QIZILQUM VILOYATIDA MENERAL RESURSLARNI YER OSTI ERITMAGA O`TKAZISH USULLARI BILAN QAZIB OLISH XUSUSIYATLARI

|
QIZILQUM VILOYATIDA MENERAL RESURSLARNI YER OSTI ERITMAGA O`TKAZISH USULLARI BILAN QAZIB OLISH XUSUSIYATLARI
|
bet | 61/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаQIZILQUM VILOYATIDA MENERAL RESURSLARNI YER OSTI ERITMAGA O`TKAZISH USULLARI BILAN QAZIB OLISH XUSUSIYATLARI.
§ 3.1 | UCHQUDUQ TIPIDAGI KON MA’DANLARIDAN YO’LDOSH ELEMENTLARNI BIRGALIKDA QAZIB OLISH |
“Uchquduq” tipidagi polielement konlari rudalaridan foydali komponentlarni (molibden, reniy, skandiy va boshqalar) bogʻliq holda yuvish imkoniyatlarini baholash boʻyicha geotexnologik tadqiqotlar sulfat kislota va bikarbonat usullaridan foydalanish asosida amalga oshirildi [1. ]. Parametrlari uranga yaqin va solishtirma zahiralarga ega boʻlgan, lekin togʻ tizmasida undan qisman ajralgan selen minerallashuvi uchun mustaqil geotexnologik usullar (sulfid, kuchli oksidlovchi moddalar bilan karbonat) oʻrganilgan.
O‘rganilayotgan va sanoat o‘zlashtirishga tayyorlanayotgan konlarda (Janubiy Bukinay, Shimoliy Kenimex, Beshkak, Meylisoy, Shimoliy Bukinay) polielement minerallashuvining geotexnologik sharoitlari o‘rganildi. Bundan tashqari, ayrim ekspluatatsiya qilinadigan konlarda (Sabirsay, Sugrali, Ketmenchi, Bukinay ruda koni va boshqalar) unumdor eritmalardagi nodir va mikroelementlarning xulq-atvori o‘rganildi va HP ning murakkab eritmalarini qayta ishlash imkoniyatlari baholandi. Eksperimental ishlarning natijalari va tegishli elementlarni er osti yuvishning asosiy geotexnologik parametrlarining qiymatlari quyida keltirilgan.
Reniy, yuqorida qayd etilganidek, Uchquduq tipidagi konlarda keng tarqalgan. Reniyni qattiq moddadan (ehtimol ReS2) suyuq (perrenat ion) fazaga (pH dan mustaqil) o'tkazishda oksidlovchi moddaning dominant roli to'g'risidagi termodinamik hisob-kitoblar asosida qilingan xulosa, erning rudalarida eksperimental ravishda tasdiqlandi. Meylisoy, Alendi, Shimoliy Kenimex va boshqa konlar [1,5 ].
Reniyni sulfat kislota eritmalari (5÷20 g/l), ammoniy gidrokarbonat (1÷10 g/l) yordamida oksidlovchisiz va oksidlovchi (vodorod peroksid) yordamida filtrlash usulida yuzga yaqin tajribalar o‘tkazildi. kaliy karbonat (1-2 g/l) oksidlovchi (xlor gazi), oksidlovchisiz qatlam suvi va oksidlovchi (vodorod peroksid) bilan. Dastlabki reniy miqdori 0,3 dan 3,5 g/t gacha bo'lgan rudalar o'rganildi.
Oksidlovchisiz har qanday reagent va qatlam suvidan foydalanganda reniyning ekstraktsiya darajasi 20÷30% dan oshmasligi aniqlandi. Havodagi kislorod ta'siriga uchragan namunalardan reniyni ajratib olish darajasi, ishlatiladigan reagent turidan qat'i nazar (shu jumladan qatlam suvi) 50÷60% va undan ko'pga etadi. Kislorod konsentratsiyasiga (100÷500 mg/l) ekvivalent miqdorda oksidlovchi moddadan foydalanish rudalardan reniyni ajratib olish darajasini 70÷95% gacha oshiradi.
