nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ma’lumotlarning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olgan holda uning maydonlarini ifodalash – bu

|
Ma’lumotlarning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olgan holda uning maydonlarini ifodalash – bu
|
bet | 5/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariMa’lumotlarning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olgan holda uning maydonlarini ifodalash – bu
ma’lumotlar bazasi yaratish
jadval tuzish
so’rov tuzish
hisobot yaratish
Belgilari soni 255 dan oshmaydigan maydon nomini ko’rsating
oddiy matn maydoni
sonli maydon
sana va vaqt maydoni
hisoblagich maydon
So’rovlar nimaga mo’ljallangan?
ma’lumotlar bazasidan axborotlarni tanlash va qayta ishlash uchun
murakkab dasturiy harakatlarni bajarish uchun;
ma’lumotlarni kiritish uchun;
ma’lumotlar bazasini saqlash uchun
Ma’lumotlar bazasi qaysi obyektlarsiz mavjud emas?
formalarsiz
hisobotlarsiz
modullarsiz
jadvallarsiz
Ma’lumotlar bazasi qaysi jadval elementlarida saqlanadi?
ustunlarda;
satrlarda;
yozuvlarda;
maydonlarda;
Yozuvsiz jadvalda qandaydir axborot saqlanishi mumkinmi?
yozvsiz jadval mavjud bo’lmaydi
bo’sh jadval ma’lumotlar bazasi strukturi haqida axborotna ega;
bo’sh jadval kelgusi yozuvlar haqida ma’lumotni saqlaydi;
bo’sh jadval hech qanday axborot saqlamaydi;
«Schetchik» turdagi maydonning xususiyati?
avtomatik ko’payish xususiyatiga ega;
haqiqiy sonlarni kiritish uchun xizmat qiladi;
cheklangan ulchovga ega;
sonli ma’lumotlarni kiritish uchun xizmat qiladi
|
| |
Relyatsion ma’lumotlar bazasi nechta parametrlar bilan baholanadi

|
Relyatsion ma’lumotlar bazasi nechta parametrlar bilan baholanadi
|
bet | 4/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariRelyatsion ma’lumotlar bazasi nechta parametrlar bilan baholanadi
5
4
7
6
Access so’zining o’zbekcha ma’nosini ko’rsating
Kirish
Oyna
Ma’lumot
Axborot
Access oynasi nechta obyektdan iborat
7
8
6
5
Quyidagi javoblarning qaysi birida relyatsion ma’lumotlar bazasidagi axborotlarni tashkilashtirish shakli to’g‘ri keltirilgan?
Jadval
Istalgan fayl
Iyerarxik struktura
Daraxt
Ma’lumotlar bazasidagi nomlangan eng kichik element bu
Maydonlar
Katak
Yozuv
Shablon
Ma’lumotlar bazasi struktura uzgaradi, agarda
yozuvlar taxrirlansa
maydon kushilsa/uchirilsa
yozuvlar joylari almashtirilsa
yozuv kushilsa/uchirilsa
Quyidagi tasdiklardan qaysi biri noto’gri?
Ma’lumotlar bazasi kat’iy strukturaga ega
Ma’lumotlar bazasining har bir maydoni o’z uzunligiga ega
Ma’lumotlar bazasidagi maydon tarkibida bir necha yozuvlar bor
Ma’lumotlar bazasidagi yozuv tarkibida bir necha maydonlar bor
SQL bu
yukori darajadagi dasturlash tilidir
quyi darajadagi dasturlash tilidir
so’rovlar tilidir
ma’lumotlar bazalarini belgilash tilidir
|
| |
I.7.10-rasm - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

I.7.10-rasm.
OTM auditoriya va/yoki undan tashqari ta‘lim jarayonlarida mobil ilovalardan
foydalanish kerakmi? – savoliga ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.11-rasm.
Ta‘lim faoliyatingiz bilan bog‗liq, siz eng ko‗p foydalanadigan mobil ilova(lar)? –
savoliga ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.12-rasm.
Siz faoliyat yuritayotgan OTMda qanday mobil ilova bo‗lishini istaysiz? – savoliga
ishtirokchilarning javoblari
.
183
8-ilova.
Dastur oyna ko‗rinishlari
I.8.1-rasm. EduMobileApp dasturiga kirish oynasi.
I.8.2-rasm. EduMobileApp dasturiga kirish uchun parolni tiklash oynasi.
I.8.3-rasm. EduMobileApp dasturida ro‗yxatdan o‗tish oynasi.
184
I.8.4-rasm. EduMobileApp dasturi kurslar oynasi.
I.8.5-rasm. EduMobileApp dasturi sillabus oynasi.
I.8.6-rasm. EduMobileApp dasturi menyulari.
185
I.8.7-rasm. EduMobileApp dasturi nazariy ma‘lumotlar oynasi.
I.8.8-rasm. EduMobileApp dasturi ma‘ruza matni oynasi.
I.8.9-rasm. EduMobileApp dasturi modul bo‗yicha test oynasi.
186
I.8.10-rasm. EduMobileApp dasturi amaliy mashg‗ulotlar oynasi.
I.8.11-rasm. EduMobileApp dasturi amaliy mashg‗ulot loyihalar oynasi.
I.8.12-rasm. EduMobileApp dasturi amaliy mashg‗ulot hisoboti oynasi.
|
Forma tuzilmasi necha qismdan iborat

|
Forma tuzilmasi necha qismdan iborat
|
bet | 7/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariForma tuzilmasi necha qismdan iborat
2
4
3
5
Boshqarish elementlari forma tuzilmasining qaysi qismida ifodalangan bo’ladi
ma’lumotlar beriladigan joyda
eslatmalar satrida
forma sarlavhasida
barcha qismlarda
Jadval tuzishning nechta usullari taklif qilingan
2
3
4
5
Hisobot – bu ......
vord dasturi
hujjatlar to’plami
natijalar ko’rinishi
natijalar aks etgan qog‘ozli hujjat
Hisobot tuzilmasi necha qismdan iborat bo’ladi
5
3
2
4
Axborotlar ma’lumotlar bazasida qanday ko’rinishda saqlanadi
Fayl
Forma
Yozuv
Jadval
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimida har bir ma’lumotlar bazasi modeli qanday xususiyatlar bo’yicha tavsiflanadi
ma’lumotlar tuzilmalarining turi, ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar, butunlikning cheklanganligi
ma’lumotlar tuzilmalarining turi, butunlikning cheklanganligi, ma’lumotlarning xavfsizligi
ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar, butunlikning cheklanganligi, ma’lumotlarning xavfsizligi
ma’lumotlar tuzilmalarining turi, ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar, ma’lumotlarning yaxlitligi
|
| |
Access dasturining qaysi obyekti yordamida ma’lumotlar kiritiladi?

