nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Task 4. Answer the questions

Task 4. Answer the questions.
1. Whether mobile phones lead to brain tumors is a contentious topic in scientific research. Some studies suggest a potential link, while others refute it. It's essential to consider the overall body of scientific evidence and expert opinions on the matter.
2. The article might mention microwave ovens to draw a comparison between the electromagnetic radiation emitted by mobile phones and that used in microwave ovens. This comparison could be used to discuss concerns or perceptions about the safety of mobile phone use.
3. Comparing mobile phone use to tobacco use in the article might be a rhetorical device to highlight concerns about the potential health risks associated with prolonged mobile phone use. It could emphasize the need for further research and caution regarding excessive phone usage.
4. Prolonged use of mobile phones can indeed affect health in various ways, including causing fatigue, headaches, and potential exposure to radiation. While the evidence linking mobile phone use to adverse health effects isn't conclusive, it's essential to use mobile phones responsibly and limit exposure where possible.
5. Yes, people were concerned about the health effects of cigarettes many years ago. Over time, scientific research established a clear link between smoking and various health issues, leading to widespread awareness campaigns and regulations aimed at reducing tobacco use and its associated harms. Similarly, ongoing research is needed to understand the potential health effects of mobile phone use better.
Task 5. Put the words from the vocabulary task 2.
1. Another word for dangerous is **risky**.
2. The device used for playing video games is a gaming **console**.
3. The term "funded" means **financed**.
4. Microwaves are a type of **radiation**.
5. A synonym for "to show" is **demonstrate**.
|
Warning!
It is easy to use the polite question form could

|
Warning!
It is easy to use the polite question form could
|
bet | 4/30 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #243722 |
Warning!
It is easy to use the polite question form could you but get the word order wrong. It is important to remember that the word order changes when using the could you tell me polite question form (See table 2).
F.ex: Could you tell me what time it is? NOT Could you tell me what time is it? It is also easy to forget to remove the auxiliary verb from the questions that we want to make more polite.
F.ex; Could tell me what you did? NOT Could you tell me you did do?
Table 2. Polite question forms - Do you know...?
Direct question
|
Polite question form
|
Explanation
|
Where is the cinema?
|
Do you know where the cinema is?
|
When we use the Do you know where polite question form, the verb goes to the end not after the question word like in more conventional questions
|
What time do the shops close?
|
Do you know what time the shops close?
|
The auxiliary verb is removed when we use the do you know polite question form
|
Is he here?
|
Do you know if he is here?
|
If we make a yes/no
question more polite/formal with the do you know question form, we use if
| Warning!
The answer to the would you mind question form is unconventional. When we say yes we mean no and when we say no we mean yes (See table 3).
F.ex: Would you mind giving me some money? Yes (I'm not giving you money!) Would you mind if I open the window? No (you can open the window)
|
| |
Task 2. After reading the article guess if 1-8 below are true(T) or false (F)

|
Task 2. After reading the article guess if 1-8 below are true(T) or false (F)
|
bet | 7/30 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #243722 |
Task 2. After reading the article guess if 1-8 below are true(T) or false (F).
Oxford University conducted a study on videoconferencing. T / F
A researcher called tiredness while online "Zoom fatigue". T / F
The article says all of us have spent a long time online in the past year. T / F
Educators said they resent having to use video-conferencing to teach. T / F
The researcher outlined seven reasons why video-conferencing is bad. T / F
The researcher said fatigue can come because of cognitive overload. T / F
The researcher said people feel pressure to be constantly online. T / F
The researcher likened video-conferencing to speaking in public. T / F
Task 3. Match the following synonyms from the article. (The words in bold are from the news article.)
Investigated a. defined
spells b.happening
phenomenon c. acute
array d. always
relied e. examined
outlined f. warned
perpetually g. range
cautioned h. Gazing
severe i. periods of time
10. staring j. depended
1. e. Examined 2. h. Gazing 3 b. Happening 4. g. Range 5. j. depended
6. a. Defined 7. d. Always 8. f. Warned 9. c. Acute 10. i. periodsoftime
Task 4. Match the phrases. (Sometimes more than one choice is possible.
extended spells a. severe depression
dubbed the phenomenon b. on video-conferencing
the condition is not restricted c. Inducing
tools d. to just that platform
relied heavily e. your self-confidence
fatigue f. of video-conferencing
It is also brought about by g. touch with friends
we need to be in h. “cognitive overload”
moderate to i. “Zoom fatigue”
10. this anxiety can adversely affect j. like Zoom
1. a. extended spells 2. i. dubbed the phenomenon 3. d. to just that platform
4. c. Inducing 5. b. on video-conferencing 6. j. like Zoom 7. c. Inducing
8. g. touch with friends 9. h. “cognitive overload” 10. e. your self-confidence
4. CONDITIONALS 3–4 TYPES
|
| |
ENERGIYA PASPORTINI RASMIYLASHTIRISH KIM UCHUN MAJBURIYDIR?

|
ENERGIYA PASPORTINI RASMIYLASHTIRISH KIM UCHUN MAJBURIYDIR?
|
bet | 4/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgENERGIYA PASPORTINI RASMIYLASHTIRISH KIM UCHUN MAJBURIYDIR?
Rossiya qonunchiligi ko'rib chiqilayotgan hujjatni tayyorlash majburiy bo'lgan shaxslarning ro'yxatini belgilaydi, chunki ular energetik tekshiruvdan o'tishlari kerak. Korxonaning energetik pasporti, yuqorida ta'kidlaganimizdek, tegishli audit natijalari bo'yicha tuzilgan manbadir. Ushbu hujjatni tayyorlash majburiydir: Hokimiyat uchun; Davlat organi ishtirokida tashkil etilgan yuridik shaxslar uchun; Tartibga solinadigan faoliyatni amalga oshiradigan tashkilotlar uchun;
Suv, gaz, elektr energiyasi, issiqlik energiyasini ishlab chiqaradigan yoki tashiydigan, gaz, neft, ko'mir qazib chiqaradigan, neft mahsulotlari ishlab chiqaradigan va tegishli foydali qazilmalarni qayta ishlaydigan yuridik shaxslar uchun;
Energiya iste'mol qilish xarajatlari qonun hujjatlarida belgilangan qiymatdan oshib ketgan kompaniyalar uchun; Energiya samaradorligini optimallashtirishga qaratilgan va byudjetdan moliyalashtiriladigan tadbirlarni amalga oshiradigan tashkilotlar uchun.
ENERGIYA SERTIFIKATLARINI RO'YXATDAN O'TKAZISH CHASTOTASI
Ushbu toifadagi shaxslar kamida 5 yilda bir marta energiya auditini o'tkazishlari kerak. Har bir tadbir natijalari bo'yicha korxonaning energiya pasporti tuziladi. Shunday qilib, ko'rib chiqilayotgan hujjatning amal qilish muddati 5 yil. Shu bilan birga, u alohida ob'ektlar uchun emas, balki umuman yuridik shaxs uchun tuzilgan.
ENERGIYA PASPORTI YO'QLIGI UCHUN SANKTSIYALAR
Agar energiya tekshiruvi ushbu protsedurani qonun bilan amalga oshirishga majbur bo'lgan tashkilot tomonidan amalga oshirilmasa va shunga muvofiq energiya pasporti kompaniya tomonidan olinmasa, u jarimaga tortilishi mumkin. Bunday holda, sanktsiyalar miqdori tegishli tekshiruvni o'tkazmaslik shaklida jinoyatni sodir etgan shaxsning maqomi bilan belgilanadi.
Shuni ta'kidlash kerakki, ko'rib chiqilayotgan hujjatni tuzish zarurati nafaqat Rossiya Federatsiyasi qonunchiligi, balki boshqa davlatlarning huquqiy hujjatlari bilan ham belgilanishi mumkin. Masalan, shunga o'xshash hujjat Ukraina qonunlarida nazarda tutilgan.
|
| |
ENERGIYA PASPORTIDA NIMA BO'LISHI KERAK?

