nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz”

527.
|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz” shiori ostida bugunning dolzarb mavzularida debatlar oʻtkazish.
|
Faol va tashkilotchi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
belgilangan xonalarda
|
Talabalarda milliy
qadriyatlarga hurmat, mamlakat tarixiga daxldorlik hissi hamda bahs-munozara madaniyatini rivojlantirishga erishiladi.
|
|
|
528.
|
Adiblar xiyoboniga tashrif va tadbirlar tashkil qilish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Adiblar xiyoboni
|
Adbilarning hayot va ijodi keng targʻib etiladi,
talabalarda sogʻlom
dunyoqarash shakllanadi hamda mutolaa va kitobxonlik madaniyati, adabiyotga
qiziqishi yanada orttiriladi.
|
|
|
21 aprel 2025 yil
|
|
|
529.
|
“Zakovat” intellyektual oʻyinini tashkil etish.
|
“Zakovot”
klubi a’zolari va iqtidorli talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
ijtimoiy fanlar
kafedralari, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Filial belgilangan xonalarda
|
Talabalarning intellektual bilimlar oshishi, dunyoqarashi kengayib, hozirjavoblik va
topqirlik mahorati rivojlanashiga erishiladi.
|
|
|
530.
|
Talabalar turar joylarida Filial rahbariyati va talabalar uchrashuvlarini tashkil etish.
|
Ijarada turuvchi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Talabalar turar joyi
|
Talabalarning taʼlim olish jarayonidagi muammolari eshitilib, ularni bartaraf etish choralari koʻriladi.
Talabalar ilmiy va amaliy
faoliyati uchun zarur koʻrsatmalar beriladi.
|
|
|
|
aprel - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 182/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)17 aprel 2025 yil
|
|
|
524.
|
Futbol, basketbol, voleybol, stol tennisi, shaxmat sport turlari boʻyicha “Talabalar
ligasi” sport
musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
525.
|
Filial hovlisida yashovchi talaba-yoshlari uchun sportning “Stol tennis” turi boʻyicha musoboqa tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Talabalar turar joyi
|
Talabalarning sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
18 aprel 2025 yil
|
|
|
526.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
|
|
| |
dekabr - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 79/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)4 dekabr 2024 yil
|
|
227.
|
Filialda “Yangi tahrirdagi Konstitutsiya
— inson shaʼni, qadr- qimmati va
huquqlarining mustahkam kafolati” mavzusida Axborot va murabbiylik soatlarini yuqori saviyada tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
|
Oʻquv
xona larida
|
Talabalarda tarbiyalash lozim boʻlgan fazilatlar, jumladan, Vatanga sadoqat, oʻzaro mehr oqibat, yuksak masʼuliyat, bagʻrikenglik, sogʻlom dunyoqarash, kitobxonlik va media madaniyat, shukronalik, siyosiy-huquqiy va AKT savodxonligi, innovatsion fikrlash, vatan taraqqiyotiga
daxldorlik, yot gʻoyalarga qarshi mafkuraviy immunitetini mustahkamlashga erishiladi.
|
|
228.
|
“Talabalarning
muzeylarga tashrifi” loyihasini amalga oshirish
Viloyatdagi muzelarga
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Hududda joylashgan muzeylar
|
Talabalarda milliy qadriyatlarimiz, tariximiz va madaniyatimizga hurmat va muhabbat hissi ortadi.
|
|
|
|
| |
Besh - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 75/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)215.
|
Besh muhim
tashabbus doirasida (tanlov va musobaqalar, koʻrgazmali chiqishlar, madaniyat, sanʼat va adabiyot mavzusida fotokoʻrgazma, liboslar, amaliy ijod namunalari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari koʻrgazmalari va boshqa
turli chiqishlar) talabalar festivalini tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talaba-yoshlarning oʻz iqtidorlarini namoyon etishlari uchun sharoit yaratiladi
|
|
29 noyabr 2024 yil
|
|
216.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport
musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
“Texnolog”sport klubi
jamoat tashkilotlari, yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning sogʻlom turmush tarziga rioya etishlari va jismonan sogʻlom boʻlishlariga erishiladi.
|
|
217.
|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz” shiori ostida bugunning dolzarb mavzularida debatlar oʻtkazish.
|
«Munozara” klubi a’zolari va qiziquvchi talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, yoshlar yetakchisi
|
belgilangan xonalarda
|
Talabalarda milliy
qadriyatlarga hurmat, mamlakat tarixiga daxldorlik hissi hamda bahs-munozara madaniyatini rivojlantirishga
erishiladi.
|
|
|
|
| |
“Talabalarning - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 74/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)212.
|
“Talabalarning
muzeylarga tashrifi” loyihasini amalga oshirish: Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi
|
Faol va tashabbuskor talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
kafedra mudirlari ,, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, yoshlar yetakchisi
|
Hududda joylashgan muzeylar
|
Talabalarda milliy qadriyatlarimiz, tariximiz va madaniyatimizga hurmat va muhabbat hissi oshrtadi
|
|
213.
|
“Qaynoq qalblar” loyihasi doirasida talabalar tomonidan yolgʻiz keksalar holidan xabar olish tadbirlarini tashkil etish.
|
Koordinator yoshlar va ko‘ngilli talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
kafedra mudirlari , tyutorlar,
jamoat tashkilotlari,
yoshlar yetakchisi
|
Belgilangan joylarda
|
Talabalarda oʻzaro mehr- oqibat, ezgulik tuygʻulari shakllanadi
|
|
28 noyabr 2024 yil
|
|
214.
|
“Zakovat” intellyektual oʻyinini tashkil etish.
|
“Zakovot”
klubi a’zolari va iqtidorli talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
kafedra mudirlari tyutorlar, yoshlar yetakchisi
|
belgilangan xonalarda
|
Talabalarning intellektual bilimlar oshishi, dunyoqarashi kengayib, hozirjavoblik va
topqirlik mahorati rivojlanashiga erishiladi.
|
|
|
|
| |
Article · October 022 citations reads 275 authors

Article · October 022 citations reads 275 authors
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
14.06.2024
Hajmi
0,62 Mb.
#263734
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Article · October 022 citations reads 275 authors
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
“Korrupsiya - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 81/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)232.
|
“Korrupsiya – taraqqiyot kushandasi” mavzusida targʻibot tadbiri tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, konflyans nazorat bo‘limi ,tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Faollar
zali
|
Yoshlarda korrupsiyaga nisbatan toqatsiz munosabatni shakllantirish
|
|
6 dekabr 2024 yil
|
|
233.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
“Texnolog sport klubi jamoat tashkilotlari,
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
234.
|
“8-dekabr –
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilingan kun” munosabati
bilan bayram tadbirini tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talabalarning huquqiy savodxonligi oshishiga va Qonunlarga nisbatan hurmat hissi oshishiga erishiladi.
|
|
|
|
| |
S
     
