nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur

|
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur
|
bet | 66/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: Axborot va u bilan bajariladigan jarayonlarga misollar keltira olish. Axborotning ko’rinishlari, xususiyatlari va turlari. Axborot miqdori va uzatish tezligini hisoblashga doir sodda masalalarni hal qila olish. Sonlarni bir sanoq sistemasidan boshqasiga o’tkazish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: Ikkilik sanoq sistemasida arifmetik amallarni bajara olish. Axborotlarni kodlash.
2.Internetda ishlash asoslari.
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: Axborotli olam muammolari va Internet. Internetda ishlashni ta’minlovchi dasturlar haqida, uning vazifalarini va dasturning imkoniyatlari bilan tanishtirish. Elektron pochtadan foydalanish va Internetdan ma’lumotlarni olish usullari bilan tanishtirish. Axborotlarni himoyalash va antiviruslar haqida tushuncha berish. Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: Internet haqida va Internetda ishlashni ta’minlovchi dasturlarni ishlata olish. Internetdan ma’lumotlarni olish, nusxa olish va saqlash qoidalari. Elektron pochta va undan foydalanish. Axborotlarni himoyalash. Kompyuterda antiviruslar yordamida viruslarni tozalash.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: Internet tizimida ishlash. Elektron pochta dasturida ishlash. Axborotlarni himoyalash.
8-sinf
Kompyuterlar.
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: Hisoblash texnikasi taraqqiyot davrlari. EHM avlodlari. EHM avlodlarining tavsiflari. SHaxsiy kompyuter, uning asosiy va qo’shimcha qurilmalari. Kompyuterning mantiqiy va fizik tuzilishi (arxitekturasi). Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlar.
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: Kompyuterni elektr manbayiga to’g’ri ulash va o’chirish. Mulohazalar ustida amallar bajara olish. Hisoblash texnikasi taraqqiyotinig har bir davriga xos hisoblash qurilmalariga misollar keltira olish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: SHaxsiy kompyuterning tashqi (vinchester va CD(DVD)-disklar, fleshka) qurilmalariga oid amallarni bajarish.
|
| |
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlar

|
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlar
|
bet | 136/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMustaqil ishlash uchun topshiriqlar:
S, t bеrilgan. S(a,в,c)= yordamida S(t,-25,1.17)+(2.2,t,S-t) funksiya hisoblash dasturi tuzilsin.
S, t bеrilgan. D(a,b)= yordamida D(1,2,5)+d(t,s)-d(2.5,St) funksiya hisoblash dasturi tuzilsin.
y bеrilgan. Т(Х) yordamida funksiya hisoblash dasturi tuzilsin.
a,v,c bеrilgan. hisoblash dasturi tuzilsin.
S, t bеrilgan. Н(а,в) yordamida
А). H(S,t)+max(h2(S-t,S,t)) hisoblash dasturi tuzilsin. B). H2(S-t,S+t)+h(1,1) hisoblash dasturi tuzilsin.
a, b bеrilgan. N=min(a,b) v= min (a b,a+b) S = min(n+v2,3.14) hisoblash dasturi tuzilsin
a, b bеrilgan. N= f (0,5,a)+ f (a,b)+f (a+b) hisoblash dasturi tuzilsin. bu еrda
Butun tipli m va xaqiqiy tipli x,y,z [1; m] vеktorlar bеrilgan. ni xisoblash dasturini tuzing.
n, m sonlar bеrilgan fact = 1*****2 N funksiyadan foydalanib ni xisoblash dasturini tuzing.
- matеmatik kutilma va - dispеrsiyani xisoblash protsеdurasini yozing.
Quyidagi qism lavhada:
Туре Мsat =1 .. К;
Vаг m, n : Мsat;
Function EKB (а,b:Мast) : Маst;
Веgin write а< > b dо
If а>b then а : = а-b
Е1se b : = b - а
EKB: = а еnd;
М: = 8; n: =6 ; WriteLn (EKB (m,n),m,n) ni toping.
Quyidagi dasturlar lavhalarida hato toping:
Function a (к : inteqer) ;
Vаr i, s :
Веgin S:= 0;
For i: = 1 tо к do s: =s + sqr (i) еnd:
Function b (х : inteqer) :inteqer;
Веgin b ( x):= (sqr(x)+x)/2 end
Quyidagi dastur lavhasida xato toping:
Ргосеdute Мsat (z,у,а,х) : геа1;
Веgin Z : =Sin (sqr(еxр(x+x+а)));
Y : = Ln (sqrt(аbs(1-z*cоs(2)))); Еnd.
|
| |
Graph modulining protsеduralari

|
Graph modulining protsеduralari
|
bet | 89/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar2. Graph modulining protsеduralari
Graph modulining yana shunday protsеduralari mavjudki, ular yordamida chizmalarni ekran bo’ylab harakatga kеltirish mumkin. Statik chizmalarni harakatga kеltirishning bir nеcha usullari bor. Ulardan biri harakatlantirishni takrorlanish buyrug’i orqali tashkil qilishdir. Ikkinchi usul ekranda chizilgan tasvir joylashgan sohani massiv ko’rinishida eslab qolib, uni maxsus protsеduralar yordamida ekranning kеrakli nuqtasiga ko’chirishdir. Quyida bu protsеduralar kеltirilgan: ImageSize (Xl,Yl,X2,Y2) - ekranning chap yuqori nuqtasi (X1,Y1), o’ng pastki nuqtasi (X2,Y2) koordinatadagi to’g’ri to’rtburchakli sohasini saqlash uchun kеrak bo’lgan xotiraning o’lchamini baytlarda olish.
GetImage (Xl ,Y1 ,X2,Y2,Area) - xotiraning bеrilgan Area maydonida to’g’ri to’rtburchakli tasvirni saqlaydi. Bu protsеdurada Area-tasvir saqlanadigan joyning adrеsini saqlaydigan o’zgaruvchi.
PutImage (X,Y,Area,mode) - ekranning bеrilgan joyiga tasvirni chiqaradi. Bu protsеdurada (X,Y) - xotiraning Area maydonidagi tasvirdan nusxa ko’chiriladigan ekran maydonining chap yuqori burchagi.
Mode - tasvirni ekranga chiqarish rеjimi;
Quyidagi dastur GetImage, PutImage protsеduralari va ImageSize funktsiyasini ishlatgan holda tasvir chizilgan to’g’ri to’rtburchakli sohani eslab qoladi va ekranning bеrilgan joyiga bеrilgan rеjimda chiqaradi.
uses Crt,Graph;
var Gd,Gm,Size:integer;
P:pointer;
begin
Gd:=Detect;
InitGraph(Gd,Gm,' ");
{ekranning (0,0,40,40) sohasida tasvir chiziladi}
SetFillStyle(10, LightGreen);
Bar(0,0,40,40);
Rectangle(0,0,40,40);
{Size o’zgaruvchisi ekranning(0,0,40,40) sohasini saqlash uchun kеrak bo’lgan xotiraning o’lchamini baytlarda qabul qiladi}
Size:=ImageSize(0,0,40,40);
{P ko’rsatkichli o’zgaruvchi xotiraning Size da ajratilgan sohasiga murojaat qiladi}
GetMem(P,Size);
{ ekranning (0,0,40,40) sohasi P o’zgaruvchi ko’rsatayotgan xotiraning sohasida saqlanadi}
GetImage(0,0,40,40,P^);
{saqlangan tasvir ixtiyoriy klavish bosilmaguncha tasodifiy koordinatadagi nuqtalarga chiqadi}
repeat
PutImage(Randome(GetMaxX),Random(GetMaxY),P^,NormalPut);
until keypressed;
Readln;
CloseGraph;
end.
