Xalqaro ekologik hamkorlikni huquqiy tartibga solish asoslari

|
Xalqaro ekologik hamkorlikni huquqiy tartibga solish asoslari
|
bet | 4/15 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 60,18 Kb. | | #232058 |
Bog'liq Ekologik xavfsizlik va barqaror rivojlanish. Ekologiya va xalqar-fayllar.org3. Xalqaro ekologik hamkorlikni huquqiy tartibga solish asoslari.
Xalqaro va mintaqaviy xujjatlar tavsifi Biz yashab turgan hozirgi zamonda insonlarning ehtiyojlari qondirilishi uchun ular tomonidan ijtimoiy munosabatlarning qaysidir turiga ta’sir o`tkaziladi. Ta’sirlar o`z navbatida ijobiy yoki salbiy bo`lishi mumkin. Ijtimoiy munosabatlarning muayyan turiga ijobiy ta’sir etishning natijasi o`laroq shu sohadagi kamchiliklar bartaraf etilib, xuquqbuzarliklarning oldini olish borasida samarali chora tadbirlar ishlab chiqilishi mumkin. Taxdid deganda ijtimoiy munosabatlarning muayyan turiga salbiy ta’sir etishni tushunish maqsadga muvofiq bo`ladi1 . Kishilik jamiyatida insonlarning normal hayot kechirishlariga ta’sir etadigan taxdidlardan biri bu-ekologik taxdidlardir. Ekologik tahdid insonlarning tabiat bilan bo`ladigan munosabatlarda ular tomonidan tabiiy qoida va an’analarga yoki huquq qoidalariga noto`g`ri rioya qilish yoxud ularga rioya qilmaslik natijasida yuzaga keladi. O`zbekiston Respublikasi Tabiatni muxofaza qilish Davlat qo`mitasining 2006 yilda tayyorlagan "O`zbekiston Respublikasida atrof tabiiy muhit muxofazasi va tabiiy resurslardan foydalanishning holati to`grisida"gi Milliy ma’ruzasida ekologik taxdidlar global, mintaqaviy, milliy va mahalliy toifalarda ko`rib chiqilgan. Unga ko`ra, iqlim o`zgarishi, ozon omili, Orol dengizi muammosi bugunning global muammolari qatoridan o`rin olgan2 . Ekologik taxdidlarning mintaqaviy muammolar qatoriga Orolbo`yi muammosi, suv resurslaridan foydalanishning mintaqaviy muammosi, atrof-tabiiy muhitning transchegaraviy muammosi, cho`llanish, yuqumli va o`ta xavfli kasalliklarning tarqalishi, tabiiy va texnogen tusdagi kataklizmlar kiritilgan. Suv resurslarining etishmasligi va ifloslanganligi, aholining ichimlik suvi bilanrini birgalashib, kelishgan holda boshqarish muammosini amaliy hal qilish talab etiladi". ta’minlanishi, ko`chkilar va sel toshqinlari, atmosfera havosining ifloslanganligi, bio xilma-xillikni saqlab qolish, aholi salomatligi holatining yomonlashishi, halokatlar va avariyalar, tabiiy resurslardan nooqilona foydalanish, sanoat va maishiy chiqindilar ekologik xavfsizlikning milliy taxdidlari qatoriga kiritilgan. Muayyan hududlarning radiastion ifloslanishi, er osti suvlarining if- loslanishi ekologik xavfsizlikka mahalliy doiradagi taxdid sifatida baholanadi. Global ekologik taxdidlar bir mamlakat doirasida hal etib bo`lmaydigan muammo hisoblanadi. Bu kabi muammolar er yuzidagi barcha davlatlarning bu borada qayhurishini talab etadi. Global ekologik muammolar butun dunyo hamjamiyati tomonidan e’tirof etilishi va ularni echish bo`yicha xalkaro ke- lishuvlarga erishilishi o`ta dolzarbdir1 . Mamlakatimiz ham mustaqillik yillarida global ekologik munosabatlarni bartaraf etish, yuzaga kelishi mumkin bulgan yangi muammolarning oldini olish maqsadida bir qator xalqaro konvenstiya va bitimlarga qo`shildi va ularnin talablarini og`ishmay bajarib kelmokda. Global ekologik taxdidlardan bo`lgan iklim o`zgarishlari, ozon omili tabiiy muhitning bir qator faktorlar asosida o`zgarishi natijasida yuzaga kelmoqda. Iqlim o`zgarishining, ozon qatlami emirilishiniig sababalarini o`rganish va ularni oldini olishning samarali usullarini ishlab chiqish, butun jahon hamjamiyati oldida turgan o`ta dolzarb muammo bo`lib qolmoqda. Ma’lumki ozon qatlami insoniyatni va butun tabiatni kuyoshning zararli nurlaridan, ulkan radiastiyaviy bo`ronlardan asrab turuvchi Erning yagona qalqonidir. Ozon qatlamining siyraklishishi, unda tuynuklarning hosil bo`lishi tabiatning buzilishiga, iqlimning o`zgarishiga va ko`plab tabiiy ofatlarga hamda kasalliklarga sabab bo`lmoqda. Ozon omilining global ekologik tahdidlar qatoriga kiritilishining sababi ham mana shundadir. Ozon qatlamini asrash bo`yicha xalqaro konvenstiya, protokol va bitimlar imzolangan bo`lib, O`zbekiston Respublikasi ozon qatlamini asrash bo`yicha 1985 yilgi Vena konvenstiyasiga va Ozon qatlamini buzuvchi moddalar bo`yicha, 1987 yilgi Monreal protokoliga qo`shilgan va O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Ozon qatlamini himoya qilish to`g`risidagi, 1985 yilgi Vena konvenstiyasiga va Ozon qatlamini buzuvchi moddalar bo`yicha, 1987 yilgi Monreal protokoliga binoan O`zbekiston Respublikasining majburiyatlari bajarilishini ta’minlash hamda ozonni buzuvchi moddalarni chiqarib tashlashni tartibga solish chora-tadbirlarini amalga oshirish maqsadida 2000 yil 24 yanvarda "Ozon qatlamini himoya qilish sohasidagi shartnomalar bo`yicha O`zbekiston Respublikasining xalqaro maj- buriyatlarini bajarish chora-tadbirlari to`g`risida" qaror qabul qildi. Mazkur qarorga ko`ra
|
| |