1. Turli fvlarda fuqarolarni himoya qilish vositalari, himoya inshootlari turlari - bet 6

|
1. Turli fvlarda fuqarolarni himoya qilish vositalari, himoya inshootlari turlari
|
bet | 6/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,45 Mb. | | #234795 |
Fuqarolar muhofazasining amaliy mashg’ulotlarini tayyorlash va o’tkazish
Rahbarlar tarkibini, tuzilmalar va aholini o’qitishda ularni amaliy mashg’ulotlarga jalb kilish katga ahamiyatga ega. Amaliy mashg’ulotlar rahbarlar tarkibini, FM kuchlarini va aholini FM vazifalarini bajarishga tayyorlashning yuqori va faol shakli hisoblanadi. Amaliy mashg’ulotlardatuzilmalarga kirgan fuqarolarning aniq va tartibli harakatlari, turli hil jihozlar, asbobuskunalar, texnikalardan foydalanish uslublari urganiladi, aloka va tuzilmalarni boshkarish masalalari ishlab chikiladi.
FMning amaliy mashg’ulotlarini zamon talablariga mos holda o’tkazish, fuqarolarni dushman tomonidan qo’llaniladigan zamonaviy qurol vositalaridan, shuningdek, hududimizda kuzatiladigan tabiiy ofatlar, ishlab chiqarish avariyalari va fojialar okibatlaridan muhofaza kilish, odamlarda ma`naviy ijtimoiy sifatlarni tarbiyalash, ob`ektlarni uzluksiz faoliyat kursatishini ta`minlash, kutkaruv va tiklov ishlarini amalga oshirish bo’yicha bilimlarini, kobiliyatlarini oshirish imkonini beradi.
FVDTda FMning quyidagi amaliy mashg’ulotlari tashkil qilinadi va o’tkaziladi:
Shaxsiy tarkib uchun maxsus taktik mashg’ulotlar;
Rahbar tarkib uchun shtab komanda mashg’ulotlari;
O’qitilayotgan hamma toifadagilar uchun kompleks mashg’ulotlar
Maxsus taktik amaliy mashg’uloti tuzilmalarning oldiga kuyilgan vazifalarni bajarishga urgatishdan iborat. Bunday mashg’ulotlarda har qanday FVning (harbiy davrda ham, tinchlik davrda ham) okibatlarini tugatish, aholini va ishlab chiqarish tarmoqlarini muhofaza kilish choralari quriladi va o’tkaziladi hamda komandir boshlik tarkibining amaliy mahorati takomillashtiriladi.
Tuzilmalar maxsus taktik mashg’ulotlarda uz ob`ektlarining moddiy o’quv bazalaridan: har hil qurilmalaridan, jamoaviy himoya vositalaridan foydalanadilar.
Maxsus taktik amaliy mashg’ulotlarga tayyorlash. Mashg’ulot rejalashtirish, mashg’ulotlarga uz vakgida va har tomonlama rejaga muvofik holda tayyorlanish lozim. Mashg’ulot rahbarining ko’rsatmalari asosida mashg’ulot o’tkazish rejasi, tashkiliy ko’rsatmalar, urinbosarlarning hususiy rejalari va boshka zaruriy hujjatlar ishlab chikiladi. Maxsus taktik amaliy mashg’ulotning asosiy o’quv uslubiy hujjati amaliy mashg’ulot rejasi hisoblanadi, unda mashg’ulotning borishi, o’quv savollarining izchilligi, mashg’ulotlar boskichlar bo’yicha aks ettiriladi.
Maxsus taktik mashg’ulotning rejasi matn bo’yicha ishlab chikiladi va quyidagilarni: mavzuni, har bir toifa o’quvchilari uchun o’quv maksadlari, mashg’ulot o’tkazish vakgi, o’quv mashg’ulotiga jalb kilinadigan bulinmalarning tarkibi, texnikalar soni va sarf bulish me`yorlari, mashg’ulotning boskichlari, ularning davomiyligi va o’quv savollari, taktik sharoit, kuchlarni guruhlash, boshkarish maskanlarining joylashgan eri, zamonaviy qurollar qo’llanilgandan keyin ob`ektdagi holat, FM boshliklarining karorlari va hodimlarning vazifalarini uz ichiga oladi. Maxsustaktik mashg’ulotning yahshi ishlab chikilgan rejasi va boshka hujjatlari, uning muvaffakiyatli utishiga imkon beradi.
