nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qurilmaning tuzilishi va ishlashi

Qurilmaning tuzilishi va ishlashi
Fizikadan maruza matni
Elektromagnit induksiya hodisasi o‘tkazgichni o‘rab turgan yuza orqali o‘tuvchi induksiya oqimi o‘zgargan barcha hollarda yuz beradi. Elektromagnit induksiyaning xususiy holi o‘zinduksiya hodisasi ham ko‘p uchraydi. Eletromagnit induksiya hodisasining xususiy holi – o‘zinduksiyani quyidagi tajribada ko‘rsatish mumkin. Po‘lat o‘zakli indiktivlik g‘altagiga ketma-ket qilib 2 lampochka ulansin, 1 lampochka esa g‘altaksiz aktiv qarshilik bilan ketma-ket ulangan (1-chizma). Zanjir tok manbayiga ulangandan so‘ng, K kalit qo‘shilganda 1 lampochka darhol yonadi, 2 lampochka esa kechikib yonadi, ya’ni undan o‘tayotgan I tok kuchi asta-sekin maksimal qiymatga erishadi. 1-chizma 1-b, chizmadagi K kalit yordamida zanjir manbadan uzilisi paytida ampemetr orqali o‘tayotgan tok, avval K kalit ulangan holdagi undan o‘tgan tokdan katta bo‘lganligini ko‘rsatadi. Bu hodisa o‘zinduksiya deyilib quyidagicha tushuntiriladi: g‘altakdan vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchan tok o‘tganida, uning atrofida vaqt boyicha o‘zgaruvchan magnit maydon hosil bo‘ladi. G‘altakni kesib o‘tuvchi induksiya oqimini o‘zgarishi g‘altakning o‘zida EYK ni induksiyalaydi. Shu sababli bu hodisaga o‘zinduksiya deyiladi. Download 8,06 Mb.
|
Nazorat uchun savollar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 139/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniNazorat uchun savollar:
Tebranish konturi nimadan tashkil topgan?
Detektorlash nima uchun zarur?
Nima uchun detektorli priyomnikda faqat kuchli radiostansiyalarning
signallari qabul qilinadi?
Priyomnikda past chastotali kuchaytirgichning ahamiyati nimadan iborat?
MAVZU: TELEKO`RSATUVLARNING FIZIK ASOSLARI
REJA:
1.Teleko'rsatuvlarning fizik asoslari.
2.Teleko'rsatuvlarni yo'ldosh orqali uzatish va qabul qilish.
3.Toshkent — televideniye vatani.
4. Radiolakatsiya
TAYANCH IBORALAR: yo'ldosh orqali uzatish va qabul qilish, radiolokatsiya,televideniye
1.Teleko'rsatuvlarning fizik asoslari. Teleko'rsatuvlarni amalga oshirish prinsipi radioeshittirishlar sxemasidan uncha katta farq qilmaydi.
Farqi shundan iboratki, uzatuvchi qurilmada yuqori chastota-li tebranishlar faqat tovush signallari bilan emas, balki tasvir signallari bilan ham modullashtiriladi. Narsalarning tasvirlarini elektr signallariga aylantirish ikonoskop deb ataluvchi elektron nurli trubka yordamida amalga oshiriladi.
Ikonoskopdan olinadigan elektr tebranishlar radiouzatuvchiga uzatiladi va ular tarqatilayotgan to'lqinlarni, tovush uzatganda mikrofon zanjiridagi o'zgaruv-chan tok radioto'lqinlarni qanday modul-lashtirgan bo'lsa, xuddi shunday usulda modullashtiradi.
Qabul qiluvchida olingan signallarni ko'rinuvchi tasvirga aylantirish vakuumli elektron-nurli trabka — kineskop yordamida amalga oshiriladi. Elektrondastauzat-gichdaqandayharakatqilganbo'lsa, ki-neskopdagielektrondastahamekrandaxuddishundayharakatnitakrorlaydi.Te-leko'rsatuvlarsignallariniuzatishultra-qisqato'lqinlardiapazonidaamalgaoshiriladi. Bu signallarni qabul qilish to'g'ridan-to'g'ri ko'rish chegarasida amalga oshiriladi. Masalan, balandligi 540 m «Ostankino» teleminorasi 130 km ga teleko'rsatuvlarning ishonchli qabulini ta'minlay oladi. 1985- yilda qurib bitirilgan, balandligi 375 m bo'lgan Toshkent teleminorasi esa teleko'rsatuvlarni 100 km ga ta'minlaydi (205-rasm).
|
| |
Qurilmaning tuzilishi va ishlashi

|
Qurilmaning tuzilishi va ishlashi
|
bet | 138/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniQurilmaning tuzilishi va ishlashi
E ng sodda detektorli radiopriyomnik yig‘ish sxemasi 1-chizmada keltirilgan. Eng sodda detektorli radiopriyomnik tebranish konturi (g‘altak va o‘zgaruvchan sig‘imli kondensator), diod, uyali telefon mikrofoni, shuningdek sig‘imi 1000 pF bo‘lgan <<KCO>> turidagi o‘zgarmas sig‘imli kondensator. Qabul qilish antennasi uzunligi 10 m atrofida bo‘lgan yo‘g‘on simdan yasaladi. Tebranish konturiga qo‘yiladigan g‘altaklarning biri uzunligi 200 – 500 m diapazondagi o‘rta to‘lqinlarni uyg‘otadi, ikkinchi g‘altak esa uzunligi 750 – 2000 m bo‘lgan diapazondagi uzun to‘lqinlarni qabul qiladi. O‘zgaruvchan sig‘imli kоndеnsatоrning sig‘imi 17 dan 500 pF gacha o‘zgaradi. Detektor sifatida Д 1Ж yoki Д 2Б turidagi diod olinadi.
1-chizma
2-chizma
Radiopriyomnikdan chiqayotgan tovushning baland bo‘lishi, ya’ni boshqalar ham eshitishi uchun unga Laboratoriya kuchaytirgichi LK-01 ulanadi (2-chizma). Buning uchun priyomnikning karnayga chiqish qismi kuchaytirgichning kirish qismiga va kuchaytirgichning chiqish qismi esa karnayga ulanadi.
Ikkinchi chizma asosida yig`ilgan qurilmaning umumiuy ko`rinishi 1-rasmda keltirilgan:
1-rasm
Ishni bajarish tartibi:
1-chizmada ko‘rsatilgan sxemaga muvofiq detektorli priyomnik yig‘iladi.
Kontur g‘altakning bir uchi antennaga va ikkinchi uchi yerga ulanadi.
G‘altakka parallel ravishda uzun to‘lqinlarni qabul qiladigan g‘altak ulanadi.
Radiopriyomnikni uzun to‘lqin tarqatadigan radiostansiyani qabul qilishga sozlanadi. (Izoh:buning uchun o‘zgaruvchan sig‘imli kondensatorning dastasi asta-sekin buraladi).
Butun uzun to‘lqinlar diapazonidagi signallarni tinglab bo‘lgach, o‘rta
to‘lqinlarni qabul qilishga mo‘ljallangan g‘altak ulanadi va o‘rta to‘lqinlar diapazonidagi signallar eshitiladi.
Laboratoriya kuchaytirgichi 2-chizmaga ko‘ra radiopriyomnikka ulanadi.
Laboratoriya kuchaytirgichini tok tarmog‘iga ulab TARMOQ kaliti
ULASH holatiga qo‘yiladi.
Radio karnaydan chiqayotgan tovushlar eshitiladi, so‘ngra laboratoriya
kuchaytirgichi tok tarmog‘idan uziladi.
|
| |
Poyezdlar xarakat grafiklarini o‘zgartirish

