nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sab-ali holding

|
Sab-ali holding
|
Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 20,25 Kb. | | #271540 |
Bog'liq № 1 Bayonnoma SAB ALI
"SAB-ALI HOLDING" МЧЖ таъсисчиларнинг навбатдан ташқари умумий йиғилиши
БАЁННОМАСИ № 2
Тошкент шаҳар 10.09.2024 йил
Қатнашди: Абдуллаев Камолбек Отахонович
Давлетов Джамаладдин Мамметшерипович
Таъсисчилари: “Аму Гулшани” МЧЖ номидан таьсисчиси
Сабиров Шохрух Алишер ўғли
К У Н Т А Р Т И Б И:
Жамият таъсисчилар сафини ўзгартириш ва устав фондини ошириш.
Жамият хужжатларини Давлат рўйхатидан ўтказиш.
1.Масала юзасидан – “SAB-ALI HOLDING” МЧЖ таъсисчиси “Аму Гулшани” МЧЖ номидан рахбари Тожиев Азизбек Эркинбоевич - сўзга чикиб, жамиятнинг таъсис хужжатларини амалдаги конунларга мувофиқлаштириш максадида “SAB-ALI HOLDING” масъулияти чекланган жамиятининг шакилланган 57 221 343 сум 100% устав улуши янги таъсисчи Абдуллаев Камолбек Отахоновичга олди сотди шартнома асосида сотишини ва ўзи таъсисчилар сафидан чикишини билдириб ўтди.
Эътирозлар билдирилмади.
2.Шунингдек, жамият хужжатларини Давлат рўйхатидан ўтказиш хамда хужжатларни расмийлаштириш Директор зиммасига юклатилсин.
УМУМИЙ ЙИҒИЛИШ ҚАРОРИ:
“SAB-ALI HOLDING” масьулияти чекланган жамиятининг таъсисчилар таркибидан “Аму Гулшани” МЧЖ чикарилсин.
“SAB-ALI HOLDING” масъулияти чекланган жамиятининг янги тасисчиси этиб Абдуллаев Камолбек Отахонович киритилсин устав фонди 297 471 343 сум этиб белгилансин ва куидагича таксимлансин:
АБДУЛЛАЕВ КАМОЛБЕК ОТАХОНОВИЧ 297 471 343 сўм яни 100%
Таъсисчилар:
“Аму Гулшани” МЧЖ номидан
рахбари Тожиев Азизбек Эркинбоевич
Қатнашди:
Абдуллаев Камолбек Отахонович
Давлетов Джамаладдин Мамметшерипович
"SAB-ALI HOLDING" МЧЖ таъсисчиларнинг навбатдан ташқари умумий йиғилиши
БАЁННОМАСИ № 1
Тошкент шаҳар 01.11.2021 йил
Қатнашди:
Таъсисчилари:
К У Н Т А Р Т И Б И:
1. "SAB-ALI HOLDING" масъулияти чекланган жамиятга янги директор тайинлаш тўғрисида.
Эшитилди: Кун тартибидаги масала юзасидан йигилиш раиси АБДУКАХАРОВ КАМОЛИДДИН сўзга чикиб, "BEKOBOD RELIABLE KOMPANY" масъулияти чекланган жамиятнинг фаолиятини кенгайтириш, иш фаолияти самарадорлигини ошириш талаб-эхтиёжидан келиб чикиб жамият фаолиятини янада ривожлантириш мақсадида янги раҳбар тайинлаши кераклигини айтиб ўтди ва янги рахбари лавозимига СУЮНОВ НУРAЛИ ЖУРAБОЙЕВИЧ номзодини таклиф килди.
Жамиятнинг таъсисчисилар ушбу таклифни кўллаб куватлади.
Ушбу масала овозга куйилди, бир овозга 100 фоиз кабул килинди, қаршилар йук, бетарафлар йук юкоридагилардан келиб чикиб йигилиш
ҚАРОР КИЛАДИ:
"BEKOBOD RELIABLE KOMPANY" масьулияти чекланган жамиятининг рахбари этиб СУЮНОВ НУРAЛИ ЖУРAБОЙЕВИЧ тайинлансин.
"BEKOBOD RELIABLE KOMPANY" масъулияти чекланган жамиятининг директори СУЮНОВ НУРAЛИ ЖУРAБОЙЕВИЧ хужжатларни расмийлаштириш вазифаси юклатилсин.
"BEKOBOD RELIABLE KOMPANY"МЧЖнинг таъсисчилари
СУЮНОВ НУРAЛИ ЖУРAБОЙЕВИЧ
АБДУКАХАРОВ КАМОЛИДДИН
|
| |
Siydikni kechasi ushlanmasligi

|
Siydikni kechasi ushlanmasligi
|
bet | 188/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiSiydikni kechasi ushlanmasligi. Siydakni chiqarilishi –reflektor jarayondir. Siydik pufagiga tushayotgan siydik undagi bosimni oshiradi, bu esa pufak devorlaridagi retseptorlarni qo’zg’atadi.
Qo’zg’alish yuzaga kelib u orqa miyaning pastki qismida joylashgan siydik ajratish markazini qo’zg’atadi.
Bu yerdan impulslar pufak muskullariga kelib uni qisqarishga majbur qiladi, bu paytda sfinkter bo’shashadi va siydik, siydik pufagidan siydik chiqarish yo’liga tushadi. Bu o’z-o’zidan siydikni chiqarilishidir, bunday holatlar emadigan bolalarda kuzatiladi.
Katta bolalar voyaga yetgan odamlar singari o’z hohishlariga ko’ra siydik ajralishini to’xtatishi va ajratishi mumkin. Odatda ikki yoshli bolalarda faqatgina kunduz kuni emas, balki kechasi ham siydikni ushlab turish uchun shartli reflekslar hosil qilish mumkin.
Odatda 5-10 % bolalarda 13-14 yoshgacha bo’lgan davrda kechasi siydikni o’z-o’zidan ajralishi eneruz kuzatiladi. Bu bolalarga xos bo’lgan kasallik, bu paytda bolani uyaltirmaslik, qo’rqitmaslik kerak, ammo davolash zarur.
Kechqurun siyib qo’yishga uyqudan oldin katta miqdorda suyuqlik iste’mol qilish ham (choy, kofe, sut) sabab bo’lishi mumkin.
Eneruz bilan kasallangan bolalarga kechqurun suyuq ovqat bermaslik kerak, ratsiondan achchiq taomlarni chiqarib tashlash kerak. Ayrim holatlarda eneruz, teri kasalliklari tufayli gijjalar bo’lganida ham rivojlanishi mumkin. Bolalarni tashqi siydik-tanosil organlarini toza holda saqlashni, uni issiq suv bilan yuvish, sovun bilan ertalab –kechqurun yuvinishga o’rgatish kerak.
Siydik tanosil organlari gigiyenasi. Siydik tanosil organlarini toza saqlash bolalar va o’smirlar hayotida va ularning kelgusi hayot-faoliyatida ham muhim o’rinni egallaydi.
Shunda bola qashinmaydigan, badanini tirnamaydigan, organizm ichkarisiga mikroblar kirmaydigan bo’ladi hamda bolalar organizmiga yomon ta’sir ko’rsatadigan onanizmga odatlanmaydilar.
Tashqi jinsiy organlar va ularning oraliq terisini doimo pokiza tutish, jinsiy jihatdan voyaga yetish davrida ayniqsa kuchayadigan qo’lansa ter hidi chiqishiga yo’l qo’ymaydi.
Bolalarni tashqi jinsiy organlarni toza saqlashga odatlantirish va gigiyena, sanitariya qoidalariga rioya qilish talablarini tushuntirish uchun, o’g’il va qiz bolalarning har biri bilan alohida-alohida suhbat o’tkazib turish kerak.
|
| |
Asab tizimining tuzilishi

