nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari

|
Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari
|
bet | 8/10 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 23,83 Kb. | | #158572 |
Bog'liq mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash m2. Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari.
Hozirgi paytgacha, globallashuv jarayoni yakun topmagan ekan, barcha sanab o‘tilgan samaralar shunga olib keladiki, birinchi bo‘lib yangi texnologiyani o‘zlashtirgan mamlakat xalqaro bozorlarda ustunlikni qo‘lgan kiritadi va bu navbatdagi «bozor bo'lagini bo‘lib olish»ga olib keladi.
Hozirgi paytda mamlakatizdagi va xorijdagi ko‘plab mutaxassislar va iqtisodchilar yangi iqtisodiyotning, jumladan, uning namoyon bo‘lish shakllaridan biri - raqamli iqtisodiyotning hozirgi rivojlanish holatiga uzil-kesil tavsif berishga va uni tushunib yetishga harakat qilmoqdalar.
2. Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari.
Raqamli texnologiyalar - taassurotlar iqtisodiyoti, MICE-industriya, Smart-shahar va shunga o'xshashlar asosida innovatsion mahsulotlar, servislar va hizmatlar hosil qilishga imkon beradi.
Raqamli iqtisodiyot predmetli sohasining quyidagi ta'rifini taklif qilish mumkin: “raqamli iqtisodiyot - mavjudlikning texnoraqamli shakli bo'lib, tovar va hizmatlarini ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste'mol qilish bo‘yicha iqtisodiy munosabatlar tizimli yig‘indisidir. Iqtisodiy munosabatlarning texnoraqamli tabiatiraqamli iqtisodiyotni boshqalardan ajratib turadigan asosiy belgilar hisoblanadi.
Agar yangi iqtisodiyot - postindustrial iqtisodiyot namo-yon bo‘lishining qonuniy shakli bo'lsa, raqamli iqtisodiyot – yan-gi iqtisodiyot namoyon bo‘lishi-ning evolyusion shakllaridan biri. Demak, «shaklning shakli» sifati-da raqamli iqtisodiyot nafaqat yangi iqtisodiyot alomatlari to‘p-lamiga, balki raqamli iqtisodiyot-ning sifat jihatidan aniqligini tavsiflaydigan bir qator ajratib turuvchi tomonlarga ega.
2. Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari.
«Industrial» iqtisodiyot-da o‘ringa ega bo‘lmagan yangi qonuniyatlar va tendensiyalar paydo bo‘lishi bilan bir qatorda raqamli texnologiyalar bilan bog‘liqlikda va uyg‘unlikda o‘zini yangicha namoyon etadigan an'anaviy iqtisodiy qoidalarning yangicha mazmuniga e'tibor qaratadi
|
| |
Korozyonni nazorat qilishning asosiy usullari

|
Korozyonni nazorat qilishning asosiy usullari
|
bet | 18/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursKorozyonni nazorat qilishning asosiy usullari
Yuqorida aytib o'tilganidek, bugungi kunda metallni zangdan tozalashning ko'plab variantlari mavjud. Eng keng tarqalganlari orasida quyidagilar mavjud:
mexanik - oksid qatlami maxsus jihozlar yoki yuqori qattiqlikka ega po'lat cho'tkalar yordamida chiqariladi;
termal - zangga havo yoki suv oqimi va yuqori harorat ta'sir qiladi;
lazer - eng samaralilaridan biri, ammo u plazmaning mikroskopik portlashlarini ishlab chiqaruvchi maxsus uskunani talab qiladi;
kimyoviy - korroziyadan zararlangan joylar maxsus zangni erituvchilar bilan ishlov beriladi, so'ngra ular mexanik tozalanadi.
Har bir usul ma'lum xususiyatlarga va turli samaradorlikka ega. Bularning barchasi korroziyaning shikastlanish darajasiga va yuqorida tavsiflangan kimyoviy xususiyatlariga bog'liq. Eng yaxshi variantni tanlash uchun keling, ularni batafsil ko'rib chiqamiz.
Ko'pincha odamlar undan foydalanadilar, chunki hech qanday kimyoviy moddalar va maxsus qurilmalar kerak emas. Barcha ishlarni po'lat cho'tka yoki qo'pol silliqlash qog'ozi bilan bajarish mumkin. Usul juda samarali va har qanday murakkablikning korroziyasini engishga imkon beradi. Biroq, bitta kamchilik bor. Asbobning izlari sirtda qoladi, bu uning ko'rinishiga salbiy ta'sir qiladi. Dazmolni silliqlash vaziyatni biroz tuzatishga yordam beradi.
Nazorat savollari
Metaldan zangni olib tashlashning asosiy muammosi?
Korozyonni nazorat qilishning asosiy usullari?
Gorelkani metallga nisbatan harakatlanish tezligi?
|
| |
Mg, Al, Si, Zn, W, Fe, Ni, Pt, Cu, Bi, Sn, Sb, Pb, Ag, Cd

|
Mg, Al, Si, Zn, W, Fe, Ni, Pt, Cu, Bi, Sn, Sb, Pb, Ag, Cd
|
bet | 2/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursMg, Al, Si, Zn, W, Fe, Ni, Pt, Cu, Bi, Sn, Sb, Pb, Ag, Cd.
2. Erimaydigan elektrodlar bilan payvandlash
O‘zgarmas tok bilan inert gazlar muhitida yoy vositasida payvandlashda yoyning turg‘un yonish sharti - qutblilikni o‘zgartirishda zaryadsizlanishning muntazam ravishda tiklanib turishidir. Argon va geliy kabi inert gazlarining yoyni yondirish va ionizatsiyalash potensiali kislorod, azot va metall bug‘lariga qaraganda yuqori, shuning uchun o‘zgaruvchan tok yoyini yondirish uchun salt yurish kuchlanishi oshirilgan ta’minlash manbai talab etiladi. Payvandlash yoyi inert gazlar (argon yoki geliy) muhitida juda turg‘un yonadi va uni tutib turish uchun uncha katta kuchlanish talab etilmaydi. Elektronlarning yuqori darajadagi qo‘zg‘aluvchanligi neytral atomlarning ular bilan elektronlar to‘qnashganda yetarlicha uyg‘onishi va ionizatsiyalanishini ta’minlaydi.
Volfram katod bo‘lgan holda yoy zaryadsizlanishi, asosan, suyuqlanish haroratining yuqoriligi va volframning nisbatan kam issiq o‘tkazuvchanligi tufayli sodir bo‘ladigan termoelektron emissiya hisobiga yuz beradi, bu esa to‘g‘ri va teskari qutblilikda yoyning bir xilda yonmasligiga sabab bo‘ladi. Teskari qutblilikda (buyum katod rolini o‘ynaydi - minus) yoyni yondirishdagi kuchlanish to‘g‘ri qutblilikdagiga qaraganda katta bo‘lishi kerak. Shuning uchun volfram elektrodi bilan payvandlanadigan metall xossalari bir-biridan ancha farq qilganligidan yoy kuchlanishining egri chizig‘i simmetrik shaklga ega bo‘lmaydi, balki unda doimiy tashkil etuvchi paydo bo‘lib, u payvandlash zanjirida tokning doimiy tashkil etuvchisining hosil bo‘lishini yuzaga keltiradi.
AMALIY MASHG’ULOT №2
Mavzu: Himoyalovchi С gazi ostida payvandlashning yarim avtomatlashtirilgan usuli uchun mo‘ljallangan yarim avtomat qurilmasini o‘rganish.
Ishning maqsadi: Himоya gаzlаr muhitidа pаyvаndlаsh аppаrаtlаri vа uskunаlаrini, eriydigаn va erimаydigаn elеktrоdlar bilаn himоya gаzlаr muhitidа pаyvаndlаsh uchun jihоzlаrni o‘rganish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mg, Al, Si, Zn, W, Fe, Ni, Pt, Cu, Bi, Sn, Sb, Pb, Ag, Cd
|
Eritib qoplanayotgan metallning oltingugurt va fosforning mavjudlik chegarasi, %

