nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-sonli IDUM direktori: Sh.D.Yuldasheva

|
-sonli IDUM direktori: Sh.D.Yuldasheva
|
bet | 14/20 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 265,97 Kb. | | #160693 |
Bog'liq Chiqish xati40-sonli IDUM direktori: Sh.D.Yuldasheva
SIRDARYO tumanI
40- IXTISOSLASHTIRILGAN DAVLAT UMUMTA’LIM MAKTABI
Sirdaryo shahar, O’zbekiston ko`chasi, 84-uy Tel.: e-mail: st40maktab@mail.ru
|
|
SPECIALIZED STATE SECONDARY SCHOOL № 40 OF SIRDARYA DISTRICT
Sirdary city, O’zbekiston street 84, e-mail: st40maktab@mail.ru
|
|
|
«____»____________2023y
|
№_________
|
Sirdaryo tumani
|
Sirdaryo tuman maktabgacha va maktab ta’limi bo’limi boshlig’i J.Rasulovga
Hurmatli Jahongir Sindarovich! Sizga shuni yozib ma’lum qilamanki, 40-sonli ixtisoslashgan davlat umumta’lim maktabiga O’zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi sertifikatsiyalash va kompyuterlashtirish markazi tomonidan 27-dekabr 2019 yil berilgan SIR 161155 raqamli sport inshooti pasportining amal qilish muddati tugaganligi sababli, ushbu pasport muddatini uzaytirishda amaliy yordam berishingizni so’rayman.
40-sonli IDUM direktori: Sh.D.Yuldasheva
SIRDARYO tumanI
40- IXTISOSLASHTIRILGAN DAVLAT UMUMTA’LIM MAKTABI
Sirdaryo shahar, O’zbekiston ko`chasi, 84-uy Tel.: e-mail: st40maktab@mail.ru
|
|
|
|
| |
«____» - Sirdaryo tumanI 40- ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktabi

|
Sirdaryo tumanI 40- ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktabi
|
bet | 6/20 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 265,97 Kb. | | #160693 |
Bog'liq Chiqish xati«____»____________2023y
|
№_________
|
Sirdaryo tumani
|
Sirdaryo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi MMi va KBTX J va JT bo`limi boshlig`i J.T.Muxtorovga
Sizning 06.05.2023-yil 9/649-sonli xatingizga javoban shuni ma`lum qilamizki, 2020-yil 12-iyun kuni berilgan TM № 0769196-sonli shahodatnoma Shakarov Zuhriddin Nizomiddin o`g`li nomiga rasmiylashtirilgan.
Maktab direktori: Sh.Yuldasheva
SIRDARYO tumanI
40- IXTISOSLASHTIRILGAN DAVLAT UMUMTA’LIM MAKTABI
Sirdaryo shahar, O’zbekiston ko`chasi, 84-uy Tel.: e-mail: st40maktab@mail.ru
|
|
SPECIALIZED STATE SECONDARY SCHOOL № 40 OF SIRDARYA DISTRICT
Sirdary city, O’zbekiston street 84, e-mail: st40maktab@mail.ru
|
|
|
«____»____________2023y
|
№_________
|
Sirdaryo shahri
|
Sirdaryo tuman XTB ning 13.03.2023 yildagi 01-06/149-sonli xati ma’lumot uchun qabul qilindi.
Ijrochi: R.Sunnatullayev ___________ 15.03.2023 yil
|
| |
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi
Download
5,02 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/251
Sana
06.09.2024
Hajmi
5,02 Mb.
#270410
Download
5,02 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi
Download
5,02 Mb.
Matnni ko'rish
Texnologiya fanining "Mohir qo'llar" to'garagi hisoboti Хисобот

|
Texnologiya fanining "Mohir qo'llar" to'garagi hisoboti
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 458,39 Kb. | | #243913 |
Bog'liq Хисобот
Texnologiya fanining "Mohir qo'llar” to'garagi hisoboti
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoyev raisligida 2019 yil
19 mart kuni yoshlarga e’tiborni kuchaytirish maqsadidagi beshta muhim tashabbusda yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazish va kasb tanlashga katta e’tibor qaratildi.
Sinfdan va maktabdan tashqari ta’lim jarayonida o‘quvchilarda mustaqil ijodiy ishlashga, ularda izlanishlar olib borish elementlarini shakllarida va kelajakda ularni ongli ravishda to‘g‘ri kasb tanlashlarida alohida o‘rin egallaydi. Shuningdek ularda mas’uliyatni sezish va ularning mehnat faoliyatiga
tayyorlash kabi jarayonni rivojlantiradi.
Sinfdan va maktabdan tashqari ta’lim jarayonini o‘tkazish nafaqat o‘quvchilarga balki o‘qituvchilar uchun ham foydalidir. Bunda o‘qituvchi o‘z o‘quvchilarini yaxshiroq bilish, ular bilan muomila qilish hamda doimo zamonaviy fan-texnika yangiliklari bilan tanishtirib borishga harakat qiladi.
O‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish, bo'sh vaqtini qiziqarli va mazmunli o'tkazish maqsadida Bekobod Shahar 18-sonli maktab direktori Rahmanov Nuriddin Ko'chimbayevichning 2024- yil 4-yanvardagi 5-10-149-DUM/2024-son buyrug'i asosida maktabda ta'til vaqtida ham Texnologiya fanining "Mohir qo'llar” to'garagi bo'lib o'tdi. To'garakda 5-"A", 6-"A", 7-"A" sinf qizlari faol qatnashishdi.
To‘garakda qizlar to‘quvchilik sirlarini o‘rganib, mustaqil to‘qishni boshlashdi. To‘garak rahbari boshchiligida pishiriqlardan tort pishirishdi. Qizlar bo'sh vaqtini to‘garakda qiziqarli va mazmunli o'tkazishdi, hunar o‘rganish foydali bo‘ldi.
To‘garak rahbari: M.Rustamova
|
| |
MyTestX dasturi yordamida nazorat qilish loyixalarini yaratish

|
MyTestX dasturi yordamida nazorat qilish loyixalarini yaratish
|
bet | 1/2 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 37,73 Kb. | | #115983 |
Bog'liq TO
Mavzu: “MyTestX dasturi yordamida nazorat qilish loyixalarini yaratish”
AMALIY MASHG’ULOTNI OLIB BORISH TEXNOLOGIYASI
Talabalar soni:
|
3 magistrant
|
Vaqti:
|
2 soat
|
Dars shakli
|
Nazariy bilimlarni mustahkamlash va amaliy ko’nikmalarni shakllantirish amaliy mashg’uloti
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
MyTestX dasturi haqida tushuncha.
Test sinovlarini kompyuterda o’tkazish usullari va MyTestX dasturida nazorat loyihasini bajarish.
Yaratilgan nazorat loyihasining paramertlarini so’zlash.
|
Dars maqsadi: MyTestX dasturi yordamida nazorat qilish loyixalarini yaratish.
|
Pedagog vazifalari:
|
O’quv natijalari:
|
Test sinovlarini kompyuterda o’tkazish usullarini amaliy o’rgatish
|
Test sinovlari mazmuni yuzasidan o’zlashtirgan bilim, ko’nikma malakalarini namoyish etadi.
Test sinovlarini MyTestX dasturida o’tkazish usullari bilan tanishadi
|
Zamonaviy test sinovlaridan foydalanishning asosiy xususiyatlari.
mazmuni bo’yicha mustaqil fikrlashni shakllantirish
| |
|
|
| |
Fanlarni o‘qitish metodologiyasi. Metodologiya

