Kiber-huquq va kiber-etika” fanidan tayyorlagan , – amaliy ishlari Topshirdi: Madatov I. Tekshirdi: Salimov S

|
Kiber-huquq va kiber-etika” fanidan tayyorlagan , – amaliy ishlari Topshirdi: Madatov I. Tekshirdi: Salimov S
|
bet | 1/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,99 Mb. | | #240932 |
Bog'liq practicum1
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“KIBERXAVFSIZLIK” FAKULTETI
“Kiber-huquq va kiber-etika” fanidan tayyorlagan
1 , 2 – amaliy ishlari
Topshirdi: Madatov I.
Tekshirdi: Salimov S
Gruh: CLE002-1
TOSHKENT - 2024
Topshiriq
Dunyodagi kiberxavfsizlik bo‘yicha Eron qonunchiligi va markaziy osiyo davlatlarining kiberxavfsizlik to‘g‘risidagi qonunlarini taqqoslash
Eronning kiberxavfsizlik bo'yicha qonunchiligi va uning yondashuvi internet va raqamli aloqalarni mamlakat ichida qattiq nazorat qilishga qaratilgan. Xalqaro tanqidlar mamlakatning online erkinlik va maxfiylikka kuchli cheklovlar qo'yuvchi qonunlariga qaratilgan. Masalan, texnologiya kompaniyalari foydalanuvchilar ma'lumotlarini Eron ichida saqlash, hukumatning kuzatuvi va senzuraga amal qilishga majburlanadi va bu talablarga bo'ysunmaslik uchun huquqiy jazolarga duch kelishi mumkin. Bu nafaqat maxfiylik va ifoda erkinligi huquqlarini buzadi, balki Eronning Milliy Ma'lumotlar Tarmog'ini mustahkamlaydi va Eronni global internetdan uzib qo'yishni maqsad qiladi. Tanqidlar asosan inson huquqlarining buzilishi haqidagi xavotirlarga asoslangan bo'lib, internet uzilishlari va online senzura hukumatlar tomonidan boshqa jiddiy huquqbuzarliklarni sodir etish va yashirish uchun osonlashtiriladi.
Markaziy Osiyo davlatlarining kiberxavfsizlik qonunchiligi turli darajalarda rivojlanmoqda, lekin asosan, bu mamlakatlar kiberxavfsizlik tahdidlariga javob berish uchun o'zlarining kiberxavfsizlik doirasini ishlab chiqmoqda yoki takomillashtirmoqdalar. Bu harakatlar odatda milliy kiberxavfsizlik strategiyalarini belgilash, muhim ma'lumotlar infrastrukturasini himoya qilish, kibercinoyatchilikka qarshi kurashish va raqamli xizmatlarni xavfsizligini ta'minlashni o'z ichiga oladi. Biroq, kiberxavfsizlikni yaxshilash bilan bir qatorda, raqamli huquqlar va erkinliklarni himoya qilish muhimdir. Bu mamlakatlar, Eron kabi, kiber tahdidlarga samarali javob berish bilan birga inson huquqlari va erkinliklarini buzmaslik muammosi bilan yuzlashmoqdalar.
Eronning kiber imkoniyatlari ayniqsa murakkabdir va kiber operatsiyalarda hujumkor va mudofaa strategiyalariga e'tibor qaratadi. Eron kiberhujumlarini o'zining asimmetrik harbiy imkoniyatlarining muhim qismi deb qaraydi va kiber konfliktlarni boshqarish uchun murakkab tashkiliy tuzilmani yaratgan. Eron kiber sifatida milliy qudrat vositasining foydasini chuqur tushunadi.
Eronning kiberxavfsizlik qonunchiligi va imkoniyatlarini Markaziy Osiyo davlatlarining kiberxavfsizlik qonunchiliklari va imkoniyatlari bilan taqqoslaganda, ikkala tomon ham milliy xavfsizlikni oshirish va kibertahdidlarga javob berishga intiladi. Biroq, xavfsizlik va erkinliklar orasidagi muvozanat turlicha bo'ladi. Markaziy Osiyo davlatlari, Eron singari, tez rivojlanayotgan kiber sohaga moslashish jarayonida, lekin ularning kiberxavfsizlik doirasi va rivojlanish bosqichlari ko'proq xilma-xildir. Bu solishtirish nafaqat kibertahdidlarga javob berish, balki raqamli fazoda inson huquqlariva erkinliklarini himoya qilishning ahamiyatini ta'kidlaydi.
Qozoqistonning kiberxavfsizlik bo‘yicha qonunchiligi va amaliyotlari "Kazakhstan Cyber Shield" konseptsiyasi atrofida shakllangan, bu esa mamlakatning elektron ma'lumot resurslarini, axborot tizimlarini va axborot-kommunikatsiya infratuzilmasini tashqi va ichki tahdidlardan himoya qilish darajasini saqlab qolish va oshirishga qaratilgan. Ushbu konseptsiya 2017-yil 30-iyunda Qozoqiston Hukumati Qarori bilan tasdiqlangan va 2017-2022-yillar davriga mo‘ljallangan
. Qozoqistonning kiberxavfsizlik sohasidagi asosiy yo‘nalishlari elektron ma'lumot resurslarini, axborot tizimlarini va telekommunikatsiya tarmoqlarini himoya qilish, shuningdek, axborot va kommunikatsiya texnologiyalaridan xavfsiz foydalanishni ta'minlashga qaratilgan.
Qozoqistonning kiberxavfsizlik sohasidagi yondashuvlari xalqaro hamkorlikni, jumladan, axborot xavfsizligini ta'minlash borasidagi milliy va xalqaro me'yorlarga muvofiqligini o'z ichiga oladi. Mamlakat, shuningdek, ITUning Global Kiberxavfsizlik Indeksini (GCI) o‘zining asosiy progress mezonlari sifatida qo‘llab-quvvatlaydi va bu Qozoqistonning kiberxavfsizlikni rivojlantirishdagi yutuqlarini mustahkamlashga yordam bergan
Eron va Qozoqistonning kiberxavfsizlik sohalaridagi yondashuvlari va qonunchilik tuzilmalari o'ziga xos geosiyosiy, texnologik va xavfsizlik kontekstlariga mos ravishda turli xil yondashuvlarga ega.
|
| |