nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Omborxona va - Радиотехник тизимлар назарияси асослари

|
Радиотехник тизимлар назарияси асослари
|
bet | 68/112 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 20,58 Mb. | | #228451 |
Bog'liq Avtotransport tarmog\'i korxonalarini loyihalash M Musajonov (1)Omborxona va avtomobillar turar joylari maydonini hisoblash
Shaxar turidagi ATXKS ning omborxona maydonlari xizmat koTsatiluvchi har 1000 avtomobiiga to’g’ri keladigan solishtirma maydon ( / s) orqali hisoblanadi:
F„ =■ A _ A m (3.34)
1000
bu yerda: / s -1000 avtomobilga to’g’ri keiuvchi solishtirma maydon qiymati. Har bir ombor bo’yicha uning qiymati 3.8-jadvaida keltirilgan.
3.8-jadva!
1000 avtomobiiga to'gT i keluvchi omborxona solishtirma maydoni
Ka Omborxona nomlaii Solisluirma maydon, ' , m2
1 2 3
1 Ehtiyot qismlar 32
2 Agregallar 12
210
I 2 3
■3 Materiallar 6
4 Lok va bo'yoqlar, ximikatlar 4
5 Moylar <5
Avtomobillardan yechib olingan qismlami saqlash xonasi bir ishchi posti uchun 1,6 m' hisobidan olinadi:
Fsx = 1,6 x X p, m2 (3.35)
Mijozlarga sotiladigan mayda ehtiyot qismlar ombori maydoni ehtiyot qismlar ombori maydonining 10% tashkil etadi:
Fmuq== 0,1 x F0, m2 (3.36)
bu yerda: F 0 - elitiyot qismlar omborining maydoni.
Yo'Idagi ATXKS uchun ehtiyot qismlar va materiallar ombori bir ishchi posti uchun 5...7m hisobidan olinadi:
Feq,m= = (5 - 7) xXp, m2 (3.37)
Yordamchi xonalar maydoni hisobi
Shaxar turidagi ATXKSda mijozlar uchun xona maydoni bir ishchi postiga to’g’ri keluvchi solishtirma maydon orqali hisoblanadi:
Fmij = fniijx X prm2 (3.38) bu yerda: fmjj - mijozlar uchun solishtinna maydon, ATXKS quvvatiga
asosan qabul qilinadi.
Mayda ehtiyot qismlar va avtomobilga tegishli bo'lgan materiallar do’konining maydoni:
F - ^6 - 8) X 4 ,,2 (3.39)
d0K 1000
YoMdagi ATXKS uchun mijozlar xonasining maydoni 6...8 m2 ni tashkil etadi.
3.I.2.7. Daewoo avtomobillari uchun texnik xizmat ko’rsatish stansiyalarining texnologik hisobi
Daewoo avtomobiliariga, asosan, finnali servis xizmati ko’rsatiladi. Avtomobillarning ishonchliligi yuqori darajada bo'lgani uchun TXK va JT ish hajmlari keskin qisqaradi, asosiy ishlar TXK va JT postlarida bajariladi. har qaysi stansiyada avtomobil sotish ko'zda tutiladi. ATXKS ning Lexnologik hisobi quyidagi kctma-ketlikda olib boriladi va natijalar jadvallarda mujassamlanadi. Ekspluatatsiyadagi avtomobillar soni statistik maTumotlar asosida qabul qilinadi yoki yangi qurilayotgan ATXKS uchun 5 yillik avtomobillar sotish soniga tcnglashtirib olinadi:
Aic= 5xAs, (3.40)
Bir oyda servis xizmatiga keladigan avtomobillar soni:
A. x d x K r
A° (3.41)
12
bu yerda: d - avtomobillaming bir yilda stansiyaga o’rtacha kirish soni, statistik maTumotlarga ko'ra d = 3; Ks-stansiyaning samarali ishlash lcoeffitsiyenti, ya'ni servis bozoridagi ulushi. Agar sotilgan avtomobillarning 75 fbizi servis xizmatiga Idrsa, stansiya muvaffaqiyatli faoliyat koTsatayapti, deb hisoblanadi, Ks = 0,75:
12 12 (3.42)
Ishchi postlafining umumiy soni:
x' = A° (3.43)
D On x AO,t.
bu yerda: A t —bir oylik servis xizmatiga keladigan avtomobillar soni;
D0-oydagi ishchi kunlari soni, D0=22,5 kun-tavsiya qilinadi; A0>,- postning o'tkazuvchanlik qobiliyati, A0>t=3.
U holda:
X 4 ° A: (3.44)
|
| |
Xk„ - - Радиотехник тизимлар назарияси асослари

