Mantiqiy urg’u - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 116/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Mantiqiy urg’u-foydalanuvchi diqqatini kompyuter ekranidagi ma’lumot ob’ektiga qaratish uchun yo’naltirilgan psixologik apparatli usul.
Model-kompyuter texnikasi vositalari yordamida matematik uslublar asosida ifodalangan, vizuallashtirish mumkin bo’lgan loyihaviy ko’rinish.
Modellashtirish-ob’ektlarining kompyuterli modellarida izlanishlar olib borish, real mavjud bo’lgan narsalar, mavjudot va loyihalanayotgan ob’ektlar kompyuterli modellarini qurish va o’rganish.
Multimediali vositalar-turli tipdagi axborotlarni: matn, rasm, sxema, jadval, diagramma va boshqalarni yaratish, saqlash, ishlov berish va raqamlashtirilgan ko’rinishida amalga oshirishning kompyuterli vositasi.
Intellektual yadro-matematik amallarni sonli (raqamli) va simvolli ko’rinishda amalga oshiruvchi maxsus dasturlar majmuasi.
Ochiq ta’lim –masofali o’qitish texnologiyasi va uslubini qo’llaydigan, ta’lim oluvchi uchun qulay ritmda ta’lim berishni ta’minlaydigan, istalgan xohlovchi uchun boshlang’ich bilim darajasini tahlil qilmasdan erishish mumkin bo’lgan o’qitish tizimi.
Ochiq test tizimlari-o’qituvchi, uslubchi, darslik muallifi uchun yangi test yaratish yoki mavjud testni o’zgartirish imkoniyatini beruvchi tizimlar.
Elektron darsliklarning o’ziga xos xususiyatlari va afzalliklari
O’quv jarayonida mustaqil ta’lim mashg’ulotlarini samarali tashkil qilishda turli axborot ta’lim resurslarni yaratishga alohida ahamiyat berish talab etiladi. CHunki, mustaqil ta’lim asosan ta’lim oluvchining mustaqil o’rganishiga asoslangan o’quv faoliyati hisoblanadi. Hozirgi davrda mustaqil ta’lim uchun axborot ta’lim resurslari yaratishda zamonaviy axborot texnologiyalarning o’rni beqiyosdir.
Mustaqil ta’lim olishda zamonaviy axborot texnologiyalari ya’ni kompyuterning dasturiy vositalari asosida yaratilgan o’quv-uslubiy materiallar shu jumladan, elektron darsliklardan foydalanishdan asosiy maqsad zamonaviy axborot – ta’lim uslubini shakllantirish, zamonaviy axborot-pedagogik, axborot va kompyuter texnologiyalarini qo’llash orqali ta’lim jarayonining samaradorligi, sifati va unimdorligini oshirish, uzluksiz ta’lim tizimida zamonaviy o’quv manbalari elektron o’quv darsliklarini keng qo’llash, ularning ma’lum ma’noda kutubxonalarini tashkil etish, ta’limning masofadan o’qitish usullarini amalda joriy etish va umumjahon elektron o’quv tizimiga kirishdan iborat.
Uzluksiz ta’lim tizimi uchun o’quv adabiyotlarining yangi avlodini yaratish kontseptsiyasida elektron darslikka quyidagicha ta’rif berilgan: “Elektron darslik - kompyuter va axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan o’quv uslubini qo’llashga, mustaqil ta’lim olishga hamda fanga oid o’quv materiallar, ilmiy ma’lumotlarning har tomonlama samarador o’zlashtirilishiga mo’ljallangan elektron o’quv adabiyoti hisoblanadi”. Demak, elektron darslik yaratishning asosiy maqsadi mustaqil ta’lim olishga qaratilar ekan.
