nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
III BOB. Qishloq xo’jalik texnikalarini ta’mirlashni avtomatlashtirish

|
III BOB. Qishloq xo’jalik texnikalarini ta’mirlashni avtomatlashtirish
|
bet | 14/19 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 323,23 Kb. | | #261177 |
Bog'liq 3 bmiIII BOB. Qishloq xo’jalik texnikalarini ta’mirlashni avtomatlashtirish
3.1.Umumiy ma’lumotlar
Ta’mirlash jarayonlarini mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish traktorlar, avtomobillar va boshqa qishloq xo’jalik texnikasini ta’mirlash muddatlarini qisqartiradi, tannarxini kamaytiradi ham da sifatini yaxshilaydi. Yuqoridagilarni qo’llash natijasida ta’mirlash jarayonida ish unumdorligi 2.. 5 marta ortishi mumkin.
Qishloq xo’jalik texnikasining zamonaviy mashina va agregatlar bilan ta’minlanishi texnik xizmat ko’rsatish sifatini yaxshilash va mashinalarni ta’mirlash muddatini qisqartirish masalalarini keltirib chiqardi. Buning uchun ta’mirlash korxonalarida ishlab chiqarishni ilmiy tashkil etish va avtomatlashtirish vositalarini keng qo’llash yaxshi samara beradi.
Qishloq xo’jalik texnikasini ta’mirlash texnologik jarayonlari bu erdagi uskunalarning turlicha bo’lishi bilan har akterlanadi. Bu holda tashxislas jarayonlarini avtomatlashtirish alohida aham iyatga ega, chunki bu jarayon agregatning ishga yaroqliligini, mashinaning ishdan chiqish sabablari, ta’mirlash ishlarining xajmini aniqlab beradi.
Ta’mirlash jarayonida detallarni ajratish, yuvish, ularning ish qobiliyatini tiklash ham da ta’mirlash jarayonidan keyin yig’ish, qayta tekshirish jarayonlari juda katta mexnat talab qiladi. Ta’mirlash ustaxonalarida stanoklar, programmali boshqaruvga ega bo’lgan metall kesuvchi stanoklar keng qo’llanadi. Bundan tashqari turli klapanlarni tozalovchi va tekislovchi, metall listlar va trubalarni kesuvchi, rezbalar ochuvchi universal stanoklar va boshqa uskunalar mavjud.
Detallarni yuvish va tozalash, ularni galvaniq qoplamlar bilan qoplash, ta’mirlangan mashinalarni yig’ilgandan keyingi tekshirish vazifalari kompressorlar ham da gidravlik qurilmalar, maxsus stendlar yordamida amalga oshiriladi.
Stanoklarni avtomatlashtirish uchta vazifani xal qilishga bog’liq: detallarni yuklash jarayonini avtomatlash, u detallarni joylashtirish va chiqarib olish jarayonlarini ham da stanok mexanizmlarining ishchi, salt yurishini avtomatlash.
Birinchi vazifa turli yuklash moslamalaridan foydalanish, ikkinchisi- uzatish moslamalariga ega bo’lgan avtomatlashtirish vositalaridan foydalanish, uchinchisi esa stanokning ishchi organlarini programmali boshqarish asosida amalga oshiradi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 19/19 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 323,23 Kb. | | #261177 |
Bog'liq 3 bmiFoydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
N.R.Yusupbekov va boshq. Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish. T.2011, 576 b
German Ardul Munoz-Hernandez Sa’ad Petrous Mansoor , Dewi Ieuan Jones. Modelling and Controlling Hydropower Plants. Springer-Verlag London 2013, Number of pages:294.
Fraiden_Dzh.Handbook of “Modem sensors”,2004,New-York,470 p.
EopoguH H.O. ABTOMaTU3a^ua TexHonoruneckux npo^eccoB u aBTOMamunecKux cucreM ynpaBneHua.- MockBa.: ArponpoMU3gaT, 2006 h.,352c.
Miraxmedov D.A. Avtomatik boshqarish nazariyasi. Toshkent, O’qituvchi, 1993. -285 b.
David O’Sullivan . Industrial Automation. Course Notes.Universidade do Minho.May 2009, Number of pages: 60.O’zbekishton milliy ensklopediyasi.
Davlat ilmiy nashriyoti, 1-tom. T. 2000
Gaziyeva R.T. va b. Suv xo’jaligida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish. T., O’qituvchi, 2007, 240 b
Gaziyeva R.T.. Avtomatikaning texnik vositalari va raqamli avromatika. T.TIMI.,2014. 240 6.
Gaziyeva R.T... Avtomatika asoslari va ishlab chiqarish jarayonlarni avtomatlashtirish T. , TaMaddun, 2017,224 b.
Vohidov A.X., Abdullayeva D.A., Avtomatikaning texnik vositalari. T., TIMI, 2011, 180 b
Karimov A.S va b. Elektrotexnika va elektronika asoslari. T.; O’qituvchi. 1995, 464 b
|
| |
Oichash diapazoniga ko‘ra sathoichagichlar

|
Oichash diapazoniga ko‘ra sathoichagichlar
|
bet | 3/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 88,84 Kb. | | #243298 |
Bog'liq TJAOichash diapazoniga ko‘ra sathoichagichlar
Diapazon
|
Oichash chegarasi
|
Qo‘Uanish sohasi
|
Tor
|
0 —450 mm
|
Avtomatik tartibga solish tizimlarida
|
Keng
|
0,5 —20 m
|
Tovarlarni hisobga olish operatsiyalarini o ‘tkazish uchun
|
Oichanadigan muhitning xarakteri va ishlash prinsipiga ko‘ra sathni oichaJsi h asboblari quyidagi guruhlarga boiinadii: vizual; qalqovichli; gidrostatik; elektrik (sigimli, aktiv qarshiliklarning o ‘zgarishiga muvofiq va induktivli); radioizotopli; ultratovushli; radiotolqi i nli; termokonduktometrl I i; vaznli va boshqalar. Quyida shularning ayrimlari bilan tanishib chiqamiz.
§. SATIIO‘LCHASHNING VIZUAL VOSITALARI
Mazkur oich 1 ash vositalariga olchov chizglchl I ari, reykalar, lotli ruletkalar (silindrik sterokenli) va sath olchovchi shishalar (oxirgisi ko‘proq qoilaniladi) kiradi. Sathni sath olchovchi shishalar yordamida oichash tutash idishlar qonuniga asoslangandir.
Sathoichagich shishaning prinsipial sxemasini ko‘rib chiqamiz (eng keng tarqalganligi sababli). Sxema 5.1-rasmda keltirilgan. Shisha-ko‘rsatkich 1 armatura yordamida idishning pastki va ustki qismlari bilan birlashtiriladi. / trubkadagi suyuqlik meniskining holatini kuzatib, idishdagi suyuqlik sathining holati haqida fikr yuritiladi. Rezervuardagi va shisha trubka (nay) dagi suyuqlik teyaturalari farqiga bogiiq boigIan qo‘shimcha xatolikni bartaraf etish uchun olchashdan avval sathoichagich shishalar yuviladi.
rasm. Texnologik apparatlarda shishakobsatkichiamiomatish sxemasi.
Bu vazifani ventil 2 bajaradi. Mexanik musiahkamligi past bu'lganligi sababii satbolchagicb shishalarni uzunligi 0.5 m ortiq bo'lmaydi.
Shuning uchun, rczcnuarlarda sathni olchash uchun ularda bir- birinr 10‘ldirib tumvchi bir ncchta satho‘lchagich shishakr o’rnatiladi. Sathulchagich shishalar 3 MPa bosimgacha va 300’0 haroratgacha qo'llaniladi. Sathni saiho'lchagich shishalar hilar olchashning absolut xatoligi +(1 — 2) mm.
Qoida bo'yicha inson kuzatayotgan qurilmaiarda qoUaniladi.
|
| |
Tayanchsoz va I bora lar - bet 6

