
Pulse las teclas Ctrl + Alt + Delete (Ctrl + Alt + Supr) en su teclado. Se abre la utilidad Windows Task Manager (Administrador de tareas de Windows). Aquí verá las fichas: Applications (Aplicaciones), Processes (Procesos), Performance (Rendimiento), Networking (Funciones de redes) y Users (Usuarios). Si necesita reiniciar su computadora, seleccione Shut Down (Apagar)
|
| |
Elektron auksion (elektron kimoshdi savdosi)

Elektron auksion uchun xos bo‘lgan jarayonning o‘ziga xosligi uni
multimedia interfeysga bog‘lanishini ta’minlash, Internet tarmog‘iga ki-
rish kanali zaruriyatini ko‘zda tutadi.
Auksion – bu shunday musobaqaki, unda sotuvchi o‘zining tovarini
maksimal narxda sotmoqchi, xaridor esa tovarni minimal narxda sotib
olmoqchi bo‘ladi. Auksion stavkalari o‘sishi yoki pasayishiga ko‘ra ik-
kita katta sinfga bo‘linadi. Stavkalar minimaldan maksimalgacha yoki,
aksincha, dastlab tasdiqlangan maksimal kattalikdan minimalgacha pa-
sayishi mumkin.
Auksion savdosiga eng ko‘p quyidagilar to‘g‘ri keladi: kompyuterlar,
bozor uchun yangi bo‘lgan yuqori texnologiyali tovarlar, narxi arzonlash-
gan tovarlar, o‘tmas tovarlar, avvalgi yetakchi tovarlar, kolleksiya tovarlari.
Elektron auksionlar paydo bo‘lishining eng muhim sabablaridan biri
– bu tovarlarga haqiqiy bozor narxlarini aniqlash imkoniyatiga ega bo‘-
lishdir.
Auksionlarning elektron turlari an’anaviy auksionlardan bir qator omil-
lar bilan farqlanadi: xaridorlar soni nisbatan kattaligi, tovarlar soni ko‘pligi,
sotuvchi va xaridorlarning bevosita interfaol muloqoti, auksionlarning turli
modellari, kecha-kunduz ishlashi, hududiy chegaralar yo‘qligi, tovarni ba-
tafsil ta’rifi va ko‘rinishi, mijozlar bilan ishlash xizmati.
Elektron magazin-vitrina - Iqtisod-moliya

Konsalting firmalar
– bu loyihalash va elektron magazin boshqa-
rish sohasida maslahat xizmatlari majmuyini taklif qilishga moslashgan
firmalar yoki kadrlar tanlash masalalari bilan shug‘ullanuvchi rekruterlik
muassasalaridir.
Axborot brokerlik idorasi yoki alohida broker
– ularning vazi-
fasi salohiyatli xaridorlarga bozor haqidagi zarur ma’lumotlarni yetkazib
berish.
Tadqiqot xizmatlarini yetkazib beruvchilar
– Internet tarmog‘i
va elektron biznes tizimida turli tadqiqotlarni amalga oshiruvchi ixtisos-
lashgan tashkilotlardir.
Удалено - Iqtisod-moliya

Biznes-davlat (Business-to-Government (B2G)) modelini amalga
oshirish orqali davlat apparati faoliyatini saqlab turish va moliyalashtirish
uchun soliq to‘lovchilarning xarajatlarini ozaytirish va mablag‘larini tejash
ta’minlanadi. AQSh federal hukumatining 1999-yil 1-dekabrdagi farmo-
nida quyidagilar alohida ta’kidlab o‘tiladi: “...Departament boshliqlari fe-
deral xizmatlarni zaruriy tovar va mahsulotlar bilan ancha arzon va tez
ta’minlashning qayerda imkoni bo‘lsa, shu yerda elektron biznesdan foy-
dalanishni targ‘ib qilishlari kerak, chunki bunda soliq to‘lovchilar xarajat-
lari ancha kamayadi”. AQSh hukumati har yili zaruriy tovarlarni sotib
olish uchun 225 mlrd AQSh dollaridan ko‘proq mablag‘ sarflaydi.
Boshqaruv organlari faoliyati bo‘yicha kerakli ma’lumotlar olish-
ning erkinligi va ochiqdan-ochiq ekanligi elektron biznesning Govern-
ment-to-Citizens (G2C) modelining qo‘llanilishi bilan uzviy bog‘liq.
O‘zbekistonda axborotlashtirish sohasidagi ishlar 2000-2002-yillar-
dan boshlab sezilarli darajada rivojlana boshladi. Respublika 2003-2004-
yillarda “Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”, “Elektron hujjatlar aylani-
shi to‘g‘risida”, “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi qonun hujjatlari qabul qi-
lingan. Internetda O‘zbekiston Respublikasining rasmiy axborot resursi,
ya’ni Portal uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz) tashkil etilgan (
www.gov
.uz)
2.6-rasm. U bugungi kunda bir nechta davlat organlarining asosiy sahi-
falariga kirish imkonini beradi. Portalning bosh sahifasidan respublika
rahbariyatining, vazirlik va boshqa idoralarning web-sahifalariga to‘g‘ri-
dan-to‘g‘ri o‘tish mumkin. Shuningdek, Portalda respublika to‘g‘risidagi
ma’lumotlar keltirilgan, yangiliklar muntazam ravishda yoritib boriladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 6/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 60,66 Kb. | | #238652 |
Bog'liq Adhambek tFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
O‘zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi qonuni. “Xalq so‘zi”. 11 fevral, 2004 y.
“Axborot texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori. “Xalq so‘zi” gazetasi, 2005, 3-iyun.
“2001-2005 yillarda kompyuter va axborot texnologiyalarini rivojlantirish, “Internet”ning Xalqaro axborot tizimlariga keng kirib borishini ta’minlash dasturini ishlab chiqishni tashkil etish chora- tadbirlari to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining qarori. “Xalq so‘zi” 24 may, 2001 y.
“Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2005 yil 8 iyuldagi-117-son qarori.
Kadrlarni tayyorlash milliy dasturi // Xalq ta’limi. 1998. №1. S.5-41.
A.Parpiyev, A.Maraximov, R.Hamdamov, U.Begimqulov, M.Bekmuradov, N.Taylokov. Yangi axborot texnologiyalari. /Oliy ta’lim muassasalari uchun. O‘zME davlat ilmiy nashriyoti.-T.: 2008, 118 b.
Abduqodirov A. A. Теория и практика интенсификации подготовки учителей физико-математических дисциплин. Аспект использования компьютерных средств в учебно-воспитательном процессе:
Автореф...докт.пед.наук. - Т., 1990. - 39 с.
Abduqodirov A. A. va boshq. Axborot texnologiyasi fani bo‘yicha kasbhunar kollejlari uchun o‘quv dasturi. - Toshkent: 2000.- 8 bet.
Abduqodirov A. A.. va boshq. Axborot texnologiyalari.: Akademik litsey va kasb -hunar kollejlari uchun darslik. / Abdukodirov A.,
|
| |
Mijozlar
– bu xaridorlar yoki iste’molchilar (jismoniy va yuridik 
shaxslar). 
Moliyaviy institutlar

