nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
inceleyeceğiniz gibi - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden...

5
4
DERS 1:
İNSAN VE İLETİŞİM
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
Etkinlik 1:
Okuduğunuz metne göre aşağıdaki soruları yanıtlayın.
1.Metne göre insanın en büyük ihtiyacı nedir?
a) Çevresiyle sürekli iletişim kurma
b) Duygu ve düşüncelerini geliştirme
c) Televizyon izleme ve gazete okuma
d) Birikimlerini paylaşma
e) İletişim teknolojilerini kullanma
2. İletişim becerisi aşağıdakilerin hangisinde önemli bir rol oynamaktadır?
a) Toplumun değişimi ve gelişimi
b) İletişim teknolojilerinin kullanımı
c) Yazma ve konuşma faaliyetleri
d) Diğer insanlarla olan etkileşim
e) Günlük yaşam ve iş yaşamı
3. Aşağıdakilerden hangisi günümüzdeki etkin iletişim yollarından biri
değildir?
a) Semboller çizmek
b) Televizyon izlemek
c) Radyo dinlemek
d) Gazete okumak
e)
Bilgisayar kullanmak
Etkinlik 2:
Eşleştirin.
göbek, kuşak
in
simge, işaret
yer
kaybetmek
yetenek
toplumla ilgili
faaliyet, aktivite
uzaklık
sembol
mekân
mesafe
yitirmek
sosyal
etkinlik
nesil
beceri
mağara
Etkinlik 15 - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha çok...

19
18
DERS 2:
İLETİŞİM TÜRLERİ
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
Telefonda doğru iletişim kurabilmek için nelere dikkat etmek gerekir, doğru iletişim
kurulamaması durumunda neler yaşanabilir? Anılarınızdan da yararlanarak düşüncelerinizi
yazınız.
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
___________________________________________________________________.
Yazalım
Etkinlik 16:
Okuduğunuz metne göre aşağıdaki ifadelerin doğru ya da
yanlış olduğuna karar verin.
Doğru
Yanlış
1.
Göz iletişimi genellikle olumsuz duyguları yansıtır.
2.
Bedende en çok ilgi çeken yerler ağız ve kollardır.
3.
Karşılaşan iki kişinin aralarında fazla
mesafe varsa bu ikisinin
arasında samimi bir ilişki olmadığını gösterir.
4.
Giyim ve kuşamın iletişim kurmada önemli bir etkisi yoktur.
5.
İki sevgili bakışlarıyla birbirlerine duydukları aşkı
ifade
edebilirler.
Etkinlik 4:
 Aşağıdaki soruları yanıtlayın

9
8
DERS 1:
İNSAN VE İLETİŞİM
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
Aşağıdaki metni okuyun, soruları metne göre yanıtlayın.
SÖZLÜ VE YAZILI İLETİŞİM
Sözlü iletişim yoluyla daha kısa sürede daha fazla bilgi, duygu ve düşüncenin karşı tarafa
iletilmesi mümkündür. Bu nedenle diğer iletişim türlerine göre daha hızlı olduğu gibi
daha etkili olduğu da söylenebilir. Sözlü iletişim karşılıklı konuşma ve dinlemeye dayalı
olduğundan geri bildirimin anında alınması ve mesajın kontrol edilmesi mümkündür. Bu
özelliğinden dolayı sözlü iletişim daha az zaman alır. Her gün defalarca farkında olmadan ya
da üzerinde hiç düşünmeden gerçekleştirilen konuşma eyleminin pek çok tanımı yapılabilir.
En yalın biçimi ile konuşma, insanın duygularını ve düşüncelerini başka insanlara sözle
iletme işidir. Etkili konuşma; yerine, zamanına, kişisine uygun olarak yapılan konuşmadır.
İyi bir konuşma, bilgiye dayanmalıdır. İyi bir konuşmada kullanılan dilin kuralları ve yapısı
doğru kullanılmalıdır. İyi bir konuşmanın amacı olmalıdır. İyi bir konuşma ilginç olmalıdır,
konuşmacının kişiliği ile bütünleşmelidir, hedef kitlenin özelliklerini dikkate almalıdır, sağlam
bir konuşma yöntemine sahip olmalıdır ve ilgi çekici olmalıdır. İyi bir konuşma, beden dilini
doğru kullanmayı gerektirdiği gibi canlı bir dil ve doğru bir üslubu da gerektirir.
Sözlü iletişimde alıcının geri bildirimi anında alındığı için yanlış anlaşılan veya anlaşılmayan
mesajların tekrar gönderilmesi mümkündür. Mesajların daha kolay ve daha kısa zamanda
anlaşılmasını sağlamak amacıyla beden dilinin kullanımına elverişlidir ancak sözlü iletişimde
görüşmeler kayıt altına alınmadığı için kısa zamanda unutmalar yaşanabilir. Uzun ve
karmaşık iletilen mesajların anlaşılması zor olabilir. Sözlü iletişimde söyleneceklerin anında
planlanması mümkün olamadığı gibi plansız ve etkili olmayan iletişim süreci de ortaya
çıkabilir.
Hazırlık yapmadan, gündelik yaşamımızı sürdürebilmek için yaptığımız konuşmalara
hazırlıksız konuşmalar denir. Selamlaşma, hatır sorma, tanışma ve tanıştırma, soru sorma
ve cevap verme, fıkra anlatma, kutlama, özür dileme, başsağlığı, telefonla konuşma ve
teşekkür etme günlük konuşmalardır. Hazırlıklı konuşmalar ise belli bir amaç doğrultusunda
çalışarak hazırlanmış konuşmalardır. Konferans, sempozyum, söylev (nutuk), açık oturum
(panel), forum, seminer, tartışma hazırlıklı konuşma örnekleridir.
Mesajların karşı tarafa yazı dili kullanılarak aktarıldığı iletişim türüne “yazılı iletişim” denir.
Bu iletişimin araçları mektuplar, raporlar, özetler, makaleler, tutanaklar, basın bildirileri,
notlar, gazeteler, el kitapları ve broşürler, afiş, ilan ve bültenler ve elektronik ortamda
gönderilen çeşitli yazılı mesajlar olabilir.
Doğru
Yanlış - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha...

Doğru
Yanlış
1.
Düşünceler, sözsüz iletişimle daha iyi ifade edilir.
2.
Bir kelime herkes için farklı anlamlar ifade etmektedir.
3.
Her yüz ifadesinin kendine has bir anlamı ve mesajı bulunmaktadır.
4.
Toplumların selamlaşma biçimleri birbirine benzemektedir.
5.
Sözsüz iletişimden çıkarılabilecek anlam, kültürden kültüre
değişebilmektedir.
1. Metne göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
a) Bazı anlamlar, duygular, sözsüz iletişimle daha etkili ve dolaysız ifade edilebilir.
b) Düşünceler sözlü iletişimle,
duygular ise, sözsüz iletişimle daha iyi ifade edilir.
c) Sözsüz iletişimde belirsizlik derecesi yüksektir.
d) Sözsüz iletişimden anlam, kültürden kültüre değişebilmektedir.
e) Memnuniyet ve beğeniyi sözsüz iletişimle daha etkili belirtebiliriz.
27
26
DERS 3:
İLETİŞİM UST
ALARI
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
2. El sallama hangi ülkede “cehennem ol” anlamına gelmektedir?
a) Hollanda
b) İsveç
c) İskoçya
d) İngiltere
e) Yunanistan
3. İngiltere ve İskoçya’da burna dokunmak ne anlama gelir?
a) Seninle bir sırrı paylaşıyoruz
b) Yardım
eder misiniz
c) Güzel duygular taşıyorum
d) Senden hoşlanmadım
e) Ne kadar zamanımız var
Aşağıdaki şiiri okuyun, bu şiirle ilgili düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşın.
SELAM
“Yola çıkınca
her sabah,
Bulutlara selam ver.
Taşlara, kuşlara,
Atlara, otlara,
İnsanlara selam ver.
Ne görürsen selam ver.
Sonra çıkarıp cebinden aynanı
Bir selam da kendine ver.
Hatırın kalmasın el gün yanında
Bu dünyada sen de varsın!
Üleştir dostluğunu varlığa,
Bir kısmı seni de sarsın.”
Üstün Dökmen
Konuşalım
Okuma
     
13 - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha...

