Boshqaruv funksiyalarini amalga oshirish tamoyillari

36
Modellashtirish - real obyektlar, hodisalar va jarayonlarni turli xildagi nazariy
sxemalar va belgilar shaklida qayta tasvirlash, ularning eng muhim xususiyatlarini
aks ettiruvchi о‗xshashliklarni yaratish jarayoni.
Dasturlashtirish - yagona (bir) maqsadga belgilangan muddatlarda erishish
bо‗yicha, zarur bо‗lgan resurslar bilan ta‘minlanadigan tadbirlar majmuini ishlab
chiqish.
Direktivlik - ishlab chiqilgan rejalarga
amal qilish majburiyati, bu
subyektlarning
hamkorlik,
birgalikdagi
faoliyat
tо‗g‗risidagi shartnomaviy
munosabatlari yoki davlatning tegishli qonunchilik hujjatlari bilan belgilab berilgan.
Muvazanatlashganlik - rejalashtirishning eng muhim tamoyili bо‗lib, uning
mohiyati barcha ulushlar va nisbatlar, parametrlar, kо‗rsatkichlar,
rejalar va ularni
bajarish natijalarining muvazanatida о‗z aksini topadi.
Ixtisoslashuv – mazkur qoida mehnat taqsimotining xususiyati о‗rtasida,
boshqaruv xodimlari va boshqaruvning samaradorligi о‗rtasida obyektiv mavjud
bо‗lgan bog‗liqlikni ta‘kidlaydi.
Proporsionallik – boshqaruv tizimlari faoliyat kо‗rsatishining uyg‗unligi
ularning alohida qismlari, kichik tizimlarining qanchalik о‗zaro muvofiqligiga
bog‗liq.
Ritmiklik – ushbu qoidaning mohiyati shundan iboratki,
boshqaruv
funksiyalarini amalga oshirishning belgilangan tartibiga qat‘iy amal qilinishi, mazkur
jarayonning о‗zi esa uzluksizligi va о‗z vaqtidaligi bilan tavsiflanishi darkor.
Aniqlik – agar boshqaruvni axborotni tо‗plash va unga ishlov berish jarayoni
sifatida kо‗rib chiqadigan bо‗lsak, u holda boshqaruv faoliyatining samaradorligi
kо‗p jihatdan axborot oqimlari о‗tishining yо‗liga bog‗liq bо‗ladi.
Menejment - bu alohida fan, amaliyot, ishni foydali yuritish san‘ati bо‗lib,
uning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:
iste‘molchiga yо‗naltirilish;
biznesni
rivojlantirish
istiqboliga,
faoliyat
sohasini
kengaytirishga
yо‗naltirilish;
firmalar ishi uchun javobgarlik hissi;
37
firma personalining manfaatlariga nisbatan xolistik yondashuv;
faoliyatning yakuniy natijalariga yо‗naltirilish;
yangiliklar kiritishga intilish;
yetakchilarga yо‗naltirilish;
personalning shijoati;
alohida iste‘molchining manfaatlarini aniq kо‗rishga yо‗naltirilish;
qulay narxlar;
faoliyatning yuqori standartlari;
obyektiv qonunlarga, bozor munosabatlarining realligiga tayanish;
norasmiy tashkilot rolining oshishi;
muvaffaqiyatsizlik yо‗q, xatolar bor;
nima bilan muvaffaqiyatga erishish mumkinligini doimiy ravishda izlash;
о‗zingizni g‗olib jamoa a‘zosi sifatida his qiling;
о‗z faoliyatingizni ustuvor dasturlarga qarating;
xatti-harakatlar qat‘iy va chuqur о‗ylangan bо‗lishi kerak;
fikrni, dalilni qisqacha bayon etgan holda aniq, qisqa gapiring;
raqobatdan foydalaning, monopoliya — unumdorlik dushmani;
tashqi muhit bilan aloqani rivojlantiring.
Xodimlar amal qiladigan odob-ahloq qadriyatlari firmani boshqarish
konsepsiyasida ifodalanadi va barcha xodimlar tomonidan og‗ishmay amal qilinishi
uchun mо‗ljallangan.
Ishning xilma-xillik darajasini oshirish - bu barchani shaxs ehtiyojlarining
о‗zgarishiga muvofiq, ularni qanoatlantiruvchi ish bilan ta‘minlashdir.
Shaxsiy rag‗batlantirish rag‗batlantiruvchi omillardan
adolatli foydalanishga,
har bir kimsaning mehnatini baholashga asoslangan. U korporativ madaniyatning
muhim jihati hisoblanadi.
Qarorlar qabul qilishda (konsensus asosida) shaxsan ishtirok etish shuni
anglatadiki, qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish jarayoni ularning bajarilishiga
daxldor bо‗lgan barcha uchun ochiq.
38
Xodimlarni baholashga nisbatan xolistik yondashuvi - bu tafakkur tarzi va
rahbariyatning personal turmush tarziga daxldorligini ifodalaydi.
Kompaniyaga yuqori malakali mutaxassislarni
ishga taklif qilish. Klassik
boshqaruv va zamonaviy menejment tamoyillarining rо‗yxati, albatta, ushbu
tamoyillar bilan tugamaydi.
Ayni paytda, yuqorida kо‗rib chiqilgan tamoyillar
amaliyotda zamonaviy hamjamiyat tomonidan qо‗llaniladigan korxonalarni samarali
boshqarish va biznesni yuritish qoidalari tizimining asosini о‗zida namoyon etadi,
deb ta‘kidlash mumkin.