nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ilova-7
Uyga vazifa - Matematika” fani ishchi oquv dastur

|
Matematika” fani ishchi oquv dastur
|
bet | 30/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorIlova-7
Uyga vazifa:
Nazorat uchun savollar
Mulohaza tushunchasiga ta’rif bering.
Mulohazaning inkori nima?
Predikat. Umumiylik va mavjudlik kvantorlarini tushuntirib bering.
Ikki mulohaza konyuksiyasi nima? Ikki mulohaza dizyunksiaysi nima?
Darslikdan 57-59 misollarni yechib kelish.
« Tasdiqlayman»
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari : _______________
Guruh
|
19-21
|
20-21
|
21-21
|
22-21
|
23-21
|
24-21
|
27-21
|
|
Sana
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nazariy o’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi
5-Mavzu: Implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya.
O’quv mаshg’ulоtining o’qitish tехnоlоgik mоdеli.
Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:30
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Nazariy-Amaliy-Yangi bilimlarni egallash bo’yicha to’liq o’quv mashg’uloti
|
Ma’ruza mashg’ulotining rejasi va tuzilishi
|
Implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya.
Predikatlar va kvantorlar.
Misollar ishlash.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O’quvchilarda implikatsiya, konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya. Predikatlar va kvantorlar haqida bilim va konikmalarini hosil qilish.
|
O‘qitish natijasi:
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagog vazifalari:
O’qituvchi:
-implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiyahaqida tushuncha berish;
- implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiyaxossalarini tavsiflash;
-predikatlar va kvantorlarxususiyatlarini ochib berish;
-implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya. Predikatlar va kvantorlaramallarga oid misollar ko’rsatish
|
O’quv faoliyatining natijalari:
O’quvchi:
- implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya haqida beradilar;
- implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya haqida xossalarini tavsiflaydilar;
- predikatlar va kvantorlarxususiyatlarini ochib beradilar;
-implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya.
|
O’qitish usullari
|
Tushuntirish, aqliy hujum, guruhlarda ishlash usuli.
|
O’qitish vositalari
|
Ma’ruzalar matni, darslik, doska, bo’r, tarqatma materiallar.
|
O’qitish shakli
|
Ommaviy, individual, guruhlarda ishlash
|
O’qitish sharoiti
|
Matematika xonasi
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
“Implikatsiya,konvensiya, inversiya, va kontropozitsiya” amaliy o’quv mashg’ulotning texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
|
|
| |
Kesishma


   

  
To’plam

|
Kesishma
To’plam
|
bet | 24/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorKesishma
To’plam
A B
4-ilova
Juftlikda hal etish uchun topshiriqlar:
1-qatorga
|
2-qatorga
|
3-qatorga
|
A={ 2;3;4;5;7;10},
B={ 3;5;7;9},
C={ 4;9;11} bo’lsin.Quyidagi to’plamlarda nechtadan element mavjud.
A (B C)-?
|
A={ 2;3;4;5;7;10},
B={ 3;5;7;9},
C={ 4;9;11} bo’lsin. Quyidagi to’plamlarda nechtadan element mavjud.
A (B C)-?
|
A={ 2;3;4;5;7;10},
B={ 3;5;7;9},
C={ 4;9;11} bo’lsin. Quyidagi to’plamlarda nechtadan element mavjud.
A (B C)-?
|
5-ilova
O’quvchilar yangi mavzuni mustahkamlash uchun dastlab insert jadvalini to’ldiradilar. So’ngra mavzuga doir misollar ishlaydilar. “V”- men bilgan ma’lumotlarga mos;“-“ - men bilgan ma’lumotlarga zid;
“+” - men uchun yangi ma’lumot; “?” - men uchun tushunarsiz yoki ma’lumotni aniqlash, to’ldirish talab etiladi.
V
|
-
|
+
|
?
|
To’plamlarning ham yig’indisi mavjud
|
To’plamlar ustidagi amallar arifmetik amallar emas
|
Birlashma, kesishma, ayirma, to’ldiruvchi
|
To’ldiruvchi
|
To’plam tushunchasini
|
|
Birlashma bu to’plamlar yi’gindisidir
|
Birlashma
|
Bo’sh va qism to’plamlar
|
|
|
Kesishma
|
|
|
|
|
6-ilova
1.21. M = {36; 29; 15; 68; 27}, P = {4; 15; 27; 47; 36; 90},Q = {90; 4; 47} to‘plamlar berilgan. M P, M Q,P Q, M P Q larni toping.
1.22. A –18 ning hamma natural bo‘luvchilari to‘plami, B –24 ning hamma natural bo‘luvchilari to‘plami. A B to‘plam elementlarini ko‘rsating.
1.23. P ikki xonali natural sonlar to‘plami, S barcha toq natural sonlar to‘plami bo‘lsa, K= P S to‘plamga qaysi sonlar kiradi?
a) 21 K; b) 32 K; d) 7∉K; e) 17 ∉ K deyish to‘g‘rimi?
1.24. „Matematika“ va „grammatika“ so‘zlaridagi harflar to‘plamini tuzing. Bu to‘plamlar kesishmasini toping.
Mavzuni mustahkamlash uchun misollar
7-ilova
Uyga vazifa qilib darslikdagi 1.29, 1.30 misollar beriladi. Shu bilan birga o’tilgan mavzu o’qib o’rganib kelinadi.
|
| |
Fayllar bilan ishlash - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

III. NAZARIY MATERIALLAR
36
cp
fayl_nomi fayl_manzili
Bu yerda
fayl_nomi
bu nusxa olinishi kerak bo`lgan fayl,
fayl_manzili
esa
shu fayl joylashgan manzil hisoblanadi.
$ ls
memo
$ cp memo memo.copy
$ls
memo memo.copy
mv: Fayl nomini o`zgartirish
mv(move) utiliti orqali fayldan nusxa
olmasdan turib uning nomini
o`zgartirish mumkin.
mv existing-filename new-filename
Bu yerda
existing-filename
bu mavjud o`zgartirilishi kerak bo`lgan fayl
hisoblanadi,
new-filename
esa mavjud faylga yangi nom hisoblanadi.
$ls
memo
$mv memo memo.0130
$ls
memo.0130
Yuqoridagi
rasmda
memo
bu eski fayl nomi, o`zgartirishdan so`ng esa
ushbu faylning nomi
memo.0130
ga o`zgardi.
lpr: Faylni chop etish
lpr(line printer) utiliti orqali bir yoki bir nechta fayllarni printer uchun
pechatga berishimiz mumkin. Bunda printer uchun pechatga berilgan barcha
fayllar navbatda turadi. Linux da printer
uchun pechatga beriladigan
fayllardan bitta printerdan turib doimiy ravishda bir necha kishi chiqartirib
olishi mumkin. Ya`ni bunda bir necha kishi bitta printerga so`rov
amalga
oshirish imkoniyati mavjuddir.
-MAVZU: TO’PLAMLAR USTIDA AMALLAR. SONLI TO’PLAMLAR

