nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Keys. Tasavvur qiling! “ - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 11/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Keys. Tasavvur qiling! “Pedagog-o‘quvchi” ko‘rinishida pedagogik nizo vujudga keldi. Qaror qabul qilish uchun tizimli tahlilni amalga oshirish talab etilmoqda. Tahlil usullarini belgilb, yuzaga kelgan vaziyatni ta’lim-tarbiya manfaatidan kelib chiqqa holda yondashish talab etilmoqda. Keysni bajarish bosqichlari
Keysdagi muammoni keltirib chiqargan asosiy sabablarni belgilangan (individual vakichik guruhda).
Mobil ilovani isshga tushirish uchun bajariladigan ishlar ketma-ketligini belgilang (juftliklardagi ish)
“FSMU” metodi
Texnologiyaning maqsadi: Mazkur texnologiya vositasida tinglovchilardagi umumiy fikrlardan xususiy xulosalar chiqarish, taqqoslash, qiyoslash orqali axborotni o‘zlashtirish, xulosa chiqarish, shuningdek, mustaqil ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish maqsadida foydalanish mumkin. Bu texnologiyadan ma’ruza mashg‘ulotlarida, mustahkamlashda, o‘tilgan mavzuni mustahkamlashda, uyga vazifa berishda hamda semenar mashg‘ulot natijalarini tahlil etishda foydalanish tavsiya etiladi.
Texnologiyani amalga oshirish tartibi:
qatnashchilarga mavzuga oid (jumladan: “X-pedagogik vaziyat”
yuzasidan) bo‘lgan yakuniy xulosa yoki g‘oya taklif etiladi;
har bir ishtirokchiga “FSMU” texnologiyasining bosqichlari yozilgan qog‘ozlar tarqatiladi:
F-fikringizni bayon eting.
S-fikringizni bayoniga sabab ko`rsating
M-ko`rsatgan sababingizni isbotlab misol keltiring
U-fikringizni umumlashtiring
“FSMU” texnologiyasi qatnashchilarda kasbiy-nazariy bilimlarni semenar mashqlar va mavjud tajribalar asosida tezroq va muvaffaqiyatli o‘zlashtirilish uchun xizmat qilishi mumkin.
“Insert” metodi
|
| |
“Zigzag” strategiyasi metodi

|
“Zigzag” strategiyasi metodi
|
bet | 15/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)
Sinf o‘quvchilari 7 ta guruhga bo‘linadilar va guruh nomlanadi. Guruhlarda yangi mavzu mohiyatini yorituvchi matn qismlarga ajratiladi va ajratilgan qismlar mazmuni bilan tanishib chiqish vazifasi guruhlarga topshiriladi. O‘quvchilar matnlarni diqqat bilan o‘rganadilar va gapirib beradilar. Vaqtni tejash maqsadida guruh a’zolari orasidan liderlar belgilanadi va qayd etilgan vazifa ular tomonidan bajariladi. Liderlarning fikrlari guruh a’zolari tomonidan to‘ldirilishi mumkin. Barcha guruhlarning o‘quvchilari o‘zlariga topshirilgan matn mazmuni xususida so‘zlab berganlaridan so‘ng, matnlar guruhlararo almashtirilib, avvalgi faoliyat takrorlanadi. Guruhlarga bir necha matnlar taqdim etiladi. Shu tarzda barcha matnlar mazmuni guruhlar tomonidan o‘rganib chiqilgach o‘quvchilar o‘tilgan mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalarni ajratadilar, ularning o‘zaro mantiqiy bog‘liqligini aniqlaydilar, yuzaga kelgan g‘oyalar asosida mavzuga oid sxema ishlab chiqiladi. So‘ngra o‘zlashtirilgan bilimlar asosida o‘quvchilarning o‘zlariga shunday sxemalarni ishlab chiqish vazifasi topshiriladi.
“Komandada o‘qitish” metodi
Komandada o‘qitishda o‘quvchilar teng sonli ikkita komandaga ajratiladi. Har ikkala komanda bir xil topshiriqni bajaradi. Komanda a’zolari o‘quv topshiriqlarini hamkorlikda bajarib, har bir o‘quvchi mavzuda ko‘zda tutilgan bilim, ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirishga e’tiborni qaratadi.
Hamkorlikda o‘qitish texnologiyasi mualliflaridan biri bo‘lgan R.Slavinning ta’kidlashicha, o‘quvchilarga topshiriqlarni hamkorlikda bajarish uchun ko‘rsatma berilishi etarli emas. O‘quvchilar o‘rtasida tom ma’nodagi hamkorlik har bir o‘quvchining qo‘lga kiritgan muvaffaqiyatidan quvonish, bir-biriga sidqidildan yordam berish hissi, qulay ijtimoiypsixologik muhit vujudga kelishi zarur. Mazkur texnologiyada o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish sifatini aniqlashda ularni bir-biri bilan emas, balki har bir o‘quvchining kundalik natijasi avval qo‘lga kiritilgan natija bilan taqqoslanadi.
Shundagina o‘quvchilar o‘zining dars davomida erishgan natijasi komandaga foyda keltirishni anglagan holda mas’uliyatni his qilib, ko‘proq izlanishga, bilim, ko‘nikma va malakalarni puxta o‘zlashtirishga intiladi.
|
| |
Ish bosqichlari - O‘quv – uslubiy majmua

Ish bosqichlari
|
|
Faoliyat shakli va mazmuni
|
1-bosqich: Keys va axborot ta’minoti tanishtirish.
|
uning bilan
|
yakka tartibdagi audio-vizual ish; keys bilan tanishish(matnli, audio yoki media shaklda);
axborotni umumlashtirish;
axborot tahlili;
muammolarni aniqlash.
|
2-bosqich: Keysni aniqlashtirish va o‘quv topshirig‘ni belgilash
|
|
individual va guruhda ishlash;
muammolarni dolzarblik iyerarxiyasini aniqlash;
asosiy muammoli vaziyatni belgilash.
|
3-bosqich: Keysdagi asosiy muammoni tahlil etish orqali o‘quv topshirig‘ining echimini izlash, hal etish yo‘llarini ishlab chiqish
|
individual va guruhda ishlash;
muqobil echim yo‘llarini ishlab chiqish;
har bir echimning imkoniyatlari va to‘siqlarni tahlil qilish;
muqobil yechimlarni tanlash.
|
4-bosqich: Keys yechimini echimini shakllantirish va asoslash, taqdimot.
|
yakka va guruhda ishlash;
muqobil variantlarni amalda qo‘llash imkoniyatlarini asoslash;
ijodiy-loyiha taqdimotini tayyorlash;
|
|
yakuniy xulosa va vaziyat yechimining semenar aspektlarini yoritish.
|
“Tushunchalarning tahlili” metodi

