-Mavzu: Motiv va ularning turlari

|
-Mavzu: Motiv va ularning turlari
|
bet | 3/7 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 246,96 Kb. | | #119657 |
Bog'liq 4-MI 3-Mavzu: Motiv va ularning turlari.
Reja:
1. Motiv turlari
2. Motiv xususiyatlari
3. Motivatsiya
Psixologik adabiyotda motivning quyidagi xususiyatlari ajralib turadi:
dinamik (yoki baquvvat), masalan, motivning mustahkamligi va barqarorligi. Majburlash motiv motivatsion hayajonning intensivligi bilan belgilanadi, bu faoliyat natijalarini bilish, ijodkorlikning ma'lum bir erkinligi kabi psixologik omillarni belgilaydi. Motivning kuchi asosan unga hamroh bo'lgan hissiyot bilan belgilanadi, shu sababli motiv ta'sirchan xarakterga ega bo'lishi mumkin. Barqarorlik motiv motivlar, munosabat, dunyoqarash, insoniy qadriyatlar, uning moyilligi, qiziqishlari ehtiyoji va qat'iyligining inertligining namoyonidir va ko'proq motivatsion munosabat, qiziqish, odatlar bilan bog'liq;
b) mazmunli, motivning tuzilishi to'g'risida to'liq xabardorlik kabi; tanlovning to'g'riligiga, qabul qilingan qarorga ishonch; motivning yo'nalishi (shaxsiy, individual yoki ijtimoiy, jamoaviy); ularning xatti-harakatlarini tushuntirishda tashqi yoki ichki omillarga e'tibor qaratish; ular qanday ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan (biologik yoki ijtimoiy); qanday faoliyat turlari (o'yin, o'quv, mehnat, sport) bilan bog'liq.
Psixologiyada quyidagilar ajralib turadi guruh motivlar:
1) vaziyat motivlari, shaxs mavjud bo'lgan o'ziga xos muhit tufayli;
2) maqsadlar motivlari, ehtiyojlar mavzusini va natijada shaxsning intilish yo'nalishini ifodalovchi shaxs faoliyati bilan bog'liq
3) maqsadga erishish vositalari va usullarini tanlash motivlari, tayyorgarlik darajasiga qarab, belgilangan sharoitda belgilangan maqsadlarni amalga oshirib, muvaffaqiyatli harakat qilishning boshqa usullarini ko'rish.Darajasi bo'yicha jamoat manfaati motivlarni ajratib ko'rsatish: a) keng ijtimoiy reja, umuman jamiyat bilan bog'liq (g'oyaviy, etnik, professional, diniy va boshqalar); b) guruh rejasi, u a'zo bo'lgan jamoadagi shaxsning hayoti bilan bog'liq (tasdiqlash sabablari, mansubligi va boshqalar); da) individual va shaxsiy xarakter.
Ga ko'ra faoliyat turi shaxs tomonidan namoyon bo'ladi, aloqa motivlarini tasniflang, o'yin, o'qish, professional, sport va ijtimoiy faoliyat va hokazo.By etakchi motivator uchun motivlarni farqlash noaniq, bir vaqtning o'zida odam uchun qarama-qarshi ma'noga ega bo'lgan bir nechta motivatorlar mavjud (jozibali va jirkanch, yoqimli va yoqimsiz) va aniq.
Ga qarab motivlarning tuzilishi motivlarni ajrata olish birlamchi (mavhum), faqat mavhum maqsadga ega va ikkilamchi – dan aniq maqsadga ega bo'lish.
