nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Amaliy Topshiriqlar: Kirish MongoDB

|
Amaliy Topshiriqlar: Kirish MongoDB
|
bet | 1/4 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 21,6 Kb. | | #129819 |
Mongoda yaratilgan ma’lumotlar bazasini intelektual tahlil qilish.
Nazariy topshiriq:
Ma’lumotlarning intelektual tahlili .
Amaliy Topshiriqlar:
Kirish
MongoDB - bu zamonaviy, kuchli, qulay va engil ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi (qisqartma: DBMS). MongoDB-dagi barcha ma'lumotlar JSON formatida saqlanadi, uni istalgan dasturlash tilida o'qilishi mumkin bo'lgan formatga moslashtirish oson. Ma'lumotlar bazasi ma'lumotlar bilan ishlash uchun NoSQL yondashuvidan foydalanadi.
Mongo bepul va ochiq manba hisoblanadi. Tizim Node JS, Angular, Express va MongoDB ni o'z ichiga olgan MEAN stek tufayli mashhurlikka erishdi. Ko'pgina Web-ishlab chiquvchilar MEAN stekidan foydalanadilar, bu erda "M" MongoDB ma'nosini anglatadi va qolgan harflar yuqorida tavsiflangan texnologiyalarga mos keladi.
Mongo turli loyihalarga osongina birlashtirilishi mumkin, oddiy tuzilishga va qulay funksionallikka ega. Oddiyligi tufayli u qisqa vaqt ichida dasturchilar orasida katta shuhrat qozondi.
Maqsad
Ushbu ishning maqsadi MongoDB da katta ma'lumotlarni tahlil qilishning miqdoriy va aralash usullarini va ularni amaliy qo'llashni o'rganishdir.
Vazifa
MongoDB-da yaratilgan ma’lumotlar bazasini intelektual tahlil qilish va undagi ma'lumotlarni tahrir qilish uchun MongoDB Shell yoki Compass kabi istalgan MongoDB mijozidan foydalanishingiz mumkin.
1. Ma’lumotlarni ism, id, yosh, narx kabi parametrlar orqali qidirish (find).
2. Foreach metodidan foydalanish.
3. Ma’lumotlarni ism, id, yosh, narx kabi parametrlar orqali saralash (sort).
4. Ma’lumotlarni tahrirlash (yoshi, narxi, nomi).
5. Malumotlarni maydon nomini o‘zgartirish (rename).
6. Ma’lumotlarni o`chirib tashlash.
Ma’lumotlarni ism, id, yosh, narx kabi parametrlar orqali qidirish(find).
db.users.find({
$or: [ { name: "Alice" },
{ _id: ObjectId("659142affdfb1694971475a2") },
{ age: { $gte: 18, $lte: 30 } },
{ price: 100 }
]
})
{
_id: ObjectId('659142affdfb1694971475a2'),
name: 'Alice',
age: 25,
email: 'alice@example.com',
gender: 'female'
}
{
_id: ObjectId('659142affdfb1694971475a3'),
name: 'Bob',
age: 30,
email: 'bob@example.com',
gender: 'male'
}
{
_id: ObjectId('659142affdfb1694971475a4'),
name: 'Tom',
age: 30,
email: 'tom@example.com',
gender: 'male'
}
{
_id: ObjectId('659142affdfb1694971475a6'),
name: 'Candy',
age: 30,
email: 'candy@example.com',
gender: 'female'
}
{
_id: ObjectId('659142affdfb1694971475a6'),
name: 'Candy',
age: 30,
email: 'candy@example.com',
gender: 'female'
}
|
| |
Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi innovatsion rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil

Global dunyoda ilm-fan va ta‘limdagi
innovatsion
rivojlanishning zamonaviy trendlari 15 dekabr, 2022 yil.
84
Annotatsiya:
Zamonaviy ta’limning asosiy vazifasi o‘quvchiga nafaqat fundamental bi-
lim berish, balki unga keyingi ijtimoiy moslashish, o‘z-o‘zini tarbiyalash tendensiyasini ri-
vojlantirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni ta’minlashdir. Hozirgi vaqtda o‘qituvchi
oldidagi asosiy vazifalardan biri o‘quv jarayonini o‘quvchilar uchun qiziqarli, dinamik va
zamonaviy qilishdir. Bunda esa o‘qituvchilarga interfaol texnologiyalar yordamga keladi.
O‘qitishda eng yangi texnologiyalardan foydalanish ko‘rinishini oshiradi, materialni idrok
etishni osonlashtiradi. Bu o‘quvchilarning motivatsiyasiga va o‘quv jarayonining umumiy
samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois oliy texnika ta’lim muassasalari talabalari
uchun interfaol o‘qitish metodlarini ishlab chiqish vazifasi O‘zbekiston Respublikasi uc-
hun dolzarb hisoblanadi. Shu maqsadda elektrotexnika va elektronika fanining “Energiya
tejovchi transformatorlar” mavzusidagi mashg‘ulotlarda quyidagi interfaol o‘qitish usulla-
ridan foydalanish taklif etiladi: aqliy hujum, Venn diagrammasi, klaster, atamalar zanjiri va
“SWOT – tahlil”.
Kalit so‘zlar:
interfaol usullar, energiya tejovchi transformator, aqliy hujum, klaster, Venn
diagrammasi, atamalar zanjiri, “SWOT-tahlil”.
Zamonaviy ta’limning asosiy vazifasi o‘quvchiga nafaqat fundamental bilim be-
rish, balki unga keyingi ijtimoiy moslashish, o‘z-o‘zini tarbiyalash tendensiyasini ri-
vojlantirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni ta’minlashdir. Hozirgi vaqtda o‘qi-
tuvchi oldidagi asosiy vazifalardan biri o‘quv jarayonini o‘quvchilar uchun qiziqarli,
dinamik va zamonaviy qilishdir. Bunda esa o‘qituvchilarga interfaol texnologiyalar
yordamga keladi. O‘qitishda eng yangi texnologiyalardan foydalanish ko‘rinishini
oshiradi, materialni idrok etishni osonlashtiradi. Bu o‘quvchilarning
motivatsiyasi-
ga va o‘quv jarayonining umumiy samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois
oliy texnika ta’lim muassasalari talabalari uchun interfaol o‘qitish metodlarini ishlab
chiqish vazifasi O‘zbekiston Respublikasi uchun dolzarb hisoblanadi. Shu maqsadda
elektrotexnika va elektronika fanining “Energiya tejovchi transformatorlar”
mavzu-
sidagi mashg‘ulotlarda quyidagi interfaol o‘qitish usullaridan foydalanish taklif etila-
T exnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

|
T exnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 195,99 Kb. | | #244528 |
Bog'liq mashina2
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
T EXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2– TOPSHIRIQ ISH
Mazvu: Logistik regressiya yordamida siniflashtirish masalasini yechish.
Bajardi:212-21-guruh talabasi
Marupov Jahongir
Tekshirdi: Qobilov Sirojiddin
Topshirish muddati: 14.04.2024
Toshkent 2024
Mazvu: Logistik regressiya yordamida siniflashtirish masalasini yechish.
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
import numpy as np
import pandas as pd
Ustun_soni = 10
#boshlash = 0
#Tugatish = 10
Qator_soni = 50
jadval = {
'1-ustun': np.random.normal(2, 3, 20),
'2-ustun': np.random.normal(2, 3, 20),
'3-ustun': np.random.normal(1, 1, 20),
'4-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
'5-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
'6-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
'7-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
'8-ustun': np.random.normal(2, 1, 20),
'9-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
'10-ustun': np.random.normal(1, 2, 20),
}
jadval2 = {
'1-ustun': np.random.normal(2, 3, 20),
'2-ustun': np.random.normal(2, 3, 20),
}
# DataFrame yaratish va shu orqali ma'lumotlarni xosil qilish
df = pd.DataFrame(jadval)
df2 = pd.DataFrame(jadval2)
#df['sinf'] = np.random.randint(2, size=Qator_soni)
# print(df)
#print(jadval)
# Ma'lumotlar to'plamini tuzamiz
x = np.array([df])
# Har bir qator uchun uning qanday sinfga mansubligini 0 va 1 lar orqali ko'rsatamiz.
y = np.array([0, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 0, 0, 1])
# Modelni yaratish
from sklearn.linear_model import LogisticRegression
model = LogisticRegression()
# Ma'lumotlarni modelga o'rgatamiz
model.fit(x, y)
# Yangi ma'lumotlarni siniflashtiramiz
yangi_data = np.array([df2])
# Natijalarni olish
bashorat_qiymati = model.predict(yangi_data)
# Natijalarni chiqaramiz
for i in range(len(yangi_data)):
print(f"X = {yangi_data[i]}, Yangi ma'lumot sinfi: {bashorat_qiymati[i]}")
|
| |
?
? - Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi

|
Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi Pdf ko'rish
|
bet | 26/108 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 53,35 Mb. | | #240157 |
Bog'liq Geometriya 7 uzb 2022?
?
?
?
Teorema.
Agar qo‘shni burchaklar o‘zaro teng bo‘lsa, ularning har ikkisi
ham to‘g‘ri burchak bo‘ladi.
Bu teoremaning
shart qismi
– “o‘zaro qo‘shni burchaklarning teng”ligi bo‘lsa,
xulosa
qismi
– “ularning har ikkalasi ham to‘g‘ri burchak” bo‘lishidan iborat.
Teoremani isbotlash
– uning shartidan foydalanib, bungacha isbotlangan va qabul qilin
-
gan xossalarga tayanib, mulohaza yuritib, xulosa qismida ifodalangan jumlaning to‘g‘riligini
keltirib chiqarishdir. Teoremaning shart va xulosa qismlarini aniqlashtirib olish teoremani
oydinlashtiradi, uni tushunish va isbotlash jarayonini yengillashtiradi. Shu bois teorema
-
ni isbotlashdan oldin uni shart va xulosa qismlarga ajratib, qayta yozib olish maqsadga
muvofiq bo‘ladi. Masalan, yuqorida keltirilgan teoremani quyidagi ko‘rinishda qayta yozib
olish mumkin:
6
a
b
x
+24°
x
Berilgan:
∠
A
va
∠
B
qo‘shni burchaklar,
∠
A
=
∠
B
Isbot qilish kerak:
∠
A
=
∠
B
= 90°
Teoremaning sharti
Teoremaning xulosasi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi
|
Topshiriq - Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika...

|
Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi Pdf ko'rish
|
bet | 93/108 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 53,35 Mb. | | #240157 |
Bog'liq Geometriya 7 uzb 2022Topshiriq.
Oltiburchakning yasalish jarayonini tushuntirishga harakat qiling.
Aylana radiusi qanday bo‘lishi kerak va nima uchun? Javobingizni tushuntiring.
d
f
e
c
E
G
F
D
B
A
d
f
e
c
E
G
F
D
B
A
f
1
d
1
g
1
e
1
c
1
b
165
2. Geometrik tushuncha va ma’lumotlarni vizuallashtirish
1-topshiriq
Teorema.
Uchburchakning tashqi burchagi unga qo‘shni bo‘lmagan ikkita ichki
burchaklar yig‘indisiga teng.
Teoremani
GeoGebra
dan foydalanib vizuallashtiramiz. Quyida keltirilgan amallar
ketma-ketligini bajaring.
ABC
uchburchakni yasang.
AB
nurni o‘tkazing.
Uchburchakning
A
va
C
ichki burchaklarini, shuningdek,
B
tashqi burchakni belgilang.
β=α+γ
– uchburchakning ikkita ichki burchaklari
yig‘indisini tasvirlovchi dinamik matnni hosil qiling.
Masalan,
β= “Объекты”
bo‘limidan
α
va
γ
ni tanlang.
Uchburchak burchaklari va nomlarining rangi va
ko‘rinishini o‘zgartiring. Obyekt ustida sichqonchaning
o‘ng tugmasini bosib, “
Свойства
”... buyrug‘ini tanlang.
Natijada quyidagi ko‘rinishdagi dinamik chizma hosil bo‘ladi. Bunda uchburchakning
shaklini o‘zgartirilishi mumkin, lekin
B
tashqi burchak har doim
A
va
C
ichki burchaklari
-
ning yig‘indisiga teng bo‘ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi
|
2-topshiriq - Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika...

Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi
Geometriya 7 uzb 2022
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi
|
S. Y. Is kamov

S. Y. Is kamov
Download
7,3 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/136
Sana
11.06.2024
Hajmi
7,3 Mb.
#262660
Download
7,3 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
S. Y. Is kamov
Download
7,3 Mb.
Matnni ko'rish
Nutq qobiliyatini o’stirish vositalari

|
Nutq qobiliyatini o’stirish vositalari
|
bet | 4/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 71 Kb. | | #155360 |
Bog'liq 17-mavzuNutq qobiliyatini o’stirish vositalari. Mаtn o’qish. Mаtnni bаlаnd оvоzdа o’qish. Bundа vаqti-vаqti bilаn fаrаz qilinаyotgаn аuditоriyagа nigоh tаshlаb turing. Bundа fаrаziy ko’z qаrаshlаr оrqаli erkin nutq hissigа erishishgа hаrаkаt qiling. SHu bilаn birgаlikdа mаtnning kеyingi so’zlаrini bir zumdа оldindаn o’qib хоtirаngizdа sаqlаsh vа kеyin tаlаffuz qilishgа o’rgаning. SHundа nutqingizdа uzilish bo’lmаydi.
Mаtn mа’nоsini еtkаzib bеrish. Mаtnning ikkitаdаn bеshtа gаpgаchа bo’lgаn qismini o’qib uni gаpirib bеring. Bundа so’zmа-so’z gаpirishgа yoki o’z so’zlаringiz bilаn ifоdаlаshgа hаrаkаt qiling.
Fikr yuritish. Erkin nutqqа ko’p mаrоtаbа o’qish yoki yodlаsh оlib kеlmаydi. Аksinchа bu mаqsаdgа erishishgа kоnspеkt vа tаyanch ibоrаlаr аsоsidа nutq tuzish vа fikr yuritish zаmin yarаtаdi.
“Fikr yuritish” ibоrаsidаn tаfаkkur vа nutq o’rtаsidаgi mustаhkаm bоg’lаnishni bеlgilаsh uchun fоydаlаnаmiz. Bu dеgаni, fikrning аsоsi kаlit so’zlаr qаtоri оrqаli ifоdаlаngаn. Bittа fikrni kаlit so’zlаrgа tаyangаn hоldа turlichа shаkllаntirish mumkin.
Hikоya. O’zingiz yoki bоshqа kimdir bilаn sоdir bo’lgаn vоqеаlаrni gаpirib bеrishdа mаshq qiling.
Ish yuzаsidаn ахbоrоt bеrish. Gаzеtа mаqоlаsidаn kаlit so’zlаr mаjmuаsini tаyyorlаng vа “o’zingizning so’zlаringiz”gа o’girgаn hоldа uning mаzmunini yoriting. Shundаn so’ng mаqоlаni birginа gаpgаchа qisqаrtiring, kеyin esа o’z fikrlаringizni qo’shish оrqаli uni kеngаytiring.
Rаsmlаrni shаrhlаsh, eksprоmt tаrzdа nutq so’zlаsh hаm kаttа sаmаrа bеrаdi.
Nоtiq nuqtаi nаzаrini ifоdаlоvchi nutq. Аniq mаvzugа (хоbbi, kаsbiy mаqsаd vа hоkаzо) bаg’ishlаngаn 3 minutdаn 5 minutgаchа bo’lgаn ахbоrоt tаyyorlаng. Uning bоshki qismidа kаlit so’zlаrdаn fоydаlаning, охirgi qismini esа erkin tаrzdа shаkllаntiring (nutqni hаm оvоz chiqаrib, hаm оvоzsiz tаkrоrlаb ko’ring). Mаqоlаdа bеrilgаn mа’lumоtgа o’z munоsаbаtingizni аniqlаng: shu fikrgа qo’shilаsizmi yo’qmi? Fikringizni tаsdiqlоvchi qo’shimchа mа’lumоtlаr kеltiring.
Nоtiqlаr nutqini o’rgаnish. Nоtiqlаr chiqishlаrini kuzаtgаndа ulаrni ikki nuqtаi nаzаrdаn tаhlil qiling:
1) nimа dеyildi?
2) qаndаy аytildi? (оvоz kuchi, bаlаndligi, urg’u, tеmp, tаlаffuzi, imо-ishоrа).
Nutq tаhlili. Chоp etilgаn nutq “jоnli” nutqni аynаn ifоdаlаy оlmаydi, lеkin ko’p nаrsаgа o’rgаtishi mumkin: tuzilishi, kоmpоzitsiyasi, uslub vа bоshqаgа.
Munоzаrаlаr. Nаzаriy tаyyorgаrlik, mаshqlаrni mustаqil bаjаrgаningizdаn so’ng оldin kichik, kеyin esа kаttаrоq аuditоriyalаr оldidа nutq so’zlаshdа mаshq qilishingiz kеrаk.
Nutq. Endi dоklаdgа o’tsа hаm bo’lаdi. Buning uchun оldin o’zingiz puхtа bilgаn bilimlаr sоhаsini tаnlаng vа bаrchа ko’rsаtmаlаrni yoddа tutgаn hоldа nutq so’zlаshgа hаrаkаt qiling.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM , FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
Infokommunikatsiya
injineringi kafedrasi
MIKROPROTSESSOR VA ASSEMBLER TILI FANIDAN
AMALIY ISH 3-4-5-6
Bajardi : Ollanazarov Rajabboy Tekshirdi :
Zarmasov Elbek
Toshkent 2023
1-rasm block sxemani tashkil etuvchi operatsiyalar.
)
geometriyaning asosiy tushunchalari, ularning xossalarini yaxshi bilish va yodda 
tutish;
2)

