nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ǀ
ISSUE 1 
ǀ - Volume ǀ issue ǀ

|
Volume ǀ issue ǀBog'liq axborot-sohasida-milliy-xavfsizlikni-ta-minlashning-omillari-va-o-ziga-xos-jihatlariǀ
ISSUE 1
ǀ
2022
342
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
sifatida qurish masalasini hal etish bilan birga quyidagi omillar milliy xavfsizlikni
ta’minlash tizimida axborot xavfsizligining yetakchi o‘rin egallashini belgilaydi
4
:
– milliy manfaatlar, ularga tajovuz va ularni bu tajovuzlardan himoyalash axborot
va axborot sohasi orqali ifodalanadi, amalga oshiriladi;
– inson va uning huquqlari, axborot va axborot tizimlari hamda ularga egalik qilish
bu nafaqat axborot xavfsizligining asosiy obyektlari, balki xavfsizlik sohasidagi barcha
xavfsizlik obyektlarining asosiy elementlari hamdir;
– axborot yondashuvidan asosiy ilmiy-amaliy usul sifatida foydalanish orqali
milliy xavfsizlik masalalarini hal etish mumkin;
– milliy xavfsizlik muammosi yaqqol ajralib turuvchi axborot tavsifiga ega.
Axborot xavfsizligi deganda
tabiiy yoki sun’iy xarakterdagi tasodifiy yoki
qasddan qilingan ta’sirlardan axborot va uni qo‘llab-quvvatlab turuvchi
infrastukturaning himoyalanganligi tushuniladi
5
. Bunday tа’sirlar ахbоrоt sоhаsidаgi
munоsаbаtlarga, jumladan, axborot egalariga, axborotdan foydalanuvchilarga va
axborotni muhofaza qilishni qo‘llab quvvatlovchi infrastrukturaga jiddiy zarar
yetkazishi mumkin. Axborot xavfsizligini ta’minlashga yo‘naltirilgan himoya
harakatlari qator kattaliklar bilan tavsiflanishi mumkin: tahdid xarakteri, harakat
usullari, uning tarqalganligi, o‘rab olish mashtabi kabilar. O‘zbekiston Respublikasining
2002-yil 12-dekabrdagi №439-II-sonli “Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari
to‘g‘risida”gi qonunida
6
axborot xavfsizligi
axborot borasidagi xavfsizlik
deb
belgilangan va u axborot sohasida shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarining
himoyalanganlik holatini anglatadi.
Axborot sohasida
shaxs manfaatlari
fuqarolarning axborotdan foydalanishga doir
konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshishida, qonunda taqiqlanmagan faoliyat bilan
shug‘ullanishida hamda jismoniy, ma’naviy va intellektual rivojlanishda axborotlardan
foydalanishlarida, shaxsiy xavfsizlikni ta’minlovchi axborot himoyasida namoyon
bo‘ladi.
Axborot sohasida
jamiyat manfaatlari
bu sohada shaxs manfaatlarini ta’minlashda,
demokratiyani mustahkamlashda, ijtimoiy huquqiy davlatni qurishda, ijtimoiy
hamjihatlikni qo‘llab-quvvatlashda o‘z aksini topadi.
Axborot sohasida
davlat manfaatlari
milliy axborot infrastrukturasining
rivojlanishiga sharoitlar yaratishda, axborot olish sohasida shaxs va fuqarolarning
konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini amalga oshishida, O‘zbekistonning hududiy
birligini, suverenitetini va konstitutsiyaviy tuzumining mustahkamligini, siyosiy,
iqtisodiy va ijtimoiy barqarorligini ta’minlash maqsadida axborotdan foydalanishda,
4
Жуманиёзов Х., Собирова М., Нигманова У. Глобаллашув асослари. -Т.: 2015.
5
Алоқа ва ахборотлаштириш соҳасида ахборот хавфсизлиги: aтамалар ва таърифлар. Тармоқ стандарти: -TSt 45-
010.: 2010.
6
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси. – Т.:2003. – №1. – 2-м.
CENTRAL ASIAN ACADEMIC JOURNAL
OF SCIENTIFIC RESEARCH
ISSN: 2181-2489
VOLUME 2
|
| |
Volume ǀ issue ǀ

Volume ǀ issue ǀ
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
02.10.2024
Hajmi
0,51 Mb.
#273264
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Volume ǀ issue ǀ
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
= 1.99 / 0,9·0,95 = 2.1 Vt - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti radio va...

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti radio va mobil aloqa fakulteti
|
bet | 3/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #130942 |
Bog'liq 23 - variant YANGIBOYEV J= 1.99 / 0,9·0,95 = 2.1 Vt
Bunday quvvatni bitta KT934B tranzistori (R1NOM= 5.5 Vt) ta’minlashi mumkin, bu oxiridan oldingi va oxirgi kaskad orasida QBS ni qo‘yishga imkon beradi.
5. Tuzilish sxemasini keyingi hisoblash uxshash tartibda amalga oshiriladi: KT934B tranzistorning KR(fish) ishchi chastotadagi quvvatni kuchaytirish koeffitsienti aniqlash, OOK qo‘zg‘atish quvvatini aniqlash va boshqalar amalga oshiriladi.
6. OOK qo‘zg‘atish quvvati aniqlanadi. Namunaviy fNAM= 400 MGs chastotada KT934A tranzistor KR=5.5 quvvat kuchaytirish koeffitsientiga ega.
fIshchi=175 MGs berilgan chastotalar polosasida quvvatni kuchaytirish koeffitsienti quyidagiga teng bo‘ladi:
=5.5(400/175) = 12.57
OK qo‘zg‘atish quvvati quyidagicha aniqlanadi:
=2.1/12.57 = 0.16 Vt
Kaskadlararo MZlarda (ηMZ,KIR=0,9) yo‘qotishlarni hisobga olganda u quyidagiga teng bo‘ladi:
=0.16/0.9 = 0.177 Vt < 0.2 Vt
Hisoblash kirish quvvati 200 mVtdan kichik bo‘lguncha davom ettiriladi.Hisoblangan TQK tuzilish sxemasi 1−rasmda keltirilgan.
BIPOLYAR TRANZISTORLARDAGI RADIOUZATKICHLARNING QUVVAT KUCHAYTIRGICHLARINI HISOBLASH
Tranzistorli generatorni hisoblash uchun quyidagi dastlabki berilganlar zarur:
1) R1 – chiqish quvvati (R1=7.38 Vt);
2) f – ishchi chastota (fIshchi = 175 MGs);
3) EK yoki UK.RUX – mos kollektor ta’minoti kuchlanishi va ruxsat etiladigan kollektor-emitter kuchlanishi (Ek=28V);
4) Ө – kollektor tokining kesish burchagi (Ө>900);
5) α1(Ө), α0(Ө), γ1(Ө), γ0(Ө) – impulslar davriy ketma-ketligiga yoyish koeffitsientlari. Ө=90º; α0(Ө)=0,319; α1(Ө)=0,5; cosӨ=0; γ1(Ө)=0,5 olinadi;
6) tranzistorning turi va uning parametrlari.
|
| |
ǀ
ISSUE 1 
ǀ - Volume ǀ issue ǀ

