nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzunf o‘zlashtirish bo‘yicha test savollari

yerlarga aylantirishi, daryolarni xohlagan tarafiga burib yuborishi
mumkin. Shu bilan birga ma’lum boidiki, inson
o‘z
kuch-
qudratini tabiatga nisbatan cheksiz ravishda qoilashi, uning o‘zi
uchun ko‘plab salbiy oqibatlami keltirib chiqarar ekan. ïlmiy-
texnika inqilobi ta’sirida, ayniqsa XIX asming 60-yfllaridan so‘ng
ekologik muammolar insoniyat hayotiga katta tashvishlar boiib
kirib keldi.
Bu muammolar asosida tabiatning o‘zini-o‘zi tikiash kuchi
susaygani, uning resurslari kamaygani, atrof-muhitning tobora
ifloslanib borayotganligi, insonning bir
JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN MAHALLIY SOLIQLAR

|
JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN MAHALLIY SOLIQLAR
|
bet | 403/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN MAHALLIY SOLIQLAR — yer uchun to‘lovlar (yer solig‘i, yer uchun ijara haqi), reklama solig‘i, mahalliy yig`imlar (birjada amalga oshirilgan bitimlar bo‘yicha yig`im, mahalliy auksion va lotereya o‘yinlarini o‘tkazish huquqi uchun litsenziya yig`imi, savdo qilish huquqi uchun yig`im va boshqa maqsadli yig`imlar)dan iborat.
JIVNOSTEN BANKI - qadimiy Chexoslovakiya banki, 1868 - yilda ta’sis etilgan. Chexoslovakiya burjuaziyasida eng yirik Aksioner bank hisoblangan va eng qudratli moliya-sanoat guruhiga boshchilik qilgan. J.b. asosiy manfaati ogir sanoatga qaratilgan, yengil sanoatning ayrim sohalarida muhim operatsiyalarni amalga oshirgan, ingliz va nemis kapitali bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan. 1945 - yilda J.b. natsionalizatsiya qilingan, 1950 - yilda uning vazifasining bir qismi Chexoslovakiya Sotsialistik Respublikasining Davlat bankiga berilgan. 1956 - yildan boshlab J.b. vaqtincha chet elda turgan chet el xususiy mijozlari va CHSSR Fuqarolariga xiz!mat ko‘rsatish bo‘yicha ixtisoslashtirilgan kredit muassasasi hisoblangan. Ayirboshlash, arbitraj, depozit va to‘lov operatsiyalarini bajaradi, chet el va milliy valutada hisoblar yuritadi.
JOBBER — tez qayta sotish uchun tovarlarning ayrim yirik partiyalarini sotib oluvchi firma.
JOINT VENCHUR — fan va texnika yutuqlarini sanoat bazasida qo‘llab, hamkorlikda ishlab chiqarish va tadbirkorlik olib borish to‘g‘risida kelishuv.
JON SOLIG‘I — har bir soliq to‘lovchidan teng summalarda olinadigan soliq.
JONLANISH — 1) ishlab chiqarish turkumining bir fazasi bo‘lib, uning boshlanishi ozmi-ko‘pmi darajada barqaror ishlab chiqarishning kengayishga o‘tishini bildiradi. Ishlab chiqarish asta-sekin krizisdan ilgarigi darajasiga yetadi, baholar ko‘tariladi, foyda ko‘payib, ishsizlar soni kamayib boradi; 2) J. bu bosqichda ishlab chiqarish texnikasi yangilanadi, yangi xaridorgir mahsulotlar ishlab chiqarishi boshlanadi; 3) J. iqtisodiy siklning ishlab chiqarishning barqaror kengayib borishiga o‘tishini tavsiflovchi fazasi; 4) J. iqtisodiyotni siklli rivojlanishining inqirozdan keyingi fazasi bo‘lib, u ishlab chiqarish rivojlanishining avvalgi darajasigacha bo‘lgan o‘sishni ifodalaydi va bunda yuksalish fazasi uchun imkoniyat yaratiladi.
JONLI MEHNAT — ishlab chiqarish jarayonida kishi aqliy va jismoniy energiyasining maqsadga muvofiq sarflanishi. Tovar ishlab chiqarishda jonli mehnat bilan yangi qiymat yaratiladi (milliy daromad) va o‘tgan mehnat xarajatlarini tovarga o‘tkazadi.
JORIY BAHO - Joriy baho o‘quv jarayoni bilan bog‘liq baholashning uzluksiz shakllariga kiradi. U rasmiy xususiyatga ega emas va talabalar o‘z tajribalarining kuchli va kuchsiz tomonlarini aniqlashida yordam berishga mo‘ljallangan. Yakuniy bahoga qarang.
|
| |
JORIY KON’YUNKTURA - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 404/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JORIY KON’YUNKTURA – muayyan davrda tovarlarga bo‘lgan talab va taklifning tarkibi, dinamikasini shakllantiruvchi iqtisodiy sharoit va omillar majmui. Joriy kon’yunktura ayni davrdagi milliy va jahon iqtisodiyotining u yoki bu omillaridan tarkib topgan vaqtinchalik vaziyatni ifodalaydi.
JORIY LIKVIDLIK KOEFFISIENTI - u aylanma aktivlarga qo‘yilgan moliyaviy resurslarning necha so‘mi joriy majburiyatlar bir so‘miga to‘g‘ri kelishini ifodalaydi. U joriy aktivlarni joriy majburiyatlarga nisbati tariqasida aniqlanadi.
JORIY OPERATSIYALAR BALANSI TAQCHILLIGI – tovar va xizmatlarning eksport miqdori tovar xizmatlarining importi uchun yetarli emasligini ko‘rsatadi.
JORIY TALAB (ingl. Current demand) — iste’molchilarning mahsulot yoki xizmatni ayni pallada unga nisbatan amal qilayotgan bozor narxini to‘lab sotib olish layoqati va tayyorligi.
JORIY XARAJATLAR; DOIMIY XARAJATLAR; BARQAROR XARAJATLAR (ingl. Overhcads) — korxonani ta’sis etish, korxona yoki kompaniyani boshqarish, ishlab chiqarish, distributsiya va hokazo xarajatlarni o‘z ichiga oluvchi chiqimlar. Korxona tomonidan taklif etilayotgan tovarlar va xizmatlar pirovard narxini tayinlayotganda inobatga olinadi. Biroq kompaniya uning mahsulotlari sotilishi yoki aksinchaligidan qat’i nazar barqaror xarajatlarni o‘z zimmasiga oladi. Jumladan, soliqlar, ijara haqi, elektr isitish, telefon, ekspluatatsiya xarajatlari, oylik ish haqi, mahsulotlarni omborlarda saqlash va boshqalar.
JOY MARKETINGI (ingl. Marketing of Locations) — maqsadi auditoriya tomonidan munosabatlar, ko‘z qarashlar, baholashlarni yaratish, saqlab turish yoki o‘zgartirilishi maqsadiga qaratilgan marketing turi. Yer mulki, turarjoy, xo‘jalik binolari qurilishi zonalari, dam olish joylari va investitsiyalar ana shular sirasiga kiradi.
JURNALISTLARGA TARQATISH UCHUN MATERIALLAR TANLASH — muharrirlik ishi, OAV bilan o‘zaro munosabatlar, jamoatchilik bilan aloqalarda muhim o‘rin tutadigan jarayon; matbuot anjumanlarida va ko‘rgazmalarda jurnalistlarga tarqatish uchun mo‘ljallangan, komplektlar yoki paketlarga jamlangan turli axborotli materiallar. Materiallar pressrelizlar, fotosuratlar, kompakt-disklar, video va audiokassetalar, mahsulotlar namunalari va jamoatchilik bilan aloqalar bo‘limi kerak deb hisoblagan hamma narsani o‘z ichiga oladi. Shuningdek, bunday materiallar matbuot uchun paket deb ham ataladi.
|
| |
rivojîantirishrsing iqtisodiy ahamiyati

mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy hayotida istiqbolli yo‘nalish bo£lishini
isbotlaydi29.
• Ekoturizm mahalliy mehnat resurslarini qo‘shimcha, yangi
ish o‘rinlari bilan ta ’minlashda yordam beradi;
• Ekoturizm tabiat va tabiiy resurslardan foydalanishning
yangi texnologiyalarini jalb qiladi;
• Ekoturizm ekologik toza oziq-ovqat mahsulotiarini ishJab
chiqishni rag‘batlantiradi;
• Ekoturizm tabiat muhofazasidagi
investitsiyalar kirishini
axborotlaydi va ekoturistik xizmatlar servisini takomillashtiradi;
-
Ekoturizm obyektlarida mahalliy aholining ijtimoiy-iqtisodiy
darajaiarini o‘stiiadi;
Ekoturizm va tabiat muhofazasi ta’limini oiishda
mutaxassislarda ekoturistik bilim va ekoturistik madaniyat
bilimlarining nazariy va amaliy asoslarini yaratadi;
Ekoturizm
mahalliy
ekoturistik
mahsulotlar
hunarmandchiligiga ÿo£l ochadi;
• Ekoturizm tabiatni muhofaza qiluvchi mahalliy bosfaqaruvni
rivoj lantiradi va ma’naviy, moddiyjihatlarbo'yicha rag‘batlantiradi;
• Ekoturizm xalqlar o‘rtasida do‘stona hamdo‘stlik aloqalarini
yuzaga keltiradi.
Alohidamuhofazadagihududiaridaekoturizmnirivojlantirayotgan
xorij davlatlari yaxshi foyda olmoqdalar
va asta-sekinlik bilan
o £z aholisini va xorijlik ekoturistlarni ekoturizmning talablarini
o£rgatmoqdalar. Masalan, Kosta-Rikadagi Monteverdi qo‘riqxonasi
mahalliy ishlab chiqarish mahsulotiarini sotish hisobiga 50 ming
dollar, ekoturizmdan har yili 650 ming dollar foyda oladi. Keniva
milliy parklaridan har yili 450 ming dollar, Ekvador “Galapagos”
orollari ekoturizmidan 180 ming dollar daromad qiladi.
Ruanda ekoturizmda o£z gorillalarini ko‘rsatib (bir sutkada har
bir gorillani 4
kishi tomosha qilishi mumkin, undan ortig£iga ruxsat
berilmaydi) har yili 1 mln., boshqa ekoturizmidan 3 mln. dollar foyda
oladi. Zambiyada Luangva qo£riqxonasi ekoturizmdan 150 ming dollar
M Hayitboyev R., M atyaqubov U. Ekologik turizm. Samarqand, 2010,60-b.
46
daromad qiladi. Keniyadagi Amboseli qo‘riqxonasi bitta sherdan 27
ming dollar, bitta filiar to‘dasidan 61 ming dollar foyda oladi.
0 ‘z mamlakatlarida ekoturizmni rivojlantirib yaxshi foyda
olayotgan Afrika, Lotin Amerikasi davlatlarining taraqqiyot
darajalariga qarab ulaming ekoturizmni yaxshi yoiga qo‘yganligini
hisobga olsak, bizning mamlakatimizda ekoturizmni rivojlantirishdagi
holatimiz ancha taassufli holdir. Biz hozirdan ekoturizmda
lider
davlatlaming tajribalarini, texnologiyalarini, ekoturizmni
tashkil qilishning ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmlarini, usullarini,
ekoturizmda boshqarish va ish yuritishni mukammal o‘iganishimiz
kerak.
Eng muhimi, ekoturizmda ekologik obyekt, resurslardan
olinadigan daromadlar taqsimotida mahalliy aholining ulushlarini
(ekoturistning kirish va tabiat betakrorligidan foydalangandagi
toiovlari) huquqiy-me’yorlar asosida hal qilishimizdir.
4.2.
Ekofarizmda ekologik bilima
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 145/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: Yamoq solish.
Qishloq xo`jaligi asoslari yo`nalishi
O`simlikshunoslik (6 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: tuproqning turi va sifatini, hosildorligini aniqlash usullari. Mahalliy hududda keng tarqalgan qishloq xo`jaligi ekinlarining agrotexnika jarayonlari. O`simliklarni parvarish qilish va oziqlantirish qoidalari. O`simlikliklarning o`sish tezligi va sog`lomligini nazorat qilish usullari.
Amaliy mustaqil ishlar: mahalliy tuproq turi va hosildorligi, ekinlar ekish uchun qulayligini aniqlash. Ma`lum ekin turi uchun agrotexnika tadbirlari.
|
| |
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 144/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: Yubka chizmasini chizish, andoza tayyorlash, bichish va tikish. Yubkaning belbog`, etak qismiga ishlov berish va bezash. Yubkaga oxirgi ishlov berish. Zar ipni o`rash. Kartonga naqsh (gul) ni qirqish. Zamindo`zi va guldo`zi usulida tikish. Choynak yopqich tikish. Nozmunchoqdan gul, geometrik va boshqa shakllarni to`qish. Milliy bosh kiyimlardan do`ppi tikish. Qiz bolalar sumkachasini tikish.
Buyumlarni ta`mirlash texnologiyasi 2 soat
Shakllantiriladigan bilimlar: Kiyimlarni saqlash usullari. Kiyimga qarab turish qoidalari. Yamoq solish texnologiyasi.
|
| |
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 143/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: Oyoq yuritmali tikuv mashinasini ishlashga tayyorlash. Ichki kiyim choklaridan namunalar tikish.
Mahsulot ishlab chiqarish texnologiyasi (38 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Beldan kiyiladigan kiyim turlari. Yubkalar haqida ma`lumot. O`lchov olish. Yubka chizmasini chizish. Yubka eskizlarini chizish va modellashtirish. Yubka chizmasini tekshirish. Andoza va gazlamani tayyorlash. Gazlama ustiga andozani joylashtirish. Yubkani bichish va tikish. Birinchi kiydirib ko`rish. Kiydirib ko`rishdan so`ng kamchiliklarni tuzatish. “Molniya” taqilmasini tikish. Yubkaning bel va etak qismlariga ishlov berish. Yubkani bezash va oxirgi ishlov berish. Zardo`zlik san`ati tarixi va uning rivojlanishi. Zardo`zlikda ishlatiladigan materiallar (gazlama turlari, karton, zar iplar). Zardo`zlikda ishlatiladigan asbob-uskunalar. Zar ipni o`rash. Zardo`zlikda ishlatiladigan naqsh turlari. Kartonga naqsh (gul) tushirish va qirqish. Ish o`rnini tashkil qilish. Bo`zni korcho`pda taranglab tortish. Zamindo`zi va guldo`zi usulida tikishni o`rgatish. Choynak yopqichining gulnaqshini zar ipdan tikish. Tikilgan mahsulotni korcho`pdan tushirib tayyorlash texnologiyasini o`rganish (astar tikish). Buyumga oxirgi ishlov berish. Nozmunchoq (biser) va undan foydalanish haqida ma`lumot. Nozmunchoq to`qish uchun zaruriy xomashyo va moslamalar. Nozmunchoqdan gul, geometrik va boshqa shakllar to`qish. Milliy bosh kiyimlardan do`ppi tikish texnologiyasi. Qiz bolalar sumkasini tikish texnologiyasi.
|
| |
Shakllantiriladigan bilimlar

