nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qidiruv algoritmi - Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar, Rekurrent...

|
Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar, Rekurrent munosabatlari. Iterativ algoritmlar. Asosiy algoritmlar. Qidiruv va saralash algoritmlari
|
bet | 6/6 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 2,45 Mb. | | #256522 |
Bog'liq Algoritm tahlili asoslariga kirishQidiruv algoritmi
Barcha qidiruv algoritmlari protsedurani davom ettirish uchun qidiruv tugmasidan foydalanadi. Qidiruv algoritmlari muvaffaqiyatli yoki xato holatini qaytarishi kutiladi, odatda mantiqiy to'g'ri/noto'g'ri deb belgilanadi. Turli xil qidiruv algoritmlari mavjud va ularning ishlashi va samaradorligi ma'lumotlarga va ulardan qanday foydalanishga bog'liq.
Chiziqli qidiruv algoritmi barcha qidiruv algoritmlarining eng asosiysi hisoblanadi. Ehtimol, eng yaxshisi ikkilik qidiruvdir. Chuqurlikdagi qidiruv algoritmi, kenglikdagi qidiruv algoritmi va boshqalar kabi boshqa qidiruv algoritmlari mavjud. Qidiruv algoritmining samaradorligi eng yomon holatda qidiruv kalitini taqqoslash necha marta amalga oshirilganligi bilan o'lchanadi. Qidiruv algoritmlari O(n) yozuvidan foydalanadi, bu yerda n - taqqoslashlar soni. Bu ma'lum bir shartga nisbatan algoritm tomonidan talab qilinadigan ish vaqtining asimptotik yuqori chegarasi haqida fikr beradi.
Qidiruv algoritmlarida holatlarni topish eng yaxshi holat, o'rtacha holat va eng yomon holat sifatida tasniflanishi mumkin. Ba'zi algoritmlarda uchta holat ham asimptotik jihatdan bir xil bo'lishi mumkin, ba'zilarida esa katta farqlar bo'lishi mumkin. Qidiruv algoritmining o'rtacha harakati algoritmning foydaliligini aniqlashga yordam beradi.
E’tiboringiz uchun raxmat!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar, Rekurrent munosabatlari. Iterativ algoritmlar. Asosiy algoritmlar. Qidiruv va saralash algoritmlari
|
Tа’rif 9. to‘plаmgа R munosаbаtgа teskаri munosаbаt

|
Tа’rif 9. to‘plаmgа R munosаbаtgа teskаri munosаbаt
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 11,08 Kb. | | #233043 |
Bog'liq Munosabatlar. Binar munosabatlar va ularning matritsasi. Munosab-fayllar.orgTа’rif 9. to‘plаmgа R munosаbаtgа teskаri munosаbаt deyilаdi.
Tа’rif 10. А to‘plаmning R munosаbаtgа nisbаtаn tаsviri deb, to‘plаmgа аytilаdi.
Tа’rif 11. А to‘plаmning R munosаbаtgа nisbаtаn аsli deb, to‘plаmgа yoki А to‘plаmning R munosаbаtgа nisbаtаn tаsvirigа аytilаdi.
Misol 3. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} to‘plаmdа
u holdа R={(2,2), (2, 4), (2,6), (2, 8), (3, 3), (3, 6)}
Dl = {2, 3}- аniqlаnish sohаsi. Dr={2, 3, 4, 6, 8} – qiymаtlаr sohаsi.
R-1= {(2, 2), (4, 2), (6, 2), (8, 2), (3, 3), (6, 3)} – R gа teskаri munosаbаt.
R(A)={y : (x, y) R={(3,3), (3, 6)}}={3, 6} – A ning R gа nisbаtаn tаsviri,
R-1 (A)={x : (x,y) R={(3,3), (3, 6)}}={3}
Tа’rif 12. vа binаr munosаbаtlаrning kopаytmаsi yoki kompozitsiyasi deb,
to‘plаmgа аytilаdi.
Teoremа. Ixtiyoriy P, Q, R binаr munosаbаtlаr uchun quyidаgi xossаlаr o‘rinli.
1)
2)
3)
Muhim vа judа ko‘p uchrаydigаn munosаbаt turi bo‘lib, ekvivаlentlik munosаbаti hisoblаnаdi.
Tа’rif 5. Quyidаgi uchtа shаrtni bаjаrаdigаn hаr qаndаy R munosаbаt ekvivаlentlik munosаbаti deyilаdi:
refleksivlik shаrti: uchun ,
simmetriklik shаrti: ,
trаnzitivlik shаrti: аgаr vа dаn ekаnligi kelib chiqsа, uchun.
Misol 4. 1) “=” munosаbаti ekvivаlentlik munosаbаti bo‘lаdi.
Refleksivlik shаrti : x=x
Simmetriklik shаrti: x=y y=x
Trаnzitivlik shаrti: x=y, y=z x=z
2) Qаrindoshlik munosаbаti ekvivаlentlik munosаbаti bo‘lаdi.
Refleksivlik shаrti: - o‘zi-o‘zigа qаrindosh.
Simmetriklik shаrti :
Trаnzitivlik shаrti : , .
3) “Yaxshi ko‘rish” munosаbаti ekvivаlent emаs.
Refleksivlik shаrti : o‘zini-o‘zi yaxshi ko‘rаdi.
Simmetriklik shаrti : bo‘lsа, bo‘lishi shаrt emаs.
Trаnzitivlik shаrti : , ekаnligаdаn kelib chiqmаydi.
Nazorat savollari
Dekart ko‘paytma ta’rifini keltiring? Misol keltiring?
n –o‘rinli munosabat ta’rifini keltiring?
Munosabatlarning aniqlanish, qiymatlar sohasiga ta’rifini keltiring?
А to‘plаmning R munosаbаtgа nisbаtаn аsli deb nimaga aytiladi?
A to‘plаmning R munosаbаtgа nisbаtаn tasviri deb nimaga aytiladi?
Munosabatlarning kompozitsiyasi va uning xossaleri?
Refleksivlik sharti?
Simmetriklik sharti?
Tranzitivlik sharti?
Ekvivalent munosabat sharti?
Аsosiy va qoʼshimcha oʼquv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
|
| |
VI. Аsosiy va qoʼshimcha oʼquv adabiyotlar hamda axborot manbalari

