nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
R.Breyli va S.Mayersning fikricha moliyaviy rejalashtirish jarayoni quyidagilarni o’z ichiga oladi

|
R.Breyli va S.Mayersning fikricha moliyaviy rejalashtirish jarayoni quyidagilarni o’z ichiga oladi
|
bet | 3/4 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 174,96 Kb. | | #158077 |
Bog'liq Korporatsiyalarda moliyaviy boshqaruvR.Breyli va S.Mayersning fikricha moliyaviy rejalashtirish jarayoni quyidagilarni o’z ichiga oladi:
-investitsion imkoniyatlarning tahlili va korparatsiya ixtiyoridagi mablag’lardan moliyalashtirish imkoniyatlarining tahlili;
-qabul qilinayotgan qarorlarning oqibatlarini bashoratlash yoki oldindan ko’ra olish;
-bir nechta variantlardan eng oqilona qabul qilingan qarorlarning rejaga kiritilishini asoslay olish;
-rejada belgilangan ko’rsatkichlar bilan korporatsiyalar tomonidan erishilgan natijalarning nisbatini baholash.
Moliyaviy rejalashtirishning asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi.
-ishlab chiqarish, investitsion va moliyaviy faoliyatlarni kerakli bo’lgan moliyaviy resurslar bilan ta’minlash;
-pul mablag’laridan iqtisod qilib, tejab-tergab foydalanish hisobidan korxonaning foydasini oshirish bo’yicha ichki rezervlarni qidirib topish;
-kapitalni samarali joylashtirish yo’’larini aniqlash, undan oqilona va samarali foydalanishni baholash;
-kontragentlar bilan optimal moliyaviy munosabatlar o’rnatish;
-korxonaning moliyaviy ahvoli, to’lovga qobilligi va kreditga layoqatliligi ustidan nazorat o’rnatish.
Albatta korxonalar faoliyatidagi barcha risklarga barham berib bo’lmaydi. Lekin ana shu risklarni samarali oldindan ko’ra bilish yordamida boshqarish imkoniyatiga ega. Moliyaviy rejalashtirish jarayonining quyidagi asosiy bosqichlarini ajratib ko’rsatish mumkin:
-korxonalar faoliyatining moliyaviy natijalarini tadqiq etish;
-operativ rejalarning o’zgarishi asosida moliyaviy hisobotlarning bashorat variantlarini ishlab chiqish;
-o’z reja topshiriqlarining bajarilishini ta’minlash uchun xo’jalik yurituvchi sub’yektning moliyaviy resurslarga bo’lgan amaldagi ehtiyojlarini aniqlash;
-moliyalashtirish manbalari va ularning tarkibiy tuzilishini bashoratlash;
-korxonalar moliyasini boshqarish tizimini yaratish va uning ushlab turishi;
|
| |
Moliyaviy boshqaruvning maqsad va vazifalari

|
Moliyaviy boshqaruvning maqsad va vazifalari
|
bet | 2/4 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 174,96 Kb. | | #158077 |
Bog'liq Korporatsiyalarda moliyaviy boshqaruv Moliyaviy boshqaruvning maqsad va vazifalari Moliyaviy boshqaruvning maqsad va vazifalari - Kompaniyaning rivojlanish maqsadlariga muvofiq resurslarning kerakli miqdorini shakllantirish.
- Kompaniyaning joriy aktivlari va majburiyatlari strukturasini optimallashtirish va qayta tuzish.
- Moddiy tavakkalchilik darajasini optimallashtirish.
- Muvozanatga erishishning har ikkala shaklini va usullarini topish, rivojlanish jarayonida muhim moddiy natijalar beradi.
- Pul rejasida qarorlarni optimallashtirish;
- Hisoblashni takomillashtirish.
- Resurslardan foydalanish holati va samaradorligini nazorat qilish.
- Kompaniyaning obrazi ustida ishlash.
Moliyaviy boshqaruv turlari Moliyaviy boshqaruv turlari - Agressiv boshqaruv, qarzga olingan moddiy resurslardan maksimal foydalanish bilan qisqa muddatlarda maqsadlarga erishishni o'z ichiga oladi. Shu bilan birga, xatarlar juda yuqori bo'ladi.
- Konservativ - tajovuzkor qarama-qarshidir. Bu erda asosiy maqsad kompaniyaning rivojlanishidagi barqarorlikni ta'minlashdan iborat. Bunday holda, xatarlar minimal bo'ladi.
- O'rtacha konservativ va tajovuzkorlik o'rtasida oqilona kelishuv deb atash mumkin. Ushbu qo'llanmaning asosiy maqsadi moliyaviy resurslarga bo'lgan ehtiyojni ta'minlash va sug'urta zaxiralarini yaratishdir.
Moliyaviy boshqaruv usullari Moliyaviy boshqaruv usullari - prognozlash;
- rejalashtirish;
- pul yordami tizimi;
- joylashtirish tizimi;
- kreditlash;
- garovga qo'yilgan operatsiyalar;
- ijara haqi;
- lizing;
- ishonchli operatsiyalar;
- rag'batlantirish tizimi.
Moliyaviy rejalashtirishning mazmun mohiyati
Rejalashtirish tushunchasi xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyatini muvofiqlashtirishning ob’yektiv zarurligi va imkoniyatini anglatuvchi “rejalilik” orqali aniqlash mumkin. Haqiqatda ham rejalashtirish amaliyotda rejalilikni amalga oshirishni, ya’ni balanslilik (muvozanat) va proporsionallilikka (mutanosiblikka) erishish bo’yicha ongli faoliyatni bildiradi. Shu ma’noda, balanslilikni (muvozanatni) va proporsionallikni ta’minlashga qaratilgan faoliyatga moliyaviy rejalshtirish deyiladi.
|
| |
-shakllantirilgan rejalarni operativ o’zgartirish tartibini ishlab chiqish

|
-shakllantirilgan rejalarni operativ o’zgartirish tartibini ishlab chiqish
|
bet | 4/4 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 174,96 Kb. | | #158077 |
Bog'liq Korporatsiyalarda moliyaviy boshqaruv-shakllantirilgan rejalarni operativ o’zgartirish tartibini ishlab chiqish.
Moliyaviy rejalashtirishni quyidagi ikki asosiy turga bo’lish mumkin:
-strategik moliyaviy rejalashtirish o’z ifodasini strategic moliyaviy rejalarda topadiki, u tashqi va ichki muhitda o’zgarayotgan xo’jalik yuritish subyekti moliyaviy taraqqiyotining ko’p variantli bashoratidan iboratdir;
-strategik moliyaviy reja, hech bo’lmaganda, quyidagi savollarga aniq javob bermog’i lozim: xo’jalik yurituvchi sub’yekt uchun talab qilinadigan kapitalning miqdori qanday, u qaysi manbalar hisobidan va qanday muddatlarda jalb qilinadi bu kapitaldan qanday miqdorda daromadga erishiladi.
Moliayaviy rejalshtirishda bashoratlash.
Moliyaviy rejalashtirishni moliyaviy bashoratlarsiz tasavvur etib bo’lmaydi. U yoki bu davr mobaynida davlatning mumkin bo’lgan moliyaviy ahvolini oldindan ko’ra bilish va moliyaviy rejalarning ko’rsatkichlarini asoslashga moliyaviy bashoratlash deyiladi. Nazariya va amaliyotda moliyaviy bashoratlash ikkiga ajratiladi:
- O’rta muddatli (5-10yillik)
- Uzoq muddatli (10 yildan ortiq).
Moliyaviy holatlar: 1.Moliyaviy xavf-xarajatning daromaddan ko’payib ketishi 2.Moliyaviy xavfsizlik-daromadning xarajatdan yuqori bo’lishi hamda kamida 6 oylik zaxira pulga ega bo’lish. 3.Moliyaviy barqarorlik- daromadning xarajatdan 2 barobar yuqori bo’lishi hamda 12 oylik zaxiraga ega bo’lish. 4.Moliyaviy mustaqillik- eng past daromadning xarajatdan 2 barobar ustun bo’lishi 5.Moliyaviy erkinlik- eng past daromad teng bo’lishi kerak ma’lum bir reja yoki istakni amalga oshirishga Xulosa Fanning asosiy maqsadi va vazifasi – pulni to’g’ri boshqarishni o’rganish hamda pul jamg’armalarini hosil qilish orqali korxonani moliyaviy barqarorlikka olib chiqish. - 1.Moliyaviy boshqaruv deganda nimani tushunasiz?
- 2.Moliyaviy xavf bu nima?
- 3.Moliyaviy xavfsizlik holati qanaqa darajada bo’lishini misollar bilan keltiring.
- 4.Moliyaviy barqarorlik deganda nimani tushunasiz?
- 5.Moliyaviy mustaqillik nima?
- 6.Moliyaviy erkinlik darajasi qanaqa?
E’tiboringiz uchun rahmat! E’tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011
Download
2,39 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/73
Sana
17.11.2023
Hajmi
2,39 Mb.
#100404
Download
2,39 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011
Download
2,39 Mb.
Matnni ko'rish
Elektronika va avtomatika

