nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Temir yo‘l transporti korxonalarini shamollatish (ventilyasiya)

|
Temir yo‘l transporti korxonalarini shamollatish (ventilyasiya)
|
bet | 24/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi2. Temir yo‘l transporti korxonalarini shamollatish (ventilyasiya)
Umumiy shamollatish. Sanoat korxonalari ishlab chiqarish binolarida ajralib chiqayotgan har xil zararli moddalarni shamol yo‘nalishtirish vositasi bilan birgalikda chiqarib yuborishning imkoniyati bo‘lmasa, yoki ajralib chiqayotgan moddalar texnologik jarayonning hamma uchastkalaridan ajralib chiqayotgan bo‘lsa, unda yakka tartibdagi shamollatish vositalarini qo‘llash imkoniyati yo‘qoladi. Ana unday hollarda umumiy shamollatish usulidan foydalaniladi. Umumiy shamollatish vositasini zararli moddalar yoki issiqlik eng ko‘p ajralib chiqayotgan zonaga o‘rnatish kerak.
Ishlab chiqarish zonalarida yig‘ilgan havodagi zararli moddalar havo almashtirish maqsadida o‘rnatilgan havo qabul qilish vositalari orqali chiqarib yuborilishi mumkin. Qanday yo‘l bilan xonaga sof havo berish va zararli moddalar yig‘ilgan havoni chiqarib yuborish usullari, zararli moddaning xona bo‘ylab tarqalish xususiyatiga bog‘liq bo‘ladi. Masalan, agar sexda ko‘plab issiqlik ajralib chiqishi mumkin bo‘lgan mashina va mexanizmlar o‘rnatilgan bo‘lsa, ularning sexda joylashish holatiga asosan shamollatish usulari belgilanadi. Bundan tashqari har xil zararli faktorlarga ega bo‘lgan jihozlarni sex bo‘ylab joylashtirish ham katta ahamiyatga ega.
SHuning uchun ham sanoat korxonalari loyihalanayotgan vaqtda iqlim sharoitini, quyosh nurlarining tushish holatlari va sexdagi jihozlarni to‘g‘ri joylashtirish masalalari qoniqarli hal qilingan bo‘lsa, shamollatish vositalarini o‘rnatish ham shunchalik osonlashadi.
SHamollatish vositalarini o‘rnatishda, shamollatish sxemasining iqtisodiy kam xarajatli bo‘lishi bilan birga, iloji boricha kam metall sarf qilinadiganini tanlash zarur.
Issiqlik ajralib chiqadigan xonalarda havo almashtirishni ta’minlash. Sanoat korxonalari xonalarida ajralib chiqadigan zararli omil faqat issiqlik bo‘lsa, unda hisoblab almashtiriladigan havo miqdori quyidagi formula bilan aniqlanadi.
G1 =
Bu erda G1 - chiqarilib tashlanishi kerak bo‘lgan havo miqdori, kg/ oS;
Qort - ortiqcha issiqlik miqdori, kg;
t - oqim bilan berilayotgan havoning issiqligi, oS;
t - chiqarib yuborilayotgan havoning issiqligi, oS.
|
| |
Radioaloqani tashkil etish usullari

12
Axborotni uzatish va qabul qilish usulini tanlash va texnik amalga
oshirish aloqa tizimini qurishning asosiy muammosi hisoblanadi.
Ushbu masalalar modulyatsiya va demodulyatsiya
kabi jarayonlar
bilan uzviy bog’langan.
Har qanday aloqa tizimi shunday loyihalanadiki, vaqt,
chastota,
energiya, dinamik diapazon kabi mavjud resurslardan foydalanib, eng ko’p
hajmli axborotni berilgan aloqa sifati va joiz minimal energiya sarfi bilan
uzatish ta’minlansin.
Hozirda axborotni analog uzatish ishlatilmaydi. Chunki zamonaviy
mikroelektronika raqamli signallarni ishlashning
yetarlicha murakkab
algoritmlarini amalga oshirishga imkon beradi. Undan tashqari xabarlarni
uzatish sifati, boshqa
barcha umumiy shartlarda, analog tizimlariga
nisbatan raqamli tizimlarda yuqori.
1.5 – rasm. To’lqinlarning chastota diapazoni
Raqamli tizimlarning quyidagi xususiyatlarini ko’rsatish mumkin:
- xabarlar {0,1} qiymatlarini oluvchi bitlar ketma-ketligi ko’rinishida
uzatiladi;
- bitlar ketma-ketligi kanal simvollari deb ataluvchi signallarning biri
bilan uzatiladi.
Radiodiapazonlar
Chastota, Hz
Ko’rinadigan yorug’lik
Infraqizil
diapazoni
Mikroto’lqinlar
diapazoni
Ultrabinafsha
diapazoni
Yer yo‘ldoshlar
Radarlar
FM-radio TV
TV
Uyali
telefonlar
APM-radio
Suvosti
aloqa
Suvusti aloqa
To'lqin uzunligi, м
13
Xabarlarni bitta manbadan bitta qabul qiluvchiga bitta aloqa liniyasi
orqali uzatishni ta’minlovchi aloqa tizimi
bir kanalli
deb yuritiladi. Bir
kanalli aloqa tizimining struktura sxemasi 1.6-rasmda keltirilgan.
1.6-rasm. Bir kanalli aloqa tizimining struktura sxemasi
Bu yerda:
1 - xabar manbai - uzatiluvchi xabar
u
i
ni shakllantiruvchi inson yoki
texnik qurilma;
2 - xabarni signalga o’zgartgich - xabarni birlamchi (past chastotali)
u(t)
signalga o’zgartiruvchi qurilma;
3 - signal o’zgartgichi (peredatchik).
Birlamchi signalni aloqa
liniyasi orqali uzatishga qulay ikkilamchi (yuqori chastotali)
s(t)
signalga
o’zgartiruvchi qurilma;
4 - aloqa liniyasi - signallarni peredatchikdan priyomnikga uzatishda
foydalanuvchi muhit. Aloqa liniyasi orqali o’tishida elektr signallari
xalallarga va buzilishlarga duchor bo’ladi.
Bu aloqa liniyasining
ch
iqishidagi
signal
va
qabul
qilingan
xabar, mos holda, aloqa liniyasi kirishidagi
signaldan va uzatiluvchi
xabardan farqlanishiga olib keladi;
5 - signal o’zgartgichi (priyomnik). Qabul qilingan ikkilamchi signal
bo’yicha
birlamchi
signalni tiklaydigan qurilma;
6 - signalni xabarga o’zgartgich - birlamchi signalni qabul qilingan
xabarga o’zgartiruvchi qurilma.
1
2
3
4
5
6
7
u(t)
u
s(t)
z(t)
14
7 - xabarni qabul qiluvchi - xabarni o’zlashtiruvchi
inson yoki
qurilma.
Xabarlarni bir necha manbalardan bir necha qabul qiluvchilarga bitta
umumiy aloqa liniyasi orqali bir vaqtda uzatishni ta’minlovchi aloqa tizimi
ko’p kanalli
deb yuritiladi. Ko’p kanalli aloqa tizimining struktura sxemasi
1.7-rasmda keltirilgan.
1.7-rasm. Ko’p kanalli aloqa tizimining struktura sxemasi
Bu yerda:
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi - bet 38

