nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Axborot texnologiyalari rivojlanish bosqichlari

|
Axborot texnologiyalari rivojlanish bosqichlari
|
bet | 20/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalari2. Axborot texnologiyalari rivojlanish bosqichlari.
3. Axborot texnologiyalari turlari.
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
| |
Tizimning murakkabligi - Fan va innovatsiyalar

|
Fan va innovatsiyalar
|
bet | 18/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalari Tizimning murakkabligi uning tarkibidagi qismlarning ichki va tashqi bog‘liqlari va dinamik o‘zgarishlariga bog‘liq.
Tizimning bo‘laklanishi uning ko‘p quyi qismlardan yoki elementlardan iborat bo‘lishidir, va ular ma‘lum maqsadga erishish uchun yo‘naltirilgan.
Tizimning yaxlitligi – bu elementlar to‘plami, umumiy maqsadga erishishga mo‘ljallangan.
Tizim qismlarni ko‘p tamoyilligi va ularni o‘zaro farqlanishi – ularning funksional vazifasi har xilligi va avtonom ishlay olishida.
Tizimni tarkiblanishi uning ichki aloqalarini iyerarxiklik pog‘onasi bo‘yicha taqsimlanishidadir.
Boshqaruv vazifasi amalga oshiriladigan tizim, odatda, boshqaruv tizimi deyiladi. U boshqaruvchi va boshqariluvchi tizimlarni o‘z ichiga oladi. Boshqaruv tizimining ishi boshqaruvchi va boshqariluvchi quyi tizimlarning o‘zaro hamda tegishli aloqa kanallari bo‘yicha tashqi muhit bilan aloqalari yordamida amalga oshiriladi.
Tizimlar umumiy nazariyasining rivoji har xil sinflarga oid tizimlarni tadqiq etishning zamonaviy uslublari hamda tadbirlarini yaratish bilan bog‘liqdirki, bunda turli tizimlarning rivojlanish qonuniyatlari aniqlanadi.
Tadqiqot tizimlarini tegishli tadqiqot apparatlari tuzish bilan bog‘liq bo‘lgan nazariy, rasmiy va amaliy kabi uchta guruxga ajratish mumkin.
Tizimli yondashuvning nazariy qismiga tizimli tadqiqotning maqsadlari hamda bir qator manbalari, muammolarini o‘rganish kiradi.
Tizimlar namunasi
Tizim
|
Tizim elеmеntlari
|
Tizimning asosiy maqsadi
|
Iqtisodiy ob'еkt
|
Odamlar, jihozlar, matеriallar, bino va hokazo
|
Tovar ishlab chiqarish
|
Kompyutеr
|
Elеktron va elеktromеxanik elеmеntlar, aloqa tarmoqlari va
hokazo
|
Ma'lumotlarni qayta ishlash
|
Tеlеkommuni-
katsiya tizimi
|
Kompyutеrlar, modеllar, kabеl, tarmoq dasturiy ta'minot va hokazo
|
Axborot uzatish
|
Axborot tizimi
|
Kompyutеrlar, kompyutеr tarmoqlari, axborot va dasturiy ta'minot, odamlar
|
Kasbiy axborot ishlab chiqarish
|
|
| |
Tizimlar tasnifi - Fan va innovatsiyalar

|
Fan va innovatsiyalar
|
bet | 19/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalari Tizimlar tasnifi. Tizimlarni qiyoslash va farqlash, ularning bir-biriga o`xshashlari va farqlilarini ajratish orqali tasniflash amalga oshiriladi.
Tasniflash – bu faqat borliq modеli va uni turli bеlgilar ya'ni, kirish va chiqish jarayonlarining bayoni, ularning kеlib chiqishi, boshqaruv turi, boshqaruvning rеsurslari bilan ta'minlanganligi va hokazo bo`yicha amalga oshirish mumkin. Tizimni mazkur bеlgiga ko`ra tasniflash 4.1-rasmda kеltirilgan. Sun'iy tizimlar –bu inson tomonidan yaratilgan tizimlardir.
Tabiiy tizimlar bu tabiatda yoki jamiyatda inson ishtirokisiz yuzaga kеlgan tizimlar.
Aralash tizimlar ta'biy va sun'iy tizimlarni o`z ichiga oladi.
Ergonomik tizimla r– bu, «mashina – inson - opеrator» majmui.
Biotеxnik tizimlaр –tirik organizmlar va tеxnik qurilmalar kiradigan tizimlardir.
Tashkiliy tizimlar – bu, zaruriy vositalar bilan jihozlangan kishilar jamoasidan tashkil topgan tizimlar sanaladi.
"TASDIQLAYMAN"
O`quv ishlari bo`yicha
direktor o`rinbosari
__________ A.Qurbonov
2023 yil "____"_________
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Aхborot teхnologiyalari haqida umumiy ma’lumot.
|
|
| |
Obyekt nima? - 4 – Ma’ruza. Obyektga yo'naltirilgan dasturlash(oyd) haqida Ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlash texnologiyalarining...

|
4 – Ma’ruza. Obyektga yo'naltirilgan dasturlash(oyd) haqida Ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlash texnologiyalarining xususiyatlari
|
bet | 2/3 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 85,47 Kb. | | #147849 |
Bog'liq 4-ma\'ruzaObyekt nima?
Obyekt Obyektga yo'naltirilgan dasturlash(OYD) texnologiyasining eng asosiy kalit tushunchasidir. Atrofga qarang, haqiqiy hayotdagi bir necha obyektlarni ko'rishingiz mumkin: stol, uy, it, mushuk, televizor va h.k.
Ularning barchasining albatta hususiyatlari va bajaradigan vazifalari (funktsiyalari) bor. Masalan, Mushuk hususiyatlari: rangi, qorni to'qligi, yoshi, jinsi; funktsiyalari: ovqat yeyishi, myovlashi, yurishi, sichqon tutishi. Mashina, hususiyatlari: tezligi, rangi, nomi, narxi; funktsiyalari: yurishi, to'xtashi, oyna artgichlarining ishlashi, eshiklarning ochilib yopilishi v.h.k. Bu kabi hayotiy misollarning hususiyatlari va funktsiyalarini aniqlash OYD nuqtai nazaridan fikrlashning eng zo'r ko'rinishidir.
Bir daqiqaga to'xtang va hozirda atrofingizdagi biror narsalarni analiz qiling. Har bir obyekt uchun o'zingizdan so'rang: "Bu obyektning qanday hususiyatlari bor?" , "Qanday vazifalarni bajaradi?" kabi. Va kuzatish natijalaringizni yozib oling, sezgan bo'lsangiz tuziladigan ro'yxat obyektning murakkabligiga qarab ko'payib boradi. Kompyuter indikatorining 2 ta hususiyati bor o'chiq va yoniq; funktsiyalari esa yonish va o'chish. Bu barcha kuzatishlar OYD dunyosiga o'tkazish mumkin.
Dasturlashdagi obyekt.
Dasturlashdagi obyekt(bundan keyin oddiygina obyekt deb ketiladi) ham haqiqiy hayotdagi obyektlarga o'xshash: Ular ham qandaydir hususiyatlar va bajaradigan funktsiyalardan iborat bo'ladi. Obyektning hususiyatlari har xil dasturiy o'zgaruvchilardan iborat bo'ladi va ularning o'zgartirish uchun qandaydir funktsiyalar bajariladi. Bunday funktsiyalar bilan o'zgaruvchilarning holatini berkitish mumkin ya'ni aynan o'sha o'zgaruvchini tashqaridan o'zgartirish uchun albatta maxsus funktsiyadan foydalanish kerak bo'ladi. Bu jarayon "Enkapsulatsiya" deb atalib, OYDning eng muxim tushunchalaradian biridir. Hech e'tibor berganmisiz dorilarda ham shu termin ishalitladi ya'ni kapsula(ustidan maxsus modda bilan o'ralgan dorilar), buni misolni
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
4 – Ma’ruza. Obyektga yo'naltirilgan dasturlash(oyd) haqida Ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlash texnologiyalarining xususiyatlari
|
Elektron pochta (e-mail) — maʼlumotlarni uzatish
    