|
ENERGIYA PASPORTIDA NIMA BO'LISHI KERAK?
|
bet | 6/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgENERGIYA PASPORTIDA NIMA BO'LISHI KERAK?
Ko'rib chiqilayotgan hujjat tarkibida quyidagilar bo'lishi kerak. Energiya vazirligining 400-sonli buyrug'i bilan tasdiqlangan Energiya pasportini tayyorlashga qo'yiladigan talablarning 1-ilovasida keltirilgan shakl yordamida tuzilishi maqsadga muvofiq bo'lgan sarlavha sahifasi; Talablarga 2-ilovaga muvofiq shakldan foydalangan holda energiya auditi ob'ekti to'g'risida umumiy ma'lumot;
Korxonani hisobga olish priborlari bilan jihozlash darajasi to'g'risida ma'lumot - 3-ilovada keltirilgan shakl bo'yicha;
4-13-ilovalarda keltirilgan shakllardan foydalangan holda foydalanilgan energiya manbalari miqdori to'g'risida ma'lumot;
Ob'ektlarning energiya samaradorligini tavsiflovchi ko'rsatkichlar to'g'risidagi ma'lumotlar - 14-ilovada tasdiqlangan shaklda;
Korxona tomonidan o'tkaziladigan energiya resurslari yo'qotishlarining miqdori, shuningdek ularni kamaytirishga qaratilgan tavsiyalar to'g'risida ma'lumot - 15-20-ilovalarda keltirilgan shakllarda;
Energiyani tejashga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish salohiyati, shuningdek energiya resurslarini tejash istiqbollarini baholash to'g'risida ma'lumot - 21-ilovada keltirilgan shaklda;
Energiya samaradorligini optimallashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar to'g'risidagi ma'lumotlar - 22-ilovaga muvofiq;
Korxonaning energiya samaradorligini optimallashtirishga qaratilgan ayrim faoliyat turlari bo'yicha kadrlar to'g'risidagi ma'lumotlar - 23-24-sonli ilovalarda keltirilgan shakllar bo'yicha;
Gazni qazib chiqaradigan, saqlaydigan yoki qayta ishlaydigan korxonalar uchun energiya resurslari miqdori to'g'risidagi ma'lumotlar - 25-29-sonli ilovalarda keltirilgan shakllar bo'yicha;
Ishlatilgan energiya resurslari miqdori to'g'risidagi ma'lumotlar - gaz uzatuvchi kompaniyalar tomonidan taqdim etilgan, 30-34-sonli ilovalarga muvofiq. Korxonaning energiya pasporti qanday ko'rinishga ega? Hujjatning namunasi quyidagi rasmda.
Hujjat Energetika vazirligining 400-sonli buyrug'i bilan kiritilgan me'yorlarga mos kelishi muhimdir. Ushbu qonun manbai energiya pasportini to'g'ridan-to'g'ri to'ldirishni tavsiflovchi bir qator nuanslarni nazarda tutadi. Keling, ularni ko'rib chiqaylik.
|
| |
ENERGIYA TADQIQOTLARI BO'YICHA SAVOLLAR

|
ENERGIYA TADQIQOTLARI BO'YICHA SAVOLLAR
|
bet | 3/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgENERGIYA TADQIQOTLARI BO'YICHA SAVOLLAR
Energiya tadqiqotlarining maqsadi yoqilg'i va energiyaning kunlik iste'molini iloji boricha tezroq kamaytirishning samarali usullarini izlashdir. Energiya auditi quyidagi vazifalarni to'liq hal qiladi: so'nggi ikki-uch yil ichida issiqlik, elektr energiyasi, suv resurslari va ularga sarflangan moliyaviy xarajatlar to'g'risida ma'lumotlarni aniqlash; energiya samaradorligi sinfini aniqlash; energiya tejash imkoniyatlarini aniqlash; energiya auditi natijalari to'g'risida yozma hisobot; xarajatlarni baholash bilan energiya tejash sxemasi, moliyaviy investitsiyalar to'lanadigan taxminiy davrni hisoblash. Energiya pasportini ishlab chiqarish va shu bilan bog'liq tadqiqot ishlari faqat SRO a'zolari bo'lgan maxsus muassasalar tomonidan amalga oshiriladi. Muayyan vaqt davomida energiya auditi talablari va takliflarining bajarilishini nazorat qilish amalga oshiriladi. Energiya auditorlarining takliflari ilmiy asoslangan va real bo'lishi, ya'ni ular professionallar tomonidan amalga oshirilishi muhimdir. Moskvada bunday xizmatlarni bizning kompaniyamiz ko'rsatishi mumkin - bizda yuqori malakali xodimlar ishlaydi, bizda barcha kerakli tadqiqot uskunalari mavjud. Kompaniyaning moddiy-texnik bazasi bizga qisqa vaqt ichida va maqbul narxda ishlarni bajarishga imkon beradi. Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga muvofiq ko'plab tadbirkorlik sub'ektlari energiya pasportlarini rasmiylashtirishi shart. Nima ular? Ushbu hujjatlarni ishlab chiqishning o'ziga xos xususiyati nimada?
ENERGIYA PASPORTINING MAQSADI NIMA?
Korxonaning energetik pasporti - bu biznesda foydalaniladigan ob'ektning energiya auditi natijalari bo'yicha vakolatli mutaxassislar tomonidan tuziladigan hujjat. Federal qonun talablariga muvofiq, u quyidagilarni o'z ichiga olishi kerak: Ob'ektni iste'mol qilinadigan asboblar bilan jihozlash darajasi to'g'risida; Amaldagi energiya resurslari miqdori, shuningdek ularni iste'mol qilish dinamikasi; Ob'ektning energiya samaradorligini tavsiflovchi ko'rsatkichlar to'g'risida; Energiya yo'qotishlarining miqdori to'g'risida - agar tashkilot ularni o'tkazish bilan shug'ullansa; Energiyani tejash bo'yicha tadbirlarni amalga oshirish salohiyati to'g'risida; Energiya tejashni optimallashtirishga qaratilgan odatiy tadbirlar to'g'risida. Ko'rib chiqilayotgan hujjat odatda sanoat infratuzilmasini, ma'muriy, shuningdek turar-joy binolarini tashkil etuvchi ob'ektlar uchun tuziladi. Energiya pasporti tashkilot tomonidan iste'mol qilinadigan energiya resurslari balansini aks ettiradi, shuningdek, ushbu infratuzilmaning ishlashi to'g'risidagi ma'lumotlarni qayd etadi. Bundan tashqari, korxonaning energiya pasportida tegishli iqtisodiy sub'ektning energiya samaradorligini optimallashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar rejasi to'g'risida ma'lumotlar bo'lishi mumkin.
|
| |
ENERGIYA PASPORTINI ISHLAB CHIQISH TARTIBI

