nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

Uchlamchi (yordachi) ehtiyoj- yordamchi resurslarga bo‘lgan
ehtiyoj asbob uskunalarining yemirilishi oqibatida vujudga keladi va
asosan stoxastik, ekspert yoki determirar usullar yordamida
aniqlanadi. Agar unlarni tashish davrida ba’zi bir tagliklar sinib
ishga yaroqsiz b o ‘lib qolsa, ularni almashtirish uchun zarur bo‘lgan
tagliklar uchlamchi ehtiyoj bo‘ladi.
Mavjud zaxiralami qanday hisobga
olinishiga qarab material-
larga bo‘lgan talab «brutto ehtiyoj» va «netto etiyoj» ga bo‘linadi:
- «brutto ehtiyoj» bu ishlab chiqarish dasturini bajarishga kerak
boMadigan ehtiyoj boMib omborda mavjud tayyor mahsulotlarning
miqdorini hisobga olmagan holda aniqlanadi. Birlamchi,
ikkilamchi
va uchlamchi ehtiyojlarni jamlash orqali aniqlanadi.
- «netto ehtiyoj» bu ishlab chiqarish dasturini bajarishga kerak
bo‘ladigan ehtiyoj bo‘lib omborda mavjuu tayyor mahsulotlar va
materiallarning miqdorini hisobga olgan holda aniqlanadi.
Amaliyotda jam i materiallarga bo‘lgan ehtiyoj korxonada
mahsulotlami ishlab chiqishda yo‘l qo‘yiIgan
braklar hamda ishlab
chiqarish vositalariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta ’mirlash ishlari
sababli ularning ishini to‘xtatib turilganligi sababli brutto ehtiyojga
qaraganda ko‘proq bo‘ladi. Korxonadagi har xil turdagi ehtiyojlar
orasidagi bog‘liqliklar 24 - rasmda ko‘rsatilgan.
- rasm. «Navoiy» erkin industrial iqtisodiy hududining sxemasi

Ushbu farmonga ko‘ra «Navoiy»
erkin industrial iqtisodiy
hududning (EIIX) faoliyat ko‘rsatish muddati 30-yil va keyinchalik
yana oshirilishi mumkin deb belgilandi.
Farmonda EUXdagi juda
katta imtiyozlar berilishi ko‘zda tutilgan (bojxona ishlari bilan
bog‘liq
masalalar, yer va boshqa soliqlar. Prezident farmonini
muvaffaqiyatli bajarilishida Navoiy
aeroporti bazasida tashkil
etilgan xalqaro intermodal logistik markaz alohida o ‘rin tutadi. Bu
logistik markaz Sharq va janubiy Sharqni Yevropa va yaqin sharq
mamlakatlarini bogMovchi transkontinental
transport ekspeditsiya
tuguni vazifasini bajaradi.
2008-yili «Korean air» aviyakompaniyasi Navoiy orqali Seul-
Milan-Seul y o ‘nalishi bo‘yicha muntazam qatnovlarni boshladi.
Xuddi
shunda
Navoiy-Toshkent-Moskva
y o ‘nalishida
ham
qatnovlar boshlandi.
Havo y o ‘nalishlarida
tashishlar tashkil
etilganidan tashqari yerusti transportida ham xalqaro transport
koridorlari bo‘ylab tashish tashkil etildi.
N avoiy aeroportning yonginasida «A fg‘o n isto n -0 ‘rta
Osiyo-
Yevropa» tem ir y o ‘l transport koridori joylashgan. Bundan tashqari
bu yerda Ye-40 xalqaro avtomobil magistrali ham o ‘tgan bo‘lib bu
y o ‘I logistik markazni Pekin va Parij bilan bo g iay di.
Uchquduq-
Nukus-Volgagrad temir yo‘li Rossiya orqali Yevropa davlatlariga
chiqish imkoiyatini beradi. Samarfand-Toshkent-Do‘stlik y o ‘nalishi
Xitoy va boshqa janubiy sharqiy Osiyo mamlakatlariga chiqadi.
Yer usti transporti yordamida 0 ‘rta Osiyo bo‘ylab yuklarni to ‘la
qonli
taqsimlash maqsadida omborlar, konteyner maydoni qurilgan
hamda ortish-tushirish texnikalari xarid qilinib kelinayapti.
Mulkchilik xo‘jalik va tadbirkorlik faoliyatining turli shakllari orqali iqtisodiy jihatdan ro‘yobga chiqariladi

|
Mulkchilik xo‘jalik va tadbirkorlik faoliyatining turli shakllari orqali iqtisodiy jihatdan ro‘yobga chiqariladi
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 442,93 Kb. | | #230170 |
Bog'liq Iqtisodiy tuzilmalar va mulkchilikMulkchilik xo‘jalik va tadbirkorlik faoliyatining turli shakllari orqali iqtisodiy jihatdan ro‘yobga chiqariladi. - Mulkchilik xo‘jalik va tadbirkorlik faoliyatining turli shakllari orqali iqtisodiy jihatdan ro‘yobga chiqariladi.
- Boshqa tomondan, mulkchilikning huquqiy jihati uning iqtisodiy tomoniga nisbatan faqat bo‘ysinuvchi ro‘l o‘ynamaydi. Bu shunda ko‘rinadiki, ishlab chiqarish vositalariga ma’lum huquqiy egalik qilmasdan, hech kim ishlab chiqarish jarayonini amalga oshira olmaydi, ishlab chiqarish vositalari va ishlab chiqarilgan mahsulotdan foydalana olmaydi. Shu sababli mulkchilikning huquqiy normalari (egalik qilish, tasarruf qilish, foydalanish huquqi) iqtisodiy munosabatlarning aniqlashtirilgan ko‘rinishi hisoblanadi.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT ! E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !
|
| |
Tashkent university of information technologies named after muhammad al

Tashkent university of information technologies named after muhammad al
Download
1,46 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
10.07.2024
Hajmi
1,46 Mb.
#267322
Download
1,46 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tashkent university of information technologies named after muhammad al
Download
1,46 Mb.
Matnni ko'rish
O`quvchining - Ўзбекистон республикаси халқ таълими вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси халқ таълими вазирлиги
|
bet | 31/46 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 2,78 Mb. | | #105970 |
Bog'liq S daftar 1-4O`quvchining imzosi
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
26
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
27
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
28
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
29
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
31
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
33
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
34
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
35
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
36
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
42
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
ISHLAB CHIQARISH LOGISTIKASI

\
gistika korxona ichidagi jarayonlam i uyg'unlashuvini ta’minlashga
; qaratilgan bo‘lsa, makrologistika ishlab
chiqarishni tashqi muhit
ta ’siriga (tovarlar miqdori va assortimentiga bo'lgan talablarni
o ‘zgarish va hokazo.) moslashuvini ta ’minlash uchun xizmat qiladi.
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

