nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O’zlashtirish savollari
1.Sud qarorlarining ijrosi fuqarolik protsessining muhim va yakuniy bosqichi ekanligi.
2. Ijro hujjatlarning turlari va ularning huquqiy ahamiyati. Ijro varag’i va uni berish tartibi. Ijro varag’ining nusxasi. Majburiy ijro qilishga tegishli hujjat (akt)lar.
3.Ijro hujjatlarini majburiy ijroga berish muddati.
4.Ijro ishlarini yuritishda ishtirok etuvchi shaxslar, ularning huquq va majburiyatlari.
5.Ijro hujjatlarini undirishga qaratish.
6.Ijro ishlarini yuritishni to’xtatish va tugatish. Undirishni qarzdorning mulkiga qaratish.
7.Qarzdorning mulkini aniqlash va uni xatlash. Undirishga qaratilmaydigan mulklar.
29-Mavzu. FUQAROLIK PROTSESSIDA CHET EL FUQAROLARI VA TASHKILOTLARI, FUQAROLIGI BO’LMAGAN SHAXSLARNING ISHTIROKI
|
O‘zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O‘zlashtirish savollari
1. Fuqarolik protsessida sud xarajatlari tushunchasiva turlari.
2. Davlat boji va uning turlari.
3. O‘zbekiston Respublikasining «Davlat boji to‘g‘risida»gi qonuni, «Davlat boji stavkalari to‘g‘risida» Vazirlar Mahkamasining 533-sonli qarori, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining «Fuqarolik ishlari bo‘yicha sud xarajatlarini va jinoyat ishlari yuzasidan sud chiqimlarini undirish amaliyoti to‘g‘risida»gi 1996 yil 20 dekabrdagi 42-sonli qarorining mazmuni va ahamiyati.
4. Da’vo bahosi va uni belgilash tartibi.
5. Ishni ko‘rish bilan bog‘lik bo‘lgan chikimlar. Sud xarajatlarini to‘lashdan ozod qilish va uning asoslari.
6. Taraflar o‘rtasida sud xarajatlarini taqsimlash.
7. Sud jarimalari. Sud jarimalarini solish asoslari va tartibi.
8. Jarimadan ozod qilish va uning miqdorini kamaytirish.
|
O‘zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O‘zlashtirish savollari
1. Fuqarolik protsessida prokurorning ishtirok etish maqsadi, asoslari va shakllari.
2. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va O‘zbekiston Respublikasining «Prokuratura to‘g‘risida»gi qonuniga asosan fuqarolik protsessida prokurorning vazifalari.
3. Prokurorning fuqarolik protsessidagi huquq va majburiyatlari..
4. Prokurorning birinchi instantsiya, apellyatsiya, kassatsiya va nazorat instantsiyalari sudida ishtiroki.
5. Sud qarorlarini ijro qilish boskichida prokuror ishtiroki.
6-MAVZU. BOSHQA SHAXSLARNING HUQUQLARINI SUDDA HIMOYA QILUVCHI DAVLAT BOSHQARUV ORGANLARI, TASHKILOTLAR VA AYRIM FUQAROLARNING PROTSESSDAGI ISHTIROKI
|
-§. Protsessual huquqni qabul qilish (huquqiy vorislik)

4-§. Protsessual huquqni qabul qilish (huquqiy vorislik)
Nizoli yoki hal qiluv qarori bilan aniqlangan huquqiy munosabatdan taraflarning biri uchinchi shaxs yoki ularning qonuniy vakili chikib ketgan hollarda (fuqaroning o‘limi, yuridik shaxsning tugatilishi yoki uni qayta tashkil etilishi, talabning boshqa shaxsga o‘tkazilishi, qarzning boshqa shaxsga o‘tkazilishi) sud bu tarafni uning huquqini qabul qiluvchi shaxs huquqiy voris bilan almashtirishga yo‘l qo‘yadi. Jarayonning hamma bosqichida protsessual huquqni qabul qilish mumkin (FPKning 43-moddasi).
Protsessual ma’nada huquqning qabul qilinishi (huquqiy vorislik)-sudda da’vo predmeti bo‘lgan moddiy huquqning qabul qilinishi munosabati bilan ro‘y beradi.
Ba’zi hollarda muayyan shaxsning huquq va burchlari boshqa shaxsga o‘tishida huquq va burch sub’ektgari ham o‘zgaradi. Chunonchi: meros qoldiruvchi vafot etganida uning mulkiy xarakterdagi huquq va burchlari qonun va vasiyat bo‘yicha belgilangan vorislarga o‘tadi. Xuddi shuningdek yuridik shaxs hisoblangan tashkilot qaytadan tuzilishida ham, uning huquq va burchlari boshqa tashkilotga o‘tadi.
Fuqarolik huquqida ko‘rsatiladigan talab qilish huquqining o‘tkazilishi va qarzning boshqa shaxsga o‘tkazilishi instituti (FKning 313-323-moddalari) moddiy-huquqiy ma’nodagi huquqning qabul qilinishiga va Shuning o‘zi bilan protsessual huquqning ham qabul qilinishiga olib keladi. Masalan, birovga qarz bergan shaxs (kreditor) vafot etsa, qarzdordan tegishli haqni talab qilish huquqi (moddiy huquq) bilan birga javobgarga nisbatan da’vo ishini qo‘zg‘atish, sudda ish yuritilishida ishtirok etish huquqi (protsessual huquq) talab qilish huquqini oluvchilarga (vorislarga) o‘tadi.
Protsessual huquqning qabul qilinishi hollarida ishda ishtirok etish uchun yangi da’vogar yoki javobgar jalb etilishiga qadar fuqarolik ishinining ko‘rilishi vaqtincha to‘xtatiladi.
FPKning 43-moddasining 2-qismida ko‘rsatilganidek, huquqni qabul qiluvchi jarayonga kirishganiga qadar qilingan hamma harakatlar uning bilan almashtirilgan shaxsga qanchalik majburiy bo‘lsa, unga ham Shunchalik majburiydir, ya’ni huquqni qabul qiluvchi (huquqiy voris) shaxs uchun ham tegishli bo‘ladi.
Agar jarayonda taraflardan biri, masalan, tegishsiz, daxlsiz taraf tegishli taraf bilan almashtirilishida fuqarolik ishining ko‘rilishi yangidan boshlansa, protsessual huquqning boshqa shaxs tomonidan qabul qilinishida unga ish materiallari bilan tanishish uchun vaqt va imkoniyat berilib, ishni ko‘rish davom ettirilaveradi, yangitdan boshlanmaydi.
Huquqiy voris (huquq qabul qilish) protsessning har qanday bosqichida amalga oshirilishi mumkin. Huquqiy vorisning protsessga kirishganligini sud tegishli ajrim bilan rasmiylashtiradi.
|
O’zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O’zlashtirish savollari
1.Chet el fuqarolari va tashkilotlari, fuqaroligi bo’lmagan shaxslarning fuqarolik protsessual huquqlari.
2.Chet el fuqarolari va tashkilotlari, fuqaroligi bo’lmagan shaxslar ishtirok etayotgan nizolar, shuningdek loakal bittasi chet elda yashab turgan taraflar o’rtasidagi nizolar bo’yicha fuqarolik ishlari O’zbekiston Respublikasi sudlarining sudlovligiga taalluqli bo’lishi va taalluqliligi.
3.Chet davlat sudlarining sudga doir topshiriqlarini ijro etish va O’zbekiston Respublikasi sudlarining chet davlat sudlariga topshirik bilan murojaat qilishi.
4.Chet davlat sudlari va arbitrajlarining hal qiluv qarorlarini ijro etish.
|
O‘zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O‘zlashtirish savollari
1. Fuqarolik protsessida uchinchi shaxslar tushunchasiva ularning turlari.
2. Mustaqil talab bilan arz qiluvchi uchinchi shaxslar.
3. Ularning ishga kirishish asoslari va protsessual tartibi.
4. Mustaqil talab bilan arz qiluvchi uchinchi shaxslarning protsessual huquq va majburiyatlari.
5. Mustaqil talab bilan arz qiluvchi uchinchi shaxslarning sherik da’vogarlardan farqi.
6. Mustaqil talab bilan arz qilmaydigan uchinchi shaxslar.
7. Ularni fuqarolik protsessida ishtirok etish asoslari va protsessual tartibi.
8. Mustaqil talab bilan arz qilmaydigan uchinchi shaxslarning protsessual huquq va majburiyatlari.
9. Mustaqil talab bilan arz qilmaydigan uchinchi shaxslarning birgalikda ishtirok etuvchi (sherik da’vogar, sherik javobgar)lardan farqi.
10. Ishga tiklash to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha uchinchi shaxslarni jalb qilish.
|
- rasm. Moddiy nuqtaning aylana bo’ylab harakati