|
)
geometriyaning asosiy tushunchalari, ularning xossalarini yaxshi bilish va yodda
tutish;
2) Pdf ko'rish
|
bet | 95/108 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 53,35 Mb. | | #240157 |
Bog'liq Geometriya 7 uzb 20221)
geometriyaning asosiy tushunchalari, ularning xossalarini yaxshi bilish va yodda
tutish;
2)
turli geometrik shakllarning xossalari haqidagi teoremalarni isbotlash usullarini
egallash;
3)
berilgan geometrik masalaning mohiyatini tushunib yetish.
Odatda geometrik masalalarni yechish jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:
1-bosqich:
masalani tushunish.
Bu bosqichda masalaning sharti va xulosasi alohida
ajratib olinadi. Nimalar berilgan, nimani topish, isbotlash yoki yasash kerakligi aniqlanadi.
Masalaga oid chizma chiziladi. Chizma katta va aniq bo‘lishi maqsadga muvofiq. Berilgan
barcha ma’lumotlar chizmada belgilanadi.
2-bosqich:
rejalashtirish.
Bu bosqichda masalani yechish usuli tanlanadi. Uni qo‘llash
uchun qanday qo‘shimcha ma’lumotlar zarurligi aniqlanadi. Yordamchi shakllar chiziladi.
3-bosqich:
yechish.
Bu bosqichda masala bevosita, berilgan reja asosida yechiladi.
4-bosqich:
tekshirish.
Bu bosqichda masalaning topilgan yechimi bevosita tekshiriladi.
Yechish jarayoniga tanqidiy nazar tashlanadi. Agar xato aniqlansa, u tuzatiladi. Tuzatishning
imkoni bo‘lmasa, masalani yechishning boshlang‘ich bosqichiga qaytiladi va hamma ish
qaytadan bajariladi.
25.1. Geometrik masalalarni yechish bosqichlari
25
TAKRORLASHGA DOIR MASALALAR
Masala yechishni o‘rganish uchun ko‘proq masala yechish kerak!
Masalaga oid chizmani to‘g‘ri chizish – masalaning
yarmini yechish demak.
Geometrik masalalar qo‘yilishi va mohiyatiga qarab uch xil turda bo‘lishi mumkin:
1)
hisoblashga doir masalalar;
2)
isbotlashga doir masalalar;
3)
yasashga doir masalalar.
Geometrik masalalar yechish faqat qandaydir geometrik shaklning xossasini
o‘rganishdan iborat faoliyat emas, albatta. U to‘g‘ri fikrlash, mantiqiy mulohaza yuritish va
ular asosida to‘g‘ri va oqilona qarorlar qabul qilish, xulosa chiqarish ko‘nikma va malakalarini
ham shakllantiradi. Bunday ko‘nikma va malakalar nafaqat matematikada, balki kundalik
turmushda uchraydigan muammolarni hal qilishda ham qo‘l keladi.
Albatta, masalani yechish bu faqat to‘g‘ri javobni topish degani emas. Masalalar
yechish davomida ma’lum xossalarni, teoremalarni va ularning natijalarini qo‘llay olish,
turli usullardan foydalanishni bilish zarur bo‘ladi.
Quyidagi masalaning yechilish jarayonini kuzataylik.
|
| |
Z. R. Babayeva Sirdaryo viloyati Guliston shahridagi 11-sonli umumiy oʻrta taʼlim maktabining matematika fani oʻqituvchisi - bet 92

163
Namunaviy nazorat ishi ikki qismdan iborat bo‘ladi:
1. Nazariy – 5 ta test.
2. Quyidagi masalalarga o‘xshash 3 ta masala (4-masala “a’lo” baho olmoqchi bo‘lgan
o‘quvchilar uchun qo‘shimcha).
1.
120° li burchak berilgan. Sirkul va chizg‘ich yordamida unga teng burchak yasang.
2.
Tomonlari
a
=
5
cm
,
b
=
6
cm
va
c
=
7
cm
bo‘lgan uchburchak yasang.
3.
2-masalada qurilgan uchburchakning
a
tomoniga mediana o‘tkazing.
4.
Uchburchakni
uning asosi, bir tomoni va asosga tushirilgan balandligiga ko‘ra
yasang.
6-nazorat ishi namunasi
“GeoGebra”da amaliy topshiriq bajarish
1. Muntazam oltiburchak yasash
Muntazam oltiburchak yasash uchun quyidagi vositalar kerak bo‘ladi.
Kerakli komponentlar:
• GeoGebra
da yangi oyna oching.
• GeoGebra
interfeysini
“Настройки” –
“Геометрия”
ko‘rinishiga
o‘tkazing.
•
Yangi nuqta uchun sozlamalarni o‘zgartiring.
Muntazam oltiburchak yasash algoritmi
1
Markazi
A
nuqtada va
B
nuqtadan o‘tuvchi
c
aylanani chizing.
2
Markazi
B
nuqta va
A
nuqtadan o‘tuvchi yangi
d
aylanani chizing.
3
c
va
d
aylanalar
kesishish nuqtalari
C
va
D
ni, ya’ni
muntazam
oltiburchakning uchlarini belgilaymiz.
Пересечение
164
4
Markazi
C
nuqta va
A
nuqtadan o‘tuvchi yangi
e
aylanani chizing
5
e
va
c
aylanalar kesishish nuqtasida muntazam oltiburchakning
E
uchini belgilaymiz.
6
Markazi
D
nuqta va
A
nuqtadan o‘tuvchi yangi
f
aylanani chizing.
7
f
va
c
aylanalar kesishish nuqtasida
muntazam oltiburchakning
F
uchini belgilaymiz.
8
Markazi
E
nuqta va
A
nuqtadan o‘tuvchi yangi
g
aylanani chizing.
9
g
va
c
aylanalar kesishish nuqtasida muntazam oltiburchakning
G
uchini belgilaymiz.
10
Muntazam
FGECBD
oltiburchakni yasang.
11
Aylanalarni yashirin holatga o‘tkazing.
12
Oltiburchakning ichki burchaklarini ko‘rsating.
13
Oltiburchak to‘g‘ri yasalganini tekshiring.
-vazifa - S. Y. Is kamov

