nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Part Design i naredbom Pocket

Part Design i naredbom Pocket
Download
1,87 Mb.
bet
12/18
Sana
29.12.2019
Hajmi
1,87 Mb.
#6240
1
...
8
9
10
11
12
13
14
15
...
18
Part Design
i naredbom
Pocket
otvara se prozor
za dijalog u kome bira opcija
Up to last
kao tip i poslednji Sketch čime se vrši odsecanje nepotrebne zapremine (slika 36.).
Slika 36. Odsecanje
zapremine modela naredbom
Download
1,87 Mb.
1
...
8
9
10
11
12
13
14
15
...
18
Download
1,87 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Part Design i naredbom Pocket
Download
1,87 Mb.
OYD qanday xossasi bir xil iyerarxiyaning turli xil obyektlariga huddi birday

OYD qanday xossasi bir xil iyerarxiyaning turli xil obyektlariga huddi birday
munosabatda bо‘lishga imkon beradi?
polimorfizm
inkapsylyatsiya
abstraktlash
meroshorlik
Qaysi operatorni qayta yuklab bо‘lmaydi?
?:
+
–
/ ()
127. Qaysi operatorlarni qayta yuklash mumkin?
"+, -, *, /, %"
"+, -, *, /, ?:"
"::,+, -, *, ()"
"*, /, ?:, ::, %"
Operator funksiyasi qayerda aniqlangan bо‘lishi mumkin?
24
sinf ta’rifi ichida ham, undan tashqarida ham aniqlanishi mumkin
sinf tavsifida yoki undan tashqarida ham aniqlanishi mumkin emas
faqat sinf ta’rifi ichida aniqlanishi mumkin
faqat sinf tavsifidan tashqarida aniqlanishi mumkin
Operator funksiyalarining ikki turi mavjud. Ular qaysilar?
oddiy va komponentli
yagona va juft
yagona va oddiy
kopmonentli va eksponent
Funksional operatsiya uch yо‘l bilan aniqlanishi mumkin. Ular qaysilar?
sinf metodi, dо‘stona funksiyasi va oddiy funksiya
sinf nusxasi, dо‘stona funksiyasi va oddiy funksiyasi
sinf metodi, virtual funksiyasi va oddiy funksiyasi
sinf metodi, dо‘stona funksiyasi va rekursiv funksiyasi
Operatorlarni qayta yuklash nimaga kerak?
obyektlar ustida amallar bajarish uchun.
funksuyalar ustida amallar bajarish uchun.
massivlar ustida amallar bajarish uchun.
kо‘rsatgichlar ustida amallar bajarish uchun.
Operatorlarni qayta yuklash afzalliklari nimada?
turli xil tipdagi qiymatlar qayta ishlash imkonyati
funksiyalarni vorislikda ishlatish imkoniyati
massivlardan kо‘rsatgich sifatida foydalanish
sinflar yaratish usullarini kengaytirish imkoniyati
25
|
Dasturning hayot davrining loyihalash bosqichida

Dasturning hayot davrining loyihalash bosqichida....
texnik topshiriqni, eskiz va texnik loyihalarni ishlab chiqiladi
dastur taqdim etish mо‘ljallangan obyektning funksional va axborot modelini formatlash
bajariladi
12
dasturlash bosqichida ajratilgan tizimostilarning dasturiy spetsifikatsiyasi asosida dasturlash va
amaliy dasturlarni sinash amalga oshiriladi
dasturlash tizimini yig‘ish va integratsiyalash, sinovdan о‘tkazish amalga oshiriladi
Dasturning hayot davrining Dasturni ishlab chiqish bosqichida.... dasturlash bosqichida ajratilgan tizimostilarning dasturviy spetsifikatsiyasi asosida dasturlash va
amaliy dasturlarni sinash amalga oshiriladi
dastur taqdim etish mо‘ljallangan obyektning funksional va axborot modelini formatlash
bajariladi
texnik topshiriqni, eskiz va texnik dasturlarni ishlab chiqiladi
dasturlash tizimini yig‘ish va integratsiyalash, sinovdan о‘tkazish amalga oshiriladi
Dasturning hayot davrining yakunlovchi (oxirgi) bosqichida qanday amallar bajariladi? tizimni rivojlantirish
tizimni ishlatish va kuzatib borish
tizimni yig‘ish va integratsiyalash
tizimni sinovdan о‘tkazish
Model deganda... dastur hayot davri kechishi mobaynidagi jarayonlarning о‘zaro bog‘liqligi va bojarilish ketma-
ketligini belgilaydi
dastur hayot davri strukturasining ishlab chiqish usullarini belgilaydi
dastur hayot davri tuzilishini aniqlaydigan metodlarni belgilaydi
dastur hayot davri dasturiy ta’minotni ishlatish va kuzatib borishni belgilaydi
Dasturlash tizimlari hayot davri standartlari sinfi – tizimni qanday yaratish kerakligini, amalda yaratish, amaliyotda qо‘llash va faoliyatini
yakunlash tartiblarini belgilab beradi
tiziga qо‘yilgan talablarni bajarilishini ta’minlash maqsadida, uning faoliyati tartibini belgilaydi
tizimni yaratish zarurligi tо‘g‘risida qarar qabul qilinsh jarayonini belgilaydi
ishni bajarilish muddatlarini va ishni bajarishga sarflanadigan xarajatlarni rejalashtirishni
belgilab beradi
Pocket
 
5. U ovoj fazi se dodaju elementi za oslanjanje. Ulaskom u Sketcher

|
Pocket
5. U ovoj fazi se dodaju elementi za oslanjanje. Ulaskom u Sketcher
|
bet | 13/18 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #6240 |
Pocket
5. U ovoj fazi se dodaju elementi za oslanjanje. Ulaskom u Sketcher u ravni dna modela, crtanjem potrebne konture, izlaskom iz Sketcher-a i naredbom Pad se dobija model prikazan na slici 37. Istim postupkom se dodaje i centralni element.
Slika 4.7. Model sa elementima za oslanjanje
6. Sada je potrebno od postojećeg modela oduzeti određenu zapreminu. Crtanjem odgovarajućih kontura u ravnima od kojih polazi oduzimanje zapremine i naredbom Pocket se dobija model kao na slici 38.
Slika 38. Izgled modela posle naredbe
|
| |
Presovanje plasticnih masa - bet 17

|
Presovanje plasticnih masa
|
bet | 17/18 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #6240 |
Slika 41. i 42. Primena naredbe Pocket za oduzimanje zapremine
|
10. Zaobljenje ivica modela dobijaja naredbom Edge Fillet. U dijalog prozoru se definiše radijus zaobljenja i objekti se selektuju (slika 43.).
Slika 43. Korišćenje naredbe
|
| |
Spiral modelining asosiy muammosi –

Spiral model –
yaratilayotgan axborot tizimiga, uni yaratilish jarayonida, bevosita va doimiy ravishda
о‘zgarishlar va yangiliklarni tadbiq qilishga yо‘naltirilgan
universallik darajasi yuqori bо‘lib, uni turli xil mahsulotlarni ishlab chiqishga qо‘llash mumkin
axborot tizimlari va ularning dasturiy ta’minotini Dasturlash uchun moslashmagan
avval qabul kilingan qarorlarni aniqlash va qayta kо‘rib chiqish
Circular Pattern - Presovanje plasticnih masa

Presovanje plasticnih masa
Download
1,87 Mb.
bet
16/18
Sana
29.12.2019
Hajmi
1,87 Mb.
#6240
1
...
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Circular Pattern
9. Sledeća faza je oduzimanje nepotrebne zapremine (slika 41. i 42.) naredbom
Pocket
.
Download
1,87 Mb.
1
...
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Download
1,87 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Presovanje plasticnih masa
Download
1,87 Mb.
Postelja, les, 210 x 110 x 70 cm, 1998 in Moj oče, čb fotografija, 120 x 170, 1997

