Kommutatorlar, ularning arxitekturalari

Kommutatorlar, ularning arxitekturalari. Kommutatorlar vazifalari
Kommutatorlar, ularning arxitekturalari.
Reja:
Kommutatorlar
Kommutatorlar, ularning arxitekturalari.
Kommutatorlar vazifalari
Kommutator (lot. commuto — almashtiraman, oʻzgartiraman), almashlab ulagich, taqsimlagich — elektr zanjirini ulash, oʻzish, almashlab ulash va zanjirdan oʻtayotgan tok yoʻnalishini oʻzgartirish uchun ishlatiladigan qurilma. Almashlab ulash qoʻlda (mas, telegraf K.i) yoki maxsus dastur asosida avtomatik tarzda bajariladi. Elektromexanik, elektron va elektron nurli K.lar bor. Oddiy elektromexanik K.: rubilniklar, elektr mashina kollektorlari; elektromagnit rele toʻplamlari va boshqa Elektron K. — maʼlum funksional sxemalar boʻyicha ion asboblari, elektron lampalar, yarimoʻtkazgichlardan yigʻilgan elektron qurilmalar. Elektron nurli K. — elektron nur yordamida boshqa asbobning ulanish sxemasini oʻzgartiradi. K. elektrotexnika, aloqa, telemexanikaning koʻp vositalari va boshqalarda qoʻllanadi
Kommutatorlar. Arxitekturalari va qo‘llanish chizmalari. Virtual lokal tarmoqlar. Marshrutizatorlar. Asosiy vazifalari va klassifikatsiyasi. Global telekommunikatsiya tarmoqlari va ularda ko‘rsatiladigan transport xizmatlari. Global telekommunikatsiya tarmoqlari. Frame Relay va ATM texnologiyalari. Tarmoq xizmatlari. MAC sathi. MAC sathining asosiy vazifalari. LLS sathi. LLS sathining asosiy vazifalari. Komp’yuter tarmoqlarini qurishning yetti sathli modeli. IP adresining formati. Adreslarning sinflari. IP adreslash. IP adreslashda maskalardan foydalanish. Sinfsiz adreslash. Telekommunikatsiya tarmoqlarida VLAN texnologiyasi. Wi-Fi texnologiyasi simsiz lokal tarmoqlarning spesifikatsiyalari. Lokal tarmoqlarni mantiqiy strukturalash. Lokal tarmoqlarni mantiqiy strukturalashda ishlatiladigan qurilmalar Signalizatsiya protokollarining klassifikatsiyasi Raqamli kommutatsiya tizimlarini kullanilishi. SIP protokolining tuzilishi.
MPLS texnologiyasining asosiy hususiyati paketli kommutatsiya jarajonini IP adres sarlavhasidan ajratish, paketlarini kommutatsiyalashni tez amalga oshiradi. MPLS protocoli bilan mos ravishda marshrutizatorlar va kommutatorlar kirishning xar bir nuqtasida marshrutizatsiya jadvalidan alohida belgini o‘zlashtiradi va qo‘shni qurilmalarga bu belgi haqida habar qiladi.
Bunday belgining borligi MPLS texnologiyasini qo‘llab — quvvatlovchi marshrutizator va kommutatorlarga paket marshrutining keyingi qadamini adres qidirish prosedurasini bajarmasdan aniqlashga imkon beradi. Hozirgi kunda MPLS qo‘llashning uchta asosiy sohasi mavjud:
• trafik boshqaruvi
• xizmat turlarini taminoti (CoS)
• virtual xususiy tarmoqlar (VPN)
MPLS texnologiyasining OSI modelida joylashishi quyidagi rasmda ko‘rsatilagan:
Tarmoq sathi-bu kompleks sath bo‘lib, u ikkita oxirgi tizimlarni marshrutini aniqlaydi va bog‘lanish imkoniyatini ta’minlaydi, bunda ikkita har xil geografik punktlarada bo‘lgan har xil tarmoqostilarni ulaydi.
