nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mehnat tarbiyasi - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 121/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Mehnat tarbiyasi o‘quvchilarni mehnatga psixologik va amaliy jihatdan tayyorlashni nazarda tutadi. Zero, mavjud sharoitda ro‘y berayotgan ijtimoiy- iqtisodiy o‘zgarishlar shaxs kamolotiga nisbatan juda katta talablarni qo‘ymoqda. Xususan, mehnatga muhim ijtimoiy burch sifatida qarash, ma’lum faoliyatni bajarishda mas’uliyatni his etish, mehnatga va uning natijasi, shuningdek, mehnat jamoasiga hurmat, mehnat faoliyatini tashkil etishda tashabbuskorlik, faollik ko‘rsatish, o‘z aqliy va jismoniy qobiliyatini to‘liq namoyon etishga bo‘lgan ichki ehtiyoj, mehnatni ilmiy tashkil etish yo‘lida amaliy harakatni olib borish shular jumlasidandir.
Mehnatga psixologik jihatdan tayyor bo‘lish esa tarbiyasiviy ishlar tizimida amalga oshirilib, ularning har biri quyidagi vazifalarni hal etishga yordam beradi:
o‘quvchilar tomonidan mehnatning ijtimoiy ahamiyati, mehnatni tashkil etish hayotiy zaruriyat ekanligining anglab yetilishiga erishish;
ularda mehnat faoliyatini amalga oshirishga nisbatan rag‘bat uyg‘otish;
o‘quvchilarda mehnat ko‘nikma va malakalarini shakllantirish va hokazolar.
Mehnat ta’limi va tarbiyasi ning tashkiliy-metodik shakllari o‘qituvchi tomonidan tanlanadi. Bu shunday shakl va metodlar bo‘lishi kerakki, u o‘quvchiga mehnati muvaffaqiyatidan quvonch baxsh etsin, o‘z mehnatidan o‘zi faxrlansin.
Mehnat tarbiyasining texnologiyalari o‘quvchining nazariy bilimlarini amaliyotda qo‘llash imkoniyatini yaratishi zarur. Bu esa, o‘z navbatida, mehnat ta’limi mazmunini ham takomillashtiradi. U kompleks xarakter kasb etib, o‘quvchilarda o‘quv texnika va texnologiyalari haqida tasavvur hosil qilishi, amaliy masalalarni hal etish malakasini shakllantirishi, sifat natijalarini ta’minlashi lozim. Ayniqsa, o‘quv topshiriqlarini hal etishga ijodiy yondashish, ishlab chiqarishning texnik-iqtisodiy, ijtimoiy ko‘rsatkichlarini yuqoriga ko‘tarishga intilish hosil qilishi maqsadga muvofiqdir.
Mehnat tarbiyasida sinfdan tashqari tarbiyasiviy ishlar rejasida mehnat tarbiyasi yo‘nalishidagi tadbirlarning o‘rin olishini ta’minlash muhim pedagogik
vazifalardan biridir. Mehnat tarbiyasi turli an’anaviy va noan’anaviy shakllarda tashkil etiladi
|
| |
Eritrotsit metabolizmi - Biokimyo pmd

369
Gemoglobinlar tarkibidagi temir Fe
+2
holatda bo‘ladi. Kislorod va
boshqa oksidlovchi ta’sirida gemoglobin tarkibidagi temir oksidlanib
Fe
+3
holatga o‘tishi mumkin. Bunday gemoglobin metgemoglobin
deyiladi. Metgemoglobin kislorod bilan birikmaydi. Qon tarkibida
metgemoglobinning ko‘proq to‘planishi, kislorodni to‘qimalarga
tashilishini izdan chiqaradi, bu o‘limga olib boradi. Organizmda har
kuni gemoglobinning 0,5%i metgemoglobinga aylanadi va buning
samarasida kislorodni faol shakllaridan biri superoksid ioni ham hosil
bo‘ladi. Metgemoglobinreduktaza metgemoglobinni qaytadan normal
gemoglobinga aylantiradi.
Superoksid — O
2
-
superoksiddismutaza ta’sirida ikkita vodorod
protonni biriktirib olib, vodorod peroksidga aylanadi:
O
2
-
+ 2H
+
→
H
2
O
2
Tarbiyaviy maqsad: - - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Tarbiyaviy maqsad: - o`quvchilarda urushga nafrat hissini uyg`otish;
Rivojlantiruvchi maqsad: -o`quvchilarni dunyoqarashini, nutqini,fikrlash qobilyatini, rivojlantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
Kommunikativlik
o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, mavzu:dan kelib chiqib savollarni mantiqan to‘g‘ri qo‘ya olish va javob berish;
Milliy va umummadaniy
umumbashariy ahamiyatga ega bo‘lgan qadriyatlarini (urf odatlar, marosimlar, milliy madaniy an’analar va.h.k.) hurmat qilish;
o‘zgalarga nisbatan mehrmuruvvat, saxiylik, diniy e’tiqodi, milliy hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish; jamiyatda o‘rnatilgan odobaxloq qidalariga rioya qilish
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar

|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar
|
bet | 134/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Metod
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Feodal tarqoqlik oqibatlari. Mamlakatni birlashtirish sabablari. Birlashtirish tarafdorlari va dushmanlari. Soatlar soni: 1 soat
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: Siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
Mavzuning qisqacha ta`rifi

