nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
№ 37 - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

A. Insonlarni yong‘in bo‘layotgan joydan qo‘zg‘atmaslik kerak
B. Insonlarga himoya vositalarini berish kerak
C. Insonlarni Evakuatsiya qilish kerak
D. Yong‘in xavfsizligi xizmatiga xabar berish kerak
№ 43.
Davlat yong‘in nazorati asosan nimani nazorat qiladi?
A. Korxona va tashkilotlarda yong‘in xavfsizligi bo‘ymcha bo‘yicha ishlarni tashkil
etilishini
B. Faqat ishchilarga salbiy ta’sir etuvchi omillarni
C. Faqat ishchilarga salbiy ta’sir etuvchi xavfli omillarni
D. Ish joylaridagi yoritish darajalarini
Gradiyentlar - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

157
-
Diamond Gradient
rombli gradiyent yaratadi:
5. Dasturning xususiyatlar panelidan quyidagilarni belgilab olish mumkin:
- to‘ldirish rangining tasvirdagi rang bilan aralashish rejimini
Mode
elementi
yordmida, to‘ldirishning shaffoflik darajasini
Opacity
elementi yordamida
belgilanadi;
- gradiyentdagi ranglar tartibini akslantirish uchun
Reverse
elementi
belgilanadi;
- silliqroq gradiyent yaratish uchun
Dither
elementi belgilanadi;
- gradiyent to‘ldirish uchun transparent maska qo‘llash uchun
Transparency
elementi tablanadi.
6. Tasvirning kerakli maydoniga sichqon ko‘rsatkichini joylab sichqon
tugmasini bosib turgan holdagradiyentning boshlang‘ich va yakuniy nuqtalari
belgilanadi.
Mixer Brush uskunasi bilan chizish

|
Mixer Brush uskunasi bilan chizishBog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMAMixer Brush uskunasi bilan chizish
Mixer Brush
uskunasi yordamida xolstda ranglarni aralashtirish, mo‘yqalamda
ranglarni birlashtirish, rang namligini o‘zgartirish kabi real chizish jarayonini
simulyatsiya qilish imkoniyatini beradi.
Mixer Brush
uskunasi ikkita rang manbasi,
konteyner va rang tanlovchisiga ega. Uskuna konteyneri xolstga chiziladigan
yakuniy rangni saqlaydi va ko‘p chizish hajmiga ega. Rang oluvchi konteyner rangni
faqatgina xolstdan oladi. Konteynerdagi rang muntazam ravishda xolstdagi ranglar
bilan aralashib turadi.
Mixer Brush
uskunasini qo‘llash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Dasturning uskunalar panelidan
Mixer Brush
uskunasi tanlanadi.
2. Uskuna konteyneriga rang to‘ldirish uchun klaviaturaning
Alt
tugmasini
bosib turgan holda xolstdagi maydonga sichqon tugmasi bosiladi yoki old fon rangi
tanlanadi.
3. Mo‘yqalam turi mo‘yqalam andozalari panelidan tanlanadi.
4. Dasturning xususiyatlar panelidan uskuna xususiyatlari belgilab olinadi.
Jumladan,
Muxer Brush
uskunasiga xos bo‘lgan quyidagi xususiyatlarni o‘zgartirib
olish mumkin:
155
Current Brush Load
– ochiladigan menyudan
Load Brush
buyruq qatorini
tanlab uskuna konteynerini rang bilan to‘ldirish,
Clean Brush
buyruq qatorini tanlab
mo‘yqalamni rangdan tozalash mumkin.
Preset
– mo‘yqalamning oldindan belgilangan xususiyatlarga ega andozalarini
tanlash mumkin.
Wet
elementining qiymati mo‘yqalam xolstdan qancha miqdorda rang olish
darajasini belgilaydi:
Load elementining qiymati uskuna konteyneriga yuklanadigan rang miqdorini
belgilaydi. Kichik qiymatda mo‘yqalam tez qurib qoladi:
Mix
elementining qiymati xolst rangining uskuna konteyneridagi rang bilan
aralashish darajasini beradi. Element qiymati 100% ga teng bo‘lsa barcha rang
xolstdan olinadi, 0% ga teng bo‘lsa barcha rang uskuna konteyneridan olinadi.
Sample All Layers
elementi belgilansa uskuna rangni xolstdagi barcha
qavatlardan oladi.
5. Mo‘yqalam bilan xolstga chiziladi.
|
| |
Ranglarni aralashtirish rejimlari

63
-
Linear Burn
– tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi va natija rangini
qorishma rang yorqinligini pasaytirib to‘q qiladi;
-
Lighten
– tasvirning har bir
rang kanallari tahlil qiladi, asosiy va qorishma
ranglardan qaysi biri ochroq bo‘lsa ushbu rangni natija rangi sifatida belgilaydi;
-
Screen
– tasvirning har bir
rang kanallari tahlil qiladi, qorishma va asosiy
ranglarning aksi qiymatini ko‘paytiradi;
-
Color Dodge
- tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi va asosiy rangni
qorishma rang bilan orasidagi kontrastni kamaytirib yorqin qiladi;
-
Linear Dodge
– tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi va asosiy rangni
qorishma rang yorqinligini oshirib yorqin qiladi;
-
Overlay
– asosiy rangga bog‘liq holda rang qiymatlarini ko‘paytiradi yoki
pasaytiradi;
-
Soft Light
– qorishma rangga bog‘liq holda ranglarni to‘q yoki och qiladi;
-
Hard Light
– qorishma rangga bog‘liq holda rang qiymatlarini ko‘paytiradi
yoki pasaytiradi;
-
Vivid Light
– qorishma rangga bog‘liq holda kontrastni oshirib yoki pasaytirib
ranglarni o‘zgartiradi;
-
Linear Light
– qorishma rangga bog‘liq holda yorqinlikni oshirib yoki
pasaytirib ranglarni o‘zgartiradi;
-
Pin Light
- qorishma rangga bog‘liq holda
ranglarni almashtiradi;
-
Hard Mix
– qorishma rangning qizil, yashil va ko‘k kanallarining qiymatlarini
asosiy rangning RGB qiymatlariga qo‘shadi;
-
Difference
– tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi,
asosiy rang
qiymatidan qorishma rang qiymatini ayiradi yoki aksincha;
-
Exclusion
–
kontrasti past
Difference
rang aralashtirish rejimiga o‘xshash
effekt
yaratadi;
-
Subtract
– tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi, asosiy rang
qiymatidan qorishma rang qiymatini ayiradi;
-
Divide
– tasvirning har bir rang kanallari tahlil qiladi, asosiy rang qiymatini
qorishma rang qiymatiga bo‘ladi;
64
-
Hue
– natija rangni asosiy rangning yorug‘lik va to‘yinish qiymatlari va
qorishma rangning tuslanish qiymatlari asosida yaratadi;
-
Saturation
- natija rangni asosiy rangning yorug‘lik va to‘yinish qiymatlari va
qorishma rangning to‘yinish qiymatlari asosida yaratadi;
-
Color
- natija rangni asosiy rangning yorug‘lik qiymati va qorishma rangning
tuslanish va to‘yinish qiymatlari asosida yaratadi;
-
Luminosity
- natija rangni asosiy rangning tuslanish va to‘yinish qiymatlari va
qorishma rangning yorug‘lik qiymati asosida yaratadi;
-
Lighter Color
– asosiy va qorishma ranglarning
barcha rang kanallarining
qiymatlarini solishtiradi va yuqoriroq qiymatini aks ettiradi;
-
Darker Color
- asosiy va qorishma ranglarning barcha rang kanallarining
qiymatlarini solishtiradi va kamroq qiymatini aks ettiradi.
Mo‘yqalamlarni yaratish va o‘zgartirish