Fanlarni o‘qitish metodologiyasi. Metodologiya
– 1. Tadqiqot
usullari majmuasi. 2. Muayyan fan (soha yo‘nalish) da qo‘llaniladigan
tadqiqot usullari majmui. 3. Ilmiy bilish va dunyo taraqqiyotiga ta’sir
ko‘rsatish haqidagi ta’limot.
Metodologiya
–
bilishning ilmiy metodi haqidagi ta’limot. Biror
fanda yoki muayyan yo‘nalishda yoki sohada qo‘llaniladigan metodlar
majmuasi.
Metodologik metodlarga umuman voqelikka qanday yondashish
yo‘lini o‘rgatadi. Ma’lumki, ilmiy bilish jarayonida har bir fan o‘zining
9
tatqiqit ob’ektiga ega bo‘lib, o‘sha ob’ektni har tomonlama tadqiqiot
etish uchun umummetadalogik tadqiqot usullari asosida o‘zining maxsus
tadqiqot usullarini yaaratish zarur bo‘ladi. Bunda usullar ta’sir doirasiga
ko‘ra umumiy va xususiy holdagi variantlarda uchrashi mumkin.
Umumiy usul – bu ko‘pchilik fanlar yo‘nalishlari bo‘yicha tadqiqot
o‘tkazishga yaroqli bo‘lgan usuldir. Ammo u o‘z qo‘llanilish doirasiga
ko‘ra umumiy bo‘lib, uning ham maxsus (chegaralangan) vazifasi
(funksiyasi)
bor.
Bu
vazifalar
quydagilardir:
tahlil,
sintez,
umumlashtirish, mavhumlashtirish, induksiya, deduksiya, qiyoslash,
modellashtirish va h.k.
Metodologik bilim, birinchidan, muayyan faoliyat turlarining
mazmuni va izchilligini o‘z ichiga olgan odat va meyorlar shaklida,
ikkinchidan esa, amalda bajarilgan faoliyatning ta’siri sifatida yuzaga
chiqadi. Hozirgi zamon adabiyotlarida metodologiya deyilganda, avvalo
ilmiy bilish metodologiyasi, ya’ni ilmiy bilish faoliyatining shakllari va
usullari tushuniladi.
O‘zbekiston milliy ensiklopediyasida metodologiyaga quyidagicha
ta’rif berilgan: «Metodlar haqidagi ta ’limot fanda metodologiya
deyiladi»
1. «Metodologiya — tadqiqotning nazariy va amaliy faoliyatini
tashkil etish, tiklash tamoyillari va usullari tizimi hamda bunday tizim
haqidagi ta’limot»
2. «Metodologiya metodlar haqidagi ta’limot yoki yalpi umumiy
bilish metodi» deb ham ta ’riflanadi.
O‘zbekiston milliy ensiklopediyasida: Metodologiya metodlarga va
umuman voqelikka qanday yondashish yo‘lini o‘rgatadi. Voqelikning
muayyan
qismini,
biron
jihatini
o‘rgatuvchi metodologiyaga
metalizikani, voqelikni chiziqli rivojlanishi, o‘zgarish jarayonini uni
tashkil etuvchi bilimlar o‘rtasidagi o 'zaro aloqadorliklarni aks ettiruvchi
metodologiyaga dialektikani, voqelikda ro‘y beruvchi, keskin halokatli
o‘zgarishlar,
nochiziqli
rivojlanish
jarayonlarini
o‘rganishda
qo‘llanilayotgan metodologiyaga sinergetikani misol sifatida kiritish
mumkin» — deyilgan.
Fanning rivojlana borishi bilan o‘rganish metodlarining roli ortib
boradi. Metodlarsiz qo‘yilgan maqsadlarga erishib bo‘lmaydi.
O‘qituvchining metodik mahorati, dars o ‘tishning yangi metodlarini
o‘zlashtirishiga yetarlicha e’tibor berilmas ekan, ta’limga, inson
kapitaliga investitsiyalarning qanchalik ko‘payishidan qat’i nazar ta ’lim
sifati oshmaydi.
|
bilimga - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

bilimga;
4
– informatika o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan
integratsiyasi, informatikani o‘qitishning zamonaviy shakl, usul,
vositalari, ularning nazariy asoslari, umumiy o‘rta ta’lim va o‘rta
maxsus, kasb- hunar ta’limida informatikani o‘qitishning maqsadi,
mazmuni va vazifalari, informatikani o‘qitishning didaktik tamoyillari,
informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitishda uning qismlari va
boblariga xos xususiyatlari, informatikadan darsdan tashqari ishlarni
tashkil etish va o‘tkazish, internet, masofaviy ta’lim va Web-
texnologiyalarning informatika ta’limida tutgan o‘rnini bilish va ulardan
foydalana olish
ko‘nikmasiga;
–
informatika o‘qitishda zamonaviy usul va vositalarini qo‘llay
olish, informatika o‘qitishda ilg‘or metodik tajribalarni umumlashtira
olish, informatika va axborot texnologiyalari bo‘yicha mustaqil ta’lim
olishga o‘quvchilarni yo‘llash, informatikani o‘qitishda o‘quvchilarda
axboriy madaniyatni shakllantirish va rivojlantirish, informatikadan
o‘quvchilar bilimini baholay olish, informatika darslari hamda
tarbiyaviy ishlar bo‘yicha talab qilingan barcha hujjatlarni yuritish,
informatika va axborot texnologiyalari darslarini rejalashtirish,
informatikani o‘qitishda internet, masofaviy ta’lim va Web-
texnologiyalaridan foydalanish
malakalariga ega bo‘lishi lozim.
Darslik ikki bo‘limdan iborat bo‘lib, birinchi bo‘lim Informatika
o‘qitish metodikasining umumiy masalalarini, ikkinchi bo‘limida esa
Informatika o‘qitish metodikasining xususiy masalalari bayon qilingan.
Mazkur darslik ham kamchiliklardan holi emas. Darslik haqidagi
fikr va mulohazalarini bildirgan hamkasblar va aziz o‘quvchilarga
mualliflar oldindan o‘z minnatdorchiligini bildiradi.
|
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi - bet 251

|
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi Pdf ko'rish
|
bet | 251/251 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #270410 |
Bog'liq Inf met
}
Mirsalim Elmirzayevich Mamarajabov
Doniyor Eshbayevich Toshtemirov
O‘lmasbek Abdubannapovich Yuldashev
INFORMATIKA O‘QITISH
METODIKASI
Darslik
“Bookmany print” nashriyoti
Nashriyot tasdiqnoma raqami № 022246. 28.02.2022-y.
Bosishga ruxsat etildi: 05.06.2023.
“Times New Roman” garniturasi. Qog‘oz bichimi: 60х84
1
/
16
Nashriyot bosma tabog‘i 26,2. Shartli bosma taboq 26,7.
Adadi 100 nusxa. ofset bosma usulida bosildi.
Toshkent shahri, Uchtepa tumani, 22-mavze, 17-b uy.
“BOOKMANY PRINT” MCHJ bosmaxonasida chop etildi.
Toshkent shahri, Uchtepa tumani, 22-mavze, 17-b uy.
E-mail: bookmany_print@mail.ru
t.me/ Bookmanyprint
+998 99 180 97 10
|
| |
Ta’lim sifati - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

16
topadi: Malaka talablari DTS; bo‘lajak mutaxassislarning me’yoriy
modeli; ta’lim sifatini baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari hamda
monitoringi.
Maxsus ma’noda
―Ta’lim oluvchi ↔ ta’lim beruvchi‖ darajasida
ta’lim sifati – bu muntazam ravishdagi o‘lchamlar asosida ta’lim
beruvchi va ta’lim oluvchilarning o‘zaro munosabatini, ta’lim oluvchilar
faoliyati, ta’lim natijalarining ta’lim tarbiyasiga mosligini belgilovchi
darajadir.
Umumiy ma’noda
―Ta’lim oluvchi ↔ ta’lim muassasi‖ darajasida
ta’lim sifati – bu tizimli va kvalimetrik ko‘rinishlarda muntazam
o‘lchamlar asosida aniqlanadigan ta’lim – tarbiya natijalarini moslik
darajasidir.
Ta’lim standarti
– bu standart tekshirish usullariga muvofiq
keladigan va o‘qitish sifatining standart ko‘rsatkichlari bilan ifodalangan
mazkur ta’lim turida ta’lim oluvchini o‘qitish va tarbiyalashda
qo‘yiladigan talablar ko‘rsatkichlarining mazmuni.
Ta’lim tamoyillari
– bu o‘qituvchining faoliyatini va ta’lim
oluvchining bilish faoliyati xususiyatini belgilovchi asosdir. Ta’lim
tamoyillari ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi faoliyatining muhim ichki
tomonlarini aks ettiradi hamda turli shaklda, turli mazmunda va har xil
yo‘sinda tashkil etiladigan ta’limning samaradorligini belgilaydi.
Shuning uchun ta’lim tamoyillari ta’lim berishning ma’lum ob’ektiv
qonuniyatlarini o‘zida aks ettiradi.
Integratsiyalash - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