|
- rasm. Moddiy nuqtaning aylana bo’ylab harakati
|
bet | 2/5 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 230,8 Kb. | | #125989 |
Bog'liq Erkin tebranishlar tenglamasi1.1 - rasm. Moddiy nuqtaning aylana bo’ylab harakati
Garmonik tebranishlarga bir misol keltiramiz. M nuqta A radiusli aylana bo’ylab burchak tezlik bilan tekis harakatlanayotgan bo’lsin (1.1 - rasm).
Harakat boshlanishida, t = 0 da nuqta M0 holatda deb hisoblaymiz. Shu nuqtaga o’tkazilgan A = 0M0 aylananing radiusi M nuqtaning burchak tezligiga teng tezlik bilan ko’rsatgich yo’nalishida aylanadi. Agar t = 0 da radius gorizontal o’q bilan burchak hosil qilgan bo’lsa, t vaqt o’tgandan so’ng esa ( t + ) qiymatga ega bo’ladi. M nuqta aylana bo’ylab burchak tezlik bilan harakatlanganda uning tik diametrga proyeksiyasi N aylana markazi atrofida garmonik tebranishlar hosil qiladi.
N nuqtaning tik diametr bo’yicha siljishi yoki tebranishi sinus qonuni bilan ifodalanadi:
, (1.2.4)
bu yerda u – M nuqtaning tik diametrga proyeksiyasi N nuqtaning 0 aylana markaziga nisbatan holatidir va tebranuvchi kattalik hisoblanadi.
M nuqtaning 0X o’qqa proyeksiyasi ham shunday qonun asosida tebranadi:
(1.2.4) – ifodada t ni t + T bilan olmashtirib, ga tengligini hisobga olsak, M nuqtaning tik diametrga proyeksiyasi N ni 0 nuqta atrofidagi tebranish qiymatiga ega bo’lamiz va x siljish kattaligining davriy ravishda o’zgarishini kuzatamiz.
Gorizontal o’q bo’yicha vatqning o’zgarishini, vertikal o’q bo’yicha esa siljishining o’zgarishini keltirsak, siljishning o’zgarishini grafik ravishda tassavur qilish mumkin. Natijada sinusoida qonuniyatini kuzatamiz (1.2 - rasm).
Bu yerda istalgan vertikal AV kesma shu vaqtdagi siljishni ko’rsatadi, A1V1 – amplitudaning maksimal qiymatini, T – tebranish davrini ko’rsatadi.
|
| |
- rasm. Moddiy nuqtaning aylana trayektoriyasidagi holatini u – o’qqa proyeksiyasining garmonik tebranishi

|
- rasm. Moddiy nuqtaning aylana trayektoriyasidagi holatini u – o’qqa proyeksiyasining garmonik tebranishi
|
bet | 3/5 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 230,8 Kb. | | #125989 |
Bog'liq Erkin tebranishlar tenglamasi1.2 - rasm. Moddiy nuqtaning aylana trayektoriyasidagi holatini u – o’qqa proyeksiyasining garmonik tebranishi
Garmonik tebranishlarning grafik tasvirlash usullaridan yana biri vektor diagrammalar usuli hisoblanadi (1.3 - rasm).
1.3 - rasm. Garmonik tebranishning vektor diagramma orqali grafik tasviri
0 nuqta atrofida o’zgarmas burchak tezlik bilan aylanayotgan, miqdor jihatdan o’zgarmas A amplitudaga teng bo’lgan vektorni tasavvur qilamiz. Istalgan t vaqtdagi A vektorning vertikal o’qqa proyeksiyasi siljishga tengdir, gorizontal o’q bilan hosil qilgan burchagi esa tebranishning fazasini bildiradi.
N nuqtaning siljishini t vaqt ichidagi bosib o’tgan yo’li deb hisoblasak, t vaqtdagi uning tezligi quyidagiga teng bo’ladi:
, (1.2.5)
Tezlanishni ham shunday aniqlaymiz:
, (1.2.6)
Garmonik tebranayotgan nuqtaning tezlanishi siljishga proporsional bo’lib, ishorasi yo’nalishga teskaridir.
(1.2.1) - (1.2.5) - va (1.2.6) - ifodalar garmonik tebranishning kinematik qonunlaridir (1.4 - rasm).
(1.2.6) - ifodaning ikki tarafini tebranayotgan nuqtaning massasiga ko’paytirsak, garmonik tebranish dinamikasining qonuniga ega bo’lamiz.
1.4 - rasm. Garmonik tebranish kinetik parametrlarining vaqtga bog’liq o’zgarishlari
Vektor ko’rinishda quyidagicha ifodalanadi:
, (1.2.7)
Garmonik tebranayotgan jismga quyilgan kuch siljishga teskari yo’nalgan bo’lib, u jismni muvozanat holatiga qaytarishga intiladi, shu sababli bu kuch - qaytaruvchi kuch deb ataladi.
1.3 Garmonik tebranma harakat energiyasi
Kuchning siljishga bog’liqligi deformasiya ta’siridagi elastik kuchni eslatgani uchun, uni goh paytda kvazielastik kuch deb ham ataladi. O’z navbatida kvazielastik kuchlar tortishish yoki elastik kuchlarga o’xshab konservativ kuchlarga o’xshaydilar. Shu sababli, garmonik tebranayotgan jismlarning to’la mexanik energiyasi o’zgarmasdir, ya’ni energiyaning saqlanish qonuniga amal qiladi
, (1.3.1)
Garmonik qonuniyat bilan tebranayotgan jismning kinetik energiyasi quyidagicha ifodalanadi:
, (1.3.2)
Kinetik energiya maksimal qiymatga ega bo’lganida potensial energiya U nolga teng bo’ladi. U holda to’la energiya
ga teng bo’ladi. Boshqa vaqtlarda potensial energiya shunday ifodalanadi:
, (1.3.3)
Dinamikaning ikkinchi qonunidan, tebranayotgan jismlar uchun quyidagi ifodani o’rinli deb hisoblasa bo’ladi:
,
, (1.3.4)
Bu ifoda garmonik tebranishlarning differensial tenglamasi deb ataladi. Uning yechimi
dan iboratdir.
|
| |
Tebranishlarning so’nish koeffisiyenti