Elektron univermag
– bu oddiy univermagga o‘xshash bo‘lib, un-
ga har xil firmalar o‘z tovarlarini yetkazib beradilar. Uning samarador-
ligini baholashda tovar brendi (imiji) bosh mezon hisoblanadi.
Elektron kiosk
(yoki interfaol kiosklar) – bu Internetga ulangan
hamda foydalanuvchilarga ma’lumotga, boshqa tovarlar va xizmatlarga
interfaol kirishni taqdim etadigan apparat-dasturiy majmualardir. Na-
munali kiosk qattiq diskli kompyuter, klaviatura, CD-ROM, monitor
hamda video va audikartalardan iborat. Foydalanuvchi ma’lumotni turli
usullar bilan kiritishlari mumkin: klaviatura, mikrofon, videokamera
yordamida, magnit kartochkadan ma’lumotni o‘qish moslamalari yor-
damida kiritilishi mumkin.
Ushbu vositalarning kombinatsiyasi ham bo‘lishi mumkin. Elektron
kiosk Internet tarmog‘ida to‘laqonli ishlash uchun yordam beradi: izlash
tizimlaridan foydalanish, kataloglar va ma’lumotlar bazalaridan, URL
ning istalganini chaqirish, elektron pochtani yuborish va qabul qilish,
ekran shakllarini to‘ldirishga xizmat qiladi.
Frost Sullivan kompaniyasi tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotlarga
ko‘ra, 1996-yilda elektron kiosklarning aylanmasi 369,7 mln. AQSh dol-
larini tashkil qilib, 2007-yilda 4,94 mlrd. AQSh dollariga etgan.
-jadval - Iqtisod-moliya

|
Iqtisod-moliya Pdf ko'rish
|
bet | 173/191 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 3,23 Mb. | | #252938 |
Bog'liq A T KENJABOYEV, M YU JUMANIYAZOVA ELEKTRON BIZNES ASOSLARI O`quv6.30-jadval
Biznes qiymatini bahоlashga ma’lum yondashuvlarning
afzalliklari va kamchiliklari
Shunday qilib, muqоbil variantlar оrasidan biznesni bahоlash bilan
bоg‘liq qarоrlarni uzil-kesil tanlab оlish ko‘p maqsadli yondashuvdan
fоydalanishni taqоzо etadi.
227
Biznesni bahоlashning ushbu muammоni hal qilishga turlicha yon-
dashuvlar tarkibiga kiradigan turli usullariga batafsilrоq ta’rif beramiz.
Kоmpaniya (biznes) qiymatini bahоlashga darоmad bo‘yicha
yondashish
Ushbu yondashuv tarkibida diskоntlangan pul оqimlari (DPO) usuli
ancha keng tarqalgan.
Diskоntlangan pul оqimlari usulidan bo‘lajak pul оqimlari vaqt ji-
hatidan o‘zgaruvchan bo‘lganida fоydalanish tavsiya etiladi. Ushbu usulga
muvоfiq biznes qiymatining bahоsi butun rejalashtirish davrlari bo‘yicha
diskоntlangan pul оqimlari bilan qоlgan davrning kapitallash-tirilgan pul
оqimining summasi (yig‘indisi) sifatida sоf jоriy qiymatni tоpish yo‘li
bilan aniqlanadi.
Biznes qiymatini DPO usuli bilan aniqlash bo‘lajak investоr shu
biznes uchun shu biznesdan kelajakda оlinadigan darоmadlarning hо-zirgi
qiymatidan оrtiq haq to‘lamaydi, degan taxminga asоslanadi. O‘z
navbatida kоrxоna egasi uni taxmin qilinayotgan bo‘lajak darоmadlar-ning
hоzirgi qiymatidan arzоn narxda sоtmaydi. Natijada sоtib оladigan va
sоtadigan tоmоnlar bo‘lajak darоmadlarning hоzirgi qiymatiga teng
bo‘lgan bоzоr bahоsi haqida kelishuvga erishishlari kerak. Kelajakdagi
darоmadlar tufayli investоr sarflagan mablag‘larini qоplashi va keyin-
chalik fоyda оlishi mumkin bo‘ladi. Ana shu ma’nоda hamma kоrxоna-lar,
muayyan tarmоqqa mansubligidan qat’iy nazar, bitta umumiy tоvar – pul
ishlab chiqaradilar.
DPO usulini xo‘jalik faоliyatida shungacha ma’lum tarixga (ilоji
bo‘lsa fоydali faоliyat tarixiga) ega bo‘lgan va o‘sish yoki barqarоr iqti-
sоdiy rivоjlanish bоsqichida turgan kоrxоnalar uchun tavsiya etish mum-
kin. Shu bilan birga, u muntazam ravishda zarar ko‘rayotgan kоrxоnalar
qiymatini bahоlash uchun yarоqsiz, chunki bu o‘rinda diskоntlash pred-
meti bo‘lmaydi. Fоydalarning retrоspektiv bahоlarini оlish imkоni bo‘l-
masligi bo‘lajak pul оqimlarini оbyektiv prоgnоzlashni juda qiyin qilib
qo‘yadi.
Kоrxоna qiymatini DPO usuliga muvоfiq bahоlashning asоsiy bоs-
qichlari quyidagilardan ibоrat:
1. Pul оqimini aniqlash mоdelini tanlash;
2. Prоgnоz davrning qancha davоm etishini aniqlash;
3. Retrоspektiv tahlil o‘tkazish hamda tоvar va xizmatlar sоtishdan
оlinadigan yalpi tushum prоgnоzini belgilash;
4. Kelajakni mo‘ljallab chiqimlarni (xarajatlarni) tahlil qilish va prоg-
nоzlash;
228
|
| |
O‘lcham va muоlajalar nоmi

i
1
(1
r
)
(1
r
)
К
к
O‘z aylanma mablag‘larining miqdоri (yoki g‘arb atamalariga mu-
vоfiq “ishlоvchi kapital”) jоriy aktivlar bilan jоriy majburiyatlar o‘rtasi-
dagi farq sifatida aniqlanadi. U kоmpaniya hisоbidan mоliyalanadigan
mablag‘lar summasini aks ettiradi.
Tanlab оlingan prоgnоz davr tarkibidagi har bir yil uchun pul оqimi
miqdоrini hisоblash. Pul mablag‘lari оqimi miqdоrini hisоblashning ik-kita
asоsiy usuli: bilvоsita va to‘g‘ridan-to‘g‘ri usullari bоrligi ma’lum.
Bilvоsita usul pul mablag‘larining kоmpaniya faоliyatining yo‘nalishlari
bo‘yicha harakatlanishini tahlil qilish uchun mo‘ljallangan. To‘g‘ridan-
to‘g‘ri usul pul mablag‘larining alоhida kirim va chiqim mоddalari, ya’-ni
buxgalteriya hisоb varaqlari bo‘yicha harakatlanishini tahlil qilish za-
rurligidan kelib chiqadi.
Bilvоsita usulga muvоfiq har bir yil bo‘yicha pul оqimini (PO)
aniqlash bilan bоg‘liq harakatlar ketma-ketligini keltiramiz. PO tarkibini
tashkil etadigan asоsiy kоmpоnentlar quyidagilardir: asоsiy faоliyatdan
оlinadigan pul оqimi plyus investitsiya faоliyatidan keladigan pul оqimi
plyus mоliyaviy faоliyatdan keladigan pul оqimi. Asоsiy faоliyatdan
оlinadigan pul оqimi – bu sоf fоyda plyus amоrtizatsiya ajratmalari mi-nus
jоriy aktivlar (qisqa muddatli mоliyaviy mablag‘lar, debitоrlik qarzi,
zaxiralar, bоshqalar) summasining o‘zgarishi plyus jоriy majburiyatlar
(kreditоrlik qarzi, bоshqa jоriy majburiyatlar) summasining o‘zgarishi-dir.
Investitsiya faоliyatidan keladigan pul оqimi – bu asоsiy faоliyatdan
оlinadigan pul оqimi bilan uzоq muddatli aktivlar summasining o‘zgari-shi
(nоmоddiy aktivlar, asоsiy vоsitalar, tugallanmagan kapital qurilish, uzоq
muddatli mоliyaviy mablag‘lar, bоshqa aylanmaydigan aktivlar)
o‘rtasidagi farqdir. Olingan yakunga mоliyaviy faоliyatdan kelgan pul
оqimining kоmpоnentlari: qarz summasining (qisqa muddatli kreditlar va
qarzlar, uzоq muddatli kreditlar va qarzlar) o‘zgarishi plyus o‘z mab-
lag‘lari (ustav kapitali, jamg‘arilgan kapital, maqsadli tushumlar) miq-
dоrining o‘zgarishi.
Diskоntlangan pul darоmadlarini hisоblashni nazarda tutadigan usul
bo‘yicha qiymatni bahоlash fоrmulasining umumiy ko‘rinishi quyida-
gicha:
-rasm 
O‘zbekiston Respublikasi Davlat Hokimiyati Portali