13
12
DERS 2:
İLETİŞİM TÜRLERİ
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
1. Aşağıdakilerden hangisi iş ortamında iletişimin verimliliğinde etkilidir?
a) Büro çalışanlarının zamanı
b) Büro makinelerinin kapasiteleri
c) İşlerin ticari yönü
d) İşlemlerde kolaylık
ve tasarruf
e) İş görüşmelerinin fazlalığı
“Telefonla ilgili gelişmeler baş döndürücü bir şekilde devam etmekte.”
2. Yukarıdaki cümlede altı çizili bölümün yerine aşağıdakilerden hangisi
gelebilir?
a) çok fazla
b) hızla
c) yavaşça
d)
eksiksiz olarak
e) şaşırtarak
3. İş ortamında telefon kullanımı, yapılan işlemler için aşağıdakilerden
hangisini sağlamaktadır?
a) Sürat, kolaylık, tasarruf
b) Zaman, para,
kariyer
c) Pratiklik, enerji, verim
d) Satış, çevre, güç
e) Değer
Doğru
Yanlış
1.
1980’li yıllara kadar teknolojik olarak sesli iletişimde önemli
gelişmeler olmuştur.
2.
Telefonun insan yaşamında önemli bir yeri olduğunu telefonla
ilgili teknolojik gelişmelerden anlıyoruz.
3.
Telefondaki teknik gelişmeler, birçok işlemi yerine
getiren bir
sistemi de hayata geçirmiştir.
4.
Telefonun insan yaşamında önemli bir yeri olduğunu anlamak
kolay değildir.
Etkinlik 9:
Okuduğunuz metne göre aşağıdaki ifadelerin doğru ya da yanlış
olduğuna karar verin.
Etkinlik 10:
Okuduğunuz metne göre aşağıdaki soruları yanıtlayın.
15
14
DERS 2:
İLETİŞİM TÜRLERİ
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
1.
Dijital
2. Teknolojik gelişme
3. Çağrı
4. Mekanizma
5. Telekonferans
6. Elinden düşürmemek
a. Davet
b. İnsanoğlunun bilimi kullanarak hayatı kolaylaştırmak için
yaptığı şeyler.
c. Telefon ile uzak merkezlerden konuşmacıları konferans
yerine bağlayarak gerçekleştirilen konferans.
d. Sürekli elinde tutmak.
e. Verilerin bir ekran üzerinde elektronik olarak gösterilmesi.
f. Karmaşık bir biçimde düzenlenmiş organ veya parçalar
birleşimi, sistem, düzenek.
Tarmoqlar ichidagi raqobat - 7-bob: iqtisodiyotda monopolizmga qarshi siyosat va raqobatni rivojlantirish

|
7-bob: iqtisodiyotda monopolizmga qarshi siyosat va raqobatni rivojlantirish
|
bet | 2/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)Tarmoqlar ichidagi raqobat ishlab chiqarish va sotishning qo‘layroq sharoitiga ega bo‘lish, qo‘shimcha foyda olish uchun bir tarmoq korxonalari o‘rtasida boradi. Korxonalarning (tarmoqlar ichida) har bir tarmoqda texnika bilan ta‗minlash darajasi va mehnat unumdorligi darajasi turlicha bo‘lganligi sababli, shu korxonalarda ishlab chiqarilgan tovarlarning individual (alohida) qiymati bir hil bo‘lmaydi.Tarmoq ichidagi raqobat tovarlarning ijtimoiy qiymatini, boshqacha aytganda, bozor qiymatini aniqlaydi va belgilaydi. Bu qiymat, odatda, o‘rtacha sharoitda ishlab chiqarilgan va muayyan tarmoq tovarlarining anchagina qismini tashkil etadigan tovarlarning qiymatiga mos keladi .
Tarmoqlar ichidagi raqobat natijasida texnikaviy darajasi va mehnat unumdorligi yuqori bo‘lgan korxonalar qo‘shimcha foyda oladilar va aksincha, texnika jihatdan nochor korxonalar esa, o‘zlarida ishlab chiqarilgan tovar qiymatining bir qismini yo‘qotadilar va zarar ko‘radilar .
Tarmoqlararo raqobat turli tarmoqlar korxonalari o‘rtasida eng yuqori foyda normasi olish uchun olib boriladigan kurashdan iborat. Masalan, sanoat, qishloq xo‘jaligi va qurilish sohalarida raqobatda qaysi tarmoqda foyda ko‘p bo‘lsa, kapital shu tarmoqda ko‘chiriladi, keyin esa boshqasiga qaytadi, chunki shu tarmoq mahsulotlariga talab ko‘payadi. Bu kurash teng kapital uchun teng foyda olishiga intilishini ta‗minlaydi.
Demak, tarmoqlararo raqobat kapital qaysi tarmoqqa kiritilmasin, xuddi shu tarmoq foyda normalarini o‘rtacha foyda normasiga ―baravarlashtiradi‖. Raqobat kurashining ikki usuli farqlanadi: narx vositadagi raqobat va narxsiz raqobat.
Narx vositasida raqobatlashuvda kurashning asosiy usuli bo‘lib, ishlab chiqaruvchilarning o‘z tovarlari narxini boshqa ishlab chiqaruvchilarning shunday mahsulotlari narxiga nisbatan pasaytirishi hisoblanadi .
Narx vositasida raqobatlashish usullaridan biri – demping – narxlarni qo‘llashdir. Bunda milliy ishlab chiqaruvchilar o‘zlarining tovarlarini boshqa mamlakatlarga ichki bozordagi narxlardan, ayrim hollarda tannarxidan ham past bo‘lgan narxlarda sotadi. Narxsiz raqobat shu bilan tavsiflanadiki, bunda raqobat kurashning asosiy omili tovarlarning narxi emas, balki uning sifati, servis xizmat ko‘rsatish, ishlab chiqaruvchi firmaning obru-e‗tibori hisoblanadi.Narxsiz raqobat usullari ichida marketing muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtiruvchi tadbirlar tizimidan iborat .
|
| |
Monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko‟ra