|
Elektronika va avtomatika
|
bet | 1/2 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 236,78 Kb. | | #109672 |
Bog'liq xavfsizlik
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAHSUS TA`LIM VAZIRLIGI
ISLOM KARIMOV NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
"ELEKTRONIKA VA AVTOMATIKA" fakulteti
"Metrologiya, texnik jixatdan tartibga solish, standartlashtirish va setifikatlashtirish" kafedrasi
MUSTAQIL ISH
Mavzu____________________________________________________________________________________
Qabul qildi:________________
Bajardi: ___________________
Toshkent 2023 y.
Axborot xavfsizligini ta`minlash
Reja
Elеktron pochtada axborotlarga nisbatan mavjud xavf- xatarlar va ulardan himoyalanish asoslari
Elеktron tulovlar tizimida axborotlarni himoyalash
Umumjahon axborot globallashuvi jarayonlari axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini nafaqat mamlakatlar iqtisodiyoti va boshqa sohalariga joriy etish, balki axborot tizimlari xavfsizligini ta’minlashni ham taqozo etayotir. O‘zbekiston axborot va kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi xalqaro xavfsizlik tizimiga Markaziy Osiyoda birinchilardan bo‘lib qo‘shildi.
Axborot xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo‘mitasi tomonidan quyidagi chora-tadbirlar amalga oshiriladi:
Ma’lumotlar uzatish, telekommunikatsiya tarmoqlari, teleradioefir hamda axborot tizimlarida axborot xavfsizligini ta’minlashni takomillashtirish va rivojlantirish bo‘yicha davlat siyosatini yuritish;
Axborot xavfsizligiga oid qonunchilik va me’yoriy-huquqiy hujjatlarining yaratilishini tashkil qilish va bunda ishtirok etish;
Axborot tizimlari komplekslari, resurslari va ma’lumotlar bazalarining axborot xavfsizligini ta’minlash;
davlat organlarining axborot tizimlari va resurslari axborot xavfsizligi siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirishga ko‘maklashish;
davlat axborot tizimlari va resurslarining axborot xavfsizligini ta’minlash yuzasidan monitoring natijalari to‘g‘risidagi statistik ma’lumotlarni O‘zbekiston Respublikasi Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo‘mitasiga belgilangan tartibda taqdim etish;
telekommunikatsiyalar tarmoqlarining operatorlari va provayderlari bilan hamkorlik qilish, davlat organlarining kompyuter va axborot texnologiyalaridan foydalanish sohasidagi qonun buzilishlarining oldini olish masalalari bo‘yicha birgalikdagi ishlarini tashkil etish va ularning faoliyatini muvofiqlashtirish;
Internetning milliy foydalanuvchilarini Internet tarmog‘i milliy segmentida axborot xavfsizligiga paydo bo‘layotgan tahdidlar to‘g‘risida o‘z vaqtida xabardor qilish, shuningdek axborotlarni muhofaza qilish bo‘yicha konsultatsiya xizmatlari ko‘rsatish;
qonun buzuvchilarni tahlil qilish, identifikatsiyalashda, axborotlar makonidagi ruxsatsiz yoxud buzuvchi harakatlarni amalga oshirishda foydalaniladigan metodlar va vositalarni tahlil qilishda huquqni muhofaza qilish organlari bilan hamkorlik qilish;
Internet tarmog‘i milliy segmentida axborot xavfsizligi hodisalarining oldini olish bo‘yicha o‘zaro amaliy ishlarni tashkil etish maqsadida axborot xavfsizligi sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
|
| |
Potensiometrik datchiklar - A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

2.3.1. Potensiometrik datchiklar Potensiometrik datchiklarda nazorat qilinayotgan xarakat sezgir elementga
uzatilib uning qarshiligi hisobiga o’zgaruvchan yoki o’zgarmas kuchlanishga
aylantiriladi (2.3- rasm).
Potensiometrning xarakatlanuvchi kontakti nazorat qilinayotgan xarakatga
bog’langan bo’lib, ob’ektning holati o’zgarilganda uning qarshiligi ham va
ikkilamchi asbobdagi ko’rsatgich o’zgariladi. Ikkilamchi asbob esa nazorat
qilinayotgan parametrlar birligida darajalangan. Kuchlanishning tebranishlarini
ta’sirini yo’qotish maqsadida stabillashgan manbalardan foydalanish tavsiflanadi.
31
2.3-rasm. Potensiometrik datchiklar va ularning tavsifnomalari.
Potensiometrik datchikning statik tavsifnomasini chiziqlikga yaqinlashtirish
maqsadida unga muvofiq ish rejimini (2.3.-rasm, b, g) topshirishadi yoki reostatni
o’rash usulini o’zgartiradi.
Agar chiqish tok yoki kuchlanish belgisi xarakat yo’nalishiga muvofiqligi
kerak bo’lsa, unda o’rta nuqtali potensiometrdan foydalanishadi (2.3.-rasm, v).
Uning tavsifnomasi rasmda keltirilgan. (2.3.- rasm, g)
Burchak xarakatlarini nazorat qilish uchun halqasimon potensiometrik
datchiklar qo’llanadi (2.3.-rasm, d). Kontaktsiz datchiklar sifatida suyuqlik
potensiometrik datchiklar qo’llanadi (2.3.-rasm, e).
Potensiometrik datchikning tavsifnomalari va sezgirligi analitik usulda
hisoblanadi. Ko’rsatilgan sxema uchun quyidagi tenglamani tuzsa bo’ladi.
Rx
X
Ix
Ra
------ = ---- -: ----- = --------
(2.4)
R
l Ia
Rx
I= Ix+Ia. Uct=I(R-Rx)+IaRa. (2.5)
Potensiometrik datchiklar yuqori darajadagi aniqlik va tavsifnomalari
o’zgarmas, sodda, kichik gabaritlari va arzonligi bilan ajralib turadi. Bundan
32
tashqari, ulardan foydalanilayotganda qo’shimcha kuchaytirigichlarni ishlatishni
xojati yo’q, chunki ularning chiqish quvvati ikkilamchi asboblar uchun yetarli.
Lekin xarakatlanuvchi kontaktning mavjudligi ularning puxtaligini pasaytiradi.
W
1 - A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