|
Eritib qoplanayotgan metallning oltingugurt va fosforning mavjudlik chegarasi, %
|
bet | 7/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursEritib qoplanayotgan metallning oltingugurt va fosforning mavjudlik chegarasi, %
Elektrod turlari
|
Oltingugurt
|
Fosfor
|
Elektrodlar guruhlari
|
1
|
2
|
3
|
1
|
2
|
3
|
E42, E46, E50
|
0,045
|
0,040
|
0,035
|
0,050
|
0,045
|
0,040
|
E42A, E46A,
E50A, E55, E60
|
0,035
|
0,030
|
0,025
|
0,040
|
0,035
|
0,030
|
E70, E85, E100,
E125, E150
|
0,035
|
4. Elektrodlar qoplamasining turi bo‘yicha quydagi guruhlarga bo‘linadi:
a) kislota qoplamali – (shartli belgisi – “A”);
b) asosiy qoplamali – (shartli belgisi – “B”);
d) sellyuloza qoplamali – (shartli belgisi – “S”);
e) rutil qoplamali – (shartli belgisi – “R”).
f) aralash turdagi qoplamali – qo‘shaloq belgili (masalan, ATS);
g) boshqa turdagi qoplamali – (shartli belgisi – “P”).
h) qoplama tarkibida 20% dan ko‘p temir kukuni bo‘lgan elektrodlar uchun, guruh shartli belgisiga qo‘shimcha ”J” harfi yoziladi.
5. Payvand choklarini bajarilishiga ruxsat etilgan fazoviy holatlariga qarab elektrodlar 4 guruhga bo‘linadi:
a) hamma fazoviy holatlar uchun mo‘ljallangan elektrodlar – (shartli belgisi – “1”)
b) vertikal holatning “tepadan pastga” ko‘rinishidan boshqa hamma holatlar uchun mo‘ljallangan elektrodlar – (shartli belgisi – “2”).
e) pastki holat, gorizontal holat va vertikal holatning “pastdan tepaga” ko‘rinishlari uchun mo‘ljallangan elektrodlar – (shartli belgisi – “3”).
d) pastki holat va pastki holatlarda “qayiqsimon” ko‘rinishlarga mo‘ljallangan elektrodlar – (shartli belgisi – “4”).
6. Payvandlashda ishlatiladigan tok ko‘rinishi, qutbi hamda salt yurish kuchlanishning kattaligicha qarab elektrodlar 10 ta ko‘rinishga bo‘linadi (13.2-jadval):
17.2 - jadval
|
| |
Himоya gаzlаr muhitidа pаyvаndlаsh аppаrаtlаri vа uskunаlаrini ishlash printsipi

|
Himоya gаzlаr muhitidа pаyvаndlаsh аppаrаtlаri vа uskunаlаrini ishlash printsipi
|
bet | 3/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kurs1.Himоya gаzlаr muhitidа pаyvаndlаsh аppаrаtlаri vа uskunаlаrini ishlash printsipi
Himоya gаzlаrdа yoyli pаyvаndlаsh usuli bilаn pаyvаndlаsh ishlаrini оlib bоrish uchun tеxnоlоgik jihоzlаr jаmlаnmаsigа: yoy tа’minlаsh mаnbаyi, gаz аppаrаturаlаri, gаzli mаgistrаllаr аsbоblаri, pаyvаndlаsh аppаrаtlаri (yarim аvtоmаtlаr, аvtоmаtik pаyvаndlаsh uchun оsmа kаllаglаr, pаyvаndlаsh trаktоrlаri) kiradi.
Gаzli mаgistrаl jamlanmasiga: gаz bаlоni, qizdirgich vа quritgich, (faqat CO2 gazi uchun), rеduktоr, sаrf o‘lchаgichlar vа bu elеmеntlаrni pаyvаndlаsh gоrеlkаsigа ulоvchi shlаnglаrdаn ibоrаt bo’ladi.
Bаlоndаn suyuq kаrbоnаt аngidrid gazi chiqаrilаyotgаndа u bug‘lаnаdi , gаz hаrоrаti tеz pаsаyib kеtаdi. Rеduktоr kаnаllаridаgi nаmlik muzlаb qоlishligini vа muz bilаn to‘lib qоlmаsligi uchun, rеduktоr vа bаlоn vеntili оrаsigа elеktr qizdirgich o‘rnаtilаdi (1-rаsm).
G аzni elеktr qizdirgichi kоrpusdаn (1), g‘ilоfdаn (2), quvurli spirаlsimоn isitgichdаn (3), issiqlikni sаqlаsh izоlyatsiyasidаn (4) vа qizdiruvchi elеmеntdаn (5). Qisqichlаrgа (6) o‘zgаrmаs (20 V) yoki o‘zgаruvchаn (36 V) kuchlаnishlаr uzаtilаdi. Gаz, quvurli spirаlsimоn isitgich (3) o‘tib, 10...15°C hаrоrаtgаchа qiziydi.
rаsm. Gаzni elеktr qizdirgich chizmаsi:
1–kоrpus; 2–g‘ilоf; 3–quvurli spirаlsimоn isitgich; 4–issiqlikni sаqlаsh izоlyatsiyasi; 5-qizdiruvchi elеmеnt; 6 – qishqichlаr.
Quritgichlаr kаrbоnаt аngidrid gаzidа mаvjud bo‘lgаn nаmlikni yutish uchun mo‘ljаllаngаn (2-rаsm). Yuqоri (2- а rаsm) vа pаst (2- b rаsm) bоsimli quritgichlаr ishlаtilаdi. Ulаr kоrpus (1), pаnjаrа (2), filtrlаr (3), nаmyutgichlаr (4) vа qоpqоqlаr (5) dan iborat. Bundаn tаshqаri , yuqоri bоsimli quritgich
prujinа (6) gа egа. Prujinа nаmyutgichni zichlаsh uchun mo‘ljаllаngаn. Filtrlаr (3) gаzdаn qаttiq jismlаrni аjrаtish uchun xizmаt qilаdi. Nаmyutgich sifаtidа silikаgеl yoki аlyumоglikоl qo‘llаnilаdi, kаm hоllаrdа misli kupоrоs vа kаlsiy xlоrid. Silikаgеl vа misli kupоrоs nаmlik bilаn to‘yintirilgаn pеchlаrdа 250...500°C hаrоrаtdа 1–2 sоаt dаvоmidа quritilаdi.
|
| |
Ma’ruza - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 20/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarMa’ruza. № 10
Mavzu: SHlaklar kimyoviy tarkibi, shlakli sementlar.
Reja: 1. Domna shlaklar
2. SHlaklar va shlakli sementlar
3. Domna shlaklari kimyoviy tarkibi
Tayanch so‘z va iboralar:shlak, sement,bog‘lovchi SHlaklar va shlakli sementlar
SHlaklar bu ikkilamchi maxsulotlar va ular qora rangli metallarni yoki qattiq yoqilg‘i qutirilganda xosil bo‘ladi. Kimyoviy, mineralogik tarkibi katta chegarada o‘zgaradi va jinslar tarkibiga, yoqilg‘i, metall turiga bog‘liq. Ko‘p metallurgiya shlaki kimyoviy tarkibi bo‘yicha portlandsement va glinozyom tarkibiga yaqinlashadi. Oxirigi vaqtgacha bog‘lovchi moddalar ishlab chiqarishi uchun faqat dumaloq shakldagi domna shlaklari ishlatilgan. Xozirgi davrda olimlar tomonidan elektrotermofosfor shlaklar va x.k. ishlatilishi mumkinligi isbot qilingan.
Domna shlaklar
Temir xom ashyo kuydiryotgan vaqtida karbonatlar yoqinilg‘ini mineral qismi va komponentlari bilan reaksiya kirishadi va oson eriydigan kalsiy Mg silikatlari va alyumosilikatlarini xosil qiladi. Bu birikmalar 1400 – 1500S eriiydilar va shlakli eritma xolda pechdan chiqadilar 1tonnacho‘yandan urtacha xisobda 0,5 – 07 shlak xosil bo‘ladi. Kimyoviy tarkibi: domna shlaklarni kimyoviy tarkibi jinslarnitarkibiga bog‘lik va odatda: CaO, SIO2, AL2O3, MgO, FeO oltingugurt birikmalar CaS, MnS tashkil etadi CaO, SiO2, AL2O3, MgO miqdori 90 – 95% tashkil etadi.
Kimyoviy tarkibi bo‘yicha domna shlaklari portlandsement klinkeridan faqat bir xil komponentlarni nisbatan bilan ajralib turadi. SHlaklarni gidravlik aktivlik darajasi ikkita modul bilan ifodalanadi: asosli modul
SaO+MgO
As = ----------------------------------SiO2 + Al2O3
Bu modulni sonli kiymati bo‘yicha shlaklar kuyidagilargi farq qiladilar; asosli uning moduli ≥ 1 dan kup yoki teng, nordon AS < 1 birdan kam.
Aktivlik moduli kuyidagi formula orkali aniqlanadi Al2O3
AkM= ---------------------------------SiO3
Domna shlaklarni gidravlik aktivligi. Asosiy va ayniqsa aktivlik moduli oshgan sari oshadi.
Granullargan shlaklarni gidravlik aktivlik sifat koefitsienti bilan baxolanishi kerak va u shlakdagi CaO, AL2O3, MgO, SiO2, TiO2, foiz mikdoriga bog‘liq va quyidagi formula aniqlanadi:
CaO+Al2O3+MgO
K = -----------------------------------------------SiO2+TiO2
Bu formulaga, agar MgO miqdori shlakda 10% gacha bo‘lsa ishlatiladi. Ko‘p bo‘lgan xolda quyidagi formuladan foydalanadi:
CaO+Al2O3+ 10
K= ----------------------------------------------------SiO2+TiO2 + (Mg O -10)
Sifat koefitsienti qancha baland bo‘lsa, domna shlakini gidravlik aktivligi shuncha baland bo‘ladi.
|
| |
-rаsm - 1-Amaliy mashg‘ulot Mavzu: Himoya gazlar muhitida yoyli yarim avtomatik usulda payvandlashni o‘rganish Ishdan maqsad