|
Monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko‟ra
|
bet | 4/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)2. Monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko‟ra: a) tabiiy monopoliya;
b) legal monopoliya;
v) sun‗iy monopoliya.
Tabiiy monopoliya – korxonaning texnologik xususiyatlari sababli mahsulotga bo‘lgan talbni qondirish raqobat mavjud bo‘lmagan sharoitda samaradorlik amalga oshiruvchi tovar bozorining holatidir. Bunda ishlab chiqarish hajmi ko‘payadi, tovar birligiga to‘g‘ri keluvchi xo‘jalik xarajatlari kamayib boradi.
Legal (qonuniy) monopoliya – bu qonuniy tarzda tashkil etiluvchi monopolistik holatdan iborat. Ular tarkibiga himoya qiluvchi qo‘yidagi monopoliya shakllarini kiritish mumkin:
Patent tizimi– bu ixtirochi yoki mualliflar tomonidan yaratilgan ixtirolar, foydali modellar, sanoat namunalarini tasdiqlovchi maxsus guvohnomalar – patentlar orqali amalga oshiriladi.
Mualliflik huquqi – ilmiy, badiiy va san‗at asarlari, ijro san‗ati fonogrammalari, ko‘rsatuvlar, efir to‘lqini yoki kabel orqali tasvir uzatish kabilari yaratish va ulardan foydalanish munosabatlarini qonuniy tarzda tartibga solish shakli.
Tovar belgilari – bu savdo belgilari, nishonlari, maxsus ramzlari nomi va haqozo.
(s
bo‘ladi: 1
2. Monop
1)
2)
3)
|
Sun„iy monopoliya – monopol foyda olish maqsadida tashkil etiluvchi
|
birlashmalarining shartli nomi. Sun‗iy monopoliyalar kartel, sindikat, trest, konsortsium, kontsern kabi aniq shakllarda namoyon bo‘ladi.
Kartel – bitta sanoat tarmoqdagi bir necha korxonalarning uyushmasi bo‘lib, uning ishtirokchilari ishlab chiqarish vositalari va mahsulotlariga o‘z mulkiy egaligini saqlab qoladi, yaratilgan mahsulotlarni sotish esa kvota, ya‗ni maxsulot ishlab chiqarish umumiy hajmidagi har bir ishtirokchining ulushi, sotish narxlari, bozorlarning bo‘lib olinishi va h.q. bo‘yicha kelishuv asosida amalga oshiriladi.
|
|
| |
12 - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha çok etkilenirsiniz? 2

|
Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha çok etkilenirsiniz? 2Bog'liq ECD-B2 2-ders13
12
DERS 2:
İLETİŞİM TÜRLERİ
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
Bu derste neler öğreneceğiz?
İletişim türleri ile ilgili metinleri anlayabilecek, iletişim unsurları hakkındaki düşüncelerinizi
arkadaş ortamında rahatça paylaşabileceksiniz.
Ders 2: İLETİŞİM TÜRLERİ
Aşağıdaki metni okuyun, soruları metne göre yanıtlayın.
TELEFONLA İLETİŞİM
İletişim, çağımızda uzağı yakınlaştırdığı gibi yakınları da uzaklaştırmıştır. Öyle ki en
yakınımızda olan kişilerle bile yüz yüze görüşmek ve onları ziyaret etmek yerine hemen
telefonla iletişim kurmaya çalışırız. Telefon, birbirinden uzak iki yer arasında konuşmayı
sağlayan önemli bir iletişim aracıdır. Dünyada yaklaşık olarak 1 milyar adet telefon hattı
olduğunu düşünürsek telefonun insan yaşamında nasıl önemli bir yeri olduğunu daha kolay
anlayabiliriz. Günümüzün vazgeçilmez iletişim aracı telefonun Alexander Graham Bell ‘in
1876 yılında icat etmesinden bugüne, 1980’li yıllara kadar teknolojik olarak sesli iletişimde
fazla bir gelişme olmadı. 1980‘li yıllarda ses ile birlikte görüntüyü ve yazıyı ileten telefonlar;
1986 yılında araçlarda kullanılabilen telefonlar, 1990 yıllarında internet kullanılabilen
telefonlar geliştirildi. Telefondaki bu teknolojik gelişmeler iletişimi çağrı yönlendirme,
çağrı bekletme, telesekreter, telekonferans gibi birçok işlemi yerine getiren bir sistemi
de hayata geçirmiştir. Telefon üzerindeki teknik ve teknolojik gelişmeler baş döndürücü
bir şekilde devam etmekte, günümüzde bir tek sistemle 100.000 den fazla telefon
görüşmesi yapılabilmektedir. Günlük yaşantımızda evde, ofiste, işte elimizden düşürmeden
kullandığımız telefon; kulaklık ve mikrofon adı verilen iki parçadan meydana gelir. Mikrofon
“alıcı” , kulaklık ise “verici” işine yaramaktadır. Bunlara ek olarak çeşitli mekanizmalar da
bulunur. Günümüzde telefonlar; tuşlu telefonlar, otomatik telefonlar, telsiz telefonlar, araç
telefonları, internet telefonları, cep telefonları olmak üzere çeşitlendirilebilir.
İş ortamını, iletişime dayalı çalışmaların oluşturduğu bilinmektedir. İş ortamında
çalışan kişilerin iletişimlerini sağlamada en etkili araç yine telefondur. İş görüşmelerinin
yapılması, randevuların ayarlanması, yapılan değişikliklerin haber verilmesi, ticari işlerin
düzenlenmesi, mal alışverişi ve benzeri alanlardaki işlerin büyük bir çoğunluğu telefonla
yapılmaktadır. Özellikle işlemler için sürat, kolaylık ve tasarruf sağlayan telefonun ticari
hayattaki ve bürolardaki önemi de büyüktür. Sesli iletişim teknolojisi, büroların dışa açılan
pencerelerinden biridir. Bu pencere olumlu, etkin ve verimli kullanılmalıdır. İletişimin
verimliliği büro çalışanlarının beceri ve uğraşlarıyla birlikte, büro makinelerinin standardına
ve kapasitelerine bağlıdır.
Kaynak:
(MEGEP, düzenlenmiştir.)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha çok etkilenirsiniz? 2
|
Sindikat - 7-bob: iqtisodiyotda monopolizmga qarshi siyosat va raqobatni rivojlantirish

|
7-bob: iqtisodiyotda monopolizmga qarshi siyosat va raqobatni rivojlantirish
|
bet | 5/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)Bu sahifa navigatsiya:
- Trest
Sindikat – bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi bir necha korxonalarning birlashmasi. Bunda ishlab chiqarish vositalariga mulkchilik birlashma ishtirokchilarning o‘zida saqlanib qolgan holda, ular tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulot tashkil etilgan yagona sotish tashkiloti orqali amalga oshiriladi.Trest – ishlab chiarish vositalari va tayyor mahsulotga birgalikdagi mulkiy egalikni ta‗minlovchi ishlab chiqaruvchilarning yuridik shaxs ko‘rinishdagi birlashmasi.
Konsortsium – tadbirkorlarning yirik moliyaviy operatsiyalarini birgalikda amalga oshirish maqsadida birlashuvi (masalan, yirik miqyosi loyihalarga juda katta miqdorda va uzoq muddatli kredit berish yoki investitsiyalar qo‘yish).
Kontsern – rasmiy jihatdan mustaqil bo‘lgan, ko‘p tarmoqli korxonalar anoat, savdo, transport va bank turli soha korxonalari)ning majmuisi o‘z ichiga oluvchi birlashma. Bunda bosh tashkilotqolgan ishtirokchilar faoliyati ustidan moliyaviy nazorat olib boradi. Hozir kontsernlar keng tarqalgan tashkilotdir .
Monopoliyaning iqtisodiy taraqqiyotga ta‗sir qiluvchi ijobiy va salbiy tomoni mavjud. Uning ijobiy tomoni asosan quyidagi ikkita jihat orqali namoyon
. Monopoliya ma‗lum tarmoqlarda nisbatan samarali amal qiladi va xarajatlarning tejalishiga olib keladi .
olist bo‘lmagan, mayda, raqobatlashuvchi soha korxonalarda nisabtan
monopolistik korxonalarda ishlab chiqarishga ilmiy-texnika taraqqiyoti yutuqlarini joriy etish uchun ko‘proq rag‘bat va imkoniyat mavjud bo‘ladi .
Monopoliyaning salbiy tomoni sifatida qo‘yidagi jihatlarni ko‘rsatish mumkin: resurslarning oqilona taqsimlanmasligi; daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi;
iqtisodiy turg‘unlik va fan-texnika taraqqiyotining sekinlashuvi;
|
4) iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to‘sib qo‘yilishi .
Bugungi kunda deyarli barcha mamlakatlar iqtisodiyotida monopoliyalarni davlat tomonidan tartibga solish chora-tadbirlari qo‘llanilib, bu monopoliyaga qarshi siyosat deb ataladi. Davlatning monopoliyaga qarshi siyosati asosini monopoliyaga qarshi qonunchilik tashkil etadi .
|
| |
Monopoliya va uning vujudga kelish sabablari

