nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
shaklida tashkil etiladi. Jumladan: 
birinchi yil

6
Umumiy o‘rta ta’lim maktabi o’qituvchilarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish
kursi o‘quv rejasidagi modullarining mazmuni
I. TA’LIM VA TARBIYA JARAYONINI TASHKIL ETISH
1.1. Tarbiya metodikasi asoslari
Tarbiya jarayonining mohiyati va vazifalari
. Tarbiya jarayonining
xususiyatlari. Tarbiya jarayonining jamiyat taraqqiyotidagi roli. Tarbiyada
huquqiy, axloqiy va odob me’yorlari hamda ularning mohiyati. Tarbiyaviy ishlarni
amalga oshirishda “Oila, mahalla, maktab hamkorligi” konsepsiyasining o‘rni va
ahamiyati. Oila, mahalla va ta’lim muassasasining bola tarbiyasidagi o‘rni.
Yoshlarning ma’naviy va g‘oyaviy tarbiyasidagi muammolar. Shaxsni
tarbiyalashda oila, mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligini amalga oshirish
tamoyillari va bosqichlari. Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida huquqiy
madaniyatni yuksaltirish.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida tarbiyaviy ishlarni tashkil etish
tartibi
,
shakli va mazmuni.
O‘quvchilarning fanlarni o‘zlashtirishlari bo‘yicha
sinf rahbarining
fan o‘qituvchilari bilan hamkorlik ishlari. O‘quvchilar xulqlaridagi
o‘zgarishlarni o‘z vaqtida nazoratga olish va ular bilan ishlash. O‘quv jarayonlarini
tahlil qilish. Sinf o‘quvchilarning o‘zaro hamda fan o‘qituvchilari o‘rtasidagi
munosabatlarini nazoratga olish usul va vositalari.
O‘quvchining o‘qishga bo‘lgan qiziqishi, bilim va qobiliyatini rivojlantirish.
O‘quvchilarning darsdan tashqari vaqtlarini mazmunli tashkil etish metodikasi.
Qobiliyatli va iste’dodli o‘quvchilarni rag‘batlantirish va ularning ijodiy
imkoniyatlarini rivojlantirish, qiziqishlari bo‘yicha fan va ijodiy to‘garak
mashg‘ulotlaridagi ishtirokini ta’minlashda ota-onalar, turli tashkilot vakillari bilan
hamkorlikni yo‘lga qo‘yish shakli, mazmuni va vositalari.
Sinf o‘quvchilarining ehtiyoj va qiziqishlarini har tomonlama o‘rganish, tahlil
qilish, ularni ahil jamoaga jipslashtirish va tashabbuskor o‘quvchilarni qo‘llab-
quvvatlashning samarali yo‘llari. O‘quvchilarga vaqtni to‘g‘ri taqsimlash va undan
unumli foydalanishni o‘rgatish usullari.
(joriy bozor baholarida) 1

(joriy bozor baholarida) 1
K o 'rs a tk ic h -
1999
2000
2001
2002
lar
M lrd .
s o 'm
%
M lrd .
s o 'm
%
M lrd .
s o 'm
%
M lrd .
s o 'm
%
YAMM shu
2128.7
100.0
3194.5
100.0
4925.3
100.0
7469.3
100.0
jumladan:
• tovarlar
1070.5
50.2
1614.2
50.5
2467.5
50.1
3719.7
49.8
• xizm atlar
772.4
36.4
1173.9
36.8
1871.6
38.0
2875.7
38.5
Ishlab chiqarish b irto m o n d a n qiym atning vujudga kelishi va boshqa tom ondan
naflilikning yaratilish jarayonidir.
Ayriboshlash jarayonida m ahsulotlar va iqtisodiy resurslar tovar shaklini olib, ishlab
chiqaruvchidan iste’m olchiga o’tadi. Ayriboshlash ishlab chiqarish va iste’m olni
bog'lovchi bo’g'in hisoblanadi.
Ayriboshlash shakllari:
mahsulot ayriboshlash-bunda bir m ahsulot boshqasiga
m a’lum m iqdoriy nisbatlarda ayriboshlanib, u barter
ayriboshlash deyiladi.___________________________
tovar ayriboshlash-bunda m ahsulot (xizm at)- lar
pul vositasida, oldi-sotdi yo'li bilan ayriboshlash
qilinadi.
1 Sotsialno-ekonom icheskoe polojenie Respubliki Uzbekistan za 2002 god. Toshkent,
2003. 8-bet.
22
shaxsiy is te 'm o l-b u n d a iste’m ol tovarlari va xizm atlar bevosita iste’mol
qilinadi.
Iste'm ol ishlab chiqarish natijalaridan foydalanish jarayonini anglatadi. Iste’mol o'z
xususiyatlariga ko'ra ikki turga ajratiladi:
Iqtisodiy resurslar ishlab chiqarish jarayonida uning om illariga aylanadi.
Ishlab chiqarish om illari m ahsulot yaratish (xizm at ko'rsatishjdagi o'rniga ko'ra uch
guruhga ajratiladi:
Vlehnat vositalari va m ehnat predm etlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deyiladi.
m ehnat vo sita la ri-in so n m ehnat predm etlariga ta'sir qiladigan barcha
vositalardir (mashina, m exanizm lar, asbob- uskunalar va h.k.)
ishlab chiqarish iste’m o li-b u n d a investitsion tovarlar bilvosita iste’mol
qilinadi, ya'ni ular ishlab chiqarish jarayonida foydalanilib, kishilar uchun
zarur bo'lgan hayotiy vositalar yaratiladi.
mehnat predm etlarinnsonning maqsadga muvofiq faoliyati o'zlashtirishga
qaratilgan barcha narsalardir. Mehnat predm etlari tabiatda tayyor holda
yoki oldingi davrdagi m ehnat m ahsuli (xom ashyo shaklida) bo'lishi
mumkin.
ishchi kuchi -in sonning mehnat qilish layoqati bo'lib, ishlab chiqarishning
asosiy va zaruriy shartidir. Shu sababli, u ishlab chiqarishning shaxsiy
omili deb ham ataladi. Ishchi kuchi ishlab chiqarishning boshqa omillarini
o'zaro biriktirib, ularni harakatga keltiradi.
Ishlab chiqarilgan m ahsulotlar va iqtisodiy resurslar taqsim lash jarayonidan o'tadi.
M ahsulot taqsim lanishi natijasida undagi ishlab chiqaruvchilar, m ulk va resurs egalari
hamda davlat ulushi aniqlanadi. Iqtisodiy resurslar m am lakat hududlari va korxonalar
o'rtasida ularga bo'lgan talabni hisobga olgan holda taqsim lanadi.
23
|
E Q D = 
.,0 0 - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

