-Ma’ruza. ANALOG ELEKTRONIKA - Ma’ruza. Yarimo‘tkazgichlarning elektrofizik xossalari. Yarimo‘tkazgichlarda kontakt...

|
Ma’ruza. Yarimo‘tkazgichlarning elektrofizik xossalari. Yarimo‘tkazgichlarda kontakt xodisalari. Reja
|
bet | 41/56 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 1,75 Mb. | | #259295 |
Bog'liq Ma’ruza. Yarimo‘tkazgichlarning elektrofizik xossalari. Yarimo‘t17 -Ma’ruza. ANALOG ELEKTRONIKA
Reja:
Analog qurilmalar sxemotexnikasi.
Analog kuchaytirgich qurilmalarning asosiy xususiyatlari
Kuchaytirgich kaskadlarning kuchaytirish sinflari.
Kuchaytirgichlarda teskari aloqa
17.1 Analog qurilmalar sxemotexnikasi.
Fan, texnika va ishlab chiqarishning axborotlarni qayta ish-lash va o‘zgartirish uchun xizmat qiluvchi elektron qurilmalarni ishlab chiqish hamda tatbiq etish bilan shug‘ullanuvchi sohasi elektronika deb ataladi.
Elektron qurilmalarni tasniflashda axborotlarni to‘plash, uzatish va qabul qilish usuli eng muhim belgilardan hisoblanadi. Elektron qurilmalar (EQ) analog va diskret (raqamli) qurilmalarga ajratiladi.
Analog elektronika uzluksiz o‘zgaruvchi elektr signallarni uzatish, qayta ishlash, qabul qilish uchun xizmat etuvchi EQlarni ishlab chiqish va o‘rganish bilan shug‘ullanadi. Bu, analog EQ (AEQ)larda signal qiymati minimaldan maksimalgacha o‘zgarganda, uni qayd qilish va uzatish uzluksiz amalga oshirilishini anglatadi.
AEQlarning asosiy afzalligi nisbatan tezkor ishlashidan va soddaligidan iborat. Kamchiliklari sifatida temperatura va boshqa omillar ta’sirida parametrlari nobarqarorligini va halaqitbardoshligining kichikligini; axborotni uzoq vaqt saqlash qiyinligini aytib o‘tish kerak.
Analog qurilmalar asosini sodda kuchaytirgich kaskadlar tashkil etadi. Ular asosida murakkabroq kuchaytirgichlar, tok va kuchlanish stabilizatorlari, chastota o‘zgartgichlar, sinusoidal tebranishlar generatorlari va boshqa qator sxemalar yaratiladi.
Raqamli elektronika qiymati bo‘yicha kvantlangan elektr signallarni uzatish, qayta ishlash va qabul qilishga mo‘ljallangan diskret EQ (DEQ)larni ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi. Kvantlash deb, uzluksiz signalni uning alohida nuqtalardagi qiymatlari bilan almashtirish jarayoniga aytiladi. Natijada, DEQlar signallarning bir-biridan keskin farqlanuvchi ikkita sath bilan ish ko‘radi.
DEQlarning afzalliklari: qurilmada sochiluvchi quvvat kichikligi, elementlar parametrlari nobarqarorlikka nisbatan sust bog‘langanligi, halaqitbardoshligining yuqoriligi, axborot saqlash, uzatish va qayta ishlash kanallarida bir turdagi elementlar qo‘llanishi, o‘z navbatida, yuqori ishonchlilik, kichik o‘lchamlilik va arzonlilikni ta’minlaydi.
Raqamli qurilmalar asosini ikkita turg‘un (ochiq va berk) holatda ishlashi mumkin bo‘lgan tranzistorli elektron kalitlar tashkil etadi. Sodda kalitlar asosida murakkabroq sxemalar: mantiqiy, bistabil, triggerli va boshqalar yaratiladi.
Raqamli va analog qurilmalar xususiyatlarini, chiqish kattaligining kirish kattaligiga bog‘liqligini ifodalovchi, uzatish xarakteristikalardan o‘rganish qulay. Aniqlik uchun bunday kattalik kuchlanishdan iborat deb qabul qilingan.
Analog va raqamli sxemalar inverslaydigan yoki inverclamaydigan bo‘lishi mumkin. Inverslaydigan sxemalarda kirish kuchlanishining kichik qiymatlariga katta chiqish kuchlanishlari to‘g‘ri keladi, inverslamaydiganlarda esa, kichik kirish kuchlanishlariga kichik chiqish kuchlanishlar to‘g‘ri keladi.
Inverslaydigan sxemalarning an’anaviy uzatish xarakteristikasi 1-rasmda ko‘rsatilgan. Elektron sxema elementlari parametrlarining tarqoqligi, temperaturaga bog‘liqligi yoki eskirishi hisobiga uzatish xarakteristika deformatsiyalanadi va u uch xil ko‘rinishdan biriga ega bo‘ladi (1-rasmdagi 1,2,3-egri chiziqlar).
1-rasm. Inverslaydigan sxemaning uzatish xarakteristikasi.
|
| |