nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishlab chiqarish tajribasi va iste'dod to'siqlari

|
Ishlab chiqarish tajribasi va iste'dod to'siqlari
|
bet | 5/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 43,05 Kb. | | #229527 |
Bog'liq Soxta sanoat2. Ishlab chiqarish tajribasi va iste'dod to'siqlari
Soxta mahsulotlar bir nechta spetsifikatsiyalar, bir nechta navlar va moslashtirish xususiyatlariga ega. Ilg'or ishlab chiqarish uskunalari, sifatli boshqaruv va ishlab chiqarish tajribasining uzoq muddatli to'planishi zarb ishlab chiqaruvchilarning uzoq muddatli rivojlanishi uchun muhim kafolatdir. Mahsulotlarning izchilligi, barqarorligi, ishonchliligi va rivojlanishini ta'minlash uchun korxonalar ko'p sonli professional ilmiy-tadqiqot xodimlari va malakali texnik xodimlarga muhtoj va bu professional va texnik xodimlarni tayyorlash va ularning texnik mahorati korxonalarning uzoq vaqt to'planishini talab qiladi. . Shuning uchun. Bu sanoatda ma'lum ishlab chiqarish tajribasi va iste'dod to'siqlari mavjud.
3. Malakaviy to'siq
Turli xil quyi oqim ilovalari uchun. Soxta buyumlar ishlab chiqarish va sotishda turli malaka talablari mavjud. Fuqarolik sohasida, masalan, kemalar uchun mahsulotlar yetkazib berish uchun tegishli tasniflash jamiyati sertifikatini olish kerak. Bosimli idishlar uchun qo'llab-quvvatlovchi mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun "maxsus asbob-uskunalar ishlab chiqarish litsenziyasi" va boshqalarni olish kerak. Harbiy sohada. Harbiy mahsulotlarni yetkazib berishda ishtirok etish uchun xususiy korxonalarga davlat tomonidan yanada qat’iy malaka talablari qo‘yiladi, “qurol va texnikani tadqiq etish va ishlab chiqarish litsenziyasi”, “maxfiy malaka birligi sertifikati”, “uskunalar bo‘yicha pudratchi bo‘linma malaka sertifikati” va boshqa malaka talablari, va xususiy korxonalar uning mahsulot ishlashi, sifatini nazorat qilish bo'yicha harbiy qismdan o'tishlari kerak. Texnik daraja, ilmiy-tadqiqot qobiliyatlari va bir qator keng qamrovli baholash va ular bilan hamkorlik qilishdan oldin talablarga javob berish Harbiy sanoat faqat harbiy korxonalar bilan hamkorlik qilishi mumkin, ular uchun mahsulotlar. Shuning uchun. Yuqori malaka talablari. Yangi kelganlar yuqoriroq to'siqni tashkil qiladi.
4. Uskunalar va kapital to'siqlar
Soxta sanoati yirik investitsiyalar va uzoq qurilish davri xususiyatlariga ega va odatiy kapital talab qiladigan sanoatdir va prokat halqa zarblari, yirik bepul zarblar zarb presslari, halqali prokat mashinalari va boshqa yirik uskunalar kabi uskunalarga yuqori talablarga ega. Import qilingan uskunalarning qiymati ko'pincha 100 milliondan oshadi va kapital talablari yuqori. Bundan tashqari, sanoatning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, xomashyo asosiy biznes xarajatlarining katta qismini tashkil qiladi, xom ashyoni xarid qilish va ishlab chiqarish va ekspluatatsiya aylanmasi juda ko'p aylanma mablag'larni egallashi kerak. Shu sababli, ushbu soha bilan shug'ullanadigan korxonalar kuchli moliyaviy kuchga yoki mablag' to'plash qobiliyatiga ega bo'lishi kerak, bu esa yangi ishtirokchilar uchun yuqori kapital to'siqni shakllantirishi kerak.
Ⅵ. Qulay omillarni zarb sanoatini tahlil qilishni rivojlantirishga ko'maklashish
|
| |
VII. Soxta sanoati rivojlanishiga ta'sir etuvchi noqulay omillarni tahlil qilish

|
VII. Soxta sanoati rivojlanishiga ta'sir etuvchi noqulay omillarni tahlil qilish
|
bet | 8/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 43,05 Kb. | | #229527 |
Bog'liq Soxta sanoatVII. Soxta sanoati rivojlanishiga ta'sir etuvchi noqulay omillarni tahlil qilish
1. O'lchov afzalliklari va sanoat zanjiri sinergiyasining yo'qligi
Xitoyda zarb korxonalari soni katta, ularning aksariyati kichik ishlab chiqarish ko'lamiga, nisbatan qoloq uskunalarga, past texnik darajaga, past sanoat konsentratsiyasiga, qattiq bozor raqobatiga ega, sezilarli miqyosli ta'sirga erisha olmaydi, ba'zi korxonalar esa uskunalar va texnologiyaga ega emas. Narxga yo'naltirilgan shafqatsiz raqobat orqali, normal bozor tartibini buzadi va sanoatning rivojlanishiga ta'sir qiladi.
2. Yangi materiallarning yuqori oqimi Ar-ge imkoniyatlari zaif, ishlab chiqarish darajasi o'zgarib turadi
Bir tomondan. Yuqori oqimdagi maxsus po'lat sanoati Ar-ge, ishlab chiqarish darajalari farq qiladi. Yangi materiallarni tadqiq qilish va ishlab chiqish va material hajmini yaxshilash va ishlash barqarorligi haqida xabardorlik etarli darajada taniqli emas, dunyoning ilg'or darajasi bilan solishtirganda hali ham bo'shliq mavjud. Boshqa tomondan, hozirgi vaqtda Xitoy aviatsiya, aerokosmik va boshqa sohalarda xomashyo bilan yuqori darajadagi zarb ishlab chiqarishda xorijiy rivojlangan mamlakatlar bilan solishtirganda hali ham katta bo'shliq mavjud, ba'zi xom ashyo va hatto barchasi importga tayanadi, bu esa katta ta'sir ko'rsatadi. Xitoyning zarb sanoatini rivojlantirish.
3. Yuqori darajadagi zarb qilish texnologiyasi darajasi nisbatan orqada
Xitoyning zarb sanoatining tarkibiy qarama-qarshiligi nisbatan sezilarli bo'lib, yuqori darajadagi zarb ishlab chiqarishda xalqaro raqobatbardoshlik nisbatan zaifdir. Tegishli kasb-hunar va texnik xodimlarning yetishmasligi, mutaxassis iqtidorlarning yetishmasligi, yosh mutaxassislarning yetishmasligi va moddiy bazaning yetarli darajada to‘planmaganligi. Shunday qilib, yuqori darajadagi zarblarning texnik darajasini rivojlantirishni cheklash.
Manba: Xitoy Flanjli zarb ishlab chiqaruvchi – Yaang quvur sanoati (www.epowermetals.com)
(Yaang Quvurlar sanoati nikel qotishmasi va zanglamaydigan po'latdan yasalgan mahsulotlarning etakchi ishlab chiqaruvchisi va yetkazib beruvchisi, jumladan Super Duplex zanglamaydigan po'latdan yasalgan troyniklar, zanglamaydigan po'latdan yasalgan gardishlar, zanglamaydigan po'latdir. Quvurlar Aloqa xodimlari, Zanglamaydigan po'lat quvur. Yaang mahsulotlari kemasozlik, yadro energetikasi, dengiz muhandisligi, neft, kimyo, tog'-kon sanoati, kanalizatsiya tozalash, tabiiy gaz va bosimli idishlar va boshqa sohalarda keng qo'llaniladi.)
Agar siz maqola haqida ko'proq ma'lumotga ega bo'lishni istasangiz yoki fikringizni biz bilan baham ko'rmoqchi bo'lsangiz, biz bilan bog'laning sales@epowermetals.com
|
| |
Milliy mudofaa qurilishi sanoatni rivojlantirishni davom ettiradi

