nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 37/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
19-mavzu: (Nomi) MS Access dasturida jadvallarni o’zaro bog’lash
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Access dasturida jadvallarni o’zaro bog’lash
Accessda Import Eksport tushunchasi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Access dasturida jadvallarni o’zaro bog’lashni bajaradilar
Accessda Import Eksport tushunchasi o’zlashtiradilar
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
20 
20-Mavzu. Iste’molchilar xuquqini ximoya qilish tugrisidagi qonun 
128

|
20
20-Mavzu. Iste’molchilar xuquqini ximoya qilish tugrisidagi qonun
128Bog'liq Eshonqulova124
20
20-Mavzu. Iste’molchilar xuquqini ximoya qilish tugrisidagi qonun
128
21
21-Mavzu: Sertifikatlashtirish tizimining asosiy ko’rinishi.
132
22
22-Mavzu Sertifikatlashtirish sxemalari
138
23
23-Mavzu:Sertifikatshlashtirishda tekshiruvchan nazorat va ertifikatsiyalashtirish natijalari
haqida ma’lumot
144
24
24.-mavzu . Sinov laboratoriyalarini akkreditlash
148
25
25-Mavzu: Xorijiy davlatlarda sertifikatlashtirish amaliyoti
154
26
26- Ma’ruza. Shtrixli kod.
157
Amaliy mashg’ulot mavzulari
28
1-Amaliy mashg’ulot. Metrologiya sohasida ishlatiladigan asosiy atamalar va ta’riflar.
164
29
2- Amaly mashg’ulot. SI Xalqaro birliklar tizimini o’rganish
167
30
3- Amaly mashg’ulot. Sertifikatlashtirishda ishlatiladigan asosiy atamalar va ta’riflar
178
31
4- Amaly mashg’ulot. Sertifikatlashtirishni o’tkazish va tayyorlash tartibi
181
32
5- Amaly mashg’ulot. Standart ioyihasini ishlab chiqishni o’rganish
188
LABORATORIYA MASHG’ULOTI.
7. 1- laboratoriya mashg’uloti.Sinov yo’li bilan olingan natijalarni baholash usuli.
192
15- laboratoriya mashg’uloti.To’qimachilik matolarini sertifikatlashtirish (TTESI «Сentex Uz»
211
15
Glossariy
212
16
Ilovalar
218
17
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish fan dasturi
219
18
Standartlashtirish, metrologiua va sifatni boshqarish fanidan ishchi o’quv dasturi
228
21
Yakuniy nazorat test savollari
240
22
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish fanidan variant savollari
|
| |
23 
Ko’rgazmali materiallar. 
248

4
Kirish
Mazkur dastur xalq xo‘jaligining texnika-texnologiya, menejment va
marketing sohalaridagi ishlab-chiqarish, savdo, nazorat va iste’mol bilan bog‘liq
bo‘lgan turli sohalarda metrologiya, standartlashtirish, sertifikatlashtirish va
sifatni boshqarishga doir ishlarni tashkillashtirish, amalga oshirish, me’riy
hujjatlar bilan ishlash borasidagi bir qancha masalalarini qamrab olgan.
Ushbu dastur standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarishning ilmi,
meyoriy-qonuniy, tashkiliy-uslubiy va texnikaviy asoslarini shuningdek sohaga
oid ishlarni tashkillashtirish, olib borish va nazorat qilish bo‘limlaridan tashkil
topgan.
Fanning maqsadi va vazifalari
«Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish asoslari» fanini
o‘rganishdan maqsad: talabalarda iqtisodiyotning
texnika-texnologiya,
menejment va marketing sohalaridagi ishlab chiqarish, savdo-nazorat va istemol
bilan bog‘liq bo‘lgan turli metrologik, sifat boshqaruvi va sertifikatlashtirish
bo‘yicha masalalar bilan shug‘ullanish, hamda meyoriy xujjatlar va standartlar
bilan ishlash borasida yetarli bilim va malakalarni hosil qilish.
Fanning
vazifasi
–
talabalarga
standartlashtirish,
metrologiya,
sertifikatlashtirish va sifatni boshqarish asoslarini, standartlar va meyoriy
xujjatlar bilan ishlashni, iqtisodiyotning turli sohalarida va ishlab chiqarish
korxonalarida standartlashtirish, metrologiya, sertifikatlashtirish va sifatni
boshqarish masalalari bo‘yicha ishlarni tashkil qila olishni o‘rgatishdan iborat.
Fan bo‘yicha talabalarning bilimiga, ko‘nikma va malakasiga
qo‘yiladigan talablar
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish asoslari” fanini
o‘zlashtirish jarayonida bakalavr:
standartlashtirishning qonuniy asoslarini;
o‘lchashlarning texnik vositalarini;
mahsulot sifatining ko‘rsatkichlarini;
standartlarning kategoriyalari va turlarini;
metrologiyaning qonuniy asoslarini;
o‘lchash tamoyillari va usullarini bilishi va ulardan foydalana olishi;
texnik o‘lchov vositalarini tekshirish va sinashni;
mahsulotlarning tarkibi va to’zilishini tekshirish ko‘nikmalariga
ega
bo‘lishi kerak.
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash

|
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash
|
bet | 66/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariYangi o’quv materiallarini mustahkamlash
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o’tkazadi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil qiladi,
Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha hulosa beradi.
Guruhlar ishini o’zaro baxolashni o’tkazadi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Topshiriqni bajaradilar
Kichik guruhlarga bo’linadilar
Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar
Xar bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar,
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar,
Ma’lumotni daftarga qayd etadilar.
|
|
|
| |
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 14

