Havoni pog’onali siqish va pog’onali yondirishli gaz turbina qurilmalari

3. Havoni pog’onali siqish va pog’onali yondirishli gaz turbina qurilmalari
Gaz turbinali qurilmalarda havoni siqish uchun sarflanadigan mexanik ishni kamaytirish uchun har bir pog’onada havoni sovitish yo’li bilan siqiladi. Bu jarayonlarni oraliq sovitgich (xolodilnik) larda amalga oshiriladi. Qancha ko’p sovitgichli pog’onalar bo’lsa, tsikl izotermaga yaqin bo’ladi va kam ish sarf bo’ladi, lekin qurilmaning murakkabliligi, qimmatliligi va gidravlik qarshiliklari ortishi tufayli quvvat tushadi. SHuning uchun sanoatda asosan, ikki pog’onali va kamdan kam uch pog’onali gaz turbinali qurilmalari qo’llanilishi mumkin (36–rasm).
36–rasm. Havoni pog’onali siqishli gaz turbina qurilmasi sxemasi.
Atmosferadan havo K1 kompressor orqali so’rib olinadi va Z kerakli bosimni siqib haroratini oshirib beradi. U yerdan havo sovitgichga kelib o’zgarmas bosimda T3 haroratgacha soviydi va K2 kompressorga kelib tushadi, K2 da yana siqiladi harorati T4 gacha oshadi. R regeneratorda harorati T5 gacha oshgan havo yonish kamerasiga kelib tushadi. U yerdan kerakli bosim va harorat olgach, turbinaga tushadi ish bajarib, yana regenerator orqali atmosferaga chiqarib yuboriladi.
Bu qurilma ichki f.i.k:
0 = 11/qsov,
bu yerda: 11 – GTQ ichki foydali ishi;
qsov–yonish kamerasiga uzatilgan issiqlik miqdori.
li = lt – lk1+k2
Jarayonning T–S-diagrammasi 37 – rasmda ko’rsatilgan.
37–rasm. Havoni pog’onali siqishli gaz turbina qurilmasining
T–S-diagrammasi.
3–4*– birinchi kompressorda havoning siqilish jarayoni:
3*–4– ikkinchi kompressorda havoning siqilishi;
4*–3* –havo sovitgichida havoning sovushi;
4–5 –regeneratorda havoning qizishi;
5–1 –yonish kamerasida issiqlik uzatilishi;
1–2 –turbinada havoning kamayishi;
2–3 –ishlatilgan havoning regeneratorga uzatilishi va atmosferaga chiqarilishdagi issiqlik almashinuvi.
Bu tsikl regeneratsiyadagi tsiklga nisbatan ko’proq samara beradi. Oraliq sovitgichlari o’rnatilishi qurilma f.i.k. oshishiga va ishlovchi gaz miqdorini kamaytirishga olib keladi.
GTQ iqtisodiy samaradorligini oshirish oraliq pog’onalardagi yonish kameralarida yoqilg’ini yoqish hisobiga bo’lishi mumkin (38–rasm).
38–rasm. Yoqilg’ini pog’onali yondirishli gaz turbina qurilmasi sxemasi.
Havo kompressor orqali regeneratorga tushadi, u erdan kerakli bosim va harorat olib birinchi yonish kamerasida yonadi. Yonish gazlari birinchi turbinaga kelib kengayadi. Birinchi turbinada ishlagan gazlar ikkinchi yonish kamerasiga kelib tushadi, bu yerda qo’shimcha issiqlik olib (yonish hisobiga) ikkinchi turbinaga tushadi. Turbinada kengayib, regenerator orqali chiqarib yuboriladi.
Bu turdagi GTQning f.i.k:
o = 11 / qn1 + qn2
bu yerda: 11–GTQ ichki foydali ishi;
qn1, qn2 – birinchi va ikkinchi yonish kameralarida olingan issiqlik miqdori.
Jarayonning T–S-diagrammasi 39 – rasmda ko’rsatilgan.
39–rasm. Yoqilg’ini pog’onali yondirishli gaz turbina qurilmasining TS-diagrammasi.
3–4 –kompressorda havoning siqilishi;
4–5 –regeneratorda havoning qizishi;
5–1 –birinchi yonish kamerasida issiqlik ajralishi;
1–2* –birinchi turbinada gazning kengayishi;
2*–1* –ikkinchi yonish kamerasida issiqlik ajralishi;
1*–2 –ikkinchi turbinada gaz kengayishi;
|