nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ijodiy rivojlanish - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 123/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgIjodiy rivojlanish
/Rasm chizish, loy ishi , aplikatsiya, qo‘l mehnati, konstruktorlik, musiqa/
|
Musiqiy charxpalak
- Musiqa
/Musiqa xodimi rejasiga ko‘ra/
|
Mohir qo‘llar -
Qo‘l mehnati
Mavzu: “Qalpoq va qo‘lqop”
Material: rangli qog‘oz, qaychi, qora qalam.
|
Loy ishi - plastilin bila ishlash
Mavzu: “Qalpoq va qo‘lqopni bezatamiz”
Material: plastilin to‘plamlari, plitalar, taxtakachlar, qo‘l uchun salfetkalar
Usul: mozaika
|
Musiqiy charxpalak
- Musiqa
/Musiqa xodimi rejasiga ko‘ra/
|
Rangli palitra - Bezakli rasm chizish
Mavzu: «Libosni bezatish»
Material: erkaklar ko‘ylagi, sarafan, ko‘ylak tasvirlangan shablonlar, qog‘ozdan qirqilgan naqshlar namunalari, akvarelь bo‘yoqlari.
|
Umumiy guruhlarda ishlash
|
Kun yakuni bo‘yicha qisqa suhbat o‘tkazish
|
Davr
|
Dekabrь III-hafta ___ dan _____gacha
|
Guruh
Mavzu
|
Bolalarni boshlang‘ich ta’limga yillik majburiy tayyorlashga ________________ tayyorgarlik guruhi (nomi, agar bo‘lsa)
|
|
|
| |
XII.4. Suv transporti orqali tashish

180
va tortib yuriladigan (barjalar) ga bo`linadilar (
XII.6-
rasm). Tankerlar o`z navbatida
dengiz va daryo turlariga bo`linadilar. Dengiz tankerlarining yuk ko`taruvchanligi
(ularning turlariga ko`ra) 4000 – 50000 tonnani, ko’l – daryo tankerlarining yuk
ko`taruvchanligi 500 – 5000 tonnani va sudrab yuriladigan barjalarning yuk
ko`taruvchanligi 1000 – 120000 tonnani tashqil qiladi. Yuk ko`taruvchanlik 100·10
3
tonnadan ortiq tankerlar ham mavjud. 1975 yilda qurilgan «qirqim»
supertankerlarining yuk ko`taruvchanlik 150·10
3
t. tashqil qiladi. Uning uzunligi 330
m, kengligi 45 m va cho`kishi 17 m, yuk ko`taruvchanligi 450·10
3
t. bo`lgan ayrim
gigant – tankerlar ham bor. Uning uzunligi 380 m, kengligi 62 m va balandligi 36 m.
Tankerlar uzunligi bo`yicha 3 qismga bo`linadilar: bosh, o`rta va burun
bo`limlariga. Tankerlarni o`rta qismida neft va uning mahsulotlari tashiladi. U
tankerni bosh va burun bo`limlaridan kafedrom yordamida ajratib quyilgan.
Kafedrom ikki qavatli to`siq bo`lib, ularning o`rtasi suv bilan to`ldirilgan. Burun
qismida, asosan, quruq yuklar tashiladi. Tankerlarda yuklarni tushirish va ortish
ishlari qo’zg’almas quyuvchi quvurlarda amalga oshirladi. Neft mahsulotlarini
tushirish va haydash uchun tankerlarda ishlab chiqarishda qobiliyati soatiga 2000 m
3
mahsulotlarni tushira oladigan nasos guruhlari o`rnatilgan.
N. X. Ermatov, D. G‘. Azizova, N. M. Avlayarova, B. Yu. Nomozov, R. S. Bekjonov, A. I. Abdirazаkov, M. X. Ashurov - bet 103

177
Yillik yuk almashinish miqdoriga ko`ra, sutkalik va almashish (mahsulotlar
bo`yicha) miqdori aniqlanadi.
Q
sut
=Q
y
K
2
/365; tonna
(XII.1)
Bu yerda Q
y
– yillik yuk almashish miqdori, tonnada; K
1
- neft mahsulotining
olib kelish va olib ketishdagi notekislik koeffitsiyenti = 1,5; K
2
–temir yo`l
transportining bir xilda kelmaslik koeffitsiyenti =1,5.
Har bir neft mahsuloti uchun kerakli sisternalar soni aniqlanadi:
N
ts
= Q
sut
/Q
s
dona
(XII.2)
Bu yerda Q
s
– sisternaning yuk ko`taruvchanlik qobiliyati, t.
3. Yo’nalishdagi mahsulotlar bo`yicha sisternalarning soni quyidagicha
aniqlanadi:
n
iк1
nцi=nцАБ+nцДТ+ …..+ va boshqalar.
4. Umumiy sisternalar soniga va ularning uzunligiga ko`ra (XII.1-jadval
bo`yicha) temir yo`l estakadasining turi (tipi) aniqlanadi.
Eslatma: Yo’nalishdagi sisternalar soni 6 tadan ortiq bo`lsa, ikki tomonli
estakada turi tanlanadi.
Quyuvchi (to`kuvchi) moslamalar sonini aniqlash. Quyuvchi (to`kuvchi)
moslamalar sonini aniqlash quyidagicha amalga oshiriladi. Mahsulotlar bo`yicha
(umumiy miqdori) sutkalik yuk almashishi miqdoriga ko`ra (XII.1-jadval bo`yicha)
to`kuvchi moslamaning turi va uning ishlab chiqarish qobiliyati tanlanadi va quyidagi
ifoda yordamida uning soni aniqlanadi:
N=ΣQ
sut
/qkτρ, dona
(XII.3)
Bu yerda Q
sut
– neft mahsulotlari bo`yicha sutkalik yuk almashishning umumiy
miqdori; q –to`kuvchi moslamani ishlab chiqarish qobiliyati , m
3
/ soat; τ-tarqatadigan
moslamalarning sutkadagi ishlash vaqti = 7soat; k – to`kuvchi moslamalardan
foydalanish koeffitsiyenti;
p- neft mahsulotining zichligi, t/m
3
.
XII.3. Suyultirilgan gazlarni temir yo`l transportida tashish