Mezon bo'yicha motivlarning barqarorligi ajratmoq: a) umumlashtirilgan barqarorlik motivlari (muvaffaqiyatga intilish motivi, muvaffaqiyatsizlikka yo'l qo'ymaslik motivi - qanday faoliyat yoki vaziyatda bo'lishidan qat'i nazar, bu erda muvaffaqiyat ham, muvaffaqiyatsizlik ham mavhum maqsad vazifasini bajaradi, biri ortiqcha belgisi bilan, ikkinchisi minus belgisi bilan); b) aniq doimiy motivlar, ular muntazam ravishda takrorlanadigan faoliyat bilan tavsiflanadi (masalan, qachon kasbiy faoliyat: qismlar yasash, fan bilan shug'ullanish va h.k.); da) umumiy beqaror motivlar, aniq (vaqtinchalik) maqsadga ega bo'lgan tor vaqt nuqtai nazari bilan tavsiflanadi.Bunga qarab motivlarni tasniflash mumkin insonning faoliyatning o'ziga bo'lgan munosabati. Agar sabablar qo'zg'atadigan bo'lsa ushbu faoliyatunga aloqador emas, keyin ular chaqiriladi tashqi ushbu faoliyatga nisbatan. Agar motivlar bevosita faoliyatning o'zi bilan bog'liq bo'lsa, unda ular deyiladi ichki. O'z navbatida tashqi motivlar bo'linadi jamoat (altruistik, burch va mas'uliyat motivlari, masalan, Vatan, ularning qarindoshlari va boshqalar oldida) va shaxsiy (baholash motivlari, muvaffaqiyat, farovonlik, o'z-o'zini tasdiqlash). Ichki motivlar ikkiga bo'linadi protsessual (faoliyat jarayoniga qiziqish); samarali (faoliyat natijalariga qiziqish, shu jumladan kognitiv) va o'z-o'zini rivojlantirish motivlari (ularning har qanday fazilatlari va qobiliyatlarini rivojlantirish uchun).Motivlar ham ongli va ongsizdir. Xatti-harakatni rag'batlantirishda etakchi rol o'ynaydi ongli motivlar, kabi:
ishonchlilik - insonni o'z qarashlari, bilimlari, tamoyillariga muvofiq harakat qilish va o'zini tutishga undaydigan barqaror motivlar;
intilish - ehtiyojni his qilish tajribasi, bu sub'ektiv ravishda boshdan kechirilgan his-tuyg'ular bilan chambarchas bog'liq bo'lib, maqsadga erishish haqida odamga signal beradi, qoniqish yoki norozilik hissiyotlarini keltirib chiqaradi. Intilishda irodaviy komponent mavjud bo'lib, u ehtiyoj ob'ekti yo'lida turli xil qiyinchiliklarni engishga yordam beradi;
ideal - ma'lum bir idealga ega bo'lgan odam o'xshash qilishni istagan ma'lum, aniq tasvirda aks ettirilgan yo'nalish shakli;
qiziqish - ob'ektga yo'naltirishning yanada yuqori va ongli shakli, shu bilan birga, bu faqat uning idrokiga intilishdir;
tilak - insonning o'zi nimaga intilayotganidan xabardor bo'lishining yuqori darajadagi diqqat shakli, ya'ni. sizning intilishingizning maqsadi;
moyillik - intilish ayrim faoliyat turlari... Qiziqish va moyillik o'rtasidagi farq tomoshabin va faol ishtirokchi o'rtasidagi farqdir. Ideallar qiziqish va moyillik asosida shakllanadi;
o'rnatish - insonni taqlid yoki taklif asosida ham tanqidiy emas, xolisona, ma'nosiz harakat qilishga undaydigan, voqelikning ma'lum bir ob'ekti yoki holatiga ma'lum bir tarzda munosabat bildiradigan ichki moyillik.ongsiz motivlar o'z ichiga oladi diqqatga sazovor joy, aniq tushunilgan, ongli maqsadning yo'qligi bilan tavsiflanadi.
Faoliyatning muhim tarkibiy qismlaridan biri bu motivatsiya. Biror kishining boshqa odamni ma'lum bir tarzda harakat qilishga undagan sabablari to'g'risida savol berishi tabiiydir. Ma'lumki, muayyan xatti-harakatni baholashimiz har doim sabab yoki omilni hisobga olishni o'z ichiga oladi. Har qanday faoliyat bitta motiv bilan emas, balki bir nechta, ya'ni. odatda faoliyat polimotivlangan. Ushbu faoliyat uchun barcha motivlarning yig'indisi deyiladi shaxsning motivatsiyasi. Ushbu ta'rifga asoslanib, buni ko'rish oson motivatsiya har doim motivdan ko'ra kengroq. Η ga binoan. N. Obozova, motivatsiya - bu odamni ma'lum bir yo'nalishda faol bo'lishga undaydigan motivlar to'plami. Ayni paytda dominant motivatsiya aqliy jarayonlarning mazmuniga ta'sir qiladi, asosan emotsional-baholovchi reaktsiyalarni belgilaydi. Motivatsiya - bu xulq-atvorga energiya impulsi va yo'nalishini beradigan aqliy jarayonlar to'plami; bu aniq faoliyatni qo'zg'atadigan, boshqaradigan, qo'llab-quvvatlaydigan va tugatadigan psixologik omillar.Shaxsiyatning motivatsion sohasi asosan ehtiyojlar ("nima uchun va motivlar ("nima uchun, nima uchun?"). Boshqa har qanday tizim singari, shaxsning motivatsion sohasi ham uning tarkibiy qismlarining ma'lum bir to'plamini, shuningdek ular orasidagi muntazam va barqaror aloqalarni o'z ichiga oladi. Shaxsning motivatsion sohasining asosiy tarkibiy qismlari ham motivlar, qo'zg'alishlar, mayllar, qiziqishlar, ideallar, niyatlar, munosabat, ijtimoiy me'yorlar va rollar, stereotiplar va boshqalar.
