nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
NAZORAT SAVOLLARI - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 59/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNAZORAT SAVOLLARI:
Kopmleks tipni arifmetik tipka tenglashtirish mumkinmi?
Haqiqiy (real) yoki mavhum qismini oddiy arifmetik tipga qiy mat qilib berish mumkinmi?
Kopmleks sonning real qismi qaysi funksiya bilan olinadi?
Kopmleks sonning mavhum qismi qaysi funksiya bilan olinadi?
double re = complex_obj.real(); va double re = real(complex_obj); sintaktiklarning farqi bormi?
Kompleks soning mavhum qismini qanday kiritiladi?
Kompleks sonni to‘liq kiritish uchun qavs ichida real va mavhum qismlari qanday belgi bilan ajratiladi?
Kompleks sinfi qanday operandlarni qo‘llab quvvtlamaydi?
Valarray konteyneri nima uchun kerak?
Massiv element indekslari bo‘yicha birlashtrish operatorlari va elementlararo matematik amallarni hisoblash sinfi ayting?
apply() – bu massiv elementlari bo‘yicha bir vaqtda o‘zgarishlarni bajaradi va nimani qaytaradi?
cshift() - berilgan son qiymat bo‘yicha indeks asosida massivni qanday shaklida surib yangi massiv qaytaradi?
Valarray tiplari bilan bajariladigan amallarni qayta aniqlash mumkinmi?
Kaysi sinf valarray sinfning merosxo‘ridir va bir o‘lchovli to‘plam ostilarni yaratishda ishlatiladi?
slice sinf qanday tipdagi obʻyektni tavsiflovchi parametrlarni saqlaydi.
slice sinfining konstruktorida nechta paramert bor va qaysilar, sanab bering?
Agar qism to‘plam yordamida aniqlangan massiv doimiy valarrayning kichik bo‘lagi bo‘lsa, bu massiv yangi nima?
stride() - valarray to‘plam ostining elementlari orasidagi nimani topadi.
Qaysi sinf valarray ning ko‘p o‘lchamli to‘plam ostilari bilan ishlashga mo‘ljallangan.
Sinf gslice - Valarray bazaviy sinfdan olingan va nechta paramertni qabul qiladi?
Agar to‘plam gslice bilan aniqlangan va valarray ning to‘plam ostisi bo‘lsa, gslice yangi nima hisoblanadi.
gslice – bir nechta qismdan tashkil topgan valarray uchun to‘plam osti valarrayni aniqlaydi va hammasi belgilangan bir element indeksidan boshlanadimi yoki xar xil element indeksidan boshlanadimi?
gslice i slice ning farqlari nimadan iborat.
Qaysi sinf Valarray qismlari bilan aniqlangan to‘plam osti massivlar uchun amallarni qo‘llab quvvatlaydi.
Shaboln sinf muayyan valarray amallari tomonidan bilvosita yaratilgan va dasturda bevosita foydalanish mumkinmi yoki mumkin emasmi?
7- MAVZU: Sintaktik tahlil
|
| |
Chap rekursiv grammatikalar

|
Chap rekursiv grammatikalar
|
bet | 64/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaChap rekursiv grammatikalar. LL (k) – xususityalari grammatika uchun kuchli cheklovlar yuklaydi. Natijada grammatika LL(1) xususiyatiga ega bo‘lishi uchun baʻzan grammatikani o‘zgartirish mumkin. Buni amalga oshirish uchun har doim ham muvaffaqiyatli bo‘lmaydi, lekin bir LL(1) grammatika olish imkoniyatiga ega bo‘ldi, keyin rekursiv kamayish usuli asosida analizator qurishda foydalanishingiz mumkin. Faraz qilaylik, quyidagi grammatika asosida tahlillovchi qurish kerak bo‘lsin.
E → E + T|E-T|T
T → T * F|T/F|F
F → num|(E)
FIRST(T)to‘plamning terminallari FIRST(E+T) to‘plamga tegishli bo‘lsin. Bu holda protseduralarning ketma – ket chaqirish bir qiymatli aniqlab bilmaymiz, chunki kirish zanjiridagilarni tahlil qilishmiz kerak.
Muammo shundaki, terminal bo‘lmagan E ning o‘ng pozitsiyasida qoidaning o‘ng tomoni, chap qismi ham Eda bo‘ladi. Bunday holatlarda terminal bo‘lmagan E – chap rekursiv deb aytiladi.
Taʻrif. Agar grammatikada A =>* Aw chiqish mavjud bo‘lsa, A terminal bo‘lmagan KS grammatika G chap rekursiv deb aytiladi.
Bitta bo‘lsa ham chap rekursiv qoidaga ega bo‘lgan grammatika LL(1)- grammatika bo‘la olmaydi. Ikkinchi tomondan bilamizki, KS til bitta bo‘lsa ham chap rekursiv bo‘lmagan grammatika bilan aniqlanadi.
Chap rekursivlikni bartaraf etish algoritmi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri chap rekursivlikni bartaraf etish algoritmini keltiramiz.
G = (N, T, P, S)- KS grammatika va A → Aω1|Aω2|…|Aωn|ν1|ν2|…|νm qoidalar P dagi barcha qoidalarni ifodalasin, A ning chap qismini saqlamaydi, chunki biror bir zanjir νi - A terminal bo‘lmagan bilan boshlanmaydi. N to‘plamga yana bir taerminal bo‘lmagan Aʻ qo‘shamiz va A da chap tomondagi bo‘lgan qoidalarni o‘zgartiramiz. Quyidagi qoidalarni olamiz.
A → ν1|ν2|…|νm | ν1Aʻ|ν2 Aʻ|…|νm Aʻ|
Aʻ → ω1| ω2|…| ωm | ω1Aʻ| ω2 Aʻ|…| ωm Aʻ|
Olingan grammatika oldingisiga ekvivalet ekanligini ko‘rsatish mumkin. Yuqorida keltirilgan grammatikaga bu akslantirishni qo‘yib, arifmetik amallarni yozish uchun quyidagicha grammatikani olamiz:
E → T|TEʻ
Eʻ →+T|+TEʻ T → F|FTʻ
Tʻ → *F|*FTʻ F → (E)|num
Tuzilgan grammatika LL(1) xususiyatlariga ega ekanligini ko‘rsatish mumkin.
Agar ikkita qoida ham terminal bo‘lmagan bir xil belgi bilan bo‘lsa, aniq muammoni vaziyatga keltiradi, masalan,
S → if E then S else S S → if E then S
Bunday hollarda yana bir terminal bo‘lmagan qoida qo‘shamiz, qaysiki yuqoridagi vaziyatga oydinlik kiritib, farqli qoidalarni keltirib chiqaradi va quyidagi qoidani olishimiz mumkin:
S → if E then S Sʻ Sʻ →
Sʻ → else S
Olingan grammatika rekursiv kamayish usuli bilan amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
Jamiyat tushunchasi - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
bet | 72/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgJamiyat tushunchasi. Jamiyat fanga ma'lum tizimlar orasida eng murakkabi bo‘lib, uni o‘rganish jiddiy qiyinchiliklar tug‘diradi. Jamiyat hayoti juda faol bo‘lib, har bir xalq o‘zining alohida, betakror tarixiga ega. Jamiyat hayotining barcha jarayonlari bir-biri bilan shu darajada uzviy bog‘liqki, ba'zan turli vaziyatlarda belgilovchi va belgilanuvchi jarayonlar o‘rin almashadi. Tarixiy jarayonda tasodiflar va sub'ektiv omil ayniqsa muhim rol o‘ynaydi.