178
XII.3. Suyultirilgan gazlarni temir yo`l transportida tashish
Suyultirilgan uglevodorod gazlarni – propan, butan va izobutan aralashmasidan
tashkil topgan bo`lib, ular ma‘lum bir yuqori bosim ko`rsatgichida (0,8 MPa) suyuq
holatga o`tadilar. Oddiy sharoitda gaz holatda bo`lishligi,
ularning kimyo sanoatida
xom – ashyo sifatida va iste‘molchilar tomonidan esa yoqilg`i sifatida ishlatish
imkoniyatini sodir etadi. Undan tashqari ularning suyulishi
natijasida hajmlarini
kamayshi, barcha turdagi transport vositalari: temir yo`l, quvur transporti, suv yo`li,
avtomobil hamda aviatsiya transporti orqali tashish mumkin bo`ladi.
Suyultirilgan gazlarni temir yo`l transporti orqali – sisternalar va ballonlar
bilan jihozlangan vagonlarda tashiladi. Maxsus konstruktsiyaga ega bo`lgan
sisternalar hajmi va ishlatish maqsadlariga ko`ra bir – biridan farq qiladilar. Propanni
tashishda hajmi 54 m
3
bo`lgan sisternalardan, butanni tashishda 60 m
3
sisternalardan
foydalaniladi. Ikkala turdagi suyultirilgan gaz
aralashmalarini tashishda esa, 98 m
3
sisternadan foydalaniladi. Sisterna vagonlar: saqlovchi klapan,
xizmat qilish
maydonchasi, narvon, manometrni ushlab turuvchi quvurchalar bilan jihozlangan.
Saqlovchi klapan, sisterna ichida hosil bo`ladigan ortiqcha bosim – 2,16 MPa ga
moslangan. Sisternalarning asosiy texnik ko`rsatkichlari (XII.1-jadval) da keltirilgan.
XII.1-jadval
Suyuq gazlarni tashuvchi vagon – sisternalarning asosiy ko`rsatgichlari.
Ko`rsatgichlar
Suyultirilgan gazlarni tashish uchun sisternalar
Propan
Butan
Propan va butan
Sisterna hajmi, m
3
Geometrik
54
60
98
Ruxsat
etilgan
bosim
kg/sm
20
8
18
Foydali
46
54
83
Tashqi o`lchamlari, m
Sisterna diametri
26
2,8
3,0
Uzunligi
10,65
10,65
14,5
Idish (tara) og`irligi, t
39
35,6
43
Temir yo`l orqali suyuq
gazlarning ballonlarda tashish, yopiq vagonlarda
amalga oshiriladi. Ballonlarning hajmi 50 l. dan bo`lib, ularning 360 tasi bitta 4 –
o`qli vagonga ortiladi ballonlar vagonga tik yoki yotiq holatda otiladi.
Xavfsizlikni
179
ta‘minlash maqsadida, ballonlar tik holatda bo`lganda
ularga rezina xalqasi
kiygaziladi, yotiq holatda bo`lganda esa, ular orasiga maxsus izolyatsiya materiali
quyiladi.
Keysni echish tartibi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Ish bosqichlari
|
Faoliyat shakli va mazmuni
|
|
1-guruh
|
2-guruh
|
1-bosqich: Keys mazmuni va tegishli informatsion materiallar bilan tanishtirish
(5-6 daq)
|
yakka tartibdagi vizual ish;
keys bilan tanishish (tarqatma materiallarni o‘rganish);
keys mavzusiga oid axborotlarni o‘rganish, umumlashtirish, tahlil qilish;
dori vositani tayyorlashda qanday muammolar mavjudligini aniqlash.
|
Muammolar-ni aniqlash
( 10-12 daq)
|
1.**
2.
3.
|
1)
2)
3)
|
2-bosqich: Keysni aniq-lashtirish va o‘quv topshi-riqlarini belgilash
|
individual va guruhda ishlash;
|
3-bosqich: Keysdagi aso-siy muammoni tahlil etish orqali o‘quv topshiriqlar
echimini iz-lash, hal etish yo‘llarini ishlab chiqish
(10-12 daq)
|
individual va guruhda ishlash;
muqobil echim yo‘llarini ishlab chiqish;
har bir echimning imkoniyatlari va to‘siqlarni tahlil qilish;
muqobil echimlarni tanlash***
|
4-bosqich: Keys echimini shakl-lantirish va asoslash, taq-dimot tayyor-lash
( 10 daq).
|
yakka va guruhda ishlash;
muqobil variantlarni amalda qo‘llash imkoniyatlarini asoslash;
ijodiy-loyiha taqdimotini tayyorlash****;
yakuniy xulosa va vaziyat echimining amaliy aspektlarini yoritish
|
|
|
|
YAkuniy xulosa
(o‘qituvchi tomonidan beriladi)
|
1) Birinchi guruh talabalari tavsiya etgan muammo sababi va uning echimini izoxlaydi.
2) Ikkinchi guruh talabalari tavsiya etgan muammo sababi va uning echimini izoxlaydi
|
bilan yakka ishlash - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 122/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.org_____ bilan yakka ishlash
Bolalar o‘yini. “Qani, kimning kiyimi?”
Maqsad: erkaklar va ayollar kiyimlari haqidagi bilimlarni mustahkamlash, bolalarning so‘z boyligini boyitishni davom ettirish.
Mehnat tarbiyasi
Gullarni sug‘orish
Maqsad: sug‘orish idishini ishlatish qobiliyatini shakllantirish. Bolalarda o‘simliklarga g‘amxo‘rlik qilish istagini uyg‘otish
Tarbiyachining bolalar bilan faoliyati
|
O‘quv-tarbiya faoliyati
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish
/jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari, salomatlik saboqlari, HXA, YHQ/
|
|
|
Jismoniy tarbiya
- Sakrash
To‘pni uloqtirish.
Emaklash
H/o‘yin “Polda qolma”
|
|
Jismoniy tarbiya
O‘yinli mashqlar -
“Aniq mo‘ljalga”
"Kor bobogacha kim tezroq”
“Ko‘prikchadan o‘tamiz”
H/o‘yin “Qaysar xo‘tikcha”
|
Ijtimoiy-emotsional rivojlanish
/Badiiy adabiyot/
|
|
|
|
|
|
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish ko‘nikmalari
/Nutqni rivojlantirish,
tovushlarni aytish, chet tilini o‘rganish, grammatika/
|
|
Zavqli ingliz tili
/Pedagog rejasiga ko‘ra/
|
“Mahmadonanikida mehmonda” -
Nutqni rivojlantirish
Mavzu bo‘yicha mnemotopishmoqlarni tuzish
Bolalar o‘yini “Bir so‘z bilan aytish”
Bolalar o‘yini “Bir - ko‘p”
|
|
ABVGDeyka
So‘zning har qanday qismida berilgan tovushni aniqlash Topshiriq bo‘yicha gap tuzish.
“SH" harfi va tovushi.
Bo‘g‘in va so‘zlarni tuzish va o‘qish - kesma alifbolar bilan ishlash
|
Bilim orttirish orqali rivojlanish
/Olam haqida tushunchalar va bilimlar, ilmiy metodlar , elementar matematika/
|
Atrof muhit bilan tanishuv
Mavzu bo‘yicha suhbat:
“Mavsumiy kiyim-kechak, poyabzal va bosh kiyim"
Bolalar o‘yini “Mavsumga mos kiyinish”
Bilim orttirish faoliyati
Videomateriallarni tomosha qilish
“Poyabzal qanday yaratiladi”
|
Boshlang‘ich matematika
7 sonini ikki kichik sonlardan tuzilishi
7 doirasida predmetlar guruhlarini taqqoslash
Daftarlarda ishlash
|
|
Boshlang‘ich matematika
7 tagacha predmetlarni tengligi va tengsizligi
«=», «>»
Daftarlarda ishlash
|
|
|
|
| |
****Keysni echish natijalarini kichik guruhlar tomonidan taqdimotini o‘tkazish

