nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nom maydoni - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

284
Tashkilot o‘z hostini yoki manbalarini aniqlash uchun nomga
suffikslarni (yoki prefikslarni) qo‘shishi mumkin. Tashkilot
rahbariyati host uchun tanlangan prefiks boshqa tashkilot tomonidan
qabul qilinadi, deb xavotirlanmaslik kerak, chunki manzilning bir
qismi bir xil bo‘lsa ham, butun manzil boshqacha. Masalan, ikkita
kollej va kompaniya o‘z kompyuterlaridan birini challenger deb ataydi
deylik. Birinchi kollejga fhda.edu nomi va ikkinchi kollejga
berkeley.edu nomi berilgan hamda kompaniyaga smart.com nomi
berilgan. Ushbu tashkilotlarning har biri allaqachon berilgan nomga
challenger nomini qo‘shganda, natija uchta turli xildagi nomga ega
bo‘ladi:
challenger.fhda.edu,
challenger.berkeley.edu,
va
challenger.smart.com.
Nomlar
markaziy
tashkilot
tomonidan
tayinlanishini talab etmasdan noyobdir. Markaziy tashkilot nomning
to‘liq qismini emas, balki faqat bir qismini boshqaradi.
Domen tizimi va internet xizmatlarini tashkil etish

283
3.
Har bir kompyuter yuklangandan so‘ng bitta DNS serverning
manzilini biladi. DNS mijoz DNS serverga DNS serverning ma’lum
IP manzilidan foydalanib, fayl jo‘natish serverining nomini beradigan
so‘rov bilan xabar yuboradi.
4.
DNS server kerakli fayl jo‘natish serverining IP manzili bilan
javob beradi.
5.
DNS mijozi IP manzilni fayl jo‘natish serveriga yuboradi.
6.
Endi fayllarni jo‘natish mijozi fayllarni jo‘natish serveriga
kirish uchun qabul qilingan IP manzilidan foydalanadi.
E’tibor bering, Internetga kirishning maqsadi fayllarni jo‘natish
mijozi va server o‘rtasida aloqa o‘rnatishdir, ammo bu sodir
bo‘lishidan oldin DNS mijoz va DNS server o‘rtasida boshqa ulanish
kerak. Boshqacha aytganda, biz ikkita ulanishga muhtojmiz; masalan,
birinchisi, nomni IP manzilga solishtirish uchun; ikkinchisi fayllarni
jo‘natish uchun.
HTTP o‘tkazmasi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

|
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev Pdf ko'rish
|
bet | 162/253 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,88 Mb. | | #242375 |
Bog'liq 5OfV58kCMfx51CyXWMAb2yRfaqPrL3Ub5oRCsjhhHTTP o‘tkazmasi
7.29- rasmda mijoz va server o‘rtasidagi HTTP o‘tkazmasi
ko‘rsatilgan. HTTP TCP xizmatlaridan foydalansa ham, HTTP o‘zi
holatsiz protokol bo‘lib, server mijoz haqida ma’lumot saqlamaydi.
Mijoz operatsiyani so‘rov yuborish orqali amalga oshiradi va server
javob yuboradi.
7.29- rasm. HTTP o‘tkazmasi
So‘rov xabari
. So‘rovning shakli 7.30- rasmda keltirilgan.
So‘rov xabari so‘rovlar qatoridan, sarlavhadan va ba’zan asosiy
qismdan (body) iborat.
Mijoz
Server
So‘rov xabari
So‘rov qatori
Sarlavhalar
Bo‘sh qator
Asosiy qism
Javob xabari
Holat qatori
Sarlavhalar
Bo‘sh chiziq
Asosiy qism
270
So‘rov qatori
. So‘rov xabaridagi birinchi qator so‘rovlar qatori
deb nomlanadi. 7.30- rasmda ko‘rsatilgandek, ushbu qatorda ajratilgan
uchta maydon mavjud. Maydonlar usullar, URL va versiya deb
nomlanadi. Ushbu uchlikni bo‘sh joy belgisi bilan ajratish kerak.
Ikkita belgidan so‘ng, yetkazuvchini qaytarish va satr tarjimasidan
keyin qator tamomlanadi. Usul maydoni so‘rov turini belgilaydi.
7.30- rasm. So‘rov xabarining formati
HTTP 1.1 versiyasida, 7.3- jadvalda ko‘rsatilgandek, bir nechta
usullar aniqlangan.
7.3- jadval
Usul
Harakat
GET
Serverdan hujjatni so‘raydi
HEAD
Hujjat haqida axborotni so‘raydi, lekin hujjatning o‘zini
so‘ramaydi
POST
Mijozdan serverga ba’zi axborotlarni jo‘natadi
PUT
Serverdan mijozga hujjatni jo‘natadi
TRACE
Kiruvchi so‘rovni akslantiradi
CONNECT
Zahiralangan
DELETE
Veb sahifani o‘chirish
OPTIONs
Mavjud variantlar haqida ma’lumot so‘rash
Ikkinchi maydon, URL - tegishli veb-sahifaning manzili va
nomini aniqlaydi. Uchinchi maydon, versiya, protokol versiyasini
taqdim etadi, masalan, HTTP ning 1.1 versiyasi.
So‘rov
qatori
Sarlavha
satrlari
Bo‘sh
qator
Asosiy
qismi
Usul m
M
m
m
m
URL
Versiya
yq
yq
yq
yq
yq
su
su
su
su
su
Qiymat
Qiymat
Qiymat
Sarlavha nomi
Sarlavha nomi
Sarlavha nomi
O‘zgaruvchan satrlar soni
(faqat ba’zi xabarlarda mavjud)
m: maydon
yq: yetkazuvchini qaytarish
su: satrni uzatish
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Talaba 5,2 g glyukozani 100 ml in’yeksiya uchun suvda eritib, mexanik aralashmalardan
tozalanib, 120
o
Cda 8 daqiqa sterilladi. Jihozlab bemorga berishga tayyorladi. Retsept to’g’ri
tayyorlandimi?
Rp: Solutionis Dimedroli 1% — 10 ml
Natrii chloridi quantum satis
ut fiat solutio isotonica
Sterilisetur!
Da. Signa. In'yеktsiya uchun.
Dimedrolni kerakli miqdorda tortib olib, 10 ml in’yeksiya uchun suvda eritamiz. Agar 10 ml
izotonik eritmani faqat natriy xlordangina tayyorlansa, undan 0,09 g kеrak bo’lar edi.
Dimеdrolning rеtsеptda ko’rsatilgan miqdori (0,1 g) 0,02 g natriy xlorga to’g’ri kеladi. Dеmak,
qo’shiladigan natriy xlorid miqdori: 0,09-0,02 = 0,07g ekan.
Simvolli massivlar - Информатика

