Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
Fan :
Elektronika va sxemalar
Mustaqil ish-1
Guruh : KIS 22-06
Talaba : JABAROVA I.
Rahbar : NURMURODOV J.
Samarqand-2023
Mavzu: Impuls bilan boshqariladigan elektron va yarim o’tkazgich
diodlar. Gazatron , Tiratron, Tiristor.
Diod — ikki elektrodli elektron lampa. Bir tomonlama oʻtkazuvchanlik
xususiyatiga ega. Vakuum va yarimoʻtkazgich Diodlar boʻladi. Vakuum Diod anod
va katoddan iborat. Tok berilib, katod qizdirilsa, elektronlar oqimi anodga qarab
yoʻnaladi va anod toki hosil boʻladi. Katod bilan anod orasidagi potensiallar farqi
kichik boʻlsa, lampa ichidagi elektronlarning bir qismi katodga aylanadi. Bunday
hodisa toʻyinmagan rejim deb ataladi. Potensiallar farqi katta boʻlganda Diod
toʻyingan rejimda ishlaydi. Bunda elektronlar harakati deyarli sezilmaydi.
Yarimoʻtkazgich Diodda ikki xil oʻtkazgich chegarasida hosil boʻlgan potensial
toʻsiq tokni faqat bir yoʻnalishda oʻtkazadi. Diod tokni toʻgʻrilash, tokni
chegaralash va , chastotani oʻzgartirish uchun elektr apparatlar va
radioapparatlarda qoʻllaniladi.
Diodning ishlash prinsipi bilan tanishish uchun sxemasi keltirilgan zanjir tuzamiz.
Bu sxemada Bk— katodni cho‘g‘lantirish uchun tok beruvchi batareya, uni
cho‘g‘lantirish
batareyasi deb ataladi. Ba— anod bilan katod orasida kuchlanish hosil qiluvchi
batareya, uni anod batareyasi deb, elektrodlar orasidagi kuchlanishni esa anod
kuchlanishi (Ua) deb ataladi. Anod, galvanometr, anod batareyasi, katoddan iborat
zanjir anod zanjiri deb, shu zanjirdagi tokni esa anod toki (Ia) deb ataladi. Katod,
cho‘g‘lantirish batareyasi, reostatdan iborat zanjir cho‘g‘lanish zanjiri yoki katod
zanjiri deb, undan oqayotgan tokni cho‘g‘lanish toki (Ich) deb ataladi.
Sxemadatasvirlangan elektr sxemadaK katod Bk katod
cho‘g‘lantirish batareyasi tomonidan hosil qilingan tok bilan
qizdiriladi. Reostat R1 yordamida cho‘g‘lanish tokini boshqarib,
katodning cho‘g‘lanish temperaturasini o‘zgartirish mumkin. Anod
kuchlanishining kattaligini R2 reostat yordamida o‘zgartirib voltmetr yordamida,
anod toki galvanometr yordamida o‘lchanadi.
Diod turlari Yarimo’tkazgichli diod Vakumli diod
Tiristor - bu uch yoki undan ortiq p-n birikmalarga ega bo'lgan va ikkita barqaror
holatga ega bo'lgan yarimo'tkazgichli yagona kristallga asoslangan
yarimo'tkazgichli qurilma.
Zamonaviy tiristorlar 1 mA dan 10 kA gacha bo'lgan oqim uchun ishlab
chiqariladi; bir necha o'nlab voltdan bir necha kilovoltgacha bo'lgan kuchlanish
uchun; ulardagi to'g'ridan-to'g'ri oqimning ko'tarilish tezligi 109 A / s ga,
kuchlanish - 109 V / s ga etadi, yoqish vaqti bir necha o'ndan bir necha o'nlab
mikrosaniyagacha, o'chirish vaqti bir necha birlikdan bir necha yuz
mikrosaniyagacha.
Shuni ham yodda tutish kerakki, barcha tiristorlar ruxsat etilgan to'g'ridan-to'g'ri
kuchlanish bilan taqqoslanadigan teskari kuchlanishni qo'llashga imkon bermaydi.
Tiristor orqali boshqariladigan quvvat 100 MVt ga etishi mumkin.