|
Milliy mudofaa qurilishi sanoatni rivojlantirishni davom ettiradi
|
bet | 7/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 43,05 Kb. | | #229527 |
Bog'liq Soxta sanoat3. Milliy mudofaa qurilishi sanoatni rivojlantirishni davom ettiradi
Xitoyning buyuk kuch maqomini oshirish bilan. Hozirgi xalqaro model o'zgarmoqda, Xitoyning siyosiy va iqtisodiy muhiti ham murakkab bo'lib, turli beqaror omillar tez-tez paydo bo'ladi. Xitoyning buyuk davlat maqomini o'rnatish va saqlab qolish uchun, atrof-muhitdagi o'zgarishlar bilan kurashish qobiliyatini yaxshilash. Milliy Mudofaa vazirligi "Xitoyning harbiy strategiyasi" oq qog'ozida yaxlit milliy mudofaa va kuchli armiya qurish Xitoyni modernizatsiya qilishning strategik vazifasi va mamlakat tinch rivojlanishi uchun xavfsizlik kafolati ekanligini aniq ta'kidladi.
So'nggi yillarda xalqaro landshaftdagi o'zgarishlar tufayli Xitoyning xalqaro vaziyatdagi o'zgarishlarga javob berish qobiliyatini yaxshilash uchun Xitoy modernizatsiya va milliy xavfsizlikni kafolatlash uchun mudofaa sarmoyasini kuchaytirishni davom ettirishi kerak. Milliy mudofaaga investitsiyalarning ko'payishi harbiy texnikaga bo'lgan talabni oshiradi. Shunday qilib, harbiy zarb sanoatining rivojlanishi.
4. Sanoatni yangilashni rag'batlantirish uchun texnologiyani ishlab chiqish va sertifikatlash
Yaqin o'tkan yillarda. Soxtalashtirish sanoati bir qator milliy rag'batlantirish siyosati rahbarligida tadqiqot va ishlab chiqish rejimida xorijiy joriy etish va mustaqil innovatsiyalarni birlashtirishni, mustaqil intellektual mulk huquqiga ega bo'lgan bir qator yuqori sifatli zarb mahsulotlarini shakllantirishni talab qiladi va barqaror zarb sanoatining umumiy texnik darajasini yaxshilash Xitoyning zarb sanoatining yuqori darajali yo'nalishda rivojlanishiga kuchli yordam berdi.
Soxta sanoatning ba'zi yo'nalishlarining malaka sertifikati va yuqori darajadagi mijozlar uchun malakali yetkazib beruvchilarni sertifikatlash tufayli, kam ilmiy-tadqiqot investitsiyalari, past boshqaruv darajasi va sanoatda raqobatbardoshligi past bo'lgan ba'zi korxonalar uchun yuqori sanoat korxonalariga kirish qiyinroq. so'nggi maydon va butun sanoatning texnik darajasini yaxshilash va sanoat tuzilmasini optimallashtirish va sozlash bilan. Asosan narx raqobatiga tayanadigan bu korxonalar bosqichma-bosqich tugatiladi. Texnik taraqqiyot va zarb sanoatining malakasi butun sanoatni yanada yuqori darajaga va yanada oqilona sanoat tuzilmasi rivojlanishiga yordam beradi.
|
| |
Erkin zarb qilish - Soxta sanoat: raqobat sxemasini tahlil qilish, sanoatga kirish to'siqlari va ta'sir etuvchi omillar

|
Soxta sanoat: raqobat sxemasini tahlil qilish, sanoatga kirish to'siqlari va ta'sir etuvchi omillar
|
bet | 2/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 43,05 Kb. | | #229527 |
Bog'liq Soxta sanoat2. Erkin zarb qilish
Erkin zarb qilish deganda oddiy umumiy maqsadli asboblar yordamida qismlarni zarb qilish yoki zarb uskunasining ustki va pastki anvillari o'rtasida ignaga tashqi kuchni to'g'ridan-to'g'ri qo'llash va ignani deformatsiya qilish va kerakli geometrik shakl va ichki sifatni olish tushuniladi. Malakali zarb buyumlarini olish uchun zarbni qayta ishlashni shakllantirish uchun zarb bolg'achalari, gidravlik presslar va boshqa zarb uskunalari yordamida oz sonli zarb ishlab chiqarish uchun bepul zarb qilish.
3. Qolib zarb qilish
Kalıp zarb qilish zarb kamerasining bosim deformatsiyasining ma'lum bir shaklidagi metall ignabargli zarbga ishora qiladi va zarb buyumlarini oladi, zarb zarb qilish odatda kichik vaznli, katta partiyali qismlarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi.
Ⅱ. Soxta ishlov berishning asosiy xususiyatlari
Asbob qismlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashda zarb texnologiyasi, yuqori ishlab chiqarish samaradorligi, keng qamrovli ishlash va boshqa afzalliklarga ega, shuning uchun u asosiy va asosiy komponentlarda asbob-uskunalar ishlab chiqarish sanoatida keng qo'llaniladi. Boshqa metallni qayta ishlash usullari bilan solishtirganda, zarb bilan ishlov berish asosan quyidagi xususiyatlarga ega.
Soxta ishlov berishning asosiy xususiyatlari
|
Maxsus ishlov berish ob'ekti
|
Qayta ishlash uskunalari intizomi
|
Komplex qayta ishlash texnologiyasi
|
1. Maxsus ishlov berish ob'ektlari
Yuqori haroratli qotishmalar, alyuminiy qotishmalari. Titan qotishmalari va boshqa maxsus qotishma materiallar ko'pincha aviadvigatellar, gaz turbinalari, raketalar, sun'iy yo'ldoshlar, raketalar va boshqalar kabi asosiy uskunalar sohasida keng qo'llaniladi. Maxsus qotishma zarb qilish zarb sanoatining yuqori darajali sohasiga tegishli bo'lib, bu nafaqat muhim kafolatdir. korxona foyda marjasi, balki korxonaning keng qamrovli texnik kuchining muhim aksidir. Maxsus qotishma zarb mahsulotlari asosan aviatsiya, aerokosmik va milliy mudofaa xavfsizligiga ta'sir qiluvchi boshqa asosiy sohalarda qo'llaniladi, chunki zarb jarayonida bunday materiallarning past plastikligi, yuqori deformatsiyaga chidamliligi, yomon suyuqlik, zarb harorat oralig'i tor. Soxtalashtirishning umumiy qiyinligi. Korxonalarning texnik kuchi, jihozlar darajasi va boshqaruv imkoniyatlariga yuqori talablar qo'yiladi. Sanoatda faqat kuchli ilmiy-tadqiqot quvvatiga, yuqori texnologiya va texnik darajaga, ilg'or uskunalarga va yuqori sifatli maxsus qotishma zarblarini barqaror qayta ishlash va ishlab chiqarishga ega bo'lgan korxonalar yuqori darajadagi daromad olish imkoniyatiga ega.
|
| |
Анисимов А.В - O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 22/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi SadullayАнисимов А.В. Компьютерная лингвистика: мифы, алгоритмы, язык. – Киев: “Наукова думка”. 1991.
Айымбетов М.К. Проблемы и методы квантитативно-типологического измерения близости тюркских языков (на материалах каракалпакского, казахского и узбекского языков). Автореф. дис… доктора филол. наук. – Ташкент: 1997. – 47 с.
Бабанаров А. Разработка принципов построения словарного обеспечения турецкого-русского машинного перевода. Автореф. дис… канд. филол. наук. – Л.: 1981. – 18 с.
Белоногова Г.Г., Дуганова И.Г., Кузнецов А.Б. Экспериментальная система автоматизированного обнаружения и исправления ошибок в тексте // Научно-техническая информация. Серия 2. М.: 1994. № 3. – С. 20-22.
Беляева Л.Н., Чижаковский В.А. Тезаурус в системах автоматической переработки текста. – Кишинев: 1993.
Городецкий Б.Ю. Компьютерная лингвистика: моделирование языкового общения // Новое в зарубежной лингвистике, выпуск ХХ1У. Компьютерная лингвистика. – М.: “Прогресс”. 1989. – С. 5-31.
Засорина Л.Н. Введение в структурную лингвистику. – М.: «Высшая школа», 1974. – 319 с.
Звегинцев В.А. Теоретическая и прикладная лингвистика. – М.: Просвещение. 1968. – 338 с.
Зубов А.В., Зубова И.И. Основы лингвистической информатики. – Минск. МГПИИЯ. 1992.
Инженерная лингвистика и оптимизация преподавания иностранных языков (межвузовский сборник научных трудов). – Л.: 1980. – 142 с.
Караулов Ю.Н. Лингвистическое конструирование и тезаурус литературного языка. – М.: Наука. 1981. – 368 с.
Киров Е.Ф. Теоретические проблемы моделирования языка. – Казань: Изд-во Казанского университета, 1989. – 256 с.
Кодухов В.И. Общее языкознание. – М.: “Высшая школа”. 1974. – 304 с.
Котов Р.Г. Оптимизация речевого воздействия. – М.: Наука. 1990.
|
| |
Tizim funksional imkoniyatlari

