nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
CPS – avtoulovning turgan joyini aniqlashning markaziy tizimi (Central Positionning System).
CRT

|
CPS – avtoulovning turgan joyini aniqlashning markaziy tizimi (Central Positionning System).
CRT
|
bet | 42/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)CPS – avtoulovning turgan joyini aniqlashning markaziy tizimi (Central Positionning System).
CRT –katodli nurli displeylar (Catode Ray Tube Displays).
CSDN – kommutatsion kanallar bilan ma'lumotlarni uzatish (Circuit Switched Data Network).
CSMA – operator bir nechta kirishni nazorat qiladi (Carrier Sense Multiple Access)
CVO – tijorat transport vositalarini boshqarish (Comercial Vehicle Operations).
DA – ma'lumotlar maydoni (Data Area).
DAB – Raqamli audio eshittirish (Digital Audio Broadcasting).
DGPS – differentsial GPS tizimi
DGT – asosiy transport direktsiyasi (Dirección General de Tráfico).
DLCI – ma'lumotlar uzatish kanalini boshqarish identifikatori (Data Link Connection Identifier).DMB – raqamli multimedia eshittirishlari (Digital Multimedia Broadcasting).
DSP – signallarni raqamli qayta ishlash (Digital Signal Processing).
DSRC – qisqa masofadagi aloqa.
DSS – haydovchini qullab-quvvatlash tizimi (Driver Support System).
DTE – ma'lumotlar terminali qurilmasi (Data Terminal Equipment).
EDGE – GSM uchun kengaytirilgan ma'lumotlar chastotalarini uzatish
(Enhanced Data Rates for GSM).
EFC – Evropa temir yo'l transport vositalari ishlab chiqaruvchilari assotsiatsiyasi
(Evropské sdružení výrobců kolejových vozidel).
EIR – virtual zanjir(Excess Information Rate).?
EL – elektroluminesans displeyi (Electroluminiscent Display).
EMC – elektromagnit pomex?
EU – Европейский Союз (ЕС).
FDDI – optik tolali aloqa kanallari orqali ma'lumotlarni uzatish uchun taqsimlangan interfeys (Fiber Distributed Data Interface).
FEC – xatolarni oldindan nazorat qilish (Forward Error Control).
FIP – Floresan indikator panellari (Fluorescent Indicator Panels).
FM – chastota modulyatsiyasi
FR – kadrlarni qayta tayyorlash (Frame Relay).? Ramka o'rni
|
| |
MPH – миль в час (mile per hour). soatiga mil
OSI

|
MPH – миль в час (mile per hour). soatiga mil
OSI
|
bet | 44/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)MPH – миль в час (mile per hour). soatiga mil
OSI – ochiq tizimlarning o'zaro ta'siri (Open System Interconnection).
OBE – Transport vositasi ichidagi uskunalar (On Board Equipment).
OB – Bortdagi birlik (On Board Unit).
P + R – to'xtash tizimi "parkovka qil va JT da ket" (park and ride).
PDO – ijaraga olingan ma'lumotlar kanallari.
PI – transport samarasizligi ko'rsatkichi (Performance Index).?
PIT – boshqariladigan axborot tablosi.
PPS – aniq joylashishni aniqlash standarti (Precise Positionning Standard).
PRI – Asosiy tarif interfeysi (Primary Rate interface).
PROMETHEUS – Eng yuqori samaradorlik va Yevropada tengi yo'q xavfsizlikka ega Yevropa transport dasturi
RDS - ma'lumotlarni radio orqali uzatish tizimi(Radio Data System )
TEN – Transport koridorlari Trans-Yevropa tarmog'i (Trans-european Network).
TETRA – yer usti uzoq masofali radio uzatish tizimi (Terestrial Trunked Radio).TFINS – Trafik oqimi haqida ma'lumot va navigatsiya tizimi (Traffic Flow Information and Navigation System).
TFIS – Trafik oqimining axborot tizimi (Traffic Flow Information System).
TFNS – навигационная система с воздействием на транспортный поток (Traffic Flow Navigation System).
TIS - Yo'l harakati axborot tizimi (Traffic Information System).
TMC - transport ma'lumotlarini raqamli uzatish (Traffic Message Channel).
TOA – signalning kelish vaqti (Time Of Arrival).
TPEG – Transport protokoli ekspertlar guruhi(Transport Protocol Experts Group).
TRL – Transport tadqiqot laboratoriyasi (Transport Research Laboratory).
TTI - transport oqimlari va harakat yo'nalishlari haqida ma'lumot (Traffic and Travel Information).
TTIC – multimodal transport va yo'l axborot markazi (Multimodal Traffic and Travel Information Centre).
|
| |
UNIFE – Evropa temir yo'l transporti ishlab chiqaruvchilari assotsiatsiyasi.
UTC

|
UNIFE – Evropa temir yo'l transporti ishlab chiqaruvchilari assotsiatsiyasi.
UTC
|
bet | 45/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)UNIFE – Evropa temir yo'l transporti ishlab chiqaruvchilari assotsiatsiyasi.
UTC – shahar transportini boshqarish tizimlari (urban traffic control systems).
UTP – himoyalanmagan buralgan juftlik (Unshiеlded Twisted Pair).
UTP/STP – himoyalanmagan yoki himoyalangan buralgan juftliklar.
VAC – avtomobilni automatic boshqarish tizimi (Vehicle Automation Control)
DVV – Germaniya transport kompaniyalari assotsiatsiyasi (Verband Deutscher Verkehrssunternehmen).
VFD – vakuumli lyuminestsent displeylar (Vacuum Fluorescent Displays).
VHD – virtual gologramma displeylar (Virtual and Holographic Displays).
VICS – Avtomobil axborot-kommunikatsiya tizimi (Vehicle Information and Communication System).
VINS – avtomobildagi axborot va navigatsiya tizimi (Vehicle Information and Navigation System).
VNCS – avtomobildagi navigatsiya va aloqa tizimi (Vehicle Navigation and Communication System).
V2V (vehicle-to-vehicle) transport vositasidan transport vositasiga
WAN – global tarmoq (Wide Area Network).
WAP – radiokanallar orqali axborotni tarqatish protokoli (Wireless Application Protocol).
WDM – to'lqin uzunligini multiplekslash (Wave Division Multiplex).
WLAN (Wireless Local Area Network) Simsiz lokal tarmoq
WIM – Harakatda tortish (Weigh-In-Motion).
HBAT – harakatni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi (АСУД).
GNSYT – global navigatsiya sun'iy yo'ldosh tizimi (ГНСС).
SHTY – shahar tezyurar yo'li (ГСД).
GAT – geoaxborot tizimlari (ГИС).
YMP – yo'l ma'lumotlar paneli (ДИТ).
YTH – yo'l-transport hodisasi (ДТП).
O’MB – o'zgaruvchan ma'lumot belgisi(ЗПИ).
ИТT – intellektual transport tizimlari (ИТС).
MHT – mahalliy hisoblash tarmog'i (ЛВС).
|
| |
ITTni yaratishda Yevropa tajribasi