Rezistor (lot. resisto — qarshilik koʻrsataman) — radio va elektrtexnika
qurilmalari elektr zanjirining strukturaviy (tugal buyum koʻrinishidagi) elementi;
asosiy vazifasi — elektr toki ga faol qarshilik koʻrsatish. Qarshilikning nominal
qiymati (bir necha Om dan 1000 GOm gacha), undan ogʻish qiymati (0,001—
20%) va maksimal sochish quvvati (Vt ning yuz larcha ulushlaridan bir necha MVt
gacha) bn tavsiflanadi. Tayyorlanadigan materialiga qarab, R. metall, uglerodli,
suyuklikli va yarimoʻtkazgichli; qarshilik turiga qarab, oʻzgarmas va oʻzgaruvchan
xillarga boʻlinadi. Bulardan tashqari, qarshiligi kuchlanishga (maxsus; varistorlar),
traga (termorezistorlar), yoritilganlikka (fotorezistorlar) va deformatsiyaga
(tenzodatchik) bogʻliq boʻlgan xillari bor. R. yordamida radioelektron qurilmalarda
tok kuchi va kuchlanish rostlanadi, tra, yorugʻlik kuchi oʻlchanadi va boshqa
Termobardosh materiallardan tayyorlangan baʼzi R. qizdirish elementi sifatida
ishlatiladi.
Sig‘im datchiklarida xilma-xil kirish kattaliklarni (chiziqli va burchak xarakatlarni,
mexanik kuchlanish, satx va kabilar) sig‘im o‘zgarilishiga aylantiriladi. Amalda
sig‘im datchiklari kondensatorlardan yasaladi. O‘lchaydigan kattaliklariga qarab
sig‘im datchiklari yuzasi o‘zgaruvchan, oraliq masofasi o‘zgaruvchan va dielektrik
singdiruvchanligi o‘zgaruvchan turlariga bo‘linadi.
Katta quvvatli gazrazryadli ignitronning rivojlanish tarixi va xozirgi kundagi holati
Impuls quvvat manbalarini rivojlantirish jarayoni
1965-dan hozirgi kungacha bo'lgan impuls Ive evolyutsiyasi natijalarini aniqroq
ko'rsatish uchun ularning ko'p tomonlama tahlilini o'tkazish tavsiya etiladi. Bu
ilmiy va texnologik taraqqiyotning umumiy yo'llarini kuzatish imkonini beradi,
odatda Ive evolyutsiyasi jarayonini jamiyatda ilmiy va texnologik
dunyoqarashning turli pozitsiyalaridan (yuzlaridan) o'rganishda aniqlanadi. Ushbu
mulohazadan so'ng, turli tomonlardan impulsli Ive rivojlanishini ko'rib chiqing. Ive
evolyutsiyasining tarixiy jihati Yuqorida aytib o'tilganidek, impuls Ive
rivojlanishining boshlanishi 1960-1965 yil deb hisoblanadi. Ushbu davr
mobaynida elektr ta'minoti va hisoblash texnikasi elektrovakum qurilmalari
tomonidan boshqariladi. Bundan tashqari, asosiy rejimda, odatda, autogeneratorlar
sxemalarida, blok-generatorlarda, shuningdek, 20-50 Vt quvvatidan kuchli simobli
rektifikatorlarga (ignitrons, tiratrons va boshqalar) qadar rektifikatsiya davrlarida
ishlatilgan. Ikkinchisi ham qo'zg'alish sariqlarini oziqlantirish uchun ishlatilgan
Impuls Ive dastlab kuchlanish yoki oqim stabilizatorlari sifatida mudofaa
uskunasida ishlatilgan. Asta-sekin ular elektrovakum qurilmalarida lineer
stabilizatorlar o'rnini egalladi. Birinchi yarim o'tkazgich qurilmalari-tranzistorlar
va diodlar paydo bo'lganda, eng katta ta'sir va, ehtimol, 1960 — larning boshida
impuls Ive dan keng foydalanishga turtki bo'ldi. Bir muncha vaqt o'tgach, dastlabki
yarim Supero'tkazuvchilar selenli rektifikatorlar rektifikatsiya qiluvchi diodlar
sifatida ishlatilgan. To'g'ridan-to'g'ri yarimo'tkazgich texnologiyalaridan keng
foydalanish boshlanishi bilan ularning shubhasiz afzalligi elektrovakum
qurilmalari orqali aniqlandi: ular o'zlarining nominal yuqori kuchlanish rejimlari
(100-300 V) uchun talab qilmadilar, shuningdek, birinchi turdagi elektrovakum
lampalarining barcha turlari uchun mutlaqo majburiy bo'lmagan maxsus issiqlik
davrlari. Aslida, elektrovakum qurilmalaridagi so'nggi qurilmalar tufayli
elektronlar yoki boshqa zaryadlangan zarrachalarning katod nurlari paydo bo'ldi,
Hikoyani ko'rib chiqsak, biz impuls Ive ning asosiy regulyatori sifatida elektron
(yoki magnit) turdagi asosiy kuch ishlatilishini ko'rib chiqamiz. Shuning uchun,
kuch kalitining bir yoki bir nechta turi impulsli IVENI rivojlantirish jarayonida
imkoniyatlar va sxematik nuanslarni belgilaydi. Shundan kelib chiqadiki, impuls
Ive evolyutsiyasi asosan asosiy kuch elementining evolyutsiyasi bilan belgilanadi.