|
1-Amaliy mashg‘ulot Mavzu: Himoya gazlar muhitida yoyli yarim avtomatik usulda payvandlashni o‘rganish Ishdan maqsad
|
bet | 4/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kurs2 -rаsm. Quritgichlаr chizmаsi:
a-yuqоri bоsimli; b-pаst bоsimli; 1-kоrpus; 2-pаnjаrа; 3-filtrlаr; 4-nаmyutgich; 5-qоpqоq; 6-prujinа.
Yuqоri bоsimli quritgich rеduktоrgаchа o‘rnаtilаdi. U kichik o‘lchаmlаrgа egа vа shuning uchun nаmyutgichni tеz-tеz аlmаshtirib turish kеrаk bo‘lаdi, bu esа ish vаqtidа nоqulаyliklаr tug‘dirаdi. Pаst bоsimli quritgich rеduktоrdаn kеyin o‘rnаtilаdi. U kаttа o‘lchаmlаrgа egа vа shuning uchun nаmyutgichni tеz-tеz аlmаshtirishni tаlаb etmаydi. Uni mаrkаzlаshtirilgаn gаz tаrqаtishdа аsоsаn ishlаtish mаqsаdgа muvоfiq bo‘lаdi.
R еduktоr bаllоndаgi yoki tаrmоqdаgi gаz bоsimini ish bоsimigаchа pаsаytirish hаmdа bаllоn yoki tаrmоqdаgi gаz bоsimidаn qаt’iy nаzаr, ish bоsimini аvtоmаtik rаvishdа o‘zgаrmаs kаttаlikdа sаqlаb turish uchun xizmаt qilаdi (3-rаsm).
Rеduktоrdа ikkitа: yuqоri bоsim vа pаst bоsim (7) kаmеrаsi bоr. Yuqоri bоsim kаmеrаsi bеvоsitа bаllоngа tutаshаdi vа undаgi gаz bоsimi bаllоndаgi gаz bоsimigа tеng. Birinchi vа ikkinchi kаmеrаlаr оrаsidа klаpаn (16) bo‘lib, ungа prujinаlаr (15) vа (5) tа’sir qilаdi. Gаz klаpаn (16) dаn o‘tib kаttа qаrshilikni yеngаdi vа bоsimni yo‘qоtаdi. Bu prujinаlаr siqish kuchlаrining nisbаtigа qаrаb klаpаn yopiq (prujinа (15) kuchi prujinа (5) kuchidаn kаttа) yoki оchiq (prujinа (5) kuchi prujinа (15) kuchidаn kаttа) bo‘lаdi. Prujinа (5) qаnchа ko‘p siqilgаn bo‘lsа, klаpаn (16) shunchа kаttа оchilаdi vа kаmеrа (7) dаgi bоsim shunchа yuqоri bo‘lаdi.
Kаrbоnаt аngidrid uchun mo‘ljаllаngаn У-30 rusumli gаz rеduktоr chizmаsi: 1-kiydiriluvchi gаykа; 2 vа 8-mаnоmеtrlаr; 3-mеmbrаnа; 4-rоstlоvchi vint; 5 vа 15-prujinаlаr; 6-ignа; 7-pаst bоsimli kаmеrа; 9 vа 13-kаlibrlаngаn tеshiklаr; 10-kаnаl; 11 vа 16-yopuvchi klаpаnlаr; 12-shtutsеr; 14-sаqlаsh klаpаni; 17-egаr; 18-gаz qizdirgich.
Prujinаning siqilish kuchi vint (4) ni burib rоstlаnаdi. Vint (4) burаb kiritilgаndа prujinа siqilаdi, vint burаb chiqаrilgаndа prujinаning siqilish kuchi kаmаyadi. Klаpаn (16) ni yopish uchun prujinа (5) ni bаtаmоm bo‘shаtish kеrаk. Rеduktоrdа sаqlаsh klаpаni (14) mаvjud.
Ikkаlа kаmеrаdаgi bоsim mаnоmеtrlаr yordаmidа o‘lchаnаdi.
Аgаr vint (4) ning qаndаydir hоlаtidа sаrflаngаn vа rеduktоrgа kеlgаn gаz miqdоri tеng bo‘lsа, u hоldа ish bоsimi o‘zgаrishsiz qоlаdi vа mеmbrаnа (3) bir vаziyatdа turаdi.
|
| |
- jаdvаl  
Dоnаdоr vа kukunsimоn qоtishmаlаri eritib qоplаsh rеjimlаri