108
5-BOB. ODDIY DIFFЕRЕNSIAL TЕNGLAMALAR VA
TЕNGLAMALAR SISTЕMASINI YECHISH
Ma`lumki, ko’pincha
amaliy masalalarni yechishda, dastlab uning matеmatik
modеli fizik, mеxanik, kimyoviy va boshqa qonuniyatlar asosida tuziladi. Matеmatik
modеl
asosan algеbraik, diffеrеnsial, intеgral va boshqa
tеnglamalardan iborat
bo’ladi. Ayniqsa, oddiy diffеrеnsial
tеnglamalar juda ko’p muhandislik masalalarini
yechishda matеmatik modеl rolini o’ynaydi. Shuning uchun,
diffеrеnsial
tеnglamalarning ma`lum shartlarni qanoatlantiruvchi yechimlarini topish katta
ahamiyatga ega.
Diffеrеnsial tеnglamalar ikkita asosiy sinfga bo’linadi:
oddiy diffеrеnsial
tеnglamalar va xususiy hosilali diffеrеnsial tеnglamalar. Xususiy hosilali diffеrеnsial
tеnglamalarga kеyinroq batafsil to’xtalamiz
.
Uzhbu bobda oddiy diffеrеnsial tеnglama va diffеrеnsial tеnglamalar
sistеmasini yechishga mo’ljallangan MathCAD dasturining
standart funksiyalari
qaraladi. Ixtiyoriy tartibli oddiy diffеrеnsial tеnglama va ularning sistеmasi uchun
Koshi masalasini yechish tеxnologiyasi tavsiya etiladi.
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari - bet 25

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 25/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi Tabiy shamollatish. Tabiy shamollatish tashqaridan bino ichiga kirgan sovuq havo bino ichidagi issiqlik hisobiga issiqlik qabul qilib,isigandan keyin hajmi kengayganligi sababli engillashib binoning yuqori tomonlariga qarab harakatlanadi va agar biz binoning yuqori qismida havoning chiqib ketishi uchun truba yoki tirqishlar hosil qilsak unda biz havoni tashqariga chiqarib yuborish imkoniyatiga ega bo‘lamiz. Biz jarayon har qanday sanoat korxonasi binosida,shuningdek har qanday binoda,ayniqsa,sovuq faslda uzluksiz davom etadi va bu hodisani aeratsiya deb yuritiladi.
Mashinasozlik sanoati korxonalarida,ayniqsa,ko‘p miqdorda issiqlik ajralishi bilan kechadigan jarayonlarda tabiiy shamollatishning ahamiyati nihoyatda katta bo‘ladi. CHunki bu sexlarda almashtiriladigan havoning miqdori juda katta bo‘lganligi sababli mexanik shamollatishga juda katta mablag‘ sarflashga to‘g‘ri keladi. Bunday issiq sexlarda ajralib chiqayotgan issiqlikni tabiiy shamollatish yo‘li bilan chiqarib yuborish anchagina iqtisodiy samara berishini hisobga olish kerak.
Bunda asosiy e’tiborni havoni kirish yo‘nalishlari va chiqish joylarini ta’minlash katta rol o‘ynaydi. Ma’lumki issiq havo yuqoriga qarab ko‘tariladi,sovuq havo esa pastga yo‘naladi. SHuning uchun ko‘p miqdorda issiqlik ajralib chiquvchi sexlarda sovuq havoni poldan 4m balandlikdan berish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Sovuq havo pastga qarab yo‘nalishi borasida issiq havo bilan aralashadi,isiydi va vujudga kelgan tabiiy oqimlar harakatiga qo‘shilib uzluksiz harakat hosil qiladi. Bu uzluksiz harakat davomida oqimlarga yangidan-yangi miqdorlar qo‘shilishi natijasida yuqori to‘siqlar tomon yo‘naladi va bir qismi tabiiy shamollatish tirqishlaridan tashqariga chiqib ketadi,bir qismi esa sovib yana pastga qarab yo‘naladi va bu bilan havoning xona ichidagi aylanma harakatini kuchaytirishga o‘z hissasini qo‘shadi. SHunday qilib binolarning ichida havo harakatining tutash oqimlari vujudga keladi. Agar tashqarida havo nihoyatda issiq bo‘lsa, (30-40 oS atrofida) tabiiy shamollatish ehtiyoji oshadi.
Tabiiy shamollatishni hisoblash,asosan,ma’lum isish hisobiga engillashib,binoning yuqori qisimlarida yig‘ilgan ortiqcha bosimni, biron-bir havo chiqarib yuborish joyidan chiqarib yuborishga mo‘ljallangan. Faraz qilaylik ma’lum ko‘ndalang kesimga ega bo‘lgan sexni umumiy havo bosimi asosida belgilab olsak, ma’lum balandlikka ko‘tarilgan havo isib, xona haroratiga tenglashgan chizig‘ini 0-deb faraz qilaylik. SHu 0 chiziqdan yuqori tomonda bosim ortiqcha bo‘lib, past tomonda birmuncha kam bo‘lishini isbotsiz tushiniladi.
Hosil bo‘lgan ortiqcha bosimi balandlik hisobiga bo‘lganligidan uni quyidagicha ifodalash mumkin:
R =H(m-u),
bunda N-quyi havo kirish joyi bilan yuqoridagi havo chiqish joyi orasidagi balandlik, m;
m - tashqaridagi havoning zichligi, kg/m3
u - ichkaridagi havoning zichligi, kg/m3;
|
| |
Nazorat savollari - 1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 38/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasiNazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
15-MA’RUZA
Elektr tokidan saqlanish va shaxsiy himoya vositalari
Reja:
Elektrdan himoya qiluvchi vositalar
Elektr xavfsizligini ta'minlashda ko'rgazmali belgilar.
Tayanch so’z va iboralar
Elektr toki, kuchlanish, izolyatsiya, dielektrik, montiyor, kovush, teleskopli minora, transformator, prujina, resistor, neon lampa, plakatlar, kontakt,elektr xavsizligi.
E lektr tokidan himoya qilish vositalari asosiy
va qo'shimcha vositalarga bo'linadi. Asosiy vositalarga 1000 V dan ortiq kuchlanishli elektr moslamalariga xizmat ko'rsatishda foydalaniladigan izolyatsiyali shtanga, tok o'lchovchi klesha, kuchlanishni ko'rsatuvchi asbob, himoyalovchi qurilma va turli ko'rinishdagi jihoz hamda moslamalarkiradi. Kuchlanishi 1000 V gacha bo'lgan elektr moslamalariga xizmat ko'rsatayotganda esa ' izolyatsiya qilingan dastlabki asboblar: buragich, ombir va tishlagich, dielektrik qo'lqop hamda izolyatsiyalangan kleshalardan foydalaniladi.
Qo'shimcha vositalarga kuchlanish 1000 V dan ; ortiq bo'lganda ishlatiladigan dielektrik etik, j; kalish, to'shama va izolyatsiyalangan tagliklar c kiradi.
Tarmoq yoki elektr moslamalaridagi kuchlanishni tekshirib ko'rishda tokning faol ta'sirida ishlovchi kuchlanish signali va kuchlanishni ko'rsatuvchi maxsus asboblardan foydalaniladi.
500 V gacha bo'lgan elektr moslamalaridagi kuchlanishni tekshirib ko'rishda TI-2, MIN-1, UIN-10, IN-92 rusumli asboblar ishlatiladi. Kuchlanishi 1000 V dan yuqori bo'lgan elektr qurilmalarini tekshirishda neon chiroqli indikatorlardan foydalaniladi. 10 kV gacha bo'lgan elektr o'tkazgichlardagi kuchlanishni tekshirishda tok o'lchovchi kleshalar ishlatiladi.
Bulardan tashqari, elektr tokidan himoya qilish vositalariga montyor belbog', bog'ichli montyor kavush, muhofaza arqon, teleskopli minora va narvonlar ham kiradi. Montyor belbog'lari 225 kg, kavushlar esa 135 kg yuk bilan 5 daqiqa davomida sinab ko'riladi va keyingina ulardan foydalanishga ruxsat etiladi.
Elektr xavfsizligini ta'minlashda ko'rgazmali belgilar ham muhim ahamiyatga ega. Ular, asosan, to'rt guruhga bo'linadi, ya'ni ogohlantiruvchi, ruxsat beruvchi, taqiqlovchi va eslatuvchi belgilar.
Taqiqlovchi plakatlar ish bajarilayotgan joylarga tok berishi mumkin bo'lgan kommutatsiya apparatlaridan foydalanishni taqiqlash uchun mo'ljallangan.
|
| |
Nazorat savollari - 1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 30/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasiNazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
11-MA’RUZA
ISHLAB CHIQARISHDAGI SHOVQIN VA UNI PASAYTIRISH USULLARI
Reja:
1. Ishlab chiqarishdagi shovqin xarakteristikalari;
2. Temir yo‘l transportida shovqin va uni pasaytirish usullari.
Tayanch so‘z va iboralar
Mehnat muxofazasi
1. Ishlab chiqarishdagi shovqin xarakteristikalari
SHovqin – turli chastota va tezlikdagi tovushlarning tartibsiz birikmasidir. SHovqin mexanik, aerodinamik, gidrodinamik va elektromagnit kelib chiqishiga ega bo‘lishi mumkin.
Mexanik shovqin – ayrim detallar va umuman uskunalarning tebranishlari, zarbalari oqibatidandir.
Aerodinamik shovqin manbai gazlardir.
Gidrodinamik shovqin – suv va boshqa suyuqliklarning harakati oqibatida kelib chiqadi.
Elektromagnit shovqin – o‘zgaruvchan magnit kuchlarining elektromexanik qurilmalarga ta’siri natijasida yuzaga keladi.
Temir yo‘l korxonalarida shovqin harakat tarkiblari, mashinalar, qayta ishlov beruvchi mashinalar, ventilyasiya moslamalar, elektr uskunalar va boshqalar ishi chog‘ida vujudga keladi.
Tovush tezligi – vaqt birligida to‘lqin tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyar yagona yuza orqali tovushli to‘lqin bilan ko‘chadigan quvvat.
Inson tovushlarni tezliklarning keng diapazonida qabul qiladi. Turli chastotalardagi tovushlar bir xil qabul qilinmaydi. Insonning eshitish ostonasiga f = 1000 Gs va tezligi I = 10-12 Vt/m2 tovush mos keladi.
Tovush bosimi darajalari ish joylarida doimiy shovqinning energetik xarakteristikasi sanaladi (dB). Odam qulog‘i B birlikdagi tovushning o‘ndan birini ham yaxshi farqlaydi. SHuning uchun sanoat korxonalarida shovqinni o‘lchashning dB birligi qabul qilingan.
Odam quloђi ma’lum chastotadagi tovushlarni eshitish qobiliyatiga ega. Bu chastotalar 16 Gs dan 20000 Gs gacha bo‘lgan diapazonni tashkil qiladi. 16 Gs dan kichik va 20000 Gs dan katta bo‘lgan chastotadagi tovushlarni odam qulog‘i eshitmaydi va u tovushlar infra va ultra tovushlar deb ataladi.
Tovushga qarshi kurash chora-tadbirlarini belgilashda shovqinning o‘rta geometrik chastota oraliqlari belgilangan. Bu oraliqlar quyidagicha belgilanadi.
SHovqin insonning umumiy holatiga, tashvishlanishiga ta’sir ko‘rsatadi, ahvoli yomonlashuvi yuzaga keladi, bu esa mehnat samaradorligini pasaytiradi, xatolar qilib, shikastlanishga sababchi bo‘lishi mumkin.
Sanitariya me’yorlari turar joy va jamoatchilik binolarining to‘siq moslamalarigacha manbalarining minimal masofalari va tovush quvvatining me’yoriy darajasini belgilaydi. SHovqinli sexlarni, shovqini kam sexlar, turar-joylar va jamoatchilik binolarga nisbatan shamol tomonda va ulardan olisroqda joylashtirish maqsadga muvofiq.
|
| |
Silindrni uch o’lchovli fazoda qurish