|
****Keysni echish natijalarini kichik guruhlar tomonidan taqdimotini o‘tkazish
|
bet | 278/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafe****Keysni echish natijalarini kichik guruhlar tomonidan taqdimotini o‘tkazish:
1) vaziyat echimiga doir o‘z variantlarini taqdim etadilar;
2) tanlangan echimning to‘g‘riligini asoslaydilar;
3) boshqa guruh a’zolarining savollariga javob beradilar va o‘z takliflarini asoslaydilar.
Guruh №
|
Maksimal ball
|
Guruh faolligi
1
|
Ma’lumotlar ko‘rgazmali taqdim etilganligi - 4
|
Javoblar to‘la va aniq beril-ganligi- 5
|
Jami
10
|
1
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
Keysning tekshirilishi va baholanishi
Xulosa: Gurux talabalarini taklif etilgan muammo sababini asoslash, bartaraf etish yo‘llarini to‘g‘ri asoslaganligi ko‘ra baholash mezonlari:
8-10 ball – a’lo
6- 8 ball – yaxshi
4- 6 ball – qoniqarli
0 -4 ball – qoniqarsiz
Test nazorat savollari
1.Meksaza drajesi necha qavatdan iborat?
a. 2;
b. 4;
v. 3;
g. 5;
d.6.
2.Spansula deb qopqoqli qattiq jelatinali kapsulani mayda, har xil rangdagi
a. kukun;
b. kristall
v. mikrokapsula;
g. tabletka;
d. mikrodraje bilan to‘lg‘azilgan dori turiga aytiladi.
3."Durula" tabletka turida skelet materiali sifatida qanday moddalar qo‘llaniladi?
a. jelatin, kraxmal;
b. MS, KMS;
v. gips, SaNRO4, Sa3 (RO4)2.
g. titan oksidi, PE, PVX;
d. polimer moddalar.
4.Ko‘p qavatli draje "Meksaza" tabletkasi quyidagi qavatlardan iborat:
a. levomitsetin, bromelin, pankreatin;
b. bromelin, pankreatin, enteroseptol;
v. pepsin, enteroseptol,pankreatin.
g. enteroseptol, pankreatin
d. bromelin, enteroseptol
5."Dupleks" turdagi tabletkalar himoya qobig‘i bilan qoplangan bo‘lib, dastlab
a. oshqozonda, so‘ng ichak yo‘lida;
b. oshqozonda;
v. ichak yo‘lida;
g. og‘iz bo‘shlig‘ida;
d. ichakni pastki qismida eriydi.
6."Nitroderm" qanday dorivor preparat ?
a. jelatina kapsulaga joylashgan mikrokapsula xolatida olingan nitroglitserinning ta’siri uzaytirilgan preparati;
b. tarkibiga nitroglitserin kiritilgan transdermal terapevtik sistema;
v. nitroglitserin saqlaydigan sublingval polimer parda;
g. tarkibida nitroglitserin bo‘lgan ta’siri uzaytirilgan surtma dori;
d. ta’siri uzaytirilgan nitroglitserin tabletkasi.
7. "Nitrodisk" qanday dorivor preparat?
a. ta’siri uzaytirilgan nitroglitserin surtma dorisi;
b. mikrokapsula holatida olingan nitroglitserinning ta’siri uzaytirilgan dori turi;
v. nitroglitserin saqlovchi terapevtik transdermal sistema;
g. nitroglitserinning ta’siri uzaytirilgan tabletka dori turi;
d. nitroglitserin saqlovchi polimer dorivor parda.
8. Farmatsiya amaliyotida tavsiya etilgan "Okusert - 20" dori turi bu:
a. pilokarpin saqlovchi ta’siri uzaytirilgan polimer ko‘z pardasi;
b. pilokarpinni 20 mkg/s tezlikda ajratib turuvchi oftalmalogik terapevik sistema;
v. ta’siri uzaytirilgan pilokarpin ko‘z surtmasi;
g. ta’siri uzaytirilgan pilokarpin ko‘z tomchilari;
d. pilokarpin saљlovchi oftalmologik linza.
|
| |
meva daraxt turi, navning har xil kattalikdagi barglarining o„lchamlar

|
meva daraxt turi, navning har xil kattalikdagi barglarining o„lchamlarBog'liq 64363c7a88a43meva daraxt turi, navning har xil kattalikdagi barglarining o„lchamlar
etalonidan foydalaniladi. Har xil oMchamdagi barglarning yuzalari aniqlanadi
1 2 3
va
0
„rtacha miqdori bargning soniga qarab ko„paytirilib xisoblanadi. Bunda
aniqlanadigan barglar soni kami 100 taga teng boMishi kerak.
Shular bilan bir qatorda ob-havo sharotidagi keskin o„zgarishlarni ham
qayd qilib borish kerak. Haroratning keskin ko„tariiishini, qattiq yoqqan
yomg„ir va hakozolar, tajriba maydoniga tushgan hashorat va kasalliklami ham
hisoblab turishlari lozim. Tuproq iqlim sharoitini hisobga olish ham
ma‟lumotlami boyitadi.
SABZAVOTCHILIK VA POLIZCHILIKDA DALA TAJRIBASI
0„TKAZISH
Sabzavotchilikda va polizchilikda ham boshqa qishloq xo„jalik ekinlari
ustida olib boriladigan dala va laboratoriya tajribalari singari, shu soha
mahsulotlarini yetishtirishdagi ilg„or texnologiya asosida ilmiy izlanishlar olib
borishni taqozo qiladi. Bunda sabzavotchilikdagi yangi almashlab ekish
sxemalarini ishlab chiqish, tuproqqa ishlov berish, begona o„tlarga, hashorat va
kasalliklarga qarshi kurashish, ma‟danli (mineral) hamda organik o„g„itlarning
tuproqdagi miqdorini hisobga olgan holda tabaqalab qoMlashning yangi
usullarini yaratish ustida ilmiy ishlar olib boriladi.
Sabzavotchilikda
va
polizchilikda
olib
boriladigan
tajribalarning
maqsadiga qarab seleksion (nav sinash) va agrotexnik tajriba turlariga bo'linadi.
Nav sinash tajribalari tajribaning maqsadiga va o'rganilayotgan nav
urug'larining oz-ko„pligiga qarab, uning maydoni katta yoki kichik boMishi
|
| |
tajribalarga ko„p jihatdan o„xshashdir

|
tajribalarga ko„p jihatdan o„xshashdirBog'liq 64363c7a88a43tajribalarga ko„p jihatdan o„xshashdir.
Ularning farqlari esa dalachilikda asosan bir yillik, va qisman ko„p yillik
qishloq xo„jalik ekinlari ustida olib borilgan, bog„dorchilikda esa dala tajribalar
har xil turdagi meva daraxtlari va uzumlar ustida olib boriladi. Dalachilikda olib
boriladigan tajribalarda tuproqlar tarkibining farq qilishi hisobiga tajribadan
olingan ma‟lumotlarda xatoliklar kelib chiqsa, bog„dorchilikda esa hisobga
olinadigan daraxtlar yoki uzumlarning individual holatda keskin farq qilishi
hisobiga har xil me‟yordagi xatoliklar kelib chiqadi.
Bog„dorchilikda dala tajribalari olib borish uchun tajriba maydonining
oxirgi uch yoki besh yildagi tarixini, tuproq va iqlim sharoitini, relefmi, sizot suv
chuqurligini hamda shamol yo„nalishini va himoyalanganligini har tomonlama
mukammal o„rganish kerak. Ayniqsa, mevaga kirgan daraxtlaming hosidorligi va
holati aniq hisobga olinishi lozim.
Bog„dorchilikda dala tajribaning elementlari, ya‟ni variant va
qaytariqlaming soni, katta-kichikligi hamda variantlardagi daraxtning soni
tajriba maydonining katta yoki kichikligi kabi ko„chatlar, tajribaning maqsadiga
va tajriba oMkaziladigan maydonning katta-kichikligiga, tuproq va iqlim
sharoitiga bogMiq.
Bog„dorchilikda dala tajribalari asosan ikki xil muhitda olib boriladi:
1.
Yangi tashkil qilingan bogMarda. 2. Eskitdan tashkil qilingan bogMarda.
Yangi tashkil qilingan bogMarda dala tajribalari oMkazishdan oldin yangi
ekilgan daraxtlarni bir xilligini ta‟minlash uchun har xil tadbirlar o„tkaziladi.
Buning uchun ekiladigan daraxtlar shu soha bo„yicha tajriba markazining
ko„chatzorlarida yetishtirilishi va bir xilda parvarish qilinishi kerak. Buning
|
| |
va aniq xulosa qilish uchun imkon beradi