Bu holatda tarmoqosti-tarmoq kabeliga bog‘liq bo‘lmaydi. Agar ikki oxirgi tizim bir-biri bilan aloqa o‘rnatmoqchi bo‘lsa, tarmoq sathida domen marshrutlash amalaga oshiriladi. Marshrutlash protokollari bir-biri bilan bog‘langan ketma-ket tarmoqostilar orqali eng optimal marshrutni tanlaydi. Tarmoq sathining marshrutlari shu marshrutlar bo‘yicha axborot uzatadi.
Kanal sathi-fizik kanal orqaliishonchli ma’lumotlar tranzitini ta’minlaydi. Bu vazifani bajarishda kanal sathi fizik adresatsiya, tarmoq topologiyasi, liniyaning holati(bo‘sh yoki band), buzilishlar haqida habar berish va axborot oqimini boshqarish kabi savollarni hal qilishi kerak.
Fizik sath-ikki ohirgi timim o‘rtasiadagi eliktrik, mexanik, faollashtirish protseduralari va funktsiyalarni aniqalaydi. Fizik sath kanaldagi kuchlanish, sinxronizatsiya kuchlanishining o‘zgarishi, fizik axborotlarni uzatish tezligi, fizik bog‘lanish va boshqa analog xarakteristikalarni aniqlaydi. Bu texnologiyani ko‘p protokolli deb bejizga aytilamagan, chunki u tarmoq sathidagi ihtiyoriy protokollar uchun qo‘llanilishi mumkin. U OSI modelining yuqori sathidagi protokollar orqali ihtiyoriy axborotni transportirovka qilish imkoniyatiga egadir. IETF kommiteti MPLS texnologiyasining negizini 3 ta asosiy element tashkil etadi. Ular quyidagilardir:
• Metka (4 bayt); (Metka o‘zbek tilida belgi ma’nosini bildiradi, lekin fanda ham metka tushunchasi mavjud.)
• FEC(Forwarding Equivalence Class)-`Metkalarni munosib uzatish sinfi;
• LSP(Label Switched Path)-Ma’lumotlar oqimini metkalar asosida kommutatsiyalash.
MPLS texnologiyasida bog‘lanish LSR (Label Switch Router) metkalarni kommutatsiyalash marshrutizatori yordamida amalga oshiriladi. Bu qurilma xuddi IP-marshrutizatoriga o‘xshab kanallarni virtual kommutatsiyalash vazifasini bajaradi. IP va MPLS bir-biri bilan bog‘liq bo‘lib, IP tarmog‘idan paketlar MPLS tarmog‘iga kelganda ularga 20 bit hajmga ega metka birlashtiriladi. Bu metka paketlarni MPLS tarmog‘i bo‘ylab harakatlanish imkoni beradi. Bu jarayonni LER (Label Switch Edge Router) chegaraviy LSR amalga oshiradi. U MPLS tarmog‘ining chegarasida joylashadi. MPLS tarmog‘ining ichida bir nechta LSP bo‘lishi mumkin. Ular metkalarni kerakli yo‘nalishda harakatlanishini ta’minlaydi. Bir yo‘nalishdan kirib kelgan oqim tarmoqning chiqishidagi LER orqali yana standart IP paket ko‘rinishida uzatiladi. Oxirgi LER dan bitta oldingi marshrutizator metkalarni ochirib tashlaydi. Haqiqatdan ham, oxirgi LER metkaning keyingi qadamdagi joyini aniqlaydi, MPLS kadridagi metkalar allaqachon IP ko‘rinishiga keltirilgan bo‘ladi. Bu marshrutizatorlar 256 Mbayt operativ xotira va protsessor asosida qurilgan bo‘lib, ular kerakli vazifani bajarishga yetarli bo‘ladi. U sifatli kommutatsiyalashni amalga oshira oladi.