|
Silindrni uch o’lchovli fazoda qurish Pdf ko'rish
|
bet | 104/117 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,84 Mb. | | #259897 |
Silindrni uch o’lchovli fazoda qurish:
-[x,y,z]=cylinder(R,N)-x,y,z massivlarni hosil qiladi. Bu massivlar R
radiusli tsilindr hosil qiladi. N tugun nuqtalar sonini bildiradi. SHunday
tsilindrni qurish uchun surf(x,y,z) buyrug’i ishlatiladi.
-[x,y,z]=cylinder(R) yoki [x,y,z]= cylinder xuddi yuqoridagi kabi bo’lib,
bunda R=11, N=[20]
Masalan, [x,y,z]=cylinder(10,30); surf(x,y,z,x). Bunda surf buyrug’i x
vektor orqali aniqlanuvchi rangga funktsional buyoq berish imkoniyatini
beradi.
Sfеrаni uch o’lchovli fаzodа qurish
x,y,z sfеrа koordinаtаlаrni аniqlаsh uchun
sphere
funksiyasi ishlаtilаdi.
-[x,y,z]=sphere(N) x,y,z-mаtrisаlаr hosil qilаdi. Ulаr(N+1)x(N+1)
o’lchovli bo’lаdi.
Sfеrа qurish uchun surf(x,y,z) yoki surf(x,y,z,х) buyruqlаrni ishlаtish
mumkin.
-[x,y,z]=sphere хuddi аvvаlgidеk, N=20.
1-misol.
>> [x,y,z] =
sphere;
>> surf(x,y,z,z);
>> hold on
>>surf(x-3,y-2,z+3);
>> surf(x-2,y+3,z-4);
11.5.8-rasm
274
Bundа vеktor rаngi z bilаn bеrilyapdi, u x yoki y bilаn hаm bеrilishi
mumkin. Slindr ichida sferani tasvirlash uchun quyidagi buyruqlarni
kiritamiz
2-misol.
>> [x,y,z]=cylinder(1,20);
>> surf(x,y,z,x);
>> hold on
>> [x,y,z = sphere;
>> surf(x,y,z,x)
11.5.9-rasm
Bu ishni vaqt oralatib pause funksiyasi yordamida yaratamiz va fazoviy
shakllarning ma‟lum vaqtlar oralig’ida paydo bo’lishi kuzatamiz. Buning
uchun m-fayl funksiya yaratab olamiz va Editor oynasida quyidagi
buyruqlarni yozamiz va faylni sfera.m nomi bilan saqlab olamiz. Yaratilgan
funksiyani Matlab oynasida ishlatamiz va shakllar vaqt oralab hosil bo’lishini
kuzatamiz.
275
3-misol.
>> [x,y]=meshgrid(-2:0.1:2);
>> pause(3)
>> z=x.^2-y^2;
>> surf(x,y,z);
>> hold
>> pause(5)
>> [x,y,z]=sphere;
>> surf(x,y,z+2)
11.5.10-rasm
|
| |
-§. Uch o’lchovli grafika qurish