|
ENERGIYA PASPORTINI ISHLAB CHIQISH TARTIBI
|
bet | 5/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgENERGIYA PASPORTINI ISHLAB CHIQISH TARTIBI
Shunday qilib, endi nima uchun kompaniyaga energiya pasporti kerakligini bilamiz. Keling, ko'rib chiqilayotgan hujjatni ishlab chiqish tartibini o'rganaylik. Avvalo, kompaniya rahbariyati korxonada qonun hujjatlarida belgilangan talablardan kelib chiqqan holda korxonaning energiya pasportiga ehtiyoj bor yoki yo'qligini aniqlashi kerak. Keyingi qadam - energiya auditorini topish va u bilan shartnoma tuzish. Rossiyada bunday xizmatlar bilan shug'ullanadigan kompaniyani topish juda oson - siz eng keng tarqalgan tematik kataloglardan birini ishlatishingiz mumkin. Shu kabi resurslar, masalan, rada.com.yu kabi Ukraina korxonalari uchun ham mavjud. Korxonaning energetik pasporti - bu biz bilganimizdek, energiya tekshiruvi natijalariga ko'ra tuziladigan hujjat. Shunday qilib, ushbu manbani rivojlantirishning navbatdagi bosqichi - bu energiya auditi ob'ekti bilan bevosita ishlash. Bundan tashqari, u bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Birinchidan, sherik tashkilotning vakolatli mutaxassislari energiya auditi ob'ekti to'g'risida ma'lumot to'plashadi. Keyinchalik, olingan ma'lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilish amalga oshiriladi. Shundan so'ng, energiya tekshiruvi ob'ekti bilan bir qatorda tekshiruv o'tkaziladi. Ushbu protsedura tugagandan so'ng buxgalteriya hujjatlari tuziladi va kompaniyaning energiya pasporti ishlab chiqiladi. Keling, tegishli hujjatni yaratish nuanslarini batafsil ko'rib chiqaylik.
ENERGIYA PASPORTINI ISHLAB CHIQISH: NUANCES
Korxonaning energetik pasporti tuzilgan Rossiya qonunlarining asosiy manbai - Rossiya Energetika vazirligining 2014 yil 30 iyunda qabul qilingan 400-sonli buyrug'i. Ushbu me'yoriy hujjatda aytilishicha, ko'rib chiqilayotgan hujjat ma'lum bir ob'ektning energetik tekshiruvi natijalariga ko'ra pasportda bo'lgani kabi shakllanadigan hisobotda aks ettirilgan ma'lumotlardan foydalangan holda tuziladi. Bunday holda, ushbu hisobotning sanasi tekshirilayotgan sanaga, shuningdek ko'rib chiqilayotgan hujjatning shakllanishiga to'g'ri kelishi kerak. Korxonaning energiya pasportida qanday aniq ma'lumotlar bo'lishi kerak? Qonun ularning aniq ro'yxatini belgilaydi. Keling, ushbu nuanceni batafsilroq o'rganib chiqamiz.
|
| |
ENERGIYA PASPORTINI TO'LDIRISH: NUANCES

|
ENERGIYA PASPORTINI TO'LDIRISH: NUANCES
|
bet | 7/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgENERGIYA PASPORTINI TO'LDIRISH: NUANCES
Energiya pasportini tuzadigan korxonaga e'tibor qaratish kerak bo'lgan birinchi narsa, agar boshqa munitsipalitetlarda kompaniyada alohida bo'linmalar mavjud bo'lsa, ko'rib chiqilayotgan hujjat har bir bo'lim uchun 1-34-sonli ilovalar yordamida ma'lumot bilan to'ldirilishi kerak. Bu, albatta, kompaniyaning mas'ul menejerlariga qo'shimcha ish qo'shadi, ayniqsa kompaniyaning energiya pasportining amal qilish muddati cheklanganligini hisobga olsak - uni har 5 yilda o'zgartirish zarur, shu bilan birga filiallar ochilganda kompaniyaning mulkida ko'plab yangi ob'ektlar paydo bo'lishi mumkin. Keyingi nuance: agar energiya auditi bo'yicha firma ularning yo'qligi yoki ba'zi bir ko'rsatkichlarni o'lchash imkoniyati yo'qligi sababli biron bir ma'lumot bera olmasa, unda 400-sonli buyruq bilan tasdiqlangan Talablarda boshqacha tartib nazarda tutilgan bo'lmasa, tegishli qiymatlarni aks ettirish uchun berilgan maydon to'ldirilmaydi. Agar Talabning ilovalarida aks ettirilgan ma'lumotlar printsipial ravishda mavjud bo'lmasa, unda ular korxonaning energiya pasportiga qo'shilmasligi mumkin.
PASPORT NUSXASINI ENERGETIKA VAZIRLIGIGA YUBORISH
Shunday qilib, biz korxonaning energiya pasporti nima ekanligini va nima uchun kerakligini o'rganib chiqdik. Ushbu hujjatdan foydalanishni tavsiflovchi huquqiy munosabatlarning yana bir nuansini ko'rib chiqing - uning nusxasini Energetika vazirligiga yuboring. Ushbu kommunikatsiyalar 400-sonli buyruq bilan ham tartibga solinadi. Ushbu qonun manbai energiya pasportlarining nusxalarini Energetika vazirligiga o'z-o'zini tartibga soluvchi tashkilotlarga - energetika nazorati sohasida faoliyat olib boradigan tashkilotlarga yuborishni belgilaydi.
ENERGETIKA VAZIRLIGI UCHUN PASPORT NUSXASI: NUANCES
Ko'rib chiqilayotgan protsedura kamida 3 oyda bir marta o'tkazilishi kerak. Pasport nusxasi qog'oz va elektron shaklda bo'lishi kerak - PDF yoki XML formatida, u diskdagi yoki Internetdagi asosiy hujjatga ilova qilinadi. Bundan tashqari, energiya pasportining har bir nusxasi Energetika vazirligiga o'z-o'zini tartibga soluvchi tashkilot to'g'risidagi ma'lumotlarni ko'rsatadigan ilova xat bilan birga yuborilishi kerak - shuningdek, qog'oz va elektron (PDF formatida) versiyalarida. Bo'limga yuborilgan hujjatlarning qog'ozli versiyalari kompaniya rahbarining imzosi bilan, agar hujjatlar elektron bo'lsa, ular elektron imzo bilan tasdiqlanishi kerak. Energetika vazirligi SRO-dan qog'oz yoki elektron nusxada taqdim etilgan korxonaning energiya pasportini olgan holda, tegishli hujjatni 30 kun ichida rasmiylashtirishi kerak. Bo'lim olingan manbalarni 400-sonli buyruq qoidalarining tuzilishi va mazmuniga, shuningdek Rossiya Federatsiyasi qonunchiligining ayrim shaxslar tomonidan energiya samaradorligini optimallashtirishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish tartibini tartibga soluvchi talablariga muvofiqligini tekshiradi.
|
| |
OB'EKTNING ENERGIYA SAMARADORLIGI PASPORTI

