Аннотация - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

Аннотация.
Maqolada sim tarangligining silliqligini oshirishni ta'minlash orqali
NATIONAL HOLDINGS MChJ korxonasida kabel ishlab chiqarishning joriy texnologik
jarayonini modernizatsiya qilish natijalari keltirilgan. Yumshoq ishga tushirish
moslamasidan foydalanish orqali yuritma motori va qo'zg'alish mexanizmiga zararli
dinamik ta'sirni sezilarli darajada kamaytirishi, elektr motori va ishchi organining ishlash
muddatini sezilarli darajada oshirishi, shuningdek, qimmatbaho uskunalar - fileralarning
ishlash muddatini oshirishi, shuningdek, mis chiqindilari darajasini pasaytirilishi
ko'rsatilgan...
Kalit so‘zlar
: asinxron elektr yuritma, chastota o‗zgartkichi, dinamik rejim,
elektromexanik tizim, elektr yuritmani boshqarish tizimi.
Dunyoda sanoatning turli sohalarida keng qo‗llaniladigan tok o‘zgartgichlari
asosida kuch yarimo‗tkazgichli o‘zgartgich texnologiyasini ishlab chiqish, energiya
parametrlarini saqlashda yuqori aniqlik bilan ulardan oqilona foydalanish, ekspluatatsiya
ishonchliligini oshirish va xizmat ko‗rsatish darajasini oshirishga alohida e‘tibor
qaratilmoqda.Hozirgi vaqtda rivojlangan mamlakatlarda ―...ishlab chiqarilgan elektr
energiyasining 60% dan ortigʻi yarimoʻtkazgichli o‘zgartgichlar orqali oʻtadi. Energiya
elektronikasi tizimlaridan jahon darajasiga qadar foydalanish orqali ishlab chiqarilgan
elektr energiyasining 12-15 foizini tejash mumkin bo'ladi‖ [1]. Shu munosabat bilan,
iste'mol qilinadigan energiya sifati va energiya manbalarining ishonchliligi uchun yuqori
talablarga ega bo'lgan energiya ob'ektlarini zarur energiya bilan ta'minlash uchun
mo'ljallangan turli maqsadlar uchun tok o‘zgartgichlari asosidagi vintel
o‘zgartgichlarining energiya samaradorligini oshirishga alohida e'tibor qaratilmoqda. [2].
Yuqoridagi muammolarni hal qilish uchun kabel ishlab chiqarishning texnologik
jarayonini modernizatsiya qilish bo'yicha turli tadbirlarni ishlab chiqish va amalga
oshirish shubhasizdir.
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
219
Ushbu maqolada NATIONAL HOLDINGS MChJ kabel ishlab chiqarishning joriy
texnologik jarayonini ohista ishga tushirishni ta'minlash orqali modernizatsiya qilish
natijalari keltirilgan. Ushbu taklif qilingan texnik yechim simning tolasini tortilishining
silliqligini ta'minlash orqali dvigatel va qo'zg'alish mexanizmiga zararli dinamik ta'sirlarni
sezilarli darajada kamaytirishga, elektr motorlari va aktuatorlarning xizmat qilish
muddatini sezilarli darajada oshirishga, shuningdek qimmat uskunalarning ishlash
muddatini oshirishga imkon beradi. va mis chiqindilari darajasini pasaytiradi.
Hozirgi vaqtda elektr motorlarini yumshoq ishga tushirishning to'g'ridan-to'g'ri
ishga tushirish yoki yumshoq ishga tushirishning loyihalashning afzalligi, masalan,
yulduzdan uchburchakka o'tish, avtotransformatordan foydalanish va hokazolar nisbatan
yaxshiligiga hech qanday shubha yo'q. [3].
Tiristorni ishga tushirish moslamalari (TPU) yoki ular ham deyilganidek, uch fazali
past kuchlanishli asinxron motorlarning (IM) ishga tushirish va to'xtash rejimlarini qisqa
tutashgan rotor bilan boshqarish uchun mo'ljallangan yumshoq ishga tushirish
moslamalari (SPD), butun dunyoda keng tarqalmoqda.
Tarmoqqa to'g'ridan-to'g'ri ulanish orqali asinxron qisqa tutashgan rotorli motorlarni
ishga tushirish odatda nominal qiymatdan bir necha barobar ko'p bo'lgan katta
boshlang'ich tok bilan birga keladi. To'g'ridan-to'g'ri ishga tushirish paytida motor
momenti nominaldan sezilarli darajada oshib ketadigan qiymatlarga ham yetishi mumkin.