|
VI. Аsosiy va qoʼshimcha oʼquv adabiyotlar hamda axborot manbalari
|
bet | 4/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 11,08 Kb. | | #233043 |
Bog'liq Munosabatlar. Binar munosabatlar va ularning matritsasi. Munosab-fayllar.orgVI. Аsosiy va qoʼshimcha oʼquv adabiyotlar hamda axborot manbalari
Аsosiy adabiyotlar
1. Toʼraev X. Matematik mantiq va diskret matematika. T.: “Oʼqituvchi”, 2003.
2. Sudoplatov S. V., Ovchinnikova Ye. V. Elementii diskretnoy matematiki – M.: «Infra-M», 2002 g.
3. Аseev G.G., Аbramov O.M., Sitnikov D.E. Diskretnaya matematika. – Rostov – na-Donu, «Feniks», 2003 g.
4. Kulabuxov S.Yu. Diskretnaya matematika – Taganrogskiy radiotexnicheskiy universitet, Taganrog, 2001 g.
5. Gavrilov G.P. , Sapojchenko А.А. Zadachii uprajneniya po diskretnoy matematiki.M.:Nauka.2005.
6. Erussalimskiy Ya.M. Diskretnaya matematika teoriya, zadachi, prilojeniya.- M. «Vuzovskaya kniga» , 2002 g.
7. Shaporev S.D. Diskretnaya matematika. Kurs lektsiy i praticheskix zanyatiy. Sankt-Peterburg «BXV- Peterburg» 2009 g.
8. Emelichev V.А., Melnikov O.I., Sarvanov V.I., Tishkevich R.I. Teoriya grafov. M.: «Nauka» 1991.
9. Аbduraxmanova Yu.M., Sadaddinova S.S., Raximova F.S. Diskret matematika,o`quv qo`llanma,Toshkent, “ALOQACHI” nashriyoti, 2014 y.
10. Payzieva M.T., Raximova F.S. Diskret matematikaning graflar nazariyasiga doir uslubiy korsatma,Toshkent, “ALOQACHI” nashriyoti, 2015y.
11. Qalandarov O.N., Abduvaitov X.A. Diskret matematika fanidan oraliq nazoratlari uchun topshiriqlar va ularni bajarish uchun uslubiy korsatmalar, Toshkent, “ALOQACHI” nashriyoti, 2011y.
12. Qalandarov O`.N.,AbduvaitovX.A. matematik mantiq masalalari tatbiqlari va ularni yechish uchun uslubiy ko`rsatmalar. Toshkent, “ALOQACHI” nashriyoti 2012 .
Qoʼshimcha adabiyotlar
1. Mirziyoev Sh.M.Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz, Toshkent, 2017.
2. Mirziyoev Sh.M. Qonun ustivorligi va inson manfaatlarini taʼminlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi, 2017.
3. Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik Oʼzbekiston davlatini birga barpo etamiz, 2017.
4. Mirziyoev Sh.M.Tanqidiy tahlil, qatʼiy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi boʼlishi kerak. Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil yakunlari va 2017 yilning istiqbollariga bagʼishlangan majlisidagi Oʼzbekiston Prezidentining nutqi. “Xalq soʼzi” gazetasi, 2016 yil 16 yanvar, № 11
5. YablonskiyS.V. Vvedenie v diskretnuyu matematiku. M.: “Nauka”, 1979.
6. Kuratovskiy K. Mostovskiy А. Teoriya mnojestv. M.: “Mir”, 1970.
7. Igoshin V.I. Zadachnik-praktikum po matematicheskoy logike. M. Prosveshenie.1986.
8. Zыkov А.А. Osnovi teorii grafov.-M., «Nauka» 1987 g.
9. Ershov Yu.L. i dr. Matematicheskaya logika. .-M., «Nauka» 1987 g.
http://fayllar.org
|
| |
6-mavzu: Munosabatlar. Binar munosabatlar va ularning matritsasi. Munosabatlar turlari. Ekvivalentlik munosabatlari

6-MAVZU:
Munosabatlar. Binar munosabatlar va ularning matritsasi. Munosabatlar turlari.
Ekvivalentlik munosabatlari.
Munosabat tushunchasi. Unar munosabatlar. Binar
munosabatlar va ularning matritsasi. Munosabatlar ustida amallar. Munosabatlar
kompozitsiyasi. Refleksivlik. Simmetriklik. Tranzitivlik. Аntisimmetriklik. Ekvivalent
munosabatlar. Faktor toʼplam tushunchasi
REJA
1. To‘g‘ri (Dekart) ko‘paytma.
2. Tartiblashtirilgan juftlik
3. Munosabatlarning aniqlanish, qiymatlar
sohalari, maydoni, asli, tasviri.
4. Munosabatlar kompozitsiyasi. Ekvivalent munosabatlar.
5. Binar munosabatlar va ularning matritsalari.
Kalit so‘zlar: Tartiblashtirilgan juftlik, dekart kvadrat, n o’rinli munosabat, unar, binar
munosabatlar, munosabat maydoni, tasvir, asl, munosabatlar kompozitsiyasi, ekvivalent
munosabat.
А vа B ixtiyoriy to‘plаmlаr bo‘lsin, u holdа
tаrtiblаshtirilgаn juftlik
}
y
,
x
,
y
,
{
В
А
x
В
А
=
А vа B to‘plаrnlarning dekаrt ko‘pаytmаsi deyilаdi.
Аgаr А=B bo‘lsа, u holdа
2
А
А
А
=
- dekаrt kvаdrаt deyilаdi.
Аgаr
n
2
1
А
......,
,
А
,
А
n
tа to‘plаm tizimi berilgаn bo‘lsа, u holdа ulаrning Dekаrt
ko‘pаytmаsi deb, tаrtiblаshtirilgаn
n
2
1
x
....,
,
x
,
x
n
tаliklаrdаn iborаt to‘plаmgа
аytilаdi.
}
x
....,
,
x
,
x
,
x
...,
,
x
,
{
....
А
n
2
2
1
1
n
2
1
n
2
1
n
А
А
А
x
А
А
=
Tа’rif 3. Dekаrt ko‘pаytmаning ixtiyoriy bo‘sh bo‘lmаgаn qism to‘plаmigа munosаbаt

|
Tа’rif 3. Dekаrt ko‘pаytmаning ixtiyoriy bo‘sh bo‘lmаgаn qism to‘plаmigа munosаbаt
|
bet | 2/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 11,08 Kb. | | #233043 |
Bog'liq Munosabatlar. Binar munosabatlar va ularning matritsasi. Munosab-fayllar.orgTа’rif 3. Dekаrt ko‘pаytmаning ixtiyoriy bo‘sh bo‘lmаgаn qism to‘plаmigа munosаbаt deyilаdi.
R-munosаbаt bo‘lsin, u holdа bo‘lаdi. yozuv o‘rnigа ko‘pinchа yozishаdi vа “x element y gа nisbаtаn R munosаbаtdа ” deb o‘qilаdi.
.Misol 1. vа bo‘lsin, u holdа
Munosаbаt ko‘rinishdа bo‘lsin, bu munosаbаtgа turlichа mаzmun berish mumkin. Mаsаlаn 1) R ning elementlаri biror bir egri chiziq oxirlаri deyishimiz mumkin. 2) R munosаbаt bilаn аniqlаngаn nuqtаlаr qizil rаng bilаn bo‘yalgаn. : x vа y qizil nuqtаlаr koordinаtаlаri.
Turli tаbiаtli ob’yktlаr o’zаro munosаbаtgа kirishishlаri mumkin.
Misol 2. А – to‘plаm elementlаri kitob nаshriyotlаri nomlаri bo‘lsin.
B - to‘plаm elementlаri ushbu kitoblаrni sotаdigаn firmаlаr bo‘lsin,
u holdа R-munosаbаtgа nаshriyot vа firmаlаr o‘rtаsidа tuzilgаn shаrtnomаlаr to‘plаmi deb, mа‘no berish mumkin.
Tа’rif 4. RAn munosаbаtgа А to‘plаmdаgi n o‘rinli munosаbаt (predikаt) deyilаdi.
Tа’rif 5. Ixtiyoriy А to‘plаm uchun idA={(x,x): xA} munosаbаt аyniy munosаbаt deyilаdi. UA=A2=AxA munosаbаtgа universаl munosаbаt yoki dekаrt kvаdrаt deyilаdi.
idA gа diogаnаl, UA gа to‘liq munosаbаt hаm deyishаdi.
Tа‘rif 6. R-munosаbаtning chаp sohаsi yoki аniqlаnish sohаsi Dl deb, R-munosаbаtgа tegishli juftliklаr birinchi elementlаridаn iborаt to‘plаmgа аytilаdi.
Dl={x: (x,y)R,
Tа‘rif 7. R-munosаbаtning o‘ng sohаsi yoki qiymаtlаr sohаsi deb, R-munosаbаtgа tegishli juftliklаrning ikkinchi elementlаr to‘plаmigа аytilаdi.
Geometrik mа‘nodа - R-munosаbаtning X to‘plаmgа proyektsiyasi, - R-munosаbаtning Y toplаmdаgi proyektsiyasi hisoblаnаdi.
Tа’rif 8. yigindigа R-munosаbаt mаydoni deyilаdi vа F(R) kаbi belgilаnаdi.
R-munosаbаtning chаp vа o‘ng sohаlаridаgi bir xil qiymаtgа egа bo‘lgаn elementlаri, ikkаlа tomongа hаm tegishli deb hisoblаnаdi. Shuning uchun hаm xususаn dekаrt kvаdrаt uchun F(R)=А.
|
| |
- rasm. Yarim o’kazgichlar elektr maydon ta’sirida