|
Access dasturining qaysi obyekti yordamida ma’lumotlar kiritiladi?
|
bet | 9/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariAccess dasturining qaysi obyekti yordamida ma’lumotlar kiritiladi?
Sahifalar
Jadval
Hisobot
Modul
MS Access dasturida ma’lumotlar bazasini yaratish ustasi ishini quyida keltirilgan qaysi knopka davom etadi?
Otmena
Gotovo
Nazad
Daleye
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi izlash kalitlari deb quyidagilar aytiladi:
qiymatlari bo’yicha izlanadigan maydonlar
izlash shartini aniqlaydigan mantikiy ifodalar
ma’lumotlar bazasi yozuvlar fayllari diapazon bo’yicha
izlash shartini qanoatlantiradigan yozuv raqamlari
MS Accessning so’rov blankasi bilan ish ko’rganda asboblar panelidagi qaysi knopka so’rov natijasini ekranga chiqaradi?
Zapusk
Otmenit
Vernut
Postroit
MS Accessda bir yoki bir nechta yozuvlar guruxini bir-biriga kushish uchun qaysi so’rov usulidan foydalaniladi?
Yozuvlar kushish
Yozuvni yangilash
Jadval yaratish
Yo’kotish
MS Accessda qaysi boshqaruv elementi ozod boshqarish elementi hisoblanadi?
Yozuv
Maydon
O’tkazgichlar
Rasm
MS Accessning hisobot tuzilmasida mavjud, lekin forma tuzilmasida bulmagan bulimni toping?
Bunday bulim yo’q
Sarlavha, ma’lumotlar sohasi
Sarlavha
Ma’lumotlar sohasi
|
| |
,7–3>2 ifoda qanaqa ma’lumotlar turiga tegishli

|
,7–3>2 ifoda qanaqa ma’lumotlar turiga tegishli
|
bet | 2/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari0,7–3>2 ifoda qanaqa ma’lumotlar turiga tegishli:
butun
sonli
satrli
mantiqiy
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi bu-
ma’lumotlar bazasini yaratish va uni boshqarish uchun xizmat qiladi;
kompyuterning hamma apparat vositalarini ishini ta’minlovchi dasturlar majmui;
turli hujjatlar va matnlarni qayta ishlash uchun amaliy dastur;
fayllar bilan yanada qulay ishlash imkonini beruvchi operatsion tizim qobig‘i.
Ma’lumotlar bazasini yaratishda necha xil muhim shartni hisobga olmoq zarur
3
2
4
5
Keltirilgan juftliklarning qaysilari bir xil ma’lumot turdiga taaluqli?
«XA» va CHIN;
12.04.98 va 123;
Ivanov» va «1313»;
123 va 189;
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining asosiy tarkibiy qismi nima
ma’lumot
foydalanuvchi
texnik ta’minot
dasturiy ta’minot
Ma’lumotlar bazasi modellari amalda necha turga bo’linadi
5
2
4
3
Obyektlari yozuvlar ko’rinishida ifodalangan modelni ko’rsating
relyatsion model
daraxtsimon model
tarmoqli (to’rli. model)
semantik model
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi alohida olingan nechta moduldan tashkil topgan
5
4
3
6
|
| |
Laboratoriya ishini rasmiylashtirish va topshirish tartibi

199
11-ilova.
Mustaqil ta‘lim mavzulari
1. HTML5 asosiy imkoniyatlari.
2. PHP tili sintaksisi.
3. PHPda vaqt va sana bilan ishlash.
4. Sahifalar orasida parametrlarni uzatish metodlari (GET, POST).
5. Web sahifa tarkibida grafik elementlar(figura, fotosurat)ni qo‗llash.
6. Web sahifa tarkibida multimedia elementlar(video)ni qo‗llash.
7. Web sahifa tarkibida grafik elementlar(audio)ni qo‗llash.
8. PHPda sinf tushunchasi. Sinfning asosiy komponentlari.
9.
PHP abstraktsiya, inkapsulyatsiya, modullik va ierarxiya.
10. PHPda foydalanuvchi ma‘lumotlarini saqlash va ulardan foydalanish.
11. PHP orqali ma‘lumotlarni fayllarda saqlash.
12. PHPda faylni ochish. Fopen () funktsiyasi.
13. PHPda fayl rejimlari. Faylni o'qish. Faylga yozish.
14. PHPda tashriflar sonini avtomatik hisoblashni tashkil qilish.
15. PHPda massivlar bilan ishlash.
16. MySQL ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
17. PostgreSQL ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
18. Microsoft SQL Server ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
19. SQLite ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
20. Oracle Database ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
21. MySQL ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash texnologiyasi.
22. Web serverlarning qiyosiy tahlili.
23. Internet uchun ma‘lumotlar bazasining asosiy arxitekturasi.
24. Ma‘lumotlar bazasi tranzaktsiyasi
25. Ma‘lumotlar bazasiga so'rovlarni tashkil etish.
26. Ma‘lumotlar bazasida qidirishni tashkil etish.
27. Mijoz tomonida dasturlash. JavaScript.
28. PHPda sessiyalar bilan ishlash.
29. PHPda xavfsizlikni ta`minlash.
30. PHPda funksiyalar bilan ishlash.
Mexatron tizimlar va odatdagi elektryuritmalar tizimlari orasidagi farqni

55
C) Mitsubisi
D) Toyota
14. Sinergetik birlashuv deganda nimani tushunasiz?
A) Sinergetik birlashuv – bu elementlarning strukturaviy birlashuvi
B) Sinergetik birlashuvda elementlar birlashganda energiya bir turdan ikkinchisiga
o`zgartiriladi
C) Sinergetik birlashuvda elementlar bir – birini to`ldiribgina qolmay, bu tarzda
birlashib hosil bo`lgan tizim yangi xususiyatlarga ega bo`ladi
D) Sinergetik birlashuv – bu tor xususiyatli elementlarning birlashuvi
15. USB (Universal Serial Bus) nima?
A) Kompyuter tarmoqlari uchun axborotni paket shaklida uzatish texnologiyasi
B) Kompyuter tarmoqlari uchun axborotni global tarmoq orqali uzatish
texnologiyasi
C) Hisoblash texnikasi atrofidagi qurilmalardan katta tezlikda axborotlarni uzatish
uchun interfeys.
D) Hisoblash texnikasi atrofidagi qurilmalardan o`rta va kichik tezlikda axborotlarni
uzatish uchun ketma-ket interfeys.
16. Arduino Uno mikrokontrollerining nechta porti raqamli signallarini qabul
Takrorlash uchun savollar

|
Takrorlash uchun savollar Pdf ko'rish
|
bet | 26/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasiTakrorlash uchun savollar
1. Arduino savdo markasiga tushuncha bering.
2. Arduino Uno platasining tuzilishini aytib bering.
3. Ishni bajarish uhcun komponentlarni ayting.
4. Arduino Uno qurilmasiga LEDni ulash printsipial elektr sxemasini
chizib tushuntiring.
5. Plataga Arduino dasturini yuklash tartibini aytib bering.
47
AMALIY MASHG`ULOT №3
“Arduino Uno” ga yorug`lik diodlarni ulash
Mashg`ulotning maqsadi: Talabalarda Arduino ga yorug`lik diodlarni
ulash va ularning yonish ketma-ketligini boshqarish ko`nikmalarini shakllantirish.
Amaliy mashg`ulot jarayonida talabalar quyidagilarni bilib olishadi:
•
Yorug`lik diodlarni ulash uchun dastur tuzishni;
•
Yorug`lik diodlarni yonish/o`chishini ketma-ketligini boshqarish uchun
Arduino interfeysi bilan o`zaro muloqot qilishni.
Ishni bajarish uchun kerakli jihozlar:
1.
Rezistor 470 Om - belgilanishi R1;
2.
LED – belgilanishi D1;
3.
Maket platasi;
4.
Maket platasi uchun o`tkazgichlar;
5.
Arduino platasi;
6.
USB standart kabeli.
Yorug`lik diodlarni Arduinoga ulash printsipial elektr sxemasi
Printsipial elektr sxemasi 3.1-rasmda ko`rsatilgan. Bu juda oddiy bo`lib, olti
dona yorug`lik diodi Arduino bilan 3-raqamli portdan to 8 – portgacha chiqish
portlari orqali ulangan.
|
| |
Ushbu yondashuvning afzalliklari

