nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Miqdordan sifatga o‘tish qonuni

Miqdordan sifatga o‘tish qonuni
|
Rivojlanishning eng umumiylashgan mexanizmini ochib beruvchi dialektika qonunlaridan biri
|
Saqlanish qonunlari
|
Ba’zi bir fizik kattaliklarning sonli qiymatlari turli jarayonlarda vaqt o‘tishi bilan o‘zgarmaydigan qonun
|
Verifikatsiya –
|
Nazariy vaziyatlarning haqiqiyligini tekshirish, ishonchlilikni kuzatilayotgan ob’ektlar, sezgiga asoslangan ma’lumotlar, tajriba yo‘li bilan asoslash
|
Ehtimollik –
|
Qat’iy sinov sharoitlarida ehtimoliy ommaviy hodisaning paydo bo‘lish imkoniyatlari darajasini bildiruvchi tushuncha
|
Gipoteza –
|
Qandaydir hodisalarni tushuntirish uchun ilgari surilgan ilmiy taxmin
|
Deduksiya –
|
Ko‘plab xususiy hodisalardan bunday hodisalarning yig‘indisi haqida umumlashtirilgan xulosa qilinadigan, umumiydan xususiyga xulosa qilish
|
Aspekt –
|
Tadqiqot ob’ekti (predmeti) ko‘rib chiqilayotgan nuqtai-nazar
|
Aksioma –
|
Isbot qilib bo‘lmaydigan va isbot talab qilmaydigan berilgan nazariya doirasida empirik ishonchli bo‘lgan dastlabki holat
|
Analiz –
|
Ob’ektning elementlarga fikriy yoki real holda bo‘laklash
|
Analogiya –
|
Ikkita ob’ektning ba’zi belgilari bo‘yicha o‘xshashligi va boshqa belgilardan o‘xshashlik haqida xulosa qilinadigan namoyish qilinmaydigan hukm, xulosa
|
|
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur

Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur:
- Tasviriy faoliyatni tashkil etishda tozalik va xavfsizlik qoidalariga amal qilish;
- tasviriy faoliyatning turlari, uning bosqichlarini bilish va o’z faoliyatiga uning talablarini tatbiq etish;
- tasviriy vosita va texnikalarni berilgan topshiriq xususiyatiga mosligini ta’minlay bilish;
- maishiy turmushdagi estetik holatlar (rang, shakl, mazmun go’zalligi va h.k.) ga moslashish, uni targ’ib qilish;
- shaxsiy hayotida milliy san’at (me’morlik, amaliy bezak san’ati, kitobat san’ati va h.k.) an’analariga amal qilish va uni ijobiy davom ettirishga intilish;
- bo’yoqlar (akvarel, guash) va anjomlar (mo’yqalam, qalam va h.k.)dan to’g’ri foydalanish;
- geraldika sohasida mustaqil ravishda ramziy belgi(tasvir) ishlay olish;
- amaliy san’at kompozitsiyasi, mazmuniga mos shakl va rang qo’llay olish;
- jamoa bo’lib ishlash ko’nikma va malakalariga ega bo’lish;
- shaxsiy ish tajribasini jamoaning tasviriy faoliyatiga tatbiq eta olish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: - Turli texnikalar va tasvir usullaridan badiiy obraz yaratishda foydalana olish;
- turli usulda impressionizm, kubizm va boshqa usulda rasm ishlay olish;
- tabiiy shakllarni uslublashtirish va ulardan amaliy bezak kompozitsiyasida foydalana olish;
- me’moriy mavzularda rasm ishlay olish va unda tarixiy me’morlik va zamonaviy elementlarini aks ettira olish;
- kitob san’atining turli badiiy-grafik elementlarining funksiyasini bilish, adabiy asar mazmuniga mos tasviriy obraz yarata olish, kitobning badiiy elementlaridan yaxlit maket yarata olish;
- xona intereri, buyumlarning dizayni bo’yicha eskizlar ishlash;
- berilgan topshiriqqa muvofiq tarzda badiiy material (qog’oz, bo’yoq, kerakli anjomlar va h.k.) va tasvir vositasi, texnikasini tanlay bilish;
- bajarilayotgan ishning mazmuni va mohiyatiga ko’ra mustaqil tarzda tasviriy usul, material va vosita tanlay olish va undan amaliy foydalana bilish;
- tasviriy faoliyat jarayonida olingan bilim va malakalarni o’z hayotiga tatbiq etish.
|
protektsionizm (tashqi ta’sirdan himoyalash)

516
- chetdan keluvchi tovarlarga yuqori boj to’lovlari o’rnatish orqali milliy ishlab
chiqarishni himoyalash;
- tovarlarning ma’lum turlari bilan savdo qilishga davlat monopoliyasining
o’rnatilishi va h.k.
Zamonaviy protektsionizmning
ham asosiy maqsadi ichki bozorda milliy ishlab
chiqaruvchilar uchun nisbatan qulay sharoitlar yaratish hamda ularni xorijiy ishlab
chiqaruvchilar raqobatidan himoyalash hisoblanadi, biroq uning usul va vositalari
o’zining moslashuvchanligi bilan klassik protektsionizmdan farq qiladi.
Qiyosiy xarajatlar nazariyasiga ko’ra erkin savdo tufayli, jahon xo’jaligi resurslarni
samarali joylashtirishga va moddiy farovonlikning yuqori darajasiga erishishi mumkin.
Protektsionizm, ya’ni erkin savdo yo’lidagi to’siqlar xalqaro ixtisoslashuvdan
olinadigan nafni kamaytiradi yoki yo’qqa chiqaradi.
Erkin savdo yo’lida juda ko’p to’siqlar mavjud bo’ladi. Ularning asosiylari
quyidagilar:
1) boj to’lovlari.
Boj to’lovlari import tovarlarga aktsiz soliqlari hisoblanadi, u
daromad olish maqsadida yoki himoya uchun kiritilishi mumkin;
2) import kvotalari.
Import kvotalari yordamida ma’lum bir vaqt oralig’ida import
qilinishi mumkin bo’lgan tovarlarning maksimal hajmi o’rnatiladi;
3) tarifsiz to’siqlar.
Tarifsiz to’siqlar tarkibiga litsenziyalash tizimi, mahsulot
sifatiga standartlar qo’yish yoki oddiy ma’muriy taqiqlashlar kiradi;
EMISSIYA FOYDASI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 234/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)EMISSIYA FOYDASI — qimmatli qog‘ozlar emitentlari va ularni sotib oluvchilari o‘rtasida vositachilik natijasida taraqqiy etgan mamlakatlar banklari, boshqa kredit-moliya muassasalari tomonidan qimmatli qog‘ozlar (aksiyalar, obligatsiyalar)ni joylashtirishdan oladigan foydasi; yirik moliya korporatsiyalarining boyish shakllaridan biri.
EMISSIYA TIZIMI — pul belgilarini muomalaga chiqarishning qonun bilan o‘rnatilgan tartibi; pul tizimining tartibi; pul tizimining tarkibiy qismi.
EMISSIYA UYI — pul belgilarini muomalaga chiqaruvchi moliyaviy muassasa.
EMISSIYAVIY QIMMATLI QOG‘OZLAR — bitta chiqarilishi doirasida bir xil balgilar va rakvizitlarga ega bo‘lgan, mazkur chiqarilish uchun yagona shartlar asosida joylashtiriladigan hamda muomalada bo‘ladigan qimmatli qog‘ozlar;
EMISSIYAVIY QIMMATLI QOG‘OZLAR CHIQARILISHLARINING YAGONA DAVLAT RAASTRI — ro‘yxatdan o‘tkazilgan emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar chiqarilishlarining ro‘yxati;
EMITANT (lot.) — 1) emissiyaviy qimmatli qog‘ozlar chiqaruvchi va ular yuzasidan qimmatli qog‘ozlarning egalari oldida majburiyatlari bo‘lgan yuridik shaxs; 2) pul belgilari, qimmatli qog‘ozlar, to‘lov hisob-kitob hujjatlarini muomalaga chiqaruvchi davlat (markaziy yoki hokimiyat, boshqarish organi), korxona, muassasa, tashkilot, kompaniya.
EMITENT KOMPANIYA — qimmatli qog‘ozlarni muomalaga chiqaruvchi kompaniya.
EMITENT SINDIKAT — qimmatli qog‘ozlarni muomalaga chiqaruvchi sindikat.
EMITENTNING BANKROTLIGI RISKI — qimmatli qog‘oz emitentining to‘lovga qodir emasligining boshlanish riski. Ushbu holat bunday qimmatli qog‘oz (aksiya) narxining keskin tushishiga yoki uning (obligatsiya va boshqa qarz qog‘ozlari) qarzini to‘lashga imkon bo‘lmasligiga olib keladi.
EMITANTNING OPTSIONI — emitantning muayyan miqdordagi qimmatli qog‘ozlarini optsionda ko‘rsatilgan muddatda qat’iy balgilangan narxda sotib olish huquqini tasdiqlovchi emissiyaviy qimmatli qog‘oz;
|
| |
) eksportni ixtiyoriy cheklash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