bo‘lib qoladi. Bu an’anaviy marketing modelining asosiy kamchiligi –
reklama beruvchi kompaniya bilan iste’molchi o‘rtasida interaktiv mu-
nosabatlarning yo‘qligidadir.
GKT da, shuningdek,
www
(
world wide web
) da ham “ko‘pchilik
ko‘pchilik uchun” – yangi kommunikatsion model amalga oshirilmoqda.
U foydalanuvchilar bilan reklama beruvchi kompaniyalar o‘rtasida inte-
raktiv muloqotni amalga oshirishni ko‘zda tutadi. Foydalanuvchi GKT
da ishtirok etishga tayyor bo‘ladi. Unga olinayotgan ma’lumotlar tarkibi
va hajmini nazorat qilishda faol rol o‘ynash imkoniyati taqdim qilinadi.
GKT ning OAV dan asosiy farqi shundaki, GKT da reklama beruvchi
kompaniyalar boshqa foydalanuvchilar uchun savdo yo‘nalishidagi ma’lu-
motlarni joylashtirishda qanday imkoniyatga ega bo‘lsalar, alohida shaxslar
ham shunday imkoniyatga ega.
Ushbu aloqa modelida ma’lumotlar almashinuvidagi aksariyat alo-
qalar jo‘natuvchi va qabul qiluchi o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘lmay,
bilvosita GKT orqali amalga oshiriladi. Marketingning yangi aloqa mo-
deli doirasida foydalanuvchi olinayotgan ma’lumotlar hajmi va ko‘rini-
shiga ta’sir qila olish imkoniyatiga ega. www foydalanuvchiga tanishuv
funksiyasi (masalan, serfing – tarmoqda sayohat qilish) bilan birga tar-
moqda onlayn xaridlar qilish bilan bog‘liq maqsadga yo‘naltirilgan fao-
liyatlarni amalga oshirishni taklif qiladi. Shunday qilib, an’anaviy OAV
va WWW o‘rtasidagi asosiy farq shundan iboratki, an’anaviy marke-
tingda reklama modellaridan foydalanib bo‘lmaydi yoki ularni www
doirasida samarali qo‘llashni ta’minlash maqsadida sezilarli o‘zgarti-
rishlarni talab etadi.
Web-sahifalar va web-serverlarning atributlari

Shunday qilib, elektron biznes tizimi infratuzilmasining tarkibi ham-
da loyihalashtirish va iqtisodiy jihatdan asoslashni dastlabki bosqichida-
yoq hal qilinishi kerak bo‘lgan murakkab muammolar
haqida aniq tasav-
vurga ega bo‘lib, Internet tarmog‘ida samarali hamda ishonchli amal qi-
ladigan virtual magazinni tashkil qilishga sarflanadigan mehnat va vaqt
xarajatlarini minimallashtirish mumkin.
Elektron biznes tizimi infratuzilmasi uning barcha subyektlarini ya-
qin hamkorligida samarali amal qilishi mumkin.
Elektron biznes tizimi-
ning asosiy subyektlari sifatida: mijozlar, moliyaviy institutlar (sotuvchi
banki, xaridor banki); biznes-tashkilotlar (ishlab chiqaruvchilar, sotuv-
chilar,
distribyutorlar, dilerlar); hukumat hisoblanadi.
Ularning o‘zaro hamkorligi moliyaviy operatorlar yordamida, pro-
tsessing kompaniyalari, mualliflik markazlari tomonidan to‘lov tizimlari
hamda virtual (raqamli) pullar vositasida amalga oshiriladi.
Elektron biznes tizimlarini qurishning nazariy asoslari

|
Elektron biznes tizimlarini qurishning nazariy asoslariBog'liq A T KENJABOYEV, M YU JUMANIYAZOVA ELEKTRON BIZNES ASOSLARI O`quvElektron biznes tizimlarini qurishning nazariy asoslari
Bugungi kunda www doirasida yangi – “ko‘pchilik ko‘pchilik uchun”
modelini tatbiq qilishda uning iqtisodiy samaradorligini aniq ko‘rsatib
beruvchi zarur nazariy va uslubiy ishlar olib borilmayapti. Shu bilan bir
qatorda shuni ta’kidlash kerakki, elektron biznes tizimi infratuzilmasini
barqarorlashtirish, marketing yangi modellaridan foydalanish, www da
har bir salohiyatli mijoz uchun xususiy bo‘lgan talablarni amalga oshi-
rishda www ning mukammal interaktiv tavsiflarni amalga oshirish, shub-
hasizki, Internet tarmog‘ida biznes faoliyatini olib borayotgan kompani-
yalar samaradorligining oshishiga sabab bo‘ladi.
Internet tarmog‘ida foydalanilayotgan baho shakllanishining modeli
aloqa sohasidagi an’anaviy modellardan sezilarli darajada farq qiladi. Bu
farq, ko‘pincha, aloqa xizmatlarining bahosi, bevosita, vaqt va masofaga
53
bog‘liq emasligidadir. Ma’lumki, xususan telefon so‘zlashuvlarida qo‘n-
g‘iroqlarning davomiyligi va masofasi oshishi bilan uning bahosi ortib
boradi. Biroq ma’lum hamkorlar bilan tez-tez aloqada bo‘luvchi savdo
tashkilotlari o‘zaro xarajatlarni sezilarli ravishda qisqartirishi mumkin.
Buning uchun, kelajakda ma’lum ishtirokchilar o‘rtasida aloqada bo‘lish
maqsadida telefon liniyasi ijaraga olinadi. Ma’lumki, ijaraga olingan te-
lefon liniyasidan foydalanish uchun to‘lov uning intensivligiga bog‘liq
bo‘lmaydi, balki foydalanganlik uchun belgilangan oylik to‘lov sifatida
olinadi.
Nazorat savollari
1. Elektron biznes tizimida qo‘llaniladigan asosiy tushunchalar va
kategoriyalarni tavsiflang.
2. Elektron savdo deganda nimani tushunasiz va uning elektron biz-
nesdan farqi nimada?
3. “Elektron magazin” tushunchasiga ta’rif bering.
4. Elektron biznes faoliyati va uning asosiy qo‘llanilish sohalari
qaysilar?
5. Biznes jarayon nima?
6. Transaksiya nima? Internet-magazinning asosiy tamoyillarini
tavsiflang.
7. Elektron biznes tizimi qurilishining asosiy tamoyillariga tavsif
bering.
8. Elektron biznes infratuzilmasining asosiy elementlarini ta’riflang.
9. Elektron biznesning asosiy modellarini ta’riflang.
54
|
| |
Tarmоq kоeffitsiyentlari usuli