149
2. Natijada aks ettirilgan mo‘yqalam sozlamalari panelidan mo‘yqalam turi
tanlanadi.
3. Mo‘yqalam sozlamalari panelining chap qismidagi
Brush Tip Shape
bo‘limidan kategoriyalarni tanlab kerakli xususiyatlar belgilanadi.
4. O‘zgartirilgan xususiyatli mo‘yqalamni keyingi foydalanish uchun saqlab
olish uchun mo‘yqalam sozlamalari panelining menyusidan
New Brush Preset
buyruq qatorini tanlash kerak.
Standard mo‘yqalam uchun mo‘yqalam sozlamalari panelidan quyidagilarni
belgilash mumkin:
OTS (ohangli signal uskunasi) - abonentga axborot signallarini shakllantirish va 
berish - Station Answer, Busy, Ringback Control. 
MS

6. Abonent tarmog'ining narxini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin bo'lgan
konsentratorlardan
foydalanish, chunki kontsentratorning narxi + uzatish tizimlarining
narxi abonent tarmog'i narxidan ancha past.
RKT ning afzalliklari:
1
. Konsentratorlardan foydalanishda abonent tarmog'i
narxining pasayishi
hisobiga
chiziqli tuzilmalar narxining keskin pasayishi .
2. O'rnatishning qulayligi tufayli, texnik xizmat ko'rsatuvchi
xodimlar sonini
qisqartirish, XKSning texnik xizmat ko'rsatish ishlarini yuqori avtomatlashtirish hisobiga
yanada rivojlangan element bazasidan foydalanish hisobiga
XKSni ishlab chiqarish,
o'rnatish va ishlatish xarajatlarini kamaytirish

2-rasm
Hozirgi vaqtda t1 CL1 va CL'1 tugmalari orqali birinchi A va B abonentlarining
telefon apparatlari umumiy uzatish yo'liga (OPT) Ti .d vaqtiga ulangan. Ushbu
almashtirishlar OPTning ikkala uchida bir vaqtning o'zida (sinxron) va bir xil tezlikda
(fazada) amalga oshirilishi kerak. Kommutatsiya tezligi shunday bo'lishi kerakki,
abonentlar ulanishdagi uzilishlarni sezmaydilar.
Vaqtni taqsimlash yo'lidagi uzatish jarayoni uzatilgan signalning qisqa muddatli
namunalarini olish (vaqt bo'yicha signalni namuna olish) va bu namunalarni uzatish
sifatida ko'rib chiqilishi mumkin. Kotelnikov teoremasiga ko'ra, tanlama chastotasi
F d
Klaviaturadan kiritish orqali o`qitish

|
Klaviaturadan kiritish orqali o`qitish
|
bet | 3/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruza2. Klaviaturadan kiritish orqali o`qitish
Quyidagi dastur kodini o‘rganamiz:
2. Klaviaturadan kiritish orqali o`qitish
Natija:
Radiusni kiriting: 2.5
Yuza = 19.6349
Radiusni kiriting: 5
Yuza = 785397
8-qator “Radiusni kiriting: ” degan satrni konsolga chiqaradi. Sizning dasturingiz foydalanuvchiga nima kiritshni har doim aytib turishi kerak.
Dastur tahlili
8-qator “Radiusni kiriting: ” degan satrni konsolga chiqaradi. Sizning dasturingiz foydalanuvchiga nima kiritshni har doim aytib turishi kerak. 9-qatorda kalviaturadan kiritilgan qiymatni o‘qish uchun cin ob’yekti ishlatilayapti.
Cin >> radius;
Konsolga kiritish
Oqimdan chiqarish operatori
o‘zgaruvchi
>> operatorining teskarisi << operatoridir. >> operatori ma’lumot cin dan o‘zgaruvchiga o‘tishini anglatsa, << operatori esa, ma’lumot o‘zgaruvchidan cout ga o‘tishini bildiradi. Oqimdan chiqarish operatori >> o‘zgaruvchini ko‘rsatib turadi, oqimga kiritish operatori << esa cout ni ko‘rsatib turadi.
>> va << operatorlari
>> operatorining teskarisi << operatoridir. >> operatori ma’lumot cin dan o‘zgaruvchiga o‘tishini anglatsa, << operatori esa, ma’lumot o‘zgaruvchidan cout ga o‘tishini bildiradi. Oqimdan chiqarish operatori >> o‘zgaruvchini ko‘rsatib turadi, oqimga kiritish operatori << esa cout ni ko‘rsatib turadi.
cin >> uzgaruvchi; // cin → uzgaruvchi;
cout << “Xush kelibsiz”; // cout ← “Xush kelibsiz”;
Ko‘p marta kiritish
cin>>x1>>x2>>x3;
o‘zgaruvchilar
Ko‘p marta kiritishga oid dastur
Ko‘p marta kiritishga oid dastur natijasi
Uchta son kiriting: 4 8 5
4 8 5 sonlarining o`rtachasi: 5.66667 ga teng
|
| |
Uchta son kiriting: 5 - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali...

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti dasturiy injiniring kafedrasi
|
bet | 4/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruzaUchta son kiriting: 5
7
3
5 7 3 sonlarining o`rtachasi: 5 ga teng
3. Identifikatorlarni o‘zgaruvchilar va funksiyalar kabi nom elementlarida qo`llash
Identifikatorlar bu – dasturda o‘zgaruvchi va funksiyalar kabi elementlarni tavsiflay oladigan nomlar.
O‘tgan dasturda ko‘rgan main, son1, son2, son3 kabilar dasturlash teminologiyasida identifikatorlar deyiladi.
Identifikatorlardan foydalanishga oid qoidalar
Identifikatorlar harflar, raqamlar va pastki chiziqcha(_)larni o‘z ichiga olgan belgilar ketma-ketligi
Identifikator har doim harfdan yoki pastki chizqdan boshlanishi lozim. U hech qachon raqamdan boshlanmasligi kerak.
C++ ning kalit so‘zlari identifikator bo‘la olmaydi
Identifikatorning uzunligi ixtiyoriy o‘lchamda bo‘lishi mumkin. Ammo 31 belgidan oshmasligi tavsiya etiladi.
3. Identifikatorlarni o‘zgaruvchilar va funksiyalar kabi nom elementlarida qo`llash
radius:
yuza:
radius:
yuza:
int son; //son int turida e’lon qilinmoqda
O`zgaruvchilarni e’lon qilish
tur uzgaruvchiNomi;
int son; //son int turida e’lon qilinmoqda double radius; //radius double turida e’lon qilinmoqda double yillikFoiz; //yillikFoiz double turida e’lon qilinmoqda Agar bir nechta o‘zgaruvchini bir turda e’lon qilish lozim bo‘lsa, u holda quyidagicha e’lon qilinadi:
o‘zgaruvchilarni e’lon qilishga oid ba’zi misollar
Agar bir nechta o‘zgaruvchini bir turda e’lon qilish lozim bo‘lsa, u holda quyidagicha e’lon qilinadi: tur uzgaruvchi1, uzgaruvchi2, …, uzgaruvchiN; O‘zgaruvchilar vergul bilan ajratiladi. Misol uchun: int i, j, k; O‘zgaruvchilar ko‘pincha boshlang‘ich qiymatga ega bo‘ladi. o‘zgaruvchi e’lon qilinish paytida, unga qiymat ta’minlab qo‘yish mimkin. Misol:
O‘zgaruvchilarni e’lon qilishga oid ba’zi misollar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti dasturiy injiniring kafedrasi
|
Doiraning yuzasini hisoblashga doir dasturni quyidagicha yozish mumkin