Farmon. op. - S. 101.
Motivlar - bu faoliyatning harakatlantiruvchi kuchlari va sub'ektning xulq-atvori. Ularning tabiatini psixologiyada tushunishda yagona nuqtai nazar mavjud emas. Dastlabki kontseptsiya A.N. Leontiev. Bu psixika tushunchasidan u tomonidan ishlab chiqilgan faoliyat sifatida kelib chiqadi. Ikkinchisi, kommunikativ faoliyat sifatida aloqa mohiyatini anglashimizning boshlang'ich nuqtasidir. Motiv tushunchasi faoliyat ob'ekti tushunchasi va o'ziga xos ob'ektivlikni egallash zarurati bilan chambarchas bog'liq bo'lib, idrok etilayotgan (tasavvur qilingan, o'ylab topilgan) ob'ekt uning rag'batlantiruvchi, yo'naltiruvchi funktsiyasi, ya'ni. motivga aylanadi.Tavsiya etilgan kontseptsiya motiv "ob'ektivlashtirilgan" ob'ektga (yoki uning g'oyasiga) tayanishga imkon beradi, bu ob'ektiv kuzatilgan faktlar asosida sub'ektning motivlarini hukm qilish imkonini beradi.
Muloqot motivlari sherikning uning fazilatlari, bu uning jarayonida aniqlangan va muloqotga bo'lgan ehtiyojni qondiradi. Muloqot motivlari unga bo'lgan ehtiyoj bilan uzviy bog'liqligi sababli, ularning tushunchasi ehtiyoj mazmunini ochib berishni talab qiladi. Ehtiyoj mazmunini baholashning eng oson yo'li, M.I.ga ko'ra, aloqa vositalari tomonidan ta'minlanadi. Lisina - o'zining va boshqa odamning tasvirlarini aks ettiradi. Muloqotga bo'lgan ehtiyojning mohiyati aloqa sherigining bilimlari orqali o'z-o'zini bilish va mavzuni qadrlashdir. Bundan kelib chiqadiki, mavzu sherik bilan o'zaro munosabatda bo'lishga da'vat etiladi, ya'ni. u bilan aloqa qilishning motivlariga aylanadi, aynan shu fazilatlar sub'ektga uning o'zini ochib beradi, uning o'zini anglashiga yordam beradi."Sherik oyna kabi" metafora tushunchasi 2 funktsiyaga bo'linadi: 1) sheriklarning o'xshashliklarini, o'xshashliklarini aniqlash, bu sizni o'zingizni boshqasini bilish va u bilan taqqoslash orqali bilishga imkon beradi; 2) sherikning ularning fazilatlarini baholashini aniqlash va ularni o'zlari uchun aniqlashtirish. Birinchi usul sherik tomonidan fazilatlarni idrok etish va baholash va ularni o'zi uchun aniqlashtirishni o'z ichiga oladi. Birinchi yo'l sherikning fazilatlarini idrok etish va baholashni o'z ichiga oladi, ikkinchisi - sherikni tashabbusga javob berishga undaydi, uni qo'lga kiritadi va hisobga oladi. Demak, aloqa motivlarini har xil funktsiyalarning ikki turidagi sifatlardan izlash kerak: 1) sherikning umumiy (o'xshash) xususiyatlarida va 2) sheriklarning boshqa aloqa sohalarining namoyon bo'lishiga javob berish (baholash) qobiliyatida. Sifatlarning nomlangan turlari kommunikativ motivlarning ikkita asosiy turiga to'g'ri keladi (sherik - sub'ektga o'xshashlik, sherik - sub'ektning bilimdoni). Muloqot har doim ham mustaqil faoliyatni anglatmaydi: u ko'pincha faqat amaliy yoki kognitiv faoliyatning tarkibiy qismidir. Bolalar rivojlanishi bilan turli xil turlari faoliyat, birinchi navbatda etakchi o'yinlar, ular kuchlarni birlashtirib, jamoaviy harakatlarga ehtiyoj sezadilar. shuning uchun muhim sifatularni birgalikda ishlashga va shu sababli unda muloqot qilishga undaydigan narsa bu harakatlarning muvofiqligi, hamjihatligi. Bu qobiliyat bolalarning kommunikativ motivlarining uchinchi asosiy turi (sherik - umumiy ishning teng huquqli ishtirokchisi).Kommunikativ motivlar aloqaga bo'lgan ehtiyojning mazmuni bilan chambarchas bog'liqdir.