O’quv mashg’ulotining maqsadi

|
Elektron pochta (e-mail) — maʼlumotlarni uzatish
O’quv mashg’ulotining maqsadi
|
bet | 82/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalari2. Elektron pochta (e-mail) — maʼlumotlarni uzatish
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
| |
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash

|
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash
|
bet | 84/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariYangi o’quv materiallarini mustahkamlash
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o’tkazadi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil qiladi,
Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha hulosa beradi.
Guruhlar ishini o’zaro baxolashni o’tkazadi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Topshiriqni bajaradilar
Kichik guruhlarga bo’linadilar
Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar
Xar bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar,
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar,
Ma’lumotni daftarga qayd etadilar.
|
|
|
| |
SINAB KO'RING — Canva.com

SINAB KO'RING — Canva.com
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R
1. ChatGPT nima?
ChatGPT - OpenAI tomonidan ishlab chiqilgan ilg'or til modeli.
U berilgan ko'rsatmalar asosida inson yozganga o'xshash matn yaratish
uchun mo'ljallangan va turli ilovalar, jumladan elektron kitoblarni
yaratish uchun ishlatilishi mumkin.
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R
2. ChatGPT menga elektron kitob yaratishda
qanday yordam berishi mumkin?
ChatGPT sizga elektron kitobingiz uchun kontent yaratishda yordam
berishi mumkin. Siz modelga ko'rsatmalar yoki maxsus buyruqlar
berishingiz mumkin va u ushbu kiritishlar asosida matn yaratadi.
ChatGPT bilan ishlash orqali siz elektron kitobingizni ishlab chiqish
uchun model bilan hamkorlik qilishingiz mumkin.
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R
3. ChatGPT yordamida elektron kitob yaratish
uchun qanday qadamlar mavjud?
Mavzu va konspektni aniqlang: Elektron kitobingiz mavzusi va
tuzilishi haqida qaror qabul qiling. Bo'limlarni va umumiy tashkiliy
qismni aniqlab, rejalashtirib oling.
Ko'rsatmalar tayyorlang: elektron kitobingiz tarkibini ChatGPT uchun
takliflar yoki savollarga ajrating. Ushbu maslahatlar modelga har bir
bo'limga tegishli matnni yaratishga yordam beradi.
ChatGPT bilan o'zaro aloqada bo'ling: Ko'rsatmalardan kirish sifatida
foydalaning va ChatGPT bilan suhbatda ishtirok eting. Undan matn
yaratish, qo'shimcha ma'lumotlarni taqdim etish yoki kontentni
yaxshilash uchun keyingi savollarni berishni so'rang.
Ko'rib chiqish va qayta tekshirish: Yaratilgan matnni baholang va
kerakli uslub va sifatni qondirish uchun uni aniqlang. Elektron kitob
haqidagi tasavvuringizga moslashish uchun tarkibni, tuzilmani va tilni
tahrirlang.
Takrorlang va sozlang: ChatGPT bilan o
ʻzaro aloqani takrorlang,
kontentdan qoniqmaguningizcha matnni iterativ tarzda aniqlang. Bu
jarayon sizga yaxlit va keng qamrovli elektron kitob yaratishga
yordam beradi.
Formatlash va dizayn: Matn tayyor bo'lgach, uni matnni qayta ishlash
dasturi yoki elektron kitob yaratish vositalari yordamida
formatlashingiz mumkin. Elektron kitobingizning jozibadorligini
oshirish uchun rasmlar, jadvallar yoki boshqa elementlarni qo'shing.
Yakunlash va nashr qilish: Elektron kitobingizni xatolar uchun
tekshirib ko'ring, kerakli tahrirlarni kiriting va mazmunini yakunlang.
Uni tegishli elektron kitob formatiga (masalan, ePub yoki PDF)
aylantiring va uni o'zingiz yoqtirgan platformada nashr eting yoki
mustaqil ravishda tarqating.
|
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R

|
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A RBog'liq ChatGPT MasterE N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R
4. Elektron kitob yaratishda ChatGPT dan
foydalanishning eng yaxshi amaliyotlari qanday?
Quyidagi eng yaxshi amaliyotlarni ko'rib chiqing:
Aniq takliflarni taqdim eting: Tegishli natijalarga erishish uchun har
bir bo'lim yoki mavzu uchun ChatGPT-dan kerakli ma'lumotlarni
aniq belgilang.
Takrorlang va ko'rib chiqing: ChatGPT bilan bir nechta o'zaro aloqada
bo'ling va yaratilgan matnni yaxshilab ko'rib chiqing. Model ba'zan
noto'g'ri yoki mazmunsiz ma'lumotlarni taqdim etishi mumkin,
shuning uchun matnni ko'rib chiqish va takomillashtirish
juda muhimdir.
Muvofiqlikni saqlang: Elektron kitobda til, ohang va uslubda
izchillikni ta'minlang. Yaratilgan tarkibni ko'rib chiqing, u siz
xohlagan ma’no va xabarga mos kelishiga ishonch hosil qiling.
Faktlar va ma'lumotlarni tekshiring: ChatGPT kontent yaratishi
mumkin bo'lsa-da, faktlarni va taqdim etilgan ma'lumotlarning
to'g'riligini tekshirish juda muhimdir. Kontent sifatini ta'minlash
uchun ishonchli manbalarga tayaning.
Tahrirlash va jilolash: yaratilgan matndan boshlang'ich nuqta sifatida
foydalaning va ravshanlik, o'qilishi va uyg'unligini oshirish uchun
tahrirlang. Tarkibni bir tekisda o’qilishi va o'quvchilarni samarali jalb
qilish uchun uni jilolang.
E N G A K T U A L S A V O L L A R G A J A V O B L A R
ChatGPT sizning elektron kitobingiz uchun kontent yaratishda yordam
berishi mumkin bo'lsa-da, undan faqat unga tayanmasdan, qo’shimcha
vosita sifatida foydalanish tavsiya etiladi.
Yakuniy elektron kitob standartlaringizga javob berishiga ishonch hosil
qilish uchun siz o'z fikr va tajribangizni ko'rib chiqishingiz,
|
| |
Virtual marshrutizatorda foydalanuvchi va guruh yaratish