517
Erkin savdo (fritrederlik) siyosati
protektsionizm siyosatining aksi bo’lib,
tashqi savdoni erkinlashtirishga qaratilgan. Bu siyosat xalqaro savdo hajmlarini
o’sishiga olib keluvchi turli tarif va kvotalarni qisqartirish, milliy iqtisodiyotning
ochiqligini yanada kuchaytirishga xizmat qiladi.
Xalqaro savdoni tartibga solish xalqaro va milliy darajalarda amalga oshadi.
Milliy darajadagi tartibga solish eksport va importni tartiblash orqali namoyon
bo’ladi. Eksportni tartiblash tashkiliy va kredit-moliyaviy usullar yordamida uni
rag’batlantirishga yo’naltirilgan.
ENAGA DAVLAT (ingl. Nappy State) - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 235/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)ENAGA DAVLAT (ingl. Nappy State) — “Yalpi farovonlikka erishgan davlat”ning so‘zlashuv nutqidagi nomi. Ayrim kuzatuvchi va tadqiqotchilar fikricha, davlat o‘z fuqarolari turmushi va hayotiga aralashgani va daxl qilgani, nazorat qilib turgani uchun paydo bo‘lganki, binobarin, enagalar ham o‘zlari boqib parvarishlayotgan chaqaloq va go‘daklarga nisbatan shunday munosabatda bo‘ladi. Bu termin ayni mahalda “Beshikdan to qabrgacha” iborasiga ham aloqadordir. Chunki, taraqqiy etgan Buyuk Britaniyada darhaqiqat shunga o‘xshash vaziyat ma’lum darajada mavjud, chunonchi, hukumat ham o‘z ta’sirini tobora kengaytirishga qarshi emas.
ENDOGEN O‘SISH (IQTISODIY O‘SISH) NAZARIYASI — inson kapitalining uzoq muddatli davr davomida texnologik va innovatsion o‘zgarishlarini matematik modellashtirish va joriy etish orqali mamlakatlarning iqtisodiy o‘sish sur’atlariga ta’sirini tadqiq etishga qaratilgan yangi iqtisodiy o‘sish nazariyasidir (1990 - yillarda yaratilgan).
ENG PAST NARX (ingl. Knock-down price) — tovarga nisbatan tayinlangan mijozni o‘ziga jalb etuvchi eng past narxdir. Bunday narx xaridor uchun motivatsiyalovchi omil sanaladi.
ENG QULAY SAVDO REJIMINI YARATISH — bu xalqaro savdo shartnomalarida qat’iy belgilangan shart bo‘lib, shartnoma tuzuvchi shartnomalarining bir-biriga barcha huquq, afzallik va imtiyozlarni taqdim etish ko‘zda tutilgan bo‘lib, ushbu mamlakatlar yoki uchinchi davlat ulardan foydalanilishi mumkin.
ENGEL QONUNI — oila va alohida shaxs xarajatlari tuzilmasining olinadigan daromad miqdorining o‘sishiga qarab o‘zgarishini tavsiflovchi qonuniyat.
ERE - Daniya, Norvegiya va Shvetsiya kronasining mayda tangasi.
ERGONOMIKA (grek.) — ishlab chiqarishni ratsionallashtirish maqsadida aniq ishlab chiqarish faoliyati sharoitlarida inson va mashinaning o‘zaro ta’sirini o‘rganuvchi fan.
ERKIN (KLASSIK) BOZOR – deganda xaridorlar ham, sotuvchilar ham ko‘p bo‘lib, ulardan hech biri monopoliya mavqeiga ega bo‘lmay, bir-birini tezda topa oladigan, raqobat to‘la-to‘kis hukmron bo‘lgan, narxlar erkin savdolashuv asosida shakllanadigan bozor tushuniladi.
|
| |
-chizma - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 249/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI11.8-chizma
Yalpi foydaning taqsimlanishi
Iqtisodiy foyda va buxgalteriya foydasini o’zaro farqlash lozim.
Iqtisodiy foyda umumiy pul tushumidan barcha ichki va tashqi xarajatlar,
shuningdek, me’yordagi foydani chegirib tashlash orqali aniqlanadi.
Buxgalteriya foydasi sotilgan mahsulot uchun tushgan umumiy pul
summasidan ishlab chiqarishning tashqi xarajatlari chiqarib tashlash yo’li bilan
aniqlanadi. Sh
u sababli buxgalteriya foydasi iqtisodiy foydadan ichki xarajatlar
miqdoriga ko’proqdir. Bunda ichki xarajatlar har doim o’z ichiga me’yordagi foydani
ham oladi. Korxona umumiy pul tushumi tarkibidagi umumiy va buxgalteriya
xarajatlari hamda foydasining farqlanishini quyidagi tasvir orqali yaqqolroq tasavvur
etish mumkin (11.9-chizma).
11.9-chizma
Korxona umumiy pul tushumi tarkibidagi iqtisodiy va buxgalteriya foydasining
farqlanishi.
= -
=
- - -
Yalpi foyda
Soliqlar
Hayriya va
boshqa fondlar
Sof foyda
Kr
еdit uchun
foiz
Ijara haqi
Tadbirkorlik
daromadi
Ijtimoiy
fondlar
Kadrlarni
tayyorlash
Atrof-muhit
muhofazasi
Jam
g’arish
Buxgalt
еriya foydasi
Tashqi xarajatlar
Ichki
xarajatlar
Iqtisodiy
foyda
M
е’yordagi
foyda
Buxgalt
еriya atamasi bo’yicha
Умумий пул тушуми
Umumiy pul tushumi
Iq
tisodiy atama bo’yicha
Umumiy pul
tushumi
Tashqi
xarajatlar
239
Korxona foydasining mutlaq miqdori uning massasini tashkil qiladi.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 257/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.237
calculation by formula
experimental data
Fig.1. The dependence of the band gap on the magnetic field in InAs
Figure 2 shows the CDS oscillations as a function of temperature in InSb with a nonparabolic
dispersion law. In this figure, the oscillations of the combined density of states start from E=ħω=0.27
eV with a non-quadratic dispersion law. Here, E=ħω is the photon energy. Figure 3 shows the
temperature dependence of the oscillations of the combined density of states with a parabolic
dispersion law. As can be seen from these figures, at high temperatures, the Landau level peaks are
almost invisible and coincide with the density of states in the absence of a magnetic field (Fig. 4).
The theoretical calculation of the contribution from lattice expansion performed by Bardeen
and Shockley shows that the band gap at high temperatures varies linearly with temperature. Based
on the theoretical consideration of the electron-phonon interaction carried out by Vasiliev and
Adams, Varshni proposed the following formula for describing the dependence of the band gap on
temperature:
2
( )
(0)
g
g
aT
E T
E
T
(2)
In works [2–4], the temperature dependence of the band gap in new materials was studied in
detail. It is shown that the band gap decreases with increasing temperature.
Hence, by substituting formula (2) into equation (1), we can calculate the temperature
dependence of the spectrum of a fan diagram in semiconductors:
2
max
1
[
( )]
4[
( )] (
)
(3)
2
g
g
c
E T
E T
N
This formula is the temperature dependence of the fan diagram, taking into account the
combined density of states.
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
0,0
10,0
20,0
B, T
И
зм
ен
ен
ие
E
g,
m
eV
расчет по формуле (4.14),
экспериментальные данные [126; C.1805-1808]
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
0,0
10,0
20,0
B, T
И
зм
ен
ен
ие
E
g,
m
eV
расчет по формуле (4.14),
экспериментальные данные [126; C.1805-1808]
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
0,0
10,0
20,0
B, T
И
зм
ен
ен
ие
E
g,
m
eV
расчет по формуле (4.14),
экспериментальные данные [126; C.1805-1808]
|
| |
import multiplikatori - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

