Strategik qaror - Sport menejmenti va marketingi

|
Sport menejmenti va marketingi
|
bet | 8/79 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #150322 |
Bog'liq Мажмуа Спорт менежменти ва маркетинги 2022 2023 Strategik qaror - bu korxonaning faoliyati bilan boglik bulgan maksad va missiyalarning shakllanishi.
Bozor iktisodiyotiga utish sharoitida bu karorlar korxonaning faoliyatidagi yangicha yondashuvlar, keskin burilishlarni sillik utishini ta’minlaydi. Strategik karorlar korxona, xudud, soxa darajasida karorlar jamiyatdagi yangi manbaalar xisobiga butun iktisodiy va ijtimoiy muammolarni echishga yordam beradi.
Operativ qarorlar bu moxiyati bo‘yicha xo‘jalik boshqaruv qarorlaridir. Ular boshkariladigan ob’ektni uzluksiz ishlash jarayonini kullab-kuvvatlashi uchun joriy shaxsiy muammolar buyicha kabul kilinadi. YA’ni, uning murakkab mexanizmini struktura va uzaro alokalarni uzgartirmasdan ushlab turishdir. Bu karorlarni raxbar maxsus tayyorgarliksiz etarlicha tez kabul kiladi. Bunday karorlarga xodimlarni ishga olish va bushatish, ularning ish xaklarini uzgarishi, korxonani kishga tayyorlash xakidagi va shu kabi xujjatlarni kiritish mumkin.
Xarakat doirasi buyicha boshkaruv karorlarini iktisodiy, tashkiliy, ijtimoiy, texnik va texnologik karorlarga bulish mumkin.
SHuningdek, boshkaruv karorlari boshkaruv darajasi buyicha xam kuyidagi boskichda bulinadi: usta, uchastka boshligi, sex boshligi, ishlab chikarish boshligi, korxona va birlashva raxbari, vazir .
Karorlar ta’sir kilish yunalishi buyicha tashki va ichki buladi. Tashki karorlar boshka darajaga karatiladi, ichki karorlar esa aloxida bulimlar yoki karatiladi, ichki karorlar esa aloxida bulimlar yoki korxonani kamrab oladi.
Boshkaruv karorlari funksional mazmuni buyicha iktisodiy, tashkiliy, koordinatsion, ragbatlantiruvchi, boshkaruvchi va nazorat karorlarga bulinadi.
Kayta ishlashni tashkillashtirish buyicha shaxsiy, xamkasbiy va malakaviylarga bulinadi. SHaxsiy karorlar raxbarning jamoadagi kelishuvisiz va muxokamasiz yoki aloxida shaxslar tomonidan ishlab chikariladi. Kupincha bular korxona tarakkiyoti yulidagi prinsipial muammolarga daxli bulmagan operativ karorlardir. Ґamkasb karolari asosan moddiy tayyorgarlik talab kiladigan, bir gurux mutaxassislar va raxbarlar tomonidan ishlab chikariladigan va kabul kilinadigan karorlardir. Ular xar tomonlama mazmunga egadirlar. Jamoa karorlari mansab yoki xodimlardan kat’iy nazar bugun ishtirokchilar tomonidan umumiy majlisda ishlab chikariladi. Bunday karorlar ishlab chikarishning baxoli savollarini kurib chikishda kabul kilinadi.
Mexnat turi buyicha karorlar standart va nostandart karorlarga bulinadi. Standart, ba’zan dasturiy karorlar - bu karorlarning uzini ishlab chikish va uni kabul kilish jarayonidagi karorlardir. Dasturlash va uni kabul kilish jarayonidagi karorlardir. Dasturlash mumkin bulgan karorlar orasida shunday standart boskichga etdiki, ularni matematik model shaklida tasvirlash mumkin. YA’ni EXMning texnik ishiga axamiyatli kismni kiritish imkoniyati tugiladi. Nostandart karorlar - bu eng murakkab, asosiy karorlar. Ґam kilinadigan muammoga ijodiy yondashish uchun kengligi bilan ajralib turadi. Ijodiy karorlar xar doim jadallik va yangilikda namoyon buladi. Birok nostandartlikning xarakterini dikkat bilan taxlil kilish zarur. CHukur , keng taxlilda bu xollarni unchalik va yangi emasligini kurish mumkin, agarda uni bir kator aloxida muammolarga bulib chiksa.
SHu tarika boshkaruv karorlari inson faoliyatining xar kanday doirasida tashkiliy boshlanishi bulib xisoblanadi. Uning asosida konunlar tasdiklanadi.yu material-texnik, moliyaviy va mexnat resurslari ishlatishni rejalashtirish, ijrochilar va raxbarlar ma’sliyati oshiriladi va maksadga etishish yulida ularning urni belgilanadi.
Bozor munosabatlari mezonida boshkaruv karori menejmentning bosh omili xisoblanadi, kaysiki unda korxona, tarmok tarakkiyotining butun iktisodiy va ijtimiy muammolari kesishadigan va bir joyda tuplanadi. Boshkaruv karorlarining samarasiga bir kator omillar ta’sir kursatadi:
Raxbariyatning yoki guruxning shaxsiy sifatlari;
Karorni ishlab chikishdagi sharoitning axborot ta’minoti;
Tashkiliy xarakter omillari (karorni ishlab chikishda mutaxassislarni taklif kilish, usullar tizimi va kabul kilingan karorni bajaruvchilarga etkazish shakli, nazorat tizimi va x.k.);
Texnik omillar (EXM texnik vositalaridan foydalanish va x.k.);
Karorni ishlab chikish, kabul kilish va amalga oshirishdagi vaktinchalik omillar.
Bundan kelib chikkan xolda boshkaruv karorlariga asosiy talablar kuyidagilardir:
Kabul kilinadigan karorning demokratligi;
Ilmiy asoslash;
Anik yunalganlik;
Anik yunaltirilganlik;
Vakt buyicha kiskalik va konkretlik;
Karorni bajarish operativligi.
Menejment amaliyotida boshkaruv karorlarini ishlab chikish va amaliyotga kullashning kuplab shakl va metodlari yigilgan. Savolllarning murakkabligi va mazmuniga karab, boshkaruv karorlarini tayyorlash va kabul kilishda, iktisodiy taxlil, eksport baxolarni kabi usullardan foydalanishdan raxbar faoliyat xarakatinnig ketma-ketligini umumiy sxemasi mavjud, uni bilish konkret karorlini kurib chikishga yordam beradi. Karor kabul kilishdan oldin raxbar kuyidagilarni aniklab olish shart.
Xarakat maksadi va unga erishish yullari.
Muammoning muxim taraflarini;
Kerakli moddiy, pulli va mexnat resurslarini;
Bajaruvchilarning vazifalarini;
Vzifa bajarilishini tashkil etish tartibini.
Menejmentga karorlarni kabul kilish xos, chunki xar bir raxbar faoliyati, u kabul kilgan karorlarda aks etadi. Boshkaruv karorlari jamoa demokratiyasi va uzini boshkarish prinsipi asosida kollektivni karor kabul kilishda katnashuvida amalga oshadi. Uzini boshkarish asosida ishlab chikarish kuchlarining birlashtirishi va ular fikrlarni rivojiga olib keladi.
Tashkilot faoliyati bilan boglik boshkaruv karorlari bevosita raxbar tomonidan ishlab chikiladi, bu karorlar tashkilot mezoni va konunchilikka zid kelmasligi kerak. Jamoa «soveti» kabul kilinadigan karorlarni ishlab chikilishining barcha boskichlarida faol ishtirok etadi. Xar bir murakab karorlarni kabul kilish jarayoni uz ichiga kuyidagilarni oladi:
Maksadni aniklanishi, muammoni tushunish va kerakli axborotni yigish;
Yigilgan axborotni klassifikatsiya kilish, taxlil kilish va baxolash, ya’ni axborotni kayta ishlash;
Karorlarni turli variantlarini ishlab chikish;
Variantlarni taxlil kilish, muxokama kilish va baxolash;
Oxirgi va optimal variantni kabul kilish;
Har bir karorni kerakli shaklda xujjatlashtirish;
Karorlarni muxrlab kuyish;
Karorni bajaruvchiga kuyilishi;
Kabul kilingan karorlar bajarilishini tashkil kilish;
Karorni bajarilishini nazorati va xisobi.
Xar bir boskichni kurib chikamiz:
Birinchi boskichda kollektivdagi ijtimoiy-iktisodiy jarayoni taxlil kilish asosida amalga oshadi. Bu boskichda raxbar va kollektiv orasidagi uzaro munosabatiga boglik, raxbarni bu boskichda ishlab chikarish uzluksizligini ta’minlash maksadida raxbar ijtimoiy-iktisodiy muammolarni echishga katta e’tibor berishi kerak;
Ikkinchi boskichda yigilgan axborot klassifikatsiyalanadi, taxlil kilinadi va baxolanadi. Bu boskich murakkab jarayon bulbi malaka, bilim va tadbirkorlikni talab kiladi;
Uchinchi bokichda axborotni yigish davom etib, uning xakikiy imkoniyatlari baxolanib, bir necha uzaro almashuvchan variantlar, ‘ni alternativalar ishlab chikiladi. Alternativ variantlar mas’ul shaxslar tomonidan ishlab chikilib bevosita raxbar nazorati ostida buladi.
Turtinchi boskichda alternativ karorlarning taxlili va xar tomonlama muxokamasida karorlar ishlab chikiiladi. Kanchalik alternativ kup bulsa, shunchalik karorni optimal variantini tayyorlash samarali buladi. Boshkaruv karorlarning turli variantlarini taxlil va baxolash odatda ularning taxlili va xisobini EXMda takkoslash orkali kelad. Keyin dikkat bilan xar bir variantning baxosini kurib chikishadi, shuning asosida oxirgi va optimal variant tanlanadi. (5-boskich);
6-7- boskichlarda, shuningdek kam axamiyatli mazmunga ega bulgan, tanlangan karorni anik tasvir beriladigan boskichdir. Bu jarayonda xujjatning ikki kismi kurib chikiladi.: analitik va konstruktiv. Analitik kismida muammoni kelib chikish sabablari, konsruktivlikda esa muammoni echish uchun vositalar va resurslar, asosiy yullar va uslublar kuriladi. Karor ishbilarmon xususiyatiga ega bulishi kerak. Boshkaruv karorlari amaliyotda umumiy suzlar bilan kupincha ishlanadi (majbur kilmok, talab kilmok, kursatmok, nazarda tutmok va x.k.).
|
| |