|
Tizim funksional imkoniyatlari
|
bet | 17/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi Sadullay3.1 Tizim funksional imkoniyatlari
3.2 Tizim arxitekturasi
3.3 Tizimni amalga oshirish asosiy algoritmlari
3.4 Tizimni kelajakda takomillashtirish rejasi
III bob bo`yicha xulosa
Xulosa
Ilova
Adabiyotlar ro`yxati
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: “Ma’naviyat”, 2008. – 176 b.
Adilova S.A. O’zbek tili mashg’ulotlarini kompyuter texnologiyalari vositasida tashkil etish (oliy ta’lim muassasalarining rusiyzabon guruhlari misolida). Ped.fan.nomz… diss. avtoreferati. – Toshkent, 2004. – 26 b.
Arziqulov H. O’zbek lingvistik avtomati // “Muloqot” jurnali. 2002. № 1. – B. 20-21.
Baskakov N.A., Sodiqov A.S., Abduazizov A.A. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent: O’qituvchi, 1979. – 192 b.
Berdialiyev A., Mashrabov A. Lug’aviy ma’nolarda konyunksiya va dizyunksiya munosabatlari (qarindoshlik bildiruvchi ayrim so’zlar misolida) // Til va adabiyot ta’limi, 2001. № 4. – B. 25-27.
Bozorov O. Lingvistik model // O’zbek tili va adabiyoti. 2008. № 4. – B. 56-60.
Bushuy T., Safarov Sh. Til qurilishi: tahlil metodlari va metodologiyasi. – Toshkent: Fan, 2007. – 274 b.
Ibragimov A. P. Bobur asarlari leksikasining lingvostatistik, semantik va genetik tadqiqi (“Devon”, “Mubayyin”, “Aruz”). DDA. – Toshkent, 2008. – 47 b.
Ibrohimov A. Chastotali lug’at va konkordans yaratishda kompyuter texnologiyalarining ahamiyati // Tilshunoslikning dolzarb masalalari (ilmiy maqolalar to’plami). Ш. – Toshkent: Universitet, 2006. – B. 193-198.
Ikromova H.Z. Inson - kompyuter - kelajak. – Toshkent: O’zbekiston, 1991. – 112 b.
Iskandarova Sh. Til sistemasiga maydon asosida yondashuv . – Toshkent: Fan, 2007. – 152 b.
|
| |
Genetika muhandisligining axloqiy muammolari

