nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qizil vinolar bijg'ishini qulay nazorat qilish uchun har bir chapga jadval osilib

|
Qizil vinolar bijg'ishini qulay nazorat qilish uchun har bir chapga jadval osilib Pdf ko'rish
|
bet | 118/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeQizil vinolar bijg'ishini qulay nazorat qilish uchun har bir chapga jadval osilib,
unda sharbatni harorati va solishtirma og'irligini kuzatuv natijalari aks etiladi.
57- rasm. Qizil bo‘tqani po'lat tanklarda bijg'itishda harorat va bosimni
avtomatik nazorat qilish moslamalari
Yirik ishlab chiqarishlarda bijg'ish ustidan avtomatik nazorat o'matish
maqsadga muvofiqdir. Bu esa zavod texnokimyoviy nazorat ishini yengillashtiradi.
57-rasmda Klenk tizimi asosida metalldan yasalgan chanlarda qizil bo'tqani
bijg'ish harorati va bosimini nazorat qilish avtomatik moslama ko'rsatilgan.
8.5.Bijg‘itish idishlardan sung vinoni suzib olish
Qaynab bijg'ish jarayon tugab, mezga harorati tushayotganda vinoni mezgadan
ajratib olish payti keladi. Barcha holatlar uchun vinoni suzib olish paytini belgilash
qiyin. Bu haqda umumiy tavsiyalar berish mumkin.
Bijg'ish jarayonida qizil vino o'ziga xos xususiyatlarga ya’ni chiroyli rang,
nordon ta’m va to'liq bo'lishi lozim. Ushbu xususiyatlarga ega bo'lgandan so'ng
113
vinoning bijgishi hatto tuganak qand qoldig'i b o isa ham uni mezgadan ajratib
olish kerak.
Vinoni mezgadan ajratib olish payti bijg'ish harorati, uzum navi, o‘sish hududi,
achitqilar rasasi va shu kabi boshqa omillarga bogiiqdir. Bijg'ish harorati qancha
yuqori b o isa bo‘yoq, oshlovchi va boshqa moddalar jadalroq ayrilib chiqadi va
vino tegishli rang olib nordon va to iiq boiadi. Bir xil harorat boiganda Saperavi
va gibridli navlar Morastel, Asil qora va boshqa navli uzumlarga qaraganda o‘z
rangini tezroq sharbatga o‘tkazadi.
Achitqi rasalarga b o g iiq boigan bijgish energiyasi ham vinoni mezgadan
ajratib olishga ta’sir qiladi. Bijgiyotgan vinoni vaqtidan oldin mezgadan ajratganda
|
| |
Ma’ruzaning qisqacha matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Ma’ruzaning qisqacha matni:
Kosmetik vositalari tasnifi
Kosmetik vositalari belgilanishi va tarkibiga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: gigienaga oid, shifobaxsh va pardozlash uchun.
1. Gigienaga oid yoki kasalliklarni oldini olish kosmetika asosan teri, sochlarni tashqi muhitdan, mikroblardan asrab, ularning faoliyatiga ta’sir ko‘rsatish, har xil nuqsonlarni paydo bo‘lishini oldini olish va teri, soch va tishlarni sog‘lom tarzda saqlash uchun ishlatiladi. gigienaga oid preparatlar ham bir necha guruhlarga bo‘linadi:
a) teri parvarishi uchun. terini yumshatish, ximoyalash va oziqlantirish uchun ishlatiladigan kosmetik vositalar. shuningdek, terini tozalash va dizenfeksiyalash, kesib olganda qon to‘xtatuvchi (achchiq tosh, antiseptik jele va sirka, tualet sirkasi) – vositalar;
b) og‘iz bo‘shlig‘ini parvarishi uchun. Tish poroshoklari, eliksir va tish pastalari;
v) soch va boshning yungli qismlarini parvarishi uchun. Soch yuvish uchun suyuq sovunlar, sovun poroshogi, shampunlar, yunglarni ketkazish uchun: sovun kremlari, tayoqchalar, soqol olish uchun poroshoklar, depilyatorlar. sochni yaltirab turuvchi: briolin, repey moyi, fiksatorlar, jingalak qilish uchun vositalar va h.k.
g) tirnoq parvarishi uchun.
2. Shifobaxsh kosmetika kosmetik nuqsonlarni yo‘qotish uchun qo‘llaniladi. 1935 yil shifobaxsh nomi paydo bo‘lgan, lekin keyinchalik maxsus kosmetika deb atala boshlandi. Ularga kiradigan vositalar:
a) teri parvarishi uchun. Sepkilga, qorayish va dog‘larga qarshi, husnbuzar, seboreya, qizarish va terlash kabi terining nuqsonlarini bartaraf etish uchun ishlatiladi. Shifobaxsh kosmetik vositalari; kosmetik surtmalar, kremlar, gellar, losonlar, niqoblar va hokazo.
3. Dekorativ kosmetika - asosan odamning tashqi ko‘rinishini grim va bezash yo‘llari bilan o‘zgartirish mumkin. Dekorativ kosmetika har kungi (tashqi ko‘rinishni yaxshilash maqsadida) va teatrga oid guruhlarga bo‘linadi.
|
Kosmetik surtmalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 101/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Kosmetik surtmalar – yumshoq dori turi bo‘lib, sirtga, teri ustiga yaxshi surtilib tekis oqmaydigan parda hosil qiluvchi yuqori qayishqoq massa. Dorilarning dispersologik tasnifi bo‘yicha hamma tomonlama erkin shaklsiz dispers sistemalarga kiradi.
Suyuq dorilardan farqi – surtmalar oqmaydi. Kosmetik surtmalar qadim zamondan ishlatilib kelmoqda. Asosan terini qoplovchi va himoyalovchi sifatida, shuningdek davolovchi (teridagi yara-chaqalar, kuygan sathiga, sovuq olgan va yorilganda) ishlatiladi.
Undan tashqari sochlarni to‘kilishida yoki soch o‘stirish uchun va h.k.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 163