VA* - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

VA*
V/ ' Я П » ~ v W W № W / V W
v r v 1
6 .6 -ra sm .. IJm u m iy k a p ita l tr a n s h e y a la m in g ta s h q i (a) v a ich k i (b ) jo y la sh u v
tizim i
K aiyer maydonini gurug’Ii kapital transheyalar bilan ochishda barcha karyer
po g ’onalari sifat va son bo’yicha bir necha guruhga ajratiladi (misol uchun,
ochuvchi va qazib olish pog’onalari guruhi). Har bir pog’onalar guruhi o ’z
ochish kapital transheyalar tizimi bilan ochiladi. P og’onalar guruhini ochuvchi
um um iy transheyalar o ’zaro bog’lanmagan (6.7-rasm.)- Karyer mayonini guruhli
kapital transheyalar tizimi bilan ochish alohida va
umumiy kapital transheyalar
bilan ochishni o 'z ichiga oladi va ular orasida oraliq joyni egallaydi. Har qanday
kapital transheyalar tizimida agar zarur bo ’lsa (6 .8-rasm.)
butun ochishni, oraliq
ochiq ish frontini hosil qilishni am alga oshirish mumkin.
Bunday holatda
236
ochuvchi gorizontlarda bitta transheya bo’sh transport vositalarini olib kirish
uchun, ikkinchisi esa - kon massasini tashishga xizmat qiladi.
6.4. KAPITAL TRANSHEYANING HAfMINI ANIQLASH
Kapital transheyaning
qurilish hajmi
(
m
1)
transheyani asosini tashkil
qiladigan geometrik tanalar hajmining yig’indisi bilan aniqlanadi.
Gorizontal
yuzada qurilish hajmi (
m
*
) quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Ужт=А + 2 Б + С + 2 й
Bunda, A -
Hwm
/ balandlikdagi to’g ’ri burchakli prizma yarmi hajmi,
uning
asosida
B, J l
m. maydonli to ’g ’ri
burchak yotipti, м3;
л = в.тн г,т1Ъ
(6.4)
В -
Ч ,тЧ
balandlikdagi piramida hajmi,
uning asosida
maydonli uchburchak yotipti,
м
5
S ■
1£ак„
balandlikdagi to ’g ’ri burchakli prizma yarmi hajmi, uning
asosida
BtmHxm
maydonli to ’g ’ri burchak yotipti,
m
1;
C = B _ H lJ 2 ,g a _
(6.6)
D - aso sid a# , „ /
ig a ^
(6.7) radiusli doira yotgan konusning to ’rtdan bir qismi
hajmi;
2D = x H ,m/6tg1a ,m
(6.4), (6.5) va (6 .6) va (6.7) tengliklardan quyidagi kelib chiqadi:
i
^ 2
3
lg a ,m) 2tgaKm\
Itga.
С va D bilan hosil b o ’ladigan qiymat qiya kapital
transheyalar uchun uncha
kattamas va ulami hisobga olmasa bo’ladi. Unda
Membrana uglevodlari: glikoproteinlar, glikolipidlar

Membrana uglevodlari: glikoproteinlar, glikolipidlar Biomembranalarda uglevodlar erkin holda bo‘lmaydi. Ular lipidlar
bilan birikkan – glikolipid, yoki oqsillar bilan birikkan – glikoproteid
holatida uchraydi. Glikoproteidlarning uglevod qismi hujayraning sirtida
joylashgan bo‘lib glikokaliksni hosil qiladi. Glikokaliks hujayralarning
o‘zaro ta’sirini, ularning agregatsiyasini, hujayra ichiga kimyoviy
axborotlarni uzatish kabi muhim vazifalarni bajaradi. Glikolipidlarda
ko‘pincha oligosaxarid zanjiri sfingozinning gidroksil guruhi, galaktoza
yoki fukoza orqali glikozid bog‘i orqali bog‘langan bo‘ladi. Glikolipidlar
molekulasida bitta oligosaxarid zanjiri bo‘ladi, glikoproteidlarda esa
bunday zanjirlar bir nechtadir. Ular oqsil molekulasi bilan besh xil
monosaxaridning birontasi orqali birikishi mumkin. Glikoprotoid
molekulasidagi oligosaxaridlarning joylashish tartibi Golji apparatida
mavjud bo‘lgan glikoziltransferazalar faoliyati bilan bog‘liq. Membrana
glikolipid va glikoproteidlarining mohiyati katta. Ular gormonlar,
mediatorlar, viruslar, toksinlar va ko‘pgina fiziologik faol moddalar
uchun retseptor vazifasini o‘tab, immunitetda ishtirok etadi. Eritrotsit
membranasidagi glikolipid glikoproteidlari qon guruhini belgilaydi.
Hujayra sirtining harakatchanligi ham uning tarkibidagi glikoproteinlar
xususiyati bilan bog‘liq.
Membranalardagi lipid qo‘shqavat Fosfolipidlar bilan glikolipidlar molekulalarining xarakterli
xususiyati ularning amfifilligidir. Molekulasining gidrofob uchini yog‘
kislotalari va sfingozinning uglevodorodli radikallari tashkil etadi: bu
molekula uchi uzunligining 3\4 qismini tashkil etadi. Glikolipidlar
molekulasi gidrofil uchi uglevod qismidan, fosfolipidlarning gidrofil
uchi xolin, etanolamin yoki serinni biriktirib olgan fosfat qoldig‘idan
hosil bo‘ladi. Tuzilishi va fizik-kimyoviy xususiyatining mana shu
xossasi fosfolipidlar bilan glikolipidlarning biologik membranalar
tuzilishidagi o‘rnini belgilab beradi; membraning asosiy qismini lipid
qo‘sh- qavati tashkil etadi.
Biomembranalar tuzilishini tasvirlovchi bir necha xil modellar
tavsiya etilgan: Birinchi model Daniyel va Davson (1931) taklif etgan
«buterbrod» modelidir; unga ko‘ra membrana lipid qo‘shqavatidan
tarkib topgan bo‘lib, lipidlar gidrofob qismi membrana o‘rtasida, oqsil
qismlari esa lipid qavatning har ikki tomoniga joylashgan.
Ikkinchi model bo‘yicha lipidlarning gidrofob dum qismi va oqsillar
gilam iplari kabi bir-biri bilan chirmashib ketgan va ularning turg‘unligi
175
elektrostatik kuch hisobiga emas, balki gidrofob bog‘lar evaziga
ta’minlanadi. Uchinchi xil model bo‘yicha («mozaik») membranalar
oqsil molekulalaridan tarkib topgan bo‘lib, ularning orasidagi bo‘shliqlar
lipidlar bilan qoplangan.
Fanga oid kompetensiyalar

