nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shakllanishi - bet 18

54
1991-yilning 1-sentabri kabi
24
. Tartib sonni ko‘rsatuvchi rim raqamlarida
keyin chiziqcha yozilmaydi: XX asr, X sinf kabi. Demak, yangi o‘zbek
alifbosi asosida yozilgan matnlarda yil va oy raqamlaridan so‘ng -(i)nchi
ma’nosini ifodalash maqsadida chiziqcha (-) qo‘yiladi. Masalan: 2012-yil 18-
aprel. Ammo bu qoida hamma vaqt ham to‘g‘ri kelavermaydi. Masalan,
Navoiy kon-metallurgiya kombinatining 55 yilligi. O‘zbekiston Respublikasi
mustaqillikka erishganiga 25 yil to‘ldi. Xayrullaning sportda erishgan bu
yutug‘iga 3 oy bo‘ldi. Misollardan ko‘rinib turibdiki, dasturning lingvistik
ma’lumotlar bazasi yaratilayotganda yuqoridagi kabi istisnoli holatlar hisobga
olinishi zarur. Buning uchun mavjud qoidaga biroz o‘zgartirish kiritish
maqsadga muvofiq: yil so‘zidan so‘ng bo‘ldi, to‘ldi so‘zlari kelganda yil
so‘zidan oldin kelgan raqamdan so‘ng chiziqcha (-) qo‘yilmaydi.
Har qanday dastur algoritm asosida ishlaydi, algoritmlar esa
ma’lumotlar bazasiga tayanadi. Matnlarni qayta ishlovchi lingvistik dasturlar
ham milliy tilning lingvistik qoidalariga suyanib tuzilgan algoritmlar asosida
o‘z vazifasini bajaradi. Shuning uchun dastur tuzuvchilar tomonidan uning
lingvistik ta’minoti mukammal qilinishi, har bir lingvistik tahrir bosqichining
modullari ham lingvistik, ham pragmatik jihatdan aniq qoidalar bilan
boyitilishi maqsadga muvofiq.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi

9
konferentsiyalarda ma‟ruzalar qilinganligi, ilmiy nashrlarda chop etilganligi
natijalarning ishonchliligini koʻrsatadi.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati.
Tadqiqot natijalarining
ilmiy ahamiyati Qoraqalpogʻiston Respublikasining turli darajada shoʻrlangan oʻtloqi
– allyuvial tuproqlari sharoitida kuzgi bugʻdoy maydonlarida keng tarqalgan qamish
hamda boshqa bir va koʻp yillik, bir va ikki pallali begona oʻtlarga qarshi bugʻdoy
don hosili yigʻishtirib olingandan soʻng (nooʻsuv davrida) hamda bugʻdoy tuplanish
davrida gerbitsidlar turi, me‟yorlarini alohida va birgalikda qoʻllashning begona
oʻtlar turlari, miqdoriga ta‟sir etish mexanizmi ilmiy asoslanganligi bilan izohlanadi.
Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati–oʻrtacha shoʻrlangan, oʻtloqi–allyuvial
tuproqlar sharoitida kuzgi bugʻdoydan yuqori va sifatli don hosili yetishtirishda, ekin
maydonlarida kurashish qiyin boʻlgan qamish va boshqa bir va koʻp yillik begona
oʻtlarga qarshi bugʻdoy nooʻsuv davrida va oʻsuv davrida qoʻllaniladigan maqbul
gerbitsidlar me‟yorlari aniqlanib, ushbu parvarishlash agrotexnikasi kuzgi bugʻdoy
yetishtiruvchi fermer xoʻjaliklariga joriy etish orqali yuqori don hosili yetishtirilib,
iqtisodiy samaradorlikni ta‟minlaganligi bilan izohlanadi.
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvorBog'liq 7xzfitTga0g1ciDTadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor
yoʻnalishlariga mosligi.
Mazkur tadqiqot ishi Respublika Fan va texnologiyalari
rivojlanishining V. «Qishloq xoʻjaligi, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muxit
muhofazasi» ustuvor yoʻnalish doirasida bajarilgan.
Muammoning oʻrganilganlik darajasi.
Kuzgi boshoqli don ekinlari
maydonlarida tarqalgan begona oʻtlarga qarshi kurashish boʻyicha xorijda
N.A.Awon, L.Аndersson, T.Anjum, R.Bajwa, R.Lee, Van Wuchen, J.Alvin,
C.Edward, Keio Uzawa, respublikamizning turli tuproq-iqlim sharoitlarida
A.Joʻraqulov,
Q.Mirzajonov,
A.Yuldashev,
M.Muxammadjonov,
B.Aliev,
F.Hasanova
B.Baxromov,
A.Yuldashev,
M.Lazovatskaya,
K.M.Moʻminov,
I.Irnazarov, A.Sagʻdullaev, R.Rahmonov, R.Ochilov, Sh.Rizaev, M.Shodmanov,
Sh.Teshabaev, S.Saidov, N.Turdieva, Ya.Boʻriev, Z.Ibragimov ва S.Sullievalar
tomonidan bir qator ilmiy izlanishlar olib borilgan.
Ammo, Qorаqalpogʻiston Respublikasining turli darajada shoʻrlangan oʻtloqi –
allyuvial tuproqlari sharoitida kuzgi bugʻdoydan yuqori va sifatli don hosili
yetishtirishda, gʻalla maydonlarida tarqalgan bir va koʻp yillik begona oʻtlarga qarshi
kuzgi bugʻdoy don hosili yigʻishtirib olingandan soʻng (nooʻsuv davrida) va bahorda
bugʻdoy tuplanish davrida (oʻsuv davrida) turli tarkibli gerbitsidlarni qoʻllash
me‟yorlarining ta‟siri boʻyicha yetarlicha ilmiy tadqiqotlar olib borilmagan.
Dissertatsiya
tadqiqotining
dissertatsiya
bajarilgan
oliy
ta’lim
muassasasining ilmiy-tadqiqot ishlari rejalari bilan bogʻliqligi.
Dissertatsiya
tadqiqoti Toshkent davlat agrar universitetining “Dehqonchilik va melioratsiya”
kafedrasidagi ilmiy-tadqiqot ishlari rejasining: “Qishloq xoʻjaligi ekinlarini
yetishtirishda resurs tejamkor texnologiyalarning elementlarini takomillashtirish”
mavzusi doirasida bajarilgan (2018-2021 yy).
|
| |
Tadqiqotning amaliy natijalari

|
Tadqiqotning amaliy natijalariBog'liq 7xzfitTga0g1ciDTadqiqotning amaliy natijalari
quyidagilardan iborat:
Qoraqalpogʻiston Respublikasining janubiy hududi kuzgi bugʻdoy maydonlarida
16 ta oila, 55 ta turkumga kiruvchi 63 turdagi begona oʻtlar tarqalgan boʻlib,
shundan: bir yilliklar – 39 (61,9%) ta, ikki yilliklar-4 (6,3%) ta, koʻp yilliklar – 20
(31,7%) ta turni, jumladan, bugʻdoy maydonlarida keng tarqalganlari, boshoqdoshlar
(
Poaceae
) oilasiga mansub–13 ta, shoʻradoshlar (
Chenopodiaceae
)–12 ta,
karamdoshlar (
Brassicacea
)–6 ta, qoqioʻtdoshlar (
Asteraceae
) oilasiga mansub 9 ta
turni tashkil etib, kuzgi bugʻdoy maydonlarida begona oʻtlarning turlari boʻyicha
markaziy va shimoliy hududlarga nisbatan 6-14 taga koʻpligi qayd etilgan;
mintaqaning markaziy va shimoliy hududi kuzgi bugʻdoyzorlarida tegishlicha 17
va 15 ta oila, 46 va 47 ta turkumga mansub, 53 va 52 ta turdagi, jumladan, bir
yilliklar – 32 (60,4%) va 31 (59,6%) ta, ikki yilliklar – 2 (3,8%) va 3 ta (5,8%) ta,
koʻp yilliklar – 19 (35,8%) va 18 ta (34,6%)tani tashkil etib, shoʻradoshlar
(
Chenopodiaceae
)–10 va 12 ta, boshoqdoshlar (
Poaceae
) oilasiga mansub–9 va 10 ta,
karamdoshlar (
Brassicacea
)–8 va 7 ta, qoqioʻtdoshlar (
Asteraceae
)–5 ta turi keng
tarqalib, katta zarar keltirishi aniqlangan.
Kuzgi bugʻdoy maydonlarida katta zarar keltiruvchi keng tarqalgan qamish va
boshqa koʻp yillik begona oʻtlarga qarshi kuzgi bugʻdoy don hosili yigʻishtirib
olingandan soʻng (nooʻsuv davrida) Glifor, 75,7% gerbitsidini 1,5 kg/ga me‟yorida
qoʻllash, bir va koʻp yilliklarni 84,7-100 % ga, qamishni esa 79,7-84,7% ga, bir va
koʻp yillik, bir va ikki pallalilarga qarshi bahorda bugʻdoy tuplanish davrida (oʻsuv
davrida) Serto Plyus, 75%-100 g/ga+Klodimeks, 8%-0,3 l/ga me‟yorlarida birgalikda
qoʻllash bir yilliklarni 87,8-93,6%, koʻp yilliklarni 81,2-82,8% ga kamaytirishi
hisobiga, bugʻdoyning oʻsishi uchun qulay sharoit yaratilib, nazorat (gerbitsidsiz)
variantga nisbatan 12,6-15,3 s/ga qoʻshimcha don hosili yetishtirishni ta‟minlagan.
|
| |
Tadqiqotning ob’ekti - Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy

8
tuplanish davrida tarkibi dikamba+tritosulfuron-etil boʻlgan Serto Plyus, 75% va
klodinafop propargil+antidot klokvintotset meksil tarkibli Klodimeks, 8%
gerbitsidlarini alohida va birgalikda aralashma holida qoʻllashning maqbul me`yorlari
aniqlangan;
kuzgi bugʻdoy don hosili yigʻishtirib olingandan soʻng (nooʻsuv davrida) Glifor,
75,7% gerbitsidini 1,5 kg/ga me`yorida, bugʻdoy tuplanish davrida (oʻsuv davrida)
Serto Plyus, 75% - 100 g/ga+Klodimeks, 8%-0,3 l/ga me‟yorlarida birgalikda
aralashma holida qoʻllash kuzgi bugʻdoyni oʻsishi, rivojanishiga, don hosili va
sifatini yuqori boʻlishini ta‟minlashi aniqlangan;
oʻrtacha shoʻrlangan, oʻtloqi – allyuvial tuproqlar sharoitida begona oʻtlarga
qarshi bugʻdoy nooʻsuv va oʻsuv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy
yetishtirishdagi iqtisodiy samaradorligiga erishilganligi bilan izohlanadi.
Tadqiqotning maqsadi - Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy

7
oʻtlarga qarshi kuzgi bugʻdoy don hosili yigʻishtirib olingandan soʻng (nooʻsuv
davrida) qoʻllanilgan gerbitsidlar me‟yorlarini begona oʻtlarga ta‟sirini aniqlash;
bir va koʻp yillik, bir va ikki pallali begona oʻtlarga
qarshi bahorda kuzgi
bugʻdoy tuplanish fazasida (oʻsuv davrida) qoʻllanilgan gerbitsidlar tur va
me‟yorlarini alohida va birgalikda (aralashma holida) qoʻllashning begona oʻtlarga
ta‟sirini aniqlash;
begona oʻtlarga qarshi bugʻdoy nooʻsuv va oʻsuv davrida qoʻllanilgan
gerbitsidlarning kuzgi bugʻdoy oʻsishi, rivojlanishi va oʻsuv
davri davomiyligiga
ta‟sirini oʻrganish;
kuzgi bugʻdoy maydonlarida tarqalgan begona oʻtlarga qarshi kuzgi bugʻdoy
nooʻsuv va oʻsuv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlar me‟yorlarini don hosili va uning
sifat koʻrsatkichlariga ta‟sirini baholash;
kuzgi bugʻdoy parvarishida begona oʻtlarga qarshi kimyoviy kurashishning don
yetishtirishdagi iqtisodiy samaradorligini tahlil etish va ishlab
chiqarishga tavsiyalar
berish.
Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy - bet 41

|
Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiyBog'liq 7xzfitTga0g1ciD
46
Avtoreferat «Qoraqalpoq davlat universiteti AXBOROTNOMASI» jurnalida
tahrirdan oʻtkazilib, oʻzbek, rus va ingliz tillaridagi matnlar
oʻzaro muvofiqlashtirildi. (02.02.2024 yil).
Basıwǵa ruqsat berilgen waqtı 02.02.2024 j. Format – 60/84
⁄
.
“Times” garniturası. Ofset usılında basıldı. Kólemi 2,75 b.t.
Nusqası 60 dana. Buyırtpa №9-24/K
«Miraziz Nukus» JShJ baspaxanasında basıldı
Ózbekstan Respublikası baspa sóz hám xabar agentliginiń
2018-jıl 16-maydaǵı № 11–3059 licenziyası.
|
| |
SHAXSIY KOMPYUTERNING UMUMIY KO’RINISHI. TASHQI QURILMALAR

|
SHAXSIY KOMPYUTERNING UMUMIY KO’RINISHI. TASHQI QURILMALAR
|
bet | 2/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #122859 |
Bog'liq 1-Labaratorya Zamonaviy tashkiliy texnika vositalari bilan ishlash1-Laboratoriya
SHAXSIY KOMPYUTERNING UMUMIY KO’RINISHI. TASHQI QURILMALAR
Lobaratoriya mashg‘ulot maqsadi: Talabalarga tashkiliy texnika vositalari haqida tushunchalar berish.
Bajaradigan vazifasi, ishlash tezligi, xotirasining hajmi va boshqa xususiyatlariga ko’ra kompyuterlarni shartli ravishda super kompyuterlar, katta kompyuterlar, mini kompyuterlar, shaxsiy kompyuterlar va ko’chma (bloknot) kompyuterlarga bo’lishimiz mumkin.
Kompyuterning asosiy qurilmalari:
Sistema bloki. Kompyuterning asosiy qismi bo’lib, uning ichida ona platasi, mikroprosessor, qattiq disk (vinchester), tezkor va kesh xotira mikrosxemalari, har xil tashqi qurilmalar ishini boshqaradigan elektron sxemalar (kontrollerlar yoki adapterlar), elektr bilan ta’minlovchi blok va disk yurituvchilar bor.
Monitor - displey yoki ekran. Kompyuterdagi ma’lumotlar va amallarni ekranda tasvirlovchi qurilma. Monitorlar diogonal uzunligi (14 - 27 dyuymgacha) va nuqtalar o’rtadagi masofa (0,25 - 0,39 millimetgacha) bilan farqlanadi. Bundan tashqari monitorlar monoxrom (2 rangli), rangli va suyuq kristalli bo’ladi. Qancha monitorda diogonal uzunligi katta bo’lsa, shuncha shu monitor ko’proq ma’lumotlarni ko’rsata oladi. Qancha nuqtalar o’rtasidagi masofa kichkina bo’lsa, shuncha ekrandagi ma’lumotlar aniq holda ko’rinadi
Klaviatura. Kompyuterga ma’lumotlarni kiritish va boshqarish qurilmasi. Klaviaturalar tugmalar soni (101-109 tugmali) bo’yicha farqlanadi. Klaviaturalar tugmachalar soni va ularning joylashishi bilan farq qilishi mumkin. Bu tugmachalar vazifasiga aslo ta’sir ko’rsatmaydi. Masalan, yangi klaviaturalarda ishni qulaylashtiruvchi tugmachalar mavjud.
Klaviatura harflar joylanishi bo’yicha ingliz (QWERTY) va fransuz (AZERTY) standartlariga bo’linadi.
Klaviatura tugmachalarini shartli ravishda 5 qismga bo’lish mumkin:
|
| |
ni tanlash uchun yorliq tugmasidan foydalaning va Litsenziya shartnomasini qabul qilish uchun Enter

