nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
|
bet | 8/8 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 54,7 Kb. | | #109651 |
Bog'liq Buxoro davlat universitetiFoydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. –Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2016.
2. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. –Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2017.
3. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. –Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2017.
4. Baqaxonova SH. So`z yasalishi darslarini o`tishda o`quvchilarning lug`at boyligini oshirish. Ta`lim jarayonida so`z boyligini oshirishning asosiy omillari. «O`qituvchi» 46-bet.
5. Ziyodullayev G. Ona tili mashg`ulotlarida o`quvchilarning lug`at boyligini oshirishda sinonimlardan foydalanish. Ta`lim jarayonida so`z boyligini oshirishning asosiy omillari
6. Muhiddinova X Kelasi zamon fellarini o`rganish jarayonida o`quvchilar nutqini o`stirish. O`zbek tili va adabiyot o`qitish metodikasini takomillashtirish. O`z PFITI
7. Nizomov T. Tarixiy atamalar vositasida o`quvchilar nutqini o`stirish. Ta`lim jarayonida so`z boyligini oshirishning asosiy omillari. « O`qituvchi », Toshkent. 73- bet.
8. Ravshanov M. Ona tili darslarida sistem- semantik masdshqlar bajarish jarayonida o`quvchilar nutqini ostirish. Ta`lim jarayonida so`z boyligini oshirishning asosiy omillari. «O`qituvchi », Toshkent. 76-77- bet.
9. Ergasheva G. Ona tili darslarida o`quvchilar og`zaki va yozma nutqini o`stirish. Ta` lim jarayonida so`z boyligini oshirishning asosiy omillari « O`qituvchi », Toshkent. 108-109 betlar.
10. www.ziyonet.uz.
11. https://azkurs.org/oquvchilarida-oila-maktab-jamoatchilik-hamkorligini-shakillant.html.
12. http://maktab-16.zn.uz/konsepsiya/
Mundarija
Kirish ………………………………………..……………………………….3
II B O B...........................................................................................................7
1. Ona tili darslarida nutq o’stirish tamoyillari.................................................7
1.1. Ona tili darslarida nutq o’stirish tamoyillari haqida ………......................7
1.2. Olmosh so’z turkumini o’rgatish jarayonida nutq o’stirish ……...............14
1.3. Yordamchi so’zlarni o’rgatish jarayonida nutq o’stirish…........................30
II B O B
2.Fe’l so’z turkumini va so’z - gaplarni o’rgatishda nutq o’stirish
va interfaol uslublar va pedagogik texnologiyalarni qo’llash.................................34
2.1. Fe’l mayllarini o’rgatish jarayonida nutq o’stirish……...............................…34
2.2. Zamon shakllarini o’rgatish jarayonida nutq o’stirish ……............................35
2.3. So’z gaplarni o’rgatish jarayonida nutq o’stirish…………............................37
Xulosa .......................................................................................41
|
| |
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres

Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
21.05.2024
Hajmi
0,98 Mb.
#247857
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
ba5 fe7 20.ef2 - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 33/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 19.ba5 fe7 20.ef2
Asta-sekin oqlarning markazi katta kuchga ega bo’ldi va bunday vaziyatlarni himoya qilish katta mahorat talab etadi.
20…ef6 Eng yaxshi yurish.
21.fe5 cb6 22.eg7 hf6 23.ac7 bb4 Faqatgina shunday.
23 … db6 24.cd6 gf4 25.eg5 hf6 26.fe3 ba5 27.dc5 ab4 28.ed4 fg7 29.gf2 gh6 30.fg3 hg5 31.gh4 bc3 32.db2 gf4 33.ab4 fe3 34.dc7 va qoralar mag’lubiyatga uchraydi.
24.ac5 dc7 25.de5 gf4 26.eg3 cd6 27.ce7 fd6 28.gf4 dc5 29.fe5 cb4 30.ef6 bc3 31.fg7
cb2 32.ef4 ab6 33.fe5 bc5 34.ef6 cb4?
Og’ir himoyani mahorat bilan amalga oshirgach, qoralar, bosimga chiday olmay, hal qiluvchi xatoga yo’l qo’yishdi. Donani qurbon qilish orqali durangga erishish mumkin edi, bu esa ularning e’tiboridan chetda qoldi: 34 … bc1 35.fe7 cd4 36.fg3 hf2 37.gc5 ce3 38.cd6 ef4=
35.gh8 bc1 31.fe7 cf4 37.ed8 Oqlar ehtiyotkorlik bilan o’ynashmoqda.
37.ef8? fg3 38.fa3 ge1 yurishlari mumkin emas, chunki g1 donasini damkaga olib o’tishning imkoni yo’q va o’in durang bilan yakunlanadi.
37…ba3 38.da5 Va bir necha yurishdan so’ng, qoralar taslim bo’lishdi.
B.Blinder – A.Shvidskiy
Yurish qoralardan.
11…ed6?
Ustunlikni raqibga berib yuboruvchi jiddiy xato.
11…gf6= bilan o’ynash kerak edi.
12.ce7 fd6 13.ed4!
Qoralarning har qanday javobida ham oqlarga ustunlik beruvchi faol yurish 14.dc5 yoki 14.de5 yurishi bilan tahdid qilmoqda.
13 … dc5 14.db6 ac5 15.ed2!
Vaqt tig’izligida qilingan kutilmagan yurish.
15…cd4!
Qolgan javoblar mag’lubiyatga olib kelgan bo’lardi.
15…gf6 dan keyin 16.de3 ba7 17.bc3 ab6 18.gf4
16.bc3
16.dc3 dan keyin teng o’yinli … bc7! 17.ce5 gf4 18.bc3 fd6 19.gf4 dc5 mumkin edi.
16.de3 ab4 yurishidan so’ng, qoralar o’yinni tenglashtiradi.
16 … db2 17.ac1 bc7 18.cb2!
Endi 18.gf4 orqali d4 ga almashtirish maqsadga muvofiq emas, chunki undan keyin 18…cd6 keladi.
|
| |
Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar

Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
28.06.2024
Hajmi
287,5 Kb.
#266127
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
«111» k lem m a sig a esa «111»

