Trapesiyasimon rezba - Kirish I. Bob. Boltli va shipilkali birikmalar va ularning ishlab chiqarishdagi o’rni

|
Kirish I. Bob. Boltli va shipilkali birikmalar va ularning ishlab chiqarishdagi o’rni
|
bet | 5/12 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #129046 |
Bog'liq Kirish I. Bob. Boltli va shipilkali birikmalar va ularning ishla (1)Trapesiyasimon rezba metal qirquvchi stanok, presslarning yurgizish vintlarida, og’ir yuk ko’tara oladigan ilmoqlarda ishlanadi. Bunday rezbaning profili teng yonli trapesiyadan iborat bo’lib, uchidagi burchagi 300 ga teng.
Trapesiyasimon rezbalar metrik rezbalar singari bir xil diametrda turli qadamli: yirik, o’rtacha va mayda qadamli bo’ladi.
Tirak rezbalar bunday rezbalarning yasovchisi teng yonsiz trapesiyadan iborat bo’lib, uning bir yoni ya’ni ish bajaruvchi tomoni 30 burchak, ikkinchi tomoni esa 300 burchak tashkil qiladi.
To’g’ri burchakli rezba xarakatga keltiruvchi detallarda masalan, oddiy yuk ko’taruvchi asbob presslarning vintlarida ishlatiladi. Bu rezba standartlashtirilmagan.
Yarim aylanasimon rezba bunday rezbalar elektr lampalarida va potronlarda ishlatiladi.
Rezbalarni chizmalarda tasvirlash.
Rezbalar tashqi, ichki bo’lishi mumkin. Agarda rezbalar sterjenda, ya’ni detalni tashqi sirtida bo’lsa, tashqi rezba bo’lib, uning tashqi diametri tutash asosiy chiziq, ichki diametri esa ingichka tutash chiziq bilan tasvirlanadi.190shakl.
Tashqi rezbalarni - plashkalar, rezba frezalari yoki maxsus stanoklarda tayyorlash mumkin.
Agarda rezba detalning ichki qismida bo’lsa, uni kesib ko’rsatilganda, rezbaning tashqi diametri asosiy qalin chiziq, ichki diametri ingichka tutash chiziq bilan tasvirlanadi. 191-shakl.
Rezbali detallarni bir – biriga biriktirish oson bo’lishi uchun, bo’lt, shpilka va vintlarning uchlari quyidagicha yasaladi: 1.tekis. 2. konusli. 3. sfera. 4. silindrik.
Briktirish detallaridan biri bo’lt bo’lib, ikki qismdan iborat bo’ladi:a) kalla qismi (kallagi), b) tanasi (sterjeni).
Konusli kalla qismi - olti qirrali, to’rt qirrali prizma, yarim yumoloq qilib ishlanadi. Boltning kalla qismi 300 faskali yoki tekis, tanasining uchi tekis, silindrik, sfera yoki 450 faskali bo’lishi mumkin.
Chizmada bo’ltni quyidagicha belgilanadi: M20x90. bu yetrda M 20 - metrik rezba, diametri 20mm, 90 – sterjenning uzunligi.
Bo’ltning qolgan o’lchamlari, bo’lt rezbasining diametri (M 20) ga qarab quyidagi formulalar bo’yicha, butun songa to’ldirgan holda aniqlanadi.
D= 2d S=1,7d d1= 0,85d l1 = 1,5d H = 0,7d
Quyidagi shakillarda bo’lt kallagida faska olingandan keyin hosil bo’ladigan egri chiziqlar giperbo’lalarni aylana bilan almashtirib chizish ko’rsatilgan.
Buning uchun gorizontal proyeksiyada diametri D1 – teng qilib aylana chiziladi. Aylanadagi1 va 4-chi nuqtalarni frontal 1" va profil 4” proyeksiyalarini topib, bu nuqtalardan gorizontal chiziqqa nisbatan 300 chiziq chizilsa, yon qirralar bilan kesishib 2" va 5" nuqtalar topiladi. 2' va 3' nuqtalarning profil proyeksiyasi 2" va 3" bo’lib, olinadigan faskaning ostki nuqtasidir. 5"- nuqtadan gorizontal chiziq o’tkazilsa, chiziladigan yoyning yuqorigi nuqtasi hosil bo’ladi.
Hosil bo’lgan nuqtalarning yoy chiziqlar bilan tutashtirish kerak.
Agarda D = S bo’lsa, u holda profilda proyeksiyasidagi 5" bo’lmaydi, chiziladigan yoy, yuqoridagi gorizontal chiziqqa urinma bo’ladi. Gayka.
Gaykalar olti, yoqli, kvadrat va gayka-barashka turida tayyorlanadi. Olti yoqli gaykalar - oddiy, o’yiqli, yupqa va qalin faskali qilib tayyorlanadi.
Qalin gaykalar – o’q bo’yicha zoriqish ko’p bo’lgan hollarda ishlatiladi.
Gaykani faskasini chizish, huddi bo’lt kallagi faskasini chizishga o’hshaydi.
Gaykani chizishda, oldin gorizontal proyeksiyada diametri D=2d teng bo’lgan aylana chizib, uni olti bo’lakka bo’lish va har bir H nuqtadan frontal va profil proyeksiyalarga olib chiqib, balandligi H=0,8d ga teng bo’lgan to’rt burchak chiziladi. So’ngra, yuqorida aytilganidek faska chizig’I chiziladi.
|
| |