25
Qishloq va suv xo’jaligida qo’llanuvchi qurilma va uskunalarning
ko’pchiligiga xos bo’lgan xususiyatlardan biri ularning tashqi muhit bilan bog’liq
holda ochiq havoda ishlashidir: namlik va haroratni keng maydonda o’zgarishi,
turli aralashmalar, chang, qum, agressiv gazlar hamda sezilarli tebranishlarning
mavjudligi. Qishloq va suv xo’jaligida sanoatdan farqli ravishda yuqoridagi
talablardan kelib chiqib avtomatlashtirish vositalari tashqi ta’sirlarga chidamli,
parametrlarini keng diapazonda o’zgaruvchi qilib ishlanishi zarur.
Bu esa loyihalashtirilayotgan ob’ektdagi texnik vositalarning ishdan
chiqishini kamaytirish, yuqori aniqlikda ishlashini ta’minlash imkoniyatini beradi.
Ko’rsatilgan xususiyatlar eng avval tashqi muhit bilan bog’liq sharoitda ishlovchi
mashinalarda o’rnatilgan birlamchi o’zgartkichlar, ijro mexanizmlari, nazorat
asboblari va boshqa texnik vositalarga ta’sir etadi. Qolgan avtomatlashtirish
vositalarini alohida xonalar yoki tashqi muxitga chidamli bo’lgan maxsus
shkaflarda o’rnatish mumkin.
-bob. Avtomatikaning texnik vositalari va funksional

16
va boshqa fiziko-mexanikaviy xususiyatlariga qarab ajratishga xizmat qiladi.
Avtomatik axborotni yig’ish texnologik jarayon o’tishi, maxsulotni sifati,
soni va
boshqa ko’rsatkichlari xaqida ma’lumot yig’ishda xizmat qiladi.
Avtomatik ximoya normal va xalokat xolatlarida qo’llaniladi. Bu holda
himoya vositalari jarayonni to’xtatib yoki avtomatik ravishda ushbu xolatlarni
chetlashtirishga xizmat qiladi.
Тeploenergetik
ko’rsatkichlar
Тabiiy chi
qish
signali
O’lchash o’zgartirkichlar
1.1- rasm. O’lchash o’zgartirgichlarining strukturaviy
bog’lanish sxemasi.
-чaсть. Рeгулятoры aвтoмaтики - A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

8-чaсть. Рeгулятoры aвтoмaтики
131
8.1. Oбшие пoнятия и виды рeгулятoрoв aвтoмaтики 131
8.2.
Прoпoрциoнaльныe регуляторы 132
8.3.
Интeгрaльныe регуляторы 134
8.4.
Прoпoрциoнaльнo-интeгрaльныe регуляторы 134
8.5.
Прoпoрциoнaльнo-диффeрeнциaльныe регуляторы 136
8.6.
Гидрaвличeские рeгулятoры 137
9-чaсть. Нaдeжнoсть тexничeскиx срeдств и
aвтoмaтичeскиx систeм упрaвлeния
141
9.1.
Пoнятие нaдeжнoсти и влияющие нa нaдёжнoсть вeличины 141
9.2. Oпрeдeлeние и пoвышeние нaдeжнoсти элeмeнтoв 143
Тeстoвыe вoпрoсы пo прeдмeту «Тexничeские срeдствa
aвтoмaтики»
146
Списoк испoльзуемoй литeрaтуры
166
Sig’im datchiklari va ularning qo’llanish sohalari

41
O’lchash aniqligini va sezgirligini oshirish maqsadida sig’im datchiklari
ko’priksimon sxemalarga ulanadi. Yuqorida ko’rib chiqilgan prinsip asosida sig’im
manometrlari ishlaydi. (2.11-rasm).
O’lchanayotgan bosim asbobga quvur 1 orqali uzatilib, membrana 2
orqali
qabul qilinadi. Membrana o’z navbatida plastina 3 bilan kondensatorni hosil
qiladi. Kondensator sxemaga klemma 4 lar yordamida ulanadi. Bosim ta’sirida
membrana egilib plastinaga yaqinlashadi va kondensatorning sig’imini
o’zgartiradi. Shunday qilib kondensator sig’imi o’lchanayotgan bosimga
proporsionaldir.
2.11-rasm. Sig’im manometrining sxemasi.
Sig’im datchiklarining afzalliklari:
soddaligi, ixchamligi, arzonligi va kichik
inersionligi. Kamchiliklari: chiqish
signalining quvvati pastligi, o’lchov natijalari
atrof muhit ko’rsatkichlariga bog’liqligi, ulaydigan simlar va qurilma metall
qismlarning sig’imlari turlicha ta’sir qilib, detallarning o’zaro
joylashishiga
bog’liq.
A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011 - bet 7

26
2-bob. Avtomatika datchiklari
2.
1. Datchiklar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi.
Хar xil texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda ularning ko’rsatkichlari
xaqida ma’lumot olish zarur hisoblanadi. Bu maqsadda birlamchi o’zgartirgichlar
(yoki datchiklar) keng qo’llaniladi. Datchik deb nazorat qilinayotgan yoki
rostlanayotgan kattalikni kerakli yoki avtomatika tizimining keyingi elementlarida
qo’llash uchun qulay qiymatga o’zgartiradigan vositaga aytiladi.
Qishloq va suv xo’jaligi ishlab chiqarishida qo’llaniladigan o’zgartirgichlar
asosan olti guruxga bo’linadi:
mexanik; elektromexanik; issiqlik;
elektrokimyoviy; optik va elektron - ion.
Mexanik o’zgartirgichlar mexanik kirish ko’rsatkichlarni (bosim, kuch,
tezlik, sarf va x.k.) mexanik chiqish ko’rsatkichlarga ( aylanish chastotasi,
bosim
va x.k.) o’zgartirib berish bilan xarakterlanadi. Bunday o’zgartirgichlarning
sezgirlik elementi sifatida elastik elementlar (membrana, prujini, balka kabilar)
poplavoklar, krilchatkalar va drosselli qurilmalar ishlatiladi.
Elektromexanik birlamchi o’zgartirgichlar (yoki elektrik datchiklar) kirish
mexanik ko’rsatkichlarni (bosim, kuch, sarf kabilar) chiqish elektrik
ko’rsatkichlarga (kuchlanish, tok,
qarshilik, induktivlik va kabilar) o’zgartirib
berish uchun xizmat qiladi. Elektromexanik o’zgartirgichlar parametrik va
generator o’zgartirgichlarga (yoki datchiklarga) bo’linadi.
Parametrik datchiklarda chiqish ko’rsatkichini elektr zanjir kattaliklari
(qarshilik,
induktivlik, o’zaro induktivlik, elektr sig’imi va kabilar) tashkil topadi.
Bunday turdagi datchiklarda elektr toki va kuchlanishi sifatida chiqish signalini
olish uchun ularni maxsus elektr sxemalariga (ko’prikli, differensialli)
ulash hamda
allohida energiya manbasiga ega bo’lishi kerak .
Generator datchiklarida bevosita sezgir elementda kirish signali Х chiqish
signali U o’zgartiriladi. Ushbu o’zgartirish kirish signali energiyasi hisobiga
27
bo’ladi va chiqish signali E.YU.K. ko’rinishida hosil bo’ladi.
Generator datchiklari
juda oddiy bo’ladi, chunki ular qo’shimcha energiya manbaisiz ulanadi.
Aniqlik darajasi bo’yicha datchiklar 0,24; 0,4, 0,6; 1; 1,5; 2,5; 4 aniqlik
sinflariga muvofiq bo’lishlari lozim. Ish prinsipi bo’yicha elektrik datchiklar
rezistivli,
elektromagnitli, sig’imli va taxometrik (generatorli) ko’rinishlarga ega
bo’ladi (2.1-rasm).
Qoraqalpog`iston Respublikasi Konstitutsiyasining ahamiyati quyidagilarda o`z aksini topgan