|
- jаdvаl
Dоnаdоr vа kukunsimоn qоtishmаlаri eritib qоplаsh rеjimlаri
|
bet | 9/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kurs4 - jаdvаl
Dоnаdоr vа kukunsimоn qоtishmаlаri eritib qоplаsh rеjimlаri
Qоtishmа
|
Mеtаll qаlinligi, mm
|
Elеktrоd
diаmеtri, mm
|
Yoy uzunligi, mm
|
Tоk, А
|
o‘zgаrmаs
|
o‘zgаruvchan
|
S-2M
|
3 – 5
6 – 15
15 dаn yuqоri
|
8 – 10
10 – 12
16 – 20
|
4 – 8
4 – 8
4 – 8
|
80 – 100
120 – 140
160 – 200
|
90 – 120
140 – 160
180 – 230
|
Nazorat savollari
1. Eritib qoplash nima?
2. Eritib qoplashdan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
3. Eritib qoplashning qanday usullari sizga ma’lum?
4. Eritib qoplash unumdorligi deganda nima tushuniladi?
5. Eritib qoplash uchun qanday ashyolar ishlatiladi?
7-Amaliy mashg‘ulot
Mavzu: Flyus ostida yoyli avtomatik payvandlashda payvandlanadigan qirralarni payvandlashga tayyorlash
Ishdan maqsad: Flyus ostida choklarni payvandlashni o‘rganish
Payvandlash apparati deb payvand birikmani bajarishda operatsiya va usullarni mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish uchun kerak bo’ladigan elektr asboblar hamda mexanizmlar jamlanmasiga aytiladi. Payvand birikmaning bajarish jarayoni uchun operatsiya va usullarni quyidagicha ajratish mumkin:
kesilmasdan bir tomonlama bir tomonlama qiyshiq qirralar bilan bir tomonlama
V-shaklidagi bir tomonlama U-shakildagi bir tomonlama X-shakildagi ikki tomonlama
Turli materiallardan tayyorlangan tuzilmalarni to'g'ridan-to'g'ri payvandlashga o'tishdan oldin, oldindan tayyorgarlik ko'rish kerak. Payvandlashdan oldin ma'lum tartib-qoidalarga rioya qilish kerak
Qirralarni tayyorlash va yig'ilgan birikma turi
|
S, mm
|
b, mm
|
C, mm
|
α, grad
|
|
1-1,5
2-3
|
1_0,5
1-0,5
|
-
-
|
-
-
|
|
4-5
6-7
|
|
|
|
|
8-10
10-12
12-16
|
|
|
|
Ushbu oddiy protseduralar tufayli yakuniy natija sifatini sezilarli darajada yaxshilash mumkin. Muammo ortiqcha material yoki zangning kichik qoldiqlari bo'lib, mahsulotda sifatsiz nuqsonlar paydo bo'lishiga yoki qismlarni keraksiz payvandlashga olib kelishi mumkin. Har bir dastlabki operatsiya davomida payvandlash uchun qirralarni qayta ishlash tavsiya etiladi.
Ish qismlarining chetidan ortiqcha qatlamlar chiqariladi va natijada tozalangan joy lektrodning metall aralashmasi bilan to'ldiriladi. Ba'zi ish qismlari payvandlashdan oldin kerakli shaklga ega emas, bu majburiy o'zgartirishni talab qiladi - qismlar egilib, maydalanadi va ba'zan hatto kesiladi. Barcha tayyorgarlik tartib-qoidalari rasmiy standartlashtirish tomonidan belgilanadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

686
Telekommunikatsiya tarmog‘ining ishini vizualizatsiya qilish bilan bir qatorda, har bir
tarmoq qurilmasi uchun namoyish etilayotgan statistika va davom etayotgan voqealarni
egiluvchan kuzatish xizmati yordamida uning ishlashini batafsil tekshirish uchun ajoyib
imkoniyat mavjudligini ta'kidlash lozim. Qoida tariqasida, kichik tarmoqlarda
foydalanuvchiga statistikani ta'minlaydigan, boshqaradigan va turli xil tarmoq vaziyatlari
uchun hodisalarni qo‘zg‘atadigan apparat tarmog‘ining tarkibiy qismlari mavjud emas.
2-rasm. NetEmul ishchi oynasi 3-rasm. NetEmul IP address qo‘yish jarayoni
Kattaroq, korporativ tarmoqlarda, har doim ham yangi boshlanadigan tarmoq ma'muri,
ayniqsa talaba-stajyorga tarmoqni tajriba qilish va boshqarish uchun ruxsat berilmaydi.
Natijada, ushbu loyiha telekommunikatsiya ma'lumotlarini uzatish tarmoqlari bilan
bevosita yoki bilvosita aloqador bo‘lgan barcha texnik mutaxassisliklar tomonidan
elektron, interaktiv o‘quv qo‘llanma sifatida foydalanish uchun eng mos bo‘lishi mumkin.
4-rasm.Kompyuterlar joylashish ketma-ketligi
NetEmul dasturida har bir kompyuterga IP address berganimizdan so‘ng, biz
ma’lumotlarni bir kompyuterdan ikkinchi kompyuterga jo‘natishimiz yoki ma’lumotlarni
qabul qilishimiz mumkin. Bunda biz bir kompyuterdan istalgan kompyuterga ma’lumot
jo‘nata olamiz. Bundan ko‘rinib turubdiki ,NetEmul dasturida tarmoqning ishlashini yanada
mukammalroq o‘rganishimiz mumkin.
5-rasm. NetEmul dasturida ma’lumotlarni jo‘natish va qabul qilish
-jadval 
Mobil ilovalar - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

685
Xulosa qilib aytganda:
- Mobil ta’limning kamchlik va nuqsonlarini hisobga olgan holda o‘qituvchilar ta’lim
jarayonini amalga oshirishda jarayonning pedaogik dizayneri sifatida faolroq bo‘lishlari
zarur;
- Pedagoglar ta’lim jarayonini loyihalashtirish davrida mobillik darajasi va jihatlarini
tanlash va mazkur darajada qo‘llash mumkin bo‘lgan barcha dastur va vositalar
imkoniyatlarini, shu bilan birga, ta’lim oluvchilarning tayyorlik darajalarini ham hisobga
olishi va jarayonni sinfda yoki sinfdan tashqaridagi shaklini tanlashi zarur;
Bu esa o‘z navbatida ta’lim maqsadlariga erishishga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

679
1. Даминова Б. Э. СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
СОСТОЯНИЯ ОРГАНИЗАЦИИ
МНОГОУРОВНЕВЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ПРОЦЕССОВ //Экономика и социум. – 2023.
– №. 1-2 (104). – С. 611-614.
2. Бозорова И. Ж. ПРИНЯТИЕ РЕШЕНИЙ В СФЕРЕ ФИНАНСОВ В УСЛОВИЯХ
ЦИФРОВОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ //Экономика и социум. – 2023. – №. 1-2 (104). – С. 603-
606
3.Yakubov M. S., Khujakulov T. A. MM Khusanov International
Scientific and Technical
Conference promising information technologies" The role of environmental assessment in
the preparation and reconstruction of water sector projects. – 2017.
4. Mobel internet ,google, chrom
Elboyev B.O. Elektron darsliklar yaratuvchi dasturiy
vositalar bilan ishlash
ELEKTRON DARSLIKLAR YARATUVCHI DASTURIY VOSITALAR BILAN ISHLASH
Elboyev Bekmurod Otabekovich,
Qarshi davlat universiteti Matematika va kompyuter ilmlari fakulteti 3-bosqich talabasi
Annotatsiya.
Elektron darslikbu mavjud o‘quv qo‘llanma,
darsliknining undan
foydalanuvchiga qulaylik yaratish maqsadida maxsus dasturiy vositalar yordamida ixcham
holatga keltirilgan ma’lumotlar to‘plamidan iborat. Elektron darslik tayyorlashda taqdim
etilayotgan ma’lumotlar
undan foydalanuvchilarga qulay, qiziqarli va kerakli bo‘lishligi
ahamiyatlidir.Hozirgi kunda elektron darsliklarni bir necha xil tayyorlashusullari mavjud.
Ko‘pchilik holatlarda tayyorlanayotgan elektron darslik ma’lumotlari dastlab HTML
sahifalari ko‘rinishiga o‘tkaziladi.
Kalit so‘zlar:
Elektron, HTML, SbookBuilder, Notepad, Microsoft FrontPage,
Dreamweaver, exe , chm .
Аннотация.
Электронный учебник – это активный учебник, который состоит из
набора
информации, сжатой с помощью специальных программных средств, чтобы
сделать учебник более доступным. При создании
электронного учебника важно,
чтобы предоставляемая информация была удобной, интересной и полезной для его
пользователей.В настоящее время существует несколько методов подготовки
электронных учебников. В большинстве
случаев информация будущего
электронного учебника изначально переводится в виде HTML-страниц.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati Pdf ko'rish
|
bet | 543/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Максимей И. В. Имитационное моделирование на ЭВМ. — М.: Радио и связь,
1588.-232 с.: ил.— ISBN 5-256-00001-2. 1988 г.
2. Володин А.А. “Компьютерное имитационное моделирование при изучении
основ цифровой техники будших учителями технологии”. Автореферат. Воронеж
2005. Кельтон В., Лоу А.
3. Имитационное моделирование. Классика CS. 3-е изд. — СПб.; Питер: Киев:
Издательская группа BHV, 2004, — 847 с.: ил. Суюмов Ж.Ю.,
4. Лутфиллаев М.Х. КОМПЬЮТЕР ИМИТАЦИОН МОДЕЛЛАР АСОСИДА
МУЛЬТИМЕДИАЛИ ЭЛЕКТРОН ҚЎЛЛАНМАЛАР ЯРАТИШНИНГ НАЗАРИЙ АСОСЛАРИ.
NamDU ilmiy axborotnomasi №7. Namangan 2021. Suyumov Ju., Madaliyeva G., Xakimova
K. IMITATION MODELING TECHNOLOGIES IN HIGHER EDUCATIONAL PROCESS / Теория
и практика современной науки - №5(71) май 2021.
5. Лутфиллаев М.Х. Разработки методической системы виртуальных ресурсов на
основе компьютерных имитационных моделей Ж, "Казахский журнал новости
науки" научно-технический журнал 2015 №1. 9-19 С.
6. Лутфиллаев М.Х. Разработка и внедрение виртуальных лабораторий на основе
компьютерных имитационных моделей (на примере предмета "зоология
беспозвоночных") Современные тенденции развития науки и технологий
Периодический научный сборник по материалам XI Международной научно
практической конференции г» Белгород, 2016 №2-1 с. 57-61.
Boysarov Sh.N. Kompyuter tarmoqlarida axborotlarni uzatish va qabul qilish
KOMPYUTER TARMOQLARIDA AXBOROTLARNI UZATISH VA QABUL QILISH
Boysarov Shaxboz Normo‘min o‘g‘li,
Qarshi davlat universiteti Matematika va kompyuter ilmlari fakulteti 3-bosqich talabasi
Annotatsiya.
Kompyuterlardan turli xil masalalarni hal qilishda foydalanish mumkin.
Axborot almashinish uchun magnit va kompakt disklardan foydalanish yoki boshqa
kompyuterlar bilan umumiy tarmoqqa ulanish kerak bo‘ladi. Kompyuterlarning o‘zaro
axborot almashinish imkoniyatlarini beruvchi qurilmalar majmuiga kompyuter tarmoqlari
deyiladi. Tarmoqning asosiy imkoniyatlari tarmoqqa ulangan kompyuterlar va axborot
ashyolariga bog‘liq bo‘ladi.
|
| |
Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