Elektron o’quv adabiyotlarining amaliyotda qo’llanilishi e’tiborga olinganda elektron darsliklar quyidagi xususiyatlarga ega bo’lishi kuzatilmoqda:
o’rganilayotgan materialni an’anaviy o’quv adabiyotlariga nisbatan induktiv yondashish, eshitish va emotsional xotiralarga ta’sir qilish yo’llari bilan yetkazish orqali tushunishni yengillashtiradi;
ta’lim oluvchilarning ehtiyojiga, tayyorgarlik darajasiga, intellektual imkoniyatlariga moslashtiriladi;
o’quv predmetining mohiyatiga diqqatni jalb etgan holda ko’p sondagi ma’lumotlarni va topshiriqlarni qarab chiqish va ko’proq amaliy masalalar yechishga imkon yaratgan holda murakkab hisoblashlar va almashtirishlardan xalos etadi;
o’rganishning barcha bosqichlarida o’zini-o’zi tekshirib ko’rish uchun keng imkoniyatlarni yaratadi;
ishni chiroyli, aniq rasmiylashtirishlarga va uni o’qituvchiga fayl yoki qog’ozga chop etgan holda topshirishiga imkon beradi;
tajribali o’qituvchi vazifasini cheklanmagan tushuntirishlarni, sanoqsiz takrorlashlarni, eslatishlarni taqdim etgan holda bajaradi.
Elektron darslik ixtisoslashgan o’quv xonalarida o’tkaziladigan amaliy mashg’ulotlar uchun quyidagi qulay imkoniyatlarni yaratadi:
kompyuterli qo’llab-quvvatlashlardan foydalangan holda katta miqdordagi topshiriklarni bajarishga, yechimlarni va ularning grafik talqinini tahlil qilish uchun zarur bo’lgan vaqtdan ozod bo’ladi.
o’qituvchining rahbarlik va maslahatchi sifatida qatnashib kompyuter oldida mustaqil ish shaklida mashg’ulot o’tkazish imkonini yaratadi.
o’qituvchiga kompyuter yordamida ta’lim oluvchilar bilimini tez va samarali nazoratdan o’tkazishiga imkon beradi.
o’qituvchiga nazariy va amaliy mashg’ulotlarda o’zining xohishi bo’yicha hajmi jihatidan kichik ammo tarkibi bo’yicha o’ta muhim bo’lgan materiallarni yetkazishiga, ta’lim oluvchilarning auditoriya mashg’ulotlari doirasidan tashqari o’rganish mumkin bo’lgan masalalarni yechishda mustaqil shug’ullanishlari uchun imkon yaratiladi;
o’qituvchini uy topshiriklari, turli hisoblashlarni va nazorat ishlarni tekshirish kabi mashaqqatli ishlardan ozod etadi;
ta’lim oluvchilar bilan ayniqsa uy topshiriqlari va nazorat ishlari qismiga oid ishlashni individualashtirishga imkon beradi.
Elektron darsliklarning asosiy xossalari va ularning turlari
Yangi pedagogik va axborot texnologiyalarining yorqin namoyondasi sifatida elektron darsliklarni qarash mumkin. Ular zamonaviy axborot texnologiyalarning maxsuli bo’lib, ta’lim sifatini oshirishga yordam beradi. Elektron darsliklar ta’lim olishning yangi shakli bo’lgan masofaviy o’qitishning metodologik asosi hisoblanadi.
So’nggi yillarda elektron darsliklar haqidagi tushunchalar turli taxlil etilmoqda. Masalan, disketalardagi matn va o’quv materiallari, biror bir prezentatsiya va hokazolar. SHuning uchun, elektron darsliklar bilan bog’liq asosiy tushunchalarni aniqlab olish dolzarb masalalardan biridir. Elektron ta’lim mahsulotlari grafik, matn, raqam, ovoz, musiqa, video, foto va shunga o’xshash axborotlar majmuasidan iborat bo’ladi. Elektron ta’lim mahsuloti turli elektron manbalarda magnit (magnit lenta, magnit disk va boshqa) va optik (CD-ROM, DVD va boshqa) shaklda hamda elektron kompyuter tarmog’i (INTERNET)ning axborotlarni saqlash bazalarida aks ettiriladi.