18
Metrologik ta’minotning o‘z oldiga qo‘ygan asosiy maqsadlari:
mahsulot sifatini, ishlab chiqarish va
uni avtomatlashtirishning
samaradorligini oshirish;
detallar va agregatlarning o‘zaro almashuvchanligini ta’minlash;
moddiy boyliklarning va energetik resurslarining hisobini olib borish
ishonchliligini ta’minlash;
atrof – muhitni himoya qilish;
salomatlikni saqlash va hokazolar.
Metrologik ta’minot darajasi mahsulotning sifatiga bevosita ta’sir qiladi.
Bu ta’sir samaradorligini yanada oshirish maqsadida metrologik profilaktika
ishlariga va ishlab chiqarishni tayyorlashdagi metrologik ta’minot
masalalariga
alohida ahamiyat beriladi. Bu esa o‘z vaqtida respublikamizda bozor
munosabatlarini yanada chuqurroq shakllanishiga
va ishlab chiqarilgan
mahsulotlarning eskport imkoniyatini oshirilishiga munosib zamin yaratadi.
Qo‘shimcha adabiyotlar - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

Qo‘shimcha adabiyotlar
6. Abduvaliyev A.A., Latipov V.B., va
boshq.
“Standartlashtirish,
metrologiya, sertifikatlashtirish va sifat”. Darslik. -T.: «SMS ITI» 2008. -300 b
Ismatullayev 7. P.R., Abdullayev A.X., Turg‘unboyev A. O‘lchashlarning fan
va turmushdagi tutgan o‘rni. O‘quv qo‘llanma. «Fan va texnologiya», 2000. -
155 b.
8.
Abduvaliev A.A., Avakyan P.G., Sadыkov A.B., Umarov A.S., Xakimov
O.Sh. Osnovы obespecheniya edinstva izmereniy. Kniga 1. – Tashkent, 2005.
-250 s.
9.
Abduvaliev A.A., Latipov V.B. Standartizaцiya, metrologiya, sertifikaцiya,
kachestvo. Uchebnik. -T.: NIISMS, «Fan va texnologiyalar markazining
bosmaxonasi», 2007. -276 b.
10.
Abduvaliev A.A i dr. “Osnovы standartizaцii, metrologii, sertifikaцii i
upravlenie kachestvom”, Toshkent. 2007. -255 s.
Internet saytlari:
2.
www.smsiti.uz
3.
www.standart.uz
4.
www.unim.ru
5.
www.gov.uz
6.
www.mfer.uz
7.
http: //www.kievpribor.com.ua
|
-MAVZU: FANNING ASOSIY MAQSADI - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

9
–
1893 yilda Rossiyada D.M. Mendeleev tomonidan o‘lchov va og‘irlik
(tarozi) Bosh palatasining tashkil etilishi;
–
1931 yilda Leningrad shahrida o‘lchov va tarozi Bosh palatasi asosida
D.M. Mendeleev nomidagi Butunittifoq metrologiya ilmiy tadqiqot institutining
tashkil topishi;
–
1960 yilda Xalqaro birliklar tizimi (SI) ning qabul qilinishi. Bu tizim
bo‘yicha 1 metr vakuumda to‘lqin uzunligining 1650763,73 teng qilib olinishi
(Kriptonni etalon metri);
–
1983 yilda metrni qabul qilishda yorug‘likning vakuumda 1/299792458
bir sekundda o‘tgan yo‘liga teng qilib qabul qilinishi;
–
1993 yilda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida
O‘zbekiston davlat Standartlash, metrologiya va sertifikatsiya markazi
(O‘zdavstandart) tashkil etildi;
–
2002 yilda O‘zbekiston davlat standartlash, metrologiya va
sertifikatsiya
markazi
O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va
sertifikatlashtirish (“O‘zstandart”) agentligiga aylantirildi.
Bugungi kunda ham olimlarimiz o‘lchash nazariyasi va texnikasi rivoji
ustida tinimsiz ilmiy izlanishlar olib borishmoqda.
Fanning o‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi va uslubiy

