nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
(44- 
rasm) - Eshonqulov O. E. va boshq. Genetika: Akad litseylar uchun darslik / A. E. Eshon e 99 qulov, K. N....

134
Genetika
44-r a s m.
Amniotsetez usuli bosqichlarining sxematik tasviri.
Tibbiy-genetik maslahat natijasi aniq bo ‘lgandan keyin genetik
shifokor maslahat berilayotgan oila a’zolariga
irsiy xatarni
tushuntiradi, ularga farzand ko‘rish mumkinligi yoki yo‘qligi haqi
da maslahat beradi.
Tibbiy-genetik maslahatni faol ravishda o ‘tkazish
maqsadga
muvofiqdir. Bunday hollarda shifokor
kasalning qarindoshlarini,
kasallikka shubhali shaxslarni
faol ravishda aniqlab,
ularni tek-
shirishi lozim. Irsiy kasallikka moyil shaxslar aniqlanganda shifokor
oldini olish choralarini tavsiya etishi zarur. Quyidagi jadvaldan tib
biy-genetik maslahat vazifalari va u kimlarda o‘tkazilishini o‘rga-
ning
(21—22 jadvallar).
21-j a d v a l
Tibbiy-genetik maslahat (T.G.M.)
Maqsadi: Kasal bola tug‘ulishining oldini olish.
/Kelajak avlod sog‘lig‘i prognozini aniqlash
/ >
Ota-onalarga genetik xatar mohiyatini tushuntirish,
A'
farzand ko‘rish mumkinligiga maslahat berish
Vazifalari: 4;——►
Shifokotlarga aniq irsiy tashxis qo‘yishga yordam berish
\
Dispanser nazorati o‘tkazish,
kasalning qarindoshlari
\ orasida xatar guruhlarini aniqlash
> Aholi o‘rtasida tibbiy-genetik bilimlarni targ‘ib
qilish
135
p Proband yoki qarindoshlari tug‘uladigan bola sog‘lig‘i
prognozini bilmoqchi bo‘lsa
* Tashxisni aniq qo‘yish zaruriyati tug‘ilganda
« Kasal bola tug‘ulishi kutilganda
+ Oila a’zolarida irsiy kasallar bo‘lsa
* Bolaning jismoniy va ruhiy rivojlanishi orqada qolsa
v Tug‘ma nuqsonlar kuzatilganida
Oilada bepushtlik kuzatilganida
Bola tushish holatlari kuzatilganda
*Dorilarni ko‘tara olmaslik holatlarida
22-j a d v a l
Odamning ayrim dominant va retsessiv belgilari quyidagicha

136
Genetika
Mustaqil tayyorlanish uchun topshiriqlar
1. Odamlarda qanday nikoh tiplarini bilasiz?
2. Inbred nikohlarning tibbiy-genetik oqibatlarini tushuntiring.
3. Autbriding nikohlarning tibbiy-genetik oqibatlarini tushunti-
ring.
4. TGMning vazifalarini tushuntirib bering.
5. TGMning asosiy bosqichlari qanday amalga oshiriladi?
6. Faol va nofaol TGM haqida nimalarni bilasiz?
Test topshiriqlari
-rasm. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar xususiyatlari

|
-rasm. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar xususiyatlari
|
bet | 11/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla1.3-rasm. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar xususiyatlari
XVF, IXTT (Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti) hamda BMT milliy schyotlari tizimidagi ta’riflarga muvofiq, TTXI tarkibiga quyidagilar kiritiladi:
kompaniyalarning o’z kapitalini xorijga chiqarishi;
to’g’ridan-to’g’ri investor xorijiy korxonadan olgan foydasini uning foydasiga qayta moliyalashtirishi;
kapitalning bosh firma va uning xorijiy korxonalari o’rtasida ichki korporativ o’tkazmalari.Iqtisodiy adabiyotda to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning tor va keng ma’nodagi ta’riflari ajratiladi.
TTXIning tor ma’nodagi ta’rifi IHTT tomonidan berilgan bo’lib, bu yo’nalishning bazaviy metodologiyasi kapital harakatini erkinlashtirish kodeksida bayon etilgan: mustahkam iqtisodiy munosabatlarni o’rnatish hamda korxona ustidan nazorat xuquqini qo’lga kiritish maqsadida kapital va resurslarning transchegaraviy harakati qamrab olinadi. Bunday yondashuv asosida investor sifatida mazkur mamlakatning norezidentlari va xorijlik rezidentlar maydonga chiqishlari mumqin.
Har ikkala toifalar uchun to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar hosil bo’lishining quyidagicha yo’nalishlari ko’rsatiladi:
100 foizlik xorijiy mulkchilikka asoslangan korxona, shu’ba kompaniyasi yoki bo’linmasini tashkil etish yoki bo’linmasini tashkil etish yoki kengaytirish;
mavjud korxonani to’liq mulkchilikka sotib olish;
yangi yoki harakatdagi korxonada ishtirok etish;
5 yil va undan ko’p muddatga qarz berish.
TTXIning keng ta’rifi Jahon banki tomonidan berilgan “MIGA” (Ko’p tomonlama investitsiyalarni kafolatlash agentligi)ni ta’sis etish haqidagi shartnomada ilk bor tilga olingan; u shuningdek, ikki taraflama kafolatlash shartnomalari uchun ham xosdir. Bunday yondashuvda to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarga kapital (yoki resurslar)ning harakatlanishi shakllarigina emas, balki aktivlarning boshqa turlari ham kiritiladi: har xil turdagi mulk va mulkiy xuquqlar, noaktsiyador turdagi investitsiyalar (subbitimlar, boshqaruv shartnomalari, franchayzing, litsenzion bitimlar, mahsulot taqsimoti va h.k.lar ham shular jumlasidan) ham kiradi.
To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalash shakllari va usullariga tegishli turlicha talqinlarning berilishi jiddiy muammolarni keltirib chiqardi (masalan, NAFTA va ASEAN ta’riflari shular jumlasidandir) va amaliy muammolarni hal qilishda qator variantlar-optsiyalarning vujudga kelishiga sabab bo’ldi. Bu xalqaro investitsiyalash masalalari bo’yicha muzokaralardagi, iqtisodiy diplomatiyadagi munozarali muammolardan biridir.
|
| |
Asosiy tushunchalar - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 16/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaAsosiy tushunchalar:
Xalqaro kapitallar migratsiyasi — jahon iqtisodiyotining turli mamlakatlari o’rtasida egalariga qo’shimcha daromad keltiruvchi kapitalning qarama-qarshi harakatidir.
Kapitalning chetga chiqib ketishi — kapitalning bir qismini milliy aylanmadan ajratib olish va uni tegishli shakllarda xorijiy mamlakatlar iqtisodiyotiga o’tkazish jarayonidir.
Xususiy kapital — xususiy shaxslar tomonidan xorijga joylashtiriladigan yoki xorijdan qabul qilinadigan nodavlat manbalar mablag’laridir.
To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar (TTXI) - xorijiy kapitalning uzoq muddatli kiritilishi bo’lib, investor tashkil qilayotgan firma aktsiyalari yoki aktsioner kapitaliga to’la ega bo’lish yoki kamida 10 foizi xo’jalik faoliyatining ta’sirchan nazorat qilinishini ta’minlaydi.
Portfel investitsiyalar — kapitalni xorijiy korxonalar qimmatli qog’ozlariga (korxona ustav kapitalining 10% dan kam qismini) kiritish shaklida olib chiqib ketish bo’lib, investorlarga ular faoliyatini bevosita nazorat qilish imkonini bermaydi.
Jamg’arish - joriy davrdagi qayta ishlashning moddiy asosini kengaytirish orqali kelajakda aholi iste’molini oshirishga yo’naltirilgan jarayondir.
Kapital qo’yilmalar — asosiy fondlarni qayta tiklash, rivojlantirish va yangilashga yo’naltirilgan moddiy xarajatlardir.
Jamg’arma — kapital qo’yilmalar tushunchasidan kengroq bo’lib, u korxonaning asosiy fondi bilan birgalikda aylanma mablag’larni, ishlab chiqarish zaxiralarini va noishlab chiqarish fondlarini rivojlantirishga yo’naltirilgan kapital qo’yilmalarni o’z ichiga oladi.
Jamg’arish hajmi — sarflanayotgan kapital qiymatining yalpi ichki mahsulotdagi ulushidir.
Moliyaviy jamg’arish — qo’shilgan qiymat yoki daromadning asosiy va aylanma kapitalni kengaytirishga, yangilashga yo’naltirilgan qismidir.
Real investitsiyalar — xo’jalik sub’ektining operatsion faoliyatini amalga oshirish va ijtimoiy-iqtisodiy muammolarini hal qilishi bilan bog’liq aktivlarni yaratishga sarflangan kapitaldir.
|
| |
Kurs ishining Obyekti - Kurs ishi mavzusi