|
Doiraning yuzasini hisoblashga doir dasturni quyidagicha yozish mumkin
|
bet | 6/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruzaDoiraning yuzasini hisoblashga doir dasturni quyidagicha yozish mumkin:
6. O`zgarmaslar uchun “const” kalit so`zi
Doiraning yuzasini hisoblashga doir dasturni quyidagicha yozish mumkin:
8. Sonlarning butun turlari, haqiqiy turlari va ilmiy birliklar
Dastur
sizeof funksiyasi
Literallar dasturda to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llaniladigan constant qiymatlar. 34 va 0.305 qiymatlari literallar hisoblanadi.
Sonli literallar
Literallar dasturda to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llaniladigan constant qiymatlar. 34 va 0.305 qiymatlari literallar hisoblanadi. int i=34; double footDanMetrga=0.305; Odatda butun turli literallar o`nli butun son ko`rinishda ifodalanadi. Sakkizlik butun literaldan foydalanish uchun 0 (nol)dan oldin yoziladi. Oltilik o`lchamdagi butun literalni yozish uchun esa 0x yoki 0X ifodalari qo`llaniladi. Masalan, quyidagi kod FFFF raqamini 65535 o`nli son deb qabul qilsa, o`nlikdagi 8 soni sakkizlikdagi 10 soniga tenglashtiriladi. cout << 0xFFFF<< " "<< 010; Raqamli ma’lumot turlari uchun standart operatorlar tayinlangan: qo`shish (+), ayirish (-), ko`paytirish (*), bo`lish (/) va foiz (%) (2.2-jadval).
Sonli operatorlar
Raqamli ma’lumot turlari uchun standart operatorlar tayinlangan: qo`shish (+), ayirish (-), ko`paytirish (*), bo`lish (/) va foiz (%) (2.2-jadval).
Idrok xaritasi
E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT!
|
| |
Dastur yozish – algoritmni dastur ko‘rinishiga aylantirish jarayoni. C++ dasturida eng birinchi bajariladigan qismi – main funksiyasi. Yuqoridagi masalaning koddagi ko‘rinishi quydagicha bo‘ladi

|
Dastur yozish – algoritmni dastur ko‘rinishiga aylantirish jarayoni. C++ dasturida eng birinchi bajariladigan qismi – main funksiyasi. Yuqoridagi masalaning koddagi ko‘rinishi quydagicha bo‘ladi
|
bet | 2/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruzaDastur yozish – algoritmni dastur ko‘rinishiga aylantirish jarayoni. C++ dasturida eng birinchi bajariladigan qismi – main funksiyasi. Yuqoridagi masalaning koddagi ko‘rinishi quydagicha bo‘ladi: int main() { //1-qadam: Radiusni kiritish //2-qadam: Yuzani hisoblash //3-qadam: Natijani ekranga chiqarish }
1. Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi
Dasturga foydalanuvchi doira radiusining qiymatini klaviaturadan kiritish kerak bo‘ladi. Bu ikki holatning paydo bo‘lishiga olib keladi: Dasturga foydalanuvchi doira radiusining qiymatini klaviaturadan kiritish kerak bo‘ladi. Bu ikki holatning paydo bo‘lishiga olib keladi:
1.
- Dasturda radiusni saqlash
2.
1. Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi
Dastur quyidagi qadamlardan iborat bo‘ladi:
1. Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi
Dastur quyidagi qadamlardan iborat bo‘ladi: int main() { double radius; double yuza; //1-qadam: Radiusni kiritish //2-qadam: Yuzani hisoblash //3-qadam: Yuzani ekranga chiqarish }
1. Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi
1 #include
2 using namespace std;
3
4 int main()
5 {
6 double radius;
7 double yuza;
8
9 // 1-qadam: Radiusni kiritish
10 radius = 20;
11
12 // 2-qadam: Yuzani hisoblash
13 yuza = radius * radius * 3.14159;
14
15 //3-qadam: Yuzani ekranga chiqarish
16 cout<< “Yuza: " << yuza << endl;
17
18 return 0;
19 }
Dastur kodini tahlil qilish
Satrlar#
|
radius
|
yuza
|
6
|
Qiymat aniqlanmagan
| |
7
| |
Qiymat aniqlanmagan
|
10
|
20
| |
13
| |
1256.64
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dastur yozish – algoritmni dastur ko‘rinishiga aylantirish jarayoni. C++ dasturida eng birinchi bajariladigan qismi – main funksiyasi. Yuqoridagi masalaning koddagi ko‘rinishi quydagicha bo‘ladi
|
Nutqni uzatish raqamli tarmoqlarning afzalliklari

tizimchalarining moslashtiruvchi qurilmalarida amalga oshiriladi. Signallash tarmoq
ekspluatatsiyasi bilan shug‘ullanadigan telefon kompaniyalari uchun, an’anaviy ravishda
ma’muriy jihatdan, ham moliyaviy jixatdan ham sezilarli vaqt bo‘lgan.
Bell Sustem firmasi stansiyalararo signallash tizimi (umumkanal signallash UKS)
detallashgan loyihasini ishlab chiqqan edi. U aloqa tarmog‘idagi signallashning ko‘pgina
muammolarini hal qilish imkonini beradi. UKS bo‘yicha signallash tizimi analogli
tarmoqda modemlarni ishlatish bilan amalga oshirilsada, shunga qaramay bu tizimni
kiritishdan olinadigan sezilarli samaradorlikni faqat katta tezlikdagi raqamli aloqa
kanallari mavjud bo‘lganda olish mumkin.
Zamonaviy texnologiyani ishlatish. Multipleksor yoki kommutatsiya sxemasi
KVA bilan raqamli signallani uzatish hamda raqamli hisoblash qurishda ishlatiladigan
asosiy sxemalarda quriladi, chunonchi: mantiqiy elementlarda va xotira elementlarida.
Kommutatsiya sxemasining asosiy elementi - kommutatsiya nuqta– «VA»
mantiqiy element bo‘lib, bitta kirishi axborot signallarni uzatish uchun, boshqalari esa –
boshqaruv signallarini uzatish uchun mo‘ljallangan. SHunday qilib mantiqiy elementlar
va EXM da xotira elementlari sifatida ishlatiladigan raqamli integral sxemalarni ishlab
chiqish texnologiyasining rivojlanishi, bevosita raqamli uzatish tizimlari va
kommutatsiya tizimlariga ham ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy texnologiyaning afzalliklari
elektraloqa funksiyalarini amalga oshirish uchun maxsus ishlab chiqilgan katta integral
sxemalarning (KIS) yaratilgan sari yanada yaqqolroq bo‘la boshladi. Bundan tashqari
raqamli komponentlarni yasash analogli ekvivalentga qaraganda oson, analogli oldida
raqamlini amalga oshirish funksional afzallikka ega, bitta modul chegarasida ichki
ulashlar minimallashtirish qilingan, KVA asosida yo‘ldoshli va optik aloqa kabellari
bilan ishlash mumkin.
a- integratsiyalanmagan uzatish va kommutatsiya
b-kanallarni ajratish negizida integratsiyalangan uzatish va kommutatsiya.
1.1 – rasm. Kommutatsiya va uzatishning integratsiyasi.
Аналогли 
коммутация - 1-Ma’ruza Mavzu