|
Радиотехник тизимлар назарияси асослари
|
bet | 67/112 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 20,58 Mb. | | #228451 |
Bog'liq Avtotransport tarmog\'i korxonalarini loyihalash M Musajonov (1)Xk„ - (0,3...0,5)xXp, (3.25)
Avtomobiilami saqlash joylari:
— TXK va JT ga qabul qilingan va egasiga topshirishni kutayotgan tayyor avtomobillar uchun saqlash joyi soni bir ishchi postiga 4...5 avtojoy hisobidan qabul qilinadi;
^ , = ( 4 . . . 5 ) x l p, (3.26)
— xodimlar va mijozlaming shaxsiy avtomobillari uchun saqlash joyi soni bir ishchi postiga 0,7...] ,0 avtojoy hisobidan qabul qilinadi;
- ( 0 , 7 . . . 1 , 0 ) x l r (3.27)
— stansiyada avtomobillar bilan savdo qilinsa, ochiq maydonda sotishga mo'ljallangan avlomobillar uchun joy quyidagicha aniqlanadi:
_ As x D ;
(3.28)
~ D„
bu yerda: As - yillik sotiladigan avtomobillar soni; D- - zaxira kunlar soni, (Dz=15...20 kun); Dy - avtodo’konning yillik ish kuni.
YoT yoqasida joylashgan stansiyalar uchun avtomobillar saqlash joylari soni bir ishchi postiga 1...2 avtojoy qabul qilinadi. ’
X y - (1 ...2 )x (3.29)
Stansiya oldida ochiq maydonda mijozlar va xodimlar avtomo-billarini saqlash uchun har ishchi postiga 2,0...2,5 avtojoy qabul qilish mumkin.
X ,i,s = ( 2 ,0 ...2 ,5 ) x X p (3.30)
3.I.2.6. ATXKS mintaqa, ustaxona, omborxona va yordamchi xonalar maydonini hisoblash
TXK va JT, yig’ishtirish, yuvish joylarining maydoni quyidagicha hisoblanadi:
Fn, = f:i x Xi x Kz, m2 (3.31) bu yerda: f0 - avtomobil gabarit oTchami bo'yicha egallagan maydon
yuzasi, m2; X ,- ish turlari bo'yicha postlar soni; Kz- zichlik koeffitsiyenti.
Kz - koeffitsiycntining qiymati, avtomobil tashqi oTchamlariga, postlar va jihozlar joylashishiga bogTiq. Postlar bir yoqlama joylashganda Kz = 6...7, ikki yoqlama joylashganda Kz 4...5 ga teng.
209
Usiaxonalar maydoni quyida keltirilgan uch usul bilan liisoblanadi:
a) texnologik zaruriy ishchilar soni orqali:
Fut = fi + f2(PrO»m2 (3-32) bu yerda: f) va i) - birinchi va keyingi ishchilar uchun ajratiigan
soiishtirma maydon, m*.
b) ustaxonadagi jihozlar egallagan maydon va ularning joylashish zichiigi koeffitsiyenti orqali;
Fu= fj x Kz, m2 (3.33) bu yerda: fj - jihozlar band qilgan yuza, m2 ; Kz - jihozlarni joylasbishi
zichligi koeffitsiycnti.
Texnoiogik jihozlar stansiya quvvatiga (ishchi postlari soniga) qarab har bir ustaxona uchun maxsus texnologik jihoziar va maxsus asbobiar tabeiidan tanlab olinadi.
ishlab chiqarish anjomlari (dastgohlar, steilajlar, javonlar) soni ishchilar soniga bog’liq holdaqabul qilinadi.
d) chizma usulida ustaxonaga jihozlar barcha talablarga muvofiq o’mashtiriladi va uning egaliagan maydoni aniqianadi.
|
| |
Manipiilyatorli - Радиотехник тизимлар назарияси асослари

|
Радиотехник тизимлар назарияси асослари
|
bet | 78/112 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 20,58 Mb. | | #228451 |
Bog'liq Avtotransport tarmog\'i korxonalarini loyihalash M Musajonov (1)1. Manipiilyatorli shinomontaj stendi;
2. PnevrnolilHi muvozantlash stendi;
3. Shina yig’ish ko'targiehi;
4. G'ildiraklar va kamerani tekshirish stendi;
5. Kamcralarnita’mirlash ishchi joyi;
6. Shina damlash qo’zg’aluvchan rezervuari;
7. Ventilyatsiyali vulkanizator;
8. Instrumentlar aravachasi;
9. G'ildiraklami yuvish;
10. Dinamometrik kalit;
11. Domkrat;
12. Kamerasiz shinalami damlash halqasi;
13. Materiallami saqlash shkafi;
14. Zarbli gaykaburagich va maxsus jihoz;
15. Protektor keskich;
16. Abraziv materiallar;
17. Shina ta'mirlash materiallari.
231
3 .1 .3 .8 . K u zo v ch ilik u staxon asi
Ustaxonada avariya bo'lgan, pachoq bo'lgan va eskirgan kuzovlar ta'rairlanadi. Ustaxonada asosiy jihoz bo'lib, kuzov ostki va ustki qismlari geometriyasini o'lchaydigan, ko’targicli bilan jihozlangan kuzovni to’g’rilash stendi xizmat qiladi.
Kuzovni ta’mirlash uchun plazmali metallami qirqish apparati, payvandlash yarim avtomati, nuqtali payvandiash universal apparati xizmal qiladi.
Ustaxonada avtomobil ko'targich, garaj krani va avtomobil ostiga kiradigan domkratdan foydalanish ko’zda tutilgan.
Ustaxonada stellajlar, dastgohlar, aravachalar, chilangarlik va tunukasozlik asboblari majmui, pncvmatik asboblar va maxsus moslamalar mavjud.
1. Qaychisimon ko'iargich va kuzov ostki vtt ustki qismini o'lchash tizimi bilanjihozlangan kuzovni to'g'rilash stcndi;
2. Avtomobilko'targichi;
3. Pay\Taudlash yarimavtomati;
4. Payvandlash universal apparati;
5. Plazmali metall kesish apparati;
6. Gidraviikjihozlar to'plami;
7. Dctallarni saqlash uchun qo'zg'aluvchan stcllaj;
8. Garaj krani;
9. Iskanjali dastgoh;
10. Domkrat;
11. Avtomohillarni ko'chirish uchvrn arava;
12. G'altakli havo tarqatish bloki;
13. Kuzov ta'miri uchun
maxsus vosita va jihozlar;
14. Temirchilik asboblari to'plami;
15. Chilangarlik asboblari to'plami;
16. Pnevmojihozlar to'plami.
232
3 .I .3 .9 . B o ’yoqch U ik u staxon asi
Ustaxonada kuzov va uning qismlari bo'yashga tayyorlanadi va bo'yaladi. Avtomobilni bo’yash juda mas’ul va katta mablag’ talab qiladigan tcxnoiogik jarayon bo’lgani uchun bu ustaxona jiJhozlariga qo'yiladigan talablar ham katta. -------
Bo'yash, quritish ishlari avtomobillar va detalljm uchun ayrim kameralarda amalga oshiriladi. Avtomobilning bo'yatgan biron qismini quritish uchun infraqiZiL nur tarqatgichdan foydalaniladi.
Bo'yashga tayyorlash postida yuqori shiftdan yangi havo bcrilib, ostidan so’rib olinadigan jihozlar va filtrlar o'rnashtirilib, bu yerda grunt qoplash, shpatlevka surish, uni silliqlash, qisman bo'yash ishlari amalga oshiriladi.
Bo'yash uchun ishlatiladigan havoga qo'yiladigan katta talablami qondiradigan havo quritgichli kompressor va havo tayyorlash majmualaridan foydalaniladi. Bo'yoq tayyorlash uchun maxsus jihozlash xonasi, sepish uchun bo'yoq purkagich, sayqallash uchun pnevmatik jihozlar ishlatiladi.
|
| |
Elektron hujjat - - 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari

|
1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
|
bet | 4/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgElektron hujjat - Elektron shaklda qayd etilgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va elektron hujjatning uni identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan boshqa rekvizitlariga ega bo’lgan axborot elektron hujjatdir.
Elektron hujjat texnika vositalaridan va axborot tizimlari xizmatlaridan hamda axborot texnologiyalaridan foydalanilgan holda yaratiladi, ishlov beriladi va saqlanadi.
Elektron hujjat elektron hujjat aylanishi ishtirokchilarining mazkur hujjatni idrok etish imkoniyatini inobatga olgan holda yaratilishi kerak.
Elektron hujjatning rekvizitlari - Elektron hujjatning majburiy rekvizitlari quyidagilardan iborat:
elektron raqamli imzo;
elektron hujjatni jo’natuvchi yuridik shaxsning nomi yoki elektron hujjatni jo’natuvchi jismoniy shaxsning familiyasi, ismi, otasining ismi;
elektron hujjatni jo’natuvchining pochta va elektron manzili;
hujjat yaratilgan sana.
Qonun hujjatlarida yoki elektron hujjat aylanishi ishtirokchilarining kelishuvi bilan elektron hujjatning boshqa rekvizitlari ham belgilanishi mumkin.
O’zbekiston respublikasining elektron tijorat to’g’risidagi qonuni 2004 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 14 ta moddadan iborat bo’lib, uning maqsadi elektron tijorat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Ushbu qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo’llaniladi:
Elektron tijorat - Axborot tizimlaridan foydalangan holda amalga oshiriladigan, tovarlarni sotish, ishlarni bajarish va xizmatlar ko’rsatishga doir tadbirkorlik faoliyati elektron tijoratdir.
Elektron tijorat ishtirokchilari - Elektron tijoratni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar, shuningdek tegishli tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) xaridorlari bo’lgan yuridik va jismoniy shaxslar elektron tijorat ishtirokchilaridir.
Elektron tijoratda axborot vositachilari ham ishtirok etishlari mumkin. Elektron hujjat aylanishi bilan bog’liq xizmatlar ko’rsatuvchi yuridik va jismoniy shaxslar axborot vositachilaridir.
O’zbekiston Respublikasining elektron to’lovlar to’g’risidagi qonuni 2005 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 23 ta moddadan iborat bo’lib, uning maqsadi elektron to’lovlar sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Ushbu qonunda qo’llaniladigan asosiy tushunchalar:
Elektron to’lov - Texnika vositalaridan, axborot texnologiyalaridan va axborot tizimlari xizmatlaridan foydalangan holda elektron to’lov hujjatlari vositasida naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirish elektron to’lovdir. Elektron to’lov to’lov tizimining sub’ektlari o’rtasida tuzilgan shartnomalar asosida to’lov tizimining belgilangan qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
|
| |
Axborot turlari - 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari

|
1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
|
bet | 7/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgAxborot turlari. Matn ko`rinishidagi, sonli va turli belgilardan iborat axborotlarni EHMlarda saqlash uchun har bir harf, raqam xamda belgilar biror kod bilan belgilangandir. Masalan, 7 raqamining kodi 55 dir. (6 raqamining kodi - 54, 8 raqamining kodi-56). Mavjud bo`lgan barcha sonlarni 10 ta (0,1,2,3,...9) raqamlar yordamida doimo ifodalash mumkinligi tufayli, sonlar uchun 10 ta kod kerak bo`ladi xolos.
Matn kurinishidagi axborotlarning tashkil etuvchilari - xarflar, tinish belgilari, rieziet belgilari va turli maxsus (#,$,& va boshqalar) belgilardir. Bosh va kichik lotin xarflari soni 26+26=52 ta. Qayd etilgan tinish, rieziet va maxsus belgilar soni esa 34 ta. Bular uchun 52+34=86 ta kod kerak ekan.
EHM ishini boshqarish uchun maxsus boshqarish belgilari ishlatiladi, ularning soni 32 ta. Jami kodlar soni 10+86+32=128 taga etdi, ya`ni yuqoridagilarning xar birini ifodalash uchun (27=128) 7 bit kifoya ekan. Ammo foydalanuvchining ona tili alifbosi xarflarini ham hisobga olish kerak. Kodlar sonini oshirish uchun bitlar sonini yana bittaga oshiradigan bo`lsak, jami kodlar soni 28=256 taga etadi. endi ona tilimiz alibosidagi xarflarimizdangina emas, masalan, turli jadvallar chizish uchun zarur bo`lgan belgilardan (“psevdografika”) xam foydalanish imkoniyatiga ega bulamiz. Ana shuning uchun xar bir belgi o`lchami 8 bit- 1 baytdan iborat bo`ladi.
“Bayt” birligi uchun quyidagi xosilot birliklari mavjud:
1024 bayt=1 Kb (Kilo bayt)
1024 Kb=1 Mb (Mego bayt)
1024 Mb=1Gb (Gega bayt)
1024 Gb=1Tb (Terra bayt)
A4 formatli kogozning bir betiga 1,5 intervalda ezilgan matn taxminan 2 Kb axborotdan iborat bo`ladi.
Kodlash uchun turli standartlar mavjud bo`lib, SHEHMlar uchun juda keng tarqalgan ASCII (American Standart Code for Information Interchange). Bu standartda yuqorida qayd etilgan 32 maxsus boshqarish belgilari (bu belgilarni bosmaga chiqarib bulmaydi) kodi 0 dan 31 gacha, raqamlar kodi 48 dan 57 gacha, lotin alifbosining bosh xarflari 65 dan 90 gacha, kichik xarflari esa 97 dan 122 gacha va 0 dan 127 gacha qolgan o`rinlardan (32¸47, 58¸64, 91¸96, 123¸127) tinish, rieziet xamda maxsus belgilar joy olgan. Kodlar jadvalining 128 dan 255 gacha qismi jadvalning ikkinchi - “yuqori” yarim qismi deb yuritiladi. Ana shu “yuqori” yarim qismga “psevdografika” belgilari va milliy alfavit xarflari har bir millatning o`z standartiga ko`ra joylashtiriladi. EHM ga bunday xarflar maxsus dasturlar drayverlar yordamida kiritiladi. (Drayverlar to`g`risida keyingi mavzulardan birida batafsil ma`lumotga ega bo`lasiz).
|
| |
i-rasm. AvtomobiUarga - Радиотехник тизимлар назарияси асослари

|
Радиотехник тизимлар назарияси асослари
|
bet | 72/112 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 20,58 Mb. | | #228451 |
Bog'liq Avtotransport tarmog\'i korxonalarini loyihalash M Musajonov (1)3.i-rasm. AvtomobiUarga xizmat koVsatishning funksional sxemasi.
2 f 9
Stansiyada o'ziga xos quyidagi maqsadlarga xizmat qiluvchi binolar va
xonalar bo'lishi kerak:
i ■
— nozimxona;
— mijozlar nchun xonalar;
— ma'muriy-maishiy binolar;
— savdo do’koni, avtosalon;
— TXK va JT mintaqalari, ustaxonalar, kutish postlari;
— omborxonalar;
— avtomobillarni qabul qilish va qaytarish postlari uchun joy va boshqalar.
Yo’l yoqasidagi stansiyalarda yonilg’i quyish va texnik xizmat koTsatish stansiyalari birgalikda rejalashtirilishi mumkin.
Misol tariqasida 3.2-rasmda Gamburg shahridagi Beringshtrasseda o’mashgan avtomobillarga yonilg'i quyish va texnik xizmat ko'rsatish stansiyasining texnik xizrnat koTsatish binosi loyihasi keltirilgan.
0,25 ga maydonga joylashgan stansiyada 3 ta yonilg'i quyish kolonkasi, 3 la ishchi posti va vordamchi xonalar hamda 20 ta avtotnobillami saqlash joylari rejalashtirilgan.
A A A
3.2-rasm. Gamburg shahridagi karlik texnik xizmat koTsatish stansiyasi rejasi:
1 - kuzovni yuvish; 2 - shassini yuvish; 3 - nazorat, moylash postlari; 4 - tashxislash, sozlash; 5 - koniprcssor va isitish xonasi; 6 - dam olish xonasi; 7 - idora; 8 - mijozlar xonasi; 9 - chtiyot qismlar do'koni; 10 - hojatxona.
220
Rejalashtirishning yechimi sifatida 3.3-rasrnda 13000 ta «>I avtcmobiliga xizmat ko'rsatishga mohjallangan 50 ishchi postli «VAZ» maxsus avtomobil scrvisi markazi loyihasi keltirilgan. Loyihada hamma xonalar bitta binoda joylashtirilgan va ishlab chiqarish jarayoni ratsional ta'minlanadigan qilib TXK va JT mintaqalari, ustaxonaiar, omborxonalar, avtodo'kon va yordamchi xonalar ohnashtirilgan.
Shu loyiha bo'yicha kichik o’zgartirishlar kiritilib, Toshkent shahrida Olmazor metrosi bekatidan chiqaverishda «VAZ» maxsus avtomobil servis markazi qurilgan va l'aoliyat ko’rsatmoqda.
Toshkent shahrida va viloyat markazlarida ko’plab (shu jumladan 0 ’zDaewoo avtomobillari uchun maxsus) avtomobillarga texnik xizmat ko'rsatish stansiyalari quriigan va yangilari qurilmoqda.
|
| |
axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori

|
axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori
|
bet | 2/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgaxborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori - axborot resurslariga yoki axborot tizimlariga egalik qiluvchi, ulardan foydalanuvchi va ularni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining egasi - qonun bilan yoki axborot resurslarining, axborot tizimlarining mulkdori tomonidan belgilangan huquqlar doirasida axborot resurslariga yohud axborot tizimlariga egalik qiluvchi, ulardan foydalanuvchi va ularni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
axborot texnologiyasi - axborotni to’plash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va uni tarqatish uchun foydalaniladigan jami uslublar, qurilmalar, usullar va jarayonlar;
axborot tizimi - axborotni to’plash, saqlash, izlash, unga ishlov berish hamda undan foydalanish imkonini beradigan, tashkiliy jihatdan tartibga solingan jami axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalari.
Axborotlashtirish sohasidagi davlat siyosati axborot resurslari, axborot texnologiyalari va axborot tizimlarini rivojlantirish hamda takomillashtirishning zamonaviy jahon tamoyillarini hisobga olgan holda milliy axborot tizimini yaratishga qaratilgan.
Axborotlashtirish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo’nalishlari quyidagilardan iborat:
har kimning axborotni erkin olish va tarqatishga doir konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshirish, axborot resurslaridan erkin foydalanilishini ta’minlash;
davlat organlarining axborot tizimlari, tarmoq va hududiy axborot tizimlari, shuningdek yuridik hamda jismoniy shaxslarning axborot tizimlari asosida O’zbekiston Respublikasining yagona axborot makonini yaratish;
xalqaro axborot tarmoqlari va Internet jahon axborot tarmog’idan erkin foydalanish uchun sharoit yaratish;
davlat axborot resurslarini shakllantirish, axborot tizimlarini yaratish hamda rivojlantirish, ularning bir-biriga mosligini va o’zaro aloqada ishlashini ta’minlash;
axborot texnologiyalarining zamonaviy vositalari ishlab chiqarilishini tashkil etish;
axborot resurslari, xizmatlari va axborot texnologiyalari bozorini shakllantirishga ko’maklashish;
dasturiy mahsulotlar ishlab chiqarish rivojlantirilishini rag’batlantirish;
tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlash va rag’batlantirish, investitsiyalarni jalb etish uchun qulay sharoit yaratish;
kadrlar tayyorlash va ularning malakasini oshirish, ilmiy tadqiqotlarni rag’batlantirish.
O’zbekiston Respublikasining elektron raqamli imzo to’g’risidagi qonuni 2003 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 22 ta moddadan iborat bo’lib, uning maqsadi elektron raqamli imzodan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo’llaniladi:
|
| |
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 84/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanMustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
XAMPP local WEB serveri haqida tushuncha bering.
XAMPP local WEB serveri internetdan yuklashni tushuntirib bering.
XAMPP local WEB serveri kompyuterga o`rnatish usulini aytib bering.
5-ilova
Uyga vazifa.
Topshiriq. XAMPP local WEB serverida ishlashni o`rganib keling.
AMALIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
28-Mavzu: Open server lokal WEB serverini internetdan yuklash va o`rnatish.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Open server local WEB serverini internetdan yuklash.
2. Open server local WEB serverini kompyuterga o`rnatish.
|
O’quvmashg’ulotimaqsadi: O`quvchilarda Open server local WEB serveri imkoniyatlari haqida bilim, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar Openserver local WEB serveri
haqida ma’lumotga ega bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
|
|
| |
To’lov tizimi va uning turlari - 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti,...

|
1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
|
bet | 5/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgTo’lov tizimi va uning turlari - Elektron to’lovlar amalga oshirilayotganda to’lov tizimining sub’ektlari o’rtasida yuzaga keladigan munosabatlar majmui to’lov tizimidir.
To’lov tizimining turlari:
banklararo to’lov tizimi;
bankning ichki to’lov tizimi;
chakana to’lovlar tizilaridan iborat.
3. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari. Telekommunikatsiyalar sohasida boshqaruvni takomillashtirishga doir chora-tadbirlar to’g’risida (2000 y.)
Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to’g’risida (2002 y.)
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada rivojlantirishga oid qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida (2005 y.)
O’zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog’ini tashkil etish to’g’risida (2005 y.)
Respublika aholisini axborot-kutubxona bilan ta’minlashni tashkil etish to’g’risida (2006 y.)
4. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti va O’zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining qarorlari va sohaga oid me’yoriy hujjatlari
Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish chora-tadbirlari to’g’risida (2002 y.)
Axborotlashtirish sohasida normativ-huquqiy bazani takomillashtirish to’g’risida (2005 y.)
Davlat va xo’jalik boshqaruvi, Mahalliy davlat hokimiyati organlarining axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda yuridik va jismoniy shaxslar bilan o’zaro aloqadorligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida (2007 y.)
Internet tarmog’ida O’zbekiston Respublikasining Hukumat portalini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida (2007 y.)
Internet tarmog’ida O’zbekiston Respublikasining Hukumat portaliga axborotlarni taqdim etish va joylashtirish tartibi to’g’risida (2009 y.)
2. Axborot texnologiyalariga dunyo axborot hamjamiyati rivojlanish talablari doirasida qo’yilayotgan vazifalar va ustuvor yo’nalishlar.
|
| |
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 82/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Asosiy holatlarni yozdiradi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 91/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
O’quv faoliyati natijalari

|
O’quv faoliyati natijalari
|
bet | 88/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanO’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

