nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
– bob. CHiller-fankoylli havoni konditsiyalash tizimlari

|
– bob. CHiller-fankoylli havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 61/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin14 – bob. CHiller-fankoylli havoni konditsiyalash tizimlari.
14.1. CHillerlar, asosiy konstruktiv elementlari va ularning texnik tavfsiflari.
Umumiy ma’lumotlar, tarkibi, ishlash prinsipi.
CHillerli va fankoylli tizimlar bir vaqtning o‘zida bir nechta xonalarda, mehmonxona va ofislarda haroratni bog‘liqsiz sozlanishini ta’minlash mumkin.
Iste’molchilar: konditsioner – dovodchiklar (fankoyllar) ixtiyoriy ravishda yoqilishi va o‘chirilishi, o‘zining sovuqlik va issiqlik unumdorligini o‘zgartirishi mumkin.
Fankoyllardan tashqari iste’molchilar sifatida markaziy konditsionerning issiqlik almashgichlari, qandaydir (qaysiki) texnologik uskunalar bo‘lishi mumkin.
Sovutish jarayoni oxirgi iste’molchiga sovuqlik manbaidan quvurlar tizimida sirkulyasiya qilayotgan suyuqlik vositasida amalga oshiriladi.
Sovuqlik manbai – suyuqlik sovutuvchi chiller xizmat qiladi.
CHiller – bu sovutish mashinasi – suyuqlikni sovutish uchun mo‘ljallangan (suv muzlamaydigan suyuqlik). CHillerning ba’zi bir modellari issiqlik nasosi rejimida ishlashi mumkin. Bunday holatda xonani isitish imkoniyatiniyaratiladi.
14.1 rasm: CHiller qurilmasi
14.2 – rasm: CLIVET firmasiga tegishli chillerlarning turlari
14.1. Fankoyllar, asosiy konstruktiv elementlari va ularning texnik tavfsiflari.
Fankoyl – xonada o‘rnatiladigan qurilma bo‘lib, issiqlik almashgich va ventilyator, filtr, sozlovchi pult (tashqarida o‘rnatiladigan yoki birgalikda o‘rnatiladigan)dan tashkil topgan.
14.3 - rasm: Fankoyl qurilmasining sxematik ko‘rinishi
1-issiqlik almashgich; 2-taglik; 3-havo chiqarish uchun to‘r; 4-qobiq; 5-boshqaruv paneli; 6-boshqaruv bloki; 7-setkali filtir; 8-vintelyatorli elektrodvigatel; 9- elektrodvigatel; 10-ichki korpus:
14.4 – rasm: CLIVET firmasiga tegishli fankoyllarning turlari.
|
| |
Nazorat savollari va mashg‘ulotlar

|
Nazorat savollari va mashg‘ulotlar
|
bet | 67/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotinNazorat savollari va mashg‘ulotlar
Bir zonali to‘g‘ri oqimli markaziy HKT chizmasini keltiring?
Markaziy havoni konditsiyalash tizimlarini sovuqlik bilan ta’minlash chizmalarini keltiring?
Glossariy
Kompressor – qisilgan havoni uzatish uchun ishlatiladigan mashina;
Bir bosqichli kompressor – havo faqat bir marta qisiladi, undan so‘ng porshen yordamida havo to‘plagichga uzatiladi;
Ikki bosqichli kompressor – kompressordagi ikkita silindr ketma – ket ishlaydi, birinchi bosqichda qisilgan havo ketma – ket ikkinchi bosqichga o‘tadi;
Tez yurish mezoni – o‘xshashilik nazariyasiga muvofiq, parrak turdagi gidravlik mashinalar va barcha turdagi ventilyasiyalarning asosiy ishlovchi parametrlarining o‘zaro bog‘liqligini aniqlovchi o‘lchamsiz son;
Tomda o‘rnatiladigan ventilyatorlar – tomdagi tirqishga qisqacha potrubok va vertikal o‘qda joylashgan turli xil ko‘rinishdagi ventilyator;
Mikromanometr – o‘lchash naychadagi burchak qiyaligini o‘zgarishini o‘lchaydi, yoki talab etilgan qiyalikdagi o‘lchashga moslashish mumkin;
O‘qli ventilyator – propeller turidagi ishlovchi parrakli g‘ildiraklar silindr simon qobig‘da joylashgan;
Optimal unumdorlik – kompressor yoki ventilyatorning unumdorligi maksimal f.i.k. tiga to‘g‘ri kelishi;
Kompressorning hajmiy foydali harakatlanish koeffitsenti – so‘rib oladigan havo hajmining porshen va silindr qopqog‘ining orasidagi maksimal hajmni ng nisbati.
Pompaj – ventilyator tarmoqda ishlaganida uning unumdorligi kamayadi, chunki tarmoqdagi qarshi bosim kuchayadi;
Havoning zichiligi - havoning fizik xolati;
Kompressorning to‘liq siklda ishlashi - porshinning ikki marta yurishida sodir bo‘ladi, yoki privodnoy valning bir marta aylanishi;
Psixrometr – xavoning namligini o‘lchaydigan asbob;
|
| |
Muhammad Al-Xorazmiy nomida Toshkent Axborot texnologiyalari universitet

Muhammad Al-Xorazmiy nomida Toshkent
Axborot texnologiyalari universitet
Amaliy ish-1
Mavzu:
Cisco Packet Tracer dasturida LAN va VLAN tarmoqlarni
qurish.
Bajardi: Xoliqulov Furqat
Tekshirdi: XUJAMATOV
X. E
1– Amaliy ishi.
Mavzu: Cisco Packet Tracer dasturida LAN va VLAN tarmoqlarni
qurish.
Ishdan maqsad
Kommutator qurilmasining tuzilishini, ishlash tamoyillarini hamda sozlash
qoidalarini o‘rganishdan iborat.
2.1 – rasm. Tarmoq tuzilishi
Manzillash jadvali
Qurilma
Interfeys
IP-manzil
Tarmoq
niqobi
Asosiy
shlyuz
S1
VLAN 99
192.168.1.2
255.255.255.0 192.168.1.1
PC-A
Tarmoq adapteri 192.168.1.10 255.255.255.0 192.168.1.1
Qisqacha nazariy ma’lumotlar
Cisco kommutatorlarida kommutatorning virtual interfeysi (SVI) ga IP manzil
qo‘yish mumkin. SVI yoki boshqarish manzili kommutatorga ko‘rsatkichlarni
sozlash va ko‘rish maqsadida uzoqdan kirish uchun ishlatiladi. Agar SVI uchun
VLAN 1 ga IP manzil o‘rnatilgan bo‘lsa, u holda VLAN 1 tarmog‘idagi hamma
portlar avtomatik ravishda SVI boshqaruvining IP manziliga kirishi mumkin.
Laboratoriya ishini bajarishda topologiyani qurish va Cisco kommutatoriga
konsol kabeli bilan bog‘lanish yoki uzoqdan kirish usuli (telnet yoki SSH) orqali
kirishga ruxsat olish kerak. Kommutatorning asosiy ko‘rsatkichlarini sozlashdan
oldin kommutatorning dastlabki holatini tekshirish kerak. Kommutatorning bu
ko‘rsatkichlariga qurilmaning nomi, interfeysning nomi, lokal parollar, MOTD
(qurilmaga kirishda kiruvchini ogohlantiruvchi xabar) banneri, IP manzil, statik
MAC manzilni qo‘yilganligi kiradi.
|
Saqlovchi klapan - Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