515
3. Xalqaro savdo siyosiy aralashuv va nazoratga mahkum bo’lib, bu ichki
savdoga nisbatan qo’llaniladigan tadbirlardan tavsifi va darajasi bo’yicha sezilarli
farqlanadi.
Xalqaro savdoning tarkibiy tuzilishi ishlab chiqarish asosiy omillarining turli
mamlakatlar o’rtasida joylashuvi hamda jahon ishlab chiqarishi tuzilmasiga bog’liq.
Agar bundan bir asr muqaddam xalqaro savdoda ustun ravishda xomashyo, materiallar,
oziq-ovqat va yengil sanoat mahsulotlari ayirboshlangan bo’lsa, bugungi kunga kelib
sanoat tovarlari, ayniqsa mashina va asbob-uskunalarning salmog’i sezilarli darajada
o’sdi. Intellektual tovarlar va xizmatlarning ulushi ham keskin ravishda oshib, umumiy
savdo aylanmasining 10 foiziga qadar yetdi. Shuningdek, xalqaro savdoni tashkil etish
shakllari ham takomillashib bormoqda. An’anaviy ko’rinishdagi tovar birjalari,
auktsionlar, savdo-sanoat yarmarkalari, savdo ko’rgazmalari bilan bir qatorda ikki
tomonlama bitimlarning quyidagi shakllari ham keng qo’llanmoqda:
1) barter – tovarlarni to’g’ridan-to’g’ri, pul ishtirokisiz bir-biriga ayirboshlash.
Barterda pul ishtirok etmasada, tovarlarning qiymatini bir-biriga taqqoslash uchun
pulning qiymat o’lchovi vazifasi orqali baholab olinadi;
2) eksport qiluvchilar tomonidan yetkazib berilgan tovarlar qiymatining bir
qismiga import tovarlarni xarid qilish;
3) texnikaning yangi modellarini sotishda eskirgan modellarni sotib olish;
4) import qilingan asbob-uskunalar qism va detallarini importga sotuvchi
mamlakat tomonidan butlab berish;
5) kompensatsion bitimlar. Mazkur bitimlar shartiga ko’ra, texnologik asbob-
uskunalar yetkazib beruvchi tomonlarning biri taqdim etgan kredit (moliyaviy, tovar
ko’rinishidagi) bo’yicha to’lovlar ana shu asbob-uskunalarda tayyorlangan tayyor
mahsulotlarni yetkazib berish orqali amalga oshiriladi;
6) bir mamlakatda undirilgan xomashyoni boshqa bir mamlakat ishlab chiqarish
quvvatlari yordamida qayta ishlashda ushbu qayta ishlash va tashib berish xizmatlarini
qo’shimcha xomashyo yetkazib berish orqali to’lash;
7) kliring operatsiyalari, ya’ni o’zaro talab va majburiyatlarni hisobga olish orqali
naqd pulsiz hisoblashuv.
Ikki tomonlama savdo tamoyilida amalga oshiriluvchi xalqaro operatsiyalar barcha
hajmida barter bitimlari 4 foiz, ikki tomonlama xarid – 55 foiz, kompensatsion bitimlar
– 9 foiz, kliring operatsiyalari 8 foizni tashkil etadi.
Xalqaro savdoda ishtirok etish har bir mamlakat uchun milliy ishlab
chiqaruvchilarni tashqi raqobatdan himoya qilish vazifasini dolzarb qilib qo’yadi. Bu
vazifa mamlakatlarning savdo siyosati orqali amalga oshadi. Jahon amaliyotida bu
siyosatning
Qo’shimcha turdagi mahsulotlarning ishlab chiqarilishi