|
Tayanchsoz va I bora lar
|
bet | 6/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 88,84 Kb. | | #243298 |
Bog'liq TJAPs
bu yerda: Px —idishdagi suyuqliklar ustidagi bosim, P—Px bosim manometr 4 bilan topiladi.
Suyuqlik sathini oichashda maium sharoitlarda statik elektr toki paydo boiishi mumkin. Shuning uchun tez alangalanuvchi va portlash xavfi bor suyuqliklami nazorat qilishda inert gaz sifatida karbonat angidrid, azot, tutunli gazlar yoki maxsus pyezometrik sathoichagichlar ishlatiladi.
Shu turdagi sathoichagichlar yer osti idishlarida, yonilgi ballast va boshqa sisternalarda, agressiv suyuqliklar va qator boshqa hollarda sathni oichash uchun keng qoilaniladi. Bunday asboblar suyuqlikning doimiy zichligida ± 1,5 % aniqlik bilan oichaydi.
§. ELEKTR SATHOICHAGICHLAR
Elektr satho ‘Ichagichlarda suyuqlik sathining holati biror elektr signalga o ‘zgartiriladi. Elektr sathoichagichlar orasida eng ko‘p tarqalgani sigimli va aktiv qarshiliklarning o‘zgarishiga muvofiq oichashga asoslangan asboblardir.
Suyuqlik sathining o ‘zgarishi bilan bogiiq ravishda elektrodlar orasidagi elektr sigim o'zgarishiga asoslangan asbob sigHmli satho‘lchagich deb ataladi. Bunda, suyuqlikning dielektrik xususiyatlari nazorat qilinadi. Suyuqlik sathini sigimli sathoichagich yordamida oichashning prinsipial sxemasi 5.9- rasmda
rasm. Sigimli sathoichagich sxemasi
ko‘rsatilgan. Bu o‘lchagich silindrik kondensator va o‘lchash asbobidan iborat. Sath o ‘lchanishi kerak bo‘lgan suyuqlik quyilgan idishga izolatsion material bilan qoplangan elektrod 2 tushiriladi. Elektrod idish devorlari bilan birgalikda silindrik kondensatorni hosil qiladi, uning sig‘imi suyuqlik sathi o ‘zgarishi bilan o ‘zgaradi. Sig‘imning kattaligi elektron kuchaytirgich 3 orqali kuchaytirilib, signalizator yoki o‘lchash asbobi 4 ga uzatiladi.
Sig‘imli sath balandlik o ‘lchagichlarni silindrik va plastinkali turda, shuningdek, qattiq sterjen ko‘rinishida chiqaradi.
0 ‘zgartkichning sig‘imi ikki qism sig‘imi — suyuqlikka botirilgan ss dielektrik o ‘tkazuvchanlikli va muhitda joylashgan eM (havo uchun eM =l) dielektrik o‘tkazuvchanlikli qismlar sig‘imlari yig‘indisiga teng.
Silindrik o‘zgartkichning sig‘imi (5.9-rasm, b) quyidagicha ifodalanadi:
|
| |
Nazorat savollari - Tayanchsoz va I bora lar

|
Tayanchsoz va I bora lar
|
bet | 12/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 88,84 Kb. | | #243298 |
Bog'liq TJANazorat savollari
Moddalar sathini oicha i shnIi i ng qanday usullari mavjud?
Qalqovichli sathoiehagichlarni ishlash prinsipini tushuntirib bering.
Gidrostatik sathoichagichlarni ishlash prinsipini tushuntirib bering.
Elektr sathoichagichlarning ishlash prinsipini tushuntirib bering.
Ultratovushli sathoichagichlar sanoatning qaysi tarmoqlarida ishlatiladi?
Sochiluvchan moddalar sathi qanday oichanadi?
VI bob. MODDALARNING TARKIBI VA FIZIK XOSSALARINI
NAZORAT QILISH
§. ASOSIY MA’LUMOTLAR
Texnologik jarayonlarni harorat, bosim, sarf va sath kabi parametrlarga ko‘ra boshqarish, ko'pincha, talab etilgan sifatdagi mahsulotlar olishga kafolat bera olmaydi. Ko‘p hollarda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning tarkibi va fizik xossalarini avtomatik tarzda nazorat qilish zarurati tugil I adi. Texnologik jarayonlar davomida qayta ishlanayotgan moddalarning tarkibi va ularning fizik xossalari o‘zgaradi, bu parametrlarni nazorat qilish texnologik jarayonlarning borishi to‘g‘risida bevosita fikr yuritishga imkon beradi, chunki ular ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning sifatini ifoda- laydi, shuning uchun moddalarning tarkibini va fizik xossalarini nazorat qilish asosiy masalalardan biridir. Shu munosabat bilan keyingi yillarda analitik asbobsozlikning jadal rivojlanishi sodir boimoqda.
|
| |
Tayanchsoz va I bora lar - bet 8

|
Tayanchsoz va I bora lar
|
bet | 8/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 88,84 Kb. | | #243298 |
Bog'liq TJAМ = К^Ц~Ь2, (5.19)
bu yerda: K — tarqatish oqimi bilan aniqlanadigan aloqa koeffitsiyenti.
Bunday sathoichagichlar yadroviy energetika qurilmalarida suyuq metall tarzidagi issiq eltuvchilar sathini oichashda eng ko‘p tarqalgan.
,,Kvant“ turidagi diskret induktiv sathoich 1 agichlar chiqarilyapti. Ular harorati 680°C gacha boig5an suyuqlantirilgan metall sathini oichashga moijallang!an.
§. RADIOIZOTOPLI SATHOICHAGICHLAR
Radioizotopli sathoichagi i chl I arning ishlash prinsipi yutish qobiliyati turlicha boigan ikki muhitdan o‘tayotgan nurlarning qayd qilinishi va muhitlarning chegarasi o ‘zgarishi bilan nurlanish o ‘zgarishiga asoslangan. Barcha radioizotopli sathoichagichlarning asosiy qismlari nurlanish manbayi va nurlarni qabul qiluvchilardan iborat. Nurlanish manbayi sifatida o‘zidan j nurlar chiqaradigan Co60, Cs137, Se75 va boshqa moddalar ishlatiladi. Qabul qiluvchi sifatida Geyger-Myuller hisoblagichi, ssintilatsion hisoblagichlar yoki yarimo‘tkazgichli detektorlar ishlatiladi. Detektor chiqishida paydo boigan impulslar elektron kuchaytirgich orqali kuchaytiriladi va sath o‘zga- rishiga muvofiq elektr signalga aylanadi.
./-nurlanish jadalligini kamaytirish qatlam qalinligiga qarab, quyidagi eksponensial munosabat bilan ifodalanadi:
Ix - I0exp(-v x) , (5.20) bu yerda: I0 — j- nurlanishning boshlang‘ich jadalligi; ц — moddaning tabiati va uning qatlami qalinligi jc ga bogiIiq boigan ^-nurlanishning kuchsizlanish koeffitsiyenti.
Radioizotopli sathoicha ) gichning prinsipial sxemasi 5.12-rasmda ko‘rsa- tilgan. U radioaktiv nurlanish manbayi 1, ionlovchi nurlanishni qabul qiladigan hisoblagich 2, elektr toki manbayi 3, qarshilik 4, elektron kuchaytirgich 5 va oichash asbobi 6 dan iborat. Hisoblagich metalldan yasalgan silindr boiIib, ichi inert gaz bilan toidirilgan. Silindr markazida
|
| |
V bob. SUYUQLIKLAR YA SOCHILUVCHAN MODDALAR
SATHINI 0 ‘LCHASH