|
Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 68/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotinSaqlovchi klapan – bosqichlar orasida va oraliqdagi sovutgichda o‘rnatiladi, kompressor buzuqligida bosqichlar orasida bosim o‘ta ko‘tarilishi oldini olish uchun ishlatiladi;
Qo‘zg‘aluvchan kompressor – tez-tez qo‘zg‘aluvchan ishlarni bajarish uchun xamda karerlar qo‘zg‘aluvchan tuproq ishlarida ishlatiladi;
Kompressor unumdorligi – vaqt birligida kompressor yordamida uzatiladigan xavo miqdori, yani kompressorga kirgan xoldagi gaz xolati;
CHangda ishlatiladigan ventilyator – changli xavoni uzatuvchi ventilyator xamda toza xavo va tutun gazlarini uzatuvchi ventilyator;
CHang o‘lchami – xavo kanallari ichida chang tarkibini aniqlaydigan asbob;
Radial ventilyator – trubina turidagi spiralsimon qobig‘da joylashgan parrakli g‘ildiraklar;
Rotatsion kompressor – rotatsion kompressorlarda havoni qisilishi poshenli komressorlar kabi, havoni qisilishi majburiy itariladi;
Ressiver – havo to‘plagich;
Reametr – havo tezligini o‘lchaydigan asbob;
Havoni standart holati – hisoblarni taqqoslash sharoiti yaratiladi turli vaqtda va turli joylarda bajarilgan sinov ishlarini har xid turdagi meteosharoitlarda.
Qisilish darajasi – silindrdagi oxirgi bosimni nisbatini boshlang‘ich bosim nisbatiga, ya’ni silindrda havo bosimi qancha ko‘paygani ko‘rsatiladi;
Kompressorni to‘lish darajasi – haqiqiy kompressor uzatadigan havo hajmini nisbatini porshen hajmi nisbatiga teng.
Termometr – havo temperaturasini o‘lchaydigan asbob;
Uchlama – fason qismi;
Bosim yo‘qolishi – oqim zudlik bilan kengayishida sodir bo‘ladigan bosim:
Filtr – kompressorga havo bilan mexanik aralashmalarni tushishini saqlaydi;
Markazdan qochma kompressor – bitta valga o‘rnatilgan bir nesta markazdan qochma g‘ildiraklardan tashkil topgan.
Kompressor silindri – havoni qisish uchun ishlatiladi;
|
| |
- Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

|
Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 64/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin15.1-rasm. Davriy xarakatli adsorbsion geliosovutish qurilmasi (A.S.661199, 1979 yil, №17 byulleten)
1-generator; 2-qattiq adsorbent; 3-kondensator; 4-resiver; 5-bug‘latgich; 6-quvur; 7-berkitish ventili; 8-aylanib utish quvuri; 9-teskari klapan; 10-qo‘shimcha resiver; 11-termosozlagich ventil; 12-bosim patroni
Termosozlagich ventil 100S ga sozlanadi. Harorat bundan oshganda termosozlagich ventil 11 ochiladi va qo‘shimcha resiver 10 dan suyuq ammiak generator 1 ni pastki qismiga quyiladi, unda kapillar kuchlar ta’siri natijasida 2 adsorbent bo‘yicha kutarilib uni o‘ta qizib ketishdan ximoyalaydi. Quyosh botkandan so‘ng generatordagi adsorbent soviydi va ammiak bug‘larini shiddat bilan yutadi. Bunda qurilmada bosim tushadi, suyuq ammiak qaynaydi va sovuqlik ishlab chiqadi.
YOzgi rejimda qurilma kunduzgi issiqlik, kechasi esa sovuqlik sovuqlik ishlab chikadi. Qishda berkitish ventili 7 ochik bo‘ladi va qurilma suyuqlik va bug‘ kanallari bo‘lingan issiqlik quvuri (teplovaya truba) kabi ishlaydi. Quyosh nurlari ostida adsorbentdan ajralib chikadigan ammiak bug‘lari kondensatorga kiradi, unda kondensatlanib, kondensator orqali oqib o‘tayotgan suvni isitadi. Suyuq ammiak 6 quvur bo‘yicha generatorga to‘kiladi.
Ko‘rib chiqilgan qurilmaning iktisodiy samaradorligi undan yil davomida issiqlik va sovuqlikni ishlab chiqarishda foydalanish mumkinligidadir.
Quyoshli davriy adsorbsion sovutish qurilmalarning kamchiliklardan biri sovuqlikni kechasi ishlab chikarishidir, havoni konditsiyalash tizimlariga esa sovuqlik asosan quyosh radiatsiyasi binolarni eng qizdirgan paytida kerak.
Bu kamchilik YU.K.Rashidov ixtiro qilgan gelioadsorbsion sovutish qurilmasida (4.15-rasm) bartaraf etilgan.
Kunduz kuni quyosh radiatsiyasi ta’sirida generator 1 da qattiq adsorbentdan yukori bosim ostida sovutish agentining bug‘lari ajralib chikadi. Ejektor 10 soplosida bug‘lar kengayib, bug‘latgich 5 dan 7 tarmok orqali sovutish agentining bug‘larini so‘rib oladi. Bug‘latgich 5 suyuq sovutish agenti qaynab, sovutish amalini bajaradi.
|
| |
-rasm. YU.K. Rashidovning gelioadsorbsion sovutish qurilmasi (A.S.808794, 1981 yil, № 8 byulleten)

|
-rasm. YU.K. Rashidovning gelioadsorbsion sovutish qurilmasi (A.S.808794, 1981 yil, № 8 byulleten)
|
bet | 65/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin15.2-rasm. YU.K. Rashidovning gelioadsorbsion sovutish qurilmasi (A.S.808794, 1981 yil, № 8 byulleten)
1-generator; 2-kondensator; 3-drossel ventili; 4-resiver; 5-bug‘latgich; 6,7-bug‘latgichni generator bilan bog‘lanish tarmoklari; 8-generatorni kondensator bilan bog‘lanishi; 9-teskari klapan; 10-ejektor
Bug‘lar aralashmasi kondensator 2 kiradi, unda u atrofdagi havo yoki suv bilan suyultiriladi. Suyuq sovutish agenti drossel ventili 3 orqali resiver 4 kiradi, undan esa bug‘latgich 5 quyiladi. Bu paytda teskari klapan 9 generator 1 va bug‘latgich 5 orasidagi bosimlar farki hisobiga yopik bo‘ladi.
Quyosh radiatsiyasi bo‘lmagan, sutkaning kechki va tungi davrlarida, generator 1 tashqi havo bilan sovitiladi va undagi sovitish agentining bosimi qattiq adsorbentdagi adsorbsiya xodisasi hisobiga tushadi. Generator 1 dagi bosim bug‘latgich 5 dagi bosimdan kam bo‘lib qoladi. Teskari klapan 9 ochiladi va bug‘latgichda suyuq sovutish agentining sovuqlik ishlab chikarish bilan bog‘liq past bosimdagi qaynashi boshlanadi.
Paydo bo‘lgan sovutish agentining bug‘lari generator 1 ga tarmoq 6 orkali kiradi va qattiq adsorbent bilan adsorbsiyalanadi (yutiladi). Ertalab, quyosh chiqqanda, qurilma yuqorida qayd etilganidek, sovuqlik ishlab chiqaradi.
15.2. Markaziy havoni konditsiyalash tizimlarini sovuqlik bilan ta’minlash.
Yilning yoz faslida sovuqlik bilan ta’minlash. Markaziy havo konditsiyalash tizimlaridagi konditsiyalanuvchi havoning tarkibiy issiqligini kamaytirish maqsadida uskunalar sifatida purkash bo‘limi (OKF-3) juda ko‘p tarqalgan va keng miqyosda ishlatiladi. Unga sovuq suv sovutish stansiyasidan quvurlar orqali nasos yordamida uzatiladi (4.16-rasm).
Bunday chizmalarni tatbiq etishning asosiy shartlaridan biri, bu suv saqlovchi baklarni purkash bo‘limining tagligidan past joylashtirishdir. Bu holda purkash bo‘limidan qaytayotgan iligan suv purkash bo‘limining tagligidan yig‘uvchi bakka nasossiz o‘z-o‘zidan kaytadi. Bu erdan iligan suv sovutish stansiyasining bug‘latgichiga keladi. Sovitadigan suv quvurlar ichida, sovutish agenti esa bug‘lantiruvchi quvurlar orasida xarakt kiladi. Sovutish agenti bug‘langanda suvning harorati t=4÷80S gacha kamayadi. Harorati tW1=6÷70S qiymatigacha sovigan suv birlashtiriluvchi quvurlar yordamida yig‘uvchi suv sig‘imining ikkinchi bo‘limiga o‘tadi.
|
| |
Qeyri-demokratik rejimlərdən demokratik rejimlərə keçid