8
Integratsiyalash tushunchasi muhim ilmiy termin bo‘lib, u
umumlashtirish, xulosalashda metodologik vosita bo‘lib hisoblanadi,
chunki uning yordamida jaryon va hodisalar mazmunlari orasidagi
umumiy uyg‘unlik algoritmlari yaratiladi.
O‘qitish mazmunini integratsiyasi
– o‘zaro ta’sir, aloqa, bir-
biriga o‘tish jarayoni va natijalari, bilim sintezi, faoliyat turlari va
iqtidori (qobiliyati) yaxlit bir tizim deb tushunilishidir.
Fanlarning integratsiyalashuvi ushbu fanlarning bir biriga
yaqinlashuvi va ulanishi bo‘lib, fan doirasidagi alohida bo‘limlarning
birlashuv holatida ko‘zlangan masadga erishtiruvchi jarayondir.. Bundan
tashqari, integratsiyani psixologik- tuzatuv prinsipi deb bilish mumkin,
uning mazmuni ta’lim oluvchining hissiy va intellektual sohalarini
rivojlantirish va birlashtirishni tashkil etadi. Integratsiya bu darslarni
samaradorligini
oshiruvchi
vositasidir.
O‘quv
jarayonida
integratsiyalashgan texnologiyani qo‘llash orqali biror bir muammoni
o‘rganishda fanlarni aloxida- alohida o‘rganishdan ko‘ra g‘oyalar va
prinsiplarning o‘xshashligini yaxshiroq kuzatilishi mumkin, chunki bu
ma’lumotlarni bir vaqtning o‘zida turli sohalarda qo‘llash imkonini
beradi.
Integratsiyalashning asosiy maqsadi talabalarning o‘zi yashab
turgan dunyoni butunlikda ko‘rish va dunyoqarashlarni shakllantirish
xisoblanadi. Integratsiyalashgan darslarning ahamiyati o‘z fani doirasida
bilgan bilimlarni birgalikda umumlashtirish muximligidadir.
Integrallashtirilgan dars turli mavzulardagi o‘quv materiallarini
o‘rganish bilan birlashtiriladi, biroq ular umumiy mavzudagi axborot
texnologiyalari vositalarining ob’ekti yoki qo‘llanilishi bilan ajralib
turadi. Bunday ta’lim tizimining afzalligi shundaki, u turli tomonlardan
talabalarni muayyan mavzuni o‘rganishga, uni turli xil yaxlitlikda
ko‘rishga imkon yaratiadi. Bu esa talabalarning universal ta’lim
faoliyatini shakllantirishda muhim element hisoblanadi.
Peru hindularining hisobi

|
Peru hindularining hisobi
|
bet | 2/2 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 5,39 Mb. | | #233065 |
Bog'liq Eshonqulov FaxriddinPeru hindularining hisobi
Peru inkalari va hindulari turli uzunlikdagi va rangdagi kamar yoki dantellarga tugunlar bog'lash orqali hayvonlar va hosilni kuzatib borishgan. Ushbu to'plamlar kipu deb nomlangan . Bir yil ichida ipdagi 4 tugun nimani anglatishini eslab ko'ring ! Tugun bog'lagan odamlarni eslovchilar deb atashgan.
Tugunlar nafaqat hindlarga xizmat qilgan. Masalan, ruscha ibora bizga ham yetib kelgan
"Xotira uchun tugun bog'lang."
Shumerlar tomonidan raqamlarni yozish
Qadimgi shumerlar birinchi bo'lib raqamlarni yozish g'oyasini ilgari surdilar .
Ular faqat ikkita raqamdan foydalanishgan. Vertikal chiziq ko'rsatilgan
bir birlik va ikkita yotqizilgan chiziqning burchagi o'nta.
bu satrlarni takoz shaklida yasadilar, chunki ular o'tkir bilan yozdilar
keyin quritilgan nam loy planshetlar ustida bir tayoq bilan .
Misr raqamlash
Eng qadimgi raqamlardan biri misrlikdir. Yozuvlar bizga yetib keldi,
piramidalar ichida, plitalar va obelisklarda saqlanib qolgan .
Ular rasmlardan iborat - qushlar, hayvonlar tasvirlangan ierogliflar ,
odamlar , inson tanasining qismlari (ko'zlar, oyoqlar) va turli xil jonsiz narsalar.
Masalan, 23145 butun sonini ifodalash uchun,
ieroglifni ketma-ket
Mayyalar bilan hisob
yashagan mayya xalqi
Markaziy Amerika . Odamlarning buyuk donoligiga faqat cheksiz hayratda qolish mumkin ,
mavhumning yetib bo'lmaydigan cho'qqilariga deyarli bir qo'l bilan chiqishga
matematik fikrlash.
Mayyaliklar har qanday raqamni faqat nuqta va chiziq yordamida yozishga muvaffaq bo'lishdi.
Arablar tomonidan hind raqamlarini soddalashtirish
Biroq, Hindiston boshqa mamlakatlar bilan aloqasi uzilgan - yo'lda minglab kilometrlar yotardi
masofalar va baland tog'lar. Arablar birinchi bo‘lib qarz olgan “begonaliklar” edi
hindlarning raqamlari va ularni Evropaga olib keldi. Biroz vaqt o'tgach, arablar bu belgilarni soddalashtirdilar,
va ular shunday ko'rinishni boshladilar
Ular bizning ko'plab raqamlarimizga o'xshash. Bizda "raqamli" so'zi ham bor
arablardan meros orqali . Arablar nol yoki oddiygina "bo'sh", "sifra " deb atashgan.
beri "raqamli" so'zi paydo bo'ldi. To'g'ri, endi hamma narsa raqamlar deb ataladi
Biz foydalanadigan raqamlarni yozish uchun o'nta piktogramma: 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 .
davomida odamlardan odamlarga o'tib, qadimgi hind raqamlari o'zlarining zamonaviy shaklini olguncha ko'p marta o'zgargan.
Xulosa
Vaqt o'tishi bilan burchaklar tekislandi va raqamlar bizga tanish bo'lgan ko'rinishga ega bo'ldi.
Ko'p asrlar davomida butun dunyo arab raqamlarini yozish tizimidan foydalanmoqda.
Ushbu o'nta belgi bilan ulkan ma'nolarni osongina ifodalash mumkin.
O'tmish tarixini
raqamlarni belgilar va raqamlar bilan ifodalash .
E'TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
Malaka
– avtomatlashgan, o‘rganib qolingan, muayyan usul bilan 
bexato bajariladigan harakatdir. 
O‘qish

