nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi

|
Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi
|
bet | 8/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi. Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi. Raqamli sxemalar asosida sodda tranzistorli kalit (ventil) sxemalar yotadi. Kalitlar ikkita turg‘un holatni egallashi mumkin: uzilgan va ulangan. Sodda kalitlar asosida ancha murakkab sxemalar yasaladi: mantiqiy, bibarqaror, triggerli (ishga tushuruvchi), shifratorli, komporatorlar va boshqa, asosan hisoblash texnikasida qo‘llaniladigan. Ular raqamli shaklda ifodalangan axborotni qabul qilish, saqlash, qayta ishlash va uzatish fuksiyasini bajaradilar. Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi komponent integratsiya darajasi kattaligi bilan ifodalanadi. Bu kattalik raqamli IMSlar uchun kristallda joylashishi mumkin bo‘lgan mantiqiy ventillar soni bilan belgilanadi. Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi komponent integratsiya darajasi kattaligi bilan ifodalanadi. Bu kattalik raqamli IMSlar uchun kristallda joylashishi mumkin bo‘lgan mantiqiy ventillar soni bilan belgilanadi. 100 ta dan kam ventilga ega bo‘lgan IMSlar kichik integratsiya darajasiga ega bo‘lgan IMSlarga kiradi. O‘rta darajali ISlar 102, katta ISlar 102105, o‘ta katta ISlar 105107 va ultra katta ISlar107 darajadan ortiq ventillardan tashkil topadi. Bunday sinflanish tizimi analog mikrosxemalar uchun ham qabul qilingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi
|
Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan

|
Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan
|
bet | 7/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2 Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan. Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan. Diametri 76 mmli yagona asosda bir varakayiga usulda bir vaqtning o‘zida har biri 10 tadan 2000 ta element (tranzistorlar, rezistorlar, kondensatorlar)dan tashkil topgan 5000 mikrosxema yaratish mumkin. Diametri 120 mm bo‘lgan plastinada o‘nlab milliontagacha element joylashtirish mumkin. Zamonaviy IMSlar qotishmali planar – epitaksial texnologiyada yasaladi. Bu texnologiya planar texnologiyadan shunisi bilan farq qiladiki, barcha elementlar p–turdagi asosda o‘stirilgan n–turdagi kremniy qatlamida hosil qilinadi. Epitaksiya deb kristall tuzilmasi asosnikidan bo‘lgan qatlam o‘stirishga aytiladi.
1 – rasm.
Planar – epitaksial texnologiyada yasalgan tranzistorlar ancha tejamli, hamda planarliga nisbatan yaxshilangan parametr va xarateristikalarga ega.
Buning uchun asosga epitaksiyadan avval n+ - qatlam kiritiladi (2 - rasm). Bu holda tranzistor orqali tok kollektordagi yuqoriomli rezitordan emas, balki kichikomli n+ - qatlam orqali oqib o‘tadi.
2 – rasm.
Mikrosxema turli elementlarini elektr jihatdan birlashtirish uchun metllizatsiyalash qo‘llaniladi. Metallizatsiyalash jarayonida oltin, kumush, xrom yoki alyuminiydan yupqa metall pardalar hosil qilinadi. Kremniyli IMSlarda metallizatsiyalash uchun alyuminiydan keng foydalaniladi. Mikrosxema turli elementlarini elektr jihatdan birlashtirish uchun metllizatsiyalash qo‘llaniladi. Metallizatsiyalash jarayonida oltin, kumush, xrom yoki alyuminiydan yupqa metall pardalar hosil qilinadi. Kremniyli IMSlarda metallizatsiyalash uchun alyuminiydan keng foydalaniladi. Sxemotexnik belgilariga ko‘ra mikrosxemalar ikki sinfga bo‘linadi. IMS bajarayotgan asosiy vazifa – elektr signali (tok yoki kuchlanish) ni ko‘rinishida berilayotgan axborotni qayta ishlash hisoblanadi. Elektr signallari uzluksiz (analog) yoki diskret (raqamli) shaklda ifodalanishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan
|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/73
Sana
18.11.2023
Hajmi
1,7 Mb.
#100951
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
Ayratov hojiakbar tayanch iboralar - bet 2

|
Ayratov hojiakbar tayanch iboralar
|
bet | 2/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2 Hozirgi kunda yasalish turi va hosil bo‘ladigan tuzilmaga ko‘ra IMSlarning uchta prinsipial turi mavjud: yarim o‘tkazgichli, pardali va gibrid. Har bir IMS turi konstruksiyasi, mikrosxema tarkibiga kiradigan element va komponentlar sonini ifodalovchi integratsiya darajasi bilan xarakterlanadi. Element deb biror elektroradioelement (tranzistor, diod, rezistor, kondensator va boshqalar) funksiyasini amalga oshiruvchi IMS qismiga aytiladi va u kristall yoki asosdan ajralmagan konstruksiyada yasaladi. IMS komponentasi deb uning diskret element funksiyasini bajaradigan, lekin avvaliga mustaqil mahsulot kabi montaj qilinadigan qismiga aytiladi. Asosiy IMS konstruktiv belgilaridan biri bo‘lib asos turi hisoblanadi. Bu belgiga ko‘ra IMSlar ikki turga bo‘linadi: yarim o‘tkazgichli va dielektrik. Asosiy IMS konstruktiv belgilaridan biri bo‘lib asos turi hisoblanadi. Bu belgiga ko‘ra IMSlar ikki turga bo‘linadi: yarim o‘tkazgichli va dielektrik. Asos sifatida yarim o‘tkazgichli materiallar orasida kremniy va galliy arsenidi keng qo‘llaniladi. IMSning barcha elementlari yoki elementlarning bir qismi yarim o‘tkazgichli monokristall plastina ko‘rinishida asos ichida joylashadi. Dielektrik asosli IMSlarda elementlar uning sirtida joylashadi. Yarim o‘tkazgich asosli mikrosxemalarning asosiy afzalligi – elmentlarning juda katta integratsiya darajasi hisoblanadi, lekin uning nominal parametrlari diapazoni juda cheklangan bo‘lib ular bir - biridan izolyatsiyalanishni talab qiladi. Dielektrik asosli mikrosxemalarning afzalligi – elementlarning juda yaxshi izolyatsiyasi, ularning xossalarining barqarorligi, hamda elementlar turi va elektr parametrlari tanlovining kengligi. Dielektrik asosli mikrosxemalarning afzalligi – elementlarning juda yaxshi izolyatsiyasi, ularning xossalarining barqarorligi, hamda elementlar turi va elektr parametrlari tanlovining kengligi.
|
| |
-bob. 
Fuqarolik jamiyatiga o’tish - axboriy tajovuzkorlikdan