|
- rasm. Yarim o’kazgichlar elektr maydon ta’sirida
|
bet | 2/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)2 - rasm. Yarim o’kazgichlar elektr maydon ta’sirida. - 2 - rasm. Yarim o’kazgichlar elektr maydon ta’sirida.
- Teshikli yarim o'tkazgich 1 bilan chegaradosh bo'lgan elektronli yarim o'tkazgich 2 esa musbat potensialga ega bo'ladi. Elektron — teshikli o'tishga bevosita yopishib tur gan elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlar sohalari orasida potensiallar ayirmasi hosil bo'ladi. Binobarin, elektr maydon paydo bo'ladi.
Biror vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichda qancha elektronlar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichdan teshikli yarim o'tkazgichga shuncha elektron o'tadi, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichda elektronlar bilan qancha teshiklar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichdan elektronli yarim o'tkazgichga shuncha teshiklar o'tadi. Natijada ma'lum kattalikdagi elektr maydon vujudga keladi. - Biror vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichda qancha elektronlar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichdan teshikli yarim o'tkazgichga shuncha elektron o'tadi, shu vaqt oralig'ida elektronli yarim o'tkazgichda elektronlar bilan qancha teshiklar qayta qo'shilsa, shu vaqt oralig'ida teshikli yarim o'tkazgichdan elektronli yarim o'tkazgichga shuncha teshiklar o'tadi. Natijada ma'lum kattalikdagi elektr maydon vujudga keladi.
- Elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlarning yondosh chegara yaqinida hosil bo'lgan qatlam 1 va 2da tok tashuvchilar (elektronlar elektronli yarim o'tkazgichlarda va teshiklar teshikli yarim o'tkazgichlarda) kamayganligini osongina tasawur qilish mumkin. Yupqa qatlamning qarshiligi yarim o'tkazgichning qolgan hajmidagi qarshilikdan ancha katta bo'ladi. Bu qatlam berkituvchi qatlam deb ataladi.
Shunday qilib, elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlar kontaktida ularning yondosh chegarasida kontakt potensiallar ayirmasi, shuningdek berkituvchi qatlam hosil bo'ladi. - Shunday qilib, elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlar kontaktida ularning yondosh chegarasida kontakt potensiallar ayirmasi, shuningdek berkituvchi qatlam hosil bo'ladi.
- Bundan so'ng elektron-teshikli o'tishda o'zgaruvchan elektr tokini to'g'rilashning fizik mohiyatini yuqoridagilar asosida tushuntiriladi. Faraz qilaylik, bitta monokristallda hosil qilingan elektronli va teshikli yarim o'tkazgichlarning yondoshgan sistemasiga biror potensiallar ayirmasi berilgan bo'lsin. Unda teshikli yarim o'tkazgich musbat potensialga, elektronli yarim o'tkazgich esa manfiy potensialga ega bo'ladi (3 - rasm). Bu holda tashqi elektr maydon elektronli va teshikli yarim o'tkazgichning yondosh sohasidagi elektr maydonni kuchsizlantiradi va elektronli yarim o'tkazgichdan elektronlarni, teshikli yarim o'tkazgichdan esa teshiklarni bir- biriga qarama-qarshi harakatlantiradi (elektron — teshikli o'tish).
|
| |
Stabilitronlar - To‘G‘rilovchi diodlar reja

|
To‘G‘rilovchi diodlar reja
|
bet | 5/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)5.2. Stabilitronlar. - 5.2. Stabilitronlar.
- Stabilitron - yarim o‘tkazgichli diod bo‘lib, uning ishlash prinsipi r-n o‘tishga teskari kuchlanish berilganda elektr teshilish sohasida tokning keskin ortishi kuchlanishning uncha katta bo‘lmagan o‘zgarishiga olib kelishiga asoslangan. Stabilitronning shartli belgisi 5.b –rasmda keltirilgan. Stabilitron sxemalarda kuchlanishni barqarorlash uchun ishlatiladi.
- Stabilitronning asosiy parametri bo‘lib, tokning IST.min dan IST.max gacha keng o‘zgarish oralig‘ida barqarorlash kuchlanishi UST hisoblanadi (5 a- rasm).
- Stabilitron VAX sidagi ishchi soha elektr teshilish sohasida joylashadi. Barqarorlash kuchlanishi diod bazasidagi kiritma konsentratsiyasi bilan aniqlanadigan r-n o‘tishga bog‘liq. Agar yuqori konsentratsiyaga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgich qo‘llanilsa, u holda r-n o‘tish tor bo‘ladi va tunnel teshilish kuzatiladi. UST ishchi kuchlanishi 3-4 V dan oshmaydi.
Yuqori voltli stabilitronlar keng r-n o‘tishga ega bo‘lishi kerak, shuning uchun ular kuchsiz legirlangan kremniy asosida yasaladilar. Ularda ko‘chkisimon teshilish sodir bo‘ladi, barqarorlash kuchlanishi esa 7 V dan ortmaydi. UST 3 dan 7 V gacha bo‘lgan oraliqda teshilishning ikkala mexanizmi ishlaydi. Sanoatda barqarorlash kuchlanishi 3 dan 400 V gacha bo‘lgan stabilitronlar ishlab chiqariladi. - Yuqori voltli stabilitronlar keng r-n o‘tishga ega bo‘lishi kerak, shuning uchun ular kuchsiz legirlangan kremniy asosida yasaladilar. Ularda ko‘chkisimon teshilish sodir bo‘ladi, barqarorlash kuchlanishi esa 7 V dan ortmaydi. UST 3 dan 7 V gacha bo‘lgan oraliqda teshilishning ikkala mexanizmi ishlaydi. Sanoatda barqarorlash kuchlanishi 3 dan 400 V gacha bo‘lgan stabilitronlar ishlab chiqariladi.
- 5 – rasm. Stabilitronning VAX
Stabilitronning elektr teshilish sohasidagi differensial qarshiligi rD barqarorlash darajasini xarakterlaydi. Bu qarshilik qiymati dioddagi kichik kuchlanish o‘zgarishi qiymatining diod toki o‘zgarishiga nisbati bilan aniqlanadi (18 a- rasm). rD qiymati qancha kichik bo‘lsa, barqarorlash shuncha yaxshi bo‘ladi. - Stabilitronning elektr teshilish sohasidagi differensial qarshiligi rD barqarorlash darajasini xarakterlaydi. Bu qarshilik qiymati dioddagi kichik kuchlanish o‘zgarishi qiymatining diod toki o‘zgarishiga nisbati bilan aniqlanadi (18 a- rasm). rD qiymati qancha kichik bo‘lsa, barqarorlash shuncha yaxshi bo‘ladi.
- Stabilitronning asosiy parametri bo‘lib barqarorlash kuchlanishining temperatura koeffisienti (KTK) hisoblanadi. KTK – bu temperatura bir gradusga o‘zgarganda barqarorlash kuchlanishining nisbiy o‘zgarishi. Ko‘chkisimon teshilish kuzatiladigan kichik voltli stabilitronlar odatda musbat KTKga ega. KTK qiymati odatda 0,2 -0,4 % /grad dan oshmaydi.
|
| |
To‘G‘rilovchi diodlar reja - bet 3

