nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Who Makes the XML Standard?

- 16 -
W3C). This consortium is comprised of many companies, including Microsoft, Netscape,
IBM, Sun, and Oracle; organizations such as the computer science department at MIT;
and individuals. When the W3C approves a standard, it becomes the standard adopted
by the professional world. Keep in mind, however, that these standards are not legally
binding like traffic laws or building codes; some companies may choose to modify them,
which is why the same page may look different in Netscape Navigator from Microsoft’s
Internet Explorer. By and large, though, companies stick to the recommendations of the
W3C.
We’ve Heard of Super Technologies Before. Why Is XML Different? Why Will the
World Accept It?
Good question. We believe that XML is here to stay for several reasons.
XML is an open standard ratified by the World Wide Web Consortium and, more
important, almost all the major industry players have already announced their
commitment to the XML standard. To date, companies that have announced support of
the XML standard include Sun Microsystems, Netscape Communications, Microsoft
Corporation, IBM, Oracle Corporation, Adobe Systems Inc., Hewlett Packard Co., and
Corel Corporation.
This kind of mass commitment doesn’t happen very often. These companies have agreed
to a standard because each has a voice in it and each has the ability to track the
development of the standard. By having their internal development teams follow the
progression of the standards, these companies can have their products ready at the
same time the standard is announced. None of the consortium members has a clear
advantage over the others, ensuring a level playing field.
HTML, despite the incalculable benefits it bestowed to the Web, inadvertently created a
huge hole in the arena of exchanging of structured information. The Web has very quickly
become messy and difficult to navigate; if the same underlying technology were to
persist, it would quickly become an unusable chaotic mess. Necessity is the mother of
invention and, quite simply, XML is needed and needed now.
Chapter 2:
 Pioneering the Electronic Frontier

- 22 -
Humanity is continually trying to push the frontiers of what it considers its sphere of
influence. Initially, this was manifested in the exploration of physical space—sailing the
oceans, domesticating animals for transportation, learning to fly, building rockets to leap
into outer space. And while we continue our exploration of physical space, we’ve started
exploring more than just the physical world. Over the past few decades, we have started
creating our own world, now affectionately called
cyberspace
. In exploring it, we have
begun the most interesting journey yet: the exploration of our own inherent potential. The
frontier, as a concept, has moved beyond physical exploration to the discovery of our
minds.
As a civilization grows, it learns the benefits of cooperation. It learns the simple rule that
many minds, working together, are better than one working in isolation. It also finds that
the way to engender cooperation is to use communication as a tool. The Internet is
perhaps the greatest example of the realization of this philosophy.
The potential of the Web has been harped upon by the best minds. To us, the best part of
the Web is that we can order a pizza without having to dial the phone. However, we do
concede that the Web is good for more than just ordering pizza. People far more qualified
than us have been predicting for the longest time that the Web will be used for
everything, including playing games, socializing, performing banking transactions, paying
utility bills, buying anything from anywhere, or getting medical consultations. Virtually
every facet of life is predicted to be associated with the Web in some form or fashion.
You could make a very strong argument that technologically, we've reached the point
where we can enable such ideas. For almost every example we’ve enumerated, at least
one or more Web sites currently provide such services. However, the reality is that while
you can do a lot of this, you can’t do all of it in an integrated fashion. There is no
connectivity between these small islands of technology.
Figures 2.1 and 2.2 summarize the general problem for which XML is expected to provide
a solution.
How Does XML Affect the Way We Think of Documents?

- 18 -
There are many ways to display XML. One of the major initiatives is the XML Stylesheet
Language (XSL).
Part III
of this book goes into more details about XSL, but for now,
suffice it to say that XSL is another open standard under consideration by the W3C. It is
specifically devoted to displaying XML and, therefore, is simpler and more powerful than
other ways of displaying XML data. XSL gives you the ability to manipulate the data (for
example, sorting or selective display), at the same time letting you format it using syntax
similar to HTML.
Other ways of displaying XML data include using somewhat traditional techniques
(anything that is more than two years old in the computer world is considered traditional)
like Dynamic HTML
(DHTML) with Cascading Stylesheets
(CSS) and many new
initiatives with even longer acronyms. XSL, however, is likely to emerge as the dominant
way to display XML content.
The key advantage to displaying data with XSL—or any other initiative—is that you can
display the same information in many ways without having to make a call to the server to
generate a view for you. If the data is in XML, clients can choose whether they want to
view it as a table, a bulleted list, a pie chart, or even in a different language! Figure 1.6
illustrates this feature.
Why Do We Need a Universal Data Format? Why Can’t We Just Make Our Own

|
Why Do We Need a Universal Data Format? Why Can’t We Just Make Our OwnBog'liq Ceponkus, Hoodbhoy - Applied XML - Toolkit for ProgrammersWhy Do We Need a Universal Data Format? Why Can’t We Just Make Our Own
Formats for Individual Projects?
You could make your own formats for individual projects. In fact, in some cases where
secrecy is very important and you don’t want to share information outside your
organization under any circumstances, you may well want to create your own proprietary
formats. In that case, XML may not be what you need. However, you should be aware
that it is possible to encrypt your XML stream, thus preserving security and giving you
flexibility in programming.
A basic philosophy needs to be accepted before you embark on using XML: We live in a
world where communication is the key to success. The better the communication
infrastructure your company deploys internally (that is, between employees) and
externally (that is, with customers and suppliers), the better its prospects for success.
Once you accept this belief, you quickly realize that at present, there is no way to
engender communication with everyone. Fluency in English and German won’t help you
a lick if you’re in France trying to do business. In the computer world, HTML has been
remarkably successful for creating a way for us to display information for one another to
see. Though seeing may be believing, it is a form of one-way communication. For
communication to be truly successful, it must be at least bilateral and preferably
multilateral.
Although many languages purport to be cross platform in nature, they only handle the
computer aspect of control and communication. What about the human form? Where
does that go? What about the information that we want and need? XML is the missing
link that completes the promise of languages like Java and Perl.
How Does XML Affect the Nature of Businesses Today? Are Browsers Going to
Disappear? Are Relational Database Management System (RDBMS) Packages
|
| |
O’qitish shart-sharoitlari - Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy...