9-bob.
Fuqarolik jamiyatiga o’tish - axboriy tajovuzkorlikdan
himoyalanishning samarali shakli
.........................................................................111
1.
Muammoning mohiyati va uni hal etish strategiyasi.......................................... 111
2.
Fuqarolik jamiyati axboriy tajovuzkorlikdan himoyalanish vositasi sifatida.... 117
3.
O’zbekistonda fuqarolik jamiyatini shakllantirish yo’llari.................................119
Xulosa
..................................................................................................................... 124
d
«Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik»
kursining
dasturi...................................................................................................................... 126
Asosiy adabiyotlar................................................................................................... 132
Ilova......................................................................................................................... 135
Mundarija.................................................................................................................137
Axborot tahdidi - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.Axborot tahdidi
– jamiyat axborot sohasining faoliyatiga xavf tug’dirayotgan
jami omillar va omillar guruhlari”
3
.
Axborot sohasida shaxs va jamiyat manfaatlariga tazyiq o’tkazish usullari
deganda, inson va fuqaroning ochiq axborotga ega bo’lishiga, qonun bilan
taqiqlanmagan faoliyatni amalga oshirishga bo’lgan huquqdan foydalanishni cheklash
tushuniladi. Bular esa shaxsiy xavfsizlikni, ma’naviy va aqliy rivojlanishni ta’minlovchi
axborotlar hisoblanadi. Bundan tashqari, individual, “virtual axborot” maydonini, uning
ruhiy faoliyatga ta’sir etish texnologiyalaridan foydalanish imkonini shakllantirish
hisobiga jamoatchillik ongini chalkashtirish imkoniyatlarini kengaytirish shaxs
manfaatlariga bo’lgan eng xavfli tajovuz hisoblanadi.
Tsivilizatsiyalar (madaniyatlar, tamaddunlar) to’qnashuvi
– Harvard (AQSh)
universitetining professori Samyuel Xantington g’oyasi. Muallif dastlab 1993 yilda
shunday nomdagi maqolasini e’lon qildi. Maqolaga turli mintaqa va mamlakatlarning
mutaxassislari munosabat bildirib, ayrimlari S. Xantingtonni qo’llagan bo’lsa, aksariyat
olimlar unga qarshi chiqdi. Javoblarni yig’ib, S. Xantington 1996 yilda shunday nomda
kitob chop etdi va o’z nuqtai nazarida qolib, uni rivojlantirishga harakat qildi.
“Madaniyatlar to’qnashuvi” g’oyasiga O’zbekiston Respublikasi Prezidenti
I.A.Karimov salbiy munosabat bildirgan.
Axborot qarama-qarshiligi -
bu atrof dunyodagi biror hodisaga nisbatan
munosabatda bo’lishda auditoriyaga o’z qarashlari, fikrini tiqishtirishga hamda qarshi
tomon g’oyasi va nuqtai nazarini inkor etuvchilik roli bilan ta’sir ko’rsatishga
intilishdir.
Axborot-psixologik kurash
- bu boshqa mamlakat yoki mamlakatlar guruhida
mavjud ijtimoiy tizimni bo’shashtirish, jamiyat axloqini izdan chiqarish, rivojlanish
milliy dasturiga putur etkazish, shuningdek o’z qadriyatlari va turmush tarzini
to’g’ridan-to’g’ri eksport qilish maqsadida axborot xizmati hamda qo’poruvchilik bilan
shug’ullanuvchi xizmatlarning o’zaro xamkorligidir.
|
| |
Birinchidan - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.Birinchidan,
axborot-psixologik xavfsizlik – bevosita ruhiyatga ta’sir o’tkazish
orqali insonni o’z aqidalari, muqaddas ideallari va e’tiqodidan ayiradigan buzg’unchi
g’oyalardan asrashdir. Demak, axborot-psixologik xavfsizlikka ehtiyoj, eng avvalo,
bevosita inson va jamiyat, inson va davlat, shaxs va uning daxlsizligi, millat va milliy
qadriyatlar, jumladan, urf-odatlar, an’analar, tarixiy va madaniy meros, avlodlar
vorisiyligi, millatning istiqboli bilan bog’liq bo’lgan qadriyatlarga
ma’naviy-ruhiy
ta’sir ko’rsatuvchi buzg’unchi g’oyalar va tajovuzkor mafkuralar mavjudligidan
kelib chiqadi.
Ikkinchidan,
axborot-psixologik xavfsizlikka rioya qilinmasa, uning ta’sirchan
choralari ko’rilmasa, buzg’unchi g’oyalar milliy qadriyatlarni barbod etish orqali tarixan
mavjud bo’lgan xalqlar va millatlarni g’oyaviy
genotsidga
olib kelishi muqarrar.
Uchinchidan,
tig’iz axborotlashgan jamiyatda axborot orqali zamonaviy ruhiy
ta’sir texnologiyalarining tobora rivojlanib borayotganligi shaxs va jamiyat
tafakkurining shakllanishiga u yoki bu tarzda kuchli ta’sir o’tkazadi. Jamoatchilik
fikrining qay darajada shakllanganligiga, xalqning siyosiy ongi, huquqiy bilimlari
saviyasi, ma’naviy-ma’rifiy darajasiga qarab jamiyatning taraqqiyotga yoki tanazzulga
yuz tutishi turgan gap.
To’rtinchidan,
ijtimoiy fikrni shakllantirishda axborot ta’sirini, axborot
texnologiyalaridan foydalanish usullari va uslublari tobora kengayib borayotganligini
nazarda tutsak, axborot-psixologik xavfsizlik muammosining dolzarbligiga yanada
jiddiyroq e’tibor qaratishga to’g’ri keladi.
Beshinchidan,
axborot-psixologik
xavfsizlik
tushunchasining
mohiyati
shundaki, u alohida olingan inson, jamiyat tushunchalari doirasidan chiqib ketib, yaxlit
insoniyat, butun kishilik taqdiri bilan bog’liq global masalalarni ham qamrab oladiki,
ushbu jihati bilan u hozirgacha mavjud bo’lib kelgan global muammolarning eng
tajovuzkori, eng buzg’unchisi ekanligi ma’lum bo’ladi. Bu holat xalqaro siyosatda,
davlatlararo, mintaqalararo muammolarni hal etishda buyuk davlatchilik shovinizmi avj
10
olishi mumkin bo’lgan holatlarda yana ham xavfliroq mohiyat kasb etadi. Bunday
paytda ko’proq an’anaviy siyosiy muvofiqlashtirish tajribalaridan kengroq foydalanish
talab etiladi. Ya’ni, O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A. Karimov ta’biri bilan
aytganda, bunda
|
| |
Ommaviy axborot - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