|
Fanga oid kompetensiyalar
|
bet | 102/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Fanga oid kompetensiyalar:
Tarixiy voqeilikni tushunishvauni mantiqiy izchillikda tushuntira olish kompetensiyasi.
tarixiy davrlar va -yillarni ajrata oladi, tarixiy hisobini tushuntira oladi; mazkur davrni o‘rganish orqali o‘quvchilar tarix fanining o‘rganilayot- gan davriga oid tarixiy atamalar mazmunini biladi;
Tarixiy shaxslar haqida ma’lumot bera oladi,tarixiy sanalarda ro‘y bergan voqealar haqida ma’lumot bera oladi
Tarixiy manba va adabiyotlar bilan ishlash kompetensiyasi.
Tarixiy illustrasiyalar asosida kichik hikoyalar tuza oladi, tarixiy joylarni xaritadan ko‘rsata oladi
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Og‘zaki tekshirish - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 89/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Og‘zaki tekshirish. Bu metod bilimlarni nazorat qilish va baholashning ancha keng tarqalgan an’anaviy usullaridan biridir.
Og‘zaki tekshirishning mohiyati shunda ko‘rinadiki, o‘qituvchi o‘quvchilarga o‘rganilgan mavzuning mazmunidan kelib chiqib, savollar beradi va ularni javob berishga undaydi. Ana shu tarzda ularning o‘zlashtirish darajasini aniqlaydi. Og‘zaki tekshirish o‘quvchilarning bilimlarini tekshirishni savol-javob usuli asosida amalga oshiriladi. Ushbu usul ayrim hollarda suhbat usuli deb ham ataladi. Og‘zaki tekshirishda o‘qituvchi o‘rganilayotgan mavzuni alohida qismlarga ajratadi va ularni har biridan o‘quvchilarga savollar beradi. Biroq o‘quvchilarning nutqini o‘stirish hamda ularning chuqur va mustahkam bilimga ega bo‘lishlari uchun ulardan shu yoki oldingi mavzuni butunlay esga tushirishni talab qilish mumkin.
YOzma tekshirish – o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini nazorat qilish va baholashning eng samarali usullaridan biri bo‘lib, ular-ning ijodiy qobiliyatlarini baholash imkonini beradi. Mazkur usulning mohiyati shundaki, o‘qituvchi alohida mavzu yoki o‘quv dasturining ma’lum bo‘limini o‘tib bo‘lganidan so‘ng oz vaqtning ichida barcha o‘quvchilarni tekshirishi mumkin. YOzma tekshirish nazorat ishi, insho, bayon, diktant va b. yordamida olib boriladi. Ammo o‘qituvi va o‘quvchi o‘rtasida bevosita aloqaning yo‘qligi sababli uning fikrlashini kuzatish imkoni bo‘lmaydi.
Amaliy topshiriqlarni bajarishga asoslangan tekshirish. Bajarilayotgan amaliy harakatlar (sport, mehnat harakatlari)ning to‘g‘riligini kuzatish yoki olingan natijalarga tayanishdan iborat bo‘lishi mumkin. Amaliy tekshirish tabiiy-matematik sikldagi fanlardan o‘quvchilarning o‘zlashtirishini xisobga olishda keng foydalaniladi. Bu usul yordamida o‘quvchilarning olgan bilimlarini amaliyotda qo‘llay olish malakasi aniqlanadi.
Uy vazifalarini tekshirish. O‘quvchilarning o‘zlashtirishini nazorat qilish uchun ularning uyga berilgan vazifalarni bajarishini tekshirish katta ahamiyatga ega. Uy vazifalarini tekshirish o‘qituvchiga o‘quvchilarning o‘quv ishiga bo‘lgan munosabatini, o‘rganilgan materialni qanchalik egallaganligini, uy vazifalarini bajarishdagi mustaqillik darajasini aniqlashga imkon beradi.
Ma’lumki, bugun ta’lim tizimida reyting nazoratidan keng foydalanilmoqda. Reyting deganda baholash, tartibga keltirish, klassifikatsiyalash, bironta hodisani oldindan belgilangan shkala bo‘yicha baholash tushuniladi. Reyting nazorati o‘quvchining ma’lum bir fandan reytingini aniqlaydi.
|
| |
Pedagogik ta’sir ko’rsatishning asosiy usullari

|
Pedagogik ta’sir ko’rsatishning asosiy usullari
|
bet | 209/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Pedagogik ta’sir ko’rsatishning asosiy usullari
Pedagogik ta’sir ko’rsatishning asosiy usullari - ishontirish, talab, istiqbol, rag’batlantirish va jazolash, jamoatchilik fikridir.
O’zaro hamkorlikda ta’sir ko’rsatishning natijasi ishontirishdir. U haqiqiy va soxta turlarga bo’linadi. M.: Kommunizmga ishonish.
Ishonch 3 tarkibiy qismdan iborat: 1. Bilim; 2. Hissiyot; 3. Xulq-atvor. U tushunish - kechinma - qabul qilish orqali amalga oshadi.
Ishontirish shakllari quyidagilar: ma’ruza, bahs, munozara, suhbat, hikoya qilish, dalillash, ko’rsatish (namoyish qilish), shaxsiy namuna.
Pedagogik talab - ta’lim-tarbiya jarayonida ko’p qo’llaniladigan usullardan biri bo’lib, u tarbiyachi va tarbiyalanuvchi orasidagi shaxsiy munosabatlarda namoyon bo’ladi.
Pedagogik ta’sir ko’rsatish usuli bo’lgan talab bilan jamoani tashkil etish metodi sifatidagi yagona pedagogik talablarni farqlay bilish lozim. Agar yagona pedagogik talablar bolalarning ijtimoiy foydali faoliyatini rag’batlantirish mazmunini, jamoani jipslashtirishda pedagoglar bilan bolalarning harakatlari birligiga erishish yo’llarini ta’minlasa, talab esa xulq-atvor va faoliyat normalarini, bolalarning xatti-harakatlari hamda ishlarida amalga oshirish usullaridan iboratdir.
Istiqbol - ta’sir ko’rsatishning juda ta’sirchan usuli bo’lib, u bolalarning xatti-harakatlarini ular oldiga maroqli, qiziqarli maqsadlar qoyish yo’li bilan ta’minlaydi, bu maqsadlar ularning shaxsiy intilishlari, qiziqish va muddaolariga aylanadi. Bu usul maktab o’quvchilarida shaxsning eng muhum fazilatlaridan biri bo’lgan maqsadga intiluvchanlikni shakllantirishga yordam beradi.
Rag’batlantirish va jazolash - tarbiyaning eng an’anaviy usuli bo’lib, tarbiyalanuvchilar xulq-atvoriga tuzatish kiritishni, ya’ni foydali xatti-harakatlarni qo’shimcha rag’batlantirishni va tarbiyalanuvchilarning nomaqbul xatti-harakatlarini to’xtatishni ta’minlaydi, bunda ularning huquq, burchlarini kengaytirish yoki cheklash, ularga axloqiy ta’sir ko’rsatish yo’lidan foydalaniladi.
Rag’batlantirish va jazolash metodi o’ziga xos xususiyatga ega bo’lganligi sababli uni qo’llashda juda ehtiyot bo’lish lozim.
Jamoatchilik fikri - ta’sir ko’rsatishning qudratli usuli bo’lib, tarbiyalanuvchilarning ijtimoiy foydali faoliyatini har tomonlama va muntazam rag’batlantirib borishni ta’minlaydi, jamoaning tarbiyaviy vazifalarini ancha to’liq amalga oshiradi. Pedagogik ta’sir ko’rsatish usullaridan samarali foydalanishning zarur sharti pedagogikaning tarbiyalanuvchilarga bo’lgan munosabatlarining chinakkam insonparvarligidir.
|
| |
Yusuf Xos Hojib “Qutadg’u bilig”