|
ni tanlash uchun yorliq tugmasidan foydalaning va Litsenziya shartnomasini qabul qilish uchun Enter
|
bet | 3/4 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 28,64 Kb. | | #140556 |
ni tanlash uchun yorliq tugmasidan foydalaning va Litsenziya shartnomasini qabul qilish uchun Enter tugmasini bosing.
Packet Tracer yuklab olish va o'rnatish bo'yicha ko'rsatmalar
Endi siz Packet Tracer-ni Ilova menyusi yoki terminaldagi packettracer buyrug'i orqali ochishingiz kerak .
macOS
Packet Tracer disk tasviri (.dmg) faylini saqlagan joyga o'ting.
Packet Tracer disk tasvir faylini ikki marta bosing.
Ochish- ni tanlang .
O'rnatish dialog oynasi paydo bo'ladi. Litsenziya shartnomasini ko'rish va qabul qilish uchun Davom etish tugmasini bosing . O'qing shartnomani oching, Men shartnomani qabul qilaman va keyin Davom etish tugmasini bosing.
O'rnatishga tayyor oynasida O'rnatish- ni tanlang . Tizim konfiguratsiyasini yozish uchun sizdan tizim hisob qaydnomangiz parolini yoki Packet Tracer uchun xavfsizlik PIN-kodini kiritish talab qilinishi mumkin.
O'rnatish tugagach, Ta'minot vositasini yaratish oynasi ochilsa, Davom etish tugmasini bosing.
O'rnatish jarayonini yakunlash uchun Bajarildi tugmasini bosing .
Finder- ni oching va Ilovalar jildiga o'ting. Cisco Packet Tracer papkasini oching va Cisco-ni ishga tushiring Packet Tracer dasturi.
qadam: Packet Tracer dasturini ishga tushiring.
O'rnatish tugagach, Cisco Packet Tracer-ni ishga tushirish katagiga belgi qo'yiladi. Packet Tracer-ni ishga tushirish uchun Finish tugmasini bosing.
Shu bilan bir qatorda, Packet Tracer-ni o'rnatish joyida toping va ilovani ikki marta bosing.
Packet Tracer birinchi marta ochilganda, dastur ishga tushirilganda siz ko'p foydalanuvchi ishlatmoqchimisiz? Hozircha bu savolga
|
| |
Yo'q tugmasini bosishingiz mumkin .


   
Siz Windows Security Alert

|
Yo'q tugmasini bosishingiz mumkin .
Siz Windows Security Alert
|
bet | 4/4 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 28,64 Kb. | | #140556 |
Yo'q tugmasini bosishingiz mumkin .
Siz Windows Security Alert kabi xavfsizlik xabarini olishingiz mumkin . Ko'p foydalanuvchili Packet Tracer kabi ba'zi rivojlangan xususiyatlar tarmoqqa kirishni talab qiladi. Biroq, agar xohlasangiz, shaxsiy va umumiy tarmoqqa kirishni o'chirib qo'yishingiz mumkin.
Cisco Packet Tracer Login oynasi ochiladi. Meni tizimga kiritib qoÿyish imkonini beruvchi oÿzgartirish tugmasiga eÿtibor bering (3 oy davomida). Agar Packet Tracer har safar ochilganda tizimga kirmaslikni xohlasangiz, umumiy yoki umumiy kompyuterda bo'lmasangiz, almashtirish tugmachasini bosing.
Hamma uchun malakalar- ni bosing .
Agar Skills For All bilan veb-sessiyangiz yaqinda bo'lsa, veb-brauzer yorlig'i quyidagi xabar bilan ochiladi: Siz Cisco Packet Tracer-ga muvaffaqiyatli kirdingiz. Ushbu varaqni yopishingiz mumkin. Yorliqni yoping va Packet Tracer-ga qayting.
Agar seansingiz muddati tugagan bo'lsa, Skills For All dasturiga qayta kirishingiz uchun veb-brauzer yorlig'i ochiladi. Kirish uchun hisob ma'lumotlaringizni kiriting. Endi veb-brauzer yorlig'ida quyidagi xabar paydo bo'ladi: Siz Cisco Packet Tracer-ga muvaffaqiyatli kirdingiz. Ushbu varaqni yopishingiz mumkin.
Agar kerak bo'lsa, Packet Tracer-ga qayting. Endi siz uning xususiyatlarini o'rganishga tayyorsiz.
© 2021 - 2021 Cisco va/yoki uning filiallari. Barcha huquqlar himoyalangan. Cisco Public
/2 sahifa _ _
|
| |
Kompyuter leksikografiyasi

32
dasturlar ma’lumotlar bazasidan,
kompyuter kartotekasidan, gipermatn so‘zlik
maqolalari, lug‘atlar tuziladi. Kompyuter leksikografik dasturi ikki qismdan
iborat: 1) leksikografik ishlarni qo‘llash dasturi; 2) turli tildagi avtomatik
lug‘at va leksikografik ma’lumotlar bazasi.
Avtomatik lug‘at – mashinaning
maxsus formatida saqlanuvchi, matnga
kompyuter yordamida ishlov beruvchi lug‘at hisoblanadi. Hozirgi kunda
mukammal avtomatik lug‘at ingliz tilining izohli lug‘ati va Ojegovaning
lug‘ati hisoblanadi. Aniq lingvistik ma’lumotlarni lug‘atlardan olish mumkin.
Mukammal ishlangan lug‘atlarda fonetik,
morfologik, sintaktik, semantik va
hokazo ma’lumotlar
aks etib, til sathlarining barchasini o‘zida
mujassamlashtiradi.
Matnni katta hajmdagi matn (gipertekst) darajasida tasavvur etish –
kompyuter lingvistikasida yana bir asosiy yo‘nalishlardan biri gipermatn
sistemasini tashkil etish sanaladi. Ilk bor prezident F.Ruzveltning ilmiy ishlar
bo‘yicha maslahatchisi Vannevar Bush tomonidan “MEMEKC” nomli
texnik
loyihasi ishlab chiqildi. Ushbu loyihani kompyuter yo‘qligi uchun qo‘llash
ancha tushunmovchiliklarga olib keldi. 1960-yillarda I.T.Nelson loyihani qayta
ishlab chiqib, uni “KSANDAU” nomi bilan kompyuter texnikasida qo‘llay
boshlaydi.
Kompyuter lingvistikasida gipermatn sistemasi grafik sifatida bo‘lib, har
bir nuqtada bir matn yoki ikki yo‘nalishda bo‘lib, ular “zanjir” holatda uzviy
bog‘liq holda joylashtiriladi. Foydalanuvchi o‘zining ehtiyojiga ko‘ra
gipermatndan foydalanadi. Gipermatn sistemasida
bir nuqtadan ikkinchi
nuqtaga o‘tish uchun mavzu bo‘yicha tayanch tushunchalar keltirilishi kerak.
Tayanch tushunchlar keritilishi bilan gipermatn mavzusi o‘zgaradi.
Gipermatn
sistemasida axborotlar matniy axborot ham, matnsiz axborot ham bo‘lishi
mumkin. Hozirgi kunda gipermatn sistemasi tarkibiga multimedia,
gipermedialar ham kiradi.
Gipermatn texnologiyasi matniy manbai kompyuterda
tashkil etilishiga
asoslangan bo‘lib, bunda leksik birliklar bir chiziqli ketma-ketlikda
33
joylashtirilmagan, balki aniq bilimlar asosida biroq sohaga taalluqli birliklar
va ular o‘rtasidagi munosabatlar inobatga olingan bo‘ladi. Gipermatn
texnologiyalari mashina sivilizatsiyasiga olib boruvchi yo‘l sanaladi.
Titul Mundarija Kirish Asosiy qism (4 ta reja)