|
OB'EKTNING ENERGIYA SAMARADORLIGI PASPORTI
|
bet | 2/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgOB'EKTNING ENERGIYA SAMARADORLIGI PASPORTI
Energiya tadqiqotlarining umumiy parametrlari.
Raqamli shaklda ishlash ko'rsatkichlari.
Yoqilg'i-energetika resurslari soni.
Uskunalar, ish tartibi, samaradorlik koeffitsienti haqida ma'lumot.
Issiqlik va energiya manbalari (hajmlari).
Mantiqsiz ishlatilgan yoqilg'i-energetika resurslarini tahlil qilish, ularning miqdorini optimallashtirish bo'yicha takliflar.
Energiyani tejash bo'yicha tadbirlar ro'yxati.
ENERGIYA PASPORTI VAZIFALARI
Ajoyib tarzda tayyorlangan maxsus hujjat har bir aniq holatda resurs sarflanishining ishonchli dalillarini keltiradi. Energiya samaradorligi pasporti va energiya pasporti - tadqiqot natijalari va ularning sifatini rasmiy tasdiqlash. Qasddan yoki tasodifan soxtalashtirishni oldini olish uchun tasdiqlangan, nazorat qilingan.
ENERGIYA TADQIQOTINING ASOSIY VAZIFALARI: samaradorlikni pasaytirmasdan energiya sarfini kamaytirish yo'llarini topish; energiya samaradorligini oshirish.
Energiya auditini o'tkazishda energiya samaradorligi koeffitsienti hisoblanadi, barcha energiya iste'mol ko'rsatkichlarini yaxshilash bo'yicha majburiy rasmiy tadbirlar diagrammasi tuziladi. Shuningdek, ko'rsatilgan chora-tadbirlar uchun zarur bo'lgan moliyaviy investitsiyalar hisoblab chiqilib, ularni amalga oshirish muddatlari va ularni to'lash muddati ko'rsatilgan. Ishning ushbu muhim qismi energiya auditining iqtisodiy samaradorligini ko'rsatadi va uni ommalashtirishga yordam beradi. Binoning energiya samaradorligi bo'yicha professional ravishda rasmiylashtirilgan pasport uning narxini va optimallashtirish choralarini to'laydi. Energiya tejash bo'yicha kompleks dastur bilan Energetika vazirligi tomonidan ro'yxatdan o'tgan hujjatlar ushbu tadbirlarni tezkorlik bilan amalga oshirish uchun imtiyozli shartlarda kredit olish uchun ajoyib imkoniyat yaratadi.
ENERGIYA SERTIFIKATINING EKSPERTIZASI
Energiya tadqiqotlari hujjatlari reestrga kirish, tekshirish va nazorat qilish bilan qat'iy buxgalteriya qoidalariga ega. Qabul qilgandan so'ng, qo'shimcha tushuntirish hujjatlari bilan energiya pasporti eng qattiq maxsus ekspertizadan o'tkaziladi. Ekspertiza bilan shug'ullanadigan mutaxassislarning vazifasi Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga muvofiq nazorat funktsiyasidir. Tugatgandan so'ng yakuniy natijalar asosida batafsil hisobotlar yoziladi. Vazifani bajaruvchi mutaxassis ro'yxatdan o'tgan Ekspert kompaniyasi bilan majburiyatlar va huquqlarni imzolaydi va shundan keyingina energiya pasportini va unga biriktirilgan hujjatlarni o'rganishni boshlaydi. Ekspertiza ekspertizaga topshirilgan paytdan boshlab o'ttiz kundan ortiq bo'lmagan muddatda amalga oshiriladi.
|
| |
Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni - bet 3

|
Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
bet | 3/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,58 Mb. | | #246796 |
Bog'liq Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrniAbu Rayhon Beruniy. Beruniyning yirik asarlariga «Mineralogiya», «Xindiston», «Geodeziya», «O’tmish yodgorliklari», «Saydana» kabilarni olish mumkin. Beruniy har bir yaratgan asarining kishi ruhiyatiga, qobiliyatiga mos, uni toliqtirmaydigan bo’lishiga e’tibor beradi. Beruniy yozadi; «Bizning maqsadimiz o’quvchini toliqtirib qo’ymaslikdir. Ha deb bir narsani o’qiy berish zerikarli bo’ladi. Agar o’quvchi bir masaladan boshqa bir masalaga o’tib tursa, u xuddi turli tumai bog’ rog’larda sayr qilgandek bo’ladi, bir bog’dan o’tar o’tmas, boshqa bog’ boshlanadi. Keyin uning hammani ko’rish va tomosha qilgisi keladi». Beruniyning shaxsiy bilimlarini egallash yo’llari, usullari xaqidagi fikrlari hozirgi davrda ham dolzarbdir. - Abu Rayhon Beruniy. Beruniyning yirik asarlariga «Mineralogiya», «Xindiston», «Geodeziya», «O’tmish yodgorliklari», «Saydana» kabilarni olish mumkin. Beruniy har bir yaratgan asarining kishi ruhiyatiga, qobiliyatiga mos, uni toliqtirmaydigan bo’lishiga e’tibor beradi. Beruniy yozadi; «Bizning maqsadimiz o’quvchini toliqtirib qo’ymaslikdir. Ha deb bir narsani o’qiy berish zerikarli bo’ladi. Agar o’quvchi bir masaladan boshqa bir masalaga o’tib tursa, u xuddi turli tumai bog’ rog’larda sayr qilgandek bo’ladi, bir bog’dan o’tar o’tmas, boshqa bog’ boshlanadi. Keyin uning hammani ko’rish va tomosha qilgisi keladi». Beruniyning shaxsiy bilimlarini egallash yo’llari, usullari xaqidagi fikrlari hozirgi davrda ham dolzarbdir.
Abu Rayxon Beruniy - bilim olishni axloqiy tarbiya bilan bog’laydi. Zero, insonda komillikning muhim mezoni yuksak axloqlikdir. Beruniy inson har tomonlama kamolga yetishi uchun u ilmli bo’lishi bilan birga mehnatsevar va hunar egasi bo’lishi ham kerak deydi. U inson kamolotida uch narsa muhimligini ta’kidlaydi. Bu hozirgi davr pedagogikasida ham e’tirof qiluvchi irsiyat, muhit, tarbiyadir. Beruniyning ham tabiiy, ham ijtimoiy fanlarni qamrab olgan 150 dan ortiq asari mavjuddir.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
KORXONADA ENERGIYA PASPORTI YO'QLIGI UCHUN JAVOBGARLIK