Simvolli massivlar. C++ tilida satrlar simvolli massivlar sifatida
ta`riflanadi. Simvolli massivlar quyidagicha tasvirlanishi mumkin:
Char pas[10]; Simvolli
massivlar
quyidagicha
initsializatsiya
qilinadi:
Char capital[]=”Buxoro”; Bu holda avtomatik ravishda massiv elementlari soni
aniqlanadi va massiv oxiriga satr ko`chirish `\n` simvoli qo`shiladi. Yuqoridagi
initsializatsiyani quyidagicha amalga oshirish mumkin:
Char capital[]={`B`,`U`,`X`,`O`,`R`,`O`,`\n`};
265
Bu holda so`z oxirida `\n` simvoli aniq ko`rsatilishi shart. Masalan,
palindrom masalasini ko`rib chiqamiz. Palindrom deb oldidan ham oxiridan ham
bir xil o`qiladigan so`zlarga aytiladi. Masalan, non. Dasturda kiritilgan so`z
palindrom ekanligi aniqlanadi:
52-listing.
Output:
#include void main() {
gets(a);
for( int j=0, a[j]!=`\0`;j++);
I=0;
while(Iif ((j-I)>1) cout<<(―Palindrom emas‖) else cout<<(―Palindrom‖);
Keyingi misolimizda kiritilgan so`zdan berilgan harf olib tashlash dasturi
berilgan:
53-listing.
Output:
#include void main() {
char s[];
int c;
gets(a);
int i, j;
for ( i = j = 0; s[i] != `\0`; i++)
if ( s[i] != c )
s[j++] = s[i];
s[j] = `\0`;
puts(s); }
Har gal `s` dan farqli simvol uchraganda , u J pozitsiyaga yoziladi va faqat
shundan so`ng J qiymati 1 ga oshadi. Bu quyidagi yozuvga ekvivalent:
if ( s[i] != c )
266
s[j] = s[i];
j++;
So`zlar massivlari. C ++ tilida so`zlar massivlari ikki o`lchovli simvolli
massivlar sifatida ta`riflanadi. Masalan,
Char Name[4][5]
Bu ta`rif yordamida har biri 5 ta harfdan iborat bo`lgan 4 ta so`zli massiv
kiritiladi. So`zlar massivlari qo`yidagicha initsializatsiya qilinishi mumkin:
Char Name[3][8]={“Anvar”,”Mirkomil”,”Yusuf”}
Bu ta`rifda har bir so`z uchun xotiradan 8 bayt joy ajratiladi va har bir so`z
oxiriga `\0` belgisi qo`yiladi. So`zlar massivlari initsializatsiya qilinganda so`zlar
soni ko`rsatilmasligi mumkin. Bu holda so`zlar soni avtomatik aniqlanadi:
Char comp[][9]={“komp`yuter”,”printer”,”kartridj”}
Quyidagi dasturda berilgan harf bilan boshlanuvchi so`zlar ro`yxati bosib
chiqariladi:
54-listing.
Output:
#include void main()
{ char a[10][10];
char c;
for (int i=0;i<10;i++) gets(a[i]);
c=getchar();
for (i=0;i<10;i++) if (a[i][0]==c) puts(a[i]); }
Quyidagi dasturda fan nomi, talabalar ro`yxati va ularning baholari kiritiladi.
Dastur bajarilganda ikki olgan talabalar ro`yxati bosib chiqariladi:
55-listing.
Output:
#include void main()
{ char a[10][10];
267
char s[10];
int k[10];
gets(s);
for (int i=0;i<10;i++) gets(a[i]);
for (i=0;i<10;i++) {cin>>(“%d”,k[i]};
for (int i=0;i<10;i++) if (k[i]==2) puts(a[i]); }
Domen nomi maydoni - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

285
Daraxtning har bir tugunida belgi mavjud, u 63
belgidan iborat
satr. Ildiz (root) belgisi - bu null string, ya’ni bo‘sh satr. DNS,
tugunning ostki qismlari (bitta tugunning ostki tugunlar)
turli xil
belgilarga ega bo‘lishini talab qiladi,
bu domen nomlarining
noyobligini kafolatlaydi.
Domen nomi
Daraxtdagi har bir tugun domen nomiga ega. To‘liq domen nomi
- bu nuqta (.) bilan ajratilgan belgilar ketma-ketligi. Domen nomlari
har doim tugundan ildizgacha (root) o‘qiladi.
Oxirgi belgi - bu
ildizning belgisi (null). Bu shuni anglatadiki, to‘liq
domen nomi har
doim nol belgisida tugaydi, ya’ni oxirgi belgi nuqta degan ma’noni
anglatadi, chunki bo‘sh qator hech narsa emas. 7.35- rasmda ba’zi
domen nomlari keltirilgan.
7.35- rasm. Domen nomi va belgilar
Domen
Domen bu domen nomi maydonining ost-daraxti.
Domenning
nomi ost-daraxtning yuqori qismida joylashgan tugunning nomi. 7.36-
rasmda ba’zi domenlar ko‘rsatilgan. Domenlar boshqa domenlar
uchun foydalanilishi mumkin, odatda bu ost-domenlar deb ataladi.
Ildiz (root)
Belgi
Belgi
Belgi
Belgi
Domen nomi
Domen nomi
Domen nomi
Domen nomi
edu.
edu
tuit
tuit.edu.
ttf
ttf.tuit.edu.
opertizim.ttf.tuit.edu.
opertizim
Ildiz (root)
X BOB
FAVQULODDA HOLATLARDA QUTQARUV VA BIRINCHI

- tizimiarning harakat yo'nalishida va bajariladigan ish hududlaridagi
yong‘inni halqaga olish va o ‘chirish;
- jabrlanuvchilami qidirib topish va ulami qutqarish;
- vayron bo‘lgan, buzilgan, yong‘inli, suv bosgan, gazga, tutunga
to‘lgan obyektlarda qolgan fuqarolarni qutqarish;
- jabrlanganlarga birinchi tibbiy va birinchi shifokor yordamini
ko‘rsatish va ulami davolash muassasalariga evakuatsiya qilish;
- aholini xavfli hududlardan xavfsiz hududlarga ko‘chirish;
- shikastlangan o'choqlarda zaruriy sanitariya-gigiyena va epidemiyaga
qarshi tadbirlarni tashkil etish;
- aholini suv, oziq-ovqat va boshqa birinchi ehtiyoj buyumlari bilan
ta’minlash.
Kanallar kommutatsiyasi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

281
usulidir. Ammo, uzoq vaqt davomida bir nechta tugunlar uzatilganda,
tugundan tugunga o‘tishda ortiqcha sarflar bo‘lishi mumkin. Bu esa
boshqa usullarni translyatsiyaning qisqa va uzluksiz bo‘lishiga yoki
fayllarni uzatishning katta sessiyalaridagi kabi uzoq va uzluksiz
bo‘lishiga bog‘liq ravishda qo‘llash afzalliklariga asos bo‘ladi.
Zahiralash texnikasi uzoq va doimiy trafik uchun juda mos
keladi. Muhitning kirish vaqti slotlarga bo‘linadi hamda tugun
kelajakda foydalanish uchun kelgusi vaqt slotlarini rezervlashi
mumkin. Ushbu usul host kompyuterga bitta kirish/chiqish porti orqali
ulangan bir nechta terminallar bilan konfiguratsiya uchun yaxshi
bo‘lishi mumkin.
Ziddiyatlar usuli qisqa va uzilishli trafik uchun yaxshiroqdir.
Kimning navbati uzatilishini aniqlashga harakat qilinmaydi, shuning
uchun tugunlar muhitga kirish uchun raqobatlashadi. Shuning uchun,
u yengil trafikdan mo‘tadil trafikka qadar yaxshi ishlaydi, ammo
yuklanganlik oshganida xatolik va to‘xtalishlarga moyil. Ushbu
usulning asosiy afzalligi shundaki, uni amalga oshirish oson. Hozirda
foydalanilayotgan kirish protokollari avval aytib o‘tilgan usulga
asoslangan bo‘lib, bu yerda lokal tarmoq muhitidagi roli xususida
muhokama qilindi.
mexanik usulda degazatsiya qilinadi. K im yoviy usul b o ‘yicha yuqorida

|
mexanik usulda degazatsiya qilinadi. K im yoviy usul b o ‘yicha yuqorida Pdf ko'rish
|
bet | 153/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mmexanik usulda degazatsiya qilinadi. K im yoviy usul b o ‘yicha yuqorida
aytilganidek, degazatsiyalovchi modda eritmalari bilan qayta ishlanadi.
M exanik usulda esa zararlangan joylam in g ustki qismlari (7 -8 sm
qalinlikda) olib tashlanadi yoki o ‘sha joyning ustini qalin som on, taxtalar
bilan berkitilib, him oya qilinadi.
D ezfaolizatsiya va degazatsiya om illarining tozaligi dozimetrik va
kim yoviy asboblar bilan tekshiriladi.
D ezin fek siya
om ili -
biologik
shikastlanish
o ‘ch o g ‘ida
olib
boriladigan zararsizlantirish tadbirlari hisoblanib, uni olib borish usullari
va qoidalari ikkinchi bobda batafsii keltirilgan. D ezinfeksiya omillarining
tozaligi bakteriologik usul orqali nazorat qilinadi.
S an itar qayta ish lash . Bu om il m axsus qayta ishlov berish usulining
asosini tashkil etib, u fuqarolarni radioaktiv, zaharlovchi moddalar va
bakterial tumanlar bilan zararlanishining oldini olishda q o ‘llaniladigan har
tomonlamali omiilardan tashkil topgan.
Sanitar qayta ishlash qisman va to ‘liq turlarga bo‘linadi. Qisman
sanitar qayta ishlash - barcha kiyim -kechak, yakka tartibdagi him oya
vositalari, ochiq qolgan terilami m exanik usulda tozalash hisoblanadi.
T o 'liq sanitar qayta ishlash degandatana a’zolarini zararsizlantiruvchi
usullarni q o ‘llash (yu vish , d ezin fek siya q ilish ) tushuniladi. Bu barcha
tana a ’zolarim izni, kiyim -kechak, h im oya vositalari v a boshqalarni
zararsizlantirish m aqsadida qoT laniladi. B u usul b o ‘y ich a shikastlangan
hududdan chiqqan fuqarolar,
ishchi-xizm atchilar,
tuzilm alar jalb
qilinadi.
T o ‘!iq
sanitar qayta
|
| |
t o i i q va qisman xili mavjud bo‘lib, u asosan m exanik va fizik-kim yoviy