|
Davronov Diyorbek Elbekovich (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 412-20 To')
|
1
|
|
Iskandarov Quvondiq Iskandar o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 414-20 To')
|
2
|
|
Maxmudov Saidxon Ali-akbar o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 412-21 To')
|
3
|
|
Muminov Sharif Maqsudovich (Radio va mobil aloqa - 831-21 MTo')
|
4
|
|
Norinboyev Abbosbek Shuxratjon o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-21 To')
|
5
|
|
Nuriddinov Davron Yusuf o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 424-21 To‘i)
|
6
|
|
O‘roqov Shoxrux Utkir o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-20 To')
|
7
|
|
Qurbonov Asadbek Nomoz o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-20 To')
|
8
|
|
Saidnabiyev Umidullo Ravshan o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-21 To')
|
9
|
|
Shavkatova Ruxshona Shavkat qizi (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 412-21 To')
|
10
|
|
Shoyo‘ldoshov Shoxruz Shoxaydar o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 413-21 To')
|
11
|
|
Tillanazarov Oybek Ummatali o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-21 To')
|
12
|
|
To‘rayev Jo‘rabek Qahramon o‘g‘li (Radio va mobil aloqa - 831-21 MTo')
|
13
|
|
Turaqulov Jahongir Fazliddin o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 410-20 To')
|
14
|
|
Turg‘unboyev Shoyatbek Mamatqurvon o‘g‘li (Radio va mobil aloqa - 810-21 TRo')
|
15
|
|
Umarov Hasanxon Qobilxon o‘g‘li (Telekommunikatsiya texnologiyalari - 412-21 To')
|
16
|
Belgilangan manzilni - Packet Tracer yuklab

|
Packet Tracer yuklab
|
bet | 2/4 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 28,64 Kb. | | #140556 |
Belgilangan manzilni tanlash oynasida joyni tanlang yoki standart joylashuvni qabul qiling va keyin
Keyingiga bosing .
Boshlash menyusi papkasini tanlash oynasida , agar xohlasangiz, boshqa o'rnatish papkasini tanlashingiz yoki standart joylashuvni qabul qilishingiz mumkin va keyin " Keyingi" tugmasini bosing.
Qo'shimcha vazifalarni tanlash oynasida siz qo'shimcha yorliqlarni tanlashingiz mumkin va keyin "Keyingi" tugmasini bosing.
O'rnatishga tayyor oynasida o'rnatish sozlamalarini ko'rib chiqing. Agar biror narsani o'zgartirish kerak bo'lsa, bosing
O'zgartirmoqchi bo'lgan sozlamaga qaytish uchun orqaga qayting . Tayyor bo'lgach, o'rnatish jarayonini boshlash uchun "O'rnatish"
tugmasini bosing.
Ubuntu (Linux)
Packet Tracer CLI orqali yuqori imtiyozlarga ega foydalanuvchi hisob ma'lumotlari yordamida o'rnatilishi mumkin.
Terminalni oching va Packet Tracer o'rnatish faylini saqlagan joyga o'ting.
Packet Tracerni o'rnatish uchun quyidagi buyruqni kiriting va so'ralganda foydalanuvchi parolini kiriting. User@Ubuntu:~/Yuklashlar$ sudo apt-get install ./CiscoPacketTracer_xxx_Ubuntu_64bit.deb bu erda xxx - Packet Tracer versiyasi.
O'rnatish dialog oynasi Litsenziya shartnomasiga ochiladi . Shartnomani o'qing. ni ta'kidlash uchun tab tugmasidan foydalaning va davom etish uchun Enter tugmasini bosing .
Eslatma: Packed Tracer-ni CLI yordamida o'rnatishda sichqoncha ishlamaydi.
|
| |
O‘zbеkistоn rеspublikаsi оliy vа o‘rtа mахsus tа’lim vаzirligi kompyuter grafikasi fan dasturi

O‘zbеkistоn rеspublikаsi оliy vа o‘rtа
O‘ZBЕKISTОN RЕSPUBLIKАSI
ОLIY VА O‘RTА MАХSUS TА’LIM VАZIRLIGI
KOMPYUTER GRAFIKASI
FAN DASTURI
Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar
Ta‟lim sohasi: 110000 – Pedagogika
Ta‟lim yo„nalishi: 5110700 – Informatika oʻqitish metodikasi
Toshkent – 201
Fan dasturi Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetida ishlab chiqildi.
Tuzuvchi:
Tursunov S.Q. - Informatika o„qitish metodikasi kafedrasi dotsenti, pedagogika fanlari nomzodi
Taqrizchilar:
Toshtemirov D. – Guliston davlat universiteti «Amaliy matematika va informatika» kafedrasi dotsenti, pedagogika fanlari nomzodi
Oʻquv fanning dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi oʻrni
Tа‟lim sоhаsidаgi tub islоhаtlаrning аsоsiy mаqsаdi jаhоn аndоzаlаri аsоsidа bilimlаr bеrish vа rаqоbаtdаsh kаdrlаr tаyyorlаshdir. SHuning uchun tа‟lim tizimidаgi 5110700 – Infоrmаtikа oʻqitish mеtоdikаsi yoʻnаlishidа oʻqitilаdigаn fаnlаr hаm zаmоnаviy fаnlаrdаn hisоblаnаdi. Ushbu nаmunаviy dаstur bugungi kunning zаmоnаviy bilimlаri bilаn yangilаngаn vа qаytа ishlаngаn dаstur boʻlib, undа fаnning nаzаriy vа аmаliy jihаtlаrigа аlоhidа e‟tibоr qаrаtilgаn.
Mazkur fan dasturi bakalavriat yo„nalishi: 5110700 – Informatika o„qitish metodikasi yo„nalishida o„qiladigan «Kompyuter grafikasi» o„quv fani bo„yicha tuzilgan boʻlib, fan mazmunining nazariy va amaliy xulosalariga tayanadi. Bu fan ixtisoslik fanlariga kirib, 4, 5-semestrlarda o„qitiladi. Dasturni amalga oshirish o„quv rejasidagi rejalashtirilgan informatika, umumiy psixologiya va umumiy pedagogika fanlaridan olingan nazariy va amaliy bilimlarga tayanadi.
«Kompyuter grafikasi” fani insonlarda axborot muhitida ma‟lum bir dunyoqarashni shakllantirishga hizmat qilishi bilan bir qatorda, uning axboriy madaniyatni egallashida asosiy rol o„ynaydi. Bugungi «Axborot» asrida yoshlarning kompyuter savodxonligini oshiribgina qolmay, balki grafik ma‟lumotlar bilan ishlash imkoniyatlarin oshiradi. Umumiy o„rta ta‟lim maktablari, akademik litsey va kasb – hunar kollejlarda «Informatika» mutahassislaridagi fanlarni o„qitish uchun kadrlarni tayyorlab beradi.
|
Foydalanilgan - Sug‘urta texnologiyalarini

|
Sug‘urta texnologiyalarini
|
bet | 5/5 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 320,8 Kb. | | #229981 |
Bog'liq 17. Kurbonov Said Akbarovich maqola 2Foydalanilgan adabiyotlar
“Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi PQ- 4699-son qarori https://lex.uz/uz/docs/4800661
Poslanie Prezidenta Respubliki Uzbekistan Sh.M. Mirziyoeva Oliy Majlisu ot 24.01.2020 g. http://uza.uz/ru/politics/poslanie-prezidenta-
respubliki-uzbekistan-shavkata-mirziyeev-25-01-2020.
Ivanova, Ye. A. Sifrovie texnologii v straxovoy deyatel'nosti / Ye. A. Iva-nova // Upravlenie sosial'no- ekonomicheskim razvitiem: innovasionniy i strategicheskiy podxodi: sbornik nauchnix trudov po materialam Nasio-nal'noy nauchno-prakticheskoy konferensii, Gatchina, 27 dekabrya 2019 goda. Gatchina: Gosudarstvenniy institut ekonomiki, finansov, prava i texnolo-giy, 2020. S. 57-60.
Dashinimaeva, A. B. Vliyanie informasionnix texnologiy na razvitie rinka straxovix uslug / A. B. Dashinimaeva // Issledovanie innovasionno-go potensiala obshestva i formirovanie napravleniy yego strategicheskogo razvitiya : sbornik nauchnix statey 5-y Mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii v 2-x tomax, Kursk, 29–30 dekabrya 2015 goda / Otvetstvenniy redaktor: Goroxov A.A.. – Kursk: Zakritoe aksionernoe obshestvo "Universitetskaya kniga", 2015. S. 153-156.
Maglinova T.G. Sifrovie texnologii i sovremenniy mejdunarodniy rinok straxovaniya / T.G. Maglinova, O.M. Shupilo // Finansoviy biznes. - 2021. - №8 (218). -S. 50-53.
Blokcheyn v straxovanii: zarubejniy opit i vozmojnosti dlya Rossii. https://www.fintechru.org/upload/iblock/3be/Blokchei_ n_v_strahovanii_09102020.pdf
1 Ispol'zovanie Big Data, skoringovie modeli i telematicheskie konsepsii // http://www.slideshare.net/IRI_Russia/big-data-
66346618 (дата обращения 09.10.2016)
1 Issledovanie AIG: «Internet veshey» sozdast innovasionnie straxovie rin-kihttps://www.asn- news.ru/press_release/24171
1 Kak fundamental'nie texnologii nastraivayut straxovshikov na uspex/https://www.insur- info.ru/press/150144/
107
|
| |
Scalability (Kengaytirishga mo'ljallanganlik)

