Kompaniya ichidagi xalqaro ishlab chiqarish

|
Kompaniya ichidagi xalqaro ishlab chiqarish
|
bet | 3/8 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 51,55 Kb. | | #142593 |
Bog'liq Transmilliy korporatsiyalarni jahon iqtisodiyotini globallashuvi1.1. Kompaniya ichidagi xalqaro ishlab chiqarish
An'anaviy xalqaro mehnat taqsimoti asosida xalqaro ishlab chiqarish jarayonlarida faol ishtirok etish orqali TMKlar modernizatsiya qilingan MRI asosida o'zlarining ichki xalqaro ishlab chiqarishlarini yaratdilar va bir qator rivojlanayotgan bozorlarni yangi ixtisoslashuv bilan bog'ladilar. ular. Aynan shu xalqaro ishlab chiqarishning firma ichidagi versiyasi zamonaviy korporatsiyalar uchun asosiy narsaga aylandi.
Ichki xalqaro ishlab chiqarishni tashkil etish TMKlarga bir qator afzalliklarni beradi. Bu quyidagilarga imkon beradi:
Ayrim mamlakatlar ishlab chiqarishni xalqaro ixtisoslashtirish afzalliklaridan foydalanish;Davlatlar tomonidan xorijiy investorlar uchun taqdim etilgan soliq, investitsion va boshqa imtiyozlardan maksimal darajada foydalaning. Masalan, rivojlanayotgan mamlakatlarga xususiy kapital eksportini rag'batlantirish maqsadida rivojlangan kapitalistik davlatlar hukumatlari, xususan, AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya, Yaponiya hukumatlari bilan ikki tomonlama soliqqa tortishni bekor qilish to'g'risida davlatlararo shartnomalar tuzishni keng amaliyotga o'tkazmoqda. yosh davlatlar. TAU kelishuvlarining maqsadi chet elda G'arb korporatsiyalari tomonidan olingan bir xil daromad TAU tomonidan ikki marta soliqqa tortiladigan vaziyatdan qochishdir, birinchi navbatda kapital qo'yilgan mamlakatda, keyin esa korporatsiyalar vatanida. Bundan tashqari, AQSh ma'muriyati rivojlanayotgan mamlakatlar bilan ikki tomonlama sarmoyaviy shartnomalar tuzish bo'yicha faol muzokaralar olib bormoqda. Ularning ma'nosi - eng qulay davlat rejiminingkafolati, foydani o'tkazish erkinligi, nizolarni hal qilishning oson tartibi, milliylashtirilgan mulk uchun tovon to'lash tartibini ta'minlash va hokazo. , jumladan Misr, Zair, Panama. 1980-yillarning oxirida Qo'shma Shtatlar yana 20 ta davlat bilan shunga o'xshash kelishuvlar bo'yicha muzokaralar olib bordi. 1970-1980-yillarda AQSH hukumati chet eldagi Amerika sarmoyalarini himoya qilish uchun bir qator yangi qadamlar qoʻydi. Savdo to'g'risidagi qonun (1974) rivojlanayotgan mamlakatlarni Amerika mulki tegishli kompensatsiyalarsiz milliylashtirilsa yoki ushbu mamlakatlar nizo yuzaga kelgan taqdirda tan olishdan bosh tortsa, bojxona imtiyozlaridan (savdo imtiyozlaridan) mahrum qiluvchi bir qator qoidalarni kiritdi. amerika firmalari foydasiga qabul qilingan arbitraj qarorlari
Ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish, ularning ishlab chiqarish dasturlarini jahon bozori konyunkturasiga mos ravishda o'zgartirish bo'yicha manevrlar qilish; Rivojlanayotgan bozorlarni zabt etish uchun sho'ba korxonalaringizdan tayanch sifatida foydalaning. Xalqaro kompaniyalarning xorijiy filiallarini tashkil etish ko'p jihatdan qabul qiluvchi mamlakatlar korxonalarining tovar va xizmatlarni taqsimlash tizimini (tarmog'ini) talab qiladigan murakkab zamonaviy mahsulotlarni chet elda sotish va texnik xizmat ko'rsatish zarurati bilan bog'liq. Bu strategiya TNKga jahon bozoridagi ulushini oshirish imkonini beradi. Masalan, TNK mahsulotlarini chet el filiallari orqali sotish jahon eksportidan sezilarli darajada oshadi. Shu bilan birga, TMKlarning o'z mamlakatidan tashqaridagi savdosi 20-30 foizga tez o'sib bormoqda va shu bilan eksport hajmini oshirmoqda. Ko'pgina rivojlanayotgan mamlakatlarga investitsiyalar kiritgan TMK korxonalarni o'z mamlakatida o'z mahsulotlarini sotish uchun emas, balki kapitalni oluvchi mamlakatlar ehtiyojlari uchun quradi;
Mahsulotning asosiy bazasi bo'lgan mamlakatda eskirganligi sababli uni xorijiy filiallarda ishlab chiqarishni yo'lga qo'yish orqali uning hayot aylanishini uzaytiring.
Bundan tashqari, shuni esda tutish kerakki, TMKlarda kompaniya ichidagi savdoda, kompaniyaning filiallari turli mamlakatlarda joylashganida, transfer (korxona ichidagi) narxlar qo'llaniladi. Transfer narxlari o'xshash mahsulotlarning bozor narxlaridan sezilarli darajada farq qilishi mumkin, chunki ular butun korporatsiya uchun maksimal foydani ta'minlaydigan tarzda o'rnatiladi. Turli mamlakatlarning soliqlar, mehnatni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish to'g'risidagi qonunchiligidagi farqlarni hisobga olgan holda, kompaniya ichidagi aylanmada narxlarni oshirib yuborish yoki past ko'rsatish orqali korporatsiya o'z xarajatlarini kamaytiradi va sof foydani oshiradi.
TNK TAU jahon hukmronligining asosi kapitalni eksport qilish va uni samarali taqsimlashdir. Hozirgi vaqtda barcha TMKlarning umumiy xorijiy investitsiyalar savdoga qaraganda muhimroq rol o'ynaydi. TMKlar butun dunyo boʻylab xususiy sektor ishlab chiqarish kapitallarining uchdan bir qismini, xorijdagi toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarning 90% gachasini nazorat qiladi. 90-yillarning oʻrtalarida TMKlarning xorijdagi toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalari. 3 trilliondan oshdi. dollar. Shu bilan birga, to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar umumiy investitsiyalarga nisbatan uch baravar tezroq o'sdi, garchi u (to'g'ridan-to'g'ri investitsiyalar) hali ham sanoati rivojlangan mamlakatlar yillik investitsiyalarining qariyb 6 foizini tashkil etadi.
Katta kapitalga ega bo'lgan TMKlar xalqaro moliya bozorlarida faol. TMKlarning yalpi valyuta zaxiralari dunyoning barcha markaziy banklari zahiralaridan bir necha baravar ko'pdir. Xususiy sektorda pul massasining 1-2% harakatlanishi milliy valyutalarning o'zaro paritetini o'zgartirishga qodir. TMKlar ko‘pincha valyuta operatsiyalarini o‘z foydalarining eng foydali manbai sifatida ko‘radilar. Ammo shuni ta'kidlash kerakki, 60-yillarning oxirigacha dunyoning etakchi korporatsiyalari xorijiy operatsiyalarni boshqarishning o'ziga xos xususiyatlariga unchalik ahamiyat bermagan, chunki ularning xorijiy korxonalarining savdosi odatda yiliga 100 million dollardan oshmagan. Bu davrda xorijiy filiallar va sho'ba korxonalar, masalan, sanoati rivojlangan mamlakatlarda faoliyat yurituvchi Amerika TMKlari mahsulotlarining 77% gachasi mahalliy bozorlarda sotilgan va ularning valyuta hisob-kitoblari tovar aylanmasining 10% dan ko'p bo'lmagan qismiga ta'sir qilgan. 70-yillarning boshidan boshlab vaziyat sifat jihatidan o'zgardi. Korporatsiya tuzilishining xalqaro xarakteridan foydalanish davri keldi. Amerika TMKlarining tashqi savdosi yiliga o'rtacha 100 million dollardan 500 million dollargacha oshdi. Xorijiy ishlab chiqarish korporatsiya foydasining katta qismini olib kela boshladi va uni maksimal darajada oshirish uchun asosiy pul va moliyaviy masalalar bo'yicha qarorlarni markazlashtirish zarur edi. Xalqaro moliyaviy operatsiyalar bo'yicha bosh kompaniyaning ekspertlar jamoasi kengaytirildi. AQSHdagi eng yirik TMKlarning yarmidan koʻpi oʻz shtab-kvartirasida xalqaro moliyaviy operatsiyalarni boshqarish boʻyicha maxsus boʻlimlarni tashkil etgan. Qaror qabul qilish uchun bosh kompaniya turli mamlakatlardagi filiallar to'g'risida qisqacha ma'lumot talab qildi. Aynan shu davrda banklar kompyuter texnologiyalaridan foydalangan holda ma'lum bir mamlakatdagi ma'lum bir korporatsiya filiallarining kundalik yig'ma joriy balanslarini tuza boshladilar va qabul qiluvchi mamlakatdagi korporatsiyalar filiallari o'rtasida o'zaro hisob-kitoblar yoki moliyaviy operatsiyalarni amalga oshira boshladilar.
Shuni ta'kidlash kerakki, 70-yillar xalqaro valyuta-kredit munosabatlaridagi beqarorlikning keskin kuchayishi bilan tavsiflanadi. “Suzib yuruvchi” valyutalarning joriy etilishi bilan yetakchi rivojlangan kapitalistik mamlakatlarda valyuta kurslarining tebranish chegaralari kengaydi, valyuta prognozlarining ishonchliligi keskin pasaydi.Xalqaro kreditlar va qimmatli qog’ozlar bo’yicha nominal va nisbiy foiz stavkalarining sakrashi kuchaydi.An’anaviy Narxlar nisbati tizimi inflyatsiyaning umumiy yuqori darajasi sharoitida o'zgarib bordi.Davlat davomida valyuta risklarini sug'urtalash ob'ektlari va operatsiyalarini kengaytirish tendentsiyasi kuzatildi, ayrim pozitsiyalarni sug'urtalash muddatlari oshdi, ayniqsa, inflyatsiyaning o'zgarishi holatlarida. valyuta kurslari uzoq vaqt davomida narxlarning o'zgarishi sababli kompensatsiyalanishi mumkin emas edi.Bir tadqiqotga ko'ra, 1974 yilda AQShning eng yirik TMKlarining atigi 26 foizi valyuta risklaridan sug'urtalangan pozitsiyalar bo'yicha soliq hisob-kitoblarini o'z ichiga olgan bo'lsa, 1977 yilda barcha kompaniyalar. Buni allaqachon amalga oshirgan.7 Hozirgi sharoitda transmilliy korporatsiyalarning mahalliy bo'linmalari hamma narsadan kattaroq defitsitni boshdan kechirishgan. t valyuta-kredit masalalari bo'yicha mutaxassislarda, valyuta risklarini qoplash bo'yicha qarorlar qabul qilish uchun tashkiliy va texnik vositalarning etishmasligi. Mahalliy mutaxassislar va uning texnik jihozlarini yanada kengaytirish ma'muriy xarajatlarning oshishi bilan bog'liq edi va eng muhimi, butun xalqaro korporatsiyaning umumiy manfaatlarini himoya qilishni kafolatlamadi. Yuzaga kelgan qarama-qarshilikni bartaraf etish korporatsiyalarning xalqaro hisob-kitoblarining tashkiliy shakllari evolyutsiyasining uchinchi bosqichining boshlanishi edi. Banklar tomonidan moliya institutlari va yirik xalqaro korporatsiyalarning asosiy bo‘linmalarining elektron uskunalari, telefonlashtirish va kompyuterlashtirishning qabul qilinishi banklar, yirik sanoat va savdo monopoliyalarining xalqaro hisob-kitoblarini markazlashgan holda boshqarish samaradorligini oshirish imkonini berdi. 70-yillarning oxiriga kelib yirik xalqaro korporatsiyalarning deyarli barcha boʻlinmalarida elektron hisob-kitob uskunalari va ularga xizmat koʻrsatuvchi banklar bilan doimiy aloqa oʻrnatildi.
Yangi texnik imkoniyatlar korporatsiyalarning pul va valyuta operatsiyalarini boshqarish konsentratsiyasi tendentsiyasini kuchaytirishga yordam berdi. British Petroleum Corporation bu borada odatiy misol keltiradi: kompaniya Angliyadagi markaziy xazinasini neft savdosida valyuta pozitsiyalarini, Shimoliy dengizda neft qazib olish uchun soliq imtiyozlarini, kimyo va boshqa korxonalar operatsiyalarini boshqarish uchun ko'plab filiallari bo'lgan bankka aylantirdi. , mablag'larni ishlab chiqarish va turli materiallarni sotib olish. Korporatsiyalarning ochiq valyuta pozitsiyalarini markazlashtirish tendentsiyasi mavjud. Hozirgi vaqtda korporativ strategiya filiallardan valyuta risklarini sug'urtalash muammolarini bartaraf etishga qaratilgan.
|
| |