11
ilk bor YA. A. Komenskiy (1592 - 1670) tomonidan ishlab chiqilgan. U
1657 yilda u chex tilida «Buyuk didaktika» asarini yozdi. Didaktika
nomi ostida Komenskiy ―Hammani hamma narsaga o‘rgatish san‘ati,
deb tushundi. Didaktikaning mohiyatini ishlab chiqishda G. Pestalotssi,
I. Gerbart, K.D. Ushinskiy, V. Ostrogorskiy, P. Kapterev kabi mashhur
olimlar katta hissa qo‘shishdi. Bu yo‘nalishda didaktlar YU.K.
Babanskiy, N. Gruzdev, M.Danilov, B. Esipov, L. Zankov, M. Skatkin
kabilar ham ancha ishlarni amalga oshirishdi.
Didaktika pedagogikaning ―
Nima uchun o‘qitish kerak
, ―
Nimani
o‘qitish kerak
, ―
Qanday o‘qitish kerak
, ―
Qanday hajmda o‘qitish
kerak
, ―
Kimlarni o‘qitish kerak
, ―
Qaerda o‘qitish kerak
, ―
Nimadan
foydalanib o‘qitish kerak
kabi savollariga javob izlaydi.
Umumiy didaktika
o‘z navbatida ayrim fanlarga oid usullar bilan
juda mustahkam bog‘langan bo‘lib, ularga oid ma’lumotlariga tayanib
o‘qitishning umumiy qonuniyatlarini ochib beradi va ayni vaqtda har bir
o‘quv fanini o‘qitish usullari uchun umumiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Didaktika o‘z oldiga o‘qitishning o‘quvchilarni har tomonlama
tarbiyalash maqsadlariga javob beruvchi umumiy qonuniyatlarni bilib
olish vazifasini qo‘yadi.
Didaktikada ta’limni tashkil etishning umumiy masalalari, o‘qitish
jarayonining mohiyati, ta’limning mazmuni, o‘qitish qonuniyatlari,
o‘qitish tamoyillari, metodlari, uning tashkiliy shakllari yoritiladi.
O‘qitish jarayoni pedagogning o‘rgatuvchilik faoliyatini va ta’lim
oluvchilarning maxsus tashkil etilgan bilish faoliyatini o‘z ichiga oladi.
Shu o‘rinda bu jarayonlarning tahliliga e’tibor qarataylik. Ta’limda
o‘qituvchining boshqaruvchilik roli o‘z kasbining ijtimoiy asoslaridan
kelib chiqib, ajdodlarining boy tajribasini, insoniyatning asrlar
davomidagi bilish, mehnat, muloqot, umumiy aloqalar, estetik hamda
axloqiy qarashlar jarayonida qo‘lga kiritgan yutuqlarni egallashni shart
qilib qo‘yadi.
Didaktika va metodika
mustahkam aloqa hamda o‘zaro
bog‘liqliklikda joylashadi.
Didaktika o‘qitishning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadi. Aniq bir
predmetni o‘qitishning o‘ziga xos xususiyatlari xususiy metodikalarda
ishlab chiqiladi.
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi - bet 2

3
KIRISH
Hozirgi davrga kelib zamonaviy axborot texnologiyalarining asosini
tashkil etuvchi kompyuterlar hayotimizning
barcha sohalariga jadallik
bilan kirib bormoqda. Shunday ekan, kompyuter texnologiyasini
o‘rganishga alohida e’tibor berish talab qilinmoqda. Bunda informatika
fanini o‘rganish alohida ahamiyatga ega. Informatikani samarali
o‘qitishda Informatika o‘qitish metodikasi
kursining ahamiyati juda
kattadir.
Informatika o‘qitish metodikasi kursi bo‘lajak informatika
o‘qituvchilarida o‘qitishning muammolarini mustaqil echa olish,
o‘qitishning zamonaviy usullaridan foydalana olish, mustaqil o‘qitish
ko‘nikmasini hosil qilish, uslubiy ijodni tarbiyalash kabi masalalarni hal
qilishga qaratilgan.
Informatika o‘qitish metodikasi kursi oliy o‘quv
yurti talabalari
uchun umumiy o‘rta ta’lim maktablarida, akademik litsey va kasb- hunar
kollejlarida informatika fanidan ta’lim berish, fanning tuzilishi va
mazmunini ilmiy va psixologik-pedagogik nuqtai nazardan chuqur
o‘rganishlarini ta’minlovchi kurs hisoblanadi.
“Informatika o‘qitish metodikasi” fani talabalarda Kadrlar
tayyorlash milliy
dasturi asosida shuningdek, mamlakatimizda axborot
kommunikatsiya- texnologiyalari sohasini yanada rivojlantirish, talaba-
yoshlarni IT sohasida innovatsion gʻoyalarni yaratishga boʻlgan
qiziqishlarini oshirish, bo‘lajak informatika o‘qituvchisi sifatida umumiy
o‘rta ta’lim
maktablari, akademik litsey va kasb- hunar kollejlarida
o‘qitiladigan Informatika va axborot texnologiyalari fanining ahamiyati,
uning mazmuni, tamoyillari, shuningdek,
fanning boshqa fanlar bilan
aloqadorligiga oid nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikma va malakalarni
shakllantirish vazifalarini bajaradi.
Fan bo‘yicha talabalarning bilim, ko‘nikma
va malakalariga
quyidagi talablar qo‘yiladi.
–
informatika va axborot texnologiyalarining ta’lim tizimida
tutgan o‘rni va roli, informatika o‘qitish metodikasining pedagogika,
psixologiya fanlari bilan bog‘liqligi, informatika o‘qitish metodikasi
tarixi, informatika o‘qitishning
zamonaviy usul va vositalari,
informatikaga oid internet, masofaviy ta’lim va Web- texnologiyalarga
asoslangan tarmoq ta’lim resurslari,
darsliklar, o‘quv- uslubiy
qo‘llanmalarning xususiyatlari to‘g‘risida
O‘qitishning didaktik tamoyillari

|
O‘qitishning didaktik tamoyillariBog'liq Inf met1.2. O‘qitishning didaktik tamoyillari
Didaktika
– pedagogikaning mustaqil tarmog‘idir. Ta’lim – tarbiya
nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini
ishlab chiqish bilan shug‘ullanadi.
Didaktika
pedagogikada
ta’lim
jarayonining
umumiy
qonuniyatlarini o‘rganuvchi qismdir.
Didaktika
grekcha so‘z bo‘lib,
“didasko”
– o‘qitish,
“didaskol”
– o‘rgatuvchi degan so‘zlardan kelib
chiqqan.
―
Didaktika
ning so‘zining tarjimasi ta’lim nazariyasini anglatadi.
Umumiy didaktika
o‘z navbatida ayrim fanlarga oid usullar bilan
juda mustahkam bog‘langan bo‘lib, ularga oid ma’lumotlariga tayanib
o‘qitishning umumiy qonuniyatlarini ochib beradi va ayni vaqtda har bir
o‘quv fanini o‘qitish usullari uchun umumiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Xususiy
didaktik
a
– muayyan o‘quv fanlarini o‘qitish
qonuniyatlari, usullari, vositalari, shakllari va yo‘llarini o‘rgatuvchi
metodika (tadris) fanlari ham pedagogika fanlari turkumining asosiy
sohalaridan biri bo‘lib hisoblanadi.
Ta’lim metodi
– bu ta’lim jarayonida o‘qituvchi va talabalarning
aniq maqsadga erishishga qaratilgan birgalikdagi faoliyatidir.
Ta’lim sifati
– bu ta’lim jarayonining turli qatnashchilarini o‘quv
massasasi tomonidan ko‘rsatilgan ta’lim xizmatlaridan qoniqish darajasi
yoki ta’limda qo‘yilgan maqsad va vazifalarga erishganlik darajasi.
Didaktik tamoyillar
– bu ta’lim jarayoni qonuniyatlari, mazmuni
va metodlarini belgilab beruvchi o‘qitish tamoyillaridir.
Ta’lim vositalari
– o‘quv jarayonining tashkil etilishi va o‘tib
borishini ta’minlaydigan xilma- xil o‘quv jihozlari, o‘quv qo‘llanmalari
va boshqalar.
|
| |
Bеlgi vа qisqаrtmаlаr - Oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti
|
bet | 14/27 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 7,89 Mb. | | #259037 |
Bog'liq diplom40
n -guruhlаr hаjmi, guruhdаgi kuzdа kutilgаn sоn;
k -guruhlаr sоni;
Х -oʻlchаnаyotgаn sifаt хаrаktеristikаsi (yakkа qiymаtlаr Х1, Х2, Х3…) tаrzdа yozish mumkin. Аyrim hоllаrdа Х oʻrnigа Y dаn fоydаlаnilаdi;
Х -guruhlаr uchun oʻrtаchа qiymаt, Х =1/nΣХi ;
-guruhlаr oʻrtа qiymаtlаrning oʻrtаchаsi;
-jаrаyonlаrning oʻrtаchа хаqiqiy qiymаti;
Mе -guruhlаr mеdiаni. n tаnlаsh hаjmi uchun, Х1, Х2, Хn qiymаtlаr oʻsish boʻyichа yoki kаmаyish qiymаtlаrdа mеdiаn mаrkаzdаgi qiymаt, аgаr n tоk vа juft boʻlsа ikki oʻrtаchа mаrkаziy qiymаt;
-guruh mеdiаnlаrining oʻrtаchа qiymаti.
-guruh qulоchi (guruhdаgi eng kаttа vа eng kichik qiymаtlаr fаrqi);
R -bаrchа R guruhlаr uchun oʻrtаchа qiymаt;
S -tаnlаngаn stаndаrtdаn оgʻish,
-guruhlаr tаnlаngаn stаndаrtdаn оgʻishlаrining oʻrtаchаsi;
s -ichki guruhlаrning stаndаrtdаn оgʻish хаqiqiy qiymаti;
ˆs -jаrаyon ichki guruhlаrning stаndаrtdаn оgʻish bаhоsi;
np -guruhdаgi nоmuvоfiqliklаr birliklаr sоni;
r - аnlаmdаgi nоmuvоfiqliklаr birlik ulushi.
=tаnlаm guruhlаrdаgi nоmuvоfiqliklаr birligini oʻrtаchаsi.
Spk – stаbil jаrаyon tаkrоrlаnuvchаnglik indеksi dаn kichik;
Rpk –yarоqlilik indеksi dаn kichik;
S -guruhdаgi nоmuvоfiqliklаr sоni;
-bаrchа s- guruхlаr uchun oʻrtаchа qiymаt;
-guruh birligigа nisbаtаn nоmuvоfiqlаr sоni;
-u tаnlаmа birligigа nisbаtаn nоmuvоfiqlаr oʻrtаchа sоnni, bir hil hаjm boʻlishi shаrt emаs;
C L -mаrkаziy chiziq
UCL -yuqоri nаzоrаt chеgаrа
LCL -quyi nаzоrаt chеgаrа
Bаhоlаsh mеzоnlаri:
Cpk≥ 1,67 jаrаyon imkоniyati а’lо;
1,33 ≥Cpk ≤ 1,67 jаrаyon imkоniyati yaхshi;
1,33 pk jаrаyon imkоniyati qоniqаrsiz.
(nuqsоn 0,006 %) Cp >1,33 jаrаyon imkоniyati yaхshi;
(nuqsоn 0,006 -0,27 %) 1 < Cp <1,33 jаrаyon imkоniyati qоniqаrli;
(nuqsоn 0,27 % dаn юqоri) Cp <1,33 jаrаyon imkоniyati qоniqаrsiz.
|
| |
) Hayot faoliyati xavfsizligi qismi