|
Ushbu yondashuvning afzalliklari
|
bet | 11/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 15,19 Mb. | | #100613 |
Bog'liq shokirjonakaUshbu yondashuvning afzalliklari:
• Uskuna soddalashtirilgan;
• Kompilyatsiya bosqichida qat'iy vaqt cheklovlari bo'lmaganligi sababli, to'plamlarni qidirish va tuzish yanada samarali bajarilishi mumkin.
Superskalar:
• Dinamik jadval
• Uskuna ziddiyatlarini aniqlash
• yo'riqnomalarni dinamik ravishda chiqarish
• Kodning yaxshi muvofiqligi
VLIW:
• Statik jadval
• Konfliktlarning dasturiy ta'rifi
• Statik muammo
• Turli xil protsessor versiyalari uchun kod muvofiqligi muammolari
So'nggi o'n yil ichida VLIW va superscalar arxitekturasining xizmatlarini solishtirish ILP mutaxassislari o'rtasida asosiy muhokama mavzusi bo'ldi. Ikkala tushuncha tarafdorlari soddaligi va imkoniyatlarining cheklangani muxolifatga muhokama kamaytirish VLIW va murakkabligi va dinamik qobiliyatiga superscalar tizimlari. Shu bilan birga, har ikkala yondashuvning ham afzalliklari borligi aniq va ularning muqobillari haqida gapirish o'rinli emas. Shubhasiz, vaqt kompilyatsiya ijro etuvchi rejasi yaratish hatto uchun, qo'llanma darajasida paralelleşmesi yuqori darajasini ta'minlash uchun muhim bo'lgan superscalar protsessori. Kompilyatsiya vaqtida faqat ish vaqtida hal qilinishi mumkin bo'lgan noaniqlik borligi aniq va protsessor bu muammoni hal qilish uchun dinamik mexanizmlarni talab qiladi. EPIC tarafdorlari ikkala pozitsiyaga ham qo'shiladilar. Yagona farq shundaki, kompilyator bunday dinamik mexanizmlarni boshqarishi mumkin, ularni iloji boricha tanlab qo'llaydi. Bunday keng nazorat funktsiyalari kompilyatorga ushbu mexanizmlarni boshqarish qoidalarini apparat imkoniyatlaridan ko'ra maqbulroq ishlatishga imkon beradi.
EPIC yadro tamoyillari, ularni qo'llab -quvvatlaydigan arxitektura qobiliyatlari, ILP arxitekturasi va protsessorlarini aniqlash imkonini beradi, bu esa dasturiy sohalarning keng assortimentida apparat murakkabligi past bo'lgan yuqori darajadagi ILPga erishish imkonini beradi. IA -64 qanday bir misol EPIC tamoyillari umumiy-maqsadi kompyuter uchun qo'llanilishi mumkin, bir sohada kodi moslashuv juda muhim. EPIC bizning ilovalarimizdagi umumiy maqsadli mikroprotsessorlarning ishlashini keskin ravishda qayta yozmasdan doimiy ravishda oshirishga va'da beradi. Biroq, EPIC yuqori samarali ko'milgan bozorda bir xil darajada muhim rol o'ynashiga amin bo'lishingiz mumkin. Bu sohada narxlar / ishlash nisbati uchun yanada qattiq talablar va shu bilan birga moslashtirilgan modullar darajasida moslashtirishga nisbatan past talablar qo'yiladi, bu esa ko'proq moslashtirilgan arxitekturadan foydalanishga majbur qiladi.
Mikroprotsessorlar ishining yanada oshishi, hozirgi vaqtda yuqori darajali til kompilyatori tomonidan berilgan ma'lumotlardan foydalanib, individual ko'rsatmalar va dastur segmentlari darajasida parallellik zaxiralarini aniqlash maqsadida statik va dinamik kodlarni tahlil qilish bilan bog'liq. Bu yo'nalishdagi izlanishlar ko'p tarmoqli protsessor arxitekturasining rivojlanishiga olib keldi, bu ILP arxitekturasining yanada rivojlanishi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 3/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 15,19 Mb. | | #100613 |
Bog'liq shokirjonakaFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
Asosiy adabiyotlar
A.Clements. “Computer Organization and Architecture” Cengage Learning . Australia – 2018. – 816 p.
D. Liu, H. Zhang, and S. Hu, “Neural networks: Algorithms and applications,” Neurocomputing, vol. 71, no. 4-6, pp. 471–473, 2008. Available: http://dx.doi.org/10.1016/j.neucom.2007.09.00
Grytsenko, V. I., Misuno, I. S., Rachkovskiy, D. A., “The concept and architecture of the software neurocomputer SNC,” Control systems and machines, (3), 3 -14 (2004).
Krug, P.G., “Neural networks and neurocomputers: study guide,” M.: Publishing house MEI, 176 (2002).
Барановская Т.П. ,Лойко В.И., Семенов М.И., Трубилин А.И. - Архитектура компьютерных систем и сетей. Учебное пособие.- М., Финансы и статистика, 2003.- 256с.
Буза М.К. Архитектура компьютеров.Учебник для вузов.- Минск. Новое знание. 2006. – 559с.
М.М. Мусаев, “Компьютер тизимлари ва тармоқлари”. Олий ўқув юртлари учун ўқув қўлланма. Тошкент - 2011. – 336-б.
Мусаев М.М. “Процессоры современных компьютеров”. Олий ўқув юртлари учун қўлланма. Тошкент.: “Алоқачи” нашриёти, 2020 йил. 12 боб. – 512 бет.
Таненбаум Э., Остин Т. Архитектура компьютера // 6-е издание. СПб.: Питер, 2013. — 811 с.
Internet manzillar
https://www.geeksforgeeks.org/multicomputer/
https://education.molssi.org/parallel-programming/
https://mitpress.mit.edu/neural-computing-architectures/
https://www.osp.ru/os/
https://www.openmp.org/resources/openmp-compilers-tools/
https://www.cs.nuim.ie/MPI.htm
https://ds.cs.luc.edu/mpi/mpi.html
2-topshiriq
Mavzu:Ko’p yadroli protsessorlarning arxitekturasi
Reja:
1.Kirish
|
| |
Amaliy qism - Mavzu: kompyuter tizimining umumiy tarkibini tashkillashtirish

|
Mavzu: kompyuter tizimining umumiy tarkibini tashkillashtirish
|
bet | 2/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 15,19 Mb. | | #100613 |
Bog'liq shokirjonakaAmaliy qism
Shaxsiy kompyuter xususiyatlari haqida ma’lumotlarga ega bo‘lish uchun biz kompyuterimizning asosiy qurilmalari, protsessor, protsessor yadrolari, chastotalari haqida ma’lumotlarga ega bo‘lishimiz kerak bo‘ladi. Shaxsiy kompyuterimizning xususiyatlarini aniqlashning bir necha yullari mavjud bo‘lib, misol sifatida AIDA64 dasturini keltirishmiz mumkin. AIDA64 dasturi - Windows, iOS, Android operatsion tizimlarida ishlaydi va ushbu dastur kompyuterning tarkibiy qismlari haqida batafsil ma’lumotlarni ko‘rsatadi.
Ushbu amaliyot ishida shaxsiy kompyuterimizning xususiyatlarini aniqlash uchun aynan AIDA64.exe dasturidan foydalanamiz. Quyida keltirilgan qadamlarni belgilangan ketma-ketligda amalga oshiramiz va natijada shaxsiy kompyuterimizning asosiy harakteristikalarini ko‘rib o‘tamiz.
qadam. Ushbu qadamda biz AIDA64.exe dasturini yuklab olamiz: https://www.aida64.com/ va dasturni shaxsiy kompyuterimizga o‘rnatamiz (1.2- rasm).
1.2-rasm. AIDA64.exe dasturini o‘rnatish ketma-ketligi
qadam. Dasturni o‘rnatib olganimizdan so‘ng uni ishga tushuramiz va shaxsiy kompyuterimizning xususiyatlarini ko‘rib olamiz (1.3-rasm).
1.3-rasm. AIDA64.exe dasturi ishchi oynasi
1.4-rasm. AIDA64.exe dasturi yordamida shaxsiy kompyuterning xususiyatlarini ko‘rish
Kompyuter bizning hozirgi kunda hayotimizga muhim ahamiyat kasb etar ekan biz ushbu kompyuter va uning arxitekturasi haqida ma’lumotlarga ega bo‘lishimiz kerak.
Yuqorida amaliy qismda keltirilgan AIDA64.exe dasturi yordamida shaxsiy kompyuterimiz xususiyatlari haqidagi barcha ma’lumotlarni olishimiz mumkin.
|
| |
LIKE(‘%gizmo%’) FROM Products WHERE PName
  