|
Kurs ishi mavzusi
|
bet | 3/13 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #234289 |
Bog'liq KURS ISHI.pdfKurs ishining Obyekti. Elektron hujjat tizimini ishlab chiqish obyekti tizimning asosiy funksiyalarini, xususiyatlarini va foydalanuvchilariga taklif etilayotgan yutuqlarni o'z ichiga oladi.
Kurs ishining Predmeti. Elektron hujjat tizimini yaratishning o‘ziga xos predmeti tizimning omillarini, modellari, tuzilishini, interfeysi, ma’lumotlar ombori shakllantirishini, xodimlarning huquqlarini hamda tizimning turli funksiyalarini o‘z ichiga oladi.
Kurs ishining Amaliy ahamiyati. Elektron hujjat tizimini ishlab chiqish amaliy ahamiyati juda muhimdir, chunki bu tizimga ish qiluvchi odamlar uchun to‘g‘ri ma’lumotlarni ifodalash, foydalanuvchilar bilan sodda aloqani ta’minlash hamda omadli vizuallarning ta’minlashga yordam beradi. Idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda ustav kapitalida 50 foiz va undan ortiq davlat ulushi bo‘lgan xo‘jalik birlashmalari (keyingi o‘rinlarda — davlat organlari va tashkilotlari)ning axborot tizimlari va axborot resurslari (keyingi o‘rinlarda — axborot tizimlari) kiritiladi.
Davlat organlari va tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan axborot tizimlari va ma’lumotlar bazalari Raqamli texnologiyalar vazirligi (keyingi o‘rinlarda — Vazirlik) hamda “Kiberxavfsizlik markazi” DUK tomonidan taqdim etilgan ijobiy xulosa asosidagina amaliyotga joriy etilishi mumkin;
Vazirlik hamda “Kiberxavfsizlik markazi” DUKning ijobiy xulosalarini olmasdan turib davlat organlari va tashkilotlari o‘zlari tomonidan ishlab chiqilgan axborot tizimlarini va ma’lumotlar bazalarini amaliyotga joriy etishi taqiqlanadi;
(2-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 14-martdagi 107-sonli qaroriga asosan uchinchi va to‘rtinchi xatboshilar bilan to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 14.03.2023-y., 09/23/107/0146-son)
davlat organlari va tashkilotlariga yagona reyestrga kiritilgan axborot tizimlarining funksional vazifalarini takrorlaydigan axborot tizimlarini ishlab chiqish va foydalanish taqiqlanadi. Bunda, yagona reyestrga kiritilgan axborot tizimiga nisbatan tezkor, qulay, samarali, kamxarj va xavfsiz foydalanish imkonini beradigan boshqa axborot tizimlarini ishlab chiqish va foydalanishga, istisno tariqasida, faqat raqamli iqtisodiyot va elektron hukumat sohasidagi vakolatli organning xulosasiga muvofiq ruxsat berilishi mumkun.
|
| |
Tasnif mezoni - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 10/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaTasnif mezoni
|
Shakllari
|
Kelib chiqish manbalariga ko’ra
|
- Davlat
- Xususiy
- Xalqaro
- Aralash
|
Chetga chiqarish shakli bo’yicha
|
- Pul
- Tovar
|
Foydalanish xususiyatiga ko’ra
|
- Tadbirkorlik
- Ssuda
|
Maqsadiga ko’ra
|
- To’g’ridan-to’g’ri
- Portfel
- Xalqaro qarzlar
- Bank depozitlari
|
Sub’ektlar bo’yicha
|
- Makrodaraja
- Mikrodaraja
|
Muddatiga ko’ra
|
- O’ta qisqa muddatli (3 oygacha)
- Qisqa muddatli (1 yilgacha)
- O’rta muddatli (1 yildan 5 - 7 yilgacha)
- Uzoq muddatli (5 -7 yildan 40 -45 yilgacha)
|
Oqimlar yo’nalishlari bo’yicha
|
- Tovarlar va xizmatlar oldi-sotdisiga valyuta-kredit va hisob-kitob xizmatlarini ko’rsatish
- Asosiy va aylanma kapitalga xorijiy investitsiyalar
- Qimmatli qog’ozlar va turli moliyaviy instrumentlar bilan operatsiyalar
- Valyuta operatsiyalari
- YaIM bir qismining rivojlanayotgan mamlakatlarga yordam va davlatlarning xalqaro tashkilotlarga badallari shaklida byudjet orqali qayta taqsimlanishi
|
Yuqorida qayd etib o’tilgan xususiyatlar va ishtirok etish maqsadlarining qanchalik amalga oshishiga bog’liq holda, tadbirkorlik kapitalini chetga chiqarishning ikki turi ajratiladi: to’g’ridan-to’g’ri va portfel investitsiyalar (PI).
TTXI — bu xorijiy kapitalning uzoq muddatli kiritilishi bo’lib, investor tashkil qilayotgan firma aktsiyalari yoki aktsioner kapitaliga to’la ega bo’lish yoki kamida 10 foizi xo’jalik faoliyatining ta’sirchan nazorat qilinishini ta’minlaydi (1.3-rasm).
a) xorijiy investorning investitsiya kiritilayotgan ob’ekt ustidan to’liq egalik qilishi;
b) xorijiy investor tomonidan investitsiya kiritilayotgan ob’ekti ustav kapitalining 10% dan kam bo’lmagan qismi ustidan nazorat o’rnatishi;
v) xorijiy investorning investitsiya kiritilayoggan ob’ektlari boshqarishda samarali qatnashishi.
|
| |
Ishning maqsadi va vazifalari

