Strategik guruxlar - Strategik boshqaruv strategik menejment fani bo’yicha o’quv-uslubiy

|
Strategik boshqaruv strategik menejment fani bo’yicha o’quv-uslubiy
|
bet | 8/26 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 8,72 Mb. | | #154374 |
Bog'liq strategik menejmentStrategik guruxlar kartasi - tarmoqda raqobatlashayotgan Korxonalarning raqobat mavqelarini aks ettiruvchi asbobdir. Bu tahliliy usul tarmoqning umumiy tahlili va xar bir Korxonaning bozordagi mavqeini bir biriga bog’laydi. Buning uchun tarmoqda ishlayotgan barcha kompaniya va korxonalar strategik guruxlarga bo’linadi. Strategik guruxlarga raqobat uslubi va bozordagi mavqei bir xil bo’lgan Korxonalar kiritiladi. Bozordagi asosiy raqobatchilar nechta bo’lsa strategik guruxlar soni xam shuncha bo’ladi, ammo buning uchun raqobatchilarning xar biri o’zining raqobat usuliga va bozorda o’z mavqeiga ega bo’lishi lozim20.
Strategik guruxlar kartasini-to’zish tartibi quyidagicha:
Tarmoqdagi korxonalarning bir biridan farqlantiruvchi belgilari aniqlanadi.
Kartaning o’qlari bo’ylab turli xarakteristiqalarni juftligi tushiriladi.
Kartaga korxonalar 2 o’zgaruvchan ko’rsatkichlarga asosan joylashtiriladi.
Bitta strategik zonaga kirgan Korxonalar strategik guruxga birlashtiriladi.
Xar bir strategik gurux atrofida aylana chiziladi. Aylananing diametri xar bir strategik guruxning bozordagi o’rniga proportsional bo’ladi. Ana shu ko’rsatkichlardan foydalanib strategik guruxlarning 2 o’lchamli kartasini to’zish mumkin.
19Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland. p.104
20Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland. p.114
Bir tarmoqda faoliyat ko’rsatayotgan Korxonalarning nisbiy raqobat pozitsiyalarini o’rganish uchun strategik guruxlash jarayonlaridan foydalaniladi.
Bir strategik guruxdagi kompaniyalar mahsulotlar diapazonining kengligi, tovar xarakati kanallaridan foydalanish usullari; uxshash texnologik yondashuvlar, vertikal integratsiyalanish darajasi, servisning va texnologik xizmat ko’rsatish xarakteri kabi turli belgilar bo’yicha birlashishlari mumkin. Tarmoqda bozorga nisbatan strategik yondashuvlari bir xil bo’lgan bitta strategik gurux mavjud bo’lishi mumkin.
Strategik guruxlar xaritasini to’zish va Korxonalarni u yoki bu gurux tarkibiga kiritish quyidagicha amalga oshiriladi:
Tarmoqdagi Korxonalarni bir-biridan farqlovchi raqobatli xarakteristiqalar aniqlanadi (narx, sifat, faoliyat geografiyasi, integratsiya darajasi, mahsulot nomenklaturasi va xokazo).
Korxonalarning holati ikki chiziqli chizmaga joylashtiriladi (tanlab olingan xususiyatlari bo’yicha).
Bir strategik sohaga to’gri keladigan Korxonalar aniqlanadi.
Xar bir guruxning tarmoqdagi umumiy savdo xajmidagi ulushi aniqlanadi.
SHunday qilib, tarmoqni strategik guruxlashning yuqorida aytib o’tilgan ikki o’lchovli xaritasi yasaladi.(8-rasm).
Agar jiddiy tafovutlar ikkitadan ortiq bo’lmasa, bir necha xarita to’zish maqsadga muvofiqdir.
Turli strategik guruxlar bir-biriga qanchalik yaqin joylashgan bo’lsa, ular o’rtasidagi raqobat shunchalik kuchli bo’ladi. Eng yaqin raqobatchilarning fel-atvorini o’rganish muximdir. Raqobatchilarning strategiyasini, ularning kelgusida qanday yul tutishini bilmay turib, ular bilan muvaffaqiyatli raqobatlashish mumkin emas. Raqobatchilar nima qilmoqda va nima qilmoqchi - bu savollarga javob topish kompaniyaning strategik faoliyati uchun nixoyatda muximdir, aks xolda u xar doim mudofaa pozitsiyasida bo’lishga majbur bo’ladi.
Raqobatchilarning strategiyalari 3.2-jadval yordamida aniqlanadi. Odatda, raqobatchilarning maqsadlari va strategiyalari xaqidagi ma’lumotlarni ushbu jadval yordamida umumlashtirish muayyan raqobatchilik xatarlari va pozitsiyalarini baholash uchun yetarlidir.
Korxonalarning raqobatdagi kelgusi pozitsiyalarini baholash uchun etiborni ularning bozordagi o’z axvolini yaxshilash imkoniyatlariga qaratish lozim. Agressiv raqobatchilar yangi strategik tashabbuslar manbaidirlar. O’z maqsadiga erishgan raqobatchilar o’zlarining xozirgi strategiyasini amalga oshirishda davom etadilar. Bezovta va moliyaviy jixatdan og’ir axvolda qolgan raqiblar xujumchi yoki mudofaachi sifatida yangi-yangi strategik xatti-xarakatlarga o’tishlari mumkin. SHu munosabat bilan o’zingizni ushbu kompaniya menejerlarining o’rniga qo’yib ko’rishingiz va ularning qanday yul tutishlarini muloxaza qilib ko’rishingiz mumkin.
Raqobat kurashida muvaffaqiyat va muvaffaqiyatsizlikning kalit omillari
Agar rorxona yoki kompaniya o’z raqiblarining xatti xarakatlarini kuzatib bormasa u ko’zini bog’lab olib raqobatlashmoqchi bo’lgan xisoblanadi. Xuddi shaxmatdagidek raqobat kurashida xam raqibining keyingi yurishini oldindan ko’ra bilish bebaho axamiyatga egadir. Agar raqibining keyingi qadamini
bilmasa, kompaniya Galaba qozonolmaydi. Bu boradagi raqobat kurashi quyidagi yo’nalishlarda olib boriladi21:
|
| |