Jamiyat hayoti asrlar osha olimlar va faylasuflarning tadqiqot ob'ekti bo‘lib kelmoqda. U turli fanlar, chunonchi: sotsiologiya, tarix, siyosatshunoslik, huquqshunoslik, etnografiya, iqtisodiy nazariya va hokazolar doirasida o‘rganiladi. Fanning vazifasi – jamiyat tuzilishini o‘rganish, tarixiy jarayonda takrorlanuvchi, umumiy xossalar, jihatlar, omillar va qonuniyatlarni aniqlashdan iborat. Ilmiy bilim tarixiy jarayondan taqqoslab bo‘lmaydigan darajada qashshoqroq bo‘lsa-da, u jamiyatga zarur, chunki uning haqiqiy tarixini o‘rganish, uning o‘tmishda va hozirgi davrda rivojlanishining muqobil imkoniyatlarini aniqlash, bugungi kunning muhim vazifalarini hamda hozirgi zamon va kelajakka ta'sir ko‘rsatish yo‘llarini belgilash imkonini beradi.
Muayyan fanlardan farqli o‘laroq, falsafaning vazifasi tarixiy jarayonning umumiy jihatlarini o‘rganishdan iborat. Falsafa muayyan hodisalarning sabablari nimada degan savolga javob topish vazifasini o‘z oldiga qo‘ymasada, tarix fanining metodologik asoslarini yaratadi, mazkur sabablarni aniqlashga nisbatan qanday yondashish kerak, degan savolga javob beradi. U dunyoqarashga doir o‘z mo‘ljallariga tayanadi, ijtimoiy va gumanitar fanlarning kategoriyalar apparatini ishlab chiqishda ishtirok etadi. O‘z kategoriyalarining ijtimoiy mazmunini yoritar ekan, falsafa shunga asoslanib muayyan-tarixiy jarayonlarni tahlil qilishni amalga oshiradi. Tarix falsafasining muammolaridan biri bu tarixiy jarayonning birligi muammosi va tarixni davriylashtirish tamoyillarini belgilashdir. Falsafaning vazifasi jamiyat hayotining asosiy negizlarini, uning tizim tashkil etadigan omillarini aniqlashdan iborat. Tarix falsafasida dunyoqarashga doir mo‘ljallarining rang-barangligi bilan ajralib turadigan ko‘plab oqimlar va yo‘nalishlar mavjud bo‘lgan. Shu sababli har bir faylasuf, odatda, o‘z mo‘ljallariga amal qiladi, nafaqat dunyoni, balki jamiyatni ham o‘ziga xos tarzda tushuntiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
Action guruhi - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 102/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaAction guruhi
|
Komponenta uchun global hodisalar faollashtirish
va maʻlum bir algoritm yozish
|
2
|
Appearance guruhi
|
Komponentaning ichki hodisalari uchun ishlatiladi
va maʻlum bir algoritm yozish
|
3
|
Behavior guruhi
|
Komponenta holatlari uchun hodisalarni
faollashtirish
|
4
|
Data guruhi
|
Ichki va tashqi maʻlumotlar bilan ishlash
hodisalarini faollashtirish
|
5
|
Drag drop guruhi
|
Komponentaning harakatlanish hodisalarini
faollashtirish
|
6
|
Focus guruhi
|
Komponentada fokuslarni boshqarish hodisalarini
faollashtirish
|
7
|
Key guruhi
|
Komponentaning mos tugmalar bilash ishlash
hodisalarini faollashtirish
|
8
|
Layout guruhi
|
Komponentada atrofidagilar bilan ishlash tartibini
nazora qilish hodisalarini faollashtirish
|
9
|
Mouse guruhi
|
Komponentada sichqoncha bilan bo‘ladigan
hodisalarini faollashtirish
|
10
|
Property Changed
guruhi
|
Komponentaning xususiyatlari o‘zgarganda
bajariladigan hodisalarini faollashtirish
|
Bu usullar va hodisalarning odatda hammasi ham vizual ishlaish imkoni yo‘q. Shuning uchun agar komponentaning biror funksiya On bilan boshlansa bilingki bu usul, ed, ing bilan tugagan funksiyalari bo‘lsa, bular ko‘proq hodisalar hisoblanadi. Guruhlar komponenta tipiga moslashgan holda doimiy o‘zgarib turadi va tipga mos hodisalarini aniqlab beradi. Komponenta hodisalari funksiya sifatida yaratiladi va dasturchi unga kerakli o‘zining algoritmini yozadi. Komponenta hodisalarini qo‘shish vizual amalga oshiriladi va asosiy formaga uning dastur fragmentlari yozib ketiladi. Ammo dasturchi o‘z fknutsiyaning algoritmini yozishi kerak. Buni loyiha boshqaruv oynasi orqali ko‘rish mumkin (10.6-rasmga qarang)
10.6-rasm. Komponentalarning hodisalari.
Oynaning InitializeComponent funksiyasida ham komponentalarning hodisalari ko‘shilganini ko‘rish mumkin.
Shuningdek, baʻzi komponentalar faol va faol bo‘lmagan holatlarda bo‘lishi mumkin. Bu huddi windows oynalaridagi buyruqlarning foydalanishiga o‘xshash ishlatiladi. Komponentalarni o‘z joyida ishaltishni ham bilish kerak va ularni qachon ishlaish kerakligini bilash ham muhim.
|
| |
Moslashish tamoyillari - So’z boshi

218
yilning yozida Network World jurnali tomonidan o‘tkazilgan so‘rov
natijasi bo‘yicha 40 foiz qatnashchilar tarmoqning unumdorligi bilan
bog‘liq muammo sababli yangi ilovalarni tadbiq etishni keyinga
qoldirilishi, tahminan 65 foizi mavjud bo‘lgan
tarmoqli va hisoblash
resurslaridan qoniqmaganligi to‘g‘risida xabar berdi.
Oxirgi 2 - 3 yilda ko‘pgina kompaniyalarda (xorijiy, Rossiya, shu
jumladan MHD mamlakatlari) korporativ uskuna va dasturiy ta’minotning
miqdori muhim massaga etdi va murakkab boshqariladigan ob’ektga
o‘zgardi. Shu bilan birga, kompaniyalarning biznesi to‘xtamasligi kerak
bo‘lgan muhim ilovalardan foydalanish bilan bog‘liqdir.
Tashqi muhit
biznes uchun negativ oqibatlarga olib kelish imkoniyati bilan tahdidni
keltirib chiqaruvchi agressiya bo‘ldi.
Bunday sharoitlarda muhim aktuallikka infratuzilmani adaptiv
boshqarish konsepsiyasi ega bo‘ladi. Forrester
Research bashorotiga
asosan yaqin vaqtlarda IT rivojlanishining shu yo‘nalishi umumiy
konsepsiyani rivojlantiruvchi kompaniyalar uchun bo‘lgani kabi, ularning
elementlarini rivojlantiradigan kompaniyalar uchun ham belgilovchi
bo‘ladi, adaptiv boshqarish texnologiyasiga 2006 yildan keyin o‘tiladi.
Axborot
tizimning adatipligi, xususan uning infratuzilma qismiga
qo‘yiladigan asosiy talablarni bir nechta tamoyillar ko‘rinishida
shakllantirish mumkin.
