Tarmoqni loyihalash - 2. Passiv optic texnologiyalarining xususiyatlari

|
2. Passiv optic texnologiyalarining xususiyatlari
|
bet | 8/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 48,42 Kb. | | #139175 |
Bog'liq 2. Passiv optic texnologiyalarining xususiyatlari-fayllar.orgTarmoqni loyihalash
Tarmoqqa qo‘yiladigan talablar
Ma’lumki, har qanday loyihalash hali bo‘lmagan haqiqatda juda soddalashtirilgan modellashni namoyon qiladi. Shuning uchun, aslida kelajakda paydo bo‘lishi mumkin bo‘ladigan barcha omillarrni oldindan ko‘ra bilish, barcha talablarni hisobga olish amalda mumkin emas va bironta narsani loyihalash bo‘yicha barcha eng batafsil yozilgan qo‘llanmalar uncha katta qiymatga ega emas.
Lekin lokal kompyuter tarmoqlarni loyihalashga eng umumiy masalalarni baribir ifоdаlаsh mumkin, bunday loyihalashni ba’zi foydali prinsiplari taklif qilinishi va unumli ishlatilishi mumkin. Faqat ularna har qanday amaliy holatlar uchun mumkinligini va barcha bo‘lajak holatlar uchun yetarli deb qabul qilish kerak emas.
Qandaydir tashkilot uchun yangi tarmoqni o‘rnatganda quyidagi omillarni hisobga olish mumkin bo‘ladi:
· Kerakli tarmoq o‘lchamlari (yaqin kelajakka va arognoz bo‘yicha uzoq kelajakka).
· Talab qilinadigan tarkibi, iyerarxiya va tarmoqlarni asosiy qismlari (korxonani bo‘limlari bo‘yicha, shuningdek xonalar, qavatlar va korxona binolari bo‘yicha).
· Asosiy yo‘nalishlari va axborotli oqimning intensivligi (yaqin va uzoq kelajakda).
· Jixozlarning texnik tavsiflari (kompyuterlar, adapterlar, kabellar, repiterlar, konsentratorlar, komutatorlar) va ularning narxi.
· Xonalarda va ular orasida kabel tizimlarni joylashtirish, shuningdek kabelni butunligini ta’minot choralari.
· Tarmoqga xizmat qilshni ta’minot va uning buzilmasdan ishlashini va xavfsizligini nazorat qilish.
· Tarmoqning ruxsat etilgan o‘lchamlari, tezligi, egiluvchanligi, kirish huqUqlarni chеgараlаsh, narxi, axborot almashinuvini nazorat qilish imkoniyatlari va x.k. bo‘yicha talablar.
· Global tarmoqlarga yoki boshqa lokal tarmoqlarga ulashning zarurligi.
Yuqorida sanab o‘tilgan hali yana qo‘shilmagan omillar ma’lum bo‘lsa, tarmoqsiz ham ishlarni olib borish mumkindir, chunki apparatura katta xarajatlarni va dasturiy ta’minotni, o‘rnatishni, tarmoqni ekspluatatsiya qilishni, xizmat qiladigan korxonaga ish haqi to‘lashni, tarmoqni ishlash darajasida ushlab turishni va ta’mirlashni va h.k talab qiladi. Masalan, agar bir nechta foydalanuvchilar bo‘lsa, va ular o‘zlarini kompyuterlarida avtonom ishlasa va gohida fayillar bilan almashib turilsa, ya’ni oddiy disketa tarmoqni almashirishi mumkin (bu ham arzon, ham tashvishi kamroq). Avtonomli kompyuterlarga qaraganda, tarmoq ko‘p qo‘shimcha muammolar tug‘diradi: oddiy mexanikadan (tarmoqga ulangan kompyuterlarni bir joydan ikkinchisiga olib o‘tish murakkabroq) to murakkab axborotliligigacha (birga ishlatadigan resurslarni nazorat qilishi zarurligi). Buning ustiga tarmoqdan foydalanuvchilar avtonom kompyutelardan foydalanuvchilarga qaraganda bog‘lanmaganligi endi unchalik emas, chunki ular ma’lum bir qoidalarga rioya qilishi kerak, o‘rnatilgan tartiblarga bo‘ysinishi kerak, yana bu talablarga ularni o‘rgatishkerak.