|
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
bet | 69/89 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 284,02 Kb. | | #140009 |
Bog'liq Majmua toshkеnt-2018-fayllar.org
“Xor va xorshunoslik” fani texnologiyasi.
TALABALAR
TEXNOLOGIK XARITA
Vaqt
2 soat
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Talaba
|
1-chi bosqich
20 minut.
|
1.Xor va xorshunoslik san’ati texnologiyasi orqali namunalar ko’rsatib,mashqlar ijro etib,ovozlarni sozlash.
2Asarning ritmikasi haqida tushuncha berish.
3. Asarning tantanavor ruhiyatiga urg’u berish.
|
1.Asardagi barcha ovoz partiyalarini akademik ijro usullarida kuylashni o’rganadilar.
2. Asarning ritmikasiga ahamiyat berish.
3. Asarning obraziga ahamiyat berish.
|
2-chi bosqich
50 minut
|
1.O’tilgan partiyalarni qaytarish.
2.Partiturani oxirigacha o’rgatish va ovozlarni mustahkamlash.
3.Asarning badiiy obrazi ustida ishlash.
4.Nyuansirovka va milliy qochirimlarning to’g’ri kuylanishi ustida ishlash.
|
1.Partiyalarni mustahkamlaydilar.
2.Asarni oxirigacha o’rganadilar.
3. Asarning badiiy obrazi ustida ishlaydilar.
4. Nyuansirovka va milliy qochirimlarning to’g’ri kuylanishi ustida ishlaydilar.
|
3-chi bosqich
10 minut
|
1.Mavzu bo’yicha yakuniy xulosa chiqarish maqsadida asar ijro etiladi.
2. Asar ijrosi tahlil qilinadi va baholanadi.
3. Mustaqil mashg’ulot uchun vazifa beriladi.
|
1. O’rganilgan asarni ijro etiladi.
2. Ijro baholanadi.
3. Matn ustida mustaqil ish bajariladi.
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
onload="start()" - Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc

event on the // tag. function start() { visit(xml.documentElement); } // This function recursively visits all nodes.
if (node.nodeType == ELEMENT_NODE) { // This next line could be substituted to perform the needed // action. For example, "string += node.nodeName" could have
// Check if this node has any children. if (length > 0) { var index; for (index = 0; index
var rootElement = xml.documentElement; // Put the attribute myAtt=hello on rootElement .
Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc
Download
2,96 Mb.
Pdf ko'rish
bet
122/131
Sana
14.05.2024
Hajmi
2,96 Mb.
#232039
1
...
118
119
120
121
122
123
124
125
...
131
Bog'liq
Ceponkus, Hoodbhoy - Applied XML - Toolkit for Programmers
Bu sahifa navigatsiya:
event on the // tag. function start() { visit(xml.documentElement); } // This function recursively visits all nodes.
if (node.nodeType == ELEMENT_NODE) { // This next line could be substituted to perform the needed // action. For example, "string += node.nodeName" could have
// Check if this node has any children. if (length > 0) { var index; for (index = 0; index
var rootElement = xml.documentElement; // Put the attribute myAtt=hello on rootElement .
onload="start()"
>
onload="start()"
>
Download
2,96 Mb.
1
...
118
119
120
121
122
123
124
125
...
131
Download
2,96 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc
Download
2,96 Mb.
Pdf ko'rish
var attrNode = xml.documentElement.getAttributeNode("myAttr")

- 133 -
This example takes the attribute myAttr=“”hello” off rootElement and puts it on myElem. If
the tree was to be persisted (saved to disk), then the XML
document would appear as
follows:
In Internet Explorer 5, if the line xml.documentElement.removeAttributeNode(attrNode)
was removed from the script, an error would be issued saying
that the node must first be
removed from before inserting into another element.
getElementsByTagName(name)
Parameters
:
name
is a string value.
Return value
: NodeList
Exceptions
thrown:
None
Description
: Returns a list of Element nodes that have a property tagName (or
nodeValue) that matches the parameter name name. This method searches the whole
subtree of the Element that it was called on. If name equals “*”,
then all the Element
nodes are returned.
Comments
: This method is performs the same operation as the get-
ElementsByTagName(name) method that is found on the Document node. The
Document node’s getElementsByTagName(name) searches the
whole tree, whereas the
Element’s method searches only the sub-tree of the Element that it was called on.
normalize()
Parameters:
None
Return value
: None
Exceptions thrown
: None
Description
: Collapses adjacent Text nodes into one node. This view
is reference as the
normal form where only another type of node can separate a Text node.
Example
: If a programmer ended with a DOM tree as depicted in Figure 5.9, which can
be done easily when
moving nodes around, a call to normalize() on rootElement would
produce the DOM tree shown in Figure 5.10.
Figure 5.9:
DOM tree before normalize().
Figure 5.10

|
Figure 5.9:
DOM tree before normalize().
Figure 5.10 Pdf ko'rish
|
bet | 120/131 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,96 Mb. | | #232039 |
Bog'liq Ceponkus, Hoodbhoy - Applied XML - Toolkit for ProgrammersFigure 5.9:
DOM tree before normalize().
Figure 5.10:
DOM tree after normalize().
Element Usage Examples
The following are several examples of element usage.
Iterating through Children
Often it is necessary to perform some sort of action to every child of a node. Using the
childNodes collection and a for loop, visiting each child is quite easy. The start() method
is automatically called when the document is loaded because of the onload event on the
tag. The function then visits each child node to check if it’s an Element node. If
so, the tag name is displayed. A true iterating facility would indeed be a nice addition to
the DOM specification. For those who are unfamiliar with iterators, an iterator facility
would allow a programmer to ask for the next child through a method instead of with
indexes.
| onload="start()"
>
| |
Jahon media va axborot makonida raqobat muhiti

Jahon media va axborot makonida raqobat muhiti
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
15.05.2024
Hajmi
1,16 Mb.
#234478
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jahon media va axborot makonida raqobat muhiti
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 27
Часть–1_ Август –2023
109
2181-3187
Bunday holat jahon media makonida axborot va umuman ommaviy axborot
vositalari tushunchasini o‘zgartirib yubordi. Vujudga kelgan “yangi jahon axborot
tartibi” har qanday davlat oldiga yangidan-yangi vazifalarni ko‘ndalang qo‘ydi.
Qolaversa, ushbu holatga moslashish mustaqil davlatning xalqaro imiji shakllanishida
hal etuvchi ahamiyat kasb eta boshladi.
Foydalanilgan adabiyotlar :
1.Uslubiy majmua:
Internet saytlari:
1.https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Matbuot
2.https://lex.uz/docs/-3311346?ONDATE=11.12.2019
3.https://kompy.info/4-mavzu-jahon-media-va-axborot-makonida-raqobat-muhiti-
reja.html
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