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 163/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
chiqilgan Novell NetWare 4 versiyali tarmoq OT ko`p serverlarni o`z
tarkibiga olgan, mingacha foydalanuvchiga xizmat qiladigan, ko`p
segmentli tarmoqlarni barpo etish uchun mo`ljallangan. Yangi versiyada
serverlarni boshqarish markazlashtirilgan ya`ni tizim administratori
barcha serverlarni boshqarishi mumkin va barcha serverlarda yagona
foydalanuvchilar ro`yxatini olib borishi mumkin. Mijoz-server hisoblash
tarmog`ida Windows NT, Windows NT Advanced Server tarmoq OTlari
ishlatiladi. Nomarkazlashtirilgan boshqarish tarmoqlarida yoki bir
tarmoqlarda kompyuterlar birlashtiriladi, ularning har biri server va
klient bo`lishi mumkin. Bunday tarmoqlarda hohlagan kompyuter oddiy
diskli OT boshqariladi, tarmoq vazifalarini boshqarish uchun esa uning
operativ xotirasiga bir tarmoq operatsion tizim dasturi yuklanadi. Bir
hisoblash tarmoqlari uchun Novell firmasining NetWare Lite va Artisoft
firmasining LAN Tastic OTlar eng ommabop tarmoq operatsion tizimiga
kiradi. NetWare Lite tizimi bilan ishlaydigan tarmoqda, tarmoqni
boshqarish ancha oddiy bo`lib, foydalanuvchilar o`rtasida resurslarni
taqsimlashni, tarmoqqa murojaat qilishni va boshqa vazifalarni
boshqarishni o`z ichiga oladi. LAN Tastic tizim bir turli tarmoq
operatsion tizimida birinchi bo`lib hisoblanadi. Bu qisqartirilgan rejimda
ishlovchi bir turli tarmoqdagi foydalanuvchilar uchun juda qulay bo`lib,
katta bo`lmagan xabarlarni kompyuterlararo uzatishga va umumiy
fayllar yoki qurilmalarni taqsimlangan vaqt rejimida ishlashga olib keladi.
Artisoft firmasi bu tarmoq OTni yanada takomillashgan versiyasini
tayyorlayapti, qaysiki u kiritish – chiqarish operatsiyalarini yuqori
ishlashini ta`minlovchi bazaviy ma`lumotlar bilan samarali ko`p
foydalanish uchun mo`ljallangan. Bir hisoblash tarmoqlari uchun
shuningdek Windows for Work Groups, Personal Netware, Power LAN
tarmoq OTlari ishlatiladi.
Manzilgohlash nafaqat alohida interfeyslarni nomlash uchun, balki
ularni guruhlarini (guruh manzillarini) manzilgohlash mumkin. Guruh
manzillarini yordamida ma`lumotlarni bir vaqtning yozida bir nechta
uzellarga yuborish (jo`natish) mumkin. Kompyuter tarmoqlari
texnologiyalarining ko`pida keng etkazuvchi topologiyalarining ko`pida
keng etkazuvchi manzillar ishlatiladi. Bunday adreslar bo`yicha
jo`natilgan ma`lumotlar barcha tarmoq uzellariga etkazilishi kerak
bo`ladi.
|
| |
20-bob haqida umumiy maʼlumot

20-bob haqida umumiy maʼlumot
Biror narsa boʻyicha
qaror qabul qilar ekanmiz, aslida biz
qandaydir maʼlumot va axborotni tahlil qilamiz. Aqlimizda
tahlil qilish kerak boʻlgan kichik hajmdagi maʼlumot yoki
xabar boʻlsa, bu ish osonroq kechadi. Ammo muhim qaror
qabul qilishda katta hajmdagi maʼlumotni
tahlil qilish
kerak boʻlsa, katta formatli jadvallar va maʼlumotlar bazasi
kabi kompyuterda maʼlumotlarni tahlil qilish vositasidan
foydalangan maʼqul.
Asosiy funksiyalari maʼlumotlarni modellashtirishga
yoʻnaltirilgan koʻplab IT-dasturlar mavjud boʻlib,
bu mavzuga
turlicha yondashuvlar bor:
• Sizga ssenariy yoki muammo taqdim etilishi va uni hal
qilishingiz yoki unga eng yaxshi yechim taklif qilishingiz
talab etilishi mumkin. Masalan, maktabda mukofotlar
tarqatiladigan kun oʻqituvchi bajarilgan
uy vazifalarining
soni va uni bajarishga sarflagan saʼy-harakatlari, savollarga
bergan javoblari soniga qarab qaysi oʻquvchi mukofotga
loyiqligini bilishni istaydi. Bu maʼlumot oʻqituvchi
kompyuteridagi elektron jadvalda yozib borilgan. Barcha
oʻquvchilarga nisbatan adolatli boʻlish uchun oʻqituvchi
oʻzining eng yoqtirgan oʻquvchisini tanlab olish oʻrniga bu
maʼlumotlarni ehtiyotkorlik bilan tahlil qilib chiqishi lozim.
• Sizga maʼlumotlar modeli taqdim
etilishi va internetda
topish mumkin boʻlgan murakkab muammolarga javob
topish uchun uni oʻrganib chiqish soʻralishi mumkin.
Masalan, oilangiz bitiruv marosimingiz uchun boshqa
mamlakatga uchishi kerak deb tasavvur qiling. Bobongiz
va buvangiz ham ular bilan birga
sayohat qilishi va uzoq
muddatli sayohatni yoqtirmasligi mumkin. Shuningdek,
oilangiz byudjeti cheklangan va ular eng arzon reyslarni
istayotgan boʻlishi mumkin. Bu holda hamma maʼlumot
joylashtirilgan onlayn maʼlumotlar bazasidan yoki elektron
jadvaldan foydalanasiz
va ayni muammoga eng yaxshi
yechim topish uchun maʼlumotlarni tahlil qilishingiz
kerak boʻladi. Bu turdagi maʼlumotlar modellari “bandlov
tizimlari” deb nomlanadi, ammo ular internet asosidagi
onlayn maʼlumotlar modellari sifatida ishlaydi.
• Sizdan moliyangizga oid maʼlumotlarni
saqlash
kabi muayyan ssenariy asosidagi yangi maʼlumotlar
modelini yaratish soʻralishi mumkin. Agar maʼlumotlar
modelingizdagi raqamlarni doimiy ravishda yangilab
turadigan boʻlsangiz, bu sizga istalgan vaqtda moliyaviy
holatingiz qanday boʻlganini bilishingizga va kelajakda uni
“What if?” amaliy topshiriqlari
asosida bashorat qilishga
yordam beradi. Siz oʻz maʼlumotlaringizni
diagrammalar - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 349/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikdiagrammalar
yoki
grafiklar yordamida tarzda taqdim etishingiz
mumkin.
KALIT SOʻZLAR
Diagramma/grafik: elektron jadvallardan olingan
maʼlumotlar ustun, pirog yoki chiziqli diagramma kabi grafik
koʻrinish orqali ifodalanishi mumkin. Vizual aniqlik uchun turli
ranglar, chiziqlar va naqshlardan foydalanishingiz mumkin.
20.01 Maʼlumotlar modelini
yaratish
Bu boʻlimda elektron jadvaldan maʼlumotlar modeli sifatida
foydalangan holda amaliy topshiriqlarni bajarishingiz soʻraladi.
Maʼlumotlarni kiritishdagi aniqlik
Maʼlumotlarni kiritish 100% aniq boʻlishi kerak. Chunki
maʼlumotlarni kiritishda xatolarga yoʻl qoʻyilsa, qayta ishlangan
maʼlumotlardan ekstrapolyatsiya qilingan maʼlumotlar ham
noaniq boʻladi. GIGO qisqartmasi “garbage in, garbage out” (kirish
va chiqishdagi axlat) degan maʼnoni anglatadi: agar siz maʼlumotlar
modelingizga keraksiz maʼlumotlarini kiritadigan boʻlsangiz,
undan faqat keraksiz natijalarni kutishingiz mumkin. Masalan,
agar siz tasodifan kimningdir tavalludiga oid maʼlumotlarni xato
kiritib, maʼlumotlar modelingizni avtomatik ravishda yangilagan
boʻlsangiz, u holda sizga kimningdir yoshi 200 da ekani haqidagi
maʼlumot chiqishi mumkin. Bu esa notoʻg’ri (hozircha ).
Bundan tashqari, maʼlumotlar koʻpincha turli tashkilotlar
boʻylab aylanadi, hatto boshqalar tomonidan sotib olinadi
va sotiladi. Maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilikda ularning
aniq va dolzarb boʻlishi kerakligi belgilab qoʻyilganining asosiy
sababi ham shu. Tashkilotlar siz haqingizdagi maʻlumotlarni
almashadi. Baʼzan siz bundan xabardor boʻlasiz, baʼzi hollarda
20.01- SAVOL
Doʻstlaringiz yoki oila aʼzolaringizga quyidagi savollardan
bir nechtasini bering va javoblarga asoslangan holda
ularning muammolariga eng yaxshi yechim topish uchun
maʼlumotlarni tahlil qiladigan IT-dastur turini tanlang.
|
| |
pen 
color - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