|
Genetika muhandisligining axloqiy muammolari
|
bet | 6/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5)
Genetika muhandisligi, shubhasiz, biz uchun tibbiyot, qishloq xo'jaligi va hayotning boshqa sohalarida ulkan imkoniyatlarni ochib beradi. Shu bilan birga, u jiddiy muhokama va diqqat bilan ko'rib chiqishni talab qiladigan bir qator axloqiy savollarni ham keltirib chiqaradi.
Tabiiy tartibga aralashish
Genetika muhandisligi bilan bog'liq asosiy axloqiy muammolardan biri bu tabiiy tartibga aralashishdir. Biz organizmlarning genetik kodini o'zgartiramiz, yangi turlarni yaratamiz va mavjudlarini o'zgartiramiz. Bu ekotizimlar va biologik xilma-xillik uchun oldindan aytib bo'lmaydigan oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Genetika muhandisligi ma'lum xavflarni o'z ichiga olishi mumkin. Genetik modifikatsiyalangan organizmlarning nazoratsiz tarqalishi atrof-muhit va inson salomatligi uchun noxush oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shu sababli, genetik muhandislik mahsulotlarini joriy etishdan oldin chuqur tadqiqotlar o'tkazish va xavfni baholash kerak.
Tanlash huquqi va xabardor rozilik
Tanlov va xabardor rozilik bilan bog'liq masalalar ham muhimdir. Odamlar to'liq va ishonchli ma'lumotlarga asoslanib, genetik muhandislik mahsulotlarini iste'mol qilish to'g'risida qaror qabul qilishlari kerak. Shuningdek, gen injeneriyasi texnologiyalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda odamlarning madaniy, diniy va axloqiy e'tiqodlarini hisobga olish kerak.
Muhim axloqiy masala - imtiyozlarni taqsimlash va genetik jihatdan yaratilgan mahsulotlarning mavjudligi. Aholining barcha qatlamlari uchun yangi texnologiyalar va mahsulotlardan teng foydalanishni ta’minlash, shuningdek, genetik injeneriya bozorining mumkin bo‘lgan monopollashuviga yo‘l qo‘ymaslik zarur.
Genetika muhandisligi biz har doim ham oldindan aytib bo'lmaydigan uzoq muddatli oqibatlarga olib kelishi mumkin. Organizmlarning genetik kodini o'zgartirish evolyutsion o'zgarishlarga va kelajak avlodlar uchun qaytarilmas oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun uzoq muddatli ta'sirlarni ko'rib chiqish va genetik muhandislikning atrof-muhit va inson salomatligiga ta'sirini diqqat bilan kuzatib borish va baholash kerak.
Umuman olganda, genetik muhandislik murakkab va ko'p qirrali soha bo'lib, fan yutuqlari, jamiyat ehtiyojlari va axloqiy tamoyillar o'rtasidagi muvozanatni talab qiladi. Ochiq muhokamalar o'tkazish va masalaning barcha tomonlarini hisobga olgan holda qarorlar qabul qilish va ilm-fan, axloq va xavfsizlikning eng yaxshi kombinatsiyasiga intilish muhimdir.
|
| |
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi
|
bet | 2/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 27,68 Kb. | | #151409 |
Bog'liq СамДУ етакчи таш такризиTadqiqotning respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi. Mazkur tadqiqot respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining II «Fizika, astronomiya, energetika va mashinasozlik» ustuvor yo‘nalishiga muvofiq bajarilgan.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
ilk bor, kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarning elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini ruxsat etilgan sohalarning Landau diskret sathlarini termik yuvilishini hisobga olgan holda energetik holatlar zichligining delta-funksiyalarni qatorga yoyish usuli yordamida asoslangan;
hajmiy tor sohali yarimo’tkazgichlar uchun ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligida, uni vertikal bo’ylab jiddiy siljishiga Varshni metodi orqali hisoblash mumkinligi asoslangan;
ilk bor, magnit maydon induksiyasi bo’yicha birinchi va ikkinchi tartibli differensial ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalar uchun matematik modeli ishlab chiqilgan;
taklif etilayotgan matematik model yordamida, kichik o’lchamli yarimo’tkazgichlarning ko’ndalang magnitoqarshilik va elektro’tkazuvchanlik ossillyatsiyalarini magnit maydon induksiyasi bo’yicha ikkinchi tartibli differensial tenglamalari topilgan va ularning haroratga bog’liqligi aniqlangan;
kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarning Fermi energiyasi ossillyatsiyalariga yorug’likning ta`sirini hisobga olgan holda qorong’ulik va yorug’lik holatlardagi ko’ndalang differensial magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini ifodalovchi yangi analitik ifodalar topilgan.
Dissertatsiya tadqiqotining dissertatsiya bajarilgan oliy ta’lim yoki ilmiy-tadqiqot muassasasining ilmiy-tadqiqot ishlari rejalari bilan bog‘liqligi. Dissertatsiya tadqiqoti Namangan muhandislik – texnologiya instituti ilmiy tadqiqot ishlari rejasining FZ-2020092433 «Yuqori harorat va kuchli mikroto‘lqinli maydondagi nanostrukturali yarimo‘tkazgichlarda magnitoqarshilik, magnit singdiruvchanlik va magnitooptik yutilish koeffitsiyentlarini aniqlash» (2022-2026 yy.) mavzudagi fundamental loyiha doirasida bajarilgan.
|
| |
Genetika injeneriyasining tamoyillari

|
Genetika injeneriyasining tamoyillari
|
bet | 3/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5)
Genetika muhandisligi - bu organizmlarning genetik materialini aniq maqsadlarga erishish uchun o'zgartirishga imkon beruvchi biotexnologiya sohasi. U genetik jarayonlarni boshqarish va kerakli xususiyatlarga ega bo'lgan yangi organizmlarni yaratish imkonini beradigan bir nechta printsiplarga asoslanadi.
Gen muhandisligidagi birinchi qadam kerakli xususiyat yoki funktsiya haqida ma'lumotni o'z ichiga olgan genni ajratishdir. Genni organizmning DNKsidan polimeraza zanjiri reaktsiyasi (PZR) yoki cheklovchi fermentlar kabi turli usullar yordamida olish mumkin.
Vektor dizayni
Genni ajratib olgandan so'ng, u maqsadli organizmga kiritilishi kerak. Shu maqsadda genetik ma'lumot tashuvchisi bo'lgan vektor dizayni qo'llaniladi. Vektor plazmid, virus yoki boshqa genetik elementlar bo'lishi mumkin.
Keyingi qadam ajratilgan genni maqsadli organizmga kiritishdir. Bunga transformatsiya, in'ektsiya yoki virusli infektsiya kabi turli usullar orqali erishish mumkin. Gen organizmning genomiga integratsiya qilinadi va kerakli xususiyatni uzatib, ishlay boshlaydi.
Gen ifodasi
Organizmga gen kiritilgandan so'ng, uni ifodalash kerak, ya'ni genetik ma'lumotni funktsional mahsulotga aylantirish jarayoni. Bunga gen faolligini nazorat qiluvchi promouterlar va kuchaytirgichlar kabi tartibga soluvchi elementlar orqali erishish mumkin.
Oxir-oqibat, gen kiritilgandan va ifodalangandan so'ng, kerakli xususiyatga ega bo'lgan organizmlarni tanlash va tanlash kerak. Bunga genetik belgilar yoki fenotipik xususiyatlarga asoslangan tanlov kabi turli usullar yordamida erishish mumkin.
Shunday qilib, genetik muhandislik tamoyillari genetik jarayonlarni boshqarish va kerakli xususiyatlarga ega yangi organizmlarni yaratish imkonini beradi. Bu tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va boshqa sohalarda gen injeneriyasidan foydalanish uchun keng imkoniyatlar ochadi.
|
| |
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi

|
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi
|
bet | 4/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 27,68 Kb. | | #151409 |
Bog'liq СамДУ етакчи таш такризиTadqiqot natijalarining ishonchliligi: Kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarning elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalarini nazariy hisoblash natijalari tajriba bilan mos kelishi, shuningdek tajriba qiymatlaridan foydalangan holda past haroratlarda olingan differensial magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini yuqori haroratlarda tadbiq etish ishlab chiqilgan matematik modellashtirish bilan izohlanadi.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati. Tadqiqotda olingan natijalarning ilmiy ahamiyati taklif etilayotgan matematik model kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarda ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini yorug’lik va haroratga bog‘liq bo‘lishini tushuntirish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati shundan iboratki, taklif etilayotgan modellashtirish usullaridan yangi kvant o’rali geterotuzilmalar, nano o‘lchamli magnetodiodlarni ishlab chiqarishda foydalanish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli strukturalarda ko’ndalang magnitoqarshilik va elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalariga harorat va yorug’likning ta’sirini tadbiq etish natijalari asosida:
kvant o’rali geterotuzilmali yarimo’tkazgichlarning ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini aniqlovchi model horijiy tadqiqotchilar tomonidan foydalanilgan (halqaro ilmiy jurnallardagi havolalar: Modern Physics Letters B 2023 (Q3, SiteScore:3.5), Vol.37, No.14, 2350035; Physical Review B 2023 (Q1, SiteScore:6.7), Vol.107, Iss.7, 075134; Modern Physics Letters B 2023 (Q3, SiteScore:3.5), Vol.37, No.13, 2350034; Modern Physics Letters B 2023 (Q3, SiteScore:3.5), Vol.37, No.27, 2350114). Natijalarning qo‘llanilishi tashqi omillar ta`siridagi kichik o’lchovli yarimo’tkazgichlarning elektr va magnit xossalarini tavsiflash imkonini bergan;
Yorug’lik va qorong’ulik sharoitdagi kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarda differensial magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini hisoblashning matematik modeli “Magnitooptikada foydalanish uchun granat tipidagi materiallarni ishlab chiqarish va tavsiflash” amaliy ilmiy loyihasida magnitooptik effekti ossillyatsiyalarini aniqlash uchun foydalanilgan (Turkiya davlati EGE universitetining 2023 yil 1 iyundagi ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalardan foydalanish natijasida, loyihadagi kvant o’rali yarimo’tkazgichli tuzilmalarning differensial magnitoqarshiligi ossillyatsiyalarini qiymati ikki xil tashqi omil sharoitda solishtirilganda 11 foiz ijobiy o’zgarishga erishilgan.
|
| |
Qishloq xo'jaligida genetik injeneriyaning qo'llanilishi

|
Qishloq xo'jaligida genetik injeneriyaning qo'llanilishi
|
bet | 5/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5) Qishloq xo'jaligida genetik injeneriyaning qo'llanilishi
Genetik muhandislik qishloq xo‘jaligini yaxshilash va ekinlar hosildorligini oshirish uchun ulkan salohiyatga ega. Gen injeneriyasi yordamida o'simliklarning irsiy materialini o'zgartirish, ularning xossalari va xususiyatlariga o'zgartirishlar kiritish mumkin.
Qishloq xoʻjaligida gen injeneriyasining asosiy qoʻllanilishidan biri kasallik va zararkunandalarga chidamli oʻsimliklar yaratishdir. Genetika muhandisligi patogenlarga qarshi kurashadigan yoki zararkunandalarni qaytara oladigan oqsillarni kodlaydigan o'simliklarga genlarni kiritish uchun ishlatilishi mumkin. Bu pestitsidlardan foydalanishni kamaytiradi va ekinlar hosildorligini oshiradi.
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining sifati va ozuqaviy qiymatini oshirish uchun genetik muhandislikdan ham foydalanish mumkin. Genetika muhandisligi vitaminlar, minerallar va boshqa oziq moddalar tarkibiga mas'ul bo'lgan genlarni o'zgartirish uchun ishlatilishi mumkin. Bu sizga ozuqaviy qiymati yuqori bo'lgan va yaxshiroq ta'mga ega mahsulotlarni yaratishga imkon beradi.
Hosildorlikning oshishi
Genetika muhandisligi o'simliklarning hosildorligini oshirishga yordam beradi. Genetika muhandisligi o'simliklarning o'sishi va rivojlanishi uchun mas'ul bo'lgan genlarni, shuningdek, tuproqdagi ozuqa moddalarini ishlatish qobiliyatini o'zgartirish uchun ishlatilishi mumkin. Bu sizga yuqori hosildorlik va turli o'sish sharoitlariga yaxshiroq moslashishga ega o'simliklar yaratish imkonini beradi.
Iqlimga moslashgan o'simliklarni yaratish
Ekstremal iqlim sharoitlariga moslashgan o'simliklar yaratish uchun genetik muhandislikdan foydalanish mumkin. Gen muhandisligi yordamida o'simliklarning stressga chidamliligi va qurg'oqchilik, sovuq yoki issiqqa chidash qobiliyatiga javob beradigan genlarni o'zgartirish mumkin. Bu iqlim sharoiti noqulay hududlarda oʻsimliklar yetishtirish va qishloq xoʻjaligi hosildorligini oshirish imkonini bermoqda.
Qishloq xo‘jaligida gen injeneriyasidan foydalanish o‘simliklarning chidamliligini oshirish, hosildorlik va mahsulot sifatini oshirish, shuningdek, o‘zgaruvchan iqlim sharoitlariga moslashish uchun katta imkoniyatlarga ega. Biroq, axloqiy va ekologik jihatlarni hisobga olish kerak va ishlatiladigan usullar xavfsiz va samarali bo'lishi kerak.
|
| |
Tadqiqotning maqsadi - Raximov Rustamjon G’ulomjanovichning “Kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli strukturalarda ko’ndalang...

|
Raximov Rustamjon G’ulomjanovichning “Kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli strukturalarda ko’ndalang magnitoqarshilik va elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalariga harorat va yorug’likning ta’siri” mavzusidagi
|
bet | 3/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 27,68 Kb. | | #151409 |
Bog'liq СамДУ етакчи таш такризиTadqiqotning maqsadi kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarda ko’ndalang magnitoqarshilik va elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalarini yorug’lik va haroratga bog’liqligini aniqlashdan iborat.
Tadqiqotning vazifalari:
hajmiy tor sohali yarimo’tkazgichlarning ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini tadbiq etish;
kvant o’rali geterotuzilmalarda ikki o'lchovli holatlar zichligining ko`ndalang elektr o'tkazuvchanlik ossillyatsiyalarini haroratga bog'liqligiga ta'sirini hisoblovchi umumiy matematik ifodani keltirib chiqarish;
kvantlovchi magnit maydondagi kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli tuzilmalarda ko'ndalang elektr o'tkazuvchanlik va magnitoqarshilik ossillyatsiyalarining haroratga bog'liqligini matematik modelini ishlab chiqish;
kvant o’rali geterotuzilmaning ko’ndalang differensial magnitoqarshiligi ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini hisoblash usulini ishlab chiqish;
kichik o’lchovli yarimo’tkazgichli tuzilmalarda ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalariga yorug’likning ta`siri tabdiq etish.
Tadqiqotning obʼekti sifatida hajmiy va kichik o’lchovli yarimo’tkazgichli tuzilmalar tanlab olingan.
Tadqiqotning predmeti elektr o’tkazuvchanlik, magnitoqarshilik ossillyatsiyalari hamda magnit maydon induksiyasi bo’yicha ikkinchi tartibli differensial magnitoqarshilik ossillyatsiyasi hisoblanadi.
Tadqiqotning usullari. Tadqiqot jarayonida qo‘yilgan masalani yechish uchun nazariy fizikani taqribiy usullari, delta – funktsiyalarni qatorga yoyish usuli, birinchi va ikkinchi tartibli differensial tenglamlarni yechish bo`yicha olingan murakkab matematik ifodalarni sonli hisoblash (Maple dasturidan foydalanib) usullaridan foydalanilgan.
Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat:
magnit maydon induksiyasi bo’yicha ikkinchi tartibli differensial magnitoqarshilik ossillyatsiyalarining haroratga bog’liqligini aniqlash usuli ishlab chiqilgan;
yorug’lik va qorong’ulik holatlardagi kichik o’lchamli yarimo’tkazgichlarning ko’ndalang magnitoqarshilik ossillyatsiyalarini haroratga bog’liqligini aniqlash uchun kompyuter dasturi yaratilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Raximov Rustamjon G’ulomjanovichning “Kichik o’lchamli yarimo’tkazgichli strukturalarda ko’ndalang magnitoqarshilik va elektr o’tkazuvchanlik ossillyatsiyalariga harorat va yorug’likning ta’siri” mavzusidagi
|
bosqich: O’sish - D. X. Suyunov

