nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Trafik analizatori - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 100/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатTrafik analizatori - Boshqa bog‘lamalar uchun mo‘ljallangan tarmoq trafigini ushlab qolish va keyingi tahlillash yoki faqat tahlil qilishni amalga oshiradigan dastur yoki dasturiy- apparatli vosita. Analizator ishlayotganda tarmoq interfeysi “tinglash rejimiga” o‘tadi va bu unga tarmoqdagi boshqa interfeyslarga yuborilgan paketlarni qabul qilishga imkon beradi.
161
Trafik taxlili - Axborot almashuvi oqimini nazorat qilish asosida axborot xaqidagi taxminlar. Misol: aloqa tarmog‘i ish yukining mavjudligi yoki yo‘qligi, xajmi, yo‘nalishi va chastotasining taxlili.
Trigger - Ikki barqaror xolatga ega bo‘lgan qurilma bo‘lib. xolatlarning birini ixtiyoriy vaqt davomida saqlashi va kirish signali ta’sirida boshqa barqaror xolatga o‘tishi mumkin. Ikkitadan ortiq barqaror xolatga ega, ko‘p barqaror xolatli element deb ataluvchi qurilmalar xam mavjud. Ularning ish tamoyili turli fizika xodisalaridan biriga asoslanadi. Kompyuterlarda asosan elektron xodisalarga asoslangan ikki barkaror xolatli triggerlar ishlatiladi. Ma’lumotlarni yangilash, boyitish va yo‘q qilish amallarini bajarishda avtomatik bajariladigan, pirovardida aniqlangan harakat yoki harakatlar ketma-ketligi. Trigger ma’lumotlarni yangilash qoidalari tekshirilgandan so‘ng ishga tushadi. Na foydalanuvchi, na ishlanmalar triggerni faollashtira olmaydilar. Trigger quyidagilardan tashkil topgan: cheklanishlar, ularni amalga oshirish uchun trigger yaratilgan; xodisa, cheklanishlarni tekshirishni talab kiladigan xolat yuzaga kelishini belgilaydi.
Trigger (angl. trigger) – kurol tepkisi ma’nosini anglatadi, ob’ekt tanlangandan keyin, biror bir harakatni bajaruvchi animatsiya effekti.
Tuzilmaviy dasturlash. Mantiqan oddiy va tushunarli dasturlarni yaratishga qaratilgan dasturlash uslubiyati. Tuzilmaviy dasturlash dasturning mantiqiyligi va tushunarliligi, uning ishlab chiqilishi to‘g‘riligini isbotlashi va keyingi kuzatishni osonlashtirishi, shuningdek, uning ishonchliligini ta’minlashi haqidagi taxminga asoslangan. Tuzilmaviy dasturlashning o‘ziga hos tamoyillari quyidagilardir:
162
pasayuvchi dasturlashda vazifa kichik dasturlar (tartibotlar yoki vazifalar) shaklida dasturlashtiriluvchi bir necha oddiyroq qismlar yoki kichik vazifalarga bo‘linadi;
modulli dasturlashda nisbatan mustaqil kichik vazifalar alohida dasturiy modullar shaklida dasturlashtiriladi;
dasturlashda boshqarishning uchta tuzilmasidan foydalanish (ergashish, tanlash va takrorlash) mumkin, xohlagan algoritm harakatlar, tarmoqlanishlar va takrorlashlar ketma-ketligidan iborat bo‘lib, ularni asosiy boshqarish tuzilmalari yordamida tasniflash mumkin;
boshqarishni shartsiz uzatishdan voz kechish va global o‘zgaruvchilardan foydalanishni kamaytirish mumkin; kichik dasturlar (tartibotlar yoki vazifalar)ni chaqirish yordamida barcha kichik vazifalar bir butun tuzilma dasturga bog‘lanadi.
|
| |
Sotsial va siyosiy (kontekst) tomonlarini ko‘rib chiqing

|
Sotsial va siyosiy (kontekst) tomonlarini ko‘rib chiqingBog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslariSotsial va siyosiy (kontekst) tomonlarini ko‘rib chiqing
-
Ichida
a’zo-kutubxonalar faoliyat ko‘rsatadigan siyosiy
tuzilmalardagi o‘ziga xosliklardan o‘z foydangizga foydalaning. Siyosiy
tuzilmalar markazlashgan yoki tarqoq bo‘lishi mumkin. Kutubxonalar
rahbariyatining kuchli boshqaruviga bo‘ysunadigan bo‘lishi mumkin
yoki budjetda xodimlarni jamlashda yoki boshqaruv tuzilmasida
yetarlicha erkinlikka ega bo‘lish mumkin.
- Konsorsiumni tuzish va faoliyat ko‘rsatishi uchun kuchli va obro‘li
shaxslarni ishga jalb qilishga harakat qiling. Asosiy figuralar muhim
siyosiy va iqtisodiy qo‘llab-quvvatlashlarni ta’minlashlari mumkin.
Konsorsiumdan foydalanuvchilarga bo‘ladigan foyda kutubxonachilar
uchun eng katta foyda bo‘lishligini har doim ta’kidlamoq joizdir.
Yaxshi natijali konsorsiumlarning umumiy tasniflarini aniqlang
- Konsorsium yaqqol aniqlangan va o‘lchanuvchi natijalar bilan
to‘g‘ri aniqlangan missiya va maqsadlarga egadir;
- Bu tashkilot hayoti faol, moslashuvchan va ijodiydir;
- Konsorsium kutubxonalar va foydalanuvchilarga qo‘shimcha
imkoniyatlar beruvchi programma va xizmatlarni ta’minlaydi;
- Konsorsium a’zolari keng va faol ishtirok etadigan tashkilot
hisoblanadi va uning a’zolari konsorsium yutuqlaridan manfaatdor
bo‘ladi hamda yutuqlarga erishish uchun zarur holatlardan yon
berishlarga ham borishga tayyor bo‘ladilar;
- Konsorsium ma’lum homiylik qo‘llab-quvvatlashlariga va o‘zi
tomonidan to‘ldiruvchi moliyaviy bazaga ega;
- Konsorsium guruhlar orasida kuchli liderlarga, yaxshi rivojlangan
va yo‘lga qo‘yilgan boshqaruv tuzilmasiga ega;
- Konsorsium, a’zolar orasidagi uzluksiz aloqalarni rag‘batlantirishga
yo‘naltirilgandir;
- Missiyani bajarish uchun o‘z xohishiga ko‘ra yoki moliyalanuvchi
shtat orqali bajarilishiga bog‘liq bo‘lmagan holda xodimlarni adekvat
ravishda butlash imkoniyatining mavjudligi.
|
| |
Hamkorlikdagi umumiy ehtiyojlarni aniqlash va ushbu

