-Mavzu Kompyuter grafikasining texnik dasturiy ta’minoti

|
-Mavzu Kompyuter grafikasining texnik dasturiy ta’minoti
|
bet | 13/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik3-Mavzu Kompyuter grafikasining texnik dasturiy ta’minoti .
Reja:
Kompyuter grafikasining texnik-dasturiy ta’minoti .
Kompyuter grafikasining turkumlari
Kompyuter grafikasining texnik-dasturiy va informatcion asoslari hamda uning turkumlari.
Umumiy holda grafikadagi tasvirlar ikki xil ko’rinishda: ikki o’lchovli yoki uch o’lchovli shaklda bo’ladi. Ikki o’lchovli grafikaning dasturiy ta`minoti (x,y) koordinata sistemasida yuza tasvi-rini hosil qilish imkoniyatini beradi. Bu 2D ko’rinishidagi tasvirdir.
Uch o’lchovli grafikaning dasturiy ta`minoti tekis ekranda (x,y,z) (3D) koordinatalari sistemasida tasvirlarni hosil qilish imkoniyatini beradi.
4D grafigi - vaqt sistemasidagi uch o’chovli tasvirdir. Shuningdek 2,5D turidagi tasvir ham mavjuddir. Bu 2D ko’rinishli tasvir bo’lib 3D tasvirining ba`zi bir xususiyatlari bilan to’ldirilgan (masalan, ustunli diagrammada har bir ustun yo’g’onligi ham ko’rinib turadi).
Grafik vositalarning asosiy xususiyatlarini (dasturiy, texnik, informatcion) kompyuter grafikasining har bir sinfiga tegishli bo’lgan xossalarini ma`lum bazaviy funktciyalar to’plamini ajratib olishga mo’ljallangan dasturiy ta`minotlarining alohida belgilari bilan tanishib chiqamiz.
Tijorat grafikasining dasturiy ta`minoti bazaviy funktciyalar to’plamiga quyidagilar kiradi:
ikki yoki uch o’lchovli berilgan sonlar massivi;
har bir koordinata o’qidagi matn belgilari;
aks ettiriladigan axborot uchun umumiy bo’lgan matn izohi;
o’lchov birligining nomi va shakli.
Ko’pchilik integrallashgan (yig’ma) amaliy dasturlar paketlari grafik vositalarining ushbu sinf funktciyalarini o’z ichiga olgan.
Berilgan ikki o’lchovli koordinat sohasida x va y o’qlari bilan bog’langan holda yoki uch o’lchovli x, u, z fazoviy koordinatlarda beriladi.
2D turidagi grafiklarning xillari:
aylanma diagramma - Pie
chiziqli grafik - Line
ustunli gistogramma - Bar
ustunli bo’lakli gistogramma - Stacred Bar
min va max qiymatli diagramma - HI-LO
zonali diagramma - Area
x va u li diagramma - x-u
2D turidagi bunday grafiklarni jadval protcessorlarining eng sodda variantlarida ham hosil qilish mumkin: SC3, SC4, MS Excel, LOTUS 1/2/3, FW-1/2/3 va hokazo.
3D turidagi grafika amaliy dasturlar paketining eng oxirgi versiyalarida amalga oshirilgan. (masala, SC5.6; FW-4; FaxGraph, Statgraphics - 3.5; QuattroPro 4.0 va xokazo).
Mukamallashtirilgan grafik imkoniyatlarga ega bo’lgan dasturiy vositalar nafaqat ekranda berilganlarni aks ettirish usulini tanlashga, shuningdek tasvirning ekrandagi elementlar o’lchamlarini, holatini o’zgartiradi, bir joydan ikkinchi joyga ko’chiradi va shunga o’xshash ishlarni ham bajaradi.
Ammo bu qo’shimcha imkoniyatlar, foydalanuvchiga ma`lum qiyinchiliklar tug’diradi hamda grafika tuzish vaqtini uzaytirib yuboradi.
Ko’rgazmaviy grafika amaliy dasturlar paketini ko’pincha grafik tahrirchi bilan almashtiradilar. Aslida grafik tahrirchi shu sinfga oid amaliy dasturlar paketining bir bo’lagi, xolos.
Masalan, Story board Plus amaliy dasturlar paketida grafik tahrirchi - Picture Maker, undan tashqari stcenariy tahrirchisi - Story Editor, tayyor slayd-filmlarni qo’yishga mo’ljallangan tahrirchi - Story teller va amaliy dasturlar paketidan kerakli bo’laklarni ko’chiruvchi dastur Pictyre Taker ham mavjud.
Ushbu sinfga mansub bo’lgan dasturiy vositalar qatoriga 2D grafikasida ishlay oladigan dasturlarni ham kiritish mumkin. Ular hosil qilgan tasvir va matnlardan slayd-filmlar yaratishga va uni turli-tuman effektlardan foydalangan holda namoyish qilishga imkoniyat yaratadi: diagonal bo’yicha, ekranning markaziy nuqtasidan uning chetlariga yo’nalgan holda, bir - birini qoplovchi ikki to’siq shaklida va boshqacha effektlar bi-lan namoyish eta oladi.
Bu sinfga oid bo’lgan dasturlar vositasida quyidagi ishlar amalga oshirilishi zarur:
shrift tanlash;
rangning jilolarini tanlash;
chiziq qalinligini tanlash;
ilgari hosil qilingan va grafika kutubxonasidagi tasvirlarga murojaat hamda ularni tanlash;
hosil qilingan tasvirni saqlash va uni kutubxonaga joylashtirish;
tasvirga matnni joylashtirish;
tasvirni qirqish, ulash va o’chirish;
tasvirlarni slayd rejimida maxsus effektlar bilan birgalikda tomosha qilish;
tasvirlarni sharhlash vositalari;
ish grafikasi vositalarining mavjudligi.