Mashg’ulotni utkazish. Mashg’ulot tuzilmalar doimiy joylashgan joyda bevosita yoki tusatdan «Ogohlantirish» ishorasi bo’yicha boshlanishi mumkin. Buning uchun shaxsiy tarkibga xabar berish va yigish, texnikalarni olib chikish va ularni ishga tayyorgarligani tekshirish kerak.
Tuzilmalarning boshliklariga taktik vazifani tekshirish tavsiya etiladi: bunda vazifani anglab olish, sharoitni baholash, karor kabul kilish, kul ostidagilarga vazifalar kuyish va ularning harakatlarini tashkil etish uchun zaruriy vakg beriladi. Mashg’ulot rahbari tuzilmalar boshliklarining karorlarini tinglaydi va tasdikpaydi, kerak bo’lgan payitda sharoitni chukurrok mushohada etib, ular yordamida eng maksadga muvofik karor kabul kiladi.
Mashg’ulot rahbari shaxsan va o’z yordamchilari orqali ob`ektdagi radiatsiyaviy, kimyoviy, biologik holatning o’zgarishini, odamlar, texnikani ishdan chikishini kuzda tutgan hodtsa mashg’ulotlarni kuchaytirib boradilar. Mashg’ulot rahbari sharoitga karab tuzilma boshliklaridan yangi karorlar, buyruklar kabul kilishga, kul ostidagilarga yangi vazifalar kuyishga va ulardan uziga hos harakatlar kilishga erishadi. Tuzilmalardagi fuqarolar asbob uskunada, texnikada va mehanizmlarda uz mutaxasisligi bo’yicha amaliy vazifalarni bajaradilar. Mashg’ulotlar tuzilmalarni shikastlanish uchogidan olib chikish, fuqarolarni tibbiy, texnikani esa maxsus ishlovdan o’tkazish bilan tugallanadi. So’ngra maxsus taktik mashg’ulotlar tahlil kilinadi.
Komanda-shtab mashg’ulotlari — FVDTning shtab boshliklarini, FM xizmat boshliklarini, ob`ektlarning komandaboshliklar tarkibini uz funktsional burchlarini bajarishga, birgalikdatayyorlashning asosiy shakllaridan biridir.
Komandashtab mashg’ulotining maksadlari har hil bulishi mumkin. Bulardan asosiylari: rahbarlarni va komanda boshliklarining ob`ekt FM tadbirlarini bajarishda nazariy bilimini va amaliy mahoratini oshirish, hodimlar, tuzilmalar va kushinlar bilan uzaro harakat kilishini ta`minlashdan iborat.
Komandashtab mashg’ulotlari aniq taktik sharoitga yakinlashtirilib olib boriladi. Mashg’ulot mayuusi va o’quv savollari odatda oldinda turgan har taraflama mashg’ulotning mavzusi bilan boglangan buladi.
Komandashtab mashg’ulotlaridan oddin shtab mashqlarni o’tkazish tavsiya etiladi. Ularning sonini va olib borish vaqtini
1: ob’ekg FM boshligi komanda shtab mashg’ulotlari oldida turgan maksadga hamda rahbar tarkibi va boshkarish organlarining tayerlanish darajasiga karab aniqlaydi.
Mashg’ulotlarga razvedka, aloka bulinmalari, jamoat tartibini saklash, sanitardrujinalar, shuningdek, umumiy vazifalarni bajaruvchi tuzilmalar ham jalb etilishi mumkin. Ob`ekt FM boshligi komanda shtab mashg’ulotining rahbari hrsoblanadi. Komanda shtab o’quv mashqlari viloyatlar, Toshkent shahar davlat hokimiyati va boshkaruv organlarida (3 sutka davom etadi) 5 yilda bir marta, shahar va tumanlarda 3 yilda bir marta ugkaziladi. Komanda shtab mashqlari yoki mashg’ulotlar vazirliklar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarda 1 yilda bir marta (1 sutka) o’tkaziladi.