Nixoyat, tarmoq axborotlarni xavfsizligi to‘g‘risida masalani ko‘ndalang qo‘yadi, kirishga sanksiya berilmaganlardan himoyalaydi, chunki tarmoqni har qaysi komyuterdan umumiy tarmoqdagi disklardan yozib olishi mumkin. Bir kompyuterni himoyalash, butun tarmoqga qaraganda har qanday holatda ham bir nechta alohida kompyuterlarni himoyalash juda oson. Shuning uchun tarmoqni o‘rnatish maqsadga muvofiq bo‘ladi faqat shundaki, agar u siz ishlab bo‘lmaydigan holat bo‘lsa, ish unumdorsiz bo‘lsa, agar kompyuterlararo aloqalar yo‘qligi ishni to‘xtatib qo‘yishi va ish rivojlanmasa.
Tarmoqni loyihalashda birinchi galda bor sharoitni va tarmoq yechishi kerak bo‘lgan masalalarni taxlili turishi kerak. Tarmoq o‘lchamlari (taxminiy bo‘lsa ham) va uning tarkibini aniqlash zarur. Bunda tarmoq o‘lchamlari deganda tarmoqga birlashadigan kompyutelar soni ham, va ular orasidagi masofa ham tushuniladi. O‘zida aniq tasuvvur qilish kerak, tarmoqga ulanishga qancha kompyutelar (minimum va maksimum) kerak bo‘ladi. Har qanday holatda ham tarmoqdagi kompyuterlar sonini keyinchalik ko‘paytirish uchun imkoniyat qoldirish kerak, juda bo‘lmaganda 20-50%ga. Shuni ta’kidlash kerakki, korxonaning hamma kompyuterlarini butunlay tarmoqga ulash hech majburiy emas. Balkim, ulardan ba’zi birlarini avtonomli qilib qoldirishda ma’no bordir, masalan, axborotlarni xavfsizligini o‘ylab. Tarmoqga ulangan kompyuterlar soni uning unumdorligiga ham va unga xizmat ko‘rsatishni qiyinlashiga ham kuchli ta’sir qiladi. Shuningdek, u talab qilinadigan dasturiy vositalarni narxini belgilaydi. Shuning uchun bunda xatoga yo‘l qo‘yish jiddiy oqibatlarga olib keladi.
Kompyuterlar soniga qaraganda, tarmoqning aloqa liniyalarini talab qilinadigan uzunligi tarmoqning loyihalashda roli uncha kam emas, balki rol o‘ynaydi. Masalan, agar masofalar juda katta bo‘lsa. juda qimmat yoki noyob jixozlar kerak bo‘lishi mumkin. Buning ustiga masofa oshgan sari tashqi elektromagnit halaqit qiluvchilardan aloqa liniyalarni himoyalash zarurligi keskin oshib ketadi. Tarmoqda axborotni uzatish tezligi ham (Ethernet va Fast Erhernet orasida tanlash) masofaga bog‘liq. Masofani tanlashda ko‘zdа tutilmagan sharoitlarni hisobga olish uchun uncha katta bo‘lmagan zahirani (loqal) tashlab ketish maqsadga muvofiqdir. Shuni ta’kidlash kerakki uzunligi bo‘yicha cheklanishni yengib o‘tish ba’zan tarmoqning tuzilishini tanlash yo‘li bilan, alohida qismlarga uni bo‘lish mumkin.
Tarmoq tuzilishi dеgаndа tarmoqni qismlarga bo‘lish usuli (segmentlarga), shuningdek, bu segmentlarni o‘zaro bog‘lаnishi tushuniladi. Korxona tarmog‘i ishchi kompyuterlar guruhini, bo‘limlar tarmoqlarini, tayanchli tarmoqlarni, boshqa tarmoqlar bilan aloqa vositalarini o‘z ichiga qamrab oladi. Tarmoqning qismlarini birlashtirish uchun repiterlar, repiterli konsentratorlar, kommutatorlar, ko‘priklar va marshutizatorlardan foydalanishi mumkin. Shu bilan birga ko‘p holatlarda bu birlashtirilgan jihozlarning narxi kompyuterlar, tarmoqli adapterlar va kabellar kompyuterlar narxidan oshib ketishi ham mumkin. Shuning uchun tarmoqning tuzilishini tanlash juda muhimdir.
Ideal holatda tarmoq tuzilishi binoan yoki korxonani binolar tuzilish kompleksiga to‘g‘ri kelishi kerak.