|
Shakllantiriladigan bilimlar
|
bet | 140/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Shakllantiriladigan bilimlar: sovutgich va muzlatgich, termos, mikroto`lqinli elektrpechlarning tuzilishi va ahamiyati, foydalanish texnologiyasi. Qandolatchilikda ishlatiladigan texnologik jihozlardan: ko`pirtirgich (mikser)ning turlari, tuzilishi, ahamiyati, undan foydalanish qoidalari.
Taom tayyorlash texnologiyasi (10 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: sut va sut mahsulot turlari. Sut mahsulotlari sifatiga bo`lgan talablar, saqlanish sharoiti va muddati. Un va don mahsulotlarining ozuqaviy qiymati va ahamiyati. Xamir turlari. Oshirma va oshirmasdan tayyorlanadigan xamirlar haqida ma`lumot. O`zbek milliy taomlaridan suyuq ovqatlar va parxez taomlar tayyorlash texnologiyasi va dasturxonga tortish talablari. Dasturxon, sochiq turlari, ulardan foydalanish, saqlash va yuvish.
|
| |
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 141/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: qatiq, suzma, brinza, tvorog, qurt tayyorlash tartib qoidalari. Yog`li qatlanib, tayyorlangan xamirdan “Somsa”, “Qatlama” pishirish. O`zbek milliy (suyuq ovqatlar) tayyorlash texnologiyasi va dasturxonga tortish talablari. Milliy taomlardan “Mastava” tayyorlash. Tushlik uchun dasturxon tuzash. Sut va sut mahsulotlaridan parxez taomlar tayyorlash.
Gazlamaga ishlov berish texnologiyasi (48 soat)
Umumiy tushunchalar (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari. Jun va ipak tolali gazlamalar, ularning olinishi. Jun va ipak tolalarning xossalari.
|
| |
Servis xizmati yo`nalishi

|
Servis xizmati yo`nalishi
|
bet | 139/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Servis xizmati yo`nalishi
Pazandachilik asoslari (18 soat)
Umumiy tushunchalar (2 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: pazandachilik xonasini jihozlanishiga qo`yiladigan talablar. Xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari. Un va don mahsulotlarining ozuqaviy qiymati va ahamiyati.
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (2 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: pazandachilik xonasida ishlash uchun sanitariya-gigiyena talablari. Oshxona asboblarida metall, chinni, sopol, plastmassa, shisha idishlardan to`g`ri foydalanishning ahamiyati.
Pazandachilikda ishlatiladigan texnologik jihozlar va ulardan foydalanish (4 soat)
|
| |
DAROMADLAR INDEKSATSIYASI (lot.) - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 168/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAROMADLAR INDEKSATSIYASI (lot.) — baholar darajasi o‘zgarishiga bog‘liq holda aholi har xil guruhlari me’yoriy daromadlarining uzluksiz o‘zgarishi.
DAROMADLAR TABAQALANISHINING SABABLARI - kishilarning mehnat qila olish qobiliyatlaridagi, ishlayotgan kishilarga nisbatan ularning boqimandalari, kapitalga qay miqdorda egalik qilishlaridagi tafovutlar, davlatning sotsial siyosati va hokazolar.
DAROMADLAR TAQSIMOTINING DETSIL KOEFFISENTLARI — deb eng boy oilalarning yoki odamlarning 10% ga to‘g‘ri kelgan minimal daromadlarini eng kambag‘al oilalarning yoki odamlarning 10% ga to‘g‘ri kelgan maksimal daromadlariga nisbatiga aytiladi.
DAROMADLAR TO‘G‘RISIDA DEKLARATSIYA — o‘tgan davr mobaynida olingan daromadlar, mulklar va ularga tegishli bo‘lgan soliq chegirmalari hamda imtiyozlari to‘g‘risida soliq to‘lovchining rasmiy arizasi. Jismoniy shaxslarni soliqqa tortishda asosiy moliyaviy hujjat bo‘lib, ulardan olinadigan daromad solig‘ining hajmini aniqlash uchun fuqarolarning daromadlari unda qayd etiladi.
DAROMADLARDAN OLINADIGAN SOLIQ - foyda solig‘idan tashqari aksiyalar, obligatsiyalar va boshqa qimmatbaho qog‘ozlar bo‘yicha (davlat obligatsiyalari va davlatning boshqa qimmatbaho qog‘ozlari bo‘yicha olingan daromadlardan tashqari) olingan dividendlar va foizlardan, kazinolar, video salonlarning daromadlaridan, o‘yin avtomatlarining daromadlaridan, ommaviy konsert tomosha tadbirlarini o‘tkazishdan olingan daromadlardan korxona va tashkilotlar tomonidan to‘lanadi.
DAROMADLI AKSIYALAR — saxovatli dividendlar to‘lanadigan aksiyalar. Ammo barcha aksiyalar yuqori darajali dividendga ega emas — shu paytdagi yuqori dividend kelajakda e’lon qilinmagan dividenddan kutilgan natija bo‘lishi mumkin.
DAROMADLI OBLIGATSIYALAR — agarda daromad ishlab topilgan bo‘lmasa, foiz to‘lanmaydigan obligatsiyalar. Ayrim paytda D.o. bo‘yicha foiz kumulyativ deyiladi va agarda to‘lanmasa, kompaniya tugatilgan holatda obligatsiya egasi daromadning bir qismiga bo‘lgan da’voga qo‘shiladi. Hozirgi vaqtda D.o. kamdan-kam chiqariladi.
|
| |
mustaqil o’rganish uchun savollar beriladi, uy 
vazifasi uchun slaydlar tayyorlaydi

