YMRning afzalliklari va kamchiliklari

|
YMRning afzalliklari va kamchiliklari
|
bet | 13/119 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #263652 | Turi | Учебник |
Bog'liq 21558 2 CDEAD1DE360DB13C9B7A03EFD7ECBD40E7F94F1FYMRning afzalliklari va kamchiliklari. YMR - bu molekulalarni o’rganish uchun eng kuchli va informatsion usul. To’liq aytganda, bu bitta usul emas, bu juda ko’p miqdordagi turli xil eksperimentlar, ya’ni impulslar ketma-ketligi.
Garchi ularning barchasi YMR fenomeniga asoslangan bo’lsa-da, ammo ushbu tajribalarning har biri ma’lum bir aniq ma’lumotlarni olish uchun mo’ljallangan. Ushbu tajribalarning soni o’nlab, yuzlab bo’lmasa ham o’lchanadi. Nazariy jihatdan, YMR, agar hamma narsa bo’lmasa ham, deyarli barcha molekulalarning tuzilishi va dinamikasini o’rganishning barcha eksperimental usullari mumkin bo’lgan hamma narsani bajarishi mumkin, garchi amalda bu har
doim ham mumkin emas.
YMR ning asosiy afzalliklaridan biri shundaki, bir tomondan uning tabiiy zondlari, ya’ni magnit yadrolari molekula bo’ylab tarqaladi, boshqa tomondan, bu yadrolarni bir-biridan ajratib olish va fazoviy selektiv ma’lumot olish imkonini beradi. Deyarli barcha boshqa usullar butun molekula bo’yicha o’rtacha hisoblangan yoki uning faqat bir qismi haqida ma’lumot beradi.
YMR ning ikkita asosiy kamchiliklari mavjud. Birinchidan, bu boshqa ko’plab eksperimental usullarga (optik spektroskopiya, lyuminestsentsiya, EPR va boshqalar) nisbatan past sezgirlikdir. Bu shovqinni o’rtacha hisoblash uchun signal uzoq vaqt to’planishi kerakligiga olib keladi. Ba’zi hollarda, YMR tajribasi hatto bir necha hafta davomida amalga oshirilishi mumkin. Ikkinchidan, bu uning yuqori narxidir. YMR spektrometrlari eng qimmat ilmiy asboblardan biri bo’lib, ularning narxi kamida yuz minglab dollarlarda o’lchanadi va eng qimmat spektrometrlarning narxi bir necha millionga teng.
YMR spektrometrlari uchun magnitlar. Spektrometrning eng muhim va qimmat qismlaridan biri doimiy magnit maydon hosil qiluvchi magnitdir. Maydon qanchalik kuchli bo’lsa, sezgirlik va spektr o’lchamlari shunchalik yuqori bo’ladi, shuning uchun olimlar va muhandislar doimo imkon qadar yuqori maydonlarni olishga intilishadi. Magnit maydon elektromagnitdagi elektr toki bilan hosil bo’ladi
oqim qanchalik kuchli bo’lsa, maydon shunchalik katta bo’ladi. Biroq, oqim kuchini cheksiz oshirish mumkin emas; juda yuqori oqim bilan elektromagnit sim shunchaki eriy boshlaydi. Shuning uchun juda uzoq vaqt davomida supero’tkazuvchi magnitlar yuqori maydonli YMR spektrometrlari uchun ishlatilgan, ya’ni elektromagnit sim o’ta o’tkazuvchan holatda bo’lgan magnitlar. Bunday holda simning elektr qarshiligi nolga teng bo’ladi va hech qanday oqim qiymatida energiya chiqmaydi.
Supero’tkazuvchilar holatni faqat juda past haroratlarda olish mumkin, Kelvin atigi bir necha daraja, bu suyuq geliyning harorati. (Yuqori haroratli supero’tkazuvchanlik hali ham sof fundamental tadqiqotlarning ko’p qismidir.) Aynan shunday past haroratni ushlab turish bilan magnitlarni loyihalash va ishlab
chiqarishning barcha texnik qiyinchiliklari birbiriga bog’langan bo’lib, bu ularni
qimmatga keltiradi. Supero’tkazuvchilar magnit matryoshka termos printsipi asosida qurilgan.
|
| |