Bir masala bilan shug‘ullanadigan xodimlar guruhining ish joylari, (masalan, buxgalteriya, sotuv bo‘limi muhandislar guruhi) bir xonada joylanishi kerak, yoki yaqin joylashgan xonalarda. Bun bu xodimlarning hamma kompyuterlarini bir segmentga, bir ishchi guruhigа birlashtirsa bo‘ladi va ularning xonalari yoniga bir Server o‘rnatiladi shuningdek ularning kompyuterlarini bog‘laydigan konsentrator yoki komutator o‘rnatiladi. Huddi shunga o‘xshab yaqin masalalar kompleksi bilan Shug‘ullanadigan bo‘lim xodimlarning ish joylarini binoning Bir qavatida joylashtirish yaxshiroq, bu esa bir segmentga Ularni birlashtirishini va bu segmentini keyinchalik boshqarishni ancha osonlashtiradi. Shu bo‘lim ishlaydigan etajda kommutatorlarni, marshurutizatorlarni va serverlarni joylashtirish qulay.
Yuqorida gаp tarmoq o‘lchamlari to‘g‘risida yuritilgan, endi shunga o‘xsha tuzilishni tanlashda tarmoqni keyinchalik rivojlanishi uchun imkoniyatlar qoldirish maqsadga muvofiqdir. Masalan, komutator yoki marshruzatorlar uchun portlar sonini xozirda kerak bo‘ladiganga nisbatan, bir nechta ko‘proq (juda bo‘lmaganda 10-20%ga) sotib olish yaxshiroq.
Kunduz yorug‘ligi lampali yoritkichlar qatorlari yonida kabellarni o‘tkazish uzatish xatolarning sоni keskin oshadi (masalani shunday hal etish ko‘plar qulay deb o‘ylashadi, chunki kabel hech kimga halaqit bermaydi).
Tarmoq kabellarini joylashtirish uchun maxsus osilgan kabel qutilarni, devorli kabel yuruvchilarni yoki falshpollarni ishlatish yaxshiroq. Bunday holatda mexanik ta’sirlardan kabellar ishonchli himоyalаngаn. Masalan eng qimmat hal etilishi – bu falshpol, bu metalli panellar bo‘lib, podstavkalarda o‘rnatilgan va hamma xonalarni qoplagan. Ammo falshkol oson va xavsiz katta miqdordagi simlarni o‘tkazishga imkon yaratadi, bu esa ilmiy laboratoriyalarda ayniqsa qimmatli, chunki lokal tarmoqlarning kabellaridan tashqari Ko‘p boshqa simlar mavjud.
Xonalar yoki kavvatlar o‘rtasida kabelni joylashtirish uchun devorlarda yokip to‘siqlarda odatda darchalar ochiladi. Xonalar eshiklari va karidorlar devorlar orqali kabellarni joylashtirishga qaraganda bu kabellarni umumiy uzunligini sezilarli qisqartirishga imkon yaratadi. Ammo bir narsani hisobga olish kerak, masalani bunda hal etish kabel tizimida (kabellarni almashtirish, qo‘shimcha kabellar o‘tkazish, tarmoq kompyuterlarnini joyini o‘zgartirish va h.k) har qanday keyingi o‘zgarshlarni murakkablashtiradi.
Kabellar хеch qachon o‘z og‘riligini ushlab turishi kerak emas, chunki vaqt o‘tgan sari ular uzilishi mumkin. Ularni po‘lat simlarga (troslarga) osiltirib qo‘yish kerak, ochiq havoda ekspluatatsiya qilish uchun maxsus mo‘ljallangan, atmosfera ta’sirlariga chidamli qobuqli kabellar yerak bo‘ladi. Bir birovidan uzoqroqda joylashgan binolarning imkoni boricha birlashtirish uchun yer osti kollektorlari ishlatilishi kerak. Lekin bunda namlik ta’siridan kabellarni himoyalash choralari ko‘rilishi kerak.
Kabellarni burilishi radiuslari juda kichik bo‘lmasligi kerak (aynan bu koaksial va optotolali kabellar uchun muhim), chunki bu izolyatsiyani buzilishiga va markaziy jilani uzilishiga olib keladi. Shu sababli mahkamlaydigan elementlar kabelni qattiq qisib tashlamasligi kerak. Ma’lumki, yuqoridagi qoidalarni buzushlar tarmoq ishga tushgandan keyin aloqani to‘liq tugallanishigi olib kelgan.
Barcha kabellar uchlarini birlashtirish uchun maxsus taqsimlovchi o‘tilar (shkaflar) ko‘p ishlatiladi, ularga kirish cheklangan bo‘lishi kerak. Albatta, ularning qo‘llanilishi o‘zini oqlash mumkin shundaki, agar kabellar juda ko‘p (bir necha o‘nlar)) bo‘lsa, taqsimlovchi qutilarni konsentratorlar, kommutatorlar yoki marshurutizatorlar yonida yonida joylashtirish maqsadga muvofiqdir.
