Android va iOS operatsion tizimlar xavfsizligini ta’minlash mexanizmlarining qiyosiy tahlili

|
Android va iOS operatsion tizimlar xavfsizligini ta’minlash mexanizmlarining qiyosiy tahlili
|
bet | 28/47 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #230773 |
Bog'liq tarmoq6.3. Android va iOS operatsion tizimlar xavfsizligini ta’minlash mexanizmlarining qiyosiy tahlili
Hozirda Android va iOS operatsion tizimlar (platformalar) keng tarqalgan. Quyida ularning xavfsizligi masalalari va ushbu masalalarni amalga oshirish mexanizmlarining qiyosiy tahlili yoritilgan.
1. Ishlab chiqaruvchi kompaniyalar nuqtai nazaridan xavfsizlikning asosiy riski – ular ilovalarining buzib ochilishi natijasidagi mijozlarning va biznesning yuqotilishi. Agar mobil ilovalarning lokal va veb-hujumlarga qarshi tura olish qobiliyati ko’rilsa, ikkala Android va iOS operatsion tizimlar taxminan teng sharoitdadurlar.
2. Android uchun ilovalar, Objective-C tilida iOS uchun yozilgan dasturlardan farqli holda, buferning to’lib-toshishi hujumidan qo’rqmaydigan Java tilida yozilgan dasturlardir. Objective-C tilida yozilgan ilovalar buferning to’lib-toshishi hujumiga zaif, ammo iOS-yaratuvchilari zahirasida bunday zaifliklarni bartaraf etuvchi kerakli mexanizmlar mavjud. Bunday mexanizmlarga, avvalo PIE (Position Independent Executable), SSP (Stack Smashing Protection) va ARC (Automatic Reference Counting) kabi kompilyasiyalar parametrlari taalluqli. Ushbu parametrlar xotirani samarali boshqarishni, buferning to’lib-toshishiga olib keluvchi xatoliklarning bo’lmasligini ta’minlaydi. Undan tashqari, iOS ning sakkizinchi versiyasining taqdimotida Objective-C tili o’rniga yangi dasturlash tili Swift taqdim etildi. Apple kompaniyasining aytishicha yangi til oldingisiga qaraganda o’rganishga oson va xavfsizliroq.
Shunday qilib, Android va iOS-ilovalar bir xil yahshi himoyalanishi mumkin va ushbu ilovalarni buzib kirish ehtimolligi bevosita ishlab chiqaruvchilar mahoratiga bog’liq.
3. Mobil qurilmalardan oddiy foydalanuvchilarning xavfsizligi ular foydalanadigan mobil operatsion tizim xavfsizligiga bog’liq. Xatto smartfonda faqat yaxshi himoyalangan ilovalar o’rnatilgan bo’lsa ham, oxirgi foydalanuvchilar operatsion tizimning raxnalari orqali muvaffaqiyatli hujumga duchor bo’lishlari mumkin. Agar mobil ilovalarning himoyalanganlik alomati bo’yicha ikkala operatsion tizim bir xil sathda bo’lsa, Android va iOS operatsion tizimlar, o’zlarining xavfsizligi nuqtai nazaridan, o’zaro anchagina farqlanadi.
4. Ikkala operatsion tizim himoyasining mexanizmlarida tizimli qismning faqat o’qish uchun foydalanuvchanligi va yadro sathida bajariluvchi jarayonlarning farqlanishi kabi xavfsizlikning bazaviy prinsiplarining mavjudligini aytish lozim. Ikkala operatsion tizimda tizimli qismning yozish uchun foydalanuvchan emasligi tizim fayllarining tasodifiy yoki maqsadli o’zgarishini bartaraf etadi. Ikkala operatsion tizimda "qumdon" (sandbox) prinsipi ham amalga oshirilgan. Bu degani, har bir ilova alohida konteynerda ishlaydi va tizimli fayllardan yoki boshqa ilovalar resurslaridan foydalana olmaydi.
5. Android va iOS operatsion tizimlarning asosiy farqlari yadro sathida foydalanishning farqlanishi prinsiplariga, magazinlarga yuklanuvchi operatsion tizimni verifikatsiyalash jarayoniga va o’rnatiluvchi ilovalardan foydalanish huquqlarini nazoratlash prinsiplariga taalluqli.
6. Ishlab chiqaruvchilar tomonidan zararli dasturiy ta’minotning mavjud emasligini ta’minlash bo’yicha ko’riluvchi zarur choralar:
- iOS-ilovalar zaiflikka va Apple ishlanmalar standartlariga mosligiga sinchiklab tekshiriladi. iOS ga o’rnatiluvchi har bir ilova, faqat ishlab chiqaruvchini kerakli verifikatsiyalashdan so’ng Apple kompaniyasi tomonidan beriladigan "iOS Developer Program" dasturning noyob sertifikati bilan imzolanadi. iOS da ilovalardan foydalanish huquqlarini moslanuvchan taqsimlash amalga oshirilgan. Har bir foydalanish kategoriyasi, kameradan yoki GPS dan foydalanish bo’lsin, foydalanuvchi tomonidan tasdiqlanishi yoki rad etilishi lozim;
- Google Play da yuklashdan oldin ilovalar tekshirilmaydi, ammo o’zining magazinini bo’lishi mumkin bo’lgan zararli dastur ta’minotining mavjudligiga muntazam skanerlaydi. Android boshqaruvida qurilmaga yangi ilovani o’rnatishda foydalanuvchiga ushbu ilovaga kerakli foydalanish huquqlarining to’liq ro’yxati ko’rsatiladi. Ushbu ro’yxat bo’yicha foydalanuvchi bo’lishi mumkin bo’lgan zararli dasturiy ta’minotni aniqlashi va uning o’rnatilishini bekor qilishi mumkin.
7. Operatsion tizimlarning zaifliklari:
- iOS, to’la ochiq operatsion tizim bo’lishiga qaramasdan, ma’lum zaifliklar (CVE) soni bo’yicha Android dan ilgarilab ketgan. Buning ustiga afzallik yetarlicha aytarli darajada: 2014 yil o’rtasida iOS ning barcha versiyalarining jami 335ta, Android esa faqat 36ta zaifliklarni tashkil etadi.
Apple operatsion tizimda iOS-8 ning beta versiyasining taqdimoti tufayli hujum uchun yangi vektorlar paydo bo’ldi: begona klaviaturalar, yangi SDK da, yangi API chaqiruvlari to’plami va "aqlli uyni" boshqarish tizimi. Zaifliklarning bunday katta miqdoriga qaramay, iOS foydalanuvchilari o’zlarining himoyalanganliklari xususida xavotir olmasliklari kerak, chunki Apple, odatda, yangi zaifliklarni tezda yopadi;
- Google ham, o’z navbatida, o’zining operatsion tizimi xavfsizligini kuchaytirishga tayanadi. Android ning 4.4 versiyasida yadro sathida foydalanishni majburiy rejimda nazoratlovchi SELinux moduli paydo bo’ldi. Ushbu modul Linux xavfsizligining bazaviy modeliga bog’liq bo’lmagan holda ishlaydi.
Shunday qilib, operatsion tizimning shaxsiy xavfsizligi nuqtai nazaridan ikkala operatsion tizimdan birortasi ham g’olib hisoblanmaydi. Android ham, iOS ham xaker hujumlaridan himoyalanishning quvvatli mexanizmlariga ega va ikkala Google va Apple kompaniyalari o’zlarining tizimlari xavfsizligiga yuqori e’tibor beradilar.
8. Oxirgi yillarda ishchi masalalarni echishda o’zlarining shaxsiy mobil qurilmalarini ishlatuvchi foydalanuvchilar soni ko’paymoqda. BYOD (Bring Your Own Device) nomini olgan ushbu tendensiya o’zida korporatsiya uchun xavfsizlikning ma’lum riskini eltadi. Niyati buzuqlar zaif yoki yo’qolgan smartfon yoki planshet yordamida kompaniyaning maxfiy hujjatlaridan yoki ichki resurslaridan, masalan pochtadan, ruxsatsiz foydalanishlari mumkin. Shu sababli, kompaniya tarmog’ida ishlovchi mobil qurilmalar xavfsizligi siyosatini markazlashgan boshqarishga imkon beruvchi MDM (Mobile Device Management) xilidagi yechimlardan foydalanishga ehtiyoj paydo bo’ladi.
Korporatsiya darajasidagi xavfsizlik nuqtai nazaridan Apple ning operatsion tizimi Android ga nisbatan qator afzalliklarga ega. iOS o’zining zahirasida konfiguratsiya profillari, masofaviy to’liq dastlabki holatiga tiklash va begona MDM-yechimlarni o’rnatilgan madadlash kabi qurilmalarni markazlashgan quvvatli vositalarga ega. Android asli ko’rinishida bunday imkoniyatlarga ega emas. MDM-tizimlarga integrallash uchun Android ga oldindan maxsus dasturiy ta’minotni o’rnatish kerak.
Alohida aytib o’tish lozimki, Samsung kompaniyasi Android dagi qurilmalar ishlab chiqaruvchilariga nisbatan korporativ xavfsizlik masalalarida oldinga qarab ilgarilab ketdi. So’z SAFE (Samsung For Enterprise) dasturi va KNOX (Samsung konteyneri) ustqurmasi xususida boradi.
Android va iOS operatsion tizimlarning xavfsizlik nuqtai nazaridan afzalliklari va kamchiliklari:
Android
Afzalliklari:
- xavfsizlik tadqiqotchilari uchun ochiqligi;
- buferning to’lib-toshishiga immunitetligi;
- yadro sathida SELinux foydalanishning qat’iy nazorati.
Kamchiliklari:
- Google Play magazinida bo’lishi mumkin bo’lgan zararli dasturiy ta’minotning katta miqdori;
- korporativ xavfsizlikni ta’minlash imkoniyatining kuchsizligi;
- himoya usullarini standartlashni murakkablashtiruvchi turli ishlab chiqaruvchilardan operatsion tizim versiyalari va qurilmalar modellari sonining ko’pligi.
iOS
Afzalliklari:
- App Store ga yuklanuvchi ilovalarning sinchiklab tekshirilishi natijasida ilovalar magazinida zararli dasturiy ta’minot deyarli mavjud emasligi;
- xavfsizlik insidentlariga Apple ning tezkor reaksiyasi;
- korporativ xavfsizlik tizimini madadlash bo’yicha imkoniyatlarining kattaligi.
Kamchiliklari:
- operatsion tizimning o’zida ma’lum zaifliklar sonining kattaligi;
- hujum uchun mumkin bo’lgan vektorlar sonining o’sishi.
Xulosa sifatida aytish mumkinki, amalda telefon tanlanganida uning himoyalanishi asosiy kriteriy deb hisoblovchilar topilmasa kerak. Bu to’g’ri, chunki Android va iOS tizimlar o’zlarining foydalanuvchilarini himoya qilish imkoniyatlari bo’yicha bir darajada.
|
| |