GBJ_kraskovic_5//
Postelja, les, 210 x 110 x 70 cm, 1998 in Moj oče, čb fotografija, 120 x 170, 1997
© Galerija Božidar Jakac, foto Tomaž Grdin
GBJ_kraskovic_4//
Seme, 160 x 110 x 50 cm, poliester, 2011
© Galerija Božidar Jakac, foto Tomaž Grdin
GBJ_kraskovic_3//
Jagnje, 40 x 50 x 35 cm, poliester, 2010; na sredini, Video film Stabat mater (4:53), 2006; desno: Nit v šivanko, 140 x 200 cm, akril na platno, 2005
© Galerija Božidar Jakac, foto Tomaž Grdin
GBJ_kraskovic_2//
Hribi in glej jaz, 60 x 80 cm, akril in digitalni print na platno, 2004
© Galerija Božidar Jakac, foto Tomaž Grdin
GBJ_kraskovic_1//
levo: Avtoportret z angelom in hudičem, (3 glave) v=40 cm, gips, 1993 in desno: Rokavice na klin, 60 x 40 x 35 cm, poliester, 2012
© Galerija Božidar Jakac, foto Tomaž Grdin
|
Yuklash xotira qurilmasi - 4-amaliy topshiriq mavzu: Xotira turlari va xususiyatlari Ishdan maqsad

|
4-amaliy topshiriq mavzu: Xotira turlari va xususiyatlari Ishdan maqsad
|
bet | 3/3 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #254592 |
Bog'liq 4-Amaliy topshiriq Yuklash xotira qurilmasi
Yuklash xotira qurilmasi ona platada dastlabki ishga tushirish funksional qurilmasi xisoblanadi. Unga BIOS dasturi ishlab chiqaruvchi tomonidan yuklangan bo’ladi. SHK ishga tusganda dastlab shu qurilma va undagi BIOS dasturi ishga tushadi.
Shaxsiy kompyuter qurilmasidagi tizimli shina turlari
Topshiriq
Har bir talaba quyidagi nazorat savollariga javob va yakuniy xulosani yozadi. Har bir talaba tomonidan yozilgan javoblar individualligi tekshiriladi.
Nazorat savolari
Kompyuter qurilmalarida qanday xotira qurilmalari qo’llaniladi?
Kompyuter qurilmaidagi SRAM xotirasi qanday xotira qurilmasi.
Kompyuter xotira qurilmasidagi operativ xotira qurilmasi qanday xotira
|
| |
7-sinf(ii-yarim yillik)

7-sinf(II-yarim yillik)
1.World Wide Web deganda nimani tushunamiz?
A)Xalqaro o‘rgimchak to’ri
B)xalqaro pochta tarmogi.
C)Xalqaro aloqa tarmog’I;
2.Web-sayt nima?
A)internetdagi adres;
B)Web-saxifalar to’plami;
C)Web saxifadagi matn
3.Web-brauzerning asosiy vazifalari qaysilar?
A)Web-saxifani xotiraga yuklash va ko’rish,saqlash,chiqarish;
B) Web-saxifani xotiraga yuklash va ko’rish,chiqarish;
C)Web-saxifani saqlash,chiqaris
4. Quydagi dasturlardan qaysi komyuter yoqilishi bilan ishga tushadi
-
Operatsion Sistema
-
Boshllang’ich yuklash dasturi
C) Monitorni tekshirish dasturi
5. Axborot tizimida qo’llaniladigan vositalar qaysilar?
A) CD-ROM,Videoadapter B)Internet C)CKANER
6. Tizm deganda nimani tushunasiz?
A)axbarot texnalogiyasini tushuniladi
B)tizm deganda yagona maqsad yo’lida, bir vaqtning o’zida yaxlit, ham o’zida bog’langan elementlar to’plamiga aytiladi
C)axbarot
7.Axborotni tashuvchi texnik vositalar qaysilar?
A)Gazeta, jurnal, xat B) Telefon, radiyo, kompyuter, televizor, disklar
C)Kompyuter, kitoblar, telefon
8. Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama. Sanoq sistemalari necha turga bo’linadi?
A) 2 turga B) 3 turga C) 4 turga
9.Lokal tarmoqqa kompyuterni ulash uchun nimadan foydalanish mumkin.
-
Oddiy simdan B)Telefon kabelidan C)Modemdan.
10 Internetdan kerakli axborotni topish uchun nimalarni bilish kerak?
A.Qidiruv tizimini B.Fayllar ro’yxatini
C Yangi brazerlarning adresslar satri
1. Internetdan kerakli axborotni topish uchun nimalarni bilish kerak?
A. Qidiruv tizimini B. Fayllar ro’yxatini
C .Yangi brazerlarning adresslar satri
2. Elektron pochta nima?
A) Internet tarmog’ining ajralmas qismi B)Telegraf C)Faks
3.1 gbayt necha baytga teng?
A) 230 baytga B) 220 baytga D)240 baytga
4. Agar axborot 14 bayt bo‘lsa u necha bitdan iborat?
A) 112 bit b)490 bit c) 14 bit
5. World Wide Web deganda nimani tushunamiz?
A) Xalqaro o’rgimchak to’ri B) xalqaro pochta tarmogi.
C) Xalqaro aloqa tarmog’i;
6. Web-sayt nima?
A) internetdagi adres; B) Web-saxifalar to’plami; C) Web sahifadagi matn
7. Web-brauzerning asosiy vazifalari qaysilar?
A) Web-saxifani xotiraga yuklash va ko’rish,saqlash,chiqarish;
B) Web-saxifani xotiraga yuklash va ko’rish,chiqarish;
C) Web-saxifani saqlash,chiqarish
8. Internet nima?
A) Xalqaro aloqa tarmog’I;
B) Xalqaro yagona tarmoqdagi kompyuterlar to’plami; C) xalqaro elektron pochta tarmogi.
9. Internetga qachon asos solindi? A )XX asrning 70 yillarida B) XX asrning 80 yillarida C XX asrning 90 yillarida
10. Modem qanday qurilma?
A) Kompyuterdagi telefon tarmogi;
B)Kompyuterdagi axborotlarni telefon tarmogiga o’tkazadi;
C) xalqaro elektron pochta tarmogi.
|
“Oilada farzand tarbiyasi va axloqiy qadriyatlar”

Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni
Mamlakatimiz mustaqilligidan so‘ng oila farovonligini ta’minlash hukumatimiz faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridn biriga aylandi. Buning uchun oilaning mustahkamligi, farovonligi va barqarorligini ta’minlash bilan bog’lq barcha masalalarni o‘zida mujassam etgan quyidagi yo‘nlishlarda muhim ishlar amalga oshirilmoqda:
- oilaiy munosabatlarning huquqiy asoslarini takomillashtirish, oila manfaatlarini huquqiy himoya qi lishni ta’minlash, onalik a bolalik huquqlarini muhofaza qilish;
- oilaning ijtimoiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oila a’zolarining sog’ligini muhofaza qilish va bilim darajasini oshirish uchun imkoniyatlarni yaxshilash;
- oilaning iqtisodiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oilaning daromadlarini, oila a’zolarining ish bilan ta’minlash darajasini oshirish, ro‘zg’or yumushi va turmush sharoitlarini yaxshilash. Kam ta’minlangan oilalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvatlash;
- oilaning ma’naviy-axloqiy asoslarini va madaniy manfaatlarini takomillashtirish uchun shart-sharoitlar yaratish;
- oilaning sog’lom, aql-zakovatli yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirish, har tomonlama kamol topgan avlodni tarbiyalashda oila va jamiyatning vazifalarini takomillashtirish;
- oila muammolarini ilmiy va ijtimoiy tadqiq etish, oila, xotin-qizlar va bolalarning iqtisodiy va ijtimoiy ahvolini ko‘rsatuvchi statistika hisobotini to‘plash va takomillashtirishdan iborat.
Har bir oila uzoq tarixga va chuqur ildizga ega bo‘lgan tarixiy-ijtimoiy hodisa sifatida kishilik jamiyati taraqqiyotida o‘ziga xos betakror xususiyatlari bilan uning rivojlanishida muhim rol o‘ynab kelmoqda.
5-ilova
|
Qur’on - musulmonlarning muqaddas kitobi

