Dasturiy ta'minot- - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 63/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQDasturiy ta'minot-bu ma'lumotlar tashuvchisi va AATning ishlashini tekshirish uchun mo'ljallangan dasturiy hujjatlar to'plami.
Dasturiy ta'minot quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Haqiqiy ob'ektning ishlashini aks ettiruvchi moslik darajasining turli darajadagi ishlab chiqilgan modellarini amalga oshiradigan avtomatlashtirish doirasida ishlab chiqilgan dasturiy ta'minot;
Ma'lumotlarga ishlov berishning odatiy vazifalarini hal qilish uchun mo'ljallangan umumiy dasturiy ta'minot.
Dasturiy vositalarni ishlab chiqish uchun texnik hujjatlarda vazifalar tavsifi, algoritmlash topshirig'i, muammoning iqtisodiy-matematik modeli va test holatlari bo'lishi kerak.
Axborot ta'minoti-bu AATda ishlayotgan davrda ishlatiladigan ma'lumotlarning hajmi, joylashishi va mavjudligi shakllari to'g'risidagi hujjatlar shakllari, tasniflagichlar, me'yoriy asoslar va amalga oshiriladigan qarorlarning kombinatsiyasi.
Axborot ta'minoti quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Texnologik jarayonlarning tavsifi;
Axborot bazasini tashkil etishning tavsifi;
Kirish oqimlarining tavsifi;
Chiqish xabarlarining tavsifi;
Tasniflash va kodlash tizimlarining tavsifi;
Hujjatlarning shakllari;
Massivlarning tuzilishini tavsiflash.
Tasniflash tizimlari bir qator umumiy xususiyatlar bilan ajralib turadigan ma'lum sinflarni ajratib, ob'ektlarni guruhlash imkonini beradi. Tasniflagichlar bu tizimli kodlar, mahfiy ob'ektlarning ro'yxati va o'ziga xos (odatda raqamli) belgilarga ega. Shtat, sanoat va mintaqaviy saralash moslamalari ishlatiladi, masalan, tasniflangan: sanoat, asbob-uskunalar, kasblar, o'lchov birligi, xarajat moddalari va boshqalar.
Tasniflagichlarning maqsadi:
Kodlangan ob'ektlarning nomlarini tizimlashtirish;
Bir xil ob'ektlarni turli vazifalarda bir xilda sharhlash;
Berilgan xususiyatlar to'plami to'g'risida ma'lumotni umumlashtirish imkoniyati;
Statistik hisobot shakllaridagi ko'rsatkichlarni taqqoslash qobiliyati;
Quyi tizimlar va tashqi AT o'rtasida ma'lumot qidirish va almashish imkoniyati;
Kodlangan ma'lumotlar bilan ishlashda kompyuter resurslaridan foydalanishni optimallashtirish.
Ob'ektlarni tasniflashning uchta usuli qo'llaniladi, ular tasniflash xususiyatlarini qo'llash uchun turli xil strategiyalarda farqlanadi: ierarxik, faset va tavsiflovchi usullar.
Ierarxik usul tasniflash tuzilishini qurish uchun juda qattiq tartibni amalga oshiradi. Maqsad oldindan belgilanadi ob'ektlar tasniflanishi kerak bo'lgan xususiyatlar to'plami. Ushbu xususiyatlar tasniflash belgisi sifatida olinadi. Ierarxik tasniflash tizimida har qanday darajadagi har bir ob'ekt tanlangan tasniflash xususiyatining o'ziga xos qiymati bilan tavsiflangan bitta sinfga berilishi kerak. Bo'linish uchun asos sifatida tanlangan xususiyatlar soniga mos keladigan tasnif darajalarining soni tasnif chuqurligini tavsiflaydi.
Ierarxik tasniflash tizimining afzalliklari qurishning qulayligi va ierarxik tuzilmaning turli sohalarida mustaqil tasniflash xususiyatlaridan foydalanishdir.
Ierarxik tasniflash tizimining kamchiliklari o'zgarishlarni kiritishni murakkablashtiradigan qattiq tuzilma, chunki bu tasniflagichni qayta taqsimlashga
olib keladi, ilgari berilmagan belgilar kombinatsiyasiga ko'ra ob'ektlarni guruhlashning mumkin emasligi.
Yuzaki tasniflash usulidan foydalanganda tasniflash xususiyatlarini bir- biridan va tasniflangan ob'ektning semantik tarkibidan mustaqil ravishda tanlashga ruxsat beriladi. Tasniflash belgilariga qirralar deyiladi (inglizcha/ace! E-ramka). Har bir jabhada ushbu tasniflash atributining bir hil qiymatlari to'plami mavjud bo'lib, qirralarning qiymatlari istalgan tartibda joylashtirilishi mumkin, garchi ularni tartibga solish afzalroq. Yuzaki tasniflash tizimini qurish sxemasi jadval shaklida keltirilgan. Ustunlarning nomlari tanlangan tasniflash xususiyatlariga mos keladi. Jadvaldagi har bir katak o'ziga xos tomon qiymatini saqlaydi. Tasniflash prosedurasi har bir ob'ektga qirralarning tegishli qiymatlarini biriktirishdan iborat.
Yuzaki tasniflash tizimining afzalliklari katta tasniflash qobiliyatini yaratish qobiliyati, ya'ni guruhlarni yaratish uchun ko'p sonli tasniflash xususiyatlari va ularning qiymatlaridan foydalanish, mavjud guruhlarning tuzilishini o'zgartirmasdan butun tasniflash tizimini osongina o'zgartirish imkoniyatidir. Yuzaki tasniflash tizimining kamchiliklari uning tuzilishining murakkabligidir, chunki tasniflashning barcha xususiyatlarini hisobga olish kerak.
Axborot qidirishni va tezisni (lug'atlarni) tashkil etish uchun, til ob'ektlarini tavsiflash uchun tabiiy tilga yaqin bo'lgan tavsiflovchi tasniflash tizimidan samarali foydalaniladi. Ayniqsa kutubxonada qidirish tizimida keng qo'llaniladi.
|
| |