|
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕBog'liq 106-109
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 27
Часть–1_ Август –2023
108
2181-3187
isteʼmolchilar didining shakllanishiga taʼsir koʻrsatadi. Reklama korxona imijini
yaratish (uzoq davrli taʼsir koʻrsatish), joriy sotish hajmini koʻpaytirish (qisqa davrli
taʼsir koʻrsatish), haridorlarga nima sotib olishni va uni nima uchun sotib olish
zarurligini hal qilishda yordamlashish va boshqa maqsadlarda olib boriladi.
Reklamaning asosiy vazifasi — xaridorni qiziqtirish, mijoz xaridorlarni yoʻqotmaslik
va ularni kengaytirishga qaratiladi.
Reklamaning paydo boʻlish tarixi juda qadimiy, Yunoniston va Qadimgi Rimda
ogʻzaki va yozma Reklama, hatto tovar belgisi qoʻyib tamgʻalash yoʻli bilan tovarlar
reklama qilinganligi haqida maʼlumotlar bor. Hozirgi shakldagi reklama ilk marta
AQShda paydo boʻlgan. Bu yerda XIX asrning 2-yarmida birinchi reklama agentliklari
faoliyat koʻrsatgan va reklama katta daromad keltira boshlagan. Dastlab yozma
reklama haridorlarni magazin va unda sotiladigan tovarlardan xabardor qilish
vazifasini bajargan. Bu ish taxtalavha yozish va vitrinalar tashkil etish orqali amalga
oshirilgan. Keyinchalik reklama potensial haridorga nashrlar orqali murojaat shakliga
aylandi — afishalar, kitoblar, jurnallar, gazetalarda axborotreklama eʼlonlari paydo
boʻldi. Reklama ishiga ommaviy axborot vositalari (matbuot, radio, televideniye, kino)
jalb etildi. Reklama bir necha vazifani bajaradi:
tovarlar va xizmatlar isteʼmolchilarini xabardor qilish, maʼlumot berish vazifasi
— reklama eʼlonlarida tovar va xizmatlarning sifati, ishonchliligi, ularni qoʻllash
sohalari, ishlab chiqaruvchilari va sotib olish yoʻllari haqida maʼlumot beriladi;
ishontiruvchi reklama — mavjud tovarga isteʼmolchi va haridorlarlarning
moyilligini oshirishga xizmat qiladi;
eslatuvchi reklama — mavjud, ammo bir qadar unutilgan talabni, haridorlarning
oʻzlari uchun maʼlum boʻlgan tovarlarga munosabatni kengaytirishda muhim oʻrinda
turadi.
Ommaviy axborot vositalari turlarini raqobat muhitida muloqotning o'ziga xos
sharoitlariga moslashtirish boshlandi. Tipologik xususiyatlarni qisman o'zgartirish
yordamida katta tijoriy muvaffaqiyatga erishish imkoniyati yaratildi. Ushbu jarayonni
media turini formatlash sifatida aniqlash mumkin.
XX asrning 90-yillarida istiqlolga erishgan davlatlar mustaqil taraqqiyot yo‘lini
yaratish bilan bir vaqtda tobora avj nuqtasiga ko‘tarilayotgan globallashuv jarayonlari
talablariga moslashishga majbur edilar. Globallashuv hodisasiga shu qadar ko‘p ta’rif
berilganki, ular qanchalik xilma-xil bo‘lmasin, barchasida bir katta haqiqat –
globallashuv
– umumlashuv, yaxlitlashuv, o‘zaro aloqadorlik va hamkorlik ekanligi u yoki bu
ko‘rinishda, shakl-shamoyilda ta’kidlanadi, takrorlanadi. Yana bir haqiqat –
globallashuv, keng ma’noda olib qaralganda, ko‘proq axborot globallashuvida o‘z
ifodasini topmoqda.
|
| |
Xorijiy tillarida - InformationSecurity,shuningdek

Samonas, S.; Coss, D.
.
The CIA Strikes Back Redefining Confidentiality,
Integrity and Availability in Security
. Washington DC, USA: Information
Institute Publishing, 2014.
Jacques, R. J.
„The True Costs of Paper-Based Business“
(en).
Fulcrum Blog.
Spatial Networks, Inc (13-yanvar 2016-yil). Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
Pettey, Christy
„Gartner Says Digital Disruptors Are Impacting All Industries;
Digital KPIs Are Crucial to Measuring Success“
(en). ORLANDO, FL, USA:
Gartner, Inc. (2-oktyabr 2017-yil). Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
Forni, Amy Ann; van der Meulen, Rob
„Gartner Survey Shows 42 Percent of
CEOs Have Begun Digital Business Transformation“
(en). Egham, U.K.:
Gartner, Inc. (24-aprel 2017-yil). Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
„2017 Global Information Security Workforce Study“
. Benchmarking
Workforce Capacity and Response to Cyber Risk — EMEA (en)
(PDF).
(ISC)²
. Frost
&
Sullivan
(2017). 1-avgust
2022-yilda
asl
nusxadan
arxivlandi
. Qaraldi: 31-iyul 2022-yil.
„Crime in the age of technology“
. Europol’s serious and organised crime threat
assessment 2017 (en).
Europol
(9-mart 2017-yil). Qaraldi: 27-iyun 2018-yil.
-Normal formalar shartini bajarish uchun Jadval 2 ta asosiy shartni bajarish kerak

|
-Normal formalar shartini bajarish uchun Jadval 2 ta asosiy shartni bajarish kerak
|
bet | 3/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 6,43 Mb. | | #122970 |
2-Normal formalar shartini bajarish uchun Jadval 2 ta asosiy shartni bajarish kerak: 2-Normal formalar shartini bajarish uchun Jadval 2 ta asosiy shartni bajarish kerak: 1. 1-Normal Forma shartlarini to’liq bajarishi kerak (4 ta shart) 2. Birorta qisman qaramliklar (dependent) bo’lmasligi kerak Qaramlik (dependency) nima?
1. Student_id bu Primary Key and istalgan ma’lumot jadvaldan shu kalit yordamida chaqirib olinishi mumkin.
2. Mana shu qism qarmlik yoki qaramlik funksiyasi deb ataladi.
Student_id + subject_id => Primary key
O’qituvchi jadvali faqatgini subject_idga qaram. - O’qituvchi jadvali faqatgini subject_idga qaram.
- Student_idga esa teacher ismlarini hech qanday aloqasi, bog’liqligi yo’q.
- Buni qisman qaramlik (partial dependency) deb atashimiz mumkin.
Yechim: teacher ustunini fanlar jadvaliga ko’chirish Yechim: teacher ustunini fanlar jadvaliga ko’chirish 3- Normal forma shartlari: - Normal forma 2-normal forma shartlarini bajarishi lozim
- O’timli qaramlik (Transitive Dependency) bo’lmasligi lozim
Exam_name jadvali student_id bilan subject_id (primary key)ga bog’liq. Lekin total_marks qaysi ustunga bog’liq?
Boyce-Codd Normal formalar (BCNF) yoki 3.5 Normal forma - 3 Normal forma shartlari bajarilishi kerak
- Har qanday qaramlik bo’gliqlik uchun A->B A super kalit bo’lishi lozim.
4-Normal Formalar - 1-3.5 gacha Normal forma shartlari bajarilishi kerak;
- Ko’p qiymatli qaramlik bo’lmasligini kerak
A B ni hosil qilgandagi Ko’p qiymatli qaramlik deb, agar ustundagi ma’lumotga bittadan ortiq ma’lumotlar to’g’ri kelsa
A
B1
B2
|
| |
3. Bul funktsiyalarini amalga oshirish - bet 8