|
) Hayot faoliyati xavfsizligi qismi
|
bet | 2/27 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 7,89 Mb. | | #259037 |
Bog'liq diplom404) Hayot faoliyati xavfsizligi qismi. Mavzuga oid vositalar xavfsizligini ta’minlovchi asosiy shartlar, mashina va mexanizmlarning xavfli zonalari, muhofazalovchi va saqlovchi toʻsiq vositalari va boshqalar.
5) Iqtisodiy qism.
6) Xulosa va takliflar. Bajarilgan ishlar boʻyicha xulosa va takliflar.
7) Foydalanilgan adabiyotlar roʻyhati. Mavzuni bajarish davomida foydalanilgan adabiyotlar va internetdagi veb saytlarning roʻyhati.
8) Ilova. Mavzu boʻyicha maxsus jadvallar, rasmlar va internetdan olingan ma’lumotlar.
4. Bitiruv malakaviy ishining chizmalari roʻyhati (A3 formatda 4 ta list vatman):
a) Asosiy qism chizmalari (jadval, grafik va boshqalar):____________________ ta grafik va_______________ ta jadval
b) Konstruktiv yoki texnologiya qism chizmalari:__________________________ ta konstruktiv chizma_____________________________________________
c) Tashkiliy qism chizmalari (reja, struktura va boshqalar):_________________ _____________________________________________________________________________
d) Iqtisodiy qism boʻyicha jadvallar:_____ta jadval_________________________ _____________________________________________________________________________
5. Bitiruv malakaviy ishining qismlari boʻyicha maslahatchilar:
№
|
Bitiruv malakaviy ishining qismlari
|
Boshlanish muddati
|
Tugallanish muddati
|
Imzo
|
Maslahatchining familiyasi
|
1
|
Kirish va mavzuning dolzarbligi
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
2
|
Nazariy qismi
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
3
|
Asosiy yoki texnologiya qismi
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
4
|
Hayot faoliyati xavfsizligi qismi
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
5
|
Iqtisodiy qismi
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
6
|
Xulosa va takliflar
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
7
|
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyhati
|
|
|
|
B.T.Tursunov
|
|
| |
Fanlarni o‘qitish metodikasi - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

7
b) o‘qitishdan ko‘zlangan maqsadga erishish bo‘yicha hamkorlikda
ishlashning o‘ziga xosligi, ya’ni o ’qitish metodlarini;
v) belgilangan maqsadga yetish uchun ta’lim vazifalarini hal etishda
o‘qituvchi va o‘quvchining hamkorlikdagi faoliyatini o‘z ichiga qamrab
oladi.
Metodika pedagogikaning tarkibiy qismi bo‘lib, u insonni
shakllantirishda muayyan maqsadga qaratilgan sistematik faoliyat
to‘g‘risidagi hamda ta’lim-
tarbiya berishning mazmuni, shakli va
metodlari (uslublari) haqidagi fandir.
Metodika
– metodikaga tegishli, qa’tiy ketma- ketlikka (algoritmik
xarakterga), tizimga, ilgaridan o‘rnatilgan reja (qoida), tizimga aniq
rioya qilish. Metodika- biror ishni maqsadga muvofiq o‘tkazish
metodlari, yo‘llari majmuasi. Pedagogika fani sohasida ma’lum o‘quv
fanini o‘qitish qonuniyatlarini tadqiq qiladi.
Fanlarni o‘qitish integratsiyasi
.
Integratsiya
– o‘qitishning
maqsad va omillarini bir butun qilib birlashtirish.
Integrativ funksiya
–
bu funksiya umumta’lim va kasbiy ta’limni bog‘lovchi bo‘g‘indir.
Bunda ta’lim mazmunidagi barcha tashkil etuvchi elementlar
majmuasini – bilim, ko‘nikma, malaka, me’yor, pedagogik tizimlarni
o‘zida mujassamlab: bilimlarni tizimlashtirishni tashkil etish, talabalarda
har xil predmetlarda o‘tiladigan va texnik, texnologik jarayonlarda sodir
bo‘ladigan
hodisalar, tushunchalar, g‘oyalar, nazariyalar orasidagi
o‘zaro integratsiya va har tomonlama bog‘lanish borligini o‘rnata olish
ko‘nikmalarini
shakllantirish; bu bog‘lanishlar kasbiy bilimlarni
chuqurlashtirishga yordam beruvchi ekanini tushuntirishni ta’minlash;
talabalarda ijodkorlik masalalarini nazariy to‘g‘ri texnik va amaliy
jihatdan
maqsadga muvofiq yechishda, turli o‘quv predmetlarini
o‘rganishda olgan bilim va mahoratlari asosida texnikaviy – iqtisodiy,
ijtimoiy –
ekologik, tashkiliy – pedagogik tizimlar maqsadi, mezoni va
vazifasini to‘g‘ri shakllantirish ko‘nikmalarini
hosil qilishlarini nazarda
tutadi.
Hodisa biror narsa tomonidan yoki ob'ektsiz harakatning bir lahzada bajarilishi, vaziyat hodisalar