20-bob:
Maʼlumotlar tahlili
Taʼlim maqsadlari
Bu bob yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
maʼlumot modellarini yaratish va tahrirlash;
■
murakkab formulalar va funksiyalardan qanday foydalanishni tushunish;
■
model ishlashini namoyish qilish uchun tegishli sinov rejalarini tuzish va maʼlumotlarni sinash;
■
maʼlumotlar kichik toʻplamlarini tanlash uchun elektron jadval dasturiy taʼminotida vositalarni izlash;
■
maʼlumotlarni bir va bir nechta mezonlardan foydalangan holda saralash;
■
katta formatli jadvalda ekran xususiyatlarini oʻzgartirish uchun dasturiy taʼminot vositalaridan foydalanish.
-ob’ekt. ULUG‘BEK OBSERVATORIYASI(RASADXONASI)

3-ob’ekt. ULUG‘BEK OBSERVATORIYASI(RASADXONASI) (1424-1428-yillar) Hurmatli ekskursantlar! Siz bilan hozir Ulug‘bek rasadxonasida ekskursiya
o‘tkazamiz. Bu joy XV-asrning 20-yillarida qurilgan, shuningdek, dunyo
astronomiya maktabining rivojini ta’minlashga xizmat qilgan maskan hisoblanadi.
Hozir Sizda aynan shu joy bilan yaqindan tanishish imkoni mavjud. Marhamat
ehtiyot bo‘lib zinadan tepaga qarab ko‘tarilamiz.
Observatoriya qarshisida, bosh bino oldida.Mirzo Ulug‘bek 1409-yilda
taxtga o’tirdi.Samarqand Mirzo Ulug‘bek davlatining poytaxti edi. Ulug‘bek
davrida shahar yanada obodonlashtirilib, Movarounnaxrning ilmiy va madaniy
markazi bo‘lib qoldi. Ulug‘bek asosiy vaqtini ilmga bag‘ishlab, Samarqandda
matematika va astronomiya fanining eng ilg‘or olimlarini to‘pladi. Uning
farmoniga binoan Samarqandning shimoliy-sharqida observatoriyaquriladi.
Ulug‘bek observatoriyasi Samarqanddagi XV-asr me’morchiligining nodir
namunalaridan biri hisoblanadi. Bino uning farmoyishi bilan 1428-1429-yillarda
Ko‘hak (Cho‘ponota) tepaligida, Obirahmat arig‘i bo‘yida bunyod etilgan.
Observatoriya silindr shaklida uch qavatli, balandligi 30,4 metrdan iborat o‘lkan
bino bo‘lib, unda radiusi 40,2 metrli gigant sekstant (ba’zi manbalarga ko‘ra
kvadrant) bo‘lgan. Sekstantning janubiy qismi yer ostida joylashgan bo‘lib, qolgan
qismi shimol tomonda yer sathidan 30 metr baland bo’lgan.Asbob aylanasida bir
gradus yoy 701,85 mm va bir minut yoy 11,53 mm ga mos keladi.
Mirzo
Ulug‘bekningo’limidankeyinobservatoriyaningilmiyishlaribirqanchavaqtdavometib
,
keyinchalikvayronagaaylangan.
Uzoqvaqtgacharasadxonaningjoyima’lumemasedi.
1908-yildaarxeologV.L.
Vyatkintomonidanuningjoyitopildi.
XIXasr
90-yillaridaV.L.Vyatkinobservatoriyahaqida
«Boburnoma»dagi
(XVIasr)
vaXIXasrning
30yillaridagitarixiyasarlardan
bo’lganSamariya»
asariningma’lumotlardanfoydalanadi. Bu ikkala asar rasadxonaning Obi-Raxmat
171
arig‘iga yaqinKo‘hak tepaligida joylashganligi to‘g‘risida xabar beradi.XV asr
vaqf hujjatlarini o‘rgana turib, V.L. Vyatkinobservatoriyaning Naqshi-jahon, Obi-
Raxmatsuvi oldida Tollirasad (poi-rasad) yerining eslatilishini uchratadi.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 63

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
masofadagi tеrminallar bilan ishlashi mumkin. Buning natijasida
axborotlar tizimi quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
- xar hil turdagi ishlarni avtomatlashtirish - birinchi urinda
administrativ, ilmiy, loyihal ash va konstrktorlik ishlarini;
- tizimda topilgan axborotlardagi hatolarni nazorat qilish va
tugrilash;
- tizimda saklanayotgan axborotlarni doimiy yangilab borish;
- foydalanuvchi topshiriklarini tеzda bajarish;
- axborot zahiralariga oson va qulay holda murojaat etish.
Xozirgi kunda axborot tizimi tipografiya va nashriyotlarda kеng
qo‘llanilmokda. Ular kulyozmalarni pеchat qilishga tayyorlash bilan
birga yangi pеchat qilish usullapini yaratish va kitob qilib tarqatish
imkoniyatiga ega. Masalan, kitob sotishning quyidagi tеxnologiyasini
kurib chiqaylik. Magazinda faqat kitob namunalari kuyilib, kachonki
xaridor kitob sotib olmokchi bo‘lganda, sotuvchi tеlеfon orqali nashriyot
bilan boglanadi. Kaysiki kitobning asl nusxasi axborot tizimining elеktron
xotirasida saklangan joy bilan boglanib tеlеfon kanali orqali kitob matni
va tasvirlari magazinda urnatilgan lazеrli pеchat qilish qurilmasiga
uzatiladi. Bu qurilma 5-6 dakika ichida kitob varaklarini chiqarib bеradi.
Kеyin pеchatdan chiqkan varaklar avtomatik kitob tayyorlash liniyasiga
uzatiladi va xaridor maxsus uzi uchun tayyorlangan kitobni oladi.
Natijada magazinda kitob tankisligi bo‘lmaydi va talab bo‘lmagan
mahsulotni ortikcha ishlab chiqarishga yul kuyilmaydi.
Axborot xizmatlari.
Yordamchi tizimlar axborot tizimining eng murakkab tarkibiy qismi
hisoblanadi. Rеspublikamizda tijorat axborot markazlari, markеting,
konsalting xizmatlari tobora ko‘paydi. Ular tayyorlagan matеriallar ham
rivojlangan, takomillashgan bozor sharoitidagi axborotlarga kuyiladigan
talablarga javob bеrmasada, ularning xizmatidan foydalanib Boshqa-
rilayotgan korxona- firmalar, tashkilotlar tovar ishlab chiqarish va
ayirboshlashda birmuncha ijobiy natijalarga erishmokda. Dеmak,
Rеspublika axborot xizmatlari uyushmasini tashkil etish xar qanday
tashkilot ishining malaka va maxorat darajasini kafolatlashi mumkin.
Xozirgi kunda Uzbеkistonda ilmiy-tеxnika axboroti bilan shugul-
lanadigan ikki yuzdan ortik xizmat bulimlari mavjud.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 58