|
D. X. Suyunov
|
bet | 30/151 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #248346 |
Bog'liq boburbosqich: O’sish. Iqtisodiy faoliyatning yangi usullari muntazam foydalaniladi. Ya'ni, tijorat faoliyatini yukori samaradorligini ta'minlovchi umum qabul qilingan xatti-harakatlar algoritmlariga transformatsiya kilinadi. Elektron tijoratga nisbatan faqat unga xos bo'lgan hatti-harakat, huquq va me'yorlarga ega virtual bozorni shakllantirishni anglatadi. Elektron tijoratni instituallashning ikkinchi bosqichida iqtisodiy munosabatlarning yangi shakli eski institutlarni
sezilarli ravishda siqib chiqaradi. Davlat o'zgarayotgan institutsional reallikka e'tibor bera olmay qoladi va asta-sekin uni me'yoriy tartibga solishga bo'layotgan talabdan ogoh bo'lib bora boshlaydi. Bugungi kunda O'zbekitonda elektron tijorat institutsional sikl rivojlanishning ikkinchi bosqichida rivojlanmoqda. O'zbekiston Respublikasida elektron tijorat to'g'risida”gi qonun 2004-yilda qabul qilingan.
bosqich: Etuklik. Elektron tijorat bozorida iqtisodiy sub'ektlarning asta-sekin bozorni egallab oladigan va monopollashtiradigan yiriklashuvi hamda ixtisoslashuvi kuzatiladi. Tashabbuskor entuziastlar vaqti tugaydi va o'z o'rnini professionallarga bo'shatib beradi. Shu bilan bir vaqtda, iqtisodiy faoliyat eskirgan shakllarining ahamiyati tushib ketadi: raqobatbardosh sohalar ularni yutib yuboradi, transformatsiya qilinadi yoki shunchaki bozorni tark etadi.
Iqtisodiy munosabatlar yangi shaklining institutsional ahamiyati va ularni xuquqiy institutsionallashtirish davlat darajasida tan olinadi. Davlat yangi sohadagi faoliyatida asosan xuquqiy me'yorlarni ishlab chiqadi va ularga rioya etilmasligida sanktsiyalar kiritadi. Institutsionallash jarayonlari xuquqiy asoslashga o'tadi.
Hozirgi kunda O'zbekistonda to'laqonli elektron tijorat davlat statistikasi yuritilmaydi. Vaziyatni o'zgartirish uchun nafaqat davlat hisoboti shakllari (soliq, statistik va boshqalar), balki makroiqtisodiy ma'lumotlarni qayta ishlash usullarini ham tubdan o'zgartirish zarur bo'ladi.
|
| |
"Gen muhandisligi" mavzusidagi jadval

Genetika muhandisligi
|
Organizmlarning genetik materialini o'zgartirish usullari
|
Genni tanlash va izolyatsiya qilish, boshqa organizmga genni kiritish, modifikatsiyalangan organizmni etishtirish
|
Genetik kasalliklarni davolash, dori vositalari, vaktsinalar va diagnostik testlarni yaratish
|
Hosildorlikning oshishi, kasalliklarga chidamliligi, yaxshilangan ozuqaviy xususiyatlari
|
Xavfsizlik masalalari, axloqiy va axloqiy dilemmalar, texnologiya mavjudligi
|
Yangi davolash usullarini ishlab chiqish, hayot sifatini yaxshilash, organizmlarning yangi turlarini yaratish imkoniyati
|
Atrof-muhit uchun salbiy oqibatlar, xavfli organizmlarni yaratish imkoniyati
|
Maqola nima haqida? - Maqola nima haqida?

|
Maqola nima haqida?
|
bet | 2/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5)Maqola nima haqida?
Kirish
Genetika injeneriyasining ta'rifi
Genetika injeneriyasining tamoyillari
Genetik injeneriyaning tibbiyotda qo'llanilishi
Qishloq xo'jaligida genetik injeneriyaning qo'llanilishi
Genetika muhandisligining axloqiy muammolari
Insoniyat kelajagi uchun genetik muhandislik salohiyati
Gen muhandisligining xavf-xatarlari va muammolari
"Gen muhandisligi" mavzusidagi jadval
Xulosa
Kirish
Genetika muhandisligi - bu organizmlarning genetik materialini o'rganadigan va o'zgartiradigan fan sohasi. Genetika injeneriyasi yordamida tirik mavjudotlarning irsiy xususiyatlarini ularning DNKsiga o'zgartirish kiritish orqali o'zgartirishimiz mumkin. Bu texnologiya tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va boshqa sohalarda ulkan salohiyatga ega. Biroq, u axloqiy savollarni ham keltirib chiqaradi va ma'lum xavflarni keltirib chiqaradi. Ushbu maqolada biz genetik muhandislikning asosiy tamoyillari, uning qo'llanilishi va insoniyat kelajagi uchun salohiyati, shuningdek, u duch keladigan xavf va muammolarni ko'rib chiqamiz.
Genetika injeneriyasining ta'rifi
Genetika muhandisligi - bu organizmlarning genetik materialini o'zgartirish bilan shug'ullanadigan biotexnologiya sohasi. Bu olimlarga genlarni manipulyatsiya qilish, DNKga o'zgartirishlar kiritish va yangi genetik dizaynlarni yaratish imkonini beradi.
Gen muhandisligining asosiy vositasi rekombinant DNK texnologiyasidir. Bu sizga bir organizmdan genlarni ajratib olish va ularni boshqa organizmning DNKsiga kiritish imkonini beradi. Shunday qilib, kerakli xususiyatlarni bir organizmdan boshqasiga o'tkazish mumkin.
Genetika muhandisligi tibbiyot, qishloq xo'jaligi, sanoat va fanni o'z ichiga olgan keng ko'lamli qo'llanmalarga ega. Bu sizga yangi dori-darmonlarni yaratish, o'simlik navlarini yaxshilash, bioyoqilg'i ishlab chiqarish va boshqa ko'p narsalarni yaratish imkonini beradi.
Biroq, genetik muhandislik axloqiy savollar va xavflarni ham keltirib chiqaradi. Genetik injeneriyadan nazoratsiz foydalanish nomaqbul oqibatlarga olib kelishi mumkin, masalan, superparazitlarning paydo bo'lishi yoki atrof-muhitga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Biroq, genetik muhandislik insoniyat kelajagi uchun ulkan salohiyatga ega. Bu irsiy kasalliklarga qarshi kurashish, oziq-ovqat sifatini yaxshilash va ekologik muammolarni hal qilishga yordam beradi.
|
| |
Genetik injeneriyaning tibbiyotda qo'llanilishi