shiruv qurilmasi ishdan chiqishini oldini olish u c h u n ishlab tu rg a n
dvigatelga ulangan tekshiruv qurilmasi a lm a s h la b ulagichi ( l l ) n i
«Sx», «Riz», «uk» holatlariga q o ‘yish va t u g m a c h a (2) « K o n d e n -
sator»ni bosish taqiqlanadi.
Ishga tushirish va elektr ta 'minot tiz.imlarini diagnostika qilish.
Akkumulator batareyalarini yu klam asiz tekshirish. V o ltm e tr ( 6 )
yo rd am id a a k k u m u la to r batarey a sin in g e le k t r yurituvchi k u c h i
aniqlanadi. Z aryadlangan soz a k k u m u la to r
batareyalarida bu q iy -
m at 1 2 -1 3 V (2 4-28 V )dan kam boMmasligi kerak. Bu k o ‘r s a t-
kich kam boMsa, a k k u m u l a to r b a ta r e y a s i n o s o z yoki z a r y a d -
lashni talab etadi.
Akkumulator batareyasini yuklam a ostida tekshirish. Dvigatel
ishga tushib ketmasligi u ch u n u z g ich -taqsim lag ich klemmasi av-
tomobil massasiga ulanadi. U z a tm a la r q u tis in in g pishangi b e t a r a f
holatga q o ‘yiladi. Startyorni 3—5 sekundga ulanadi va voltmetr k o ‘r-
satkichi kuzatiladi. Agar vo ltm etr k o ‘rsa tk ic h i 10.2 V (20.4 V)
dan
kam boMmasa, akku m u lato r holati yaxshi hisoblanadi.
Startyorni t o l a tormozlash rejim ida tekshirish. Bu te k s h iru v
qurilmasi y o rd am id a quvvati 7 ot k u c h i,
u m u m iy iste mol toki
800 A b o ‘lgan startyorlarni tekshirish m u m k i n . U z a tm a la r qutisi
pishangi t o ‘g ‘ri u z a tm a holatiga q o ‘yilgan h o ld a avtom obil t o r -
mozlab qo'yiladi. 0 ‘t oldirish kaliti y o r d a m i d a
startyor ulanadi v a
a m p e r m e tr ( 1) h a m d a v o ltm e tr (6 ) k o ‘rsa tk ic h lari a n iq la n a d i.
Bu rejimda s ta rty o r iste’mol toki tex n ik k o ‘rsatkichlarda keltiril
gan qiy m atlaridan yuqori, k uch lan ish esa k a m b o lmasligi k erak .
Iste’mol tokining nisbatan kichik b o ‘lishi startyor zanjirida ( to r -
tuvchi
rele k o n tak tla rid a , s h c h e tk a la r d a , o ‘tk azgich q is q ic h la -
rida) qarshilikning oshib ketganligidan d a r a k beradi.
Iste’mol toki belgilangan m e ’y o r d a n a n c h a yuqori b o ‘lg a n
startyor avtom o bild an yechib olinadi va ch u lg
am larning h o la ti
tekshiriladi. T e kshirish t u g a g a n d a n k e y in u z g ic h - ta q s im la g ic h
klemmasi avtom obil massasidan ajratiladi.
Parallel hisoblash - - Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar

soniya yoki undan ko'proq vaqt talab qilishi mumkin - hozirgi bilan taqqoslaganda
butun umr!
Parallel hisoblashning afzalliklari
Parallel hisoblashning afzalliklari shundaki, kompyuterlar kodni yanada
samarali bajarishi mumkin, bu esa "katta ma'lumotlar"
ni har qachongidan ham
tezroq saralash orqali vaqt va pulni tejashga imkon beradi. Parallel dasturlash
yanada murakkab muammolarni hal qilishi, jadvalga ko'proq resurslarni keltirishi
mumkin. Bu quyosh energiyasini yaxshilashdan
tortib moliya sohasi qanday
ishlashini o'zgartirishgacha bo'lgan dasturlarda yordam beradi.
Parallel hisoblashning ketma-ket hisoblashdan afzalliklari quyidagilardan
iborat:
1)Bu vaqt va pulni tejashga imkon beradi, chunki ko'plab resurslar birgalikda
ishlash vaqtni qisqartiradi va mumkin bo'lgan xarajatlarni kamaytiradi.
2)Seriyali hisoblashda katta muammolarni hal qilish maqsadga muvofiq emas.
3)Mahalliy resurslar cheklangan bo'lsa, u mahalliy bo'lmagan
resurslardan foydalanishi mumkin.
4)Ketma-ket hisoblash potentsial hisoblash quvvatini «isrof qiladi»,
shuning uchun Parallel Computing qo'shimcha qurilmalarning ishlashini
yaxshilaydi.
IA-32 mikroprotssesorining qiyosiy tahlili

|
IA-32 mikroprotssesorining qiyosiy tahlili
|
bet | 14/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 3.1. IA-32 mikroprotssesorining qiyosiy tahlili.
IA-32 (Intel Architecture, 32-bit) — x86 arxitekturaning uchinchi avlod mikroprotsessorli arxitekturasi bo’lib 32 razryadli xisoblashlarga o’tishni boshlab bergan. Ushbu arxitekturaning birinchi vakili— mikroprotsessor Intel 80386, bo’-lib u 17 oktyabr 1985 yilda ishlab chiqarilgan. Bu arxitekturaning yana bir nom-lanishi i386 (ushbu arxitektura bo’yicha chiqarilgan birinchi protsessorning nomi bo’yicha ) va x86 dir ( ishlatiladigan buyruqlar to’plami bo’yicha). Ushbu meta-nomlar keng tarqalgan bo’lib, turli xil xujjat va ma’lumotnomalarda ko’p uchraydi..
IA-32 arxitekturasi yigirma yilga yaqin davr ichida shaxsiy kompyuyuterlar uchun ishlab chiqarilgan mikroprotsessorlar orasida yetakchi o’rinni egallab turdi. Keyinchalik esa uning o’rnini 64 razryadli X86-64 arxitekturali mikroprotsessorlar egaladi. IA-32 arxitekturali miroprotsessorlar Intel kompaniyasidan tashqari yana AMD, Cyrix, Via, Transmeta, SiS, UMC kabi kompaniyalar tomonidan ham ishlab chiqarilgan edi. 2010 yillardan keyin ham IA-32 arxitekturali protsessorlar ishlab chiqarilishi to’xtagani yo’q. Ular, masalan, Intel Atom (N2xx va Z5xx seriyalarida), AMD, Geode va VIA, C7 kabi protsessorlarda qo’llanilib kelin-moqda. IA-32 (qisqacha "Intel Architecture, 32-razryadli nomidan"), ning ba’zi hollarda i386 deb atalishi birinchi marta 80386 mikroprotsessorlarida 1985 yilda ishlab chiqarilgani bilvn bog’liqdir. IA-32 da birinchi marta 32 razryadli sonlar ustida operatsiyalarning bajarilishi sababli x86 nom bilan ham atalib kelgan. SHuning uchun bu nomlarning barchasi foydalauvchilar tomonidan qabul qilingan.
IA-32 ning buyruqlar tizimi Intel korporatsiyasi tomonidan 80386 mikroprtsessorlarida kiritilgan bo’lib xozirgi zamongya’ni 20I5 yilga qadar shaxsiy kompterlar uchun ishlab chiqarilayotgan zamonaviy mikroprotsessorlarda ishlatilib kelinmoqda. Buyruqlar to’plami deyarli o’zgarishsiz qolganiga qaramasdan ularning bajarilishi hozirgi zamon mikroprotsessorlarida anchagina tezlashgan. Xozirgi zamonning turli xil dasturlash tillari ramkasida ham IA-32 arxitekturasini hozirgacha "i386" arxitektura deb atalib kelinmoqda.
Intel kompaniyasi IA-32 protsessorlarining yaratuvchisi va eng ko’p ishlab chiqaruvchisi xisoblanadi. Undan keyingi o’rinda AMD kompaniyasi turadi. Ba’zi bir davrlarda VIA , Transmeta va boshqa kompaniyalar ham IA-32 arxitektura bilan ish ko’rdi, biroq ular keyinchalik to’liqligicha 2000 yildan ishlab chiqaruvchilar X86 ning 64 bitli variantiga o’tdilar ( x86-64 ). .
|
| |
Takt chastotasi - Mundarija: kirish 3