|
Volume ǀ issue ǀBog'liq axborot-sohasida-milliy-xavfsizlikni-ta-minlashning-omillari-va-o-ziga-xos-jihatlariǀ
ISSUE 1
ǀ
2022
345
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
kundalik hayotimizda tutgan o’rni, axborot xafsizligi, axborot xafsizligiga tahdid va
uning turlari, bugungi kunda axborot xavfsizligining dolzarb ahamiyat kasb etishi
masalalar yoritilgan.
XULOSA
Hozirgi davrga kelib hayotimizni axborot texnalogiylarsiz, kompyutersiz tasavvur
qilish mumkin emas. Xozirda “axborot tushunchasi” sotib olish, sotish, biror boshqa
tovarga almashtirish mumkin bo’lgan maxsus tovar belgisi sifatida tez-tez
ishlatilmoqda. Shu bilan birga axborotning bahosi ko’p hollarda uning o’zi joylashgan
kompyuter tizimining bahosida bir necha yuz va ming barobarga oshib ketmoqda.
Shuning uchun tamomila tabiiy holda axborotni unga ruxsat etilmagan holda kirishdan,
qasddan o’zgartirishdan, uni o’g’irlashdan, yo’qotishdan va boshqa jinoiy
xarakterlardan himoya qilishga kuchli zarurat tug’iladi. Kompyuter tizimlari va
tarmoqlarida axborotni ximoya ostiga olish deganda, berilayotgan, saqlanayotgan va
qayta ishlanilayotgan axborotni ishonchliligini tizimli tarzda ta’minlash maqsadida turli
vosita va usullarni qo’llash, choralarni ko’rish va tadbirlarni amalga oshirishni
tushunish qabul qilingan. Hozirgi kunda milliy axborot resurslari xar bir davlatning
iqtisodiy va harbiy salohiyatini tashkil qiluvchi omillaridan biri bo’lib xizmat kilmokda.
Ushbu resursdan samarali foydalanish mamlakat xavfsizligini va demokratik
axborotlashgan jamiyatni muvaffaqiyatli shakllantirishni ta’minlaydi. Bunday jamiyatda
axborot almashuvi tezligi yuksaladi, axborotlarni yig’ish, saqlash, qayta ishlash va
ulardan foydalanish bo’yicha ilg’or axborot – kommunikatsiyalar texnologiyalarini
qo’llash kengayadi. Turli xildagi axborotlar xududiy joylashishidan qat’iy nazar bizning
kundalik hayotimizga Internet halqaro kompyuter tarmog’i orqali kirib keldi.
Axborotlashgan jamiyat shu kompyuter tarmog’i orqali tezlik bilan shakllanib
bormoqda. Axborotlar dunyosiga sayohat qilishda davlat chegaralari degan tushuncha
yo’qolib bormoqda. Jahon kompyuter tarmog’i davlat boshqaruvini tubdan
o’zgartirmoqda, ya’ni davlat axborotlarning tarqalishi mexanizmini boshqara olmay
qolmoqda. Shuning uchun ham mavjud axborotlarga noqonuniy kirish, ulardan
foydalanish va yo’qotish kabi muammolar dolzarb bo’lib qoldi. Bularning bari shaxs,
jamiyat va davlatning axborot xavfsizligi darajasining pasayishiga olib kelmoqda.
Davlatning axborot xavfsizligini ta’minlash muammosi milliy xavfsizlikni
ta’minlashning asosiy va ajralmas qismi bo’lib, axborot himoyasi esa davlatning
birlamchi masalalaridan biri bo’lib bormoqda.
|
| |
ǀ
ISSUE 1 
ǀ - Volume ǀ issue ǀ

|
Volume ǀ issue ǀBog'liq axborot-sohasida-milliy-xavfsizlikni-ta-minlashning-omillari-va-o-ziga-xos-jihatlariǀ
ISSUE 1
ǀ
2022
344
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
Ikkinchi guruhga quyidagi asosiy yo‘nalishlar kiradi: -axborotlarni huquqiy
himoyalash; -axborotlarni tashkiliy himoyalash; -axborotlarni muhandislik-texnik
himoyalash; -axborotni ma’naviy-marifiy himoyalash.
Axborotni muhofaza qilish tizimlaridan foydalanish amaliyoti shuni
ko‘rsatmoqdaki, faqatgina kompleks axborotni muhofaza qilish tizimlari samarali
bo‘lishi mumkin. Unga quyidagi chora-tadbirlar kiradi
8
:
1. Qonunchilik-a
xborot himoyasi sohasida yuridik va jismoniy shaxslarning,
shuningdek davlatning huquq va majburiyatlarini qat’iy belgilovchi qonuniy aktlardan
foydalanish.
2.
Ma’naviy-etik
-obyektda qat’iy belgilangan o‘zini tutish qoidalarining buzilishi
ko‘pchilik xodimlar tomonidan keskin salbiy baholanishi joriy etilgan muhitni hosil
qilish va qo‘llab quvvatlash.
3.
Fizik
-himoyalangan axborotga begona shaxslarning kirishini taqiqlovchi fizik
to‘siqlar yaratish.
4.
Ma’muriy
-tegishli maxfiylik rejimi, kirish va ichki rejimlarni tashkil etish.
5.
Texnik
-axborotni muhofaza qilish uchun elektron va boshqa uskunalardan
foydalanish.
6.
Kriptografik
-ishlov berilayotgan va uzatilayotgan axborotlarga noqonuniy
kirishni oldini oluvchi shifrlash va kodlashni tatbiq etish.
7.
Dasturiy
-foydalana olishlilikni chegaralash uchun dastur vositalarini qo‘llash.
Fizik, apparatli, dasturli va hujjatli vositalarni o‘z ichiga oluvchi barcha axborot
tashuvchilarga kompleks holda himoya obyekti sifatida qaraladi.
Axborotlarni ma’naviy-marifiy himoyalash usuli axborotni muhofaza qilishda juda
muhim rol o‘ynaydi. Aynan inson, u korxona yoki tashkilot xodimi, maxfiy
ma’lumotlardan voqif bo‘lib, o‘z xotirasida ko‘plab ma’lumotlarni jamlaydi va ba’zi
hollarda axborot chiqib ketishi manbaiga aylanishi mumkin hamda uning aybi bilan
o‘zgalar ushbu axborotga noqonuniy ega bo‘ladilar.
Axborotlarni himoyalash usuli quyidagilarni nazarda tutadi:
– xodimni tarbiyalash, u bilan ma’lum sifatlarni, qarashlarni shakllantirishga
yo‘naltirilgan maxsus ishlarni olib borish (vatanparvarlik, axborotni muhofaza qilish
uning shaxsan o‘zi uchun ham qanday ahamiyat kasb etishini tushuntirish);
–xodimni axborotni muhofaza qilish qoidalari va usullariga o‘rgatish, konfedensial
axborot tashuvchilar bilan amaliy ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish.
Maqolada hozirgi kunda axborot xavfsizligi dolzarb masalalardan biri hisoblanib,
axborot va uning turlari, axborot xavfsizligi, milliy xavfsizlikning yo’nalishlari,
davlatimizning axborot sohasidagi xavfsizlik masalalari to’laqonli yoritib berildi. Va
yana shuni aytib o’tish mumkinki bu yerda axborotning ahamiyati, uning jamiyatda va
8
Karimov M., Turgunov A. va boshqalar. Axborot xavfsizligi asoslari. –T.: 2013.
CENTRAL ASIAN ACADEMIC JOURNAL
OF SCIENTIFIC RESEARCH
ISSN: 2181-2489
VOLUME 2
|
| |
ǀ
ISSUE 1 
ǀ - Volume ǀ issue ǀ