Nazorat savollari: 1. Bugungi kunda moddiy oqimlami qanday boshqarish
tizimlari amalda qo‘llanib kelinmoqda?
2. MRP tizimi qanday tizim deb ataladi?
3. DRP tizimi qanday tizim deb ataladi?
4. LRP tizimi qanday tizim deb ataladi?
5. Just in time tizimi qanday tizim deb ataladi?
6. Kanban tizimi nimaga tayanadi?
86
7. OM BOR LOGISTIKASI 7.1. Omborlarning turlari Omborlar transport logistik tizimlarning asosiy elementlaridan
biri hisoblanadi. Yetkazib berish zanjirlarida moddiy oqimlarni
boshqarish samaradorligi ombor xo‘jaligining qanday ishlashiga
bog‘liqdir. Ombor xo‘jaligi mahsulot sifatining saqlanishi, ishlab
chiqarish va tran sp o rtin g bir maromda ishlashini, korxona maydo-
nidan samarali foydalanishni, transport vositalarining ortiqcha turib
qolishini kamaytirish imkonini beradi.
Ishlab chiqarish jarayoni moddiy oqimlarning bir korxonadan
boshqasiga transportirovka qilinishi, tayyor mahsulotlarni iste’mol
chiga yetkazilishi bilan bog‘liq. Bu ishlar logistik zanjiming ba’zi
joylarida moddiy zaxiralami yig4 ilishiga olib keladi. Demak, bu
zaxiralami saqlash uchun maxsus joy, y a’ni omborlar kerak bo'ladi.
Ombor deganda, har xil moddiy resurslami qabul qilish va
saqlashga m o‘ljallangan, ularni iste’mol qilishga tayyorlash va
iste’mol qilish uchun jo ‘natishga moslashtirilgan maxsus binolar,
ishootlar va har xil qurilmalar tushuniladi (29 - rasm).
Oborlar yuk oqimining har xil uchastkalarida boshlanish joyida,
o'rtasida yoki oxirida tashkil etilishi mumkin. Omborlarga ehtiyoj
moddiy oqimlar oqishining hamma darvlarida mavjud bo‘ladi.
Moddiy boylik manbalarini ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga
transportirovka qilish ikki usulda bajarilishi mumkin:
- tranzit usulida;
- omborlardan foydalanish usulida.
Ishlab chiqarish jarayoni uzluksizligini tranzit usuli bilan yetka-
zish eng tejamli usul hisoblanadi, chunki u qo‘shimcha xarajat-
laming kamayishiga olib keladi. Lekin bu usuldan foydalanishning
o ‘z shartlari bor. Iste’molchi korxona bitta ta ’minlovchi korxona
ning aniq vaqt davomida katta miqdorda yuboradigan moddiy
boylik manbalaridan foydalansa, tranzit usulidan foydalanish muni-
kin. Boshqacha qilib aytganda, ta’minlashning tranzit usuli bilnti
87
tashkil qilinish imkoniyati moddiy boylik manbalarini iste’mol
qilish miqdoriga va belgilangan tranzit m e’yorlariga bog‘liq.
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

yomon bo‘lsa yoki u halol bo‘lmasa, undan materiallar oluvchi
korxonada har xil muammolar vujudga kelishi, ayniqsa kerakli
materiallami o ‘z vaqtida yetkazib bermasligi oqibatida korxona
kerak mahsulotlarni vaqtida ishlab chiqara olmagani uchun katta
zarar ko‘rishi hamda u bilan bog‘liq bo‘lgan korxonalarni ham qiyin
ahvolga solib qo‘yishi mumkin. Shuning uchun har bir korxona
ta ’minotchi bilan shartnoma tuzishidan avval uning ishonchililigini
baholashi kerak. Buning uchun korxonaning xarid logistikasi bilan
shug‘ullanuvchi mutaxassislari barcha imkoniyatlardan ta ’miotchi-
ning moliyaviy hisobotlarining tahlili, u bilan hamkorlik qilayotgan
boshqa korxonalardan olgan m a’lumotlar, bank ma’lumotlari va
boshqa olinishi mumkin bo‘lgan m a’lumotlardan foydalanishi
kerak.
Materiallar ta ’minotining ishonchliligini baholash. Materiallar
ta ’minotining ishonchliligi amal qilayotgan shartnomalar asosida
baholanadi. Buning uchun maxsus reyting shkalasi ishlab chiqiladi.
Reyting shkalasida har bitta ko‘rsatkichga m a’lum miqdorda ball
beriladi. Ballning miqdori har bir ko‘rsatkichning ta ’minotdagi
ahamiyatiga qarab ekspertlar yordamida yoki m a’lum bir hisob-
kitoblar orqali amalga oshirilishi mumkin.
M ateriallar ta’minotining ishonchliligi eng asosiy mezon qilib
olinganida uni aniqlash tartibini ko‘rib chiqaylik.
1. Reja va amaldagi ta ’minot sanasi solishtiriladi.
2. Material resurslarni yetkazib berishdagi kechikish vaqti
aniqlanadi.
3. Yetkazib berilgan va yetkazib berilishi kerak boMgan mate
rial resurslarning miqdoriga qarab ulaming qancha qismi yetkazib
berilmagani aniqlanadi. T a’minotdagi uzilishlar soni aniqlanadi.
4. M ahsulotning yetkazib berilmagan miqdori quyidagicha
aniqlanadi:
Л
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

Shartnomada yetkazib berish grafiklari,
ekspeditsiya va bojxona
bilan bog‘liq bo‘lgan masalalar ham belgilab olinadi.
Xarid operatsiyalarini amalga oshirish to ‘g ‘ri shartnoma
tuzishni,
xarid qilish qoidalarini, tovarlarni yetkazib berish, to ‘lovla-
rini hamda xo‘jalik huquqining asosiy
qonunlarini bilishni talab
etadi.
Oldi-sotti
bitimi tomonlaming huquq va majburiyatlari
majmuasidan iborat bo‘ladi:
- kontrakt predmeti tovarlarning
tavsifi va miqdori, yetkazib
berishning shartlari (Inkotermoc) ni o‘z ichiga.
Agar bitimda har xil
assortimentdagi va sifatga ega bo‘lgan tovarlarni yetkazib berish
ko‘zda tutilgan bo‘lsa, ular bitimning ilovasida sanab o ‘tiladi;
- kontraktning umumiy miqdori va bahosi.
Bu mavzuga tegishli
masalalar maxsus kursda atroflicha o ‘rganiladi;
- yetkazib berish muddatlari. Yetkazib berish muddati deganda
sotuvchi tovami xaridorga topshirgan ongacha ketgan vaqt hisob
lanadi. Bitimda ko'rsatilgan tovarlar hammasi
bir paytda yoki qism-
larga ajratib yetkazilishi mumkin.
- kontraktning transport shartlari. Bu shart birinchi galda ta-
shuvchilarga tegishl bo‘lib unga qarab tashuvchilar o ‘z
ishlarini
rejalashtiradilar va hokazo.
Nazorat savollari:
1. Ta’minotchi bilan shartnoma qachon tuziladi?
2. Shartnomada nimalar ko‘rsatiladi?
3. Shartnoma tuzish uchun qatnashchilar nimalarni bilishlari
kerak?
4. Inkotermoc nimalarni o ‘z ichiga oladi?
77
Korxonaning bazis va hisobot davrlarida mahsulotlar

