nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustaqil tayyorlanish uchun savollar

116
Multimetr DT830 o‘zgaruvchan kuchlanishni atiga ikkita: 750 va 200 o‘lchash oraliqlari
ega, tabiiyki, garchi asboblarla faqat raqamlar yozilsada, bu voltlarda. SHunday qilib agar
rozetkada kuchlanishni o‘lchash talab qilinsa 750 oraliq, boshqa holatlarda esa 200 tanlanadi.
Bunda shunday nozik vaziyatga e’tibor qaratish lozim: o‘zgaruvchan kuchlanish 50...60 Gs
chastotadagi sinusoidal shaklda bo‘lishi kerak, faqat shu holatda o‘lchash aniqligi qabul qilinuvchan
bo‘ladi.
Agar o‘lchanadigan kuchlanish to‘g‘ri burchakli yoki uch burchakli shaklga ega bo‘lsa,
hamda chastotasi 50 Gs dan hech bo‘lmaganda 1000…10000 Gs bir qancha yuqori bo‘lsa, unda
displeyda ko‘rsatkich, albatta, namoyon bo‘ladi, biroq ular nimani bildirishi noma’lum bo‘lib
qoladi. Bu erda ishonch bilan aytish mumkinki, o‘zgaruvchan tok mavjud, sxema ishlab turgandek.
T- jadval - Buxoro davlat universiteti

T- jadval
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska
|
Yozma naz:T-jadval asosida
|
3-19
|
Amaliy mashg'ulot №11
Mavzu: Pereplyotchikning ishlatilishi
Amaliy mashg'ulot mazmuni:
Pereplyotchik va uning ishlatilishi uslubi.
|
2
|
Mavzuga oid o’quv topshiriqlar.
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska Pereplyotchik
|
Amaliy naz: Berilgan topshiriq asosida
|
3-8,
3-19
|
Amaliy mashg'ulot №12
Mavzu: Laminatorni sozlash va ishlatish.
Amaliy mashg'ulot mazmuni:
Laminator va uni sozlash. Lamina-torni ishlash uslublari.
|
2
|
T-jadval
Mavzuga oid topshiriqlar
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Laminator Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska
|
Yozma naz: T-jadval asosida
|
3-8,
3-19
|
Amaliy mashg'ulot №13
Mavzu: Shrederni sozlash va ishlatish.
Amaliy mashg'ulot mazmuni:
Shreder qurilmasi va uni sozlash. Shreder qurilmasini ishlatish.
|
2
| |
Ishni bajarish tartibi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

119
6.4-rasmda tok o‘lchashlari 2000µ, 20m, 200m bo‘lgan oraliqlaridagi
multimetrni ximoya
qiluvchi eruvchan, oldinda saqlagich (predoxranitel) o‘rnatilgan. Bunga xayron bo‘lmasa ham
bo‘ladi, agar ushbu oraliqlarda multimetr o‘lchashni istamasa, darrov orqa qopqoqni ochib oldindan
saqlagichni tekshirib ko‘rish zarur.
Rasmni o‘ng tomondagi yuqori burchagida qandaydir oqish doirachani choragi ko‘rinadi. Bu
p’ezo nurlantiruvchini bir qismi bo‘lib, qo‘ng‘iroq rejimida chiyillaydi. Aynan shu “jiringlash”
haqida sxemadagi “jiringlash” deb ataladi.
Atom va yadro fizikasining rivojlanishi

|
Atom va yadro fizikasining rivojlanishi
|
bet | 9/14 | Sana | 22.11.2020 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #12654 |
1.3. Atom va yadro fizikasining rivojlanishi
Birinchi jahon urushidan keyin 1919 yilda e. Rezerford rahbarligida Kavendish laboratoriyasi qaytadan ishga tushdi. Bu erda yangi tekshirishlar o’tkazish natijasida birinchi yadro reaktsiyasi hosil qilindi. Bu tajribalardan keyin Rezerford atomlar yadrolari shunday mustahkamki bularni faqat a zarrachalari (yaxshi kontsentrlashtirilgan energiya manbai) bilan urilganida bu zarrachalar yaxshi himoya qilingan binoga mos bo’ladi, deb aytadi, ya`ni bilan yadro urilganida ham milliondan bir nechtasinigina ta`siri seziladi. Agar bizning ixtiyorimizda zarraning energiyasidan (tajriba vaqtida - ni energiyasi edi) o’nlab marta kattaroq energiyali zarracha bo’lganida biz atomlarning hammasini strukturasiga erishib borib atomlar buzilishiga ham erishar edik, deb orzu qilar edi.
Rezerfordni bu orzusidan tezlatgichlar bo’lganida biz atomlarni parchalab tashlar edik, degan ma`no chiqadi. SHundan keyin bu yo’nalishdagi ish davom etdi:
- Tomsonning shogirdi Frensis Aston 1919 yilda mass spektrogafni yasab bu asbobdan ionlar dastasini elektr va magnit maydonlarni ta`sirida o’tkazganida bu zarrachalarni solishtirma zaryadlari ga qarab navlarga ajratdi. SHu yo’l bilan neon, xlor, kripton, simob, litiy, bor va boshqa elementlar izotroplarini aniqladi. Agar kislorod atomi massasini 16 deb qabul qilinsa (vodorod atomidan tashqari) boshqa hamma elementlar massasi butun sonlarga nisbatan karrali bo’ladi deb aytdi. 1920 yilda ingliz assotsiatsiyasini qarori bilan proton so’zi fanga kiritildi - vodorod atomining yadrosi. endi atom ikki qismdan va uning asosiy qismi yadroning o’zi ham bir necha zarrachalardan tuzilganligi, atomning asosiy massasi uning atom og’irligiga yaqin bo’lishi har bir izotop uchun ma`lum bo’ldi.
YAdro zaryadi undagi protonlar soniga teng bo’lishi kerak, vodorod uchun protonlar soni yadrodagi zarrachalar soniga teng. Lekin, yadro massasi
|
| |
Buxoro davlat universiteti - bet 6

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 6/14 | Sana | 22.11.2020 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #12654 |
shartini bajaradigan hollarda fazaviy traektoriyalar bo’lishi mumkin.
Bu (2) ga asoslanib, N. Bor 1913 yilda kvant nazariyasini vodorod spektrini hisoblashga tadbiq etib, birinchi marta spektral nurlanish qonunlarini nazariy asoslarini ishlab chiqdi. N. Bor nazariyasi bo’yicha olingan natijalar Bal’mer, Ridberg va Ritts kuzatgan spektr chiziqlarini to’g’ri ifodaladi.
Rentgen nurlari, radioaktivlik hodisasini kashfiyoti va elektronning ochilishi (1895-1897) atom fizikasi davrini boshlab berdi. 1815 yilda Uil’yam Praut (1785-1850) hamma atomlar vodorod atomidan tuzilgan, degan gipotezani bergan edi. Demak, atom murakkab tuzilgan degan g’oya paydo bo’ldi. Bu g’oya 1869 yilda D.I. Mendeleevning elementlarning davriy sistemasini tuzganidan keyin yana rivojlatirildi va keyinchalik tasdiqlandi. D.I. Mendeleev avvaldan bashorat qilgan № 31 nomerli Galliy, № 21 li Skandiy, № 32 li Germaniy elementlari ochildi.
Atomlarning ichki tuzilishi va D.I. Mendeleev elementlar davriy jadvali mohiyatiga fizikaviy talqin berildi. Bu haqida D.I. Mendeleevning o’zi atomlar kimyoda bo’linmas zarracha deb uqtirgan edi. Fizik olimlar nurlanish hodisalarini o’rganib, ul’trabinafsha va infraqizil oralig’idan yana quyidagi nurlarni ro’yxatga qo’shdilar:
Katod nurlari ( Kruks, 1879, Gittorf, 1889)
Kanalli nurlar (Gol’dshteyn, 1886)
Rentgen nurlari (Rentgen, 1895)
Radioaktiv nurlar (Bekkerel’, 1896).
Katod nurlari elektrondan iboratligi, kanalli nurlar musbat zaryadlangan zarrachalar ekanligi aniqlandi va bu nurlar uchun solishtirma zaryadlar aniqlandi. A. Zommerfel’d rentgen nurlarini impul’sini eni sm ekanligini aniqladi va rentgen nurlari to’lqin ekanligi aniq bo’ldi. Rentgen nurlari bilan tajriba o’tkazib 1920 yilda Plank doimiysi H ni aniqlandi. Kyuri radioaktivlik atamasini kiritdi, bu hodisa Bekkerl’ tomonidan ochilgan. Rezerford 1900 yilda va nurlarini, P. Villard nurlarini ochdilar, radioaktiv emirilish qonuni ochildi, radioaktivlik hodisasidan yangi elementlar: poloniy, radiy va aktiniy (M. Kyuri va uning eri P. Kyuri 1898-1899 yillarda) elementlari topildi. Atomlarning ichki energiyalari bo’lganligidan , , emirilishlarda issiqlik ajraladi deb Rezerford va Soddi tushuntirdilar. Izotop tushunchasi kiritildi. Kruks 1903 yilda spektroskopni, Geyger 1910 yilda Geyger hisoblagichini (schyotchigini) ixtiro qildi. Bu vaqtda-Rezerford 1906 yilda zarrachalar moddadan keskin sochilishini kashf qilgan edi. Geyger har 8000 ta zarracha platinadan o’tganida faqat bittasi 90°dan ko’proq burchak bilan qaytganini aniqladi.
|
| |
Buxoro davlat universiteti - bet 5