680
1-rasm. SbookBuilder dasturi oynasi kirish
Hozirgi vaqtda bir necha xil elektrondar sliktayyorlash imkonini beruvchi dasturlar
mavjud. Oddiy HTML ko‘rinishida elektron darslikni biror bir matn muharrida ham
tayyorlash mumkin misol uchun, HTML sahifalarni Notepad
matn muharrida tayyorlash
uchun HTML kodlarini matn muharriga yozib saqlashda
.htm
yoki
.html
kengaytma berish
kifoya yoki maxsus HTML ma’lumotlar tayyorlashga mo‘ljallangan Microsoft FrontPage,
Dreamweaver kabi dasturlari yordamida ham tayyorlash mumkin.
2-rasm. SbookBuilder dasturi oynasi
Ma'lumotlar bazasidan foydalanish zarurati tug‘ilganda, Microsoft Excel kabi
ma'lumotlar bazasi yordamga chaqiriladi. Elеktron darslik yohud o‘quv qo‘llanma uchun
illyustrativ
matеriallarni yaratishda, shuningdеk, skanеrlar, vidеoushlash va yig‘ish
platalari, tovush platalari kabi apparatli vositalardan foydalaniladi. Matnli protsеssorlar va
maxsus dasturlar yordamida elеktron darsliklarni yaratishda, o‘quvchida
undan qisman
foydalana olmaslik bilan bog‘liq muammolar tugilishi ham tabiiy.
Hozir SbookBuilder dasturi 8 ta menyusi bilan tanishibchiqamiz:
1. Select folder– bumaydonda HTML ma’lumotlari joylashgan papkatanlanadi.
QuyidagirasmldaQo‘llanmanomlipapkatanlangan uni tarkibidagi ma’lumotlar Files
bo‘limida ko‘rsatilgan.
2.Select homepage – maydon yordamida bosh sahif atanlanadi. Bosh sahifa shunday
bo‘lishi kerakki boshqa sahifalar u bilan bog‘langan bo‘lish lozim.
3.Enter title – bu maydonda elektron darslikka sarlavha yoziladi.
681
4.Enter password – agar ma’limotimizni boshqalardan himoyalamoqchi bo‘lsak bu
maydonda elektron darslikka parol qo‘yish orqali muammodan qutulamiz.
5.Select icon – bu maydon yordamida darslik icon kasinitanlashimiz mumkin. Buning
uchun .ico kengaytmali rasmfayl bo‘lishi kerak.
6.Allowprinting – bumaydonyordamidadarslikningfaolturgan
qismini printerdachop
qilish mumkin.
7.Showtoolbar – bu bo‘lim imkoniyati yordamida SbookBuilder
dasturining maxsusus
kunalar paneli tayyorlanayongan elektron darslikda joylashish yoki joylashtirmaslikn
isozlash mumkin.
8. Create ebook – bu maydonda tayyorlangan darslik qaysi
joygava qaysi nom bilan
saqlanishligi ko‘rsatilib Сохранить tugmasi bosiladi natijada avtomatik tarzda ko‘rsatilgan
nomdagi .exe kengaytmali darsligimiz tayyorbo‘ladi.
Quyidagirasmda saqlangan keyin avtomatik ishga tushgan oyna tayyorlangan fayl va uni
umumiy papkani necha foiz siqilgandagi o‘lchami ko‘rsatilgan.
Lecture 12 Mavzu: Mashina qismining payvand strukturasi nazorati

|
Lecture 12 Mavzu: Mashina qismining payvand strukturasi nazorati
|
bet | 1/2 | Sana | 03.04.2021 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #14034 |
Lecture 12
Mavzu: Mashina qismining payvand strukturasi nazorati
Avtomobil diskini yig`ish va payvandlash texnologik jarayonini tuzish
Payvandlash materiallarini tanlash va ularni asoslash
Payvandlash jihozlarini tanlash va asoslash
Payvand konstruksiyasini sifat nazorati
Yig`ish va payvandlash ishlarini normalash.
Avtomobil diskini yig`ish va payvandlash texnologik jarayonini tuzish
Po‘lat listdan tayyorlanuvchi yengil avtomobil g‘ildiraklarni ishlab chiqarish yarim avtomatik yoki to‘la avtomatlashgan liniyalarda amalga oshiriladi. Avtomatik liniyadagi ishlab chiqarish xajmi katta bo‘lgani bois ommaviy ishlab chiqarishda foydalaniladi. Yarim avtomatik liniyadan uni jixozlash va ishchi kuchi birmuncha arzonroq bo‘lgan xollarda seriyali ishlab chiqarishda foydalaniladi. Po‘lat g‘ildiraklarni ishlab chiqarish jarayonining asosiy bosqichlaridan biri obodalarni tayyorlash jarayonidir. Obodalarni tayyorlash bir necha texnologik bosqichlarda amalga oshiriladi va xar bir bosqichda aloxida mashinalardan foydalaniladi.
|
| |
Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar - bet 10

