nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Gaz o'tkazgichga - Iston respublikasi oliy va 0 ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

Ko'targichning suyuqlikka qancha foiz botishi
h(%) = h /L • 100.
Kon sharoitida quvurning botish foizini quyidagicha
hisoblash ham mumkin:
h (%) = 10 • Plsllchi / Y •
L ■ 100.
6.3.GazIift quduqlarni ishga tushirish
Quduqni ishga tushirishda ish agenti ko'targich quvur-
larning ostki qismigacha yo‘naltiriladi. Halqa sistemali bir
qatorli ko'targichda halqa qismiga haydaladigan
ish agenti
suyuqlikni pastga siqadi va suyuqlik ko‘targich kolonnaga
0‘tib, sath ko'tarila boshlaydi. Quduq tubidagi bosim qat
lam bosimidan oshganda, suyuqlikning bir qismi qat-
lamga ham haydaladi. Yutilgan suyuqlik hajmi quduqning
mahsuldorlik koeffitsiyenti va suyuqlikning haydalish vaqtiga
bog'liq. Ko‘targich quvurlarda suyuqlik sathining ko'ta-
rilishiga mos ravishda ish
agentining bosimi ham ortib
boradi. Quvurning tashqi qismida (halqa qismida) suyuq
lik sathi ko'targich quvurlarning boshmog‘igacha pasay-
ganida, ko'targichdagi suyuqlik sathi yuqori qiymatga yetadi.
Ish agentining bosimi ham bu paytda maksimal qiymatga
yetib,
bu bosim ishga tushirish bosimi deb ataladi ( 10-
rasm). Bu bosimda ish agenti ko‘targich quvurlarga o ‘tib,
undagi suyuqlik sathini ko‘taradi va bu suyuqlikni qisman
gazlantiradi. Natijada suyuqlik
quduqdan shiddat bilan
otiladi. Shundan so‘ng sath pasayib, quvurlarning botishi
kamayadi, ko‘targich quvurlarning boshmog'idagi bosim
qatlam
bosimiga nisbatan pasayadi, otiladigan suyuqlik
miqdori ham kamayadi. Qatlam bosimi va quduqdagi
suyuqlik sathi bosimi orasidagi
farq hisobiga qatlamdan
quduqqa qarab suyuqlik oqa boshlaydi va m a’lum muddat-
dan so‘ng qatlam bilan ko‘targichning ishi m untazam tus
oladi, quduq normal holatda ishlay boshlaydi. Shu vaqt-
an boshlab haydaladigan ish
agentining bosimi doimiy
0 lib, u
ish bosimi deb ataladi.
Bilimni tekshirish uchun savol va topshiriqlar

|
Bilimni tekshirish uchun savol va topshiriqlarBog'liq B. Akramov - Neft-gaz konlarining mashina va mexanizmlariBilimni tekshirish uchun savol va topshiriqlar
1. Quduqlarning faworalanish sharoitlari qanday?
2. Fawora quvurlarining ishlatilish zaniriyati haqida nima-
larni bilasiz?
3. Kolonna kallagi va uning vazifasi haqida so‘zlab
bering.
4. Fawora armaturasining qanday turlari bor?
5. Fawora quduqlarining ishi qanday boshqariladi?
6. Fawora quduqlari qanday tadqiq qilinadi?
7. Fawora quduqlarining texnologik rejimi haqida
so'zlab
bering.
8. Fawora quduqlarini ishlatishda mehnat xavfsizligi
haqida
nimalarni bilasiz?
Я
6 -B O B
GAZLIFT USULIDA ISHLAYDIGAN
QUDUQLARNING JIHOZLARI
6.1.Gazlift quduqlarining ishlash sharoiti
Quduq mahsulotini qatlam dan yer yuzasiga ko'tarish
uchun qatlam energiyasi yetarli bo'lm asa, faworalanish
jarayoni to'xtaydi. Quduqdagi ko‘targich orqali uning
boshmog‘iga sun’iy tarzda gaz yoki havo haydab, favvo-
ralanishni davom ettirish mumkin. Gaz yoki havoni kerakli
bosimgacha kompressor siqib beradi va quduqning bu tarzda
ishlatilishi kompressor usuli deb ataladi.
G az yoki havo ko‘targichining prinsipial ishlash sxe
masi faw ora qudug‘idagi kabidir. Ish agenti sifatida gaz
ishlatilsa, bu ko'targich gazlift, havo ishlatilganda esa yerlift
usuli deb ataladi.
Ayrim hollarda ko‘targichning ishini ta’minlash uchun
yuqori bosimli uyumning gazidan foydalanilganda. kom-
pressorga zarurat qolmaydi va bu holat kompressorsiz gaz
lift usuli deb ataladi.
6.2.Gazliftlarining konstruksiyalari
Quduqlarni kompressor usulida ishlatish uchun ular
birqatorli yoki ikki qatorli ko‘targichlar bilan jihozlanadi.
Bir qatorli ko‘targichning ishlash prinsipi 8-rasmda
ko'rsatilgan.
Quduq ishga tushirilguncha mustahkamlovchi quvur va
faw ora quvurlaridagi suyuqlik sathi bir xil balandlikka ega
(statik sath).
|
| |
QАRОR QILАDI - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

№
|
Oylar
O’quvchini ismi, sharifi
|
Sentabr
|
Oktabr
|
Noyabr
|
Dekabr
|
Yanvar
|
Fevral
|
Mart
|
Aprel
|
May
|
1
|
Abdumuminov Abdullox Abdurasul
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
Abdupattoyeva Robiyaxon Dilshod qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
Abduvohidov Otabek Akmaljon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
Asilov Nurmuhammad Rasuljon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
Boymurodova Feruza Shukrullo Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
Dehqonov Davlatshoh Rustambek
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7
|
G'aniyev Ozodbek Hikmatjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8
|
Hamidjonov Diyorbek Shuhratjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9
|
Hamidjonov Ulug'bek Shavkatjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10
|
Ibragimova Barno Shuhratovna
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11
|
Jo'raqulov Dilmurod Ilhomjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12
|
Karimdjanova Madina Dilshodovna
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13
|
Karimova Ruxshona Ilhom qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
|
Madaminova Madinaxon Ihtiyorjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15
|
Mamajonova Madinabonu Hodirjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
|
Mo'minova Zayfuna Jaxongirbek qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
Musajonov Jasurbek Murodjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
|
Odilova Munojatxon Orifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19
|
Qodirova Marziya Siddiqali qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20
|
Qosimova Zilola Asqarjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21
|
Rahmatov Bekzod Bahodirovich
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22
|
Raxmatjonova Hakimaxon Yunusali
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
Raxmatjonova Maftuna Omonjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
Rayimov Abduqodir Bahtiyor O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25
|
Rustamova Mubinaxon Avazbek qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
26
|
Soliyeva Mubinaxon Muzaffar qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
27
|
Sotvoldiyeva Parizoda Jahongir Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
28
|
Soyipova Madina Umidjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
29
|
To'xtasinov Temurbek Umid o'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30
|
Toshaliyev Abdug'ani Qodirjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
31
|
Ubaydullayeva Muslimaxon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
Vahobova Rayhona Rasuljon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
33
|
Yoqubov Asilbek Avazovich
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
34
|
Yunusjonova Dilshoda Sharifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
35
|
Shokirova Gulshanoy Orifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
36
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
42
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
43
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Parametr 
Usınılǵan mánis - Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw

62
1. Jumısshı stolda
Мое сетевое окружение yarligin tıshqanshanıń oń
tuymesi menen tańlań hám payda bolǵan kontekstli menyudan
Свойства qatarın
tańlań. Nátiyjede
Сеть и удаленный доступ к сети aynası payda boladı.
2. Aynadaǵı
Подключение по локальной сети belgisin oń tuyme menen
tańlań hám
Подключение по локальной сети — свойства dialog aynasın
ashıw ushın payda bolǵan menyudan
Свойства nı tanlań. Bul aynada tarmaq
interfeysi adapter hám tarmaq komponentleri keltirilgen.
3.
Интернет Протокол (TCP/IP) bayraqshası ornatılǵanlıǵına isenim payda
qılıń hám bul moduldi belgilep alıń
4.
Свойства; Протокол Интернета (TCP/IP) dialog aynasın ashıw ushın
Свойства tuymesin tańlań. 
5. Использовать следующий IP-адрес