|
Volume ǀ issue ǀBog'liq axborot-sohasida-milliy-xavfsizlikni-ta-minlashning-omillari-va-o-ziga-xos-jihatlariǀ
ISSUE 1
ǀ
2022
340
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
Axborotning muximlik darajasi qadim zamonlardan ma’lum. Shuning uchun ham
qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo’llanilgan. Ulardan biri – sirli
yozuvdir. Undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o’qiy
olmagan. Asrlar davomida bu san’at – sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari,
davlatning elchixona rezidentsiyalari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan.
Faqat bir necha o’n yil oldin hamma narsa tubdan o’zgardi, ya’ni axborot o’z qiymatiga
ega bo’ldi va keng tarqaladigan mahsulotga aylandi. Uni endilikda ishlab chiqaradilar,
saqlaydilar, uzatishadi, sotadilar va sotib oladilar. Bulardan tashqari uni o’g’irlaydilar,
buzib talqin etadilar va soxtalashtiradilar. Shunday qilib, axborotni himoyalash
zaruriyati tug’iladi. Axborotni qayta ishlash sanoatining paydo bo’lishi axborotni
himoyalash sanoatining paydo bo’lishiga olib keladi. Avtomatlashtiriltgan axborot
tizimlarida axborotlar o’zining hayotiy davriga ega bo’ladi. Bu davr uni yaratish, undan
foydalanish va kerak bo’lmaganda yo’qotishdan iboratdir.
Quyidagi omillar ushbu mavzuning dolzarbligini ko’rsatadi:
- hozirda mafkuraviy tahdid jamiyat taraqqiyoti uchun jiddiy xavf ekanligi;
- globallashuv jarayonlari va ma’naviy-axboriy tahdidlarning bugungi kuning
katta muammolardan biri ekanligi;
- axborot sohasidagi xavfsizlik milliy xavfszilik sohasidagi eng muhim yo’nalishga
aylanib borayotganligi;
- axborotni himoya qilishning ahamiyatliligi;
- ma’naviy tahdid – о‘zligimiz va kelajagimizga tahdid ekanligi;
- ma’naviy tahdidlarga qarshi immunitetni shakllantirish omillarini tahlil qilish;
- jamiyatimizdagi turli ma’naviy-axboriy tahdidlarga qarshi kurashishda
axborot olish madaniyatini shakllantirilishi va boshqalar.
|
| |
qisqacha xulosalar - Reja: Стратегия турлари

qisqacha xulosalar
Xulosa sifatida shularni aytish mumkinki, strategiya uzoq muddatli rejalashtirish va mavjud bo‘lgan aholini saqlash, maqsadga muvofiq bo‘lsa yoki maqsadli ko‘rsatmalarga mavofiq aniqlanadigan, u yoki bu sohada tub o‘zgarishlarga erishishga yo‘nalitirligan ish harakatlanish dasturini ifodalaydi.
Buning natijasida, iqtisodiyot sohasida va iqtisodiyot tarmoqlari tarkibida ro‘y berish mumkin bo‘lgan ijobiylik va salbiyliklarni oldini olish imkoniyati mavjud bo‘ladi.
Bunga biz umumiy-iqtisodiy, innovatsion, umumiy va ishchan strategiyalar yordamida erishishimiz mumkin.
Strategik qarorlarni qabul qilishda iqtisodiy modellar muhim rol o‘ynaydi. Bularga: omili, tarkibi, va aralash iqtisodiyotni aytish mumkin. Shuningdek, TAB ham iqtisodiyotdagi asosiy model hisoblanadi va unda iqtisodiyotdagi turli natural va qiymat aloqadorligi ko‘rsatiladi.
Iqtisodiyot balansini prognozlashni mukammallashtirishning muhim yo‘nalishi esa iqtisodiy o‘sishning asosiy parametirini prognozlashni ko‘zda tutadi. shunday ekan, strategik qarorlar qabul qilish, strategik dasturning mazmunini aniqlash hozirda muhim ahamiyatga ega ekanligini tushuntirish lozim. Ko‘rib chiqilayotgan kompleks strategiya umumiy va ishchan strategiyaga bo‘linadi.
Model iqtisodiy prognozlashni o‘rganilayotgan jarayonni ilmiy anglashning muhim vositasi hisoblanadi.
Asosiy adabiyotlar
И.А.Каримов. «Бизнинг бош мақсадимиз – жамиятни демократлаштириш ва янгилаш, мамлакатни модернизация ва ислоҳ этишдир». Ўзбекистон овози. 2005 й. 29 январ.
Каримов И.А. «Биз танлаган йўл – демакратик тараққиёт ва мафкуравий дунё билан ҳамкорлик йўли» Т. Ўзбекистон 2003.
Каримов И.А. «Хавфсизлик ва тинчлик учун курашиш зарур» Т. Ўзбекистон 2002.
Каримов И.А. «Озод ва обод ватан эркин ва фаровон ҳаёт» Каримов И.А. «Эришилган марраларимизни мустаҳкамлаб, ислоҳотлар йўлларини излаб бориш асосий вазифа» Халқ сўзи 2004й. 10 феврал.
И.А.Каримов Избраннўй нами путь-это путь демократического развития и сотрудничество с прогрессивнўм миром. Т. Узбекистан. 2003.
Прокопчук Л.О.,Козўрев А.А. Стратегическое планирование, Конспект лекций С.Петербург, 2000.
Кравченно Р.С. Кориоративное управление: обеспечение и и заҳита права акциинеров на информацию – М.: Спарк, 2002.
Гурков И.Б. Стратегический менеджмент организации. Учеб.прособ. 2-е изд., испр и дополи, М.: ТЕИС, 2004.
Якубов И.О., Абдусаттарова Х.М., Очилов К.Т. Ситдикова Л.А. Стратегик режалаштириш. Ўқув қўлланма. Т.: ЎзР Ёзувчилар уюшмаси адабиёт жамғармаси нашриёти., 2004.
|
ER - modelining grafik tasvirida odatda quyidagi grafik elementlardan foydalaniladi

|
ER - modelining grafik tasvirida odatda quyidagi grafik elementlardan foydalaniladi
|
bet | 2/2 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #123676 |
Bog'liq 5-maruza taqdimoti MB ER - modelining grafik tasvirida odatda quyidagi grafik elementlardan foydalaniladi: - ER diagrammasini mantiqiy sxemalarga akslantirish qoidalari
- har bir mohiyat munosabatga aylanadi, mohiyatning identifikatori birlamchi kaliti va uning atributlari esa munosabatning atributlari bo‘ladi;
- «birga - ko'p» aloqa (ajdod-avlod) tipi munosabatni shakllantirmaydi, lekin ajdod mohiyatning identifikatori avlod mohiyat uchun munosabatning tashqi kaliti bo‘ladi va ajdod mohiyatning xususiyatlari avlod mohiyatining qo'shimcha xususiyatlariga aylanadi;
- «ko'pga - ko'p» aloqa tipi munosabatga aylanadi, bog'lanadigan mohiyatlarning identifikatorlari aloqa uchun munosabatlarning tarkibiy birlamchi kalitiga va xususiyatlar munosabat atributlariga aylanadi.
Fizik loyihalash - Ushbu bosqichdagi loyihalashning maqsadi MBBTga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasi modelining tavsifini yaratish hisoblanadi. Ushbu bosqichda bajariladi:
- mantiqiy modelda berilgan ma'lumotlar asosida relyatsion jadvallar to'plamining tavsifini va ular uchun cheklovlarni yaratish;
- ma'lumotlarni saqlashning aniq strukturalarini va ularga kirish usullarini aniqlash, ma'lumotlar bazasi bilan tizimning optimal ishlashini ta'minlash;
- yaratilayotgan tizimni himoyalash vositalarini ishlab chiqish.
|
| |
Rejalashtirish - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