|
Mundarija: kirish 3
|
bet | 9/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2Takt chastotasi. Protsessorni ishlash tezligi birinchi navbatda, shubxasiz takt chasto tasiga bog’liq, lekin faqat unga emas. Masalan, bir xil chastotali Pentium 4 i Athlon protsessorlari turlicha tezlikda ishlashi mumkin.
Protsessor razryadlari. Agar protsessor takt chastotasini daryoda suvni o’qish tezligiga qiyoslansa razryadlarini daryo o’zani kengligiga qiyoslash mumkin. Ikki barobar katta razryadli protsessor bir vaqt birligida ikki marta ko’p ma’lumotlarni qayta ishlashga qodir. Albatta, buning uchun maxsus optimallashtirilgan dastur ta’minoti zarur. Hozirgi kunda protsessorlarni juda ko’pchiligi 32 razryadli ya’ni 32-bitli. Bu albatta, ochiq nomunosiblikdir, chunki kompyuter tarkibiga kiruvchi ko’p qurilmalar, shu jumladan shina xam 64 va 128 bit razryadga ega. 64-razryadli protsessorlarga o’tish uchun operatsion tizimlarni yangi versiyalari zarurdir.
Kesh-xotira o’lchami. Bu ichki o’rnatilgan xotiraga (operativ xotira aloxida modullar ko’rinishida chiqariladi) protsessor ko’p uchraydigan ma’lumotlarni joylashtiradi. Birinchi pog’onadagi kesh-xotira xajmi Intel protsessorlarda asosan 32 kb va Pentium protsessorlarini oxirgi modellarida 128 kb gacha. Protsessorlarni turli modifikatsiyalari asosan ikkinchi pog’onadagi kesh-xotira xajmi bilan farq qiladi . Intel oilasiga mansub eng katta xajmli Xeop modelida bu ko’rsatkich 4 Mb, Athlon protsessorlarida esa 1024 kb dan 2 Mb gacha.
Pentium IV mikroprotsessori struktura sxemasi
Pentium IV mikroprotsessori struktura sxemasi quyidagilarni o’z ichiga oladi:
O’tish nishonlari bufri;
O’tishlarni aytib beruvchi blok;
Preprotsessor (buyruqlar ->.mikrooperatsiyalar):
Tanlash/dekodlash qurilmasi;
KESH trassa;
Bajaruvchi yadro;
Qaytarish bloki;
KESH daraja 2 (L2);
KESH ( ma’lumotlar uchun ) daraja I (LI);
SHinali interfeys qurilmasi;
Sistema shinasi.
NetBurst mikroarxitekturasida yana bitta yangi texnologiya mavjud. Huper Threading. Ushbu texnologiya bitta Pentium IV fizik protsessori bazasida (asosida) bir nechta mantiqiy protsessorlarni modellashtirish imkonini beradi. Bu mantiqiy protsessorlarning har biri shaxsiy IA-32 arxiektura satxiga ega. Arxitektura satxi deganda ma’lumotlar registri, segment registrlari, tizim registrlari va MSR registrlarini tushunamiz. Har bir mantiqiy protsessor bundan tashqari o’zining shaxsiy uzilishlar nazoratchisi (kontrolleri) APIC ga egadir.
|
| |
Mikroprotsessorning asosiy parametrlari

|
Mikroprotsessorning asosiy parametrlari
|
bet | 4/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2
Protsessorlarning bir nechta parametrlarini, shuningdek, ma’lumotlar va adres shinalarining razryadliligi hamda ishlash tezligini ko‘rib chiqaylik.
Protsessorlarni ikki asosiy parametrlariga ko‘ra klassifikatsiyalash mumkin: razryadliligi va ishlash tezligi. Protsessorning ishlash tezligi megagerslarda o‘lchanadi; 1 MGers sekundiga million taktga teng bo‘lgan o‘lcham birligidir. Protsessorning ishlash tezligi qanchalik katta bo‘lsa, u shunchalik yukori baxolanadi. Protsessorning razryadliligi esa ancha murakkabroq tushunchadir. Protsessor asosiy parametri razryadliligi hisoblanadigan uchta muxim qurilmani o‘z ichiga oladi:
1-jadval
Protsessorning ishlash tezligi
Protsessorning ishlash tezligi - protsessorning eng asosiy xarakteristikalaridan biri bo‘lib, uni ko‘pincha xar xil talqin etishadi. Kompyuterning ishlash tezligi megagerslarda o‘lchanadigan takt chastotasiga bog‘liq . Ishlash tezligi kalayli konteynerga o‘rnatilgan va kvars kristallidan iborat bo‘lgan kvarsli rezonator bilan aniklanadi. Elektrik kuchlanish ta’sirida kvars kristallida chastotasi kvars shakli va o‘lchami bilan aniklanadigan elektr toki tebranishlari vujudga keladi. Ushbu o‘zgaruvchan tok chastotasi takt chastotasi deb ataladi. Oddiy kompyuter mikrosxemalari bir necha million gers chastota tezlik bilan ishlaydi. Tezlik megagerslarda, ya’ni sekundiga million sikllarda o‘lchanadi.
Eslatma chastotaning o‘lcham birligi nemis fizigi Genrix Gers ga atab ko‘yilgan. 1885 yilda Gers tajribalar asosida elektromagnit nazariyasining to‘g‘riligini isbotlagan. Bu nazariyaga asosan yorug‘lik elektromagnit nurlanishning bir ko‘rinishi bo‘lib, to‘lqin ko‘rinishida tarkaladi.
Protsessor uchun eng kichik vaqt o‘lcham birligi (kvant) takt chastota davri yoki takt deyiladi. Xar bir operatsiya kamida bir taktda amalga oshiriladi. Masalan, Pentium protsessori xotira bilan ma’lumotlar almashuvini 3 taktda hamda bir necha kutish siklida amalga oshiradi. Kutish sikli - bu shu takt davomida hech narsa bajarilmaydigan takt bo‘lib, protsessor kompyuterning sekinrok ishlaydigan bo‘ginlaridan oshib ketmasligi uchun ishlatiladi. Buyruq larni bajarishda sarf qilinadigan vaqt doimiy emas. 8086 va 8088 protsessorlarida bir buyruq taxminan 12 takt davomida bajariladi. 286 va 386 protsessorlarida bu ko‘rsatkich o‘rtacha 4.5 taktgacha pasaydi, 486 protsessorlarida esa 2 taktgacha pasaygan. Pentium protsessorlarida ikkita parallel konveyerlarning hamda boshka texnologiyalarning qo‘llanilishi hisobiga bir buyrukni bajarish uchun ketadigan vaqtni 1 taktgacha kiskartirildi. Zamonaviy Pentium Pro, Pentium II/III/IV, Seleron va Xeon protsessorlarida bir takt ichida kamida 3 ta buyruq bajariladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 22/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1.O’zbekiston Respublikasi birinchi prezidentining ПФ-3080-sonli «Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to’g’risida» 2002 yil 30 mayda farmoni. Xalq So’zi gazetasi, 2010 yil 2 iyun
2. O’zbekiston Respublikasi prezidenti Shavkat Miromonivich Mirziyoyevning “ Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori.
3. 2012 yil 28 maydagi “Malakali pedagog kadrlar tayyorlash hamda o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarini shunday kadrlar bilan ta’minlash tizimini yanada takomillashtirishga oid chora-tadbirlar to’g’risida”gi ПҚ-1761 sonli qarori, Xalq so’zi gazetasi 2012 yil 31 yanvar.
4. Xoshimov O. Kompyuterli va raqamli texnologiyalar. – T.: Yangi asr avlodi, 2009 y.
5. Юров В.И. Ассемблер Учебник для ВУЗОВ, 2-издание-СПБ. Издательство « Питер », 2002. 638 стр.
6. Тук М. Аппаратные средства IBM PC: Энциклопедия. - СПб.: Питер, 2001.
7. Таненбаум Э. Архитектура компьютера. - СПб.: Питер, 2003. 699 стр 4-е издание, 230-334 стр
8. IA-32 Intel R Architecture Software Developer's Manual. Vol. 2. Instruction Set Reference. Intel Corporation, 2002.
9. Тук М., Юров В. Процессоры Pentium IV, Athlon и Duron. - СПб.: Питер, 2001.
10. Кулаков В. Программирование на аппаратном уровне: Спец. Справ- СПб. Питер, 2003.
11. Abduqodirov A. va boshqalar. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari.– T.: O‘qituvchi, 1996 y.
12. Гребекюк Е.И. Технические средство информатизасии. Москва, Асафета.
13. Aripov M. Informatika va informasion texnologiyalar Oliy o‘quv yurti talabalari uchun darslik T. 2010 y
14. Борзенко А. ИБМ ПC: устройство, ремонт, модернизасия. -М. Компютер. Пресс. 2009.
Foydalanilgan internet saytlar.
http://ziyonet.uz//- Ta’lim va fan qidirish tizimi.
www.google.uz– axborot qidiruv tizimi
www.ilm.uz. O`zbekiston ta`lim portali. O`zbekiston Oliy ta`lim muassasalarining ro`yhati va saytlari. Respublika Oliy ta`limi bo`yicha ma`lumotlar.
www.gov.uz. O`zbekiston Respublikasi hukumati sahifasi. Unda rasmiy axborotlar, Oliy majlis qarorlari haqida ma`lumot olish mumkin.
www.glaznet.ru. Ta`lim bo`yicha ashyolar va loyihalar.
www.natlib.uz. Alisher Navoiy nomli O`zbekiston milliy kutubxonasi sayti.
www.vlibrary.freenet.uz. O`zbek tilida “Virtual kutubxona” elektron darsligi.
|
| |
K IRISH - Mundarija: kirish 3