85
Write
– ma’lumot qo
‘
shish va ularni o
‘
zgartirishga ruxsat etilgan.
Test –
testlarni ishga tushirishga ruxsat etilgan.
Password –
akkaunt parolini o
‘
zgartirishga ruxsat berilgan.
Snif –
sniferni ishga tushirishga ruxsat etilgan.
API –
API dan foydalanishga ruxsat etilgan.
Telnet –
telnet bo
‘
yicha kirishga ruxsat etilgan (tavsiya etilmaydi).
FTP –
FTP bo
‘
yicha kirishga ruxsat etilgan.
Read –
ma
’
lumotlarni ko
‘
rishga ruxsat berilgan.
Policy –
foydalanuvchilarni qo
‘
shish va o
‘
chirish qoidalari.
WINBOX –
WINBOX orqali kirishga ruxsat.
WEB –
WEB interfeysi orqali kirishga ruxsat berilgan.
Sensitive –
marshrutizatorlarda muhim ma’lumotlarni ko
‘
rish
huquqini
beradi.
5.20-rasm. Mikrotik marshrutizatorida yangi guruh yaratish
5) Keyin
Users
bo
‘
limidagi
User List
oynasiga o
‘
ting
Moviy plyusni bosing va foydalanuvchini qo
‘
shing, unga ism bering (login),
guruh tayinlang (yuqorida yaratilgan), parol o
‘
rnating (5.23-rasm).
87
5.25-rasm. Putty dasturida login va parol kiritilishi
5.26-rasm. Putty dasturi yordamida Mikrotik marshrutizatoriga kirish
Frontend - Fan va innovatsiyalar

|
Fan va innovatsiyalar
|
bet | 24/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariFrontend - ilova, dastur yoki veb saytda yo verstka yo javascript dasturlash tili yoki dasturlsah tilisiz ma'lum bir vazifani bajaruvchi va asosan oddiy foydalanuvchi bilan bevosita har xil turdagi ishlarni bajarishda vositachi, muloqotda bo'luvchi yo'nalish. Bu yo'nalishda asosan internetda har xil xizmatlar yaratilinadi. Bu soha vakillari asosan mijoz "tomonda(brauzerda)" ishlashadi. Ular odatda HTML, CSS, JavaScript, JQuery, Angular.js, React,js dan foydalanishadi.
Bekend(backend) - yoki veb-texnologiylar. Bu yo'nalishning asosiy vazifasi foydalanuvchilardan bilvosita ma'lumolarni qabul qilish, qayta ishlash, saqlash va talabga qarab yana qayta yuborishdan iborat, ya'ni bu yo'nalish vakillari ham internetda har xil xizmatlar yaratishadi. Ular PHP, Python, Java, JavaScript(Node.js), C#, MySQL, PostgreSQL yordamida, loyihalarning server tomonida ishlashadi, kod yozishadi. Ularning ishlari oddiy foydalanuvchilarga ko'rinmaydi.
Ilovalar - yoki mobil dasturlar yaratish. Bu yo'nalish mutaxassislari smartfon, planshet kabi qurilmalar uchun mobil ilovalar yaratishadi. Bunda hozirda asosan 3 ta asosiy operatsion tizim uchun ilova yaratiladi. Bular: Android, IOS va Windows Phone. Bu yo'nalish vakillar o'z ilovalarini ko'p hollarda Java, Object-C, Swift, C# va ba'zi hollarda JavaScript(Cordova, React Native) yordamida dunyoga keltirishadi.
Dizayn - nomidan ham ma'lum bo'lgan bu yo'nalish saytlar, mobil ilovalar, logotiplar, interfeyslar, har xil internet xizmat uchun dizaynlar yaratishdan iborat. Bu yo'nalish mutaxassislarini dizaynerlar deb atashadi.
Tizimlash - axborot texnologiyalardagi eng muhim yo'nalish(mutaxassislik)lardan biri. Bu yo'nalishda ishlaydigan mutaxassislar serverlar, ma'lumotlar omborlari, har xil turdagi tarmoqlar, xavfsizlik tizimlarini yaratish, boshqarish, ularni qo'llab-quvvatlash bilan shug'ullanadilar.
Testlash - bu yo'nalishning vazifasi biror bir mahsulot yoki xizmatni mijozga yetkazishdan oldin uni tekshirishdan iborat. Bu yo'nalish vakillari dasturlar, mobil ilovalar, saytlarni tekshirish - testlash bilan mashg'ul bo'lishadi. Ular ba'zi hollarda loyihalarni faydalanuvchilarning yuqori, ko'p sonli so'rovlariga bardoshliligini ham aniqlashadi, tekshirishadi.
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Virtual tarmoq texnologiyalari

199
“Интерфейсы IPsec и Kerio VPN” bo‘limidagi VPN-serverning ustiga ikki
marta bosiladi va uni sozlash quyidagi 12.3-rasmdagidek qilib bajariladi.
12.3-rasm. VPN-server sozlanishi
12.3-rasmda ko‘rinib turganidek, VPN-tarmoq
uchun IP-manzillar maskaga
qarab sozlanadi. Sertifikat o‘zgarishsiz “Default”
holatida qoladi, “Использовать
предопределенный ключ” bo‘limiga kommutator kiritiladi.
12.3-rasmdagi KerioVPN, DNS, WINS bo‘limlarida
sozlashlar amalga
oshirilmaydi.
12.4.2. Trafik qoidalarini sozlash
VPN ning ishlashi uchun ruxsat beruvchi trafik qoidalari kerak bo‘ladi.
Buning uchun “Правила трафика” bo‘limiga o‘tiladi
va mavjud qoidalar
o‘zgartiriladi (12.4-rasm).
200
12.4-rasm. Trafik qoidalari
12.4-rasmdagi mavjud va yaratilgan qoidalar:
−
“Доступ к Интернету (NAT)” – ushbu qoida internet tarmog‘iga
chiqishga ruxsat beradi. “Источник” ustunida “Клиенты VPN”
ko‘rsatilishi lozim.
−
“Локальный трафик” – ushbu qoida lokal tafikga ruxsat beradi. VPN
mijozlari lokal tarmoqning umumiy resurslariga kirish xuquqiga ega.
−
“VPN” – ushbu qoida Internet tarmog‘idan Kerio Controlga IPsec va
Kerio VPN orqali ulanishga ruxsat beradi.
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 21/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariIsh bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(5 daq.)
|
Tashkiliy qism
O’quvchilarning mashg’ulotga tayyorgarligi va davomati tekshiriladi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq.)
|
Tayanch bilimlarini faollashtirish
Uyga berilgan vazifalar nazorat qilinadi hamda o’tilgan dars bo’yicha o’quvchilarga savollar berilib baxolanadi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalar bilan tushuntiriladi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi,
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baxolash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim oluvchining bilimini faollashtirish
Tezkor savol-javob, aqliy hujum
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzulishiga muofiq, o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha xarakatlar tartibini bayon etadi,
Asosiy holatlarni yozdiradi.
Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi.
|
|
| |
Настройка прокси-сервера