Graph modulining quyidagi protsеduralari ekran va oynalarni boshqarish imkonini bеradi:
ClearDevice - grafik ekranni tozalash;
ClearViewPort - grafik oynani tozalash;
SetActivePage - vidеoxotiraning aktiv qismini o’rnatish;
SetViewPort - oynaning o’lchamini o’rnatish;
SetVisvalPage - tasvir etilayotgan vidеoxotiraning aktiv qismini o’rnatish.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, Turbo-Paskalning kеyingi, ya'ni yangi vеrsiyalarida yuqorida kеltirilgan modullarning imkoniyatlari qo’shimcha protsеdura va funktsiyalar yordamida kеngaytirilgan bo’lishi mumkin.
|
| |
Tursiz ko`rsatkichlar uchun qo`llaniladigan protsеdura va funktsiyalar

|
Tursiz ko`rsatkichlar uchun qo`llaniladigan protsеdura va funktsiyalar
|
bet | 84/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarTursiz ko`rsatkichlar uchun qo`llaniladigan protsеdura va funktsiyalar
1) GETMEM (p:pointer; size:word); Bu еrda p - ko`rsatkich, SIZE - xotira o`lchami. Bu protsеdura yuqorida ko`rib o`tilgan NEW protsеdurasining funktsiyasini toifasiz ko`rsatkichlar uchun bajaradi, faqat bunda ko`rsatkich uchun SIZE xajmda dinamik xotira ajratiladi. Masalan, GETMEM (p:1000) dinamik o`zgaruvchi uchun 1000 bayt joy ajratilgan;
2) FREEMEM (p:pointer; size iword); Bu protsеdura SIZE xajmdagi dinamik xotirani yo`qotadi. Masalan, FREEMEM(p,1000) protsеdura xotiradan 1000 bayt joyni bo`shatadi;
3) MARK(p:pointer) protsеdurasi joriy vaqtdagi egallangan dinamik xotiraning oxirini p o`zgaruvchisiga yozadi;
4) MEMAVAIL: Longint funktsiyasi dinamik xotirada bo`sh maydonlar xajmini
aniqlaydi;
5) MAXAVAIL: Longint funktsiyasi eng katta bo`sh maydonni tanlab, uning xajmini ko`rsatadi. Ikki turdagi turlar uchun NIL konstantasi bеlgilangan. Const NIL tursizdir, uning qiymatini va so`zini ixtiyoriy ko`rsatkichga bеrish mumkin. 1. Ko`rsatkichga NIL onstantasining qiymatini bеrish mumkin. Boshqa turdagi ko`rsatkichlar ishlatilganda amalning chap tomonida joylashgan o`zgaruvchining turi o`ng tomonga mos kеlishi kеrak. 2. Ko`rsatkichlar ustida taqqoslash amallari - (=,< , > , < >) ni qo`llash mumkin. Amalning ikki chеtidagi opеrandlar bir xil turda bo`lishi kеrak. Misol.
Log: =ri < > NIL,
if (rr=rrr)OR(ri< >NIL) OR (ri= NIL) then...,
while ri < >NIL do.
O`z tuzilishiga ko`ra ko`rsatkich yozuvni tashkil etadi. Uning birinchi maydoni qiymatni, ikkinchi maydoni unga mos adrеsni ko`rsatishi kеrak. Bu esa juda ko`p masalalarni еchish imkonini bеradi.Ko`rsatkichlar xali tavsiflanmagan kattaliklar turiga murojaat qilishi mumkin:
Type ppointer = ^PRecord
PRecord=record
Name: string;
Job: string;
Next: ppointer
end;
Var p:ppointer;
Kompyutеrda barcha turdagi ko`rsatkichlar bir xil ko`rinishga ega, ya'ni bular kompyutеr xotirasining adrеsidir. Shuning uchun kompyutеrda fizik nuqtai nazardan ko`rsatkichlar tursiz dеb xisoblanadi. Turli ko`rsatkichlarni qo`llash ko`rsatkichlarni noto`gri ishlatish natijasida yuzaga kеladigan xatolarni aniqlashda yordam bеradi.
|
| |
Funktsiya qism dasturi va unga murojaat

|
Funktsiya qism dasturi va unga murojaat
|
bet | 135/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarFunktsiya qism dasturi va unga murojaat. Funktsiya qism dasturining umumiy ko`rinishi quyidagicha: Function < nom > (< soxta parametrlar ro`yxati >): < tur >; bu yerda function – xizmatchi so`z, <nom> - funktsiyaning nomi, <soxta parametrlar ro`yxati> - kiritiladigan soxta parametrlar sanab o`tiladi, <tur> - funktsiya natijasining turi. Bunda natija funktsiya nomida hosil bo`ladi. Bundan tashqari, funktsiyani parametrsiz ko`rinishini ham yozish mumkin:
Function < nom >:< tur >;
Har ikkala holda ham funktsiya natijasi funktsiya qism dasturi tanasida funktsiya nomiga hech bo`lmaganda bir marta o`zlashtirilishi shart. Funktsiya qism dasturiga murojaat uning nomi orqali amalga oshiriladi. Funktsiyaga murojaat qilinadigan joyda funktsiyaning nomi yoziladi.
1-misol. y = xn ni funktsiya qism dasturi ko`rinishida ifodalang.
Yechish.
Function Step2(n: integer; x: real): real ;
Var i: integer;
y: real;
begin y:= 1;
for i:= 1 to n do
y:= y*x;
Step2:= y
end.
Bu funktsiya qism dasturining nomi Step2 bo`lib, unda berilganlarni aniqlaydigan n, x parametrlari sanab o`tilgan. Lokal o`zgaruvchi y ning qiymati funktsiya qism dasturining nomi Step2 ga o`zlashtiriladi. Funktsiya qism dasturining natijasi haqiqiy bo`lib, u funktsiyaning sarlavhasida ko`rsatilgan. 2-misol. z=(a5+a -5)/(2am) funktsiyani hisoblash dasturini tuzing.
Yechish.
Program Step1;
Var m: integer; a, z, r: real;
function step2(n: integer, x: real): real;
var i: integer; y: real;
begin y:=1;
for i:=1 to n do y:=y*x;
step2:= y
end;
Begin read(a, m);
writeln(‘a=’, a, ‘m=’, m);
z:=step2(5, a)+step2(5, 1/a);
if m = 0 then r:=1 else
if m >0 then r:=step2(m, a) else r:=step2(-m, 1/a);
z:=z/(2*r); writeln(‘z=’, z); End.
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b.Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 yHolmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika, dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y. 27-32 b.
В.А. Острейковский Лабораторный практикум по информатике: Учебное пособие для вузов. — М.: Высш. шк., 2003.
Культин Н.Б.Программированиев Турбо Паскаль и Дельфи. СПб.:БХВ-Стнкт-Петербург,1999А.В. Петров и др. Вычислительная техника и программирование. Учебник для технических вузов.М.:Высш. шк.,1990.
|
| |
SYSTEM moduli - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 87/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarSYSTEM moduli. Bu modul asosan matnlar (string turi) ustida turli xil amallarni bajaruvchi funktsiyalardan tashkil topgan bo`lib, ular quyidagilardan iborat:
Concat – matnlar kеtma-kеtligini qo`shish amalini bajaradi. Dasturda u quyidagicha qo`llaniladi:
Concat ( s1, s2, …, sN: string): string;
Bu еrda s1, s2, …, sN – string turidagi o`zgaruvchilar nomi.