2-MAVZU BO'YIChA TEST SAVOLLARI
1. Quyidagilarni qaysi biri birgalikda qondiriladigan ehtiyoj hisoblanadi?
a) moddiy ehtiyoj;
b) madaniy-maishiy ehtiyoj;
v) ijtimoiy ehtiyoj;
g) m a’naviy ehtiyoj;
d) mehnat qilishga ehtiyoj.
2. Jamiyat ehtiyojlarining miqdoran o'sib va tarkiban yangilanib borishiga
nima ta'sir ko'rsatadi?
a) aholi sonining o'sishi;
b) fan-texnika taraqqiyoti;
v) reklama va aloqa kommunikatsiyasining rivojlanishi;
g) milliy va xalqaro bozorlarning rivojlanishi;
d) yuqoridagilarning barchasi.
3. Cheklangan resurslar bilan cheksiz ehtiyojlarni to'laroq qondirib borishga
qanday erishiladi?
a) ehtiyojlarni qondirishning maqbul darajasini aniqlash;
b) muqobil mahsulotlarni ishlab chiqarish;
v) resurslardan foydalanishning turli muqobil variantlaridan eng
ko‘p mahsulot ishlab chiqarishni ta ’minlaydiganini tanlab olish;
g) resurslarni samarali taqsimlash;
d) yuqoridagi barcha yo'llar bilan.
4. Aholi ehtiyojlarining qondirilish darajasi qanday aniqlanadi?
a) ularning talabi va ehtiyojlari taqqoslanadi;
b) aholining haqiqiy iste’mol darajasi va ehtiyojlari taqqoslanadi;
v) aholi pul daromadlari va talablari taqqoslanadi;
g) aholi real daromadlari va ehtiyojlari taqqoslanadi;
d) yuqoridagi barcha usullardan foydalaniladi.
5. A lohida kishilar, k o rxo n a la r va d a vla t e h tiyo jla rin in g um um iy
xususiyatlari nimadan iborat?
a) tarkiban bir xil;
b) cheksiz va chegarasiz;
v) miqdoriy o'lchamga ega;
Download
Ta’limda ilg‘or xorijiy tajribalar

1.2. Ta’limda ilg‘or xorijiy tajribalar
Ta’lim jarayonini samarali tashkil etishning muammolari va yechimlari.
O‘quv-metodik jarayonni tashkil etishda XXI asr o‘qituvchining roli va
funksiyalari.
Maktab ta’lim tizimi mazmunini sifat jihatidan yangilash, ta’lim sifatini
oshirish, o‘qitish metodikasini takomillashtirish, maktab ta’limi sifatini yaxshilash
7
va ta’lim samaradorligini oshirish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalarni (Singapur,
Yaponiya, Finlandiya, Malayziya, Avstraliya), o‘quvchilarning kompetentligini
aniqlashga yo‘naltirilgan xalqaro o‘quv (STEAM, STREAM) va baholash
dasturlari (PIRLS, PISA, TIMSS) asosida ta’lim samaradorligini nazorat qilish va
baholash. Xalqaro ta’limiy va baholash dasturlarining ahamiyati.
O‘quvchilar o‘quv mashg‘ulotlarida tajribalar o‘tkazishi, modellarni
konstruksiyalashi, musiqa va filmlarni mustaqil yaratishi, robotlar yasashi, ya’ni
o‘z g‘oyalarini amaliyotga tatbiq etishi va mahsulot yaratishi.
O‘quvchilarda hayotiy ko‘nikmalarini shakllantirish. Barqaror taraqqiyot
konsepsiyasi. Barqaror taraqqiyot ta’limi.
1.3. Ta’limda raqamli texnologiyalar
Raqamli texnologiyalar tushunchasi. Ta’limda raqamlashtirish. Ta’limning
raqamli transformatsiyasi. Raqamli pedagogika. Raqamli didaktika. Raqamli
darslik. Raqamli texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalar – elektron doska,
elektron jurnal, robototexnika.
Ta’lim jarayonini samarali tashkil etishga oid dasturiy mahsullar, internet
resurslari va ma’lumotlar bazalari. Ta’lim muassasalarida multimedia ta’lim
resurslaridan foydalanishning bugungi holati. Internet tarmog‘idagi STEAM
resurslaridan fanni o‘qitishda foydalanish. Kasbiy faoliyatda sun’iy intellekt
elementlaridan samarali foydalanish. IoT (internet of things) imkoniyatlari.
Bulutli texnologiyalar (Google, DropBox va boshqalar) va ularni ta’lim
jarayonida qo‘llash usullari. Google Docs dasturiy mahsulotlari va ularning
imkoniyatlari. Google ilovalari asosida matnli hujjatlar va elektron jadvallarni
yaratish hamda birgalikda qayta ishlash. Google Drive va uning imkoniyatlari.
Pedagogik dasturiy vositalar. HotPotatoes, iSpring, Quizy maker dasturlari
bilan ishlash. Camtasia studio, Bandicam, FCapture dasturlarida videodarslar
tayyorlash. Prezi.com, visme.com, canva.com platformalarida taqdimotlar yaratish.
Online test topshiriqlarini tayyorlash tizimlari (kahoot.com, quizizz.com,
quizalize.com,
learningapps.org,
puzzlemaker.discoveryeducation.com
va
boshqalar).
Videokonferensaloqa va uning xususiyatlari. Videokonferensaloqani tashkil
etish uchun mo‘ljallangan dasturiy mahsulotlar va ularning ta’lim jarayonini
samarali tashkil etish imkoniyatlari. Google Meet va Zoom dasturiy mahsulotlarini
o‘rnatish, registratsiyadan o‘tish, videoaloqani rejalashtirish va o‘tkazish.
Kasbiy mahoratni shakllantirish va rivojlantirish, dars samaradorligini
oshirishga oid AKT vositalari va Internet resurslar. Elektron pochtadan
foydalanish. Mustaqil ta’lim uchun mo‘ljallangan texnologiyalar. Ommaviy ochiq
onlayn kurslar (MOOC) orqali kasbiy mahoratni oshirish. Kasbiy faoliyatni
8
baholash bo‘yicha dasturiy vositalardan maqsadli foydalanishning samarali
yo‘llari.
|
I. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish

|
I. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etishBog'liq 3-ILOVAI. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish.
1.1. Tarbiya metodikasi asoslari;
1.2. Ta’limda ilg‘or xorijiy tajribalar;
1.3. Ta’limda raqamli texnologiyalar;
1.4. Inklyuziv ta’lim asoslari.
II. Mutaxassislik fanlari.
2.1. Mutaxassislik fanlari nazariy-amaliy asoslari;
2.2. O‘qitishning zamonaviy texnologiyalari;
2.3. 4K ko‘nikmalarini shakllantirish metodikasi;
2.4. Tanlov fanlar.
Kursning maqsadi va vazifalari
Kursining maqsadi
– ta’lim-tarbiya jarayoni samaradorligini oshirish uchun
zarur bo‘ladigan kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarni zamonaviy yondashuvlar,
malaka talablari asosida muntazam yangilash, ularning kasbiy faoliyatga doir
kompetentligini rivojlantirishdan iborat.
Kursning vazifasi –
tinglovchilarga jamiyatda amalga oshirilayotgan
ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar mazmuni va ta’lim-tarbiya jarayonini sifatli va
samarali tashkil etishning metodologik asoslarini singdirish.
Kurs yakunida tinglovchilarning bilim,
ko‘nikma, malaka va
kompetensiyalariga qo‘yiladigan talablar –
umumiy o‘rta ta’lim maktabi
o‘qituvchisining kasb standarti asosida, tegishli yo‘nalish bo‘yicha umumiy o‘rta
ta’lim maktab pedagog kadrlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish mazmuni, sifati
hamda oʻqituvchilarning tayyorgarligi hamda kompetentligiga qo‘yiladigan malaka
talablari bilan belgilanadi.
Kurs hajmi
Uzluksiz kasbiy rivojlantirish kursining hajmi
144 soatni
tashkil etadi.
Mazkur soatlar har bir tabaqa uchun
3 yillik
muddat kesimida quyidagicha
taqsimlanadi.
I tabaqa ta’lim dasturi
– kasbiy mahorati va bilim ko‘rsatkichlari yuqori
bo‘lgan pedagog kadrlar uchun 3 yil davomida 108 soat soat ishlab chiqarishdan
ajralmagan holda malaka oshirish va
36 soat
mustaqil ta’lim shaklida tashkil
etiladi. Jumladan:
|
| |
qiymatning nisbiy sh a k lin i