Eritmalarda reniyning o'rtacha konsentratsiyasi 0,15 dan 0,8 mg / l gacha.
Taqqoslash shuni ko'rsatadiki, rudalardan reniy uranga qaraganda birmuncha oldinroq olina boshlaydi (W:T=0,2÷0,5). Shunga ko'ra, uni qazib olish jarayoni ham tezroq yakunlanadi, chunki HP sulfat kislotasi usuli bilan reniy oksidlovchi rudaga kirishi bilanoq darhol eritmaga faol kiradi.
Bikarbonat bilan yuvishda ikkita foydali komponentni yuvishda ko'rsatilgan farq Eh ning past qiymatlari, uran (IV) oksidlarining trikarbonat turanil bilan muvozanatiga nisbatan Re qattiq fazalarining perrenat ioni bilan muvozanati bilan bog'liq. zaif ishqoriy muhit.
Shimoliy Kenimex konining PV-82 tajriba maydonida (rudadagi reniy miqdori 1 g/t), ammoniy bikarbonat (1÷5 g/l) oksidlovchi (vodorod peroksid 1÷2 g/l) bilan ishlatilgan. , 0,2÷0,5 mg/l miqdorida barqaror reniy konsentratsiyasi. Uning rudalardan olinishi 60% ni tashkil etdi.
PV-85 eksperimental uchastkasida BKV yig'ma kollektorning evakuatsiya eritmalarida 0,025 mg/l darajasida reniy tarkibi reagentsiz texnik kislorod bilan to'ldirilgandan so'ng darhol o'rnatildi. Keyin ularning bosqichma-bosqich o'sishi 0,1 mg / l (olti oyda) va 0,1 mg / l dan ortiq (yilda) boshlandi. Oxirgi olti oy ichida reniyning egzoz eritmasidagi konsentratsiyasi 0,25-0,3 mg/l ga oshdi, keyin asta-sekin pasayish kuzatiladi (0,25÷0,15 mg/l). Oksidlovchi vositadan (texnik kislorod 200÷300 mg/l) foydalanganda reniyni yuvish intensivligi urannikidan kamida ikki baravar yuqori (reniyning 50% ga yaqini, uranning 22% Vt da ichakdan olingan). :T=2,28). Eksperimental ish davrida reniyning o'rtacha kontsentratsiyasi 0,7 mg / l, ichakdan ekstraktsiya - 68,7% ni tashkil etdi. uranga nisbatan 17÷18% ga yuqori.
Uchquduq tipidagi konlarni IW usulida sulfat kislota mahsuldor eritmalarida ekspluatatsiya qilishda barqaror reniy miqdori (0,10÷1,2 mg/l) aniqlangan. Ammoniy perrenat ishlab chiqarish bilan reniy eritmalarini qayta taqsimlash bo'yicha kompleks tadqiqotlar o'tkazildi. Markaziy Qizilqum viloyatining ekspluatatsiya qilinayotgan konlarida aylanma eritmalarning katta hajmlarini hisobga olsak, qoʻshimcha mahsulot sifatida katta miqdorda reniy olishning real imkoniyati mavjud.
Shunday qilib, Uchquduq tipidagi konlar rudalaridan reniyni yuvish bo'yicha laboratoriya va tajriba tajribalari natijasida oksidlovchi moddaning dominant roli tasdiqlandi. Bunday holda, uranning asosiy qismidan oldin reniy qazib olinishi mumkin. Shimoliy Kenimex konidagi reniy konlarining bir qismi va boshqalari kislorod bilan to'yingan tabiiy suvlardan foydalangan holda er osti yuvish yo'li bilan qazib olinishi mumkin, bu konning samaradorligini oshirishga va kompleks mineralizatsiyani rivojlantirish zonasida ekologik vaziyatni yaxshilashga yordam beradi.
|
| |