|
Poyezdlar xarakat grafiklarini o‘zgartirish
|
bet | 2/2 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 439,99 Kb. | | #155508 |
Bog'liq amaliy mashg\'ulot - 15Poyezdlar xarakat grafiklarini o‘zgartirish.
mln tn.yiliga
2-yil
5-yil
10-yil
15-yil
Yuk tashishni o‘zlashtirish sxemalarini tuzish
Yekspuatatsiyadagi temir yo‘lning turli holatlari uchun hisoblangan yuk tashish imkoniyatining qiymatlari 6.1-jadvalda mujassamlashtiriladi. Ushbu ko‘rsatkichlarga asoslangan holda temir yo‘lning «yuk tashish imkoniyati va yuk tashish yehtiyoji grafigi» chiziqladi (6.1 - rasm). «Yuk tashish imkoniyati va yuk tashish yehtiyoji grafigi»da tobora ortib borayotgan yehtiyojlarimizni qondirish uchun «yuk tashishni o‘zlashtirish sxemalari»ning variantlari tuziladi.
6.1-jadval
Temir yo‘lning turli texnik holatlarida yuk o‘tkazish imkoniyati
Yillar
|
Temir yo‘lda yuk tashish yehtiyoji
|
Yuk o‘tkazish imkoniyati , mln.t/yiliga
|
Temir yo‘lning texnik xholati (shartli tartib raami)
|
Ajrim qilish punktlari yopiq
|
Lokomotivlar aloxida seksiyalarga ajratilgan
|
Boshlanich xholat
|
qisman-paket grafigi,
=0.25
|
qisman-paket grafigi,
=0.33
|
qisman-paket grafigi,
=0.50
|
To‘xtamasdan ajrim qilish
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
2
|
10
|
8
|
9,65
|
19,3
|
21,4
|
22,3
|
24,4
|
39,1
|
5
|
15
|
5,5
|
8,4
|
16,8
|
18,9
|
19,3
|
21,4
|
36,2
|
10
|
31
|
-
|
5,45
|
10,9
|
13,4
|
13,9
|
16
|
30,7
|
15
|
42
|
-
|
5,05
|
10,1
|
12,2
|
12,6
|
14,7
|
29,4
|
«Yuk tashishni o‘zlashtirish sxemasi» - temir yo‘lni, biz ko‘rib chiqqan holatlarining bir nechtasining jamlamasidir. Ko‘rilayotgan misol uchun bunday sxemalardan bir nechtasini tuzish mumkin. «Yuk tashishni o‘zlashtirish sxemasi»sini tuzishda quyidagilarni ye’tiborga olish zarur:
a) temir yo‘lni tasarrufga topshirish holatidan istiboldagi holatiga bosichma-bosich o‘tish;
b) kerak bo‘lmagan ishlar minimal bo‘lishi;
v) yirik tadbirlarni tadbi ilish muddatlari orasida kamida 3-4 yil, mayda tadbirlarni o‘tkazish muddatlar orasida yesa 1,5-2 yil bo‘lishini ta’minlash;
g) barcha sxemalar bo‘yicha istibolda deyarli bir xil yuk o‘tkazish imkoniyatini ta’minlash.
Tuzilgan sxemalarni texnik-itisodiy taqqoslashdan so‘ng yeng ma’quli tanlab olinadi. Ushbu sxema loyihalangan temir yo‘lda yuk tashishni o‘zlashtirish sxemasi deb ataladi.
Temir yo‘lda yuk tashish yehtiyoji va yuk tashish imkoniyatlari yegriliklari, yuk tashishni o‘zlashtirish sxemasi tushirilgan chizma yuk tashishni o‘zlashtirish grafigidir (6.1-rasm).
6.1-rasm. Yuk tashishni o‘zlashtirish sxemasi
|
| |
Kalit so’zlar - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б Pdf ko'rish
|
bet | 105/194 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 3,67 Mb. | | #272877 |
Bog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismKalit so’zlar:
bolalar adabiyoti, she’r, badiiyat, g’oya, tasviriy vositalar, poetic fikr.
Odam jismonan baquvvat, bilimli, har ishda chaqqon, epchil bo’lishi mumkin. Ammo
oqko’ngil, iymon-e’tiqodli, insonparvar, yurtparvar bo’lmasa, hayotda o’zidan yaxshi nom,
yaxshi iz qoldirolmaydi. Adabiyot va san’at bolaning ana shunday go’zal tuyg’ular, fazilatlar
sohibi bo’lib shakllanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Bunda, ayniqsa, bolalar adabiyoti va
uning jonkuyarlarining xizmati kattadir. Bolalar adabiyotida Quddus Muhammadiy, Qudrat
Hikmat, Xudoyberdi To’xtaboev, Tursunboy Adashboyev, Anvar Obidjon, Kavsar Turdieva,
Abdurahmon Akbar, Dilshod Rajab kabi shoir va yozuvchilarning bolajonlarga tuhfa etgan asarlari
adabiyotimizda salmoqli o’rin tutadi.
O`zbek bolalar adabiyotining taniqli vakillaridan biri Tursunboy Adashboyev «Kamolning
olmasi», «Biz sayohatchilar», «Olatovlik bo‘laman», «Arslonbob sharsharasi», «Surnay», «Nur
daryo», «Guldasta», «Olatog‘-lolatog‘», «Oqbo‘ra to‘lqinlari», «Sovg‘a», «Arslonbob afsonasi»,
«Sichqonning orzusi», «Uch bo‘taloq va sirli qovoq», «Orzularim — qo‘sh qanotim», «Oltin yolli
tulpor qissasi» kabi asarlari bilan bolalarning sevimli adibiga aylangan.
Bolalar adabiyotining iste’dodli vakili Tursunboy Adashboyev ijodida Vatan va tabiat mushtarak
tushunchalar sifatida talqin qilinadi. Asarlarining lirik qahramoni Vatanni tabiatdan, tabiatni Vatan-
dan ayri tushunmaydi. U Vatan haqida so’z ochadimi, tabiat haqida fikrlaydimi – quruq ta’rifu
tavsifdan qochadi. Aksincha, biror manzara-holat tufayli o’zida tug’ilgan hayrat tuyg’usi bilan
o’rtoqlashadi.
Tursunboy Adashboyevning “Momaqaymoq”, “Turnalar”, “Yalpiz” kabi she’rlari tabiat
mavzusida bo’lib, shoirning “Yalpiz” she’rida ona tabiatning bir bo’lagi – o’simliklar dunyosidagi
yalpiz va uni terish tasviri orqali ijodkorning badiiy mahorati namoyon bo’ladi:
Onam ishdan qaytdilar,
Yalpiz ter deb aytdilar.
Anhor bo’yiga chopdim,
Bir chelak yalpiz topdim.
Sizga aytsam chin so’zim,
Terganim yo’q bir o’zim.
Rahmat aytdim Boqiga,
Qoyil dedim Soqiga.
Yalpiz solsa qurt tushmas
Olma, o’rik qoqiga…
Shoir she’rida do’stlik, ahillikni ulug’lab, bolalarni do’stlashishga ham chorlaydi. Ma’lumki,
qadimdan buvijonlarimiz qoqilarni tayyorlayotgan paytda yalpizdan foydalanganlar. Bolalar she’r
orqali tabiatning ne’mati bo’lgan yalpizning xususiyatlarini bilib oladilar. Shoir “yalpiz” o’sim-
ligi orqali bolalarni Ona tabiatni asrashga, o’simliklar, tabiat haqida chuqurroq o’ylashga, tabiat
ne’matlarini asrashg o’rgatadi.
Tursunboy Adashboyevning “Tuproq” she’rida necha asrlar osha ajdodlarimizdan meros, kin-
dik qonimiz to’kilgan, rizq-ro’zimizni but qilgan muqaddas tuprog’imiz ulug’lanadi. Shu o’rinda
O’zbekiston xalq shoiri Abdulla Oripovning “Men nechun sevamman O’zbekistonni, Tuprog’in
ko’zimga aylab to’tiyo” satrlari go’yo shu she’rga hamohangdek tuyuladi.
|
| |
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

107
Май 2021 10-қисм
Тошкент
TURSUNBOY ADASHBOYEV SHE’RLARINING BADIIY XUSUSIYATLARI
O‘ktamova Gulbahor Nu’monovna
O‘zbekiston tumani XTB metodisti,
Tel: +99891 688-02-88
Nasriddinova E’zozxon
O‘zbekiston tumani
51-umumiy o‘rta ta’lim maktabi
boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi
Annotatsiya:
maqolada bolalar shoiri T.Adashboyevning poetic mahorati tadqiq etilgan. Shoir
she’rlarining g’oyaviy-badiiy xususiyatlai tahlil qilingan.
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

