nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Chiziqli konteynerlar (array, vector, deque, list, forward list)

|
Chiziqli konteynerlar (array, vector, deque, list, forward list)
|
bet | 5/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,24 Mb. | | #249224 |
Bog'liq 1-mustaqil ish dasturlashChiziqli konteynerlar (array, vector, deque, list, forward list).
Standart shablonlar kutubxonasi – C++ shablon sinfining to’plami bo’lib, dasturlashning umuniy struktura va funksiyalarini o’z ichiga oladi. Masalan, ro’yxat, stack, massiv va boshqalar. Bu sinflar, algoritmlar va konteynerlar iteratorlarining kutubxonasi hisoblanadi.
C++ STL 3 ta komponentga ega:
Algoritm sarlavhasi ma’lum oraliq elementlariga qo'llash uchun
mo'ljallangan maxsus funksiyalar to'plamiga ega. Bu funksiyalar konteynerga
ishlatiladi va konteyner tarkibi uchun turli xil operatsiyalarni bajarishi vositalarini
taqdim etadi.
Algoritm nima qila oladi?
Konteynerlar yoki sinf konteynerlari ma’lumot va obyektlarni saqlaydi.Quyidagi
konteynerlar mavjud:
Ketma-ketlikni qiymatini qayta ishlash uchun iteratordan foydalaniladi. Interatorlar kolleksiya obyektlarining elementlari orqali o’tish uchun ishlatiladi. Bu kolleksiyalar konteynerlar yoki to’plam osti konteynerlar bo’lishi mumkin.
Standart shablon sinflar bibliotekasi.
Biblioteka yadrosi uchta elementdan iborat: konteynerlar, algoritmlar va iteratorlar. Konteynerlar (containers) – bu boshqa elementlarni saqlovchi obyektlar.
Masalan, vektor, chiziqli ro‘yxat, to‘plam. Assotsiativ konteynerlar (associative containers) kalitlar yordamida ularda saqlanadigan qiymatlarni tezkor olish imkonini yaratadi. Har bir sinf – konteynerida ular bilan ishlash uchun mo‘ljallangan funksiyalar to‘plami aniqlangan. Masalan, ruyxat elementlarni kiritish, chiqarish, va qo‘shish funksiyalarni o‘z ichiga oladi. Algoritmlar (algorithms) konteyner ichidagilar ustidan operatsiyalar bajaradi. Konteyner ichidagilarni initsializatsiyalash, qidirish, saralash va almashtirish uchun algoritmlar mavjud. Ko‘p algoritmlar konteyner ichidagi elementlarni chiziqi ro‘yxatini ifodalaydovchi ketma-ketlik (sequence) bilan ishlash uchun mo‘ljallangan. Iteratorlar (iterators) – bu konteynerga nisbatan ko‘rsatkich sifatida bo‘lgan obyektlar. Ular massiv elementlariga ruxsat oluvchi ko‘rsatkichlar kabi, konteyner ichidagiga ruxsat olish imkoni beradi.
vector dinamik massiv
list chiziqli ro‘yxat
deque ikki tarafli tartib
set to‘plam
multiset har bir elementi noyob bo‘lishi shart emas to‘plam
map kalit/ qiymat juftlikni saqlash uchun assotsiativ ro‘yxat
Bunda har bir kalit bitta qiymat bilan bog‘langan.
Multimap har bir kalit bilan ikkita yoki ko‘proq qiymatlar
bog‘langan
stack stek
queue tartib
priority_queue birinchi o‘rindagi tartib
Sinf a’zolariga ketma-ket kirish huquqiga ega bo'lgan ma'lumotlar tuzilmasini amalga oshirishda ketma-ket konteynerlardan foydalaniladi.
|
| |
deque sinfining funksiya – a’zolari

|
deque sinfining funksiya – a’zolari
|
bet | 7/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,24 Mb. | | #249224 |
Bog'liq 1-mustaqil ish dasturlashdeque sinfining funksiya – a’zolari
deque sinfining modifikatorlari
Foydalanilgan adabiyotlar.
Mo’minov B.B., Dasturlash I (Darslik).-T. “Nihol print” ok, 2021, 280 b.
Mo’minov B.B., Dasturlash II (Darslik).-T. “Nihol print” ok, 2021, 604 b.
Nazirov Sh.A., Qobulov R.V., Bobojanov M.R., Raxmanov Q.S. “C va C++ tili.” Voris-nashriyot MCHJ, Toshkent 2013, 488 b.
Horton I.-Beginning Visual C++ 2012/ I. Horton. Published imultaneously in Canada.-2016.-P.988.
Ziborov V.V. MS Visual C++ 2016 в среде .NET (2012) Питер. 6 Bjarne Stroustrup. Programming: Princeples and Practice Using C++ (2nd Edition). Person Education, Inc. 2014. second printing, January 2015.
J.Axmadaliyev, R.Xoldorboyev C++ dasturlash tilini o‘rganish bo‘yicha uslubiy qo‘llanma (2015).
Меркурин Ю.Д, Свохин А.В. Проектированние и реализация баз данных и клиентических приложений в среди MS Visual Studio.NET (2016).
|
| |
Qattiq disk diskovodi - Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

|
Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)
|
bet | 8/10 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #136142 |
Bog'liq 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)Qattiq disk diskovodi. Kompyuterdagi barcha ma’lumotlarni uzoq vaqt saqlashga xizmat qiluvchi xotiralash qurilmasidir. Yoki, boshqacha qilib aytganda, kompyuterning ma’lumotlarni saqlovchi o’ziga xos «omboridir». Kompyuter ishga tushirilgach, kompyuterning yoki foydalanuvchining buyrug’iga muvofiq kerakli ma’lumotlar hamda dasturiy vositalar aynan shu qurilmadan olinib, ishchi (tezkor) xotiraga joylashtiriladi. Energiyaga bog’liq bo’lmagan qurilma bo’lgani uchun, kompyuter elektr tarmog’idan uzilganda ham undagi ma’lumotlar o’chib ketmaydi.
Bunday qurilmalar ham, o’zlarining turlari, xotiralash sig’imlari (100 Gigobaytdan 400 Gigobaytgacha va undan yuqori) hamda interfeyslari bilan farq qiladi.
Kompakt disk diskovodi (CD-ROM). Ko’pincha, lazer (optik) disk diskovodlari deb ham ataladi. 5,25 dyuymlik (diagonali 133 millimetr bo’lgan) optik disklardagi ma’lumotlarni o’qib kompyuter xotirasiga kiritishga hamda kompyuterdagi ma’lumotlarni shunday disklarga yozishga (CD-RW yoki CD-ReWrite diskovodlari) xizmat qiluvchi qurilmalardir. Asosiy sifatiy ko’rsatkichlaridan biri – ularning tezkorligidir. Zamonaviy diskovodlarining tezkorligi, ularning standart tezkorligiga nisbatan ya’ni, soniyasiga 150 kilobayt tezlikda ma’lumotlarni o’qiy olish yoki yoza olish imkoniyatiga nisbatan hisoblanadi.
Hozirda, tezkorligi 32x, 40x va 52x bo’lgan diskovodlar ishlab chiqilgan. Masalan, tezkorligi 52x (52 karrali) bo’lgan diskovodning unumdorligi soniyasiga 52 x 150 kilobayt 7,6 Megobaytni tashkil qiladi.
DVD diskovodi. 3,5 dyuymlik (diagonali 88 millimetr bo’lgan) optik disklardagi ma’lumotlarni o’qib kompyuter xotirasiga kiritishga hamda kompyuterdagi ma’lumotlarni shunday disklarga yozishga (DVD-RW yoki DVD-ReWrite diskovodlari) xizmat qiluvchi qurilmadir. DVD diskovodlarining tezkorliklari, ularning standart tezkorligiga ya’ni, 1 Megobayt/soniya tezlikda ma’lumotlarni o’qiy olish yoki yoza olish imkoniyatiga nisbatan hisoblanadi. Hozirda, tezkorligi 8x, 10x, 16x va 20x bo’lgan diskovodlar ishlab chiqilgan. Masalan, unumdorligi 20x (20 karrali) bo’lgan diskovodning unumdorligi soniyasiga 20x1=20 Megobaytni tashkil qiladi.
|
| |
Yangi nomlar fazosi uchun joy yaratish