|
Mavzuning qisqacha ta`rifi
|
bet | 129/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: Siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
Darsning maqsadi
|
Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad: - o`quvchilarga to`rtinchi va undan keying salib yurishlari haqida , Lotin imperyasi, Vizantiyaning tiklanishi haqida tushuncha berish berish;
|
|
| |
Key words - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 282/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilKey words: professional competence, integration, natural wonders, tomato, kakku, baobab tree, rat,
biology and history, biology and chemistry, biology and physics, biology and geography.
Kirish. Mamlakatimiz oliy ta’lim tizimida boʻlajak oʻqituvchilarining kasbiy kompetentligini
shakllantirish borasida qator ijobiy ishlar amalga oshirilmoqda, xususan, bu boradagi ishlar sirasiga oily
ta’lim muassasalari moddiy texnik bazasining toʻliq ta’minlanishi, DTS, dastur va darsliklarning yangi
avlodining yaratilishi, oʻqitish jarayonida pedagogik va axborot texnologiyalardan uyg‘un ravishda
foydalanishning tatbiq etilishi, oʻquvchilarning bilish faoliyatining mustaqil va ijodiy izlanishlar asosida
tashkil etilishi, fan oʻqituvchilarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish institutlari faoliyatini
rivojlantirish, “Mahorat maktablari”ning tashkil etilishi kabi koʻplab yutuqlarni kiritishimiz mumkin.
Shunday islohotlar olib borilishiga qaramay, boʻlajak biologiya fani oʻqituvchilarining kasbiy
kompetentligida bir qator muammolar mavjudligi koʻzga tashlanmoqda.
Asosiy qism. Kasbiy kompetentlik - mutaxassis tomonidan kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun
zarur bо‘lgan bilim, kо‘nikma va malakalarning egallanishi va amalda yuqori darajada qо‘llay olinishidir [1,
4-5]. Kasbiy kompetentlik mutaxassis tomonidan alohida bilim, malakalarning egallanishinigina emas, balki
har bir mustaqil yoʻnalish boʻyicha integrativ bilimlar va harakatlarning oʻzlashtirilishini ham nazarda tutadi,
shuningdek, kompetensiya mutaxassislik bilimlarini doimo boyitib borish, yangi axborotlarni oʻrganish,
muhim ijtimoiy talablarni anglay olish, yangi ma’lumotlarni izlab topish, ularni qayta ishlash va oʻz
faoliyatida qoʻllay bilishni taqozo etadi.
“Kompetentlik” tushunchasi shaxsning doimo о‘sib boruvchi tasnifi bо‘lib, real hayotiy vaziyatlarda
yuzaga kelgan muammolarni yechish qobiliyati, о‘z bilimi, о‘quv va hayotiy tajribalari, qadriyatlari va
qiziqishlarini unga safarbar etish imkoniyatlari hisoblanadi.
Boʻlajak biologiya fani oʻqituvchilarining kasbiy-pedagogik tayyorlash sifatini tubdan oshirish uning
mazmuni bilan bevosita bog‘liqdir. Ta’lim jarayonini takomillashtirishning muhim omili boʻlajak biologiya
fani oʻqituvchilarining kasbiy kompetentligini yuqori darajada shakllantirilishi bilan uzviy bog‘liq. Shu
sababli zamonaviy ta’lim texnologiyalari imkoniyatlaridan hamda yaratilayotgan о‘quv-uslubiy, didaktik
majmualardan unumli foydalanish negizida biologiya fani oʻqituvchilarining kasbiy kompetentligini
https://buxdu.uz
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 122/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
94
jamiyat va tabiat hodisalarini tushunishida va shaxsiy sifatlarini rivojlantirishda va hayotda o‘z o‘rnini
topishda ijtimoiy moslashuviga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa. Bo‘lajak o‘qituvchi yoshlarning sog’lom turmush tarzi, madaniyatini shakllantirish, qizlarni
onalikka tayyorlash, ijtimoiy-siyosiy statusini mustahkamlash kabi dolzarb masalalarini amalga oshirishda
oila va mahallalarning o‘zaro hamkorligi asosida tarbiyaviy ishlarni tashkil etadi. Yoshlarda sog’lom
turmush madaniyatining shakllanishida ota-onalarning hayotiy tajribasi katta ahamiyatga ega. Ushbu
jarayonda ota-onalar bilan suhbatlar qurish pedagogik targ’ibotini olib borishni taqozo etadi.
Tarbiya - bu o‘smirning ijtimoiy shakllanishi va rivojlanish jarayonini ta’minlovchi faoliyat sifatida
qo‘yilgan maqsadga erishish usullari va vositalarining majmui hisoblanadi. Buning uchun bo‘lajak
o‘qituvchi shaxsining ijtimoiy-madaniy shakllanishi, ichki olamining ifodalanishi, ijobiy qobiliyatlarini
rivojlantirishi uchun sharoit yaratishga imkon beruvchi tarbiya turlaridan keng foydalanishda, milliy va
umuminsoniy qadriyatlarga amal qilishi ularda mustaqil izlanish, ijodiy yondashish, o‘quvchi shaxsiga ta’sir
ko‘rsatish, bolalarning bilim va ko‘nikmalarini shakllantirishga zamin yaratish, ularning foydali ish bilan
shug’ullanishi, hayotda o‘z yo‘lini topishiga imkoniyat yaratish kabilarni amalga oshirishda tarbiya
metodlari va texnologiyalarini rivojlantirish muhim o‘rin tutadi.
Adabiyotlar
1. Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasi 1059-son 31.12.2019.
2. Ismoilova Z. Tarbiyaviy ishlar metodikasi. - T.: “Istiqlol”, 2003.
3. Muxammedov G’. Pedagogik ta’limda Chirchiq tajribasi. Yangi O‘zbekiston gazetasi. 2021-yil 7-
mart. 48- son.
https://buxdu.uz
|
| |
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 129/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
99
ko‘tarildi. Ayniqsa, BMT, YUNISEF va boshqa xalqaro jamg’armalar bilan hamkorlikda “Salomatlik-3”
loyihasi doirasida tibbiyot xodimlarining malakasini oshirish, zamonaviy texnik vositalar yordamida
malakali tashxis qo‘yish, kasalliklarni ilk bosqichda davolash ishlari aniq reja asosida olib borildi, profilaktik
tadbirlarda aholining barcha qatlamlarini qamrab olishga alohida e’tibor qaratildi. Onalar va bolalar
salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha poytaxtimiz va viloyatlarimizda zamonaviy tibbiy uskunalar bilan
jihozlangan diagnostika, skrining va perinatal markazlari, yangi tug’ruq majmualari barpo etildi. Birgina
“Ona va bola skriningi” Davlat dasturi doirasida barcha viloyatlarda yangi skrining markazlari tashkil etildi.
Aholi salomatligi, xususan, onalar va bolalar sog’ligini muhofaza qilish borasida mamlakatimizda erishilgan
yutuqlar 2011-yili Toshkent shahrida o‘tkazilgan “O‘zbekistonda ona va bola salomatligini muhofaza
qilishning milliy modeli: “Sog’lom ona – sog’lom bola” mavzusidagi xalqaro simpoziumga qator xalqaro
tashkilotlar, jumladan, Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti, YUNISEF tomonidan yuksak baholandi.
2007-yilda O‘zbekiston “Salomatlik hamda bolalar va o‘smirlarning rivojlanishi” nomli Yevropa
strategik dasturini amalga oshirish uchun Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti tomonidan belgilab berilgan 53 ta
davlatdan 4 tasi qatoriga kiritildi va hukumatimizning sog’lom avlodni tarbiyalash, shuningdek, mazkur
g’oyani amalga oshirishga tayyor ekanligi tanlovda g’olib bo‘lishning asosiy mezoniga aylandi. 2010-yilda
Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti tomonidan o‘zbek tibbiyot modeli boshqa mamlakatlarga namuna sifatida
tavsiya etildi. Buyuk Britaniyaning “Save the children” (Bolalarni asraylik) tashkiloti tomonidan 2011-yilda
O‘zbekiston – 161 ta davlat orasida bolalar salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha 10 ta yetakchi davlat
sifatida o‘rin egalladi. Mamlakatimizda epidemiologik barqarorlikni ta’minlash maqsadida amalga
oshirilayotgan tadbirlar natijasida qator yillar davomida aholi o‘rtasida poliomielit, bo‘g’ma, qoqshol
kasalliklari ro‘yxatga olinmadi. 2002-yilda O‘zbekiston poliomielit virusidan xoli hududligi to‘g’risida Jahon
sog’liqni saqlash tashkilotining sertifikatiga ega bo‘ldi. Amalga oshirilayotgan profilaktik va epidemiyaga
qarshi samarali tadbirlar natijasida o‘lat, vabo, sariq isitma, kuydirgi, parranda grippi kabi karantin va o‘ta
xavfli yuqumli kasalliklar, shuningdek, yangi A (HINI) grippining yurtimiz hududiga chetdan kirib kelishi va
aholi o‘rtasida tarqalib ketishiga yo‘l qo‘yilmadi.
|
| |
-jadval
 Qon plazmasi tarkibidagi asosiy organik moddalar