269
Uch o’lchovli fazoda grafik chizish uchun
plot3(x,y,z)
komandasidan
foydalaniladi. Bunda x,y,z-vektorlar bir xil sondagi koordinatalarga ega
bo’lishi kerak,aks xolda sistema xatolikni beradi. Masalan,
>> t=0:pi/50:10*pi;
>> plot3(sin(t),cos(t),t)
11.5.4-rasm.
Demak, plot3 komandasi yordamida uch o’lchovli fazoda
chiziqning grafigini xosil qilish mumkin.
Bundan tashqari uch o’lchovli fazoda sirtlarni grafigini hosil
qiluvchi quyidagi komandalar mavjud:
Dars metodlari - O‘qituvchi

Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: yangi bilim beruvchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning jihozlanish vositalari: ”O‘zbek tili” darsligi,tarqatma materiallar, rasmlar.
Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
Bilib oling!
Ot, olmosh, harakat nomi va sifatdoshlardan keyin kelib, ularni hokim so‘zga bog‘lash uchun xizmat qiluvchi so‘zlar ko‘makchilar deyiladi.
Ko‘makchilar yetakchi so‘zga bog‘lanib, unga turli qo‘shimcha ma’nolar yuklaydi. Jumladan ko‘ra, binoan, asosan ko‘makchilari asos ma’nosini ifodalaydi va jo‘nalish kelishigi –ga shaklidagi ismlarga qo‘shiladi. Masalan: Iltimosingga ko‘ra keldim. Talablariga binoan konsert qo‘yildi.
1-mashq.
Taklif, mutaxasis, dengiz, o‘rmon, ma’lumot, taqdim, olim, ustoz, maslahat, loyiha.
1-topshiriq.
Odamzodni tiriklik ne’matlari bilan taminlayotgan mo‘jizalar orasida o‘rmonlar beqiyos qudratga ega. Bizga o‘rmonlarimizni , asosan, tabiatni asrash va muhofaza qilish vazifalari yuklatilgandir. Mamlakatimiz hududining atigi 6-7 foizinigina o‘rmonlar tashkil etadi…
2-mashq.
Haykalni materialiga ko‘ra baholamaslik kerak.
Kishining salomatligiga, asosan, havoda ozonning ko‘payishi ta’sir etadi.
Badantarbiya bilan muntazam shug‘illanib yuradigan inson badantarbiya bilan mutlaqo shug‘illanmaydiganlardan ko‘ra sog‘lomroq, teran fikrliroq, odobliroq bo‘ladi.
Harakatli o‘yinlarni ochiq havoda bajarib turish yopiq binoda bajargandan ko‘ra foydaliroq.
Barcha hozirgi zamon yangi texnikasi va texnalogiyasi, asosan lotin yozuviga asoslangan.
2-topshiriq.
Tabiat muvozanati
Tabiatga, go‘yoki yer maydoning muayyan joylari aynan qandaydir xo‘jalik tarmog‘ini joylashtirish uchun yaratilgan ko‘rinadi. Har bir xo‘jalik va aholini muayyan miqdorda sig‘dira oladi, shunga ko‘ra, undan ortig‘I tabiiy muvozanatni, ekologik vaziyatni buzadi.
Tabiat muvozanatining buzilishiga, asosan, dunyo iqtisodiyotida ishlab chiqarishning tez rivojlanib borishi, tabiiy boyliklarni keskin o‘zlashtirish hamda aholi soning tez o‘sib borishi sabab bo‘lib, bu turli ofatlarga olib kelmoqda.
D)Mustahkamlash. 3-mashq.
Baliq suv bilan tirik.
Bir yil tut ekkan kishi, yuz yil gavhar teradi.
Bir kishi ariq qazadi, ming kishi suv ichadi.
Bitta daraxt kessang,yuzta ko‘chat ek.
F)Baholash.
Uyga vazifa. Sizni qiziqtirgan ekologiyaga oid mavzuda qo‘shimcha ma’lumot toping.
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
Y
matritsasida joylashgan va 
x
argumentining qiymatlari 
X

|
Y
matritsasida joylashgan va
x
argumentining qiymatlari
X Pdf ko'rish
|
bet | 101/117 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,84 Mb. | | #259897 |
Y
matritsasida joylashgan va
x
argumentining qiymatlari
X
vektorida saqlanadigan ikkita funksiya,
sin(x)
va
cos (x)
ning chizilganligi tasvirlangan :
>>X- [0 12345];
>> Y- [sin (x): cos (x)];
>>Plot (xY)
11.4.8-rasmda ushbu misoldan olingan funksiyalar grafigini ko'rsatadi.
Bunday holda, grafik segmentlardan iborat ekanligi aniq ko'rinib turibdi va
agar sizga tekis egri kabi ko'rinadigan funksiya kerak bo'lsa, siz bog'lash
nuqtalari sonini ko'paytirishingiz kerak bo’ladi. Ularning joylashuvi turlicha
bo'lishi mumkin.
11.4.8- rasm. Dekart koordinatalar tizimidagi ikkita funksiya grafigi
chizma (Y) -
y (z)
grafigini chizadi
,
bu yerda
y
qiymatlari Y vektoridan
olinadi va
i
mos element indeksidir. Agar
Y
tarkibida murakkab elementlar
266
bo'lsa, unda syujet (real (Y). Imag (Y)) buyrug'i bajariladi. Boshqa barcha
hollarda ma'lumotlarning taqribiy qismi e'tiborga olinmaydi.
Bu yerda plot (Y) buyrug'i yordamida misol keltirilgan:
>> X - 2 * pi: 0,02 * pi: 2 * pi;
>>Y = sin (x) + i * cos (3 * x);
>> Plot (y)
11.4.9-rasm.
MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR VA MUAMMOLI ZIYATLAR!
1.
MATLABda ikki o’lchovli grafik qanday quriladi?
2.
MATLABda
subplot
funksiyasi qanday vazifani bajaradi?
3.
MATLABda
plot
funksiyasi qanday vazifani bajaradi?
4.
MATLABda funksiyasi grafiklarini qurish qanday bajariladi?
|
| |
mesh
-bu fazoda uch o’lchovli “to’r”ni 
chizadi;
 surf

