Sabzi va kartoshkani saqlashning texnologik parametrlari, 9-jadval

|
Sabzi va kartoshkani saqlashning texnologik parametrlari, 9-jadval
|
bet | 6/6 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 42,6 Kb. | | #249479 |
Bog'liq Mavzu Mevalarni boshqariladigan gaz muhitida saqlash reja Meva-www.fayllar.orgSabzi va kartoshkani saqlashning texnologik parametrlari, 9-jadval
t/r
|
Ko’rsatgichlar
|
O’lchov birligi
|
Miqdori
|
1
|
Saqlash harorati
|
OS
|
2-3
|
2
|
Havoning nisbiy namligi
|
%
|
90-95
|
3
|
Havoning tarkibi:
|
%
|
100
|
3.1
|
Azot
|
%
|
79
|
3.2
|
Kislorod
|
%
|
6-11
|
3.3
|
Karbonat angidrid
|
%
|
10-15
|
Ushbu jadvalda keltirilgan texnologik parametrlar sabzi va kartoshkani gazli muxitda saqlash uchun optimal bo’lgan ko’lam ekanligi aniqlandi. Buning isboti tariqasida bizlar yuqoridagi parametrlarga mos keladigan gazli muhitda kartoshkani saqlab ko’rdik. Natijada bunday sharoitda saqlangan kartoshkaning nobudgarchiligi kamayib, saqlanish muddati ancha uzayganligini kuzatdik.
Bu ko’rsatkichlarni quyidagi jadvalda ko’zatish mumkin. 10-jadval
t/r
|
Ko’zatish vaqti
|
Nobud bo’lish miqdori(%)
|
Gazli muhitda saqlash
|
Oddiy usulda saqlash
|
1
|
Sentyabr
|
100
|
100
|
2
|
Noyabr
|
96
|
94
|
3
|
Dekabr
|
95
|
86
|
4
|
Yanvar
|
91
|
60
|
5
|
Fevral
|
90
|
20
|
6
|
Mart
|
85
|
-
|
7
|
May
|
65
|
-
|
Yuqoridagi jadvaldan ko’rinib turibdiki, sabzi va kartoshkani jadvalda aks ettirilgan parametrlarga mos keladigan gazli muhitda saqlash nafaqat maxsulotning nobudgarchiligini kamaytiribgina qolmay, balki uning saqlanish sifatini ham yaxshilaydi.
Xulosa qilib aytganda, bu usul sabzavotlarni saqlash uchun zarur bo’lib, shu yunalishda faoliyat kursatayotgan korxonalarni iqtisodiy samaradorligini oshirishga imkon beradi.
6.3. Meva va sabzavotlarni konservantlar qullab saqlash va uni takomillashtirish.
Sabzavot va mevalarning ishonchli konservalanishini ta’minlashda, ya’ni antiseptik ta’sir etib, mikroorganizmlarni yuqotishda foydalaniladigan ko’plab kimyoviy konservantlar mavjud, ammo bu moddalarning aksariyat qismi inson organizmi uchun zarali bo’lib, faqat ba’zilarini ishlab chiqarishda foydalanishga ruxsat etiladi. Antiseptik birikmalar ichida oziq-ovqat maxsulotlarining tabiiy komponentlari sirka kislotasi to’g’risida oldingi bo’limlarda tuxtalgan edik. Mamlakatimizda kimyoviy konservantlardan cheklangan miqdorda – sulfit, benzoy va sorbin kislotalari hamda ularning turlari qullaniladi. Bundan tashqari ba’zi modda va antibiotiklarning ta’siri o’rganilmoqda. Ularning oziqovqatlardagi miqdori tibbiyot yuli bilan tekshirilgandan keyin me’yori belgilanadi.