Shunga ko'ra, impuls IVEDA, turli komponentlarning ketma-ket parallel ravishda
kiritilishi asosiy qurilma sifatida ishlatiladigan zanjir shaklida ishlab chiqarilgan
tartibga solish elementining ko'rinishi tabiiydir. Ushbu quvvat komponentlari,
birinchi elementni (elektrovakumny) tushirish, quyidagi tartibda joylashtirilishi
mumkin:
magnit kuchaytirgich (doygunlik gazi), asosan o'zgaruvchan yoki pulsatsiyalovchi
oqim davrlarida ishlatiladi; • ikki qatlamli va uch qatlamli yarim o'tkazgich
asboblari: bir xil qutbli zanjirlarda qo'llaniladigan diodlar va tranzistorlar.
to'rt qavatli qurilmalar: tiristorlar, sim-yuz (triak). Shuni esda tutingki, kuchlanish
bilan boshqariladigan ikki elektrodli qurilmalar-dinistlar-asosan AC davrlarida
yoki rektifikatsiya qilingan kuchlanish tomonida ishlatilgan;
bir mahsulotda kuchlanish yoki oqimning turli xil energiya konvertatsiyasidan
foydalanadigan elementlardan foydalanishga imkon beruvchi sintezlangan, integral
qurilmalar. Ular orasida, xususan, optoti ristorni eslatib o'tamiz. Shunday qilib,
mahsulotda trististorni nazorat qilish devoriga optron qurilmasini kiritish orqali
ishlatishingiz mumkin. Shu bilan birga, diod zanjiri bo'ylab oqadigan oqim,
fototransistor devorida kuchlanish qurilmasini (tiristor) ishga tushirish uchun
asosiy oqimdan ochilgan impulsni hosil qilish imkonini beradi. Past kuchlanishli
nazorat tizimidan (masalan, geribildirim davrlarida) yuqori voltli va past voltli
elektronlarning galvanik almashinuvi uchun diodli va tranzistor optronlar kabi kam
quvvatli integral qurilmalar qo'llaniladi. Quvvat kalit qurilmalarining alohida
turida tavsiya etiladi
1. Bipolyar tranzistorlarning asosiy zanjirlariga nisbatan nazorat energiyasini
sezilarli darajada kamaytirishga imkon beradigan, shuningdek, tranzistor orqali
impuls oqimlarini sezilarli darajada oshirishga imkon beruvchi izolyatsiya qilingan
deklanşör (MOSFET) bilan yarim himoyachi transistorlar. Shu bilan birga,
elektron kalitni qulflangan holatdan ochiq (30-50 NS) ga o'tish vaqti sezilarli
darajada kamaydi. MOSFET tranzistorlarida bipolyar tranzistorning bunday
parametri yo'q, chunki ortiqcha (asosiy bo'lmagan) ommaviy axborot vositalarining
rezorbsiyasi, asosan, quvvat tranzistorlari bazasida to'planadi. Shuni ta'kidlash
kerakki, dala tranzistorini o'chirishda ma'lum bir innervatsiya mavjud: buning
sababi shundaki, uni o'chirish jarayonida Millerni (drenaj qopqog'ini) tushirish
uchun biroz vaqt talab etiladi.