|
Asab tizimining tuzilishi
|
bet | 12/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiAsab tizimining tuzilishi. Oliy darajada rivojlangan hayvonlarda asab tizimi, ayrim elementlardan – nerv hujayralari yoki neyronlardan tashkil topgan bo’lib bir-biri bilan tutashgan bo’ladi. Qo’shni neyronlarning bir-biri bilan tutashgan joyi sinapslar deb ataladi. Neyronlar joylashgan joyi va funksiyasiga qarab turli tuzilishga ega. Ularning o’xshashligi, har bir neyron yadro va tipik organoidlarni saqlovchi neyron tanasidan tashkil topganligi bilan namoyon bo’ladi.
Neyronlar tanasining o’lchami 4-130 m., bitta neyron tanasidagi sinapslar soni 100 va undan ham ko’p, dendritlarda esa ularning soni ko’p ming. Neyronning tanasida bitta yoki bir necha akson (uzun o’simtalar)va ko’plab tarmoqlanib ketuvchi kalta o’simtalar – dendritlar mavjud. Voyaga yetgan odamda aksonning uzunligi 1-1,5 m.gacha yetadi, uning yo’g’onligi esa 0,025 mm.kam. Neyronlar neyrogliya hujayralarining biriktiruvchi to’qimalari bilan xuddi qin (futlyar) singari, aksonni o’rab ushlab turadi. Ayrim aksonlarni neyrogliya hujayralari tagida Shvann hujayralari joylashgan, ularda milen saqlanib, uning laxmli po’stlog’ining tashkiliy qismlarini hosil qiladi. Har bir Shvann hujayra laxmli po’stloqda Ranve kesmalar hosil qiladi va qo’shni Shvann hujayrasida aksonlardan tashqari laxmsiz aksonlar ham mavjud. Neyronning tanasi uning o’simtalaridagi moddalar almashinuvini ta’minlaydi,ya’ni moddalar almashinuvi tufayli biotoklar yordamida sinapslarga nerv impulslari o’tkaziladi. Sinapslardan qo’zg’alish navbatdagi neyronga mediatorlar yordamida o’tkaziladi. Tana yuzasida va ichki organlarda aksonlar reseptorlar ya’ni ta’sirotchilar ta’sirini qabul qiluvchi maxsus hosilalar bilan tutashgan bo’ladi. Ta’sirlash natijasida yuzaga kelgan nerv impulslari markazga intiluvchi aksonlar yoki afferent neyronlar bilan markaziy tizimga, asab tizimidan markazdan qochuvchi aksonlar yoki efferent neyronlar orqali nerv impulslari, ishchi organga tushadi.
I BOB. BOLALAR VA O‘SMIRLAR O‘SISH VA RIVOJLANISHINING UMUMIY QONUNIYATLARI
|
| |
Odamlarning bir kecha-kunduzlik bitaminlarga bo’lgan talabi (mg.larda)

|
Odamlarning bir kecha-kunduzlik bitaminlarga bo’lgan talabi (mg.larda)
|
bet | 184/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiOdamlarning bir kecha-kunduzlik bitaminlarga bo’lgan talabi (mg.larda)
( Markosyan bo’yicha)
Yoshi
|
Vitaminlar
|
A
|
V1
|
V6
|
V12
|
RR
|
S
|
D (H.B.da)*
|
7-12 yosh
|
1,5
|
1,5
|
3,0
|
1,5
|
15
|
60
|
500
|
13-15 yosh
|
1,5
|
2,0
|
3,0
|
2,0
|
20
|
70
|
|
16-18 yosh
|
1,5
|
2,5
|
3,5
|
2,0
|
25
|
70
|
|
Voyaga yetgan odam
|
1,5
|
2,0
|
2,5
|
2,0
|
15
|
70
|
|
H.B.-xalqaro birlik: 1 mg vitamin D=40000 H.B.
Oziqlanish tartibi: «Ratsional oziqlanish» tushunchasi iste’mol qilinayotgan ovqatlarning miqdori va sifatini o’z ichiga olmasdan, balki iste’mol qilishning to’g’ri tartibini, ya’ni bir kecha-kunduzlik rasionning vaqtlar bo’yicha bo’linishini ham o’z ichiga oladi.
Bir kunda ikki marta ovqatlanganda, mahsulotlar o’zlarining oziqlik va biologik qiymatlarini yo’qotadi; odatda bolalar oziqlantirishdagi uzoq muddatli tanaffuslarga juda og’ir chidaydi. Juda tez-tez ovqatlanganda esa oziq moddalar hazmlanib ulgurmaydi, bolalarni ishtahasi yo’qoladi.
Bolalar ikki oylik bo’lgunicha eng qulayi 7-marta oziqlanish hisoblanadi, 3 oydan 5 oygacha, - 6 marta, 5 oylikdan 1 yoshgacha – 5 martalik oziqlanishni tashkil qilish zarur. Maktab bolalari uchun bir kecha-kunduzda 4 marta ovqat yeyish maqsadga muvofiqdir. Bunday oziqlanish tartibi bo’yicha ovqatlarni iste’mol qilishlar orasidagi tanaffus 6 soatdan ortiq bo’lmaydi.
Ovqatlarni har kuni bir vaqtda yeyish maqsadga muvofiq, chunki bunday hollarda vaqtga shartli reflekslar hosil qilish mumkin, me’dada esa ovqat hazmini yaxshi kechishini ta’minlovchi ishtaha shirasi ajraladi.
Bolalarning ertalabki nonushtasi to’yimli bo’lishi zarur va bir kecha-kunduzlik rasionning 25 % ni tashkil qilishi kerak. Ikkinchi nonushta maktabda amalga oshiriladi va rasionning 20 % ni tashkil qilishi kerak. Maktabdagi issiq nonushtani tarkibida 15-30 g oqsil, 15-20 g yog’ , 80-100g uglevodlar saqlanishi zarur. Odatda tushlik bir kecha-kunduzlik rasionning 35 % ni, kechki ovqatlanish esa 20 % ga yaqinini tashkil qilishi zarur.
Go’shtli va baliqli taomlarni kunnng birinchi yarmida qabul qilish tavsiya qilinadi, chunki ekstraktiv moddalarga boy va ular asab tizimiga qo’zg’atuvchi sifatida ta’sir ko’rsatadi. Kechqurun esa sutli-o’simlikli taomlar iste’mol qilish tavsiya qilinadi.
Iste’mol qilinayotgan rasion tarkibiga 1/3 qism oqsillar va yog’larni hayvonot dunyosi mahsulotlari shaklida qo’shish tavsiya etiladi.
|
| |
Prinsipial sxema - 1-amaliy mashg‘ulot. Mavzu