Bu ilmiy tekshirishlardan keyin bo’lganida panjara “nolinchi energiya”ga ega bo’ladi. Bu nolinchi energiya ga teng deb qabul qildilar. Bu “nolinchi energiya” mavzusida qattiq bahslar bo’ldi. Bu bahslar oxiri “kvant mexanikasining paydo bo’lishi” va rivojlanishi bilan nihoyasiga etdi.
1911 yilda o’tkazilgan fizik va ximiklar kongressi kvant nazariyasiga bag’ishlanadi. Bunda Lorents, klassik fizika ta`limoti, albatta noto’g’ri deb hisoblangan Reley-Djins qonuniga olib keladi, deb tushuntirdi. SHu kongressda Plank “fazaviy tekislik” tushunchasini kiritib bu tekislikda chiziqli ostsilyator (tebrangich)ning holati impul’s R va siljish Q orqali aniqlanadigan nuqta bilan tasvirlanadi. Ostsilyator harakati vaqtida bu nuqta yopiq chiziq - fazaviy traektoriyani chizadi debtushuntiradi. Plank ko’rsatdiki fazaviy integral
Buxoro davlat universiteti - bet 4

formula orqali, fotonlar soni nurlanish energiyasini energiya kvanti ga bo’linganiga teng deb tushuntiradi, Broun harakatini muhitdagi zichlik va bosimni o’zgarib turishida fluktuatsion jarayon bo’lishidan kelib chiqadi, deb tushuntiradi. eynshteyn past temperaturalarda qattiq jismlarning issiqlik sig’imi , ya`ni S qiymati ga teskari proportsional ekanligini ko’rsatdi. Nernst, eynshteyn formulasini tajribada sifat o’zgarishini to’g’ri ifodalasada miqdoriy o’zgarishni noto’g’ri ifodalaydi deb ko’rsatdi. eynshteyn zarrachalarni ostsilyator deb olganida, ostsilyatorlarni o’zaro ta`sirini hisobga olib formulasiga tuzatma kiritdi va bu to’g’ri formulaga aylandi. Debay (1864-1941) juda kichik temperaturada issiqlik sig’imi temperaturaning uchinchi darajasiga proportsional bo’lishini ko’rsatdi. M. Born va Karman ham shu natijani, diskret kristall panjara uchun hosil qildilar.
Elektron-teshikli o‘tkazuvchanlik

112
birt necha marta ortadi. Bunday aralashmali yarimo‘tkazgichlarni o‘tkazuvchanlik xususiyati
bo‘yicha ikki guruxga ajratish mumkin:
- elektronli o‘tkazuvchanlikga ega bo‘lgan yarimo‘tkazgichlar;
- teshikli o‘tkazuvchanlikga ega bo‘lgan yarimo‘tkazgichlar.
Elektronli o‘tkazuvchanlikga ega bo‘lgan yarimo‘tkazgichlar
Deylik, atomlarida to‘rtta valent elektroni mavjud bo‘lgan yarimo‘tkazgich kristalida bitta
atomni tarkibida beshta valent elektroni bo‘lgan atom bilan almashtiraylik. Besh valentli atom
o‘zining to‘rtta elektroni bilan yarimo‘tkazgichning qo‘shni atomini to‘rtta elektroni bilan kovalent
bog‘ xosil qiladi, beshinchi valent elektroni esa “ortiqcha” – ya’ni erkin xolatda qoladi. Va
kristallda bunday atomlar qancha ko‘p bo‘lsa, erkin elektronlar shuncha ko‘p bo‘ladi, demak,
bunday yarimo‘tkazgich o‘zini xossalari bo‘yicha metallga yaqinlashadi, va undan elektr tok o‘tishi
uchun unda atomlar orasidagi bog‘lanishlar albatta buzilishi zarur.
Bunday xususiyatlarga ega bo‘lgan yarimo‘tkazgichlarni «n»-tipidagi o‘tkazuvchanlikga ega
bo‘lgan yarimo‘tkazgich, yoki n- tipidagi yarimo‘tkazgich deb ataladi. Bunda n lotin harfi yunoncha
«negative» so‘zidan olingan bo‘lib “manfiy” degan ma’noni bildiradi. Bundan kelib chiqadiki, n-
tipidagi yarimo‘tkazgichda asosiy zaryad tashuvchilar bo‘lib - elektronlar, asosiy bo‘lmagan zaryad
tashuvchilar esa –teshiklar hisoblanadi.
Nazariy qism - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Nazariy qism:
XXI asming birinchi o‘n yilligiga kelib axborotning ahamiyati keskin oshib ketdi. Ma’lumotning qimmatbaholigi faqat davlat sirlarini qo‘riqlash nuqtai nazaridangina emas, balki tijorat rivoji sababli ham oshib bormoqda, chunki axborotga ega bo‘lgan mamlakat jahonni boshqaradi.
Yangi innovatsion texnologiyalami loyihalashtirish jarayoniga sarf qili- nayotgan vaqt iqtisodi, telekommunikatsion tizimlar va qurilmalar bozori- dagi sobitqadam sifat o‘zgarishi natijasida raqobatbardoshlik talablari oshib bormoqda. Demak, har qanday tashkilot o‘zini “chaqirilmagan kuzatuvchilardan xalos qilishi zarur bo‘ladi.
Axborot xavfsizligi tahdidlari turli belgilar orqali tavsiflanishi mumkin
axborot yashirinligini buzish, asosan inson omili yoki muhofaza apparat ta’minoti faoliyatini izdan chiqarish;
ma’lumotlar mazmunini o‘zgartirishga doir ruxsatsiz faoliyatlar orqali axborot yaxlitligiga zarar yetkazish;
axborot foydalanuvchilariga kompyuter viruslari orqali tahdidlar;
axborot xavfsizligiga ichki va tashqi tahdidlar;
Axborotlami himoyalashda awalo tashqi tahdidga e’tibor qaratilishi kerak. Quyidagi rasmda axborotdan beruxsat foydalanish mumkin bo‘lgan kanallar ko‘rsatilgan:
Axborot xavfsizligini ta’minlash uchun tashkiliy, texnik va dasturiy vositalardan foydalaniladi.
Tashkiliy vositalar tarkibiga texnik-tashkiliy va huquqiy-tashkiliy tadbir- lami kiritishimiz mumkin. Texnik-tashkiliy tadbirlarda xavfsizlik choralarini ta’minlash uchun ofis xonasidagi kompyuter, telefon, televizor, radio, signa- lizatsiya va shunga o‘xshash axborot chiqish ehtimoli bo‘lgan barcha vositalar ro‘yxatdan o‘tkaziladi.
Texnik vositalar elektron, elektromexanik va boshqa qurilmalardan iborat bo’lib, tizimlami texnik himoyalashda bevosita foydalaniladi. Keng im- koniyatli (0,01 - 1000 MHz) elektromagnit generatorlari kompyuter va boshqa uskunalardan chiquvchi qo‘shimcha to‘lqinlarini sezdirmaslik vazifasini o‘taydi
Axborotni yashirin olishga mo‘ljallangan mobil aloqa telefonlarini aloqa- dan uzish, elektr tarmog‘idan ma’lumot chiqmasligini ta’minlovchi filtrlar, diktofonlami kuchli elektromagnit to‘lqinlar bilan ishdan chiqaruvchi vositalar qo‘llaniladi
Dasturiy vositalar tarkibiga axborot xavfsizligi, foydalanuvchilar shaxsini identifikatsiyalash, kirish nazorai n o‘matish, ma’lumotlarni yashirin ko‘ri- nishga keltirish kabi vazifalami bajarishga mo‘ljallangan maxsus dasturiy vositalar tizimi kiradi.
Axborotni himoyalovchi dasturiy vositalaming tarkibi quyidagilardan iborat:
bir necha fayl yoki jildlami yig‘ish orqali ulaming hajmini keskin ka- maytiiib tashqi ta’sirlardan himoyalash dasturlari;
kompyuter tizimiga beruxsat kirishdan himoyalash dasturlari;
tizimni viruslardan himoyalashga mo‘ljallangan antivims dasturlari;
ma’lumotlar yashirinligini ta’minlovchi kdptografik dasturlar.
|
Mavzu - Buxoro davlat universiteti