oshiriladi. Regenaratorlar buzilishlarni topadi, raqamli signallarni regeneratsiyalaydi.
Regeneratsiya yordamida signalga xalaqitlarning ta’sir natijasini lokallizatsiya qilish
mumkin.
Boshqa turdagi xizmat ko‘rsatishlarga moslashishi. Raqamli tizimlarda
uzatishning sifati xatoliklar koeffitsienti bilan xarakterlaydi. Traktda xatolar koeffitsienti
kichikligi kanallarni tashkil qilish oson. Agar foydalanuvchi xatolardan himoya usullarni
qo‘llayotgan bo‘lsa, kanalda paydo bo‘luvchi xatolarning ta’sirini amaliyotda to‘liq
istisno qilish mumkin. Bundan tashqari axborot uzatishda xabarning umumiy formati
qo‘llaniladi. SHuning uchun xech qanday qo‘shimcha talablarsiz, hamma turdagi
signallarni (televizion, ma’lumotlarni uzatish va hokazo) uzatish mumkin.
Ishchi tavsiflarni nazorat qilish mumkinligi. Signal tuzilmasini raqamli tizimdagi
manba turidan mustaqilligi tufayli qo‘shimcha afzalliklar olish mumkin. Bu qabul
qiluvchi signal qiymati uzatilayotgan axborot tabiatini bilmay, baholash mumkinligidan
iborat. Raqamli tizim diskret darajali belgilangan impulslarni uzatadi. SHuning uchun
signalning parametrlari nazoratlanadi. Raqamli liniyalar bo‘yicha uzatishning sifatini
aniqlashning etarli umumiy usuli mavjud - bu axborot oqimiga juftlikka tekshirish
qo‘shimcha bitlarni kiritish yoki signal shakliga kiritiladigan ortiqchalikning ba’zi bir
ulushlarini nazoratlashdir.
Maxfiylashtirish soddaligi. Raqamli shaklda tasvirlangan tovushli axborot engil
maxfiylashtiriladi va harbiylarning diqqatini o‘ziga tortadi.
O‘zgaruvchilar ko‘pincha boshlang‘ich qiymatga ega bo‘ladi. o‘zgaruvchi e’lon qilinish paytida, unga qiymat ta’minlab qo‘yish mimkin. Misol

|
O‘zgaruvchilar ko‘pincha boshlang‘ich qiymatga ega bo‘ladi. o‘zgaruvchi e’lon qilinish paytida, unga qiymat ta’minlab qo‘yish mimkin. Misol
|
bet | 5/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruzaO‘zgaruvchilar ko‘pincha boshlang‘ich qiymatga ega bo‘ladi. o‘zgaruvchi e’lon qilinish paytida, unga qiymat ta’minlab qo‘yish mimkin. Misol: int count=1; Bu quydiagi bilan ekvivalent: int count; count=1; Bundan tashqari bir necha o‘zgaruvchilarga e’lon qilish jarayonida qiymat berish mumkin. Misol: int i=1, j=2; Eslatma! C++ da o‘zgaruvchilarni e’lon qilish hamda qiymatini berib ketishning alternative sintaksisi ham mavjud. U quyida ko‘rsatilgan:
o‘zgaruvchilarni e’lon qilishga oid ba’zi misollar
Eslatma! C++ da o‘zgaruvchilarni e’lon qilish hamda qiymatini berib ketishning alternative sintaksisi ham mavjud. U quyida ko‘rsatilgan:
int i=1, j=2;
int i(1), j(2);
Ta’minlash operatori
o‘zgaruvchi = ifoda;
Ta’minlash operatori
Ta’minlash operatori
x=x+1;
1=x; //Xatolik
Eslatma! Matematikada x=2*x+1 ko‘rinishida yozish mimkin emas. Ammo C++ da mumkin. x=2*x+1 ifodasi 2*x+1 ifodaning qiymatini x ga ta’minlash deb tushuniladi.
Ta’minlash operatori
Eslatma! Matematikada x=2*x+1 ko‘rinishida yozish mimkin emas. Ammo C++ da mumkin. x=2*x+1 ifodasi 2*x+1 ifodaning qiymatini x ga ta’minlash deb tushuniladi. Quyidagi ifodalar bir-biriga ekvilalent:
cout<x=1;
Agar qiymat bir necha o‘zgaruvchilarga ta’minlanishi kerak bo‘lsa u quyidagicha yoziladi:
Ta’minlash operatori
Agar qiymat bir necha o‘zgaruvchilarga ta’minlanishi kerak bo‘lsa u quyidagicha yoziladi: i=j=k=1; U quyidagi bilan ekvivalent: k=1; j=k; i=j; Konstantani e’lon qilish sintaksisi quyidagicha:
6. O`zgarmaslar uchun “const” kalit so`zi
Konstantani e’lon qilish sintaksisi quyidagicha: const tur KONSTANTANOMI=qiymat;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zgaruvchilar ko‘pincha boshlang‘ich qiymatga ega bo‘ladi. o‘zgaruvchi e’lon qilinish paytida, unga qiymat ta’minlab qo‘yish mimkin. Misol
|
1-Ma’ruza Mavzu

1-Ma’ruza Mavzu
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/24
Sana
16.01.2024
Hajmi
0,99 Mb.
#138442
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Ma’ruza Mavzu
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Paketlarni optik kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar

Paketlarni optik kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar.
Paketlarni optik kommutatsiyalashga (OPS) ega bo‘lgan tarmoqlarda IP-trafik,
«paket ketidan paket» prinsipi bo‘yicha har bir marshrutizatorda qayta ishlanadi va
kommutatsiyalanadi. IP-paket sarlavhadan va foydali yuklamadan iborat. Paket
sarlavhasi marshrutlash uchun zarur bo‘lgan axborotdan iborat va foydali yuklama kabi
haqiqiy ma’lumotlarni taqdim etadi.
OPS tarmog‘ining kelajakdagi eng oliy maqsadi - optik muhit ichida paket
sarlavhasini qayta ishlash. Texnologiyaning mazkur sathida bu mumkin emas. Bunday
muammoning yechimi, optik muhitda foydali yuklamani saqlagan holda elektron muhitda
sarlavhani qayta ishlash hisoblanadi.
OPSning asosiy afzalligi, chastotalar oralig‘ini taqsimlash uchun statik
zichlashtirishni qo‘llash yo‘li bilan chastota diapazonini qo‘llashni oshirish imkonidir.
Bloklarni optik kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar.
OBS tarmoqlari, oldin ko‘rib chiqilgan ikkita WR va OPS tarmoqlarning
afzalliklariga ega. Bu yerda oraliq uzellarda buferlashtirish va elektr qayta ishlashga xojat
qolmaydi. Ayni shu paytda OBS chegaralangan vaqt davomiyligida kanallarni zahiralash
yo‘li orqali tarmoqni qo‘llash koeffitsientini oshiradi.
OBS tarmoqlarida asosiy kommutatsiyalash birligi bu blokdir. Blok (burst), kirish
uzelidan chiqish uzeliga birgalikda uzatiladigan va oraliq uzellarda birgalikda
kommutatsiyalanadigan paketlar ketma-ketligidir.
Bloklar shakllanishi uchun bir qancha yondashishlar mavjud, masalan:
agregatsiyaning chegaralangan vaqtiga ega bo‘lgan konteynerlash texnikasi
(Containerization with Aggregation-Time out, CAT).
Blok ikki qismdan iborat: sarlavha va ma’lumot. Boshqaruvchi blok (Control
Burst, CB) deb ataluvchi sarlavha, birinchi beriladigan ma’lumotlar bloki (Data Burst,
DB) deb ataluvchidan alohida uzatiladi va uning DB siga mos kelishi uchun butun yo‘l
bo‘ylab chastota oralig‘ini zahiralaydi. Undan keyin DBning o‘zi SV uchun zahiralangan
yo‘l bo‘ylab harakatlanadi.
Nazorat savollari
1. Optik aloqa tizimlarida kommutatsiya turlari qanday?
2. Optik aloqa tizimlarida lambda kommutatsiya qanday amalga owiriladi?
3. Optik kommutatsiya usullarining istiqbollari.
|
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