|
ITTni yaratishda Yevropa tajribasi
|
bet | 49/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен). ITTni yaratishda Yevropa tajribasi.
Quyidagi jadvalda ITTni yaratish bo'yicha Yevropa tajribasi ko'rsatilgan.
№ п/п
|
Tashkilot / dastur
|
Tavsifi
|
1
|
ERTICO
|
Yevropa ITT bozori ishtirokchilari assotsiat-siyasi, u ITT bozorini rivojlantirishdan manfaat-dor yetakchi ishlab chiqaruvchilarni, jamoat tashkilotlarini, vazirlik va idoralarni, infratuzil-ma aloqa operatorlarini, foydalanuvchilarni birlashtiradi.
ERTICO — Yevropa Komissiyasi va Yevro-pa Ittifoqiga aʼzo davlatlar transport vazirliklari ishtirokida tuzilgan notijorat tashkilot.
ERTICO ni yaratishdan maqsad ichki va tashqi bozorlarda ITTni rivojlantirish bo'yicha siyosiy qarorlarni amalga oshirishdir.
|
2
|
E-Call (Emergency Call) (Favqulodda qo'ng'iroq)
|
Baxtsiz hodisa yuz bergan-da favqulodda javob berish tizimi. 2010 yildan boshlab Evropa Ittifoqi mamlakat-larida barcha transport vositalarini avariya tugmasi bo'lgan telematik bloklar bilan jihozlash majburiydir.
|
3
|
ADASIS (Advanced Driver Assistant Systems Interface Specification)
|
Haydovchiga yo'l harakati prognozini taqdim etish uchun navigatsiya vositalarida aniq xarita ma'lumotlaridan foydalanish.
|
4
|
AIDE (Adaptive Integrated Driver-Vehicle Interface)
|
Quvib o'tish vaqtida haydovchining e'tiborini jamlash va murakkab manevr paytida e'tiborni chalg'ita-digan avtomobildagi qurilmalarning funktsiyalarini o'chirish imkonini beruvchi maxsus elektron jihozlar va dasturiy ta'minotdan foydalanish.
|
|
|
| |
FRAD – маршрутизатор доступа к ретрансляции кадров (Frame Relay Access Device).?
FRND

|
FRAD – маршрутизатор доступа к ретрансляции кадров (Frame Relay Access Device).?
FRND
|
bet | 43/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)FRAD – маршрутизатор доступа к ретрансляции кадров (Frame Relay Access Device).?
FRND – сетевое устройство ретрансляции кадров (Frame Relay Network Device)
FSK – частотная манипуляция (Frequency Shift Keying).
GGSN – GPRS ma'lumotlar uzeli (Gateway GPRS Support Node).
GNSS – global navigatsiya sun'iy yo'ldosh tizimi (Global Navigation Satelite System).
GPRS – paketli radio xizmat ko'rsatish tizimi (General Packet Radio Service).
GPS – global joylashishni aniqlash tizimi (Global Positioning System).
GSM – mobil aloqa global tizimi (System for Mobile Communication).
HSCSD – yuqori tezlik ma'lumotlarni uzatish tizimi(High Speed Circuit Switched Data).
ISO – Xalqaro standartlash tashkiloti(International Standard Organisation).
ICC – aqlli transport vositalarini boshqarish tizimi (Intelligent Cruise Control).
IN – aqlli tarmoq (Intelligent Net).
IPIS – bortda o'rnatilgan axborot tizimi(ИБИС).
IR – infraqizil
ISDN – Integratsiyalashgan xizmatlar ma'lumotlar tarmog'i (Integrated Services Data Network).
IT – informatsion texnologiya.
ITM – integratsiyalashgan harakatni boshqarish tizimi (Integrated Traffic Management).
ITS – aqlli transport tizimlari (Inteligent Transportation Systems).
IWF – O'zaro ishlash funktsiyasi (Inter Working Function).?
KGT – yashil signal davomiyligini hisoblash moduli (Kernel Green Time).
LAN – mahalliy ma'lumotlar tarmoqlari (Local Area Network).
LCD – suyuq kristalli displey (Liquid Crystal Display).
LED – yorug'lik chiqaradigan displeylar (Light Emitting Displays).
MAN – shahar tarmog'i (Metropolitan Area Network)?
MMI – Inson-mashina interfeysi (Man-Machine Interface).
MOTION – Onlayn boshqariladigan tarmoqlarda harakat signallarini optimallashtirish usuli (Method for the Optimalisation of Traffic Signals In On-line controlled Networks).?
|
| |
ERTRAC (The Euro-pean Road Transport Research Advisory Council)

|
ERTRAC (The Euro-pean Road Transport Research Advisory Council)
|
bet | 50/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)5
|
ERTRAC (The Euro-pean Road Transport Research Advisory Council) (Yevropa avto-mobil transporti tadqiqotlari bo'yicha maslahat kengashi)
|
Evropa Ittifoqi mamlakatlari manfaatlariga muvofiq ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish va optimallashtirish maqsadida yo'l va transport sohasida Yevropa tadqiqot institutlarining o'zaro hamkorligini muvofiqlashtirish dasturi.
|
6
|
FeedMAP
|
Navigatsiya uchun elektron xaritalarning doimiy yangilanishini ta'minlash
|
7
|
GST (Global System for Telematics) (Telematikaning global tizimi)
|
Yo'l harakati qatnashchilari, tez yordam va qutqaruv xizmatlari uchun ma'lumot-larni to'plash, uzatishni ta'minlaydigan telematik xizmatlarning ommaviy bozorini rivojlan-tirish uchun zarur bo'lgan hamkorlikni rivojlantirish uchun texnologik platformani yaratish.
|
8
|
eSafety Forum
|
Faol va passiv xavfsizlik tizimlarini ommaviy joriy etish bo'yicha Evropa dasturi, bu eCall loyihasi bo'yicha ishlarni ("favqu-lodda qo'ng'i-roq"), favqulodda xizmatlar tomonidan foydalanish uchun elektron xaritalarni yaratishni, turli kanallarning samaradorligini o'rganishni o'z ichiga oladi. Avtomobil-dan operatorning dispetcherlik markaziga ma'lumotlarni uzatish, yo'l-transport hodisalari jabrlanuvchilariga shoshilinch yordam ko'rsatishning ustuvor vazifalari va xalqaro standartlarini ishlab chiqish, texnik echimlarni muvofiqlashtirish maqsadi-da Amerika, Yaponiya va boshqa telematik xizmatlar bozorlari ishtirokchilari bilan hamkorlik qilish. maʼlumotlarni avtomobildan avtomobilga yoki avtomobil-dan yoʻl infratuzilmasiga oʻtkazish, yoʻl harakati qatnashchilariga real vaqt rejimida yoʻllardagi vaziyat haqida maxsus radiokanal orqali maʼlumot berishni tashkil etish.
|
|
|
| |
ITT tashkil topishi va rivojlanish tarixi