Quyidagi rasmda MPLS tarmog‘i bilan bir nechta IP tarmog‘ining bog‘liqligi ko‘rsatilgan:
Bunda biror IP-tarmoqdan kelayongan paket ko‘rinishidagi ma’lumotlar oqimi biror bir misol uchun LER 3 chegaraviy marshrutizatoriga keladi. Bu marshrutizator pakenlarga 20 bit hajmli metkalarni qo‘shadi. Keyin bu oqim LSP 1 orqali LSP 3 ga undan keyin LSP 4 ga yetib keladi. LSP 4 paketlardagi metkalarni o‘chirib tashlab ularni LER 5 ga uzatadi. LER 5 orqali IP paket ko‘rinishiga aylantirilgan oqim yana IP-tarmoqqa uzatiladi. Bunda ma’lumotlar oqimi harakatlanish jadvali orqali kerakli yoi’nalishga kommutatsiya qilinadi. Shu tarzda ma’lumotlar oqimi MPLS-tarmoq bo‘ylab harakatlanadi. Bunda jarayon juda sifatli va yo‘qotishlarsiz amalga oshiriladi, ya’ni paketlarning yoqolish ehtimoli juda kichik bo‘ladi. Bundan shu ko‘rinadiki, MPLS texnologiyasi ma’lumotlar oqimini tez va samarali uzatilishini ta’minlaydi va aloqa sifati oshadi.
MPLS texnologiyasining quyidagi afzalliklarini ko‘rsatib o‘tish lozim:
• IP-adres analizidan alohida marshrutlash imkoni, ya’ni paketlar IP-adreslari bo‘yicha emas, balki MPLS-adreslari bo‘yicha harakatlanadi. Bu keng spektrdagi xizmatlar turini yarayish imkonini yaratadi.
• Tezkor kommutatsiyalash, bunda harakatlanish jadvallaridan adresni qidirish vaqti kamayadi.
• Tarmoqning yadro va chegaraviy qismlarida funktsionalligining bo‘linish, bunda tarmoqda havfsizlik va ishonchlilik masalalari yahshilinadi.
• Marshrutlarni samarali qo‘llash
• QoS(Quality of Service) xizmat ko‘rsatish sifatining ortishi
• MPLS yordamida VPN tarmoqlarini qurish
MPLS texnologiyasi tarmoqlarda qo‘llaniladigan umum standart bo‘lish arafasida, ya’ni yaqin kelajakda dunyo bo‘ylab keng tarqaladi va o‘zining keng imkoniyatlarini ochib beradi. Hozirda jahonning gigant kompaniyalari hisoblanmish Cisco Systems, Nortel Networks, Lucent Technologies va boshqalar tarmoqlarni MPLS bazasida ekspluatatsiya qilish ishlarini taklif etmoqdalar. Bu texnologiya tez orada bizning milliy tarmoqlarimizda ham qo‘llanilishi tabiiy hol, chunki O‘zbekiston ham jahon axborot integratsiyasiga yuqori suratda qo‘shilmoqda. Buni Uzbektelecom va East Telecom kompaniyalaring respublikamiz aloqa sohasida olib borayongan samarali faoliyatidan ham ko‘rish mumkin.
Kirish tugunlari sifatida uyali sayt shlyuzi sifatida belgilangan Cisco ASR901 routerlari tanlandi.
Ushbu marshrutizatorlarning afzalliklari: nisbatan past narx, zarur funktsiyalarning to'liq to'plami, shahar quvvati, kam quvvat iste'moli va tarmoq interfeyslarining katta to'plami.
Birlashtirish tugunlari sifatida Cisco ME3600X kalitlari tanlandi. Ushbu kalitlarga 24 Gigabit Ethernet optik portlari va ikkita 10 Gigabit interfeys kiradi, bu sizga yadroga katta hajmdagi trafikni o'tkazishga imkon beradi. Bundan tashqari, ushbu kalitlar MPLS va barcha kerakli funktsiyalarni yaxshi qo'llab-quvvatlaydi.
Hozirgi vaqtda mavjud bo'lgan Cisco 7609 magistral tarmog'ining yadrosi ular uchun zarur bo'lgan tarmoqli kengligini ta'minlash uchun atigi 10 Gigabit karta sotib olingan.
Natijada quyidagi sxema paydo bo'ladi:
Barcha kirish tugunlari 3-5 marshrutizatorning yarim halqasida ulanadi, bu esa ulanish kommutatorlarida qimmatli portlarni tejashga imkon beradi va shu bilan birga bitta moslama yoki ulanishlar ishlamay qolganda qo'shimcha xarajatlarni ta'minlaydi. Umumlashtirish tugunlarining har biri yadroni tugunlarining har biriga ulanadi, bu shuningdek zarur bo'lishni ta'minlaydi.
http://hozir.org
|