Yangi o’quv materialining slaydli taqdimoti 1-slayd 2-slayd 3-slayd 4-slaydMisollardan namunalar 1.Yechish2,Yechish: To’plamlar birlashmasini ikkala to’plamdagi barcha elementlarni olamiz.P={ a,b,d,e,f,g}; E={a,h,i, j,k}, to’plamlar birlashmasini toping. |
-MAVZU: TO’PLAMLAR USTIDA AMALLAR. SONLI TO’PLAMLAR
|
bet | 23/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorBu sahifa navigatsiya:
- Yangi o’quv materialining slaydli taqdimoti 1-slayd 2-slayd 3-slayd 4-slayd
- Misollardan namunalar 1.Yechish
- 2,Yechish: To’plamlar birlashmasini ikkala to’plamdagi barcha elementlarni olamiz.
- P={ a,b,d,e,f,g}; E={a,h,i, j,k}, to’plamlar birlashmasini toping.
2-MAVZU: TO’PLAMLAR USTIDA AMALLAR. SONLI TO’PLAMLAR
Reja:
1) To’plamlarning kesishmasi.
2) To’plamlarning birlashmasi.
3) To’plamlarning ayirmasi.
4) To’plamlar ustida amallar bajarish.
2-ilova
Blits so’rov savollari
To’plam elementlari deb nimaga aytiladi?
Chekli to’plam deb nimaga aytiladi?
Cheksiz to’plam deb nimaga aytiladi?
Qism to’plam deb nimaga aytiladi?
Bo’sh to’plam deb nimaga aytiladi?
Teng to’plam deb nimaga aytiladi?
Yangi o’quv materialining slaydli taqdimoti
1-slayd
2-slayd
3-slayd
4-slayd
5-slayd
6-slayd
7-slayd
8-slayd
Misollardan namunalar
1.Yechish:
To’plamlarning kesishmasini topish uchun ikkala to’plamga ham tegishli bo’lgan umumiy elementni olamiz.
M P={ 15,27,36}
P Q={4,47,90}
M P Q={Ǿ}
2,Yechish:
To’plamlar birlashmasini ikkala to’plamdagi barcha elementlarni olamiz.
C= P E={a,b.d,e,f,g,h,I,j,k,}
1.Misol:
M={ 36,29,15,68,27}; P={4,15,27,47,36,90}; Q={4,47,90} to’plamlar
berilgan.
M P, P Q, M P Q-?
2.Misol:
P={ a,b,d,e,f,g}; E={a,h,i, j,k}, to’plamlar birlashmasini toping.
3-ilova
|
| |
Tarmoq utilitalari - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

III. NAZARIY MATERIALLAR
27
minimal RAM uchun bir necha daqiqa sarflanadi.
Tizim ishga tushirilayotgan
vaqtda, avtanom tarzda yuklanishi uchun 10 soniya kutib turiladi (1.4-rasm).
1.4-rasm
Agar biz tizimni Fedoraning Desktop Live Mediadan o'rnatmoqchi bo'lsak,
GNOME desktop menegerni o'rnatish lozim. Qachonki biz Fedoraning Desktop
Live Mediadan o'rnatganimizda avtanom
tarzda liveuser nomi ostida
foydalanuvchi qayd yozuvini yaratgan holda tizimga kirib GNOME ishchi oynasi
ochiladi (1.5-rasm).
1.5-rasm.
Agar biz Fedora KDE live Mediadan o'rnatmoqchi bo'lsak, KDE desktop
menegerini o'rnatishimiz kerak bo'ladi.
Nazorat savollari - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

III. NAZARIY MATERIALLAR
34
2-mavzu: Linuxda bazaviy buyruqlar va utilitlar
Reja:
2.1. Boshlang`ich utilitlar.
2.2. Fayllar bilan ishlash.
2.3. Jarayonlar o`rtasidagi aloqalar.
2.4. Fayllarni siqish va arxivlash.
Kalit so'zlar:
utilitalar, standart komandalar, fayllar bilan ishlovchi
komandalar, jarayonlar, fayllarni arxivlash, shell script.
2.1. Boshlang`ich utilitlar.
5
Linux ning muhim
afzalliklaridan biri shundaki, minglab utilitlar orqali
cheksiz amallarni bajarilishidadir. Linuxda utilitlardan
foydalanishingiz uchun
bilvosita buyruqlar satridan yoki bevosita menyudagi ikonkalaridan foydalangan
holda ishlatishingiz mumkin. Quyidagi keltirilgan bo`limlarda
bir qancha
boshlang`ich va muhim utilitlar muhokama qilinadi; bu utilitlar belgiga asoslangan
interfeys da mavjuddir. Bazi bir muhim utilitlar GUI(Foydalanuvchi grafik
interfeysi)
da ham mavjud, boshqalari esa faqat GUI (Foydalanuvchi grafik
interfeysi ) uchun mavjuddir.
Keyingi bo`limlarda katalog termini ko`plab ishlatiladi. Katalog bu – o`zida
fayllarni mujassamlashtirgan resurs hisoblanadi.
Boshqa operatsion tizimlar
xususan Windows va Macintosh, xususan gap GUI Linux haqida boradigan bo`lsa,
katalog papka deb yuritiladi.
Quyidagi buyruqlar Linux da terminal orqali amalga oshiriladi.
letter_e - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot...

III. NAZARIY MATERIALLAR
45
fayllariga
teng kuchli holda, bzcat siqilgan ma`lumotlarni
qayta ochib ularni
ichidagi axborotni ekranga chiqaradi. Cat ga o`xshab ,bzcat
faylni ichini
o`zgartirmaydi. Quyida keltirilgan kanal bzcatning chiqishi head uchun kiruvchiga
yo`naltiriladi faylning birinchi ikkita qatorini ekranga chiqarish uchun.
$bzcat letter_e.bz2 | head -2
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
Bzcat ishga tushgandan so`ng, letter_e.bz
nomli faylning ichki qismi
o`zgarmaydi, fayl esa diskda siqilgan holda saqlanaveradi.
Bzip2recover utilitasi orqali cheklangan miqdorda ma`lumotlarni
tiklashga
yordam beradi. Bzip2recover buyrug`i orqali siqilgan
faylning zararlangan
qismlarini tiklashga yordam beradi.
-bosqich.
Yakuniy - Matematika” fani ishchi oquv dastur

Matematika” fani ishchi oquv dastur
1-kurs Matematika to\'plam tayyor
1-ilova Tayanch so’z va iboralar: Ordinatalar o’qi-Dekard Koordinatalar tekistligida OY o’qi Obsissalar o’qi-Dekard Koordinatalar tekistligida OX o’qi Chiziqli funksiya- Burchak koifisenti- 2-ilova Parabola- Koordinatalar tekisligidagi OY va OX o’qiga nisbatan simmetrik bo’lgan egri chiziq Aqliy hujum Siz Dekart koordinatalar sistemasi haqida nima bilasiz? Aqliy hujum qoidasi: Hech qanday birga baholash va tanqidga yo’l qo’yilmaydi! Berilayotgan g’oyalar, hayoliy va juda zo’r bo’lsa ham ularni baholashga shoshilma, hamma narsaga ruxsat etiladi. Tanqid qilma, barcha aytilgan g’oyalar qimmati. Gapirayotganni bo’lma! Tanbeh berishga shoshilma! Ilova -4 Tarqatma materiallar 1-topshiriq. 2-topshiriq. 3-topshiriq. 4-topshiriq Download 18,04 Mb.
|
foydalanuvchilar qayd yozuvi sozlanadi. Shu bilan tizim ishga tayyor holatga 
keladi (12-rasm). 
12-rasm