Bog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslari
Hamkorlikdagi umumiy ehtiyojlarni aniqlash va ushbu ehtiyojdan foydalanish shartlarini muhokama qiling. - Guruhdagi har xil a’zolarining talablarini aniqlash mexanizmlari,
muhokama qilish turlarini ishlab chiqing. Masalan, ayrim a’zo-
kutubxonalar ishonchli tarmoqlararo kiruv yoki kompyuter kurilmalari
ko‘rinishidagi telekommunikatsiya infrastrukturalari yaratishda asosiy
talablarga ega bo‘lishi mumkin. Boshqalar esa samarali kutubxonalararo
kelishuvga yoki axborot zaxiralarini litsenziyalash sohalarini qo‘llab-
quvvatlash bo‘yicha maslahatlarga ehtiyoji bo‘lishi mumkin. Eng
muhimi esa, avvalombor guruh a’zolarinigina qiziqtiruvchi ehtiyojlarini
aniqlashning ishonchli va maqsadli vositalarini ishlab chiqish
hisoblanadi.
- Asosiy ehtiyojlar aniqlangan zahotiyoq, konsorsium orqali bu
ehtiyojlarni qanday bajarish mumkinligi muhokama qilinadi. Masalan,
foydalanuvchilarni dolzarb ilmiy va tibbiyot adabiyotlaridan bahramand
bo‘lishlari uchun guruh quyidagi ko‘rinishlardagi bir yoki bir qancha
strategiyalarni tanlashi mumkin:
a) barcha kutubxonalarni bahramand etish uchun umumiy qiymatini
kutubxonalararo bo‘lishi bilan ko‘p hajmli obunani tashkil qilish;
b) bitta kutubxonani bir qism adabiyotga obuna qilish, qolgan
kutubxonalarni mos ravishda qolgan adabiyotlarga obuna qilib, barcha
konsorsiumga
ishtirokchi
kutubxonalar
foydalanuvchilar
uchun
foydalanishga imkon yaratish;
d) har bir kutubxonani har xil mavzular bo‘yicha kollektiv ravishda
bir qancha adabiyotlarga jamoaviy foydalanish uchun obuna qilish;
122
e)
axborot
zaxiralaridan
foydalanish
imkoniyatlari
va
litsenziyalashning umumiy shartlarida o‘zaro kelishuv bo‘yicha
konsorsium tomonidan markazni amalga oshirish.
Tanlangan yechim konsorsiumning o‘ziga xos talablariga javob
berishi shart.
SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition)

|
SCADA (Supervisory Control And Data Acquisition)
|
bet | 98/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатSCADA (Supervisory Control And Data Acquisition) - monitoring yoki boshqaruv ob’ekti ma’lumotlarini yig‘ish, qayta ishlash, ko‘rsatish va arxivlash tizimlarining real vaqtda ishlashini ta’minlash uchun mo‘ljallangan dasturiy ta’minot to‘plami.
SegWit2x. Segregated Witness: Bitkoin-tarmoq ishini optimallashtirishga yo‘naltirilgan, xususan, tranzaksiyalarni qayta ishlash tezligini oshirishga tashabbus. Buning uchun blok hajmini 1MBdan2MB gacha oshirish ko‘zda tutilgan. 2017 yil noyabrigacha qabul qilinishi lozim edi, lekin bekor qilindi, chunki jamiyatning hamma qatnashchilari ham u bilan rozi emasdi.
158
SHA-256: bitkoin-mayning vaboshqa ayrim kriptovalyutalar mayningi unga asoslangan shifrlash algoritmi. SHA-256- kriptografik xesh-funksiya bo‘lib, ma’lumotlar ixtiyoriy to‘plamini (masalan, tranzaksiyalar haqida axborot) qayd qilingan uzunlikka aylantiradi. Mayningda tarmoq qatnashchilari bu ketma-ketlikni navbatma-navbat tanlash yo‘li bilan tanlaydi.
SWOT-tahlil - firmaning kuchli va kuchsiz tomonlarini, shuningdek, imkoniyatlar va xavf-xatarlarni aniqlash va strukturalashga imkon beradi.
Takt - Sinxronlovchi signallar ketma-ketligi oralig‘idagi davr. Takt davomiyligi shunday tanlanadiki, uning o‘tib borishi davomida ko‘rilayotgan ob’ektda kirish signali yuzaga chiqargan barcha o‘tkinchi jarayonlar yakunlanib bo‘ladi. Taktning boshi va oxirini aniqlaydigan impulslar taktlash impulslari deb ataladi. Taktlash impulsining mavjudlik vaqti taktlash davrining qismi bo‘ladi. Bu impulslarni paydo bo‘lish chastotasi taktlash chastotasi deb ataladi. Taktlash impulslarining mavjudligi evaziga tizim yoki tarmoq ishini sinxronlash amalga oshiriladi. Xar bir buyruq, uning murakkabligiga qarab, bitta yoki bir nechta takt davomida bajariladi.
Takt impulsi - Sinxronlash yoki vaqt bo‘yicha muvofiqlashtirish uchun foydalaniladigan, davriy uzatiluvchi impuls.
Takt intervali - Izoxron signalning ketma-ket axamiyatli momentlari o‘rtasidagi vaqt bo‘yicha nominal farq.
Taktlash - Sinxronlashni amalga oshirish uchun fizik pog‘onada bajariladigan jarayon. Taktlash impulslari alohida yoki foydalanuvchining ma’lumotlari tarkibida uzatiladi. Ular protokollar bilan aniqlanadi. Taktlashni takt generatori deb ataluvchi elektron qurilma bajaradi.
|
| |
Misol1 - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov

61
C++ tilida ifodalanishi
y=abs(x-2)+sin(x)+abs(1/sqrt(t-pow(x,2)));
C++ dasturlash tilida matematik funksiyalardan tashqari ba‘zi bajariladigan
amallarni keltiramiz. Ya‘ni sonning butun qismi, qoldiq ni topish yoki yaxlitlash
va hakoza amallar quyidagicha tasvirlanadi.
fmod(x,y) – x sonini
y ga bo‗lgandagi qoldiqni hisoblaydi. Bu amalni %
belgisi orqali ham ifodalash mumkin.
Misol: qoldiqni hisoblash.
fmod(12,5)=2, fmod(121,100)=21, fmod(1523,1000)=523
ceil(x)-
x haqiqiy sonni uzidan katta bo‗lgan eng yaqin son bilan
almashtiradi.
Misol: butun qismini hisoblash.
ceil(12.5698)=13,
ceil(1.5698)=2
floor(x)-
x haqiqiy sonni o‘zidan kichik bo‗lgan eng yaqin son bilan
almashtiradi.
Misol: butun qismini hisoblash.
floor(45.6598)=45, floor(789.15246)=789
hupot(x, y)- x va
y haqiqiy sonlar uchburchakning katetlari bo‗lsa,
gepatenuzani hisoblash.
Eslatma: Standart funksiyalar kutubxonasidan foydalanish uchun int main( )
funksiyasidan oldin
#include sarlavha faylini ham yozish kerak. Quyida
keltirilgan dastur va uning natijalarini tahlil qiling:
#include
#include
using namespace std;
int main( )
{ double n, m, c, s, g, d, k,x,y,z,x1,y1,z1;
s= log(9); cout << "s=" << s;
c= log10(1000); cout << " c=" << c << '\n';
n= pow(2.2,2.2); cout << "n=" <m = fmod(45,7); cout << " m="<g = tan(3.14/4); cout << "tg(3.14/4) = "<k = 1/tan(3.14/4); cout << "ctg(3.14/4)=" <x=ceil(14.235601); y=floor(7.235601); cout<<"x="<
62
x1=ceil(-14.235601);
y1=floor(-7.235601);
cout<<"x1="<
y1="<
z=fmod(-23,7);cout<<"z="<
return 0;
}
Dastur natijasi quyidagicha bo‗ladi:
s=2.19722 c=3
n=5.6667 m=3
tg(3.14/4) = 0.999204
ctg(3.14/4)=1.0008
x=15 y=7
x1=-14 y1=-8
z=-2 z1=27
Ro‗yxatda bo‗lmagan standart funksiyalar matematik formulalardan
foydalanib, mavjud funksiyalar orqali ifodalanadi. Masalan,
Ctgx cos(x)/sin(x) yoki 1/tan(x)
Log
2
x log(x) / log(2)
OhioLink - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

Bog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslari
1.OhioLink . Bu konsorsium Ogayo shtati orqali akademik
kutubxonalarga
xizmat
ko‘rsatadi.
Bu
davlat
agentligidir.
Muvaffaqiyatlar uchta eng muhim omillardan hosil bo‘ladi: a) OhioLink
- Ogayo Shtati kutubxonalari orasida ancha oldingi yaqin hamkorlikdan
shakllangan; b) hokimiyat tomonidan kuchli iqtisodiy va siyosiy yordam
oladi; d) shtat administrativ samaradorlik bilan strategik ko‘rinishlarni
birlashtiradi. Boshqarma tomonidan akademik tashkilotlar raxbarlaridan
saylash yo‘li bilan shakllantirilgan OhioLink tuzilishi juda formaldir.
Boshqarma yiliga olti marta yig‘iladi va ijroiya qo‘mitasi hamda turli
kichik
komissiyalar
tomonidan
qo‘llab-quvvatlanadi.
Asosiy
moliyalashtirishni Ogayo Shtati orqali o‘zlarining qo‘shimcha
mablag‘larini maxsus elektron qurilmalarning to‘lovi uchun hadya
qiluvchi ta’sischi institutlar tomonidan amalga oshiriladi. OhioLink
asosiy shtatidagi xodimlariga ham ega. Bu haqdagi to‘la ma’lumotni
http:||www. OhioLink.edu WEB sahifasidan olish mumkin.
2.NELINET. Bu Qo‘shma Shtatlarning shtatlararo konsorsiumidir.
Bu - tashkilotlarning oltita shtatga xizmat ko‘rsatuvchi «a’zolik
kooperativi». Bu konsorsium erkli, o‘z-o‘zini mablag‘ bilan
ta’minlovchi; daromad ko‘rmaydigan tashkilot bo‘lib, doimiy shtatga
ega. A’zolari konsorsium a’zolari orasidan saylanuvchi Direktorlar
boshqarmasiga ham ega. NELINET OCLC xizmati, anjumanlar va
boshqa ta’lim dasturlarini, maslahat xizmatlari, elektron resurslarni
litsenziyalash, raqamli kutubxonalar xizmati va moliyaviy xizmatlar
kabilarni ta’minlashi mumkin. NELINET xizmat ko‘rsatish va a’zolik
badallari orqali to‘liq moliyalashtirilgan. Demak, kutubxonalar o‘z
128
foydalanuvchilariga
pullik
xizmat
ko`rsatmaganlarida
tashkilot
faoliyatini davom ettira olmas edi. Bu haqdagi to‘liq ma’lumotni
http:||www.nelinet.net WEB sahifalaridan olish mumkin.
Quyidagi ifodani C++ dasturlash tilida yozing