Ommaviy axborot: 1.
Cheklanmagan shaxslar doirasi uchun mo’ljallangan hujjatlashtirilgan axborot,
bosma, audio, audiovizual va boshqa xabar va materiallar.
2.
Ommaviy axborot vositalari orqali ommaviy tarqatiladigan bosma, audio,
audiovizal va boshqa xabar va materiallar.
3.
Bir paytning o’zida maxsus vositalar – mass-media yordamida shaxslar guruhiga
axbootni uzatish jarayoni”
1
.
Jamiyatning axborotlashuvi - bu ma’lum bir davlat yoki jamiyatda axborot
texnologiyalarining keskin rivojlanishi natijasida sodir bo’ladigan holat
2
.
Axborotlashgan jamiyat – axborot texnologiyalarining rivojlanganlik darajasi
nuqtai nazaridan asosiy talablarga javob beruvchi jamiyat. Bunday davlatda asosiy
faoliyati axborot bilan ishlashdan iborat shaxslar jamiyat a’zolarining 50 foizidan yuqori
bo’lishi hamda gazeta, jurnal, radio, televidenie, kompyuter, Internet va uyali telefonlar
bilan ta’minlanganlar soni turli idoralar va aholining asosiy qismini tashkil etishi zarur.
Axborot asri (davri) – XX asrning o’rtalarida boshlangan. Turli
mamlakatlarning olimlari axborot davri aniq qachon boshlanganini turlicha izohlashadi.
Bu masalaga uch xil qarash mavjud: 1) Norbert Vinerning “Kibernetika, yoki jonli
mavjudot va mashinada boshqaruv va bog’lanish” kitobi chop etilgan yildan, 2)
1
Ахборот-коммуникация технологиялари изоҳли луғати. Қайта ишланган, тўлдирилган иккинчи нашр.
Муаллифлар жамоаси: Амиров Д.М., Атаджанов А.Ю., Атаджанов Д.Ю. ва бошқ. – Т.: БМТТДнинг
Ўзбекистондаги ваколатхонаси, 2010 – Б. 19.
1
Ахборот-коммуникация технологиялари изоҳли луғати. Қайта ишланган, тўлдирилган иккинчи нашр.
Муаллифлар жамоаси: Амиров Д.М., Атаджанов А.Ю., Атаджанов Д.Ю. ва бошқ. – Т.: БМТТДнинг
Ўзбекистондаги ваколатхонаси, 2010 – Б. 178.
2
Иқтибослар келтирилмаган жойда таъриф муаллифники – Ш.Б.
14
AQShdagi to’rtta universitet o’z kompyuter tizimlarini birlashtirgan yildan, 3) sobiq
Sovet ittifoqi fazoga birinchi sun’iy yo’ldoshni uchirgan yildan boshlangan.
“
Nazorat savollari - 5 ma’ruza Analog imslar haqida tushuncha. Reja

|
5 ma’ruza Analog imslar haqida tushuncha. Reja
|
bet | 5/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 310,9 Kb. | | #233512 |
Nazorat savollari
IMSlarga tahrif bering.
Mikroelektron qurilmalarga ta’rif bering.
Nanoelektronika haqida tushuncha bering.
Funksional elektronika haqida ta’rif bering.
Mikroelektronika rivojining uchta asosiy yo‘nalishini aytib bering va ular orasidagi bog‘lanishni ko‘rsating.
Integral mikrosxema (IMS) nima ?
IMSlarning asosiy xususiyatlari nimada ?
IMS elementi va komponenti deb nimaga aytiladi ?
Pardali, gibrid va yarimo‘tkazgich IMSlar farqini tushuntiring.
Nima sababdan tranzistor tuzilmasi IMS turli elementlarini tayyorlash asosi bo‘lib xizmat qiladi ?
Analog IMSlar haqida tushuncha bering.
Sodda barqaror tok generatori ishlash mexanizmini tushuntiring.
BT va MTli BTG ish prinsipi va xarakteristikalari haqida ma’lumot bering.
|
| |
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

217
borayotgan ishlov berish tezligi bilan
o‘rganadigan dasturlarning kombinatsiyasi
yangi imkoniyatlarni ochadi.
Moslashuvchanlik.
Dasturlashtirilgan
vositalarning
cheklovchi
xususiyatlaridan biri ularning
qat’iyligidir – dastur yozib bo‘linganidan va
o‘rnatilgandan so‘ng u o‘zgarmay qoladi. Biroq, ko‘p vazifalar vaqt o‘tishi bilan
yoki bir foydalanuvchidan
ikkinchi foydalanuvchiga
o‘tishi bilan o‘zgaradi.
Bunday muammolarni hal qilishda mashinaviy
o‘qitishning odatiy muvaffaqiyatli
q
o‘llanilishi qo‘lda yozilgan matnni dekodlaydigan dasturlarni o‘z ichiga oladi,
bu yerda statsionar dastur turli foydalanuvchilarning q
o‘l yozuvi o‘rtasidagi
o‘zgarishlarga moslasha oladi. Spamni aniqlash dasturlarida ham spam elektron
xatlar xarakteridagi o
‘zgarishlarga avtomatik ravishda moslashadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Shai Shalev-Shwartzm,
Shai Ben-David, Understanding Machine
Learning: From Theory to Algorithms, Cambridge University Press, 2014.
2.
Y. Bengio, "Learning deep architectures for AI", Foundations and Trends
in Machine
Learning, 2009.
3.
Y. Bengio, "Scaling learning algorithms towards AI", Large-Scale, 2007.
4.
M. Collins, "Discriminative reranking for natural language parsing, in
Machine Learning", 2000.
Kompyuter portlari - Guruh talabasi Yursunboyev Abdurahmon Mavzu

