nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modul. Jahon xo’jaligi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 627/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI5-modul. Jahon xo’jaligi
25
25-mavzu. Jahon xo’jaligi va uning evolyutsiyasi
2
26
26-mavzu. Xalqaro iqtisodiy integratsiya va O’zbekistonning jahon
hamjamiyatiga kirib borishi
2
27
27-mavzu. Jahon bozori. Xalqaro valyuta va kredit munosabatlari
2
Umumiy jami
60 soat
IV. 1
.
MUSTAQIL TA’LIM MAVZULARINI TAQSIMLANISHI
1-semestr
№
Mustaqil ta’lim mavzulari
Soati
1
Iqtisodiyot tushunchasi, iqtisodiy faoliyatning mazmuni.
2
2
Takror ishlab chiqarish fazalari: ishlab chiqarish, taqsimot,
ayirboshlash, iste`mol.
2
3
Ehtiyojlarning mazmuni va ularning turkumlanishi.
2
4
Iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar.
2
5
Mikro va makroiqtisodiy tahlil.
2
6
Ishlab chiqarish omillari va ularning turkumlanishi.
2
7
Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni va uning iqtisodiy asoslari.
2
8
Ishlab chiqarish samaradorligi. Mehnat unumdorligi
2
9
FTTning evolyutsion va revolyutsion shakllari.
2
10
Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot va uning bosqichlari
2
11
Iqtisodiy tizim tushunchasi. Iqtisodiy tizim modellari.
2
12
Bozor iqtisodiyoti va uning bosqichlari.
2
13
Mulkchilik munosabatlarining iqtisodiy mazmuni, shakllari.
2
14
O`zbekistonda mulkchilikni davlat tasarrufidan chiqarish va
xususiylashtirish.
2
15
Ijtimoiy xo`jalik shakllari. Natural va tovar ishlab chiqarish.
2
16
Tovar ishlab chiqarishning vujudga kelishi va rivojlanishi sabablari.
2
17
Qiymatning mehnat nazariyasi. Qiymat qonuni.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti - bet 50

51
Jamiyat bu mahsulotlar uyg’unlashuvidan birortasini tanlashi zarur: ko’proq
tegirmon ishlab chiqarish kamroq non ishlab chiqarishni bildiradi va aksincha.
Har
qanday mahsulotning qandaydir miqdorini olish uchun, voz kechishga to’g’ri
keladigan boshqa mahsulot miqdori bu mahsulotning muqobil xarajatlari deb
ataladi.
Biz iqtisodiyot resurslarning to’la bandligi va ishlab chiqarishning to’liq
hajmi
bilan xususiyatli deb hisobladik. Agar band bo’lmagan resurslar bo’lsa yoki
resurslardan samarasiz foydalanilsa (to’liq foydalanilmasa) iqtisodiyot jadvalda
ko’rsatilgan har bir muqobil variantdagidan kamroq mahsulot ishlab chiqargan va
bu chizmada keltirilgan ishlab chiqarish imkoniyati egri chizig’ining
ichida
joylashgan bo’lar edi.
Agar resurslarning miqdori va sifati hamda texnologiya o’zgarsa iqtisodiyotda
ishlab chiqarishning umumiy hajmi ham (ishlab
chiqarish imkoniyati egri
chizig’ining holati) o’zgaradi. Mavjud resurslarning ko’payishi har bir variantda bitta
yoki har ikkala mahsulot ishlab chiqarish hajmining ko’payishiga olib keladi.
5. Ishlab chiqarishning samaradorligi va uning ko’rsatkichlari
Ishlab chiqarish samaradorligi va uni oshirish masalasi har doim iqtisodiyot
nazariyasi fanining dolzarb muammosi sifatida, uning diqqat markazida bo’lib keladi.
Ayniqsa, hozirgi paytda bu masala yanada keskin qo’yilmoqda.
Buning sababi
shundaki, ishlab chiqarish samaradorligini oshirmasdan turib mamlakatimiz oldida
turgan muhim masala – mustaqil iqtisodiy taraqqiyotni
jadallashtirish vazifasini
amalga oshirib bo’lmaydi. Samaradorlikning iqtisodiy mazmuni sifatida har doim
ishlab chiqarishning pirovard natijasi bilan
unga avanslangan resurslar, mablag’lar
yoki qilingan xarajatlar o’rtasidagi nisbat tushuniladi.
Lekin, turli ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar sharoitida shu jamiyatning maqsadidan
kelib chiqib, samaradorlik muammosining tub mohiyati o’zgaradi. Bozor iqtisodiyoti
sharoitida ishlab chiqarishning asosiy maqsadi foyda olishga
qaratilganligi sababli
har bir iqtisodiy sub’ekt ko’proq foyda olishga intiladi. Sh
Maqsad: fikrlarni aniq va ravon ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirish, so‘zma-so‘z nutqni rivojlantirish. 
_____ bilan

|
Maqsad: fikrlarni aniq va ravon ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirish, so‘zma-so‘z nutqni rivojlantirish.
_____ bilan
|
bet | 93/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgMaqsad: fikrlarni aniq va ravon ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirish, so‘zma-so‘z nutqni rivojlantirish.
_____ bilan
Individual ishlash
D / o‘. «Juftlikni toping»
Maqsad: e’tiborni va mantiqiy fikrlashni rivojlantirish.
Uy ro‘zg‘or ishlari
Qalamlarni tuzating
Maqsad: tirishqoqlikni rivojlantirish, kattalarga yordam berish istagini uyg‘atish
SHaxsiy gigiena qobiliyatlari
YUvinish va sochiqni to‘g‘ri ishlatish qobiliyatini yaxshilang
|
Quyidagi mavzuda suhbat:
«Dondan tortib bizning dasturxonimizga»
Maqsad: non bizning dasturxonimizga qanday kelgani, degan fikrni birlashtirish, bolalarning nonni etishtirish va tayyorlash bilan bog‘liq kasblari to‘g‘risidagi bilimlarini kengaytirish.
_____ bilan
Individual ishlash
D. Kugultinovning «Bir parcha non» qissasini gapirib berish
Maqsad: xotira, e’tibor va nutq faolligini rivojlantirish
Uy ro‘zg‘or ishlari
YAsash taxtachalarini plastilindan tozalash
|
Quyidagi mavzuda suhbat:
«Nonni qanday yopishadi»
Maqsad: mehnatkash odamlarga qiziqishni shakllantirishni davom ettirish.
Nonga g‘amxo‘rlik qilish, non ishlab chiqaradigan odamlarning mehnatini hurmat qilish. Muvofiq nutqni rivojlantirish.
_____ bilan individual ishlash
«Namunalar bo‘yicha tayoqchalardan naqsh yasash»
Maqsad: ko‘zni, fikrlashni, mayda motorika ko‘nikmalarini rivojlantirish
Uy sharoitida ishlash
«Har bir o‘yinchoqning o‘z o‘rni bor» Maqsad: bolalarni o‘yinlardan keyin tozalashga o‘rgatish
|
Tarbichini bolalar bilan shug‘ullanishi
|
Ta’lim-tarbiya faoliyati
| |
| |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Maqsad: fikrlarni aniq va ravon ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirish, so‘zma-so‘z nutqni rivojlantirish.
_____ bilan
|
Takrorlash uchun savollar va topshiriqlar