|
Tebranishlarning so’nish koeffisiyenti
|
bet | 5/5 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 230,8 Kb. | | #125989 |
Bog'liq Erkin tebranishlar tenglamasi1.10. Tebranishlarning so’nish koeffisiyenti
Bu yerda - so’nish koeffisiyenti deb ataladi.
(1.9.2) tenglamani quyidagi ko’rinishda ham yozish mumkin:
, (1.10.1)
Bu tenglamaning yechimi
, (1.10.2)
dan iboratdir. Bu yerda, so’nuvchi tebranishning chastotasidir
, (1.10.3)
Muhitning qarshiligi yo’q holatda (r = 0) (9.3.3) – ifoda tizimning xususiy chastotasiga tenglashadi .
(1.10.2) - funksiya ko’rinishiga qarab, tizimning harakatini chastotali, amplitudasi vaqt bo’yicha o’zgaradigan quyidagi
so’nuvchi tebranish deb qarash mumkin. Bu yerda - vaqtning boshlang’ich holatidagi tebranish amplitudasidir.
1.10 - rasmda amplituda va siljishning vaqtga bog’liq egri chiziqlari keltirilgan.
1.10 - rasm. Erkin so’nuvchi tebranishning amplitudasining vaqtga bog’liq o’zgarishi
Egri chiziqlarning yuqorigisi
funksiya grafigini belgilaydi. Bu yerda va y0 boshlang’ich momentdagi amplituda va siljishning qiymatlaridir.
Boshlang’ich siljish y0 o’z vaqtida, dan tashqari, boshlang’ich fazaga ham bog’liqdir:
Tebranishning so’nish tezligi bilan aniqlanadi va u so’nish koeffisiyenti deb ataladi.
Amplituda “ye” marta kamayishga ketgan vaqt
ga tengdir. So’nuvchi tebranishlar davri
, (1.10.4)
ifoda bilan aniqlanadi. Muhitning qarshiligi sezilarli ravishda kichik bo’lganda , tebranish davri xususiy davrga teng bo’ladi:
So’nish koeffisiyenti ortishi bilan tebranish davri kattalasha boradi.
1.11. So’nishning logarifmik dekrementi va tizimning aslligi.
Bitta to’la davrning boshlangich va oxirgi holatlariga mos keluvchi amplitudalar nisbati quyidagiga tengdir:
, (1.11.1)
va uni so’nish dekrementi deb atashadi. Bu ifodaning logarifmi so’nishning logarifmik dekrementi deb ataladi:
, (1.11.2)
So’nishning logarifmik dekrementi bir davr ichida amplitudaning nisbiy kamayishini xarakterlaydi, so’nish koeffisiyenti esa apmlitudaning birlik vaqt ichidagi nisbiy kamayishini ko’rsatadi.
Yuqorida ta’kidlangandek, so’nish koeffisiyenti r qarshilik koeffisiyentiga to’g’ri va tebranuvchi jismning massasiga teskari proporsionaldir.
|
| |
Prujinali mayatnik - 3. Garmonik tebranma harakat energiyasi