|
To‘G‘rilovchi diodlar reja
|
bet | 3/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)Bunda berkituvchi qatlamning qalinligi va uning qarshiligi kamayadi. Elektron — teshikli o'tish orqali tok tashuvchilar ko'p o'tadi, binobarin, katta tok o'tadi. Bu sistemaga qo'yilgan potensialning ishorasi almashtirilsa (4 - rasm), tashqi elektr maydon elektronli va teshikli yarim o'tkazgichning yondosh sohasidagi maydonni kuchaytiradi. - Bunda berkituvchi qatlamning qalinligi va uning qarshiligi kamayadi. Elektron — teshikli o'tish orqali tok tashuvchilar ko'p o'tadi, binobarin, katta tok o'tadi. Bu sistemaga qo'yilgan potensialning ishorasi almashtirilsa (4 - rasm), tashqi elektr maydon elektronli va teshikli yarim o'tkazgichning yondosh sohasidagi maydonni kuchaytiradi.
- Tok tashuvchilar tashqi maydon ta'sirida yarim o'tkazgichlarning bo'linish chegarasida harakatlanadi. Berkituvchi qatlamning qalinligi ortadi va uning qarshiligi ko'payadi. Buning natijasida elektron — teshikli o'tish orqali ancha kam tok o'tadi.
- Quyida yarim o'tkazgichli diodni tavsiflovchi eng muhim parametrlarni (muhit temperaturasi 20 C bo'lgan hol uchun) keltiramiz
teskari kuchlanishning eng katta qiymati 400 V; eng katta teskari kuchlanishda teskari tok (o'rtacha qiymati) 0,3 mA; - teskari kuchlanishning eng katta qiymati 400 V; eng katta teskari kuchlanishda teskari tok (o'rtacha qiymati) 0,3 mA;
- eng katta to'g'rilangan tok (to'g'ri tokning o'rtacha qiymati) 300 mA;
- eng katta to'g'ri tokda diodda kuchlanishning tushishi 0,5 V.
- Diod deb odatda bir yoki bir necha elektr o‘tishlar va tashqi zanjirga ulanish uchun ikkita chiqishga ega bo‘lgan elektr o‘zgartirgich asbobga aytiladi. Yarim o‘tkazgichli diodlar ma’lumotnomalarda radioelektron apparaturalarda qo‘llanilish sohalari yoki vazifasiga ko‘ra sinflanadilar.
- To‘g‘rilovchi diodlar kuchlanish manbai o‘zgaruvchan kuchlanishini o‘zgarmasga o‘girishda qo‘llaniladi. To‘g‘rilovchi diodlarning asosiy xossasi– bir tomonlama o‘tkazuvchanlik bo‘lib, uning mavjudligi to‘g‘rilash effekti bilan aniqlanadi.
|
| |
S xolmuratov korxonada kadrlar

2
UO‘K: 331.108(075.8)
KBK 65.240ya7
B 71
В 71 В.Umurzaqov, G.Abdurahmanova, S.Xolmuratov. Korxonada kadrlar
siyosati. O‘quv qo‘llanma. –T.: «Fan va texnologiya», 2019, 200 bet
ISBN 978–9943–6151–2–0
Korxonada kadrlar siyosati o‘quv qo‘llanma Toshkent davlat iqtisodiyot
universiteti huzuridagi
“O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari” ilmiy tadqiqot markazi
Kengashida muhokama qilingan va chop etishga tavsiya etilgan. O‘quv qo‘llanma ОТ-F 1-022-raqamli
“Iqtisodiyotni barqaror rivojlanishini ta’minlovchi ichki imkoniyatlarni aniqlash
va zaxiralarni safarbar
qilishning ilmiy-metodik asoslari” mavzusidagi fundamental ilmiy loyihaning “Fan va ta’lim
integratsiyasi” doirasida ishlab chiqilgan.
Ushbu o‘quv qo‘llanmada “Korxonada kadrlar siyosati” fani bo‘yicha TDIU “Mehnat iqtisodiyoti
va sotsiologiyasi” kafedrasi professor-o‘qituvchilarining hamda “O‘zbekiston iqtisodiyotini
rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari” ilmiy tadqiqot markazi hodimlari bilan integratsion va
innovatsion hamkorlik asosida
tayyorlangan keys-stadi, konkret ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish
holatlarini tahlili hamda boshqa faol o‘qitish uslublarini qo‘llagan holda amaliy va seminar
mashg‘ulotlarini o‘tkazishga uslubiy ko‘rsatmalar berilgan.
O‘quv qo‘llanma 5231700 - “Kadrlar menejmenti” yо‘nalishi talabalariga mо‘ljallangan.
***
Данное учебное
пособие было подготовлено, профессорско-преподавательским составом
кафедры “Экономика труда и социология” ТГЭУ совместно с сотрудниками НИЦ «Научные
основы и проблемы развития экономики Узбекистана», на базе практических
навыков и опыта
ведения инновационного и интеграционного сотрудничества с предприятиями производства и
оказания услуг, методических указаний по проведению практических и
семинарских занятий по
предмету “Кадровая политика на предприятии” с помощью разбора кейс-стади,
анализа
конкретных ситуаций и других активных форм обучения.
Учебное пособие предназначено для бакалавров, обучающихся по навравлению 5231700 –
Кадровый менеджмент
***
This school book have been prepared by professors-teachers of the “Economics and Sociology of
Labor” department TSEU together with the staff of SRC "Scientific bases and problems of development
of Economy of Uzbekistan», based on practical skills and experience
in conducting innovative
cooperation and integration with enterprises producing and providing services, methodical guidelines for
the substantiation of practical and seminar classes on marketing issues “Personnel policy at the
enterprise” with the
help of analysis of case study, investigation of specific situations and other active
forms of training.
The manual is intended for bachelors studying on the direction 5231700 - Personnel management
Varikaplar. Tunnel diodlar

|
Varikaplar. Tunnel diodlar
|
bet | 6/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)5.3. Varikaplar. Tunnel diodlar. - 5.3. Varikaplar. Tunnel diodlar.
-
- Varikap elektr maydoni yordamida boshqariladigan sig‘im sifatida qo‘llanishga mo‘ljallangan. Varikapning ishlash prinsipi elektr o‘tish to‘siq sig‘imining teskari kuchlanishga bog‘liqligiga asoslangan.
- Varikaplar asosan tebranma konturlarni chastotasini elektron qayta sozlashda qo‘llaniladi. Varikaplarning bir necha turi mavjud. Masalan, parametrik diodlar o‘ta yuqori chastota signallarini kuchaytirish va generatsiyalashda, ko‘paytiruvchi diodlar esa keng chastota diapazoniga ega bo‘lgan ko‘paytirgichlarda qo‘llaniladi.
Tunnel diodi deb qo‘zg‘otilgan yarim o‘tkazgich asosida loyihalangan yarim o‘tkazgichli asbobga aytiladi. Unda teskari va uncha katta bo‘lmagan to‘g‘ri kuchlanishda tunnel effekti yuzaga keladi va volt–amper xarakteristikada manfiy differensial qarshilikka ega bo‘lgan soha mavjud bo‘ladi. - Tunnel diodi deb qo‘zg‘otilgan yarim o‘tkazgich asosida loyihalangan yarim o‘tkazgichli asbobga aytiladi. Unda teskari va uncha katta bo‘lmagan to‘g‘ri kuchlanishda tunnel effekti yuzaga keladi va volt–amper xarakteristikada manfiy differensial qarshilikka ega bo‘lgan soha mavjud bo‘ladi.
- Tunnel diodlar boshqa turdagi diodlardan sezilarli farq qilmaydi, lekin ularni yasash uchun 1020 sm-3 kiritmaga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichli materiallar qo‘llaniladi.
- VAX nochiziqli bo‘lsa, uning har bir kichik sohasi to‘g‘ri chiziq deb qaraladi va xarakteristikaning bu nuqtasida
- differensial qarshilik kiritiladi. Agar xarakteristika kamayuvchi bo‘lsa, bu sohada qarshilik Ri manfiy qiymatga ega bo‘ladi.
Tunnel diodi VAX 6 – rasmda keltirilgan. AV soha manfiy differensial qarshilik bilan xarakterlanadi. Agar tunnel diodi tebranma kontur elektr zanjiriga ulansa, u holda kontur va shu zanjirdagi manfiy qarshilik kattaligi o‘rtasidagi ma’lum nisbatlarda tebranishlar kuchayishi yoki generatsiyalanishi mumkin. Tunnel diodlari asosan 3-30 GGs diapazonda O‘YuCh generatorlar qurishda, hamda maxsus hisob qurilmalari va mantiqiy yuta yuqori tezlikda ishlaydigan sxemalarda qo‘llaniladi. - Tunnel diodi VAX 6 – rasmda keltirilgan. AV soha manfiy differensial qarshilik bilan xarakterlanadi. Agar tunnel diodi tebranma kontur elektr zanjiriga ulansa, u holda kontur va shu zanjirdagi manfiy qarshilik kattaligi o‘rtasidagi ma’lum nisbatlarda tebranishlar kuchayishi yoki generatsiyalanishi mumkin. Tunnel diodlari asosan 3-30 GGs diapazonda O‘YuCh generatorlar qurishda, hamda maxsus hisob qurilmalari va mantiqiy yuta yuqori tezlikda ishlaydigan sxemalarda qo‘llaniladi.
|
| |
– rasm. Tunelli diod VAX.  6 – rasm. Tunelli diod VAX.  5.4. Generator diodlar