IV. AMALIY MASHG'ULOT MATERIALLARI
98
2 – amaliy mashg'ulot. Shell komanda qobig'ida ishlash.
Ishdan maqsad:
Linux operasion tizimidaShellkomanda qobig'ida
ishlashni
o'rganish va dastur yaratishdagi ko'nikmalarni hosil qilish.
Amaliy tajriba ishini bajarishda zaruriy vositalar va axborot manbalari
ta'minoti:
har bir tinglovchi uchun ishchi stansiya va ajratilgan kompyuter sinfi.
linux operasion tizimi distributivi(ubuntu).
ma'ruza materiallari.
Shellstandart komandalar interpritatori hisoblanadi. Shuning uchun standart
komandalar yordamida fayllar ustida amallar bajarish ushbu qobiqda bajariladi.
Linux dagi sosiy buyruqlar va ular tasnifi:
pwd- joriy holatda qaysi katalogda turganligimizni ko'rsatib beradi.
mkdir - yangi katalog yaratish.
rm -r - kataloglarni o'chirish - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi...

IV. AMALIY MASHG'ULOT MATERIALLARI
99
/opt - huddi ''Program files''
/mnt - tarmoqning mount qilinadigan fayl sistemasi joylashgan katalogi
/boot - yuklovchi va Yadro joylashgan katalog
/sys - qurilma interfeysi katalogi
/srv - web sayt va FTP yuklanadigan katalog
Linuxmuxitida redaktorlar bilan ishlash:
Linux operasion tizimida barcha fayllar matn muharirlari yordamida
yaratiladi. Bunda ularning imkoniyatlariga qarab turli redaktorlardan foydalaninsh
mumkin. Hozirgu kunda
Linuxoperasion tizimida vi, vim, emacs, nano kabi
redaktorlardan
ko'p
foydalanib
kelinmoqda,ulardan
quyidagilarni
tasnifi
keltirilgan.:
vi (Visual Interface) —Bill Joy tomonidan 1976 yilda yaratilgan. Shu kungacha
ushbu redaktorning ko'plab klonlari yaratilgan. Shu kungacha ushbu redaktorning
ko‘plab klonlari yaratilgan bo‘lib, bular vi Linux — vim (Vi IMproved), Elvis va
nvi;
Emacs (Editor MACroS) — ushbu redaktor Richard Stallman(GNU loyihasi
asoschisi) tomonidan yaratilgan bo'lib, quyidagi klonlari mavjud: GNU Emacs va
XEmacs.
Linux matn muharirlariga pico (PIne COmposer), jed i mcedit (Midnight
Commander EDITor). Ular ham ko‘plab imkoniyatalarga ega hisoblanadi.
Linux
bundan tashqari ko‘plab grafik matn muharirlariga quyidagilar kiradi: kate, gedit,
nedit, bluefish, jedit. Redaktor vim va GNU Emacs lar o‘zlarining
grafik
ko‘rinishlarga ham ega.
•
Nano- matn redaktorida yangi fayl yaratish uchun CTRL+T tugmalari
bosilib terminal ishga tushiriladi. Terminal oynasida
quyidagi holatda fayllar
yaratiladi. -- nano fayl_nomi. Nano redaktorining buyuruqlari:
•
CTRL+N — Keyinga qatorga o'tish;
•
CTRL+P — Oldingi qatorga o'tish;
•
CTRL+V — Keyingi oynaga o'tish;
•
CTRL+Y — Oldingi oynaga o'tish.
Chiziqli va kvadrat modellar mavzusi bo’yicha o’quv mаshg’ulоtining texnologik xaritasi

|
Chiziqli va kvadrat modellar mavzusi bo’yicha o’quv mаshg’ulоtining texnologik xaritasi
|
bet | 57/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorChiziqli va kvadrat modellar mavzusi bo’yicha o’quv mаshg’ulоtining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
(80')
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi (ta’lim beruvchi)
|
O’quvchi (ta’lim oluvchilar)
|
1-bosqich.
Kirish
(5 daq.)
|
1.1. Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro’yhxatini aytadi.
1.2. Baholash mezonlari bilan tanishtiradi.
1.3. O’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.
|
1.1. Eshitadi
1.3.Zarur axborotlarni yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq.)
|
2.1. Yangi mavzuga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi. (Ilova №1)
2.2. Talabalar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi.
(Ilova №2)
2.3. Kartochkalar yordamida guruhlarga bo’lib, zig-zag usulini qo’llaydi. (Ilova № 3)
2.4. tarqatma materiallar beradi. (Ilova №4)Kerakli tushunchalarni plakatdan ko’rsatadi. (Ilova №5)
2.5. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun topshiriqlar beradi (Ilova №6)
2.6. Taqdimot qilishni e’lon qiladi.
2.7. O’quvchilarga mavzuning asosiy tushunchalariga e’tibor qilishni va yozib olishlarini ta’kidlaydi.
2.8. Nazorat savollarini beradi. (Ilova №7)
|
2.1.Tayanch iboralarni yozib oladilar
2.2.Oldingi tayanch bilim-larga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
2.3.Qoida va ta’riflar mazmu-nini muhokama qiladilar.
2.4. Yozadilar.
2.5.Misollarni yechadilar.
2.6.Taqdimot qiladilar.
2.7.Savol beradiyozib oladilar.
2.8. Javob beradilar.
|
|
|
| |
Shaxsiy kompyuter - 1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu. Fanga kirish

chiqarilishiga qaramay ham tеxnik, ham programma ta'minoti mosligi, ya'ni bir-biriga to’g’ri
hajmi shaxsiy kompyuterlar darajasiga ko’tarilib bormoqda. Ularning qulaylik tomonlaridan biri
Tayanch iboralar
Informatika - kompyutеrlar yordamida va ularni qo’llash muhiti vositasida axborotni yangilash
jarayonlari bilan bog’liq inson faoliyati sohasidir.
Axborot tеxnologiyasi – ob'еkt jarayon yoki hodisaning holati haqidagi yagni sifat axboroti olish
uchun ma’lumotlar yig’ish qayta ishlash va o’zatish vositasi va uslublari jamlanmasidan
foydalaniladigan jarayondir.
Axborot tеxnologiyasi - usullar tizimi va axborotlarni yig`ish, saqlash, izlash, qayta ishlash, uzatish
yo`lidir.
EHM - shaxsiy elektron hisoblash mashinasi.
Texnologiya so`zi “mohirlik” ma`nosini anglatadi.
“
Tezkor xotira” – doimiy saqlovchilardan markaziy protsessorga borish va qaytish yo‘lida oraliq
ma’lumotlarni saqlash uchun foydalaniladi.
Nazorat savollari
1. Jorj fon Neyman prinsipini tushuntirib bering.
2. Axborot o‘lchov birligi nima?
3. EHM avlodlari haqida ma’lumot bering.
4. Axborotni o‘lchash va EHMda saqlash qanday amalga oshiriladi.
5. EHM lar yaratilish bosqichlari bo’yicha qanday avlodlarga bo’linadi?
6. EHM lar vazifasiga ko’ra qanday guruhlarga bo’linadi?
7. Shaxsiy Kompyuterning afzalliklari nimalardan iborat?
Kompyuterlarning tasnifi - 1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu. Fanga kirish

