Tok va kuchlanish transformatorlarini tanlash

|
Tok va kuchlanish transformatorlarini tanlashBog'liq RELE o\'quv qo\'llanma (2)Tok va kuchlanish transformatorlarini tanlash
Tok transformatorlarini (TT) tanlash
Kurs ishida eng avvalo TT larining transformatsiyalash koeffitsientini va ularni turlarini tanlash amalga oshiriladi. Transformatsiyalash koeffitsienti (ntt) quyidagi shaklda aniqlanadi. TT ning birlamchi nominal toki shkalasi bo'yicha, GOST dan (ilovada), tarmoq elementining maksimal ishchi tokidan katta va unga eng yaqin standart qiymatdan tanlanadi. Havo uzatish liniyalari uchun qizish shartiga asosan uzoq vaqt ruxsat etilgan toki, kuch transformatorlari uchun ularning nominal toki tanlanadi. Istisno tariqasida transformatorning differensial himoyasi uchun TT transformatsiyalash koeffitsientini tanlash tashkil etadi, ushbu metodika keyinchalik ko‘rib chiqiladi.
TT larining turlari himoyani hisoblab bo‘lgandan keyin aniqlanadi va u ham bo‘lsa faqatgina topshiriqda prinsipial sxemasini ishlab chiqish vazifasi qo‘yilgan elementlarda ko‘rib chiqiladi.
TT laming turi ularni o‘rnatish lozim bo‘lgan joyning nominal kuchlanishi, taqsimlovchi qurilmalarning taxminiy konstruktiv tuzilishi, quvvati va aniqlik sinfidan kelib chiqib tanlanadi. Tanlangan TT uchun ularni hisobiy xatoligini tekshirish amalga oshiriladi, u 10 % dan oshmasligi kerak. Aks holda TT larining xatoligini kamaytirish uchun zaruriy chora-tadbirlar ko‘rilishi kerak.
TT larini xatoligini baholash metodikasi quyidagilarga olib keladi:
TT larning ikkilamchi zanjirining alohida elementlari qarshiligini aniqlash;
TT larni ikkilamchi chulg‘amidagi yuklamani va hisobiy birlamchi tokni aniqlash;
- TT ni 10 % egri chiziq bo‘yiclia xatoligini tekshirish;
- TT ikkilainclii yuklamasi ruxsat etilgan qiymatdan oshganida xatoligini kamaytirish.
Tok transformatorining ikkilamchi chulg‘amining yuklamasi o‘tkazgichlar, kabellar, relelar, asboblar va kontaktlarning o‘tkinchi qarshiliklari yig‘indisidan iborat. O‘tkazgich va kabellarning qarshiligi quyidagi formuladan aniqlanadi:
(4.7)
bu erda, - o‘tkazgichning (kabel) qarshiligi, Om; - o‘tkazgichning uzunligi m, - solishtirma o‘tkazuvchanlik, m/Om∙mm2, alyuminiy uchun 34, mis uchun 57 ga teng; - o‘tkazgich va kabelning kesim yuzasi, mm2.
Ushbu holatda shuni yodda tutish lozimki, ikkilamchi tok zanjirlarini (boshqaruv, signalizatsiya, o‘lchov, rele himoyasi, avtomatikasi zanjirlari) kesim yuzasi 4 mm2 dan kichik bo‘lmagan alyuminli o‘tkazgichlar yoki kabel tolalaridan foydalanish tavsiya etiladi, istisno sifatida panel va shitlarning ichki zanjirlarini esa kesim yuzasi 1,5 mm2 li misli o‘tkazgichlardan bajarish mumkin.
35 - 110 kVli birlashmalarning rele himoyasi qurilmalari, qoidaga asosan alohida turgan binoga joylashtiriladi, ular orasidagi masofa 30- 40 m gacha yetib borish mumkin. 0,4; 6 va 10 kV li taqsimlovchi qurilmalarda himoya kommutatsiya apparaturalari bilan birga komplekt shkafga montaj qilinadi, birlashtiruvchi o‘tkazgichlarning uzunligi 1 -2 m dan oshmaydi.