Xo'sh, ilgari katta yoshdagi bolalardagi tengdoshlari bilan muloqot qilish motivlari qanday edi maktab yoshi.
Birinchi va eng muhim toifani bolalarning faol faoliyatga bo'lgan ehtiyojidan kelib chiqadigan motivlar tashkil etadi, bu maktabgacha yoshdagi bolalarda rol o'ynash o'yinida ifodalanadi va ular uchun etakchi faoliyat hisoblanadi. Bola umumiy o'yinda yoki samarali faoliyatda qatnashish uchun tengdoshi bilan muloqotga kirishadi, unga unga tengdoshning hayajonli va murakkab harakatni rivojlantirish uchun zarur bo'lgan fazilatlari sabab bo'ladi. Va, avvalo, bu o'yinlar uchun qiziqarli o'rinbosarlarni yaratish, maqsadlar qo'yish va maqsadlaringizni va harakatlaringizni boshqa ishtirokchilar bilan muvofiqlashtirish qobiliyatidir. Muloqot motivlarining ushbu toifadagi ehtiyojlarga umumiy sababga bo'ysunishi ularni biznes deb atashga imkon beradi.Barcha maktabgacha yoshdagi bolalarning bilim qiziqishlari rivojlanadi. Bola dunyo haqidagi yangi bilimlar, hikoyalar qurish qobiliyatlari bilan boyitiladi. Bu tengdoshga murojaat qilish uchun sabab yaratadi, bunda bola tinglovchi va biluvchini topadi. Axborot manbai sifatida tengdoshning fazilatlari va ularning bilimdonlari, bolalarning kognitiv ehtiyojlariga mos keladigan, ikkinchi toifani tashkil qiladi - ularning aloqalari uchun birinchisidan past bo'lgan kognitiv motivlar.Rahbarning tashkiliy mahorati va uni ishontirish qobiliyati
Ishontirish qobiliyati har qanday rahbarning faoliyatida katta ahamiyatga ega, ya'ni. boshqalarning qarashlari va e'tiqodlarida kerakli o'zgarishlarga erishish qobiliyati. Menejer nafaqat yaxshi mutaxassis, balki uning bo'ysunuvchilari ishining tashkilotchisi hamdir. Boshqalarning ishini tashkil qilish ularga aniq vazifalar yuklashni anglatadi. Bunday shakl Iroda ongning o'ziga xos xususiyati sifatida
Insonni sub'ekt sifatida boshqa tirik mavjudotlardan ajratib turadigan asosiy xususiyati ongdir. Ong - bu faqat odamlarga xos bo'lgan aqliy rivojlanishning eng yuqori shakli. U ob'ektiv haqiqatni bilish, maqsadga muvofiq xulq-atvorni shakllantirish va natijada atrofdagi dunyoni o'zgartirish imkoniyatlarini belgilaydi. O'zboshimchalik ...
O'smir bolalarning tajovuzkor xatti-harakatlarini eksperimental o'rganish. Muammoning bayoni va uni tadqiq qilishni tashkil etish.