2. IGBT tranzistori kuchli bipolyar tranzistorni (P-kanali bilan) va yarim
himoyachi tranzistorni (N-kanali bilan) birlashtirib, kuch-tranzistorni nazorat qilish
zanjirini almashtirish uchun xizmat qiladi. Afsuski, bu strukturada har qanday
bipolyar tranzistorning o'ziga xos xususiyatlari bilan izohlanadi. Ushbu holat ushbu
qurilmaning chastotasini impuls quvvat manbalarida sezilarli darajada cheklaydi.
Hozirgi vaqtda amalda uning ishlash chastotasi 50-100 kHz dan oshmaydi. Xulosa
qilib aytganda, impuls Ive evolyutsiyasining tarixiy jihati hozirgi kunda deyarli
barcha turdagi asosiy vositalar bir darajada qo'llanilayotganini ta'kidlaymiz. Faqat
ularning har biri o'z o'rnini egalladi. Shunday qilib, kuchli va qulflangan tiristorlar
100-1000 kw yoki undan ortiq elektr haydovchi tizimlarida ishlatilishi mumkin.
Kam darajada yuqori chastotali magnit kuchaytirgichlar ishlatiladi, bir qator
hollarda kuchli past kuchlanishli qurilmalarda qo'llaniladi.
Ive evolyutsiyasining ilmiy va texnik jihatlari Ive komponent bazasining
evolyutsiyasi xususiyatlari 1960-larning boshidan boshlab impuls Ive ishlab
chiquvchilari va elektron va magnit komponentlarning dizaynerlari o'rtasida yaqin
aloqalar mavjud edi. Quvvat manbalarini ishlab chiquvchilar yangi magnit
materiallar yoki elektron qurilmalarni olish uchun komponentlarni ishlab
chiqaruvchilarga topshirdilar. Shu bilan birga, yangi mahsulotlarni olish, ishlab
chiquvchilar ko'pincha ularda yangi istiqbolli imkoniyatlarni kashf etdilar, buning
natijasida elektr ta'minotining yuqori iste'mol xususiyatlariga erishish mumkin edi.
Boshqa tomondan, impuls Ive uchun komponentlar ishlab chiqaruvchilarining
talablari ishlab chiquvchilarni yangi turdagi impuls quvvat manbalariga o'tishga
majbur qildi. Shunday qilib, televizor ishlab chiqaruvchilarining ushbu
mahsulotlarda past chastotali tarmoq transformatorlaridan ommaviy
foydalanishdan voz kechishi (butun dunyo bo'ylab ishlab chiqarilishi yiliga o'n
million dona hisoblana boshlaganda)yaxshi ma'lum. Bunday talab nafaqat o'sha
sabab bo'ldi,
Impuls Ive ishlab chiquvchilarining o'zaro ta'siri, REA va maishiy texnika ishlab
chiqaruvchilari va tarkibiy qismlarni ishlab chiqaruvchilarning yana bir misoli
quyidagicha edi. 3-dan 20 khzgacha bo'lgan impuls IVEGA konvertatsiya qilish
chastotalari oshgani sayin, permallo qotishmalari transformatorlar uchun (1960-
1975 yillarda) keng qo'llaniladigan ommaviy ishlab chiqarish sharoitida yo'llarning
qabul qilinishi mumkin emasligi aniqlandi. Bu nozik (15-30 mm) lenta ishlab
chiqarish texnologiyasi murakkabligi, shuningdek, keyingi yumshatish va
magnitlanish jarayonlari, lenta ustida izolyatsiya qatlamini qo'llash va nihoyat,
aslida yadro "o'rash" bilan izohlanadi. Ushbu jarayonning oxirida yadroni maxsus
birikma bilan to'ldirilgan idishga joylashtirish kerak edi. Bunday magnit
quvurlarning mudofaa tarmoqlarida foydalanish ularning yuqori narxiga qaramay
oqlandi. Biroq, iste'mol mahsulotlari uchun bunday yadro narxi juda yuqori edi.