|
Monopoliya va uning vujudga kelish sabablari
|
bet | 3/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)7.2. Monopoliya va uning vujudga kelish sabablari .
―Monopoliya‖ atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya‗ni, grekcha ―monos‖ – yagona, bitta, va ―poleo‖ - sotaman) tarkib topadi, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqoladi .
Monopoliya – монопол yuqori narxlarni o‘rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar)ning birlashmalari bo‘lib, monopoliyalarning vujudga kelishining moddiy asosi ishlab chiqarishning to‘planishi hisoblanadi. Ishlab chiqarishning to‟planishi ishlab chiqarish vositalari, ishchi kuchi hamda mahsulot ishlab chiqarish hajmining yirik korxonalarda to‘planishini namoyon etadi. Asosiy sabab – olinayotgan foyda hajmining ko‘payishi hisoblanadi, foydaning (qo‘shimcha mahsulot) bir qismi kapitallashtirib boriladi.
Kapitalning to‟planishi –bu qo‘shimcha qiymatning bir qismini jamg‘arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir. Ya‗ni, korxonadagi ishchilar soni, korxonaning ishlab chiqarish quvvati, qayta ishlanayotgan xom ashyo miqdori, tovar aylanmasi hajmi, foyda hajmi .
Kapitalning to‘planishi kapitalning markazlashuvi jarayoni bilan yanada to‘ldiriladi. Kapitalning markazlashuvi – bu bir kapital tomonidan boshqa birining qo‘shib olinishi yoki bir qancha mustaqil kapitallarning aktsiyadorlik jamiyati shaklida ixtiyoriy birlashishi orqali kapital hajmining o‘sishidir . Monopoliyalarning turlari quyidagilardan iborat:
1. Bozorni qamrab olish darajasiga ko‟ra:
a) sof monopoliya;
b) oligopoliya;
v)monopoliya.
Sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. Masalan, O‘zbekistonda sof monopoliyalar sifatida ―O‘zbekiston havo yo‘llari‖ DAK, ―O‘zbekiston temir yo‘llari‖DAK, toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi shular jumlasidandir.
Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. Oligopolist–ishlab chiqaruvchilarga O‘zbekistonda tsement (asosan, Bekobod, Kuvasay, Ohangaron, Navoiy shaharlarida joylashgan), ko‘mir (Angren shahri, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo (SHargun) va Boysun (To‘la) tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni misol keltirish mumkin.
Monopoliya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda ko‘p bo‘lib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona iste‗molchisi yoki xaridori mavjud bo‘lgan sharoitdagi yakka hukmronlik holati hisoblanadi. Bunga
―O‘zDEUavto‖ korxonasi yaqqol misol bo‘la oladi.
|
|
| |
Iqtisodiy monopolizm va uning salbiy oqibatlari

|
Iqtisodiy monopolizm va uning salbiy oqibatlari
|
bet | 6/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)7.3. Iqtisodiy monopolizm va uning salbiy oqibatlari
Har bir narsaning bir yaxshi bir yomon tomoni bo‘lganidek, monopoliyaning ham bir qancha ijobiy va salbiy tomonlari bor. Monopoliyaning asosiy ijobiy va salbiy tomonlarini ko‘rib chiqamiz. Uning ijobiy tomoni asosan, quyidagi ikki jihat orqali namoyon bo'ladi. Birinchidan, yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, u ma'lum tarmoqlarda nisbatan samarali amal qiladi va xarajatlarning tejalishiga olib keladi. Ikkinchidan, monopolist bo'lmagan, mayda, raqobatlashuvchi soha korxonalariga nisbatan monopolistik korxonalarda ishlab chiqarishga ilmiy-texnika taraqqiyoti yutuqlarini joriy etish uchun ko'proq rag'bat va imkoniyat mavjud bo'ladi. Chunki uncha yirik bo'lmagan raqobatlashuvchi korxonalarning odatda, moliyaviy jihatdan imkoniyatlari cheklangan bo'lib, ular ishlab chiqarishga yangiliklarni tatbiq etish orqali kelgusidagi daromadlarni oshirishdan ko'ra, ko'proq joriy daromadga e'tibor qaratadilar.Bundan tashqari, yangi g'oyalar raqiblar tomonidan juda tez o'zlashtirib olinadi va buning oqibatida, mazkur g'oyalarni amalga oshirish xarajatlarini bir tomon qilgani holda, uning samarasidan barcha foydanadi.Yirik monopolistik firmalarda moliyaviy imkoniyatlar keng bo'lib, innovatsiyadan olingan foyda ularning mualliflariga tegishi aniq kafolatlanadi.
Uchinchidan,ba‘zi bir sohalarda monopoliya sohaning barqaror va uzluksiz ishlashini ta‘minlab bera oladi. Shu sababdan ham bu sohalarda monopoliyaning vujudga kelishi davlat tomonidan ham ta‘minlab beriladi.Raqobat bu sohalar faoliyatini buzishi yoki izdan chiqarishi mumkin. Bunga misol qilib elektr energiyasi, gaz, suv kabi komunalsohalarni yoki metropolitelin, temir yo‘l va avia sohalarni keltirishimiz mumkin. Ammo hozirgi kunda dunyoning bir nechta rivojlangan davlatlarida bu sohalarning monopoliyadan chiqarilish holatlarini kuzatishimiz mumkin .
Monopoliyaning salbiy tomoni sifatida quyidagi jihatlarni ko‘rsatish mumkin:
|
| |
Pedagogik texnologiyalar