Ishning maqsadi - oilada va maktab-internatda tarbiyalangan o'spirin bolalarda tajovuzkor xatti-harakatlarning namoyon bo'lish xususiyatlarini o'rganish. Tadqiqot mavzusi - o'smirlik davrida bolalarning tajovuzkor xatti-harakatlarining psixologik xususiyatlari. Tadqiqot ob'ekti - maktab-internatning o'smir bolalari Odamning motivatsiyasi uning eng umumiy ko'rinishida ma'lum harakatlarni amalga oshirishga undovchi harakatlantiruvchi kuchlar to'plami sifatida tushuniladi. Motivatsion sohani tushunish uchun ushbu jarayon bilan chambarchas bog'liq bo'lgan ba'zi atamalarni ochib berish kerak.
Ostida tadbirlar psixologiyada ular maqsadga erishish uchun ma'lum vositalardan foydalanishning motivatsion jarayonini tushunadilar. Eng muhim mashg'ulotlar: o'ynash, o'qish va ishlash.
Shaxsning ehtiyoj-motivatsion sohasi ehtiyojlarning uchta guruhini o'z ichiga oladi: hayotiy, ijtimoiy va ideal. Hayotiy ehtiyojlarni qondirish shaxsning biologik mavjudligini ta'minlaydi, o'z turidan tan olinishi ijtimoiy ehtiyojlar bilan bog'liq. Ideal ehtiyojlar ijodkorlik, ezgulik, go'zallik, adolat va shunga o'xshash narsalarning sababi hisoblanadi. Ijtimoiy ehtiyojlar shaxsning har bir inson mehnatining ijtimoiy, davlat uchun ijtimoiy zarurligini anglashi natijasida vujudga keladi. Shaxsning barcha ijtimoiy ehtiyojlari ongli. Biologik ehtiyojlar ongda aks etishi yoki aks etmasligi mumkin. Masalan, vitaminlarga bo'lgan ehtiyoj.Motivatsion ma'no jihatidan ehtiyojdan keyingi ikkinchi tushuncha maqsaddir. Maqsad ular to'g'ridan-to'g'ri sezilgan natijani chaqirishadi, bunda amaldagi ehtiyojni qondiradigan faoliyat bilan bog'liq harakatlar yo'naltiriladi. Maqsadlar ob'ektiv (jamiyat tomonidan belgilanadigan) va sub'ektiv (shaxs tomonidan mustaqil ravishda belgilanadigan yoki tashqaridan qabul qilingan) bo'linadi. Inson tomonidan qo'yilgan maqsad mustaqil ravishda motivatsiyani oshiradi, ijobiy kayfiyatni yaratadi va uzoqroq davom etadi.
Leont'ev motivi asosida ehtiyojlar uchun mas'ul bo'lgan maqsad faollikni rag'batlantiradi va boshqaradi deb hisoblaydi. Motiv nafaqat odamni harakatga undaydi, balki nima qilish kerakligini va bu harakat qanday amalga oshirilishini belgilaydi. Motivlarning quyidagi turlari ajratiladi:1. O'zini tasdiqlash motivio'z-o'zini hurmat qilish, ambitsiya, mag'rurlik bilan bog'liq. Inson boshqalarga biron bir narsaga loyiqligini isbotlashga urinadi, jamiyatda ma'lum mavqega ega bo'lishga intiladi, hurmat va qadrlashni xohlaydi.
2. Identifikatsiya motivi - qahramonga, butga, obro'li shaxsga (ota, o'qituvchi va boshqalar) o'xshash bo'lish istagi. Boshqa odam bilan identifikatsiya qilish, butdan (identifikatsiya ob'ekti) energiyani ramziy ravishda "qarz olish" tufayli shaxsning energiya salohiyatining oshishiga olib keladi: kuchlar, ilhom, ishlash va qahramon rolini bajarishga intilish (but, ota va boshqalar).3. Kuchning motivi - inson harakatlarining eng muhim harakatlantiruvchi kuchlaridan biri, bu guruhda (jamoada) etakchi mavqega ega bo'lishga intilish, odamlarni boshqarishga urinish, ularning faoliyatini belgilash va tartibga solish. Ushbu motiv faoliyatning deyarli yagona sababidir, uning faolligini oshirmaslik kerak, chunki oqibatlari og'ir bo'lishi mumkin.