|
Qoraqalpog`iston Respublikasi Konstitutsiyasining ahamiyati quyidagilarda o`z aksini topgan
|
bet | 2/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #112978 |
Qoraqalpog`iston Respublikasi Konstitutsiyasining ahamiyati quyidagilarda o`z aksini topgan:
2002-2020 yillarda Musa Tajetdinovich Erniyozov
1997-2002-yillarda Timur Kamalov
1992-1997-yillarda Ubbiniyaz Ashirbekov
1991-1992-yillarda Dauletbay Shamshetov
Parlament- Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi hisoblanadi. 86 deputatdan iborat. Uning raisi, bir paytning o’zida O’zbekiston Respublikasi Senati raisining birinchi o’rinbosari hisoblanadi.
Qoraqalpog’iston Respublikasi iqtisodiyoti 1991-2000-yillarda
Qoraqalpog’istonda 51 ta mayda ulgurji tizim
4 ta savdo uyi
35 ta mayda ulgurji savdo do’konlari va omborlar
32 ta ko‘tara savdo bazasi
O‘zbekiston tovar xom ashyo birjasining Qoraqalpog’iston bo‘limi, 19 ta supermarket do‘konlari faoliyati yo’lga qo’yildi
1999-yilning 1-yanvarigacha bo‘lgan ma’lumotlarga qaraganda xususiylashtirishdan tushgan mablag‘larning umumiy xajmi 650 million so’mni tashkil etdi. Uning 20% respublika ijtimoiy taraqqiyotiga ajratildi. 50% esa tadbirkorlarni qo’llab-quvvatlash maqsadida imtiyozli kreditlar ajratishga sarflandi.
Yirik sanoat korxonalari
1993-yili Nukusda “Kateks” to‘qimachilik majmuasi
1995-yili Ellikqal’a tumanida “Elteks” to‘qimachilik majmuasi
1995-yilda Xo‘jayli shahrida shisha idishlar zavodi
1996-yilda Qo‘ng‘irotda “Urga” gaz sanoati kompleksi
Nukusun spirt zavodi
Qo’ng’irot soda zavodi
Ustyurt gaz-kimyo kombinati. 2012 – yil
2014-yili nufuzli “Infrastructure Journal” xalqaro nashri mazkur loyiha qurilishini “2014-yilning neft-gaz sohasidagi eng yirik bitimi”, deb e’lon qildi.
Umumiy qiymati 4 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bu mashhur loyiha amalga oshirilishi mamlakatimiz sanoati rivojini yangi bosqichga ko‘tarishi shubhasiz.
Hozir bu yerda yiliga 4,5 milliard kub metr gaz qayta ishlanmoqda. Buning samarasida xalqimiz ehtiyoji va eksport uchun 3,7 milliard kub metr gaz,
387 ming tonna polietilen, 83 ming tonna polipropilen, 102 ming tonna piroliz distillyati va boshqa qimmatbaho mahsulotlar ishlab chiqarilmoqda.
Qoraqalpog’iston Respublikasining tashqi savdodagi asosiy sheriklari
Rossiya
AQSH
Janubiy Koreya
Shveysariya
Niderlandiya
Eksport qilingan tovarlar hajmi 1996-yilda 122,9 mln dollarga teng bo‘ldi. G’arb mamlakatlariga eksport qilingan xom ashyo 113,6 mln dollarni tashkil etdi. Paxta tolasi jami eksport mahsulotlarining 95% ni tashkil etdi. Tashqi savdo aylanmasida importning salmog‘i 1996-yilda 46,2% ni tashkil kildi.
|
| |
Orolbo’yi mintaqasidagi ekologik vaziyat

|
Orolbo’yi mintaqasidagi ekologik vaziyat
|
bet | 3/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #112978 |
Orolbo’yi mintaqasidagi ekologik vaziyat
O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.Karimovning tashabbusi bilan 1994-yili 14-yanvarda Nukusda Markaziy Osiyoning beshta davlat Prezidentlari hamda Rossiya Federatsiyasining vakillari ishtirokida o‘tkazilgan uchrashuvda Orolga va Orolbo’yi aholisiga amaliy yordam berish masalasi muhokama etildi.
1995-yili xalqaro konferensiyada “Nukus Deklaratsiyasi” qabul qilinib, unda butun dunyo jamoatchiligi e’tibori Orol muammosiga qaratildi. Deklaratsiyada ovul va o‘rmon xo‘jaliklarin ilmiy tizimga o‘tkazish, suv resurslarin foydalanishning iqtisodiy usullari va texnologiyasi ishlab chiqish, hududning tabiiy resurslarini boshqarish tartibini yengillashtirish, ushbu hududda yashovchi odamlarning turmush darajasini yaxshilash masalalari kun tartibiga qo‘yildi.
Madaniy sohadagi o’zgarishlar
Nukus shahrining 60 va 70 yilligi
To‘rtko‘l shahrining 120 yilligi
Nukus pedagogika institutining 60 va 70 yilligi
Qoraqalpoq Davlat universitetining 25 yilligi
Ajiniyoz Kasiboy o’g’li va Berdaq Qarg’aboy o’g’lining 170 yilligi
Allayor Do’stnazarovning 100 yilligi
Ernazar Alakozning 200 yilligi
I.Yusupov va T.Kaipbergenovlarning 70 yilligi
kabi yubileylar keng ko’lamda nishonlandi.
FOYDANILDAN ADABIYOTLAR: FOYDANILDAN ADABIYOTLAR: - 1.O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi.-T:”O‘zbekiston”, 2017 y.
- 2.Karimov I.A.O‘zbekiston:milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura.-T:1-tom,”O‘zbekiston”, 1996 y.
- 3.Levitin L.O‘zbekiston tub burilish pallasida.-T:O‘zbekiston,2005 y.
- 4.Erkaev A. O‘zbekiston yo‘li.-T: “Ma’naviyat”, 2011 y.
- 5.Mustaqillik:ilmiy-ommabop lug‘at.-T:SHarq, 2006 y.
- 6.Mustaqil O‘zbekiston tarixi.-T: Akadmiya, 2013 y.
|
| |
-rasm. Elektrik datchiklarning turlanishi. 
ELEKТRIK DAТChIKLAR