234
kichik firmaga qaraganda kengroq imkoniyatga ega bo’ladi. Go’shtni qadoqlash
bo’yicha yirik fabrika ishlab chiqarish chiqindisidan yelim, o’g’itlar, dorivor
mahsulotlar va boshqa shu kabi qo’shimcha mahsulotlarni tayyorlaydiki, kichik firma
bu chiqindilarni zarur bo’lmaganligi uchun shunchaki tashlab yuborishi mumkin edi.
Ishchi va boshqaruvchilar mehnatini ixtisoslashtirish darajasini oshirish, nisbatan
samarali asbob-uskunalardan foydalanish imkoniyati, chiqindilardan samarali
foydalanish kabi barcha texnologik omillar o’z ishlab chiqarish miqyosini
kengaytirishga layoqatli bo’lgan tadbirkor tomonidan mahsulot birligini ishlab
chiqarish xarajatlarining pasaytirilishiga ta’sir ko’rsatadi. Boshqacha aytganda, ishlab
chiqarishga jalb etilgan barcha resurslar miqdorining 10%ga oshirilishi ishlab
chiqarish hajmining nisbatan ko’proq, masalan 20%ga oshishiga olib keladi, natijada
o’rtacha umumiy xarajatlar pasayadi. Vaqt o’tishi bilan firmaning kengaytirilishi
salbiy iqtisodiy oqibatlarga, va shundan kelib chiqqan holda, mahsulot birligi ishlab
chiqarish xarajatlarining o’sishiga olib kelishi mumkin.
Salbiy miqyos samarasi ro’y berishining asosiy sababi yirik miqyosdagi ishlab
chiqaruvchiga aylangan firmaning faoliyatini samarali nazorat qilish va
muvofiqlashtirishga harakat qilish chog’ida vujudga keluvchi ma’lum boshqaruv
qiyinchiliklari bilan bog’liq. Uncha katta bo’lmagan korxonada bitta-yagona
boshqaruvchi uning faoliyatiga doir barcha muhim qarorlarni shaxsan o’zi qabul
qilishi mumkin. Firma hajmining uncha katta bo’lmaganligi tufayli mazkur
boshqaruvchi barcha ishlab chiqarish jarayonini yaxshi tasavvur qila oladi hamda
firma faoliyatining barcha yo’nalishlarini tezlik bilan o’zlashtira olishi, o’z qo’l
ostidagilaridan olayotgan axborotlarni osonlik bilan tahlil qilishi, ular asosida aniq va
samarali qaror chiqara olishi mumkin bo’ladi.Biroq bunday qulay holat firma
miqyosining kengayishi bilan o’zgaradi. Ma’muriy xodimlar va ishlab chiqarish
jarayonini alohidalashtiruvchi boshqaruv qatlamlari ko’payib boradi; yuqori rahbariyat
korxonadagi haqiqiy ishlab chiqarish jarayonidan alohidalashib qoladi. Yirik korxona
miqyosida oqilona qaror qabul qilish uchun zarur bo’lgan barcha ma’lumotlarni
yig’ish, tushunish va qayta ishlash bir kishi uchun imkon darajasidan tashqarida
bo’ladi. Boshqaruv apparatining chuqurlashuvi va kengayishi esa axborot
almashinuvi, qarorlarni muvofiqlashtirishdagi muammolarni hamda byurokratik
holatni keltirib chiqaradi, boshqaruvning turli bo’g’inlari tomonidan qabul qilingan
qarorlar bir-biriga zid kelish ehtimoli kuchayadi. Natijada samaradorlikka putur yetib,
ishlab chiqarishning o’rtacha xarajatlari oshadi. Boshqacha aytganda, barcha resurslar
miqdorining 10%ga o’sishi ishlab chiqarish hajmining nomuvofiq ravishda, aytaylik
5%ga o’sishiga olib keladi.
Boshqaruv xodimlarining ixtisoslashuvi

|
Boshqaruv xodimlarining ixtisoslashuvi Pdf ko'rish
|
bet | 243/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI2. Boshqaruv xodimlarining ixtisoslashuvi.
Ishlab chiqarishning yirik
miqyoslari shuningdek boshqaruv bo’yicha mutaxassislar mehnatidan yaxshiroq
foydalanish imkonini beradi. Birdaniga 20 nafar ishchini nazorat qilishga qodir
bo’lgan rahbarning mehnati bir necha ishchiga ega bo’lgan kichik korxonada yetarli
darajada foydalanilmaydi. Bu holatda ma’muriy apparatni ta’minlash xarajatlarini
oshirmagan holda korxona ishlab chiqarish xodimlarining sonini ikki baravar
ko’paytirish mumkin bo’ladi. Shu bilan birga, kichik firmalar boshqaruvchi
mutaxassis mehnatidan bevosita maqsadga muvofiq foydalana olmaydilar. Kichik
korxonada sotish muammolari bo’yicha mutaxassis o’z vaqtini boshqaruvning turli
sohalari – masalan, marketing, ishchi kuchi resurslarini boshqarish, moliyaviy
boshqarish bo’yicha taqsimlashga majbur bo’lishi mumkin. Operatsiyalar miqyosining
kengayishi marketing bo’yicha mutaxassis o’zini mahsulotlarni taqsimlash va sotish
ustidan nazorat o’rnatishga to’liq bag’ishlashi mumkinligidan darak berib,
boshqaruvning boshqa funktsiyalarini bajarish uchun qo’shimcha ravishda tegishli
mutaxassislar jalb etiladi. Pirovardida bu holat samaradorlikning oshishi hamda
mahsulot birligiga bo’lgan ishlab chiqarish xarajatlarining pasayishiga olib keladi.
3. Kapitaldan samarali foydalanish.
Ko’p hollarda kichik firmalar ishlab
chiqarish jihozlaridan texnologik nuqtai nazardan nisbatan samarali foydalanishga
qodir bo’lmaydilar. Mahsulotlarning ko’plab turlarini ishlab chiqarish uchun
mashinalarni faqat juda yirik va qimmat turuvchi komplektlarda sotib olish mumkin.
Buning ustiga, mazkur mashina jihozlaridan samarali foydalanish ishlab chiqarishning
katta hajmlarini taqozo etadi. Demak, yaxshi jihozlarni sotib olish va samarali
foydalanishga faqat yirik ishlab chiqaruvchilargina erishishlari mumkin.
Misol uchun, avtomobilsozlikda ishlab chiqarishning nisbatan samarali usullari
yig’ish liniyasi uchun robot texnikasi hamda murakkab jihozlarning qo’llanishini
taqozo etadi. Mazkur jihozlarning samarali ishlatilishi uchun, ba’zi bir hisob-
kitoblarga ko’ra, yiliga 200 mingdan to 400 mingga qadar avtomobil ishlab chiqarish
hajmiga erishish lozim bo’ladi. Faqat yirik ishlab chiqaruvchilargina bunday jihozlarni
sotib olishlari va samarali foydalanishlari mumkin. Bu holat mayda ishlab
chiqaruvchilar uchun muammolarni keltirib chiqaradi. Avtomobillarni boshqa jihozlar
yordamida ishlab chiqarish samarasiz va mahsulot birligiga nisbatan ko’proq xarajatlar
qilinishiga olib keladi. Biroq, nisbatan samarali jihozni sotib olib, undan ishlab
chiqarishning kichik hajmi tufayli to’liq foydalanmaslik ham samarasiz va qimmatga
tushuvchi yo’l hisoblanadi.
|
| |
АКЦИЯДОРЛИК - download