Ilmiy izlanishlar natijasida ishlab chiqarilgan yangi ferrit yadrolari paydo bo'ldi.
Shu bilan birga, 15 dan 5 khzgacha bo'lgan chastotalarda 15 mikron qalinlikdagi
permallo qotishmalarining magnit xususiyatlari va materialdagi o'ziga xos
yo'qotishlari ferrit yadrolaridan kam emasligini ta'kidlash kerak. Hatto 79NM
materiallari 0,7 TL ning to'yinganligi indüksiyasiga ega edi, bu ferritlar uchun
shunga o'xshash parametrdan deyarli 3 marta yuqori. Misol uchun, 79 Vt chiqish
quvvatiga ega blokda bir chastota 6,5 kHz ustida ishlayotgan tsnii "granit"
(Leningrad) yilda 1972 ishlab chiqilgan yadro 400nm, bir kuch transformator ruda
= 400 Vt/dm3 bir maxsus kuch edi. 1978 da "Rainbow" OKB (shuningdek,
Leningrad) da ishlab chiqilgan ferrit yadroidagi transformator 20 vattli blokda 80
kHz chastotasida ishlaydi, bir xil ko'rsatkichga ega edi. Bu 79NM materialining
shubhasiz afzalliklarini ko'rsatadi, chunki ish chastotasi qanchalik yuqori bo'lsa,
transformatorning o'ziga xos kuchi odatda ancha yuqori bo'ladi. Shuni esda
tutingki, bu o'ziga xos xususiyatlarda transformatorning umumiy quvvati emas,
balki o'ziga xos kuch baholanadi.
Ive ishlab chiquvchilari va komponentlarning ilmiy salohiyatining o'sishi Impuls
Ive evolyutsiyasining yana bir muhim xususiyati-Ive ishlab chiquvchilari va elektr
ta'minotining eng muhim tarkibiy qismlarini ishlab chiquvchilarning ilmiy
salohiyatining uzluksiz o'sishi. Bu nafaqat impuls quvvat manbalarining tobora
kuchayib borayotgan murakkabligi, balki 3-5 dan 150-300 khzgacha bo'lgan kuch
kalit elementining ishlash chastotasining deyarli uzluksiz o'sishi bilan ham bog'liq.
Shu bilan birga, impuls Ive ishlab chiquvchilari ko'pincha elektr ta'minotida
energiya almashinuvini tartibga solish tizimining barqarorligini ta'minlash uchun
murakkab muammolarni hal qilishlari kerak edi. Pulse Ive ning massogabarit
xususiyatlarini yaxshilash istagi 150 kHz chastotasida ishlaydigan yuqori chastotali
konvertorlar bilan Bive yaratishga olib keldi. 1975 da, eng yaxshi holatlarda
impulsli asosiy stabilizatorlar bilan tarmoq quvvat manbalari ruda = 25 W/dm3 edi.
Ayni paytda, BEEVE eng yaxshi namunalari ruda = 250-350 w/dm3 va yana bor
— elektr ta'minoti 800-2000 vatt chiqish quvvatiga da. SSSRda 1970 tomonidan
ishlab chiqilgan axborot olish, qayta ishlash va almashishning samarali tizimi
impuls Ive ishlab chiquvchilarining professionalligining sezilarli o'sishiga yordam
berdi. Ushbu tizimning asosiy xususiyatlari quyidagilar edi.