mustaqil o’rganish uchun savollar beriladi, uy
vazifasi uchun slaydlar tayyorlaydi.
Amaliy mashg’ulotning texnologik kartasi Ishning
bosqichlari va
vaqti
Faoliyat mazmuni O’qituvchi
Talaba
1–bosqich.
Tayyorlov
qismi (10 min)
1.1. Mazkur keysning mutaxassislik
yo’nalishiga ta’sirini tushuntiradi va
tanishtiradi;
1.2. Mashg’ulotning nomini, o’tkazish
jarayonini, rejalashtirayotgan maqsad va
natijalarni e’lon qiladi.
1.3. O’rganib chiqish uchun keysga
taaluqli
qo’llanmalar
va
tarqatma
materiallar tarqatadi.
1.4. Taklif etilgan «Yosh mutaxassislar»
faoliyati bilan tanishtiradi.
1.5. Mustaqil ishlash uchun, holatiy tahlil
varaqasini tarqatadi.
1.6. Guruhlarda ishlash instruktsiyasini
tushuntirib o’tadi.
Tinglaydilar va yozib
oladilar
2-bosqich
Asosiy qism
(50 min)
2.1.Nazariy
va
amaliy
tomondan
taqqoslangan
yangi
materialni
o’rganishning tashkil qiladi. Buning
Eshitadilar,
konspektlarda
qisqa
555
uchun qisqa tarzda muzeylarda marketing
tadqiqotlarini o’tkazish, ishchi kuchi
borasida, qilinadigan ishlar haqida nazariy
jihatdan gapirib beradi. Bu esa amaliy
mashg’ulotning
rejasiga
asoslanib,
ekranda jadvallar, chizmalar, rasmlar
tariqasida ko’rsatiladi va sharhlanadi.
2.2. Muzeyning holati bilan muzokarani
tashkillashtiradi
va
quyidagi
mashg’ulotning
asosiy
savollariga
amaliyot bilan bog’lagan holda javob
beradi.
2.3. Talabalarni guruhlarga bo’ladi va
guruhlarda ishlash jarayonini eslatadi.
Keys bilan ishlash uchun individual yoki
guruhlarda
ishlash
jarayoni
uchun
topshiriqlarp beradi. Jamoa ishlab chiqqan
holatiy tahlil varaqasini to’ldiradilar,
muqobil g’oyalarni tanlab oladilar va
baholaydilar.
2.4. O’quv faoliyatiga maslahat beradi va
yo’naltiradi. Individual va jamoa ish
faoliyatini “holatiy tahlil varaqasini”
tekshiradi va baxolaydi.
2.5.
Prezentatsiyani
tashkillashtiradi,
muhokama qiladi va o’zaro baholaydi.
2.6.
Muzeyning
faoliyati to’g’risida
savollar berishni tavsiya etadi.
Natijaviy
holda
korxona
vakilining
javoblarini mashg’ulotning rejasiga mos
ravishda amaliyotga bog’langanligini
kengaytirib xulosa qiladi
2.7. Javoblarni tekshirib, baho beradi va
muhokama qiladi. Muammoning tahlili va
xolatning yechimiga alohida e’tibor
beradi.
2.8. Keysning o’z yechim variantini e’lon
qiladi va namoyish qiladi.
tarzda yozib boradilar.
Savollar javob berishadi
va daftarlariga yozib
boradilar.
Savollarni aniqlaydilar,
muhokama qiladilar va
tushunmagan
joylarini
so’raydilar.
O’quv
topshiriqlarni
bajaradilar.
Guruhlar
natijalarning
prezentatsiya
qiladilar.
Diskussiyada
qatnashadilar,
savollar
beradilar
va
o’zaro
baxolaydilar.
3–yakuniy
bosqich
(20
min)
3.1. Natijalarga yakuniy xulosalar qiladi,
talabalarning e’tiborini asosiy nuqtalarga
qaratadilar,
xulosalar
qiladilar
va
baxolaydilar.
Tinglaydilar va uyga
vazifani oladilar.
556
3.2. Muzey mexnat faoliyatini tahlil qilish
talabalarning yo’nalishlariga va bo’lajak
kasblariga ta’sirini anglatib o’tadi.
3.3. Mustaqil ta’lim uchun vazifa beradi:
Amaliyotni nazariyaga bog’lagan holda
biron-bir korxanani misol qiling va bu
seminar darsida muhokama qilinishini
aytib o’tadi.
III. KEYSOLOGNING JAVOB VARIANTI - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

554
Keysda
muammoning
ma’lumotlarini boshqaruv
va
ishlab
chiqarishni
tizimini yaxshilash uchun
hisob
-
kitoblar
o’tkazadilar,
hamda
yakuniy
xulosalar
chiqaradilar;
ishlab chiqarish yo’llarini optimal variantini tanlaydi
va mazkur muzeyning mahsulotlariga bo’lgan
munosabatlarini aniqlaydi;
O’qitish uslubi
Keys-stadi
uslubi
savol-javob,
muammolarni
yechish
O’qitish shakli
Amaliy mashg’ulotda frontal va individual ishlash,
guruhlarda ishlash.
O’qitish vositalari
Ma’ruzalar matni, o’quv daftarlari, namoyon
materiallar (ma’ruzachi tomonidan prezentatsiya-
slayd), lazer proektori, kompьyuter texnologiyalari,
grafik organayzerlar (sxemalar, rasmlar, jadvallar),
O’qitish shartlari
Texnik vositalar bilan ta’minlangan guruhlar bilan
ishlash uchun mo’ljallangan auditoriya.
Monitoring va baholash
O‘z qiymatiga ega original g‘oyalar majmui

O‘z qiymatiga ega original g‘oyalar majmui
87
|
Emebaylning yondashuviga ko‘ra, kreativlik
|
Yuqori darajada noodatiy ko‘nikmalarga ega bo‘lish
|
88
|
“Kreativlik” va “ijodkorlik” tushunchalari
|
Turli holatlarni ifodalaydi
|
89
|
Patti Drapeau nuqtai nazariga ko‘ra, kreativ fikrlash ...
|
Masala yuzasidan har tomonlama fikrlash
|
90
|
Shaxsning kreativligi ...da namoyon bo‘ladi
|
Uning tafakkuri, muloqoti, his-tuyg‘ulari va muayyan faoliyat turlarida
|
91
|
E.P.Torrens (1987) testi asoslanadigan mezonlar
|
Faollik, tezkor fikrlash, o‘ziga xoslik va takomillashganlik
|
92
|
Butunning turli bosqich yoki darajalarga ajratilishi
|
Tabaqalashtirish
|
93
|
Muayyan hodisani o‘zida qandaydir yakunlangan jarayonni qamrab olgan ma’lum vaqt birliklariga ajratilishi
|
Davrlashtirish
|
94
|
Pedagog kreativ potensialining tarkibiy asoslari
|
Maqsadli-motivli, mazmunli, faoliyatli va refleksiv baholash
|
95
|
Kreativ sifatlarni rivojlantirishning 1-yo‘li
|
|
JIROSENTRALI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 402/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JIROSENTRALI (ital.) — kommunal omonat kassalari uchun markaziy bank funksiyalarini bajaradigan har xil kredit muassasalari.
JIROO‘TKAZMA - naqd pulsiz mablag‘ o‘tkazmasi.
JIROCHEK (ital., ing.) — chek beruvchining jirohisobidan chekni saqlovchining schotiga ma’lum pul summasini o‘tkazish to‘g‘risida chek beruvchining bankka buyrug‘ini bildiruvchi cheklar. J. faqat chek bo‘yicha oluvchi va to‘lovchining jirohisobi bo‘lgan bitta bank doirasida naqd pulsiz hisob-kitoblar uchun foydalaniladi.
JISMONIY SHAXS – 1) O‘zbekiston fuqarolari, boshqa davlatlarning fuqarolari hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar. 2) J.sh. Fuqarolik huquqida jamoani tashkil etuvchi yuridik shaxsdan farqli o‘laroq, fuqarolik huquqining sub`yekti bo‘lgan alohida fuqaro (xorijlik fuqaro, fuqaroligi bo‘lmagan shaxs); 3) J.sh. iqtisodiy faoliyatda qatnashuvchi va bu jarayonning to‘la huquqli sub’ekti sifatida faoliyat ko‘rsatuvchi shaxs. Jismoniy shaxs o‘zining nomidan ish yuritadi, firma yoki korxona kabi hokimiyatda ro‘yxatdan o‘tish majburiyatidan ozod; 4) J.sh. jamoa sub’ekti bo‘lmish huquqiy shaxsdan farqlanadigan fuqarolik huquqiga ega bo‘lgan fuqaro.
JISMONIY SHAXSLAR — mamlakat fuqarolari, chet davlatlar fuqarolari, shuningdek fuqaroligi bo‘lmagan shaxslardir.
JISMONIY SHAXSLARDAN OLINADIGAN SOLIQLAR — daromad solig‘i, fuqarolarning mulkidan olinadigan soliqlar (transport vositalari solig‘i, mol-mulk solig‘i, uy-joy solig‘i, meros tariqasida o‘tadigan mulkdan olinadigan soliq va boshqalar), tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslardan olinadigan qayd etish yig‘imi, boshqa soliq, yig‘im va to‘lovlardan iborat.
JISMONIY SHAXSLARNING DAROMADIGA SOLINADIGAN SOLIQ — umumdavlat soliqlarining tarkibiga kirib, budjet daromadlarining muhim manbalaridan biri hisoblanadi. Moliya yilida soliq solinadigan daromadga ega bo‘lgan jismoniy shaxslar bu soliqning to‘lovchilari hisoblanadi. Soliq progressiv xarakterga ega. U quyidagi shakllarda to‘lanishi mumkin: daromad manbaidan, ya’ni asosiy ish joyidan va boshqa ish beruvchilardan; agar daromad bir necha manba hisobidan olinsa va qonuniy tarzda belgilangan daromadning yillik summasidan oshsa, daromadlar to‘g‘risidagi deklaratsiya ko‘rinishida; tadbirkorlik faoliyatidan olinadigan daromadni soliqqa tortish shaklida. Jami yillik daromad bilan qonunda belgilangan chegirmalar o‘rtasidagi farq sifatida hisoblangan soliq solinadigan daromad soliqqa tortish ob’ektidir. Jismoniy shaxslarning jami yillik daromadiga soliq to‘lovchi olishi lozim bo‘lgan (olgan) yoki tekinga olgan pul yoki boshqa mablag‘lar, shu jumladan, mehnatga haq to‘tash shaklida olinadigan daromadlar, jismoniy shaxslarning mulkiy daromadi va jismoniy shaxslarning tadbirkorlik faoliyatidan keladigan yalpi daromad kiradi.
|
| |
O‘quv loyihaviy faoliyat - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 744/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunO‘quv loyihaviy faoliyat
78
|
J.Dyui g‘oyalari asos qilib belgilangan ta’lim turi
|
Muammoli ta’lim
|
79
|
S.L.Rubinshteynning “Tafakkur muammoli vaziyatdan boshlanadi” degan g‘oyasi asos bo‘lgan ta’lim turi
|
Muammoli ta’lim
|
80
|
Talabalarni muammoli vaziyatga to‘qnash kelishini ta’minlash asosida ularning bilish faoliyatini faollashtirishga asoslanuvchi metod
|
Muammoli vaziyat metodi
|
81
|
Dastlab harbiy sohada qo‘llanib, mahoratli ingliz va nemis askar va ofitserlarni tanlash maqsadida qo‘llanilgan texnologiya
|
Assesment
|
82
|
Pedagogik odob; pedagogik bilimdonlik; pedagogik qobiliyat; pedagogik muloqot madaniyati; kommunikativ ta’sir ko‘rsatish qobiliyati va b. nimaning tarkibiy qismlari
|
Pedagogik mahoratning
|
83
|
Pedagogik muloqot uslublari
|
Avtoritar, demokratik va liberal
|
84
|
Pedagogning ma’naviy-axloqiy qiyofasi bilan tashqi ko‘rinishi o‘rtasidagi o‘zaro uyg‘unlik, mutanosiblik
|
Pedagogning imidjini
|
85
|
“Kreativlik” tushunchasining lug‘aviy ma’nosi
|
Yaratish
|
86
|
Ken Robinsonning fikriga ko‘ra, kreativlik ...
|
|
|
| |
Xakimov sharofiddinning