Jadvalda keltirilgan ma’lumotlardan foydalanib, natijaviy ko‘rsatkich (N) va
omilli ko‘rsatkichlar (birinchi omil – q; ikkinchi omil –p) urtasidagi boglanishni
analitik ifodalash shaklini aniqlab olishimiz mumkin:
N = q x p
Zanjirli boglanish usulining moxiyatiga kura hisoblarni quyidagi tartibda
amalga oshirishimiz mumkin:
1 – hisob: 5000 x 76,0 = 380.000,0 – (-
15200,0)
2 – hisob:
4800 x 76,0 = 364800,0
– (
+19200,0)
3 – hisob: 4800 x
80,0 = 384000,0
Qilingan hisoblardan ko‘rinib
turibdiki, zanjirli
boglanish usuli yordamida
omillar ta’sirini ularni navbatma navbat almashtirish orqali amalga oshiriladi.
Bunda bir omil ta’sirini aniqlayotgan vaktda, ikkinchi omilni o‘zgarmas kilib olish
lozim.
a) birinchi omil ta’siri
ΔN
q
=
q
1
x p
0
- q
0
x p
0
= 4800 x 76,0 – 5000 x 76,0 = - 15200,0
b) ikkinchi omil ta’siri
Δ
N
r
= q
1
x
p
1
- q
1
x
p
0
= 4800 x 80,0 – 4800 x 76,0 =
+19200,0
Tafovutlar balansi ΔN =
ΔN
q
+
ΔN
r
=
N
1
– N
0
Zanjirli boglanish usulining soddalashtirilgan usuli bu tafovutlar usulidir.
Uni yordamida omillar ta’siri quyidagicha hisoblanishi mumkin:
№
U 
1 - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja

4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja
4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi-fayllar.org
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja
|
5 - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja

mikdorlarda (absolyut farkini) ifodalash uchun quyidagi formuladan foydalanish
mumkin:
Δ
= U
1
–
U
0
Uzoq muddatli aktivlarni o‘tgan yilga nisbatan o‘zgarishini (ko‘shimcha
usish yoki kamayish suratini) nisbiy miqdorlar yo‘rdamida (nisbiy farqini)
ifodalash uchun esa quyidagi formuladan foydalanish mumkin:
U
i
- U
i -1
K
k
= *100
U
i -1
yoki,
Δ
K
k
= * 100
U
i -1
Shuningdek, tahlil kilinayotgan ko‘rsatkichlarni nisbiy o‘zgarishini yuqorida
keltirilgandek ko‘shimcha usish surati (K
k
) ko‘rinishida emas, balki o‘sish
surati
(K
u
) ko‘rinishida xam ifodalash mukmkin. Buning
uchun quyidagi formuladan
foydalaniladi:
«Xarajatlar tarkibi to‘g’risidagi…» Nizomga

bo‘yicha aks ettiriladi.
Bo‘larga quydagilar kiradi.
2.1.Xo‘jalik shartnomalari shartlarini bo‘zganligi uchun to‘lanadigan jarima,
o‘sim va boshqalar hamda zararlarni qoplash yuzasidan daromadlar.
2.2.Hisobot yilida aniqlangan o‘tgan yil foydalari.
2.3.Mahsulot ishlab chiqarish va sotish bilan to‘g’ridan-to‘g’ri bog’liq
bo‘lmagan operatsiyalardan olinadigan boshqa daromadlar, masalan,
renta
daromadi, korxona oshxonasi, yordamchi xo‘jaliklardan olinadigan daromadlar.
2.4.Korxona asosiy fondlari va boshqa mulklarini
sotishdan olinadigan
daromad.
2.5.To‘lash muddati o‘tib ketgan kreditorlik va debitorlik qarzlarini tegishli
schyotga yozishdan olinadigan daromad.
2.6.Boshqa operatsion daromadlar.
III.Moliyaviy faoliyatdan olinadigan daromad

Korxonaning sof foydasi moliyaviy natijalarning asosiy ko‘rsatkichi
hisoblanadi. Sof foyda miqdorini aniqlash uchun O‘zbekiston Respublikasi Moliya
Vazirligi tasdiqlagan «Mahsulot (ishlar, xizmatlar)
ishlab chiqarish va uni
sotishbo‘yicha xarajatlar tarkibi va moliyaviy natijalarni tarkib topishi haqidagi»
Nizomgako‘ra quyidagi oraliq foyda ko‘rsatkichlarini aniqlash kerak:
Yalpi foyda= - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja

4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja
4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi-fayllar.org
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja
|
Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 43/66 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #263336 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMA^ Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar:
Photoshop dasturida belgilash uchun qanday uskunalar qo‘llaniladi?
Marquee uskunasining qanday turlari mavjud?
Qanday turdagi lasso uskunalari mavjud?
Tekkis chegarali belgilanishlarni qaysi uskuna yordamida bajarish tavsiya etiladi?
Kompleks chegaraga ega va chegarasi yuqori kontrastli fondagi obyektlarni qaysi belgilash uskunalari yordamida belgilash tavsiya etiladi?
Tasvirning eng yorqin subyektini qanday belgilash mumkin?
O‘xshash rang piksellarini tanlashda qaysi uskunasidan foydalanish mumkin?
Joriy belgilanishni ma’lum bir pikselga kengaytirish yoki o‘zgartirish uchun nima qilish kerak?
Tanlanishni mavjud tanlanish ichiga yoki tashqarisiga qo‘yich uchun nima qilish kerak?
Nusxa olish va qo‘yish jarayoni to‘g‘risida ma’lumot bering.
TASVIRNI SOZLASH
Perspektrivani o‘zgartirish
Photoshop dasturi tasvirning perspektivasini o‘zgartirish imkoniyatini beradi. Tasvirda to‘g‘ri chiziqlar va silliq yuzalar, masalan binoning tasviri, mavjud bo‘lganda ushbu funksiya ayniqsa foydali xisoblanadi. Ushbu funksiya har xil perspektivaga ega tasvirlarni bitta tasvirga birlashtirilganida qo‘llanilishi mumkin.
Ba’zan obyektning tasvirdagi ko‘rinishi uning real xayotdagi ko‘rinishidan farqlanishi mumkin. Bunday farqlanishning sababi perspektivaning o‘zgarishida. Bir xil obyektning turli masofa va burchakdan olingan tasvirlari har xil perspektivaga ega bo‘ladi.
Perspektivani o‘zgartirishdan oldin tasvirdagi obyektning yuzalarini aniqlab olish kerak bo‘ladi. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Photoshop dasturida tasvirni ochish;
Dasturning Edit menyusi Perspective Wrap buyruq qatorini tanlash orqali obyekt yuzalarini tanlash rejimiga o‘tish;
Obyektning bir yoki bir nechta yuzalari bo‘ylab perspektiva maydonlarini chizish kerak:
- bitta perspektiva maydonini belgilash:
- ikkita bog‘langan perspektiva maydonini belgilash:
Dastuming xususiyatlar panelidan Warp tugmasini bosib yuzani tanlash rejimidan perspektivani o‘zgartirish rejimiga o‘tiladi va obyektning belgilangan yuzalarini o‘zgartirish mumkin bo‘ladi:
B
|
| |
74,1 - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja

tahlilning muxim axamiyati shundan iboratki, bunda natijaviy ko‘rsatkichni
o‘zgarishida, unga ta’sir etuvchi xar bir omil rolini aniq baxolash imkoni buladi.
Omilli tahlilning amalga oshirishda juda kup usullardan foydalaniladi. Ular
shartli ravishda 2 guruxga– an’anaviy va matematik usullarga ajratiladi.
Omilli tahlilning an’anviy usullari guruxiga quyidagilarni kiritish mumkin:
Zanjirli boglanish metodi,
Tafovutlar usuli;
Indeks metodi;
Balans metodi
Omilli tahlilning matematik usullarini
kup tarkalgan va amalda
kullanayoigan usullariga quyidagilarni kiritish mumkin:
Korrelyatsion-regression tahlil;
Matematik dasturlash;
Matritsalar usuli;
Immitatsion modellashtirish;
Quyida biz omilli tahlilning an’anaviy usullaridn
birini kullash uslubiga
qisqacha to‘xtalib o‘tamiz. Zanjirli boglanish metodi omilli tahlilning eng sodda va
keng kullanadigan usullaridan biridir. Bu metodni moxiyati shundaki, bunda omil
ko‘rsatikichni bazis darajasini uning haqikiy darajasi
bilan navbatma-navbat
almashtirib, ularni o‘zgarishini natija ko‘rsatkichni o‘zgarishiga ta’sir
kuchini
aniqlashdir.
Zanjirli boglanish usulini amalda ko‘llanishini
quyidagi misol yordamida
ko‘rib chiqishimiz mumkin. Agar korxonaning sotgan
mahsulotlari xajmi hisobot
davrida 200 donaga kamaygan va bir dona mahsulotini sotish baxosi 4,0 ming
so‘mga ko‘paygan bo‘lsa, u xolda sotishdan tushgan daromadni 4000,0 ming
so‘mga ko‘payishiga ularni ta’siri kanday bo‘lgan (Boshlangich ma’lumotlar 5-
jadvalda keltirilgan).
5-jadval
,3  
18,9 - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja

Daromad (foyda) soliqini to‘lagunga kadar foyda
17,5
18,4
- Daromad (foyda) soliјi
10,3
11,0
- Foydadan boshqa soliqlar va yigimlar
0,1
0,2
Hisobot davrining sof foydasi (zarari)
7,1
7,2
Bu yerda ikki yillik ma’lumotlarni takkoslanmaligini ta’minlash uchun ular
yagona asosga keltirib olingan, ya’ni xar bir yilni sotilgan
mahsulotlari mikdorini
100 % kilib olingan va moliyaviy hisobotning boshqa ko‘rsatkichlarini qiymatlari
anashu ko‘rsatkichga nisbatan kayta hisoblab olingan.
Kiyosiy tahlil jarayonida ma’lumotlarni yukorida keltirilgan jadval
kurinishida parallel katorlarni
takkoslash usulidan foydalanib, ularni baxolash
mumkin yoki, yukorida keltirilgan hisobot moddalarini
kiyosiy tahlil utkazish
uchun, uni grafik usilida xam ifodalash mumkin (5-chizma).
Korxonalar moliyaviy faolityati tahlili natijalarini grafik kkurinishida
ifodalash uni kurgazmali kilibyu xam ifodalash imkonini beradi.
Bu esa tahlil
ta’sirchanligini yanada oshiradi va tahlil natijalari bo‘yicha real karorlar kabul
kilishga katta imkoniyatlar yaratadi.
Kiyosiy tahlil korxonalar moliyaviy xolatini
baxolash uchun katta
imkoniyatlar beradi. Bu ayniksa xujaliklar (korxonalar) aro tahlilda juda katta
axamiyatga ega. Chunki, bank xodimlarni uz mijozlarini faoliyatini kuprok kiyosiy
tahlil orkali baxolaydilar. Shunga karamay korxonalar faoliyatini baxolashda omilli
tahlilning aloxida uz urni bor.
5-chizma.
Moliyaviy natijalar tugrisidagi hisobot ko‘rsatkichlarini
kiyosiy tahlili (sotishdan olingan yalpi foyda)
Bazis yilida sotishdan
olingan yalpi foydani
shakllanishi tuzilmasi
U 

d = ------- * 100 - 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil...

|
4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni tahlil qilish usullari. Reja
|
bet | 34/43 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 126,83 Kb. | | #147599 |
Bog'liq 4-mavzu. Korxonalarning ishlab chiqarish faoliyatini ifodalovchi-fayllar.orgU
d = ------- * 100
B
bu yerda, d – jami aktivlar tarkibida uzoq muddatli aktivlar solmogi.
Vertikal tahlil yordamida moliyaviy hisobot moddalarining tarkibiy
tuzilmasidagi o‘zgarishni baxolash amalga oshiriladi. Korxona moliyaviy
hisobotlarida bunday o‘zgarishlar muntazam yuz berayotganligini va ular korxona
moliyaviy xolatiga jiddiy ta’sir kursatayotganligini kuzatish mumkin. Masalan,
joriy aktivlar tarkibidagi TMZ, debetorlik qarzlari yoki uning boshqa bir turini
o‘zgarishi, albatta joriy aktivlar tuzilmasini jiddiy o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. Bu
esa korxona moliyaviy xolatini baxolovchi bank xodimi tomonidan ikkinchi bir
xulosani chiqarishga olib keladi.
Ko‘rinib turibdiki, vertikal tahlil korxona molyaviy faoliyatini baxolashda
qo‘llanadigan muxum usullardan biri ekan. Shu bilan birga uni korxona moliyaviy
faoliyatini baxolashda ko‘llanadiga usullardan biri sifatida karashimiz lozim.
Chunki, moliyaviy xolatni baxolashda bir, moliyaviy hisobot elementlari va
moddalari tuzilmasini urganish atroflicha xulosa chiqarish imkonini bermaydi.
Buning uchun esa, hisobot malumotlarini xam gorizontal, xam vertikal tahlilni
birgalikda ko‘llash zarurati tugiladi. Anashu tarika o‘tkazilgan tahlil trend tahlili
nomini olgan.
Trend tahlili – tayanch-bazis yili deb qabul qilingan yil darajasiga nisbatan
keyingi yillarda hisobot ko‘rsatkichlari darajalarini nisbiy o‘zgarishlari hisoblashga
asoslangan tahlildir. Demak, trend tahlilining asosiy mazmuni shundaki, bunda
gorizontal va vertikal tahlillar birgalikda o‘tkaziladi va shu asosda korxona
moliyaviy faoliyatidagi tuzilmaviy (strukturaviy)– dinamik o‘zgarish jarayonlari
baxolanadi.
Trend tahlili asosida korxona faoliyatini baxolash uslubini quyida keltirilgan
analitik jadval ko‘rinishida ifodalash mumkin (3-jadval).
|
| |
Favqulodda foyda va zararlar tahlili. Sof foyda o‘zgarishining omilli

1. Qizil chiziq ishlab chiqarishga ta’sir etuvchi omillar.
Rentabellikning ko‘rsatkichlar tizimi va unga ta’sir etuvchi omillar
tahlili.
Moliyaviy xolatni baxolashda absolyut ko‘rsatkichlar
nixoyatda muxim
bulsada, lekin korxona faoliyatiga chuqurrok va atroflicha
baho berish uchun
yetarli bo‘lmaydi. Shuning uchun xam absolyut mikdorlar bilan bir katorda nisbiy
miqdorlar yo‘rdamida ifodalanuvchi ko‘rsatkichlardan xam keng foydalaniladi.
Nisbiy mikdorlar yordamida korxona moliyaviy xolatini
baxolash imkoniyatini
beradigan usullardan biri bu- gorizontal tahlildir.
Gorizontal tahlil - hisobotlarning turli moddalarini o‘tgan
yilga yoki
yillarga nisbatan absolyut va nisbiy tafovutlarini
aniqlash imkonini beruvchi
tahlildir.
Gorizontal tahlil asosida korxona faoliyatini
baxolash uslubini quyida
keltirilgan analitik jadval ko‘rinishida ifodalash mumkin (1-jadval).
1-jadval
Korxonaning uzoq muddatli va
joriy aktivlari
dinamikasini tahlili
№
Ko‘rsatkichlar
Davr
boshiga
(0)
Davr
oxiriga
(1)
Farki
(+,-)
absolyut
nisbiy
1
2
3
Asosiy faoliyatdan tushgan foyda hajmiga quyidagi omillar ta’sir