60
C++ dasturlash tilida standart funksiyalar
C++ dasturlash tili tarkibida mavjud bo‗lgan matematik funksiyalar
standart funksiyalar deb ataladi.
Ifodalar tarkibidagi funksiyalarni C++ dasturlash tilida ifodalash uchun
satandart funksiyalardan foydalaniladi. Funksiyalarni C++ dasturlash tilida
ifodalash uchun ularni argumentlarini albatta qavsga olib yozish kerak.
C++ dasturlash tilida standart funksiyalardan foydalanish uchun albatta C++
tili tarkibidagi matematik funksiyalar kutubxonasiga murojat qilish kerak.
Matematik funksiyalar kutubxonasiga murojat qilish quyidagicha.
#include
C++ dasturlash tili tarkibidagi standart funksiyalar ro‗yxati quyidagicha.
№
Matematik funksiya
C++ tilida ifodalanishi
1
|a|-butun son
abs(x)
2
|a|-haqiqiy son
fabs(x)
3
sqrt(x)
4
x
2
pow(x,2)
5
x
n
pow(x,n)
6
10
x
Pow(10,x)
7
e
x
exp(x)
8
ln(x)
log(x)
9
Sinx
sin(x)
10
Cosx
cos(x)
11
Tgx
tan(x)
12
Ctgx
cos(x)/ sin(x)
13
Arcsinx
asin(x)
14
Arccosx
acos(x)
15
Arctgx
atan(x)
XII BOB. AUDITORLIK XULOSASI VA HISOBOTINI TUZISH

348
Auditorlik xulosasining har bir beti auditor tomonidan imzolanishi kerak va u
auditorlik tashkilotining muhri bilan tasdiqlanishi kerak. Qiziquvchi tomonega
auditorlik xulosasining yakuniy qismini ko’rsatish kerak.
Xalqaro standartlarga binoan auditorlik xulosalarining quyidagi turlari
mavjud:
a) ijobiy auditorlik xulosasi;
b) shartli ijobiy auditorlik xulosasi;
v) salbiy auditorlik xulosasi;
g) xulosa berishdan bosh tortish.
Ijobiy auditorlik xulosasi - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

350
Qasddan yolg’on auditorlik hisoboti va auditorlik xulosasini tuzish qonun
hujjatlarida belgilangan javobgarlikni keltirib chiqaradi.
Xo’jalik yurituvchi sub’ekt bilan auditorlik tashkiloti o’rtasida yuzaga kelgan
nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
Noto’g’ri auditorlik xulosasini tuzganlikda aybdor bo’lgan auditorlik
tashkiloti va shaxslarning javobgarlikka tortilganligi xo’jalik yurituvchi sub’ektni
soliqlar va boshqa majburiy to’lovlarni to’lashning belgilangan tartibini buzganlik
uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan jarimalardan ozod etmaydi.
necha foiz xodimlari Belarus Respublikasida doimiy yashayotgan respublika

|
necha foiz xodimlari Belarus Respublikasida doimiy yashayotgan respublikaBog'liq xalqaro audit (1)necha foiz xodimlari Belarus Respublikasida doimiy yashayotgan respublika
fuqarolaridan tashkil topishi kerak?
А. 75
B. 66
С. 50
D. 80
6. Belarus Respublikasida auditorlik faoliyati ustidan nazoratni qaysi
tashkilot amalga oshiradi?
А. Moliya vazirligi
B. Adliya vazirligi
С. Iqtisodiyot vazirligi
D. Savdo vazirligi
7. Ozarbayjonda amaldagi “Auditorlik xizmati to’g’risida”gi Qonun qachon
ishlab chiqilgan?
А. 1994
B. 1993
С. 1992
D. 1995
8. Ozarbayjonda Auditorlik xizmati faoliyati bo’yicha davlat boshqaruvini
qaysi tashkilot amalga oshiradi?
А. Auditorlar Palatasi
B. Markaziy bank
С. Auditorlar Uyushmasi
D. Auditorlar Kengashi
9. Ozarbayjonda “Ichki audit to’g’risida”gi Qonun qachon qabul chiqilgan?
А. 2007
130
B. 2005
С. 2002
D. 2009
10. Qozog’iston Respublikasi auditorlar etikasi kodeksi qachon qabul
qilingan?
А. 1995
B. 1994
С. 1993
D. 1996
11. Ozarbayjonda audit standartlari qaysi tashkilot tomonidan ishlab
chiqiladi?
А. Auditorlar palatasi
B. Auditorlar federatsiyasi
С. Auditorlar kengashi
D. Parlament
12. Qirg’izistonda «Auditorlik faoliyati to’g’risida»gi Qonun qachon qabul
qilingan?
А. 1998 yil 3 iyun
B. 1994 yil 21 sentyabr
С. 1996 yil 8 avgust
D. 1993 yil 6 mart
13. Qozog’istonda «Auditorlik faoliyati to’g’risida»gi Qonun qachon qabul
qilingan?
А. 1993 yil 18 oktyabr
B. 1994 yil 3 may
С. 1996 yil 3 may
D. 1998 yil 24 yanvar
14. Qozog’istonda auditorlarga malakaviy ma’lumotnoma necha yilga
beriladi?
А. 5 yilga
131
B. 3 yilga
С. 6 yilga
D. 8 yilga
|
| |
Misol2 - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov

O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
(i++, i--), (++i, --i ), !, (*, /, %), (+, -), (, =), (==, !=), &&