|
3. Garmonik tebranma harakat energiyasi
|
bet | 4/5 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 230,8 Kb. | | #125989 |
Bog'liq Erkin tebranishlar tenglamasi1.4 Prujinali mayatnik
Garmonik tebranma harakat qiluvchi tizimlarga turli ko’rinishdagi mayatniklarni misol tariqasida keltirish mumkin.
Prujinali mayatnik – yuqori tarafi qo’zg’almas etib qotirilgan spiralli prujinaning pastiga ilingan m – massali yukchadan iboratdir (1.5 - rasm).
1.5 - rasm. Prujinali mayatnik
Prujinaning massasi yukchaning massasidan juda kichik deb hisoblanadi. Shuning uchun uning massasi hisobga olinmaydi.
Yukcha a holatda bo’lganida, yukning og’irligi bilan cho’zilgan prujinaning elastiklik kuchi muvozanatda ekanligini e’tiborga olamiz.
Agar spiralli prujinani cho’zib, yukchani V nuqtaga siljitib qo’yib yuborsak, u holatda yukcha yuqori va pastga qarab tebrana boshlaydi. Demak, t vaqtda, yukcha V nuqtada bo’lganida yukchaga ta’sir etuvchi kuchni quyidagicha ifodalaymiz:
, (1.4.1)
Bu yerda k – prujinaning elastiklik kuchi, u yukning siljishiga (u) ga proporsionaldir.
Agarda prujinali mayatnikning garmonik tebranishini hisobga olsak, (1.4.1) - ifodani (1.2.7) – ifoda bilan solishtirib quyidagi tenglikka ega bo’lamiz:
, (1.4.2)
Prujinali mayatnikning tebranish davri
, (1.4.3)
ga teng bo’ladi.
1.8. Erkin so’nuvchi mexanik tebranishlar
Vaqt o’tishi bilan tebranish tizimining energiyasi asta-sekin yo’qotilishiga bog’liq tebranishlar – so’nuvchi tebranishlar deb ataladi. Boshqacha qilib aytganda, energiya zahirasi muhitning qarshiligi, ishqalanish kuchlarini yengishga sarf bo’ladi va tebranish so’na boshlaydi, tebranish amplitudasi asta-sekin kamaya boradi. Bu xollarda erkin so’nuvchi tebranma harakatlar kuzatiladi.
Mexanik tebranma harakatlarda ishqalanish hisobiga energiya issiqlik energiyasiga o’tib kamaya boradi.
1.9. Erkin mexanik tebranishlar
So’nuvchi tebranishlarning differensial tenglamasini keltirib chiqarishga harakat qilamiz. Tebranuvchi jismga qaytaruvchi kuch va jismning harakat tezligiga proporsional bo’lgan qarshilik kuchlarning yig’indisi ta’sir etadi, deb hisoblaylik.
Bu yerda Fq = qarshilik kuchi, r - qarshilik koeffisiyenti, - harakat tezligi, “–“ ishora ishqalanish kuchi doimo harakat tezligi yo’nalishiga teskari ekanligini bildiradi.
OU o’q bo’ylab to’g’ri chiziqli so’nuvchi tebranish uchun Nyutonning II qonuni quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi:
, (1.9.1)
Bu yerda (y) - tebranuvchi kattalik, - qarshilik kuchi yo’qligidagi tebranishlar chastotasi yoki tebranuvchi tizimning xususiy chatotasidir.
Tenglikning hadlarini m ga bo’lsak quyidagi ifodaga ega bo’lamiz:
, (1.9.2)
Bu ifoda erkin so’nuvchi tebranishlarning differensial tenglamasi deb ataladi.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 10/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Nazorat uchun savollar
1.Biotexnologik jarayon nima?
2. Biotexnologik jarayonlar shemasi necha blokdan iborat bo'ladi?
3. Sanoatda biotexnologik jarayonlar asosida mahsulot olish necha bosqichdan iborat bo'ladi?
4. Biotexnologiya va GMP.
5. Biotexnologiya sanoatida suv qanday tozalanadi?
6. Apoptoz va nekroz nima?
7. Fermentatsiya samaradorligini ohirishning qanday usullari bor?
8. Mikroorganizmlar o'sishi va nobud bo'lishi nechta fazani o'z ichiga oladi?
9. Kul'tural suyuqlikdan mahsulot qanday ajratiladi?
10. Biotexnologiya sanoatida ajratilgan mahsulot qanday mashinalarda qadoqlanadi?
«SKARABEY» TEXNOLOGIYASI
«Skarabey» interaktiv texnologiya bo‘lib, u o‘quvchilarda fikriy bog‘liklik, mantiq, xotiraning rivojlanishiga imkoniyat yaratadi, qandaydir muammoni hal qilishda o‘z fikrini ochiq va erkin ifodalash mahoratini shakllantiradi. Mazkur texnologiya o‘quvchilarga mustaqil ravishda bilimning sifati va saviyasini xolis baholash, o‘rganilayotgan mavzu haqidagi tushuncha va tasavvurlarni aniqlash imkonini beradi. U, ayni paytda turli g‘oyalarni ifodalash hamda ular orasidagi bog‘liqliklarni aniqlashga imkon yaratadi. «Skarabey» texnologiyasi har tomonlama bo‘lib, undan o‘quv materialining turli bosqichlarini o‘rganishda foydalaniladi:
Boshida – o‘quv faoliyatini rag‘batlantirish sifatida;
Mavzuni o‘rganish jarayonida – uning mohiyati, tuzilish va mazmunini belgilash, ular orasidagi asosiy qismlar, tushunchalar, aloqalar xarakterini aniqlash, mavzuni yanada chuqurroq o‘rganish, yangi jihatlarini ko‘rsatish;
Ohirida – olingan bilimlarni mustahkamlash va yakunlash maqsadida.
«Skarabey» texnologiyasini o‘quvchilar tomonidan oson qabul qilinadi, chunki u faoliyatning fikrlash, bilish xususiyatlari inobatga olingan holda ishlab chiqilgan. U o‘quvchilar tajribasidan foydalanishni ko‘zda to‘tadi, reflektiv kuzatishlarni amalga oshiradi, faol ijodiy izlash va fikriy tajriba o‘tkazish imkoniyatlariga ega.
Mazkur texnologiyaning ayrim afzalliklari sifatida idrok qilishni engillashtiruvchi chizma shakllardan foydalanishni ko‘rsatish mumkin.«Skarabey» alohida ishlarda, kichik guruhlarda hamda o‘quv jamoalarida qo‘llanilishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
TRENING «MULOQOT» - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 71/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik TRENING «MULOQOT»
Ushbu trening o’quvchi-talabalarda dars jarayonida mustaqil fikrlashga, o’z fikrlarini erkin xolda bayon eta olishga hamda ularda baxslashish madaniyatini tarbiyalashga qaratilgan bo’lib, odatda bunday mashg’ulot tinglovchilarni kichik guruhlarga bo’lgan guruhlarga bo’lgan xolda o’tkaziladi.
Maqsad:
Tanlangan mavzu, muammo asosida tinglovchilarning fikrlarini hamda ushbu mavzuga bo’lgan munosabatlarini aniqlash, mustaqil xolda umumiy bir fikrga kelishlariga va to’gri xulosa chiqarishlariga yordam berish, erkin xolda Bahslashishlariga sharoit yaratish.
O’tkazilish tartibi.
Ustoz mashg’ulotni boshlashdan avval tinglovchilarni muloqot, baxs-munozarani o’tkazishga qo’yilgan talablar, qoidalar bilan tanishtiradi, so’ngra ushbu trening bochqichma-bosqich o’tkazilishini tushuntiradi.
Nazorat uchun savollar
1. Quruq modda, biomassa va energiya.
2. Botryococcus braunii suv o'ti.
3. Botryococcus braunii suv o'tidan uglevodorodlar olish istiqboli.
4. Botryococcus braunii yordamida uglevodorodlar ishlab chiqarish.
5. Biogaz va uning tarihi.
6. Biogazni o'rgangan olimlar.
7. Biogaz tarkibi va sifati.
8. Rivojlanayotgan davlatlarda biogaz.
9. Biogazni qo'llanilishi.
10. Biogaz ishlab chiqaruvchi qurilmaning ishlash printsipi.
MASHG‘ULOT № 18
MAVZU: Bioxavfsizlik. Sanoat chiqindilarini biotexnologik usulda zararsizlantirish
Mashg'ulot shakli: «Farmasiya» yo‘nalishi talabalari uchun amaliy mashg‘ulot.
Mashg'ulot uslubi: «Klaster» usuli. Trening «muloqot».
Mashg‘ulot maqsadi: Biotexnologiya sanoatida turli xil chiqindilarni zararsizlantirish
Mavzuning ahamiyati: ushbu mavzuda ekologiya va sanoat hamda biotexnologiyaning uzviy bog’liqligi ochib beriladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Rivojlanayotgan davlatlarda biogaz