|
va aniq xulosa qilish uchun imkon beradiBog'liq 64363c7a88a43va aniq xulosa qilish uchun imkon beradi.
Tajribaning maqsadidan qat‟iy nazar, hamma turdagi tajribalardagi
hisobot ishlari asosan ikki xil bo„lib, birinchisida hamma dala tajribalarida
omillami (suv, o„g„it, agrotexnik tadbir turlari naviga ta‟siri va hakozo)
samaradorlik ko„rsatkichlarini belgilovchi asos boMib, shu variantlardan
olingan hosildorlik va ularning sifati bo„lib hisoblanadi. Shuning uchun ham
tajribaning mazmunidan qat‟iy nazar shu ko„rsatkichlar hisobiga olinadi.
Yuqorida ko„rsatilgan har bir variantdagi 24-30 tadan daraxtlardan kamida 70-
80 foizi kuzatilib keyingina xulosa qilinadi. Hisobga olish davrida hosildorlik
ma‟lumotlarini toMdirish maqsadida hosilni shakllanish bosqichlari, daraxtlami
(ayniqsa yosh bog„lar) o„sish va mevaga kirish muddatlari, mevalaming
shakllanishi hamda ularning dinamikasi va hakozolar amalga oshiriladi.
Bog„dorchilikdagi olib boriladigan ilmiy tajribalarda asosan quyidagi
kuzatish ishlari olib boriladi. Shox-shabbalaming kengligi, shakli ikki
yo„nalishdagi perpendikulyar holatda o„rganilib tajribaning boshlanishi va
oxirida amalga oshiriladi. Tana aylanasining shox chiqqan joygacha bo„lgan
o„rtalikdan oMchanadi.
Kuzatish boshlanishidan oldin, hisobga olinadigan hamma daraxtlar
o„lchanadigan o„rtalik aylanasiga kraska bilan bo„yab qo„yiladi. Yosh bogMarda
esa uzunasiga va ko„ndalangiga ikki yo'nalishda shtangen sirkul bilan ham
oMchasa boMadi. Hosilga kirgan daraxtlarda tananing aylanasi uzunligi metall
ruletka yoki millimetrli qog„oz boMakchalarda oMchanadi.
Ushbu hisobot ishlari tajriba boshlangan vaqtda hamda har yili kuzda
oMchanadi va kuzatish ishlari olib boriladi.
Yosh ko„chatlami mevaga kirguncha shox-shabbalarining o„sishini hisobga
|
| |
- tashishning boshlang`ich va oxirgi nuqtalarda mahsulotlarni to`plash uchun 
katta hajmdagi sig`imli idishlarga bo’lgan ehtiyoj yo`qoladi; 
-

173
Bu asosiy tashish usullaridan tashqari neft va neft mahsulotlarini tashishda
avtomobillardan foydalanish ham muhim rol o’ynaydi. Neft mahsulotlari avto
sisterna
yoki mayda idishlarda tashiladi. Avtamobillar asosan neft
mahsulotlarini katta neft
omborlaridan kichiklariga yoki uni iste’molchilarga yetkazib berish uchun ishlatiladi.
XII.2. Temir yo`l transportida neft va uning mahsulotlarini tashish va
temir yo`l estakadasi
Boshqa transport vositalari ichida neft va uning mahsulotlarini tashishda, temir
yo`l transporti asosiy o`rinni egallaydi. Bu transport orqali umumiy tashiladigan neft
va uning mahsulotlarining
40% tashiladi. Asosan bu mahsulotlar vagon –
sisternalarda, taxminan
2% esa bochkalarda, bidonlarda va konteynerlarda tashiladi.
Vagon sisternalarining yuk ko`taruvchanlik
qobiliyati 25, 50, 60, 90 va 120 t/m
3
bo`lib, ular ichida ko`p ishlatiladigan
50 va
60 m
3
sisternalar hisoblanadi (
XII.1-rasm
).
Bu vagonlar universal to`kuvchi asbob, saqlovchi prujinali klapan, lyuk va narvon
bilan jihozlangan. Saqlovchi klapan sisternaning yuqori qismida bo`lib, sisterna
ichidagi bosimni kerakli ko`rsatgichda moslab turadi. Lyuk (murkan) ham yo’qori
qismida joylashgan bo`lib, u orqali ta‘mirlash ishlarini, tozalash hamda mahsulotlarni
qo`yish va qizdirish jarayonlari amalga oshiriladi. Universal to`kuvchi asbob
(
d=200mm) pastki qismida o`rnatilgan bo`lib, u orqali mahsulot to`kiladi (oqizib
olinadi).
Sisternalarning tashqi yuzasida qizdirish, bug` ko’ylagi
yordamida amalga
oshiriladi. Isituvchi ko’ylak sisternaning pastki qismiga (yarmiga) o`rnatilgan bo`lib,
unga suv bug`i kiritilib qizdiriladi.
O`rnatilgan to`kuvchi asboblar turli xil bo`lib, qizdiruvchi moslamalar bilan
jihozlangan. Masalan: UTQA – universal to`kuvchi quyuvchi asbob – qizdirmasdan
to`kib, qo`yishga mo`ljallangan. Yuqori qovushqoq va
yuqori haroratda qotuvchi
neft va uning mahsulotlarini tashuvchi vagon sisternalar tashqi isituvchi ko’ylak yoki
ichki isituvchi moslamalar bilan jihozlangan bo`ladilar. Yuqori qovushqoqli neft va
uning mahsulotlarini sisterna ichida qizdirish, o`rnatilgan
quvur sektsiyalari orqali
suv bug`ini o`tkazish orqali amalga oshiriladi. Sisternalarning tashqi yuzasida
174
qizdirish, bug` ko’ylagi yordamida amalga oshiriladi. Isituvchi ko’ylak sisternaning
pastki qismiga (yarmiga) o`rnatilgan bo`lib, unga suv bug`i kiritilib qizdiriladi (XII.2-
rasm). Issiqlikni isrof bo`lmasligi uchun sisternaning tashqi yuzasi issiqlik izolyatsiya
qoplamasi bilan o`ralgan bo`lib, uning usti va esa metall qavati bilan o`ralgan bo`ladi.
Bunday sisternalarni maxsus «Termos» sisternalari deb ataladi. BUTQA – bug` bilan;
EUTQA – elektr energiya bilan qizdiriladi.
Amaliy qiymatini yo'qotmagan birinchi proyektiv testlardan biri bu Rorschach Spots testidir