362
Qon plazmasi oqsillari xilma-xil va o‘ziga xos biologik vazifalarni
bajaradi:
1. Oqsillar qonda kolloid-osmotik (onkotik) bosimni va shu bilan
qon hajmi doimiyligini ta’minlaydi.
2. Plazma oqsillari qon ivishda faol ishtirok etadi.
3. Plazma oqsillari qonning qovushqoqligini ta’minlaydi, bu esa
gemodinamik ahamiyatga ega.
4. Plazma oqsillari boshqa bufer sistemalari qatori qonda pH
doimiyligini saqlashda ishtirok etadi.
5. Qonda xolesterin, bilirubin, yog‘ kislotalarini tashishda hamda
organizmga tushgan moddalarni tashishda muhim rol o’ynaydi.
6. Plazma oqsillari (immunoglobulinlar) immunitet jarayonlarida
muhim rol o‘ynaydi; turli kationlar plazma oqsillari bilan
dializlanmaydigan komplekslar hosil qilishi tufayli qonda turli kationlar
konsentratsiyasi ta’minlanadi.
7. Plazma oqsillari aminokislotalar rezervi vazifasini ham o‘taydi.
Sog‘lom odam qoni plazmasi tarkibida filtr qog‘ozini ho‘llab
elektroforez qilinsa, oqsillarning 5 ta fraksiyasi ajraladi: albuminlar ,
α
1
,
α
2
-,
β−
,
γ
-globulinlar (95-rasm). Agar elektroforez kraxmal yoki
poliakrilamid gelda o‘tkazilsa, oqsilning 16-17 fraksiyasini ajratib olish
mumkin. Maxsus immunoelektroforez usuli yordamida qon plazmasi
tarkibidan 30 dan ortiq xil oqsillar fraksiyasini ajratiladi.
-rasm - Biokimyo pmd

363
Qon plazmasida oqsillar konsentratsiyasining ko‘payib ketishi
giperproteinemiya deb ataladi. Diareya, ko‘p qusish kabi hollarda
organizmdan ko‘p suv yo‘qotish bilan kechadigan kasalliklarda
plazmada oqsil konsentratsiyasi ortadi (nisbiy giperproteinemiya).
Bundan tashqari ayrim infeksion kasalliklarda
γ
-globulin sintezi
ko‘payishi yoki miyeloma kasalligida maxsus «miyelom oqsillari»
sintezi ko‘payishi natijasida ham giperproteinemiya kuzatiladi.
Qon plazmasida oqsil konsentratsiyasining kamayishi —
gipoproteinemiya deb ataladi. Ko‘pincha gipoproteinemiya qonda
albumin konsentratsiyasining kamayishi hisobiga kuzatiladi. Masalan:
nefroz kasalligida buyrak orqali ko‘p miqdorda albuminning ajralishi,
jigar kasalliklaridagi albumin sintezining pasayishi, qondagi
konsentratsiyasining pasayishiga (gipoproteinemiyaga) sabab bo‘ladi.
Ko‘pincha qonda oqsil konsentratsiyasi o‘zgarmagan holda undagi
ayrim oqsillar fraksiyalarining kasalliklarda miqdoriy o‘zgarishi
disproteinemiya deb ataladi.
96-rasm. Qonning shakliy elementlari
Retikulotsitlarda gemoglobin peptid zanjirlari uyg‘unlashgan holda
sintezlanadi, shuningdek gemoglobinning gem qismi ham
retikulotsitlarda sintezlanadi. Gem sintezini birinchi va ikkinchi
fermentlari idora etiladigan fermentlar bo‘lib ularni gem va
gemoglobinlarning ortiqcha miqdorlari tormozlaydi. Ikkinchi tomondan
gemoglobinning peptid zanjirlari faqat gem ishtirokida sintezlanadi.
Demak, gemoglobinning gem va polipeptid qismlari bir-biri sintezini
nazorat qiladi. Shu tufayli sog‘ odamda gemoglobinni miqdori me’yorda
saqlanadi. Gem sintezida ishtirok etuvchi fermentlarni irsiy
yetishmovchilik kasalliklari ma’lum, bunda gem o‘tmishdoshlari
364
ko‘pincha ortiqcha miqdorda hosil bo‘lib, siydik bilan tashqariga chiqib
turadi. Gem almashuvining kam qonlikka olib keluvchi bunday
kamchiliklari porfiriyalar deyiladi.
Gemoglobin sintezi - Biokimyo pmd

368
tez-tez homiladorlik va bola tug‘ish, hazm yo‘llarida temir so‘rilishining
buzilishi oqibatida temir yetishmovchiligi bilan bog‘liq gipoxrom
anemiyalar kuzatiladi. Bunday kasalliklarni davolashda temir moddasiga
boy bo‘lgan parhez taomlaridan tashqari temir preparatlari: temir sulfat,
temir laktat, temir askarbinatlar keng qo‘llanilanadi. Bunday bemorlarga
parenteral yo‘l bilan kuniga 20-25 ml quritilgan eritrotsitar massa
eritmasi yuborilganda bemorlarning sog‘ayishi uchun 2-3 marta qisqa
muddat kerak bo‘lishi aniqlangan (A.Abrarov, 1977).
-modda. Mutaxassisni jalb etish - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

153-modda. Soliq nazoratini amalga oshirishga doir
harakatlarning xolisligini taʼminlash
(OʻzR 11.03.2022-y. OʻRQ-758-son Qonuni tahriridagi modda)
(Oldingi tahririga qarang)
(1-q.)
Soliq nazoratini amalga oshirishga doir harakatlarning xolisligi videotasvirga olish
qurilmalaridan foydalanish vositasida amalga oshiriladi, bunday imkoniyat mavjud boʻlmaganda
esa - xolislar ishtirokida amalga oshiriladi.
(2-q.)
Videotasvirni yozib olish toʻxtovsiz va izchil ravishda olib boriladi. Videotasvir
materiallarining koʻchirma nusxasi soliq toʻlovchiga yoki uning vakiliga soliq nazoratiga oid
tadbir tugagach taqdim etiladi.
(3-q.)
Soliq nazoratini amalga oshirishga doir harakatlarda videotasvirga olish tartibi
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
(4-q.)
Qonunchilikda videoyozuv taqiqlangan hollarda yoki videoyozuvga olish imkoniyati
mavjud boʻlmaganda xolislar soliq nazoratini amalga oshirish bilan bogʻliq harakatlarga majburiy
tartibda jalb etiladi.
Fuqаrо. Fuqаrоlik vа uning mоhiyati