Kompyuter - inglizcha so’z bo’lib, u hisoblovchi dеmakdir. Garchand u hozirda faqat
hisoblovchi bo’lmasdan, matnlar, tovush, vidеo va boshqa ma'lumotlar ustida ham amallar
ma'lumotlarning razryad to’rida (yachеykalarda) tasvirlanishiga qarab, guruhlarga bo’lish
Lourens Livermor milliy laboratoriyasida IBMning Blue Gene / L tizimi dunyodagi eng tezkor
superkompyuter bo'lib, soniyasiga 596 trillion suzuvchi harakatlarni amalga oshirishi mumkin.
Katta kompyuterlar (Mainframe Computer)- fan va tеxnikaning turli sohalariga oid
masalalarni yеchishga mo’ljallangan. Ularning amal bajarish tеzligi va xotira hajmi supеr
kompyuterlarnikiga qaraganda bir-ikki pog’ona past. Bularga misol sifatida AQShning CRAY
(krеy), IBM 390, 4300, IBM ES G’ 9000, Frantsiyaning Borrous 6000, Yaponiyaning M1800
rusumli kompyuterini va boshqalarni misol qilib kеltirish mumkin.
Mini kompyuterlar (kichiq kompyuterlar) hajmi va bajaradigan amallar tеzligi jihatidan katta
kompyuterlardan kamida bir pog’ona pastdir. Shuni aytish joizki, ularning gabariti (hajmi) tobora
ixchamlashib, hatto shaxsiy kompyuterdеk kichiq joyni egallaydiganlari yaratilmoqda. Bunday
kompyuterlar turkumiga ilk bor yaratilgan PDP-11 (Programm Driver Processor - dasturiy
boshqaruv protsеssori) turkumini, ilgari harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan (maxfiy hisoblangan)
VAX, SUN turkumli kompyuterlar, IBM 4381, Hewlett Packard firmasining HP 9000 va
boshqalar minikompyuterga misol bo’la oladi.
Shaxsiy kompyuterlar hozirda korxonalar, muassasalar, oliy o’quv yurtlarida kеng tarqalgan
bo’lib, ularning aksariyati IBM rusumiga mos kompyuterlardir.
Foydalanilgan adabiyotlar - 1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu. Fanga kirish

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Ўзбекистон Республикаси «Ахборотлаштириш тўгрисида»ги конуни «Халқ сўзи» 2004
йил
2. Ўзбекистон Республикаси «Электрон хужжатлар айланиши тўғрисида»ги қонуни «Халқ
сўзи» 2004
3. С.С.Ғуломов, А.Т.Шермухамедов, Б.А.Бегалов. «Иқтисодий информатика» Т.
«Ўзбекистон», 1999 й, 9-87, 139-207, 267-309,бетлар.
4. Ўзбекистон Республикаси олий таьлимнинг меъёрий хужжатлари.Т:2002.
138 б.
5. А.Ортиқов, А.Маматқулов «IBM PC компютерларидан фойдаланиш». Т. 1992 й. 40-бет
6. M.M. Aripov, J.O’. Muhammadiyev. Informatika, information texnologiyalar.
Toshkent 2005- y. 3-4 betlar.
7. Э.З. Имонов, М. Фаттахов. Информатика технологияси. Т.: Молия. 2002 й.
8. www.piter.com
9. www.intuit.ru
10. www.msu.ru
http://fayllar.org
-avlod - 1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu. Fanga kirish

|
1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu. Fanga kirish
|
bet | 3/7 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 30,79 Kb. | | #134418 |
Bog'liq 1-modul. Zamonaviy axborot-kommunikatsion texnologiyalar 1-mavzu-fayllar.org5-avlod (1980 yillar o‘rtalaridan). Intellektual kompyuterlar ishlab chiqarila boshlan
di.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) – (ingl: information and
communication technologies (ICT) -rus: informatsionno-kommunikatsionnыe texnologii (IKT)) –
bu :
1 Xususiy, umumiy va ishlab chiqarish kommunikatsiyasida axborotlar tayyorlash, qayta
ishlash va yetkazish bilan bog’liq bo’lgan ob’ektlar, harakatlar va qoidalar, shuningdek barcha
texnologiyalar hamda sanab o’tilgan jarayonlarni birlashgan ravishda ta’minlovchi sohalar
majmuasi. AKT tushunchasiga mikroelektronika, kompьyuter va dasturiy ta’minot,
telekommunikatsiyalar ishlab chiqish hamda ishlab chiqarish, Internetdan foydalanishni
ta’minlash, Internetning axborot resurslarini ta’minlash, shuningdek sanab o’tilgan sohalar bilan
bog’liq bo’lgan turli xil hodisalar va bu faoliyat sohalarini tartibga soluvchi qoidalar (rasmiylari
kabi norasmiylari ham) kiradi.
2 Axborotni yaratish, uzatish, boshqarish va unga ishlov berish bilan bog’liq bo’lgan
texnologiyalar.
3 Xohlagan kommunikatsiya qurilmasi yoki qo’llanmaga nisbatan ishlatiluvchi umumiy
atama, jumladan: radio, televidenie, mobil telefonlar, kompьyuterlar va tarmoq uskunalari va
dasturiy ta’minot, yo’ldosh tizimlari va h.k., shuningdek turli xizmatlar va ularga tegishli dasturlar,
masalan, videoanjuman va masofaviy ta’lim. AKT, shuningdek, torroq ma’noda ham ishlatiladi,
masalan, AKT ta’limda, tibbiyotda, kutubxonada va h.k. Yevropa Komissiyasi fikricha, AKT
muhimligi texnologiyaning o’zida emas, balki AKTning aholi orasida ko’proq axborot va
kommunikatsiyasidan foydalanish qobiliyatidadir. Dunyoning ko’p mamlakatlari AKT
rivojlanishi uchun tashkilotlar yaratgan, chunki rivojlangan mamlakatlarning texnologiya jihatidan
kamroq rivojlangan mamlakatlarga nisbatan ustunligi texnologiyalar bor va texnologiyalar yo’q
hududlar o’rtasidagi iqtisodiy ajralishni keskinlashtirishi mumkin. Jahon miqyosida BMT raqamli
tabaqalanishga qarshi vosita sifatida “AKT rivojlanish uchun” dasturini aktiv ravishda olg’a
surmoqda.
SHuningdek, axborot tizimi – bu teskari aloqa mexanizmini aniq maqsadga erishish faoliyatini
ta’minlovchi ma’lumot va axborotlarni yig’uvchi, o’zgartiruvchi, harakatlantiruvchi va
tarqatuvchi o’zaro bog’langan komponentlarni o’rnatishdir.
1
|
| |
Figure 18 – Three and four disk striped unbuffered throughput

