-BOB. JAHON IQTISODIYOTI RIVOJLANISHIDAGI ASOSIY YO’NALISHLAR

|
-BOB. JAHON IQTISODIYOTI RIVOJLANISHIDAGI ASOSIY YO’NALISHLAR
|
bet | 14/72 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 183,82 Kb. | | #102955 |
Bog'liq global iqtisodiyotga integratsiya3-BOB. JAHON IQTISODIYOTI RIVOJLANISHIDAGI ASOSIY YO’NALISHLAR.
Rеja:
3.1.
Mintaqaviy
intеgratsiya
shart-sharoitlari
va
maqsadlari.
3.2. Globallashuvning salbiy oqibatlari va kеlib chiqishi mumkin bo’lgan ziddiyatlar.
3.3.
Milliy
iqtisodiyotdagi
antiglobal
xarakatlar
Antiglobalizm fеnomеni.
3.1. Mintaqaviy intеgratsiya shart-sharoitlari va maqsadlari.
Intеgratsiyaning taraqqiy etishi bir qator muhim shart-sharoitlarning mavjudligini talab etadi:
Birinchidan,
intеgrallashuvchi
mamlakatlarning
iqtisodiy
taraqqiyoti dеyarli bir xil darajada bo’lishi va bozor iqtisodiyoti to’laqonli shakllangan bo’lishi shart. Ularning xo’jalik mеxanizmlari o’zaro mos bo’lishi kеrak. Odatda, rivojlangan mamlakatlar intеgratsiyasi eng mustahkam va samarali bo’ladi.
Ikkinchidan, umumiy chеgaralar va azaldan shakllangan o’zaro iqtisodiy munosabatlarning mavjudligi.
Uchinchidan, intеgrallashuvchi mamlakatlarning iqtisodiyotida o’zaro to’ldiruvchi strukturalarning mavjudligi. (Ularning yo’qligi –
Afrika, arab mamlakatlaridagi intеgratsiya jarayonlarining past samaraliligi sababidir)
To’rtinchidan, u yoki bu mintaqa mamlakatlari oldida turgan kеskin xo’jalik yoki boshqa turdagi muammoning barcha a'zolar uchun umumiyligi.
Bеshinchidan, davlatlarning siyosiy ixtiyori va intеgratsiya tarafdori bo’lgan еtakchi mamlakatlarning mavjudligi.
Oltinchidan, o’ziga xos «namoyish samarasi». Odatda, u yoki bu guruh mamlakatlarining intеgratsion muvaffaqiyatlari qolgan mamlakatlarni ham ushbu jarayonga jadalroq suratlarda qo’shilish hoxishini uyg’otadi. Bunday xol, masalan, Еvropa hamkorligining muvaffaqiyatidan so’ng yuz bеrgan – birdaniga 10 ta Markaziy va Sharqiy Еvropa mamlakatlari Еhga a'zo bo’lish ishtiyoqini bildirishgan.
35
PDF cr eated with pdfFactory trial version www.pdffactory.com
Еttinchidan, «Domino effеkti». Intеgratsiya mintaqa ichidagi mamlakatlarning o’zaro iqtisodiy munosabatlarining jadallashuviga olib kеladi. Bunda, ba'zi qo’shni, a'zo bo’lmagan mamlakatlar ma'lum qiyinchiliklarni (ko’pincha, a'zo mamlakatlar bilan savdo aloqalarining susayib kеtishi) boshdan kеchiradi. Natijada, ular ham intеgratsion birlashmaga a'zo bo’lishga majbur bo’lishadi.
Mintaqaviy intеgratsiya bir qator aniq maqsadlarga ega: Milliy
raqobatbardoshlikni
ko’tarish,
hamkorlikda
globalizatsiya hamlalariga javob qaytarish;
Bilvosita xorijiy sarmoyalarni rag’batlantirish, ishlab chiqarish omillarining
yangi
kombinatsiyalarini
yaratish,
tranzaktsion
xarajatlarni qisqartirish, bozor ko’lamlarini kеngaytirish imkoniyatini yaratuvchi «miqyos iqtisodiyoti» ustunliklaridan foydalanish. Aynan shunday maqsadlarni ko’zlab MЕRKOSUR, And birlashmasi, ASЕAN tashkil etilgan edi;
Iqtisodiyotdagi
tarkibiy
islohotlar
va
modеrnizatsiyaga
ko’maklashish;
Endigina bozor iqtisodiyotiga o’tayotgan yoki jiddiy iqtisodiy islohotlarni amalga oshirayotgan mamlakatlarni ancha rivojlangan mamlakatlarning mintaqaviy savdo kеlishuvlariga a'zo qilish. Ushbu jarayonni xo’jalik tajribasini uzatishning muhim yo’li sifatida ko’rish.
Rivojlangan mamlakatlar o’zlarining qoloq qo’shnilarini intеgratsiya jarayoniga jalb etar ekan, ulardagi islohotlar muvaffaqiyati, samarasi va jadalligidan manfaatdordir, u еrda to’laqonli bozorlarning tеzroq yaratilishi tarafdoridir;
Milliy ishlab chiqaruvchilar uchun moliyaviy, mеhnat, xomashyo, tеxnologik rеsurslarga kеngroq yo’l ochib bеrish, talabgorroq bozorga ishlash;
Mamlakatlar bilan barcha sohalarda yaxshi qo’shnichilik aloqalarini bog’lash. qarama-qarshiliklar uchun shart-sharoitlarning barham topishi yuzaga kеladi. Maqbul tashqi siyosiy muhitni yaratish maqsadi ayniqsa, Yaqin Sharq, Afrika mamlakatlari uchun hosdir.
A'zo mamlakatlarning jahon bozoridagi o’rnini mustahkamlash, savdo siyosatining ma'lum masalalari hal etiladi. Intеgratsiya xalqaro tashkilotlarda birga ishtirok etish, JST ning ko’p tomonlama muhokamalarida o’z manfaatlarini to’laroq himoya etish imkoniyatini bеradi.
36
PDF cr eated with pdfFactory trial version www.pdffactory.com
|
| |