|
Ishning maqsadi va vazifalari
|
bet | 4/17 | Sana | 19.05.2021 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #14543 |
Ishning maqsadi va vazifalari: Men o’zimning bitiruv malakaviy ishimni bajarish uchun quyidagilarni rejalashtirdim:
Gen injenerligi sohasidagi umumiy ma’lumotlar;
Gen injenerligining xalq xo’jaligidagi ahamiyati;
Gen injeneriyasi sohasidagi ma’lumotlardan o’qitish jarayonida foydalanish
Ishning tuzilishi va hajmi: Ushbu birituv malakaviy ish kirish, 3 bob, 4 fasl, xulosa, 2 ta jadval va 12 ta rasmdan tashkil topgan bo’lib, jami 61 sahifani o’z ichiga olgan. Ishni bajarishda 13 ta adabiyotlardan va internet saytlaridan foydalanilgan.
|
| |
Kirish

Mavzuning dolzarbligi

Kirish
Mavzuning dolzarbligi: ma’lumki, inson hayoti uchun zarur bo’lgan o’simliklarning, hayvonlarning va mikroorganizmlarning yangi turlarini yaratishda, ya’ni sun’iy tanlashda chatishtirish, seleksiya va mutatsiya uslublaridan foydalanib kelinmoqda. 1975-80- yillardan boshlab bir organizmdagi bo’lgan xususiyatlarni ikkinchi organizmlarga o’tkazishda gen injenerligidan foydalanish uslublari yaratildi.
Bir organizm xromosomasidagi genlarni ko’chirib ikkinchi organizm xromosomasiga o’tkazish yo’li bilan, inson hayoti uchun muhim rolni o’ynovchi fiziologik faol moddalarni – fermentlarni, aminokislotalarni, oqsillarni, uglevodlarni, gormonlarni, shular jumlasidan har xil kasalliklarga qarshi kurashishda ishlatiladigan antibiotiklarni ishlab chiqarish hamda yangi gibridlar yaratildi.
Genetik injeneriya metodlarining rivojlanishi va mukammalashuvi natijasida qishloq xo’jaligi ekinlarining hosildorligini oshirish, chorvachilikda yangi zotlarni yaratish hamda irsiy kasalliklarni davolash imkoniyati ortadi.
Gen injenerligi uslubi bilan mikroorganizmlardan olingan yangi gibridlardan shaker kasalligiga qarshi ishlatiladigan insulin garmoni, insonning o’sishini boshqaradigan somatotropin garmoni, avloddan-avlodga beriladigan irsiy kasalliklarni davolashda keng miqdorda ishlatiladigan interferon oqsili, inson organizmiga tashqaridan kiradigan yod faktorlardan (antigenlardan) himoya qilish uchun monoklon antitelalarni (immunitetlar) olish biotexnologiyalari yaratilgan.
Gen injenerligi uslubi asosida yaratilayotgan yangi o’simliklarning navlari ya’ni vilt kasalligiga, tuproqning va suvning sho’rlanish darajasiga, issiqqa hamda sovuqqa chidamli, ko’p hosil beruvchi navlarning yaratilishi, ko’p zotli nasldor, sersutli, sergo’shtli hayvon zotlarining yaratilishi, har xil kasalliklarni tarqatuvchi mikroorganizmlarga qarshi ishlatiladigan fiziologik faol moddalarning ishlab chiqarish sohasidagi ma’lumotlardan o’qitish jarayonida va xalq ommasiga targ’ibot qilishda foydalanish maqsadga muvofiq bo’ladi.
Ushbu fanning asosiy vazifasi zamonaviy gen muhandisligi yutuqlarini xalq xo’jaligi amaliyotida keng ko’lamda qo’llashdan iborat.
Gen ustida ishlash, uni o’zgartirish haqiagi fikrlar 20-asrning 30-40- yillarida aytilgan edi. Lekin bu sohadagi tekshirishlar asrimizning 60-yillaridan boshlab olib borildi. Bu vaqtda ilmiy texnika taraqqiyoti natijasida irsiy apparatni fundamental o’rganish imkoniyatini yaratuvchi xilma-xil asbob-uskunalar yaratildi, molekulyar biologiya va genetika sohalarida muhim kashfiyotlar qilindi. Bularga genning tuzilishi va fuksiyasini; genetik kodning tuzilishi va universalligini aniqlash; asosiy genetik jarayonlarni nazorat qiluvchi fermentlarni ajratib olish, shuningdek, laboratoriya sharoitida nuklein kislotalar fragmentini sintezlash va ularni o’zaro biriktirish kabi kashfiyotlar kiradi.
|
Kichik plazmidalar, bakteriofaglar va kasmidalardan yot genlarni

2.1 Kichik plazmidalar, bakteriofaglar va kasmidalardan yot genlarni klonlashda vektor sifatida foydalanish....................................................................44
III BOB Gen injeneriyasi sohasidagi ma’lumotlardan o’qitish
jarayonida foydalanish........................................................................................49
3.1 Gen muhandisligi, genetik o’zgartirilgan organizmlar va ulardan
olingan mahsulotlar ustidan davlat nazorati va boshqaruvi...............................50
3.2 Gen muhandisligi yo’li bilan transgen hayvonlar yaratish……………………52
Xulosa.................................................................................................................60
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati........................................................................61
|
Optik kabellarni yotqizish - Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning...