hodisa - biror narsa tomonidan yoki ob'ektsiz
harakatning bir lahzada bajarilishi, vaziyat - hodisalar
ketma-ketligi, ya'ni vaziyatlarni tan olish -
Ushbu maqola bir nechta kameralardan olingan
natijalarni birlashtirish sharoitida vaziyatlarni tanib olish
algoritmini taklif qiladi.
ushbu tasvirlar bilan yuzaga keladigan xavfli vaziyatlarni
aniqlash talab qilinadi. Ushbu ishda ob'ektning grafik
tasvir ekanligi qabul qilingan,
shaxslar
bir nechta kameralardan olingan ma'lumotlarni hisobga oladi.
uni tasvirlash uchun. Har bir voqea belgilangan bo'lsa
Zamonaviy video kuzatuv tizimlari ko'pincha ko'p
sonli videokameralarga ega bo'lgan katta maydonlarni
qamrab oladi, bu esa operatorlar tomonidan kuzatilishi
mumkin emas. Shuning uchun kompyuterni ko'rish
algoritmlari ob'ektlarni aniqlash, kuzatish va aniqlash
uchun ishlatiladi [1, 2]. Biroq, zamonaviy video kuzatuv
tizimlarida faqat grafik tasvirlarni tanib olishning o'zi
etarli emas -
xavfli vaziyatlarni tanib olish ritmlari, ruxsat berish
368
Strukturaviy tanib olish usullari ma'lum bo'lib, ular
tanib olish ob'ekti murakkab bo'lgan va u uchun
grammatikani tuzish mumkin bo'lgan hollarda qo'llaniladi.
grafik tasvirlarni tanib olish natijalari bilan ishlaydigan
tanib olish algoritmlarining yuqori darajasi. Eng oddiy
holatda vaziyatlarni ikki turga bo'lish mumkin: normal
va xavfli. Agar xavfli vaziyat yuzaga kelsa, bu haqda
manfaatdor shaxslarni xabardor qilish kerak.
grammatikaning ramzi va ma'lum bir hodisaning
ehtimolidan foydalaning, siz stokastik grammatikani
qurishingiz va qo'llashingiz mumkin. Vaziyatlarni tanib
olish jarayonining o'zi strukturani tanib olish usullarida
qatordagi (hodisalar zanjiri) pastki qatorlarni (naqshlarni)
izlash jarayoniga o'xshaydi [3].
Grafik tasvirni tan olishda siz nafaqat ob'ektning
o'zini, balki u bajaradigan harakatni ham aniqlashingiz
mumkin. Kadrlar ketma-ketligini tanib olish natijasida
tasvirlar ketma-ketligi tan olinadi: ÿ = (ÿ1, ÿ2, ÿ3, ..., ÿN),
bu erda N - tasvirlar ketma-ketligining o'lchami, har biri
ulardan ÿ1, ÿ2, ÿ3, …, ÿM mos yozuvlar sinflaridan
biriga mos keladi , bu erda M tasvir sinflarining umumiy
soni. Ushbu tasvirlar ketma-ketligidan hodisalar ketma-
ketligi hosil bo'ladi: S = (s1, s2, s3, ..., sK), bu erda K ÿ
N - hodisalar ketma-ketligining o'lchami.
Tarqalgan video kuzatuv tizimi ko'p sonli kameralar
va ob'ektlar bir videokameraning kuzatuv maydonidan
boshqasiga o'tishi mumkin bo'lgan katta boshqaruv
maydoni bilan tavsiflanadi. Shu munosabat bilan yangi
algoritmlarni ishlab chiqish zarurati paydo bo'ldi
|
FOYDALANILADIGAN ADABIYoTLAR

FOYDALANILADIGAN ADABIYoTLAR
J.Koller. Adabiyot nazariyasi va qisqacha adabiyotshunoslikka kirish. –
OUP: Buyuk Britaniya, 2011.
Mengliev B. Ona tili ta’limi: davr talabi va ijtimoiy zarurat. // “Ma’rifat” gazetasining 2017 yil 22 fevral soni.
Madaev O., Toshmirzaeva Sh. Ayni muddao. //“Ma’rifat” gazetasining 2017 yil 17 aprel soni.
4. Madaev O, A.Sobirov, Z.Xolmanova, Sh.Toshmirzaeva,
G.Ziyodullaeva, M.Shamsieva. Yozma ish turlari: insho, bayon, diktant. – T,:
Turon zamin ziyo, 2017.
Mahmudov N. Jamiyatda til sezgisi va so’z sevgisi barqarorlashmog’i zarur.
“Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2017 yil 10-soni.
Mengliev B., Suvonova X. “Ona tili”ni emas, “ona tili”dan o’rgatish kerak.
“Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2017 yil 10-soni.
“Zamonaviy o’qitish masalalari”. // 2017 yil 10 may kuni Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat O’zbek tili va adabiyoti universitetida mavzusida respublika ilmiy-nazariy konferentsiyasi materiallari to’plami.
8.Quronov D., Mamajonov Z., Sheralieva M. Adabiyotshunoslik lug’ati. – Toshkent, Akademnashr, 2011.
25
O‘QITISH METODLARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI.
Amaliy mashg’ulotda tahlil qilish uchun mo’ljallangan maqolalar ro’yxati tinglovchilarga bir necha kun oldin tavsiya etiladi. Tinglovchilar mashg’ulot o’tkaziladigan sanaga qadar quyidagi maqolalarni topib, o’qib kelishlari lozim:
1.Filologiya fanlari doktori Baxtiyor Mengliev tomonidan “Ma’rifat” gazetasining 2017- yil 22- fevraldagi sonida chop etilgan “Ona tili ta’limi: davr talabi va ijtimoiy zarurat” maqolasini tahlili qilish. Unda ona tilini takomillashtirishga doir berilgan taklif va tavsiyalar xususida mulohaza yuritish.
Filologiya fanlari nomzodi, dotsent Omonulla Madaev hamda Sharofat
|
- BO‘LIM. UMUMIY METODIKA - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

6
yig‘ilishida ta’lim-tarbiya sohasida zamonaviy va oqilona tizim yaratish,
o‘qitish metodlari, ta’lim
standartlari, darslik va o‘quv qo‘llanmalarini
yangilash zarurligi, bilim berishda ilg‘or xorijiy tajribalardan foydalanish,
tarbiyada esa milliy an’ana va qadriyatlarga suyanish muhimligi qayd
etildi.
Bunday vazifalarni amalga oshirishda bilimdon mutaxassis
kadrlarni tayyorlash, inson salohiyatini yuzaga chiqarish esa har jihatdan
pedagoglarga, ularning bilimdonlik bilan bor mahoratlarini ishga solgan
holda o‘qitish jarayonini tashkil qilishi va dars berishiga bog‘liq. Bunda
o‘quv jarayonini tashkil etish, talabalaning chuqur bilim olishiga yordam
beruvchi o‘quv uslublarini qo‘llashga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Hozirgi davrda o‘quv jarayonini tashkil etish o‘qituvchidan faqat chuqur
bilimgina emas, balki pedagogik mahoratga ega bo‘lishlarini, dars
berishning turli metodlarini bilishni hamda o‘zi
ustida tinmay ishlashni
talab qiladi.
Oliy o‘quv yurtining, ayniqsa pedagogika yo‘nalishidagi oliy ta’lim
muassasalarining talabalari esa faqatgina fan mazmunini bilishgina
emas, keng doiradagi pedagogik muammolarni aniqlash, tahlil qilish,
pedagogik sohaning rivojlanish istiqbollariga baho berish, bu o‘zgarishlar
kelajakda qanday pedagogik natijaga olib kelishi mumkinligini his qila
bilishini o‘rgatish lozim. Buning uchun
esa metodik fanlarni chuqur
bilish talab qilinadi. Fanni o‘rganish uchun to‘g‘ri metod tanlash muhim
ahamiyatga ega. Dars o‘tishda to‘g‘ri metod tanlanmasa, nazariy
jihatdan o‘qituvchining bilimi yuqori bo‘lishidan qatiy nazar, kutilgan
natijani bermaydi. O‘qituvchining bilimi pedagogik
mahorati va darsni
tashkil etish texnikasi qo‘shilgandagina o ‘quv jarayonini sifatli tashkil
etishga olib keladi. Bu esa o ‘quv jarayonini tashkil etishda turli metodlar
va vositalardan foydalanishni bilishni talab etadi. Fanlarni o‘qitish
metodikasi aynan ana shu maqsadga qaratilgan. U o‘qitish metodlari va
dars jarayonida qo‘llash yo‘llari, usul va vositalarni o‘rgatadi.
Fanlarni
o‘qitish metodikasi (Metodika, metodologiya)ning
predmeti, bu biror bir fanni o‘qitish (dars berish) jarayoni hisoblanadi.
Odatda, metodika (uslubiyat) deganda ilmiy bilish faoliyatining shakllari
va metodlari majmui haqidagi fan tushuniladi. Bu nazariy jihatdan
qo‘yilgan maqsadga yetish, haqiqatni,
reallikni, faoliyatni nazariy yoki
amaliy bilish, o‘rganishning usullari yoki operatsiyalari majmuidir.
7-sinf ivchorak test