4. O'z-o'zini rivojlantirish motivi - bu o'z qobiliyatlarini to'la ro'yobga chiqarishga intilish va o'z malakasini his qilish istagi; bu yangi yoqimli hislar va taassurotlarni kutish, kutishdir. O'z-o'zini rivojlantirish ko'pincha shaxslararo nizolar bilan birga keladi, ammo bu o'ziga nisbatan zo'ravonlik emas.5. Maqsadga erishish uchun motiv - bu yuqori natijalarga erishish va faoliyatida mukammallikka erishish istagi; bu qiyin vazifalarni tanlashda va ularni bajarish istagi bilan namoyon bo'ladi. Ma'lum bo'lishicha, ma'lum bir vaziyatda muvaffaqiyat qozonish motivatsiyasi kuchli bo'lgan sub'ekt yutuq motivatsiyasiga ega bo'ladi, chunki bu faoliyat uning uchun hech qanday ahamiyatga ega emas. Va ma'lum bir vaziyatda yuqori motivga ega bo'lgan shaxs muvaffaqiyatga erishishga intilmasligi mumkin, chunki vazifa juda qiyin bo'ladi va muvaffaqiyatga erishish ehtimoli past bo'ladi. Holbuki, muvaffaqiyatga erishish motivatsiyasi past bo'lgan shaxs, muayyan sharoitlarda (topshiriqning maqsadga muvofiqligi, muvaffaqiyatga erishishning katta imkoniyati, faoliyatning jozibadorligi) yuqori darajadagi motivatsiyani namoyish etadi.6. Hamkorlik motivi- bu boshqa odamlar bilan munosabatlarni o'rnatish yoki saqlash istagi, ular bilan aloqa qilish va ular bilan aloqa qilish istagi. Bunga ehtiyoj boshqa odamlarning bilimlarini baholash va ular orqali va ularning yordami bilan o'z-o'zini bilish va qadr-qimmatini baholash istagi sifatida paydo bo'ladi. Ushbu ehtiyoj ontogenezda ilgari ishlay boshlagan boshqa ehtiyojlar asosida quriladi.
Yo'nalish va mazmun jihatidan motivlar quyidagicha tasniflanadi:
Ijtimoiy
Kognitiv
Professional qiymat
Estetik
Aloqa
Status-pozitsion
An'anaviy-tarixiy
Kommunal-amaliy (merkantil)Barcha motivlar guruhlari bir-biri bilan dinamik aloqada bo'lib, paydo bo'layotgan sharoitlarga qarab eng g'alati tarzda birlashadilar.
Xabardorlik darajasi bo'yicha farqlash mumkin ongli va behushmotivlar. Motivlarni ajratib ko'rsatish haqiqiyshaxs tomonidan qabul qilinadi va yutuqlar va motivlarni belgilaydi xayoliy (uydirma), bu muayyan sharoitlarda harakat qilishi mumkin. Shuningdek, motivlarni quyidagilarga bo'lish mumkin: rag'batlantirish (ular turli maqsadli harakatlar asosida yotadi) va ma'noga ega (ular ijtimoiy ahamiyatga ega qadriyatlarni shaxsiy darajaga o'tkazadilar - "men uchun").Ichki va tashqi motivlar mavjud. Ichki motivlarga faoliyat jarayonida o'z rivojlanishi, yangi, noma'lum narsalarni bilish kabi narsalar kiradi. Tashqi motivlarga maqtovga intilish, muloqot, birinchi bo'lish zarurati va boshqalar kiradi.
L.I. Bozovich : jamoat ahamiyati mezoniga ko'ra quyidagilar ajratilgan:
Ijtimoiy ahamiyatga ega motivlar.Shaxsiy ahamiyatga ega motivlar (egoistik).Etakchi o'rinni egallaydigan, doimiy ravishda yangilanib turadigan va shaxs faoliyatiga sezilarli motivatsion ta'sir ko'rsatadigan motivlar aktyorlik motivlari deb ataladi. Motivatsion iyerarxiyaning pastki qismidagi motivlar inson faoliyatiga jiddiy ta'sir ko'rsatmaydi va ko'pincha umuman paydo bo'lmaydi. A. Leontiev ularni potentsial motivlar deb ataydi, chunki ma'lum bir vaqt ichida ular rag'batlantiruvchi ta'sir ko'rsatmaydi, balki muayyan sharoitlarda amalga oshishi mumkin.