SELECT * FROM
Products, PName LIKE

225
|
Select * from exam Where mark in (4,5); so`rov natijasini toping
|
Imtixondan 4 yoki 5 olganlar hadiqa ma`lumot
|
Imtixondan 4 va 5 olganlar hadiqa ma`lumot
|
Imtixondan 4 va 5 olmaganlar hadiqa ma`lumot
|
Imtixondan 4 ham 5 ham olganlar hadiqa ma`lumot
|
|
226
|
Lower operatorining vazifasi nima?
|
berilgan ustunni kichik harflarga almashtirib beradi
|
berilgan qatorni kichik harflarga almashtirib beradi
|
berilgan satrni katta harflarga almashtirib beradi
|
berilgan qatorni katta harflarga almashtirib beradi
|
|
227
|
SELECT LEFT(`familiya`,1) FROM `xodimlar`; so`rov natijasini toping
|
Xodimlar familyalarining bosh harflarini chiqaradi
|
Xodimlar familyalarining birinchisini chiqaradi
|
Xodimlar familyalarining bitta harfini chiqaradi
|
So`rovda xatolik beradi
|
|
228
|
Upper operatorining vazifasi nima?
|
berilgan ustunni katta harflarga almashtirib beradi
|
berilgan qatorni kichik harflarga almashtirib beradi
|
berilgan satrni kichik harflarga almashtirib beradi
|
berilgan qatorni katta harflarga almashtirib beradi
|
|
229
|
Initcap operatorining vazifasi nima?
|
berilgan ustunni har bir qatoridagi ma`lumotni birinchi harfini bosh harfga o`zgartiradi
|
berilgan qatorni kichik harflarga almashtirib beradi
|
berilgan ustunni har bir qatoridagi ma`lumotni bosh harfga o`zgartiradi
|
berilgan qatorni katta harflarga almashtirib beradi
|
|
230
|
SQLda so`rov orqali jadval ustunlari o`rnini almashtirish mumkinmi
|
mumkin
|
mumkin emas
|
MBBTga bog`liq
|
Vaziyatga qarab
|
|
231
|
SELECT TIMESTAMPDIFF(SECOND, '2015-04-29 22:14:55', '2015-
04-29 22:24:18'); So`rov natijasini aniqlang
|
soniyalar orasidagi farq
|
joriy vaqtni ko`rsatadi
|
ko`rsatilgan vaqt
|
xatolik yuz beradi
|
|
232
|
MBBTda DDL tilini vazifasi nima?
|
Ma`lumotlarni tasvirlash tili
|
Ma`lumotlarni manipulyatsiya qilish tili
|
Ma`lumotlarni nazorat qilish tili
|
Ma`lumotlarni saqlash tili
|
|
233
|
SQLda satrni uzunlikunligini aniqlab beradigan operatorni toping
|
Length
|
Substr
|
Mid
|
First
|
|
234
|
MBBTda DML tilini vazifasi nima?
|
Ma`lumotlarni manipulyatsiya qilish tili
|
Ma`lumotlarni tasvirlash tili
|
Ma`lumotlarni nazorat qilish tili
|
Ma`lumotlarni saqlash tili
|
|
235
|
MBBTda DCL tilini vazifasi nima?
|
Ma`lumotlarni nazorat qilish tili
|
Ma`lumotlarni tasvirlash tili
|
Ma`lumotla rni manipulyatsiya qilish tili
|
Ma`lumotlarni saqlash tili
|
|
236
|
LONG toifasi xotiradan qancha joy egallaydi
|
Bitta jadval uchun Maksimal darajasi 4GB.
|
Bitta jadval uchun Maksimal darajasi 2 GB.
|
Bitta jadval uchun Maksimal darajasi 6 GB.
|
Bitta jadval uchun Maksimal darajasi 8 GB.
|
|
237
|
SELECT RIGHT(`familiya`,3) FROM `xodimlar`; so`rov natijasini toping
|
Xodimlar familyalarining oxirgi 3 ta harflarini chiqaradi
|
Xodimlar familyalarining chap tomonidan chiqaradi
|
Xodimlar familyalarining 3 ta harfini chiqaradi
|
So`rovda xatolik beradi
|
|
DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar

|
DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar
|
bet | 7/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 37,95 Kb. | | #111960 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-4DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar. Bu oilaning birinchi vakili - MS DOS tizimidir (Microsoft Disk Operating System - Microsoft firmasining diskli operatsion tizimi). Bu operatsion tizim 1981- yilda IBM PC paydo bo’lishi munosabati bilan chiqarilgan. DOS oilasining operatsion tizimlari bir vazifali bo‘lib, quyidagi o‘ziga xos xususiyatlarga ega:
EHM li interfeys foydalanuvchi kiritadigan buyruq yordamida amalga oshiriladi;
tizimni EHMning boshqa turlariga o‘tishni soddalashtiradigan tuzilma mavjudligi;
operativ xotiraga kirish hajmining uncha katta emasligi (640 Kbayt). DOS operatsion tizimi oilalarining jiddiy kamchiligi shaxsiy kompyuterlar va operatsion tizim zaxiralariga ruxsatsiz kirishdan muhofaza vositalarining yo‘qligidir.
Linux operatsion (amaliy) tizimi. O’zagi Unix operatsion tizimi asosida ishlangan, tarmoq operatsion tizimi. Linux ilk bor 1991 yili Linus Torvalds tomonidan ishlab chiqarilgan. Linuxning muhim xususiyatlaridan biri – u bepul dasturiy ta’minot Fondi doirasida, GNU oshkora litsenziyasiga ko’ra bepul tarqatiladi. Asosan, Internetda va intra tarmoqlarda serverlar yaratish uchun qo’llanadi.
UNIX oilasiga mansub operatsion tizimlar. Bular 32 razryadli ko‘p vazifali bir necha kishi foydalanadigan operatsion tizimdir. UNIX ning kuchli tomoni shundaki, bitta tizimning o‘zi turli kompyuterlarda - superkompyuterlardan shaxsiy kompyuterlargacha foydalaniladi. Bu hol tizimni bir mashina arxitekturasidan boshqasiga qulay o'tkazish imkonini beradi. UNIXda taqsimlovchi ma’lumotlar bazasiga kirish, lokal tarmoqlar, olis masofdan aloqa qilish va oddiy modem yordamida global tarmoqlarga chiqish imkoni mavjud. UNIX da pochta xizmati - uning asosiy tarkibiy qismlaridandir. Hozirgi paytda UNIX uchun ko'plab miqdorda ilovalar mavjud. DOS va Windows uchun ommaviy bo‘lgan ilovalar UNIX da foydalanilishi mumkin. UNIX oilasida bir necha operatsion tizimlar mavjud. Bu oilaning turli versiyalari o‘z nomiga ega. UNIX operatsion tizimining faylli tizimi foydalanuvchiga va foydalanuvchilar guruhi darajasida fayllarga beruxsat kirishdan muhofaza etadi. Korxonalar tarmoqlari uchun mo‘ljallangan UNIX Ware 2.0-32 razryadli ko‘p (kishi)foydalanadigan ko‘p vazifali operatsion tizimlar UNIX oilasidagi tarmoqli operatsion tizimlar orasida keng tarqalmoqda.
|
| |
-rasm. Yorug`lik diodlarni Arduinoga ulash printsipial elektr sxemasi