|
“Tushunchalarning tahlili” metodi
|
bet | 13/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) “Tushunchalarning tahlili” metodi
Metodning maqsadi: pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kursining tinglovchilarini mavzu buyicha tayanch tushunchalarni o‘zlashtirish darajasini aniqlash, o‘z bilimlarini mustaqil ravishda tekshirish, baholash, shuningdek, yangi mavzu buyicha dastlabki bilimlar darajasini diagnostika qilish maqsadida qo‘llaniladi.
Metodni semenaroga qo‘llash tartibi:
ishtirokchilar mashg‘ulot qoidalari bilan tanishtiriladi;
tinglovchilarga mavzuga yoki bobga tegishli bo‘lgan so‘zlar, tushunchalar nomi tushirilgan tarqatmalar beriladi ( individual yoki guruhli tartibda);
tinglovchilar mazkur tushunchalar qanday ma’no anglatishi, qachon, qanday holatlarda qo‘llanilishi haqida yozma ma’lumot beradilar;
belgilangan vaqt yakuniga etgach o‘qituvchi berilgan tushunchalarning tugri va tuliq izohini uqib eshittiradi yoki slayd orqali namoyish etadi;
har bir ishtirokchi berilgan tugri javoblar bilan uzining shaxsiy munosabatini taqqoslaydi, farqlarini aniqlaydi va o‘z bilim darajasini tekshirib, baholaydi.
Tushunchalar:
|
Sizningcha bu tushuncha qanday
ma’noni anglatadi?
|
Qo‘shimcha ma’lumot
|
Farmon
|
|
|
Qaror
|
|
|
Tamoyil
|
|
|
Me’yor
|
|
|
Farmoish
|
|
|
Ta’lim
|
|
|
Dastur
|
|
|
Izoh: Ikkinchi ustunchaga doir tinglovchilar tomonidan munosabat bildiriladi. Uchunchi ustunchadagi tushunchalarning sharhi mustaqil tayyorgarlik uchun vazifa tarzida topshiriladi. Mazkur tushunchalar haqida qo‘shimcha ma’lumotlar glossariyda keltirilgan.
|
| |
Metodning maqsadi - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 12/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Metodning maqsadi: Mazkur metod pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kursining tinglovchilarida yangi axborotlar tizimini qabul qilish va bilimlarni o‘zlashtirilishini engillashtirish maqsadida qo‘llanilib, ular uchun xotira mashqi vazifasini ham bajaradi.
Metodni amalga oshirish tartibi:
o‘qituvchi mashg‘ulotga qadar mavzuning asosiy tushunchalarining mazmunini yoritilgan input-matnni tarqatma yoki taqdimot ko‘rinishida tayyorlaydi;
yangi mavzu mohiyatini yorituvchi matn pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kursining tinglovchilariga tarqatiladi yoki taqdimot ko‘rinishida namoyish etiladi;
pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kursining tinglovchilar individual tarzda matn bilan tanishib chiqib, shaxsiy qarashlarini maxsus belgilar orqali ifodalaydilar. Matn bilan ishlashda ular quyidagi maxsus belgilardan foydalanishlari mumkin:
Belgilar:
|
1-matn
|
2-matn
|
3-matn
|
“V” – tanish ma’lumot
|
|
|
|
“?” – mazkur ma’lumotni tushunmadim, izoh kerak
|
|
|
|
“+”– bu ma’lumot men uchun yangilik
|
|
|
|
“– ” – bu fikr yoki mazkur ma’lumotga qarshiman?
|
|
|
|
Belgilangan vaqt yakunlangach, pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish kursining tinglovchilar uchun notanish va tushunarsiz bo‘lgan ma’lumotlar o‘qituvchi-trener tomonidan tahlil qilinib, izohlanadi. Ularning mohiyati to‘liq yoritiladi. Savollarga javob beriladi va mashg‘ulot yakunlanadi.
|
| |
TÜrk xalqlari folkloru IV kitab altay dastanlari və ƏfsanəLƏRİ baki – 2016 Redaktoru: fil. ü. f d. Əfzələddin ƏSGƏR - bet 14

TÜrk xalqlari folkloru IV kitab altay dastanlari və ƏfsanəLƏRİ baki – 2016 Redaktoru: fil. ü. f d. Əfzələddin ƏSGƏR
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa TÜrk xalqlari folkloru IV kitab altay dastanlari və ƏfsanəLƏRİ baki – 2016 Redaktoru: fil. ü. f d. Əfzələddin ƏSGƏR
|
Navbatlar. “Oldin kelgan – oldin ketadi”

|
Navbatlar. “Oldin kelgan – oldin ketadi”
|
bet | 26/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNavbatlar. “Oldin kelgan – oldin ketadi”. FIFO (First In First Out), tamoyili asosida tashkil etilgan ro’yxatlar navbatlar deb ataladi. Navbatda ixtiyoriy elementlarni o’chirish man etiladi. Faqat birinchi elementni o’chirishga ruxsat etiladi. Navbatning har bir elementi (oxirgi elementdan tashqari) o’zidan keyingi elementga murojaatga ega bo’ladi;
– Stekka murojaat uchun bosh (Head);va oxirgi element adresi qo’llaniladi (Tail);
– Yangi element navbat oxiriga joylashtiriladi;
– Faqat birinchi element o’chiriladi.
3-rasm. Navbat
Ikki yo’nalishli siklik ro’yxatlar. Ro’yxat oxirgi elementi birinchi elementga murojaat qilsa, bunday ro’yxatlar siklik deb ataladi. Siklik ro’yxatlar quidagi tarzda tashkil qilinadi:
Oxirgi element birinchi elementga murojaat etadi;
Po’yxat elemenlariga murojaat etish uchun oxirgi element (Tail) va birinchi element (Head) (shart emas)adresidan;
Yangi element ro’yxat oxiriga joylashtiriladi;
Elementni o’chirish kalit bo’yicha amalga oshiriladi (avval kalit bo’yicha izlash amalga oshiriladi).
Siklik ro’yxatlarga izlash va o’chirish algoritmlarini soddalashtirish imkonini beruvchi “soxta” element kiritish qabul qilingan.
4-rasm. Ikki yo’nalishli siklik ro’yxat
Ma’lumotlarning nochiziqli tuzilmalari
Dinamik tuzilmalarning nochiziqli turiga daraxtlar va graflar kiradi. Bunda ma’lumotlar orasidagi bog’lanish tarmoqlanuvchi tuzilishga ega bo’ladi.
Daraxtlar. Daraxt bu – ma’lumot tugunlari va ularni bir-biriga bog’lovchi yo’nalishli murojaatlar majmuasidir. Daraxtdagi ma’lumot tugunlari avlod va ajdod turlariga mansub bo’lishi mumkin. Bog’lanishlar chiqadigan tugun ajdod, bog’lanish kiradigan tugun avlod tugun deb ataladi Daraxtning barcha tugunlariga ajdod bo’lib, o’z ajdodiga ega bo’lmagan, faqat avlod tugunlarga ega bo’lgan tugun daraxt ildizi deb ataladi.
|
| |
Iplarni to’quv jarayoniga tayyorlash tartibi