|
Rivojlanayotgan davlatlarda biogaz
|
bet | 70/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Rivojlanayotgan davlatlarda biogaz
Hindiston, Nepal, V'etnam va boshqa davlatlarda bir oilaga mo'ljallangan kichik biogaz qurilmalari qurilmoqda. Ulardan olinayotgan biogaz taom tayyorlash uchun ishlatiladi. Kichik biogaz qurilmalari bo'yicha etakchi davlat – Hitoy. Birgina o'tgan asrning 90-yillarining ohiriga kelib Hitoyda 10 mln.dan ortiq qurilma bor edi. Ular yiliga 7 mlrd.m3 biogaz ishlab chiqaradi. Shuncha miqdordagi biogaz Hitoydagi 60 mln. dehqonning yoqilg'iga bo'lgan ehtiyojini qondiradi. 2010 yilning ohirlarida Hitoyda 40 mln.ga yaqin biogaz qurilmasi ishga tushirildi. Sohada 60 ming kishi mehnat qilmoqda.
Hindistonda 1981 va 2006 yillar oralig'ida 3,8 mln. kichik biogaz qurilmalari qurildi.
Nepalda biogaz energetikasini rivojlantirish dasturi ishlab chiqilgan. Dastur asosida 2009 yil qishloq aholisi uchun 200 ming kichik biogaz qurilmalari o'rnatildi.
Laboratoriya ishi
Ishning maqsadi:
Botryococcus braunii suv o’tidan lipidlarni ekstraksiyalab olish
Kerakli jixozlar va reagentlar:
-tubi yumaloq kolba
-sentrifuga
-rotorli bug’latgich
-pipetka
- B.braunii suv o’tining quruq biomassasi
-metanol
-DMSO
-geksanning dietil aralashmasi
-2 n HCL
Ishni olib borish tartibi:
100 mg suv o’tining quruq biomassasi 200 mkl DMSO da 700 C da 10 daqiqa ekstraksiyalanadi. So’ngra 5 ml metanol qo’shiladi va namunalar muzda 1 soat davomida aralashtiriladi. Aralashma 5 daqiqa sentrifugalanadi va supernatant 40 ml hajmdagi Teflon probirkaga o’tkaziladi. Cho’kmaga qayta 5 mkl DMSO qo’shiladi va lipidlar 700 C da 5 daqiqa ekatraksiyalanib, aralashma sentrifugalanadi. Supernatantga 2 xil faza hosil bo’lishi uchun 6 ml suv va 12 ml geksan dietil aralashmasi qo’shiladi. Yuqori faza lipidlar, quyi faza suv, methanol va DMSO saqlaydi. Probirkada emulsiya hosil bo’lmasligi uchun extiyotkorlik bilan chayqatiladi. So’ngra aralashma 5 daqiqa sentrifugalanadi, yuqori faza Paster pipetkasi yordamida yigib olinadi va tagi yumaloq kolbaga o’tkaziladi. Suvli fazaning pH muhitini 2- 3 ga o’zgartirish uchun unga 4 tomchi 2 n HCL qo’shiladi va suvli faza 6 ml dietil efiri bilan qayta ekstraksiyalanadi. Bu bosqich nordon lipidlar va fazalarni ajratib olishni osonlashtirish uchun bajariladi. Turli bosqichlarda olingan yuqori faza yumaloq kolba tubida yig’iladi va quriguncha rotorli bug’latgichda bug’latiladi.
|
| |
Spirtli bijg‘ish - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 13/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Spirtli bijg‘ish
XIX asrning o‘rtalarida L.Paster spirtli bijg‘ishni achitqi zamburug‘larining faoliyati bilan bog‘liqligini aniqlagandan keyin, bu jarayon (spirtli bijg‘ish) biologik jarayon sifatida qaraladigan bo‘ldi.
Byuxner va Xan tomonidan spirtli bijg‘ish jarayonini hujayra ekstrakti tarkibidagi oksidlovchi va qaytaruvchi fermentlar yordamida boshqarish mumkinligini ko‘rsatib berilishi bijg‘ish jarayonining tabiati haqida zamonaviy tasavvurni paydo bo‘lishiga olib keldi.
“Bijg‘ish” yoki “achish” degan iboralar har xil davrlarda jarayonning mohiyatini har xil ko‘rsatgan, dastlab bijg‘iyotgan muhitning tipini ko‘rsatuvchi ma’no bergan bo‘lsa, keyinroq – hayotning anaerob shakli sifatida qaralgan.
Zamonaviy tasavvurga binoan spirtli bijg‘ish biokimyoviy reaksiyalarning birin-ketin keladigan jarayoni bo‘lib, bunda achitqi zamburug‘i hujayralari organik birikmalarning energiyasini to‘liq ishlata olmaydi. Har bir achitqi zamburug‘ining hujayrasi o‘zini og‘irligidan 30 va undan ko‘proq marotaba miqdordagi shakarni parchalay olishi hisoblab chiqilgan. Natijada, hujayraning energetik potensiali oshadi va bu ATF ning ajralib chiqishi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Bu energiyani hujayra zahira moddalari – glikogen, karbon suvlar (tregalozalar), yog‘lar va boshqa birikmalar sintezi uchun ishlatadi.
SHuning uchun spirtli bijg‘ishni, shakarni – to‘liq bo‘lmagan ammo, ko‘p bosqichli anaerob, fermentativ parchalanishi deb qaralmog‘i lozim.Bu jarayon oqibatida bijg‘ishni asosiy mahsulotlari – etanol va karbonat angidrid gazi hosil bo‘ladi.
Spirtli bijg‘ish jarayonini amalga oshirish uchun ko‘proq Saccharomyces avlodiga mansub achitqi zamburug‘lari (S.cerevisiae, S.elipsoidus, S.vini va h.k.) ishlatiladi.
Achitqi zamburug‘laridagi spirtli bijg‘ish jarayoni yuksak organizmlardagi glikoliz jarayonidan faqatgina oxirgi bosqichi bilan farq qiladi. Bunga asosiy sabab, achitqi zamburug‘laridagi piruvatdekarboksilaza fermenti hisoblanadi. Bu ferment piruvatni atsetaldegidga aylantirib beradi, hosil bo‘lgan atsetaldegid esa etanolgacha qaytariladi.
Gey-Lyussak spirtli bijg‘ish jarayonini quyidagicha izohlagan edi:
Bu tenglamani sodda qilib, shakarning karbonat angidrid gazi va etil spirtigacha parchalanishi deb qaralsa ham bo‘ladi.
Zamonaviy nuqtai nazarga asosan, bu jarayon sitozolda amalga oshadi. Buni shartli ikki bosqichga bo‘lish mumkin.
Birinchi bosqichda - glyukozadan fruktoza -1,6-bifosfat hosil bo‘ladi. Keyin u 2 molekula trioza hosil qiladi.
Ikkinchi bosqichda– 2 molekula triozadan 2 molekula piruvat hosil bo‘ladi.
Bu reaksiyaning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Nazorat uchun savollar - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 73/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Nazorat uchun savollar
1. Biotexnologiya sanoatida qattiq chiqindi manbalari
2. Chiqindilarni zararsizlantirishning samarali usullari
3. Tabbiy, oqava suvlar va iflos gazlarni tozalash usullarii.
4. Botryococcus braunii yordamida uglevodorodlar ishlab chiqarish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
IQTISODIYOTNI MODERNIZATSIYALASH SHAROITIDA SANOAT ISHLAB CHIQARISHINING MILLIY IQTISODIYOT VA JAHON IQTISODIYOTIDA TUTGAN O`RNI

