va AQSH bilan sog‘liqni saqlash sohasidagi hamkorligi”

va AQSH bilan sog‘liqni saqlash sohasidagi hamkorligi” birinchi paragrafi
“Yevropa Ittifoqi davlatlarining О‘zbekiston sog‘liqni saqlash sohasi rivojiga
qo‘shgan hissasi” deb nomlanadi.
O‘zbekiston hukumati va Yevropa Ittifoqi o‘rtasida hamkorlik 1992-yil
15-aprelda memorandum imzolanishi bilan boshlandi
42
. Yevropaning yetakchi
xorijiy firmalar bilan ko‘plab bitimlar tuzildi. Masalan, mustaqillikning
dastlabki yillarida Sirdaryo viloyatida Shvetsiya davlatining “Farmadul AB”
firmasi, Qashqadaryo viloyatida Italiyaning “Sayko” firmasi, Qoraqalpog‘iston
Respublikasida Germaniyaning “Nibeso” firmasi bilan birgalikda infuzion
aralashmalar ishlab chiqaradigan zavod qurish to‘g‘risidagi masalalar o‘rtaga
qo‘yildi
43
. 1992-1997-yillarda O‘zbekiston Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan
hamkorlikda dori-darmonlar ishlab chiqarish bo‘yicha 9 ta qo‘shma korxona
tashkil etdi. Birgina 1997-yilda mazkur qo‘shma korxonalarda 873,0 mln. so‘mlik
vaksina va zardob ishlab chiqarildi
44
.
Yevropa Ittifoqi davlatlari doimiy ravishda O‘zbekistonga insonparvarlik
yordamini ko‘rsatdi. 1993-yili O‘zbekistonga muruvvat yordami yo‘li bilan Buyuk
Britaniya, Gollandiya, Germaniya, Finlandiya kabi Yevropa davlatlaridan 60 mln.
AQSH dollariga teng dori-darmonlar va tibbiyot ashyolari olib kelindi
45
.
O‘zbekiston Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan hamkorligida farmatsevtika
sohasi asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘ldi. O‘zbekiston dori-darmonlar ehtiyojlarini
yanada to‘laroq qondirish maqsadida Germaniyaning “Xyoxst”, “Sanovita”,
Chexiyaning “Lechiva”, Shveytsariyaning “Treyding”, Ukrainaning “Intergexfarm”
firmalari bilan qo‘shma korxonalar tuzildi
46
.
Keyingi yillardan Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan hamkorlik ko‘lami yanada
kengayib bordi. Masalan, 1997-yili O‘zbekiston Turkiya va Chexiya Respublikalari
40
Ўзбекистонда соғлиқни сақлаш, 2021 йил 28 май.
41
https://review.uz/oz/post/osiyo-taraqqiyot-bankining-ozbekistondagi-vakolatxonasi-ozbekistonda-pandemiyani-
yengib-otish-uchun-hamkorlikni-chuqurlashtirish
42
Юн С. Политика Европейского союза в Центральной Азии в 1992-2001 гг.: Автореф. дисс. канд. ист. наук.
– Томск, 2005. – С. 3.
43
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 85-ish, 83-varaq.
44
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 3391-ish, 32-varaq.
45
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 166- ish, 284-varaq.
46
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat (davomi), 407-ish, 121-varaq.
18
bilan sog‘liqni saqlash sohasida bitimlar imzoladi. O‘zbekistondan 60 nafardan
ortiq tibbiyot xodimlari tajriba almashish uchun Yevropa davlatlariga yuborildi
47
.
1999-yil 27-avgustda O‘zbekiston Respublikasi hukumatining dori-darmonlar
ishlab chiqaruvchi xorijiy kompaniyalarning investitsiyalarini jalb etish bo‘yicha
“O‘zmedeksport” Respublika tashqi iqtisodiy korxonasi kechiktirilgan to‘lov sharti
bilan yetishmaydigan dori-darmonlarni sotib olish uchun shartnomalar tuzdi.