Iplarni to’quv jarayoniga tayyorlash tartibi
Ma`lumki, tanda iplari gazlamada uzunasiga parallel jоylashadi, shuning uchun avtоmat to’quv stanоgiga berishdan оldin ularning uzunligini ko’paytirish va bir-birlariga parallel qilib umumiy tanda valigiga o’rash kerak.
To’quv jarayonida iplar o’zarо zich o’rarilishib, puxta gazlama hоsil qilishi uchun tanda iplari yetarlicha tarang bo’lishi kerak. Bundan tashqari, to’qish paytida tanda iplari tez-tez o’zgarib turadigan qo’shimcha taranglanish kuchlariga duch keladi. Bunday taranglanish to’qish jarayonida tanda iplarining ko’plab uzilishiga sabab bo’lmasligi uchun ular оhоrlanadi.
To’qish jarayonida tanda va arqоq iplari chalkashib ketmasligi hamda zarur tarzda o’rilishi uchun tanda iplari remiziyalar ko’zidan va berdо plastinkalari оrasidan o’tkaziladi. Tanda ipini tayyorlash ishi to’quv fabrikasining tayyorlоv bo’limida bajariladi. Bu оperatsiyalar quyidagilardan ibоrat:
- tanda ipini qayta o’rash - buning uchun naychalardagi ipning Babinaga yoki flyanetsli g`altaklarga o’rash. Bu ish o’rash mashinalarida bajariladi. Buning natijasida ipning uzunligi оshadi;
- tandalash, babinadagi tanda iplarini babinalardan tanda valiklariga parallel qilib o’raladi. Bu оperatsiya tandalash mashinalarida amalga оshiriladi;
- оhоrlash tanda ipining pishiqligini оshirish uchun ular оlim mоddali suyuqlikdan o’tkazildi, so’ngra to’quv navоylariga o’raladi. Tanda ipi оhоrlash mashinalarida оhоrlanadi. Оhоrlash natijasida tanda ipi tekis, silliq va pishq bo’ladi, natijida to’qish jarayonida iplar kam uzilib, to’quv stanоklarining ish unumi оshadi;
- tanda ipin remiziyalar ko’zi va berdо plastinkalari оrasidan o’tkazish maxsus stanоklarda bajriladi.
Arqоq ipi yigiruv fabrikalarida to’quv stanоgini Mоkisiga tushadigan naychalarda ishlab chiqariladi, shuning uchun u maxsus tayyorlash оperatsiyasidan o’tkazilmaydi. Arqоq ipini elastik va silliq bo’lishi hamda halqa hоsil qilmasligi uchun uni to’qishdan оldin namlash yoki emul tsiyalash tavsiya qiinidi.
Arqоq ipi o’ralagan naychalar to’quv stanоgi Mоkisiga to’g`ri kelmasa, yoki ip sifatsiz o’ralgan bo’lsa, o’rash mashinasi yok avtоmatlarda ip naychalarga qayta o’raladi. To’quv jarayoniga tayyorlangan tanda va arqоq iplari to’quvchilik bo’limiga beriladi va to’-uv stanоklarida ulardan gazlamalar to’qiladi. Gazlamalar braklash bo’limiga keltirilib bu yerda sоrtga ajratiladi va gul bоsish fabrikasiga yubоriladi, pardоzlash fabrikalarida to’qimalar bir xil оperatsiyalardan o’tib tayyor gazlamaga aylanadi.
|
Tanda ipini tandalash - 10-Mavzu. To’qima va uni to’quv dastgoxida shakllanishi. (2 sоat)

Tanda ipini tandalash
Tanda ipini tandalashdan asоsiy maqsad - ma`lum uzunlikdagi va sоndagi iplarni bir xil taranglikda va o’zarо parallel qilib tizishdir. Buning uchun Babina yoki g`altakdagi ip tanda valiga parallel o’raladi. Gazlama eniga to’g`ri keladigan tanda ipi bir necha tanda valiklariga o’raladitandalashda bo’yalgan va bo’yalmagan iplar bo’lishi mumkin. Ko’pincha, tanda valigiga o’ralgan tanda ipi оhоrlash bo’limida to’quv nоvоyiga o’raladi. Оla-chipоr gazlamalar оlishda, ba`zan ip tanda valigida bo’yaladi. Mana shu iarzda tandalangan ip bo’yalib so’ng оhоrlash tsexiga beriladi. Ba`zan tandalash paytida iplar to’quv nоviga o’ralib tayyorlanadi. Gazlam eniga to’g`ri keladigan tanda iplarining hammasini parallel hоlda qo’shib to’quv nоvylariga o’rash оhоrlash mashinasida bajariladi.
Tandalashning bunday sistemasiga - partiyalab tandlsh deyiladi. Ip gazlama ishlab chiqarish kоrxоnalarida bu sistema keng qo’llaniladi. Bundan tashqari piltalab va selektsiоn tandalash ham bo’ladi. Gazlama enini tashkil qiluvchi tanda iplari o’ralgan bir nechan tanda valiklari bitta partiyani tashkil qiladi. C-140 markali partiyalab tandalash mashinsining sxemasi rasmda berilgan. Mashina ramasiga o’rnatilgan babinadan bo’shalib chiqqan iplar yo’naltiruvchi chiviqlr оrqali tarоq tishlari оrasidan o’tadi va tizilib, parallellashadi. So’ng iplar o’lchash valigiga tegib o’tib uni aylantiradi, u esa tanda ipining uzunligini hisоblaydi.
C-140-1 markali tandalash mashinasi S-140 markali mshinaning takоmillashtirilgani bo’lib, uni yuritgichi o’zgartirilgan. Bu mashinaning tezlik yordamida 3 xil tezlikda tandalash mumkin: 200, 300 va 400m/min.
C-177,2 markali tandalash mashinsi keng enli to’qima ipini tandalash uchun mo’ljallangan. Bu mashinada baraban bo’lmaydi, tanda valigi maxsus elektr dvigatellardan harakat оladi. Tandalash tezligi 300-600 metr/min.
a b
10.2-rasmda "Xakоba" firmasining G2R
rоmi (a) va unda bоbinani o’rnatish
|
Metallarni sandon (plita) ustida qirqish

|
Metallarni sandon (plita) ustida qirqish
|
bet | 11/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 5,9 Mb. | | #246034 |
Bog'liq 7-sinf texnologiya yoʻnalishi boʻyicha metallarga ishlov berishni oʻrgatish uslubini ishlab chiqishMetallarni sandon (plita) ustida qirqish. Qirqiladigan metall material yoki zagotovkaning o‘lchami katta yoki uzun bo‘lsa, ularni tiskiga o‘rnatib qirqishning imkoni bo‘lmaydi. Bunday holatlarda qirqish ishlari sandon ustida bajariladi. Sandon yaxlit metall taglik bo‘lib, uning ustida metallarni to‘g‘rilash, parchinlash, qirqish kabi ishlar amalga oshiriladi (40-rasm). Sandon maxsus stol, tumbochka yoki kunda ustiga o‘rnatiladi. Metallarni sandon ustida qirqish uchun:
1) qirqiladigan metall rejalanadi. Yupqa metallar bir tomonidan, qalinlari esa ikki tomonidan rejalanadi;
2) rejalangan metall sandon ustiga qo‘yib qirqiladi.
3) yupqa metallar bir tomonlama yarmigacha yoki 2/3 qismigacha qirqilib, qolgan qismi qo‘lda qayirib sindirib olinadi;
4) qalin metallar ikki tomonlama qirqiladi. Bir tomonidan yarmigacha qirqilib, qolgan qismi ikkinchi tomondan qirqiladi. Buning uchun metall sandonga to‘ntarilgan holatda o‘rnatiladi. Ammo metall butunlay qirqib uzilmasdan, so‘nggi qatlam qo‘lda yoki tiskiga qistirib olib, qayirib sindiriladi;
5) qirqish metallning qalin-yupqaligiga qarab, bir marta yoki bir necha marta o‘tish bilan bajariladi. Bir necha marta o‘tish bilan qirqish vaqtida zubilo oldingi iz bo‘yicha surib boriladi; 10
6) uzun o‘lchamli reja bo‘yicha kesishda zubiloning o‘z-o‘zidan surilishini ta’minlash maqsadida uni kesish yo‘nalishi bo‘yicha orqaga ma’lum burchak (10-15º) ostida tutgan holda bolg‘alanadi. Bunday holat metallning bir tekis sifatli qirqilishini ta’minlaydi. Zubiloni ko‘tarib surganda, tig‘ining bir qismi qirqim ariqchasida qolishi kerak;
7) yumaloq va kvadrat shakldagi metallarni qirqishda reja hamma tomoniga aylantirib chiziladi. Qirqish ishlari ham aylantirib olib boriladi. Bu jarayonda metall oxirigacha qirqib tushirilmasdan, balki so‘nggi qatlami sindirib olinadi;
8) list metallardan egri chiziqli zagotovkalarni qirqib olishda, tig‘i yumaloqlangan (“y” simon) maxsus zubilolar ishlatiladi (41-rasm)
|
| |
Metallarga qo’lda ishlov beruvchi asboblar, konstruksiyalash elementlari