Muammоni yechish uchun yondashuv nоmi
Afzalliklari
Darоmadga
asоslangan
Bоzоr (sоlishtirma
bahоlash)
Xarajatlarga asоslan-
gan (aktivlar qiymati
asоsida)
1. Kelgusida kutila-
yotganlarni hisоbga
оluvchi yagоna usul
1.
Butunlay bоzоr usu-
li
1. Haqiqatda mavjud
aktivlarga asоslanadi
2. Bоzоr diskоntini
hisоbga
оladi
2. Haqiqatdada amalga
оshirilgan xarid amali-
yotini aks ettiradi
2. Tugatilishi lоzim
bo‘lgan kоmpaniyalar-
ga ayniqsa to‘g‘ri keladi
3.
Hisоb-kitоb jara-
yonida ayrim unsur-
larning iqtisоdiy ji-
hatdan eskirishini hi-
sоbga оladi
Kamchiliklari
1.
Prоgnоz qiymat-
lariga erishishning
katta mehnat talab
qilishi
1. Mablag‘larning kel-
gusida tushishini hisоb-
ga оlishni ta’minlab be-
ra
оlmaydigan avvalgi
axbоrоtga asоslanadi
1. Gudvil va kоrpоra-
tiv samarani hisоbga
оlishni ko‘zda tutmay-
di
2. Qisman ehtimоl-
lik xarakteriga (xu-
susiyatiga) ega
2.
Hisоb-kitоblarning
yakunlоvchi bоsqichi-da
qatоr tuzatishlar ki-
ritishni talab etadi
2. Harakatsiz (qоtib qоl-
gan), mablag‘larning
kelgusida kelib tushi-
shini hisоbga оlmaydi
3. Bоshlang‘ich ma’lu-
mоtlarni оlishdagi katta
qiyinchiliklar (ruxsat
оlishning qiyinligi sa-
babli)
3. Fоydaning erishil-gan
darajasini hisоbga
оlishni ko‘zda tutmay-di
Yuqоrida sanab o‘tilgan yondashuvlar va usullar
bir-birini istisnо
etmaydi. Ular bir-birini juda yaxshi to‘ldirishi mumkin. Shu sababli kоr-
xоna qiymatining ilmiy asоslangan bahоsiga ega bo‘lish uchun bitta emas,
balki bir nechta usuldan (masalan, ikki-uchta usuldan) bir yo‘la
fоydalanish maqsadga muvоfiq.
Turli usullarning yutuq va kamchiliklari haqida aniq tasavvurga ega
bo‘lgan taqdirdagina biznes qiymatini bahоlash
uchun usullarning eng
maqsadga muvоfiq tarkibini tanlab оlish mumkin bo‘ladi (6.30-jadval).
RSS Feed Support - For more information, press only

|
For more information, press only
|
bet | 10/14 | Sana | 20.09.2020 | Hajmi | 2,03 Mb. | | #11499 |
RSS Feed Support
With new integrated support for RSS in Internet Explorer 7, users can easily discover, subscribe to and read RSS feeds directly in the browser. Users can have personalized sports, news or shopping feeds delivered directly to them.
Web publishers use RSS to create and distribute feeds that include links, headlines and summaries. With an RSS reader, a user can subscribe to many feeds and read new entries all in one place, without visiting individual Web sites.
In previous versions of Internet Explorer, RSS feeds were rendered in the browser in raw Extensible Markup Language (XML), which is unreadable by anyone but the most technical users. In Internet Explorer 7, users can read the feed directly in the browser, scan for important stories and get a description of the content. Users can also subscribe to a feed with a single click, a process that is very similar to adding a Web site Favorite.
Internet Explorer 7 also supports an RSS platform so all applications can share the same set of RSS subscriptions, enabling developers to focus on creating new end-user experiences rather than on the details of RSS functionality. More details on this functionality are provided in the Improved Platform and Manageability section of this overview.
|
| |
motorli testlar - Tarbiyainstituti b. B. Musayev

o ‘tilgan masofa va shu singarilar) yoki fiziologik va biokimyoviy
ko‘rsatkichlar bo‘lishi mumkin.
Ana shunga, shuningdek
tadqiqotchi oldiga qo‘yilgan topshiriqqa bog‘liq holda harakatli
(motorli) testlaming uch guruhi (3.1 - jadvalga qarang) o‘zaro
farqlanadi.
3.1-jadval
Harakatli test turlari
Testning
nomi
Sportchiga
toDshiria
Test
natijalari
M isol
Nazorat
mashqlari
Maksimal natija
ko‘rsatish
Harakatlanish
yutuqlari
1500 metrga
yugurish, yugurish
vaqti
Standart
funksional
namunalar
Hamma uchun bir
xil bo‘lib,
a) bajarilgan ish
kattaligi yoki
b) fiziologik
siljishlar kattaligi
bo‘yicha
m e’vorlanadi
Standart ishlashda
fiziologik yoki
biokimyoviy
ko‘rsatkichlar
Standart fiziologik
siljishlarda
harakatlanish
ko‘rsatkichlari
1000 kGm/min
Standart ishlashda
YuUCHlarini qayd
etish
160 zarb/
min YuUChda
yugurish tezligi
Maksimal
funksional
namunalar
Maksimal natija
ko‘rsatish
Fiziologik yoki
biokimyoviy
ko‘rsatkichlar
Maksimal kislorod
tanqisligini yoki
maksimal kislorod
iste’molini aniqlash
Jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha test o ‘tkazishda dastlab
quyidagilar amalga oshirilishi lozim :
1) test o‘tkazilish maqsadini aniqlash ;
2) o ‘lchash jarayoni va amallarining standartlashganligini
ta’m inlash;
3) ishonchliligi va informativligi
yuqori hamda nisbatan sodda
bo‘lgan va natijaga jiddiy ta’sir etmaydigan testlami tanlash ;
4) testni shunchalik yaxshi o‘zlashtirish kerak-ki, uni
bajarganda asosiy e’tibomi harakatni texnikaviy jihatdan to‘g‘ri
bajarishga emas, balki maksimal natijaga erishishga qaratilishini
ta’minlash k e ra k ;
30
5) testlarda eng yuqori - chegaraviy natijalarga erishish
uchun maksimal motivatsiyaga ega bo‘lish (ushbu shart
standart
funksional namunalarga taalluqli emas);
6) testlarda yutuqlami baholashning mukammal tizimiga ega
bo‘lish.
Shunday ham boMishi mumkin-ki, yuqori chidamkorlikka
ega bo‘Igan sportchi ushbu qobiliyatini
testlarda namoyon qila
olmaydi: u o'zining irodaviy sifatlarini namoyon qilmasdan turib,
o ‘zining zaxira imkoniyatlarini to‘liq sarf qilguniga qadar testda
oxirigacha ishlashni to‘xtatadi.
Testning natijasini belgilaydigan omillaming soniga bog‘liq
ravishda getero- va gomogen testlar farqlanadi. Natijalari ikki
yoki undan ko‘proq omillarga bog‘liq boMgan testlar geterogen
testlar deb nomlanadi.
Bunday testlar, gomogen testlardan farqli
ravishda juda ko‘p sonlidir.
Testlash maqsadini aniqlash nazoratning uch turlarining
(tezkor, joriy, bosqichli) va nazoratning uch yo‘nalishi (musobaqa
faoliyati,
mashq qilish faoliyati, tayyorgarlik darajasi) ning
mavjudligidan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.
0 ‘lchash muolajalarini va olingan natijalami baholash
standartlashtirish va nazorat natijalarining aniqligini belgilaydi.
Bu, testlashdan oldingi kun tartibi, tayyorlanish mashqi, ijrochilar
- sinaluvchilar, testlash sxemasi va shartlari, natijalami baholash
tizimi, dam olish intervallari va harakatni belgilash test o‘tkazish
paytida o‘zgarmas bo‘lishi kerakligi bilan erishiladi.
Birinchi soha - Iqtisod-moliya