Qeyri-demokratik rejimlərdən demokratik rejimlərə keçid 20-ci yüzilliyin ikinci yarısı bəşər sivilizasiyasının inkişafında yeni bir proseslə - dünyanın ayrı-ayrı regionlarında mövcud olan avtoritar siyasi rejimlərin bir-birinin ardıca demokratik rejimə transformasiya edilməsi ilə səciyyələnir. 2-ci dünya müharibəsi dəhşətlərinin faşizmin və Stalin sisteminin insanlıq əleyhinə törətdikləri cinayətlərin şahidi olan bəşəriyyət vəziyyətdən çıxmağın yeganə yolunu, haqlı olaraq, insana zidd cəmiyyətin varlığına son qoymaq və demokratik idealı dünyanın bütün bölgələrində bərqərar etməkdə tapdı. Bununla əlaqədar olaraq siyasi elmdə demokratik rejimə keçidin nəzəri əsaslarını işləyib hazırlamaq problemi ortaya çıxdı.
Qeyd etmək lazımdır ki, modernləşdirmə prosesi ilk dəfə M.Veberin ictimai münasibətlərin rasionallaşdırılması adlanan nəzəriyyəsində öz tam şərhini tapmış və sonradan politoloqlar tərəfindən üç əsas səpgidə nəzərdən keçirilmişdir: qabaqcıl ölkələrə çatmaq məqsədini güdən inkişaf; radikal islahatlar; üçüncü ölkə, habelə cənub-şərqi Avropa ölkələrində mövcud olan Avropa nümunə - lərinə əsasən hərəkət etmək. Buradan çıxış edən D.Rostou demok - ratiyaya keçid nəzəriyyəsini işləyib hazırlamış və burada həmin prosesin aşağıdakı əsas mərhələlərdən ibarət olduğunu əsas landır - mışdır: hazırlıq mərhələsi, qərarların qəbul edilməsi mərhələsi adaptasiya mərhələsi. Bu zaman belə bir cəhəti nəzərə almaq lazımdır ki, sivilizasiyanın hazırkı inkişaf səviyyəsi avtoritar rejimlərin transformasiyası zamanı keçmiş cəmiyyətin inqilabi yolla inkar edilməsi yolunu qəbul etmir və belə bir fikri əsas tutur ki, (Portuqaliyada 1974-cü il aprel inqilabı istisna edilməklə) inqilablar bir qayda olaraq, demokratizmə gətirib çıxarmır və əksər hallarda antidemokratik rejimlərin qurulması ilə nəticələnir. Bir sıra ölkələrin, o cümlədən Yunanıstan, İspaniya, Braziliya, Argentina, Uruqvay, Çili və Boliviyanın təcrübəsi sübut edir ki, yalnız tədrici inkişaf, ictimai münasibətlərin tədricən dəyişdirilməsi əsl demokratiyanın bərqərar olmasını təmin edə bilir. Adları çəkilən dövlətlərin təcrübəsindən məlum olur ki, demokratik rejimə keçid əsas etibarilə bir neçə formada həyata keçirilə bilir. Bunlardan birincisi "yuxarıdan" həyata keçirilən islahatlar yoludur. Özü-özlüyündə mütərəqqi olan bu yol, təəssüf ki, təcrübədə həmişə uğurlu olmur. Bunun başlıca səbəbi islahatları keçirən rəhbərin öz hərəkətlərində ardıcıl olmamasıdır. Belə ki, çox zaman dövlət başçısı rejimin demokratik olmasını istəyir və ona doğru can atır, lakin bu zaman özü hakimiyyətdən getmək istəmir. Bu isə əksər hallarda mümkün omur (Bununla əlaqədar olaraq, N.S.Xruşşovu və M.S.Qorbaçovu müqayisə edin).
|
Xonadagi havo va zararli moddalar muvozanat tenglamalari

|
Xonadagi havo va zararli moddalar muvozanat tenglamalari
|
bet | 15/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin4.2. Xonadagi havo va zararli moddalar muvozanat tenglamalari.
Ventilyasiya qilinadigan xonadagi havo balansini tenglamasini tuzish havoni massasini saqlash qonuni asoslangan.
4.1 – rasm. “n” havo kiruvchi va “m” havo chiqaruvchi tirqishlar va tizimlarga ega bo‘lgan xonani ventilyasiyasini sxemasi
Umumiy holda (4.1 – rasm) xonada “n” havo kiruvchi va “m” havo chiqaruvchi tizimlar va tirqishlar bo‘lganda havo muvozanat tenglamasi quyidagicha bo‘ladi.
(4.1)
Havo muvozanat tanglamasini tuzganda tabiiy va va sun’iy ventilyasiya tizimlarini ishlab chiqaruvchanligini, hamda tashqi to‘siqlardagi ochiq tirqishlardan va to‘siqlardan zichlik bo‘lmaganligi sababli, kiradigan havo sarfi hisobga olinadi.
Ventilyasiya qilinadigan xonadagi issiqlik tenglamasi issiqlik energiyani saqlanish qonuniga asoslangan.
(4.2)
bu erda:
- xonaga kiradigan issiqliklarni yig‘indisi
- xonadan yo‘qoladigan issiqlarni yig‘indisi
Ventilyasiya qilinadigan xonadagi namlik tenglamasi zararliklar massasini saqlash qonuniga asoslangan.
Xonaga kirib keluvchi havoni namlikni va xonadan chiqarib yuboriladigan havoni namligi hisobga olinadi.
(4.3)
yoki
(4.4)
Agarda xonada namlik sodir bo‘lsa, unda muvozanat tenglamasida chiqayotgan namlikni miqdorini hisobga olinishi kerak.
(4.5)
yoki
(4.6)
Keltirilgan muvozanat tenglamalari asosida xonalarda havo almashinuvi hisoblanadi.
4.3. Xonaga ajralib chiqayotgan zararli moddalar miqdorini hisoblash.
Ishlab chiqarish jarayoni odatda havoga gazlar, zararli moddalar bug‘lari, changlar, ortiqcha suv bug‘lari, issiqlik chiqarish bilan ro‘y beradi. Xonada ko‘pincha odamlar ham havoga issiqlik, namlik, SO2 va boshqa gazlar ajratadilar. Uning natajasida xonadagi havoning kimyoviy tarkibi va fizik holati o‘zgaradi, bu esa odam o‘zini yaxshi xis etishiga, uning sog‘ligiga ta’sir etadi va ishlash sharoitini yomonlashtiradi.
Jamoat binolarining ko‘p xonalarida asosiy zararli chiqindi sifatida ortiqcha issiqlik va namlik bo‘ladi.
Sanoat binolarda ulardan tashqari xonaga gazlar, zararli moddalar bug‘lari, changlar, ortiqcha suv bug‘lari ro‘y beradi.
Ventilyasiyani hisoblaganda xonaga kirayotgan, ajralayotgan zararli miqdorlarni aniqlash kerak.
|
| |
-rasm. Har xil holatidagi ikki massa havoning aralashish rejimi tasvirlangan I-d-diagrammasi
Misol: G1=