|
ITT tashkil topishi va rivojlanish tarixi
|
bet | 48/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)ITT tashkil topishi va rivojlanish tarixi.
Yaponiya harakatni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlarining yuqori shakllarini ishlab chiqish va qo'llash bo'yicha dastlabki mamlakatdir (u transportni boshqarishning intellektual tizimlari darajasiga o'tdi). 1970 yildan boshlab, davlat muassasalari tomonidan boshqariladigan va muvofiqlashtiriladigan keng qamrovli yo'l harakati nazorati tizimlaridan foydalanish bo'yicha yagona milliy siyosat mavjud bo'lganligi, shuningdek, tirbandlikni kamaytirishga bo’lgan kuchli harakat - transport oqimi zich harakatlanayotgan hududlarning ekologik yukini kamaytirish bilan izohlanadi. Butun tizim besh yillik rejalar asosida ishlab chiqilgan bo'lib, hozirda shaharlardagi deyarli barcha asosiy yo'llar va ko'pchilik magistral yo'llar transport axborot tizimlariga ega va avtomobillarda ular ichidagi navigatsiya tizimlari keng qo'llanilmoqda. Barcha yirik shaharlardagi transport oqimlari shahar transport nazorati markazlari tomonidan boshqariladi.
Dastlabki hisob-kitoblarga ko'ra, Yaponiya 1985 yildan 1992 yilgacha bo'lgan davrda, infratuzilmani yaratishga 1,8 milliard dollar sarmoya kiritdi va 1993 yildan 1997 yilgacha keyingi davrda qoʻshimcha 690 million dollar sarmoya kiritildi.
Keng shahar hududini boshqarish bo'yicha amalga oshirilgan yirik Evropa loyihalaridan biri 1991 yilda boshlangan Myunxen COMFORT loyihasi bo'ldi. Bu shahar atrofidagi avtomobil yo'llari tarmog'ining sxemasini hisobga olgan holda, shahar markazida transportni muvofiqlashtirish bo'yicha birinchi loyiha edi. Shahardagi transport oqimlari holatini baholashga qarab, shahar atrofidagi axborot va navigatsiya tizimlarining elementlari ishga tushiriladi. Boshqarish algoritmlari transport darajasini baholaydi, SF ishini optimallashtiradi, transport zichligiining rivojlanish prognozini aniqlaydi va transport vositalarini tirbandlik hududidan tashqariga yo'naltiradi.
Loyihani tahlil qilar ekanmiz, dastlabki sarmoya faqat baxtsiz hodisalar sonining kamayishi hisobiga 2 yil ichida o‘zini oqlagani ta’kidlandi. To‘qnashuvlar soni 35 foizga, jarohatlangan yo‘l-transport hodisalari soni 30 foizga va halok bo‘lganlar soni 31 foizga kamaydi.
|
| |
Thermoelemente - Elektrische Leitfähigkeit in Festkörpern

Thermoelemente
In Thermoelementen nützt man den Seebeck Effekt zur Temperaturmessung im Bereich von –200
Abbildung 4 Anordnung zur Messung der Thermospannung mit einem Cu/Konstantan Thermoelement
Versuch 5 Temperaturabhängigkeit des Kontaktpotentials Cu/Konstantan: Eine Cu7konstantan Lötstelle wird erwärmt
Versuch 6 Thermoelement: Cu/Konstantan a) Beide Kontakte auf Zimmertemperatur b) Eichung: Ein Kontakt auf 100°C, der andere auf 0°C c) Messung: Ein Kontakt auf 0°C, der andere auf Zimmertemperatur
Versuch 7 Ein Eisenstab wird in der Mitte und zuerst links, dann rechts davon erwärmt: Man mißt eine Thermospannung, deren Änderung die Umkristallisation des Eisens anzeigt. Eisen kristallisiert je nach Temperaturbehandlung in unterschiedlichen kristallographischen Strukturen, das wird z. B. beim Härten ausgenützt.
Versuch 8 Ein Thermostrom in einer Cu-Schleife erzeugt ein Magnetfeld, das 5 kg trägt.
Der Thermostrom in der Cu-Windung ist durch Querschnitt und Länge der Windung und Temperaturdifferenz zwischen den Lötstellen gegeben:
|
Thermostrom im Cu-Draht, errechnet aus:
|
|
|
Ohmsches Gesetz
|
|
Thermospannung
| 1600>
|
Kontaktpotentiale, Thermospannungen

Kontaktpotentiale, Thermospannungen
Kommen zwei Metalle mit unterschiedlicher Fermienergie in Kontakt, dann fließen die Elektronen vom Metall höherer Fermi Energie zu dem mit tieferer Energie, bis die mit der Aufladung der Metalle erzeugte Spannung dem Elektronenstrom entgegenwirkt. Die Potentialdifferenz zwischen den Metallen heißt inneres Kontaktpotential oder Galvanispannung, es gilt
Bringt man zwei Kontaktstellen auf unterschiedliche Temperatur, dann fließt zwischen diesen ein Strom, weil die Kontaktpotentiale temperaturabhängig sind. Die „Thermospannung“ ist näherungsweise zur Temperatur proportional, die Empfindlichkeit beträgt bei Cu/Konstantan etwa 40 .
Auch an einem an zwei Stellen unterschiedlich erhitzten Eisenstab ist eine Thermospannung meßbar, deren Temperaturabhängigkeit die Umkristallisation des Eisens anzeigt. Das ist verständlich, weil die Fermi Niveaus und das Bändermodell das Zusammenspiel zwischen Elektronenzahl und Kristallstruktur widerspiegeln.
|
Elektrische Leitfähigkeit in Festkörpern - bet 19

Elektrische Leitfähigkeit in Festkörpern
Download
392 Kb.
bet
19/20
Sana
01.04.2020
Hajmi
392 Kb.
#9790
1
...
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Widerstand,
l
Länge (m)
d
Durchmesser mm
2
Thermokoeffizient für Cu/Konstantan
Spezifischer Widerstand für Cu
Thermostrom (A),
d
in mm
2
,
l
in m,
in °K
Tabelle 10 Strom in der Cu-Leitung: Bei d=10mm und l=0,1m,
folgt I=450 A.
5 kg
Abbildung 5 Ein Thermostrom erzeugt ein Magnetfeld, das 5 kg trägt (15 Minuten Anheizzeit)
Download
392 Kb.
1
...
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Download
392 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Elektrische Leitfähigkeit in Festkörpern
Download
392 Kb.
KIRISH - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб...