|
1-amaliy mashg‘ulot. Mavzu
|
bet | 5/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestr
Rasm 5.2. Termomagnit gazoanalizator sxemasi
Hozirgi vaqtda kislrod konsentratsiyasini o’lchovchi magnit gazoanalizatorlarining ko’p konstruktsiyaari ishlab chiqilgan. Eng ko’p tarqalgani termomagnit gazoanalizatorlar hisoblanadi.
rasmda termomagnit gazoanalizator sxemasi keltirilgan. Uning ishida termomagnit konvektsiya hodisasi qo’llaniladi. Buning ma’nosi elektr maydon bilan qizdiriluvchi o’tkazgichning turli jinsli magnit maydoniga joylashtirilganda qizdirish natijasida hosil bo’lgan kislorodning magnit ta’sirchanligi kislorod magnit ta’sirchanligi kamatishi hisobiga gaz aralashmasining harakati yuzaga keladi. U magnit maydonning ko’proq kuchlangan sohasidan kamroq kuchlangan sohasiga yo’nalgan bo’ladi.
Analiz qilinayotgan gaz tayyorlov blogi 1 dan doimiy hajmiy sarfda halqali kamera 3 ga kelib turadi.Bu kameraning diametri bo’ylab yupqa devorli shisha trubk o’rnatilgan va unga issiqlik sarf o’lchagichi termorezistorlari R1 va R2 o’ralgan. Agar analiz qilinayotgan gazda kislorod bo’lmasa trubka 4 ning gorizontal holatida u orqali gaz oqimi o’tmaydi.
Analiz qilinayotgan gazda kislorod bo’lganda tubka 4 ning chap oxiri yonidagi doimiy magnit 2 hosil qilayotgan magnit maydoniga tortiladi. Bundan so’ng kislorod termorezistor R1 yordamida Kyuri (-80° S) nuqtasidan yuqori temperaturagacha qizdiriladi. Bu haroratda u o’zining paramagnet xossalarini yo’qotadi, diamagnitga aylanadi va magnit maydonidan itariladi. ”Magit shamoli” hosil bo’ladi-trubka 4 orqali oqib o’tuvchi gaz oqimi. Trubka 4 dagi gaz sarfi issiqlik sarf o’lchagichi yordamida o’lchanadi. Analiz qilinayotgan gazdagi kislorodning hajmiy konsentratsiyasi bilan aniqlanuvchi nomuvozanat ko’prik 5 ning o’z muvozanatini yo’qotishi potensiometr 6 yordamida o’lchanadi va registratsiya qilinadi. Analizatorning analitik qurilmasi 7, 45° S haroratda termostatlanadi.
Tenglama va munosabatlar
Ixtiyoriy paromagnit gaz uchun magnit ta’sirchanlik quyidagi formula orqali hisoblanadi:
𝜆𝑃 =
𝑠𝐾 ∙ 𝜇 ∙ 𝑃
𝑅 ∙ 𝑇2 ,
Bu yerda : 𝜆 𝑃- paramagnet gazning hajmiy magnit ta’sirchanigi sK –Kyuri doimiysi;
μ –molekulyar massa;
R va T- absolyut bosim va temperatura; R- universal gaz doimiysi.
Qo’llanilish sohasi.
Termomagnit gazoanalizator o’lchash diapazoni 0-1 dan 0-100%. Aniqlik sinfi 2.5 - 5 . Reaksiya vaqti 120 sekund.
|
| |
Ionizatsion gazoanalizator O’lchash prinsipi

Bu yerda I0-tok kuchining boshlang’ich qiymati;
N –Aerozol zarralarida gaz ionlarining ushlanib qolishi bilan
aniqlanadigan Brikard doimiysi,
a – aerosol zarralarining shakli va zichligiga bog’liq bo’lgan
koeffitsient;
𝑟 – uning konstriktsiyasi va elektr maydonining kuchlanganligi bilan aniqlanuvchi kameradagi gaz ionlarining “hayot” vaqti;
Cm –aerozol zarralarining
massali konsentratsiyasi; r –aerozol zarralarining o’rtacha radiusi.
Prinsipial sxema - 1-amaliy mashg‘ulot. Mavzu

Metall blok 1 ko’rinishidagi detector termokonduktometrk gazoanalizatorning
asosiy qismi hisoblanadi, unda ikkita yoki ko’pincha to’rtta 2, 6, 7, 8 silindr shaklidagi kamera o’yilgan. Har bir kamerada 4 sim ushlagichlar bilan elektroizolyatsiyalovchi halqa 5 ga mahkamlangan metal yoki yarimo’tkazgichli termorezistor 3 joylashtirilgan. Metall termorezistorlar 0.02-0.05
mm diametrga ega platinadan, volframdan volfram silaridan yasalgan. Ayrim hollarda sim korroziyadan shisha qobiq bilan himoyalanadi. Odatda metal termorezistorlarning qarshiligi 5-60 Om bo’ladi. Yarimo’tkazgichli termorezistorlar 0.2 0.5
mm diametrga, 2-30 kOm qarshilikka ega munchoq ko’rinishida yasaladi.
Rasm 5.4. Termokonduktometrik detector(a) va gazoanalizator
(b) sxemalari.
Bu kameralarda joylashgan o’lchovchi Ri va solishtirma Rcp termorezistorlar manbasi stabilizatsiyalovchi energiya manbai 11 bo’lgan muvozanatda bo’lmagan ko’prikka ulanadi. Manba kuchlanishi shunday tanlanadiki bunda termorezistorlar 50-200°S temperaturagacha qizishi zarur. R0 rezistor muvozanatda bo’lmagan ko’prik signalining boshlang’ich
sathini sozlash uchun, Rd esa uzatish koeffitsientini sozlash uchun xizmat qiladi. RI termorezistorlaridan ajralib chiqayotgan issiqlik energiyasining rad qilinishi gaz qatlami orqali issiqlik o’tishi kovektsiya, nurlanish va termorezistorning ingichka mahkamlangan joylari issiqlik o’tkazuvchanligi tufayli yuzaga keladi. Termorezistorlarning
ish rejimi shunday tanlanadiki, bunda detector kameralaridagi issiqlik o’tkazilishi to’liqligicha gaz qatlami orqali issiqlik o’tishi hisobiga yuz berishi kerak.
Diffuziya gazoanalizatorlari O’lchash prinsipi

|
Diffuziya gazoanalizatorlari O’lchash prinsipi
|
bet | 3/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestr Diffuziya gazoanalizatorlari O’lchash prinsipi
Diffuziya gazoanalaizatorlarining ish prinsipi modda konsentratsiyasining gradienti ta’sirida moddaning ko’chishi jarayoniga asoslangan. Bu ko’chish moddaning bir biriga tegishi yoki qattiq modda ichidan o’tishida sodir bo’ladi. Modda ko’chish jarayoni molekulalarning xaotik issiqlik harakati bilan modda konsentratsiyasining kamayish yo’nalishi va bunga olib keluvchi egallanadigan hajmga tekis yoyilish bilan bog’liq.
Ikkita gaz hajmlarining o’zaro diffuziyasida ko’p komponentli aralashma komponentlari erkin diffuziyasi oldindan 3-4 marta aralashtirilgandan so’ng kuzatiladi.
Вспомога- телный газ
5 6
RИ
RСР 1
Анали-
4 зируемый
газ
3 2
Rasm 5.1. Diffuziya gazoanalizatori sxemasi
rasmda vodorod konsentratsiyasining membranali diffuziya analizatori ko’rsatilgan. Bu analizatorda 1 va 2- kameralar kumush qotishmali yupqa membrana bilan ajratilgan. Analizatorning analitik qurilmasi 45° S da termostatlashadi, doimiy hajmiy sarfli kamera 2 orqali tarkibida vodorod bo’lgan analiz qilinayotgan gaz haydaladi, kamera 1 dan esa oldin kamera 4 dan o’tuvchi yordamchi gaz haydaladi. O’lchovchi RI kamera 1 da va solishtiruvchi termorezistorlar kamera 4 da joylashgan. Bu termorezistorlar muvozanatsiz ko’prik 5 ga ulanadi va termokonduktometrik detektorni hosil qiladi. Analizatorning ishlash jarayonida membrane orqali kamera 2 dan kamera 1 ga faqat vodorod diffuziyalanadi. Vodorod yordamchi gazga qo’shiladi va o’lchov termorezistori RI ni yuvib turuvchi gaz oqimining issiqlik o’tkazuvchanligini o’zgartiradi. Bu o’I yozuvchi potensiometr 6 orqali o’lchanuvchi va registratsiya qilinuvchi muvozanatsiz ko’prik 5 signalining o’zgarishiga olib keladi.
|
| |
Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi-kompy.info