2-vazifa.
Quyidagi miqdordagi sabzavotlami saqlashga joy-
lashtirish uchun uyumlar miqdorini aniqlang:
a)500 torrna kartoshka uchun, agar uyum balandligi 0,9 m, eni 1,2
m, uzunligi 20 m ;
b)200 tonna karam uchun, agar uyum balandligi 1,0 m, eni 1,6 m,
uzunligi 1 m ;
v)300 tonna sabzi uchun, agar uyum balandligi 0,8 m, eni 1,2 m,
uzunligi 10 m bo‘Isa.
g)yuqoridagi a, b, v vazifalarga javob topilgandan so‘ng, ular
jamlanadi, uning yig‘indisi sof uyumlar maydonini ko‘rsatadi, ya’ni
75% ni tashkil etadi.
Uyumlaming umumiy maydonini aniqlashda ular orasida oraliqlar
(2m) va asosiy y o ‘llar (5m) inobatga olinadi, ular umumiy
maydonning 25 foizni tashkil etadi.
Hiseblash: uyum hajmi quyidagi formulalar yordamida yechiladi:
a)chuqursiz uyum uchun: х ^ЭхДо,- ‘)
2
b)chuqurli uyum uchun: л- _ Эх^й’.-1) +UiEiChi
2
bu yerda:
u - uyum uzunligi, m
E - uyum eni, m
В - uyum balandligi, m
Ch - uyum chuqurligi, m
UiEjChi - mos liolda uyum chuqurchasining uzunligi, eni va
chuqurligi, m
Sabzavotlami uyum va xandaqlarga joylashtirish. Uyum va xan-
daqlar juft qatorlab joylashtiriladi, ular orasida 6-8 m kengli-gida va
ikki uyum yoki xandaq orasida 4-6 m y o ‘l qoldiriladi. Vaq-tinehalik
ombor kvartallari orasida yo‘l kengligi 8-10 m (2-rasm).
2-rasm. Uyumlarning vaqtinchalik ombor maydomda
joylashtirilishi
Uyumlar eni 1,5-2 m, uzunligi kartoshka uchun 10-20 m, sabzi
uchun 3-7 m b o ‘ladi. Uyum balandligi uning kengligi yoki burchagi-
ning tabiiy qiyaligiga bogiiqdir. Kartoshkada u 40-45° ga teng .
Chidamli ildizmevalilar uchun janubiy va g ‘arbiy tumanlarda
uyum kengligi 1 dan 2 metrgacha, balandligi esa 0,5- 0,8 m; markaziy
va shimoliy tumanlarda uyum kengligi 1,5-20 m, balandligi esa 1 m
boiadi.
Karamni oziq-ovqat maqsadida janubiy va g ‘arbiy tumanlarda
kengligi 1 m va 0,5-0,7 m balandlikda, markaziy mintaqada kengligi
■
1,5-2 m, balandligi 1 m uyum larda saqlanadi.
Uyum va xandaqlarni yopish.
Kartoshka va sabzavotlar
joylangan uyum va xandaqlarni yopish uchun somon miqdorini
hisobga olish zarur. Har bir tonna kartoshka mahsulotiga 100 kg
somon talab qilinadi. Uyum va xandaqlarni yopish qatlami (somon,
tuproq) usbbu sharoitda tuproqning muzlash qalinligidan kam
bo‘lmasligi shart. Shun da somonni 10 sm qatlamiga 20 srn tuproq
qaiinligi to ‘g ‘ri kelmog‘i kerak. Unutmaslik kerakki, o ‘ra va
uyumlardagi mahsulotlaming sifatli saqlanishi ko'p jihatdan uni
to‘g‘ri tashkil etilishiga bog‘liq. Sifatsiz tashkil etilgan vaqtinchalik
omborlarda mahsulot buzilishi ham mumkin.
|
Jihoz 
va 
materiallar - S. Y. Is kamov

1 m3 - 400 kg (0,4 tonna)
2,88 m 3 - X
1л
4. 600 tonna karamni joylashtirishga nechta moslama kerak?
600 tonna : 1,152 tonna = 504 ta moslama.
5. 600 tonna karam joylashtirish uchun qancha foydali may don
kerak?
3,6 m 2 x 504 dona moslama = 1814,4 m2
6. Foydali may don yoki ombor maydoning foydalanish
koeffitsiyenti.
1814,4 m2 - 8 5 %
X - 100%
x
=
= 2185,7л,2
8 5 %
b),
600
tonna
karamni
3
qavatli
tokchali
majburiy
shamollatiladigan omborda saqlash. Moslamaning (shtabel) balandligi
0,8 m, eni 1,2 m, uzunligi 3,0 m. Omboming foydalanish koeffitsiyenti
76%.
(stellajning eng ustki qavatining ko‘rinishi)

3-ish. Meva-uzumni yig‘ib-terib olish, joylashtirish va saqlash
uchun ishchi kuchi, inventar, idish-qutilar va boshqa
materiallarni hisoblash
Darsning maqsadi:
talabalarga meva-uzumni o‘z vaqtida va
isroflarsiz yig‘ib-terib olishga o‘rgatish. Buning uchun yig‘im-terim
hamda meva-uzumni joylashtirish davrida talab etiladigan ishchi
kuchi, inventar v a materiallarni hisoblashni o'rganish.
M a’lumki, meva-uzumni o ‘z vaqtida isrof qilrnay terib olish
mas’uliyatli ishlar hisoblanadi. Bu ishlami yuqori saviyada o ‘tkazish
uchun terim boshlanishidan oldin mavsumda foydalaniladigan barcha
anjomlami, y a’ni narvon, terim chelaklari yoki savatlari, ilgaklar,
arqon va boshqalami taxt qilib qo'yish talab etiladi (5-rasm).
1-vazifa.
Mavsumda bir kunda teriladigan meva (t), terimchilar
va yordamchilar miqdorini aniqlash:
a) yozgi navlar — 350 t (Samarqand to‘n g ‘ichi, Toshkent borovin-
kasi, Grafenshteynskoe krasnoe). Yig'ish muddati 5/V dan 10/VI
gacha.
b) kuzgi navlar - 600 t (Zolotoe grayma, Parmen zimniy zolotoy,
Djonatan). Yig‘ish muddati 10/VII dan 20/VIII gacha.
v) qishki navlar - 1200 t. (Vaynsep, Renet Simirenko, Oq
Rozmarin). Yig‘ish muddati 10/VIII dan 10/IX gacha. Bir ishchiga
kundalik m e’yori 350 kg olma mevasi. Bir yordamchi ishchiga
kundalik ish, y a’ni olmani to ‘plash - 2,5 t.
-vazifa - S. Y. Is kamov