Ruining vazifalari:
M uom ala v o sitasi v a z ifa s i
-b u n d a pul to v a rla r m uom alasi
jarayonida vositachi sifatida maydonga chiqadi.
To'lov vo sitasi vazifasi
- to v a rla r nasiyaga to 'lo v m uddati
kechiktirib sotilganda va turli xil to 'lo v m ajburiyatlari am alga
oshirilganda pul bu vazifani bajaradi.
Jamg'arish vazifasi
- pul m uom aladan chiqarib olinganda bu
vazifani bajaradi. Real ravishda oltin pul va oltin buyum lar boylik
to'plash vazifasini bajaradi.
Jahon puli vazifasi
- oltin pulga tegishli. Ba’zi nufuzli valyutalar
ham ideal ravishda bu vazifani bajarishi mumkin.
Qiymat o'lchovi vazifasi
- bunda tovar (xizmat)ning alm ashuv
qiymati pul vositasida hisoblanadi va baholanadi. Shuningdek,
iqtisodiy resurs sarf-xarajatlari va darom adlarni hisoblashning
yagona o'lchov birligi ham puldir.
Hozirgi zam on pul nazariyasida pul tushunchasi ikki m a’noda ishlatiladi:
Download
«Qishloqni yangilash va qayta qurish chora-tadbirlari tizimida

«Qishloqni yangilash va qayta qurish chora-tadbirlari tizimida
ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani jadal rivojlantirish juda
katta ahamiyatga ega»*
*I.A.Karim ov.O ‘zbekiston buyuk kelajak sari T , « 0 ‘zbekiston», 1998 239-bet.
174
A grobiznes-bu tadbirkorlik faoliyatining qishloq xo'jaligi sohalaridagi
shakli.
Agrobiznes turlari:
------ ► •
Ferm erva dehqon xo'jaliklari.
-----
► •
Agrofinmalar.
-----
► •
Agrosanoat birlashmalari.
-----
► •
Agrosanoat kombinatlari.
------ ► •
Shirkatlarva boshqa jam oa xo'jaliklari.
-----
► •
Qo'shma korxonalar (agrar sohadagi).
O'zbekistonda termer xo'jaliklarining rivojlanishi
(yil boshiga)
Yillar
K o 'r s a t k ic h la r ^ " ^ ^ - - ^ ^
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003
Ferm er xo'jaliklari soni,
(ming)
7,5
14,2
18,1
21Л
23,0
43,8 72,4
Biriktirilgan yer
maydonlari, (minga)
71
193
265
413
447
889
1591
Bir xo'jalik ixtiyoridagi yer
maydoni, (ga)
1,7
4,6
6,6
9,7
11,3 23,6
22
Fermer xo'jaliklarining
yalpi qishloq xo'jalik
mahsulotidagi ulushi, %
31,0
35,0
175
16-MAVZU B O 'YIC hA T E S T SAVOLLARI
1. Agrar munosabatlarning xususiyatlarini nima belgilab beradi?
a) yerning asosiy mehnat vositasi va predmeti hisoblanishi;
b) iqtisodiy qonunlarning tabiat qonunlari bilan bog'lanib ketishi;
v) ishlab chiqarish vaqti bilan ish davri o'rtasidagi farqning nisbatan
kattaligi;
g) ishlab chiqarishning mavsumiy xarakterida bo'lishi;
Download |
-Masala
Kiritilgan n natural sonning necha xonaligini aniqlovchi dastur tuzing!
  
Bajarish

|
-Masala
Kiritilgan n natural sonning necha xonaligini aniqlovchi dastur tuzing!
Bajarish
|
bet | 2/3 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 29,65 Kb. | | #253528 |
Bog'liq 3-laboratoriya2-Masala
Kiritilgan n natural sonning necha xonaligini aniqlovchi dastur tuzing!
|
Bajarish
Ixtiyoriy son kiritilganda uni necha xonaligini qanday bilishimiz mumkin?
|
# Foydalanuvchidan son kiritishni so'raymiz
n = int(input("Istalgan butun sonni kiriting: "))
# Sonning xonaligini aniqlash uchun o'zgaruvchi
xonali = 0
while n > 0:
n //= 10 # Sonni 10 ga bo'lib qo'yamiz
xonali += 1
# Natija chiqarish
print("Kiritilgan sonning raqamlar soni:", xonali)
|
Misol: x=2365908 soni bo’lsin. Keltirilgan ushbu sonni tabiiy biz o’ngdan ya’ni birlar,o’nlar,yuzlar,minglar va hokazo deb sanashimiz mumkin.
Daturlashda bu amalni kiritilgan qiymat 10 ga bo’linsa deb qaraymiz. Ya’ni sikl ichidagi qadamlar ko’rinishi x//10 va bu jarayon amalga oshirilsa bir xona mavjud degan fikr paydo bo’lsin
Ushbu jarayonni sanashimiz uchun o’zgaruvchi ochib uning qiymatini har jarayon ishga tushganda 1 ga oshirishini ta’minlab qo’yishimiz mumkin
Bu jarayon qachongacha davom etsin? Albatta kiritilgan qiymat 0 ga aylangunicha
Natija sikl dan tashqarida namoyon bo’lsin
|
Mustaqil yechish uchun topshiriqlar
Masala 1. 1 dan n gacha bo‘lgan natural sonlar kvadratlari yig‘indisini aniqlovchi dastur yozing.
Masala 2. 1 dan 10 gacha bo‘lgan natural sonlar kvadratlari yig‘indisini kvadrat ildizdan chiqarib taqdim etuvchi dastur tuzing.
Masala 3. 1 dan n gacha bo’lgan barcha juft natural sonlarning yig’indisining o’rta arifmetigini qaytaruvchi dastur tuzing
Masala 4..n>=2 shartni qanoatlantiruvchi n soni berilgan. Ushbu ifodani hisoblovchi dastur tuzing. d=1*2+2*3+...+(n–1)*n
|
| |
birinchi yil - Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi

|
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagiBog'liq 3-ILOVAbirinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish;
ikkinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish;
uchinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish.
II tabaqa ta’lim dasturi
– kasbiy mahorati va bilim ko‘rsatkichlari yaxshi
bo‘lgan pedagog kadrlar uchun 72 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan holda,
36 soat ishlab chiqarishdan ajralgan holda malaka oshirish hamda 36 soat mustaqil
ta’lim shaklida tashkil etiladi. Jumladan:
birinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish;
ikkinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralgan
holda malaka oshirish;
uchinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish.
III tabaqa ta’lim dasturi
– kasbiy mahorati va bilim ko‘rsatkichlari qoniqarli
bo‘lgan pedagog kadrlar uchun uchun 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda, 72 soat soat ishlab chiqarishdan ajralgan holda malaka oshirish hamda
36 soat mustaqil ta’lim shaklida tashkil etiladi. Jumladan:
birinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralgan
holda malaka oshirish;
ikkinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan
holda malaka oshirish;
uchinchi yil
– 12 soat mustaqil ta’lim, 36 soat ishlab chiqarishdan ajralgan
holda malaka oshirish.
IV tabaqa ta’lim dasturi
– kasbiy mahorati va bilim ko‘rsatkichlari past
bo‘lgan pedagog kadrlar uchun 108 soat soat ishlab chiqarishdan ajralgan holda
malaka oshirish va 36 soat mustaqil ta’lim
|
| |
-MAVZU. IQTISODIY FAOLIYAT VA IShLAB ChlQARISh

