-DARS. P H O T O S H O P D A TASVIRNING

6-DARS. P H O T O S H O P D A TASVIRNING
r
G EOM ETRIK SHAKL K O ’RINISHIDAGI
p - H i __________
Q ISM IN IA JR A TIB OLISH
Word matn protsessorida matn bo‘lagini ajratib olishni esga olaylik. Matn
harf va boshqa belgilaming ketma-ketligi bo‘lgani sababli, uning bo'lagini
ajratish uchun bo‘lakning birinchi va oxirgi belgilarini tanlash yetarli edi.
Vektorli tasvirda ham uning bir qismini ajratib olish unchalik qiyin
emas. Vektorli tasvirda, masalan, Wordda yaratilgan chizmada, bir nechtagi-
na obyekt bo‘lganligi sababli ulardan keraklilarini ketma-ket tanlab chiqish
23
mumkin.
Rastrli tasvirda uning bo‘lagini ajratib olish u qadar oson ish emas. Unda
bir necha milliongacha piksellar bor va ulami birma-bir tanlab chiqishning
iloji yo‘q.
Shu sababli rastrli tasvirlarda ulaming bir bo‘lagini ajratib olish uchun bu
bo‘lak (soha) ning chegaralarini ajratib olish kerak bo‘ladi. Bu amal ancha qi-
yin bo‘lib, uni bajarish anchagina mahorat talab qiladi. Bu amalni osonlash-
tirish uchun PhotoShopda bir qator uskunalar ishlab chiqilgan. Shuningdek,
asosiy menyuning oltinchi bo‘limi (Btmejiemie - Ajratish) da tasvir bo‘lagi-
ni ajratish uchun ishlatiladigan buymqlar yig‘ilgan.
Tasvimi toTiq ajratib olish. Uni ofis ilovalaridagi kabi Ctrl+A (All -
barchasi so‘zidan olingan) qo‘shtugma yordamida chaqirish mumkin. Bu
amalni yana asosiy menyuning BtmeneHHe (Ajratish) boTimining birinchi
bandi Bce (Barchasi) ni tanlash bilan ham amalga oshirish mumkin. Tasvir-
ning ajratilgan qismi chegarasida harakatlanadigan uzuq chiziq paydo boTa-
di.
Ajratishni bekor qilish uchun Ctrl+D (Delete - olib tashlash) qo‘shtug-
masidan foydalanish yoki asosiy menyuning Bnqejieinie (Ajratish) boTimi-
ning ikkinchi bandidagi OmeHHTb BtmejieHHe (Ajratishni bekor qilish) buy-
rug‘ini tanlash mumkin.
Ajratish uskunalari uskunalar panelida birinchi boTib joylashgan. Uning
ustida sichqonchaning o‘ng tugmasini bossak, bu tugmaga mos kelgan to‘rtta
uskuna ro‘yxati ekranga chiqadi. Ular quyidagi uskunalardir:
■
0
H
h
crpy
m
s
ht
"npFMoyro/ibHafl ofijTaab"
M
Q J H
h
CTpy
m
e
ht
"OeanbHaa 06/1 aab"
M
1-1
h
crpyM e
ht
"
06/1
a crb [ ro p H
3
0 Hra/i bH an crp o Ka)"
|j I iHCTpyMGHy "Of'/iacTb [BepTHKa/ibHa/? apoKa)"
To‘g‘ri to‘rtburchakli soha uskunasi - to‘g‘ri to‘rtburchak ko‘rinishidagi
sohani ajratish uchun ishlatiladi.
Ellipssimon soha - ellips ko‘rinishidagi sohani ajratadi.
Gorizontal qator - piksellaming gorizontal satrini ajratish uchun xizmat
qiladi.
Vertikal qator - piksellaming vertikal qatorini ajratish uchun ishlatiladi.
24
Biror-bir sohani ajratib olish uchun sichqonehaning chap tugmasini bo-
sib, ajratiladigan sohaning bir burchagidan ikkinchi burchagiga o‘tish va tug-
mani qo‘yib yuborish kerak bo‘ladi.
Soha ajratilgach, yana bir marta yangi soha ajratilsa, eski ajratilgan soha
bekor qilinadi va o‘mida yangi ajratilgan soha paydo bo‘ladi. Navbatdagi
soha ajratilayotgan paytda klaviaturadagi Shift tugmasi bosib turilsa, eski va
yangi sohalar birlashtiriladi va hosil bo‘lgan soha ajratiladi. Agar yangi soha
ajratishda Alt tugmasi bosib turilsa, yangi ajratilgan soha eskisidan ayirib
tashlanadi. Yangi sohani ajratishda Alt va Ctrl tugmalarining ikkalasi ham
bosib turilsa, yangi soha bilan eski sohaning kesishmasi ajratib olinadi. Bu
to‘rtta holat yuqoridagi to‘rtta suratda aks etgan.