|
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
bet | 41/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblar13. Optik kabellarni yotqizish
Optik kabellarni ham elektr kabellari singari beton va g`ishtli asoslarga himoyalovchi quvurlarda, latok va qutilarda kabel kanalizatsiyalar va yerda yotqizish mumkin.
Yotqizib bo`lgandan keyin optik kabellarni optik tolada signal pasayishini nazorat qilib tekshirib ko`riladi. Tekshirish natijalari protokolga kirgiziladi.
Qabul qilish vaqtida aniqlangan kamchiliklar montaj qiluvchi tashkilot tomonidan tuzatilib, ikkinchi marta qabul qiluvchiga namoyish qilish kerak.
Kabelning ish jarayoniga aloqasi bo`lmagan kamchiliklar qabul jarayonida tuzatiladi va bunda optic tola qaytib topshirilmaydi.
Optik kabellarni yotqizishni ba`zi bir o`ziga xos tomonlarini ko`rib chiqamiz:
Beton va g`isht asosli yuzalarga optik kabelni yotqizish bir qavatli optik kabelni yuza (devorga) qotirishda (11.15-rasm) Quyidagilardan foydalaniladi:
-Bir yoki ikki quloqli metal skobalar;
-U641YX^2 tipdagi plastmassa skobalar;
-metall yoki plastmassa ushlab turuvchilar;
Detallarni asosga qotirishda qo`lda yoki pirotexnika asbob bilan qoqiladigan dyubellardan foydalaniladi. Bir tolali kabellarni qotiruvchi detallarni BMK-5K tipdagi yoki epoksid asosli kley bilan qotirish maqsadga muvofiq. Shurup yordamida kengayuvchi plastmassa dyubellardan ham foydalanish mumkin.
Ko`p tolali optik kabelni qotirish uchun eni 16-20 mm, qalinligi 0.8-1.5 mm bo`lgan po`lat lentalar, PP-30 perforirovanne polosalar, ugoloklar, shevellardan foydalanish kerak. Polosa va lentalar metal taglik ustidan yuzaga (asosga) dyubellar yordamida qotiriladi.
Polosa va lentalar metal konstruksiyalarga elektr payvand yordamida qotirilishi mumkin.
Optik kabellar va tolalar metall polosa va lentalarga LM- tipdagi montaj lentalari yordamida qotiriladi.
Perforlangan buyumlarni qotirishda shuruplar yordamida kengayadigan dyubellar yordamida qotiriladi.
Avtomatlashtirish sistemalarning funksional chizmalari
3-ma’ruza.
Avtomatlashtirish sistemalarning funksional chizmalari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Sh. M. Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib intizom va shahsiy javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak. “O’zbekiston ” 2017-yil
“ Биотехнология ” Принципы и примение Москва “Мир”, 1998-yil;
“ Биотехнология ”, Moskva “Высшая школа”, 1987-yil;
Yo.X. To’raqulov “Молекуляр биология” Toshkent, “O’qituvchi” 1993-yil;
K.G. Gazoryan, V.Z. Tarontul, “Биотехнология зарубежом”, Moskva, “Знание” 1990-yil;
“Umumiy biologiya” darsligi “Sharq” NMK. 1995-yil;
X.Xoliqov va boshqalar “Биотехнология”, “Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti”, Toshkent, 1996-yil;
Yu. P. Laptev, “Биологик инженерия”, Toshkent, “Mehnat”, 1990-yil;
9. Rahimov M.M. biotexnologiya asoslari (qo’lyozma). Toshkent 2008
10. Aberqulov M. Genetika va biotexnologiya (ma’ruza matnlari) T. 2000
11. Nishonboyev K.N, Hamrayeva F.A, Eshonqulova O.E. Tibbiyot genetikasi. Toshkent. “Abu Ali ibn Sino ” 2000-yil;
12. Maqsudov Z.Y. Umumiy genetika Toshkent. O'
13. Сасон А. Биотехнология: свершения и надежды. М.: Мир, 1997
Internet ma’lumotlari:
www. google.uz
www. mail.ru
www. rambler. ru
http://032.help-rus-student.ru/text/002.htm
http://www.o-med.ru/083.php
http://collegemicrob.narod.ru/microbilogy/
|
O’tish iqtisodiyoti mamlakatlarida jalb kilinayotgan TTXIga ta’sir qiluvchi omillarni quyidagicha guruhlash mumkin

|
O’tish iqtisodiyoti mamlakatlarida jalb kilinayotgan TTXIga ta’sir qiluvchi omillarni quyidagicha guruhlash mumkin
|
bet | 107/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaO’tish iqtisodiyoti mamlakatlarida jalb kilinayotgan TTXIga ta’sir qiluvchi omillarni quyidagicha guruhlash mumkin:
siyosiy vaziyat;
tadbirkorlikka ko’maklashuvchi chora-tadbirlar;
iqtisodiy o’sish sur’atlari;
iqtisodiy siyosat;
korruptsiya darajasi.
Ushbu omillar TTXIning iqtisodiyotga jalb etilishi yoki chetga chiqib ketishiga sabab bo’ladi va uning hajmiga ta’sir ko’rsatadi.
Har qanday TMK investitsiya ob’ektini quyidagi uch omildan kelib chiqqan holda aniqlaydi:
a) retsipient-mamlakat yuritayotgan siyosat;
b) ushbu mamlakatlar hukumatlarining investitsiyalarni qo’llab-quvvatlash faoliyati;
v) mamlakat iqtisodiyotining umumiy holati tavsifi (9.1-jadval).
Turli omillarning TTXI oqimiga ta’siri investitsiyalarning asosiy maqsadi, turi, tarmog’i, tashkil etilayotgan korxona hajmi va investorning strategiyasiga bog’liq. Turli maqsadlardan kelib chiqib, investorning strategiyasi va qabul qiluvchi mamlakat ko’zlayotgan maqsadga bog’liq holda investitsiyalarni joylashtirish uchun turli ob’ektlar tanlanadi.
YuNKTAD mutaxassislari tomonidan tayyorlangan 9.2-jadvalda o’tish iqtisodiyoti mamlakatlarida TTXI oqimlarini tartibga solib turuvchi yoki rag’batlantiruvchi iqtisodiy omillar umumlashtirilgan shaklda berilgan. Ko’rsatkichlarning uch guruhga bo’linishi nisbiydir. Masalan, ikkinchi guruh omillar — “siyosiy omillar” - haqiqatda faqat iqtisodiy sabablarni: makroiqtisodiy barqarorlik, valyutaning konvertatsiyalanishi, xususiylashtirish sur’atlari va boshqalarni aks ettiradi. Uchinchi guruh omillari esa “biznesga ko’maklashish” qator siyosiy omillarni, shu jumladan, “siyosiy muhit” va “mamlakat imidji” kabilarni o’zida mujassamlashtirib, retsipient-mamlakat uchun xos xususiyatlar bo’lib, ularni tahlil qilish, mazkur mamlakat TTXIning oqib kelishi uchun tegishli shart-sharoitni yaratishni istaydimi, degan savolga javob beradi.
|
| |
Q=U*g
Bunda, Q - Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik...