|
V bob. SUYUQLIKLAR YA SOCHILUVCHAN MODDALAR
SATHINI 0 ‘LCHASH
|
bet | 2/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 88,84 Kb. | | #243298 |
Bog'liq TJAV bob. SUYUQLIKLAR YA SOCHILUVCHAN MODDALAR
SATHINI 0 ‘LCHASH
§. ASOSIY MA’LUMOTLAR
Sath deb texnologik apparatning ishchi muhit — suyuqlik yoki sochi- luvchan jismlar bilan toidiril I ish balandligiga aytiladi.
Ishchi muhit sathi texnologik parametr hisoblanib, bu parametr axbo- rot texnologik apparatning ish rejimini nazorat qilish, ayrim hollarda ishlab chiqarish jarayonini boshqarish uchun zarurdir. Sath oichash vositalari sathoichagichlar deb ataladi.
Suyuqlik va sochiluvchan moddalar sathini oichash texnologik jarayon- larni avtomatlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Sathni oich1ash moddaning idishdagi miqdorini aniqlash va texnologik jarayonda ishtirok etayotgan ishlab chiqarish uskunasida sath holatini nazorat qilishdan iborat.
Ishlash xarakteri jihatidan sathni oichagichlar uzluksiz va uzlukli (releli) boia 1 di. Releli sathoichagichlar moddaning sathi ma’lum balandlikka yetganda ishlay boshlaydi, ular signalizatsiya maqsadida ishlatiladi va sath signalizatori deyiladi.
Bu asboblar ishlash prinsipi va tuzilishi jihatidan bir-biridan farq qiladi. Masalan, suyuqlik sathini olchashIga moijal I lanIgan asboblarning ko‘pi sochiluvchan moddalar sathini oicha 1 sh uchun yaroqsiz, usti ochiq (at- mosfera bosimi) idishlarda ishlatiladigan asboblar esa yuqori bosimda ishlaydigan idishlar uchun yaroqsizdir va hokazo.
Sathni nazorat qilish asboblari shkalali va shkalasiz boia1dii. Shkalasiz asboblar, odatda, ikkilamchi asboblar bilan birga ishlaydi yoki sathning chegarasi haqida mustaqil signal beradi.
jadvalda oichash diapazon i iga ko‘ra sathoichagiic I hlar keltirilgan.
jadva
|
| |
Калитлар билан бошқариш - Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish

|
Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish
|
bet | 16/16 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #251872 |
Bog'liq Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratishКалитлар билан бошқариш
Ахборотлар тизимига мос келувчи криптографик системани яратиш билан бир қаторда шу системада калитлар билан бошқариш масаласини оптимал (қулай ва ишончли) ҳал этиш муҳим ўрин тутади. Чунки танланган криптосистема қанчалик мураккаб ва ишончли бўлмасин, бари-бир ундан амалда фойдаланиш жараёнлари калитлар билан боғлиқдир. Агарда маълумотларнинг махфий алмашинуви оз сондаги фойдаланувчилар доирасида бўлса, калитлар алмашинуви жараёнида ноқулайликлар туғилмайди. Аммо ахборотлар тизимида маълумотларнинг махфий алмашинуви юзлаб, минглаб ва хатто миллионлаб фойдаланувчилар доирасида бўлса (мисол учун модем ва ИНТЕРНЕТ алоқа тизимлари орқали банк, савдо-сотиқ, давлат аҳамиятига боғлиқ ҳамда бошқа муҳим соҳалардаги алоқа жараёни фойдаланувчилари доирасида) калитлар билан бошқаришнинг ўзига хос алоҳида муҳим масалалари келиб чиқади.
Калитлар ҳақидаги маълумот деганда ахборотлар тизими криптосистемасида мавжуд бўлган барча калитлар тўплами ва уларнинг муҳофазаси билан боғлиқ маълумотлар тушунилади. Агарда калитлар ҳақидаги маълумотларни етарли даражадаги ишончли муҳофазали бошқаруви таъминланмаса, табиийки, рақиб томонга ахборотлар тизимидаги деярли ихтиёрий маълумотни олиш учун тўла имконият туғилади.
Калитлар билан бошқариш жараёни қуйидаги учта муҳим бўлган:
-барча калитларнинг ўзаро боғлиқ ҳолда, яъни бир бутун ҳолда ишлаши жараёнини таъминлаш (калитлар генерацияси);
-калитлар тўпламининг мақсадли кенгайиб боришини таъминлаш (калитларларнинг тўпланиши);
-калитларларни фойдаланувчилар доирасида тақсимлаш (калитларларнинг тақсимланиши);
жараёнларига аҳамият беришни талаб этади.
|
| |
O'nli deshifrator - Kombinatsion turdagi funksional qurilmalar. Koderlar, shifratorlar va deshifratorlarni vizual...

O'nli deshifrator
Ikkilikdan o'nlikgacha deshifrator zanjirini ishlab chiqish misolini ko'rib chiqing. O'nli kod odatda o'nlik sonlar uchun bitta bit bilan ko'rsatiladi. O'nli kasrda o'nta raqam mavjud, shuning uchun bitta o'nlik kasrni ko'rsatish uchun o'n deshifrator chiqishi kerak. Ushbu pinlardan keladigan signal o'nlik indikatorga berilishi mumkin. Eng oddiy holatda, siz shunchaki ko'rsatilgan raqamga LED orqali imzo qo'yishingiz mumkin, o'nlik deshifratorning haqiqat jadvali 1-jadvalda keltirilgan.
deshifratorning sxematik diagrammasini amalga oshirish uchun biz SDNF usulidan foydalanamiz, chunki har bir chiqishida uning haqiqat jadvalida faqat bitta mantiqiy birlik mavjud. Natijada 1-jadvalda ko'rsatilgan haqiqat jadvalini bajaradigan deshifratorning sxemasini olamiz. Ushbu sxema 1-rasmda keltirilgan.
1-rasm. Ikkilik o'nlik deshifratorning sxematik diagrammasi.
deshifratorning sxematik diagrammasidan ko'rinib turibdiki, haqiqat jadvalining har bir qatorini bajarish uchun "4Va" mantiqiy elementi kerak edi. YOQ mantiqiy elementlari talab qilinmadi, chunki har bir chiqishda haqiqat jadvalida faqat bitta mantiqiy birlik mavjud. deshifratorlar alohida mikrosxemalar shaklida mavjud yoki murakkabroq mikrosxemalarning bir qismi sifatida ishlatiladi. Hozirgi vaqtda o'nlik yoki sakkizburchak deshifratorlari asosan boshqa mikrosxemalarning ajralmas qismi sifatida ishlatiladi, masalan, multipleksorlar, demultipleksorlar, ПЗУ yoki ОЗУ. O'chirish sxemalarida deshifrator chipining grafik belgilanishi 2-rasmda ko'rsatilgan. Ushbu rasmda ikkilik o'nlik deshifratorning belgilanishi ko'rsatilgan, uning to'liq ichki sxemasi 1-rasmda ko'rsatilgan.
2-rasm. Ikkilik o'nlik deshifratorning shartli grafik belgilanishi
Xuddi shu tarzda, siz har qanday boshqa dekoder (deshifrator) uchun elektron sxemasini olishingiz mumkin. Eng keng tarqalgan sxemalar sakkiz qirrali va o'n oltilik deshifratorlardir. Hozirgi vaqtda bunday deshifratorlar deyarli indikatsiya uchun ishlatilmaydi. Asosan, bunday deshifratorlar yanada murakkab raqamli modullarning bir qismi sifatida ishlatiladi.
|
Raqamli qurilmalar - Kombinatsion turdagi funksional qurilmalar. Koderlar, shifratorlar va deshifratorlarni vizual...