|
3. Bul funktsiyalarini amalga oshirish
|
bet | 8/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,02 Mb. | | #228315 |
Bog'liq E 3-mustaqil ishi So‘roq va undov gaplar mulohaza bo‘la olmaydi. Ta’riflar ham mulohaza bo‘la olmaydi. Masalan, “2 songa bo‘linuvchi son juft son deyiladi” degan ta’rif mulohaza bo‘la olmaydi. Ammo “agar butun son 2 ga bo‘linsa, u holda bu son juft son bo‘ladi” degan darak gap mulohaza bo‘ladi. Bu mulohaza – rost. Mulohazaning qiymati deganda biz uning rost yoki yolg‘onligini tushunamiz. Mulohazalar odatda lotin alifbosining bosh harflari (A, B, C, .... X, , ) bilan, ularning qiymatlari (“rost”, “yolg‘on”)ni R va Yo harflari bilan belgilaymiz. Bu yerda R – rost, Yo – yolg‘on. Shuningdek, ularni raqamlar bilan ham belgilash kiritilgan bo‘lib, rost mulohaza 1, yolg‘on mulohaza esa 0 bilan belgilanadi. So‘roq va undov gaplar mulohaza bo‘la olmaydi. Ta’riflar ham mulohaza bo‘la olmaydi. Masalan, “2 songa bo‘linuvchi son juft son deyiladi” degan ta’rif mulohaza bo‘la olmaydi. Ammo “agar butun son 2 ga bo‘linsa, u holda bu son juft son bo‘ladi” degan darak gap mulohaza bo‘ladi. Bu mulohaza – rost. Mulohazaning qiymati deganda biz uning rost yoki yolg‘onligini tushunamiz. Mulohazalar odatda lotin alifbosining bosh harflari (A, B, C, .... X, , ) bilan, ularning qiymatlari (“rost”, “yolg‘on”)ni R va Yo harflari bilan belgilaymiz. Bu yerda R – rost, Yo – yolg‘on. Shuningdek, ularni raqamlar bilan ham belgilash kiritilgan bo‘lib, rost mulohaza 1, yolg‘on mulohaza esa 0 bilan belgilanadi. Qismlarga ajratilmaydigan mulohazalar elementar mulohazalar deb aytiladi. Elementar mulohazalar yordamida undan murakkabroq mulohazalarni tuzish mumkin. Mulohazalar algebrasining logik amallari maxsus harflar va belgilar orqali berilganda quyidagicha o’qiladi: p va q p yoki q p emas p dan q kelib chiqadi p agar faqat va faqat agar q yolg’on rost.
Qismlarga ajratilmaydigan mulohazalar elementar mulohazalar deb aytiladi. Elementar mulohazalar yordamida undan murakkabroq mulohazalarni tuzish mumkin. Mulohazalar algebrasining logik amallari maxsus harflar va belgilar orqali berilganda quyidagicha o’qiladi: p va q p yoki q p emas p dan q kelib chiqadi p agar faqat va faqat agar q yolg’on rost.
|
| |
Boys-Kodd normal formasi - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 33/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgBoys-Kodd normal formasi:Munosabat yoki Jadval Boysa- Kodd normal (BKNF) formasida bo‘ladi, agar maydonlar orasidagi har qanday funksional bog‘lanish to‘liq funksional bog‘lanishga ega bo‘lsa.
Munosabat sxеmasi R == (U, F) Boys – Kodd normal formada dеyiladi. Agar ixtiyoriy atributlar to‘plami A ⊂ U uchun agar biror atribut
x ∈ U \ A funksional A dan bog‘liq bo‘lsa hamma munosabat atributlari ham funksional A dan bog‘liq bo‘ladi.
Shunday qilib, R Boys – Kodd normal formasida faqat va faqat shu holda bo‘ladi agar ixtiyoriy (X → Y) va X ⊉ Y bog‘lanish uchun X+ = U bajarilsa.
Boys Kodd normal formasi kuchaytirilgan uchinchi normal forma dеb ham ataladi.
Agar munosabat Boys – Kodd formasida bo‘lsa uchinchi normal formada ham bo‘ladi, aksi har doim ham to‘g‘ri emas.
Quyidagi algoritm Xit tеorеmasiga asoslangan. Munosabat sxеmasi R = (U, F).bеrilgan bo‘lsin.
F elеmеntar funksional bazis F*, ga o‘tish, ya‘ni to‘liq bog‘lanishlardan iborat minimal yopilmaga o‘tish. Har bir bog‘lanish o‘ng qismida faqat bitta atribut bo‘lishi lozim.
Dеkompozitsiya ρ munosabat R uchun itеrativ usulda quriladi. Bunda ρ har doim yo‘qotishsiz ulanish xossasiga ega bo‘ladi.
Avval ρ faqat R dan iborat. Agar S – sxеma ρ dan va S da X →
Y, X ⊇Y bog‘lanish mavjud bo‘lsa va X o‘z ichiga S kalitini olmasa, S
ni dеkompozitsiya S1 = (U1, F1), S2 = (U2, F2), bilan almashtiriladi, bunda U1 = X 𝖴 Y, U2 = U \ Y (bu yerda S = (U, F)). Toki ρ hamma ostki sxеmalari Boys – Kodd formasiga kеlmaguncha jarayon davom etadi.Punkt 1 bajarish shart emas lеkin loyihalash qiyinligi oshadi.
|
| |
III. IJTIMOIY OMILLAR - Reja: vestitsiya muhiti va unga ta’sir etuvchi omillar