Sulfidlash. Oltingugurt kislotasini antiseptik xususiyatiga asoslangan sulfidlashda meva sabzavot konservalarining buzilishini (mog’orlash va boshqalar) chaqiruvchi barcha gurux mikroorganizmlarni rivojlanishi tuxtatiladi. Oltingugurt kislotasining harakati mikroorganizmlarning oksidlanish, tiklanish, fermentlarning faol guruxlarini ximoyalash va protoplazmalar tuzilishini o’zgarishiga asoslangan bo’lib, natijada ular halok bo’ladi. Sulfid kislotasi sabzavot va mevalardagi monoqandlar bilan uzviy bog’langan bo’ladi. Sulfitasiyani konservalash samarasi nordonlikka bog’liq. Shuning uchun faqat nordon xom ashyo sulfidlanadi. Bundan tashqari sulfidlangan nordon xom ashyodan qizdirish natijasida sulfid angidrid yengil uchib ketadi. Oltingugurt angidridi konserva korxonalariga suyultirilgan xolatda, balonlarda keltiriladi. Uning atmosfera bosimi ostidagi harorat -10O. Harorat ko’tarilishi natijasida bosim ortadi, Shu sababli balonlarni salqin joyda saqlagan ma’qul. Oltingugurt angidrid zaxarli bo’lib, uni qullashda extiyotkorlik talib qilinadi. Shuning uchun ishchilarda protivogaz yoki raspirator bo’lishi shart. Suyuq oltingugurt angidridini to’g’ridan to’g’ri sulfidlanadigan maxsulotga yuborish mumkin. Uning miqdori sulfitometr yordamida muljallanadi. Angidridning ishchi aralashmasini yuzaga keltirishdan dastlabki tayyorlash usuli qullaniladi. Buning uchun gaz rezina shlang orqali og’zi yopiq xajmga, masalan, sovuq suvli bochkaga o’tkaziladi. Sovuq suvdan foydalanishdan maqsad haroratni tushirishdir. Chunki harorat ko’tarilsa, angidridning aralashishi pasayadi. Masalan, 20O u 11,5% ni tashkil qiladi. Amalda 4-6% li aralashmalar ishlatilib, unda angidrid uchi ketib, isrof bo’lishdan holi etiladi. Maxsulotga yuborilayotgan ishchi angidrid aralashmasining so’nggi quvvati 0,12-0,2% oralig’ida bo’lishi kerak. Agar gazli oltingugurt angidrid ballonidan qullanilsa, me’yorlash tarozi yoki sulfitometr yordamida 1kg meva yoki rezavor meva uchun 1,5-2 g olinadi. Yirik rezavorlarda odatda suyuq angidrid (1 t xom ashyoga 2 kg) ishlatiladi. Sulfidlangan yarim fabrikatlar 10O dan past haroratda saqlanadi. Keyinchalik qayta ishlash uchun qaynatiladi. Bunda desulfidlash ruy berib, angidrid uchib ketadi. Uning miqdori tayyor murabbo, quritilgan mevalar, marmelad, povidlo, sharbat va musallaslarda 100mg/kg dan oshmaydi. Sulfidlangan yarim fabrikatlardan bolalar uchun taomlar ishlab chiqarilmaydi. Quruq sulfidlashni, masalan urug’li mevalar uchun qullash mumkin. Mevalar qutilarda zich berkitiladigan xonalarda saqlanadi. Bunda oltingugurt angidridi kameralarga balonda yoki kuchma uchoqlarda yoqiladi (1t mevada 2 kg). Dudlatish davomiyligi 10-20 soat. Dudlatilgan mevalar rangini yo’qotadi, birmuncha yumshaydi, bo’linganda etga singgan angidrid hidi seziladi. Ular pastqam omborlarda harorat 10Ogacha saqlanadi.
Xulosa
Mazkur bitiru malakaviy ishini bajarish uchun to’plangan ma’lumotlarga ko’ra va bajarilgan tajribalar hamda qilingan tahlillar asosida qo’yidagilarni xulosa qilish mumkin. Ushbu bitiruv malakaviy ishini bajarishda meva-sabzavotlarning saqlash usullari tahlil qilinib, saqlash sharoitlari va rejimlari o’rtasidagi bog’lanishlar o’rganildi. Mevasabzavotlar saqlanishida ombor harorati saqlash muddatiga ta’sir qilishi o’rganilib, haroratning ko’tarilishi mikroorganizmlar ko’payishiga va maxsulot buzilishiga olib kelishi aniqlandi. Ko’pchilik hollarda meva va sabzavotlarni saqlash uchun eng qo’lay harorat -1Odan 5Ogacha bo’lishi tavsiya etiladi. Meva-sabzavotlar omborlarda saqlanayotganda mavsumiy va doimiy omborlarning ishlash va tuzilish prinsiplari hamda omborxonaning shamollatish tizimi o’rganildi.
Jamoa, fermer va idora xo’jaliklarida kam xarajat talab qiladigan mavsumiy omborlardan saqlashda foydalanish tavsiya etildi. Meva – sabzavotlarni yoki ularning dastlabki qayta ishlash maxsulotlarini saqlashda qator konservantlarning qo’llanilishi o’rganildi. Shular ichida eng arzon, topilishi oson bo’lgan konservant oltingugurt oksidini mevalar pyuresini, uzum sharbatlarini saqlashda qullashni tavsiya qilamiz.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
Karimov.I.A ―Qishloq xujaligi tarraqiyoti tuliq xayot manbai‖ T.‖Uzbekiston‖,1998y
R.O.Oripov va boshqalar ―Qishlok xujaligida maxsulotlarini saklash va qayta ishlash texnologiyasi‖ T, Mexnat 1991y
A.Rasulov ―Sabzavot kartoshka va poliz maxsulotlarini saqlash‖ T, Mexnat 1993y
X.Buriyev, R.Rizayev ―Meva uzum maxsulotlari biokimyosi va texnologiyasi‖ T,Mexnat 1996y.
Ye.P.Shirokov ―Texnologiya xraneniya i pererabotki plodov i ovoshey, M. ―Kolos‖ 1978g.
http://fayllar.org
|
| |