Sog’lom avlod-jamiyat taraqqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusi
Reja:
-
Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida.
-
Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni.
2-ilova
Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
2,0 ball - «a’lo». 1,5 ball - «yaxshi». 1,0 ball - «qoniqarli». 0,5 ball - «qoniqarsiz»
3-ilova
Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida
Oila asli arabcha so‘z bo‘lib, “ayolmand, niyozmand”, “er-xotin, ularning bola-chaqalari va eng yaqin tug’ishganlaridan iborat birga yashovchi kishilar majmui, xonadon” degan ma’noni anglatadi.
Oila juftlik qonuni asosida yuzaga keladi, bir erkakning o‘zi yoxud bir ayolning o‘zi oila bo‘la olmaydi. Qolaversa, oila faqat er va xotindangina iborat emas. Oila eru xotindan tashqari erning ota-onasi, ya’ni qaynota va qaynona, farzandlar, uka a singillardan iborat ko‘p bo‘g’inli xonadon. Uning har bir a’zosi o‘z mavqeiga ega, shu oilaning ichki intizomiga bo‘ysunib yashaydi. Shu ma’noda oila jamiyat ichidagi jamiyatdir. Bu jamiyatning o‘z saltanati bor: bunda minglb tasodiflar jarayonida er-xotin muhabbati sinovdan o‘tadi, shu sinov jarayonida ular bir-birini chuqurroq tushunadilar, bir-birlarini qadrlashni o‘rniga quyadigan bo‘ladi, bir-birlariga kechirimli bo‘lishadi, er-otaga, xotin-onaga aylanadi, farzandlarini tarbiyalab, orzu-haas ko‘radi. Shu ma’noda oila inson hayotiga to‘kislik baxsh etadi, jamiyatning muqaddas maskani sifatida sadoqat sarchashmasiga aylanadi.
Oilani boshqarish jamiyat hayotini boshqarishning oila a’zolari o‘rtasidagi yaqinlik ishonch, hurmat, samimiylik, burch, talabchanlikdan yoshlarning ichki shakllanishiga ta’sir etadigan muhim omillardandir. Jamiyat rivojlangan sari ma’naviy omillarning ijtimoiy taraqqiyotdagi ahamiyati ortgani sari oiladagi tarbiyaga e’tibor ham kuchayib boradi.
4-ilova
|
-mavzu: Oilaviy munosabatlar madaniyatining diniy va milliy jihatlari

3-mavzu: Oilaviy munosabatlar madaniyatining diniy va milliy jihatlari
|
36
|
4-mavzu: Jamoatchilik fikrining oilaviy hayot va yoshlar tarbiyasiga ta’siri
|
52
|
5-mavzu: Oilada farzand tarbiyasi va axloqiy qadriyatlar
|
72
|
6-mavzu:Oilada farzand tarbiyasi va axloqiy qadriyatlar
|
85
|
7-mavzu: Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri
|
103
|
8-mavzu: Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri
|
115
|
9-mavzu: Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
130
|
10-mavzu: Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
148
|
11-mavzu: Farzandlik burchining ma’naviy asoslari
|
166
|
12-mavzu: Farzandlik burchining ma’naviy asoslari
|
178
|
13-mavzu: Oiladagi tarbiyaning hozirgi dolzarb muammolari
|
190
|
14-mavzu: Oilada farzandlarni ma’naviy va axloqiy tarbiyalashda milliy qadriyatlar
|
204
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati |
218
|
“Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni” ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
“Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni” ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 9/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
-
Inson ma’naviyatini shakllanishida oilaning o‘rni qanday?
-
Axloq va ma’naviyat tushunchalari haqida nimalarni bilasiz?
-
Ma’naviy ongning muhim tarkibiy qismi nimalardan iborat?
-
Ma’naviy yetuk komil insonni tarbiyalashda milliy g’oya va milliy mafkuraning roli nimalardan iborat?
-
Oilaning asosiy funksiyasi nimalardan iborat?
-
Oilaning jamiyat hayotida tutgan o‘rni qanday?
-
«Sog’lom avlod» Davlat dasturi va uning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI
1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulot vaqti- 80 daqiqa
|
|
|
| |
Tayanch so‘z va iboralar - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

1. Mavzuga kirish
(15 daqiqa)
|
1.1. O‘quv kursi mavvzusi va rejasini aytadi. Ekranga kadimgi kalendarlarning nomi tushiradi. (1,2 -ilovalar).
1.5. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi
|
Tinglaydilar
Talabalar berilgan savollarga javob beradilar
|
2-bosqich
Asosiy bosqich
-
aqiqa)
|
Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzuning nazariy jihatlarini baholaydi.
1.1. Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligi tushuntirib beriladi.
1.2. Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni yoritiladi.
|
Tinglaydilar va javob beradilar
Tinglaydilar va tahlil qiladilar
Tinglaydilar va tahlil qiladilar
|
3.Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
|
3.1. Kichik guruhlarda mavzu mustahkamlaniladi.
3.2. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savollarni beradi
3.3. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
3.4. Talabalar baholanadi va baholar e’lon qilinadi
|
Talabalar berilgan savollarga javob beradilar
|
“Oilaviy burch va mas’uliyatning ijtimoiy va ma’naviy asoslari” ma’ruza  mashg’ulotining texnologik xaritasi

Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 50 – 60 gacha
|
Mashg’ulot shakli
|
Ma’ruza
|
Ma’ruza rejasi:
| -
Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida.
-
Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni.
|
O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalarga yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligini tushuntirish, ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rnini yoritish.
|
Pedagogik vazifalar:
-
Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligini tushuntirish;
-
Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rnini yoritish.
|
O‘quv faoliyati natijalari:
Talabalarga yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligini tushunib etadilar;
Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni yoritiladi.
|
Ta’lim berish usullari
|
Suhbat, kichik guruhlarda ishlash
|
Ta’lim berish shakllari
|
Ommaviy, kichik jamoada ishlash
|
Ta’lim berish vositalari
|
O‘quv qo‘llanma, proektor
|
Ta’lim berish sharoiti
|
O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012 - bet 14