|
– rasm. Tunelli diod VAX. 6 – rasm. Tunelli diod VAX. 5.4. Generator diodlar
|
bet | 7/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)6 – rasm. Tunelli diod VAX. - 6 – rasm. Tunelli diod VAX.
5.4. Generator diodlar. - 5.4. Generator diodlar.
- Generator diodlaridan biri bo‘lib ko‘chkili–uchma diodlar (KUD) hisoblanadi. Uning VAXsida r-n o‘tishdagi ko‘chkisimon teshilishda yuqori chastotalarda manfiy qarshilikka ega bo‘lgan soha yuzaga keladi. Agar KUD rezonatorga joylashtirilsa, unda chastotasi 100 GGsgacha bo‘lgan so‘nmaydigan tebranishlar yuzaga keladi. Tebranishlarning chiqish quvvati (f=1 GGs bo‘lganda) 10 Vtgacha yetishi mumkin. KUDning FIK 30-50 %ga yetadi.
- Generator diodining yana bir turi bo‘lib Gann diodi hisoblanadi, u uzunligi 10-2-10-3 smdan iborat (r-n o‘tishsiz) bo‘lgan bir jinsli yarim o‘tkazgich plastinka ko‘rinishida bo‘ladi.
Plastinkaning yon qismlariga katod va anod deb ataluvchi metall kontaktlar surtiladi. Gann diodlarini yasash uchun n-turdagi o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan intermetall birlashmalar - GaAs, InSb, InAs va InPlar qo‘llaniladi. Diod tebranma konturga joylashtiriladi. Kontaktlarga o‘zgarmas kuchlanish berilganda Gann diodida kuchlanganligi 3∙103 V/sm bo‘lgan elektr maydon hosil qiladigan chastotasi 60 GGs bo‘lgan elektr tebranishlar yuzaga keladi. Tebranishlar quvvati 10 – 15 Vtgacha yetishi mumkin, FIK esa 10-12 % ga yetadi. - Plastinkaning yon qismlariga katod va anod deb ataluvchi metall kontaktlar surtiladi. Gann diodlarini yasash uchun n-turdagi o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan intermetall birlashmalar - GaAs, InSb, InAs va InPlar qo‘llaniladi. Diod tebranma konturga joylashtiriladi. Kontaktlarga o‘zgarmas kuchlanish berilganda Gann diodida kuchlanganligi 3∙103 V/sm bo‘lgan elektr maydon hosil qiladigan chastotasi 60 GGs bo‘lgan elektr tebranishlar yuzaga keladi. Tebranishlar quvvati 10 – 15 Vtgacha yetishi mumkin, FIK esa 10-12 % ga yetadi.
Nazorat savollari. - Nazorat savollari.
- Diod deb nimaga aytiladi?
- Diodlarning volt-amper xarakteristikasi?
- To‘g‘rilovchi diodlar nima?
- Stabilitronlarni tushuntiring?
- Varikap diodlar haqida tushuncha bering?
- Tunnel diodlar deb nimaga aytiladi?
- Generator diodlar nima?
|
| |
To‘g‘rilovchi diodlarning ishlatilish chastota diapazoni juda keng. Shu sababli ular ishchi chastota diapazoni bo‘yicha sinflanadilar

|
To‘g‘rilovchi diodlarning ishlatilish chastota diapazoni juda keng. Shu sababli ular ishchi chastota diapazoni bo‘yicha sinflanadilar
|
bet | 4/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #240787 |
Bog'liq 5672 (1)To‘g‘rilovchi diodlarning ishlatilish chastota diapazoni juda keng. Shu sababli ular ishchi chastota diapazoni bo‘yicha sinflanadilar. - To‘g‘rilovchi diodlarning ishlatilish chastota diapazoni juda keng. Shu sababli ular ishchi chastota diapazoni bo‘yicha sinflanadilar.
- Past chastotali to‘g‘rilovchi diodlar (PCh diodlar) sanoat chastotasidagi (50 Gs) o‘zgaruvchan tokni o‘zgarmasga o‘girishda qo‘llaniladi. PCh diodlariga qo‘yiladigan asosiy talab – bu katta qiymatga ega bo‘lgan to‘g‘rilangan toklar olish. To‘g‘rilovchi diodlar odatda 0,3 A gacha, 0,3 A dan 10 A gacha va 10 A dan yuqori bo‘lgan to‘g‘rilangan toklarga mo‘ljallangan kichik, o‘rta va katta quvvatli diodlarga bo‘linadi. PCh diodlari katta p-n o‘tish bilan xarakterlanadilar.
- Yuqori chastotali to‘g‘rilovchi diodlar (YuCh diodlar) o‘n va yuz megagers chastotagacha bo‘lgan signallarni nochiziqli elektr o‘zgartirishga mo‘ljallangan. YuCh diodlari yuqori chastota signallari detektorlari, aralashtirgichlar, chastota o‘zgartirgich sxemalar va boshqalarda qo‘llaniladi.
Yuqori chastota diodlari kichik inersiyaga ega, chunki kichik yuzaga ega bo‘lgan nuqtaviy r-n o‘tishga ega va shu sababli ularning to‘siq sig‘imi pikofaradning bir qismini tashkil etadi. - Yuqori chastota diodlari kichik inersiyaga ega, chunki kichik yuzaga ega bo‘lgan nuqtaviy r-n o‘tishga ega va shu sababli ularning to‘siq sig‘imi pikofaradning bir qismini tashkil etadi.
- Shottki to‘sig‘ili diodlar kuchlanish manbai qayta ulagichlarida keng tarqalgan, chunki ular qayta ulanish ishchi chastotasini 100 kGs va undan yuqoriga orttirishga, radioelektron apparatura og‘irligi, o‘lchamlarini kichraytirishga va kuchlanish manbai FIK oshirishga imkon yaratadilar. Shottki to‘sig‘i metallni yarim o‘tkazgich bilan kontakti natijasida hosil qilinadi. Yarim o‘tkazgich material sifatida ko‘p hollarda n–turdagi kremniy, metall sifatida esa Al, Au, Mo va boshqalar qo‘llaniladi. Bu vaqtda metall chiqish ishi kremniy chiqish ishidan katta bo‘lishi talab qilinadi. Bunday diodlarda diffuziya sig‘imi nolga teng, to‘siq sig‘imi esa 1 pF dan oshmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
To‘g‘rilovchi diodlarning ishlatilish chastota diapazoni juda keng. Shu sababli ular ishchi chastota diapazoni bo‘yicha sinflanadilar
|
4. 1-§. Ishlab chiqilgan gʻoʻzapoyali paxta dalalarni shudgorlaydigan moslamali disksimon ishchi organli plug

