nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Terini parvarish qilish - O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog'lom muhitni...

|
O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog'lom muhitni shakllantirish yo‘llari
|
bet | 16/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llariTerini parvarish qilish muhim gigienik ahamiyatga egadir. Tanani parvarish deganda tana terisini hamda og‘iz bo‘shlig‘ini parvarish qilish bilan bog‘liq bo‘lgan gigienik tadbirlar tushuniladi. Sportchining salomatligi, uning ish qobiliyati va turli kasalliklarga chidamliligi ko‘p jihatdan teri to‘qimalarining holatiga bog‘liqdir, chunki teri juda ko‘p har-xil fiziologik funksiyalarni bajaradi. Agar teri yomon va noto‘g‘ri parvarish qilinsa, uning muhim funksiyalari buzilishi mumkin. Iflos teri odatda yiringli kasalliklarning sababchisi bo‘ladi.
Terini parvarish qilishning negizi-bu butun gavdani issiq suvda sovunlab, bulut bilan muntazam ravishda,q har 4-5 kunda bir marta yuvib turishdan iboratdir.
Shundan keyin ich kiyimlar almashtiriladi. Tananing ko‘proq kir bo‘ladigan joylarini, har kuni ertalab va kechqurun sovunlab yuvish zarur.
Jismoniy mashq mashg‘ulotlarida teri anchagina kir bo‘ladi. Shuning uchun trenirovkadan keyin albatta issiq dush qabul qilish kerak. U faqat terini tozalab qolmay, shu bilan birga nerv va yurak qon tomir sistemalariga foydali ta’sir ko‘rsatadi, modda almashinuvini oshiradi hamda kuch-quvvatni tiklash jarayonlarini yaxshilaydi. Dush qabul qilgandan keyin badanni yaxshilab artish va asosiy muskul guruhlarini yengil massaj qilish zarur.
Qo‘llarni parvarish qilish alohida e’tibor berishni talab qiladi, chunki qo‘ldagi patog‘en mikroblar hamda gelmint tuxumlari qo‘l orqali oziq-ovqatlarga o‘tishi mumkin. Ayniqsa, tirnoqlar ostida juda ko‘p mikroblar to‘planadi. Turli ishlarni bajargandan keyin va ovqatlanishdan oldin qo‘lni albatta sovunlab yuvish kerak. Shuni ta’kidlab o‘tish kerakki, qo‘llar qanchalik tez-tez yuvib turilsa, qo‘l terlari o‘z-o‘zini tozalashga shunchalik ko‘proq bo‘ladi. Toza yuvilgan qo‘lning terisiga tushirilgan mikroblar oradan 10 minut o‘tgandan keyin 85% kamaygan, iflos teriga tushirilgan mikroblar esa oradan 20 minut o‘tgandan keyin atiga 5% ga kamaygan.
Sportning ba’zi bir turlari bilan shug‘ullanuvchi sportchilar qo‘llarining terisini alohida tarzda parvarish qilishlari kerak. Gimnastika, eshkak eshish, og‘ir atletika bilan shug‘ullanuvchi sportchilarning qo‘llarida tez-tez qadoq paydo bo‘lib turadi. Bu qadoqlar jihozlarni uzoq vaqt ko‘tarib turishi uchun to‘qimalarning fiziologik vositasi hisoblanadi. qadoqning ortiqcha qatlamini extiyotkorlik bilan olib tashlash tavsiya etiladi. Mashg‘ulotlar boshlanishi oldidan va mashg‘ulotlardan keyin qo‘lni terisini yumshatish uchun glitserin yoki boshqa mazlardan surtish kerak.
|
| |
III.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalarini tarbiyalashda sog‘lom turmush tarzining axamiyati

|
III.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalarini tarbiyalashda sog‘lom turmush tarzining axamiyati
|
bet | 18/24 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 267,86 Kb. | | #156459 |
Bog'liq O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalari o‘rasida ma’naviy va jismoniy sog\'lom muhitni shakllantirish yo‘llari III.BOB. O‘rta maxsus kasb xunar kollej talabalarini tarbiyalashda sog‘lom turmush tarzining axamiyati. 3.1. Sog‘lom avlod tarbiyasida sog‘lom turmush tarzi.
Sog‘liqni saqlashning asosiy tadbiri-bu badan-tarbiyadir. Sog‘lom turmush tarzi va sog‘liqni saqlashda Abu Ali Ibn Sino asosan yetti narsaga e’tiborni kuchaytirish zarurligini uqtirib o‘tadi: bularga mijozning mo‘’tadil qilish, yoyiladigan va ichiladigan ovqatlarni tanlash, gavdani chiqindidan tozalash, to‘g‘ri tuzilishini saqlash, burun orqali olinadigan havoni yetarli va yaxshi olish, kiyimga e’tibor berish, jismoniy va ruxiy harakatlarning tartibga solish.
Mijoz elementlarning eng mayda bo‘laklaridagi qarama-qarshi kunlarning birbiriga ta’siri ma’lum bir chegara yetganda paydo bo‘lgan kayfiyatdir. Yuqorida aytib o‘tilgan elementlarning dastlabki turi to‘rt xil bo‘ladi: issiqlik, sovuqlik, xo‘llik va quruqlik. Umuman olganda, mijoz ikkiga bo‘linadi. Birinchi haqiqiy mo‘’tadil mijoz, bunday mijoz egasidagi qarama-qarshi kayfiyatlarning miqdorlari teng bo‘ladi. Ikkinchisida qarama-qarshi kayfiyatlar orasida mijoz mutlaqo o‘rtada bo‘lmay, ikki tomonning biriga, ya’ni sovuqlik yoki issiqlikka, xo‘llik yo quruqlikka yoki har ikkalasiga moyilroq bo‘ladi.
Olimlarning odam umirini uzaytirish, kasallikka duchor bo‘lishning oldini olish va sog‘lomlashtirishda yuqorida aytilgan elementlardan foydalanish yaxshi natijalar bergan edi. Afsuski, odamlar asta-sekin mijoz va boshqa tushunchalarni unuta boshladilar.
Mamlakatimizda erkaklarning o‘rtacha umri 65 yosh, ayollarniki esa 67 yoshga tushib ketgan bir vaqtda, bu ko‘rsatkich AQShda 73 va 77 yoshni, Yaponiyada esa 75 va 79 yoshni tashkil etadi. Erkaklarning barvaqt hayotdan ko‘z yumishlariga sabab, keyingi paytda ularda yurak-qon tomir kasalligining nisbatan ko‘p ekanligidir.
Aholi o‘rtasida tushuntirish ishlarining yuqori saviyada olib borilishi, Sog‘lom Turmush Tarziga e’tiborni kuchaytirish, jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shug‘ullanish ko‘pgina mamkatlarda yurak hastaliklari bilan og‘rish ko‘rsatkichini ancha pasaytirdi. Amerika olimi Kennet Kuper tomonidan ishlab chiqilgan jismoniy mashqlar to‘plami-aerobika va sheyping ko‘p mamlakatlarda katta muvaffaqiyat bilan qo‘llanib, ko‘pgina odamlarning sog‘lig‘ini mustahkamladi va yurak xastaliklari kasalliklarning oldini olishda samarali vosita bo‘lib xizmat qilyapti. Inson ham aqlan, ham jismoniy baquvvat, chiniqqan bo‘lmog‘i lozim.
|
| |
-rasm. To'sma suv bostirish bilan chegara ortiga suv bostirish birga olib boriladigan ishlash tizimilik neftgaz koni tarxi