|
Xakimov sharofiddinning
|
bet | 1/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 353,99 Kb. | | #145206 |
Bog'liq seminar
O’ZBEKISTON RESPUPLIKASI XALQ TA’LIM VAZIRLIGI
SURXONDARYO VILOYATI XALQ TA’LIM BOSHQARMASI
UZUN TAMAN XALQ TA’LIM BO’LIMI
48- UMUMIY O’RTA TA’LIM MAKTABINING
BOSHLANG’ICH SINF O’QITUVCHISI
XAKIMOV SHAROFIDDINNING
MATEMATIKA FANIDAN 1 SOATLIK OCHIQ DARS
ISHLANMASI
2021-2022-YIL
Sana: 30 - aprel 2022 - yil Matematika 4 - Sinf
Mavzu: Hajm o‘lchov birliklari
Darsning maqsadi: O’quvchilarga DTS talablari asosida sonlarni ko’paytirish va bo’lishni o’rgatish.
Ta’limiy: O’quvchilarga hajmga ega bo’lgan shakllarni ko’rsatish (parallelepiped, kub, konus, piramida, shar) hamda ularning hajmini topishga doir bilimlarni o’rgatish.
Tarbiyaviy: Barkamol avlodga xos odoblilik san’ati va madaniyatini hamda o’quvchilarga jamoa va guruh bo’lib ishlash talablarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarning hajmga ega bo’lgan shakllarni bilishi va ularning hajmini kundalik hayotda og’zaki va yozma ravishda hisoblash ko’nikmalarini shakillantirish.
Dars turi: Yangi bilim beruvchi.
Dars metodlari:
Dars jihozi: Darslik, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallari, kompyuter, multimedia ilovasi.
Tayanch kompetensiyalar:
TK 1 – komunikativ kompetensiya.
TK 2 – axborot bilan ishlash kompetensiyasi.
TK 3 – o’zini o’zi rivojlantirish kompetensiyasi.
TK 6 – matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish hamda foydalanish kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiyalar:
FK 1 – matematik mazmuniga oid umumiy kompetensiya.
FK 2 – Kognetiv kompetensiya.
|
| |
JIRING - xususiy va qarzga olingan sarmoya o‘rtasidagi nisbat.  
JIRO

|
JIRING - xususiy va qarzga olingan sarmoya o‘rtasidagi nisbat.
JIRO
|
bet | 401/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JIRING - xususiy va qarzga olingan sarmoya o‘rtasidagi nisbat.
JIRO (italyancha – giro) – 1) indossament; 2) G‘arbiy Yevropa mamlakatlarida hisob-kitob cheklari orqali amalga oshiriladigan naqd pulsiz hisob-kitoblarning bir turi. Jiro hisob-kitoblarida hisob birligi sifatida jirochkalar – pullarni hisob raqamidan ko‘chirish haqidagi hujjat; 3) JIRO (ital.) — vekselda, chekda va h.k. topshiriladigan yozuv; mijozning joriy hisobidan uchinchi shaxsning joriy hisobiga ma’lum mablag‘ni o‘tkazish to‘g‘risida mijozning bankka yozma buyrug‘i.
JIROBALANS - naqd pulsiz hisob-kitoblar balansi.
JIROBANK (ital.) — hisob-kitob hisoblariga ega bo‘lgan mijozlar o‘rtasidagi hisob-kitob operatsiyalari bilan shug`ullanuvchi bank.
JIROBANK DEPOZITI - mijozlar o‘rtasida naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshiruvchi bankka saqlash uchun topshirilgan mablag‘.
JIROBUYRUQ (ital.) — mijozning joriy hisobidan qandaydir uchinchi shaxs yoki muassasa joriy hisobiga ma’lum summani o‘tkazish to‘g‘risida mijozning bankka yozma buyrug‘i .
JIROKONTO (ital.) — o‘sha bankning o‘zida joriy hisoblari bo‘lgan uchinchi shaxslar bilan hisob-kitoblar uchun ochiladigan joriy hisobining maxsus turi.
JIROHISOB (ital.) — bitta hisobdan boshqasiga summani o‘tkazish orqali kapitalistik mamlakatlarning banklari va omonat kassalari tomonidan amalga oshiradigan turli xil naqd pulsiz hisob-kitoblari. J. termini barcha naqd pulsiz hisob-kitoblar tizimini belgilash uchun ham iste’mol qilinadi.
JIROTIZIM (ita,g., grek.) — jirohisoblar orqali to‘lov tizimi ko‘plab Yevropa mamlakatlari va Yaponiyada amal qiluvchi pochta bo‘limlaridagi hisoblar. Har qanday shaxs hisob ochishi va undan mablag‘larni shunday pochta hisoblarining boshqa egalariga o‘tkazishi mumkin. Tizim odatda markaziy bo‘g‘inni tashkil etadi va hisobkitoblarni tezlashtirish imkonini beradi.
|
| |
DAROMAD SOLIG‘I BO‘YICHA JARIMALAR