Май 2021 10-қисм Тошкент insoniyatning eng yaqin yordamchisi bo’lish bilan bir qatorda, ayni paytda, eng xavfli dushmani
hamdir. Internetdagi yovuz kuchlar inson ongiga har xil qiziqarli ma’lumotlar shaklida o’z
g’oyalarini singdirib boradilar. Aytaylik, siyosiy latifalar, mish – mishlar, qayta – qayta takrorlash
orqali majburiy ongga ta’sir etish[4],fotoshop rasmlar orqali dastlab o’zlariga o’rgatib olishadi.
Undan so’ng esa asta – sekinlik bilan o’z g’oyalari targ’ibotini boshlaydilar.
Internet tarmog’idan to’g’ri foydalanishni tashkil qilish, yoshlar ongida salbiy ta’sirlarga qarshi
immunitetni shakllantirishga alohida e’tibor qaratish, joiz bo’lsa, bolani oiladan, maktabgacha
ta’lim tizimidan boshlab internet tarmog’idan foydalanish ko’nikmasini shakllantirib borish lozim.
Zero, yoshlar ongiga yot g’oyalar ta’siriga qarshi immunitetni shakllantirish hozirgi kunning
dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1. Mo’minov F.A. Ommaviy axborot vositalari va axborot qarama – qarshiligi. O’z.Res.
Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilish akademiyasi arxivi. 2006 – y.[4]
2. Shtikin.N.V. “Yoshlar orasida ekstremizm va terrorizmning oldini olish. Terrorizm
yoshlarni tanlaydi. Terrorizmning yozhlarga ta’siri”. Maqola. (veridicom.ru)[2].
3. Y.Ro’ziyev. Globallashuv jarayonlari: ma’naviy o’ziga xoslik. (maqola) content://com.sec.
android.app.sbrowser/readinglist/04261828.mhtml [1]
4. https:/xs.uz/uz/post[3]
102
Май 2021 10-қисм Тошкент EFFECTIVE USE OF INTERNET RESOURCES IN ENGLISH LESSONS Matqurbanova Hulkar Sabirbayevna Methodist of foreign languages of the Department
of Public Education of Yangibazar district
Phone: +998 (97) 510 31 51
hulkar.sabirbayevna_3151@inbox.uz
Q o ‘z g ‘ o lo n n in g - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

Bunda aholi farmonning bekor qilinishini, ro‘yxat tuzishni to ‘xtatishni talab
qiladi. Jizzax qo‘zg‘oloniga
N azirxo‘ja eshon va, Abdurahmon jevachilar
rah-
barlik qilganlar.
Jizzax aholisi mardikorlikka qarshi ommaviy qo‘zg‘olon ko‘tarish m aqsa
dida boshqa shaharlarga, jum ladan, Toshkent, Samarqand va ko ‘plab atrof-
dagi qishloqlarga o ‘z vakillarini yubordilar. 13-iyulda Jizzax shahrida Damin
kulol boshchiligida hunarmandlar mardikorlikka olish bo‘yicha ro‘yxatni
talab qilib qishloq oqsoqoli M irzayor Xudoyorov oldiga bordilar. Undagi
ro ‘yxat, asosan, kam bag‘al oila vakillaridan tuzilgan boTib chiqdi. Bundan
norozi bo ‘lgan aholi ro ‘yxatni berishni va uni qaytadan tuzishni talab qil-
dilar. M irzayor Xudoyorov ro‘yxatni bermay, to ‘plangan odamlami haqorat
qildi. Bu holat aholining keskin noroziligini keltirib chiqardi. Shundan keyin
ketmon, tayoqlar bilan qurollangan qo‘zg‘olonchilar Jizzaxning yangi shahar
qismiga y o ‘1 oladi. Q o‘zg‘olonni bostirish uchun uyezd boshlig‘i o‘z yor
damchilari bilan yetib keladi, lekin ulam i qaytara olmaydi. Qo‘zg‘olonchilar
safiga shahar va uning atrofidan ko ‘plab kishilar qo‘shildi. Nazirxo‘ja eshon
qo‘zg‘olonchilarga umumiy rahbar bo‘ldi.
Jizzax qo‘zg‘oloni ishtirokchilari mustamlakachi m a’muriyatga tegishli
b o‘lgan harbiy, m a’muriy va boshqa joylarga hujum qildilar. Ular 13-iyul
kuni tem iiyo‘l stansiyalarini, aloqa simlarini uzib, tem iiyo‘l va k o ‘priklami
buzib tashladilar. 14-iyulda Abdurahmon jevachi o ‘z uyida turli joylardan
yuborilgan vakillar bilan y ig‘ilish o‘tkazdi va unda Jizzaxdan 12 chaqirim
uzoqlikda joylashgan Kuyaboshi degan joyda to ‘planib, barcha birgalikda
harakat qilishga kelishildi. Bu xabam i atrofdagi joylarga yetkazish uchun va
killar yuboriladi.
Jizzaxdagi bu voqealardan xabar topgan podsho hukumati polkovnik
Ivanov boshchiligida harbiy kuchlam i u yerga yubordi. 18-iyul kuni Turkiston
da harbiy holat e ’lon qilindi.
A tam alar izohi - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

3 2 -§ . T U R K IS T O N D A 1 9 1 6 -Y IL G I V O Q E A L A R N IN G
O Q IB A T L A R I V A A H A M IY A T I
Q o‘zg‘olon xarakteriga ko ‘ra milliy-ozodlik ko‘ri-
nishida yuz berdi, chunki bu qo‘zg‘olonning asosiy
harakatlantiruvchi kuchi xalq ommasi edi. Ular m us
tamlakachilik tartiblariga qarshi qoTga qurol olib top-
talgan haq-huquqlari, din-u diyonatlari uchun tengsiz kurash olib bordilar.
Q o‘zg‘olonchilar Vatanning haqiqiy fidoyi farzandlari ekanliklarini amalda
isbotladilar. M islsiz jasoratlari bilan Vatan tarixi sahifalaridan munosib o ‘rin
egalladilar. Mazkur qo‘zg‘olonlargarus amaldorlaridan biri: «Urush frontlariga
yangi bir Turkiston fironti qo‘ shildi», — deb o‘lkadagi vaziyatga baho bergan edi.
Q o‘zg‘olonchilar mustamlakachi hukumatga qarshi oddiy ish qurollari
bilan jang olib bordi. Bundan tashqari ulam ing aksariyati dehqonlar, hunar
mandlar boTganligi va harbiy sohadan mutlaqo bexabar ekanligi qo‘zg‘o-
lonning magTubiyatga uchrashiga sabab boTdi. Ular Turkistonning turli
mintaqalarida mustamlakachilarga qarshilik ko‘rsatdilar. Shunday boTsa-da,
qo‘zg‘olonchilaming taktik va strategik uquvsizligi, ahillikda va birdamlikda
harakat qilmasligi pand berdi.
Q o‘zg‘olon xalq ommasi uchun juda katta y o ‘qotishlami olib keldi.
Qo ‘zg‘olonchilarning tem iryo‘lni buzishi