|
-rasm. Har xil holatidagi ikki massa havoning aralashish rejimi tasvirlangan I-d-diagrammasi
Misol: G1=
|
bet | 13/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin3.7-rasm. Har xil holatidagi ikki massa havoning aralashish rejimi tasvirlangan I-d-diagrammasi
Misol: G1= 1000 kg; G2= 3000 kg; d1= 10g/kg; d2= 5 g/kg. 1 va 2 nuqtalar orasidagi masofa 140 mm ga teng. Aralashma nuqtasi 3 topilsin.
Echim: Aralashma nuqtasi 3 1-2 to‘g‘ri chiziq ustida yotadi (3.7-rasm), bo‘lakchalar nisbati quyidagiga teng bo‘ladi 1-3/2-3=3000/1000 = 3.
Nuqtalar orasidagi uzunlikni 4ta qismga bo‘lamiz. Uchinchi nuqta 2- nuqtadan 140:4=35 mm masofada bo‘ladi, ya’ni bir qism uzunligida.
Nazorat savollari
Nam havoning termodinamikasi?
Nam havoning asosiy parametrlariga qanday kattaliklar kiradi?
Havoning tarkibiy namligi, namlik sig‘imi, nisbiy namligi, zichligi, issiqlik sig‘imi deb nimalarga aytiladi?
Nam havoning I-d diagrammasi kim tomonidan taklif etilgan va qanday tuzilishga egadir?
I-d diagrammasida havoning nechta parametrlari o‘zaro bog‘langan bo‘ladi va qanday topiladi?
SHudring nuqtasi deb nimaga aytiladi?
I-d diagrammasida havoning nam termometr harorati qanday topiladi?
I-d diagrammasida havoning ventilyasiya tizimlari apparatlaridagi havo holatining o‘zgarish jarayonlari qanday ko‘rinishga ega?
Havoning isitish va sovitish jarayonlarini I-d diagrammasida tasvirlab bering.
Havoni adiabatik (izoentalpiyali) namlanish jarayonini I-d diagrammasi tasvirlab bering.
Havoni izotermik namlanish jarayonini I-d diagrammasida tasvirlab bering.
Havoni issiqlik va namlik almashishdagi politropik jarayonini I-d diagrammasida tasvirlab bering.
Havoni aralashish jarayonini I-d diagrammasida tasvirlab bering.
|
| |
Nazorat savollari - Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

|
Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 22/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotinNazorat savollari
Ventilyasiyani tashkil qilish asosiy prinsiplari.
Havo taqsimlagichlarni tanlash va ularni joylashtirish
Havo almashinuvini tashkil etishning asosiy shartlari
Asosiy sxemalari
Erkin havo oqimlarining aerodinamikasi.
Mahalliy so‘rib chiqarish ventilyasiyasining vazifasi.
Sanoat binolarida ishlatiladigan sxemalar
400 o‘rinli balkoni yo‘q bo‘lgan zallarda toza havo qanday zonalarida beriladi.
6 – bob. Xonalarda havo almashinuvini tashkil etishning aerodinamik asoslari.
6.1. Asosiy holatlari.
Ventilyasiya qilinadigan xonalarda oqib keluvchi havoni taqsimlanishida oqib keluvchi oqimni tarqalishini o‘ziga xosligini hisobga olish kerak, chunki ish zonasida havoni talab etilgan parametrlarini: haroratni, harakat tezligini, zararliklarni ruxsat etilgan konsentratsiyasini ta’minlash kerak.
Xonalarda havo berish va havoni chiqarib yuborish tirqishlarni joylanishiga qaraganda xonadagi havoni harakatlanish har xil bo‘ladi.
Eksperimental izlanish natijasida gidravlik lotokda suratga olingan havoni harakatlanish sxemalari keltirilgan (6.1 - rasm).
Rasm – 6.1. Ventilyasiya qilinadigan xonada havoni harakatlanish sxemalari
Keltirilgan rasm xonadagi havo almashinuvini tashkil etilishini ko‘rsatadi.
6.2. Havo oqimlari turlari
Xonaga oqib keladigan havoni to‘g‘ri taqsimlashda havo oqimlari katta rol o‘ynaydi.
Ventilyasiya texnikasida havo oqimlari xonadagi havo bilan aralashadi, bunday oqimlar cho‘ktirilgan deb ataladi.
Gidrodinamik rejimiga ko‘ra havo oqimlari laminar va turbulent bo‘lishi mumkin. Oqib keluvchi ventilyasion havo oqimlari har doim turbulent bo‘ladi.
6.2 – rasm. Erkin turbulent oqim
Havo oqimlari izotermik va izotermik bo‘lmagan oqimlarga bo‘linadi.
Izotermik oqimlarda butun oqim bo‘ylab harorat o‘zgarmas bo‘lib, xonadagi havo haroratiga teng (6.3 – rasm). Agarda haroratlar farqi mavjud bo‘lsa, bunday havo oqimlari izotermik bo‘lmagan oqimlar bo‘ladi. Xonalarni ventilyasiya qilishda ko‘pincha izotermik bo‘lmagan oqimlar ishlatiladi.
|
| |
Creating a Back Door on Red Hat 0 - bet 4

|
Creating a Back Door on Red Hat 0
|
bet | 4/7 | Sana | 23.06.2020 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #10498 |
5~6:
Figure [csh-003]: User does not have a root privilege, and failed to get a root shell access
Again, we failed to get a root shell using CSH.
CASE 3 – TCSH
After STEP 1 ~ 6:
figure[tcsh-001]: Failed same as CSH Case.
Since TCSH is made to be compatible with CSH, we have a same result as CASE 2.
With these 3 cases of experiment, we confirmed that in Red hat 8.0, shell back doors are not easily created as used to be in older version. Is this result tells us that we don’t have to worry about shell back doors?
Let’s give it a final try.
|
| |
Riistvara Mõisted

|
Riistvara Mõisted
|
bet | 1/6 | Sana | 04.01.2022 | Hajmi | 110,5 Kb. | | #10484 |
Kuressaare Ametikool
Ettevõtluse arvuti õppesuund
Tarkvaraarendaja
Ermo Krull
Riistvara
Mõisted
Juhendajad:
Anne-Li Tilk
Diana Lõhmus
Sirje Paakspuu
Kuressaare 2014
Mõisted /Definations
Mõiste
|
Selgitus
|
term
|
Defination
|
Protsessor
|
arvuti "aju"
loogikaskeem, mis interpreteerib ja täidab masinkoodis antud käske
koosneb vähemalt käsuseadmest ja aritmeetika-loogikaseadmest
töökiirus (MHz)- näitab, mitu elementaartehet suudab protsessor sooritada ühes sekundis.
|
Central_Processing_Unit_(CPU)'>Central Processing Unit (CPU)
|
computer`s “brain”
a logic diagram that interprets and executes the commands to machine code
composed of at least a command unit and an arithmetic logic unit
speed (MHz)-indicates the number of elementary calculations processor can perform per second.
|
Keskprotsessor
|
arvuti osa
täidab arvutiprogrammide juhiseid
peamine vahend arvuti ülesannete täitmisel.
|
Central Processing Unit (CPU)
|
part of the computer
part that performs the instructions of computer programs
the main tool for computer tasks
|
Operatsioonisüsteem
|
süsteemitarkvara tähtsaim komponent.
olemas erinevad operatsioonisüsteeme
|
Operating system
| |
Sisemälu liik- Operatiivmälu ehk Muutmälu
|
seade, mille abil peab arvuti meeles operatiivset informatsiooni:
Ajutine andmete hoidmise koht - kui arvuti välja lülitada, siis läheb kogu operatiivmälus olnud info kaotsi.
|
Random Access Memory (RAM )
|
(RAM) is a device by which the computer must remember operative information:
currently running programs
programs used by the data
Temporary storage location of the data - if the computer will be switched off, all the RAM data will be lost.
|
Sisemälu liik- Vahemälu
|
kiire sisemälu
aitab kiirendada arvuti tööd
Sinna pannakse protsessorile minevad ja protsessorilt tulevad andmed.
|
cache
|
fast internal memory
helps speed up your computer
Incoming and outbound data will be placed To the processor.
|
Sisemälu liik- Püsimälu
| |
Read Only Memory(ROM )
|
in the manufacture of the computer it is written information that is necessary to begin working with the PC
info on the ROM is for reading-only
|
Paas vahetus süsteem
|
sisseehitatud programm
käivitab op. süsteemi
osa arvuti riistvarast
toimib Windowsist sõltumatult
|
(BIOS)
| |
|
| |
Siyasi mədəniyyətin tipləri