|
Yusuf Xos Hojib “Qutadg’u bilig”
|
bet | 208/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Yusuf Xos Hojib “Qutadg’u bilig” asarida o’g’il-qizga ta’lim-tarbiya beruvchining shaxsi haqida quyidagilarni yozadi:
Murabbiyni yaxshi kishilardan olgin,
O’g’il-qiz pok o’sadi (nomatlub ishlardan) forig’ turadi.
O’g’il-qizga bilim va odob o’rgat,
Ikki olam uniki, uning manfaati yetarli bo’ladi.
O’g’ilga barcha san’at-hunarlarni tugal o’rgat,
Bu san’at-hunarlar bilan u mol-dunyo yig’a beradi (164-b).
Burhoniddin Zarnudjiy (1150 y) “O’quvchiga ta’lim yo’lida qo’llanma” asarida bilimlarni tez va puxta o’zlashtirish uslublarini ishlab chiqdi, uningcha: “O’rganuvchilar zimmasida barcha fanlar orasidan eng muhimlarini tanlash vazifasi turadi. ... Bilimlarga bo’lgan qiziqish shuni talab etadiki, u o’qituvchisiga va o’rganayotgan faniga, kitobiga nisbatan to’la qanoatli bo’lsin, toki muvaffaqiyasizlikni o’zidan yiroqlashtirish, bilimning maxsus bo’limiga nisbatan ham shunday ish tutmoq kerak.
Bilimlarni chuqur o’zlashtirishning 6 sharti mavjud: aql-farosat, kucnli istak, chidam, oziq-ovqat, o’qituvchi ta’limi va bilim olish uchun yetarli vaqt. Mashg’ulotlar davomida o’qituvchilar muallimdan “bir o’q-yoy”masofada o’tirishsin, shunda o’quvchining o’z o’qituvchisiga hurmati namoyon bo’ladi. ... O’qib-o’rganish uchun eng yaxshi vaqt - yoshlik davri, erta tong va qosh qoraygan payt. Bilim oluvchi ana shu vaqtni samarali tashkil etishga odatlantirilsin, bordiyu unga bir fan zerikarli bo’lsa, boshqasi bilan mashg’ul bo’lsin.
Pedagogik ta’sir vositalari haqida umumiy tushuncha.
Рedagogik ta’sir ko’rsatish
Pedagogika o’z metodlarinilarini yo’q joydan yaratmaydi. U hayotdan kishilar xulq-atvorining real omillarini, bolalar hayotini pedagogik jihatdan maqsadga muvofiq tarzda tashkil etish vazifalariga javob beradiganlarini tanlab oladi, ulardan tarbiyaviy ishda pedagogik ta’sir ko’rsatish usullari sifatida foydalanadi.
Pedagogik ta’sir ko’rsatish metodikasi bolalarning ijtimoiy-foydali faoliyatini pedagogik jihatdan maqsadga muvofiq tarzda tashkil etishga xizmat qiladigan vositalar tizimidan iboratdir. Bu vazifalar tarbiyalanuvchi shaxsiga qaratilgan bo’lib, bolalarning xulq-atvorini rag’batlantiradi, qiyin va murakkab vazifalarni quvonch, ijodiy zavq-shavq manbaiga, har bir o’quvchining shaxsiy muddaosiga aylantiradi.
|
| |
-rasm. Naylaryordamida egatlarni sug'orish

|
-rasm. Naylaryordamida egatlarni sug'orish Pdf ko'rish
|
bet | 97/189 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #142869 |
Bog'liq Melioratsiya mashinalari10.1-rasm. Naylaryordamida egatlarni sug'orish:
£T-to‘g ‘ri nay; й-parabola shaklidagi nay; 1 -muvaqqat ariq; 2-nay; 3-egat,
Sug‘orish uchun ishlatiladigan maxsus mashinaning umumiy
ko‘rinishi 10.2 va 10.3-rasmlarda keltirilgan. Bu mashina traktor 2 ning
orqa qismiga o ‘rnatilgan suv nasosi 5 uning suruvchi quvuri 3 va old
qismiga o ‘rnatilgan yumshoq quvurni o ‘rab, yoyuvchi g‘altak 1 dan
tashkil topgan.
Bunday mashinaning transpot va ish holatidagi ko‘rinishi 10.3,a,b
- rasmlarda ko‘rsatilgan.
Mashina uchun muvaqqat ariqlar yonida maxsus yo‘laklar qilinadi.
Mashinani ish holatiga keltirish uchun, suvni so‘ruvchi quvur 6 ariqqa
suvga botguncha mexanizm 8 orqali tushiriladi, suv nasosi 14 ga suv
uzatuvchi quvur 10 ulanib, g ‘altak 3 dagi egiluvchi quvur bo‘shatilib,
sug‘oriladigan maydonga yoyilgandan so‘ng, nasos ishga tushirilib,
ariqdagi suv sug‘orish quvuriga bosim ostida yuboriladi.
Egiluvchan suv quvurlar, brezent yoki polietilen materiallaridan
yasalgan bo‘lib, uzunasining ma’lum oraliqlarda suv chiqarish uchun
teshiklar ochilgan. Bu teshiklarga maxsus plastmassa materialdan
yasalgan suvni o‘tkazuvchi qurilmalar o ‘rnatilgan boiadi. Uni maxsus
tiqinlar yordamida berkitish mumkin.
1- g ‘altak; 2- traktor; 3- so'ruvchi
quvur; 4-suv uzatuvchi quvur;
5-suv nasosi.
10.2-rasm. Sug'orish
mashinasining umumiy
ко ‘rinishi:
4
159
10.3-rasm. K o ‘chma sug'orish mashinasi:
a-transpot holati; Л-ish holati; 1-tirkama aravacha; 2-to‘g ‘rilovchi rolik; 3-g‘altak;
4 -g ‘altakni harakatga keltiruchi mexanizm; 5-quvurni ulovchi xomut; 6-so‘ruvchi
|
| |
-rasm. «Роса-3» rusumliyomg'ir tomchilarini o'rta masofaga