4
kabi sohalar mutaxassislari uchun – kompyuterni tashkil qiluvchi apparat
va dasturiy vositalarini birgalikda o‘rganish maqsadga muvofiq ekan.
Kompyuterning apparat va dasturiy vositalarini birgalikda o‘rganish
deganda, kompyuter va kompyuter tarkibiga kiradigan qurilmalarni qanday
tuzilganligi bilan birga, ularda ma’lumotlarni
ishlash jarayonlari qanday
amalga oshirilishini ham o‘rganish tushuniladi. Bunda ma’lumotlarni
ishlash dasturlari qanday algoritmlar asosida tuzilganligi, ushbu
algoritmlarni so‘z bilan ifodalashdan tortib, to amaliy dastur sifatida
shakllanish bosqichlarini mukammal bilish kerak bo‘ladi.
Ushbu o‘quv qo‘llanmaning birinchi bobida zamonaviy kompyuter
arxitekturasiga oid asosiy tushunchalar, hamda
kompyuterning raqamli va
mantiqiy asoslariga oid ma’lumotlar keltiriladi. Unda kompyuterning
apparat ta’minoti hisoblangan raqamli mantiqiy sath ob’ektlari – ventillar,
oddiy mantiqiy funksiyalarni bajaruvchi elementlar, xotira elementlari
hisoblangan triggerlar, ular asosida qurilgan registrlar qanday tuzilganligi
va ularning kompyuter arxitekturasida tutgan o‘rni haqida tushuntirishlar
beriladi.
Ikkinchi bobda kompyuterning
asosiy va yordamchi xotira
qurilmalari qanday tuzilganliklari haqida so‘z yuritiladi. Bunda asosiy
e’tibor ikkilik ko‘rinishda ifodalangan ma’lumotlarni xotiraga yozish,
saqlash, adreslash va xotiraga murojaat qilish qanday amalga oshirilganligi
ko‘rib chiqiladi.
Uchinchi bobda kompyuterlar protsessorlarning tuzilishlari va qanday
ishlashlarini tushuntirish amalga oshirilgan. Unda sakkiz, o‘n olti va o‘ttiz
ikki razryadli protsessorlarning tuzilishlari va qanday ishlashlari ularni
o‘zaro taqqoslashlar bilan keltirilgan. Ushbu bobda zamonaviy
kompyuterlar protsessorlari – Intel Core i7, UltraSPARC III, OMAP4430
va ATmega168 protsessorlari, hamda parallel
kompyuter arxitekturalariga
oid ma’lumotlar bilan ham tanishtiriladi.
To‘rtinchi bob Assembler tilida dasturlash asoslarini o‘rganishga
bag‘ishlanadi. Unda asosiy e’tibor Assembler tilida yozilgan dasturlarni
o‘rganish va tuzish asosida kompyuter arxitekturasining tuzilishini qanday
ekanligini mukammalroq tushinib olish mumkinligi ta’kidlangan.
Beshinchi bobda kompyuterga ma’lumotlarni kiritish-chiqarish
arxitekturasi, kompyuterning shinalari va ularning ishlash tamoillari haqida
so‘z yuritilgan. Hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarda
5
qo‘llanilayotgan PCI, PCI Exspress va USB shinalarining tuzilishlari va
xususiyatlari ko‘rib chiqilgan.
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
O‘rnatilgan kompyuterlar - mikrokontrollerlar

19
ishlab chiqariladi. Mikrokontrollerlarning 4, 8, 16 va 32-razryadli xillari
mavjud.
Shaxsiy kompyuterlardan farqli ravishda mikrokontrollerlarga xos va
ularni ishlab chiqarishda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jihatlar mavjud:
Birinchidan - universal mikrokontrollerlar kichik o‘lchamlardagi
shaxsiy kompyuterlar sifatida qaralishi mumkin deb aytdik. Ammo
mikrokontrollerlar asosida ishlab chiqarilayotgan qurilmalarning soni,
shaxsiy kompyuterlarning soniga nisbatan ancha ko‘p ekanligi sababli,
ularning narhlarini arzon qilib ishlab chiqarishga harakat qilinadi.
Ikkinchidan - barcha mikrokontrollerlar real vaqt masshtabida
ishlaydi. Har bir kirish signaliga kechiktirilmagan javob berilishi kerak
bo‘ladi. Masalan, ko‘pgina qurilmalarda foydalanuvchi qaysidir tugmani
bossa, unga tegishli bo‘lgan yorug‘lik indikatori ishga tushadi, bunda
kechayotgan jarayonlar orasida, xech qanday to‘xtab qolishlar, ya’ni kutib
turishlar (pauza) bo‘lmasligi kerak.
Uchinchidan - o‘rnatilgan tizimlarda, ko‘pgina elektrik va mexanik
ko‘rsatgichlari cheklangan bo‘ladi. Bunday ko‘rsatgichlar sirasiga, ularning
o‘lchamlari, og‘irliklari va energiya ist’emoli kabi ko‘rsatgichlarini kiritish
mumkin. Bunday tizimlarda qo‘llaniladigan mikrokontrollerlar, yuqorida
keltirilgan cheklashlarni hisobga olgan holda ishlab chiqariladilar.
Elektrische Leitfähigkeit in Festkörpern - bet 13

Zunächst teilt man die Elektronen in Paare mit entgegengesetztem Spin ein. Dann ordnet nun jeweils einem Paar eine der Quantenzahlen zu. Damit ist jedes der Elektronen unter Wahrung des Pauli-Prinzips eindeutig durch Quantenzahl und Spinrichtung gekennzeichnet. Die Elektronen eines Paares liegen auf gleicher Energie, die höchste Energie ist die der „Fermikante“. Die Impulse sind also gleichmäßig auf die natürlichen Zahlen von 0 bis nFverteilt, die Energie steigt mit dem Quadrat der Impulse.
Das folgende Beispiel zeigt einen linearen „Kristall“ aus 4 Zellen, jede Zelle sei mit 2 Valenzelektronen besetzt, also
euroFOT (European Large-Scale Field Opera-tional Tests on In-Vehicle Sys-tems)

9
|
euroFOT (European Large-Scale Field Opera-tional Tests on In-Vehicle Sys-tems) (Yevropa keng miqyosli operatsion sinov-lari soxasida avtomobil ichidagi tizimlar), FOT-NET (Networ-king for Field Operational Tests) (operatsion testlar soxasi uchun tarmoq)
|
Amaliy ITT yechimlarini sinash va baholash uchun dasturlar
|
10
|
HeavyRoute
|
Tez va xavfsiz yuk tashishni qo'llab-quvvatlash dasturi
|
11
|
IP PREVENT
|
Maxsus elektron qurilmalarni (ADAS - Advanced Driver Assistance Systems) joriy etish dasturi, bu haydovchiga mumkin bo'lgan xavflar haqida oldindan profilaktik ma'lumot olish va favqulodda vaziyatlardan ogoh bo’lish imkonini beradi.
|
12
|
MAPS & ADAS (IP PREVENT)
|
Yo'l harakati xavfsizligini yaxshilash uchun elektron xaritalardan foydalanish
|
13
|
SAFESPOT
|
Aqlli yo'llarda ko'proq aqlli avtomobillar yaratilishini qo'llab-quvvatlash dasturi
|
14
|
SpeedAlert Forum
|
Haydovchilarni belgilangan tezlik chegarasi-ga rioya qilish to'g'risida xabardor qilish
|
15
|
CVIS (Cooperative vehicle-infrastructure systems) (Kooperativ avtomobil infratuzilma tizimlari)
|
Avtotransport vositalari va yo'l infratuzilmasining o'zaro ta'siri uchun dastur
|
|
Shaxsiy kompyuterlar - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

18
necha gigabaytlarni tashkil qiladigan tezkor xotira modullari, yuzlab
gigibaytli xotiraga ega bo‘lgan qattiq disklar va yuqori tezliklarda ishlovchi
interfeyslar o‘rnatilgan bo‘ladi. Ba’zi serverlar sekundiga bir necha ming
tranzaksiyalarni ishlash imkoniyatlariga ega bo‘ladilar.
Arxitektura nuqtai nazaridan bitta protsessorli server, shaxsiy
kompyuterdan unchalik farq qilmaydi. U shaxsiy kompyuterga nisbatan
tezroq ishlaydi, kattaroq joyni egallaydi, nisbatan kattaroq diskli xotiraga
va ancha tez ishlaydigan tarmoq interfeyslariga ega bo‘ladi. Serverlar ham,
shaxsiy kompyuterlar uchun ishlab chiqarilgan operatsion tizimlar asosida
boshqariladi, odatda bu UNIX, Windows va Linux operatsion tizimlarining
turli xil versiyalari bo‘ladi.
ya’ni uzgich-ulagichlar deb ataladi. Ular yordamida - 
И, ИЛИ, НЕ