|
7-sinf ivchorak test
|
Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 14,71 Kb. | | #155139 |
Bog'liq 7-sinf 4 chorak
7-sinf IVchorak test
1. Insoniyat tomonidan axborotlarni izlash, to‘plash, saqlash, qayta ishlash va undan foydalanish usullari va vositalari nima deb yuritiladi?
a) axborot b) texnologiya c) axborot texnologiyasi d) axborot tizimi
2. Texnologiya qaysi so’zdan olingan?
a) Inglizcha b) fransuzcha c) arabcha d) yunoncha
3. Signalni raqamli ko‘rinishdan analog ko‘rinishga o‘tkazuvchi qurilma nomi keltirilgan qatorni aniqlang?
a) modulyator b) modem c) demodulyator d) demo
4. Analog ko‘rinishdan raqamli ko‘rinishga o‘tkazuvchi qurilma nima deb ataladi?
a) modulyator b) modem c) demodulyator d) demo
5. Tuzilish jihatdan modemlar necha xil ko’rinishda bo’ladi?
a) 2 xil b) 3 xil c) 4 xil d) 5 xil
6. Internetdagi ma’lumotlarni uzatish qoidalari nima deb ataladi?
a) providerlar b) protokollar c) modem d) internet
7. URL so’zining ma’nosi?
a) xalqaro o‘rgimchak to‘ri b) Xalqaro kompyuter tarmog‘i
c) zahiraning takrorlanmas ko‘rsatkichi d) Hamma javoblar to’g’ri
8. Birinchi Web brauzer nechinchi yilda ishlab chiqilgan
a) 1989- yilda b) 1990- yilda c) 1991-yilda d) 1992-yilda
9. Birinchi Web brauzer kim tomonidan ishlab chiqilgan.
a) Tim Berners-Li b) Larry Page c) Sergey Brin d) Klod Shennon
10. O‘zbekiston milliy axborot-qidiruv tizimi keltirilgan qatorni aniqlang
a) www.google.uz b) www.yandex.uz c) www.com d) www.uz
11. http://www.kun.uz/maktab.html berilganlardan bog’lanish protokolini aniqlang
a) http b) www.kun.uz c) maktab.html d) html
12. http://www.kun.uz/maktab.html berilganlardan axborot saqlanayotgan provayder (server) nomini aniqlang
a) http b) www.kun.uz c) maktab.html d) html
13. URL so’zining kengaymasi berilgan qatorni belgilang?
a) Unifom Resourse Locator b) Uniform Resourse Locator
c) Uniform Resourse Location d) Uniform Resour Locator
14. Bitta tashkilot yoki xususiy shaxsga tegishli va mazmuniga ko‘ra o‘zaro bog‘langan bir nechta Web sahifalar majmui nima deyiladi
a) Web sahifa b) Gipermatn c) Web-sayt d) gipermurojaat
15. ARPANet tarmog‘I birinchi marta nechinchi yilda ishga tushirilgan
a) 1969yilda b) 1973yilda c) 1992-1993- yillarda d) 1989- yilda
|
| |
Toshmirzaeva hammuallifligidagi “Ma’rifat” gazetasining 2017- yil 17- aprel sonida chop etilgan “Ayni muddao”

Toshmirzaeva hammuallifligidagi “Ma’rifat” gazetasining 2017- yil 17- aprel sonida chop etilgan “Ayni muddao” sarlavhali maqolasini o’qish, tahlil qilish.
“Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2017- yil 10-sonida chop etilgan “Jamiyatda til sezgisi va so’z sevgisi barqarorlashmog’i zarur” mavzusidagi f.f.d., professor Nizomiddin Mahmudov bilan suhbat, f.f.d. Baxtiyor Mengliev hamda oliy toifali o’qituvchi Xosiyat Suvonovaning “Ona tili”ni emas, “ona tili”dan o’rgatish kerak” sarlavhali maqolalarini o’qish.
2017- yil 10 -may kuni Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat O’zbek tili va adabiyoti universitetida “Zamonaviy o’qitish masalalari” mavzusida respublika ilmiy-nazariy konferentsiyasi bo’lib o’tdi. Mazkur konferentsiya materiallari to’plamidan o’rin olgan akademik B.Nazarov va dotsent I.Yoqubovning “O’quv-uslubiy qo’llanma va monografik izlanishlar: yangicha yondashuv tamoyillari”, filologiya fanlari doktori I.Yo’ldoshevning “So’z tanlashda tilning ichki qonuniyati talabi”, filologiya fanlari doktori A.Sobirovning “O’quvchilarga metadenotat va metadesignat tushunchalarini o’rgatish haqida”, filologiya fanlari doktori, professor H.Dadaboevning “O’zbek tili ta’limini takomillashtirish omillari”, pedagogika fanlari doktori, professor Q.Yo’ldoshevning “Hozirgi sharoitda adabiyot o’qitishning ilmiy-nazariy asoslari”, filologiya fanlari nomzodi, filologiya fanlari doktori, professor B.To’xlievning “Alisher Navoiy asarlarini o’qitishning dolzarb masalalari”, filologiya fanlari doktori Z.Xolmanovaning “O’zbek tili ta’limida modellashtirish metodidan foydalanish”, filologiya fanlari nomzodi, dotsent M.Saparniyazovaning “Ona tili ta’limining dolzarb muammolari” mavzusidagi maqolalarni o’qish va tahlilga tortish.
Amaliy mashg’ulot davomida tinglovchilar o’zlari o’qigan maqolalarda bildirilgan fikrlarga munosabat bildiradilar, eng muhim o’rinlarini
“Klaster” usulida qog’ozga tushiradilar va taqdimot qiladilar.
Dars yakunida tinglovchilarga Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat O’zbek tili va adabiyoti universitetida chop etiladigan “Adabiyotshunoslik olami”, umumturkiy, o’zbek, Sharq adabiyoti va madaniyati namunalari, manbashunoslik, matnshunoslik va matnchilik adabiyotshunoslik hamda tarjimashunoslik tadqiqotlari,
milliy tarix, arxeologiya, etnografiya, antropologiya, numizmatika,
26
madaniyatshunoslik bo’yicha olib borilgan ilmiy izlanishlar natijalari nashr etiluvchi “Milliy meros”, tilshunoslik muammolariga oid tadqiqotlar, tilshunoslikning ilmiynazariy masalalari, bu fandagi eng so’nggi izlanishlarga bag’ishlangan “Akademik tadqiq: lingvistika” jurnallarini muntazam o’qib borish tavsiya etiladi.
Respublika miqyosidagi “Til va adabiyot ta’limi”, “o’zbek tili va adabiyoti”, “Filologiya masalalari”, “Yoshlik”, “Sharq yulduzi”, “Tafakkur”, “Jahon adabiyoti” jurnallari hamda “O’zbekiston adabiyoti va san’ati”,
“Kitob dunyosi” gazetalarini muntazam mutolaa qilib borish zarurligi ta’kidlanadi.
|
Dinamik marshrutlash protokollarining o'zi bir nechta mezonlarga ko'ra tasniflanishi mumkin ooyuiop

|
Dinamik marshrutlash protokollarining o'zi bir nechta mezonlarga ko'ra tasniflanishi mumkin
|
bet | 1/2 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,43 Kb. | | #120395 |
Bog'liq ooyuiop
Dinamik marshrutlash protokollarining o'zi bir nechta mezonlarga ko'ra tasniflanishi mumkin.
Algoritmlar bo'yicha:
Masofaviy vektorli marshrutlash protokollari;
RIP
Bog'lanish holatidagi marshrutlash protokollari.
OSPF
IS-IS
Ba'zan protokollar va klassik masofaviy vektor protokollari o'rtasidagi muhim farqlarni ta'kidlash uchun uchinchi sinf - rivojlangan masofaviy vektor protokollari (ilg'or masofaviy vektor) ajratiladi.
EIGRP
Ushbu ishda biz OSPF protokolining ishlashini batafsilroq tahlil qilamiz.
OSPF qanday ishlaydi
OSPF protokolining ishlashi quyidagi algoritmga asoslanadi:
1. Routerlar kichik HELLO paketlarini almashtiradilar.
2. Ayirboshlashdan keyin ular o'rtasida qo'shnilar o'rnatiladi. Routerlarning har biri qo'shnilarni maxsus mahalliy jadvalga qo'shadi.
3. Routerlar qo'shnilar (bog'lar) bilan bog'lanish holatlarini yig'adilar. Havolalarga yo'riqnoma va qo'shni identifikator, tarmoq va prefiks, tarmoq turi va ko'rsatkich (bog'lanish narxi) kiradi. Shtatlarni yig'gandan so'ng, yo'riqnoma LSA (Link State Advertisement) paketini yaratadi.
4. Paketni tarmoqqa yo'naltiruvchi har bir qo'shniga LSA yuboriladi.
5. LSA paketini olgandan so'ng, har bir marshrutizator o'z ichiga olgan ma'lumotlarni mahalliy LSDB (Link State Database) jadvaliga qo'shadi.
6. LSDB jadvali tarmoq ichidagi barcha marshrutizatorlar juftligi bo'yicha ma'lumotlarni to'playdi.
7. Yig'ilgan ma'lumotlar asosida barcha faol routerlarni va ular o'rtasida tuzilgan ulanishlarni o'z ichiga olgan to'liq tarmoq xaritasi tuziladi.
8. Xarita yordamida har bir marshrutizator barcha tarmoqlarga eng qisqa marshrutlarni qidiradi va ulardan marshrutlash jadvalini tuzadi.
OSPF ning resurs talab qiladigan va murakkab ishlash printsipini hisobga olgan holda, har bir yo'riqnoma etarlicha yuqori ishlash va katta hajmdagi operativ xotirani talab qiladi.
Routerlardan birida qo'shni bilan aloqa uzilib qolsa, u tarmoq orqali yangi LCA paketlarini yuboradi va marshrutlash jadvalini yaratishning butun tartibi takrorlanadi. Ko'p sonli marshrutizatorlarga ega bo'lgan yirik tarmoqlarda doimiy qayta hisob-kitoblarga yo'l qo'ymaslik uchun ular alohida zonalarga bo'linishdan foydalanadilar. Ularning har birida avtonom hisob-kitoblar amalga oshiriladi, faqat yakuniy natija zonalar o'rtasida o'tkaziladi. Har qanday OSPF konfiguratsiyasida 0 indeksli ildiz zonasi bo'lishi kerak. Kichik tarmoqlar odatda uning ichiga sig'adi, katta tarmoqlar esa qo'shimcha zonalarni shakllantirishni talab qiladi.
OSPF paketi ko'p tarmoqli manzilli IP-paketga o'ralgan. Undagi jo'natuvchi router manziliga mos keladi. Paket Ethernet kabi multicast ramkaga joylashtirilgan. Kirishni boshqarish ro'yxatlarini shakllantirishda siz OSPF UDP yoki TCP-da emas, balki to'g'ridan-to'g'ri IP-da inkapsullanganligini hisobga olishingiz kerak.
|
| |
Adabiyot fani bo‘yicha uzluksiz ta‘lim tizimining bitiruvchilariga qo‘yiladigan majburiy minimal talablar

|
Adabiyot fani bo‘yicha uzluksiz ta‘lim tizimining bitiruvchilariga qo‘yiladigan majburiy minimal talablar
|
bet | 12/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgAdabiyot fani bo‘yicha uzluksiz ta‘lim tizimining bitiruvchilariga qo‘yiladigan majburiy minimal talablar
Bilishi kerak bo‘lgan:
Tushunchalar: Adabiyotning so‘z san’ati ekanligi, uning estetik, tarbiyaviy, ta‘limiy ahamiyati, badiiy so‘z qudrati, so‘zning ifoda imkoniyatlari, so‘z orqali inson ruhiy olami, his-tuyg‘ulari hamda tabiat manzaralarining tasvirlanishi, adabiyot va ma‘rifat, adabiyot va ma‘naviyat, adabiyot va tarbiya, xalq og‘zaki ijodi, mumtoz va zamonaviy adabiyot, jahon adabiyoti namunalari va ularning ijodkorlari, adabiy tur va janrlar haqida umumiy bilimga ega bo‘lish.
Adabiy –nazariy bilimlar: xalq og‘zaki ijodi: maqol, topishmoq, tez aytish, ertak, rivoyat, hikoyat, masal, lof, latifa, afsona, xalq qo‘shiqlari, doston va uning turlariga xos qonun-qoidalar; epik tur va uning janrlari: hikoya, qissa, romanga xos nazariy tushunchalar; lirik tur va uning janrlari: she’r, ruboiy, qit’a, g‘azal, tuyuq, muxammas, masnaviy va boshqalarga xos qonun-qoidalar; dramatik tur va uning janrlari: drama, komediya, tragediyaga xos nazariy tushunchalar; syujet, kompozitsiya, obraz, prototip, badiiy asar tili, ijodiy metod, uslub, she’riy san’atlar va ularga oid nazariy qoidalar.
Adabiy jarayonlar: adabiyot so‘z san’ati ekanligini, o‘zbek adabiyoti tarixi, xalq og‘zaki ijodi, mumtoz sharq adabiyoti, zamonaviy adabiyot, jahon adabiyoti, adabiy-badiiy asarlar mazmuni, g‘oyasi va muammosi, ijodkorlarning hayoti va ijodi, asosiy va ikkinchi darajali voqealar, asar qahramonlarini tavsiflash, o‘zaro qiyoslash, matnning tezis va rejalari, muallif nuqtai nazari, asarga nisbatan o‘z nuqtai nazarini asoslash, adabiyot tarixining asosiy tamoyillari, adabiy qahramonlarning ma‘naviy olami, jahon adabiyoti, o‘zbek adabiyotining jahon adabiyotidagi o‘rni, roman janri, badiiy asarda milliy ruh ifodasi, ruhiy tahlil, adabiyotdagi komil inson tasviri, tashxis, musammat, lirik qahramon obrazi, tragik obrazlar va hayot haqiqati, so‘z san’atining obrazliligi, tarixiy-adabiy jarayonga xos asosiy qonuniyatlar, adabiy tur va janrlar, muayyan bir badiiy asarning turi va janri, asar badiiyatiga xos xususiyatlar.
|
| |
-rasm. Maydalagichlarning sxemalari

32
R
yir.
-maydalagichni
yuklash
tirqishi
enining
yarmidan
katta
fraksiyalarni hisobga oluvchi koeffitsient -
R
yir.
= 0,9-1,1;
R
nam.
- material namligini inobatga oluvchi koeffitsient, agar material
namligi 5-11 % bo‘lsa,
R
nam.
=1,0-0,65 qabul qilinadi.
Oddiy maydalash – navlarga ajratish kompleksining sxemasi rasm-3.24 da
keltirilgan bo‘lib, maydalashning bitta bosqichi bajariladi. Biroq maydalash
korxonalarida 2,3 va undan ortiq bosqichlar bajariladi.
Maydalash bosqichlari soni toshning berilgan maydalash darajasiga bog‘liq-
i =a
1
/a
2
(
a
1
-tushgan toshning eng katta yirikligi;
a
2
- buyurtma bo‘yicha
mahsulotning eng katta yirikligi).
Agar, masalan tushgan tosh materialning eng katta bo‘lagi-1200 mm bo‘lsa,
chaqiq toshning eng katta donasi-20mm bo‘lsa, u holda
i =60.
Maydalagichlarning chiqish tirqishini tartibga solish mumkin, biroq har bir
bosqichda yuqori darajali maydalashda maydalagichning ishlab chiqarish
mahsuldorligi kamayishiga va eskirishini tezlashishiga olib keladi. Jag‘li va
konusli maydalagichlarda maydalashning darajasi 3-5 ga teng. Maydalashning
umumiy darajasi:
i = i