Sarlavha qismi paket uzatilishi signali, manba adresi, makon adresi, uzatishni
sinxronlash kabilarni o‘z ichiga olgan.
Ma’lumot qismi xabar tarkibidagi uzatishga mo‘ljallangan ma’lumotlardan iborat.
Tarmoq turiga nisbatan bu qism 0,5-4 Kb bo‘lishi mumkin. Treyler qismi ko‘p hollarda
xatoliklarni tekshirishga mo‘ljallangan (misol uchun, Cyclic Redundancy Check siklik
kod yordamida tekshiruv).
Paketlar tarmoq orqali mustaqil axborot bloklari sifatida uzatiladi. Paketli
kommutatsiya asosidagi tarmoqda kommutatorlar ichki bufer xotirasiga ega bo‘lib, unda
paketlar vaqtincha saqlanadi. Kommutatorning chiqish porti band bo‘lgan holatda, paket
biror vaqt navbat kutadi va keyingi kommutatorga uzatiladi (2-rasm).
Paketlar kommutatsiyasida bir vaqtda uzatilayotgan ma’lumotlar hajmi nisbatan
yuqori bo‘ladi va uzatish tezligi oshadi.
Sarlavhalar uzatilishiga vaqt sarflanishi, har bir keyingi paketni uzatishga zarur
bo‘lgan vaqt, paket buferizatsiyasi va kommutatsiyasiga sarflangan vaqt tarmoqdan
paketni umumiy uzatish vaqtiga ta’sir ko‘rsatadi va to‘sqinliklar manbai bo‘ladi.
Paketli kommutatsiyaning afzalliklari:
•
Tarmoqdagi yuklamani tarmoq bo‘ylab taqsimlash imkonini beradi;
•
Aloqa kanallarini o‘tkazish qobiliyatini oshirish imkonini beradi.
•
Bog‘lanishlardagi ma’lumot uzatish tezligini dinamik boshqarish
imkoniyati.
Paketli kommutatsiyaning kamchiliklari:
•
kommutatorlar buferlarida kechikishlarning tarmoq holatiga bog‘liq
bo‘lganligi sababli foydalanuvchilararo uzatish tezligi noaniqligi;
•
buferlarda navbatlar ortib ketganligi sababli ma’lumot (paketlar) yo‘qolishi
•
Bir aloqa kanalidan bir necha foydalanuvchilar ma’lumotlari uzatilganligi
sababli axborot xavfsizligini nisbatan pastligi;
•
Ulanishning nostabilligi va x.z.
Bu kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida turli usullar qo‘llaniladi (Quality of
Service QoS kabi). Bunday usullar qo‘llanilishi sababli paketlar kommutatsiyasi hozirgi
kunda yuqori tezlikli tarmoqlar tashkil etishda eng samarali va istiqbolli deb tan olingan.
Nazorat savollari - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 18/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Nazorat savollari
Dastgoh asosi (ostov)ning vazifasi nimadan iborat?
Asos qanday asosiy qismlardan tuzilgan?
Dastgoh bosh valiga harakat uzatuvchi va uni to‘xtatuvchi mexanizmlaming qanday turlari bor va ularga qanday talablar qo‘yiladi?
Elektr dvigateldan bosh valga harakat uzatuvchi mexanizm qanday qismlardan tuzilgan va u qanday ishlaydi?
BOB TO‘QUV DASTGOHIDA ISHLASH
To‘quvchining asosiy ish usullari
To‘quvchi, odatda, ko‘p sonli stanoklarga xizmat ko‘rsatadi, shu sababli ishni rejalashtirish muhim ahamiyatga egadir. Ishni to ‘g‘ri rejalashtirish to‘quvchiga dastgohlarning kamroq bekor turib qolishi va kam mehnat sarflab, ancha yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarish imkonini beradi.
To‘quvchi ishini rejalashtirishning asosiy prinsipi marshrutdir. Marshrut — to ‘quvchining ko‘p sonli dastgohlarga xizmat qilayotganda yuradigan ma’lum harakat yo‘lidir. Marshrut esda qoladigan sodda, qisqa bo‘lishi hamda to‘quvchining to'qima va tanda iplari tomonidan bir tekis xizmat qilishini ta’minlashi lozim.
To‘quvchi ko‘p sonli dastgohlarga xizmat ko'rsatayotganda kuzatish usuli, marshrut usuli, murakkab ish usullaridan foyda- lanishi mumkin.
Qaysi usulni qo‘llash to‘quvchi xizmat ko‘rsatayotgan dastgoh lar soniga bog'liq. Agar dastgohlar soni oz bo‘lsa, to‘quvchi ularni bir joyda turib nazorat qila oladi. Bu holda kuzatish usuli qo‘llaniladi. Agar dastgohlar soni ko‘p boisa, to‘quvchi hamma dast- gohlami birdan nazorat qila olmaydi. Bu holda marshrit usuli qo‘llaniladi. Murakkab usul ikkala holda ham qo'llanilishi mumkin.
Marshrut usulining ikki xili bor:
dastgohning uzunasi bo'yicha yurish;
dastgohning ko'ndalangi bo'yicha yurish.
To'quvchi dastgohning uzunasi bo'yicha marshrut usulida ishlaganda, u batanga paralell holda goh to'qima tomonda, goh tanda iplari tomonda yurib, dastgohlami kuzatib boradi. Bu usul to'qima va tanda iplarini sistemali nazorat qilish, ip uzilishi va nuqsonlaming vaqtida oldini olish imkonini beradi. Ammo bu marshrut boshqalariga nisbatan ancha uzundir.
Agar tanda iplarining sifati yaxshi bo'lib, dastgohlar munta- zam ishlab tursa, to'quvchining xizmat zonasi yana kengayishi mumkin. Lekin bunda marshrut uzunligi yana ortadi. Bu holda marshrutning ko'ndalang usuliga o'tish lozim. Bu usulda, to'quvchi batanga tik yo'nalishda harakat qiladi. To'quvchi bunday harakat qilganda birdaniga ikki qator dastgohlami ko'ra oladi. Agar birorta dastgoh to'xtagan bo'lsa, uni yurgizib yuborib, asosiy
▼
|
| |
Nazorat savollar - Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