5
Bu dasturni amalda bajarish uchun talabalar «Oliy matematika», «Fizika»,
«Umumiy va noorganik kimyo», «Organik kimyo» va boshqa fanlardan
yetarlicha ma’lumotga ega bo‘lishlari lozim.
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish
fanidan talabalar
yetarli bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari talab etiladi.
Fanning ilm-fan va ishlab chiqarishdagi o‘rni
Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish asoslari fani ishlab
chiqarishni bog‘liq bo‘lib, korxona va tashkilotlarda standartlashtirish,
metrologiya va sifatni boshqarish bo‘yicha ishlarni tashkil etish hamda uni jahon
tajribalari asosida rivojlantirishni istiqbolli rejasini amalga oshirishga qaratilgan.
Ishlab chiqarish
jarayonlarida jumladan, mahsulotni loyhalash, tayyorlash,
ishlab
chiqarish, sotish va foydalanishda ularni sifatini aniqlash, baholash va
nazorat qilishda standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarishdaning o‘rni
beqiyosdir. Ishlab chiqarish jarayonlarini o‘lchashlar,
metrologiya, metrologik
ta’minot va sifat nazorati bilan bog‘liq masalalarning maqbul yechimi topiladi.
Fanni o‘qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar
Talabalarning “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish
asoslari” fanini o‘zlashtirishlari uchun o‘qitishning
zamonaviy usullaridan
foydalanish, yangi informatsion va pedagogik texnologiyalarni tatbiq qilish
muxim ahamiyatga egadir. Fanni o‘zlashtirishda darslik, o‘quv va uslubiy
qo‘llanmalar, ma’ruza
matnlari, texnologiyalar majmuasi, elektron materiallar,
virtual stendlar va maketlaridan foydalaniladi. Ma’ruza,
amaliy darslarida mos
ravishdagi pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalaniladi.
Qadimiy uzunlik birliklari - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq EshonqulovaQadimiy uzunlik birliklari
№
Uzunlik birliklarining
nomlari
Birliklarning xalqaro birliklar tizimi bo‘yicha
qiymatlari
1
2
3
1
ARPA doni = 6 ishchi ot
yoli
1 arpa doni = 3,472 mm = 3,472х10
–
3
m
2
barmoq = 6 arpa doni
1 barmoq = 20,832mm = 20,832х10
–
3
m
3
Yog‘och (yig‘och) = 12000
qadam
1 yog‘och = 9000 m = 9 km
4
Ot yoli
1 ot yoli = 0,5786 mm = 0,5786х10
–
3
m
5
Farsax
a)
1 farsax = 12000 qadam
8500 m.
b)
1 farsax = 9000 qadam
6000 m.
6
Tutam = 4 barmoq
1 tutam = 83,328 mm = 83,328х10
–
3
m (O‘rta Osiyo)
7
Chaqirim = 1200 qadam =
= 1200 yo‘l qari=1800 qari
1 chaqirim = 1066 m (O‘rta Osiyo)
8
shar = 4000 qadam
1 shar = 3000 m = 3 km
9
qadam = 1 yo‘l qari = 1,5
qari
1 qadam = 74,9952 mm = 0,75 m
10
qari = 6 tutam
1 qari = 499,968 mm = 0,5 m
11
qarich
1 qarich = 19 – 21 sm (O‘rta Osiyo)
1
2
3
12
quloch
1 quloch
142 sm (Buxora)
1 quloch
167 sm (Farg‘ona)
13
gaz
1 gaz = 106 – 107 sm (Xorazm, yer o‘lchash ishlarida)
1 gaz
61 sm (Xorazm, gazmol o‘lchash 1 ishlarida)
1 gaz
79 sm (Buxora, qurilish ishlarida)
gaz
102 sm (Buxora, gazmol o‘lchash ishlarida)
1 gaz = 68,6 – 70,7 sm (Samarqand, Toshkent, Farg‘ona)
14
Alchin
1 alchin = 71 sm (O‘rta Osiyo)
15
Milya
1 milya = 1609 m (AQSH, Angliya)
1 milya = 7 versta = 7467,6 m (Rossiya)
1 dengiz milyasi = 1852 m (Xalqaro dengizchilik ishlarida)
16
Versta
1 versta = 1066,8 m (Rossiya)
17
Arshin
1 arshin = 71 sm (Rossiya)
18
Yard
1 yard = 3 fut = 91,44 sm (Angliya)
19
fut
1 fut = 12 dyum = 30,48 sm (Rossiya, G‘arb mamlakatlari)
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 72/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 42-mavzu: (Nomi) Web sahifa yaratish va bezash
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Web sahifa yaratish texnologiyasi
Web sahifa bezash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Web sahifa yaratish texnologiyasi
haqida tushunchaga ega bo’ladi
Web sahifa bezash o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 71/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 41-mavzu: (Nomi) Web dizayn haqida tushuncha.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Web dizayn haqida tushuncha.
Web dizayn dasturiy ta’minoti.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Web dizayn haqida tushunchaga ega bo’ladi
Web dizayn dasturiy ta’minotini o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 36/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 65/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariIsh bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(5 daq.)
|
Tashkiliy qism
O’quvchilarning mashg’ulotga tayyorgarligi va davomati tekshiriladi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq.)
|
Tayanch bilimlarini faollashtirish
Uyga berilgan vazifalar nazorat qilinadi hamda o’tilgan dars bo’yicha o’quvchilarga savollar berilib baxolanadi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalar bilan tushuntiriladi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi,
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baxolash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim oluvchining bilimini faollashtirish
Tezkor savol-javob, aqliy hujum
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzulishiga muofiq, o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha xarakatlar tartibini bayon etadi,
Asosiy holatlarni yozdiradi.
Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi.
|
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 70/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 40-mavzu: (Nomi) Tasvirlarni ochish, nusxalash va saqlash. (ON)
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Tasvirlarni ochish
Adobe Photoshopda tasvirlarni nusxalash va saqlash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tasvirlarni ochish haqida tushunchaga ega bo’ladi
Adobe Photoshopda tasvirlarni nusxalash va saqlash ishlarini o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 39/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
20-mavzu: (Nomi) MS Access dasturida malumotlar omborini hosil qilish va tahrirlash. (ON)
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Access dasturida malumotlar omborini hosil qilish
Access dasturida malumotlar omborini tahrirlash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Access dasturida malumotlar omborini hosil qiladi
Access dasturida malumotlar omborini tahrirlaydi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 40/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Keyingi avlod tarmog‘i tamoyillari