69
C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni kiritish operatorining umumiy ko‗rinishi
quyidagicha:
cin>>o„zgaruvchi1>>o„zgaruvchi2;
Qiymati kiritiladigan o‗zgaruvchilar bu operatordan
keyin bir-birlaridan
―>>‖ belgilari bilan ajratilgan holda yoziladi. Masalan:
cin >> a >>b>>c; buyrug‗i
dastur ijrosi davomida a, b va c o‗zgaruvchi parametrlarning
qiymatlari kiritilishi
kerakligini bildiradi va kompyuter ushbu buyruqni uchratgach dastur bajarilishini
to‗xtatib, o‗zgaruvchilar qiymatlari kiritilishini kutadi. Shundan so‗ng
o‗zgaruvchilarning qiymatlari bir-birlaridan probel bilan ajratilgan holda 5 -4 12
kabi klaviaturadan terilib, ENTER tugmachasi bosilsa, nooshkor holda a=5; b=-4;
c=12 kabi qiymat berish buyruqlari bajariladi. Bunda quyidagilarga alohida e‘tibor
berish kerak:
- o‗zgaruvchilar kiritayotgan qiymatlarni kiritish tartibidagi nomeri bo‗yicha
qabul qiladi, ya‘ni cin operatoridagi
n- o‗zgaruvchi kiritilgan
n- qiymatni oladi;
- kiritilayotgan qiymatlar o‗zgaruvchi uchun e‘lon
qilingan turga mos
kelishi shart, aks holda xatolik sodir bo‗ladi;
- cin operatori dasturning istalgan joyida bo‗lishi mumkin. Ammo bu
operator tarkibidagi o‗zgaruvchilardanfoydalanilgan
buyruqlardan oldin uchrashi
kerak, aks holda dastur ijro etilayotganda buyruqlardagi o‗zgaruvchilarning
qiymatlari ma‘lum bo‗lmay qoladi.
Misol: C++ dasturlash tilida bir va ikkitadan ortiq o‗zgaruvchilarni
kiritishni tasvirlash.
#include
int main ()
{ int a,b,c; // a,b va c o‗zgaruvchilarni e‘lon qilish
cin>>a; // a ni kritish
cin>>b>>c; // b va c larni kritish
return 0;
}
Takrorlash uchun savollar - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)
Takrorlash uchun savollar
1. Rossiya Federatsiyasida qaysi me’yoriy-huquqiy hujjatlar bilan auditorlik
faoliyati tartibga solinadi?
2.
Rossiya
Federatsiyasida
faoliyat
yuritayotgan
qaysi
auditorlik
tashkilotlarini bilasiz,
3. Ukrainada auditorlik faoliyatini tashkil qilishning qanday xususiyatlari
mavjud?
128
4. Belarus Respublikasida auditorlik faoliyatiqaysi tashkilot tomonidan
nazorat qilinadi?
5. Ozarbayjon Auditorlar palatasining qanday funktsiyalari mavjud?
6. Ozarbayjonda auditorlarga qanday malakaviy talablar qo’yilgan?
7. Qozog’istonda auditorlik faoliyatiga qanday litsenziya talablari qo’yilgan?
8. Qozog’istonda auditorlarga qanday malakaviy talablar qo’yilgan?
Mavzu bo`yicha testlar
1. Rossiyada amaldagi “Auditorlik faoliyati to’g’risida”gi Qonun qachon
ishlab chiqilgan?
А. 2001
B. 1996
С. 1998
D. 1994
2. Rossiyada amaldagi “Auditorlik faoliyati to’g’risida”gi Qonun necha
moddadan iborat?
А. 24
B. 36
С. 38
D. 40
3. Ukrainada amaldagi “Auditorlik faoliyati to’g’risida”gi Qonun qachon
ishlab chiqilgan?
А. 1993
B. 1992
С. 1994
D. 1995
4.
Belarus
Respublikasida
auditor
malaka
sertifikatini
olishga
da’vogarlarning amaliy ish staji necha yildan kam bo’lmasligi kerak?
А. 3
B. 2
129
С. 4
D. 5
5. Belarus Respublikasi qonunchiligiga ko’ra agarda auditorlik tashkiloti
boshqaruvchisi xorijiy fuqaro bo’lgan hollarda auditorlik tashkilotining
|
| |
clear() - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov Pdf ko'rish
|
bet | 143/164 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #146073 |
Bog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI.clear();
Fayl tarkibidagi ma‘lumotlarni uchirish uchun faylni yuqoridagi buyruq
asosida mantiqiy nomi bilan bog‘lab, shu mantiqiy nom yordamida fayl
elementlari o‗chirish jarayoni bajariladi.
Misol: 1 dan 10 gacha sonlar yozilgan th.txt fayl elementlarini o‗chiring.
#include
#include
using namespace std;
int main()
{ ofstream f;
f.open("th.txt",ios::trunc);
f.clear();
f.close();
return 0;
}
Dastur natijasi g(th.txt) fayli
Yuqoridagi dastur asosida th.txt fayli tozalandi.
C++ dasturlash tili tarkibida fayllardan foydalanish jarayonlari yuqoridagi
holatlar bo‗yicha amalga oshiriladi. Fayldan ma‘lumot o‗qish, faylga ma‘lumot
yozish va fayldan ma‘lumot o‗chirish jarayonlari asosida fayllarga tegishli
masalalarni hal etish imkoniyati mavjud.
Nazariy savollar
1.Fayl deb nimaga aytiladi.
2.Dasturlashda qanday kengaytmali fayllardan foydalaniladi.
3.Dasturlashda fayl nomi qanday qismlardan tashkil topgan.
4.Fayllarni e‘lon qilishda qaysi kutubxonaga murojat qilish kerak.
5.Fayllarni e‘lon qilishning qanday turlari mavjud.
6.Fayllarni yozish uchun e‘lon qilishning qanday turlari mavjud?
7.Fayllarni yozish uchun e‘lon qilishning umumiy ko‗rinishini ayting?
8.Fayllarni o‗qish uchun e‘lon qilishning umumiy ko‗rinishini ayting?
233
9.Fayllar elementlarini o‗chirish uchun e‘lon qilishning umumiy ko‗rinishini
ayting?
10.Fayllarni yopish komandasining umumiy ko‗rinishini ayting?
11.Fayllarni fizik va mantiqiy nomlarini bog‘lashning umumiy ko‗rinishi?
12.Faylga ma‘lumot yozishning ikki turdagi komandasining umumiy ko‗rinishi?
13.Fayldan ma‘lumot o‗qish komandasining umumiy ko‗rinishi?
14.Fayldan ma‘lumot o‗chirish komandasining umumiy ko‗rinishi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
sekund vaqt davomidagi tebranishlar soniga