|
Mundarija: kirish 3
|
bet | 2/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 K IRISH
2010 yil iyunidagi "Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot -kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish chora tadbirlari to’g’risida"gi qarorlari qabul qilindi.[1] Shu munosabat bilan respublikamizning qator ta’lim muassasalarining texnika bazasi, jumladan, kompyuter texnikasining yangi avlodi bilan jixozlanishi, shuningdek, ularning Internet tarmoqlariga ulanishi, elektron aloqalar bilan taminlanishiga e'tibor yanada kuchaydi. Bularning hammasi ta’lim mazmunini samarali qilish maqsadida respublika talim muassasalariga yangi pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy qilish, o'quv rejalariga kiritilgan fanlarni yangi interfaol usul va vositalardan foydalangan, jumladan, masofadan turib o'qitish, kompyuterlashtirilgan anjumanlar o'tkazish, elektron darsliklar yaratish va ularni o'quv - tarbiya jarayonida qo'llashga qaratilgan tadbirlardir.
O’zbekiston Respublikasida Kadrlar tayyorlash milliy dasturida belgilangan vazifalarni amalga oshirilayotgan, shuningdek, davlat talim standartlari tasdiqlanib hayotga qo'llanilayotgan bir paytda talim muassasalaridagi o'quv-tarbiya jarayonini sifatli tashkil etish uchun O’zbekiston Respublikasida 2003 yilning 11 dekabrida "Axborotlashtirish to’g’risida"gi qonunni qabul qilinishi ham bejiz emas. Ushbu qonunning "Axborot tizimlarining tarmoqlararo bog'lanishi" nomli 18 - moddasida " kadrlar tayyorlash va malakasini oshirish, ilmiy tadqiqotlarni rag'batlantirish" vazifasiga ham urg'u berilgan .1
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi:
ixtisoslashtirilgan oliy o‘quv yurtlarida, kasb-hunar kollejlarida va akademik litseylarda dasturiy vositalarni, ma’lumotlarning axborot bazalarini, multimedia, kompyuter texnikasini ishlab chiqish va ularga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha yuqori malakali mutaxassislar va texnik xodimlar, shuningdek kompyuter va axborot texnologiyalaridan foydalanuvchilar tayyorlashni kengaytirish to’g’risidagi;
Zamonaviy kompyuter va axborot tarmoqlari iqtisodiyot, fan va ta'limning barcha sohalariga keng joriy etish xalqaro axborot tizimlariga shu jumladan yuqori malakali mutaxasislar tayyorlash darajasini oshirish masalasi davlat siyosati darajasiga ko'tarildi. Bu esa o'z navbatida, yurtimiz istiqbolini yanada ravnaq topishida muxim axamiyatga egadir. Shuni ta'kidash lozimki, so'ngi yillarda iqtisod-siyosat, ilm -fan, texnika soxalari, ularga qaratilayotgan e'tibor sezilarli darajada o'sdi.
|
| |
(Pentium Pro/II/III) protsessorlari sturukturasi

|
(Pentium Pro/II/III) protsessorlari sturukturasi
|
bet | 8/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 2.2.1-rasm
P6 mikroarxitekturasi Intel firmasining Pentium Pro, Pentium II (Xeon), Celeron, Pentium III (Xeon).protsessorlari bilan ishlaydi. Bu mikroarxitektura tavsifi (aniqlanishi) bo’yicha Intel Arxitektura IA-32 arxitekturasi bo’ladi.
Intel protsessorlari CISC protsessorlari guruhiga kiradi. Bu protsessorlarda bitta buyruqni bajarish uchun bittadan bir necha o’nlab takt kerak bo’lishi mumkin edi. Buyruqlarni bunday qayta ishlashda protsessorning ish unumdorligini oshirish uchun faqat mashina taktlari chastotasini orttirish yo’li bilan erishish mumkin edi. Bu xolatda protsessorning ishlash chastotasini oddiy yo’l bilan oshirish xech qanday ma’noga ega emas edi. Chunki chastotani oshirishning ma’lum bir yuqori chegarasi mavjud bo’lib bu chegaradan o’tib bo’lmas edi. Intel loyixachilari i80386 protsessoriga qadar ushbu yo’ldan bordilar. Buyruqni bajarish jarayonida yana bir nozik tomoni bor. Bu xotiradan buyruqni qabul qilib olish amaldir. Bu ko’p vaqt sarf qilinadigan amaldir. Ushbu muammoning qisman echimi kompyuter texnikasi rivojlanishining birinchi bosqichlarida topilgan edi, ya’ni buyruqlarni oldinroq buferga olib qo’yish yo’li bilan. Ushbu g’oyaning va boshqa g’oyalarning rivojlanishi tarzida konveyer paydo bo’ldi. Konveyer–kompyuterning bajaruvchi qismidagi arxitektura darajasidagi maxsus qurilmadir.Konveyerni ishlatish natijasida buyruqni bajarish bir necha stadiyalarga bo’linadi. Har bir stadiya buyruqni qayta ishlash jarayonining ma’lum bir elementar operatsiyasini bajaradi. Intel protsessorlari uchun konveyer usuli birinchi marta i80486 protsessor arxitekturasida qo’llanilgan edi.
Pentium protsessorlarida konveyer arxitekturasi takomillashtirildi va superskalyar nomini oldi. i80486 ning skalyar arxitekturasiga nisbatan (bitta konveyerli) Pentium protsessorlarining birinchi modellari ikkita konveyerga ega edi.
Ideal holatda bunday superskalyar protsessor bitta mashina taktida ikkita buyruqni bajarishi kerak edi. Bosh konveyer to’la funktsiyali edi va shuning uchun u ixtiyoriy hamma mashina buyruqlarini bajara olar edi. Bu konveyer aso-san butun sonli buyuqlar va suzuvchi vergulli faqat bitta buyruqni (FXCH) bajara olar edi. Ikkala konveyerning ichki strukturasi (tuzilishi) xuddi i480486 protsessoriniki kabi buyruqlarni ajratib olishning faqat bitta umumiy blokiga ega edi. Funktsional jihatdan turlicha bo’lgan ikkita konveyerlarning yuqori ish unumdorligini ta’minlash ( bir mashina taktida ikkita buyruqni bajarish uchun) kirish oqimidagi buyruqlarni bir biriga mos keluvchi guruhlarga bo’lish kerak bo’lar edi.
|
| |
Taqsimlangan ma’lumotlarga taqdimot funksiya masofaviy kirish

