- mavzu - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 119/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja19- mavzu: Restoran biznesini rivojlantirishda
reklamaning o‘rni
Reja:
Restoran biznesini rivojlantirishda reklamaning ahamiyati
Restoran biznesida dizayn va reklama vositalari
Restoran biznesini rivojlantirishda reklamaning ahamiyati
Reklama lotincha so‘zdan olingan bo‘lib, «reklamo» ya’ni «qichqirmoq» degan ma’noni bildiradi. Reklama mahsulotning sifati, ularni sotib olishdan ko‘riladigan nafi haqidagi axborot bo‘lib, bevosita yoki bilvosita foyda (daromad) olish maqsadida yuridik va jismoniy shaxslar yoki mahsulot to‘g‘risida tarqatiladigan maxsus axborotdir.
Reklamaning paydo bo‘lish tarixi juda qadimiy, Yunoniston va Qadimgi Rimda og‘zaki va yozma reklama, hatto tovar belgisi qo‘yib tamg‘alash yo‘li bilan mahsulotlar reklama qilinganligi haqida ma’lumotlar bor.
Hozirgi shakldagi reklama ilk marta AQShda paydo bo‘lgan. Bu yerda XIXning 2-yarmida birinchi reklama agentliklari faoliyat ko‘rsatgan va reklama katta daromad keltira boshlagan. Dastlab yozma reklama haridorlarni magazin va unda sotiladigan mahsulotlardan xabardor qilish vazifasini bajargan. Bu ish taxta lavhasida yozish va vitrinalar tashkil etish orqali amalga oshirilgan.
Keyinchalik reklama doimiy haridorlarga nashrlar orqali murojaat shakliga aylandi, ya’ni afishalar, kitoblar, jurnallar, gazetalarda axborot reklama e’lonlari paydo bo‘ldi. Reklama ishiga ommaviy axborot vositalari (matbuot, radio, televideniye, kino) jalb etildi.
Reklamaning maqsadi – mijozlar diqqatini jalb etish, qiziqish uyg‘otish, ularga ma’lumot yetkazish va uni ma’lum tartibda harakat qilishga majbur qilishdir.
Reklama maqsadidan kelib chiqib u bir necha vazifalarni bajaradi:
mahsulot va xizmatlar iste’molchilarini xabardor qilish, ma’lumot berish vazifasi. Bunda reklama e’lonlarida mahsulot va xizmatlarning sifati, ishonchliligi, ularni qo‘llash sohalari, ishlab chiqaruvchilari va sotib olish yo‘llari haqida ma’lumot beriladi;
ishontiruvchi reklama - mavjud mahsulot, xizmatlarga iste’molchi va haridorlarning moyilligini oshirishga xizmat qiladi;
eslatuvchi reklama - mavjud, ammo bir qadar unutilgan talabni, haridorlarning o‘zlari uchun ma’lum bo‘lgan mahsulot va xizmatlarga munosabatni kengaytirishda muhim o‘rin tutadi.
Umumiy ovqatlantirish korxonalari va restoranlarning mijozlarga ko‘rsatadigan xizmatini o‘rganish ularning muvaffaqiyatli faoliyatida muhim hisoblanadi. Mijozlar va aholi ehtiyoji quyidagi uchta asosiy omil bilan belgilanadi:
moddiy farovonlik;
madaniyat darajasi;
ovqatlantirish korxonalari tarmog‘ining keng miqiyosda yoyilishi.
Bunda xizmat qilish uchun insonning kasb-kori, mutaxassisligi asosiy rol o‘ynaydi. Mahsulotlarni iste’molchilarga yetkazishda fiziologik me’yor talablari asosida nonushta, tushlik, kechki ovqatlar taomnomasini tuzish, foydali ovqatlanishni tashkil qilish muhim ahamiyat kasb etadi.
Milliy an’analar, turmushning tarixiy shakllangan xususiyatlari kishilar ehtiyojining vujudga kelishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, Markaziy Osiyo xalqlarida hamir, yorma, choyga ehtiyoj yuqori bo‘lsa, O‘zbekistonda esa non-choy, unli, guruchli taomlarga bo‘lgan ehtiyoj iste’moli yuqori turadi. Sabzavot va meva-chevalar dasturxon ko‘rki. Go‘sht, ayniqsa qo‘y go‘shti keng iste’mol qilinadi. Boltiq bo‘yi mamlakatlarida sutli taomlar, Belorusiyada kartoshkadan tayyorlangan ovqatlar, Uzoq Sharq mamlakatlarida baliqli taomlar ko‘p iste’mol qilinadi.
Jamiyatning tarbiyaviy ishlari ham iste’mol ehtiyojlarida ijobiy didni shakllantiradi. To‘g‘ri tashkil qilingan reklama, ko‘rgazmali-savdo yangi mahsulotlardan tayyorlangan taomlarni ommaviylashtiradi, kishilarda shu taomga bo‘lgan talabni shakllantiradi va o‘stiradi. Bu holat mahsulotga bo‘lgan talabni oshiribgina qolmay, xizmat ko‘rsatishning yangi turlarini shakllantirishga turtki bo‘ladi. Kulinar mahsulotlar va chala tayyor mahsulotlarni sotish, uyga taom buyurtma qilish, to‘y, bayram, tantanalarda umumiy ovqatlantirish korxonalari xodimlarining xizmati, tabiiy ob-havo ta’siri ham aholining iste’mol talablari shakllanishiga ta’sir qiladi. Bu holat umumiy ovqatlantirish sohasida, restoran biznesida o‘zgarishlar va rivojlanishga olib keladi.
Aholining mahsulotga bo‘lgan talabini umumiy ovqatlantirish korxonalari uch yo‘nalishda olib boradi:
sotilgan mahsulotlar;
qanoatlantirilmagan mahsulotlar;
shakllanayotgan ehtiyoj.
Amalga oshirilgan ehtiyoj (sotilgan mahsulot) - umumiy ovqatlantirish korxonalarining mahsulot va xizmat iste’molchilar talabini qondirish darajasi bilan belgilanadi.
Qanoatlantirilmagan ehtiyoj - aholiga kerakli taomlar, kulinar mahsulotlar, chala tayyor mahsulotlar, qandolat va boshqalarning yetishmovchiligi bilan belgilanadi.
Shakllanayotgan ehtiyoj - hali yuzaga chiqmasa ham mahsulotning asosiy zamini tayyorlangan bo‘ladi.
Shunga muvofiq umumiy ovqatlantirish korxonalarining mahsulotga bo‘lgan ehtiyojini o‘rganish usuli uchta asosiy guruhga ajratiladi:
realizatsiya qilingan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli;
qanoatlantirilmagan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli;
shakllanayotgan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli.
Realizatsiya qilingan mahsulotlarga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli - bu yaxlit yoki tanlab olingan statistik tadqiqotlardir.
Statistik ma’lumotlar natijasi ehtiyojning taraqqiyoti, strukturasi, mavsumiy o‘zgarishi umumiy taraqqiyot qonuniyatlarini aniqlash uchun imkoniyat yaratadi. Masalan, taomlarning turlari, mahsulot sarflanishi haqidagi hisobot bo‘yicha ehtiyoj hajmi, strukturasini bildiruvchi ma’lumotlardir. O‘tgan davr mobaynida qancha taom sotilganligi haqidagi tahlil natijalari qaysi taomlar mijozlar tomonidan ko‘p ko‘p iste’mol qilingan va qancha sotilganligini bilishga imkon beradi.
Bu ma’lumotlar asosida taomnomadan ehtiyoji yo‘q taomlar chiqarib tashlanadi va unning o‘rniga mijozlar tavsiya etadigan, assortimentda nazarda tutilgan yangi taomlar kiritiladi.
Realizatsiya qilingan taomlarga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish ayrim mijozlar buyurgan taomning umumiy bahosini hisobga olish yo‘li bilan aniqlanadi. Bunday xizmatni amalga oshirish bitta mijoz buyurgan taom bahosini hisoblab, korxonada kassa mashinasida chek yozib berish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
Qanoatlantirilmagan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli - anketalarga javob berish yo‘li bilan aniqlanadi. Anketa savoliga javob mijoz yoki anketa to‘ldiruvchi tomonidan to‘ldiriladi. Savol-javoblar umumiy ovqatlantirish korxonalarida mijozning ishxonasi yoki uyida ham o‘tkazilishi mumkin.
Bundan tashqari qanoatlantirilmagan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish bo‘yicha ma’lumotlarni kechki iste’molchilar konferensiyasi ham berishlari mumkin. Umumiy ovqatlantirish korxonalarida o‘tkaziladigan kunduzgi konferensiyalarda ishtirokchilar mahsulotlar assortimenti haqida gapirishadi va xizmatlarni yaxshilash haqida takliflar kiritadi. Ko‘pgina bunday konferensiyalarni umumiy ovqatlantirish korxonalarining doimiy mijozlari ko‘p bo‘lgan tashkilotlarda o‘tkaziladi. Konferensiyani o‘tkazish kuni, vaqti va joyi haqida umumiy ovqatlantirish korxonalari xodimlari aholiga e’lonlar, taklifnomalar orqali oldindan xabar berishlari lozim.
Shakllanayotgan mahsulotga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish usuli - kulinar, qandolat mahsulotlari, chala tayyor mahsulotlar ko‘rgazma-sotuv jarayonida amalga oshiriladi.
|
| |