194
Bunda ishonchli proksi-server talab qilinadi, bunday serverlar tegishli tarzda pullik
hisoblanadi.
11.15-rasm. “Прокси-сервер” bo‘limi
“Обратный прокси-сервер” bo‘limida Kerio Control tarmoqlararo ekranidan
keyin bir nechta veb-tugunlar va veb-serverlarni
joylashtirish imkonini beradi,
bunda umumiy marshrutlanuvchi IP-manzil ishlatiladi.
11.16-rasm. “Кэш-память HTTP”
Ushbu mexanizm yuqori darajadagi xavfsizlikni (ichki tarmoq xususiyatlari
yashiriladi), soddalashtirilgan autentifikatsiyani (tarmoqlararo
ekrandan oldingi
turgan xizmatlarga umumiy autentifikator qo‘yish orqali) SSL-sertifikatlarining
boshqarilishini osonlashtirishi (bunda, har bir veb-server
uchun alohida SSL-
195
sertifikat olish zarurligi yo‘qoladi) ta’minlanadi. Undan tashqari tarmoqlararo
ekrandan oldin turuvchi serverlarda keshlarni saqlash orqali tashqi internet tezligini
oshirish imkoni ham mavjud.
11.16-rasmda kesh-xotirani qo‘llash imkonini beruvchi mexanizm keltirilgan.
Ushbu
mexanizm, tegishli tarzda tashqi resurslarga murojatlarni tezkor amalga
oshirish
imkonini beradi, bu esa kesh-xotiradagi ma’lumotlar qayerdadir,
xususan
kerio control dasturi o‘rnatilgan muhitda qo‘shimcha doimiy xotirani talab qiladi.
Chunki internet foydalanuvchilari ortib brogan sari ushbu kesh-xotira hajmi ham
ortib boradi.
Simulyator ekranida ism familyangizni ko'rsating. Matn rangi Yashil

|
Simulyator ekranida ism familyangizni ko'rsating. Matn rangi Yashil
|
bet | 1/2 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #244174 |
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kampyuterni tashkilashtirish
fanidan
MUSTAQIL ISH
Bajardi: CAL017-guruh talabasi
Fatullayev Jasurbek
Tekshirdi: To‘rayeva Maxliyo Shokir qizi
TOSHKENT 2024
7-8-amaliy ish
Ishdan maqsad: Simulyator ekranida ism familyangizni ko'rsating. Matn rangi - Yashil.
Ushbu dastur ekranda belgilarni ko'rsatish uchun mo'ljallangan.
1. Dasturning algoritmi.
Biz belgilarni sikl yordamida chiqarishimiz mumkin, bu bajarilish vaqtini tezlashtiradi va kodni kamaytiradi.
Avval displeyda ko'rsatilgan belgilar sonini hisoblab chiqamiz. "Mirvohidov Mirtohir" = 19 ← 13h
Belgilar jadvalidan foydalanib, birinchi navbatda, 0x2000 manzilidan boshlab, belgilar kodlarini to'ldiring.
Kod boshlanishi:
Keling, birinchi belgining manzilini darhol aniqlaylik. Buning uchun biz LXI B buyrug'idan foydalanamiz - u "B, C" juftlashtirilgan registriga yozadi. Birinchi registrning manzili 0x2000. Keyin MVI D buyrug'i yordamida "D" registriga belgilar sonini yozamiz. Keling, "0Eh" ni yozamiz
Siklning boshlanishi.
MVI A buyrug'i yordamida belgining rang kodini akkumulyatorga o'rnatamiz.Mening holimda "25". Uni OUT N buyrug'i yordamida displeyga yuboramiz va port raqamini = 00 belgilaymiz. Endi biz akkumulyatorga belgilar kodini yozamiz - u "B, C" juftlashtirilgan registrida joylashgan, biz LDAX B buyrug'idan foydalanamiz. OUT N buyrug'i yordamida uni displeyga yuboring va port raqamini = 00 ko'rsating. INX B oshirish buyrug'i yordamida "B, C" juftlangan registridagi manzil qiymatini oshiramiz. Keyin DCR L buyrug'i yordamida L registridagi qolgan belgilar sonining qiymatini kamaytiramiz. Biz sikl uchun shartni JNZ buyrug'i yordamida o'rnatamiz - ya'ni L registridagi qolgan belgilar sonining qiymati nolga teng bo'lgunga qadar sikl belgilangan manzildan ishlaydi. JNZ 0500 (tsikl boshlash manzili 0x0005).
Z bayrog'i yonishi bilan sikl tugaydi va keyingi HLT buyrug'i ishga tushadi.
|
| |
Nazorat savollari - Virtual tarmoq texnologiyalari

105
9. VMware ESXi gipervizorining dastlabki konfiguratsiyalariga
nimalar
kiradi?
10. VMware ESXi gipervizorining dastlabki
konfiguratsiyalarini amalga
oshirih jarayonini tushintiring.
11. VMware ESXi gipervizorining IP-adresini qanday o‘rnatish yoki
o‘zgartirish mumkin?
12. VMware ESXi gipervizorini boshqarish qanday amalga oshiriladi?
13. VMware ESXi gipervizorining veb-interfeysi nima uchun kerak?
14. VMware ESXi gipervizorining veb-interfeysiga qanday ulanish mumkin?
15. VMware ESXi gipervizorida yangi foydalanuvchi
yaratish jarayonini
tushintiring.
16. VMware ESXi gipervizorida rol yaratish jarayonini tushintiring.
17. VMware ESXi gipervizorida yangi foydalanuvchiga rol biriktirish qanday
amalga oshiriladi?
106
7-LABORATORIYA ISHI (4 SOAT).
VMware ESXi GIPERVIZORI ASOSIDA VIRTUAL MASHINA
YARATISH
7.1. Ishdan maqsad
VMware ESXi gipervizori asosida virtual mashina yaratishni o‘rganish.
7.2. Topshiriq
1) VMware ESXi gipervizorida virtual mashina
yarating va unga Windows
Server 2012 (2016/2019) operatsion tizimini o‘rnating.
2) Kompyuteringizga VMware Remote Console ni o‘rnating
va u orqali
VMware ESXi gipervizoridagi virtual mashinaga ulaning.
3) VMware ESXi gipervizoridagi virtual
mashinaga VMware Tools ni
o‘rnating.
Telekommunikatsiya - Fan va innovatsiyalar