|
Iqtisod-moliyaBog'liq A T KENJABOYEV, M YU JUMANIYAZOVA ELEKTRON BIZNES ASOSLARI O`quvBirinchi soha
– salohiyatli mijozga Internet tarmog‘ida mavjud
bo‘lgan vositalar orqali tovar taklif qilish. An’anaviy usulda savdo qilish
jarayonida xaridor tovarning bahosini savdolashishi, sotuvchi bilan mas-
lahatlashishi, tovarni sotib olishga qaror qilishi yoki undan voz kechishi
mumkin. Internet tarmog‘ida salohiyatli mijozlarga multimedianing bar-
cha imkoniyatlari yaratib beriladi. Aniqroq qilib aytganda, tovarni uch
o‘lchamli fazoda ko‘ra olishi, maxsus tayyorlangan ovozli, animatsiyali
videoroliklardan foydalanishlari mumkin bo‘ladi.
Ikkinchi soha
– tovar sotib olishni bevosita amalga oshirilishi. Shu
bilan birga, tez va ozmi-ko‘pmi xavfsizdir. Tovarni sotib olish uchun bu-
yurtma, elektron pochta orqali xabar yuborilishi bilan tasdiqlanishi zarur.
Uchinchi soha
– sotishdan keyin qo‘llab-quvvatlash. Bu mijozga
tovarni sotib olishni rasmiylashtirayotganida taklif qilinib, keyinchalik
tovardan foydalanish davomida ham amalda bo‘ladi. Bunda mijozga so-
tuvchi kompaniya bilan elektron pochta yoki web-saytda aloqa qilish
im-koniyati yaratib berilib, agar qandaydir muammolar yuzaga kelsa,
mijoz norozilik bildirishi ham mumkin bo‘ladi.
To‘rtinchi soha
– Mijozlarning ma’lum magazinlar yoki ba’zi mar-
kalar uchun yetakchiligiga alohida e’tibor qaratish. Elektron magazin-
larning savdo hajmi, odatda, uning doimiy mijozlari miqdori bilan aniq-
lanadi. Bunda, ushbu elektron magazin bitta doimiy mijozni saqlab tu-
rish uchun 30$ dan 200$ va undan ko‘p xarajat qiladi.
Beshinchi soha
– elektron magazinga e’tiborni qaratish va saqlab
turish maqsadida qilinadigan reklamadir. Internet tarmog‘ida reklamaga
juda yuqori talablar qo‘yiladi. Uning maqsadi, keng ommaga mo‘ljal-
langanligi, o‘zgaruvchan, interfaol va o‘ziga jalb qilishdan iborat. Rek-
lamaning yuqorida aytib o‘tilgan talablarga javob berishini ta’minlash
maqsadida Java-animatsiya, DHTML, VRML va boshqa shu kabi vosi-
talar ishlab chiqilgan.
|
| |
Testning o ‘zaro muvofiqligi

joyidan turib uzunlikka, balandlikka va yugurib kelib uch xatlab
sakrashlardan iborat testlar majmuasi
sportchining tezlik-kuch
sifatlarining rivojlanganlik darajasini baholashda qo‘llanadi, va u
gomogen testlar majmuasi bo‘lishi mumkin.
Aksincha, agar, majmuada ekvivalent testlar bo‘lmasa, u holda
majmuaga kirgan testlar turli xossalami o‘lchaydi, ya’ni uning
tarkibiga kiradigan har xil xususiyatlami o‘lchaydigan
testlar
(masalan, baland to‘sinda tortilish, Abalakov usuli bo‘yicha
balandlikka sakrash, (egiluvchanlikni tekshirish uchun)
oldinga
egilish, 100 metrga yugurishdan tashkil topgan majmua) mavjud
bo‘lsa, u
geterogen test majmuasi deb ataladi.
Yangi test tuzilayotgan paytda albatta uni o‘zaro muvofiq
kelish darajasini tekshirish kerak.
Bu quyidagicha amalga oshiriladi: test o‘tkazishning
unifikatsiyalangan uslubi ishlab chiqiladi, so‘ngra ikki yoki undan
ortiq mutaxassislar navbatma-navbat standart sharoitlarda aynan
bir xil sportchilami testdan o‘tkazadilar.
I ll bob. TESTLAR NAZARIYASI ASOSLARI

3) testlarda olingan natijalami baholashning mukammal tizimi
mavjudligi (6 - bobga qarang);
4) ishonchlilik;
5) informativlik;
6) nazorat (tezkor, joriy yoki bosqichli) turini aniq ko‘rsatish
lozim.
Ishonchlilik va informativlik talablarini
qanoatlantiradigan
testlar
puxta yoki
autent (yunoncha
autentiko - ishonchli
tarzda degan m a’noni anglatadi)
testlar deb aytiladi.
Testni
bajarish muolajasi, ya’ni sinov yoki o ‘lchash jarayoni
ishonchlilik paytida sinflararo va sinflar o‘rtasidagi

Testlaming ishonchliligi nazariyasi insonda o‘tkazilgan har
qanday o‘lchash natijasi - x ikkita qiymatning yig‘indisidan
iboratligiga asoslanadi:
*t = **>+*,,
(
3
.
1
)
bunda jcoo- tadqiqotchi qayd etishni xohlagan haqiqiy qiymat,
xe- sinovdan o‘tuvchining holatidagi nazoratqilib bo‘lmaydigan
o‘zgarishlar va o‘lchashning tasodifiy xatoliklari tufayli vujudga
keladigan xatoliklar.
(Ancha chuqur tahlil qilinganda ushbu
ikki tashkil etuvchilar alohida - alohida qaralishi kerak; soddalik
uchun biz bunday qilmaymiz. Bunday yondashish o ‘lchashning
tasodifiy xatoligi sportchining holatidagi o ‘zgarishlar
tufayli
sodir bo‘ladigan natijalaming tebranuvchanligiga nisbatan kichik
degan faraz qilish bilan teng kuchlidir.)
Haqiqiy natija deganda bir xil sharoitlarda cheksiz ko‘p sonli
o ‘lchashlar va kuzatishlar o ‘tkazilgandagi o ‘rtacha arifmetik
qiymat
Xoo tushuniladi (va shuning uchun uning indeksiga
“oo” - cheksiz belgisi qo‘yiladi).
Testning haqiqiy natijasi to‘g‘risidagi
tushuncha, abstraksiya
hisoblanadi
(xm ni tajribada o ‘lchab bo‘lmaydi). Shuning uchun
bilvosita usullardan foydalanishga to‘g‘ri keladi.
Ishonchlilikni
baholash uchun eng to ‘g ‘ri keladigani, keyinchalik sinflar
ichidagi korrelatsiya koeffitsiyentlarini dispersion tahlil qilishdir.
Dispersion tahlil tajribada qayd
etilgan test natijalarining
variatsiyasini alohida omillaming ta’siri bilan belgilangan tarkibiy
qismlarga bo‘lib chiqish imkonini beradi. Masalan: agar, tajriba
o ‘tkazuvchilarni davriy ravishda almashtirib, sportchilaming
biron-bir
testdagi natijalarini, ushbu testni har xil kunlarda
qaytarib, bir nechta urinishlami amalga oshirgan holda ro‘yxatga
olinsa, unda, quyidagi variatsiyalar mavjudligi ko‘rinadi:
a) tadqiq qilinayotgandan - tadqiq qilinadiganga;
b)kundan - kunga;
d) tajriba o‘tkazuvchidan - sinovdan o‘tuvchiga;
e) urinishdan — urinishga.
36
Dispersion tahlil ushbu variatsiyalami
ajratish va baholash
imkonini beradi.
Agar xatoliklar tasodifiy (ulaming yig‘indisi nolga teng va
turli urinishlarda ular bir - birlariga bog‘liq emas) bo‘lsa, u holda
matematik statistikadan quyidagi kelib chiqadi:
ya’ni tajribada qayd etilgan natijalar dispersiyasi haqiqiy
natijalar
dispersiyasi
(cr^)va
xatoliklar
dispersiyasi
cr]
yig‘indisiga teng (ushbu formula
faqatgina mazkur hamma
hadlar bir xildagi erkinlik darajasi soniga teng bo‘lgan xususiy
holda o ‘rinli xolos. Umumiy holda esa dispersiyani emas,
balki
faqatgina og‘ishlar kvadratlarining yig‘indisini olish mumkin).
-rasm.
 Sportchi holatini aniqlashda qo‘llanadigan texnika