2-vazifa.
Quyidagi saqlash texnologiyasi bo'yicha 600 tonna
piyozni saqlash uchun ombor maydonini hisoblang:
Majburiy shamollatiladigan 4 qavatli tokchalarda piyozni joylash,
balandligi 0,4 m, eni 1,8 m, bo‘yi 3 m. Piyozning hajm birligi 1 m3 ga
560-580 kg mahsulot ketadi. Omboming, foydalanish koeffitsiyenti
75%.
3-vazifa. Tabiiy shamollatiladigan 1500 tonna kartoshkani
xirmon usulida saqlashda doimiy ombor maydonini hisoblash. Xirmon
balandligi 1,2 m, eni 3 m, uzunligi 8 m. Kartoshkaning hajm birligi - Г
m3 ga 650-700 kg mahsulot ketadi. Omboming foydalanish
koeffitsiyenti 85%.
4-vazifa. 200 tonna qishki olma mevalarini sovutiladigan
omborlarga uzoq muddat saqlash uchun joylashtirishda zarur
bo‘ladigan yashiklar, tagliklar va ombor maydonini hisoblash. Bunda
olma saqlanadigan №3 nomi bilan ataluvchi yashikning (3.2-rasm)
sig'imi 25 kg. Yashiklar taxlanadigan yashikning uzunligi 1,2 m, eni
0,8 m. Yashiklami taxlash balandligi 3-4 m, ya’ni bitta taglika 16-20
donayashiktaxlanadi. Omboming foydalanish koeffitsiyenti 85%.
5-vazifa.
Faol shamollatiladigan va sovutiladigan doimiy
omborlarda 400 tonna qishki olma mevalarini uzoq muddat saqlash
uchun zarur boladigan konteynerlar va ombor maydonini hisoblash.
Bunda olma saqlanadigan konteyneming (3.3-rasm) sig‘imi 250 kg.
Konteyneming uzunligi 0,9 m, eni 0,6 m. Konteynerlami 2 qavat qilib
taxlanadi. Omboming foydalanish koeffitsiyenti 85%.
6-vazifa. 300 tonna uzumni sovutiladigan omborlarga saqlash
uchun joylashtirishda talab etiladigan yashiklar, tagliklar va ombor
maydonini hisoblash. Bunda uzum saqlanadigan №1 nomi bilan
ataluvchi yashikning sig‘imi 8 kg. Yashiklar taxlanadigan yashikning
uzunligi 1,2 m, eni 0,8 m. Yashiklami taxlash balandligi 3-4 m, ya’ni
bitta taglika 16-20 dona yashik taxlanadi. Omboming foydalanish
koeffitsiyenti 85%.
Doimiy omborlarda meva va sabzavotlami joylashtirish tartibi.
Sabzavot va mevalar doimiy omborlarda xiimonlarda to ‘kma holda,
konteynerlarda, yog'och yashiklarda yoki qoplarda saqlanadi (3-
rasm).
1
2
3
3-rasm. Sabzavot va mevalar saqlanadigan idishlar:
1-qop; 2-yashik; 3-konteyner.
Karamrd oziq-ovqat maqsadida tokchani eni va bo‘yiga qarab
taxlanadi. Tokchaning kengligi 1 m, balandligi esa 0,6-0,8 m b o iib ,
3-5 qavat karam boshlari joylanadi.
Lavlagi, turp, sholg‘om kichik xirmonlarda (kengligi 3-4 m,
uzunligi bmoning kengligiga qarab) saqlanadi. Lavlagining xir-
mondagi qatlami 1,2-1,5 m, turp va sholg'om uchun 1 metrgacha
bo‘ladi.
Piyoz maxsus to‘rli qoplarga joylangan holda shtabeilarga tax-
lanib, yoki maxsus 4 qavatli stellajlarda to ‘kina holda saqlanadi.
Bimday stellajlarda piyoz yaxshi saqlanadi, ulami shamollatib turisli
va saqlanish holatini nazorat qilish juda qulaydi (4-rasm).
li
4-rasm. Piyozni maxsus 4 qavatli stellajlarda saqlash
|
VASERViS INSTITUTI - S. Y. Is kamov

^
VASERViS INSTITUTI
AGOROT RESURS МАККАЖ
Ta’kidlash joizki, fanni mukammal egallash uchun talabalar har
bir amaliy mashg‘ulotni o'qituvchi ko‘rsatmasiga binoan mustaqil
yechishi lozim. Buning uchun qo‘llanmada tegishli vazifalar, kerakli
jihozlar va materiallar, shuningdek islmi bajarish tartibi keltiiilgan.
Amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarida talabalar qollanm ada
keltirilgan vazifalarga binoan meva-sabzavot, don, texnik ekinlar va
omixta yemni saqlash va birlamchi qayta ishlash turlari va usullari,
qo'llaniladigan idish-anjomlar va materiallar, xomashyo va qayta
ishlangan mahsulotlarga qo‘yiladigan talablar, ulami tayyorlash va
mahsulot chiqishi m e’yorlari, mahsulotlami saqlashga joylashtirish,
qayta ishlash (quiitish, g ‘, гш va yorma ohsh, konservalar tayyorlash
va h.k.) va boshqa tadbirlar bilan bog‘liq hisob-kitob ishlari bilan
amaliy tanishadilar. Ishning to‘g ‘ri bajarilishiga esa o ‘qituvchi mas’ul
bo‘lib, darsni o ‘tish davomida talabalami doimiy tekshirib, zarur
hollarda tegishli tavsiyalar va ko‘rsatmalar berib boradi.
Amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarmi o‘tkazish h o ‘yicha
tayyorlangan mazkur о‘quv qo‘llatmia boshqa fanlar bilan uzviy
bog‘liqlikni ham k o ‘zda tutadi. Binobarin, talabalar qishloq xo'jaligi
mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash sohasi doirasida mustahkam
bilim va ko'nikmaga ega bo'lishi uchun, amaliy va laboratoriya
mashg'ulotlanni
o‘tish jarayonida
sabzavotchilik,
mevachilik,
uzumchilik, donchihk, fiziologiya, biokimyo, botanika, matematika va
o‘simlikshunoslik kabi fanlar dan o‘zlashtirgan bilimlariga mukammal
tayanishi lozim.
I bob. MEVA-SABZAVOT MAHSULOTLARINI SAQLASH VA
|
ISBN 978-9943-6792-5-2 - S. Y. Is kamov

K IM S H
0 ‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 09,01.06 dagi №PF-
3709
“Meva-sabzavotchilik
sohasida
iqtisodiy
islohotlami
chuqurlashtirish chora-tadbirlari to ‘g ‘risida”gi Farmoni, 2008-yil
20- oktyabrdagi “Ekin maydonlarini optimallashtirish
va oziq-ovqat
ekinlari ishlab chiqarish hajmini oshirish to ‘g ‘risida”gi Farmom,
2009- yil 26-yanvardagi “Oziq-ovqat tovarlari ishlab chiqarish
hajmini kengaytirish va ichki bozomi to ‘yintirish bo‘yicha
qo'shimcha choralar to ‘g ‘risida”gi Qarori, shuningdek “Jahon
moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, uni 0 ‘zbekiston
sharoitida bartaraf
ctishning y o ‘llari va choralari” asarida chop etilgan tavsiyalarga
muvofiq respublikamizda 2011-yilgacha ijtimoiy-iqtisodiy va ishlab
chiqarish faoliyati
doiralarini takomillashtirish, ishlab chiqarish
hajmini yanada oshirish va qishloq xo‘jaligi ekinlari assortimentini
kengaytirish, buning asosida aholining oziq-ovqat tovarlariga bo'lgan
talabini to liq qondirish va qishloq aholisining
daromadini oshiiishga
erishish dasturi belgilab olindi.
Tabiiyki, mazkur dastumi amalda joriy etish va qishloq xo‘jaligi
ishlab chiqarishida tub islohotlami yuritish uchun ushbu sohani
mukammal egallagan malakali mutaxassislarga bo‘lgan talab ortib
boradi.
Hozirgi kunda don, meva-sabzavot, texnik va boshqa ekin]ami
yetishtirish, tashish, saqlash va qayta ishlash masalalari yetarlicha
o‘rganilgan deb bolm aydi. Bun dan tashqari sohadagi ilg'or fan-
texnika yutuqlari ishlab chiqarishga keng joriy etilmayapti. Mazkur
amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarini o ‘tkazish bo‘yicha o ‘quv
qo‘llanma
bo‘lg‘usi
mutaxassislaming
nazariy
bilimlarini
innstahkamlashi
bilan bir qatorda, don, meva-sabzavot, texnik
ekinlami saqlash, ularga birlamchi ishlov berish va qayta ishlash bilan
b o g liq zarnr malakalarni egallashiga imkon beradi.
Amaliy va
laboratoriya mashg‘ulotlarini o ‘tkazish jarayonida talabalar donli,
sabzavot-meva, texnik ekinlarni qabul qilish,
ulardan namuna olish va
namunalami tahlil qilish, ulami qayta ishlab, xalq iste’moli
mahsulotlari (yorma, non, sharob, meva-sabzavot
konservalari va
hokazo) tayyorlasli texnologiyalaxini, shuningdek ulami saqlash
tartiblari bilan yaqindan tanishadilar. 0 ‘quv qo‘llanmada
chorva
mollarining asosiy ozuqalaridaiF^BiTr^ra-lgcUi omixta yem ishlab
n i t r
i i . . гТ 1 1 W ’
--------------1
------- 1 1 ,- -
С
J ;;i :
j '-j
- _
chiqarish va uni saqlash asoslarttP^ragH CTfflffl^d^tew ralM ?
S. Y. Is kamov