|
Siyasi mədəniyyətin tipləri
|
bet | 30/39 | Sana | 09.03.2021 | Hajmi | 164,33 Kb. | | #13199 |
Siyasi mədəniyyətin tipləri Siyasi mədəniyyət mürəkkəbliyi və rəngarəngliyi ilə seçilən sosial hadisədir. Bu rəngarənglik bir yandan hər hansı cəmiyyətdə qərarlaşmış vahid siyasi mədəniyyətin ümumi səciyyəsi daxilində aydın nəzərə çarpan müxtəlif siyasi mədəniyyət səviyyələrində və kəsiklərində (subkultura), digər tərəfdən isə ayrı-ayrı sosial mühit zəminində formalaşmış və bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən siyasi mədəniyyət tiplərində ifadə olunur. Siyasi sistemə xas olan siyasi mədəniyyətin müxtəlif subyektlərə aidiyyətinə görə fərqləndirilməsi zərurətinə ilk dəfə amerikan alimləri Berç və Zaninoviç diqqət yetirmişlər. Onlar keçmiş Yuqoslaviya timsalında üç müxtəlif regional-milli siyasi mədəniy yə - tin seçildiyini göstərmişlər. Sonralar tədqiqatçılar digər əlamətlərə görə siyasi mədə - niyyətin rəngarəngliyini aşkara çıxarmağa cəhd göstərməyə baş - layıblar. Siyasi sistemin ayrı-ayrı ünsürlərinin siyasi mədəniyyətinin spesifikliyi, müəyyən dərəcədə muxtar xarakter daşıması faktı sübuta yetirilmişdir. Məsələn, elitanın, quruluşun və cəmiyyətin siyasi mədəniyyətini bir-birindən fərqləndirməyi təklif edən tədqiqatçılar mövcuddur (K.Covitt). Elitanın və cəmiyyətin ümumi siyasi mədəniyyətinin birbirindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən səviyyələrdə olması demək olar ki, bütün siyasi sistemlər üçün ümumi səciyyə daşıyır. Lakin cəmiyyətin siyasi mədəniyyəti ilə quruluşun siyasi mədəniyyətinin bir-birindən fərqlənməsinə gəldikdə vəziyyət müəyyən qədər dəyişir. Covitt iddia edir ki, quruluşun muxtar siyasi məqsədləri cəmiyyətin, yəni xalqın məqsədlərindən kəskin şəkildə seçildikdə siyasi mədə - niyyətin quruluşun mənafelərinə xidmət edən və xalqın baxışlarını, siyasi mövqelərini ifadə edən iki müxtəlif səviyyələrə parçalanması labüddür. Siyasi mədəniyyətdə bu cür parçalanmaya ifrat ideologiyalaşmış, avtoritarçılıq meyillərinin hökmran mövqelərdə qərar tutduğu cəmiyyətlərdə rast gəlinir.
Lakin siyasi mədəniyyət sahəsində mövcud olan rəngarənglik ayrı-ayrı sosial-siyasi və mədəni mühitdə qərar tapan siyasi mədəniyyətlər arasında özünü daha qabarıq büruzə verir. Həmin hadisəni öyrənmək üçün siyasi mədəniyyətin tiplərə bölünməsi kimi metodikaya əl atılır. Siyasi mədəniyyətin ayrı-ayrı ölkələrdə geniş yayılmış norma və prinsiplər əsasında ona daxilən xas olan əlamət və xüsusiyyətlər əxz edərək müxtəlif tiplər şəklində təzahür etməsini ilk dəfə Q.Almond və S.Verba tədqiq etmişlər. İngiltərə, İtaliya, AFR, ABŞ və Meksikanın siyasi sistemlərinin əsas komponentlərini və fəaliyyət formalarını öyrənərək 1963-cü ildə çapdan çıxmış “Vətəndaş mədəniyyəti" adlı kitabda onlar patriarxal, təbəəçi və fəal siyasi mədəniyyət tiplərini göstərmişlər. Həm də bu tipləri onlar xalis tiplər adlandırırdılar.
|
| |
CASE 2. CSH :
STEP 1 ~ 3 - Creating a Back Door on Red Hat 0

|
Creating a Back Door on Red Hat 0
|
bet | 3/7 | Sana | 23.06.2020 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #10498 |
CASE 2. CSH :
STEP 1 ~ 3:
figure [csh-001]: Copy a shell package from /bin to /tmp folder with a root privilege.
figure [csh-002]: The csh shell package copied to folder (High-lighted)
STEP
|
| |
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova

~ 1 ~
TEXNIK IJODKORLIK VA
KONSTRUKSIYALASH
H.O.Uzoqov, H.O.Jo’rayev, SH.H.Quliyeva,
A.R.Jo’rayev, M.N.Karimova, D.P.Nazarova
~ 2 ~
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O`RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI
H.O.Uzoqov, H.O.Jo’rayev, SH.H.Quliyeva, A.R.Jo’rayev,
M.N.Karimova, D.P.Nazarova
TEXNIK IJODKORLIK VA
KONSTRUKSIYALASH
(5112100 - Texnologik ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun)
“KAMOLOT NASHRIYOTI”
BUXORO 2022
~ 3 ~
UDK: 373.2(073)
KBK: 74.263
UZOQOV ORIF XAMROYEVICH, TEXNIK IJODKORLIK VA
KONSTRUKSIYALASH / o‘quv qo’llanma [Matn] “BUXORO
DETERMINANTI”MCHJning Kamolot nashriyoti. 2022 y. 171-b.
T53
Mazkur o`quv qo`llanma 5112100- Texnologik ta’lim yo`nalishi bakalavriat
bosqichi talabalariga mo`ljallangan. O`quv qo`llanmada ta’lim oluvchilar texnik
ijodkorlik va konstruksiyalash qobiliyatlarini rivojlantirishning ijtimoiy -
pedagogik asoslari, texnik ijodkorlik va dizayn faoliyatining tashkiliy shakllari
hamda metodlari, ixtiro, kashfiyot, patent, ratsionalizatorlik takliflari ishlab
chiqish, o`quvchilar texnik ijodkorligi va dizayn faoliyatiga rahbarlik qilish,
darsdan va maktabdan tashqari muassasalarda texnik ijodkorlik va dizayn
faoliyatini tashkil qilish metodlarini batafsil yoritib berilgan.
O`quv qo`llanma asosan texnologik ta’limi yo`nalishi bo`yicha tahsil
olayotgan talabalarga mo`ljallangan bo`lib, shuningdek, professor-o`qituvchilar
hamda sohaga qiziquvchilar foydalanishlari mumkin.
|
İon nasosları və ya nəqliyyat ATP-azaları

|
İon nasosları və ya nəqliyyat ATP-azaları
|
bet | 5/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 3,29 Mb. | | #109681 |
Bog'liq Mühazirə 6Bu sahifa navigatsiya:
- V-tip
İon nasosları və ya nəqliyyat ATP-azaları
Maddələrin dşınmasını həyata keçirən lipoproteid kompleksləri birinci və ikinci aktiv daşıma sistemləri kimi təsnifləndirilir. Birinci aktiv daşıma sistemlərinə elə lipoproteid kompleksləri daxil olur ki, onların fəaliyyətləri hesabına membranda elektrokimyəvi potensial qradiyenti generasiya olunur. İkinci aktiv daşınma sistemləri isə həmin qradiyentlərin hesabına baş verən maddə daşınmasıdır.
Birinci aktiv daşıma sistemlərinin əsas elementləri membranın xüsusi inteqral zülallarından ibarət olan nəqliyyat ATPazaları və ya ion nasoslarıdır. İon nasosları eyni zamanda ATP molekulunun hidrolizini həyata keçirən fermentlərdir. Onun təsnifatı cədvəl 1. də göstərilir.
Cədvəl 1.
Eukariot və prokariot hüceyrələrin daşıma ATPazalarını 3 tipə ayırmaq olar: P, V, F tip ATPazalar
P – tip ATP-azaların ümumi xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, onlar hidroliz reaksiyası tsiklində iştirak edən fosforlaşmış kovalent aralıq birləşmə formalaşdırmaq qabiliyyətinə malikdir. Bu tip ATPazalara eukariotların plazmatik membranlarının, sarkoplazmatik (endoplazmatik)retikulumun Na+, K+-ATPaza, Ca2+ -ATPaza, H+-ATPaza daxildir. Prokariotlarda (E.coli)K+-ATPazaları da bu tip ATPazalara daxildir.
V-tip ATP-azalar strukturuna görə plazmatik və mitoxondrial membranlardan fərqlənən vakuolyar membranlarda, lizosom və endosomlarda, ifrazat qranularında aşkar olunub.
F-tip ATP-azalar həmçinin (F0+F1)-ATPaza adlanan xloroplast, mitoxondrial, bakterial membranlarda aşkar edilmişdir. Bu ATP-azalar çox mürəkkəb quruluşa malikdirlər. Onların quruluşuna suda həllolunan F1 hissə fermentin fəallaığını həyata keçirən bir neçə subvahid, F0-hidrofob hissə (bu domen H+ ionlarının translokasiyasiyasında iştirak edir).
Suallar:
1. Bakteriorhodopsinin ATP istehsalında rolu nədir?
2. ATPasa nə üçün istifadə olunur?
3. ATPase hansı protein növüdür?
4. Sitoxrom c quruluşu necədir?
5. Sitoxrom c-nin əsas funksiyası nədir?
6. Sitoxrom c-nin hüceyrə tənəffüsündə rolu nədir?
7. Sitoxrom c elektron daşıma zəncirində hansı funksiyanı yerinə yetirir?
8. Sitoxrom c hansı protein növüdür?
|
| |
Finally, a root shell could be obtained using ASH