|
Kombinatsion turdagi funksional qurilmalar. Koderlar, shifratorlar va deshifratorlarni vizual muhitlarda loyihalash
|
bet | 5/10 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 3,11 Mb. | | #123920 |
Bog'liq Kombinatsion turdagi funksional qurilmalar. Koderlar, shifratorlar va deshifratorlarni vizual muhitlarda loyihalash1.2. Raqamli qurilmalar
Deshifrator tuzilisha va daturda ishlashi hisoblashlari
Ikkilik sanoq tizimidagi raqamlarni o‘nlik sanoq tizimidagi kodga
o‘zgartiruvchi kombinatsion mantiqiy qurilma – deshifrator yoki dekoder deb
ataladi. Bunday o‘zgartirishlar, masalan, elektron soatlarda, EHM va shu kabilar
dasturidagi ma’lumotlarni qayta shifrlashda qo‘llaniladi. Deshifrator shifratorga
teskari bo‘lgan amalni bajaradi. Agar deshifratorning n adres kirishlari uning m
chiqishlari soni bilan m=2 n munosabat bilan bog‘langan bo‘lsa, bunday
deshifrator to‘liq deb ataladi. Agar m<2 n bo‘lsa, deshifrator to‘liq emas deb
ataladi.
7.3-rasm. Chiziqli Deshifrator shartli grafik belgisi (a) va uning blok sxemasi.
Ikkita adres kirishiga va to‘rtta (0-3) chiqishga ega bo‘lgan chiziqli DSh
tasviri 7.3, a-rasmda, uning shartli tasviri esa 7.3, b-rasmda keltirilgan. Har bir
chiqish HAM elementining chiqishi bo‘lib hisoblanadi. Demak, bu kirish bilan
bog‘liq bo‘lgan ikkilik o‘zgaruvchi 1 qiymatini faqat shu holda qabul qilishi
mumkinki, agar mos keluvchi HAM elementining uchchala kirishida 1
qiymatiga mos keluvchi o‘zgaruvchi hosil bo‘lsa. Deshifrator mikrosxemalari ko‘p hollarda S ruxsat kirishiga ega bo‘ladilar. Bu kirishning mavjudligi ISlar asosida kirish kodi razryadini oshirishga imkon beradi.
Deshifratorning asosiy turlari.
Deshifratorlarning bir nechta turlari mavjud:
- to'rtburchaklar;
- matritsa;
- piramidal.
Matritsalar odatiy, deshifratorlarning eng oddiy navlari, ularning asosida turli xil murakkabroq sxemalar qurilgan. To'rtburchaklar shaklida, qadam dekodlash amalga oshiriladi. Kirish signali shartli ravishda guruhlarga bo'linadi, ularning har biri alohida matritsa deshifratorlari bilan ishlanadi. Shifrni ochishning keyingi bosqichlarida (ikkinchi, uchinchi va boshqalar) olingan signallarning mahsuloti hosil bo'ladi. Piramidal dekoderlarning asosiy afzalligi - bu kirishlar sonini ko'paytirishning soddaligi va qo'shimcha qurilmalarning kamligi - bu kamchilik.
2>
|
| |
Moylovchi-sovutuvchi suyuqliklar (MCC)

|
Moylovchi-sovutuvchi suyuqliklar (MCC)
|
bet | 3/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 25,36 Kb. | | #153687 |
Bog'liq Mavzu Mikroorganizmlar bilan zararlanadigan material va buyumla-fayllar.orgMoylovchi-sovutuvchi suyuqliklar (MCC) moylovchi materiallarning bir xili bolib, ular xam moylovchilik, xam sovutuvchilik funksiyalarini bajaradi. MCC lgan metallarga ishlov berish dastgoxlari va mexanizmlarda, metall yoyish stanlari va x.q.da qop ishlatiladigan materiallardan biridir. AQSH da xar yil 0,5 mln MCC sarflanadi, 1 mln dastgox ishchilari va ustalari ollaydi. MCC zararlanishining belgilari - begona, chirigan narsa va vodorod sulfid xidi kelishi, rangining olishi yoki ularning zarrachalari xavo bilan olishiga bogliq. Suvemulyasion MCC larda biozararlanish kozgatuvchi turiga qarab yana va ajratiladi. Texnikada va kundalik hayotda metallar biokorroziyasi nometall materiallar biozararlanishiga nisbatan kam uchraydi. Buning sabablari- metallar aslida biochidamliroq, bap uchraydiganlari qatoriga Desulfovibrio va Desulfotomaculum turkumlariga mansub bop uchraydiganlari qatoriga Desulfovibrio va Desulfotomaculum turkumlariga mansub bosirida korroziya qilinishi texnikada boshqa biokorroziyalarga nisbatan juda ko jarayon anaerob sharoitda kechishi va uning asosiy kotkazuvchi trubalar, neft omborxonalari va x.q) uchun xarakterlidir. - Taxta va Yogoch. Odamlar keng miqyosda qollaydigan materiallarga metallar va silikator (beton, gisht) bilan bir qatorda yogoch xam kiradi. Kurilishda taxta yigma temirbetonlaridan 2 barobar kop tirik organizmlar karbon manbai sifatida ozlashtiruvchi organizmlar ishga yaroqli taxta, taxtadan kurilgan inshoatlar, uy jihozlari va boshqa yogoch buyumlarda biozararlanish kolishi ularni saqlash yoki ishlatish qoidalari buzilganidan dalolat beradi. Ustki mogorlar odatda yogoch ustki qismlarining parenhima toqimalarini parchalaydi.
- Trichoderma, Cladosporium va Penicillium turkumlarining namoyandalari xar xil oxangli yashilroq tusli, boshqalari qora tusli doglar paydo qiladi.
|
| |
Qogoz va kitoblar. Tarkibida sellyuloza bo qogoz zavodlarida yogoch parchalaridan

|
Qogoz va kitoblar. Tarkibida sellyuloza bo qogoz zavodlarida yogoch parchalaridan
|
bet | 4/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 25,36 Kb. | | #153687 |
Bog'liq Mavzu Mikroorganizmlar bilan zararlanadigan material va buyumla-fayllar.org - Qogoz va kitoblar. Tarkibida sellyuloza bo qogoz zavodlarida yogoch parchalaridan
70-80 qogoz massasi tayyorlashning ilk bosqichidayoq termofil bakteriyalar tez rivojlanadi va texnologik jarayon buzilishiga olib keladi. Ularga qarshi kurashda qogoz massasiga natriy pentaxlorfenolyat va bura qorlar, arqonlar va boshqalar kiradi. Toqimachilikda ishlatiladigan tolalar tabiiy (sellyuloza va oqsildan tashqil topgan), kimyoviy ( sunlinadi. - Toqimachilik tolasi va maxsulotlari. Toqimachilik materiallari qatoriga tola va iplardan tayyorlanadigan va toqilmagan materiallar, trikotaj, namat, toiy va sintetik) va mineral (asbest, bazal, shisha) tolalarga bolgan materiallarga paxta ip gazlamalari, jun va basimliklar tolalari kiradi.
Sellyulozaga eng boy tolalar - paxta tolalaridir. Uning tarkibida ogirligi bo zigir va nasha tolalari tarkibida 70% cha sellyuloza bor. Ularning tarkibidagi boshqa komponentlarning ba jun tolalari va fibrion tolalari-tabiiy ipak asosi kiradi. Kazein tolalarga ko jun tolalari va fibrion tolalari-tabiiy ipak asosi kiradi. Kazein tolalarga kosirida kechadi. Keratin peptid aloqalari boiy tola va gazlamalar. Tabiiy sellyuloza va baiy tolalarga keng tarqalgan viskoza, asetat va boshqa tolalar kiradi. Oqsil kazein tolalarining ishlatilishi ancha chegaralangan. - Viskoza tolalari-yogoch va boshqa manbalardan olingan sellyulozaning kimyoviy ishlov berib tayyorlangan gidratsellyulozaning yoyicha tabiiy tolalar va sellyuloza olingan sunlishi tufayli, ular bilan qiyinroq, shiqastlanadi.
- Sintetik toqimachilik maxsulotlari va tolalar dengiz suvidagi mikroorganizmlar tazilari mustaxkamligini 3-4 yilgacha saqlaydi, shuning uchun ulardan baliqchilar turlari va arqonlar tayyorlanadi. Mineral tolalar yuqori biochidamlikka ega.
- Teri xomashyosi va uni qayta ishlash. Teri xomashyosi shtidan ajratib olingan terisidir. Yanhi chiqarib olingan terining ichki tomoni steril bolishi mumkin.
- Plastiklarni biozararlanishdan ximoya qilishda xar xil usullar qolgan komponentlarni kiritish; plastik kompozisiyalarga biosid qoshimchalarni kiritish; materiallar ustiga biosid preparatlar bilan ishlov berish; zararsizlantirishning fizik usullari ultrabinafsha, ultratovush, termoishlov, gammaburlarini qollash va b.
TAXTA VA YOGOCH PLASTIKLAR SINTETIK TOLALAR TOTIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
http://fayllar.org
|
| |
Dasturiy taʼminot yoki Software bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir

|
Dasturiy taʼminot yoki Software bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir
|
bet | 2/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,36 Mb. | | #241121 |
Bog'liq 19-foydalanuvchi interfeysi dizayni3Dasturiy taʼminot yoki Software bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir. - Dasturiy taʼminot yoki Software bu Komputerda maʼlum bir turdagi vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir.
- Aynan shu dasturiy taʼminotgina kompyuter — „quruq temir“ degan atamani yoʻqqa chiqargan. Dasturiy vositalar Komputer tomonidan qoʻllaniladigan barcha dasturlar toʻplamidir. Ingiliz tilida bu atama software yaʼni „soft“ — yumshoq, „ware“ — „mahsulot“ degan maʼnoni bildiradi.
- Dasturiy taʼminot 3 guruhga boʻlinadi: 1-Sistema dasturlari (unga turli yordamchi vazifalarni bajaruvchi dasturlar kiradi: Task Manager (Windows OSda mavjut)), 2-Amaliy (unga foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida maʼlumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi dasturlar, masalan : Microsoft Office, Adobe CC), 3-Uskunaviy dasturlar (bular dasturlash uchun ishlatiladigan dasturlar).
Apparat taʼminoti, apparat vositalari, kompyuter komponentlari, „temir“ (inglizcha: hard ware) — tizim yoki tarmoqning bir qismi boʻlgan hisoblash qurilmasining elektron va mexanik qismlari, dasturiy taʼminot va maʼlumotlar (hisoblash tizimi saqlaydigan va qayta ishlaydigan maʼlumotlar) bundan mustasno. Apparat taʼminotiga quyidagilar kiradi: kompyuterlar va mantiqiy qurilmalar, tashqi qurilmalar va diagnostika apparatlari, quvvat uskunalari, batareyalar va akkumulyatorlar . - Apparat taʼminoti, apparat vositalari, kompyuter komponentlari, „temir“ (inglizcha: hard ware) — tizim yoki tarmoqning bir qismi boʻlgan hisoblash qurilmasining elektron va mexanik qismlari, dasturiy taʼminot va maʼlumotlar (hisoblash tizimi saqlaydigan va qayta ishlaydigan maʼlumotlar) bundan mustasno. Apparat taʼminotiga quyidagilar kiradi: kompyuterlar va mantiqiy qurilmalar, tashqi qurilmalar va diagnostika apparatlari, quvvat uskunalari, batareyalar va akkumulyatorlar .
- Apparat taʼminoti deganda kompyuter konfiguratsiyasini tashkil etuvchi qurilmalar tushuniladi.
|
| |
Ishlab-chiqarish xarajatlariga quyidagicha omillar ta’sir ko’rsatadi

|
Ishlab-chiqarish xarajatlariga quyidagicha omillar ta’sir ko’rsatadi
|
bet | 4/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 7,19 Mb. | | #250226 |
Bog'liq Эркинова ШIshlab-chiqarish xarajatlariga quyidagicha omillar ta’sir ko’rsatadi:
1. Mehnat unumdorligini oshib borishi.
2. Mehnatni ilmiy tashkil qilish.
3. Ishchi kuchlarini to’g’ri joylashtirish va ishlab chiqarishga to’g’ri jalb etish.
4. Fan-texnika taraqqiyotini yuksaltirib borish, tadbiq qilish.
5. Kadrlar malakasini oshirib borish.
6. Xom-ashyo resurslaridan samarali va unumli foydalanish
7. Ishlab chiqarishni boshqarishni to’g’ri tashkil etish.
1
Bugungi kunda O‘zbekistonda qariyb 70 mingta sanoat korxonalari faoliyat yuritmoqda, shundan 11,5 mingtasi Toshkent shahriga, 7,9 mingtasi Farg‘ona viloyatiga, 7,1 mingtasi Toshkent viloyatiga va 6,2 mingtasi Samarqand viloyati hissasiga to‘g‘ri kelgan.
2023 yilning yanvar-iyun oylarida iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha sanoat ishlab chiqarish hajmi:
- to‘qimachilik mahsulotlari – 33,3 trln so‘m;
- kiyim ishlab chiqarish – 10 trln so‘m;
- metallurgiya sanoati – 57,8 trln so‘m;
- kimyo mahsulotlari – 16 trln so‘m.
E`tiboringiz uchun tashakkur
|
| |
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan foydalanish

|
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan foydalanish
|
bet | 2/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 7,19 Mb. | | #250226 |
Bog'liq Эркинова Ш - Ishlab chiqarish imkoniyati – berilgan texnologik rivojlanishda barcha mavjud resurslardan to’liq va samarali foydalangan xolda jamiyatninig iqtisodiy ne’matlar ishlab chiqarish qobiliyatidir.
- Har bir jamiyat, firma yoki tadbirkor cheklangan iqtisodiy resurslarga ega va bu holat ularning ishlab chiqarish imkoniyatlarini doimiy ravishda cheklab turadi. Ishlab chiqarish imkoniyatlari jamiyat yoki firmaning muayyan teхnologik rivojlanish bosqichida mavjud resurslardan toliq va samarali foydalanib maksimal hajmda tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarish imkoniyatlarini aks ettiradi. Resrslarning cheklanganligi mahsulot ishlab chiqarish hajmini ham cheklab turadi. Shunday ekan jamiyat va firmalar mavjud resurs zaxiralarini qanday tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishga yonaltirish xususida tanlov qilishga majbur boladi
2
Firmаning ishlаb chiqаrish imkоniyatlаri chizig`I
Yuqoridagi jadvaldа kеltirilgаn mа`lumоtlаrdаn ko`rinib turibdiki, birinchi vаriаntdа firmа bаrchа rеsurslаrini tеlеvizоr, bеshinchi vаriаntdа esа muzlаtkich ishlаb chiqаrishgа yo`nаltirishi mumkin. Bundа ikkinchi хil mаhsulоt ishlаb chiqаrish hаjmi nоlgа tеng bo`lаdi. Birinchi vаriаntdа bеshinchi vаriаntgа bоrgаn sаri tеlеvizоr ishlаb chiqаrish hаjmi qisqаrib, muzlаtkich ishlаb chiqаrish hаjmi оshib bоrаdi. Firmа chеklаngаn rеsurslаridаn kеlib chiqqаn hоldа tеlеvizоr yoki muzlаtkich ishlаb chiqаrishning bеsh хil vаriаnti ichidаn bittаsini tаnlаshgа mаjbur.
Mаsаlаn, ikkinchi vаriаntdа 75 000 tеlivizоr vа 18 000 muzlаtkich ishlаb chiqаrish imkоni bo`lsа, to`rtinchi vаriаntdа 25 000 tеlеvizоr vа 34 000 muzlаtkich ishlаb chiqаrish mumkin. Mаzkur mа`lumоtlаrni grаfik ko`rinishidа tаsvirlаsаk firmаning ishlаb chiqаrish imkоniyatlаri chizig`i hоsil bo`lаdi
Muqobil xarajatlar tushunchasi va uning tarkibi. Iqtisodiy tanlov - Ishlab chiqarish imkoniyatlarining cheklanganligi, ishlab chiqarish variantlaridan bittasi yoki bir nechtasini tanlab, qolganlaridan voz kechishni taqozo qiladi. Bir turdagi mahsulotni ishlab chiqarish ikkinchi biridan voz kechishni anglatadi. Optimal iqtisodiy tanlovga erishish uchun nafaqat bo'lg'usi xarajatlar, balki foydalanilmagan ishlab chiqarish imkoniyatlari ham e'tiborga olinishi lozim. Boshqa variantlardan voz kechish natijasida, biz ulardan olinishi mumkin bo'lgan foydadan ham voz kechamiz, ya'ni bu boy berilgan imkoniyatlar bo'lib, muqobil (alternativ) xarajatlar ni tashkil etadi.
3
|
| |
Axborot tizimlarini joriy etilishidan kutilayotgan natijalar