Maksimal samarali foydalanish tamoyili
sifatli
va miqdoriy
masshtablash imkoniyati (faqat oshish tomoniga emas, balki kamayish
tomoniga), barcha resurslar va servislardan to‘liq foydalanish, ishonchlilik,
qulaylik, xavfsizlik nazarda tutiladi.
Focus guruhi - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 101/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaFocus guruhi
|
Komponentada fokuslarni boshqarish
xususiyatlari uchun ishlatiladi
|
7
|
Layout guruhi
|
Komponentani tartiblash xususiyatlari uchun
ishlatiladi
|
8
|
Misc guruhi
|
Boshqa xususiyatlarni o‘rnatish, komponentani
turiga qarab o‘zgarib turadi.
|
Bu xususiyat guruhlari komponenta tipiga moslashgan holda doimiy o‘zgarib turadi va tipga mos xususiyatlarni aniqlab beradi. Komponenta xususiyatlarga qiymatlar maxsus, to‘plamdan tanlash, sonli, matnli, mantiqiy kabi maʻlum tiplar qimatini oladi. Agar murakkab tip bo‘lsa, albatta muloqot oynasi
orqali tanlash mumkin. Komponenta xususiyatlariga qiymatlarni berish vizuat amalga oshiriladi va asosiy formaga uning dastur fragmentlari yozib ketiladi. Buni loyiha boshqaruv oynasi orqali ko‘rish mumkin (10.5-rasmga qarang)
10.5-rasm. Komponentalarning qo‘shilganligi.
this->listBox1->TabIndex = 1; // Form1 ...//
}
|
Komponentaning usullari (methods) va hodisalari (events) quyidagi guruhlarga bo‘linadi (10.2-jadvalga qarang)
10.2-jadval. Komponentaning usullari (methods) va hodisalari (events)
|
| |
Komponentaning xususiyatlari

|
Komponentaning xususiyatlari
|
bet | 100/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaKomponentaning xususiyatlari. Har bir komponentaning shunday xususiyatlari bor. Eslab ko‘ring OYDda sinfni yaratish vaqtida nimalar yaratilar edi. Xuddi shuningdek, har bir komponeta sinf, uning xususiyatlari (properties), usullari (methods) va hodisalari (events) mavjud.
Komponentaning xususiyatlari quyidagi guruhlarga bo‘linadi (10.1-jadvalga qarang)
10.1-jadval. Komponentaning xususiyatlari
1
|
Accessibility guruhi
|
Bu guruhdagi xususiyatlar bir komponentada
o‘zgarishlarni aniqlash va o‘rnatish uchun ishlatiladi.
|
2
|
Appearance guruhi
|
Komponentaning tashqi ko‘rinishi uchun
xususiyatlarni o‘rnatishga mo‘ljallangan.
|
3
|
Behavior guruhi
|
Komponentaning rejim xususiyatlarini
o‘rnatishga mo‘ljallangan.
|
4
|
Data guruhi
|
Komponentani ichki va tashqi maʻlumotlar bilan
bog‘lash xususityayalari uchun ishlatiladi.
|
5
|
Design guruhi
|
Komponentani loyihalash xususiyatlari uchun
ishlatiladi
|
6
|
|
|
| |
Madaniy-tarixiy tiplar g‘oyasi - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
bet | 73/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgMadaniy-tarixiy tiplar g‘oyasi. XIX asrda madaniy-tarixiy tiplar nazariyasi vujudga kelgan bo‘lsada, aslida bu haqdagi dastlabki qarashlar Forobiy ijodiga mansub. Forobiy insonlar jamiyatini ikki madaniy- tarixiy tiplarga ajratadi: Birinchisi to‘liq jamiyat bo‘lib, u o‘zida a) yer yuzidagi jami insonlarni qamrab oluvchi yirik jamiyat, b) yerning muayyan qismida yashovchi bir millat yoki bir dinga mansub kishilarning o‘rta jamiyati v) muayyan qavm yoki dinga mansub bir shahar jamiyatini qamrab oladi. Ikkinchisi bir qishloq, ovul, yoki bir oiladan iborat bo‘lgan to‘liqsiz jamiyat.70 Forobiy fikricha “Eng yaxshi fazilat va oliy darajadagi komillikni kichik birligi shahar hisoblanadigan madaniy jamiyat ichidagina qo‘lga kiritish mumkin. To‘liqsiz jamiyatlar insonni takomillashtirishga qobil emaslar”.71 Forobiyning bu fikrlari Platon va Aristotelning jamiyatga oid qarashlaridan farq qiladi, chunki u jamiyatdagi o‘zgarishlarni inobatga olgan. Jamiyatni to‘liq va to‘liqsizga ajratar ekan, Forobiy shahar to‘liq jamiyatning birinchi bosqichidir deb e'tirof etadi. Platon va Aristotel esa to‘liq jamiyatni shahar bilan chegaralaganlar va shahar insoniyat jamiyati takomilining oxirgi darajasi, jamoaviy baxt saodatning bosh markazi deb ta'kidlaganlar. Forobiy esa, butun dunyodagi jamiyat haqida fikr yuritib, uning xukmdori qandaydir alohida olingan xalq, qavm yoki jamoa boshlig‘i emas, balki butun madaniy dunyodir deb ta'kidlaydi va bu fikri bilan yunon faylasuflaridan ilgarilab ketadi.
Madaniy-tarixiy tiplar tushunchasi sotsiologiyaga N.Ya.Danilevskiy tomonidan kiritilgan bo‘lib, u tarixni «o‘ziga xos sivilizatsiyalar»ning o‘zaro munosabatlari sifatida tasavvur qilgan. Bu sivilizatsiyalarning rivojlanishi etnik guruhlarning til jihatidan birligi va sivilizatsiyani tashkil etadigan xalqlarning siyosiy mustaqilligi; (ular bir tipning asoslarini boshqa tipga o‘tkazmaydilar, lekin boshqa o‘tmishdagi va hozirgi sivilizatsiyalar ta'sirini his qiladilar); barcha sivilizatsiyalarning etnik jihatdan rang-barangligi va rivojlanish jarayonining birligi (ular o‘sish, qisqa muddat ravnaq topish va tanazzul bosqichlarini boshdan kechiradi) kabi qonunlar bilan belgilanadi. N.Danilevskiyning g‘oyalari keyinchalik Shpengler va Toynbi konsepsiyalarida rivojlantirildi, lekin ularning ilmiy asoslarini P.A.Sorokin taklif qildi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
Qiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish usuli

|
Qiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish usuli
|
bet | 65/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaQiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish usuli. Shunday qilib, qiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish usulini qo‘llash uchun grammatikani FIRST to‘plamlar kesishmaydigan shaklga aylantirish kerak. Bu murakkab va ko‘p vaqt talab qiladigan jarayondir. Shuning uchun, amaliyotda, tez-tez ishlatiladigan ibora bor, qiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish hodisa deb ataladi.
Buning uchun leksik analizator anʻanaviy usullarni to‘laligicha, scan va next anaʻnaviy usullar va nusxalash konstruktoriga ega bo‘lgan obʻyekt sifatida namoyon bo‘ladi. Keyin, noaniqlik yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan barcha holatlarda, tahlil qilishni boshlashdan oldin leksik analizatorning hozirgi holatini aniqlaymiz (yaʻni, leksik analizatorning nusxasini boshlaymiz) va matnni tahlil qilishni davom ettirishga harakat qilamiz. Bu tahlil muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, leksik analizator holatini tiklaymiz va shunday qilib, keyingi grammatika variantni yordamida yana shu zanjirni tahlil qilishga harakat qilinadi va tugaguncha davom ettiriladi. Barcha tahlil imkoniyatlari muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, xatolar haqida xabar beramiz.