Pedagogik texnologiyalar
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
24.05.2024
Hajmi
0,85 Mb.
#251852
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Pedagogik texnologiyalar
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 3/3 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 83,5 Kb. | | #119788 |
Bog'liq REALLIK TERAPIYASI.Foydalanilgan adabiyotlar:
1. G.Corey.Theory and Practice of Group Counseling. Brooks/Cole Publishing Company, 2005.
2. K. Nelson-.lones. The theory and practice of counseling. Cassell, 1995
3. Алешина Ю.Е. Индивидуальное и семейное психологическое консультирование.- М.,2000.
4. Бондаренко А. Ф. Психологическая помощь: теория и практика. - М., 2000.
5. Гулина М. Терапевтическая и консультативная психология.- СПб.,2001.
6.Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халкимиз билан бирга курамиз. Тошкент: “Узбекистон”, 2017. – 488
7.Узбекистон Республикаси 11резидентининг 2019 йил 29 апрелдаги “Республика иктисодиётига тугридан-тугри хорижий инвестицияларни жалб килиш механизмларини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тугрисида”ги ПК,-4300 — сон карори. lex.uz
8.2019 2023 йилларда Мирзо Улугбек номидаги Узбекистон Миллий университетида талаб юкори булган малакали кадрлар тайёрлаш тизимини тубдан такомиллаштириш ва илмий салохиятни ривожлантириш чора-тадбирлари тугрисида. Узбекистон Республикаси Президентининг карори. ПК-435 8-сон. 2019 йил 17 июнь
9.Берн Э. Игры, в которые играют люди. - Л.,2012.
10. Елизаров А. Н. Телефон доверия: работа психолога – консультанта 11.Теория выбора / терапия реальности. (нет данных). Получено с http://www.apacenter.com/therapy-types/choice-theory-reality-therapy.
12.Харрис, М.А. (1992). Влияние теории терапии / контроля реальности на предикторы ответственного поведения учеников младших классов средней школы в программе профилактики подростковой беременности. Получено с https://www.popline.org/node/333690.
13.Мейсон, К.П., и Дуба, Д.Д. (2009). Использование терапии реальности в школах: ее потенциальное влияние на эффективность национальной модели ASCA.Международный журнал терапии реальности, 29(2), 5-12. Получено с http://digitalcommons.wku.edu/csa_fac_pub/33/
14.Нери, Г. (2007, 1 ноября). Теория выбора Уильяма Глассера и терапия реальности. Получено с http://gurukul.edu/newsletter/issue-25/william-glassers-choice-theory-and-reality-therapy.
15.Прут, Х.Т. и Федева, А.Л. (2015). Консультирование и психотерапия с детьми и подростками: теория и практика для школ и клинических учреждений.Джон Вили и сыновья, Inc.. Получено с http://media.wiley.com/product_data/excerpt/87/11187726/1118772687-11.pdf
|
| |
Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga ta’siri Kuchlanish nosimmetriyasi

|
Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga ta’siri Kuchlanish nosimmetriyasi
|
bet | 1/3 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 178,96 Kb. | | #138096 |
Bog'liq Kuchlanish-nosimmetriyasini-elektr-energiya-istemolchilari-ishiga
Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga
ta’siri
Kuchlanish nosimmetriyasi
Uch fazali elektr energiya sifatining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri kuchlanish nosimmetriyasi bulib hisoblanadi. Kuchlanish nosimmetriyasini bir fazali yuklamalar hosil kiladi. Bir fazali yuklamalarga elektr yoy pechlari, payvandlash kurilmalari, konlardagi elektrovozlar katta kuvvatga ega bulgan 1 fazali elektrotrmik kurilmalar va boshkalar kiradi.
Kuchlanish nosimmetriyasining ikki turi mavjud bulib, bular buylama va kundalang nosimmetriyalardir. Elektr tarmok elementlari nosimmetriyasi bilan boglik bulgan nosimmetriya buylama nosimmetriya deb ataladi. Buylama nosimmetriyaga misol kilib, xavo liniyalarining tulik bulmagan faza rejimlarini keltirish mumkin.
Tarmokka bir va kup fazali nosimmetrik yuklamalarni ulanishi natijasida kelib chikkan nosimmetriya kundalang nosimmetriya deyiladi. Kundalang nosimmetriya baozi bir elektr energiya istemolchilarining ayrim fazalaridagi aktiv va reaktiv karshiliklarning tengsizligi tufayli kelib chikadi.
Elektr ta’minoti tizimlardagi nosimmetriya rejimi kiska vaktli (avariya) va davomiy (yekspluatasion)larga bulinadi.
Kiska vaktli nosimmetrik rejim odatda turli avariya jarayonlari, davomiy nosimmetrik rejim esa elektr tarmok elementlari nosimmetriyasi yoki elektr ta’minoti tizimiga nosimmetrik yuklamalarni ulanishi bilan boglik.
Uch fazali zanjirlarda nosimmetrik rejimlarni hisoblash va tahlil kilishda asosan simmetrik tashkil etuvchilar usuli kullaniladi. Bu usul har kanday uch fazali nosimmetrik tizim kattaliklarini umumiy holda uchta simmetrik tizim kattaliklari yigindisi kurinishida tasavvur kilishga asoslangan. Nosimmetrik tizim qiymatlarini tashkil etadigan tizim majmuasi, uning simmetrik tashkil etuvchilari deyiladi. Bu simmetrik tashkil etuvchilar tugri, teskari va nol ketmaketlik tizimi deyiladi.
Kuchlanish nosimmetriyasi elektr energiya sifatining normallashtirilgan ko‘rsatkichi hisoblanadi. Elektr energiya sifatining normasida nosimmetriya koeffisienti Ye2 2%. Agar nosimmetiya koeffisienti belgilangan qiymatdan oshib kesa, uni pasaytirish choralarini kurish zarur.
|
| |
Yoshlarda axborot hamda mafkuraviy tahdidlarga qarshi immunitetni shakillantirish

Yoshlarda axborot hamda mafkuraviy tahdidlarga qarshi immunitetni shakillantirish
Download
412,49 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
19.05.2024
Hajmi
412,49 Kb.
#243866
Download
412,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Yoshlarda axborot hamda mafkuraviy tahdidlarga qarshi immunitetni shakillantirish
Download
412,49 Kb.
Matnni ko'rish
Resurslarning oqilona taqsimlanmasligi