|
DAROMAD SOLIG‘I BO‘YICHA JARIMALAR
|
bet | 167/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAROMAD SOLIG‘I BO‘YICHA JARIMALAR — ushbu soliq to‘lanmaganda, noto‘liq to‘langanda yoki to‘lash tartibi buzilganda (rioya qilinmaganda), pulni undirish, moddiy ta’sir ko‘tsatishdan iborat. O‘z vaqtida ushlab qolinmagan, noto‘liq ushlangan yoki tegishli budjetga o‘tkazilmagan soliq summalari jismoniy shaxslarga daromad to‘laydigan korxona, tashkilot va muassasalardan undirishga mo‘ljallangan summaning 10 foiz hajmidagi jarimani birgalikda qo‘shib, soliq organlari tomonidan so‘zsiz undirib olinadi. Korxona, tashkilot, muassasalar va tadbirkor sifatida qayddan o‘tgan jismoniy shaxslardan soliq o‘z vaqtida tegishli budjetga o‘tkazilmasa, har bir kechiktirilgan kun uchun to‘lov muddatidan keyingi kundan boshlab to‘langan kungacha (bu kun ham qo‘shiladi) 0,5 foiz miqdorida penya undiriladi. Penyaning undirilishi ularni javobgarlikning boshqa turlaridan ozod etmaydi.
DAROMAD SOLIG‘I STAVKALARI – aholi daromadlaridan tabaqalashtirilgan holda olinadigan soliqlarning foizlardagi darajalari.
DAROMAD SOLIG‘INING SHEDULYAR SHAKLI — daromadning manbaini inobatga olgan holda uning qismlarga (shedulyarga) bo‘linishini taqoza etadi. Dastlab, Buyuk Britaniya soliq tizimida qabul qilingan. Unga ko‘ra har bir shedul o‘ziga xos tarzda soliqqa tortiladi. Bunday tartib daromadni o‘zining manbai oldida “tutish”ni maqsad qilib qo‘yadi. Mamlakatda bu sohada oltita shedul amal qilib, ularning ayrimlari yana ichki taqsimlanishga ham ega. Masalan, “A” shedul o‘z tarkibiga mulkdan olinadigan daromadlarni (yerga mulkchilikdan, bino va inshootlarga egalikdan, uy yoki xonani ijaraga berishdan olinadigan daromadlarni), “V” shedul tijoriy maqsadlar uchun foydalaniladigan o‘rmon massivlaridan olinadigan daromadlarni, “S” shedul davlat qimmatbaho qog‘ozlaridan olinadigan daromadlarni, “D” shedul tijoriy ishlab chiqarish faoliyatidan olinadigan daromadlarni (bu shedulning tarkibiga daromadlarning juda ko‘p turlari kirganligi uchun uning o‘zi yana olti qismga bo‘linadi), “ye” shedul ish haqi, pensiya, nafaqa va boshqa mehnat daromadlarini va nihoyat, “F” shedul Buyuk Britaniya kompaniyalari tomonidan to‘lanadigan dividendlar va boshqa to‘lovlarni o‘z ichiga oladi.
|
| |
DAROMADLILIK KO‘RSATKICHI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 169/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAROMADLILIK KO‘RSATKICHI — ularning joriy bahosiga nisbatan 100 aksiya hisobiga kompaniya tomonidan yilning oxirgi davrida olingan barcha foyda miqdori nisbati sifatida aniqlanadigan shartli nisbiy ko‘rsatkich. Amaliyotda teskari miqdori, ya’ni baho - foyda nisbati ham foydalaniladi.
DAROMADLILIKNING KAMAYIB BORISH QONUNI — bir tur xarajatning oshishi va boshqa barcha xarajat turlarining kamayishida nuqtaga erishilganlikni bildirish tamoyili, shundan keyin o‘zgaruvchi xarajatning xaddiga yetgan mahsulotning miqdori qisqara boshlaydi.
DAROMADLILIKNING PASAYISHI - qo‘yilmalar, kreditlar, portfelli investitsiyalar bo‘yicha foizlar va dividendlar miqdorining kamayishi natijasida yuzaga keladi;
DAROMADLILIKNING PASAYISHI RISKLARI - o‘z ichiga foiz va kredit risklarini qamrab oladi.
DAROMADNI DISKONTLASH – sarmoya sarflangan vaqtdan boshlab daromad tushishidir.
DAROMADNI (daromadli) SOLIQQA TORTISH — daromadlarning olinish vaqtida undiriladigan daromad soliqlari tizimi.
DATA (fr., lot.) — hujjat, qog‘oz tuzilgan yoki bitim amalga oshirilgan sana, oyni aniq belgilash.
DATIROVAT (fr.) — nimaningdir sanasini qo‘yish, belgilash.
DATO VEKSEL (ital., nem.) – 1)to‘lov muddati to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘rsatilmasdan rasmiylshtirilgan so‘ng ma’lum vaqt (masalan, uch oy, ikki oy o‘n kun va h.q.) o‘tganidan keyin amalga oshirilishi ko‘rsatib qo‘yilgan veksel; 2) to‘lov muddati uning to‘ldirilgan kunidan boshlab ko‘rsatilgan veksel.
DAUN-TIK - avvalgisidan arzonroq narxda tuzilgan bitimni anglatuvchi istiloh.
DAVALCHI XOM-ASHYO — boshqa mamlakatga uni qayta ishlab tayyor mahsulotga aylantirish, keyin tayyor mahsulotni xom-ashyo egasi mamlakatiga chiqarish uchun olib kelinadigan kontragent — sherik xom-ashyosi.
DAVLAT AKSIONER KORXONASI — o‘z xo‘jalik faoliyatida davlat va Aksioner kapitalidan foydalanadigan korxona. D.a.k. Aksioner kapitali davlat korxonasi tomonidan uning asosiy va oborot mablag‘lari qiymatidan oshmagan xohlagan summada aksiyalar chiqarish orqali hosil bo‘ladi. Aksiyalarni sotishdan tushgan mablag‘lar qo‘shimcha moliya resurslari sifatida davlat kapitaliga qo‘shiladi va ular bilan oborotga qatnashadi. D.a.k. foydasi davlat va Aksioner kapitalga to‘g‘ri keladigan qismlarga bo‘linadi. Birinchisi davlat korxonasi foydasi, ikkinchisi esa Aksioner jamiyat foydasi sifatida taqsimlanadi. Odatda, qo‘shimcha mablag‘larga muhtoj bo‘lgan yirik korxona D.a.k. shakliga aylantiriladi.
|
| |
Ta’lim jarayonini loyihalash

