-jadval
Menejment tamoyillari (A.Fayol bo‘yicha)

|
-jadval
Menejment tamoyillari (A.Fayol bo‘yicha)
|
bet | 6/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 92,17 Kb. | | #123562 |
Bog'liq MENEJMENTNING NAZARIY ASOSLARI2-jadval
Menejment tamoyillari (A.Fayol bo‘yicha)
Tamoyil
|
Tamoyilning mazmuni
|
Mehnat taqsimoti
Vakolatlar va javobgarlik
Intizom
YAkka hukmronlik
Harakatlar birligi
SHaxsiy manfaat-larni bo‘ysindiri-lishi
Xodimlarni muko-fatlash
Markazlashtirish
Qoyali zanjir
Tartib
Adolat
Xodimlarning
barqarorligi
Tashabbus
Korporativ ruh
|
Ish kuchidan samarali foydalanish uchun ishlarni ixtisos-lashtirish (ishlovchilarning harakatlari yo‘naltiriladigan maqsadlar sonini qisqartirish hisobiga)
Har bir ishlovchiga ishni bajarish uchun javobgarlikka ega bo‘lish uchun etarli bo‘lgan vakolatlarni berish kerak
Ishchilar rahbariyat bilan bitim shartlariga bo‘ysunishlari kerak, menejerlar intizomni bizuvchilarga nisbatan adolatli jazolarni qo‘llashlari kerak
Xodim ko‘rsatmalarni oladi va faqat bitta bevosita boshliq oldida hisob beradi
Bir xil maqsadga ega bo‘lgan barcha harakatlar guruhlarga bir-lashtirilishlari va yagona reja bo‘yicha amalga oshirilishlari kerak
Tashkilot manfaatlari yakka shaxslar manfaatlaridan ustunlikka egalar
Xodimlar tomonidan o‘z manfaatlari uchun adolatli mukofotni olinishi
Boshqaruvchi markazga ega tashkilotdagi yagona tartib. Markazlashtirish va markazlashtirmaslik o‘rtasida eng to‘g‘ri nisbatlarda eng yaxshi natijalarga erishiladi. Vakolatlar (hukmronlik) javobgarlikka mutanosib ravishda berilishi kerak
Buyruqlarning uzilmaslik zanjiri, u bo‘yicha farmoyishlar uzatiladi va ierarxiyaning barcha bosqichlar o‘rtasidagi kommunikatsiyalar amalga oshiriladi (“boshliqlar zanjiri”)
Har bir xodim uchun ish joyi va har bir xodim o‘zining ish joyida
Ma’lum qoidalar va bitimlar qoyali zanjirning har bir bosqichida hayotga adolatli ravishda tadbiq etilishlari kerak
Ishlovchilarning tashkilot va uzoq muddatli ishga nisbatan sodiqligini o‘rnatish, chunki xodimlar qo‘nimsizligi samarador- likni pasaytiradi.-
Ishlovchilarni ularga topshirilgan vakolatlar va bajarilayotgan ishlari doirasida mustaqil fikr yuritishni ishlab chiqishga rag‘batlantirish.
Xodimlar va tashkilot manfaatlarining uyg‘unligi harakatlar birligini ta’minlaydi (“kuch - birlashishda”)
|
Sotsiolog M.Veber ma’muriy tashkilotlar tomonidan boshqaruvning prus tajribasini umumlashtirish asosida universal qoidalar deb ataluvchilarni ishlab chiqqan. Uning fikriga ko‘ra, boshqaruvning har qanday idoralari ularga amal qilishlari kerak. Boshqaruv tamoyillarini o‘rganish keyinchalik bir qator mamlakatimiz va xorij olimlari tomonidan davom ettirilgan.
Menement tizimini shakllanishi, faoliyat yuritishi va rivojlanishi uchun ko‘rsatib o‘tilgan asosiy tamoyillardan tashqari yana qo‘shimcha tamoyillarga rioya qilish zarur, ular boshqaruv tizimining barcha tizimchalari uchun umumiy bo‘ladilar:
boshqaruvni amalga oshirishda ixtisoslashish va universallashishni muvofiq biriktirish (boshqaruv ishlarini bajarishda ixtisoslashish va universalashish o‘rtasidagi muvofiq nisbat ta’minlanishi kerak);
tashqi muhitga nisbatan barqarorlik (tashkilot makro- yoki mikro- muhitining ayrim elementlarini o‘zgarishida boshqaruv tizimi faoliyat yuritishni davom ettirishi va qo‘yilgan maqsadlarni bajarishi kerak);
boshqaruvning tejamkorligi (boshqaruvni amalga oshirish va maqsadlarga erishish uchun usullar va vositalarni tanlashda mehnat, moddiy, vaqt, moliyaviy va boshqa xarajatlarni chegaralash zarur);
boshqaruvning samaradorligi;
boshqaruvning insonparvarligi;
ta’sir ko‘rsatish usullari va vositalarining boshqaruv ob’ektiga xos bo‘lgan qonuniyatlarga mosligi (boshqaruvda boshqaruv ob’ektining holati va rivojlanishi qonunlarini hisobga olish zarur);
vakolatlarning qo‘yilgan vazifalarga mosligi (rahbariyat boshqaruv idoralari va xodimlariga o‘zlarining oldiga qo‘yilgan vazifalarni bajarish uchun zarur bo‘lgan vakolatlarni berishi kerak);
istisno qilish (faqat standartlar va qoidalardan kattaroq chetga chiqishlarda nazorat tizimi ishga tushishi kerak);
boshqaruvda markazlashtirish va markazlashtirmaslikni biriktirish (boshqaruvning har bir aniq tizimida tegishli vazifalari bajarishni markazlashtirish (markazlashtirmaslik)ning muvofiq darajasi bo‘lishi kerak.
Boshqaruvning keltirilgan asosiy va qo‘shimcha tamoyillari har qanday tizimcha uchun xosdir. SHuning bilan birga boshqaruv tizimining har bir tizimchasi yana o‘ziga xos tizimchalar asosida shakllanishlari va faoliyat yuritishlari kerak. Masalan, quyidagilar xodimlarni boshqarishning o‘ziga xos tamoyillari bo‘ladilar: mehnat taqsimoti, yakka xukmronlik, shaxsiy manfaatlarni umumiyga bo‘ysunishi va boshqalar.
|
| |