Bu tahlillovchini bu usul qiymat qaytarmaydigan rekursiv kamayish usuli ko‘ra potensiali sekin ekanligini ochiq-oydin ko‘riy mumkin, lekin evaziga uning
asl shaklida grammatikada qolishi va dasturchi uchun harakat saqlab qolish uchun boshqarish osondir.
Xuddi shu sintaktik tahlil S – bemoll kompilyatorida sintaktik tahlil uchun joriy qilingan. Masalan, quyidagi fragmentda tahlil paytida konstruksiya ifoda operatori yoki izoh ekanligini aniqlovchi usul amalga oshiradi. Ikkala konstruksiya nuqta bilan ajratilgan va ehtimol kvadrat qavslarni o‘z ichiga olgan identifikatorlar ketma-ketligi bilan boshlanishi mumkin.
AST.Stmt stmt_or_decl ()
{Lexer saved = new Lexer (lexer); try {
AST.Type t = type_opt ();
if (lexer.Is (Token.Tag.Ident))
return decl_tail (saved.Curr.coor, t);}
catch (ParseFailed) { lexer = saved;
AST.Expr expr = this.expr (); return new AST.Stmt.Expr (compiler,
saved.Curr.coor|lexer.req (Token.Tag.Semicolon).coor, expr);}}
|
try blokida uni tavsif deb hisoblab, konstruksiyani ajratishga harakat qilamiz. Bu muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, tahlillovchi istisno chaqiradi va keyin catch blokda tahlil boshlanadi va shu konstruksiya ifoda sifatida tahlil qilinadi.
|
| |
Normal taqsimot va uning sonli xarakteristikalarini toping

|
Normal taqsimot va uning sonli xarakteristikalarini toping
|
bet | 6/9 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 195,82 Kb. | | #136465 |
Bog'liq shparbalka1-20Normal taqsimot va uning sonli xarakteristikalarini toping.
Normal taqsimot ehtimollar nazariyasida o’ziga xos o’rin tutadi. Normal taqsimotning xususiyati shundan iboratki, u limit taqsimot hisoblanadi. Ya‘ni boshqa taqsimotlar ma‘lum shartlar ostida bu taqsimotga intiladi. Normal taqsimot amaliyotda eng ko’p qo’llaniladigan taqsimotdir.
X uzluksiz t.m. normal qonun bo'yicha taqsimlangan deyiladi, agar uning zichlik funksiyasi quyidagicha ko'rinishga ega bo'lsa
a va 0 parametrlar bo’yicha normal taqsimot N(a,) orqali belgilanadi. X N(a,) normal t.m.ning taqsimot funksiyasi
Agar normal taqsimot parametrlari a=0 va 1 bo‗lsa, u standart normal taqsimot deyiladi. Standart normal taqsimotning zichlik funksiyasi quyidagicha ko’rinishga ega:
Bu funksiya bilan 1.14 paragrafda tanishgan edik(uning grafigi 9- rasmda keltirilgan). Taqsimot funksiyasi
ko‗rinishga ega va u Laplas funksiyasi deyiladi(uning grafigi 10-rasmda keltirilgan). a va parametrlarni ma‘nosini aniqlaymiz. Buning uchun X N(a,) t.m.ning matematik kutilmasi va dispersiyasini hisoblaymiz:
MX=a, DX=
Ehtimollikning klassik ta’rifi. Qaytarilmaydigan tanlashlar sixemasi
chekli n ta teng imkoniyatli elementar hodisalardan tashkil topgan bo’lsin.
A hodisaning ehtimolligi deb, A hodisaga qulaylik yaratuvchi elementar hodisalar soni k ning tajribadagi barcha elementar hodisalar soni n ga nisbatiga aytiladi.
Klassik ta‘rifdan foydalanib, ehtimollik hisoblashda kombinatorika elementlaridan foydalaniladi. Shuning uchun kombinatorikaning ba‘zi elementlari keltiramiz. Kombinatirikada qo’shish va ko’paytirish qoidasi deb ataluvchi ikki muhim qoida mavjud.
A {a1 ,a2, … ,an} va { , ,..., } B {b1 ,b2, … ,bn} chekli to’plamlar berilgan bo’lsin.
Qo‘shish qoidasi: agar A to’plam elementlari soni n va B to’plam elementlari soni m bo‗lib, A B ( A va B to’plamlar kesishmaydigan) bo‗lsa, u holda A B to‗plam elementlari soni n+m bo‗ladi.
Ko‘paytirish qoidasi: A va B to'plamlardan tuzilgan barcha (ai, bj) juftliklar to’plami C={(ai ,bj):i=1,n, j=1,m} ning elementlari soni nm bo’ladi.
n ta elementdan m ( 0 m n )tadan tanlashda ikkita sxema mavjud: qaytarilmaydigan va qaytariladigan tanlashlar. Birinchi sxemada olingan elementlar qayta olinmaydi(orqaga qaytarilmaydi), ikkinchi sxemada esa har bir olingan element har qadamda o’rniga qaytariladi.
|
| |
Barcha ehf operatorlariga XAT 36 2-04022 13052024 Филиал мажбурий

Barcha EHF operatorlariga
(ro‘yxat bo‘yicha)
“Oʻzbektelekom” AJning 2024-yil 24-aprelda Soliq qo‘mitasiga
yuborgan
murojaatida jamiyatning filiallari soni ko‘pligi, kontragentlar tomonidan EHFlarni
aynan shartnoma tuzilgan filialni tanlamasdan yuborilishi
holatlari mavjudligi,
oqibatda ushbu hisobvaraq-fakturalar qaysi filialga tegishli ekanligi va hisobvaraq-
fakturalar bo‘yicha tovar (ish, xizmat)lar haqiqatda
qabul qilib olinganligini
aniqlashda muammolar yuzaga kelayotganligini ma’lum qilgan.
Shunga ko‘ra, barcha operatorlarning
axborot tizimlarida
filiali mavjud
subyektlarga elektron hisobvaraq-fakturalarni yuborishda
“
filial tanlash
”
maydonini
majburiy etib belgilash
, filial
tanlamasdan faktura yuborish
texnik
imkoniyatini
cheklash
bo‘yicha o‘zgartirishlarni
2024-yil 15-maydan asosiy
rejimda joriy etish
so‘raladi.
Mazkur o‘zgartirishni joriy etish bo‘yicha operatorlarda qo‘shimcha
savollar
yuzaga kelgan taqdirda, “Операторы ЭСФ” telegram guruhi orqali murojaat qilinishi
mumkin.
Bosh direktor
Sh.Qayumov
2024 - yil 13 - may
36/2-04022 - son
2008964972
2008964972
2008964972
2008964972
2008964972
2008964972
Qaytarilmaydigan tanlashlar sxemasi

|
Qaytarilmaydigan tanlashlar sxemasi
|
bet | 7/9 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 195,82 Kb. | | #136465 |
Bog'liq shparbalka1-20Qaytarilmaydigan tanlashlar sxemasi
Guruhlashlar soni: n ta elementdan m ( 0 m n )tadan guruhlashlar soni quyidagi formula orqali hisoblanadi:
sonlar Nyuton binomi formulasining koeffisentlaridir:
O‘rinlashtirishlar soni: n ta elementdan m (0 m n ) tadan o’rinlashtirishlar soni quyidagi formula orqali hisoblanadi:
O‘rin almashtirishlar soni: n ta elementdan n tadan o’rinlashtirish o’rin almashtirish deyiladi va u quyidagicha hisoblanadi: Pn=n!