|
Ta’lim jarayonini loyihalash
|
bet | 743/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunTa’lim jarayonini loyihalash
|
... – bu pedagogning tabiiy va ijtimoiy qonuniyatlarni nazarda tutilgan holda ma’lum bir vaqt birligi ichida talabalarni maqsadga muvofiq holda rivojlantirishning kelajakdagi jarayoni va natijasi o‘rin oladigan kasbiy faoliyatining bir ko‘rinishidir
|
Pedagogik jarayonni loyihalash
|
71
|
Muammoga oid ma’lumotlarni to‘plash, tahlil qilish, umumlashtirish, muammoni hal etish usul, vositalarini tavsiflovchi loyihalar
|
Axborotli loyihalar
|
72
|
Tadqiqotni amalga oshirish, tadqiqot asosida muammo izohini asoslash, yanada rivojlantirish uchun yangi muammolarni asoslovchi loyihalar
|
Tadqiqot loyihalari
|
73
|
Muammoni hal etish usul, vositalarini ishlab chiquvchi loyihalar
|
Amaliy loyihalar
|
74
|
Natijasi maqola, referat, ma’ruza, keys bo‘lgan loyihalar
|
Axborotli loyihalar
|
75
|
Natijasi hisobot, ma’ruza, keys bo‘lgan loyihalar
|
Tadqiqot loyihalari
|
76
|
Natijasi harakat dasturi, biznes-reja, keys, strategiya, ma’lumotnoma, tavsiya bo‘lgan loyihalar
|
Amaliy loyihalar
|
77
|
O‘quv maqsadiga erishish yoki muammo, muammoli vaziyatni hal qilish uchun talabalar tomonidan izchil amalga oshiriladigan harakatlar majmuasi
|
|
|
| |
Seller-Kefover tuzatishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

174
Bozor munosabatlari rivojlangan mamlakatlarda raqobatchilik muhiti uzoq davr
davomida, o’z-o’zidan, evolyutsion yo’l bilan vujudga kelgan. Bu asta-sekin erkin
raqobat muhitini keltirib chiqargan.
Iqtisodiyotda monopollashuv printsiplari kuchayib borishi bilan raqobat
cheklanadi, shu sababli raqobatchilik muhitini vujudga keltirishda davlat ham
qatnashadi. Bu esa, yuqorida ta’kidlanganidek, davlatning monopoliyalarga qarshi
siyosatida o’z aksini topadi. Har bir mamlakatdagi aniq vaziyat, ya’ni iqtisodiyotning
monopollashuv darajasi uning miqyosi va tavsifiga qarab, bu siyosat erkin raqobat
muhitini yangidan yaratish, uni saqlab qolish, zarur bo’lganda qaytadan tiklash,
raqobat usullarini qaror toptirish kabilarga qaratiladi.
Ma’muriy-buyruqbozlik iqtisodiyotidan bozor iqtisodiyotiga o’tayotgan
mamlakatlarda, shu jumladan, bizning respublikada sog’lom raqobatga shart-sharoit
hozirlash, iqtisodiy sub’ektlar mustaqilligini kengaytirish orqali ularni raqobatchilikka
jalb qilish iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarning
muhim jihatlari hisoblanadi. Zero, Prezidentimiz ta’kidlaganidek, bugungi kunda «...
kuchli talab va raqobat iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirishni ob’ektiv shart
qilib qo’ymoqda. Bu borada ham juda ko’p yechilmagan muammolar bor. Ya’ni, eski
ma’muriy-taqsimot tizimi qoliplaridan butunlay voz kechish, davlatning iqtisodiyotga
aralashuvini yanada cheklash, erkin tadbirkorlik faoliyati uchun amaliy kafolatlarni
ta’minlash, iqtisodiyot va biznesni barqaror rivojlantirish, to’laqonli bozor
infratuzilmasini shakllantirish yo’lidagi mavjud g’ov-to’siqlarni bartaraf etishimiz
zarur».
Bugungi kunda O’zbekistonda ham uyushmalar, kontsernlar, korporatsiyalar,
kompaniyalar shaklidagi monopoliyalar saqlanib qolgan bo’lib, ular ko’pincha tarmoq
vazirliklari mavqe va vazifalariga ega bo’ladilar. Mahsulot va xomashyolarning
alohida turlarini limit va fond ko’rinishida taqsimlashning eskicha tizimi, shuningdek,
biznesni amalga oshirish uchun ruxsat, litsenziya, sertifikatlar berish, kelishish kabi
mavjud ma’muriy to’siqlar monopolistik tendentsiyalarga ko’proq imkon yaratadi.
…Shu bilan birga, ayrim tarmoqlarda iqtisodiyotning monopollashuvi asossiz
ravishda yuqori darajada saqlanib qolayotgani ishlab chiqarish hajmining o’sishiga,
mahsulot sifati va raqobatbardoshligining ortishiga, narxlarning pasayishiga hamon
to’sqinlik qilmoqda.
Jumladan, shular qatorida sement, shifer, polietilen, yengil va yog’-moy sanoati
mahsulotlari va boshqa bir qator tovarlarga bo’lgan ehtiyojni qondirish imkoniyati
nisbatan cheklangan holda saqlanib qolmokda.
Shunga ko’ra, O’zbekistonda samarali raqobat muhitini yaratish uchun
quyidagilar bo’yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishi taqozo etiladi:
narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakkahukmronlik holati

170
faoliyatlarning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadilar. Shuningdek, ba’zi hollarda
tarmoqdagi monopolist ishlab chiqaruvchilar sonining ko’payib borishi monopolistik
raqobat holatining vujudga kelishiga sabab bo’ladi.
Monopolistik raqobat –
tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni ko’p hamda ular o’rtasida
ma’lum darajada raqobat mavjud bo’lgan, biroq har bir ishlab chiqaruvchi yoki
sotuvchi o’z tovar yoki xizmatining alohida, maxsus xususiyatlari mavjudligi
sababli ularning narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi ma’lum
darajada hukmronlik holati hisoblanadi.
Bunga misol tariqasida ko’plab mebel,
kiyim-kechak turlari, kir yuvish vositalari va boshqa mahsulotlar ishlab
chiqaruvchilarini keltirish mumkin.
Oligopoliya
– tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki
sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati
hisoblanadi.
Oligopolist-ishlab chiqaruvchilarga O’zbekistonda sement (asosan
Bekobod, Quvasoy, Ohangaron, Navoiy shaharlarida joylashgan), ko’mir (Angren
shahri, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo (SHarg’un) va Boysun (To’da)
tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni misol keltirish mumkin.
Monopsoniya
– tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda
ko’p bo’lib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona iste’molchisi yoki xaridori
Ishlab chiqarishning vertikal to’planishi