mesh
-bu fazoda uch o’lchovli “to’r”ni
chizadi;
surf
-fazoda uch o’lchovli sirtni
chizadi ;
fill3-
fazoda uch o’lchovli to’ldirilgan ko’pburchakni chizadi.
Meshgrid funksiyasi x,y larning qiymatlaridan [x,y] matritsalar hosil
qiladi. Agar x,y larning qiymatlari bir xil to’plamda bo’lsa meshgrid
funksiyaning argumentida 1 ta argument qiymati ko’rsatilsa yetarli.
270
Masalan,
Z=sinR/R
,
, x,y [-8,8] bo’lsin, u holda quyidagi sirtni
11.5.5-rasm.
matlab tizimining komandalar oynasida yozilgan quyidagi kod natijasi
deyish mumkin.
>>[x,y]=meshgrid(-8:.5:8);
>> R=sqrt(x.^2+y.^2)+eps;
>> z=sin(R)./R;
>> mesh(z)
Ko’rinib turibdiki, bu sirt grafigi to’r ko’rinishida ifodalangan. R ni
xisoblashda sistema o’zgaruvchisi eps ni qo’shishdan maqsad, z=sin(R)./R ni
xisoblashda nolga bo’lishdan saqlanishdir.
>> [x,y]=meshgrid(-5:0.1:3);
>> z=x.*sin(x+y);
>> surf(x,y,z)
>> [x,y]=meshgrid(-1:9.5:4);
271
11.5.6-rasm.
Agar x, u argumentlarning o’zgarish oraliqlari xar-xil bo’lsa,
ular meshgrid funksiyasida aloxida-aloxida yoziladi.
Bir nechta grafiklarni hosil qilish va boshqa imkoniyatlar.
Matlabda bir grafik oynasida bir necha grafiklar hosil qilish mumkin.
Buning uchun grafik darchasini ochiq holda saqlash kerak. Bu esa hold buyrug’i
yordamida
amalga oshiriladi. Masalan, y=sin(x), z=cos(x), xє[0,π], funksiyalar grafigini
bir oynada chizish uchun quyidagicha buyruqlar ishlatiladi:
272
>> x=0:.02*pi:pi;
>> y=sin(x);
>> plot(x,y,’r’)
>> hold
>> z=cos(x);
>> plot(x,z,’ob’)
11.5.7-rasm.
>> x=0:.4*pi:pi;
>> y=sin(x);
>> plot(x,y)
>> hold
>> z=cos(x);
plot(x,z)
Shundan keyin
hold
off komandasini hold ni ishlashini to’xtatuvchi sifatida
ishlatish mumkin. Matlabda grafiklarni faqat nuqtalar orqali ham chiqarish
mumkin.
U holda nuqtalar uchun quyidagi belgilar ishlatiladi: ., +, *,o va boshqalar.
273
Masalan, plot(x,y,’o’) har bir nuqtani o kabi belgilab, grafikni nuqtalar ketma-
ketligi shaklida tasvirlaydi.
|
Sana: __________________ Sinf: 9

Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Huquqiy bilimlar zarurati.2-dars.
Darsning maqsadi:
1.O‘zbek tilida izohlovchi va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni o‘z huquq va burchlari bilan tanishtirish.Kasbga yo‘naltirish.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: mustahkomlovchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning jihozlanish vositalari: ”O‘zbek tili” darsligi,tarqatma materiallar, rasmlar.
|
Sana: __________________ Sinf: 9

Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Huquqiy bilimlar zarurati.1-dars.
Darsning maqsadi: 1.O‘zbek tilida izohlovchi va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni o‘z huquq va burchlari bilan tanishtirish.Kasbga yo‘naltirish.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: yangi bilim beruvchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning jihozlanish vositalari: ”O‘zbek tili” darsligi,tarqatma materiallar, rasmlar.
Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
Bilib oling!
Gapdagi biror shaxs yoki narsa-buyumni boshqa nom orqali ifodalaydigan bo‘lak izohlovchi deyiladi. Izohlovchi bosh kelishikdagi ot bilan ifodalanadi. Izohlovchi kasb, mashg‘ulot, amal, unvon, holat, taxallus, laqab kabi ma’nolarni bildiradi: Shuningdek, izohlovchi geografik nomlar, korxona, muassasa,gazeta va jurnal nomlarini anglatadi. Masalan: bu kishi sobiq oshpaz – Qulahmad Obidov bo‘ladilar.
O‘xshatish va xoslik ma’nolarini bildirgan izohlovchilar bilan izohlanmish o‘rtasiga chiziqcha qo‘yiladi. Masalan: Vatan – ona so‘zi naqadar laziz. Dalalarda mehnat – hayot boshlandi.
1-mashq.
“Guliston” … qiziq hikoya o‘qidim.
“Farhod va Shirin” … Navoiyning o‘lmas asarlaridan biridir.
“Lasette” … ko‘rikda juda yuksak baho oldi.
“Toshkent oqshomi” … o‘qib chiqdim.
1-topshiriq.
Huquqiy bilimlar zarurati.
Inson hayoti davomida qanchadan qancha to‘siqlarga, nohaqlik va adolatsizlikka duch keladi. Ularni yengib o‘tish, adolatni qaror toptirish oson ish emas. Buning uchun huquqiy bilimlarni puxta egallash lozim. Har bir fuqaro o‘z huquqini yaxshi bilsa, Konstitutsiyada belgilab berilgan qonun va qoidalardan xabardor bo‘lsa, hayotda qiynalmaydi. Chunki eng qiyin va murakkab ishlarning yechimi ham huquqshunos tomonidan osonlikcha topiladi…
D)Mustahkamlash. 2-mashq.
Akademik Pavlov sutga ,, Tabiat tomonidan tayorlangan ovqat!’’ deb baho bergan edi.
Ulug‘ o‘zbek shoire Alisher Navoiy o‘z ijodi bilan o‘zbek adabiyoti va o‘zbek tilini yangi taraqqiyot bosqichiga ko‘tardi.
Bugun sizni kutar maktab-darsxona.
O‘zbek shoirasi Zulfiya Neru mukofotini olishga sazovor bo‘ldi.
Butun olamni boqib katta qilgan onani-ayolni ko‘klarga ko‘taraylik.
F)Baholash.
Uyga vazifa. ,,Mening burchim’’ mavzusida matn yarating.
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
Darsning borishi - O‘qituvchi

Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
1-topshiriq.
Atlas to‘qish marg‘ilonda juda qadimdan rivojlangan, boshqa joylarga shu yerdan tarqalgan. XX asr boshlarida bu yerda yuzlab atlas to‘quvchilar ishlashgan. 1920-yillarda 4 ta sanoat artellari tashkil etilgan. 1963-yilda bu artellar birlashtirilib, yirik korxona - ,,Atllas’’ firmasiga aylantirildi. …
Bilib oling!
Fe’l-kesim tuzilishiga ko‘ra 2xil bo‘ladi. Sodda fe’l-kesim, u bir so‘z bilan ifodalanadi. Masalan: Men keldim. Murakkab fe’l-kesim, u quyidagicha tuziladi.
Ko‘makchi fe’lli so‘z qo‘shilmasidam iborat bo‘ladi. Masalan: Odamlar tarqala boshladi.
Sifatdosh va to‘liqsiz fe’ldan iborat bo‘ladi. Masalan: Mashg‘ulot haftada bir marta o‘tadigan bo‘ldi.
1-mashq.
Bolalar katta archa yonida … . keksa bog‘bon ko‘m-ko‘k ajiriq ustida o‘tirib hordiq … . Mo‘tabar eshikni sekin yopib… . Atlas to‘qish Marg‘ilonda juda qadimdan rivojlangan, boshqa joylarga shu yerda … . Atlasdan ayollar liboslari, ko‘rpa, ko‘rpachalar va boshqa buyumlar … . O‘zbekistonda ko‘mirni sanoat usulida qazib olish 1930-yillar oxirida … .
2-mashq.
Atlas to‘qish chiqarildi
Sanoat energiyasi
Ishlab chiqarilgan qurildi
Taraqqiyot uchun muhim
Issiqlik avtomobillar
Neft zavodi fabrikasi
Ta’mirdan korxonasi
D)Mustahkamlash. 3-mashq.
Buyuk o‘zbek olimi Ahmad Farg‘oniy qilgan kashfiyotlar hozirgacha dunyoni lol qoldirib kelmoqda. O‘z davrida bu olim Nil daryosi suvi sathining ko‘tarilish va pasayish darajasini o‘lchaydigan asbobni yaratdi.
Atlas to‘qish Marg‘ilonda juda qadimdan rivojlangan.
Atlasdan ayollar liboslari, ko‘rpa, ko‘rpachalar, erkaklar qiyiqchasi va boshqa buyumlar tayyorlanadi.
O‘zbekiston atlaslari xorij mamlakatlarida ham sotiladi.
2-topshiriq.
Yoqilg‘i sanoati
Yoqilg‘i sanoati har xil yoqilg‘i turlarini qazib olish va qayta ishlash bilan band bo‘lgan sanoat tarmoqlarini o‘z ichiga oladi….
F)Baholash.
|
Darsning jihozlanish vositalari

Darsning jihozlanish vositalari: ”O‘zbek tili” darsligi,tarqatma materiallar, rasmlar.
Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
Bilib oling!
Aniqlovchi gapning biror bo‘lagini aniqlab, narsa- buyumning rang- tusi, mazasi, hajmi, kim yoki nimaga qarashligini bildiradi. Aniqlovchi ega, ot, to‘ldiruvchi, kesim va holga bog‘lanadi. Aniqlovchilar q a n d a y?, q a n a q a?, q a y s I?,
Q a n ch a?, k I m n I n g?, n I m a n I g?, q a e r n I g? so‘roqlarqa javob bo‘ladi.
Masalan: bizning qudratli binolarimizga nazar tashlang.
1-mashq.
Xiva-… Xorazmningnoyob qadimiy shaxridir.Ravoq teppasida… panno bor.Ulug‘bek madrasasi … va … , … pannolar bilan bezatilgan.Tillakori madrasasi registondagi eng… obidadair.Madrasaga… yulduzlar shaklidagi naqsh tushirilgan.
|
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari

|
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
bet | 19/24 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 140,5 Kb. | | #14696 |
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Me’morchilik obidalari.1-dars.
Darsning maqsadi:
1.O‘zbek tilidaaniqlovchii va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash.Kasbga yo‘naltirish.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: yangi bilim beruvchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
|
| |
Sana: __________________ Sinf: 9

Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Xatolar ustida ishlash.
Darsning maqsadi:
1.Olingan BKM larni mustahkamlash
2.O‘quvchilarni ona tabiatimizni asrashga chaqirish.
3.O‘quvchilarning mustaqil ishlash qobiliyatini,mustaqil fikrlashini o‘stirish.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: individual ishlash,Aqliy hujum , Klaster,BBB metodi.
Dars turi: mustahkamlash
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning jihozlanish vositalar:Mavzuga oid rasmlar,darslik , nazorat ishlari
Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
Bosh Qomusimiz
Konstitutsiya insonlarning jamiyatdagi huquqlarini va burchlarini belgilab beruvchi asosiy qonun-qoidalar yig‘indisidir.Shuning uchun uni Bosh Qomusimiz deb ataymiz. Har bir davlatning o‘z Konstitutsiyasi bor.O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyasi 1992-yil 8-dekabrda qabul qilingan Konstitutsiyada bizning mamlakatimizda yashovchi barcha fuqarolarning huquqlari va burchlari belgilab berilgan. Huquq – bu har bir fuqaroning mamlakatimizda ega bo‘lgan imtiyozlaridir.Burch esa har bir fuqaro rioya etishi shart bo‘lgan talablaridir.Vijdon har bir insonning o‘zini o‘zi nazorat qilishidir Vatan ostonadan boshlanadi , degan naql bor .Har bir inson o‘z Vatanini sevishi asrab-avaylashi , himoya qilishi kerak.Har birimizning uyimiz , ko‘chamiz, mahallamiz, o‘qish va ish joylarimiz , atrofimizni qurshab olgan tabiat va insonlar – barchasi bizning Vatanimizdir.
F)Baholash
E)Uyga vazifa.Takrorlash
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
Forish tuman hokimligi

FORISH TUMAN HOKIMLIGI
MADANIYAT BO’LIMI MUDIRINING
B U Y R U G‘I
“ ” noyabr 2023 yil
Madaniyat markazlarida isitish tizimini boshlash to‘g‘risida
1.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 15-iyuldagi “Kommunal xizmatlar ko‘rsatish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risda”gi 194-sonli qarorining 1-ilovasi, 13-bandi hamda viloyat Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi bosh boshqarmasining 2023-yil 18-oktyabrdagi 01-05/1900-sonli va “Hududgaz Jizzax” gaz ta’minoti filialining 31-01-20-309/4526-sonli xatlari hamda viloyat Gidrometeorologiy markazining xulosasini e’tiborga olib, Jizzax viloyati hokimining 2023-yil 6-noyabr 543-3-0-Q/23-sonli, hamda Forish tumani hokimining 2023-yil 9-noyabrdagi 234-3-53-Q/23-sonli qarorlari ijrosini ta’minlash maqsadida ijtimoiy soha ob’ektlarini 2023-2024-yillar qish mavsumi davomida issiqlik bilan ta’minlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi “Mahalliy davlat hokimiyati tog‘risida”gi Qonunning 5-,6- va 25-moddalariga muvofiq
BUYURAMAN:
1. Jizzax viloyati hokimining 2023-yil 6-noyabr 543-3-0-Q/23-sonli qarori, Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi bosh boshqarmasining 2023-yil 18-oktyabrdagi 01-05/1900-sonli va “Hududgaz Jizzax” gaz ta’minoti filialining 31-01-20-309/4526-sonli xatlari hamda Forish tumani hokimining 2023-yil 9-noyabrdagi 234-3-53-Q/23-sonli qarorlari ijro uchun qaqbul qilinsin.
2.Tuman hududida aholi, iqtisodiyot tarmoqlari, ko‘p qavatli uy –joy fondi va ijtimoiy soha obektlarini isitish mavsumi 2023-yilning 07-noyabridan boshlanishi belgilanganligiijro uchun qabul qilinsin.
3. 31-son “Parvoz” mаданият markazi rahbari B.Ismoilov, 32-son “Chamanzor” madaniyat markazi rahbari A.Fayzullaeyv va bo‘limda xo‘jalik ishlari b’yicha mas’ul shaxs M.Merganovlarga:
Madaniyat markazlarining mavsumiy o‘t yoquvchi shtat birliklariga malakali mutahassis o‘t yoquvchilarni ishga qabul qilish choralarini ko‘rish;
Isitish mavsumi boshlanishi munosabati bilan madaniyat markazlari binolarini belgilangan tartibda elektr, tabiiy gaz, issiqlik energiyasi va ichimlik suvi bilan uzluksiz ta’minlash choralarini ko‘rish va mazkur masalalar bo‘yicha shaxsan mas’ul ekanliklari ko‘rsatib o‘tilsin.
4.Madaniyat bo‘limi bosh hisobchisi B.Davronovga foydalanilgan kommunal xizmatlar uchun o‘z vaqtida to‘lovlarni amalga oshirish vazifasi yuklansin.
5.Mazkur buyruq ijrosini nazorat qilishni o‘z zimmamda qoldiraman.
Бўлим мудири М.Нарказаков
|
Ruxsat etilgan manzillarning ruxsat etilmagan vaqtda ulanishi