|
Guruh talabasi Yursunboyev Abdurahmon Mavzu
|
bet | 4/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 4,24 Mb. | | #241541 |
Kompyuter portlari barcha hisoblash qurilmalarining muhim xususiyati hisoblanadi. Kompyuter portlari qurilmaning atrof-muhit va kompyuter tarmoqlari bilan bog'lanish uchun kirish va chiqish interfeyslarini ta'minlaydi. Kompyuterlardagi eng muhim portlar kompyuter tarmog'i uchun ishlatiladi.
Jismoniy portlar
Agar port, jismoniy yoki virtual bo'lishi mumkin. Jismoniy tarmoq portlari kabellarni kompyuterlarga, routerlarga , modemlarga va boshqa periferiya qurilmalariga ulash imkonini beradi. Kompyuterning tarmoq uskunasidagi turli xil jismoniy portlar mavjud:
Ethernet portlari : Ethernet kabellari uchun kvadrat shaklidagi ulanish nuqtalari
USB portlar : USB kabellari uchun to'rtburchak shaklli ulanish nuqtalari
Ketma-ket portlar : ketma-ket kabellar uchun yumaloq shaklli ulanish nuqtalari
Simsiz tarmoqlarda portlar
Agar simli kompyuter tarmoqlari jismoniy port va kabellarga tayanilsa, simsiz tarmoqlarga ularga ehtiyoj bo'lmaydi. Wi-Fi tarmoqlari, masalan, radio signalizatsiya bandlarini ifodalovchi kanal raqamlarini ishlatadi.
Internet bayonnomasi portlari
Virtual portlar Internet protokoli (IP) tarmog'ining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Ushbu portlar dasturiy ilovalarga apparat resurslarini bir-biriga aralashmasdan almashish imkonini beradi. Kompyuterlar va marshrutizatorlar avtomatik ravishda virtual port orqali sayohat qiladigan tarmoq trafiklarini boshqarishadi. Tarmoqli xavfsizlik devorlari, shuningdek, xavfsizlik maqsadlari uchun har bir virtual portdagi trafik oqimiga ba'zi nazoratni ta'minlaydi.
IP tarmog'ida ushbu virtual ulanish nuqtalari 0 dan 65535 raqamlariga bo'linadi. Qo'shimcha ma'lumot olish uchun qarang: Port raqami nima?
Kompyuter tarmoqlarida portlar bilan bog'liq muammolar
Jismoniy portlar bir nechta sabablarga ko'ra ishlamay qolishi mumkin. Port yetishmasining sabablari quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Quvvat kuchayishi (elektr toki bilan jixozlangan qurilmalar uchun)
Suvga zarar
Ichki xato
Kabellardan pinalarning sababi shikastlanishlar (kabellarni juda kuch bilan joylashtirish yoki noto'g'ri turdagi kabelni portga uloqtirishga olib keladi).
|
| |
O’tgan mavzuni so’rash - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 202/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiO’tgan mavzuni so’rash.
a) individual - tarqatma materiallar, kartochka.
b) Frontal (guruh bilan ishlash)
Yangi mavzu:
Yurtim, senga she’r bitdim bu kun,
Qiyosingni topmadim aslo.
Shoirlar bor, o‘z yurtin butun —
Olam aro atagan tanho.
Ular she’ri uchdi ko‘p yiroq,
Qanotida kumush diyori.
Bir o‘lka bor dunyoda biroq,
Bitilmagan dostondir bori:
Faqat ojiz qalamim manim,
O‘zbekiston, Vatanim manim.
Yurmasman hech behishtni izlab,
Topolmasam chekmasman alam.
O‘tirmasman ertaklar so‘zlab,
Musallo deb yo‘nmasman qalam.
Ko‘klamingdan olib sururni,
Dovrug‘ soldi ustoz Olimjon,
G‘afur G‘ulom tuygan g‘ururni
Qilmoq mumkin dunyoga doston.
Olis tarix qadamim manim,
O‘zbekiston, Vatanim manim.
Kechmishing bor chindan ham uzoq,
Ilg‘ay olmas barchasin ko‘zim.
Maqtamasman moziyni biroq,
O‘tmishingni o‘ylayman bir zum.
Zabtga olib keng Osiyoni,
Bir zot chiqdi mag‘rur, davongir,
Ikki asr yarim dunyoni
Zir qaqshatdi ulug‘ jahongir.
Deyman bu kun, u manim, manim,
O‘zbekiston, Vatanim manim.
Bobolardan so‘z ketsa zinhor,
Bir kalom bor gap avvalida.
Osmon ilmi tug‘ilgan ilk bor
Ko‘ragoniy jadvallarida.
Qotil qo‘li qilich soldi mast,
Quyosh bo‘lib uchdi tilla bosh.
Do‘stlar, ko‘kda yulduzlar emas,
U Ulug‘bek ko‘zidagi yosh.
Yerda qolgan, o, tanim manim,
O‘zbekiston, vatanim manim
Yangi mavzuni mustahkamlash: Og’zaki savol-javob.
Uyga vazifa.
Dars yakuni. Baholarni tahlil qilish.
O’quv-tarbiya bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________
«Adabiyot» 5-sinflar uchun
«________»___________________20___ yil
Mavzu: “O‘ZBEKISTON” QASIDASI HAQIDA
Darsning texnologik haritasi
|
| |
Axborotning globallashuvi

|
Axborotning globallashuviBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.Axborotning globallashuvi – bu zamonaviy axborot texnologiyalaridan
foydalanib, ma’lum bir mamlakat doirasida va muayyan bir davlat manfaatini himoya
qiluvchi axborotlarni ishlab chiqish va er kurrasi bo’ylab tarqatish demakdir. Bunday
imkoniyatlarga hamma davlatlar ham ega emas. Texnologiyalari kuchli davlatlar
bundan keng foydalanmoqda. “Axborotga egalik qilish – dunyoga egalik qilishdir”
degan ibora hammaga ma’lum. Axborotning globallashuvi, bir tomondan, ijobiy
natijalar (masalan, jamiyat hayotini zamonaviy, demokratik usullar asosida tashkil etish
bobida) bersa, ikkinchi tomondan, xalqaro munosabatlarda turli davlatlar o’rtasida
axboriy, raqamli tengsizlikka olib keladi.
“Axborot infratuzilmasi:
1. Axborot resurslari, jumladan axborot xizmatlari va ommaviy axborot vositalarini
shakllantirish, tarqatish va ulardan foydalanish tizimi.
2. Mamlakatning axborot makoni hamda fuqarolar va tashkilotlarning axborot
resurslaridan foydalanishni ta’minlovchi axboriy aloqada o’zaro ishlash vositalarining
faoliyati va rivojlanishini ta’minlovchi jami tashkiliy tuzilmalar.
3. Axborot makoni tuzilmasining ushbu makonda axborot oqimlari yaratilishi va
aylanishini ta’minlovchi qismi. Axborot infratuzilmasining asosiy belgilari: infratuzilma
elementlarining sifatga oid va miqdoriy tarkibi; elementlarning makonda joylashishi va
o’zaro aloqasi; elementlar va butun infratuzilmaning axborot samaradorligi va o’tkazish
qobiliyati. Axborot infratuzilmasining asosiy elementlari: telekommunikatsiyalar;
axborot tarmoqlari; axborot resurslari; axborot sohasida xizmat ko’rsatish tizimlari.
Qo’shimcha elementlari: axborot infrauzilmasining rivojlanish va faoliyatini ta’minlash
tizimlari”
1
.
Raqamli tengsizlik (bo’linish, uzilish) – raqamli axborot texnologiyalaridan
foydalanish nuqtai nazaridan dunyo davlatlarining baravar bo’lmagan ahvoli. Bugungi
kunda rivojlangan mamlakatlar kuchli axborot texnologiyalariga ega va ular boshqa
davlatlar bilan bo’lgan munosabatlarida mazkur ustuvorlikni o’z foydalariga
ishlatmoqdalar, masalan, kompyuter, printer va boshqa shu kabi jihozlarni boshqa
davlatlarga qimmat narxlarda sotmoqdalar va h.k. Eng muhimi, axborot texnologiyalari
rivojlangan davlatlar boshqa mamlakatlar xalqlarini o’z g’oyalari ta’siri doirasida saqlab
turmoqchi bo’lishayapti.
|
| |
Oltinchidan - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.Oltinchidan, axboriy-psixologik xavfsizlik tushunchasi ma’lum bir xalq, millat,
mamlakat hayotida jiddiy ijtimoiy xavf tug’dirishi mumkin bo’lgan zamonaviy axborot
texnologiyalari imkoniyatlaridan tinchlik va barqaror taraqqiyot yo’lida unumli
foydalanishni va ularni boshqarishni, har qanday ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarga siyosiy
tus bermaslik usullarini ishga solishni taqozo etadi.
Mazkur fanning dolzarbligini ko’rsatuvchi ushbu jihatlarning barchasi quyidagi
asosiy yo’nalishlarni keng ko’lamda yoritishni talab etadiki, bunda butun kurs davomida
har bir yo’nalish alohida mushohada va tahlillar asosida talqin qilinadi.
1. Axborot asri va axborot tarqatish texnologiyalarining o’ziga xos xususiyatlari.
Axborotning funktsiyalari. Axborot oqimlarining jadallashuvi.
2. Axborot-psixologik xavfsizlik tushunchasi, uning ijtimoiy-siyosiy va psixologik
tamoyillari, psixologik xavfsizlikni ta’minlash usullari.
3. Globallashuv va zamonaviy ochiq axborot tizimlari. Ularning mohiyati,
ahamiyati, tsivilizatsiya jarayonida tutgan o’rni.
4. Axborot-psixologik urush – axborot hujumi va tahdidlarning yuqori bosqichi
ekanligi.
5. O’zbekistonda milliy va axborot xavfsizlikni ta’minlashning o’ziga xos
xususiyatlari, imkoniyatlari va istiqbollari.
6. Davlat, jamiyat va shaxs psixologik xavfsizligini ta’minlashning muhim
yo’nalishlari, jamiyatni axborotlashtirishning asosiy ko’rinishlari.
7. Psixologik himoya va O’zbekiston fuqarosining o’z-o’zini psixologik himoya
qilishi.
8. Milliy istiqlol g’oyasini shakllantirish va rivojlantirish O’zbekistonda axborot-
psixologik xavfsizlikni ta’minlash omili ekanligi.
9. O’zbekistonning ommaviy axborot vositalari – mamlakat fuqarolarining axborot-
psixologik himoyasini ta’minlash vositasi sifatida: muammolar, echimlar.
10. Ijtimoiy fikr va jamiyatning axborot-psixologik himoyasini ta’minlash yo’llari.
Ushbu yo’nalishlar bo’yicha batafsil ma’lumotlar berish orqali fanning maqsadi
hamda vazifalari amalga oshiriladi.
|
| |
Ochiq axborot tizimi – - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