10.12-rasm. «Роса-3» rusumliyomg'ir tomchilarini o'rta masofaga otuvchi uskuna: 1-tayanch halqasi; 2-sterjen’; 3-richag; 4-vint; 5-prujina; 6-tayanch; 7,8-o‘qlar; 9-qalpoq; 10-fiksator; 11-orqaga qayta-ruvchi prujina; 12,22-shayba; 13,17-yordamchi suv purka-gichlar; 14-koromislo; 15-asosiy suv purkagichning y o ‘nal-tirgichi; 16-asosiy suv purkagich; 18-korpus; 19-taglik; 20-vtulka; 21-stakan. o ‘rnatilgan bo‘lib, uning uch qismida burchak ostida egri sirtli kurak
mahkamlangan. Bu kurakka suv, bosim ostida purkagich 13 dan beriladi,
suvning bosim kuchi ta’sirida kurak prujinaning elastik kuchini yengib,
m a’lum burchakka buriladi va prujinaning elastiklik kuchi hisobiga yana
o ‘z holiga qaytadi. Bu jarayon doyimiy ravishda qaytarilib, suvni sochib
tarqatishni hosil qiladi.
Koromislo, uskuna korpusi orqali bog‘langanligi uchun purkovchi
moslamalar ham ma’lum burchakka burilib, yom g‘ir tomchilari,
burilgan burchakdagi sektor yuzini sug‘oradi.
Bunday uskunalaming o ‘z o ‘qi atrofida aylanadigan turlari ham
mavjud bo‘lib, ular maydonlarni doira shaklda sug‘oradi.
Suv bosimi kamroq bo'lgan «Волжанка» mashinasiga o ‘rnafilgan bir
purkagichli ДКЩ-00.060 rusumli uskunaning ko‘rinishi
10.13-rasm da keltirilgan. Bu uskunaning ishlashi ham xnddi «Роса-3» niki kabidir.
10.13-rasm. «Волжанка» mashinasiga о ‘rnatilgan, yomg'ir tomchilarini о ‘rta masofaga otuvchi ДКШ -64-00.060 uskunasi: 1-shtutser rezbasi; 2-vtulka; 3-korpus halqasi; 4-tiqin; 5-korpus;
6-rezina halqa; 7,11-tutqichlar; 8,16-prujinalar; 9-qopqoq; 10-o‘q;
1 2 -koromislo; 13-purkagich; 14-yo‘naltirgich; 15-to‘g‘rilagich;
17-shtutser; 18-shay ba.
Yuqoridagi suv purkovchi uskunalar, suv sarfining miqdoriga
qarab, «Волжанка», «Роса», «Фрегат», «Кубан», «Радуга» nomli
agregatlarga o ‘rnatiladi. Bu agregatlar turg‘un yoki o ‘zi yurib, sug‘orish
jarayonini amaiga oshiradi.
Bosim ostida suv uzatuvchi (gidrant) quvurga uning atrofida to‘liq
aylanuvchi moslama o‘matilib, unga suv tarqatuvchi quvur ulanadi. Suv
tarqatuvchi quvur maxsus g ‘ildiraklarga
bo‘lib,
uning tegishli
oraliqlariga suv purkovchi uskunalar o ‘rnatilgan bo‘ladi. Uskuna o ‘z
o ‘qi atrofida aylanib, maydonlarni yomg‘irlatib sug‘oradi (I0.14-rasm). 167
Kattaroq maydonlami sug‘orishda, suv quvurlari va undagi
purkagichlarni mustalikam ushlab turish uchun maxsus ferma yasalib, u
o ‘ziyurar tayanch aravachalarga o ‘rnatiladi (10.13-rasm). Agregatni bosim ostidagi suv bilan ta’minlash, gidrantlar yoki
mavjud ariqlardagi suvni suv nasoslari yordamida so‘rib olish orqali
amalga oshiriiadi.
6-6 - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

lahimlarini qazib olishga tayyorlashga xizmat qiladi, ya’ni pog’onalarda ish
frontini hosil qilish uchun. Pog’onani qazib olish kesuvchi transheyaning bir
yoki ikkala bortini qazib olish bilan boshlanadi. Shu sababli kesuvchi transheya
- bu pog’onani qazib olishning birinchi davrigacha mavjud bo’ladigan
vaqtinchalik kon lahimi. Kesuvchi transheya kapital transheyaning shu
gorizontni ochuvchi davomi hisoblanadi va karyer konturlari ichida o ’tkaziladi
(rasm. 6.4). Tik qiya qazilmalami qazib olishda kesuvchi transheya qazilmaning
yotishiga parallel holda o ’tkaziladi. Kesuvchi transheyaning asosining kengligi
transheya o ’tilgandan keyin birinchi qazilma hosil qilingan davrgacha
transportlaming erkin joylashuvini ta’minlanishi bilan o’lchanadi. Uning bortlari
qiyalik burchaklari tog’ jinsining fizik-texnik xususiyatlariga ko’ra ishchi
pog’onaning qiyalik burchagiga teng b o ’ladi. Agar kesuvchi transheyaning bir
borti karyeming ishchi b o ’lmagan bortining qismi bo’lsa, unda bort qiyalik
burchagi ishchi b o ’lmagan bort qiyaligiga teng bo’ladi.
A-A
A 1
s - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

joylashuviga k o ’ra va ular orasida texnologik aloqaga ko’ra alohida, umumiy va
guruhli turli joylashuvli kapital transheyalar tizimi mavjud.
Karyer maydonini alohida kapital transheyalar tizimi bilan ochishda
karyerda ochilgan har bir transheya alohida bo’ladi va boshqalari bilan aloqaga
ega b o ’lmaydi (rasm. 6.5). Yuk aylanmasi bunday holatda ajratilgan bo’ladi.
K aiyer maydonini umumiy kapital transheyalar tizimi bilan ochishda yuk
aylanmasi bir y o ’nalishda bo’ladi (rasm. 6.6). Umumiy kapital transheyalar
tizimida ulam ing ochilishidagi bir biriga hos xususiyati bu ulaming
qadamsimonligida ulaming tashqi joylashuvida umumiy ko’ndalang kesmi
yuzasidir. Kapital transheyalaming ichqi joylashuvida yuqorida joylashgan
kapital
transheyaning
pastki
gorizontida
barcha
yuklaming
bir
yo ’nalishdaligidir.
6.5. R a sm .. A lo h id a k a p ita l tra n sh e y a la m in g tash q i (a) va ichki (bO joylashuv tizimi
4
в - в
v/y
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 90

6.1-rasm .. P o g ’o n a la r n in g k o n ish la ri fro n ti tu r la r i:
a, v - transportning o rtg a qaytishiga m o ’ljallangan oxiri berk va ochuvchi kon lahim larining
qanotda joylashuvli; b - transportning ortga qaytishiga m o ’ljallangan oxiri berk va ochuvchi
kon lahim larining m aik azd a joylashuvli; g - transportning oqim li harakat qiluvchi ochiq va
ochuvchi kon lahim larining qanotda joylashuvli.
Qiya va tik qiya kaiyerlam i foydalanishga topshirishda ular bir nechta
elpig’ichsimon gorizontlar bilan ochiladi. Keyinchalik qazib olishga bundan
chuqurroq gorizontlar kelganda ulam ing ochilishi ham am alga oshiriladi.
Shunday qilib gorizontlam i ochish karyerning butun foydalanish davrida amalga
oshiriladi.
6 .2 . O CH IQ KON LAHIM LARI VA ULARNING Q O ’LLANILISHI
Ochiq kon ishlarini am alga oshirishda ikki turdagi kon lahimlari q o ’llaniladi
- kapital va kesuvchi transheyalar.
/Capital transheyalar
- qiya ochiq kon lahimlari va ular ishchi gorizontlami
ochish uchul qo ’llaniladi. M aydonning relyefidan kelib chiqqan holda kapital
transheya trapestiya k o ’rinishida ko ’ndalang kesimli yoki to ’g ’ri b o ’lmagan
uchburchaksimon b o ’lishi mumkin (to ’rtburchak). Kapital transheyalar uzoq
vaqt xizmat qiladi va ularda transport aloqalarini joylashtirish uchun
m o’ljallanadi.
Kapital transheyaning asosiy elementlariga uning asosining kengligi B.„ ,
chuqurligi
b o ’ylama qiyaligi
i.m,
bortlar qiyalik burchaklari
atm,
rejadagi
uzunligi
L^m
va qurilish hajmi
Vlm
kiradi (rasm. 6.2).
3>
Membranalarning umumiy xossalari

