nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Pedagogika fakulteti

|
Pedagogika fakulteti
|
bet | 1/9 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 51,65 Kb. | | #254148 |
Bog'liq Нашебентлик
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARÍ HÁM ORTA ARNAWLÍ BILIMLENDIRIW MINISTRLIGI
ÁJINIYAZ ATÍNDAǴÍ NÓKIS MÁMLEKETLIK PEDAGOGIKA INSTITUTÍ
PEDAGOGIKA FAKULTETI
Pedagogika kafedrası
«Pedagogika hám psixologiya» bakalavr tálim baǵdarı
2-- kurs talabasınıń
SOCIALLÍQ PEDAGOGIKA páninen
KURS JUMÍSÍ
Tema: Na’shebentlik – deviant quliq formasi sipatinda.
Tayarlaǵan:
Qabıllaǵan:
NÓKIS-2022
TEMA: Na’shebentlik – deviant quliq formasi sipatinda
Joba:
Kirisiw
Tiykarǵı bólim:
I-BAP. Na’shebentlik – deviant quliq formasi sipatinda
Na’shebentlik mashqalasi. Narkotik zatlardin` turleri ha’m xarakteristikasi.
1.2.O`spirimler na’shebentliginin` sebepleri ha’m aqibetleri.
II – BAP. Balalarda na’shebentlikke munesebet da’rejesi xa’m har bir da’rejede sotsial pedagogtin` ja’rdem beriw formalari
2.1. Jas ospirimlerdin jinayat qiliw sharayati ham sebepleri
Paydalanılǵan ádebiyatlar.
KIRISIW
Jedel sotsiallik siyasat maskunemlik, Nashebentlik xam giyabentlik siyakli auir sotsiallik illetlerge karsi jurgiziletugin mauasasiz gutsres penen tigiz baylanistiriliui tiyis. Onin manisi xaliktin fizikalik xam ruukiy den sauligin bekkemleuden xam , mamleketimiz jamiyetinin adep ikramslik jagdayin tazalaudan xam janalaudan ibarat. Sonliktan maskunemlilikke xam nashebentlikke karsi ugit –nasiyat jumislarinin axmiyeti artip baradi. Malim bolganinday , urp-adetler xam dasturler koplegen asirler dauaminda kaliplesedit xam adamzat madeniyatinin protsessi menen ozgerip baradi, birinshi gezekte bul jagday jamiyettin aldingi agzalarinin arasinda juz beredi.
Jamiyetti maskunemlikten kutkariudin nagiz mazmunin xam bul boyinsha baslangan protsesstin xareketin korsetetugin usi xam baska da maseleler dalallep xam ilimiy jaktan tiykarlap saulelenediriudi talap etedi. Maskunemlik xam nashebentlik adamnin ruxi tusip ketiuine xam buziliuina alip kelip koymastan, adamlardin den sauligin xam sem`yasin buzadi. Adamdi erkinen xam kushinen ayiradi, tapsirilgan iske ustirtin karau jumisti brak jiberiu jagdaylarin paydaetedi, miynet tartibin tomenletedi, xatte jinayat isleuge xatte miynet tartibin buziuga alip keledi.
|
| |
L. D. Ablatipovga 10-sinf o’quvchisi Bozorboyev

|
L. D. Ablatipovga 10-sinf o’quvchisi BozorboyevBog'liq murodjon 718
Jizzax shaxar 30-sonli maktab direktori
L.D.Ablatipovga 10-sinf o’quvchisi Bozorboyev
Murodjondan
Ariza
Arizamni mazmuni shundan iboratki , 10-sinf rahbari sifatida ishlab kelayotgan Xosilmurodov
Mirzohid ustozning mening shaxsimga va mening otamga doir malumotlarni internet
tarmog’ida(telegram) boshqa shaxslarga tarqatganligi uchun ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi
ko’deksning 46-moddasi bilan chora korishingizni so’rayman .
Ariza yozuvchi Bozorboyev Murodjon
Sana 16.01.2024 13 : 55
Imzo ___________
|
| |
Şək.3.11. http://www.google.com/earth/. Saytın baş

Şək.3.11. http://www.google.com/earth/. Saytın baş
səhifəsi
Öncə dizayn məqsədləri, mövcud olan brauzerlərin arasında təhlükəsizliyi inkişaf etdirmək, sürət və dayanıqlılığı təmin etmək. Bunlarla yanaşı, geniş bir istifadəçi interfeysi dəyişməsi edilmişdir.Chrome, Google və Netscape kimi digər üçüncü tərəf proqramlardan ibarət olan 26 fərqli kod kitabxanasında yara- dılmışdır.
Chrome periodik olaraq iki ədəd qara listəni (phishing və malware) yeniləməkdədir.Və istifadəçilər zərərli saytları ziyarət etməyi yoxlayanda onları xəbərdar edər. Bu xidmət digər istifadəçilər tərəfindən, "Google Safe Browsing API" adıyla xatırlanan cəmiyyətə açıq sahə vasitəsiylə istifadə edilir.
İstifadəçi interfeysi əsas olaraq geri, irəli, yenilə, saytlar, get və ləğv seçimləri daxildir. Bu seçimləri Safari ilə bənzərdir. Parametrləri isə İnternet Explorer 7 / 8 ilə oxşardır.pəncərəni bağlama düymələri isə Windows Vistya əsas alınmışdır.
"The Daily Telegraph yazarı Matthew Moore, proqramı ilk yoxlayanlardan biri olaraq bu qiymətləndirməyi etmişdir:" Google Chrome göz oxşayan, sürətli və təsirli yeni xüsusiy- yətlərə malik lakin hələ Microsoftu təhdid edən bir rəqib deyil. "
Microsoft'dan edilən şərh: "Chrome tərəfindən gələn hədəni ciddiyə almırıq" və "bir çox insanın İnternet Explorer 8-i seçəcəyini təxmin edirik." Opera Software: "Chrome, ən böyük tətbiq platforması olaraq İnternetdə güclənəcəkdir." Mozilla isə Chromenin veb brauzer bazarına girməsinin sürpriz olmadığını və Chromenin Firefoxun rəqibi olma kimi bir hədəfi olmadığını bildirib1.
|
Universiteti Kiberxavfsizlik fakulteti csf017-4 guruh talabasi

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent
Axborot texnologiyalari
universiteti Kiberxavfsizlik fakulteti CSF017-4 guruh talabasi
Toshpulatov Jasurbekning Kiberxavfsizlik fanidan bajargan 10-11-amaliy ishlari
10 – Amaliy ish.
Bajardi:Toshpulatov Jasurbek
O’qituvchi: Daminov Akmalbek
Mavzu: Parollardan foydalanishni boshqarishni o‘rganish.
1-rasm. LastPass
ni urnatish jarayoni
2-rasm. Yangi akkaunt yaratish
tugmasini tanlaymiz
4-rasm. Tepada kirgazgan gmail va parollarimizni kirgazib akkauntimizga kirib olamiz
5-rasm. Parol urnatmoqchi bo`lgan saytimizni va kodimizni yozamiz va save tugmasini
bosamiz
6-rasm. KIrilgan ism familiya
bilan va saytimiz kurinadi
1-rasm. Userrecon dasturini
yuklab olish jarayoni
2-rasm. Userrecon dasturini
ishga tushirish jarayoni
Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ
AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ
MAGİSTRATURA MƏRKƏZİ
Əlyazması hüququnda
ABDULLAYEVA NİGAR FAMİL qızı
“RƏQƏMSAL SİQNALLAR VƏ İNSAN FƏALİYYƏTİNİN MÜXTƏLİF
SAHƏLƏRİNDƏ ONLARIN TƏTBİQİ”
mövzusunda
MAGİSTR DİSSERTASİYASI
İxtisasın şifri və adı: 060632 – “İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi”
İxtisaslaşma: “İnformasiya texnologiyaları və telekommunikasiya sistemləri”
Elmi rəhbər:
r.f.d., dosent
B.M.Qasımov
Magistratura proqramının rəhbəri:
dosent T.Ə.Əliyeva
Kafedra müdiri: akad. Ə.M.Abbasov
BAKI - 2020
MÜNDƏRİCAT
Giriş ……………………………………........................ 3
I Fəsil. Analoji və rəqəmsal siqnallar 5
1.1 İnformasiya, məlumat və siqnallar 5
1.2 Siqnalların növləri 7
1.3 Siqnalların rəqəmsal siqnallara çevrilməsi 10
1.4 Siqnalların əsas statistik xüsusiyyətləri 18
II Fəsil. Siqnalların rabitə kanalına ötürülməsi 24
2.1 Telekommunikasiya sistemində siqnallar 24
2.2 Məlumatların qənaətlə kodlaşdırılması metodları 25
2.3 Siqnalın sadə komponentlərə ayrılması. Delta funksiyası və siqnallarda
yığılma əməliyyatları anlayışı 31
2.4 Diskret Furye çevrilməsi 35
2.5 Maneəyə davamlı siqnallar 42
|
Dərslik