11.3-rasmda esa sportchi organizmi
funksional faoliyati
darajasini
Ergometr (Veliergometrlar keyinroq keltirilgan)
yordamida o ‘rganish keltirilgan.
Shuningdek, sportchi organizmi funksional
faoliyatida aerob
va anaerob chegaralami hamda aerob
va anaerob chegaralari
darajasida quw atni va kislorod talabini
va maksimal kislorod
iste’molini aniqlash (11.4-rasm) va baholash katta ahamiyat kasb
etadi.
11.4-rasm.
Sportchini gazli analizatorda testdan o‘tkazish
Veloergometriya. Sportchi mushaklarining maksimal quvvati
veloergometriya yordamida aniqlanadi.
Veloergometrik sinovlar 11.5 - rasmda ko‘rsatilgan veloer-
gometrdan foydalanib amalga oshiriladi.
Ma’lumotlarni qayd etish tamoyili quyidagicha.
Magnit rele
g‘ildirakning har bir yarmining aylanish vaqtini qayd etadi.
Avtomatlashtirilgan uzatish markazi
orqali olingan tajriba
natijalari kompyuterga kiritiladi.
184
11.5-rasm.
«Monark» veloergometri asosidagi
kompyuterli qurilma
11.6-rasm.
Tenzodinamometriya. Tajriba natijalari
kompyuterga kelib tushadi
Sportchining kuch imkoniyatlarini aniqlash uchun (11.6-rasm)
tenzodatchiklar yopishtirilgan metall halqa,
kuchaytirgich, avto-
matlashtirilgan uzatish markazi va kompyuterdan tashkil topgan
tenzodinamometriyadan foydalaniladi.
185
Uning ishlash tamoyili quyidagicha.
Sport turiga bogiiq
holda asosiy mushak guruhlari va ishchi burchaklari aniqlanadi.
Standart holatlarda test amalga oshiriladi.
FAST)
Sportchilam ing tezlik-kuch qobiliyatlarini

va hal qiluvchi jarayon bo‘lib, uning qanchalik to‘g ‘ri tashkil
etilganlik va ulardan samarali foydalanish darajasiga ko‘p
narsa
bog‘liq boiadi. Bular qatoriga sportchining holatini aniqlash,
m aium otlam i jamlash, tahlil qilish, xulosalar chiqarish va shart-
sharoitga b o g iiq holda kerakli tuzatmalar kiritish kabilami kiritish
mumkin. Bunday tadqiqotlami ma’lum
ketma-ketlikda amalga
oshirilish maqsadga muvofiq. Odatda, ular sportchining tinch
holatidan boshlanadi. Quyidagi 11.1-rasmda stabiloplatformada
o‘tkazildaigan sinovdan boshlanadi.
11.1-rasm.
Sportchini tinch holatida stabiloplatformada
tekshirish
Jismoniy tarbiya va sport
faoliyatida mashq bajarish
jarayonida sportchining organizmi va tizimlaridagi o‘zgarishlar
dinamikasini kuzatish, qayd qilib borish
va tahlil qilib borish
keyinga rejalashtirish va istiqbollash ishlarida muhim ahamiyatga
182
ega bo‘ladi.
11.
2-rasmda sportchi mashq bajarish jarayonida
amalga oshiriladigan tadqiqotga misol keltirilgan.
crl - ideallashgan sinflararo (ya’ni, xatoliklardanxoli bo‘lgan)
variatsiyani, a ]

Shuningdek, ishonchlilikning standart xatoligi tushunchasi-
dan ham foydalaniladi.
(3.5)
U alohida sinovdan o‘tuvchilar natijalarini
ulaming xususiy
o ‘rtacha arifmetik qiymatlaridan o‘rtacha standart og‘ishini
xarakterlaydi. Masalan, ishonchlilikning standart xatoligi ± 3 sm
ga teng bo‘lsa, bu 68 % hollarda alohida sportchilar ko‘rsatgan
takroriy o‘lchash natijalari har biri ko‘rsatgan o ‘sha o'rtacha
arifmetik qiymatidan ± 3 sm chegarasida chetlashgan holda
joylashganligini anglatadi.
3.2-jadval
Testning ishonchlilik darajasi
Ishonchlilik koeffitsiyenti
qiymatlari
Ishonchlilik darajasi
0,99-0,95
a’lo
0,94-0,90
yaxshi
0,89-0,80
o'rtacha
0,79-0,70
yomon
0,69-0,60
Individual baholar uchun yaroqsiz
(gumonli) bo‘lib, sinaluvchilar ayrim
guruhi xarakteristikalari uchun yaroqli
Ishonchlilik koeffitsiyenti 3.2 - jadvalda keltirilgan qiymat-
lardan kichik qiymatli bo‘lgan testlardan
foydalanish tavsiya
etilmaydi.
Shunday qilib, testning ishonchliligini amalda baholash uchun,
birinchidan, dispersion tahlilni amalga oshirish, ikkinchidan, sinf
ichidagi korrelatsiya koeffitsiyentini hisoblash zarur.
38
Ikkita urinish paytida sinf ichidagi korrelatsiya koeffitsi-
yentining kattaligi, birinchi va ikkinchi
urinishlaming natijalari
o‘rtasidagi oddiy korrelatsiya koeffitsiyentining qiymatlari bilan
mos keladi. Shuning uchun,
bunday holatlarda, ishonchlilikni
baholash uchun oddiy korrelatsiya koeffitsiyentini qoMlash
mumkin (bunda, u,
ikkita urinishni emas, balki faqat bitta
urinishning ishonchliligini baholaydi).
Odatda, testlaming ishonchliligi to‘g‘risida gapirilganda
ulaming stabilligi (takrorlanuvchanligi
yoki qayta tiklash
mumkinligi), o ‘zaro muvofiqligi,
ekvivalentligini bir-biridan
farq qiladi.
Test stabilligi deganda test topshiriqlari
natijalarini bir xil
sharoitlarda ma’lum vaqt o ‘tgandan keyin takrorlanuvchanligi
tushuniladi. Qayta testlashni, odatda,
retest deb atashadi.
Test stabilligini miqdoriy
baholash uchun xuddi oddiy
ishonchlilikni hisoblagandagi kabi sxema bo‘yicha hisoblan-
adigan dispersion tahlildan foydalaniladi.
Testning o ‘zaro muvofiqligi