|
4. 1-§. Ishlab chiqilgan gʻoʻzapoyali paxta dalalarni shudgorlaydigan moslamali disksimon ishchi organli plug
|
bet | 1/2 | Sana | 02.08.2024 | Hajmi | 272,26 Kb. | | #269063 |
4.1-§. Ishlab chiqilgan gʻoʻzapoyali paxta dalalarni shudgorlaydigan moslamali disksimon ishchi organli plug
Oʻtkazilgan nazariy va eksperimental tadqiqotlar asosida ko‘chat yetishtirishda tuvakchalar tayyorlaydigan qurilmaga dastlabki talablar va texnik topshiriq ishlab chiqildi (7-8-ilovalar) va uning tajriba nusxasi tayyorlandi. Ko‘chat yetishtirishda biogumusdan tuvakchalar tayyorlaydigan qurilmani laboratoriya va xoʻjalik sinovlari Buxoro viloyatining fermer xoʻjaliklarida oʻtkazildi (11-ilova). Tadqiqotlar natijalari ko‘chat yetishtirishda biogumusdan tuvakchalar tayyorlaydigan qurilmaning sanoat nusxasini ishlab chiqarish va davlat qabul sinovlarini oʻtkazish uchun “BMKB-Agromash”AJ ga topshirildi (9-ilova).
Ko‘chat yetishtirishda biogumusdan tuvakchalar tayyorlaydigan qurilmaning 4.1 va 4.2-rasmlarda umumiy va ish jarayonidagi koʻrinishlari tasvirlangan. 4.1-jadvalda ishlab chiqilgan Ko‘chat yetishtirishda biogumusdan tuvakchalar tayyorlaydigan qurilmaning parametrlari, 4.2-jadvalda esa uning texnik tavsifi keltirilgan.
Ko‘chat yetishtirishda biogumusdan tuvakchalar tayyorlaydigan qurilma (4.1-rasm) asosiy ramasiga o’rnatilgan biogumusni siqish silindriga yuklash idishi orqali biogumus yuklanadi. Siqish silindriga tushgan mahsulotni zichlovchi porshenning ilgarilanma harakati evaziga biogumus tuvakchalarni shaklini hosil qiluvchi yoysimon qoliplar ichiga yetkazib borib zichlaydi. Bunda yoysimon qoliplar va porshenning oralig’idagi 1 sm li bo’shliqda biogumusdan tuvakchalarning tubi va devori hosil qilinadi. Zichlovchi porshenning harakati unga o’rnatilgan pnevmosilindr, biogumus tuvakchalarni shaklini hosil qiluvchi yoysimon qoliplarning harakati esa pnevmosilindr orqali ta’minlanadi. Pnevmo silindrlarga elektrodvigatel orqali harakanga keluvchi kompressor yordamida siqilgan havo yetkazib beriladi. Zichlovchi porshenni va biogumus tuvakchalarni shaklini hosil qiluvchi yoysimon qoliplarning ilgarilanma-qaytma harakati bir vaqtda bajarilishini kantroller ta’minlab beradi.
|
| |
O’zbekiston Respublikasining qonunlari

|
O’zbekiston Respublikasining qonunlari
|
bet | 14/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #242489 |
Bog'liq BMI Muzaffarov Javohir
O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi Toshkent. O’zbekiston, 2003. 40-b.
O’zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi Soliq Kodeksi .2020 y.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “2017– 2021 yillarda O’zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo’nalishi bo’yicha Harakatlar strategiyasi” PF-4947-sonli Farmoni.
O’zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to’g’risida”gi Qonuni – Toshkent: O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2016 yil.
“Lizing to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasining Qonuni. O’zbekistonning yangi qonunlari. -Toshkent: Adolat, 1999.
2. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmon va Qarorlari
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 15 iyuldagi PQ-916-son “Innovatsion loyihalar va texnologiyalarni ishlab chiqarishga tadbiq etishni rag’batlantirish borasidagi qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida”gi qarori. Oliy Majlis Axborotnomasi, 7son 387-modda.
“Bozor islohotlarini chuqurlashtirish va iqtisodiyotni yanada erkinlashtirish sohasidagi ustuvor yo’nalishlar amalga oshirilishini jadallashtirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-3618-sonli Farmoni. –Toshkent 14.06.2005.
«Tadbirkorlik sub’ektlarini huquqiy himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida»gi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-3619-sonli Farmoni.-Toshkent 14.06. 2005.
«Tadbirkorlik sub’ektlari tomonidan taqdim etiladigan hisobot tizimini takomillashtirish va uni noqonuniy talab etganlik uchun javobgarlikni kuchaytirish to’g’risida»gi O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-100-sonli Qarori. 15.06. 2005.
Auditorlik tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish hamda ular ko’rsatayotgan xizmatlar sifati uchun javobgarlikni oshirish to’g’risida. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-615-sonli Qarori. – Toshkent 04.04.2007.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ishlab chiqarishni modernizatsiyalash, texnik va texnologik qayta jihozlashni rag’batlantirishga oid qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida”gi 2007 yil 14 martdagi PF-3860-sonli Farmoni. // O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami, 2007 yil, 11-son, 96-modda.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Iqtisodiyotning real sektori korxonalarini qo’llab-quvvatlash, ularning barqaror ishlashini ta’minlash va eksport salohiyatini oshirish chora-tadbirlari dasturi to’g’risida”gi 2008 yil 28 noyabrdagi PF-4058-sonli Farmoni. // O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami, 2008 yil, 49-son, 477-modda.
|
| |
Rekursiv algoritmlar - Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar,...

|
Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar, Rekurrent munosabatlari. Iterativ algoritmlar. Asosiy algoritmlar. Qidiruv va saralash algoritmlari
|
bet | 4/6 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 2,45 Mb. | | #256522 |
Bog'liq Algoritm tahlili asoslariga kirish
Rekursiya - ob'ektlarni (tushunchalarni) aniqlash usuli bo'lib, unda ob'ektning ta'rifi ob'ektning o'zi kontseptsiyasidan kelib chiqqan holda quriladi.
Algoritmning tavsifi to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita o'ziga tegishli bo'lsa, u rekursiv deb ataladi.
Rekursiv funktsiya o'zini chaqiradigan funktsiyadir.
Masalan, faktorialni hisoblash
А! = А (А – 1)!
Rekursiya - bu asl masalani bir xil turdagi bir yoki bir nechta sodda masalalarga qisqartirish imkonini beruvchi texnikadir.
Rekursiya hodisalarning naqshini ko'rsatadi.
Rekursiyani aniqlash uchun siz quyidagilarni belgilashingiz kerak:
- takrorlanuvchi formula
- rekursiyani to'xtatish sharti.
Har qanday rekursiyani sikl yordamida dasturlash mumkin.
Rekursiya siklni almashtirishga imkon beradi va ba'zi murakkab masalalarda yechimni tushunarli qiladi, garchi ko'pincha unchalik samarali emas.
Masala: korobkalar ichma-ich ixtiyoriy joylashtirilgan, qaysidir korobka ichida kalit bor. Siz kalitni topish dasturini tuzing
Rekursiyaga qoyish uchun ushbu ikki shart yozib olamiz: 1. Ishlash sharti: korobka ichida korobka chiqsa, uni ochib ko'r 2. To'xtash sharti: korobka ichidan kalit chiqsa to'xta
Rekursiv funksiyaning to'xtash chegarasi bo'lmasa esa, amallar cheksiz bajarilaveradi, oqibatda crash beradi, yoki dastur osilib qoladi. Xo'sh nega?
Funksiya ishga tushganda keyingi chaqirilayotgan funksiya STACKka qo'shib borilaveradi. Rekursiv funksiya ishlaganda o'zi o'zi chaqirishini ayttim, aynan chaqiruvchi funksiya esa chaqirilgan funksiyani natijasini kutib turadi, u esa o'zi chaqirgan funksiya natijasiga bog'liq bo'ladi .... va hokazo toki to'xtash nuqtasidagi funksiyaga borgunicha. Oxirgi nuqtadagi funksiya ishlaganda esa, stackdan chiqib ketib undan oldingisi bajarilib, undan oldingisiga javob yetib boradi ... va hokazo eng birinchi chaqirilgan funksiya eng oxirida yopiladi.
Nima uchun rekursiya kerak?
Har qanday rekursiv ishlangan masalani iterativ usulda ishlash mumkin va buning aksi ham to’g’ri. Buning ustiga rekursiv yechim har doim xotiradan qo’shimcha joy talab qiladi.
Shunday ekan, nima uchun unda rekursiya kerak? Albatta, buning yetarlicha sabablari bor:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Algoritm tahlilining asoslari. Algoritmlar va uning xususiyatlari. Rekursiv algoritmlar, Rekurrent munosabatlari. Iterativ algoritmlar. Asosiy algoritmlar. Qidiruv va saralash algoritmlari
|
Chilonzor tumani