|
Scalability (Kengaytirishga mo'ljallanganlik)
|
bet | 12/14 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 10 Mb. | | #250139 |
Bog'liq 691.21 Ibrohimov Saidakbar individual loyiha6.Scalability (Kengaytirishga mo'ljallanganlik): Sayt yoki ilovani katta miqdorda foydalanuvchilarga qarshi ishlatishga tayyorlash imkoniyatini ta'minlash kerak.
Kengaytirishga mo'ljallanganlik (scalability), tizim, ilova yoki tarmoqning quyidagi muammolari muqobilida o'zgargan qobiliyatini anglatadi:
O'xshashliq: Tizim yoki ilovaning o'zgarmaslik qobiliyatini ta'minlash, katta yoki kichik miqdordagi o'zgarishlarni qabul qilish, va o'zgartirishlarga moslashish.
Qo'shimcha mahsulotni qo'llab-quvvatlash: Yangi foydalanuvchilar yoki mazkur tizimga yangi mahsulotlarni qo'shish imkoniyatini ta'minlash.
Tizim ko'p foydalanuvchilarni qabul qilishi: Tizim yoki ilova ko'p foydalanuvchilar tomonidan boshqarilishi va ishlatilishi mumkin bo'lishi.
Oxirgi muammolarni bartaraf etish: Tizim yoki ilova kengaytirilganda yuzaga keladigan oxirgi muammolarni bartaraf etish, amaliyotni to'g'ri ishga tushirish.
Kengaytirishga mo'ljallanganlik bir nechta shaklga bo'lishi mumkin:
Qo'shimcha va paralel qo'llab-quvvatlash: Serverlar, resurslar va vositalar qo'shimcha yoki paralel qo'llab-quvvatlash orqali kengaytirilishi. Load balancerlar, clusterlash, va sharding kabi usullar bu jarayonni amalga oshirishda yordam beradi.
Elon qilish: Mahsulot yoki xizmatning kengaytirilishi bilan bog'liq miqdorni oson va tez kengaytirish imkoniyati.
Texnologiyalarni tanlash: Kengaytirishga mo'ljallangan tizimlarni yaratishda texnologiyalarni tanlash juda muhimdir. Qulayliklar, kuchli xususiyatlar va o'zgaruvchanlik qobiliyatlari kengaytirilish imkoniyatlarini oshirishda muhimdir.
Ma'lumotlarni kengaytirishga qodir tuzish: Ma'lumotlarni kengaytirishga mo'ljallanganlikka mos ravishda saqlash, ularga kirishni boshqarish, va o'zgarishlarni kiritish uchun qodir tuzish.
Kengaytirishga mo'ljallanganlik, tizimlarni, ilovalarni va tarmoqlarni ishlab chiqishda va ularning kengayishiga qarshi tashkil etishda kritik muhimiyatga ega bo'lgan muhim bir konseptdir.
|
| |
SQL Server: Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, Windows asos
 

4.APIs (Application Programming Interfaces)

|
SQL Server: Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, Windows asos
4.APIs (Application Programming Interfaces)
|
bet | 10/14 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 10 Mb. | | #250139 |
Bog'liq 691.21 Ibrohimov Saidakbar individual loyihaSQL Server: Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, Windows asos
4.APIs (Application Programming Interfaces): Back-end dasturlashda API-lar yordamida foydalanuvchilar va ilovalar o'rtasidagi ma'lumot almashishini ta'minlaydi. Bu, ma'lumot almashish, qo'shimcha funktsiyalarni ishga tushirish uchun qo'llaniladi.
Application Programming Interfaces (APIs) dasturchilar uchun ilova va tizimlarning bir-biriga murojaat qilish uchun qo'llaniladigan vosita hisoblanadi. Bu interfeyslar, tizimlar, ilovalar, va xizmatlar o'rtasidagi ma'lumot almashishini, ma'lumotlar almashishini, funktsiyalarni ishga tushirishni, va boshqa jarayonlarni ta'minlaydi.
Quyidagi API turlari mavjud:
Web APIs: Ilova yoki saytlar bilan muloqot qilish uchun ishlatiladi. Masalan, Google Maps API, Twitter API, va YouTube API kabi xizmatlar istalgan dastur yoki veb-saytni ularga bog'lash imkonini beradi.
Operating Systems APIs: Operatsion tizimlar (masalan, Windows, macOS, Linux) o'rtasidagi komponentlarga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Bu, fayllarni boshqarish, oynalarni yaratish, tarmoqlarni boshqarish va boshqa amallarni bajarish uchun foydalaniladi.
Library APIs: Dasturlash tillari yoki frameworklar o'rtasidagi interfeyslardir. Masalan, Python standart kitobxonasi (standard library) API yoki Java Swing grafik interfeys API'si kabi.
Hardware APIs: Komp'yuter qurilmalariga (masalan, printer, grafika, kamera) murojaat qilish uchun foydalaniladi. Bu interfeyslar dasturchilar va ilovalar uchun qurilmalar bilan o'zaro aloqani osonlashtiradi.
API-lar, dasturchilar uchun ilovalarini va tizimlarini boshqarishda yordam beradi. Ularni ishlatish orqali, dasturchilar qulayliklarni oshirish, boshqarishni osonlashtirish, va o'z xizmatlarini boshqalar bilan integratsiya qilish imkoniyatlarini oladi. API-lar, ma'lumot almashish, integratsiya, va tizimlar orasidagi aloqani qo'shimcha va kuchli qilishga yordam beradi.
|
| |
Security (Xavfsizlik) - {% block metatitle %}Jewelry Shop