100
5. Каюмова Н.А. Методика проектирования информационных систем. Экономика и
социум. Журнал. https://www.iupr.ru/1-104-2023
6. Каюмова Н.А. Информатика фани ижтимоий ҳодиса сифатида. Замонавий
таълим Илмий- амалий оммабоп журнал №1. 2023. 17-24 b
Нуриллаев Ш. С.,
Туракулов И. Н. Windows учун Python да файл менеджерини
яратиш технологияси
WINDOWS УЧУН PYTHON ДА ФАЙЛ МЕНЕДЖЕРИНИ ЯРАТИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ
Нуриллаев Ш. С.
Ш. Рашидов номидаги СамДУ, магистранти
Orcid рақами: 0009-0002-1658-6862; shaxzod6035@mail.ru
Туракулов И. Н.
Ш.Рашидов номидаги СамДУ, доценти
Orcid рақами: 0009-0005-1872-9021; iskandar_turakulov@rambler.ru
Аннотация.
Мақолада Windows учун файл менеджерини яратиш муаммолари
тадқиқ этилган. Python муҳитининг модуллари асосида файл менеджерини яратиш
технолгияси келтирилади.
Калит сўзлар.
Тизим, проводник, алгоритмик, модул, аналитик,
фойдаланувчи,
интерфейс, жараён.
Аннотация.
В статье рассматриваются проблемы создания файлового менеджера
для Windows. Представлена технология создания файлового менеджера на основе
модулей среды Python.
O’quv faoliyati natijalari

|
O’quv faoliyati natijalari
|
bet | 85/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanO’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
va kalsiy bikarbonatlari, azotning achchik tuzi, ammiak, odamlar so ‘lagi

|
va kalsiy bikarbonatlari, azotning achchik tuzi, ammiak, odamlar so ‘lagi Pdf ko'rish
|
bet | 92/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotva kalsiy bikarbonatlari, azotning achchik tuzi, ammiak, odamlar so ‘lagi
tarkibida esa yuqoridagilardan tashqari sul’fotsianli kislotalar birikmasi -
rodanidlar kabi anorganik moddalar saqlanadi. b) musin, globulin hamda
aminokislotalar, kreatinin, siydik kilotasi va mochevina kabi organik
birikmalar ham saqlanadi.
Sulakning tarkibida mikroblami juda tez eritib yuboruvchi fermentga
o ‘xshash modda lizosim saqlanadi, uncha katta bo‘lmagan miqdorda
proteolitik va linolitik fermentlar va shular qatorida oksidaza va
peroksidazalar ham saqlanadi. 0 2, N va ayniqsa C 0 2 kabi jiddiy
miqdordagi gazlar ham saqlanadi.
So‘lak va ovqat hazmlash kanaliga tushadigan dastlabki suyuqlik
sifatida quruq moddalami yumshatadi, eruvchi moddalami eritadi va
qattiq, dag‘al moddalami shilimshiq modda-musin bilan o ‘rab ulaming
yutilishini yengillashtiradi. So‘lak zararli moddalami neytrallaydi, ulami
konsentrasiyasini suyultiradi hamda og ‘iz bo‘shlig‘ining shilliq pardasiga
o ‘tirib qolgan zaharli va zararli moddalami yuvadi.
164
Odamlar so'lagida kraxmalni parchalab qator dekistrinlardan
keyin
glyukozaga aylanishini ta’minlovchi ptialin,
hayvonlarda esa
amiiaza
fermenti saqlanadi. Ptialin ishqorli, neytral va kuchsiz kislotali muhitda
ta’sir ko‘rsatadi. M e’daning kislotali shirasi bu fermentning ta’sirini
tormozlaydi, lekin uni parchalamaydi va bu fermentning faoliyat
ko‘rsatishi uchun eng qulay muhit pH- 6,7 dir. 20 yoshdan boshlab
odamlar so‘lagida ushbu fermentning kamaya borishi kuzatiladi.
S o‘lak tarkibida katta miqdorda ishqorlarning saqlanishi, so ‘lak hosil
bo‘lishida ulaming qondan ajralishi
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

95
Kalit so‘zlar:
C++ dasturlash, statistika, ehtimollik, dastur kodi, kompilyatsiya, kasbiy
faoliyat, integratsiya, tasodifiy miqdor, taqsimot fuksiyasi
Аннотация:
В данной статье показано языка программирования С++ и история
его возникновения, его роль в решении проблемных задач из математики, функций
по предмету "Вероятность и статистика" и использование языка программирования
С++ при созданнии их графика. Также отмечается, что эффективна в интеграции
математики и программирования при подготовке к профессиональной
деятельности
студентов
бакалавриата
по
направлению
“Программного
инжиниринга".
Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 76/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Ключевые слова:
Программирование на C++, статистика, вероятность,
программный код, компиляция, профессиональная деятельность, интеграция,
случайная величина, распределение функции.
Abstract:
This article shows the C++ programming language and the history of its origin,
its role in solving problem problems from mathematics, functions on the subject of
"Probability and Statistics" and the use of the C++ programming language when creating
their graph. It is also noted that it is effective in integrating mathematics and programming
in preparing for the professional activities of bachelor students in the direction of
“Software Engineering".
Key words:
C++ programming, statistics, probability, program code, compilation,
professional activity, integration, random variable, function distribution.
C++ dasturlash tili C tiliga asoslangan. C esa o‘z navbatida Bва BCPL tillaridan kelib
chiqqan. BCPL 1967 yilda Martin Richards tomonidan tuzilgan va operatsion sistemalarni
yozish uchun mo‘ljallangan edi. C tilini Dennis Ritchie B dan keltirib chiqardi va uni 1972
yili ilk bor Bell Laboratoriyasida, DECPDP-11 kompyuterida qo‘lladi. C o‘zidan oldingi B va
BCPL tillarining juda ko‘p muhim tomonlarini o‘z ichiga olish bilan bir qatorda
o‘zgaruvchilarni tiplashtirdi va bir qator boshqa yangiliklarni kiritdi. Boshlanishda C
asosan UNIX sistemalarida keng tarqaldi. Hozirda operatsion sistemalarning asosiy qismi
C/C++ da yozilmoqda [1, 2]. Tasodifsiz umuman hayotning va biologik turlarning yuzaga
kelishini, insoniyat tarixini, ijodiy faoliyatini, ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning revojlanishini
ta’savur etib bo‘lmaydi. Ehtimollar nazariyasi esa aynan mana shunday tasodifiy
bog‘liqliklarni matematik modelini tuzish bilan shug‘ullanadi. Ommaviy tasodifiy
hodisalarga mos masalalarni tizimli ravishda o‘rganish va ularga mos matematik
aparatning yuzaga kelishi XVII asrga to‘g‘ri keldi. XVII asr boshida mashhur fizik Galiley
fizik o‘lchamdagi xatoliklarni tasodifiy deb hisoblab, ularni ilmiy jihatdan tadqiq qilishga
uringan [1].
Uzluksiz tasodifiy miqdorni asosiy xarakteristikasi zichlik funksiyasi hisblanadi.
Uzluksiz tasodifiy miqdorning zichlik funksiyasi deb shu tasodifiy miqdor taqsimot
funksiyasidan olingan birinchi ta’rtibli hosilasiga aytiladi:
( )
( )
dF x
f x
dx
(1)
Zichlik funksiyasi quydagi xossalarga ega [
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Key words - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