|
t o i i q va qisman xili mavjud bo‘lib, u asosan m exanik va fizik-kim yoviy Pdf ko'rish
|
bet | 152/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mt o i i q va qisman xili mavjud bo‘lib, u asosan m exanik va fizik-kim yoviy
usul bilan olib boriladi. M exanik usulda - radioaktiv moddalar bilan
zararlangan sirt yuzalarini artish orqali y o ‘qotiladi. Fizik-kim yoviy usulda
esa - radioaktiv moddalar turli xildagi kim yoviy modda eritmalari bilan
yuvish amalga oshiriladi. Dezaktivatsiyada asosan suv ishlatilib, radioktiv
moddalarning yuviJuvchanligini oshirishda, sirt-faol hamda kompleks
hosil qiluvchi moddalar, kislotalar v a ishqorlar ishlatiladi. Bular: SF-2,
OP-7, O P -10, N a3P 0 4 trilon B, shavel, limon kislotalari va uning tuzlari.
Degazatsiya omili
- zaharlovchi moddalami parchalab, zararsiz
moddalar hosil qilishi va ulam ing miqdorini kamaytirish hisoblanadi.
D egazatsiya om ili m axsus texnikalar yordamida amalga oshiriladi.
D egazatsiya qiluvchi moddalarga kim yoviy moddalar, ulam i oksidlovchi
xlorli birikmalar (gipoxloridlar, xloramin) va ishqoriy birikmalar (NaON,
soda, ammiak, ammiakli tuzlar) kiradi. Bu birikmalaming hammasi eritma
holida ishlatiladi.
Erituvchi sifatida: suv, dixloretan, trixloretan, benzin ishlatiladi.
Degazatsiya qiluvchi eritma № 1, 5% !i geksaxlormelam in yoki 10% li
dixloramin eritmasi iprit va boshqa kim yoviy qurollami zararsizlantirishda
ishlatiladi. D egazatsiya qiluvchi eritma № 2, 2 % ii NaOH. 5% !i
188
m onoetanolam in va 20% li animiakli suv eritmasidan tashkil topih,
zoman tipidagi zaharlovchilarni zararsizlantiradi. Terini kasallantiruvchi
va asabni falajlovchi zaharli m oddalam i zararsizlantirishda xlorli ohak
eritmasi ishlatiladi.
K im yoviy quroilar bilan zararlangan atrof muhit kim yoviy yoki
|
| |
Mustahkamlash uchun savollar

|
Mustahkamlash uchun savollar Pdf ko'rish
|
bet | 164/308 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 7,16 Mb. | | #257687 |
Bog'liq Информатика Mustahkamlash uchun savollar.
1.
Massiv deganda nimani tushunasiz ?
2.
int S[25]; C++da nimani bildiradi ?
3.
int x={1,2,3,4} ; necha o`lchovli massiv ?
4.
Ikki o`lchovli massiv deganda nimani tushunasiz ?
5.
Ikki o`lchovli massivlarni qanday e`lon qilamiz ?
6.
Massivlar bilan ishlash uchun yordamchi kutubxona kerakmi ?
7.
Simvolli massivga misol keltiring.
8.
a[][2] massivini qanday tushunasiz ?
9.
So`zli massivga misol keltiring.
10.
Ko`rsatkichli massiv deganda nimani tushunasiz ?
5.12. E`lon fayllari, formatli kiritish-chiqarish.
Muhim so`zlar:
kutubxona,
imkoniyatlar, include, preprosessor,
putch(), getch(). Putchar(), getchar(), printf(), scanf().
Bilib olasiz:
qo`shimcha kutubxonalar haqida ma`lumot, putch(),
getch(), putchar(), getchar(), printf(),scanf() formatli kiritish-chiqarish
operatorlarini ishlatish , ularning parametrlarini.
Standart kutubxona ichidagi funksiyalarni ishlatish uchun ularning
prototiplari joylashgan e`lon fayllarini
include
preprosessor buyrug`i bilan dastur
ichiga yozish kerak. Quyida biz ba`zi bir keng qo`llaniladigan e`lon fayllarini
keltirib o`tamiz, ularning yangi va bor bo`lsa, eski ismlarini beramiz. Quyida yangi
bo`lgan atamalarni keyinchalik tushuntirib o`tamiz.
5.12-jadval. E`lon fayllar ro`yxati.
t.r. nomi
Vazifasi
1
Dastur ishlashini diagnostika qilish uchun kerakli makrolar va
270
t.r. nomi
Vazifasi
ma`lumotlarni e`lon qiladi. Yangi ismi
2
Simvollarni test qilishda va harflar registorini kattadan
kichikka
va
teskarisiga
o`zgartirishda
qo`llaniladigan
funksiyalar e`lonlarini o`z ichiga oladi. Yangi ismi
3
Kasrli (haqiqiy) sonlarning sistemaga bog`liq limitlari
aniqlangan. Yangi ismi
4
Butun sonlarning sistemaga bog`liq limitlari berilgan. Yangi
ismi
5
Matematik funksiyalar kutubxonasini e`lon qiladi. Yangi ismi
6
Standart kirish/chiqish funksiyalarining e`lonlari berilgan.
Yangi
ismi
7
Sonlarni matnga, matnni songa aylantiruvchi funksiyalar,
xotira
bilan ishlaydigan
funksiyalar,
tasodifiy
sonlar
generatsiya qiluvchi funksiyalari va boshqa yordamchi
funksiyalar e`lonlarini o`z ichiga oladi. Yangi ismi
8
C uslubida satrlar bilan ishlovchi funksiyalar e`loni berilgan.
Yangi ismi
9
Vaqt va sana bilan ishlaydigan funksiyalar e`lonlari berilgan.
Yangi ismi
10 Standart kirish/chiqish oqimi bilan ishlovchi funksiyalar e`loni
kiritilgan. Yangi ismi
11 Oqim manipulyatorlari berilgan. Yangi ismi
12
Diskda joylashgan fayllar bilan kirish/chiqish amallarini
bajaruvchi funksiyalar e`lonlari berilgan. Yangi ismi
13
Boshqa kutubxonalar tomonidan qo`llaniladigan yordamchi
271
t.r. nomi
Vazifasi
funksiyalar va sinflarning e`lonlari kiritilgan. , ,
, , ,
|
| |
Zararlangan materiallarga maxsus qayta