|
Fuqаrо. Fuqаrоlik vа uning mоhiyati
|
bet | 120/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Fuqаrо. Fuqаrоlik vа uning mоhiyati. Ijtimоiy hаyotdа fuqаrоlik mаdаniyatning shаkllаnishi uchun zаrur shаrt-shаrоitlаrni vujudgа kеltirish: jаmiyat vа shахs (fuqаrо) mаnfааtlаrigа to`lа mоs kеlаdi. SHu sаbаbli Rеspublikа mustаqilligi shаrоitidа fuqаrоlik tаrbiyasini tаshkil etish mаzmunini tubdаn yangilаsh zаruriyati yuzаgа kеldi. Fuqаrоlik tаrbiyasini kеng ko`lаmli (kоmplеks) tаrzdа tаshkil etish – bugungi kun dа’vаti vа tаlаbi bo`lib qоlmоqdа. Ushbu tаlаbni ijоbiy rаvishdа hаl etish оilа - tа’lim muаssаsаlаri - jаmоаtchilik - dаvlаt - jаmiyat o`rtаsidаgi mustаhkаm hаmkоrlik muhim аhаmiyatgа egа.
Fuqаrо – fuqаrоligi huquqiy jihаtdаn e’tirоf etilgаn hаmdа muаyyan jаmiyat (dаvlаt) а’zоsi bo`lgаn shахs. O`z fuqаrоlаrigа egа bo`lish hаr bir dаvlаtning zаrur vа muhim bеlgisi sаnаlаdi. Fuqаrоlаrning mаvjudligi sаbаbli dаvlаt mаvhum tushunchа bo`lmаy, muаyyan mехаnizmgа egа sub’еkt sifаtidа mаydоngа chiqаdi. Huquqiy o`rni qоnun yo`li bilаn kаfоlаtlаngаn shахsning dаvlаt chkаrisidа yoki tаshqаrisidа bo`lishidаn qаt’iy nаzаr, mа’lum bir dаvlаtgа qаrаshliligi hоlаti fuqаrоlik dеyilаdi. O`zbеkistоn fuqаrоsi O`zbеkistоn Rеspublikаsining Kоnstitusiyasi hаmdа Rеspublikа Оliy Mаjlisi tоmоnidаn qаbul qilingаn tеgishli qоidаlаr, bеlgilаngаn huquqlаrdаn fоydаlаnа оlаdi, qоnunlаrdа ko`rsаtilib o`tilgаn burchlаrni bаjаrаdi.
Fuqаrоlik huquqiy vа ахlоqiy mе’yorlаrgа оngli riоya etish, mа’lum huquqlаrdаn fоydаlаnish hаmdа burchlаrni bаjаrishgа mаs’ullik bilаn yondоshuv, mеhnаt jаrаyoni vа jаmоаdаgi fаоllik, mа’nаviy еtuklik аsоsidа muаyyan dаvlаtgа mаnsublikdir. Dеmаk, «fuqаrоlik o`z dаvlаtigа nisbаtаn huquq vа burchlаr bilаn bоg`lаngаn, huquqiy vа ахlоqiy mе’yorlаrgа оngli riоya etishni, mеhnаt vа jаmоаdа fаоllikni, mа’nаviy еtuklikni nаzаrdа tutаdi»1.
Fuqаrоlikning аsоsiy tаrkibiy qismlаri quyidаgilаrdir:
muаyyan dаvlаt (jаmiyat) а’zоsi ekаnligini his etish, shахs tаqdiri dаvlаt vа jаmiyat hаyoti bilаn uzviy, chаmbаrchаs bоg`liq ekаnligini tushunib еtish;
хаlq, dаvlаt оldidаgi fuqаrоlik huquq vа burchlаrini qоnunchilik аsоsidа bilish, ulаrgа so`zsiz, qаt’iy аmаl qilish;
o`z хаlqi, dаvlаti o`tmishigа hurmаt tuyg`usini qаrоr tоptirish, shахsiy mаnfаttlаridаn Rеspublikа (Vаtаn) mаnfааtlаrini ustun qo`ya bilish, хаlq vа Vаtаn rаvnаqi, istiqbоli uchun kurаshishgа tаyyorlik, yurt tinchligini himоya qilish, аsrаb-аvаylаsh;
dаvlаt rаmzlаrigа nisbаtаn chеksiz muhаbbаtni qаrоr tоptirish, ulаrning muhоfаzаsi uchun tаyyorlik, dаvlаt rаmzlаrining millаt, хаlq оr-nоmusi, shа’ni, qаdr-qimmаti ekаnligini аnglаsh;
ijtimоiy-siyosiy оnglilik, ijtimоiy fаоllik, dаvlаtning chki vа хаlqаrо siyosаti qоidаlаrini tushunish vа idrоk qilish;
milliy vа umuminsоniy ахlоq hаmdа huquq mе’yorlаrini buzilishigа nisbаtаn murоsаsiz kurаshish.
|
| |
Qondagi glyukoza miqdorining boshqariluvi

226
o‘tadi, so‘ng oshqozon osti bezi b-hujayralariga o‘tkaziladi, u yerda
insulin sintezi tezlashadi. Insulin muskul to‘qimasida glyukozani
glikogenga aylanishini tezlashtiradi. Aksincha, qonda glyukozaning
miqdori kamayganda impuls MNS dan gipotalamus orqali simpatik nerv
tolalariga otib, buyrak usti bezi mag‘iz qismiga boradi va adrenalin
gormonining sintezlanishi tezlashadi. Adrenalin esa glikogenni
glyukozaga parchalanishini tezlashtiradi va qonda glyukozaning miqdori
oshadi.
Qondagi glyukoza miqdori va glyukoza metabolizmining gormonlar
ta’sirida regulyatsiyasi sxematik quyidagicha korinishga ega:
1.Glyukokortikosteroidlar aminokislotolardan glyukoza
sintezlanishini tezlashtiradi.
2. Adrenalin va glyukogen ta’sirida regulyatsiya qilinadi.
3.Insulin turli hujayra membranalarining glyukoza
o‘tkazuvchanligini kuchaytiradi.
-modda. Soliq auditini oʻtkazishga doir cheklovlar

|
-modda. Soliq auditini oʻtkazishga doir cheklovlar Pdf ko'rish
|
bet | 106/352 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #141154 |
Bog'liq 00000000858c3fb50185edf3c8360039143-modda. Soliq auditini oʻtkazishga doir cheklovlar
Soliq organlari soliq toʻlovchining aynan bitta davr uchun aynan bir xil soliqlar boʻyicha bir
martadan ortiq soliq auditini oʻtkazishga haqli emas, bundan soliq auditini oʻtkazish chogʻida soliq
organiga maʼlum boʻlmagan yangi holatlar aniqlangan hollar mustasno. Yangi holatlar aniqlangan
taqdirda soliq organi takroriy soliq auditini tayinlashga haqli.
144-modda. Mansabdor shaxslarning soliq
toʻlovchining hududiga kirishi
(1-q.)
Bevosita soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organlari mansabdor shaxslarining
tekshirilayotgan shaxsning hududiga yoki binosiga kirishi ushbu mansabdor shaxslar tomonidan
xizmat guvohnomalari va soliq organi rahbarining (rahbari oʻrinbosarining) ushbu shaxsning soliq
tekshiruvini oʻtkazish toʻgʻrisidagi buyrugʻi (qarori) taqdim etilgan taqdirda amalga oshiriladi.
(2-q.)
Soliq organlarining bevosita soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslari
koʻrsatilgan obyektlar toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlarning tekshirilayotgan shaxs tomonidan
taqdim etilgan hujjatlarga asoslangan maʼlumotlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida
tekshirilayotgan shaxsning tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun foydalaniladigan
hududlarini yoki binosini yoxud soliq solish obyektlarini koʻzdan kechirishni oʻtkazishi mumkin.
(3-q.)
Soliq organlarining soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi mansabdor shaxslariga mazkur
hududlarga yoki binolarga (bundan turar-joy binolari mustasno) kirishiga toʻsqinlik qilingan
taqdirda soliq organining mansabdor shaxsi oʻzi va tekshirilayotgan shaxs tomonidan
imzolanadigan dalolatnomani tuzadi. Bunday dalolatnoma asosida soliq organi tekshirilayotgan
shaxs toʻgʻrisida oʻzida mavjud boʻlgan maʼlumotlar yoki xuddi shunday soliq toʻlovchilar
toʻgʻrisidagi maʼlumotlar asosida toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasini mustaqil tarzda
aniqlashga haqli. Tekshirilayotgan shaxs koʻrsatilgan dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda
mazkur dalolatnomaga tegishli qayd kiritiladi.
(4-q.)
Soliq tekshiruvini oʻtkazuvchi soliq organlari mansabdor shaxslarining turar-joy
binolariga ularda yashovchi jismoniy shaxslarning xoxishiga qaramay yoki xoxishiga qarshi
qonunda yoki sudning qarori asosida belgilangan hollardan boshqacha tarzda kirishiga yoʻl
qoʻyilmaydi.
|
| |
Glikogenozlar va aglikogenozlar