10
masalan – inkorlash, qo‘shish, ayrish yoki boshqa bir amalni bajaradi,
so‘ngra natija tanlangan registrlardan biriga joylashtiriladi.
Ba’zi kompyuterlarda (protsessorlarda) ma’lumotlar trakti –
mikroprogramma (mikrodastur)
deb nomlangan maxsus dastur tomonidan
nazorat qilinadi. Boshqa xil kompyuterlarda esa ma’lumotlar trakti –
apparat
vositalar
tomonidan
nazorat
qilinadi.
Hozirda
ishlab
chiqarilayotgan kompyuterlarda ma’lumotlar trakti - odatda apparat
vositalar tomonidan nazorat qilinadi. Shuning uchun birinchi sathning
nomi –
mikroarxitektura sathi
deb nomlangan.
Ma’lumotlar trakti dasturiy ta’minoti tomonidan nazorat qilinadigan
kompyuterlarda, mikrodastur deganda – ikkinchi sath buyruqlarining
interpretatori
, ya’ni amalga oshiruvchisi tushuniladi. Mikrodastur
xotiradan buyruqlarni chaqirib oladi va ularni ma’lumotlar traktidan
foydalangan holda ketma-ket bajaradi. Masalan:
ADD
– qo‘shish
buyrug‘ini bajarish uchun, u avval xotiradan chaqirib olinadi, unda ishtirok
etadigan operandalar, ya’ni qo‘shiluvchilar registrlarga joylashtiriladi,
arifmetik-mantiqiy qurilma yig‘indini hisoblaydi va natija xotiraga
yoziladi.
Ma’lumotlar trakti apparat ta’minoti tomonidan nazorat qilinadigan
kompyuterlarda ham, xuddi shunday muolaja amalga oshiriladi, ammo
bunda ikkinchi sath buyruqlarini amalga oshiruvchi, ya’ni interpretatsiya
qiluvchi mikrodastur bo‘lmaydi.
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти - bet 3

7
Zamonaviy kompyuter arxitekturasini o‘rganishga bag‘ishlangan
adabiyotlarda [1,2,16] kompyuter arxitekturasini, bir nechta sathlar
ierarxiyasidan iborat ko‘rinishda ifodalab o‘rganish amalga oshirilgan.
Ko‘pgina zamonaviy kompyuterlar ikki va undan ortiq sathlardan iboratdir.
1.2-rasmda kompyuter arxitekturasining olti sathdan iborat tuzilishga ega
ko‘rinishda ifodalangan chizmasi keltirilgan.
1.2-rasm. Olti sathli kompyuter.
Avval ushbu chizmadagi sathlarga qisqacha tushuntirishlar berib
o‘tamiz, so‘ngra esa kompyuterlarning tuzilishini bunday o‘rganish bilan,
nimalarga erishish mumkinligi va kompyuter arxitekturasi deganda –
nimani tushunish kerakligi haqidagi xulosalarni keltiramiz.
Nolinchi sath
– bu kompyuterning
apparat taminoti sathi
hisoblanadi. Raqamli mantiqiy sath, ya’ni nolinchi sath ob’ektlari
ventillar
,
Ishchi stansiyalardan iborat komplekslar

Ishchi stansiyalardan iborat komplekslar
. Oxirigi yillarda shaxsiy
kompyuterlarni va ishchi stansiyalarni o‘zaro bog‘lab ishlatish amaliyoti
keng qo‘llanilmoqda. Kompyuterlardan iborat bunday komplekslar – ishchi
stansiyalardan iborat klasterlar
(Clusters Of Workstations, COW)
yoki
oddiy qilib
«klasterlar»
deb atalmoqda. Klasterlar - yuqori tezlikda
ishlovchi tarmoqlar yordamida o‘zaro bog‘langan shaxsiy kompyuterlar
yoki ishchi stansiyalardan iborat bo‘ladi. Klasterlar - ularning tarkibiga
kirgan kompyuterlarning resurslarini yagona masalani echish uchun
yo‘naltira oladigan maxsus dasturiy vositalar bilan ta’minlangan bo‘ladi.
Ko‘p hollarda klasterlarning tarkibi odatdagi shaxsiy kompyuterlardan
iborat bo‘ladi. Yuqori tezliklarda ishlovchi tarmoq ulanishlari esa, standart
tarmoq platalari yordamida tashkil qilinishi mumkin. Klasterlar - ularni
masshtablashning qulayligi bilan ajralib turadi. Har qanday klaster
tarkibidagi kompyuterlarning sonini osonlik bilan oshirish yoki
kamaytirish mumkin. Xozirda veb-serverlar ham klasterlar ko‘rinishida
20
tashkil qilinmoqda. Bunday klasterlar – serverli fermalar (
server farms
)
deb ataladi.
Meynfremlar.
Meynfremlar
deganda 60-yillarda ishlab chiqarilgan
kompyuterlarni eslatuvchi, katta-katta xonalarni egallaydigan katta
o‘lchamlarga ega bo‘lgan kompyuterlar tushuniladi (1.10-rasm).
1.10-rasm. Meynfremlar.
Bunday
kompyuterlarning
unumdorligi
tezkor
serverlarning
unumdorligidan uncha katta emas, ammo ularda ma’lumotlarni
kompyuterga kiritish-chiqarish jarayonlari juda katta tezliklarda amalga
oshirilishi mumkin. Ular juda katta-katta terabaytlarda (1 terabayt = 10
12
bayt)
o‘lchanadigan diskli xotiralarga egadir. Shuning uchun
meynfreymlardan
Internet
serverlari
sifatida
foydalanilmoqda.
Meynfremlarga o‘xshash bo‘lgan kompyuterlarning yana bir xili, bu –
superkompyuterlardir
(1.11-rasm).
21
1.11-rasm. Superkompyuter.
Superkompyuterlar protsessorlarining unumdorligi ancha katta bo‘lib,
ularda bir necha o‘n gigabaytlarga ega tezkor xotira modullari, yuqori
tezliklarda ishlovchi disklar va tarmoq interfeyslari o‘rnatilgandir.
Superkompyuterlardan murakkab bo‘lgan hisoblashlar talab qilinadigan,
ilmiy va texnik masalalarni echishda foydalanilmoqda. Ular yordamida –
to‘qnashuvchi galaktikalarni modellashtirish, yangi dori vositalarini sintez
qilish, yangi loyihalanayotgan uchish apparatlari atrofidagi havo oqimini
modellashtirish kabi masalalar echilmoqda.
|
Ikkinchi sath - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