|
Amaliy qiymatini yo'qotmagan birinchi proyektiv testlardan biri bu Rorschach Spots testidir
|
bet | 14/15 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 173,5 Kb. | | #252581 |
Bog'liq Proyektiv metodlar tuzatilganAmaliy qiymatini yo'qotmagan birinchi proyektiv testlardan biri bu Rorschach Spots testidir.
Test shveytsariyalik psixiatr Hermann Rorschach (1921) tomonidan ishlab chiqilgan. Rorschach, shaklsiz siyoh dog'ida to'g'ri simmetrik figurani ko'rgan sub'ektlar odatda haqiqiy vaziyatni yaxshi tushunishlarini, o'zini tanqid qilish va o'zini o'zi boshqarish qobiliyatiga ega ekanligini aniqladi. Demak, idrokning o'ziga xosligi ma'lum bir shaxsning shaxsiy xususiyatlarini ko'rsatadi.
O'z-o'zini nazorat qilishni o'rganib, asosan his-tuyg'ularga ega bo'lish deb tushunilgan Rorschach hissiy ta'sir ko'rsatadigan omillarni kiritish uchun turli rangdagi (qizil, pastel soyalar) va kulrang va qora ranglarning turli xil to'yinganligidagi siyoh dog'laridan foydalangan.
Intellektual nazorat va paydo bo'lgan his-tuyg'ularning o'zaro ta'siri sub'ektning dog'da nimani ko'rishini aniqlaydi. Rorschach turli xil hissiy holatlari klinik kuzatuvdan ma'lum bo'lgan odamlar ranglar va soyalarga boshqacha munosabatda bo'lishlarini aniqladi. Ma'lum bo'lishicha, siyoh dog'lari uzoq muddatli hal etilmaydigan shaxsiy nizolar asosidagi chuqur yashirin istaklar yoki qo'rquvlarni ochib berishi mumkin. Birlashmalarning mazmuni yoki "syujeti" dan shaxsning ehtiyojlari, odamni nima xursand qilishi yoki xafa qilishi, uni nima tashvishga solayotgani va u nimani bostirishga va ongsiz fantaziyalar shakliga aylantirishga majbur bo'lganligi haqida muhim ma'lumotlarni olish mumkin. siyoh dog'lari tufayli yuzaga kelgan.
Sinov oldi yanada rivojlantirish nazariy jihatdan ham, amaliyotda ham. Rorschach testining haqiqiyligi, adekvatligi va samaradorligi hali aniq aniqlanmagan. Shunga qaramay, u psixolog va psixiatrga klinik jihatdan tasdiqlanishi mumkin bo'lgan shaxsiyat va uning buzilishlarini tashxislash uchun muhim ma'lumotlarni olishga yordam beradi.
Proyektiv uslublar va yondashuvlar, umuman olganda, sub'ektlar tomonidan idrok etilganda ko'plab mumkin bo'lgan talqinlarga imkon beradigan eksperimental vaziyatni yaratish bilan tavsiflanadi. Proyektiv usullarning eng muhim xususiyati ulardagi noaniq stimullardan foydalanish bo'lib, ularni sub'ektning o'zi to'ldirishi, sharhlashi, rivojlantirishi va hokazo. Shunday qilib, sub'ektlarga syujet rasmlari mazmunini sharhlash, tugallanmagan jumlalarni to'ldirish, izoh berish taklif etiladi.
|
| |
uchun onalik materialidan boshlab tanlab ish olib boriladi

|
uchun onalik materialidan boshlab tanlab ish olib boriladiBog'liq 64363c7a88a43uchun onalik materialidan boshlab tanlab ish olib boriladi.
Ko„chat ekib olib boriladigan dala tajribalarida maydonning tarixi va
unumdorlik darajasining bir xilligi to„g„risida aniq ma‟lumotga ega bo„lgandan
keyingina tajribani boshlash kerak.
Bog„dorchilikda olib boriladigan tajribalarda dalachilikdagi tajribalarga
nisbatan tuproqqa ishlov berish ko„p jihatdan farq qiladi. Tajriba maydonlariga
ko„chat ekishdan oldin 45-70 sm gacha plantaj pluglarda tekist qilinib shudgor
qilinadi. Shudgor oldidan ma‟danli (mineral) o„g„it me‟yorining bir qismini berish
rejalashtirilgan bo„lsa, shudgor oldidan mineral yoki organik o„g„itlar berilib
keyin shudgor qilinadi, yaxshilab tekislanadi. Keyin esa qiyalik darajasini bir xil
qilish maqsadida dalaning tuprog„i yaxshilab tekistlanadi.
Yangi ekiladigan ko„chatlar ham quyidagi talablarga javob berishi zarur:
hamma ko'chatlar shu mintaqa uchun moslashgan ya‟ni tipiklilik xususiyatiga ega
boMishi kerak. Ko„chat navlari va ularning yoshlari bir xil boMishini ta‟minlash
zarur. Ekiladigan ko„chatlaming bir-biridan farqi 15-20% dan oshmasligi kerak.
Ko„chat ekilguncha oxirgi yillardagi olib borilgan agartexnik tadbirlami bir
hilligini ta‟minlash dala tajriba maydonining tuprog„i 2-3 metrgacha har 20 sm
qatlamdan alohida-alohida tuproq namunasi olinib, ozuqa elementlari miqdori
analiz yo„li bilan aniqlanadi.
Ko„chat va daraxtlar tanasining ko„ndalang kesimi diametri yoki aylana
uzunligi bo'yicha tajriba uchun asosiy ko„rsatkich boMib hisoblanadi. Mevaga
kirgan daraxtlarda esa ko„rsatkichdan bir oz chetga chiqishga to„g„ri keladi.
Lekin tananing yo„g„onligi bilan hosildorlik o„rtasida baribir to„g„ri korrelyativ
|
| |
Testlardan keng foydalanish - Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar...

|
Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlari
|
bet | 5/15 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 173,5 Kb. | | #252581 |
Bog'liq Proyektiv metodlar tuzatilganTestlardan keng foydalanish
1905 yilda, bolalarning aql-zakovatining rivojlanishiga tashxis qo'yish uchun Beans-Simon testi taklif etilganda boshlangan. Psixologik test - bu sub'ektning individual individual xususiyatlarini aniqlash uchun qisqa, standartlashtirilgan, qoida tariqasida, vaqt bilan cheklangan test topshirig'idir.
Hozirgi vaqtda intellektual rivojlanish darajasini, fazoga yo'naltirilganligini, psixomotor qobiliyatlarini, xotirasini, kasbiy faoliyat qobiliyatini, yutuq darajalarini (bilim va ko'nikmalarni egallash darajasini aniqlash), shaxsiy fazilatlarni diagnostika qilish, klinik testlar va boshqalarni aniqlaydigan testlar keng qo'llaniladi.
Sinovlarning qiymati ularning haqiqiyligi va ishonchliligiga bog'liq - ularning dastlabki eksperimental tekshiruvi. Eng keng tarqalgan bo'lib aql testlari (Kettell testi va boshqalar) va shaxsiyat testlari (MMPI), tematik appersepsiyaning TAT-testi, G. Rorschach, G. Eysenck, J. Gilford, S. Rozsnzweig (16 faktorli shaxs so'rovi) testlari. ), va boshqalar.
So'nggi yillarda psixologik diagnostika maqsadida shaxsning grafik faoliyati mahsulotlari - qo'l yozuvi, chizmalari keng qo'llanila boshlandi. Psixologik diagnostikaning grafik usuli proyektiv usulning modifikatsiyasi bo'lib, insonning voqelikni proyeksiyalash va uni talqin qilish xususiyatlarini o'rganishga imkon beradi. Shu bilan birga, G'arb psixologiyasida ishlab chiqilgan standartlashtirilgan texnika va protseduralar qo'llaniladi: "odamni chizish" (F. Gudenough va D. Xarris testi), "uy daraxti-odam" testi (D.Buka), "chizmachilik" oila a'zosi" (V.Volf).
Tadqiqotning vazifalari va usullariga ko'ra, psixologiya ijtimoiy va tabiiy fanlar chorrahasida joylashgan. Inson psixikasini ilmiy tushunish faqat uning yordamida mumkin psixik hodisalarning umumiyligini yaxlit ko'rib chiqish. Psixikaning individual tomonlarini mutlaqlashtirish cheklangan tushuncha va nazariyalarga olib keladi.
Psixologiyaning tadqiqot usullari. Ularning asosiylari, shuningdek, har qanday fanning vazifalari faqat bilishning ishonchli tadqiqot usullarini qo'llash asosida hal qilinishi mumkin. Muayyan metodlar, qoidalar va me'yorlar yordamida psixologik bilimlarni oshirish va amaliy qo'llashning eng samarali usuli ta'minlanadi. Bundan tashqari, ushbu usullarning to'plami tasodifiy emas, u o'rganilayotgan ob'ektning tabiati, tabiati bilan belgilanadi. Aytilganidek Georg Hegel, "usul tashqi shakl emas, balki ruh va mazmun tushunchasi". Usul, go'yo bizni o'rganish ob'ektiga qaytaradi, uning tushunchasini chuqurlashtiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlari
|
Psixologiyaning umumiy ilmiy usullari