|
Chilonzor tumani
|
Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 75,62 Kb. | | #230828 |
Bog'liq CHILONZOR TUMANI CHILONZOR TUMANI 130-21-guruh Xamidullayeva Aziza Umumiy ma’lumot - Chilonzor Toshkent shahrining janubi-gʻarbiy tumanidir. 1963-yilda rasman tashkil etilgan. Maydoni — 2 530 gektar. Uchtepa, Shayxontoxur, Yakkasaroy, Sirgʻali tumanlari bilan chegaradosh. Toshkent chekkasidagi Chilonzorda 1956-yildan boshlab zamonaviy binolar qurila boshlandi. 1966-yilgi zilziladan soʻng tumanda keng miqyosda qurilish ishlari boshlab yuborildi. Hozirda Chilonzor infratuzilmasi eng yaxshi rivojlangan tumanlardan biridir.
Asosiy magistrallari — Xalqlar doʻstligi, Muqimiy, Choʻponota, Farhod, Gavhar, Chilonzor, Qatortol, AlXorazmiy koʻchalari. Hududida qoʻshma korxonalar ("Sovplastital" Oʻzbekiston — Italiya qoʻshma korxonasi, "Oʻzbegiminterneshnl" qoʻshma korxonasi va boshqalar), 24 sanoat korxonasi (shu jumladan, 3 poyabzal ishlab chiqarish birlashmasi, koʻrlar jamiyatining ishlab chiqarish kombinati, "Rele va avtomatika", "Algoritm" korxonalari, elektr roʻzgʻor buyumlari zdlari); 8 ilmiy tadqiqot instituta, 8 loyihalash instituti, konstruktorlik byurosi, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, 38 umumiy taʼlim maktabi, 20 akademik litsey va kollej, 65 maktabgacha yoshdagi bolalar muassasasi; 9 kasalxona va 31 ta poliklinika bor. Aholiga 152 oziqovqat, 64 sanoat mollari doʻkonlari, 121 umumiy ovqatlanish korxonasi, 96 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi, Chilonzor buyum bozori xizmat kiladi. Mukimiy nomidagi musiqa va drama teatri, Davlat musiqali komediya (operetta) teatri, 2 kinoteatr, Navoiy nomidagi Milliy bogʻ, Gʻafur Gʻulom nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, Xalqlar doʻstligi saroyi faoliyat koʻrsatadi. 4 stadion, 101 sport zali, 166 sport maydonchalari, 6 suv havzasi, otchopar majmuasi bor. Turar joy fondining umumiy foydali maydoni 3178 ming m2. - Asosiy magistrallari — Xalqlar doʻstligi, Muqimiy, Choʻponota, Farhod, Gavhar, Chilonzor, Qatortol, AlXorazmiy koʻchalari. Hududida qoʻshma korxonalar ("Sovplastital" Oʻzbekiston — Italiya qoʻshma korxonasi, "Oʻzbegiminterneshnl" qoʻshma korxonasi va boshqalar), 24 sanoat korxonasi (shu jumladan, 3 poyabzal ishlab chiqarish birlashmasi, koʻrlar jamiyatining ishlab chiqarish kombinati, "Rele va avtomatika", "Algoritm" korxonalari, elektr roʻzgʻor buyumlari zdlari); 8 ilmiy tadqiqot instituta, 8 loyihalash instituti, konstruktorlik byurosi, Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, 38 umumiy taʼlim maktabi, 20 akademik litsey va kollej, 65 maktabgacha yoshdagi bolalar muassasasi; 9 kasalxona va 31 ta poliklinika bor. Aholiga 152 oziqovqat, 64 sanoat mollari doʻkonlari, 121 umumiy ovqatlanish korxonasi, 96 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi, Chilonzor buyum bozori xizmat kiladi. Mukimiy nomidagi musiqa va drama teatri, Davlat musiqali komediya (operetta) teatri, 2 kinoteatr, Navoiy nomidagi Milliy bogʻ, Gʻafur Gʻulom nomidagi madaniyat va istirohat bogʻi, Xalqlar doʻstligi saroyi faoliyat koʻrsatadi. 4 stadion, 101 sport zali, 166 sport maydonchalari, 6 suv havzasi, otchopar majmuasi bor. Turar joy fondining umumiy foydali maydoni 3178 ming m2.
|
| |
Axborotli olam muammolari va internet

|
Axborotli olam muammolari va internet
|
bet | 1/4 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,72 Mb. | | #105756 |
Bog'liq AXBOROTLI OLAM MUAMMOLARI VA INTERNET
AXBOROTLI OLAM MUAMMOLARI VA INTERNET
Dars maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga axborotli olam muammolari va internet mavzusini o’rgatish;
Tarbiyaviy: O’quvchilarni vatanga sodiq va fidoiy qilib tarbiyalash, milliy va umummadaniy qadriyatlarimiz asosida tarbiyalash;
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarda axborotli olam muammolari va internet mavzusi bo’yicha bilim, ko’nikma, malaka va kompetensiyalarini rivojlantirish.
Dars uchun umumiy kompetensiya:
Axborotlar bilan ishlash;
O’z-o’zini rivojlantirish;
Milliy va umummadaniy;
Matematik savodxonlik.
Fanga oid kompetensiya:
O’quvchilarda hujjatlarda internetdan foydalanish ko’nikmalari rivojlangan. Ixtiyoriy kompyuterda internetda ishlay olish.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism
Salomlashish:
Davomatni aniqlash:
Siyosiy daqiqa (Bugungi kun axborot va texnologiya yangiliklari):
Yangi mavzu bayoni:
Internetdan hamma foydalanishni xohlaydi. Internet – dunyo bo‘ylab joylashgan va yagona tarmoqqa birlashtirilgan minglab kompyuter tarmoqlarining majmuidir. Internetda axborot almashish standart qoidalar asosida amalga oshiriladi.
INTERNET TARIXI
O‘zgarib va rivojlanib turuvchi olam yoki jamiyat haqidagi turli xil ko‘rinishga ega katta hajmdagi axborotlar dunyoning deyarli hamma mamlakatlarida yig‘ilib bormoqda. Bu ma’lumotlardan foydalanish zamonaviy axborot texnologiyasi vositalarisiz katta mablag‘ va vaqt talab etadi. Bunday muammolar Internet (ingliz tilidagi interconnected network iborasining qisqartmasi, ma’nosi: Xalqaro kompyuter tarmog‘i) ning tashkil etilishi bilan hal etildi.
Internet dastlab bir necha harbiy tadqiqotchilik markazlari o‘rtasida axborot resurslaridan birgalikda foydalanish maqsadida tashkil etildi. Bunga XX asrning 70yillari boshlarida AQSH Mudofaa Vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan ARPANet aloqa tarmog‘i asos bo‘lgan. ARPANet – buzilgan aloqa bo‘g‘inlarini avtomatik ravishda aylanib o‘tishga va tarmoqdagi kompyuterlarning ma’lumot almashishiga imkon beruvchi tuzilmadir.
Birinchi marta 1969yil 29oktyabrda ishga tushirilgan ARPANet tarmog‘ida oraliq masofa 640 km bo‘lgan LosAnjeles universiteti bilan Stenford tadqiqot markazi orasida bor yo‘g‘i 2 minut davomida axborot almashinilgan. Avvaliga bu tarmoq maxfiy hisoblangan. Keyinchalik bu tarmoqqa AQSHning boshqa universitet, kollej va tashkilotlari ham ulangan. 1973yilda transatlantik telefon kabeli o‘tkazilganidan keyin ARPENet tarmog‘iga Yevropaning o‘quv yurtlari va tashkilotlari ulandi. Shu tariqa bu tarmoq Internet tarmog‘iga aylandi.
Internet tarmog‘i biror tashkilotga bo‘ysunmaydi, lekin davlatlar, ilmiy va ta’lim muassasalari, tijorat strukturalari va millionlab xususiy shaxslar tomonidan moliyalashtiriladi. Tarmoq taklif etilgan ko‘ngillilar tomonidan tashkil etilgan «Internet arxitekturasi bo‘yicha kengash» tomonidan boshqariladi.
|
| |
Biznes va tadbirkorlik tushunchasi biznes reja