11
dasturlarni bajara olish imkoniyatining borligi, hamda operatsion tizim
sathining yangi buyruqlar to‘plamiga ega ekanligi xususiyatlaridir.
1.6-rasm. Fon-neyman mashinasining ma’lumotlar trakti.
To‘rtinchi va beshinchi sathlar
–
dasturchilar uchun ishlab
chiqilgan quyi va yuqori sath tillaridan iboratdir. To‘rtinchi sath - turli xil
protsessorlar uchun ishlab chiqilgan turli xil
assembler tillaridan
iborat
bo‘ladi. Beshinchi sath esa amaliy dasturchilar uchun mo‘ljallangan yuqori
sath tillari -
C, C++, Java
kabi tillardan tashkil topgan bo‘ladi.
Kompyuter tuzilishini ko‘p sathli ko‘rinishda ifodalanishi va
sathlarga oid muhokamalarni shu erda to‘xtatib, kompyuter arxitekturasini
o‘rganishda muhim hisoblangan ba’zi bir xulosalarni keltirib o‘tamiz.
SHunday qilib, hozirgi kompyuterlar bir-nechta
sathlarning ierarxik
tuzilishi shaklida loyihalanadi va ishlab chiqariladi. Har bir sath turli xil
ob’ektlarning va amallarning ma’lum bir abstraksiyasini, ya’ni ma’lum
darajadagi ko‘rinishini ifoda etadi. Kompyuterlar tuzilishini bunday
12
o‘rganish bilan biz, murakkab bo‘lgan jihatlarni tushunish uchun, nisbatan
soddaroq ko‘rinishda ifodalash va tushunish imkoniyatiga ega bo‘lamiz.
Yuqorida keltirilgan har bir sathga tegishli bo‘lgan ma’lumotlar,
amallar va tavsiflar xillarining to‘plami
arxitektura
deb ataladi.
Arxitektura
- kompyuterni
qanday dasturlanishi, ishlanishi va ishlatilishi kabi
jihatlariga bog‘liq
tushuncha
hisoblanadi. Masalan, biron-bir dasturni
yozish va ishlatish uchun zarur bo‘ladigan xotiraning xajmi haqidagi
ma’lumot - bu arxitekturaning bir qismidir. Ushbu xotiraning qanday ishlab
chiqilganligi, ya’ni unda qo‘llanilgan texnologiya
esa arxitekturaning bir
qismi hisoblanmaydi.
Kompyuterning yoki kompyuter tizimining
dasturiy elementlarini
loyihalash usullarini
o‘rganish
bilan biz,
kompyuter arxitekturasini
Bul algebrasi va ventillar - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин...

33
Bu elementlarni, o‘zbek tilida mos holda
VA, HAM
va
EMAS
deb
atash mumkin. Biz ularni va boshqa shu kabi
elementlarni rus va ingliz
tillaridagi nomlaridan foydalanamiz. 1.18-rasmning yuqori qismida
elementlarning Amerika standartidagi,
pastki qismida esa Rossiya
standartidagi ko‘rinishlari keltirilgan [2].
Ushbu sxemalarning kirishiga 0 yoki 1 ga teng bo‘lgan mantiqiy
o‘zgaruvchilar beriladi,
ularning chiqishida esa, yana o‘sha mantiqiy
qiymatlarni qabul qila olishi mumkin bo‘lgan funksiyalarning, ya’ni Bul
funksiyalarining qiymatlari olinadi. Sxemalarda
mantiqiy qiymatlar
ma’lum bir kattalikdagi kuchlanishlar bilan ifodalanadi. Odatda mantiqiy
Internet saytlari - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

Internet saytlari.
1.
www.intuit.ru
2.
http://tuitfiles
3. http://www.kgtu.runnet.ru
4. http://
www.piter.com
5. http://
www.ciscopress.ru
6. http://
www.williamspublishing.com
143
MUNDARIJA
KIRISH……………………………………………………….........
3
1.
KOMPYUTER ARXITEKTURASINING ASOSIY
TUSHUNCHALARI, RAQAMLI VA MANTIQIY
ASOSLARI…...........................................................................
6
1.1.
Kompyuterlar arxitekturasini, ularning ko‘p sathli
tashkil qilinishi asosida o‘rganish …......………...........
6
1.2.
Kompyuter arxitekturasining rivojlanishi.
Kompyuterlarning turlari ……......................................
12
1.3.
Ma’lumotlarning xillari. Buyruqlarning formatlari
va xillari. Adreslash. Boshqarish oqimi.
Uzilishlar………………………………………………
22
1.4.
Bul algebrasi va ventillar. Bul funksiyalarini amalga
oshirish………………………………………………...
32
1.5.
Asosiy raqamli mantiqiy sxemalar ………………….
40
2.
ASOSIY VA YORDAMCHI XOTIRA QURILMALARI …..
47
2.1.
Asosiy xotira. Xotiraning adreslari.
Baytlarning tartiblanishi ………………………………
47
2.2.
Kesh xotira. Xotira modullarini yig‘ish va
ularning xillari ……………………………….……….
52
2.3.
Xotiraning ierarxik strukturasi. Magnitli disklar –
vinchesterlar. IDE va SCSI disklar. RAID massivlari .
60
3.
KOMPYUTERLAR PROTSESSORLARINING
TUZILISHLARI …………………………………………….
70
3.1.
Kompyuterlar protsessorlarining tuzilishlari va
ularni qanday ishlashlarini o‘rganish bosqichlari ….
70
3.2.
Sakkiz razryadli kompyuter protsessorining
tuzilishi ....................................................................
74
3.3.
O‘n olti razryadli kompyuter protsessorining
tuzilishi ...................................................................
85
3.4.
O‘ttiz ikki razryadli kompyuter protsessorining
tuzilishi ....................................................................
89
3.5.
Zamonaviy kompyuterlarda o‘rnatilayotgan
protsessorlar va ularning muhim jihatlari …………..
98
3.6.
Parallel kompyuter arxitekturalari …………………
107
144
4.
ASSEMBLER TILIDA DASTURLASH ASOSLARI …….
112
4.1.
Assembler tushunchasi va uning vazifalari
……..…..
112
4.2.
Assembler tilida operatorlarning formatlari va
ularni qo‘llash .............................................................
116
5. MA’LUMOTLARNI KIRITISH-CHIQARISH
ARXITEKTURASI………………………………………….
123
5.1.
Ma’lumotlarni kiritish-chiqarish arxitekturasi va
shinalar .....................................................................
123
5.2.
Zamonaviy kompyuterlarning shinalari va ularning
ishlash tamoillari ……………………………………..
129
5.3.
Telekommunikatsion qurilmalar …………………….. 136
ADABIYOTLAR
RO‘YXATI…………………………………………
140
|
–jadval 
Shartli hayvon va parrandalarga sarflangan yillik ozuqa birligi aniqlansin

