ASOSIY QISM - O‘zbekiston

ASOSIY QISM
O'ziga xoslik qonunini formula bilan ifodalash mumkin R R(agar R, keyin R), qayerda R- har qanday bayonot, - ma'no belgisi. Bu o'ziga xoslik qonunidan kelib chiqadi: har xil fikrlarni aniqlab bo'lmaydi, bir xil bo'lmaganlar uchun bir xil fikrlarni qabul qila olmaydi. Mulohaza yuritish jarayonida bu talabning buzilishi ko'pincha bir xil fikrning tilda boshqacha ifodalanishi bilan bog'liq. Masalan, ikkita hukm: “N. o‘g‘irlik sodir etgan” va “N. yashirincha birovning mulkini o'g'irlagan "- ular xuddi shu fikrni bildiradilar (agar, albatta, biz o'sha odam haqida gapiradigan bo'lsak). Ushbu hukmlarning predikatlari ekvivalent tushunchalardir: o'g'irlik - birovning mulkini yashirin o'g'irlash. Shuning uchun bu fikrlarni bir xil emas deb hisoblash noto'g'ri bo'lar edi. Boshqa tomondan, noaniq so'zlardan foydalanish turli fikrlarni noto'g'ri aniqlashga olib kelishi mumkin. Masalan, jinoyat huquqida jarima so‘zi Jinoyat kodeksida nazarda tutilgan jazo chorasini bildirsa, fuqarolik huquqida bu so‘z ma’muriy ta’sir chorasini bildiradi.
Shubhasiz, bunday so'zni bir ma'noda ishlatmaslik kerak. Turli fikrlarni aniqlash ko'pincha kasb, ta'lim va hokazolardagi farqlar bilan bog'liq. Bu tergov amaliyotida sodir bo'ladi, agar ayblanuvchi yoki guvoh ba'zi tushunchalarning aniq ma'nosini bilmasdan, ularni tergovchiga qaraganda boshqacha tushunadi. Bu ko'pincha chalkashliklarga, noaniqlikka olib keladi va ishning mohiyatini aniqlashni qiyinlashtiradi. Turli xil tushunchalarni aniqlash mantiqiy xatodir - kontseptsiyaning o'zgarishi ongsiz yoki qasddan bo'lishi mumkin. Advokat faoliyatida shaxs qonuni talablariga rioya qilish muhim ahamiyatga ega bo‘lib, bu tushunchalardan aniq ma’nosida foydalanishni taqozo etadi. Har holda, ayblanuvchi yoki guvohlar tomonidan qo'llanilgan atamalarning aniq ma'nosini aniqlash va bu atamalarni qat'iy belgilangan ma'noda ishlatish muhimdir. Aks holda tafakkur mavzusi o‘tkazib yuboriladi va masalaga oydinlik kiritish o‘rniga sarosimaga tushadi. Qarama-qarshilik qonuni. Mantiqiy fikrlash izchillik bilan tavsiflanadi. Qarama-qarshiliklar fikrni buzadi, bilish jarayonini murakkablashtiradi.
Fikrlashning izchilligi talabi qarama-qarshilikning rasmiy-mantiqiy qonunini ifodalaydi: bir-biriga mos kelmaydigan ikkita hukm bir vaqtning o'zida haqiqiy bo'lishi mumkin emas; ulardan kamida bittasi yolg'on bo'lishi kerak . Узбекистан кончит плохо в марте 2023. Страшное предсказание Володиной... Ushbu qonun quyidagicha tuzilgan: a va emas-a degani to'g'ri emas (ikkita fikr to'g'ri bo'lishi mumkin emas, ulardan biri ikkinchisini inkor etadi). U formula bilan ifodalanadi ù (RÙù R) (p va not-p ikkalasi ham to'g'ri ekanligi to'g'ri emas). ostida R har qanday bayonotni bildiradi ù r- bayonotni rad etish R, belgisi ù butun formuladan oldin - bog'lovchi belgisi bilan bog'langan ikkita gapning inkori.