|
Figure 18 – Three and four disk striped unbuffered throughput
|
bet | 27/47 | Sana | 30.03.2021 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #13789 |
Figure 18 – Three and four disk striped unbuffered throughput. As more disks are added, additional performance gains are no longer a linear 25MBps per disk. A third disk adds an additional 20MBps while a fourth disk adds only 10MBps. The system is now becoming limited by the PCI bus limit of 87MBps and unable to take full advantage of the increased raw disk bandwidth. The 50MBps plateau for writes is likely due to the host bus adapter rather than the PCI bus.
Due to testing constraints, the four-disk configuration was tested on three dynamic volumes and one basic volume using SQLIO for striping. Despite the mixing of disks, since basic and dynamic disks have shown little to no differences in actual throughput, our comparison of striping done across dynamic and basic disks to striping on just dynamic disks is still valid.
Win2K’s dmio striping shows very little overhead. Compared with processor overhead on a single disk, striping across multiple disks costs close to nothing in processor overhead. Even with three disks running almost at PCI bus saturation, the processor shows no significant additional load. The fixed and marginal costs incurred for three striped disks was virtually identical to that of the one disk configuration.
|
|
Figure 19 – One disk and three disk striped dynamic volume unbuffered overheads. The graphs above were measured using GetProcessTimes(). They show disk striping on dynamic volumes adds no additional overhead for unbuffered requests.
|
|
| |
Figure 23 – Windows 2000 Multiple IDE disk random IOs per second: RAID0 vs. peak IOs per second

|
Figure 23 – Windows 2000 Multiple IDE disk random IOs per second: RAID0 vs. peak IOs per second
|
bet | 32/47 | Sana | 30.03.2021 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #13789 |
Figure 23 – Windows 2000 Multiple IDE disk random IOs per second: RAID0 vs. peak IOs per second. The graph on the left shows the peak number of IOs per second available in a two disk system. We measured peak number of IOs per second by issuing requests to each of the disks individually, ensuring that the workload was split evenly between the two disks. The request depth shown on the left graph is per disk. The right graph shows the IOs per second achieved with the two disks in a RAID0 stripe set. The request depth shown is total number of outstanding requests, not per disk. RAID0 shows lower IOs per second than the peak IO rate. This is due to the fact that the workload is not evenly split evenly between the two disks. For two deep requests, there is a 50% chance that both IOs will go to the same drive, leaving the other drive idle. When both requests go to a single disk, we lose the parallelism of having that second disk which reduces our overall number of IOs per second.
|
|
| |
Windows 2000 IDE I/O Performance

Windows 2000 IDE I/O Performance
In the introduction, we showed how IDE disks are substantially cheaper than SCSI disks per GB of capacity and per disk arm. In these next sections, we look at IDE performance to see what these inexpensive drives are capable of.
Windows 2000 IDE Random I/O
Unbuffered 8KB requests randomly spread across the entire drive delivered approximately 100 IOs per second using 32-deep requests. At 5400 RPM, this is 1.1 IOs per revolution, the same number we saw from tests on our 10K RPM SCSI drives. As the request depth increases from 1 to 32, the driver, controller, and the disk drive are able to optimize the arm movement in order to service the requests more efficiently. One and two-deep requests show 66 IOs per second for reads and 92 IOs per second for writes – 37% lower on reads and 12% lower on writes than that of a single SCSI Quantum Atlas 10K drive. This is because at one-deep, the accesses are random with an average service time of 15ms for reads. At two-deep, as soon as the first request comes in, the drive begins to service the request. The second request arrives after the drive has been committed to servicing the first request, eliminating the possibility of reordering. The net result is read performance equal to one deep performance. Beyond two-deep read requests, the controller is able to optimize the order in which requests are fulfilled, and so the read IO rate gradually increases. Writes are buffered by WCE, hence 1-deep requests in the file system are potentially very deep in the controller. The controller can sort the random write requests, and so get shorter average seek times.
Random IO performance is intimately linked to drive latency. Each time the heads seek to a new track, they must wait for the right sectors to travel under the drive head. As we increase the number of RPMs, the drive latency decreases so the drive waits for a shorter period of time before the desired sectors travel under the drive head. Considering that a 5400RPM drive rotates 46% slower than a 10K RPM drive, it is easy to see the effects of rotation rate. Similarly, the Quantum Atlas 10K had an advertised seek time of 5.0ms while the Quantum Fireball’s advertised seek time is 9.5ms which is 48% slower. The Atlas 10K SCSI drive is about two and a half times more expensive than a Fireball IDE drive, so IDE turns out to be cheaper in terms of IOs per dollar. At $209, the Quantum Fireball costs $3.17 per KAPS (kilobyte access per second) while the Atlas 10K costs $534 or $5.09 per Kaps. The number of IOs per second scales linearly with the number of drives, so two and a half drives would give us 2.5*(66) IOs per second or 165 IOs per second. Compared with the 105 IOs per second achieved on an Atlas 10K, for the same amount of money, you get 57% more IOs per second than a single SCSI drive.
|
Random 8KB IOs per second

Random 8KB IOs per second
|
bet | 29/47 |
Sana | 30.03.2021 |
Hajmi | 1,33 Mb. |
| #13789 |
Random 8KB IOs per second
|
Dollars per KAPS
|
|
Quantum Atlas 10K (10,000 RPM)
|
105 read
105 write
|
$5.09
|
Quantum Fireball lct08 (5,400 RPM)
|
66 read
90 write
|
$3.17
|
|
Table 9 – SCSI and IDE random IO performance.
|
Indeed, when we tested a Maxtor 40GB DiamondMax™ drive that spins at 7200 RPM, we saw 107 random reads per second. This $250 drive comes closer to the random read performance of the 10K RPM SCSI drives. However, its write performance suffered with only 58 random writes per second. This is likely due to poor controller performance in the Maxtor hampering WCE write performance. In other tests we found that the Maxtor had poor performance on its outer 5GB as it was missing revolutions due to a slow controller. Performance improved on the inner bands as the media speed decreased and the controller was able to keep up.
With
file system buffering,
random IO performance,
like sequential IO performance, is independent of request depth. For buffered reads and writes the file system serializes requests into one-deep requests.
For buffered reads, the cache manager is apparently scheduling requests. With FS buffering, the number of IOs per second on reads doubled compared to a one deep unbuffered read. This is comparable to the gap on a single SCSI disk. The disk is spinning at 90 revolutions per second, and the disk is performing an average of 120 writes per second (see Figure 19). So,
it seems that driver,
controller, and drive are sorting the writes and achieving about 1.3 8KB IOs per revolution.
Windows 2000 Out-of-the-box Sequential Buffered IDE Throughput