177
ioni o‘tadi. Natriy-kaliy nasosi organizmdagi barcha hujayralar
sitoplazmatik membranasida mavjud. Shu nasosning ishi tufayli sitozol
bilan hujayralararo suyuqlik o‘rtasida ionlar konsentratsiyalarining farqi
yuzaga keladi. Na
+
, K
+
ionlari oddiy diffuziya yo‘li bilan ham
membranadan birmuncha o‘ta oladi. Bu konsentratsiyalar farqining
kamayishiga olib keladi. Natriy nasosi nerv impulsini o‘tkazish uchun
zarur bo‘lgan ionlar konsentratsiyasi gradiyentini yuzaga keltirishi
hamda Na
+
va K
+
ionlaridan tashqari yana boshqa moddalarni ham
membrana orqali o‘tkazishda ishtirok etadi (simport, atiport yo‘li bilan).
Educational Research in Universal Sciences

Educational Research in Universal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 1 | ISSUE 5 | 2022
https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2022
147
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES)
1. Bini, Stefano Alec. Artificial Intelligence, Machine Learning, Deep Learning, and
Cognitive Computing: what do these terms mean and how will they impact health care?
The Journal of Arthroplasty.DOI: 10.1016/j.arth.2018.02.067.
February, 2018.
2. Livingston, Steven, Risse, Mathias. The Future Impact of Artificial Intelligence on
Humans and Human Rights. DOI: 10.1017/S089267941900011X. 2019.
3. Miller, Tim. Explanation in artificial intelligence: Insights from the social sciences.
DOI:10.1016/j.artint.2018.07.007. October, 2018.
View
publication stats
Educational Research in Universal Sciences

|
Educational Research in Universal SciencesBog'liq SUNIYINTELLEKTTEXNOLOGIYALARIVAULARNISOHALARDAQOLLANILISHI. (1)Educational Research in Universal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 1 | ISSUE 5 | 2022
https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2022
146
Marvin Minski, Nataniel Rochester va Klod Shenon tomonidan Nyu-Xempshirdagi
Dartmut kollejida tashkil etilgan birinchi sun’iy intellekt konferensiyasi 1956 yilda
bo‘lib o‘tdi. Aynan o‘sha konferensiyada LISP dasturlash tilini yaratuvchisi Jon
Makkarti sun’iy intellekt atamasini taklif qildi. Dartmut konferentsiyasi ramzlarni
qayta ishlash uchun kompyuterlardan foydalanishni, yangi tillarga bo‘lgan ehtiyojni va
aqlni simulyatsiya qiluvchi apparat vositalariga e’tibor qaratish o‘rniga teoremani
isbotlash uchun kompyuterlarning rolini o‘rganishga yo‘l ochdi. Shu kungacha ilm-fan
sohasida faoliyat yurutuvchi insonlar o‘rtasida sun’iy intellektning insoniyatga foydali
va zararli jihatlari muhokama qilinib kelinmoqda. 2017-yilning 23-may kuni Google
tomonidan ishlab chiqarilgan “Alfa Go” sun’iy intellekt dasturi o‘sha vaqtdagi
dunyoning birinchi raqamli o‘yinchisi Ke Jinni uch o‘yin davom etgan o‘yinda
mag‘lub etdi . Kompyuterdagi strategik o‘yinlarda kompyuterlar insonlarni mag‘lub
qilib kelgan, lekin Alfa Go o‘yinida buni uddalay olmayotgan edi, chunki ushbu o‘yin
matematik algoritimlar uchun behisob edi, o‘yin doska kataklaridagi kombinatsiyalar
soni koinotdagi atomlar sonidan ko‘proq deb baholangan. Ushbu g‘alaba sun’iy
intellektning imkoniyatlari chegaralanmagan ekanligini ko‘rsatib, ko‘pgina bahs-
munozaralarga chek qo‘yishga sabab bo‘ldi. Sun’iy intellekt texnologiyalarining
turlarini quyidagi 1-rasm orqali keltirishimiz mumkin .
1-rasm. Sun’iy intellekt texnologiyasining turlari
Sun’iy intellektning asosini neyron tarmoqlari tashkil etadi, neyron tarmoqlari
asosida mashinali o‘qitish va chuqur o‘qitish texnologiyalarini tashkil etish mumkin.
|
| |
Ta’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari

|
Ta’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari
|
bet | 87/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Ta’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari.
Pedagogikada o‘quvchilarning ta’lim olganligini tashxislash va nazorat qilish tamoyillarining tizimi ishlab chiqilgan. Ulardan eng muhimlari xolislik (ob’ektivlik), tizimlilik (sistemalilik), ko‘rgazmalilik (oshkoralik) sanaladi. Xolislik (ob’ektivlik) tashxis testlari (topshiriqlari, savollari), tashxis jarayoni mazmunining ilmiy asoslanganligi, pedagogning barcha ta’lim oluvchilarga do‘stona munosabati hamda bilim, malakalarni baholashning aniq ko‘rinishda belgilangan mezonlaridan iborat. Amalda tashxisning xolisligi qo‘yilgan baholar nazorat metodlari va vositalaridan, tashxis o‘tkazgan o‘qituvchidan qat’iy nazar xamma vaqt mos kelishini anglatadi.
Tizimlilik (sistemalilik) tamoyilining talabi shundan iboratki, tashxislash nazoratini ta’lim jarayonining barcha bosqichlarida – bilimlarni boshlang‘ich idrok etishdan to amalda qo‘llashgacha bo‘lgan bosqichlarida olib borish kerak.Tizimlilik barcha ta’lim oluvchilar o‘quv muassasida bo‘lgan birinchi kundan boshlab oxirigacha muntazam tashxisga jalb etilishini anglatadi. Ta’lim oluvchining bilimi va egallashi lozim bo‘lgan barcha ji-hatlarni ishonchli tekshirish uchun ta’lim nazoratini tez-tez o‘tkazish kerak. Tizimlilik tamoyili tashxis o‘tkazishga bir butun yondashuvni talab etadi-ki, bunda nazorat, tekshirish, baholashning turli shakllari, metodlari, vositalari uzviy o‘zaro bog‘liqlikda va birlikda qo‘llaniladi, bir maqsadga xizmat qiladi. Bu kabi yondashuv tashxisning ayrim metodlari va vositalarini mutloqlashtirishga yo‘l qo‘ymaydi.
Ko‘rgazmalilik (oshkoralik) tamoyili avvalo barcha ta’lim oluvchilarni aynan bir xil mezonlar bo‘yicha ochiq sinovdan o‘tkazishni anglatadi. Tashxis jarayonida belgilanadigan har bir o‘quvchi reytingi ko‘rgazmali, qiyosiy xarakterga ega. Oshkoralik tamoyili, shuningdek, baholarni e’lon qilish va motivatsiyalashni talab etadi. Baho mo‘ljal (orientir) bo‘lib, ta’lim oluvchilar unga muvofiq o‘zlariga qo‘yiladigan talablar va pedagogning xolisligi haqida fikr yuritadi. Tamoyilni amalga oshirishning zarur sharti tashxislash natijalarini e’lon qilish, ularni manfaatdor shaxslar ishtirokida muhokama va tahlil qilish, nuqsonlarni tugatishning istiqbolli rejalarini tuzish hisoblanadi.
|
| |
To‘qimalar kesmasini - Biokimyo pmd

170
VIII BOB
BIOLOGIK MÅMBRANALAR
Biomembranalar vazifasi va tuzilishi
Barcha hujayralar va ularning organoidlari membrana bilan
o‘ralgandir. Ularning umumiy miqdori hujayra massasini 80% gacha
tashkil qilishi mumkin. Barcha membranalar polyardir, ya’ni
tashqi va
ichki tomonlari tuzilishida farq bordir (44-rasm).
44-rasm.
Plazmatik membrana tuzilishi.
45-rasm.
Membrana funktsiyalari.
171
Biomembranalar quyidagi funksiyalarni bajaradi:
1. Hujayra va hujayra organoidlarini o‘rab turadi va ajratadi.
Jumladan, hujayrani tashqi gardish muhitidan plazmatik membrana
ajratadi va uning mexanik hamda kimyoviy ta’sirlardan himoya qiladi.
Shu bilan birga plazmatik membrana hujayra ichi va tashqi muhiti
o‘rtasida metabolitlar va anorganik ionlar konsentratsiyasining farqini
saqlaydi (45-rasm).
2. Hujayra ichiga metabolitlar va ionlar
tashilishini boshqaradi va
gomeostazni saqlashda muhim vazifani bajaradi.
3. Hujayra tashqarisidagi signallarni qabul qilish va hujayra ichiga
uzatish.
4. Fermentativ kataliz. Jumladan, mitoxondrial membranalarda
joylashgan nafas zanjiri fermentlarining
energiya almashinuvida,
endoplazmatik turdagi ferment tizimlar ksenobiotiklarni
detoksikatsiyasida, yog‘lar biosintezida qatnashadi.
5. Hujayralararo matriks va boshqa hujayralar bilan bog‘lanish va
ta’sirlanish, hujayralarning qo‘shilishida va to‘qimalar hosil qilishida
ishtirok etadi.
6. Hujayra va organellalar shaklini va harakatini ta’minlash,
sitoskeletni hosil qilish.
Biomembranalar yog‘lar, oqsillar va karbon suvlardan tashkil
topgan. Membrana komponentlari nokovalent bog‘lar bilan bog‘langan,
bu esa ularning nisbiy harakatchanligini belgilaydi.
Membrananing
suyuq holati ulardagi to‘yinmagan yog‘ kislotalariga bog‘liqdir.
Membrana oqsilalari ham harakatchandir. Agar ular membrana ichiga
chuqur kirmagan bo‘lsa, lipid qavatida suzib yurishadi. Shuning uchun
biomembranalar suyuq-mozaik shaklga egadir (46-rasm).
Yog‘lar, oqsillar va karbon suvlar nisbati biomembranalar turiga
bog‘liq.
Masalan: miyelinning ¾ qismi yog‘lardir, mitoxondriyalarning ichki
membranasida esa oqsillar ko‘p, plazmatik
membranalar tashqi qavatida
esa karbon suvlar mavjud. Membranalarda lipidlar tarkibi ularning
hujayra va to‘qima spetsifikligi bilan bog‘liq. Ularning asosini
fosfolipidlar (fosfatidilholin, fosfatidiletanolamin, fosfatidilserin,
kardiolipin, sfingomiyelin)
hosil qiladi, so‘ng glikolipidlar va xolesterin
tashkil qiladi. Membrana minor komponentlariga mitoxondrial
membranalardagi ubixinon, tokoferollar kiradi.
Kamchiliklari - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 83/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Kamchiliklari:
O’quvchilar passiv ishtirokchi bo’lib qoladilar.
O’qituvchining to’la nazorati barcha o’quvchilar uchun motivatsiyani vujudga keltirmaydi.
O’quvchilar o’qituvchi bilan bevosita muloqatga kirisha olmaydi.
Eslab qolish darajasi hamma o’quvchilarda bir xil bulmaganligi sababali, sinf bo’yicha o’zlashtirish darajasi past bulib kolishi mumkin.
Mustaqil o’rganish va yechimlar qabul qilish uchun sharoitlar yaratilmaydi.
Noan’anaviy o’qitish metodlarining afzalliklari:
O’qitish mazmunini yaxshi o’zlashtirishga olib kelishi.
O’z vaqtida aloqalarning ta’minlanishi.
Tushunchalarni amaliyotda qo’llash uchun sharoitlar yaratilishi.
O’qitish usullarining turli xil ko’rinishlari taklif etilishi.
Motivatsiyani yuqori darajada bo’lishi.
O’tilgan materialning yaxshi eslab qolinishi.
Muloqatga kirishish ko’nikmasining takomillashishi.
O’z-o’zini baholashning o’sishi.
O’quvchilarning predmetning mazmuniga, o’qitish jarayoniga bo’lgan ijobiy munosabati.
Mustaqil fikrlay oladigan o’quvchining shakllanishiga yordam berishi.
Tanqidiy va mantiqiy fikrlashni rivojlantirishi.
Muammolar yechish ko’nikmalarining shakllanishi.
Kamchiliklari:
Ko’p vaqt talab etilishi.
O’quvchilarni har doim ham keraklicha nazorat qilish imkoniyatining pastligi.
Juda murakkab mazmundagi material o’rganilayotganda ham o’qituvchi rolining past bo’lishi.
«Kuchsiz» o’quvchilar bo’lganligi sababali «kuchli» o’quvchilarning ham past baho olishi.
O’qituvchining o’zi ham yaxshi rivojlangan fikrlash qobiliyatiga va muammolar yechish ko’nikmalariga ega bulishining talab etilishi
Ko’p yillar davomida an’anaviy dars o’tish ta’limning asosiy shakllaridan biri bo’lib keldi. An’anaviy dars- muayyan muddatga mo’ljallangan, ta’lim jarayoni ko’prok o’qituvchi shaxsiga qaratilgan, mavzuga kirish, yoritish, mustahkamlash va yakunlash bosqichlaridan iborat ta’lim modelidir.
Ma’lumki, an’anaviy darsda ta’lim jarayonining markazida o’qituvchi turadi.
An’anaviy dars o’tish modelida ko’prok ma’ruza, savol-javob, amaliy mashq kabi metodlardan foydalaniladi.
Shu sabab, bu xollarda an’anaviy dars samaradorligi ancha past bo’lib, o’quvchilar ta’lim jarayonining passiv ishtirokchilariga aylanib qoladilar. An’anaviy dars shaklini saqlab qolgan holda, unga turli- tuman o’quvchilar faolligini oshiradigan metodlar bilan boyitib borilsa, o’quvchilar o’zlashtirish darajasini ko’tarilishiga olib keladi.
Buning uchun daras jarayoni oqilona tashkil qilinishi, o’qituvchi tomonidan o’quvchilarning qiziqishini orttirib, ularning ta’lim jarayonida faolligi muttasil rag’batlantirilib turilishi, o’quv materialini kichik-kichik bo’laklarga bo’lib, ularning mazmunini ochishda baxs, munozara, aqliy hujum, kichik guruhlarda ishlash, tadqiqot rolli o’yinlar metodlarini qo’llash, rang-barang qiziqtiruvchi misollarning keltirilishi, o’quvchilarni amaliy mashqlarni mustaqil bajarishga undash, rang-barang baholash usullaridan foydalanish, ta’lim vositalaridan urinli foydalanish talab etiladi.
-
|
| |
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