Qidiruv: АКЦИЯДОРЛИК
“Ўзбекистон темир йўллари” Акциядорлик жамияти
Fuqarolarni qabul qilish, xat va arizalarni ko’rib chiqish bo’yicha ish faoliyatida qo’llaniladigan
326,5 Kb.
23
o'qib
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти тошкент темир йўл муҳандислари институти “Ташишни ташкил этиш ва транспорт логистикаси” факультети “Темир йўл транспортида автоматика ва телемеханика”
Temir yo‘l ob’ektlarida ishlatitiladigan zamonaviy yorug‘lik manbalarini va yoritish asboblarini asosiy tavsiflari
11,09 Mb.
2
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ta’lim oluvchining yoshi va individual xususiyatlariga muvofiq materialni taqdim etishning kognitiv murakkablik darajasini aniqlash zarurligini anglatadi

|
Ta’lim oluvchining yoshi va individual xususiyatlariga muvofiq materialni taqdim etishning kognitiv murakkablik darajasini aniqlash zarurligini anglatadi
|
bet | 188/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunTa’lim oluvchining yoshi va individual xususiyatlariga muvofiq materialni taqdim etishning kognitiv murakkablik darajasini aniqlash zarurligini anglatadi.
22. Raqamli etikaning asosiy tamoyillari to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang:
Xavfsizlik. Maxfiylik. Hurmat. Ishonchlilik. Mualliflik huquqi. Ko‘p madaniyatlilik. Shaxsiy javobgarlik.
Kiberxavfsizlik. Raqamli savodxonlik. Xavfsizlik. Maxfiylik. Hurmat. Ko‘p madaniyatlilik. Shaxsiy javobgarlik.
Xavfsizlik. Maxfiylik. Hurmat. Ishonchlilik. Mualliflik huquqi. Ko‘p madaniyatlilik. Shaxsiy javobgarlik.
Axborot xavfsizligi. Maxfiylik. Ishonchlilik. Mualliflik huquqi. Ko‘p madaniyatlilik. Shaxsiy xususiyatlar.
23.Pedagogik dizayn – bu ...
... ular foydalanuvchining kontent bilan o‘zaro aloqasi yo‘qligi bilan tavsiflanadi, shu bilan birga kontent foydalanish paytida o‘zgarmagan ko‘rinishga ega bo‘ladi.
... onlayn ta’limni tashkil etishning asosiy usullaridan biri hisoblanib, kontentni aniq strategiyali, maqsadli va natijalarni tahlil qilish imkoniyatiga ega bo‘lgan kursga aylantirish imkoniyatini beradi.
... ular kontent tarkibiy qismlari bilan elementar amallar bajarish orqali foydalanuvchining o‘zaro ta’siri bilan tavsiflanadi.
... kontent elementlari bilan foydalanuvchi o‘rtasidagi konstruktiv aloqa bilan tavsiflanadi.
25.Agar mahsulot inson tomonidan o‘z vazifalarini bajarish jarayonida yaratilgan bo‘lsa (masalan, o‘qituvchi masofaviy o‘qitish kursini ishlab chiqqan bo‘lsa), unda u qaysi huquqqa tegishli bo‘ladi
ma’muriy huquqlar ish beruvchiga, mutlaq huquqlar muallifga
shaxsiy huquqlar muallifga, nomulkiy huquqlar ish beruvchiga
moliyaviy huquqlar muallifga, shaxsiy-nomulkiy huquqlar ish beruvchiga
shaxsiy nomulkiy huquqlar muallifga, mutlaq huquqlar esa ish beruvchiga
26). MOOC (Massive Open Online Course (ommaviy ochik onlayn kurs) lar asosan qaysi turdagi ma’lumotlardan iborat?
keyslar
tarqatma material
Videma’ruzalar
amaliy ishlar
29). Axborotni izlashda raqamli ta’lim rerusrlarining Dasturlash komponenti nimani nazarda tutadi?
Ta’lim oluvchining yoshi va individual xususiyatlariga muvofiq materialni taqdim etishning kognitiv murakkablik darajasini aniqlash zarurligini anglatadi.
Bu talab eng yangi ilmiy yutuqlarini hisobga olgan holda materialni yetarlicha chuqur va to‘g‘ri taqdim etish zarurligini bildiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ta’lim oluvchining yoshi va individual xususiyatlariga muvofiq materialni taqdim etishning kognitiv murakkablik darajasini aniqlash zarurligini anglatadi
|
Eksport multiplikatori - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

514
MRS – jamg’armaga so’nggi qo’shilgan moyillik;
MRC – iste’molga so’nggi qo’shilgan moyillik.
Eksport hajmining oshishini yalpi milliy ishlab chiqarish hajmiga ta’sirini
quyidagi formula orqali aniqlash mumkin:
Õ
Ì
YaIM
r
,
bu yerda:
M
r
– multiplikator;
∆X
– eksport hajmining o’sishi.
Biroq, xalqaro savdo faqat eksportdan iborat bo’lmay, balki o’z ichiga importni
ham oladi. Agar eksportdan olingan daromadning bir qismi importga sarflansa, u holda
mamlakatning ichki xarid qobiliyati pasayadi. Import jamg’arma singari boy berilgan
imkoniyat sifatida amal qiladi, shuning uchun u matematik ifodalarda manfiy ishora
bilan qo’llaniladi. Importni jamg’arish funktsiyasiga o’xshagan holda tahlil qilish
mumkin. Buning uchun importga so’nggi qo’shilgan moyillik tushunchasini kiritib
olamiz. Bu moyillik import hajmi o’zgarishining daromad o’zgarishiga nisbati orqali
ifodalanishi mumkin. Natijada
dasturiy ta’minotni loyihalash va ishlab chiqishga qaratilgan dasturlar uchun asosiy komponent hisoblanadi

|
dasturiy ta’minotni loyihalash va ishlab chiqishga qaratilgan dasturlar uchun asosiy komponent hisoblanadi
|
bet | 189/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchundasturiy ta’minotni loyihalash va ishlab chiqishga qaratilgan dasturlar uchun asosiy komponent hisoblanadi.
Bu talab o‘quv va kognitiv faoliyatning tabiati bilan bog‘liq. Hal qilinishi kerak bo‘lgan muammoli vaziyatga duch kelganda, ta’lim oluvchilarning idrok etish faolligini oshiradi.
31. O‘zbekistonda innovatsiyalar yaratish uchun davlat buyurtmasi –bu:
O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlangan boshqa manbalar hisobiga innovatsion loyihani bajarish uchun topshiriq
O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga innovatsion loyihani bajarish uchun topshiriq
O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga texnik loyihani bajarish uchun topshiriq
O‘zbekiston Respublikasi mahalliy budjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga innovatsion loyihani bajarish uchun topshiriq
32. Silikon vodiysi otasi nomini olgan olim..
Stenford universiteti prorektori Fredrik Terman hisoblanadi
San-Diyegodagi Kaliforniya universiteti professori X.Xirsha hisoblanadi
Stenford universiteti professori G.Itskovich hisoblanadi
Garvard universiteti professori B.Klark hisoblanadi
33). Tadbirkorlik universiteti(TU) missiyasi:
madaniy-ta’lim; ilmiy-tadqiqot; innovatsion-tadbirkorlik.
ilmiy-tadqiqot; innovatsion;
o‘qish; ta’lim; ilmiy-tadqiqot; innovatsion; tadbirkorlik; ishlab chiqarish.
madaniy-ta’lim; ilmiy-tadqiqot; innovatsion; tadbirkorlik.
34). Kelajak universiteti sifatida nafaqat talim, ilm-fan va innovatsiya, ko‘proq darajada - sotsiumning barcha tuzilmalari bilan integratsiyalashuv, inson kapitalining uning butun umri davomidagi rivojlanishi bilan birga borishi qaysi universitet shakliga xos?
universitet 5.0 ga
universitet 3.0 ga
universitet 4.0 ga
universitet 1.0 ga
36). “Innovatsion faoliyat to‘g‘risida”gi qonunning maqsadi nimalardan iborat?
ilmiy faoliyat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
tadbirkorlik faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
|
| |
-chizma - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