O’rin almashtirish o’rinlashtirishning xususiy holidir, chunki agar (1.6.3.)da n=m bo’lsa
Ko`rsatkichli taqsimot va uning sonli xarakteristikalarini toping
Agar uzluksiz X t.m. zichlik funksiyasi ,
Ko’rinishda berilgan bo’lsa, X t.m. ko‘rsatkichli qonun bo‗yicha taqsimlangan t.m. deyiladi. Bu yerda biror musbat son. parametrli ko’rsatkichli taqsimot E() orqali belgilanadi.
Taqsimot funksiyasi quyidagicha ko’rinishga ega bo’ladi:
Endi ko’rsatkichli taqsimotning matematik kutilmasi va dispersiyasini hisoblaymiz:
Demak, agar X E() bo’lsa, u holda MX=1/ va DX=1/2 .
11) Qaytariladigan tanlashlar sixemasi va ularga doir misollar.
Qaytariladigan guruhlashlar soni: n ta elementdan m
( 0Qaytariladigan o‘rinlashtirishlar soni: n ta elementdan m ( 0
Qaytariladigan o‘rin almashtirishlar soni: k hil n ta elementdan iborat to‗plamda 1-element n1 marta , 2-element n2 marta , …, k-element nk marta qaytarilsin va n1+n2+…+nk =n bo’lsin u holda n ta elementdan iborat o’rin almashtirish n1+n2+…+nk) orqali belgilanadi. Va u quyidagicha belgilanadi.
12) Tekis taqsimot va uning sonli xarakteristikalarini toping. (a;b) chekli oraliqdan qiymatlar qabul qiluvchi X tasodifiy miqdorning zichlik funksiyasi shu oraliqda o‘zgarmas songa teng bo‘lib, oraliq tashqarisida nolga teng bo‘lsa, bunday tasodifiy miqdorga tekis taqsimlangan tasodifiy miqdor yoki tekis taqsimot qonuniga ega tasodifiy miqdor deyiladi.
Zichlik funksiyasi :
Taqsimot funksiyasi:
Matematik kutilmasi: ;
Dispersiyasi:
13)Ehtimollikning geometrik ta’rifi. Geometrik ehtimollik tajriba uchun elementar hodisalar soni cheksiz ko’p bo’lgan hollarda ishlatiladi. Geometrik ehtimollikni quyidagicha tushintiramiz. D1 soha D sohaning qismi ( bo‘lagi ) bo‘lsin. Agar sohaning o‘lchamini ( uzunligi, yuzi, hajmi ) mes orqali belgilasak, tavakkaliga D sohaga tashlangan nuqtaning D1 sohaga tushish ehtimoli
P (A) =
tenglik bilan aniqlanadi.
|
| |
Nurlanish spektri - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 155/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni2. Nurlanish spektri. Har qanday qizdirilgan modda o'zidan elektromagnit to'lqinlar chiqaradi. Bu to'lqinlar majmuasi nurlanish spektri deyiladi. Moddalarning holatiga va nurlanish mexanizmiga qarab nurlanish spektrlari ham turlicha boiadi.
Agar qizdirilgan qattiq jismdan chiqayotgan yorug'lik prizma orqali o'tkazilsa, ekranda yaxlit uzluksiz nurlanish spektri hosil bo'ladi.
Agar gaz yoki bug' yorug'lik manbayi bo'lib xizmat qilsa, spektrning manzarasi keskin o'zgaradi. Qorong'i sohalar bilan ajratilgan yorqin chiziqlar majmuasi kuzatiladi. Bunday spektrlar chiziqli spektrlar deyiladi. Natriy, vodorod va geliyning spektrlari chiziqli spektrlarga misol bo'la oladi. Nurlanayotgan gazlar spektrlarinmg ko'rinishi gazning kimyoviy tabiatiga bog'liq boiadi. Har bir gaz yoki bug' o'zigagina xos bo'lgan spektrlarga ega. Shuning uchun nurlanayotgan gazning spektriga qarab, uning kimyoviy tarkibini aniqlash mumkin.
Agar nurlanish manbayi bo'lib moddaning molekulasi xizmat qilsa, yo'1-yo'l spektr kuzatiladi.
Yutilish spektrlari. Yuqorida ko'rilgan nurlanish spektrlaridan tashqari yutilish spektrlari ham mavjud. Ular quyidagicha hosil qilinadi. Oq yorug'likni tekshirilayotgan modda orqali o'tkazib, spektrni aniqlaydigan asbobga yo'naltiriladi. Bunda yaxlit spektrda ma'lum tartibda joylashgan qora chiziqlar ko'rinadi. Bu chiziq-larning soni va joylashuvi tekshirilayotgan moddaning tarkibi to'g'risida mulohaza yuritishga imkon beradi. Misol uchun, oq yorug'likning yo'lida natriy bug'lari turgan bo'lsa, u holda nurlanish spektrida sariq chiziq turgan joyda, yutilish spektrida qora yo'l hosil boiadi (34- a va 34-/rasmlarni solishtiring). Ushbu hodisa Kirxgof tomonidan quyidagicha tushuntirildiiylfow o'zidan qanday yorug'lik to'lqini nurlasa, shunday yorug'lik to'lqinini yutadi.J
3. Spektral tahlil haqida tushuncha. Nurlanish va yutilish spektrlarini o'rganish moddalarning tarkibini aniqlashga imkon berishi haqida bayon qilindi. Shuningdek, spektral chiziqlarning yorqinligi mazkur elementning birikmadagi miqdorini aniqlashga imkon beradi. Nurlanish va yutilish spektrlariga muvofiq moddaning kimyoviy tarkibini o 'rganish usuli spektral tahlil deyiladi.
Misol uchun spektrda sariq chiziq bo'ladigan bo'lsa, bu o'rganilayotgan modda tarkibida natriy borligini ko'rsatadi. Agar spektrda oldin ma'lum bo'lmagan chiziq ko'rinsa, bu yangi element kashf qilinganligining isbotidir. Spektral tahlil juda sezgir usul bo'lib, uning yordamida elementning 10-10 g miqdorini ham aniqlash mumkin. Kimyoviy usullar bilan bunday kam miqdordagi moddani qayd qilishning mutlaqo iloji yo'q.
|
| |
S pektral asboblar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 156/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniS pektral asboblar. Spektrning ko'rinish sohasini o'rganish uchun spektroskop deb ataluvchi asboblar ishlatiladi. Eng sodda spektroskop 1- rasmda ko'rsatilgan. Spektroskop kollimator — 1; prizmali ko'rish trubasi — 2; prizmali stolcha — 3; tirqish — 4; linza - 5; obyektiv — 6 va okulyar — 7 lardan tashkil topgan. Tirqishdan kelayotgan nur kollimator orqali linzaga tushadi. U prizmadan o'tishdaturli ranglarga ajraladi va obyektiv, ko'rish trubasi orqali okulyar yordamida kuzatiladi.
Spektrni fotoplastinkada qayd qilishga imkon beruvchi asbob spektrograf deb ataladi.
Yanada takomillashgan, ya'ni uchinchi truba bilan ta'minlangan asbob spektrometr deb ataladi.