Tarix: Sinif: IX mövzu: Elektromaqnit induksiya hadisəsi Məqsəd Məqsəd: Elektromaqnit induksiya hadisəsini, induksiya cərəyanının yaranma səbəbini, istiqamətini təcrübi yolla, istiqmətləndirilmiş mühazirə, qruplarla iş usulu ilə öyrədilməsi Dərslik 45,33 Kb. 4
Foydalanilgan adabiyotlar - Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalash. Mundarija Kirish I bob. Genetik...

|
Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalash. Mundarija Kirish I bob. Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalash
|
bet | 6/6 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 151,14 Kb. | | #258700 |
Bog'liq Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalashFoydalanilgan adabiyotlar
Asosiy adabiyotlar
1. Mirziyoev Sh.M. “Erkin va farovon demokratik” O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent,―O‘zbekiston‖ NMIU, 2017. – 29 b.
2. Mirziyoev Sh.M. “Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta‘minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi”. ―O‘zbekiston‖ NMIU, 2017. – 47 b.
3. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz.―O‘zbekiston‖ NMIU, 2017. – 485 b.
4. Ginekologiya. Ayupova F.M., Jabbarova Yu.K. Toshkent, 2006 g.
5. Акушерство. Aylamazyan E.K. Moskva, 1998 y.
6. Акушерство. Saveleva G.M. Moskva. 2002y.
Qo‘shimcha adabiyotlar
7. Клинические лекции по Акушерству и Гинекологии. A.N. Strijakova. M.Meditsina 2000y.
8. Учебник по акушерству Bodyajina V.I. 1980 y.
9. Экстрагенитальная патология и беременность. Shextman M.M. Meditsina. 2005 y.
10. Неотложная помощь в акушерстве и гинекологии – Persianinov 1989 y.
11. Современные контрацептивные средства, Manuilova I. 1983 y
12. Методическая разработка. Бесплодный брак. 1999 y.
13. Shavkat Mirziyoev. Erkin va farovon O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. «O‘zbekiston», 2017 yil.
Internet sayitlari:
14. www.arxiv.uz.
15. www.library.uz
16. www.fayillar ogru.uz.
Ilovalar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalash. Mundarija Kirish I bob. Genetik xilma-xillik va shaxsni identifikatsiyalash
|
Lokal tarmoqlar (lan) va ularning qurilish usullari reja reja lan tarmog‘ining tashkil etilishi

|
Lokal tarmoqlar (lan) va ularning qurilish usullari reja reja lan tarmog‘ining tashkil etilishi
|
bet | 1/3 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #133550 |
Bog'liq oybek tarmoqlar 3 REJA REJA 1. LAN tarmog‘ining tashkil etilishi. 2. LAN tarmog’ida qo’llaniladigan asosiy qurilmalar. 3. LAN tarmoq imkoniyatlari. Tayanch so‘z va iboralar Tayanch so‘z va iboralar Tarmoq, LAN, IEEE 802.3 , 802.11b, simli tarmoq, simsiz tarmoq, tarmoq interfeysi kartasi, server, tarmoq adapteti, LLC, MAC, marshrutlash, seleksiyalash, o‘rama juft kabel. Hozirgi vaqtda ko'pchilik LAN tarmoqlari IEEE 802.3 Ethernet texnologiyasidan foydalanadi va ma'lumotlarni uzatish tezligi 10, 100 yoki 1000 Mbit / s bo'lgan kommutator qurilmalari bilan jihozlangan. Bundan tashqari, LAN yaratish uchun keng qo'llaniladigan 802.11b (Wi-fi) texnologiyalari ham mavjud, Wi-fi texnologiyasi LAN ulanishlarini ta'minlovchilari esa hotspotlar deb ataladi. - Hozirgi vaqtda ko'pchilik LAN tarmoqlari IEEE 802.3 Ethernet texnologiyasidan foydalanadi va ma'lumotlarni uzatish tezligi 10, 100 yoki 1000 Mbit / s bo'lgan kommutator qurilmalari bilan jihozlangan. Bundan tashqari, LAN yaratish uchun keng qo'llaniladigan 802.11b (Wi-fi) texnologiyalari ham mavjud, Wi-fi texnologiyasi LAN ulanishlarini ta'minlovchilari esa hotspotlar deb ataladi.
LAN - bu kirish nuqtalari, kabellar, marshrutizatorlar va switchlardan tashkil topgan kompyuter tarmog'i. - LAN - bu kirish nuqtalari, kabellar, marshrutizatorlar va switchlardan tashkil topgan kompyuter tarmog'i.
- Lokal tarmog'i odatda nisbatan kichik maydonni yoki binolarning kichik guruhini qamrab oladigan kompyuter tarmog'idir. LAN atamasi kibersportda ham qo'llaniladi va o'yinchilar uydan Internet orqali o'ynashdan ko'ra bir xonada mahalliy tarmoq orqali ulanganligini anglatadi.
- LANni tushunish - bu tarmoq maydoni juda kichik yoki cheklangan bo'lgan kompyuter tarmog'idir. Masalan, ofis kompyuter tarmoqlari, maktablar, uylar yoki bitta xonada.
LAN - bu tarmoqda ishlatiladigan bitta texnologiya talablari asosida qurilgan kompyuter tarmog'i, aksariyat hollarda u Ethernet bo'lib, faqat kompyuterlarni qamrab oladi. - LAN - bu tarmoqda ishlatiladigan bitta texnologiya talablari asosida qurilgan kompyuter tarmog'i, aksariyat hollarda u Ethernet bo'lib, faqat kompyuterlarni qamrab oladi.
- LAN nima? Tarmoqning eng keng tarqalgan turi lokal hisoblanadi LAN - bu bir-biridan bir oz masofada joylashgan foydalanuvchilarning mahalliy mashinalarini bog'laydigan kompyuter tarmog'i. Bunday tarmoqning diapazoni bir necha kilometrga yetsa ham, odatda kompyuterlarni qisqa masofaga ulash uchun ishlatiladi. Qoida tariqasida, bu bitta korxonaning yoki uy shaxsiy kompyuterlarining ishlaydigan mashinalari. LAN konfiguratsiyasi Konfiguratsiya orqali mahalliy boshqaruv tarmoqlarini server boshqaruvi bilan va ularsiz (teng huquqlar) belgilash mumkin.
|
| |
Tapsırma 1. Blic sorawlar - Seminar jumısı 6-Tema. Media salasınıń dúzilisi hám tásiri. Ajıratılǵan saat-2 saat