|
KORXONADA ENERGIYA PASPORTI YO'QLIGI UCHUN JAVOBGARLIK
|
bet | 10/10 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 27,55 Kb. | | #153492 |
Bog'liq Korxonaning energiya pasporti nima uchun kerak Energiya pasport-fayllar.orgKORXONADA ENERGIYA PASPORTI YO'QLIGI UCHUN JAVOBGARLIK
Agar korxonada energiya pasporti bo'lmasa, mansabdor shaxslar ham, yuridik shaxsning o'zi ham javobgar bo'ladi. Jarima miqdori 50 dan 250 ming rublgacha. Va jarimalar energiya pasporti tuzilgunga qadar to'lanishi kerak. Ushbu qonunbuzarlikni aniqlagan birinchi tekshiruvdan so'ng, 50 ming rubl miqdorida birinchi jarima qo'llaniladi. yuridik shaxs uchun va 10 ming rubl. korxonaning energiya boshqaruviga mas'ul bo'lgan mansabdor shaxs to'g'risida. Shuningdek, 3 oy ichida qoidabuzarlikni bartaraf etish to'g'risida buyruq beriladi. Ushbu muddat oxirida, agar energiya pasporti rasmiylashtirilmagan bo'lsa, 100 dan 250 ming rublgacha yuqori jarima qo'llaniladi. va rasmiylar uchun 15 ming rublgacha. Agar energiya pasportini tuzish korxonaga atigi 20-50 ming rublga tushishini hisobga oladigan bo'lsak (korxonaning kattaligiga qarab), hatto birinchi jarima ham kutishga loyiq emas va u bu safar uni olib borishiga umid qiladi. Korxona turiga qarab jarimalar to'g'risida batafsilroq: 9.16-modda, 8-band, 261-sonli Federal qonun - energiya tadqiqotlari natijalarini taqdim etmaslik 10 minggacha 15 ming rubl; yuridik shaxs tashkil qilmasdan tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanadigan shaxslar uchun - dan 10 minggacha 15 ming rubl; yuridik shaxslar uchun - dan 50 minggacha 250 ming rubl. 9.16-moddaning 8-bandi, 261-sonli Federal qonun - energiya pasportining nusxasini taqdim etmaslik miqdorida mansabdor shaxslar to'g'risida 5 ming rubl; yuridik shaxslar uchun - 10 ming rubl. 9.16-moddaning 9-bandi, 261-sonli Federal qonun - davlat yoki shahar korxonasi uchun buzilish miqdorida mansabdor shaxslar to'g'risida 30 minggacha 50 ming rubl; yuridik shaxslar uchun - dan 50 minggacha 100 ming rubl.
ENERGIYA PASPORTINI ISHLAB CHIQISH VA RASMIYLASHTIRISH
Energiya pasporti umuman butun korxona uchun tuzilishi kerak, ya'ni. uning barcha aktivlari, shu jumladan, bu xususiy tashkilotmi yoki davlatmi, ahamiyati yo'q. Qozonxona uchun, energiya manbalarini iste'mol qiladigan boshqa sanoat majmualari uchun alohida, agar ushbu ob'ektlar alohida yuridik shaxs bo'lmasa, energiya pasporti tuzilmaydi. Uni tayyorlash uchun majburiy talablarga javob beradigan har qanday korxonaning energiya pasportiga kiritilishi kerak bo'lgan ob'ektlar: binolar va inshootlar; ishlab chiqarish uskunalari; korxona filiallari; alohida bo'linmalar; quvurlar kabi energiya uzatish tizimlari va; qozonxonalar; elektr podstansiyalari; transport vositalari parklari; va h.k. Istisnolar - foydalanishga topshirilgan binolar va inshootlar. Bunday ob'ektlar uchun alohida energiya pasporti tuziladi.
http://fayllar.org
|
| |
Ekskursiyaning maqsadi - Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya...

|
Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
bet | 2/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,58 Mb. | | #246796 |
Bog'liq Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrniEkskursiyaning maqsadi - Tabiiy va sun’iy ekosistemalar, ularda boradigan jarayonlar bilan tanishish orqali o‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashini kengaytirish, tabiiy jamoalarda boradigan jarayonlar, tabiiy va sun’iy ekosistemalar haqidagi bilimlari, mantiqiy fikr yuritish, tabiatda o‘zini tutish va kuzatish ko‘nikmalarini rivojlantirish, turlarning xilma-xilligi va organizmlarning muhitga moslashganligiga oid bilimlarini mustahkamlash, tabiatga nisbatan ongli munosabatni tarkib toptirish, ekologik tarbiya berish
- Jihozlar: Binokl, sachoklar, tok qaychi, qopqoqli shisha bankalar, gerbariy papkasi, eski gazetalar, daftar, ruchka, chizg‘ich.
Ekskursiyaning borishi - O‘quvchilarni ekskursiyaning maqsadi, borishi, kuzatiladigan va bajariladigan topshiriqlar bilan tanishtirish. O‘quvchilarni kichik guruhlarga ajratish va ularga o‘quv topshiriq-larini tavsiya etish. O‘quvchilarning kichik guruhlarda mustaqil ishini tashkil etish. Farobiy ta’lim tarbiyaga bag’ishlangan asarlarida ta’lim tarbiyaning muhimligi, unda nimalarga e’tibor berish zururligi, ta’lim-tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. «Fozil odamlar shahri», «Baxt-soatdatga erishuv to’g’risida», «Aql ma’nolari» kabi asarlarida ijtimoiy tarbiyaviy qarashlari o’z ifodasini topgan.
Farobiy ta’lim tarbiyaga birinchi marta ta’rif bergan olim sanaladi - Ta’lim - degan so’z- insonga o’qitish, tushuntirish asosida nazariy bilim berish; tarbiya - nazariy fazilatlarni, ma’lum hunarni egallash uchun zarur bo’lgan xulq normalarni va amaliy malakalarini o’rgatishdir, deydi olim. Farobiy o’z asarlarida axloqiy fazilatlarga to’xtalib o’z fikrlarini bayon etadi. Axloqiy fazilatlar - deganda bilimdonlik, donolik va mulohazali bo’lish, vijdonlilik, kamtarlik, ko’pchilik ma’rifatini yuqori qo’yish, xakiqat, ma’naviy yuksaklikka intilish, adolatlilik kabi xislatlarni tushundi. Ta’lim nazariy fazilatlarni birlashtirsa, tarbiya nazariy va amaliy fazilatlarni birlashtiradi, deydi. Har ikkalasi birlashsa, yetuklik namoyon bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biologik ekskursiyalarni taʼlim tarbiya jarayonida tutilgan oʻrni Ekskursiyalarning ta’lim-tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
|
Tabiatning xususiyatlari manbalar elektromagnit dalalar