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 14/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tayanch so‘z va iboralar: burch, axloq, ma’naviyat, insoniylik, meros, Vatan, atrof-muhit, nikoh, oila, er, xotin, ota, ona, farzand, to‘y, marosim, qarindosh, mahalla, shariat, barqarorlik, daromad, iqtisodiyot, ma’naviyat, ijtimoiy, siyosiy, mehr-muhabbat, munosabat.
Mavzuni mustahkamlashga oid savollar:
-
Oilaviy burch nima?
-
Ota-onaning farzand oldidagi va farzandning ota-oldidagi burchi nimalardan iborat?
-
Oilada kelinning qaynona-qaynota oldidagi farzandlik burchi haqida nimalarni bilasiz?
-
Insonlarning tevarak-atrofga va tabiatni muhofaza qilish burchini izohlang.
-
«Nikoh» so‘zining ma’nosi nima?
-
Nikohni qanday tuzgan ma’qul?
-
Bolalarni tarbiyalashning usul va yo‘llari nimalardan iborat?
-
Oila barqarorligining asosini nima tashkil qiladi?
-
Oilada bola ma’naviyatini shakllantirishning asosiy yo‘llari qanday?
|
| |
Protokol xavfsizligi - O‘zbеkiston rеspublikasi

|
O‘zbеkiston rеspublikasi
|
bet | 9/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #229378 |
Bog'liq Zaripov BMIProtokol xavfsizligi. Hisoblash qobiliyati, energiya iste’moli va sensorli tugun chegaralarining aloqa o‘tkazuvchanligi, maxfiylikni himoya qilish va identifikatsiyani boshqarishni hisobga olgan holda, SST’dagi har bir qatlam uchun mos keladigan va umumiy model bo‘lgan protokol xavfsizligi tizimi bo‘yicha tadqiqotlar o‘tkazilishi kerak. Bitta qatlam uchun yagona xavfsizlik yechimi samaraliroq yechim bo‘lmasligi mumkinligi sababli, xavfsizlikka yaxlit yondashuv tarmoqdagi umumiy xavfsizlikni ta’minlash uchun barcha qatlamlarni o‘z ichiga oladi. Uning maqsadlari xavfsizlik, uzoq umr va ulanish nuqtai nazaridan SST ish faoliyatini yaxshilashga qaratilgan. Uning printsipi shundan iboratki, xavfsizlikni ta’minlash xarajatlari ma’lum bir vaqtda baholangan xavfsizlik xavfidan oshmasligi kerak. Hozirgi vaqtda SST-larda maxsus qatlam xavfsizligini ta’minlash uchun ko‘plab usullar taklif qilinmoqda, masalan, tugunlarni xavfsiz uyg‘otish, o‘zgartirishdan himoya qilish, tarmoq qatlamlari uchun autentifikatsiya va shifrlash, dastur qatlamlari uchun jurnallar. Shunga qaramay, boshqa qatlamlar protokolini qanday tuzish va umumiy protokol xavfsizligi tizimini yaratish kelajakdagi asosiy tadqiqot masalasidir. Barcha xavfsizlik qatlamlarining mexanizmlarini birgalikda birlashtira oladigan umumiy model mavjud bo‘ladi. Qolganlari qatlam ishlamay qolsa ham SST-larni hujumdan himoya qila oladi. Ammo iqtisodiy samaradorlik va energiya samaradorligi kelgusi yillarda yanada katta tadqiqot muammolarini keltirib chiqarishi mumkin.
Xavfsizlik, energiyani tejash, samaradorlik, qulaylik va hokazolarga bo‘lgan ehtiyojlarni qondirish uchun shahar infratuzilmalarini kelgusida ekspluatatsiya qilish va boshqarish talab etiladi. Mavjud rejimda ma’lumotlar avtomatik ravishda to‘planadi va qo‘lda tahlil qilinadi, tegishli qarorlar va javoblar qabul qilinadi. Biroq, bu rejim endi qo‘llanilmaydi. Dinamik o‘zgarishlarga javob berishga tayyor bo‘lgan aqlli boshqaruvni amalga oshirish kerak. Birinchidan, SST dastur rejimi oddiy
idrokdan yopiq tsiklli boshqaruvga o‘tishi kerak. Masalan, aqlli transport dasturlarida shahar transportining muammosiz ishlashini ta’minlash uchun transport sharoitlari va svetoforlarni real vaqt rejimida sozlash bo‘yicha dinamik tahlil qilish kerak. Shunga qaramay, infratuzilmani nazorat qilish katta ahamiyatga ega, shuning uchun aqlli boshqaruvning xavfsizligi va ishonchliligini ta’minlash katta muammo bo‘ladi. Ikkinchidan, SST xizmat ko‘rsatish rejimi yagona va oldindan belgilangan rejimdan dinamik va shaxsiylashtirilgan rejimga o‘tishi kerak. Masalan, aqlli quvvatdan foydalanishda foydalanuvchining elektr energiyasiga bo‘lgan talabini ta’minlash va tarmoq ishlashi samaradorligini oshirish uchun konditsionerning harorati va yorug‘lik darajasini sozlash tarmoq oqimi yukiga, atrof-muhit sharoitlariga va shaxsiy imtiyozlarga muvofiq dinamik ravishda sozlanishi kerak. . Garchi atrof-muhitdagi o‘zgarishlarga muvofiq xizmatlarni dinamik ravishda ishlab chiqarish katta muammo bo‘ladi.
|
| |
Taqsimlangan joylashuv yechimi

|
Taqsimlangan joylashuv yechimi
|
bet | 7/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #229378 |
Bog'liq Zaripov BMITaqsimlangan joylashuv yechimi. Tarmoqqa kirishda taqsimlangan yechim topshiriq talabiga ko‘ra uzatish vazifalarini bir necha darajalarga ajratadi. Tarmoqning har bir qismi mahalliy tarmoqning ish sharoitlariga qarab, keng maydon va real vaqtda himoyani ta’minlash uchun turli darajadagi vazifalarni rejalashtiradi. Taqsimlangan yechim nisbatan yuqori mustahkamlikka ega, shuning uchun tarmoq qismlariga zarar yetkazilishi butun tarmoqqa ta’sir qilmaydi. Bundan tashqari, tarqatilgan yechim internet bilan bir xil tarzda amalga oshiriladi va shuning uchun mavjud veb bilan mos keladi va muammosiz rivojlanishi mumkin. Biroq, taqsimlangan yechimning mahalliy rejalashtirish strategiyasi umumiy istiqbolga ega emas va eng yaxshi umumiy qarorni qabul qilish qiyin. Taklif etilayotgan arxitektura 4-3-rasmda ko‘rsatilgan, bu keng maydonli uzatish tarmog‘i arxitekturasi bo‘lib, aqlli tarmoqda real vaqt rejimida mintaqalararo integratsiya va ma’lumotlarni
almashish mexanizmini o‘rnatadi. Ushbu arxitektura yetuk IP-ga asoslangan va IP- ning eng yaxshi xizmat ko‘rsatish modeli oddiy va o‘zgarmas, taqsimlangan algoritmlar uchun juda mos keladi.
Markazlashtirilgan joylashuv yechimi. Markazlashtirilgan yechim, umumiy nuqtai nazardan, keng tarmoqli tarmoqlardan tashkil topgan heterojen tarmoqlarni birlashtirilgan tarzda boshqaradi. Uzatish vazifalarining kechikishi, o‘tkazuvchanligi, ishonchliligi va boshqalar kabi ehtiyojlarni qondirish uchun markazlashtirilgan yechim aloqa resurslarini zaxiralaydi va turli xil heterojen tarmoqlarda birgalikdagi rejalashtirishni amalga oshiradi, bu umumiy yakuniy ishlash talablarini ta’minlaydi. Markazlashtirilgan yechim global rejalashtirishni yaxshiroq uzatish ishlashi bilan optimallashtirishi bilan ustundir. Shunga qaramay, murakkablik uning zaif nuqtasidir, shuning uchun uni faqat ma’lum hududlarda ma’lum xususiy tarmoqlarga o‘rnatish mumkin. Tanish va muvofiqlashtirishga asoslangan real vaqtda keng maydonli tarmoq quyidagicha taklif qilinadi. Heterojen tarmoqlarni hamkorlikda rejalashtirish vazifalarni uzatish uchun real vaqt talablariga muvofiq, tarmoqning ish holati to‘g‘risida ma’lumot olish uchun qatlamlararo zondlash orqali markazlashtirilgan tarzda amalga oshiriladi. Yechim murakkab va kuchli izchillikni talab qiladigan umumiy tarmoq boshqaruviga e’tibor qaratish, uni markazlashtirilgan tarzda moslashtirishdir.
|
| |
Semantik ifodalash - O‘zbеkiston rеspublikasi