18
Yuqorida ta’kidlangan har bir atama va tushuncha ochiq axborot tizimlarida
axborot-psixologik xavfsizlik fani bo’yicha keyingi barcha mavzular xususida mulohaza
yuritishga xizmat qiladi.
Takrorlash uchun savollar
Fanning maqsad hamda vazifalari.
1. Axborot, ommaviy axborot va jamiyatni axborotlashtirish tushunchalari.
2. Axborot jarayonlari va zaxiralari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari.
3. Axborot jamiyati haqida tushuncha, uning tavsifi.
4. Axborot xavfsizligi muammosi.
5. Axborot-psixologik xavfsizlik tushunchasi, uning tavsifi.
6. Axborot-psixologik xavfsizlik fanini kontseptual, metodologik va metodik
jihatlardan o’rganish zaruriyati.
7. Axborot-psixologik xavfsizlikka ilmiy yondashuv belgilari.
Seminar uchun savollar
1. Fanning dolzarbligi va asosiy yo’nalishlari.
2. Fanning maqsad hamda vazifalari.
3. Asosiy tushuncha va atamalar.
4. Axborot-psixologik xavfsizlik mustaqil ilmiy yo’nalish sifatida.
2-bob. AXBOROT ASRINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
TEXNOLOGIYADA USTUVORLIK VA AXBOROT MUVOZANATINING
BUZILISHI
1
1. Axborot asrining mazmun-mohiyati. Axborotlashgan jamiyat: nazariya va
Fanning ob’ekti, predmeti, maqsad hamda vazifalari

12
Yuqorida qayd etilganlarning barchasi mazkur muammolar O’zbekiston
Respublikasi uchun ham g’oyat muhim ekanligini alohida ta’kidlab ko’rsatadi. Buning
dolzarbligi davlatimiz uchun milliy mustaqillikni yanada mustahkamlashda, iqtisod va
bozor munosabatlarining tadrijiy rivolanishini ta’minlashda, ijtimoiy islohotlarni
chuqurlashtirishda yaqqol ko’rinadi. Bunda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga
oshirish, milliy an’analarni hayotga qaytarish, o’zaro murosa ruhini tarbiyalash ham
katta ahamiyat kasb etadi. Qolaversa, mustaqil dunyoqarashga ega ma’lumotli
kishilargina turli xil talqindagi tazyiqlarga ruhan barqaror qarshilik ko’rsata oladilar.
Mana shuning uchun ham mazkur muammolarni o’rganishda axborotning shakli
va mohiyati; axborot xavfsizligini ta’minlash; ochiq axborot tizimlarining o’ziga
xosligi; shaxs, jamiyat va davlat axborot-psixologik xavfsizligini joriy etish manbalari
va turlari; axborot sohasidagi milliy xavfsizlikni ta’minlashning ahamiyati va
tamoyillari; OAV va axborot qarama-qarshiligi; axborot-psixologik xavfsizlikka
erishishning asosiy yo’nalish va usullari; ochiq axborot tizimlarida shaxsning o’z-o’zini
himoya qilishi; jamoatchilik fikri va jamiyatning axborot-psixologik xavfsizligi;
O’zbekiston OAV va jamiyatning psixologik xavfsizligi kabi mavzularni oydinlashtirish
fanning asosiy vazifalarini belgilaydi.
Fanning asosiy vazifalari
1. Axborot asrining o’ziga xos xususiyatlari, mohiyati va ahamiyatini hamda
istiqbolli va xavfli jihatlarini ochib berish.
2. Axborot qarama-qarshiligining mohiyatini anglash, tamaddunlar (tsivilizatsiyalar)
to’qnashuvi nazariyasiga va axborot-psixologik urushning bugungi holatiga xolis baho
berish.
3. O’zbekistondagi axborot xavfsizligi tizimining o’ziga xos xususiyatlari,
imkoniyatlari va ayrim muammolari haqida fikr-mulohaza yuritish.
4. Axborot-psixologik ta’sir jarayoniga davlat, jamiyat va shaxs mavqei nuqtai
nazaridan baho berish.
5. Xalq ongida milliy istiqlol g’oyasini mustahkam qaror toptirish va mafkuraviy
immunitetni shakllantirish axborot-psixologik xavfsizlikni ta’minlashning muhim omili
ekanligini ochib berish.
6. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov tomonidan kuchli davlatdan
kuchli fuqarolik jamiyatiga o’tish kontseptsiyasining ishlab chiqilishi va uning
mamlakat axborot-psixologik xavfsizligi uchun ahamiyati va keng ko’lamini psixologik
imkoniyatlari haqida tegishli mulohazalar yuritish.
Mazkur vazifalarning mazmun-mohiyatini yanada to’liqroq talqin etish uchun
fanni o’qitish davomida ishlatiladigan asosiy terminlar va tushunchalar haqida tegishli
ma’lumotga ega bo’lish talab qilinadi
-bob. Axborot asrining mafkurasi. Milliy mustaqillik g’oyasi – O’zbekistonda