|
Axborot tizimlarini joriy etilishidan kutilayotgan natijalar
|
bet | 3/87 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 184,87 Kb. | | #143131 |
Bog'liq Informatsion texnologiyalar-fayllar.orgAxborot tizimlarini joriy etilishidan kutilayotgan natijalar. Axborot
tizimlarini joriy etilishi quyidagi natijalarni berishi mumkin:
matematik metodlar va intellektual tizimlarni joriy etish evaziga
boshqaruv masalalarini yechimining ratsional variantlariga ega bo‘lish;
avtomatlashtirish evaziga xodimlarni qiyin va bir xil ishlarni
bajarishdan xalos qilish;
axborotlarning ishonchliligini ta’minlash;
ma’lumotlarni qog‘oz ko‘rinishdan magnit tashuvchilarga o‘tkazish;
muassasadagi
axborotlar
oqimini
va
hujjatlarni
yuritishning
strukturasini takomillashtirish;
8
mahsulotlarni chiqarish va xizmatlarni ko‘rsatish tannarxining
kamayishi;
iste’molchilarga yangi xizmat turlarini taklif etish;
bozorda yangi imkoniyatlarni topish;
turli qulayliklar va imtiyozlarni taklif etish evaziga iste’molchilarni
firmaga bog‘lab qo‘yish.
Axborot tizimlari va texnologiyalarining iqtisodiy jarayonlarni
boshqarishdagi yutuqlari:
Boshqa organlar bilan elektron axborot almashinuvi ta’minlanishi;
Davlat boshqaruvida samaradorlikni oshirish;
Davlat boshqaruviga ketadigan xarajatlarni kamaytirish;
Davlat hokimiyati bilan fuqarolar va xo‘jalik subyektlari o‘rtasidagi
interaktiv muloqot asosida munosabatni yaxshilash.
Soliq to‘lovchilarning bir qancha to‘g‘ri va egri ehtiyojlarini
kamaytirish.
Soliq tushumlarini operativ tarzda nazorat qilish va tegishli boshqaruv
qarorlarini ishlab chiqish;
Ma’lumotlarni to‘plash va qayta ishlash jarayoni samaradorligining
oshishi, ish sifatining ortishi imkoniyatlari yaratildi.
Axborot tizimlari va texnologiyalarini iqtisodiy jarayonlarni
boshqarishda qo‘llashdagi muammolar:
Axborot oqimi va hajmlarining fan-texnika taraqqiyoti bilan, soliq
tizimida yangi, yanada murakkabroq bo‘g‘inlararo aloqalarning paydo
bo‘lishi bilan bog‘langan keskin o‘sishi, o‘sib borayotgan axborotni
qayta ishlash muddatlarining qisqarishi boshqarish jarayonining tabiatini
9
yanada murakkablashtiradi, eng maqbul qarorlar qabul qilish imkonini
bermaydi;
Axborot tizimlari va texnologiyalarida foydalaniladigan dasturiy-texnik
vositalarning xilma-xilligi va murakkabligi, ularni sinovdan o‘tkazish va
joriy etish hamda o‘zlashtirishda ma’lum vaqtni talab etishi;
Axborot tizimlari va texnologiyalarida saqlanadigan axborotlar:
dasturlarning xavfsizligini ta’minlash;
Тexnik qurilmalarning yangi avlodlari yaratilishi munosabati bilan
axborot tizimlari va texnologiyalarini ushbu texnik qurilmalarga
moslashtirish;
Axborot tizimlari va texnologiyalari bilan ishlovchi kadrlarni tayyorlash
va qayta tayyorlash.
|
| |
Axborot  
tizimlari - Informatsion texnologiyalar

|
Informatsion texnologiyalar
|
bet | 2/87 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 184,87 Kb. | | #143131 |
Bog'liq Informatsion texnologiyalar-fayllar.org2.Axborot
tizimlari
va
texnologiyalari,
ularni
iqtisodiy
jarayonlarni boshqarishda qo‘llashdagi yutuq va muammolar.
Axborot tizimidagi jarayonlar quyidagi bloklardan iborat:
axborotlarni tashqi yoki ichki manbalardan kiritish;
kiritilgan axborotlarni qayta ishlash va qulay ko‘rinishda tasvirlash;
axborotlarni iste’molchilarga chiqarish yoki boshqa AТlarga uzatish;
teskari aloqa – mazkur tashkilot personali tomonidan qayta ishlanib
yana kiritiladigan axborot.
Axborot tizimlari quyidagi xususiyatlarga ega:
har qanday axborot tizimi -tizimni yaratishning umumiy tamoyillariga
binoan tahlil qilinishi, qurilishi va boshqarilishi mumkin;
axborot tizimi o‘zgaruvchan va taraqqiy etuvchidir;
axborot tizimini yaratishda tizimli yondoshishga amal qilinadi;
7
axborot tizimining mahsuloti bo‘lmish axborotga asoslangan holda
qarorlar qabul qilinishi mumkin;
axborot tizimini axborotlarni qayta ishlashning inson-kompyuter tizimi
sifatida qarash mumkin.
Hozirda axborot tizimini kompyuter vositasida yaratiladigan tizim sifatida
tushuniladi, lekin umuman olganda axborot tizimi kompyutersiz variantda ham
yaratilishi mumkin.
Axborot tizimining faoliyatini tushunish uchun u hal qiladigan
muammolarning mohiyatini va u jalb qilingan tashkiliy jarayonlarni e’tiborga
olish lozim. Masalan, qaror qabul qilishni ta’minlovchi kompyuterli AТ ning
imkoniyatlarini tushunishda quyidagilarni hisobga olish zarur:
yechilayotgan boshqaruv masalalarining strukturalashganini;
firma boshqaruvining yechimni qabul qilishi lozim bo‘lgan darajasini
(bo‘g‘inini);
hal kilinayotgan muammoning biznesning muayyan funksional
sohasiga tegishliligini;
ishlatilayotgan axborot texnologiyasining turini.
|
| |
Maqsadga qaratilganlik - Informatsion texnologiyalar