6
|
Mavzu: Kuzatuv qurilmalarining turli ko’rinishlari:audio va videodomofonlar, kuzatuv kameralari, videoglaz va himoyalash datchiklari.
Nazariy mashg’ulot mazmuni:
Kuzatuv qurilmalari va ularning turli ko’rinishlari:audio va videodomofonlar, kuzatuv kameralari, videoglaz va himoyalash datchiklari.
|
2
|
Toifalash gadvali Klaster
|
Yangi o’quv materialining slaydli taqdimoti
|
Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska
|
Yozma naz:
Toifalash gadvali Klaster asosida
|
Amaliy mashg'ulot №19
Mavzu: Videodomofonni o’rnatish va sozlash.
Amaliy mashg’ulot mazmuni:
Videodomofonlar, ularni o’rnatish va sozlash.
|
2
|
Mavzuga oid o’quv topshiriqlar.
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Videodomofon Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska
|
Og’zaki naz:
Aqliy hujum Amaliy naz: Berilgan topshiriq asosida
|
3-8,
3-19
3-11
3-12
|
таъли-
м ий-тарбиявий аҳамиятга эга. Ў йинда акс эттирилган

|
таъли-
м ий-тарбиявий аҳамиятга эга. Ў йинда акс эттирилган Pdf ko'rish
|
bet | 133/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)таъли-
м ий-тарбиявий аҳамиятга эга. Ў йинда акс эттирилган
нарсани били б олиш га қизиқиш уйғонади, кўпинча
ўйин болаларга янги билим бериш ва уларнинг ф и к р -
ларини, билим д ои р аси н и кенгайтириш учун хизм ат
қилади. Болалар ўйинлари ў зи н и н г ранг-баранглиги б и
лан ажралиб туради. Улар ўз
мазм уни ва ташкил эт и -
лиш ига кўра, қўлланиладиган бую мларнинг турлари к е
либ чиқиш ига кўра турличадир. Буларнинг барчаси б о
лалар ўйинларини туркумлаш тириш ни фавқулодда н о -
зиклаш тиради, би р о қ ўйинларга раҳбарлик қилиш учун
уларни,
албатта,
гуруҳяаш
зарур.
П едагогикада
ўйинларни
икки
катта
гуруҳга
бўлиш
жуда
кенг
www.ziyouz.com kutubxonasi
тарқалган
и ж оди й
ва
қоидали
ўйинлар.
И ж о ди й
ўйинларнинг м азм унин и болаларнинг ўзлари ўйлаб т о -
падилар ва уларда ўз таассуротларини, борли қ ҳақидаги
туш унчаларини ҳамда унга
м уносабатларини акс эт ги -
радилар. Қ оидал и ўйинлар эса катталар том он и дан яра
тилади ва бол а ҳаётига олиб киритилади. М азм уни
қоидаларнинг мураккаблигига қараб, улар турли ёш даги
болаларга
мўлжалланган
бўлади.
Тайёр
қоидали
ўйинларнинг катта
гуруҳини халқ ўйинлари таш кил
этади, уларнинг кўплари авлоддан-авлодга ўтиб, бизга
етиб келган
Ў й инл арнин г ҳар иккала гуруҳи ҳам ўзи нинг хилм а-
хил кўриниш ларига эга. И ж одий ўйинлар гуруҳини с ю -
|
| |
Buxoro davlat universiteti - bet 3

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 3/14 | Sana | 22.11.2020 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #12654 |
uchun to’liq isbotlangan bo’lsa bu nazariyani tezlanishli sistemalar uchun ham umumlashtirish mumkinmi? deb savol qo’yadi.
Har kanday jism o’zining massasiga proportsional bo’lgan kuch bilan tashqi kuchlarga qarshilik qiladi. Bu qarshilik kuchi - inertsiya kuchidir (). Bu kuch gravitatsion maydon ta`sirida jismning og’ir massasi ga proportsional bo’ladi. SHuning uchun agar jism tezlanish olsa bu tezlanish beruvchi kuch ta`siridami yoki gravitatsion maydonni ta`siridami ekanligini bilmaymiz. Agar tinch turgan kabina Erni tortishish maydonida bulsa, kabina ichidagi odam o’z og’irligini sezadi. endi tortishish maydoni bo’lmagan joyda odam tezlanish bilan, oldingi holga nisbatan teskari yo’nalgan tezlanish bilan harakat qilsin. Bunda tezlanish oldingi holatdagi jarayonni takrorlaydi. Inertsiya kuchlari odamlarni kabina tubiga qarab bosadi. Bunda kabinada bo’lgan jarayonni tezlanuvchan harakat yoki tortishish kuchi hosil qilganini hech kim aytolmaydi. Tezlanish yoki tortishishdagi dinamik effektlarni farq qilib bo’lmaydi va bunga ekvivalentlik printsipi deb aytiladi (Eynshteyn). Bu printsipga asosan yorug’lik kabinaga kirib chiqqanida, massasi bo’lganligidan, bir tomonga (tezlanish olishi) og’ishi kerak. Tajribada bu tasdiqlandi.
Eynshteyn tortishish bu fazo-vaqtning egilishidir, ya`ni fazo - vaqt sirti egilsa tortishish bor, harakat egri chiziqli, fazo - vaqt egilmagan bo’lsa, dunyoviy chiziq- to’g’ri chiziq va harakat-to’g’ri chiziqli tekis harakat qiladi. Er fazo - vaqtni, Quyosh fazo - vaqtni egib tortishish maydonlarini hosil qiladilar, shu uchun Oy va Er tezlanish bilan harakat qiladilar, deb tushuntirildi.
1.2. Kvant fizikasining rivojlanishi
Plankning kvant shartlari klassik fizikadagi to’lqinli optika ta`limotini tebratib quydi. Bol’tsman va Gibsni energiyaning erkinlik darajasi bo’yicha tekis taqsimlanish qonunini to’g’riligini ham shubhalidek ekanligini ko’rsatdi. Reley Djins formulasi tajriba natijalari bo’yicha to’g’ri kelmadi. SHu davrda fiziklar, Plank ham kvant gipotezasini vaqtinchalik (fenomen) hodisa deb o’ylar edilar.
Eynshteyn o’zining “YOrug’likning hosil bo’lishi va aylanishiga tegishli evristik nuqtai nazar” degan maqolasida fotoeffekt hodisasini .
(1.2.1)
|
| |
B/BX/B jadvali - Buxoro davlat universiteti