X. I». S1IAUMAROV
S. Y. IS KAMOV
Q I S H L O Q XO J A L I G I ^ p a i
M A H SU LO TLA R IN I SAQLASH
V A B IR L A M C H I QAYTA
1SHLASH T E X N O L O C I Y A S f
UDK 664.8(075)
BBK: 74.200.526
J 85
X.B.Shoumarov, S.YaJsIamov. Qishloq xo‘jaligi mabsuiotiarmi
saqlash va birlamcfai qayta ishlash texnologiyasi. Amaliy va laboratoriya
mashg‘ulotlari o‘tkazish bo‘yicha o‘quv qo‘llanma.
— Toshkent:
«bmovatsiya-Ziyo”, 2020, 200 bet.________ ________________________ ___
О ‘zbek iilida chop etilayotgan ushbu о 'quv qo ‘llanmada meva-sabzavotlar,
don va don mahsuloilari hamda texnik eldnlar, umuman olganda qishloq
xojaligi mahsulotlarini saqlash va birlamchi qayta ishlash texnologiyasi
bo ‘yicha amaliy va laboratoriya mashg ‘uloilari uchun zarur bolgan asosiy
та ’Iwnotlar yoritib berilgan.
О ‘quv qo 'Jlanma 5620500-qishloq xo'jaligi mahsulotlarini yetishtirish,
saqlash va ulami dasilabki qayta ishlash texnologiyasi bakalavr yo'nalishi
о ‘quv rejasidagi "Qishloq xo'jaligi mahsulotlariga tovar ishlov berish”,
“Meva-sabzavotlami saqlash texnologiyasi”, “Meva-sabzavotlami birlamchi
qayta ishlash texnologiyasi”, “Donni saqlash va birlamchi qayta ishlash
texnologiyasi" fanlari asosida tuzilgan bo ‘lib, qishloq xo'jaligi oliy о ‘quv
yurtlarining
barcha
ixtisosliklari
bo yicha
amaliy
va
laboratoriya
mashg ‘ulotlari o'tkazish uchun mo ‘Ijallangan. Mazkur о 'quv qo ‘llanmadan
o'rta maxsus kasb-hunar kollejlari talabalari, magistrantlar, o'qituvchilar va
keng kitobxonlar ommasi foydalanishi mumkin.
T a q rizcJtila r:
1. KJ.Boymetov - O'zbekiston o‘simlikshunoslik ilmiy tadqiqot instituti
meva-rezavor ekinlar va uzum bo‘limi mudiri, qishloq xo'jaligi fanlari doktori
2.
N.K.Ayxodjaeva — Toshkent kimyo-texiiologtya instituti, yog‘-moy va
don mahsulotlari texnologiyasi kafedrasi dotsenti, texnika
fanlari nomzodi
3.
R.A~Xakimov — 0 ‘zbekiston Respublikasi sabzavot-poliz ekinlari va
kartoshkachilik ilmiy tadqiqot instituti direktori, qishloq xo'jaligi
fanlari
nomzodi
0 ‘zbekiston Respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi
tomonidan naslirga tavsiya etilgan.
Hannestad J., Gallezot J.D., Planeta-Wilson B. et al

|
Hannestad J., Gallezot J.D., Planeta-Wilson B. et al Pdf ko'rish
|
bet | 368/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasi42. Hannestad J., Gallezot J.D., Planeta-Wilson B. et al. Clinically relevant
doses of methylphenidate significantly occupy norepinephrine transporters in hu-
mans in vivo // Biol. Psychiatry. 2010. Vol. 68. P. 854-860.
43. Ian Anderson, Stephen Pilling, Alison Barnes, Linda Bayliss, Victoria
Bird. Depression: the treatment and management of depression in adults. Lon-
don. 2017., 707 p.
44. Jennifer L. Tackett, Benjamin B. Lahey. Oxford handbook of Neuroticism.
Chicago. 2017., 512 p.
45. John D. Preston, John H. O’Neal, Mary C. Talaga. Handbook of Clinical
Psychopharmacology for Therapists. New York. 2017, 376 p.
46. Judith S. Beck foreword by Aaron T. Beck Cognitive behavioral therapy:
Basic and beyond. – 2nd edition. London. 2011., 391 p.
47. Kales H.C. Kim H.M., Zivin K . et al. Risk of mortality among individual an-
tipsychotics in patiens with dementia // Am. J. Psychiatry 2012. Vol. 169. P. 71-79.
48. Kurt D. Ackerman, Andrea F. Dimartini. Psychosomatic medicine. 1st
edition. New York 2015., 488 p.
49. Lambert M.J. Shimokasha K. Collecting Client Feedback In J.C. Nor-
cross Psyhchoterapy relationships that work . New York . Oxford University
Press 2011-P 203-223.
50. Lambert M.J. Smart D.W. Campbell M.P. et al. Psychotherapy outcome
as measured by the OQ 45 in African American , Asian/ Pacific Islander Latino
and Native American clients compared to matched Caucasian clients // Journal of
College Student Psychotherapy 2006 . vol 20. P 17-29.
51. Lambert M.J. Whipple J.L. Bishop M.J. et al. Comparison of empiri cally
derived and rationaled direved methods for identifying patients at risk for treat-
ment failure .clinical Psychology and Psychoterapy 2002. Vol 9. P. 149-164.
52. Lampropoulous G.K. Dixon D.N. Psychoterapy integration in intrenship
and counseling psyhology doctoral programs // Journal of Psychotherapy integra-
tion 2007 Vol 17. P. 185-208.
|
| |
Sulfokamfokain - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 364/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasi3. Sulfokamfokain. Farmakologik ta’siri va ko‘rsatmalari kamfora-
ga o‘xshash analеptik. Asosan, o‘tkir yurak va nafas yеtishmovchilgida
qo‘llaniladi. Dori 10 % - 2 ml li ampulalarda ishlab chiqariladi. Tеri osti
yoki mushak ichiga qilinadi. Kardiogеn shokda vеna ichiga 2 ml yubo-
riladi. Zaruratga qarab kuniga 2-3 mahal qilinishi mumkin. Hozirda
yanada samarali dorilar yaratilganligi bois, tibbiy amaliyotda bu dori
kam qo‘llaniladi.
4. Bеmеgrid samarali analеptiklardan biri bo‘lib, barbituratlar (ux-
latuvchi dorilar) antogonisti hisoblanadi. Masalan, suitsid maqsadida ko‘p
miqdorda uxlatuvchi dori qabul qilganga tеz yordam maqsadida bеmеgrid
qo‘llaniladi. Bеmеgrid shu toifaga kiruvchi dorilarning organizmga toksik
ta’sirini kamaytiradi. Bu dorining MNS ga stimullovchi ta’siri kuchli bo‘lib,
yurak va nafas olish faoliyatini kеskin tushib kеtishi bilan bog‘liq o‘tkir ho-
latda bеmorni tеzda hushiga kеlishiga yordam bеradi. Masalan, o‘tkir za-
harlanish, ortiqcha narkoz bеrilishi, ko‘p miqdorda alkogol va narkotiklar
qabul qilib qo‘yish, is gazidan zaharlanish va h.k. Bеmеgrid 0,5 % li 10 ml
natriy xloridning izotonik eritmasida ishlab chiqariladi (50 mg bеmеgrid).
Yuqorida ko‘rsatilgan shoshilinch holatlarda 10 ml bеmеgrid vеna ichi-
ga sеkinlik bilan yuboriladi. Agar bеmor xushiga kеlmasa, 5 daqiqadan
so‘ng shu doza takrorlanadi yoki qo‘shimcha ravishda 1 % li 1 ml mеzaton
vеnadan sеkinlik bilan yuboriladi.
Izoh: Biz tibbiy psixolog amaliyotida, shu jumladan, tеz tibbiy-psixologik
yordamda qo‘llaniladigan asosiy dorilar haqida ma’lumot bеrib o‘tdik.
Qo‘shimcha ma’lumotlar “Klinik farmakologiya” yoki psixofarmakotеrapiya-
ga oid adabiyotlarda kеltirilgan.
Nazorat uchun savollar
1. Psixotеrapiyanima?
2. Shifokorlik kasbida psixotеrapiyaning o‘rni qanday?
3. Gipnozo‘tkazishtеxnikasihaqidaso‘zlabbеring.
4. Erikson gipnozi klassik gipnozdan nimasi bilan farq qiladi?
5. Bixеviorialtеrapiyanimavaukimlardao‘tkaziladi?
6. Kognitiv-bixеviorialtеrapiyahaqidaso‘zlabbеring.
7. Ratsional-emotivtеrapiyahaqidaso‘zlabbеring.
8. Psixodinamiktеrapiyaqandayo‘tkaziladi?
— 487 —
9. Shaxslararopsixotеrapiyanio‘tkazishusullariniaytibbеring.
10. Psixofarmakotеrapiyamaqsadvavazifalarinimalardaniborat?
11. Nеyromеdiatorlarvasinaptiko‘tkazishlarhaqidaso‘zlabbеring.
12. Antidеprеssantlar haqida nimalarni bilasiz?
13. Nеyrolеptiklarga nimalar kiradi?
14. Qanday trankvilizatorlarni bilasiz?
15. Sеdativdorilarhaqidanimalarnibilasiz?
16. Nootroplarhaqidaso‘zlabbеring.
17. Psixostimulyatorlar qachon tavsiya qilinadi?
XIV bob. Psixotеrapiyavapsixofarmakotеrapiya
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
— 488 —
|
| |
Shaumarov Xikmat Baxramovich