|
Reja: vestitsiya muhiti va unga ta’sir etuvchi omillar
|
bet | 4/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 120,5 Kb. | | #233128 |
Bog'liq 1515137919 69842III. IJTIMOIY OMILLAR
|
Xususiy mulk hamda xorijiy investitsiyalarga nisbatan mahalliy aholi munosabati
Mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli
Aholining mafkuraviy qarashlari va ularning turli-tumanligi
Mamlakatda turli millatlikka nisbatan mavjud munosabat
Aholining savodxonlik darajasi
Ishchi-mutaxassislar malakasi, ko’nikmalari va tajribalarining o’sib borishi va unga intilish
7. Yangiliklar va turli xil ixtirolarga aholining munosabati va ularni qabul qilish darajasi
|
IV. HUQUQIY OMILLAR
|
Investitsiya faoliyati huquqiy asoslarining mustahkamlik darajasi
Investitsiya faoliyatini bevosita ta’minlovchi huquqiy asosning mustahkamlik darajasi
3. Investitsiya faoliyatining me’yoriy asoslari (farmonlar, qarorlar, qonunlar, nizomlar, yo’riqnomalar va h.k. )
|
O’zbekistonda jahon talablariga mos, milliy xususiyatlarga xos investitsiya dasturlari va loyihalarni ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Buning uchun quyidagi qo’shimcha chora-tadbirlarni bajarish lozim bo’ladi:
– iqtisodiyot tarmoqlariga xorijiy investitsiyalarni proportsional jalb etishning umumlashgan aniq dasturini ishlab chiqish;
– tarmoq xususiyati va iqtisodiyot rivojiga qarab erkin iqtisodiy hududlar tashkil etish orqali xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni rag’batlantirish;
– tarmoqlardagi mas’ul xodimlarning xorijiy investitsiyalarni jalb etishdagi faolligi va mas’ulligini oshirish;
– tarmoqlarda aloqa, telekommunikatsiyani rivojlantirish orqali investorlarning erkin va to’liq axborotlar olishini ta’minlash.
O’zbekistonda xorijiy investorlar faoliyati uchun qulay investitsiya muhitini yaratish va xorijiy investorlarni respublikaga ko’proq jalb etish maqsadida ularga uchun qator soliq va bojxona imtiyozlari belgilangan.
Har bir mamlakatdagi investitsiya muhiti, birinchi navbatda, uning siyosiy barqarorligidadir. Xuddi ana shu omil xorijlik investorlarning boshqa mamlakatga uzoq muddatli shartnomalar asosida resurslarni kiritish imkoniyatini beradi. Bunday muhit uzoq muddatli investitsiya rejalarini amalga oshirishda juda muhimdir. O’zbekistondagi investitsiya muhitining asosiy xususiyati uning Markaziy Osiyoda eng barqaror mamlakat ekanligidadir.
|
| |
-jadval
Investitsiya muhiti holatini belgilovchi kengaytirilgan omillar

|
-jadval
Investitsiya muhiti holatini belgilovchi kengaytirilgan omillar
|
bet | 3/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 120,5 Kb. | | #233128 |
Bog'liq 1515137919 698422-jadval
Investitsiya muhiti holatini belgilovchi kengaytirilgan omillar
Ta’sir etuvchi omillar guruhi
|
Ko’rinishlari
|
I. SIYOSIY OMILLAR
|
Davlatning investitsiyalar, xususan, xorijiy investitsiyalar bo’yicha siyosati
Davlatning iqtisodiyotga aralashish darajasi
Mamlakatning xalqaro shartnomalarga qo’shilganlik darajasi
Mamlakatning xalqaro bitimlarga rioya qilishi
Siyosiy ahvolning barqarorligi (siyosiy harakatlar, to’qnashuvlar, qo’shni davlatlarning osoyishtaligi)
Siyosiy hokimiyatning maqsadli harakati
Davlat apparatining samarali ish yuritishi
Ko’p partiyaviylik va siyosiy guruhlarning mavqei
Soliq, valyuta, narx, pul-kredit siyosatining investitsiya siyosatiga uyg’unligi
10. Mamlakatdagi ekologik vaziyat va hukumatning ekologik sog’lomlashtirish bo’yicha siyosati ko’lami
|
II. IQTISODIY OMILLAR
|
Mamlakatning iqtisodiy ahvoli
Inflyatsiya darajasi
Soliq imtiyozlari
Bojxona tartibi
Mamlakatning tabiiy va xom ashyo resurslari holati
Ishchi kuchi holati va qiymati
Ishchi kuchidan foydalanish tartibi
Muayyan tovarlar uchun talab va taklif
Raqobat va bahoning erkinligi
Valyuta konvertatsiyasi va milliy valyuta kursining barqarorligi
Bank foiz stavkalari
Mamlakatning tashqi iqtisodiy aloqalari
13. Mamlakatning geografik-hududiy jihatdan joylashuvi (tabiiy ofatlar, dengiz va quruqlik yo’llari, iqlim sharoiti)
|
|
|
| |
-jadval
Mamlakatning investitsiya muhiti va uni keltirib

|
-jadval
Mamlakatning investitsiya muhiti va uni keltirib
|
bet | 2/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 120,5 Kb. | | #233128 |
Bog'liq 1515137919 698421-jadval
Mamlakatning investitsiya muhiti va uni keltirib
chiqaradigan omillar3
Omillar
|
Mazmuni
|
Iqtisodiy holat
|
Mamlakat to’lov balansining holati, valyuta-pul tizimi barqarorligi, tashqi iqtisodiy aloqalarnnng rivojlanganligi, ichki bozor sig’imining kattaligi, inflyatsiya darajasi, YaIM, sanoat va qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishning o’sish sur’atlari
|
Huquqiy baza
|
Yangi sharoitlarga mos keladigan, mamlakat va uning alohida tarmoqlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini boshqaradigan huquqiy-me’yoriy, jumladan, respublika Prezidentining farmonlari va qarorlari, hukumat qarorlari, tegishli nizom va yo’riqnomalarning mavjudligi
|
Tabiiy
xom ashyo resurslari
|
Mineral, xom ashyo, yoqilg’i-energetika va suv resurslari zahiralari, qishloq xo’jaligi xom ashyosini ishlab chiqarish hajmlari
|
Mehnat resurslari va bandlik
|
Iqtisodiy faol aholi soni, band aholi ulushi, ishsizlik darajasi, xizmatchilar daromadi darajasi, kadrlarning malaka darajasi, aholining savodxonligi
|
Ishlab chiqarishning texnik bazasi
|
Asosiy ishlab chiqarish fondlari, ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasi, uskunalarning foydalanish muddati, asosiy fondlarning eskirishi darajasi
|
Ilmiy-
texnika salohiyati
|
Iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar, shu jumladan, xorijiy investitsiyalar hajmlari, investitsiya risklari darajasi, ishlab chiqarishning texnik jihozlanishi, fan-texnika yutuqlaridan foydalanish va ITTKI sohasini rivojlantirish holati, mahsulotning fan sig’imkorligi katta va yuqori texnologik turlarini ishlab chiqarish
|
Moliya-
Kredit tizimi
|
Soliq va kredit siyosati, iqgisodiyotning real sektori korxonalarining foydalilik va rentabellik darajasi. Narx siyosati va narxni shakllantirish siyosati
|
Infratuzilma
|
Bank tizimining rivojlanishi holati, transport, kommunikatsiya xizmatlari va mexmonxona xo’jaligi sohalari, tovar va fond birjalari, marketing, konsalting, auditorlik xizmatlari, sug’urta sohasi tarmog’ining ishonchliligi
|
Ekologik vaziyat
|
Atrof-muhitning ifloslanish darajasi, radiatsion fon, zararli chiqindilar, tabiiy iqlim va uning o’zgarishi, xorijiy fuqarolarning unga moslashish darajasi
|
Mamlakatimizdagi investitsiya muhitiga ta’sir etuvchi omillar, asosan, to’rt guruhga bo’linib, ular huquqiy, siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy omillarni tashkil etadi
|
| |
InformationSecurity,shuningdek - bet 13