Agar ishchi stansiyalarga kompyuterlarni tanlash imkoniyati bo‘lsa, bunda disksiz ishchi stansiyalarni qo‘llashni maqsadga muvofiqligini taxlil qilishga arziydi (tarmoq orqali operatsion tizimni yuklash bilan). Bu tezda butun tarmoq narxini pasaytiradi yoki o‘sha xarajatlarga ancha sifatli kompyuterlarni sotib olishga imkon yaratadi: tez protsessorlilarni, yaxshi monitorlilarni va katta operativ xotiralilarni. To‘g‘ri, bugungi kunda disksiz kompyuterlarga orqa qilish masalani eng yaxshi hal etish hisoblanmaydi. Axir bu holatda, barchi axborotni kompyuter tarmoq orqali oladi va tarmoqga uzatadi bu esa tarmoqni xaddan tashqari yuklanishiga olib keladi.
Disksiz ishchi stansiyalarga yo‘l qo‘yilishi mumkin faqat juda kichik tarmoqlarda (10-20 kompyuterlardan oshmaganda). Ideal holatda barcha axborotli oqimlarning (80% kam bo‘lmagan) ko‘p qismi kompyuter ichida qolishi kerak, tarmoq resurslarga esa haqiqatdan ham faqat zaruriyat tug‘ilganda murojat qilish kerak bo‘ladi, ya’ni yuqorida eslatilgan “qoida 80/20” bu holatda ham ishlaydi.
Yumshoq disklarni ishlatishdan voz kechganda tarmoqning har bir kompyuterida viruslarga ham va ma’lumotlarga kirishni ruxsat etilmaganligiga ham tarmoqning mustahkamligini sezilarli ko‘tarish mumkin. Yumshoq disk kiruvchisi faqat segmentning bir ishchi stansiyasida yoki hamma tarmoqda ham bo‘lishi mumkin. Ammo bu ishchi stansiya tarmoq administratori tomonidan nazorat qilishi kerak. U konsentratorlar, kommutatorlar, marshrutizatorlar bilan bir xonada joylanishi mumkin.
Har qanday tarmoq uchun elektr manbai tizimidagi uzulishlar juda qiyin ahvolga olib keladi. Tok manbai o‘chib qolishlarga eng mustahkam portativ kompyuterlar (noutboklar). Ichiga o‘rnashtirilgan akkumulyator va past energiya talab qilinishi tashqi tok manbasiz ularni normal ishlashini bir-ikki soatga va undan ham ko‘pga ta’minlaydi. Agar bu kompyuterlarni monitorlari yuqori sifatli ko‘rsatishi va past darajada nur chiqarishini yana hisobga olsak. Noutboklarni ishchi stansiyalar sifatida ishlatish imkoniyatini jiddiy ko‘rib chiqishga arziydi, va mumkin bo‘lsa, uncha kuchli bo‘lmagan server sifatida, yana ko‘p noutboklar sifati uncha yomon bo‘lmagan ichiga kiritilgan tarmoqli adapterlari mavjud. Ayniqsa noutboklarni ko‘p serverli bir pog‘onali tarmoqlarda qo‘llanishi qulay. Uzluksiz tok berish manbaini ishlatish Bunday holatda juda qimmatga tushadi.
Yuqorida sanab o‘tilgan muammolardan tashqari, tarmoq loyqalovchisiga tarmoqli adapterlar, repiterlar va marshrutizatorlar bilan boliq bo‘lgan muammolarni ham hal etishga to‘g‘ri keladi, lekin bu to‘g‘risida oldingi boblarda yetarlicha aytilgan. Faqat shuni ta’kidlash kerakki tarmoq unumdorligi va ishonchliligi uning eng past sifatli komponenti bilan aniqlanadi. Shuning uchun, konsentratorlarni yoki kommutatorlarni sotib olganda, tarmoqli adapterlarga pulni ayash (iqtisod qilish) kerak emas. Bunda bo‘lim tarmoqlarini konsentratorlar bilan birlashtirilsa bo‘ladi, o‘zaro esa kommutatorlar bilan birlashtiriladi. Kolliziya hududlari, Bunday holatdar har bir bo‘limning tarmoqdagi hamma segmentlarni o‘z ichiga qamrab olishi mumkin: korxona kommutatorlari va bo‘lim konsentratorini birlashtiradigan segment. Bunday krolliziya hududlari hammasi bo‘lib uchta bo‘ladi. Oldingi bobda yozilganidek, bular uchun tarmoqni ishga loyiqligi hisobini olib borish kerak bo‘ladi. Yagona keng tarqatadigan hudud, bunday holatda, korxonaning hamma tarmog‘ini o‘z ichiga qamrab oladi.