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
chiquvchi, qabul kilingan karorlargatalablarni moslashtiruvchi,
shuningdеk ularning bajarilishini nazorat kiluvchi xodimlardan tashkil
topadi.
Boshqaruv tizimi qurilmasi.
Boshqaruv tizimining ikkala kompanеnti tugri (T)va aks (A) alokalar
bilan boglangan. Tugri aloka Boshqaruv apparatidan Boshqaruv
ob`yеktiga yunaltiradigan dirеktiv axborot okimida ifodalanadi, aks
aloka tеskari yunalishda yuboriluvchi qabul kilingan karorlarning
bajarilishi haqidagi axborot axboroti okimida uz aksini topadi. Dirеktiv
axborot Boshqaruv apparati tomonidan yuzaga kеlgan iqtisodiy vaziyat,
atrof muhit haqidagi axborot va Boshqaruv maqsadlariga muvofiq
holda yaratiladi.
Axborot okimlari (T va A), Qayta ishlash vositalari, ma`lumotlarni
uzatish va saqlash, shuningdеk ma`lumotlarni Qayta ishlash bo‘yicha
opеrasiyalarni bajaruvchi Boshqaruv apparati xodimlarining o‘zaro
alokasi iqtisodiy ob`yеktning axborot tizimini tashkil etadi.
Axborot tizimi - Boshqarish funksiyasini amalga oshirish uchun
xodimlarni turli hil axborot bilan ta`minlovchi ob`yеkt haqidagi axborotni
yigish, uzatish va Qayta ishlash bo‘yicha ma`lumotlar va kommuni-
kasiyaviy tizimni o‘zida namoеn etadi. Avtomatlashtirilganlik darajasiga
qarab kulda kilinadigan, avtomatlashtirilgan va avtomatik axborot
tizimlari bor ,
Kulda kilinadigan axborotlar tizimida -Boshqarish yoki ma`lumot-
larni Qayta ishlash funksiyalarining bir qismi avtomatik ravishda,
Boshqasi inson tomonidan bajariladi. Avtomatik axborotlar tizimida
Boshqarish va ma`lumotlarni Qayta ishlashning barcha funksiyalari
tеxnika vositalarida inson ishtirokisiz amalga oshiriladi.
Ko‘llanish soxasiga qarab axborot tizimlarini quyidagi sinflarga
ajratish mumkin:
ilmiy tadqiqotlar ;
loyihal ashtirishni atomatlashtirish;
tashkiliy Boshqarish;
tеxnologik jaraеnlarni Boshqarish;
Ilmiy AT ilmiy xodimlar faoliyatini avtomatlashtirish, statistic
axborotni tahlil etish, tajribalarni Boshqarish uchun muljallangan.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 160

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 160/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Yulduzsimon bog’lanishda markaziy kompyuter mavjud bo‘lib,
unga qolgan barcha kompyuterlar boglangan bo‘ladi. Yulduzcha
topologiyaga ega tarmoqlar markaziy tugunga ega (kommutator yoki
kontsentrator). Mazkur markaziy tugunga barcha qolgan kompyuterlar
ulanadi. Dastlab uzatilgan xabar ana shu qurilmaga kelib tushadi, so‘ng
boshqa kompyuterlarga uzatiladi. Bog’lash uchun qo‘llaniladigan
kabellar uzatish muhiti deb yuritiladi. Kabellarasosanuchgabo‘linadi: -
koaksial kabellar (coaxial cable), ular televizion antennaga juda o‘xshash.
O‘tkazish tezligi: 10 Mbit/sek. Asosan bino ichidagi tarmoqni hosil
qilishda foydalaniladi. -juftli o‘ram kabellari (tvisted pair) telefon simini
eslatadi. O‘tkazish tezligi: 100 Mbit/sek. Asosan bino ichidagi tarmoqni
hosil qilishda foydalaniladi - optiktolali kabel (fider-optic cable). Eng
ishonchli va tez, shu bilan birga juda qimmat kabel turi. Oralig’i 100 km
masofadagi tarmoq uchun qo‘llaniladi. O‘tkazish tezligi: 2 Gbit/sek.
hajmdagi protokollarni (bayonoma) bilish kerak.
Uchinchi qatlam - tarmoqning dastur platformasini tashkil etadigan
operatsion tizimdir. Tarmoqni loyixalashda joriy operatsion tizim
boshqa tarmoq OTlar bilan ishlash jarayonida ma`lumotlarni xafsizligi va
ximoyalanganligi qay darajada ta`minlanishi foydalanuvchilar sonini
ko`paytira olishini, uni boshqa turdagi kompyuterga o`tkazish
mumkinligini hisobga olish lozim.
To`rtinchi qatlam - tarmoq vositalarining eng yuqori qatlami bo`lib,
unga tarmoq ilovalar - tarmoq ma`lumotlar bazasi, ma`lumotni
arxivlashtirish vositalari pochta bazalari va b.k. kiradi. Bularni ishlatishda
ularning imkoniyat diapozonining, shuningdek boshqa tarmoq ilovalari
va operatsion tizimlari bilan moslashuvchanligini bilish juda muhim.
Hisoblash tarmoqning dasturiy taminoti o`zining tarkibiga ko`ra
turli- tumanligi bilan farqlanadi.
Dasturiy ta`minot axborotlarni qayta ishlashda programmalash
jarayonini avtomatlashtiradi, shuningdek rejalashtirish, telekom-
munikatsion, hisoblash va tarmoq informatsion resurslariga murojaat
ilishni, foydalanuvchilar talabini qoniqtira olish, resurslarni dinamik
taqsimlanish va qayta taqsimlanishlarda tezkorlikni oshirish kabilarni
amalga oshirib beradi. Tarmoqning dasturiy ta`minoti quyidagilarga
bo`linadi:
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 59

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Loyihal ashtirishni avtomatlashtirish AT yangi tеxnika ishlab
chiqaruvchilar va muxandis loyixachilar Mеhnat ini avtomatlashtirish
uchun muljallangan. Tashkiliy Boshqarishning AT -shaxslar funksiyalarini
avtomatlashtirish uchun muljallangan. Bu sinfga ham sanoat (korxona)
ham nosanoat ob`yеktlari (bank birja, sugurta kompaniyasi) va ayrim
ofislar(ofislar tizimlari)ni Boshqarishning axborot tizimlari kiradi.
Tеxnologik jarayonini bshkarishning axborot tizimi turli tеxnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish uchun muljallangan (mеtallurgiya,
enеrgеtika)
Davlat statistikasi mamlakatda axborot tizimini yaratish uchun asos
bo‘lib xizmat kiladi. Davlat statistikasi organlari iqtisodiy rivojlanishda
davlat Boshqarivining muxim dastagidir.Makroiqtisod va statistika
vazirligi Boshqaruv organlarga tarmoq iqtisodiyoti va ifodalarga karashli
korxona, tashkilotlar faoliyati haqida zarur statistik ma`lumotlarni bеradi.
Davlat statistika organlari mulkchilik shaklidan qat`iy nazar ming-
minglab sanoat korxonalari kurilishlar,kishlok xujalik korxonalari,
madaniy, maishiy va bashka muassasalardan tushadigan statistika
ma`lumotlarin yigadi va Qayta ishlaydi.Statistik axborot hilma-hilligi
ommaviyligi va davriyligi jixatidan farqlanadi.
Ko‘pgina korxonalar bozor sharoitida axborotga mulkchilikning
Boshqa istalgan turlari kabi saqlashfoydalanish va ximoya qilish zarur
bo‘lgan kimmat baxo saxira sifatida baxo bеrishadi. Ishlab chiqarish va
xujalik faoliyatini Boshqarish uchun zarur axborot ochish maqsadlarida
korxona buxgaltеrik axborot tizimlari (BUAT) barpo etadi. Ularning
asosiy maqsadi chеklangan zahiralardan, shuningdеk,mukobil
variantlardan foydalanishda asoslangan karorlarni qabul qilish uchun
korxona raxbariyatining moliyaviy axborot bilan ta`minlashdir.
Bugaltеrik axborotning asosiy foydalanuvchilari korxona raxbariyati
va mеnеjеrlaridir. Bu axborot asosida korxonaning sungi hisobot
davridagi sof foydasi, foyda mеyorining kutilayotgan xajmga
muvofiqligi, ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxi aniqlanadi.
Intеgrallashning bank axborot tizimlari (BAT) yagona dasturiy
tuxnologik majmuani urnida namoyon etadi, u moliya va krеditning
bеlgilangan sharoitlari bo‘yicha nazorat kiladigan zahiralarni
uzlashtirishi Qaytarilishi va balanslanganligini tеzlashtirish vositasidir.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 161