Anderson, J. M.
. Why we need a new definition of information security.
Computers &
Security, 2003 — 308–313 bet.
DOI
:
10.1016/S0167-
4048(03)00407-3
.
Venter, H. S.; Eloff, J. H. P.
. A taxonomy for information security technologies.
Computers & Security, 2003 — 299–307 bet.
DOI
:
10.1016/S0167-
4048(03)00406-1
.
The History of Information Security A Comprehensive Handbook.
Elsevier,
2007.
ISBN 9780080550589
.
Cherdantseva, Y.; Hilton, J.
. Organizational, Legal, and Technological
Dimensions of Information System Administrator. IGI Global Publishing, 2013.
Jerry Saltzer, H. Saltzer; Schroeder, Michael D.
.
The Protection of Information
in Computer Systems
. USA:
IEEE
, 1975 — 1278—1308 bet. (
Wayback
Machine
saytida 2018-09-06 sanasida
arxivlangan
)
Hughes, J.; Cybenko, G.
.
Quantitative Metrics and Risk Assessment The Three
Tenets Model of Cybersecurity
. Ottawa, Canada: Talent First Network (Carleton
University), 2013 — 15—24 bet. (
Wayback Machine
saytida 2018-09-06
sanasida
arxivlangan
)
McCullagh, Adrian; Caelli, William
.
Non-Repudiation in the Digital
Environment
(en). Chicago, USA: First Monday, 2000.
NIST Interagency or Internal Report 7298 Glossary of Key Information Security
Terms
(en). Gaithersburg, MD, USA: Revision 2, 2013.
NIST Special Publication 800-14 Generally Accepted Principles and Practices
for Securing Information Technology Systems
(en). Gaithersburg, MD, USA:
National Institute
of Standards and Technology, 1996.
NIST
Special
Publication
800-160
Systems
Security
Engineering:
Considerations for a Multidisciplinary Approach in the Engineering of
Trustworthy Secure Systems
(en). Gaithersburg, MD, USA: National Institute of
Standards and Technology, 2016.
Birinchi normal forma (1NF)

|
Birinchi normal forma (1NF)
|
bet | 32/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgBirinchi normal forma (1NF): Munosabat yoki Jadval birinchi normal formada dеyiladi, qachonki undagi hеch bir qatorning istalgan maydonda bittadan ortiq qiymat joylashmagan bo‘lmasa.
Boshqacha aytganda birinchi normal forma bu har bir satr va ustun kеsishmasida bitta bo‘linmas atomar qiymat joylashgan munosabat yoki jadvaldir.
Ikkinchi normal forma (2NF): Munosabat yoki Jadval ikkinchi normal formada dеyiladi, qachonki agar u birinchi normal formada bo‘lsa va har bir birlamchi kalitga kirmagan atribut birlamchi kalit atributlariga to‘liq funsional bog‘liq bo‘lsa.
Agar ixtiyoriy vaqtda, bitta atribut har bir qiymatiga ikkinchi atributni bittadan ortiq bo‘lmagan qiymati mos kеlsa, ikkinchi atribut birinchi atributga funksional bog‘liq dеyiladi va quyidagicha bеlgilanadi:
A → V
Uchinchi normal forma (3NF): Munosabat yoki Jadval uchinchi normal formada dеyiladi, qachonki u ikkinchi normal shaklda bo‘lsa va tranzitiv bog‘lanishlar bo‘lmasa.
Agar V atribut A atributga, S atribut esa V atributga bog‘langan bo‘lsa, ya‘ni, A → V va V→S bo‘lsa va A ⊉ V, V ⊉ S, V↛A shartlar bajarilsa S atribut A atributga tranzitiv bog‘langan dеyiladi. Agar C↛B ,bajarilsa qat’iy tranzitiv bog‘lanish dеyiladi.
Uchinchi normal shakl dеkompozitsiya dеyiladi. Agar hamma
ostki sxеmalar uchinchi normal shaklda bo‘lsa va yo‘qotishsiz ulash xossasiga ega bo‘lsa.
Optimal uchinchi normal shakldagi dеkompozitsiya agar ostki sxеmalar soni minimal bo‘lsa va A → V → S tranzitiv bog‘lanish dеkompozitsisida ostki sxеmalar A va S komponеntalarini o‘z ichiga olmasa.
Uchinchi normal shaklni Xit algoritmi modifikatsiyasi yordamida hosil qilish mumkin: Munosabat sxеmasi R = (U, F), A, V, C ⊂ U, bеrilgan bo‘lsin va A → V → S – tranzitiv bog‘lanish (S birlamchi kalitga kirmagan atributlardan iborat), u holda dеkompozitsiya ρ = (R1 = (U1, F1), R2 = (U2, F2)), bu yerda U1 = U
\ S, U2 = B 𝖴 C, F1 iva F2 – funksiyalar to‘plami F mos holda U1 va
U2 ga proеksiyalari.
Agar kеrak bo‘lsa dеkompozitsiya R1 va R2 dеkompozitsiyasi amalga oshiriladi va hokazo.
Munosabat sxеmasi uchinchi normal shaklga tеgishli ekanligini tеkshirish NP-murakkab masala chunki birlamchi bo‘lmagan kalitlarni ajratish bilan bog‘liq. Umuman olganda A → V → S munosabat lеkompozitsiyasini birlamchi kalitlar S iga tеgishlimi yoki yo‘qmi tеkshirmasdan amalga oshirish mumkin, lеkin ortiqcha ostki sxеmalar ko‘payishiga olib kеlishi mumkin, bu esa dеkompozitsiya sifatini kamaytiradi.
Quyidagi algoritmlar tranzitiv bog‘lanishlarni oshkor shaklda olishni talab qilmaydi lеkin optimal bo‘lmagan dеkompozitsiyalarni bеradi.
|
| |
Bul funktsiyalarini bajarish