IV.Mustahkamash:Yangi mavzuni mustahkamlash uchun o`quvchilarga atamalar yozolgan tarqatma tarqatiladi,o`quvchilar shu tarqatmalarga to`g`ri javob berishi lozim.
Alp Arslon ..., Iqto ..., Mexmed II ..., Tumori ..., Yanichar ..., Mehri xotun ..., Xoja Sinon..., “Bahriya”..., Evliya Chalabiy ..., “Jahonnoma”...,
Faol o`quvchilar baholanadi.
V.Baholash: Darsda faol qatnashgan,uyga vazifa bajargan,o`tilgan va yangi mavzuni mustah- kamlashda ishtirok etgan o`quvchilarbaholanadi.
VI.Uyga vazifa: O’tilgan mavzuni mustahkamlab kelish.
O Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: _____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Usmonli turklar davlati
|
Frezali ish jihoziga ega bo‘lgan kanal tozalagich mashinalarni

Tuproqni, tuproq va metaJi bilan
ishqalanishiga
sarflanadigan
quvvat quyidagi
formula yordamida aniqlanadi:
p
= ^ г г с.,-(Пт + П,)-а? kVt
( 14Л5)
nm
3,6-106 g
bu yerda
yth-cho‘kindining solishtirma og‘irligi, N/m3; fmr
tuproqni metall bilan ishqalanish koeffitsienti; ftt-tuproqni tuproq bilan
ishqalanish koeffitsienti; % -frezaning aylanish tezligi, m/s.
Frezaning burehakli tezligini, quyidagi formula orqali aniqlash
mumkin:
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 95/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
IV.Mustahkamash:Rasmlarga qarab o`quvchilar arab madanyati haqida ma`lumot beradilar.
V. Baholash: O’quvchilarni ma’naviy rag’batlantirish:
VI. Uyga vazifa: Mavzuni o’qib o’rganib kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: ____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Yevropada o‘rta asr shaharlari
Mavzu: Yevropada o‘rta asr shaharlari
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Hunarmandchilikning dehqonchilikdan ajralib chiqishi. Shaharlarning vujudga kelishi. Hunarmandchilik. Hunarmandchilik ustaxonasi. Hunarmandlar sexi
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: Siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
Fanga oid kompetensiyalar

|
Fanga oid kompetensiyalar
|
bet | 97/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Fanga oid kompetensiyalar:
Tarixiy voqeilikni tushunishvauni mantiqiy izchillikda tushuntira olish kompetensiyasi.
tarixiy davrlar va -yillarni ajrata oladi, tarixiy hisobini tushuntira oladi; mazkur davrni o‘rganish orqali o‘quvchilar tarix fanining o‘rganilayot- gan davriga oid tarixiy atamalar mazmunini biladi;
Tarixiy shaxslar haqida ma’lumot bera oladi,tarixiy sanalarda ro‘y bergan voqealar haqida ma’lumot bera oladi
Tarixiy manba va adabiyotlar bilan ishlash kompetensiyasi.
Tarixiy illustrasiyalar asosida kichik hikoyalar tuza oladi, tarixiy joylarni xaritadan ko‘rsata oladi
Darsning blok sxemasi:
|
| |
-rasm. Yarim tirkamali yer tekislagich

Yerlardan foydalanib, sug‘orishdan so ‘ng, ular shibbalanib,
o ‘tirishi natijasida notekisliklar hosil boMadi, ularni to ‘g ‘rilab,
tekislashda g ‘ildirakli traktorlarning oldiga yoki orqasiga osma ravishda
o ‘rnatilgan maxsus otvallardan foydalaniladi. Ayrim ish jihozlari
cho‘mich yoki greyder shaklida boMadi. Greyder shaklidagi ish jihozlari
otvalining turli tomonga burilish imkoniyatidan foydalanib, tuproqni
o ‘ng yoki chap tomonga surish mumkin
(9.10-ram). Bunda otvalni
buruvchi vintli mexanizmni qoM kuchi yoki boshqa mexanizatsiya
vositalari yordamida amaiga oshiriladi. Cho‘miehli ish jihozi esa
do‘ngliklarni qirqib, undagi tuproqni chuqurliklarga tashib, yoyishga
xizmat qiladi.
G ’ildirakli traktor bazasidagi yer tekislash mashinasining umumiy
ko'rinishi
9.9-rasmda keltirilgan. Traktor 1 ning orqa qismiga ish jihozi
osma ravishda o ‘rnatilgan boMb, uni ko‘tarib, tushirish gidrotsilindr 2
yordamida amaiga oshiriladi. Ish jihozining ramasiga otval yoki
cho‘mich shuningdek gidrotsilindrni ulash uchun maxsus quloq 3
mahkam o ‘rnatiladi. Ayrim traktorlarning old qismiga buldozerli ish
jihozi o ‘rnatilgan boMadi.
Г
П
ч
о
4 - Melioratsiya

9,10-rasm. G ’ildirakli traktor bazasidagi yer tekislagich:
a-yon tomondan ko'rinishi; A-ustidan (yuqoridan) ko'rinishi; 1-traktor;
2-gidrotsiIindr; 3-bog‘lovchi quloq; 4-otval.
Maydondagi asosiy do‘nglik, chuqurliklarga surilib, tekislangandan
so‘ng, bu maydonlarni kapital tekislash uchun bazasi uzaytirilgan ko‘p
otvalli tekislagichlardan
foydalaniladi (9.11-rasm). Ular g‘ildirakli yoki
zanjirli traktorlarga tirkama holda tortuvchi rama 1 yordamida ulanadi.
Ferma shaklidagi rama 3 ga parallel joylashgan
bir nechta otvallar
m a’lum burchak ostida mahkamlangan. Yurish yo‘nalishining o ‘ng
tomoniga og‘dirilgan otvallar 4 tuproqni o ‘ng
tomonga sursa, chap
tomonga og‘dirilgan otvallar 5 esa tuproqni chap tomonga suradi.
Yakuniy tekislash otval 6 orqali amalga oshiriladi. Ish jihozini ko‘tarib,
tushirish gidrotsilindr 7 yordamida amalga oshiriladi.
9.11-rasm. Ко ‘p otvalli yer tekislagich:
1-tortuvchi rama; 2-oldingi g ‘ildirak; 3-ferma; 4-o‘ng tomonga og‘diriIgan
otvallar; 5-chap tomonga o g ‘dirilgan otvallar; 6-asosiy otval; 7-gidrotsilindr;
8-orqa g ‘ildirak.
153
Yer maydonlari kapital tekislangandan so‘ng, ular yumshatiladi.
Yumshatilgan
yerlardagi kesaklarni maydalab,
zichlashda maxsus
molalardan foydalaniladi. Bu usulni qo ‘llash,
tuproq tarkibidagi
namlikni saqlashga katta imkon beradi. Mola, yog‘och
yoki metall
balkalardan
tayyorlanadi.
Ayrim
molalar
maxsus
metallardan
tayyorlanib, traktor 1 ga yarim tirkama holda ulanadi
(9.12-rasm).