229
Glikogenning
turli organlarda jigar, muskul, yurak, buyrak va
boshqalarda to‘planib qolishi (parchalanmasligi) glikogenoz (glikogen
kasalligi) deyilib, u glikogen parchalanishida qatnashadigan qaysi
fermentning sintezi buzilishiga va klinik
belgilariga qarab quyidagi
turlarga bo‘linadi (18-jadval).
UDF glyukozo-glikogen-transglikozilaza fermentining genetik
defekti natijasida glikogen jigar va muskul to‘qimasida juda kamayadi,
hatto butunlay yoqoladi (to‘planmaydi). Bu nasliy kasallikni
aglikogenozlar deyilib, 1962-yili Levis tomonidan o‘rganilgandir. Bu
kasallik ko‘pincha
yosh bolalarda uchrab, ularda ogir gipoglikemiya
holati yuz beradi.
yanvar - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 109/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)24 yanvar 2025 yil
|
|
317.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
jamoat tashkilotlari,
“Texnolog”sport klubi ,yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
318.
|
“Vatan-muqaddas, uni himoya qilish sharafli burch!” shiori ostida bugunning dolzarb
mavzularida debatlar
oʻtkazish.
|
“Munozara
klubi a’zolari va faol talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani, kafedra professor-o‘qituvchilari, tyutorlar, yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Belgilangan xonalarda
|
Talabalarda milliy
qadriyatlarga hurmat, mamlakat tarixiga daxldorlik hissi hamda bahs-munozara madaniyatini rivojlantirishga
erishiladi.
|
|
27 yanvar 2025 yil
|
|
|
|
| |
-modda. Soliq nazorati doirasida harakatlarni

(1-q.)
Soliq tekshiruvini oʻtkazish chogʻida tekshirilayotgan shaxslarga yoki ularning
egaligida, foydalanishida yoxud tasarrufida boʻlgan mol-mulkka gʻayriqonuniy harakatlar orqali
zarar yetkazilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
(2-q.)
Soliq tekshiruvini oʻtkazish chogʻida soliq organlarining gʻayriqonuniy qarorlari yoki
ular mansabdor shaxslarining harakatlari orqali yetkazilgan zararning oʻrni toʻliq
hajmda
qoplanishi lozim.
(3-q.)
Soliq organlarining gʻayriqonuniy qarorlari orqali tekshirilayotgan shaxslarga
yetkazilgan zarar uchun ularning mansabdor shaxslari qonunda nazarda tutilgan tartibda javobgar
boʻladi.
(4-q.)
Soliq organlari mansabdor shaxslarining qonuniy harakatlari orqali tekshirilayotgan
shaxslarga yoki ularning vakillariga yetkazilgan zararning oʻrni qoplanmaydi,
bundan
qonunchilikda nazarda tutilgan hollar mustasno.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni
tahriridagi qism)
Yig‘ilish qaror qiladi - Hokimligi maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi

|
Hokimligi maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi
|
bet | 16/24 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 6,02 Mb. | | #134854 |
Bog'liq boshlang\'ich ta\'lim metodbirlashma 2023-2024 (2)Yig‘ilish qaror qiladi:
1. Malaka oshirishga borib kelgan _________ fani o‘qituvchisi __________ o‘zining o‘rgangan yangiliklari, bilim va ko‘nikmalarini haqida tinglab ochiq dars o‘tkazish zimmasiga yuklatilsin.
2. Fanlaridan iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash borasida tashkil etilgan ishlar va ular bilan olib boriladigan mashg‘ulotlarning ahvoli “yaxshi” deb topilsin.
3. III chorakda o‘tkazilgan monitoring yakuni bo‘yicha o‘quvchilar bilim sifat darajasi “yaxshi” deb topilsin va IV chorakda olib boriladigan ishlar samaradorligi oshirilsin.
Metodbirlashma rahbari: _______________
Kotibi: _______________
_____________ tumani maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi tasarrufidagi ____-umumiy o‘rta ta’lim maktabining boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasining
BAYONNOMASI № ___
“_____” may 20 ___ yil _____________________
Yig‘ilish raisi: _______________
Kotibi: _______________
Qatnashdilar: Metodbirlashma a’zolari
Kun tartibidagi masalalar:
1. Metodbirlashmasi a’zolarining dars mashg‘ulotlari jarayonida AKT vositalaridan unumli va samarali foydalanishlar darajalari hamda kompyuter savodxonligi past bo‘lgan bo‘lgan o‘qituvchilar tomonidan amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida
2. Metodbirlashmada “Ustoz-shogird” yo‘nalishidagi ishlarning tashkil etilishi va bu borada olib borilgan ishlar tahlili to‘g‘risida
Eshitildi:
Kun tartibidagi 1-masala yuzasidan muzokaralarga chaqirilgan boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasi a’zosi _____________ fani o‘qituvchisi ________________ Metodbirlashmasi a’zolarining dars mashg‘ulotlari jarayonida AKT vositalaridan unumli va samarali foydalanishlar darajalari hamda kompyuter savodxonligi past bo‘lgan bo‘lgan o‘qituvchilar tomonidan amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risidagi ma’ruzasi tinglandi. Kompyuter savodxonligi past bo‘lgan o‘qituvchilar uchun haftaning dushanba va payshanba kunlari maktabimizning ____________ xonasida kompyuter savodxonligi bo‘yicha qo‘shimcha darslar va ko‘nikmalar berib borilmoqda. Bundan tashqari kundalik.com dasturida tushunmovchiliklar yoki yangiliklar borasida ham amaliy ishlar amalga oshirilishi o‘z natijasini berayotganini aytib o‘tdi.
2-masala yuzasidan metodbirlashmada “Ustoz-shogird” yo‘nalishidagi ishlarning tashkil etilishi va bu borada olib borilgan ishlar tahlili to‘g‘risida Metodbirlashma rahbari ________________ so‘z olib “Ustoz-shogird” maktabining ustoz o‘qituvchilarini yosh mutaxassislar bilan olib boriladigan ishlar to‘g‘risida gapirar ekan, maktabda uzoq yillik mehnat faoliyati va ish tajribasiga ega bo‘lagan yuqori toifali ________________ga shogird ______________, __________________ga shogird _________________ o‘quv yili avvalida biriktirilgan edi bu o‘z samarasini bermasdan qolmadi xususan yosh o‘qituvchilarni biriktirish yosh mutaxasislar uchun katta maktab vazifasini o‘tadi. Muzokarada qatnashganlar so‘zlarini tinglab ushbu yo‘nalishda bundan keyin ham yuqoridagi kabi ishlarni davom ettirishga kelishib olindi.
|
| |
O’QUVCHILARNI IQTISODIY VA EKOLOGIK TARBIYALASH