IQTISODIYOTNI MODERNIZATSIYALASH SHAROITIDA SANOAT ISHLAB CHIQARISHINING MILLIY IQTISODIYOT VA JAHON IQTISODIYOTIDA TUTGAN O`RNI.
Jamiyatni rivojlantirish va demokratik qayta o‘zgartirishlar maqsadlari va ustuvor vazifalaridan kelib chiqqan holda modernizatsiyalash, texnik va texnologik qayta jihozlash, ishlab chiqarishni mahalliylashtirish masalalari hamda resurs tejovchi ilg‘or texnologiyalarni, mavjud ishlab chiqarish, ilmiy texnik hamda mehnat potensialidan unumli foydalanishni inobatga olgan holda tarmoqlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish prognozlarini, ularni mutanosib rivojlantirishning puxta o‘ylangan strategiyasini ishlab chiqishni tashkil qiladi;
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning maqbul sur'atlari va nisbatlarini, mineral va xom ashyo resurslaridan oqilona foydalanishni, O‘zbekiston iqtisodiyotini barqaror rivojlantirishni ta'minlovchi zamonaviy ishlab chiqarish infratuzilmasini, telekommunikatsiyalar vositalarini rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqadi;
tegishli tarmoqlarda raqobatbardosh mahsulot turlarini ishlab chiqarishni ta'minlaydigan sanoatlashtirish siyosatining asosiy yo‘nalishlarini ishlab chiqadi;
tegishli Prezident, Vazirlar Mahkamasi hamda Iqtisodiyot vazirligi Rayosati qarorlari asosida belgilangan muhim moddiy yillik balanslarni ishlab chiqadi hamda ularning amalga oshirilishi ustidan monitoring yuritadi;
asosiy sanoat mahsulotlari ishlab chiqishning yillik hamda choraklik maqsadli ko‘rsatkichlarini ishlab chiqadi va uning bajarilishi ustidan monitoring yuritadi;
eksport potensialini rivojlantirishni rag‘batlantirish, tashqi savdo va to‘lov balanslarini maqbullashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish, tovarlar (ishlar, xizmatlar) eksporti prognozlarini tayyorlash, respublikani jahon iqtisodiy tizimiga integratsiyalash strategiyasini ishlab chiqishda;
amalga oshirilishi belgilangan muhim investitsion loyihalar ekspertizasida;
rejalashtiriladigan yilga geologiya-qidiruv ishlarining hajmini aniqlash va ularni koordinatsiya qilish, qazilma boyliklarining zahirasini ko‘paytirish bo‘yicha davlat buyurtmasini tayyorlash, geologiya qidiruv ishlarini moliyalashtirish takliflarini ishlab chiqishda qatnashadi.
|
Biogaz tarihi - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 66/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Biogaz tarihi
Insoniyat biogazdan foydalanishni juda qadimdan yo'lga qo'ygan. Eramizdan avvalgi birinchi mingyillikda hozirgi germaniya hududida ibtidoiy biogaz qurilmalari bo'lgan. El'ba daryosi yoqasidagi botqoqliklarda yashagan alemanlar suvga botgan daraht to'nkalarini ajdarholar deb o'ylashgan. Botqoqda hosil bo'lgan gazlarni ajdarhoning nafasidan chiqayapti deb o'ylaganlar. Alemanlar «g'azabnok ajdarhoni jahlidan tushirish» uchun botqoqqa qurbonliklar, oziq-ovqat tashlaganlar. Ular teridan chodir tikib, u bilan botqoqlikni ustini berkitganlar hamda teri quvurlar yordamida yashaydigan joylariga olib borganlar va uni yoqib egulik tayyorlaganlar. Egulik tayyorlashning boshqa yo'li bo'lmagan. Chunki botqoqliklarda quruq o'tin topish ancha mushkul ish edi.
XVII asrda bel'giyalik olim Yan Baptist Van Gel'mont parchalanayotgan biomassadan alangalanuvchi gaz ajralib chiqayotganini aniqladi.
55-rasm.. Yan Baptist Van Gel'mont. Kimyogar, vrach va fiziolog (1580-1644).
A lessandro Vol'ta (Italiya) 1776 yil parchalangan biomassa miqdori bilan ajralib chiqqan gazning miqdori orasida bog'liqlik borligini topdi. 1808 yil angliyalik ser Hemfri Devi biogaz tarkibida metan borligini aniqladi. Eng birinchi hujjatlashtirilgan biogaz qurilmasi 1859 yil Hindistonning Bombey shahrida qurilgan. Biogaz 1895 yil Buyuk Britaniyada ko'chalarni yoritish uchun ishlatilgan. 1930 yil biogaz ishlab chiqarishda ishtirok etuvchi bakteriyalar kashf etildi.
56-rasm. Ser Hemfri Devi. Kimyogar, geolog va fizik (1778-1829).
57-rasm. Alessandro Vol'ta. Fiziolog, fizik va kimyogar (1745-1801).
Biogaz tarkibi va sifati
Biogaz 50-87% metan, 13-50% CO2, H2 va H2S lardan tashkil topgan. Biogaz CO2 dan tozalangandan keyin biometan olinadi. Biometan tabiiy gaz bilan bir hil, faqatgina ikkalasining hosil bo'lish sabablari har hil.
Biogazning asosiy qismini metan tashkil etgani uchun gazning sifati, unumi va miqdori tavsiflanayotganda bu ko'rsatkichlar metanga nisbatan olinadi. Gazlarning hajmi temperatura va bosimga bog'liq. Yuqori temperaturada gazlar kengayadi, issiqlik berish darajasi (kaloriyasi) esa aksincha kamayadi. Namlik ko'p bo'lsa ham gazning issiqlik berish darajasi kamayadi. Gazlarning chiqish unumi o'zaro taqqoslanganda temperatura 0°C, atmosfera bosimi 1,01325 bar, nisbiy namlikni 0% deb qabul qilish zarur. Biogaz ishlab chiqarishda o'lchov birligi sifatida 1kg quruq organik moddaga nisbatan litr (l) yoki metr kub (m3) qabul qilingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Bijg'ish jarayoniga ta'sir qiluvchi faktorlar

|
Bijg'ish jarayoniga ta'sir qiluvchi faktorlar
|
bet | 69/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Bijg'ish jarayoniga ta'sir qiluvchi faktorlar:
temperatura;
namlik;
rN muhit;
uglerod, azot va fosforni nisbati C:N:P;
hom ashyo zarrachalari yuzasining kattaligi;
substratni reaktorga yuklash chastotasi;
jarayonni sekinlashtiruvchi moddalar;
jarayonni tezlashtiruvchi qo'shimchalar
Temperatura
Metanogen (metan hosil qiluvchi) bakteriyalar 0-70ºS haroratda yashaydi. Harorat 70ºSdan oshsa ular halok bo'ladi. Lekin 90ºS yashaydigan shtammlar ham bor. Sovuq haroratda ham tirik qolishi mumkin, ammo ko'paya olmaydi.
Hom ashyo zarrachalari yuzasining kattaligi
Biogaz ishlab chiqarishda hom ashyoni maydalilik darajasi muhim rol' o'ynaydi. Hom ashyo qanchalik mayda hamda tolasimon bo'lsa, baktaeriyalar bilan ta'sirlashish yuzasi shuncha katta bo'ladi. Bu esa hom ashyoni tezroq va osonroq parchlanishiga sabab bo'ladi. Bundan tashqari biomassa osonroq aralashtiriladi. Maydalangan hom ashyo tezroq bijg'iydi, biogaz ko'proq ajraladi. Hozirda ezilgan dondan 15 kun ichida biogaz olishga erishildi.
Biogazni qo'llanilishi
Biogaz elektroenergiya, issiqlik, bug' va h.k. ishlab chiqarish uchun yoqilg'i sifatida ishlatiladi. Biogaz qurilmalarini parranda va qoramol fermalari, spirt va shakar zavodlari, go'sht kombinatlariga tozalash inshooti sifatida qurlishi mumkin. Veterinar-sanitar zavodlar o'lgan hayvonlar tanasini qayta ishlab go'sht-suyak uni ishlab chiqaradi. Veterinar-sanitar zavodlarni o'rniga biogaz qurilmalarini qurish iqtisodiy jihatdan samaraliroq. Shunda o'lgan hayvonlar tanasi biogaz ishlab chiqarish uchun hom ashyo vazifasini bajargan bo'lar edi.
R ivojlangan davlatlar orasida biogazdan foydalanish bo'yicha etakchi o'rinlardan birini Daniya egallaydi. Mamlakat energobalansining 18% biogaz tashkil etadi. Germaniyada biogaz qurilmalarining soni 8000 etdi. G'arbiy Evropadagi parranda fabrikalarining deyarli yarmi biogaz bilan isitilmoqda.
60-rasm.. Biogazda yuruvchi avtobus. Bern, Shveytsariya.
Rossiyaning biogaz ishlab chiqarish potentsiali katta. Rossiya yiliga 72 mlrd.m3 ishlab chiqarib, uni 151 200 GVts (gigavattsoat) elektroenergiya va 169 344 GVts issiqlik energiyasiga aylantirish imkoniga ega.
|
| |
SANOAT MAHSULOTLARINI SOTISHNING SAMARALI TIZIMINI TASHKIL ETISH