14
JABOBLAR:
1.
Office dasturlari haqida ma'lumot: Microsoft Office, Microsoft tomonidan ishlab
chiqilgan dasturlar paketidir va unga oʻziga xos chet el dasturining ba'zi avlodi
tarkib qiladi. Bu paket odatda quyidagi dasturlarni oʻz ichiga oladi:
•
Microsoft Word: Matn muharriri va matnli hujjatlar yaratish uchun.
•
Microsoft Excel: Jadvallar, koordinatali diagrammalar va boshqa roʻyxatlar
yaratish uchun.
•
Microsoft PowerPoint: Slaydlar yaratish va diapozitivlar asosida
prezentatsiyalar tuzish uchun.
•
Microsoft Outlook: Elektron pochta, taqvim va kontaktlar uchun ma'lumotlar
ombori.
•
Microsoft Access: Ma'lumotlar omborini yaratish va boshqarish uchun.
•
Microsoft OneNote: Eslatmalar, fikrlar va boshqa ma'lumotlarni yozish
uchun.
2.
Microsoft Diagnostics nima? Microsoft Diagnostics, kompyuterlarning holatini
tekshirish va muammolarni aniqlash uchun moʻljallangan vosita hisoblanadi. Bu
vosita oʻz ichiga tashkil etilgan diagnosika vositasi hisoblanadi va kompyuterda
muammolarni aniqlash, tahlil qilish va hal qilish uchun foydalaniladi.
3.
Microsoft Picture Manager vazifasi? Microsoft Picture Manager, Microsoft Office
paketi ichidagi dastur boʻlib, tasvirlarni boshqarish, tahrirlash va koʻtarish imkonini
beradi. U tasvir fayllarini optimallashtirish, kengaytmasini oʻzgartirish va boshqa
asosiy tahrirlashlarni amalga oshirish uchun foydalaniladi.
4.
Microsoft InfoPath vazifasi? Microsoft InfoPath, formalar yaratish va maʼlumotlarni
qabul qilish uchun moʻljallangan dasturdir. Bu dastur orqali foydalanuvchilar
elektron shaklda ma'lumot kiritish, tasdiqlash va yuborish imkoniyatiga ega boʻladi.
InfoPath quyidagi vazifalarni oʻz ichiga oladi:
•
Elektron shaklda ma'lumot qabul qilish.
•
Ma'lumotlarni omborda saqlash.
•
Boshqa dasturlar bilan integratsiya.
•
Ma'lumotlarni saqlash va ulashish uchun moslashtirilgan shakllarni yaratish.
•
Shaxsiy ish tartibini oʻrganish va avtomatlashtirish.
•
Nazorat savollar - Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

18
•
Microsoft Access:
Ma'lumotlar omborini yaratish va boshqarish.
•
Microsoft Publisher:
Nashrlar, broshyuralar, gazetalar va boshqa chiqim
materiallarini tuzish.
•
Boshqa dasturlar ham mavjud, jumladan OneNote, Visio, Project, SharePoint
Designer va boshqalar.
3.
Microsoft Outlook qandey vazifani bajaradi?
Microsoft Outlook elektron pochta,
taqvim, vazifalar va kontaktlar boshqarish uchun foydalaniladigan bir dasturdur. Bu
dastur orqali foydalanuvchilar, elektron xatlar yuborish, qabul qilish, vazifalarni
belgilash, vaqtincha joylashgan vazifalarni boshqarish, tanishlarni saqlash va
taqvimni yaratib borishadi.
4.
Amaliy mashg‘ulot ishi № 29

17
MS POWER POINT - ma’lumotlarni taqdimo (prezentatsiya), reklama qilishga
mo‘ljallangan taqdimot dasturi;
MS ACCESS – ma’lumotlar ombori (bazasi) bilan ishlashga mo‘ljallangan dastur;
MS PUBLISHER – har xil tipdagi nashirlik ishlarini bajarishga mo‘ljallangan muharrir
dastur;
MS OUNLOOK - elektron pochtadan foydalanishga mo‘ljallangan dastur va hokazo.
Office dasturlar paketini o‘rnatishda yuqorida ko‘rsatilgan dasturlarni tanlash orqali,
ya’ni keraklisini o‘rnatish orqali kompyuter qattiq diskidagi joyni tejash mumkin.
Masalan, sizning kompyuteringiz Internetga ulangan bo‘lmasa Ms Outlook ni
o‘rnatishingiz shart emas yoki rangli, lazerli printeringiz bo‘lmasa Ms Publisher ni ham
o‘rnatish shart emas va hokazo bu dasturlar keyinchalik sizga kerak bo‘lib qolganida
bemalol Office tarkibini yangilab bu dasturlarni o‘rnatib olishingiz mumkin.
Agar siz Internetga ulangan bo‘lsangiz Office dasturlar paketini Internet orqali
yangilab (“update” qilib) turishingiz, Office ni kompyuteringizga o‘rnatgandan so‘ng
bemalol matnlarni tahrir qilish, ma’lumotlar bazasida ishlash, hisob-kitobli jadvallarni
tahrir qilish va hokazo ishlarni qilishingiz mumkin.
-rasm. Homuza - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 25/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)5.4-rasm. Homuza ravonligi:
a — ravon; b — noravon; d — aralash homuzalar.
ko‘proq harakatlanishi, ya’ni to‘qimadan qanchalik uzoqda o'rnatilgan bo‘lsa, u shunga nisbatan ko‘proq tik yo'nalishda harakatlanishi kerak.
Shodalarning har xil qiymatga ko'tarilishi tanda iplarining har xil taranglikda boiishiga olib keladi. Ayniqsa, shodalar soni- ning ko'payishi bilan bu holatning ta’siri oshadi. Shunga qara- may ravon homuzada arqoqtashlagich to‘g‘ri o ‘tadi va tanda iplarining ishqalanishi ham, uzilishi ham kamayadi.
Homuza hosil qilish fazalari. Homuza hosil qilish jarayonida tanda iplari egallagan o‘rinlar homuza fazalari (holatlari) deyiladi.
Tanda iplari o‘rta holatda bo‘lganda uni homuzaning о ‘rta holat fazasida (заступ holatida) deyiladi (5.5-rasm).
Tanda iplarining yuqoriga va pastga harakatlanishi homuzaning ochilish fazasi deyilib, u homuza to‘liq ochilguncha davom etadi. Shu vaqtdan boshlab arqoq ipi tashlanishi boshlanadi. Arqoq tashlagichlarga qulay sharoit yaratish uchun homuza ochilgandan so‘ng shu holatda ma’lum vaqt to‘xtab turishi kerak, shunga homuzaning turg‘un fazasi deyiladi. Bu vaqt bosh val 90° dan 180° ga to'g'ri kelishi mumkin. To'quv dastgohining kengligi oshgan sari turg'un faza ham uzayadi.
Turg'un fazadan so'ng tanda iplari o'rta holatga qayta boshlaydi, bunga homuzaning yopilish fazasi deyiladi. Bu faza tanda iplarining o'rta holat fazasigacha davom etadi. So'ngra homuza hosil qilish yana qaytariladi.
Homuza hosil qilish davri deb, tanda iplari birinchi holatga qaytguncha bosh valning aylanish soniga aytiladi. Bu davr to'qima o'rilishining arqoq ipi rapportiga teng bo'ladi.
270 0
|
| |
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