53
Axborot xavfsizligi biznesning jamoat va xususiy sektorida, shuningdek
kritik infratuzilmalarni muhofaza qilishda muhim. Axborot xavfsizligi ikkala
sektorda ham yordam berishi kerak, masalan elektron hukumatni yoki elektron
biznesni joriy qilishda tegishli xavflardan mustasno bo‘lish yoki ularni kamaytirish
uchun. Umumiy foydalanishdagi tarmoqlarning va xususiy tarmoqlarning
birgalikda ishlashi, shuningdek, axborot resurslaridan birgalikda foydalanishi
axborotdan foydalanishni boshqarishni qiyinlashtiradi. Ma’lumotlarga taqsimlab
ishlov
berishdan
foydalanish
tendensiyasi
markazlashtirilgan
nazorat
samaradorligini susaytiradi.
Ko‘pgina axborot tizimlarini loyihalashda xavfsizlik masalalari e’tiborga
olinmas edi. Texnik vositalar bilan erishilishi mumkin bo‘lgan xavfsizlik darajasi
bir qator cheklashlarga ega binobarin, tegishli boshqaruv vositalari va
protseduralar bilan ta’minlanishi kerak. Axborot xavfsizligini boshqarish bo‘yicha
zarur tadbirlarni tanlash puxtalik bilan rejalashtirish va detallashtirishni talab
qiladi.
Axborot xavfsizligini boshqarish, kamida tashkilot barcha xodimlarining
ishtirok etishiga muhtoj. Shuningdek, yetkazib beruvchilar, mijozlar yoki
aksiyadorlarning ishtirok etishi ham talab qilinishi mumkin. Bundan tashqari,
begona tashkilot mutaxassislarining maslahatlari kerak bo‘lib qolishi mumkin.
Agar axborot xavfsizligi sohasini boshqarish bo‘yicha tadbirlar axborot
tizimini loyihalashtirish bosqichida texnik topshiriqqa kiritilsa, ancha arzonga
tushadi va samaraliroq bo‘ladi.
Foydalanish nazorati (ISO/IEC 27002:2005, 11-bo‘lim)

42
Kripografik
kalitlarni
nomuvofiq
himoyalash
Axborotning oshkor etilishi
Kriptografiyadan foydalanish sohasidagi
mukammal bo‘lmagan siyosat
Qonunlarning yoki me’yoriy asoslarning
buzilishi
Kiruvchi yoki chiquvchi ma’lumotlar
nazoratining yo‘qligi
Xatolik
Ishlanadigan
ma’lumotlarning
tekshirilmasligi
Axborotning buzilishi
Dasturiy ta’minotni testlashning yo‘qligi
yoki yetarlicha xajmda bajarilmasligi
Avtorizasiyalanmagan
foydalanuvchilarning
dasturiy
ta’minotdan foydalanishi.
Yomon xujjatlangan dasturiy ta’minot
Texnik madadlovchi xodimning xatosi
Ishlab chiqaruvchilar uchun tushunarsiz
yoki to‘liq bo‘lmagan spesifikasiyalar
Dasturiy ta’minotning adashishi
Dasturiy
ta’minotning
nazoratsiz
yuklanishi va ishlatilishi
Zarar yetkazuvchi dasturiy ta’minot
Korporativ ilovalarda shartli tekin yoki
tekin dasturiy ta’minotdan nazoratsiz
foydalanish
Xuquqiy javobgarlik
Dasturiy
ta’minotdagi
ma’lum
nuqsonlar
Dasturiy
ta’minotdan
avtorizasiyalanmagan
foydalanuvchilarning foydalanishi
Test ma’lumotlarini noto‘g‘ri tanlash
Shaxsiy
ma’lumotlardan
ruxsatsiz
foydalanish.
Nazorat savollari - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

44
axborotini
paketlarga ajratadi. Paketlar aloqa kanallari orqali uzatiladi va shu
paytda ushlab qolinishi mumkin.
FTP va TELNET protokollarining taxlili ko‘rsatadiki, TELNET parolni
simvollarga ajratadi va parolning har bir simvolini mos paketga joylashtirib
bittalab uzatadi, FTP esa, aksincha, parolni butunlayicha bitta paketda uzatadi.
Parollar shifrlanmaganligi sababli paketlarning maxsus skaner-dasturlari
yordamida foydalanuvchining ismi va paroli bo‘lgan paketni ajratib olish mumkin.
Shu sababli, hozirda ommaviy tus olgan ICQ (Bir lahzali almashish xizmati)
dasturi ham ishonchli emas. ICQning protokollari va axborotlarni saqlash, uzatish
formatlari ma’lum va demak, uning trafigi ushlab qolinishi va ochilishi mumkin.
Asosiy muammo almashinuv protokolida. Bazaviy tatbiqiy prokollarning
TCP/IP oilasi ancha oldin (60-yillarning oxiri va 80-yillarning boshi) ishlab
chiqilgan va undan beri umuman o‘zgartirilmagan. O‘tgan davr mobaynida
taqsimlangan tarmoq xavfsizligini ta’minlashga yondashish jiddiy o‘zgardi.
Tarmoq ulanishlarini himoyalashga va trafikni shifrlashga imkon beruvchi axborot
almashinuvining turli protokollari ishlab chiqildi. Ammo bu protokollar
eskilarining o‘rnini olmadi (SSL bundan istisno) va standart maqomiga ega
bo‘lmadi. Bu protokollarning standart bo‘lishi uchun esa tarmoqdan
foydalanuvchilarning barchasi ularga o‘tishlari lozim. Ammo, Internetda tarmoqni
markazlashgan boshqarish bo‘lmaganligi sababli bu jarayon yana ko‘p yillar
davom etishi mumkin.
Disclosure of information - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit...

356
balki ikkita parolni ko‘rsatish (masalan, ikkita shaxs parolini) lozim bo‘lgan
ma’lumotlarni himoyalash mexanizmini ochish prinsipi.
Privilege sharing - the principle of the opening mechanism of protection of
data in which to access them you must specify not one, but two passwords (for
example, two persons).
Распределенная атака на отказ в обслуживания - входит в число
наиболее опасных по последствием классов компьютерных атак,
направленных на нарушение доступности информационных ресурсов.
Позволяет генерировать больший график, кроме того, её трудно
заблокировать, так как поведение различных атакующих компьютеров может
отличаться.
Xizmat qilishdan voz kechishga undaydigan taqsimlangan xujumlar -
axborot resurslarining foydalanuvchanligini buzishga yo‘naltirilgan, oqibati
bo‘yicha o‘ta xavfli kompyuter xujumlari sinfiga mansub. Uzaytirilgan trafikni
generatsiyalashga imkon beradi, undan tashqari, uni blokirovka qilish qiyin, chunki
turli kompyuterlarning xujumlari turlicha bo‘ladi.
Foydalanish - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev...