|
Yangi nomlar fazosi uchun joy yaratish
|
bet | 2/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,24 Mb. | | #249224 |
Bog'liq 1-mustaqil ish dasturlashYangi nomlar fazosi uchun joy yaratish.
Ma’lumki, programmaga qo‘shilgan sarlavha fayllarida e’lon qilingan identifikator va o‘zgarmaslar kompilyator tomonidan yagona global nomlar fazosiga kiritiladi. Agar programma ko‘p miqdordagi sarlavha fayllami ishlatsa va undagi identifikatorlar (funksiya nomlari va o‘zgaruvchilar nomlari, sinflar nomlari va hakozalar) va o‘zgarmaslar nomlari turli programma tuzuvchilar tomonidan mustaqil ravishda aniqlangan bo4sa, bir xil nomlami ishlatish bilan bog‘liq muammolar yuzaga kelish ehtimoli katta bo4adi. Nomlar fazosi tushunchasini kiritilishi mazkur muammoni ma’lum bir ma’noda hal qilishga yordam beradi. Agar programmada yangi identifikatomi aniqlash kerak bo‘lsa va xuddi shu nomni boshqa modullarda yoki kutubxonalarda ishlatishi xavfi boMadigan boMsa, bu identifikatorlar uchun o‘zining shaxsiy nomlar fazosini aniqlash mumkin. Bunga namespace kalit so‘zidan foydalanilgan holda erishiladi:
namespace
{
// e’lonlar
}
Nomlar fazosi ichida e’lon qilingan identifikatorlar faqat fazosining nomi> ko‘rinish sohasida bo'ladi va yuzaga kelishi mumkin
bo‘lgan kelishmovchiliklaming oldi olinadi.
Misol tariqasida quyidagi nomlar fazosini yarataylik:
namespace Shaxsiy_nomlar
{
int x,y,z;
void Mening_funksiyam(char belgi);
}
Kompilyatorga konkret nomlar fazosidagi nomlami ishlatish kerakligini ko‘rsatish uchun ko‘rinish sohasiga ruxsat berish amalidan foydalanish mumkin:
Shaxsiy_nomlar: x =5;
#include
#include
using namespace std;
int main() {
vector names;
names.push_back("John");
names.push_back("Jane");
names.push_back("Alice");
names.push_back("Bob");
for (auto name : names) {
cout << name << endl;
}
return 0;
}
Bu misolda, std::vector turidan yangi nomlar fazosini saqlash uchun names nomli obyekt yaratilgan. push_back() funksiyasi yordamida, yangi nomlar ro'yxati namesga qo'shilgan. for tsikli yordamida names ichidagi barcha nomlar chiqarilgan.
|
| |
Формы и регистры бухгалтерского учета - bet 5

|
Формы и регистры бухгалтерского учета
|
bet | 5/6 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 3,91 Mb. | | #258919 |
Bog'liq 7-mavzu
Oy oxiridagi qoldiq _____
Tugallangan jurnal-order va bayonot "__" ___ 200
Ijrochi: _____
Bosh buxgalter _____
"_" ___ 200 yil
5110-son “Hisob-kitob schyoti”.
Bosh kitobga muvofiq oy boshidagi qoldiq _______
Vedomost№2а
№
|
Sana
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
Jami
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jami:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Belgilar
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5530-son “Boshqa maxsus hisobvaraqlar”
"_" ___ 200 yil.
Jurnal – order №3
№
|
Sana
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
Jami
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Belgilar
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Oy oxiridagi qoldiq _____
Tugallangan jurnal-order va bayonot "__" ___ 200
Ijrochi: _____
Bosh buxgalter _____
"_" ___ 200 yil
5530-son “Boshqa maxsus hisobvaraqlar”
Bosh kitobdagi oy boshidagi qoldiq _______
Vedomost № 3а
№
|
Sana
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
Jami
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jmi:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Belgilar
|
|
|
|
|
|
|
|
"_" ___ 200 yil
6810-son «Qisqa muddatli bank kreditlari» No 7810 «Uzoq muddatli bank kreditlari»
Bosh kitobga muvofiq oy boshidagi qoldiq _______
Jurnal– order №4
№
|
Sana
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
Jami
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| | | | | | | | | | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jami:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Belgilar
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Oy oxiridagi qoldiq _____
Tugallangan jurnal-order va bayonot "__" ___ 200
Ijrochi: _____
Bosh Buxgalter _____
"_" ___ 200 yil
6810-son «Qisqa muddatli bank kreditlari» No 7810 «Uzoq muddatli bank kreditlari»
Vedomost№4а
№
|
Tashkilot
|
Oy boshidagi qoldiq
| |
Kredit 6010
| | | | | | | | | | |
To'langan va boshqalar
operatsiyalardagi hisoblar
| | | | | |
Oy oxiridagi qoldiq
| | | | | |
Hujjat
| |
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
№
|
6010 kredit bo`yicha jami
|
Hujjat
| |
№
|
№
|
№
|
6010 debet bo`yicha jami
|
Debet
|
Kredit
| | |
Debet
|
Kredit
|
Sana
|
№
| | | | | | | | | |
Sana
|
№
| | | | | | |
А
|
Б
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
«Sichqoncha» va monipulyatorlar - Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

|
Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)
|
bet | 10/10 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #136142 |
Bog'liq 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)«Sichqoncha» va monipulyatorlar. Shaxsiy hamda ko’chma kompyuterlarda foydalanuvchining buyruqlarini kiritishga xizmat qiluvchi qurilmalar bo’lib, oddiy, optik, infraqizil va radio «sichQoncha» larga (shaxsiy hamda ayrim ko’chma kompyuterlarda) hamda trekbol, trekpad hamda trekpoyt kabi monipulyatorlarga (ko’chma kompyuterlarda) bo’linadi.
Ta’minlash bloki. Bu qurilma asosan, quyidagi vazifalarni bajarishga mo’ljallangan:
- elektr tarmog’idagi 220 volt kuchlanishli o’zgaruvchan tokni o’zgarmas tokga aylantirish;
- hosil qilingan o’zgarmas tokni maxsus o’tkazgichlar orqali kompyuterning elektron qurilmalariga kerakli kuchlanishda uzatish.
Zamonaviy ta’minlash bloklari bulardan tashqari yana bir muhim vazifani ham bajaradi ya’ni, elektr tarmog’idagi kuchlanish keskin oshib ketganda yoki keskin kamayib ketganda avtomatik ravishda kompyuterni elektr quvvati bilan ta’minlashni to’xtatadi. Chunki, bunday holatlar kompyuterga va uning elektron qurilmalariga halokatli ravishda ta’sir ko’rsatadi.
|
| |
Elektr o`lchov asboblari - Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