Kompleks(har taraflama) mashg’ulot — ob`ektni tayyorlashning muhim shakllaridan bulib, u FM bo’yicha urnatilgan aylanmani amalga oshirish bilan tugaydi.
Kompleks mashg’ulotning mohiyati shundan iboratki, uning hamma
katnashchilari bir vakgda yagona takgik sharoitda, moddiy ishlab chiqarish bazasida harakat kilib, ob`ekt rejasida kuzda tutilgan ishlab chiqarish faoliyatini tuhtatmasdan amalga oshiradi.
Odatda mashg’ulotda: ob`ekt FM rejasining realligi; FM tadbirlarini amalga oshirishga ob`ektningtayyorgarlik darajasi va dushman tomonidan qo’llanilgan zamonaviy qurollar asoratlarini, shuningdek, tabiiy ofatlar, ishlab chiqarish avariya va hdlokatlarining okibatlarini tugatish bo’yicha tadbirlar o’tkazilishiga e`tibor beriladi; ob`ektning favquloddagi vaziyatlar paytida uzluksiz ishlash yuli va usullari tekshirib quriladi.
Kompleks mashg’ulotning maksadlari quyidagicha bulishi mumkin: ob`ektni har qanday FVlarda har tomonlama tuhtovsiz ishlashga tayyorlash, tuzilmalar tuzish, boshkarish, hamma soha fuqarolarini tayyorlash, rahbar va komandaboshliktarkibda FM tadbirlarini o’tkazishda aniq va mustakil kunikmalarni ishlab chikish, fuqarolarni turli hil ta`sirlardan himoya kilish usullariga urgatish, FVlar okibatlarini tugatish bo’yicha ishlarni olib borishga tayyorlash, ob`ekt FM rejasi realligini tekshirish va hozirgi talabga mos holga keltirish, FM masalalarini bajarishga ob`ektningtayyorgarlikdarajasini aniqlash, ob`ekt Shaxsiy tarkibida ma`naviyijtimoiy va psihologik hislatni tarbiyalash talab etiladi.
FMning hamma kompleks mashg’ulot tadbirlari, xo’jaligik faoliyatlarini hisobga olgan holda o’tkazish uchun imkoniyat beradi. Mashg’ulot rahbari odatda, ob`ekt FMning boshligi hisoblanadi, ayrim hollarda uning yordamchilari ham bulishi mumkin. Mashg’ulotlarga hamma rahbar va komanda boshliklari, tuzilmalar, tuzilmalarga kirmaydigan fuqarolar ham jalb etilishi mumkin.
Tuzilmalar ma`lum boskrchlarda uz vazifalarini bajaradilar, rahbar hodimlar va komandaboshlik tarkiblari esa har bir mashg’ulotlarda ishtirok etadilar. Har taraflama mashg’ulotlarda shunday murakkab dinamik holatni yaratish kerakki, ular zararlanish uchoklarini va zaharlangan hududlarni ifoda etib, katnashchilar epchillik, mohirlik, dalillik va ehtiyotkorlikni namoyon etsin.
Mashg’ulotlar davomida rahbar, komavdaboshliktarkiblari, va FM kuchlarini tashkil etishni, tuzilmalar esa kuchli radioaktiv, kimyoviy, biologik zararlanishda va kuchli yonginlarda harakat kilishni urganadilar. Mashg’ulotlarda shablonga yul kuymaslik, takomillashtirilgan o’quv usullarini tatbik etish, ukiyotganlarning harakatlaridagi sustkashlikni, hotirjamlikni keskin tugatish va soddalikka yul kuymaslik kerak. Kompleks mashg’ulotlar 3 yidda bir marta, 3 kun davomida o’tkaziladi. TSehlar, bo’limlar, uchastkalar va boshka kismlar mashg’ulotlarda bir vakgda ishtirok etmaydilar, o’quv rejasiga muvofik ular maxsus vazifalarni bajarishga ketmaket kirishadilar.