|
Biznes va tadbirkorlik tushunchasi
|
bet | 1/4 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 24,77 Kb. | | #258213 |
Bog'liq biznes reja
Biznes reja
Reja:
Biznes va tadbirkorlik tushunchasi
Tadbirkorlik turlari va shakli
Firmalar
Biznes va tadbirkorlik tushunchasi
Tadbirkorlik bozor iqtisodiyotiga xos bo`lgan maxsus iqtisodiy faoliyat bo`lib, biznes nomini olgan. Biznes bilan shug`ullanuvchi kishilar biznesmen deyiladi. Keng ma`noda bironta ish bilan shug`ullanib, pul topishdan iborat faoliyat biznes deb ataladi.
Tadbirkorlik biznesning asosiy unsuridir. Ammo biznesda tadbirkorlikka aloqasi yo`q ishlar ham bor, masalan o`z mulkini ijaraga berish, pulini bankka qo`yish yoki yashirin yo`l bilan sudxo`rlik qilish. Bu ishlar pul topish yo`li, lekin tadbirkorlik emas
Tadbirkorlik deganda moddiy va pul mablag`larini foyda topish yo`lida sarflab, bozorga kerakli tovarlar va xizmatlarni etkazib, kishilarga naf ksltiruvchi, ularning hojatini chiqaruvchi iqtisodiy faoliyat tushuniladi.
Tadbirkorlik — bu o`z mulkini ishlatib yoki o`zga mulkidan amalda foydalanib, tovarlar yaratish yoki xizmatlar ko`rsatish. Undan kutilgan maqsad esa pul topish. Bu ishni aholining maxsus toifasi — tadbirkorlar olib boradilar. Tadbirkorlik maxsus tayyorgarlik va iste`dod talab etadi. Tadbirkorlar sinfi bor, ular foydani ko`zlab ishlaydi, o`ziga to`q va farovon yashovchi guruhni tashkil etadi.
Tadbirkorlik - mulkchilik sub`ektlarining foyda olish maqsadida tavakkal va mulkiy javobgarligi asosida, amaldagi qonunlar doirasida tashabbus bilan iqtisodiy faoliyat ko`rsatishdir.
Bozor iqtnsodiyotiga o`tish davrida bo`lgan O`zbekistonda tadbirkorlar ishchi, xizmatchi va dehqonlar hisobidan vujudga kela boshladi. Bu erda tadbirkorlar kichik va o`rta biznes bilan shug`ullanuvchilardan, fermyerlardan, tomorqa xo`jaligi sohiblaridan, hissadorlik jamiyati a`zolaridan, yakka tartibda ishlovchilardan iborat. Tadbirkorlik bozor iqtisodiyotining asosiy tayanchi, chunki u bozorga tovarlar va xizmatlarni muntazam etkazib beradi, bozordagi talabni to`ldiradi.
|
| |
Kompleks sonning ta’rifi. Kompleks sonlarni geometrik tasviri. Kompleks sonlar ustida amallar bajarish

|
Kompleks sonning ta’rifi. Kompleks sonlarni geometrik tasviri. Kompleks sonlar ustida amallar bajarish
|
bet | 1/2 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 260,74 Kb. | | #160311 |
Bog'liq 1-Ma\'ruza
Ma’ruza. 1-Mavzu: Kompleks sonlar va ular ustida amallar.
Reja.
Kompleks sonning ta’rifi.
Kompleks sonlarni geometrik tasviri.
Kompleks sonlar ustida amallar bajarish.
Tаyanch ibоrаlаr: sonlar to’plami, absissa, ordinata, kesma, tekislik, nuqtaning koordinatalari, kompleks sonlar
Ta’rif: z=a+bi ko’rinishidagi son kompleks son deyiladi. Bu yerda a=Rez; b=ImZ . -berilgan kompleks sonning qo’shmasi deyiladi. Е- kompleks sonlar to’plami bo’lsin. z = x + i y kompleks son shu to’plam ixtiyoriy elementi bo’lishi mumkin. kompleks sonlar berilgan bo’lsa, ular ustida quyidagi amallar bajarish mumkin:
Qo’shish:
Ayirish:
Ko’paytirish:
B o’lish:
14.1-chizma. Kompleks sonning geometrik tasviri
Kompleks sonning trigonometrik shakli. kompleks son vektor bilan tasvirlangan bo’lsin (14.1-chizma). vektorning OA uzunligini deb, bu vektor bilan OX o’qning musbat yo’nalishi orasidagi burchakni deb belgilasak .
Bu qiymatlarni ga qo’yib, ni qavsdan tashqariga chiqarsak: ni kompleks sonning trigonometrik shakli deyiladi, bu yerda , .
Trigonometrik shakldagi kompleks sonlarni ko’paytirish va bo’lish. Ushbu :
kompleks sonlarni ko’paytirib, quyidagini hosil qilamiz:
yoki .
Umuman, matematik induksiya metodi bilan, n ta
kompleks sonlar uchun :
ekanligini ko’rsatih mumkin. Shunday qilib, bu hol uchun
tenglikdan
yoki
kelib chiqadi.
Kompleks sondan ildiz chiqarish. kompleks sonning kvadrat ildizi deb, kvadrati songa teng bo’lgan kompleks songa aytiladi. Shunday qilib, .
kompleks sonning kvadrat ildizi ko’rinishida belgilanadi.
Demak, x va y ning va qiymatlarini ga qo’yib, b>0 va b<0 ga mos quyidagi ikki formulani hosil qilamiz:
b>0 uchun,
b<0 uchun.
Ushbu kompleks sonning n – darajali ildizini
(14.1)
ko’rinishida yozish mumkin. (14.1) formulada k istalgan butun sonni ifodalaydi. Lekin k ga qiymatlarni berish kifoya.
1. Misol. Quyidagilarni toping: 1) ; 2) ; 3) ; 4) ; 5) ;
6) , 7) va chizmada tasvirlang.
14.6. 14.7. ; . 14.8.
2. Misol. Quyidagi ildizlarining barcha qiymatlarini toping. Ildiz ostida turgan sonlarni ko’rsatkichli ko’rinishda tasvirlang.
14.14. 14.15. 14.16. 14.17.
0>0>
|
| |