|
Keyingi avlod tarmog‘i tamoyillariBog'liq Kommutatsiya-tizimlari.A.M.EshmurodovA.F.Xaytbayev
7.1.3. Keyingi avlod tarmog‘i tamoyillari
Zamonaviy aloqa vositalarini rivojlantirish tendensiyasi shuni
ko‘rsatadiki, keyingi avlod aloqa tarmog‘i integratsiyalangan tarmoq
bo‘ladi, unda magistral darajada o‘tkazish yo‘laksining kengligiga,
foydalanish darajasida esa, xizmatlarning har xilligiga asosiy ahamiyat
beriladi.
Tarmoqni
qurishda
darajaga
bo‘lish konsepsiyasidan
foydalanishning zaruriyati aniq bo‘lib turibdi. Shu sababli, bu bilan tarmoq
bir nechta darajalarga bo‘linadi va yuqori turuvchi daraja quyi daraja
tomonidan xizmat ko‘rsatiladi.
Keyingi avlod tarmog‘i tarmoqli ilovalar darajasi, tarmoqni
boshqarish darajasi, magistral kompyuterlar darajasi va kira olishning
chegaraviy darajasini o‘z ichiga oladi.
Har qanday faoliyat sohasida ishlaydigan zamonaviy kompaniya
biznesi uning axborot tuzilmasiga o‘zaro bog‘langan bo‘ladi. Axborot
tizimi bugungi kunda korxonaning faoliyatiga ta’sir etibgina qolmasdan,
bisnes - jarayonni tezlashtirib va optimallashtiradi. Ushbu jarayonlarning
ajralmas qismi bo‘lib bormoqda. Axborot texnologiyalar, parallel amalga
oshiraligan: boshqacha aytganda, biznes - jarayonlar va AT- tranzaksiya
biznesni rivojlantirish va infratuzilmani takomillashtirish uchun ularga
sarflangan mablag‘larni maksimal qaytarish uchun maksimal ravishda
sinxronlangan bo‘lishi kerak.
Biroq amaliyotda biznes jarayonlar, odatda, tuzilish konsepsiyasini
qayta qurish sust amalga oshiriladigan axborot tizimiga qaraganda, tez
o‘zgaruvchan bo‘ladi. Axborot tizimlarining muhim masalalarga
moslashish darajasi bugungi kunda biznesning real ehtiyoji bilan emas,
balki texnologiya rivojlanishining erishgan darajasi bilan belgilanadi.
Buning natijasi bo‘lib nooptimal investitsiyalar, axborot tizimlarining
samarasiz foydalaniladigan resurslari, yangi talablarga muvofiq tizimni
masshtablash va qayta sozlash murakkabligi va boshqalar hisoblanadi.
|
| |
So’z boshi - bet 57

158
trakti axborotli kanallardan tarkib topgan deb faraz qilib, KS F - V - F ni
amalga oshirish murakkabligini quyidagicha aniqlash mumkin:
Murakkablik - (fazoviy kommutatsiya zvenosidagi kommutatsiya
nuqtalari soni) + (fazoviy kommutatsiya zvenosidagi boshqaruv bitlar
soni) + (vaqt kommutatsiya zvenosidagi xotira bitlar soni) + (vaqt
kommutatsiya zvenosidagi boshqaruv bitlar soni) /100 =2KN +(2KC
log
2
N + KC8 +KL log C)/100
Agar, KS F - V - F analogi qurshovida ishlatilsa, u holda
xarajatlarning ko‘p qismi liniyaviy moslashtirish uskunalariga to‘g‘ri
keladi. Zamonaviy raqamli KS lar V - F - V negizida quriladi (5.39- rasm).
5.39- rasm. VFV kommutatsiya sxemasi strukturasi
Bu kommutatsiya sxemani odatda V- F- V sxemasi deb atashadi. KVA
li trakt- dan kiruvchi kanal bo‘yicha keluvchi axborot vaqt
kommutatsiyasining kiruvchi zvenosida fazoviy kommutatsiya zvenosi
orqali mos bo‘sh yo‘l topilmagunga qadar ushlanib qoladi. Bu vaqtda
axborot fazoviy kommutatsiya zvenosi orqali vaqt kommutatsiyasining
mos chiquvchi zvenosiga uzatiladi, bu erda u ushbu axborotni uzatishni
1
2
N
XQ
kirishi
VF, VFV, FVF turidagi raqamli kommutatsiya