Hisobotlarni o‘qish va absolyut ko‘rsatkichlar tahlili -
korxonaning
mablaglarini jalb qilishning asosiy manbalari, ularni sariflash yo‘nalishlari, olingan
foydaning manbalari, olingan pul mablaglarining
asosiy manbalari, qo‘llanaetgan
uchet metodi va undagi o‘zgarishlar, korxonaning tashkiliy strukturasi va uning
faoliyat yo‘nalishi, dividend siyosati va shunga o‘xshashlar
haqida xulosa qilish
imkonini beruvchi tahlildir.
Gorizontal tahlil - hisobotlarning turli moddalarini o‘tgan yilga nisbatan
absolyut va nisbiy tafofutlarini aniqlash imkonini beruvchi tahlildir.
Vertikal tahlil - umumiy ko‘rsatkichda uning ayrim moddalarini foizlardagi
solmogini aniqlash maksadida o‘tkiziladigan tahlildir.
Trend tahlili - tayanch-bazis yili deb kabul qilingan
yil darajasiga nisbatan
keyingi yillarda hisobot ko‘rsatkichlari darajalarini nisbiy o‘zgarishlari hisoblashga
asoslangan tahlildir.
Moliyaviy koeffitsentlar tahlili - hisobotlarning
turli moddalari orasida
nisbatlarni hisoblashga asoslangan tahlildir.
Layout Warp — - Rashid turgunbaev

|
Rashid turgunbaev
|
bet | 44/66 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #263336 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMALayout Warp — Q
elgilangan perspektiva maydoni quyidagi ko‘rinishga o‘zgaradi:
Obyektning yuzasini quyidagicha o‘zgartirish mumkin:
- belgilangan perspektiva maydonning burchaklaridagi doiralarni ushlab siljitish:
- klaviaturaning Shift tugmasini bosib turgan holda belgilangan perspektiva maydonning tomonini sichqon ko‘rsakichi bilan bosish orqali to‘g‘irlab olish va keyingi o‘zgartirishlar davomida to‘g‘ri saqlash mumkin:
- dastuming xususiyatlar menyusida joylashgan
a
- vertikal chiziqlar bo‘ylab
vtomatik to‘g‘irlash, В - gorizontal chiziqlar bo‘ylab avtomatik to‘g‘irlash yoki
vertikal va gorizontal chiziqlar bo‘ylab avtomatik to‘g‘irlash mumkin; Obyektning perspektivasi to‘g‘irlanib bo‘linganidan so‘ng barcha o‘zgarishlarni tasvirga qo‘llash uchun klaviaturaning Enter tugmasini yoki dastuming xususiyatlar panelidan II tugmasini bosish kerak.
Kamera qimirlash xiraligini kamaytirish
P hotoshop dasturi fotokamera qimirlashi natijasida hosil bo‘ladigan xiralikni kamaytirish imkonini beruvchi aqilli mexanizga ega. Kerak bo‘lganda tegishli xususiyatlarni o‘zgartirib tasvirning aniqlik ko‘rsatkichini yanada oshirish mumkin. Dastuming Filter menyusi Sharpen bo‘limidagi Shake Reduction filtri fotokamera qimirlashi natijasida hosil bo‘ladigan turli ko‘rinishdagi xiraliklar, jumladan chiziqli xarakatlar, yoysimon xarakatlar, aylanma xarakatlar, zigzag xarakatlar ko‘rinishidagi xiraliklarni kamaytirish imkoniyatini beradi. Quyida fotokamera qimirlashi natijasida hosil bo‘lgan xiralik (a) va xiralikni kamaytirish filtri qo‘llanilganidan keyingi holat (b) ko‘rsatilgan:
Fotokamera qimirlashi natijasida hosil bo‘lgan xiralikni avtomatik kamaytirish uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Tasvir ochiladi;
Dasturning Filter menyusi Sharpen bo‘limidan Shake Reduction buyruq qatori tanlanadi.
|
| |
Yong‘inga qarshi suv ta’minoti

|
Yong‘inga qarshi suv ta’minoti
|
bet | 9/9 | Sana | 03.09.2024 | Hajmi | 44,71 Kb. | | #270205 |
Bog'liq “HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI” FANIDAN MUSTAQIL ISH Abdusalamov OtabekYong‘inga qarshi suv ta’minoti
Yong‘inga qarshi suv ta’minoti yilning istalgan davrida yong‘in joyiga 3 soat davomida suv yetkazib berishi lozim. Bino va inshootlardagi tashqi yong‘inlarni o‘chirish uchun zarur suvning hisobiy sarfi ishlab chiqarish kategoriyasi, binoning yong‘inga chidamlilik darajasi va binoning hajmiga bog‘liq holda tanlanadi. Suv manbalari tabiiy yoki sun’iy bo‘lishi mumkin. Таbiiу manbalardan ko‘proq qishloq sharoitida foydalaniladi. Ular jumlasiga daryo, ariq, ko‘llar va quduqlar kiradi. Yong‘inga qarshi sun’iy suv havzalari korxona hududidagi yong‘inga xavfli binolar oldiga, I va II darajali yong‘inga chidamlilikdagi binolardan 10 m, III, IV va V darajali yong‘inga chidamlilikdagi binolardan 30 m uzoqlikda quriladi. Bitta suv havzasining xizmat qilish radiusi yong‘in avtonasoslari va avtotsisternalardan foydalanilganda – 200 m, ko‘chma motopompalar va qo‘l nasoslaridan foydalanilganda – 100 m, bir o‘qli, pritsepli motopompalar ishlatilganda–150 m qilib qabul qilinadi. Bitta sig‘imda suvning tegilmaydigan zaxira qismi 100 m3 gacha bo‘lishi lozim.
Adabiyotlar:
O’zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to’g’risida”gi Qonuni Toshkent, 1993 y.
V.S.Alekseev, E.O.Murodova, I.S.Davыdova. Bezopasnost jiznedeyatelnosti «Prospekt» Moskva-2006 g.
O. Qudratov, T. G’aniev. Hayotiy faoliyat xavfsizligi. Toshkent. «Mehnat»-2004.
H.E.G’oipov. Mehnat muhofazasi. Toshkent. «Mehnat»-2000.
O’.R.Boynazarov. Hayot faoliyat xavfsizligi. Ma’ruza matnlari to’plami. Qarshi-2000.
G’.E.YOrmatov. Hayot faoliyat xavfsizligi (Ma’ruza matnlari to’plami), Toshkent-2003
Bezopasnost jiznedeyatelnosti. Pod obщey redaksiey doktora texn. nauk, professora S.V.Belova. Moskva, «Vыsshaya shkola» 2003.
|
| |
Neft va qattiq yoqilg‘i omborlarida yong‘in xavfsizligi

|
Neft va qattiq yoqilg‘i omborlarida yong‘in xavfsizligi
|
bet | 5/9 | Sana | 03.09.2024 | Hajmi | 44,71 Kb. | | #270205 |
Bog'liq “HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI” FANIDAN MUSTAQIL ISH Abdusalamov OtabekNeft va qattiq yoqilg‘i omborlarida yong‘in xavfsizligi.
Neft omborlarida sig‘imlar yer ostiga yoki yer ustiga gorizontal va vertikal holatlarda o‘rnatilishi mumkin. Yoqilg‘i - moylash materiallarini yer ostida saqlash nisbatan yong‘inga xavfsiz hisoblanadi. Aholi yashash joylaridan tashqarida qurilgan neft mahsulotlari omborlariga, yengil yonuvchi suyuqliklar uchun hajmi 12 m3 gacha, yonuvchi suyuqliklar uchun hajmi 60 m3 gacha bo‘lgan sig‘imlarni yer ostiga o‘rnatishga ruxsat etiladi. Neft omborlarida o‘rnatilgan sig‘imlarning umumiy hajmiga bog‘liq holda neft bazalari ikki sinfga bo‘linadi: 1sinf – hajmi 11 dan 250 m3 gacha bo‘lgan sig‘imli omborlar; 2-sinf – hajmi 215 dan 600 m3 gacha bo‘lgan sig‘imli omborlar. Binolar va yer usti neft omborlari orasidagi yong‘in oraliqlari ik- kinchi sinf uchun 50...80m qilib belgilangan. Suyuq yoqilg‘ilar saqlanadigan yer osti sig‘imlaridan yoqilg‘i quyish shaxobcha-sigacha bo‘lgan eng kichik masofa quyidagicha bo‘lishi lozim: 1 va II darajali yong‘inga chidamli binolar uchun – 10 m; III darajali binolar uchun – 12 m; IV va V darajali binolar uchun – 14 m; avtomobillar saqlanadigan ochiq maydongacha – 10 m, уo‘laklargacha – 2 m. Mashinalar saqlanadigan yoki ta’mirlanadigan maydonlarga yer usti sig‘imlarini o‘rnatish taqiqlanadi. Yer usti sig‘imlari orasidаgi masofa eng katta sig‘im diametridan katta ( 2 m. dan kam bo‘lmasligi zarur) bo‘lishi, qatorlar orasidagi masofa esa 10 m.. dan kam bo‘lmasligi zarur. Tarqatish kolonkalari I, II va III darajali yong‘in chidamliligidagi binolaridan – 20 m, IV va V darajadagi binolardan – 20 m, yer usti sig‘imlaridan – 15 m uzoqlikda o‘rnatilishi kerak. Neft omborlarining barcha chegarasi to‘siqlar (devor) bilan o‘ralgan bo‘lishi va ko‘kalamlashtirilishi lozim. Sig‘imlar fundamentga o‘rnatilib, statik elektr tokidan himoyalovchi yerga ulash qurilmalariga ega bo‘lishi zarur, shuningdek, filtrlar, elektrdvigatellari, quvurlar, nasoslar va benzin kolonkalari ham yerga ulanishi kerak. Barcha sig‘imlar narvonlar, tuynuklar, havo klapanlari, suv quyish jo‘mraklari va boshqa moslamalar bilan jihozlanishi shart. Neft omborlari chegarasida ogohlantiruvchi va ko‘rsatuvchi belgilar, yashindan himoyalash qurilmalari va o‘t o‘chirish vositalari bo‘lishi lozim. Кo‘mir omborlari ochiq maydonda, ayvonlarda, ko‘mir o‘ralarida va maxsus binolarda bo‘lishi mumkin. Ochiq maydondagi ko‘mir omborlaridan III daraja yong‘in chidamliligidagi binolargacha bo‘lgan masofa 6 m, IV va V darajali binolargacha – 12 m, yog‘och materiallar omborigacha – 24 m, yengil yonuvchi suyuqliklar omborigacha – 18 m bo‘lishi zarur. Yong‘inga qarshi himoya tizimi.
|
| |
Yong‘inga qarshi himoya tizimi

Yong‘inga qarshi himoya tizimi – bu yong‘inning xavfli fak-torlarini insonga ta’sirini bartaraf etishga va yong‘in vaqtida material zararlar miqdorini cheklashga qaratilgan tashkiliy tadbirlar va texnik vositalar majmuidir.
Bino va inshootlarning yong‘inga chidamliligi va uni oshirish уo‘llari
Yong‘inga chidamlilik deganda, materiallar va konstruksiya-larning yong‘in sharoitida o‘z mustahkamligini saqlash xususiyati tushuniladi. Qurilish konstruksiyalarining yong‘in ta’sirida o‘z xususiyatini va mustahkamliligini уo‘qotish vaqti yong‘inga chidamlilik chegarasi deyiladi.
Barcha bino va inshootlar yong‘inga chidamliligi bo‘yicha 5 darajaga bo‘linadi:
daraja yong‘inga chidamlilikdagi binolarga barcha kon- struksiyalari yonmaydigan, yuqori yong‘inga chidamlilik chegarasiga (0,5–2,5 soat) ega bo‘lgan binolar kiradi.
daraja yong‘inga chidamlilikdagi binolarga konstruktiv elementlari yonmaydigan, yuqori chidamlilik chegarasiga (0,25–2,0 soat) ega binolar kiradi.
daraja yong‘inga chidamlilikdagi bino va inshootlar yon- maydigan va qiyin yonuvchi materiallardan tayyorlanadi.
daraja yong‘inga chidamlilikdagi binolarga barcha kon- struksiyalari qiyin yonuvchi materiallardan tashkil topgan binolar kiradi.
darajadagi binolarga esa barcha konstruksiyalari yonuvchi materiallardan tashkil topgan binolar kiradi. Talab etilgan yong‘inga chidamlilik darajasi bino va inshootlarning konstruksiyasi, vazifasi, necha qavatliligi, texnologik jarayonlarni yong‘inga xavfliligi va yong‘inni avtomatik o‘chirish vositalarini mavjudligiga bog‘liq holda belgilanadi.
Yog‘och va boshqa yonuvchi materiallarning yong‘inga chidamlilik darajasi bir necha yo‘llar orqali oshirilishi mumkin, jumladan: 1m2 yuzadagi yog‘och konstruksiyaga 75 kg quruq tuzning suvdagi aralashmasini maxsus idishlarda singdirish yoki 1 m2 yog‘ochga 50 kg quruq tuzni issiq-sovuq vannalarda singdirish orqali; yong‘indan himoyalovchi tuzlarning suvdagi aralashmasi bilan (100 gr quruq tuz 1 m2 yuzaga) materiallarga yuza ishlov berish; yong‘indan himoyalovchi bo‘yoqlar, suyuq shisha, tuproqli aralashma va boshqa shu kabilar bilan yuza ishlov berish; tuproqli gips bilan suvash, gips tolali plitalar o‘rnatish, asbestosement materiallar qoplash. Koridorlar, уo‘laklar, zinalar va II hamda IV yong‘inga chidamlililik darajasidagi yordamchi binolar sirtiga yong‘indan himoyalovchi qoplamalar bilan ishlov berish taqiqlanadi. Yong‘indan himoyalovchi qoplamalar atmosferaga, namlikka va nam bo‘lmagan muhitga chidamli bo‘lishi mumkin. Atmosferaga chidamli qoplamalarga perxlorvinil bo‘yoqlar РХVО, ISХ, XL; namlikka chidamli qoplamalarga XD-S J rusumli bo‘yoqlar; nam emas muhitga chidamli qoplamalarga ХL-K turdagi, SK-L rusumli silikat bo‘yoqlar, superfosfat va sho‘rtuproqli surkamalar kiradi.
|
Yong‘in xavfsizligi tizimiga qo‘yilgan talablar

|
Yong‘in xavfsizligi tizimiga qo‘yilgan talablar
|
bet | 2/9 | Sana | 03.09.2024 | Hajmi | 44,71 Kb. | | #270205 |
Bog'liq “HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI” FANIDAN MUSTAQIL ISH Abdusalamov OtabekYong‘in xavfsizligi tizimiga qo‘yilgan talablar.
Yong‘inning oldini olish tizimi – yong‘in sodir bo‘lish sha- roitlarini bartaraf etishga qaratilgan tashkiliy tadbirlar va texnik vositalar majmuidan iboratdir. Ushbu tadbirlar ishlab chiqarishda mumkin qadar ko‘proq yon- maydigan va qiyin yonadigan materiallarni ishlatish, texnologik jarayonlarni to‘liq mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish, yong‘inga xavfli qurilmalar o‘rnatilgan xonalarni yonmaydigan materiallar bilan boshqalardan ajratish yoki ularni mumkin qadar tashqarida o‘rnatish, yonuvchi moddalar uchun germetik idishlar va jihozlardan foydalanish, bino havosi tarkibidagi yonuvchi gaz, bug‘ va changlar miqdorini ruxsat etilgan darajada saqlash, isitish jihozlaridan to‘g‘ri foydalanish va shu kabi boshqa tadbirlar orqali amalga oishiriladi. Yonuvchi muhitda yong‘inga olib keluvchi manbaning hosil bo‘lishini oldini olish esa ishlab chiqarishda yong‘in manbasini hosil qilmaydigan mashinalar, mexanizmlar va jihozlardan foydalanish, mashina va mexanizmlardan foydalanish qoidalari va rejimlariga to‘liq rioya etish, elektr statik zaryadlari va yashinga qarshi himoya vositalaridan foydalanish, materiallar va moddalarning issiqlik ta’sirida, kimiyoviy hamda mikrobiologik usulda o‘z-o‘zidan alangalanish sharoitlarini bartaraf etish, belgilangan yong‘inga qarshi tadbirlarni to‘liq amalga oshirish, bino chegarasini davriy ravishda tozalab turish kabi tadbirlar orqali amalga oshiriladi.
Yong‘inga qarshi himoya tizimi – yong‘in o‘chirish jihozlari va texnikalaridan, уоng‘inning xavfli omillaridan himoya qiluvchi shaxsiy va jamoa himoya vositalaridan, yong‘in signalizatsiyasi va yong‘in o‘chirish tizimining avtomatik qurilmalaridan foydalanish, оbyektning konstruksiyalari va materiallariga yong‘indan himoyalovchi tarkibli bo‘yoqlar bilan ishlov berish, tutunga qarshi himoya tizimlari, evakuatsiya уo‘llаri bo‘lishini ta’minlash, binoning yong‘in mustahkamliligi darajasini to‘g‘ri tanlash kabi tadbirlarni o‘z ichiga oladi. Yong‘inning tarqalishini oldini olish tizimi – yong‘inga qarshi to‘siqlarni o‘rnatish, qurilmalar va inshootlarda avariya holatida o‘chirish hamda qo‘shish jihozlaridan va yong‘indan to‘suvchi vositalardan, yong‘in vaqtida yonuvchi suyuqliklarning to‘kilishini oldini oluvchi vositalardan foydalanish kabi tadbirlar orqali amalga oshiriladi.Tashkiliy-texnik tadbirlarga yong‘indan himoyalanish xizmatini tuzish, uni texnik jihozlar bilan ta’minlash, yong‘in xavf- sizligi bo‘yicha оbyektdagi moddalar, materiallar, jihozlar, qurilmalar va texnologik jarayonlarni pasportlashtirish, yong‘in muhofazasi bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash va ularni o‘qitish, yong‘in xavfsizligi bo‘yicha уo‘riqnomalar va aholi o‘rtasida turli xil tadbirlar o‘tkazish, yong‘inga qarshi ko‘rsatmalar ishlab chiqish hamda boshqa shu kabi tadbirlar kiradi.
|
| |
int x = a[p] - Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning

|
Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning
|
bet | 12/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gint x = a[p];
int i = p - 1;
int j = r + 1;
while (true)
{
do
{
j--;
}
while (a[j] > x);
do
{
i++;
}
while (a[i] < x);
if (i < j)
{
int tmp = a[i];
a[i] = a[j];
a[j] = tmp;
}
else
{
return j;
}
}
}
}
Natija gif:
Qidirish (Searching) metodlari:
Linear Search (Chiziqli qidirish):
Massivni boshidan boshlab har bir elementni tekshiradi.
Qidirilayotgan elementni topganda to‘xtaydi.
Binary Search (Ikki-radiksli qidirish):
Massivni o‘rtasidan boshlab qidirish amalga oshiradi.
Qidirilayotgan elementni o‘rtadagi element bilan solishtiradi va qidirilayotgan elementni joylashuvini aniqlaydi. Massiv o‘rtasida qisqa qismini qayta qidiradi, va bu jarayonni takrorlaydi.
Hashing (Hashlash):Elementlarni bir qanday unikal kalit (hash) orqali joylashtiradi.
Hash funksiyasi orqali qidirish tez va samarali bo‘ladi.
2.3-§. Massivlarga qiymat qo‘shish va olib tashlash texnikalari.
Massivlarga qiymat qo‘shish va olib tashlash (array manipulation) texnikalari, dasturlashda juda muhim va umumiy jarayonlardan biri hisoblanadi. Bu texnikalar, ma'lum bir ma'lumot to‘plamini (massivni) tuzish, boshqarish va ma'lumotlar bilan ishlashni osonlashtirish uchun ishlatiladi. Quyidagi ba'zi umumiy massiv operatsiyalari va texnikalari bor:
Massivga qiymat qo‘shish (Array Insertion):
Oxiriga qiymat qo‘shish:
Misol:
array[array.Length - 1] = value;
Boshiga Qiymat Qo‘shish:
csharp
Copy code
for (int i = array.Length - 1; i > 0; i--) {
array[i] = array[i - 1];
}
array[0] = value;
|
| |
Natija gif - Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning

|
Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning
|
bet | 11/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GNatija gif:
Quick Sort (Tezroq saralash):
Massivdan bir element tanlaydi (pivot element) va massivni bu pivot element bo‘yicha ikki qisimga bo‘ladi.
Chap tomondagi qismini va o‘ng tomondagi qismini alohida saralaydi.
O‘nlik saralangan qismlarni biriktiradi.
Misol:
static void HoareSort(int[] array, int start, int end)
{
if (end == start) return;
var pivot = array[end];
var storeIndex = start;
for (int i = start; i <= end - 1; i++)
if (array[i] <= pivot)
{
var t = array[i];
array[i] = array[storeIndex];
array[storeIndex] = t;
storeIndex++;
}
var n = array[storeIndex];
array[storeIndex] = array[end];
array[end] = n;
if (storeIndex > start) HoareSort(array, start, storeIndex - 1);
if (storeIndex < end) HoareSort(array, storeIndex + 1, end);
}
static void HoareSort(int[] array)
{
HoareSort(array, 0, array.Length - 1);
}
static Random random = new Random();
public static void Main()
{
int [] array = {3,2,5,7,8,1,9 };
HoareSort(array);
foreach (var e in array)
Console.WriteLine(e);
Console.ReadKey();
}
Yana bir misol:
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
int[] i = {4,3,7,23,6,8,123,6,32 };
QuickSort(i,0,8);
foreach(int w in i)
{
Console.WriteLine(w);
}
Console.ReadKey();
}
private static int[] QuickSort(int[] a, int i, int j)
{
if (i < j)
{
int q = Partition(a, i, j);
a = QuickSort(a, i, q);
a = QuickSort(a, q + 1, j);
}
return a;
}
private static int Partition(int[] a, int p, int r)
{
|
| |
Ortiga qiymat qo‘shish - Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning

|
Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning
|
bet | 13/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GOrtiga qiymat qo‘shish:
Misol:
int indexToInsert = 2; // Ma'lum bir indeks
for (int i = array.Length - 1; i > indexToInsert; i--) {
array[i] = array[i - 1];
}
array[indexToInsert] = value;
Massivdan qiymat olib tashlash (Array Deletion):
Oxiridan qiymat olib tashlash:
Misol:
array[array.Length - 1] = 0; // yoki boshqa bir qiymat
Boshidan qiymat olib tashlash:
Misol:
for (int i = 0; i < array.Length - 1; i++) {
array[i] = array[i + 1];
}
array[array.Length - 1] = 0; // yoki boshqa bir qiymat
Ortidan qiymat olib tashlash:
Misol:
int indexToDelete = 2; // Ma'lum bir indeks
for (int i = indexToDelete; i < array.Length - 1; i++) {
array[i] = array[i + 1];
}
array[array.Length - 1] = 0; // yoki boshqa bir qiymat
Massiv elementlarini almashtirish (Array Swapping):
Misol:
int temp = array[i];
array[i] = array[j];
array[j] = temp;
Misol:
int[] newArray = array.Skip(startIndex).Take(length).ToArray();
Massivni sksincha tartiblash (Reverse an Array):
Misol:
Array.Reverse(array);
Bu texnikalar, massivlar bilan ishlashda, C# dasturlash tiliga asoslangan, ammo ularni boshqa dasturlash tillarida ham ishlatish mumkin. Masalan, Python, JavaScript, va Java dasturlash tillarida ham massiv (array) manipulyatsiya funksiyalarini o‘z ichiga olgan.
XULOSA:
Hozirgi zamonda yurtimizda Axborat Texnologiyalarini rivojlantirish yo'lida juda ko'p ishlar amalga oshirilmoqda. Bu borada davlatimiz ko'p ishlarni amalga oshirmoqda. Xususan, dasturlash orqali ko'p loyihalarni oson va qulay bajarib kelmoqdamiz. Dasturlash chet davlatlarida anchagina rivojlangan masalan Amerika, Malayziya, Koreya, Hindiston kabi. Hozirgi kunda har-xil dasturlash tillari mavjud C++, C#, Java, va hokozo. Shularning orasidan C# Windows muhitida ishlaydigan dastur tuzish uchun qulay vosita bo'lib, kompyuterda dastur yaratish ishlarini avtomatlashtiradi, xatoliklarni kamaytiradi va dastur tuzuvchi ishini kamaytiradi. C# dastur zamonaviy visual loyihalash texnalogiyasi asosida obyektga yo'naltirilgan dasturlash tili hisoblanadi.
Bu kurs ishi orqali bir o‘lchamli massivlar, C# tilida dasturlashning asosiy elementlaridan biri ekanligini va undan keng qamrovli foydalanish usullari bilan tanishib chiqdim. Xususan, massivlar orqali dasturchilar turli dasturiy vazifalarni samarali bajarishlari mumkin. Bu kurs ishi orqali talabalar dasturlashning asosiy konseptlarini chuqurroq tushunadilar va kelajakda murakkab dasturlash muammolarini hal qilishda asos sifatida foydalanadilar.
|
| |
Ranglar rejimini o‘zgartirish

57
1. Dasturning
Image
menyusi
Mode
bo‘limidan
Indexed Color
buyruq qatorini
tanlash kerak;
2. Natijada quyidagi dialog oynasi ochiladi:
3. Ochilgan dialog oynasidan quyidagi o‘zgartirish xususiyatlarini belgilab
olish mumkin:
-
Palette
– o‘zgartirish amalga oshirilganida ishlatiladigan ranglar palitrasini
belgilash;
-
Colors
– aks ettiriladigan ranglar soni belgilash;
-
Forced
– ranglar palitrasiga ma’lum ranglarni kiritilishi belgilash;
-
Transparency
– tasvirdagi shaffof maydonlarni saqlanishi belgilash;
-
Matte
– orqa fon rangini belgilash;
-
Dither
– ranglar palitrasida mavjud bo‘lmagan ranglar o‘rniga o‘xshash
ranglarni qo‘llash;
-
Amount
- ranglar palitrasida mavjud bo‘lmagan ranglar o‘rniga o‘xshash
ranglarni qo‘llash miqdorini foizda belgilash;
4. Dialog oynasining OK tugmasi bosiladi.
Ranglar rejimi - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

59
Grayscale rang rejimi tasvirda kulrangning har xil tuslarini ishlatadi. 8 bitlik
tasvirlarda kulrangning 256 tagacha tuslari bo‘lishi mumkin. Kulrang tasvirda har
bir piksel 0 (qora) dan 255 (oq) gacha yorug‘lik qiymatiga ega bo‘ladi.
Bitmap rang rejimi tasvirdagi pikselni ifodalash uchun ikkita rangdan (oq yoki
qora) bittasini ishlatadi.
Duotone rang rejimi monoton, duoton (ikkita rangli), tritone (uchta rangli) va
quadtone (to‘rt rangli) kurlang tasvirlarni yaratishda ishlatiladi.
Index rang rejimi 256 tagacha rangga ega 8 bit tasvir fayllarini yaratishda
ishlatiladi. Boshqa rang rejimidan Index rang rejimiga o‘tilganda Photoshop dasturi
tasvirdagi ranglarni saqlovchi va indekslovchi maxsus rang jadvalini tuzadi. Agar
birlamchi tasvirdagi rang jadvalda mavjud bo‘lmasa dastur jadvaldan ushbu rangga
yaqin rangni tanlaydi. Index rang rejimining ranglar palitrasi cheklanganligi sabali
tasvir faylining xajmi kichrayadi va tasvirning umumiy ko‘rinish sifati nisbatan
ko‘ngildagidek bo‘ladi. Ushbu rang rejimida tasvirni tahrirlashda ba’zi cheklovlar
qo‘yiladi.