|
Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)
|
bet | 3/10 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #136142 |
Bog'liq 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)Elektr o`lchov asboblari:
Super Post Code indikatori
TTL yoki CMOS puls darajasini yoki ularning zanjirlari ko’rsatkichini tekshirish uchun mo'ljallangan Generator
Post card
Тестер
Мультиметр
Kabel testeri.
Kompyuter va uning qurilmalarini ta’mirlashda qo’llaniladigan asboblar
3-rasm. Super Post Code indikatori
4-rasm. Mantiqiy sxemalarni tekshirish uskunalar to’plami (nabori)
5-rasm. TTL yoki CMOS puls darajasini yoki ularning zanjirlari ko’rsatkichini tekshirish uchun mo'ljallangan Generator
Pribor test doirasida elektronga ulangan qisqa tutashuv va nosoz qismlarini aniqlash uchun mo'ljallangan. Ayniqsa sezgir ohmmer yoki joriy polarizatsiya sensori sifatida qo'llanilishi mumkin. Birinchi holda, u elektron chiziqdagi turli nuqtalarda qarshilik qiymatini (ko'pincha ohang chastotasi) ko'rsatadi; Minimal qarshilikka ega bo'lgan nuqtada devorga ulangan komponent buyurtma qilinmagan deb aniqlanadi. Ikkinchisida, bir generator, tekshirilgan o'chirib, bir kesimine ulanadi va oqim, oqim yo'nalishi bo'yicha nosozlikni topadi.
Takomillashgan qurilmalar quvvati pribori
Doimiy oqim manbai bilan ishlaydigan turli qurilmalar yoki qurilmalarni ta'mirlash va nosozliklarni tuzatish jarayonida bir qancha sabablarga ko'ra ularning kuchini tashqi manbadan ta'minlash kerak. Eng muhim sabablar orasida muntazam manbani qobiliyatsizligidan (birinchi ulanishda qanday qilib tugunning qanday ishlashini biladigan) va qurilmalarning ishlashning keskinlik darajasida ishlashini tekshirish zarurati (masalan, 48 VDC ta'minot tarmog'ida, 36 dan 72 V gacha o'zgarishi mumkin). Bundan tashqari, elektr ta'minotidan galvanik izolyatsiya ish vaqtida erga ishlov berish vositalarini bepul ishlatish uchun ortiqcha bo'lmaydi. Shu sababli, ushbu maqsadda ishlatiladigan laboratoriya quvvat manbalari kerakli kuchlanishni o'rnatish va mavjud iste'molni tartibga solish imkoniyatini ta'minlashi kerak. Ko'p kanalli manbalar barcha kanallarni bir vaqtning o'zida o'chirib qo'yish bilan himoya qilishni boshlashi kerak. Galvanik izolyatsiyaga kelsak, u bunday qurilmalar tomonidan taqdim etiladi. Ko'p miqdorda sinov ishlarini bajarayotganda, dasturiy nazorat bilan jihozlangan quvvat manbai.
|
| |
Rta osiya ziyolilarining mehnat tarbiyasi haqidagi fikr mulohazalari

Rta osiya ziyolilarining mehnat tarbiyasi haqidagi fikr mulohazalari
Download
261,85 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
20.02.2024
Hajmi
261,85 Kb.
#159217
Download
261,85 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Rta osiya ziyolilarining mehnat tarbiyasi haqidagi fikr mulohazalari
Download
261,85 Kb.
Matnni ko'rish
Tizimli plata - Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

|
Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)
|
bet | 7/10 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #136142 |
Bog'liq 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)Tizimli plata. Fiberglas (shisha tolali) materialdan ishlangan yassi to’g’ri to’rtburchak shaklidagi plata bo’lib, kompyuterning tizimli blokining ichiga o’rnatiluvchi platalarning eng kattasidir. Kompyuterning asosiy qurilmalarini bitta tizim qilib birlashtirib o’rnatishga va ulashga xizmat qiladi. Ya’ni, qurilmalarni o’rnatishga va ulashga xizmat qiluvchi maxsus uyachalardan (raz’yomlardan), hamda shu qurilmalarning ishlashini nazorat qilib boruvchi va ularning talabdagidek ishlashini ta’minlovchi mikrosxemalardan tashkil topgan platadir. Tizimli platalarning asosiy sifatiy ko’rsatkichlaridan biri – uning aloqa uzatish tizimlarining (shinalarining) tezkorligidir. Bunday tezkorlik – ularning takt chastotalarida (MegoGerslarda – MGs larda) ifodalanadi. Zamonaviy tizimli platalarda shinalarining tezkorligi 100 MGs dan 300 MGs gacha boradi. Ya’ni, bunday shinalar orqali tizimli plata o’ziga o’rnatilgan (ulangan) qurilmalar bilan kamida 100 MGs (100MGs = soniyasiga 100x1024 = 1024000 KiloGers (KGs) = 1024000x1024 = 104 857 600 Gers (Gs) tezlikda, yoki boshqacha qilib aytganda 104 857 600 signal/soniya) tezlikda ma’lumot almasha oladi.
Prosessor. Kompyuterning «miya»si hisoblanuvchi qurilmadir. Chunki kompyuter tomonidan bajarilayotgan barcha amallar (hisoblash, nazorat qilish, boshqarish kabi amallar) aynan shu qurilma tomonidan bajariladi. Kompyuterning eng zarur qurilmasi bo’lgani uchun ham, kompyuterning modeli (markasi) aynan unga o’rnatilgan prosessorning modeli (markasi) bilan ataladi. Masalan, Intel Pentium IV prosessori o’rnatilgan kompyuter - Pentium IV kompyuteri deb ataladi. Prosessorlarning asosiy sifatiy ko’rsatkichlaridan biri – ularning takt chastotalaridir. Zamonaviy prosessorlarda bunday ko’rsatkich 1 GigoGers dan (ya’ni, 1024 MGs dan) 4 GigoGers gacha (ya’ni, 4096 MGs gacha) boradi.
Tezkor xotira. Kompyuterning asosiy ishchi xotirasi bo’lib, ishlashi jarayonida kerakli bo’lgan barcha ma’lumotlarni (qiymatlarni, dasturiy vositalarni, buyruQlarni va h.k. ma’lumotlarni) qattiq diskdan ko’chirib olib, vaqtincha saqlovchi qurilmadir. Yoki, boshqacha qilib aytganda, foydalanuvchi bilan ishlovchi xotiralash Qurilmasi bo’lib, monitor ekranida aks etgan barcha ma’lumotlarni saqlab boradi. Bundan tashqari, prosessor tomonidan qurilmalarga uzatilayotgan barcha ma’lumotlar ham aynan shu xotira orqali o’tadi. Tezkor xotiralash modullaridan tashkil topgan.
Tezkor xotiralash modullarining sig’imlari (256 Megobaytdan tortib to 2 Gigobaytgacha va undan yuqori), turlari hamda shu modullar o’rnatiladigan raz’yomlarining soni bilan farqlanadi. Energiyaga bog’liq qurilma bo’lgani uchun, kompyuter elektr tarmog’idan uzulgach, undagi ma’lumotlar o’chib ketadi.
|
| |
“ di va ri ” fakulteti “Dasturiy injiniring”

“ di va ri ” fakulteti “Dasturiy injiniring”
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,49 Mb.
#236357
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“ di va ri ” fakulteti “Dasturiy injiniring”
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Kompyuterning asosiy qurilmalari - Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