Psixologiyaning umumiy ilmiy usullari
Shuning uchun psixologiyaning tadqiqot usullari, shubhasiz, fizika, biologiyayoki sotsiologiyada qo'llaniladigan usullardan farq qiladi, garchi u asosiy umumiy ilmiy usullardan ham foydalanadi, ular orasida:
- Dialektik usul, barcha ob'ektlar va hodisalarni ularning doimiy o'zgarishi va rivojlanishini hisobga olgan holda o'rganishni talab qilish; psixologiyaga nisbatan genetik yoki tarixiy deb ham ataladigan bu usul sub'ekt psixikasi ham butun insoniyatning (filogenezda) ham, individning ham (ontogenezda) uzoq rivojlanish natijasi ekanligini ko'rsatadi;
Determinizm usuli, ya'ni. dunyoda sodir bo'layotgan jarayonlarning aniqligi, yo'nalishini tan olish: bu usul tadqiqotchidan psixikaning ma'lum sabablarga bog'liqligini va u bilan bog'liq holda tushuntirish imkoniyatini doimo hisobga olishni talab qiladi;
Muvofiqlik usuli, dunyoning bir-biri bilan oʻzaro taʼsir qiluvchi, maʼlum bir yaxlitlikni tashkil etuvchi unsurlar yigʻindisi ekanligidan kelib chiqib, psixika yaxlitlik boʻlib, uning alohida elementlari oʻzaro chambarchas bogʻlangan va bu bogʻliqlikdan tashqarida yakka holda mavjud boʻlolmaydi;
Soxtalashtirish usuli ingliz faylasufi tomonidan taklif qilingan Karl Popper, bu fanning uzluksiz progressiv rivojlanishi jarayonida har qanday ilmiy nazariyani rad etish imkoniyatini doimiy saqlashni nazarda tutadi.
Psixologiyaning o'ziga xos usullari Fanning ba'zi universal usullarini shakllantirgan holda, metodologiya bir vaqtning o'zida ma'lum bir fanning bilish ob'ektiga eng mos keladigan ba'zi o'ziga xos usullarni ta'kidlaydi. Shunday qilib, psixologiya uchun quyidagi tadqiqot usullari alohida ahamiyatga ega:
Psixologik hodisalarni ko'rib chiqish usuli aqliy va fiziologik birlik sifatida. Biroq, zamonaviy psixologiya shundan kelib chiqadiki, garchi asab tizimi aqliy jarayonlarning paydo bo'lishi va oqimini ta'minlasa ham, ularni fiziologik hodisalarga qisqartirish mumkin emas;
Doimiy hisob-kitob usuli psixika, ong va faoliyatning birligi. Psixologik tadqiqotlar ong faol, faoliyat ongli ekanligidan kelib chiqadi. Psixolog shaxsning vaziyat bilan yaqin o'zaro ta'sirida shakllanadigan xatti-harakatni o'rganadi.
|
Transdermal terapevtik sistemalardan dori moddalarning ajralib chiqish tezligini boshqarilishi

|
Transdermal terapevtik sistemalardan dori moddalarning ajralib chiqish tezligini boshqarilishi
|
bet | 279/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafe9.Transdermal terapevtik sistemalardan dori moddalarning ajralib chiqish tezligini boshqarilishi :
a. polimer mikrog‘ovak membrana orqali;
b. modda eritmaning osmotik bosimi orqali;
v. sistemaning izoosmolyar xususiyati yordamida;
g. sistemaning adgeziv qavati yordamida;
d. dorivor moddaning miqdoriga asoslanadi.
Bilimni mustahkamlash uchun BBB usuli
Tushunchalar
|
Bilaman
|
Bilmayman
|
Bilishni xoxlayman
|
strukturali tabletkalar ta’rifi, turlari, ta’sir etish mexanizmi
|
|
|
|
"Dupleks" va "Lontab" turdagi tabletkalar
|
|
|
|
"Durula" turdagi tabletkalar ta’rifi,texnologiyasi
|
|
|
|
dorivor terapevtik sistemalar ta’rifi, tuzilishi, afzallik tomonlari
|
|
|
|
transdermal terapevtik sistemalar (TTS) ta’rifi, turlari, ta’sir etish mexanizmi
|
|
|
|
oftalmologik va stomatologik dorivor sistemalar
|
|
|
|
"Oros" terapevtik dorivor sistemaning ta’rifi
|
|
|
|
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Nazarova Z.A., Tureeva G.M. Maxsus dori turlari texnologiyasi. – Toshkent, 2009. - 163 b.
2. Miralimov M.M. Farmatsevtik texnologiya asoslari. – Toshkent: “Fan” nashriyoti, 2007. – 343 b.
3. Назарова З.А., Туреева Г.М. Технология лекарств нового поколения. -Тексты лекций. - Ташкент, 2000.- 220 с.
4. Yunusxo‘jaev A.N. O‘zbekiston Respublikasida Farmatsiya faoliyati haqida. II kitob.- Toshkent, 2001.- 334 b.
5. Tиxoнov A.И., Ярных T.Г. Технология лекарств. – Xaрков, 2002. - 704 с.
6. Чуешов В.И. Промышленная технология лекарств. – Xaрков, 2002.-761с.
7. Щеткина Н. И., Талалаева Г. В. Адаптогенный эффект трансдермальных ванн кристаллами «Легран» и применение их в бальнеологии//www.sgen.ru
8. Тер-Вартаньян С. Х. Применение локальной терапии в лечении больных
с плечелопаточным периартритом// www.mif-ua.com
9. Тихомиров А. Л., Дубинин Д. М. Местные гормональные препараты в лечении доброкачественных заболеваний молочной железы, сопровождающихся масталгией // www.med. Ru
10. http://www.provisor.com.ua/archive/2004/N17/art_26.php
|
| |
Musiqiy charxpalak - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

Musiqiy charxpalak
- Musiqa
/Musiqa xodimi rejasiga ko‘ra/
|
Ranglar palitrasi - G‘oyaga ko‘ra rasm chizish
Mavzu: “Sport anjomlari” /voleybol, futbol to‘plari, tennis raketkasi va b./
Material: mavzu bo‘yicha rasmlar, qora qalam, rangli qalamlar
|
Umumiy guruhlarda ishlash
|
Kun yakuni bo‘yicha qisqa suhbat o‘tkazish
|
Davr
|
Dekabrь IV-hafta ___dan ___ gacha
|
Guruh
Mavzu
|
Bolalarni boshlang‘ich ta’limga yillik majburiy tayyorlashga ________________ tayyorgarlik guruhi (nomi, agar bo‘lsa)
|
“Qishki o‘yin va tomoshalar”
|
Rivojlanish sohalari bo‘yicha maqsadlar
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllanishi
|
Har xil usulda yurish ko‘nikmalarini rivojlantirishda davom etish, tizzani baland ko‘tarib yugurish, umumiy va kichik qadamlar bilan yugurish, to‘pni devorga otish va bir necha bor ketma-ket ikki qo‘l bilan ushlash.
|
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
|
O‘z his-tuyg‘ularini ifoda qilishni, hissiy holatni namoyish etishni o‘rgatish.
|
|
Bitiruv malakviy ishining vazifalari