|
Seminar jumısı 6-Tema. Media salasınıń dúzilisi hám tásiri. Ajıratılǵan saat-2 saat
|
bet | 2/2 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 18,3 Kb. | | #151885 |
Bog'liq 6-Seminar jumısıTapsırma 1. Blic sorawlar
1.Media informaciya (tekst) analizi jáne onı bahalaw mádeniyatı
2.Medialar talqiniga jantasıwlar
3. Mediamakanda informaciyanı usınıw
4. Denotatsiya hám konnotatsiyalar
5. Analizdiń konseptual shegarası
6.Jańalıq mazmunı daǵı xabar
7. Onlayn tekstler analizi
8. Informaciyanıń isenimliligi, sapası
9. Intervyudan - materialdı tayarlawǵa
10.Informaciyanı dáramat dáregine aylandırıw
11. Vayner kim?
12. Internet tarmaqlarınıń payda bolıwı hám maqseti: “Odnoklassniki”, “Telegram” “Facebook”, “Instagram”, “WhatsApp” “Tik júzim”, “YouTube”, “Twitter”, “Go-gulf. com”, “Linkedn”.
Tapsırma 2. Konceptual keste
Media salasınıń dúzilisi hám tásiri.
|
televidenie
|
radio
|
video
|
kinomotograf;
|
pressa
|
baspasóz internet hám basqalardı
|
Assalam kórsetiwi
|
|
|
|
|
|
|
| |
Chrome brauzeri - Fanidan mustaqil ish Mavzu: Brauzer dasturlari va uning imkonyatlari

|
Fanidan mustaqil ish Mavzu: Brauzer dasturlari va uning imkonyatlari
|
bet | 2/3 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 104,11 Kb. | | #109949 |
Bog'liq Mustaqil ishChrome brauzeri.
eng, mashhur keng tarqalgan va muvaffaqiyatli variant bilan yarataylik. Biz Google Chrome nomli bir brauzer haqida bormoqda. Aslida, u mashhur izlanish "Google". shunga o'xshash internet brauzer 2008 atrofida, shuning uchun uzoq vaqt oldin emas edi. Lekin hozir u ko'p foydalanuvchilar qalbini qo'lga kiritdi.
samarali va oson-to-foydalanish va xususiylashtirish imkoniyatlari, tez. Qulay u bilan ishlash. Muvaffaqiyatsizliklar va nosoz deyarli hech operatsion tizim boshida yuklab bo'lmaydi. Mashhur "Chrome" kompyuter resurslariga yuqori talablar yo'qligi tufayli, shuningdek, xavfsizlik uchun edi.
Siz "Google" bilan juda ko'p ishlash bo'lsa, u - siz uchun zo'r imkoniyat. "Google" -akkauntom bilan ishlash uchun maxsus menyu mavjud. Juda qulay, siz deb o'ylayman. Aytgancha, u hatto past kompyuteringiz uchun "Chrome" mos keladi. U ko'p jalb nima. brauzerlar asosiy turlari odatda Chrome bir necha barobar ko'proq hisoblash resurslari talab qiladi.
"MOZILLA"
Shunday bo'lsa-da, hali ham o'sha erda Internet brauzerlar orasida raqobat. Ikkinchi o'rinda Mozilla Firefox hisoblanadi. Ushbu kontent "Chrome" kabi bir oz, lekin "Google" ning izlanish to'ridan bo'ldi. Biroq, "Mozilla" kompyuterda ko'proq talabchan bo'ladi. Bu katta darajada tizimini yuklaydi. Shunday bo'lsa-da, bu kun u bir mashhur va vostrebovnnoy qolmoqda.
Nima uchun? barcha turlari brauzerlar (ro'yxat hozir biz tahsil olmoqda plagin), ularning ijobiy va salbiy tomonlari bor. "Chrome" da kam talab va tezligi hisoblanadi. Va "Mozilla" - tezkor va dala mo'ljallangan katta imkoniyatlar. Bu, dasturiy ta'minot funktsional hisoblanadi. Mozilla Firefox Bu eng aniq imkon foyda barcha xususiyatlaridan foydalanish rivojlangan ri bor. Agar siz ham eski emas "Google" ning fan va kompyuter emas, agar Asosan, siz "Mozilla" foydalanishingiz mumkin.
"OPERA"
Ba'zi boshqa brauzerlarda nima? ularning turli turlari. Lekin eng mashhur ozod orasida hali, "Opera". Bu juda eski, lekin kam emas oddiy brauzer hisoblanadi. Uning asosiy afzalligi funktsional dasturiy ta'minot. U maksimal kengaytirilgan. dasturni yuklamasdan so'ng, foydalanuvchi standart funksiyalarni kengaytirishga yordam beradi brauzer uchun foydali kengaytmalari, bir qator oladi. Bu yuklab olish va hech narsa o'rnatish uchun egalik qilish shart emas bo'ladi. Ko'pchilik ri va
tugmalari vazifalari rivojlangan foydalanuvchi, nima kerak.
Opera faqat shu erda, chunki kompyuter talab qilish imkoniyatlarini. Bundan tashqari, shogird, bu brauzer bilan shug'ullanish qiyin. Axir, unda, dedi qilingan bo'lib, turli vazifalar ko'p yashiringan. Amalda, allaqachon Internet bilan tanish bo'lganlar uchun yaxshi variant. Albatta, u shu "Mozilla" uchun ko'proq kuchli kompyuter talab qiladi. Lekin bu kabi muammo emas.
|
| |
"YANDEKS" - Fanidan mustaqil ish Mavzu: Brauzer dasturlari va uning imkonyatlari

|
Fanidan mustaqil ish Mavzu: Brauzer dasturlari va uning imkonyatlari
|
bet | 3/3 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 104,11 Kb. | | #109949 |
Bog'liq Mustaqil ish"YANDEKS"
So'nggi yillarda, shuhrat boshqa variantni olishga boshladi. Brauzerlar (ularning turlari, biz deyarli butunlay har gapning imkoniyatlari bilan birga o'rganib) barcha bepul va mavjud. Ko'pchilik dasturchilar yaratish va Internet brauzeringizni targ'ib qilishga harakat qiladi. "Yandex Brauzer" nisbatan yaqinda paydo bo'ldi. Bu Yandeksning izlanish.
Aslida, u "Chrome" dan biror narsa o'xshaydi. Faqat endi "Google" oddiy va intuitiv interfeysi taklif etadi. Bundan tashqari, "Yandeksning" ko'ra Chrome funktsional ko'proq. kompyuterda ishlashi, xavfsizlik va talablar juda boshqacha emasda.
Bu "Yandex Brauzer" shu qidiruv tizimi bilan ishlash uchun moslashtirilgan deb taxmin qilish qiyin emas. Agar doimiy "Yandex" -akkauntom bilan ishlayotgan bo'lsa, keyin bu brauzer hayotini engillashtirish emas. Bu siz foydalanuvchilar uchun qulay kerak bo'lgan hamma narsani bor.
IMKONIYATLAR
Bu siz brauzerlar turlari haqida suhbat tugatish mumkin. eng, mashhur xavfsiz va foydalanish imkoniyatlari bizning e'tiboriga taqdim etildi. Bundan tashqari, u bir yo'l yoki boshqa dasturiy qanday vazifalari endi aniq. dedi qilingan Lekin, biz dastlab emas edi ehtimoli, berish, veb-brauzer funksiyalarini kengaytirish.
Qanday aynan shu amalga oshiriladi? maxsus kengaytma va plagin moslashtira. Bu ajralmas brauzeri ilg'or xususiyatlari bir xil bo'ladi. Har bir turi uchun o'z kengaytmasi. Sodda yuklab olish va dasturiy ta'minot sozlash ularni o'z ichiga oladi.
|
| |
Ü
Ümumi məlumatlann istifadəsi üsulu, 255
Ümumi təyinatlı aparat vasitələri, 116
V