|
Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi
|
bet | 1/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 9,07 Kb. | | #118486 |
Bog'liq Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi-kompy.info
Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi
Mustaqil ish
Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi.
Reja:
Qattiq jism aylanma harakati dinamikasi.
Kuch momenti, aylanish o’qiga nisbatan impuls momenti.
Aylanma harakat dinamikasining asosiy qonuni.
Impuls o’zgarish va saqlanish qouni.
Impuls momentining o’zgarish va saqlanish qouni.
Qattiq jism aylanma harakat mexanikasi
Moddiy nuqtaning aylanish o’qiga nisbatan inertsiya momenti deb shu nuqta massasining o’qdan nuqtagacha masofa kvadrati ko’paytmasiga aytiladi.
Tizim (jism)ning aylanish o’qiga nisbatan inertsiya momenti deb, tizimning n ta moddiy nuqtasi massalarining aylanish radiusi kvadrati ko’paytmasi yig’indisiga aytiladi.
Bosh inertsiya momenti – massalar markazidan o’tuvchi asosiy aylanish o’qiga nisbatan inertsiya momenti.
Shteyner teoremasi
agar jismning uning massa markazidan o’tuvhi o’qqa nisbatan inertsiya momenti ma’lum bo’lsa, boshqa istalgan parallel o’qqa nisbatan inertsiya momenti Shteyner teoremasidan topiladi:
jismning ixtiyoriy z o’qiga nisbatan J inertsiya momenti massa markazidan o’tuvchi parallel o’qqa nisbatan inertsiya momenti va jism m massasining radius kvadrati ko’paytmasining yig’indisiga teng :
Kuch momenti
Kuchning ixtiyoriy qo’zg’almas O o’qqa nisbatan kuch momenti deb, radius vektorning kuchga vektor ko’paytmasiga aytiladi:
Kuch momentining moduli
Kuch elkasi
Qattiq jism aylanma harakat dinamikasining asosiy tenglamasi
Agar aylanish o’qi inertsiyaning massalar markazidan o’tuvchi bosh o’qiga mos tushsa, quyidagi vektor tenglik o’rinli bo’ladi:
Bu erda J – jismning bosh inertsiya momenti (bosh o’qqa nisbatan inertsiya momenti).
|
| |
O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti
Download
3,83 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/115
Sana
22.05.2024
Hajmi
3,83 Mb.
#250127
Download
3,83 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti
Download
3,83 Mb.
Matnni ko'rish
Agarda organizm anafilaktik shokdan tuzalib ketsa, desensibilizasiya-

balki nisbiy jihatdan ham qonda eritrositlar va gemoglobin miqdorini ham
oshishini ta’min etadi.
Qisqa muddatga suyuqliklaming organizmga tushishi umumiy
qonning miqdorini oshiradi. Qaysiki ichaklardan suvni qonga o‘tishi
kuzatiladi. Organizmga suvni tushishi chegaralanganda, ayniqsa, qon
yo‘qotilganda qisqa muddatga umumiy qon miqdori kamayadi.
Aylanib yuruvchi shaklli elementlarga nisbatan qonning miqdorini
juda tez kamayishi organizm uchun juda xavfli, chunki bu paytda qon
bosimi pasayib ketadi.
Katta miqdordagi qonning sekin yo‘qotilishi, kichik miqdordagi
qonning tez yo‘qolishidan ko‘ra xavfsizdir. Sekin-asta yo‘qotiladigan 2/3
qism eritrositlar hayot uchun xavfsizdir. Barcha qonning 1/3-1/2 qismini
arterial qon yo‘qotilishi o‘limga olib keladi.
O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti - bet 3

5
1. Energiya muammosi
Hozirgi vaqtda iste’mol qilinayotgan energiyaning qariyib, 80 foizi tabiiy
yoqilg‘ilar deb ataluvchi ko‘mir, neft, gazlarni yoqish natijasida olinmoqda. Tabiiy
yoqilg‘ilar yana bir necha o‘n yil asosiy energiya manbayi bo‘lib qoladi. Keyin esa
energiya olishning boshqa yo‘llarini topishga to‘g‘ri keladi.
Tabiiy yoqilg‘ilardan tashqari energiya olishning yana bir manbayi – bu
gidroelektrostansiyalardir. Ammo bunday stansiyalarni qurish uchun ko‘plab gektar
o‘rmonlardan, yaylov va hosildor yerlardan voz kechishga to‘g‘ri keladi.
Gidrostansiyalarning sun’iy dengizlari bu yerlarni o‘z suvi bilan bosib ketadi. Bu
sun’iy dengizlar atrofidagi yerlar yer osti sho‘r suvlari ko‘tarilishi natijasida yaroqsiz
holga keladi.
Energiya manbalarining yana biri bu -
atom energiyasi
hisoblanadi. Buning
uchun atom elektr stansiyalarini qurish talab etiladi. Ammo bu stansiyalarning naqadar
xavfli ekanligini 1986 - yilda Ukraina Respublikasining Chernobil, 2011 - yil
Yaponiyaning Fukusima Atom elektrostansiyalarida bo‘lgan falokat yaqqol ko‘rsatdi.
Ammo hayot doim o‘sishda. Xalq xo‘jaligining energiyaga bo‘lgan talabi tobora
o‘sib boraveradi va energiya hosil qilishning yangi-yangi yo‘nalishlarini tadqiq
qilishga ehtiyoj ham shu talabga mos holda oshaveradi. Birinchidan, ko‘plab
tadqiqotchi olimlarning diqqat-e’tibori hozirda noan’anaviy hisoblanuvchi hamda
“qayta tiklanadigan energiya manbalari” deb ataluvchi – energiyalar (quyosh, shamol,
geotermal, dengiz suvining ko‘tarilishi va pasayishi kabilar)dan foydalanish
muammolariga qaratilgan. Ma’lumki, issiqlik ajratish xususiyati 2,93 10
4
kj/kg yoki 3
10
7
j/kg bo‘lgan yoqilg‘i-
shartli yoqilg‘i
deyiladi. Berilgan yoqilg‘ini shartli
yoqilg‘iga aylantirib hisoblashda va, aksincha, shartli yoqilg‘ini berilgan yoqilg‘iga
aylantirib hisoblashda
ANALJZATORLARNING UMUMIY XUSUSIYATLARI

qushilib, ta’sir etganda analizator qo‘zg‘aluvchanligining oshishiga
kontrastlik, ya’ni akslik hodisasi deyiladi. Masalan, sovuqdan so‘ng, issiq
ta’sir yaxshi seziladi, qoradan so‘ng, oq rang ravshanroq ko'rinadi.
Analizatorlardagi akslik hodisasi po‘stloqdagi induksiyalar tufayli yuzaga
chiqadi.
Iz qoldirish. Analizatorda paydo bo‘lgan qo‘zg‘alish uni keltirib
chiqargan ta ’sirot to ‘xtashi bilanoq, sunib qolmaydi. Qo‘zg‘alish bir oz
vaqt davomida asta-sekin sunib boradi, o'zidan keyin bir muncha vaqt
uchmay turadigan iz qoldiradi. Shu sababli bo‘linib-boiinib ta’sir etadigan
(yorugiik kvantlari, tovush toiqinlari va boshqalar) m a’lum ritmdagi
ta’sirotlar uzluksiz sezgini keltirib chiqaradi (buyum va hodisalami
uzluksiz ko‘ramiz, tovushni u tugaguncha uzluksiz eshitamiz va
boshqalar). Analizatoming bu xususiyati retseptor apparatining o ‘ziga xos
tabiati tufayli kelib chiqadi. Gap shundaki, nerv tolasiga bir marta ta’sirot
bersak, u bu ta’sirotning qancha davom etishidan qat'iy nazar bir
qo‘zg‘alish toiqinini hosil qiladi, xalos. Retseptorlarga bir marta ta’sirot
berilganda esa, ular xuddi nerv markazlari singari bu ta’sirotga bir qator
impulslarni, qo‘zg‘alish to‘lqinlarini ketma-ket hosil qilish bilan javob
beradi. Ta'sirot qancha uzoq davom etib tursa, yangi-yangi qo‘zg‘alish
to‘lqinlari shuncha ko‘p hosil boiaveradi. Bu esa, hosil bo‘ladigan
sezgilarning uzviyligini ta’minlydi.
Qaydlar uchun - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