145
V bloklarning turli birikmalaridan tuzilgan ko‘p zvenoli tuzilmalarini olish
mumkin.
Oraliq yo‘llarni tashkil etish usuli bo‘yicha KM lar bir xilli va bir xilli
bo‘lmagan (aylanma yo‘lli tizimlar) bo‘lishi mumkin. Bir xilli KM da
barcha yo‘llar bir turli bo‘lib, ulanish kirishdan chiqishga bir xil sondagi
zvenolar orqali o‘tadi. Bir xilli bo‘lmagan KM da bog‘lovchi yo‘llar turli
sondagi kommutatsiya nuqtalariga ega bo‘lgani tufayli ulanishlar turli
sondagi zvenolardan o‘tadi. Bir xilli bo‘lmagan
tizimda ulanish
o‘rnatilganda, ma’lum uzunlikdagi bog‘lovchi yo‘lni tanlash lozimligi,
ulanishni o‘rnatish vaqtida kommutatsiya tizimi joylashgan holatga bog‘liq
bo‘ladi. Bir xilli bo‘lmagan KM lar ayniqsa quyidagi hollarda: birinchidan
– XQ siga o‘xshash elementlarni tejash zaruriyati yuzaga kelsa,
ikkinchidan qisqa yo‘llardan KM da ulanish o‘rnatadigan BQ iga
tushadigan yuklanmani kamaytirishga erishish zarur bo‘lganda
samaralidir.
Integral mikrosxemalarni yaratish sohasidagi o‘sish
va ularning
narxini arzonlashuvi tufayli bir xilli KM larni keng ishlatish tendensiyasi
belgilandi.
KM ning F - V va V - F turidagi bir xilli ikki zvenoli tuzilmasini
ko‘rib chiqamiz. 5.24- rasmda F - V turidagi KM ning tuzilmaviy sxemasi
va uning fazoviy ekvivalenti ko‘rsatilgan.
KM ning birinchi fazoviy zvenosida ma’lum kiruvchi bog‘lovchi
liniyalar- ning sinfazli kanallar kommutatsiyasi yuz beradi. Jumladan,
birinchi
N x M fazoviy kommutatorda, xohlagan N kirishdagi UTBL da
birinchi vaqt kanali hohlagan chiqishdagi UTBL dan birinchi vaqt kanali
bilan kommutatsiya qiladi. SHu bois,
birinchi fazo zvenosining
kommutatorlar soni IKM dagi har bir kommutatsiyalanadigan traktdagi n-
kanallar soniga teng.
146
5.24 - rasm. F - V turidagi kommutatsiya maydonining tuzilmaviy
sxemasi va uning fazoviy ekvivalenti
Fazoviy kommutatsiyaning birinchi zvenosida kommutatsiyalangan
kanalning vaqt holatining o‘zgarishi vaqt kommutatsiyasining ikkinchi
zvenosida ro‘y beradi. Bu zvenoda birinchi n x n kommutator F zvenoda
kommutatsiyalangan ma’lum kiruvchi
kanalni birinchi chiquvchi
liniyaning ixtiyoriy vaqt holatiga ko‘chirishni amalga oshiradi. V
zvenoning M chi kommutatorida F zvenoda kommutatsiyalangan ma’lum
kiruvchi kanalning M chi chiquvchi liniyaning ixtiyoriy vaqt holatiga
ko‘chirish amalga oshiriladi. Bu zvenodagi kommutatorlar soni chiquvchi
M traktlar soniga teng.
5.25a.b- rasmlarda mos ravishda V - F turidagi KM ning tuzilmasi
va uning fazoviy ekvivalenti ko‘rsatilgan.
KM ning birinchi vaqt zvenosida kiruvchi kanalni ixtiyoriy vaqt
holatiga ko‘chirish amalga oshiriladi. Masalan,
birinchi n x n vaqt
kommutatorida birinchi kiruvchi UTBL ning kiruvchi kanalini ixtiyoriy
vaqt holatiga ko‘chirish amalga oshiriladi.
Oxirgi N chi n x n vaqt kommutatorida N - kiruvchi UTBL ning
kiruvchi kanalini n ixtiyoriy vaqt holatiga ko‘chirish amalga oshiriladi.
Birinchi zvenodagi V kommutatorlar soni kiruvchi M traktlarning umumiy
soniga teng.
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 35/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
18-mavzu: (Nomi) MS Access dasturida malumotlar omborini yaratish
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Accessda malumotlar omborini yaratish
Rejim konstruktordan foydalanish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Accessda malumotlar omborini yaratadilar
Rejim konstruktordan foydalanadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya - bet 38