Qarama-qarshilik qonuni barcha bir-biriga mos kelmaydigan hukmlarga nisbatan qo'llaniladi. Uni to'g'ri tushunish uchun quyidagilarni yodda tutish kerak. Har qanday ob'ekt haqida biror narsani tasdiqlashda, o'ziga qarama-qarshilik qilmasdan, (1) bir xil narsani (2) bir xil ob'ekt haqida, (3) bir vaqtning o'zida va (4) bir xil munosabatda bo'lgan narsani inkor eta olmaydi. Hukmlardan biri sub'ektga tegishli ekanligini tasdiqlasa, ular o'rtasida ziddiyat bo'lmasligi aniq. bitta belgi, ikkinchisida esa bir predmetga mansublik inkor etiladi boshqa belgi (1) va agar turlicha gaplar mavzular (2). Agar biz bir kishi haqida bir narsani tasdiqlasak va bir xil narsani inkor qilsak ham, hech qanday qarama-qarshilik bo'lmaydi. turli vaqtlarda. Aytaylik, ayblanuvchi N. tergov boshida yolg‘on ko‘rsatma bergan, biroq tergov oxirida uni ayblovchi dalillarning og‘irligi ostida aybiga iqror bo‘lishga va to‘g‘ri ko‘rsatma berishga majburlangan. Bunda “Ayblanuvchi N.ning koʻrsatuvlari yolgʻon” va “Ayblanuvchi N.ning koʻrsatuvlari haqiqatdir” degan hukmlar bir-biriga zid kelmaydi. (4) Va nihoyat, bizning fikrimizning xuddi shu ob'ektini ko'rib chiqish mumkin turli munosabatlar. Shunday qilib, talaba Shchukin haqida aytish mumkinki, u nemis tilini yaxshi biladi, chunki uning bilimi institutga kirish talablariga javob beradi. Biroq, bu bilim tarjimon sifatida ishlash uchun etarli emas. Bunday holda: “Shchukin nemis tilini yaxshi bilmaydi”, deyishga haqlimiz. Ikkita hukmda Shchukinning nemis tilini bilishi turli talablar nuqtai nazaridan ko'rib chiqiladi, shuning uchun bu hukmlar ham bir-biriga zid emas.
Qarama-qarshilik qonuni mantiqiy fikrlashning asosiy xususiyatlaridan biri - fikrlashning izchilligi, izchilligini ifodalaydi. Undan ongli ravishda foydalanish o'z va boshqalarning fikridagi qarama-qarshiliklarni aniqlash va bartaraf etishga yordam beradi, har qanday noaniqliklarga, fikrlar va harakatlardagi nomuvofiqliklarga tanqidiy munosabatni rivojlantiradi. N.G. Chernishevskiy fikrlardagi nomuvofiqlik harakatlardagi nomuvofiqlikka olib kelishini ta'kidlagan. Kimki printsiplarni barcha mantiqiy to'liqlik va ketma-ketlikda tushunmasa, deb yozgan edi u, uning boshida nafaqat chalkashlik, balki ishlarida ham bema'nilik bor. Ko'pincha guvohlar, ayblanuvchilar, jabrlanuvchilarning ko'rsatmalarida uchraydigan mantiqiy qarama-qarshiliklarni aniqlash va bartaraf etish qobiliyati sud va tergov amaliyotida muhim rol o'ynaydi. Sud-tibbiyot ekspertizasidagi versiyaga qo'yiladigan asosiy talablardan biri shundaki, u tuzilgan faktik ma'lumotlar yig'indisini tahlil qilganda, bu ma'lumotlar bir-biriga va umuman ilgari surilgan versiyaga zid kelmasligidir. Bunday qarama-qarshiliklarning mavjudligi tergovchining eng jiddiy e'tiborini jalb qilishi kerak. Ammo shunday holatlar ham bo‘ladiki, tergovchi o‘zi ishonarli deb hisoblagan variantni ilgari surar ekan, bu versiyaga zid bo‘lgan faktlarni hisobga olmaydi, ularga e’tibor bermay, qarama-qarshi faktlarga qaramay, o‘z versiyasini ishlab chiqishda davom etadi. Sud muhokamasida prokuror va himoyachi, da’vogar va sudlanuvchi bir-biriga zid bo‘lgan pozitsiyalarni ilgari suradi, o‘z vajlarini himoya qiladi va qarama-qarshi tomonning dalillariga e’tiroz bildiradi.
Shu sababli, sudning yakuniy qarori ishonchli va izchil faktlarga asoslanishi uchun ishning barcha holatlarini diqqat bilan tahlil qilish kerak. Sud hujjatlaridagi ziddiyatlarga yo'l qo'yib bo'lmaydi. Hukm ishning haqiqiy holatlariga nomuvofiq deb topilgan holatlar qatoriga jinoyat-protsessual qonunchiligida sudning hukmida ko'rsatilgan xulosalarida mavjud bo'lgan jiddiy qarama-qarshiliklar kiradi. Cheklangan o'rta qonuni. Qarama-qarshilik qonuni barcha bir-biriga mos kelmaydigan hukmlarga nisbatan qo'llaniladi. Ulardan biri yolg'on bo'lishi kerakligini aniqlaydi. Ikkinchi taklif haqidagi savol ochiqligicha qolmoqda: bu to'g'ri bo'lishi mumkin, lekin u yolg'on ham bo'lishi mumkin.
Mantiqiy elementlar mantiqiy ifodalarni bajarishga mo'ljallangan bo'lib, barcha arifmetik va mantiqiy amallarni ular asosidagi qurilmalar yordamida amalga oshiriladi. Quyidagi rasmlarda hisoblash mashinalarida qo'llaniladigan asosiy mantiqiy elementlar va ularning ishlash prinsiplari keltirilgan.
|