|
Ü
Ümumi məlumatlann istifadəsi üsulu, 255
Ümumi təyinatlı aparat vasitələri, 116
V
|
bet | 57/57 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #117387 | Turi | Dərslik |
Bog'liq Vaqif qasimov informasiya t hl k sizliyinin saslar D rslik Az Ü
Ümumi məlumatlann istifadəsi üsulu, 255
Ümumi təyinatlı aparat vasitələri, 116
V
Vəziyyətin təhlili modulu, 316
Vijiner cədvəli, 185
Viruslan müalicə edən antivirus proqramlan, 128
Y
Yaddaş qurğularında məlumatların gizlədilməsi üsulları, 265
Yekun konteyner, 261
Yerdəyişmə üsulları, 162
Yoluxmaya qarşı antivirus proqramları, 128
Z
Zəif yerlər, 52
Ziyanverici proqramlar, 81
Qasımov Vaqif Əlicavad oğlu
Texnika elmləri doktoru
İnformasiya təhlükəsizliyinin əsasları
Dərslik
Bakı - 2009
Redaktor:
Zərif CƏFƏROVA
Kompyuter səhifələyicisi:
Ceyhun MAHMUDOV
Araz AŞUROV
Yığılmağa verilib: 18.05.2009.
Çapa imzalanıb: 12.10.2009.
Fiziki çap vərəqi 21,25. Nəşrin formatı 60x84 ’/16
Sifariş 1235. Tiraj 300.
MTN Maddi-texniki Təminat Baş İdarəsinin
Nəşriyyat-Poliqrafiya Mərkəzində
nəşrə hazırlanmış və ofset üsulu ilə çap edilmişdir.
|
| |
O`qituvchilarga 2-tur yozma ish savollarini shakllantirib berishda tizimdan foydalanish tartibi

O`qituvchilarga 2-tur yozma ish savollarini shakllantirib berishda tizimdan foydalanish tartibi.
O`qituvchilar uchun 2-tur savollarini shaklantirish uchun avvalom bor tizimga kirish talab etiladi. Bunda har bir tuman ma`sullari o`zlari uchun berilgan login parollari orqali kiradilar.
1-rasm. Tizimga kirish oynasi
Tizimga kirilgandan so`ng, “Natijalarni ko`rish” tugmasi bosiladi va test natijalarini ko`rish oynasiga o`tiladi.
2-rasm. O`qituvchilarning test nazoratidan olgan natijalar oynasiga o`tish.
Test natijalarini ko`rish oynasida viloyat, tuman va fan tanlanib, “MONITORING” tugmasi bosiladi. Viloyat - maʼmuriy-hududiy birlik. Oʻrta asrlardan maʼlum. Sharqning ayrim mamlakatlari (Afgʻoniston, Turkiya va boshqa), shuningdek Oʻrta Osiyo xonliklari viloyatlarga boʻlingan. 1924-yil shoʻrolar oʻtkazgan milliy-davlat chegaralanishi arafasida Turkiston ASSR 6 V. Ushbu oynada shu fandan test topshirgan barcha o`qituvchilar natijalari chiqariladi. Agar o`qituvchining test natijasi 80% va undan yuqori bo`lsa, unga 2-tur yozma ish savollarini olish imkoniyati beriladi. Bunig uchun o`qituvchi ism familiyasi ustiga sichqoncha tugmasi bosiladi va tanlangan o`qituvchiga savollar avtomatik tarzda shakllantirib beriladi.
3-rasm. Test natijalari oynasi.
Nazorat savollarini yozma ko`rinishida yozib tugatilganidan so`ng, keyingi turga o`tgan o`qituvchilarning yozma ish javoblari elektron pdf shaklga o`tkazilib, tizimga yuklanadi. Buning uchun har bir o`qituvchi savollari oynasidagi tugmasi yordamida kerakli fayl tanlanadi va tizimga yuklash uchun tugmasi bosiladi.
4-rasm. 2-tur savollarini shakllantirib berish, uni qog`ozga chop etish va elektron shakldagi javoblarni tizimga yuklash oynasi.
|
-MASHG’ULOT - Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya...

|
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
bet | 7/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)4-MASHG’ULOT
OQSILLARNI DIALIZ QILISH VA IZOELEKTRIK NUQTASINI ANIQLASH
Kerakli reaktiv va asboblar: 1. O'simlik oqsili; 2. 1 % li kumush nitrat eritmasi; 3. 10% li nitrit kislota; 4. 1% li mis sulfat eritmasi; 5 10% li natriy gidroksid; 6. Dializator. 7. Pipetkalar; 8. Ximiyaviy stakan.
Oqsillarning kolloid zarrachalari yirik bo'lganligi uchun ular yarim o'tkazgich pardalardan (membranalardan) o'tmaydi.
Oqsilning suvdagi eritmasi tarkibida bo'ladigan kichik molekulali organik va mineral tuzlar esa bu yarim o'tkazgich pardadan osongina o'tib ketadi. Buning uchun oqsil yarim o'tkazgich xususiyatli membranadan tayyorlangan xaltachaga solinib, ma’lum vaqt distillangan suvda yuviladi. Dializni yanada tezlashtirish uchun yarim o'tkazgich xaltacha yaqiniga elektr qutblarini ham joylashtirish mumkin. Bu esa zaryadlangan ionlarning yarim o'tkazgich pardalardan o'tishiga yordam beradi.
Kristallga oid birikmalarning yarim o'tkazuvchi pardadan o'tib, kolloid moddalarning o'ta olmasdan qolish hodisasiga dializ deb ataladi. Shu jarayonni bajaruvchi moslama dializator deb ataladi.
Ishning bajarilishi. Yarim o'tkazgich xususiyatiga ega bo'lgan kollodiydan tayyorlangan xaltachaga 10 - 15 ml o'simlik oqsili eritmasi solinadi va xaltacha og’zi ikkita shisha tayoqcha bilan qisib bog'lanadi So'ngra xaltacha 200—250 ml hajmli ximiyaviy stakanga solingan distillangan suvga botib turgan holda osib qo'yiladi (1-rasmga qarang).
Dializning tez va yaxshi ketishi uchun stakanga solingan distillangan suv har 15 - 20 daqiqa davomida almashtirib turiladi. Ish davomida dializning qanday tezlikda ketayotganligini bilish uchun vaqt-vaqti bilan stakandagi distillangan suvdan 1—2 ml dan olib, oqsil va xloridlarga sifat reaksiyalari o'tkazib turiladi. Xloridlarga oid sifat reaksiya o'tkazish uchun stakandagi suvdan 1—2 ml olib, uning ustiga 1—2 ml kumush nitrat eritmasi solinadi. Agar kumush nitrat eritmasini qo'shish bilan oq rangdagi cho'kma (AgCl) hosil bo'lsa, u holda oqsil tarkibidagi xloridlarning tashqi eritmaga (suvga) chiqqanligidan dalolat beradi. Oqsillarning tashqi eritmaga chiqqan-chiqmaganligini bilish uchun dializga berilgan vaqt (1,5 - 2 soat) tamom bo'lishi bilan stakandagi eritmadan 1 ml olib, biuret reaksiyasi o'tkaziladi. Ma'lumki, kolloid xususiyatli yuqori dispers zarrachaga ega bo'lgan oqsil molekulalari yarim o'tkazgich pardadan o'ta olmasdan tutilib qoladi. Shu sababli ham tashqi eritmada biuret reaksiyasi kuzatilmaydi. Tajribadan olingan natijalar daftarga yozib olinadi va undan tegishli xulosalar chiqariladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
Oqsillarning izoelektrik nuqtasini aniqlash