Figure 24 shows buffered sequential throughput on both a Quantum Atlas 10K SCSI drive on an Adaptec Ultra160 SCSI controller and a Quantum Fireball 5400 RPM IDE drive connected to a 3ware controller. Despite having half the rotational rate of the Atlas, the Fireball is able to achieve about 80% of the Atlas’s throughput — more than 19MBps. This is due to the Fireball having a higher areal density than the Atlas. Thus, the lower rotational rate of the Fireball is offset by a greater number of bits per inch.
There are no surprises here; the buffered throughput trend lines of the IDE drive are similar to that of SCSI drives.
Both buffered reads and writes showed good performance for all request sizes and are able to achieve disk speed. Particularly good performance was achieved at small request sizes as FS buffering coalesced the requests into 64KB blocks. This allowed the small requests to run at disk speed. The only exception to this rule was the case of 2KB writes where the throughput was slightly less than 5MBps with WCE. This was because for each 2KB write, Win2K reads a 4KB page off disk and then merges the 2KB write with it. The 4KB read before each 2KB write more than doubles the overhead for each request. Even with this additional overhead, buffered 2KB writes still offered a throughput advantage over unbuffered 2KB writes. Increasing the depth of buffered requests resulted in minimal performance gains.
|
Figure 22 – Windows 2000 Multiple IDE disk IOs per second

Figure 22 – Windows 2000 Multiple IDE disk IOs per second. As with SCSI, the number of IOs per second scales linearly with the number of IDE drives are added to the system. The request depths shown above are the requests outstanding per drive.
Figure 23 shows unbuffered random KAPS for two disks along with a two disk RAID0 stripe set. Unlike Figure 22, the request depths shown are the total number of IOs outstanding instead of the number per drive. Thus, a four-deep request depth in Figure 23 is equal to two-deep per drive for two disks, or one-deep per drive for four disks. The point to note in Figure 23 is that adding additional disks to a stripe set does not result in linear gains. This is because, unlike the case in Figure 22, random requests aren’t being sent to each disk individually but rather to a single logical volume. Thus, parallelism isn’t guaranteed. When sending two random requests to a logical volume, there is a 50% chance that both requests will go to the same drive rather than separate drives.
|
E- conference s e r I e s premium best q uality guaran tee service

Vol. 2 No. 11 (2023): IEC
Articles
1.
FAVQULODDA VAZIYAT OQIBATIDA JAROHATLANGAN AHOLIGA TIBBIY
YORDAM VA DAVOLASH-PROFILAKTIKA ISHLARINI TASHKIL QILISH
Qarshiboyeva Dildora
Yusup qizi
1-6
2.
ТЕХНОЛОГИИ ДОСТУПА К СРЕДЕ ПЕРЕДАЧИ В СОТОВЫХ СИСТЕМАХ
ст. пр. Короткова Лариса Александровна, ст. пр. Худойберганов Шавкат Каримович, ст. пр.
Жабборов Алибек Ботиркул угли, асс. Рахимов Жамшид Норбой угли
7-12
3.
TECHNOLOGICAL INDICATORS OF NEW STRUCTURE TWO-LAYER
KNITTED FABRICS ANALYZED
J. Z. Borotov, K. M. Xoliqov, R. N. Oxunov, N. N. Yoqubjanov, M. M. Mukimov
13-18
4.
ВЛИЯНИЕ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО ФАКТОРА И ПРОИЗВОДСТВЕННЫХ
ПРЕДПРИЯТИЙ НА ЭКОЛОГИЮ ОРГАНИЧЕСКАЯ СВЯЗЬ МЕЖДУ
ПРИРОДОЙ И ОБЩЕСТВОМ
Лутфуллаева Н. Б., Маматмуминов О. М., Отамуродов Д. З.
19-23
5.
THEME: EDUCATIONAL WORK METHODS WITH YOUNG ARMWRESTLING
SPORTSMEN IN TRAINING GROUPS
D. P. Dokuchaev
24-26
6.
ANALYSIS OF THE INFLUENCE OF HALF-RINGS IN THE NEW STRUCTURE
OF TWO-LAYER KNITTED FABRICS ON TEXTILE TECHNOLOGICAL
INDICATORS
J. Z. Borotov, K. M. Xoliqov, R. N. Oxunov, N. N. Yoqubjanov, M. M. Mukimov
27-33
Ishdan maqsad - Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi

|
Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi
|
bet | 2/4 | Sana | 26.09.2024 | Hajmi | 4,44 Mb. | | #272613 |
Bog'liq 1-amaliy ishi —Ishdan maqsad: ma`limotlar bazasini loyihalash uchun mohiyat – aloqa modelini ishlab chiqish bo`yicha ko`nikmaga ega bo`lish.
name
id
narxi
name
id
Categoriya_id
aftor
Chiqarilgan sana
id
kitoblar
ismi
id
id
Kitob_id
Kitob olib keluvchi_id
Kutibxonadan kitob berish
Kitob olib kelish
ID
Qaysi kungacha
User_id
Olgan vaqti
Kitob soni
Umumiy summa
vaqti
adress
malumoti
ishchilar
vaqti
FIO
id
jinsi
jinsi
id
Phone
phone
adress
FIO
Predmet soha bo`yicha ob’yektlarni aniqlang:
kitoblar
kutibxonadagi ishchilar
kutibxonaga keladigon odamlar
categoriya-id
kitob olib kelish
kutibxonadan kitob berish
Tanlangan ob'ektlarining atributlarini aniqlang:
Kitoblar(id,name,narxi, aftor, chiqarilgan_sana)
Ishchining FIO, telefon raqami,jinsi,manzili
kutibxonaga keladigon odamlarning fio, vaqti, jinsi, telefon raqami va yashash manzili
categoriya(id, name)
Yetkizib beruvchilar(id, name, kitob_id, soni, umumiy_summasi, vaqti)
|
| |
Nazorat savollari - Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi

|
Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi kafedrasi
|
bet | 3/4 | Sana | 26.09.2024 | Hajmi | 4,44 Mb. | | #272613 |
Bog'liq 1-amaliy ishi —Nazorat savollari
Predmet soha tushunchasiga tarif bering.
Mohiya-aloqa modeli deganda nimani tushunasiz?
Mohiyat-aloqa modelida asosiy elementlar tushunchasini aniqlang.
Mohiyat-aloqa modeli ma`lumot bazasi strukturasi qanday aniqlanadi?
Mohiyat-aloqa modeli diagrammasi qanday tasvirlanadi?
Mohiyat – aloqa diagrammasida munosabatlarning qanday turlari mavjud?
Ikki ob’yekt o'rtasidagi munosabatlar turini qanday aniqlash mumkin?
Ulman-Chen diagrammasini tavsiflang.
"Predmet" (mavzu) so'zi odatda ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni shakllantirish uchun ishlatiladi
Mohiya-aloqa modeli (Entity-Relationship Model) - bu ma'lumotlar bazasini shakllantirish uchun ishlatiladigan modeldir. Ushbu model aloqalar va obyektlar orasidagi o'zaro munosabatni tasvirlaydi. Modelda "mohiya" obyektlarni (entity) va ularga tegishli aloqalarni (relationships) ifodalovchi diagrammalar ishlatiladi.
Mohiyat-aloqa (Entity-Relationship) modelida uchta asosiy element mavjud: mavzu (entity), aloqa (relationship), va xususiyat (attribute). Bu elementlar ma'lumotlar bazasini tuzishda obyektlarni, ular orasidagi aloqalarni va obyektlarning xususiyatlarini ifodalaydigan asosiy qismlardir.
Mohiyat-aloqa modeli, ma'lumotbazasining strukturasi va munosabatlarni tasvirlashda o'zgaruvchilarni (entities), xususiyatlarni (attributes), va aloqalarni (relationships) qo'llab-quvvatlaydi.
Mohiyat-aloqa (Entity-Relationship, ER) modelini diagrammasi, obyektlarni (mavzular), ularning xususiyatlari (attributes), va o'zaro aloqalarni (relationships) vizual ravishda tasvirlaydi. Bu diagramma, ma'lumotlar bazasining strukturasi va o'zini tuzishini dastlabki ko'rishga yordam beradi.
A) Birga-bir (One-to-One) munosabat
B) Birga-ko'p (One-to-Many) munosabat
C) Ko'pga-bir (Many-to-One) munosabat
D) Ko'pga- ko'p (Many-to-Many) munosabat
7. Ikki ob'yekt (obyekt va mavzu yoki ikki mavzu) o'rtasidagi munosabat turini aniqlash uchun quyidagi imkoniyatlardan foydalanish mumkin:
A) Munozara va So'zlashma
B) Ma'lumotlar Talqini (Data Dictionary)
C) ER Diagrammasi
D) Ma'lumotlar Bazasi Dasturi
E) Model Qilish (Modeling) O'rganish
8 . Ulman-Chen diagrammasidagi asosiy elementlar quyidagilardi
Mavzular (Entities)
Xususiyatlar (Attributes)
Aloqalar (Relationships)
Ko'rsatkichlar (Keys)
Chiziqcha (Line)
Kutibxona yaratish: create database kutibxona;
Jadvalimizni ko’rib chiqamiz : show databases;
create table ishchilar(id int,FIO varchar(200),manzil varchar(100),phone varchar(12),jinsi varchar(6));
Endi tableni ko’ramiz
Jadvalga yangi “birthday” nomli satr qo’shamiz:
|
| |
Ehtiyoj – insonning yashashi va kamol topishi uchun kerakli hayotiy vositalarga bo‘lgan zaruriyat. Iqtisodiy resurslar

|
Ehtiyoj – insonning yashashi va kamol topishi uchun kerakli hayotiy vositalarga bo‘lgan zaruriyat. Iqtisodiy resurslar
|
bet | 1/7 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 19,72 Kb. | | #120507 |
Bog'liq глоссарий
Iqtisodiyot – cheklangan Iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, insonlar uchun zarur bo‘lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va yetkazib berishga qaratilgan va chambarchas bogliqlikda amal qiladigan faoliyatlar birligini ta’minlovchi Iqtisodiy tizim.
Ehtiyoj – insonning yashashi va kamol topishi uchun kerakli hayotiy vositalarga bo‘lgan zaruriyat.
Iqtisodiy resurslar – ma’lum davrda ma’lum bir mamlakat ixtiyorida to‘plangan va mavjud bo‘lgan ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish, ularni iste’molchilarga yetkazib berish va iste’mol jarayonlarida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan vositalar, qo‘r-qutlar, imkoniyatlar va manbalardir
Iqtisodiy rivojlanish - ko‘p o‘lchamli jarayon bo‘lib, jamiyatning ijtimoiy, Iqtisodiy va ma’naviy taraqqiyotida o‘z ifodasini topadi.
Iqtisodiy o‘sish - YAMM (IMM, SMM, MD) miqdorining mutloq va aholi jon boshiga hamda Iqtisodiy resurs xarajatlari birligi hisobiga ko‘payishida va sifatning yaxshilanishida ifodalanadi
Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi va siyosati fanining predmeti – iqtisodiy rivojlanishning sharoitlarini, omillarini va ahamiyatini aniqlash maqsadida iqtisodiy resurslar cheklangan sharoitda jamiyatning cheksiz ehtiyojlarini qondirish maqsadida hayotiy ne’matlarni (va xizmatlarni) ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va ularni iste’mol qilish jarayonida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlar tizimini, ijtimoiy xo‘jalikni samarali yuritish qonun–qoidalarini o‘rganishdan iboratdir.
Uslubiyat – Iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning printsiplari, yo‘llari, qonun – qoidalari, aniq hadislari tizimidir.
Ilmiy abstraktsiya – Iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishda qo‘llaniladigan usullardan biri bo‘lib, tahlil paytida halaqit beruvchi ikkinchi darajali voqea – hodisalarni e’tibordan chetlashtirib, asosiy o‘rganilayotgan hodisaning asl mohiyatiga fikrni qaratishdir.
Ishlab chiqarish usuli - ishlab chiqaruvchi kuchlar va ishlab chiqarish munosabatlari birligi hamda o‘zaro ta’siri.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ehtiyoj – insonning yashashi va kamol topishi uchun kerakli hayotiy vositalarga bo‘lgan zaruriyat. Iqtisodiy resurslar
|
Parallel MBBT arxitekturasining asosiy tipi(turi)ga kirmaydigan javobni ko‘rsating 
*Taqsimlangan foydalanuvchilar tizimi 
281

|
Parallel MBBT arxitekturasining asosiy tipi(turi)ga kirmaydigan javobni ko‘rsating
*Taqsimlangan foydalanuvchilar tizimi
281
|
bet | 18/45 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 109,51 Kb. | | #131376 |
Bog'liq Savollar Javoblar (2)280. Parallel MBBT arxitekturasining asosiy tipi(turi)ga kirmaydigan javobni ko‘rsating
*Taqsimlangan foydalanuvchilar tizimi
281. Taqsimlangan MBBT ning asosiy turlarini ko‘rsating
* Bir turdagi va ko‘p turdagi
282. Parallel MBBT nima?
*Qattiq disklar va bir nechta protsessorlardan
foydalangan holda funksiyalashgan MBBT
283. Ob’ektga yo‘naltirilgan MB da qanaqa tillar mavjud
*Permanentl va dasturlash tili
284. Ob’ektga yo‘naltirilgan MBBT da ma’lumotlarga ruxsat olish uchun nimadan
foydalaniladi
*Ko‘rsatgichlar
285. Keltirilganlardan qaysi o‘ziga xos xususiyat faqatgina Ob’ektga yo‘naltirilgan MBBT ga
xos
*Ma’lumotlarning uzluksizligi
286. Qaysi MBBT lar dastur bo‘lishini talab qiladi
* Ob’ektga yo‘naltirilgan
287. Ob’ektga yo‘naltirilgan MB .......... saqlaydi
* ob’ektlarning semantikasinini
288. Ob’ektga yo‘naltirilgan MB ning nechta saqlash darajasi mavjud
*1
289. Ob’ektga yo‘naltirilgan MBBTning relyatsion MBBT dan asosiy farqlari
* Ob’ekt ma’lumotlarni to‘g‘ri boshqarilishi haqidagi
ma’lumotni saqlaydi
290. Bir nechta ish birligining nomlanishi...
*Tranzaksiya
291. Qaysi MBBTlarda konstruktorlar va destruktorlardan foydalaniladi
* Ob’ektga yo‘naltirilgan
292. Qaysi tashkilotlar XML (Extensible Markup Language) standartlarini ishlab chiqadi
*W3C
293. Aniq tuzilishga ega bo‘lgan lekin bu tuzilish muqarrar bo‘lmagan, yetarlicha
o‘rganilmagan yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar nima deb ataladi
*Deyarli strukturalashmagan
294. XML ma’lumotlar validatsiyasi uchun nimalar talab qilinadi
*DTD
295. Extensible Markup Language ning to‘g‘ri abbreviaturasini ko‘rsating
*XML
296. Qaysi variantlardan biri XML ga tegishli emas
*SQL
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Parallel MBBT arxitekturasining asosiy tipi(turi)ga kirmaydigan javobni ko‘rsating
*Taqsimlangan foydalanuvchilar tizimi
281
|
XML uchun daraxt ko‘rinishiga asoslangan API -interfeys nima deb nomalanadi 
*DOM 
298