|
Informatsion texnologiyalar
|
bet | 9/87 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 184,87 Kb. | | #143131 |
Bog'liq Informatsion texnologiyalar-fayllar.orgMaqsadga qaratilganlik. Tizim umumiy xususiyatga ega, ya’ni u umumiy
maqsadga erishishga harakat qilishga qaratilgan. Tizimning maqsadga
yo‘naltirganligini ifodalovchi barcha elementlar uchun umumiy bo‘lgan o‘zaro
aloqalarning maqsadli qoidalari maqsadning mavjudligini belgilaydi.
Tizimning tarkiblashganligi — bu tizimning alohida elementlari va ularning
tashqi muhit bilan o‘zaro harakati o‘rtasidagi ichki aloqalarning doimiy
tarkibidir. Tizim tarkibi — uning faoliyati samaradorligini ko‘p jihatdan
belgilovchi muhim tavsiflardan biri sanaladi.
Tizimning bo‘linishi — bu uning maqsadlar va vazifalarga javob beruvchi
ma’lum belgilar bo‘yicha ajratilgan elementlar yoki bir qator kenja tizimlardan
tuzilganligini anglatadi. Kenja tizimlar bunday ajratilishning asosini tashkil etib,
bunda elementlar o‘rtasidagi aloqalar ko‘proq, kenja tizimlar o‘rtasida esa
kamroq bo‘ladi.
Tizim tushunchasi shu ma’noda nisbiyki, tizim elementining o‘zi ham
murakkab tizim bo‘lishi mumkin. Biror belgi bo‘yicha ajratilgan tizim o‘ziga
nisbatan yuqori darajadagi tizim elementi bo‘lishi mumkin.
Tashqi muhit. «Tizim» tushunchasi tizimga kiruvchi bir qator elementlarni
cheklaydi: shartli ravishda cheklangan chegara o‘rnatadi, undan tashqaridagi
elementlar esa ushbu tizimga kirmay qoladi. Bundan anglashiladiki, tizim o‘z-
o‘zidan emas, balki boshqa ko‘plab elementlar qurshovida mavjud bo‘ladi.
Ayrim masalalarni hal etishda bizni bu tashqi muhitning barcha elementlari
emas, balki ushbu masala nuqtai-nazaridan tashqi muhitni tashkil etuvchi, ko‘rib
chiqilayotgan tizimga biror-bir aloqasi bo‘lgan elementlargina qiziqtiradi.
Tashqi muhit — bu ko‘rilayotgan tizimga ta’sir ko‘rsatuvchi yoki ko‘rilayotgan
masala sharoitida uning ta’siri ostida bo‘lgan, tizimdan tashqaridagi har qanday
tabiat elementlaridir. Chunki, real sharoitlarda tizimlarning har biri alohida
23
emas, balki boshqalari yonida, bir-biriga bog‘liq holda ishlaydi. Tizimlarni tahlil
va sintez qilish chog‘ida aloqalarning ikki xil turi ajralib turadi: ichki va tashqi
aloqa. Tashqi aloqaga ega tizimlar ochiq deb, unga ega emaslari esa yopiq aloqa
deb ataladi.
|
| |
Sichqonchaning o`ng tugmasini bosish yordamida

|
Sichqonchaning o`ng tugmasini bosish yordamida
|
bet | 8/16 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #251872 |
Bog'liq Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratishSichqonchaning o`ng tugmasini bosish yordamida
menyuni chaqirish
Windows operatsion sistemasida ekranning hohlagan nuqtasida sichqonchaning o`ng tugmasini bosish orqali ba'zi bir harakatlar qilishadi. Bu imkoniyatdan ham Corel DRAW grafik muharririda keng foydalaniladi. O`ng tomondagi tugmani bosish orqali kontekst menyu chaqiriladi.
Bu rasmda Document (hujjat) kontekst menyusi ko`rsatilgan. Biz undagi Create Object (ob'ekt yaratish) komandasini bosish orq`ali grafika panelidagi instrumentlarni tanlash uchun zarur komandalar menyusini ochamiz.
Keyingi rasmda Object (ob'ekt) menyusi tasvirlangan. Bu menyuni ajratilgan ob'ektlar guruhini ustiga borib o`ng tomondagi tugmani bosish orqali chaqiramiz. Bunday menyulardagi komandalar chaqirilayotgan daqiqalardagi holatga bog`liq bo`lganligi uchun kontekst menyusi deb yuritiladi.
Standart instrumentlar paneli
Standart instrumentlar paneli asosiy menyu satrining ostida joylashgan. Bu panelda Corel DRAWning turli funktsiyalarini tez va qulay topib berishni ta'minlovchi tugmalar joylashgan. Bu tugmalardan tashqari panelda Zoom levels (Масштаб) nomli ochiluvchi ro`yxat joylashgan.
Zoom levels (Масштаб) ochiluvchi ro`yxat orqali 12 hil Масштабni tanlash mumkin:
To Selected (faqat ajratilgan ob'ektlar)
To Fit (hamma ob'ektlar)
Po Page (Varaqni yaxlit holatda ochish)
To Width (eni bo`yicha)
To Height (balandligi bo`yicha)
10 %, 25 %, 50 %, 75 %, 100 %, 200 %, 400 %.
Bundan tashqari Zoom (Масштаб) parametri maydonida standart bo`lmagan Масштаб koeffitsentlarini ham berish mumkin. Buning uchun talab qilinayotgan Масштабni protsentda berib ENTER klavishini bosish kerak.
Standart instrumentlar panelini har kim o`zining ish uslubiga moslab tuzib olishi mumkin.
Agar sichqoncha ko`rsatkichini instrumentlar panelidagi biron bir tugmaga ustiga qo`yib bir oz vaqt kutib tursak, tugmaning nomi yozilgan ma'lumot paydo bo`ladi. Shunda ekranning pastki qismidagi holat satrida bu tugmaning funktsiyasi haqidagi qo`shimcha ma'lumotlar paydo bo`ladi.
Tablitsada standart instrumentlar panelining tugmalari haqidagi ma'lumotlar keltirilgan.
|
| |
Ишчи мухитни юклаш - Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish

|
Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish
|
bet | 5/16 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #251872 |
Bog'liq Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratishИшчи мухитни юклаш. Ишчи мухитни юклаш View ва Windows менюларининг бандларида мужассамлашган.
Оддий Flash-фильмларни яратиш грамма пакетлар юклангандан кейин Flash-фильмни яратишга киришиш мумкин. Бу фильмни бадиийлаштириш куп холларда дизайнерли махорат ва гояларингизга боглик. Биз бундан кейн фойдаланувчиларнинг бирон-бир тахрирлагичлардан: Paint, Imaging, Photoshop, Corel Photo Paint ёки улардан хам яхширок Corel Draw, Corel Xara, Adobe Illustrator лардан фойдаланишни биладилар деган фикр билан иш юритамиз.
Тажрибали укувчи Macromedia Flash дастурий воситасининг ускунавий панеллари билан тезда ишлай бошлайди ва оддий Flash-роликни тузишга киришади. £уйида биз Flash дастурий воситасидан фойдаланган холда оддий анимация яратишнинг бир неча усулларини курсатиб утамиз.
Shape Twening усули. Ушбу усул жисмнинг бир турдан иккинчи турга айлантириш учун кулланилади
Ушбу усул факатгина расм билан ишлашга мулжалланган, матн билан ишламокчи булсангиз, текстни расмга айлантириш учун Modify>Break Apart (CTRL+B) ни куллаган холда фойдаланишингиз мумкин. Энди биз айлана ва квадратни куллаган холда Shape Tweening усулидан фойдаланишни курамиз.
Corel CAPTURE dasturlarining imkoniyatlari
Rеja:
Corel Draw dasturlari pakеti haqida umumiy ma’lumоtlar
Grafika paneli. Interaktiv instrumentlar.
Primitiv shakllar va diagramma to`rlari chizish.
Corel Draw dasturlari pakеti haqida umumiy ma’lumоtlar
Corel DRAW - bu illyustratsiyalarni vektor grafikasi printsipiga asoslangan holda yaratuvchi va tahrirlovchi dastur hisoblanadi. Corel DRAW dasturining imkoniyatlari unda turli hil grafik kompozitsiyalarni yaratishga yordam beradi. Ayniqsa dinamik interaktiv instrumentlar, turli hil effektlar va grafik ma'lumotlarni HTML va PDF formatlarida tayyorlash imkoniyatlari yaratilgan. Bundan tashqari Corel DRAW grafik muharririda ranglar palitralarida turli hil ranglarni tanlash mumkin. Shuningdek turli formatlar bilan ishlashda yordam beruvchi turli instrumentlar, import va eksport uchun zarur bo`lgan ko`plagan filtrlar, tasvirni nashr qiluvchi vositalar ijodkor uchun eng yuqori ijodiy muhit yaratib beradi.
|
| |
1 landshaftlarning tabiiy komponentlari va ularning o‘zaro aloqalari