63
Qadaǵalaw ushın sorawlar
1. МАС adress qanday maqsette qollanıladı?
2. IP – adress qanday maqsette qollanıladı?
3. DNS – adress qanday maqsette qollanıladı?
4.
ARP – buyrıǵınıń tiykarǵı wazıypaları nelerden turadı?
5. ICMP bayannaması wazıypası nelerden turadı?
4.3. Tarmaqtıń islew usılın tańlaw
Jergilikli tarmaqtıń tiykarǵı maqseti — sol jergilikli tarmaq jumısshiların aniq
xızmetge bolǵan zárúriyatın qandırıw bolıp tabıladı. Bul xızmetler fayl resursları
hám apparatlarına ulıwma ruxsat yamasa maǵlıwmatlar bazası
menen
islew, internette islew bolıwı múmkin. Paydalanıwshı kerekli maǵlıwmattı qanday
alıp atırǵanı bizdi qızıqtırmaydı. Bizdi maǵlıwmat alıw procesi yamasa anıq bir
xızmetke jalǵanıw hám paydalanıwshınıń basqa háreketlerin qadaǵalaw astında
bolıwı qızıqtıradı. Bular tarmaqtıń iskerlik túri jáne onı basqarıw usılın tásirin
kórsetedi.
Tarmaqtıń jumıs alıp barıw túri ádette tarmaqtı montaj etiwden aldın
hátte, proektlewden aldın anıqlap alınadı. Tarmaq paydalanıwshıları sanı kóbinese
tarmaqtı proektlewden aldın anıq boladı jáne bul tarmaq iskerligin tańlawda
sheshiwshi faktor esaplanadı. Tarmaq paydalanıwshilarınıń sanı tarmaqtıń ózine
túser bahasıın anıqlawǵa da múmkinshilik beredi.
- Jumısshı topar quramında islew. Tarmaqta islewdi sholkemlestiriwdiń eń
ápiwayı usılı, bunda statik yamasa dinamik IP adresslewden paydalanıladı hám
tarmaq protokollarınıń apparat basqıshında payda etiledi.
Hesh qanday oraylasqan
basqarıwda bul usıl ushın kerekli mexanizmlar joq ekenligi sebepli ámelge
asırılmaydı.
- Úy toparı quramında islew. Úy toparların qóllaw Windowstıń 7- versiyasında
payda boldı. Bul da jumısshi toparlarǵa uqsap ketiwshi kishi hám úy sharayatında
paydalanılatuǵın tarmaqlar ushın mólsherlengen.
64
- Domen quramında islew. Tarmaq iskerliginiń standart baǵdarı esaplanadı.
Bul usuldan tarmaqta processlerdı tolıq baqlaw talap etilgende paydalanıladı.
Sonı aytıp ótiw kerek, «úy» tarmaqları iskerligi logikalıq tańlaw nátiyjesi
esaplanbaydı. Bunda úy tarmaǵınıń ózgeriwsheńligi, tezlik hám
baha optimal
bolıwǵa umtılıw menen anıqlama beriledi. Sol sebepli ádetde jumısshı toparlar
menen islesiw usılı tańlanadı.
Serverdiń wazıypası - Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw

74
cenariysıdan birdey ásbaplı konfiguraciyaǵa iye bolǵan kompyuterlerde de
paydalansa boladı;
• Active
Directory
(AD
CS)
sertifikatlaw
xızmeti.
Dastúrlerdi
sertifikaciyalawdıń kúshli mexanizmi olardan paydalınıwshınıń isenimliligi hám
qawipsizligini asıradı;
• Terminallar xızmetlerin. Júdá paydalı hám tez-tez paydalanılıwshı wazıypa,
paydalanıwshılar olar arqalı uzaq aralıqtaǵı jumısshı stolı yaǵnıy birdey funksiyanı
orınlawshı serverlerdiń maǵlıwmatlar bazası hám esap-kitaplardiń kúshli
sistemasınan paydalanıw múmkinshiligine ieleydi;
• Active Directory (AD RMS) huqıqlardı basqarish xızmeti. Licenziyalardı
basqarıw sisteması, názerde taza baylanısıwlardan qorǵaw: dizimnen ótkennen
keyin qorǵaw etilgen maǵlıwmatlardan paydalanıw múmkinshiligine iyelew;
• Active Directory (AD FS) federaciyası xızmetleri. Dizimge kiriwdiń birden-
bir
usılı, hár
qıylı
programmalıq
qurallardan
paydalanıw
waqtında
paydalanıwshınıń haqıqıylıǵın baqlaw imkaniyatın beredi;
• Fayllı xızmetler. Ulıwma fayl resursların saqlaw hám ruxsat beriw
sisteması, maǵlıwmat almaslaw, olardı qıdırıw hám paketlerdi basqarıw hám t.b;
• Faks-server. Bul mexanizm faks maǵlıwmatların qabıllaw hám jıberiw
xızmetlerin shólkemlestiriw, usınıń menen birge tarmaqtaǵı faks apparatların
basqarıw. Bunnan tısqarı fakslanǵan maǵlıwmatlardı arxivlew, faksten
paydalanılǵan
maǵlıwmatlar
jurnalın
hámde
kiretuǵın
maǵlıwmatlardı
baǵdarlawshı sistema.
t/r
  


o’quv - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

t/r
|
o’quv predmeti nomi
O’quvchining familiyasi va ismi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
O`quvchining imzosi
|
1
|
Abdumuminov Abdullox Abdurasul
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
Abdupattoyeva Robiyaxon Dilshod qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
Abduvohidov Otabek Akmaljon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
Asilov Nurmuhammad Rasuljon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
Boymurodova Feruza Shukrullo Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
Dehqonov Davlatshoh Rustambek
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7
|
G'aniyev Ozodbek Hikmatjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8
|
Hamidjonov Diyorbek Shuhratjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9
|
Hamidjonov Ulug'bek Shavkatjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10
|
Ibragimova Barno Shuhratovna
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11
|
Jo'raqulov Dilmurod Ilhomjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12
|
Karimdjanova Madina Dilshodovna
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13
|
Karimova Ruxshona Ilhom qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
|
Madaminova Madinaxon Ihtiyorjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15
|
Mamajonova Madinabonu Hodirjon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
|
Mo'minova Zayfuna Jaxongirbek qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
Musajonov Jasurbek Murodjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
|
Odilova Munojatxon Orifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19
|
Qodirova Marziya Siddiqali qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20
|
Qosimova Zilola Asqarjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21
|
Rahmatov Bekzod Bahodirovich
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22
|
Raxmatjonova Hakimaxon Yunusali
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
Raxmatjonova Maftuna Omonjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
Rayimov Abduqodir Bahtiyor O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25
|
Rustamova Mubinaxon Avazbek qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
26
|
Soliyeva Mubinaxon Muzaffar qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
27
|
Sotvoldiyeva Parizoda Jahongir Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
28
|
Soyipova Madina Umidjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
29
|
To'xtasinov Temurbek Umid o'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30
|
Toshaliyev Abdug'ani Qodirjon O'g'li
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
31
|
Ubaydullayeva Muslimaxon
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
Vahobova Rayhona Rasuljon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
33
|
Yoqubov Asilbek Avazovich
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
34
|
Yunusjonova Dilshoda Sharifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
35
|
Shokirova Gulshanoy Orifjon Qizi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
36
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
42
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Intellektual asbob va uskunlar