|
Ruxsat etilgan manzillarning ruxsat etilmagan vaqtda ulanishi
|
bet | 12/13 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 40,04 Kb. | | #139735 |
Bog'liq Kompyuter xavfsizlik muammolari-fayllar.org
Ushbu xavf global tarmoqlarning bir qancha soxalarini kamrab oladi, jumladan:
• lokal soxa;
• lokal-global tarmoqlarning birlashuvi;
• muxim axborotlarni global tarmoqlarda junatish;
• global tarmoqning boshqarilmaydigan qismi.
Ixtiyoriy axborot tarmoqlarining asosiy komponentlari bu serverlar va ishchi stansiyalar hisoblanadi. Serverda axborotlar yoki hisoblash resurslari va ishchi stansiyalarda xizmatchilar ishlaydi. Umuman ixtiyoriy kompyuter xam, server xam ishchi stansiya bulishi mumkin — bu xolda ularga nisbatan xavfli xujumlar bulishi extimoli bor.
Global tarmoq maydonlaridagi taxdid
Taxdid
|
Lokal maydon
|
LT/GT birlashuvi
|
GT admin-strator maydoni
|
GT boshqa-rilmay-digan maydoni
|
Tarmoqlarning noto’g’ri manzili
|
|
|
+
|
+
|
Paketlar bilan to’ldirish
|
+
|
|
|
+
|
Mumkin bo’lmagan ulanish
|
|
+
|
|
+
|
Mumkin bo’lgan ulanish
|
+
|
+
|
|
+
|
Parolni tanlash
|
+
|
+
|
|
+
|
ICMP xujumi
|
+
|
+
|
+
|
|
RIP xujumi
|
|
+
|
+
|
|
Ruxsatsiz uzokdan boshqarish
|
|
+
|
+
|
+
|
Parolni o’zgartirish
|
+
|
|
|
+
|
DNS xujumi
|
|
+
|
+
|
|
Mumkin bo’lmagan vaqtda
|
+
|
+
|
+
|
+
|
Serverlarning asosiy vazifasi axorotlarni saqlash va taqdim qilishdan iborat.
Yovuz niyatli shaxslarni quyidagicha tasniflash mumkin:
• axborot olishga imkoniyat olish;
• xizmatlarga ruxsat etilmagan imkoniyat olish;
• ma’lum sinfdagi xizmatlarning ish rejimini ishdan chiqarishga urinish;
• axborotlarni o’zgartirishga xarakat yoki boshqa turdagi xujumlar.
O’z navbatida, hozirgi zamonaviy rivojlanish davomida servis xizmatini izdan chiqarishga qarshi kurash muammosi muxim axamiyat kasb etadi. Bu xildagi xujumlar «servisdagi buzilish» nomini olgan.
Ishchi stansiyalarga xujumning asosiy maqsadi, asosan, qayta ishlanayotgan ma’lumotlarni yoki lokal saklanayotgan axborotlarni olishdir. Bunday xujumlarnint asosiy vositasi «Troyan» dasturlar sanaladi. Bu dastur uz tuzilishi bo’yicha kompyuter viruslaridan farq kilmaydi va kompyuterga tushishi bilan uzini bilintirmasdan turadi. Boshkacha aytganda, bu dasturning asosiy maqsadi — tarmoq, stansiyasidagi himoya tizimini ichki tomondan buzishdan iborat.
Bu xolatda masalani xal qilish ma’lum qiyinchilikka olib keladi, ya’ni maxsus tayyorlangan mutaxassis lozim yoki boshqa choralar qabul qilish kerak bo’ladi. Boshka bir oddiy himoya usullaridan biri xar kaysi ishchi stansiyadagi tizimli fayllar va xizmat soxasidagi ma’lumotlarning o’zgarishini tekshirib turuvchi revizor (ingl. advizer— kiruvchi) urnatish sanaladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
|
| |
Sana: __________________ Sinf: 9

Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Me’morchilik obidalari.2-dars.
Darsning maqsadi:
1.O‘zbek tilidaaniqlovchii va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash.Kasbga yo‘naltirish.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: mustahkomlovchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning jihozlanish vositalari: ”O‘zbek tili” darsligi,tarqatma materiallar, rasmlar.
Darsning borishi: A)Tashkiliy qism.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash.
Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu: Bilib oling!
Aniqlovchilar quyidagilar bilan ifodalanadi:
Sifat bilan: Ariqlarda billurday suv oqadi.
Son bilan: 5-6 xil meva olib kelishdi.
Olmosh bilan: Unga ana shu me’moriy obidalar yoqdi.
Ot bilan: Tillakori madrasasidagi naqshlarga oltin suvi yurgizilgan.
Sifatdosh bilan: Kecha kelgan ustalar maqbarani ta’mirladilar.
1-mashq.
Uyning devoir yashil rangga bo‘yalgan. Kuzgi bug‘doy erta pishadi. Madrasaning eshiklari ikki xil ekan. Ulug‘bek madrasasi uzoq yillardan beri saqlanib kekmoqda. Biz, to‘qqizinchi sinf o‘quvchilari Samarqandga bordik. Sulton mahmudning juda ham go‘zal bog‘I bo‘lgan. Alisher she’rni bizga o‘qib berdi. Elyor bizning maktabda o‘qiydi.
2-topshiriq.
Tillashayx jome masjidi
Tillashayx masjidi toshkentlik mashhur Tillashayx tomonidan bunyod etilgan. Me’moriy obida o‘zdizayni bilan o‘z davrida qurilgan masjidlardan ajralib turgan. Inshoot to‘rtburchak tarhli , gumbazsimon, masjidning ikki yonida uncha katta bo‘lmagan minoralar bo‘lib, masjidga tashqi arksimon qilib qurilgan ayvon orqali kiriladi. Arklar soni 3 ta.
3-topshiriq. Ismoil Somoniy maqbarasi
Buxorodagi ko‘hna Ismoil Somoniy maqbarasi taxminan 892-907 – yillarda somoniylar sulolasining vakili Ismoil Somoniy tomonidan to‘rtburchak shaklida bunyod etilgan. Har burchagiga bittadan kichik gumbaz, o‘rtasiga esa asosiy katta gumbaz joylashgan. Maqbara devorlari ichkari – tashqarisidagi bo‘rtiq-bo‘rtiq shakllar o‘ziga xos badiiy bezak sifatida ko‘zga tashlanadi.kunning turli vaqlarida quyosh nurlari ta’sirida ular rang-barang ko‘rinish kasb etadi.
3-mashq.
“Klaster “ usulidanfoydalanib, Samarqanddagi me’morchilik yodgorliklarining nomlarini yozing.
D)Mustahkamlash. 3- topshiriq.
Nima uchun Samarqand, Buxoro, Xiva shaharlariga ko‘plab sayyohlar keladilar?
…….
Amir Temur qanday obidalar qurdirgan?
…….
Samarqand va Buxoro dagi qanday yodgorliklarni bilasiz?
……..
Toshkentda qanday me’morchilik yodgorliklari bor?
……..
F)Baholash
Uyga vazifa. 4-mashq
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
-mashq.  
Ko‘hna,ulug‘vor, qudratli, yodgorliklar, noyob, naqshinkor, qudratli, tarixiy.  