Spektral tahlil qo'llanilishi. Spektral tahlil fan uchun muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa, uning astronomiya uchun aha-miyati judayam katta. Osmon jismlarining tarkibi to'g'risida ma'lumot olishning yagona yo'li spektral tahlildir. Bu usul bilan Quyoshning, yulduzlarning va yulduz turkumining tarkiblari o'rganilgan, D.N.Mendeleyev elementlar jadvalining 25 ta elements kashf qilingan. Hozirgi paytda spektral tahlil geologiyada, metallurgiyada, kimyoda, tibbiyotda va hatto oziq-ovqat sanoatida ham keng qo'llaniladi.
4. Tabiiy yorug'lik. Bizga ma'lumki, Maksvell nazariyasiga muvofiq yorug'lik ko'ndalang to'lqinlardan iborat bo'lib, elektr va magnit maydon kuchlanganliklarining vektorlari Ё va H o'zaro perpendikular va to'lqin tarqalish tezligi vektori v ga perpendikular tekislikda tebranadi. Shuning uchun ham yorug'likning qutblanish qonunlarini o'rganishda faqatgina bitta vektorni o'rganishning o'zi yetarlidir. Odatda, mulohazalar yorug'lik vektori deb ataluvchi elektr maydon kuchlanganligi vektori E to'g'risida yuritiladi.
Yorug'lik ko'plab atomlar tomonidan chiqariladi va ko'plab elektromagnit nurlanishlarning yig'indisidan iborat bo'ladi. Bu nurlanishlar mustaqil ravishda amalga oshirilgani uchun yorug'lik vektorining hamma yo'nalishlar bo'yicha taqsimoti bir xil bo'ladi.
E vektori barcha yo'nalishlar bo'yicha teng taqsimlangan yorug'lik tabiiy yorug'lik deyiladi (2- arasm)..
|
| |
Mavzuga doir savollar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 88/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzuga doir savollar:
1. Qanday moddalar yarimo`tkazgichlar deb ataladi?
2. Yarimo`tkazgichlar qanday tuzilishga ega?
3. Yarimo`tkazgichlarning o`tkazuvchanligi temperaturaga qanday bog`liq?
4. Yarimo`tkazgichlarning o`tkazuvchanligi yoritilganlikka qanday bog`liq?
5. Diod nima va u qanday maqsadlarda qo`llaniladi?
Mavzuga doir testlar:
1. Yarimutkayagishlarda donor aralashmasi bo’lganda, ... soni ortadi. Mayakur jumladagi nuqtalar o’rnini to’ldiring.
A) kovaklar B) erkin protonlar C) neytronlar D) erkin elektronlar
2. YaArimo’tkazgichlarda aktseptor aralashmasi bo’lganda, ... soni ortadi. Mayakur jumladagi nuqtalar o’rnini to’ldiring.
A) kovaklar B) erkin elektronlar C) protonlar D) erkin neytronlar
3. Aralashmasiya yarimo’tkazgichlar qanday turdagi o’tkazuvchanlikka ega bo’ladi?
A) vsosan elektron B) ionli C) vsosan kovak D) xususiy
4. Temperatura qanday asbob yordamida o’lshanadi? 1) termometr 2) termistor 3) bolometr 4) manometr
A) 1 B) 2 C) 3,4 D) 1, 2, 3
5. Bolometr yordamida qanday fiyaik kattalik o’lshanishini ko’rsating.
A) zaryad B) kushlanish C) tok kuchi D) temperatura
6. Temperatura ortishi bilan yarimo’tkazgichning qarshiligi ...
A)ortadi B)kamayadi C)o’zgarmaydi D) avval ortadi, so’ngra kamayadi.
7. Qaysi muhitlarda tokning issiqqlik ta’siri kuzatilmaydi?
1) elektrolitlarda; 2) gayalarda; 3) metallarda; 4) vakuumda; 5) yarimo’tkazgichlarda
A) 1; 2 B) 1; 4; 5 C) 3; 4 D) 4
8. Aralashmasiya toyaa germaniyga qanday element atomlari kiritnlsa, u n-turdagi o’tkazuvchanlikka ega bo’ladi?
A) kremniy, 4-gurux B) misyak, 5-guruhC) kumush, 1-gurux
D) indiy, 3-gurux
9. Aralashmasiz toza germaniyga qanday element atomlari kiritilsa, u p-turdagi o’tkazuvchanlikka ega bo’ladi?
A) kremniy, 4-guruh B) mish yaq 5-guruh C) indiy, 3-guruh D) titan, 4-guruh
|
| |
Mavzuga doir testlar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 83/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzuga doir testlar
1. Qaysi javobda tok manbaining to’liq ish ifodasi berilgan?
1) ; 2) ; 3) ; 4)
A) 1 va 2 B) 2 C) 3 D) 2 va 3
2. Keltirilgan tenglamalardan qaysi biri Joul -Lents qonunini ifodalaydi?
A) Q=A+U B) Q=cm(t2 - t1) C) Q=λm D) Q=I2Rt
3. O’zgarmas tokning ishi qanday formula bilan hisoblanadi?
A) B) C) D)
4. Qarshiligi 10 Om bo’lgan o’tkazgichning uchlariga 12 V kuchlanish berilsa, 20 sekundda tok qancha ish (J) bajaradi?
A) 575 B) 576 C) 570 D) 480
5. Elektr yurituvchi kuchi 12 V, ichki qarshiligi 2 Om bo’lgan akkumulyator klemmalariga qarshiligi 10 Om bo’lgan o’tkazgich ulangan. O’tkazgichda 1 sekundda qancha issiqlik ajraladi (J)?
A) 20 B) 12 C) 10 D) 8
6. Manbaning ichki qarshiligi 1 Om, EYUKi 8 V, tashqi qarshilik 63 Om bo’lganda, zanjirda 6 minutda qancha (J) energiya ajralib chiqadi?
A) 300 B) 63 C) 64 D) 360
7. Zanjirning qarshiligi 0,5 Om bo’lgan qismida 3 s da 54 J issiqlik ajralishi uchun zanjirdagi tok kuchi qanday bo’ladi?
A) 18A B) 9A C) 6A D) 3A
8. Biror batareya klemmalari tutashtirilganda undan 3 A tok o’tadi. Agar tok manbaining EYUK 4 Vbo’lsa, 1 minutda qancha energiya (J) ajraladi?
A) 12 B) 120 C) 200 D) 720
9. Elektr yurituvchi kuchi 1,5 V va ichki qarshiligi 1 Om bo’lgan batareyaga qarshiligi 2 Om bo’lgan rezistor ulangan. 10 s vaqtda tok manbaida qancha issiqlik miqdori ajraladi (J)?
A) 2,5 B) 5 C) 7,5 D) 22,5
MAVZU: TURLI MUHITLАRDА ELЕKTR TОKI
RЕJА:
1.O’tkazgichlar,dielektriklar va yarim o’tkazgichlar xaqida umumiy tushunchalar
2.Mеtаllаrdа elektr toki. Elеktrоnning mеtаlldаn chiqish ishi;
3.Tok kuchining elektronlar tezligiga bog`liqligi.
4.Emissiya hodisasi va uning qo`llanilishi.
5.Elektr qarshiligining o`tkazgichning geometrik o`lchamlariga bog`liqligi.