|
Tabiatning xususiyatlari manbalar elektromagnit dalalar
|
bet | 3/6 | Sana | 29.06.2024 | Hajmi | 22,79 Kb. | | #266222 |
Bog'liq 1-кисм Олимбоев (1)Tabiatning xususiyatlari manbalar elektromagnit dalalar
Tirik organizmlar evolyutsiyasining butun davri davomida elektromagnit nurlanish ularning yashash muhitida - biosferada mavjud.
Elektromagnit maydonlarning asosiy tabiiy manbalari: 1) atmosfera elektr energiyasi; 2) Quyosh va galaktikalardan radio emissiyasi (koinot bo'ylab bir xil tarqalgan relikt nurlanish); 3) Yerning elektr va magnit maydonlari (momaqaldiroqlar - past elektromagnit nurlanishning emissiyasi).
Atmosfera elektr energiyasi
Atmosfera maydonlari atmosfera zaryadlari natijasida hosil bo'lgan elektromagnit maydonlar deb ataladi . Atmosferaning chastota diapazoni keng - yuzlab gertsdan o'nlab megahertsgacha. Ularning intensivligi 10 kHz atrofida chastotalarda maksimal bo'ladi va chastota ortishi bilan kamayadi. Chaqmoq oqishi joylariga yaqin joylarda atmosfera agentlarining elektromagnit maydonlarining elektr komponentining intensivligi 10 kHz ga yaqin chastotalarda o'nlab, yuzlab va hatto minglab V / m ga teng .
Atmosfera faolligining asosiy markazlari tropik kamarning qit'alari bo'lib, baland kengliklarga qarab momaqaldiroq faolligining intensivligi pasayadi.
Momaqaldiroq faolligining kunlik va mavsumiy chastotasi ma'lum. Momaqaldiroq faolligi quyosh faolligi bilan ham bog'liq: quyosh chaqnashlari paytida atmosfera sharoitlari sezilarli darajada kuchayadi.
Radio emissiyalari Quyosh va galaktikalar
Quyosh va galaktikalardan radio emissiyasining chastota diapazoni ancha keng - 10 MGts dan 10 gigagertsgacha. Quyosh radiosi emissiyasining intensivligi bevosita quyosh faolligiga bog'liq. 100 MGts chastotali galaktikalardan radio emissiya oqimi Vt/m 2 /MGts ga teng.
Ushbu radio emissiyalarning intensivligi kunlik chastotaga qarab o'zgaradi, bu radiatsiya manbalariga nisbatan Yerning aylanishi bilan bog'liq. Bundan tashqari, radio emissiyasi Quyoshning aylanishi bilan bog'liq bo'lgan 27-28 kunlik davriylik va nihoyat, quyosh faolligining 11 yillik davriyligi bilan intensivlikda o'zgarib turadi.
Geomagnit maydon
Yer o'zining tuzilishi va dinamik xususiyatlarida heterojen bo'lgan magnit maydonga ega. B.M.Yanovskiyning [1] tasnifiga ko'ra , geomagnit maydon bir nechta maydonlarning yig'indisidir:
- Yer sharining bir xil magnitlanishi natijasida hosil bo'lgan maydon.
– Yer sharining chuqur qatlamlarining heterojenligi natijasida hosil bo'lgan maydon, kontinental maydon.
– Yer qobig‘ining yuqori qismlarining turli magnitlanishi natijasida yuzaga kelgan maydon, anomal maydon.
– Manbasi Yerdan tashqarida joylashgan maydon, tashqi maydon.
- Yerdan tashqaridagi sabablar tufayli yuzaga keladigan o'zgarishlar maydoni.
Geomagnit maydon buzilishi mumkin, bu esa anomaliyalarga olib keladi:
|
| |
Адабиётлар - Mustaqil ishi Toshkent 2023

|
Mustaqil ishi Toshkent 2023
|
bet | 3/3 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 188,82 Kb. | | #103558 |
Bog'liq Xolmatov AsadbekАдабиётлар
Алибеков Л.А., Нишонов С.А. - Фан-техника тараккиёти, табиат ва инсон. Тошкент, 1984
Ан Э.С. ва бошк. - Зановедные территории Узбекистана. Ташкент, 1980
Ананичев К.В. - Проблемы окружающей среды, энергии и природных ресурсов. Международный аспект. М. 1975
Беличенко Ю.П., Лаптев И.П. - Проблема охраны водных ресурсов. Томск, 1978
Бостонджогло А.А., Эпштейн Л.В. - Как морю напиться? Журн. Природа и человек. 11/1988.
Буриев О. - Авесто: табиат, инсон ва конун. Журн. конун химоясида. Тошкент, 9/2000
Верзилин Н.Н. ва бошк. - Бисофера, ее настоящее, прошлое и будущее. МЛ 976
Воронцов Н.Н., Сухорукова Л.Н. -Эволюция органического мира. М. 1991
|
| |
Funktsional transmitterlar

|
Funktsional transmitterlar
|
bet | 6/6 | Sana | 29.06.2024 | Hajmi | 22,79 Kb. | | #266222 |
Bog'liq 1-кисм Олимбоев (1)Funktsional transmitterlar
1) radarlar . Radar tizimlari 500 MGts dan 15 GGts gacha chastotalarda ishlaydi, lekin alohida tizimlar 100 GGts gacha bo'lgan chastotalarda ishlashi mumkin. Ular yaratadigan elektromagnit maydon signali boshqa manbalardan keladigan nurlanishdan tubdan farq qiladi. Buning sababi shundaki, antennaning kosmosdagi davriy harakati nurlanishning fazoviy uzilishlariga olib keladi. Nurlanishning vaqtinchalik uzilishlari radarning radiatsiya ustidagi tsiklik ishlashi bilan bog'liq. Radio uskunasining turli ish rejimlarida ishlash vaqti bir necha soatdan bir kungacha bo'lishi mumkin. Shunday qilib, vaqt oralig'i 30 daqiqa - radiatsiya, 30 daqiqa - pauza bo'lgan meteorologik radarlar uchun umumiy ish vaqti 12 soatdan oshmaydi, aeroportning radar stantsiyalari esa ko'p hollarda kechayu kunduz ishlaydi. Gorizontal tekislikdagi radiatsiya naqshining kengligi odatda bir necha darajani tashkil qiladi va ko'rish davridagi nurlanishning davomiyligi o'nlab millisekundlarni tashkil qiladi.
har bir nurlanish davri uchun ~100 Vt/m2 masofada 1 кмPES yaratishi mumkin. Aeroportning radar stantsiyalari PES ~ 0,5 Vt/ m2 hosil qiladi masofa bo'yicha 60 м. Turli maqsadlar uchun radarlarning quvvatini oshirish va yuqori yo'nalishli har tomonlama antennalardan foydalanish mikroto'lqinli diapazonda elektromagnit nurlanish intensivligini sezilarli darajada oshirishga olib keladi va erdagi energiya oqimi zichligi yuqori bo'lgan uzoq masofali zonalarni yaratadi. .
2) Uyali aloqa . Uyali aloqa tizimining asosiy elementlari bazaviy stansiyalar (BS) va mobil radiotelefonlar (MRT). Baza stantsiyalari mobil radiotelefonlar bilan radio aloqasini ta'minlaydi, buning natijasida BS va MRI UHF diapazonida elektromagnit nurlanish manbalari hisoblanadi.
Uyali radioaloqa tizimining muhim xususiyati bu tizimning ishlashi uchun ajratilgan radiochastota spektridan juda samarali foydalanish (bir xil chastotalardan takroriy foydalanish, turli xil kirish usullaridan foydalanish), bu esa telefon aloqasini sezilarli darajada ta'minlash imkonini beradi. obunachilar soni. Tizim ma'lum bir hududni odatda 0,5-10 kilometr radiusli zonalarga yoki "hujayralarga" bo'lish printsipi asosida ishlaydi.
|
| |
To'g'ridan-to'g'ri va o'zgaruvchan tok elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste'mol qilish tizimlari