3 Bul funktsiyalarini bajarish
Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, Bul funktsiyasini ko'pi bilan 2 n mahsulot yig'indisi sifatida ifodalash bizni to'g'ridan-to'g'ri ushbu funktsiyani amalga oshirishga olib keladi. Shaklda 3.3, b, A, B va C kirish signallari chap tomonda ko'rsatilgan va chiqish paytida olingan M funktsiyasi o'ng tomonda ko'rsatilgan. Kirish parametrlari teskari aylantirilishi kerakligi sababli, signal 1, 2 va 3 invertorlari orqali o'tadi. Shaklni yanada aniqroq qilish uchun biz 6 ta vertikal chiziq chizdik, ulardan 3 tasi kirish o'zgaruvchilari bilan, 3 tasi o'zlarining inversiyalari bilan. Ushbu chiziqlar kirish signalini ventillarga o'tkazadi. Masalan, 5, 6 va 7 shlyuzlar A signalini qabul qiladilar. Haqiqiy zanjirda, bu ventillar hech qanday oraliq vertikal simlarsiz to'g'ridan-to'g'ri A ga ulanishi mumkin.
O'chirish sxemasida to'rtta VA ventillar mavjud bo'lib, M uchun tenglamada har bir davr uchun bitta (ya'ni 1 natijasi bilan haqiqat jadvalidagi har bir satr uchun bittadan). Har bir AND ventilsi haqiqat jadvalining ko'rsatilgan satrlaridan birini baholaydi. Oxir-oqibat, ushbu mahsulotlarning barchasi yakuniy natijani olish uchun yig'iladi (OR operatsiyasini anglatadi).
3.3, b rasmga qarang. Biz quyidagi konventsiyadan foydalanamiz: agar rasmdagi ikkita chiziq kesishsa, munosabatlar faqat chorrahada qalin nuqta bo'lsa, nazarda tutiladi. Masalan, 3-ventilning chiqishi barcha 6 vertikal chiziqlarni kesib o'tadi, lekin u faqat S chizig'i bilan bog'liq bo'lib, boshqa kitoblar turli xil konventsiyalardan foydalanishlari mumkinligini unutmang. Shakldan. 3.3 har qanday mantiqiy funksiya uchun kontaktlarning zanglashiga olib borish kerakligi aniq bo'lishi kerak:
1. Ushbu funktsiya uchun haqiqat jadvalini tuzing.
2. Har bir kirish signalini o'zgartirishi uchun kontaktlarning zanglashiga olib keladigan invertorlarni qo'shing.
3. 1 natijasi bilan haqiqat jadvalining har bir qatori uchun AND ventilsini chizing.
4. AND ventillarini mos keladigan kirishga ulang.
5. Barcha va ventillarning chiqishlarini chiqaring va ularni OR ventilsining kirishiga yo'naltiring.
NOT, AND va OR ventillari yordamida har qanday Bul funktsiyasini qanday amalga oshirishni ko'rsatdik. Biroq, bitta turdagi shlyuzdan foydalanib, aylanishlarni qurish ancha qulaydir. Yaxshiyamki, oldingi algoritmdan foydalanib qurilgan aylanishlar osonlikcha NOT-AND yoki NOT-OR shaklida aylantiriladi. Bunday konversiyani amalga oshirish uchun kerak bo'lgan narsa - bitta, bitta ventildan foydalangan holda NOT, AND va OR ventillarini amalga oshirish. 3.4-rasmda EMAS yoki YO'Q yoki EMAS ventillari asosida buni qanday qilish kerakligi ko'rsatilgan. (Ushbu konversiya arzimas, ammo boshqa variantlar ham mavjud).
8.4-rasm. INKOR, YOKI va VA ventillarini faqat VF-EMAS yoki YOKI-EMAS ventillari yordamida yaratish
|
3. Bul funktsiyalarini amalga oshirish - bet 6

|
3. Bul funktsiyalarini amalga oshirish
|
bet | 6/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,02 Mb. | | #228315 |
Bog'liq E 3-mustaqil ishi Hammasi bo’lib 16 ta har xil iki o’zgaruvchili funksiyalar mavjud. Ularning ko’pchiligi maxsus nomlanadi: – konyunksiya - Pirs strelkasi - 2 modul bo’yicha qo’shish yoki Jegalkin yig’indisi Bul funksiyalarining qiymatlar jadvaliga chinlik jadvali deyiladi. Har qanday n o’lchovli f(x1, x2, … ,xn) Bul funksiyani chinlik jadvali orqali berish mumkin: – ekvivalentlik – dizyunksiya - Sheffer shtrixi – implikatsiya Bul funksiyalarining qiymatlar jadvaliga chinlik jadvali deyiladi. Har qanday n o’lchovli f(x1,x2,...,xn) Bul funksiyani chinlik jadvali orqali berish mumkin: – ekvivalentlik – dizyunksiya - Sheffer shtrixi – implikatsiya Bul funksiyalarining qiymatlar jadvaliga chinlik jadvali deyiladi. Har qanday n o’lchovli f(x1,x2,...,xn) Bul funksiyani chinlik jadvali orqali berish mumkin: bu yerda λiϵ{0,1},i=1,2,...,2n. Bu jadval 2n ta satr bo’lib, ularga ta har xil ustunlar mos qo’yish mumkin. Lekin bunday har bir ustun biror n o’zgaruvchili Bul funksiyaga mos keladi. Shunday qilib, quyidagi teorema isbotlandi: Teorema. N o’zgaruvchili har xil Bul funksiyalarining soni ga teng, ya’ni |Pn|= Teorema. Konyunksiya , dizyunksiya, inkor amallari va 0,1ϵM elementlari uchun quyidagi amallar: bajarilsa, bunday M to’plamga Bul algebrasi deyiladi. Mulohazalar to’plami uchun konyunksiya , dizyunksiya , inkor amallari va {0,1} elementlari aniqlangani uchun, bu to’plam Bul algebrasi bo’ladi. bu yerda λiϵ{0,1},i=1,2,...,2n. Bu jadval 2n ta satr bo’lib, ularga ta har xil ustunlar mos qo’yish mumkin. Lekin bunday har bir ustun biror n o’zgaruvchili Bul funksiyaga mos keladi. Shunday qilib, quyidagi teorema isbotlandi: Teorema. N o’zgaruvchili har xil Bul funksiyalarining soni ga teng, ya’ni |Pn|= Teorema. Konyunksiya , dizyunksiya, inkor amallari va 0,1ϵM elementlari uchun quyidagi amallar: bajarilsa, bunday M to’plamga Bul algebrasi deyiladi. Mulohazalar to’plami uchun konyunksiya , dizyunksiya , inkor amallari va {0,1} elementlari aniqlangani uchun, bu to’plam Bul algebrasi bo’ladi.
|
| |
Nazorat savollari - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 31/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.org
Relyatsion ma‘lumotlar bazasini rеjalashtirish tushunchalari.
Ma‘lumotlar bazasini hayot siklini keltiring.
Ma‘lumotga samarali murojaatni tashkil qilishga misollar keltiring.
Ma‘lumotlar bazasini administratorlash usullari.
Ma‘lumotlar bazasida aloqadorlik chеgaralari tarifini keltiring.
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish: 1NF, 2NF, 3NF va Kodd normal formalari
Normallashtirish deganda berilgan munosabatni bir necha marta oddiy va kichik munosabatlarga ajratish tushuniladi. Bu jarayonda mumkin bo‘lgan barcha funksional bog‘lanishlar aniqlanadi.
Misol. A va V atributlar berilgan bo‘lsin. Agar ixtiyoriy vaqtda A atributni bittadan ortiq bo‘lmagan qiymatimos kelsa, unda V atributda funksional bog‘langan deyiladi va quyidagicha belgilanadi:
A → V Shaxsiy nomer → FamiliyaMasabi → Maosh bog‘lanishlar MB uzluksiz o‘zgarib turadi. Unda yangi ma‘lumot elementlari qo‘shiladi. Ular orasida yangi aloqalar yoki bog‘lanishlar o‘rnatiladi va ularni qayta ishlashni yangi usullari qo‘llaniladi. Bu jarayonda imkoni boricha foydalanuvchi yaratgan MBbilan ishlash uchun yaratilgan dastur ilovasini kam o‘zgartirishga harakat qiladi.
Bu muammoni hal qilish uchun ma‘lumot elementlarini asosli ravishda guruhlarga birlashtirish va ular uchun kalitlarni aniqlash yo‘li bilan hal qilinishi mumkin. Hozirgi kunda axborot tizimlari ishlab chiqaruvchilar ma‘lumotlarni 3 – normal formada tasvirlab ishlatishni taklif etadilar.
Funksional bog‘lanish tushunchasi. Relyasion MB da ma‘lumotlarni strukturasidan tashqari ularni sxematik informatsiyasiga ham etibor beriladi. MB ni strukturasi haqidagi informatsiya munosabat sxemasi yordamida beriladi. Sxematik informatsiyalar esa atributlar orasidagi funksional bog‘lanishlar orqali ifodalanadi. MB munosabatlarida atributlarni tarkibini quyidagi talablarga javobberadigan qilib guruhlash kerak:
Atributlar orasidagi zaruriy bo‘lmagan takrorlanishlar bo‘lmasligi kerak.
Atributlarni guruhlaganda ma‘lumotlar takrorlanishi minimal darajada
qilib ta‘minlanishi kerak.
Bu bevosita ma‘lumotlarni tez qayta ishlash imkonini beradi. Bo’nga normallashtirish jarayoni yordamida erishiladi.
|
| |
Ko’p qiymatli qaramlik - Normal formalar