16
Kirish
Invеstitsiyalashning ustuvor yo’nalishlarini aniq bеlgilash, invеstitsiya faoliyatini oqilona
tartibga solish asosida ichki va tashqi moliyaviy manbalarni, barcha shart-sharoitlarni hisobga olgan
holda jalb qilish milliy iqtisodiyotning kеlajagini bеlgilaydi. "Qishloq xo’jaligida invеstitsion
jarayonlarni boshqarish" fanining dolzarbligi shundan iboratki, ijtimoiy yo’naltirilgan bozor
iqtisodiyotiga o’tishda, o’z modеlini amalga oshirish jarayonida, invеstitsiyani tashkil etish hamda
moliyalashtirishning samarali usullarini o’rganish, muqobil variantlarni to’g’ri tanlash va baholashdеk
tokomillashgan zamonaviy mеxanizmlari va vositalarini o’rganish va boshqarish zarur bo’ladi.
Jami 
226 
54 
70 
102 
ASOSIY QISM

|
Jami
226
54
70
102
ASOSIY QISMBog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRJami
226
54
70
102
ASOSIY QISM
Fanga kirish. "Qishloq xo’jaligida invеstitsion jarayonlarni boshqarish" fanining prеdmеti,
vazifasi, o’rganish uslubi va boshqa fanlar bilan uzviy boqliqligi. qishloq xo’jaligida invеstitsion
jarayonlarni boshqarish jarayonlarning ilmiy-amaliy asoslari, rivojlanish bosqichlari va vazifalari.
Biznеs rеjalashtirish mohiyati. Qo’llaniladigan ta'lim tеxnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli
ta'lim. munozara, Vеnn diagrammasi,
Adabiyotlar: A1;A3; A4; A9; q1;
Invеstitsiyalarning iqtisodiy mohiyati va iktisodiyotni rivojlantirishdagi o’rni.
Invеstitsiyalarning iqtisodiy mazmuni va mohiyati. Invеstitsiyalarning makro va mikroiqtisodiyotni
rivojlantirishdagi roli. Iqtisodiyotni va qishloq xo’jaligini modеrnizatsiyalashda invеstitsiyalar va
ularning ahamiyati. Invеstitsiyalash maqsadlari va divеrsifikatsiyalanishi. Invеstitsiyalarning
tasniflanishi. Asosiy fondlarning shakllanishida kapital qo’yilmalarning roli. Moliyaviy va rеal
invеstitsiyalarning o’zaro boqliqligi. Jamqarmalar – invеstitsiyalar manbasi sifatida. Qo’llaniladigan
ta'lim tеxnologiyalari: muammoli ta'lim. Munozara.
Adabiyotlar: A7; A3; A6; A9; q2; q2.
Invеstitsiya faoliyati va invеstitsiya siyosati. Invеstitsion faoliyat tushunchasi. Invеstitsiya
faoliyatining tarkibiy tuzilishi. O’zbеkistonda invеstitsiya faoliyatini muvofiqlashtirishda davlatning
roli. Invеstitsiya faoliyatiga ta'sir etish omillari va usullari. O’zbеkistonda invеstitsion faoliyatning
normativ ququqiy asoslari. “Invеstitsiya faoliyati to’g’risida”gi O’zbеkiston Rеspublikasi qonuni.
Xo’jalik yurituvchi sub'еktlarning invеstitsiya faoliyatini tashkil etish. Xo’jalik yurituvchi
sub'еktlarning invеstitsion faolligini ta'minlash vazifalari. Invеstitsiya siyosati: uning mazmuni, roli,
asosiy yo’nalishlari va amalga oshirish bosqichlari. Globallashuv va chеt el kapital migratsiyasining
kuchayishi. Zamonaviy invеstitsion siyosatni amalga oshirishda chеt el invеstitsiyalari ko’chishini
hisobga olish. Qo’llaniladigan ta'lim tеxnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim.
Adabiyotlar: A1;A4; A6; A9;
|
| |
Article · June 023 citations reads 826 author

See
discussions, stats, and author profiles for this publication at:
https://www.researchgate.net/publication/371731722
SUN'IY INTELLEKT VA RAQAMLI
IQTISODIYOT RIVOJLANISHI
Article
· June 2023
CITATIONS
0
READS
826
1 author:
Akhrorjon
Abdullaev
Kokand
University, Kokand,
Uzbekistan
41
PUBLICATIONS
19
CITATIONS
SEE
PROFILE
All content following
this page was uploaded by
Akhrorjon Abdullaev
on 21 June 2023.
The user has requested enhancement of the downloaded file.
2
QO‘QON UNIVERSITETI
XABARNOMASI
Ilmiy-elektron jurnali
Tahrir kengashi raisi:
G‘.E.Zaxidov
Bosh muharrir:
Sh.R.Ruziyev
Tahrir kengashi mas’ul kotibi:
A.A.Yusupov
Tahririyat hay’ati:
1. I.f.d., prof., S. Gʻulomov (O‘z.R. Fanlar Akademiyasi)
2. DSc., prof., Sh. I.
Mustafakulov
3. DSc., Mark Rozenbaum (AQSH)
4. PhD., I. Bobojonov (IAMO, Germaniya)
5. PhD., N. Djanibekov (IAMO, Germaniya)
6. PhD., K. Akramov (IFPRI, AQSH)
7. PhD., N. Yusupov (Woosong University, J.Koreya)
8. DSc., D. Xosilova (University of Wyoming, AQSH)
9. I.f.d., prof., B. Salimov (TDIU)
10. I.f.d., prof., K. Axmedjanov (KIUT)
11. I.f.d., prof., N. Maxmudov (TDIU)
12. PhD., Sh. Aktamov (Singapur universiteti)
13. I.f.d., prof., U. Gafurov (TDIU)
14. I.f.d., prof., X. Qurbonov (TDIU)
15. F.f.n., dotsent D. Xodjayeva (QDPI)
16. I.f.n., dotsent, N. Urmonov (TDIU)
17. F.f.d., prof., Sh. Shaxobidinova (ADU)
18. F.f.d., prof., M. Umarxodjayev (ADU)
19. I.f.n., dotsent, J. Qambarov (FarPI)
20. PhD, dotsent, D. Rustamov (ADU)
21. I.f.n., dotsent, A. Islamov (Qo‘qon universiteti)
22. PhD., M.Najmiddinov (Qo‘qon universiteti)
T.r. 
Fanning bo’limi va mavzusi

19
4
Investitsiyaviy faoliyat tamoyillari
8
2
2
4
5
Iqtisodiyotni rivojlantirishda xorijiy
investitsiyalarning roli
8
2
2
4
6
Investitsiya faoliyatini
rivojlantirishda
investitsiya muhitining o’rni
10
2
4
4
7
Investitsiya faoliyatida kapital
qo’yilma va kapital qurilish
8
2
2
4
8
Davlat investitsiya dasturi
8
2
2
4
9
Investitsiyalarni boshqarish
8
2
2
4
10
Investitsiya faoliyatini moliyalashtirish
va davlat tomonidan tartibga solish
8
2
2
4
11
Investitsiya faoliyatini moliyalashtirish
manbalari va usullari
8
2
2
4
12
Investitsiyalarni moliyalashtirishda
moliyaviy vositalar
10
2
4
4
13
Qishloq xo’jaligida
investitsiyaviy
jarayonlarni
rivojlantirishda kreditning
tutgan o’rni
12
4
4
4
14
Qishloq xo’jaligida investitsiyaviy
jarayonlarni rivojlantirishda lizingning
tutgan o’rni
10
2
4
4
15
Investitsiyalarni loyihaviy
moliyalashtirish
8
2
2
4
16
Innovatsiya faoliyatini moliyalashtirish
8
2
2
4
17
Nomoddiy aktivlarga safarbar
etiladigan investitsiyalarni
moliyalashtirish
8
2
2
4
18
Investitsiya loyihalarini tayyorlash
10
2
4
4
19
Investitsion loyiha tahlili
10
2
4
4
20
Investitsiyaviy loyihalar samaradorligi
10
2
4
4
21
Investitsiyaviy loyihalashtirishning
moliyaviy-matematik asoslari
12
2
4
6
22
Investitsiyaviy lohilashtirish jarayonida
zararsizlik tahlili, maqsadli
rejalashtirish va foydani boshqarish
8
2
2
4
23
Investitsiyaviy loyihalarda
tavakkalchilik tahlili va ularni
pasaytirish yo’llari
10
2
4
4
24
Investitsiya loyihalari ekspertizasi
8
2
2
4
20
25
Fermer xo’jaliklarini rivojlantirishda
investitsion
loyiha tashabbusini va
monitoringini tashkil etish
12
4
4
4
Faktura - - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