2. 1 sekund vaqt davomidagi tebranishlar soniga tebranishlar chastotasi deyiladi. Chastotani § harfi bilan belgilanadi. Agar jism 1 sekundda 1 marta tebransa, uning chastotasini 1 Gers (Hz) deb qabul qilingan. 1 Hz =
Inson qulog'i 16 Hz dan 20000 Hz gacha bo'lgan tovushlarni seza oladi. 16 Hz dan kichik tovushlarni infratovush va 20000 Hz dan kattalarini ultratovush deyiladi.
Aniq bir chastotali tovush chiqaradigan asbobga kamerton deyiladi. Kamertonni 1711-yilda ingliz musiqachisi J. Shorom ixtiro qilgan bo'lib, musiqa asboblarini sozlashda foydalangan. Kamerton ikki shoxli metall sterjendan iborat bo'lib, o'rtasida tutqichi bor. Rezina tayoqcha bilan kamertonning bir shoxchasiga urilsa, ma'lum bir tovush eshitiladi. Kamertonning tebranishiga ishonch hosil qilish uchun ipga birorta yengil sharchani osib, uni kamertonning ikkinchi shoxchasiga tegizib qo'yamiz. Kamertondan ovoz chiqqanda sharcha ham tebranib turganligini ko'rish mumkin. Kamertondan chiqadigan ovozni kuchaytirish uchun u yog'ochdan yasalgan qutiga o'rnatiladi. Bu qutini rezonator deyiladi. Shu maqsadda rubob, tor, dutor, tanbur kabi asboblarda tebranuvchi sim ostiga yupqa parda qo'yiladi. Odamning ham tovush chiqaruvchi og'zi kamertonga o'xshaydi. Til tebranuvchi jism bo'lsa, og'iz bo'shlig'i va tomog'i rezonator vazifasini bajaradi.
4. Darsni mustahkamlash uchun quyidagi va multimediya darsligidagi savollar olinadi:
1. Kamerton shoxchasining uzunligi o’zgartirilsa, undan chiquvchi tovush qanday o’zgaradi?
2. Quloq tovushni qanday qabul qilishi haqida Sizda qanday fikrlar bor?
3. Tor, ruboblarga nima sababdan yupqa parda qoplanadi?
|
Quyidagilardan qaysi biri kompilyatsiya kelishuvlari uchun buxgalterning

5. Quyidagilardan qaysi biri kompilyatsiya kelishuvlari uchun buxgalterning
kasbiy mas’uliyatini belgilovchi ahloqiy tamoyillar toifasiga kirmaydi?
А. Ehtiyotkorlik
B. Xolislik
С. Halollik
D. Sir saqlashlik
6. Quyidagilardan qaysi biri moliyaviy ma’lumot yuzasidan kelishilgan
muolajalarni bajarish bo’yicha kelishuvlar uchun buxgalterning kasbiy
mas’uliyatini belgilovchi ahloqiy tamoyillar toifasiga kirmaydi?
А. Mustaqillik
B. Xolislik
С. Halollik
D. Sir saqlashlik
7. Quyidagilardan qaysi biri moliyaviy hisobotni sharhlash bo’yicha
kelishuvlar uchun buxgalterning kasbiy mas’uliyatini belgilovchi ahloqiy
tamoyillar toifasiga kirmaydi?
А. Ehtiyotkorlik
B. Xolislik
С. Halollik
D. Sir saqlashlik
8. Maxsus maqsaddagi audit shartnomasi bo’yicha auditorlik hisobotini
tuzish qaysi XAS bilan tartibga solinadi?
А. 800-XAS
B. 810-XAS
С. 820-XAS
D. 830-XAS
9. Istiqbolli moliyaviy ma’lumotlarni tekshirish qaysi XAS bilan tartibga
345
solinadi?
А. 810-XAS
B. 800-XAS
С. 820-XAS
D. 830-XAS
10. Moliyaviy hisobotning sharhi bo’yicha kelishuv qaysi XAS bilan tartibga
solinadi?
А. 910-XAS
B. 900-XAS
С. 920-XAS
D. 930-XAS
11. Moliyaviy ma’lumotlarning kompilyatsiyasi bo’yicha kelishuv qaysi XAS
bilan tartibga solinadi?
А. 930-XAS
B. 910-XAS
С. 920-XAS
D. 900-XAS
Tayanch tushunchalar
Moliyaviy hisobot tarkibidagi boshqa ma’lumot, auditorlik xulosasi
imzolangan sanadan keyin, biroq moliyaviy hisobot e’lon qilinadigan sanaga qadar
yuz bergan hodisalar, mijoz korxona rahbariyati uchun ma’lumotnoma, maxsus
o’tkaziladigan auditga oid kelishuvlar bo’yicha auditorlik hisoboti, istiqbolli
moliyaviy hisobotni tekshirish, moliyaviy hisobotni sharhlash bo’yicha
kelishuvlar, moliyaviy ma’lumot yuzasidan kelishilgan muolajalarni bajarish
bo’yicha kelishuvlar, moliyaviy hisobotni kompilyatsiyalash bo’yicha kelishuvlar.
|
Quyidagi ifoda C++ dasturlash tilida yozilgan. Oddiy matematik