|
{% block metatitle %}Jewelry Shop
|
bet | 11/14 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 10 Mb. | | #250139 |
Bog'liq 691.21 Ibrohimov Saidakbar individual loyiha5.Security (Xavfsizlik): Foydalanuvchilar ma'lumotlarini xavfsiz saqlash, shifrlash, hakerlarga qarshi himoya qilish va boshqalar uchun xavfsizlik muhimdir.
Xavfsizlik, dasturchilar va tizim administratorlari uchun juda muhim bo'lgan bir masala. Bunday muammolar haqida o'ylash, ularni oldini oluvchi va saytni, ilovani yoki tizimni himoya qilish juda muhimdir. Xavfsizlik, foydalanuvchilar ma'lumotlarini himoya qilish, xavfsizlik bosqichini oshirish, va hakerlikga qarshi kurashishning muhim qismidir.
Quyidagi xavfsizlik elementlari mavjud:
Authentication (Autentifikatsiya): Foydalanuvchi identifikatsiyasi, masalan, parol yoki foydalanuvchi nomi va parol kiritish orqali amalga oshiriladi.
Authorization (Avtorizatsiya): Foydalanuvchilar uchun ruxsat beringan funksiyalarga kirishni boshqarish.
Data Encryption (Ma'lumotlarni Shifrlash): Ma'lumotlarni shifrlash, ularga yetishishni cheklash uchun ishlatiladi, shunday qilib, ma'lumotlar hamma ko'rish uchun emas.
Network Security (Tarmoq Xavfsizligi): Tarmoq xavfsizligi protokollari (TLS/SSL), firewalldan foydalanish, tarmoq trafigini himoya qilish uchun ishlatiladi.
Vulnerability Testing (Noto'g'ri joylar sinovlari): Ilonlarning va tizimlarning xavfsizlik sinovlari va noto'g'ri joylarini aniqlash uchun testinglarni amalga oshirish.
Regular Updates (Muntazam Yangilanishlar): Tizimlarni va ilovalarni yangilash, xavfsizlikning o'z vaqtida saqlanishiga yordam beradi, chunki yangi uskunalar xavfsizlik muhimiyatini oshirishga yordam beradi.
Backup and Recovery (Rezervlash va Qayta tiklash): Ma'lumotlar va tizimlarni eski holatiga tiklash uchun rezerv ko'rish, avvalgi holatga tiklashni o'rganish, jarayonlar muammolarni bartaraf etishda yordam beradi.
Xavfsizlik muammolariga qarshi kurashish uchun dasturchilar, administratorlar va IT xodimlari xavfsizlik prinsiplarini tuzish.
|
| |
Funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish. Reja

|
Funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish. Reja
|
bet | 1/7 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 124,09 Kb. | | #140451 |
Bog'liq Funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish
Funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish.
Reja:
Funksiyalarni yaratish va ulardan foydalanish.
Shablonlar haqida Ushbu darsda C++ dasturlash tilining asosiy hususiyatlaridan bo’lgan shablonlar bilan tanishamiz. Shablonlar yordamida umumiy funksiyalar va umumiy classlar yaratish imkoniyati mavjud.
Umumiy funksiya va umumiy classlar har xil ma’lumot toifalaridan ularni overload qilmasdan (ko’p kod yozmasdan) foydalanish imkoniyatini beradi. Ya’ni bunda biz har bir toifa uchun aloxida funksiya yozishimiz shart bo’lmaydi. Shablonlar ikki xil bo’ladi:
Funksiya shabloni (function template)
Sinf shabloni (class template)
Funksiya shablonini (function template) yaratish
Funksiya shabloni template kalit so’zidan foydalangan holda amalga oshiriladi.
template TOIFA> qaytarish-tipi funk-nomi (arg-lar)
{
// funksiya tanasi
}
Quyida funksiya shablonini yaratish formasi keltirilgan:
Bu yerda TOIFA funksiya tomonidan joriy holda ishlatiladigan ma’lumot tipi. Ushbu toifani kompilyator avtomatik ravishda funksiyaga kelayotgan ma’lumot tipi bilan almashtirib qo’yadi.
Bu yerda class va template lar funksiya shablonini yaratish uchun ishlatiladigan kalit so’zlardir. Lekin ba’zi hollarda class kalit so’zi o’rniga typename kalit so’zini ishlatishimiz mumkin. Quyidagi misol hohlagan tipda berilgan ikkita o’zgaruvchi o’rnini almashtirib berish uchun xizmat qiladi va bunda har bir toifa uchun alohida funksiya yozishimizga zaruriyat qolmaydi.
|
| |
II BOB. FIZIKA O’QITISHNING AL TA’LIM YO’NALISHLARIDAGI TADBIQI

II BOB. FIZIKA O’QITISHNING AL TA’LIM YO’NALISHLARIDAGI TADBIQI.
2.1. Aniq fanlar (texnika) ta’lim yo’nalishida fizika fanining o’qitilishi.
NAZARIY DARS REJASI №__
Guruhlar
|
|
|
|
|
|
Dars o’tiladigan sana
|
|
|
|
|
|
O’quv fanining nomi: Mexanika
Mavzu nomi: Teng ta’sir etuvchi kuch va kuchning teng ta’sir etuvchilari. Kuchlar ta’sirining mustaqillik prinsipi. Statika. Jismning muvozanati.
Darsning maqsadlari:
а) ta’limiy: O’quvchilarga fizika fanidan dars berib,fizika fanining qonuniyatlari qoidalari to’g’risida ma’lumot berish
b) tarbiyaviy: O’quvchilarni kelajakka komil inson qilib tarbiyalash va dunyoqarashini kengaytirish
c) rivojlantiruvchi:O’quvchilarning fizika faniga nisbatan bilim saviyasini o’stirish.
Darsdan kutilayotgan natijalar – mavzuni o’zlashtirgandan so’ng o’quvchilar quyidagi bilim va ko’nikmalarga ega bo’ladilar:
1. Kuchning tashkil etuvchilarga ajtalishini
2. Statika muvozanat qonunlarini o’rganishini
3. Qattiq jismlarning muvozanat shartlarini
|
I bob bo’yicha xulosa - Buxoro davlat universiteti

I bob bo’yicha xulosa.
O’qitish metodlari va vositalari kabi, o’qitishni uyushtirish shakllari ham asosiy didaktik tushunchalar qatoriga kiradi. Dastlab, o’qitishni uyushtirish shaklarining rivojlanish tarixiga qisqacha to’xtalib o’tdik.
Metod (usul) – yunoncha so’zdan olingan bo’lib, “Metodos” – biror narsaga yo’l ma’nosini anglatadi.
Ta’lim berish usuli – belgilangan ta’lim berish maqsadiga erishish bo’yicha ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchilar o’zaro faoliyatini tartibli tashkil etish yo’li.
O’qitishning maqsadiga yetish uchun, o’qituvchi bilan o’quvchilarning birgalikdagi harakatini ishga oshirishda qo’llaniluvchi asboblar va tuzilmalar, ayrim ma’lumot beruvchi materiallar o’qitish vositalari deyiladi. Umuman, o’qitish vositalariga o’quv yurtining binosi hamda undagi jihozlar, xonalar, o’quv hujjatlari, o’quv qurollari, turli apparatlar, kompyuterlar, internet va boshq. kiradi.
|
Mediasavodxonlik va tanqidiy fikrlash – mediamuhitda mavjud bo’lishning zaruriy ko’nikmalaridir - bet 4

|
Mediasavodxonlik va tanqidiy fikrlash – mediamuhitda mavjud bo’lishning zaruriy ko’nikmalaridir
|
bet | 4/4 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 6,52 Mb. | | #270330 |
Bog'liq 7-maruza (2) Shuningdek, biz nashr etayotgan narsalarning aksariyati senzuraga uchraydi yoki ommaviy axborot vositalari egalarining manfaatlariga mos kelishiga qarab cheklanadi. Ularning daromad olish motivatsiyasi nafaqat biz ko’radigan yoki ko’rmaydigan ommaviy axborot vositalarini belgilabgina qolmasdan, balki oddiy foydalanuvchi nimani va kimga Internetda post qilishi va onlayn gaplashishi mumkinligini aniqlaydi. Bunga bizni "Axborot pufagi" yoki "filtrlar pufagi" deb atalmish narsada ushlab turadigan yangi Feysbuk algoritmlari misol bo’lishi mumkin. 5. Ko’pchilik mediaxabarlar g’oyalashtirilgan bo’ladi va u yoki bu qadriyatlarni targ’ib qiladi Aksariyat mediamahsulotlari ma’lum ma’noda reklama hisoblanadi, chunki ular brendlarni, savdo belgilarini, shaxslarni va qadriyatlarni va turmush tarzini targ’ib qilishadi. Media iste’molchilarning qiziqishini rag’batlantirish, hokimiyat idoralarining harakatlarini ma’qullash va boshqalar uchun xizmat qiladigan aniq yoki yashirin tarzdagi mafkuraviy xabarlarni ifoda etadi.
Axborot tushunchasiga juda ko‘p olimlar tomonidan turlicha ta’riflar berilgan: Axborot — «bizni o‘zgartiradigan» tushuncha (Stafford Beer, 1979).
Axborot — bu «insonning ongiga yetib boradigan va uning bilimini oshiradigan» tushuncha (Blokdjik and Blokdjik, 1987).
«Axborot — bu uni oladiganlar uchun ma’noga ega shaklga keltirilgan va joriy yoki keyingi harakatlar yoki qarorlar uchun haqiqiy yohud potensial qiymatga ega ma’lumotlar» (Davis and Olsen, 1984).
E’tiboringiz uchun raxmat
|
| |
YuNESKO tomonidan ishlab chiqilgan asosiy MIS (mediasavodxonlik) qonunlari