438
3.Qoramolchilikning asosiy mahsulotlarini sotishdan kelgan pul tushumi tarkibi aniqlansin.
4.Go’sht va sut yo’nalishiga ixtisoslashgan qoramolchilikning yordamchi va qo’shimcha
mahsulotlari o’rtasida jami xarajatlarning taqsimlanishi tarkibi aniqlansin
5.Go’sht va sut yo’nalishiga ixtisoslashgan qoramolchilikda jami xarajatlarning moddalar
bo’yicha taqsimlanishi o’rganilsin.
6.Qoramolchilikda mehnat unumdorligi va maxsulotning mehnat sig’imi aniqlansin.
7.Bir bosh sigirga va tarkibiy boshga to’g’ri kelgan qoramolchilik mahsuloti aniqlansin.
8.Qoramolchilik mahsuldorligining asosiy ko’rsatkichlari o’rganilsin
9.Sotilgan mahsulotning to’la tannarxi o’rtacha bahosi va rentabelligi aniqlansin
10.Shartli bosh yirik shoxli qoramolga, 1 s sutga va tirik vaznining qo’shimcha o’sishiga
sarflangan ozuqa aniqlansin
Mashg’ulot. Chorvachilik tarmoqlari samaradorligini oshirishning umumiy muammolari

|
Mashg’ulot. Chorvachilik tarmoqlari samaradorligini oshirishning umumiy muammolari Pdf ko'rish
|
bet | 359/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakolMashg’ulot. Chorvachilik tarmoqlari samaradorligini oshirishning umumiy muammolari.
1.Darsning maqsadi: Talabalar Chorvachilik iqtisodiga doir ma’ruza matnlariga tayangan holda,
olgan bilimlarini amaliy dars davomida mustahkamlab,chorvachilik samaradorligini oshirish
imkoniyatlarini o’rganib chiqishdan iborat.
2.Darsining ta’minoti.
Darsda absolyut va nisbiy ko’rsatkichlarni hisoblashga imkon beradigan
jadvallar ishlatiladi. Bu jadvallar viloyat va alohida olingan yillik hisobotlari ma’lumotlari asosida
to’ldiriladi va hisoblanadi.
3. Darsning borishi.
A) O’tgan darsni so’rash.
B) Yangi mashg’ulot mavzsini tushuntirish.
D) Talabalarning mustaqil ishlari uchun topshiriq.
Reja:
1. Chorvachilikning xalq xo’jaligidagi axamiyati
2. Chorvachilikni rivojlanishi, hozirgi ahvoli va istiqbollari
3. Chorvachilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkoniyatlari
Topshiriqning mazmuni
1. Hayvonlarning shartli bosh tarkibini aniqlansin.
2. Hayvon turlari bo’yicha shartli boshga yillik yem-xashak sarfi aniqlansin.
3. Chorvachilik mahsulotlarini sotishdan olingan pul tushumi tarkibi aniqlansin.
1-jadval
Hayvonlarning shartli bosh soni
Hayvon turlari
Y
il
o
xi
ri
da
gi
s
on
i
H
ay
vo
nl
ar
ni
s
ha
rt
li
bo
sh
ga
a
yl
an
ti
ri
la
di
-
ga
n
yi
ri
kl
as
h-
ti
ri
lg
an
ko
ef
-f
is
en
tl
ar
i
S
ha
rt
li
b
os
h
so
ni
Ja
m
ig
a
ni
sb
at
an
%
d
a
Yirik shoxli qoramollar
Qo’y va echkilar
Parrandalar
Cho’chqalar
Otlar
Jami
100
|
| |
Internet sаytlаri - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

436
16.13.Pillachilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.14.Pillachilikning rivojlanishi hozirgi axvoli va istiqboli
16.15.Pillachilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkoniyatlari
16.16.Baliqchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.17.Baliqchilikning rivojlanishi, hozirgi axvoli va istiqboli
16.18.Baliqchilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkoniyatlari
16.19.Asalarichilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.20.Asalarichilikning rivojlanishi, hozirgi ahvoli va istiqboli
16.21Asalarichilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkoniyatlari
Read Only xossasi - Oliy va O`rta Maxsus ta’lim Vazirligi

|
Oliy va O`rta Maxsus ta’lim Vazirligi
|
bet | 11/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #124986 |
Bog'liq X-0Read Only xossasi. Ushbu xossa ob’ektning qiymatini taxrirlash imkoniyatini boshqaradi. Foydalanuvchi uning qiymatini False yoki True qilib qo‘yishi mumkin. Agarda xossaning qiymati True bo‘lsa foydalanuvchi ushbu ob’ektdan foydalanishga, ya’ni ixtiyoriy matnni belgilash va nusxasini buferga olish uchun birmuncha ruxsat beradi.
Max Length xossasi. Ushbu xossadan uchala ob’ektga kiritiladigan simvollarni cheklash uchun foydalaniladi.
Mask Edit komponentasining umumiy xossalaridan tashqari qo‘shimcha xossalarga ham egadir. Ushbu xossadan bu ob’ekt orqali klaviaturadan kiritiladigan simvollarni filterlash uchun foydalaniladi. Maska qanday simvol qabul qilinishi yoki qilinmasligini aniqlaydi.
-List Box komponentasi.
Ushbu komponenta foydalanuvchiga tanlash uchun elementlar ro‘yxatini ko‘rsatadi. Ayrim payti foydalanuvchi o‘z dasturida juda ko‘p elementlarning ro‘yxatini ko‘rsatish lozim bo‘lib qoladi. Bunday xolatlar uchun ro‘yxatlar darchasida standart ko‘rinishdagi surgich paydo bo‘ladi va yordam beradi. Ro‘yxatlar paneliga elementlarni qo‘shish yoki olib tashlash mumkin. Ushbu komponentaning ichki ko‘rinishini o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan turli xil xossalari mavjud.
Ro‘yxatlar darchasini formada joylash uchun ko‘p joy zarur bo‘ladi. Kombinatsiyalashgan panel komponentasi Combo Box ni formada joyni tejash uchun foydalanish qulayroqdir.
-Combo Box komponentasi.
Combo Box komponentasi Sombination Boxes so‘zidan qisqartirilgan bo‘lib List Box komponentasiga o‘xshashdir. Lekin kombinatsiyalashgan darcha kam joyni talab qiladi va bir vaqtning o‘zida bitta elementni ko‘rsatadi.
Demak List Box komponentasi bilan Combo Box komponentasining farqi bir vaqtning o‘zida qancha element ko‘rsata olishda ekan. Joydan tejash maqsadida Combo Box dan foydalanish qulayroq bo‘lsa, ko‘proq elementni ko‘rsatish uchun List Box dan foydalanish qulaydir.
|
| |
Qishloq xo’jaligi-aholini oziq-ovqat mahsulotlari va iste’mol buyumlariga bo’lgan