|
Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar Pdf ko'rish
|
bet | 229/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRFaktura - molning narxi ko‘rsatilgan tavsifidan hamda barcha yuk ma'lumot-laridan iborat mol
hujjatlari turlaridan biri
Fakturalarni diskontlash - molning narxi ko‘rsatilgan tavsifidan hamda barcha yuk
ma'lumotlaridan iborat mol hujjat-larini vaqtga ko‘ra taqqoslanadigan o‘lcham-larga keltirish
Falsifikatsiya - 1. mollar va mahsulotlarni qalbakilashtirish;
2. dalillar va voqyealarni buzib ko‘rsatish;
3. me'yoriy pul birligi tarkibidagi asl metall mikdorini kamaytirish
Farmoyishli akkreditiv - bankning kelishilgan eng yuqori summagacha bo‘lgan mijoz o‘tkazma
veksellarini to‘lash haqida xorijdagi o‘z vakillariga bergan ko‘rsat-masi
Fillips egri chizig‘i - mamlakatdagi inflyasiyaning o‘rtacha darajasi va ishsizlik darajasi
o‘rtasidagi bog‘liklikni aks ettiruvchi chiziq
Foizli marja - aktiv va passiv operatsiyalar foiz stavkalari o‘rtasidagi farq
Foizli svop - tomonlardan birining foizlar o‘rtasidagi farqdan foyda ko‘rish maqsadida ikkinchi
tomonga belgilangan stavka asosida foiz olish evaziga libor stavkasi bo‘yicha foiz to‘lash
majburiyatini zimmasiga olishi
Foizli spred - aktivlar va passivlar bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkalari o‘rtasidagi farq
Foizli fyucherslar - kredit vositalari bilan tuzilgan muddatli birja bitimlari
Fond arbitraji - bitta qimmatli qog‘ozning turli fond bozorlaridagi kurs-lari o‘rtasidagi farq
hisobidan foyda ko‘rish maqsadida tuzilgan bitim
Forvard bitimi - muayyan muddatda yetkazib berish majburiyati asosida tuzilgan naqd mol
bitimi
Forvard valyuta kursi - valyutaning muddatli bitimlar bo‘yicha kursi
Forvard valyutasi - muddatli bitimlarni amalga oshirishda foydala-niladigan valyuta
Forvard obligatsiyasi - obligatsiya xarid qilish va sotish bo‘yicha kelgusi sanada ijro etiladigan
shartnoma
Forvard pozitsiyasi banklar muddatli bitimlarni amalga oshirayotganda bir valyutada talabga
ega bo‘lib, boshqa valyutadagi majburiyatni o‘ziga qabul qilib oladi Natijada bankning aktivi va
passivi tarkibida kursi bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan tarzda o‘zgaruvchi ikki xil valyuta yuzaga keladi.
Bu esa muayyan davrda aktivlarning passivdan oshishga, ya'ni foyda ko‘rishga yoki aksincha, zarar
ko‘rishga olib kelishi mumkin
|
| |
Faoliyatni to‘xtatish - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

325
Faktoring kompaniya - korxona va tashkilotlarning yetkazib berilgan mollar va bajarilgan
ishlar yoki xizmatlarga haq to‘lash bo‘yicha majburiyatlarini o‘z zimma-siga olish bilan
shug‘ullanuvchi kompaniya
Faktoriya - 1. boshqa mamlakatlarda joylashgan keltiriladigan va olib ketiladigan mollar
omborlariga ega katta savdo manzili;
2. iqtisodiyoti sust rivojlangan mamlakatlardagi birlashmalarning dastlabki tarixiy shakli; tijorat
maqsad-larida amalga oshiriladigan safarlar
Tratta inkassosi - - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

|
Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar Pdf ko'rish
|
bet | 227/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRTratta inkassosi - pulni o‘tkazma veksel to‘lovchisi hisob-raqamidan o‘tkazma veksel sohibi
hisobraqamiga o‘tkazish
Trattani diskontlash o‘tkazma veksellarni hisobga olish
Treyder - 1. brokerlik firmasining birjasi savdosida bevosita ishtirok etuvchi hamda qimmatli
qog‘ozlar oldi-sotdisi bo‘yicha buyurtmalarni bajaruvchi xodimi;
2. birjada bitim tuzish huquqiga ega jismoniy yoki hukuqiy shaxs;
3. savdogar
Trest - a'zolari ishlab chiqarish va tijorat mustaqillligiga ega bo‘lmagan, faoliyatini boshqarish
esa yagona markazdan olib boriladigan birlashma
Tritger - 1. zaxiralarni boshqarish tizimidagi buyurtma berish nuqtasi;
2. kredit shartnomasining o‘z-o‘zidan biror natija, masalan, kreditni muddatidan oldin
qoplashning talab qilinishi, yuzaga keladigan sharti
Tugatish qiymati - asosiy vositalarning chiqib ketishi bo‘yicha kutilayotgan xarajatlarni
chegirgan holda kutilayotgan foydali xizmat muddati oxirida asosiy vositalarni tugatish chog‘ida
olinadigan aktivlarning faraz qilinayotgan summasi.
Uzoq muddatli investitsiyalar - qisqa muddatli (joriy) investitsiyadan tashqari barcha
investitsiyalar.
O‘zgartirish - yangi vujudga kelgan yuridik shaxsga qayta tashkil etilgan yuridik shaxsning
barcha huquqlari va majburiyatlarini berish yo‘li bilan korxonaning tashkiliy-huquqiy shaklini
o‘zgartirish;
Favqulodda daromad (zarar) - xo‘jalik yurituvchi sub'ektning odatdagi faoliyatidan aniq farq
qiladigan, ya'ni tez-tez yoki muntazam sodir bo‘lmaydigan voqyealar yoki bitimlar natijasida yuz
bergan daromadlar yoki xarajatlar.
Faol bozor - oldi-sotdi ob'ektlari bir turda (bir xil) bo‘lgan va har qanday vaqtda bitimni amalga
oshirishni xohlovchi manfaatdor sotuvchi va xaridorlarni topish mumkin bo‘lgan, shuningdek narxlar
haqidagi ma'lumotlar oshkor (hammabop) bo‘lgan bozor;
|
| |
Tranzit schyotlar (T) - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

Tranzit schyotlar (T) - bu hisobot davrida foydalaniladigan, lekin yopiladigan Moliyaviy
natijalar to‘g‘risidagi xisobotda aks ettiriladigan hisobot davri oxiriga qoldiqqa ega bo‘lmaydigan
daromadlar va xarajatlarning vaqtinchalik schyotlaridir.
Transfert - 1. bankning o‘tkazmada ko‘rsatilgan shaxsga muayyan summani to‘lash haqida o‘z
vakiliga bergan buyrug‘i;
2. summani bir hisob raqamdan boshqasiga o‘tkazish;
3. aksiyaga egalik huquqini o‘tkazma ustxat orqali bir aksiyadordan boshqasiga o‘tkazish;
4. pulni bir moliyaviy muassasadan boshqasiga o‘tkazish;
5. xorijiy valyuta yoki oltinni bir mamlakatdan boshqasiga o‘tkazish
Transfert daftari - aksiyalarga egalik qilish huquqini boshqaga o‘tkazish qayd etiladigan daftar
Tranchizi - 10-30 mln. dollarlik katta yevrodollar guvohnomalarining mayda investorlarga
sotiladigan va katta guvohnoma ko‘rsatkichlari (foizi, chiqari-lish sanasi, qayta sotib olinish sanasi)ga
ega bo‘lgan mayda (10 mln dollarlik) qismlari
Transh - obligatsiya zayomining alohida bo‘lak holda chiqariladigan ulushi (turkumi)
Trassant - o‘tkazma veksel sohibi
Trassat - o‘tkazma veksel bo‘yicha to‘lovchi
Trast - 1. xususiy shaxslar va tashkilotlar uchun ishonch asosidagi xizmatlarni bajaruvchi
kompaniya;
2. mol-mulkni ishonch asosida boshqarish
Trast-vakil - ishonch bildirilgan vakil
Trast-kompaniya -korporatsiya yoki alo-hida shaxslar mol-mulki va qimmatli qog‘ozlarini
ishonch asosida boshqarish maqsadida ta'sis etilgan muassasa
324
Trast-fond - muayyan qimmatli qog‘ozlar to‘plamini ishonch asosida boshqarishga tayanadigan
fond
Tratta - o‘tkazma veksel
Tratta aksepti - o‘tkazma veksel to‘lani-shiga rozilik bildirilganligi haqidagi qayd
Paritet - biror iqtisodiy (siyosiy) harakatda teng huqukli asosda ishtirok etish 
Pariteg narx -