Kompleks mashg’ulotlarni tashkil etishda va uni o’tkazishda shtab rahbarlari, mashg’ulotga jalb kilingan hamma fuqarolarning tayyorgarliklarini tashkillashtirishi; ularning tayyorgarligini tekshirishi, shu bilan birga xavfsizligini ta`minlashi kerak buladigan o’quvuslubiy hujjatlarni ishlab chikishi lozim. SHuningdek, o’quv va ishlab chiqarish bazasini tayyorlashi, kBTI o’tkazish uchun yangi usullarni kidirib topishi, kullashi; har hil sharoitlarda texnikalardan foydalanish hamda ularning samarali ishlashini nazorat kilishi hamda shaxsiy va jamoat resurslarini yaroksiz holatga kelishiga yul kuymaslik hamda yuqori saviyada bajarilgan mashg’ulot bo’yicha hisobot tayyorlashi lozim.
Kompleks mashg’ulotlar 3 ta asosiy kursatkichga ega bulishi kerak:
FM masalalarini tulik, har tomonlama urganish, ya`ni egohlantirish belgisidan (ishorasidan) tortib, to amaliy mashg’ulotni tugatishgacha bo’lgan masalalar;
Kompleks mashg’ulotda, ob`ektda faoliyat kursatuvchi jami fuqarolar tayyorlanadi;
Komsheks mashg’ulotda, muhofazaga tayyorlashning jami shakl vauslublari qo’llaniladi.
300 kishidan ortiq fuqarolari bo’lgan korxona, tashkilotlarda hamda 600 dan ortiq kasallar joyi bo’lgan tibbiy tashkilotlarda 3 yidda bir marta (2 sutkagacha), boshka tashkilotlarda 3 Yidda bir marta ob`ekt trenirovkalari (6 soatgacha) o’tkaziladi.
Umumiy urta, urta maxsus kasbhunar va oliy ta`lim muassasalari talaba va o’quvchilari bilan har taraflama mashg’ulotlar har yili o’tkaziladi.
Ishlab chiqarish va xizmat kursatish sohalarida band bulmagan aholini tayyorlash FVlardan muhofazalash masalalari bo’yicha suhbatlar, ma`ruzalar o’tkazish, o’quv filmlarni kursatish, yashash joylarida o’quv mashqpari va mashg’ulotlarga jalb etish, shuningdek, qo’llanma va eslatmalarni mustakil urganish, radio eshittirishlarini tinglash, teledasturlarni, kurgazmali qurollarni kursatish va boshka omshshar qo’llaniladi.
Mashg’ulotga tayyorlanish. Kompleks mashg’ulotni muvaffakiyatli o’tkazish, kup jihatdan unga kanchalik tayyorgarlik qurilganligiga boglik. Mashg’ulotlarga tayyorgarlik kurish ob`ekt FM rejasini hisobga olgan hodda uni tashkiliy shtatlar tuzilishi, material ishlab chiqarish xususiyati, hududiy joylashganligi, FM holati va boshka faktlarga amal kilgan holda olib boriladi. Mashg’ulotni tayyorlash, tashkil etish va uni o’tkazishga mashg’ulot rahbari shaxsan javob beradi.
Mashg’ulotga oldindan va har taraflama tayyorlanish lozim. Mashg’ulot rahbari mashg’ulotning mavzusini, o’quv maksadini, o’quv sayullari va boskichlarini, komandaboshliktarkiblariningsonlarini, tuzilmalar, jami mashg’ulotga jalb etilganlarning soni, mashg’ulot rejasini asosiy holatlarini ishlab chikish, material, texnik jihozlar bilan ta`minlanganliklarini aniqlashlari lozim. Mashg’ulotga jalb etilgan shaxsiy tarkiblar FMga o’qitish davomida tayyorlanadi. Rahbarlar, komandaboshlik tarkiblari, shtablar, tuzilmalarning oldiga kuyilgan vazifalarni muvaffakiyatli bajarishi uchun maxsustaktik, boshka kolgan katnashchilar bilan esa amaliy mashg’ulotlar olib boriladi.