|
-rasm. Yorug`lik diodlarni Arduinoga ulash printsipial elektr sxemasi Pdf ko'rish
|
bet | 27/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasi3.1-rasm. Yorug`lik diodlarni Arduinoga ulash printsipial elektr sxemasi
Zanjirni qurish
Svetodiodlarni bir-biriga yaqin holatda maketga shunday joylashtiringki
anod (uzun oyoqlari) maketning chap tomonida joylashgan bo`lsin (maketni vertikal
joylashuviga ko`ra), katod oyoqchalari esa maketning o`ng tomonida joylashgan
bo`lsin.
470 Om rezistorlarni bir tomonini svetodiodning anod tomonida ulash zarur,
ikkinchi tomonini esa o`tkazgichlar yordamida 3-raqamli portdan boshlab 8-raqamli
portgacha Arduino ga ulab chiqing.
Zanjirni ulash ishi tugagach Arduino platasini USB kabel yordamida
kompyuterga ulang.
Dasturni yuklash
Yorug`lik diodlarni ketma-ket boshqarish dasturi Knight Rider birlamchi
kodi quyida keltirilgan. Ushbu kodni nusxalang va Arduino IDE ga joylashtiring.
/*
Knight Rider
49
Knight Rider display on 6 LEDs
*/
void setup() {
// set up pins 3 to 8 as outputs
for (int i = 3; i <= 8; i++) {
pinMode(i, OUTPUT);
}
}
// function to switch all LEDs off
void allLEDsOff(void)
{
for (int i = 3; i <= 8; i++) {
digitalWrite(i, LOW);
}
}
void loop() {
// move on LED to the right
for (int i = 3; i <= 8; i++) {
allLEDsOff();
digitalWrite(i, HIGH);
delay(200);
}
// move on LED to the left
for (int i = 8; i > 2; i--) {
allLEDsOff();
digitalWrite(i, HIGH);
delay(200);
}
}
Dasturni Arduino ga yuklang va agar tuzilgan zanjir to`g`ri bo`lsa ushbu
dastur ishini boshlaydi va yorug`lik diodlari ketma-ket yonib-o`chishni boshlaydi.
Shuni ham aytish mumkinki, dastur kodini o`zgartirish orqali yorug`lik
diodlarni yonib-o`chish ketma-ketliklarini boshqarish mumkin.
|
| |
qiladi? 
A) 13 
B) 16 
C) 14 
D) 15 
17. Arduino Uno mikrokontrollerining nechta porti analogli signallarni qabul

57
II-MODUL. MEXATRONIKANING AMALIY QO`LLANILISHI
§ 2.1. AVTOMATLASHTIRILGAN TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARDA
MEXATRONIK TIZIMLARNI QO`LLASH
2.1.1. Mexatronik tizimlarini yig`ish operatsiyalarida qo`llash
Mexatronik tizim (MT)larni qo`llash sohalari yildan-yilga kengayib
bormoqda. Bu sohalardan biri sanoatning mashinasozlik va asbobsozlik sohalaridir.
Bu sohalarda birinchi avtomatik boshqarish vositalari qo`llanilgan va hozir bu
sohalarda umumjahon robototexnik vositalar parkining 80 %-i mujassamlangan.
MTlarni sanoatda qo`llash masalalarini ko`rayotganda asosan texnologik
jarayon turini aniqlash kerak (masalan, detallarga mexanik ishlov berish, sovuq
shtampovkalash, plastmassalarni presslash, xom ashyoga termik ishlov berish,
payvandlash, transport sohasi, nazorat va sinovdan o`tkazish va h.k.).
Shtampovkalash — materialni shaklini va o`lchamini o`zgartirish uchun uni
plastik deformatsiyalash jarayonidir. Asosan metalldan va plastmassadan yasalgan
detallar shtampovkalanadi. Agar shtampovkalash materialni qizdirmasdan bajarilsa,
bu
sovuq shtampovkalash deyiladi. 2.1.1-rasmda shtampovkalash pressining
rasmlari keltirilgan.
2.1.2-rasmda bir oqimli robotlashtirilgan sovuq shtampovkalash texnologik
tizimiga misol ko`rsatilgan.
-rasm. Yorug`lik diodlari ketma-ket yonib-o`chishi

51
4.
Arduino UNO kontrolleri yordamida 4 ta
LED asosida mexatronik
modulni yig`ing va ushbu
LED larning yonib o`chish ketma-ketligini kontrollerning
4 raqamli chiqishidan boshlab amalga oshiring, 0,4 sekund farq asosida o`chib
yonish dasturini tuzing hamda yuqoridagilar asosida yozma hisobot tayyorlang.
5.
Arduino UNO kontrolleri yordamida 5 ta
LED asosida mexatronik
modulni yig`ing va ushbu
LED larning yonib o`chish ketma-ketligini kontrollerning
2 raqamli chiqishidan boshlab amalga oshiring, 1 sekund farq asosida o`chib yonish
dasturini tuzing hamda yuqoridagilar asosida yozma hisobot tayyorlang.
Tekshirish dasturlari - Laboratoriya ishi-4 Operatsion tizim tarkibi: ichki (o'rnatilgan) va tashqi (utilit-dasturlar)....

|
Laboratoriya ishi-4 Operatsion tizim tarkibi: ichki (o'rnatilgan) va tashqi (utilit-dasturlar). Operatsion tizim buyruqlari. Kompyuterning tashqi qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar – drayverlar. Tarmoq operatsion tizimlari. Reja
|
bet | 3/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 37,95 Kb. | | #111960 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-4Tekshirish dasturlari, teslovchi va diagnostika - foydalanish jarayonida nosozliklami bartaraf etish uchun va kompyuter qurilmalarining funksionalligini, to'g'riligini tekshirish uchun xizmat qiladi.
Drayver dasturlari - kiritish-chiqarish qurilmalarini tezkor xotira va h.k.lami boshqarishda operatsion tizimning imkoniyatlarini kengaytiradi. Har qanday ulangan qurilma uchun drayver dasturlari mavjud.
Ixchamlovchi dasturlar (arxivatorlar) - diskka ma'lumotlarni yozishda, saqlashda bir-qancha yaxlitlikka erishiladi va qisqartirilgan holati vujudga keladi.
antivirus dasturlari - zararli kompyuter viruslarini oldindan bartaraf etish va ular ustida ish olib borish, tizimni nazorat qilish kabi vazifalami bajaradi.
Optimallashtiruvchi va disklararo o'zoro munosabatlarda sifatli interfeysni nazotar qiluvchi dasturlar.
Axborotlami qayta tiklovchi, formatlovchi, himoyalovchi dasturlar.
Kommunikatsiya (aloqa) dasturlari, kompyuterlar o'rtasida ma'lumotlar almashuvini ta'minlaydi.
Xotirani boshqaruvchi dasturlar, tezkor xotiraning yengil tarzda epchillik bilan foydalanilishini ta'minlaydi.
Disk yurituvchilar (CD-ROM; CD-R; CD-RW; DVD-ROM; CDR W+DVD; DVD-R; DVD-RW) va boshqa ko'plab dasturlar uchun.
Utilitalarning bir qismi operatsion tizim tarkibiga kiradi, boshqa bir qismi esa funksional mustaqil ravishda ajralib chiqadi. Birlashgan yoki avtonom holatda bo'ladi. Ularga Chukit, Norton Utilities, Sisoft Sandra, Nuts&Bolts, TuneUp Utilities dasturlari kiradi.
Utilitlar - yordamchi dasturlar. Unga nusxa olish uchun ishlatiladigan antivirus, arxivator, himoya va shunga o'xshash yordamchi funksiyalami bajaruvchi programmalar kiradi.
Utilitlar - ma'lumotlarni qayta ishlashda qo'shimcha operatsiyalarni bajarishga yoki kompyuterga xizmat ko’'rsatishga tashxis, apparat va dasturiy vositalami testlash, diskdan foydalanishni optimallashtirishga
mo'ljallangan dasturlardir. Ba'zan utilitlar majmualarga birlashib ketadi.
Utilit dasturlarga quyidagilar kiradi:
kommunikatsion dasturlar;
kompyuterni diagnostikasi uchun dasturlar;
qattiq disk, kesh va boshqa dasturlar uchun.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Laboratoriya ishi-4 Operatsion tizim tarkibi: ichki (o'rnatilgan) va tashqi (utilit-dasturlar). Operatsion tizim buyruqlari. Kompyuterning tashqi qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar – drayverlar. Tarmoq operatsion tizimlari. Reja
|
-rasm. Atmel mikrokontrolleri bazasidagi RDB tizimining modulli

