Psixologiyaning asosiy metodlari - 1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur...

|
1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur va milliy mafkura shakllanishi sharoitida psixologik bilimlarning tutgan o`rni reja
|
bet | 4/39 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 252,89 Kb. | | #102050 |
Bog'liq 1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yang-fayllar.orgJadval 2.
ASOSIY METODLAR
|
Asosiy metodlarning variantlari
|
KUZATISh METODI
|
Tashqi (ob’ektiv kuzatish)
Ichki (sub’ektiv, o`z-o`zini kuzatish)
Erkin kuzatuv Standartlashtirilgan
Guruh ichida kuzatish
Guruh tashqarisida kuzatish
|
S¤ROq METODLARI
|
Og`zaki so`roq
Yozma so`roq
Erkin so`roq (suhbat) Standartlashtirilgan so`roq
|
TESTLAR METODI
|
Test-so`rov
Test-topshiriq
Proyektiv test Sotsiometrik test
|
EKSPERIMENT
|
Tabiiy eksperiment Laboratoriya eksperimenti
|
MODELLAShTIRISh
|
Matematik modellashtirish Mantiqiy modellashtirish
Texnik modellashtirish Kibernetik modellashtirish
|
Kuzatish metodi tabiiy metodlar jumlasiga kiradi. Tashqi kuzatuv mohiyatan kuzatiluvchi xulq-atvorini bevosita tashqaridan turib, kuzatish orqali ma’lumotlar to`plash usulidir. ¤z-o`zini kuzatish esa odam o`zida kechayotgan biror o`zgarish yoki xodisani o`zi o`rganish maqsadida ma’lumotlar to`plash va qayd etish usulidir.
Erkin kuzatuv ko`pincha biror ijtimoiy xodisa yoki jarayonni o`rganish maqsad qilib qo`yilganda qo`llaniladi. Masalan, bayram arafasida aholining kayfiyatini bilish maqsadida kuzatuv tashkil qilinsa, oldindan maxsus reja yoki dastur bo`lmaydi, kuzatuv ob’ekti ham qat’iy bo`lishi shart emas. Yoki dars jarayonida bolalarning u yoki bu mavzu yuzasidan umumiy munosabatlarini bilish uchun ham ba’zan erkin kuzatish tashkil etilishi mumkin. Standartlashtirilgan kuzatuv esa, buning aksi bo`lib, nimani, qachon, kim va kimni kuzatish qat’iy belgilab olinadi va maxsus dastur doirasidan chiqmasdan, kuzatuv olib boriladi.
Ijtimoiy hamda pedagogik psixologiyada guruhiy jarayonlarning shaxs xulq-atvoriga ta’sirini o`rganish maqsadida bevosita ichkaridan kuzatuv tashkil qilinadi, bunda kuzatuvchi shaxs o`sha guruh yoki oila hayotiga tabiiy ravishda qo`shiladi va zimdan kuzatish ishlarini olib boradi. Bu bir qarashda kontrrazvedkachilarning faoliyatini ham eslatadi. Shu yo`l bilan olingan ma’lumotlar bir tomondan tabiiyligi va mufassalligi bilan qimmatli bo`lsa, ikkinchi tomondan, agar kuzatuvchida konformizm xislati kuchli bo`lsa, o`zi ham guruh hayotiga juda kirishib ketib, undagi ayrim xodisalarni sub’ektiv ravishda qayd etadigan bo`lib qolishi ham mumkin. Guruhiy fenomenlarni tashqaridan kuzatish buning aksi-ya’ni kuzatuvchi guruhga yoki kuzatilayotgan jarayonga nisbatan chetda bo`ladi va faqat bevosita ko`zi bilan ko`rgan va eshitganlari asosida xulosalar chiqaradi.
Umuman, kuzatish metodining ijtimoiy hayot, professional ko`rsatgichlarni qayd qilishda so`zsiz afzalliklari bor, lekin shu bilan birga kuzatuvchining professional mahorati, kuzatuvchanligi, sabr-qanoatiga bog`liq bo`lgan jihatlar, yana to`plangan ma’lumotlarni sub’ektiv ravishda taxlil qilish xavfi bo`lgani uchun ham biroz noqulayliklari ham bor, shuning uchun ham u boshqa metodlar bilan birgalikda ishlatiladi.
So`rov metodi ham psixologiyaning barcha tarmoqlarida birlamchi ma’lumotlar to`plashning an’anaviy usullaridan hisoblanadi. Unda tekshiriluvchi tekshiruvchi tomonidan qo`yilgan qator savollarga muxtasar javob qaytarishi kerak bo`ladi.
Og`zaki so`roqni yoki ba’zan uni oddiygina qilib, suhbat metodi deb ataladi, o`tkazadigan shaxs unga ma’lum darajada tayyorgarlik ko`rgach so`roq o`tkazadi. Agar mabodo uning professional mahorati yoki tajribasi bunga yetarli bo`lmasa, so`rov o`z natijalarini bermasligi mumkin. Lekin mahoratli so`rovchi ushbu metod yordamida inson ruhiy kechinmalariga aloqador bo`lgan noyob ma’lumotlarni to`plash imkoniga ega bo`ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur va milliy mafkura shakllanishi sharoitida psixologik bilimlarning tutgan o`rni reja
|