|
Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)
|
bet | 6/10 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #136142 |
Bog'liq 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)2.2. Kompyuterning asosiy qurilmalari
Bunday qurilmalarning “asosiy” deyilishiga sabab – ular kompyuterning asosini tashkil qiluvchi qurilmalar bo’lib, yagona hisoblash tizimini tashkil qiladi. Shuning uchun ham, ularning birortasisiz kompyuter ishlamaydi yoki u bilan ishlash mumkin emas.
Quyidagi elektron qurilmalar, zamonaviy kompyuterlarning asosiy qurilmalarini tashkil qiladi:
Tizimli blok (System block);
Tizimli plata (Asosiy plata, Ona plata, Motherboad);
Prosessor (Mikroprosessor, Markaziy prosessor, Microprocessor, CPU – Central Processor Unit);
Tezkor xotira (RAM – Random Access Memory);
Qattiq disk diskovodi (Vinchester, ROM – Read Only Memory);
Kompakt disk diskovodi (CD ROM – Compact Disk ROM);
DVD diskovodi (DVD – Degital Video Disk ROM);
Yumshoq disk diskovodi (FDD – Floppy Disk Drive);
Videokarta (Videoadapter, Video Card, Video Adapter);
Audiokarta (Ovoz kartasi, Audio Card, Sound Card);
Monitor (Displey, Display, Monitor);
Klaviatura (Keyboard);
«Sichqoncha» yoki monipulyatorlar (Mouse, Monipulator);
Ta’minlash bloki (PSU – Hower Supply Unit).
Bu qurilmalar asosan quyidagi vazifalarni bajaradi:
Tizimli blok. Kompyuterning asosiy qurilmalari joylashtirilgan metall g’ilof (korpus) bo’lib, ahu ichki qurilmalarni tashqi zarblardan himoya qilishga hamda orqa tomonidagi uyachalari (portlari) yordamida tashqi qurilmalarni ichki qurilmalar bilan ulashga xizmat qiladi. Ko’pincha, kompyuter deyilganda, asosiy qurilmalar o’rnatilgan tizimli blokni ham tushunishadi.
Tizimli bloklarni bir-biridan farqlovchi asosiy ko’rsatkichlaridan biri – ularning tashqi ko’rinishlari (formfaktorlari) dir.
Shuning uchun ham, zamonaviy tizimli bloklar formfaktorlari Mini Tower (kichik minora shaklida), Middle Tower (o’rtacha minora shaklida) va Big Tower (katta minora shaklida) ko’rinishida bo’lgan turlarga bo’linadi.
|
| |
1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi

|
1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi
|
bet | 1/6 | Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 67,5 Kb. | | #101318 |
Bog'liq Elektrolit eritmalar tuzlarining gidrolizi
Mavzu: Elektrolit eritmalar tuzlarining gidrolizi
Reja:
1. Elektrolit eritmalari tuzulishi 2.Tuzlarning gidrolizi 3.“Ion almashinish reaksiyalari” 4.Aluminiy nitrat kuchsiz asos va kuchli kislotadan hosil bo‘lgan tuz.
Tajriba shuni ko'rsatadiki, o'rta tuzlar tarkibida vodorod ionlari ham, gidroksid ionlari ham yo'qligiga qaramay, ularning eritmalari ishqoriy, kislotali yoki neytral m uhitli bo'ladi. Bu hodisani tuzlarning suv bilan o'zaro ta ’siri orqali tushuntirish mumkin.
Ishqoriy reaksiya berad ig an natriy asetat C H 3C O O N a eritmasini к о 'rib chiqamiz. Natriy asetat suvda eritilganda kuchli elektrolit sifatida N a+ va C H 3COO~ ionlarga to iiq dissotsilanadi. Bu ionlar suvning H + va O H “ ionlari bilan o'zaro ta’sirlashadi. Bunda N a+ ionlari OH~ ionlarini bogiab molekula hosil qila olmaydi, chunki N aO H kuchli elektrolit bo iib , eritmada faqat ionlar holida boiadi. Shu bilan bir vaqtda asetat-ionlar H + ionlarni bogiab, kuchsiz elektrolit — sirka kislota molekulalarini hosil qiladi, natijada H ,0 ning yangi molekulalari H + va O H ” ionlarga dissotsilanadi. Bu jaraydnlar quyidagicha muvozanat qaror topgunga qadar davom etadi:
CH3COO-+H+=C H 3COOH
H20 = H ++0H~
Bir vaqtda sodir bo'ladigan jarayonlarning umum iy tenglamasi quyidagicha boiadi:
CH3C 0 0 ++H20 = C H 3C 0 0 H + 0 H -
Bu tenglama kuchsiz elektrolit (sirka kislota) hosil boiishi natijasida suvning dissotsilanishining ionli muvozanati siljishini va ortiqcha O H “ ionlar paydo bo'lishini, shu sababli eritma ishqoriy reaksiya berishini ko'rsatadi.
Tuz ionlarining suv bilan o‘zaro ta’sirlashib, kuchsiz elektrolit hosil qilishi tuzning gidrolizlanishi deyiladi.
Misolda ko'rsatilganidek, eritm a C H 3CO O N a tuzning gidrolizlanishi natijasida ishqoriy b o iib qoladi.
Tuzlarning gidrolizlanish hollari.
Har qanday tuzni kislota bilan asosning o'zaro ta ’sir mahsuloti sifatida qarash mumkin. M asalan, natriy asetat C H 3COONa kuchsiz kislota C H 3COOH bilan kuchli asos N aO H dan ammoniy xlorid N H 4C1 — kuchsiz asos N H 4OH bilan kuchli kislota HC1 dan, C H 3CO O N H 4 — kuchsiz kislota C H 3COOH bilan kuchsiz asos N H 4OH dan, NaCl esa — kuchli asos N aO H bilan kuchli kislota HC1 dan hosil boigan.
|
| |
Gazlarni elektrik tozalash usuli va qurilmalari. Elektrofiltrlar

|
Gazlarni elektrik tozalash usuli va qurilmalari. Elektrofiltrlar
|
bet | 1/4 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 22,48 Kb. | | #144670 |
Bog'liq maqola tayyor erus
GAZLARNI ELEKTRIK TOZALASH USULI VA QURILMALARI.ELEKTROFILTRLAR.
Teshaboyev Rivojiddin Ibrohimjon o‘g‘li stajyor o‘qituvchi
Andijon mashinasozlik instituti
ANNOTATSIYA
Gazlarni elektrik tozalanishi deganda, bu jarayon bo‘lib, unda elektr kuchlarta’sirida gazsimon muxitdan qattiq zarrachalar yo‘qoladi. Zarrachalar seraratsiyasinielektrostatik jarayoni bilan mexanik usullarni fundamental farqi shundaki, bu xolatdata’sir kuch zarrachalarga faqat ta’sir qiladi, butunlay gaz oqimi ta’sirida esa yaratilinmaydi. Bu kuch ta’sirini to‘g‘ri va unumli ishlatilinishi va elektrostatik usulni energiyani bir xilda iste’mol qilish va gaz oqimiga kichik qarshilik ko‘rsatish kabi tomonlarini tushuntiradi.
Kalit so‘zlar:Elektr filtr, Quruq elektrofiltrlar, UG tipdagi elektrofiltr,CG tipdagi elektrofiltr, ho‘l elektrofiltrlar
АННОТАЦИЯ
Электрическая дегазация – это процесс, при котором твердые частицы удаляются из газообразной среды под действием электрических сил. Принципиальное отличие электростатического процесса зазубривания частиц от механических методов состоит в том, что в этом случае сила воздействует только на частицы, а не создается целиком под воздействием газового потока. Этим объясняются преимущества электростатического метода, такие как правильное и эффективное применение силы, равномерный расход энергии и низкое сопротивление потоку газа.
Ключевые слова: Электрофильтр, Сухие электрофильтры, электрофильтр типа УГ, электрофильтр типа ЦГ, мокрые электрофильтры.
ANNOTATION
Electrical degassing is a process in which solid particles are removed from a gaseous medium under the influence of electrical forces. The fundamental difference between the electrostatic process of particle serration and mechanical methods is that in this case, the force affects only the particles, and is not created entirely under the influence of the gas flow. This explains the advantages of the electrostatic method, such as the correct and efficient use of force, uniform energy consumption and low resistance to gas flow.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 13/13 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 53,6 Kb. | | #234362 |
Bog'liq Umid Shomurodov kurs ishi 000000Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
Каримов И.А Баркамол авлод – Ўзбекистон тараққиётининг пойдевори //Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримов томонидан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг IX сессиясида сўзланган нутқ. Т. Шарқ НМК. 1997.
Каримов И. А. Юксак маънавият-енгилмас куч Т. Маънавият. 2008.
Каримов И. А. Адабиётга эътибор – маънавиятга, келажакка эътибор. Т. Ўзбекистон. 2009.
Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги Қонуни. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси. 1997. 9-сон.
Ўзбекистон Республикасида кадрларни тайёрлаш миллий дастури. Т. 1997.
Арасту. Поэтика. Ахлоқи кабир. Т. Янги аср авлоди. 2004.
Адабий турлар ва жанрлар (тарихи ва назариясига оид). 1-2 томлар. Т. Фан. 1991-1992.
Альджанова И.Р. Бўлажак ўқитувчиларни тайёрлашда педагогик инновациялардан фойдаланиш. – Т. Fan vatexnoligiyalar. 2011.
Бобоев Т. Адабиётшунослик асослари. Т. Ўқитувчи. 2002.
Бахтин М. Романда замон ва хронотоп шакллари. Т. Akademnashr. 2015.
Болтабоев Ҳ. Адабиёт энциклопедияси. Т. Мумтоз сўз. 2015.
Жўрақулов У. Назарий поэтика. Муаллиф. Жанр. Хронотоп. Т. Ғ. Ғулом номидаги НМИУ. 2015.
Ishmuhammedov R., Abduqodirov A., Pardayev A. Innovatsion texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish yo‘llari. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘qituvchilari malakasini oshirish fakulteti tinglovchilari uchun uslubiy tavsiyalar.- Т. 2004.
|
| |
Yanаdа tоzаrоq - Alyuminiy ishlab chiqarish texnologiyasi. Alyuminiy qotishmalari. Reja