11.7-chizma Tovar qiymati va narxining nisbati N
5
N
4
Qiymat N
3
N
2
N
1
Chizmadan ko’rinadiki, birinchi holatda narx mahsulotlar tannarxidan past
darajada o’rnatilib (N
1
daraja), buning natijasida ular zarariga sotilishi mumkin.
Ikkinchi holatda narxning N
2
darajada o’rnatilishi mahsulotni sotishdan olingan pul
tushumining korxona xarajatlariga teng kelishi, ya’ni ishlab chiqarishning faqat
o’zini-o’zi qoplashi ta’minlanishi mumkin. Uchinchi holatdagi N
3
narx darajasi
tannarxdan yuqori, biroq qiymatdan past bo’lib, bunda korxona foydasi tovarda
mujassamlashgan foyda miqdoridan kam bo’ladi. To’rtinchi holatdagi N
4
narx darajasi
qiymat miqdoriga teng bo’lib, korxona tovarda mujassamlashgan barcha foydani oladi.
Va nihoyat, beshinchi holatdagi N
5
narx darajasini o’rnatish korxonaga tovar
qiymatidan ko’proq pul daromadi olish imkonini beradi. Buni yuqorida keltirilgan
misoldagi «A» mahsulot qiymati va narxi orqali aniqroq ifodalash mumkin: N
1
= 500
so’m; N
2
= 600 so’m; N
3
= 800 so’m; N
4
= 1000 so’m; N
5
= 1200 so’m.
Korxona yalpi foydasining taqsimlanishi ham muhim ahamiyat kasb etadi (11.8-
chizma).
Chizmadan ko’rinadiki, eng avvalo yalpi foydadan boshqa iqtisodiy sub’ektlarga
turli to’lovlar amalga oshiriladi. Bu to’lovlarga boshqalarning yer va binolaridan
foydalanganlik uchun ijara haqi, qarzga olingan pul mablag’lari uchun to’lanadigan
foizni kiritish mumkin. Bundan tashqari, korxonalar davlat va mahalliy hokimiyat
organlari budjetiga soliqlar to’laydilar, turli hayriya va boshqa fondlarga mablag’lar
Foyda
Tannarx
238
kiritadilar. Mablag’larning qolgan qismi korxona sof foydasini tashkil etadi. U
korxonaning ishlab chiqarish va ijtimoiy ehtiyojlariga, shuningdek jamg’arish (ishlab
chiqarishni kengaytirish)ga, atrof-muhit muhofazasi, xodimlarni tayyorlash va qayta
tayyorlash va boshqa maqsadlarga sarflanadi.
BIR O’LCHOVLI CHEKSIZ CHUQUR POTENSIAL O’RA

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.243
J.J.Tomson 1897 yil 29 aprеlda atom tarkibida elеktron borligini aniqladi va tuzilishini taklif
etdi. 1904 yili esa u o`zining atom modеlini tavsiya etdi, bunga ko`ra atom o`lchami r =10-8 sm
bo`lgan musbat va manfiy zaryadlar aralash xolda joylashgan nеytral shar dеb, atom nurlanishini
kvazielastik kuchlarga ko`ra tеbranishi tufayli dеb qaradi. Atomdagi musbat va manfiy zaryadlarning
taqsimlanishi haraktеrini o`rganish maqsadida E.Rеzеrford va uning xodimlari α-zarrachalarning
moddalardan sochilishini o`rganishdilar. Tajriba natijasida α-zarralar o`zining dastlabki yo`nalishini
turli burchak ostida o`zgartirgan. Ba'zilari juda katta (dеyarli 180o gacha) burchakka sochilgan.
Olingan natijalarga asoslanib Rеzеrford atom ichida juda kichik hajmga to`plangan va katta massaga
tеgishli kuchli musbat elеktr maydon (yadro) mavjud bo`lgandagina α-zarralar shunday
katta
burchakka sochilishi mumkin
, dеgan xulosaga kеldi va 1911 yili o`zining planеtar modеlini yaratdi.
Bu modеlga ko`ra elеktronlar yadro atrofida joylashadi. Elеktronlar soni esa shundayki, ularning
yig`indi manfiy zaryadi yadroning musbat zaryadini nеytrallab turadi. Atomning bunday yadroviy
modеliga ko`ra uning dеyarli butun massa kattaligi taxminan 10-12sm ga tеng bo`lgan markazi
yadrosida to`plangan.
ISH KUCHLARI MIGRATSIYASI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 367/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)ISH KUCHLARI MIGRATSIYASI — mehnatga layoqatli aholining yashash va ishlash joyini o‘zgartirish bilan bog‘liq bo‘lgan bir aholi punktidan boshqasiga ko‘chishi. Aholi ko‘chishini doimiy, uzoq muddatli, nisbatan qisqa muddatli va mavsumiy shakllarga bo‘lish mumkin. Bu har xil sabablarga ko‘ra sodir bo‘ladi.
ISH KUCHINING XALQARO MIGRATSIYASI - mehnat resurslarining ancha qulay sharoitda ish bilan ta’minlanishi maqsadida bir mamlakatdan boshqasiga ko‘chib o‘tishini bildiradi.
ISH NORMASI — muayyan sharoitda tegishli malakadagi bir yoki bir necha ishlovchi tomonidan vaqt birligida ishlab chiqarilishi lozim bo‘lgan mahsulot (ish) va ko‘rsatiladigan xizmatlar miqdori.
ISH VA OB’EKT SIFATINING PASTLIGI RISKI - pudratchilar majburiyatining buzilishi, loyihalashtirishdagi xatolar va boshqalar natijasida kelib chiqishi mumkin. Ob’ekt sifatining pastligi natijasida loyiha bo‘yicha qo‘shimcha moliyaviy xarajatlar qilinishi kerak bo‘ladi. Bu xarajatlar kamchiliklarni tuzatishga sarflanishi mumkin. Agar kamchilik saqlanib qoladigan bo‘lsa, loyiha mahsulotini ishlab chiqarishga qo‘shimcha xarajatlar qilish kerak bo‘ladi.
ISH VAQTI – 1) mehnat huquqida kalendar vaqtining bir qismi, bu vaqt mobaynida ishchi yoki xizmatchi o‘ziga ko‘rsatilgan joyda topshirilgan ishini yoki boshqa ish majburiyatlarini bajarishi kerak. Bir haftalik ish vaqti 40 soatdan oshmasligi lozim; 2) I.v. — qonunga muvofiq belgilangan vaqt bo‘lib, mehnatchi korxona, muassasa va tashkilotda o‘z mehnat burchlarini shu vaqt ichida bajarishi kerak mehnat qiluvchining ijtimoiy uyushgan mehnatda ishtirok etish muddati; I.v.- ish kuni, ish daftari, oy, yil davomida ishlangan vaqtning qancha davom etganligi bilan o‘lchanadi. I.v.- jamiyatdagi sotsial mohiyati hukmron ishlab chiqarish munosabatlarining xili bilan belgilanadi. I.v.- zarur va qo‘shimcha vaqtga bo‘linadi.
ISH YURITISH - bu tashkilotlar o‘z faoliyati va vazifalarini bajarish davomida hujjatlar ustida olib boradigan ish usullari va jarayonlari majmuasi tushuniladi.
ISHBAY ISH HAQI – 1) ish haqining miqdori mahsulot birligi uchun belgilanadigan to‘lovga muvofiq tayyorlanadigan mahsulotni soniga bog‘lik bo‘lishini nazarda tutadi; 2) I.i.h. - ishlab chiqargan mahsulot miqdoriga yoki bajargan ishi hajmiga qarab to‘lanadigan ish haqidir; 3) I.i.h. - mehnat jarayonida xodimning malakasi va mehnatining sifatini e’tiborga olgan holda ishchi sarflayotgan energiya miqdori ishchining ishlab chiqargan mahsuloti miqdori yoki bajargan ishining ko‘lami vositasida o‘lchanib aniqlangan ishchi kuchi qiymatining puldagi ifodasi.
|
| |
Ishlab chiqarish miqyosining o’sishidan doimiy ravishda olinuvchi samara