|
Fan va innovatsiyalar
|
bet | 25/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariTelekommunikatsiya - internet, televideniya, radio va telefon, ya'ni umuman telekommunikatsiya sohasi. Bu yo'nalishga mobil aloqa sohasini misol qilib ko'rsatish mumkin.
Dasturlar - oddiy kompyuter uchun dastur, dasturiy ta'minot yaratish. Bu soha vakillari dasturiy ta'minot yaratish bilan shug'ullanadilar, har xil o'yinlar yaratishlari ham mumkin. Ularning loyihalari to'g'ridan-to'g'ri internet bilan ishlamasligi mumkin.
Menedjment - ya'ni bashqaruv. Bu yo'nalish har bir loyihani to'g'ri rejalashtirilishi, uni amalga oshirilishi bilan bevosita bog'liq bo'lib, har qanday loyihaning "o'xshashi" yoki "o'xshamasligi" aynan shu yo'nalish vakillariga to'g'ridan-to'g'ri bog'liq. Ular har xil yo'nalish rahbarlari: kompaniya boshqaruvchilari, loyihani boshqaruvchilar, mahsulotni boshqaruvchilar, ular odamlarni boshqarishlari mumkin, ular loyihalarni boshqarishlari mumkin, ular biznes jarayonlarni boshqarishlari mumkin. Ular asosan loyiha uchun qisman yoki butunlay javobgar bo'lishadi. Ular muhim qarorlar qabul qilishadi, qo'l ostilaridagi boshqa yo'nalish mutaxassislarni boshqarishadi, ularga to'g'ri yo'nalish berishadi.
Marketing - piar, reklama, marketing, qidiruv tizimlarida loyihalarni tarqatish, rivojlantirish bilan shug'ullanishadi. Mahsulot yoki xizmatni bozorda tanitish, rivojlantirish, kerak bo'lsa, ishlab chiqaruvchi yoki xizmat ko'rsatuvchilar bilan oddiy foydalanuvchilar yoki mijozlar o'rtasidagi vositachi hamdirlar.
Savdo - mahsulot yoki xizmatlarni sotish bilan shug'ullanish. Har bir xizmat, loyiha, biznes jarayonning asosiy bo'g'ini bo'lib, bu yo'nalishda faoliyat olib boruvchilarni asosiy vazifalari mahsulot yoki xizmat uchun mijozlar topish, uni mijozlarga sotish hisoblanadi.
Analitika - bu analitikaning har xil turlarIi: tizim analitikasi, ma'lumot analitikasi, biznes-analitika va boshqalar. Bu yo'nalish vakillar kompaniya mahsulot yoki xizmatlarini doimiy ravishda tekshirib borish, kompaniya faoliyat olib boradigan bozorni, kompaniya raqobatchilarini kuzatib borish, kerakli vaqt kompaniyaning mas'ul xodimlariga mahsulot yoki ximat yuzasidan kerakli analitik ma'lumotlarni yetkazishlar kerak bo'ladi. O'z navbatida bu ma'lumotlar mahsulot yoki kompaniya ko'rsatadigan xizmatni rivojlantirish, uni taqdiri, kompaniyaning keyingi istiqboldagi rejalarini tuzish uchun asosiy manba bo'lib xizmat qiladi.
Kontent - kontent bilan shug'ullanuvchi mutaxassislar. Masalan: ko'chiruvchilar, mualliflar, jurnalistlar, tarjimonlar, kontent boshqaruvchilar va boshqalar.
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Virtual tarmoq texnologiyalari

123
2) Disklarni boshqarish yordamchi dasturida menyudan “Action” - “Virtual
qattiq disk yaratish” ni tanlang (darvoqe, “Virtual qattiq diskni biriktirish” bandi
ham mavjud, agar u Windows 7 da foydali bo‘lsa,
VHD ni bir kompyuterdan
ikkinchisiga o‘tkazmoqchi bo‘lsangiz va uni ulaysiz) (7.3-rasm).
3) “Virtual qattiq disklarni yaratish ustasi” ishga tushadi,
unda siz disk
faylining joylashishini, disk turini - VHD yoki VHDX ni, hajmini (kamida 3 MB)
va mavjud formatlardan birini tanlashingiz kerak: dinamik ravishda kengaytirilgan
yoki o‘rnatilgan hajmi (7.4-rasm).
4) Sozlamalarni belgilab, “OK” tugmasini bosganingizdan so‘ng Disk
boshqaruvida yangi, ishga tushirilmagan disk paydo bo‘ladi va kerak bo‘lsa,
Microsoft VHD shina adapteri drayveri o‘rnatiladi.
5) Keyingi qadam, yangi diskni (chapdagi sarlavhasi bo‘yicha) o‘ng
tugmasini bosing va “Diskni ishga tushirish”ni tanlang (7.5-rasmga qarang).
8.3-rasm. Virtual qattiq diskni yaratish menyusi
125
6) Yangi virtual qattiq diskni ishga tushirishda siz bo‘lim
uslubini
belgilashingiz kerak bo‘ladi – MBR yoki GPT (GUID), ko‘pgina ilovalar va kichik
disk o‘lchamlari uchun MBR mos keladi (8.6-rasm).
8.6-rasm. Virtual diskni bo‘lish uslubini tanlash: MBR yoki GPT
8.7-rasm. Virtual diskda tom yaratish
126
7) Keyin, sizga kerak bo‘lgan oxirgi narsa bo‘lim (tom) yoki bo‘limlarni
yaratish va Windowsda virtual qattiq diskni ulashdir. Buni amalga oshirish uchun
ustiga sichqonchaning o‘ng tugmachasini bosing va “Oddiy tom yaratish” -ni
tanlang (8.7-rasmga qarang).
8) Tom hajmini belgilashingiz kerak bo‘ladi (agar
siz tavsiya etilgan
o‘lchamni qoldirsangiz, virtual diskda uning butun maydonini egallagan bitta bo‘lim
bo‘ladi), formatlash parametrlarini (FAT32 yoki NTFS) belgilang va drayverni
belgilang (8.8-rasm).
8.8-rasm. Oddiy tom yaratish ustasi
8.9-rasm. Yaratilgan virtual qattiq disk
127
Amaliyotni tugatgandan so‘ng, siz Explorerda ko‘rsatiladigan va boshqa har
qanday HDD kabi ishlashingiz mumkin bo‘lgan yangi diskni olasiz (8.9-rasm).
Biroq, VHD fayli aslida qaerda saqlanganiga e’tibor bering, chunki bu yerda barcha
ma’lumotlar fizik saqlanadi.
Kelajakda virtual diskni uzishingiz kerak bo‘lsa, uni sichqonchaning o‘ng
tugmasi bilan bosing va “O‘chirish” ni tanlang.
Savol: Kimyoviy holatni baholash ma`lumotlari
Javob