|
To'g'ridan-to'g'ri va o'zgaruvchan tok elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste'mol qilish tizimlari
|
bet | 5/6 | Sana | 29.06.2024 | Hajmi | 22,79 Kb. | | #266222 |
Bog'liq 1-кисм Олимбоев (1)To'g'ridan-to'g'ri va o'zgaruvchan tok elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste'mol qilish tizimlari
1) Elektr uzatish liniyalari .
Ishlaydigan elektr uzatish liniyasining (PTL) simlari qo'shni bo'shliqda sanoat chastotasining elektr va magnit maydonlarini yaratadi. Ushbu maydonlar chiziqli simlardan cho'zilgan masofa o'nlab metrga etadi.
Elektr maydonining tarqalish diapazoni elektr tarmog'ining kuchlanish sinfiga bog'liq (kuchlanish sinfini ko'rsatadigan raqam nomida - masalan, 220 kV elektr uzatish liniyasi ), kuchlanish qanchalik baland bo'lsa, kuchlanish zonasi shunchalik katta bo'ladi. elektr maydon darajasi, vaqt o'tishi bilan zonaning hajmi o'zgarmaydi .
Magnit maydonning tarqalish diapazoni oqimning kattaligiga yoki chiziq yukiga bog'liq. Elektr uzatish liniyasidagi yuk kun davomida ham, yil fasllarining o'zgarishi bilan ham qayta-qayta o'zgarishi mumkinligi sababli , magnit maydon darajasining ortishi zonasining hajmi ham o'zgaradi.
Mavjud liniyalardagi elektr uzatish liniyalari uchun sanitariya muhofazasi zonalarining chegaralari elektr maydon kuchining mezoni bilan belgilanadi - 1 kV / m.
kV ) joylashtirish aholiga elektr maydonining ta'sir qilish shartlariga qo'shimcha talablar qo'yiladi. Shunday qilib, loyihalashtirilgan 750 va 1150 kV kuchlanishli havo liniyalarining o'qidan aholi punktlari chegaralariga eng yaqin masofa, qoida tariqasida, kamida 250 va 300 мshunga mos ravishda bo'lishi kerak.
2) maishiy elektr jihozlari .
Eng kuchli pechlar, konveksiya pechlari, "sovuqsiz" tizimli muzlatgichlar, oshxona davlumbazlari, elektr pechkalar, televizorlar va kompyuterlar. Muayyan model va ish rejimiga qarab ishlab chiqarilgan haqiqiy elektromagnit maydon bir xil turdagi uskunalar orasida katta farq qilishi mumkin.
Quyidagi barcha ma'lumotlar sanoat chastotasi 50 Hz magnit maydoniga tegishli.
Magnit maydon qiymatlari qurilmaning kuchi bilan chambarchas bog'liq - u qanchalik baland bo'lsa, uning ishlashi paytida magnit maydon shunchalik yuqori bo'ladi. Deyarli barcha elektr maishiy asboblarning sanoat chastotasining elektr maydonining qiymatlari masofada bir necha o'nlab 0,5 мV / m dan oshmaydi , bu maksimal chegara 500 V / m dan sezilarli darajada past.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
To'g'ridan-to'g'ri va o'zgaruvchan tok elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste'mol qilish tizimlari
|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq oquvchilar-ijtimoiy-faolligini-oshirish-ijtimoiy-zaruriyat-sifatidaACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 4 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 500 www.ares.uz
intizomning o‘rni, burch va mas’uliyat, jamoatchilik sifatlarini tarkib toptirish
muammolari tahlil qilinadi.
Bu izlanishlar natijalarining ilmiy xulosalari ko‘rsatib o‘tiladi.
Har ikki tadqiqot ishida ham yuqorida bayon etilgan holatlarda talaba va kichik
maktab yoshidagi o‘quvchilar faoliyatini tashkil etishning mazmuni, maqsadi, metod,
shakl va vositalari xususida to‘xtalib o‘tilgan.
A.Akramov tomonidan «SHaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalari asosida
bo‘lajak o‘qituvchilarning fuqarolik pozitsiyasini rivojlantirishning tashkiliy-metodik
asoslarini takomillashtirish» nomli tadqiqot ishida fuqarolik, fuqarolik pozitsiyasi,
shaxsiy nuqtai nazar, fuqarolik mas’uliyati, vatanparvarlik, burchga sadoqat, fidoyilik
kabi tushunchalarga mualliflik nuqtai nazaridan yondashilgan va shaxsga
yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalari asosida bo‘lajak o‘qituvchilarda fuqarolik
pozitsiyasini rivojlantirishning tashkiliy metodik asoslarini takomillashtirish bo‘yicha
taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
I.R. Safarbuvaeva «O‘quvchi shaxsini faollashtirishda milliy mentalitet
elementlaridan foydalanishning pedagogik asoslari» nomli tadqiqot ishida o‘quvchi
shaxsining faollashuv jarayoniga bir qator omillar o‘z ta’sirini o‘tkazishini va bu
ta’sirlar quyidagilardan iborat ekanligini ta’kidlab o‘tgan:
jamiyatda sog‘lom ijtimoiy muhitning qaror topganligi;
fuqarolar ma’naviy-axloqiy etukligini ta’minlash masalasining davlat
siyosati darajasiga ko‘tarilganligi;
ta’lim-tarbiya ishlarining muayyan maqsad asosida tizimli, uzluksiz va
izchil olib borilayotganligi;
tarbiyaviy ta’sir kuchiga ega sub’ektlar imkoniyatlarining yagona ijtimoiy
maqsadni amalga oshirilishiga yo‘naltirilganligi;
shaxs omilining ijtimoiy munosabatlar jarayonida etakchi mavqega ega
bo‘lishi va boshqalar.
Faylasuf olima G.J.Tulenova «Yoshlar ijtimoiy faolligini oshirishda ma’naviy
omilning roli (ijtimoiy-falsafiy tahlil)» nomli tadqiqot ishida ma’naviy omilning
yoshlarning kasbiy xulqiga, ijtimoiy mo‘ljallariga, amaliy faoliyatiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatishini falsafiy-metodologik jihatdan atroflicha o‘rganish hamda mavjud
muammolarni echish borasida xukumat va jamoatchilik sa’y-harakatlarini
uyg‘unlashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqqan.
Sotsiolog I.Ergashev tomonidan esa bozor munosabatlariga o‘tish sharoitida
yoshlarning ijtimoiy faolligi sotsiologik tahlil qilingan.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq oquvchilar-ijtimoiy-faolligini-oshirish-ijtimoiy-zaruriyat-sifatidaACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 4 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 498 www.ares.uz