6-M AVZU. SO TS 1A L-IQ TIS O D IY TIZIM LA R
VA ULARNI 0 ‘ZGARISHI.
1-§. Sotsial-iqtisodiy tizim va uning tuzilishi...................................................43
2-§. Jam iyat taraqqiyot bosqichlarini bilishga tu rli hil
yondashuvlar.........................................................................................................44
3-§. Iqtisodiy tizim modellari............................................................................. 49
6 -M A V Z U B O Y IC H A T ES T S A V O L L A R I................................................. 51
II-B O ‘ L IM . BOZOR IQTISODIYOT1.
7-M AVZU. BOZOR IQ TIS O D IY O TIN I M O O ‘ IYATI VA BELGILARI.
1-§ Bozor iq tiso d iyo tin ing m azm uni va asosiy belgilari............................. 52
2-§ Bozor iqtisodiyotining asosiy m uam m olari............................................54
3-§ B ozor iqtisodiyotining afza llikla ri va ziddiyatlari................................. 55
7 -M A V Z U B O 'Y IC H A T E S T S A V O L L A R I............................................... 56
8-M AVZU. BOZOR IQ TISO DIYO TIG A 0 ‘TIS H
DAVRI VA UNING
O ZBEKISTONDAGI XUSUSIYATLARI.
1-§. Bozor iqtisodiyotiga o 'tish yoMlari va uning O'zbekistondagi
xususiyatlari.......................................................................................................... 60
2-§. Respublikada bozor islo h a tla rin i amalga oshirish
va uning asosiy yo'nalishlari.........................................,...................................... 64
3-§. Bozor munosabatlariga o 'tis h
jarayonida
makroiqtisodiy barqarorlikka erishish vazifalari............................................. 70
4-§. O'zbekistonda iq tisodiyotni
erkinlashtirish
va islohatlam i chuqurlashtirish vazifalari......................................................... 72
8 -M A V Z U B O 'Y IC H A T E S T S A V O L L A R I................................................74
9-M AVZU. BOZOR VA UNING T U Z IL IS H I.
1 -§. Bozor va uning vazifalari............................................................................ 77
2-§. Bozoming turlari va tarkibi.........................................................................78
3-§. Bozor infratuzilmasi va uning unsurlari...................................................80
9 -M A V Z U B O 'Y IC H A T ES T S A V O L L A R I................................................ 82
10-MAVZU TALAB VA TAKLIF NAZARIYASI.
BOZOR MUVOZANATI.
1 -§. Talab tushunchasi. Talab qonuni.
Talabga ta’sir qiluvchi o m illa r............................................................................ 88
2-§. T a k lif tushunchasi. T a k lif qonuni. Taklifga ta ’sir
etuvchi om illar......................................................................................................90
3-§. Talab va ta k lif egiluvchanligi. Talab funksiyasi.......................................... 91
4-§. Talab va ta k lif nisbati. Bozor muvozanati................................................. 92
10 -M A V Z U . B O 'Y IC h A T E S T S A V O L L A R I.............................................. 94
181
-§. Ishlab chiqarish omillari va uning tarkibi

Ishlab chiqarish funksiyasi.
Ishlab chiqarish o m illari va uning n atijalari o'rtasid&gi
bog'liqlikni ifodalaydi.
Bu bog'liqlikni quyidagicha ko'rsatish
mumkin:
M = X ( K ; U K;E ),
bu yerda.
M -m a h s u lo t hajmi;
K; U K; E - qo'llanilgan kapital, ishchi kuchi va yer miqdori.
Ishlab chiqarish funksiyasi bir yoki
bir necha om il miqdori
o'zgarganda ishlab chiqarish hajm i qanday o'zgarishini ko'rsatadi.
Um um iy
m a h s u lo t-re s u rs la rn in g m avjud darajasida ishlab chiqarilgan
mahsulotning umum iy hajmi.
Ishlab chiqarish natijalarini tahlil qilishda umumiy, o'rtacha va qo'shilgan (keyingi)
m ahsulot tushunchalaridan foydalaniladi.
Download
а) yer rentasi miqdorining o ‘zgarishi

10. Quyidagi yer uchastkalarining qaysi birida
differensial renta hosil
bo'lmaydi?
a) unumdorligi juda yuqori;
b) unumdorligi yuqori;
v) unumdorligi o'rtacha;
g) unumdorligi past;
d) yuqoridagilarning barchasi.
11. Yerlardan intensiv foydalanish, ya’ni ularning iqtisodiy unumdorligini
oshirish natijasida vujudga keladigan renta qanday nom bilan atadadi?
a) absolyut renta;
b) differensial renta-l;
v) differensial renta-ll;
g) monopol renta;
d) yuqoridagi barcha nom bilan.
12. Yerga bo'lgan xususiy mulkchilik, ularning unumdorligidagi farqlardan
qat’i nazaryer egalariga qanday rentani olish imkonini beradi?
a) monopol renta;
b) differensial renta-l;
Download
Masala 5.Kiritilgan sonning natural bo’luvchilarini taqdim etuvchi dastur tuzing ! Input 12 Output 1 2 3 4 6 12

|
Masala 5.Kiritilgan sonning natural bo’luvchilarini taqdim etuvchi dastur tuzing ! Input 12 Output 1 2 3 4 6 12
|
bet | 3/3 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 29,65 Kb. | | #253528 |
Bog'liq 3-laboratoriyaMasala 5.Kiritilgan sonning natural bo’luvchilarini taqdim etuvchi dastur tuzing ! Input 12 Output 1 2 3 4 6 12
Masala 6. a va b sonlar berilgan. Agar a < b bo‗lsa, a dan b gacha bo’lgan sonlarni o’sish tartibida, aks holda kamayish tartibida chiqaring.
Masala 7. N- natural son berilgan. Uning raqamlari yig`indisini toping
Masala 8. Ushbu karra jadvalini taqdim etuvchi dastur tuzing
6 x 1 = 6
6 x 2 = 12
6 x 3 = 18
6 x 4 = 24
6 x 5 = 30
6 x 6 = 36
6 x 7 = 42
6 x 8 = 48
6 x 9 = 54
6 x 10 = 60
Masala 9. N natural soni berilgan. Uning raqamlar yig’indisining o’rta arifmetigini qaytaruvchi dastur tuzing
Masala 10. Foydalanuvchi n natural son kiritadi. 1 dan n ga cha bo'lgan sonlar yig'indisining kvadratini chiqaruvchi dastur tuzing
Masala 11 Kiritilgan n soni qancha raqamdan iborat ekanligini aniqlovchi dastur tuzing (ko‘rsatma: n=n//10 ko‘satma n=0 bo‘lguncha bajariladi).
Masala 12 n natural soni berilgan. Kvadrati n dan kichik bo’lgan barcha natural sonlarni chiqaruvchi dastur tuzing.
Masala 13 Kiritilgan sonni teskari tartibda chiqaruvchi dastur tuzing
Masala 14Ismingizni to’g’ri kiritguningizcha ismingizni so’rovchi dastur tuzing.
Masala 15 S=11+13+15+ . . . +49 yig‗indini hisoblash dasturini tuzing.
Masala 16 Foydalanuvchi son kiritadi. Ushbu o'rinda turgan fibonacci sonini toping.Fibonacci ketma ketligida har bitta son o'zidan avvalgi 2 ta sonning yig'indisiga teng. Dastlabki 2 ta raqam 0 va 1. Masala sharti: foydalanuvchi son kiritadi, ushbu o'rindagi songacha barcha qiymatlarni chiqaruvchi dastur tuzing. Masalan: Input: 5 Output: 0,1,1,2,3
M asala 17 Foydalanuvchi nomanfiy son kiritadi. Shuning raqamlarini so'z tarzida ketma-ket chiqaring (xuddi rasmdagidek)
|
| |
d) yuqoridagilarning barchasi