235
Ishlab chiqarish miqyosining kengayib borishi chuqur ixtisoslashuv tufayli
boshqarish bo’yicha mutaxassislar mehnatidan ancha yaxshi foydalanish imkoniyatini
beradi. Bu oxir oqibatda samaradorlikning oshishi va mahsulot birligiga ishlab
chiqarish xarajatlarining kamayishiga olib keladi.
3. Foydaning mazmuni. Foyda normasi va massasi
Korxonalarning faoliyatiga baho berishda sotilgan mahsulotlarning hajmi, ularga
qilingan sarf-xarajatlar va foyda tushunchalaridan keng foydalaniladi.
Korxonalarda tovar va xizmatlarni sotishdan olingan mablag’lar ularning pul
tushumlari yoki pul daromadlari deyiladi.
Aytaylik, korxonada bir oy davomida 100 ming dona «A» mahsuloti ishlab
chiqarildi. Har bir mahsulotning narxi 1000 so’m. Agar barcha mahsulotlar sotilgan
taqdirda, korxonaning bir oylik pul tushumi 100 mln. so’m (100000 × 1000) ga teng
bo’ladi.
Biroq, korxonaning pul tushumlari uning faoliyatining samaradorligiga baho bera
olmaydi. Chunki, bu pul tushumlari qanday xarajatlar evaziga olinganligi aks
ettirmaydi. Shunga ko’ra, pul tushumlarining xarajatlardan ajratib olingan qismi – foyda
muhim o’rin tutadi.
Korxona pul daromadlaridan barcha xarajatlar chiqarib tashlangandan
keyin qolgan qismi foyda deb yuritiladi.
Ayrim adabiyotlarda bu
iqtisodiy foyda
deb
ham yuritiladi.
Bizning misolimizdagi korxonada «A» mahsulotni ishlab chiqarishning bir oylik
xarajatlari 60 mln. so’mni tashkil etgan bo’lsin. U holda, korxonaning bir oylik foydasi
40 mln. so’m (100 mln. – 60 mln.) ga teng bo’ladi.
Foydaning tarkib topishi ikki bosqichdan o’tadi:
Ish haqining iqtisodiy mazmuni - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

246
yuritishini tanqid qilib, bozorda mehnat emas, balki ishchi kuchi tovar sifatida
sotilishini, bu jarayon yuzaki qaralganda mehnatga haq to’lashga o’xshab ko’rinishini
isbotlashga harakat qilganlar.
Lekin ish haqiga «ishchi kuchi qiymatining puldagi ifodasi» sifatida qarash, aniq
ishchi kuchi bozorida ish haqi darajasiga uning unumdorligi, mehnat intensivligi, talab
va taklif kabi omillarning ta’sirini yetarli hisobga olmaydi.
Hozirgi zamon iqtisodiyot nazariyasida ayrim mualliflar (jumladan,
«Ekonomiks» darsliklarida, V.D.Kamaev rahbarligida nashr etilgan «Iqtisodiyot
nazariyasi» darsligi va boshqalarda)
58
ish haqini
T/r 
Xo‘jalik operatsiyasining - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil...

Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
QarMII konf 26-27 may 2023 (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Адабиётлар шарҳи - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro...

533
реинвестиция қилинган капиталнинг бир қисми сифатида жамғарилган капитал,
тақсимланмаган фойда ва сотиб олинган капитал (қайта баҳолаш бўйича мол-
мулк қийматининг ошиши асосий воситалар, мол-мулкнинг беғараз кирими,
инвестиция қилинган маблағлар);
захира
капитали ва
харажатларни
молиялаштириш, мақсадли тушумлар ва келгуси даврлар учун даромадлардан
ташкил топади.
Хулоса.
Молиявий Ҳисоботнинг Халқаро Стандартлари асосида
хўжалик субъектининг бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳиоботни ташкил
этишнинг
аниқ
афзалликлари
шаффофлик,
ишончлилик,
бухгалтерия
тамойилларининг бир хиллиги, мамлакатлар ўртасида тажриба алмашиш
имконияти, ўзаро манфаатли ҳамкорлик учун ишонч ва имкониятларнинг
ошиши ҳисобланади, чунки бухгалтерия ҳисобида иқтисодий вазиятларни акс
эттиришда унверсал тушунчага эришилади.
ISHBAY - MUKOFOT TIZIMI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 368/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)ISHBAY - MUKOFOT TIZIMI – bajarilgan ish uchun haq to‘lashni erishilgan turli natija ko‘rsatkichlariga qarab mukofot berish bilan qo‘shib olib borilishni nazarda tutuvchi tizimi.
ISHBAY–PROGRESSIV HAQ TO‘LASH TIZIMI – ishchining belgilab qo‘yilgan me’yor doirasiga ishlab chiqargan mahsulotiga uning birligi uchun belgilangan ta’rif bo‘yicha, me’yordan yuqori qismga oshirilgan haq (tarif) bo‘yicha ish haqi to‘lanishini ko‘zda tutuvchi tizim.
ISHBILARMONLIK MARKETINGI (ingl. V2V marketing) — ayirboshlashning har ikkala tomonini ham tashkilotlar ifoda etadigan marketing.
ISHGA YOLLASH - ish beruvchi bilan ish oluvchi o‘rtasidagi iqtisodiy munosabat. Uning mazmuni jamiyat taraqqiyotining turli davrlarida turlicha bo‘ladi. Bizning jamiyatimizda ish beruvchi bilan ish oluvchi o‘rtasida shartnoma tuziladi va u me’yoriy hujjat hisoblanadi. Unda ish beruvchi va ish oluvchining o‘zaro majburiyatlari bayon etilgan bo‘ladi.
ISHLAB CHIQARISH – 1) ma’lum davrda alohida xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar tarmoqlar va iqtisodiy sektorlar tomonidan ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlar qiymati; 2) zaruriy tovarlar tayyorlash va xizmatlar ko‘rsatish uchun tabiiy resurslar va materiallar bilan birga ishchi kuchi, jihozlardan foydalanish jarayoni yoki hayotiy ne’matlarni tayyorlash jarayoni.
ISHLAB CHIQARISHNING ASHYOVIY OMILI – barcha ishlab chiqarish vositalari.
ISHLAB CHIQARISH BAHOSI — qiymatning o‘zgargan shakli bo‘lib, uning asosida rivojlangan tovar-pul munosabatlari va kengaytirilgan takror ishlab chiqarish sharoitlarida bozor baholari tashkil topadi. Oddiy tovar ishlab chiqarishda tovar bahosi pul ifodasidagi uning qiymatiga qattiq bog‘langan bo‘ladi. Bozor sharoitlarida xalq xo‘jaligining har xil tarmoqlaridagi bir xil bo‘lmagan foyda me’yori kapital uzviy tuzilishidagi, ishlab chiqarish xarajatlari, tovarga bo‘lgan talab va taklifdagi farq natijasida foyda me’yori eng yuqori bo‘lgan tarmoqlarga kapitalning oqib kelishi orqali tartibga solinadi va tenglashtiriladi. Kapitalning shunday oqib kelishi natijasida bozorda o‘rtacha foyda me’yori, xarajatlar va o‘rta foyda me’yori asosida esa I.ch.b. tashkil topadi.
|
| |
ERKIN INDUSTRIAL - IQTISODIY ZONASI