Savol: Kimyoviy holatni baholash ma`lumotlari
Javob: 1) zaharlovchi moddalarning turi, xili;
2) zaharlovchi moddalarni qo`llanilgan vaqti;
3) zaharlovchi moddalarni ishlatish vositalari;
4) zaharlovchi moddalarning ishlatilgan joylari;
5) shamolning tezligi va yo`nalishi;
6) shamolning muntazam ravishda qaysi tomonga yo`nalganligi-
“roza vetrov”
7) havo va yer harorati;
8) havoning vertical muqimligi ( inversiya, aylanishi, burilishi,
Izotermiya, qonveksiya).
Savol: Radioaktiv nurlanishni aniqlovchi asboblar
Javob: bu asboblar DO` (DП)-11, tayanch “NUR (ЛУЧ)” hammabop (universal asbob, beta-radioo`lchagich, “TISS” radio`lchagichi, DO`-100 M, DO`-100 A, D, M va boshqa qurilmalardan iborat.Qutilar majmuasi va quvvati_ beruvchi qurilmadan iborat bo`lib, shaxsiy quvvat o`lchagich majmuasi deyiladi. Bularga DO`-22V, SHO`-(ИД)-1 SHO`(ИД)-11 va boshqalar kiradi. Ularning ionlashtirish usuli asosida DO`-5V, DO`-5A, DO`-B o`lchagichlari faoliyat ko`rsatadi.
|
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 83/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariIsh bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(5 daq.)
|
Tashkiliy qism
O’quvchilarning mashg’ulotga tayyorgarligi va davomati tekshiriladi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq.)
|
Tayanch bilimlarini faollashtirish
Uyga berilgan vazifalar nazorat qilinadi hamda o’tilgan dars bo’yicha o’quvchilarga savollar berilib baxolanadi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalar bilan tushuntiriladi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi,
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baxolash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim oluvchining bilimini faollashtirish
Tezkor savol-javob, aqliy hujum
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzulishiga muofiq, o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha xarakatlar tartibini bayon etadi,
Asosiy holatlarni yozdiradi.
Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi.
|
|
| |
VirtualBox tarmoq rejimlarini taqqoslash

|
VirtualBox tarmoq rejimlarini taqqoslash
|
bet | 5/9 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #268722 |
Bog'liq VTT Lab 3 UzbVirtualBox tarmoq rejimlarini taqqoslash
Qulayroq bo'lishi uchun quyidagi jadvalda VirtualBox qo'llab -quvvatlaydigan tarmoq rejimlari haqidagi barcha ma'lumotlarni umumlashtiramiz:
VirtualBox tarmoq rejimlarini solishtirish
Portlarni yo'naltirish
Portlarni yo'naltirish – bu boshqa IP-manzil va/yoki portga yo'naltirishdan tashqari, tegishli IP-manzil va portga yo'naltirilgan trafikni ushlab turish jarayoni. Kompyuterlarda va boshqa marshrutizator portlarini uzatishni sozlash uchun siz maxsus ilovalardan foydalanishingiz mumkin. Portlarni yo'naltirishda eng ko'p ishlatiladigan holatlardan biri tashqi tarmoqlardan NAT ortida yashiringan ma'lum tarmoq xizmatlariga kirishni ta'minlashdir. Portlarni yo'naltirish qoidalarini sozlagandan so'ng, mijozlar marshrutizatorning (xost) tashqi IP-manziliga va ko'rsatilgan portga ulanib, tegishli xizmatlarga tashqi tomondan kirishlari mumkin.
Dastlab paketlar marshrutizatordagi dasturga kelib tushadi, so'ngra dastur IP manzil va tegishli sarlavhalarning port raqamini o'qiydi (IP paket sarlavhalari, TCP yoki UDP segment sarlavhalari). Agar sarlavhadagi manzil IP-manzili va/yoki port raqamining kombinatsiyasi portni yo'naltirish qoidasida belgilangan shartga mos kelsa, marshrutlash dasturi sarlavha ma'lumotlarini (IP-manzil va/yoki port raqami) qayta yozadi va paket/segmentni portni uzatish qoidasiga muvofiq interfeys orqali boshqa tarmoqqa yuboradi.
Odatda, tarmoq adapterlari NAT yoki NAT tarmoq rejimida ishlash uchun sozlangan VirtualBox virtual mashinalariga ulanish VirtualBox xosti va lokal tarmoqdagi boshqa xostlar tomonidan amalga oshirilmaydi, lekin VirtualBox bu kirishni yoqish uchun o'rnatilgan portni uzatishni ta'minlaydi.
Virtual tarmoq adapterlari NAT tarmog'i rejimida ishlaydigan virtual mashinalar uchun portni yo'naltirishni sozlash xuddi shunday ishlaydi (NAT tarmog'i rejimi uchun portni yo'naltirish sozlamalarini aniqlash uchun NAT tarmog'i rejimini tushuntirish uchun yuqoridagi bo'limga qarang).
VirtualBox – bu tarmoq sozlamalarining keng doirasini ta'minlaydigan kuchli moslashuvchan virtualizatsiya yechimi. Har bir virtual mashina sakkiztagacha virtual tarmoq adapteridan foydalanishi mumkin va har bir tarmoq adapteri haqiqiy Intel va AMD tarmoq interfeysi kontrollerlarining (NIC) mos keladigan modeli sifatida taqlid qilinishi mumkin. VirtualBox tarmoq adapteri sozlamalari har bir virtual tarmoq adapterining MAC manzilini o'zgartirish, virtual tarmoq kabelini ulash yoki uzish hamda tarmoq rejimini tanlash imkonini beradi. Virtual tarmoq adapteri uchun tarmoq rejimini sozlash VirtualBox tarmoq sozlamalarining eng qiziqarli va muhim qismlaridan biridir. Oltita tarmoq rejimi mavjud, ularning har biri turli stsenariylar uchun ishlatilishi mumkin. Portni yo'naltirish tarmoq adapterlari NAT yoki NAT tarmoq rejimida bo'lgan virtual mashinalarga tashqi kirish uchun sozlanishi mumkin.
|
| |
VirtualBox da virtual tarmoq adapterlarining turlari