Ushbu sinfga tegishli bo’lgan keng tarqalgan amaliy dasturlar paketi quyidagilar:
Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, PC Paint Brush, PC Storybord, PC Storybord Plus, Dr.Hallo Fantavision, Buku, Bgraf, Bukount.
Yuqorida keltirilgan amaliy dasturlar paketlarning eng keyingi versiyalari, masalan, Corel Draw 8.0 va 10.0 lar 3D grafikasi bilan ishlaydi, ularda “rasm chizish asboblari” kengaytirilgan: retush vositalari, maxsus filtrlar, fon uchun tayyor tasvirlar kutubxonasi va hokazolar mavjud. Bu dasturlarning ko’pchiligi multiplikatciya vositalarini ham o’z ichiga oladi va imkoniyatlari bo’yicha animatcion grafika sinfiga o’tib ketadi.
Injenerlik grafikasini ikki asosiy funktciyasi mavjuddir:
- ob`ektni konstruktciyalash;
- ob`ekt yordamida turli xil harakatlar hosil qilish.
Bunday bo’linish ikki va uch o’lchamli koordinatali sistema kontcep-tciyasiga olib keladi.
Injenerlik grafikasida ilk bor haqiqiy ob`ektlarini uch o’lchovli koordinatada modellashtirish imkoniyati tug’ildi. Injenerlik grafikasi tasvirlarni avvalo o’zaro tutashtirilgan karkas shaklidagi rasmlardan boshlab zamonaviy murakkab ob`ektlarni ekranda turli ranglarda va turli ko’rinishdagi tasvirlarini olishgacha bo’lgan rivojlanish bosqichini bosib o’tdi.
Yuqorida aytib o’tilganidek, ko’rgazma grafika tijorat va namoyish grafikasining yig’indisidan iborat. Shunday qilib ko’rgazma grafigi tijorat va namoyish grafikalarini bazaviy funktciyalari to’plamidan iborat va u quyidagi uch xil masalani echishga imkon beradi:
grafika va diagrammalar bilan ishlash;
tasvirlarni taxrirlash va saqklab ko’yish;
kurgazma materiallarini rejalashtirish va tayyorlash.
Bunday sinfdagi dasturiy ta`minotiga quyidagilarni kiritish mumkin:
HarvardGraphies, FreelancePlus, Hollywood, Microsoft Power Point for Windows va xokazo.
Animatcion grafika quyidagi masalalarni hal etadi:
karkasli 3D ob`ektini modellashtiradi va konstruktciyalaydi, uni murakkablashtirilgan holda har xil sharoitda ishlatib ko’radi;
yaratilgan karkasli ob`ektning yuzasini qoplash uchun kutubxonadan tayyor materialni olish yoki uni o’zi yaratish (teksturani) imkoniyatini tug’diradi;
ilgari yaratilgan modellarni fazoda joylashtirish, boshqacha aytgan-da, yaratilgan ob`ektlar uchun sahna, ish joyini hosil qilish;
ob`ektlarni matnlar bilan bog’lab chiqish;
yoritish xarakterini aniqlash, yorug’lik manbalarini joy-joyiga qo’yish, kamerani sahnaga joylashtirish;
kadrlar ketma-ketligini aniqlash va kadrdan kadrga siljishini ta`minlash;
yakka kadrni yoki bir necha kadrlarning ranglar jilosini, yorug’ligini, soyalarini, qarash burchagini, ob`ektlarning o’zaro joylashishini va kadrdan kadrga o’zgarishi – renderingi (rendering)ni nazarda tutgan holda namoyish etish;
yakka tasvirni yoki olingan kadrlar ketma-ketligini ekranga film sifatida namoyish etish.
3D animatcion grafikasi amaliy dastur paketlaridan tashqari (3D Studio Topas va boshqalar) 2D amaliy dastur paketlari ham mavjud (Flash 5, Limena, Animator PRO). Bular tasvir hosil qilish uchun mo’ljallangan tasvirning dastlabki va oxirgi kadrlarini hosil qiladi, qolgan oraliq kadrlar esa avtomatik ravishda hosil qilinadi.
Kompyuter grafikasidan foydalanishning asosiy qoidalari va qo’llash sohalari.
Kompyuter grafikasi qo’llaniladigan asosiy sohalarni ko’rsatib o’tamiz:
Grafiklarni chizish;
Kartografiya-geografik, tabiiy yoki iqtisodiy hodisalarni o’zaro chegaradosh mamlakatlar, viloyatlar, o’lkalarnining aniq xaritasini tasvirlash;
Chizmachilik va konstruktorlik ishlarini avtomatlashtirish;
Modellashtirish va multiplikatciya;
Turli texnologik jarayonlarni boshqarish – hayotiy masalalarni interaktiv rejimda namoyish etish. Texnologik jarayonni eng kerakli nuqtalariga o’rnatilgan dastlabki axborot manbai bo’lgan o’lchagichlardan kelayotgan axborotlar qiymatini vizual idrok qilish;
Kantcelyariya ishlarini avtomatlashtirish va chop etishni elektron usuli;
Reklama va san`at - qandaydir fikrni ifodalash va estetik yoqimli tasvirlar orqali jamoani diqqatini tortish.
|
| |