Testning muvofiqligi (yoki obyektivligi)
test natijalarini
uni o‘tkazayotgan yoki baholayotgan shaxsning individual
shaxsiy sifatlariga bog‘liq emaslik darajasi bilan xarakterlanadi.
Muvofiqlik aynan o‘sha sinaluvchilarda turli eksperimentatorlar,
hakamlar,
ekspertlar tomonidan o‘lchangan (baholangan)
natijalaming o‘zaro mos tushish darajasi bo‘yicha aniqlanadi.
Hattoki instrumental tadqiqotlami o ‘tkazish paytida ham, kimdir
tadqiqot ishtirokchisida yaxshiroq motivatsiya uyg‘otishi mumkin
va aynan shu, kelishilganlik kattaligini belgilaydi.
Shu bilan birga quyidagi ikki variant bo‘lishi mumkin:
1) testni o‘tkazayotgan shaxs uning natijalariga ta’sir etmagan
holda faqat testning natijalarini baholaydi xolos. Masalan, aynan
bitta yozma ishni turli imtihon oluvchilar turlicha baholashlari
mumkin.
Ko‘pginahollardahakamlaming gimnastikada, konkidafigurali
uchishda,
boksda natijalami baholashi, qo‘l xronometrlagichlari
bo‘yicha yoki turli shifokorlaming aynan bir ko‘rsatkich bo'yicha
elektrokardiogramma yoki rentgenogramma baholari bir-biridan
farq qiladi.
2) test o ‘tkazayotgan shaxs uning natijasiga ta’sir ko‘rsatadi.
Masalan, ayrim eksperimentatorlar (tajriba o‘tkazuvchi -
tadqiqotchilar) boshqalariga nisbatan ancha talabchanroq va
intiluvchanroq hamda sinaluvchilami yaxshiroq maqsadga
yo‘naltira oladi.
Bu esa (yetarli darajada obyektiv o‘lchanishi mumkin bo‘lgan)
natijalarga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi.
Testning muvofiqligi - bu, o ‘z mazmun-mohiyatiga ko‘ra, turli
shaxslar tomonidan test o‘tkazilganda uning natijalarini baholash
ishonchligidir.
Ayniqsa, sifat ko‘rsatkichlarini miqdoriy aniqlashda baholash
muvofiqligi masalasi dolzarb hisoblanadi.
Buning uchun maxsus
usullar ishlab chiqilgan.
46
3.4.6. Testning ekvivalentligi
Ekvivalentlik - testni, bir nechta test vazifalari uchun
qo‘llanishi paytida, amaliy jihatdan bir xildagi natijani ko‘rsatish
qobiliyatidir.
Boshqacha aytganda, testning ekvivalentligi - bu
bitta belgining o‘zini tadqiq qilish paytida (masalan, tortilish va
yerga ikki qo‘l bilan tiralgan holda gavdani tushirib-ko‘tarish,
joyidan turib uzunlikka va balandlikka sakrash) ushbu test
natijalarini boshqa test natijalari
bilan mos kelish darajasi
hisoblanadi.
Ko‘pchilik hollarda test ma’lum sondagi bir xil tipdagi
testlardan tanlanadi. Masalan, basketbol savatiga koptokni turli
nuqtalardan tushirish mumkin; sprinter yugurishi,
aytaylik, 50,
60 yoki 100 metr masofalar uchun o‘tkazilishi mumkin; tortilish
halqada yoki baland to‘sinda bajarilishi mumkin va hokazo.
Bunday hollarda parallel shakllar usuli deb ataladigan usuldan
foydalanish mumkin.
Bu usulga ko‘ra sinaluvchilarga aynan bitta testning ikki
xil turini bajarish taklif etiladi va undan keyin ushbu olingan
natijalami o‘zaro mos tushish darajasi baholanadi.
Bu yerda test
oUkazish sxemasi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
.
1 , 1
minimal
Test kompleks (majmua) lari

Agar biron-bir sifatni baholash
uchun bir turdagi testlar
seriyasidan, ya’ni parallel shakllar usuli deb ataladigan usuldan
foydalanilsa, demak sinovdan o‘tuvchiga aynan bitta testning ikki
turli xilidagi topshiriqlarini bajarish taklif qilinadi,
undan keyin
natijalaming o‘zaro mos tushish darajasi baholanadi.
Test natijalari orasidahisoblangankorrelatsiyakoeffitsiyentiga
ekvivalentlik koeffitsiyenti deb aytiladi.
Biron-bir testlar kompleksi tarkibiga kiruvchi testlar yuqori
ekvivalentlikka ega bo‘lsa bu, kompleksni
gomogen kompleks
deb aytiladi. Ya’ni bunday kompleksga kiritilgan testlar biron-
bir aniq xossani o ‘rganishga yo‘naltiriladi. Va aksincha, agar
kompleks tarkibida ekvivalent testlar bo‘lmasa,
u holda uning
tarkibiga kirgan testlar turli xossalami o ‘lchaydi va bunday
kompleks
geterogen kompleks deb aytiladi.
3.3. Testlar majmuasini baholash
Agar sportchilar testlar majmuasi (batareyasi) bo‘yicha
sinovdan o‘tayotgan boTsalar,
u holda baholashni quyidagi
ikki asosiy usul yordamida o ‘tkazish mumkin. Birinchi usulda
majmua tarkibiga kiritilgan barcha testlar bo‘yicha umumiy
baho
chiqarilmaydi, balki har bir test natijalari bo‘yicha olingan
baholardan keyingi tahlil jarayonida foydalaniladi.
Bunday
hollarda, ko‘pincha, test natijalarini p r o f i l i deb ataladigan gra
fik ko‘rinishida tasvirlash qo‘llanadi.
Profillami turli shakllarda tasvirlash mumkin. Sportchi yoki
guruh ko‘rsatgan natijalar o ‘rtacha arifmetik qiymat va shu
paytgacha sportchilaming katta guruhi tomonidan ko‘rsatilgan
natijalaming standart og‘ishi bilan taqqosladi.
Ikkinchi usulda majmua tarkibiga
kiritilgan barcha testlar
bo‘yicha umumiy baho chiqariladi.
Bu yerda ikkita variant
bo‘lishi mumkin:
1)
ko‘pkurash bo‘yicha baholami yakuniy hisoblagani singari
majmua tarkibiga kiritilgan alohida testlar bo‘yicha olingan
baholar jamlanadi;
32
2)
alohida turlar bo‘yicha baholar avval har bir test uchun turli
qiymatga ega bo‘lgan koeffitsiyent («vazn») larga ko'paytiriladi,
undan keyin esa bir - biriga qo‘shiladi.Testlar majmuasi bo‘yicha
bunday yakuniy baholashni
solishtirma baholash
deb ataladi.
Undan alohida bir turning ahamiyatini kuchaytirish zarur bo‘lgan
hollarda foydalaniladi. Ahamiyati nisbatan ancha muhimroq
bo‘lgan testlar uchun «solishtirma vazn» yuqoriroq qilib olinadi.
-jadval - Iqtisod-moliya

Tushuncha
Darоmad
Xarajatlar
Bоzоr
Yondashuv nоmi
Darоmadli yondashuv
Sоf aktivlarni aniq-
lashga bahоlashga
yoshdashuv
Bоzоr yondashuvi (sоlishtirma yonda-
shuv)
.
Metоd
Kapitalizatsiya metоdi
Sоf aktivlar qiyma-
tini bahоlash
usuli
Kapital bоzоrini bahоlash usuli
Diskоntlangan pul
оqimlari usuli
Tugatish qiymatini
bahоlash usuli
Bitimlar usuli
Tarmоq kоeffitsiyentlari usuli
Yuqоrida sanab o‘tilgan usullarga qisqacha umumiy ta’rif beramiz.
Kapitallashtirish usuliga ko‘ra biznesning
bоzоr qiymati bir yil da-
vоmida biznesdan оlingan sоf darоmadning kapitallashtirish kоeffitsi-
yentiga nisbati sifatida aniqlanadi.
Pul оqimlarini diskоntlash usuli
biznesning bir turi deb hisоblana-
digan mahsulоt sоtishdan keladigan mana shu pul оqimlarini prоgnоz qi-
lishga asоslanadi. So‘ngra bu pul оqimlari investоr
talab qilayotgan darо-
mad stavkasiga teng bo‘lgan diskоnt stavkasi bo‘yicha diskоntlanadi.
Sоf aktivlar usuli
bo‘yicha biznesning bоzоr qiymati kоmpaniyaga
qarashli hamma aktivlar bоzоr qiymatlarining summalari bilan
uning
majburiyatlari (qarzlari) o‘rtasidagi farq sifatida aniqlanadi.
Kоmpaniyaning
tugatish qiymatini bahоlash usuliga
muvоfiq bu
qiymat kоmpaniyaga qarashli hamma aktivlarning jamlangan qiymati bilan
uni tugatishga qilinadigan xarajatlar o‘rtasidagi farq sifatida aniqlanadi.
Kapitallar bоzоrini bahоlash usuli
o‘xshash kоmpaniyalar aksiya-
larining bоzоr bahоlarini hisоbga оlishga asоslangan. Muqоbillik prin-
sipiga muvоfiq investоr o‘z mablag‘larini bu kоmpaniyalarga yoki bahо-
lanayotgan kоmpaniyaga sоlishi mumkin. Shu sababli
aksiyalari erkin
sоtuvda bo‘lgan kоmpaniyalar to‘g‘risidagi ma’lumоtlar, tegishli kоti-
rоvkalar ta’minlangan taqdirda, bahоlanayotgan
kоmpaniyaning narxini
aniqlash uchun mo‘ljal bo‘lib xizmat qilishi kerak.
Bitimlar usuli
o‘xshash kоmpaniyalar aksiyalarining nazоrat paket-
larini sоtib оlish narxlarini tahlil qilishga asоslanadi.
testlash yoki test o ‘tkazish