Bu vaqtda mustam lakachi hukum at tom onidan q o ‘z-
g ‘olonni bostirish va uning ishtirokchilarini jazolash
chora-tadbirlari ishlab chiqildi. Jizzaxga polkovnik
Ivanov boshchiligida 13 ta rota soldat, 2 ta artilleriya qismi, kazak otryad-
lari, jam i ikki yarim m ing kishilik harbiy kuchlar yuborildi. U lar Jizzax shah-
rini to ‘p va pulem yotlardan o ‘qqa tutdilar. M ustam lakachilar qo‘shini dast
lab Jizzaxni, keyin Zom inni egallab, so‘ng Sangzorga yurish qiladi. Q o‘shin
qurolsiz qo‘z g ‘olonchilam i ayovsiz o ‘qqa tutadi. A bdurahm on jevachi omon
qolgan 600 kishilik odamlari bilan 20—21-iyulda polkovnik Afanasyev bosh
chiligidagi harbiy kuchlar ga qarshi jan g olib bordi. Ivanov boshchiligidagi
harbiy kuchlam ing yordam ga kelishi q o ‘zg‘olonchilam ing magMubiyatga
uchrashini ta ’minladi. N atijada qo‘z g ‘olonchilar yengildi va chekinishga
majbur boMdi. Qo"zg"olon rahbarlari va faol ishtirokchilaridan Abdurahm on
jevachi, Nazirxo ja eshon, aka-uka T o‘raqul va Eshonqul T o‘rabekovlar, Qo-
sim hoji eshonlar qoMga olinib, oMiin jazosiga hukm etildi. M ustam lakachi
hukum atning jazo q o ‘shini q o ‘zg ‘olonchilarni ayovsiz ravishda jazolashga
kirishdi. Q o‘zg ‘olon k o ‘tarilgan qishloqlarga o ‘t qo‘yildi. U ylar yondirildi.
U lam ing oila a ’zolari ham jazoga tortildi. Bu jazodan qariyalar, ayollar, hatto
yosh bolalar ham chetda qolmadi.
Jizzaxga 26—27-iyulda yana q o ‘shim cha jazo otryadlari yetib kelib, jazoni
yanada kuchaytirdi. Q o‘z g ‘olonchilardan 3 m ing kishi hibsga olindi. Ular
ning boshliqlari oMiin jazosiga, qolganlari qam oq va surgunga hukm qilindi.
M ahalliy aholining qo‘zg ‘olonda ishtirok etganligi, q o ‘zg ‘olonchilarga xay-
rixoh boMganligi va ularni tutishda podsho hukum atiga yordam berm aganligi
uchun o ‘z uylaridan choMga hay dab yuborildi.
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 82

Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va
talabalarning mashg’ulotga
tayyorgarligi to’g’risida
o’zining fikrini bildiradi.
O’quv mashg’ulot bo’yicha
dastlabki tasavvurni beradi.
talabalar davomatni aniqlab
oladi.
Assalomu-
alaykum,hurmatli
talabalar.
Mavzu: Buxgalteriya hisobi
1.Xalq xo‘jaligida quyidagi hisob turlaridan keng foydalanilmoqda:
operativ hisob;
statistik hisob;
buxgalteriya hisobi.
Operativ hisob. Bu hisob yordamida amalga oshirilayotgan muammolarni ma’lum bir
Reja: 1.Hisоb turlаri vа undа qo‘llаnilаdigаn
o‘lchоv birliklаri.Оpеrаtiv hisоb, stаtistik
hisоb, buхgаltеriya hisоbi.
2. Buхgаltеriya hisоbining mоhiyati vа
аhаmiyati. 3.Buхgаltеriya hisоbоtining turlаri
vа ulаrning аhаmiyati
Adabiyotlar ro’yhati: 1.A.Hudoyberdiyev:”Tadbirkorlik v abiznes asoslari”T.2009yil
2.A.O’lmasov:”Iqtisodiy bilim asoslari”T.2010yil
3. Hоdiev B.Yu., Qоsimоva M.S., Samadоv A.N., Muhiddinоva U.S.
Kichik biznesni bоshqarish. –T.: “O’qituvchi”, 2003.
4. A.Abdullayev, I.Qayumov,A. “Buxgalteriya hisobi nazariyasi “
Kasb-hunar kollejlari uchun darslik
belgilangan vaqt
davomida kuzatish ishlari amalga oshiriladi
Ombor faoliyatining asosiy

Vositachi tashkilotlar (eng aw alo, transport tashkilotlari) om -
borlari — moddiy boyliklarni jo ’natish bilan bog‘liq om borga
vaqtincha joylashtirishga m o ijallangan. O m borlarning bunday
turlariga tem ir yo‘l stansiyalari omborlari, avtotransport, daryo
va dengiz portlarining yuk terminallari, havo transporti terminallari
kiradi. Bajarilayotgan yuklarni qayta ishlash amaliyotlarining turi
b o ’yicha bu om borlar transportdan tushirilib, boshqasiga ortish
turiga kiradi.
Mazkur om borlar guruhi ham ta’minlovchi, ham taqsimlovchi
logistika doirasida bo'lishlari mumkin.
Xizmat vazifasiga ko‘ra barcha om borlar besh turga b o ‘linadi:
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б Pdf ko'rish
|
bet | 110/194 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 3,67 Mb. | | #272877 |
Bog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismМай 2021 10-қисм
Тошкент
tovushli so’zlar o’ylab toptiriladi. Shundan so’ng o harfi kesma harfdan yoki rasmli alifbodan
ko’rsatiladi. Bunda o harfining shaklini esda olib qolishlariga alohida e’tibor qaratiladi.
3. O’rganilgan harflar ichiga bugun o’rganiladigan harf aralashtirib qo’yiladi, bolalar uning
ichidan notanish harfni ajratadilar, so’ng o’qituvchi bu harf ifodalaydigan tovushni aytadi. O’qu-
vchilar tovushning xususiyatlarini aytadilar. Shu harfni kesma harflar ichidan topib, kitob sahifasi-
dan, rasmli alifbodan ko’rsatadilar. Shu tariqa tovush-harf bilan tanishtirilgach, o’qishga o’rgatish
ustida ishlanadi.
O’quvchining namunali o’qishidan so’ng birgalikda ovoz chiqarib o’qish, yakka-yakka o’qish,
shivirlab o’qishdan foydalaniladi. Ayniqsa, sekin o’qiydigan o’quvchilar bo’lgan sinflarda xo’r
bilan o’qitish o’qishni tezlashtirishga yordam beradi. Sinf o’quvchilarining o’qish ko’nikmalar-
idan kelib chiqib, matndagi so’zlarni xattaxtada bo’g’inlarga bo’lib yozish, o’rganilgan harflarni
hisobga olgan holda qo’shimcha so’z birikmalari, gaplar tuzib yozish va o’qitish usulidan ham
foydalaniladi.
Har bir predmetda bo’lgani kabi savod o’rgatish darslarida ham ta’lim-tarbiya birligiga e’tibor
beriladi. Savod o’rgatish darslarida tarbiya o’qilgan matnning ongli o’zlashtirilishiga bog’liq. Bir-
inchidan, o’quvchi matnda fikr nima haqida borayotganini anglasagina, o’zida shunday xislatlarni
shakllantirishga harakat qiladi. Ikkinchidan, yaxshi inson bo’lish uchun o’qishning zarurligini an-
glaydi. Shuning uchun ongli o’qishni ta’minlashda matn bilan unga ishlangan mazmunli rasmlar
o’rtasidagi bog’lanishlarni aniqlashtirishga, matn yuzasidan savollar berishga diqqatni qaratish
lozim.
Ongli o’zlashtirishni amalga oshirishda lug’at utsida ishlash ham muhim ahamiyat kasb etadi.
So’zlarning ma’nosi ustida to’xtalish, birinchidan, fikrni oydinlashtirsa, ikkinchi tomondan matn-
ni tushunishga ham yordam beradi.
|
| |
Bilimlarni og’zaki tekshirish - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

146
Май 2021 10-қисм
Тошкент
tahkamlashga yordam berishi munosabati bilan sinf e’tiborini har bir javobga qaratilishiga erishish
kerak. Sinf e’tiborini faollashtirish uchun savolni butun sinfga berish, keyin tayinli o’quvchini
javobga chiqarish lozim. Bu barcha o’quvchilar diqqatini to’plashga va materialni xotirada tiklash-
ga majbur qiladi. Bundan tashqari javob beruvchi o’quvchi yo’l qo’ygan xato va noaniqlikni tu-
zatish uning javobini to’ldirish va qo’shimcha savollar berish uchun butun sinfga javobni kuzatib
borishni taklif qilish kerak. O’qituvchi javob berayotgan o’quvchiga e’tibor berish bilan birga
butun sinfni o’z nazorati ostida ushlab turishi lozim. O’quvchilar e’tiborining bo’shashganligini
o’z vaqtida payqash va uni tiklash usullarini topish, chekinish harakatlarini o’z vaqtida payqash va
bartaraf qilish g’oyat muhimdir.
Bilimlarni yozma tekshirish.
Tekshirishning bu turi savollarga yozma javob berish yoki yoz-
ma topshiriq bajarish tarzida o’tkaziladi. Yozma ish uchun tezis tipidagi dasturlashtirilgan top-
shiriqlar, raqamli diktantlar, dasturlashtirilgan kartochkalardan foydalanishi mumkin.
Bilim, o’quv va ko’nikmalarni baholash.
O’quvchilarning og’zaki javoblari ularning bilim-
larini aks ettiradi va o’qituvchi tomonidan har bir o’quvchining qanday o’zlashtirayotganligini, u
o’quv materialini qanchalik egallaganligini ko’rsatuvchi baholar bilan qadrlanadi. Shuning bilan
birga ular ma’lum darajada o’qitishning sifatini ham aniqlaydi, chunki o’quvchilar bilimi uning
asosiy o’lchovidir.
Bilimlarni baholash intensivligini oshirish uchun bir necha o’quvchilardan bir vaqtda so’rash
uslubini qo’llash mumkin. Masalan: bir o’quvchi sinf oldida o’qituvchiga javob beradi, 2-3 o’qu-
vchi doskada mashqlar bajaradi, bir necha o’quvchi didaktik dasturlashtirilgan kartochkalar bilan
ishlaydi.
O’quvchilar bilimini baholashda materialni ular qanchalik aniq va ravon tushunganliklari,
javobning aniqligi va to’liqligi, shuningdek uning shakli ya’ni bilimni bayon qilishning izchilligi
va to’g’riligi hisobga olinadi.
Shunday qilib ona tili darslarni o’qitish jarayonida o’quvchilar bilimini tekshirish usullari
ularning bilim darajalarini nazorat qilishga yordam beradi.
Ombor maydonidan samarali foydalanish ko ‘rsatkichlari

/
m2 foydali maydonga tushadigan о ‘rtacha solishtirma yuk
og'irlig‘i —
bu om bo r foydali m aydonining h ar bir kvadrat
metriga bir vaqtning o ‘zida qancha m iqdorda yuk joylashishini
k o ‘rsatadi:
bunda g — 1
m2
foydali maydonga tushadigan solishtirma yuk
ogMrligM, t
/m 2\ Zmax —
bir vaqtning o ‘zida saqlanishi mumkin
boMgan yuk soni yoki om borda saqlanayotgan m ateriallam ing eng
katta zaxirasi, t.
M —
om bor umumiy maydonining 1
m2
bir yilda to ‘g‘ri kela-
digan yuk qizgMnligi quyidagi formula bo ‘yicha aniqlanadi:
м
M = —L~,
Sum
bunda
Q\ —
omborning bir yilgi tovar aylanishi miqdori, tonnada.
Yuk qizg‘inligi koeffitsiyenti om bordan foydalanishni va ko'rib
chiqilayotgan davrda omborga qancha yuk qabul qilib, qancha
yuk chiqarish mumkinligini solishtirishga imkon beradi.
Om bor ishlarini mexanizatsiyalashtirish ko'rsatkichlari quyida-
gilarni o ‘z ichiga oladi:
• ishchilarning mexanizatsiyalashtirilgan mehnatga jalb etilgan-
lik darajasi — mexanizatsiyalashtiriigan usulda ishlayotgan
ishchilar sonining om bor ishlarida band boMgan ishchilarning
um um iy soniga boMgan nisbati orqali aniqlanadi;
• om bor ishlarining m exanizatsiyalashtirilganlik darajasi —
mexanizatsiyalashtirilgan ishlar hajmining bajarilgan ishlar
hajmiga boMgan nisbati orqali aniqlanadi;
• mexanizatsiyalashtirilgan ishlar hajmi — mexanizmlar orqali
qayta ishlangan yuk oqimining mexanizmlar orqali yuklarni
tushirib, boshqatdan ortish sonining ko‘paytmasiga teng.
• bir joyga tushirilib, qayta ortiladigan yu klar ombori —

tsiyalashtirilmagan, mexanizatsiyalashtirilgan, avtomatlashtirilgan
va avtomatik.
Omborlaming vazifalari.
O m borlam ing asosiy vazifalariga
quyidagilar kiradi:
1. Iste’molchilar buyurtmasiga muvofiq tegishli assortimentni
yaratish.
Sotib olish va ishlab chiqarish logistikasida m azkur vazifa
ishlab chiqarishning turli bosqichlarini kerakli m oddiy-texnika
resurslari bilan (sifati va soni bo'yicha) ta ’minlashga qaratilgan.
Taqsimlash logistikasida mazkur vazifa maxsus ahamiyatga ega.
Sotuv o m b o rlari ishlab ch iq arish a sso rtim e n tin i m ijozning
buyurtmasiga muvofiq iste’mol assortimentiga aylantiradi. Om-
borda kerakli assortim entni yaratish iste’m olchilar buyurtmasini
samarali bajarishga va mijozlarga kerakli hajmda tovarlam i tez-
tez yetkazib berishga yordam beradi.
2. Omborga joylashtirish va saqlash.
M azkur vazifaning
bajarilishi m ahsulot ishlab chiqarish va uni iste’mol qilish orasidagi
vaqtinchalik tafovutni baravarlashga, yaratilgan zaxiralar asosida
ishlab chiqarish jarayoni uzluksiz bo ‘lishiga va iste’molchilarning
beto‘xtov mahsulot bilan ta ’minlanishiga im kon beradi. Ayrim
tovarlar mavsumga qarab iste’mol etilishi sababli ham tovarlam i
taqsimlash tizim ida saqlashga zarurat bor.
3. J o ‘natishga m o‘ljallangan bir to ‘da tovarlami birlashtirish
va yuklam i transportda jo ‘natish.
Iste’m olchilarning aksariyati
om borlardan vagonga yoki treylerga sig‘adigan m iqdordan ancha
kam tovar oladilar, bu esa o ‘z navbatida bunday tovarlam i yetkazib
berish bilan bog'liq xarajatlarni ancha ko‘paytiradi. Transport
xarajatlarini kamaytirish uchun om borxona transport vositasini
yuk bilan to'ldirish uchun bir nechta mijozlaming katta miqdorda
b o ‘lmagan yuklarini birlashtirish vazifasini bajarishi mumkin.
4. Xizmat к о ‘rsatish.
lste’molchilarga yuqori darajada xizmat
k o 'rs a tis h m aq sad id a o m b o rla r m ijo zlarg a tu rli x iz m a tla r
ko‘rsatishlari mumkin: tovarlam i sotuvga tayyorlash (mahsulotni
qadoqlash, konteynerlam i (maxsus idishlarni) to ‘ldirish, tovarlami
o ‘ram idan ochib olish va boshqalar); asboblar ishlashini tekshirish,
yig‘ish; m ahsulotni sotuvga tayyorlash; tran sp o rtd a j o ‘natish
xizmatlari va boshqalar.
Omborlar faoliyatini baholash

m a’lum davr m obaynida eng ko‘p kelib tushgan (om bordan
j o ‘natilgan) yukning (tonnada) —
Qmm
o 'rta c h a kelib tushgan
(jo‘natilgan) yukka -
Q0
r b o ‘lgan nisbati bilan hisoblanadi,
y a ’ni:
Q„r
Yuklar kelib tushishi (jo'natilishi) bir m arom da boMmasligi
qabul qilish (jo‘natish) m aydonchalari o ‘lchamiga, transportda
ko‘tarish mexanizmlari ishiga katta ta ’sir ko‘rsatadi.
Ombor maydonini hisoblash

о _
Sfby
um
'
b u n d a A'
i
— o m b o rn in g um u m iy m ay d o n id an fo y d alan ish
koeffitsiyenti.
Ikkinchi usul b o ‘y k h a ko‘rsatkich ancha to ‘g‘ri aniqlanadi.
Omborning foydali maydoni quyidagi formula b o ‘yicha hisob
lanadi:
Sfoy
Ss; ' fist.
bunda
Ss,
— bitta stellaj egallaydigan m aydoncha, m 2;
nst
—
saqlashga moMjallangan stellajlar soni, dona:
nu = —
Hh.
n
„
2
bunda
th —
eng katta miqdordagi zaxirani saqlashga zarur boMgan
stellajlar katakchalarining um um iy soni, dona;
П
2
—
m azkur stel-
lajdagi katakchalar soni. dona;
Z
щ = -
max
V y K
bunda
V —
stellaj katakchasining hajmi,
тг\ у —
saqlanayotgan
materiallaming solishtirma ogMrligM, t/m 3;
К —
katakcha hajmining
toMdirilish koeffitsiyenti.
Omborga joylashtirish amaliyotlarini tavsiflash

Omborga joylashtirish amaliyotlarini tavsiflash.
Om borga
jo y lash tirish am aliyotlari quyida keltirilgan ta rtib d a am alga
oshiriladi:
• yuklarni tushirish va qabul qilish;
• saqlash uchun joylashtirish (tovarlarni tekislab stellajlarga
joylash);
• tovarlarni butlash va transportga ortish;
• yuklarni om bor ichida transportlarga ortish.
Yuklarni tushirish va qabul qilish tuzilgan shartnom a shartla-
riga asosan amalga oshiriladi. Ko‘rsatilgan ishlami omborda bajarish
texnologiyasi yukning xususiyatiga (donalab sotiladigan, sochila-
digan), transport vositasi turiga (treyler, konteyner va boshqalar),
shuningdek qo‘llaniladigan mexanizatsiya turlariga bogiiq. Qabul
qilish jarayonida yetib kelgan yuklaming amaldagi o ‘lcham larini
tovarlarga qo'shib yuborilgan hujjatlar bilan solishtirish, yetib
kelgan yuklarni axborot tizimi orqaii rasmiylashtirish va omborxona
yuk birligini shakllantirish amalga oshiriladi.
Soni va sifatiga qarab qabul qilingan yuk om bom ing saqlash
joyiga ko‘cliiriladi. Saqlash jarayoni saqlash uchun tegishli sha-
roitlar ta ’minlanishini va om borda mavjud zaxira ustidan nazorat
qilishni o ‘z ichiga oladi. Yukni tartibli saqlash va tejamkorlik
bilan joylashtirish uchun om borxonada manzilli saqlash tizimi
qo‘llaniladi, joy tanlash q at’iy (qayd etilgan joyda) yoki ixtiyoriy
(yuk h a r qanday b o ‘sh jo y d a joylashtirilishi m um kin) qoida
bo‘yicha amalga oshiriladi.
Butlash jarayonida tovarlar iste’m olchilar buyurtm asi bo ‘yicha
tayyorlanadi. Butlash jarayoni m ijozlar buyurtm asiga muvofiq
tovarlarni tanlashni, tovarlarni jo ‘natishga tayyorlashni (maxsus
idishlarga joylashtirish), jo ‘natishga m o‘ljallangan alohida buyurt-
m alam i boshqa tovarlar bilan birlashtirishni va transport yuk
hujjatlarini rasmiylashtirishni, yukni transport vositalariga ortishni
o ‘z ichiga oladi.
Yuklarni om bor ichida transportlarga ortish deganda yukni
om bom ing turii dahalari orasida joyini o'zgartirish tushuniladi:
Mektepten shig`arip jiberiw

22. Shiniqtiriw metodinin` qaysi usilin paydalanbag`animizda oqiwshilardin`
densawlig`inin` nasharlawina, ruxiy rawajlaniwinin` ka`mbag`allasiwina, aqil xa`m fizikaliq
miynetler menen shug`illang`an waqitlari tez sharshap qaladi?
23. Klasstan tis ta`rbiyaliq jumislardi oqiw xizmetleri menen baylanistiriwdi qanday na`rse
arqali tu`sinesiz?
24. Mekteptin` nagradasinin` qaysi tu`ri en` joqari nagradi formasi bolip esaplanadi?
25. Mektep muzeyleri, uris xa`m miynet veteranlarina arnalg`an galereya, zal xa`m
ko`rgizbeli, tematikaliq stendlerdi ta`rbiyalawdin` qaysi formasinda jiyi-jiyi qollanamiz?
26. Siyasiy ma`limleme, oqiwshilardi ta`rbiyalawdin` qaysi formasina qosasiz?
Mavzuga doir savollar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 126/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzuga doir savollar:
1. Zanjirda R, L, C bo'lganda, ulardagi kuchlanish tushishlarining vektor diagrammalarini tushuntiring.
2. Zanjirga qo'yilgan kuchlanish amplitu-asi kuchlanish tushishlari bilan qanday bog'langan?
3. Zanjirdagi kuchlanish qanday aniqlanadi?
4. O'zgaruvchan tok zanjiridagi to'la qarshilik-chi?
5. O'zgaruvchan tok zanjiri uchun Om qonuni.
6. Kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi.
7. To'la reaktiv qarshilik.
8. Reaktiv qarshilik aktiv qarshilikdan nima bilan farq qiladi?
9. To'la reaktiv qarshilik nolga teng bo'lganda, zanjirdagi tok kuchi qanday bo'ladi?
MAVZU :KОNDЕNSАTОRNING SIG`IM QАRSHILIGINI O`LCHАSH
Laboratoriya ishi №
Ishning mаqsаdi: 1. Rеаktiv qаrshilik hаqidа umumiy tushunchаni shаkllаntirish. 2. Kоndеnsаtоrning sig`im qаrshiligini o`lchаshni o`rgаnish.
Asbob va jihozlar: Kuchlаnishi 24 V bo`lgаn o`zgаruvchаn tоk mаnbаi. 6 mkF li qоg`оz kоndеnsаtоr. Nоmа’lum sig`imli kоndеnsаtоr. O`zgаruvchаn tоk milliаmpеrmеtri. Ulаsh simlаri. Bir vа ikki qutbli elеktr kаlitlаr. O`zgаruvchаn tоk vоltmеtri vа bоshqа yordаmchi аslаhаlаr.
nаzаriy muqаddimа
Kоndеnsаtоrning sig`imigа tеskаri prоpоrцiоnаl bo`lgаn kаttаlikni sig`im qаrshiligi dеyilаdi vа uni Хc vа Rc shаklidа bеlgilаshаdi. Kоndеnsаtоrning sig`im qаrshiligi nа fаqаt uning sig`imigа tеskаri prоpоrsiоnаl bo`lmаsdаn, o`zgаruvchаn tоk chаstоtаsigа hаm tеskаri prоpоrsiоnаl bo`lаdi:
Rc=(ωC)-1 yoki Rc=1/ωC. (1)
Оm qоnunigа muvоfiq zаnjirdаgi tоkni o`lchаb, Rcni Um bilаn bоg`lаb quyidаgi ifоdаni yozish mumkin:
Rc=Um/Im. (2)
o`zgаruvchаn tоk zаnjiridаgi kuchlаnishni uning eng kаttа qiymаti оrqаli quyidаgichа ifоdаlаnаdi:
U = Umsinωt. (3)
Zаnjirgа kоndеnsаtоr qo`shilgаnidа, shu kоndеnsаtоrdаgi zаryad miqdоrini vа I tоkni o`zgаruvchаn tоk zаnjiri uchun quyidаgichа yozish mumkin:
q = CUm sin ωt vа I = q` = CUmωcosω) = Imcosωt. (4)
Аgаrdа cosωt = 1 bo`lgаnidа I=I mbo`lаdi. Shuning uchun I , Um, Rcоrаsidаgi bоg`lаnishni, yuqоridаgilаr аsоsigа tаyanib, kоndеnsаtоrning sig`im qаrshiligini quyidаgichа yozish mumkin:
Rc=(2πνC)-1 (5)
Bu ifоdаdаn fоydаlаnib, bеrilgаn o`zgаruvchаn tоk kuchlаnishining effеktiv qiymаtidа kоndеnsаtоr оrqаli o`tаyotgаn tоk kuchining effеktiv qiymаtini hisоblаsh mumkin. Аksinchа, tоk kuchi vа kuchlаnishning uchlаngаn effеktiv qiymаtlаridаn kоndеnsаtоrning sig`imi kаttаligini hisоblаsh mumkin.
|
| |
XI BOB. LOGISTIKADA SERVIS

tom onidan yoki sotuvdan keyingi xizmat ko‘rsatishga mutaxas-
sislashgan ekspeditor firmalari orqali amalga oshiriladi.
Iste’molchilarga logistik xizmat ko'rsatilishi ishlab chiqaruvchi
tom onidan amalga oshirilishi bilan bir qatorda savdo-vositachilik
tuzilmalari tom onidan ham amalga oshirilishi mumkin. Shu bilan
birga ushbu turdagi xizmatni ko!rsatish ixtisoslashtirilgan tran-
sport-ekspeditsion firm alar tom onidan ham am alga oshirilishi
mumkin. Logistik tizim turidan, iste’molchilar talabi darajasidan
hamda mol yetkazib beruvchi (ishlab chiqaruvchi, savdo-vositachi)
strategiyasidan kelib chiqqan holda xizmat ko‘rsatuvchi tanlanadi.
Logistika servis sohasida amalga'oshiriladigan ham m a ishlami
uchta guruhga ajratish mumkin:
• sotish oldidan, y a’ni logistik xizm at ko'rsatish tizim ini
shakllantirish va xizmat ko‘rsatish sohasida korxonaning
siyosatini aniqlash bo'yicha ishlar;
• tovarlarni sotish jarayonida amalga oshiriladigan logistik
xizmatlar, masalan, yuklarning o ‘tishi haqida m a’lumotiar
berish; assortim entni tanlash, qadoqlash; yuk birliklarini
shakllantirish va hokazo.
• sotuvdan keyingi logistik servis o'zining tarkibiga kafolatlar
b o :yicha xizmat ko‘rsatishni, iste’m olchilar talabini ko‘rib
chiqish bo ‘yicha majburiyatlarni va hokazolarni oladi.
Samarali tarzdagi logistik xizm at k o ‘rsatishni tashkil etish
quyida keltirilgan holatlar bilan b o g liq masalaiarni hal etishni
o ‘z vazifalari tarkibiga kiritadi:
• tarkibiy xizmat ko‘rsatish ham da texnologiya bilan bogMiq
masalalar;
• xizmat ko‘rsatishning sifat ko'rsatkichlari;
• m aqsadga m uvofiq x izm at k o ‘rsatish h am d a muqobiJ
tarm oqni belgiiash.
M ol yetkazib beruvchini tanlashda iste’m olchilar asoslari
(motivlari)ning ahamiyati bo'yicha farqlanishining muayyan tartibi
11.2-rasmda keltirilgan.
bu yerda: 1 — yetkazib berishning ishonchlilik darajasi;
2
— yuk tashishlarda mavjud eng kam — minimal darajadagi
davomiylik;
So'nmas elektromagnit tebranishlar generatori

|
So'nmas elektromagnit tebranishlar generatori
|
bet | 121/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni2. So'nmas elektromagnit tebranishlar generatori. Bunday tebra nishlar sistemasi vazifasini kichik qarshilikli induktivlik (L) va kondensator (Q dan iborat kontur bajaradi. Tranzistorni kuchla nish bilan ta'minlovchi batareya (to'g'rilagich) — tok manbayi vazi fasini bajaradi. Klapan vazifasini tranzistor bajarib, manbadan tebranish konturiga energiyaning porsiya bo'lib berilishini boshqaracli (2-rasm).
Tebranish konturining g'altagi L bilan maydon orqali bog'langan teskari bog'lanish g'altagi Lbog tebranishlarning o'z-o'zidan paydo bo'lishiga xizmat qiladi (3-rasm). Klapan vazifasini esa p-n-p tipdagi tranzistor o'taydi. Agar manbaning musbat qutbi emitterga, manfiy qutbi esa bazaga ulangan bo'lsa, emitter o'tuvi ochiq bo'ladi. Agar bazaning potensiali emitternikiga nisbatan musbat bo'lsa, tranzistor tok o'tkazmaydi. Ayni shu potensiallarning munosabatiga qarab tranzistor «yopiq» yoki «ochiq» bo'ladi.
Agar kalit yopilsa, tranzistor zanjirida tok paydo bo'lib, tebranish konturidagi kondensator S ni zaryadlaydi. Konturda erkin tebranishlar vujudga keladi. Konturning L g'altagidan o'tayotgan tok teskari bog'lanish g'altagi Lbog`, da tranzistorning emitteriga beriladigan o'zgaruvchi kuchlanishm induksiyalaydi. Birinchi yarim davrda tranzistor ochiq bo'ladi, ya'ni tranzistorning kollektor zanjiridan tok oqadi. Bu tokning yo'nalishi kontur g'altagidagi tokning yo'nalishi ilan mos keladi. Ikkinchi yarim davrda esa konturdagi tok yo'nalishini o'zgartiradi, tranzistor «yopiladi» va tebranish konturi yarim davr mobaynida energiya manbayidan ajratiladi. Keyingi davrda jarayon tak-rorlanadi. Shunday qilib, tranzistor, konturdagi so'nmas tebranish-larni energiya bilan ta'minlab turuvchi o'zgarmas tok manbayini ulab va uzib turadi.
Tebranishlarning amplitudasi va davri tebranish sistemasining xarakteristikalari bilan aniqlanadi.
3. Majburiy tebranishlar tenglamasi. Real tebranish konturidaso'nmas tebranishlarni hosil qilish uchun yo'qotiladigan energiynning o'rnini to'ldirib turish kerak.
Davriy ravishda o'zgaruvchi tashqi EYK ta'sirida vujudga keladigun tebranishlarga majburiy elektromagnit tebranishlar deyiladi.
Demak, majburiy tebranishlar vujudga kelishi uchun konturga garmonik ravishda o'zgaradigan, davriy tashqi EYK yoki o'zgaruvchan kuchlanisli
U = U0sinωt (1|)
ni ulash kerak.
Bu yerda: U0— kuchlanishning maksimal qiymati, ω— siklik chastota.
U nda majburiy tebranishlar tenglamasini quyidagicha yozish mumkin:
(2)
(3)
(3) majburiy elektromagnit tebranishlar tenglamasidir.
|
| |
l2 C r S lC2+C 3 - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

l2 C r S lC2+C 3
q°pt
v
c 2
V
c 3
bunda, Сз — mahsulot defitsiti natijasidagi yillik xarajatlar.
Zaxira darajasi
10.8-rasm.
Defitsit hisobga olingan holda joriy zaxiraning
harakatlanish sikli.
Сз sezilarli darajada oshganda C3 / ( G + C3) m unosabati 1
ga intiladi va partiyaning optim al hajmi defitsit mavjud bo ‘lmagan
holatdagi miqdorga intiladi.
Agar defitsit natijasidagi yo‘qotishlar katta boMmasa, unda
Сз /( C 2 + Сз) 0 ga intiladi, partiyaning optim al hajmi esa
cheksizlikka, ya’ni zaxirada yuqori darajadagi defitsit vujudga
keladi.
Misol.
Detallarga beriladigan buyurtm aning samarali miqdori Xo 500
donaga teng b o ‘lsin va defitsit natijasidagi yo‘qotishlar bir yilda
0,20 pul birligini tashkil etsin.
188
САА /0,1 + 0,2
^
4 samarali
=
5 0 0 J
...p " —
= 6 1 3 ’
9
= 5 0 0 /-----— ---- =408.
opt
У 0,12 + 0,20
Davrning um um iy vaqti:
T = 613/1500 - 0,41 yoki 0,41 • 240 - 98,4 kun.
Keltirilgan hisoblar ko‘rsatib turibdiki, defitsit hisobga olingan
holatda buyurtm aning samarali miqdori o ‘sadi (500 donaning
o ‘miga 613 dona) va buyurtm a nuqtalari orasidagi davrga ko‘proq
vaqt ketadi (0,33 ning o'rniga 0,4).
Nazorat uchun savollar
1. Xarid logistikasi tushunchasini izohlab bering.
2. Xarid logistikasining korxonalarda tutgan о ‘mini aytib bering.
3. Materiallarni xarid qilish jarayoni va arizalar tahlilini qanday tushunasiz?
4. Buyurtmalarni joylashtirishni qanday tushunasiz?
5. Yetkazib beruvchilarni tanlash asosiy mezonlarini izohlab bering.
6. Buyurtmalar bajarilishini nazorat qilish qanday vazifalami bajaradi?
7. Birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi ehtiyojlar tushunchasini izohlab bering.
8. Brutto va netto ehtiyoj tushunchasi nimalardan iborat?
9. Materiallarga bo ‘Igan har xil turdagi ehtiyojlaming о ‘z.aro ta ’siri mohiyatini
tushuntirib bering.
10. Iiisobning determinant uslublari nimalardan iborat?
11. Ehtiyojlarni aniqlash uslublarining klassifikatsiyasiga nimalar kiradi?
12. Eksponentsial tekislash uslubining afzalligi va kamehiliklarini tushuntirib
bering.
13. Materiallarga bo ‘Igan har xil turdagi ehtiyojlaming о ‘zaro ta ’siriga nimalar
kiradi?
14. Korxonalarda buyurtmaning samarali miqdori qanday aniqlanadi?
15. Defitsit hisobga olingan va ulgurji narxlarga arzonlashtirishlar berilganda
buyurtmaning samarali miqdori qanday hisoblanadi?
16. Defitsit hisobga olingan holda joriy zaxiraning harakatlanish siklini izohlab
bering.
|
Xa`r qanday qoshametlewdi neni esapqa alg`an xalda qollanamiz?

6. Xa`r qanday qoshametlewdi neni esapqa alg`an xalda qollanamiz? A. Oqiwshinin`
jas xa`m jeke o`zgesheligin. V. Oqiwshinin` bilimliligin. S. Pedagogikaliq talaplardi. D.
Oqiwshinin` den-sawlig`in, ta`rtibin. E. Ku`shin, mu`mkinshiligin, ta`rtibin.
7. Xa`r bir qoshametlew nelerdi esapqa alg`an xalda qollaniladi? A. Ayriqsha,
jaqsi, ta`rtipli ekenligin. V. Barliq sabaqlardan ayriqsha oqiytug`inlig`in. S. A`dep-ikramli,
u`lgili ekenligin. D. Pedagogikaliq talaplardi. E. Jetispewshilik , kemislik ta`replerin.
8. En` jen`il jaza qaysi?A. Uyaltiw. V. So`gis ja`riyalaw. S. Eskertiw. D. Tu`rgeltip
qoyiw. E. Minez-qulqina qoyilatug`in baxani to`menletiw.
9. Ashliq arqali ta`rbiyalaw qaysi jazag`a kiredi? A. Qorqitiwg`a. V. Dene
jazasina. S. Eskertiw beriwge. D. Uriwg`a. E. Kemsitiwge.
10. O`zbek xalqi xesh kimnen kem emes, kem bolmaydi da degen uran qaysi
ta`rbiyalaw metodinin` qatarinan orin aladi? A. U`lgi u`rnek. V. Isendiriw. S. Shiniqtiriw.
D. Qoshametlew. E. Jazalaw.
11. Ta`rbiya metodlari qaysi qatarda duris berilgen? A) gu`rrin`, B. baqlaw, anketa. V.
Awiz eki, ko`rsetpeli, isendiriw. S. Isendiriw, a`meliy, qoshametlew xa`m jazalaw. D.
Ko`rsetpeli, shiniqtiriw, u`lgi-o`rnek. E. Isendiriw, shiniqtiriw, u`lgi-o`rnek, qoshametlew xa`m
jazalaw.
12. Oqiwshinin` minez-qulqina qoyilatug`in baxani kemitiw qaysi ta`rbiya metodinin`
quramina qosiladi? A. Isendiriw. V. Shiniktiriw. S. U`lgi-o`rnek. D. Qoshametlew. E.
Jazalaw.
Ma`seleler.
1.Sabaq waqtinda bir oqiwshi Sizdi rogatkanin` ushina qag`az salip atti.Siz usi oqiwshig`a
ne islegen bolar edin`iz?
2. Sabaq waktinda oqiwshi Sizin` bergen sorawlarin`izg`a qa`te juwap beredi. Siz oni
qalayinsha du`zeter edin`iz?
3. Ko`shede ketip baratirip Siz o`z oqiwshin`izdin` ku`shikke azap berip atirg`anin ko`rip
qaldin`iz. Siz balag`a qanday ta`rbiya metodin xa`m qalayinsha qollang`an bolar edin`iz?
4. Bala o`zinin` kele bolmaytug`inlig`ina isener edi. Sebebi og`an anasi xa`r ku`ni «Sen
kele bolsan` murnimdi kesip beremen» dep isendirip qoygan edi. Siz balanin` «kele
bolatug`inlig`ina ko`zin qalay jetkerer edin`iz?
Uliwma bilimlendiriw - Uliwma pedagogika

1. Ma`mleketlik ta`lim standartlarina sa`ykes oqiw-ta`rbiya jumislarinin` maqseti
oqiwshilarg`a aniq ilimiy bilimler beriw, alg`an bilimlerin konlikpege aylandiradi olardi o`z
o`mirinde qollana aliwg`a u`yretiw.
2. Oqiw predmetleri oqiwshilardin` jasina qaray sistemag`a salinadi.
3. Akademiyaliq litsey ha`m ka`sip-o`ner kolledjlerinde olardin` maqseti ha`m
waziypalarina qaay tiyisli pa`nler u`yretiledi.
«Bilimlendiriw
haqqinda»g`i
Nizamg`a
akademiyaliq
litsey
ha`m
ka`sip-o`ner
kolledjlerinin` statusi ten`lestirilgen, yag`niy ekewinin` pitkeriwshilerinde joqarg`i oqiw ornina
kiriwge ten` huqiqlarg`a iye.
Testler. 

1. Ta`rbiya qurallari qanday maqsette isletiledi?

|
Testler.
1. Ta`rbiya qurallari qanday maqsette isletiledi?
|
bet | 74/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgTestler.
1. Ta`rbiya qurallari qanday maqsette isletiledi?
A.№andayda bir tarbiyaliq ma`seleni maqsetke muwapiq jol menen sheshiwdi
sho`lkemlestiriw ushin. V) Balalardi bilimli, sawatli etiw ushin. S) Ko`rgenlerin, esitkenlerin,
islegenlerin yadinda saqlap qaliw ushin. D) %zinin` kishkenelerge u`lgi boliwi ushin. E)
Balalardin` bilimliligin, ta`rtipliligin basqalarg`a u`lgi etip ko`rsetiw maqsetinde.
2. Tarbiya metodi degenimiz ne? A.Ta`rbiyashinin` ta`rbiyalaniwshig`a qollanatug`in
ta`rbiya usillari. V. Ta`rbiyashi xa`m ta`rbiyalaniwshilardin` birliktegi xizmeti xa`m o`z-ara
ta`sir ko`rsetiw usillari. S. Balalardi unamli xarakterde ta`rbiyalap shig`aratug`in xizmet. D.
Mug`allimlerdin` bala ta`rbiyasinda qollanatug`in xizmetleri. E. Bala ta`rbiyasinda unamli
na`tiyjeler beretug`in xa`m ata-analar, mug`allimler qollanatug`in xizmet tu`rileri.
3.Ta`rbiyanin` na`tiyjeli boliwi nege baylanisli ekenligi qaysi qatarda toliq xa`m duris
o`orsetilgen? A. Ata-anasinin` ta`rbiyalilig`ina, bilimliligine. V. Mug`allimnin` bilimli,
ma`deniyatli, abroyli boliwina. S. Balanin` oynaytug`in doslarinin` qanday da`rejede
ta`rbiyalang`anlig`ina. D.Ta`rbiya metodlarinan, usillarinan, qurallarinan xa`m formalarinan
sheberlik penen paydalaniwina. E. Ata-analarina xa`m mug`allimlerdin` bilimdanlig`i menen
talapshan`lig`ina.
4.Oqiwshilarqa kimnin` u`lgi boliwi ayriqsha a`xmiyetli? A. Ata-anasinin`, V.
Doslarinin`. S. :lkenlerdin`. D. №on`silardin` E. Mug`allimnin`.
5. Ata-balarimiz o`z balalarina kimlerden u`lgi aliwdi na`siyat etken? A. Jaqsilardan,
danalardan, ulli adamlardan. V. shayirlardan, mollalardan. S. Diyxanlardan, sharwalardan,
mollalardan. D. Ta`wiplerden, bolis aqsaqallardan. E. Palwanlardan, shayirlardan, batirlardan.
|
| |