6.Elektr qarshiligining temperaturaga bog`liqligi.
|
| |
Mavzuga doir mustaqil yechish uchin masalalar

|
Mavzuga doir mustaqil yechish uchin masalalar
|
bet | 153/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzuga doir mustaqil yechish uchin masalalar:
1.Ikki yorug’lik to’lqini kogerent bo’ladi, agar …
A) chastotalari bir xil bo’lsa B) fazalar farqi nolga teng bo’lsa
C) fazalar farqi vaqt bo’yicha o’zgarmas bo’lsa
D) chastotalari bir xil va fazalar farqi vaqt bo’yicha o’zgarmas bo’lsa
2. Yorug'lik bir muhitdan ikkinchi muhitga o'tganda, uning chastotasi, tezligi va to'lqin uzunligidan qaysi biri o'zgarmaydi?
A) chastotasi va tezligi В) to'lqin uzunligi
C) tezligi va to'lqin uzunligi D) chastotasi
3. Quyida keltirilgan nurlanishlarning qaysi biri eng past chastotaga ega?
A) ultrabinafsha nurlar B) infraqizil nurlar
C) ko'zga ko'rinuvchi yorug'lik nurlari D) radioto'lqinlar
4. Quyidagi nurlanishlarning qaysi biri eng kichik to'lqin uzunligiga ega?
A) ultrabinafsha nurlar B) radioto'lqinlar
С) rentgen nurlari D) ko'rinuvchi yorug'lik
5. Quyidagi to’lqinlardan qaysi biri ko’ndalang emas?
A) suv sirtidagi to’lqin B) radio to’lqin C) infraqizil nurlar
D) suyuqlik ichidagi tovush to’lqinlari
6. Quyidagi hodisalarning qaysi biri yorug’likning to’g’ri chiziq bo’ylab tarqalish qonuni asosida tushuntiriladi?A) chaqmoq B) kamalak C) daraxtning soyasi D) qiymatbaho toshlarning chaqnashi
7. Qizil, yashil, binafsha nurlardan qaysi biri bir jinsli tiniq muhitda eng katta tezlik bilan tarqaladi?
A)qizil B)yashil C)binafsha D)hamma nurlarning tezliklari bir xil
8. Quyida keltirilgan ketma-ketliklarning qaysinisi to’lqin uzunligining kamayishi tartibida yozilgan?A) ultrabinasha, qizil, radioto’lqinlar
B) rentgen nurlari, radioto’lqinlar, infraqizil nurlar
C) radioto’lqinlar, infraqizil, ultrabinafsha nurlar
D) gamma-nurlanish, binafsha, rentgen nurlari
9. Keltirilgan ta’riflardan qay biri to’g’riligini aniqlang.
A) Bir xil chastotali yorug’lik manbalri o’zoro kogerent manbalar deb ataladi.
B) Bir xil chastotali va doimiy fazalar farqi hosil qiluvchi yorug’lik to’lqinlari o’zoro kogerent to’lqinlar deb ataladi.
C) Bir xil uzunlika ega bo’lgan va bir tekislik bo’ylab qutblangan to’lqinlar kogerent to’lqinlar deyiladi.
10. Keltirilgan jumlaning mazmuniga mos ravishda gapni davom ettiring. Ikkita yorug’lik to’lqining ustma-ust tushishi natijasida fazoning ba’zi joylarda intensivlikning kuchayishi, ba’zi joylarda susayishi..... deb ataladi.
A) Interferensiya B) Difraksiya
C) Yorug’lik qutblanishi D) Dispersiya
11.Yorug’lik to’lqining interferensiyasi qachon kuzatiladi?
A) Chastotalari va fazalar farqi har-xil bo’lgan to’lqinlar qo’shilganda
B) Chastotalari bir-xil va fazalar o’zgaruvchan bo’lgan to’lqinlar qo’shilganda
C) Chastotalari bir-xil va fazalr farqi o’zgarmas bo’lgan to’lqinlar qo’shilgandaD) Chostotalari va fazalar farqi o’zgarmas bo’lgan to’lqinlar qo’shilganda.
|
| |
Ehtimollikning klassik ta’rifi. Klassik ehtimolik xossalari isboti bilan

|
Ehtimollikning klassik ta’rifi. Klassik ehtimolik xossalari isboti bilan
|
bet | 5/9 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 195,82 Kb. | | #136465 |
Bog'liq shparbalka1-20Ehtimollikning klassik ta’rifi. Klassik ehtimolik xossalari isboti bilan.
chekli n ta teng imkoniyatli elementar hodisalardan tashkil topgan bo’lsin.
A hodisaning ehtimolligi deb, A hodisaga qulaylik yaratuvchi elementar hodisalar soni k ning tajribadagi barcha elementar hodisalar soni n ga nisbatiga aytiladi.
Klassik ta‘rifdan foydalanib, ehtimollik hisoblashda kombinatorika elementlaridan foydalaniladi. Shuning uchun kombinatorikaning ba‘zi elementlari keltiramiz. Kombinatirikada qo’shish va ko’paytirish qoidasi deb ataluvchi ikki muhim qoida mavjud.
A {a1 ,a2, … ,an} va { , ,..., } B {b1 ,b2, … ,bn} chekli to’plamlar berilgan bo’lsin.
Qo‘shish qoidasi: agar A to’plam elementlari soni n va B to’plam elementlari soni m bo‗lib, A B ( A va B to’plamlar kesishmaydigan) bo‗lsa, u holda A B to‗plam elementlari soni n+m bo‗ladi.
Ko‘paytirish qoidasi: A va B to'plamlardan tuzilgan barcha (ai, bj) juftliklar to’plami C={(ai ,bj):i=1,n, j=1,m} ning elementlari soni nm bo’ladi.
n ta elementdan m ( 0 m n )tadan tanlashda ikkita sxema mavjud: qaytarilmaydigan va qaytariladigan tanlashlar. Birinchi sxemada olingan elementlar qayta olinmaydi(orqaga qaytarilmaydi), ikkinchi sxemada esa har bir olingan element har qadamda o’rniga qaytariladi.
Klassik ehtimollik quyidagi xossalarga ega:
1. P() 0 ;
2. P() 1 ;
3. 0 P(A) 1 ;
4. Agar A B bo‗lsa, u holda P(A B) P(A) P(B) ;
5. A,B uchun P(A B) P(A) P(B) P(AB)
Isboti. 1) N() 0 bo’lgani uchun klassik ta‘rifga ko'ra 0 .
2) Klassik ta‘rifga ko’ra .
3) Ihtiyoriy A hodisa uchun A ekanligidan 0P(A)1 bo’ladi.
4) Agar A B bo’lsa, u holda N(A B) N(A) N(B)
5) A B va B hodisalarni birgalikda bo’lmagan ikki hodisalar yig’ndisi shaklida yozib olamiz: ABABA (1.3 misol), BBB(AA)ABBA , u holda 4- xossaga kora P(A B) P(A) P(B A) va P(B) P(A B) P(B A) . Bu ikki tenglikdan P(A B) P(A) P(B) P(AB) kelib chiqadi.
|
| |
Teorema(Markov) - Ehtimollar nazariyasining predmeti. Tasodifiy hodisalar, ularning klassifikatsiyasi. Ehtimollar...

|
Ehtimollar nazariyasining predmeti. Tasodifiy hodisalar, ularning klassifikatsiyasi. Ehtimollar nazariyasining predmeti
|
bet | 2/9 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 195,82 Kb. | | #136465 |
Bog'liq shparbalka1-20Teorema(Markov). Manfiy bo‘lmagan, matematik kutilmasi MX chekli bo‘lgan X tasodifiy miqdor uchun da
(5)
tengsizlik o‘rinli.