|
O‘zbеkiston rеspublikasi
|
bet | 8/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #229378 |
Bog'liq Zaripov BMISemantik ifodalash va qayta ishlash. Semantik texnologiya so‘nggi yillarda axborot texnologiyalaridagi eng muhim tadqiqot sohalaridan biri bo‘lib, asosan tarmoqlar orqali bilim almashish va almashish uchun katta umidlar va talablar tufayli. SST ma’lumotlari bo‘yicha semantik tadqiqotlar, ayniqsa SSTning rivojlanishi va Internetning an’anaviy kontseptsiyasidan sezgir qatlam qurilmalarigacha kengayishi bilan dolzarb mavzuga aylanadi. SST semantik tadqiqotlari sensor tugunlari tomonidan qabul qilinadigan fizik dunyoning semantik tasviriga qaratilgan. Qisqacha SST semantikasi sensor tugunlari tomonidan qabul qilinadigan ma’lumotlarning ma’nosi yoki ma’nosini anglatadi, bunda asosiy ma’lumotlardan yaxshiroq foydalanish mumkin. Semantik SST tadqiqoti semantik vebda paydo bo‘lgan. Mavjud veb-kontent tuzilmagan va yarim tuzilgan matnga
ustunlik beradi. Semantik veb Internetdagi ma’lumotni to‘g‘ri aniqlangan ma’noga ega bo‘lishiga qaramasdan, u kompyuterlar va odamlar o‘rtasidagi yaxshi hamkorlikni ta’minlashga qaratilgan. Biroq, SST muhiti - bu ma’lumotlarning mazmuni Internetdan butunlay farq qiladigan sensorli tugun bo‘lib, SST tugunlarining semantik ma’lumotlarini SST ilovasiga moslashtirish uchun ilmiy tadqiqot institutlari va standartlashtirish tashkilotlari tegishli echimlarni ilgari surdilar.
1.4-rasm. Bog‘lanish qatlami xavfsizlik protokollari
Simsiz sensor tarmoqlarining xavfsizlikni ta’minlash. Hozirgi vaqtda SSTlar fizik shaxslarning infratuzilmasini axborot tarmog‘i bilan mustahkam bog‘laydi. Infratuzilmaga (energetika, transport, kimyo zavodi va milliy xavfsizlik kabi) virus tahdidlari bilan zarar yetkazilishi aql bovar qilmaydigan oqibatlarga olib keladi. SST odatda turli xil xavfsizlik tahdidlariga ko‘proq ta’sir qiladi, chunki boshqarilmaydigan uzatish vositasi boshqariladigan uzatish muhitiga qaraganda xavfsizlik hujumlariga ko‘proq moyil. TSP muammolari boshidanoq e’tiborga olinishi kerak. SST duchor bo‘lgan tahdidlarni faqat qisman tarmoq xavfsizligi texnologiyalari bilan hal qilish mumkin. Sybil, Dos va anormal tugunlar kabi murakkab hujum shakllaridan himoya qilish qoniqarli emas. SST-larda TSPning
maqsadi ma’lumotlar va resurslarni hujumlar va noto‘g‘ri xatti-harakatlardan himoya qilish bo‘lganligi sababli, ushbu maqsadni amalga oshirish uchun mumkin bo‘lgan talablar mavjudlik, avtorizatsiya, autentifikatsiya, anonimlik, maxfiylik, yangilik, yaxlitlik, tugunlarni himoya qilish, rad etmaslik kabi juda katta.
|
| |
Kam quvvatli keng diapazondagi tarmoqlar (LPWAN)

|
Kam quvvatli keng diapazondagi tarmoqlar (LPWAN)
|
bet | 3/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #229378 |
Bog'liq Zaripov BMIKam quvvatli keng diapazondagi tarmoqlar (LPWAN). LPWAN-larda ishlaydigan IoT qurilmalari kamdan-kam hollarda va uzoq masofalarga kichik ma’lumotlar paketlarini yuboradi. Ushbu turdagi simsiz tarmoq uyali ulanishning dastlabki qiyinchiliklariga javoban ishlab chiqilgan. LPWAN tarafdorlari uni Wi-Fi va Bluetooth-ga qaraganda uzoqroq masofaga joylashtirishadi, lekin uyali aloqadan kamroq quvvat sarflaydi. Sigfox Fransiyada birinchi LPWAN tarmog‘ini qurdi va uning o‘sishining harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi.
Ushbu toifadagi mashhur va tez-tez ishlatiladigan IoT tarmoq protokoli LoRa (uzoq masofali) aloqa tarmog‘ida ishlaydigan LoRaWAN (uzoq masofali simsiz tarmoq) hisoblanadi . LoRaWAN-ning IoT qurilmalari uchun afzalliklari uning kam quvvat talabi va nisbatan arzon chipsetlardir. Bundan tashqari, qulay sharoitlarda uzoq masofali tarmoqda ishlaydigan yagona tayanch stansiya yoki shlyuz juda katta hududga xizmat ko‘rsatishga qodir - zich shaharlarda bir necha kilometr va qishloq joylarda 15-30 kilometrgacha.
4. Mesh tarmoqlari. Mesh tarmoqlari eng yaxshi ulanish konfiguratsiyasi bilan tavsiflanadi - komponentlar bir-biri bilan qanday bog‘lanadi. To‘rli tarmoqlarda barcha sensor tugunlari shlyuzga erishish uchun ma’lumotlarni bir-biri bilan taqsimlash uchun hamkorlik qiladi. (Yulduzli topologiya, aksincha, barcha sensor tugunlari markaziy markaz bilan aloqa qiladigan joy.)
Zigbee IoT simsiz tarmoq texnologiyasiga misoldir. Mesh tarmoqlari juda qisqa diapazonga ega va bino ichida qo‘shimcha sensorlar yoki ilovangizning ehtiyojlarini qoplash uchun takrorlagichlardan foydalanishni talab qilishi mumkin. Bundan tashqari, ushbu tarmoqlarning aloqa qilish usullarining tabiati yuqori quvvat sarfiga olib kelishi mumkin, ayniqsa sizga tezkor xabarlar kerak bo‘lsa, masalan, aqlli yoritish ilovasi uchun. (Faqat vaqti-vaqti bilan ma’lumot yangilanishini talab qiluvchi IoT ilovalari kamroq quvvat sarflaydi.) Shu bilan birga, tarmoq tarmoqlari ham ancha mustahkam, ma’lumotlarni jo‘natishning eng tez va ishonchli yo‘llarini topa oladi va o‘rnatish oson, bu ularni bino ichida mashhur tanlovga aylantiradi. foydalanish.
Hozirda ustunlik uchun kurashayotgan ikkita uyali IoT simsiz protokollari LTE-M va Narrowband IoT (NB-IoT). LTE-M - bu IoT ulanishi uchun yaxshi imkoniyat yaratilgan. Bundan tashqari, LTE-M tarmoqlari AQShda allaqachon mavjud, ya’ni siz bugungi kunda ushbu imkoniyatdan foydalanishni boshlashingiz mumkin. NB-IoT LTE-M dan biroz arzonroq va batareya quvvatini kam sarflaydi, ammo NB-IoT yechimini ishonchli tarzda joylashtirish uchun hali hamma joyda qamrov yetarli emas.
|
| |
SIMSIZ SENSOR TARMOQLARGA ASOSLANGAN IoT TIZIMLARI