69
Taymer bo`yicha bajariladigan qo`shimcha topshiriqlarning chiqish
signalining kechishiga
olib kelmasligi uchun interpolyatsiya
21
signali
jamlanmalarini buferlash ishlatiladi. Bu ayrim vazifalarni bajarish vaqti, masalan,
ma`lumotlarni displeyga kiritish operatsiyasi, interpolyatsiya davridan ko`pligi
bilan bog`liq.
Chiqish moduli AMdan chiqadigan raqamli
signallarni stanokni
boshqaradigan analogli signallarga o`zgartiradigan RAO` jamlanmasidan va
kuchlanishni bo`luvchidan (KB) iborat. Bunday tuzilish ham eski rusumdagi ham
yangi boshqaruv tizimidagi stanoklarni ishlatish imkoniyatini beradi.
Interpolyatsiya topshiriqlarini bajarish jarayonida asosiy mikrokontrollerni
ishini maksimal yengillashtirish uchun klaviaturali
modul oddiy topshiriqlarni
bajarishga mo`ljallangan alohida mikrokontrollerga ega. Bu mikrokontroller vaqt
vaqti bilan klaviaturani sozlashni so`rab turadi, va bu o`z navbatida bir nechta
klavishalardan bir vaqtning o`zida foydalanish imkoniyatini beradi (bu
foydali
xususiyat instrumentlarni qo`lda harakatlantirishda ishlatiladi) va klavishalarning
tebranishi oldini oladi.
Dasturlash moduli
Intel 80486 protsessori asosida qurilgan. Dasturlash
moduli avtonom modul bo`lib bir yoki undan ortiq dasturlarni
tashqi xotiralardan
(disketa, flesh-kartadan) yozib olish imkonini beradi. Yozuv
RS-232 porti orqali
amalga oshiriladi.
RDB tizimining dasturlash strukturasi ushbu sistemaning apparat va dasturiy
ta`minoti bilan o`zaro muloqot qilishi uchun ma`lumotlar strukturasi va ish olib
borish usullariga ega bo`lgan xususiy modullar to`plamidan iborat.
Mikrokontroller ishga tushganda asosiy modulga boshqarish beriladi. U
dasturlar bilan ishlash (barcha dasturlarni o`chirish, yangi dasturlarni qo`shish) va
dasturni ishga tushirish imkonini yaratadi. 2.1.11-rasmda asosiy
modulning faqat
21
Interpolyatsiya (lotincha
interpolisdan - "tekislangan, yangilangan, o'zgartirilgan") - hisoblash matematikasida
ma'lum bo'lgan ma'lum diskret to'plamdan miqdorning oraliq qiymatini topish usuli.
70
dasturni ishga tushirish va servis vazifalarni bajaruvchi qismi ko`rsatilgan, asosiy
modulning o`zi ko`rsatilmagan.
-rasm. Shtampovkalash presslari

59
2.1.3-rasm. Detallarga mexanik ishlov berishning doiraviy
komponovkalangan robotlashtirilgan texnologik tizim sxemasi
MTlarning rivojlanishi natijasida SRlarning asosiy texnologik jarayonlarda
qo`llash ulushi ham ortib bormoqda. Bunda kapital xarajat ko`proq bo`lsa ham,
baribir ishchi o`rinlari bo`shalishi va ish sifatining oshishi natijasida samaradorlik
oshadi. Bundan tashqari, inson uchun zararli bo`lgan operatsiyalarni (bo`yash,
payvandlash va h.k.) larni, hamda monoton operatsiyalarni (konveyerda yig`ish
jarayoni) MT bajarishi natijasida ijtimoiy samaraga erishiladi.
WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar

|
WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar
|
bet | 8/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 37,95 Kb. | | #111960 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-4WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar. Windows oilasidagi operatsion tizimlar Microsoft firmasi tomonidan tayyorlangan. Ular qulay grafik interfeysni o‘zida namoyon etuvchi ko‘p vazifali operatsion tizimdir. Windows-95 operatsion tizimida va Windows NT operatsion tizimlar shu oilaning asosiy vakillaridandir. Windows-95, MS DOS operatsion tizimi va Windows 3.x operatsion qobiqlari negizida ishlab chiqarilgan, u qisman 32 razryadli, qisman 16 razryadli operatsion tizimdir.Windows NT operatsion tizimi -eng ko‘p tarqalgan 32 razryadli tarmoqli operatsion tizimdir. U ikki xil - Windows NT Server va Windows NT Workstation modifikatsiyalarida chiqariladi. Windows NT Server birinchi navbatda tarmoq zaxiralarini boshqarish uchun mo'ljallangan. Windows NT Server axborotning tezkor ishlash vositalariga ega, istalgan aloqa kanallaridan (oddiy telefon liniyalari ham) foydalanish imkoniyatini ta’minlaydi, bir serverga bir vaqtning o‘zida 256 gacha shaxsiy kompyuterlar ulanish imkoniyatiga, bir necha server esa ommabop tarmoq xizmatini tashkil etish uchun foydalanilishi mumkin. Windows NT Workstation - Windows NT operatsion tizimning versiyasi bo‘lib, lokal kompyuterlar va ishchi stansiyalarda ishlash uchun mo'ljallangan. U eng himoyalangan va ishonchli 32 razryadli operatsion tizimdir. Windows NT dagi barcha ilovalar ko‘p vazifalilik rejimida ishlaydi. Ayni paytda Windows NT da MS DOS va 16 razryadli Windows dasturining barcha ilovalari ham ishlayvermaydi. Windows NT Workstation dan maxfiy malumot yoki dasturlami ishonchli muhofaza qilish zaruriyati tug'ilganda, shuningdek katta hajmdagi ma’lumotlami tahlil qilishda foydalanish maqsadga muvofiq.
iOS operatsion tizimi. iOS(24 iyun, 2010-yilgacha -iPhoneOS) –Amerika kompaniyasi Apple tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqarilgan aqlli telefonlar, electron planshetlar va ko'chma media qurilmalari uchun operatsion tizim. 2007 yilda ishga tushirilgan; Dastlab–iPhone va iPod kabi qurilmalar uchun–keyinroq iPad va AppleTV uchun ishlab chiqilgan, Windows Phone(Microsoft) va Android(Google) OT larga qaraganda faqat Apple tomonidan ishlab chiqarilgan qurilmalar uchun mavjud. iOS uchun Mach mikroyadrosiga asoslangan XNU yadrosi va Apple kompaniyasi tomonidan yaratilgan dastur kodi hamda NeXT STEP OS va FreeBSD kodi ishlatilgan. iOS ARM arxitekturasiga ega bo‘lgan planshetlarda va smartfonlarda ishlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Aminov I.B. Komputerning texnik va dasturiy ta`minoti. Darslik: O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi – SamDU, Samarqand:
Wikipediya.uz sayti
Ziyonet.uz sayti
|
| |
Atamaning ma’nosi - Zbekiston respublikasi