SANOAT MAHSULOTLARINI SOTISHNING SAMARALI TIZIMINI TASHKIL ETISH.
Mahsulot ishlab chiqarish xarajatlarining qimmatlashganligi, chakana narxlar isloh qilinishi sababli aholiga beriladigan kompensatsiya to‘lovlari oshganligi munosabati bilan va xalq xo‘jaligi tarmoqlarining normal xo‘jalik faoliyatini ta’minlash uchun Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. 1992-yil 1-yanvardan boshlab ko‘mir, neft, gaz qazib chiqaruvchi, gazni qayta ishlovchi sanoat, energetika tarmoqlari mahsulotlarining, yuk tashishlar, paxta ip va shtapel ip ulgurji narxlari va tariflarining cheklangan miqdorlari 1-ilovaga muvofiq belgilansin.
2. O‘zbekiston Davlat narxlar qo‘mitasi vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlar bilan birgalikda mahsulotlarning tegishli guruhlariga yangi ulgurji narxlar va tariflar preyskurantlarini ishlab chiqsin va tasdiqlasin, ularning 1992-yil 1-yanvardan boshlab amal qilishini joriy etsin. 1992-yil 1-yanvardan boshlab ko‘rsatib o‘tilgan mahsulotlar va xizmatlarni realizatsiya qilish yangi narxlar va tariflar bo‘yicha amalga oshirilishini nazarda tutib, bu preyskurantlarning chiqarilishini hamda manfaatdor korxonalar va tashkilotlarga yetkazilishini ta’minlasin.
3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat narxlar qo‘mitasiga respublikaga boshqa mintaqalardan mahsulotlarni rentabelli ishlab chiqarishni ta’minlamaydigan narxlar bo‘yicha xomashyo va moddiy-texnika resurslari yetkazib berilgan taqdirda tasdiqlangan narxlarga vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlarning ta’limi bo‘yicha o‘zgartishlar kiritish yuklatilsin.
4. Vazirliklar, idoralar, konsernlar, korxonalar va tashkilotlar realizatsiya qilinadigan mahsulotlar va xizmatlarga yangi ulgurji narxlar va tariflarni 1992-yil 1-yanvardan boshlab joriy etish yuzasidan tezlik bilan chora-tadbirlar ko‘rsinlar.
5. Korxonalar, tashkilotlar, konsernlarga belgilab qo‘yilgan ulgurji narxlar va tariflar belgilangan mahsulotlar va xizmatlarni respublika tashqarisida Tomonlarning kelishuvi bo‘yicha realizatsiya qilishga ruxsat berilsin.
Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan ro‘yxat bo‘yicha xomashyo resurslarining respublikada qazib olinadigan va ishlab chiqariladigan muhim turlari (rangli va nodir metallar, gaz, nitron, kaprolaktam va boshqalar) respublika tashqarisiga faqat jahon narxlariga tatbiqan shartnoma narxlarida realizatsiya qilinishi kerak
|
-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari

|
-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari
|
bet | 11/12 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 48,79 Kb. | | #148617 |
Bog'liq 5-mavzu. Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy invest5.4-jadval
ITBning O’zbekistondagi loyihalari
Loyiha nomi
|
Loyihaning qiymati, mln.doll
|
Loyihaning huquqiy asosi
|
“Sug’diyona”500 kv elektr uzatish liniyasi qurilishi Sirdaryo IES
|
25,1
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentiniig 2005 yil 22 iyundagi PQ-105 sonli Qarori
|
“G’uzor Surxon” 500 kv elektr uzatish liniyasi va «Surxon» avtotransformatorini qurish
|
42,0
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 22 iyundagi PQ-901-sonli
|
5ta kasb hunar kollejlarini qurish va jihozlar bilan ta’minlash
|
10,5
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 22 noyabrdagi PQ-713-sonli Qarori
|
Umumta’lim maktablarini qurish va jihozlar bilan ta’minlash
|
10,3
|
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006 yil 31 maydagi 104- sonli Qarori
|
Respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi va uning hududiy filiallarini tibbiy asbob-uskunalar bilan ta’minlash
|
23,8
|
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maqkamasining 2005 yil 11 maydagi 120-sonli Qarori
|
Asfalt zavodini modernizatsiyalash, Toshkent shahrida yo’llar qurish va ta’mirlash uchun asbob-uskunalar va mexanizmlar sotib olish
|
12,6
|
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2005 yil 17 oktyabrdagi PQ-201-sonli Qarori
|
O’zbekiston ITBga 2003 yil 3 sentyabrda a’zo bo’lgan bo’lib, ushbu bank tomonidan 2003 — 2009 yillar mobaynida umumiy qiymati 150 mln. dollarga teng moliyaviy xizmatlar ko’rsatilgan.
|
| |
-jadval
   
Osiyo taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorlikdagi aloqalari

|
-jadval
Osiyo taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorlikdagi aloqalari
|
bet | 10/12 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 48,79 Kb. | | #148617 |
Bog'liq 5-mavzu. Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy invest5.3-jadval
Osiyo taraqqiyot bankining O’zbekiston bilan hamkorlikdagi aloqalari
Loyihaning nomi
|
Hajmi mln. doll.
|
Loyihaning qisqacha tavsifi
|
Qishloq xo’jalik korxonalarini rivojlantirish
|
50
|
Qishloq joylaridagi kichik biznes korxonalarini rivojlantirishni qo’llab-quvvatlash. Moliyalashtirish 28 ta investitsion loyiha bo’yicha amalga oshirilmoqda.
|
Sirdaryo viloyati Oqoltin tumani infratuzilmasini rivojlantirish va xo’jaliklarini qayta tarkiblash
|
36
|
Sirdaryo viloyati Oqoltin tumani qishloq xo’jaligida mehnat unumdorligini oshirish hamda fermerlarning paxta va bug’doy etishtirishdan oladigan daromadlarini barqarorlashtirish. Ushbu loyiha sinov loyihasi bo’lib, keyinchalik uni mamlakat miqyosida joriy etish ko’zda tutilgan.
|
Don ekinlarining hosildorligini oshirish
|
26
|
Bug’doyni etishtirish, qayta ishlash, sotishning tejamli va barqaror tizimlarini rag’batlantirish. Loyiha 217 ming qishloqdagi uy xo’jaligiga foyda keltiradi, shularning 35%i kam ta’minlangan oilalardir.
|
Amu-Zang kanali mashina tizimlarini tiklash
|
73,2
|
Qishloq xo’jaligida mehnat unumdorligini, fermerlar daromadlarining barqarorligini saqlash va oshirish
|
Erlarning meliorativ holatini yaxshilash
|
60,2
|
Buxoro, Qashqadaryo va Navoiy viloyatlarining 9 ta tumanida erlarning degradatsiya muammosini hal qilish
|
Umumta’lim tizimida darsliklar va o’quv adabiyotlarini nashr qilish tizimini takomillashtirish
|
260
|
Darsliklarning sifati, foydalanish muddatini oshirish yo’li bilan umumta’limning sifati va ahamiyatini oshirish.
|
Islom taraqqiyot banki (ITB) — 1974 yilda tashkil topgan. Unga islom diniga e’tiqod qiluvchi 35 ta mamlakat, ya’ni Islom anjumanining deyarli barcha a’zolari kiradi. Nizom kapitalining miqdori OTB dan 5 marta kam.
ITBning maqsadi a’zo mamlakatlarning rivojlanish loyihalarini, tashqi savdoni kreditlash va savdo, sanoat kompaniyalari kapitallarini investitsiyalashdan iborat.
|
| |
Animatsiyalarni yaratish va ular bilan ishlash