28
2.1 – JADVAL
DAТChIKLAR VA ULAR NAZORAТ QILADIGAN
KAТТALIKLAR
DAТChIKLAR ТURLARI
ELEKТRIK DAТChIKLAR
Nazorat
qilinadigan
kattaliklar
Mexanik
Pot
ensiometri
k
Т
enzometrik
Induktiv
Т
ermorezitorli
Sig’i
m
Fot
or
ezi
st
orli
Elektron
Induksi
on
P’
ezoelektrik
Т
er
moelektri
Х
oll datchiklari
Fot
oelekt
rik
gidr
avlik
1
2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
1.
Siljish
+ + + + - + - + - - - + + +
2. Satx
+ + - + - - - - - - - - - +
3. Тezlik
+ - - - + + - - + - - - + +
4. Тezlanish
+ - + - - - - - + + - - - -
5. Kuch
+ + + + - + + + + + - + - -
6.
Bosim
+ - + + - + - + - + - + - +
7. Moment
- + + + - + + - - - - - + +
8. Namlik
- - - - + + - - - - + - - -
9. Хarorat
- - - - + + - - - - + - - -
10. Sarf
- + - + - - + - + - - - - +
11. Тebranish
- + + + - + - - + + - + - -
29
2.2. Datchiklarning asosiy ko’rsatkichlari.
Datchiklarning turlari ko’p bo’lishiga qaramay,
ular bir hildagi bir necha
asosiy ko’rsatkichlarga ega:
1. Statik tavsifnomasi - chiqish kattaligini kirish kattaligiga bog’likligi
(2.2-rasm). Statik tavsifnomasi chiziqli datchiklar (2.2-rasm, a) uchun sezgirlik
koeffityenti o’zgarmaydi.
b
U
U
a
U
Х Х Х
2.2-rasm. Datchiklarning statik tavsifnomalari.
Statik tavsifnomasi nochiziqli datchiklar uchun sezgirlik koeffitsiyenti xar
hil nuqtalarda (2.2-rasm, v) xar hil bo’ladi va bu kattatik
differensial sezgirlik
deyiladi. Uni aniqlash uchun quyidagi formula qo’llanadi:
K
c
=dy/dx=
Δ
y/dx (2.1)
2. Datchikning absolyut xatoligi - datchikning chiqish signalining xaqiqiy u1 va
uning hisoblangan u2 qiymatlarning farqi, ya’ni
Δ
u = u
1
- u
2
(2.2)
U2
3. Datchikning nisbiy xatoligi
-
γ
= -------- . 100%
(2.3)
u1
30
4. Datchikning dinamik tavsifnomasi - chiqish
signalining vaqt mobaynida
o’zgarilishini ko’rsatadi.
5.Datchikning dinamik tavsifnomasi chiqish signalining vaqt mobaynida
o’zgarishini ko’rsatadi.
2.3. Rezistiv datchiklar
Rezistiv datchiklar chiziq va burchak
xarakatlarni kuch va momentlar,
tebranish va vibratsiyalar, xarakat va yoruglik kabi noelektrik kattaliklarni nazorat
qilish va o’lchash jarayonlarida qo’llaniladi.
Rezistiv
datchiklar guruxiga potensiometrik, ko’mir (kontaktli),
tenzometrik kabi datchiklar (fotorezistiv, termorezistiv) kiradi. Bunday turdagi
datchiklarning ish prinsipi nazorat qilinayotgan kattalikning ta’sirida uning aktiv
qarshiligi o’zgarilishiga asoslangan bo’ladi.
A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011 - bet 5

21
vaqtida hisoblanadi va uni ishlab chiqarilgandan so’ng ekspluatatsiya jarayonida
sinaladi.
1.3. Avtomatikaning boshqarish sxemalari
Avtomatik
tizimlar, elementlar va moslamalarning montaj, sozlash, rostlash,
ekspluatatsiya qilish kabi ish jarayonlarni bajarish maqsadida avtomatik
sxemalardan foydalinadi. Avtomatika sxemalari asosiy
hujjat hisoblanadi va ular
funksional, strukturaviy, prinsipial va montaj sxemalariga bo’linadi.
Funksional sxemalar moslamalarni, elementlarni, vositalarni o’zaro
bog’lanishlarini va xarakatlanishlarini ifodalaydi. Elementlar sxemada
to’rtburchak
shaklida belgilinadi, ularning orasidagi aloqalar esa strelkali chiziqlar
bilan belgilanadi. Strelkaning yo’nalishi signalning o’tishini ko’rsatadi (1.3 -
rasm).
ТE
1.3.- rasm. Avtomatikaning funksional sxemasi.
ТE - topshirish elementi; BK-boshqarish va qabul qilish elementi;
IM - ijro
mexanizmi; BE-boshqarish elementi; BU - birlamchi o’zgartirgich.
Strukturaviy sxema avtomatik tizimni tashkiliy qismlarining o’zaro
bog’lanishlarini ko’rsatib, ularning dinamik xususiyatlarini tavsiflaydi.
Strukturaviy sxemalar funksional va prinsipial sxemalar asosida ishlanadi.
Strukturaviy sxemada aniq vosita, rostlagich, element ko’rsatilmasdan,
balki
o’tayotgan fizikaviy jarayonning matematik modeli ko’rsatiladi. Strukturaviy
БК
ИМ
БО
БУ
22
sxemada elementlar to’rtburchak shaklida ifodalanadi va ularning ichida
elementning matematik modeli yoziladi (1.4- rasm).
1.4. - rasm. Avtomatikaning strukturaviy sxemasi.
Avtomatik rostlash tizimining keyingi tahlili elementlarning dinamik
xarakteristikalarini aniqlash va tizimning strukturaviy
sxemasini yaratishdan
iborat bo’ladi. Bu tizimning strukturaviy sxemasi 1.5 - rasmda keltirilgan.
F
H
ТOP
. H
u q
H
1.5 - rasm. Хaydov chuqurligini avtomatik rostlashning strukturaviy
sxemasi.
Prinsipial sxemalar elementlarning o’zaro elektrik ulanishlarni ifodalaydi.
Ushbu sxemada avtomatika elementlari davlat standartlariga binoan belgilanadi.
Prinsipial sxemadagi shartli belgilar butun mosmlamani, tizimning ish prinsipini
tushunishga yordam beradi (1.6.- rasm).
Reja: Reja: Mustaqillik yillari Qoraqalpog‘iston Respublikasining iqtisodiy yangilanishi

|
Reja: Reja: Mustaqillik yillari Qoraqalpog‘iston Respublikasining iqtisodiy yangilanishi
|
bet | 1/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #112978 |
Reja: Reja: 1. Mustaqillik yillari Qoraqalpog‘iston Respublikasining iqtisodiy yangilanishi. 2. Qoraqalpog‘iston Respublikasida qishloq xo‘jaligi sohasidagi o‘zgarishlar. 3. Ma’naviy-madaniy sohadagi o‘zgarishlar. 4. Qoraqalpog‘iston Respublikasida ekologik ahvolni yaxshilash borasida davlat siyosati.
Maydoni 166,6 ming km.kv. Aholisi 1 mln. 869 ming 800 kishidan ortiq. (01.01.2019-yil holati). Qoraqalpog`iston Respublikasida 15 ta tuman, 12 ta shahar va 26 ta shaharcha mavjud.
Qoraqalpog`iston Respublikasi mamlakatimizning shimoli g‘arbida joylashgan. Temiryo‘l, avtomobil va havo transportining yo‘lga qo‘yilishi, respublika ishlab chiqaruvchi kuchlarining uzluksiz yuksalishiga zamin hozirladi. Qoraqalpog‘iston muxtor viloyat sifatida 1925-yilda tashkil topgan, 1932-yilda muxtor respublikaga aylantirilgan, 1936-yilda O‘zbekiston tarkibiga kirgan. Qoraqalpog‘istonning O‘zbekiston tarkibiga kirishi qoraqalpoq va o‘zbek xalqlari o‘rtasidagi qadimiy do‘stlikni, hudud, til va madaniyatdagi mushtaraklikni yanada mustahkamladi.
QORAQOLPOG’ISTON RESPUBLIKASI
Qoraqalpog’iston Respublikasi Oliy Kengashi o’zining XII sessiyasida (1993-yil 9-aprelda) Qoraqalpog’iston Respublikasi Konstitutsiyasini qabul qildi
Qoraqalpog`iston Respublikasi davlat bayrog`i Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Majlisining 1992-yil 14-dekabrda bo‘lib o‘tgan XI sessiyasida qabul qilingan
Qoraqalpog`iston Respublikasi
davlat gerbi 1993-yil 9-aprelda bo‘lib o’tgan XII sessiyasida qabul qilingan
Qoraqalpog`iston Respublikasi davlat madhiyasi 1993-yil 4-dekabrda bo‘lib o’tgan XIV sessiyasida qabul qilingan.
O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 71-moddasida, Qoraqalpog`iston Respublikasining o`z Konstitutsiyasiga ega bo`lishligi, uning O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga zid bo`lmasligi ko`rsatilgan.
- davlat va ma'muriy hududiy tuzilish masalalarini mustaqil hal qilishi;
- suveren hamda mustaqil davlat ekanligining kafili;
- Qoraqalpog`iston Respublikasi o`z davlat ramzlariga ega ekanligini belgilaydi;
- Qoraqalpog`iston Respublikasi O`zbekiston Respublikasi tarkibiga kirishi hamda ular o`rtasidagi o`zaro do`stona munosabatlarning huquqiy asosi;
|
| |
Belgili qatlamlarni, shlamni o’rganish va jinslarning granulometrik tahlili