7-bob. Axborot asrining mafkurasi. Milliy mustaqillik g’oyasi – O’zbekistonda
axborot–psixologik xavfsizlikning asosi................................................................ 88
1. Mafkura tushunchasiga talqinlar. Globallashuv davrida mafkuraning o’rni va
roli......................................................................................................................... 88
2. Axborot asri mafkurasining asosiy jihatlari......................................................... 95
3. Milliy mafkura – o’zbekistonliklar yangicha dunyoqarashining asosi................. 97
8-bob. O’zbekiston ommaviy axborot vositalari - mamlakat axborot-psixologik
xavfsizligining omili................................................................................................100
1. Milliy jurnalistika yangi bosqichda.................................................................... 100
2. O’zbekiston ommaviy axborot vositalari rivojlanish yo’lida..............................103
3. Mamlakatimiz ommaviy axborot vositalarining milliy manfaatlarni himoya qilish
sohasidagi vazifalari ...........................................................................................106
9-bob.
Fuqarolik jamiyatiga o’tish - axboriy tajovuzkorlikdan
himoyalanishning samarali shakli.........................................................................111
1. Muammoning mohiyati va uni hal etish strategiyasi.......................................... 111
2. Fuqarolik jamiyati axboriy tajovuzkorlikdan himoyalanish vositasi sifatida.... 117
3. O’zbekistonda fuqarolik jamiyatini shakllantirish yo’llari.................................119
Xulosa..................................................................................................................... 124
d
«Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik»
kursining
dasturi...................................................................................................................... 126
Asosiy adabiyotlar................................................................................................... 132
Ilova......................................................................................................................... 135
Mundarija.................................................................................................................137
sharqona munosabatlar ilmi

|
sharqona munosabatlar ilmiBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.sharqona munosabatlar ilmi
- mulohazalilik, mushohadalilik, har
qanday voqea va hodisalarga aql-idrok yo’rig’i bilan yondashish tamoyili ustuvor
bo’lmog’i lozim.
Oltinchidan,
axboriy-psixologik xavfsizlik tushunchasi ma’lum bir xalq, millat,
mamlakat hayotida jiddiy ijtimoiy xavf tug’dirishi mumkin bo’lgan zamonaviy axborot
texnologiyalari imkoniyatlaridan tinchlik va barqaror taraqqiyot yo’lida unumli
foydalanishni va ularni boshqarishni, har qanday ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarga siyosiy
tus bermaslik usullarini ishga solishni taqozo etadi.
Mazkur fanning dolzarbligini ko’rsatuvchi ushbu jihatlarning barchasi quyidagi
asosiy yo’nalishlarni keng ko’lamda yoritishni talab etadiki, bunda butun kurs davomida
har bir yo’nalish alohida mushohada va tahlillar asosida talqin qilinadi.
1.
Axborot asri va axborot tarqatish texnologiyalarining o’ziga xos xususiyatlari.
Axborotning funktsiyalari. Axborot oqimlarining jadallashuvi.
2.
Axborot-psixologik xavfsizlik tushunchasi, uning ijtimoiy-siyosiy va psixologik
tamoyillari, psixologik xavfsizlikni ta’minlash usullari.
3.
Globallashuv va zamonaviy ochiq axborot tizimlari. Ularning mohiyati,
ahamiyati, tsivilizatsiya jarayonida tutgan o’rni.
4.
Axborot-psixologik urush – axborot hujumi va tahdidlarning yuqori bosqichi
ekanligi.
5.
O’zbekistonda milliy va axborot xavfsizlikni ta’minlashning o’ziga xos
xususiyatlari, imkoniyatlari va istiqbollari.
6.
Davlat, jamiyat va shaxs psixologik xavfsizligini ta’minlashning muhim
yo’nalishlari, jamiyatni axborotlashtirishning asosiy ko’rinishlari.
7.
Psixologik himoya va O’zbekiston fuqarosining o’z-o’zini psixologik himoya
qilishi.
8.
Milliy istiqlol g’oyasini shakllantirish va rivojlantirish O’zbekistonda axborot-
psixologik xavfsizlikni ta’minlash omili ekanligi.
9.
O’zbekistonning ommaviy axborot vositalari – mamlakat fuqarolarining axborot-
psixologik himoyasini ta’minlash vositasi sifatida: muammolar, echimlar.
|
| |
Axborot jamiyati - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.Axborot jamiyati
– zamonaviy tsivilizatsiyaning rivojlanish darajasi. Axborot
va bilimlar rolining jamiyat hayotida, jami ichki mahsulotda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalar ulushining ortishi, insonlarning o’zaro samarali o’zaro axboriy aloqada
ishlashini ta’minlovchi global axborot makonining yaratilishi, ularning dunyo axborot
resurslariga ulanishi va ularning axborot mahsulotlariga va xizmatlariga bo’lgan
ijtimoiy hamda shaxsiy ehtiyojlarining qondirilishi bilan tavsiflanadi”
3
.
Axborotning globallashuvi
– bu zamonaviy axborot texnologiyalaridan
foydalanib, ma’lum bir mamlakat doirasida va muayyan bir davlat manfaatini himoya
qiluvchi axborotlarni ishlab chiqish va er kurrasi bo’ylab tarqatish demakdir. Bunday
imkoniyatlarga hamma davlatlar ham ega emas. Texnologiyalari kuchli davlatlar
bundan keng foydalanmoqda. “Axborotga egalik qilish – dunyoga egalik qilishdir”
degan ibora hammaga ma’lum. Axborotning globallashuvi, bir tomondan, ijobiy
natijalar (masalan, jamiyat hayotini zamonaviy, demokratik usullar asosida tashkil etish
bobida) bersa, ikkinchi tomondan, xalqaro munosabatlarda turli davlatlar o’rtasida
axboriy, raqamli tengsizlikka olib keladi.
“Axborot infratuzilmasi:
1.
Axborot resurslari, jumladan axborot xizmatlari va ommaviy axborot vositalarini
shakllantirish, tarqatish va ulardan foydalanish tizimi.
2.
Mamlakatning axborot makoni hamda fuqarolar va tashkilotlarning axborot
resurslaridan foydalanishni ta’minlovchi axboriy aloqada o’zaro ishlash vositalarining
faoliyati va rivojlanishini ta’minlovchi jami tashkiliy tuzilmalar.
3.
Axborot makoni tuzilmasining ushbu makonda axborot oqimlari yaratilishi va
aylanishini ta’minlovchi qismi. Axborot infratuzilmasining asosiy belgilari: infratuzilma
elementlarining sifatga oid va miqdoriy tarkibi; elementlarning makonda joylashishi va
o’zaro aloqasi; elementlar va butun infratuzilmaning axborot samaradorligi va o’tkazish
qobiliyati. Axborot infratuzilmasining asosiy elementlari: telekommunikatsiyalar;
axborot tarmoqlari; axborot resurslari; axborot sohasida xizmat ko’rsatish tizimlari.
Qo’shimcha elementlari: axborot infrauzilmasining rivojlanish va faoliyatini ta’minlash
tizimlari”
1
.
|
| |
Asosiy atamalar va tushunchalar