|
Ishlab chiqarishning vertikal to’planishi Pdf ko'rish
|
bet | 175/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIIshlab chiqarishning vertikal to’planishi
– bu milliy iqtisodiyotdagi bir
necha o’zaro bog’liq tarmoqlarda mahsulot ishlab chiqarishning to’planishidir.
U ilmiy-texnika inqilobi sharoitlarida keng rivojlandi.
Ishlab
chiqarishning
to’planishi
o’z
rivojining
ma’lum
darajasida
monopoliyalarning paydo bo’lishiga olib keladi. Ishlab chiqarishning to’planishi
hamda monopoliyalarning paydo bo’lishi o’rtasidagi ichki aloqalar quyidagilarda
namoyon bo’ladi:
1) tarmoqlarda bir necha yirik korxonalarning hukmron mavqega ega bo’lishi
ularning bir-biri bilan kelishuviga hamda monopolistik birlashmalar tuzishiga imkon
yaratadi;
2) yirik korxonalar o’rtasidagi raqobat juda qaltis bo’lib, ular uchun katta
miqyosdagi yo’qotishlarga olib kelishi mumkin. Shunga ko’ra, raqobatni cheklash,
tovarlarga yuqori narxlar belgilash va yuqori foyda olish uchun yirik ishlab
chiqaruvchilarning monopolistik ittifoqlarga birlashishi lozim bo’ladi.
Monopoliyalarning vujudga kelishida ishlab chiqarishning to’planishidan tashqari
yana bir qator omillar ta’sir ko’rsatadi:
1) davlatning protektsionistik bojxona siyosati. U chet eldagi raqobatchilarning
ichki bozorga kirish imkoniyatini yo’qotib, monopoliyalarning paydo bo’lishiga
sharoit yaratadi;
2)
banklarning
faoliyati
va
moliyaviy
siyosati.
Banklar
sanoat
monopoliyalarining jadal o’sishiga imkon beradi.
Monopoliyalarning mohiyatini ochib berishda uning turlarini ko’rib chiqish
muhim ahamiyat kasb etadi. Monopoliyalarning turlarini bir necha mezonlarga ko’ra
ajratish mumkin.
1.
Bozorni qamrab olish darajasiga ko’ra:
sof
monopoliya, oligopoliya va
monopsoniya.
Sof monopoliya
– tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining
|
| |
DALLOL BOSHI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 165/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DALLOL BOSHI — dallollarning boshlig‘i, oqsaqoli, bosh dallol.
DALOLATNOMA – muayyan faktning yuz berganligini tasdiqlash maqsadida tuziladigan yuridik hujjat. Dalolatnoma tuzilganligi huquqlar va majburiyatlar vujudga kelishi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Odatda yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik harakatlari haqida, moliyaviy va boshqa nazorat natijalari to‘g‘risida hamda boshqa hollarda dalolatnoma tuziladi. Dalolatnoma tuzish tartibi, uning mazmuni va unga qo‘yiladigan talablar qonuniy hujjatlarda belgilab qo‘yiladi. DAMIO - 1) pulning belgilangan qiymati va uning joriy kurs bo‘yicha hisoblangan qiymati o‘rtasidagi farq; 2) bank muassasalarining komissiyaga topshirilgan veksellar bo‘yicha naqd pul olish bilan bog‘liq xarajatlari.
DAMNIFIKATSIYA (ing.) – mol-mulkka zarar keltirish, umumiy holatda zarar ko‘rish hisoblanadi.
DAMNO (italyancha – damno) – 1) qimmatli qog‘ozlar kursining pasayib ketishi tufayli qimmatli qog‘ozning ko‘rsatilgan (nominal) qiymatidan ham arzonga sotilishi oqibatida ko‘riladigan zarar; 2) Damno (lot.) – qimmatbaho qo‘g‘ozlarni ularning me`yoriy qiymati bilan sotgan kursda ko‘riladigan talofat.
DARAJALI TAXMINLASH – sotishlar va foydaning kutilgan hajmini maksimal, ehtimol, minimal nuqtalari bo‘yicha avvaldan rajalashtirish.
DARENIE — bir tomonning mulkini tekinga boshqa tomonning to‘la mulki qilib berish. Ko‘chmas mulkni va transport vositalarni sovg‘a qilish qoidaga ko‘ra beriladigan mulk qiymatidan ma’lum foiz tarzida davlat boji olinadigan bitimni notarial tasdiqlashni talab etadi. Bundan tashqari, boj hajmi shunday bitim ishtirokchilarining qarindoshligi darajasiga ham bog‘liq bo‘lishi mumkin.
DAROMAD — kapitalga bo‘lgan daromadlarning har qanday turlari uchun ko‘p ma’noli tushuncha. Ko‘p belgilarga ega va har xil kontekstlarda foydalaniladi: 1) daromad stavkasi — obligatsiya bo‘yicha har yili to‘lanadigan va uning nominal qiymatidan foizlarda hisoblanadigan daromad; 2) D. — Qarzning amal qilish hisob-kitob muddati uchun D. barcha qarzdan daromad yoki qarz bo‘yicha qimmatbaho qog‘ozlarni barcha hajmi uning egasida turadigan, barcha to‘lash esa oldindan o‘rnatilgan hajmlarda amalga oshiriladi degan taklifdan kelib chiqqan holda hisoblangan uning bir qismi; 3) D.- amal qilish o‘rtacha muddatning hisob- kitobi uchun D.-qo‘pol orientirlangan xarakterga ega bo‘lgan va shuning uchun aniq hisob-kitoblarda foydalanish uchun tavsiya etilmaydigan shartli hisob-kitob daromadi; 4) D.-bu ishlab chiqarilgan mahsulot narxining uni ishlab chiqarish sarf-xarajatlaridan oshishi, shuningdek, har bir sinf, ijtimoiy guruh yoki alohida shaxsning yangi yaratilgan qiymatda mavjud bo‘lgan va ular tomonidan o‘zlashtirilgan ulushi.
|
| |
Chirchiq shahrida - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 115/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunChirchiq shahrida
Farg‘ona shahrida
Nurafshon shahrida
Samarqand shahrida
5). Turli ijtimoiy tabaqa va guruhlarning siyosiy irodasini ifodalaydilar va o‘zlarining demokratik yo‘l bilan saylab qo‘yilgan vakillari orqali davlat hokimiyatini tuzishda ishtirok etadigan fuqarolik jamiyati instituti qaysi?
Siyosiy partiyalar
Kasaba uyushmalari
Xotin-qizlar tashkilotlari
Nodavlat notijorat tashkilotlari
6). Inson kapitali nima?
ishlab chiqarish vositalari ko‘rinishidagi ishga qo‘yilgan, ishlab turgan daromad manbai
o‘z egasiga daromad keltirish xususiyatiga ega bo‘lgan jami vositalar va mablag‘lar; yangi qiymat keltiruvchi, o‘zini o‘zi ko‘paytiruvchi qiymat
sarflanadigan pul vositalarini ifoda etadi
bu odamning mehnatni iqtisodiy qiymatini oshiradigan tarzda bajarishi uchun yordam beradigan bilim, ko‘nikma, tajriba va ijtimoiy fazilatlar yig‘indisi
7). Har bir tuman budjetining necha foizini “Fuqarolar budjeti” dasturi doirasida aholining takliflari asosida eng dolzarb muammolarni yechishga sarflashni tashkil qilish belgilangan?
kamida 15 foizini
kamida 5 foizini
kamida 10 foizini
kamida 20 foizini
9). Dual ta’limning mohiyati (tartibi) nimada ?
Dual ta’lim ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni olishga qaratilgan bo‘lib, ularning nazariy qismi ta’lim tashkiloti negizida, amaliy qismi esa ta’lim oluvchining ish joyida amalga oshiriladi.
Dual ta’lim, ta’lim oluvchining ish joyida amalga oshiriladi.
Dual ta’lim, ta’lim olishga qaratilgan, ularning nazariy qismi ta’lim tashkiloti negizida, amaliy qismi esa ta’lim oluvchining ish joyida amalga oshiriladi.
Dual ta’lim ta’lim oluvchilar tomonidan amalga oshiriladigan ta’lim hisoblanadi.
12). Bolalarni tarbiyalash va ularga ta’lim berish borasidagi majburiyatlarni bajarmaslikda aybdor bo‘lgan shaxslar MJTK ko‘ra qanday jazoga tortiladi ?
Jarima
Muayyan shaxsni unga berilgan maxsus huquqdan mahrum etish
|
| |