|
Finally, a root shell could be obtained using ASH
|
bet | 7/7 | Sana | 23.06.2020 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #10498 |
Finally, a root shell could be obtained using ASH (a shell). And also this is one of back door to the root access. Although this shell is not familiar to many Linux users, it is a solid root shell.
Now let’s try to access /root directory.
figure[ash-004]: accessing /root directory using shell back door.
Remove ASH
- Currently a solution is to remove ASH package and not to use it.
Use Patch
- We could not allocate or find the patch available to fix this problem yet.
We assumed that we had a root privilege in STEP 1.
We have to find a way to be a root before we create the back door.
So if we don’t ever had a root access very first time, this back door cannot be created.
We have just covered step by step how a Redhat 8.0 was backdoored, and how the attack could be initiated. The goal was to determine what kind of shell package is still vulnerable in Redhat 8.0 and get a root shell back door. By analyzing this issue, we could get a better understanding of what to expect and look for when analyzing system vulnerablity. ASH was turn out to be very dangerous still in recent version of redhat 8.0. We hope there would be more studies on this bug to find out why this is happen in more detail.
http://www.hackersnews.org
|
| |
Nəqliyyat adenozin trifosfatazlar (ATPase)

|
Nəqliyyat adenozin trifosfatazlar (ATPase)
|
bet | 4/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 3,29 Mb. | | #109681 |
Bog'liq Mühazirə 6Nəqliyyat adenozin trifosfatazlar (ATPase)
Hüceyrədə ən mühüm rolu translokasiya prosesi üçün ATP hidrolizinin enerjisindən istifadə edən, adenozin trifosfatazları və ya ion nasosları adı altında birləşən kationların elektrokimyəvi potensialının qradientinə qarşı aktiv (yəni enerjidən asılı) daşınmasının membran sistemləri oynayır. Bütün məlum nəqliyyat ATPazları in vitro həm ATP hidrolizi ilə əlaqəli ionların aktiv daşınmasını, həm də əks reaksiyanı - enerji hesabına ATP sintezini kataliz etməyə qadirdir.
Hazırda məlumdur ki, bir çox fərqli növ ionları və ya molekulları bu membranlar boyunca hərəkət etdirmək məqsədi ilə bioloji membranlarda fəaliyyət göstərən dörd fərqli ATPaz növü var. Bu ionların və ya molekulların bəziləri hüceyrələrə, bəziləri hüceyrələrdən, bəziləri isə hüceyrə daxilindəki orqanellələrə və ya xaricə daşınır. Bu ATPazlar bakteriyadan eukaryot hüceyrələrə qədər bioloji aləmi əhatə edir və ən sadə və ümumi şəkildə "nəqliyyat ATPazları" kimi tanınır. Nəqliyyat ATPazlarının dörd əsas sinfi, P, V, F və ABC növləri hazırda məlumdur. Bu zülallardakı mutasiyalar bir çox müxtəlif növ bioloji/fizioloji proseslərdə iştirak etməklə yanaşı, çoxlu sayda xəstəliklərə də səbəb olur.
Canlı hüceyrələrin funksional fəallığı onların ətraf mühitlə daimi ion mübadiləsi şəraitində baş verir. Bu mübadilə hüceyrə membranları tərəfindən həyata keçirilir. İonların membranda daşınması sərbəst enerjinin azalması ilə müşayiət olunduqda bu cür daşınma passiv, parsial sərbəst enerjinin artması ilə müşayiət olunduqda isə aktiv daşınma adlanır. Aktiv daşınma zamanı membranda əks istiqamətdə daşınan yüklər miqdarca fərqli olduğundan, bu proses membranda əlavə potensiallar fərqinin generasiyasına gətirir. İonların membranda diffuziya potensialından əlavə potensiallar fərqinin generasiyası ilə nəticələnən aktiv daşınması elektrogen daşınma adlanır. İonların elektrogen daşınması bioloji membralarda ion nasoslarınınfəaliyyətinin nəticəsidir. İndiyə qədər aşkarlanmış ion nasosları əsasən Na+ -K+ - nasos, Ca2+ -nasos, H+ -nasoslarıdır. İon nasosu dedikdə biomembranlarda mövcud olan, ATP-in hidrolizi enerjisi hesabına ionların elektrokimyəvi potensial qradiyentinin əksinə daşınmasını təmin edən zülalların kompleksi başa düşülür. Bu zülallar kompleksi yalnız lipid əhatəsi mövcud olduqda funksional fəal halda olurlar.
ATPasa və ATP arasındakı fərq nədir?
ATPaza, ATP-nin ADP və sərbəst fosfat ionuna parçalanmasını kataliz edən fermentlər sinfinə aiddir.
Bunun əksinə olaraq, ATP sintaza enerji saxlama molekulunu, ATP sintez edən fermentə aiddir.
|
| |
-rasm. Filtrlovchi fuqarolar gazniqobi GP-5