|
Quyidagi ifoda C++ dasturlash tilida yozilgan. Oddiy matematikBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARIQuyidagi ifoda C++ dasturlash tilida yozilgan. Oddiy matematik
ko„rinishini tiklang
1) sqrt(pow(x,2)+pow(y,2)*log(z)+log10(y+z))*(sqrt (pow (x,2) – pow (y,
2)) +1);
2) exp(abs (x-y)*abs (pow (x-y, x+y) / (a*sin (x))+a*cos (x)))+pow ((pow
(x,6)+pow (log(y), 2)), 1/3);
3) (atan(1)/4 * pow(cos(y), 3) – pow(a, 3* sin(3*x)))/atan( 2+(x/y));
4) exp(pow(sin(x), 3) + pow(x – 1, 1/3) – log(sqrt(x+pow(y,2)));
Quyidagi ifodalar C++ dasturlash tilida yozilgan. Xatolar sonini aniqlang
1) j/((1–sqrt(z)/(t)) – 1+pow(x+ 3,5) – sprt (2 * x + 3 * a);
2) atn(1) * sin x/cos x + ln (x) * pow (sqrt (x), 1/3) – 85,4;
3) (28,5 * 64,0 – 0,19 + 5 e 4)/(log 10 (1001 + x) – sqrt(x);
4) x + exp(ciel(x)+floor(4 sin(x))+m %(nn) – pow(sinx, cosx).
Nazorat savollari
1.Ifoda deb nimaga aytiladi?
2.Ifodalarni C++da yozilish tartibi?
3.Standart funksiya deb nimaga aytiladi?
4. Standart funksiyalarni C++da yozilish tartibi?
63
5. Ma‘lumotlarni kodlash deyilganda nimani tushunasiz?
6. Ma‘lumotlar nima uchun kodlanadi? Misollar keltiring.
7. Dasturlashning kodlashga qanday aloqasi bor?
8. Sonlarning oddiy matematik yozuvi bilan C++ dasturlash tilida yozilgan
yozuvida qanday farqlari bor?
9. 10
m
soni C++ da qanday yoziladi?
10. Darajaga ko‗tarish amali qanday bajariladi?
11. C++ da natural sonlarni bo‗lishda to‗liqsiz bo‗linma va qoldiq qanday
hisoblanadi?
12. Standart funksiyalarni C++ dasturlash tilida yozib chiqing.
13. a) abs(x) va fabs(x); b) log(x) va log10(x); c) pow(x,y) va pow10(x)
funksiyalarning hamda fmod(x,y) funksiyasi bilan (%) amalining farqini
tushuntiring(misollar keltirish bilan).
14. C++ dasturlash tilida ifodalarni yozish uchun mustaqil 3 turli masalalar
tanlab, bajaring.
15. Standart funksiyalar kutubxonasidan foydalanish uchun qaysi sarlavha
faylidan foydalaniladi?
16. C++ dasturlash tilida arifmetik ifodalarni yozishda grek alifbesi
harflari, oddiy kasrlar qanday yoziladi?
17. Matematik ifodalarni C++ da yozishda qanday cheklovlar qo‘yiladi?
Nol raqami va O harfini qanday farqlaysiz?
|
| |
Takrorlash uchun savollar - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

Takrorlash uchun savollar: 1. Moliyaviy hisobotdagi boshqa axborotlar o’z ichiga nimalarni oladi?
2. Auditorlik xulosasi imzolangan sanadan keyin, biroq moliyaviy hisobot
e’lon qilinadigan sanaga qadar yuz bergan hodisalar deganda nimani tushunasiz?
3. Mijoz korxona rahbariyati uchun tuzilgan ma’lumotnomada nimalar aks
ettiriladi?
4. Moliyaviy hisobotni kompilyatsiyalash deganda nimani tushunasiz?
5. Maxsus maqsaddagi auditorlik tekshiruvi qaysi maqsadlarda o’tkaziladi?
6. Istiqbolli moliyaviy hisobotning auditorlik tekshiruvi qaysi axborotlarni o’z
ichiga oladi?
7. Moliyaviy hisobotni sharhlash bo’yicha kelishuvlar deganda nimani
tushunasiz?
8. Moliyaviy hisobotga beriladigan sharhlarning qanday turlari mavjud?
343
Mavzu bo`yicha testlar 1. Kelgusi davr moliyaviy ma’lumotlarini o’rganish qaysi XAS bilan tartibga solinadi? А. 560-XAS
B. 580-XAS
С. 610-XAS
D. 620-XAS
2. Moliyaviy hisobot tuziladigan sana deganda qaysi sana tushuniladi? А. Hisobot davridagi oxirgi kalendar kuni
B. Auditorlik xulosasida uni imzolash chog’ida qo’yilgan sana
С. Moliyaviy hisobotni soliq organiga topshiradigan sana
D. Moliyaviy hisobotni statistika organiga topshiradigan sana
3. Moliyaviy hisobot taqdim etiladigan sana deganda qaysi sana tushuniladi? А. Xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy hisobotini amalda undan
foydalanuvchilarga beriladigan yoki bu hisobot qonun hujjatlarida belgi-langan
tartibda e’lon qilinadigan sana
B. Hisobot davridagi oxirgi kalendar kuni
С. Moliyaviy hisobotni soliq organiga topshiradigan sana
D. Moliyaviy hisobotni statistika organiga topshiradigan sana
4. Kompilyatsiya kelishuvning maqsadi nimadan iborat? А. Buxgalter moliyaviy hisobotni to’plash, turkumlash va umumlashtirish uchun,
audit bo’yicha bilimlarga qarama-qarshi holda, buxgalteriya hisobi bo’yicha
bilimlaridan foydalanishdan iborat
B. Buxgalter moliyaviy hisobotni umumlashtirish uchun, audit bo’yicha bilimlarga
qarama-qarshi holda, buxgalteriya hisobi bo’yicha bilimlaridan foydalanishdan
iborat
С. Buxgalter moliyaviy hisobotni to’plash uchun, audit bo’yicha bilimlarga
qarama-qarshi holda, buxgalteriya hisobi bo’yicha bilimlaridan foydalanishdan
iborat
344
D. Buxgalter moliyaviy hisobotni turkumlash uchun, audit bo’yicha bilimlarga
qarama-qarshi holda, buxgalteriya hisobi bo’yicha bilimlaridan foydalanishdan
iborat
Darsni mustahkamlash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 48/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
4. Darsni mustahkamlash.
1. Jism massasi deganda nimani tushunasiz?
2. Qaysi tarozida jism massasi aniq o'lchanadi: prujinali tarozidami yoki shayinli tarozidami? Javobingizni asoslang.
3. Uchta tangadan bittasi vengil. Shaldi va ko'rinishi bir xil bu tangalardan qaysi biri vengil ekanligini toshi yo'q pallali tarozida bir marta tortish orqali aniqlash mumkinmi?
5. O’quvchilarni baholash. O’quvchilar darsdagi ishtirokiga qarab baholanadi.
6. Uyga topshiriqlar. Darslikdan 14 - mavzuni o’qib kelish va unda berilgan amaliy topshiriqni bajarish. Tarozi yasab kelish. Quyidagi she’rni yodlab kelish.
“Tarozi”
Jismlar massasini,
O’lchashdir ishim.
Tayanchim yelkamu,
Ham pallalarim
Sizga yordam berishga,
Shaydir har doim.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
Dars turi: Yangi bilim berish.