355
Профиль защиты - документ, описывающий
задачи обеспечения
защиты информации в терминах функциональных требований и требований
гарантированности.
Himoya profili – axborotni himoyalash masalasini funksional talablar va
kafolatlanish talablari atamalarida tavsiflangan xujjat.
Protection Profile - document describing the task of ensuring the protection
of information in terms of the functional requirements and the requirements of the
warranty.
Разглашение информации — несанкционированное доведение
защищаемой
информации до потребителей, не имеющих права доступа к
этой информации.
Axborotning oshkor qilinishi - axborotni, ushbu
axborotdan foydalanish
huquqiga ega bo‘lmagan iste’molchilarga ruxsatsiz yetkazish.
Методы и средства защиты информации - bet 3

|
Методы и средства защиты информации
|
bet | 3/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 86,74 Kb. | | #118229 |
Bog'liq 4 Курс лекций МиСЗИ (1)b t bilan taqqoslab , u xabar A tomonidan yuborilganligiga va aloqa markazida soxtalashtirilmaganligiga ishonch hosil qiladi (aniq matnda uzatishda).
Ushbu sxemada b t xabarning autentifikatsiya kodi (MAC ) . Rossiya shifrlash standarti uchun autentifikatsiya kodini olish jarayoni deyiladi imitativ kiritish rejimida ishlash .
Ba'zi izohlar:
Shifrlash rejimi, albatta, xato tarqalishi bilan bo'lishi kerak ( "xato tarqalishi" - ochiq matn blokini o'zgartirish barcha keyingi shifrlangan matn bloklarini o'zgartiradi - ba'zi shifrlash rejimlarida qo'llaniladi ). Etarli blok uzunligi bo'lgan shifrdan foydalanish kerak, aks holda autentifikatsiya qilish uchun ishlatiladigan bitlar sonining kamligi tufayli asl xabarni almashtirish va agar kalit ma'lum bo'lsa, xuddi shunday vaziyat yuzaga kelishi mumkin. natija. Bundan tashqari, sxema ikkala abonentning ham oldindan olgan bir xil maxfiy kalitga ega ekanligiga tayanishi aniq.
Natijalar:
Blok shifrini aniqlash uchun siz quyidagilarni belgilashingiz kerak:
1. Algoritmning raqamli parametrlari:
shifrlangan ma'lumotlar blokining hajmi |T | = N ;
kalit hajmi |K | = NK ;
"qadam" tugmachasining o'lchami |Ki | = NK ' ;
shifrlash bosqichlari soni (turlar) n ;
N / 2-bitli ma'lumotlar bloklarini argument sifatida qabul qiladigan va qiymat sifatida qaytaradigan shifrlash funktsiyasi f . Shifrlash funktsiyasi N K ' -bit maxfiy ma'lumotlar blokiga ham bog'liq - "qadam" kaliti;
3. funksiyalar majmuasi ( I ), 1 ≤ men ≤ n “qadam” kalitlarini yaratish uchun K i original shifrlash kalitidan K : K i = i ( K );
|
| |
Mavzu: amg, tmg, dslam mediashlyuzlarini o‘rganish. Reja AMG, TMG, DSLAM mediashlyuzlarini o‘rganish

|
Mavzu: amg, tmg, dslam mediashlyuzlarini o‘rganish. Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 19,35 Kb. | | #244131 |
Bog'liq AMG, TMG, DSLAM mediashlyuzlarini o‘rganish
Mavzu: AMG, TMG, DSLAM mediashlyuzlarini o‘rganish.
Reja:
Kirish mediashlyuzi AMG
Asosiy qism
1. TMG
2. DSLAM
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish mediashlyuzi AMG. Kirish mediashlyuzi (AMG) yordamida abonentlarga analog abonent kirish, ISDN xizmatlari integratsiyasi bilan raqamli tarmoqqa kirish, V5 kirish va raqamli abonent liniyasiga (X.DSL) kirish kab. Signalizatsiya mediashlyuzi (SG)UKS7, signalizatsiya tizimi tarmog‘i va Internet-protokoli (IP) tarmog‘ining interfeysi satxida joylashgan. U kommutatsiyalanadigan UfTT va IP tarmoq orasida signalizatsiyani o‘zgartirishni ta’minlaydi.Ulash liniyalari mediashlyuzi (TMG)IP uzatish muhitining axborotli oqimlari va IKM-oqimlari orasida formatni o‘zgartirishni ta’minlab, kanallar kommutatsiyasiga ega bo‘lgan tarmoq va paketlar kommutatsiyasiga ega bo‘lgan IP tarmoq orasida joylashgan.
Universal mediashlyuz (UMG), uzatish muhiti oqimlari formatini o‘zgartirish uchun SG yoki AMG ichiga kiritilgan, TMG rejimida signalizatsiyani o‘zgartirishni bajaradi. UfTT telefon stansiya, muassasaviy telefon stansiya MATS (PBX), kirish tarmog‘i, kirish tarmog‘i serveri (NAS) va bazaviy stansiya kontrolleri kabi qurilmalarni turli tumanini ulashni ta’minlanadi.
Kirish uskunasiga bir necha misollarni ko‘ramiz.
Transport mediashlyuzi TMG Transport mediashlyuzi TMG8010 UfTT tarmog‘I trafigi va IP-tarmoqning paketli trafigi orasida nutqni qayta kodlash funksiyasini, IP-paketlarini o‘rash/o‘ralganini ochish funksiyasini va paketlarni etkazishda o‘zgaruvchan kechikish (djitter) effektini yo‘qotishni bajaradi. U, ichga qurilgan signalizatsiya shlyuziga ega, bu shlyuztarmoqda ajratilgan signalizatsiya shlyuzi SG (Signaling Gateway) yoki STP (Signaling Transfer Point) bo‘lmaganda ishlatilishi mumkin. TMG8010dagi ichga qurilgan signalizatsiya shlyuzi M2UA (MTP2 User Adaptation Protocol) va IUA (ISDN Q.921 User Adaptation Protocol) orqali moslashuvchan kommutator SoftSwitch bilan o‘zarohamkorlik qiladi. 4.2– rasmda TMG8010 shlyuzining tarmoqdagi o‘rni ko‘rsatilgan.
1- rasm. TMG8010 shlyuzining tarmoqdagi o‘rni
TMG8010 UKS7 signalizatsiyasi xabarlar kodeki va bir vaqtning o‘zida nutqli trafik funksiyasini bajarishi mumkin. Tizim sig‘imi – 3840 gacha portlarga teng.
Transport shlyuzi konstruktivuch turda bajarilgan:
plata - 4 ta E1 oqimini ta’minlaydi;
polka - 48 ta E1 oqimini ta’minlaydi;
freym - 128 ta E1 oqimini ta’minlaydi.
|
| |
N -bitli ma'lumotlar - Методы и средства защиты информации

|
Методы и средства защиты информации
|
bet | 4/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 86,74 Kb. | | #118229 |
Bog'liq 4 Курс лекций МиСЗИ (1)N -bitli ma'lumotlar blokidagi Y bitlarini almashtirish .
Endi biz yuqorida ko'rsatilgan sxema bo'yicha GOSTni ko'rib chiqamiz:
1. algoritmning sonli xarakteristikalarini aniqlang:
shifrlangan blokning o'lchami 64 bit: | T | = 64;
kalit hajmi 256 bit | K | = 256;
Algoritmning har bir bosqichida 32 bitli kalit element ishlatiladi: | Ki | = 32;
asosiy bosqichning takroriy soni (turlar soni) n = 32;
2. Shifrlash funksiyasi quyidagicha aniqlanadi:
Shifrlash funktsiyasi uchun dastlabki ma'lumotlar 32-bitli ma'lumotlar elementlari T va "qadam" kaliti Ki ;
ma'lumotlar bloki T va "qadam" tugmasi Ki moduli qo'shiladi 2 32 : S = ( T + Ki ) mod 2 32 ;
natijada olingan 32-bitli ma'lumotlar bloki sakkizta 4-bitli guruhlarning massivi sifatida talqin qilinadi S = ( S 1 , S 2 ,..., S 8 ), | Si | = 4 va har bir guruhda mos almashtirish tugunidan foydalangan holda almashtirish amalga oshiriladi: Si ' = hi , Si . Natijada biz quyidagi ma'lumotlar blokini olamiz:
S ' = ( S 1 ' , S 2 ' ,..., S 8 ' ) = ( h 1 , S 1 , h 2 , S 2 ,..., h 8 , S 8 );
oldingi qadamning natijasi 11 bit chapga, ya'ni eng muhim bitlar tomon buriladi: agar S ' = b 31 b 30... b 21 b 20... b 1 b 0, u holda T ' = R _ 11( S ' ) = b 20... b 1 b 0 b 31 b 30... b 21;
qabul qilingan ma'lumotlar bloki T ' - shifrlash funktsiyasining qiymati: T ' = fi ( T , K );
3. Shifrlashda quyidagi maxfiy (kalit) ma’lumotlardan foydalaniladi:
kalit sakkiz 32-bitli elementlardan iborat massivga tuzilgan 256-bitli maʼlumotlar massivi boʻlib, biz ularni shifrlash siklida foydalanish tartibida raqamlaymiz:
|
| |
Инсон - download