B/BX/B jadvali
Mavzuga oid topshiriqlar
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska Shreder
| Yozma naz: B/BX/B jadvali
Amaliy naz: Berilgan topshiriq asosida
|
Amaliy mashg'ulot №14
Mavzu: Laminator va shredder qurilmalariga texnik xizmat ko’rsatish.
Amaliy mashg'ulot mazmuni:
Laminator va shredder qurilmalari nosozligida ularga texnik xizmat ko’rsatish.
|
2
|
Mavzuga oid o’quv topshiriqlar.
|
Taqdimotlar
mavzuga oid statik slaydlar
|
Laminator va shredder qurilmalari Kompyuter, videoproyektor, videopro-yektor uchun doska
|
Amaliy naz: Berilgan topshiriq asosida
|
3-8,
3-19
|
Глоссарий (Izohli lug`at)

|
Глоссарий (Izohli lug`at)
|
bet | 50/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Глоссарий (Izohli lug`at) – elementi foydalanuvchilarga resurs va ma’lumotlarning tizimlashtirilgan hamda faoliyat doirasida foydalaniladigan lug`at tashkil etish imkonini beradi. Professor-o’qituvchilar izohli lug`atga fayllarni biriktirish uchun ruxsat berishlari mumkin. Biriktirilgan faylli yozuvlar o`qituvchi tasdig`idan so`ng izohli lug`atda ochiq holatda namoyon bo`ladi. Izohli lug`at yozuvlarini alifbo, kategoriya, kiritilgan sana va muallifi bo`yicha qidirb topish mumkin. Agar izohli lug`atda avtobog`lanish filtri yoniq bo`lsa, u holda kursda ishlatilgan so`zlar va jumlalarga mos kelgan termin haqida ma’lumot olish mumkin bo`ladi. Izohli lug`atdan quyidagi holatlarda foydalanish mumkin:
Atamalarning qo`shma banki sifatida foydalanish;
Yangi talabalarning ismi va shaxsiy ma’lumotlarini kiritishni o`rgatuvchi maydon;
Foydali video, grafikli va audio ma’lumotlarni saqlash uchun umumiy muhit sifatida va boshqa holatlarda.
|
| |
База данных (Ma’lumotlar ombori)

|
База данных (Ma’lumotlar ombori)
|
bet | 51/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
База данных (Ma’lumotlar ombori) – elementi foydalanuvchilarga barcha joydan yozuvlarni izlash, yaratish va xizmat ko`rsatish kabi imkoniyatlar yaratadi. Yozuv strukturasi o`qituvchilar tomonidan maydonlar soni orqali aniqlanadi. Maydonlarning menyu, matnli soha, bir tanlovli va ko`p tanlovli maydon, qalqib tushuvchi ro`yxat, giperhavola, rasm va fayl yuklovchi maydon kabi turlari mavjud. Ma’lumotlar ombori ma’lumotlarini ko`rish va tahrirlash visual aks etishi ma’lumotlar ombori qolipi kabi amalga oshiriladi. База данных elementidan mavjud kurslarda andoza sifatida hamkorlikda foydalanishi mumkin. Shuningdek, professor-o`qituvchilar ma’lumotlar ombori yozuvlarini import va eksport qilishlari ham mumkin. Agar База данных ning avtobog`lanish filtri yoqilgan bo`lsa, u holda ma’lumotlar omborining har qanday yozuvi mavjud kurslarda uchraydigan so`zlar va jumlalarga avtomatik bog`lanadi. Professor-o`qituvchilar ma’lumotlar ombori yozuvlarini sharxlashga ruxsat berishi mumkin. Shuningdek, yozuvlar professor-o`qituvchilar va talabalar tomonidan baholanishi mumkin. Natijaviy ballar baholar jurnaliga yozilishida birlashtirilishi mumkin. База данных dan quyidagi holatlarda ko`proq foydalaniladi:
Web-havola, kitob, kitobga berilgan taqriz, jurnal havolalari, bibliografik ro`yxat kabi hamkorlik to`plamlari uchun;
Yaratilgan surat, plakat, web sayt yoki ertaklarlarni talabalar ko`rishlari va o`zaro sharhlashlari uchun.
|
| |
Семинар (Seminar) - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 52/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Семинар (Seminar) – o`quv elementi talabalar ishini o`zaro baholash, jamg`arish, ko`rib chiqish hamda taqriz berish imkonini yaratadi. Talabalar o`z ijodiy ishlarini har qanday fayl ko`rinishida taqdim etishlari mumkin. Masalan, Word hujjati, Excel elektron jadvali, shuningdek, matn maydoni yordamida matn ko`rinishida ham taqdim etishi mumkin. Taqdim etilgan ma’lumotlar bir qancha baholash mezonlari asosida topshiriq bergan o`qituvchi tomonidan baholanadi. Talabalarning bir yoki bir nechta kursdoshlarini baholash vakolatlari mavjud. Taqdim etilgan ishlar va taqrizlar zarur bo`lsa, yashirin holatda bo`lishi mumkin. Talabalar seminar uchun ikkita bahoga ega bo`ladilar. O`zining ishi uchun baho hamda bajargan ishi uchun kursdoshlari tomonidan berilgan baho. Olingan bahoning har ikkisi ham baholash jurnaliga yoziladi.
|
| |
Папка (Papka) - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 54/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Папка (Papka) – resursi professor-o`qituvchilarga sahifaga yuklangan bir necha fayllarni ixcham ko`rinishda ya’ni bir papkada saqlash imkonini beradi. Fayllarni papkada saqlash orqali sahifani yuqoridan pastga yoki aksincha varaqlashni oldini oladi. Папка ZIP-arxiv fayllarini ham yuklash imkoniyati bo`lib, ulardan foydalanishda arxivdan chiqariladi. Папка quyidagi holatlar uchun qo`llaniladi:
Bir mavzuga oid seriyali fayllarni yuklash uchun (talabalar loyihalarni PDF yoki grafik formatda taqdim etishida);
Professor-o`qituvchilar uchun umumfoydalanishga ruxsat etilgan manbalarni saqlash uchun (papkada faqat professor-o`qituvchilar foydalanishlari mumkin bo`lib, papka talabalarga ko`rinmaydi).
IMS – paketi muvofiqlikda kelishilgan standart asosida ixchamlashtirilgan fayllar to`plamini yuklash imkonini yaratib, yuklangan fayllardan turli tizimlarda bir necha marta qayta foydalanish mumkin. Ushbu modul IMS-paketini arxiv shaklida yuklash hamda kurslarda resurs kabi foydalanish imkonini beradi. IMS paketi bir necha sahifa ko`rinishida bo`lib, fayldan foydalanish davomida fayllar biridan biriga harakatlanishi mumkin. Ularning aks etilishi turli xil bo`ladi. Masalan, qalqib chiquvchi oyna, mundarija hamda navigatsion tugmalar ko`rinishida bo`lishi mumkin. IMS paketida tarkibiga asosan multimediyali va animatsion fayllar kiritiladi.
|
| |
Buxoro davlat universiteti - bet 57