13
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning kuchli davlatdan
kuchli fuqarolik jamiyatiga
o’tish kontseptsiyasi; psixologik himoya va fuqarolarning o’z-o’zini muhofaza etishi;
milliy istiqlol g’oyasi, mafkura va mafkuraviy tahdidlar,
mafkuraviy immunitet;
psixologik immunitet; kompleks psixologik himoya metodlari, vositalari va usullari,
g’oyaviy bo’shliq,
manipulyatsiya, axborot quroli, zamonaviy avtomatlashgan axborot
texnologiyalari va boshq.
Shuni alohida ta’kidlash joizki, butun kurs davomida tushuncha va atamalarga
ta’rif
keltirilib, ma’nosi kengroq ko’lamda ochib beriladi. Shunday bo’lsa-da, fan
talablaridan kelib chiqib, dastlabki ayrim tushunchalarni quyidagicha izohlash mumkin.
“Axborot:
1.
Taqdim etilish shaklidan qat’iy nazar nazar shaxs, predmet, dalil, voqea, hodisa
va jarayonlar haqidagi ma’lumotlar.
2.
Dalil, voqea, hodisa, predmet, jarayon kabi ob’ektlar haqidagi bilim
(ma’lumotlar) hamda tushunchalar yoki buyruqlar.
3.
Ma’lum xos matnida aniq ma’noga ega bo’lgan tushunchalarni ichiga oluvchi
dalil, voqea, hodisa, predmet, jarayon, taqdimot kabi ob’ektlar haqidagi bilim
(ma’lumotlar).
4.
Qiziqish uyg’otishi mumkin bo’lgan va saqlanishi
va qayta ishlanishi lozim
bo’lgan jami dalil va ma’lumotlar... Axborot nur, tovush va radio to’lqinlari,
elektr toki yoki kuchlanishi, magnit maydoni, qog’ozdagi
belgilar shaklida
yaratilishi va tashilishi mumkin”
1
.
Jami axborot oqimlari tabiiy (tabiat tomonidan) va suniy (inson tomonidan)
yaratilgan turlarga bo’linadi.
“
Ma'lumotlar quyidagi xususiyatlarga ega bo'lishi kerak

|
Ma'lumotlar quyidagi xususiyatlarga ega bo'lishi kerak
|
bet | 3/8 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 56,44 Kb. | | #112423 |
Bog'liq Reja Kirish 2 Axborotning xossalari-fayllar.orgMa'lumotlar quyidagi xususiyatlarga ega bo'lishi kerak:
- Foydalilik- iste'molchining ehtiyojlarini qondiradi.
- Ortiqchalik- erkinlik, foydali ma'lumotlarning foydasizga aylanishi va aksincha.
- To'liqlik- sodir bo'layotgan narsaning ma'nosini ochish.
- Ishonchlilik- iste'molchi bu I ning kelib chiqishi haqida to'liq tushunchaga ega.
- Ishonchlilik- ishonchlilik va tekshirishni birlashtirgan tushuncha.
- Yangilik- o'quvchida hali mavjud bo'lmagan bunday ma'lumotlar, g'oyalarning axborotda mavjudligi. Biroq, allaqachon ma'lum bo'lgan bilimlarga tayanish kerak.
- Mavjudligi- notanish tilda radio eshittirish bolalar bog'chasidagi falsafiy bahs kabi befoyda.
- Vaqtinchalik- bo'ron haqida kechiktirilgan ogohlantirish aniq ahamiyatga ega emas va cho'kayotgan kemaga yordam bermaydi.
Bu fazilatlarning barchasi tushunchaga birlashtirilgan ma'lumotlarning qiymati, bu alohida postlar, yangiliklar kanallari yoki hatto jurnalistik nashrlarga hissa qo'shuvchilar o'rtasidagi tanlov asosida yotadi. Jurnalist ma'lumot to'plash va tushunish, matnni yaratadi va tuzatadi. Keyin u auditoriyaga uzatadi. Ushbu matn faqat potentsial ma'lumot tashuvchisi sifatida ko'rib chiqilishi mumkin. U tomoshabinlarga "etib ketsa"gina ishlaydi. Yuqori sifatli axborot aylanib yuradigan jamiyat axborot jamiyati deb ataladi (bu atama Yaponiyada paydo bo'lgan).
IO xususiyatlari:
jamiyat hayotida axborot, bilim va axborot texnologiyalarining rolini oshirish;
yalpi ichki mahsulotda axborot texnologiyalari, aloqa va axborot mahsulotlari va xizmatlarini ishlab chiqarishda band bo‘lganlar sonining ko‘payishi;
telefoniya, radio, televidenie, internet, shuningdek, an'anaviy va elektron ommaviy axborot vositalaridan foydalangan holda jamiyatni axborotlashtirishning kuchayishi;
a) odamlarning samarali axborot hamkorligini, (b) ularning jahon axborot resurslaridan foydalanishini va (c) axborot mahsulotlari va xizmatlariga bo'lgan ehtiyojlarini qondirishni ta'minlaydigan global axborot makonini yaratish.
|
| |
Jamiyatning axborotlashuvi

14
AQShdagi to’rtta universitet o’z kompyuter tizimlarini
birlashtirgan yildan, 3) sobiq
Sovet ittifoqi fazoga birinchi sun’iy yo’ldoshni uchirgan yildan boshlangan.
“
Axborot jamiyati – zamonaviy tsivilizatsiyaning rivojlanish darajasi. Axborot
va bilimlar
rolining jamiyat hayotida, jami ichki mahsulotda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalar
ulushining ortishi, insonlarning o’zaro samarali o’zaro axboriy aloqada
ishlashini ta’minlovchi global
axborot makonining yaratilishi, ularning dunyo axborot
resurslariga ulanishi va ularning axborot mahsulotlariga va xizmatlariga bo’lgan
ijtimoiy hamda shaxsiy ehtiyojlarining qondirilishi bilan tavsiflanadi”
3
.
Asosiy atamalar va tushunchalar