Isboti. Quyidagi munosabatlar o‘rinlidir:
.
(5) tengsizlikdan (1) ni osongina keltirib chiqarish mumkin.
(5) tengsizlikni quyidagi ko‘rinishda ham yozish mumkin:
.
Hodisalar ustida amallar. Hodisalar algebrasi va sigma algebrasi
Tasodifiy hodisalar orasidagi munosabatlarni keltiramiz:
A va B hodisalar yig‘indisi deb, A va B hodisalarning kamida bittasi(ya‘ni yoki A , yoki B , yoki A va B birgalikda) ro’y berishidan iborat С AB ( C A B ) hodisaga aytiladi. A va B hodisalar ko‘paytmasi deb, A va B hodisalar ikkilasi ham(ya‘ni A va B birgalikda)ro’y berishidan iborat C AB ( C AB )hodisaga aytiladi. A hodisadan B hodisaning ayirmasi deb, A hodisa ro‗y berib, B hodisa ro‗y bermasligidan iborat C A\ B ( C A-B ) hodisaga aytiladi. A hodisaga qarama-qarshi A hodisa faqat va faqat A hodisa ro‗y bermaganda ro‗y beradi(ya‘ni A hodisa A hodisa ro‗y bermaganda ro‗y beradi). A ni A uchun teskari hodisa deb ham ataladi. Agar A hodisa ro‗y berishidan B hodisaning ham ro‗y berishi kelib chiqsa A hodisa B hodisani ergashtiradi deyiladi va A B ko‗rinishida yoziladi. Agar A B va B A bo‗lsa, u holda A va B hodisalar teng(teng kuchli) hodisalar deyiladi va A B ko‗rinishida yoziladi.
Elеmеntаr hоdisаlаr fаzоsi chеksiz bo`lgаn umumiy hоldа biz bаrchа hоdisаlаrni qаrаsh o`rnigа, hоdisаlаrning аlgеbrаlаri yoki σ–аlgеbrаlаri dеb аtаluvchi bаzi sinflаriniginа qаrаymiz хоlоs. Shundаy qilib, elеmеntаr hоdisаlаr fаzоsi ihtiyoriy to`plаmdаn ibоrаt bo`lsin vа А to`plаmning qism to`plаmlаridаn tаshkil tоpgаn birоrtа sistеmа bo`lsin.
1-Tаrif. Аgаr
1 . А
2 . A А vа B А munоsаbаtdаn A B А kеlib chiqsа,
3 ° . A А munоsаbаtdаn A А kеlib chiqsа, u hоldа А sistеmа аlgеbrа tаshkil qilаdi dеyilаdi.
2-Tаrif. А – hоdisаlаr аlgеbrаsi, P P(A); A А esа А dа аniqlаngаn vа [0;1] to`plаmdаn qiymаtlаr qаbul qilаdigаn to`plаm funksiуаsi bo`lsin. Аgаr А dаn оlingаn vа birgаlikdа bаjаrilmаydigаn ihtiyoriy A vа B hоdisаlаr uchun P(A B) P(A) P(B) tеnglik o`rinli bo`lsа, u hоldа А dа chеkli аdditiv o`lchоv kiritilgаn dеyilаdi. P() 1 shаrtni qаnоаtlаntiruvchi chеkli аdditiv o`lchоvga esа, А dа аniqlаngаn chеkli аdditiv ehtimоllik o`lchоvi dеyilаdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ehtimollar nazariyasining predmeti. Tasodifiy hodisalar, ularning klassifikatsiyasi. Ehtimollar nazariyasining predmeti
|
-
  MAVZU : Yorug`lik dispersiyasi va qutublanishi

|
-
MAVZU : Yorug`lik dispersiyasi va qutublanishi
|
bet | 154/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZU : Yorug`lik dispersiyasi va qutublanishi
REJA:
Yorug`lik dispersiyasi.
Nurlanish va yutilkish spektrlari.
Spektral tahlil, spektroskop va uning tadbiqi.
Yorug`likning qutblanishi.
TAYANCH IBORALAR: dispersiya, dispersiyaning ahamiyati, nurlanish spektri, yutilish spektrlari, spektral tahlil, spektral asboblar, spektrograf, spektrometr, tabiiy yorug'lik, qutblangan yorug'lik, qisman qutblangan yorug'lik, chiziqli qutblangan, qutblanish tekisligi.
1. Dispersiya so'zi lotincha dispersio — sochilish so'zidan olingan. Yorugiik dispersiyasini birinchi bo'lib kuzatgan kishi ingliz fizigi I.Nyuton hisoblanadi. U oq yorug'lik dastasini shisha prizma orqali o'tkazib, ekranda turli ranglar ketma-ketligidan tashkil topgan spektrni kuzatdi. I.Nyuton oq yorug'lik yetti xil -qizil, pushti, sariq, yashil, havorang, ko'k va binafsharanglardan iboratligini aniqladi. Prizmadan o'tgan oq yorug'likning turli ranglarga ajralib ketishi dispersiyaning natijasidir.
Dispersiya deb, muhitsindirish ko'rsatkichiningyorug'lik to'lqin uzunligiga (chastotasiga) bog'liqligiga aytiladi.
Shunday qilib, dispersiya hodisasi yorug'likning to'lqin tabiati asosida tushuntirish mumkin boigan hodisalardan biri bo'lib, unda to'lqin uzunligi muhim rol o'ynaydi.
Yorug'lik dispersiyasining tabiati.Vakuumda istalgan to'lqin uzunlikli elektromagnit toiqinlarning tarqalish tezligi bir xil (c = 3 • 108 m/s), moddalarda esa to'lqin uzunligiga bog'liq bo'ladi. Shuning uchun ham oq yorug'lik tarkibiga kiradigan turli ranglarga mos keluvchi to'lqinlar uchun muhitning sindirish ko'rsatkichi ham farq qiladi. Natijada prizmadan o'tish paytida turli ranglar turlicha sindirish ko'rsatkichiga uchraydi, turlicha sinadi va bir-biridan ajralib chiqadi.
Shuni ta'kidlash lozimki, dispersiya hodisasi nafaqat prizmada, balki juda ko'p boshqa hollarda ham kuzatiladi. Masalan, quyosh nurlarining atmosferada hosil bo'ladigan suv tomchilarida sinishi lining rangli nurlarga ajralishiga, ya'ni kamalakning hosil bo'lishiga olib keladi.
N ormal dispersiyada to'lqin uzunligi ortishi bilan muhitning sindirish ko'rsatkichi kamayadi. Shuning uchun ham spektrning yuqorisida eng katta to'lqin uzunlikli qizil, pastida esa eng kichik to'lqin uzunlikli binafsha ranglar joylashadi. Boshqa ranglar ham shu tartibda, to'lqin uzunliklarning kamayib borishiga muvofiq joylashgan.
Dispersiyaning ahamiyati.Dispersiya hodisasining kashf qilinishi yorug'likning tabiati, umuman olganda, nurlanish yordamida moddalarning tuzilishi to'g'risida muhim ma'lumotlar olishga imkon berdi.
Bundan tashqari, ranglar to'g'risida olingan ma'lumotlar bezash ishlarida, kerakli ranglarni tanlashda muhim rol o'ynaydi. Boshqacha aytganda, kerakli bo'yoqni turli ranglarni qancha hissada qo'shib hosil qilishni aniqlash mumkin.
|
| |