Atamaning ma’nosi
operatsiyalarini
kompyuterdarda
hisoblash
mumkin, CAM-tizimlar avtomatik tizimlar va
raqamli boshqarish stanoklarni ishlatish uchun
qo`llaniladi.
CALS-
texnologiya
[KALS]
CALS
technology
Mahsulot hayoti davrini uzluksiz axborotli
quvvatlash - mahsulot hayotiy davri davomida
zamonaviy axborot usullari bilan ta`minlash
evaziga
korxonalar
xo`jalik
faoliyati
jarayonlarining
samaradorligini,
ish
unumdorligini
va
rentabelligini
oshirish
strategiyasi.
CAN
CAN
O`tgan asrning 80-yillarida Bosch kompaniyasi
tomonidan
tarmoq
interfeysining
yangi
kontseptsiyasi CAN – (Controller Area Network)
taklif qilindi. CAN-shina bir vaqtning o`zida
raqamli axborotlarni qabul qiluvchi va etkazib
beruvchi har qanday qurilmalarni ulashni
ta`minlab beradi. Bunday shinalar yuqori tezlikda
axborotni yetkazib bera oladi.
Datchik
The sensor
O`lchash o`zgartirgichining boshqacha nomi.
Ko`pincha, adabiyotda o`lchash, signal berish,
rostlash yoki boshqarish qurilmalarining nazorat
qilinadigan kattalik (bosim, t-ra, chastota, tezlik,
yorug`lik kuchi, kuchlanish, elektr toki va b.) ni
o`lchash, uzatish, saqlash, qayd qilish va
boshqariladigan jarayonlarga ta’sir etish uchun
qulay signalga aylantiriladigan elementi.
370
Atamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Dielektrik
Dielectric
(ing. dielectric, yunon. dia – orqali va ing. electric
elektr) – amalda elektr toki o`tkazmaydigan
moddalar.
Dinamik
sistema
Dynamic
system
Holati vaqkt bo`yicha o`zgaradigan o`zaro
ta’sirlashuvchi ob’ektlar majmui.
Diskret
boshqarish
sistemasi
The discrete
control
system
Impulsli boshqarish sistemasi – avtomatik
boshqarish sistemasi, bunda ma’lumot uning
ikkita yoki undan ortiq elementlari orasida
amplitudasi, davomiyligi, fazasi yoki kirish
signalining
chastotasi
bo`yicha
modulyatsiyalangan
ketma-ket
impulslar
yordamida uzatiladi.
Dispetcher-
lash
Dispatching
i.ch. Jarayonlarini operativ nazorat qilish va
boshqarishni markazlashtirish (kontsentrlash).
Domen nomi
Domain name Yuqori darajadagi internet-sayt (web-sayt)ning
nomi. Odatda domen nomi sayt turini ko`rsatuvchi
maxsus suffiks bilan yakunlanadi. M.: com
(kommertsiali), .edu (ta’lim), .net (tarmoq), .gov
(hukumat), .org (tashkilot), .ca (Kanada), .uk
(Buyuk Britaniya), .uz (O`zbekiston) va h.k.
Dvigatel
The drive
Biror
turdagi
energiyani
mexanik
ishga
aylantiruvchi mashina.
Ekzoskelet
Exoskeleton
Bu antropomorf konstruktsiyalar bo`lib, ularni
inson qo`liga, oyog`iga yoki tanasiga “kiyib”,
inson harakatini masshtab koeffitsiyentini hisobga
olgan holda takrorlash uchun qo`llaniladi.
|
Atamaning 
o`zbekcha - Zbekiston respublikasi

|
Zbekiston respublikasi Pdf ko'rish
|
bet | 199/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasiAtamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Ekzoskeletlar ko`pincha bir necha o`nlik harakat
erkinligiga ega bo`ladi.
Takrorlovchi robotlar singari ikki tomonlama
nazorat tizimlari orqali boshqariladi.
Funktsional
harakat
Functional
traffic (move)
Avtomatlashgan texnologik jarayonnining asosiy
vazifasi mashinaning chiquvchi zvenosi, ya’ni
ishchi
organi
harakatini
amalga
oshirish
hisoblanadi (masalan mashinasozlikda – mexanik
ishlov beruvchi asbob). Bunda boshqa tashqi
jarayonlarni boshqarish bilan MTning atrof-
muhitdagi harakatini muvofiqlashtirish kerak.
Masalan, elektravtomatik qurilmalar (datchik,
rele, pereklyuchatellar) dan signallarni qabul qilib
olish va ularga signallarni etkazib berish. Bunday
muvofiqlashtirilgan
MTlarning
harakatini
funktsional harakat deb ataymiz.
Funktsiyalarni
tekshirish
Functional
testing
Alohida elementlarni yoki yaxlit mahsulotning
real
ko`rsatgichlarini
rejalashtirilgan
xarakteristikalarga mos kelishini tekshirish.
Gidroyuritma The hydraulic
drive
Bu gidravlik energiya yordamida mashina va
mexanizmlarni harakatga keltiruvchi qurilmalar
majmuasidir. Gidroyuritmaga yuritma dvigateli va
mashina yoki mexanizm orasidagi qurilma deb
qarash mumkin. U mexanik uzatmalar (reduktor,
tasmali uzatma, krivoship-shatun mexanizmi va
h.k.) funktsiyasini bajaradi.
372
Atamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
|
| |
inglizcha 
nomlanishi - Zbekiston respublikasi

|
Zbekiston respublikasi Pdf ko'rish
|
bet | 200/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasiinglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Harakat moduli
(HM)
The traffic
(movement)
module
Konstruktiv va funksional mustaqil mahsulot bo`lib,
unda boshqariladigan dvigatel va mexanik qurilma
konstruktiv birlashtirilgan.
Harakat
o`zgartiruvchi
lari
Traffic
(movement)
converters
Dvigateldan
mexatron
modulning
chiqish
zvenosiga harakatni uzatish har xil harakat
o`zgartiruvchilari
(uzatmalar)
yordamida
ta’minlanadi. Harakat o`zgartiruvchilari bir
harakat turini boshqasiga o`zgartirish hamda
dvigatel valining aylanish momentlari va
tezliklarini chiqish zvenoning parametrlariga
moslashtirish uchun qo`llaniladi. Bu uchun tishli,
vintli, reykali, zanjirli, trosli va tishli kesim yuza
tasmali uzatmalar, maltiyli mexanizmlar va
b.lardan foydaniladi.
HTML(Eych-
Ti-Em-El)
HTML
Web-varaqalarni
Internetda
yaratish
uchun
foydalanadigan giper matnlarni belgilash tili.
HTTP (Eych-
Ti-Ti-Pi)
HTTP
Gipermatnlarni uzatish protokoli. Kompyuterga
boshqasi bilan aloqa qilish usulini etkazuvchi
protokol. M.: ko`pchilik URLlar “http" 4 ta harf
bilan boshlanadi.
Ierarxik
boshqarish
printsipi
Hierarchical
principle of
control
Boshqarish sistemalarini ko`p pog`onali tuzish,
unda boshqarish funktsiyalari sistemaning bir-
biriga bog`liq qismlari orasida taqsimlanadi.
“Yuqori mavqe”dagi qurilmalarning boshqarish
signallari umumlashgan xarakterga ega bo`lib,
“itoatdagi” qurilmalarda konkretlashadi. Natijada
boshqariladigan axborotlar oqimi va har qaysi
|
| |
Tizimli dasturiy ta'minot quyidagilarni bajarishga qaratilgan