|
Resurslarning oqilona taqsimlanmasligi
|
bet | 7/8 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 55,76 Kb. | | #259156 |
Bog'liq IQT.SIYOSAT 7-MAVZU — копия (7)1. Resurslarning oqilona taqsimlanmasligi. Bu holat monopoliyalarning yuqori foyda ketidan quvib, sun‘iy ravishda ishlab chiqarishni cheklash vositasida narxlarni ko‘tarishi, mahsulotlarning u qadar yaxshi bo‘lmagan turlarini, past texnikaviy darajsini va sifatini hamda sotishning yomon sharoitlarini vujudga keltirishi orqali namoyon bo‘ladi. Natijada, raqobat sharoitida amal qiluvchi iqtisodiyot samaradorligini bozor vositasida tartibga solish mexanizmi ishdan chiqadi .
Monopoliyalar bilan bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy faoliyatlar erkin hamda oqilona tanlov imkoniyatidan mahrum bo‘ladi, monopoliyalarning iqtisodiy jihatdan asoslanmagan shart-sharoit va narxlaritazyiqiga chiday olmaydi, ish faolligini pasaytirib, ba‘zi hollarda xonavayron bo‘ladilar. O qibatda ishlab chiqarish qisqarib, ishsizlik va inflyatsiya o‘sadi, xo‘jalikning izdan chiqishi kuchayadi.
Jamiayt boyligi resurslarning oqilona raqobatli bozor taqsimoti sharoitida qo‘lga kiritilishi mumkin bo‘lgan miqdoriga qaraganda kamayib ketadi .
Daromadlardagi tengsizlikning kuchayayishi. Bu holat ham narxlarning monopol tarzda oshirilishi yoki pasaytirilishi hamda yuqori foyda olinishi bilan bo‘g‘liq bo‘lib, bu aholining qolgan qismi daromadlarining nisbatan
7.1-rasm.Monopol hokimiyat keltirgan sof zararlarning chizma tasviri . A va B iste‘molchi yutug‘ining yo‘qotilishi, A monopol yutug‘i, B va C monopol yo‘qotishi hisoblanadi.
Iqtisodiy turg‟unlik va fan-texnika taraqqiyotining sekinlashuvi. Bunday holatning vujudga kelishi monopolistlarning raqobatchilar bosimini sezmasliklari hamda aksariyat hollarda yuqori foydani qo‘shimcha urinishlarsiz o‘zlarining bozordagi hukmronliklari hisobiga olishlari mumkin. Bu esa, ularni ishlab chiqarishni ratsionallashtirish, uning samaradorligini oshirish imkoniyatlarini qidirish,mahsulot sifatini oshirish, uning assortimentini kengaytirish, fan-texnika taraqqiyotini rivojlantirish va xaridorlar manfaatlari to‘g‘risida qayg‘urish kabi xatti-harakatkardan qaytaradi .
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 111-115 (1)JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–17_Issue-4_November_2022
112
tashkil etish kabi usullarda amalga oshirmoqda. Ayniqsa, Internet tarmog‘ida
“Iroqdavlati”, “Jabat al-Nusra” kabi terroristik tashkilotlar guyoki islom ravnaqi
yo‘lida kurashayotgan “Mujohid birodarlar guruhi” ekani haqidagi targ‘ibot-tashviqot
keng ko‘lamda olib borilayotgani, buning oqibatida dunyoning ko‘plab
mamlakatlaridan musulmon yoshlar “hijrat” qilish va “jihod”da ishtirok etish
da’vosida Suriya va Iroq hududiga borib, ushbu guruh safiga qo‘shilayotganing guvohi
bo‘lmoqdamiz.
Mutaassib oqim a’zolarining bosh maqsadi “jihod”, “hijrat”, “shahidlik”, “kofir
bo‘lish” kabi diniy tushunchalarni soxta talqin qilish orqali yoshlarimizni qurolli
to‘qnashuvlar ketayotgan Suriya, Iroq, Afg‘onistoni yoki Pokiston kabi mamlakatlarga
jo‘natib, “manqurt – jangari” yoki “tirik bomba”ga aylantirishdan iborat.
Internet va yuqori texnologiyalar tufayli dunyoda madaniyatlar va davlatlar
o‘rtasidagi chegaralar yo‘qolib bormoqda.
Asosiy qism:
Hozirda Internet tarmoqlarida buzg‘unchilik, zo‘ravonlik va
axloqsizlikni, “ommaviy madaniyat”ni targ‘ib etadigan saytlar faoliyat ko‘rsatmoqda.
Ana shunday keskin va murakkab axborot xurujlari va xavf-xatarlarga biz qanday
qarshi tura olamiz?
Ayni vaqtda, yoshlarning turli norasmiy, noislomiy diniy jamoalarning ta’siriga
tushib qolishining oldini olishda o‘quv muassasalari va mahalla tomonidan tizimli
ravishda tushuntirish ishlari olib borishi muhim o‘rin tutadi.
Yoshlarda yot g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitet shakllanmas ekan, “bu –
yaxshi, bu– yomon” degan qat’iy fikr paydo bo‘lmas ekan, mafkuraviy xatarlarga
qarshi turish qiyin bo‘ldi.
Xalqimizda “Yaxshi bola yurt tuzar, yomoni elni buzar” degan purhikmatli gap
bor.
Yurtimizda hukm surayotgan tinch va osuda hayotni asrash, uning mustaqilligi
va barqarorligiga munosib hissamizni qo‘shish har birimizning, shu aziz Vatanda
yashayotgan barcha fuqarolarning asosiy vazifalaridan biri bo‘lib qolmog‘i lozim.
Mustaqilligimizni asrab-avaylashga chorlaydi. Muhimi, tinchlik-totuvlik, mehr-oqibat
bor ekan, o‘z orzu-maqsadlarimizga albatta erishamiz.
Xavfsizlikka tahdidning mazmun-mohiyati muhtaram Birinchi Prezidentimiz
I.Karimovning “O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik
shartlari va taraqqiyot kafolatlari” asarida umummetodologik, siyosiy-falsafiy
tomondan yetarlicha yoritib berilgan edi. Mazkur kitobning 1-bobida muallif
mintaqaviy mojarolar; diniy ekstremizm va fundamentalizm; buyuk davlatchilik
shovinizmi va agressiv millatchilik; etnik va millatlararo ziddiyatlar; korrupsiya va
jinoyatchilik; mahalliychilik va urug‘-aymoqchilik munosabatlari; ekologik
muammolar xavfsizlikka tahdid solishini batafsil va teran ifodalab beradi.
|
| |
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 14
Часть–4_ Февраль–2023
8
2181-3187
tushuniladi. Buning natijasida o‘quvchilar kasbiy bilimlarga, ko‘nikmalarga,
malakalarga ega bo‘ladilar va fikrlash qobiliyatlari rivojlanadi.
Muammoli o‘qitish, o‘qitishning shaxsga yo‘naltirilgan texnologiyalarga
taalluqli, chunki bu yerda shaxs sub’ekt sifatida qaraladi, muammoli vaziyatlarning
maqsadi - pedagogik jarayonda o‘ziga xos qiziqish uyg‘otishdir. Muammoli o‘qitish,
o‘qitishning eng tabiiy samarali usulidir, chunki ilmiy bilimlar mantiqi o‘zida
muammoli vaziyatlar mantiqini namoyish etadi. Muammoli vaziyatlar kiritilib,
an’anaviy bayon etish o‘quv materialining eng optimal tarkibi hisoblanadi. Pedagog
muammoli vaziyat yaratadi o‘quvchini uni yechishga yo‘naltiradi, yechimni izlashni
tashkil etadi. Muammoli o‘qitishni boshqarish, pedagogik mahoratni talab etadi,
chunki muammoli vaziyatning paydo bo‘lishi individual holat bo‘lib,
tabaqalashtirilgan va individuallashtirilgan yondashuvni talab etadi. Muammoli
o‘qitish, ijodiy jarayondan nostandart ilmiy-o‘quv masalalarni nostandart usullar bilan
yechishni taqozo etadi. Talabalarga mashq uchun beriladigan masalalar, olingan
bilimlarni mustahkamlash va malakalar hosil qilish uchun xizmat qilsa, muammoli
masalalar esa faqat yangi yechimlar izlashga qaratiladi.
ADABIYOTLAR
:
1. Mullaboyeva N. Kasbiy pedagogika. Namangan, 2019y.
2. Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. Qarshi. 2000-y.
3. Qodirova F. Pedagog kadrlarga yangi pedagogik texnologiyalar haqida. //Til va
adabiyot ta'limi. Toshkent, 2001.
C
evaplayalım - Hazırlık: Ders 1: İnsan ve iletiŞİm karşınızdaki kişinin sözlerinden mi, hareketlerinden mi daha...