57
mahsulotlarining asosiy manbai hisoblanadi. Dunyo ahli sintetik yo’l bilan yog’,
oqsil va
uglevodlarni sintez qilish hisobiga yangi ozuqa resurslarini izlash bilan band. Lekin bu mahsulotlar
qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishining o’rnini egallaydi degan gap emas.
Shunday qilib,
qishloq xo’jaligining hayotiy muhimligi quyidagilarda aniqlanadi:
Birinchidan,
u aholini oziq-ovqat bilan ta’minlaydi, usiz kishilarning ma’naviy
hayoti va
moddiy ishlab chiqarish amalga oshmaydi. Lekin davlat tomonidan qabul qilinayotgan chora -
tadbirlarga qaramay qayta qurish boshlarida moddiy ishlab chiqarishning
yetakchi sferasi
hisoblangan qishloq xo’jaligining iqtisodiy samaradorlik ko’rsatkichlari birmuncha pasaydi,
aholining oziq-ovqatlarga bo’lgan ehtiyojlarini qondirish, uning tizimini takomillashtirish kutilgan
natijalarni bermadi.
Lekin, mustaqillik yillarida qishloq xo’jaligida amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohatlarning
natijalari shuni ko’rsatadiki, yildan yilga qishloq xo’jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish sur’ati
oshib bormoqda. 2012 yilga kelib 518,9 mlrd.so’mlik qishloq xo’jaligi
mahsulotlari ishlab
chiqarilgan.
Ikkinchidan,
qishloq xo’jaligi yengil va oziq-ovqat sanoati uchun xom ashyoning asosiy
massasini beradi, ya’ni u tarmoqlar mahsulotlari ham bevosita aholi ehtiyojlarini
qondirish uchun
foydalaniladi. Qishloq xo’jaligining mavjud imkoniyatlardan foydalanish darajasi va samaradorligi
sanoatning ushbu tarmoqlarining ishlab chiqarish hajmini va samaradorligini aniqlaydi.
To’qimachilik sanoatida barcha moddiy xarajatlarning 40 foizini, qand sanoatida – 70 foizini, sut va
yog’ mahsulotlari ishlab chiqarishda 80 foizga yaqinini qishloq xo’jaligi xom ashyosi tashkil qiladi.
Hozirgi vaqtda mamlakat xalq iste’moli fondining 3/4 qismi bevosita qishloq xo’jaligi
mahsulotlaridan yoki qishloq xo’jaligi xom ashyosidan ishlab chiqarilgan sanoat mahsulotlaridan
iborat. 2012 yilga kelib 6513,1 mlrd. so’mlik oziq-ovqat va 1653,6 mlrd.so’mlik
yengil sanoat
tovarlari ishlab chiqarilgan.
Edit kiritish qatori - Oliy va O`rta Maxsus ta’lim Vazirligi

|
Oliy va O`rta Maxsus ta’lim Vazirligi
|
bet | 10/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #124986 |
Bog'liq X-0Edit kiritish qatori.
Edit kiritish qatori matnni bir qatordan kiritish va uni taxrirlash uchun ishlatiladi. Matn kiritish qatorini ekranga joylash uchun Delphi ning Standart palitrasidan «ab» piktogrammasi belgilanib, forma ustiga kelinadi va sichqoncha tugmasini bosgan holda matn kiritilishi lozim bo‘lgan joy ajratiladi. Natijada Edit 1 matn kiritish maydoni hosil qilinadi. Matnni kiritish dastur ishchi holatga o‘tganda bajariladi. Matn qatoriga kiritilgan ma’lumot faqat matn, ya’ni String (qator) bo‘lib hisoblanadi. Edit kiritish qatoriga kiritilgan ma’lumot dasturda o‘qib va uni raqamga o‘tkazish uchun ko‘p hollarda val funksiyasidan foydalaniladi. Bu funksiya Turbo Pascal da quyidagicha yoziladi.
val(edit 1.text,a,cod)- bu erda a:real;- o‘zgaruvchisi bo‘lib, edit 1.text maydonidagi ma’lumotni raqam qilib o‘zlashtiradi. cod: integer; deb e’lon qilinadi.
Memo matn chiqarish qatori.
Memo matnlarni bir necha qator kilib chiqarish uchun ishlatiladi. Memo matn chiqarish qatorini ekranga joylash uchun Delphi ning Standart palitrasidan «ab» piktogrammasi yonidagi Memo tugmachasi belgilanib forma ustiga kelinadi va sichqoncha tugmasini bosgan holda matn chiqarilishi lozim bo‘lgan joy ajratiladi. Natijada Memo 1 matn chiqarish maydoni hosil qilinadi. Bu chiqarish maydoni dasturda natijalarni chiqarishda qo‘l keladi. Natijani chiqarishda u dastur ichida quyidagicha ishlatiladi.
Memo 1.lines.add(‘echim=’+s);
Memo maydonini tozalash esa natijani chiqarishdan oldin modulda Memo 1.clear; buyrug‘ini berish bilan amalga oshiriladi.
Memo komponentasi sodda matn muhariri bo‘lib, u ko‘p satrli ma’lumotlarni kiritish va chiqarish uchun ishlatiladi.
Bu komponentalar mantlar ustida amallar bajarish uchun ishlatiladi.
Password Char xossasi. Ushbu xossa matnni kiritishdan ximoya uchun foydalaniladi. Parol kiritish kerak paytida foydalaniladi. Ushbu xossadan foydalanuvchi maxfiylikning qo‘shimcha darajasini ta’minlash uchun va foydalanuvchi ismini yashirish uchun foydalanish mumkin.
|
| |
Button va Check Box komponentalari

|
Button va Check Box komponentalari
|
bet | 12/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #124986 |
Bog'liq X-0Button va Check Box komponentalari.
Button (tugma) va Check Box komponentalarining ko‘pgina Windows muhitida uchratish mumkin.
Button (tugma) komponentasi.
Button tugmachasi bosilishi natijasida kiritilishi lozim bo‘lgan jarayonlar bajarilishga tushiriladi. Button tugmachasini ekranga joylash uchun Delphi ning Standart palitrasidan «ok» piktogrammasi belgilanib forma ustiga kelinadi va sichqoncha tugmasini bosgan holda tugmacha qo‘yilishi lozim bo‘lgan joy ajratiladi.
Natijada Button 1 tugmachasi hosil qilinadi. Tugmacha nomini o‘zgartirish Caption xossasiga kirilib o‘zgartiriladi. Dasturdagi hisoblash jarayonlari, kiritish va chiqarish operatsiyalari hosil qilingan tugmachani ikki marta tez tez bosish bilan “sobыtiya” ni qayta ishlash darchasiga o‘tilib, u erdan modul ichiga kerakli operatorlarni yozish bilan amalga oshiriladi.
Bu komponenta odatda dialog darchalarida foydalaniladi. Kыpgina Windows dasturlarida tanish bыlgan Ok va Cancel juftligini kыrgansiz. Ammo sizga tugma komponentasidan foydalanish uchun diolog darchasini yaratish shart emas. Tugma komponentasini siz dasturingizning istalgan joyida joylashtirishingiz mumkin.
-BitBtn komponentasi.
Grafik tugma komponentasi oddiy tugma komponentasiga juda ham o‘xshashdir. Delphi tugmalarning standart majmuasini taklif qiladi. Bularni dasturda yaratish uchun tanlab olish mumkin.
Chek Box (belgilash tugmasi) komponentasi ushbu tugma odatda dasturda «Xa» yoki «Yo‘q» javobini olish kerak bo‘lgan vaziyatlarda foydalaniladi.
Guruhlashgan komponentalar
Delphi dasturlash tilida komponentalarni guruxlashtirib foydalanish mumkin.
Odatda bir-biriga aloqador komponentalar bitta joyda guruxlashtiriladi.
-Croup Boxes guruxlashgan ramka komponentasi. Guruxlashgan ramka faqatgina bir toifadagi komponentalarni tashkil topgan bo‘lishi shart emas.
Scroll Bors komponentasi. Ushbu komponenta turli oynalarni ekranda ko‘rinmay turgan qismlarini ko‘rish va boshqa maqsadlarda ishlatiladi.
|
| |