|
YuNESKO tomonidan ishlab chiqilgan asosiy MIS (mediasavodxonlik) qonunlari
|
bet | 2/4 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 6,52 Mb. | | #270330 |
Bog'liq 7-maruza (2)YuNESKO tomonidan ishlab chiqilgan asosiy MIS (mediasavodxonlik) qonunlari:
Ommaviy axborot vositalari, texnologiyalar, Internet, kutubxonalar va boshqa har qanday ma’lumotni taqdimot qilish usullari tanqidiy fikrlash va jamiyatni barqaror rivojlantirish uchun mo’ljallangan bo’ladi. Hech qanday format boshqalar bilan taqqoslaganda ko’proq yoki kam ahamiyatga ega bo’lmaydi.
Har bir insonning aytadigan so’zlari bor. Odamlar yangi bilimlarga ega bo’lishi va o’zini namoyon qilishi kerak.
Hamma bilimlar ham haqiqat yoki neytral bo’la olmaydi. Axborot iste’molchilari buni tushunishlari kerak.
Har bir inson yangi ma’lumotlarni o’rganishni va tushunishni xohlaydi (hatto odam o’zi buni sezmasa ham).
Axborot va media savodxonlik bosqichma-bosqich rivojlanib bormoqda. Bu dinamik va murakkab jarayondir.
Mediasavodxonlik nazariyasi Mediasavodxonlik nazariyasini ilk bor 1987 yilda Kanadada Djon Pundjente ilgari surgan. Uning asosiy postulatlari – quyidagilardir: 1. Barcha mediamateriallar tuzilgan bo’ladi Bu eng muhim g’oyadir. Biz instinktiv ravishda ko’plab ommaviy axborot vositalarini haqiqatan ham sodir bo’layotgan voqealarning bevosita namoyishi deb bilamiz, ammo bunday emas. Internet-memni tarqatganimizda yoki selfi qo’yganimizda, biz o’zimizning haqiqiy hayotimizni aks ettirmaydigan ommaviy axborot vositalarida tasvirning tarqalishiga hissa qo’shamiz. Mediasavodxonlikning vazifasi - bu xabarlarni dekonstruksiya qilish (ularni qanday tayyorlanganligini ko’rsatish uchun alohida ko’rib chiqish). 2. OAV bizning voqelikni idrok qilishimizni shakllantiradi Bizning dunyoqarashimizning aksariyati ularda joylashtirilgan pozitsiyalar, sharhlar va xulosalar bilan yaratilgan media-xabarlarga asoslanadi Fotosuratlar ba’zan bizga eng ob’ektiv ma’lumot turi bo’lib tuyuladi. Biroq, mediasavodxonlik bizga quyidagini o’rgatadi: biz faqat fotograf yoki rejissyor nimani ko’rsatishni xohlaganini ko’ramiz, kamera ob’ektivining orqasida nima bo’layotganini ko’ra olmaymiz. Raqamli texnologiyalar fotografga rasmning mazmunini osongina o’zgartirishga imkon beradi va biz aslida kamerada nima suratga olinganini tasavvur ham qila olmaymiz.
|
| |
-chizma. Karno sikli - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 22/27 | Sana | 06.05.2021 | Hajmi | 443,8 Kb. | | #14342 |
2.2.3-chizma. Karno sikli.
Issiqlik mashinasining foydali ish foeffitsiyenti. Issiqlik mashinasining yoki Karno siklining foydali ish koeffisiyenti (FIK) deb quyidagi kattalikka aytiladi:
(2.2.1)
(2.2.2)
Shuningdek, karno siklining FIKni isitkichning va sovitgichning temperaturalari orqali ham ifodalash mumkin:
(2.2.3)
Demak, issiqlik mashinasining FIK ishchi moddaning turiga bog’liq bo’lmay, balki isitkichning va sovitgichning temperaturalari bilangina aniqlanadi.
(2.2.3)
Ifodadan yana quyidagi xulosalarga kelish mumkin:
Issiqlik mashinasining FIK ni ko’tarish uchun isitgichning temperaturasini oshirish, sovitgichning temperaturasini esa pasaytirish kerak;
Issiqlik mashinasining FIK doimo birdan kichik bo’ladi.
Bugungi kunda muhandislarning barcha harakatlari issiqlik mashinalarining FIKni orttirishga qaratilgan. Buning esa mashina qismlari orasidagi ishqalanishni, yoqilg’I to’la yonmasligi natijasidagi yo’qotishlarni kamaytirish yo’llariniizlamoq darkor. Hozirgi paytda issiqlik mashinalarining FIK 40% ni tashkil qiladi.
Issiqlik dvigatellari. Tabiatni muhofaza qilish.
Issiqlik dvigatellari. Issiqlik dvigatellariga bug’ mashinasi, bug’ trubinasi, ichki yonish dvigateli, reaktiv dvigatellar kiradi.
Bug’ mashinasi. Bug’ mashinalari va bug’ trubinalarida isitgich vazifasini bug’ qozoni, ishchi modda vazifasini bug’, sovitgich vazifasini esa atmosfera yoki ishlatilgan bug’ni sovitish qurilmasi – kobdensator bajaradi.
|
| |
-chizma. Issiqlik dvigateli

|
-chizma. Issiqlik dvigateli
|
bet | 21/27 | Sana | 06.05.2021 | Hajmi | 443,8 Kb. | | #14342 |
2.2.1-chizma. Issiqlik dvigateli
Issiqlik mashinasi. Issiqlik mashinasi deb yoqilg’ining ichki energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beruvchi qurilmaga aytiladi. Issiqlik mashinasining prinsipi rasmda ko’rsatilgan. Bir siklda temperaturali isitgichdan Q issiqlik miqdori olinib, temperaturali sovitgichga issiqlik miqdori qaytariladi va miqdordagi ish bajariladi. Har qanday dvigatel 3 qismdan iborat: ishchi modda, isitgich va sovutgich. Isitgichdan issiqlik miqdori olgan ishchi modda kengayib, ish bajaradi. Yoqilg’ining yonishi natijasida isitkichning temperaturasi o’zgarmas bo’lib qoladi. siqilishda ishchi modda issiqlik miqdorini temperaturali sovitgichga uzatadi. Issiqli dvigateli siklik ishlashi kerak.
2.2.2-chizma.
Karno sikli. Karno sikli ikkita izotermik va ikkita adiabatic jarayonlardan tashkil topgan. 1-2 jarayonda ideal gaz isitgichdan olingan issiqlik miqdori ) hisobiga izotermik kengayib, ish bajaradi. bo’lganidan gazning ichki energiyasi o’zgarmaydi. 2-3 jarayonda gaz adiabatic kengayib, ichki energiyasi hisobiga ish bajaradi. chunki bu jarayonda gaz issiqlik miqdori olmaydi. 3-4 izotermik siqilishda ajraladigan barcha issiqlik miqdori sovitgichga uzatilib, ichki energiya o’zgarmaydi. 4-1 adiabatik siqilishda bajarilgan ish gaz ichki energiyasining ortishiga sarflanadi. Shunday qilib, ideal gaz o’zining datslabki holatiga qaytadi va ichki energiyasini to’la tiklaydi. Sikl davomida ideal gaz isitkichdan issiqlik miqdorini oladi va sovitgichga issiqlik miqdori beradi. Termodinamikaning birinchi qonuniga muvofiq, issiqlik miqdori ish bajarishga sarflanadi va sikl o’rab turgan yuzaga teng.
|
| |
Maqsadli auditoriyalar xuddi o’sha mediaxabarlarni turlicha qabul qilishadi