|
Bitiruv malakviy ishining vazifalari
|
bet | 2/15 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 173,5 Kb. | | #252581 |
Bog'liq Proyektiv metodlar tuzatilganBitiruv malakviy ishining vazifalari.
- Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlarining dolzarbligi va ahamiyatini aniqlash;
- Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlarining maqsad va vazifalari o’rganish;
- Bolalar psixologiyasining asosiy va yordamchi metodlari farqlay olish;
- Kuzatish va eksperiment yosh psixologiyasining asosiy metodi sifatlarini bilib olish.
I BOB. Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlari.
Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlarining maqsad va vazifalari.
Наг tomonlama yetuk, barkamol shaxsni tarbiyalash hozirgi kun ta’lim tizimi oldidagi dolzarb muammolardan biridir. Barkamol shaxsni tarbiyalashda u dunyoga kelganidan boshlab, to maktabgacha tarbiya yoshigacha bo‘lgan davrdagi psixologik xususiyatlarini bilish tarbiyachilar, pedagoglar va psixologlar, ota-onalar uchun muhim ahamiyatga ega. Bolalar psixologiyasi fanining taraqqiyoti ikki asosiy yo‘nalishda kechadi: psixik taraqqiyot manbalari muammosining nazariy hal etilishi va bolalar psixikasini o‘rganishning yanada samaraliroq metodlarini qidirish. Psixik taraqqiyot manbalari muammolarini nazariy hal etish deganda ushbu muammo bilan shug‘ulangan asosiy psixologik maktablar va yo‘nalishlar vakillarining qarashlari tushuniladi.
Bola psixikasini o‘rganishning yanada samarali metodlarini qidirish bolalar psixik taraqqiyotiga xos xususiyatlar haqida aniqroq axborot olishga xizmat qiladigan metodlami ishlab chiqishni anglatadi. An’anaviy ravishda tadqiqot metodlari asosiy va yoidamchi metodlarga ajratiladi.
Asosiy metodlar — kuzatish va eksperiment — bola taraqqiyoti haqida ishonchli ma’lumot bera oladi.
Yordamchi metodlar — test, so‘rov, faoliyat mahsullarini o‘rganish — tasvirlovchi ma’lumot berib, bu ma’lumot asosida faqatgina tahminlarni ilgari surish mumkin bo’ladi. Kuzatish. Kuzatish — psixologik tadqiqotning asosiy empirik metodlaridan biri bo’lib, psixik hodisalami maqsadga muvofiq va tizimli ravishda idrok etishga asoslangandir.
Psixolog olimlarnnng fikricha, bugungi kunda ijtimoiy psixologiyaning predmeti ham va uning doirasida o‘tkaziladigan barcha tadqiqotlarning umumiy ob’ekti ham muomaladir. Uning inson hayotida tutgan o‘rnini aniqlash turli ijtimoiy faoliyatlar sharoitida samara beradigan muomala turlari va uslublarini yoritish, uning sof psixologik mexanizmlarini tadqiq etish, fanning eng muhim tadbiqiy yo‘nalishlaridandir.
|
| |
bogMiqlik saqlanib qoladi

|
bogMiqlik saqlanib qoladiBog'liq 64363c7a88a43bogMiqlik saqlanib qoladi.
Olma daraxtining naviga qarab hosildorlikda variatsial koeffitsenti 40-50%
tananing yo„g„onligida esa 10-20% ga teng boMadi. Shuning uchun ham olma va
boshqa daraxtlarning oxirgi ikki yildagi hosildorligi taxminiy hisob-kitob qilinadi,
ya‟ni bir yildagi hosildorlik bilan xulosa qilish xatolikka olib keladi. Agarda
variant va qaytariqlar sonining ortishi hisobiga maydon kengayib ketsa, u holda
tabiatni bir xil variantlar o„rtasida ham farqlar chiqib, xatoliklar miqdori ortib
ketishi mumkin.
Bunda variantlar sonini kamaytirishga to„g„ri keladi. Tajriba uchun
tanlangan maydonning unumdorlik darajasini bir xilligiga qarab, variant va
qaytariqlar soni hamda shu bilan birga bitta variantdagi daraxt va maysalar
sonlari ham belgilanadi. Maydonning tabiiy unumdorlik darajasi bir- biridan
farq qilsa, u holda qaytariqlar soni 5-6 tagacha bo„lib, aksincha tajriba
maydonining unumdorlik darajasidagi farq deyarlik boMmasa u holda
qaytariqlar soni esa 4 ta boMishi ham mumkin. Har variantdagi daraxtlar soni
ham yuqoridagi qonuniyatga asoslangan holatda boMib, unumdorlik
darajasidagi farq bo„lsa u holda variantdagi daraxtlar soni 4-8 ta, butalarda esa
30-40 donadan bo„lib, farq boMmaganda esa daraxtlar soni 10-15 tagacha,
butalarda esa 80-100 tagacha oshiriladi.
Umuman olganda qaytariqlarga mos holda bitta variantdagi daraxtlar soni
1 2 1
24-30 tadan ko„chat yetishtirish maqsadidagi tajribalardagi ko„chatlar soni esa
200-300 tadan kam bo„lmasligi kerak.
Bog„dorchilikda olib boriladigan dala tajribalarida ham daraxtlami yil
davomida hisobini olib borish, ya‟ni ularning rivojlanishini kuzatib borib to„g„ri
|
| |
X-bob. Ilmiy tadqiqotlarni hujjatlashtirish va xisobot

1 6 8
eksperimentlapri daftarlari.
Birlamchi hujjatlar ichida eng muhimlaridan biri
fenologik kuzatuv, xisob ishlari va laboratoriya eksperimentlari olib borish
daftarlari xisoblanadi. Bu hujjatlarda ilmii ishda zarur bo„lgan ma‟lumotlar yozib
boriladi. Kuzatuv, xisob va eksperiment daftarlari foydalaiishdan oldin har bir
varag„i raqamlanib chiqiladi, so„ngra tikilib, oxirgi betiga tamg„a bosiladi va ilmiy
kotib tomoiidan tasdiqlanadi. Tadqiqot davomida tamg„alangan daftarlaming
bironta ham varog„i yirtib olinishi mumkin emas.
Fenologik kuzatuv, xisobga olish va eksperimental analizlardan olingan
malumotlar daftarga kat‟iy qora oddiy kalamda yozib boriladi. Daftarga
ma‟lumotlar ruchkada, kimyovmiy yoki rangli qalamlarda yozilishiga ruxsat
etilmaydi.
Labaratoriya - Toshkent 2014 B. M. Azizov, I. A. Israilov, J. B. Xudoyqulov o