|
Animatsiyalarni yaratish va ular bilan ishlash
|
bet | 9/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #138550 |
Bog'liq 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratish3. Animatsiyalarni yaratish va ular bilan ishlash
MS Power Point 2010da obyektlarga o'rnatiladigan animatsiyalar avvalgilariga nisbatan birmuncha yangilangan va to'ldirilgan. Slaydlardagi animatsiyali harakatlar jonli kabi amalga oshiriladi.
Animatsiyalar to'rt turga bo'lingan bo'lib, ular obyektning slaydga kirib kelishi - Vxod, slaydda ajralib ko'rinishi - Videlenie, slayddan chiqib ketishi - Vixod hamda slayd bo'ylab biror yo'nalish bo'yicha harakat qilishi - Puti peremesheniya kabilardir. Bitta obyektga bir nechta animatsiya o'rnatish mumkin. Buning natijasida taqdimot tinglovchiga yanada tushunarli bo'lishiga erishiladi. Animatsiyaning boshlanishi, harakat chegaralari va qo'shimcha parametrlari, shuningdek ularni bajarilish tartibini almashtirish kabi amallarni ham bajarish mumkin.
MS Power Point 2010 Animatsiya po obraztsu funksiyasiga ega bo'lib, uning vazifasi biror obyektga o'rnatilgan animatsiya nusxasini boshqa obyektga ham qo'llashdan iborat. Ya’ni boshqa obyektga shu animatsiyani boshqatdan o'rnatib o'tirmasdan uning nusxasini qo'llash mumkin.
MS Power Point 2010da yangi animatsiyalar o'rnatish
Endi slayddagi har bir obyektga animsiya o'matish ketma-ketligini bajarilishini ko'rsatib o'tamiz.
Animatsiya o'rnatiladigan slaydga o'ting.
Animatsiya o'rnatiladigan obyektni tanlang.
Animatsiya vkladkasidagi animatsiya panelndan biror animatsiyani tanlang va shu harakatni slaydda bajarilishini kuzating.
Parametri effektov tugmasi yordamida unu yanada takomillashtitishga harakat qiling.
Agar bu animatsiya sizni qanoatlantirmasa shu o'byektga qo'shimcha boshqa animatsiyalardan bir yoki bir nechtasini qo'llashingiz mumkin.
Buning uchun animatsiya vkladkasidagi Dobavit animatsiyu tugmasini bosing. Animatsiya ko'rinishlari ifodalangan oyna ochiladi.
Sichqonchako'rsatkichibilanbiroranimatsiyako'rinishinitanlangvashuharakatnislayddabajarilishinikuzating. Maqul bo'lgan harakatni qoldiring va navbatdagi harakatga o'ting.
Shu yerning o'zida tasmadagi Parametri effektov tugmasi yordamida animatsiyaga qo'shimcha harakatlar kiritishingiz mumkin.
|
| |
Taqdimot namoyishini boshqarish

|
Taqdimot namoyishini boshqarish
|
bet | 14/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #138550 |
Bog'liq 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratishTaqdimot namoyishini boshqarish
Taqdimot namoyishini boshlash uchun uni ishga tushirishni bilishingiz kerak. Namoyishni birinchi slayddan ham, ixtiyoriy slayddan ham boshlash mumkin. Slayd-shou boshlanganida bir slayddan boshqasiga qanday o'tishni bilishingiz kerak.
Slad-shouni boshlash uchun:
2. Namoyishni birinchi slayddan boshlash uchun tasmadagi S nachala tugmasini yoki klaviaturadagi F5 tugmani bosing.
1. Pokaz slaydov vkladkasiga o'ting.
1. Namoyishni biror boshqa slayddan boshlash uchun avval o'sha slaydga o'ting so'ngra tasmadan S tekushego slayda tugmasini yoki Power Point 2010 oynasining quyi o'ng tarafidagi rasmda ko'rsatilgan tugmasini bosing.
Namoyish vaqtida navbatdagi slaydga o'tish uchun, agar avtomatik o'tish o'rnatilmagan bo'lsa, klaviaturadagi: Enter, bo'sh joy, o'ngga strelka, quyiga strelka va PageDown tugmalaridan foydalanish mumkin.
Avvalgi slaydga qaytish uchun esa chapga strelka, yuqoriga strelka, PageUp tugmalaridan foydalanish mumkin.
Namoyishni to'xtatish uchun klaviaturadagi Esc tugmasini bosish yoki kontekct menyudan Zavershit pokaz slaydov buyrug'ini tanlash kerak.
Nazorat uchun savollar:
MS Power Pointning vazifasi nima?
Namoyish nima?
Slayd deb nimaga aytiladi?
Animatsiya nima?
MS Power Point 2010da tayyoriangan taqdimotni qanday formatlarda saqlash mumkin?
MS Power Pointda slaydga video fayllar qanday joylashtiriladi?
Taqdimotni qanday chop etiladi?
7-mavzu. Open Office.impress dasturida fizik animatsiyałar yaratish
texnologiyalari
8-mavzu. Macromedia Flash MX dasturida fizik jarayonlar animatsiyalarini yaratish
|
| |
MS Power Point 2010 oynasi bilan tanishish. MS Power Point 2010

|
MS Power Point 2010 oynasi bilan tanishish. MS Power Point 2010
|
bet | 8/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #138550 |
Bog'liq 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratish2. MS Power Point 2010 oynasi bilan tanishish. MS Power Point 2010 oynasi ko'rinishi oddiy va sodda bo'lib, unda professional darajadagi taqdimotlar yaratishga kerak bo'ladigan barcha vosita(instrument)lar jamlangan. Uning tasma(lenta)sida to'qqiz guruhga bo'lingan vkladkalar mavjud bo'lib, ularda:
Fayl - fayl yaratish, ochish, saqlash, chop etish, ma’lumot olish
Glavnaya - slaydlar, almashishlar buferi, shriftlar, abzatslar, chizmalar, qidirish va almashtirish
Vstavka - slaydga jadval, tasvir, illyustratsiya, gipermurojaat, matn, belgi va multimediyalar joylash
Dizayn - slayd sahifasi parametrlari, mavzulari va fonini tanlash
Perexodi - bir slayddan boshqasiga o'tish, slaydni ko'rsatish vaqti va tovush o'rnatish hamda tanlanganlarni ijro etib ko'rish
Animatsiya - slayd o'byektlariga harakat, qo'shimcha harakat, slaydni ko'rsatish vaqtini o'rnatish hamda tanlanganlarni ijro etib ko'rish
Pokaz slaydov - taqdimotni boshidan yoki kelgan joyidan namoyish qilish va ularni sozlash
Retsenzirovanie - to'g'ri yozilganligini tekshirish, mtn yozilgan tilni o'zgartirish va izohlar o'rnatish
Vid - taqdimotni ko'rish rejimini o'zgartirish, bir nechta oynalar bilan ishlash
va boshqa amallarni bajarish buyruqlari jamlangan. MS Power Point oynasining ish sohasida yangi taqdimot yaratish uchun odatiy qabul qilingan slaydning maketi bilan birga slaydga eslatmalar joylashtirish (zametki кslaydu) darchasi, tasmasida Glavnaya deb atalgan vkladkaga o'rnatilgan vosita(instrument)lar panellari nomlari va elementlari, quyi o'ng tarafida slaydlar bilan ishlash rejimlari va slayd masshtabi, chap tarafida barcha yaratilgan slaydlarning kichraytirilgan shakli ko'rinib turadi.
MS Power Point 2010 oynasidagi Fayl vkladkasini tanlash orqali, yaratgan taqdimotingiz faylini boshqaruv elementlari yordamida namoyish uchun tayyorlashingiz mumkin. Bundan tashqari taqdimotdan foydalanishi imkoniyatini cheklash va uni himoyalashni amalga oshirish mumkin. Agar taqdimotga multimediya, ya’ni audio- va video- fayllari O’matilgan bo’lsa, u holda ularni zichlashtirgan holda saqlash orqali disk hotirasini tejash imkoniyatidan foydalanish mumkin.
Yangi taqdimot yaratish va uni saqlash, boshqa taqdimotni ochish, tarqatma materiallar tayyorlash va slaydlarni chop etish kabi amallar ham Fayl vkladkasi yordamida bajariladi.
MS Power Point 2010 ning Fayl vkladkasi tarkibi
|
| |