Rasm 2.3. “Kliyent-server” arxitekturasining modellar spektri
Web–brauzerlar
–bu dunyoning har xil burchaklaridagi Web–serverlar
bilan tanishib chiqish imkonini beradigan, kompyuterga joylashtirilgan dasturiy
ta’minotdir. Brauzerlar internet bo’ylab uzatiladigan matn va HTML teglarni
interpretasiya qila oladi va ularni ekranda to’g’ri aks ettiradi. Brauzerlar
kompyuterlarning turidan qat’iy nazar bir xil xizmat qiladi. Ular HTMLni yaxshi
tushunadi va interpretasiya qila oladi.
Privet loyihasidagi
Privet
so’zini
ekranda alohida shrift bilan aks ettiradi.
Hozirgi paytda eng ommabop brauzerlarga quyidagilarni kiritish mumkin:
Netscape Communication (ilgari Netscape Navigator) va Microsoft Internet
Explorer.
Netscape Communication
–bu dunyodagi eng ommabop va eng ko’p
ishlatiladigan brauzer hisoblanadi. Netscape kompaniyasi foydalanishda nihoyatda
yengil dasturni kashf qilib va ulardan pulsiz foydalanish imkonini yaratib, internet
va WWWda inqilob qildi.
Agar siz hamisha bitta brauzerdan foydalanishni xohlasangiz, u holda
Netscapeni yuklang va ishga tayyorlang. Buning uchun quyidagi manzil bo’yicha
Netscapening uy saxifasiga tashrif buyuring: http://
home.netscape
.com va
qo’llanma (instruksiya)ga rioya qiling.
Netscape bozor lideri hisoblanadi, chunki uni keng miqyosda HTML va shu
kabi muhim Web–texnologiyalar quvvatlab turadi. Netscape ochiq arxitekturaga
ega.
Demak, Netscape Sun Microsystems tomonidan ishlab chiqilgan va internetga
mo’ljallangan Java–tili bilan, Web tadqiqotchilarining maxsus asboblari bilan,
Web–sahifalarda mantiqiy proseduralarni qo’llashga imkon beradigan Java Script–
tillari bilan ishlaydi.
IPv4 va IPv6 protokollarini solishtirish

protokolni qo‘llashda ko‘plab qiyinchiliklarni keltirib chiqarmoqda. Hozirda IPv4
adreslari qolmagani va keyingi ulanayotgan yangi foydalanuvchilarni faqat IPv6
orqali adreslash mumkin bo‘lganligi, IPv6 protokoliga o‘tish muqarrarligini
anglatadi.
Nazorat savollar:
1.
Protokollar nima uchun kerak?
2.
Protokollarning turlarini tushuntiring.
3.
TCP/IP protokol steklari haqida ma’lumot bering.
4.
Net BIOS/SMB protokoli steklari haqida ma’lumot bering.
5.
HTTP protokoli steklari haqida ma’lumot bering.
6.
FTP protokoli steklari haqida ma’lumot bering.
7.
POP3 va SMTP protokoli steklari haqida ma’lumot bering.
8.
Standart protokol to‘plamlarini sanab bering.
9.
Protokollar qanday asosiy turlarga bo‘linadi?
10.
Amaliy protokollarni sanab bering.
11.
Transport protokollarini sanab bering.
12.
Tarmoq protokollarini sanab bering.
13.
IPX/SPX protokollari haqida ma’lumot bering.
14.
Web–brauzerlar
15.
IPv4 protokoli haqida axborot bering.
16.
IPv6 protokoli haqida axborot bering
17.
IPv4 va IPv6 protokollarni solishtiring.
IMPLEMENTATION IN THE SPHERES” - Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres

|
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheresBog'liq tolali-optik-aloqa-liniyalarida-dispersiya-kompensatorlarini-qo-llash-samaradorligini-takomillashtirishIMPLEMENTATION IN THE SPHERES”
APRIL 27-28, 2023
517
sifatida xizmat qilishi mumkin (1- rasm), bunda G.652 va DCF3 tolalarli yoki G.655 va DCF38
tolalarli kabellari navbatma-navbat keladi. Turli optik tolalarni birlashtirish joyida
xarakteristikalari bo‘yicha moslashtirish qurilmasi – qaytishga yo‘qotishlarni kamaytiradigan
optik transformator ishlatiladi. Xromatik dispersiya kompensatsiyalanadigan optik tolali liniyani
qurishning muqobil varianti bo‘lib, dispersiyani kompensatsiyalash modulli yig‘ilgan sxema
xizmat qilishi mumkin. Bunda modullar liniya tolasining uzunligiga, masalan, 40 km 2,7 dB
kiritiladigan yo‘qotishlar bilan, 60 km 4 dB kiritiladigan yo‘qotishlar bilan, 100 km 6,2 dB
kiritiladigan yo‘qotishlar bilan bog‘lanishga ega bo‘ladi.
1- rasm. DCF dispersiya kompensatsiyalovchi kabelli tolali optik liniya
Dispersiyani kompensatsiyalash modullari (DKM) qabul qilgichdan oldin signallarning
optik quvvatini qo‘shimcha yo‘qotishlarni kirishi hisobga olinganda bu modullarni yo‘qotishlarni
kompensatsiyalaydigan optik kuchaytirgichli optik uzatkichlardan keyin qo‘yilishi varianti
bo‘lishi mumkin. DKMning bunday qo‘llanishi oldindan kompensatsiyalash deyiladi. Lekin
oldindan kompensatsiyalashning sezilarli kamchiligi o‘zakning kichik maydoni va optik quvvatni
kichik hajmdagi yuqori kompensatsiyasiga bog‘liq yuqori nochiziqlilik tufayli DKMda nochiziqli
halaqitlarni hosil bo‘lishi hisoblanadi. Kelishtiriladigan echim sifatida uzatishda qisman oldindan
kompensatsiyalash va qabul qilishda to‘liq kompensatsiyalashdan birga foydalanishni hisoblash
mumkin (2- rasm). DCF tolalarning o‘ziga xos xususiyatlari nafaqat xromatik dispersiyani
kompensatsiyalash uchun, balki bu tolalarni taqsimlangan Raman kuchaytirish rejimida
kuchaytirishda va erbiyli kuchaytirgichlar bilan birga ishlatishda zarur OSNR nisbatni saqlash
uchun ishlatilishi mumkin (3- rasm).
|
| |
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres - bet 6