7.1-rasm. Harakat qismidagi nosozlik
Harakat qismi gidroizolyatsiyasi ko‘prikning uzoq muddat ishlashiga ta’sir etadigan elementlardan biri. Harakat qismini ochmasdan gidroizolyatsiyadagi nosozliklarni aniqlashning tashqi alomatlari: harakat qismi plitasining pastki yuzasida choklar, yoriqlar, bo‘shliqlar va boshqalar oldida paydo bo‘lgan betondagi sement yuvilishi izlari. Ayrim hollarda bunday joylarda ohakdan tashkil topgan stalaktitlar paydo bo‘ladi.
Suv qochirish va gidroizolyatsiyaning nosozliklari davomli yomg‘irlar davrida ko‘rinadi. Gidroizolyatsiyaning barcha nosozliklari, odatda, oraliq qurilma yoki butun ko‘prikning harakat qismini ta’mirlash vaqtida bartaraf etiladi, ammo ayrim hollarda giroizolyatsiyaning qismlarini ta’mirlash rejali - oldini olish ta’mirlash ishlari (ROOT) davrida bajarilishi mumkin.
7.2-rasm. Suv qochirish quvurchasi atrofida gidroizolyatsiyaning shikastlanishi
Deformatsion choklar – inshootning mas’ul elementlari, ularning ishidagi buzilishlar oraliq qurilmalarning harorat ta’siriga normal sharoitda ishlashiga yo‘l qo‘ymaydi va vaqtincha yuklardan harakat qismi plitasi qirralarining yemirilishiga olib keladi. Natijada suv va iflosliklar tayanch va tayanch qismlarga tushishi mumkin. Deformatsion choklar tagida oraliq qurilmalar erkin harakat qilish imkoniga ega bo‘lishi kerak. Bunga xalaqit beradigan barcha jismlar olib tashlanishi lozim (qo‘shni oraliqlar orasidagi va shkaf devorchalari oldidagi choklar tagidan ortiqcha beton va qoliplar qoldiqlari).
Korroziyani oldini olish uchun ko‘prik qoplamasining barcha metall elementlari – xavfsizlik to‘siqlari, panjaralar va boshqalar – gruntovkalanadi, so‘ngra bo‘yaladi. Ishlov beriladigan yuza lak-bo‘yoq materiallar surtilishidan oldin mukammal tayyorlanishi lozim – iflosliklardan, eski bo‘yoqlardan, korroziya qoldiqlaridan tozalanishi, yog‘sizlantirilishi, changsizlantirilishi va shundan so‘ng gruntovkalanishi. Bunday ishlar ko‘prik inshootlarida har yili bajarilishi kerak. sinklangan yuzali konstruksiyalarni qo‘llash maqsadga muvofiq.
Cho‘kishlar paydo bo‘lishiga turli sabablar bo‘lishi mumkin: keluv yo‘llari qurilishi vaqtida ko‘tarmalar grunti yaxshi zichlanmagan, suv qochirish to‘g‘ri tashkil etilmaganligi sababli ko‘tarma tanasi va konuslardagi yemirilishlar, gruntlarning yuvilishi va namligi ortib ketishi, muzlagan gruntlarning qo‘llanishi, shuningdek o‘tkazish plitalarining cho‘kishi, siljishi yoki plitalarning yo‘qligi. Inshootlarni saqlash davrida ko‘prikning ko‘tarma bilan birlashuv joylariga katta e’tibor berish lozim. Bunday nosozliklar tashqi ko‘rik yoki ko‘tarmani ochish yordamida aniqlanadi.
Birlashuv joylarini saqlash ushbulardan iborat: suv qochirish sistemasini to‘g‘ri tashkil etish, yuvilgan va cho‘kkan joylarni to‘ldirish va zichlash, qoplamadagi notekisliklarni asfaltbeton yordamida bartaraf etish.
|
Ko‘prikli inshootlarni tekshirish va sinash