92
Fazoning har bir M nuqtasida u skalyar kattalikning son
qiymati aniqlangan qismiga
skalyar maydon deyiladi.t vaqtga bog‘lanmagan u kattalik bilan aniqlangan maydonga
statsionar maydon deyiladi.Statsionar maydonda u kattalik
faqat M nuqtaning fazodagi
o‘rniga bog‘liq va
(
)
u
u M
maydon funksiyasi deyiladi.
u skalyar maydonning differensiallanuvchi funksiyasi
( , , )
M x y z
nuqtasi
uchun
l
shu
nuqtadan o‘tkazilgan birlik
0
cos
cos
cos
l
i
j
k
,
(
,
,
)
( , , )
l
u
u x
x y
y z
z
u x y z
1
0
lim
,
l
l
u
u
l
M M
l
l
,
cos
cos
cos
u
u
u
u
l
x
y
z
cos
cos
cos
( ,
,
)
y
x
z
x
y
z
a
a
a
a a a a
a
a
a
Ta’rif.
( , , )
u x y z
skalyar maydonning berilgan
( , , )
M x y z
nuqtadagi
gradient deb
quyidagi tenglikdan aniqlanadigan vektorga aytiladi.
u
u
u
gradu
i
j
k
x
y
z
(1)
( , , )
u x y z
skalyar maydon gradienti bu maydonning eng katta tezligini ifodalaydi.
2
2
2
u
u
u
gradu
x
y
z
(2)
Agar har bir M nuqtada biror
a
vektor mos qo‘yilgan fazoning biror qismiga
vektor
maydon deyiladi va quyidagicha belgilanadi:
(
)
( , , )
( , , )
( , , )
a
a M
P x y z i Q x y z j R x y z k
3
R
sohada
(
)
a M
vektor maydon uchun P,Q,R differensiallanuvchi funksiyalar berilgan
bo‘lsin.
Ta’rif.
(
)
a M
vektor maydonning divergensiyasi deb
P
Q
R
div a
x
y
z
(3)
munosabat bilan aniqlangan skalyar miqdorga aytiladi.
(
)
a M
vektor maydondan olingan vektor kattalik shu vektor maydonning uyurmasi
(rotori) deyiladi va quyidagicha aniqlanadi:
(
)
i
j
k
R
Q
P
R
Q
P
a M
i
j
k
x
y
z
y
z
z
x
x
P
Q
R
ro
y
t
(4)
Endi quyida biz yuqorida keltirilgan tengliklardan foydalanib ba’zi
bir ifodalarni
isbotlaymiz.
1.
2
2
2
2
2
2
(
)
(
)
u
u
u
u
u
u
div gradu
div
i
j
k
u
x
y
z
x
y
z
.
topilgan ifoda berilgan u funksiyaning Laplas operatori hisoblanadi.
2.
u
u
u
gradu d r
i
j
k
dx i
dy j dz k
x
y
z
94
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
y
y
y
x
x
x
z
z
z
z
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
z x
x
y
z x
x y
x z
y x
y z
z x
k
i
j
k
z x
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
y
y
x
x
z
z
a
a
a
a
a
a
y
i
j
k
graddiva divgrad a
z
x
z
x
y
.
,
,
i
j
k
x
y
z
x
y
z
- Nabla operatori
rot
div
grad
rot
graddiva
divgrad a
aniqlanmagan
0
div
0
aniqlanmagan
u
grad
aniqlanmagan
aniqlanmagan
aniqlanmagan
Divergensiyaning matlab dasturidagi kodlari:
div = divergence(X,Y,Z,Fx,Fy,Fz)
div = divergence(x,y,z,u,v,w);
h = slice(x,y,z,div,[90 134],59,0);
shading interp
colorbar
daspect([1 1 1]);
axis tight
camlight
set([h(1),h(2)],'ambientstrength',0.6);
[x,y] = meshgrid(-8:2:8,-8:2:8);
Fx = 200 - (x.^2 + y.^2);
Fy = 200 - (x.^2 + y.^2);
D = divergence(x,y,Fx,Fy);
hold on
contour(x,y,D,'ShowText','on')
- moliyaviy rejani tuzishni