OK
OK
OK
OK
OK
SMF tolali
kabel
SMF tolali
kabel
SMF tolali
kabel
SMF tolali
kabel
Opt
ik
quvv
at
sa
thi
, dB
m
Xrom
at
ik
di
spe
rs
iy
a,
ns
/nm
Masofa, km
To’plangan
dispersiya
OK - optik kuchaytirgich, OMX – optik multipleksor, ODMX – optik demultipleksor, TRD -
transponder
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND TECHNICAL CONFERENCE
“DIGITAL TECHNOLOGIES: PROBLEMS AND SOLUTIONS OF PRACTICAL
IMPLEMENTATION IN THE SPHERES”
APRIL 27-28, 2023
520
xromatik dispersiya va nochiziqlilikni oldindan kompensatsiyalash usulini) hisoblash mumkin
[15].
Tolali yorug‘lik o‘tkazgichining nochiziqliligi va dispersiyasini oldindan optik
kompensatsiyalash OSNR bo‘sag‘aviy qiymatini bir necha dB larga kamaytirishga imkon beradi
va bu bilan katta uzunlikdagi uzatish seksiyalarining so‘nishini engib o‘tish uchun har bir optik
kanalning quvvatini oshirish imkoniyati yaratiladi.
Xulosa
Zamonaviy optik aloqa tizimlarining uzatish sifatini oshirishning asosiy yo‘nalishlaridan
biri yig‘ilgan xromatik dispersiya va yig‘ilgan polyarizatsion modali dispersiya kompensatorlarini
qo’llash
samaradorligini
takomillashtirishdir.
DCF
tolalari
xromatik
dispersiyani
kompensatsiyalash uchun ishlatiladi, lekin tolali optik liniyani qurishning muqobil varianti bu
dispersiyani kompensatsiyalash modullarini kuchaytiirsh kaskadlariga joylashtirish hisoblanadi.
DWDM tiizmlarida Raman kuchaytirgichlari va erbiyli tolali kuchaytirgichlar (EDFA) samarali
ishlaydi. Optik kuchaytirgichlar aloqa masofasini bir necha ming kilometrlarga oshiradi. Boshqa
echim Bregg tolali panjarali dispersiya kompensatorlari joylashtiriladigan qayta sozlanadigan
to‘lqin o‘tkazgichlar panjaralariga ega bo‘lgan ixcham kompensatorlar bo‘lishi mumkin. Yuqori
uzatish tezlikli (100 Gbit/s va undan yuqori) optik kanallarda dispersiyani kompensatsiyalashning
barcha kamchiliklari qabul qilishdagi transponderlar yordamida har bir kanal signallariga raqamli
ishlov berish orqali bartaraf etilishi mumkin. Bu 1550 nm to‘lqinda 18 ps/nm×km qiymat
dispersiyali SMF standart tolalarni ishlatib 3,8 - 4 ming kilometrli tolali optik liniya traktlarini
tashkil etishga imkon beradi.
REFERENCES
1.
В.Г. Фокин. Ибрагимов Р.З. Оптические системы с терабитными и петабитными
скоростями передачи: Учебное пособие/ Сибирский государственный университет
телекоммуникаций и информатики: каф. многоканальной электросвязи и оптических
систем. Новосибирск. 2015 г. - 161 с.: ил.
2.
Mirazimova G.H.
About Quality of Optical Channels in Wavelength Division Multiplexing
Systems of Optic Fibers. TELKOMNIKA,
Vol.16, No.5, October 2018, pp.2005~2013
3.
Kazuhiko Aikawa, Junji Yoshida,1 Susumu Saitoh, Manabu Kudoh, and Kazunari Suzuki.
Dispersion Compensating Fiber Module// Fujikura Technical Review, 2011. P.16- 22.
|
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres - bet 4

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND TECHNICAL CONFERENCE
“DIGITAL TECHNOLOGIES: PROBLEMS AND SOLUTIONS OF PRACTICAL
IMPLEMENTATION IN THE SPHERES”
APRIL 27-28, 2023
518
2- rasm. Dispersiyani oldindan kompensatsiyalash va keyingi kompensatsiyalash
modullariga ega bo‘lgan tolali optik liniya
Raman optik kuchaytirgichlari erbiyli kuchaytirgichlarga qaraganda past o‘z-o‘zidan
emissiya shovqiniga ega va dastlabki kuchaytirish, ya’ni minimum ravishda tolalarning uzunligi
bo‘yicha taqsimlangan kuchaytirish hisobiga DCF tolalalardagi so‘nishni kompensatsiyalash
uchun yaroqli hisoblanadi.
3- rasm. Dispersiya kompensatsiyalanadigan va aralash erbiyli-raman kuchaytirishli
tolali optik liniya
Barcha yuqorida ko‘rib chiqilgan xromatik dispersiyani kompensatsiyalash sxemalarining
umumiy kamchiliklariga quyidagilar kiradi:
-
nochiziqli halaqitlarning hosil bo‘lishi va to‘planishi ehtimolligi, bu optik kanalning
qabul qilish tomonida OSNR qiymatini kamaytiradi;
passiv kompensatsiyalashning qo‘llanishi optik quvvatni qo‘shimcha yo‘qo‘tishlarga olib
keladi va kuchaytirish seksiyasining uzunligini qisqartirishni talab qiladi, bunda seksiyalarning
maksimal uzunliklarini saqlash uchun optik kuchaytirishni oshirish tolali liniyadagi nochiziqli
samaralar tufayli mumkin bo‘lmaydi;
-
turli kompensatorlar (turli oraliqlar uzunliklariga, turli tolalarga) va ularni tolalar
o‘zaklarining turli samarali maydonlari tufayli liniyaviy tolalar bilan moslashtirish vositalarining
(o‘tish optik transformatorlarining) zarurati, shuningdek dispersiyani kompensatsiyalash
modullari cheklangan harorat bo‘yicha stabillikka ega;
-
katta uzunlikdagi liniyalarda (2000 km dan ortiq) PMDni adaptiv kompensatorlarining
qo‘llanishi zarurati.
Yuqori uzatish tezliklarili (100 Gbit/s va undan yuqori) optik kanallarda dispersiyani
kompensatsiyalashning barcha kamchiliklari bo‘yicha echim bo‘lib DWDM tizimida
EDFA - Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND TECHNICAL CONFERENCE
“DIGITAL TECHNOLOGIES: PROBLEMS AND SOLUTIONS OF PRACTICAL
IMPLEMENTATION IN THE SPHERES”
APRIL 27-28, 2023
519
transponderlar vositalari orqali qabul qilingan va elektr formatga o‘zgartirilgan har bir kanalli
signalga raqamli ishlov berishning qo‘llanishi xizmat qiladi (4- rasm).
4- rasm. TPD
qab
transponder qabul qilish qismida dispersiyani kompensatsiyalash uchun
kanalli signalga ishlov berish moduliga ega bo‘lgan tolali optik liniya
Dispersiyani kompensatsiyalash uchun raqamli signalni boshqa tuzatish va qayta tiklash
algoritmlariga ega bo‘lgan optik protsessor sxemasida amalga oshiriladigan ikkita algoritmlar
(xromatik dispersiyani kompensatsiyalash va PMD uchun dinamik ekvalayzer) ko‘zda tutilgan
echim qo‘llanishi mumkin. Bu echim DWDM tizimida nochiziqli halaqitlarni minimumga
keltirish, optik kanalda passiv komponentlar sonini kamaytirish, past nochiziqli samaralar
bo‘sag‘asili tolali yorug‘lik o‘tkazgichlarini qo‘llamaslikka imkon beradi.
70 000 ps/nm gacha to‘plangan dispersion buzilishlarni kompensatsiyalash bo‘yicha
dinamik imkoniyatlarga erishilgan, bu 1550 nm to‘lqinda SMF dispersiyaning standart 18
ps/nm×km qiymatida 3,8 - 4,0 ming kilometrlar masofalardagi optik kanallarni tashkil etishga
imkon beradi. Shuningdek ta’kidlash zarurki, ko‘rib chiqilgan dispersion buzilishlarni
kompensatsiyalash usullaridan tashqari, optik liniyalar va kanallarda boshqa echimlar bo‘lishi
mumkin, masalan, DWDM-tizimlarda foydalanishda kichik quvvat yo‘qotishlari va etarli
bo‘lmagan ishchi chastotalar polosasi va tolalarning uzunligiga qayta sozlashning murakkabligi
bilan farqlanadigan Bregg tolali panjarali dispersiya kompensatorlari, cheklangan to‘lqin
diapazoni (1530 - 1560 nm) va qayta sozlash diapazoniga (±2500 ps/nm, ya’ni 1550 nm dan 150
km gacha SMF dispersiyani kompensatsiyalashga) mo‘ljallangan, lekin transponder tarkibida
oddiy joylashtiriladigan qayta sozlanadigan to‘lqin o‘tkazgichlar panjaralariga ega bo‘lgan ixcham
kompensatorlar bo‘lishi mumkin. Shuningdek, dispersiyani kompensatsiyalash va tolalarning
nochiziqli samaralarini kamaytirishdagi muhim yutuq sifatida 1 Tbit/s gacha tezlikli rejimlarga
optik super kanallar uchun ishlab chiqilgan JNLCDC usulini (joint nonlinearity and chromatic
dispersion pre-compensation method for CO-OFDM systems – OFDM kogerent tizimlari uchun
11-Mavzu: Internet asosiy protokollari r eja - bet 12