|
Oqsillarning izoelektrik nuqtasini aniqlash
|
bet | 8/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)Oqsillarning izoelektrik nuqtasini aniqlash
Kerakli reaktiv va asboblar: 1. O'simlik oqsili yoki jelatinaning 1% li eritmasi; 2. 0,1 va 1 n li asetat kislota eritmasi; 3. 0,2 n li asetat kislotaning natriyli tuzi; 4. 96% li etanol; 5. Pipetkalar; 6. Probirkalar; 7. Shtativ.
Ma'lumki, polipeptid zanjirida aminokislotalar bir-biri bilan amino- va karboksil gruppalari orqali birikkan bo'ladi. Ammo, uning tarkibida ma'lum miqdorda ishqor xususiyatli erkin amino- va kislota xususiyatiga ega bo'lgan erkin karboksil gruppalar mavjud. Oqsil molekulasida shu gruppalarning bo'lganligidan, ular amfoter xossaga ega bo'ladi, ya'ni oqsil eritmasi ikki xil zaryad ( Q ) va ( - ) li bo'ladi.
Agar n>m bo'lsa, oqsil zarrachasining yig’indi zaryadi manfiy, agar nAgar oqsil eritmasiga suyultirilgan kislota qo'shilsa, oqsil musbat zaryadlanib, elektromagnit maydonida katod tomon boradi.
Bipolyar Kation
Oqsil ioni
Agar oqsil eritmasiga ozroq miqdorda ishqor qo'shsak, oqsil tarkibidagi asosli gruppalarning dissosiyalanishi kamayib, u manfiy zaryadga ega bo'ladi va elektromagnit maydonida anod tomonga harakat qiladi.
Bipolyar Anion
Oqsil ioni
Demak, muhit pH ni o'zgartirish bilan oqsil molekulasi zaryadlarini ham o'zgartirish mumkin. Ammo, eritma pH ko'rsatkichining ma'lum chegarasida muayyan oqsil molekulasining umumiy zaryadi neytral bo'lib qolishi ham mumkin. Bunday paytda, oqsil na anod, na katod tomonga harakatlanmasdan qoladi. Bu holatni izoelektrik holat yoki bu pH ko'rsatkichni i z o e l e k t r i k n u q t a deb ataladi. Oqsillar izoelektrik nuqtada beqaror bo'ladi va osonlikcha cho'kmaga tushadi. Shunga asoslanib, turli biologik aralashmalardan oqsillarni ajratib olishda ularni izoelektrik nuqtasida cho'ktirish eng qulay usul hisoblanadi.
Oqsillarning izoelektrik nuktasini aniqlashni jelatina misolida ko'rish mumkin.
Ishning bajarilishi. Buning uchun 6 ta toza yuvilib quritilgan probirka olib, ularning har biriga jadvalda ko'rsatilgandek eritmalar aralashmasadan quyiladi.
1-jadval
Jelatinaning izoelektrik nuqtasini aniqlash
Probirkalardagi eritmalar aralashmasining umumiy hajmi bir xilda, ya'ni 8 ml ga teng. So'ngra 4-probirkadagi aralashma ustiga chayqatganda ham sezilar - sezalmas loyqa hosil bo'lguncha 96% li spirtdan sekin-asta tomiziladi. Qolgan probirkalarga ham xuddi 4-probirkaga solingan miqdorda spirt quyiladi va 20—30 daqiqa tinch saqlanadi. So'ngra probirkalarda hosil bo'lgan loyqa darajasi aniqlanadi. Qaysi bir probirkada kuchli loyqa hosil bo'lgan bo'lsa, o'sha probirkadagi muhitning pH i jelatinaning izoelektrik nuqtasiga tegishli bo'ladi va jadvalning oxirgi katagiga plyus (Q) yoki minus ( - ) belgilari qo'yiladi. Qaysi bir probirkada quyuq loyqa kuchli hosil bo'lgan bo'lsa, 2 ta yoki Z ta plyus belgisini ham qo'yish mumkin. Olingan natijalar daftarga yozib qo'yiladi va tegishli xulosa chiqariladi.
|
| |
Microsoft Outlook/ Outlook Express

E-Mailversand mit Microsoft Outlook bzw. Mozilla Thunderbird
Sie benötigen:
Ihre E-Mailadresse mit dazugehörigem Passwort, ein Mailkonto bzw. einen Benutzernamen,
die Adressen für Ihre Mailserver. Ein E-Mailprogramm sowie natürlich einen Internetzugang.
Microsoft Outlook/ Outlook Express
Beim ersten Start von Outlook sollte sich der Assistent für den Internet Zugang starten. Ist dies nicht der Fall, kann man ihn manuell wie folgt starten:
Extras -> Konten -> Hinzufügen -> Email
Nun erstellen Sie ein neues Konto“
Hier haben Sie die Möglichkeit Ihr Konto entweder automatisch einrichten zu lassen oder die Servereinstellungen manuell zu konfigurieren. In diesem Fall wird empfohlen, das Konto manuell einzurichten.
Hierzu setzen Sie den Haken bei und klicken auf weiter.
Nun wählen Sie den E-Mail Dienst aus, welcher in diesem Fall eine Internet-E-Mail ist und klicken auf „Weiter“
Schreiben Sie nun die abgefragten Informationen in die Felder.
In dem Feld
|
b) Oqsillarni spirt bilan cho'ktirish

|
b) Oqsillarni spirt bilan cho'ktirish
|
bet | 3/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)b) Oqsillarni spirt bilan cho'ktirish
Kerakli reaktiv va asboblar: 1. O'simlik oqsili; 2. Etil spirt; 3. Natriy xlorid tuzi; 4. Probirkalar; 5. Pipetkalar; 6. Shtativ.
Oqsillar ko'pgina organik erituvchilar (aseton, efir, spirt kabilar) ta'sirida neytral va kuchsiz kislotali muhitda cho'kmaga tushadi. Oksillar, spirt bilan birga bir oz natriy xlorid tuzidan qo'shganda cho'kmaga tezroq va to'la tushadi. Spirt oqsil zarrachalarini degidratasiyaga olib kelsa, tuz ularni zaryadsizlantiradi. Agar oqsillarni cho'ktirish past haroratda olib borilsayu, tushgan cho'kma esa tezda spirtdan ajratib olinsa, oqsil denaturasiyaga uchramaydi.
Ishning bajarilishi. Bu ishni bajarish uchun 2 ta probirka olib, ularning har biriga 2—3 ml dan oqsil eritmasi solinadi. So'ngra oqsil ustiga ozroq NaCl kukuni va 3—4 ml dan spirt solib, aralashma chayqatiladi. Biroz vaqt o'tishi bilan oqsil cho'kmaga tushadi. Agar probirkalarning biriga darhol 4—5 ml distillangan suv, ikkinchisiga 10—15 daqiqadan so'ng suv solinsa, birinchi probirkadagi cho'kmaning eriganligini, ikkinchi probirkadagi cho'kmaning erimay qolganligini ko'rish mumkin. Bu oqsilga spirtniig uzoq vaqt ta'sir etishi natijasida uning denaturasiyaga uchraganligini ko'rsatadi.
c) oqsillarni og'ir metall tuzlari bilan cho'ktirish
K e r a k l i r e a k t i v v a a s b o b l a r: 1. Oqsillarning suvdagi eritmasi; 2. 0,5% li qo'r?oshin asetat eritmasi; 3. 5% li mis sulfat eritmasi; 4. 3% li kumush nitrat eritmasi; 5. 0,5% li simob (II) xlorid-sulema eritmasi; 6. Natriy xloridning to'yingan eritmasi; 7. Probirkalar; 8. Pipetkalar; 9. Shisha tayoqcha; 10. Shtativ.
Oqsillar, og’ir metall (Pb, Cu, Ag va Hg) tuzlari bilan ham cho'kma hosil qiladi. Bu tuzlar ta'sirida eritmadagi oqsillarning cho'kmaga tushishi, ishqoriy yer metall tuzlari yordamida tushadigan cho'kmalardan farq qiladi, ya'ni oqsillar og'ir metall tuzlarining faqat past konsentrasiyali eritmalari ta'sirida cho'kmaga tushadi. Agar bu tuzlar ta'sirida hosil bo'lgan cho'kma ustiga ko'rg'oshin asetat va mis sulfat eritmalaridan qayta qo'shilsa, ilgari hosil bo'lgan cho'kma erib ketadi. Oqsil cho'kmasining erishi eritmaga qo'-shilgan ortiqcha og'ir metallarning oqsil zarrachalarini adsorblab, ularni qayta zaryadlanishi natijasida yuz beradi.
Ishning bajarilishi. To'rtta probirka olib, ularning har biriga 2—3 ml dan oqsil eritmasi solinadi. So'ngra, birinchi probirkaga qo'rg’oshin asetat, ikkinchisiga mis sulfat, uchinchisiga kumush nitrat va, nihoyat, to'rtinchi probirkadagi oqsil ustiga sulema eritmalaridan 4 - 5 tomchidan tomiziladi. Bu reaktivlarni tomizish bilan probirkalarda cho'kma hosil bo'ladi. Agar birinchi va ikkinchi probirkalardagi cho'kma ustiga qaytadan shu reaktivlardan ko'proq tomizilsa, cho'kma erib ketadi. Sulema solingan probirkadagi cho'kma esa ozroq natriy xlorid eritmasi qo'shilgandan keyingina eriydi.
|
| |
-mashg’ulot - Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya...