|
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
bet | 76/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblarQ=U*g
Bunda, Q - o’lchanayotgan kattalik;
U – o’lchanayotgan kattalikda nechta birlik borligini ko’rsatuvchi son;
g – o’lchov birligi.
O’lchanayotgan kattalikni o’lchov birligi bilan qiyoslash uchun qo’llaniladigan moslama o’lchash asbobi deyiladi.
Texnologik jarayonning barcha parametrlari (ko’rsatgichlari) Xalqaro birliklar tizimi bo’yicha o’z o’lchov birligiga ega ( OK, OS, M, kg/sek, m2/sek, n/m2, kg/sm2 va h.z.).
O’lchash asbobini qiyoslash deb asbob ko’rsatishini aniqroq bo’lgan asbob bilan qiyoslashga aytiladi (qiyoslash o’lchash xatoligini aniqlash uchun o’tkaziladi).
O’lchanayotgan kattalikning son qiymatini aniqlash uchun o’lchashning bevosita va bilvosita usullari qo’llaniladi.
Bevosita o’lchashlar o’lchanayotgan kattalikni o’lchash asboblarning o’lchovlari yoki ko’rsatishlari bilan bevosita qiyoslashga asoslangan(tarozi, bo’rtma hisoblagich(schyotchik) va h.z.). Misol uchun bevosita o’lchash usuliga uzunlikni – metrlarda, bosimni- manometrlarda o’lchash va h.z. kiradi.
O’lchashning bilvosita usullari Q - izlangan kattalikni bilvosita emas, balki funktsional bog’lanish bilan bog’liq bo’lgan bir yoki bir necha boshqa kattaliklarni(A, V, S, …) bevosita o’lchash yo’li bilan aniqlashdan iborat. Bunda o’lchanayotgan kattalik quyidagi formula bo’yicha hisoblab chiqariladi
Q = f * (A, V, S, …)
Masalan, bakdagi suyuqlik miqdorini sathi bo’yicha aniqlash.
O’lchash asboblari deb o’lchanayotgan kattalikni o’lchov birligi bilan bevosita yoki bilvosita qiyoslash uchun xizmat qiluvchi moslamalarga aytiladi.
Datchiklarni, o‘zgartkichlarni, axborotlarni uzatish va avtomatik nazorat qilish tizimlarini va ikkilamchi asboblarni ishlash sxemalari va strukturaviy sxemalari
Istagan vazifani bajaruvchi o‘lchash o‘zgartkichi o‘lchash asbobi bilan konstruktiv birlashtirilgan bo‘lishi yoki o‘zi alohida qurilmani tashkil etishi mumkin. O‘lchash ob’ektiga o‘rnatilgan va o‘lchamlari, massasi hamda ta’sir ko‘rsatuvchi omillarga mustahkamligiga nisbatan alohida talablarga javob beruvchi, zarur yordamchi elementlar bilan birga o‘lchov o‘zgartkichlarining bir qator konstruktiv to‘plamini datchik deb atash qabul qilingan.
K o‘pchilik hollarda o‘lchashlar o‘lchanayotgan fizik kattalikni oldindan o‘zgartirish bilan bog‘lik..
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
GEN XARITASI. GEN STRUKTURALARI, INTRONLAR VA EKZONLAR

1.2 GEN XARITASI. GEN STRUKTURALARI, INTRONLAR VA EKZONLAR
Genetik xarita deyilganda genlar guruhlanishining ana shu guruhda genlarning qanday izchilligida joylashganligi, ular orasidagi masofa tushuniladi. Birinchi marta genetik xarita drozofila meva pashshasida T.Morgan va uning shogirdlari tomonidan tuzilgan. Ular genlarning guruhlanishini birikkan holda irsiylanish, genlar orasidagi masofani esa krossingover hodisasiga qarab belgilashgan. Birikkan holda irsiylanishdagi krossingover, ya'ni F2 ota-ona o'xshamagan duragaylar foizi genetik xaritada morganid birligi bilan belgilanadi. Bu birlik Morganning genetika fani oldidagi xizmatlarini ulug'lash maqsadida e'tirof etilgan. Hozirgi davrga kelib drozofiladan tashqari odam, sichqon, quyon, tovuq, tut ipak qurti, jo'xori, pomidor va boshqa o`simliklarning genetik xaritasi tuzilgan. Bu haqdagi ma'lumotlar L.A.Zaxarovning «Geneticheskiye karti visshix organizmov» kitobida keltirilgan.
Odamlarda duragaylarni tahlil qilish yordamida genetik xarita tuzish qiyin bo'lgani sababli boshqa usullardan foydalaniladi.
Ular quyidagilardan iborat:
1. F - shajara usuli, ma'lum oila avlodlarida belgilarning birikkan holda irsiylanishi hamda xilma-xillanishini tahlil qilish zsuli. Shu usul bilan qonning ABO guruhlarining joylanishi aniqlangan.
2. AAS usuli - oqsil molekulasida aminokislotalarning joylanishi tartibini solishtirish.
3. CN usuli - xromosoma qismlari tashqi ko'rinishining o'zgarishi va u bilan bog'liq holda fenotipdagi o'zgarishlarni solishtirish. Bunga xrornosomaning «mo`rt» qismlarini, ya'ni krossingoverda qatnashuvchi va mutatsiyaga uchrovchi qismlarining tahlili ham kiradi. Guruhlanishning mo'rt qismlari oilaviy genlar birikishini tadqiq qilishda belgi sifatida foydalaniladi.
4. RE usuli - restriksion tahlil va birikishning ayrim qismlarining qayta ko'rilganligini tadqiq qilish.
5. OT - Sentromer xaritasining tahlili.
Hozirgi vaqtga kelib, odamda bir yarim mingga yaqin genlar aniqlangan. Bu odam xromosornasidagi umumiy genlar sonining 1-5 foizini tashkil qiladi. Odam genomidagi eng yirik va ko'p o`rganilgani birinchi xromosomadir. 2-jadvalda mazkur xromosomali genlar xaritasi tarkibidagi har xil oqsil sinflar, fermentlar, qon guruhlari, qon ivishi, rezus faktorni kodlaydigan genlar bor (2-jadval)
|
Mazkur usulning mohiyati shundaki

|
Mazkur usulning mohiyati shundaki
|
bet | 104/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaMazkur usulning mohiyati shundaki, obro’li ekspertlarning 102 tasini tanlash asosida va ularga 4 balli (0 dan 4 ballgacha va ularning yig’indisi 1 ga teng) shkalada 15 ta asosiy mezonlar bo’yicha mamlakat riskini baholash taklif etiladi. Ushbu usulda baholash mezonlari va ularning qiymatlari quyidagilardan iborat:
Siyosiy barqarorlik (0,12).
Xorijiy investitsiyalarga bo’lgan munosabat (0,06).
Milliylashtirilishi xavfi (0,06), agar mamlakat qonunchiligida mulkni haq to’lamasdan ekspropriatsiya qilish ko’zda tutilgan bo’lsa, 0 ball qo’yiladi.
Valyutaning devalvatsiya qilinish ehtimoli va darajasi (0,06).
To’lov balansining holati (0,06).
Biznesning byurokratlashish darajasi (0,04).
Iqtisodiy o’sish sur’ati (0,1).
Valyutaning erkin almashinuv darajasi (0,1).
Shartnoma majburiyatlarini bajarish soni (0,06).
Mehnat unumdorligi darajasi va ish haqi xarajatlari (0,08).
Yuridik va marketing maslahatlarini olish, malakali mutaxassislarni jalb qilish imkoniyati (0,02).
Aloqa va transportni tashkil qilish (0,04).
Davlat organlari va jamoat tashkilotlarining munosabatlari (0,04).
Qisqa muddatli kreditlarni olish shartlari (0,08).
Uzoq muddatli kreditlar, xususiy kapitalni olish foydalanish shartlari (0,08).
Mamlakat riskining o’rtacha tortilgan bali quyidagi formula yordamida aniqlanadi (BERI indeks):
bu erda: ki, ji — tegishli ravishda, i — omilni baholovchi mezonlarning ballardagi qiymati va vaznli koeffitsienti.
Investitsiya muhitiny baholash bo’yicha Umumjahon banki yondashuvi. Umumjahon bankining 2005 yilda chop etilgan “Hamma uchun investitsiya muhitini qanday shakllantirish mumkin” mavzuidagi jahon iqtisodiyotining rivojlanishi to’g’risidagi yillik hisobotida investitsiya muhitini baholash bo’yicha bank yondashuvining asosiy mazmuni keltirilgan.
Yuqorida ko’rib chiqilgan usullar singari ushbu yondashuvda ham mutaxassislar tomonidan beriladigan ballar yig’indisidan foydalaniladi. Umumjahon banki yondashuviga ko’ra mamlakat investitsiya muhitiga ta’sir qiluvchi omillar quyidagilardan iborat, deb hisoblanadi:
Ushbu yondashuv investitsion jozibadorlikni ta’minlashning institutsional omillariga alohida e’tibor qaratilganligi bilan ajralib turadi. Jahon banki tomonidan tahlil etiladigan investitsiya muhitiga ta’sir etuvchi omillar investitsiya riski bilan bog’liq. Ushbu uslubiyotga muvofiq mamlakatning investitsiya imkoniyatlari e’tiborga olinmaydi.
Rossiya iqtisodiy hududlarining investitsiya jozibadorligini baholashda qo’llaniladigan “Ekspert” haftanomasi uslubiyati.
|
| |
O‘lchash o‘zgartirishi - Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning...