|
Alyuminiy ishlab chiqarish texnologiyasi. Alyuminiy qotishmalari. Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 28,72 Kb. | | #133806 |
Bog'liq ALYUMINIY ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASIYanаdа tоzаrоq Al оlish uchun teхnik tоzа Al elektrоlitik uslubdа rаfinirlаnаdi. Bundа аnоd tоzаlаnmаgаn Al plаstinkаlаridаn, kаtоd esа tоzа Aldаn ibоrаt bo’lаdi. Elektrоlitik sifаtidа 60% BаCl2, 23% AlF3 vа 17% NaF eritmаsi ishlаtilаdi. Bundаy usulbdа А95, А97, А99, А995 kаbi judа tоzа Al lаr оlinаdi.
Nihоyatdа tоzа А999 (99,999 % Al) vа undаn tоzаrоq Al оlish uchun zоnаlik qаytа kristаllаnish uslubi qo’llаnilаdi.
Alyuminiy quymakorlikda ham keng qo’llaniladi Qоlipgа quyilаyotgаn аlyuminiy qоtishmаlаr 700-780 оC bo’lishi lоzim.
Аlyuminiy qоtishmаlаrini 450-500оSdа 4-40 sоаt qizdirib yumshаtilsa ulаrning kоrrоziyabаrdоshligi оrtаdi. Tоblаsh uchun esа ulаrni(D16) 495-505оS gа qizdirib ushlаb turilgаch suvdа sоvitilsа, mustахkаmligi 50% gаchа оrtаdi.
Alyuminiyning А95 vа А80 maraklaridan diаmetri 0,6-5mm bo’lgаn yumshоq(АM) vа qаttiq(АT) simlаr ishlаb chiqаrilаdi. Аldreyning zichligi 2,72g/sm2, sоlishtirmа qаrshiligi 0,036Оmmm2/m bo’lgаn hоldа musgаhkаmligi(v=35kg/mm2), ya’ni qаttiq misgа(MT) teng kelаdi.
АDАBIYOTLАR RO’YXATI.
1.Qаlаndаrоv R. Kоnstruktsiоn mаteriаllаr teхnоlоgiyasi. Toshkent, 1989 y.
2.Аlаi S. I. i dr. Teхnоlоgi kоnstruktsiоnngх mаteriаlоv. Mоskva, 1986 y.
3.Nоsirоv I. Mаteriаlshunоslik. Toshkent, 1983 y.
4.Mоzberg R. K. Mаteriаlоvedenie. Mоskva, 1991 y.
5.Sheykin А. E. Strоiteln1e mаteriаli. Mоskva, 1978 y.
6.Vоrоbev V. А., Kоmаr А. G. Strоitelnsh mаteriаli. Mоskva, 1976 y.
7.Qоsimоv E. Qurilish mаteriаllаridаn lаbоrаtоriya ishlаri. Toshkent, 1989y
8.Kоmаr А. G. Qurilish mаteriаllаridаn lаbоrаtоriya ishlаri. Toshkent, 1991 y.
9.Yo’ldаshev О., Usmоnоv А. Kоnstruktsiоn mаteriаllаr teхnоlоgiyasi kursidаn lаbоrаtоriya ishlаri.T., 1991y.
10.Vоrоbev V. А. Lаbоrаtоrniy prаktikum pо оbshemu kursu strоitelniх
|
| |
Ishqоrli uslub - Alyuminiy ishlab chiqarish texnologiyasi. Alyuminiy qotishmalari. Reja

|
Alyuminiy ishlab chiqarish texnologiyasi. Alyuminiy qotishmalari. Reja
|
bet | 2/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 28,72 Kb. | | #133806 |
Bog'liq ALYUMINIY ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI1.Ishqоrli uslub tаrkibidа Al2O3 nisbаtаn оzrоq, Fe2O3 ko’prоq bo’lgаn rudаlаrdа, mаsаlаn, bоksitlаrdа (40-60 % Al2O3; 16-35 Fe2O3; 3-13 % SiO2; 2-4 % TiO2; 1-3 % CaO; 10-18 % H2O) qo’llаnilаdi. Bu uslub Al2O3 ni ishqоrgа [Al(OH)3] аylаntirishgа аsоslаngаn bo’lib, bu tаrzdа bоyitilgаn rudа tаrkibidа 85-90 % Al2O3 bo’lаdi.
Shаrtli rаvishdа аlyuminiy ishlаb chiqаrish jаrаyonini glinоzemni (Al2O3) аjrаtish, хоmаki аlyuminiy оlish vа rаfinirlаsh(tоzаlаsh) bоsqichlаridаn ibоrаt deb qаrаsh mumkin.
Birinchi bоsqichdа, ya’ni Al2O3 ni аjrаtishdа quyidаgi uslublаr qo’llаnilаdi:
1.Ishqоrli uslub tаrkibidа Al2O3 nisbаtаn оzrоq, Fe2O3 ko’prоq bo’lgаn rudаlаrdа, mаsаlаn, bоksitlаrdа (40-60 % Al2O3; 16-35 Fe2O3; 3-13 % SiO2; 2-4 % TiO2; 1-3 % CaO; 10-18 % H2O) qo’llаnilаdi. Bu uslub Al2O3 ni ishqоrgа [Al(OH)3] аylаntirishgа аsоslаngаn bo’lib, bu tаrzdа bоyitilgаn rudа tаrkibidа 85-90 % Al2O3 bo’lаdi.
Ikkinchi bоsqich, ya’ni хоmаki Al оlish elektrоliz uslubidа аmаlgа оshirilаdi Bundа elektrоlitik sifаtidа kriоlit(Na3AlF6)dаn fоydаlаnilаdi. Elektrоliz vаnnаsigа 90-94%
NaAlF6 vа 6-10% Al2O3 аrаlаshmаsidаn
ibоrаt shiхtа kerаkli miqdоrdа yuklаnib
аnоd(+)vа kаtоd(-) uchlаrigа6-10Vli
75-150kАlik tоk ulаnаdi Nаtijаdа shiхtа
оrqаli o’tgаn tоk tа’siridа hаrоrаt
950-1000оS gа etib elektrоlit eriydi vа
pаrchаlаnаdi:
NaAlF63N++ AlF63- ; Al2O3 Al3++ AlO33-;
Аlyuminiy kаtiоnlаri(Al3+) kаtоddа
zаryadsizlаnib suyuq metаll(Al) ko’ri-nishidа to’plаnаdi.
Аniоnlаr(Al3-) esа,
аksinchа аnоddа zаryadlаnib
qаytаdаn Al2O3 gа аylаnаdi.
Lekin buning nаtijаsidа аjrаlib
chiqqаn О2 аnоdni emirаdi,
ya’ni yondirаdi.
Elektrоlitdаgi kuchlаnishning 30-40Vgа chiqishi undаgi Al2O3ning tugаb bоrаyotgаnini ko’rsаtаdi vа shungа qаrаb elektrоlizergа vaqti-vаqti bilаn glinоzem tаshlаb turilаdi. O’rtаchа 1 t Al оlish uchun 2 t Аl2O3, 0,1 t Na3AlF6 0,6t аnоd(C) vа 17000-18000 kVt . sоаt elektr energiyasi sаrflаnаdi. Оlingаn хоmаki Al tаrkibidаn metаllmas qo’shimchаlаr(Al2O3, Si, C vа b.), metаll аrаlаshmаlаr(Mg, Na, Ca) vа gаzlаrni(H2, N2, Co, CO2) mахsus kаmerаlаrdа(kovsh) 10-15 minut dаvоmidа gаzsimоn хlоr(Cl) bilаn ishlоv berib chiqаrib yubоrish mumkin. Nаtijаdа оlingаn teхnik tоzа аlyuminiyning А80, А8, А7, А6, А5 vа b. nаvlаri bo’lib, ulаrdаgi аrаlаshmаlаr miqdоri 0,15-1,0% bo’lаdi. Bu аlyuminiydаn yarim yumаlоq(trubаlаr uchun), yumаlоq(prоfillаr uchun) vа tekis(listlаr uchun) quymаlаr оlinаdi.
|
| |
Results of National Scientific Research International Journal 023 Volume