mashrutizatsiya jadvaliga kiritilishi usuliga ko‘ra mashrutizatsiyani ikki turga ajratish
mumkin:
•
Bevosita bog‘lanishdagi avtomatik mashrutni kiritilishi. Masalan biror
mashrutizatorning bir interfeysiga (masalan FastEthernet 0/1 yoki GigEthernet 0/0 kabi)
biror tarmoqni ulasak va bu interfeysga shu tarmoqning IP (masalan 192.168.2.0)
manziliga mos IP manzil (masalan 192.168.2.1) bersak,
bu shuni anglatadiki, bu
mashrutizatorga ushbu interfeys orqali yangi tarmoq ulandi va bu tarmoqning IP
manzilini ulangan interfeys IP manzili orqali anglaydi. Masalan ushbu tarmoq ulangan
mashrutizator interfeysining IP manzili 192.168.2.1 bo‘lsa,
demak bu tarmoqning IP
manzili 192.168.2.0 ekan. Mashrutizator avtomatik tarzada bu mashrutni o‘zlashtiradi va
o‘zidagi mashrutizatsiya jadvaliga biriktiradi. Endi mashrutizator 192.68.2.0 manzili
tarmoqga qaysi interfeys orqali chiqish mumkinligini biladi (2-rasm).
2-rasm. Bevosita bog‘lanishdagi avtomatik mashrutni kiritilishi orqali
mashrutizatsiya ta’minlash
Yuqoridagi 2 –rasmda tasvirlangan tarmoqda 192.168.1.0 tarmoqdagi
kompyuterlarga mos IP manzillar tarqatiladi. Bu tarmoqdagi kompyuterlar uchun asosiy
shlyuz manzili shu tarmoq ulangan mashrutizator interfeysining IP manzili bo‘ladi (ya’ni
192.168.1.1). Masalan:
3-rasm
•
Agar mashrut tarmoq administratori orqali kiritilsa
bu statik mashrutizatsiya
usuli hisoblanadi.
•
Agar mashrut mashrutizatsiya algoritmlari yordamida hisoblab chiqilsa, u
holda bunday mashrutizatsiya dinamik mashrutizatsiya hisoblanadi. Bunda tarmoqning
holati va topologiyalari haqidagi axborotlarga asoslaniladi
va bu axborotlar
mashrutizatsiya protokollari yordamida olinadi.
Yuqorida takidlanganidek, mashrutizatsiya jarayonini amalga oshirishda
mashrutizatsiya jadvalini hosil qilinadi va mashrutni tanlashda unga asoslaniladi.
Mashrutizatsiya jadvali – bu elektron jadval (fayl) yoki ma’lumotlar bazasi bo‘lib,
mashrutizator yoki tarmoq kompyuterida saqlanadi va bu jadval yetib borish manzili va
keyingi mashrutizatorga paketlarni uzatilishi lozim bo‘lgan interfeys orasidagi moslikni
ifodalaydi.
Tarmoq sathining ishini marshrutizatsiya va signalizatsiyaning
bir qator
protokollari bajaradi: RIP (Routing Internet Protocol), OSPF (Open Shortest Path
First), IGRP (Interior Gateway Routing Protocol), EIGRP (Enhanced IGRP), BGP
(Border Gateway Protocol), RAP (Routing Access Protocol), RSVP (Resource
Reservation Protocol) va boshqalar.
TCP/IP protokollar steki kanal sathida protokollarning katta soni va IP
protokolning paketlarini inkapsulyatsiyalaydigan tarmoq
texnologiyalari bilan
o‘zaro ta’sirlashadi.
Ipning pishiqligi va uzayishi

|
Ipning pishiqligi va uzayishi
|
bet | 20/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Ipning pishiqligi va uzayishi. Ipning uzilishga pishiqligi uning sifatini ifodalaydigan eng muhim ko‘rsatkichlardan biridir. Ipning uzilishga pishiqligi deganda, uning tashqi kuchlarga chidamliligi tushuniladi. Pishiqlik atamasi o‘rnida ko‘pincha uzuvchi kuch atamasi ishlatiladi. Ma’lum uzunlikdagi ipni uzish uchun yetarli minimal kuch uzuvchi kuch deb ataladi va Nyuton (N) da o‘lchanadi. Uzuvchi kuchni aniqlash uchun ipni uzish mashi- nasida uzib ko'rish kerak.
Ipning pishiqligini ifodalashda absolut va nisbiy miqdorlardan foydalaniladi. Yakka yoki bir nechta (pasma) iplarning uzuvchi kuchi absolut miqdor, kilometrdagi uzuvchi uzunlik esa nisbiy miqdordir.
Uzuvchi uzunlik (km) pishiqlikning chiziqli zichlikka nisba tiga teng:
L = P /T (sN/teks).
Uzish mashinasida ipning pishiqligini aniqlash bilan birga, uning uzayishi ham aniqlanadi. Uzilish paytida namuna uzayadi. Uzilishdagi uzayishi mm.larda (absolut uzayish) yoki namu- naning dastlabki uzunligiga nisbatan foizlarda (nisbiy uzayish, £) ifodalanishi mumkin:
E = 2l z h . . m % ,
'i
bu yerda, lx — namunaning dastlabki uzunligi, mm;
l2 — namunaning uzilishi paytidagi uzunligi, mm.
To‘quvchilikda ishlatiladigan iplarning chiziqli zichligi butun uzunligi bo‘yicha bir xil bo‘lishi kerak, aks holda ulardan to‘qi- ladigan to‘qima sifatsiz chiqadi.
To'quvchilikda ishlatiladigan iplarga qo‘yiladigan talablar ip uchun standartlarda belgilangan. Ipning navi uning pishiqligi va bir tekisligiga qarab aniqlanadi; tozaligiga qarab esa u klasslarga ajratiladi. Standartga muvofiq, masalan, paxtadan yigirilgan ip yuqori, birinchi, ikkinchi, uchinchi va to‘rtinchi navlarga ajra tiladi. Standart jadvallarida ipning xossalari bo'yicha notekisliklarga yo‘I q o ‘y ila d ig a n qiymatlar ko‘rsatilgan bo‘ladi. Agar ip hamma xossalari bilan standart talablariga to‘la javob bersa, u oliy sifatli ip hisoblanadi.
? Nazorat savollari
|
| |
V.КЕЙСЛАР БАНКИ - Biotexnologiya