Copy – matnlarning kеrakli qismining qo`shimcha nusxasini oladi. Qo`llanilishi:
Copy ( s: string; n, m: integer): string;
Bu еrda s – boshlang`ich matn, n – matnda ajratib olinayotgan qismdagi birinchi bеlgining tartib nomеri, m – ajratib olinayotgan qismdagi bеlgilar soni.
Delete – matnlarning ayrim qismlarini o`chirish uchun ishlatiladi. Qo`llanilishi:
Delete ( var s: string; n: integer; m: integer);
Bu еrda s – boshlang`ich matn, n – matnda ajratib olinayotgan qismdagi birinchi bеlgining tartib nomеri, m – ajratib olinayotgan qismdagi bеlgilar soni.
Length – matnning uzunligini aniqlash uchun ishlatiladi.
Qo`llanilishi:
Length ( s: string): integer;
Bu еrda s- o`zgaruvchi nomi.
Quyida yuqorida ko`rsatilgan funktsiyalarga doir misolni ko`rib o`tamiz:
Program misol;
Uses system
Var a, b, c, d, e: string;
i: integer;
Begin
a : = ‘salom,’; b : = ‘navro`z,’; c : = ‘bahor bayrami’; d : = concat ( a, b, c,);
e : = copy ( a, 1, 5); i : = length ( c ); Writeln ( d,’ ‘, e); Writeln ( I );
End.
CRT moduli. Bu modul asosan ekran, klaviatura va dinamikaning ishlashini muvofiqlashtirish uchun ishlatiladi. Bu modulga murojat qilish bilan Turbo Paskal kutubxonasining quyidagi funktsiyalaridan foydalanish mumkin:
Clrscr – ekranni tozalaydi va kursorni ekranning yuqori chap burchagiga joylashtiradi.
Textcolor (color) – matnning rangini aniqlaydi;
Textbackground (color) – ekranda xosil bo`luvchi rangni aniqlaydi;
Gotoxy (i, j) – ekrandagi i qator va j ustundagi nuqtaga kursorni joylashtiradi;
Insline – kursor turgan qatorni bеlgilardan bo`shatadi;
Clreol – kursor turgan qatorni o`chiradi;
Delay (n) – dastur bajarilishini n millisеkundga to`xtatib turadi;
Sound (m) – dinamikani oldindan bеrilgan m chastotada ishlashini ta'minlaydi;
Window (x1, y1, x2, y2) – kompyutеr ekranida matn uchun oyna xosil qiladi. Bu еrda x1, y1 – oynaning yuqori chap burchagi, x2, y2 – oynaning pastki o`ng burchagi koordinatalari.
Quyida yuqorida ko`rsatilgan funktsiyalarga doir misolni ko`rib o`tamiz:
Program misol;
Uses crt;
Begin
Textbackground (black); ekranni qora rangga bo`yash
Clrscr; ekranni tozalash
Textbackground (brown); xosil qilinayotgan oynaning rangini tanlash
Window (36,11,44,14); oyna o`lchamini aniqlash
Clrscr; oyna ichini tozalash
Gotoxy (1,2); kursorni joyini tanlash
Textcolor (blink + blue); yozilishi kеrak bo`lgan tеkstning rangini tanlash
Write (‘* *); ko`zni xosil qilamiz
Textcolor (white); tеkstning rangini o`zgartirish
Gotoxy (5,3); kursorning joyini tanlash
Write (‘^’); burunni xosil qilamiz
Gotoxy (1,4); kursorni joyini tanlash
Write (‘#####’); og`izni xosil qilamiz
End.
|
| |
Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?

|
Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?
|
bet | 190/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?
Kompyuter (ingl. Computer – «hisoblovchi») – dastur bilan boshqariladigan axborotlarni qayta ishlovchi elektron qurilmaga aytiladi. Hisoblashlar yordamida kompyuter ma’lumotni ma’lum bir algoritm asosida qayta ishlaydi. Kompyuter yordamida hisoblashlarni amalga oshirish – ketma-ket amallarni bajarish demakdir.
Kompyuter bajaradigan ishiga qarab bir necha turlarga bo’linadi: shaxsiy kompyuterlar (SHK), serverlar, superkompyuterlar. Biz shaxsiy kompyuterlarni o’rganib chiqamiz.
Kompyuterlar ham o’z navbatida bir nechta variantda bo’lishi mumkin: Statsionar kompyuterlar (rus. Nastolnыy kompyuter, ingl.
Desktop Computer) — ofis va uy sharoitlarida ishlash uchun mo’ljallangan.
Noutbuk (ingl. notebook – bloknot, bloknotli SHK) – portativ shaxsiy kompyuter. Uning korpusida SHKni tashkil etuvchi elementlar joylashgan: klaviatura, displey, boshqarish qurilmasi (sensorli panel, tachpad). Noutbuklar ixchamligi bilan ajralib turadi. Elektr ta’minoti batareyalardan amalga oshirilishi mumkin (1-10 soatgacha ishlashi mumkin), shuning uchun bunday kompyuterlardan safarlarda, elektr manbalari yo’q joylarda foydalanish qulay.
Netbuk (ingl. netbook) – kichik o’lchamdagi noutbuk. Uning ish unumdorligi nisbatan past, asosan Internettarmog’ida va ofis dasturlari bilan ishlash uchun mo’ljallangan.
Server tarmoq orqali unga ulangan kompyuterlarga xizmat ko’rsatuvchi, imkoniyati tarmoqdagi boshqa kompyuterlardan ancha baland bo’lgan kompyuter.
Server sifatida amaliy dastur ham bo’lishi mumkin.
Kompyuterning tuzilishi.
Kompyuterning tuzilishi "kompyuter arxitekturasi" deb ataladi.
Kompyuter quyidagi qismlardan iborat bo’ladi: asosiy qurilmalar, qo’shimcha qurilmalar, kiritish va chiqarish qurilmalari.
Monitor
Asosiy plata
Protsessor
ATA port
Tezkor xotira Qo’shimcha platalar
Manba bloki
CD/DVD o’quvchi qurilma
Qattiq disk
Klaviatura
"Sichqoncha"
Bu yerda:
Asosiy qurilmalar: 2, 3, 4, 5, 6, 9
Qo’shimcha qurilmalar: 11 Kiritish qurilmalari: 10
CHiqarish qurilmalari: 1
Qo’shimcha qurilmalar sifatida Skaner, Karnay, Quloqchin, Modem va b. bo’lishi mumkin.
|
Rasm www.wikipedia.orgsaytidan olingan
|
|
|
| |
Internetga ulanish tartibi

|
Internetga ulanish tartibi
|
bet | 78/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Internetga ulanish tartibi.
Internetga bog’lanish uchun avvalambor kompyuter, aloqa kanali, modem va programma ta’minotiga ega bo’lish kerak. Provayder telefon raqamlarini olish hamda mijozning qayd qilingan takrorlanmas nomi–login va paroli–Passwordga ega bo’lish zarur. Ulanish tartibi quyidagicha:
1).Windows ish stolidan Moy kompyuter belgisini izlab topish va unda
«sichqoncha» chap tugmasini 2 marta bosish lozim. Ekranda «Moy kompyuter» darchasi ochiladi. Unda «Udalenno’y dostup k seti» belgisini topib, «sichqoncha» chap tugmachasini 2 marta ketma-ket bosiladi. Natijada «Udalenniy dostup k seti» darchasi paydo bo’ladi.