Motivlarning quyidagi funktsiyalari ajratiladi:
Rag'batlantirish - ularni qondirish uchun inson kuchini safarbar qilishga olib keladigan ehtiyojlarning paydo bo'lishi bilan bog'liq
Qo'llanma - faoliyatni ma'lum bir ob'ektga yo'naltiradi
Menejer - harakatlarni rejalashtirish bilan bog'liq
Tashkilotchilik - tadbirlar ruhiy jihatdan tashkil etilgan
Sezgini shakllantirish - inson ehtiyojlarning hayotiy ahamiyatini mavjud sharoitlar bilan bog'liq holda baholaydi
Reflektiv - maqsadlar yoki ehtiyojlarga erishish vositalari va natijalariga erishish vositalarini inson ongida aks ettirish.Ehtiyojlar, maqsadlar va motivlar insonning motivatsion sohasining asosiy tarkibiy qismidir. Insonning faol bo'lish motivatsiyasini oshirish usullarini izlash ko'plab turtki nazariyalarining tug'ilishiga olib keldi. Ularning har biri o'ziga xos tarzda shaxs faoliyatida u yoki bu harakatni aniq belgilaydigan narsa haqidagi savolga javob berishga harakat qiladi. Zamonaviy motivatsiya nazariyalari ikki toifaga bo'linadi: moddiy va protsessual.
Rag'batlantirishning muhim nazariyalari, odamni buni boshqacha tarzda emas, balki majbur qiladigan ichki impulslarni (ehtiyojlarni) aniqlashga asoslangan. Ushbu nazariyalar birinchi navbatda odamlarni harakatga undovchi ehtiyojlarni aniqlashga intiladi. Ibrohim Maslou, Frederik Xersberg va Devid Makkelandning asarlari zamonaviy tushunchalarga asos yaratishda eng katta ahamiyatga ega edi.Motivatsiyaning protsessual nazariyalari mazmunli asoslarga qaraganda kechroq paydo bo'lgan va asosan odamlar o'zlarining idroklari va bilimlarini hisobga olgan holda o'zini tutishlariga asoslanadi. Motivatsiyaning uchta asosiy protsessual nazariyasi mavjud: taxminlar nazariyasi, adolat nazariyasi va Porter Lawler modeli.
Zamonaviy psixologiyada motiv inson xatti-harakatini ro'yobga chiqaradigan ichki xatti-harakat kuchlarini tashkil etuvchi hamma narsa deb nomlanadi. Leontievning fikriga ko'ra, qidiruv faoliyati jarayonida ehtiyoj odatda o'z ob'ektini qondiradi. Ayni paytda ehtiyoj ob'ektni qondiradi, ehtiyoj aniqlanadi. Bu juda muhim voqea. Ob'ektivlashtirish harakatida motiv tug'ilishi muhim ahamiyatga ega. Motiv ehtiyoj ob'ekti sifatida ham aniqlanadi.Agar biz xuddi shu hodisani ehtiyoj tomondan ko'rib chiqsak, demak, ob'ektivlashtirish orqali ehtiyoj uning konkretizatsiyasini oladi. Haqida sabab boshqa yo'l bilan belgilanadi - kabi ob'ektiv ehtiyoj.
2 ... O'quv faoliyati uchun motivlar va motivatsiya turlari
Motivatsiya va motivatsiya mavzusi ta'lim psixologiyasida juda yaxshi rivojlangan va bu juda g'alati bo'lib, ushbu mavzuni o'zlashtirishda muayyan qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi, chunki ko'pincha psixologlar bir xil masala bo'yicha turli xil fikrlarga ega va shuning uchun qaysi usullarni aniqlashning turli usullari mavjud - yoki haqiqat. Kabi ko'rinadi, yagona yo'l bu qiyinchiliklarni echimi bu muammo bo'yicha o'zlarining pozitsiyalarini aniqlash va o'z ishlari uchun tushunarli va o'qitish "uslubi" ga yaqinroq bo'lgan usullarni tanlashdir. Buni keyingi ishimda qildim.Muammoni yaxshiroq tushunish uchun "motiv" va "turtki" atamalarining ta'riflarining noaniqligi to'g'risida kelishib olish maqsadga muvofiqdir, garchi psixologiyada ushbu tushunchalarning turli xil ta'riflari mavjud.
|
| |