5
4
DERS 1:
İNSAN VE İLETİŞİM
ÜNİTE 2 : İLETİŞİM
İnceleyelim
Tahmin edeceğiniz
gibi insanın iletişim kurmadan yaşaması zor görünmektedir.
Gördüğünüz gibi
insanın iletişim becerisi, toplumun değişiminde ve gelişmesinde çok
önemli bir rol oynamaktadır.
Tabloda
inceleyeceğiniz gibi
bir insanın gününün 2/3’ ü iletişim etkinlikleriyle
geçmektedir.
Sözlü ve yazılı olarak iletişim
kurduğumuz gibi
hareketlerimiz de bir iletişim aracı
olarak
kullanılmaktadır.
-DIğI gibi / -(y)AcAğI gibi
Kullanıldığı eylemle birlikte cümleye benzerlik ve hemen yapılma gibi anlamlar katar.
“-DIğI gibi” kalıbıyla bir başkasının sözü ya da eylemi örneklenir.
Öğrenelim
Örnek:
Dün ol
duğu gibi
bugün de hava yağışlı. (benzerlik)
(Dün hava yağışlıydı, bugün de hava yağışlı.)
Gel
diği gibi
gitti. (hemen yapılma, tezlik )
(Geldi ve hemen gitti.)
Gör
düğün gibi
kaç. ( hemen yapılma, tezlik)
(Gördün, o anda hemen kaç.)
Örnek:
Annemin de
diği gibi
bazı insanlar hiç söz dinlemiyor.
(Annem, bazı insanların hiç söz dinlemediğini söyledi.)
Senin de söyle
diğin gibi
başarmak için kendine güvenmek gerekiyor.
(Sen söyledin: “Başarmak için kendine güvenmek gerekiyor.”)
Bu şarkıyı onun söylediği gibi sen de söyleyebilirsin.
(Şarkıyı onunla aynı şekilde söyleyebilirsin.)
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 111-115 (1)JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–17_Issue-4_November_2022
114
shakllantirishga xizmat qiladigan bo'shliqni nosog'lom g'oyalar bilan to'ldirishga zamin
yaratadi. “Manqurtlashtirish” deb ataladigan bu texnologiya kuchsiz ma'naviyat, bo'sh
iroda va nosog'lom intilishlar muhitidagina ta'sir kuchiga ega bo'ladi.
Mafkuraviy immunitet tizimini shakllantirishda yot g'oyalar kirib kelishining
oldini olish va ularni yo'qotishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuini o'z ichiga
oladigan mafkuraviy profilaktikaning o'rni katta. U ijtimoiy institutlar tomonidan
xilma-xil shakllarda amalga oshiriladigan g'oyaviy-tarbiyaviy, ijtimoiy-siyosiy,
iqtisodiy, ma'naviy ishlar majmuini, to'g'ri tashkil etilgan tarbiya tizimini qamrab oladi.
Mafkuraviy immunitet tizimidagi bilimlar ob'ektiv bo'lishi, voqelikni to'g'ri va
to'liq aks ettirishi, inson ma'naviyatining boyishi va jamiyat taraqqiyotiga xizmat
qilishi lozim.
Mamlakatimiz xavfsizligini bugungi va ertangi kunini hal qiluvchi kuchi
bo'lmish o'sib, unib kelayotgan yoshlarimizni har tomonlama mafkuraviy
qurollantirish ya'ni ularni turli xil yot va zararli g'oyalar ta'siridan himoya qilish orqali
ularning mafkuraviy immunitetini shakllanish lozimligini bugungi davrning o'zi talab
qilmoqda. Agar bu tushunchani qurollantirish emas, balki qurollanmog'i kerak desak,
bevosita ularni o'z holiga tashlab qo'ygan va ko'ziga “yaltirab” ko'ringan narsani
o'zlashtirishga sharoit yaratgan bo'lamiz. Pok qalbli yoshlarimizni, pok niyatlarini
o'grincha bilib olgan va ularning ezgu g'oyalarini asta-sekinlik bilan yot g'oyaga
aylantirishga sabab bo'layotgan, faqat sirtidangina jozibador, asli esa puch bo„lgan
g'oyalar ta'siridan qutulishning birdan-bir yo'li bu – ma'rifatdir.
Demak, biz yoshlar “Fikrga qarshi fikr, g'oyaga qarshi g'oya, jaholatga qarshi
ma'rifat bilan kurashish” kerakligiga har doim ham amal qilish lozimligini
unutmasligimiz kerak.
Xulosa:
Bugungi kunda yoshlarimizni turli xil yot va zararli g'oyalar va vayronkor
g'oyalarga qarshi barqaror mafkuraviy immunitetini mustahkamlashda ularning
dunyoqarashini boyitish, Vatanga sadoqat, uning taraqqiyotiga daxldorlik hissi, milliy
g'ururni shakllantirish, ularni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida kamol
toptirish, hozirgi zamondagi keskin intellektual – ma'naviy raqobatga javob bera
oladigan, mustaqil qarorlar qabul qilishga qodir bo'lgan yuksak malakali mutaxassis
kadrlar etib tarbiyalash muhim ahamiyatga egadir.
Prezidentimiz
ta'kitlab
o'tkanidek:
Yoshlarimizning
mustaqil
fikrlaydigan,yuksak intelektual va ma'naviy salohiyatga ega bo'lib,dunyo miqyosida
o'z tengdoshlariga hech qaysi sohada bo'sh kelmaydigan insonlar bo'lib kalom
topishi,baxtli bo'lishi uchun davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va imkoniyatlarini
safarbar etamiz.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 111-115 (1)JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–17_Issue-4_November_2022
113
Mafkuraviy tahdid oz mohiyatidan kelib chiqib, eng avvalo, inson ongiga,
tafakkuri va xulq-atvoriga xavf-xatar solmoqda. Inson ongi va kalbini vayronkor
xamda buzgunchi goyalar bilan izdan chikarishga harakat qilish mafkuraviy tahdidning
eng asosiy mazmun-mohiyatini belgilaydi. Mafkuraviy tahdid muayyan jamiyat
a’zolarini yagona maqsad va muddaolardan chalgitib, milliy mentalitetga mos
kelmaydigan begona goyalar, fikrlar, maqsadlar va karashlarni chetdan turib eksport
qilish jarayonida ozini yanada anikroq namoyon qiladi.
O‘zbekistonga xuruj qilayotgan mafkuraviy tahdidlar va ularning turlarini
quyidagicha sanash mumkin:
1.Diniy ekstremizm va fundamentalizm.
2.Buyuk davlatchilik va agressiv millatchilik.
3.Xalqaro terrozim.
4.Axloqsizlikni targ‘ib qiluvchi harakatlar.
5.Ommaviy madaniyat
6.Missianerlik
Bu kabi tahdidlar bizni o’z domiga tortib ketmasligi uchun bizga milliy
imunitetni rivojlantirish zarur.
Bu kabi tahdidlar bizni o’z domiga tortib ketmasligi uchun bizga milliy
imunitetni rivojlantirish zarur. Buning uchun biz quyidagi sohalarni chuqur
rivojlantirishimiz lozim bo’ladi:
1. Ta’lim tizimini rivojlantirish. Va ilg’or fikrlovchi yoshlarni ko’paytirish.
2. So’z erkinligini ta’minlash. Jurnalist xodimlar dunyoda va atrofimida yuz
berayotgan jarayonlarni xolis yortib beradigan axbarot maydonini yuzaga keltirishi va
biz ishonchli va xolis ma’lumotlarni o’z ommaviy axbarot vaositalarimizdan qabul
qilishimiz kerak bo’ladi.
3. Dinni yaxshi anglash. Yuqorifagi tahdidlarga e’tibor qaratsangiz asosiy
tahdidlar e’tiqod va an’analarga bog’liq ekanligini ko’rasiz. O’zbek madaniyati, o’zbek
urf-odatlari asosan islom dini asosiga qurilgan. Millatimizning har bir xatti-harakatida,
marosimlarida islom dinining ta’sirini sezish qiyin emas. Shu sababli dinni yaxshi
anglash, buning uchun yetarli shart sharoitlar yaratish o’ta muhim masala hisoblanadi.
Shu va boshqa tarmoqlarni yanada rivojlanishi bizga tashqaridan krib kelayotgan
g’oyaviy tahdidlarga munosib ziddi zahar bo’la oladi. Bir narsa aniqki, biz uchun
tashqaridan madad kelmaydi, o’zimiz uchun o’zimiz harakat qilishimiz lozim. Va
avvaloam bor har bir fuqaro o’z shaxsiy rivojlanishini yo’lga qo’ysa, butun millat isloh
bo’ladi.
Mafkuraviy immunitetni shakllantirishda ma'naviyat va qadriyatlarning o'rni
ekstremizmning paydo bo'lishi va rivojlanishiga sabab bo'lgan omillar ichida
mafkuraviy bo'shliqning ta'siri kattadir. Mafkuraviy bo'shliq kishilarda jamiyatdagi
mavjud holatni, ijtimoiy voqelikni noto'g'ri idrok etishga, ularning ongida agressivlikni
|
| |
Xalifa Alini o‘ldirgan Abdurahmon Ibn Muljam quyidagi qaysi g‘oyaviy-siyosiy oqimkdan edi?