SIMSIZ SENSOR TARMOQLARGA ASOSLANGAN IoT TIZIMLARI
IoT texnologiyasida qo‘llaniladigan tarmoq texnologiyalari
Uyali tarmoqlar IoT qurilmalari bilan aloqa o‘rnatishga imkon berish uchun smartfonlar kabi bir xil mobil tarmoqlardan foydalanadi. Ushbu tarmoqlar dastlab smartfonlar kabi quvvat talab qiladigan qurilmalar uchun ishlab chiqilganligi sababli, ular har doim ham IoT qurilmalari uchun eng mos deb hisoblanmagan. Oxir- oqibat, uyali aloqa sanoati IoT-dan foydalanish holatlari uchun ko‘proq mos keladigan yangi texnologiyalarni ishlab chiqdi (1.1-rasm). Bugungi kunda ushbu turdagi simsiz tarmoq juda mashhur bo‘lib, IoT ulanishining ishonchli va xavfsiz usuli hisoblanadi. Uyali aloqa xizmati AQShning aksariyat joylarida mavjud va bu turdagi tarmoq juda katta maydonni qamrab oladi. Biroq, uyali ulanish ko‘pincha kuzatuv sensorlariga muhtoj bo‘lgan joylarda, masalan, kommunal shkaflar, lift shaftalari, podvallar va hokazolarda mavjud emas. Boshqa IoT simsiz texnologiyalari klassi, LPWAN, bu joylarga yaxshiroq mos kelishi mumkin.
1.1-rasm. IoT-ni qo‘llab-quvvatlashning umumiy konsepsiyasi
Mahalliy va shaxsiy tarmoq tarmoqlari (LAN/PAN). Qisqa masofalarni qamrab oladigan tarmoqlar shaxsiy tarmoq (PAN) va mahalliy tarmoqlar (LAN) deb ataladi. PAN va LAN tarmoqlari ancha tejamkor hisoblanadi, lekin ma’lumotlarni uzatish ba’zan ishonchsiz bo‘lishi mumkin.
Odatda IoT ulanish yechimlariga kiritilgan simsiz shaxsiy va mahalliy tarmoq texnologiyalari WiFi va Bluetooth hisoblanadi. Wi-Fi mahalliy muhitda ishlaydigan ilovalar uchun yoki kattaroq tarmoqqa birlashtirilgan bir nechta kirish nuqtalari mavjud bo‘lsa, tarqatilgan sozlamalarda ishlatilishi mumkin. Wi-Fi-ning bir salbiy tomoni shundaki, u faqat signal kuchli bo‘lsa va kirish nuqtasiga yaqin bo‘lsa ishlaydi. Bundan tashqari, Wi-Fi odatda odamlar o‘ylagandan ko‘ra ko‘proq quvvat talab qiladi, lekin uni quvvatni biroz tejaydigan tarzda ishlatish mumkin (masalan, qurilmangiz ma’lumotlarni yuborish uchun vaqti-vaqti bilan ulanadi, keyin yana uyqu rejimiga o‘tadi).
Bluetooth Low Energy (BLE) - bu energiya tejamkorroq simsiz tarmoq protokoli – agar siz doimiy ravishda maʼlumot olmasangiz, BLE bilan ishlaydigan bitta batareya besh yilgacha xizmat qilishi mumkin. Biroq, Wi-Fi bilan solishtirganda, u uzatish sekiYRoq va jo‘natish qobiliyatiga ega bo‘lgan ma’lumotlar miqdori cheklangan.
WiFi ham, Bluetooth ham ko‘p hollarda ulanishi oson, garchi WiFi xavfsizlik muammolariga ega bo‘lsa-da, ularni yengish qiyin.
|
– rasm. Quyosh batareyasining umumiy ko„rinishi

I
um
= I
1
= I
2
= I
3
= … = I
n
= const
Parallel ulanganda esa, kuchlanish o„zgarmas bo„lib, bitta element hosil
qilgan kuchlanish qiymatiga teng, umumiy tok kuchi har bir elementdan oqib
o„tayotgan tok kuchlari yig„indisiga teng bo„ladi, ya‟ni:
U
um
= U
1
= U
2
= U
3
= … = U
n
= const
I
um
= I
1
+ I
2
+ I
3
+ … + I
n
Aralash ulashda U
um
va I
um
lar yuqoridagi formulalarni zanjir qismlariga
qo„llash orqali aniqlanadi.
Bugungi kunda Quyosh batareyalarining qo‘llanilish sohalari

1.4. Bugungi kunda Quyosh batareyalarining qo‘llanilish sohalari. Bugun kunda Quyosh batareyalarining qo„llanilish sohalari juda keng bo„lib,
ulardan ayrimlarini ko„rib chiqamiz:
Quyosh elementi yordamida qo„l telefonlarni zaryadlash qurilmasi. Qurilma kichik hajmga ega bo„lib, ketma – ket ulangan bir qancha quyosh
elementlaridan tashkil topgan. Tushayotgan yorug„lik energiyasi intensivligi
qancha yuqori bo„lsa fotoelementlarda quvvat shuncha katta bo„ladi. Bunda asosiy
parametrlaridan hisoblangan salt yurish kuchlanishi U
xx
= 5 V va qisqa tutashuv
toki I
qt
= 500 mA maksimal qiymatlarni tashkil qiladi. Bundan kelib chiqadiki,
maksimal quvvat P = U ∙ I = 5 ∙ 500 = 2,5 W ni tashkil etadi. Qo„l telefonlarini
zaryadlovchi qurilmalar 2,5 – 10 W oraliqda bo„lib, asosan klaviaturali nokia
telefonlari 2,5 W quvvatda zaryadlanadi. Smartfon telefonlar esa 10 W quvvatli
zaryadlash qurilmalarida zaryadlanadi. Quyosh nurlari Quyosh batareyasiga
tushadi. Bunda batareya yuzini quyosh nurlariga tik qilib qaratib qo„yish va
foydalanish jarayonida vaqti – vaqti bilan Quyosh nurlari tik tushishi ta‟minlab
turish kerak. Batareyada hosil bo„lgan kuchlanish to„g„ridan – to„g„ri telefonlarni
zaryadlash qurilmasi “USB”ga uzatiladi (1.4.1 – rasm).
1.4.1 – rasm. Quyosh elementi yordamida qo„l telefonlarni zaryadlash qurilmalaridan biri.
Quyosh elementi yordamida ishlaydigan audioplayer va fonar.
Ushbu qurilma Quyosh elementi yordamida audioplayer va unga o„rnatilgan
fonarni bemalol zaryad bilan ta‟minlay oladi. U ochiq havoda elektr energiyani
o„zida to„playdi. Unda radio ham o„rnatilgan bo„lib, musiqaga bo„lgan ehtiyojni
to„laqonli ravishda qondira oladi. Uning qo„shimcha zaryadlash qurilmasidan
kundalik hayotimizda zarur bo„lgan kichik quvvatli elektr tokidan foydalanish
mumkin (1.4.2 – rasm).
"science and innovation" xalqaro ilmiy jurnali axborot xati

"science and innovation" xalqaro ilmiy jurnali axborot xati
Download
483,46 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
30.12.2023
Hajmi
483,46 Kb.
#129122
Download
483,46 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
"science and innovation" xalqaro ilmiy jurnali axborot xati
Download
483,46 Kb.
Matnni ko'rish
joylash.
 