6. Barcha yerlar unumdorligi jihatdan bir xil, ularda bir xil mahsulot
yetishtiriladi va foydalaniladigan yerlar raqobatli bozorda ijaraga olinadi
deb faraz qilinganda, talabning qaysi darajasida (D1, D2, A3, D4, D5) yer
rentasi miqdori «0»ga teng bo'ladi?
Renta
S (Yer taklifi)
a)
b)
v)
g)
d)
— я
"• - — „ Cl
Yer miqdori
7. Yer taklifi doimiy bo'lganda quyidagi omillardan qaysi biri uning
miqdorining o'zgarishiga ta'sir ko'rsatmaydi?
Download
Ijara haqi = R +A+ r - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

ASM sohalari
II. Qishloq xo'jaligi.
I. Qishloq xo'jaligiga ishlab chiqarish vositalari
yetkazib beruvchi sanoat tarmoqlari.
111. Qishloq xo'jalik mahsulotlarini iste’molchiga yetkazib
berishni ta'minlaydigan tarmoqlar (tayyorlash, qayta ishlash,
saqlash, tashish, sotish).
Agrasanoat majmuasi (A S M )-bu iqtisodiyotning qishloq xo'jalik
mahsulotlarini yetishtirish, uni saqlash, qayta ishlash va tarmoqqa ishlab
chiqarish vositalarini yetkazib berish bilan shug'ullanuvchi tarmoqlaridir.
IV. Qishloq infratuzilmasi:
• Ishlab chiqarish infratuzilmasi. Bevosita ishlab chiqarishga
xizmat qiluvchi sohalar
• Ijtim oiy infratuzilm a. O d a m la r yashash va turm ush
faoliyatining umumiy sharoitlarini ta’minlaydigan sohalar.
Agrosanoat integratsiyasi ko'lami
Korxona (firma) va birlashmalar darajasida.
Hududlar va mintaqalar doirasida.
Alohida mamlakatlar doirasida.
Xalqaro darajada.
Download
v) differensial renta-ll - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

iste’molchiga yetkazib beruvchi tutash tarmoqlar o'rtasida iqtisodiy
aloqalarning kuchayishi ham da ularning uzviy birikib borish
jarayoni;
g) ijtimoiy mehnat taqsimotining chuqurlashishi;
d) yuqoridagilarning barchasi.
16. Agrosanoat integratsiyasi qanday darajada sodir bo'ladi?
a) m amlakat darajasida;
b) xududlar ko'lamida;
v) viloyat va tum anlar darajasida;
g) korxonalar darajasida;
d) yuqoridagi barcha darajada.
22. Oziq-ovqat
bo'yicha agrosanoat
kichik majmualari, qishloq
xo'jaligining qaysi sohalariga bog'liq ravishda tashkil topadi?
a) sabzavotchilik;
b) donchilik;
v) paxtachilik;
g) meva va uzumchilik;
d) yuqoridagilarning barchasi.
23. Agrobiznes tushunchasini tadbirkorlikning quyidagi turlaridan qaysi
biri to'laroq ifodalaydi?
Download
a) qishloq xo'jaligidagi tadbirkorlik

M U N D A R IJ A
I BO'LIM. IQTISODIYTARAQQIYOTNING UMUMIYASOSLARI.
1-MAVZU. IQTISODIYOT NAZARIYASIFANINING PREDMETI VABIUSh USLUBI.
1-§ Iqtisodiyot va uning bosh m a s a la s i..................................................................3
2-§ Iqtiso diyo t n a zariyasin ing fa n sifa tid a s h a k lla n is h i................................... 5
3-§ Iqtisodiyot na zariyasi fa n in in g pre dm e ti va v a z ifa la ri................................. 9
4-§ Iqtiso diy q o n u n la r va ka te g o riya la r
(ilm iy tushunchalar)....................................................................................................10
5-§ Iqtisodiy tahlil uslubi va u s u lla ri....................................................................... 11
1-MAVZU B O 'YIC hATEST SAVO LARI...................................................................13
2-MAVZU. IJTIMOIY-IQTISODIY EHTIYOJLAR VA UNING QONDIRILIShl.
1-§. Ijtim o iy-iq tiso d iy e h tiy o jla rn in g m azm u ni
va shakllari....................................................................................................................16
2-§. E htiyo jlarning tu rla ri va tarkib i,
ularning qondirilish d a rajasi.................................................................................... 18
2-MAVZU B O 'YIC hATEST SAVO LLARI................................................................20
Download
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 5/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #146654 |
Bog'liq benzin fraksiyasi olish uchun tizimda qo‘llaniladigan sirtiy kondensatorni hisoblash va loyihalash.Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. N.R. Yusupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullayev P.R., Zokirov S.G., Mannonov U.V. «Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning asosiy jarayon va kurilmalarini xisoblash va loyixalash» Toshkent.; ToshKTI, 2000.-231b.
2. Z. Salimov, I. To‘ychiyev. Ximiyaviy texnologiya prosesslari va apparatlari. T.: O‘qituvchi, 1987. - 480 b.
3. Z.Salimov. Intensifikatsiya texnologicheskix prosessov proizvodstva rastitel’nix masel. T.: «Uzbekiston», 1981. - 266 s.
4. Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari.: Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. T. 1. T.: O‘zbekiston, 1994.- 366 b.
5. Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari. T.2. Modda almashinish jarayonlari: Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. T. : O‘zbekiston, 1995.- 238 b.
6. N.R. Yusupbekov, X.S. Nurmuxamedov, S.G. Zokirov Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va kurilmalari.-Toshkent.; «Shark»,2003.-644 b.
7. N.R. Yusupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullayev P.R. Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning jarayonlari va kurilmalari fanidan xisoblar va misollar. Toshkent.; «Kimyo texnologiya instituti» 1999.-352 b.
8. N.R. Yusupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullayev P.R., Zokirov S.G., Mannonov U.V. «Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning asosiy jarayon va kurilmalarini xisoblash va loyixalash» Toshkent.; ToshKTI, 2000.-231b.
|
| |
-MAVZU. TADBIRKORLIK FAOUYATI