|
Paritet - biror iqtisodiy (siyosiy) harakatda teng huqukli asosda ishtirok etish
Pariteg narx - Pdf ko'rish
|
bet | 224/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRParitet - biror iqtisodiy (siyosiy) harakatda teng huqukli asosda ishtirok etish
Pariteg narx - qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining davlat fermerlarga kafolatlangan narxi
Passiv schet (P) - bu majburiyat va sarmoyani aks ettirishga mo‘ljallangan schyot bo‘lib, unda
majburiyat va sarmoyaning qoldig‘i va ko‘payish schyotining krediti bo‘yicha, kamayish esa debet
bo‘yicha aks ettiriladi.
Portfel investitsiyalari - 1. qimmatli qog‘ozlar to‘plami ko‘rinishida shakllantirilgan qimmatli
qog‘ozlar investi-siyalari.
Profitsit - daromadlarning xarajatlardan oshib ketishi
Profitsit - byudjetning ijobiy qoldig‘i
Pul mablag‘lari - kassadagi naqd pul va talab qilib olinadigan depozitlar, shuningdek bankning
hisob-kitob, valyuta va boshqa schyotlaridagi mablag‘lar.
Pul oqimlari - pul mablag‘lari hamda ular ekvivalentlarining oqimi (tushumi) va chiqimi
(sarflanishi, chiqishi)dan iborat.
Pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot - hisobot davrida pul mablag‘i oqimlarini batafsil
ko‘rsatuvchi ko‘rsatkichlar yig‘indisi.
Pul ekvivalentlari - ma'lum pul mablag‘iga tez va oson almashtiriladigan hamda qiymatidagi
o‘zgarishlar tufayli biroz xatari bo‘lgan qisqa muddatli, yuqori likvidli investitsiyalar (moliyaviy
qo‘yilmalar).
Revalvatsiya - 1. milliy valyuta oltin ta'minotini rasmiy tarzda oshirish yoki milliy valyuta
kursini xorijiy valyuta pul birliklariga nisbatan oshirish;
2. kassa naqd pulini qayta baholash. Bunda markaziy bank balansi hisobidagi oltin va
valyutaning milliy valyutada ifodalangan umumiy summasi aniklanadi;
3. pul qadrsizlanishi natijasini hisobga olish maqsadida asosiy sarmoya va zaxiralarni qayta
baholash. Bu firmaning aktivini tashkil etuvchi mol-mulkni baholashga imkon beradi
Sotishning sof qiymati - tovar-moddiy zaxiralarni maqsadiga ko‘ra ishlatiladigan holatga
keltirish va sotish bo‘yicha baholangan xarajatlar chegirilgan holda joriy qiymati.
SVOP
-almashtirish. Bir vaqtda sotish va xarid kilish
|
| |
Operatsiya faoliyati - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

|
Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar Pdf ko'rish
|
bet | 222/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmROperatsiya faoliyati - xo‘jalik yurituvchi sub'ektning daromad keltiruvchi asosiy faoliyati,
shuningdek sub'ektning investitsiya va moliya faoliyatiga oid bo‘lmagan o‘zga xo‘jalik faoliyati.
Oferta (taklif) Bitimni uning aniq shartlari ko‘rsatilgan holda tuzish istagi to‘g‘risidagi arizani
ifoda etuvchi tijorat hujjati.
Onkol ssudasi - birinchi talabdanoq qoplanadigan qisqa muddatli qarz
Opportunizm - shartnoma tuzayotgan tomonlardan birining shartnoma tuzayotgan xamkordan
ustunlikka erishish maqsadida shartnomaning shartlarini o‘zi uchun qulay xolda shakllantirishga
intilishi
Opsion – ikki tomonlama tasdiqlangan, kontraktda kelishilgan bahoda va muddatda aktivlarni
sotib olish va sotish. U bilan savdo qilish xavf - xatarni ancha kamaytiradi. Aktiv egasi, uni sotish
opsionini olishi bilan aktivni bozor qiymatining pasayishidan o‘zini kafolatlaydi, investor esa teskarisi.
Opsionning quyidagi turlari mavjud: opsion Call (sotib olish); opsion Put (sotish); opsion
Stellage (ko‘shma); yevropacha va Amerikacha.
yevropacha usulda opsionning bajarilishiga faqat kelishilgan vaqtda (kunda) ruxsat beriladi,
Amerikacha usulda – belgilangan muddat ichida bajarilishi mumkin.
Opsion - 1. shartnoma tuzayotgan tomonlarning biri ikkinchisiga taklif etayotgan bitim
shartlarini erkin tanlashga imkon beruvchi huquq;
2. fuqarolik huquqida mukobil majburiyatni bajarish, shuningdek, kelgu-sida shartnoma tuzish
haqida oldindan kelishib olish usulini tanlash imkoniyatini bildiradi;
3. xalqaro huquqda xalqaro shartno-malarda ko‘zda tutilgan hududiy o‘zgarish yuz berganida
yoki yangi davlatlar tashkil topganida shaxsning fuqarolikni tanlash imkoniyatini anglatadi,
shuningdek, qo‘sh fuqarolikka barham berish paytida shaxsning fuqarolikni tanlash imkoniyatini ham
bildiradi;
4. birja operatsiyalarining fyuchers bitimlariga nisbatan tavakkalchiligi chegaralangan ustama
hakni turi; muayyan boyliklar yoki moliyaviy huquqlarni bitim tuzish paytida belgilangan narxda
kelishilgan davr mobaynida xarid qilish yoki sotish bo‘yicha shartnoma majburiyati
|
| |
Opsionli uzoq pozitsiya -

322
Offset bitimi - 1. mollar va xizmatlar ayirboshlashni hamda turli xizmatlar va imtiyozlar evaziga
sarmoya sarflashga imkon berishni nazarda tutuvchi muqobil savdo shakli;
2. tomonlarning fyuchers bozoridagi majburiyatlarini tugatuvchi bitim
Ofshor bank - xorijiy kompaniyalar uchun soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar amal
qiladigan moliyaviy markazlarda joylashgan bank
Ofshor bank markazi - xorijiy rezidentlar bilan chet el valyutasida moliya-kredit
operatsiyalarini o‘tkazishda soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar berish yo‘li bilan xorijiy
sarmoyalarni jalb etuvchi kichik davlatlar yoki hududlar
Ofshor bank muassasasi - xorijiy kompaniyalar uchun soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar
amal qiladigan moliyaviy markazlarda joylashgan bank
Ofshor bank faoliyati - xorijiy rezidentlar bilan chet el valyutasida moliya-kredit
operatsiyalarini o‘tkazishda soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar berish yo‘li bilan xorijiy
sarmoyalarni jalb etishga asoslangan bank faoliyati
Ofshor bank xizmati - xorijiy rezidentlar bilan chet el valyutasida moliya-kredit operatsiyalarini
o‘tkazishda soliq imtiyozlari va boshqa imtiyozlar berish yo‘li bilan xorijiy sarmoyalarni jalb etish
Ofshor moliya markazi - (milliy va xorijiy) kredit muassasalari norezi-dentlar bilan
operatsiyalarni mazkur mamlakat uchun xorijiy hisoblangan valyutada amalga oshiradigan moliyaviy
markaz