shaxsiy qadr-qimmat insonning o‘rab turuvchi muhit bilan munosabatida, ya’ni uning
faolligida ifodalanadi.
Psixologlar R.Plomin va X.Xermanslarning (1997) ta’kidlashicha, aslida
shaxsning to‘laqonli, barkamol shakllanishiga uchta asosiy omil ta’sir etadi:
1. Shaxsda mavjud bo‘lgan biologik imkoniyatlar – bunda odamlarning o‘zaro
munosabatlari jarayonlariga temperament tipining ta’siri nazarda tutiladi.
2. Shaxsning sub’ektiv, ya’ni psixologik imkoniyatlari – bunda mazkur
imkoniyatlar shaxslararo munosabatlar jarayonining strategiyasini tuzadi, o‘zaro
munosabatga kirishishni shaxsan o‘zi tanlaydi hamda ijtimoiy turmushda ularni
to‘ldiradi va takomillashtiradi.
3. Bevosita shaxslararo munosabatlar jarayonining o‘zi bo‘lib, ular ijtimoiy
madaniy muhitda amalga oshiriladi. Ijtimoiy madaniy muhit shaxslararo
munosabatlar uchun bosh mexanizm sifatida shaxsning shakllanishini ta’minlaydi.
Ammo har uchchala omil ham o‘zaro uzviy bog‘liqlikda bir-biriga ta’sir etadi. Bu
uzviyliksiz shaxsning barkamol taraqqiyoti yuzaga kelmaydi.
Dj.Kaprara va boshqalarning (1999) tadqiqotlari natijalariga ko‘ra, ijtimoiy
fe’l-atvor me’yorlariga amal qilish o‘zaro hamkorlik va bir-biriga yordam
ko‘rsatishga imkoniyat yaratadi – o‘zaro simpatiyani hosil qiladi, ta’lim jarayoniga
halaqit qiluvchi depressiyaga hamda muammoli fe’l-atvorga qarshi kurashishga
undaydi. Shaxslararo munosabatlar jarayonida yoshlarga o‘zidagi intellektual
imkoniyatlarni ro‘yobga chiqarishga yordam ko‘rsatish maqsadga muvofiq. Bu holat
shuni tasdiqlaydiki, ijtimoiy va intellektual rivojlanish nafaqat mazkur o‘quvchida,
balki, tengdoshlarida ham kuchayishi kuzatilgan.
G.K.Selevko faollikning ikki darajasini farqlaydi. Birinchi, quyi daraja –
insonning ma’lum darajada mahsuldor, bajaruvchi, qayta tiklovchi faoliyatini
belgilab, bunda inson ko‘proq boshqarilayotgan ob’ekt rolini ijro etadi. Bu darajadagi
faoliyat «ob’ekt faoliyati» deb nomlanadi.
Ikkinchi, yuqori darajadagi faollik – ta’lim oluvchi faoliyatining birlamchi
sababi, manbasi rolini o‘ynab, ijodiy, o‘zgartiruvchi sifatga ega. Bunda faoliyatni
amalga oshiruvchi inson sub’ektdir va faoliyatda uning irodasi ishtirok etadi
(«sub’ekt faoliyati»).
Shaxs ijtimoiy faolligini o‘rganish sohasida ko‘plab tadqiqotlar amalga
oshirilgan. Jumladan, L.I.Amanbaeva «YAngi ijtimoiy sharoitda o‘quvchi-
yoshlarning fuqarolik tarbiyasi», A.A.Savastina va L.B.Osipovalarning «YOshlar
ijtimoiy faolligi – jamiyatning dinamik rivojlanish sharti sifatida», V.A.Sitarov va
V.G.Maralovning «SHaxs ijtimoiy faolligi», «Maktabgacha ta’lim va kichik maktab
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq oquvchilar-ijtimoiy-faolligini-oshirish-ijtimoiy-zaruriyat-sifatidaACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 4 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 499 www.ares.uz
yoshidagi bolalarda ijtimoiy faollikni shakllantirish asoslari» , S.Yu.Korolkova
«Yoshlar ijtimoiy faolligi» kabi ishlarda ijtimoiy faollikning nazariy asoslari, amaliy
yo‘nalishlari bir qadar ochib berilgan.
V.S.Merlinning fikriga ko‘ra, shaxsning o‘z-o‘zini anglashida quyidagilar asos
bo‘lib xizmat qiladi: 1) o‘zini qanday bo‘lsa, shundayligicha anglash; 2) o‘z
«Meni»ni shaxs tomonidan ijobiy qabul qilinishi; 3) o‘zining qanday ruhiy xususiyat
va ma’naviy-axloqiy sifatlarga egaligini tushunishi; 4) o‘ziga o‘zi tomonidan
beriladigan ijtimoiy-axloqiy baholar, ularning darajasini anglashi.
Ayni paytda bu muammo doirasida pedagogik, falsafiy, psixologik va turli
nuqtai nazarlardan har xil yo‘nalish va mavzularda ilmiy tadqiqotlar olib borgan
zamondosh olimlarimizning ilmiy izlanishlari ham mazkur tadqiqotning dunyoga
kelishiga turtki bo‘lib, unda qo‘yilgan muammolarni hal qilishda o‘ziga xos ko‘mak
berdi. Jumladan, M. Maxmudova, G.J. Tulenova, T.Egamberdieva, Q.Q. Quranboev,
I.R. Safarbuvaeva kabi olimlarning ilmiy izlanishlarida ijtimoiy faollik va shaxsni
faollashtirish muammolari pedagogik, psixologik hamda falsafiy jihatdan yoritib
berilgan.
Xususan, M. Maxmudovaning ilmiy izlanishlarida kichik yoshdagi
o‘quvchilarda ijtimoiy faollikni tarbiyalash masalalari asoslab beriladi.
Tadqiqotchi quyidagi shartlar kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarning
ijtimoiy faolligini shakllantirish jarayoni samaradorligini ta’minlash uchun etarli asos
bo‘la oladi degan xulosaga kelgan. YA’ni:
kichik yoshdagi o‘quvchilarning ijtimoiy faolligini yaxlit tarbiya
jarayonining hal qiluvchi, yakunlovchi bosqichi sifatida tadqiq etish;
1-4 sinf o‘quvchilarida ijtimoiy faollikni shakllantirish mazmuni, shakllari
va metodlarini aniqlash;
kichik yoshdagi maktab o‘quvchilarida ijtimoiy faollikni shakllantirish
yo‘llari hamda ishlab chiqilgan tizim samaradorligini o‘rganish va ishonarli dalillar
vositasida asoslab berish;
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini ijtimoiy faollik ruhida tarbiyalashda
o‘qituvchilar uchun uslubiy qo‘llanma ishlab chiqish.
Q. Quranboevning tadqiqot ishi esa «Talabalarning ma’naviy-ijtimoiy
faolliklarini rivojlantirishning pedagogik asoslari (Yoshlar tashkilotlari
misolida)»
deb nomlanib, talabalarning ma’naviy-ijtimoiy faolliklarini rivojlantirishning
uslublari va mazmuni, uning pedagogik asoslari yaratib berilgan. Muallif ilmiy
kuzatishlarida ma’naviy-axloqiy muammolar, yoshlar ta’lim-tarbiyasida ongli
|
| |