Qidiruv: Инсон
Ақлли дунё концепцияси. Буюмлар интернети
IоT технологиялари асосида инсон ҳаётини, таълим тизимини ривожлантириш концепциялари билан танишиш
150,25 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
функция - download

|
Qidiruv: функция | Программа Maple, уровнение, график, функция, эллипсоид, параболоид, гиперболоид Geometriya fanidan “ Ikkinchi tartibli sirtli mavzusini o’rganishda maple dasturi imkoniyatlaridan foydalanish Программа 53,95 Kb. 1 | o'qib | | Mavzu: Kompyuterli loyihalashda dasturiy ta’minot bilan ishlash Maqsad: Kompyuterli loyihalashda ms excel dasturida Grafiklarni qurishda Мастер функция B2 yacheykasini faollashtirib, “Автозаполнение”markeri bilan B82 yacheykasigacha 401,51 Kb. 1 | o'qib | | Li(x) это специальная функция для решения определенных задач в области физики и теории чисел. Она обеспечивает очень хорошую аппроксимацию функции подсчета простых чисел, которая находит число простых чисел U berilgan qiymatdan kichik yoki unga teng tub sonlar sonini topadigan asosiy hisoblash funksiyasining juda yaxshi yaqinlashuvini ta'minlaydi 37,5 Kb. 1 | o'qib |
1
| |
K = ( k - Методы и средства защиты информации

K = ( k 1, k 2,..., k 8), | K | = 256, | ki | = 32;
almashtirish jadvali - sakkizta to'plam - shifrlash funktsiyasini hisoblashda 32 bitli ma'lumotlar bloki bo'lingan bit guruhlari soniga ko'ra - almashtirish tugunlari : H = ( H 1, H 2,..., H 8) . Har bir almashtirish tuguni 4 bitli kodlarning barcha mumkin bo'lgan qiymatlarining 16 elementli to'plamiga almashtirishdir va shuning uchun 16 xil 4 bitli raqamlar qatori sifatida ifodalanishi mumkin: Salom = ( salom , 0, salom , 1 ,.. ., salom ,15), | salom , j | = 4, 0 ≤ salom , j ≤ 15, har qanday i , j , k ( j ≠ ) uchun k ), hi , j ≠ sharti bajarilishi kerak salom , k . Har bir almashtirish tugunining o'lchami | Salom | = 8 ∙ | salom , j | = 64 bit va butun almashtirish jadvalining hajmi | H | = 8 ∙ | Salom | = 8 ∙ 64 = 512 bit yoki 64 bayt;
4. shifrlash uchun kalitdan foydalanish tartibini aniqlang, ya'ni funktsiyani o'rnating ( i ) original shifrlash kalitidan "qadam" kalitini yaratish K : Ki = i ( K ). GOSTda K kalitining ma'lum elementlari kj "qadam" tugmalari sifatida qabul qilinadi Ki : Ki = kj . Biroq, bunday elementlar faqat 8 ta bo'lib, shifrlash siklida 32 bosqich mavjud, ya'ni shifrlash siklidagi 32 elementli qadamlar to'plamini 8 elementga moslashtiradigan funktsiyani ( i ) o'rnatish kerak. asosiy qismlar to'plami: Ki = k ( i ), 1 ≤ men ≤ 32, 1 ≤ ( i ) ≤ 8.
Keling, ushbu funktsiyani jadval va formula shaklida aniqlaymiz:
i
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
o'n bir
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
( men )
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
i
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
o'ttiz
|
31
|
32
|
( men )
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
8
|
7
|
6
|
5
|
4
|
3
|
2
|
1
|
Boshqacha qilib aytganda, shifrlash davrida asosiy elementlar ketma-ket ishlatiladi, kalit esa to'rt marta "ko'rib chiqiladi" - birinchi uchtasi oldinga, to'rtinchisi teskari yo'nalishda. Ko'rinib turibdiki, shifrni ochish siklida asosiy elementlar shifrlash sikliga nisbatan teskari tartibda qo'llaniladi, ya'ni avval kalit bir marta oldinga, keyin uch marta teskari yo'nalishda skanerlanadi.
Rus shifrining asosiy maxfiy elementi kalit ekanligini unutmang. Algoritm, agar almashtirish jadvali ochilgan bo'lsa ham, kriptografik jihatdan xavfsiz bo'lib qolishi kerak, ammo bu uning barcha mumkin bo'lgan qiymatlari uchun sodir bo'lmaydi. "Zaif" almashtirish jadvallarining mavjudligi, ya'ni jadvallardan foydalanilganda shifrning kriptografik kuchi sezilarli darajada kamayadi - bu erda misol arzimas jadval bo'lib, foydalanilganda har bir qiymat o'z-o'zidan almashtiriladi.
Ma'ruza 4
|
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
386
w
www.oriens.uz
October
2021
IKKILAMCHI TERMOPLAST POLIMERLAR ASOSIDA QURILISH
SANOATI UCHUN POLIMERKERAMIK KOMPOZITSION
MATERIALLARNI OLISH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH
Tojiboyev Begijon Mamitjonovich
Andijon mashinasozlik instituti “Materialshunoslik va
yangi materiallar
texnologiyasi” kafedrasi mudiri, texnika fanlari nomzodi, dotsent
tojiboyev80@list.ru
Muhiddinov Nuriddin Zuhridinovich
Andijon mashinasozlik instituti “Materialshunoslik va yangi materiallar
texnologiyasi” kafedrasi assistenti.
engineernuriddin1390@gmail.com
Karimov Rustam Ibragimovich
Andijon mashinasozlik instituti “Materialshunoslik va yangi materiallar
texnologiyasi” kafedrasi assistenti.
Jalilov Rahimjon Ravshanbek o’g’li
Andijon mashinasozlik instituti “Materialshunoslik va yangi materiallar
texnologiyasi” kafedrasi assistenti.
Jalilovraximjon575@gmail.com
ANNOTATSIYA
Ushbu maqola ikkilamchi termoplast polimerlar asosidagi polimerkeramik
kompazitsion materiallarning xossalari, tarkibi, olish texnologiyasi va bugungi
kundagi istiqboli, ularni mashinasozlikda va qurilish soxasida keng qo’llashni
istiqbollari xaqida ma`lumotlar va muammolar yechimlari ko`rsatilib o`tilgan.
Kalit so’zlar: kompazit, material, ikkilamchi termoplast termoplast,
termoreaktiv, plasmassa, to’ldirilmagan termoplastlar, keramika, to’ldiruvchilar,
matritsa, asos, bog’lovchi.
ABSTRACT
This article shows the properties, composition, technology of obtaining and
today's prospects of polymerceramic composite materials based on secondary
thermoplastic polymers, the prospects of their wide application in Mechanical
Engineering and construction industry, data and problem solutions.
Keywords: composite, material, secondary thermoplastic thermoplastic,
thermoreactive, plasmassa, unfilled thermoplastic, ceramic, filler, Matrix, base,
binder.
Uzatmalar qutilari konstruksiyasi Reja