Har bir yirik ilmiy-texnik muassasada (TSNIYA, ilmiy-tadqiqot instituti, OKB)
axborot bo'limi yoki byurosi (onti) mavjud edi. Ular, qoida tariqasida, patent
bo'limi, tarjimonlar guruhi va boshqalarni o'z ichiga olgan.N. onti bo'linmalari
yangi nashr etilgan kitoblar, davriy jurnallar va boshqa turdagi bosma
mahsulotlarning izohlari, shu jumladan patent ma'lumotlari bilan ro'yxat sifatida
Markaziy ilmiy-texnik axborot instituti (Moskva) dan eng yangi ma'lumotlarni
oldi. Asosiy to'qqizta vazirlikning bosh institutlariga va boshqa yirik
muassasalarga, shuningdek, ishlab chiqarish birlashmalariga kitob namunalari va
annotatsiya qilingan bibliografik havolalar ro'yxati kelib tushdi. Bularning barchasi
ma'lum bir mavzuga (sanoat turi) muvofiq bo'lib, bu ma'lumot kamida oyiga bir
marta yangilandi. Keyinchalik joylarda kutubxonalarga maxsus bo'limlar yoki
laboratoriyalar vakillari kelib, texnika yo'nalishlari bo'yicha tegishli ko'chirmalar
yubordilar. Keyin alohida jamoalarda ular haqida xabar berishdi
Misol uchun, muhandislar va ilmiy xodimlar orasida juda mashhur matematik
mashinalar instituti (ERNIYIMM), shuningdek Minsk, Vilnyus, Sevastopol,
Mytishchi va boshqalar Yerevan, ilmiy va texnik targ'ibot (dNTP) uyida Moskvada
seminarlar edi.va bu konferentsiyalar va seminarlar Ive ishlab chiqarishda zarur
bo'lgan barcha tarkibiy qismlar va materiallarni ishlab chiquvchilar, yarim
o'tkazgich uskunalari ishlab chiqaruvchilardan, kondansatörler va konnektorlardan
yangi texnologik materiallar va uskunalarni ishlab chiquvchilarga taklif etildi.
Shunday qilib, mutaxassislar — Ive ishlab chiquvchilari va quvvat konvertorlari-
muhandislik va texnologiyadagi barcha yangi asbob-uskunalar, materiallar va
yo'nalishlar, shuningdek, turli xil komponentlar va elektr ta'minoti tizimlarini
ishlab chiqarish va sozlash jarayonida xabardor edi:
Shuni ham ta'kidlash kerakki, agar xorijiy matbuotning ayrim nashrlari
mutaxassislarga qiziqish bildirsa, material (masalan, maqola yoki patent) onti ga
tarjima qilish uchun yuborilgan. Misol uchun, TSNIYA "granit" da asosiy texnik
tillar bo'yicha to'la vaqtli tarjimonlar bor edi: ingliz, nemis, yapon. Agar boshqa
tildan tarjima qilish kerak bo'lsa, Leningrad davlat universitetining muntazam
tarjimonlari ishlatilgan. Matnni tarjima qilgandan so'ng, material tarjimaning ba'zi
nuanslarini tahrirlash va aniqlashtirish uchun texnikaning ushbu yo'nalishi bo'yicha
mutaxassisga yuborildi. Bundan tashqari, ushbu material korxonaning
bosmaxonasiga o'tkazildi va maxsus raqam ostida chop etildi. Bir nusxa Moskvaga
yuborildi, u erda onti tomonidan amalga oshirilgan deyarli barcha xorijiy axborot
manbalaridan tarjimalar qabul qilindi. Bundan tashqari, barcha manfaatdor
korxonalar Markaziy ravishda yangi tarjima paydo bo'lganligi va tegishli axborot
manbasida e'lon qilinganligi haqida xabar berishdi. Bundan tashqari,
1968da trististorlar (UD63, UD64) ning tajribali namunalari SSSRda 300-400 b
oqimida 10 A ruxsat etilgan kuchlanish bilan paydo bo'ldi.
1969da 400 Hz tarmog'i bilan ishlaydigan sozlanishi rektifikatorni ishlab
chiqishda, kuch transformatorining yadrosini magnitlanish hodisasi aniqlandi, bu
erda asosiy tarmoq ikkita qarama - qarshi parallel Tiristorni o'rnatdi, bu orqali
kuchlanish kuch transformatoriga berildi. Bunday holda, transformatorning
ikkinchi sariqlari filtrning induktiv reaktsiyasi bilan rektifikatorga o'rnatildi. Ushbu
sxemada paydo bo'lgan transformatorni magnitlanish jarayoni deyarli favqulodda
rejimlarga olib keldi, ya'ni aslida sxema ishlamay qoldi. Aytgancha, o'sha paytda
kitobning birinchi nashri chop etildi [3]: "tiristorlar, General Electric texnik
ma'lumotnomasi". Shunday qilib, ushbu kitobda kuchlanish transformatorining
ikkinchi sariqligida induktiv filtrga ega bo'lgan tarmoq kuchlanish tomonidagi
tiristorlar bilan sxema,
1966 yilda AQShda taniqli magnit kuchaytirgich mutaxassisi Herbert Storm (H. F.