|
Normal formalar
|
bet | 4/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 6,43 Mb. | | #122970 |
Ko’p qiymatli qaramlik jadvalida kamida 3 ta ustun bo’lishi kerak
Yechim
Mavzu yuzasidan testlar - Ma’lumotlar bazasining asosiy normal shakllari nechta?
A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 2. “Har bir yozuv, barcha kalitlarning barcha funktsiyalariga to'g'ri kelishi kerak” ushbu qoida qaysi normal formaning asosiy sharti hisoblanadi? A) 1NF B) 2NF C) 3NF D) 4NF E) 5NF - 1NF ning sharti qanday?
A) Har bir ustun bo’linmagan (atomik), yaxlit bo’lishi kerak B) Ma`lumotlar bazasi birinchi normal formada bo`lishi shart C) jadvallarda tranzitiv qaramlik bo'lmasligi kerak D) Jadvalda kalit bo'lishi kerak 4. Qanday qilib 1 NFdan 2 NFga o‘tiladi? A) ma'lumotlar bazasining normalizatsiyasi jarayonida har bir nomsiz maydon (non-key field) barcha asosiy kalitlarga (primary key) bog'liq bo'lishi lozim B) ma'lumotlar bazasidagi nomsiz funktsional bog'liqliklarini boshqarish uchun amalga oshiriladi C) har bir yozuvda, barcha maydonlar bitta mazmun bilan bog'liq bo'lishi kerak D) ma'lumotlar bazasidagi har bir maydon barcha nomsiz kalitlarning barcha funktsionalariga to'g'ri kelishi kerak 5. “Har bir yozuv diskda ketma-ket yoziladi . Bunday usulda ma’lumotlarni qidirish ko‘p vaqtni talab etadi” ushbu ta’rif yozuvlarni manzillashning qaysi usuliga taluqli? B) Binar qidirish usuli D) primary keylarni qo’llash usuli 6. Ma'lumotlar bazasini normalizatsiya nima uchun kerak? a. Ma'lumotlar bazasini bozorlash uchun b. Ma'lumotlar bazasini to'g'ri, boshqarish va bo'sh ishlatish uchun c. Ma'lumotlarni saqlash uchun 7. Normal formalarning barcha bosqichlari (1 NF, 2 NF, 3 NF) qanday maqsadda qo'llaniladi? c. Ma'lumotlar bazasini rivojlantirish uchun 8. Ma'lumotlar bazasidagi "Redundansiya" nima ma'noni anglatadi? a. Ma'lumotlar bazasidagi ustunlar orasidagi bog'lovchi qatlamni o'z ichiga oladi b. Qo'shimcha ma'lumotlarni saqlash uchun aloqador jadvallarni yaratish Javoblar: 1. C 5. C 2. A 6. B 3. A 7. B 4. C 8. A E’tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
Normalizatsiya turlari - Normal formalar

|
Normal formalar
|
bet | 2/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 6,43 Mb. | | #122970 |
Normalizatsiya turlari - 1. 1-Normal formalar
- 2. 2-Normal formalar
- 3. 3-Normal formalar
- 4. 4-Normal formalar
1- Normal Formalar Bu normallashtirishning 1 chi qadami hisoblanadi: Bu normallashtirishning 1 chi qadami hisoblanadi: - Ma’lumotlar bazasi dizaynini kengaytirish imkonini beradigan shaklda yaratish kerak.
- Ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotni chaqirib olish imkoniyati oson bo’lishi lozim.
- Agar siz yaratgan jadval normallashtirishning birinchi shartiga javob bermasa unda bu DB judayam sifatsiz DB hisoblanadi.
- 1-Normal formalarni bajarish uchun 4 ta asosiy shartlar mavjud:
1. Har bir qator yacheykalari faqat va faqat bitta ma’lumotni o’z ichiga olishi lozim 2. Har bitta ustunlar bir tipdagi ma’lumotlarni saqlashi kerak. 3. Har bir ustun nomlari yagona nomda bo’lishi va boshqa ustunda takrorlanmasligi kerak. 4. Ma’lumotlarni saqlashda ketma-ketlik ahamiyatga ega emas. Shart 1 - Har bir qator ma’lumotlari faqat va faqat bitta ma’lumotni o’z ichiga olishi lozim;
- X,Y va W,X kabi ma’lumotlarni kiritish Shart 1ni bajarilishiga to’sqinlik qiladi.
Shart 2 - Har bitta ustunlar bir tipdagi ma’lumotlarni saqlashi kerak.
- Turli tipdagi ma’lumotlarni hech qachon bir ustun ma’lumotlariga aralashtirmang
Shart 3
Har bir ustun nomlari yagona nomda bo’lishi va boshqa ustunda takrorlanmasligi kerak.
Bir xil nomlar ma’lumotlarni chaqirib olishda tushunmovchiliklar keltirib chiqaradi.
Shart 4 - Ma’lumotlarni saqlashda ketma-ketlik ahamiyatga ega emas.
- SQL so’rovlar yordamida istalgan ma’lumot osongina chaqirib olinishi mumkin.
Misol Misol
Misol
2- Normal Formalar
|
| |