|
Shaumarov Xikmat BaxramovichBog'liq KitobShaumarov Xikmat Baxramovich
Islomov Soxib Yaxshibekovlch
Qishloq
xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash
va birlamchi qayta ishlash texnologiyasi
0
‘quv qo‘llanma
T a sh k en t - “In n ovatsiya-Z iyo” - 2 0 2 0
Muharrir Xolscddov F.B.
Nashriyot litsenziyasi A I Ns023, 27.10.2018.
Bosishga 30.11.2020. d a ruxsat etildi. Bichimi 60x84.
“Times New Rom an” gamiturasi.
Ofset bosma usulida bosdldi.
Shartli bosT"” in+'tvi'i 13. Nashr bosma tabog'i 12,5.
ia d i 200 nusxa.
“Innovatsiya-Ziyo" MCHJ matbaa bo‘limida chop etildi.
Manzil: Tashkent shahri Farhad ko'chasi 6-uy.
|
| |
Фрейд Зигмунд - 1-18 cambria 0112. indd

— 489 —
Institute on Aging and Alzheimer’s Association Workgroup// Alzheimers Dement.
2011. Vol . 7. P. 270-279.
24. Amsten A.F.T. Stress signaling pathways that impair prefrontal cortex
structure and function // Nat. Rev. Neurosci. 2009. Vol. 10. P. 410-422.
25. Balodis I.M., Kober H., Worhunsky P.D. et al. Diminished frontostrial acti-
vity during processing of monetary rewards and losses in pathological gambling
// Biol. Psychiatry 2012/ Vol. 71. 749-757.
26. Baumen M.h. Ayestas M.A. Partilla J.S. et al. The designer methcathi-
none analogs mephedrone and methylone are subtrates for monoamine transpor-
ters in brain tissue // Neuropsychopharmarmacology 2012. Vol 37 P. 1192-1203.
27. Berridge C.W., Shumskiy J.S., Andrzejewski M.E. et al. Differential sen-
sitivity to psychostimulants across prefrontal cognitive tasks: differential involve-
ment of noradrenergic al- and a2-receptors // Biol. Psychiatry. 2012. Vol. 71. P.
467-473.
28. Bradberry C.W. Dose-dependent effect of ethanol on eхtracellular dopa-
mine in mesolimbic striatum of awake rhesus monkeys: comparison with cocaine
across individuals// Psychopharmacology. 2002. Vol. 165.
29. Buccafusco J.J. Emerging cognitive enhancing drugs//Expert Open.
emerg Drugs 2009. Vol 14. P. 577-589.
30. Buchman A.S.,Boyle P.A., Yu L. et al. Total daily physical activity and
the risk of AD and cognitive decline in older adults // Neurology 2012 Vol. 78 P.
1323-1329.
AdAbiyotlAr ro‘yxAti - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 365/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiAdAbiyotlAr ro‘yxAti
1. Abu Ali Ibn Sino. Tib qonunlari. I–X jildllar. –T.: – 2000-y.
2. Barotov Sh.R. Psixologik xizmat. Darslik. – T.: “Navro‘z” nashriyoti, 2018. –
344 b.
3. G‘oziеv E.G‘. Umumiy psixologiya. Darslik. –T.: 2010. 542 b.
4. Ibodullayеv Z.R. Asab kasalliklari. Darslik. –T.: 2014-y. – 1000 b.
5. Ibodullayеv Z.R. Asab va ruhiyat. Ilmiy-ommabop risola. 3-nashri. –T.: 2018.
232 b.
6. Ibodullayеv Z.R. Tibbiyot psixologiyasi. Darslik., 2-nashri. 2009. –T.: 393 b.
7. Karimova V.M. Psixologiya. –T.: 2003.
8. Karimova V.M. Salomatlik psixologiyasi. –T.: 2005.
9. Qodirov A.A. Tibbiyot tarixi. Darslik. –T.: 2005. 176 b
10. Qodirov B.R. Iqtidorli bolalarning birlamchi tanlovi metodikalari. Metodik
qo‘llanma. Toshkent, 2014. 75 bet.
11. Shoumarov G‘.B., Rasulova Z.A. Oila ensiklopеdiyasi. –T.: 2016. 416 b.
12. Баарс Б, Гейдж Н. Мозг, познание, разум. Введение в когнитивные
нейронауки. В 2-томах. Пер. с англ. –М.: 2016. – 541 с. (1-й том); 464 с. (2-й
том).
13. Джеймс Л.Джекобсон., Алан М.Джекобсон. Секреты психиатрии.
Пер. с англ.; Под общ. ред. акад. П.И.Сидорова. –М.: 2007. 2-е изд. 576 с.
14. Ибодуллаев З.Р. Межполушарная функциональная асимметрия и
нейропсихологические синдромы при церебральных инсультах, пути их
коррекции. Дисс. ... докт. мед. наук. –Ташкент: 2005.
15. Клиническая психология. Учебник. 5-е изд. /Под ред. Б.Д.
Карвасарского. – СПб.: Питер. 2018. 896 стр.
16. Лурия А.Р. Основы нейропсихологии. –М.: 2002.
17. Мавлянов И.Р., Маҳкамова Р.К., Кац П.С. Клиник фармакология. Т.:
2012. – 476 бет;
18. Роберт Солсо. Когнитивная психология. 6-е изд. СПб.: Питер, 2006.
589 с.
19. Тонконогий И.М., Пуанте А. Клиническая нейропсихология. – СПб.:
Питер, 2007. – 528 с
|
| |
Carhart-Harris R.L. Erritzoe D Williams T et al