Kompleks mashg’ulotlarni o’tkazish uchun quyidagi hujjatlar: mashg’ulot o’tkazish rejasi; mashg’ulot rahbarlarining urinbosarlari va yordamchilarining hususiy rejalari; mashg’ulotda xavfsizlik choralari kurish tartiblari ishlab chikiladi.
Mashg’ulot o’tkazish rejasi — asosiy hujjatdir. Unda mashg’ulotning borishi, mashg’ulotlar boskichlari bo’yicha o’quv savollari tuziladi, harita, jadval,
muktsarijalardan foydalanilgan holda matn rejasi ishlab chikiladi. Mavzular, o’quv maksadi va mashg’ulotni o’tkazish vakgi, mashg’ulotga jalb etilgan katnashuvchilarning tarkibi, mashg’ulotning boskichlari, davomiyligi, o’quv savollari va ularni ishlab chikish vaqti; dastlabki boshlangich holat, kuchlarni guruhlash, boshkarishning joyi, mashg’ulotning borishi, tamom bulish mudtsati va tahlil kilish muddati hamda joyi kursatiladi.
Mashg’ulot rejasi shtab boshliklari tomonidan ishlab chikilib, uning boshlanishiga ikki hafta kolguncha mashg’ulot rahbarlari tomonidan tasdiqlanishi kerak. Mashg’ulot rahbarlari, urinbosarlari va yordamchilarning shaxsiy rejalari matn yoki grafik bo’yicha tuzilishi mumkin va unda: mashg’ulotning mavzusi, tuzilmalarga muvofik utsuv maksadi, ukiyotganlar toifasi, tuzilmalar tarkibi, boshka toifadagi ukiyotgan fuqarolar soni, umumiy holat, alokani tashkil etish hamda mashg’ulotning borishi kursatilishi kerak.
Imitatsiya rejasi o’quv mashg’uloti rahbarining yordamchisi tomonidan matn bo’yicha chizma asosida ishlab chikiladi. Unda odatda: imitatsiya joyi, vaqti va turlari kursatiladi, imitatsiya ishlariga ajratilgan kuchlar va vositalar, ma`sul kishilar, imitatsiyani boshkarish signallari (belgilari) va aloka vositalari, imitatsiya o’tkaziladigan joyni kuriklash choralari va uning xavfsizligini ta`minlash kursatiladi. CHizmada imitatsiya o’tkazadigan joy shartli belgilar bilan ifodalanadi. Imitatsiya rejasi o’quv rahbari tomonidan tasdiklanadi.
Amaliy mashg’ulotning asosiy maksadi ob`ektdagi FV okibatlarni tezrok tugatishdir. U ob`ektda razvedkani tashkil kilish va olib borishdan boshlanadi. Olingan razvedka ma`lumoti va uning tahliliga asosan ob`ektdagi holat aniqlanadi, barcha tuzilmalarga FV okibatlarini tugatish bo’yicha kushimcha vazifalar yuklatiladi. Hamma kuzda tutilgan o’quv savollari urganuvchilar tomonidan amaliy mashg’ulotlar davomida bajarilgandan sung mashg’ulot rahbari ko’rsatmasiga asosan tuhtatiladi.
Mashqlarning tahliliga har tomonlama tayyorlanish kerak. Tahlil amaliy mashg’ulotning yakuniy boskichidir. Tahlilda O’qitilganlar har tomonlama muhrkama kilinadi, kuyilgan maksadni fy tarzda amalga oshirilganligi, o’quv savollarini qanday kilib ishlab chikilganligi, rahbar va komandaboshlik tarkibining, tsggab hodimlari, tuzilmalar, har hil toifadagi ukiganlarning qanday tayyorlanganligi tahlil kilinadi.
Tahlil avval rahbarlar bilan, sungra mashg’ulotning hamma katnashchilari bilan o’tkaziladi. Tahlil ohirida mashg’ulot rahbari mashg’ulotlarda katnashganlarning o’quv maksadlariga kay darajada erishganligini aniqlaydi, ukiganlarning harakatlarini baholaydi va yul kuyilgan kamchiliklarni tugatish tadbirlarini belgilaydi.
|
| |