|
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
bet | 32/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)23-mashg’ulot
Siydik tarkibidagi siydik kislotasini ajratib olish va unga sifat reaktsiyalarini o'tkazish
Reaktivlar: ammiakning suvdagi 15%li eritmasi, kumush nitratning 1%li eritmasi, natriyli siydik kislotasining 2,5%li eritmasi.
Ikkita probirka olinadi va ularning biriga 5 tomchi siydik namunasi va ikkinchisiga 2,5 % li siydik kislotasining natriyli tuzidan 5 tomchi tomiziladi. Har bir probirkaga 2 tomchidan ammiak eritmasi va kumush nitrat eritmasi qo’shiladi. Ma’lum vaqt o’tgandan so’ng probirkalarda kumushning siydik kislota bilan reaksiyasi natijasida oq amorf cho’kma hosil bo’ladi.
Siydik kislotasiga sifat reaksiyasini o’tkazish quyidagi tartibda olib boriladi.
Kerakli asboblar va reaktivlar: gaz gorelkasi, oyna namunasi, shpatel, kristall siydik kislotasi, konsentrlangan nitrat kislotasi, konsentrlangan ammiakning suvdagi eritmasi.
Oyna ustiga shpatel yordamida kristall siydik kislotasi namunasi olinadi va unga nitrat kislota tomiziladi. Asta-sekinlik bilan oyna ostidan qizdiriladi. Nitrat kislota issiqlik ta’sirida bug’lanib ketadi va oynada qo’ng’ir-qizil qoldiq qoladi. Oynada hosil bo’lgan qoldiq ustiga ammiakning suvdagi eritmasini tomizamiz. Natijada purpur rangli qoldiq hosil bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
Bsq II yarım IL Fənn: Həyat Bilgisi

|
Bsq II yarım IL Fənn: Həyat Bilgisi
|
Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 13,37 Kb. | | #103859 |
Bog'liq Summativ 4
BSQ II yarım il Fənn:Həyat Bilgisi
1) Sığorta nə üçün vacibdir?
A) İnsanlara əmək haqqı vermək üçün B) İnsanların arxayın yaşaması üçün C) İnsanlar tərəfindən keyfiyyətli məhsul əldə etmək üçün
2) Peyğənbərimiz ilk vəhyi harada eşitmişdir?
A) evində B) Mədinədə C) Hira dağındakı mağarada
3) Nə üçün B.M.T “Uşaq Hüquqları Konvensiyası” adlı sənədi qəbul etmişdir?
A) çünki uşaqlar təhsildən kənarda qalır.
B) valideyinlərin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün.
C) valideyinləri öz hüququndan məhrum etmək üçün.
4) İstehlakçı sözünün mənası nədir?
A) Məhsulları hazırlayan şəxs B) Məhsulu satan şəxs C) Məhsulu alıb istifadə edən şəxs
5) Bakteriya, virus, göbələk necə adlanır?
A) peyvəndlər B) mikroorqanizmlər C) dərmanlar
6) Epidemiya nədir?
A) ciyər xəstəliyi B) özəl tibb müəssisəsi C) xəstəliyin geniş ərazidə yayılması
7) Qəza xidmətinə hansı nömrəli telefon lazımdır?
A) 104 B) 101 C) 103 D) 102
8) Hansı su elektrik stansiyasını tanıyırsınız?
9) Masa arxasında necə əyləşmək lazımdır?
A) düz qamətli əllər stolun üzərində B) əyri oturmaq C) söhbət etmək
10) Hansı tikiş növlərini tanıyırsınız?
11) Məhəmməd Peyğəmbər neçənci ildə dünyaya gəlmişdir?
A) 1570 B) 1670 C) 520 D)570
12) Onurğa sütununu necə adlandırırlar?
A) skelet B) sağlamlıq oxu C) onurğa sümüyü
13) Ağ ciyər nə orqanıdır?
A) süzgəc B) tənəffüs C) həzm
Bal: Adı:
Qiymət: Soyadı:
|
| |
Instructions on creating Midwest Internet Mail Settings in Windows Vista

Instructions on creating Midwest Internet Mail Settings in Windows Vista:
In previous versions of Windows, the default mail client was Outlook Express. In Vista, it is now called Windows Mail.
Click on the Start button, and at the top left, click on “Windows Mail.”
From the top menu on the Windows Mail screen, click on “Tools”, then “Accounts.”
Click on the “Add” button, then select E-Mail Account. Click on “Next.”
In the “Your Name” field, type in your name in upper and lowercase letters, much the same as you would type it in a letter. Click “Next.”
Next field is for your email address. Type in your username, followed by @mw.net.
Click “Next.”
You’ll have three fields before you:
First one will say, “My incoming mail server is a POP3 Server.” Leave that one alone.
Second one will say incoming mail server: Type in pop.mw.net
Third will say outgoing mail server: Type in mail.mw.net
Click “Next.”
Your username will appear. Type in your password in the field provided. Click “Next.”
Windows Mail will say you have successfully created your mail account. Click “Finish.”
Click “Close.”
Your computer is now configured to send and receive Midwest Internet email.
|
g) Oqsillarni mineral kislotalar bilan cho'ktirish

|
g) Oqsillarni mineral kislotalar bilan cho'ktirish
|
bet | 4/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)g) Oqsillarni mineral kislotalar bilan cho'ktirish
Kerakli reaktiv va asboblar: 1. O'simlik oqsili; 2. Sulfat, xlorid va nitrat kislotalari; 3. Probirkalar; 4. Shtativ; 5. Pipetkalar.
Konsentrlangan mineral kislotalar (NS1, N2SO4, HNO3 va boshqalar) ta'sirida oqsillar cho'kmaga tushadi, chunki mineral kislotalar ta'sirida oqsillarning zarrachalari degidratlanadi. Oqsil cho'kmasi, ortiqcha reaktiv (HCl, N2SO4) ta'sirida eriydi. Bunga sabab, oqsil zarrachalarining qayta zaryadlanishidir.
Ishning bajarilishi. Dastlab uchta probirka olib, ularning biriga 2 ml sulfat kislota, ikkinchisiga 2 ml xlorid kislota, uchinchisiga esa 2 ml nitrat kislota solinadi. Keyin probirkalarni qiya tutgan holda kislotaga teng miqdorda oqsil eritmasidan sekin-asta quyilsa, ikkala suyuqlik chegarasida halqa holdagi oq cho'kma hosil bo'ladi. Agar xalqa holdagi cho'kma (1 - 2 probirkalar) chayqatilsa, halqa erib ketadi. Mabodo cho'kma erimasa, shu reaktivlardan yana bir oz qo'shiladi. Erigan oqsil eritmasi ustiga 5 n li natriy gidroksiddan tomizilsa, qayta cho'kma hosil bo'lishini kuzatish mumkin. Uchinchi probirkada ham cho'kma hosil bo'ladi. Ammo hosil bo'lgan cho'kma, probirka chayqatilganda ham, ortiqcha kislota qo'shilganda ham erimaydi. Olingan natijalar daftarga yozib olinadi va tegishli xulosa chiqariladi.
d) Oqsillarni organik kislotalar bilan cho'ktirish
Kerakli reaktiv va asboblar: 1. O'simlik oqsili; 2. Uchxlorasetat kislotaning 3% li eritmasi; 3. 20% li sulfosalisilat kislota; 4. Probirkalar; 5. Pipetkalar; 6. Shtativ.
Organik kislotalar ta'sirida ham oqsillar cho'kmaga tushadi. Ammo har xil organik kislotalar ta'sir qilish xususiyati bilan bir-biridan farq qiladi. Oqsillarni cho'ktirishda ko'proq uchxlorasetat kislota ishlatiladi, chunki bu kislota ta'sirida faqat oqsillargina cho'kmaga tushib, ularning parchalanishidan hosil bo'lgan yuqori molekulalar moddalarga ta'sir qilmaydi va ular eritmada qoladi. Bu usul oqsil azotini va eritmada qolgan boshqa azotli birikmalarni aniklashda keng qo'llaniladi.
Ishning bajarilishi. Ikkita probirka olib, ularning har biriga 2—3 ml dan oqsil eritmasi quyiladi. Birinchi probirkadagi oqsil ustiga 4—5 tomchi uchxlorasetat kislotadan, ikkinchi probirkaga esa sulfosalisilat kislotadan 4—5 tomchi tomiziladi. Har ikkala probirkada cho'kma hosil bo'ladi. Olingan natijalar daftarga yozib olinadi.
|
| |
Şək. 3.7. http://picasa.google.com/ rəsmi səhifəsi