|
Belgili qatlamlarni, shlamni o’rganish va jinslarning granulometrik tahlili
|
bet | 24/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasi 4.3.2. Belgili qatlamlarni, shlamni o’rganish va jinslarning granulometrik tahlili
Belgili qatlamlarni o’rganish. Neft konlari kesimida ko’pincha belgili qatlamlar uchraydi, burg’ilash chog’ida ularning joylashishini aniqlash geologneftchining quduq kesimini kuzatib borishini osonlashtiradi. Masalan, Baku rayonida akchagil yarusining pastki qismida vulkan kullari qati, G’arbiy Ukrainadagi konlarda miotsen davri yotqiziqlarining tagida tuffit jinslari qati, Starogroznensk rayonida quyi sarmat yarusidagi mergellar qati, O’zbekistonning Farg’ona neft-gaz regionida paleogen davrining Turkiston qati ohaktoshlari, Surxondaryo neft-gaz regionida paleogen davrining Buxoro qati ohaktoshlari, Buxoro-Xiva neft-gaz regionida o’rta yura davrining terrigen yotqiziqlari, Ustyurt neft-gaz regionida yuqori yura davrining karbonat jinslari qati va boshqalar belgili gorizont hisoblanadi.
Belgili qatlamlarning joylashish o’rnini aniqlash mahalliy ahamiyatga ega, lekin ayrim hollarda regional ahamiyat kasb etishi ham mumkin (masalan,
O’zbekistonning platforma va orogen qismlaridagi neft-gazli regionalarini o’rganishda).
Quduqlarni burg’ilash jarayonida olingan kern bo’yicha (yoki karotaj diagrammasini izohlashda) belgili (qaytaruvchi) gorizont aniqlanishi zarur. Uning quduq kesimidagi o’rnini aniqlash orqali kesimni to’laligicha yoki ayrim intervallarini tasavvur etish va ayrim gorizontlarning o’rnini belgilash mumkin bo’ladi. Qayd qilingan metoddan foydalanish quduq kesimini o’rganishda katta yordam beradi.
Shlamni o’rganish. Aylanma burg’ilashda maydalanayotgan jins zarralari va parchalari (shlam) gil eritma oqimi yordamida yer yuzasiga chiqariladi. Ushbu zarralar va parchalarni o’rganish orqali burg’ilanayotgan jinslar xususiyatini aniqlash mumkin. SHu sababli bunday «parchalar metodi» 1931 yildan amaliyotda qo’llanila boshladi.
Shlam olinadigan intervallar quduq kesimini o’rganish darajasiga qarab belgilanadi. Kesimni mufassal o’rganish lozim bo’lganda kern uzluksiz olinadigan intervallardan shlam namunalari har 5 m intervaldan, kern olinmaydigan intervallardan esa shlam har 1-2 m dan olinadi. Shlamni olishda maxsus yashik tayyorlanib, uning yuqorisiga diametri 1 mm dan 10 mm gacha bo’lgan elaklar o’rnatiladi. Quduqdan chiqayotgan gil eritma yashik orqali o’tkaziladi. SHlam olish jarayonida elaklar teshigini yopilib qolishdan asrash uchun burg’ilash eritmasiga suv qo’shiladi. Shlam olish uchun yashik orqali 50 l burg’ilash eritmasi o’tkaziladi. Elaklar ustida qolgan jins zarralari va parchalari suv bilan yuvib tozalanadi,
quritiladi, qog’oz xalta yoki probirkaga solinadi, yorliq yopishtiriladi.
|
| |
Amir Temur umr bo’yi quyidagi o’n ikki tamoyilga amal qilgan

|
Amir Temur umr bo’yi quyidagi o’n ikki tamoyilga amal qilgan
|
bet | 9/11 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #160921 |
Bog'liq 2-Mavzu (1)Amir Temur umr bo’yi quyidagi o’n ikki tamoyilga amal qilgan: - Har yerda va har vaqtda islom dinini qo’llab-quvvatlagan.
- Davlat ishlarini kengash asosida boshqargan.
- Salatanat ishlarini murosayu madora orqali yurgizgan.
- Davlat ishlarini qonun-qoida va tuzuklarga asoslanib boshqargan.
- Amirlar va sipohiylarga hurmat ko’rgazgan.
- Adolat va insofga tayangan.
- Fuqarolarga izzat-hurmat ko’rgazgan.
- Azmu jazm bilan ish tutgan.
- Raiyat ahvolidan doimiy ogoh bo’lgan.
- Turku tojik, arabu ajamning turli toifalariga hurmat ko’rsatgan.
- Do’stlarni unutmagan va ularga yordam bergan.
- Har joyda sipohiylarni hurmat qilgan.
“Temur tuzuklari”dagi hikmatlardan namunalar: - Adovat emas, adolat engadi.
- So’zlaguvchi gar nodon erur, tinglaguvchi dono o’lsin.
- Ota bo’lmagan, ota qadrini bilmas.
- Do’shmandan qo’rqma, munofiqdan qo’rq.
- Ishon. Ammo shubha qil.
- Kuch – adolatdadir.
- Do’stlik sinovda chiniqadi.
- Filning dumi bo’lguncha, chumolining boshi bo’l.
- Toy mingan – ot ham minadi.
- Botir jangda bilinar, dono – mashvaratda.
- Birliksiz kuch bo’lmas.
Amir Temur vafotidan so’ng taxt
uchun talash kuchayib ketadi.
Temurdan keyingi yirik temuriylar
avlоdi bo’lgan Ulug’bek asli
ismi Muhammad Tarag’ay
bo’lib 1394-yilda Sultoniya shahrida
tavallud topdi. Ulug’bekning onasi
Gavharshodbegim panohida
tarbiyalanadi.
So’fiylik ta’limotining ma’naviy hayotga ta’siri - Birinchi bosqich – shariat.
- Ikkinchi bosqich – tariqat: nafsni tiyish, xushnudlik, xudoni o’ylash, xilvat, ma’naviy muhabbatni chuqurlashtirish.
- Uchinchi bosqich – ma’rifat.
- To’rtinchi bosqich – haqiqat.
Ulug’bek Movarounnahr shaharlarini, xususan Samarqand va Buxoroni ilm-u ma’rifat dargohiga aylantirishga intiladi. Uning farmoni bilan 1417-yilda Buxoroda, 1417-1420-yillarda Samarqandda va 1433-yilda G’ijduvonda madrasalar qad ko’taradi.
|
| |
5-ma’ruza aylanib burg’ilovchi mashinalar ma’ruza rejasi