|
Carhart-Harris R.L. Erritzoe D Williams T et al Pdf ko'rish
|
bet | 367/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasi31. Carhart-Harris R.L. Erritzoe D Williams T et al. Neural correlates of the
psychydelic state as determined by studies with psilocybin // Proc. Natl Acad . Sci
USA 2012 Vol. 109 P. 2138-2143.
32. Chetelat G., Villemangne V.L., Villain N . et al. Accelerated cortical at-
rophy in cognitively normal elderly with high b-amyloid deposition //Neurology
2012/ Vol78/ P.477-484.
33. Cohen – Swerdlik, McGraw – Hill. Psychological testing and assessment:
an introduction to tests and measurement. 7th edition. USA. 2010., 696 p.
34. Cummings J.L. Biomarkers in Alzheimers disease drug development //
Alzheimers Dement. 2011. Vol.7. P. e 13-e44.
35. David H. Barlow. The Oxford Handbook of Clinical Psychology. New York.
2014., 977 p.
36. Diskerson B.C., Stoub T.R. Shah R.C. et al. Alzheimersignature MRI bio-
marker predicts AD dementia in cognitively normal adults // Neurology. 2011. Vol.
76. P. 1395-1402.
37. Flament M.F., Bissada H., Spettigue W. Evidence based pharmacothe-
rapy of eating disorders// Int. J. Neuropsychopharmacol2012. Vol. 15 P. 189-207.
38. Franklin T., Wang Z ., Suh J.J. et al. Effects of varenicline on smo king
cue triggered neural and craving responses// Arch.Gen psychiatry 2011. Vol 68.
P.189-207.
39. Fusar-Poli P., Rubia K., Rossi G., Sartori G.et al. Striatal dopamine trans-
porter alterations in ADHD: pathophysiology or adaptation to psychostimulants? A
meta-analysis // Am. J.Psychiatry. 2012. Vol. 169. P. 264-272.
Adabiyotlar ro‘yxati
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
— 490 —
40. Greahardt A.N., Yokum S. Orr P.T et al. Neural correlates of food addic-
tion //Arch. Gren . Psychiatry 2011 Vol68. P. 808-816.
41. Group. Use of florbetapir PET for imaging B-amyloid pathology //JAMA.
2011 Vol.305. P.275-283.
|
| |
pokrat (Buqrot) - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 15/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasipokrat (Buqrot) (mil. avv. 460–377yillar) asarlari
bugungi kungacha yеtib kеlgan. U odam anatomiyasi
va fiziologiyasini chuqur o‘rgandi, bosh miya tuzili shi
bilan qiziqdi. Gippokrat odamlar xulqatvorini kasal
lik kеchishiga bog‘lab o‘rgandi va tеmpеramеnt haqi
da ta’limot yaratdi. Gippokrat odam tеmpеramеntini
4 tipga ajratdi: 1) sangvinik – harakatchan, xush
chaqchaq, irodali odam, ularning organizmida qon
ustunlik qiladi; 2) xolеrik – jahldor, hissiyotga bеri
luvchan odam, ularda jigar o‘ti ustunlik qiladi; 3) flеg-
matik – vazmin odam, ularning organizmida flеgma (shilliq, xilt) ustun
turadi; 4) mеlanxolik – irodasiz, tushkun kayfiyatda va tang ahvolda yura
digan odam. Ularning qonida mеlanoza (savdo, qora o‘t) ustunlik qiladi.
Gippokrat fikricha, sangviniklar kasallikka kam chalinishadi. Xolе
rik va mеlanxoliklar esa kasallikka moyil kishilardir. Mutafakkir «kasal
liklar kеchishi va bеmorning sog‘ayib kеtishi tеmpеramеntga aloqador»
dеb hisob lagan. Bu ta’limot kеyinchalik barcha olimlarda qiziqish uyg‘ot
di. Hozir gi kunda yеtakchi psixologlar va vrachlar bеmorlarni davolashda
ular ning tеmpеramеntiga alohida e’tibor bеrishadi.
Gippokratning tibbiyot oldidagi yana bir buyuk xizmatlaridan biri – u
vrach qasamyodini yaratganligidir.
Gippokrat qasamyodi: «Tabib Apollon, Asklеpiy, Hikiyеya va
Panakеya hamda barcha xudolar nomi bilan va ularni guvohlik-
ka olib quyidagilarni kuchim va idrokim boricha halol bajarishga
qasamyod etaman va yozma ravishda va’da bеraman: mеni tabib-
lik san’atiga o‘rgatgan insonni o‘z ota-onam bilan barobar ko‘ra-
man, u bilan boyligimni bo‘lishaman, agar u muhtoj bo‘lib qolsa,
yordam bеraman, uning avlodini o‘z aka-ukalarimdеk ko‘raman va
bu san’atni o‘rganishni istasalar, pul olmay va hеch qanday shart-
siz o‘rgataman. O‘z o‘g‘illarimni, ustozimning o‘g‘illarini va tala-
balarimni qo‘llanma, og‘zaki dars va boshqa usullarda o‘qitaman.
Mеn har qanday zarar kеltirish va adolatsizlikdan saqlangan holda
o‘z kuchim va idrokim darajasida bеmorning hayot tarzini uning
foydasiga yo‘naltiraman. Mеn hеch qachon mеndan iltimos qilgan
|
| |
QAYTA ISHLASH - S. Y. Is kamov

|
S. Y. Is kamovBog'liq KitobQAYTA ISHLASH
Kartoshka, sabzavot va mevalarni saqlash
uchun joylashtim h
Kartoshka, sabzavot va mevalami saqlashga joylashtirislmi
rejalashtirishda quyidagi m a’lumotlarga ega bo‘lish zarur: mahsulot
turi, uning miqdori va saqlash maqsadi, saqlash muddati va usullari,
mavjud ombor hajmi.
Har bir mahsulot turini saqlash usullarini tanlashda joy sharoiti va
mavjud ombor hajmlari inobatga olinadi. Masalan, turli ob-havo
sharoitlariga b o g liq ravishda kartoshka saqlash uchun uyum va
xandaq oicham lari turlicha bo‘lishi murrikin (1-jadval).
1-jadval
Kartoshka uchun uyum va xandaqlar o‘lchami va ularga
mahsulot joylash balandligining ob-havo sharoitlariga bog‘liqligi
Minlaqa va
(liman
Ya
nv
am
in
g
o
‘rt
ach
a
li
ar
o
ra
ti
(°
S
)
Uyumlar (m)
Xandaqlar (m)
kengligi chuqurligi
joylash
balandligi
kengligi
chuqurligi
joylash
balandligi
lanubiy
- 2 gacha
1,0-1,2
0,2
0,6
0,8
0,6
0,8
(J'arbiy va
jnmibiy-
1!
-4dan -6
gacha
1,5-2,0
00,2
0,8
0,8
0,6
0,8
0 ‘ita
va
Hlilinoliy-
jj'inbiy
Slllmoliy
-5 dan -S
gaclia
2,0-2,5
0,2-0,5
1-1,2
0,8
0,6
0,8
-9 dan -20
gacha
2,0-2,5
0,2-0,5
1-1,2
1,0
0,8
1,0
Odatda kartoshka va sabzavotlar doimiy omborlarda saqlanadi.
Znrur ombor hajmini liisoblash uchun 1 m3 mahsulot og‘irligini bilish
slmrt.
Kartoshka va sabzavotlami 1 m3 og‘irligi (kg):
Kartoshka
650-700
Sabzi
550-600
Karam
400-45.0
Piyoz
550-600
Kartoshka va sabzavotlami doimiy ombor va dala sharoitida
saqlashda uyum, xandaq (o‘ra) hajmlarini hisoblashni bilish kerak.
Odatda ular formulalar yordamida yechiladi,
|
| |
-ish. Kartoshka va sabzavotlami saqlash uchun vaqtinchalik

9,6 m3 - X
X=9,6 m3x0,65 tonna/l m3 = 6,24 tonna
4.500 toima kartoshkani joylashtiiish uchun nechta ariq-o‘ra
kerak?
500 tonna: 6,24 tonna = 81 dona ariq-o‘ra.
5.500 tonna kartoshka joylashtirilgan ariq-o‘ralar rnaydoni
qancha?
16 m2 x 81 dona ariq-o‘ra = 1296 m 2
Xuddi shu tartibda karam va sabzi mahsulotlarini
saqlash uchun
maydonlar aniqlanadi.
b)200 tonna karam uchun, agar ariq-o‘ralar o ‘lchami
quyidagicha
bo‘lsa: uzunligi 10 m, eni 0,8 m, chuqurligi 0,4 m:
v)300 tonna sabzi uchun, agar ariq-o'ralar o ‘lchami quyidagicha
bo‘lsa: uzunligi 10 m, eni 0,6 m, chuqurligi 0,5 m :
g)Yuqoridagi a, b, v vazifalariga javob topilganidan so‘ng, ular
jamlanadi. Uning yig‘indisi sof o‘ralar inaydonini ko‘rsatadi, ya’ni 75
foizini tashkil etadi.
Ulaming umumiy maydonini aniqlashda ular orasidagi oraliqlar
(2 m) va asosiy yo ‘llar (4 m)
inobatga olinadi, ular umumiy
maydonning 25 foizini tashkil etadi.