Şək. 3.7. http://picasa.google.com/ rəsmi səhifəsi
Download
2,44 Mb.
bet
19/35
Sana
22.03.2020
Hajmi
2,44 Mb.
#8337
Turi
Dərs
1
...
15
16
17
18
19
20
21
22
...
35
Şək. 3.7.
http://picasa.google.com/
rəsmi səhifəsi
Şək. 3.8. Picasa 3 proqramının şəkillərin axtarış rejiminin seçilməsi pəncərəsi
Download
2,44 Mb.
1
...
15
16
17
18
19
20
21
22
...
35
Download
2,44 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Şək. 3.7. http://picasa.google.com/ rəsmi səhifəsi
Download
2,44 Mb.
-MASHG’ULOT - Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya...

|
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
bet | 6/32 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 397,5 Kb. | | #117673 |
Bog'liq Biokimyodan laboratoriya mashg printga (2)3-MASHG’ULOT
OQSILLARNI TOZALASH USULLARI
Kerakli asboblar va reaktivlar: Sefadeks geli G-100 (Pharmacia, Swetsiya), 0.01 M tris-HCl buferi, DEАE-TOYOPEARL 650 M (TOYO SODA Manufacturing Co. LTD, Yaponiya) ion almashinuv smolasi, natriy xlorid eritmasi, ammoniy sulfat tuzi
Oqsillarni ajratib olish murakkab biokimyoviy jarayon hisoblanib, unda turli tozalik darajasidagi oqsillarni ajratib olish va tozalash mumkin. Bu jarayonlar mumkin qadar past haroratda va optimal pH muhitida olib borilishiga e’tibor berish lozim. Oqsillarni tozalashda ko’p hollarda gel va ion almashinuv xromatografiya usullari keng qo’llaniladi.
Gel filtratsiya bu shishgan gel kolonkasidan oqsil molekulalarini massasiga ko’ra yuvilib chiqishiga asoslangan. Bunda og’ir massaga ega bo’lgan oqsil molekulasi birinchi bo’lib ajralib chiqadi. Bu jarayonni olib borish quyidagi tartib asosida boradi. Dastlab oqsil namunasi ammoniy sulfat tuzi ishtirokida cho’kmaga tushiriladi. Mazkur jarayon bilan parallel ravishda sefadeks geliga kerakli pH muhitiga ega bo’lgab bufer eritmasi qo’shiladi. Keyingi bosqichda supernatantda erigan oqsil aralashmasi turli tezlikda kolonka orqali yuviladi yoki elyuirlanadi. Natijada turli molekulyar massaga ega bo’lgan oqsil fraksiyalari ajralib chiqadi. Turli fraksiyalarga ega bo’lgan oqsil miqdorini Louri usuli yordamida aniqlash mumkin.
Keyingi bosqichda oqsilni tozalash ion almashinuv usuli bilan olib boriladi. Buning uchun dastlab ion almashinuv xromatografiyasi uchun kolonka tanlanadi (masalan 1x10 sm). Keying bosqichda kolonka oldindan ion almashinuv xromatografiyasida keng qo’llaniluvchi tris-HCl (pH tanlanadi) buferida saqlangan ion almashinuv smolasi (masalan DEAE-TOYOPEARL 650 M TOYO SODA Manufacturing Co. LTD, Yaponiya) bilan to’ldiriladi. To’ldirilgan kolonka orqali buferda eritilgan namuna yuviladi. Bunda smola bilan bog’ hosil qilgan oqsil molekulalarini tashuvshidan ozod qilish maqsadida NaCl ning 1.0M eritmasi yuboriladi. Bunda oqsilni elyuirlash tezligi 40 ml/soat gacha ko’tariladi. Sorbentdan ajratib olingan oqsilni kelgusida turli ilmiy va ishlb chiqarish maqsadlarida qo’llash mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biokimyodan laboratoriya mashg’ulotlari 1-mashg’ulot laboratoriya mashg’ulot darsiga kirish va laboratoriya texnikasi bilan tanishtirish
|
Ədədi inteqrallama - Azərbaycan Hava Yolları

|
Azərbaycan Hava Yolları
|
bet | 23/35 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #112648 | Turi | Dərs |
Bog'liq C fakepathKOMPUTER MUHENDISLIYINDE EDEDI USULLAR 01 06 (2) (1)9. Ədədi inteqrallama
Bir çox aviasiya məsələlərinin həllində ibtidai funksiyalarını elementar funksiyalarla ifadə etmək mümkün olmayan inteqrallara rast gəlinir. Həmin inteqralları klassik üsullarla hesablamaq mümkün olmadığı üçün təqribi üsüllardan istifadə olunur. Müəyyən inteqralların təqribi hesablanma düsturlarına kvadratur düsturlar deyilir.
Tutaq ki, ibtidai funksiyasını klassik üsulla tapmaq mümkün olmayan
(9.1)
inteqralını hesablamaq lazımdır. Bunun üçün aşağıdakı kvadratur düsturlara baxaq.
9.1. Düzbucaqlılar metodu
(9.1) inteqralını düzbucaqlılar metodu ilə hesablamaq üçün [a;b] inteqrallama parçasını n bərabər hissəyə bölək və alınmış hissəciklərə düzbucaqlılar kimi baxaq. Onda alınmış bütün parçaların uzunluğu -ə bərabər, bölünmə nöqtələri isə
olacaqdır.
Bu nöqtələr düyün nöqtələri adlanır və bu nöqtələrdə f(x) funksiyasının qiymətlərini . ilə işarə edək. Onda
olacaqdır.
Bunları qrafiki olaraq göstərək:
Şəkillərdən göründüyü kimi əyrixətli trapesiyanın sahəsi təxminən n sayda düzbucaqlıya ayrılmış çoxbucaqlının sahəsinə bərabərdir. Beləliklə, müəyyən inteqralın hesablanması n sayda düzbucaqlının sahələri cəminin hesablanmasına gətirilmiş oldu.
(9.1.2)
(9.1.3)
(9.1.4)
Burada .
(9.1.2) sol düzbucaqlılar, (9.1.3) sağ düzbucaqlılar, (9.1.4) düsturu isə orta düzbucaqlılar düsturu adlanır.
Düzbuçaqlılar metodunun mütləq xətası aşağıdakı düstur ilə təyin olunur.
Burada ilə hesablanır.
Nümunə. inteqralını düzbucaqlılar metodu ilə hesablamalı.
Həlli. [0,2] parçasını 4 bərabər hissəyə bölək.
Onda x0=0; x1=0,5; x2=1; x3=1,5; x4=2 alarıq. Bu qiymətləri y= funksiyasında nəzərə alsaq aşağıdakılar alınar:
y0=f(x0)=-12; y1=y(x1)=-11,625; y2=y(x2)=-10;
y3=y(x3)=-6,375; y4=y(x4)=0.
Bunları düzbucaqlılar düsturunda nəzərə alaq:
Bu məsələnin C++ proqramlaşdırma dilində proqram kodu aşağıdakı kimi olar.
#include
using namespace std;
double func(double x)
{
return x*x*x + x*x - 12;
}
double duzbucaq(double a, double b, double h)
{
if (a > b)
{
return 0;
}
double x = a;
double S = 0.;
while (x +h <= b)
{
S +=h*(func(x) +h/2);
x += h;
}
return S;
}
main()
{
int n; double a,b;
cout<<"n=";
cin>>n;
cout<<"a=";
cin>>a;
cout<<"b=";
cin>>b;
double h=(b-a)/n;
double S = duzbucaq(a, b, h);
cout << S << endl;
system("pause");
}
Mövzuya aid tapşırıqların variantları
Aşağıda verilmiş inteqralları düzbucaqlılar metodu ilə həll etməli.
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15.
16. 17. 18. 19. 20. 21. 22.
23. 24. 25.
26. 27. 28. 29. 30.
|
| |
MATLAB mühitində inteqralların ədədi üsullarla həlli