5-MA’RUZA
AYLANIB BURG’ILOVCHI MASHINALAR
Ma’ruza rejasi:
1. Yer osti burg‘ilash mashinalarining umumiy sinflari.
2.
Kon parmalarining vazifalari, turlari, konstruktiv tuzilishi va ishlatilishi.
3. Kolonkali parmalar turlari, konstruktiv tuzilishi, ishlash usuli va ishlatilish ko‘lami.
4. Aylantirish usuli bilan ishlatiladigan mashinalarni ishlatishdagi xavfsizlik koidalari
Tayanch so‘zlar va iboralar: Yer osti burg‘ilash
mashinasi, umumiy sinflari, kon
parmalari, kolonkali parma, qo‘l parmasi,
konstruksiyasi, ishlatilish ko‘lami, turlari, ishlatilish
ko‘lami, burg‘ilashda xavfsizlik qoidalari.
Burg‘ilash mashinalari va qurilmalari sinflari. Yer osti kon lahimlarini o‘tishda
shpurlarni burg‘ilash uchun burg‘ilash mashinalari va burg‘ilash qurilmalari ishlatiladi.
Burg‘ilash mashinasini - burg‘ilash kallagi, uzatuvchi, shtanga va burg‘ilash asbobining
konstruktiv birikmasidan tashkil topgan mashinadir.
Burg‘ilash kallagi zarbli yoki zarbsiz burovchi momentni hosil qiladi.
Uzatuvchi esa shtanga yordamida burg‘ilash kallagini siljitishga va burg‘ilash asbobiga o‘q
yo‘nalishidagi talab qilingadigan bosimni hosil qilishga xizmat qiladi.
Burg‘ilash mashinasi burg‘ilash asbobiga aniq bir yo‘nalish beradi va shpur burg‘ilashni
ta’minlaydi.
Burg‘ilash mashinalari quyidagi asosiy belgilariga qarab sinflarga ajratiladi:
burg‘ilash kallagi turi bo‘yicha –
aylantiruvchi, aylantirib-zarb beruvchi, zarb berib-
aylantiruvchi, zarb
berib-buruvchi va universal;
og‘irligi bo‘yicha – engil (10 kg gacha), o‘rtacha (20-60 kg ) va og‘ir ( 60 kg dan yuqori);
ish joyiga o‘rnatilish usuli bo‘yicha – qo‘lda, kolonkali va mexanik, maxsus arava (kareta)
manipulyatoriga o‘rnatiladigan;
iste’mol qilayotgan enegiyasi turi bo‘yicha – elektrik, pnevmatik, gidravlik va aralash;
burg‘ilash kallagi zarb chastotasi bo‘yicha (bir sekundda) – oddiy turdagi (80 gacha) va tez
zarbli (80 dan oshiq);
uzatuvchisining turi bo‘yicha – reykali,
zanjirli, sim arqonli, burama vintli,
gidravlik,
pnevmatik va aralash uzatmali;
uzatuvchining uzatish uzunligi bo‘yicha – oddiy (2 m gacha), o‘rtacha ( 3 m gacha) va uzun
( 3-5 m);
burg‘ilash koronkasi diametrining chegaraviy qiymati bo‘yicha – kichik diametrli (52 mm
gacha) va katta diametrli shpurlarni burg‘ilash uchun (52-85 mm);
shpurni tozalash usuli bo‘yicha – suv bilan yoki suv-havo aralashmasi bilan yuvuvchi, havo
bilan haydash yoki so‘ruvchi, burama vintli shtanga yordamida tozalash;
Advokatning iqtisodiy ishlari bo‘yicha yuqori instansiyalardagi ishtiroki

|
Advokatning iqtisodiy ishlari bo‘yicha yuqori instansiyalardagi ishtiroki
|
bet | 4/5 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 21,81 Kb. | | #247054 |
Bog'liq 14-мавзу маъруза матни3. Advokatning iqtisodiy ishlari bo‘yicha yuqori instansiyalardagi ishtiroki.
Birinchi instansiya sudi tomonidan qanday qaror yoki sud hujjati qabul qilinganidan qat'i nazar, advokat yakunlangan sud majlisining tahlilini o‘tkazishi va sud muhokamasiga kasbiy tayyorgarlik darajasi qanday bo‘lganligini, tayyorlangan protsessual hujjatlarning sifat darajasini, sud majlisidagi nutqning mazmuni qanday bo‘lganligi va u protsess natijalarida qay darajada aks etganligini o‘rganib chiqishi kerak. Bu turdagi tahlil ishda qanday xatolar va kamchiliklar yo‘lga qo‘yilganligini va kelgusida ularni to‘g‘rilash uchun nimalar qilish kerakligini aniqlash uchun kerak bo‘ladi.
Advokat mijozni ishni ko‘rib chiqish natijasi haqida xabardor qilishi kerak. Bunda muayyan natija fakti mavjudligi haqida xabar berish bilan cheklanib qolish yaramaydi, balki bevosita uchrashib, sud majlisi qanday o‘tganligini, sudya o‘zini qanday tutganligini, sudya qanchalik professional ravishda adolatli sudlovni amalga oshirish bo‘yicha o‘z funksiyasini bajarganligini,advokat va qarshi tomon chiqishlarining qisqacha mazmunini, shuningdek, sud muhokamasi boshlanishidan oldin kelishib olingan huquqiy mavqye va ish bo‘yicha himoyani qay darajada amalga oshirishga muvaffaq bo‘linganini so‘zlab beradi.
Advokat mijozi uchun ijobiy qaror qabul qilingan holda, advokat sud qarori tahlilini inobatga olgan holda, ehtimoliy e'tirozlarga va sud hujjati ustidan shikoyat qilinishi ehtimolida qarshi tomon argumentlariga qarshi kontrargument tayyorlashi lozim. Bunday imkoniyatni hyech qachon istisno qilmaslik va har doim, ishlar qanchalik ko‘p bo‘lishiga qaramay, ushbu ishni va uning qayta ko‘rib chiqilishi ehtimolini professiona e'tibor va shuur nazoratida ushlab turish talab etiladi.
Ushbu tahliliy ish advokat tomonidan qonuniy kuchga kirmagan sud hujjatlari ustidan taqdim etiluvchi apellyasiya shikoyati tuzilishida asosiy element sanaladi.
Apellyasiya shikoyatini o‘z vaqtida, protsessual huquq me'yorlari bilan belgilangan protsessual muddatlar doirasida berish nihoyatda muhim.
Apellyasiya shikoyatini berish muddati – xo‘jalik sudi qaror yoki boshqa sud hujjati qabul qilganidan keyin bir oyil Qonunda belgilangan bir oylik muddat xo‘jalik sudi tomonidan qisqartirilishi yoki uzaytirilishi mumkin emas. Apellyasiya shikoyatini taqdim etishga xo‘jalik sudi tomonidan uzrli deb topilgan sabablarga ko‘ra muddatni o‘tkazib yuborgan shaxslar uchun muddat qayta tiklanishi mumkin.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlat

|
Foydalanilgan adabiyotlat
|
bet | 4/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #234099 |
Bog'liq 1 Mustaqil ishFoydalanilgan adabiyotlat:
1. Никольский В. В., Никольская Т. И. Электродинамика и распространение радиоволн. М.: Наука, 1989. С. 324.
2. 39. Доклад А. С. Попова о телеграфировании без проводов на съезде железнодорожных электротехников в г. Одессе. 18 сентября 1897 г. // Изобретение радио. А. С. Попов. Документы и материалы / Составители: Е. А. Попова-Кьяндская, В. М. Родионов, М. И. Мосин, В. И. Шамшур. Под ред. А. И. Берга. — М.: Наука, 1966. — С. 105—112.
3. Герц Г. Р. XI. О весьма быстрых электрических колебаниях. Рытов, 1948, с. 131—148
4. Хвольсон О. Д. Опыты Герца и их значение // Электричество. — 1890. — № 3. — С. 42—47.
5. Хвольсон О. Д. Опыты Герца и их значение // Электричество. — 1890. — № 4. — С. 61—66.
6. Download - Kontakt hodisalar (kompy.info)
|
| |
Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar

|
Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar
|
bet | 3/11 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #160921 |
Bog'liq 2-Mavzu (1) Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. X asrning ikkinchi yarmidan tashkil topgan Qoraxoniylar davlatida ham ba’zi xonlar o‘z saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar. Bu davrda turkiy til shakllanib bordi. Yusuf Xos Hojib, Mahmud Qoshg‘ariy kabi olimlar jahon ahamiyatiga ega bo‘lgan asarlarini yaratdilar. XI asr boshida G‘aznaviylar davlati, keyinroq Saljuqiylar, Xorazmshohlar davlati tashkil topdi. G‘aznaviylar davrida ham ilmiy, ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlandi. Mahmud G‘aznaviy o‘z saroyiga juda katta madaniy boyliklarni to‘playdi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi. Jumladan, Abu Rayhon Beruniyning mashhur “Hindiston” asarini shu erda yaratgan edi. XI asrda Xorazmda ilm-fan taraqqiy etadi. Xorazm shohi Ma’mun II o‘z saroyiga zabardast olimlarni taklif etadi. U tashkil etgan “Bayt-ul-hikma” -Donishmandlar uyi tarixda “Ma’mun akademiyasi” deb nom qoldirgan. Bu akademiyaning rivoj topishida Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, tarixchi Miskavayx, riyoziyotchi Abu Nasr ibn Iroq, faylasuf Abu Sahl al-Masixiy, tabib Abulxayr Xammor kabi olimlar ilmiy ijod bilan shug‘ullanganlar. Movarounnahr va Xurosonda IX asrlarga kelib ma’naviy ko‘tarilish Sharq Renessansi – Uyg‘onish davrining boshlanishga olib keldi. Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. X asrning ikkinchi yarmidan tashkil topgan Qoraxoniylar davlatida ham ba’zi xonlar o‘z saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar. Bu davrda turkiy til shakllanib bordi. Yusuf Xos Hojib, Mahmud Qoshg‘ariy kabi olimlar jahon ahamiyatiga ega bo‘lgan asarlarini yaratdilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Somoniylar davrida Rudakiy, Firdavsiy, al-Xorazmiy, al-Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar
|
IX-XI asrlar-Sharq Uyg’onish davri

|
IX-XI asrlar-Sharq Uyg’onish davri
|
bet | 2/11 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #160921 |
Bog'liq 2-Mavzu (1) IX-XI asrlar-Sharq Uyg’onish davri. IX-XI asrlar-Sharq Uyg’onish davri. Arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o’zgarishlar, yagona Islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. Madaniy hayotda yuz bergan ko‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham o‘zgarishlar bo‘lishiga olib keldi. Ana shu ko‘tarilish butun Arab xalifaligini, Yaqin va o’rta Sharqni qamrab olganligi uchun ham Sharq uyg’onish davri deb ataldi. Bu uyg’onish jarayoni IX asrdan boshlab XV-XVI asrlargacha davom etdi. Arab xalifaligida IX asrda vujudga kelgan Uyg’onish davri xalifalikning Bag’dod, Damashq, Xalab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan. Xalifa Xorun ar-Rashid davrida (786-833 y.y.) va uning O’g’li al-Ma’mun davrida Bag‘dodda “Bayt–ul-hikmat” (“Donishmandlik uyi”) (hozir Akademiya ma’nosida) tashkil etiladi. Mazkur Akademiya barcha ilm sohiblarining ilmiy markaziga aylanadi. X asrdan boshlab Movarounnahr va Xurosonda mustaqil feodal davlatlar–Tohiriylar, Somoniylar, Qoraxoniylar, G‘aznaviylar, Saljuqiylar, Xorazmshohlar davlatlarining paydo bo‘lishida xalifalikning emirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. X asrdan boshlab Movarounnahr va Xurosonda mustaqil feodal davlatlar–Tohiriylar, Somoniylar, Qoraxoniylar, G‘aznaviylar, Saljuqiylar, Xorazmshohlar davlatlarining paydo bo‘lishida xalifalikning emirilishi ham madaniy hayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi. Somoniylar davlatida Marv, Buxoro, Samarqand va Urganch o‘sha davrning madaniy markazlari sanalardi. Bu davrda arab tili ilmiy va aloqa tili edi. Maktablarda darslar arab tilida olib borilar edi. Rasmiy hujjatlar, shariat qoidalari arab tilida yuritilar edi. Ilmiy asarlar ham arab tilida yozilar edi. X asr o‘rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. Ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bo‘lsa ham, arab imlosida yozilar edi. O‘sha davrda Buxoroda katta kitob bozori bo‘lgan. Kitob do‘konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o‘tkazganlar. Buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bo‘lgan. Amir kutubxonasini o‘sha davrdagi Sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar.
|
| |
Madrasalarda o’qish quyidagi bosqichlardan iborat bo’lgan

|
Madrasalarda o’qish quyidagi bosqichlardan iborat bo’lgan
|
bet | 10/11 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #160921 |
Bog'liq 2-Mavzu (1)Madrasalarda o’qish quyidagi bosqichlardan iborat bo’lgan: 1. «Anda» (kichik) – o’qish muddati 2 yil. 2. «Aust» (o’rta) – o’qish muddati 3 yil. 3. «A’lo» (oliy) – o’qish muddati 3 yil. Mirzo Ulug‘bek jahon ilm-fani rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan, millatimiz tarbiyalab yetishtirgan daho, Yan Geveliy ta’biri bilan aytganda, dunyo astronomlarining sultonidir.Xalqaro konferentsiya BMT tomonidan «2009 yil — Astronomiya yili» deb e’lon qilinishi va buyuk olim, ma’rifatparvar alloma Mirzo Ulug‘bek tavalludining 615 yilligi munosabati bilan, aynan Samarqandda, 1420 yili o‘z faoliyatini boshlagan uning dunyoga mashhur madrasasida chaqirildi.Dastlab, qatnashchilar Mirzo Ulug‘bek haykali poyiga gulchambarlar qo‘yishdi. Mirzo Ulug‘bek jahon ilm-fani rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan, millatimiz tarbiyalab yetishtirgan daho, Yan Geveliy ta’biri bilan aytganda, dunyo astronomlarining sultonidir.Xalqaro konferentsiya BMT tomonidan «2009 yil — Astronomiya yili» deb e’lon qilinishi va buyuk olim, ma’rifatparvar alloma Mirzo Ulug‘bek tavalludining 615 yilligi munosabati bilan, aynan Samarqandda, 1420 yili o‘z faoliyatini boshlagan uning dunyoga mashhur madrasasida chaqirildi.Dastlab, qatnashchilar Mirzo Ulug‘bek haykali poyiga gulchambarlar qo‘yishdi. Zahiriddin Muhammad Boburning pedagogik fikrlari (1483.14.02) - Bobur 1526-yilning 21-aprelida Dehli hukmdori Ibrohim Lo’diy qo’shinlarini tor-mor keltirdi. Bu g’alaba natijasida Bobur Shimoliy Hindistonni egalladi. 1526-yilning 27-aprelda Dehli shahrida Bobur podshoh nomiga xutba’ o’qildi. Shu tariqa, yangi saltanat Boburiylar saltanatiga asos solinadi.
- Bobur hukumronligi. Bobur podshoh Hindistonda bir-biri bilan dushmanlik kayfiyatida bo’lgan mayda mustaqil rojalarni (hukmdorlarni) ham qilich, ham siyosat yo’li bilan birlashtiradi va 1530 yilgacha markazlashgan yirik saltanatini barpo etadi. Bu saltanat 332 yil (1526-1858-yillar), ya’ni Hindistonni Buyuk Britaniya to’liq bosib olgunga qadar hukm surdi.
- Bobur ijodi. Bobur hayotiy esdaliklar yozish maktabini «Boburnoma» asari orqali boshlab berdi.
- «Muxtasar», «Mubayyin», «Volidiya», «Xatti Boburiy» kabi asarlarida ta’lim-tarbiya masalalariga alohida e’tibor qaratgan.
- Uning ijodiga mansub bo’lgan «Xatti Boburiy» uzoq yillar davomida maktablarda, madrasalarda savod o’rgatish kitobi sifatida foydalanilgan.
|
| |