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 161/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
1.
Umumtarmoq DT (dasturiy ta`minot) bu taqsimlangan tarmoq
sistemasi bilan va texnik xizmatining dastur komleksiga kiruvchi dastur
vositalaridan tashkil topgan.
2.
Maxsus DT – bu amaliy dasturiy vositalarini tashkil etadi: bunga
funktsional va integratsiyalashgan. Amaliy paketlar dasturlari hamda
tarmoq amaliy dasturlar va boshqalar kiradi.
3.
EHM abonent tizimining bazaviy dasturlashni ta`minlash –
tarkibiga EHMning operatsion sistemalari, tizimni avtomatlashtirish
dasturi, tekshiruvchi va diagnostik test dasturlari kiradi.
Taqsimlangan tarmo operatsion tizimi, barcha tarmoqlardagi
rejimlarni boshqaradi, foydalanuvchilar talabini amalga oshiradi va
tarmoq zvenolarini ishini boshqaradi.
Taqsimlangan tarmoq operatsion tizimi – abonent tizimlarining
o`zaro harakat jarayonlarini amalga oshiruvchi dasturiy vositalari tizimini
tashkil etadi va kommunikatsion protokollar bilan umumiy arxitekturaga
birlashtirilgan bladi.
Taqsimlangan tarmoq operatsion tizimining boshqaruvchi va
xizmat qiluvchi dasturiy to`plami quyidagilarni ta`minlaydi:
1.
Umumtarmoq resurslarini ishlatish bo`yicha foydalanuvchi
talabini qondirish.
2.
Dasturlararo kirish (muloqot) usullarining mumkinligi.
3.
Umumtarmoq resurslariga u yoki bu tarmoqqa murojaat qilishda
foydalanuvchilar dasturlar sinxronlashtirish.
4.
Istagan abonent tizimidan vazifalarni kiritish va ularni istagan
ATda paketli yoki operativ rejimda ularni bajarilishini ta`minlash.
5.
Masofadagi EHMda saqlanayotgan va qayta ishlanayotgan
fayllarga kirish va AT tarmoqlar o`rtasida fayllarni almashtirish.
6.
Elektron pochta, telekonferentsiya, masofaviy ta`lim kabilardan
matn xabarlarini uzatishda yuqoridagi xizmatlardan foydalanish.
7.
Apparat, informatsion va tarmoq dasturiy resurslarini holatini
harakterlaydigan so`rovnoma chiqarib berish.
EHMning apparat ta`minoti turli xil, aloqa vositalari abonent
tizimining, aloqa uzellar asbob uskunalarini aloqa apparaturalaridan
tashkil topgan bo`lib, bitta tarmoq yoki bir xil darajadagi yoki turli
darajadagi tarmoqlarning ishi bilan kelishish, universallik ya`ni
foydalanuvchining cheklanmagan masalalar doirasini bajarishni va
|
| |
References - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
154
РАЗРАБОТКА СТЕНДА ДЛЯ ИСПЫТАНИЙ ЦИФРОВЫХ ДРАЙВЕРОВ
IGBT
студент А.Н. Жуков
НИУ «МЭИ», Москва, Россия
Любое электрооборудование требует тестирования с целью проверки
качества изготовления. Испытания могут быть выполнены путем помещения
испытуемого устройства в его рабочую среду или с использованием
специализированных испытательных стендов. Первый подход имеет много
недостатков. Это потенциально опасно как для испытуемого оборудования, так и
для окружающего оборудования. Протестировать все режимы работы не
представляется возможным из-за множества ограничений. Второй подход требует
специфического оборудования, но он может проверить изготовленное
оборудование в любом желаемом состоянии.
В данной работе рассматривается проблема тестирования драйверов IGBT и
проектирование специального испытательного стенда. IGBT широко используются
в силовой электронике с момента их изобретения в 1980-х годах. Они используются
в электроприводах, и большая часть их применения относится к используемым
устройствам 600 В, 1,2 кВ и 1,7 кВ. Для мощных IGBT с напряжением блокировки
1,7 кВ требуется интеллектуальная схема управления для работы и защиты силовых
транзисторов. Они используются в тяговых приводах, горнодобывающем
оборудовании, нефтяных буровых и насосных станциях и других приводах 0,69 кВ
переменного тока мощностью от 0,3 до 2,0 МВт.
Цифровой драйвер IGBT имеет множество режимов работы, которые
следует протестировать. Это работа самого драйвера при нормальном режиме
работы силового IGBT-транзистора, и это последовательная проверка каждой
возможной неисправности, которая может быть обнаружена в процессе работы
устройства. Испытательный стенд предназначен для изготовленного по
индивидуальному заказу IGBT-драйверу с теми же параметрами и протоколом
связи, что и 1SP0635V2M1-17 от CT-Concept Technologie GmbH. Он был разработан
для проверки нормального режима работы, active clamping, короткого замыкания,
превышения по току, обрыва затвора IGBT и неисправности потери мощности.
Испытательный стенд работает под управлением микроконтроллера и имеет связь с
компьютером по интерфейсу CAN. Связь используется для выбора режимов
тестирования и анализа полученных данных.
-mavzu. Suspenziya dori shakli sifatida. Suspenziya turg‘unligiga ta’sir etuvchi

11-mavzu. Suspenziya dori shakli sifatida. Suspenziya turg‘unligiga ta’sir etuvchi omillar Suspenziyalar ta’rifi, tasnifi, hosil bo’lish yo’llari. Suspenziyalarning dori shakli sifatida
afzalligi. Suspenziya turg‘unligiga ta’sir etuchi omillar, Stoks qonuni. Suspenziyalarning agregativ
va sedimentatsion turg‘unligi. Flokulyasiya tushunchasi. Rebinder effekti va Deryagin qoidasi.
Suspenziya tayyorlash usullari.
12-mavzu. Stabilizatorlar. Suspenziyalarning xususiy texnologiyasi, sifatini baholash Stabilizatorlar tushunchasi, qo‘llanilishi. Gidrofil moddalardan suspenziyalar tayyorlash
texnologiyasi. Kuchli va kuchsiz gidrofob xususiyatga ega bo‘lgan moddalardan suspenziyalar
tayyorlash. Suspenziyalarni kondensatsion usulda tayyorlash. Suspenziyalar sifatini baholash,
saqlash va texnologiyasini takomillashtirish yo‘llari.
13-mavzu. Emulsiyalar dori shakli sifatida. Emulgatorlar tushunchasi. GLB ko‘rsatkichi. Emulsiya turg‘unligiga ta’sir etuvchi omillar Emulsiyalar ta'rifi, tasnifi, emulsiya turlari va hosil bo`lish nazariyasi. Emulsiyalarning dori
shakli sifatida afzallik va kamchiliklari. Emulgatorlar ta'rifi, tasnifi. Emulsiya tipini e’tiborga olib
emulgator tanlash. GLB ko‘rsatkichini mohiyati. Emulsiya tipi va uni aniqlash metodikasi.
Emulsiyaning fizikaviy, kimyoviy va mikrobiologik turg‘unligi, turg‘unlikni oshirish yo‘llari.
14-mavzu. Emulsiyalarning xususiy texnologiyasi. Ularga dori moddalarni qo‘shish qoidalari, sifatini baholash Moyli emulsiyalar texnologiyasi. Birlamchi emulsiyani hosil bo‘lish yo‘llari, bosqichlari.
Birlamchi emulsiyani suyultirish, komponentlar
miqdorini hisoblash. Dori moddalarning eruvchanligidan kelib chiqqan holda emulsiya tarkibiga
kiritish qoidalari. Urug‘li emulsiyalar texnologiyasi. Emulsiyalarning sifatini baholash, saqlash,
texnologiyasini takomillashtirish yo‘llari.
Adabiyotlar ro`yxati - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
149
НОЧИЗИҚЛИ ЭЛЕКТРОМЕХAНИК ОБЪЕКТЛAРНИ МОДЕЛЛAШТИРИШ
DSc., prof. Sagatov M.V.,
senior lecturer Khamdamova S.M., student Shukurillayev U.R.
Tashkent state technical university named after Islam Karimov
Аннотация.
Статья посвящена анализу электромеханических объектов с
учетом нелинейных зависимостей и распределенности параметров компонентов
системы. Определено влияние нелинейностей для составления
модели системы и
эффективного применения моделирующих программных средств.
Ключевые слова:
электромеханические системы, нелинейности,
моделирующие программные средства, математическое описание.
Аннотация.
Мақола чизиқли бўлмаган боғлиқликлар
ва тизим
компонентларининг параметрларини тақсимлашни ҳисобга олган ҳолда
электромеханик объектларни таҳлил қилишга бағишланган. Тизим моделини
компиляция қилиш ва моделлаштириш дастуридан самарали фойдаланиш учун
ночизиқлиликларнинг таъсири аниқланган.
Kosmetik preparatlarining tasnifi