Bu harakatlanuvchi mexanizmda ham, tarmog'ida o‘zgarish va katta yuklanishga olib
keladi. Bir qator mexanizmlar tezlashuv, sekinlashuv yoki tormozlash vaqtida motor
momentini silliq oshirish yoki kamaytirishni talab qiladi. Ushbu muammoni hal qilish
uchun ishga tushirish toki va motor momentidagi yuklamani kamaytirish uchun maxsus
ishga tushirish moslamalari qo'llaniladi.
UPP dan foydalanish shunday imkoniyatlarni beradi:
1)
dvigatelning ham, mexanizmning ham eng yuqori mexanik yuklarmarini
cheklash;
2)
yumshoq, zarbasiz ishga tushishni amalga oshiradi;
3)
ishga tushirish tokini kamaytiradi;
4)
quvvat koeffitsientini yaxshilidi;
5)
motor yuklamasiz ishlayotganida energiyani tejaydi;
6)
ulangan paytida tokni sakrashlarni yo'q qilish;
7)
ba'zi hollarda, elektr va gidro muftalaridan foydalanishni istisno qiling.
NATIONAL HOLDINGS MChJ korxonasida JKSSS seriyali ohista ishga
tushurish qurilmasidan (SPD) foydalanish taklif qilindi. Ko'plab tadqiqotlar va
so'nggi ishlanmalar tufayli tiristorlar yordamida ishlab chiqarilgan elektr motorlar
uchun JKSSS ohista ishga tushirish qurilmalarining zamonaviy seriyasi paydo
bo'ldi. Komponentlarning optimal joylashuvi bilan ixcham dizayn (400A shkafning
kengligi atigi 762 mm) saqlash va ishlatish uchun qulay va xavfsizdir.
Asinxron, sinxron elektr motorlar va faza rotorli motorlarni ishga tushirish va himoya
qilish uchun JKSSS seriyasi 6,6 kV gacha kuchlanish uchun mavjud (10 kV va undan
yuqori kuchlanish uchun ular buyurtma asosida alohida ishlab chiqariladi).
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
220
1-rasm. JKSSS seriyali ohista ishga tushirish moslamasi (SPD): a) tashqi
ko'rinish; b) elektr sxemasi
Ohista ishga tushirish boshqariladigan funktsiyalarni ta'minlaydi: ishga
tushirish paytida ham, ish rejimida ham g'ayritabiiy sharoitlardan va diagnostikadan
himoya qilish, zarbasiz ishga tushirish - qo'zg'alish mexanizmi uchun eng qulay
rejim, to'xtash rejimi bilan qisqartirilgan ishga tushirish momenti bilan boshlang.
Shovqinsiz ishga tushirish eksponensial qonunga muvofiq dvigatelga kuchlanish
qo'llash orqali amalga oshiriladi. Bunday holda, boshlang'ich momentni to'g'ridan-
to'g'ri ishga tushirish bilan solishtirganda taxminan 10 barobar kamaytirish
mumkin. Boshqariladigan ishga tushirish, shuningdek, boshlash vaqti 0,2 - 60
soniya ichida sozlanganda murakkab ishga tushirishni (kechiktirilgan ishga
tushirishni) va ishga tushirish vaqtida ishga tushirish toklari belgilanganidan
oshmaydigan tokni kesish bilan boshlashni ham anglatadi. Joriy uzilish bilan ishga
tushirish rejimida ishga tushirish toklarining qiymatlari (to'xtash toki)
I
start
= I
nom
’ 6 I
nom
chegaralarida o'rnatilishi mumkin, bu erda
I
nom
- dvigatelning nominal
toki.
Ohista ishga tushirishdan foydalanishning umumiy natijasi elektr yuritmaning
ishonchliligini oshirishdan iborat.
Ohista ishga tushirishdan foydalanish orqali sim tola texnologiyasini ishlab
chiqarishni modernizatsiya qilish imkonini berdi:
• mis chiqindilari darajasini pasaytirish (8% ga);
• qimmatbaho uskunalarning xizmat qilish muddatini oshirish - tabiiy olmos
o'rtacha (5% ga) o'ladi;
• mashina vaqti uzaytirildi (12% ga);
• texnologik asbob-uskunalarni to'ldirilishdan ishlashning smenalari soni o'rtacha
1,2 barobarga oshirildi.
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
221
Shu bilan birga, hal qilinishi kerak bo'lgan asosiy vazifa texnologik jarayonning
silliqligini oshirish va simlarning uzilishini kamaytirish, ob'ektini hisobga olgan holda
uning parametrlarini nazorat qilish orqali kabel va sim mahsulotlarining tok
o'tkazuvchanligi ekspluatatsion parametrlarini yaxshilash edi.
|