|
-rasm. Filtrlovchi fuqarolar gazniqobi GP-5
|
bet | 2/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 169,01 Kb. | | #138934 |
Bog'liq 11-mavzu4-rasm. Filtrlovchi fuqarolar gazniqobi GP-5:
1-filtrlovchi - yutuvchi korobka; 2-shlem-niqob; 3-xaltacha; 4-terlamaydigan plyonkalar solingan quticha; 5-manjetlar.
Ikkinchi uslub bilan 3 xil о‘lchamda gazniqoblar ishlab chiqariladi.
1-о‘lcham 99-109 mm gacha; 2-о‘lcham 109-119 mm; 3-о‘lcham 119 mm dan katta.
Bolalar gazniqobi о‘lchamini topishda ularning yuz balandligini о‘lchab gazniqob о‘lchovi aniqlanadi. Gazniqobni ishlatishdan oldin har bir fuqaro uni saqlash xususiyati buzilmaganligini tekshirib kо‘rishi, uning germetikligi qayta tekshirish kerak. Tekshirilgan ish holatidagi gazniqoblar yaxshilab taxlanib qaytadan sumkaga solinadi va saqlash uchun joyiga qо‘yiladi.
Gazniqobdan foydalanish umumiy tartibda berilgan «Gazlar» degan komandada, yoki atmosferada radiaktiv birikmalar, zaharli moddalar, biologik ta’sir tarqalganda, mustaqil ravishda kiyib olinadi. Filtrlovchi sanoat gazniqoblari ham bir necha rusumda bо‘lib, ular asosan turli sanoat va qishloq, xо‘jaligi tarmoqlarida kuzatiladigan favqulodda vaziyatlarda ishlatiladi. Ularning turlari va xususiyatlari tо‘g‘risida oldingi mavzularda ma’lumot berilgan.
Izolatsiyalovchi gazniqoblar asosan turli xil zaharli birikmalar aralashmasi bо‘lganda, ularning konsentratsiyasi yuqori bо‘lganda hamda atmosferada kislorod miqdori juda kichik hollarda ishlatiladi. Bundan tashqari, izolirlovchi gazniqoblar suv ostida va yer ostida bajariladigan ishlarda ham foydalaniladi. Izolatsiyalovchi protivogazlar saqlash xususiyatiga kо‘ra 2 guruhga: kislorod bilan kimyoviy bog‘langan gazniqob (IP-4, IP-5) va siqilgan kislorod yoki havo bilan foydalaniladigan gazniqob (KIP-7, KIP-8)larga bо‘linadi. Izolatsiyalovchi gazniqoblar bilan asosan, fuqaro muhofazasining qutqaruv va avariyani tiklovchi tizimlar ta’minlanadi (suvga chо‘kkan odamlarni, yong‘inda qolgan fuqarolarni qutqaruvchilar, radioaktiv chang tarqalgan va yuqori konsentratsiyali zaharli moddalar bо‘lgan joylardagi avariyani tiklovchi va boshqa tizimlar).
Resperatorlar asosan radiaktiv va mexanik changlardan nafas organlarini saqlovchi vosita hisoblanadi. Fuqarolar muhofazasida asosan R-2 va ShB-1 rusumli resperatorlar ishlatiladi. Resperator R-2 filtrlovchi yarim niqob va mahkamlovchi tasmadan iborat. Niqobda 3ta klapan: 2tasi nafas olish uchun va bittasi nafas chiqarish uchun xizmat qiladi. Resperatorni tashqi tomoni poliuretanli materialdan, ichki tomoni esa yupqa havo о‘tkazmaydigan polietilenli plyonkadan tarkib topib, ularni о‘rtasiga filtrlovchi polimer tolalari joylashtirilgan (5-rasm).
|
| |
Yengil himoya kostumi L-1 - 11-Mavzu. Asosiy saqlovchi vositalar yordamida fuqarolarni muhofaza qilish. Reja

|
11-Mavzu. Asosiy saqlovchi vositalar yordamida fuqarolarni muhofaza qilish. Reja
|
bet | 4/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 169,01 Kb. | | #138934 |
Bog'liq 11-mavzuYengil himoya kostumi L-1. U qalpoqchadan, shim bilan birga tikilgan paypoq hamda ikki qavatli qо‘lqop va podshlemnikdan tashkil topgan.
L-1ning ham о‘lchamlari huddi himoya kombinezoniga о‘xshash bо‘ladi. L-1 kiyimlari asosan fuqarolar muhofazasining razvedka qismlarida kiyiladi.
Umumiy himoya jamlamasi (OZK) vositasi himoya plashidan (OP-1) va himoya paypoq, qо‘lqopdan tashkil topgan.
Umumqо‘shin himoya jamlamasii qо‘yilgan maqsadga kо‘ra:
a) radioaktiv birikmalardan, zaharlovchi moddalar va biologik vositalar ta’sirlaridan saqlashda, radiaktiv moddalar va biologik shikastlangan joylarda hatti-harakatlar hamda texnika, transportlarni zararsizlantirish ishlarini bajarishda yopqich kо‘rinishda; b) shikastlangan о‘choqlardagi xatti-harakatlarda va qutqaruv-evakuatsiya ishlarini bajarishda kombinezon kо‘rinishda foydalaniladi.
Filtrlovchi terini himoyalovchi vositalar paxtali materiallardan tayyorlangan kiyimlarga maxsus kimyoviy moddalar shimdirilgan bо‘ladi. Bunda zaharli moddalar kiyimdan о‘tayotganda yutilib qoladi va terini shikastlashdan saqlaydi.ZFO
Filtrlovchi himoya kiyimlari (ZFO-58). Bu vosita kombinezondan, paytava, shlemostilidan tashkil topgan. ZFO-58 gazniqob, rezinali etik va qо‘lqopdan iborat jamlama holida ham foydalaniladi (6-rasm).
.
6-rasm. Filtrlovchi himoya kiyimi ZFO-58:
1-kombinezon; 2-kapushonkani mahkamlovchi qism; 3-bosh klapani; 4-mahkamlovchi klapan; 5-qо‘lqopni ushlovchi; b-podshlemnik-qalpoqni ichidan kiyadigan bosh kiyim.
Kombinezon 3 xil о‘lchamdada chiqariladi: 1 - 160 sm gacha, 2 - 161-170 sm gacha va 3 - 171 sm dan yuqori bо‘yli odamlar uchun.
Oddiy terini himoya qiluvchi vositalarga oddiy hech narsa shimdirilmagan yopqich, plashlar, qalin zich tо‘qilgan paltolar, paxtali, charm-terili kurtkalar va boshqa kiyim kechaklar kiradi.Trikotaj, sherst va paxtali matolardan tayyorlangan kiyimlar, qо‘lqoplar faqat radioaktiv changlardan va biologik ta’sirlardan saqlaydi.
|
| |
CASE 4 (final trial) – ASH

|
CASE 4 (final trial) – ASH
|
bet | 5/7 | Sana | 23.06.2020 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #10498 |
CASE 4 (final trial) – ASH
STEP 1 ~ 3:
figure [ash-001]: Copy a shell package from /bin to /tmp folder with a root privilege.
STEP 4:
figure [ash-002]: The sh shell package copied to folder (High-lighted)
STEP
|
| |
CCl2F2
  yodoform; tibbiyotda antiseptik vosita

|
CCl2F2
yodoform; tibbiyotda antiseptik vosita
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #228685 |
Bog'liq 02. Alkanlar - 2018 (1)CCl2F2
- yodoform; tibbiyotda antiseptik vosita sifatida keng qo‘llaniladi.
CHJ3
- Etil bromid jarrohlikda milkni vaqtincha og'riq sezmaydigan holatga keltirish uchun ishlatiladi.
C2H5Br
C2H5Cl
- dixloretan; yog‘, smola, mum, kauchuk va boshqa moddalarni erituvchisidir. Vinilxlorid, etilendiamin olish uchun xom ashyodir.
C2H4Cl2
I S H L A T I L I S H I
Alkanlarning yuqori molekulali vakillaridan
vazelin moyi C10 – C15
vazelin C12 – C25 va
parafin C19 – C36 lar
tibbiyotda ishlatiladi.
C7-C17 erituvchilar va motor yonilg’ilari sifatida ishlatiladi.
Kimyo fani o’qituvchisi: H. Hoshimov
E’TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT
|
| |
1. sxemalar haqida umumiy tushunchalar