|
VirtualBox da virtual tarmoq adapterlarining turlari
|
bet | 2/9 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #268722 |
Bog'liq VTT Lab 3 UzbVirtualBox da virtual tarmoq adapterlarining turlari
Virtual tarmoq adapteri – bu dasturiy ta'minot taqlid qiladigan jismoniy qurilma. VirtualBox olti turdagi virtual adapterlarni virtualizatsiya qilishi mumkin.
AMD PCnet-PCI II (Am79C970A). Ushbu tarmoq adapteri AMD chipiga asoslangan va ko'p holatlarda ishlatilishi mumkin. Windows mehmon OT lari uchun ushbu tarmoq adapteri Windowsning eski versiyalarida (masalan, Windows 2000) ishlatilishi mumkin, chunki Windows 7, 8 va 10 kabi yangi versiyalarida bu adapter uchun o'rnatilgan drayver yo'q. Dastlab, Am79C970A PCI qurilmasida bitta chipli 10Mbitli kontroller bor edi va DMA mexanizmi birlashtirildi. Bu tarmoq adapteri masofadan turib yoqish uchun AMD Magic Packet texnologiyasini ham qo'llab-quvvatlaydi.
AMD PCnet-FAST III (Am79C973). Bu virtualizatsiya qilingan tarmoq adapteri VirtualBox da ishlaydigan deyarli barcha mehmon operatsion tizimlari tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. GRUB (bootloader) tarmoq orqali yuklash uchun ushbu adapterdan foydalanishi mumkin. Oldingi NIC singari, bu ham AMD chipidan foydalanadi.
Intel PRO/1000 MT Desktop (82540EM). Bu adapter Windows Vista va Windowsning yangi versiyalarida yaxshi ishlaydi. Ko'pgina Linux distributivlari ham ushbu adapterni qo'llab-quvvatlaydi.
Intel PRO/1000 T Server (82543GC). Windows XP bu adapterni qo’shimcha drayverlar o’rnatmasdan taniydi.
Intel PRO/1000 MT Server (82545EM). Ushbu adapter modeli OVF shablonlarini boshqa platformalardan import qilish uchun foydalidir va import jarayonini osonlashtirishi mumkin.
Paravirtualizatsiya qilingan tarmoq adapteri (virtual tarmoq) – bu alohida holat. Aksariyat operatsion tizimlar tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan tarmoq uskunalarini virtualizatsiya qilishning o'rniga, mehmon operatsion tizimi virtualizatsiya qilingan muhit uchun maxsus dasturlash interfeysini ta'minlashi kerak. Bu yondashuv tarmoq uskunalarini taqlid qilishning murakkabligini oldini oladi va natijada tarmoq ishini yaxshilaydi.
VirtualBox standart virtIO tarmoq drayverlarini qo'llab-quvvatlaydi. VirtIO tarmoq drayverlari KVM loyihasining bir qismi va ochiq manba hisoblanadi. Bu drayverlar yadro 2.6.25 yoki undan yuqori bo'lgan Linux uchun, Windows uchun, shu jumladan Windows 2000, XP va Vista kabi eski versiyalarda mavjud.
|
| |
d) Ichki tarmoq rejimida virtual tarmoqni sozlash

d) Ichki tarmoq rejimida virtual tarmoqni sozlash
Masalan, har biri ichki tarmoqqa ulangan virtual tarmoq adapteri (adapter 1) bo'lgan uchta virtual mashinani yaratishingiz mumkin. Ushbu tarmoq adapterlarining IP-manzillari VirtualBox ichki tarmog'i uchun ishlatiladigan qism tarmoqdan olinadi (siz qism tarmoqni qo'lda belgilashingiz kerak). Ushbu virtual mashinalardan birida (VM1) NAT rejimiga moslashtirilgan ikkinchi virtual tarmoq adapteri mavjud.
VM2 va VM3, tarmoq adapterlari faqat ichki VirtualBox tarmog'iga ulangan bo'lsa, VM2 va VM3 tarmoq sozlamalarida shlyuz sifatida VM1 ichki tarmoq adapterining IP -manzili o'rnatilgan bo'lsa, tashqi tarmoqlarga kira oladi.
Ushbu misolda ishlatiladigan tarmoq konfiguratsiyasi:
VM1. IP -manzil - 192.168.23.1 (ichki tarmoq rejimi); 10.0.2.15 (NAT rejimi), shluzi 10.0.2.2 (o'rnatilgan VirtualBox NAT qurilmasining IP -manzili).
VM2. IP -manzil - 192.168.23.2 (ichki tarmoq), shlyuz - 192.168.23.1
VM3. IP -manzil - 192.168.23.3 (ichki tarmoq), shlyuz - 192.168.23.1
VirtualBox ichki tarmoq qism tarmog’i: 192.168.23.0/24
Aniqroq bo'lish uchun quyidagi diagramaga qarang.
VirtualBox da Ichki tarmoq rejimining NAT rejimi bilan birgalikda ishlash sxemasi
Eslatma. IPTABLES xavfsizlik devori qoidalarini haqiqiy tarmoq infratuzilmangizga kiritmasdan oldin ularni sinab ko'rish uchun siz bunday virtual infratuzilmani joylashtirishingiz mumkin, lekin tashqi tarmoqlga/tashqi tarmoqdan ulanishda VM1 ikkinchi virtual tarmoq adapteri uchun NAT rejimidan ko'ra ko'prik rejimi afzalroqdir.
e) Faqat xost uchun (Host-only) rejimida virtual tarmoqni sozlash
VirtualBox da Faxat xost uchun rejimining ishlash sxemasi
Xost operatsion tizimida faqat xostlar tarmog'ida foydalanish uchun VirtualBox Host-Only virtual tarmoq adapteri yaratiladi. File > Host Network Manager ga o'tish orqali siz VirtualBox tarmog'ining sozlamalarini o'zgartirishingiz mumkin.
Faqat xost uchun (Host-only) tarmog’ini sozlash
Bizning holatda, faqat xostlar tarmog’i uchun standart tarmoq manzili 192.168.56.0/24, xost-mashinadagi virtual tarmoq adapterining IP-manzili 192.168.56.1. Ushbu IP-manzillarni “Adapter” (“Адаптер”) yorlig’ida qo'lda tahrirlashingiz mumkin. Tegishli katakchani belgilab, DHCP serverini yoqish yoki o'chirish mumkin. DHCP Server yorlig'ida siz DHCP mijozlariga beriladigan DHCP serverining IP manzilini, tarmoq niqobini va IP diapazonini o'rnatishingiz mumkin.
Faqat xostlar tarmog’i uchun DHCP serverini sozlash
Virtual mashinalarning virtual tarmoq adapterlari IP-konfiguratsiyasida shlyuzga ega emas, chunki faqat xostlar rejimi faqat xost-tarmoqdan tashqaridagi har qanday qurilmaga ulanishga to'sqinlik qiladi. Bundan tashqari, har xil xost-tarmoqlardan foydalanish uchun faqat bir nechta xost – VirtualBox tarmoq adapterini yaratishingiz mumkin – buning uchun “Yaratish” (“Создать”) tugmasini bosing. Agar sizga faqat xostlar tarmog’i kerak bo'lmasa, adapterni tanlang va “O'chirish” (“Удалить”) ni bosing.
|
VirtualBox platformasidagi virtual mashinaga masofaviy ulanishni amalga oshiring