Elektron ta’lim maxsuloti bilimlarning muayyan ilmiy-amaliy sohasi bo’yicha sistemali materiallardan iborat bo’lib, talaba va o’quvchilarning shu sohadagi zarur bilim va amaliy ko’nikmalarni ijodiy va faol tarzda o’zlashtirishini ta’minlaydi. Elektron ta’lim maxsulotlari yuqori bajarilish sifati va badiiy shakllantirilishi, axborotning to’laligi, uslubiy uskunalarning sifati, texnik bajarilishi sifati, ochiqligi, mantiq va ulash ketma-ketligi bilan ajralib turishi kerak. Ta’lim tizimini yangi zamonaviy darajadagi bosqichiga o’tishni faqatgina kompyuter paketlar (ya’ni, elektron darsliklar, qo’llanmalar, trenajerlar, virtual stendlar va o’quv test muxarrir)ini yaratgan holdagina amalga oshirish mumkin. Ular o’quv yurti maxsus auditoriyasi uchun kompyuter sifatidagi amaliy mashg’ulotlarda yoki talabalar mustaqil ishlashi uchun jixozlashgan yotoqxonalarda, shuningdek, uylardagi shaxsiy kompyuterda yagona kompyuterlashgan muhitni yaratadi. Keltirilgan elektron maxsulotlar, dasrliklar va qo’llanmalarning rasmiy ta’rifiga asosan, elektron darsliklar tushunchasini kengaytirish va aniqlashtirish zarur.
Elektron darslik (hatto, eng mukammal yaratilgani ham) an’anaviy bosma shakldagi kitobning o’rnini egallay olmaydi va egallashi kerak ham emas. Biror bir asarni ekranlashtirish yangi janr hisoblangani singari, elektron darslik ham o’quv adabiyotining umuman boshqa yangi janri hisoblanadi.
Elektron darslik quyidagi xosslarga ega bo’lishi kerak:
-o’quv mashg’ulotlarini yuqori sifatli darajasida o’tkazilishni ta’minlash;
-bilimlarning o’zini hosil qilish va baholash imkoniyatlarini yaratish;
-ma’ruza va amaliy mashg’ulotlarni o’zaro yaqinlashtirish;
-axborotli-ta’lim resurslari rivojlanishining garmonik tasnifiga ega bo’lish;
-matnli va boshqa axborotli materiallar yangilangan (gipermatnlar) va illyustratsiyalangan (multimediya vositalari, rasmlar, jadvallar, diagrammalar va boshqalar) bo’lishi kerak.
- Elektron darslik ta’lim jarayoniga odatdagi darslikdan o’zgacha, inson miyasi imkoniyatlarini, xususan, eshitish va emotsional xotirasini jalb qilib, shuningdek kompyuter samaradorligidan foydalanib tushunishni, mavjud tushunchalar va misollarni eslab qolishni maksimal darajada yengillashtirishi kerak:
Elektron darsliklarning quyidagi turlari mavjud:
Elektron darsliklarni foydalanish buyicha ikki turga ajratiladi: a) Jamoaviy foydalanishga mo’ljallangan elektron darsliklari kompyuterning katta tizimli resurslarini talab qilmasligi kerak, chunki ular ko’pincha serverlarda o’rnatiladi va ularga kompyuter tarmog’i orqali yaqinlashish imkoni beriladi. b) Individual foydalanishdagi elektron darsliklari o’quv materialini ta’lim oluvchi ishtirokida yoki ishtirokisiz o’rganish uchun mo’ljallangan. Elektron darsliklarning ikkala turidan ham ma’ruza mashg’ulotlarida foydalanish mumkin.
O’quv materiallarini yetkazib berish bo’yicha: bunday turdagi elektron darsliklar bir bo’lim yoki modul o’quv materialini o’zlashtirmay turib, navbatdagi bo’limga yoki modulga o’tishga yo’l qo’ymaydi.
O’quv axborotlari va materiallarining yangilanishi bo’yicha quyidagilarga ajratish mumkin: a) Uzluksiz yangilanishli elektron darsliklar asosan elektron o’quv bazalarida (portallar, veb-saytlar va boshqalar) yoki elektron kutubxonalarda joylashtiriladi. b) Davriy yangilanishdagi elektron darsliklar asosan turli xildagi axborotning elektron tashuvchilarini tasvirlaydi (disketlar. SD-disklar va boshqalar)
|
| |