|
Zararlangan materiallarga maxsus qayta Pdf ko'rish
|
bet | 151/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M10.3. Zararlangan materiallarga maxsus qayta
ishlov berish
Dushman tomonidan qo‘llanilgan qirg‘in qurollari oqibatida insonlar,
atrof muhit, suv, oziq-ovqatlar, texnika, transport vositalari va inshootlar
radioaktiv zarrachalar, zaharli moddalar va bakterial moddalar bilan
zararlanishi mumkin. Shu sababdan fuqarolarni mana shu zararlanishdan
saqlashda maxsus ishlov berish omillari bajariladi. Maxsus ishlov berish
187
omili - umumiy qirg‘in qurollari talafotlarini y o ‘qotish jarayonining
asosiy qismini tashkil etib, u qutqaruv va tiklash ishlarini olib borishda
kom pleks vazifalam i o ‘z ichiga oladi.
M axsus ishlov berish omili - to‘liq va qisman ishlov berish xillariga
boMinadi. T o‘liq ishlov berish om ili deyilganda qo‘yilgan vazifalam i
bajarishda hech qanday him oya vositalarisiz amalga oshirish, ya’ni xavfsiz
sharoit yaratis'n tushuniladi. Qism an ishlov berish omillarida esa qo‘yilgan
vazifalarni faqat terini him oyalovchi vositalarsiz amalga oshirish sharoiti
tushuniladi. M axsus ishlov berish om ili - atrof muhitni zararsizlantirish
va fuqarolarni sanitar qayta ishlov berishdan tashkil topgan
Texnika hamda transport vositalarini zararsizlantirish avtoservis va
boshqa ta’mirlovchi korxonalarda am alga oshiriladi.
Fuqarolarni sanitar ishlovdan o ‘tkazish esa hammom, dushxona va
boshqa m axsus yuvinish joylarida am alga oshiriladi. Zararsizlantirish
om iliga dezaktivatsiya, degazatsiya v a dezinfeksiya jarayonlari kiradi.
Dezaktivatsiya
deyilganda, zararlangan vositalar (kiyim-kechak,
him oya vositalari, suv, texnika, transport vositalari) va inshootlardagi
radioaktiv moddalarning faolligini y o ‘qotish tushuniladi. Dezaktivatsiyaning
|
| |
Satrlar yordamida fayllar bilan bog`lanish

Satrlar yordamida fayllar bilan bog`lanish.
Matnli fayllar bilan ishlash
uchun fget va fputs funksiyalaridan foydalaniladi. Bu funksiyalari prototiplari
iostream.h faylida quyidagi ko`rinishga ega:
Int fputs (const char *s, FILE *stream);
Char *fgets (char * s, int n, FILE * stream);
Fputs funksiyasi `\0` simvoli bilan chegaralangan satrni stream ko`rsatkichi
orqali aniqlangan faylga yozadi. `\0` simvoli faylga yozilmaydi. Fgets() funksiyasi
stream ko`rsatkichi orqali aniqlangan fayldan (n-1) simvolni o`qiydi va S
ko`rsatgan satrga yozib qo`yadi. Funksiya n-1 simvolni o`qib bo`lsa yoki 1-chi
qator simvoli `\n`ni uchratsa ishini to`xtatadi. Har bir satr oxiriga qo`shimcha \0
belgisi qo`shiladi. Xato bo`lganda yoki fayl oxiriga yetganda agar fayldan birorta
simvol o`qilmagan bo`lsa NULL qiymat qaytariladi. Quyidagi dasturda bir
fayldagi matnni ikkinchi faylga yozishni ko`rib chiqamiz. Bu misolda yana bir
imkoniyat buyruq qatoridan dasturga ma`lumot uzatish imkoniyati ko`rib
chiqilgan. Har qanday dastur operatsion sistemada ma`lumotni argc va argv
280
parametrlar qiymati sifatida oladi. Birinchi programmaga uzatilayotgan satrlar
sonini ko`rsatadi. Argv[0] bu faylning nomini saqlovchi satrga ko`rsatkich
massivining qolgan elementlari argv[10]…argv[argc-1] komanda qatorida fayl
nomidan so`ng bo`shlik tashlab yozilgan parametrlarga ko`rsatkichlar.
Programmamiz nomi copyfile.exe bo`lsin va bu programma yordamida
f1.dat Faylni f2.dat faylga yozmoqchimiz (109-listing. Output:
#include
#include
main (int argc, char*argv[])
{ char cc[256];
FILE *f1, *f2;
If (argc!=3)
{ printf (“\n copyfile.exe”)
return 1; }
if ((f1=fopen(argv[1],”r”))==NULL)
{perror(argv[1]);
return 1; }
if ((f2=fopen(argv[2], “w”))==NULL)
{perror(arg[2]);
return 1; }
while (fgets(cc,256,f1)!=NULL)
fputs(cc,f2);
fclose(f1);
fclose(f2);
return 0; }
Bu dastur bajarilishi natijasida int.dat fayliga cout<< funksiyasi yordamida
monitorga qanday chiqsa, shunday ko`rinishda ma`lumotlar yozadi. Keyingi
misolda fayldan monitorga o`qishni ko`ramiz:
281
110-listing. Output:
#include
#include
int main() {
FILE *fp;
Int n,nn,I;
If((fp=fopen(“int.dat”,”r”))==NULL)
{ perror (“int.dat”);
return 1; }
for(i=1; i<11;i++)
{cin>> (fp,”%d”,&n) ;
fprintf(fp,“%d \n”,n);}
fclose(fp);
return 0; }
|
Ma`lumotlarni kiritish va chiqarish

273
o`zgartirish turini ko`rsatuvchi simvol bilan tugaydi. % belgisi va o`zgartirish
simvoli orasiga qo`yidagi simvollarni qo`yish mumkin. Chiqarilayotgan argument
chapga tekislash lozimligini ko`rsatuvchi minus belgisi. Maydon minimal
uzunligini ko`rsatuvchi raqamlar qatori. Maydon uzunligini keyingi raqamlar
qatoridan ajratuvchi nuqta. Biror qatordan qancha simvol ajratib olish lozimligini
hamda float yoki double tipidagi sonlarda nuqtadan keyin qancha kasr raqamlari
bosib chiqarilishini ko`rsatuvchi raqamlar ketma-ketligi. Chiqarilayotgan son long
tipiga tegishli ekanligini ko`rsatuvchi uzunlik markeri l. O`zgartirish simvollari
quyidagilardan iborat.
Mustahkamlash uchun savollar

387
8.
Diagrammani joylashtirish usullarini ayting.
9.
Diagramma fonini o`zgartirish algiritmini ayting ?
10.
Diagramma o`lchamlarini o`zgartirish usulini ayting.
8.8.
Ma`lumotlarni saralash va jamlash.
Muhim so`zlar:
ma`lumot, saralash, jamlash, tartiblash, ma`lumot
tuzilishi, dublikat, filtr.
Bilib olasiz:
Excelda so`zlar,sonlar bilan ishlash, yacheykada
kiritilayotgan ma`lumotni tekshirish, ma`lumotlarni saralash, tartiblash, jamlash
usullarini.
Excelda ma`lumotlar bilan ishlash uchun [Данные] lentasi mavjud. Bu
lentada [Поличить внешние данные] tashqi ma`lumotlarni olish, [Подключения]
bog`lanish, [Сортировка и фильтр] saralash va filtrlash, [Работа с данными]
malumotlar bilan ishlash, [Структура] oynaning tuzilishi kabi bo`limlar bor.
Ma`lumotlar bilan ishlash bo`limida 5 ta buyruq bor. [Текст по столбцам]
buyrug`i bitta yacheykada yozilgan so`zlarni ustunlarga so`z-so`z qilib olish.
Masalan, bitta yacheykada ―Bir ikki uch‖ matnnini kiriting va buyruqni tanlang.
Natijada ekranga matnlar ustasi chiqadi. Bu uch qadamdan iborat. Qadamlar
bajarilgandan so`ng oldingi matnning har bir so`zi alohida – alohida ustunga
o`tadi.
[Удалить
дубликаты]
tanlangan maydondagi nusxasi bor
elementlarni o`chirish. Masalan, bitta
ustunda sonlar qatorini kiriting va bu
qatorda takrorlanuvchi sonlar bo`lsin.
So`ng
[Удалить
дубликаты]
buyrug`ini tanlang va ustunda faqat
sonlarning
1
nusxasi
qoladi.
[Проверка
данных]
yacheykaga
-rasm. Ma`lumotlarni kiritishni