Kosmetik preparatlarining tasnifi 1
Kosmetik vositalarga qo‘yilgan talablar. Bugungi kunda samarali kosmetik preparatalarini yaratish va assortimentini kengaytirish uchun yangi kimyoviy birikmalar ishlatilmoqda. Masalan, yangi organik sintez orqali olingan emulgatorlar, pastalar, bo‘yovchi va hid beruvchi modda, xom ashyolarning yangi turlari (smolalar, parda hosil qiluvchilar, mumlar va b.), SFM.
Zamonaviy kosmetologiyaning eng asosiy yo‘nalishi - kosmetik vositalarida BFM ni ishlatish, ya’ni vitaminlar, biogen stimulyatorlar, o‘simlik ekstraktlari, gormonlar, bakteritsid preparatlar, fermentlar, oqsil gidrolizatlari va ularning komplekslari. Bu yo‘nalish juda istiqbolli bo‘lib kasalliklarni oldini olish va davolashda, ayniqsa kosmetik defektlarni yo‘qotishga imkon beradi.
Agar kosmetik vositalarni uzoq vaqt va doimiy ishlatilsa, unda kimyoviy moddalar epidermis orqali, soch follikulalari va yog‘ bezlarining chiqarish orqali so‘rilib juda ko‘p terida o‘zgarishlar namoyon bo‘ladi, ayrim paytda butun organizmning o‘ziga ham umumiy toksik ta’siri bo‘ladi. Shuning uchun sanoat miqyosida ishlab chiqarib tibbiyotda qo‘llanishi uchun faqat shunday kosmetik vositalari ishlatish uchun ruxsat beriladiki, qachonki ular tajriba va klinik tadqiqotlardan o‘tgan bo‘lib, ularning bezarar va samaradorligi isbotlangan bo‘lsa, shuningdek MDH lar ishlab chiqilgan va tasdiqlangan bo‘lsa.
Kosmetik vositalarda qo‘llaniladigan komponentlar TST (OST) va DF talablariga to‘g‘ri kelishi va javob berishi kerak.
Yangi kosmetik vositalari va yangi komponentlar sinalyotganda albatta preparatning zararsizligi aniqlanadi (o‘tkir va surunkali toksik xususiyati), qizartirish, yallig‘lanish, allergiya va o‘ziga xos ta’sir ko‘rsatmasligi o‘rganiladi. Undan tashqari preparatning kanserogen va teratogen ta’sirlari to‘g‘risida ma’lumot bo‘lishi shart.
Kosmetik vositalar retsepturasida yangi kimyoviy birikmalar bo‘lsa ular umumiy qabul qilingan usullarda toksikologik baholanishi, ularning zaharliligi, turi va asosiy parametrlari keltirilishi lozim. Ular qatorida butun retsepturaning toksikologiyasi o‘rganilgan bo‘lishi kerak.
Kosmetik vositalari sinalganda umumiy baholanishidan tashqari yana ularni silliq teriga surtilganda (masalan krem va losonlar):
izotop usuli yoki boshqa usullar yordamida teri bar’eri to‘sig‘ining moddalar o‘tkazuvchanligi;
gistologik, gistokimyo, gistoradiografiya va elektron mikroskop usullarida teri strukturasiga ta’sirini;
biokimyo ko‘rsatkichlarini;
terini pH va haroratga reaksiyasini o‘rganish lozim.
Kosmetik vositasini keng ommaga ishlatilishi haqidagi yo‘riqnomani farmakologiya markazi taqdim etilgan xujjatlar asosida ko‘rib chiqadi. Kosmetik mahsulotlari texnologik reglament asosida ishlab chiqariladi va albatta DST 29189-91 (texnologiyasiga talablar va retsepturasi O‘zR SSV ning tasdiqlangan) SaNPiN 0152-04 qoidalariga rioya qilinishi kerak.
|
-Ma’ruza

Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)

|
-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
|
bet | 98/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
10-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
Ma’ruza maqsadi: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan yumshoq, syyuq va qattiq vositalar texnologiyasi bilan tanishish
Tayanch atama va iboralar: kosmetologiya, yumshoq vositalar, suyuq vositalar, qattiq vositalar, texnologiya.
Reja:
1. Kosmetik vositalari tasnifi va ularga qo‘yilgan talablar.
2. Kosmetik yumshoq preparatlar: surtmalar tasnifi
3. Kosmetik suyuq preparatlar ta’rifi va tasnifi
4. Kosmetik qattiq preparatlar ta’rifi va tasnifi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
|
bilib olasiz - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

