Arifmetika mantiqiy qurilma

|
Arifmetika mantiqiy qurilma
|
bet | 2/2 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #263321 |
Arifmetika mantiqiy qurilma.
Arifmetika mantiqiy qurilma - u barcha hisoblashlarni bajaradi, registr faylida birlashuvchi 32 ta ishchi registriga bevosita ulangan. Buning sharofati bilan Arifmetika mantiqiy qurilma bir taktdan bitta jarayon 17 bajaradi. (jarayon bajarish registrlar tarkibini o’qish va natijalarini registr fayiliga qayta yozish). Bundan tashqari amalda komandalardan har bir xotira dasturida bitta yachekani egallaydi.
AVR mikrokontrollerlarida Garvard arxitekturasida qo’llanilgan. U har bir ro’xsat etuvchi o’zlarining mikoniga ega bo’lgan ma’lumot va dasturlar xotirasini harakterlaydi. Bunday tashkil etilish dasturlar xotirasi bilan ham ma’lumotlar bir vaqtda ishlashga imkon beradi.
5.1-rasm.
Elektron va elektrotexnik sistemalarda kullanishda Atmel firmasining AVR
oilasiga mansub mikrokontrollerlari keng imkoniyatlarga ega. Ular RISK
komandalar sistemasiga ega bo’lgan bir kristalli mikro-EHMlardan iborat.
Komandalarning asosiy qismi mikrokontrollerda bir taktda bajariladi.
Xotiradan navbatdagi komandani tanlash undan oldingi komandani bajarish
vaqtida amalga oshiriladi. Mikrokontrollerlar KMOP texnologiyasi asosida
yaratilgan bo’lib, programmalar va malumotlarni saqlovchi energiyaga
bog’lik bo’lmagan xotira qurilmalari Flesh ROM va EEPROM
texnologiyalari asosida yaratilgan.
AVR oilasiga uch seriyadagi mikrokontrollerlar kiradi: AT90, ATtiny va ATmega, ular ichida ATtiny eng kam va ATmega eng ko’p hisoblash imkoniyatiga ega .(1-rasm)
A) B)
А). AT tiny mikrokontrolleri В). AT mega mikrokontrolleri
1-rasm. Atmel firmasining AVR mikrokontrollerlari
AVR mikrokontrollerlari yagona asos strukturasiga ega bo’lib, o’z ichiga
quyidagi tarkibiy qismlarni oladi:
takt impulslari generatori;
-protsessor;
-programmalarni va konstantalarni saqlovchi, FleshROM
texnologiyasida yaratilgan doimiy xotira;
-ma’lumotlarni saqlashga mo’ljallangan statik turdagi operativ xotira
(SRAM);
-ma’lumotlar massivini saqlash uchun EEPROM texnologiyasida
yaratilgan doimiy xotira;
-ma’lumotlarni va boshqarish signallarini kiritishG’chiqarish uchun
qurilmalar to’plami.
Mikrokontrollerning umumlashtirilgan struktura sxemasi 2-rasmda
keltirilgan.
Mikrokontrollerning tarkibiy qismlari. Protsessor (CPU).
Protsessor (CPU) - navbatdagi komanda adresini xosil qiladi, xotiradan
shu adres bo’yicha komanda kodini oladi va uni bajarilishini tashkil qiladi.
Komanda formati 16 bitdan yoki 32 bitdan iborat. AVR oilasiga mansub turli
mikrokontrollerlar komandalar sistemasi 89 tadan 130 tagacha komandalarni
o’z ichiga oladi. AVR Assembleri - asos komandalar sistemasi deb nomlangan
118 ta komandadan iborat.
Asos komandalar sistemasiga quyidagilar kiradi:
-faqat umumiy foydalanish registrlari (GPR) ishtirok etadigan 33 ta
registr komandalari;
-operativ xotira (SRAM) adreslar maydonini adreslovchi 26 ta
komanda;
-kiritish va chiqarish registrlariga (IOR) murojat qilish uchun 2 ta
komanda;
-programmalar xotirasiga (FleshROM) murojat qilish uchun 1 ta
komanda;
-umumiy foydalanish registrlari va kiritish-chiqarish registrlari bitlari
bilan bog’lik 22 ta komanda;
-programma bajarilishini boshqaruvchi 34 ta komanda.
Protsessor tarkibiga 2 – rasmda keltirilgan komandalar sanigichi (PC),
arifmktik-mantiqiy qurilma (ALU) va umumiy foydalanish registrlari bloki
(GPR)dan tashqari mikrokontrollerning xolat registri - SREG, stek ko’rsatkichi
registri – SP (yoki SPL va SPH) va boshka elementlar xam kirishi mumkin.