219
QAHHОRОV SIDDIQ QAHHOROVICH
MUQOBIL ENERGIYA
MANBALARI
“Tafakkur avlodi” nashriyoti, 2022
Muharrirlar:
A. Abdujalilov
Texnik muharrir:
Sh. Beknazarov
Badiiy muharrir:
Z. Shoimov
Musahhiha:
D. Beknazarova
Dizayner:
F. Qo‘ziyev
220
Nash.lits.
№ 2013-975f-3e5e-d1e5-
f4f3-8537-2366
, 20.08.2020 y.
Terishga 24.04.2022-yilda berildi. Bosishga 27.06.2022-yilda
ruxsat
etildi. Bichimi: 60х84 1/16. Ofset bosma. «Times New Roman»
garniturasi. Shartli b.t. 14.0. Nashr b.t. 13.02.
Adadi 200 nusxa. Buyurtma № KH-12.
Bahosi shartnoma asosida.
“Tafakkur avlodi” nashriyoti, 100190, Toshkent shahri,
Olmazor tumani, Nodira ko‘chasi, 1-uy. e-mail:
tafakkur_avlodi@mail.ru
“Tafakkur avlodi” МCHJ bosmaxonasida bosildi.
Тоshkent shahri, Olmazor tumani, Nodira ko‘chasi, 1-uy.
Telefon: +99890 000-33-93
neft
; 27 ta kondan – 
gaz - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

12
ko‘paygan va 200 ming tonnaga yaqinni tashkil etgan.
Mamlakatimizda ishlab chiqilayotgan
tabiiy gaz Rossiya, Xitoy, Qozog‘iston,
Qirg‘iziston va Tojikistonga eksport qilinadi. O‘zbekistonda yillik tabiiy gaz iste’moli
ko‘zda tutilgan 2022-yilga qadar 32 mlrd. m
3
gacha energiya tejamkorligiga erishish
dasturi ishlab chiqilgan.
Neft va gaz kondensati.
O‘zbekistonning asosiy neft qazib olish zahirasi 82 mln.
t. deb hisoblangan. Ko‘pgina neft zahiralari Buxoro-Xorazm hududlarida joylashgan,
Ko‘kdumaloq koni birga joylashgan bo‘lib, u 75-80 foiz neft ishlab chiqarishni
ta’minlaydi. Neft konlari,
shuningdek, Farg‘ona vodiysi hududida, Ustyurt va Orol
dengizi atroflarida mavjud.
Ma’lumotlarga ko‘ra, neft ta’minoti zahirasi
juda ham katta emas, cheklangan.
Lekin, neft ta’minotini ko‘paytirishga imkon yaratayotgan ko‘p yangi suyuq
uglevodorod konlari, aynan rentabelligi pastligi uchun uni qazib chiqarish
barqarorligini ta’minlamaydi.
Tabiiy
gaz singari, neft ham, kelgusiga suyuq uglevodorod zahirasi ta’minotini
ko‘paytirish uchun zarur hisoblanadi. Shu munosabat bilan 2004-yil «2005–2020-yillar
uchun neft va gaz ishlari geologiya qidiruv strategik Dasturi» qabul qilingan, unda neft
ta’minoti zahirasini ko‘paytirishni 70,0 mln. t.ga va gaz kondensatini 66 mln.t.ga
yetkazish maqsad qilib olingan. Buning uchun Buxoro–Xorazm, Qoraqalpog‘iston
respublikasi, Farg‘ona vodiysi, Qashqadaryo hududlarida asosiy neft zahirasini
ko‘paytirish (44 foiz) amalga oshiriladi.
Ko‘mir.
Toshko‘mir konlari zahirasi janubiy hududlarda, ya’ni Surxondaryo va
Qashqadaryo viloyatlarida joylashgan. Hozirgi paytda ko‘mir qazib olish ishlari
Angren, Shorg‘un va Boysun konlarida olib borilmoqda.
Qazib olinayotgan ko‘mir, asosan, mamlakat ichida ishlatiladi, faqat oz miqdorda
Afg‘onistonga eksport qilinadi. Ko‘mir yoqilg‘isining asosiy iste’molchisi
elektroenergetika sektori hisoblanadi. Uning hisobiga 90 foiz umumiy iste’mol
qilinayotgan ko‘mir va 100 foiz yer osti gazi to‘g‘ri keladi.
Issiqlik energiyasi - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

9
mamlakatlar ko‘proq raqobatbardosh bo‘ladilar. Jumladan, Rossiya, Germaniya va
yana shunga o‘xshash sanoati rivojlangan jahon mamlakatlarining iqtisodiyoti ham
qayta tiklanmaydigan uglevodorod yoqilg‘i energetik resurslariga tayanadi.
Energetika muammosi jahonda global muammo sifatida energiya manbalaridan
foydalanish tizimini takomillashtirish hamda
energetika tizimida muqobil, ekologik
toza energiya manbalaridan foydalanish, energiya ta’minoti uzluksizligi va sifatini
yuqori pog‘onaga ko‘tarishga xizmat qilishi lozim. Yer yuzida energiya tanqisligini
oldini olish hamda atrof-muhit musaffoligini saqlash maqsadida energiyaning boshqa
manbalari:
yer osti issiqlik energiyasi, shamol va quyosh energiyasidan
foydalanilmoqda. Yuqorida keltirilgan misollardan ko‘rinib turibdiki, oziq-ovqat,
atrof-muhit muhofazasi va energetik muammolar uyg‘unlashib borayotgan hozirgi
vaqtda
tabiatni asrab-avaylash, energiya manbalaridan oqilona foydalanish talab
etiladi.
Hozirgi vaqtda qazib olinadigan yoqilg‘ilar, asosan, organik yoqil’gilar hisoblangan
– ko‘mir, neft, tabiiy gaz va uran zahirasi dunyo energetika balansining asosi hisoblanadi.
Energoresurslarning hozirgi darajada iste’mol qilinishida dunyodagi neft zahirasi –45-50
yilga, tabiiy gaz – 70-75 yilga, toshko‘mir – 165-170 yilga yetishi mumkin.
Iqtisodiyotning kelajakda rivojlanishi, aholi sonining o‘sishi va mavjud an’anaviy
energiya ta’minoti hisobga olinsa, energiya ta’minoti mutanosib ravishda ortib boradi.
Undan tashqari, qazib olingan yoqilg‘ilarning ishlatilishi atrof-mihitga salbiy ta’sir
ko‘rsatadi. Respublikada energetika sektorining faoliyati tufayli tashlanadigan zaharli
moddalar miqdori 80 foizdan ko‘proqqa to‘g‘ri keladi. Bu
tur energiya manbalaridan
foydalanishning o‘ziga xos qulay va noqulay tomonlari mavjud. Birinchidan, bu
turdagi energiya manbalarining yerdagi zahiralari chegaralangan bo‘lib, u vaqt o‘tishi
bilan kamayib boradi. Ikkinchidan, bu turdagi energiya manbalaridan foydalanish
natijasida atrof-mihitga turli chiqindilar chiqarib tashlanadi. Mutaxassislarning
ta’kidlashlaricha, har yili tabiiy yoqilg‘ilarning ishlatilishi natijasida atmosferaga 200
million tonnaga
yaqin qattiq zarrachalar, 200 million tonna oltingugurt gazi, 700
millionn tonna uglerod oksidlari, 150 million tonna azot oksidlari chiqarib
10
tashlanmoqda. Buning natijasida tabiatda turli xildagi iqlim o‘zgarishlari sodir
bo‘lishiga olib kelmoqda.
Yer yuzida hozirgi vaqtda aholi tomonidan foydalanib
turilgan energetik
manbalarning tahlili ko‘rsatishicha, toshko‘mir 51,1 foizni, gaz 13,5 foizni, neft
mahsulotlari 12,5 foizni, atom elektrostansiyalarida foydalaniladigan uran energiyasi
10,7 foizni, muqobil energiya manbalari (MEM) 13 foizdan ortiqroqni tashkil qilar
ekan.
Ijtimoiy fanlar fakulteti ijtimoiy ish kafedrasi