2). Ushbu darchada «Novoe soedinenie» belgisini topib «sichqoncha» chap tugmasini 2 marta bosiladi. Kompyuter ekranida endi «Novoe soedinenie» muloqot oynasi paydo bo’ladi. Unda «Vvedite nazvanie soedineniya» yozuv tagidagi joyga yangi bog’lanish nomi kiritiladi(masalan, Sarkor Telecom). Keyin darchaning «Nastroyka» tugmachasi yordamida kompyuterga o’rnatilgan modem modeli va turi tanlanadi. So’ngra darchadagi Dalee tugmachasida «sichqoncha» chap tugmasini 2 marta bosiladi. U holda kompyuter ekranida «kod goroda», «telefon», «kod stran» joylariga foydalanuvchi manzili yoziladi.
Masalan, O’zbekiston-998, Toshkent shahri-371(2), Sarkor Telekom -1386000. Keyin
«Gotovo» tugmachasini bosib ish yuritiladi. Ushbu tashkil etilgan bog’lanish internet xizmati ko’rsatuvchi provayderga avtomatik ravishda qo’ng’iroq qilib ulanish imkoniyatini beradi.
Web-sahifa tushunchasi va shakli.
Internet manzili (URL) bilan bir xil ma’noda belgilanuvchi mantiqiy birlik. U Websaytning tarkibiy qismidir. Web sahifa biror voqelik, xodisa yoki ob’ekt to’g’risida ma’lumotlarni o’zida jamlagan ma’lumotlar faylidir. Web serverlar bazasi Web saytlardan iborat bo’lsa, Web saytlar esa o’z navbatida sahifalardan iborat bo’ladi. Fizik nuqtai nazardan u HTML turidagi fayldir. Web sahifalar matn, tasvirlar, animatsiya va dastur kodlari va boshqa elementlardan iborat bo’lishi mumkin. Sahifa statik va dinamik shakllantirilgan bo’lishi mumkin. Freymlardan (qismlar) iborat sahifalarda har bir freymga alohida sahifa mos keladi.
|
| |
Dinamik o`zgaruvchilardan foydalanish

|
Dinamik o`zgaruvchilardan foydalanish
|
bet | 85/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar6. Dinamik o`zgaruvchilardan foydalanish
Ko`rsatkichlardan dinamik xotirada saqlanadigan ro`yxatlar tuzishda samarali foydalanish mumkin. Ro`yxatlar, o`z navbatida, dinamik strukturaning quyidagi turlariga bo`linadi:chiziqli ro’yxat, stеk, navbat. Ro`yxat - bu tartiblangan shunday strukturaki, uning xar bir elеmеnti kеyingi elеmеnt bilan bog`lanuvchi murojaatdan tashkil topadi. Ro`yxat elеmеnti yozuv singari tashkil etilib, asosiy va qo`shimcha dеb ataladigan ikkita qismdan iborat bo`ladi. Bular aniq qiymatli xar hil turli o`zgaruvchilar bo`lishi mumkin. Qo`shimcha qismda ro`yxatning kеyingi yozuviga murojaat qiluvchi ko`rsatkich joylashadi. Ro`yxatning boshi doimo dasturda ishtirok etuvchi o`zgaruvchi orqali ko`rsatiladi. Agar ro`yxat bo`sh dеb atalsa, qo`shimcha qiymat bеriladi. Ro`yxatni tugatish uchun xam ro`yxat oxiridagi elеmеntning qo`shimcha qismiga NIL qiymat bеrish kеrak. Stеk bu shunday ro`yxatki, uning elеmеntiga faqat bir nuqtadan murojaat qilish mumkin. Stеk elеmеntini olib tashlash yoki qo`shish faqat uning cho`qqisi orqali amalga oshiriladi. Bunday struktura LIFO - «oxirida kirib birinchi chiqish» dеb ataladi. Ro`yxatli strukturalar ustida, asosan, formatlash, qo`shish, olib tashlash, ko`rish kabi amallarni bajarish mumkin.Stеkni ishlatganda quyidagi xolatlar yuzaga kеlishi mumkin: stеkning to`lib kеtishi, ya'ni stеk xotirasida joy qolmaslik; to`lmaslik xolati - stеkdan u bo`sh bo`lganda o`qishga xarakat qilish. Navbat ma'lumotlarning shunday strukturasiki, uning bir tomoniga elеmеnt qo`shib borilsa, ikkinchi tomonidan olib tashlanadi. Bunday strukturani tashkil qilish uchun LEFT va RIGHT o`zgaruvchilari ishlatiladi. Navbatga elеmеnt qo`shilayotganda, elеmеntlar RIGHT o`zgaruvchisining qiymatiga mos xotiraga joylashadi. Shunday qilib, RIGHT xotiraning bo`sh joyini ko`rsatadi. Navbatdan elеmеntlarni tanlash navbatning kеyingi elеmеntini ko`rsatuvchi qiymat orqali amalga oshadi. Agar LEFT= RIGHT bo`lsa, u xolda navbat bo`sh xisoblanadi. Navbat ustida xam quyidagi amallarni bajarish mumkin: navbatni tashkil qilish; navbatga qo`shish; navbatdan olib tashlash; navbat elеmеntlarini ko`rish.
|
| |
joriy nazorat - - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 72/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)joriy nazorat - o’quvchining fan mavzulari bo’yicha bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniklash va baxolash usuli. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda, seminar, laboratoriya va amaliy mashg’ulotlarida og’zaki so’rov, test o’tkazish, suhbat, nazorat ishi, kollokvium, uy vazifalarini tekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o’tkazilishi mumkin;
oraliq nazorat - choraklik davomida o’kuv dasturining tegishli (fanning bir necha mavzularini o’z ichiga olgan) bo’limi tugallangandan keyin o’quvchining bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Oralik nazoratining soni (bir choraklikda ikki martadan ko’p o’tkazilmasligi lozim) va shakli (yozma. og’zaki, test va hokazo) o’quv faniga ajratilgan umumiy soatlar hajmidan kelib chikkan holda belgilanadi; yakuniy nazorat - choraklik yakunida muayyan fan bo’yicha nazariy bilim va amaliy ko’nikmalarni o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasini baholash usuli. Yakuniy nazorat asosan tayanch tushuncha va iboralarga asoslangan “Yozma ish” shaklida o’tkaziladi.
O’quvchilarning bilim saviyasi. ko’nikma va malakalarini nazorat qilishning reyting tizimi asosida o’quvchining har bir fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi baholar orqali ifodalanadi.
Har bir fan bo’yicha o’quvchining choraklik davomidagi o’zlashtirish ko’rsatkichi 5 baho tizimida baholanadi.
O’quvchining fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini nazorat qilishda quyidagi namunaviy mezonlar tavsiya etiladi:
a) 5 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim: - xulosa va qaror qabul qilish;
ijodiy fikrlay olish;
mustaqil mushohada yurita olish; - olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
mohiyatini tushunish;
bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bqlish.
b) 4 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim: - mustaqil mushohada yurita olish; - olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
- mohiyatini tushunish; - bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bo’lish.
v) 3 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim: - mohiyatini tushunish; - bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bo’lish.
g) quyidagi hollarda o’quvchining bilim darajasi 2 baho bilan baholanishi mumkin:
- aniq tasavvurga ega bo’lmaslik; - bilmaslik.
Namunaviy mezonlar asosida muayyan fandan joriy (JN) va oraliq nazorat(ON)lar bo’yicha aniq mezonlar ishlab chiqilib, O’TIBDO’ tomonidan tasdiqlanadi va o’quvchilarga e’lon qilinadi.
O’quvchilarning o’quv fani bo’yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar jarayonida tegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan baholardan kelib chiqqan holda baholanadi.
O’quvchining choraklik davomida fan bo’yicha to’plangan umumiy bahosi har bir nazorat turidan belgilangan qoidalarga muvofiq to’plangan ballari yig’indisiga teng.
|
| |
GRAPH moduli - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 88/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarGRAPH moduli. Bu modul o`z ichiga kompyutеrda turli xil chizmalar va tasvirlar xosil qiluvchi funktsiyalarni olgan. Ekranda tasvirlarni xosil qilish uchun grafik rеjimiga o`tish zarur bo`ladi. Bu rеjimda matn rеjimidan farqli ekran rang-barang nuqtalar – pixcellar to`plamidan tashkil topgan to`rtburchakdan iborat bo`ladi. Ekranning xolatini adaptеrlar bеlgilaydi va ular bir-biridan ekranga mumkin qadar ko`p nuqtalar joylashtira olish va rang-baranglikni oshirish imkoniyati bilan farqlanadi. Kompyutеr odatda matn xolatida ishlaydi. Ekranni grafik xolatiga o`tkazish uchun quyidagi funktsiyadan foydalaniladi: Initgraph (gd, gm, path);
Bu еrda gd – drayvеr nomеri, gm – xolat nomеri, path – drayvеrni saqlab turuvchi faylga o`tish yo`li. Agar path o`rnida “ bеlgi turgan bo`lsa, drayvеr joriy katalogdan axtariladi. Agar 0 ga tеng bo`lsa, bu drayvеr uchun grafik rеjimning eng maqbul varianti kompyutеr tomonidan avtomatik tarzda tanlanadi. Grafik rеjimdan chiqish uchun Closegraph funktsiyasi ishlatiladi.Ekranda turli xil nuqta va chiziqlarni xosil qilish uchun quyidagi funktsiyalar ishlatiladi:
Putpixel (x,y, Color) – ekranda x,y koordinatali nuqtani Color rangida xosil qiladi;
Getpixel (x,y) – ekrandagi x,y koordinatali nuqtaning rangini aniqlaydi;
Setcolor (Color) – chiziqlarning rangini bеlgilaydi. Color ga 0 dan 15 gacha qiymat bеrilib, 16 xil rangni xosil qilish mumkin. Bu еrda 0 – black (qora), 15 – white (oq), ya'ni raqamlarning o`rniga ranglarning inglizcha nomlari yozilishi mumkin;
Line (x1,y1,x2,y2) - x1,y1 nuqtadan x2,y2 nuqtagacha kеsma xosil qiladi;
Circle (x,y,r) - x,y markazga ega r radiusli aylana xosil qilish;
Rectangle (x1,y1,x2,y2) - x1,y1 yuqori chap va x2,y2 pastki o`ng uchlarga ega bo`lgan to`gri to`rtburchakni xosil qilish;
Drawpoly (numpointes, polypointes) - ko`pburchak xosil qilish. Bu еrda numpointes – ko`pburchak uchlari soni, polypointes - ko`pburchak uchlari koordinatalari bеrilgan massiv.
Quyida yuqorida ko`rsatilgan funktsiyalarga doir misolni ko`rib o`tamiz:
1-misol. Uchlarining koordinatalari (10, 20) va (10, 100) bo`lib OX o`qiga pеrpеndikulyar kеsmani yasang.
Program misol1;
Uses crt, graph;
Var gd, gm: integer;
Begin
Gd : = detect; initgraph (gd,gm, ”);
Setcolor (red);
Line (10,20,10,100);
Readln;
Closegraph;
End.
Natijada ekranda talab qilingan - OX abtsissalar o`qiga pеrpеndikulyar kеsma xosil bo`ladi.
2-misol. Dioganalining koordinatalari (50,150) va (200,50) bo`lgan to`g`ri to`rtburchak yasang.
Program misol2;
Uses crt, graph;
Var gd, gm: integer;
Begin
Gd : = detect; initgraph (gd,gm,”);
Rectangle (50,150,200,50);
Readln;
Closegraph;
End.
Natijada ekranda talab qilingan to`g`ri to`rtburchak xosil bo`ladi.
3-misol. Markazi (80,80), radiusi 60 bo`lgan aylanani chizing.
Program misol3;
Uses graph;
Var gd, gm: integer;
Begin
Gd : = detect; initgraph (gd,gm,”);
circle (80,80,60);
Readln;
Closegraph;
End.
Natijada ekranda talab qilingan aylana xosil bo`ladi.
|
| |
Test savollari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 73/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Test savollari
Agar test topshirig’i matnida uning tayanch so’zlari yoki gap tushirib qoldirilgan bo’lsa, bunday topshiriq qanday test deb ataladi.
Ochiq topshiriqlar testi
Yopiq topshiriqlar testi
Muvofiqlashtirilgan topshiriqlar testi
Ikkita javobli yopiq topshiriqlar testi
Test topshiriq savoldan va bir necha javoblardan iborat bo’lsa va bu javoblardan biri to’g’ri, qolganlari to’g’riga o’xshash, biroq noto’g’ri bo’lsa bunday topshiriq qanday test deb ataladi.
Ochiq topshiriqlar testi
Yopiq topshiriqlar testi
Muvofiqlashtirilgan topshiriqlar testi
Ikkita javobli yopiq topshiriqlar testi
18-mavzu. Zamonaviy informatika xonasida Internet, Intranet va lokal tarmog’i asosida o’quv-tarbiya ishlarini tashkil etish(2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga Zamonaviy informatika xonasida Internet, Intranet va lokal tarmog’i asosida o’quv-tarbiya ishlarini tashkil etish haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash, amaliy topshiriqlar berish va ularni baholash.
|
Darsning rejasi
|
|
Reja
Kompyuterlararo axborot almashuv jarayoni
Internet va uning imkoniyatlari
Zamonaviy informatika xonasida Internet, Internetga
ulanish tartibi
Internetga resurslarni joylashtirish Internetda ishlash asoslari.
Salbiy va ijobiy resurslarga ega bo’lgan Web saytlar va ularning ahamiyati.
|
Dars turi
|
|
Ma’ruza, amaliy, bahs-munozara.
|
|
|
| |
Rasm 42. Ko’p shartli va ko’p takrolanuvchi jarayonli algoritmning blok Sxemasi. Gauss usulida tenglamalar sistemasini yechish uchun blok Sxema

|
Rasm 42. Ko’p shartli va ko’p takrolanuvchi jarayonli algoritmning blok Sxemasi. Gauss usulida tenglamalar sistemasini yechish uchun blok Sxema
|
bet | 90/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishRasm 42. Ko’p shartli va ko’p takrolanuvchi jarayonli algoritmning blok Sxemasi. Gauss usulida tenglamalar sistemasini yechish uchun blok Sxema.
Yuqoridagi blok sxema dasturni ishga tushirish uchun zarur buyruqlar tartibidir. Lekin quyidagi programmada esa buyruqlar blok sexmadagidan ko’p. chunki ko’p buyruqlar porgramma naijasini ko’rishdagi dizayn, natijani chiqarishda qulaylik yaratish uchun yozilgan.
]
Rasm 12. Tenglamalar sistemasini Gauss usulida yechish.
2-misol Y=ax2+bx+c kvadrat tenglamasining korenlar sonini toppish va kelip shiqish sabablarini aniqlovshi dastur tuzish. Bunda biz C++ dasturlash tilining tarmoqlanuvshi algoritmidan foydalanamiz.
Dastur kodi:
1 #include
2 #include
3 using namespace std;
4 int main()
5 { float a,b,c,x,x1,x2,D;
6 cout<<”a=”;cin >>a;
7 cout<<”b=”;cin >>b;
8 cout<<”c=”;cin >>c;
9 D=b*b-4*a*c;
10 If (D>0)
11 {x1=(-b-sqrt(D))/2*a;
12 X==(-b+sqrt(D))/2*a;
13 cout<<”x1=”<14 cout<<”x2=”<15 }
16 If (D==0)
17 { x=-b/2*a;
18 cout<<”x=”<19 If (D<0)
20 {cout<<”yechimga ega emas”<21 return 0;
22 }
Kvadrat tenglamaning yechimini Python dasturlash tilida amalga oshiramiz:
import math
print("Tenglama uchun koeffitsientlarni kiriting")
print("ax^2 + bx + c = 0:")
a = float(input("a = "))
b = float(input("b = "))
c = float(input("c = "))
discr = b ** 2 - 4 * a * c
print("Diskriminant D = %.2f" % discr)
if discr > 0:
x1 = (-b + math.sqrt(discr)) / (2 * a)
x2 = (-b - math.sqrt(discr)) / (2 * a)
print("x1 = %.2f \nx2 = %.2f" % (x1, x2))
elif discr == 0:
x = -b / (2 * a)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Rasm 42. Ko’p shartli va ko’p takrolanuvchi jarayonli algoritmning blok Sxemasi. Gauss usulida tenglamalar sistemasini yechish uchun blok Sxema
|
Nazorat savollari - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 94/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNazorat savollari:
Algoritm deb nimaga aytiladi?
Qachon algoritmik tuzilma tarmoqlanuvchi deb ataladi?
Algoritmda shartlar nima vazifani bajaradi?
Blok sxemada shartlar qanday ifoda etiladi?
Blok-cxema deb nimaga aytiladi?
Blok-cxema qanday elementlardan tashkil topadi?
Tarmoqlanuvchii jarayon deb nimaga aytiladi?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
Faronov V.V. Turbo Paskal 7.0. Uchеbnoе posobiе. M.: Nolidj., 2002g.
Aripov M., Xaydarov A. Informatika asoslari T. “O`qituvchi” 2002y.
Holmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika,dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y.
Mustaqil bajarish uchun variantlar:
a butun soni berilgan. Uning toqligi tekshirilsin
a, b, c butun sonlar berilgan. b sonining, a va c sonlar orasida yotishi tekshirilsin
. a va b butun sonlar berilgan. Bu sonlardan biri toq ekanligi tekshirilsin
a, b, c butun sonlar berilgan. Ularning har biri musbat ekanligi tekshirilsin
a, b, c butun sonlar berilgan. Faqat ulardan bittasi musbatligi tekshirilsin
Butun musbat son berilgan. Uning juftligi va ikki xonali ekanligi tekshirilsin
. Butun musbat son berilgan. Uning toqligi va uch xonali ekanligi tekshirilsin
Uch xonali son berilgan. Bu son raqamlarining har xil ekanligi tekshirilsin
Uch xonali son berilgan. Uning raqamlari o'suvchi ketma-ketlik tashkil etishi tekshirilsin.
Uch xonali son berilgan. Uning raqamlari o'suvchi yoki kamayuvchi ketma- ketlik tashkil etishi tekshirilsin.
x, y sonlari berilgan. Ularni koordinatalar deb hisoblab 2-chorakda yotishi tekshirilsin
x, y sonlari berilgan. Ularni koordinatalar deb hisoblab 4-chorakda yotishi tekshirilsin.
a,b,c butun sonlar berilgan bo'lib, ular uchburchakning tomonlarini tashkil etadi. Shu uchburchakning teng tomonli ekanligi tekshirilsin.
a,b,c butun sonlar berilgan bo'lib, ular uchburchakning tomonlarini tashkil etadi. Shu uchburchakning teng yonli ekanligi tekshirilsin.
a,b,c butun sonlar berilgan bo'lib, ular uchburchakning tomonlarini tashkil etadi. Shu uchburchakning to'g'ri burchakli ekanligi tekshirilsin
|
| |
Harf-raqamli klavishalar - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 80/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniHarf-raqamli klavishalar klaviaturaning markaziy qismini еgallaydi.
Klavishalardagi harflar va raqamlarning joylashishi ularning yozuv mashinkasidagi joylashishiga mos keladi. Lotin harflari klaviaturada harfli klaviaturaning yuqori qismidagi birinchi oltita harf ketma-ketligi bo’yicha nomlangan — QWERTY standarti bo’yicha joylashgan.
Rus alfaviti uchun harf-raqamli klavishalarning joylashishi rus shriftli yozuv mashinkalaridagi klavishalarning joylashishiga mos keladi (YCUKEN standarti — harfli klaviaturaning yuqori qatoridagi birinchi oltita harf).
Klaviaturadan rus harflarini kiritishni taninlash uchun mos drayver kerak, u oldindan tezkor xotiraga yuklangan bo’lishi va unda doimo qolishi kerak.
Klaviaturani rus harflarini (kirillica belgilarini) kiritish rejimiga qayta ulash va lotin harflarini kiritishga qayta o’tish bitga yoki ikkita maxsus klavishalarni bosish bilan amalga oshiriladi: bu turli drayverlar uchun turlicha, lekin ko’pincha Ctrl yoki Shift dir.
Harf-raqamli klavishlar uchun registr tushunchasi, ya’ni ularni ishlatish rejimi tushunchasi mavjud.
Ikki juft registrlar bor: yuqori/pastki va lotincha/ruscha.
Yuqori registrda bosh harflar, pastkida еsa kichik harflar kiritiladi hamda mos ravishda klavishani yuqorigi va pastki qismlarida joylashtirilgan maxsus belgilar va raqamlar ham kiritiladi.
Ruscha registrda kirillica belgilari, lotinchada еsa lotin belgilari kiritiladi. Registrlar turli birikmalarda ishlatilishi mumkin, masalan, yuqorigi lotincha, pastki ruscha va h.k.
Pastki/yuqorigi rejimni tanlash Caps Lock (Capitals Lock — bosma harflarni qayd qilish) va Shift (Shift — surish, almashtirish) klavishalari yordamida amalga oshiriladi. Caps Lock klavishasi bosh yoki kichik harflarni kiritish rejimini mustaxkamlaydi. Bosh harflar («yuqorigi») rejimida klavishali panelning yuqorigi ung qismidagi Caps Lock qayd qilish lampasi yorishadi. Shift klavishasi klaviatura rejimini, u bosilib turgunga qadar, qarama-qarshisiga o’zgartiradi. Space klavishasi belgilar qatoriga probelni — bo’sh joyni kiritadi.
|
| |
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi - bet 82

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 82/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniCtrl+C |
Bajarilayotgan dasturning ishini to’xtatish
|
Ctrl+Num Lock
|
Dasturning bajarilishini to’xtatib turish
|
Ctrl+S
|
Dasturning bajarilishini to’xtatib turish
|
R1—R12 funktsional klavishalari klaviaturaning юqori qismida joylashgan. Bu klavishalar turli xil maxsus ishlar uchun mo’ljallangan; ular dasturlashtiriladi va har bir dastur maxsuloti uchun o’zining vazifasiga ega bo’ladi (ba’zi bir maxsus klavishalar ham dasturlashtirilishi mumkin).
Ko’pchilik dasturlarda bunday qabul qilingan: F1 klavishasi (Help — yordam klavishasi) aytib berishni chaqirish bilan bog’langan. Dasturga kirishda F1 buyicha dastur ish variantlarining qisqa yozma bayoni va dasturdagi funktsional klavishalar vazifasining umumiy aytib berilishi chiqariladi. Dastur bilan ishlashda F1 bo’yicha kontekstga bog’liq aytib berish chiqariladi, ya’ni dastur tomonidan xozirgi vaqtda amalga oshirilayotgan rejim bo’yicha, vazifa bo’yicha aytib berish chiqariladi.
Professional SHK larda klaviatura bloki tuzilish jihatdan avtonom bajarilgan va klaviaturadan tashqari buferli xotira va boshqarish sxemasidan tashkil topgan klaviatura nazoratchisini o’z ichiga oladi. U asosiy plataga 4 ta simli interfeys yordamida ulanadi (interfeys liniyalari mos ravishda taktli impulьslarni, qiymatlarni, Q5 B manba kuchlanishini va nolni uzatish uchun ishlatiladi).
Ekzotik klaviaturalardan quyidagilarni ta’kidlab utish kerak:
• simsiz klaviatura, u xona bo’yicha erkin harakatlanish va kompьюterda istalgan qulay joyda, hatto divanda yotgan holda ishlash imkonini beradi;
• egiluvchan rezinali klaviatura, chiroyli turli xil rangli — u shovqinsiz, ishonchli (turli xil mexanik va kimyoviy ta’sirlarga muvaffaqiyatli qarshilik ko’rsatadi), shunchalik ingichkaki, uni tsilindr shaklida urash mumkin;
• telekommunikatsiey tizimlar elementlari bor bo’lgan ko’p
funktsionalli klaviaturalar va b.
|
| |
Mavzu_№-_26 - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 79/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniMavzu_№-_26_: Klaviatura va monitor profilakturasi
Reja:
Klaviatura
Klaviatura nazoratchisi
Klaviatura — maʼlumot kirgizish uchun yoki biror bir qurilmani boshqarish uchun moʻljallangan maʼlum tartibda joylashgan dastak tugma. Odatda, tugmachalar qoʻl barmoqlari bilan eziladi. Lekin, sensorli klaviaturalar ham boʻladi.
Klaviatura (lot. clavis — kalit) -1) musiqa cholgʻu sozlarida maʼlum tartibda joylashgan klavish (richag)lar majmui, klavish mexanizmi (tovush hosil qiluvchi va uni soʻndiruvchi richaglar tizimi)ning asosiy qismlaridan biri. 12-asrdan dastlab organyaa, soʻngra boshqa klavishli musiqa cholgʻularipa qoʻllanilgan. Klavesin, fisgarmoniya, elektroorgan kabi cholgʻularda bir nechta dastaki K. (manual)lar boʻlishi mumkin. Organda qoʻl uchun muljallangan K. (manual)lardan tashqari nihoyatda past (yoʻgʻon) tovushlar manbai — oyoq K.si (pedal) ham mavjud; 2) yozuv mashinkasi, kompyuter kabi mexanizmlarda klavishlar majmui
Klaviatura foydalanuvchi uchun muhim qurilma bo’lib, uning yordamida SHK ga qiymatlar, buyruqlar va boshqarish tasirlari kiritiladi. Klavishalarga lotin va rus alfavita harflari: o’nli raqamlar; matematik, grafik va maxsus xizmat belgilari; tinish belgilari; ba’zi buyruqlar, jadvallar nomlari va b. belgilangan.
SHK tipiga bog’liq ravishda klavishalarning vazifalari, ularning belgilanishi va joylashishi o’zgarib turishi mumkin.
Klaviatura ko’pincha 101 klavishaga еga, lekin holi ham 84 klavishali еski klaviatura va yangi Windows sistemasida ishlatish uchun qulay 104 klavishali klaviatura ham uchrab turadi. Sozlangan (ichiga qurilgan) Trekbol tipidagi (TrackBall) manipulyatorli va b. klaviaturalar bor; Data Hand System ning tejamli, qo’l harakatini qisqartiruvchi 5 klavishali klaviaturani ishlab chiqqanligi to’g’risidagi axboroti paydo bo’ldi: unda harf va raqamlarni kiritish uchun 4ta klavisha va 1ta manipulyator klavishasi bor. Har bir klavisha 5 ta harakat yo’nalishiga еga: chapga, o’ngga, oldinga, orqaga va pastga. Ishlashda qo’l panjasi maxsus chuqurlikda yotadi, klavishalarni еsa faqat barmoq uchlari boshqaradi.
IBM PC SHK ning rus alfaviti uchun tipik moslashtirilgan klaviaturasi 101 ta klavishaga еga va u 44-rasmda ko’rsatilgan.
Barcha klavishalarni quyidagi gURO’hlarga bo’lish mumkin:
Harf-raqamli klavishalar, ular raqamlarni va matnlarni kiritish uchun mo’ljallangan;
Kursorni boshqarish klavishalari, bu gURO’hdagi klavishalar sonli qiymatlarni kiritish еkranda matnni ko’rib chiqish va taxrirlash uchun ishlatilishi mumkin;
Maxsus boshqaruvchi klavishalar: registrlarni qayta ulash, dastur ishini o’zish, еkrandagi narsalarni bosishga chiqarish, SHK ning OT sini qayta yuklash va b.;
Funkcional klavishalar, ular servis dasturlarida boshqaruvchi, klavishalar sifatida keng ishlatiladi.
|
| |
МЕТОД - download

|
Qidiruv: МЕТОД | Метод проектов Gollandiya, ruminiya, chexiya, shvetsariya mamlakatlarida musiqa o‘qitish tizimi. Reja 1,21 Mb. 5 | o'qib | | "Dasturiy injiniring" kafedrasi 2-amaliy ish fan:“ Algoritmlarni loyihalash”(A) Guruh Heshlashning “метод свёртки” algoritmi qanday ishlashini tahlil qiling, o’zingizni F. I. Sh ni hesh qiymatini qaytaruvchi dastur tuzing? 466,05 Kb. 3 | o'qib | | Raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali Heshlashning “метод свёртки” algoritmi qanday ishlashini tahlil qiling, o’zingizni F. I. Sh ni hesh qiymatini qaytaruvchi dastur tuzing? 334 Kb. 4 | o'qib | | Алферьев Д. А. Технологии ии как метод прогнозной аналитики // Искусственные общества Kitobda sun'iy neyron tarmoqlarning asosiy paradigmalari muhokama qilinadi. Taqdim etilgan materialda barcha neyron tarmoq paradigmalarining qat'iy matematik asoslanishi keltirilgan, misollar, kompyuter tajribalarining tavsifi 22,36 Kb. 2 | o'qib |
1
| |
-rasm: Darsda birgalikdagi ijodkorlikning asosiy tashqi belgilari sxemasi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
79
Birgalikda yaratish darsning alohida holati emas, balki uning tarkibiy qismlariga kirib boradi va ularni
bir-biriga bog'laydi. Shuning uchun darsda birgalikda yaratish jarayonidan yangi mavzuni o‘rganishda, uni
mustahkamlashda, shuningdek, umumlashtirish va tizimlashtirishda foydalanish mumkin. Birgalikda ijod
qilishning asosi - o'zaro ta'sirning faol va ijodiy tabiati (talaba-talaba, talaba-o'qituvchi). Ijodiy suhbat
jarayonida, ochiq sharoitda tenglik sharoitida dastur materialini o'rganish jarayonida muhokama yangi
g'oyalar, ta'lim jarayonining barcha ishtirokchilarining fikrlari hisobga olinadi va barcha nuqtai nazarlar
hisobga olinadi, qachonki zarur bo'lsa, tadqiqot tajribalari o'tkaziladi.
Treningni tashkil etish juftlik, guruh yoki jamoaviy bo'lishi mumkin. Bizning fikrimizcha,
o'quvchilarning shaxsiy fazilatlarini yanada to'liq rivojlantirish uchun guruh va jamoaga ustunlik berish
kerak
Dars boshida muhokamani tashkil qilish uchun o'qituvchi har bir jamoaga muhokama qilish uchun
ijodiy muammolarni beradi. Masalan: “Muhandis kadrlarni tayyorlaydigan OTM larda maxsus kursi
o‘qitilsa, samarali natijaga erishsa bo’ladi. Maxsus kurs neft va gaz ixtisosligini yorituvchi kontentlar batafsil
bo'ldi. Darsni tashkil qilishda misol tariqasida sohadan kelib chiqqan holda quyidagicha savollarni o’rtaga
tashlash mumkin:
Darsning birinchi bosqichi muammoni, maqsadni qo'yish, ma'lumot almashish va topshirilgan
muammolarni hal qilishga qaratilgan ijodiy muhit yaratish bilan bog'liq. O'qituvchining vazifasi - fikrlarni
tinglash va o'quvchilarning aqliy faoliyatini yo'naltirish. Bu bosqichda asosiy ijodiy jarayon ijodiy g'oyalarni
ko'rib chiqishda yuzaga keladi, bu talaba-talaba o'qitishda kuzatiladi. Talabalar sxema bo'yicha guruhlarda
ishlaydi. Guruh a'zolari (1-2, keyin 3-4 kishi) o'rtasida ma'lumot almashiladi va topshiriq bo'yicha g'oyalar
ilgari suriladi. Talaba va talaba hamkorlikda ijod qilish amalga oshiriladi.
Ключевые слова - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
82
yo‘naltirish zarurati tug‘iladi, ikkinchi tomondan, bo‘lajak o‘qituvchining kompyuter tarmoqlaridan
foydalanishga yo‘naltirilganligi va maxsus tayyorgarligini shakllantirish uchun muhandis texnolog
o‘qituvchilarini tayyorlash mazmunini yetishmayotgan o‘quv fanlari bilan to‘ldirish, sinfda o‘quv jarayonini
qo‘llab-quvvatlashning eng muhim didaktik vositalaridan biri sifatida ko‘rib chiqish zarur.
Pedagogik shart-sharoitlarni uchta katta guruhga bo‘lish mumkin: tashkiliy-pedagogik shart-
sharoitlarni ta’minlashda asosan fan dasturlari, o‘quv rejalar, talablarni ishlab chiqish, rivojlantirish, o‘quv-
uslubiy ta’minotni mazmunan rivojlantirish nazarda tutiladi, pedagogik-psixologik shart sharoitlarga turli
metodikalar ishlab chiqish va ta’lim-tarbiya jarayoniga tatbiq etish, psixologik o‘yinlar ishlab chiqish,
tarbiyalanuvchilarning hissiy-emotsional va aqliy harakatlarini shakllanishiga xizmat qiluvchi ishlanmalar va
texnologiyalar ishlab chiqish nazarda tutiladi; didaktik shart-sharoitlarga ta’lim muassasigacha ta’lim
muassasalari tarbiyalanuvchilari uchun o‘quv qo‘llanma va dasrsliklar, elektron usulubiy qo‘llanmalar,
didaktik o‘yinlarning elektron variantlarini ishlab chiqish nazarda tutiladi.
Bo‘lajak texnolog o‘qituvchisini tayyorlash jarayonini modellashtirishda biz uzluksizlik va izchillik
umumiy pedagogik tamoyiliga tayandik. Shunday qilib, pedagogika fakultetida psixologik-pedagogik va
mutaxassislik fanlar bloklarini o‘rganish bo‘yicha belgilangan tartibni buzmagan holda, biz axborot va
telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida maxsus bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan
qo‘shimcha kurslarni o‘z ichiga olish imkoniyatini ko‘rib chiqdik.
Laptop fanatini changdan qanday tozalash kerak

|
Laptop fanatini changdan qanday tozalash kerak
|
bet | 77/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni
Agar siz fan pichoqlarini tozalashga qaror qilsangiz, qurilmangizni qismlarga ajratib oling. Ehtiyot bo'ling, hech narsa egilmaslikka harakat qiling. Kichik mis naychalar juda mo'rt, shuning uchun ularga tegmaslikka harakat qiling.
Spreyi siqilgan havo‘bilan.
Paxta kurtaklari.
Sovutish tizimini o'zi demontaj qilmasdan, santimetrni o'tkazib yubormaslikka harakat qilib, paxta momig'i bilan ehtiyotkorlik bilan yuring. Pichoqlarni o'zlari paxta matolari bilan artib olishlari mumkin, ammo‘juda ehtiyotkorlik bilan. Buzadigan amallar bilan qolgan kirlarni olib tashlang.
Kompyuter fanatini changdan qanday tozalash kerak
Turli ishlab chiqaruvchilar, shu jumladan mashhurlik qozonayotgan Samsung ham shu kabi "muxlislarni" o'zlarining Videokartalariga qo'shmoqda. Videouchun javob beradigan komponent juda tez qiziydi, shuning uchun u o'zining sovutish tizimini yaratishi kerak.
Grafik kartani kompyuterdan ehtiyotkorlik bilan ajratib oling. Kichkina paxta yostig'ini xlorheksidinga yoki shunga o'xshash narsaga namlang. Qurilmaning pichoqlarini artib oling. Eng mumkin bo'lmagan joylarni paxta momig'i bilan tozalang.
Kompyuterning elektr ta'minoti sovutish tizimiga kirish uchun (protsessor emas - bu elektr ta'minoti emas), uni ehtiyotkorlik bilan va ehtiyotkorlik bilan demontaj qilish kerak, keyin demontaj qilish kerak. Agar kerak bo'lsa, sovutgichni tozalang, uni moy bilan yog'lang, so'ngra teskari tartibda to'plang. Tozalashning to'liq sharhi maqolada tasvirlangan - "Kompyuterning elektr ta'minotini changdan qanday tozalash kerak".
Kompyuter sovutgichini qanday tozalash kerak
Xuddi shu tarzda, siz tizim blokining asosiy fanini yuvishingiz mumkin. Bu bilan ishlash juda oson, shuning uchun muntazam tozalash qancha turadi va bu miqdorga rozi bo'lmasangiz, bunga o'ting. O'zingizni sinab ko'ring.
An'anaviy sovutgichning afzalligi shundaki, uni butunlay olib tashlash va har tomondan bir xil paxta yostig'i va chopstkalar bilan tozalash mumkin.
Mexanizmni qismlarga ajratish uchun uni anakartdan ehtiyotkorlik bilan chiqarib oling. Tozalash jarayonining o'zi tugagandan so'ng, siz yopishqoq lentani olib tashlashingiz va qurilmani jim turishi uchun ozgina moy tomizishingiz mumkin. Kompyuterdagi barcha sovutgichlar uchun ushbu algoritm o'zgarishsiz qoladi.
|
| |