1-
LANDShAFTLARNING TABIIY KOMPONENTLARI VA
ULARNING O‘ZARO ALOQALARI.
1.1.
LANDShAFTLARNING TABIIY KOMPONENTLARI VA
LANDShAFT HOSIL QILUVChI OMILLAR.
Komponent - lotincha so‗zdan olingan bo‗lib tarkibiy qism degan ma‘noni
anglatadi. Landshaft ham barcha katta-kichik geotizimlar singari agregat holati
nisbatan bir xil bo‗lgan moddiy qismlar- komponentlardan tashkil topgandir.
Umuman olganda geografik adabiyotda komponent tushunchasi anchagina
erkin talqin qilingan. Ba‘zan landshaft komponentlariga qum qoratuproq, muz,
yashil 6arglar, suv yuzasi kabilarni ham kiritishadi. Ba‘zan esa inson tomonidan
bunyod etilgan texnik inshootlar, shaharlar, yashil maydonlar ham landshaft
komponentlari deb hisoblanadi.
Masalan, D. L.Armand (1975) agregat tarkibi bir xil bo‗lgan qismlarni hayot
bor yoki yo‗qligini hisobga olgan holda, landshaftning komponentlari deb
hisoblaydi. U tabiiy komponentlarga turli gazlar suyuqliklar, tog‗ jinslari, tuproq.
o‗simlik, qor va muz, hatto texnik inshoatlarni ham kiritadi. Uning fikricha iqlim va
relef komponent emas, balki komponentning xususiyatidir.
F.N.Milkov (1990) landshaftning komponentlariga tog‗ jinslari, yer os-ti va
usti suvlari, tuproq. o‗simlik va hayvonot dunyosini kiritadi.
Shunga o‗xshash ta‘rifni biz "Oxrana landshaftov" (1982) nomli izoxli
lug‗atda ham ko‗ramiz. Unda landshaftning komponentiga geografik qobiqning
litosfera, gidrosfera, atmosfera va biosferalarning landshaft chegarasidagi qismlari
kiradi deb ko‗rsatilgan.
Landshaft komponentlari bir-biri bilan o‗zaro aloqada bo‗lib, birining
o‗zgarishi qolganlarining ham o‗zgarishiga olib keladi. Lug‗at mualliflari
komponenlarni ikkiga: tabiiy va antrpoogen komponentlarga bo‗lishgan.
Birinchisiga tog‗ jinslari, havo yer osti va usti suvlari, tuproq. o‗simlik,
hayvonot dunyosini kiritsalar, ikkinchisiga turli inshootlar, qishloq xo‗jalik
maydonlari kabilarni kiritadilar.
Landshaftshunos olim N.A.Solntsev ikkinchi landshaft tashkil topishi va
rivojlanishida turli komponentlar turlicha o‗rin tutadi deydi. Ularning ba‘zilari
kuchli bo‗lsa, ba‘zilari kuchsiz hisoblanadi, N.L.Solntsev landshaft-ning
komponentlarini kuchlisidan kuchsiziga tomon quyidagi tartibda joy-lashtirgan:
tog‗ jinslari – atmosfera - suvlar - o‗simlik - hayvonot dunyosi. Uningcha
landshaftning geologik tuzilishi, tog‗ jinslarining litologik tar-kibi, relef, iqlim,
tuproq kabilar landshaftning komponentlari hisoblan-maydi.
Shunday qilib, yuqorida kelgirilgan fikrlarni umumlashtirib quyidagi-cha
xulosa chiqarish mumkin. Landshaftning komponentlari deb, uning tarkibiy
qismlari: tog‗ jinslari, havo, suvlar, o‗simlik va hayvonot dunyosi kabilarga
aytiladi. Iqlim, relef, tuproq esa, komponent emas. Ulardan birinchisi havoning,
ikkinchisi tog‗ jinslarining xususiyatlaridir. Uchinchisi esa tog‗ jinslarining havo,
suv va organik hayot ta‘sirida o‗zgarishidan yuzaga kelgan hosiladir.
|
UI Dizayn nima? - Dasturiy ta’minot arxitekturasi fanidan Mavzu: Foydalanuvchi interfeysi dizayni Mustaqil ishi

|
Dasturiy ta’minot arxitekturasi fanidan Mavzu: Foydalanuvchi interfeysi dizayni Mustaqil ishi
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,36 Mb. | | #241121 |
Bog'liq 19-foydalanuvchi interfeysi dizayni3UI Dizayn nima? - UI Dizayn nima?
- UI dizayndagi “UI” atamasi “foydalanuvchi interfeysi” (eng. User Interface)ni bildiradi. Foydalanuvchi interfeysi esa dasturning grafik ko'rinishidir. Foydalanuvchilar bosgan tugmachalar, o'qiladigan matnlar, tasvirlar, matn kiritish joylari va foydalanuvchi bilan o'zaro aloqada bo’lgan barcha narsalar UI dizayn hisoblanadi. Bunga ekran rejimi, interfeys animatsiyasi va har bir microinteraction (mikro-shofqin: foydalanuvchining va dizaynning o'zaro ta’sir etuvchi kichik daqiqalari) kiradi. Har qanday ko'rinadigan element, shovqin yoki animatsiya hamma uchun mo'ljallangan ishlar bilan UI dizaynerlari shug’ullanadi. Ular ilova qanday ko'rinishi kerakligini belgilab beradilar. Rang sxemalarini va tugma shakllarini, matnlar uchun ishlatiladigan satrlar va yozuvlarning kengligi tanlashi hullas UI dizaynerlari dasturning foydalanuvchi interfeysining barcha ko’rinishini tayyorlaydi.
UI - User Interface (so'zma-so'z "foydalanuvchi interfeysi") - interfeysning qanday ko'rinishda va qanday jismoniy xususiyatlarga ega bo'lishi. Mahsulotingiz qanday rangga ega bo'lishi, foydalanuvchilar uchun mahsulotingiz tugmalarini bosish qulay bo’ladimi, unga yozilgan xarflarni o’qish qulaymi… - UI - User Interface (so'zma-so'z "foydalanuvchi interfeysi") - interfeysning qanday ko'rinishda va qanday jismoniy xususiyatlarga ega bo'lishi. Mahsulotingiz qanday rangga ega bo'lishi, foydalanuvchilar uchun mahsulotingiz tugmalarini bosish qulay bo’ladimi, unga yozilgan xarflarni o’qish qulaymi…
- UX/UI dizayn - bu har qanday foydalanuvchi interfeyslarini foydalanishga qulay qilish va tashqi ko’rinishini hisobga olib loyihalashtirish hisoblanadi.
- UX/UI dizaynerining maqsadi foydalanuvchi interfeysini ba'zi mantiqiy nuqtaga olib kelishdir. Shunday qilish kerakki, foydalanuvchi o’z maqsadiga erishsin.
UX Dizayn nima? - UX Dizayn nima?
- UX design UI dizaynerlarining ishlab chiqqan UI elementlari bilan qanday aloqa o'rnatish, oson yoki qiyin ekanligi bilan shug’ullanadi. UX dizaynerlar dasturning foydalanuvchi uchun qulay bo'lgan interfeys bilan shug’ullanadi. UI dizaynerlari foydalanuvchi interfeysi qanday ko’rinishini belgilash topshirig’i topshirilgan bo'lsa-da, UX dizaynerlari foydalanuvchi interfeysi qanday ishlashini aniqlash uchun mas’uldirlar. Shuningdek, interfeysning funktsional tuzilishini belgilaydi. Web site yoki ilovaning qanday tashkil qilinganligi va barcha qismlarning bir-biriga mutanosibligini ta’minlash UX dizaynerlarning zimmasida bo'ladi. Qisqa qilib aytganda, interfeysning qanday ishlashini tasavvur qilishadi.
- Mavzu ma’lumotlari davomida amaliyot mashg’ulotlaridan namunalar keltirilgan…….
2 ta amaliy mashg’ulot namunasi bitta listda keltirilgan
(1-rasm)
O’ng tarf amaliy mashg’ulot
(2-rasm)
|
| |