(masalan, 5 daqiqa davomida 5 m/s tezlik bilan tredbanda
yugurish yoki 1 daqiqa davomida yoki 10 marta baland to'sinda
tortilish va hokazolar). Ushbu testlaming o‘ziga xosligi sportchi
tomonidan eng yuqori - chegaraviy yuklama bajarilishi shart
emasligidan iborat va shundan kelib chiqqan holda, maksimal
imkoniyatdagi natijaga erishish uchun motivatsiya bo‘lmaydi.
Bunday testning natijasi yuklama vazifasining usuliga bog‘liq:
agar, yuklamaning kattaligi berilgan bo‘lsa, unda testda tibbiy-
biologik ko‘rsatkichlar o'lchanadi. Agar, testning yuklamasi
tibbiy-biologik ko‘rsatkichlar kattaligining siljishi bo‘yicha
berilsa, unda yuklamaning jismoniy kattaliklari (vaqt, masofa va
h.k.) o‘lchanadi.
Standart testlar - bu shunday testlar - ki, unda barcha tadqiqot
ishtirokchilari bir xil topshiriqlami bajaradilar, bunda yuklama
chegaraviy emas va shu tufayli, maksimal natijaga erishish uchun
motivatsiya yo‘q.
Uchinchi guruh - bu, bajarilishi paytida maksimal imkoni
yatdagi harakat natijasini ko‘rsatish lozim boigan testlar bo‘lib,
unda turli funksional tizimlaming qiymatlari (YuQCh, MKI
va hokazolar) o‘lchanadi. Bunday testlaming o‘ziga xosligi -
sportchining chegaraviy natijalarga erishishga bo‘lgan yuqori
ruhiy safarbarligi (motivatsiyasi)dir.
Shundan kelib chiqqan holda, ulami bajarish paytida qayd
qilinadigan ko‘rsatkichlarning barchasi, eng kami bilan ikkita
omilga:
1)o‘lchanayotgan sifatning (masalan, tezkorlikni, chidam-
korlikni, kuchlilikni yoki taktikani, texnikani va hokazolami)
rivojlanish darajasiga;
2) motivatsiyaga bog'liq bo‘ladi.
Demak, maksimal yuklamali testlar hamda ulaming natijalari
sportchining tayyorgarlik darajasi va motivatsiyaga bog'liq.
Asosida harakatlanish topshiriqlari yotgan testlar harakatli yoki
троянские - download

Reja: Papkalarni yaratish. Mahalliy kompyuterlarda resurslarni himoya qilish Virus –bu, kompyuterda nojoiz harakatlarni bajarish uchun va o‘zini fayllar hamda dasturlarga qo‘shish imkoniga EGA bo‘lgan, o‘z-o‘zini tiklovchi dasturiy kod. Bundan tashqari "черви" va “троянские кони” kabi dasturlar mavjud 1,65 Kb. 1
Reja: Papkalarni yaratish. Mahalliy kompyuterlarda resurslarni himoya qilish Virus –bu, kompyuterda nojoiz harakatlarni bajarish uchun va o‘zini fayllar hamda dasturlarga qo‘shish imkoniga EGA bo‘lgan, o‘z-o‘zini tiklovchi dasturiy kod. Bundan tashqari "черви" va “троянские кони” kabi dasturlar mavjud 1,65 Kb. 1
Sportda texnik vositalar, trenajyorlar, trenirovka

•
sportchi;
• sportchi-snaryad tizimi;
• sportchi-sportchi tizimi.
Jismoniy tarbiya va sport tizimidagi ta’limda texnik vositalar
(TTV) deganda didaktikaning asosiy masalalarini hal etadigan va
quyidagi pedagogik tamoyillar bo ‘yicha foydalaniladigan qurilma,
moslama, trenajyor, trenirovka va uskunalari tushuniladi:
• boshqaruv masalalarida ustunlik tamoyili. Ushbu tamoyil
texnik vositalar har doim ham yetarlicha ishonchli boimaganligi,
shuningdek, sport-pedagogik amaliyotda ko‘p uchraydigan kutil-
magan vaziyatlarda va zarur m a’lumotlar yetarlicha bo‘lmagan
hollarda inson ko‘pincha murakkab masalalami hal etishga qodir
ekanligi sababli murabbiy boshqaruv jarayonida vaziyatdan kelib
chiqqan holda eng muhim va ustivor masalalami tanlab olishi va
hal etishi kerakligi bilan bog‘liq;
• ma’lumotlar muhitini tartiblash tamoyili -
sport trenirovkasi
qatnashchilaridan keltiriladigan va boshqaruv ma’lumotlarining
tezligi va hajmiga, murabbiy va ta’lim olayotgan sportchining
o‘zaro munosabatlariga hamda ta ’limda texnik vositalarga mos
keladigan ma’lumotlar almashinishi talab etadigan tartibdir;
• individuallashtirish tamoyili - texnik vositalarni boshqarish
malaka va ko‘nikmalarini o ‘zlashtirishda
har bir murabbiy va
sportchining imkoniyatlarini hisobga olish zarurligini ifodalaydi;
• anglash faolligi tamoyili. TTV bilan ishlashda murabbiy
va sportchilaming yangi bilimlami egallash, yangi qurilmalami
o‘rganishga, o‘z
ishiga ijodiy yondashish, ixtirochilik va
loyihachilikka intiluvchanlik qobiliyatlari va imkoniyatlari bilan
bogiiq;
• funksiyalar o‘mini qoplash tamoyili - TTVdan foydalanish
murabbiy imkoniyatlarini m a’ lum tartibda to‘ ldirish yoki zaxirada
saqlash zarurati bilan bog‘liq;
• tizimli funksiyalash tamoyili - murabbiy ishining sifati
va TTV differensiallashganlik
darajasi ixtiyoriy holda emas,
balki tizimli, yagona butunligicha umumlashgan ko‘rsatkichlar
bo‘yicha baholanishi;
180
•
nazorat qilinuvchi parametrlami minimumlashtirish tamoyili.
Asosiy parametrlaming minimal sonli bo‘lishiga erishish zarurligi,
chunki bu boshqarishning aniqligi va ishonchliligini oshiradi.
Yuqorida zikr etilgan tamoyillar hozirgi zamon pedagogi-
kasining umumiy didaktik tamoyillarining ajralmas bir qismi
hisoblanadi.
Trenirovka qurilmalari - bu, trenirovka jarayonidagi aniq lokal
masalalami yechishga xizmat qiladigan texnik vositalardir.
Sport anjomlari - bu, musobaqa qoidalari bilan belgilanadigan
vositalar.
Trenirovka jarayonida bajaradigan
funksiyasiga qarab texnik
vositalar sifatida trenajyorlar yoki avtomatlashgan boshqaruv
tizimlari tanlanishi mumkin.
Trenajyor-bu, atrof-muhit va shart-sharoitlamingtabiiy holida
trenirovka va musobaqa faoliyatini imitatsiya qilish imkonini
beradigan texnik vositalardir, ya’ni, ta’lim olayotganlaming
kelajakdagi real faoliyatining u yoki bu
sharoitlarini modellash-
tirishga yordam beradigan qurilma va moslamalardir.