56
3-mavzu. Ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar va mulkchilik munosabatlari
1.Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bosqichlari va ularni bilishga bo’lgan turlicha
yondashuvlar
2.Iqtisodiy tizimlar va ularning turli modellari
3.Mulkchilik munosabatlarining mohiyati va iqtisodiy mazmuni. Mulk
ob’ektlari va sub’ektlari
4.Mulkchilikning turli shakllari va ularning iqtisodiy mazmuni
5.O’zbekistonda mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish
maqsadi, yo’llari va usullari
Iqtisodiy munosabatlarning paydo bo’lishi
va rivojlanishi jamiyat
taraqqiyotining turli bosqichlarida o’ziga xos xususiyat kasb etadi. Iqtisodiy
munosabatlar bir joyda o’zgarishsiz qotib turmaydi. Ular doimo o’zgarib, rivojlanib
boradi. Shunga ko’ra, mazkur mavzuda ijtimoiy-iqtisodiy
taraqqiyot bosqichlari va
ularni bilishga bo’lgan turlicha yondashuvlar, ishlab
chiqarishning ijtimoiy va
texnologik usullari hamda iqtisodiy tizim tushunchalari batafsil ko’rib chiqiladi.
Tahlil davomida iqtisodiy tizim modellari va ularning xususiyatlari ko’rsatib beriladi.
Ishlab chiqarish har doim muayyan mulkchilik shakli doirasida amalga
oshiriladi. Shuning uchun bu yerda mulkchilik
munosabatlarining mohiyati, mulk
shakllarining iqtisodiy mazmuni va bozor iqtisodiyotini shakllantirish jarayonida
mulk shakllarini o’zgartirish yo’llari va usullari kabi masalalarga alohida o’rin
ajratiladi.
Iqtisodiy tizimlar va ularning turli modellari

|
Iqtisodiy tizimlar va ularning turli modellariBog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI
2. Iqtisodiy tizimlar va ularning turli modellari
Har bir davrda va makonda amal qilayotgan iqtisodiy munosabatlar
majmuasi iqtisodiyotni tashkil qilish shakllari, xo’jalik mexanizmi va iqtisodiy
muassasalar bilan birgalikda iqtisodiy tizimni tashkil qiladi.
Iqtisodiy nazariyada ko’pincha iqtisodiy tizim tushunchasini ishlab chiqaruvchi
kuchlarning rivojlanish darajasi bilan bog’lab turkumlashga harakat qilinadi. Shu
asosda dunyodagi rivojlangan mamlakatlar iqtisodiy tizimining uchta nusxasiga
kiritiladi: an’anaviy iqtisodiyot, ma’muriy buyruqbozlik iqtisodiyoti va bozor
iqtisodiyoti tizimlari.
An’anaviy iqtisodiyot
– deyarli hamma mamlakatlar bosib o’tgan tarixiy
tizimdir. U hozirgi davrda ham ba’zi iqtisodiy jihatdan past rivojlangan
mamlakatlarda mavjud bo’lib, ularda urf-odatlar, udumlarga, an’analarga asoslangan
iqtisodiy jarayonlar orqali amal qiladi. An’anaviy iqtisodiyotda natural yoki mayda
tovar xo’jaligi hukmron bo’ladi. Bu yerda ishlab chiqarish, ayirboshlash,
daromadlarni taqsimlash vaqti-vaqti bilan o’rnatiladigan urf-odatlarga asoslanadi.
Merosxo’rlik va sulola (tabaqa) shaxslarning iqtisodiy rolida hukmronlik qiladi,
ijtimoiy-iqtisodiy turg’unlik aniq ifodalanadi. Texnika taraqqiyoti va yangiliklarni
joriy qilish keskin cheklangan, chunki ular ko’pincha an’analarga zid keladi va
ijtimoiy tuzum barqarorligiga xavf tug’diradi. Iqtisodiy faoliyatga nisbatan diniy va
madaniy tartiblar birlamchi hisoblanadi.
Bu yerda shuni ta’kidlash lozimki, iqtisodiyot muammosini hal qilishning bir xil
va umum tan olingan yechimi mavjud emas. Xar xil madaniyat va tarixiy o’tmish, har
xil urf-odat va an’analar, qarama-qarshi mafkuraviy qarashlarga ega bo’lgan turli
jamiyatlar aniq iqtisodiy muammolarni hal qilish uchun turli xil tartiblardan
foydalanadi.
Bozor iqtisodiyotiga qarama-qarshi tizim
|
| |
Ўқув машғулотларини ташкил қилиш босқичи

