-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

11-Ma’ruza Mavzu: Ichki tarmoq marshrutizatsiyasi
Marshrutizatorlar tarmoqda kerakli manzilga paketlarni etkazib borishlari uchun
eng optimal marshrutni tanlashda tanlash kriteriyasi sifatida marshrutning metrikasidan
foydalanadi. YA’ni marshrutni baxolashda uning metrikasiga qaraladi. Agar paketlar
uzatilayotgan marshrutizatordan paketlar etib borishi lozim bo‘lgan tarmoqgacha etib
borish marshrutlari ko‘p bo‘lsa va ularning barchasi bir xil protokol asosida tashkil
etilgan bo‘lsa, u xolda bu marshrutlarning eng kichik metrikali bo‘lgani eng yaxshi
marshrut xisoblanadi. Agar turli marshrutlar uchun turlicha protokollar qo‘llanilgan
bo‘lsa, u xolda eng yaxshi marshrutni tanlashda administrativ masofadan foydalaniladi.
RIP (Routing Information Protocol) protokoli vektor-masofaviy protokollar
sinfiga kiradi va bu protokol metrika sifatida manzilgacha paketlar o‘tadigan
marshrutizatorlar soni (xoplar) dan foydalanadi.
RIP – shuningdek quyi avtonom tarmoqlar ichida qo‘laniluvchi protokollar
guruxiga mansub bo‘lib, nisbatan katta bo‘lmagan tarmoqlarda keng qo‘llaniluvchi
protokoldir. Bunda qo‘shni marshrutizatorlar har 30 soniyada o‘zaro marshrutlar
bo‘yicha axborot almashinadilar. Bunda har bir marshrutizator o‘zidagi marshrutizatsiya
javalini
yangilanganini
tarmoqga
tarqatadi.
Agar
tarmoqqa
tarqatiladigan
marshrutizatsiya jadvalini yangilangani 180 s davomida uzatilmasa u xaqiqiy emas deb
xisoblanadi. Buning yordamida tarmoqdagi qo‘shni marshrutizatorlar ham o‘zlaridagi
marshrutizatsiya jadvallarini yangilab olishadi.
RIP protokolining kamchiliklari:
1.
Tarmoq o‘lchamiga mavjud bo‘lgan cheklov (ya’ni paket o‘tishi kerak
bo‘lgan margshrutizatorlar soni 15 tadan ortmasligi lozim). Agar paketni o‘tishi kerak
bo‘lgan marshrutizatorlar soni 15 tadan ortib ketsa, ushbu paket tashlab yuboriladi.
2.
Tarmoqda marshrutizatorlar sonining ortib ketishi tarmoqda xalqaning
paydo bo‘lishiga olib keladi va bu marshrutizatsiya jarayonida optimal bo‘lmagan
marshrutlarni tanlanishiga sabab bo‘lishi mumkin.
1-rasm. Kompyuter tarmog‘ida RIP protokoli asosida marshrutizatsiya jarayoni
Yuqorida takidlanganidek RIP protokoli eng yaxshi marshrutni tanlashda xoplar
sonini metika sifatida oladi va qanchalik xoplar soni kam bo‘lsa bu marshrut eng yaxshi
marshrut sifatida qabul qilinadi. 5.8-rasmda tasvirlangan tarmoqda paketlar A
marshrutizatordan XYZ tarmog‘iga etkizilishi lozim. Buning uchun bir necha marshrutlar
bor va marshrutizatorlarni o‘zaro bog‘anish tezliklari ham turlicha. Bu tarmoqda
marshrutizatsiya RIP protokoli asosida ta’minlanganligi sababli ham marshrut A-E-F
kabi marshrutizatorlar orqali tashkil etiladi (yashil uzlukli chiziqorqali tarsvirlangan).
Rasmdan ko‘rinadiki bu marshrutda marshrutizatorlar orasidagi bog‘lanish tezliklari
boshqa marshrutdagilarga nisbatan kichik. Lekin RIP protokolida marshrut tanlash
kriteriyasi marshrutizatorlarni bog‘lanish tezligiga asoslanmagan. SHunga qaramay paket
o‘tishi kerak bo‘lgan marshrutizatorlar soni ushbu marshrutda eng kam. SHu sababli bu
tarmoqda eng yaxshi marshrut sifatida A-E-F marshruti tanlangan.
Endi Cisco packet tracer dasturida marshrutizatorlarda RIP protokoli yordamida
marshrutizatsiyani sozlash jarayonini ko‘rib chiqamiz. Buning uchun quyidagi 5.9-
rasmda tasvirlangan tarmoqni tashkil etamiz.
2-rasm
Bu tarmoqda Router-1 ga ulargan 192.168.1.0 tarmoq va Router-3 ga ulangan
192.168.2.0 tarmoq o‘rtasida ma’lumotlar almashini uchun marshrutizatsiyani ta’minash
lozim. Buning uchun har bir marshrutizatorda marshrutizatsiya jadvalni xosil qilish
lozim, masalan RIP protokoli asosida.
Tasavvur qilamizki marshrutizatorlar orasidagma masofa etarlicha katta (ya’ni 100
metrdan ortiq) va ularni o‘zaro bog‘lashda o‘rama juftli mis o‘tkazgichli kabellardan
(masalan UTP kabelidan) foydalanish imkonsiz. Bunday xolatda marshrutizatorlarni
o‘zaro bog‘lashda optik tolali kabellardan foydalanish o‘rinlidir. Natijada bir-biridan bir
necha km masofada joylashgan marshrutizatorlarni o‘zaro bog‘lash imkoniyati paydo
bo‘ladi. Bunday ulanishni amalga oshirish uchun avvalo marshrutizatorlarni optik tolali
kabellarni ulash interfeyslari bilan jixozlash lozim. Bu loyixada qo‘llanilgan Cisco 2911
markali marshrutizatorlar dastlabki xolatda bunday interfeyslarga ega bo‘lmasada, ularda
kengaytirish slotlari mavjud (3-rasm).
a)
b)
3-rasm. Cisco 2911 marshrutizatorining kengaytirish slotlari. a- cisco packet tracer
dasturida ko‘rinishi,b - real qurilmadagi ko‘rinishi
Bu slotlarga mos modullarni qo‘yish orqali marshrutizatorlarni qayta jixozlab,
ularni imkoniyatlarini ortirishimiz mumkin. Xususan marshrutizatorlarni optik interfeys
orqali ulanishini ta’minlash uchun bu slotlarga HWIC-1GE-SFP sloti o‘rnatiladi (5.11-
rasm).
4-rasm. Cisco 2911 marshrutizatorida optik tolali ulanish uchun HWIC-1GE-SFP
sloti. a-dasturda HWIC-1GE-SFP slotning tanlanishi, b – real xolatda HWIC-1GE-SFP
slotining ko‘rinishi.
Marshrutizatorni qayta jixozlashga kirishidan oldin albatta uni o‘chirish lozim.
Kerakli modullar o‘rnatib bo‘lingach qurilma qayta yoqiladi.