Results of National Scientific Research International Journal 023 Volume
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
14.09.2024
Hajmi
1,44 Mb.
#271144
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Results of National Scientific Research International Journal 023 Volume
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu: Power Point dasturida ishlash. Power Point dasturi yordamida darslarga ko’rgazmali qurollardan foydalanish. Reja

|
Mavzu: Power Point dasturida ishlash. Power Point dasturi yordamida darslarga ko’rgazmali qurollardan foydalanish. Reja
|
bet | 1/2 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #259394 |
Bog'liq Mavzu Power Point dasturida ishlash. Power Point dasturi yordam
Mavzu: Power Point dasturida ishlash. Power Point dasturi yordamida darslarga ko’rgazmali qurollardan foydalanish.
Reja:
Kompyuterda taqdimot yaratish asoslari.
Power Point dasturi.
Power Point dasturida slaydlar yaratish
Tayanch iboralar: Taqdimot, Dasturiy ta’minot, Power Point daasturi, salyd, namoyish
Bugungi kundа rеklаmаlаrgа judа kеng e`tibоr bеrilmоqdа. Rеklаmаlаrning hаr xil ko`rinishlаri: vаrаqаlаr, e`lоnlаr, tеlе vа rаdiо rеklаmаlаr sizgа mа`lum. Bugungi kundа kоmp`yutеr rеklаmаlаrni yarаtish vа tаrqаtish bo`yichа eng kuchli vоsitаgа аylаndi.
Rеklаmа prеzеntаtsiyasini yarаtish bu ko`p vаqtni tаlаb qilаdigаn, judа muhim vа mаs`uliyatli jаrаyondir. Bu o`rindа sizdаn tаlаb qilinаdigаni bu rаsmlаr, аnimаtsiya (hаrаkаt), qisqа mаtnlаrdаn ibоrаt stsеnаriyni o`ylаb tоpish. Prеzеntаtsiyalаr tаyyorlаshdа eng effеktiv vа univеrsаl vоsitаlаrdаn biri - bu «Microsoft Office» ilоvаsidаgi – «Power Point» dаsturidir. U grаfik аxbоrоtlаr, slаydlаr, оvоz, vidео kliplаr, аnimаtsiyalаrdаn fоydаlаnib, sifаtli prеzеntаtsiyalаr yarаtish imkоnini bеrаdi.
Power Point dasturi Microsoft Оffice dasturlar to`plamiga kiruvchi dastur hisoblanib, taqdimot yaratish va namoyish qilish uchun ishlatiladi. Bu dastur o`zida matnlar (so`zlar), rasmlar, animatsiya effektlari, ovoz, videokliplar va h.k.lardan iborat bo`lgan slaydlar hosil qilish imkoniyatini beradi.
Prezentatsiya (Taqdimot) deb, ixtiyoriy soha bo`yicha ilgari surilgan fikrning himoyasida ishlatiladigan ko`rgazmalar va tushuntirishlarga, yangi ishlab chiqilgan mahsulot bilan tanishtirishga aytiladi. Prezentatsiyaga misol sifatida diplom himoyasini, reklama roligini, biznes-plan himoyasini va hokazolarni ko`rish mumkin.
Taqdimot keng ma`noda qo`llaniladi. Hozirgi vaqtda konferentsiyalar prezentatsiya sifatida o`tkazilmoqda.
Taqdimot tayyorlash uchun tanlab olingan mavzu bo`yicha material to`planadi va shu materiallar asosida komp`yuterda tayyorlanadi hamda keng ekranda ko`rsatish uchun videoproyektordan foydalaniladi.
Taqdimotni komp`yuterda tayyorlashda Microsoft Power Point dasturini ishlatish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Power Point dasturida ishlash. Power Point dasturi yordamida darslarga ko’rgazmali qurollardan foydalanish. Reja
|
-800
    
5 - Фан: “ШАҲарларни транспорт режалаштириш”

|
Фан: “ШАҲарларни транспорт режалаштириш”
|
bet | 3/4 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 194,92 Kb. | | #99309 |
Bog'liq ШТР-7-маъруза900-800
5
|
2000 000
|
2,4-2,8
|
850-700
|
6
|
5000 000
|
2,6-3,2
|
800-600
|
Transport tarmog‘i zichligining о‘rtacha qiymatlari
- О‘tkazish qobiliyati yо‘lning asosiy hisobiy kо‘rsatkichi.
Transport oqimining zichligi oshgan sari transport vositalari oraliq masofasining kamayishi, tezlikning pasayishi, haydovchilarning psixologik ish rejimining qiyinlashishi umumiy yо‘l harakatining noqulayligiga olib keladi. Eng katta transport oqimining zichligi transport vositalarining tо‘xtab qolish («zator») holatida kuzatiladi.
Transport oqimining zichligini quyidagicha baholash mumkin:
bu yerda: N - bitta polosadagi harakat miqdori, avt/soat,
V - transport oqimining tezligi, km/soat.
авт/км; (7.4)
Yо‘lning о‘tkazish qobiliyati - vaqt birligi ichida yо‘lning ma’lum kesimidan о‘tkazishi mumkin bо‘lgan avtomobillar soni, u avt/soatda yoki avt/sutkada aniqlanadi. Yо‘lning о‘tkazish qobiliyati harakat tezligiga va harakatni tashkil etishga kо‘p jihatdan bog‘liq.
О‘tkazish qobiliyatini quyidagi turlarga ajratish mumkin:
- maksimal nazariy о‘tkazish qobiliyati – yengil turdagi avtomobillarni qulay yо‘l sharoitidan ideallashtirilgan tartibda о‘tkazishi mumkin bо‘lgan soni. Uni transport oqimining dinamik formulasi yordamida aniqlanadi;
Transport oqimi zichligining aholi punkti yaqinida о‘zgarishi.
Avtomobillarning dinamik gabaritini tashkil etuvchilar 7.3-rasmda kо‘rsatilgan. - Avtomobillarning dinamik gabaritini tashkil etuvchilar 7.3-rasmda kо‘rsatilgan.
Lq
la
d
lt
St
lx
|
| |
Kо‘cha tarmog‘i zichligining sxemasi