|
-MAVZU. TADBIRKORLIK FAOUYATI |
bet | 121/122 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | | | #252621 |
Bog'liq T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor11-MAVZU. TADBIRKORLIK FAOUYATI.
TADBIRKORLIK KAPITALI VA UNING HARAKATI.
1-§. T adb irko rlik fa o liya tin in g m oh iya ti va aso siy
belgilari....................................................................................................................... 101
2-§. T adb irko rlik fa o liy a tin in g a so siy tu rla ri va
korxonalarning tashkiliy sh a klla ri.......................................................................... 102
3-§. A k sio n e rlik ja m iy a tla ri va u la r fa o liya tla rin in g
xususiyatlari............................................................................................................... 105
4-§. M en ejm e nt k orxo na larn i b o sh q a riis h tizim i.
M arketing va uning tizim i.........................................................................................106
5-§. T adb irko rlik ka p ita lin in g m o h iya ti, sh a klla ri
va doiraviy aylanishi x usu siya tlari.........................................................................108
6-§. T adb irko rlik ka p ita lin in g aylan ishi.
A sosiy va aylanm a kapital.......................................................................................109
7-§. A so siy kap italni ta k ro r ish la b chiq a rish
xusu siya tlari va undan fo y d a la n is h k o 'rs a tk ic h la ri........................................111
11-MAVZU B O 'Y IC hA T E S T SAVO LLARI........................................................... 116
12-MAVZU. SARF XARAJATLAR VA FOYDA NAZARIYALARI.
1-§. Ishla b ch iq a rish xara ja tlari m azm u ni, tarkib i
va turlari...................................................................................................................... 120
2-§. O 'rta ch a x a ra ja tla r va u la rn in g turlari.
Q o'shilgan xarajatlar................................................................................................ 122
3-§. Foyda va uning m iq do rini be lg ilo vchi o m illa r............................................123
12-MAVZU B O 'YIC hATEST SAVO LAR I............................................................. 125
Download |
| |
Jo'raqulova Gulbaxor Sattorovna

|
Jo'raqulova Gulbaxor SattorovnaBog'liq 98-71-PBJo'raqulova Gulbaxor Sattorovna
Toshboyeva Saida Xurramovna
Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang`ich sinf o`quvchilarining ona tili
darslarida
ijodkorligini
oshirish,innovatsion
metodlardan
foydalanish
va
samaradorligini ta’minlashning ahamiyati xususida fikr yuritilgan.
Kalit so’zlar: mulohaza yuritish, ko`nikma, o`zlashtirish, ijodiy topshiriqlar,
boshlang’ich ta’lim, pedagogik tayyorgarlik, metodika,bilim ko`nikma.
Istiqlol tufayli xalqimiz yangi tarixiy davrga qadam qo‘ydi. Bu esa, o‘z
navbatida, ta’lim tizimiga, jumladan, boshlang‘ich sinflarda ona tili o‘qitishning
maqsad va vazifalariga yangicha yondashishni taqozo etadi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi
hamda Xalq ta’limi vazirligining yangi darsliklar avlodini yaratish to‘g‘risidagi qarori
va talablaridan kеlib chiqib, boshlang‘ich sinflar uchun mo‘ljallangan yangi ona tili
darsliklari nashr qilinmoqda. Ushbu darsliklar oldiga bir qator talablar qo‘yilmoqda.
Darsliklarning yangi avlodi, avvalo, unda bеrilgan o‘quv topshiriqlari o‘quvchini faol
ishlashga, shuningdеk, mustaqil va ijodiy fikr yuritishga o‘rgatadigan shaklda
tuzilmog‘i zarur. Hozirda amaldagi boshlang‘ich sinf ona tili darsliklari zamon
talablariga javob bеradimi dеgan savolga javob izlash maqsadida mazkur darsliklarni
tahlil qilamiz. Ma’lumki, boshlang’ich sinf ona tili darslarida o’quvchilarning keng
miqiyosda mulohaza yuritish va mustaqil fikrlash, qarorlar qabul qilish ko’nikmalari
to’liq shakllanmagan bo’ladi. Shu bois, birinchi sinf ona tili darslarida o’quvchilarda
asosan mashq ustida ishlash ko’nikmasi shakllantiriladi. Bunda ko’proq o’qituvchi
tomonidan bolalar o’zlashtirishi lozim bo’lgan bilimlarni tayyor holda beradi, o’zi
savollar qo’yadi, savol va topshiriqlarning yechimini topish yo’llarini ham
o’qituvchining o’zi ko’rsatadi. Bu bilan o’quvchilarga ta’lim berishda yuqori
samaradorlikka yerishib bo’lmaydi. Chunki, hozirgi kunning talabi o’quvchilarni faol
harakatga keltirishdan iboratdir. Shunday yekan, ona tili mashg’ulotlarida
o’quvchilarni faol harakatga keltiradigan, ularni mustaqil fikrlashga undaydigan,
mulohaza yuritishga chorlaydigan topshiriq va mashqlarni tavsiya yetish maqsadga
muvofiqdir. Ona tili darslarida ijodiy topshiriqlar o’quvchilarning tafakkur doirasini,
og’zaki va yozma nutqini va mustavil fikrlashga o’rgatishda muhim o’rin tutadi.
|
| |
Actual issues of primary education: problems, solutions and development prospects

Actual issues of primary education: problems, solutions and development prospects
Download
232,68 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
16.05.2024
Hajmi
232,68 Kb.
#238538
Download
232,68 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Actual issues of primary education: problems, solutions and development prospects
Download
232,68 Kb.
Matnni ko'rish
“PEDAGOGS” 
 international research journal ISSN

|
“PEDAGOGS”
international research journal ISSNBog'liq 98-71-PB“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
16
Bugungi kunda maktabgacha yoshdagi bolalarni xar tomonlama rivojlangan,
jismonan sog'lom, aqlan etuk va ma'naviy jixatdan shakllangan etib voyaga
yetkazish dolzarb vazifalardan biri bo'lib kelmoqda.Bu kabi vazifalarni amalga
oshirishdaO’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O’zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi PF-
4947-son farmoni
1
ilk va maktabga chayoshdagi bolalarni xar tomonlama
rivojlantirish, ta'lim-tarbiya berish, maktab ta'limiga tayyorlash bo'yicha qator
vazifalarni belgilaydi.
ADABIYОTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYА
Insonnig salomatligi u uchun qadrli bo’lgan nemat hayot havfsizligi hamda uning
Shaxs sifatida shakillanishi g’oyalari Sharq mutafakkirlari Abu Rayhon Beruniy, Abu
Nasr Forobiy, Abu Ali ibn Sino, Alisher Navoiy, Husayn Voiz Koshifiy, Jaloliddin
Davoniy, Jaloliddin Rumiy, Yusuf Xos Xojib Abdulla Avloniylarning pedagogik
g‘oyalari va qarashlarida о‘z aksini topgan.
P.Yusupova, F.R.Qodirova, R.M.Qodirova, D.Abdurahimova, X.B.Tulenova,
D.R.Babayeva, G.X.Jumasheva, X.I.Kasimova, M.SH.Rasulova, M.A.Solihova,
K.S.Shodiyeva, SH.A.Sodiqova SH.Shodmonova, O.U. Hasanboyeva va boshqalar
tomonidan maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyatining mazmuni, maktabgacha
yoshdagi bolalarni ma’naviy-axloqiy, jismoniy va psixologik jihatdan tarbiyalash bilan
bir qatorda ularning hayot havfsizligi muammolari tahlil etilgan. Bu sohada psixolog
olimlardan
G’.B.Shoumarov,
Ye.A.Morshinina,
E.G’oziev,
V.M.Karimova,
M.G.Davletshin, N.A.Sog’inov, S.A.Oxunjonova, A.Shojalilov va boshqlar ham o’z
atdqiqotlarida oilada farzand tarbiyasi masalalriga alohida e’tibor bergalar.
Zamonaviy maktabgacha pedagogikada rus olimlari N. A. Ostrovskiy ,
L.N.Tolstoy
,
V.A.Suxomlinskiy, P.F. Vinogradova, I.A. Danilina, L.V. Zagik, O.L. Zvereva, V.M.
Ivanova, V.K. Kotirlo, T.V. Krotovoy, T.А. Kulikova, T.А. Markova, O.V.
Ogorodnova, M.M. Ramazanova, Z.I. Teplova i dr. Vetnam olimlari Lyuong Txi Bin,
Nguen Xong Txuan, Nguen Аn Tuet, Nguen Txi Oan, Fan Ngok Аn, Chan Txi Go Oan
va boshqalar maktabgacha yoshdagi bolalarning hayot havfsizligi borasida o’z
qarashlarini billdirganlar.
NATIJA
Maktabgacha ta'lim tashkiloti direktori tarbiyalanuvchilarning hayotini muhofaza
qilish
va
sog‘lig‘ini
mustahkamlashni
tashkil
etilishi
uchun
mas'ul
hisoblanadi.Tarbiyalanuvchi maktabgacha ta'lim tashkilotida bo‘lgan vaqtda
1
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha
Harakatlar strategiyasi to’g’risida”gi PF-4947-son farmoni //O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami. -
Toshkent, 2017. - 6-son.
|
| |
Istorijat Internet-a - Šta je to Internet