4-bob haqida umumiy maʼlumot
Bu bobda kompyuterlarni bir-biri bilan muloqot qilishi va
maʼlumot almashinishi uchun tarmoqqa ulashning turli
usullarini bilib olasiz.
Kompyuter tarmoqlari bilan bogʻliq qurilmalar va ulardan
qanday foydalanish, shuningdek, internetga kirish uchun
ishlatilishi mumkin boʻlgan turli kompyuter tarmoqlarining
afzalliklari va kamchiliklari haqidagi ma’lumotlar beriladi.
Mavzuning mantiqiy davomida oʻzingiz mustaqil kichik
tarmoq yaratishni oʻrganasiz. Va nihoyat, tarmoq
kommunikatsiyasining turli usullariga berilgan ta’riflarni
o‘rganasiz.
4.01 Kompyuter tarmoqlari
Kompyuter tarmoqlari, odatda,
mintaqaviy tarmoq turi
sifatida tasvirlanadi. Siz eng koʻp duch keladigan tarmoq
turlari
lokal tarmoq (LAN – Local Area Network),
mintaqaviy
tarmoq (WAN – Wide Area Network) va
simsiz lokal
tarmoqdir (WLAN – Wireless LAN).
LAN bir-biriga bevosita yaqin joylashgan bir nechta kompyuter
guruhini tarmoqqa birlashtirish imkonini beradi. Odatda,
lokal tarmoqdan maktabda, ofisda va uyda foydalaniladi. LAN
oʻz tarkibidagi kompyuterlarga fayl, printer, oʻyin va shu kabi
manbalardan birgalikda foydalanish imkoniyatini berishi bilan
afzal hisoblanadi.
WAN tarmoq, odatda, nisbatan kengroq geografik hududlarni
qamrab olish maqsadida LAN tarmoqlarni oʻziga birlashtiradi.
Odatda, WAN tarmoq shahar, mamlakat yoki bir nechta
mamlakatni oʻzaro bogʻlaydi. Internet WAN tarmoqqa misol
boʻladi; u butun dunyo boʻylab lokal tarmoqlarni oʻzaro
bogʻlaydi.
Bir nechta shaharda ofislarga ega tashkilotni koʻz oldingizga
keltiring; tabiiyki, ularning har birida har bir binoga LAN
tarmoq oʻrnatilgan, keyin ularning barchasi WAN tarmoqqa
ulanadi.
"Dupleks" turdagi tabletkalar himoya qobig‘i bilan qoplangan bo‘lib, dastlab

5."Dupleks" turdagi tabletkalar himoya qobig‘i bilan qoplangan bo‘lib, dastlab
a. oshqozonda, so‘ng ichak yo‘lida;
b. oshqozonda;
v. ichak yo‘lida;
g. og‘iz bo‘shlig‘ida;
d. ichakni pastki qismida eriydi.
6."Nitroderm" qanday dorivor preparat ?
a. jelatina kapsulaga joylashgan mikrokapsula xolatida olingan nitroglitserinning ta’siri uzaytirilgan preparati;
b. tarkibiga nitroglitserin kiritilgan transdermal terapevtik sistema;
v. nitroglitserin saqlaydigan sublingval polimer parda;
g. tarkibida nitroglitserin bo‘lgan ta’siri uzaytirilgan surtma dori;
d. ta’siri uzaytirilgan nitroglitserin tabletkasi.
|
-mavzu. Murakkab miksturalar. Dori moddalarni xususiyatidan kelib chiqib miksturalar

|
-mavzu. Murakkab miksturalar. Dori moddalarni xususiyatidan kelib chiqib miksturalar Pdf ko'rish
|
bet | 393/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya 7-mavzu. Murakkab miksturalar. Dori moddalarni xususiyatidan kelib chiqib miksturalar
tarkibiga kiritish qoidalari
Quruq tuzlar, galen preparatlar, uchuvchan va hidli suyuqliklar va konsentrlangan eritmalar
ishtirokida murakkab miksturalar tayyorlash qoidalari. Quruq tuzlar 3% gacha va undan ko‘pni
tashkil qilganda texnologiyaning o‘ziga xosligi. Miksturalarni tayyorlashda O‘z RSSVning 2002
yil 29 dekabrdagi 582-sonli va 583- sonli buyruqlariga asosan ish olib borish qoidalari. Murakkab
miksturalar nomenklaturasi, tayyorlash texnologiyasi.
8-mavzu. Standart farmakopeya suyuqliklarini suyultirish. Suvsiz eritmalar
Standart farmakopeya suyuqliklari ta’rifi, tasnifi. Standart farmakopeya suyuqliklarini shartli
yoki kimyoviy nom bilan keltirilishiga qarab suyultirish qoidalari. Suvsiz eritmalarni tushunchasi.
Ularnitayyorlash texnologiyasi (spirtli, moyli, glitserinli, eritmalar). Uchuvchan va uchuvchan
bo‘lmagan erituvchilarni eritmlar tayyorlashning o‘ziga xosligi. Aralash erituvchilarda eritmalarni
tayyorlash. Eritmalar texnologiyasi va sifatini takomillashtirish.
9-mavzu. Tomchilar dori shakli sifatida, ularning tasnifi, texnologiyasi va sifatini
baholash
Tomchi dorilarning ta’rifi, tasnifi, dori turi sifatida afzallik va kamchiliklari. Tomchi
dorilarga qo‘yilgan talablar. Ichish uchun ishlatiladigan tomchilar. Tashqi ishlatish uchun
ishlatiladigan tomchi dorilar (burun uchun tomchilar, quloq uchun tomchilar). Tomchilarda zaharli
va kuchli ta’sir etuvchi moddalar dozasini tekshirish. Tomchi dorilarning sifatini baholash usullari.
10-mavzu. Yuqori molekulali birikmalar eritmalari. Kolloid eritmalar. Himoyalangan va
yarim kolloidlar texnologiyasi
Yuqori molekulyar birikmalar ta’rifi, tasnifi. Yuqori molekulyar birikmalar eritmalarini
tayyorlashning o‘ziga xos tomonlari. Chekli va cheksiz bo‘kuvchi YUMB eritmalarini
tayyorlash. Kolloid eritmalar tushunchasi, ularning o‘ziga xos xususiyatlari. Kolloid eritmalarning
xususiy texnologiyasi. Himoyalangan kolloidlar tayyorlash texnologiyasi. Yarim kolloidlar ta’rifi,
texnologiyasi.
|
| |
-mavzu. Zaharli va kuchli ta’sir etuvchi moddalar ro‘yxatiga kiradigan dorilar

3-mavzu. Zaharli va kuchli ta’sir etuvchi moddalar ro‘yxatiga kiradigan dorilar bilan ishlash qoidalari, ular bilan murakkab poroshoklar tayyorlash O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligining 1996 yil 17 iyundagi 489-son
buyrug‘i. Zaharli va kuchli ta’sir etuvchi moddalar ro‘yxatiga kiradigan dorilar bilan ishlash
qoidalari. Zaharli va kuchli ta’sir qiluvchi moddalar bilan murakkab poroshoklar tayyorlashning
o‘ziga xosligi. Trituratlar tushunchasi. Trituratlar tayyorlash texnologiyasi. Trituratlardan
foydalangan holda poroshoklar tayyorlash, ularni qadoqlash qoidalari, yorliqlash va sifatini
tekshirish.
4-mavzu. Yig‘malarning tayyorlanish texnologiyasi, sifatini baholash Dorixona sharoitida yig‘malar texnologiyasi. Yig‘mlar ta’rifi, tasnifi, retsept yozish
qoidalari.Yig‘malar texnologiyasi (maydalash, elash, aralashtirish, dozalash). O’simlik xom
ashyosiga qo’yilgan talablar. Dori moddalarni (tuzlar, efir moylari, spirtli eritmalar) yig‘malar
tarkibiga kiritish qoidalari. Yig‘malarning mualliflik tarkiblari. Dozalangan yig’malar. Yorliqlash.
Yig‘malarlarni qadoqlanishi, sifatini tekshirish va saqlash.
5-mavzu. Suyuq dori turlari ta’rifi, tasnifi, texnologiyasi. Erituvchilar va ularning zamonaviy tasnifi Suyuq dori shakllarining ta’rifi, tasnifi. Eruvchanlik tushunchasi. Erituvchilar tasnifi, ularga
qo‘yilgan talablar. Suyuq dori turlariga retsept yozish tartibi va konsentratsiyasini belgilash
usullari. Eritma tayyorlashni umumiy texnologik jarayoni. Eritmalariga xos tayyorlash usullari.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining 2002 yil 29 dekabrdagi 582-sonli buyruq
bilan tasdiqlangan “Dorixona muassasalarida suyuq dori turlarini tayyorlash bo‘yicha qo‘llanma”
bilan tanishtirish.
6-mavzu. Suvli eritmalar texnologiyasi. Konsentrlangan eritmalar tayyorlash texnologiyasi
Dori moddalarni fizik-kimyoviy xususiyatlaridan kelib chiqib (oson va qiyin eriydigan,
kompleks birikma hosil qiladigan, kuchli oksidlovchilar va b.) suvli eritmalar texnologiyasini ishlab
chiqish qoidalari. Byuretka moslamasi uchun konsentrlangan eritmalar tayyorlash, ularni
quyultirish va suyultirish usullari. O‘zR SSV 2002 yil 29 dekabrdagi 582-sonli va 583-sonli
buyruqlariga asosan ish olib borilishi.
****Keysni echish natijalarini kichik guruhlar tomonidan taqdimotini o‘tkazish