|
-rasm. To'sma suv bostirish bilan chegara ortiga suv bostirish birga olib boriladigan ishlash tizimilik neftgaz koni tarxi
|
bet | 44/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim5.4.-rasm. To'sma suv bostirish bilan chegara ortiga suv bostirish birga olib boriladigan ishlash tizimilik neftgaz koni tarxi:
1 - konning gazga to'yingan qismi; 2 - neft hoshiyasi; 3 -chegara ortiga suv haydovchi quduqlar; 4 - neft oluvchi quduqlar; 5 - to'sma suv bostirish xaydovchi quduqlari; 6 - gaz oluvchi quduqlar; 7 -gazlilikning ichki chegarasi; 8 - gazlilikning tashqi chegarasi; 9 -neftlilikning tashqi chegarasi.
5.5.-rasm. To'sma, chegara tashqarisiga va chegara ichra suv bostirish birga olib boriladigan neftgaz konini ishlash tizimi tarxi.
1 - chegara tashqarisiga suv haydovchi quduqlar; 2 - neftlilikning tashqi chegarasi; 3 - chegara ichra suv bostirish quduqlari; 4 - neft oluvchi quduqlar; 5 - to'sma suv bostirish quduqlari; 6 - gaz oluvchi quduqlar; 7 - gazlilikning tashqi chegarasi;
To'sma suv bostirish ma'lum darajada konning gazga to'yingan qismida, undan mo'ljallangan gazni olinayotganda ham, qatlam bosimini tushish sur'atini pasaytirishga olib keladi. Agarda ishlanayotgan kon qatlam uglevodorodlari xajmining nisbatiga ko'ra gaz yoki neft xoshiyali gazkondensat koni bo'lsa, unda bunday konning asosiy mahsuloti er bag'ridan jadal qazib olinishi lozim bo'lgan gaz yoki gaz va kondensat bo'ladi. Agarda konning gaz yoki gazkondensat qismi ulkan bo'lsa, unda to'sma suv bostirish qatlamdan olinadigan uglevodorod o'rnini qoplay olmasligi mumkin. Gaz yoki gazkondensat qismida qatlam bosimi so'nish tarzlariga nisbatan sekinrok bo'lsa xam tushadi, kondensat bo'lsa g'ovak muxitda o'tirib qolaveradi. Konning gazkondensat qismida qatlam bosimini to'liq saqlash uchun aynan mana shu qism ichiga suv, gaz yoki gazsuv aralashmalarini haydash bilan ta'sir qilish zarur. Neftgazkondensat konining gazkondensat qismiga suv haydashni quduqlar joylashishining qatorli tarxini qo'llash bilan amalga oshirish mumkin. 5.6.-rasmda neftgazkondensat konini neftli qismiga quduqlar joylashtirilishini uch qatorli tarxi to'sma suv bostirish bilan birga qo'llanilgan va konnning gazkondensat qismi ikki qatorli tarx bo'yicha ishlatiladigan ishlash tizimi ko'rsatilgan
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-rasm. To'sma suv bostirish bilan chegara ortiga suv bostirish birga olib boriladigan ishlash tizimilik neftgaz koni tarxi
|
- 
sinov, sinash; 
poxod -safar, yurish

Keyingi paytlarda o ‘zbek terminografiyasida diniy, m a’rifiy-ir.
foniy xarakterdagi lug‘atlarni tuzish masalasiga bir muncha diqqat
qaratildi. Xususan, 2014-yilda ota-o‘g ‘il Om onturdiyevlar tomoni-
dan 1500 dan ortiq istilohlvr jam langan “M a’rifiy-irfoniy istilohlar
izohli lug‘ati” e ’lon qilindi. Asardan ruhoniy, m a’rifiy va irfoniy
yoki mavhum tushunchalami ifodalovchi term inlar qatori ko‘pgi-
na m a’rifiy obyekt, manzil, makon, nabotot va shaxs nomlarini an
glatuvchi leksik birliklar, antropronimlar, toponim lar ham joy olgan.
Istilohlaming joriy (kirill) hamda arab yozuvlarida berilishi lug'at-
ning ilmiy qimmatini ta ’minlagan. Asarga lug‘at-maqolalar ilova qil-
ingan, u foydalanilgan adabiyotlar ro ‘yxati va k o ‘rsatkichlar bilan
to'ldirilgan.
Leksikografiya prinsiplariga rioya qilingan holda tuzilgan ushbu
lug‘atda boshqa lug‘atlardan farqli o ‘laroq m a’rifiy yoxud tasavvufiy
ta’limot bilan bog‘liq tarzda shakllangan, ijtimoiy m a’no-mazmun kasb et-
gan, izoh, ta’rif, tavsif talab etadigan, termin xarakteridagi so‘z va iboralar
izohlangan.
M a’rifiy-irfoniy mazmundagi obidalarda qayd etilgan bir qancha isti
lohlaming m a’nosini anglashda q o ‘l keladigan m azkur lug‘atda sezilarli
yutuqlar bilan birga ayrim ju z ’iy kamchiliklar ham y o ‘q emas) Chunon
chi, annotatsiyada asarda 2000 ga yaqin, M uqaddimada esa 1500 dan or
tiq istilohlar izohlangani ta’kidlangan. Lug‘at-m aqolalam i joylashtirish-
da har doim ham alifbo tartibiga rioya qilinmagan. М.,
Azon duosi Azon
dan (9),
Al hazar Alhamdulillah dan (14),
Amin ul-vahiy Amin dan (14),
T/r 
  

Kattalik - O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi...

|
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
bet | 3/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 18,45 Kb. | | #131672 |
Bog'liq Ichki energiya va ish” mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars i-fayllar.orgT/r
|
Kattalik
|
Formula
|
1
|
Modda miqdori
|
|
2
|
Konsentratsiya
|
|
3
|
Ideal gaz bosimi
|
|
4
|
Ideal gaz molekulasining o’rtacha kinetik energiyasi
|
|
5
|
O’rtacha kvadratik tezlik
|
|
Topshiriqni bajarganiga qarab guruhlar rag’batlantiriladi.
Yangi mavzu bayoni:
Ma’lumki, moddaning ichki energiyasi uni tashkil qilgan zarrachalar – atom va molekulalarning xaotik harakat o’rtacha kinetik energiyalari va o’zaro ta’sir potensial energiyalari yig’indisiga teng. Ideal gaz molekulalarining o’zaro ta’sirlashmasligini hisobga oladigan bo’lsak, ideal gazning ichki energiyasi gaz molekulalarining kinetik energiyalari yig’indisiga teng:
U=NEk .
Ideal gaz molekulasining o’rtacha kinetik energiyasi
Ek=(3/2)kT ekanligidan,
U=(3/2)NkT ifoda kelib chiqadi.
Termodinamik nuqtayi nazardan ichki energiya moddaning ichki holatiga bog’liq bo’lib, temperatura va hajmorqali aniqlanadi.
Porshenli silindrga gaz qamab, porshenni harakatlantirish orqali gazning bosimi, hajmi va haroratini o’zgartirish mumkin. Bunda gaz porshenga quyidagicha kuch bilan ta’sir etadi:
F=pS
Bunda gaz porshenni ko’tarishda quyidagicha ish bajaradi:
A=FΔh
A=pSΔh
SΔh=ΔV ekanligidan,
A=pΔV .
Gaz ichki energiyasi o’zgarishi hisobiga ish bajaradi.
U1=U2+pΔV.
Gaz kengayganda musbat ish bajaradi va uning ichki energiyasi kamayadi. Siqilganda esa u manfiy ish bajarib, ichki energiyasi ortadi.
Masala: Porshenining yuzi 10 sm2 bo’lgan silindrga gaz qamalgan. Silindr porsheniga 100 N kuch ta’sir etib, gaz hajmini 25 sm3 ga kamaytirdi.Kuch olinganda, gaz kengayib, dastlabki hajmiga qaytdi. Kuch olingandan so’ng siqilgan gaz qancha ish bajargan?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
Ajratilgan vaqt - O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva...

|
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
bet | 2/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 18,45 Kb. | | #131672 |
Bog'liq Ichki energiya va ish” mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars i-fayllar.orgAjratilgan vaqt
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
O’tgan mavzuni takrorlash
|
8 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu bayoni
|
15 daqiqa
|
4
|
O’tilgan mavzuni mustahkamlash
|
10 daqiqa
|
5
|
Darsni yakunlash
|
7 daqiqa
|
Tashkiliy qism:
Salomlashish, sinf tozaligi va davomatini tekshirish, o’tgan dars mavzusini so’rash, yangi mavzuni e’lon qilish, o’quvchilarni guruhlarga bo’lib olish va guruh sardorlarini saylash. Guruhlar uchun shartli nomlar: “Beruniy”, “Ibn Sino”, “Al-Xorazmiy”, “Izoterma”, “Izobara”, “Izoxora”.
O’tgan mavzuni takrorlash:
O’tgan darslar davomida o’quvchilar molekulyar-kinetik nazariya asoslari, moddalar tuzilishi, ideal gazning asosiy parametrlari haqida o’rgangan bilimlarini guruhlarga topshiriq berish orqali tekshirib ko’ramiz. Bunda guruhlarda o’quvchilarning o’tgan darslar davomida fizik qonunlar ifodalari, formulalarni qanchalik yaxshi o’rganganini sinovdan o’tkazamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
Berilgan 
  

Formula - O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi...

|
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
bet | 4/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 18,45 Kb. | | #131672 |
Bog'liq Ichki energiya va ish” mavzusida yozgan bir soatlik ochiq dars i-fayllar.orgBerilgan
|
Formula
|
Yechilishi
|
S=10 sm2=10-3 m2
F=100 N
ΔV=25 sm3=2.5*10-5 m3
Topish kerak:
A=?
|
A=p ΔV
p=F/S
A=F ΔV/S
|
A=100 N*2.5*10-5 m3/10-3 m2=
=2.5 N*m=2.5 J
|
O’tilgan mavzuni mustahkamlash:
O’tilgan mavzuni mavzuni mustahkamlash uchun jadval-test usulidan foydalanamiz. Bu o’quvchilarning barchasini individual baholash imkonini beradi:
T/r
|
Savol
|
Javob
|
1
|
Ichki energiya nima?
|
|
2
|
Ichki energiya formulasi
|
|
3
|
Termodinamik ish formulasi
|
|
4
|
Gaz musbat ish bajarsa …
|
|
5
|
Gaz manfiy ish bajarsa …
|
|
Microsoft PowerPoint dasturida yaratilgan taqdimotda jadval test javoblari ketma-ketligi beriladi:
A) ichki energiyasi ortadi.
B) A=pΔV .
C) molekulalarning kinetik va potensial energiyalari yig’indisi.
D) ichki energiyasi kamayadi.
E) U=(3/2)NkT
Darsni yakunlash va uyga vazifa berish:
Testlar va topshiriq yakunlariga ko’ra eng faol o’quvchilar aniqlanadi va rag’batlantiriladi. O’quvchilarga vazifa sifatida mavzuga doir mashqdagi masalalarni yechish topshiriladi.
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Xorazm viloyati Xalq ta’limi boshqarmasi Xiva shahar Xalq ta’limi bo’limiga qarashli 11-son o’rta ta’lim maktabining
|
Bayt ul-ma ’mur, Bayt ul-mag'firat, Bayt ul-muqaddas, Bayt us-salot

langan
ushbu lug‘atdan o‘rin olgan istilohlar joriy (kirill)
yozuvda alifbo
tartibida berilgan. Undan nafaqat diniy termin va iboralar,
shuningdek, ta-
laygina
sura va shaxs nomlari ham izohini topgan. Ulkan mehnat va izlanish
evaziga
yuzaga chiqqan asarda kelajakda to‘g‘rilanishi lozim bo‘lgan ba’zi
o‘rinlar ham ko‘zga chalinadi. М., “but sindiruvchi, krestlami chilparehin
qiluvchi” m a’nosini
ifodalovchi
Butshikan
istilohi nima uchundir
Butshkan
(46) shaklida keltirilgan.
Va
z,
Voiz
(50),
Jurm, Jurmona
(65) istilohlarining
bir lug‘at-maqolada izohlanishi o ‘zini oqlamaydi.
Doru ul-fano, Dorulo-
– rasm.Gaz – suyuqlik aralashmasi harakatining tuzilmasi

|
– rasm.Gaz – suyuqlik aralashmasi harakatining tuzilmasi
|
bet | 74/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim10.1 – rasm.Gaz – suyuqlik aralashmasi harakatining tuzilmasi.
Birinchi rеjim suyuqlik hаrаkаtidа yuqоri bоsimli gаz rufаkchаlаri bilаn haraktyеrlаnib (10.1а - rаsm) "ko’pik rеjimi" dеyilаdi.
Ikkinchisi-kеngаygаn gаz yirik qаtrоn tiqinlаri hоsil qilgаn suyuqlik vа gаz аrаlаshmаsining ("chеtkаli") hаrаkаti nаtijаsidа pаydо bo’lаdi (10.1b-rаsm).
Uchinchi rеjim gаz vа suyuqlikning kаttа nisbаti bilаn bоg’liq bo’lib, gаz quvur o’rtаsidа suyuqlik tоmchilаrini o’zidа sаqlаgаn kаttа mаssа sifаtidаgi hаrаkаti bilаn bоg’liq (10.1v - rаsm) ("tumаn rеjimi").
Аmаldа bir quduqdа uchchаlа rеjim hаm uchrаshi mumkin. quduq оstki qismidа birinchi rеjim, o’rtаsidа ikkinchi rеjim vа yuqоri qismidа uchinchi rеjim uchrаshi mumkin.
Аmаliy shаrоitdа ko’p hоllаrdа ikkinchi rеjim uchrаydi.
Аrаlаshmаni ko’tаrishgа bаjаrilgаn fоydаli ish quyidаgi yunаlishlаr bilаn bоg’liq:
1. Suyuqlik vа gаzning quvur dеvоrlаri bilаn ishqаlаni-shini еngish uchun;
2. Suyuqlik vа gаzning hаr хil tеzlik bilаn hаrаkаti nаtijаsidаgi sirrаnishgа yo’qоtish;
3. Suyuqlik vа gаz hаrаkаti tеzlаnishigа yo’qоtish. Bu yo’qоtilish kаttа qiymаtgа egа bo’lmаgаnligi sаbаbli uni hisоbgа оlmаslik hаm mumkin.
Dеmаk, quvur оsti (bоshmоq) vа usti оrаsidаgi bоsimlаr fаrqi suyuqlik sаtхi оrqаli quyidаgichа hisоblаnishi mumkin:
h = hfоyd + hsirr + hishkаl
bu yеrdа: hfоyd - fоydаli ish bаjаrishgа sаrflаngаn tаzyiq;
hsirr - gаz sirrаnishi bilаn bоg’’liq tаzyiq;
hishkаl-ishqаlаnish kuchlаrini еngishgа sаrflаngаn tаzyiq.
Kоn shаrоitdа ko’tаrgich ishi Qmax vа Qоkt (ya’ni sаmаrаli fоydаli ish kоeffisiеnti) оrаligi bilаn bоg’liq.
Nazorat savollari
Quduqdа enеrgiya bаlаnsidegnda nima tushunasiz?
Suyuqlik olishning sur`ati qanday namoyonlanadi?
Quduqlаrning gidrоstаtik tаzyiq tа’siridа fаvvоrаviy ishlаshi qanday kechadi?
Kеngаygаn gаz tа’siridа quduqlаrning fаvvоrаlаnishi qanday namoyonlanadi?
Olinadigan maqsulotni suv bosishi sharoitida etarli darajada neft' olishga erishish uchun suyuqliк miqdorini uchinchi bosqichdagi yillik suyuqliк olish darajasi va uning o`zgarishi qanday namoyon bo`lishi mumkin?
|
| |
tnon, 
Dorulxilofat, Dorul-islom

dagi terminlaming yasalishi xususida bahs yuriting:
Marhamat-i sdhibqirdniy alar ahvdliga samil bolub qazi-yi maz-
kurga qaziliq va Sayid Niydzbekka inaqliq va Niyazmuhammadbekga
parvdnaciliq va Teyizbekka ataliq va Paygambarqulibayga miraxurliq
mandsib-i a ’lasin mundsib kortib safqat qi'ldi.
Test
1.“Ruscha intematsional so'zlar izohli lug‘ati”ning ikkinchi nashri qa-
chon amalga oshirilgan edi?
A) 1978
B)1979
S)1980
D)1981
2. “Tarix terminlari izohli lug‘ati”ning muallifini ko‘rsating.
A) X.Bekmuhamedov
B) H.Bektemirov
S) Y.Bekmurodov
D) S) Bekqulbekov
3. “Tarixiy harbiy terminlar lug‘ati” kim tomonidan tuzilgan?
A) Hojiyev
B) E.Fozilov.
S) H.Bektemirov
D) H.Dadaboyev
4. “Ruscha-o‘zbekcha yuridik atamalar lug‘ati”
qaysi nashriyotda chop
etilgan?
A) Fan
B) Akademnashr
S) 0 ‘zbekiston
D) Adolat
5. “Yuridik atamalar va iboralar lug'ati” muallifini aniqlang.
A) A.Saidov
B) Z.Muqimov
S) F.Bakirov
D) H.Bektemirov
6. 2013-yilda “Fan” nashriyotida e ’lon qilingan “Tilshunoslik termin
larining izohli lug‘ati” kimlar tomonidan tuzilgan?
A) A.Hojiyev, N.Mahmudov
108
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Buxoro Davlat Universitetining...

|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Buxoro Davlat Universitetining Pedagogika Instituti
|
bet | 6/6 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 19,91 Kb. | | #131627 |
Bog'liq Matematik tasavvurlarni shakllantirish nazariyasi va texnologiya-fayllar.orgFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1 .Л.П.Стойлова, А.М.Пишкало. Бошлангич математика курси асослари. Тошкент, «Укитувчи», 1991.
Л.П.Стойлова, Н.Н.Лаврова, Задачник практикум по математики. М. «Просвещение»,1985.
Р.Иброхимов. Математикадан масалалар туплами. Тошкент. «У китувчи», 1995.
Н.Я.Виленкин, А.М.Пишкало. Математика. М. «Просвещение», 1977
Н.Я.Виленкин. Рассказы о множествах. М.1962
Л.А.Колужнин. Элементы теории множеств и математической логики в школьном курсе математики. М. «Просвещение»,1978.
Ф.М.Косимов, П.Ёкубов. Тупламлар назарияси элементлари. Бухоро. 1991.
http://fayllar.org
|
| |
To'plamlarning berilish usullari - O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Buxoro Davlat...

To'plamlarning berilish usullari. To'plam asosan ikki usulda beriladi:
Elementlarni bevosita keltirish yoki sanash yordamida beriladi. Agar a, b,c - A to'plamning turli ob'ektlar belgilari bo'lsa, A to'plam quyidagicha yoziladi: A={a,b,c} va quyidagicha o'qiladi "A to'plam a,b,c elementlardan iborat".
Bu usul chekli to'plamlarda qo'llaniladi, lekin bu shart bilan birga elementlar soni to'plamda ko'p bo'lmasligi kerak.
Elementlarning xarakteristik xossasiga qarab beriladi.
Masalan, A natural sonlar to'plami 6 dan kichik. Bu to'plam ikkinchi usulda berilgan : hamma A to'plam elementlarining xarakteristik xossasi ko'rsatilgan, ya'ni natural son bo'lish va 6 sonidan kichik bo'lishi asosida.
A to'plam elementlarini 1-usulda quyidagicha yozish mumkin:
A={ 1,2,3,4,5 }
To'plam elementining ayrim xarakteristik xossasi ko'rsatilgan bo'lsa ,uni quyidagicha ifodalaymiz: qavsda element belgisi yoziladi, keyin vertikal chiziq o'tkaziladi, so'ng to'plam elementlarining xossasi yoziladi. Masalan: 6 dan kichik bo'lgan A natural sonlar to'plami quyidagicha yoziladi: A={x / x £ N, x<6} bu erda N- natural sonlar to'plami. To'plam cheksiz bo'lganda ikkinchi usuldan foydalaniladi, Masalan : markazi 0 nuqtada r radiusli aylanada yotuvchi M nuqtalarning A to'plami quyidagicha yozish mumkin:
A={M / | OM| =r}
Teng to'plamlar. Ta'rif : Agar ikki to'plam bir xil elementlardan iborat bo'lsa, bunday to'plamlarga teng to'plamlar deyiladi. Masalan: A={3,5,7,9} va B={7,3,9,5} to'plamlar bir xil elementlardan iborat, shuning uchun ular teng to'plamlardir .
Teng to'plamlar tushunchasi bilan quyidagi hol bog'langan: bitta to'plamning o'zi turli xarakterli xossalari orqali berilishi mumkin. Masalan : A={1,2,3,4,5} to'plamni x<6 tengsizlikning echimi bo'ladigan natural sonlar to'plami ko'rinishida , 1 va 5 sonlari orasida yotuvchi barcha butun sonlar ko'rinishida ham berilishi mumkin.
Misollar: 1) A={1,2,3,4}
B={ VT,V4,V9,VT6 }
A va B to'plamlar teng, ya'ni A=B
2) C={0,1,2,3,4,5,6,7,8,9},
D - bir xonali sonlar to'plami, C=D
To'plamlarning tengligi quyidagi uch xossani qanoatlantiradi :
Har qanday A uchun , A=A o'rinlidir ( refleksivlik)
Ixtiyoriy ikkita A va B to'plamlar uchun , agar A=B bo'lsa , u holda B=A (simmetriklik )
Ixtiyoriy uchta A,B,C to'plamlar uchun , agar A=B va B=C bo'lsa , u holda A=C bo'ladi (tranzitivlik ).
6>
|
ekosistem a - Terminologiyasi

matiik m a ’noni ifodalovchi semema va sh.k. Sememalar ham tarkibiy
qismlarga ajratiladi. Sememaning tarkibiy qismi ema yoki subsema deb
yuritiladi.
Denotativ semalar leksemaning lug ‘aviy та 'nosini, konnotativ та 'no-
lar esa leksemaning denotativ та ’nosi ustiga yuklatilgan qo ‘shimcha
та ’nolarni voqelantiradi.
Test:
1.0 ‘zbek kurashi bo'yicha ilk jahon birinchiligi qachon o ‘tkazilgan?
A ) 1996
B ) 1997
S ) 1998
D ) 1999
2. Ruscha okosteneniye terminining o ‘zbekcha muqobilini belgilang.
A) suyako'sish
B) suyaklanish
S)suyakqaynash
D) suyaksinish
3 .0 ‘zbek tili internet terminlari qayd etilgan qatomi aniqlang.
A) massiv, yakor, overley
B) gerundiy, plagin, piksel
S) idioma, trakt, yakor
D) paket, metateza, reduksiya
4. Akklamatsiya o ‘zlashmasi qaysi o ‘zbekcha so‘zning dubleti hi-
soblanadi?
A) ulug‘lash
B) madh
S) olqish
D) qo‘llash
5. Strukturasi o ‘zbek tilida jiddiy o ‘zgargan o‘zlashma terminni
aniqlang.
A) avianos
B) dozimetrchi
S) pudrat
D) betonlash
6. Boshqaruv organi nomini ifodalovchi terminni ko‘rsating.
A) milliy davlatchilik
56
в ) kichik biznes
S) demping
D) xolding
7 Ko‘p ukladli iqtisodiyot termini xalq xo‘jaligining
qaysi sektorida
q
0‘llanadi?
A) og‘ir sanoat
B) agrar
S) harbiy
D) yengil sanoat
8. Chiqindilami qayta ishlash termini qaysi sohaga xos?
A) geologiya
B) biologiya
S) eklologiya
D) geografiya
9. Yashil iqtisodiyot termini qo‘llanadigan sohani ko‘rsating.
A) agrar
B) texnika
S) ekologiya
D) yengil sanoat
57
Ingliz tili fanini o’qitishda multimedia vositalarining o’rni va mohiyati rahimberdiyeva Xilola Mirtolobovna

Ingliz tili fanini o’qitishda multimedia vositalarining o’rni va mohiyati rahimberdiyeva Xilola Mirtolobovna
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ingliz tili fanini o’qitishda multimedia vositalarining o’rni va mohiyati rahimberdiyeva Xilola Mirtolobovna
|
Eyler-venn diagrammalari - O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Buxoro Davlat Universitetining...

|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Buxoro Davlat Universitetining Pedagogika Instituti
|
bet | 4/6 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 19,91 Kb. | | #131627 |
Bog'liq Matematik tasavvurlarni shakllantirish nazariyasi va texnologiya-fayllar.orgEyler-venn diagrammalari. To'plam , to'plam osti tushunchalari, matematik tushunchalar va geometrik figuralarni aniqlashda qo'llaniladi. Geometrik figuralar deb istalgan nuqtalar to'plamiga aytiladi. Shunday qilib, kesma, nur, tug'ri chiziq, uchburchak, aylana, kub va hokazolar geometrik figuralardir. Agar F1 figura , F2 figuraning to'plam ostisi bo'lsa, u holda F1 figura F2 ning qismi bo’ladi.
To'plam va ular orasidagi munosabatni chizmada ko'rsatish uchun geometrik figuralar yordamida chiziladi. Masalan, A to'plam B to'plamning to'plam ostisi ekanligini ko'rsatmoqchi bo'lsak, quyidagicha chizamiz:
Bunday shakllar orqali tasvirlashga EYLER-VENN diagrammalari deyiladi . L.Eyler (1707-1783 yy) shvetsariyalik matematik, Peterburg fanlar Akademiyasi a'zosi. Djon Venn (1834-1923 yy) ingliz matematigi. To'plamlar orasidagi munosabatlar, ular ustida amallarni ko'rsatganda ushbu diagrammalardan foydalaniladi.
Ikkita turlicha to’plamlar o’zaro quyidagicha munosabatlarda bo’lishi mumkin.
asosiy tushunchalaridan biridir. (Matematikada asosiy tushunchalar deganda ta'riflanmaydigan tushunchalar tushuniladi. Masalan, maktab kursidan ma'lumki, geometriyaning asosiy tushunchalari quyidagilar hisoblanadi: nuqta, to'g'ri chiziq, tekislik va masofa).To'plam tushunchasini faqatgina misol orqali tushuntirish mumkin. Misol, birinchi kurs talabalari to'plami, Buxoroda yashovchilar to'plami, jismning molekulalar to'plami, fermer xo’jaligidagi qo'ylar to'plami, tekislikdagi nuqtalar to'plami va hokazo. Odamlar bularga bolaligidan o'rganib qolgani uchun ularni osongina qabul qiladi. 1- sinf matematika kitobida bola turli xil tasvirdagi to'plamni ko'radi: turli xil hayvonlar to'plami, koptoklar, kitoblar va boshqa ob'ektlar to'plami. U bularni sanaydi va taqqoslaydi: Bir to'plamda ob'ektlar soni ko'p, ikkinchisida kam va bolada to'plam
To’plamlar umumiy elementlarga ega bo’lishi mumkin. Bu hol Eyler-venn diagrammasida quyidagicha tasvirlanadi
2) To’plamlar umumiy elementga ega bo’lmasligi mumkin. Bu hol diagrammada quyidagicha tasvirlanadi.
Bir to’plam ikkinchisining to’plam ostisi bo’lishi mumkin.
Ikki to’plam ustma-ust tushishi mumkin.
|
| |
Raqamlashtirish – - Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni...

|
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
bet | 2/8 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #140830 |
Bog'liq Maruza matni2. Raqamlashtirish – endi bilimlarni raqamli ravishda saqlash mumkin. Oldingi iqtisodiyotda ma’lumotlar analogli yoki jismoniy bo‘lgan va ma’lumot almashish faqat odamlarning bevosita aloqasi orqali amalga oshirilgan. Raqamli iqtisodiyotda axborotlar hisoblash qurilmalar yordamida raqamli shaklda ifoda-langan. Bu dunyoning turli burchaklaridagi odamlar orasida qisqa vaqt ichida juda katta miqdordagi ma’lumotlarning erkin harakatlanishiga imkon beradi.
3. Virtuallashtirish – raqamli iqtisodiyotda jismoniy va moddiy Buyurmalarni virtual ko‘rinishga aylantirish mumkin. De-mak, turli xil munosabatlarga (sanoat, ijtimoiy va boshqalar), te-gishli bo‘lgan oldin qabul qilingan qoidalarni va iqtisodiy faoli-yatning mazmun-mohiyatini o‘zgartiradi .
4. Dinamizm – an’anaviy tashkiliy tuzilmalar yanada dina-mik ish muhitiga yo‘l beradi. Loyihalashtirish ishlari dunyoning turli burchaklaridan turib birga ishlayotgan odamlar tomonidan amalga oshirilsa yanada samaraliroq bo‘ladi. Raqamli iqtisodiyot-da ular “yengil tashkilot” deyiladi. Ular yangi sharoitlarda omon qo-ladi, "og‘ir tashkilotlar" esa statik, oxir-oqibat raqamli iqtisodiyot sharoitlarigamoslasha olomaganligi tufayli yo‘qolib ketadi.
5. Integratsiya – mikro darajada alohida tashkilot yan-gi axborot-kommunikatsiya texnologiyalari hisobiga kichik kom-paniyalarning barcha afzalliklariga ega. Makro darajada, iqti-sodiyot har doimgidek ishlaydi, chunki barcha ishtirokchilar – yetkazib beruvchilar, iste’molchilar, raqobatchilar va boshqalar bir biri bilan aloqador bo‘lib birlashadi.
6. Vositachilarsiz ishlash – vositachilarda ehtiyoj bo‘lmay-di. Ko‘plab tashkilotlar o‘z mijozlari bilan axborot-kommuni-katsiya texnologiyalari orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanadi, bu esa yetkazib beruvchilar va mijozlar o‘rtasida axborot almashinuvini yengillashtiradi.
7. Konvergensiya – iqtisodiyotning yetakchi sohasi hisobla-nadi, aloqa va Internet texnologiyalarining yaqinlashuvi sifatida yaratilgan. Bular birgalikda raqamli iqtisodiyot bog‘liq bo‘lgan platformalardan biri bo‘lgan interfaol multimedia yaratadilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
Sun’iy intellekt - Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni...

|
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
bet | 7/8 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #140830 |
Bog'liq Maruza matniSun’iy intellekt (AI). Sun’iy intellekt texnologiyalari mash-inani o‘rganish, tasvirni aniqlash va nutq kabi ishlanmalarni o‘z ichiga oladi. AI, AKT, media-sanoat, chakana savdo, sog‘liqni saqlash va boshqa sohalarda qo‘llaniladi. AI eng yaxshi uchta so-hada amalga oshiriladi: telekommunikatsiya, avtomobilsozlik va moliyaviy xizmatlar.
Virtual voqeylik – texnik vositalar orqali yaratilgan dunyo, un-ing his-tuyg‘ulari orqali insonga uzatiladi: ko‘rish, eshitish, teginish va boshqalar. Virtual voqeylik ta’sirga ta’sir va reaktsiyalarni taqlid qiladi. Haqiqiy his-tuyg‘ularning ishonchli majmuasini yaratish uchun virtual voqeylikning xususiyatlari va qayta ta’siri (react-siya)ning kompyuter sintezi real vaqtda amalga oshiriladi. Virtual voqeylik texnologiyasi foydalanuvchini sun’iy yo‘l bilan yaratilgan o‘xshash (simulyatsiya qilingan) muhitga o‘tkazish uchun komp-yuter imkoniyatlaridan foydalanishga imkon beradi. Sizning oldin-gizda ekranga qarash o‘rniga, virtual voqeylikda uch o‘lchamli dun-yoga sho‘ng‘ish va u bilan muloqot qilish (4-rasm). Simul-yatsiyaga turli xil hislar o‘tkaziladi, siz hatto unda xushbo‘y hidni his qilishingiz mumkin. Hozircha bu faqat kompyuter uskuna-lari va tarkibiy qismlarining imkoniyatlari bilan cheklangan.
Virtual voqeylik obyektlari odatda moddiy voqelikning o‘xshash obyektlarining hatti-harakatlariga yaqinlashadi. Foyda-lanuvchi ushbu obyektlarda fizikaning haqiqiy qonunlariga muvo-fiq harakat qilishi mumkin (tortish kuchi, suv xususiyatlari, obyektlar bilan to‘qnashuv, ko‘zgu va boshqalar). Virtual voqey-likni ko‘paytirilgan bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Ular-ning tub farqi shundaki, virtual haqiqat yangi sun’iy dunyoni qu-radi, kengaytirilgan haqiqat faqat individual sun’iy elementlarni real dunyo idrokiga olib keladi.
1.1.4-rasm. Virtual voqeylik
Manba: hi-news.ru
Ko‘rib chiqilgan texnologiyalar raqamli iqtisodiyotning eng yangi texnologiyalaridir, ularning paydo bo‘lishi va rivojlani-shi iqtisodiyotning barcha sohalariga va ijtimoiy faoliyatga, shu jumladan ishlab chiqarish, sog‘liqni saqlash, ta’lim, moliyaviy xizmatlar, transport va boshqa sohalarga kuchli ta’sir ko‘rsatdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
Nazorat savollari - Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni...

|
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
bet | 8/8 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #140830 |
Bog'liq Maruza matniNazorat savollari:
1. Raqamli iqtisodiyotning asoslari qanday?
2. Raqamli iqtisodiyot atamasini kim kashf etgan?
3. An’anaviy iqtisodiyotni raqamli iqtisodiyotga aylantirishga ta’sir qiluvchi belgilari qanday?
4. Konvergensiya nima?
5. Raqamli iqtisodiyotni ta’riflang.
6. Raqamli iqtisodiyotning afzalliklari qanday?
7. Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari qanday?
8. Eng rivojlangan AKTga ega mamlakatlar qaysilar?
9. Eng rivojlangan raqamli iqtisodiyotga ega mamlakatlar qaysilar?
10. Raqamli iqtisodiyotning eng istiqbolli texnologiyalari va ularning xususiyatlari qanday?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Raqamli iqtisodiyot atamasining paydo bo‘lishi Raqamli iqtisodiyot tushunchasi Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
|
Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari

3. Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish modellari
Turli mamlakatlarda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish uchun uchta model mavjud.
1. Raqamli iqtisodiyot rahbarlarini o‘z ichiga olgan model
Birinchi model rivojlangan davlatlarni o‘z ichiga oladi: AQSH va Yevropa Ittifoqi davlatlari. Ilmiy adabiyotlarda ta’kid-lanishicha, yaqinda AQSH va Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida raqamli iqtisodiyotni shakllantirish modellari kesishish jarayoni boshlandi. Shunday qilib, bu mamlakatlar o‘rtasidagi o‘xshashlik bir qator sabablarga bog‘liq: ishlab chiqarish va bandlik tuzil-masini xizmat ko‘rsatish sohasi va ilmiy jihatdan intensiv ishlab chiqarish foydasiga o‘zgartirish; hosildorlikning o‘sishi asosida ishlab chiqarishni jadallashtirish; bu iqtisodlarning tashqi sharoitlardan mustaqilligini, ularning progressiv va o‘z-o‘zini ta’minlashga qaratilgan investitsiyalar va jamg‘armalarning ichki manbai; ushbu ikki mintaqaning o‘zaro bog‘liqligini dunyoning qolgan qismidan progressiv yopish fonida tezda chuqurlashtirish. Ushbu o‘xshash elementlarning aksariyati AQSH va Yevropa Itti-foqi mamlakatlarida teng darajada rivojlangan ilmiy va texnologik taraqqiyot tendentsiyalari bilan bog‘liq.
2. "Taraqqiyotga erishish" modeli
Ikkinchi modelni yangi sanoat mamlakatlari shakllanti-radi. So‘nggi paytlarda Singapur va Tayvan raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishda katta ahamiyatga ega bo‘lmoqdalar, bu hatto ba’zi jihatdan Yaponiyadan ham ustundir. Aynan ushbu davlatlar raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo‘yicha etakchi ikkinchi guruhda hisoblanadi. Biroq, turmush darajasi va ijtimoiy capitalning rivojlanish darajasi bo‘yicha ushbu davlatlar orqada qolmoqda.
3. Axborotni ishlab chiqishning tashqi vositalarini o‘z ichiga olgan model
Axborot iqtisodiyoti rivojlanishining tashqi ko‘rinishlarini o‘z ichiga olgan uchinchi model, ta’limning juda past darajasi va umuman, aholining turmush darajasi pastligi, raqamli infratuzil-maning yo‘qligi yoki ahamiyatsiz rivojlanishi bilan tavsifla-nadi. Bundan tashqari, ushbu model qaysidir ma’noda firma darajasida ham, davlat darajasida ham biznes jarayonlarini bosh-qarishning nochorligi bilan tavsiflanadi.
Ushbu mamlakatlar qatoriga Afrika mamlakatlari va ba’zi Osiyo mamlakatlari kiradi. Ularning ixtisoslashuvi xalqaro bozor-larga xom ashyo yetkazib berishdir. Ushbu mamlakatlarda iqti-sodiy rivojlanishni tubdan isloh qilish, aholining ta’lim darajasi va turmush darajasini oshirishga yo‘naltirilgan ulkan investitsiyalarni kiritish zarur.
|
Quduqlаrning gidrоstаtik tаzyiq tа’siridа fаvvоrаviy ishlаshi

10.3. Quduqlаrning gidrоstаtik tаzyiq tа’siridа fаvvоrаviy ishlаshi
Quduqning gidrоstаtik tаzyiq tа’siridа fаvvоrаviy ishlаshi quyidаgi shаrоitdа bаjаrilishi mumkin:
Pkud.tubi > Hpg
Bundа quduq tubi bоsimi to’yingаnlik bоsimidаn yuqоri bo’lishi kеrаk. Bоshqа hоllаrdа fаvvоrа gidrоstаtik tаzyiq, hаmdа kеngаyuvchi gаz enеrgiyasi tа’siridа tа’minlаnаdi.
Suyuqlikning bаrqаrоr hаrаkаtidа quduq tubi bоsimi quyidаgichа muvоzаnаtlаnаdi.
Pkud.tubi = pgH = Py =Rish
Ishqаlаnishgа sаrflаngаn yo’qоlgаn bоsim Dаrsi-Vеysbах tеnglаmаsidаn hisоblаnаdi:
Rish = l * N * S2 / 2 * d * r ;
bu yеrdа: l - Rеynоlьds оmili vа quduqning g’аdir budirligigа bоg’’liq gidrаvlik qаrshilik kоeffisiеnti;
c - suyuqlikning quvurdаgi chiziqli tеzligi, m/s;
d - quvurlаr diаmеtri, m;
r - suyuqlik zichligi, kg/m3;
Gidrаvlik qаrshilik kоeffisiеnti l lаminаr vа turbo’lеnt rеjim uchun quyidаgichа hisоblаnаdi:
Re = c * d / n < 2320 shаrоitdа l = 64 / Re
__
Re > 2800 shаrоitdа l = 0,3164 / 4Ö Rе ;
bu yеrdа: n - kinеmаtik qоvushqоqlik;
Fаvvоrаlаnishdа quduqning mаksimаl mаhsulоt miqdоri Ry=0 hоlаtidа bo’lаdi. Bundа quduq tubi bоsimi:
Rkud.tubi = r*g*H
Bu tаrzdа hisоblаngаn quduq tubi bоsimi gidrоstаtik tаzyiq nаtijаsidа minimаl tub bоsimidа fаvvоrаlаnish imkоniyatini ko’rsаtаdi.
Аmаldа fаqаt gidrоstаtik tаzyik tа’siridа quduqning fаvvоrаlаnishi kаmdаn - kаm uchrаydi. Оdаtdа quduqdаn suyuqlik ko’tаrilishi jаrаyonidа uning bоsimi rаsаyib, to’yingаnlik bоsimigа tеnglаshаdi.
Nаtijаdа suyuqlikdаn gаz аjrаlib chiqа bоshlаydi vа suyuqlikni ko’tаrishgа yordаmlаshаdi.
10.4. Kеngаygаn gаz tа’siridа quduqlаrning fаvvоrаlаnishi
Ko’p fаvvоrаviy quduqlаr gаz enеrgiyasi vа gidrоstаtik tаzyiqning birgаlikdаgi tа’siri nаtijаsidа ishlаydi
Bu quduqlаrdа:
Pu < Ptuy < Pkud.tubi
Dеmаk, quduqdаgi quvurlаrning оstki qismidа bir fаzа (suyuqlik), bоsim to’yingаnlik bоsimigа tеnglаshgаn chuqurlikdаn bоshlаb nеftьdаn gаz аjrаlib chiqа bоshlаydi vа quvurlаrning yuqоri qismidа ikki fаzаli (suyuqlik vа gаz) оqim mаvjud. Agar Pkud.tubi < Ptuy bo’lsа, butun quduq dеvоri bo’ylаb ikki fаzаli оqim mаvjud bo’lаdi.
Suyuqlik vа gаz аrаlаshmаsi hоlаti ko’tаrgich quvurlаr оrqаli hаrаkаti dаvоmidа hаr ikkаlа fаzаning hаjmiy sаrflаnishi, аrаlаshmа hаrаkаtining o’rtаchа tеzligi vа ko’tаrgich Quvurning diаmеtrigа bоg’’liq. Shungа аsоsаn gаz - suyuqlik аrаlаshmаsi hаrаkаtining uch rеjimini аjrаtish mumkin.
|
Mavzu: Aloqa(pochta, mobil aloqa, telekommunikatsiya) sohasida raqamli texnologiyaning zamonaviy imkoniyatlari

|
Mavzu: Aloqa(pochta, mobil aloqa, telekommunikatsiya) sohasida raqamli texnologiyaning zamonaviy imkoniyatlari
|
bet | 1/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,66 Mb. | | #238938 |
Bog'liq MUTAXASSISLIK BO\'YICHA TAQDIMOT Mavzu: Telekommunikatsiyada Aloqa(pochta, mobil aloqa, telekommunikatsiya) sohasida raqamli texnologiyaning zamonaviy imkoniyatlari
Reja:
- Pochta aloqasida raqamli texnologiyalar
- Mobil aloqada raqamli texnologiyaning tutgan o'rni
- Telekommunikatsiya sohasida raqamli texnologiyalarga bo'lgan talablar
Raqamli asr uchun pochta tarmog‘i Raqamli asr uchun pochta tarmog‘i So'nggi bir necha yil ichida dunyoning pochta va etkazib berish xizmatlari keskin o'zgarishni boshdan kechirmoqda, bu tobora ortib borayotgan talabni qondirish kerakligini yoki ularning tarmoqlarini kengaytirish va modernizatsiya qilish kerakligini taqozo etmoqda. Iste'mol bozorida biznes tez sur'atlar bilan o'sib bormoqda va posilkalar hajmi elektron tijoratning o'sishi fonida oshirmoqda. Mijozlar, shuningdek, qo'shimcha sarmoyaga olib keladigan bir nechta etkazib berish variantlarini qidirmoqdalar. Bugungi kunda iste'molchilar etkazib berish xizmatlariga kelganda ko'proq tanlov va imkoniyatlarga egadirlar, chunki pochta va posilka jo'natish kompaniyalari muvaffaqiyatli ish olib borishlari uchun mijozlarga o'z posilkalarini qanday, qachon va qayerda etkazib berilishini nazorat qilib turadigan so'nggi mil xizmatini taqdim etishga e'tibor qaratishlari kerak. Raqamli asrdagi pochta xizmatlari pochta industriyasining holatini ko'rib chiqadi va pochta operatorlari bozordagi ulagichlar va yechimlarni etkazib beruvchilar sifatida o'zlarining kuchli rolini saqlab qolishlariga imkon beradi. Raqamli asr mijozlarning ehtiyojlarini o'zgartirdi va yangi talablar, shuningdek, pochta hajmining pasayishi va yangi va daromadli sohalarda kuchli raqobat tufayli pochta operatorlari katta qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar. - Raqamli asrdagi pochta xizmatlari pochta industriyasining holatini ko'rib chiqadi va pochta operatorlari bozordagi ulagichlar va yechimlarni etkazib beruvchilar sifatida o'zlarining kuchli rolini saqlab qolishlariga imkon beradi. Raqamli asr mijozlarning ehtiyojlarini o'zgartirdi va yangi talablar, shuningdek, pochta hajmining pasayishi va yangi va daromadli sohalarda kuchli raqobat tufayli pochta operatorlari katta qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar.
|
| |
ELEKTRON TIJORAT AFZALLIGI VA IMKONIYATLARI

|
ELEKTRON TIJORAT AFZALLIGI VA IMKONIYATLARI
|
bet | 37/41 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 156,28 Kb. | | #121143 |
Bog'liq Kompyuter va uning axborot ta’minoti-fayllar.org (1)ELEKTRON TIJORAT AFZALLIGI VA IMKONIYATLARI
Elektron tijorat turli darajada olib borilishi mumkin. Ishlab chiqaruvchi, sotib oluvchi, iste’molchilarning vakillari, bir qator korxona va tashkilotlarning internet tarmoqlarida hamkorlik munosabatlarini o‘rnatishi tizimini – elektron tijorat faoliyati deb ataladi.
Elektron tijorat odatda global harakatga ega. Ichki milliy elektron tijoratdan farqli ravishda mintaqalar, millatlar, davlatlararo darajada elektron tijorat bir qator omillar asosida murakkablashib boradi. Masalan, turli shaklda soliq to‘lash, sug‘urta badallari, bojxona yig‘imlari, bank faoliyati qoidalari.
O‘zaro iqtisodiy va tijoriy munosabatlarda ishtirok etuvchilarga qarab elektron tijorat o‘zaro faoliyat yurituvchi tijorat sektorlariga bo‘linadi:
V2V-Yuridik shaxs, tashkilot;
V2S-Yuridik va jismoniy shaxc;
V2G-Yuridik shaxc va davlat gashkiloti; S2S-Jismoniy shaxs va jismoniy shaxc; G2C-Davlat tashkiloti va jismoniy shaxs.
Boshqa sektorlar V2V, V2S, V2G, S2S, G2C shu ishtirokchilar tarkibida o‘zaro munosabat xarakterlariga ko‘ra farq qiladi.
Elektron tijoratning biznes-mazmuni.
Jahon miqyosidagi global axborotlashuv jarayonining tahlilida iqtisodiy ko‘rsatkichlarning o‘zgarish dinamikasi bir nechta darajalarga bo‘linadi.
Malaka darajasi. Iqtisodiy axborotlashtirish shaxsning yuqori malakali bo‘lishligiga talabni kuchaytiradi, o‘z navbatida bilim olishni rivojlanishiga, mehnat samaradorligini va hayot darajasini o‘sishiga olib keladi.
Iqtisodiyotni globallashuv darajasi.Sanoatlashtirish iqtisodiyotiga nisbatan yangi iqtisodiyot global harakterga ega. Bu milliy iqtisodiy va savdo to‘siqlarini yengib o‘tib, jahon miqyosida global bozorni yaratadi.
Bu ko‘rsatikich quyidagilarda ifodalanadi:
eksport mahsulotlar hajmi;
eksport tijorat xizmatlari hajmi;
to‘g‘ridan-to‘g‘ri chet ellarga investitsiya sarmoya qilish hajmi;
to‘g‘ridan-to‘g‘ri chet elga mulkni qo‘yish hajmi; Himoya darajasi.
|
| |
soliqch i-soliq - Terminologiyasi

So‘z yasalishi o ‘zbek tilshunosligida chuqur va atroflicha tadqiq etil
gan masalalardan hisoblanadi. Mazkur muammoga oid bir qancha disser-
tatsiyalar himoya qilingan, talaygina monografiya
hamda maqolalar chop
etilgan. Termin yasalishi ham o‘zbek tilshunoslari diqqat markazidan o ‘rin
olgan sohalardan sanaladi.
Termin yasalishida morfologik, sintaktik hamda semantik usullar o ‘ta
mahsuldor va faol bo‘lib, bulaming ko‘magida terminologik tarkib mutta-
sil boyib, taraqqiy etmoqda.
0 ‘zbek tili terminlarining aksariyatini motivlangan, ya’ni so‘z-termin-
lar (qo‘shimchalar bilan yasalgan), termin-qo‘shma so‘zlar, termin-birik-
malar hamda semantik (asosan metaforik) ko‘chim asosida hosil qilingan
terminlar tashkil qiladi.
Shu bilan bir qatorda, terminlaming salmoqli
qismi motivlanmagan, ya’ni o ‘zbek tilining o ‘z sodda so‘zlari, o ‘zlash-
malar, termin-kalkalar va antrponimlardan metonimik ko‘chim vositasida
voqelangan.
So‘z turkumlari nuqtayi nazaridan o ‘zbek tili terminologiyasi asosan ot,
sifat, ravish va fe’l so‘z turkumlariga oid so‘zlardan iborat.
Shak-shubha-
siz, ot-terminlar o ‘zbek terminlogiyasining poydevorini tashkil etadi. Ayni
paytda, sifat turkumiga daxldor so‘zlaming terminologik leksika tarkibi
taraqqiyotidagi o ‘mi salmoqli ekanligini ham yoddan chiqarmaslik lozim.
Fe’l-terminlar ham o ‘zbek terminologiyasining sezilarli ulushi sanaladi.
0 ‘zbek tilida morfologik usul bilan termin yasalishi umumadabiy til
leksik birliklarini hosil qiluvchi ayni so‘z yasovchi qo‘shimchalar hamda
so‘z yasovchi qolip (model)lar yordamida amalga oshiriladi.
Affiksal termin yasalishi umumadabiy so‘zlaming hosil qilinishi sing
ari juda qadimdan yetakchi va sermahsul usul hisoblanadi.
0 ‘z
vaqtida
Mahmud K oshg‘ariy, Mahmud Zamaxshariy, Ibn Muhanna lug‘atlarida.
XIII-XIV asrlarda turkiy til grammatikasiga doir arab tilida yaratilgan
risolalarda, Alisher Navoiyning “Muhokamat ul-lug‘atayn” asarida o ‘zbek
(turkiy) tili so‘z yasalishi vositalari va yo‘llari haqida qimmatli m a’lumo-
tlar keltirilgan edi.
Hozirgi paytda o ‘zbek tili so‘z yasalishi masalasiga tegishli
ilmiy ad-
abiyotlarda so‘z yasovchi affikslarining to ‘la tarkibi m a’lum darajada tar-
tibga solingan.
62
MS WORD DASTURI IMKONIYATLARI

|
MS WORD DASTURI IMKONIYATLARI
|
bet | 11/41 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 156,28 Kb. | | #121143 |
Bog'liq Kompyuter va uning axborot ta’minoti-fayllar.org (1)MS WORD DASTURI IMKONIYATLARI
WORD matn protsessori Microsoft firmasining maxsuli bo`lib, u WINDOWS Operatsion sistemasi muxitida ishlaydi. U matnli va grafikli ma`lumotlar ustida yuzlab amallar bajarish imkoniyatiga ega bo`lgan protsessor hisoblanadi.
Microsoft Word dasturini ishga tushirish uchun quyidagi buyruqlar ketma- ketligi bajariladi.
Пуск →программы → Microsoft Word
Microsoft Word dasturi ishga tushirilgandan so`ng ekranda WORD oynasi hosil bo`ladi.
Bu Microsoft Word matn muxarririning ish oynasi
INCLUDEPICTURE "http://informatika.freenet.uz/picture2/image255.jpg" \* MERGEFORMATINET
Bu oynada foydalanuvchiga ish jarayoniga zarur bo`ladigan menyular satri, asboblar paneli va boshqa buyruqlar keltirilgan bo`ladi.
Menyular satri:
Файл
Правка
Вид
Вставка
Формат
Сервис
Таблица
Окно
Справка
Menyularidan iborat bo`lib,ularning har biri uzining maxsus buyruqlariga ega.Mazkur menyular hujjatlar tayyorlashda muxim ahamiyatga ega.Ish jarayonida boshqa biror asboblar paneliga extiyoj tugiladigan bo`lsa,, menyular satrining Вид menyusidan foydalanib quyishimiz mumkin. Buning uchun sichqoncha ko`rsatkichi shu menyuga olib boriladi va Панель инструментов bo`limi ishga tushiriladi. Hosil bo`lgan oynadan zarur asboblar paneli tanlanadi.
Bundan tashqari quyidagi “ Standart” va “formatlash” asboblar panelidan foydalanishimiz mumkin. Bunda o`zimizga kerakli bo`lgan buyruqni sichqoncha yordamida tanlaymiz.
MS EXCEL DASTURIDA JADVALLAR BILAN ISHLASH
Microsoft Excel elektron jadvali turli xil jadvallar yaratish, ularda xisob-kitob ishlarini amalga oshirish, diagrammalar yaratish, ularning ko`rinishini boshqarish va boshqa ishlarni bajarish mumkin. Bu dasturni ishga tushirish uchun shu dastur piktogrammasida sichkoncha chap tugmasini ikki marta tez bosish ( tugmasi) , dastur faylini ishga tushirish yoki Пуск bosh menyusidagi Все программы bandidagi Microsoft Office bandidan Microsoft Excel 2007 buyrugini tanlash orqali ishga tushirish mumkin.
|
| |