|
Ўқув машғулотларини ташкил қилиш босқичи
|
bet | 52/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикасиЎқув машғулотларини ташкил қилиш босқичи.
1.Мавзу ва кўриб чиқиладиган масалалар тушунтирилади. Тегишли материаллар тарқатилади (рангли расмлар, кўргазмали қуроллар).
2.Гуруҳдаги талабаларга саволлар берилади ва уларнинг фикрлари сўралади.
|
Ўқитувчи
10-минут
|
IIII
|
Гуруҳда ишлаш босқичи.
1.Талабаларнинг фикри кетма-кетликда эшитилади. Бошқа фикр, эътирозлар бўлса, изоҳ берилади. Бошқа талабалар баҳсга жалб қилинади.
2.Талабалар фикрларидаги ўхшашлик ва қарама-қарши томонлар ҳамкорликда аниқланади, бошқа фикрлар ҳам таҳлил қилинади.
3.Барча талабалар томонидан айтилган фикрлар умумлаштирилади ва таҳлил қилинади ҳамда энг тўғри фикрлар жамланади.
|
Ўқитувчи-талаба,
40-минут
|
IIV
|
Мустаҳкамлаш ва бахолаш:
Берилган маълумотларни талабалар томонидан қандай ўзлаштирилганини аниқлаш учун қуйидаги саволлар берилади:
4.1.«Спортчиларни тайёрлаш» атамасига тавсиф беринг.
4.2.Спортчиларни тайёрлаш жараёни нечта боскичдан иборат.
4.3.Спортчиларни тайёрлаш жараёнининг боскичларига тавсиф беринг.
Якуний фикрлар айтилади. Мавзу буйича якуний фикрлар айтилади, талабалар фикрлари умумлаштирилади.
|
Ўқитувчи,
15-минут
|
V
V
|
Ўқув машғилотини якунлаш босқичи:
1. Талабалар билими таҳлил қилинади.
2.Ўқитувчи ўз фаолиятини тахлил қилади ва тегишли ўзгартиришлар киритади.
|
Ўқитувчи,
10-минут
|
|
| |
Мавзуга оид адабиётлар - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 62/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикасиМавзуга оид адабиётлар
«Таълим тўғрисида»ги Қонун. Тошкент–1997.
«Кадрлар тайёрлаш миллий дастури». Тошкент–1997.
«Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида» ги Қонун. Тошкент-1992.
Абдуллаев А., Хонкелдиев Ш.Х. «Жисмоний тарбия назарияси ва методикаси». Фарғона-2001, 279 б.
6 -МАВЗУ: Мусобақа фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари
“Мусобақа фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари ” мавзуси бўйича маъруза машғулотининг технологик харитаси
ТТ-р
|
Босқичлар ва бажариладиган иш мазмуни
|
Амалга оширувчи масъул
|
I
|
Тайёрлов босқичи.
1.1. Дарс мақсади Йил фасллари спортнинг «мавсумий» турларида мусобақа даври узунлигини чеклаш ва маълум миқдорда машғулот воситаларини танлашга таъсир этиш билан машғулот даврлари максади ва вазифаларини очиб бериш
1.2. Идентив мақсадлари:
1.Мусобақаларга тайёргарликни таъминлашда материал техник таъминотини ўрганиш.
1.3. Асосий тушунча ва иборалар: Мусобакалар тақвим, мавсум-иқлим шароитлари ва спорт машғулотларини даврлари екси 1.4. Дарс шакли: Гуруҳ ва микрогуруҳларда ишлаш.
1.5. Фойдаланилган метод ва усуллар: ақлий хужум, давра суҳбати, баҳс.
1.6. Керакли жихоз ва воситалар: Маъруза матни, ўқув услубий мажмуа, ўқув қўлланма, видеопроектор.
|
Ўқитувчи
5-минут
|
II
|
Ўқув машғулотларини ташкил қилиш босқичи.
1.Мавзу ва кўриб чиқиладиган масалалар тушунтирилади. Тегишли материаллар тарқатилади (рангли расмлар, кўргазмали қуроллар).
2.Гуруҳдаги талабаларга саволлар берилади ва уларнинг фикрлари сўралади.
|
|
|
| |
Назорат саволлар - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 74/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикасиНазорат саволлар.
1.Нима учун кейинги пайтларда (30-40 йил ичида) айниқса қаттиқ чарчатиб қўймайдиган беллашувлар билан боғлиқ спорт турларида мусобақага тайёргарлик ҳажми айниқса кенгайиб кетди?
2.Спорт йили давомида ўзингиз қатнашган мусобақалар мисолида улардаги қийинчиликни аста-секин ўсиб боришини кузатинг:
3.Ўзингизнинг мусобақа фаолиятингиз тузилишидаги таркибий қисмларни тасвирлаб беринг (нималардан иборат).
Мавзуга оид адабиётлар
«Таълим тўғрисида»ги Қонун. Тошкент–1997.
«Кадрлар тайёрлаш миллий дастури». Тошкент–1997.
«Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида» ги Қонун. Тошкент-1992.
Абдуллаев А., Хонкелдиев Ш.Х. «Жисмоний тарбия назарияси ва методикаси». Фарғона-2001, 279 б.
V. Семинар машғулотлари
1-семинар машғулоти: Спортнинг назарий асослари.
Дарс мақсади: Талабаларга Спорт тренировкасининг дастлабки тушунчаларини маъносини очиб бериш.
Идентив мақсадлари:
А)Спорт тренировкаси жараёни тугрисида тушунчага эга булади.
Б)Спорт тренировкаси жараёнига оид таянч тушунчаларни санаб курсатади ва уларнинг маъносини очиб беради.
Талабалар билан дарсда кўриб чиқиладиган асосий саволлар:
Спорт тренировкаси жараёнига тавсиф беринг.
1.Спорт тренировкаси жараёнига оид дастлабки тушунчалар кайсилар?
2.Замонавий жамият тизимида спортнинг тутган урни ва ахамияти хакида гапириб беринг.
3.Спортнинг жамиятдаги функциялари кайсилар?
4.Спортнинг функцияларига тавсиф беринг
Фойдаланилган адабиётлар:
«Таълим тўғрисида»ги Қонун. Тошкент–1997.
«Кадрлар тайёрлаш миллий дастури». Тошкент–1997.
«Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида» ги Қонун. Тошкент-1992.
Абдуллаев А., Хонкелдиев Ш.Х. «Жисмоний тарбия назарияси ва методикаси». Фарғона-2001, 279 б.
|
| |
Мавзуга оид адабиётлар - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 51/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикасиМавзуга оид адабиётлар
«Таълим тўғрисида»ги Қонун. Тошкент–1997.
«Кадрлар тайёрлаш миллий дастури». Тошкент–1997.
«Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида» ги Қонун. Тошкент-1992.
Абдуллаев А., Хонкелдиев Ш.Х. «Жисмоний тарбия назарияси ва методикаси». Фарғона-2001, 279 б.
2 - МАВЗУ: Спорт мусобақалари ва СПОРТЧИНИ ТАЙЁРЛАШ ТИЗИМИ.
“ СПОРТЧИНИ ТАЙЁРЛАШ ТИЗИМИ.” мавзуси бўйича маъруза машғулотининг технологик харитаси
ТТ-р
|
Босқичлар ва бажариладиган иш мазмуни
|
Амалга оширувчи масъул
|
I
I
|
Тайёрлов босқичи.
1.1. Дарс мақсади Спортчиларни тайёрлаш куп йиллик жараён эканлигини асослаб бериш.
1.2. Идентив мақсадлари:
1.Спортчиларни тайёрлаш жараёнига тавсиф беради.
2.Спортчиларни тайёрлаш- куп йиллик жараён эканлигини асослаб беради.
3.Спортчиларни тайёрлаш жараёнини боскичларга ажратади.
4.Ушбу боскичларнинг вазифаларини санаб курсатади.
1.3. Асосий тушунча ва иборалар Спортчиларни тайерлаш, спортчиларни тайерлаш боскичлари,бошлангич ихтисослашиш ,юкори натижалар курсатиш боскичи,спортда куп йиллар яшаш 1.4. Дарс шакли: Гуруҳ ва микрогуруҳларда ишлаш.
1.5. Фойдаланилган метод ва усуллар: ақлий хужум, давра суҳбати, баҳс.
1.6. Керакли жихоз ва воситалар: Маъруза матни, ўқув услубий мажмуа, ўқув қўлланма, видеопроектор.
|
Ўқитувчи
5-минут
|
III
|
|
|
| |
ТАВСИЯ - download