|
Tizimli dasturiy ta'minot quyidagilarni bajarishga qaratilgan
|
bet | 4/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 37,95 Kb. | | #111960 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-4Tizimli dasturiy ta'minot quyidagilarni bajarishga qaratilgan:
kompyuterning va kompyuterlar tarmog'ining ishonchli va samarali ishlashini ta'minlash;
kompyuter va kompyuterlar tarmog'i apparat qismining ishini tashkil qilish va profilaktika ishlarini bajarish.
Utilita turlari:
qattiq disk utilitalari;
qattiq diskni defragmentatsiya qiluvchi dasturlar;
diskni tekshirish - har-xil fayl yo'llarida va disk hududlarida zararlangan yoki noto'g'ri yozilgan va undagi bo'sh joylarni hosil qilish maqsadida so'nggi marotaba samarali tarzda fayllarni o'chirib tashlash;
diskni tozalash - vaqtinchalik fayllarni o'chirish, keraksiz fayllar, «savatchani» tozalash;
diskni belgilash - mantiqiy disklarni disklarga ajratish bo'lib, fayl tizimlarini turli hil holatlarga egaligida va OTni bir nechta har xil disklarda qabul qilish;
rezervli nusxalash - butun diskning rezervli va alohida fayllarning nusxasini yaratish, hosil bo'lgan fayllarni qayta tiklash;
diskni ixchamlash - qattiq disklarda fayllarni qabul qilish hajmini kattalashtirish uchun axborotlarni diskda ixchamlash;
reestrlar bilan ishlovchi utilitalar;
qurilmalarda monitoring o'tkazuvchi utilitalari;
qurilmalarni tekshiruvchi.
Shuni yodda saqlash kerakki, utilitalarning bir qismi OTning tarkibiga kiradi, boshqa qismi esa avtonom vazifalarni bajaradi. TDTning katta qismi OT tarkibiga kiradi. DTning umumiy qismi esa kompyuterning tarkibiga kiradi OTning dasturlar qismi va nazoratli testlovchi dasturlar DXQ yoki DDXQ (dasturlashgan doimiy xotira qurilmasi)da yozilgan bo'lib, tizimli plataga o'rnatilgan. DTning umumiy qismi avtonom dasturlarni tashkil etadi va alohida o'ringa ega.
Uskunaviy dasturiy ta'minot. Tizimli va dasturiy ta'minotni kompyuterda ishlab chiqish uchun uskunaviy muhit yordami bilan yuzaga keladi:
yuqori darajali translyatorlar tilli;
tahrirlash muhiti, yuklovchi va komponovka dasturlari;
assemblerlar va makroassemblerlar (mashinaga mo'ljallangan tillar)
otladchik mashina dasturlari;
dasturlash tizimlari.
|
| |
Mavzu: Qazuvchi tashuvchi mashinalarning asosiy qismlarini o’rganish Reja - bet 2

|
Mavzu: Qazuvchi tashuvchi mashinalarning asosiy qismlarini o’rganish Reja
|
bet | 2/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 22,9 Kb. | | #239034 |
Bog'liq vnggvngPre = 3600. Vgr . ky . kn . kv /St ,
bu yerda, Vgr - ag‘dargich oldidagi sudraluvchi grunt prizmasining geometrik xajmi, m3;
Vgr = L . H2 . kn /(2.tg. kyu),
bu yerda, L, H - ag‘dargichning uzunligi va balandligi, m;
- xarakatdagi gruntning tabiiy qiyalik burchagi =20 ... 500;
kn - sudraluvchi prizma geometrik xajmining grunt to‘lash koeffistienti (kn=0,85 ... 1,05);
kyu - gruntning yumshatish koeffistienti (kyu=1,1... 1,3);
ku - ish unumdorligiga uchastka qiyaligining ta’sirini xisobga oluvchi koeffistient (ko‘tarilishda ishlaganda ku q 0,67 ... 0,4 ga kamayadi, nishablikda ishlaganda ku = 1,35 .... 2,25 gacha ortadi);
kv - buldozerdan vaqt bo‘yicha foydalanish koeffistienti (kv=0,8 ... 0,9);
St - sikl davomiyligi, s;
St = lk /vk + lc /vc + lo /vo + tp,
bu yerda, lk, ls va lo=lr+ lp - qirqish, surish va buldozerning qaytib kelish masofalari, m;
lr = Vgr /S,
bu yerda S=qL . C - qirqiladigan grunt qatlamining yuzi, m2;
S - qirqiladigan grunt qatlamining o‘rtacha qalinligi, m;
vk, vs, vo - traktorning gruntni qirqish, surish va qaytib kelishdagi xarakat tezliklari, m /s; tp - sikl davomida uzatmalarni almashtirish uchun sarflangan vaqt (tp q 15 ... 20).
Gruntni qirqish soatiga 2,5 ... 4,5 km, uni surish esa 4,5 ... 6 km xarakat tezligida bajariladi. Ag‘dargichi buriladigan buldozerning tekislash ishlaridagi ish unumi, m3/soat:
|
| |
Atamaning 
o`zbekcha - Zbekiston respublikasi

|
Zbekiston respublikasi Pdf ko'rish
|
bet | 197/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasiAtamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
(Binary
DigIT)
pereklyuchatelining "вкл."/"выкл." holatlari bilan
ifodalanadi. Kompyuterlarda 8, 16 va 32- belgili
ikkilamchi kodlar ketma-ketligi qo`llaniladi.
Brauzer
Browser
Internetdan foydalanish uchun mo`ljallangan
dastur. Eng ko`p tarqalgan brauzerlar - Microsoft
Internet Explorer yoki Google Chrome.
Brend
(marka)
Brand
Boshqa sotuvchiga tegishli bo`lgan nom, atama,
dizayn, belgi yoki boshqa xarakteristikalardan
farq qiladigan o`zining tovar yoki xizmatini
belgilaydigan
nom,
dizayn
yoki
boshqa
xarakteristika. “Brend”ni yuridik himoyalash
savdo belgisi yoki mualliflik huquqi bilan
ta`minlanadi.
CAD/
CAE/CAM
tizimlar
CAD/CAE/
CAM systems
Ingliz so`z birikmalari abbreviaturasi.
CAD (Computer Aided Design) – ma’nosi
“Loyihalashning
avtomatlashtirilgan
(kompyuterlashtirilgan) tizimlari”.
CAE (Computer Aided Engineering)– ma’nosi
“Mahsulotlarni (ishlab chiqarishni konstruktorlik
tayyorlashni) muhandislik hisoblash kompyuter
dasturlari”.
CAM (Computer Aided Manufacturing) –
ma’nosi
“Ishlab
chiqarishni
kompyuterli
loyihalash tizimlari”.
M.: CAD-tizimlar yordamida mashina detallarini
kompyuterda loyihalash mumkin, CAE-tizimlar
yordamida ishlab chiqarish jarayonlarini yoki
369
Atamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
|
| |
Takrorlash uchun savollar

52
I-MODUL BO`YICHA TEST SAVOLLARI
1.Mexatronika atamasi qaysi so`zlar birlashmasidan tarkib topgan?
A) Mexanika va
Elektronika
B) Mexanika
va Kibernetika
C) Mexanika
va Robototexnika
D) Mexanika va
Bionika
2.Mexatronika atamasi qachon paydo bo`ldi?
A)1970 yilda
B)1969 yilda
C)1962 yilda
D)1966 yilda
3.Mexatronika atamasi qayerda paydo bo`ldi?
A) Angliyada
B) AQShda
C) Yaponiyada
D) Germaniyada
4.Qaysi mulohaza tog`ri bayon etilgan?
A) Mexatronika – bitta sohaga asoslangan tizimli texnik loyihalash bo`lib, sohalar
bo`yicha alohida loyihalash bajariladi.
B) Mexatronika – tizimsiz texnik loyihalash bo`lib, sohalar bo`yicha
alohida
loyihalash ko`zga tutilmaydi.
C) Mexatronika – texnik loyihalash bo`lib, sohalar bo`yicha
alohida loyihalash
amalga oshiriladi.
D) Mexatronika – sohalararo tizimli texnik loyihalash bo`lib, sohalar bo`yicha
alohida loyihalash ko`zga tutilmaydi.
5. Quyidagi mulohazadagi huqtalar o`rniga to`g`ri so`zni qo`ying. Mexatronik
tizimlarning metodologik asosini ......... loyihalash usullari tashkil etadi.
A) to`g`ri