Istorijat Internet-a
Preteča Interneta je ARPANet - projekat Ministarstva odbrane SAD-a. On je realizovan šezdesetih godina prošlog veka i bio je prvenstveno namenjen vojnim potrebama. Naime, u doba hladnog rata ukazala se potreba za razvijanjem pouzdane informatičke mreže, koja bi bila u stanju da se održi i u slučaju nuklearnog rata, tj. u uslovima delimičnog uništenja mrežne infrastrukture. Ovaj zadatak je podrazumevao mogućnost komuniciranja između različitih mašina putem višestrukih kanala.
Kasnije mreža povezanih računara postaje igračka za naučnike, a danas predstavlja desetine miliona kompjutera širom zemljine kugle povezanih u jednu jedinstvenu mrežu. Internet nije vlasništvo ni jedne kompanije pojedinačno, već predstavlja jednu otvorenu informatičku mrežu. Svakog dana mreža se širi uključenjem novih kompjutera i kompjuterskih mreža. Ideja Interneta je proistekla iz ideje lokalnih kompjuterskih mreža u pojedinačnim kompanijama koje su omogućavale deljenje resursa i razmenu fajlova i pošte u okviru jedne organizacije. Ovaj koncept je jednostavno proširen na čitav svet.
Inicijalno zamišljen kao sredstvo komunikacije u uslovima nuklearnog rata, ARPANet prevazilazi svoju prvobitnu namenu, tako da izdvajanjem vojnog segmenta mreže - MILNet-a (Military Network) i priključivanjem mnogih novih akademskih i komercijalnih čvorova, sredinom 80-tih nastaje Internet. Američka fondacija za nauku - NSF (National Science Foundation), 1986. godine osniva 5 akademskih kompjuterskih centara i povezuje ih vlastitom mrežom - NSFNet-om, što dovodi do ubrzanog umrežavanja vladinih i obrazovnih institucija.
U isto vreme, primenom DNS sistema, umesto numeričkog (IP adrese), uvodi se sistem označavanja kompjutera pomoću simboličkih adresa, čime se omogućuje lakše pamćenje "imena" računara uvezanih na Internet. Do kraja osamdesetih na Internet je povezano više od 100.000 računara iz 20-tak država, među kojima su, pored SAD-a i zapadnoevropskih država, bile i Kanada, Japan i Meksiko. Registruju se i prvi Internet domeni, a prvi zvanično registrovan domen je symbolics.com.
ARPANet i formalno prestaje da postoji početkom 90-tih. Uvode se nove usluge i protokoli među kojima je najpoznatiji World Wide Web. Zahvaljujući podršci multimedija, mogućnosti programiranja i objedinjavanju više različitih protokola u jedinstvenu korisničku uslugu, Web doprinosi popularizaciji i današnjoj najširoj upotrebi Interneta.
Neminovno, sledi i komercijalizacija. Ispočetka se u svrhu promocije preduzeća, proizvoda i usluga na internet postavljaju prezentacije svetskih firmi, a od 1994. godine počinju se pojavljivati i prve elektronske prodavnice. Poboljšana tehnološka osnova (pre svega u pogledu sigurnosti i brzine prenosa podataka) dovodi do razvoja Internet pretraživača, Internet telefonije i prenosa zvuka i slike uživo, elektronske trgovine (e-commerce) i elektronskog bankarstva (e-banking).
Krajem prošlog veka Internet čini nekih 56 miliona kompjutera i milion i po domena dostupnih za oko 200 miliona korisnika.
|
Elektronska pošta - Šta je to Internet

Elektronska pošta
Servis koji je mnogo ranije od World Wide Web-a osvojio srca korisnika je Elektronska pošta. Ideja da za nekoliko minuta možete dostaviti, tekst, sliku, zvuk, ili video snimak bilo kom čoveku na planeti bila je do nedavno neostvariva, ali danas, zahvaljujući pre svega brzom širenju broja korisnika Interneta, može se reći da je ova ideja na neki način ostvarena. Brz, efikasan i ekonomičan metod za slanje pošte jednom ili većem broju Internet korisnika danas funkcioniše, a i nema baš puno mesta na planeti na kojima nema bar nekoliko korisnika Intereneta, odnosno elektronske pošte.
Kada izaberete svog Internet provajdera, potpišete sa njim ugovor o koriscenju Interneta odmah ćete definisati i vaše elektronsko poštansko sanduče. Uobičajeno je da vaša elektronska adresa sadrži dva dela. Prvi deo koji sami određujete proizvoljno je obično prvo slovo imena i prezime, bez razmaka, ali može biti i bilo šta drugo. Drugi deo je određen elektronskim imenom vašeg Internet provajdera. Ako je vaš Internet provajder Beotel onda će njegov deo u vašoj elektronskoj adresi biti @beotel.yu. Tako vaša puna elektronska adresa, ako se zovete Petar Petrović, a korisnik ste Beotel-a, izgleda ovako ppetrovic@beotel.yu i jedinstvena je na celoj planeti. Svako iz bilo kog kraja sveta sa vama može komunicirati preko vaše elektronske adrese i ne može se pojaviti bilo kakvo dupliranje bilo koje elektronske adrese.
Na kraju kratkog priloga o elektronskoj pošti da zaključimo da je elktronska pošta metod komuniciranja elektronskim putem između korisnika Interneta koji imaju otvorenu elektronsku adresu kod Provajdera Internet usluga.
OSTALI SERVISI
Pojedini servisi Interneta delimično su ili potpuno nepoznati većem broju korisnika Interneta, ali je dobro ukratko ih predstaviti jer ćete se svakako u toku svog virtuelnog života u cyber prostoru susretati sa nazivima kao sto su NEWSGROUPS, FTP, IRC, GOPHER, TELNET, itd.
|
Operatsion tizimlarning rivojlanish bosqichlari