uchun, S 192.11.2.1 sinfi tarmog‘idagi adresni olaylik, undagi 192.11.2 tarmoq
adresini o‘zida ifoda etadi, tarmoqdagi xostning raqami esa — 1.
«D» sinf adreslari. «D» sinf tarmoqlari IP — adresning birinchi to‘rtta
bitlarida 1, 1, 1 va 0 qiymatlari bilan belgilanadi. «D» sinfining adres kengligi
tugunlar to‘plamini adreslash uchun foydalanuvchi, guruhiy IP — adreslarni ifoda
etish uchun zahiralashtirilgan. Bu mazkur paketning adres maydonida ko‘rsatilgan
raqam bilan guruhni tashkil etuvchi bir nechta tugunlarga
darhol yetkazilish
lozimligini anglatadi.
«E» sinf adreslari. «E» sinf tarmoqlari IP — adresning katta to‘rtta bitlarida 1,
1, 1 va 1 qiymatlari bilan belgilanadi. Hozirgi vaqtda ushbu diapazon adreslaridan
foydalanilmaydi. Ular tajriba maqsadlari uchun zahiralashtirilgan. Tarmoqostilarni
adreslash. «A» sinfi, «V» sinfi va «S» sinfi tarmoqlaridagi
xost -mashinalari
raqamlari singari, tarmoqosti adreslari lokal ravishda beriladi. Boshqa IP —
adreslari singari, tarmoqostining har bir adresi noyobdir.
Mavzu: Cisco Packet Tracer dasturida WAN tarmoqlarini loyihalash

Internet (lotincha: inter – aro va net – tarmoq) – standart internet protokoli
uchun ochiq toʻplamidir. Bu maʼlumotlarning asosiy tashuvchi protokoli TCP/IP dir.
TCP/IP oʻzaro bogʻliq protokollar yigʻindisi boʻlib, internetda maʼlumot tarqalishida
asosiy oʻrin egallaydi. Internet tarmogʻini
xonadon tarmoqlari tashkil etadi. Internet elektron pochta, chat hamda oʻzaro
bogʻlangan sahifalar va boshqa Butunjahon oʻrgimchak toʻriservislaridan tashkil
topadi.
Internet — katta (global) va kichik (lokal) kompyuter tarmoqlarini oʻzaro
bogʻlovchi butunjahon kompyuter tizimi. Unda geografik oʻrni, zamon va makondan
qatʼiy nazar, ayrim kompyuter va mayda tarmoqlar oʻzaro
hamkorlikda global
informatsiya
infratuzilmasini
tashkil
etadi.
Qaydnomalar
tizimi
bilan
boshqariladigan barcha hosila tarmoqlar hamkorlikda isteʼmolchilarga ma'lumotni
saqlash, eʼlon qilish, joʻnatish, qabul qilish, izlash va maʼlum boʻlgan
barcha
variantlar (matn, tovush, videotasvir, fotosurat, grafika, musiqa tarzida va b.
koʻrinishlar) da axborot almashinishga imkon yaratadi.
Internet tizimi 20-asr. 60-yillarida paydo boʻldi. Oʻsha paytlarda Amerika
mudofaa departamenti tashabbusi bilan kompyuterlar
telefon tarmoqlariga ulana
boshladi. Dastlab, bunday faoliyat takomillashtirilgan loyihalar agentligi (AKRA)
tadqiqotlari doirasida olib borildi. Bu tadqiqotlar sovuq urush avj olgan davrga
toʻgʻri keldi. AQSH mudofaa departamenti urush boʻlib
qolgan taqdirda oddiy
kommunikatsiya vositalari ishdan chiqqudek boʻlsa, oʻrniga yangi qoʻshimcha
kommunikatsiya vositalarini izlash bilan faol shugʻullandi. 60-yillar oxiri va
70yillarda Internet tarmogʻi uncha keng rivojlanmadi. Dastlabki oʻn yillik xalqaro
tarmoq, asosan, harbiylar va yirik olimlarning shaxsiy elektron
liniyalari faoliyati
doirasi bilan cheklandi. Internetning beqiyos rivojlanish surʼati davlat, taʼlim,
akademik va ijtimoiy tuzilmalarning oʻziga xos umumiy moliyaviy va intellektual
ulushiga bogʻliq boʻldi.
Wlan
Mavzu: Cisco Packet Tracer dasturida VLAN tarmoqlarini qurish

o'rnatdilar:
1.
2.
tanlang
3.
VLAN raqamini tanlang
VLANda ishlatiladigan qurilmalar uchun maxsus IP manzillar oralig'ini
Kalit qurilmasini statik yoki dinamik sozlamalar bilan sozlang. Statik
konfiguratsiyalar administratorga har bir o'tish portiga VLAN raqamini tayinlashni
talab qiladi, dinamik konfiguratsiyalar esa VLAN raqamiga MAC manzillari yoki
foydalanuvchi nomlarini belgilashni talab qiladi.
4.
Zarur VLANlar orasidagi marshrutni sozlash. Bir-birlari bilan muloqot
qilish uchun ikki yoki undan ko'p VLANni konfiguratsiya
VLAN-tanuvchi
yo'riqchini yoki Layer 3-ni ishlatishni talab qiladi.
Vlan
T/r
  
