–shakl. Maktabgacha ta’lim muassasasida tartib - qoidalarga o’rgatishga oid metodik ishlarning joriy etilish jarayoni

|
–shakl. Maktabgacha ta’lim muassasasida tartib - qoidalarga o’rgatishga oid metodik ishlarning joriy etilish jarayoni
|
bet | 7/22 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 318 Kb. | | #122597 |
Bog'liq Maktabgacha yoshdagi 111111.2.2–shakl. Maktabgacha ta’lim muassasasida tartib - qoidalarga o’rgatishga oid metodik ishlarning joriy etilish jarayoni.
Uslubiy ishlarni bu yo’sinda tashkil etish pedagogik jamoaga uslubiy rahbarlik qilishga qo’shimcha vaqt, quvvat, pedagogik mahorat talab etiladi. Bu esa maktabgacha ta’lim muassasasida bolalar tarbiyasi jarayonini optimal boshqarish va pedagogik jamoa a’zolarining pedagogik mahoratini oshishini muntazam ravishda kuzatish imkoniyatlarini ham beradi.
1.2. Maktabgacha yoshdagi bolalarni tartib - qoidalarga o’rgatish omillari
Maktabgacha ta’lim muassasalarida bola odatda jamoada faoliyat yuritishga tayyorlanadi va ushbu jarayonda inoqlashuv, tartib- tartibli do’lish davrini ham boshdan kechiradi. Ayniqsa, bolalar o’z murabbiylari va tarbiyachilarini diqqat bilan kuzatadi. O’z navbatida tarbiyachilar va murabbiylar ham bolalarni nima qila olishlarini, nimani bilishlarini, ijodiy bilimlari bormi yoki yo’qmi, mehnatsevarmi yoki yo’qmi, tartiblimi yoki tartibsiz bolami kabi nuqtai nazarlardan o’rganadilar. Bunday holatlarda murabbiy va tarbiyachilarning asosiy vazifasi –hamisha ijodiy, sinchkov va tashabbuskor bo’lishdan iborat bo’lib, ularning asosiy shiori tarbiyalash, o’qitish, o’rgatish va o’rganishdir.
Maktabgacha yoshdagi bolalarni tartib - qoidalarga o’rgatishda tarbiyachilarning shaxsiy xislatlarini shartli ravishda quyidagi yo’nalishlarga bo’lish mumkin:
1. Bolalarni sevish va ularni tushuna olishga bog’liq xislatlar.
2. O’z – o’zini nazorat qilish, sabr – toqatli bo’lish, bolaning har qanday holatida unga mos bo’lgan muloyim muomalani qila bilishiga oid xislatlar.
3. Har bir yangi kelgan bolaga “Biz sizni kutgandik, kelishingizdan xursandman” va u kelib qo’shiladigan guruhni ko’rsatib “Mana shu sizning eng yaqin do’stlaringiz” kabi muloyim muomalalarni qalbdan ayta ola bilishiga oid xislatlar.
4. Maktabgacha ta’lim muassasasi xodimlari va bolalarni (u qaysi guruhdan bo’lishidan qat’iy nazar) tushuna bilish qobiliyatiga mos xislatlar.