5. Tayyor mahsulot, bo‘sh idishlar, chiqindilarni transpor-

|
joylash.
5. Tayyor mahsulot, bo‘sh idishlar, chiqindilarni transpor-
|
bet | 2/3 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 41 Kb. | | #154878 |
Bog'liq Mavzu Taqsimot logistikasi Reja-fayllar.orgjoylash.
5. Tayyor mahsulot, bo‘sh idishlar, chiqindilarni transpor-
lirovka qilish.
Taqsimot logistikasi vazifalarining tarkibi ikki darajaga: ichki
Taqsimot logistikasi vazifalarining tarkibi ikki darajaga: ichki
\.i tashqi vazifalarga bolinadi. Ichki taqsimot logistikasi korxona
iliuajasida quyidagi masalalarni hal etadi:
1. Buyurtma qabul qilib, uni bajaradi.
2. Sotuv jarayonini rejalashtiradi.
1 O'ram turini tanlaydi, komplektlash bo'yicha qaror qabul
qiladi, shuningdek, jo‘natishdan aw a] bajarilishi zarur boigan
o|u-ratsiyalami tashkil etadi.
4. Mahsulotni joliatishni tashkil etadi.
5. Yetkazib berish va transport orqali jo‘natish nazoratini
tashkil qiladi.
Logistik tizimda strategiya qanday tuziladi?
Logistik tizimda strategiya qanday tuziladi?
Tashqi muhit beqarorligi oshgani sari korxonalarni strategik boshqarishga zarurat shunchalik ortadi. Strategik boshqarishga natijalar bo‘yicha boshqarish deb qarash mumkin. Strategik boshqarishning isbotga muhtoj bolmagan haqiqati:
omon qolish va muvaffaqiyatli rivojlanish uchun korxona rahbarinyati tez va raqibona harakat qilishi kerak. Faqat shundagina korxona talab va turli bozor imkoniyatlari o‘zgaruvchanligiga muvofiq bo'la oladi. Strategiya belgilangan maqsadlarga erishish
uchun tanlangan asosiy harakatlar tarzini ta’riflab beradi. Logistik strategiya korxona resurslarini muvofiqlashtirish va taqsimlash vo‘li bilan belgilangan maqsadlarga erishish uchun zarur boigan harakatlarning umumlashtirilgan modelini ifodalaydi.
Logistikani strategik boshqarish — bu korxonaning logistik ti/irni oldiga qo‘yilgan maqsad va vazifalari, korxona va tashqi muhitning o‘zaro munosabatlarini saqlash bilan bog‘liq faoliyat. Ular korxona maqsadiga erishishi uchun imkon beradi, ichki
Logistikani strategik boshqarish — bu korxonaning logistik ti/irni oldiga qo‘yilgan maqsad va vazifalari, korxona va tashqi muhitning o‘zaro munosabatlarini saqlash bilan bog‘liq faoliyat. Ular korxona maqsadiga erishishi uchun imkon beradi, ichki
|
| |
Sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti

OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
Intellektual tizimlar va kompyuter texnologiyalar fakulteti
Dasturiy injiniring kefedrasi
70610100 – «KOMPYUTER ILMLARI VA DASTURLASH TEXNOLOGIYALARI» MUTAXASSISLIGI
I-bosqich magistranti
Nazarov Javohirjon Nazirjon oʻgʻlining
2022-2023 oʻquv yilida bajargan
ILMIY FAOLIYAT
toʻgʻrisida
(II semestr uchun)
H I S O B O T
SAMARQAND – 2023
Ilmiy tadqiqot mavzusi: “Oʻzbek tilidagi soʻzlarni turkumlarga tasniflash algoritmlari va dasturiy majmuasi”
2022-2023 OʻQUV YILIDA BAJARILGAN ILMIY-TADQIQOT ISHLARI
II – semetr davomida men ilmiy tadqiqot mavzusi boʻyicha bir qancha ishlarni amalga oshirdim. E.A.Begmatov ning “Oʻzbek ismlari ma’nosi” kitobidan ismlarni m’lumotlar bazasini shakllantirdik. Chunki bu bizning taqiqot ishimizning bir boʻlagi hisoblanadi. Suyun Qorayev ning “Oʻzbekiston viloyatlari toponimlari” kitobidan viloyat nomlari, shahar nomlari, tuman nomlari, markaz nomlari, qishloq nomlari, koʻcha nomlari, tepaliklar nomlari va boshqa joy nomlarini m’lumotlar bazasini shakllantirdik.
Tatqiqot sohasida nazariy ma’lumotlar, turli adabiyotlar, maqolalar va tezislarni oʻrganib chiqdik.
Biz daryo.uz saytidagi malumotlarni POS tagging qilib chiqdik.
1)O‘zbekistonda (ot) to‘qimachilik (ot) mahsulotlarini (ot) eksport (ot) qiluvchilar (ot) uchun (ko’makchi) kreditlar (ot) hajmi (ot) ikki baravarga (son) oshiriladi (fel)
2)“To‘qimachilik (ot) sanoatini(ot) moliyaviy (sifat) qo‘llab-quvvatlash (fel) bo‘yicha (ko’makchi) qo‘shimcha (sifat) chora-tadbirlar (ot) to‘g‘risida (ko’makchi)”gi president (ot) farmoni (ot) qabul qilindi(fel), deb (ko’makchi) xabar beradi (fel) “Norma”.
Ilmiy ishimiz doirasida chet tilida yozilgan maqolalarni ko’rib chiqdik.
“An extensive review of tools for manual annotation of documents” maqolasidan o’zimizga tegishli qismlarini o’rganib chiqdik.
Biz E.A.Begmatov ning “Oʻzbek ismlari ma’nosi” kitobidan ismlarni m’lumotlar bazasini shakllantirdik.
Suyun Qorayev ning “Oʻzbekiston viloyatlari toponimlari” kitobidan viloyat nomlari, shahar nomlari, tuman nomlari, markaz nomlari, qishloq nomlari, koʻcha nomlari, tepaliklar nomlari va boshqa joy nomlarini m’lumotlar bazasini shakllantirdik.
POS teglash vositalarini afzalliklarini ko’rib chiqdik.
Biz fe’l so’z turkumini aniqlovchi dasturni o’rganib chiqdik.
Ilmiy rahbar: t.f.n, dots. Qobilov.S.S ______________
Kafedra mudiri: PhD, dots. Yusupov O.R. ______________
|
Quyosh elementlarini tayyorlash texnologiyalari

1.3. Quyosh elementlarini tayyorlash texnologiyalari. Yuqori samarali Quyosh elementlari tayyorlash, yarimo„tkazgichli
materiallarning xususiyatlariga bog„liqdir. Haqiqatdan, Quyosh elementi ideal
effektivligi (harorat T=300 K uchun) man qilingan soha kengligining o„zgarishiga
nisbatan olinganda yer sharoiti uchun maksimal F.I.K man qilingan soha kengligi
E
g
≈ 1,4 eV ga teng bo„lgan yarimo„tkazgichga to„g„ri keladi. Bu tenglikni taqriban
qanoatlantiradigan materiallar jumlasiga Si, InP, GaAs, CdTe, AlSb, hamda Α
3
B
5
,
Α
2
B
6
yarimo„tkazgichlar asosidagi qattiq qotishmalar kiradi.
Quyosh elementi materiali o„ta yuqori darajada toza bo„lishi zarur, ya‟ni
99,99 % gacha. Yarimo„tkazgichli materiallarni o„stirish usulini tanlash ularning
fizik va kimyoviy xususiyatlarini o„rganishga bog„liqdir. Agar moddaning erish
harorati yuqori, kimyoviy aktiv va bug„ bosimi katta bo„lsa, bunday moddalar
kristallini o„stirish juda qiyin. Yarimo„tkagich materiallarni o„stirishning bir necha
usullari mavjud bo„lib, ulardan asosiylari jumlasiga quyidagilar kiradi:
Toza moddalardan va legirlangan kirishmali o„ta to„yingan eritmalardan
o„stirish;
Eritmalardan o„stirish;
Bug„ fazasidan o„stirish.
Stexiometrik tarkibdagi suyuq fazadan kristallarni o„stirish usullari 2 ga
bo„linadi. Tigyel yordamida o„stirish usullari va tigyelsiz usullar. Bu usul bir necha
ko„rinishga bo„linadi. Jumladan, yo„naltirilgan kristallizatsiya usuli, «gorizontal»
va «vertikal» Bridjmen usuli, sohali eritish usuli va Choxralskiy usuli. [3]
Bu usullarning asosini issiqlikni yo„naltirilgan holda uzatish tashkil qiladi.
Bunga misol tariqasida 1.3.1 – rasmda Choxralskiy usuli keltirilgan.
Sohali o‘stirish (1.3.2 – rasmga qarang). Bu usulning Bridjmen usulidan
farqi shundaki, bu usulda ikkita pech ishlatiladi, biri harorati T
er
, ikkinchisi
harakatchan konstruksiyali qisqa zonali harorati T>T
er
. Bu usulda erigan modda
tigyel devorlari bilan kamroq kontaktda bo„lgani uchun o„stirilayotgan kristall
kamroq ifloslanadi. Eriyotgan va erigan soha qalinligini va uning siljish tezligini
o„zgartirish imkoniyati mavjud. Shuning uchun bu usul yarimo„tkazgich
materiallarni yaxshiroq tozalash imkoniyatini beradi.
– rasm. Quyosh elementlarni guruhlarga birlashtirish sxemasi. a) – parallel ulash, b) –