|
1. sxemalar haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 1/2 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,38 Kb. | | #131977 |
Bog'liq 1. sxemalar haqida umumiy tushunchalar-fayllar.org
1. sxemalar haqida umumiy tushunchalar
1. SXEMALAR HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHALAR.
Sxema loyihaga oid grafik hujjat bo‘lib, unda buyum qismlarining tarkibi va ular orasidagi bog’lianishlar ko‘rsatiladi. Buyumlami loyihalash, sozlash, nazorat qilish, tuzatish va ulardan foydalanish hamda mexanizm, asbob, moslama, inshoot va hokazoning harakat (ish) jarayonida ketma-ketligi sxemalarda tushuntirib beriladi. Sxemalar mashina va mexanizmlaming vazifasiga ko'ra harakat jarayonlarini aniqlash, ulami ishga sozlash va to‘g‘rilash hamda o’rnatishda qo‘llaniladi.
Shunday qilib, buyum qismlarini va ular orasidagi bog'liqlikni shartli belgilar bilan tasvirlovchi konstruktorlik hujjati sxema deyiladi. Barcha sxemalar standart talabi bo'yicha chiziladi. Ular, asosan, to‘g‘ri burchakli proyeksiyalarda bitta ko‘rinishda yoyilgan holda chiziladi. Zarur bo‘lganda aksonometrik proyeksiyada ham chizish mumkin.
Sxemalar masshtabga rioya qilmasdan chiziladi. Standart detallar uchun chizmalarda yozma tushintirishlar berilmaydi, ammo standart bolmagan detallarga yozma tushintirishlar berlishi shart. Sxemalarda mashina hamda mexanizmlaming yig‘ma birikmalari yaxlit tasvirlanadi va ular sxema elementlari deyiladi. Buyumlarga nasos, podshipnik, mufta va shu kabilar kiradi. Sxemalarda buyumlarga kirmaydigan elementlar buyum uchun xizmat qiladigan bo‘lsa, ular ingichka shtrix-punktir chiziqlar bilan tasvirlanadi. Lekin uning joyi va bajaradigan ishi tushuntirish matni orqali ifodalanadi. Standart tomonidan quyidagi atama va ta’riflar yetakchi tasnifli guruhlarda belgilangan.
1. Sxema elementi. Sxemaning tarkibiy qismiga kiruvchi va ma’lum bir vazifani bajaruvchi, ammo mustaqil ish bajarmovchi, masalan, nasos, transfarmator, kompressor, mufta kabilar.
2. Qurilma (moslama, tuzilma). Yagona konstruksiyaga ega bo‘lgan elementlar yig‘indisi, masalan, biror apparat, mexanizm buyumda aniq bir vazifaga ega bo‘lmasligi mumkin.
3. Funksional guruh. Yagona konstruktsiyaga kirmasada, buyumda ma'lum bir vazifani bajaradigan elementlar yig‘indisi.
4. Funksional qism. Ma’lum vazifani bajaruvchi funksional guruh va moslama elementi.
5. Funksional zanjir. Ma’lum yo‘nalishdaga ish bajaradigan chiziq, kanal, trakt.
6. O‘zaro bog‘lanish chizig‘i. Buyumdagi funksional qismlar orasidagi bog‘lanishni ko‘rsatuvchi chiziq bo‘lagi.
|
| |
1. Sonli toʻplamlar. Oraliqlar. Nuqtaning atrofi. Haqiqiy sonning moduli va uning

1. Sonli toʻplamlar. Oraliqlar. Nuqtaning atrofi. Haqiqiy sonning moduli va uning
Download
191,23 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
13.12.2023
Hajmi
191,23 Kb.
#117836
Download
191,23 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Sonli toʻplamlar. Oraliqlar. Nuqtaning atrofi. Haqiqiy sonning moduli va uning
Download
191,23 Kb.
Matnni ko'rish
METALL ORGANIK BIRIKMALARNI SUV TA'SIRIDA PARCHALASH USULI

|
METALL ORGANIK BIRIKMALARNI SUV TA'SIRIDA PARCHALASH USULI
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #228685 |
Bog'liq 02. Alkanlar - 2018 (1)11. METALL ORGANIK BIRIKMALARNI SUV TA'SIRIDA PARCHALASH USULI
BILAN HAM TO’YINGAN UGLEVODORODLARNI OLISH MUMKIN.
Zn(СН3)2 + 2НОН 2СН4 + Zn(ОН)2
Zn(С2Н5)2 + 2НОН 2С2Н6 + Zn(ОН)2
C3H7J + Mg C3H7 – Mg – J
C3H7 – Mg – J + H2O C3H8 + MgOHJ
Kimyoviy xossalari
1. Galogenlash
CH4 yorug`lik ta`sirida Cl2 bilan o`rin almashish reaksiyasiga kirishadi. Reaksiya bosqichma – bosqich boradi. Zanjir reaksiyasi deyiladi. Zanjir reaksiyalar nazariyasini N. N. Semyonov ishlab chiqqan va bu ishlari uchun Nobel mukofoti bilan taqdirlangan.
trixlormetan
tetraxlormetan
dixlormetan
xlormetan
3. Nitrolash
2. Metan quyosh nuri ta'sirida xlorlansa, reaksiya portlash bilan borib, vodorod xlorid va ko'mir hosil bo'ladi:
Bu reaksiyanirus olimi M.I. Konovalov kashf etgani
(1888-yil) sababli Konovalov reaksiyasi deyiladi.
HNO3 ning 10% li eritmasi bilan H2SO4 aralashmasi ta`sirida 140 t0 va bosim ostida, o`rin almashinish reaksiyasi ketadi.
Oksidlash:
4. Kuchli oksidlovchilar:(KMnO4, K2Cr2O7 va b.)
C5H12 + 8O2 –– 5CO2 + 6H2O
5. Umumiy yonish formulasi:
CnH2n+2 + 1,5n + 0,5O2 nCO2 + n+1H2O
Metan bilan kislorod aralashmasi (1:2) hajmiy nisbatda yoki havo bilan aralashmasi (1:10) portlash bilan yonadi.
6. Izomerlash
pentan
2,2-dimetilpropan
2-metilbutan
Katalizator: AlCl3
7. Sulfoxlorlash. Alkanlar sulfit angidrid va xlor bilan ultrabinafsha nur ta'sirida reaksiyaga kirishib alkansulfonilxloridlar hosil qiladi:
Alkansulfonilxloridlarga ishqor ta'sir ettirilsa, ularning natriyli tuzlari — sulfonatlar hosil bo'ladi.
Bu tuzlar sintetik yuvish vositalari sifatida ishlatiladi.
3
|
| |
Sulfooksidlanish reaksiyasi

|
Sulfooksidlanish reaksiyasi
|
bet | 3/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #228685 |
Bog'liq 02. Alkanlar - 2018 (1)8. Sulfooksidlanish reaksiyasi. 8. Sulfooksidlanish reaksiyasi.
9. Degidrogenlanish – H2 ajratish reaksiyasi
C3H8 C2H4 + CH4
C4H10 CH4 + C3H6
C2H6 + C2H4
C5H12 CH4 + C4H8
C2H6 + C3H6
C3H8 + C2H4
C6H14 CH4 + C5H10
C2H6 + C4H8
C3H8 + C3H6
C4H10 + C2H6
10. Kreking – termik parchalanish.
T E R M I K
4700C 5500C
tarmoqlangan alkan miqdori kam
tarmoqlanmagan zanjirli alkanlar va to`yinmagan “uglevodorodlar”, “alken” ko`p bo`ladi.
Detonatsiyaga chidamsiz
uzoq vaqt saqlab bo`lmaydi.
K A T A L I T I K
4500C – 5000C
tarmoqlangan zanjirli uglevodorodlar miqdori ko`p
to`yinmagan uglevodorodlar miqdori kam
Detonatsiyaga chidamli
uzoq vaqt saqlasa bo`ladi
KREKING IKKI XIL BO’LADI
Fizik xossalari
С1-С4
oddiy sharoitda gaz
С5-С15
suyuqlik
С16 - dan boshlab
qattiq moddalar
- xlormetan — gaz, oson suyuqlanadi va bug'latilganda juda ko'p miqdor issiqlik yutadi. Shunga ko'ra, u sovitgich inshootlarida ishlatiladi.
CH3Cl
CH2Cl2
- Xloroform -- juda muhim erituvchi modda sifatida keng miqyosda ishlatiladi. Narkotik ta’sirga ega bo‘lganligi uchun xirurgik operatsiyalarda narkoz sifatida ham foydalanilgan.
CHCl3
- tetraxlormetan (uglerod tetraxlorid) suyuqlik bo'lib, erituvchilar sifatida hamda o’t o’chiruvchi vosita sifatida ishlatiladi.
CCl4
Alkanlarning galogenli hosilalari katta amaliy ahamiyatga ega.
- dixlordiftormetan; texnikada freon-12 nomi bilan atalib, sovutish moslamalarida ishlatiladi.
|
| |
Bajardi: 650 21-guruh talabasi Davlatov Jamshid

Bajardi: 650 21-guruh talabasi Davlatov Jamshid
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
14.05.2024
Hajmi
0,65 Mb.
#232867
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bajardi: 650 21-guruh talabasi Davlatov Jamshid
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish