GGs
PF - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

125
8.5. Yuqori chastotali signallar to‘g‘ridan-to‘g‘ri shakllantiriladigan
radiouzatkichlar tuzilish sxemalari
Signallarni zamonaviy raqamli shakllantirish
va ishlov berish vositalari
yuzlab megagerslargacha chastotalarli raqamli modulyasiyalangan PCh yoki YuCh
signallarni olishga imkon beradi. Ma’lumki, uzatkich quvvat kuchaytirgichning
kirishiga yoki signalni quvvat bo‘yicha kuchaytirishgacha uning chastotasini zarur
qiymatgacha oshiradigan aralashtirgichning kirishiga berish (filtr orqali) uchun
raqamli signalni analog shaklga o‘tkazishga imkon beradigan yuqori sifatli tezkor
RAO‘lar mavjud. Bunday variant o‘z afzalliklariga ega, murakkab ko‘p chastotali
signallarni shakllantirish imkoniyati (masalan, bir vaqtda 100 kGs dagi chastotalar
surilishili 8 ta modulyatsiyalangan tashuvchilar)
nurlantirishning barcha
parametrlarini, jumladan faqat dasturiy ta’minotni almashtirish bilan o‘zgartirishga
imkon beradi. Ularning kamchiligi sifatida nisbatan past tejamkorlik va signal
spektridagi sezilarli parazit tashkil etuvchilarning borligini hisoblash mumkin.
YuCh/OCh raqamli chiqishli raqamli uzatkichning eng oddiy varianti
raqamli signallar protsessori (
DSP
) va to‘g‘ri raqamli chastota sintezatori (
DDS
)
kombinatsiyasidan iborat tuzilish sxemasi 8.8- rasmda keltirilgan. Bu varianta
DDS
,
masalan
AD7008
,
AD9830
kabi bittalik (kvdraturali bo‘lmagan) chiqishga
ega bo‘lishi kerak. Bunday uzatkich o‘nlab megagerslargacha chastotalarda
amplitudaviy-fazaviy modulyatsiyalash turlarili (AM, ChM,
SSB
,
PSK
,
FSK
,
QAM
) signallarni shakllantirishga imkon beradi.
Zamonaviy
DDS
larning takt chastotalari yuzlab
megargerslardan oshmaydi,
ularning maksimal ishchi chastotasi esa takt chastotasining taxminan 0,4 qismini
tashkil etishi mumkin (signalning spektral tozaligini yaxshilash uchun esa ishchi
chastota takt chastotasining 0,1 qismidan oshmasligi kerak), shuning uchun
126
tashuvchi chasttani oshirish uchun qo‘shimcha choralar talab qilinadi.
Bu yerda
DDS
yordamida shakllantirilgan signalni 1…100 MGs sohadan hozirda
telekommunikatsion ilovalarda aktiv ishlatiladigan spektrning 1…10 GGs undan
yuqori oralig‘iga o‘tkazish usullari nazarda tutiladi.
8.8- rasm. YuCh/OChraqamli chiqishli raqamli uzatkichning tuzilish sxemasi
Integral
bajarilishdagi
kvadraturali
analog
modulyator
(aniqrog‘i,
aralashtirgich) yordamida ishchi chastotani oshirish
noishchi chastotani
so‘ndirishning fazaviy usulidan foydalanish hisobiga simmetrik kanalni so‘ndirish
muammosini hal qilish imkon beradi. Bunday kvadraturali aralashtirgichning ichki
tuzilmasi
va
unga
chastotasi
yuqoriga
o‘tkazilishi talab qilinadigan
modulyatsiyalangan radiosignal manbaini ulanishi usuli 8.9- va 8.10- rasmlarda
tasvirlangan.
Signal manbai – DDS yoki RAO‘dan I/Q chiqishlar
deyiladigan alohida
YuCh kvadraturali chiqishlarning bo‘lishi talab qilinadi.
Kvadraturali aralashtirgichning ishlashini quyidagi tarzda tushuntirish
mumkin. Bayon etishni soddalashtirish uchun DDS modulyatsiyalanmagan signali
holini ko‘rib chiqamiz. Bunda pastki aralashtirgichga U
mDDS
sin(w
DDS
t) signal,
yuqori
aralashtirgichga
esa
U
mDDS
cos(w
DDS
t)
signal
beriladi.
Bu
aralashtirgichlarning boshqa kirishlariga keng polosali
ichki faza aylantirgichdan