|
Kо‘cha tarmog‘i zichligining sxemasi
|
bet | 2/4 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 194,92 Kb. | | #99309 |
Bog'liq ШТР-7-маърузаKо‘cha tarmog‘i zichligining sxemasi
Rasmda zichligi µ=2 km/km2 va µ=4 km/km2 ga teng bо‘lgan ikkita maydon keltirilgan. Uzluksiz chiziqlar bilan kvadrat yonlari 0,5km va 1,0 km bо‘lgan kо‘cha tarmog‘i kо‘rsatilgan. Uzuq-uzuq chiziqlar esa kо‘chalar orasidagi masofalarni teng ikkiga bо‘lib, maydoni 1 km2 xududni belgilaydi. Birinchi kvadratdagi kо‘chaning uzunligi 2 km bо‘lsa, ikkinchi kvadratdagi kо‘cha uzunligi 4km ni tashkil etadi (7.1-rasm). Kо‘chadan maksimal uzoqlashish quyidagi nisbat bilan aniqlanadi: - Rasmda zichligi µ=2 km/km2 va µ=4 km/km2 ga teng bо‘lgan ikkita maydon keltirilgan. Uzluksiz chiziqlar bilan kvadrat yonlari 0,5km va 1,0 km bо‘lgan kо‘cha tarmog‘i kо‘rsatilgan. Uzuq-uzuq chiziqlar esa kо‘chalar orasidagi masofalarni teng ikkiga bо‘lib, maydoni 1 km2 xududni belgilaydi. Birinchi kvadratdagi kо‘chaning uzunligi 2 km bо‘lsa, ikkinchi kvadratdagi kо‘cha uzunligi 4km ni tashkil etadi (7.1-rasm). Kо‘chadan maksimal uzoqlashish quyidagi nisbat bilan aniqlanadi:
- yoki ; (7.3)
-
- bu yerda lm- kо‘chadan maksimal uzoqlashish.
№
|
Shahar aholisi soni, kishi
|
Tavsiya qilinuvchi qiymat
| | | |
Transport tarmog‘i zichligi, km/km2
|
Transport tarmoqlari orasidagi о‘rtacha masofa, m
|
1
|
100 000
|
1,6-1,8
|
1200-1100
|
2
|
250 000
|
1,8-2,2
|
1100-900
|
3
|
500 000
|
2,0-2,4
|
1000-850
|
4
|
1000 000
|
2,2-2,6
|
|
|
| |
Avtomobillarning dinamik gabariti

|
Avtomobillarning dinamik gabariti
|
bet | 4/4 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 194,92 Kb. | | #99309 |
Bog'liq ШТР-7-маърузаAvtomobillarning dinamik gabariti
Avtomobillarning dinamik gabaritidan kо‘rinadiki, bu kо‘rsatkich transport vositalarining bir tasmada bо‘ylama joylashuviga va transport turlariga bog‘liq. Buni inobatga olgan holda amaliy hisoblarni bajarish uchun odatda turli turdagi transport vositalarining harakat miqdorini yengil avtomobillarnikiga keltirish koeffitsiyenti kiritilgan va ularning qiymatini SHNQ 2.05.02-07 meyoriy hujjatiga (7.2-jadval) asosan qabul qilinadi.
Transport vositalari turi
|
Keltirish koeffitsiyenti, K
|
Yengil avtomobillar
|
1.0
|
Aravachali mototsikllar
|
0,75
|
Mototsikl va mopedlar
|
0,5
|
Yuk avtomobillari, yuk kо‘tarish qobiliyatiga kо‘ra, t:
|
|
2
|
1,5
|
6,0
|
2,0
|
8,0
|
2,5
|
14,0
|
3,0
|
14,0 dan yuqori
|
3,5
|
Avtopoyezdlar, yuk kо‘tarish qobiliyatiga kо‘ra, t:
|
|
12,0
|
3,5
|
20,0
|
4,0
|
30,0
|
5,0
|
30,0 dan yuqori
|
6,0
|
G‘ildirakli traktor poyezdlari:
|
|
1 ta tirkama bilan
|
3,0
|
2 ta tirkama va qishloq xо‘jalik mashinalari
|
3,5
|
3 ta tirkama bilan
|
5,5
|
4 ta tirkama bilan
|
9,0
|
Turli turdagi transport vositalarining harakat miqdorini yengil avtomobillarnikiga keltirish koeffitsiyenti
О‘tkazish qobiliyati yо‘lning asosiy hisobiy kо‘rsatkichi bо‘lib, u yо‘lning holatiga va harakatni tashkil etishning darajasiga bog‘liqdir. - О‘tkazish qobiliyati yо‘lning asosiy hisobiy kо‘rsatkichi bо‘lib, u yо‘lning holatiga va harakatni tashkil etishning darajasiga bog‘liqdir.
- Yо‘lning yuklanganlik darajasini quyidagicha baholash mumkin:
- Z=N/P;
bо‘lsa, transport oqimi erkin, Z=0,2-0,45 - transport oqimi qisman bog‘langan oqim, Z=0,45-0,7 - bog‘langan oqim, Z=0,7-1,0 - tо‘yingan oqim yoki zich oqim deyiladi.
О‘tkazilgan kо‘p yillik ilmiy izlanishlar natijasida yо‘lning yuklanganlik darajasining optimal qiymati shahar tashqarisidagi yо‘llar uchun 0,45 - 0,55 deb aniqlandi. Har xil yо‘l sharoitlarida harakatni tashkil etishda yuklanganlik darajasi kо‘rsatkichlariga asosan ish yuritiladi.
Nazorat savollari: - 1. Yо‘lning о‘tkazish qobiliyatini ta’riflab bering.
- Maksimal nazariy о‘tkazish qobiliyati deganda nimani tushunasiz?
- Amaliy о‘tkazish qobiliyati deganda nimani tushunasiz?
- 4. О‘tkazish qobiliyati yо‘lning asosiy hisobiy kо‘rsatkichini tavsiflang.
- 5. Yо‘lning yuklanganlik darajasi qanday baholanadi?
Эътиборингиз учун рахмат!
|
| |
Results of National Scientific Research International Journal 2023

|
Results of National Scientific Research International Journal 2023Bog'liq 2- мақолаResults of National Scientific Research International Journal 2023
Volume 2| Issue 2
SJIF- 4.431
ISSN: 2181-3639
https://academicsresearch.com/index.php/rnsr/index
265
Osiyoda, 30 foizi Yevropada, 26 foizi Amerikada, 10 foizi Afrikada va 3 foizi
Okeaniyada istiqomat qiladi
4
.
Hududlardan migrantlarning chiqib ketishi undagi ish haqi va aholi jon
boshiga daromadlarning oshishiga olib keladi. Agar muhojirlar kam ta'minlangan
hududlardan farovonroq hududlarga o'tishlarini hisobga olsak, migratsiya oqimi ish
haqi va aholi jon boshiga o'rtacha daromadlarning tenglashishiga olib keladi.
2030 yilgacha Barqaror rivojlanish kun tartibi migratsiyaning barqaror
rivojlanishga ijobiy hissasini tan oladi. 17 ta Barqaror rivojlanish maqsadlaridan 11
tasida migratsiya va mobillikka taalluqli maqsad va koʻrsatkichlar mavjud.
Xalqaro migratsiya tashkiloti 1951 yilda hukumatlararo tashkilot sifatida tashkil
etilgan. XMT o'z faoliyatida insonparvar va tartibli migratsiya muhojirlarga ham, ularni
qabul qiluvchi jamiyatga ham foyda keltirishi kerak degan tamoyilga amal qiladi. XMT
o'z hamkorlari bilan birgalikda migratsiya sohasidagi operativ muammolarni hal
qilishga yordam berishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshiradi.
2016 yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Xalqaro Migratsiya Tashkiloti
o'rtasida Aloqalar to'g'risidagi bitim tuzilgan. XMT BMTning ixtisoslashgan
muassasalaridan biriga aylandi.
XMT iamamigrant.org “Men migrantman” platformasini ishlab chiqdi. 2019-
yilda dunyoda 270 million migrant, ya’ni o‘z tug‘ilgan mamlakatida yashamaydigan
odamlar bor edi. 1990-yildan buyon muhojirlar soni 120 millionga oshdi. Biroq,
so'nggi 60 yil ichida muhojirlarning dunyo aholisidagi ulushi taxminan 3 foizini
tashkil etdi.
Ta'kidlash kerakki, iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda muhojirlarning
umumiy aholi sonidagi ulushi 7 foizdan 12 foizga oshgan bo'lsa, rivojlanayotgan
bozor va rivojlanayotgan mamlakatlarda bu ko'rsatkich 2 foiz atrofida qolmoqda.
Migrantlar ko'pincha o'z mintaqasidagi mamlakatda yashashni tanlashadi.
Biroq, xalqaro migratsiyaning muhim qismi uzoq masofalarga (masalan, Janubiy
4
https://www.un.org/ru/global-issues/migration
|
| |
MEHNAT MIGRATSIYASINING IQTISODIY