|
Ijtimoiy fanlar fakulteti ijtimoiy ish kafedrasi
|
bet | 1/9 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 81,84 Kb. | | #119680 |
Bog'liq Rajapova Nasiba
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IJTIMOIY FANLAR FAKULTETI
IJTIMOIY ISH KAFEDRASI
“BOLALAR, YOSHLARNING IJTIMOIY HIMOYASI VA TA’MINOTI” FANIDAN
KURS ISHI
Mavzu: Oʻzbekiston Respublikasi yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy istiqbollarini amalga oshirishning o‘ziga xos xususiyati
Bajardi: “Ijtimoiy ish” (oilalar va
bolalar bilan ishlash) yo‘nalishi
talabasi Rajapova Nasiba
Tekshirdi: Razzakova Nargis
Toshkent – 2023
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI YOSHLARGA OID DAVLAT SIYOSATINING ASOSIY ISTIQBOLLARINI AMALGA OSHIRISHNING OʼZIGA XOS XUSUSIYATI
Mundarija:
KIRISH.....................................................................................................................3
I BOB. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI YOSHLARGA OID DAVLAT SIYOSATI, KO ‘RILAYOTGAN CHORA VA TADBIRLAR
Oʻzbekiston respublikasi yoshlarga oid davlat siyosati.........................5
Yoshlar ijtimoiy-siyosiy faolligi tushunchasi va uning mohiyati........11
II BOB. OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI YOSHLARGA OID DAVLAT SIYOSATINING ASOSIY ISTIQBOLLARINI AMALGA OSHIRISHNING OʼZIGA XOS XUSUSIYATI
2.1. Yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy istiqbollarini amalga oshirayotgan O‘zbekiston yoshlar ishlar agentligi va O‘zbekiston yoshlar ittifoqi faoliyati..............................................................................................17
2.2. Ayni damda yoshlar siyosati natijalari va erishilgan yutuqlar..............32
XULOSA................................................................................................................36
|
| |
O’quv-bilish faoliyatini tashkil qilish metodlari

|
O’quv-bilish faoliyatini tashkil qilish metodlari
|
bet | 5/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaO’quv-bilish faoliyatini tashkil qilish metodlari bir necha guruhlarga bo’linadi:
O’quvchilar bilim oladiqan manbalar bo’yicha og’zaki, ko’rsatmali va amaliy metodlar.
O’quvchi fikrining yo’nalishi bo’yicha: induksiya, deduksiya va analogiya.
Peda gogik ta’sir,boshqarishning darajasi,
o’quvchilarnincj o’qishda mustaqilliklari darajasi bo’yicha: o’qituvchi boshchiligida bajariladiqan o’quv ishlari metodi, o’quvchilarning mustaqil ishlari metodi.
O’quvchilarning mustaqil aktivliklari darajasi bo’yicha: izohli-illyustrativ metod; reproduktiv metod; bilimlarni muammoli bayon etish metodi; qisman izlanish va tadqiq qilish metodi.
Aqliy hujum metodi muayyan mavzu yuzasidan berilgan muammolarni hal etishda keng qo’llaniladigan metod sanaladi.
U mashg’ulot ishtirokchilarini muammo xususida keng va har tomonlama fikr yuritish hamda o’z tasawurlari va g’oyalaridan ijobiy foydalanish borasida ma’lum ko’nikm a va malakalarni hosil qilishga rag’batlantiriladi.
“Klaster" metodi. Klaster (g’uncha, bog’lam) metodi o’quvchilarga ixtiyoriy muammo (mavzu)lar xususida erkin, ochiq o’ylash va shaxsiy fikrlarni bemalol bayon etish uchun sharoit yaratishga yordam beradi. Mazkur metod turli xil g’oyalar o’rtasidaqi aloqalar to’g’risida fikrlash imkoniyatini beruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi. “Klaster" metodi aniq ob’yektga vo’naltirmagan fikrlash shakli sanaladi. lindan foydalanish inson miya faoliyatininq ishlash tamoyili bilan bog’liq ravishda amalga oshaai. Ushbu metod muayyan mavzunmg o’quvchilar tomonidan chuqur hamda puxta o’zlashtirilquniga qadar fikrlash faoliyatinig bir maromda bcrlishini ta’minlashga xizmat qiladi. Bu metoddan o’quvchilar bilan уакка tartibda voki guruh asosida tashkil etilgan mashg’ulotlar jarayonida foydalanish mumkin.
Misol tariqasida 4-sinf o’quvchilariga “to’q’ri to’rtburchak" shakli tasvirlanqan varaqalar tarqatifib, “Shu tushunchaqa oid nimani bilsangiz yozing!" deb o’qituvchi topshiriq beradi. O’quvchilar bilganlarini qog’ozqa tushirishadi va o’qituvchi bu varaqlarni terib,
|
| |
NAZARIY BILIMLARDAN FOYDALANILADIGAN

|
NAZARIY BILIMLARDAN FOYDALANILADIGAN
|
bet | 8/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaNAZARIY BILIMLARDAN FOYDALANILADIGAN
Maktab amaliyotida mashqlar o’tkazish uchun o’quvchilarning nazariy bilimlariga murojaat qilishning ba'zi yo’llari belgilangan. Bu ishning eng keng tarqalgan, lekin eng kam samarali usuli dars rejasida ko’zda tutilgan mashqlarni bajarishda tayaniladigan ma'lum tushunchalar va qoidalarni og’zaki qayta tiklashdir. Mashqlarni bajarishdan oldin nazariy materialni takrorlashning samaraliroq usuli mazkur materialni qo’llash bo’yicha amaliy topshiriqlarni qo’yishdir. Bunday topshirmalarga tanlanma diktant o’tkazishda ma'lum so’zlar yozishni, nutqning ma'lum bo’laklarini qisqa vaqt ichida tahlil qilishni, nutqning ahamiyatli qismlarini ajratishni, didaktik tarqatma material bilan ishlashda ma'lum orfomalarni qayd qilishni, masalalar yechishda asos bo’ladigan matematik ifodalar bilan ishlash va hokazolarni kiritish mumkin.
Mashqlar o’tkazishda nazariy materialga murojaat qilishning navbatdagi usuli o’quvchining keyingi amaliy ishni bajarishdan oldin uning yo’llarini asoslashidir. Amaliy ishlarni bajarish vaqtida nazariy asoslash pedagogik jiahtdan o’zini oqlagan. Bu usulni ikki variantda bajarish mumkin. Bular navbatdagi ishni keng tushuntirish va sharhlashdan iboratdir. O’quvchilar bilan ularning tayyorgarligidagi ayrim kamchiliklarini to’ldirish bo’iicha ishlashda navbatdagi ishlarni keng tushuntirish o’zini ancha oqlagan. Bunda avval o’quvchidan keng mushohada yuritishni talab qilish lozim va talabni bajarish esa hisoblash usulini chuqurroq anglashni ta'minlaydi.
Mushohada jarayoni asta-sekin kengaya boradi va harakatlar ma'lum tartibda ketma-ket amalga oshadi. Hisoblash usulini asoslovchi qoidaning yo’naltiruvchi roli yo’qoladi va u faqat qiyinchilik tug’ilganida eslanadi.
MASHQ – O’QUVCHILARDA MALAKALARNI SHAKLLANTIRISH FAOLIYATINING ASOSIY TURI
O’quvchilar malakalarining saviyasi ana shu ishning qanday tashkil etilishiga bog’liq. Mashqlarni tasniflashning bir necha tizimlari mavjud bo’lib, uning hamma turlarini malakalar hosil bo’lishi jarayonidagi o’rniga qarab uch guruhga: tayyorgarlik, o’quv va o’rganish mashqlariga bo’lish mumkin.
|
| |
Kurs ishining maqsadi - Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi

|
Mavzu: O’qitish metodlari va ularning tasnifi
|
bet | 2/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaKurs ishining maqsadi: Pedagogik fanlarni oʻqitishda talimiy metodlar asosida mavzularni oʻzlashtirish texnalogiyalarini o’rganish.
Kurs ishining obyekti: Pedagogik fanlarni oʻqitishda talimiy metodlar tushunchalarni o’rganish.
Kurs ishining predmeti: Pedagogik fanlarni o’qitishda qo’llaniladigan metod va texnologiyalar.
Kurs ishining vazifalari:
Mavzuga oid adabiyotlar tahlili.
Metod va usul tushunchalari, ularning farqlari.
Pedagogik metodlar va texnologiyalarni o’rganish.
Xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish.
Kurs ishining amaliy va nazariy ahamiyati: Pedagogik metodlarning amaliy ahamiyatiga oid adabiyotlarni tahlil qilish va amaliyotga tadbiq qilish.
Kurs ishi metodlari: Pedagogik tahlil pedagogik uzatish mavzuga oid adabiyotlarni o’rganish va tahlil etishni o’rganish.
Kurs ishining metadologik asosi:
Metodik tavsiyalar:
1. Ijtimoiy pedagogik metodlar haqida kelajak avlodga tushuncha
berish kerak.
2. Ta'lim tizimini yaxshilash bo'yicha yangi metodlarni ishlab chiqish lozim.
3. Ijtimoiy pedagogik metodlarning maqsad va vazifalarini keng targ'ib qilish darkor.
4. Metod va usul tushunchalari va ularning farqlarini keng ommaga namoyish etish zarur.
5. Ijtimoiy pedagogik metodlar yordamida o'quvchilarni to'g'ri, ifodali o'qishga o'rgatish, sodda badiiy va gazeta jurnal mate"allarini o'qishga o'rgatish lozim.
6. Korreksion tarbiyalash va kamol toptirish muammolariga ularning
indevidaul xususiyatlarini, aqliy nuqson buzilishi darajalarini inobatga olgan holda metodik tavsiyalar ishlab chiqish kerak.
7.Alohida ta'lim ehtiyojlari bo'lgan bolalarning ta'lim olish huquqlarini rivojlantirish zarur.
8. Ijtimoiy pedagogik metodlarlarni qo'llashda yosh va individual xususiyatlarini hisobga olish kerak.
Kurs ishi tuzilishi: kirish, ikki bob, sakkizta reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati va ilovadan iborat bo’lib, jami 34 sahifani tashkil etadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 17/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaFoydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
B.X.Xodjayev “Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti”. Toshkent – 2017, “Sano-standart” nashriyoti.
O‘zbеkiston Rеspublikasi “Kadrlar tayyorlash milliy Dasturi” T., 2000 y. O‘. Asqarova, M. Nishonov, M. Xayitbaеv “Pеdagogika” T., “Talqin” 2008 y. R. Mavlonova “Pеdagogika” T., “O’qituvchi” 2004 y.
To‘raqulov X.A. “Pedagogik tadqiqotlarda axborot tizimlari va texnologiyalari” . Toshkent: Fan, 2006.
Khaydarov, S. A. (2021). The role of the use of fine arts in teaching the history of the country. International scientific and practical conference. CUTTING EDGE-SCIENCE. In Conference Proceedings (pp. 41-43).
Davrenov, J., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’RGANISHDA XVI-XVIII ASRLARDA YAPONIYA DAVLATI TARIXINI AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6).
Narmatov, D., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’QITISHDA ISPANIYA XV-XVII ASRLARDAGI TARIXI. Scientific progress, 1(6).
Elguzarov, B. B. O. G. L., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’RGANISHDA MITANNI DAVLATCHILIGINING O’RNI VA AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6), 616-619.
Erkinov, A. S. O., & Haydarov, S. (2021). YUNON-BAQTRYA PODSHOLIGINING IJTIMOYI TUZIMI, XO’JALIGI VA MADANIYATI. Scientific progress, 1(6), 620-622.
Nematov, M. D. O., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI ORGANISHDA SHUMER-AKKAD DAVLATCHILIGINING ORNI VA AHAMIYATI. Scientific
3. Narmatov, D., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’QITISHDA ISPANIYA XV-XVII ASRLARDAGI TARIXI. Scientific progress, 1(6).
Elguzarov, B. B. O. G. L., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’RGANISHDA MITANNI DAVLATCHILIGINING O’RNI VA AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6), 616-619.
Erkinov, A. S. O., & Haydarov, S. (2021). YUNON-BAQTRYA PODSHOLIGINING IJTIMOYI TUZIMI, XO’JALIGI VA MADANIYATI. Scientific progress, 1(6), 620-622.
Nematov, M. D. O., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI ORGANISHDA SHUMER-AKKAD DAVLATCHILIGINING ORNI VA AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6).
Ermatov, F., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’QITISHDA 1870-1914 YILLARDA ANGLIYANING O’RGANILISHI. Scientific progress, 1(6).
Do’Stmurodov, S., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’QITISHDA XVIXVIII ASRLARDA HINDISTONNI O’RGANISH. Scientific progress, 1(6).
Mengboyev, S. N., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O’QITISHDA URARTU PODISHOLIGINING O’RNI. Scientific progress, 1(6).
Asqarov, N. S. O., & Haydarov, S. (2021). ARAB XALIFALIGINING POYTAXTI BAGʻDODNING TANAZZULGA YUZ TUTISHI. Scientific progress, 1(6).
Ro’Zmetov, J., & Haydarov, S. (2021). TARIXNI O’RGANISHDA SOSONIYLAR DAVLATINING O’RNI VA AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6).
Tulaboyev, D., & Haydarov, S. (2021). TARIXNI O’RGANISHDA MESOPATAMIYANING TARIXI VA DINI: O’RNI HAMDA AHAMIYATI. Scientific progress, 1(6).
Ҳайдаров, С.А., (2022). Заҳриддин Муҳаммад Бобур: бир қўлда мўйқалам-у, бир қўлда тож. Scientific progress, 3(3).
www:pedagog.uz.
www:ziyonet.uz.
www:school.edu.uz.
www:inter – pedagogika.ru.
|
| |
I Bob. Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot

|
I Bob. Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot
|
bet | 3/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaI Bob. Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot.
.Ta'lim metodlari va usullari haqida ma'lumot.
Ta'lim jarayonining muvaffaqiyati uning shakligagina emas, balki qoilanilayotgan metodlar samaradorligiga bog'liq bo'lib, u ta'lim nazariyasida asosiy o'rinlardan birini egallaydi.
«Metod» — yunoncha «metodos» - «yoi» degan so'zdan paydo bo'lib, u, tadqiq qilish ma'nosini anglatadi. Ta'lim metodi ta'lim jarayonida o'qituvchi va o'quvchilarning aniq maqsadga erishishiga qara-tilgan birgalikdagi faoliyatdir.
Ta'lim metodlari - o'qitishning o'z oldiga qo'ygan maqsadlariga erishish usullarini hamda o'quv materialini nazariy va amaliy yo'naltirish yo'llarini anglatadi.
O'qitish metodlari ta'lim jarayonida ta'lim beruvchi va ta'lim oluvchi faoliyatining qanday boiishi, o'qitish jarayonini qanday tashkil etish va olib borish kerakligini hamda shu jarayonda ta'lim oluvchilar qanday ish-harakatlarini bajarishlari kerakligini belgilab beradi. Shuningdek, ta'lim metodi o'qituvchi va ta'lim oluvchilarning o'qish vazifalarini bajarishga qaratilgan nazariy va amaliy bilish faoliyati yolidir.
Pedagogik ensiklopediyada izohlanishicha, ta’lim metodi - o’qituvchi va o’quvchining ta’lim mazmunini o’zlashtirishga qaratilgan o’zaro aloqador, malum ketma- ketlikdagi faoliyat tizimidir.
G.L.Shukinaníng "Pedagogika" kitobida o’qitish metodiga quyidagicha ta’rif beriladi. "O’qitish metodlari bu darsda o’quv-tarbiya maqsadlariga qaratilgan o’qituvchi va o’quvchilarning birgalikdagi ish faoliyatidir ".
O.Roziqov, M.Maxmudov, B.Adizov, A.Hamroyevlarning “Ona tili didaktikasi" darsligida ta’lim metodiga quyidagicha ta’rif keltirilgan :
“Ta’lim metodi - o’qituvchi va o'quvchilarning ma’lumot mazmuniga yo’nalga n faoliyatini tartibga solish yolidir ".
L.N.Skatkin o’zining kitobida o’qitishmetodiga quyidagicha ta'rif berdi :
O’qitish metodlari - bu darsda o’quvchilar bilish faoliyatlarini tashkil etish usulidir.
Bu ta’rifga buyuk psixolog I.Ya.Lerner ham qo’shilad ¡. Lekin, uslubshunos olim Nikandirov o’zining doktorlik dissertasiyasida o’qitish metodlariga ta’rif be rar ekan "O’qitish metodlari bu darsda o’quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish usullaridir” deb ta’kidlaydi.
Moskva shahridagi “O’qitish mazmuni va metodlari ilmiy tadqiqot ishlari”
institutining biologiya sektorida o’qitish metodlariga quyidagicha ta’rif berildi:
“O’qitish metodlari - bu darsda o’qituvchi va o’quvchilarning ish faoliyati bo’lib, uning evaziga o’quv tarbiya ishlari hal etiladi”.
Yoki shu institutning “Boshlang’ich ta’lim” sektorida A.M.Pishkalo rahbarligida quyidagicha ta’rif keltirildi:
|
| |
Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotova - bet 35