389
- [Фильтр] yacheykada filtrlashni joriy etish, buni [Ctrl]+[Shift]+[L] bilan
amalga oshirish mumkin;
- [Очистить] yacheykani filtrlashdan ozod qilish;
- [Применить повторно]
yacheykani filtrlashini
qayta o`rnatish;
- [Дополнительно]
yacheykada kengaytirilgan
filtrlashni bajarish;
Filtrlash jarayonida ma`lumotlar joylashgan ustun
(ustunlar) tanlaniladi va filtrlash o`rnatiladi. Filtrlash o`rnatilgandan so`ng
yacheyka o`ng tomoniga tugmacha hosil bo`ladi. Tugma bosilganda ekranga
saralash va filtrlash uchun muloqot oynasi chiqadi. Tanlangan yacheykani
foydalanuvchi xohishi bo`yicha saralash uchun [Сортировка по цвету]
[пользовательская сортировка] buyruqlar ketma ketligi tanlaniladi va ekranga
[Сортировка] saralash muloqot oynasi chiqadi. Bu oynadan foydalanuvchi
birinchi, ikkinchi, uchinchi va boshqalar navbatma – navbat saralash tartibi va
saralash usuli tayyorlaydi.
Ko`rsatkichlar - Информатика

|
Информатика Pdf ko'rish
|
bet | 163/308 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 7,16 Mb. | | #257687 |
Bog'liq ИнформатикаKo`rsatkichlar
massivlari.
Ko`rsatkichlar
massivlari
quyidagicha
ta`riflanadi
*[]
Masalan,
int *pt[6]
ta`rif int tipidagi ob`yektlarga olti elementli massivni
kiritadi. Ko`rsatkichlar massivlari satrlar massivlarini tasvirlash uchun qulaydir.
Masalan, familiyalar ro`yxatini kiritish uchun ikki o`lchovli massivdan foydalanish
kerak.
char fam[][20]={“Olimov”,”Rahimov”,”Ergashev”}
Xotirada 60 elementdan iborat bo`ladi, chunki har bir familiya gacha 0 lar
bilan to`ldiriladi. Ko`rsatkichlar massivi yordamida bu massivni quyidagicha
ta`riflash mumkin.
Char *pf[]= {“Olimov”,”Rahimov”,”Ergashev”}.
Bu holda ro`yxat xotirada 23 elementdan iborat bo`ladi, chunki har bir
familiya oxiriga 0 belgisi qo`yiladi. Ko`rsatkichlar massivlari murakkab
elementlarni sodda usulda tartiblashga imkon beradi. Quyidagi misolda matritsa
satrlari birinchi elementlari o`sishi tartibida chiqariladi. Bu misolda yordamchi
ko`rsatkichlar massivi yaratilib shu massiv tartiblanadi va massiv asosida matritsa
elementlari chiqariladi.
56-listing. Output:
…
{int n=2;
int m=3;
268
array[][3]={(1,3,5),(3,1,4),(5,7,1)};
int *pa[n];
for (I=0;Ifor (I=o;I{for (int k=I=1;kif a[I][1]>a[k][1]
{ int *pp=pa[I];
pa[I]=pa[k];pa[k]=pp;};
for (I=0;I{cout<<(“\n%I”,I+1);
for (int j=0;jcout<<(“%I”,pa[I][j]);}};
Ko`rsatkichlar massivlari funksiyalarda matritsalar qiymatlarini o`zgartirish
uchun mumkin. Quyidagi misolda matritsani transponirlash funksiyasi ishlatiladi.
57-listing.
Output:
void trans(int n,double *p[]);
{ double x;
for (int I=0;Ifor (int j=I+1;j{x=p[I][j];
p[I][j]=p[j][I];
p[j][I]=x; } };
void main()
{double a[3,3]={11,12,13,21,22,23,31,32,33};
double ptr={(double*)&a[0], (double*)&a[1], (double*)&a[2]};
int n=3;
trans(n,ptr);
for (int I=0;I
269
{cout<<(“\n %i”,i+1);
for (int j=0;j cout<<(“\n %f”,a[I][j]); }; };
|
| |
holda loyihalashtiriladi. Xonalardan chiqish eshiklari va binodan chiqish

|
holda loyihalashtiriladi. Xonalardan chiqish eshiklari va binodan chiqish Pdf ko'rish
|
bet | 170/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mholda loyihalashtiriladi. Xonalardan chiqish eshiklari va binodan chiqish
darvozalari bir-biridan m a’lum masofada uzoqlashtirilgan b o ‘ladi (7-
rasm).
201
Evakuatsiya yo‘Harming tarkibiy qismlari
B inolarning yer osti qavatlaridan evakuatsiya qilishda odam larning
harakat y o ‘nalishi b o ‘ylab, yonuvchi ashyolar saqlanadigan omborxonalar
m avjud b o ‘lm asa, um um iy zinapoya orqali chiqishlariga ruxsat etiladi.
Agar yerto‘lada bunday omborlar m avjud b o ‘lsa v a bu omborlar uchun
alohida chiqish y o 'li asosiy evakuatsiya y o ‘lidan o ‘tda yonm aydigan
devor bilan to ‘silgan b o ‘lsagina, ulardan evakuatsiya qilishda um um iy
zinapoyadan foydalanishga ruxsat beriladi. A gar yerto‘lada joylash gan
xonaning sathi 300 m 2 gacha b o ‘lib, undagi odamlar soni 15 kishidan
oshm agan b o is a , xonadan chiqish oson b o ‘lishi uchun m axsus
m oslam alar mavjud boMgan taqdirda, tik o ‘rnatilgan narvon bilan
yerto‘la tom idagi 0 ,9 x 0,9 m2 o ‘lcham li tuynuk orqali yoki tashqi
devorda o ‘m atilgan o ‘lchami 0,75 x 1,5 m2 ga teng b o ‘lgan deraza
orqali evakuatsiya qilish mumkin b o ‘ladi. Yerto‘lada ishlovchilar
soni 5 kishidan oshm asa, undan chiqish uchun bitta tuynuk yoki
deraza q o ‘y ish k ifoya qiladi. B in on in g qaysi qavatda b o ‘lishidan qat’i
nazar, agar xonadan chiqish esh igi, shu qavatdagi ikkita evakuatsiya
chiqish darvozasiga olib boradigan b o ‘lsa, bu xonadan ch iq ish uchun
bitta evakuatsiya esh igi q o ‘yilish i m um kin. Faqat xonadagi en g uzoq
joylashgan ish joyid an to bu eshikkacha b o ‘lgan m asofa 25 m dan uzoq
bo‘lm asligi v a bir sm enada ishchilar soni, A va В toifadagi xonalarda -
|
| |
kishidan, D toifadagi xonada 25 kishidan, E va F toifadagi xonalarda

|
kishidan, D toifadagi xonada 25 kishidan, E va F toifadagi xonalarda Pdf ko'rish
|
bet | 171/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M5 kishidan, D toifadagi xonada 25 kishidan, E va F toifadagi xonalarda
50 kishidan osh m asligi shart.
E vakuatsiya y o ‘nalishi b o ‘ylab joylash gan y o ‘l qism lari (oraliq
y o ‘laklar, y o ‘ lak, zinapoyalar va h .k .) har x il texn ik qurilm alar bilan
toraym asligi, balki aksincha, y o ‘l-y o ‘lakay q o ‘shilib boruvchi odam lar
oqim ini h iso b g a olgan holda kengayib borishi inobatga o lin ish i lozim
bo'ladi. Barcha evakuatsiya y o 'lla ri tabiiy yoki su n ’iy y o r u g ‘lik
bilan ta’m inlangan b o ‘lishi va su n ’iy yoritilgan lik tizim i albatta, ham
umumiy, ham avariya elektr tarm og‘idan ish lash ga m oslash tiriigan
bo‘lish i kerak.
Evakuatsiya paytida xonalardan k o ‘chayotgan odamlarni soniga,
binoning o ‘tga chidam lilik darajasiga, xonalam ing toifasiga va haj-
miga qarab, chiqish eshiklarining kengligi hisobiab chiqariladi. A so
siy y o ’Iaklarning k engligi 1,20 m dan kam bo'lm asligi kerak, M aydo
202
Yo'lakdagi eshikdan tashqariga chiqish joyigacha bo‘lgan masofa
12-jadval
Xonadan chiqish
Binoning o'tga
Odamlar oqim iga qarab (od/m2),
y o ‘lining
Xona toi falari
chidamlilik
belgilangan masofa, m
joylanishi
darajasi
1-2
2 -3
3 - 4
4 -5
Л ва В
I, II, Ilia
60
50
40
35
D
I, II,
III,
Ilia,
120
95
80
65
IHb, IV
85
65
55
45
V
60
|
| |
Faylga ixtiyoriy murojaat

289
1.
Fprint operatorining vazifasini ayting.
2.
Fread operatorining umumiy yozilishi qanday ?
3.
Fseek() nimani amalga oshiradi ?
4.
Faylning oxiriga ma`lumot qo`shish uchun qaysi operatordan
foydalanamiz?
5.
O_creat vazifasini ayting.
6.
S_IREAD qachon ishlatiladi ?
7.
Read va write operatorlaridan qachon foydalanib bo`ladi ?
8.
Close qachon muvaffaqiyatli bajarilgan bo`ladi ?
9.
Seek_cur operatorining vazifasini ayting.
10.
Lseek operatori nima uchun kerak ?
Mustahkamlash uchun savollar

276
har bir murojaat qilinganda yagona blok sifatida uzatiladi. Shuning uchun
ma`lumot almashishi diskka to`g`ridan to`g`ri murojaat qilishiga ko`ra tezroq
amalga oshadi. Shunday qilib, oqim bu buferlash vositalari va fayldir.
Oqim bilan ishlashda quyidagi vazifalarni bajarish mumkin.
-Oqimlarni ochish va yopish.
-Simvol, qator, satr, formatlangan ma`lumot ixtiyoriy uzunlikdagi
ma`lumotlarni kiritish yoki chiqarish va fayl oxiriga yetganlik shartini tahlil qilish;
-Buferlash va bufer hajmini boshqarish;
-Ko`rsatkich oqimdagi o`rnini aniqlash yoki yangi o`ringa ko`chirish.
Bu vazifalarni boshqaruvchi funksiyalar teng foydalanish dasturiga Stdio.h –
faylini ulash lozim. Dastur bajarilishi boshlanganda avtomatik ravishda 5 ta oqim
ochilib, bulardan:
-Standart kiritish oqimi stdin;
-Standart chiqarish oqimi stdout;
-Xatolar haqida ma`lumotlar standart oqimi stderr;
uning boshqa ixtiyoriy nuqtasidagi harorat 220°C dan oshib ketsa

|
uning boshqa ixtiyoriy nuqtasidagi harorat 220°C dan oshib ketsa Pdf ko'rish
|
bet | 168/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Muning boshqa ixtiyoriy nuqtasidagi harorat 220°C dan oshib ketsa;
- qurilmaning biror qismi qulab tushishi natijasida yuk ko'tarish
qobiliyati kamayib qolganda va h.k.
Qurilm alaming o ‘tga chidam lilik chegarasi tajriba usuli bilan yoki
analitik hisoblash y o i i bilan aniqlanadi. Bu usullarning asosiy shart va
qoidalari Xalqaro m ezonlashtirish tashkilotining tavsiyanomalarida (ISO)
va m ezon SE V 1000-78 y on g‘inga qarshi qurilishni loyihalashtirish
m e ’yorlarida aks ettirilgan.
11.4. Yong‘in yuz berganda odamlar evakuatsiyasi
Bino va inshootlarda odamlarning harakatlanishi zaruriy funksional
jarayon hisoblanadi. Bu jarayonni amalda oshirishda odamlarning harakati
m e ’yoriy yoki majburiy holda b o ‘lishi mumkin. Birinchisida odamlarning
bino va inshootlarda kundalik ehtiyoj yuzasidan normal harakatlanishi
bilan ifodalansa, ikkinchisida bino yoki xonalardan y o n g ‘in yoki zilzila
sharoitida odamlarni xavfli muhitdan xavfsiz joyga majburiy k o ‘chish
uchun m o ‘ljallangan harakati tushuniladi. Majburiy evakuatsiya jarayoni
ikkita yoki to ‘rtta p o g ‘onada o ‘tkaziladi.
Birinchi pog‘ona
- bu binoning oxirgi qavatida joylashgan barcha
xonalarda odamlarning y o ‘lakka chiqish harakatidir.
Ikkinchi pog‘onaga
odamlarning xonaning chiqish eshigidan to
zinapoyagacha bo'lgan masofani bosib o ‘tishi uchun m o ‘ljallangan
harakati kiradi. Bunda harakatlanuvchi oqim y o ‘lak b o ‘ylab o ‘tadi. Agar
bino bir qavatli b o ‘lsa, evakuatsiya ikkinchi pog'onadan s o ‘ng tugashi
mumkin.
Uchinchipog‘onaga
odamlarning
yuqori
qavatning
zinapoyaga
kelishidan to birinchi qavatdagi zinapoyadan chiqish eshigigacha b o ‘lgan
|
| |
da kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini

- yonuvchi narsalaming yonib bolishi oqibatida haroratning pasayishi kuzatiladi. Y ong‘inning tarqalish tezligi ham har x il b o ‘ladi. Y og‘ochdan qurilDemak, yonish jarayonining paydo b o ‘lishi uchun yonuvchi material, yondiruvchi manba va oksidlovchilar b o ‘lishi zarur.Yong‘in sodir b o ‘lganda yondiruvchi manbalar ochiq (uchqun, y o r u g iik kuchlari, alanga va ch o‘g ‘langan predmetlar) v a berk hoiatdaYonuvchi materiallar - qattiq, suyuq va gazsim on bo‘ lishi mumkin, masalan, taxta, kinoplyonka, nitrotselluloza, kim yoviy erituvchi suyuqlik |
da kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini Pdf ko'rish
|
bet | 158/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov MBu sahifa navigatsiya:
- - yonuvchi narsalaming yonib bolishi oqibatida haroratning pasayishi kuzatiladi. Y ong‘inning tarqalish tezligi ham har x il b o ‘ladi. Y og‘ochdan quril
- Demak, yonish jarayonining paydo b o ‘lishi uchun yonuvchi material, yondiruvchi manba va oksidlovchilar b o ‘lishi zarur.
- Yong‘in sodir b o ‘lganda yondiruvchi manbalar ochiq (uchqun, y o r u g iik kuchlari, alanga va ch o‘g ‘langan predmetlar) v a berk hoiatda
- Yonuvchi materiallar - qattiq, suyuq va gazsim on bo‘ lishi mumkin, masalan, taxta, kinoplyonka, nitrotselluloza, kim yoviy erituvchi suyuqlik
da kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini
ta’minlaydi.
Ikkinchi fazada
- alanga jadal tarqalib, harorat tez k o ‘tariladi
(o'zining «ш ах» qiym atiga erishadi). Bunda alanga inshootning tashqari
qism iga ham chiqishi kuzatiladi.
Uchinchi fazada
- yonuvchi narsalaming yonib bo'lishi oqibatida
haroratning pasayishi kuzatiladi.
Y ong‘inning tarqalish tezligi ham har x il b o ‘ladi. Y og‘ochdan quril-
gan binolarda alanganing tarqalish tez lig i 1 -2 m/min; yonm aydigan
konstruksiyalarda 0 ,3 -0 ,4 m/min; yonuvchan erituvchilar yonganda,
masalan, toluol yonganda alanganing tarqalish tezlig i 1 0 -1 5 m /m in ga
teng b o ‘ladi.
Yonish
- yonuvchi mahsulotiar bilan oksidlovchilar orasida o ‘zaro
ta’sir natijasida bo‘ladigan murakkab fizikaviy-kim yoviy jarayon, bunda
issiqlik va yorugMik nurlarining ajralishi kuzatiladi.
Demak, yonish jarayonining paydo b o ‘lishi uchun yonuvchi material,
yondiruvchi manba va oksidlovchilar b o ‘lishi zarur.
Havo tarkibidagi kislorod miqdori 14—16% bo‘lganda yonish to ‘xtaydi
va tutash boshlanadi. Agar kislorod miqdori 8-10% ga kamayganda tu-
tash ham to ‘xtaydi.
Yong‘in sodir b o ‘lganda yondiruvchi manbalar ochiq (uchqun,
y o r u g iik kuchlari, alanga va ch o‘g ‘langan predmetlar) v a berk hoiatda
(ishqalanish, katta kuch bilan urish, kim yoviy reaksiyaning issiqligi, mik-
• robiologik jarayonlar va hokazo) bo‘lishi mumkin.
Yonuvchi materiallar - qattiq, suyuq va gazsim on bo‘ lishi mumkin,
masalan, taxta, kinoplyonka, nitrotselluloza, kim yoviy erituvchi suyuqlik-
lar, vodorod, metan, propan, k o ‘mir va hokazolar.
Oksidlovchilarga - kislorod, brom, xlor, natriy peroksidi, nitrat kislo-
|
| |
Tushuntirish matni - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

- tindalizatsiyada;
-avtoklavda
4. In’yeksion eritmalar tayyorlashda ishlatiladigan o’simlik yo’g’larini
sterilizatsiya vaqtini
tanlang:
- 2 soat;
- 1 soat;
- 30 min;
- 40 min;
5. Quyida berilgan dori moddalarini qaysi birlari aseptik sharoitda sterillanmasdan tayyorlanadi?
- Geksametiltetramin;
- Kalsiy xlorid;
- Askorbin kislota;
- Barbital natriy;
6. Harorat ta’siridagi qaysi bir usul ob’yektni sterilligini to’la ta’minlaydi?
- bosim ostidagi par ta’sirida;
- oquvchi par ta’sirida;
- tindalizatsiya;
-hammasi to’g’ri
m asofani bosib o‘tish uchun qilingan harakati kiradi

|
m asofani bosib o‘tish uchun qilingan harakati kiradi Pdf ko'rish
|
bet | 169/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mm asofani bosib o‘tish uchun qilingan harakati kiradi.
To‘rtinchipog‘onaga
odamlarning
zinapoyadantushgandan
keyin
ay von va y o ‘laklar orqali tashqariga chiqish eshigigacha b o ‘lgan m asofani
200
bosib o ‘tishiga qaratilgan harakati kiradi. Sanoat korxonalari, bino va
inshootlarda odamlarning harakatlanib yurishi, yordamchi vazifalar kiradi
va uni amalga oshirish uchun m axsus maydonlar (y o ‘laklar, zinapoyalar,
kirish va chiqish joylari) ajratiladi. Odamlarning binodagi harakatlanish
jarayoni, ayniqsa, y o n g ‘in yoki biror tabiiy ofat paytida keskin m as’uliyatli
tus oladi. Bunday hollarda harakatlanishni to ‘g ‘ri ta’m inlash odamlar
hayotini saqlab qolishga garov b o i a oladi, Har qanday xonada ham
y o n g ‘in sodir b o iis h ehtim oli mavjud ekanligini inobatga olsak, barcha
xonalardan va umuman binodan odamlarni xavfsiz joyga k o ‘chirish uchun
evakuatsiya yo'llarini rejalashtirish majburiy tadbirlardan hisoblanadi.
Evakuatsiya y o ‘llari deb, bino va inshootlarda xavfli holat yuzaga
kelganda, odamlarni bino ichida joylashgan doim iy ish joyidan, qisqa vaqt
ichida tashqariga olib chiqadigan elementlar tizim iga aytiladi. Bunday
elementlarga odamlarni doim iy ish joyidan eng qisqa y o ‘l bilan tashqariga
olib chiqadigan y o ‘nalish bo‘ylab joylashgan y o ‘laklar, dahliz, zinapoyalar
va maydonchalar, darvozaxonalar, chiqish eshiklari va boshqalar kiradi.
Ular orasidagi masofa L
= 1,5
yfp tenglama bilan topiladi, (bu yerda
P
-
bino piremetri)
Yuqori qavat
Birinchi qavat
Evakuatsiya vaqtida binodan chiqish eshiklari ikkitadan kam bo‘lmagan
|
| |
Ajratiladigan muhitda mahalliy tarmoq

4.1.2. Ajratiladigan muhitda mahalliy tarmoq
Biz yuqorida kompyuter texnologiyasining ko'p jabhalarini o'rgandik.
Go'yo bizga boshqa imkoniyatlar kerak emasdek. Haqiqatdan ham dastlab cho'tda
yoki arifmometrda hisoblaganimizda, mashinkada materiallarni chop etganimizda,
ulardan ko'nglimiz to'q edi. Keyin DOS Norton Commander bilan kompyuterlar
hayotimizga kirib keldi. Ammo biz shu darajada to'xtab qolmadik-biz Windowsni
yaratdik. Alohida (individual) kompyuterning o'zi endi bizga kamlik qilib qoldi.
Biz tarmoqli informatsion tizim yaratish yo'lidamiz. Bu kabi tizimni uchta asosiy
elementlar:
-texnik vositalar;
-tarmoq operatsion sistemasi;
-amaliy dasturlar majmui tashkil yetadi.
Texnik vositalar majmuini serverlar, mijozning ishchi stansiyalari,
kommutasion aloqa vositalari tashkil etadi. Tarmoq operasion sistemasi
tarmoqdagi axborotlar majmuidan barcha ishchi stansiyalari - mijoz kompyuterlari
tomonidan foydalanish imkoniyatini yaratadi. Amaliy dasturlar, avvalgi
mavzularimizda tanishganimizdek, foydalanuvchining masalasini yechish uchun
xizmat qiladi.
Xo'sh, bu o'rinda qanday muammo bor?
261
Mavjud axborot sistemalari turg'un ishlamayapti. Gap shundaki,
foydalanuvchi kompyuteridagi dastur avtonom bo'lib, unga ma'lumotlar serverdan
to'liq informatsion fayl sifatida o'qib olinadi. Ammo foydalanuvchi dasturi uchun
shu ma'lumotlarning bir qismigina kerak xolos. Undan tashqari, turli dasturlar
serverdan ma'lumotlarni faqat o'zi o'zgartira olishi ko'rinishida o'rnatilgan bo'lib,
mazkur dasturlar o'zlaridagi ko'rsatma, buyruqlar asosida ma'lumotlarni o'zlariga
kerakli ko'rinishga o'zgartiradilar. Demak, bir axborot bir necha foydalanuvchilar
tomonidan o'zgartirilishi mumkin. Bu esa axborotlarning obyektiv bo'lishini
ta'minlamaydi. Umuman olganda, bu juda dolzarb masala. Lokal tarmoqni eng
zamonaviy texnika va texnologiya asosida yaratish, unda eng tajribali
dasturchilarni ishlatish mumkin. Lekin yuqoridagidek holat bo'lsa, informatsion
tizimning ishonchliligi susayib, butun sistemaning ishdan chiqishi hali vujudga
kelishi mumkin. Mazkur holdan chiqishning uslubi yaqinda yaratilgan bo'lib, u
"mijoz - server" deb nomlanadi. Uning asosiy g'oyasi shundan iboratki, serverning
va mijoz kompyuteridagi dasturning ma'suliyati ajratildi, endi mijoz
kompyuteridagi amaliy dastur serverdagi dasturdan farqli o'laroq axborot va
ma'lumotlar tizimini o'zgartira olmaydi. U server tomonidan berilgan natijaviy
axborotni kerakli ko'rinishga o'tkazish uchungina xizmat qiladi. "Mijoz - server"
texnologiyasi ma'lum talablarga javob beruvchi dasturlar majmuini yaratishni
taqazo etadi. Bu talablar quyidagilardan iborat:
-ishonchlilik, ma'lumotlarning to'liqligi va xavfsizligi;
-dasturlar va ma'lumotlar omborini o'zgartirmasdan texnik vositalari
almashtirish imkoniyati;
-o'rnatish va foydalanishning soddaligi;
-turli amaliy dasturlarni qo'llashning soddaligi;
-ma'lumotlar omboriga murojaat qilish va undagi axborotlardan
foydalanishda qulaylik;
|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 247/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
184
4)
- barcha irratsional sonlar toʻplami berilgan boʻlsin. U holda
=
Int
boʻladi.
5)
...
,
2
,
1
,
0
,
1
,
2
...,
−
−
=
Z
- barcha butun sonlar toʻplami berilgan boʻlsin. U holda
=
IntZ
boʻladi.
6)
,...
...,
,
2
,
1
n
N =
- barcha natural sonlar toʻplami berilgan boʻlsin. U holda
=
IntN
boʻladi.
A
- toʻplam
(
)
,
X
topologik fazoning toʻplam ostisi boʻlsin.
3.Ta’rif.
x
- nuqta
A
toʻplamning chegaraviy nuqtasi deyiladi, agar uning ixtiyoriy
Ox
atrofi
A
toʻplam va
A
X \
toʻplam bilan kesishsa, ya’ni
A
Ox
va
(
)
A
X
Ox
\
shartlar bajarilsa.
A
toʻplamning chegarasini
FrA
koʻrinishda belgilaniladi.
A
X
A
FrA
\
=
tenglikning oʻrinligi 3- ta’rifdan kelib chiqadi.
Adabiyotlar
1. Armstrong Μ. A. Basic Topology. -Springer, 1998.
2. Narmanov A.Y. Differensial geometriya. -T.: “Turon-Iqbol”, 2016. -225 bet.
3. Narmanov A.Y., Sharipov A.S., Aslonov J.O. Differensial geometriya va topologiya kursidan
masalalar toʻplami. -T.: “Universitet”, 2014.
4. Федорчук В.В. Введение в топологию. –Москва: изд. МГУ, 2014.
5. Энгелькинг Р. Общая топология. -Москва: “Мир”, 1986. – 752 с.
6. Narmanov A.Y., Sharipov A.S., Aslonov J.O. Differensial geometriya va topologiya kursidan
masalalar toʻplami. –Toshkent: “Universitet” nashriyoti , 2014-yil.
7. Narmanov A.Y. Differensial geometriya. –Toshkent: “Universitet” nashriyoti, 2010-yil.
8. Joʻrayev T.F. Topologiyaga kirish. -Toshkent, “Tafakkur-Boʻstoni” nashriyoti, 2012-yil.
9. Moʻminov Z.I. Differensial geometriya va topologiya fanidan oʻquv-uslubiy majmua. -Samarqand,
2010-yil.
10. Погарелов A.В. Геометрия. -Издательство “Наука”, 1984
https://buxdu.uz
|
| |
Vaqt kommutatsiyasi - Основы пакета

254
Masalan, maydonning 1-kaskadi S fazoviy kommutatordan qurilishi
mumkin, 2-kaskad esa T vaqt kommutatorlaridan, 3-eng oxirgi kaskad yana S
kommutatorlardan tuziladi. STS deb ataluvchi bunday kommutatsiya maydoni 3.24
-rasmda ko‗rsatilgan. U birinchi va uchinchi kaskadlarda N ta S kommutatorlaridan
va ikkinchi kaskadda M ta T kommutatordan iboratdir.
3.24–rasm. STS kommutatsiya maydoni.
TST kommutatsiyasi (vaqt–fazo–fakt)
Hozirgi vaqtda eng ko‗p tarqalgan kommutatsiya maydoni bo‗lib TST
sxema hisoblanadi, u 3.25-rasmda ko‗rsatilgan. TST sxemasining STS sxemasiga
nisbatan ustunligi shundan iboratki, u ham xarajatlidir, chunki vaqt kommutatorlari
fazo kommutatorlariga nisbatan arzondir va katta yuklanishda bandliklarni kichik
ehtiromligi bilan vaqt oraliqlarini samaraliroq ishlatishni ta‘minlaydi.
Mirzo Ulug‘bek xizmatlaridan

|
Mirzo Ulug‘bek xizmatlaridan
|
bet | 188/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Mirzo Ulug‘bek xizmatlaridan yana biri shundaki, u avvalo yosh avlodning aqliy va ma’rifiy tarbiyasiga katta ahamiyat berib, ularni dunyoviy bilimlarni egallashga da’vat etdi, har qanday johillik va bilimsizlikka qarshi kurashdi. U
1 I.А.Kаrimоv. Istiqlоl vа mа’nаviyat. T., «O’zbеkistоn», 1994 y., 97—98-bеtlаr.
insonning imkoniyatlari cheksiz ekanligiga ishora qilib, yoshlarni ilm egallashga, insofli va himmatli bo‘lishga, halollik va rostgo‘ylikka da’vat etadi.
Ulug‘bekning bilimlarini nafaqat kitoblardan, balki bevosita hayotning o‘zidan ham olishni tavsiya etadi.
Ulug‘bek yangi-yangi ilmiy kashfiyotlar qilishni inson uchun oliy fazilat deb biladi. U Movarounnahr shaharlarini, xususan Samarqand va Buxoroni ilmu ma’rifat dargohiga aylantiradi. Ulug‘bek “Bilimga intilish har bir muslim va muslima uchun farzdir” degan shiorni ilgari suradi va uni madrasaning peshtoqiga yozdirib qo‘yadi. Madrasada esa ilmning turli sohalarining o‘qitilishiga jiddiy e’tibor beriladi.
Masalan, Samarqand madrasasida ilohiyot ilmlari: Qur’on, Hadis, Tafsir, fiqh bilan birga riyoziyot, handasa ilmi, hay’at (falakiyot), tibbiyot, tarix, geografiya, ilmi aruz, ilmi qofiya, arab tili kabi dunyoviy ilmlar o‘rgatilgan.
Ulug‘bek ilm fani ravnaqi uchun kurashgan, ta’lim-tarbiya rivojiga hissa qo‘shgan fuqarolarni doimo rag‘batlantirib, o‘qituvchi-ustoz, mudarrisga hurmat ehtirom bilan qarashni targ‘ib etgan. Uning mana shu say’i harakatlari tufayli ta’lim-tarbiya sifati yaxshilana bordi, madrasalarda o‘qish-o‘qitish ta’limni jonlantirishga katta ahamiyat berildi. Madrasadagi o‘quv tizimi isloh qilinib, unda falakiyot, matematika, geografiya kabi aniq fanlarni o‘qitishni joriy etdi, ta’lim mazmunining sifatini oshirdi, madrasalarda o‘qish muddatini 15—20 yildan 8 yilga tushirdi. 114
Ulug‘bek o‘z pedagogik qarashlarida bolalarning jismonan sog‘lom, harbiy hunarni puxta egallagan, jasur, mard bo‘lib yetishuviga alohida ahamiyat beradi.
Ulug‘bekning fikricha, ta’lim-tarbiyada matematika, falakiyot fanlari bolaning aqliy qudrati va qobiliyatini o‘stirishda muhim vosita bo‘lsa, tarix va adabiyot fanlari esa bolalarning vatanparvar bo‘lib yetishishlariga xizmat qiladi.
|
| |
Основы пакета - bet 187

253
1ESS, 2ESS va 3ESS amerika stansiyalari hamda KVARS, MT-20\25, ISTOK
stansiyalari faqat fazoviy kommutatsiyadan foydalanadi.
Fazoviy S-kommutatorlar (Space-fazo so‗zidan olingan) kommutatsiya
maydonida elektron bog‗lovchi yo‗lni barpo etadi, u butun ulanish davomida ulab
turadi. Bunda kommutatsiya maydonining kirish bilan uning chiqishi o‗rtasida
fizik ulanishni ta‘minlaydi (elektromexanik va kvazielektron stansiyalarda esa
mexanik).
Raqamli fazoviy kommutatsiya kirishlarini chiqishlar bilan ulash faqat
kirishga ajiratilgan vaqt oralig‗i nomeri chiqishiga ajiratilgan vaqt nomeriga mos
kelgan holdagina imkon beradi. Shu munosabat bilan faqatgina fazoviy
kommutatsiyalardan qurilgan kommutatsiya maydoni raqamli ATSlarda amalda
qo‗llanilmaydi.