|
Uzatmalar qutilari konstruksiyasi Reja
|
bet | 1/11 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #132990 |
Uzatmalar qutilari konstruksiyasi
Reja:
Avtomobil va traktorlar uzatma qutilari va variatorlar.
Uzatma qutisi, tarqatish qutilarining turlari
Uzatmalar qutilarini boshqarish mexanizmlari
Uzatmalarning uzatish sonini aniqlash va tanlash
Pog‘anali va pog‘anasiz uzatmalar qutisi
Uzatmalar qutisining vazifasi va ishlash prinsipi. Uzatmalar qutisi avtomobilni o‘rnidan jildirishda va uni tezlatishda dvigateldan yetaklovchi g‘ildiraklarga uzatilayotgan aylantiruvchi momentni keng diapazonda o‘zgartirish uchun xizmat qiladi. Bulardan tashqari, uzatmalar qutisi avtomobilni orqaga yurishini ta'minlaydi hamda avtomobil to‘xtab turganda yoki harakatlanayotgan chog‘ida dvigatelni (salt ishlayotgan paytida) yetaklovchi g‘ildiraklardan ancha vaqtga uzib qo‘yishga imkon beradi.
Zamonaviy avtomobillarda ko‘pincha tishli shesternalari bo‘lgan pog‘onali mexanik uzatmalar qutisi ishlatiladi. Oldinga yurish uzatmalarining miqdori, odatda orqaga yurish uzatmasini hisobga olmaganda to‘rt yoki beshta bo‘ladi.
Beshinchi uzatmaning uzatish soni ko‘p hollarda 1,0 dan kichik qilib tayyorlanadi va "tezlatuvchi" yoki "tejamkor" bo‘ladi, chunki avtomobilning yuqori tezligiga yaqinlashgan tezliklarda dvigatel aylanishlar chastotasini pasaytirishga va birmuncha yonilg‘i tejashga imkon beradi.
Mexanik qutilarda uzatmalarni ahnashlab ulash boshqa shestemalar bilan navbatma-navbat ilashadigan shesternalarni surish yoki sinxronizatorlar yordamida shestemalarni valga blokirovka qilish bilan amalga oshiriladi. Sinxronizatorlar, ulanadigan shesternalarning aylanishlar chastotasini tenglashtiradi va ulardan birini yetaklanuvchi valga blokirovka qiladi. Shestemalar yoki sinxronizatorlar surilishini boshqarishni haydovchi ilashma ajratilgan paytda amalga oshiradi. Oldinga yurish uzatmalarining soniga qarab uzatmalar qutisi uch, to‘rt va hokazo pog‘onali bo‘ladi.
Uzatmalar qutisining ishlash prinsipini uch pog‘onali uzatmalar qutisi chizmasida (10-rasm) ko‘rib chiqish mumkin. Qutining asosiy detallari quti korpusiga o‘rnatilgan yetaklovchi val (1), yetaklanuvchi val (5) va oraliq valdir (6). Birlamchi (yetaklovchi) valga, oraliq valga qo‘zg‘almas qilib o‘rnatilgan Z'3 shesterna bilan doimiy ilashishda bo‘ladigan Z3 shesterna qo‘zg‘almas qilib mahkamlangan. Oraliq valning boshqa Z'2 ,Z'1,va Z'o.yu. shesternalari ham qo‘zg‘almas qilib mahkamlangan. Yetaklanuvchi valga 5 Z'2 shesterna bilan doimiy ilashishda bo‘lgan Z2 shesterna erkin aylanadigan qilib o‘rnatilgan.
Shesterna Z, va sinxronizator (2) val (5) bilan shlitsalar orqali biriktirilgan, shuning uchun ular val bo‘ylab strelkalar bilan ko‘rsatilgan yo‘nalishlarda surilish imkoniyatiga ega. Zo shesterna orqaga yurish uzatmasi ulanganda, yetaklanuvchi valning aylanish yo‘nalishini teskari tomonga o‘zgarishini ta'minlaydi.
|
| |
Procedures Screenshots - bet 6

|
Procedures Screenshots
|
bet | 6/6 | Sana | 22.03.2020 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #8380 |
Note: If you currently have Internet Explorer 11 already Installed on your PC. Then your PC will only receive the following notification popups. Please be aware that your PC will still require a mandatory one-time REBOOT for a version verification check.
|
Page of 3/22/2020
|
| |
Tarmoqning yolg‘on ob’ektni kiritish

45
pochtangizni jo‘natgan bo‘lar edingiz.
Qandaydir xostga murojaat etilganida adreslarni maxsus o‘zgartirishlar
amalga oshiriladi (IP-adresdan tarmoq adapteri yoki marshrutizatorining fizik
adresi aniqlanadi). Internetda bu muammoni echishda ARP (Kanal sathi protokoli)
protokolidan foydalaniladi. Bu quyidagicha amalga oshiriladi: tarmoq resurslariga
birinchi murojaat etilganida xost keng ko‘lamli ARP-so‘rovni jo‘natadi. Bu
so‘rovni tarmoqning berilgan segmentidagi barcha stansiyalar qabul qiladi.
So‘rovni qabul qilib, xost so‘rov yuborgan xost xususidagi axborotni o‘zining
ARP-jadvaliga kiritadi, so‘ngra unga o‘zining Ethernet-adresi bo‘lgan ARP-
javobni jo‘natadi. Agar bu segmentda bunday xost bo‘lmasa, tarmoqning boshqa
segmentlariga murojaatga imkon beruvchi marshrutizatorga murojaat qilinadi.
Agar foydalanuvchi va niyati buzuq odam bir segmentda bo‘lsa, ARP-so‘rovni
ushlab qolish va yolg‘on ARP-javobni yo‘llash mumkin bo‘ladi. Bu usulning
ta’siri faqat bitta segment bilan chegaralanganligi tasalli sifatida xizmat qilishi
mumkin.
ARP bilan bo‘lgan xolga o‘xshab DNS-surovni ushlab qolish yo‘li bilan
Internet tarmog‘iga yolg‘on DNS-serverni kiritish mumkin.
Bu quyidagi algoritm bo‘yicha amalga oshiriladi:
- DNS-so‘rovni kutish;
- olingan so‘rovdan kerakli ma’lumotni chiqarib olish va tarmoq bo‘yicha
so‘rov yuborgan xostga yolg‘on DNS-javobni haqiqiy DNS-server nomidan
uzatish. Bu javobda yolg‘on DNS-serverning IP-adresi ko‘rsatilgan bo‘ladi;
- xostdan paket olinganida paketning IP-sarlavxasidagi IP-adresni yolg‘on
DNS serverning IP-adresiga o‘zgartirish va paketni serverga uzatish (ya’ni yolg‘on
DNS-server o‘zining nomidan server bilan ish olib boradi);
- serverdan paketni olishda paketning IP-sarlavhasidagi IP-adresni yolg‘on
DNS-serverning IP-adresiga o‘zgartirish va paketni xostga uzatish (yolg‘on DNS
serverni xost haqiqiy hisoblaydi).
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г

Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
|
O‘z DSt 1105:2009 – “Axborot texnologiyasi. Axborotning kriptografik

63
Ushbu standart axborotni qayta ishlash va muhofaza qilishning kriptografik
metodlarida, shu jumladan avtomatlashtirilgan tizimlarda axborot uzatish, qayta
ishlash va saqlashda elektron raqamli imzo (bundan keyin - ERI) protseduralarini
amalga oshirish uchun qo‘llaniladigan ikkilik simvollarining istalgan ketma-ketligi
uchun xeshlash funksiyasining ( bundan keyin - XF) algoritmini va hisoblash
protsedurasini belgilaydi.
Ushbu standartda quyidagi standartlarga havolalardan foydalanilgan:
GOST 28147-89 Sistemы obrabotki informasii. Zaщita kriptograficheskaya.
Algoritmы kriptograficheskogo preobrazovaniya
O‘z DSt 1047:2003 Axborot texnologiyalari. Atamalar va ta’riflar
O‘z DSt 1109:2006 Axborot texnologiyasi. Axborotning kriptografik
muhofazasi. Atamalar va ta’riflar
Подпись электронная - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

353
Подтверждение подлинности - механизм, направленный на
подтверждение подлинности и предусматривающий обмен информацией.
Haqiqiylikning tasdig‘i –xaqiqiylikni tasdiqlashga yo‘naltirilgan va axborot
almashishni ko‘zda tutuvchi mexanizm.
Authentication exchange - mechanism aimed at providing authentication
and exchange
of information.
Политика безопасности (информации в организации) —
совокупность документированных правил, процедур,
практических приемов
или руководящих принципов в области безопасности информации, которыми
руководствуется организация в своей деятельности.
Yolg‘on marshrutni kiritish - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit...