|
Ko‘prikli inshootlarni tekshirish va sinash
|
bet | 27/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docx5.2. Ko‘prikli inshootlarni tekshirish va sinash
Inshootlarni tekshirib ko‘rish ularning holati va yuk ko‘tarish qobiliyati to‘g‘risida baho berish imkoniyatini tug‘diradi.
Tekshirish puxta ko‘rikdan o‘tkazish va instrumental s’yomkalar orqali olib boriladi.
Tekshirish inshootni ijroiya hujjatlarini ko‘rib chiqish va ularni loyihasi bilan solishtirishdan boshlanadi.
Inshootlar maxsus tekshirib turishga mo‘ljallangan havon va moslamalardan turib amalga oshiriladi. (Zarur bo‘lganda yopiq qurilmalarni ochiladi, masalan: qatnov qismi qoplamalari .....).
Asosan inshootni yuk ko‘tarish qobiliyatini va ularni pasaytiruvchi nuqsonlarga etibor beriladi.
Metall qurilmalar tekshirishda elementlarni to‘g‘riligini, mahalliy deformatsiyalarini (bukilishi, ezilishi va hokozo) va metallarning yorilishlarini aniqlanadi.
Tayanchiqlarni o‘z o‘rnidaligi, harakat qism, piyodalar yo‘lagi holati.
Tayanchlar poydevorlarini, suv ichidagi qismi tekshiriladi yopiq ishlarni ijroiya xujjatlarini o‘rganish bilan cheklaniladi. (Hujjatlarda tuproqlar tarkibi, qoziqlarning qoqilishi, poydevor balandlik belgilari va x.k. bo‘lishi kerak).
Agar qandaydir shubha tug‘ilsa g‘ovvoslar yordamida tekshirish ishlarini ham olib borish mumkin.
Tekshirishda ko‘prikning o‘zidan tashqari, o‘tish joyining boshqa inshootlari (ko‘tarmalar, dambalar, qiyaliklar) ham ko‘rib chiqiladi.
Hamma aniqlangan nuqsonlar o‘lchanib, nuqsonlar jadvaliga yoziladi va mel yoki bo‘yoq bilan joylari belgilab qo‘yiladi. Ko‘priklar va ularning alohida elementlari tarxiy va bo‘ylama s’yomkalar bilan tekshirib ko‘riladi.
Quvurlarni tekshirishda ularning qurilmalarini, choklarini, tublarining holatlarini ko‘rikdan o‘tkaziladi.
Materiallarning mexanik xususiyatlarini aniqlash. Nuqsonlarning aniqlashning fizik usullari.
Inshootlar yuk ko‘tarish qobiliyatini baholash uchun ular qurilgan materiallarning mexanik xususiyatlarini bilish zarur.
Tekshirishda materiallar to‘g‘risida hujjatlar bo‘lmasa ularni nazorat qilinadi.
Bunday malumotlarni laboratoriya tadqiqotlari orqali olinishi mumkin.
Nuqson aniqlashning fizik usullarining ko‘p tarqalgani yana ultra tovush bilan va rentgen yoki gamma-nurlar bilan yoritish orqali aniqlashdir.
Bundan tashqari yana magnit, elektromagnitli usullari ham mavjuddir.
5.1-rasm. Ko‘prik tayanchlaridagi nuqsonlar
|
| |
а) 
1 - So’z boshi

148
5.26- rasm. F - V- F turidagi kommutatsiya maydonining tuzilmaviy
sxemasi va uning fazoviy ekvivalenti
KM ning ikkinchi vaqt zvenosida
birinchi fazoviy zvenoda
kommutatsiya- langan kanal vaqt holatining o‘zgarishi yuz beradi. Bu
maqsadda ikkinchi zveno xotirasining sxemalarida
asta- sekin alohida
kanallarning raqamli axboroti yig‘iladi, bu
kanallar har bir kiruvchi
kanalga
mos
keladigan
ikkinchi
zvenoga
kiruvchi
fazoviy
kommutatorlarga ulanadi.
Xotira qurilmalaridan raqamli axborot chiqishdagi
talab qilinadigan
vaqt holatiga mos vaqt oralig‘ida uzatiladi.
Bu vaqt holatida fazoviy
kommutatsiyaning uchinchi zvenosi orqali signal kommutatsiyalanadi.
5.27 a va b - rasmda V - F - V turidagi KM ning tuzilmaviy sxemasi
va uning fazoviy ekvivalenti ko‘rsatilgan.
Bu KM ning birinchi zvenosida kiruvchi
kanalning vaqt holati
o‘zgartirilishi amalga oshiriladi. Shuning uchun fazoviy kommutatsiyaning
ikkinchi zvenosi orqali kommutatsiyalanadigan
signal birinchi zvenoning
vaqt holatiga nisbatan boshqacha holatga ega bo‘ladi.
Fazoviy zveno
chiqishidan signal vaqt kommutatsiyasining chiquvchi (uchinchi)
zvenoning
kirishiga tushadi, unda ham vaqt holatining o‘zgartirilishi
amalga oshirilishi mumkin. V - F - V turidagi sxemada vaqt holatini ikki
So’z boshi - bet 51

147
5.25- rasm. V - F turidagi kommutatsiya maydonining tuzilmaviy
sxemasi va
uning fazoviy ekvivalenti
KM ning ikkinchi fazoviy zvenosi NxM kommutatorida hohlagan
kiruv- chi traktning birinchi kanali hohlagan chiquvchi
traktning birinchi
kanali bilan sinfazli kanallar kommutatsiyasi yuz beradi. SHunday qilib, F-
ikkinchi zveno fazo kommutatorlar soni IKM dagi har bir
kommutatsiyalanadigan traktidagi kanallar soni n ga teng.
Uch zvenoli
KM tuzilmasini tuzish uchun F va V bloklarining turli birikmalaridan
(kombinatsiyasidan) foydalanish mumkin, biroq amaliyotda F- V- F va V-
F- V xildagi bir turli tuzilmalar keng qo‘llaniladi. 5.26 a va b- rasmda mos
ravishda F- V- F xildagi KM ning tuzilmaviy
sxemasi va uning fazoviy
ekvivalenti ko‘rsatilgan. Bu KM ning birinchi zvenosida kommutatorlar
o‘rnatilgan.
Har bir fazoviy kommutatorning kirishlariga
N kiruvchi UTBL
ulangan. Birinchi zvenoning har bir kommutatori F ning chiqishlar soni
kelayotgan yuklanmaga bog‘liq bo‘lib N kirishlar sonidan kichik bo‘lishi
mumkin. Birinchi zvenoda kiruvchi kanalni oraliq
liniyaga ulash amalga
oshiriladi, bunda kanalni vaqt oralig‘i almashtirilmaydi. Birinchi
zvenodagi kommutatorlar soni ikkinchi
zvenoning har bir vaqt
kommutatori kirishlar soniga teng, ya’ni bitta IKM traktning vaqt oraliqlari
soniga teng.
F 
Ф - So’z boshi

154
5.35 a va b - rasmlarda ajratilgan va ajratilmagan tuzilmali V - F - V
turidagi to‘g‘ri va teskari yo‘llarning KM da kommutatsiyalanishi
ko‘rsatilgan. 5.35- rasmdan ko‘rinib
turibdiki, V-F-V turidagi KM da
kommutatsiyalanadigan liniyaning vaqt holatini, vaqt kommutatsiyasining
birinchi va uchinchi zvenolarida ikki karrali o‘zgartirilishi yuz beradi.
Fazoviy kommutatsiyaning ikkinchi zvenosida j
- kommutatsiyalanadigan
liniyaning vaqt holati o‘zgarmaydi, faqat uning fazoda ko‘chirilishi amalga
oshiriladi.
5.35 – rasm. Ajratilgan va ajratilmagan tuzilmali V - F - V turidagi to‘g‘ri va teskari
yo‘llarning KM da kommutatsiyalanishi
а)
V
To’g’ri yo’l
i
F
V
To’g’ri yo’l
k
Teskari yo’l
i
Teskari yo’l
k
Uzatish i→j
Uzatish k→j
j
Qabul qilish j→k
Qabul qilish j→i
V
To’g’ri yo’l
i
F
V
To’g’ri yo’l
k
Uzatish i→j
j
Qabul qilish j→k
b)
V
F
V
Teskari yo’l
i
Teskari yo’l
j
Qabul qilish j→i
j
Uzatish k→j
155
5.36- rasmda ko‘rsatilgan kommutatsiya sxemaning oddiy tuzilmasini
ko‘rib chiqamiz.
5.36- rasm. V- F
kommutatsiya sxemasi
Sxema faqat ikki zvenodan: vaqt va fazo kommutatsiyasi zvenolaridan
iborat. Vaqt kommutatsiyasi zvenosining asosiy funksiyasi,
bu talab
qilingan chiquvchi kanalga mos keluvchi vaqt oralig‘ining vaqti kelgunga
qadar, kiruvchi kanallarga mos keluvchi vaqt oraliqlari davomida keluvchi
axborotni ushlab qolishni ta’minlashdir. Bu paytda axborotni ushlab qolish
mos chiquvchi trakt- ga fazoviy kommutatsiya zvenosi orqali o‘tadi.
Ushbu misolda 1- trakt bo‘yicha 3- vaqt oralig‘i davomida kelayotgan
axborot- ni ushlab qolish vaqti, 17- vaqt oralig‘i kelmagunga qadar davom
etadi. Teskari ulanishda N - trakt bo‘yicha 17- vaqt oralig‘i davomida
kelayotgan axborot navbat- dagi davrning 3 - vaqt oralig‘i kelmagunga
qadar ushlab qolinadi.
Shuni ta’kidlash lozimki, vaqt kommutatsiyasining zvenosi axborotni
bitta vaqt oralig‘idan to‘la davrgacha bo‘lgan
diapozonda ushlab qolishi
mumkin.
Fazoviy kommutatsiya zvenosini unga mos ravishda boshqaruvchi
xotira (BX)
boshqaradi, u davrning har bir vaqt oralig‘i davomida vaqt
yaratilishi lozim bo‘lgan kommutatsiya zvenosining
konfiguratsiyasini
(shaklini) aniqlash uchun zarur bo‘lgan axborotdan iborat. Zarur
boshqaruvchi axborot vaqt bo‘yicha ajratilgan
analogli kommutatsiya
VK-XQ
VK-XQ
VK-XQ
1
2
N