|
ERKIN INDUSTRIAL - IQTISODIY ZONASI
|
bet | 236/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)ERKIN INDUSTRIAL - IQTISODIY ZONASI – 1) mamlakat hududining xorijiy mamlakatlar tomonidan turli shakllardagi hamkorlikdagi tadbirkorlik bilan shug‘ullanishlari uchun ruxsat etilgan qismi. Mazkur zonalarda maxsus imtiyozli shart-sharoitlar, jumladan, imtiyozli soliqlar, bojxona to‘lovlari, ijara, valuta ayirboshlash, mehnatga yollashning qulay tartiblari belgilangan bo‘ladi; 2) E.i.i.z. jahon standartlariga javob beradigan va jahon bozorlarida talab qilinadigan mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydigan, zamonaviy yuqori texnalogiyaga asoslangan ishlab chiqarishni tashkil etish uchun xorijiy investitsiyalarni, birinchi galda to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalarni jalb etish bo‘yicha qulay shart-sharoitlar yaratishdan iborat: masalan, Navoiy viloyatining sanoat salohiyatini, ishlab chiqarish, transport-tranzit va ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 3 dekabrdagi “Navoiy viloyatida erkin industrial-iqtisodiy zona tashkil etish to‘g‘risida’’gi Qarori asosida tashkil etilgan.
ERKIN IQTISODIY ZONA – 1) milliy va xorijiy tadbirkorlar faoliyatlari uchun imtiyozli iqtisodiy shart-sharoitlar yaratilgan hudud; 2) E.i.z. shunday geografik hududki, ularda mamlakatda qabul qilingan normal xo‘jalik faoliyat yuritishi tartibiga qaraganda nisbatan imtiyozli soliq to‘lash tartibi joriy etiladi.
ERKIN KONVERTIRLANADIGAN VALUTA — har qanday xorijiy valutaga erkin va cheklanmagan miqdorda ayirboshlanadigan valuta.
ERKIN MUOMALAGA CHIQARISH (IMPORT) REJIMI — Erkin muomalaga chiqarish shunday rejimki, bunda bojxona hududiga olib kirilgan tovarlar ularni ushbu hududdan olib chiqib ketish majburiyatisiz bu yerda doimiy qoladi. Rejim, import bojlarini, soliqlarni va boshqa boj to‘lovlarini to‘lashni, iqtisodiy siyosat choralariga hamda boshqa chora-tadbirlarga rioya etishni nazarda tutadi.
ERKIN NARX — erkin-raqobatli bozorlarda faqat sotuvchilar va xaridorlar tomonidan talab va taklif asosida belgilanadigan tovar va xizmatlar qiymatining pulda ifodalasi.
ERKIN NARXLAR — 1) tovar va xizmatlar bozoridagi talab va taklifni hisobga olgan holda korxonalar tomonidan mustaqil yoki shartnoma asosida belgilanadi; 2) talab va taklif ta’sirida shakllanadigan bozor narxi; 3) talab bilan taklif nisbatiga bog‘liq bo‘lgan narxlar.
|
| |
universitet 1.0 dan universitet 3.0 ga o‘tishi hisoblanadi

|
universitet 1.0 dan universitet 3.0 ga o‘tishi hisoblanadi
|
bet | 198/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchununiversitet 1.0 dan universitet 3.0 ga o‘tishi hisoblanadi.
35). Tadbirkorlik universiteti shunisi bilan farqlanadiki, bunda:
tadqiqot natijalari mahsulotlarda va xizmatlarda o‘z aksini topadi.
tadqiqot natijalari mahsulotlarda o‘z aksini topadi.
tadqiqotlar va g‘oyalar natijalari xizmatlarda o‘z aksini topadi.
g‘oyalar va tadqiqot natijalari mahsulotlarda va xizmatlarda o‘z aksini topadi.
36). Adabiyotlarda va muomalada oxirgi paytlarda "tadbirkorlik universiteti" qanday nom bilan atalmoqda?
universitet 3.0
universitet
universitet 2.0
univsitet 4.0
37). Akademik spin-off- bu:
universitetga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar asosida faqat universitet bitiruvchilari tomonidan yaratiladigan shu’ba tashkilot.
universitetga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar asosida universitet xodimlari yoki bitiruvchilari tomonidan yaratiladigan shu’ba tashkilot.
universitetga taalluqli bo‘lmagan texnologiyalar asosida faqat universitet xodimlari tomonidan yaratiladigan shu’ba tashkilot.
universitetga taalluqli bo‘lgan texnologiyalar asosida faqat universitet xodimlari tomonidan yaratiladigan shu’ba tashkilot.
38). Ixtiro va innovatsiya tushunchalarining farqi
ixtiro faqat texnika olamida yaratilsa, innovatsiya biznes olamida yaratiladi hamda amalda joriy etiladi.
ixtiro faqat texnika olamida yaratilsa, innovatsiya faqat biznes olamida yaratiladi
ixtiro faqat texnika olamida yaratilsa, innovatsiya ham texnika va ham biznes olamida yaratiladi hamda amalda joriy etiladi.
ixtiro faqat biznes olamida yaratilsa, innovatsiya texnika olamida yaratiladi hamda amalda joriy etiladi.
39). Tadbirkorlik universitetlarining asosiy mezonlari -
zamonaviy o‘quv va uslubiy qo‘llanmalar, darsliklar innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
yaratilgan startaplar, ular tomonidan yaratilgan ish o‘rinlari, innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
yaratilgan UMKlar, ular tomonidan yaratilgan ish o‘rinlari, innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
o‘qituvchilar tomonidan yaratilgan ish o‘rinlari, innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
40). Birinchi akademik tadbirkorlikka o‘tish qaysi texnologiya institutida ro‘y berdi
Kembridj
Berlin
Massachusets
Sarbona
41). IMRAD – bu ilmiy maqola tuzilishining bir muncha keng tarqalgan abbreviaturasi bo‘lib inglizcha:
Introduction (Annotatsiya), Methods (Metodlar), Results (Natijalar) And (&) Discussion (Xulosa).
Introduction (Natija), Methods (Metodlar), Results (Natijalar) And (&) Discussion (Kirish).
|
| |