|
VirtualBox platformasidagi virtual mashinaga masofaviy ulanishni amalga oshiring
|
bet | 9/9 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #268722 |
Bog'liq VTT Lab 3 Uzb2 VirtualBox platformasidagi virtual mashinaga masofaviy ulanishni amalga oshiring.
Virtual mashinada masofadan kirishni (Удаленный доступ) yoqing.
Win+R>Sysdm.cpl>Удаленный доступ
“Tarmoq darajasida autentifikatsiya qilingan masofaviy ish stolida ishlaydigan kompyuterlardan ulanishga ruxsat berish” (“Разрешить подключаться только с компьютеров, на которых работает удаленный рабочий стол с проверкой подлинности на уровне сети”) katagiga belgi qo'yamiz.
Foydalanuvchilarni tanlash tugmachasini bosing va masofadan kirishni ta'minlaydigan foydalanuvchilarni qo’shing.
Foydalanuvchi parolga ega bo'lishi kerak.
Biz virtual mashinani o'chirib qo'yamiz.
Virtual mashinada masofadan kirishni yoqing.
VirtualBox ni oching
Virtual mashinani tanlang va sozlash ni bosing.
Displey (Дисплей bo'limini tanlang) > Masofaviy kirish (Удаленный доступ).
Masofadan kirish serverini yoqish (Включить сервер удаленного доступа) katakchasiga belgi qo’ying.
Server porti (Порт сервера): 3389
Autentifikatsiya usuli (Метод аутентификации): Нет авторизации
Autentifikatsiyani kutish vaqti (Время ожидания аутентификации): 5000 мс
ОК ni bosing
Tarmoq adapteri sozlamalarida Tarmoq ko'prigini yoqing
VirtualBox ni oching.
Virtual mashinani tanlang va sozlash ni bosing
Tarmoq (Сеть) bo’limini oching.
Tarmoq adapterini yoqish uchun katakchaga belgi qo’ying.
Ulanish turini tanlang: Tarmoq ko’prigi (Сетевой мост).
ОК ni bosing
Birtual mashinani yoqing.
Virtual mashinaning ip adresini ko’ring
win+R>cmd>ipconfig
Virtual mashinaga RDP bo’yicha ulaning
win+R>cmd>mstsc
Virtual mashinaning ip-adresini teramiz
1. VirtualBox da virtual tarmoqni sozlash uchun qanday tarmoq rejimlari mavjud?
2. VirtualBox da tarmoq adapterlari haqida tushunchalar bering.
3. VBoxManage nima?
4. VirtualBox da qanday tarmoq rejimlari mavjud?
5. VirtualBox da tarmoq adapteriga tarmoq rejimi “Ulanmagan” holatining mohiyatini tushintiring.
6. VirtualBox da NAT rejimining mohiyatini tushintiring.
7. VirtualBox da NAT tarmog’i rejimining mohiyatini tushintiring.
8. VirtualBox da Ko’prik rejimining mohiyatini tushintiring.
9. VirtualBox da Ichki tarmoq rejimining mohiyatini tushintiring.
10. VirtualBox da Faqat xost uchun rejimining mohiyatini tushintiring.
11. VirtualBox da Universal drayver rejimining mohiyatini tushintiring.
12. VirtualBox da virtual tarmoqni sozlash rejimlarining farqlarini ayting.
13. VirtualBox da virtual tarmoqni sozlashda portlarni yo’naltirish jarayonini tushintiring.
14. VirtualBox da NAT rejimi qanday sozlanadi?
15. VirtualBox da NAT tarmog’i rejimi qanday sozlanadi?
16. VirtualBox da Ko’prik rejimi qanday sozlanadi?
17. VirtualBox da Ichki tarmoq rejimi qanday sozlanadi?
18. VirtualBox da Faqat xost uchun rejimi qanday sozlanadi?
19. VirtualBox platformasidagi virtual mashinaga masofaviy ulanish qanday amalga oshiriladi?
20. RDP (Remote Desktop Protocol) protokoli vazifasini tushintiring.
|
| |
c) Ko’prik (Bridged) rejimida virtual tarmoqni sozlash

c) Ko’prik (Bridged) rejimida virtual tarmoqni sozlash
Agar asosiy kompyuterda bir nechta fizik tarmoq adapterlari bo'lsa, VirtualBox tarmoq sozlamalarida to'g'ri adapterni tanlash kerak. Quyidagi skrinshotda siz ikkita fizik tarmoq adapterini ko'rasiz – Ethernet adapteri va Wi -Fi adapteri. Agar siz simsiz adapter uchun ko'prik rejimdan foydalanayotgan bo'lsangiz, mehmon operatsion tizimida ushbu Wi-Fi adapterining past darajadagi xususiyatlaridan foydalana olmaysiz. Masalan, siz ulanish uchun Wi-Fi tarmoqlarini tanlay olmaysiz, kuzatuv rejimini yoqolmaysiz va hokazo. Buning o'rniga asosiy kompyuterda Wi-Fi tarmog'iga ulanishingiz kerak.
Ko'prik adapteri rejimi uchun adapter tanlash
VirtualBox da, virtual mashinaning virtual tarmoq adapterining IP-manzili, ko'prikli rejim ishlatilganda, asosiy kompyuterning fizik tarmoq adapterining IP-manzili bilan bir xil tarmoqda bo'lishi mumkin. Agar sizning fizik tarmog'ingizda DHCP-server bo'lsa, virtual mashinaning virtual tarmoq adapteri avtomatik ravishda IP-manzilni ko'prik rejimida oladi (agar IP-manzilni qabul qilish avtomatik ravishda mehmon operatsion tizimidagi tarmoq interfeysi sozlamalarida o'rnatilsa). Shunday qilib, ko'prik virtual tarmoq adapterining standart shlyuzi sizning asosiy kompyuteringiz bilan bir xil. Keling, IP-manzillar bilan oddiy misolni ko'rib chiqaylik.
Fizik tarmoq manzili: 10.10.10.0/24
Fizik tarmoqdagi standart shlyuzning IP-manzili: 10.10.10.1
Fizik tarmoqdagi DHCP serverining IP-manzili: 10.10.10.1
Xost-mashinaning IP-konfiguratsiyasi: IP-adres – 10.10.10.72; tarmoq maskasi – 255.255.255.0; sukut bo’yicha shlyuz – 10.10.10.1.
Mehmon mashinaning IP-konfiguratsiyasi: IP-manzil – 10.10.10.91; tarmoq maskasi – 255.255.255.0; standart shlyuz – 10.10.10.1.
VirtualBox da Ko’prik rejimining ishlash sxemasi
Ba'zida sizning fizik tarmog'ingizda bir nechta shlyuzlar borligini topishingiz mumkin. Siz bitta shlyuz orqali kerakli tarmoqlarga ulanish uchun asosiy mashinadan foydalanishingiz mumkin va ikkinchi shlyuz orqali boshqa tarmoqlarga ulanish uchun mehmon mashinasidan foydalanishingiz mumkin. Shuningdek, siz virtual mashinangizdagi marshrutlar jadvalini tahrir qilishingiz va har ikkala shlyuzdan o'z tarmoqlariga ulanish uchun marshrutlarni qo'shishingiz mumkin. Ko'rib turganingizdek, ko’prik rejimi – bu VirtualBox ning tarmoq sozlamalarida juda ko'p ishlatiladigan holatlar bilan kuchli variant.
|
Axborotlashtirishning huquqiy -me'yoriy asoslari book · January 021 citations reads 2,464 author

Axborotlashtirishning huquqiy -me'yoriy asoslari book · January 021 citations reads 2,464 author
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
27.01.2024
Hajmi
0,71 Mb.
#147006
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborotlashtirishning huquqiy -me'yoriy asoslari book · January 021 citations reads 2,464 author
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish