nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 104
an’anaviy testlarga qaraganda bu testda bir xillik bo‘lmaydi va o‘quvchilarga bir
muncha qiziqarliroq bo‘ladi. Undan tashqari bu interaktiv testlarni rasm, ovoz va
formulalar yordamida boyitish imkoniyati mavjudligi ularni yanada qiziqarli va
o‘quvchini katta ishtiyoq bilan ishlashga chorlaydi. Oddiy testlardan foydalanish
savollari tuzishda ma’lum bir chegarani hosil qiladi. Masalan, musiqa fani o‘qituvchisi
faqat nazariyadan savollar tuzishi mumkin, bu dastur yordamida biror bir musiqadan
parcha qo‘yib savollar tuzish imkoniyatini yaratadi. Boshqa yo’nalishlar masalan,
matematika, fizika, biologiya, geografiya kabi fan o‘qituvchilari ham juda qiziq,
interaktiv testlat tuzish imkoniyati mavjud. Bundan tashqari testni kompyuter
tarmoqlari orqali ham o‘tkazish imkoniyati va elektron pochta orqali yuborish kabi
imkoniyatlarining mavjudligi hozirgi zamonaviy ta’lim talablariga ham javob bera
oladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Andrey Viktorovich Isaev, Lyudmila Aleksandrovna Isaeva and Alla
Grigorievna Kravets. Individualized Educational Trajectory: Educational Courses
Integration. World Applied Sciences Journal 24 (Information Technologies in
Modern Industry, Education & Society): P. 62-67, 2013 ISSN 1818-4952 © IDOSI
Publications.
2.
A.A.Ibragimov. Pedagogning individual ta’lim trayektoriyasini loyihalash
va amalga oshirish metodikasi. Uslubiy qo‘llanma. –Samarqand viloyati
XTXQTMOHM, 2020. - 80 bet.
3.
Markova A.K. Psixologiya professionalizma. – M.: Znanie, 1996.
4.
Muslimov N.A. Bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarini kasbiy
shakllantirish / Monografiya. – T.: Fan, 2004.
5.
Muslimov N.A., va boshqalar. Kasb ta’limi o‘qituvchilarining kasbiy
kompetentligini shakllantirish texnologiyasi/ Monografiya. – T.: “Fan va texnologiya”
nashriyoti, 2013.
|
Texnik talablarga - Vositalardan foydalanish

www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 96
Estetik talablarga quyidagilar kiradi: tartiblilik va ifodalilik (elementlari,
joylashishi, o‘lchami, rangi), bezashning funksional vazifasi va ergonomik talablarga
mosligi.
Maxsus talablarga quyidagilar kiradi: interfaollik, maqsadga yo‘nalganlik,
mustaqillik va moslashuvchanlik, audiolashtirish, ko‘rgazmalilik, kirish nazorati,
intellektual rivojlanish, differensiasiyalash(tabaqalashtirish), kreativlik,
ochiqlik
, qayta
aloqa, funksionalilik, ishonchlilik.
Ergonomik
talablarga quyidagilar
kiradi: do‘stonalik, foydalanuvchiga
moslashish, ekran shakllarini tashkil etish.
Metodik talablar pedagogik dasturiy vositalar asosida o‘qitishga mo‘ljallangan
o‘quv fanining o‘ziga xos xususiyatlarini, uning qonuniyatlarini, izlanish metodlari,
axborotga ishlov berishning zamonaviy usullarini joriy qilish imkoniyatlarini hisobga
olishni ko‘zda tutadi.
Fanlardan yaratiladigan pedagogik dasturiy vositalar quyidagi metodik
talablarga javob berishi kerak:
1. Pedagogik dasturiy vositalar – o‘quv materialini taqdim etishning tushunchali,
obrazli va harakatli komponentlarining o‘zaro bog‘liqligiga tayangan holda qurilishi.
2. Pedagogik dasturiy vositalar o‘quv materialini yuqori tartibli tuzilma
ko‘rinishida ta’minlashi. Fanlararo mantiqiy o‘zaro bog‘liqlikning hisobga olinishi.
3. Pedagogik dasturiy vositalarda ta’lim oluvchiga o‘quv materialini bosqichma-
bosqich o‘zlashtirganligini turli xildagi nazoratlarni amalga oshirish asosida aniqlash
imkoniyatlarining yaratilishi.
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 103
9. So‘zlar banki: Bu savol turida so‘zlarni kerakli joyga joylashtirish talab
etiladi. Bo‘sh joylar va ushbu joylar soniga teng so‘zlar banki keltirilgan bo‘ladi.
Testlar bazasiga barcha savollarni kiritib bo‘linganidan so‘ng, bajarilgan ishni
elektron shaklda saqlash kerak bo‘ladi. Tayyor bo‘lgan elektron testni saqlashdan oldin
ayrim sozlashlarni bajarish kerak. Chunki bu sozlashlar elektron testdan
foydalanilayotgan vaqtda katta ahamiyatga ega. Buning uchun Ispring dasturining
yuqori chap tomonida joylashgan “Настройка” tugmasi bosiladi.
Natijada yangi oyna hosil bo‘ladi. Bu oyna ro‘yxatining birinchi
bandi “Основные“ deb nomlangan. Bu bandda elektron testga nom berish, testdan
o‘tish balini o‘rnatish, testni bajarishning maksimal vaqtini o‘rnatish va test
boshlanishdan oldin tizim topshiruvchining ismini va elektron pochtasini so‘rash
funksiyalarini qo‘shish imkoniyatlari mavjud. Bundan tashqari har bir to‘g‘ri javob
uchun maksimal ball, tizim test topshiruvchisi tomonidan barcha testlar topshirilmagan
holatda ham testni tugatish imkoniyatini va har bir savolga javob berilgandan so‘ng
to‘plangan ballni ko‘rish imkoniyatini ham o‘rnatish mumkin. Testga “Informatika
fanidan test” deb nom berildi. O‘tish balini umumiy ballning 55 % miqdorida
belgiladik. 20 ta savol uchun 30 daqiqa etib belgilandi. Test vaqtida qolgan vaqtni
ko‘rsatib turishi belgilanib qo‘yildi. Barcha sozlashlarni bajargandan so‘ng OK
tugmasi bosiladi. Endi bemalol elektron testni saqlash mumkin. Buning uchun
dasturning yuqori chap tomonida joylashgan
“Publikovat” tugmasi bosiladi.
Keyin yangi oyna paydo bo‘ladi. Bu oynada elektron test dasturini saqlash kerak
bo‘lgan joyni (bizning misolmizda ish stoli ko‘rsatilgan), fayl nomini (bizning
misolmizda Informatikadan test savollari), fayl tipini (bizning misolimizda .exe) va
dastur oynasi o‘lchamini ko‘rsatish mumkin. Fayl tipi .exe deb belgilanganda,
avtomatik ravishda .swf formatda elektron test saqlanadi. Shuning uchun bu elektron
testdan foydalanish uchun Adobe Flash Player dasturi o‘rnatilgan bo‘lishi shart.
So‘ngra “Публиковать” tugmasi bosiladi. Dastur faylni avtomatik ravishda
ko‘rsatilgan joyga saqlaydi. Ishchi stolda yaratilgan ushbu faylni ishga tushirib, test
topshirig‘ini topshirish mumkin. Yuqorida yaratilgan testlar bazasi shuni ko‘rsatadiki,
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 99
siyalarini yaratish uchun Captivateda chap va o‘ng sichqoncha tugmasini bosish va
klavishalarni bosish mumkin. SHuningdek, Adobe Captivateni skrinkastlarni,
podkastlarni yaratish va Microsoft PowerPoint taqdimotlarini Adobe Flash formatiga
konvertasiya qilish uchun qo‘llash mumkin.
Captivate yordamida dasturlarning interfaol namoyishlari, simulyasiyalar,
yordamchi ma’lumotlar, skrinkastlar, o‘yinlar va darslar yaratish va tahrirlash
mumkin. Captivateda yaratilgan skrinkastlar ekrandan qilingan yozuvlarga nisbatan
ancha kam joy egallaydi. Foydalanuvchilar Captivateda
taqdimotlarga effektlar
, faol
nuqtalar, matnli sohalar, video va hokazolarni qo‘shib tahrirlashlari mumkin.
Mualliflar mazmunini va u yoki bu elementni paydo bo‘lish vaqtlarini tahrirlashlari
mumkin. Faol nuqtalarni bosish boshqa slaydga o‘tish, shuningdek, tashqi
murojaatlarga o‘tishni ta’minlashi mumkin. Captivate tasvirlarni, PowerPoint
taqdimotlarni, video, .flv va audiolarni loyihaga import qilishni qo‘llab-quvvatlaydi.
Adobe Captivate dasturi materiallarni yaratish va namoyish etishning qulay vositasidir.
Captivate keng doiradagi imkoniyatlarni taklif etadi: Microsoft PowerPointda
yaratilgan taqdimotlar asosida o‘quv materiallarni yaratish, monitordagi suratni olib,
savolga berilgan javobga bog‘liq ravishda o‘tish imkoniyatli testlar yaratish.
Spring dasturi va uning imkoniyatlari
Multimediali elektron o‘quv kurslarni yaratish imkoniyatini beruvchi pedagogik
dasturiy vositalar ichida yuqori reytingga ega bo‘lgan iSpring dasturi haqida to‘xtalib
o‘tamiz. iSpring Free dasturi .PPT, .PPTX, .PPS, .PPSX formatdagi fayllarni Flash
(.SWF) va HTML5 formatiga konvertatsiyalash imkoniyatini beradigan mualliflik
dasturi hisoblanadi. Dastur orqali foydalanuvchilar Flash-roliklar va YouTube-video
resurslarni PowerPoint taqdimot slaydlariga joylashtirishlari mumkin.
Xususan:
• Yaratiladigan elektron o‘quv kontentlarni SCORM va TinCan tizimlarga
o‘tkazish imkoniyatini beradi, bu esa ixtiyoriy LMS (Learning menegment system)
bilan integratsiyalashtirish mumkin degani.
• PowerPoint dasturida yaratilgan taqdimot faylining xajmini 97% gacha siqish
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 95
Didaktik talablarga quyidagilar kiradi: ilmiylik, tushunarli, qat’iy va tizimli
bayon etilishi bilan birgalikda (pedagogika, psixologiya, informatika, ergonomikaning
asosiy tamoyillarini, zamonaviy fanning fundamental asoslarini hisobga olib, o‘quv
faoliyati mazmunini qurish imkoniyatini ta’minlash), uzluksizlik va yaxlitlik (ilgari
o‘rganilgan bilimlarning mantiqiy oqibati hamda to‘ldiruvchisi hisoblanadi), izchillik,
muammolilik, ko‘rgazmalilik, faollashtirish (o‘qitish mustaqilligi hamda faollilik
xususiyatining
mavjudligi),
o‘qitish
natijalarini
o‘zlashtirish
mustahkamliligi,
muloqotning interfaolliligi
,
o‘qitish, tarbiyalash, rivojlantirish va
amaliyotning yaxlit birligi.
Metodik talablarga quyidagilar kiradi: aniq o‘quv fanining o‘ziga xos
xususiyatlarini hisobga olish, ma’lum bir faning o‘ziga xosligini hisobga olish,
axborotni zamonaviy metodlari o‘zaro bog‘liqliligi, o‘zaro aloqadorliligi, turli-
tumanligi, amalga oshirilishi.
Psixologik talablarga idrok etish (verbal-mantiqiy, sensor-perseptiv), tafakkur
(tushunchaviy-nazariy, ko‘rgazmali-amaliy), diqqati (qat’iyliligi, boshqaga ko‘chishi),
motivasiya (ishlashda faol shakllari, yuqori darajada ko‘rgazmalilik, o‘z vaqtida qayta
aloqa yordamida o‘quvchilarning yuqori darajadagi motivasiyalarini doimiy ravishda
rag‘batlantirish), xotira, tasavvuri, yoshi va individual psixologik xususiyatlarini
hisobga olish (egallagan bilim, ko‘nikma va malakalarini hisobga olib, o‘quv fani
mazmuni hamda o‘quv masalalari murakkablik darajasi o‘quvchilarning yosh
imkoniyatlari va individual xususiyatlariga mos kelishi, o‘quv materialini
o‘zlashtirishda ortiqcha his-hayajonli, asabiy, aqliy yuklamalardan ta’sirlanishdan
himoyalash) kiradi.
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 100
imkoniyati mavjud
PowerPoint dasturida yaratilgan taqdimot faylining himoyalanishini ta’minlaydi
Ushbu paket o‘z ichiga 3 ta dasturiy modulni oladi. Ular yordamida audio, video,
interaktiv elementlar va testlar bilan boyitilgan onlayn taqdimot materiallari va o‘quv
kurslari, har xil so‘rovnomalar, anketalar, interaktiv testlar, 3D kitob kabi bir qancha
elektron nashrlar tashkil etish imkoniyati mavjud.
iSpring Suite elektron nashrlar yaratish paketi modullari.
iSpring
Suite
elektron
nashrlar
yaratish
paketini
ushbu
http://www.ispring.ru/ispring-suite
manzil orqali yuklab olish mumkin. Dastur
avtomatik ravishda MS PowerPoint dasturi menyular satriga o‘rnatiladi va alohida
menyuda joylashadi. Elektron testlar yaratish uchun Ispring Quiz Maker moduli
tanlanadi va ekranda quyidagi oyna paydo bo‘ladi.(2-rasm)
Dastur boshqa elektron testlar yaratish dasturlaridan quyidagi xususiyatlari bilan
ajralib turadi:
dasturning ishchi fayli ixtiyoriy kompyuterga ko‘chirib qo‘yilishi va ishlashi
mumkin;
juda kam amallar ketma ketligi bajariladi;
maxsus bilimlar talab etilmaydi;
testlarning 11 xil turini yaratish mumkin;
test savollari va javoblariga rasm, formula va video joylashtirish mumkin;
test natijalari to‘g‘ridan to‘g‘ri elektron pochtaga junatiladi;
dastur litsenziyaga ega va ochiq kalitli ekanligi.
Kompyuterga iSpring Suite dasturlar paketi o‘rnatilgach, Ispring Quiz Maker
bloki yordamida elektron testlar tuzish imkoniyati mavjud. Testlar bazasi yaratilgach,
darsning qaysi qismida foydalanishiga qarab testlar soni va test o‘tkazish vaqti
belgilanadi. Interfeys ko‘rinishini foydalanuvchi ixtiyoriga ko‘ra o‘zgartirish mumkin.
Tayyor testlar bazasini yaratib bo‘lgach, uni lokal tarmoq uchun, global tarmoq uchun,
hujjat shaklda (MS Word) yoki LMS tizimi uchun saqlash imkoniyati mavjud.
Dasturda yaratilgan elektron testlar bazasi ishchi fayli .swf formatda saqlanadi.
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 101
Demak, ushbu testlar bazasidan foydalanish uchun kompyuterda Adobe Flash Player
dasturi mavjudligi yetarli. Dasturda test savollarining quyidagi ko‘rinishlarini yaratish
mumkin:
1.
Bitta javobli test: bu testning qiyinligi javob variantlarining ko‘pligiga
bog‘liq.
2.
Ko‘p javobli test: bu test turi yordamida bir necha ma’lumotlar
yuzasidan o‘quvchi fikrini aniqlash mumkin.
3.
“To‘g‘ri-noto‘g‘ri” ko‘rinishdagi test: bunda anketa savoli ko‘rinishiga
mos test turi, javob varianti faqat ikkita bo‘ladi;
4.
Yopiq test: bunda javob varianti o‘quvchi tomonidan kiritiladi;
5.
O‘zaro moslik o‘rnatish: bunda bir necha savollar o‘zaro javoblari bilan
birlashtiriladi;
6.
Javoblarni tartiblash: savolning ushbu turida javob variantlari o‘zaro
tartiblanadi;
7.
Sonni kiriting: savolning javobi sifatida o‘quvchi sonni kiritishi kerak;
8.
Bo‘sh joylarni to‘ldiring: matndagi bitta yoki bir necha bo‘sh joylarni
kerakli so‘z bilan to‘ldirish talab etiladi;
9.
Javoblari keltirilgan savol: savolning bo‘sh qismlarida javoblar
variantlari keltirilgan bo‘ladi, ushbu javob variantlardan to‘g‘risini belgilash mumkin.
10. So‘zlar banki: Matnning bo‘sh joylariga berilgan so‘zlardan keraklilarini
tanlab joylashtiriladi. Savolni qiyinlashtirish uchun so‘zlar sonini bo‘sh joylar sonidan
ko‘paytirish mumkin.
11. Faol hududni aniqlovchi savol: Savolda rasmdagi qaysidir maydonni
belgilash vazifasi joylashtirilgan bo‘lib, ushbu rasmdagi hudud o‘quvchi tomonidan
javob berish jarayonida tanlanadi.
ISpring QuizMaker dasturi yordamida testlar yaratish. Informatika va
axborot tehnologiyalari fani misolida.
Ispring Quiz Maker modulini ishga tushirish quyidagicha amalga oshiriladi:
ПУСК → Все программы → ISpring Suite → ISpring QuizMaker.
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 98
kurslar yaratish uchun ishlab chiqilgan. Articulate Storyline — uch utilitli (Presenter,
Quizmaker, Engage) paket, o‘rgatuvchi kurslarni, taqdimotlar, testlar va kontentning
boshqa shakllarini iPadda ko‘rish va masofali ta’lim tizimlariga integrallanishi
mumkin bo‘lgan Flash va HTML5 formatlarda yaratish imkoniyatini beradi. Dastur
murakkab interfaol senariylarni amalga oshirish uchun deyarli cheksiz imkoniyatlarni
taklif etadi. Endi o‘quv kursining murakkab interfaol senariysini yaratish uchun dastur
tuzishni yoki flashni qo‘llashni bilish shart emas — Storyline buning uchun barcha
vositalarni taklif etadi. Ushbu dasturning xususiyati oson o‘zlashtirilishida,
shuningdek, yaratilayotgan loyihalarning yorqin vizual uslubida: Articulate
mahsulotlarida ishlangan roliklar boshqa e-learning muharrirlaridan ko‘ra yanada
zamonaviyroq va dinamikroq ko‘rinadi. Dastur Microsoft Office 2007ga o‘xshash
interfeysga ega, ishlab chiquvchilar, foydalanuvchilar, o‘rganichlari oson bo‘lishi
maqsadida tashqi ko‘rinishini PowerPointga maksimal o‘xshashligini ta’minlangan.
Yuqorida buyruqlar to‘plamidan iborat klassik Ribbon-panel joylashgan.
Barcha turdagi multimediyali kontentlar: video, flash, ovoz, veb-ob’yektlarni
qo‘yishni qo‘llab-quvvatlaydi. Barcha ko‘p tarqalgan video (flv, avi, wmv, mov,
mpeg, dv, 3g) va ovoz (mp3, wma, wav, m4a, aac, aiff, ogg) formatlari importlanadi,
bundan tashqari, Internetdagi rolikning HTML-kodini yoki veb-kameradan video-
yozish, ovozni esa mikrofondan yozib qo‘yish mumkin. SWF — roliklari ham
muammosiz qabo‘l qilinadi, bu esa boshqa multimediya muharrirlarining loyihalari
bilan integrasiyalash bo‘yicha cheksiz imkoniyatlarni ochadi. Veb-sahifalar slaydlarda
freymlar ko‘rinishida aks etadi. Ulardan foydalanish mumkin va bu ham roliklarni lo-
yihalash imkoniyatlarini kengaytiradi.
Adobe Captivate— Microsoft Windows va dasturiy ta’minotni namoyish etish,
video-darslarni yozish, dastur simulyasiyasini yaratish, o‘quv taqdimotlarni yaratish va
.swf formatda turli testlarni yaratish uchun qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan Mac OS
Xning 5 versiyalari uchun elektron ta’limda qo‘llaniladigan elektron kurslarni yaratish
va tahrirlash dasturi. Adobe Captivatedagi generasiyalangan .swf ni .aviga
videoxosting saytlarga konvertasiya qilish imkoniyati mavjud. Dastur simulya-
|
| |
Monopoliya - Inavatsiyalar vazirligi millat umidi

|
Inavatsiyalar vazirligi millat umidi
|
bet | 2/5 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 223,37 Kb. | | #105246 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Monopoliya
Monopoliya:yagona ta’minotchi xizmat ko'rsatish uchun yaxlit o'rnini bosuvchi bo'lmagan holda butun sanoatni tashkil etadigan bozor holati Monopoliyaning xususiyatlari:
◼ Yagona sotuvchi
◼ O'rinbosarlar mavjud emasligi
◼ Bozorga kirishning taqiqlanganligi
◼ Bozor narxlarini deyarli to'liq nazorat qilish
Monopoliya Kirish uchun to'siqlar:
boshqalarning bozorga kirishiga to'sqinlik qiladigan raqobat to'siqlari Potentsial to'siqlarga quyidagilar kiradi:
◼ Raqobatdosh korxonalarni kompaniya allaqachon xizmat ko'rsatadigan joyda ishlashiga to'sqinlik qiluvchi qonunlar.
◼ Biznesni boshlash qiymati yoki ortiqcha kapital xarajatlar bozorga kirishga xalaqit berishi mumkin.
◼ Xom ashyoga egalik qilish to'siq bo'lishi mumkin
Monopoliya turlari Sof monopoliyalarning 4 turi mavjud
◼ Tabiiy
◼ Geografik
◼ Texnologik
◼ Hukumat
Tabiiy monopoliya
Tabiiy monopoliyalar kommunal xizmatlar, transport xizmatlari, kabel orqali xizmat ko'rsatuvchi provayderlardir.
Ular eng kam xarajat uchun eng katta miqdorni ishlab chiqaradigan katta masshtabli iqtisodga ega. Masshtabli iqtisodiyot: mahsulotning katta hajmidan kelib chiqadigan past ishlab chiqarish xarajatlari
Hukumat boshqaruvni tartibga solish va ko'proq raqobatlashish uchun harakatlarni boshladi.
Geografik monopoliya
Geografik monopoliyalar raqobat uchun geografik to'siqlar tufayli yuzaga keladi. Potentsial foyda juda oz bo'lganligi sababli, boshqa korxonalar bozorga kirmaydilar.
Ushbu turdagi monopoliyalar tobora kamayib borayotganining sababi raqobat pochta yoki Internet kataloglari orqali buyurtma berish va yetkazib berish xizmatlarining rivojlanishi orqali shakllanmoqda.
Texnologik monopoliya
Texnologik monopoliyalar patentlangan va mualliflik huquqi bilan himoyalangan ixtirolarning natijasida yuzaga keladi. Patent: ma'lum yillar davomida ixtiro qilish, foydalanish yoki sotish uchun eksklyuziv huquqdir. Mualliflik huquqi: ma'lum yillar davomida ijodiy asarlarni sotish, nashr etish yoki ko'paytirishning mutlaq huquqi.
|
| |
Hukumat monopoliyasi - Inavatsiyalar vazirligi millat umidi

|
Inavatsiyalar vazirligi millat umidi
|
bet | 3/5 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 223,37 Kb. | | #105246 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Hukumat monopoliyasi
Hukumat monopoliyalari tabiiy monopoliyalarga o'xshaydi, ammo asosan hukumat tasarrufida bo’ladi. Yo'llar va ko'priklarni qurish va saqlash mahalliy, davlat va milliy hukumat zimmasiga yuklangan.
Monopolistik va oligopolistik raqobat - bu zamonaviy iste'molchilar uchun deyarli qochib bo'lmaydigan bozor raqobatining ikkita modeli. Ushbu ikkala raqobat modellari ham nomukammaldir - demak, ular mukammal raqobatning o'ziga xos xususiyatlarini aks ettiradi, ammo barchasini emas. Barkamol raqobat sharoitida bozorga kirish va chiqishda hech qanday to'siqlar mavjud emas, xaridorlar va sotuvchilarning soni juda katta, hatto cheksizdir.
Oligapoliya
Oligopoliya: narxlar ustidan nazoratni amalga oshiradigan bir nechta yetkazib beruvchilar tomonidan boshqariladigan bozor. Oligopoliyaning shartlari Bir necha sotuvchining hukmronligi Kirish uchun to'siqlar Bir xil yoki bir oz farqli mahsulotlar Narxsiz tanlov O'zaro bog'liqlik
Oligapoliya
Mahsulotni farqlash: ishlab chiqaruvchilarning o'xshash tovar va xizmatlari o'rtasida farqni aniqlashga urinish uchun sifat va xususiyatlaridagi kichik farqlardan foydalanish
Raqobat narxga bog’liq bo’lmaydi, ammo mahsulotni farqlash iste'molchilarning bir mahsulotning ikkinchi mahsulotga nisbatan qiymatini anglashiga asoslanadi.
Oligapoliya
O'zaro bog'liq xatti-harakatlar: Oligopoliyada kam sonli firma bo'lganligi sababli, boshqasi nima qilsa ham qolganlar amal qilishi aniq.
Agar bir aviakompaniya aviachiptalar narxini tushirganda, boshqalari ham shu ishni qilishadi va narxlar urushi boshlanadi. Ushbu narxlar urushi iste'molchilar uchun aviakompaniya ishdan chiqmaguncha va raqobatning pasayishi narxlarni ko'tarishga majbur qilmaguncha foydalidir.
Oligapoliya
Kartel: tovarlarning narxini, ishlab chiqarilishini va taqsimlanishini nazorat qilish orqali xalqaro raqobatni kamaytirish uchun sanoat korxonalari guruhlari o'rtasida kelishuv. Kartellar turli xil mahsulotlarning narxlarini yuqori darajada ushlab turish uchun kelishib olishadi.
|
| |
Pedagogik dasturiy vositalar yaratishda o‘quvchilarning psixofiziologik

www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 97
o‘zlashtirish sifatiniing pasayishiga, xatoliklar sonining ortib borishiga, o‘quvchining
o‘zini his qilishi va sog‘ligiga salbiy ta’sir qiladi.
Pedagogik dasturiy vositalarning psixofiziologik jihatdan samaradorligi
birinchidan: o‘quvchilarning o‘quv materiallarini o‘zlashtirishi, tarbiyalanganlik va
intellektual
rivojlanganligi, ishchanlik ko‘rsatkichlari, motivasion barqarorlik
darajalari bilan belgilanadi.
Ikkinchidan
, o‘qituvchi faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib,
o‘qitish konsepsiyalari, pedagogik texnologiyalari va ta’lim
vositalaridan rasional
foydalanish ko‘rsatkichlari, o‘qituvchining mehnat faoliyatiga nisbatan barqaror
motivasiyasi, ish qobiliyati bilan belgilanadi.
Mualliflik dasturlari
Bugungi kunda jahonning rivojlangan mamlakatlari ta’lim tizimlarida turli
o‘rgatuvchi dasturiy vositalardan keng foydalanilmoqda. O‘rgatuvchi ko‘rgazmali
dasturiy vositalar mualliflik dasturiy ta’minotlari yordamida yaratiladi. Ta’lim
jarayonida bunday dasturlardan foydalanish yuqori
natijalarga olib kelmoqda, sababi
auditoriyada uzatiladigan bilimlarga oid axborotlarni qabo‘l qilish va vazifalarni
bajarishda o‘quvchi bir vaqtning o‘zida eshitib, ko‘rib, o‘zlashtiradi.
Mualliflik dasturiy ta’minoti — kompyuter texnologiyalari yordamida o‘quv
jarayonini qisman yoki to‘liq avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan
dasturiy vosita
hisoblanadi. Ular ta’lim jarayoni samaradorligini oshirishning istiqbolli shakllaridan
biri hisoblanib, zamonaviy texnologiyalarning o‘qitish vositasi sifatida qo‘llaniladi.
Mualliflik dasturiy ta’minotlar yordamida elektron darsliklar yaratish juda qulay.
Elektron
darsliklar, kompyuter texnologiyalaridan foydalangan holda eng muhim
tushuncha va qonuniyatlarni tushunish hamda yodda saqlashni maksimal darajada
yengillashtiradi. Quyida mualliflik dasturiy ta’minotlarining imkoniyatlari haqida fikr
yuritiladi.
Mualliflik
dasturlariga misol qilib, Articulate Storyline, Adobe Captivate,
CourseLab, iSpringPro, Lectora kabi dasturlarni keltirishimiz mumkin.
Articulate Storyline kurslar yaratish uchun mo‘ljallangan
eng mashhur
dasturlardan biri bo‘lib, u moslashuvchan, foydalanishda qulay va turli maqsadli
Oligopolistik raqobatning namunalar

|
Oligopolistik raqobatning namunalar
|
bet | 4/5 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 223,37 Kb. | | #105246 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Oligopolistik raqobatning namunalar
Monopolistik raqobat
Monopolistik raqobat: ko'pgina sotuvchilar o'xshash, ammo bir-biridan farq qiladigan mahsulotlarni taklif qiladigan va ularning har biri narxni bir oz nazorat qiladigan bozor konyunkturasi. Monopolistik raqobatning shartlari:
◼ Ko'plab sotuvchilar
◼ Nisbatan oson kirish
◼ Turli xil mahsulotlar
◼ Narxsiz tanlov
◼ Narx ustidan ba'zi nazorat
Monopolistik raqobat
Monopolistik raqobat - bu raqobatchilar o'xshash yoki bir-biridan farq qilishi mumkin bo'lgan mahsulot yoki xizmatlarni taqdim etadigan bozor modeli. Ushbu modelda raqobatdosh kompaniyalar bir-biriga o'xshash, ammo mukammal o'rnini bosa olmaydigan mahsulotlarni sotadilar. Shunga o'xshash mijozlar bazasi uchun raqobatlashishga imkon beradigan kompaniyalar o'rtasidagi kichik farqlar. Ular o'zlarini mahsulot farqlari, tovar belgilari farqlari, marketing farqlari va / yoki tarqatish farqlari orqali farqlashlari mumkin. Ushbu farqlarning aksariyati haqiqatdan ko'ra seziladi va iste'molchilar va biznes birbirlari haqida mukammal ma'lumotlarga ega emaslar
Monopolistik raqobat sharoitida hech kim korxona bozor narxlarini to'liq nazorat qila olmaydi; ammo, barcha ishlab chiqaruvchilar narxni biroz nazorat qilishadi. Bozorda kirish va chiqish to'siqlari odatda past. Shu sababli, yangi kompaniyalar uchun bozorga nisbatan osonlik bilan kirish va chiqish erkinligi mavjud. Kimdir yoki u qadar murakkab bo'lmagan biznes hali ham o'z biznesini ochishi va bozorga kirishi mumkin. Monopolistik raqobatning misollari cheksiz bo'lib tuyuladi, chunki o'xshash mahsulot yoki xizmatlarni taklif qiladigan va bitta bozorda bitta xaridor uchun raqobatlashadigan har qanday ikkita kompaniya monopolistik raqobat bilan shug'ullanadi. Masalan, sizga soch turmagi kerak bo'lsa, ehtimol sizning hududingizda ushbu ehtiyojni qondiradigan bir nechta salon mavjud. Ularning barchasi juda o'xshash, shuning uchun har bir biznesning maqsadi sizni (xaridorni) o'z raqibining ishi o'rniga o'z biznesidan foydalanishga undashdir. Ular o'zlarini raqobatdan ajratib olish uchun biron bir usulni sinab ko'rishadi va agar ular o'zlarini ancha yaxshi ko'rsatishga usta bo'lsa, ular biroz balandroq narxlarni olishlari mumkin. Bu yerda monopolistik raqobat misollarini ko'rib chiqish kerak.
|
| |
SELECT DISTINCT buyriǵi - Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń

|
Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń
|
bet | 12/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#SELECT DISTINCT buyriǵi:
SELECT DISTINCT buyrıǵınan, bir-birine uyqas bolmaǵan halda, birdey unikal xızmetlerden paydalanıw ushın paydalanıladı. Keste, ústin ishinde qayta qatarlardi qamtıp alınǵan boladı hám arasinda siz kórip shiǵılǵan ádetegishe qadaǵalawlardı ámelge asırıwdı qálewińiz múmkin. Sintaksisi to`mendegishe:
SELECT DISTINCT baǵana1, baǵana2, ...
FROM keste_ati;
Juwmaqlaw
Zamanagóy qánigeler dásturiy bilimler menen bir qatarda, informaciyalıq sistemaları hám olardıń dúzilisi haqqında maǵlıwmatqa iye bolıwı maqsetke muwapıq boladı. Bul bolsa informaciya almasıw tarawında óz sheshimin kútip atırǵan máselelerdi sheshiwge imkaniyatlar jaratıwı múmkin.Bugińi kunde maǵliwmatlar bazasiniń tutqan orni áhmiyetli bolip, ilimiy-texnika máselelerin sheshiw, turli sistemalar, informaciyalardı basqariw, olardi qayta islew hám basqa berilgenler menen islew sistemalarinda, berilgenler bazasisiz olardiń ǵarezsiz iskerlik juritiwin kóz aldimizǵa keltilrip bolmaydi.
Bul kurs jumisinda SQL tili haqqinda, C# tili tariyxı, SQl tili sintaksisi, SQL operatorlari ortalıǵı hám olardi qalay paydalaniw máseleler kórip shıǵıldı. Kurs jumısı arqalı SQL tili atap aytqanda, SQL operatorlari ha`m SQL sintaksisler haqqında tolıq maǵlıwmatlar berip ótildi. Onıń tu`rleri,strukturalari qollaniw prinsiplari menen tanısıp shıǵıldı. Bunnan tısqarı C# tili tariyxı haqqında pikirler aytildi. Ámeliyat retinde bolsa SQL tilinde ko`plegen misallar ko`rip shiǵildi.
Paydalanilǵan a`debiyatlar
Sh.Nazirov, A.Ne'matov, R.Qobulov, N.Mardonova “Ma’lumotlar bazasi”. T., “Sharq” 2007
Астахова И.Ф, Толстобров А.П. SQL в примерах и заданчах. Учебное пособие “Новое знание”, 176 стр., 2002 г.
Sh.Nazirov va b. “Ma’lumotlar bazasini dasturlash chuqurlashtirilgan kursi”. T., “Sharq” 2007.
Кузнезов С.Д. Введение в стандарты языка баз данных SQL.M..1998.
Internet saytlari
https://www.texnoman.uz/post/sql-structured-query-language-haqida.html
https://uz.wikipedia.org/wiki/SQL
http://www.tami.uz/matnga_qarang.php?id=572
|
| |
SQL tili tiykarlari - Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń

|
Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń
|
bet | 2/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#SQL tili tiykarlari
SQL – strukturalasqan soraw tili bolıp, ol mag’lıwmatlar bazası menen baylanıs ornatıw ushın isletiledi. SQL – Structured Query Language «sikvel» degen ma’nisti an’latadi. SQL - soraw tili kóp operatorlardan shólkemlesken bolıp, relyatsion maǵlıwmatlar baza-larında islewge múmkinshilik beretuǵın til bolıp tabıladı. Bul til ańlatpalarınıń ózgesheligi sonnan ibarat olar maǵlıwmatlardı qayta islew proceduralarına emes nátiyjelerine jóneltirilgen bolıp tabıladı. SQL tili soraw-nátiyje kórinisinde isleydi. Sorawlar hár bir element ushın emes, pútkil bir gruppa ushın beriledi hám nátiyje alınadı. SQL ushın maǵlıwmatlar bazasındaǵı maǵlıwmatlar qaysı formada, qaysı tártipte jaylasqanın ulıwma áhmiyeti joq, paydalanıwshılar da bul maǵlıwmatlardı biliwi shárt emes. Tek ǵana operatorlardı tuwrı jazıw arqalı qálegen maǵlıwmat-lardı shıǵarıw múmkin boladı. SQL tili barlıq maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları ushın ulıwma standart til esaplanadı. Bunnan kelip shıǵadı, eger siz bul tildi bir márte úyrenip alsańız, qálegen MBBS lari menen isley alasız. Bir MBBT de jaratılǵan qandayda bir sql operatorlar jıyındısı (kishi soraw programması ) ni, qálegen MBBT ga kóshiriw múmkin boladi.
SQL tili jetiskenlikleri tómendegi múmkinshiliklerdi keltirip shıǵardı :
Konkret BBBS larinin` ózbetinshe islewi
Bir esaplaw sistemasınan ekinshi sistemaǵa maǵlıwmat-lardı ótkeriw múmkinshiligi
Qatar standartlar
IBM kompaniyası tárepinen qollanılıwı
Microsoft kompaniyasinin` qollap-quwatlawi
Relyatsion tiykar
Anglichan tilin esletiwshi joqarı dárejeli struktura
Arnawlı ınteraktiv sorawlardı orınlaw múmkinshiligi
Berilgenler bazasına programma arqalı kiriw ruxsatı
Berilgenlerdi túrlishe ańlatıw múmkinshiligi
Maǵlıwmatlardı dinamikalıq anıqlanıwı múmkinshiligi
Klient — server arxitekturasın qollap-quwatlawı
Barlıq sanap ótilgen faktorlar SQL tilin barlıq jeke kompyuter-ler, mini — kompyuterler hám úlken EEM larda berilgenlerdi basqarıwdı standart quralı bolıwına sebep boldı.
|
| |
DQL :Maǵliwmatlar soraw tili - Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń

|
Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń
|
bet | 7/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#DQL :Maǵliwmatlar soraw tili. Maǵlıwmatlar sorawı tili biz ańsatǵana qóllawımız múmkin bolǵan shártlerge tıykarlanıp kestelerden maǵlıwmatlardı alıw ushın isletiledi.
Buyriq
|
Tariypi
|
Select
|
Bir yamasa bir neshe kesteden jazıwlardı alıw
|
SQLde Create buyriǵi
Create - DDL SQL buyrıq bolıp, ol salıstırmalı maǵlıwmat baza menejment sistemasında (relational database management systemt) keste hám baza jaratıwda isletiledi. Sintaksisi to`mendegishe:
CREATE DATABASE ;
Misal: CREATE DATABASE Timur;
Joqarıdaǵı buyrıq Timur dep atalǵan maǵlıwmatlar bazasın jaratadı, ol hesh qanday kestesiz bos sxema boladı. Jańa jaratılǵan bazada kesteler jaratıw ushında biz taǵı create buyrıǵınan paydalanıwımız múmkin.
Keste jaratiw: Create buyrıǵı kestelerdi jaratıwda da isletiliwi múmkin. Endi biz keste jaratıwda kesteler ústinleriniń maǵlıwmatların (details) da kórsetiwimiz kerek. Create buyrıǵınıń ózinde biz hár qıylı ústinlerdiń atları hám maǵlıwmat túrlerin belgilewimiz múmkin. Sintaksisi tómendegishe:
Create table buyrıǵı maǵlıwmatlar bazası sistemasına berilgen keste atı hám ústin maǵlıwmatları menen jańa keste jaratıwdı aytadı.
CREATE TABLE
(
Keste_ati1maǵliwmat_turi1,
Keste_ati2maǵliwmat_turi2,
Keste_ati3maǵliwmat_turi3,
Keste_ati4maǵliwmat_turi4,
);
Create table buyrıǵı maǵlıwmatlar bazası sistemasına berilgen keste atı hám ústin maǵlıwmatları menen jańa keste jaratıwdı aytadı.
Keste jaratiw misali:
CREATE TABLE Student(
Student id INT,
name VARCHAR(100),
age INT);
Joqarıdaǵı buyrıq ámeldegi maǵlıwmatlar bazasında Student atı menen jańa keste jaratadı, ol jaǵdayda 3 ústin, yaǵnıy student_id, at hám jas kórsetilgen. Student_id ústininde tek pútkil san saqla-nadı, at 100 belgige shekem saqlanadı hám jas taǵı tek pútkil sannı saqlaydı. Eger siz házirde keste jaratpaqshi bolǵan maǵlıwmatlar bazan`izga kirmegen bolsańız, ol halda noqat operatorınan paydala-nıp, maǵlıwmatlar bazası atınıń keste atı menen birge qosıwıńız múmkin.
Mısalı, eger bizde Timu atlı maǵlıwmatlar bazası bolsa hám ol jaǵdayda Student kestesin jaratıwdı qálesek, tómendegi soraw járdeminde bunı ámelge asırıwımız múmkin:
CREATE TABLE Timur.Student(
Student id INT,
name VARCHAR(100),
age INT);
Relational Database Management System (RDBMS) - bul relyatsion maǵlıwmatlar bazasın jaratıw, jańalaw hám basqarıwǵa múmkinshilik beretuǵın programma. Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemalarınıń kópshiligi maǵlıwmatlar bazasına kirisiw ushın SQL tilinen paydalanadı.
Sxema - bul maǵlıwmatlar bazası málim bir paydalanıwshı atı menen baylanısqan maǵlıwmatlar bazası ob'ektleri kompleksi ( kesteler).
|
| |
Monopolistik raqobatning namunalari

|
Monopolistik raqobatning namunalari
|
bet | 5/5 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 223,37 Kb. | | #105246 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Monopolistik raqobatning namunalari
Kimyoviy tozalash ishlari bilan shig’ullanuvchilar
Barlar / tungi klublar
Qahvaxonalar
Oziq-ovqat do'konlari
Dorixonalar
Yoqilg'i quyish shoxobchalari
Mehmonxonalar
Uskuna / uy jihozlari do'konlari
Mebel do'konlari
Obodonlashtirish / maysazorlarga xizmat ko'rsatish Avtomobillarni yuvish joylari
Avtomobillarga xizmat ko'rsatuvchi kompaniyalar
Oligapoliya va monopolistik raqobat
Monopolistik raqobat iste'molchilar uchun bozorlar ichida xilma-xillik va tanlov yaratadi. Bu mukammallikka yaqin. Kirish va chiqish uchun kam to'siqlar mavjud bo'lib, ko'plab kompaniyalar ushbu bozor tarkibida raqobatlashadi. Monopolistik raqobatning ayrim misollariga kafelar, do'konlar, kimyoviy tozalash vositalari va yoqilg'i quyish shoxobchalari kiradi. Oligopolistik raqobat kirish va chiqish to'siqlari juda yuqori bo'lganda paydo bo'ladi va shu bilan raqobatchilar sonini cheklaydi. Oligopolistik raqobatning eng yaxshi namunalaridan biri bu smartfonlar, tibbiy sug'urta kompaniyalari va aviakompaniyalar.
|
| |
www.pedagoglar.uz - Vositalardan foydalanish

|
Vositalardan foydalanishBog'liq 94-104www.pedagoglar.uz
48-son 1–to’plam Sentyabr 2023
Sahifa: 102
Yuqorida sanab o‘tilgan test turlarini yaratish ketma-ketligi quyidagicha
amalga oshiriladi:
1. Bitta javobli test: bu test turida javob variantlarini keraklicha “Добавить”
tugmasi yordamida ko‘paytirish mumkin. Savolga tasvir, ovozli fayl va video fayl
qo‘shish, javob variantlariga tasvirli fayllarni ilova qilish mumkin. “Удалить” tugmasi
yordamida javob variantlarini o‘chirish mumkin.
2. Ko‘p javobli test: bunda savolga tegishli bir yoki bir necha javob variantini
belgilash mumkin. Bu test turida ham javob variantlarini keraklicha “Добавить”
tugmasi yordamida ko‘paytirish mumkin. Savolga tasvir, ovozli fayl va video fayl
qo‘shish, javob variantlariga tasvirli fayllarni ilova qilish mumkin. “Удалить” tugmasi
yordamida javob variantlarini o‘chirish mumkin.
3. “To‘g‘ri-noto‘g‘ri” ko‘rinishdagi test: Bu savol turida javob faqat “to‘g‘ri”
yoki “notog‘ri” bo‘lishi mumkin, ya’ni boshqa javob variantlarini qo‘shib bo‘lmaydi.
Yopiq test: Bu test turida javob variantini test topshiruvchi klaviaturadan kiritadi.
Ammo tuzuvchi barcha kiritilishi mumkin bo‘lgan javob variantlarini avvaldan kiritib
qo‘yishi kerak. Javob variantiga tasvir qo‘shish mumkin emas.
4. O‘zaro moslik o‘rnatish: Juda qiziq test turi hisoblanib, bir savolning o‘zida
bir necha savollar banki yig‘ilgan bo‘ladi.
5. Javoblarni tartiblash: Tartibsiz holda berilgan javoblarni to‘g‘ri tartibda
yozish kerak bo‘lgan holda ushbu test turidan foydalaniladi.
6. Sonni kiriting: Sonli ko‘rinishdagi javob berilishi kerak bo‘lgan savollar
uchun ushbu test turidan foydalaniladi. Bunda javobda ma’lum sondan katta, kichik,
katta yoki teng, kichik yoki teng, teng emas kabi variantlardan foydalanish mumkin.
7. Bosh joylarni to‘ldiring: Bunda savol tarkibidagi bo‘sh joylarga kerakli
javoblarni klaviatura yordamida kiritiladi. Ya’ni to‘gri javobni ko‘rsatilgan joyga
yozish talab etiladi. Bunda test tuzuvchi tomonidan bo‘sh joylar bitta yoki bir necha
joylashtirish mumkin
8. Javoblari keltirilgan savol: savolning bo‘sh qismlarida javoblar variantlari
keltirilgan bo‘ladi, ushbu javob variantlardan to‘g‘risini belgilash mumkin.
|
| |
DATATIME
  
Sa`ne ha`m waqit kombinatsiyasi
    
MONEY

|
DATATIME
Sa`ne ha`m waqit kombinatsiyasi
MONEY
|
bet | 5/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#DATATIME
|
Sa`ne ha`m waqit kombinatsiyasi
|
MONEY
|
Arnawlı komanda arqalı anıqlanıwshı formattagi pul.
|
SQL buyriqlari
DDL: Data Definition Language - Buǵan kesteniń dúzilisi, kesteni ózgertiw, kesteni óshiriw hám basqalar sıyaqlı kesteniń dúzilisin-degi ózgerisler kiredi. Barlıq DDL buyrıqları avtomatikalıq atqarı-ladı. Bul barlıq ózgerislerdi maǵlıw-matlar bazasında turaqlı túrde saqlawın ańlatadı.
Buyriq
|
Tariypi
|
CREATE
|
Jańa baza yamasa keste jaratıw
|
ALTER
|
O`zgertiriw
|
TRUNCATER
|
Kesteden maǵlıwmattı óshiriw
|
DROP
|
Kesteni o`shiriw
|
Rename
|
Kesteni qayta ataw
|
DML: Ma'lumotni boshqarish tili - DML buyrıqları kesteniń ózinde emes, bálki kestede saqlanatuǵın maǵlıwmattı basqarıw ushın isletiledi. DML buyrıqları avtomatikalıq atqarılmaydı. Bul maǵlıwmatlar bazasında turaqlı emesligin hám olardı keyin basıp qaytarıw múmkinligin ańlatadı.
Buyriq
|
Tariypi
|
INSERT
|
Taza qatar qosiw
|
UPDATE
|
Bar qatardi jan`alaw
|
DELETE
|
Qatardi o`shiriw
|
MERGE
|
Eki qatardi yaki eki kesteni birlestiriw
|
TCL: tranzaksiyalarin basqariw tili. Bul basqa buyriqlar ha`m
olardin` maǵliwmatlar bazasina ta`sirin tekseriwdi o`z ishine aladi. Bul buyriqlar basqa buyriqlar ta`repinen kiritilgen o`zgerislerdi maǵliwatlardi tu`p jaǵdayina qaytariw arqali biykarlawi mu`mkin. Ha`r qanday waqtinshaliq o`zgeriwdi turaqli halǵa keltiriw mu`mkin.
Buyriq
|
Ma`nisi
|
A`mel
|
COMMIT
|
Turaqli saqlaw
|
Tarnzaksiyani quraytuǵın maǵlıw-matlardı qayta isley-tuǵın quramalı hám óz-ara baylanısqan amellerdi tamamlaw
|
ROLLBACK
|
O`zgeriwdi artqa qaytariw
|
Tranzaksiya atqarı-lıwı nátiyjesinde júz bergen ózgerislerdi bıykarlaw
|
SAVEPOINT
|
Waqtinshali saqlaw
|
MB ni aralıq jaǵda-yin saqlaw. Bul keyinirek sol jaǵday-ǵa qaytıw ushın zárúr boladı.
|
DCL: Maǵlıwmatlardı basqarıw tili. Maǵlıwmattı basqarıw tili - bul maǵlıwmatlar bazasınıń hár qanday paydalanıwshısınan kepillik beriw hám qaytarıp alıw buyrıqları.
|
| |
Hovuzlar - Bpmn diagrammasi nima va uni ishlab chiqishda nima uchun kerak

|
Bpmn diagrammasi nima va uni ishlab chiqishda nima uchun kerak
|
bet | 4/4 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 268,88 Kb. | | #121523 |
Hovuzlar
bir nechta boshqaruv oqimi ob'ektlarini, birlashtiruvchi ob'ektlar va artefaktlarni o'z ichiga olgan to'rtburchaklar bilan ifodalanadi.
Yo'llar
hovuzning bir qismini ifodalaydi. Yo'llar sizga ob'ektlar va artefaktlarni bog'laydigan boshqaruv oqimi ob'ektlarini tashkil qilish imkonini beradi.
Artefaktlar [ tahrir | kodni tahrirlash ]
Artefaktlar ishlab chiquvchilarga diagrammada qo'shimcha ma'lumotlarni ko'rsatishga imkon beradi. Bu diagrammani yanada o'qilishi va ma'lumotlarga boy qiladi. Oldindan aniqlangan uchta artefakt turi mavjud:
Ma'lumotlar
o'quvchiga harakatlar qanday ma'lumotlarni bajarishi kerakligini va harakatlar qanday ma'lumotlarni keltirib chiqaradi.
Guruh
burchaklari yumaloq toʻrtburchak shaklida tasvirlangan, chegarasi tire nuqtali chiziqdan iborat. Guruh turli xil harakatlarni birlashtirishga imkon beradi, lekin diagrammadagi boshqaruv oqimiga ta'sir qilmaydi.
Matn izohlari
diagramma elementlarining ma'nosini aniqlashtirish va uning axborot mazmunini oshirish uchun ishlatiladi.
|
| |
ALTER sorawı : Baǵanani qayta ataw

|
ALTER sorawı : Baǵanani qayta ataw
|
bet | 9/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#ALTER sorawı : Baǵanani qayta ataw
ALTER buyrıǵınan paydalanıp, ámeldegi baǵana atın ózgertiw de múmkin. Sintaksis tómendegishe:
ALTER TABLE keste_ati RENAME(
eski_keste_ati TO jańa_keste_ati
);
Misal:
ALTER TABLE student RENAME(manzil TO jay);
Joqarıdaǵı buyrıqtan paydalanıp biz mánzil baǵana atın jay atina ózgertirdik.
ALTER sorawı : Baǵanani alıp taslaw
DROP buyrıǵı baǵanalardi tu`su`rip qaldırıw yamasa alıp taslaw ushın da isletiliwi múmkin. Sintaksis tómendegishe:
ALTER TABLE keste_ati DROP(
keste_ati
);
Misal:
ALTER TABLE student DROP(manzil);
Joqarıdaǵı buyrıq student kesteinen mánzil ústinin óshiredi.
Truncate, Drop ha`m Rename sorawlari
Bul sabaqta biz kestelerdi qayta belgilew ushin isletiletuǵin DDL buyriqlarin u`yrenemiz.
Truncate sorawi:Truncate buyriǵi keste degi barlıq jazıwlardı óshirip taslaydı. Biraq bul buyrug' yaǵnıy soraw kesteniń strukturasın shálkestirib taslamaydı, tuwrırag'i buzib jibermeydi. Bul buyrıqtı kestege salıstırǵanda isletgenimizde, onıń tiykarǵı gilti (primary key) da initsializatsiya boladı. Sintaksisi tómendegishe:
TRUNCATE TABLE keste_ati
Misal:
TRUNCATE TABLE student
Joqarıdaǵı soraw student kestesindegi barlıq sorawlardı óshirip jiberedi.
Drop sorawi: Drop buyrıǵı kesteni bazadan pútkilley óshirip taslaydı hám de bul buyrıq keste strukturasın da jáne onın` ishinde saqlanǵan maǵlıwmattı da buzib jiberedi. Sintaksisi to`mendegishe :
DROP TABLE keste_ati
Misal: DROP TABLE student;
Joqarıdaǵı buyrıq student kestesin bazadan pútkilley óshirip jiberedi. Bul bazalardı tak-tu`gi menen joq etip jiberiw ushın da isletiliwi múmkin,sintaksisi tómendegishe:
DROP DATABASE Timur ;
Joqaridaǵi buyriq Timur atli bazani sistemadan o`shirip jiberedi.
RENAME sorawi: RENAME buyrıǵı ámeldegi kesteniń atın jańa atqa ózgertiw ushın isletiledi. Sintaksisi tómendegishe:
RENAME TABLE eski_keste_ati to jan`a_keste_ati
Misal: RENAME TABLE student to students_info;
Joqarıdaǵı sorawımız student kestesi atınıń students_info kestesi atin ózgertiredi.
INSERT buyrigi`: Kestege maǵlıwmatlardı kirgiziw ushın Insert buyrıǵı isletiledi. Onıń ulıwma sintaksisi tómendegishe:
INSERT INTO table_ati VALUES(data1, data2, ...)
Misal:
|
| |
Ypt boston Chapter Board Meeting McMahon Associates, January 13, 2015, 6: 00-7: 30 pm meeting Minutes - bet 2

|
Ypt boston Chapter Board Meeting McMahon Associates, January 13, 2015, 6: 00-7: 30 pm meeting Minutes
|
bet | 2/2 | Sana | 28.06.2021 | Hajmi | 240,08 Kb. | | #15253 |
Fundraising Update – Mike Tremblay
Sponsorship Update
HDR’s check arrived with Boston YPT.
Nelson Nygaard has not yet committed to sponsoring Boston YPT again this year. Mike is not opportunistic about their chances for renewal.
Cambridge Systematic sponsorship is up for renewal. Dave Baumgartner said this should not be an issue.
Sam Pieper sent a request to Alta for sponsorship.
PB will hopefully renew at the platinum level
TranSystems – Check might have arrived at MassDOT. Mike believes they are renewing at Silver Level.
Action Item: Mike will look into the possible TranSystems sponsorship check at MassDOT
Action Item: Mike will look into PB’s sponsorship.
Programming Update – David Moyer
December Events Recap
Green Links Lunch & Learn
The Green Links event went well and was pretty quick. There were about 25 people in attendance, fewer than at the prior similar event.
Ice Skating in Kendall Square
Ice skating was canceled due to a double-booking at the Kendall Square Ice stating rink. There was discussion about possibly rescheduling this event.
January Events
Bocce Ball
YPT Social event, including a rep from Major League Bocce. $150 was allocated for equipment rental and there is a possibility of ordering food during the event.
South Station Lunch and Learn
Matt Ciborowski from MassDOT will present an overview and update of the South Station expansion.
February Event Ideas
Zip Car Lunch and Learn
MBTA Tech Tour
Early February at the Emergency Training Center
Other Ideas
Jeff Spek just moved to Boston. Networking night. Wrote the book Walkable City big in the urbanism community.
Action Item: Reach out to Jeff Spek.
Transit Oriented Development Lunch and Learn
Action Item: Matt to follow up with Eric and David about potential for event
Action Item: David to form a Programs Committee
Communications Update - Jennifer Slesinger
Eric coordinated a meeting with a web designer.
Eric, Jen, Sam, etc. to meet with web developer.
Currently there are old email links, these should be updated.
Divided Communications Responsibilities:
Jenn - website
Alex - Social media
Action Item: All should place a photo on Dropbox for use on the website
Action Item: Website updates for new Board, email links, and new photo
At-Large - Jared Fijalkowski
No Updates.
Other Business
Distinguished Speaker Series Discussion
April
Action Item – David Moyer will look into dates and possible conflicts. Also, look into co-sponsors
Potential Speakers for the Distinguished Speaker Panel
New Transportation Secretary
Gabe Klein
Action Item: Alex will talk to Bridj colleagues
Strong Towns
International Transportation Official
Janette Sadik Khan
Streetsblog Founder
MIT Loeb Fellow – Better Block in TX
Discussion of the Costing for the event
Adjournment
The meeting adjourned at approximately 8:00 pm.
Next YPT-Boston Chapter Board Meeting: MassDOT, February 10, 2015
|
| |
SQL tilinde maǵliwmatlar tu`rleri

|
SQL tilinde maǵliwmatlar tu`rleri
|
bet | 4/12 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 109,7 Kb. | | #112838 |
Bog'liq C#SQL tilinde maǵliwmatlar tu`rleri
SQL tilinde tómendegi tiykarǵı maǵlıwmatlar túrleri isletilip, olardıń formatları hár túrlı MBBS lari ushın parıq etiwi múmkin. Olardin` tu`rleri to`mendegishe:
INTEGER
|
Pútin san (ádetde 10 ǵa shekem ma`nisı cifr hám belgi).
|
SMALLINT
|
Qisqa pu`tin(a`detde 5 ke shekem ma`nisi cifr ha`m belgi ).
|
DECIMAL(p,q)
|
Onliq san, p cifr ha`m belgiden ibarat(0< p <16) O'nliq noqattan keyin nomerler sanı q arqalı beriledi(q < p, eger q=0 bolsa , taslap jiberiliwi mu`mkin).
|
FLOAT
|
Haqıyqıy san 15 ma`nisli cifr hám pútin dárejeden ibarat. Dáreje MBBS tipi menen anıqlanadı (misal, 75 yaki 209).
|
CHAR(n)
|
Uzinliǵi ozgermes, n ge ten` bolǵan simvollar qatari (0 < n < 256).
|
VARCHAR(n)
|
Uzinliǵi ozgeriwshen`, n simvoldan aspaǵan simvolli qatar (n > 0 ha`m ha`r tu`rli MBBS larinda ha`r tu`rli, biraq 4096 dan kem emes).
|
DATE
|
Arnawlı komanda arqalı anıqlanıwshı formattagi sáne. Sáne maydanları biziń eramızdan aldın bir neshe mıń jıllıqlardan baslanıwshı hám biziń eramızdin` besinshi-oninshi mıń jıllıǵı menen sheklengen sánelerdi óz ishine alıwı múmkin.
|
TIME
|
Arnawlı komanda arqalı anıqlanıwshı formattagi waqit(Názerde tutılǵan boyınsha hh.mm.ss).
|
|
|
| |
Buyriq
  
Ma`nisi - Kásip tálimi: informatika hám informaciyaliq texnologiyalar qánigeliginiń

Buyriq
|
Ma`nisi
|
Ámel
|
ALTER DATABASE
|
MB in o`zgertiriw
|
Pútkil maǵlıwmatlar bazasına tiyisli bolǵan obiektler hám shek-leniwler kompleksin ózgertiw
|
ALTER PASSWORD
|
Paroldi o`zgertiriw
|
Pútkil maǵlıwmatlar bazası parolın ózgertiw
|
ALTER DBAREA
|
MB saqlaw tarawin ózgertiw
|
Aldın jaratılǵan saqlaw tarawin ózgertiw
|
CREATE DATABASE
|
MB jaratiw
|
Barlıq parametrlerin kórsetken túrde jańa maǵlıwmatlar bazasın jaratıw
|
CREATE DBAREA
|
Saqlaw tarawin jaratıw
|
Jańa saqlaw tarawin jaratıw hám ol jaǵdayda maǵlıwmatlar jaylas-tırıwǵa ruxsat etiwi
|
DROP DATABASE
|
MB in o`shiriw
|
Ámeldegi maǵlıwmatlar bazasın óshiriw (bunday ámel orınlaw kepillikine iye bolǵan paydalanıw-shılar ushın )
|
DROP DBAREA
|
MB saqlaw tarawin óshiriw
|
Ámeldegi saqlaw tarawin o'shiriw (eger onda ámeldegi waqıtta aktiv maǵlıwmatlar jaylaspaǵan bolsa )
|
GRANT
|
Ruxsat beriw
|
MB birpara obiektleri ústinde bir qatar ámellerdi orınlaw xuquqini beriw
|
REVOKE
|
Ruxsatti qaytip aliw
|
Qandayda bir obyektge yamasa obiekt ústinde atqarılatuǵın birpara ámellerdi orınlaw xuquqidan alip qoyiw
|