|
Maqsadli auditoriyalar xuddi o’sha mediaxabarlarni turlicha qabul qilishadi
|
bet | 3/4 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 6,52 Mb. | | #270330 |
Bog'liq 7-maruza (2)3. Maqsadli auditoriyalar xuddi o’sha mediaxabarlarni turlicha qabul qilishadi Har qanday media mahsulotning mazmuni nafaqat uning ishlab chiqaruvchilari tomonidan yaratiladi. Aksincha, bu ular va tomoshabinlar o’rtasidagi hamkorlikdagi ishdir. Axborot iste’molchilarining turli xil auditoriyalari bitta hodisaning turli xil mazmunlarini namoyish etishlari mumkin. Mediasavodxonlik bizni odamning yoshi, jinsi, irqi, ijtimoiy mavqei, oilaviy va madaniy bekgraund, axloqiy tamoyillar ommaviy axborot vositalari tomonidan nashr etilgan ma’lumotlarning talqiniga qanday ta’sir qilishini tushunishga o’rgatadi. 4. Media – bu birinchi navbatda foyda olishga yo’naltirilgan korxonalardir Aksariyat media foyda keltirishi kerak bo’lgan biznesdir. Mulkchilik va nazorat qilish masalalari markaziy ahamiyatga ega bo’ladi: odamlarning nisbatan kam qismi biz ko’rayotgan, o’qigan va ommaviy axborot vositalarida eshitgan narsalarimizni nazorat qiladi. Medialarga egalik qilish yanada ko’proq darajada jamlangan. Dunyo yangiliklarining aksariyati bir nechta media korporatsiyalar tomonidan boshqariladi va cheklanadi. Internet yaratuvchisi, dunyoni o’zgartirgan britaniyalik olim, URI, URL, HTTP, HTML ixtirochisi, Butunjahon Internet tarmog’idagi konsorsiumning hozirgi rahbari Тim Berners-Li shunday deb yozadi: "Google, Microsoft, Yahoo, Apple, Facebook... Siz ularning mahsulotlaridan foydalanayapman deb o’ylayotganingizda, ular sizning ma’lumotlaringizdan foydalanadi, Internetni o’zaro taqsimlaydi va tobora qattiqroq shartlarni belgilay boshlaydi." Shuningdek, biz nashr etayotgan narsalarning aksariyati senzuraga uchraydi yoki ommaviy axborot vositalari egalarining manfaatlariga mos kelishiga qarab cheklanadi. Ularning daromad olish motivatsiyasi nafaqat biz ko’radigan yoki ko’rmaydigan ommaviy axborot vositalarini belgilabgina qolmasdan, balki oddiy foydalanuvchi nimani va kimga Internetda post qilishi va onlayn gaplashishi mumkinligini aniqlaydi. Bunga bizni "Axborot pufagi" yoki "filtrlar pufagi" deb atalmish narsada ushlab turadigan yangi Feysbuk algoritmlari misol bo’lishi mumkin.
|
| |
Mavzu yuzasidan testlar - Buxoro davlat universiteti

Mavzu yuzasidan testlar.
1. Termodinamikaning birinchi qonuni – issiqlik jarayonlarida … ning qo’llanishidir.
a) impulsning saqlanish qonuni
b) energiyaning saqlanish qonuni
c) Mendeleyev-Klapeyron tenglamasi
d) Boyl – Marriot qonuni
2. Termodinamikaning 1-qonuni izoxorik jarayon uchun qanday ko’rinishda yoziladi?
a) b) c) d) A=Q
3.qaysi qonun tabiatdagi jarayonlarning yo’nalishini ko’rsatadi?
a) massaning saqlanish qonuni
b) termodinamikaning I qonuni
c) termodinamikaning II qonuni
d) zaryad miqdorining saqlanish qonuni
4. Issiqlik mashinalarida qanday energiya hisobiga ish bajariladi?
a) potensial b) elektromagnit c) kinetic d) ichki
5. Quyida bayon etilgan fikrlarning qaysi biri noto’g’ri?
a) issiqlik mashinalarida barcha ichki energiya mexanik energiyaga aylanadi
b) issiqlik mashinasidagi shchi jism ideal gaz bo’lsa, mashinaning FIK isitkich va sovutgich haroratlari farqiga bog’liq bo’ladi.
c) bug’ turbinalarida qizdirilgan bug’ning ichki energiyasidan foydalaniladi.
d) barchasi noto’g’ri
V. Uyga vazifa.
Esse.
Kosmosda ichki yonuv dvigatelida gugurt donasi yonadimi?
2.3. Tabiiy fanlar (kimyo-biologiya) ta’lim yo’nalishida fizika fanining o’qitilishi.
|
Aniq fanlar (iqtisod) ta’lim yo’nalishida fizika fanining o’qitilishi

2.2. Aniq fanlar (iqtisod) ta’lim yo’nalishida fizika fanining o’qitilishi.
NAZARIY DARS REJASI №__
Guruhlar
|
|
|
|
|
|
Dars o’tiladigan sana
|
|
|
|
|
|
O’quv fanining nomi: Molekulyar fizika va termodinamika asoslari
Mavzu nomi: Qaytar va qaytmas jarayonlar. Issiqlik dvigatellari.FIKi va maxFIKi. Karno sikli. Termodinamikaning II qonuni va 2-tur abadiy dvigatelning bo’lmasligi. Issiqlik dvigatellari va ekologiya.
Darsning maqsadlari:
а) ta’limiy: O’quvchilarga fizika fanidan dars berib,fizika fanining qonuniyatlari qoidalari to’g’risida ma’lumot berish
b) tarbiyaviy: O’quvchilarni kelajakka komil inson qilib tarbiyalash va dunyoqarashini kengaytirish
c) rivojlantiruvchi: O’quvchilarning fizika faniga nisbatan bilim saviyasini o’stirish.
Darsdan kutilayotgan natijalar – mavzuni o’zlashtirgandan so’ng o’quvchilar quyidagi bilim va ko’nikmalarga ega bo’ladilar:
1. Issiqlik dvigatellari haqida
2. Issiqlik dvigatellarining FIKni aniqlashni
3. Issiqlik dvigatellarining ekologiyaga ta’sirini
|
- chizma. Ichki yonish dvigateli

2.2.4- chizma. Ichki yonish dvigateli.
Ichki yonish dvigatelida isitgich va ishchi modda vazifasini – yonilg’i, sovitgich vazifasini esa atmosfera o’taydi.
Odatda, yonilg’I sifatida benzin, spirt, kerosin va dizel yoqilg’isi ishlatiladi. Maxsus qurilma (masalan, benzinli dvigatellarda karburator) yordamida yonilg’I va havo aralashma ko’rinishida tayyorlanib, silindrga uzatiladi. Silindrda esa aralashma yonadi. Yonish mahsulotlari esa atmosferaga chiqarib tashlanadi.Endi ba’zi turdagi dvigatellarga batafsil to’xtalamiz.
Hozirgi paytda havoga kul, chang, qora kuya, zaharli gazlar chiqadigan elektr stansiyalari va boshqa korxonalarni tozalash qurilmalarisiz ishga tushirish taqiqlangan.Tabiatga ziyon keltiradigan korxonalar, odatda, shahar tashqarisida qurilmog’i kerak. Ko’kalamzorlashtirish ishlarining ko’lamini esa iloji boricha kengaytirish maqsadga muvofiqdir.
Mustahkamlash.
Talabalarning yangi mavzuda olgan bilimlarini mustahkamlash uchun “Pinbord” metodidan foydalaniladi.
Savol: Qanday usullar bilan issiqlik dvigatellarining FIK ni oshirib, ekologiyaga zararini kamaytirish mumkin?
Bunda o’quvchilar o’z fikrlarini qog’oz bo’laklariga yozib doskaga yopishtiradilar. Har bir qatordan bittadan o’quvchi doskaga chiqib, maslahatlashgan holda javoblarni saralab chiqadilar: inkor etiladiganlar va ma’qul variantlar, va javoblarini izohlaydilar.
|