Bozorni segmentlash va uning mohiyati

|
Bozorni segmentlash va uning mohiyati
|
bet | 3/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 70,42 Kb. | | #99881 |
Bog'liq Bozorni va iste’molchilarni o‘rganishBozorni segmentlash va uning mohiyati
Bozorni segmentalash atamasini Uendell Smit 1950 - yillarda AQSh da keng tarqalgan ishlab chiqarish strategiyasi bilan bog‘liq holda birinchi bor qo‘lladi. Bu strategiya potensial iste’molchilar guruhlari orasida aniqlangan talablarga ko‘ra ishlab chiqaruvchilar o‘z tovarlarining sifat tavsiflarini modifikatsiyalashdan iborat. Shuning uchun iste’molchilar va ularning istaklari, afzal ko‘radigan narsalarini yaxshiroq tushunish maqsadida ularni aniq guruhlarga bo‘lish kerak. Bu guruhlarning vakillari umumiy ijtimoiy belgilarni: jins, yosh, daromad, ma’lumot, e’tiqod va hokazolarni o‘zida tashuvchilar hisoblanadi va bozor qo‘zg‘atuvchilariga (tovar, baho, dizayn, o‘ram, reklama va boshqalar) bir xil ta’sirotda bo‘ladilar. Ijtimoiy umumiy belgilarni o‘zida tashuvchi iste’molchilar bozorning muayyan segmentini tashkil qiladi. Bunda bozorni turli xil belgilar bo‘yicha alohida bo‘g‘in (segmentlar)ga bo‘lish jarayoni segmentatsiya degan nomni oldi. Bunday belgilar sifatida iste’molchi va tovarlarning tavsiflari, iste’molga undovchi sabablar, taqsimlash kanallari va boshqalar ishlatiladi. Amaliyotda belgalarning har xil birikmalari qo‘llaniladi. Bozor segmentlari iste’molchilar talabining xususiyatlari va korxonaning marketing harakatlariga ta’sir javobini berish ularning reaksiyalari bo‘yicha o‘zaro farqlanadi.
Bozor xaridorlardan tashkil topgan bo‘lib, xaridorlar esa o‘z navbatida bir-biridan har xil parametrlari bilan farq qiladi. Shu sababli, ma’lum bir xususiyatlarga ega bo‘lgan aniq tovarni ishlab chmqaruvchi uchun potensial xaridorlarning shu tovarning xususiyatlariga bo‘lgan munosabatlarini bilish hayotiy zaruriyati hisoblanadi.
Bu yerda Volfredo Pareto (1848-1923 y.) qonunini eslash maqsadga muvofiqdir. Bu qonunga binoan 20 foiz iste’molchilar ma’lum markali tovarlarning 80 foizini xarid qiladi va bular potensial xaridorlardir. Xaridorlarning qolgan 80 foizi esa tovarlarning qolgan 20 foizini xarid qiladilar. Ko‘pchilik hollarda bu tovarlar o‘ylamasdan xarid qilinadi. Bundan shunday xulosa qilish mumkinki, ishlab chiqaruvchilar o‘z tovarlarini va marketing faoliyatini bozorga qaratmasdan, balki aynan ana shu 20 foiz potensial iste’molchilarga qaratadi. Bozor faoliyatining bunday strategiyasi yuqori samaradorlikni ta’minlaydi.
Bozor segmenti – bu boshqa guruhlardan farq qiluvchi, o‘xshash belgilariga ega bo‘lgan iste’molchilarning kichik guruhidir. Bunda bozorni turli xil belgilari bo‘yicha alohida bo‘g‘in (segmentlar)ga bo‘lish jarayoni segmentlash deb ataladi.
Bozorni bo‘g‘inlashdan asosiy maqsad quyidagilar hisoblanadi:
Iste’molchilarning nimaga ehtiyoji borligi haqida kengroq ma’lumot to‘plash mumkin bo‘ladi.
Aniq bozorda raqobat kurashi tabiatini yaxshiroq bilish imkoniyati tug‘iladi. Natijada raqobat kurashida yengib chiqishi uchun tovar qanday xususiyatlarga ega bo‘lishi kerakligi aniqlanadi.
Chegaralangan resurslardan va imkoniyatlardan qaysi yo‘nalishlarda foydalanish kerakligi aniqlanadi.
Marketing va tovar sotish xizmati xodimlarining energiyasi eng istiqbolli iste’molchilarga qaratiladi.
Marketing faoliyati rejasini tuzganda har bir bozor segmentining o‘ziga xos-xususiyatlarini e’tiborga olish imkoniyati tug‘iladi va boshqalar.
Umuman olganda, bozorni segmentlash talabni oydinlashtirish, diferrensiallash, pirovard natijada esa marketing strategiyasi va taktikasining eng optimal variantini tanlash imkoniyatini beradi.
Odatda segmentlash jarayoni ikki bosqichda amalga oshiriladi. Makrosegmentlash deb nomlanadigan birinchi bosqichda “tovar bozori” aniqlanadi. Mikrosegmentlash deb nomlanadigan ikkinchi bosqichda esa ilgari aniqlangan bozor ichida iste’molchilar segmentlari aniqlanadi.
|
| |