Mustaqil ta’lim (MT)
|
|
Sun'iy intellektning asbobsozlikda qo'llanilishi.
|
8
|
|
Aqlli qurilmalarni yaratishda sun'iy intellektning roli.
|
4
|
|
Mashinali oqitish sun'iy intellekt metodologiyalaridan biri sifatida.
|
6
|
|
Sun'iy intellektning tarixiy rivojlanishi (noaniq mantiq(NM).
|
2
|
|
Sun'iy intellektning tarixiy rivojlanishi (genetik algoritmlar (GA)).
|
8
|
|
Sun'iy intellektning tarixiy rivojlanishi (noaniq neyron tarmoqlar(NNT)).
|
4
|
|
Aqlli boshqaruv tizimlarining evolyutsion rivojlanishi (PID kontroller).
|
2
|
|
Aqlli qurilmalarni yaratish uchun PID tekshiruvidan foydalanish mumkin
|
4
|
|
JK – triggerlar sxemasini Multisim dasturida ishlash.
|
6
|
|
RS – triggerlar Multisim dasturida ishlash.
|
2
|
|
Yorug’lik diodlarini yagona tugmacha orqali ketma-ket yokish
|
4
|
|
Mantiqiy elektron qurilmalarda ma’lumotlarni tavsivlash turli kodlari orqali ularni tuzish.
|
8
|
|
Elektron qurilmalarni o’rganishda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan va Proteus modellashtirish dasturidan foydalanish.
|
4
|
|
Amallarni paralel bajaruvchi qo’shish - ayirish qurilmasi sxemasini Multisim dasturida modellashtirish.
|
6
|
|
Logik ayniyatlarni yechish va konyuktiv normal ko’rinishga keltirish.
|
8
|
|
Logik amallar natijasini xisoblash
|
8
|
|
Bul algebrasi asosida amallar bajarish.
|
6
|
|
Turli mantiqiy sxemalarnlarda tuzilshi va elektron sxemalarni ishlash printsipi o`rganishga doir masalalar yechish.
|
6
|
|
Mantiqiy sxemalarni negiz elementlarini o’rganish. VA, YOKI asosidagi turli amallarni bajarish.
|
4
|
|
Mantiqiy sxemalarni negiz elementlarini o’rganish. VA-EMAS, YOKI-EMAS asosidagi turli amallarni bajarish.
|
8
|
|
Ikkilik va o’nlik sanoq sistemalar bog’likligini o’rganib chiqish.O’nlik asosdagi sonlarni ikkilik asosga o`tkazish usullari.
|
6
|
|
Zamonaviy elektron va uskunalarini boshqarishda raqamli texnologiyalar foydalanish usullari.
|
4
|
|
Mantiqiy ayniyatlarni soddalashtirish.
|
8
|
|
Karno kartasi qo’llash.
|
6
|
|
Berilgan funktsiyani amalga oshiruvchi kombinatsion sxemalarni dasturlashda shifratorlar va deshifratorlardan foydalanish usullari.
|
6
|
|
demultipleksorlarda raqamli kurilmalar ishini ifodalovchi vakt diagrammalarni ishlashi.
|
2
|
|
Multipleksor raqamli kurilmalar ishini ifodalovchi vakt diagrammalarni ishlashi.
|
6
|
|
Qo’shish amalani bajaruvchi qurilmadar sxemasini dasturlash va uni Multisim dasturida modellashtirish.
|
4
|
,
gidravlik tip- 
dagi paker 8

orti m u h itin i ajratu v ch i qisni 6
orqali bog'Umadi. Ushbu qismning
ikkala tarafiga yuqorigi nasos uchun
so'ruvchi 7va haydovchi 5 klapanlar
o ‘rnatilgan. Ishlatish kolonnasida
q a tla m la r shlipsli p aker
9
bilan
ajratiladi. Ikkala nasos ham bitta
sh ta n g a la r k o lo n n a si yordam ida
ishlaydi.
Q uyi q atlam m ahsuloti quyi
nasosga tushadi, silliq shtok orqali
haydaladi va yuqori nasos plunjcri
N K Q
2
b o !ylab tashqariga chiqa-
riladi.
Yuqori qatlam m ahsuloti so‘-
ruvchi klapan orqali yuqori nasosga
tushadi va haydovchi klapan orqali
ishlatish kolonnasi bo'ylab tash
qariga chiqariladi.
O d atd a, q atlam bosim ini saq-
la sh m a q s a d id a q a tla m d a suv
haydash usullari qoMlaniladi. Suv
haydaladigan quduqlar sonini te-
jash m aqsadida bir vaqtning o :zida
bir quduq orqali ikkita qatlamga
alohida suv haydaladi (54-rasm).
53-rasni. Ikkita qatlamni shtangali
differensial turdagi nasos yordamida
alohida ishlatish:
У- shtangalar birikmasi; 2 -NKQ;
1 .2 .Ikkita qatlamni faw ora va nasos

Shtangali
nasos quduqqa tushirilayot-
oanda zo lotnikli klapan shtanga kolonnasi
j s a o 'r n a tilg a n
maxsus tutqich yordam ida
och ilad i.
Shu tutqich bilan nasos k o ‘tarili-
shida klapan yopiladi.
Qurilm a quduqqa 89
mm diam etrli N KQ
1
vositasida tushiriladi.
Quduq usti silliq shtanga va shtutserni
m u stah k am lash
uch u n salnikli maxsus fav-
voraviy arm atura bilan jihozlangan. A rm a-
tura yordam ida faw o ra qatlam ining ish
rejimi boshqariladi.
Ishlatiladigan ikkala qatlam . quduqqa
shtangali nasos tushirilgunga qadar, shu-
ningdek, zolotnikli klapan yopiq holatda
bir vaqtda o ‘zlashtiriladi. 0 ‘zlashtirish su-
vnqligi N K Q ga haydaladi, quyruqning
ichki va
tashqi quvurlarida sirkulatsiya
bo‘ladi va o ‘tkazuvchi klapan orqali quduq-
ning ishlash kolonnasiga tushadi. Q uduqqa
shtangali nasos tushirilg un ga q ad ar bu
qatlam m ahsuloti ishlash kolonnasi orqali
olinadi.
Q u y i q a t l a m n i f a w o r a u s u lid a , y u q o r i
q a tla m n i e s a sh ta n g a li n a s o s u s u lid a a lo h id a
ish la tish m u m k i n .
Q u rilm a avval k o ‘rg a n im iz d a n farqli
ravishda, n a s o s -fa w o ra sxem asi b o 'y ic h a
em as, balki 4 9 - ra s m d a k o ‘rs a tilg a n d e k
4 9 -ra sm . Ikkita q a tla m n i sh tan g ali ch u q u rlik
nasosi va fa w o ra usulida alo h id a ishlatish:
-
89 mm li NKQ; 
2 - - Iston respublikasi oliy va 0 ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

1
5 0 -ra sm . I
kkita qatlamni nasos-kompres
sor quvurlarining
bitta birikmasi orqali
ishlatish:
1 -
73 mm li NKQ;
2 -
salnikli
zichlas,iclv
3
— aylanma quvur;
4 -
qulfli
moslama;
5 —
slitutser;
6
—
manjeta; 7 - plunjer;
8
—
ajratgich; 9 —paker.
ishlaydi. Qurilma aylanma kojux va to;rt
yo q lam a
oqim li m u ftad an iborat.
A ylanm a
kojux orqali pastki fawora
qatlam m ahsuloti k o ‘taruvchi quvur-
larga 0 ‘tadi va u yerda-shtangali nasos
da ishlatilayotgan yuqori qatlam mah
suloti bilan aralashib ketadi.
T o ‘rt
yoqlam a oqimli mufta turli
q a tla m la rd a n k elay o tg an suyuqlik
oqim ini nasosga
kirish oldidan ajratib
berish u c h u n xizm at qiladi. Pastki
qatlam m ahsuloti
m uftaning vertikal
kanali orqali kojuxga y o ‘naItiriladi,
yuqori qatlam mahsuloti esa muftaning
g o riz o n ta l k anali b o :vlab
ishlatish
koionnalari orqali shtangali nasosga
kiradi.
M arkazdan qochm a cho'ktirm a
n a s o s ia r y o rd a m id a
ish la tilad ig an
quduqning alohida ikkita qatlamini ish
latish sxemasi 51 - rasm da keltirilgan.
C h o 'k tirm a elektr nasosiar yor
damida ikkita qatlamni alohida ishlatish
sxemasi esa 52-rasm da ko‘rsatilgan.
Qurilma ajratuvchi paker
6
2 5 0 0 -
4 5 0 0
2 4 5 -
450
800
1 2 2
6 0 0 0 -
S/OOj
2 5 5 - 
I 
3 5 0

8-ilova
Y akorlarning
asosiy param etrlari
Yakorlar
Tashqi
diametri,
mm
Bosimlar
ayirmasi,
MPa
0 ‘tish
diametri,
mm
Mustahkam
lovchi
quvurning
ichki dia
metri, mm
Y A G 1 - 1 1 2 - 5 0 0
112
50
62
117,7; 121,7
Y A G 1 - 1 1 8 - 5 0 0
118
50
62
1 2 4 ;1 2 8
Y A G 1 - 1 2 2 - 5 0 0
122
50
62
1 3 6 ;1 3 8
Y A G 1 - 1 3 6 - 5 0 0
136
50
76
140,3; 146,3
YAG 1 - 1 4 0 - 5 0 0
140
50
76
148,3; 150,3
Y A G l —145—500
145
50
76
152,3; 155,3
Y A G - 1 1 8 - 2 1 0
118
21
62
1 2 4 ;1 2 8
Y A G - 1 3 6 - 2 1 0
136
21
76
140,3; 146,3
9-ilova
Ko‘targich inshoollar
1 nshoot
КоЧага
oladigan
yuki, t
Baland
ligi, m
Poydevor
o'loham lari, m
Massasi,
t
M in o ra
V ET
75x24
75
24
8 x 8
2 x 2
14,3
M in o ra
V E T
50
22
6 x 6
2 x 2
8,7
M ach ta
M E S N
25
22
4
—
1,9
M a c h ta
M E S N
15
15
4
—
1,6
f o y d a l a n i l g a n
ADABIYOTLAR
1
. A.M. TO p ч у к , А.З.И с т о м и н .
Расчеты в добыче
нефти. М., „Недра11, 1979.
2. Нефтепромысловое оборудование. Справочник. Под
редакцией
Е.И. Б у х а ч е н к о. М., „Недра11. 1990.
3. К.С.А-л и в е р д и з а д е , А.А. Д а н и е л я н и др.
Расчет
и конструирование оборудования для эксплуатации
нефтяных
скважин. М., „Недра“ , 1959.
4.К.А. И б а т у л о в . Практические расчеты по буровым
и эксплуатационным маш инам и механизмам. Баку.
„Азнефтиздат11. 1955.
5. А.Г. М о л ч а н о в , Л.Г. Ч и ч е р о в. „Нефтепромыс
ловые машины и механизмы14. М., „Недра11. 1976.
6
. Подбор оборудования
для эксплуатации скважин
штанговыми насосными установками. Методичка. Башк.,
„Уфа". 1986.
7. B.Sh. A k r a m o v , G.K. K i c h k i n a k o v . „
Neft va gaz
konlari uskunalari11. Amaliy mashg‘ulotlar bo'yicha uslubiy
ko^satma. Т., 1994.
8
. B.Sh. A k r a m o v , G ‘.K. K i c h k i n a k o v . Neft va gaz
qazib olish uchun mashina va jihozlar fanining „Chuqurlik
nasoslari yordamida neft qazib olish11 bo'limi bo'yicha o ‘quv
qoMlanma. Т., 2002.
9. P.B. В e с т e p м a x, Д ж .Ф .Б р е г г , Д.Р. М е л о н и
„Интенсификация притока выбрационным воздействием
на забой скважины для увеличения добычи нефти11. Журнал
„Нефтегазовые технологии11. 2002.
Ю. А. С. Я в о р с к и. „Контроль над скважиной во время
проведения в ней операций11. Журнал „Нефтегазовые
технологии ’. №3., 2002.
108
109
Úy toparı - Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw

66
- jergilikli tarmaq hám jumısshı stanciyalar sazlıgın támiyinlewshi
sistema
basqarıwshısiniń bar ekenligi.
Usı dizimde keltirilgen múmkinshiliklerden tısqarı taǵı qosımsha qolaylıqlar da
bar, biraq sonıń ózi de durıs juwmaq shıǵarıw ushın jetkilikli bolıp tabıladı.
Hár qanday qolaylıq ushın haq tólewge tuwri keledi. Oraylıq
kompyuterge
qoyılǵan wazıypalardı orınlaw ushın saldamlı esap-kitap etiw quwati hám kólemli
diskler sisteması talap etiledi.
Tarmaqtı úzliksiz islewin shólkemlestiriw ushın
ekilemshi domen kontrolleri
talap etiledi. Ekkilemshi domen kontrolleri aldınan kórilmegen úzilis júz bolǵanda
tiykarǵı server ornın iyeleydi. Arxivlew sistemasın shólkemlestiriw, qosımsha
serverler jumısın támiyinlew olardıń hámmesi saldamlı finanslıq qarjı hám
tarmaqqa bas keliwshi xizmet kórsetiwdi talap etedi.
Sol sebepli domen
strukturasınan paydalanıw úlken tarmaqlardı basqarıw yamasa shólkem sol
xızmetlerden paydalanıwǵa jeterli aqshaga iye bolǵan jaǵdaylarda ámelge asırıladı.
cho'ktirma 
m arkazdan qoch m a elektr nasos 
4

F'rvvora e le k tr
nasos sxem asi b o 'y ic h a ishlaydigan
,-iIniada aylanm a
kanal sifatida nasos agregatiga parallel
4mai
r d
an
f o y d a l a n i l a d i ,
elektr
nasos faw o ra sxemasida
ishlaydigan qurilm ada
esa agregatning quyi qismini qamrab
oluvchilcojux m avjud.
M a rk azd an
qo ch m a elek tr nasosning ustiga N K Q
tashqarisida
quvnrli yakor
1 o ‘rnatilgan, bu elektr nasos
ortiqcha yuklanishdan him oya qiladi.
Ajratuvchi
paker elektr nasos agregatiga doitn ulanmaydi
va ishlatilayotgan qatlamlar orasiga N K Q bilan quduqqa
tushiriladigan
maxsus uskunayordamida o ‘matiladi.
Kolonna
ichida hosil qilinadigan gidravlik bosim hisobiga paker o 'm a-
tiladi. Paker o‘matiIgandan so‘ng N K Q yuqoriga clxiqariladi
va quduqqa markazdan qochma elektr nasosli quiilma tushiriladi.
Paker ostida sharsimon teskari klapan 7 joylashgan. Faw ora —
elektr nasos sxemasi bo‘yicha ishlaydigan qurilma quduqdan
chiqarilayotganda
sharsimon klapan pastki faw ora qatlamini
yopadi,
suyuqlik haydalishdan to'xtaydi. Bu sxema bo'yicha
ishlaydigan
qurilm ani quduqdan chiqarish uchun yuqori
fawora qatlamini so‘ndirish kcrak. Bu maqsadda suyuqlik aj-
ratgichning yon devori teshigidan to ‘g‘;i yoki teskari sirkulatsiya
yo‘li
bilan haydaladi.
И .З . Ikkita qatlamni shtangali chuqurlik nasosi va
cho‘ktirma markazdan qochrna elektr nasos bilan
birgalikda-alohida ishlash qurilmasi
Neft konlarida ikki qatlamli shtangali chuqurlik nasosi
bilan birgalikda-alohida ishlatish uchun ikki turdagi qurilma
qp‘llaniladi.
Birinchi variantda to ‘liq yig:ilgan
nasos quduqqa shtanga
• olonnasida tushiriladi va N K Q idagi mos tayanchlarga
0
rnatiladi. Ikkinchi holda esa nasoslar to ‘plam i quvurga
uning shtanga kolonnasi bilan, to 'p la m i esa avtoajratgich
v°sitasida tushiriladi.
Ikkala variantda ham maxsus
konstruksiyali yuqorigi
asos barakatlanuvchi silin d rv a m ustahkam langan plun-
91
je rd a n fo y d ala n ila d i. Quyi nasos
sifatida oddiy o ‘rnatm a yoki tashqi
shtangali nasosdan foydalaniladi
Q u rilm alar
p ak crdan foydala-
nishiga k o ‘ra ham bir-biridan farq-
la n a d i. A g ar quyi n aso s chuqur
b o ‘lm agan quduqlarda quyi
qatlam
sizishiga yaqin joyga osilishi kerak
b o ‘lsa,
u holda NKQ idan yuklanma
talab qilmaydigan gidravlik pakerdan
foydalaniladi. Boshqa hollarda esa
odatdagi shlipsli paker qoilaniladi.
Q u d u q q a N K Q k o lo n n a si
1
tushiriladi, unga quyi nasos
10 ning
tayanchi, zichlagich
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Babanskiy Yu.K. Hozirgi zamon umumiy ta’lim maktabida o‘qitish
metodlari. -T.: O‘qituvchi, 1990. –230 b.
2. Talipova J. Noan’anaviy ta’limning didaktik asoslari. Ped. fan. nom. ... dis.
-T., 1995. -158 b.
3. Hayitov A.G‘. Dars jarayonini kompyuterlashtirish xususida //J.
Uzluksiz
ta’lim, 2004, 3-son. –B. 46—52.
4.
Berkinov A. Technologies For The Development
Of Educational And
Creative Activities Of Students In The Process Of Solving Problems In Molecular
Physics //European Journal of Research and Reflection
in Educational Sciences
Vol. – 2019. – T. 7. – №. 12
5. Dildora Haydarkulovna Toshpulatova, Alisher Abdurashidovich Berkinov,
Bekzod Tirkashev ENERGY PARAMETERS OF HETEROSTRUCTURAL
SOLAR PHOTOCELLS // Academic research in educational sciences. 2021. №11
Opera hám Explorer brauzerleri menen tanısıw

|
Opera hám Explorer brauzerleri menen tanısıwBog'liq alaminov m x utemuratov t r
6.5. Opera hám Explorer brauzerleri menen tanısıw
Internette islew hám ondaǵı maǵlıwmatlar ústinde túrli ámeller orınlaw
ushın arnawlı programma táminleniwi zárúr. Bunday programmanıń támiynatları
brauzerler dep ataladı.
Búgingi kúnde kóplegen Internet brauzerleri payda boldı. Olardıń ishinde
ataqlı hám keń tarqalǵanları Google Chrome, Internet Explorer hám Opera
brauzerleri bolıp tabıladı.
Opera brauzerinen paydalanıw
Opera brauzeri Internet betlerin tezlikti asırıwdı táminleydi hám dizayn
tárepinen qolaylılıǵı menen basqa brauzerlerden parqlanadı. Opera brauzerinde
www.ref.uz
saytında maǵlıwmat izlew qanday bolıwın kórip shıǵamız.
Baǵdarlamanı iske túsiremiz hám ashılǵan aynada adress maydanına
www.ref. uz
sózin jazıp enter túymesin basamız hám nátiyjede
www.ref.uz
saytı bas beti
ashıladı.
126
Sayttan maǵlıwmat tabıw ushın “izlew” maydanınan izlewimiz kerek bolgan
maǵlıwmat gilt sózin jazamız. Mısal ushın bizge informatika páninen testler
toplamı kerek, ol jaǵdayda “izlew” maydanına “informatika” sózin jazamız izlew
túymesin basamız. Nátiyjede bizge gilt sózi boyınsha tabılǵan maǵlıwmatlar
kórsetiledi.
127
Bizge kerekli maǵlıwmat informatika páninen testler toplamı edi. Ashılǵan
aynada “Informatika test sorawları” maǵlıwmat payda bolǵan eken, maǵlıwmat
kompyuterimizge kóshirip alıw ushın Скачать tı basamız. Nátiyjede maǵlıwmattı
júklew aynası payda boladı. Сохранить túymesin basamız.
Bizden qay tárizde hám qaysı orınǵa saqlaw kerekligi soraladı. Maǵlıwmatqa
at beremiz hám keyin qay jerge saqlaw kerekligin kórsetemiz, mısal ushın
“Informatika” degen at penen Мои документы papkasına. doc formatında
saqlaymız.
Загрузки aynasında maǵlıwmat kóshirilip bolǵan yáki bolmaǵanlıǵın hám
maǵlıwmat atı, kólemi, waqtı hám kóshirilgen waqtındaǵı kóshiriw tezligi
haqqındaǵı xabar beriledi.
|
| |
Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw - bet 60

135
malumatti da óz ishine alıwı múmkin. Web –hújjetlerdi ashiw, olardı
oqiw yaki
sáwlelendiriw Internet brauzerleri járdeminde ámelge asırıladı. Web-hújjet túsinigi
– «web-betler» hám «web-saytlar» túsinikleri menen tiǵiz baylanıslı. Usı atamalar
mánilari elege deyin aniq tarif tapqani joq. Ádette web-bet atamasi web-hújjet
atamasiniń
sinonimin bildiredi, web-sayt atamasi bolsa jalǵız tema astında
birlestirilgen yaki bir shólkem, avtor yaki paydalanıwshılarǵa tiyisli bolǵan bárshe
betler jiyindisina tiyisli. web- sayttiń tártibiy bólimi, fizikalıq
qarastan HTML
fayllardan ibarat.
Quraminda tekst, kórinis, Java appletleri h’am basqa elementlar
bolıwı múmkin. Betler statik yaki dinamik rawishte formalastirilǵan bolıwı
múmkin. Freymlardan paydalanǵan halda, hár bir Freym ayrıqsha bet esaplanadı.
Giperusınıs. Aktiv (reń menen ajiratilǵan) tekst, веb-betlerde kórinis yaki
túymeler bolıp esaplanadı. Onı shertiw (gipermúrajjat aktivlestiriw) basqa betlerge
ótiwge yaki keyingi bettiń bólimine ótiwge alıp keledi.
Ol gipertekst formasinda
ámelge asirilǵan hújjettegi jaziwlar yaki túrli hújjetler arasındaǵı baylanıs
qurali
esaplanadı. Baylanıs orni biron usil menen (máselen, reń menen, shrift penen h.t.b)
ajiratiladi.
Gipertekst. Teksttiń kompyuterde bir bóliminen basqa bólimine tez ótiwdi
táminlew hám tarmaq arqalı paydalanıw ushın paydalanıw formasi. Onda
ajiratilǵan túsinikler, obektler hám bolimler arasındaǵı mánili baylanıslar avtomat
tárizde qollap-quwatlanadi. Gipertekst klaviatura yaki mishka járdeminde tekstiń
reń menen ajiratilǵan bólimi múrajatin sol gezde- yaq ekranǵa shıǵaradı.
Gipertekstler tálim dizimlerinde, tusindiriw luǵatlarinda hám aralıqtan
oqitiwda
keń isletilmekte.
Kompyuter tarmaǵi arqalı grafiklerdi usiniw

136
házirgi waqıttada webtiń tiykarǵı grafika formati bolıp kelmekte. Onıń qásiyetleri
tómendegilerden ibarat:
- 256 dan artiq bolmaǵan reńi qollap-quwatlaydi(kem bolıwı múmkin hám
kóbinshe sondayda bolıwı kerek);
- reńler politrasinan paydalanip;
- LZW usılı boyınsha informaciyanı joǵaltiwlarsiz tiǵizlawdan paydalanıladı
(bul usil PKZIP arxivatorinda qollanilatuǵin tiǵizlawǵa uqsas hám binabarin, GIF-
fayllar keyinshelik jane qiailmaydi);
- qatarlar ara jayiwdi qollap-quwatlaydi;
- aǵimli format esaplanadı, yaǵniy súwretti kórsetiw ushın onı
ala baslaw
waqtında baslanadi;
-Palitradaǵi reńlerdiń bárine barine shaffof atributin belgilewge imkan beredi,
bul shaffob dep atalatuǵin GIF lerdi tayarlawda qollaniladi;
-bir fayllarda bir neshe kórinislerdi
saqlaw imkanina iye,
bul animatsiya
qilinǵan GIF бу анимация қилинган GIF lerdi tayarlawda qollaniladi;
-faylga at qoyiw , kórinislerdi kórsetiw arasinda uslanip qalıwdi orinlaw hám
basqalarǵa imkan beretuǵin faylǵa basqarıwshı bloklardı
qyiw imkaniyatin qollap
quwatlaydi.
Endi bolsa usı qasiyetlar nelerge alıp keliwi múmkinligi
tuwirisinda bir az
tusinik berip ótemiz. GIF 256 dan kóp bolmaǵan reńdi
qollap-quwatlaydi, bul
bolsa GIF- formatinda saqlanatuǵin bárshe kórinisler usı shegara sheńberinde qisiw
ushın (túrli dástúrlar buǵn túrlishe erisedi)reńler muǵdariniń keneyiwine aytiladi.
Bul jerden bolsa juwmaq kelip shiǵadi, eger reńleri bir birine jaqin ótetuǵin hám
seziw qiyin bolǵan reń túrleri bar jaqsi fotosúwretti alsaq, ol ózgerttirilgennen soń
spati páseyedi, túsler sezilmeytuǵin boladı hám pútin fotosúwretti GIF-formatinda
saqlaw hám bárshe reń túrlerin saqlaw shárt bolsa, qosımsha imkaniyatlardı
qollawǵa tuwrı keledi. Misali, fotosúwretke qandayda bir badiy filtrdi qollaw hám
onı súwretke aylandiriw yaki ton beriwdi qollaw múmkin. Suwretler hám
sizilmalardı bul formatta saqlawda
hesh qanday mashqalalar joq, olar ádette
jaqsi
sqiladi hám kóp reńlerdi óz ishine almaydi.
Jumısshı toparlar - Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw

Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw
Download
5,18 Mb.
Pdf ko'rish
bet
28/74
Sana
02.12.2023
Hajmi
5,18 Mb.
#109501
1
...
24
25
26
27
28
29
30
31
...
74
Bog'liq
alaminov m x utemuratov t r
Jumısshı toparlar.
Joqarıda aytıp ótilgeni sıyaqlı, jumısshı toparlardan
paydalanıw tarmaq iskerligi turiniń ápiwayı hám arzan usılı esaplanadı.
Jumısshı toparlar menen islewdi derlik barlıq operacion sistemalarda qóllaw
múmkin, hátte Microsoft Windows 95 operacion sisteması da usı usıldı qóllaydı.
Jumısshı topar koncepsiyası aldınan jergilikli tarmaq penen islewde birinshi
bolıp qóllanǵan. Shólkemlestiriw ańsatliǵi hám qosımsha licenziyalanǵan
programmalıq támiynatqa iye server kerek emesligi bunıń keń tarqalıwına sebep
boldı. Jumısshı toparlardan paydalanıw 25-30 kompyuterlerden ibarat tarmaqlar
ushın ideal sheshim esaplanadı. Kóp sanlı kompyuterlerdi baqlaw, ásirese olar
basqa orınlarda jaylasqan bolsa qıyınshılıqsız ketedi. Bunnan tısqarı joqarıdaǵı
usılda tarmaqtı basqarıwshı kerek emes bolıp qaladı. Baqlaw hár bir kompyuterdiń
anıq bir paydalanıwshısına juklenedi.
Biraq
ámeliyattiń kórsetiwinshe kompyuter paydalanıwshısı bunday
wazıypalardı orınlawǵa tayın bolmaydı. Kóbinese paydalanıwshıniń ózi
kompyuterdiń aynıwı yamasa isten shıǵıwına sebep boladı. Sol sebepli sistema
basqarıwshısı jumısshı topar tiykarında isleytuǵin tarmaq ushın kerek boladı.
Aytıp ótilgeni sıyaqlı jumısshı topar usılınan paydalanıwdıń ústin tárepi tek ǵana
tarmaq qurallarınnan únemlewi bolıp tabıladı. Bul usıldıń kemshilikleri
tómendegilerden ibarat:
- tarmaqtıń ulıwma jaǵdayın baqlaw qıyınlıǵı;
- paydalanıwshılar menen islewdi oraylasqan mexanizmlerı joq ekenligi;
- resurslarǵa kepillikte jalǵanıw joq ekenligi;
- oraylasqan maǵlıwmat saqlaw bar emesligi;
- resurslardan paydalanıw huqıqların qadaǵalawshı sistema bar emesligi.
65
Solay etip, jumısshı toparlardıń tiykarǵı wazıypası kishi ofis hám úy
tarmaqlarında islewin shólkemlestirip beriwden ibarat. Eger tarmaq kóp
paydalanıwshılardan shólkemlesken bolsa birden-bir sheshim domen strukturasını
shólkemlestiriw hám kompyuterlerdi domen quramında isletiw kerek boladı.
Download
5,18 Mb.
1
...
24
25
26
27
28
29
30
31
...
74
Download
5,18 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw
Download
5,18 Mb.
Pdf ko'rish
Termostat-og‘irlik usuli - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

75
Byukslar tuproq namunalari joylashtirilishidan avval bo‘sh
holatda qopqog‘i bilan birga tarozida tortiladi va og‘irligi aniqlab
olinadi. O‘lchash aniqligi 0,1 g (yoki 0,01 g) va maksimal
o‘lchov og‘irligi kamida 200 g bo‘lgan tarozi. Amaliyotda labora-
toriya tarozilarining texnik maqsadlar uchun mo‘ljallangan
turlaridan foydalaniladi.
3.
Quritish shkafi (termostat) – 105°C haroratgacha isitishga
mo‘ljallangan.
Quritish shkafi 105°C haroratda avtomat tarzda o‘chishi
uchun, uning relesi oldindan oddiy termometr
yordamida rostlab
olinadi.
Tuproqlar turiga ko‘ra quritish shkafida 3 soatdan (qum tup-
roqlar), 5 soat (oddiy soz tuproqlar) va 8 soatgacha (gipslashgan
tuproqlar) quritiladi.
Termostatda sof og‘irlikkacha quritilgan tuproqning og‘irligi
o‘lchanadi va nam tuproqning boshlang‘ich og‘irligi bilan
solishtiriladi va ularning farqi asosida tuproqdagi namlik miqdori
aniqlanadi.
tuproq burg‘usi
elektron tarozi
termostat
byukslar
1.19-rasm. Tuproq namligini laboratoriya aniqlash uchun
uskunalar.
Quyosh radiatsiyasi - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

|
Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi Pdf ko'rish
|
bet | 27/197 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 13,74 Mb. | | #247359 |
Bog'liq 2rvAPcPsrRZZdBe1KYZc6NQtkhIVSPBObuzOsPV5Quyosh radiatsiyasi
(yoki nur sochishi)
o‘simliklarning hayoti va rivojlanishida hal qiluvchi rol o‘ynaydi.
Quyoshning nur sochishi yer yuzida va atmosferada kechadigan
barcha fizik-geografik jarayonlar uchun asosiy energiya manbai
bo‘lib, o‘simliklardagi eng muhim jarayonni belgilab beradi.
O‘simliklarning oziqlanishini asosini ifodalovchi bu jarayonga
fotosintez deb aytiladi.
Fotosintez
(qadimgi yunoncha – yorug‘lik va – ulanish,
bog‘lash so‘zlaridan olingan) – bu karbonat angidrid va suvdan
quyosh nuri ta’sirida organik moddalarning hosil bo‘lish jarayoni.
Oddiy tushuntiriladigan bo‘lsa, o‘simlik barglarini organik
birikmalar shakllanadigan derazalari quyosh nuriga qaragan
laboratoriya deb tasavvur qilish mumkin. Bu laboratoriyada
organik moddalarning shakllanishi yuz beradi. Ushbu jarayon
Yerdagi barcha tirik jonzotlarning mavjudligi asosdir. Fotosintez
jarayonini formula ko‘rinishida quyidagicha ifodalash mumkin:
6CO
2
Karbonat
angidrid
+
6HO
2
Suv
yorug‘lik
C
6
H
12
O
6
Uglevod
+
6O
2
Kislorod
1.11-rasm. Fotosintez
jarayonini
formula
ko‘rinishida
ifodalanishi.
62
Yer yuzidagi bu eng ajablanarli jarayonda biz kislorod bilan
nafas olamiz va havoga yuqori konsentratsiyali toksik karbonat
angidridni chiqarib undan xalos bo‘lamiz. Chiqarilgan gaz esa
o‘simliklar tomonidan o‘zlashtiriladi. Uning o‘rniga havoga
kislorod chiqariladi. Bu jarayonning bari asosan o‘simliklar va
ularning barglari sababli sodir bo‘ladi (rasm).
Fotosintez jarayoni o‘simliklar bargida yashil pigment –
xlorofill mavjudligi tufayli sodir bo‘ladi.
Biroq, o‘simliklar mavjudligini nafaqat fotosintez jarayoni
belgilaydi. Har qanday tirik ob’ekt singari o‘simlik ham nafas
oladi. O‘simliklarning nafasi fotosintezga qarama-qarshi jarayon
bo‘lib, uni metabolizm deb ataladi. O‘simliklar nafas olishining
ma’nosi fotosintez jarayonida energiya chiqarish va uni
o‘simlikning ehtiyojiga yo‘naltirishdir.
Oddiy qilib aytganda, hosil – bu fotosintez va metabolizm
o‘rtasidagi farq. Fotosintez qancha ko‘p bo‘lsa va nafas olish
qancha past bo‘lsa, hosil ko‘p bo‘ladi va aksincha!
O‘simliklar tunda nafas oladi, kislorodni yutadi va karbonat
angidridni chiqaradi. Ammo fotosintez natijasida ajralib chiqqan
kislorod va metabolizm jarayonida so‘rilgan kislorod miqdori
orasidagi farq juda katta.
Fotosintez jarayonida ajralib chiqqan kislorodning miqdori
metabolizm natijasida yutilgan kislorodning miqdoridan bir necha
o‘n baravar ko‘p. Shuning uchun atmosferada kislorod ustunlik
qiladi, bizning nafas olishimizga imkon beradi. Shuning uchun
o‘rmonlardagi o‘simliklar, o‘tloqlar va suv o‘tlarini sayyoramiz-
ning o‘pkasi deb ataladi (1.12-rasm).
63
1.12-rasm. O‘simliklar fotosintezini kechishi va xlorofillning
hosil bo‘lishi.
|
| |
Iqlim omillarini aniqlash usullari

1.3.3. Iqlim omillarini aniqlash usullari.
Meteorologik stansiyalar
Iqlim ko‘rsatkichlarini o‘lchashning ko‘plab usullari mavjud
bo‘lib, ular asosiylari meteorologik stansiyalarda jamlangan
maxsus asbob-uskunalar yordamida amalga oshiriladigan
instrumental usullardir.
Zamonaviy meteorologik stansiyalar havo harorati, havo
namligi, shamol tezligi va yo‘nalishi, umumiy nurlanish,
fotosintezli faol nurlanish, ultrabinafsha nurlanish, yomg‘ir
miqdori kabi ko‘plab ko‘rsatkichlarni o‘lchaydilar.
Yig‘ilgan barcha ma’lumotlar qayta ishlanadi va qishloq
xo‘jaligida amaliy foydalanish uchun qulay bo‘lgan umumlash-
tirilgan ko‘rsatkichlar ma’lumotlari shaklida taqdim etiladi.
Masalan, havoning maksimal va minimal harorati, 2 metr
balandlikdagi harorat, sovuq soatlarning davomiyligi, o‘simlik-
larning rivojlanish bosqichini aniqlash uchun to‘plangan harorat
va boshqalar. Zamonaviy meteorologik stansiyalar ekinlarni
sug‘orish rejimlarini ishlab chiqish asos bo‘ladigan umumiy
64
bug‘lanishni hisoblash modellari bilan jihozlangan.
Zamonaviy meteorologik stansiya
– bu iqlim ko‘rsatkich-
larini o‘lchash uchun datchiklar to‘plami va o‘lchash natijalarini
ulkan xotirasini jamlagan dataloggerdir. Ularda ma’lumotlar uzoq
vaqt (oylar va yillar) davomida saqlanishi mumkin.
Internet texnologiyalarining rivojlanishi bilan barcha
meteorologik ma’lumotlar hozirgi kunda “bulutlarda” saqlanadi.
Shuning uchun ma’lumotlar miqdoriga cheklovlar mavjud emas.
Bundan tashqari, barcha to‘plangan ma’lumotlar tashqaridan
kiruvchilardan himoyalanadi. Foydalanuvchilar zarur ma’lumotni
olish uchun ma’lumotlar bazasiga faqat maxsus kodlar tizimi
orqali kirishlari mumkin.
Hozirgi kunda dunyoda meteorologik uskunalar ishlab
chiqaruvchilarning yetishmovchiligi kuzatilmaydi.
Shu bilan birga, ko‘rsatkichlarni o‘lchash uchun qo‘llana-
digan sensorlar yuqori aniqlikka ega. Zarur bo‘lganda ular
sinovdan o‘tkazib turiladi.
Meteorologik uskunalarni ishlab chiqaruvchi dunyodagi
yetakchi kompaniyalar sifatida Caipos and Pessel (Avstriya),
Campbell, Decagon, Devis (AQSh) kabi kompaniyalarni misol
qilish mumkin (1.13-rasm).
Amaliyotda kichik agrometeostansiyalardan keng foydalani-
ladi va ular ekin dalalari yaqiniga o‘rnatiladi (1.14-rasm).
Bu meteostansiyalarda havo harorati, nisbiy namligi, quyosh
radiatsiyasi, shamol yo‘nalishi va tezligining o‘zgarishlari
sutkasiga bir necha bor qayd etib boriladi.
Barcha zamonaviy meteorologik stansiyalar axborotni grafik
tarzda ekranga chiqarish dasturlari bilan ta’minlangan bo‘ladi.
65
a) zamonaviy meteostansiyalar ko‘rinishlari
b) axborot yig‘uvchilar ko‘rinishlari
1.13-rasm. Zamonaviy meteostansiyalar va axborot saqlash
qurilmalari.
1 – agrometeostansiya,
2 – quyosh batareyasi,
3 – “A” tipidagi bug‘lantirgich
zamonaviy kichik
agrometeostansiya
1.14-rasm. Ekin dalasi yaqiniga o‘rnatilgan agrometeostansiyalar.
66
Misol uchun, Avstriyada joylashgan Pessel meteostansiya-
sida yig‘ilgan ob-havo ma’lumotlarining grafik ko‘rinishida
taqdim qilinishi 1.15-rasmda aks ettirilgan:
1.15-rasm. Metereologik ma’lumotlarning grafik ko‘rinishda
taqdim etilishi (Avstriya, Pessel meteostansiyasi).
|
Tuproqning holatiga qarab uning namligini

74
turli texnik vositalardan foydalanish mumkin va bu usullarga
tuproq namligini o‘lchashning instrumental usullari deyiladi.
Tuproq namligini dala sharoitida
nazorat qilishning bir
nechta instrumental usullari bo‘lib, amaliyotda ularning asosan
ikkitasidan keng foydalaniladi.
Bular:
1)
termostat – og‘irlik usuli – nam va quruq tuproqlar og‘ir-
liklarini o‘lchashga asoslangan;
2)
sensorli usul:
a.
nam va quruq tuproqlarning so‘rish bosimlarini
o‘lchashga asoslangan tenziometrlar;
b.
tuproq elektr o‘tkazuvchanligini o‘lchashga asoslangan
sennsorlar.
Filtr qumli-shag‘alli - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

406
yillik o‘zgarishlari, ya’ni biron joyda bo‘ladigan ob-havo sharoit-
larining majmui va mavsumiy geografik o‘zgarishi; quyosh
radiatsiyasi, yer to‘shama sirti xususiyatlari hamda ular bilan
bog‘liq atmosfera sirkulyatsiyasi ta’sirida vujudga keladi. Iqlim
atmosfera va yer yuzasida to‘xtovsiz davom etadigan tabiiy
jarayonlarning (issiqlik, kinetik energiyalarning o‘zgarishlari,
suvning bug‘lanishi, suv bug‘ining suyuqlikka aylanishi, namning
bir joydan ikkinchi joyga ko‘chishi) natijasidir.
Kran (soqqali)
– sug‘orish tizimida suv oqimining
miqdorini va bosimini rostlash uchun mo‘ljallangan uskuna,
tizimning bosh va tarqatuvchi quvurlariga o‘rnatiladi. Sug‘orish-
ga berilayotgan suv miqdorini boshqarish imkoniyatini yaratadi.
Evaporometr - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

404
Ekin hosildorligi
– sug‘oriladigan bir birlik ekin maydonida
yetishtiriladigan qishloq xo‘jaligi ekini mahsuloti (hosili).
Hosildorlik gektariga tonna yoki sentnerlarda o‘lchanadi
(tonna/ga, s/ga).
Elektr o‘tkazuvchanlik
– suv yoki tuproq eritmasining
tuzlar
konsentratsiyasiga ko‘ra elektr tokini o‘tkazish darajasi.
Elektr o‘tkazuvchanlik dSm/m da o‘lchanadi.
Eng kam namlik sig‘imi (dala chegaralangan namlik
sig‘imi) - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

sig‘imi) – tuproq harakatlanmay turgan sharoitida uning
tomonidan o‘zida ushlab turiladigan namlik, ya’ni suvni
gravitatsion kuchlar ta’sirida oqib chiqib ketganidan keyin ushbu
tuproqda qoladigan suvning miqdori.
FAO (Qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat tashkiloti) –
Birlashgan millatlar tashkilotining Qishloq xo‘jaligi va oziq-
ovqat tashkiloti (BMT FAO).
Filtr (suzg‘ich) – 1) suvni mexanik tozalash, ya’ni suvda
erimaydigan zarralar, aralashmalar, xlor va uning qoldiqlaridan
tozalash uchun mo‘ljallangan uskuna; 2) suyuqlikning, xususan
suvning tarkibida bo‘lgan erimaydigan qattiq zarralarni ushlab
qolish uchun mo‘ljallangan asbob, moslama yoki g‘ovak jism.
Filtrlash – suyuqlik, xususan suvni o‘tkazib, qattiq jismlarni
tutib qoladigan filtrlovchi to‘siq yordamida suvni tozalash
jarayoni. Filtrlash maxsus uskuna – filtrda amalga oshiriladi.
Filtrlash qurilmasi (stansiyasi) – sug‘orish tizimida ishla-
tiladigan suvni uning tarkibidagi erimaydigan zarralardan (loyqa
va oqiziqlardan) tozalashga mo‘ljallangan qurilma.
Filtr diskli – filtrlovchi elementi plastmassa disklar blokidan
iborat bo‘lgan filtr qurilmasi. Filtrning korpusining ichida
plastmassa disklar bir-biriga zich tarzda joylashtirilgan maxsus
blok o‘rnatilgan. Disklar blokining pastiga o‘rnatilgan maxsus
parrakcha klapan suv oqimini filtrlash va yuvish rejimlariga
405
o‘tkazish uchun xizmat qiladi.
Filtr to‘rli – filtrlovchi elementi
suvli muhitga chidamli materialdan tayyorlangan to‘r
ko‘rinishidagi filtr qurilmasi. Filtr korpusining ichida to‘rli
materialdan tayyorlangan kartrij o‘rnatiladi.
To‘rli filtr suyuqlik tarkibidagi mayda zarrachalarni ushlab
qolish uchun ishlatiladi.
Baqlaw ushın sorawlar - 2 Ámeliy jumıs

|
2 Ámeliy jumıs
|
bet | 3/3 | Sana | 25.09.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #272423 |
Bog'liq 2-A\'meliy jumis qqBaqlaw ushın sorawlar
1. Klient-server texnologiyasın túsintirip beriń.
2. Klient-server texnologiyasınıń kóp túyinli arxitekturasın túsintirip beriń.
3. Klient-server texnologiyasınıń úsh zvenoli arxitekturasın túsintirip beriń.
4. Klient-server texnologiyasınıń eki zvenoli programmalıq arxitekturasın túsintirip beriń.
Ádebiyatlar
T.Нишонбоев. Сервисга йўналтирилган архитектур. Тошкент , 2015 й. 244 бет.
2. Распределенные системы. Принципы и парадигмы / Э. Таненбаум,
М. ван Стеен. — СПб.: Питер, 2003. — 877 с: ил. — (Серия «Классика computer science»).
Величко В.В., Субботин Е.А., Шувалов В.П., Ярославцев А.Ф. Телекоммуникационные системы и сети. Современные технологии, Том 3 Мультисервисные сети. М.: Горячая линия-Телекомю 2005. 592 с.
|
| |
Asosiy poyada paydo bo‘ladigan yangi shoxlar va gul

Asosiy poyada paydo bo‘ladigan yangi shoxlar va gul o‘rnini yaqinlashishi Sug‘orish vaqtini g‘o‘za gulini asosiy poyaning o‘sish nuq-
tasiga nisbatan joylashuvi asosida aniqlash sug‘orish muddatini
aniqlashning eng ishonchli usullaridan biri hisoblanadi.
72
Bu usul asosiy poyaning o‘sishi, unda yangi simpodial
shoxchalarning paydo bo‘lishi qonuniyatlariga asoslangan.
Masalan, g‘o‘za eng yuqoridagi gulining o‘sish nuqtasiga
nisbatan siljishi sug‘orilgan vaqtda 4-5 sm ni tashkil qiladi. Ekin
suvsiz qolgan vaqtda masofa qisqarib ketadi.
Ayniqsa, sizot suvlari sathi chuqur joylashgan bo‘z tuproq-
larda g‘o‘za gullay boshlaganida, gullar asosiy poyaning o‘sish
nuqtasidan 8-9 ta hosil shoxi masofasida turganida, iyul oyida 7
ta hosil shoxi masofasida, avgust oyida 4-5 ta hosil shoxi
masofasida gullaganida sug‘oriladi.
Gullash
tugunining
balandligini
aniqlashda
maydon
diagonali bo‘yicha bir gektar maydonda 30-40 ta o‘simlik tanlab
olinadi.
Gullash tuguni balandligining o‘zgarishi Tuproq namligi kamayganida g‘o‘za gullash bo‘g‘inlari
orasidagi masofa qisqaradi, gullash g‘o‘zaning uchiga
yaqinlashadi. Bu esa ekinning chanqaganligini va sug‘orish
zarurligini bildiradi.
Kuzatuvlar maxsus tanlangan o‘simliklar ustida olib boriladi.
Ekin qismlarining holati asosida sug‘orish vaqtini aniqlash Bug‘doy bargining holatiga qarab, sug‘orish vaqtini yetarlicha
aniqlikda bilish mumkin.
Buning uchun bug‘doyning pastki qismidagi 5-6 sm
uzunlikdagi yashil bargi uzib olinadi va bargning tub qismidan
ushlab turib ikkinchi qo‘l bilan uning uchki qismi pastga egiladi
va qo‘yib boriladi. Bunda:
–
agar
barg
egishdan
oldingi
gorizontal
holatdan
yuqoriroqqa ko‘tarila olsa, namlik yetarli va sug‘orishga
hali erta deya xulosa chiqariladi;
–
agar barg faqat gorizontal holatgacha ko‘tarilsa,
sug‘orishni boshlash lozim degan xulosa chiqariladi;
73
–
agar bargning holati gorizontal holatigacha ko‘tarila
olmasa, sug‘orish davri o‘tkazib yuborilgan bo‘ladi.
Sinov ishlarini kunning issiq paytida, soat 11 dan 15 gacha
bo‘lgan oraliqda bajarish tavsiya etiladi.