|
O’QUVCHILARNI IQTISODIY VA EKOLOGIK TARBIYALASH
|
bet | 116/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023O’QUVCHILARNI IQTISODIY VA EKOLOGIK TARBIYALASH
Bolalarga maktab va oila sharoitida iqtisodiy tarbiya berish muammosi ko’pdan buyon pedagogikaning asosiy muammolaridan biri bo’lib kelmokda. Bozor iqtisodi sharoitida yoshlarda iqtisodiy tafakkurni tarbiyalash ayniqsa muhimdir.
Mamlakatimizda bozor iqtisodi o’ziga xos va o’ziga mos yo’l bilan bosqichma-bosqich shakllanmoqda. Shu bois hozirgi davrda xalqimizning iqtisodiy madaniyatini ko’tarish va jumladan yosh avlodning iqtisodiy savodxonlik darajasini oshirish alohida ahamiyat kasb etadi.
O’zbekiston Respublikasi prezidenti huzuridagi iqtisodiy islohatlar, tadbirkorlik va xorijiy sarmoyalar bo’yicha idoralar kengashining, O’zbekiston Respublikasida Iqtisodiy ta’limni tashkil etishni takomillashtirishning asosiy yunalishlari to’g’risida 1996 yil may oyida qabul qilingan qarori ham ana shu maqsadni ko’zda tutgan.
Maktabda o’quvchilarga iqtisodiy ta’lim va tarbiya berish ta’lim jarayonining muhim tomonidir. Avval iqtisodiy tarbiya haqida mukammal tushunchaga ega bo’lmoq darkor. Iqtisodiy tarbiya o’quvchilarda tejamkorlik, mehnatsevarlik, tashabbuskorlik, ishbilarmonlik, iqtisodiy hisob kitob kabi qobiliyatlarni tarkib toptirishdir.
Iqtisodiy tarbiya mazmuni Sharq mutafakkirlari tomonidan muntazam boyitib kelindi. CHunonchi, Muhammad Ibn Muso Al-Xorazmiy matematika fani inson xayotida asosiy o’rin tutishini takidlab, kishi hisob ilmini bilsagina u o’z mehnatining natijalarini o’lchovlar orqali aniqlay olishi mumkin- deydi.
Bolalarga iqtisodiy tarbiya berish oiladan boshlanadi. Abu Ali Ibn Sino o’z asarlarida shunday yozadi:
«Oila a’zolarini kunlik oziq- ovqatlar uchun yetarli maxsulotlarni oldindan tejamkorlik bilan sarf qiladi.Har bir kishi bug’doy, guruch, mevalarni saqlash yo’llarini bilishi kerak. Ehtiyojga yaroqli narsalarga tejamkorlik bilan munosabatda bo’lishi lozim. Ota-ona uvol qilish gunoxligini farzandlariga yoshligidan nasixat yo’li bilan o’rgatadi.»
Iqtisodiy tarbiya - jamiyatning shaxsga mustaqil faoliyatida samarali ko’rsatkichlarni ta’minlovchi aniq iqtisodiy tushunchalar iqtisodga bog’langan. Siyosat, qonunlar, qonuniyat asoslari va va ularning amalda foydalanishi yo’l- yo’riqlarning yig’indisini o’zlashtirishga imkon beruvchi izchil maqsadga muvofiq ta’siridir.
|
| |
Fosfoglitseridlar - Biokimyo pmd

238
Xolesterin molekulasidagi gidroksil guruhi yog‘ kislotasi bilan
birikib xolesterin efiri xolesteridni hosil qiladi.
Mumlar
yuqori molekulali yog‘ kislotalari va yuqori molekulali
bir yoki ikki atomli spirtdan tarkib topgan murakkab efirlardir.
Teri, yung, patlar ustini qoplovchi yog‘ moddalarning tarkibida
mumlar bor. Osimliklar bargi, mevasini qoplovchi lipidlarning 80% ini
mumlar tashkil etadi.
Yog‘larning oziqlanishdagi ahamiyati

239
Yog‘larning hazmlanishi
Yog‘lar ogiz boshligida hazm bo‘lmaydi. Luqma me’daga tushadi
va u yerda kislotali muhit yuqori bo‘lganligi uchun yog‘lar
parchalanmaydi. Lipaza uchun optimal muhit pH 5,5-7,5. Go‘daklar
oshqozonida yog‘lar parchalanadi, chunki ular iste’mol qilgan yog‘lar
sut yog‘lari bo‘lib, ular emulsiyalangan holatda hamda sut oshqozondagi
kislotani bog‘lab muhitni kuchsiz ishqoriy tomonga siljitadi. Shuning
uchun go‘dak me’dasida lipaza fermenti ishlab chiqiladi va u sut
tarkibidagi yog‘larni parchalaydi.
Katta yoshdagi odamlarda yog‘lar o‘n ikki barmoqli ichakda
parchalanadi. Me’da osti bezining shirasi o‘n ikki barmoqli ichakka
quyiladi va uning tarkibida lipaza fermenti bordir. Bu fermentning ta’sir
etishi uchun quyidagi sharoitlar bo‘lishi zarur: ichak shirasidagi muhit
kuchsiz ishqoriy bo’lmoqligi; yog‘lar emulsiyalangan holatda bo‘lishi
lozim. Pankreatik shira tarkibidagi bikarbonatlar oshqozondan tushgan
xlorid kislotani neytrallaydi. Jigar o‘z navbatida kuchli emulgator
safroni o‘n ikki barmoqli ichakka quyadi.
Yog‘lar hazm bo‘lishiga o‘t kislotalarning ta’siri

240
O‘t tarkibida shu kislotalarning glitsin (NH
2
-CH
2
-COOH) va
taurindan (NH
2
-CH
2
-CH
2
-SO
3
H) bilan birikishi natijasida juft ot
kislotalari: glikoxolat, glikodezoksixolat, glikoxenodezoksixolat;
tauroxolat, taurodezoksixolat, tauroxenodezoksixolatlar hosil bo‘ladi.
O‘t kislotalarining ta’siri:
yog‘ va suvning yuzasini (sirtini) tarang kuchini pasaytirib yog‘larni
emulsiya (mayda tomchi shakli)ga
aylantiradi;
lipaza fermentini faollaydi;
o‘t kislota yog‘ kislota va monoglitserid
bilan mitsellalar kompleksi
hosil qilib ularning so‘rilishiga imkoniyat yaratadi.
Triglitseridlar parchalanish reaksiyasining ketma-ketligi:
Bu reaksiya ketma-ketligida ta’sir etuvchi fermentlar har xil
joylashuvga ega. Triglitseridlipaza va diglitseridlipaza fermenti o‘n ikki
barmoqli ichakga me’da osti bezidan quyiladi.
Monoglitseridlipaza esa
ichak shilliq qavatida hosil bo‘ladi.
Fosfolipidlar parchalanishi fosfolipazalar ta’sirida roy beradi.
Fosfolipid molekulasidagi glitserin qoldig‘ining birinchi uglerodiga
241
to‘yingan yog‘ kislota birikkan bo‘lsa, ikkinchi uglerodiga to‘yinmagan
yog‘ kislota birikkan. Glitserin molekulasining
uchinchi uglerod atomiga
fosfat kislota qoldig‘i, so‘ngra azot asosli radikal birikadi.
Fosfolipaza A
1
fosfoglitserid tarkibidagi glitserin birinchi uglerod
atomidagi yog‘ kislotaning efir bogini uzadi.
Fosfolipaza A
2
fosfoglitserid molekulasining
ikkinchi holatidagi
yog‘ kislotani uzib lizofosfatid hosil qiladi. Ko‘pincha bunday
fosfolipaza
ilon zahri, qora-qurt zaharida bo‘lib, ularning ta’sirida hosil
bo‘lgan lizofosfatidilxolin eritrotsitlarning gemoliziga olib keladi.
Fosfolipaza C fosfoglitserid molekulasi tarkibidagi glitserin
qoldig‘idagi uchinchi uglerod atomi va fosfat kislota orasidagi bog‘ni
uzadi.
Fosfolipaza D fosfoglitseridning fosfat
kislota va azotli asosi
orasidagi bog‘ni uzadi:
-modda. Soliq bazasi - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