Xotima
KHK lari uchun ”Shaxsiy kompyuterlar va ofis jihozlariga texnik xizmat ko'rsatish” fanidan LMS MOODLEda elektron kurs yaratishda quyidagi masalalar o’rganildi.
a) Talabalarni o’qitishda masofaviy ta’limdan foydalanish, yutuq va kamchiliklari aniqlandi;
b) Ushbu mavzuda elektron kurs o’rni va ahamiyati aniqlanib, ularning tarkibiy qismlari va muammolari ochib berildi;
v) Elektron kurs nazariy jihatdan tahlili keltirildi;
g) Elektron kurs tashkil qilindi.
Tadqiqot natijalari asosida quyidagicha xulosalar chiqarildi:
1. Elektron kursning samaradorligi nazariy jihatdan isbotlab berildi.
2. Zamonaviy ta’limni sifat jihatdan yangi pag’onalarga ko’tarish, har jihatdan takomillashtirish bo’yicha ilmiy-uslubiy tavsiyalar ishlab chiqildi.
3. “Shaxsiy kompyuterlar va ofis jihozlariga texnik xizmat ko'rsatish” fanidan LMS MOODLEda elektron kurs ishlab chiqildi, undan oliy o’quv yurtlariga, akademik litsey va kollejlarda foydalanish uchun kerakli tavsiyalar berildi.
|
Страница (Sahifa) - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 56/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Страница (Sahifa) – moduli professor-o`qituvchilarga matn muharriri yordamida web-sahifa yaratish imkonini beradi. Страница moduli matn, rasm, audio, video, web-havola va boshqa turdagi (Masalan: Google Maps, HTML) ma’lumotlarni o`z ichiga olishi mumkin. Страница modulidan foydalanishning Файл modulidan ko`ra samaradorligi ko`proq hisoblanadi. Materiallarni Страница moduliga joylashtirish orqali mobil qurilmalar uchun tezroq ishlashni ta’minlash mumkin. Katta hajmdagi materiallarni joylashtirishda Страница moduli o`rniga Книга modulidan foydalanish tavsiya etiladi. Страница modulidan quyidagi holatlarda foydalanish mumkin:
Kurs dasturi rezyumesi yoki kurs muddati va shartlarini e’lon qilish uchun;
Foydalanilayotgan turli xil video va audio fayllarni izohlash uchun.
Гиперссылка (URL ) – moduli professor-o`qituvchilarga kurs resurs sifatida qo`llaniluvchi web-havolalarini joylash imkonini beradi. Гиперссылкаlar Internetda himoya qilinmagan ixtiyoriy resursga (masalan, hujjatlar va rasmlar) bog`langan bo`lishi mumkin. Гиперссылка web saytlarning bosh sahifasiga emas, balki aniq web-sahifaga bog`lanishi zarur. Professor-o`qituvchilar resurs sifatida YouTube, UzDisc, Wikipedia, Gmail+ kabi saytlarning ma’lumotlaridan foydalanishlari mumkin. Гиперссылкаlarni aks ettirishni sahifa ichiga joylashtirish va yangi oynada ochish variantlaridan birini tanlashi mumkin. Zarur bo`lganda sahifaga qo`shimcha ma’lumotlarni yuborish mumkin. Masalan, talabaning ismi.
Shuni ta’kidlash joizki, URL-manzillarini faqat mazkur resursda emas, balki matn muharririga ega bo`lgan barcha resurslarga ham qo`shish mumkin.
|
| |
O’lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo’linadi

O’lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo’linadi: - 2 ta qismdan iborat
- 4 ta q’ismdan iborat
- 6 ta q’ismdan iborat
+ 8 ta q’ismdan iborat
Moddalarni temperaturasini o’lchaydigan asbobni birinchi marta kim tomonidan nechanchi yilda kashf qilingan: - I.Nyuton tomonidan 1700 yilda
+ G.Galiley tomonidan 1598 yilda
- M.V.Lomonosov tomonidan 1750 yilda
- Arximed tomonidan eramizdan oldingi 250 yilda
Moddalar xajmi o’zgarmas bo’lganda temperatura o’zgarishi bilan bosimning o’zgarishiga asoslangan termometrlar: - kengayish termometrlari
+ manometrik termometrlar
- q’arshilik termometrlari
- termoelektr termometrlari
- nurlanish termometrlari
Nurlanish termometrlari qaysi diapazondagi temperaturani o’lchash uchun mo’ljallangan: - -200°S dan 600°S gacha
- -0°S dan 500°S gacha
+ -50°S dan 6000°S gacha
- 10°S dan 300°S gacha
Qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo’ladi: - absolyut xatolik
+ nisbiy xatolik
- instrumental xatolik
- muntazam xatolik
O’lchov asbobining qanday xatoligi o’lchash chegarasiga bog’lik ravishda o’sadi: + absolyut xatolik
- additiv xatolik
- multiplikativ xatolik
- instrumental xatolik
Suyuqlikning ma'lum bir doimiy xajmining vaznini uzluksiz tortib turishga asoslangan zichlik o’lchagich nomini aniqlang: - Kalkovichli zichlik o’lchagich
+ Vaznli zichlik o’lchagich
Kengayish termometrlarining suyuqligi sifatida qanday ximiyaviy oddalarishlatiladi

308
- aniqlanayotgan parametr qaysi o’lchov birlikda o’lchansa shu o’lchov birlikda o’lchanadi
- Volt o’lchov birligida
O’lchov vositalari o’lchash jarayonidagi bajarayotgan vositasiga qarab qanday o’lchov
asboblariga bo’linadi:
+ ishchi,
namunaviy, etalon.
- ampermetr, voltmetr, ommetr.
- o’lchov,
standart, namuna.
- absolyut, nisbiy, keltirilgan.
Xalq ho’jaligining barcha tarmoqlarida amaliy o’lchashlar uchun mo’ljallangan o’lchov
asboblari ...:
- namunaviy o’lchov asboblari deb ataladi.
+ ishchi o’lchov asboblari deb ataladi.
- etalon o’lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o’lchov asboblari deb ataladi.
Qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo‘ladi

|
Qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo‘ladi Pdf ko'rish
|
bet | 246/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitobQanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo‘ladi:
- absolyut xatolik
+ nisbiy xatolik
- instrumental xatolik
- muntazam xatolik
O‘lchov asbobining qanday xatoligi o‘lchash chegarasiga bog‘lik ravishda o‘sadi:
- absolyut xatolik
- additiv xatolik
- multiplikativ xatolik
+ instrumental xatolik
Elektromagnitik o‘lchash asbobi bilan ularning o‘lchash mexanizmlarida xosil bo‘lgan
aylantirish momentlari orasidagi moslikni aniklab bering:
Ulchash mexanizmining aylantirish momentlari Mayl
+ B·S·ω·I
- KB·S·
·I1·cos
- KB·T·
·LJ·sin
- S·
·I1·cos
307
Magnitoelektrik
o‘lchash mexanizmining aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl=1/2-1
2
-s1SHa
+
U[eml-\/2-\]
2
-&s/
*
- V5SH1 O) Mayl=1-1
2
-s1M|
2
/s1a
- Mayl^Kv-Zg-^-^-^-Sozu
Eliktrodinamik mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniklanig:
- Mayl = 1/2u s!1/<11
- Mayl=1/211
2
s1s/s11
+ Mayl=V5tp1
- Mayl = AS
V
‘5
2
*\U
2
‘U1*U
2
*
SO
5U
Suyuklikning ma’lum bir doimiy xajmining vaznini uzluksiz tortib turishga asoslangan
zichlik o‘lchagich nomini aniklang:
- Kalkovichli zichlik o‘lchagich
- Vaznli zichlik o‘lchagich
+ Gidrositatik zichliq o‘lchagich
- Radiizotopik zichlik o‘lchagich
Induksion mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniklang:
- Mayl=BswY
+ Mayl = Kt F
1
F
2
siny
- Mayl=K
B
*S
2
*W
2
*Y
1
*Y
2
*cosy.
- Mayl==1/2Y
2
dl/dl
11>
|
| |
Baqlaw sorawlari - Tariyx fakulteti