|
Xalifa Alini o‘ldirgan Abdurahmon Ibn Muljam quyidagi qaysi g‘oyaviy-siyosiy oqimkdan edi?
|
bet | 11/14 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 60,19 Kb. | | #251324 |
Bog'liq Dinshunoslik yakuniy nazorat testlari13. Xalifa Alini o‘ldirgan Abdurahmon Ibn Muljam quyidagi qaysi g‘oyaviy-siyosiy oqimkdan edi?
A) murjiylar B) sunniylar C) xorijiylar D) shialar
14. Quyidagi qaysi temperament egalari terrorchilik aktlarini sodir etishga eng kam moyil bo‘ladi?
A) Melonxoliklar B) Sangviniklar C) Xoleriklar D) Flegmatik
15. O’zbekistonda “Ekstremizmga qarshi kurash to’g’risida”gi qonun qabul qilinganidan necha yil o’tib amaldagi “Vijdon erkinligi va dininy tashkilotlar to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi?
A) 3 yil B) 4 yil C) 5 yil D) 6 yil
16. Zardo‘shtiylikda Mehrjon (Hosil bayrami) yilning qaysi sanasida nishonlangan?
A) 22-sentabrda B) 23-sentabrda C) 24-sentabrda D) 21-sentabrda
17. Shialikdagi imomiylar oqimining hali o‘lmagan 12-imomi kim?
A) Muso al-Kozim B) Muhammad Mahdiy C) Ja’far as-Sodiq D) Ismoil
18. Quyidagi ilohiy kitoblar va ularning qaysi payg‘ambarlarga berilganligini moslang.
1) “Zabur” 2) “Injil” 3) “Sahifalar” 4) “Tavrot”
a) Iso payg‘ambar b) Muso payg‘ambar c) Ibrohim payg‘ambar d) Dovud payg‘ambar
A) 1-d; 2-a; 3-c; 4-b. B) 1-c; 2-a; 3-d; 4-b. C) 1-b; 2-a; 3-c; 4-d. D) 1-c; 2-a; 3-b; 4-d.
19. Fransuzchadan “ibodat” degan ma‘noni anglatuvchi so‘z?
A) missionerlik B) fanatizm C) prozelitizm D) ekstremizm
20. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining nechanchi moddasida: “Davlat va jamiyat yetim bolalarni va ota-onalarining vasiyligidan mahrum bo‘lgan bolalarni boqish, tarbiyalash va o‘qitishni ta’minlaydi”, - deb belgilangan?
A) 61-moddasida B) 62-moddasida C) 63-moddasida D) 64-moddasida
21.Olimlar muayyan e’tiqod din deb atalishi uchun nechta asosiy xususiyatga ega bolishi lozimligini ta’kidlaydilar?
A) beshta B) to‘rtta C) uchta D) ikkita
22. Kim o‘zini avvalgi dinlarning “to‘g‘rilovchi payg‘ambari” deb e’lon qilgan?
A) Moniy B) Zardo‘sht C) Mazdak D) Iso
23. O‘zbekstonda boshqa konfessiyalardan alohida faoliyat olib borsada, “diniy konfessiya” maqomiga ega bo‘lmagan diniy tashkilotni aniqlang.
A) “O‘zbekiston Bibliya kitob jamiyati” B) “Novoapostol cherkovi” C) “Krishnani anglash jamiyati” D) “Arman-apostol cherkovi”
|
| |
S
  
1 - 1-variant Quyidagi qaysi qatorda dinshunoslik sohasi keltirilmagan?

|
1-variant Quyidagi qaysi qatorda dinshunoslik sohasi keltirilmagan?
|
bet | 10/14 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 60,19 Kb. | | #251324 |
Bog'liq Dinshunoslik yakuniy nazorat testlariS
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
J
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
T
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
______________ ______________________ _____________________
To’gri javob noto’g’ri javob baho
“Tasdiqlayman”
Ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi
mudiri_______ PhD. T.Xoliyarov
«_____»____________ 2024-yil
Dinshunoslik fanidan yakuniy nazorat testlari
5-variant
1. Do‘zaxda o‘sadigan daraxtning nomini aniqlang.
A) Bangidevona B) Zahhoq C) Zaqqum D) Bangimayxona
2. Dinning ma’lum bir g‘oyalar, qadriyatlar, yo‘l-yo‘riqlar, stereotip qoliplar, fikrlar, an’analar, rusumlar, institutlar orqali individ, guruh va jamoalarning faoliyati, munosabatlari, ongi va axloqini boshqarishdan iborat funksiyasini aniqlang.
A) kompensatorlik B) kommunikativlik C) regulyativlik D) legitimlashtirish
3. Vijdon erkinligi belgilangan Konstitutsiyamizning moddasini aniqlang.
A) 28-modda B) 29-modda C) 30-modda D) 31-modda
4. Insonning hayvon va o‘simliklar bilan qon-qarindoshligi haqidagi ishonch qaysi ibtidoiy diniy tasavvurga xos?
A) Animizm B) Totemizm C) Shomonizm D) Fetishizm
5. Quyidagi qaysi din missionerlari “Dxarma Bhanaks” deb nomlangan?
A) buddaviylik B) Iyegova shohidlari C) Krishnachilik D) Adventistlar
6. Muhammad alayhis-salomning onasi Omina nima deb nomlangan joyda vafot etadi?
A) Abvo B) Yasrib (Madina) C) Busra D) 6 Xudaybiya
7. Quyidagi qaysi davlatda eng kam musulmonlar jamoasi yashaydi?
A) Efiopiyada B) Maldiv orollarida C) Birlashgan Arab Amirliklarida D) Bahraynda
8. Zardushtiylik dinining vataniga qaysi hududlar kiradi?
A) Markaziy Osiyo va Eron B) Afrika va Lotin Amerikasi
C) Hindiston va Xitoy D) Misr va Vizantiya?
9. “… dunyoviylik – bu dahriylik degani emas” – fikrining muallifini aniqlang.
A) Sh.M.Mirziyoyev B) Mahatma Gandi C) I.A.Karimov D) Albert Eynshteyn
10. Turkiy xalqlar, oltoy xalqlari va moʻgʻullarning qadimgi dinini aniqlang.
A) Moniychilik B) Zardo‘shtiylik C) Tangrichilik D) Mazdakiylik
11. Avestoda keltirilgan axloq triadasini aniqlang.
A) Ezgu fikr-Gumata B) Ezgu so‘z-Gukta C) Ezgu amal Gvarshta D) Barcha javoblar to‘g‘ri
12. Shaxsda din tuyg‘usi va hissining qanday kelib chiqqanligini o’rganuvchi ilm sohasi nima deyiladi?
A) Din fenomenologiyasi B) Din sotsiologiyasi C) Din falsafasi D) Din psixologiyasi
|
| |