Ajratish uskunalaridan birortasi tanlanganda parametrlar satrida bu usku-
nalaming parametrlari paydo bo‘ladi. Parametrlar satrining ko‘rinishi quyi-
dagi rasmda ko‘rsatilgan:
25
Undagi ikkinchi, uchinchi, to‘rtinchi va beshinchi tugmalar mos ravishda
hech qaysi tugmani bosmasdan, Shift, Alt va Shift+Alt tugmalarini bosib tu-
rib sohani ajratishga to‘g ‘ri keladi. Ya’ni klaviaturadagi tugmalami bosib tu-
rish o'm iga parametrlar panelidagi tugmani bir marta bosib qo'yish mumkin.
Oval ko‘rinishidagi sohalami ajratish ham shu kabi amalga oshiriladi.
Shuningdek, to‘rtta ajratish uskunalaridan bitta murakkab sohani ajratishda
ham foydalanish mumkin.
Ajratilgan sohalardan namunalar quyidagi rasmlarda keltirilgan:
Yuqorida ko‘rilgan uskunalardan foydalanib geometrik shakl ko‘rinishi-
da sohalami ajratib olish qulay. Lekin ajratilishi kerak bo‘lgan soha har doim
ham bimday ko‘rinishda bo‘lavermaydi.
PhotoShopda yana bir nechta ajratish uskunalari bo‘lib, ular Jlacco
(Arqon), IIpaMOJiHHeHHoe Jiacco (To‘g‘ri chiziqli arqon), Marfflrmoe jiacco
(Magnitli arqon) deb ataladi:
e
■
t p H H C T p yM eH T
"Jlacco"
L
1-lHCTpyMeHT T lp T M O iiH H e H H o e
nacco" L
^13 H H C Tp yM eH T "M a rH H T H o e
aacco"
L
f
* 7
1
/
Ulaming hammasi uskunalar panelida bitta Jlacco (Arqon) tugmasi osti-
da yashirilgan. Ulami bu tugma ustida sichqonchaning o ‘ng tugmasini bosib,
paydo boTgan menyudan tanlash yoki ularga mos qo‘yilgan klaviaturaning
L harfini bir yoki bir necha marta bosish bilan tanlash mumkin.
26
Arqon uskunasi tanlanganda sichqonchaning chap tugmasini bosib tu-
rib, sichqoncha yurgiziladi. Sichqonchaning ekrandagi izi arqon kabi uning
orqasida qoladi. Chap tugmani qo‘yib yuborish bilan arqonning ikkita uchi
birlashtiriladi. Hosil bo‘lgan yopiq chiziq o‘rab turgan soha ajralib qoladi.
Mashq sifatida quyidagi rasmdagi o‘ngdan uchinchi daraxtni ajratib
olamiz va Ctrl+C qo‘shtugmasi bilan nusxalab, Ctrl+V qo‘shtugmasi bilan
rasmga qo‘shamiz. Uni surib kerakli joyga o‘tkazamiz. Undagi avtomashi-
nani ajratib olamiz. Undan nusxa olamiz va 5 marta rasmga joylaymiz. Har
safar joylangan nusxani kerakli joyga o‘tkazishni unutmang. Aks holda bu
nusxani yana ajratib olishga to‘g‘ri keladi. Qilingan ishlaming natijalari qu-
yidagi rasmlarda aks etgan:
To‘g‘ri chiziqli lasso yordamida chegaralari to‘g‘ri chiziq kesmalari bo‘l-
gan obyektlami, masalan, binolami, televizorlami yoki ulaming ekranlarini
ajratib olish qulay. Mashq sifatida quyidagi rasmdagi noutbuk ekranini aj-
ratib olaylik. Buning uchun to‘g ‘ri chiziqli Jlacco (arqon) uskunasini tan-
laymiz. Sichqonchani ekranning bir burchagiga olib kelib, chap tugmasini
bosamiz, so‘ng sichqonchani navbatdagi burchakka olib kelib yana bir marta
bosamiz, so‘ng uchinchi burchakda, keyin to‘rtinchi burchakda bosib, oxi-
ri birinchi burchak ustida ikki marta bosamiz. Natijada kompyuter ekranini
ajratib olamiz:
27
Ajratib olingan sohani olib tashlash uchun klaviaturadagi Delete ( 0 ‘chi-
rish) tugmasini bosamiz. Ekranda muloqot oynasi paydo bo‘ladi.
Unda Hcnojit30BaTB (Ishlatmoq) maydonchasida Eejitm (Oq rang) ni
tanlaymiz va OK tugmasini bosamiz. Natijada kompyuter ekrani oq rangga
bo‘yalib qoladi.
|