Results of National Scientific Research International Journal 2023
Volume 2| Issue 2
SJIF- 4.431
ISSN: 2181-3639
https://academicsresearch.com/index.php/rnsr/index
263
siyosatni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun migratsiya
oqimlari hajmi va
yo'nalishini oldindan bilish muhim ahamiyatga ega. Migratsiya omillarini aniqlash,
uning oqibatlarini baholashni tegishli modellarni tuzmasdan amalga oshirib
bo‘lmaydi. Migrantlar
u yoki bu viloyatga emas, birinchi navbatda shahar,
shaharcha, qishloq aholi punktiga boradi. Odamlar uchun bandlik shartlari nafaqat
mintaqada, balki ma'lum bir mahalliy mehnat bozorida ham muhim ahamiyatga ega.
Hududlar darajasida mahalliy bozor har doim ham shakllanmasligi mumkin.
1992 yilda tadqiqotchilar R. Barro va K. Sala-i-Martin migratsiyaning
iqtisodiy o'sishga ta'sirini
tadqiq etishgan
1
. Ular mehnat muhojirlar inson
kapitalining qabul qiluvchi davlat iqtisodiyotining o‘sish sur’atlarini
rag‘batlantirishdagi rolini tahlil qilishga qaratildi.
Fridberg R. va Hunt D tadqiqot ishlarida asosiy e'tibor immigratsiyaning
qabul qiluvchi mamlakatga ijobiy ta'sirini, xorijiy ishchi kuchining to'ldirilishi va
qulay ichki omillar sifatida o'rganishga qaratganlar
2
. Mualliflarning ta'kidlashicha,
mezbon mamlakatlarda ishsizlikni nazariy jihatdan oshishini ta’jidlagan bo’lsalarda,
ammo ularning AQSh va Germaniya uchun empirik hisob-kitoblari bandlik va ish
haqi darajasiga sezilarli salbiy ta'sir ko'rsatmaganligini aniqlashgan. Biroq,
qabul
qiluvchi mamlakat hududida migrantlarning notekis taqsimlanishi tufayli mehnat
bozorida ma'lum tarkibiy o'zgarishlar bo'lishi mumkinligini ta'kidlaydi.
Shiff M tomonidan olib borilgan tadqiqotda asosiy e'tibor
savdoni
liberallashtirishning kirib kelayotgan mehnat migratsiyasiga ta'siriga qaratgan
3
.
Ushbu tadqiqot shuni ko'rsatadiki, savdoni liberallashtirish
malakasiz ishchilar
migratsiyasiga rag'batlantiruvchi ta'sir ko'rsatadi. M.Schiffning fikricha, agar
immigratsiya oqimini kamaytirish zarur bo'lsa, investitsiyalarni yo'naltirish va
mehnat donor-mamlakatlariga moliyaviy yordam ko'rsatish kerak.
1
Barro, R. and Sala-i-Martin, X. (1992). Regional growth and migration: A Japan-United States comparison. Journal
of Journal of the International and Japanese Economies,
6
, 312-346.
2
Friedberg, R. and Hunt, J. (1995). The impact of immigrants on host country wages, employment and growth. Journal
of Economic Perspectives,
9
(2), 23-44.
3
Schiff, M. (1996). South-North migration and trade: a survey. Technical Report 9302, World Bank.
Results of National Scientific Research International Journal 2023

Results of National Scientific Research International Journal 2023
Volume 2| Issue 2
SJIF- 4.431
ISSN: 2181-3639
https://academicsresearch.com/index.php/rnsr/index
270
Федерации.
-2003.-№9(202).-С.9-22.
4. Ивахнюк, И. В. Евразийская миграционная система:
теория и
политика/И. В. Ивахнюк.-Москва: МАКС Пресс, 2008.-191 с.-ISBN 978-5-317-
02566-3.
5.Barro, R. and
Sala-i-Martin, X. (1992). Regional growth and migration: A
Japan-United States comparison. Journal of Journal of the International and Japanese
Economies, 6, 312-346.
6.Friedberg, R. and Hunt, J. (1995). The impact of immigrants on host country
wages, employment and growth. Journal of Economic
Perspectives, 9(2), 23-44.
7.Schiff, M. (1996). South-North migration and trade: a survey.
Technical
Report 9302, World Bank.
Results of National Scientific Research International Journal 2023

|
Results of National Scientific Research International Journal 2023Bog'liq 2- мақолаResults of National Scientific Research International Journal 2023
Volume 2| Issue 2
SJIF- 4.431
ISSN: 2181-3639
https://academicsresearch.com/index.php/rnsr/index
269
- mehnat muhojirlarining uy xo‘jaligida bandligi ayollarning bandligini
ta’minlashga xizmat qilmoqda. Xotin-qizlarning mehnat munosabatlaridagi faol
ishtiroki uy xo‘jaligida ishchilarga talabni yuzaga keltirdi. Rivojlangan
mamlakatlarda hamshiralar, enagalar, uy bekalarining mehnat joylari qisqa vaqt
ichida migrantlarga aylandi. Boshqa tomondan, ko'plab ayollar uchun arzon
yollangan xorijiy ishchi kuchidan foydalanish imkoniyati ishga kirishishni
rag'batlantiruvchi omil hisoblanadi. Shuni ta'kidlash kerakki, bandlikning ushbu
sektorida xodimning qabul qiluvchi davlat tilini bilishi juda muhimdir.
- kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida aholi bandligi ortib bormoqda.
Bu ta'sir past malakali ishchilarni jalb qilishda ham, yuqori malakali ishchilarni jalb
qilishda ham kuzatiladi. Kichik biznes, ayniqsa, yaratish va shakllantirish
bosqichida xarajatlar miqdoriga keskin bog'liqdir. Xorijiy mehnat resurslari tanqis
bo'lgan taqdirda zarur ishchi kuchini olish va ularning narxini pasaytirish imkonini
beradi. Bu ta'sir noqonuniy migrantlardan foydalanishda, ayniqsa, mehnat bozorida
ijtimoiy kafolatlar yuqori bo'lgan mamlakatlarda ham kuzatiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1.
Бреттелл,К.Теория
миграций/К.Бреттелл,Дж.
Холлифилд//Методология и методы изучения миграционных процессов:
междисципл.учеб.Пособие/под ред.Ж.Зайончковской[и.др.].–Москва:Центр
миграционных исследований, 2007. -С.33–70.
2. Бритвина, И. Б. Миграция и эффективность массовой коммуникации :
учеб.-метод. пособие/И.Б.Бритвина. -Екатеринбург: Изд-во Урал.ун-та, 2014.
–
162 с. – ISBN 978-5-7996-1173-6.
3. Воробьева, О. Д. Миграционные процессы населения. Вопросы теории
и
государственной
миграционной
политики/О.Д.Воробьева//Проблемы
правового регулирования миграционных процессов на территории Российской
|
| |