|
MATLAB mühitində inteqralların ədədi üsullarla həlli
|
bet | 26/35 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #112648 | Turi | Dərs |
Bog'liq C fakepathKOMPUTER MUHENDISLIYINDE EDEDI USULLAR 01 06 (2) (1)10. MATLAB mühitində inteqralların ədədi üsullarla həlli
Matlab sistemində müəyyən inteqralların hesablanması trapesiyalar, parabolalar (Simpson) və Nyuton-Kotes ədədi üsulları ilə həyata keçirilir.
Trapesiyalar üsulu. Burada xətti aproksimasiyadan istifadə olunur, yəni [a;b] parçasında əyrixətli trapesiyaların sahələri elementar düzbucaqlı trapesiyaların sahələri cəminə bərabər hesab edilir. Trapesiyalar düsturu bu şəkildədir:
burada isə [a;b] parçasının bölündüyü hissələrin sayıdır.
Matlab sistemində verilən düstur trapz(x,y) proqramı ilə reallaşdırılır.
Simpson üsulu. Əgər inteqralaltı funksiya parabola ilə əvəz olunarsa, onda aşağıdakı Simpson düsturundan istifadə edilir.
Matlab-da Simpson düsturu quad proqramı ilə təyin olunur. Bu proqram inteqrallama addımını özü avtomatik təyin edir və ümumi şəkildə aşağıdakı kimi yazılır.
quad(name,a,b,[,tol,trace]), burada name – inteqralaltı funksiya, a və b inteqrallama sərhədləri, tol - dəqiqlik, trace – hesablama zamanı informasiyanı cədvəl şəklində almaq üçün istifadə edilir.
Nümunə1. Trapesiyalar və parabolalar üsulundan istifadə etməklə Puasson inteqralını hesablamalı:
İnteqralın hesablanması proqramı və onun nəticəsi bu şəkildə olacaqdır:
>> x=0:0.001:pi;
>> y=log(5-4*cos(x));
>> z=trapz(x,y)
z =
4.3538
>> quad('log(5-4*cos(x))',0,pi)
ans =
4.3551
İnteqralın dəqiq qiyməti 4.355169987-yə bərabərdir.
Qeyd. Matlab mühitində ikiqat inteqralları hesablamaq üçün dblquad('fun', a, b, c,d) funksiyasından istifadə edilir. Burada 'fun' ikidəyişənli funksiya, a, b, c və d isə uyğun olaraq inteqrallama sərhədləridir.
Nümunə2. inteqralını hesablayın.
Həlli:
>> z='x.^2+y.^2-2';
>> dblquad (z,1,2,0,3)
düyməsini sıxdıqdan sonra nəticəni alarıq:
ans =
10
|
| |
Trapesiyalar metodu - Azərbaycan Hava Yolları

|
Azərbaycan Hava Yolları
|
bet | 24/35 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #112648 | Turi | Dərs |
Bog'liq C fakepathKOMPUTER MUHENDISLIYINDE EDEDI USULLAR 01 06 (2) (1)9.2. Trapesiyalar metodu
Əgər [a,b] parçasının bölündüyü elementar sahəciklərə trapesiyalar kimi baxsaq, onda (9.1) əvəzinə
götürə bilərik. Bu bərabərlikləri tərəf-tərəfə toplasaq:
təqribi bərabərliyi alınır. Burada .
Trapesiyalar metodunun qalıq həddi
şəklindədir.
Burada qəbul etsək, qalıq həddi üçün aşağıdakını alarıq:
.
Nümunə1. inteqralını trapesiyalar metodu ilə hesablamalı.
Həlli. [0;2] parçasını 4 bərabər hissəyə bölək.
Onda x0=0; x1=0,5; x2=1; x3=1,5; x4=2 alarıq. Bu qiymətləri y= funksiyasında nəzərə alsaq aşağıdakılar alınar:
y0=f(x0)=-12; y1=y(x1)=-11,625; y2=y(x2)=-10;
y3=y(x3)=-6,375; y4=y(x4)=0.
Bunları trapesiyalar düsturunda nəzərə alaq:
Bu məsələnin C++ proqramlaşdırma dilində proqram kodu aşağıdakı kimi olar:
#include
using namespace std;
double func(double x)
{
return x*x*x + x*x - 12;
}
double trapec(double a, double b, double h)
{
if (a > b)
{
return 0;
}
double x = a;
double S = 0.;
while (x +h <= b)
{
S += h*(func(x) + func(x + h)) / 2.;
x += h;
}
return S;
}
main()
{
int n; double a,b;
cout<<"n=";
cin>>n;
cout<<"a=";
cin>>a;
cout<<"b=";
cin>>b;
double h=(b-a)/n;
double S = trapec(a, b, h);
cout << S << endl;
system("pause");
}
Nümunə 2. X təsadüfi kəmiyyətinin intervalında paylanma sıxlığı y=sinx funksiyası şəklindədir. Həmin intervalda onun paylanma funksiyasının qiymətini hesablamalı.
Həlli. Bunun üçün intervalında y=sinx funksiyasının inteqralını hesablamaq lazımdır. Trapesiyalar düsturunun tətbiqilə məsələnin həllinin C++ proqramlaşdırma dilində proqram kodunu aşağıdakı kimi yazmaq olar.
#include
#include
#include
#define NUMPOINT 3000 //noqtelerin sayi
#define PI 3.1415926536
double Integral(double *f, double step){
double value = 0;
for (int i = 0; i < NUMPOINT; i++){
value += f[i];
}
value *= step;
return value;
}
int main() {
double *f;
double step, t;
double S;
int i;
system("chcp 1251");
system("cls");
f = (double*)malloc(NUMPOINT*sizeof(double));
printf("noqtelerin sayi = %d\n", NUMPOINT);
step = PI/NUMPOINT; //addim (trapesiyanin hundurluyu)
printf("addim = %lf\n", step);
t = 0.0;
for (i=0; if[i] = sin(t);
t += step;
}
S = Integral(f, step);
printf("inteqralin qiymeti = %lf", S);
getchar();
return 0;
}
Mövzuya aid tapşırıqların variantları
Aşağıda verilmiş inteqralları düzbucaqlılar metodu ilə həll etməli.
1. 2.
3. 4.
5. 6.
7. 8.
9. 10.
11. 12.
13. 14.
15. 16.
17. 18.
19. 20.
21. 22. 23. 24. 25. 26.
27. 28.
|
| |