| Тавсия этиладиган мустақил иш мавзулари 1,4 Kb. 1 | o'qib |
| “Ўзбекистон белгиси” кўкрак нишонига тавсия этилган номзодлар тўғрисида O’zbekiston Respublikasi Yoshlar ittifoqi Andijon viloyati kengashi tomonidan "Oʻzbekiston belgisi" ko’krrak nishoniga tavsiya etilgan nomzod to’g’risida 0,95 Mb. 3 | o'qib |
| Омонат касса ва коммунал касса бланкаларни печать қилиш учун ишлатиладиган плагин InternetExplorer 8 версиясига ўрнатилиши тавсия қилинади Windowsтури x64 бўлса, Пуск – Все программықисмига ўтиб “InternetExplorer”ниишлатинг“InternetExplorer (64-разрядный)”ишлатилмасин!!! 1,65 Mb. 1 | o'qib |
| Компьютер тармоқларидаги масофавий ҳужумлар режа тармоқ трафигини тахлиллаш Internet ишлаши принципларининг қандайдир чегараланган сонига асосланганлиги сабабли масофадан бўладиган намунавий хужумларни ажратиш ва уларга қарши қандайдир комплекс чораларни тавсия этиш мумкин. Бу чоралар, ҳақиқатан 15,73 Kb. 4 | o'qib |
| Компьютер тармоқларидаги масофавий ҳужумлар режа тармоқ трафигини тахлиллаш. Тармоқнинг ёлғон объектини киритиш Internet ишлаши принципларининг қандайдир чегараланган сонига асосланганлиги сабабли масофадан бўладиган намунавий хужумларни ажратиш ва уларга қарши қандайдир комплекс чораларни тавсия этиш мумкин. Бу чоралар, ҳақиқатан 107,17 Kb. 4 | o'qib |
| Ушбу “Модда тузилиши” курсидан маърузалар матни асосида тайёрланган ы=ув =ылланмаси кафедра =арорига асосан аду ы=ув услубий щайъати томонидан (1999 йил 4 сентябр) =ылланишга тавсия этилган Modda tuzilishi: Oliy o’quv yurtlari kimyo ixtisosligi uchun o’quv qo’llanma-Andijon.: Adu aтb., 2000. 63 b 1,85 Mb. 28 | o'qib |
| Aksiyadorlik jamiyati toshkent davlat transport universiteti «Transportida axborot tizimlariva texnologiyalari» kafedrasi «raqamli texnika va mikroprotsessorlar» Raqamli texnika va elektronika” фанидан мустақил таълимни ташкил этишда муайян фаннинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги шакллардан фойдаланиш тавсия этилади ва жорий назорат сифатида баҳоланади 409,5 Kb. 27 | o'qib |
Ўқитувчи  
10-минут - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 57/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикасиЎқитувчи
10-минут
IIII
|
Гуруҳда ишлаш босқичи.
3.1.Талабаларнинг фикри кетма-кетликда эшитилади. Бошқа фикр, эътирозлар бўлса, изоҳ берилади. Бошқа талабалар баҳсга жалб қилинади.
3.2.Талабалар фикрларидаги ўхшашлик ва қарама-қарши томонлар ҳамкорликда аниқланади, бошқа фикрлар ҳам таҳлил қилинади.
|
Ўқитувчи-талаба,
40-минут
|
IIV
|
Мустаҳкамлаш ва бахолаш:Берилган маълумотларни талабалар томонидан қандай ўзлаштирилганини аниқлаш учун қуйидаги саволлар берилади:
4.1. Спорт тренировка жараёнининг тамоиллари кайсилар?
4.2. Юксак натижаларга интилиш тамоилининг мохияти нимадан иборат?
4.3. Умумий ва махсус тайёргарликнинг бирлиги тамоилининг мохиятини очиб беринг.
4.4. Тренировка жараёнининг узлуксизлиги тамоилига тавсиф беринг.
Якуний фикрлар айтилади. Мавзу буйича якуний фикрлар айтилади, талабалар фикрлари умумлаштирилади.
|
Ўқитувчи,
15-минут
|
V
V
|
Ўқув машғилотини якунлаш босқичи:
5.1. Талабалар билими таҳлил қилинади.
5.2. Ўқитувчи ўз фаолиятини тахлил қилади ва тегишли ўзгартиришлар киритади.
|
Ўқитувчи,
10-минут
|
АСОСИЙ САВОЛЛАР:
1.Спорт тренировкасининг тамоилларига тавсиф.
МАВЗУГА ОИД ТАЯНЧ ТУШУНЧА ВА ИБОРАЛАР:
Таълим ва тарбия масалалари билан боглик хар кандай сохада булганидек, спорт машки жараенида хам умумпедагогик тамоилларга энг катта ахамият берилади, зеро барча умумий таълим – тарбия жараенининг энг умумлашган бошлангич холати айнан шу умумпедагогик тамоилларга жойланади.
|
| |
- МАВЗУ: СПОРТ ТРЕНИРОВКАСИНИНГ ТАМОИЛЛАРИ

|
- МАВЗУ: СПОРТ ТРЕНИРОВКАСИНИНГ ТАМОИЛЛАРИ
|
bet | 56/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикаси4- МАВЗУ: СПОРТ ТРЕНИРОВКАСИНИНГ ТАМОИЛЛАРИ.
“СПОРТ ТРЕНИРОВКАСИНИНГ ТАМОИЛЛАРИ” мавзуси бўйича маъруза машғулотининг технологик харитаси
ТТ-р
|
Босқичлар ва бажариладиган иш мазмуни
|
Амалга оширувчи масъул
|
I
|
Тайёрлов босқичи.
1.1. Дарс мақсади:Спорт тренировкасининг тамоилларини санаб курсатиш ва уларнинг мохиятини очиб бериш.
1.2. Идентив мақсадлари:
А) Спорт тренировкасининг тамоилларини санаб курсатади.
Б)Хар бир тамоилнинг мохиятини очиб бера олади.
В)Булгуси мураббийлик фаолиятида ушбу тамоилларга таяниб иш юритиш малакасига эга булади.
1.3. Асосий тушунча ва иборалар: Таълим ва тарбия масалалари билан боглик хар кандай сохада булганидек, спорт машки жараенида хам умумпедагогик тамоилларга энг катта ахамият берилади, зеро барча умумий таълим – тарбия жараенининг энг умумлашган бошлангич холати айнан шу умумпедагогик тамоилларга жойланади. 1.4. Дарс шакли: Гуруҳ ва микрогуруҳларда ишлаш.
1.5. Фойдаланилган метод ва усуллар: ақлий хужум, давра суҳбати, баҳс.
1.6. Керакли жихоз ва воситалар: Маъруза матни, ўқув услубий мажмуа, ўқув қўлланма, видеопроектор.
|
Ўқитувчи
5-минут
|
III
|
Ўқув машғулотларини ташкил қилиш босқичи.
2.1.Мавзу ва кўриб чиқиладиган масалалар тушунтирилади. Тегишли материаллар тарқатилади (рангли расмлар, кўргазмали қуроллар).
2.2.Гуруҳдаги талабаларга саволлар берилади ва уларнинг фикрлари сўралади.
|
|
|
| |
-минут
    