Rele va asboblarning qarshiligi quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
(4.8)
bu erda, - relening (asbob) to‘la qarshiligi, Om; - hisobiy tokdagi relening (asbob) iste’mol qiladigan quvvati, VA; relening (asbob) nominal toki, A.
TT ning barcha ikkilamchi zanjirlari uchun kontaktlaming о‘tkinchi qarshiligi 0,005 Omga teng deb qabul qilinadi.
Barcha qarshiliklarni yig‘ish arifmetik bajariladi. Bu hisobni osonlashtiradi, kichik noaniqlik esa qo‘shimcha zahirani beradi.
TT ning yuklamasi ularning ulanish sxemasi va QT turiga bog‘liq. TTlarining ulanish sxemalari rele himoyasi hisobining bosqichlarida qabul qilinadi. Hisobiy shikastlanishlarning ko‘rinishini tanlashda, qoidaga asosan QT ning barcha bo‘lishi mumkin bo‘lgan ko‘rinishlari ketma - ket hisoblash yo‘li bilan amalga oshiriladi, ba’zi holatlarda esa kichik QT tokining qiymatlari bo‘lishiga qaramasdan, xatolik yuklamalar qiymatining kata bo‘lishi hisobiga yuzaga kelishi mumkin. Neytrali izoliyatsiyalangan tarmoqlarda TT larini to‘liq yoki uchburchak ulanganda xatolikni uch fazali QT da baholash yetarli , TTlarni to‘liqmas yulduz sxemada esa AB va BC fazalar orasidagi ikki fazali QTda baholash yetarli hisoblanadi.
TT ni tekshirish amalga oshiriladigan hisobiy birlamchi tok (Ihis) himoyani turiga bog‘liq va ilovaga bog‘liq ravishda qabul qilinadi. Shuni ta’kidlab o‘tish kerakki, bu yerda Ihis ni aniqlash kerak:
(4.9)
bu yerda, - relening ishlash toki, A; - sxema koeffitsienti, hisobiy shikastlanish turiga bog‘liq ravishda qabul qilinadi. Agar bitta TT ga har xil hisobiy shartlari bilan bir nechta himoyalar ulangan bo‘lsa, ushbu TT larini tekshirishda hisobiy toklari ushbu himoya ma’lumotlari asosida ularning eng kattasida amalga oshiriladi.
O‘zgaruvchan operativ tokli elektromagnit o‘chirishni (EO‘) shuntlash himoya sxemalarida 10% xatolik faqat shuntlashgacha ta’minlanishi kerak. Bu holatda hisobiy tok quyidagiga teng:
(4.10)
TT egri chiziqli 10 % xatolikka tekshirishda karralikning chegaraviy qiymati, ya’ni hisobiy tokni ( ) TT ning birlamchi nominal tokga ( ) nisbati hisoblanadi
(4.11)
Keyin esa TT ning turi tanlanadi, shuni ta’kidlash kerakki, 0,4; 6 va 10 kV taqsimlovchi qurilmalar (TQ) yopiq, 35 kV li TQ esa ochiq holda bajariladi. Tanlangan TT turi uchun egri 10 % xatolikka asosan hisobiy karralikka mos tashqi ikkilamchi yuklamaning Zn.rux ruxsat etilgan qiymati aniqlanadi. Agar Zn.rux˃Zn bo‘lsa, u holda TT ning xatoligi 10 % dan oshmaydi. Aks holda uni kamaytirish chora-tadbirlarini qo‘llash kerak.
TT xatoligini pasaytirishning bir necha usullari ma’lum. Ularga quyidagilar kiradi:
- katta transformatsiyalash koeffitsientiga o‘tish;
- rele himoyasi va TTlarini ulanish sxemasining boshqasiga o‘tish;
- ikkilamchi tomonga ikkita TT ni ketma-ket ulash;
- bog‘lovchi o‘tkazgichlarni kesim yuzasini oshirish;
|
| |