|
Genetik injeneriyaning tibbiyotda qo'llanilishi
|
bet | 4/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5) Genetik injeneriyaning tibbiyotda qo'llanilishi
Genetika muhandisligi tibbiyotda qo'llash uchun juda katta imkoniyatlarga ega. Bu tadqiqotchilar va shifokorlarga turli kasalliklarni davolash va oldini olish uchun organizmlarning, shu jumladan odamlarning genetik materialini o'zgartirishga imkon beradi. Genetik muhandislik tibbiyotda qo'llaniladigan ba'zi sohalar:
Gen terapiyasi genetik kasalliklarni davolash usuli bo'lib, unda bemorning tanasiga nuqsonli genlarni tuzatish yoki organlar va to'qimalarning normal faoliyatini tiklashga yordam beradigan genlar kiritiladi. Bunga tanaga sog'lom genlarni kiritish yoki CRISPR-Cas9 kabi texnologiyalar yordamida nuqsonli genlarni tahrirlash orqali erishish mumkin.
Giyohvand moddalarni ishlab chiqarish uchun genetik muhandislik ham qo'llaniladi. Genetika muhandisligi kerakli dori-darmonlarni ishlab chiqaradigan bakteriyalar yoki xamirturush kabi organizmlarni yaratish uchun ishlatilishi mumkin. Bu dori vositalarining mavjudligini oshirish va narxini pasaytirish imkonini beradi.
Genetika muhandisligi kasalliklarni tashxislash va bashorat qilishda muhim rol o'ynaydi. Genetik testlar turli kasalliklar bilan bog'liq bo'lishi mumkin bo'lgan genetik mutatsiyalar mavjudligini aniqlashi mumkin. Bu mumkin bo'lgan kasalliklarni erta tashxislash va oldini olish imkonini beradi.
Vaktsinalarni ishlab chiqishda genetik muhandislik ham qo'llaniladi. Genetika muhandisligi antijenlarni kodlovchi genlarni bemorning tanasiga etkazib bera oladigan vektorlarni yaratish uchun ishlatilishi mumkin. Bu immunitet tizimini rag'batlantiradigan va tanani infektsiyalardan himoya qiladigan vaktsinalarni yaratishga imkon beradi.
Tibbiyotda genetik injeneriyadan foydalanish turli kasalliklarni davolash va oldini olish uchun ulkan imkoniyatlarga ega. Biroq, axloqiy va huquqiy jihatlarni hisobga olish, shuningdek, qo'llaniladigan usullarning xavfsizligi va samaradorligini ta'minlash kerak.
|
| |
Gen muhandisligining xavf-xatarlari va muammolari

|
Gen muhandisligining xavf-xatarlari va muammolari
|
bet | 8/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5)
Genetika muhandisligi kuchli vositadir, lekin u ko'rib chiqilishi va hal qilinishi kerak bo'lgan xavf va muammolar bilan birga keladi. Ulardan ba'zilari quyida keltirilgan:
Genetika injeneriyasining asosiy muammolaridan biri axloqiy masalalardir. Organizmlarning genetik tuzilishiga qanchalik aralashishimiz va o'zgartirishimiz kerakligi haqida dilemma paydo bo'ladi. Ba'zi odamlar bu tabiatning buzilishi va oldindan aytib bo'lmaydigan oqibatlarga olib kelishi mumkin deb hisoblashadi. Gen muhandisligidan foydalanish uchun keng muhokama va axloqiy asos bo'lishi kerak.
Xavfsizlik
Genetik muhandislikdan foydalanish muayyan xavfsizlik xavflarini o'z ichiga olishi mumkin. Masalan, o'zgartirilgan organizmlar nazoratdan chiqib, atrof-muhitga yoki boshqa organizmlarga zarar etkazishi mumkin. Shuning uchun bunday holatlarning oldini olish uchun qat'iy protokollar va xavfsizlik choralarini ishlab chiqish kerak.
Biologik xilma-xillikka ta'siri
Genetika muhandisligi biologik xilma-xillikka ta'sir qilishi mumkin. O'zgartirilgan organizmlarning ekotizimlarga kiritilishi muvozanatni o'zgartirishi va boshqa turlarga ta'sir qilishi mumkin. Genetik injeneriyani qo'llashdan oldin diqqat bilan tadqiqot va biologik xilma-xillikka ta'sirni baholash amalga oshirilishi kerak.
Genetik materiallarni patentlash genetik muhandislikning yana bir muammosidir. Tijorat kompaniyalari genetik ketma-ketlikni patentlashi mumkin, bu ularga kirishni cheklashi va tadqiqot va ishlanmalarga to'sqinlik qilishi mumkin. Bu genetik materiallar patentga layoqatli yoki hamma uchun mavjud bo'lishi kerakmi degan munozaralarni keltirib chiqaradi.
Genetika muhandisligi jamiyatda turli fikrlarni keltirib chiqaradi. Ba'zi odamlar genetik muhandislik bilan bog'liq bo'lishi mumkin bo'lgan xavf va oqibatlardan ehtiyot bo'lishadi, boshqalari buni muammolarni hal qilish va hayotni yaxshilash vositasi deb bilishadi. Jamoatchilik gen injeneriyasidan foydalanish bo'yicha ongli qaror qabul qilishi uchun ta'lim dasturlari va muhokamalar o'tkazish muhimdir.
Umuman olganda, genetik muhandislik murakkab va ko'p qirrali soha bo'lib, xavf va qiyinchiliklarni diqqat bilan ko'rib chiqishni talab qiladi. Genetik muhandislik xavfsiz va axloqiy jihatdan qo'llanilishini ta'minlash uchun qo'shimcha tadqiqotlar, muhokama qilish va tartibga solish mexanizmlarini ishlab chiqish zarur.
|
| |
Insoniyat kelajagi uchun genetik muhandislik salohiyati