1 6 6
Har qanday sohada bo„lgani singari ilmiy tadqiqot ishlarini yuritishda ham
hujjatlashtirish muxim tadbirlardan biri xisoblanadi. Hujjat ishlarini to„g„ri yuritish
eng avvalo ilmiy ishning uslubiy jixatdan to„g„ri va sifatli bajarilishini ta‟minlaydi.
O'z navbatida qishloq xo„jalik soxasidagi hujjatlarga ham ma‟lum darajada
andoza ta‟lablar mavjud bo„lib , ilmiy tadqiqotlar olib borishda bu talablarga kat‟iy
rioya qilinishi zarur.
Ilmiy tadqiqotlar aniq, kat‟iy ish yuritishni ta‟lab etadi , bunda har bir
ma‟lumot hujjatlashtirib borilishi lizim , bu yerda aslo xotiraga asoslanib ish
yuritib boMmaydi.
Dala tajribalarining hujjatlari mazmuniga ko„ra to„liq yoritilgan. ma‟lumotlar
ob‟ektiv, xolisona keltirilgan boMishi, aniq, o„z vaqtida, imkoni boricha lo„nda va
tushunarli yoziiishi lozim.
Hujjatlar o„z xususiyatlariga koMa ikkiga: asosiy -birlamchi va yordamchi ,
ya‟ni ikkilamsi hujjatlarga boMinadi. Ilmiy tadqiqotlar olib borish va xisobot
ishlarini yuritishda asosiy o„rinni birlamchi hujjatlar egallaydi.
Ilmiy tadqiqotga bevosita ta‟luqli boMgan ma‟lumotlami (uchyot va fenologik
kuzatuvlar malumotlari, labaratoriya eksprimsntlarining natijalari va x.k ) o„zida
aks ettirgan hujjatlar - birlamchi hujjatlar deb ataladi.
Birlamchi hujjatlarga : tajriba loyixasi, ilmiy dastur, fenologik kuzatuvlar va
uchyotlar daftari , labaratoriya eksperimentlari natijalari kayd etiladigan daftarlar,
xisobotlar, ilmiy makolalar, dissertatsiyalar va monografiyalar kiradi. Ikkilamchi
hujjatlarga: dala tarixi, dala daftari, buxgalteriya ma‟lumotlari kayd etilgan
hujjatlar kiradi.
Ilmiy loyixa.
Ilmiy ish davr talabidan kelib chikkan boMib, soxada mavjud
boMgan muammolarning echimini topish uchun karatilgan boMadi.Bunda eng
avvalo tadqiqotchi o„z oldiga ko„ygan maqsadlami rejalashtirib, ilmiy ishni olib
borish tartibini loyixalashtiradi.
Ma‟lumki har qanday ilmiy ishni sifatli bajarilishi uchun ma‟lum darajada
mablag
1
ta‟lab etiladi. Ta‟lab etiladigan mablag„ning koMami ilmiy ishning
davomiyligiga, xajmiga , murakkabligiga , ta‟lab etiladigan texnika vositalari bilan
ta‟minlanish darajasiga , ishga jalb etiladigan
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari

|
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
|
bet | 129/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgNutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
|
Bolalarning qishda, yangi yil bayramida o‘yin-kulgi va tomoshalar haqidagi bilimlarini kengaytirish, bolalar lug‘atini yangi so‘zlar va iboralar bilan boyitish. Rasm bo‘yicha o‘z munosabatini bildirgan holda hikoya tuzishni o‘rgatish. Nutqning grammatik tuzilishini rivojlantirish
|
Bilish jarayonining rivojlanishi
|
Bolalarda atrof muhit to‘g‘risida tasavvurni shakllantirish Bolalarni YAngi yil an’analari bilan tanishtirish. Dunyoning boshqa mamlakatlarida YAngi yil.
|
Ijodiy rivojlanish
|
Kuylash, raqsga tushish, rasm chizishda faol ishtirok etishga qiziqish va istakni rivojlantirish. Musiqiy idrokni, musiqani yodlash va tanish asarlarni kuyi bo‘yicha farqlash qobiliyatini rivojlantirish.
|
Ertalabki doiralar / bolalarni kutib olish
/ Ertalabki badan tarbiya, suhbatlar, yakka tartibda ishlash,
shaxsiy gigiena ko‘nikmalari va xulq madaniyati, mehnat tarbiyasi /
|
Dushanba
|
Seshanba
|
CHorshanba
|
Payshanba
|
Juma
|
Rasm bo‘yicha mavzuga oid suhbat qurish: “Qishki tomoshalar”
Maqsad: qishki o‘yin va tomoshalar haqidagi tasavvurlarni kengaytirish, uyg‘un nutqni rivojlantirish
|
|
| |
mumkin. Bunda yangi chiqarilgan sabzavot yoki poliz ekinining navi shu viloyat

|
mumkin. Bunda yangi chiqarilgan sabzavot yoki poliz ekinining navi shu viloyatBog'liq 64363c7a88a43mumkin. Bunda yangi chiqarilgan sabzavot yoki poliz ekinining navi shu viloyat
tuproq iqlim sharoitining mosligiga to'g'ri keladigan yangi navlaming
hosildorligi va ish sharoitiga mosligi o„rganiladi.
Agrotexnik tajribalarda esa hamma turdagi sabzavot va poliz ekinlarining
moM hosil olish uchun qoMlaniladigan agrotexnik tadbirlar omil sifatida
o„rganiIadi. Bunda maMum ekin turi uchun sug'orish, mineral o'g'it me‟yori,
qoMlash muddati, tuproqqa ishlov berish, kasallik va hashoratlarga chidamlilik
darajasi, begona oMlarga qarshi kurash, ko'chat qalingili kabi " agrotexnik
ko'rsatkichlar omil sifatida o„rganiladi. Agrotexnik dala tajribalarining maydoni
o'rganilayotgan omil turiga va qo'llanilayotgan mexanizmning qamrash
kengligiga qarab har xil boMadi. Odatdagi dala tajribalarida variantning
kengligi 4 qatordan kam bo'lmagani maqsadga muvofiq boMadi. Sabzavot va
polizchilikda olib boriladigan dala tajribalarida ham boshqa turdagi dala
tajribalari singari izlanishlar to'rt qaytariqda amalga oshiriladi.
Sabzavotchilikda ham boshqa qishloq xo'jalik ekinlari singari ko'p yillik va
uzoq muddatlik dala tajribalar olib boriladi.
Sabzavotchilik ilmiy tadqiqot institutida 1964 yildan boshlab paykal
(delyanka) ning maydoni 0,3 m/kv ga tuproq qatlami 40 sm boMgan va besh
1 2 4
qaytariqdan iborat boMgan tajriba hozirgacha o'tkazilmoqda. Bunda azotli va
kaliyli o'g'itlaming turlari va me‟yorlarining sabzavot ekinlariga ta‟siri
o'rganiladi.
Ushbu tajriba 15 variantdan iborat, asosiy ekin sifatida sabzi, pomidor va
rediskalar ekiiadi.
Sabzavot ekinlari uchun kichik paykallik dala tajribalar ham olib borilsa
|
| |
«Sport. Sport turlari” - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 124/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.org«Sport. Sport turlari”
Rivojlanish sohalari
bo‘yicha maqsadlar
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllanishi
|
Jismoniy mashqlar orqali sog‘lom turmush tarzini shakllantirish Ochiq havoda harakatli qishki o‘yinlarni toza havoda o‘tkazish. Kuchli va sog‘lom o‘sishga intilishni tarbiyalash.
|
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
|
Axloqiy fazilatlar va irodani, to‘g‘ri xulq-atvor ko‘nikmalarini, qiziqishlarni va jismoniy mashqlarni muntazam ravishda bajarishga ehtiyojni tarbiyalash.
|
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
|
Barcha tovushlarni to‘g‘ri talaffuz etishni mustahkamlash. Nutq aniqligiga intilish.
|
Bilish jarayonining rivojlanishi
|
Sportni sog‘lom turmush tarzining asosiy shartlaridan biri sifatida tasvirni shakllantirish. Sog‘lom turmush tarzi va sog‘lom ovqatlanish haqidagi tasvirni mustahkamlash. Bolalarda o‘zlarining sog‘lig‘iga g‘amxo‘rlik qilish istagini tarbiyalash
|
Ijodiy rivojlanish
|
Bolalarni obrazning ifodaliligini, predmetlarga xos bo‘lgan belgilarni, harakatlarini - vizual vositalar orqali etkazishga o‘rgatish.
Ijodkorlikni rivojlantirish.
|
Ertalabki doiralar / bolalarni kutib olish
/ Ertalabki badan tarbiya, suhbatlar, yakka tartibda ishlash,
shaxsiy gigiena ko‘nikmalari va xulq madaniyati, mehnat tarbiyasi /
|
|
|
| |