IIII - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 71/99 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #121282 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Жисмоний маданият назарияси ва методикаси10-минут
IIII
|
Гуруҳда ишлаш босқичи.
1.Талабаларнинг фикри кетма-кетликда эшитилади. Бошқа фикр, эътирозлар бўлса, изоҳ берилади. Бошқа талабалар баҳсга жалб қилинади.
2.Талабалар фикрларидаги ўхшашлик ва қарама-қарши томонлар ҳамкорликда аниқланади, бошқа фикрлар ҳам таҳлил қилинади.
3.Барча талабалар томонидан айтилган фикрлар умумлаштирилади ва таҳлил қилинади ҳамда энг тўғри фикрлар жамланади.
|
Ўқитувчи-талаба,
40-минут
|
IIV
|
Мустаҳкамлаш ва бахолаш:
Берилган маълумотларни талабалар томонидан қандай ўзлаштирилганини аниқлаш учун қуйидаги саволлар берилади:
4.1. Олимпиада спорт мусобақалари тугрисида тушунча беринг.
4.2. Спортчининг мусобақа фаолиятига тавсиф беринг
4.3.”Машк курганлик” атамасининг маъносини очиб беринг.
4.4.”Спорт формаси” тушунасига тавсиф беринг.
4.5.”Тайёрлик даражаси тушунчасига тавсиф беринг
Якуний фикрлар айтилади. Мавзу буйича якуний фикрлар айтилади, талабалар фикрлари умумлаштирилади.
|
Ўқитувчи,
15-минут
|
V
V
|
Ўқув машғилотини якунлаш босқичи:
5.1. Талабалар билими таҳлил қилинади.
5.2.Ўқитувчи ўз фаолиятини тахлил қилади ва тегишли ўзгартиришлар киритади.
|
Ўқитувчи,
10-минут
|
Асосий саволлар:
1. Олимпиада спорт мусобақалари
2.Спортчи мусобақа фаолиятининг тузилиши
МАВЗУГА ОИД ТАЯНЧ ТУШУНЧА ВА ИБОРАЛАР:
Олимпиада , спортчининг мусобақа фаолияти,тренировка,машк курганлик,спортчиларни тайёрлаш,машк курганлик, спортнинг жамиятдаги функциялари,спортнинг ижтимоий ахамияти,спортнинг жамиятдаги функциялари.
|
| |
Track 30 - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Tracks 2 9 -3 4
story and the anim ation are so good.
I found that, even though it's a cartoon, it was really easy
to get involved in the characters and w hat was happening to them . I th in k I cried fo r the last half
hour of the film ... but it's an incredibly heartw arm ing film about love and friendship. I w ould
recom m end th is film to anyone who enjoys both a laugh and a cry! I th in k
th is film w ould be loved
by m ost people in the w orld.
Iqtisodiy munosabatlar – bu kishilar uchun zarur bo’lgan hayotiy

|
Iqtisodiy munosabatlar – bu kishilar uchun zarur bo’lgan hayotiyBog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIIqtisodiy munosabatlar – bu kishilar uchun zarur bo’lgan hayotiy
ne’matlarni ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste’mol qilish
jarayonida vujudga keladigan munosabatlardir.
Ular takror ishlab chiqarish
munosabatlari yoki iqtisodiy munosabatlar deb ham ataladi.
Ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojining muayyan darajasi ishlab chiqarish
munosabatlarining u yoki bu turini taqozo qiladi.
Muayyan taraqqiyot darajasidagi
ishlab chiqaruvchi kuchlar va ishlab chiqarish munosabatlari muayyan turining
birligi va o’zaro ta’siri ishlab chiqarish usulini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish munosabatlari faqat ishlab chiqaruvchi kuchlar bilangina o’zaro
aloqada bo’lib qolmaydi. Ular bir vaqtda bazis ham hisoblanib, uning ustida ishlab
chiqarish munosabatlarining ushbu tizimiga xos bo’lgan alohida siyosiy, huquqiy,
mafkuraviy, milliy, oilaviy va boshqa ijtimoiy munosabatlar hamda tartibotlarning
alohida turlari qad ko’taradi. Ana shularning yig’indisi jamiyatning ustqurmasini
tashkil etadi. Siyosat, huquq, ahloq va ustqurmaning boshqa elementlari ham faol rol
o’ynaydi, o’zlarini vujudga keltirgan ishlab chiqarish munosabatlariga, ular orqali esa
jamiyatning ishlab chiqaruvchi kuchlariga ham aks ta’sir ko’rsatadi.
Ishlab chiqarish usuli bilan jamiyat ustqurmasi ijtimoiy-iqtisodiy
formatsiyani tashkil etadi
.
Ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyaning tarkibiy qismlarini alohida chizma orqali
ifodalash mumkin (3.1-chizma). Bu yerda ikki holatga e’tibor berish muhim.
Birinchidan, ishlab chiqarish munosabatlari mustaqil, alohida tizimni tashkil
qilmaydi. Ular ishlab chiqaruvchi kuchlar bilan ham, shuningdek ustqurma bilan ham
har doim o’zaro ta’sirda bo’ladi. Ikkinchidan, turli formatsiyalarda o’ziga xos ishlab
chiqarish munosabatlari amal qiladi va bu esa har bir formatsiyaga mos keluvchi
ishlab chiqarish usulini belgilab beradi.
|
| |
uning uchun ham ishlab - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

52
shuni
aytish kerakki, ko’pchilik olimlar tomonidan bozor iqtisodiyoti sharoitida
samaradorlikning bosh ko’rsatkichi olingan
foydaning xarajatlarga nisbati, ya’ni
rentabellik yoki foydalilik darajasi bilan belgilanadi deb tan olinadi. Ishlab chiqarish
samaradorligi ko’p qirrali masala bo’lib, bu aytilgan birgina asosiy ko’rsatkichda, uni
to’la ravishda har tomonlama ifodalab bo’lmaydi. Shuning uchun ishlab chiqarish
samaradorligini to’la ifodalashda unda qatnashgan
omillarning unumdorligini,
ulardan samarali foydalanish darajasini ifodalaydigan ko’rsatkichlar tizimidan
foydalaniladi.
Ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning manba
va usullarini tavsiflovchi
umumiy iqtisodiy qonunlardan biri vaqtni tejash qonuni hisoblanadi.
Vaqtni tejash
qonuni – ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanib borishi bilan jamiyat
tomonidan hayotiy ne’matlar birligini yaratishga sarflanayotgan vaqtning

53
mahsulotni – M, Yalpi daromadni – YAD, foydani – F deb belgilasak,
quyidagi
formulalar hosil bo’ladi:
Ê
Ì
ÊU
;
Ê
YAD
ÊU
;
Ê
F
ÊU
.
Samaradorlikni aniqlashda bu ko’rsatkichlardan tashqari mahsulotning mehnat
sig’imi, material sig’imi, energiya sig’imi degan ko’rsatkichlar ham qo’llanilib, ular
ishlab chiqarilayotgan mahsulotning har bir birligini yaratish uchun ketgan, yoki
ishlab chiqarish uchun zarur bo’lgan mehnat, energiya va moddiy ashyolar miqdorini
ifodalaydi.
Bu ko’rsatkichlarning har biri ishlab chiqarishda qatnashgan turli omillar
samaradorligini ifodalab, bir-biri bilan chambarchars bog’liq va bir-birini to’ldiradi.
Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish uchun unga ta’sir qiladigan omillarni
ham bilish zarurdir. Ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga
bir qancha omillar
ta’sir qiladi:
1) fan-texnika taraqqiyotni tezlashtirish va uning natijalarini tezlik bilan ishlab
chiqarishda qo’llash;
2) ishlab chiqarishni ratsional joylashtirish, ixtisoslashtirish va kooperatsiyalash;
3) iqtisodiyotning tarkibiy qismlarini va uning tashkiliy bo’g’inlarini
o’zgartirish;
4) ishlab chiqaruvchilarni rag’batlantirish va ularning faolligini oshirish;
5) mavjud tabiiy, moddiy va mehnat resurslaridan oqilona,
tejab-tergab
foydalanish, yangi, arzon, sifatli xomashyo va energiya turlarini, ekinlarning yangi
hosildor navlarini, chorva mollarining mahsuldor zotlarini topib ishlab chiqarishga
joriy qilish;
6)
kishilarning bilim saviyasini, malakasini oshirish, yetuk ishchi va
mutaxassislar tayyorlash.
Bular ichida fan-texnika taraqqiyoti omili hozirgi kunda respublikamiz uchun
dolzarb va muhim ahamiyat kasb etadi. Fan-texnika taraqqiyotining evolyutsion va
revolyutsion shakllari farqlanadi. Evolyutsion shaklda
rivojlanish deganda, FTTning
mavjud texnologiyasi asosida, mashinalar va uskunalar qisman modernizatsiyalash
asosida rivojlanishi tushuniladi.
Revolyutsion shaklda rivojlanishi deganda esa, fan-texnikaning bir qancha
sohalarida birdaniga katta o’zgarishlar bo’lib, texnikaning eng so’nggi yangiliklarini,
avlodlarini ishlab chiqarishda qo’llash, printsipial yangi texnologik tizimga o’tish
tushuniladi.
Unit 19 Wildlife - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

