-chizma


Moliyaviy nazorat tizimida auditning tutgan o’rni

|
-chizma
Moliyaviy nazorat tizimida auditning tutgan o’rni
|
bet | 11/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)1-chizma
Moliyaviy nazorat tizimida auditning tutgan o’rni
O’zbekiston Respublikasining auditorlik faoliyati to’g’risidagi qonunida (2000 yil 26 may, yangi tahriri) audit deganda, auditorlik tashkilotlarining auditorlik tekshiruvlarini o’tkazish va boshqa kasbiy xizmatlarni ko’rsatish bo’yicha tadbirkorlik faoliyati tushuniladi.
Audit majburiy va tashubbusli bo’lishi mumkin. Agar tashabbusli tekshiruv iqtisodiy sub’ektning qarori bo’yicha amalga oshiriladigan bo’lsa, majburiy audit uning xohish-irodasi va istagiga bog’liq bo’lmagan va qonunchilikda belgilangan hollarda majburiy tartibda o’tkaziladi
Har yili majburiy audit tekshiruvi:
aktsiyadorlik jamiyatlari;
banklar va boshqa kredit tashkilotlari; sug’urta tashkilotlari; investitsion va boshqa fondlar, yuridik va jismoniy shaxslarning to’planma mablag’lari, ularning boshqaruvchi kompaniyalari;
yuridik va jismoniy shaxslarning ko’ngilli ajratma mablag’lari ularning asosiy manbalari bo’lgan xayriya va boshqa ijtimoiy jamg’armalar;
hosil bo’lish manbalari qonunchilikda ko’zda tutilgan, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan majburiy ajratmalardan iborat bo’lgan byudjetdan tashqari jamg’armalar; ustav fondida davlatga tegishli ulushi bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ektlarda o’tkazilishi shart.
Ijobiy auditorlik xulosasi auditorlik tashkiloti to’g’risida: xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy hisoboti uning moliyaviy ahvolini to’g’ri aks yettiradi va xo’jalik yurituvchi sub’ekt tomonidan amalga oshirilgan moliyaviy va xo’jalik operatsiyalari O’zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq keladi, degan fikrlar mavjud bo’lgan hujjatdir.
Salbiy auditorlik xulosasi xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy hisobotida tartibbuzarliklar mavjud bo’lib, moliyaviy hisobotdan foydalanuvchini yanglishishga olib kelishi mumkin bo’lganligi to’g’risidagi fikr bildirilgan auditorlik tashkiloti hujjatidir.
Auditorlik tashkiloti, shuningdek shak-shubhasiz soxta auditorlik xulosalarini tuzishda aybdor bo’lgan shaxslarni javobgarlikka tortish xo’jalik yurituvchi subyektni soliqlar va boshqa majburiy to’lovlarni to’lash bo’yicha belgilangan tartibni buzganligi uchun qonunchilikda ko’zda tutilgan jazo choralaridan ozod qilmaydi.
Majburiy auditorlik tekshiruvlarini o’tkazishdan bosh tortganligi uchun xo’jalik yurituvchi subyektlardan jarima undirib olish tartibi to’g’risida nizom qonunchilikka muvofiq majburiy auditorlik tekshiruvi o’tkazilishi lozim bo’lgan xo’jalik yurituvchi subyektlarga nisbatan amal qiladi.
Jarima solish uchun xo’jalik yurituvchi subyektning majburiy auditorlik tekshiruvlarini o’tkazishdan bosh tortishi asos bo’ladi. Bunda yillik moliyaviy hisobotning auditorlik tekshiruvini hisobot yilidan keyingi yilning 1 mayiga qadar o’tkazilishi hamda auditorlik xulosasining yo`qligi qoidabuzarlik fakti deb topiladi.
Majburiy auditorlik tekshiruvi o’tkazilishi lozim bo’lgan xo’jalik yurituvchi subyekt o’zining yillik moliyaviy yil uchun auditorlik tekshiruvini hisobot yilining 1 mayiga qadar o’tkazadi va auditorlik tekshiruvi o’tkazilganidan keyin 15 kunlik muddat ichida tegishli soliq organiga auditorlik xulosasining belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasini taqdim yetadi.
Auditorlik xulosasining nusxasi belgilangan muddatda soliq organiga topshirilmagan holda, xo’jalik yurituvchi subyekt ushbu organga yozma ravishda auditorlik xulosasi yo`qligi sababini aks yettiruvchi tushuntirishni taqdim yetishi shart.
Majburiy auditorlik tekshiruvi o’tkazilishidan bosh tortilganligi sababli auditorlik xulosasi yo’q bo’lgan taqdirda, soliq organi xo’jalik yurituvchi subyektga belgilangan tartibda jarima soladi.
Boshqa nazorat organi tomonidan majburiy auditorlik tekshiruvini o’tkazmagan xo’jalik yurituvchi subyektga nisbatan soliq organi tomonidan jarima solish chorasi qo’llanilmaganligi aniqlangan taqdirda, tegishli soliq organining mansabdor shaxslari qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi.
Auditorlik faoliyati (auditorlik tashkilotlarining professional xizmatlaridan tashqari) yangi qonunchilik bo’yicha auditorlik teshiruvini o’tkazish uchun faqat maxsus ruxsatnoma (litsenziya) mavjud bo’lgan taqdirdagina amalga oshirilishi mumkin. Auditorlik faoliyatini litsenziyalash Auditorlik tashkilotlariga auditorlik faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziyalar berish tartibi to’g’risida nizomga muvofiq ravishda olib boriladi.
Auditorlik faoliyatini litsenziyalash O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (litsenziyalovchi organ) tomonidan amalga oshiriladi.
|
| |