Bu jarayon elektron – kovak juftlari generatsiyasi deyiladi. Agarda elektron va
kovaklar hosil bo„lish jarayoni berkituvchi qatlamga yaqin sohada amalga oshsa,
berkituvchi qatlam elektr maydoni tufayli elektronlar “ n ” sohaga tomon, kovaklar
esa “p” sohaga tomon o„tkazib tashlanadi. Bu hodisa tok tashuvchilarning “p – n”
kontaktida
ajralishi (
saralanishi) deyiladi. Bu hodisa tufayli “p” yarimo„tkazgich
musbat, “n” yarimo„tkazgich esa manfiy zaryadlanadi (1.2.2 – rasm).
Natijada, yarimo„tkazgichning “p” va “n” sohalari orasida potensiallar farqi,
ya‟ni, elektr yurituvchi kuch vujudga keladi. Bunday “p – n” o„tish
fotoelement
yoki
Quyosh elementi deyiladi.
Ma‟lum bir yarimo„tkazgich asosiga qurilgan Quyosh elementi uchun EYuK
qiymati yorug„lik intensivligiga hamda elektron kovak juftlari hosil bo„layotgan
soha “p – n” o„tishga qay darajada yaqinligiga bog„liq. [7]
Chunki, berkituvchi qatlamdan uzoq masofada generatsiyalangan elektron –
kovak juftlari “p – n” o„tishga yetib kelgunlariga qadar rekombinatsiya tufayli
yo„qolib qoladilar, ya‟ni elektron “o„z o„rni”ga (kovakka) tushib bog„langan
holatga o„tadi va tok tashishda yoki EYuK hosil bo„lish jarayonida ishtirok eta
olmaydi.1.2.3 – rasmda esa Quyosh batareyasining ishlash prinsipi berilgan.
– rasm. Quyosh elementi yordamida ishlaydigan audioplayer va fonar

1.4.3 – rasm. Quyosh elementlari yordamida ko„chalarni yoritish tizimlari.
Quyosh elementi yordamida uylarni elektr energiya bilan ta‟minlash.
Quyosh batareyalari yordamida uylardagi
maishiy texnika asboblari
jamlanmasi elektr energiyasi bilan ta‟minlanadi. Shunga ko„ra
maishiy texnika
asboblari iste‟mol qiladigan elektr energiyasiga mos ravishda, Quyosh batareyalari
tanlanadi. Bu esa uzluksiz elektr energiyasiga ulanish demakdir.
Ushbu bitiruv
malakaviy ishida aynan shu mavzuni yoritib berish va u bilan bog„liq bo„lgan
hisob – kitoblar maqsad qilib olingan (1.4.4 – rasm).
1.4.4 – rasm. Quyosh elementi yordamida uylarni elektr energiya bilan ta‟minlash.
Quyosh elementi yordamida harakatlanuvchi avtomashina.
1.4.5 – rasmdagi bu avtomobil to„liq Quyosh energiyasi orqali quvvat oladi.
Bunga sabab, uning old korpusida o„rnatilgan Quyosh batareyalaridir. Italyan
olimlarining mahsuloti sanalgan bu avtomobil va undagi g„oya “Hy Solar Kit” deb
nom oldi. Quyosh energiyasini to„plash uchun mo„ljallangan panel yo„ldagi
harakatni bevosita ta‟minlay olish imkoniyatiga ega
va avtomobil dvigatellarini
soatiga 2 kW energiya bilan to„ldiradi. “Quyosh energiya to„plash texnikaning eng
katta yutug„i va shu sohadagi haqiqiy inqilob bo„ldi”
deydi mutaxassis Solarne
universiteti professori Gianfranco Rizzo. Bu avtomobillarning narxi 3 000 euro ni
tashkil etadi. G„oya o„z
samarasini berdi, Yevropa ko„chalarida
bu turdagi
avtomobil tez suratlarga ko„payishi ajab emas. Bu avtomobillar nafaqat Quyosh va
elektr
toki bilan quvvat olib, yo„lda ma‟lum muddat harakat qila oladi.
Shuningdek, o„zida zaxira quvvat to„play olish qobiliyatiga ham egadir.
– rasm. Yorug„lik tushirilgan holatda p – n o„tishning energetik sxemasi

energiyasini elektr energiyasiga aylantirib bera olish xususiyatlariga ta‟sir qiluvchi
parametrlardan biri – man qilingan zona kengligi
E
g
ni bilish kerak. [2]
Ma‟lumki, elektron – kovak juftini hosil qilish uchun energiyasi
E
g
ga teng
yoki undan katta bo„lgan foton yutilishi kerak, ya‟ni:
hν = E
g
, (1.2.1)
bunda
E
g
dan kichik bo„lgan energiyali fotonlar valentlik zonasidan
o„tkazuvchanlik zonasiga elektron chiqara olmaydi. Eng yaxshi yarimo„tkazgichlar
E
g
= 1,1 – 1,5
eV bo„lgan yarimo„tkazgichlar bo„lib hisoblanar ekan. Agar
atmosferaning ta‟siri juda kichik deb ko„rilsa,
J
p
P, Ga As va
Cd Te lar Quyosh
batareyasini tayyorlash uchun eng yaxshi yarimo„tkazgichlar bo„la oladilar. Lekin
atmosferaning ta‟siri ortishi bilan bularga qaraganda kremniy
(Si) afzalroq bo„lib
qoladi. [2]
Quyosh elementining asosiy parametrlardan biri bo„lgan foydali ish
koeffitsiyenti, Quyosh elementi chiqishidan ajraluvchi maksimal quvvatning
element yuzasiga tushuvchi nurlanish quvvatiga nisbati bilan aniqlanadi:
η = χ ∙ ( I
qt
U
xx
/ E S ) (1.2.2)
bu yerda I
qt
– qisqa tutashuv toki; U
xx
– salt yurish kuchlanishi, ya‟ni “p – n” o„tish
uchlari ochiq bo„lgan holdagi potensiallar farqi; E – yoritilganlik, lyuksmetr
yordamida aniqlanadi; S – Quyosh elementining aktiv yuzasi;
χ – ichki kvant
chiqishi deb atalib, yorug„lik tufayli generatsiyalangan elektron – kovak
juftlarining qancha qismi berkituvchi qatlamga yetib kelib unda saralanganini
ko„rsatuvchi doimiy. [7]