|
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
bet | 77/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblarO‘lchash o‘zgartirishi - bitta fizik kattalikning o‘lchamini boshqa fizik kattalikning o‘lchamiga o‘zgartirishdan iboratdir. Misol tariqasida P bosimni deformatsion manometr yordamida o‘lchashni qarab chiqamiz. Bosim ta’sirida naychasimon prujina buraladi (uning erkin uchi biroz siljiydi) — bu o‘zgartirishning birinchi bosqichi: ∆P→∆l. Naychasimon prujina uchining siljishi o‘qning burilish burchagiga o‘zgaradi: ∆ l →∆φ — bu o‘zgartirishning ikkinchi bosqichidir. O‘qda strelka mavjud bo‘lib, uning uchi bo‘linmali shkala bo‘yicha siljiydi — bu o‘zgartirishning uchinchi bosqichidir ∆φ→∆a, u o‘lchanayotgan kattalikning son qiymatini olishga imkon beradi. Umumiy holda hamma o‘zgartirishlarni bunday yozish mumkin:
O‘lchash o‘zgartkichi — o‘lchashlar vositasi sifatida o‘lchash o‘zgartirishi ∆P→∆a ni amalga oshirishga imkon berdi. Kattalikning ketma-ket o‘zgartirishlar qatoridan bittasi yuz beradigan o‘lchash vositalari elementi o‘zgartirish elementi deb ataladi. O‘zgartirish elementi har doim ham konstruktiv ajralib turmaydi, ya’ni o‘lchash vositasi tuzilishining ayni bitta elementi ikki va undan ortiq o‘zgartirish elementiga ega bo‘lishi mumkin.
O‘lchash axboroti signali hamma o‘zgarishlarining amalga oshishini ta’minlovchi o‘zgartirish elementlari to‘plami o‘lchash vositasining o‘lchash maqsadi deyiladi. O‘lchash zanjirida bevosita o‘lchanayotgan kattalikning ta’sirida bo‘lgan birinchi o‘zgartirish elementining qismi sezgir element deyiladi.
Haroratni nazorat qilish
Bosimni o‘lchash va nazorat qilish
Bosimni o’lchash va nazorat qilishni o’rganish.
Ishdan maqsad:
Ushbu tajriba ishi virtual stendlar yordamida bosimni o’lchash usullarini o’rganishga mo’ljallangan.
Talaba ishni bajarish jarayonida sanoatda qo’llaniladigan bosimni o’lchash usullarini va ularning ishlash printsiplarini virtual stendlar yordamida o’rganib, hisobotda ularning ishlashiga aniq tushuntirish berishlari kerak bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash,o’rnatish va sozlash, Avtomatlashtirishning elektromexanik sistemalari, Sohaning texnologik o’lchashlari va asboblari
|
-jadval
TTXI jalb qilishni qo’llab-quvvatlaydigan retsipient-mamlakatlar tavsifi

|
-jadval
TTXI jalb qilishni qo’llab-quvvatlaydigan retsipient-mamlakatlar tavsifi
|
bet | 106/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla9.1-jadval
TTXI jalb qilishni qo’llab-quvvatlaydigan retsipient-mamlakatlar tavsifi
TTXIni qabul qiluvchi mamlakatlarning umumiy shart-sharoitlari
|
TMK maqsadlari bo’yicha tasniflangan TTXI turi
|
Retsipient-mamlakatlarning iqtisodiy tavsiflari
|
1. Siyosiy muhit:
|
A. Sotish bozorla-rini kengaytirish
|
bozor hajmi va aholi jon boshiga to’g’ri keladigan daromad;
bozorning o’sish sur’atlari;
mintaqaviy va global bozorlarga chiqish;
mamlakat iste’molchilari uchun xos bo’lgan afzalliklar;
bozorlar tarkibi;
xom-ashyo;
malakasiz kam ish haqi to’lanadigan ishchi kuchi;
malakali kadrlar;
texnologik, innovatsion va boshqa yaratilgan aktivlar (masalan, savdo markalari), shu jumladan, insonlarda, firmalar va ularning guruhlarida
mujassamlashgan;
moddiy infratuzilma (portlar, yo’llar, energiya ta’minoti, aloqa);
resurslar va aktiv qiymatining mehnat unumdorligi bilan birgalikdagi omili;
boshqa xarajatlar, masalan retsipient-mamlakatga kirish - chiqish bo’yicha transport va aloqa xarajatlari, oraliq mahsulotlarni sotib olishga sarflangan xarajatlar;
korporatsiyaning mintaqaviy tarmog’ini yaratishga yordam beradigan mintaqaviy integratsion guruhga a’zolik.
|
iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy barqarorlik;
investorning kelishi va ish olib borishini tartibga soluvchi qoidalar;
xorijiy kompaniya filiallariga bo’lgan munosabat;
bozorlarning amal qilishi va tarkibi (raqobat, birlashish va qo’shib olishlar siyosati);
TTXIni qo’llab-quvvatlash bo’yicha xalqaro bitimlar;
xususiylashtirish siyosati;
savdo siyosati (tarif va notarif to’siqlar.
|
B. Tabiiy resurs-
lardan (aktivlar-
dan) foydalanish
huquqini qo’lga
kiritish
|
2. Iqtisodiy omillar:
aniq mexanizmlar;
bozor infratuzilmasi;
iqtisodiy erkinlik;
|
biznesni qo’llab-quvvatlash;
investitsiyalarni qo’llab-quvvatlash bo’yicha chora-tadbirlar;
investitsiyalarni rag’batlantirish;
korruptsiyaga qarshi kurash va boshqaruv samaradorligi bilan bog’liq “qo’shimcha chiqimlar” va h.k.
|
S. TTXI, savdo va
soliq siyosati o’r-
tasidagi o’zaro
bog’liqlik
|
3. Ijtimoiy soha (ikki tilli maktablar, turmush
sifati va h.k.);
|
4. Investitsiyalarga xizmat ko’rsatish
|
D.Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish
|
|
Mamlakatning TTXI uchun jozibadorligi qulay va barqaror huquqiy rejim, xorijiy investorlarga mulkini milliylashtirish xavfidan kafolatlar berilishi va uning huquqlarini kamsitmaydigan rejim yaratilishi bilan belgilanadi. Investitsiya muhitiga ta’sir qiladigan uchinchi guruh omillarni mamlakatda shakllangan umumiy tadbirkorlik muhiti omillari (soliq tizimi, ishlab chiqarish xarajatlari darajasi, ishchi kuchi malakasi darajasi, munosib infratuzilmaning mavjudligi, ilg’or texnologiyalar va innovatsiyalardan foydalanish imkoniyatlari) tashkil qiladi.
|
| |
-rasm. Ssuda kapitali xususiyatlari