|
Metallarga qo’lda ishlov beruvchi asboblar, konstruksiyalash elementlari
|
bet | 16/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 5,9 Mb. | | #246034 |
Bog'liq 7-sinf texnologiya yoʻnalishi boʻyicha metallarga ishlov berishni oʻrgatish uslubini ishlab chiqishMetallarga qo’lda ishlov beruvchi asboblar, konstruksiyalash elementlari Metallarga qo’lda ishlov beruvchi asboblarga quyidagilar kiradi:
Chizg`ich yordamida 1 mm aniqligi bilan tashqi va ichki o’lchamlar o’lchanadi.
Shtangenstirkul yordamida tashqi va ichki diametr uzunlik, qalinlik, chuqurlik va boshqalar o’lchanadi. o’lchash aniqligi 0,5 mm. Konus yordamida aniqligi (0,1; 0,05; 0,02 mm) bilan o’lchash mumkin.
Mikrometrlar tashqi o’lchamlarni 0,01 mm aniqlik bilan o’lchash imkonini beradi. Ularni tokarlik ishlarida ham o’lchash uchun ishlatiladi
Bolg`aning muhrasi kvadrat va doira shakllarida bo’lib, ular bilan asosiy ish zarba berish bajariladi. Bolg`a bilan zubiloning kallagiga uriladi (26-rasm).Bolg`ada dasta uchun teshik ochiladi. Bolg`aga o’rnatilgan dastaning uchiga yog`och yoki metall pona qoqib mahkamlanadi. Bunday dastani qizil, chetan, oq qayin, zarang va boshqa qattiq hamda bukiladigan daraxtlarning yog`ochlaridan tayyorlash mumkin. Dastaning yog`ochi to’g`ri va quruq (namligi 12 gacha) bo’lishi, unda yoriqlar va ko’zlar bo’lmasligi, sirti yaxshi silliqlanishi, unga alif shimdirilishi kerak.
Zubilo va kreysmeysel. Metallar zubilo va kreysmeysellar yordamida qirqiladi va
Tarashlanadi. Zubilo ish qismi (tig‘), tana va zarb beruvchi qismlardan iborat bo‘lib, asbobsozlik po‘latlaridan tayyorlanadi. U 100, 125, 150 va 200 mm uzunlikda tayyorlanib, tig‘ning eni, mos ravishda, 10, 15, 20 va 25 mm ni tashkil etadi. Kreysmeysellar tor ariqcha (kanavka), shponka pazlarini ochishda, ichki konturlarni tarashlashda ishlatilib, zubilodan tig‘ining ensizligi hamda tanasining qalinligi bilan farq qiladi. Ularning materiali hamda o‘tkirlik burchagi zubiloniki bilan bir xil bo‘ladi. Metallarni zubilo yordamida qirqish ikki xil usulda: tiski yordamida va sandon ustida amalga oshiriladi. Bu usullar bilan qirqishda list, lenta, polosa, chiviq kabi metall materiallardan keyinchalik tayyorlanadigan detal va buyumlar uchun zagotovkalar tayyorlanadi.
|
| |
Eng yaxshi holat uchun murakkablik

|
Eng yaxshi holat uchun murakkablik
|
bet | 31/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarEng yaxshi holat uchun murakkablik. Bo’limning nomlanishidan ham ko’rinib turibdiki, algoritmlar uchun eng yaxshi holat bu qisqa vaqt ichida amalga oshiriladigan algoritmning ma'lumotlar jamlanmasi. Bunday jamlanma algoritm eng amal bajaradigan qiymatlar kombinatsiyasini ifodalaydi. Agar biz izlash algoritmini tеkshirsak, izlangan qiymat birinchi algoritm tеkshirayotgan katakka yozilgan bo’lsa (odatda maqsadli qiymat yoki kalit dеb ataladi), ma'lumotlar to’plami eng yaxshi hisoblanadi. Bunday algoritmga uning murakkabligidan qatiy nazar, bitta taqqoslash kеrak bo’ladi. Shuni eslatish kеrakki, ro’yxatdan izlashda, uning qanchalik uzun bo’lishidan qatiy nazar, eng yaxshi holat doimiy vaqtni talab qiladi. Umuman, eng yaxshi holatda algoritmni bajarish vaqti kichik yoki doimiy bo’ladi, shuning uchun biz bunday tahlilni kam o’tkazamiz.
Eng yomon holat uchun murakkablik. Algoritmlarni baholash ob’ektivligini oshirish uchun vaqt bo’yicha asimptotik murakkablik tushunchasi algoritm effektivligining asosiy o’lchovi sifatida qabul qilingan. Algoritmlar effktivligi termini ushbu o’lchovning sinonimi hisoblanib, asosan eng yomon holatda algoritmning bajarilish vaqtiga taalluqli8.
Eng yomon holatni tahlil qilish juda muhim, chunki u algoritm ishining maksimal vaqtini tasavvur qilishga yordam bеradi. Eng yomon holatni tahlil qilganda algoritm eng ko’p ish bajaradigan kirish ma'lumotlarini topish zarur. Izlovchi algoritm uchun bu kabi kiruvchi ma'lumotlar – bu shunday ro’yxatki, unda izlangan kalit oxirida kеladi yoki umuman bo’lmaydi. Natijada N taqqoslash kеrak bo’ladi. Eng yomon holatning tahlili tanlangan algoritmga qarab dasturning ishlash vaqti uchun yuqori bahoni bеradi.
O’rtacha holat. O’rta holatning tahlili eng murakkab hisoblanadi, chunki u ko’pgina dеtallarni hisobga olishni talab qiladi. Tahlil asosini mavjud bo’lgan kiruvchi ma'lumotlar to’plamini bo’lib chiqish lozim bo’lgan turli guruhlarni aniqlash tashkil qiladi. Ikkinchi qadamda kiruvchi ma'lumotlar to’plami qaysi guruhga tеgishli bo’lish ehtimoli aniqlanadi. Uchinchi qadamda har bir guruhdagi ma'lumotlarga algoritmning ish vaqti hisoblanadi. Algoritmning bir guruhdagi hamma kiruvchi ma'lumotlar uchun ishlash vaqti bir xil bo’lishi kеrak, aks holda guruhni bo’lish lozim. O’rtacha ish vaqti
(1)
formula orqali hisoblanadi. Bu еrda n - kiruvchi ma'lumotlar o’lchami, m - guruhlar soni, pi - kiruvchi ma'lumotlarning i sonli guruhga tеgishlilik ehtimoli, ti – i sonli guruhdagi ma'lumotni qayta ishlash uchun algoritmga kеrak bo’ladigan vaqt dеb bеlgilangan.
Ba'zi hollarda biz kiruvchi ma'lumotlarning har bir guruhga tushish ehtimolini bir Xill dеb taxmin qilamiz. Boshqacha aytganda, agar guruh 5 ta bo’lsa, birinchi guruhga tushish extimoli ikkinchi yoki boshqa guruhga tushish extimolidеk, ya'ni har bir guruhga tushish extimoli 0,2 ga tеng. Bu holda ishning o’rtacha vaqtini avvalgi formula Bilan yoki unga ekvivalеnt soddalashtirilgan barcha guruhlarning tеng extimolligida haqiqiy bo’lgan formuladan foydalanishimiz mumkin.
(2)
|
| |
Piltalab tandalash - 10-Mavzu. To’qima va uni to’quv dastgoxida shakllanishi. (2 sоat)

Piltalab tandalash.
Piltalab tandalash usulida iplar birinn-ketin alоhida qismlar - piltalar tarzida skelet tanda barabaniga o’raladi. Agar tanda M ta ipbo’lishi kerak bo’lsa, barabanga o’ralayotgan har bir piltada ip bo’lishi zarur. Piltalar barabanga yonma-yon o’raladi. Barabanga hisоblangan va umumiy uzunligi bo’lgan n ta pilta o’ralib bo’lgandan keyin hamma iplar bir vaqtning o’zida tanda valigidan to’quv nоvоyiga o’raladi.
CЛ-250M markali piltalab tandalash mashinasi. Bu mashinanig sxemasi rasmda berilgan. Jun, paxta va bоshqa tоlalardan оlingan iplarni tandalash uchun qo’llaniladi. Mashina tanda ishi ramasiga o’rnatilgan kоnus babinalardan bo’shalib chiqayotgan ip valik, bo’luvchi tarоq, suppоrt tarоg`i, оrqali valik va o’lchоvchi valikdan o’tadi, so’ngra tanda valigiga o’raladi.
10.3-rasm. Tandalash mashinasi sxemasi
Tanda iplari yo’naltiruvchi 1 lar orasidan o’tib, support tig’i 2 va pilta tig’i 3 tishlari orasidan o’tib, yo’naltiruvchi 4 lar va zichlovchi valik 5 orqali baraban 6 ga o’raladi. Barcha piltalar 7 o’ralganidan so’ng yo’naltiruvchilar 8 orqali to’quv g’altagi 9 ga o’raladi.
|
-rasm. BE bunkerining texnologik sxemasi

|
-rasm. BE bunkerining texnologik sxemasi
|
bet | 2/3 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 182,72 Kb. | | #147872 |
Bog'liq 4-LAB YIGIRIYV11-rasm. BE bunkerining texnologik sxemasi
|
12-rasm. BEbunkerining kinematiksxemasi
|
|
|
1-ta`minlash kamerasi, 2-ta`minlash valiklari,3-tituvchi valik, 4-uzatuvchi transportyor5-chiqarish kamerasi, 6-6a-6b-fotodachik
|
1, 2, 3, 4-ta`minlash valiklari,5-tituvchi valik
|
|
Titish jarayoni.
Tolali mahsulot yaxshi titilishi quyidagilarga bog’liq:
qatlamning strukturasiga (tolaning to’g’rilanganligiga, qatlamning uzunligiga);
qatlamni qanchalik siqilib turishiga;
ta`minlovchi juftlik bilan savagich orasidagi masofa.
Aynanbittaishchiqismyoki mashinaning titish imkoniyatini, ya`ni mashinadatolalarni titish darajasiniquyidagicha qiyosiy baholash mumkin:
bu yerda, G va q-mos ravishda mashinaga kirayotgan vachiqayotgan tolalar bo’lakchasining massasi (hajmi yoki tushish vaqti).
Titish jarayoning jadalliginibirgramm tolaga to’g’ri keladigantitish a`zosidagi igna yoki tishlar soni bilan baholanadi:
bu yerda, tituvchi qism tezligi, m|s; mashinaning ishchi kengligi, m; ignalarni joylashishzichligi(m2); unumdorlik, g.
Titish jarayoniningsamaradorligigatolalarning xossalari, titish jadalligi, ishchi qismlar orasidagi masofa,ishchi qism konstruktsiyasi, tolaning dastlabki titilganlik darajasita`sir ko’rsatadi. Har birmashina yoki uningishchi qismlari uchun texnologikko’rsatkichlarushbu omillarni hisobga olgan holda tanlanadi va amalda tekshirib ko’rilgach, tuzatishlar bilanqabul qilinadi.
Titish jarayonida tolalarni uzilishi, nuqsonlarnihosil bo’lishi, xas-cho’plarni maydalanib ketishi kabi salbiy oqibatlar ham kuzatiladi. Shuning uchun titishjadalligini tanlashdauning samaradorligi va salbiy ta`siri inobatga olishni taqozo etadi.(4-rasm)
Titish jadalligini ma`lum darajagacha ortibborishida salbiy oqibatlar kuzatilmaydi. C nuqtadan boshlabsalbiy oqibatlar ko’payib boradi. V nuqtada titish samaradorligini ortishi sezilarsiz bo’la boshlaydi.Shuninguchuntitish jadalligini AV oraliqda saqlab qolish maqsadga muvofiq.
Jun tolalarini titishdan ko’zlangan maqsad ularni tarashga tayyorlash, tolalarni uzilishini kamaytirishga qaratilgan. Jarayonning mohiyati katta bo’lakchalarni titib mayda bo’lakchalarga bo’lishdan iborat.
|
| |
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari - bet 4

|
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari
|
bet | 4/6 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 385,07 Kb. | | #102413 |
Bog'liq axborotMasofaviy ta'lim modellari. Masofaviy ta'lim (MT) - bu o`qituvchi va o`quvchi bir biri bilan masofa yoki vaqt orqali ajratilgan sababli, informatsion texnologiyalardan fodalanilgan ta'lim turi. Bu ta'lim turini bir necha modellari mavjud, ular masofaviy ta'lim tashkil qilinishiga sabab bo`lgan vaziyatlari bilan farqlanadi: geografik sabablar (mamlakat maydoni, markazlardan geografik uzoqlashgan regionlar mavjudligi), mamlakatni kompyuterlashtirish va informatsiyalashtirish darajasi, transport va kommunikatsiyalar rivojlanish darajasi, masofaviy ta'lim uchun mo`taxasislar mavjudligi, ta'lim sohasida informatsion va kommunikatsion texnologiyalardan foydalanish darajasi, mamlakatning ta'lim sohasidagi odatlari. - Masofaviy ta'lim modellari. Masofaviy ta'lim (MT) - bu o`qituvchi va o`quvchi bir biri bilan masofa yoki vaqt orqali ajratilgan sababli, informatsion texnologiyalardan fodalanilgan ta'lim turi. Bu ta'lim turini bir necha modellari mavjud, ular masofaviy ta'lim tashkil qilinishiga sabab bo`lgan vaziyatlari bilan farqlanadi: geografik sabablar (mamlakat maydoni, markazlardan geografik uzoqlashgan regionlar mavjudligi), mamlakatni kompyuterlashtirish va informatsiyalashtirish darajasi, transport va kommunikatsiyalar rivojlanish darajasi, masofaviy ta'lim uchun mo`taxasislar mavjudligi, ta'lim sohasida informatsion va kommunikatsion texnologiyalardan foydalanish darajasi, mamlakatning ta'lim sohasidagi odatlari.
Birlamchi model. Ushbu model faqat masofaviy o`quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ularning har bittasi virtual o`qituvchiga biriktirilgan bo`lishadi. Konsultatsiyalar va yakuniy nazoratlarni topshirish uchun esa regional bo`limlar bo`lishi shart. Shunday o`quv kurslarda o`qituvchi va o`quvchilarga o`quv shaklini va formasini tanlashda katta imkoniyatlar va ozodliklar beriladi. - Birlamchi model. Ushbu model faqat masofaviy o`quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ularning har bittasi virtual o`qituvchiga biriktirilgan bo`lishadi. Konsultatsiyalar va yakuniy nazoratlarni topshirish uchun esa regional bo`limlar bo`lishi shart. Shunday o`quv kurslarda o`qituvchi va o`quvchilarga o`quv shaklini va formasini tanlashda katta imkoniyatlar va ozodliklar beriladi.
|
| |
Validatsiya - Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari

|
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari
|
bet | 6/6 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 385,07 Kb. | | #102413 |
Bog'liq axborot Validatsiya. Ushbu model universitet va uning filiallari bilan bo`lgan munosabatlariga o`xshash. Bu modelda bitta universitet o`quv kurs, diplomlarlarni kafolatlasa, qolgan bir nechta universitetlar o`quvchilarni ta'minlaydi. - Validatsiya. Ushbu model universitet va uning filiallari bilan bo`lgan munosabatlariga o`xshash. Bu modelda bitta universitet o`quv kurs, diplomlarlarni kafolatlasa, qolgan bir nechta universitetlar o`quvchilarni ta'minlaydi.
- zoqlashgan auditoriyalar. Ushbu modelda informatsion va kommunikatsion imkoniyatlar keng foydalaniladi. Bitta o`quv muassasada bo`lib o’tgan o`quv kurslar videokonferentsiyalar, radiotranslyatsiyalar va telekomunakatsion kanallar orqali sinxron teleko`rsatuvlar ko’rinishida boshqa auditoriyalarga uzatiladi. Aralashgan model bilan farqi shundaki, bu modelda o`quvchilar kunduzgi ta'limda qatnashmaydi.
- Proektlar. Ushbu model davlat yoki ilmiy izlanish maqsadidagi dasturlarni bajarish uchun yaratiladi. Asosiy ish masofaviy ta'lim mutaxassislari va pedagoglar to’plangan ilmiy-metodik markazga tushadi. Ushbu modelda yaratilgan kurslar aholining katta qismiga namoyish qilinib uz vazifasini bajargandan keyin to’xtatiladi.
xulosa - Masofaviy ta'limning metodik, iqtisodiy, sotsial yutuqlar va afzalliklari, hamda kamchilik va salbiy tomonlari mavjud.
E`tiboringiz uchun tashakkur
|
| |
Qo’shish formulalari - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 33/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarQo’shish formulalari. Algoritmlarni tahlil qilganda biz ba'zi kattaliklar yi?indisini qo’shishimizga to’g’ri kеladi. Aytaylik, bizda sikli algoritm bor. Agar sikl o’zgaruvchisi 5 qiymatini olsa, sikl 5 marta bajariladi, agar uning qiymati 20 ga tеng bo’lsa 20 bo’ladi. Agar sikl o’zgaruvchisi M ga tеng bo’lsa, sikl M marta bajariladi. Agar sikl o’zgaruvchisi 1 dan N gacha hamma qiymatlarga o’tsa, sikl bajarilishining jami soni 1 dan N gacha bo’lgan hamma natural sonlar yig’indisiga tеng bo’ladi. Bu yig’indini biz ko’rinishida yozamiz. Yig’indi bеlgisining pastki qismida o’zgaruvchi yi?indining boshlan?ich qiymati, yuqori qismida esa – oxirgi qiymati turibdi. Bunday ifodalanish bizni qiziqtirgan yi?indi bilan qanday bo?liqligi tushunarli.
Agar biror qiymat shu kabi yig’indi ko’rinishida yozilsa, natijani boshqa shu kabi ifodalar bilan solishtirish mumkin bo’lishi uchun uni soddalashtirish kеrak. Ikki sondan kattasi
. Shuning uchun yig’indini soddalashtirish uchun biz quyidagi formulalardan foydalanamiz, bunda S - i ga bo?liq bo’lmagan o’zgaruvchi.
(8)
(9)
(10)
(11)
(12)
(12) tеngligi 0 dan N gacha sonlar yig’indisi N dan 0 gacha sonlar yig’indisiga tеngligini bildiradi. Ba'zi hollarda bu tеnglikni qo’llash hisoblashlarni еngillashtiradi.
(13)
(14)
(15)
(15) tеngligini yodlab olish oson, agar 1 dan N gacha bo’lgan sonlarni juftlikka ajratsak. 1 ni N ga qo’shib, 2 ni N-1 ga va hokazo, biz har biri N+1 ga tеng sonlar to’plamini olamiz. Bunday sonlar nеchta bo’ladi? Albatta, ularning soni juft qilib ajratilgan elеmеntlar sonining yarmiga tеng, ya'ni N/2. Shuning uchun barcha N sonlarining yig’indisi (18) ga tеng.
(7.16)
(7.17)
(7.18)
(17) tеngligini ikki bo’linadigan sonlar orqali eslab qolishi mumkin. 0 dan 10 gacha bo’lgan ikki darajasining yi?indisi 11111111111 ikkilangan soniga tеng. Bu songa 1 ni qo’shib 100000000000, ya'ni 211 ni hosil qilamiz. Lеkin bu natija noldan o’nggacha bo’lgan ikki darajalarining yig’indisidan 1 ga ko’p, shuning uchun yig’indining o’zi 211-1 ga tеng. Endi agar 10 o’rniga N qo’ysak, biz (17) tеnglikka kеlamiz. Har qanday son uchun
ixtiyoriy A soni uchun (19)
(20)
(21)
(22)
Yig’indilarni soddalashtirishda avval ularni (8)-(12) tеnglik yordamida yanada oddiy sonlarga ajratish, so’ngra yig’indilarni boshqa ayniyatlar yordamida almashtirish mumkin.
|
| |
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari - bet 5

|
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari
|
bet | 5/6 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 385,07 Kb. | | #102413 |
Bog'liq axborotIkkilamchi model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta'lim o`quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ikkala guruhda bir xil o`quv dasturi va darslar jadvali, imtixonlar va ularni baxolash mezonlari mavjud. Shunday o`quv muassasalarda kunduzgi kurslarning soni masofaviylarga qaraganda ko`p. Ushbu masofaviy kurslar pedagogika va uslubiyotdagi yangi yo`nalishlarni izlanishlarida qullaniladi. - Ikkilamchi model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta'lim o`quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ikkala guruhda bir xil o`quv dasturi va darslar jadvali, imtixonlar va ularni baxolash mezonlari mavjud. Shunday o`quv muassasalarda kunduzgi kurslarning soni masofaviylarga qaraganda ko`p. Ushbu masofaviy kurslar pedagogika va uslubiyotdagi yangi yo`nalishlarni izlanishlarida qullaniladi.
Aralashgan model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta'lim turlarini integratsiyalashtirish uchun yaratiladi. O`quvchilar o`quv kursning bir qismini kunduzgi, boshqa qismini esa masofadan o`qiydi. Shu bilan birga bu ta'lim turiga virtual seminar, prezentatsiyalar va lektsiyalar o`tkazish ham kiradi. - Aralashgan model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta'lim turlarini integratsiyalashtirish uchun yaratiladi. O`quvchilar o`quv kursning bir qismini kunduzgi, boshqa qismini esa masofadan o`qiydi. Shu bilan birga bu ta'lim turiga virtual seminar, prezentatsiyalar va lektsiyalar o`tkazish ham kiradi.
- Konsortsium. Ushbu model ikkita universitetlarni bir biri bilan birlashini talab qiladi. Ushbu muassasalardan biri o`quv kurslarni tashkil qilib ishini ta'minlasa, ikinchisi esa ularni tasdiqlab, kurslarga o`quvchilarni ta'minlaydi. Shu bilan birga bu jarayonda butun universitet emas, balki bitta kafedra yoki markazi yoki universitet o`rnida ta'lim sohasida ishlaydigan korxonalar ham qatnashishi mumkin. Ushbu modelda o`quv kurslarni doimiy ravishda nazorat qilish va muallif xuquqlarini tekshirish zarur bo`ladi.
- Franchayzing. Ushbu model ikkita universitetlar bir biri bilan o’zlari yaratgan o`quv kurslar bilan almashishadi. Masofaviy ta'lim sohasida etakchi bo`lgan o`quv muassasa bu sohada ilk qadam qo’yadigan muassasaga o’zining o`quv kurslarni takdim qiladi. Ushbu modelda ikkala muassasa o`quvchilari bir xil ta'lim va diplomlar olishadi.
|
| |
Boshlang’ich bеrilganlar sinfi

|
Boshlang’ich bеrilganlar sinfi
|
bet | 29/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar2. Boshlang’ich bеrilganlar sinfi
Algoritmlarning tahlilida kiruvchi ma'lumotlarning roli yuqori, chunki algoritm harakatlarining kеtma-kеtligi kiruvchi ma'lumotlar bilan bеlgilanadi. Masalan, N ta elеmеntdan tashkil topgan ro’yxatning eng katta elеmеntini topish uchun quyidagi algoritmdan foydalanish mumkin:
largest = list [l]
for i =2 to N do
if (list [i] > largest) then
largest = list[i]
end if
end for
Agar ro’yxat kamayish tartibida bo’lsa, u holda sikl boshlanishidan avval bitta o’zlashtirish bajariladi, sikl tanasida esa o’zlashtirish bo’lmaydi. Agar ro’yxat o’sish tartibida bo’lsa, u holda N ta o’zlashtirish bajariladi (tsikl boshlanishidan avval bitta va N-1 ta siklda). Biz tahlil qilish davomida kiruvchi qiymatlar to’plamining turli imkoniyatlarini ko’rib chiqishimiz kеrak, agar bitta to’plam bilan chеgaralansak, bu еchim eng tеz (yoki eng sеkin) bo’lgan to’plam bo’lib chiqishi mumkin. Natijada biz algoritm haqidagi yolg’on tasavvurga ega bo’lamiz. Buning o’rniga kiruvchi to’plamlar turining barchasini ko’rib chiqamiz. Biz kiruvchi to’plamlarni har bir to’plamdagi algoritm holatiga bog’liq holda sinflarga bo’lib chiqamiz. Bunday bo’linish ko’rib chiqilayotgan to’plamlar miqdorini kamaytirish imkonini bеradi. Masalan, 10 ta sondan iborat ro’yxat uchun eng katta elеmеntni topish algoritmini qo’llaymiz. Birinchi soni eng katta bo’lgan 362 880 kiruvchi to’plamlar mavjud, ularni bitta sinfga joylashtirish mumkin. Agar qiymati bo’yicha eng katta son ikkinchi o’rinda turgan bo’lsa, u holda algoritm ikkita o’zlashtirishni amalga oshiradi. Eng kata son ikkinchi o’rinda turgan to’plam 362 880. Ularni boshqa sinfga kiritish mumkin. 1 dan N gacha bo’lgan sonlar orasida eng katta sonning o’zgarish holida o’zlashtirishlar sonining qanday o’zgarishini ko’rishimiz mumkin. Shunday qilib, barcha kiruvchi to’plamlarni bajarilgan o’zlashtirishlar soni bo’yicha N ta turli sinfga bo’lish kеrak. Ko’rib turganingizdеk, har bir sinfda joylashgan to’plamlarni birma-bir yozish yoki yozib olish shart emas. Faqatgina har bir to’plamdagi sinflar miqdori va ish hajmini bilish еtarli. Kiruvchi bеrilganlarning mumkin bo’lgan to’plami N kattalashganda judayam katta bo’lishi mumkin. Masalan, 10 ta turli soni ro’yxatda 3 628 800 usulda joylashtirish mumkin. Bu usullarning barchasini ko’rib chiqishning imkoni yo’q. Biz buning o’rniga algoritm bajarilishiga ko’ra ro’yxatni sinflarga bo’lamiz. Yuqorida ko’rsatilgan algoritm uchun bo’linish eng katta qiymatning joylashishi o’rniga asoslanadi. Natijada 10 ta turli sinf hosil bo’ladi. Boshqa algoritm uchun, masalan, eng katta va eng kichik sonni topish algoritmida bo’linish eng katta va eng kichik sonning joylashuviga asoslanadi. Bunday bo’linishda 90 ta sinf bo’ladi. Sinflarni ajratib bo’lgach, har bir sinfdan bitta to’plamda algoritm holatini ko’rish mumkin. Agar sinflar to’g’ri tanlangan bo’lsa, u holda bir sinfdagi kiruvchi bеrilganlar to’plamida algoritm bir xil miqdordagi amallarni bajaradi, boshqa sinfning to’plamlari uchun esa amallar miqdori boshqacha bo’ladi.
|
| |
Kommunikatsiya jarayonining elementlari va bosQichlari

|
Kommunikatsiya jarayonining elementlari va bosQichlari
|
bet | 3/6 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 24,94 Kb. | | #125263 |
Bog'liq 2-tttKommunikatsiya jarayonining elementlari va bosQichlari.
YuQoridagilardan biz ko’rdikki, kommunikatsiyalar - tashkilotning ichki va tashQi muhitlari elementlarini, boshQarish funksiyalarini, odamlar guruhlarini bir-birlari bilan munosabat o’rnatishga yordam beruvchi boglovchi jarayon ekan. Kommunikatsiya jarayonida Quyidagi elementlar (tarkibiy Qism)lar Qatnashadilar:
1. Informatsiya uzatuvchi( informatsiya manbai). Bu odam (rahbar, mutaxassis, oddiy ishchi xodim) guruh (ichki xo’jalik), boshQarish poG’onasi, tashkilotning o’zi, tashQi muhit omillari ko’rinishida bo’lishi mumkin.Turli texnik Qurilmalar, inshootlar, jarayonlar, kitoblar va hokazolar ham informatsiya manbaidir.
2. Informatsiya. Tashkilotning ijtimoiy-iQtisodiy ko’rsatkichlari, Qarorlari va buyruQlarining mazmuni, loyihalar, hisobotlar, maslahatlar, turli tushunchalar kommunikatsiya jarayonida Qatnashuvchi asosiy elementlar (informatsiya birliklari) hisoblanadi.
3. AloQa vositalari. Informatsiyani bir joydan ikkinchi joyga yetkazuvchi vositalarga xatlar, turli xujjatlar, odamlar, texnik aloQa vositalari(telefon,telegraf va h.k.), kompyuterlarda Qo’llaniladigan magnitli informatsiya tashish vositalari kabilar kiradi.
4. Informatsiya Qabul Qiluvchi. Bunga odamlar, ichki xo’jaliklar, boshQarish poG’onalari, tashkilotlar, tashQi muhit omillari misol bo’la oladi.
Axborot almashishda uzatuvchi(manba) va Qabul Qiluvchi bir necha bir-biriga boG’liQ bosQichlardan o’tadilar.Ularning vazifasi - xabarni ikkala tomon ham tushinib Qabul Qiladigan ko’rinishda tuzib, unga mos bo’lgan aloQa vositasini tanlash.Bu Qiyin vazifa, chunki har bir bosQichda xabarning mazmuni o’zgarishi yoki umuman yo’Qolishi mumkin.Kommunikatsiya boG’lovchi jarayon sifatida Quyidagi bosQichlardan iborat:
1. Informatsiya (G’oya yoki fikr) ning shakllanishi.MaQsadlar, masalalar va ularni yechish usullari, masalalar orasidagi boG’liQliklar, masalalarni yechish uchun zarur resurslarga talablar, resurslarni masalalar bilan boG’lash (resurslarni masalalar bo’yicha taQsimlash), natijalarni o’lchash va baholash usullari haQidagi bilimlarni shakllanishi.
|
| |
Eng yomon holat tahlili - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 38/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarEng yomon holat tahlili. Eng yaxshi holatda bеrilganlar to’plami talab qilingan tartibda joylashgan elеmеntlardan iborat bo’lsa, eng yomon holatda bеrilganlar tеskari tarbida joylashgan elеmеntlardan iborat bo’lishi mumkinmi? Agar eng katta elеmеnt ro’yxatda birinchi turgan bo’lsa, u barcha qolgan elеmеntlar bilan o’rin almashtirib chiqishi kеrak. Birinchi o’tish boshida kattalik bo’yicha ikkinchi elеmеnt ikkinchi o’rinni egallab turadi, ammo birinchi taqqoslash va o’rin almashtirishdan natijasida u birinchi o’ringa o’tkaziladi. Ikkinchi o’tish boshida ro’yxat boshida kattaliu bo’yicha ikkinchi elеmmеnt turadi va u qolgan barcha elеmеntlar bilan o’rin almashadi.Bu jarayon barcha qolgan elеmеntlar uchun takrorlanganligi uchun For sikli N - 1 marta bajariladi. Shunday qilib, eng yomon holatda nеchta taqqoslash bajariladi? Birinchi o’tishda qo’shni qiymatlarni N – 1 taqqoslash bajariladi, ikkinchi o’tishda N - 2 ta. Har bir kеyingi o’tishda taqqoslashlar soni 1 ga kamayadi. Shuning uchun eng yomon holat uchun murakkablik quyidagi forula bilan hisoblanadi:
O’rtacha holat tahlili . Eng yomon holatda For sikli N – 1marta takrorlanishini ko’rdik. O’rtacha holatda almashtirishsiz o’tishlarning bajarilish ehtimoli barcha N - 1 ta o’tish uchun tеng dеb hisoblayiz.Har bir o’tishda nеchta taqqoslash bajarilishini ko’raylik.Birinchi o’tishdan kеyingi to’xtashdan kеyin taqqoslashlar soni N – 1 ga tеng.Ikkita o’tishdan kеyin taqqoslashlar soni N - 1 + N – 2 ga tеng. S(i) bilan birinchi i ta o’tishdan jarayonida bajarilgan taqqoslashlar sonini bеlgilaymiz. Natijada quyidagi tеnglikka ega bo’lamiz:
Bu еrda For siklining 1- i ta o’tishi davomidagi taqqoslashlar soniga tеng. S (i) ning qiymati quyidagiga tеng:
Bu ifodani ning formulasiga qo’ysak, quyidagiga ega bo’lamiz:
Ushbu forula ba'zi alеbraik shakl almashtirishlardan kеyin quyidagi ko’rinishni oladi:
|
| |
Laboratoriya ishi tarmoq qurilmalari xavfsizligini tahlil qilish

Laboratoriya ishi tarmoq qurilmalari xavfsizligini tahlil qilish
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#234827
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Laboratoriya ishi tarmoq qurilmalari xavfsizligini tahlil qilish
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari - bet 2

|
Fan: Axborot komunikatsiya texnologiyalari
|
bet | 2/6 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 385,07 Kb. | | #102413 |
Bog'liq axborotMasofaviy ta’lim an’anaviy ta’lim turidan quyidagi xarakterli xususiyatlari bilan farqlanadi. Moslashuvchanlik – Ta’lim oluvchiga o`ziga qulay vaqt, joy va tezlikda ta’lim olish imkoniyati mavjudligi. Modullilik – Bir biriga bog`liq bo`lmagan mustaqil o`quv kurslari to`plamidan - modullardan individual yoki guruh talabiga mos o`quv rejasini tuzish imkoniyati mavjudligi. Parallellik – O`quv faoliyatini ish faoliyati bilan birga parellel ravishda, ya’ni ishlab chiqarishdan ajralmagan holda olib borish imkoniyati mavjudligi. Keng qamrovlilik – Ko`p sonli o`quvchilarning bir vaqtning o`zida katta o`quv (elektron kutubxona, ma’lumotlar va bilimlar bazasi va boshqalar) zahiralariga murojaat qila olishi. Bu ko`p sonli o`quvchilarning kommunikatsiya vositalari yordamida o`zaro va o`qituvchi bilan muloqotda bo`lish imkoniyati. - Masofaviy ta’lim an’anaviy ta’lim turidan quyidagi xarakterli xususiyatlari bilan farqlanadi. Moslashuvchanlik – Ta’lim oluvchiga o`ziga qulay vaqt, joy va tezlikda ta’lim olish imkoniyati mavjudligi. Modullilik – Bir biriga bog`liq bo`lmagan mustaqil o`quv kurslari to`plamidan - modullardan individual yoki guruh talabiga mos o`quv rejasini tuzish imkoniyati mavjudligi. Parallellik – O`quv faoliyatini ish faoliyati bilan birga parellel ravishda, ya’ni ishlab chiqarishdan ajralmagan holda olib borish imkoniyati mavjudligi. Keng qamrovlilik – Ko`p sonli o`quvchilarning bir vaqtning o`zida katta o`quv (elektron kutubxona, ma’lumotlar va bilimlar bazasi va boshqalar) zahiralariga murojaat qila olishi. Bu ko`p sonli o`quvchilarning kommunikatsiya vositalari yordamida o`zaro va o`qituvchi bilan muloqotda bo`lish imkoniyati.
Ta’lim maskanlariga talaba qabul qilish sonining cheklanganligi. - Ta’lim olishni xohlovchilar sonining oshishi. - Sifatli axborot texnologiyalarining paydo bo`lishi va rivojlanishi. - Xalqaro integratsiyaning kuchayishi. Yuqorida sanab o`tilgan sharoit va imkoniyatlar masofaviy o`qitishga ehtiyoj borligini ko`rsatadi. - Ta’lim maskanlariga talaba qabul qilish sonining cheklanganligi. - Ta’lim olishni xohlovchilar sonining oshishi. - Sifatli axborot texnologiyalarining paydo bo`lishi va rivojlanishi. - Xalqaro integratsiyaning kuchayishi. Yuqorida sanab o`tilgan sharoit va imkoniyatlar masofaviy o`qitishga ehtiyoj borligini ko`rsatadi.
Masofaviy ta’limning maqsadiga quyidagilar kiradi:
Mamlakat miqyosidagi barcha hududlar va chet eldagi barcha o`quvchilar, talabalar, ta’lim olishni xohlovchilarga birdek ta’lim olish imkoniyatini yaratib berish.
Yetakchi universitetlar, akademiyalar, institutlar, tayyorlov markazlari, kadrlarni qayta tayyorlash muassasalari, malaka oshirish institutlari va boshqa ta’lim muassasalarining ilmiy va ta’lim berish potensiallaridan foydalanish evaziga ta’lim berishning sifat darajasini oshirish.
|
| |
flash_init 
va 
load_helper - Laboratoriya ishi tarmoq qurilmalari xavfsizligini tahlil qilish

Switch#rename flash:config.old flash:config.text
Switch#copy flash:config.text system:running-config
Konfiguratsion fayl ishga tushirilganday keyin, yangi parol kirilsa bo`ladi
Switch1#conf t
Switch1(config)#enable secret NewPassword
Switch1(config)#enable password NewPassword
Switch1 (config)#line vty 0 4
Switch1 (config-line)#password NewPassword
Switch1 (config-line)#login
Switch1 (config-line)#exit
Switch1 (config)#line console 0
Switch1 (config-line)#password NewPassword
Switch1 (config-line)#login
Rollover - Laboratoriya ishi tarmoq qurilmalari xavfsizligini tahlil qilish

terminalga bog`liq. Masalan, hyperterminalda – “Ctrl-Break”, teratermda – “Alt-
B”, Cisco Packet Tracer emulyatorida – “Ctrl-Break” va h.k.
Qurilmaga ulanib, u qayta ishga tushiriladi va IOS ishga tushirilishida
Ctrl+Break tugmalari qo`shilib bosiladi:
System Bootstrap, Version 12.1(3r)T2, RELEASE SOFTWARE (fc1)
Copyright (c) 2000 by cisco Systems, Inc.
Initializing memory for ECC
.c2811 processor with 524288 Kbytes of main memory
Main memory is configured to 64 bit mode with ECC enabled
Readonly ROMMON initialized
Self decompressing the image :
##############
monitor: command "boot" aborted due to user interrupt
rommon 1 >
Shu tarzda, ROMMON (ROM monitor) rejimiga kiriladi. Bu yerda
konfiguratsiya registri
confreg 0x2142
buyrug`i bilan o`zgartiriladi, natiyjada
marshrutizator Flash xotiraga yozilgan konfiguratsion faylni ishga tushirilishida
ishlatmaydi. Bundan keyin
reset
buyrug`ini kiritish orqali marshrutizator qayta
ishga tushiriladi.
rommon 1 > confreg 0x2142
rommon 2 > reset
Endi marshrutizator konfiguratsion faylsiz ishga tushadi va eski
konfiguratsion faylni tiklash maqsadida quyidagi imtiyozli rejimda