gacha boʻlgan kamaytiruvchi koeffitsiyent kiritishi mumkin.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son
Qonuniga muvofiq kiritilgan xatboshi)
Agar obyektning 1 kv. metri qiymati ushbu bandda belgilangan
eng kam qiymatdan past
boʻlsa, soliq toʻlovchi koʻchmas mulk obyektlari qiymatini mustaqil baholashni amalga oshirishga
haqli. Bunda mustaqil baholash natijalari, shu jumladan soliq toʻlovchi tomonidan oʻtgan ikki yilda
oʻtkazilgan mustaqil baholash natijalari soliq bazasi sifatida eʼtirof etiladi.
(OʻzR 26.07.2022-y.
OʻRQ-785-son Qonuni tahriridagi xatboshi) (Oldingi tahririga qarang)
Ushbu bandda belgilangan eng kam qiymat tatbiq etilmaydigan koʻchmas mulk obyektlari
qonunchilikda
belgilanadi;
(OʻzR 26.07.2022-y. OʻRQ-785-son
Qonuniga muvofiq kiritilgan
xatboshi)
2) ushbu Kodeks 411-moddasi ikkinchi qismining 2-bandida
nazarda tutilgan obyektlar
boʻyicha - tugallanmagan qurilishning oʻrtacha yillik qiymati;
3) ushbu Kodeks 411-moddasi ikkinchi qismining 4-bandida belgilangan obyektlar boʻyicha
- mazkur obyektlarning oʻrtacha yillik qiymati (realizatsiya qilinmagan qismi boʻyicha).
(2-q.)
Oʻzbekiston Respublikasi norezidentlarining koʻchmas
mulk obyektlariga nisbatan
soliq bazasi ushbu mol-mulkning oʻrtacha yillik qiymatidir.
Boshlang‘ich ta’limning xususiy metodikalarini yaratish

|
Boshlang‘ich ta’limning xususiy metodikalarini yaratish
|
bet | 191/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Boshlang‘ich ta’limning xususiy metodikalarini yaratish.
Petalotssi o‘zining umumiy didaktik qoidalariga tayanib, boshlang‘ich ta’limning xususiy metodikasi asosini yaratib berdi.
Pestalotssi ona tili o‘qitishning asosiy vazifasi bolaning nutqini o‘stirish va uning so‘z boyligini orttirishdan iborat bo‘lishi lozim, deb hisobladi. Pestalotssi savod o‘rgatishda tovush metodini birinchi o‘ringa qo‘ydi, bunday qilish harflarni qo‘shib o‘qitish metodi hukmronlik qilib turgan o‘sha vaqt uchun g‘oyat muhim edi.
Pestalotssi ona tili o‘qitishni ko‘rsatmali prinsip asosida olib borish va bollarga tabiiyot, geografiya va tarixga doir elementar ma’lumotlar berib, shu tariqa bolalarning so‘z boyligini orttirish to‘g‘risida qimmatli ko‘rsatmalar berdi.
Pestalotssi zeriktirarli va bir xildagi mashqlar qildirish bilan bolalarda kuzatish, narsa yoki hodisaning belgilarini aniqlay olish malakasini o‘stirishga, biror narsani aniq va to‘la tasvirlab bera olish malakasini hosil qilishga intildi.
Bolalarda yozuv malakasini hosil qilmoq uchun Pestalotssi dastlab to‘g‘ri va egri chiziqlarni -xatlarning elementarlarini chizdirib, mashq qildirishni tavsiya etdi. Pestalotssi yozuv o‘rgatishni narsalarni o‘lchash va suratni chizish bilan shuningdek, nutqni o‘stirish bilan bog‘lab olib borishni taklif qildi.
O‘lchashni o‘rgatmoq uchun Pestalotssi dastlab to‘g‘ri chiziq chizishni, so‘ngra burchak, kvadrat chizishni va bu kvadratni bo‘laklarga (yarimta, chorakta qilib va hokazo) bo‘lishni o‘rgatishni taklif qildi. Tarbiyachi bolalarga turli geometrik jismlarni ko‘rsatish va ularning nomlarini aytib berishi lozim. Bolalar bu geometrik jismlarni kuzatib, ularning xossalari va nomlarini o‘zlashtirib oladilar, ularni o‘lchashni o‘rganadilar.
Bola o‘lchov natijalarini chizib va yozib olishi lozim; bunday mashqlar bolaga yozuv o‘rgatishning asosidir.
Pestalotssi pedagogika nazariyasi va tajribasining ahamiyati. Pestalotssi ko‘zga ko‘ringan nazariyotchisi va amaliyotchi edi.
Pestalotssi odamning barcha tabiiy kuchlarini va qobiliyatlarini bir-biriga uyg‘un qilib o‘stirishdek vazifani tarbiyaning asosiy vazifasi deb bildi. U elementar ta’lim nazariyasini yaratdi, bu nazariya dogmatik ta’limga, ya’ni ma’nosini tushunmay yodlashga qarshi olib borilgan XIX asrda xalq maktabini rivojlantirishga yordam bergan kurashda katta rol o‘ynadi. U bolani jismoniy tarbiyalash, mehnatda tarbiyalash, axloqiy va aqliy tarbiyalash to‘g‘risida juda qimmatli fikrlarni aytib o‘tdi. Pestalotssi boshlang‘ich maktabda beriladigan bilimlarning mazmunini kengaytirishni talab qildi, boshlang‘ich maktabni xalqqa yaqinlashtirishga, uni xalq ommasining turmushi va ehtiyojlari bilan chambarchas bog‘lashga intildi, bolalarni mehnatga o‘rgatishga, ularni turmushga tayyorlashga katta e’tibor berdi
|
| |
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari

Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari: ___________________
_____________ tumani maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi tasarrufidagi ____-umumiy o‘rta ta’lim maktabining boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasining
20 ___ - yil mart oyi
HISOBOTI
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma a’zolari tomonidan reja asosida mart oyida bir hqator samalari ishlar amalgam oshirildi. Jumladan, metodbirlashma a’zolarining fan o‘qituvchilarining maktab, tuman, viloyat seminarlarida o‘rganilgan tajribalar asosida fikr almashish va dars jarayonlarida qo‘llash faoliyati, bo‘sh o‘zlashtiruvchi o‘quvchilar bilan ishlash borasida tashkil etilgan ishlar va ular bilan olib boriladigan mashg‘ulotlarning ahvoli, fanlarga “Murakkab fan o‘rganaman” tavsiyasida belgilangan ko‘rsatmalar bo‘yicha ijodiy yondashish ishlarining tashkil etilganligi hamda bu borada amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida mart oyidagi yig‘ilishi o‘tkazilib, fan o‘qituvchilarining maktab, tuman, viloyat seminarlarida o‘rganilgan tajribalar asosida fikr almashish va dars jarayonlarida qo‘llash faoliyati, bo‘sh o‘zlashtiruvchi o‘quvchilar bilan rejali ishlarni amalga oshirsak u holda o‘quvchilar ushbu bo‘shliqdan chiqib o‘zlari faol intiluvchan o‘quvchilar qatori harakat qilishi va bundan faqatgina o‘quvchi uchun emas, balki pedagog uchun ham katta foydali ekanligini, fan to‘garaklarida o‘quv yili boshidan qatnashayotgan bo‘sh o‘zlashtiruvchi o‘quvchi hozirgi kunda o‘z bilimi va dunyoqarashiga ega bo‘lib borayotgani bu har bir o‘qituvchining zahmatli mehnatlari mevasi ekanligini ta’kidlab o‘tilib, mulohazalar yuritildi.
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasi qoshida tashkil etilgan to‘garak a’zolari ishtirokida 8-mart – Xalqaro xotin-qizlar kuni munosabati bilan 3-4 sinf o‘quvchilari ishtirokida “Sizni sharaflaymiz, muqaddas ayol” mavzusida tadbir bo‘lib o‘tdi.
Bayram tadbir qatnashchilarida Prezidentimizning onalarga, ayollarga alohida yuksak e’tibor ko‘rsatayotganligi, yoshlarni Vatanga muhabbat va sadoqat rug‘ida tarbiyalash, ularninig intelektual salohiyatini oshirish, milliy urf-odat, an’ana va qadriyatlarlarning hayotimizdagi o‘rni va ahamiyatini ochib berish, ular qalbida onalarga mehr-muhabbatni shakllantirishda muhim omil bo‘lib xizmat qildi.
21-mart – Navro‘z bahor bayrami munosabati bilan bir qator ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar, ko‘rik-tanlovlar va musobaqalar tashkil etilib, unda to‘garak a’zolari faol ishtirok etdilar.
Tadbirlar yakunida faol ishtirok etgan o‘quvchilar maktab ma’muriyati va hopmiylar tomonidan taqdirlandilar.
|
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari

|
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari
|
bet | 23/24 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 6,02 Mb. | | #134854 |
Bog'liq boshlang\'ich ta\'lim metodbirlashma 2023-2024 (2)Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari: ___________________
_____________ tumani maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi tasarrufidagi ____-umumiy o‘rta ta’lim maktabining boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasining
20 ___ - yil aprel oyi
HISOBOTI
Aprel oyi davomida filologiya metodbirlashma a’zolari tomonidan belgilangan reja va chora-tadbirlar asosida ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar, ko‘rik-tanlovlar, musobaqalar, davra suhbatlari va yig‘ilishlar o‘tkazildi. Jumladan:
Fan o‘qituvchilarining malaka oshirish kurslarida o‘qishlari va malaka oshirish kurslaridan keyingi faoliyati davomida amalga oshirgan ishlari, fanlardan iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash borasida tashkil etilgan ishlar va ular bilan olib boriladigan mashg‘ulotlarning ahvoli, III chorakda o‘tkazilgan monitoring yakuni bo‘yicha o‘quvchilar bilim sifat darajasini o‘tganish to‘g‘risida metodbirlashma a’zolarining mart oyi yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Yig‘ilishda fan o‘qituvchilarining malaka oshirish kurslarida o‘qishlari va malaka oshirish kurslaridan keyingi faoliyati davomida amalga oshirgan ishlari to‘g‘risida maruzasida hozirgi kunda ta’lim sohasidagi yangiliklar va soha rivojiga salmoqli hissa qo‘shayotgan o‘zgarishlar haqida, boshlang‘ich ta’limdan iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash borasida tashkil etilgan ishlar va ular bilan olib boriladigan mashg‘ulotlarning ahvoli to‘g‘risida III chorak yakuni bo‘yicha aniq fanlardan olingan ichki monitoring natijalariga ko‘ra maktab o‘quvchilarining olgan o‘rtacha sifat samaradorlik va o‘zlashtirish natijalarini hisoblab chiqilganda ballari umumiy ____ % ni tashkil etayotganligi, buning sababi 9-sinf o‘quvchilarining natijalari “qoniqarli” chiqqani bilan bog‘lash mumkinligi, shu o‘rinda 9-sinf o‘quvchilari va qolgan sinf o‘quvchilarining natijalarini yana ham yaxshilash uchun qo‘shimcha chora-tadbirlar rejasi ishlab chiqilib, ushbu reja bo‘yicha ishlar olib borish lozimligi haqida to‘xtalib o‘tildi.
Shuningdek, boshlang‘ich ta’limni o‘qitishda kompitensiyaviy ta’limni joriy etishdagi kamchiliklarni bartaraf etish, mashg‘ulotlarning olib borish yuzasidan tavsiyalar o‘quvchilarning boshlang‘ich ta’limdan bilim samaradorligi ahvolini ham oy davomida nazoratga olinib, olib borilayotgan ishlar tahlil etib borildi.
|
| |
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari

|
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari
|
bet | 21/24 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 6,02 Mb. | | #134854 |
Bog'liq boshlang\'ich ta\'lim metodbirlashma 2023-2024 (2)Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma rahbari: ___________________
_____________ tumani maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi tasarrufidagi ____-umumiy o‘rta ta’lim maktabining boshlang‘ich ta’lim metodbirlashmasining
20 ___ - yil fevral oyi
HISOBOTI
Boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma a’zolari tomonidan fevral oyida quyidagi ishlar amalga oshirildi:
O‘qitishning zamonaviy shakllaridan foydalanish va ijodiy muhitni yaratish orqali ta’lim samaradorligini oshirish, “Umumiy o‘rta ta’lim muassasalalarining o‘rnak ko‘rsatgan xodimlarini moddiy rag‘batlantirish tartibini takomillashtirish to‘g‘risida” 2019-yil 30-sentabrdagi 823-sonli qarorga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida” 831-sonli qarorni o‘rganish, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiy, ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PF-6108-son Farmonida belgilangan vazifalardan kelib chiqib o‘quvchilar bilimini baholash, jarayonini raqamlashtirish, shaffofligini ta’minlash, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirining 2021-yil 6-sentabrdagi “Ta’lim jarayonini boshqarishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida”gi 284-sonli buyrug‘iga muvofiq respublikaldagi barcha umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida Kundalik.com joriy etilganligi, bu raqamli ta’lim platformasi bo‘lib, o‘qituvchilar uchun onlayn rejimda darslarni rejalashtirish, dars ishlanmalarini tuzish, o‘quvchilarning davomati va yutuqlarini jurnal hamda kundalikning elektron shakllarida yuritish imkonini yaratishini, bugungi kungda kundalik.comdagi kamchiliklar va ularni bartaraf etish yo‘llari yuzasidan metodbirlashma a’zolari ishtirokida navbatdagi yig‘ilish o‘tkazildi. Unda yuqoridagi masalalar bo‘yicha olib borilayotgan ishlar va ularning samaradorligi, yutuq va kamchiliklari borasida fikr-mulohazalar o‘tkazildi.
Shuningdek, o‘quvchi-yoshlarni o‘qishga bo‘lgan qiziqishlarini yanada oshirish, ularni bo‘sh vaqtlarini mazmunli tashkil etish maqsadida “Qiziqarli matematika”, “Chiroyli yozuv” to‘garagi tashkil etildi va mashg‘ulotlar olib borildi.
O‘tkazilayotgan tadbirlar o‘quvchilarning iste’dodlarini namoyish etishlarida muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.
|
| |