8
308. Kalit murakkab deyiladi, agarda u...
**a. Bir nechta atributlardan tashkil topgan bo’lsa
309. SQL tilida yaratilgan jadvalga ma’lumot kiritish tartibi to’g’ri yozilgan bandni
tanlang.
**a. INSERT INTO tel_numb(fio, address, tel)
values('Vаli Ismoilov', 'Furqat ko’ch., uy.18', '354-54-54');
310. Agar munosabatning barcha atributlar oddiy (bir qiymatli) bo’lsa, u holda bunday
munosabat qaysi normal shaklga mos keladi
**c. birinchi normal shaklga
311. show tables nima vazifani bajaradi?
**b. Mavjud barcha jadvallarni ko’rsatadi
Jadval ma’lumotlar strukturasi qanday aniqlanadi? 
**b. jadval ustunlari nomlanishi bilan 
361

|
Jadval ma’lumotlar strukturasi qanday aniqlanadi?
**b. jadval ustunlari nomlanishi bilan
361
|
bet | 23/45 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 109,51 Kb. | | #131376 |
Bog'liq Savollar Javoblar (2)360. Jadval ma’lumotlar strukturasi qanday aniqlanadi?
**b. jadval ustunlari nomlanishi bilan
361. Ma’lumotlar bazasida jadvaldagi ustunlar nomini ko‘rsating
**c. maydon
362. Ma’lumotlar bazasi qaysi ob’ektlarsiz mavjud emas?
**d. jadvallarsiz
363. Talaba va guruh ob’ektlari orasidagi aloqa modelini aniqlang
**c. n:1
364. Relyatsion modeldan keyin qanday ma’lumotlar bazasi vujudga keladi
**a. assotsiativ
365. Realyatsion ma’lumotlar bazasida qaysi so‘rov tillari qo‘llaniladi?
**a. SQL
366. Qaysi MBBT da ustun va maydonning kema-ketligi ahamiyatsiz?
**b. realyatsionda
367. Quyidagi javoblarning qaysi birida relyatsion ma’lumotlar bazasidagi axborotlarni
tashkilashtirish shakli to‘gri keltirilgan?
**a. jadval.
368. Ma’lumotlar bazasi jadvali nima uchun kerak?
**c. ma’lumotlarni saqlashga
369. Unikal identifikator nima
**c. Bir qatorni boshqa qatordan ajratib turadigan
qiymatga ega ustun
370. Talaba va auditoriya ob’ektlari orasidagi munosabat turini aniqlang
**b. n:m
371. Ustun bu?
**d. jadval, domen
372. Nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan so‘zni ko‘rsating ……….ustunlar to‘plami berilgan
qatorlar guruhini ko‘rsating
**a. Jadval
373. Relyatsion ma’lumotlar bazasining asosiy tushunchalari aniqlang?
**b. Jadval, maydon, yozuv
374. Kim birinchi bo‘lib relyatsion ma’lumotlar bazasini yaratgan ?
**d. Kodd
375. Yozuvsiz jadvalda qandaydir axborot salanishi mumkinmi?
**a. bo‘sh jadval hyech qanday axborot saqlamaydi
376. Ma’lumotlar bazasi qaysi jadval elementlarida saqlanadi?
**b. yozuvlarda
377. Ob’ektlar va ularning o‘zaro aloqalari ikki o‘lchovli jadval ko‘rinishida tasvirlanadigan
modelni kursating
**d. relyatsion model
|
| |
Figure 24 – Windows 2000 SCSI and IDE buffered sequential IO performance

|
Figure 24 – Windows 2000 SCSI and IDE buffered sequential IO performance
|
bet | 34/47 | Sana | 30.03.2021 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #13789 |
Figure 24 – Windows 2000 SCSI and IDE buffered sequential IO performance. Despite having half the rotation rate, the IDE drive compares favorably to its more expensive SCSI cousin. 2KB writes show the characteristic performance penalty. The IDE drive shows slightly more than half the throughput of its SCSI counterpart for 2KB writes.
As shown in Figure 25, buffered request processor overheads are similar for both SCSI and IDE. This is expected since requests for both the SCSI and IDE drives were offloaded to hardware controllers: an Adaptec Ultra160/m SCSI controller and a 3ware 3W-5400 controller respectively. Differences between the SCSI and IDE overheads are due to differences in their respective drivers.
Due to read-ahead and lazy writes, only part of the total request overhead is being charged to our process. Instead, the process is just being charged for the buffer copy. Therefore, measurements taken with GetProcessTimes() under-report the actual number of processor cycles used. A soaker process was needed to include cycles used by the cache manager into account. That process measures the “free” time, and so can measure the entire system overhead being consumed on behalf of SQLIO. Figure 25 shows the results measured by using the soaker.
In Windows 2000, writes still show a significant penalty for small 2KB requests (because they first read the 4KB page from disk), but the drop in overhead is much more drastic. There is no significant penalty for small requests except for 2KB writes. For small 2KB and 4KB requests, buffered requests show a lower overhead than unbuffered requests due to request coalescing. The 8KB request size is the breakeven point; at request sizes greater than 8KB, unbuffered requests have a lower overhead than buffered requests. The resulting equation is approximately:
Cpu_cost = 12μs + RequestSize* .8ns + (Request_Size/64KB)*45μs.
The first term is the cost of calling the buffer manager, the second term is the cost of the memory copy, the third term is the amortized cost of the lazy writer.
|
| |
So`rov:Alter table ishchilar add birthday varchar(20)

So`rov:Alter table ishchilar add birthday varchar(20);
Natija:
Jadvalni ko’ramiz endi: desc ishchilar
“birthday” nomli satrning o’lchamini o’zgartiramiz:
So`rov:Alter table ishchilar modify birthday varchar(30);
“manzil” atributini “adress” nomi bilan o’zgartiramiz:
So`rov: Alter table ishchilar change manzil adress varchar(100);
Natija:
Kitob degan jadval yaratamiz endi:
create table kitob(id int,name varchar(200),aftor varchar(100),category_id int,chiqarilgan_sana varchar(20));
Natija:
Bu jadvalga endi narx ustunini qoshamiz:
Kitob jadvaliga ma’lumot qo’shamiz:
Insert into kitob (id, name, aftor,category_id,chiqarilgan_sana,narx) values(1, 'Otkan kunlar','Alisher Navoiy','1','01.10.1978','35000');
Endi narxini o’zgartiramiz shu kitobni:
update kitob set narx = '45000' where id = 1;
|