Storm) patentni ro'yxatdan o'tkazdi "o'zgaruvchan fazali AC kuch zanjirlarida
nosimmetrik qurilmalardan foydalanish" [4]. Bu tyristic muharriridan bu turi
surunkali kuch transformator yadro magnitlanish hodisaning mavjudligi "azob",
deb tasdiqladi. Boshqa tomondan, tiristorlarni boshqarish uchun ishlab chiqilgan
elektr ta'minotida yagona tranzistorli tranzistorning (UJT) tranzistorli analoglari
asosida ishlab chiqarilgan FA-zosdvigator qurilmasi (FSU) ishlatilgan. * Shu
vaqtga kelib, 1968 da UJT [5] dan foydalanish imkoniyatlari haqida AQShda
maqola chop etildi. * Bundan tashqari, TSNIDA "granit" maqola mualliflaridan
biri va etakchi mutaxassis, T.f. N. Ginzburg Ai, kuch transformatorining yadrosini
magnetizatsiya qilish jarayoni batafsil bayon etilgan [6]. Shu bilan birga, Ls quvvat
transformatorining tarqalishi va faol qarshilikning bu indüktans jarayoniga hal
qiluvchi ta'sir ko'rsatildi
Keyinchalik, patentda taklif qilingan [4] ga qaraganda ancha oson bo'lgan
magnitlanishni bartaraf etishning o'ziga xos sxemasi taklif qilindi.
Tadqiqotlar natijasida, shuningdek, mavjud bo'lgan barcha ma'lumotlarni tahlil
qilish natijasida 1970 da o'sha davrda rivojlangan barcha yangi g'oyalar va
sxemalar aks ettirilgan quvvat manbai paydo bo'ldi. Ushbu birlik modulyatorning
elektr ta'minotini ta'minladi, bu orqali mikroto'lqinli transmitter magnetron oqimini
barqarorlashtirish tizimining barqaror ishlashi [7] vazifasi hal qilindi. Yuqoridagi
misol dunyoda ilmiy-texnik axborotni faol ravishda olish va ulardan foydalanish,
shuningdek, SSSRda mavjud bo'lgan ilmiy-texnik axborot tizimining
samaradorligi, shu jumladan, elektr ta'minoti bo'yicha mutaxassislar uchun foyda
keltiradi. Bu chora-tadbirlar, tashkiliy va ma'muriy, 1980-yillarning o'rtalariga
kelib, elektrotexnika sohasida ilmiy maktablar (mutaxassislar guruhlari)
shakllandi, ular ham bosh ilmiy-tadqiqot institutlari, ham etakchi universitetlar va
muassasalarda to'plangan. Asosan ilmiy maktablar bunday Moskva, Leningrad,
Minsk, Kiev, Yerevan, Vilnyus, Tomsk, Novosibirsk, Ryazan, Rostov, Nijniy
Novgorod (Gorkiy), Yekaterinburg (Sverdlovsk) va boshqalar kabi SSSR yirik
shaharlarida joylashgan. Misol uchun, Moskva AKB "Langar" kichik va o'rta
mashina elektr haydovchi tizimlari bo'yicha mutaxassislar ishlagan.
Elektrodinamika institutida Kievda indüktif-kapasitif Konverter o'rta va yuqori
kuch kuchli maktab bor edi, va Yerevan hokazo Evropa Ittifoqi qator katta
kompyuterlar elektr ta'minoti bo'yicha mutaxassislar, jamlangan va. Shuningdek,
ayni paytda texnikaning turli yo'nalishlarida ikkinchi darajali elektr ta'minoti
tizimlari bo'yicha bosh konstruktorlar instituti tashkil etildi, ular tegishli vazirlik
rayiga "bog'langan". Turli sohalardagi ushbu nufuzli mutaxassislar bir-birlari bilan
faol hamkorlik qildilar
http://fayllar.org
|