Mikrokontroller ishga tushirilganda yoki qayta yuklanganda RS ga
«0» soni yoziladi, FleshROM dan nolinchi adresdagi komanda tanlab olinadi va
bajariladi. Navbatdagi komanda adresi RS ga «1» sonini qo’shish orqali xosil
qilinadi.
ALU da bita yoki ikkita operandlar (operatsiyada ishtirok etuvchi
ma’lumotlar) ustida arifmetik va mantiqiy operatsiyalar bajariladi. Operandlar
GPR registrlaridan olinadi. Agar operatsiya bir operandli bo’lsa - natija operand
olingan registrga, ikki operandli bo’lsa – natija birinchi operand olingan
registrga yoziladi.
GPR o’z ichiga R0, R1, …., R31 nomlari berilgan 32 ta 8 razryadli
registrlarni oladi. R24 dan R31 gacha bo’lgan registrlar 16 razryadli
ma’lumotlarni saqlash uchun registr juftliklarini xosil qilishi mumkin, bu xolda
juft nomerli registrda ma’lumotning kichik bayti, toq nomerli registrda esa kata
bayti saklanadi. R26 va R27 registrlar juftligi «X» nomi bilan, R28 va R29
registrlar juftligi «Y» nomi bilan, R30 va R31 registrlar juftligi esa «Z» nomi
bilan ataladi va bu registrlar juftliklari xotiraga bilvosita murojaat qilinganda
adreslarni saqlash uchun xizmat qiladi.
Mikrokontrollerning xolat registri SREG 8 ta razryad(SREG7, SREG6,
… , SREG0)dan iborat bo’lib, uning xar bir razryadining vazifasi quyidagicha:
programma bajarilishi jarayonida barcha uzilishlarni taqiqlash yoki ularga
ruxsat berish; bit ustida opertsiya bajarilganda uni saqlash; bajarilgan operatsiya
natijasining belgilarini (ishorasi, natija nolga teng yoki teng emasligi, o’tish razryadi, natija kodidagi «1» raqamlarining soni juft yoki toqlik belgisi) va boshqalarni saqlas
5.2-rasm. Mikrokontrollerning umumlashtirilgan struktura sxemasi.
AVR mikrokontrollerining sxemasi:
Keling, quyidagi rasmga qaraylik va mikrokontrolor qanday bloklardan iborat va ular qanday o'zaro bog'liqligini ko'rib chiqamiz.
5.3-rasm.
Diagrammadagi bloklarda nima ko'rsatilganligini qisqacha ko'rib chiqamiz.
JTAG interfeysi (Joint Test Action Group Interface) - nosozliklarni tuzatish interfeysi (4 sim);
FLASH - dasturni saqlash uchun qayta dasturlashtiriladigan xotira;
Serial periferik interfeys, SPI - seriyali periferik interfeys (3 sim);
EEPROM (Elektr bilan o'chiriladigan programma uchun o'qish uchun faqat xotira) - qayta dasturlanadigan ROM, uchmaydigan xotira;
CPU (CPU) - markaziy boshqaruv protsessori, mikrokontrolerning yuragi, 8 bitli mikroprosessor yadrosi;
ALU (ALU) - arifmetik-mantiqiy qurilma, CPU blokining asosi;
RAM (Random Access Memory) - protsessor RAM;
Dastur hisoblagichi - buyruqlar hisoblagichi;
32 GPR - 32 ta umumiy maqsadli registrlar;
Instruction register - buyruqlar, ko'rsatmalar registri;
Instruction Decoder - dekoder buyruqlari;
OCD (On-Chip Debugger) - ichki tuzatish bloki;
Analog Comparator - analog taqqoslagich, analog signalni taqqoslash birligi;
A / D Convertor (Analog / Digital convertor) - analog-raqamli konvertor;
LCD Interface (Liquid-Crystal display interface) - suyuq kristalli displeyni ulash uchun interfeys, indikator;
USART (Universal Asynchronous Receiver-Transmitter), UART - universal asenkron uzatgich;
TWI (Two-Wire serial Interface) - ikki simli ulanishga ega bo'lgan seriyali interfeys;
Watchdog Timer - qo'riqchi yoki qo'riqchi taymeri;
I / O Ports - suv / chiqish portlari;
Interrupts - boshqaruv bloki va uzilishli javob;
Timers/Counters - taymerlar va hisoblagichlarning modullari.
|
| |