Buyrug’ nomi - Talaba: Xayrilojonov Ozodbek

T/r
|
Buyrug’ nomi
|
Buyrug’ vazifasi
|
1
|
help
|
PowerShell buyruqlari haqidagi ma’lumotni ko’rish
|
2
|
dir
|
Joriy katalogdagi fayllar va papkalar ro'yxatini ko’rish
|
3
|
netsh wlan show networks
|
Kompyuterimizda ishlatayotgan WF haqidagai malumot
|
4
|
netsh wlan show profiles
|
Kompyuterimiz ulangan barcha WF nomlari
|
5
|
netsh wlan show profile name="wf nomi" key=clear
|
Ulang WF larimiz xaqidagi barcha ma’lumotlarni bilish
|
6
|
ipconfig
|
Kompyuterimizning barcha ip ma’lumotlari
|
7
|
systeminfo
|
Kompyuter sistemasi xaqida ma’lumotlar
|
8
|
hostname
|
Kompyuterning host nomi
|
9
|
ping (web_sahifa_nomi)
|
So’ralgan web sahifaning ip adresini ko’rish
|
10
|
color (son)
|
cmd oynasi yoki yozuvlar rangini o’zgartirish
|
Asosiy qism - Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheres

|
Digital technologies: problems and solutions of practical implementation in the spheresBog'liq tolali-optik-aloqa-liniyalarida-dispersiya-kompensatorlarini-qo-llash-samaradorligini-takomillashtirishAsosiy qism
. Dispersiyani kompensatsiyalashning qanday texnik echimlari mavjud?
Ularning afzalliklari, kamchiliklari va qo‘llanishi samaradorligi nimada? Bu savollarga quyida
asoslangan javoblarni ifodalash zarur.
Katta uzunlikdagi optik liniyalarda kirtiladigan optik quvvatni yo‘qtishlarni
kompensatsiyalash uchun turli optik kuchaytirgichlar ishlatiladi. Bitta oraliq (oxirgi) stansiyada
dispersiya kompensatori va quvvat kuchaytirgichni birlashtirish optik signallarni yuqori aniqlikda
qayta tiklashga imkon beradi. Bunda ko‘p sonli (10 dan ortiq) optik kuchaytirgichlarni kaskadli
ulanishi kuchaytirgichlarning o‘z-o‘zidan emissiyasi shovqining to‘planishi sababli optik
signal/shovqin nisbatini (OSNR) kamayishiga olib keladi, undan qutilish deyarli mumkin emas.
Bundan tashqari, dispersiya kompensatorlari va kuchaytirgichlardan turli foydalanish sxemalari,
masalan, kompensator tolasida nochiziqli optik samaralar vujudga keltiradigan OSNRning
qo‘shimcha pasayishini keltirib chiqarishi mumkin, bu kuchaytirgichlar orasidagi masofaga,
kuchaytirish qiymatiga va kuchaytirishning bir tekisligiga va boshqalarga cheklashlarni qo‘yadi.
DWDM tizimlari uchun DCF tolalar asosida tolali xromatik dispersiya kompensatorlari
ishlab chiqilgan. DCF tolalarnig qator turlari mavjud, masalan, SMF dispersiyani
kompensatsiyalash uchun 0,22 dB/km o‘z yo‘qotishlariga ega, DCF38 tola kichik manfiy
dispersiya qiymati (-4,3…-1,6 ps/nm×km), 27 mkm
2
samarali maydon, NZDSF dispersiyani
kompensatsiyalash uchun 0,22 dB/km o‘z yo‘qotishlariga va 0,05 ps/km
0,5
dan kichik PMDga ega.
Bu tolalar kompleks liniyani qurish uchun optik kabel tarkibiga kiritiladigan liniyaviy tolalar
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND TECHNICAL CONFERENCE
“DIGITAL TECHNOLOGIES: PROBLEMS AND SOLUTIONS OF PRACTICAL
|
| |
Ziyoiddinov Karimoxun 615-21guruh talabasi - bet 3

|
Ziyoiddinov Karimoxun 615-21guruh talabasi
|
bet | 3/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,31 Mb. | | #119733 |
Bog'liq Kampytir arxitekturasi RISC-V ning qabul qilinishi tezlashgani sayin, ko'plab kompaniyalar sun'iy intellekt, mashinalarni o'rganish, narsalar Interneti (IoT) uchun yangi ish yuklarining quvvat va ishlash talablariga javob beradigan maxsus protsessorlarni yaratish uchun ochiq manbali chip arxitekturasidan foydalanadi. RISC-V ning qabul qilinishi tezlashgani sayin, u avtomobildan tortib 5G va simsiz tarmoqlargacha, maʼlumotlar markazlari va undan tashqarida koʻplab qurilmalar va mahsulotlarni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlatiladi RISC-V ning qabul qilinishi tezlashgani sayin, u avtomobildan tortib 5G va simsiz tarmoqlargacha, maʼlumotlar markazlari va undan tashqarida koʻplab qurilmalar va mahsulotlarni qoʻllab-quvvatlash uchun ishlatiladi 3. RISC-V protsessorlarining afzalliklari 3. RISC-V protsessorlarining afzalliklari 1. Ochiq manbali arxitektura xususiylashtirish va innovatsiyalarga imkon beradi 2. Modulli dizayn boshqa apparat komponentlari bilan oson integratsiyalashish imkonini beradi 3.Kam quvvat sarfi uni akkumulyatorli qurilmalarda foydalanish uchun ideal qiladi RISC-V - qisqartirilgan ko'rsatmalar to'plamini hisoblash tamoyillariga asoslangan ko'rsatmalar to'plami arxitekturasi (ISA). U ochiq manba litsenziyasi ostida nashr etilgan bo'lib, boshqa ISA dizaynlaridan farqli o'laroq, undan foydalanish uchun hech qanday to'lov talab etilmaydi. Standart 32-bit va 64-bitli variantlarni o'z ichiga olgan bir nechta ko'rsatmalar to'plamining o'lchamlarini o'z ichiga oladi. RISC-V bepul va ochiq o'rnatilgan protsessor spetsifikatsiyasidir, shuning uchun har kim standart bilan ishlab chiqishi mumkin, garchi FPGA va mikrokontrollerlarda ishlaydigan yumshoq yadrolar yarimo'tkazgich sotuvchilari tomonidan litsenziyalangan. - RISC-V - qisqartirilgan ko'rsatmalar to'plamini hisoblash tamoyillariga asoslangan ko'rsatmalar to'plami arxitekturasi (ISA). U ochiq manba litsenziyasi ostida nashr etilgan bo'lib, boshqa ISA dizaynlaridan farqli o'laroq, undan foydalanish uchun hech qanday to'lov talab etilmaydi. Standart 32-bit va 64-bitli variantlarni o'z ichiga olgan bir nechta ko'rsatmalar to'plamining o'lchamlarini o'z ichiga oladi. RISC-V bepul va ochiq o'rnatilgan protsessor spetsifikatsiyasidir, shuning uchun har kim standart bilan ishlab chiqishi mumkin, garchi FPGA va mikrokontrollerlarda ishlaydigan yumshoq yadrolar yarimo'tkazgich sotuvchilari tomonidan litsenziyalangan.
|
| |