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligiBog'liq 61b762c5e6d666.07483815Yolg‘on marshrutni kiritish. Ma’lumki, zamonaviy global tarmoqlari bir-
biri bilan tarmoq uzellari yordamida ulangan tarmoq segmentlarining majmuidir.
46
Bunda marshrut deganda ma’lumotlarni manbadan qabul qiluvchiga uzatishga
xizmat qiluvchi tarmoq uzellarining ketma-ketligi tushuniladi. Marshrutlar
xususidagi
axborotni
almashishni
unifikasiyalash
uchun
marshrutlarni
boshqaruvchi maxsus protokollar mavjud. Internetdagi bunday protokollarga yangi
marshrutlar xususida xabarlar almashish protokoli – ICMP (Tarmoqlararo
boshqaruvchi xabarlar protokoli) va marshrutizatorlarni masofadan boshqarish
protokoli SNMP (Tarmoqni boshqarishning oddiy protokoli) misol bo‘laoladi.
Marshrutni o‘zgartirish xujum qiluvchi yolg‘on xostni kiritishidan bo‘lak narsa
emas. Xatto oxirgi obekt haqiqiy bo‘lsa ham marshrutni axborot bari bir yolg‘on
xostdan o‘tadigan qilib qurish mumkin.
Marshrutni o‘zgartirish uchun xujum qiluvchi tarmoqqa tarmoqni
boshqaruvchi qurilmalar (masalan, marshrutizatorlar) nomidan berilgan tarmoqni
boshqaruvchi protokollar orqali aniqlangan maxsus xizmatchi xabarlarni jo‘natishi
lozim. Marshrutni muvaffaqiyatli o‘zgartirish natijasida xujum qiluvchi
taqsimlangan tarmoqdagi ikkita obekt almashadigan axborot oqimidan to‘la
nazoratga ega bo‘ladi, so‘ngra axborotni ushlab qolishi, taxlillashi,
modifikasiyalashi yoki oddiygina yo‘qotishi mumkin. Boshqacha aytganda,
taxdidlarning barcha turlarini amalga oshirish imkoniyati tug‘iladi.
Xizmat qilishdan voz kechishga undaydigan taqsimlangan xujumlar –
DdoS (Xizmat qilishdan taqsimlangan voz kechish) kompyuter jinoyatchiligining
nisbatan yangi xili bo‘lsada, qo‘rqinchli tezlik bilan tarqalmoqda. Bu xujumlarning
o‘zi anchagina yoqimsiz bo‘lgani etmaganidek, ular bir vaqtning o‘zida masofadan
boshqariluvchi yuzlab xujum qiluvchi serverlar tomonidan boshlanishi mumkin.
Xakerlar tomonidan tashkil etilgan uzellarda DDoS xujumlar uchun uchta
instrumental vositani topish mumkin: trinoo, TribeFloodNet (TFN) va TFN2K.
Yaqinda TFN va trinooning eng yoqimsiz sifatlarini uyg‘unlashtirgan yana bittasi
stacheldraht ("tikon simlar") paydo bo‘ldi.
2.1-rasmda xizmat qilishdan voz kechishga undaydigan xujum vositalarining
xarakteristikalari keltirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
|
Xavfsizlik siyosati (tashkilotdagi axborot xavfsizligi siyosati) -

354
конфиденциальности.
Foydalanishni vakolatli boshqarish - ob’ektlar
tarkibidagi axborotning
konfidensialligini xarakterlovchi belgiga va sub’ektlarning bunday konfidensiallik
darajasiga ega axborotga murojaat etishlariga rasmiy ruxsatga asoslangan
sub’ektlarning ob’ektlardan foydalanishlarini cheklash.
Plenipotentiary access control - access control subjects to objects based on
the characterized Tagged confidentiality of the information
contained in the
objects, and the authorization of subjects to access information of such a level of
confidentiality.
Предоставление права на доступ - выдача разрешения (санкции) на
использование определенных программ и данных.
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 14

Актуальные проблемы разработки информационных технологий и программных продуктов и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
27
Django Baton-dagi moslashuvchan yon panel menyusi va sozlanishi
qidiruv maydoni undan foydalanishni qulay qiladi. Siz shablonlaringizni asosan
CSS-dan
foydalanib shakllantirasiz, lekin paket JavaScript ilovasini qayta
kompilyatsiya qilish uchun o'zgartirish variantlarini ham taqdim etadi.
12. django kengaytmalari
Django kengaytmalari Django-ni rivojlantirishni ancha osonlashtiradigan
runserver_plus va shell_plus buyruqlari tufayli ishlab chiquvchilar orasida juda
mashhur bo'ldi. Birinchisi, kodingizning istalgan joyida Python qobig'ini ochish
va buyruqlar yozishni boshlash imkonini beradi,
ikkinchisi esa, agar topilsa,
yaxshiroq qobiqni ochish va modellaringizni import qilish imkonini beradi.
Paket shuningdek, ilovangiz uchun admin.py ni tezda quradigan administrator
generatori va modellaringizni Graphviz DOT fayllari
sifatida eksport qiluvchi
grafik modeli kabi foydali boshqaruv buyruqlarini ham o'z ichiga oladi. Eng
yaxshi Django kutubxonalari va paketlari haqida yakuniy fikrlar Eventgenius
kabi o'nlab yirik korxonalar va tashkilotlar Django-ni tanlaydi va foydali
kutubxonalar va paketlarni qidiradi va ular buni yaxshi sabablarga ko'ra qilishadi
- Django bilan yaratilgan veb-saytlar va ilovalar ko'p qirrali va ularni ishlab
chiqish juda oson.
Django kutubxonalari va paketlari
sizga kodning soddaligi va
ravshanligini taklif qiladi, shuning uchun ularning mashhurligi doimiy ravishda
o'sib bormoqda. Bundan tashqari, Django hamjamiyati ko'plab o'quv
qo'llanmalari, ma'lumotnomalar va hujjatlarni taklif qiladi, bu sizga uning
funksiyalarini mustaqil ravishda o'rganish va
undan foydalanishga yordam
beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.
Jaiswal, Sanjeev; Kumar, Ratan (22 June 2015), Learning Django
Web Development (1st ed.), Packt, p. 405,
2.
Ravindrun, Arun (31 March 2015), Django Design Patterns and Best
Practices (1st ed.), Packt, p. 180.
3.
Osborn, Tracy (May 2015), Hello Web App (1st ed.), Tracy Osborn,
p. 142.
4.
www. djangoproject.com – Django o’rganish rasmiy sayti
5.
www. django.com – Djangoning rasmiy sayti
Axborot texnologiyalari va zamonaviy dasturiy mahsulotlar ishlab chiqarishning dolzarb muammolari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.