294
ijtimoiy, iqtisodiy va moliyaviy tahlilni amalga oshirib loyiha bo‘yicha umumiy natija kilish mumkin.
Loyiha bo‘yicha sarflangan xarajatlar daromadlar olib keladimi yo‘kmi degan savolga javob berishi
lozim. Tuzilgan loyihani fermer xo‘jaligiga investitsiyalarni jalb etishda muhim ahamiyatga ega.
Keys yechimi orqali quyidagi natijalarga erishish mumkin:
Keysda Parkent tumanida faoliyat yuritayotgan “Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligini faoliyati
bo‘yicha ma'lumotlar va tuzilgan bilamchi loyiha keltirilmoqda.
Topshirik:
1. Fermer xo‘jaligi ma'lumotlari bo‘yicha qanday turdagi mahsulotlarni qayta ishlab chiqish
lozimligini aniqlang;
2. Fermer xo‘jaligi faoliyati bilan tanishib chiqing;
3. tuzilgan birlamchi loyihani o‘rgangan holda qayta ishlashga belgilangan mahsulot turi
bo‘yicha loyiha tuzing;
4. Loyihani samaradorligini asoslab bering;
5. Texnik-iqtisodiy asosnoma bilan biznes reja farqini izohlab bering?
Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar - bet 190

C
C ⋅
1
285
85. Imtiyozli aksiyalar qiymatini hisoblash modelining formulasida asosiy ko‘rsatkich nima
hisoblanadi?
A)dividend kattaligi
B) foyda
C) foiz stavkasi
D) to‘g‘ri javob yo‘q
86. Uzoq muddatli kredit sifatidagi qarz kapitali qiymatini aniqlashda nimaga asoslanish lozim?
A)kredit bo‘yicha foiz stavkasi
B) kredit bo‘yicha yillik to‘lov hajmi
C) kredit summasi
D) barcha javoblar to‘g‘ri
87. Emitent-kompaniya obligatsiyani qoplash muddati yetib kelganda obligatsiya egasiga
to‘laydigan narx bu......?
A)obligatsiyaning nominal qiymati
B) obligatsiyaning absolyut qiymati
C) obligatsiyaning bozor qiymati
D) to‘g‘ri javob yo‘q
88. Obligatsiyalar chiqarilganda ular qaysi qiymat bo‘yicha sotiladi?
A)nominal qiymat
B) absolyut qiymat
C) bozor qiymati
D) qayta baholangan qiymat
89. Turli xil manbalardan olingan kapitallar qiymatini umumlashtirilgan holdagi ko‘rinishi qanday
ataladi?
A)o‘rtacha o‘lchangan kapital qiymati
B) o‘rtacha kapital qiymati
C) umumiy kapital qiymati
D) korrelyasion kapital qiymati
90. Kapital qo‘yilmalar samaradorligini hisoblashning qaysi ko‘rsatkichlari keng tarqalgan?
A)DPB, IRR, NPV;
B) ABC, XYG‘;
C) NPV, DPB, CRM;
D) IRR, CRM, ABC;
91. DPB – bu ...?
A)diskontlangan qoplanish muddati
B) daromadlilikning ichki meyori
C) sof diskontlangan qiymat
D) to‘g‘ri javob yo‘q
92. IRR – bu...?
A)daromadlilikning ichki meyori
B) diskontlangan qoplanish muddati
C) sof diskontlangan qiymat
D) to‘g‘ri javob yo‘q
93. NPV – bu?
A)sof diskontlangan qiymat
B)daromadlilikning ichki meyori
C) diskontlangan qoplanish muddati
D) to‘g‘ri javob yo‘q
94. NPV uslubi bo‘yicha qachon loyiha qabul qilinadi?
A)NPV 0
B) NPV > 0
≥
286
C) NPV < 0
D) NPV 0
95. Investitsiyalar daromadliligi meyori oshgan taqdirda NPV ko‘rsatkichi kattaligi qanday
o‘zgaradi?
A)kamayadi
B) oshadi
C) o‘zgarmaydi
D) nolga teng bo‘ladi
96. Quyida investitsiyalar samaradorligini hisoblashning qaysi uslubini tarifi keltirilgan: “.... – bu
diskontning shunday qiymatini, unda investitsiyalarning diskontlangan qiymati, ular tufayli kirib
kelayotgan pul oqimlarining diskontlangan qiymatiga teng bo‘ladi”.
A)IRR
B) NPV
C) DPB
D) CRM
97. IRR uslubi bo‘yicha loyiha qachon qabul qilinadi? (S
k
-kapital qiymati)
A)IRR C
k
B) IRR C
k
C) IRR>C
k
D) IRRk
98. Ishlab chiqarishning turli darajalarida xarajatlar va daromadlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani
o‘rganishga bo‘lgan tahliliy yondashuv – bu ...?
A)zararsizlik tahlili
B) maqsadli rejalashtirish
C) foydani boshqarish
D) xarajat-daromad uslubi
99. Xarajatlarning turlari qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A)doimiy va o‘zgaruvchan
B) oddiy va murakkab
C) ishlab chiqarish va noishlab chiqarish
D) iqtisodiy va ijtimoiy
100. Zararsizlik tahlili jarayonida tahlil mezoni sifatida nima olinadi?
A)soliq to‘lashdan oldingi daromad
B) sof daromad
C) doimiy xarajatlar kattaligi
D) aksiya bo‘yicha dividendlar
≤
≥
≤
|