****Keysni echish natijalarini kichik guruhlar tomonidan taqdimotini o‘tkazish:
1) vaziyat echimiga doir o‘z variantlarini taqdim etadilar;
2) tanlangan echimning to‘g‘riligini asoslaydilar;
3) boshqa guruh a’zolarining savollariga javob beradilar va o‘z takliflarini asoslaydilar.
Guruh №
|
Maksimal ball
|
Guruh faolligi
1
|
Ma’lumotlar ko‘rgazmali taqdim etilganligi - 4
|
Javoblar to‘la va aniq beril-ganligi- 5
|
Jami
10
|
1
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
| Keysning tekshirilishi va baholanishi
Xulosa: Gurux talabalarini taklif etilgan muammo sababini asoslash, bartaraf etish yo‘llarini to‘g‘ri asoslaganligi ko‘ra baholash mezonlari:
8-10 ball – a’lo
6- 8 ball – yaxshi
4- 6 ball – qoniqarli
0 -4 ball – qoniqarsiz
Test nazorat savollari
1.Meksaza drajesi necha qavatdan iborat?
a. 2;
b. 4;
v. 3;
g. 5;
d.6.
2.Spansula deb qopqoqli qattiq jelatinali kapsulani mayda, har xil rangdagi
a. kukun;
b. kristall
v. mikrokapsula;
g. tabletka;
d. mikrodraje bilan to‘lg‘azilgan dori turiga aytiladi.
3."Durula" tabletka turida skelet materiali sifatida qanday moddalar qo‘llaniladi?
a. jelatin, kraxmal;
b. MS, KMS;
v. gips, SaNRO4, Sa3 (RO4)2.
g. titan oksidi, PE, PVX;
d. polimer moddalar.
4.Ko‘p qavatli draje "Meksaza" tabletkasi quyidagi qavatlardan iborat:
a. levomitsetin, bromelin, pankreatin;
b. bromelin, pankreatin, enteroseptol;
v. pepsin, enteroseptol,pankreatin.
g. enteroseptol, pankreatin
d. bromelin, enteroseptol
|
Davolovchi profilaktik los’onlar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus...

Davolovchi profilaktik los’onlar tarkibiga antiseptik moddalar kiritiladi. Ulardan ko‘pincha salitsil kislotasi 0,3% gacha, benzoy kislotasi, limon kislotasi 0,5%gacha qo‘shiladi. Limon kislotasi, undan tashkari, teridagi oksidlanish-qaytarilish jarayonlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shularning qatorida adipin kislotasi terini tonusini yaxshilash va mo‘‘tadil pH ta’minlash, borat kislotasi kuchsiz oqartiruvchi, dezinfeksiyalovchi va pH ni me’yorlashtiruvchi vositasi sifatida qo‘llaniladi, ayniqsa husnbuzarli terini parvarishi uchun (0,1% gacha). Davolovchi kosmetik los’onlarda antiseptik vosita sifatida xlorgeksidin biglyukonatni ham qo‘llanilishi keng. Masalan, bolalar uchun mo‘ljallangan maxsus “antiseptik los’on” va los’on bilan shimdirilgan gigienik salfetkalar tarkibiga xlorgeksidin kiritilgan.
Kosmetologiya va dermatologiyada antimikrob xususiyatli moddalar muhim axamiyatga ega. Ular ko‘pincha konservantlar ham deb yuritiladi. Hozirgi vaqtda o‘simliklar asosida olingan antimikrob ta’sirga ega bo‘lgan retseptura keng qo‘llaniladi. Bakteriostatik komponentlar sifatida qayin bargining ekstrakti, cheremuxa bargining ekstrakti, sitral, sangviritrin, moychechak preparatlari, mavrak va dalachoy ekstraktlarini qo‘llash tavsiya etiladi.
Losonlar tarkibiga dermotrop moddalar ham kiritiladi. Ular terining epitelizatsiyalanishini ta’minlaydi. Ulardan α va β-allantoin, azulen, pantoten moyi, A, E, V vitaminlari (0,5%gacha) keng qo‘llaniladi.
Los’onlarga o‘simliklardan olingan BMF kiritilishi ularning yuqori samaradorligini va ko‘p tomonlama ta’sirini ta’minlaydi. Losonlar tarkibiga fitopreparatlarni qo‘shilishi – bu ularni tabiiy BFM (organik kislotalar, vitaminlar, mikroelementlar, fermentlar, aminokislotalar, flavonoidlar, efir moylari) majmuasi bilan boyitish. Shuni hisobiga bunday losonlar teri hujayralarining funksiyasini normallashtiradi, to‘qimalarni regeratsiyasini stimullaydi, qarish jarayonini sekinlashtiradi, tetiklashtiruvchi va davolovchi ta’sir ko‘rsatadi.
|
Koldkrem - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Koldkrem (sovuq qaymoq) – asosan muzlatuvchi xususiyatiga ega kosmetik surtma. Krem tarkibidagi suv bug‘lanib, terida tinchlantiruvchi, muzlatuvchi ta’sirini ko‘rsatadi
Bugungi kunda kold-kremlar tarkibiga mum, spermatset, moylar, vazelin, setil spirti, suyuq parafin, bura qo‘shiladi. Kold-kremlar emulsiyalardan farqli dag‘al dispers sistemalar yoki quasi-emulsion sistemalarni hosil qiladi, ular turg‘un emas, teriga surtilganida ular tarkibidagi suv ajralib chiqadi va bu suv bug‘lanishi natijasida teri va atrof muhitni sovitadi. Agar surtma asosi sovitilmasdan, tarkibiga kiritiladigan suv issiq bo‘lsa emulsion krem sovitish xossasini yo‘qotadi.
Emulsion kosmetik surtmalar tarkibiga kiritiladigan dori moddalarni terapevtik faolligini ta’minlash uchun moyda eriydigan moddalar moyda, suvda eriydigan moddalar esa – suvda eritiladi. Masalan suvda yaxshi eriydigan kaliy yodid, sulfatsil-natriy, dikain, dimedrol, kollargol, protargol, natriy tiosulfat, novokain, alkaloid tuzlari, tanin, kumush nitrat va h.k. moddalar suvda eritilib, so‘ng asosga kiritiladi. Bundan rezorsin, rux sulfat, penitsillin kabi moddalar turg‘un bo‘lmaganligi va zaharli ta’sir ko‘rsatishi sababli surtmalarga suspenziya tipida kiritiladi. Quruq va quyuq ekstraktlar asosga kiritilishidan oldin spirt-glitserin-suv (1:3:6) aralashmasida maydalangandan so‘ng kiritiladi. Moyli asosda eriydigan dori moddalar surtma asosida eritilib emulsion kosmetik surtmalar tarkibiga kiritiladi (gomogen surtmalarni qarang).
|