|
Insoniyat kelajagi uchun genetik muhandislik salohiyati
|
bet | 7/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 27,41 Kb. | | #140191 |
Bog'liq Hujjat (5)
Genetika muhandisligi insoniyat kelajagi uchun ulkan salohiyatni ifodalaydi, tibbiyot, qishloq xo'jaligi va boshqa sohalarda yangi imkoniyatlar ochadi. Mana, genetik muhandislik salohiyatini ko'rsatadigan bir nechta asosiy jihatlar:
Genetik kasalliklarni davolash
Genetika muhandisligi ilgari davolab bo'lmaydigan deb hisoblangan genetik kasalliklarni davolashda yordam beradi. CRISPR-Cas9 kabi texnologiyalardan foydalanib, olimlar genlarni o'zgartirishi, mutatsiyalarni tuzatishi va tanaga sog'lom genlarni kiritishi mumkin. Bu mukovistsidoz, gemofiliya va boshqa ko'plab irsiy kasalliklarni davolash uchun yangi istiqbollarni ochadi.
Genetik injeneriya kasalliklar, zararkunandalar va noqulay ekologik sharoitlarga chidamliroq o‘simliklar yaratish orqali qishloq xo‘jaligi mahsuldorligini oshirishga yordam beradi. Olimlar o'simlik genlarini ko'proq hosil qilishlari, to'yimli bo'lishlari yoki ta'mi yaxshiroq bo'lishlari uchun o'zgartirishlar kiritishlari mumkin. Bu ochlik bilan kurashish va kelajakda oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlashga yordam beradi.
Yangi dori vositalari va vaksinalarni yaratish
Genetika muhandisligi yangi dorilar va vaktsinalarni ishlab chiqishni tezlashtirishi mumkin. Olimlar dori vositalarining samaradorligi va xavfsizligini tekshirish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan model organizmlarni yaratish uchun genetik muhandislikdan foydalanishlari mumkin. Bu yangi dori-darmonlarni tadqiq qilish va ishlab chiqish vaqtini va xarajatlarini kamaytiradi, bu esa innovatsion davolash usullaridan tezroq foydalanishga va sog'liqni saqlash xarajatlarini kamaytirishga olib keladi.
Global muammolarga qarshi kurash
Genetika muhandisligi iqlim o'zgarishi va ifloslanish kabi global muammolarga qarshi kurashishda yordam beradi. Olimlar genetik muhandislikdan ifloslangan suv va tuproq resurslarini tozalaydigan va qazib olinadigan yoqilg'i o'rnini bosadigan va issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytiradigan biologik materiallar ishlab chiqaradigan organizmlarni yaratish uchun foydalanishlari mumkin.
Umuman olganda, genetik muhandislik dunyomizni o'zgartirish va odamlarning hayot sifatini yaxshilash uchun ulkan salohiyatga ega. Biroq, genetik muhandislikdan foydalanishda axloqiy va ijtimoiy jihatlarni hisobga olish, shuningdek, xavfsizlik va nazoratni ta'minlash kerak.
|
| |
Пиотровский Р.Г - O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 24/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi SadullayПиотровский Р.Г. Инженерная лингвистика и теория языка. – Л.: Наука. 1979. – 112 с.
Пиотровский Р.Г. Компьютеризация преподавания языков (учебное пособие по спецкурсу). – Л.: 1988. – 76 с.
Пиотровский Р.Г., Бектаев К.Б. Машинный перевод: теория, эксперимент, внедрение // Вопросы языкознания. 1977. № 5. – С. 27-33.
Пиотровский Р.Г. Методы автоматического анализа и синтеза текста. – Минск, 1985. – 69 с.
Пулатов А.К., Жураева Н. Разработка формальной модели грамматики узбекского языка // Узбекский математический журнал, 2002, № 1. – С. 47-54.
Пулатов А.К. Тексты лекции по математической и компьютерной лингвистики (электронный вариант). – Ташкент: УзМУ. 2003.
Пулатов А.К., Азизходжаев Б.Б., Жураева Н. Разработка программы компьютерного анализа и синтеза глаголов узбекского языка // ЎзМУ хабарлари, 2002, № 2. – С. 17-19.
Расулов Р. Лексико-семантические группы глаголов состояния и их валентность. – Ташкент: Фан, 1991. – 177 с.
Рождественский Ю.В. Лекции по общему языкознанию. – М.: “Высшая школа”. 1990. – 381 с.
Тухтамирзаев М.Ю. Профессиональная подготовка будущих учителей русского языка к работе с телеэкраном в национальной школе. – Автореф. дис… канд. пед. – Ташкент, 1990. – 19 с.
Хомский Н. Лингвистика, логика, психология и вычислительные устройства. – М.: Мир. 1978.
Шемякин Ю.И. Начало компьютерной лингвистики. Учебное пособие. – М.: МГОУ. 1992.
http // www. litp. ru / iitp / lab 15. htm.
http // www. philol.mmsu. ru / rus / chairis / genis / collabor / mars 1 / htm.
http // www. ipcs. math. msu. ru. /rus / mlogic.htm
http // www. uzcl.com
|
| |
Rahmatullayev Sh - O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 20/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi SadullayRahmatullayev Sh. Sistem tilshunoslik asoslari (til qurilishini tizim sifatida o’rganish masalalari). – Toshkent: Universitet, 2007. – 160 b.
Rizayev S. Kibernetika va tilshunoslik. – Toshkent: O’zbekiston. 1976. – 16 b.
Rizayev S. H.H.Niyoziy “Devon”I tili leksikasining lingvostatistik tuzilishi haqida // Til va adabiyot ta’limi, 2006. № 6. – B. 57-59.
Rizayev S. Tilshunoslikda zamonaviy axborot texnologiyalarining qo’llanilishiga doir // O’zbek tili va adabiyoti, 2006. № 5. – B. 95-97.
Rizayev S. O’zbek tilshunosligida lingvostatistika muammolari. Monografiya. - Toshkent: Fan, 2006. – 296 b.
Rizayev S. O’zbek tilining lingvostatistik tadqiqi. Doktorlik dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2008. – 50 b.
Rizaev S. Kompyuter lingvistikasi // “Guliston” jurnali, 2009. № 3. – B. 20-23.
Safarov Sh., Yo’ldoshev B. Kompyuter lingvistikasi fani, uni o’rganish liddiy e’toborni talab qiladi // “Zarafshon” gazetasi, 2004-yil 29-iyul.
Safarov Sh., Yo’ldoshev B. Kompyuter lingvistikasini bilasizmi // “Mofiyat” gazetasi, 2004-yil 14-avgust.
Safarov Sh., Yo’ldoshev B. Kompyuter lingvistikasi (globallashuv jarayonida o’zbek tilining jahon miqyosiga chiqishi, dunyoviy tillardan biriga aylabishiga imkoniyat yaratadi) // “Zarafshon” gazetasi, 2008-yil 4-noyabr. 135 (21.506)-son, 5-bet.
Sobirov A.Sh. O’zbek tilining leksik sathini sistema sifatida tadqiq etish. DDA. – Toshkent: 2005. – 50 b.
Sodiqov Z. “Qutadg’u bilig” internet tarmoqlarida // Til va adabiyot ta’limi. 2003. № 1. – B. 18-22.
To’rayev H. Matematik mantiq va diskret matematika. – Toshkent: O’qituvchi, 2003. – 416 b.
To’rayev Sh., Haydarov Yo. O’zbek tili affikslarining ingliz tili affikslari bilan solishtirma elektron ma’lumotlar bazasi // Tilshunoslikning dolzarb masalalari (ilmiy maqolalar to’plami). П. – Toshkent: Universitet. 2004. – B. 58-60.
|
| |
Мельчук И.А - O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 26/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi SadullayМельчук И.А. Порядок слов при автоматическом синтезе русского текста // Научно-техническая информация, 1985, № 12. – C. 36-41; Беляева Л.Н., Чижаковский В.А. Тезарус в системах автоматической переработки текста. – Кишинев, 1993; Белоногова Г.Г., Дуганова И.С., Кузнецов А.Б. Экспериментальная система автоматизированного обнаружения и исправления ошибок в тексте // Научно-техническая информация. Серия 2, 1994, № 3. – C. 20-22 va boshqalar.
|
| |