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
"Kompyuter injiniring" fakulteti
"Kompyuter tizimlari" kafedrasi
"Kompyuterni tashkil etish” fanidan
Mavzu: Operatsion tizimlar va ularning vazifalari
Bajardi: Saidmurodov Savriddin
Qabul qildi: Axrorov M.
SAMARQAND – 2024
Mavzu: Operatsion tizim va uning vazifalari.
Reja:
Operatsion tizim haqida tushuncha
Operatsion tizimlarning rivojlanish bosqichlari
Operatsion tizim turlari haqida
Xulosa
Operatsion tizim haqida
Birinchi navbatda biz operatsion tizim va uning turlari haqida qanday tushunchalarga egamiz?, degan savolga javob topishga urinib ko’ramiz.
OT, avvalambor foydalanuvchiga qulay intеrfеys yaratuvchidir dеgan g'oya albatta, masalani yuqoridan pastga qarab nazar solishga mos kеladi. Boshqa nuqtai nazar, ya'ni pastdan yuqoriga qarab nazar tashlash, bu OT ga murakkab tizimning hamma qismlarini boshqaruvchi mеxanizmi sifadida ko'rishdir. Zamonaviy hisoblash tizimlari, protsеssorlar, xotira, taymеrlar, disklar, jamg'armalar, tarmoq kommunikatsiya qurilmalari, printеrlar va boshqa qurilmalardan iboratdir. Ikkinchi yondashishga mos ravishda OT ning funksiyasi, protsеssorlar, ya'ni rеsurslarni raqobatdosh jarayonlar orasida taqsimlashdan iboratdir. OT hisoblash mashina rеsurslarini jamisini shunday boshqarish kеrakki, uni ishlashi maksimal samaradorlikni ta'minlashi zarurdir. Samaradorlik ko'rsatkichi, m-n, tizim o'tkazuvchanlik qobiliyati yoki rеaktivligi bo'lishi mumkin.
|
SERVISI INTERNETA - Šta je to Internet

SERVISI INTERNETA
Šta nudi Internet?
Danas Internet nudi gotovo sve. Veliki broj biblioteka, novina, časopisa, arhiva, međunarodnih nevladinih organizacija, ministarstava, ambasada, fakulteta, instituta, itd. Pomalo neverovatno zvuči, ali gotovo celekopuno planetarno znanje slilo se u jednu kompjutersku mrežu - Internet.
Ako se priključite na Internet, bićete u mogućnosti da razmenite elektronsku poštu sa nekim od više desetina miliona ljudi koji su priključeni na Internet, sa bilo kog kraja zemljine kugle. Bićete u mogućnosti da koristite gotovo neograničene Internet resurse. Teorijski bićete u stanju da na vaš kompjuter prenesete milione stranica teksta o temama koje vas zanimaju i komunicirate sa hiljadama ljudi koji imaju slična interesovanja kao i vi.
Pojedinac koji se preko svog kompjutera na poslu, ili preko onog kod kuće, uključi u globalnu kompjutersku mrežu može:
Razmenjivati elektronsku poštu (e-mail) sa bilo kojim korisnikom Interneta na bilo kojoj lokaciji na planeti;
Učestvovati u offline (indirektnim, ne u realnom vremenu) diskusijama putem elektronske pošte sa velikim grupama pojedinaca zainteresovanim za slična pitanja putem "mailing list-a" i "News Group-a";
Učestvovati u online (direktne, u realnom vremenu) diskusijama sa većom grupom pojedinaca koji koriste "Internet Relay Chat" funkciju;
Ulogovati se na udaljeni kompjuter koristeći "Telnet" funkciju;
Preuzimati fajlove (Download files) sa udaljenih WEB prezentacija ili računara i ostavljati fajlove (Upload files) na udaljene WEB prezentacije ili računare uz pomoć FTP (File Transfer Protocol) funkcije. Ti fajlovi mogu biti tekstualni, grafički, zvučni, ili video);
Čitati kompleksne dokumente koristeći "Hypertext" (kliknuvši na osvetljeni deo teksta ili sliku na ekranu korisnik automatski odlazi na drugi domen tj. drugu WEB prezentaciju). Nelinearno čitanje dokumenata korišćenjem hijerarhijske strukture omogućuje korisniku brz dolazak do željenih informacija, odnosno dokumenata; i
Čitati multimedijalne dokumente koji se nalaze na WWW-u (World Wide Web-u) koji sadrže tekst, grafiku, zvuk, i video korišćenjem inteligentnih čitača WEB prezentacija (browser-a), programa kao što su Mozilla Firefox, Opera ili Explorer.
|
WWW (World Wide Web, Web ili W3)

WWW (World Wide Web, Web ili W3)
WWW je sistem Internet servera koji podržava hipertekst za pristup određenom broju Internet protokola. Upotreba Web-a raširena je danas po čitavom svetu. Računari se raspoznaju po domenu (engl. domain name), a listu domena vodi Network Information Centre (NIC). Zahvaljujući sposobnosti da se podrži rad sa multimedijom i naprednim programskim jezicima, World Wide Web predstavlja komponentu Interneta koja se najbrže razvija.
WWW danas sa više desetina miliona WWW stranica predstavlja sinonim za Internet. Prve dve reči "World Wide" označavaju svetsku mrežu kompjutera, odnosno da obuhvata čitavu planetu, tj. da je globalni sistem, a poslednja reč "Web" označava mrežu (u orginalnom prevodu paukovu mrežu), odnosno elektronsku prezentaciju. Slobodnim prevodom mogli bi reći da je World Wide Web grupa elektronskih prezentacija dostupnih na svetskoj kompjuterskoj mreži - Internetu.
Web - elektronska prezentacija baziran je na tehnologiji poznatoj kao hipertekst. Hipertekst omogućuje da dokument linkovima bude povezan sa neograničenim brojem drugih dokumenata koji mogu sadržati tekst, sliku, zvuk, video, ili bilo šta drugo na bilo kom drugom kompjuteru širom Interneta. Ova tehnologija praktično vam omogućuje da kliknuvši mišem na link u jednom dokumentu dođemo do nekog drugog dokumenta, i tako redom, bez obzira na kom se, od više miliona kompjutera povezanih u svetsku kompjutersku mrežu, taj dokument nalazi. Ulaskom u prvu WEB prezentaciju vi ste se našli u cyberspace-u među više desetina miliona stranica teksta, slika, i drugih multimedijalnih sadržaja, bez obzira na kom se mestu na zemaljskoj kugli oni nalaze. World Wide Web je danas najmoćniji i najfleksibilniji Internet navigacioni sistem koji postoji.
Da bi koristili WWW neophodno je da na svom računaru imate instaliran softver za čitanje WWW prezentacija (browser). Mnogi od ovih softverskih alata se dobijaju besplatno, tj. mogu se besplatno preneti sa Interneta na vas računar. Najpoznatiji su Microsoft Interenet Explorer, Mozilla Firefox i Opera, ali postoje i mnogi drugi koji čitaju WWW prezentacije sasvim uspešno.
Kako je broj WWW stranica ogroman razumljiva je pojava sve većeg broja WWW stranica koje upućuju na druge WWW stranice iz slične oblasti, odnosno pojava WWW stranica koje u sebi sadrže alate za pretraživanje različitih baza podataka. To mogu biti baze podataka dokumenata, elektronskih adresa, web-ova, i td. Ove WEB prezentacije kao što su : Altavista, Yahoo, itd. omogućuju zaista efikasno pretraživanje Interneta, ali i zahtevaju detaljno upoznavanje sa principima i pravilima na osnovu kojih funkcionišu...
|