5. Maktabgacha ta’lim muassasasi xodimlarining bolalarga ta’sir o’tkaza olishga doir xislatlar.
6. Maktabgacha ta’lim muassasasida ma’naviyat, ma’rifat, “Zakovat” mashg’ulotlarini samarali olib borshga oid xislatlar.
7. Maktabgacha ta’lim muassasasidagi pedagogik kasbga ega xodimlarning ibrat – namuna bo’lishga oid xislatlari.
Shuningdek, maktabgacha ta’lim muassasasidagi tarbiyachi va murabbiylarning shaxsiy xislatlari bola tarbiyasida muhim ahamiyat kasb etadi. Ularning bolalar jamoasidagi vazifalari o’sha jamoadagi bolalar tarbiyasi orqali aniqlanadi. Shu sababli maktabgacha yoshdagi bolalarni tartib - qoidalarga o’rgatishda murabbiy va tarbiyachilarning ham shaxsiy xislatlari o’ta muhimdir. Ularni biz quyidagicha ifodalashni lozim topdik:
bolalar bilan ishlashda, ularning tarbiyasi va rivojlanishiga qiziqish, bolalarni tushunish qobiliyatiga ega bo’lish, ularga ishonch, ularning faollik, havaskorlik, ijodiy qirralarini ochish, shuningdek, tashkilotchilik faoliyatiga bo’lgan katta qiziqish va bu boradagi faolligi, jamoaviy ishlarni tashkil etishda bolalarga ta’sir qila olish, o’z bilim va mahoratini ularga bera olish va ulardagi tashabbuskorlik, javobgarlik hislarini shakllantira olish;
bolalar jamoasida ishlashga bo’lgan moyillik (bolalarni sevish, ular jamoasini hurmat qilish), bolalar jamoasi shaxs shakllanishining asosi ekanligini anglash;
bolalarni jamoaviy ijodiy faoliyat usullari bilan tarbiyalashga bo’lgan qiziqish;
o’z – o’zini boshqara olish, sabr – toqat, tanqidiy va tahliliy fikrlarni to’g’ri qabul qila olish;
o’z – o’ziga o’ta talabchanlik, o’z – o’zini tanqid qila olishlik, o’z – o’zini nazorat qila olishlik;
kirishuvchanlik, samimiylik, barcha bilan muloqot qilishga qiziqish;
bolalar bilan tezda kirishib ketish, ya’ni muloqotda erkinlikka erisha olishlik;
sezgirlik, sinchkovlik asosida mehribonlik, hamkorlik qila olishlikka oid xislatlar;
yangiliklarga nisbatan xayrixohlik, ularni tez va o’z vaqtida qabul qila olishlik;
tarbiya jarayonida bir faoliyat turidan ikkinchisiga muammosiz va qulay (uncha sezdirmagan holda) o’ta olishlik;
bolalar dardini seza olishlik va ular bilan qayg’udosh bo’lishlik hamda vaqti kelganda (ular bir muvaffaqiyatga erishganda) birga quvona olishlik;
o’tkir zehnlilik, sezuvchanlik o’z e’tiborini va diqqatini tezlik bilan boshqa biror narsaga qarata olishlik;
imo – ishoradan unumli foydalana olishlik;
o’z hissiyotlarini boshqara olishlik;
o’zini bosib olishlik, o’zini xotirjam ko’rsata olishlik;
salbiy ruhiy ta’sirlarning (xoholab baqirib kulish, baqirib qo’pol ovoz bilan gapirmaslik, qo’pol muomala qilmaslik, birovni kamsitmaslik, birovni izza qilmaslik va h.k.) madaniy ko’rinishiga ega bo’lishlik;
murabbiy va tarbiyachilar nutqining ravon hamda aniq bo’lishi (chiroyli gapira olish, o’z ovozini boshqara olish, yaxshi lug’at boyligiga ega bo’lish, nutqining obrazliligi va hayajonliligi) to’g’ridan – to’g’ri “qog’ozsiz” so’zga chiqa olishi va fikrini erkin namoyon qila olish va h.k.).
Maktabgacha ta’lim muassasasi pedagogik kasb xodimlarining yuqorida qayd etilgan xislatlari, xususiyatlari va fikrlashlari qamrovi bilan birga ularga nutqiy ko’rish va eshitish bo’yicha ham yaxshi xotira kerak. Bunga sabab ular kasbiy faoliyati davomida ma’ruzalar (suhbat, savol – javob ko’rinishidagi qisqa ma’lumotlar berish) qiladi; bolalarga buyruqlar, takliflar, tavsiyalar beradi; bolalar va hamkasblarining to’liq ismi shariflarini aytib murojaat qilishlari kerak bo’ladi; bolalar va ota – onalarning yuz ko’rinishlari hamda ismlarini esda saqlab qolishlari hamda ularning tovushlarini tezlik bilan va mustahkam esda saqlab qolishlari kerak bo’ladi; shuningdek, she’r, qo’shiq, ertak, rivoyat va shu kabilarni yodlab va esda saqlash kerak bo’ladi.
Maktabgacha yoshdagi bolalarni tartib - qoidalarga o’rgatishda tarbiyachi va murabbiylardan yuqoridagi xislatlardan tashqari psixofiziologik xususiyatlar ham talab qilinadi. Ular:
jismoniy va ma’naviy jihatdan salomatlik;
jismoniy jihatdan chidamlilik, irodalilik;
yuqori darajadagi ishchanlik, mehnatsevarlik.
Murabbiylar va tarbiyachilar turli xil fikrlash (ijodiy, analitik, konstruktiv va h.k.) larga ham qodir bo’lishi kerak.
Ulardan ijodiy fikrlashda bolalarni tarbiyalash masalalarini mustaqil, qiziqarli, o’zaro faol qilib bajarishga bo’lgan faoliyatda e’tiborga olinadi va erishilgan natija muhokamasida u yaqqol seziladi.
Analitik fikrlashda tarbiyachilar va murabbiylarning faoliyat turlari natijalarini tahlil qilishi va nazorat qilish orqali amalga oshiriladigan faoliyat tushuniladi (tarbiya jarayonini nazorat qilish va tahlil qilish);
Konstruktiv fikrlashda ularga ishni rejalashtirish va loyihalashtirish (tarbiyachi tarbiya jarayoni (tarbiyalanuvchi) natija) va tashkil etishlar e’tiborga olinadi.
Demak, maktabgacha yoshdagi bolalarni tartib - qoidalarga o’rgatishda murabbiy va tarbiyachilarning kasbiy faoliyatida pedagogik mahoratning ahamiyati juda katta, chunki, uning yordamida guruh faoliyatini tushunish, bolalar bilan olib boriladigan tarbiyaviy ishlarni optimal tashkil etishlar amalga oshiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
–shakl. Maktabgacha ta’lim muassasasida tartib - qoidalarga o’rgatishga oid metodik ishlarning joriy etilish jarayoni
|