|
Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotovaBog'liq MUSIQA O’QITISH METODIKASI1.
Musiqa o‘qitishning og‘zaki metodlari: a) hikoya, b) suhbat, v)tushuntirish
2.
Ko‘rgazmali o‘qitish metodlari: bunda nota yozuvlari, plakatlar, dirijyorlik harakatlari,
raqs, musiqani jonli va aniq ijro etilishi hamda ritmik sur’ati ko‘rsatiladi.
3.
Amaliy metodlar: amaliy metodlar vositasida vokal-xor malakalari, musiqaning tuzilishi
hamda ifoda vositalarini tahlili, musiqaga mos qadam tashlash, chapak chalish
harakatlarini bajarishlar, qo‘shiq kuylash jarayonida ifoda etiladi.
4.
O‘yin metodi: o‘yin metodi asosan boshlang‘ich sinflarda qo‘llaniladi. O‘yin metodi
o‘quvchilarni musiqiy qobiliyatini, nutqini, xotirasini, qiziqishini psixologik-fiziologik
xususiyatlarini rivojlantiradi.
5.
Taqqoslash metodi: bu metod vokal-xor ishlarida, musiqa asarlarining tahlil va janrlarni
belgilash (qo‘shiq, raqs, marsh) musiqa tinglash jarayonida qo‘llaniladi.
6.
Musiqiy o‘quvi bo‘sh bo‘lgan o‘quvchilar bilan ishlash metodi: bu metod dars jarayonida
differentsional guruhlarga bo‘lib, darsdan tashqari vaqt ajratib, yakka tarzda ish olib
boriladi. Darsdan tashqari jarayonda alohida qo‘shiqlar o‘rganilib, topshiriqlar beriladi.
“Sinkveyn” metodi
- Sinkveyn – fransuzcha -“cinquains”, inlizcha - “cinquain”
soʻzlaridan olingan boʻlib “5 qator” ma’nosini bildiradi. Sinkveyn - ma’lumotlarni sintezlash
(bir butunga keltirish)ga yordam beradigan qofiyalanmagan she’r boʻlib, unda oʻrganilayotgan
tushuncha (hodisa, voqea, mavzu) toʻgʻrisidagi axborot yigʻilgan holda, oʻquvchi soʻzi bilan
turli variantlarda va turli nuqtai nazar orqali ifodalanadi.
Sinkveyn tuzish - murakkab gʻoya, sezgi va hissiyotlarni bir nechagina soʻzlar bilan
ifodalash uchun muhim boʻlgan malakadir. Sinkveyn tuzish jarayoni mavzuni yaxshiroq
anglashga yordam beradi.
Quyida biz “Notalar” mavzusi misolida musiqa nazariyasi darsida “Sinkveyn”
texnologiyasini qo‘llash bo‘yicha o‘z tavsiyalarimizni bayon qilmoqchimiz (har bir o‘qituvchi
o‘tayotgan yoki o‘tgan mavzusi asosida o‘yin shaklidan foydalanib, o‘yin mazmunini ishlab
chiqishi mumkin).
Ushbu texnologiya bir necha bosqichda o‘tkaziladi:
41
1 – bosqichda:
- o‘qituvchi ushbu dars bir necha bosqichda o‘tkazilishi haqida o‘quvchilarga tushuncha beradi.
Har bosqichdagi vazifani bajarishga aniq vaqt berilishi, o‘quvchilar esa shu vaqtdan unumli
foydalanishlari kerakligi haqida ularni ogohlantiradi.
|
| |
Ta’limninig ko‘rgazmali - Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotova

40
Ta’limning muammoli
-
qidiruv
metodlari amalda ta’limning so‘z orqali ifodalash,
ko‘rgazmali va amaliyot metodlari yordamida qo‘llaniladi. Shu bilan birgalikda o‘quv
materialini mukammal bayon qilish metodlari, muammoli va evrestik suhbatlar, muammoli
qidirish tipidagi ko‘rgazmali metodlarni qo‘llash, muammoli qidiruv amaliy ishlarni o‘tkazish
yoki hatto tadqiqot tipidagi ishlar to‘g‘risida gapirish mumkin. O‘quv materialini muammoli va
muammoli tuzilgan ma’ruza metodlari orqali bayon qilish o‘qituvchining bayon davomida
mulohaza yuritish, isbotlashi, umumlashtirishni, dalillarni tahlil qilish va tinglovchi fikrini o‘z
ortidan ergashtirish, uni faolroq va ijodiyroq qilishni ko‘zda tutadi.
Muammoli ta’lim metodlaridan biri evristik va muammoli qidiruv suhbati hisoblanadi.
Bunda o‘qituvchi o‘quvchilar oldiga qator izchil va o‘zaro bog‘langan savollarni qo‘yadi.
O‘quvchilar ularga javob berganda qandaydir shakllarini aytadilar. Aytganlarining to‘g‘ri
ekanligini mustaqil isbotlashga harakat qiladilar. Bu bilan birga yangi bilimni o‘zlashtirishda,
mustaqil ravishda o‘zlarining oldinga siljishini amalga oshiradilar.
Ta’lim jarayoni ta’lim beruvchi – o‘qituvchining va ta’lim olayotgan o‘quvchilar
faoliyatining yig‘indisidan iborat. Bu jarayon o‘qituvchi tomonidan ma’lum bir maqsadga
yo‘naltirilgan bo‘ladi, doimo dinamik tarzda o‘zgarib boradi. Ta’lim davomida ta’lim
olayotganlarning shaxsiy hislatlari shakllantiriladi va rivojlantiriladi.
Musiqa darsida o‘qituvchi o‘quvchilarni musiqani idrok etish jarayonida, bilish faoliyatini
tashkil etuvchi va amalga oshiruvchi uslublarni qo‘llashi maqsadga muvofiqdir. Bu metodlar
o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasida vositachi hamdir. Chunki, aynan bir metod bilan o‘qituvchi
o‘rgatadi, o‘quvchilar o‘rganadi. Musiqaning o‘qitish metodlari deganda, maktab
o‘quvchilarining bilim, mahorat va malakalarni egallashda, ularning ijodiy qobiliyatlarini
rivojlantirishda va dunyoqarashini tarkib toptirishda o‘qituvchilarning qo‘llagan ish usullari
tushuntiriladi. Bu metodlar, bir necha turga bo‘linadi: