Turizmdagimaxsusturlarninggeografiyasi

Turizmdagimaxsusturlarninggeografiyasi
№
Turizmdagimaxsus
turlar
Turizmdaqiziqish,
foydalanishobekti
Ommaviyrivojlangan,
joylashgantumanlar
1
Milliymadaniyatgaq
iziqishturizmi
Urf-odatlar, oila hayoti,
milliy etiket, kattalar va
yoshlar munosabati, uy
tutish, kelin to‘y, sunnat
to‘y, mehmon kutish va
mehmondorchilik
marosimlari
O‘zbekiston
Respublikasining barcha
viloyatlari, shaharlari,
tumanlari, qishloqlari
2
Agroturizm
(qishloq turizmi)
Qishloqlarningturli -
tumanligivatabiiy –
tarixiydavrdayuzagakelishi,
qishloqaholisihayoti,
fermerlarhayotivafaoliyatig
aqiziqish.
Respublikamiz
hududlaridagi qishloqlar,
tog‘dagi
qishloqlar, suv
havzalaridagiqishloqlar
3
Etnikvasog‘inish
turizmi
Xalqlar, ellar, urug‘lar,
ularning yashash tarzi,
millatlarning urf-odatlari,
kelib chiqishi tarixi,
joylashishi, o‘zaro
aloqalari. Xalqlarning,
millatlarning har xil
sabablar bilan dunyo
bo‘ylab tarqalib ketishi,
ularning bir-birlariga
intilishi, sog‘inishi
O‘zbekiston
Respublikasi, dunyo
mamlakatlari doirasida
va qo‘shni Markaziy
Osiyo davlatlari
4
Milliysan’atturizmi
Milliy san’at,
qo‘shiqchilik, raqs,
rassomchilik, baxshilar
hayoti, askiyalar, laparlar,
milliy folklor
O‘zbekistonRespublikasi
ninghududlarida
4.1 Qo‘shiqchilik
4.1 Xorazmusuli
Qoraqalpog‘istonRespub
likasi, Xorazm va
Buxoroviloyatlari
4.1.2. Samarqandusuli
Zarafshonvodiysi
4.1.3. Farg‘onausuli
Farg‘onavodiysi
4.2.Qo‘shiqchilikda
baxshilarfaoliyati
4.2.1 Qashqadaryo-
Surxondaryousuli
QashqadaryovaSurxonda
ryoviloyatlari
4.2.2.Zarafshon –
Nurotausuli
Samarkandva
Navoiyviloyatlari
4.2.3. Xorazmusuli
Qoraqalpog‘istonRespub
244
likasiva Xorazm viloyati
4.3 Raqssan’ati
4.3.1. Xorazmusuli
Xorazm
vaBuxoroviloyatlari
4.3.2. Qoraqalpoqcha
usuli
Qoraqalpog‘istonRespub
likasi
4.3.3. Buxorochausuli
Tojikiston Respublikasi
va Buxoro viloyati
4.3.4. Farg‘onachausuli
Farg‘ona va
Toshkent viloyatlari
4.4 Askiyalar,
aytishuvlar
4.4.1. Askiyalar
Farg‘onavodiysi
4.4.2. Aytishuvlar
Qoraqalpog‘istonRespub
likasi va
Xorazmviloyati
4.5 Milliy
rassomchilik
va haykaltaroshlik
4.5.1. Rassomchilik
Samarqand, Buxoro,
Xiva va
Toshkentviloyatlari
4.5.2 Haykaltaroshlik
Samarqandva
Toshkentshaharlari
4.6. Milliy
folklor
san’ati
4.6.1. «Boysun»
folklori
Surxondaryoviloyatining
Boysuntumani
4.6.2 «Lazgi»
folklori
Xorazmviloyati
4.6.3 «Beshqarsak»
folklori
SamarqandviloyatiningU
rguttumani
4.6.4 «Oyguloyim»folklori
Qoraqalpog‘istonRespub
likasi
5
Tabiiy-tarixiy
tasvirlar turizmi
5.1 Tabiat
muzeylari
5.1.1.Sharsharalar
«Arslonbob»-
Farg‘onaviloyati
5.1.2. Qadimiy
buloqlar
Jizzax viloyatining
Baxmal,Forish,
G‘allaorol tumanlari,
Navoiy viloyatining
Nurotatumani,
va h.k.
5.2 Qoyatoshlar-
dagiqadimiy
rasmlar
5.2.1.Tabiat
haykallari
Samarqand viloyatining
Urgut va Nurobod
tumanlari, Jizzax
viloyatining G‘allaorol
tumani, Navoiy
viloyatining
Nurota tumani
5.3 Hayvonot
bog‘lari
5.3.1.Noyobhayvonlar
yashashtarzi
ToshkentvaTermezshaha
rlari
5.4.O‘lkashunoslik
5.4.1. Dunyo tabiatidagi
Viloyatlar markazi
245
muzeylari
hayvon va parrandalar
kolleksiyasi
bo‘lgan shaharlar
6
Milliy
hunarmandchilik
turizmi
6.1.Duradgorlik
va uning
maktablari
6.1.1.Yog‘ochga o‘yma
shaklsolish
Xorazm, Urgut,
Samarqand, Buxoro
vaFarg‘ona usullari
6.1.2.Sovg‘alar,
sandiqchalar
Buxorova
Samarqandusullari
6.2. Kulolchilik
vauning
maktablari
6.2.1.
Sopolbuyumlaryasash
Xorazm, Buxoro,
Samarqand va
Farg‘ona usullari
6.3.Kashtachilik,
zardo‘zlik, milliy
liboslar tikishdagi
yo‘nalishlar
6.3.1.Matogarangligul
solish
Buxoro, Samarqand,
Jizzax va Cho‘lliklar
usullari
6.3.2.Zardo‘zlik,
kashtachilik
Urgut,
Buxoro, Samarqand va
Farg‘ona usullari
6.3.3. Milliydo‘ppi
Farg‘ona,Namangan,
Buxoro va
Xorazmviloyatlari
6.3.4. Milliyto‘n
Xorazm,Surxondaryo,
Toshkent,Farg‘ona va
Jizzaxviloyatlari
6.3.5.Atlasvabeqasam
buyumlar
Marg‘ilonshahri
6.3.6. Baxmalbuyumlar
Samarqandshahri
6.4.Milliyustachilik
6.4.1.Temirchilik,
qadimiyasboblar
Respublikadagitumanlar
6.4.2.Misgarlik
Samarqand, Buxoro,
Farg‘ona va Xiva
shaharlari
6.4.3. Musiqasozlik
Samarqand, Xorazm va
Farg‘onaviloyatlari
6.4.4.Beshiksozlik
Samarqand, Buxoro va
Farg‘onaviloyatlari
6.4.5. Aravasozlik
Qo‘qon shahri
6.4.6. Sandiqsozlik
Urgut shahri,
Samarqand, Buxoro va
Farg‘ona viloyatlari
6.4.7.Egarsozlik
Jizzax viloyatining
Baxmal tumani va
Qashqadaryoviloyati
246
6.4.8.Mahsido‘zlik
Namanganviloyati
6.4.9.Gilamchilikvapalosto
‘qish
Xorazm va
Jizzaxviloyatlari, Navoiy
viloyatining Nurota
tumani hamda
Cho‘lxalqi
7
Milliy o‘yinlar
turizmi
7.1.Ko‘pkari - uloq
7.1. Chavandoz ot
ustidagi tortishuvga
marraga uloq olib
borish- ko‘pkari
Qashqadaryo, Jizzax va
Navoiyviloyatlari
7.2. Milliykurash
7.2.Polvonlarkurashi
musobaqasi
Buxoro, Qashqadaryo va
Surxondaryo viloyatlari
7.3. Qo‘chqor
urishtirish
7.3. Qo‘chqor urishtirish
musobaqasi tomoshasi
Qoraqalpog‘iston
Respublikasi, Xorazm va
Buxoro viloyatlari
7.4. Xo‘roz
urishtirish
7.4. Xo‘rozlarjangi
tomoshasi
Samarqand, Buxoro va
Farg‘ona shaharlari
7.5. Bedana
urishtirish
7.5. Bedanalarjangi
tomoshasi
Samarqand, Buxoro va
Farg‘onashaharlari
7.6.Dorbozlik
7.6 Baland tortilgan
arqonda yurish, o‘yin
ko‘rsatish
Toshkent va Farg‘ona
viloyatlari
8
G‘orshunoslikturizm
i
8.1. Tabiatdagi yer osti
qasrlariga sayohat.
8.2. Amir Temur g‘origa
qiziqish
O‘zbekiston hududidagi
g‘orlar (400 makonda)
va Qashqadaryo viloyati
9
Hayot uchun xavfli
sport o‘yinlari
turizmi
Xorijmamlakatlarida
Xorijmamlakatlari
Maxsusturlarninggeografiyasinio‘rganishdanquyidagixulosalarkelibchiqadi:
1. Turizmdagi maxsus turlarning Respublikamizning deyarli barcha
hududlarida manzillari bor. Jadvaldagi ma’lumotlar dastlabki kuzatuvlar natijasi
bo‘lib turizmdagi maxsus turlarning biz bilmagan manzillari ham juda ko‘plab
tumanlar, shaharlar va qishloqlarda faoliyat ko‘rsatib kelayotganligini anglash,
tushunish qiyin emas.
2. Respublikamizdagi maxsus turlarning aksariyat turlari shaharlarimizda va
tumanlarda joylashgan. Ayniqsa Buxoro, Samarqand, Toshkent, Xiva, Shahrisabz
shaharlarida boshqa xalqlarda, mamlakatlarda uchramaydigan mo‘jizaviy, insonni
247
hayratga soladigan, sovg‘abop va umumiy foydalanishga juda zarur bo‘lgan osori-
atiqa buyumlar, qadimiy asbob-uskunalar ishlab chiqarilmoqdaki, ichki va xalqaro
turizmda bunday imkoniyatlardan hanuzgacha foydalanilmay kelinayotganligining
o‘zi afsuslanarli holdir.
3. TurizmdagimaxsusturlardanSamarqand, Buxoro, Toshkent, Xiva, Farg‘ona
vodiysi
vaShahrisabzshaharlaridamajmualifoydalanishningtashkiliyjihatlaritezkorusullarda
ishlabchiqilishikerak.
Ma’lumki,
xalqaroturistlar(ekskursantlar)oqimiyuqorida
qaydqilinganshaharlardakuzatilmoqda.
Buturistlar(ekskursantlar)asosantarixiyvamadaniyobidalargavaziyoratgohjoylargata
shrifbuyurmoqdalar.
Anashuturistlarni(ekskursantlarni)ushbushaharlardagimaxsusturizmturlarigataklifqi
lish, qiziqtirishusullariniqo‘llashmumkin.
Bundaymaqsadlarni,
rejalarniamalgaoshirishuchunshaharlardagimaxsusturlarningjahonandozalaribo‘yic
hashakllantirilgan,
sifatlinaqshlanganbuklovreklamalarinio‘zbek-
rusvaingliztillaridaaxborotvatushuntirishlarbilanmehmonxonalar,
turistikfirmalargatarqatishvabubuklovlarnixorijdavlatlardankelganturistlarbepulyok
isovg‘asifatidaolishlarinita’minlashamaldakutilganusullardanbo‘lishishubhasizdir.
Bubuklovlarturistvatanigaqaytganidankeyinuningko‘plabvatandoshlariniqiziqtirishi
mumkin.
4. Turizmdagimaxsusturlarninghunarmandchilik,
ustachilikmarkazlarishaharlardajoylashganligiuchunshahardagitalabalar,
kollejvaakademiklitseylaro‘quvchilarinishuningdek,atroftumanlardagimaktablaro‘q
uvchilariniimtiyozliekskursiyausulidabuhunarmandchilikvaustachilikmarkazlarinik
o‘rishlarinita’minlashichkiturizmningrivojigaijobiytasirko‘rsatishiniyaxshianglashi
mizkerak.
5. Turizmdagimaxsusturlardagimilliyo‘yinlarimiznituristikfirmalaryokituristik
tashkilotlartashkilqilishigaaslohojatyo‘q.
248
Buo‘yinlarnixalqimizo‘zmavsumlaridadoimotashkilqilmoqdalar.
Turizmsohasidagimutaxassislarning
vazifasi
turistlarni(ekskursantlarni)bumilliyo‘yinlargataklifqilishhisoblanadi.
Taklifgachaesao‘yinlargayetibborishmarshrutlarianiqlanganvaturistlarga(ekskursan
tlarga)ko‘rsatiladiganbarchaxizmatlarko‘rsatishmajmualari,
sharoitlariyaratilishitalabqilinadi.
Turizmning maxsus turlaridanbiri bo’lgan milliy hunarmandchiligimiz
namunalariga ekskursiya xizmati dasturini misol qilib keltiramiz:
|