|
Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L& Pdf ko'rish
|
bet | 104/125 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #156974 |
Bog'liq Grammar for IELTSUnit 19 Wildlife
Track 32
Examiner: Are zoos cru e l to anim als?
Student:
I don’t know. I th in k some zoos are cruel, fo r example zoos that keep anim als
in s m a ll cages. But there are also zoos that give the anim als space to move and
look a fte r them w ell. This i th in k is good. Zoos can also help protect endangered
species, and this is a really great thing. There are some countries that have no laws
to protect th e ir anim als - th a t’s a real problem . So, overall I don't th in k zoos are as
bad as people think.
Examiner: Do you th in k we could do more to protect our w ild life ?
Student:
Yes, we could do a little more. I th in k many areas of rainforest w hich have
been
destroyed by industries really need to be rejuvenated. Lots of w ild life live there and
if they don’t have these forests, they w o n ’t be able to survive. Gorillas, which are
one of the m ost endangered rainforest species, are dying out rapidly.
Examiner: Do you th in k hunting is justified?
Student:
I th in k hunting som etim es is a necessary thing. But I th in k hunting as a sport, when
the main purpose is enjoym ent, is a little cruel. We a ll need to eat, and tra d itio n a l
societies which don’t have shops to buy food need to be able to hunt fo r the things
they need. This is necessary fo r them to be able to live.
Track 33
1
Owls are divided into two groups, which are classified 'typical ow ls’ and ‘barn owls'.
2
Barn owls, which are nocturnal, fly silently.
3
Owls w hich are nomadic rear a great num ber of young.
U Long-eared owls w hich live in the north m igrate to Europe fo r winter.
Track 34
Hello everyone. As you know, this w ee k’s lectures are on w ild life in B ritain, and today w e ’re going
to look at the barn owl, which is a com m on noctu rna l creature around the B ritish Isles. Now,
if you have a look at page three of your handout, you w ill see an outline of a barn owl.
Now, it
looks like a
harm less creature, but this actually couldn’t be fu rth e r from the tru th . They may be
relatively harm less to you and me, but to the B ritish rodent, they are a k ille r! Now, why is this?
Well, firs tly it has a lot to do w ith th e ir sw iftness and silence. Look, fo r example, at the wings,
which can vary from 80cm to 95cm. T hat’s alm ost a m etre! Wings that large have a great deal
of power. Now, m ost people think that beaks are probably the way m ost birds hunt. But these
beaks, w hich are curved downwards, are not used to hunt prey. When owls hunt prey, they have
two massive anatom ical advantages. Firstly, th e ir feathers, w hich have serrated edges, can
separate from each other. This makes th e ir flig h t absolutely silent, so they can approach th e ir
|
| |
The Life Span of a Youth Subculture

11 People and places
C o m p a ra tive s tru c tu re s
Structures that show unequal comparisons:
1
more/less + adjective/adverb +
than
Livinq in the countryside
is health ie r than
Traffic in towns moves more slowlv than in
living in a city.
villages.
2
m orel few er! less + noun/noun phrase +
than
There are more DeoDle in this town than
there used to be.
There are few er superm arkets in countrv
villages than in regional towns.
3
not as + adjective/adverb + as
This town is not as prosperous as the others in
this region.
The people in London aren't as friendlv as
those in my home town.
U not as +
much/many + noun/noun phrase + as
Not as manv
people visit New Zealand as
Australia.
There isn 't as much sun in the north of the
countrv as in the south.
Unit 16 Health and fitness

im portant to keep up m otivation levels and exercising w ith
other people can be
a good way to do this. And don’t forget about the local park. It is a great place to
exercise fo r free. Som etim es parks provide a running tra ck o r other com m unal
facilities, a ll of which are free to use.
Unit 18 Film and entertainment
Track 29
Thank you fo r coming to this ta lk on
the A ustralian Film Institute, or AFI as most of us know it.
We pride ourselves on the w ork we have done over the last 50 years, and I hope to let you know
how we w ill keep prom oting and developing this great country's film industry. I’m going to start
by giving you a little bit of history about the AFI, then I’ll go on to te ll you about the w ork w e ’re
involved in at the m oment, and then te ll you a little bit about w hat the futu re holds fo r the AFI.
So, le t’s sta rt at the beginning. 1958 is an
im portant date in our history, as it was when the
Institute was founded. Since then, we have been w orking continuously fo r the follow ing purpose;
to promote film and television in A ustralia. I th in k however our celebrated
film and television
awards are w hat we at the AFI are most w e ll known for, which do indeed fu lfill our aim s of
prom otion of the industry. In fact, we th in k these awards have also elevated the standards of
Australian film since th e ir inception in the sixties. We're incredibly proud of them.
The awards became so popular that we expanded them . In 1986,
TV categories were added
to the list of prestigious awards we offered. The awards have grown in popularity and status
over the years, and there is no doubt that we are one of the leading film and television award
cerem onies in the country. We have ju st recently held o u r 50th anniversary, which took place at
M elbourne's Princess Theatre. Some big names in the film and television
industry were there
and it was a real celebration of success.
Now, this leads me up to our present work...
The History of BUNAC - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Unit 10
radical m usicians such as The Velvet Underground and new th in ke rs like M alcolm McClaren. As
w ith any subculture, the firs t stage m ust be the birth of the subculture which
is led by c u ltu ra l
leaders. These leaders inspire the styles and values that w ill become part of the subculture. In
the case of punk, McClaren was very much the stylist of the punk look, selling daring clothes that
the punk cultu re came to embrace.
Punk began in its fu lle s t form in the 1970s, when the daring and a n ti-estab lishm e n t concepts
of these pioneers took a more popular form . Punk sprang up largely as a re su lt of a weakening
economy and high levels of unem ploym ent. Social and politica l problem s
are often the reason
behind the next stage of su b cu ltu ra l developm ent; the su b c u ltu ra l embrace. This is when the
subculture is at its m ost dynamic, and is becoming increasingly accepted.
A fte r that the subculture plateaus. This is when it becomes stable and people dem onstrate sub
norm s which include shared ways of dressing, shared values and beliefs,
and shared form s of film
or music. In te rm s of punks, this can be seen in such things as Mohawks, a p a rticula rly striking
hairstyle, and piercings. Punks often have many facial piercings which
make them stand out from
the norm. This need fo r individualism is quite strong in youth subcultures, yet at the same tim e is
a contradiction because these very people are copying from w ithin th e ir groups. A striking feature
at this stage is the onset of deviant subcultures, which take some characteristics of the main
subculture and d istort these w ith other characteristics. As w e ll as often exhibiting anti-social
behaviour, they distance themselves from the main subculture by m utual dislike.
In the culture of
punk, skinheads are an apt example of this, exhibiting a ll the key features of a deviant subculture.
The im portant thing to note now is that whereas the main subculture continues through the cultural
plateau to then suffer from eventual rejection, the deviant subculture continues for much longer.
A youth subculture usually fades away after an amount of tim e as it becomes more and more old-
fashioned; something which young people never like to be associated with. The 'accepted' subcultures
are then replaced by a newer and more cutting-edge subculture,
in the case of punk, dance and new
romantic subcultures emerged which saw the end of the established subculture of punk.
Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

54
va xizmat qilish jarayonida insonning yashashi uchun zarur bo’lgan barcha hayotiy
vositalar yaratiladi.
3. Bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish omillari – yer, kapital,
ishchi
kuchi va tadbirkorlik qobiliyatidan iborat bo’lib, ular o’zaro bir-birlariga ta’sir
ko’rsatadi. Bu omillardan birining sifat va miqdor jihatidan o’zgarishi pirovardida
boshqa omillarning o’zgarishiga ham ta’sir ko’rsatadi.
4. Ishlab chiqarish jarayonida barcha omillar harakatda bo’ladi, lekin ular ichida
jonli mehnat, ya’ni ishchi kuchi faol bo’lib, u barcha ishlab
chiqarish vositalarini
harakatga keltiradi, ularga «jon kiritadi», asosiy kapital qiymatining yo’qolib
ketmasligini ta’minlab, yangi yaratilgan tovar va xizmatlarga o’tkazadi. Va nihoyat,
bu jarayonda yangi tovar va xizmatlar vujudga keladi.
5. Yangi vujudga kelgan tovar va xizmatlar ikki xil xususiyatga –
naflilik va
qiymatga ega bo’lib, ikki tomonlama hisobga olinadi: natural-ashyoviy (naflilik)
tomonidan va qiymat tomonidan. Natural-ashyoviy tomondan u uch qismga: ishlab
chiqarish
vositalari, iste’mol buyumlari va turli xizmatlarga bo’linadi. Qiymat
tarafidan ham uch qismga: iste’mol qilingan ishlab chiqarish vositalari qiymati (s),
zaruriy mahsulot qiymati (v) va qo’shimcha mahsulot qiymati (m)ga bo’linadi.
6. Bundan 100 yil ilgari marjinalistlar
tomonidan kashf qilingan va
iqtisodiyotning universal qonuni deb atalgan qonun – «keyingi qo’shilgan omil
(qo’shilgan kapital, qo’shilgan mehnat) unumdorligining pasayib borish qonuni»
ko’r-ko’rona isrofgarchilikka, ortiqcha xarajatlarga yo’l qo’yilmasa,
hozirgi zamon
fan-texnika taraqqiyoti sharoitida amal qilmaydi.
7. Ishlab chiqarish jarayoni doimo o’zgarib, takomillashib va kengayib boradi.
Uning rivojlanib borishida ishlab chiqarish jarayonlarini modernizatsiyalash,
diversifikatsiyalash va tarkibiy jihatdan o’zgartirib borish muhim rol o’ynaydi.
Ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bosqichlari va ularni bilishga bo’lgan turlicha

57
kuchlar – bu ijtimoiy ishlab chiqarish jarayonida kishilar bilan tabiat
o’rtasidagi bog’lanishni amalga oshiruvchi shaxsiy va texnik-buyumlashgan
elementlar tizimidan iborat.
Ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanish darajasi
ijtimoiy taraqqiyotning eng muhim mezoni va umumiy ko’rsatkichidir.
Odamlar ishlab chiqarish jarayonida faqat tabiat
ashyolari va boshqa moddiy
ashyolar bilan emas, shu bilan birga o’zaro bir-biri bilan ham munosabatlarda
bo’ladilar, ya’ni ishlab chiqarish munosabatlariga kirishadilar.
Bunda ishlab
chiqarishda tarkib topadigan tashkiliy-iqtisodiy va ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar
bir-biridan farq qiladi. Tashkiliy-iqtisodiy munosabatlar ishlab chiqarishni tashkil
qilish jarayonida vujudga keladi. Mazkur munosabatlar kishilar o’rtasidagi
aloqalar
sifatida namoyon bo’lib, shu bilan birga ishlab chiqarish holatini bevosita tavsiflaydi,
ishlab chiqaruvchi kuchlar taraqqiyoti muayyan bosqichlarining xususiyatlarini va
ularning ijtimoiy uyg’unlashuvini aks ettiradi. Bu masalan,
mehnat taqsimoti, uni
ixtisoslashtirish
va
kooperatsiyalash,
ishlab
chiqarishning
to’planishi va
uyg’unlashtirilishidir.
Ishlab chiqarish har doim muayyan ijtimoiy shaklga ega bo’ladi. Bu ijtimoiy
shakl iqtisodiy munosabatlarni vujudga keltiradi, ularning mohiyati va asosini ishlab
chiqarish vositalariga mulkchilik munosabatlari tashkil etadi.
Read the examiner questions from a Speaking Part 1 conversation and expand the answer

2 Examiner: So,
you're studying here in Sydney. How is your town/city different from Sydney?
Notes: d ifferent shop opening hours, more efficient tra n sp o rt system, same w eather
3 Examiner: Is it a good place to live?
Notes: be tte r than
other cities in my country, more m odern,
lots of parks, not crowded
like
o th e r cities
Now listen and read the audio script for Task 15. Compare your answers to the
suggested answers.
Exam tip: Comparative structures can be tested in the IELTS
Listening exam by changing
positive and negative structures. For example, in the exam you m ight hear:
In this town
there are far more visitors to the church than the town hall, and the question or correct
answer m ight be:
Not nearly as many people visit the town hall as the church in this town.
3
Listen to three students discussing a presentation they have to give for their social
studies class. Choose the correct answer A, B or C to complete sentences 1-3 below.
to request and give perm ission 
Can I use your car? Yes, you can.
3

Unit 12
2
in the negative to express a
negative recom m endation
People sh o uld n ’t be horrib le to others, (it is a bad thing to do)
Must is used:
from the speaker’s point of view to
express a strong obligation
He m ust go to prison!
(I think it is necessary)
Must not (Mustn’t) is used:
from the speaker’s point of view to say that som ething is not allowed
You m u s tn 't take money!
(I think it is not allowed)
A ll of these m odal verbs are used w ith another main verb and w itho u t
to. There is no third
person
construction, e.g.
He must ao to prison. NOT
He must to go to prison. OR
He m usts go to
prison.
Modal constructions using ‘to’ (sem i-m odal verbs)
Ought to is used:
to express a recom m endation (like
should}
People ought to be kind to others.
This construction is less com m on in the negative.
Have to is used:
to express a strong objective obligation 
People have to fo llo w the law. (it is required)
Don’t have to

3
I th in k it is possible that the crim e rate w ill increase in future.
I
th in k the crim e r a te ___________ in future.
4
Som etim es offenders can choose
between paying a fine or
doing com m unity service.
Som etim es o ffe n d e rs _______ __________They can do com m unity service instead.
5
Police officers are able to take early retirem ent because of
the demands of th e ir job.
Police o ffic e rs ________________ early re tirem e n t because of the demands of th e ir job.
Gram mar tip: Always use m odal verbs to express possibility and likelihood. Only use
w ill when the inform ation is factual and
not your opinion, fo r example:
The crime rate m ig h t decrease as a result of the new laws, (you cannot be sure]
The government w ill introduce new laws next month to help reduce crime, (this is a fact)
2
Sentences 1-5 are from an IELTS Writing Task 2 essay. The student has used verbs that
Grammar for IELTS - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Tracks 2 4 -2 8
and com m unication, we w ould know a lot
less about oth e r cultures, and I th in k that
w ould be a pity.
Examiner:
How has globalization benefited people in your country?
Student:
It's made a really big difference to how people in my country see them selves in
relation to other countries. And I th in k that people w ill see
more benefits in the
future if they continue to be open-m inded about it.
Examiner:
What are the consequences of allow ing large companies to se ll th e ir products a ll
over the w orld?
Student:
I th in k it's great. I know some people th in k th a t it's negative but I don’t. I th in k
th a t everyone should have the o p p o rtu n ity to grow th e ir company. A ll com panies
started s m a ll
but if you make good products, people w ill buy them . If th e re ’d been
s tric t law s against in te rn a tio n a l trade, the w orld econom y w o u ld n ’t
have grown
as much and everyone w o u ld ’ve suffered.
Unit 15 Culture and modern society
Track 27
Well, my best friend once gave me some really good advice when I was younger. I used to w o rry a
lot about my appearance when I was a teenager and it made me feel unconfident. I often thought
people were staring at me and thinking that I looked bad. Once, one
of my classm ates asked me
where I had bought my clothes and I thought it was a c riticism . My friend told me not to w orry
about the way I looked. She said that a ll teenagers fe lt that way and
recomm ended concentrating
on having fun instead. It was quite d iffic u lt but I trie d to focus more on studying and my hobbies.
A fte r a w hile I fe lt better and my parents said th a t I had changed and become more outgoing. I
was really pleased w ith this and as a result my confidence increased even more. So, I th in k yes
I w ould give th is advice to other teenagers. A lthough it ’s
d iffic u lt advice to follow , I th in k it can
really help young people who are going through a hard tim e. It’s really im po rta n t to
be positive
and understand that this period of your life involves lots of changes in your personality but that in
the end you w ill feel fine.
Rejalash usullari va tartibi - Namangan muhandislik-pedagogika instituti yer usti transport tizimlari kafedrasi...

Namangan muhandislik-pedagogika instituti yer usti transport tizimlari kafedrasi kasb-hunar kollejlari uchun
Чилангарлик ўқув услубий қўлланма
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Namangan muhandislik-pedagogika instituti yer usti transport tizimlari kafedrasi kasb-hunar kollejlari uchun
|
Oson eriydigan kavsharlar - Namangan muhandislik-pedagogika instituti yer usti transport tizimlari kafedrasi kasb-hunar...

- 59 -
Oz surmali-POSSu 61-0,5; POSSu-50-0,5; POSSu 40-0,5; POSSu 35-0,5; POSSu 25-
0,5 va POSSu 18-0,5.
Surmali-POSSu 95-5; POSSu 40-2; POSSu 35-2; POSSu 30-2; POSSu 25-24; POSSu
18-2; POSSu 15-2; POSSu 10-2; POSSu 8-3; POSSu 5-1 va POSSu 6-4.
Belgilashlar va sonlar quyidagilarni bildiradi: POS-qalay-qo’rg’oshinli kavshar; M-mis;
K-kaliy, u-surma. Birinchi son-qalayning miqdori, % undan keyingisi mis va qalay miqdori,
%, qolganlari-qo’rg’oshin. CHilangarlik ishlarida ko’pincha POS 40 kavshari ishlatiladi.
Qiyin eriydigan kavsharlar qiyin eriydigan metallar va ularning qotishmalaridan
tayyorlanadi. Kavsharning kerakli xossa va erish haroratini hosil qilish uchun qalayi,
marganets, alyumin, termir va boshqa metallar qo’shiladi. Mis asosidagi kavsharlarning erish
harorati 850-1150
S. bunday kavsharlar bilan po’lat, cho’yan, mis, nikel va uning qotishmasini
kavsharlash mumkin.
Qattiq kavsharlar, asosan. Misli-tsinkli va kumushli guruhlarga bo’linadi. Standart
bo’yicha (GOST) misli-tsinkli kavsharlar 3 rusumda ishlab chiqariladi: PMTS-36 jezni,
PMTS-48 misli qotishmalarni, PMTS-54 bronza, mis, po’latni kavsharlash uchun
mo’ljallangan. Belgidagi P harfi «kavshar» so’zini, MTS-misli-tsinkli; raqam esa tarkibdagi
misning miqdorini (%) anglatadi.
Misli-tsinkli kasharlar 700-950
S da eriydi.
The planet 
5 5 - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Exam tip: In the IELTS Listening Part 3 you often need to
understand if the speakers
agree or disagree w ith each other. Past m odals can be used to distract you from the
correct answ er because they are
often about possibility, belief and expectation.
2
Complete the spaces in the following text using the options in the box.
didn’t have to
shouldn’t have
could
might have
had to
couldn’t have
LIFE DURING THE ICE AGE
During
the Ice Age in Europe, approxim ately 15,000 years ago, the w in te r w eather was
bleak. However, modern hum ans found ingenious methods fo r
managing this extreme
cold. In fact, these humans (1 )________ been the firs t to develop a range of s k ills and
technological advances that are s till w ith us today! Due to the freezing
tem peratures,
these hum ans (2 )________ create things that could protect them from the environm ent.
Early Europeans used the skin and bones from w ild anim als to make clothing and shelter.
Thankfully, they (3)________ w orry so much about th e ir food. They (4)_________ k ill th e ir
food effectively as they had developed sophisticated tools. When food was abundant, they
buried supplies in the perm afrost; an ancient form of deep-freezing. The
unfortunate thing
about th e ir hunting and survival s kills was that they slaughtered many of the anim als to
extinction. A ll we now have to rem em ber them by is the cave paintings. Perhaps it could be
argued that they (5)________ killed
these animals, but we cannot say what we would have
done in the same situation.
Although life (6)________ been
easy fo r these people, they managed to survive and
introduce art, language and behaviours that
characterize people today; we owe a lot to
th e ir developments.