D) Termeshilik ha’m an’shιlιq
5. Qubla Túrkmenstanda XX ásirdiń 50-jıllarında kimnin basshılıǵındaǵı YuTAKE ekspediciyası izertlew jumısların alıp bardı.
A) M.E.Masson
B) A.Kuftin
S) I.V.Xlopin
D) V.I.Sarianidi
6. Orta aziyanin’ arqa aymaqlarinda jasawshi qawimler ne menen shugillangan?
A) an’shiliq, baliqshiliq
B) diyqanshiliq, sharwashiliq
S) terimshilik,
D) o’nermentshilik
7. Qubla Turkmenstan aymag’indagi esteliklerdi izertlewde to’mendegi qaysi arxeloglar qatnasqan?
A) B.A.Kuftun., V.M.Masson.
B) V.I.Sarianidi., O.K.Berdiev
S) I.V.Xlopin
D) barlig’i duris
8. Qaysi ustalar miynetinde idıs júzesine túsirilgen tákirarlanıwshı geometriyalıq ornamertlerdiń sxeması boyınsha joqarı tájiriybege iye ekenligin ańlawımız múmkin?
A) Kara-tepe ustaları
B) Aq-tepe ustaları
S) Tómengi Tedjen ustaları
D) Kopetdag tegisliginiń oraylıq hám batıs bólegindegi ustaları
9. Qaysi estelikten boyalǵan ıdıslar menen qatar boyalmaǵan kúl reńli ıdıslar da keń tarqalǵan bolıp, olarda eshki hám jılanlar súwretlengen?
A) Ashxabad janındaǵı Aq-tepeden
B) Tómengi Tedjen hám qońsı walayatlardan
S) Geoksyur Kara-tepeden
D) Kopetdag tegisliginiń oraylıq hám batıs bólegindegi
10. Qaysi estelik eki reńli naǵıs hám atanaq tárizli formalar bolıp, olar túrli kombinaciyalarda quramalı geometriyalıq ornamentti payda etedi.
A) Kara-tepe ustaları
B) Aq-tepe ustaları
S) Tómengi Tedjen ustaları
D) Kopetdag tegisliginiń oraylıq hám batıs bólegindegi ustaları
|
олади.
Тарбиячи ҳар - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)олади.
Тарбиячи ҳар
бир боланинг қобилиятини алоҳида
баҳолаб бориши керак.
Кейинчалик жамоада ҳаёт тажрибасининг тўпла-
ниши натижасида «мен», «меники» тушунчасининг
ўрнини «биз», «бизники» деган тушунчалар эгаллайди.
Бу эса болаларнинг ўзини жамоа аъзоси деб тушуниб
www.ziyouz.com kutubxonasi
олганидан ва ўз шахси манфаатини умумий мақсадга
бўйсундира оладиган давридан бошланади.
Яхши ўртоқ бўлиш — бу бошқалар билан ўзини бир
қаторда тутиш, улар тўғрисида ғамхўрлик қилиш, шу
билан бирга сен ёлғиз эмассан, сен тўғрингда бошқалар
ҳам ўйлайди, сенга бошқалар ҳам ғамхўрлик қилади де
ган маънони англатади.
Болалар жамоасини шакллантириш учун маълум
шарт-шароитлар зарур ҳисобланади. Булар:
— боғча ходимларининг ўзаро ҳамжиҳат бўлиши;
— болалар ҳаётини ташкил этиш;
— ўйинчоқларнинг болалар ёшига, қизиқишига мос
келиши ҳамда микдор жиҳатдан ҳам болалар сонига
тўғри келиши;
— болаларда ўзаро аҳиллик, ғамхўрлик, жймоатчи-
лик,
инсонийликни
тарбиялашга
ёрдам
берувчи
машғулотлар;
— болалар учун ҳар хил қизиқарли фаолиятларни
ташкил этиб бориш;
— оила билан мустаҳкам алоқа ўрнатиш;
— болаларга хулқ-атвор меъёрлари ва қоидаларини
ўргатиб бориш;
— болалар ўртасида ижобий хайрихоқлик муҳитини
яратиш.
Демак, мактабгача тарбия ёшидаги болалар жамоа-
сига ҳар доим катта одам раҳбарлик қилади. Бунда бо
лаларнинг ҳаракатлари маълум томонга йўналтирилади,
бошқарилади.
Мактабгача тарбия ёшидаги болаларда жамоатчилик
|
| |
Жисмоний тарбиянинг мақсад ва вазифалари

VII боб.
БОЛАЛАР ЖАМОАСИ.
БОЛА ШАХСИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШНИНГ МУҲИМ ШАРТ-
ШАРОИТЛАРИ
Реха:
1. Болалар жамоаси ҳақида тушунча.
2. Бола шахсини тарбиялашнинг шарт - шароитла-
ри.
3. Болалар жамоасининг шаклланишига ёрдам бе
рувчи омиллар.
4. Жамоатчиликни тарбиялаш жараёнида ахлоқий
сифатларни такомиллаштириш.
Жамоа ижтимоий жамоанинг бир қисми ҳисоб-
ланиб, кишидан мат>лум бир мақсад асосида интилади-
ган, ҳаракат қиладиган ва ўзи ҳамма куч-ғайратини иж
тимоий фаолият, меҳнатга сарф қиладиган бўлишини
талаб этади. Жамоани тушуниш, уни ҳис этиш ҳамда
шахсни
шакллантиришдаги
ўрни ва ролини тўғри
баҳолай олиш, инсон фикрини ҳурматлаш, жамоанинг
муносиб аъзоси бўлишга интилиш ҳар бир шахе учун
муҳимдир. Болалар жамоасини шакллантириш узоқ
вақгни талаб этадиган мураккаб жараёщшр. Дастлаб
биргаликдаги фаолият кўпинча дунё билан боғлиқ
бўлган фаолиятга бирлашади. Бу бирлашиш беқарор,
қисқа муддатли бўлиб, тез бузилади. Бундай дастлабки
бирлашишнинг биринчи ташкилотчиси тарбиячидир.
Чунки у болаларга биргаликда ўйнашни таклиф этади.
Болалардан битгаси ўйинчоқларни юкласа, иккинчиси
ташийци, учинчиси юкни туширади. 4—5 қиз қўғирчоқ
билан «Оила» ўйинини ўйнайди, тарбиячи эса уларга
ролларни тақсимлашда ёрдам беради ва ҳ.к.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Baqlaw sorawlari - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 42/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Baqlaw sorawlari
Ozbekstan aymaǵindaǵi neolit dáwiri lokal mádeniyati komplesleri
Zarafshan dáriyasi boylarindaǵi neolit dáwiri mádeniyatı.
Qızılqum neolit estelikleri.
Test sorawlari
1. Qashqadariya alabιnιn’ to’mengi ag’ιmιnan neolittin qaysι ma’deniyatιna tiyisli estelikler tabιlg’an?
|
A) Gujayli.
|
B) Kelteminor
|
C) Hisar.
|
D) Jaytun.
|
2. Orta Aziyadagι neolit da’wirine tiyisli qabiristan qanday at penen belgili?
|
A) Kasanjol.
|
B) Shagil.
|
C) Jayranqudιq
D) Shungeldi
|
3. Keltaminor ma’deniyatında turok joylardın’ maydanı qansha?
|
A) 250-300-m²
|
B) 200-250-m²
|
C) 150-200-m²
|
D) 100-150-m²
|
4. Neolit da`wiri estelikleri
|
A) Janbasqal`a, Tolstov
|
B) Darvazaqir, Xazarasp.
|
C) Poykent, Ichonqal`a
|
D) Qizilqir, Teshik tosh.
5. Qashannan baslap Jaqın Shıǵısta xojalıqtıń islep shıǵarıw formasına ótiw baslandı?
A) B.e.sh. X-IX mıńınshı jılları
B) B.e.sh. XI-X mıńınshı jılları
C) B.e.sh. IX-VIII mıńınshı jılları
D) B.e.sh. VIII-VI mıńınshı jılları
6. Qashannan baslap Natufiy mádeniyatı xalqı ańshılıq hám terimshilik penen shuǵıllanadı?
A) B.e.sh. XII-XI mıńınshı jılları
B) B.e.sh. IX-VIII mıńınshı jılları
C) B.e.sh. VII-VI mıńınshı jılları
D) B.e.sh. XI-X mıńınshı jılları
7. Qaysi dawirden baslap Natufiy jámáát aǵzaları otırıqshı bolıp turmıs keshiredi?
A) b.e.sh. IX-VIII mıńınshı jılları
B) b.e.sh. X-IX mıńınshı jılları
C) b.e.sh. XII-XI mıńınshı jılları
D) b.e.sh. VII-VI mıńınshı jılları
8. Orta aziyanin’ arqa aymaqlarinda jasawshi qawimler ne menen shugillangan?
A) an’shiliq, baliqshiliq
B) diyqanshiliq, sharwashiliq
S) terimshilik,
D) o’nermentshilik
|
|
| |
V.Asosiy adabiyotlar - Buxoro davlat universiteti

V.Asosiy adabiyotlar.
Karimov I.A. O`zbekiston buyuk kelajak sari – T.: “O`zbekiston”, 1998.-528 b.
Karimov I.A. O`zbekiston Konstituciyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot yo`lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustaxkam poydevordir. O`zbekiston Respublikasi Konstituciyasining 17 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma`ruza (2009 yil 5 dekabr`). –T.: “O`zbekiston”, 2009.- 32 b.
1.2. Shaxsiy kompyuterning asosiy va qo‘shimcha qurilmalari, ularning vazifasi.
Shaxsiy kompyuterlar hozirda korxonalar, muassasalar, oliy o`quv yurtlarida keng tarqalgan bo`lib, ularning aksariyati IBM rusumiga mos kompyuterlardir.
IBM rusumiga mos kompyuterlar deganda, ularning turli kompaniyalar ishlab chiqarilishiga qaramay ham texnik, ham programma ta'minoti mosligi, ya'ni bir-biriga to`g`ri kelishi nazarda tutiladi. Bunday kompyuterlar hajmi jihatidan kichik (bir stol ustiga joylashadi), amal bajarish tezligi, masalan PENTIUM-3 MMX protsessori o`rnatilgan kompyuterlarida hozirgi kunda 750-1000 megagersni, xotira hajmi esa 64-128 megabaytni tashkil qiladi. Bu ko`rsatgichlar o`ta tez o`zgarib, har ikki yilda kompyuterlar imkoniyati ikki baravar oshishi, ularning narxi esa shunchaga arzonlashishi tendensiyasi kuzatilmoqda. Bugungi kunda Pentium IV kompyuterlari ham jahon bozorida keng tarqalmoqda. IBM PC moslik kompyuterlarini yuzlab firmalar ishlab chiqarmoqda. Bular IBM, Compaq, Hewlett-Packard, Packard Bell, Toshiba, Apple, Siemens Nixdors, Acer, Olivetti, Gateway, SUN va boshqa firmalardir. Shuni aytish joizki, yuqorida nomlari zikr etilgan firmalar ishlab chiqargan kompyuterlar (bradename) - “Oq yasalgan”, Janubiy-Sharqiy mamlakatlarda: Malayziya, Xitoy, Tayland, Koreya va boshqa mamalakatlarda yuqorida nomlari keltirilgan firmalar litsenziyasi asosida ishlab chiqarilgan kompyuterlar “Sariq yasalgan” nomga ega. Firma nomlari ko`rsatilmagan kompyuterlar esa “nomsiz kompyuterlar” (noname)deb yuritiladi. Ayniqsa, keyingi guruh kompyuterlarni sotib olishda ular yaxshi tekshiruvdan (testlar yordamida) o`tkazilishi lozim. Shaxsiy kompyuterlar uchun uning muhim ko`rsatkichi ishlash kafolatining (kamida uch yil) bo`lishi muhim. Shu bilan birga, bunday kompyuterlarni sotib olganda litsenzion programma ta'minoti va tegishli adabiyotlar bilan birga berilish imkoniyati mavjudligi nazarda tutilishi kerak.
|
Опрос (So`rov) - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 53/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Опрос (So`rov) – elementi professor-o`qituvchilarga so`rov o`tkazish imkonini beradi. Yaratilgan so`rov tarkibida faqat bitta savol bo`ladi. Javoblar soni esa istalgancha bo`lishi mumkin. So`rov javoblaridan bir yoki bir necha variantlarini tanlash imkoniyati ham mavjud bo`lib, bu imkoniyat so`rov yaratilish jarayonida belgilanadi. So`rov natijalari belgilangan muddatda keyin namoyon bo`lishi yoki umuman natijalar ko`rsatilmasligi mumkin. Natijalar talabalar nomi bo`yicha yoki yashirin holda aks etishi ham mumkin. So`rov quyidagi hollarda foydalaniladi:
Mavzuni tanlashda tezkor ovoz berish maqsadida;
Xotirani tezda tekshirish uchun;
Talabalarning qaror qabul qilishida yordam berish uchun.
Wiki – elementi ishtirokchilarga bog`langan web-sahifa to`plamini yaratish va tahrirlash imkonini beradi. Wiki individual (faqat muallif o`zgartira olishi mumkin) va hamkorlik (hamma o`zgartirish huquqiga ega) da yaratilishi mumkin. Wikida har bir ishtirokchi tomonidan amalga oshirilgan o`zgarishlarning har bir sahifasi saqlanib qoladi. Wikidan quyidagi hollarda foydalanish mumkin:
Dars yoki qo`llanmalarga guruhli belgi qo`shish uchun;
Kafedra va fakultet a’zolarining umumiy ishlarini rejalashtirish uchun;
Murabbiy tomonidan berilgan mavzu bo`yicha talabalar hamkorlikda kitob yaratishlari uchun;
Har bir ishtirokchi yozgan satrlari yordamida hamkorlikda tarix zarvaraqalarini yozish yoki she’r yaratish uchun;
Tadqiqotlar yoki to`g`rilashlar natijasida erishilgan belgilar asosida shaxsiy jurnal yaratish uchun (Individual Wiki da qo`llaniladi).
SCORM (Sharable Content Object Reference Model, «berilgan ob’yektdan hamkorlikda foydalanish uchun namunaviy modeli») – elementi o`quv obyektlari uchun muvofiqlikda kelishilgan standart fayllar to`plamini o`zida mujassam etgan bo`lib, ular arxiv fayl ko`rinishida bo`ladi. SCORM paketi bir necha sahifa ko`rinishida bo`lib, fayldan foydalanish davomida fayllar biridan-biriga xarakatlanishi mumkin. Ularning aks etilishi turli xil bo`ladi. Masalan, qalqib chiquvchi oyna, mundarija hamda navigatsion tugmalar ko`rinishida bo`lishi mumkin. SCORM paketida odatda savollar va javoblar mujassam bo`ladi. Javoblar uchun berilgan qiymatlar baholar jurnaliga kiritiladi. SCORM paketidan quyidagi hollarda foydalanish mumkin:
Multimediyali va animatsion fayllarni aks ettirish uchun;
Baholash uskunasi sifatida.
|
| |
TEMA: 13. TÚSLIK TÚRKMENISTANDA ISLEP SHIǴARIWSHI XOJALIQ TÚRINDEGI MÁDENIYAT

|
TEMA: 13. TÚSLIK TÚRKMENISTANDA ISLEP SHIǴARIWSHI XOJALIQ TÚRINDEGI MÁDENIYAT
|
bet | 43/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022TEMA: 13. TÚSLIK TÚRKMENISTANDA ISLEP SHIǴARIWSHI XOJALIQ TÚRINDEGI MÁDENIYAT
Reje:
1. Jeytun mákan ornına ulıwma xarakteristika.
2. Jeytun mádeniyatınıń izertleniw tariyxı.
3. Jeytun mádeniyatınıń negizgi estelikleri.
4. Qadimgi-tepa esteligi.
1. Jeytun mákan ornına ulıwma xarakteristika.
Jeytun mákan ornı. Bul estelik Túrkmenstanda ǵana emes, ulıwma Orta Aziyadaǵı neolit dáwiriniń eń belgili esteliklerinen biri. Ol Ashxabadtan arqaǵa qaray 25 km jerdegi bálent bolmaǵan tóbeshikte ornalasqan. Bul alǵashqı awıl bir neshe úyden ibarat bolıp, olardıń maydanı 25-30 kv.m. quraydı. paxsa ılayına maydanlanǵan saban qosılıp, ol diywaldıń bekkemligin asırǵan. Úyler tuwrı tórt múyeshli bolıp, yuir xanalı, hár birinde óz aldına oshaqlar ornalasqan. Úylerdiń sırtı menen diywalları saban ılay menen sıbalıp, oxra menen boyalǵan. Olardıń janında sklad, saray hám xojalıq ushın zárúrli uralar da bar. Hár úyde 5-6 adamnan turatın shańaraq turǵan. Jeytun awılında shama menen 150-180 adamnan turatın 30-ǵa jaqın úy bolǵan degen gipotezalar bar.
Jeytunnıń qarabaxanalarınan biyday, arpa izleri, jarma tas, tas baltalar, qashaw, oraq, qural sıpatında isletilgen ótkir qırlı tasshalar, burǵılaw parmalar, qırǵıshtar, segmentlik qurallar, trapeciya, nukleuslar, oq ushları tabılǵan. Sonıń menen birge monshaqlar, urshıq, zergerlik buyımlar, hátteki shaxmat figuralarına uqsas figuralar tabılǵan. jaytundaǵı úyler ılaydan islengen bolıp, adamlar men haywanlardıń pisirilgen músinleri tabılǵan. Keramikanıń sınıqları keńistikte keń taralǵan. Jeytunlılar b.e.sh. VI—V mıń jıllıqlarda ómir súrip, negizinen diyxanshılıq, mal sharwashılıǵı menen derlik ańshılıq penen shuǵılanǵan.
Конец формы
Начало формы
Jeytun mádeniyatı b.e.sh. VII mıńınshı jıllardıń 2-yarımı – b.e.sh. VI mıńınshı jıllardı óz ishine aladı. Túrkmenstannıń qubla-batısında Kopet taw eteklerinde b.e.sh. VII mıńınshı jılları Jeytun mádeniyatı qaliplesedi. Bul jerde adamlar otırıqshı bolıp jasap diyxanshılıq penen shuǵıllanadı. Jeytun mádeniyatı Kishi Aziya, jaqın shıǵıs jerlerinde etnosler menen baylanıslı boladı. Bul regionlarda jasaǵan qáwimler óz-ara etnomádeniy baylanısta bolıp, xojalıq formasınıń bir túrliligi, tábiyǵıy jaǵdayınıń ulıwmalıǵı menen ayırılıp turadı. Ekonomikasınıń tiykarın diyhanshılıq, sharwashılıq hám ańshılıq quraǵan.
Jeytunlılardıń 29 úyi ashılıp, olarda 180 adam jasaǵanı anıqlanadı. Jeytunlılar keramikanı qoldan tayarlaǵan. Bir topar keramikaların boyaw menen bezegen. Olardıń arasında adam hám haywanlardıń músinleride ushırasadı. Miynet quralları bolǵan pıshaq, oraq, skrebok, oq jay ushın skobalar tastan islegen. Geometriyalıq mikrolitler balta hám teskish bolıp esaplanadı.
Olarda ana urıwı basım bolıp, xojalıqta hayallar abıroyı joqarı bolǵan. Jeytun – Orta Aziyadaǵı alǵashqı diyxanshılıq mádeniyatınıń eń eski jáne siyrek esteliklerinen biri esaplanadı.
|
| |
Пояснение (Izoh) - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 55/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Пояснение (Izoh) – moduli kursning boshqa element yoki resurslariga havola tashkil etish, multimediyali va matnli ma’lumot kiritish imkonini beradi. Kursning tashqi ko`rinishi yaxshilashda Пояснение resursi universal modul hisoblanadi. Izoh resursidan quyidagi holatlarda foydalanish mumkin:
Kurs bo`limiga qisqa ta’rif qo`shish uchun;
Ichki video va audio fayllarni sahifada ko`rish uchun;
Faoliyatda bajarilgan katta ishlarni bo`limlarga ajratish uchun (sarlavha va rasmi bilan).
Книга (Kitob) – moduli professor-o`qituvchilarga kitobga o`xshash bob va bo`limlariga ega bo`lgan ko`p sahifali resurs yaratish imkonini beradi. Книга resusrsida bo`limlarga ajratish mumkin bo`lgan ulkan matn yoki media fayllarni ham joylashtirish mumkin. Книга modulidan quyidagi holatda foydalanish mumkin:
O`quv materiallarni alohida bo`lim ko`rinishida tasvirlash uchun;
Ma’lumotnoma sifatida;
Talabalarga topshirilgan ishning namunaviy andozasi sifatida.
|
| |
Конец формы
2. Jeytun mádeniyatınıń izertleniw tariyxı

|
Конец формы
2. Jeytun mádeniyatınıń izertleniw tariyxı
|
bet | 44/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Конец формы
2. Jeytun mádeniyatınıń izertleniw tariyxı.
Túrkmenstannıń qubla-batısında, Kopet Dagtıń salıstırmalı túrde tar taw dizbeginde, neolittiń basına (b.e.sh. VII mıń jıllıq aqırı - VI mıń jıllıqtıń bası) otırıqshı diyxanshılıq mádeniyatı qáliplesedi. Ol izertleniw tariyxı boyınsha Jeytun mádeniyatı dep ataladı.. Orta Aziya aymaǵındaǵı bul dáslepki diyxanshılıq mádeniyatı - bul jaqın Shıǵıstıń alǵashqı diyxanshılıq mádeniyatları keń aymaǵınıń shetki arqa-shıǵıs periferiyası bolıp esaplanadı. Orta Aziyanıń erte diyxanshılıq turmısınıń izleri batıstaǵı Bamiden shıǵısta Tedjenge deyingi Kapetdagtıń taw dizbegindegi aymaǵında gezlesedi.
Jeytun tipindegi keramikanı dáslep 1931-jılı gidrogeolog Raspopov Kelyata stanciyasınıń janınan tapqan. Sonnan keyin ol Jańa Nisa qalasınan tabılıp, sol jerden usı dáwirge tiyisli kremen materialları da tabılǵan. Usı tabılmalar negizinde A.A.Morushenko turaqlı otırıqshı qonıstıń bolmawı, ańshılıq penen terimshilik xojalıǵına sáykes dep esaplanatuǵın mádeniyattı anıqlaw tuwralı máseleni kóterdi. 40-50-shi jıllardıń basında Jeytun mádenietınıń bir qatar jańa estelikleri tabıldı (Jeytun, Kepeli, Nayza-Depe, Bami, Shopon-Depe).
1944 jılı geologlar Chakmaktash-beyik tóbesiniń basında mákan orın taptı, ol házir Jeytun dep ataladı. Onda 1952-jılǵa shekem usı tiptegi mákanlarda qazba jumısları júrgizilmegen. Bul qazıw islerin birinshi bolıp 1952-jılı B.A.Kuftin júrgizgen. Jeytunǵa shurf taslaw arqalı alınǵan materiallar negizinde B.A.Kuftin onı eń dáslepki diyxanshılıq penen sharwashılıq retinde durıs anıqlaǵan. 1953-jılı S.A.Ershov Jeytun mádeniyatınıń basqa jerinde Shopon-Tepede baqlaw shurfların júrgizedi, onıń nátiyjeleri B.A.Kuftinniń bul shishimlerin tolıǵı menen dálillegen.
Конец формы
Начало формы
1955-jılı V.M.Masson Túrkmenstannıń qublasındaǵı erte diyxanshılıq qonıslardı sistematikalıq túrde izertley basladı. 1957-jılı Jeytunnan erte diyxanshılıq taypaları arasındaǵı turǵın úylerdiń uzaq evolyuciyası dizbeginiń basına tiyisli bir bólmeli úylerdiń tipi tabıldı. 1958-jılı qonıstıń oraylıq bólimin ashqan úlken stacionarlıq jumıslar «Jeytun mádeniyatı» terminin ilimge engiziwge múmkinshilik beretuǵın massalıq materialllardı usındı (Masson V.M. 1960, 37-109 better). Toplanǵan materialdı (Berdiev, 1963, 1964, 1965) basıp shıǵarıw ushın O.K.Berdievtiń miyneti menen Jeytun mádeniyatınıń rawajlanıwında burın belgisiz sońǵı etapı kórsetilgen usı maǵlıwimatlarǵa negizlengen onıń qısqasha jumısı ayrıqsha áhmiyetke iye boldı.
G.F.Korobkova usı mádeniyattıń kremen tas óndirisin hár tárepleme analizlew boyınsha arnawlı izertlew alıp barıp, onıń evolyuciyası Orta Aziyanıń basqa neolitlik kompleksleri menen baylanıslı túrde kórip shıǵıldı. (Korobkova, 1969).
Конец формы
|
| |