Sloveniyaning “Lek”, Germaniyaning “Berlin-Xemi Ag” firmalaridan to‘liq hajmda
dori-darmonlar keltirildi
48
. Bundan tashqari, xorijdan ko‘plab tibbiy asbob-uskunalar
olib kelindi. Masalan, 2000-yilda Samarqand viloyati sog‘liqni saqlash muassasalari
Germaniyaning 23,4 mln. nemis markasi hajmida tibbiy asbob-uskunalar bilan
ta’minlandi. Natijada soha moddiy-texnik bazasi sezilarli darajada yaxshilandi
49
.
O‘zbekistonda aholini salomatligini mustahkamlash doirasida tibbiyoti
rivojlangan davlatlar bilan hamkorlikda 100 taga yaqin xususiy klinikalar ochildi.
Ularning aksariyati Yevropa davlatlari hisobiga to‘g‘ri keldi
50
.
2006-yilda “Sog‘lom avlod uchun” xalqaro xayriya jamg‘armasi o‘zbekistonlik
19 nafar bolani Germaniyaga yubordi. Loyiha doirasida Toshkent Tibbiyot akademiyasi,
“Alisher tibbiyot” xususiy stomatologiya klinikasi, Xorazm, Buxoro, Qashqadaryo,
Farg‘ona viloyatlari shaharlarining markaziy shifoxonalarida 180 nafar bemor bola
operatsiya qilindi
51
.
O‘zbekiton va Yevropa Ittifoqi davlatlarining tibbiyot sohasidagi hamkorligining
asosiy yo‘nalishlaridan biri bu tez tibbiy yordam xizmatiga qaratildi. 2009-2010-yil
Yevropaning qator davlatlaridan O‘zbekiston (RSHTYoIM) va uning viloyat
filiallariga 6,2 mln. AQSH dollariga teng jihozlar va dori-darmonlar keltirildi
52
.
Shuningdek, 2010-yili O‘zbekistonning 130 ta tumanidagi tez tibbiy yordam
bo‘limi va shoxobchasida 3,1 milliard so‘mlik ta’mirlash ishlari bajarildi
53
.
1992-2013-yillar davomida tibbiyot xodimlari malakasini oshirish dasturlari
doirasida O‘zbekistonning turli tibbiy markazlari, klinikalari, shifoxonalaridan
jami 500 nafar tibbiyot xodimlari Yevropa mamlakatlarining yetakchi tibbiyot
markazlari va klinikalarida malaka oshirishdan o‘tdi
54
.
Yevropa Ittifoqi O‘zbekistonning koronavirus pandemiyasiga qarshi tizimli
kurashini qo‘llab-quvvatlash uchun 10 million yevro ajratdi
55
. Shuningdek,
2021-yilda O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi va Gollandiyaning
“Philips Healthcare” kompaniyasi hamkorlikda Farg‘ona viloyati ko‘p tarmoqli
47
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 3391-ish, 31-varaq.
48
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 3430-ish, 58-varaq.
49
O‘z ITTH MA, M-372-fond, 1-ro‘yxat, 527- ish, 110-varaq.
50
Action Strategy Inplementation Outcomes on Five Priority Development Areas of Uzbekistan 2017-2021
[Factbook]: Publication co-authors: B.Bekmurodov, A.Mamatkhanov, Sh.Saparov, D.Turakhanov, U.Muhammadiyev,
U.Radjabov, Sh.Yunusov. – Toshkent: Baktria press, 2021. – P. 108.
51
Германияда даволаниш учун // Тошкент оқшоми, 2006 йил 14 август.
52
O‘z SSV IA, M-233, 7-ro‘yxat (davomi), 3727-ish, 144-varaq.
53
Соғлом авлод – миллат келажаги // Ўзбекистон овози, 2013 йил 25 апрель.
54
O‘z ITTH MA, 1-fond, 1-ro‘yxat, 996-ish, 48-varaq.
55
Раҳмонов Б. Вакциналардан фойдаланиш жараёни қандай ташкиллаштирилмоқда // Ўзбекистонда соғлиқни
сақлаш, 2021 йил 22 январь.
19
tibbiyot markazi qoshida kardiologiya bo‘limini tashkil etish loyihasini amalga
oshirdi
56
.
Xullas, O‘zbekiston sog‘liqni saqlash taraqqiyotiga Yevropa Ittifoqining
yetakchi davlatlari sezilarli hissa qo‘shdi.
Ushbu bobning ikkinchi paragrafi “О‘zbekiston va AQShning sog‘liqni
|