|
-rasm. Ssuda kapitali xususiyatlari
|
bet | 13/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla1.5-rasm. Ssuda kapitali xususiyatlari
Kapitalning ssuda shaklidagi migratsiyasi deganda kapitalning barcha xalqaro harakatlanishi tushunilib, quyidagi turdagi to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar va to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar bundan mustasno:
davlat va xususiy zayomlar;
boshqa mamlakatlarning obligatsiyalari, xorijiy kompaniyaning veksellari va trattini sotib olish;
qarzlar bo’yicha to’lovlar;
banklararo depozitlar;
rivojlanishga rasmiy yordam.
Xalqaro valyuta fondi yana bir guruh — “boshqa investitsiyalar”, guruhini ajratadi. Bu guruh asosan xalqaro zayomlar va bank depozitlaridan tashkil topadi. Ular ba’zida portfel, ba’zida to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar tarkibida bo’lishi mumkin. Bayon qilingan sxemada zamonaviy investitsiya amaliyotiga tegishli bo’lgan ikkita holat mavjud.
Birinchidan, u mutlaqo mantiqqa mos keladi va valyuta-kredit munosabatlari pozitsiyasida ishlay oladi. Biroq savdo-iqtisodiy aloqalaridan investitsiyalarga bog’liq turli operatsiyalar kelib chiqadi. Ular orasidagi turli-tuman servis, marketing, boshqaruv, texnologik va boshqa operatsiyalarga berilgan tasnifga mos tushmaydigan investitsiyaviy huquqlarni yuzaga keltiradi. Ular xorijiy investorga mulkchilik huquqini berishni ko’zda tutmaydi, biroq muntazam daromad olish huquqini beradi (royalti, rentals va h.k.)
Ikkinchidan, bayon qilingan sxemada barcha shakllar bir ma’noli bo’lib, bir chiziqqa tortilgandek tuyuladi. Biroq ilgari olingan va taqsimlangan foydaning qayta taqsimlanishi emas, balki haqiqiy ishlab chiqarishni boshqarish nuqtai nazaridan investitsiyalarning qanday shakllari muhimroq, degan masala dolzarb hisoblanadi.
1.5. Investitsiya normasi va unga ta’sir etuvchi omillar
Jamg’arish normasi barqaror iqtisodiy o’sishning asosiy ko’rsatkichi bo’lib xizmat qiladi.
Jamg’arish — bu joriy davrdagi qayta ishlashning moddiy asosini kengaytirish orqali kelajakda aholi iste’molini oshirishga yo’naltirilgan jarayondir. Bozor iqtisodiyotida jamgarish funktsiyasini tadbirkorlik, fermer yoki ular tomonidan belgilangan yuridik homiy shaxslar amalga oshiradi. Ular qatoriga menejerlar, ma’muriyat, mehnat jamoasining kengashi, aktsiyadorlik jamiyati kengayishi, davlat boshqaruv organlari va xo’jalik faoliyatini olib borish xuquqini olgan shaxslarni kiritish mumkin.
|
| |
Moliyaviy investitsiyalar - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 17/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaMoliyaviy investitsiyalar — mulkka egalik qilish va mulkdan daromad olish bilan bog’liq bo’lgan aktsiya, obligatsiya va boshqa qimmatbaho qog’ozlar orqali qo’yilmalar kiritishdir.
Investitsiya normasi — investitsiyalar hajmining yalpi ichki mahsulotga bo’lgan nisbatidir.
2-mavzu: Jahon xo’jaligida to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning o’rni
2.1. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning nazariy asoslari
2.2. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning ahamiyati
2.3. TTXIning tarkibi va rivojlanish dinamikasi
2.4. Milliy iqtisodiyotning barqaror o’sishini ta’minlash va tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirishda xorijiy investitsiyalar o’rnining ortib borishi
2.1. To’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning nazariy asoslari
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab kapitalni chetga chiqarishni asoslab beruvchi yangi ilmiy nazariyalar paydo bo’ldi. Ushbu nazariyalar quyidagi yo’nalishlarda namoyon bo’ladi (2.1-jadval).
kapitalni chetga chiqarishning zamonaviy sabablarini asoslash. Ushbu turdagi tahlillar mikroiqtisodiy qonuniyatlar asosida amalga oshirildi;
jahon kapital oqimlarining o’zaro bog’liqliklarini umumlashtirish. Ushbu yo’nalish jahon bozorining globallashuv sharoitidagi kapital oqimining rivojlanishi qonuniyatlariga asoslanadi.
XX asrning 60-yillarida kompaniyalarning bunday faoliyatini talqin qilishda ikkita nazariy yondoshuv qo’llanilgan:
1) TMKning bozorda boshqa firmalar oldida raqobat afzalliklarini ta’minlab beruvchi sanoatni tashkil etish;
2) xalqaro kapital oqimlari yo’nalishlarini asoslab berish.
XX asrning 70-yillarida sanoatni tashkil etish nazariyasi doirasida olib borilgan tadqiqotlar Amerika TMKi tomonidan amalga oshirilgan to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning (TTXI) afzalliklarini aniqlash va baholashga asosiy e’tibor qaratdilar. Menejment texnikasi, innovatsiyalarga bo’lgan qobiliyat va mahsulotlar differentsiyasi kabi omillar TMKning raqobat afzalliklariga kiritildi.
Ushbu nazariya bilan bir vaqtning o’zida kompaniyalarning xorijdagi faolligining moliyaviy jihatlariga qiziqish uyg’ondi. Natijada TTXI oqimini firmalarning tashkiliy xususiyatlari orqali tushuntirishga asoslangan yangi nazariy yo’nalish paydo bo’ldi.
Dastlab, kapitalni chetga chiqarishda korporatsiyaning raqobat afzalliklarini asoslashga qaratilgan nazariyalarni ko’rib chiqamiz. Ushbu afzalliklarni retsipient mamlakatda yaqqol ko’rish mumkin. Bu turdagi tadqiqotlar mantiqan monopolistik raqobatga ega bozor qoidalariga asoslanadi. Kimning tovari raqib mahsulotiga nisbatan biron-bir afzallikka ega bo’lsa, o’sha g’olib chiqadi. Ushbu yo’nalishdagi nazariyalar ichidan quyidagilarni alohida ajratish mumkin: mahsulotning hayotiylik tsikli nazariyasini, M.Porterning raqobatbardoshlik nazariyasi va J.Danningning eklektik paradigmasi.
|
| |
Trubali o’tishlarga qoyiladigan asosiy talablar