13
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning kuchli davlatdan
kuchli fuqarolik jamiyatiga
o’tish kontseptsiyasi; psixologik himoya va fuqarolarning o’z-o’zini muhofaza etishi;
milliy istiqlol g’oyasi, mafkura va mafkuraviy tahdidlar, mafkuraviy
immunitet;
psixologik immunitet; kompleks psixologik himoya metodlari, vositalari va usullari,
g’oyaviy bo’shliq, manipulyatsiya, axborot quroli, zamonaviy
avtomatlashgan axborot
texnologiyalari va boshq.
Shuni alohida ta’kidlash joizki, butun kurs davomida tushuncha va atamalarga
ta’rif keltirilib, ma’nosi kengroq ko’lamda ochib beriladi. Shunday bo’lsa-da, fan
talablaridan kelib chiqib, dastlabki ayrim tushunchalarni quyidagicha izohlash mumkin.
“Axborot:
1. Taqdim etilish shaklidan qat’iy nazar nazar shaxs, predmet, dalil, voqea, hodisa
va jarayonlar haqidagi ma’lumotlar.
2. Dalil, voqea, hodisa, predmet, jarayon kabi ob’ektlar
haqidagi bilim
(ma’lumotlar) hamda tushunchalar yoki buyruqlar.
3. Ma’lum xos matnida aniq ma’noga ega bo’lgan tushunchalarni ichiga oluvchi
dalil, voqea, hodisa, predmet, jarayon, taqdimot kabi ob’ektlar haqidagi bilim
(ma’lumotlar).
4. Qiziqish uyg’otishi mumkin bo’lgan va saqlanishi va qayta ishlanishi lozim
bo’lgan jami dalil va ma’lumotlar... Axborot nur, tovush va radio to’lqinlari,
elektr
toki yoki kuchlanishi, magnit maydoni, qog’ozdagi belgilar shaklida
yaratilishi va tashilishi mumkin”
1
.
Jami axborot oqimlari tabiiy (tabiat tomonidan) va suniy (inson tomonidan)
yaratilgan turlarga bo’linadi.
“
Ommaviy axborot:
1. Cheklanmagan shaxslar doirasi uchun mo’ljallangan hujjatlashtirilgan axborot,
bosma, audio, audiovizual va boshqa xabar va materiallar.
2. Ommaviy axborot vositalari orqali ommaviy tarqatiladigan bosma, audio,
audiovizal va boshqa xabar va materiallar.
3. Bir paytning o’zida maxsus vositalar – mass-media yordamida shaxslar guruhiga
axbootni uzatish jarayoni”
1
.
Elektronika va sxemalar 3-laboratoriya ishi

|
Elektronika va sxemalar 3-laboratoriya ishi
|
bet | 1/2 | Sana | 22.07.2024 | Hajmi | 133,38 Kb. | | #268164 |
Bog'liq 3-laboratoriya ishi. Elektronika va sxemalari 12
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Elektronika va sxemalar
3-laboratoriya ishi
Bajardi: Omonov Soxib
Guruh raqami : 030-22
Toshkent-2024
Maydoniy tranzistorlar va ularning turlari. Maydoniy tranzistorning ulanish sxemalari. Maydoniy tranzistorning statik xarakteristikalari. UI ulanish sxemasidagi maydoniy tranzistorningning statik xarakteristikalarini tadqiq etish
Ishning maqsadi: Umumiy istok ulanish sxemasida maydoniy tranzistorlarning NI Multisim dasturiy muhiti yordamida asosiy statik xarakteristikalari va parametrlarini tadqiq etish.
12-variant .
Ishni bajarish uchun topshiriq.
Variant bo‘yicha 2- jadvalda berilgan maydoniy tranzistor modeli, R qarshilik qiymatidan foydalanib, 1- rasmda keltirilgan prinsipial sxema NI Multisim dasturiy muhiti yordamida yig‘ilsin;
Maydoniy tranzistorning IS = f (USI) stok xarakteristikasi va IS=f (UZI) stok-zatvor xarakteristikasi o‘lchansin (natijalar 1-jadvalga kiritiladi);
Olingan o‘lchash natijalari asosida IS = f (USI) va IS=f (UZI) bog‘liklik grafiklari qurilsin, asosiy parametrlari hisoblansin, xulosalar keltirilsin.
1- rasm. Umumiy istok ulanish sxemasidagi maydoniy tranzistorning uzatish va chiqish xarakteristikalar oilasini o‘lchash sxemasi
Tajriba o‘tkazish orqali olingan natijalar
UI ulanish sxemasidagi MT uzatish va chiqish xarakteristikalar oilasi
1- jadval
|
| |
Axborot tushunchasi va uning asosiy turlari

|
Axborot tushunchasi va uning asosiy turlari
|
bet | 7/8 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 56,44 Kb. | | #112423 |
Bog'liq Reja Kirish 2 Axborotning xossalari-fayllar.orgAxborot tushunchasi va uning asosiy turlari
Zamonaviy jamiyatda axborot, informatika va axborot jarayonlari tushunchalari
1. Zamonaviy jamiyatda axborot, informatika va axborot jarayonlari tushunchalari ………………………………. 3
2. Kompyuterning ishlash tamoyillari va tuzilishi ……………………… .. 7
3. Kompyuter texnikasi ………………………… .14
4. Kompyuter dasturlari ……………. ………… ... 21
5. Axborot texnologiyalari…………………………………… 24
6. Ma’lumotlar bazasi texnologiyasining asosiy tushunchalari ……………………… 29
7. Kompyuter tarmoqlarining maqsadi va asosiy imkoniyatlari.... 34
8. Muammolar algoritmi va dasturlashning asosiy tushunchalari. 44
Ma `lumot- sᴛᴏ atrof-muhit ob'ektlari, jarayonlari va hodisalari, ularning parametrlari, xususiyatlari, xususiyatlari va holatlari haqida ma'lumot.
Quyidagi ma'lumotlar turlarini ajratib ko'rsatish odatiy holdir:
- "kelib chiqish hududi" bo'yicha:
1) boshlang'ich-jonsiz tabiatga oid ma'lumotlar;
2) biologik- hayvonning jarayonlari bilan bog'liq ma'lumotlar va
flora;
3) ijtimoiy- sodir bo'layotgan jarayonlar bilan bog'liq ma'lumotlar
insoniyat jamiyatida;
- uzatish va idrok etish yo'li bilan:
1) ingl
ko'rinadigan tasvirlar (ramzlar);
2) eshitish- uzatiladigan va qabul qilinadigan ma'lumotlar
tovushlar orqali;
3) teginish- uzatiladigan va qabul qilinadigan ma'lumotlar
sezgilarga asoslangan;
4) organoleptik- uzatiladigan ma'lumotlar
va hid va ta'm bilan qabul qilinadi;
5) mashina - uzatiladigan va idrok qilinadigan axborot
texnik vositalar (shu jumladan vositalar).
kompyuter texnologiyalari);
- inson faoliyatining tabiati bo'yicha:
1) ilmiy;
2) texnik;
3) iqtisodiy;
4) boshqaruvchi;
5) ijtimoiy-siyosiy;
6) mashhur fan;
7) shaxsiy (shaxsiy).
Agar ilgari (XX asrgacha) mehnatning asosiy ob'ektlari moddiy ob'ektlar bo'lsa, endi axborot asosiy mehnat ob'ektiga aylanadi. Bugungi kunda ijtimoiy ishlab chiqarishning axborot sohasida - ishlab chiqarish, qayta ishlash va axborotdan foydalanish sohasida band bo'lganlar soni ortib bormoqda.
Zamonaviy jamiyatda axborot oziq-ovqat, ishlab chiqarish tovarlari va energiya resurslari kabi jamiyatning strategik resursiga aylanib bormoqda. Shu munosabat bilan yangi tushuncha - axborot resurslari paydo bo'ldi.
|
| |