1-topshiriq

2-mashq.
Ko‘hna,ulug‘vor, qudratli, yodgorliklar, noyob, naqshinkor, qudratli, tarixiy.
1-topshiriq.
Me’moriy obidalar
Biz yashayotgan ikki daryo oralig‘ida joylashganzamin O‘zbekiston. Yurtimizda qadimiy va navqiron shaharlar ko‘p. Ularda Samaarqand, Buhoro,Hiva kabilar dunyoga o‘ziningme’moriy obidalari bilan mashhurdir. Samarqanddagi registon maydoni, SHohi Zinda ansambli, go‘riAmir maqbarasi, Bibihonim madrasai, afsonaviy Buhorodagi Ark qal’asi, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chor minor majmualari Toshhovli va boshqalar bunga misoldir.
2-topshiriq.
Biz qanday zaminda yashayapmiz?
O‘zbekistondagi qanday qadimiy shaharlarni bilasiz?
Samarqand, Buxoro, Xivadagi qanday me’moriy obidalarni bilasiz?
Tarixiy obidalarni ko‘rish uchun kimlar keladilar?
Biz tarixiy obidalarni saqlash uchun nima qilishimiz kerak?
D)Mustahkamlash.
4-mashq.
O‘zbekistonning qadimiy yodgorliklarini ko‘rish uchun juda ko‘p sayyohlar kelishadi. Samarqanddagi ko‘p me’moriy yodgorliklar Mirzo Ulug‘bek tomonidan qurilgan. Shu me’moriy yodgorliklar XIV – XV asrlarda bunyod etilgan. O‘n beshta kitob o‘quvchilarga tarqatildi.
F)Baholash
Uyga vazifa. Shahringizdagi me’moriy obidalardan birini tasvirlab, matn tuzing.
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
Uyga vazifa - O‘qituvchi

Uyga vazifa. Matn yuzasidan topshiriqlar ustida ishlash.
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Ekologiya va biz. 1-dars.
Darsning maqsadi:
1.O‘zbek tilida ko‘ra, asosan,binoan ko‘makchilari va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni ona tabiatga muhabbat ruhida tarbiyalash.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
|
Sana: __________________ Sinf: 9

Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: 4-nazorat ishi.Test
Darsning maqsadi:
1. O‘quvchilarning BKMlarini sinash.
2.Olamdagi sirli mo‘jizalar,ixtirolar , kashfiyotlar haqida ma,lumot berish,o‘quvchilarni olam sirlarini bilishga undash.
3.O‘quvchilarning mustaqil fikrlashini o‘stirish.
Darsning jihozi : Test matni.
Darsning metodi : individual ishlash.
Dars turi: sinov.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
Darsning borishi:
A)Tashkiliy qism:O‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini o‘zbek tiliga qaratish uchun turli usullardan foydalanamiz.
B)O‘tilganlarni mustahkamlash: Uy vazifasi va Grammatik mavzu so‘rab baholanadi.
S)Yangi Mavzu:
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
E) Uyga vazifa. Takrorlash.
O‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari: _________________________________
|
Marketing xarajatlari - Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S

294
resurslar o‘zgarganda ularning bir-biriga qaramligi yuzaga keladi, ya’ni aloqalar
almashuvi buziladi degan fikrni olga suradi. Marketing tarmog‘i a’zolari o‘rtasida
resurslar ayirboshlash «qaramlik» va «xokimlik» manbai hisoblanadi. Marketing
tarmog‘i uchta o‘zaro bog‘liq tarkibiy qismdan iborat: ishtirokchilar (firmalar),
resurslar va faoliyat turlari. Tarmoq yondashuvi resurslarning turli xilligi va ularni
ierarxik nazorat qilishni talab qiladi.
Marketing-miks (marketing majmuasi)
- 1) marketing tuzilishi; marketing
tizimining tarkibiy qismlari, elementlari; marketing tarkib topuvchi jarayonlar; 2)
marketing xarajatlari tuzilishi; 3) marketing retsepti; tovar yoki xizmatlarni ishlab
chiqaruvchidan iste’molchiga etkazib berish chora-tadbirlarining majmuaviy dasturi.
Marketingni rejalashtirish

295
Narx
- 1) qiymatning pul ko‘rinishida aks ettirilishi, iste’molchilar tovarga ega
bo‘lish uchun to‘lashlari lozim bo‘lgan pul miqdori. Firma belgilagan narx qabul
qilinuvchi taklifning qiymatiga mos kelishi lozim; 2) marketing-majmuasi,
marketing-miksning samarali vositasi.
-jadval 
Marketingni rivojlanish tarixi

33
dosh berish uchun sotuvdan keyingi darajasini, firma ko‘rsatadigan qo‘shimcha servis
xizmatlari sifatini tubdan yaxshilash zarur.
Korxonalar xarajatlarini oddiy kamaytirish yo‘llarini o‘ylabgina qolmay, ayni
paytda tovarlarni sotish va o‘tkazish, daromadlarni muttasil ko‘paytirish sohalariga
ko‘proq e’tibor berishga majbur. Mahsulot sotishga yangi bozorlar, muayyan afzalligi
tufayli mahsulot o‘ziga jalb etadigan yangi xaridorlarni qondirish lozim. Bu ishlarni
hozirgi zamon marketingiga tayanibgina amalga oshirish mumkin. Korxonaning
omon qolishi iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy, kon’yunktura-tijorat, ijtimoiy va boshqa
axborotlarni o‘z vaqtida olishi kabi omillardan ustalik bilan foydalanish natijasida
ta’minlanadi.