|
Trubali o’tishlarga qoyiladigan asosiy talablar
|
bet | 46/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblarTrubali o’tishlarga qoyiladigan asosiy talablar.
Avtomatlashtirishning uskuna va qurilmalarning ishonchli ishlashi ko’pincha trubali o’tishlarholatiga qarab baholanadi.
Shu navbatda trubali o’tishlarning holati texnik binoning talablari qay darajada e’tiborga olinganliligiga , atrof muhit talablariga mexanik ta’sir imkoniyatlariga, truba xom- ashyosiga bog’liq.
Trubali o’tishlarni lyihalashda quyidagi asosiy talablar e’tiborga olinishi lozim:
Trubali o’tishlar quyidagi imkoniyatlarni ta’minlashi kerak:
Texnologik qurilmalar to’xtovsiz uskunalar tekshiruvi va tajribasi, avtomatizatsiyqa uskunalari va trubali o’tishlar montaji;
Texnologik jarayon to’xtatilmasdan turib, trubali o’tish va avtomatik uskunalarning yuvilishi va changdan tozalanishi;
Impulsli trubali o’tishlarni, avtomatika uskunalarini, qurilmalarni ajratuvchi suyuqliklar bilan to’ldirish;
Suyuqliklar bilan to’ldirilgan qurilmalar , avtomatika uskunalari va trubali o’tishlardan gazlarni ajratib olish;
Gazlar bilan to’ldirilgan qurilmalar , avtomatika uskunalari va trubali o’tishlardan kondensatorlarni ajratib olish.
Trubali o’tishlarda stok uchun qiyaliklar mavjud bo’lishi kerak , stokda kondensat yoki gazlar yig’ilib , u avtomatik jarayon yoki qurilmalarni to’xtovsiz ishlashinita’minlaydi. Buning uchun trubali o’tishlarda eng pastki nuqtasida kondensat quyilishi uchun gaz bilan to’ldirilga qurilmalar eng yuqori nuqtasida esa suyuqliklar bilan to’ldirilgan, gazlarni yig’ish uchun qurilma mavjud bo’lishi kerak.
Qiyaliklarsiz pnevmatik komanda liniyalari qoyilishi mumkin, chunki ko’chirish jarayonida ularda faqatgina tozalangan va quritilgan , siqilgan havo bo’lishi kerak.
Monometrlardagi impulsli trubali o’tishlar 1:50 kam bo’lmagan qiyalikka ega bo’lishi kerak.
Difmanometrlarniki esa kamida 1:10.
Sistemalarning trubali o’tishlari mexanik jihatdan mustahkam , birlashmalari pishiq, mahkam va birlashmalari 3 marta (va undan ortiq) mahkamlanga bo’lishi lozim. Chunki trubali o’tishlarga vibratsiya (titrash) va ichidagi suyuqliklar ta’siri bo’ladi.
Trubali o’tishlarda axborotni ushbu sistemada belgilangan vaqtidan kechiktirmasdan yetkazish uchun kesishma joylarida o’tishlarga ega bo’lishi kerak.
Pulsatsiya muhitida ta’minot yoki impulsli o’tishda o’lchov aniqligini yaxshilovchi va asboblar rostlagichlarni dinamik xarakteristikalarini aniqligini yaxshilovchi qurilmalar o’rnatilishi kerak.
Yong’in va portlash xavfi mavjud joylarda trubalio’tishlar joylashtirilga bo’lsa, elektr zanjiri kuchlanishi yonida ichki tomonlama kam yerga ulanga bo’lishi kerak.
Moy bilan to’ldirilgan trubali o’tishlar kislarodli o’rnatmalar mavjud yerda joylashtirilishi ta’qiqlanadi.
Trubaning mexanik mustahkamligi , ishning qay darajada xavfliligiga qarab aniqlash kerak. Bunda truba tashqi hamda ichki muhit parametrlari , xususiyatlari va muhit o’zgarish xarakteri inobatga olinishi lozim.
|
| |
Reja: Reja: Bank resurslarining umumiy ko'rinishi: kapital, depozitlar, kreditlar, zaxiralar

|
Reja: Reja: Bank resurslarining umumiy ko'rinishi: kapital, depozitlar, kreditlar, zaxiralar
|
bet | 1/5 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 425,22 Kb. | | #158016 |
Bog'liq Bank resurslari va ularni oshirish yòllari Reja: Reja: 2. Bank resurslarini ko'paytirishda texnologiyaning roli Xulosa
Bank resurslari va ularni oshirish yo’llari
Kapital: - Kapital:
- Kapital bank ega bo'lgan moliyaviy yostiq yoki kapitalni ifodalaydi. U yo'qotishlarni o'zlashtirish uchun bufer vazifasini bajaradi va bankning barqarorligini ta'minlaydi.
- Kapitalning ikkita asosiy komponenti mavjud:
- 1-darajali kapital: Bu 1-darajali oddiy kapital va qo'shimcha 1-darajali kapitalni o'z ichiga oladi, ular kapitalning eng ko'p zarar ko'radigan shakllari hisoblanadi.
1. Bank resurslarining umumiy ko'rinishi: kapital, depozitlar, kreditlar, zaxiralar
2-darajali kapital: Bu subordinatsiya qilingan qarz va boshqa kamroq doimiy kapital shakllari kabi moddalarni o'z ichiga oladi. 2-darajali kapital: Bu subordinatsiya qilingan qarz va boshqa kamroq doimiy kapital shakllari kabi moddalarni o'z ichiga oladi. Depozitlar: Depozitlar - mijozlarning saqlash va foydalanish uchun bankka ishonib topshiradigan mablag'lari. Ushbu mablag'lar talab bo'yicha yoki omonat shartnomasi shartlariga muvofiq olinishi mumkin. Depozitlarni har xil turlarga bo'lish mumkin, jumladan: Depozitlarni har xil turlarga bo'lish mumkin, jumladan: Talab qilib ko‘ringan depozitlar: istalgan vaqtda oldindan ogohlantirmasdan olib qo‘yilishi mumkin bo‘lgan mablag‘lar. Muddatli depozitlar: Belgilangan muddatga saqlanadigan, odatda bir necha oydan bir necha yilgacha bo'lgan mablag'lar. Jamg'arma depozitlari: Mijozlarga foizlarni olish bilan birga pulni tejash uchun mo'ljallangan hisoblar. Kreditlar: - Kreditlar:
- Kreditlar banklar uchun asosiy daromad manbai hisoblanadi. Ular bankning qarz oluvchilarga ma'lum bir muddat ichida foizlar bilan birga qaytarilishini kutish bilan qarz beradigan mablag'larni ifodalaydi.
- Banklar tomonidan taqdim etiladigan kredit turlariga quyidagilar kiradi:
- Shaxsiy kreditlar
- Ipoteka
- Biznes kreditlari
- Avtomobil kreditlari
- Banklar kreditlar bo'yicha foizli daromad oladilar, bu ularning daromadlariga sezilarli hissa qo'shadi.
|
| |