|
Biotexnologiya
|
bet | 6/8 | Sana | 31.12.2019 | Hajmi | 6,76 Mb. | | #6938 |
1-Кейс. Дори воситаларининг сифати билан боғлиқ муаммолар
Фармацевтик ишлаб чиқарувчи корхона томонидан «Ингалипт» дори воситасини ишлаб чиқаришга талаб тушган. Унинг таркиби:
Стрептоцид ................................. 0,75
Норсульфазол .............................. 0,75
|
| |
-rasm. Homuza - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 24/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)5.3-rasm. Homuza turlari:
a — yopiq homuza; b — ochiq homuza; d — yarimochiq homuza.
homuza hosil qilish jarayoniga kamroq energiya sarflanadi; mokining homuza ichidan o‘tishiga yaxshiroq sharoit yaratiladi, chunki bosh valning har bir aylanishida iplaming ma’lum qismi harakatda boimaydi.
Ochiq homuzaning kamchiliklari: tanda iplarining ta- rangligi har xil, uzilgan tanda ipini o‘tkazish qiyin, chunki iplar bir tekis joylashmagan boiadi.
Yarimochiq homuza. Bu turdagi homuzada bosh valning har bir aylanishida faqat joyini o‘zgartiruvchi tanda iplari o‘rta holatga keladi, qolganlari, ya’ni pastki holatda qoluvchi tanda iplari esa o‘z joyida qoladi. Yuqori holatdagi tanda iplari biroz tushadi va shu holatda qoladi, ko‘tarilayotgan tanda iplari kelguncha to‘xtab turadi. So‘ngra ko'tarilayotgan tanda iplari bilan yana yuqorigi holatga ko‘tariladi.
Yarimochiq homuzada ham ochiq homuzaning afzalliklari va kamchiliklari bor, lekin tanda iplarining tarangligi birmuncha kam bo‘lganligi sababli, to‘qima hosil qilish jarayoniga ijobiy ta’sir etadi, tanda iplarining uzilishi kamayadi.
Homuzaning ravonligi va noravonligi bo‘yicha turlarga bo‘linishi (5.4-rasm).
0 ‘rilish rapportiga qarab dastgohda o‘rnatilgan shodalar soni har xil bo‘lib, ular to'qim a qirg‘og‘idan har xil masofada o‘rnatiladi.
Homuza to‘liq ochilgan vaqtda ko'tarilgan va pastga tushgan shodalar va ulardagi tanda ipi har xil joylashishi moki yoki rapira, arqoqtashlagichning homuza ichidan o‘tishiga ta ’sir ko‘rsatadi.
Ravon homuza. Ravon homuzada homuza to‘liq ochilgan paytda pastdagi va yuqoridagi tanda iplari bir xil tekislikda joylashgan boiadi. Buning uchun to‘qimadan uzoqda joylashgan shodalar oldidagilariga nisbatan ko'proq miqdorda tik yo‘nalishda harakatlanadi. Ravon homuzada arqoqtashlagichlaming o‘tishiga yaxshi sharoit yaratiladi.
Noravon homuza. Homuza to iiq ochilgan paytda yuqoriga ko‘tarilgan va pastga tushgan shodalardagi tanda iplari har xil tekislikda joylashadi, natijada mokining to‘g‘ri o‘tishiga xalaqit beradi.
Aralash homuzada yuqoridagi tanda iplari har xil tekislikda, pastdagi tanda iplari esa bir xil tekislikda boiadi. Ravon homuza hosil qilish uchun orqada joylashgan shodalar oldingiga nisbatan
|
| |
To‘quvchi nimalami - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 21/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)To‘quvchi nimalami bilishi va bajara olishi kerak?
To‘quvchining ish o ‘mi deb nimaga aytiladi?
To‘quvchining ish usullarini aytib bering.
To‘quvchi ish o ‘miga qanday talablar qo‘yiladi?
To'quvchi ishlami tez va to‘g ‘ri bajarishi nimalarga ta’sir etadi?
Usta yordamchisining asosiy vazifalarini aytib bering.
To‘quv sexida qanday yordamchi ishchilar ishlaydi va ular qanday ishlami bajaradilar?
To‘quv dastgohida to‘qima hosil qilish uchun tanda iplarini ikki qismga bo‘lish lozim. Shu ikki qismga bo‘lingan tanda iplari oralig‘idagi bo‘shliq homuza, deb ataladi. Homuza fors tilidan olingan bo‘lib, og‘iz bo‘shlig‘i m a’nosini anglatadi. Tanda iplarini bir tekislikda ikki qismga bo‘lish uchun ularning bir qismini shodalar yordamida o‘rta holatdan yuqoriga, bir qismini esa pastga ajratish lozim. Ajratilgan iplar orasiga arqoq ipi tashlanadi. Tashlangan arqoq ipi maxsus mexanizm yordamida, to‘qima chetiga uriladi va to‘qima elementi hosil bo‘ladi. Bu to‘qima elementi to‘quv zonasidan tortib olinib to‘quv g‘altagiga o‘raladi. Sarflangan tanda ipi uzunligi to‘quv g‘altagidan uza- tiladi.
To‘qima o‘rilishlarini hosil qilish uchun to‘quv dastgohida tanda iplari ma’lum tartibda ko‘tarib tushiriladi, natijada to‘qimada o‘rilish hosil bo‘ladi. To‘qimada o‘rilishlar oddiy yoki murakkab bo‘lishi mumkin. Shunga qarab dastgohda har xil homuza hosil qilish mexanizmlari o‘matiladi.
To'qima o‘rilishining murakkabligiga qarab homuza hosil qiluvchi mexanizmlar ekssentrikli, karetkali, jakkard mashinali turlarga bo‘linadi.
E k s s e n t r i k l i homuza hosil qilish mexanizmlari yor damida oddiy o‘rilishli to‘qimalar, ya’ni polotno, saija, satin va ba’zi mayda naqshli to‘qimalar to‘qish mumkin.Bu mexanizm yordamida homuza hosil qilishda, shodalaming navbatma-navbat tanlangan o‘rilish asosida ko‘tarilib tushishi ekssentrikning ekssentrisiteti hisobiga amalga oshadi.
K a r e tk a li homuza hosil qilish mexanizmi to ‘qimani dastgohdan yuqorida joylashgan karetka richaglari yordamida o‘raydi. Bu mexanizmda juda murakkab bo‘lmagan saija, satin va mayda naqshli o‘rilishlardan hosila hamda aralash o‘rilishli to‘qimalar to‘qiladi.
J a k k a r d o ‘rilishli yirik naqshli to‘qimalar jakkard ma- shinasi yordamida to‘qiladi. Bu mashina har bir tanda ipini alohida ko‘tarib turilishini ta’minlaydi. Hozir zamonaviy dast- gohlarda ko‘tarilish yoki tushish elektron sistemalar yorda-
mida amalga oshiriladi. Bunday homuza hosil qiluvchi mashi- nalarga misol qilib Fransiyaning «Shtoybli» jakkard mashi- nasini keltirish mumkin.
|
| |
AQ - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 100/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)1 AQ
Yengil sanoat korxonalarida qo‘llanilayotgan asosiy stan dartlar:
texnik sharoit standarti;
tajriba uslubi standarti;
joylashtirish, taxtlash va saqlash standarti;
oichash asboblari va vositalarini tekshirish usullari stan darti;
to‘g‘ri foydalanish va sozlash standarti;
texnologik jarayonni tashkil qilish bo'yicha standart.
Texnik sharoit standarti — mahsulotga uning tayyorlanishi, texnik jihatdan talablar, uni manziliga olib borish va foydalanish, to'g'ri qabul qilib olish, sifat ko'rsatkichlarini tegishli usullar asosida tekshirish, ularni saqlash, qabul qilish va jo'natish bo'yicha qo'yilgan.
Misol uchun: 0 ‘z RSt 604 — 93. Paxta tolasi. Texnik sharoit. Tajriba uslublari bo'yicha standart — tajriba ishlari uchun namunalar olish va tanlash, ularni tekshirish, oichash va sifat
ko'rsatkichlarini baholashdir.
0 ‘lchash asboblarini tekshirish standarti — o'rnatilgan asbob- larning to'g'ri va aniq ishlash uslubi yuzasidan tekshirish o 't kazadi.
Texnologik jarayonni tashkil qilish standarti — bu texnologik jarayonda mahsulotni belgilangan guruh yoki yo'nalish bo'yicha ishlab chiqarish uchun texnologik vositalarni ishga tushirish va uni nazorat qilish hamda rivojlangan ishlab chiqarishda yagona sifatli mahsulot bilan ta’minlashni tatbiq etishdan iborat.
Davlat, soha va korxonalar standartlari
Standartlashtirish bilan shug'ullanadigan milliy idora O'z- bekiston Respublikasida standartlashtirish sohasidagi ishlarni quyidagi qonun-qoidalarga asosan tashkil etadi: ixtiyoriylik, oshkoralik, baynalmilallik, barcha manfaatdor tomonlarning ishtiroki, texnikaviy darajaning va samaradorlikning hisobga oli- nishi, asossiz har xillikning qisqartirilishi, standartlarning to'liq- ligi va uyg'unligi.
Standartlarni ishlab chiqishda: standartlashtirilgan o'zaro bog'langan obyektlarga qo'yilgan talablarni kelishib olish va standartlashtirish bo'yicha me’yoriy hujjatlami amalda joriy etish
muddatlarini uyg‘unlashtirish yo'li bilan shu obyektlarni to‘liq va har tomonlama standartlashtirish; me’yoriy hujjatlarga kiri- tiladigan talablaming maqbulligi ta’minlanishi lozim.
Zamonaviy fan va texnika yutuqlari, chet el va mamlakatimiz- ning ilg‘or tajribasi asosida, muntazam tekshirish va standart talablarini yangilash yoii bilan standartdagi ko‘rsatkichlami o‘z vaqtida o‘zgartirib turish kerak.
Standartlar shunday talablami joriy etishi kerakki, bu talab- lar mahsulot xossalarini va ulardan foydalanish xususiyatiga oid tomonlami aniqlashtirsin.
|
| |