Agar korxonada kompyuterlar ko‘p bo‘lmasa (50tа gacha), bo‘lishi mumkin, faqat marshrutizatorlardan voz kechmasdan, balkim kommutatorlardan ham, faqat repiterli konsentratorlarni qoldirish ma’noga ega bo‘ladi. Bundan tashqari, tarmoqni bunday kichikligida va almashuv intensivligi past bo‘lganida ingichka koaksial kabelda (IOBASE2 segmentlari) Ethernet tarmog‘i umuman konsentratorlarsiz yoki 1-2 oddiy repiterlar bilan to‘g‘ri kelishi mumkin. To‘g‘ri yuqoridagi gaplarga ko‘ra, har bir segmentning hamma kompyuterlarini segment IOBASE 2ni kabeli uzunligi cheklangan sababli bir kvvatta joylashtirishga to‘g‘ri keladi.
Albatta bunday surat har doim kuzatilmaydi. Kerak bo‘lgan vaqtda tarmoqga yangi segmentlarni yoki bir nechta segmentlarning ulashga osonlik tug‘diradi. Axir har qanday korxona har doim o‘sishga intiladi, va bu o‘sish korxona tarmog‘ini yangidan loyihalash zarurligiga olib kelishi kerak emas.
Katta bo‘lmagan korxona uchun oddiy misolda ko‘rib chiqaylik, Korxona uchta qavatda joylashgan va uch bo‘limni o‘z ichiga qamrab olgan, ularning har birida uch guruh.
Bu holatda, tarmoqni shunday qurish kerak:
Ishchi guruhlar 1-3 xonalarni egallaydi, ularning kompyuterlari repiterli konsentratorlar bilan o‘zaro bog‘langan. Bitta xonaga bitta, bitta guruhga yoki bitta hamma qavatga marshrutizator ishlatilishi mumkin. Konsentrator uchun xonalardan birini (katta bo‘lmagan) ajratgan yaxshiroq.
Bo‘limlar alohida qavatni egallaydi. Har bir bo‘limning uch ishi guruh tarmoqlari kommutator bilan birlashtiriladi, boshqa bo‘limlar tarmoqlari bilan aloqa uchun esa marshrutizatordan foydalaniladi.
Kommutatorni konsentratorlarni biri bilan alohida xonada joylashtirish yaxshiroq haqiqatda, hamma narsa odatda ancha murakkab bo‘ladi. Masalan, bo‘limlar tuzilishi xonalar va kavvatlar tuzilishiga umuman to‘g‘ri kelmasligi mumkin. Korxona bir binoda ikkitа bir birovidan uzoqlashgan xonalarni, yoki uch-to‘rt bir-biridan uzoqlashgan binolarni egallashi mumkin. Bunda optitolali segmentlarni (barkim, imkoniyati boricha maksimal kabel uzunligini ta’minlaydigan to‘liq dupleksliplarni) qo‘llash mumkin. Tarmoq tuzilishi ega bunda juda murakkab ko‘p kolliziya hududlari bilan va Keng tarqatiladigan hududlari bilan bo‘lishi mumkin.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, GPON-uskunalar, ajratuvchi qismlardan tashqari, ko'p xizmat ko'rsatuvchi apparat-dasturiy ta'minot stantsiyasi platformasi va abonent terminallarini o'z ichiga oladi. Va bitta platforma bunday ma'lumotlarni bir nechta abonent qurilmalariga uzatishi mumkin, bu sizning quvvatingiz byudjatini va qabul qiluvchi qurilmaning tezligini ulash imkonini beradi . Bunday zamonaviy uskunalarning kombinatsiyasi qisqa vaqt ichida va passiv tolali-optik tarmoqlarni kengaytirish va kabel arxitekturasini modernizatsiya qilish uchun qo'shimcha xarajatlarsiz imkon beradi. PON tеxnologiyasi rеspublikamiz aloqa tarmoqlarida qo‘llanilsa, aloqa sifat ko‘rsatkichlarida tub burilish yasaydi hamda jahon standarti talabiga javob bеradigan pog‘onaga olib chiqadi.
Foydalanilgan adabiyotlar va internet saytlari ro’yhati:
Uz.infocom.uz
Library.ziyinet.uz
Uz.delachieve.com
Maruza matni
http://fayllar.org
|
| |