Darsning usuli

Dars turi: Yangi bilim berish.
Darsning usuli: Suhbat, aqliy hujum.
Dars materiallari: 1. Fizika kitobi va multimediya darslik. 2. Mikrofon, dinamik, kamerton, musiqa asboblari (yoki ularning o’yinchoq maketlari), metall chizg’ich.
Darsning borishi:
1. Tashkiliy qism Guruhlarni tashkil etish. Taqdimot(O’qituvchining o’zi tanlagan usuli bilan o’tkaziladi.) Taqdimotlari davomida yangi mavzu bo’yicha fikrlar tinglanadi.
2.O’tilgan mavzuni so’rash: O’rganilgan mavzular eslanadi.
3. Yangi mavzuning bayoni:
Tovush qanday hosil qilinishini o'rganish uchun quyidagi tajribani o'tkazaylik. Chizg'ichni olib, parta chetiga uchini uzun qilib chiqargan holda qo'yaylik. Qolgan qismini rasmda ko'rsatilganidek qo'l bilan bosib ushlaylik. Uzun uchidan bosib qo'yib yuborsak, chizg'ich uchi tebrana boshlaganini ko'ramiz. Bunda tovush chiqadimi? Chizg'ich uchini parta ustiga
surib tajribani takrorlaymiz. Bunda tovush eshitiladi. Chizg'ichning tebranuvchi qismini kamaytirib borsak, tovush aniqroq eshitila boshlaydi.
1. Demak, tovush chiqaruvchi barcha manbalarda nimadir tebranar ekan. Har qanday takrorlanuvchi harakatga tebranma harakat deyiladi.
|
Dars turi: Yangi bilim berish.

Dars usullari

Dars turi: Yangi bilim berish.
Dars usullari: Induktiv(yakka tartibda ishlash), Diduktiv yoki binar(juft bo’lib ishlash), Guruh bo’lib ishlash. “Evrika” o’yini. FSMU.
Darsning borishi:
1.Tashkiliy qism.
O’quvchilarga tekis harakat, notekis harakat, tezlik, soat, metr, kilogramm yozilgan kartochkalar tarqatiladi va shu yozuvni topib birlashish taklif etiladi. 1 daqiqadan so’ng taqdimot o’tkaziladi Taqdimot davomida o’quvchilarning yangi mavzu bo’yicha fikrlari tinglanadi.
2.O’tilganlarni takrorlash.
Oldingi darsda o’quvchilarga uydan maktabgacha yoki maktabdan uygacha bo’lgan masofani qadamlab o’lchab kelish topshirilgan edi. Lekin ko’pchilik o’quvchilar buni bajarmagan bo’lishlari mumkin. Birinchidan, uydan maktabgacha masofani qadamlab sanash zerikarli ish, ikkinchidan, yo’lda ularni chalg’itadigan ko’p narsalar uchraydi. Shuning uchun bu ishni bajargan o’quvchilarni, albatta, rag’batlantirish shart. Bu bilan ishni bajarmagan o’quvchilarni ishni bajartirishga da’vat qilinadi va ularga bu vazifa takroran topshiriladi. o’tilganlarni takrorlashda o’yin elementini ham kiritish maqsadga muvofiqdir. Doskaga quyidagi ko’rinishda ikkita bir xil gul chiziladi. Gulning faqat o’rta qismida yozuv bo’lib, gul barglarida yozuvlari bo’lmaydi. Doskaga ixtiyoriy ravishda ikkita o’quvchi taklif qilinib, gul barglarini unga tegishli tushuncha, kattalik, o’lchov birligi va h.k. bilan to’ldirish taklif qilinadi. Qaysi o’quvchi ko’p va tez to’ldirsa, g’olib hisoblanadi. Qolgan o’quvchilardan ularning ta’rifi, ma’nosi so’raladi.
|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 141

230
Fayldan ma‟lumot o„qish jarayonini C++ dasturlash tilida amalga oshirish
uchun fayl o‗qish uchun ochish bo‗yicha e‘lon qilish kerak.
Mavzuni fayllarga
murojat qilish qismi bo‗yicha fayllar o‗qish uchun ochish bo‗yicha e‘lon
qilinadi
va mantiqiy nomi fizik nomi bilan bog‘lanib undagi ma‘lumotlar o‗qiladi. Fayldan
ma‘lumotlar faqat o‗zgaruvchilarga o‗qiladi. Fayldan ma‘lumotlarni o‗qish
jarayoni xuddi cin funksiyasi kabi bajariladi.
C++ dasturlash tilida fayldan ma‘lumot o‗qish
uchun ifstream nom>;
.open("fizik nom"); buyruqlari oldin yozilishi shart undan
so‗ng fayl tarkibidan ma‘lumot o‗qish mumkin. C++ dasturlash tilida fayldan
ma‘lumot o‗qishning umumiy ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi:
>> ;
Fayl o‗qish uchun ochilgandan so‗ng uning elementlarini biror bir
o‗zgaruvchiga o‗qib olish imkoniyati mavjud.
Misol: 1 dan 10 gacha sonlar yozilgan tt.txt faylidan uning elementlarini
ko‗chirib olib ikkiga ko‗paytirib ekranga chiqaring.
#include
#include
using namespace std;
int main()
{ ifstream f; int a;
f.open("tt.txt");
for(int i=1;i<=10;i++)
{ f>>a;
cout<<2*a<<" ";
}
f.close();
return 0;
}
Dastur natijasi
2 4 6 8 10 12 14 16 18 20
y=x++; buyrug‗i bo‗yicha x ning qiymati y ga berilib, so‗ngra x ning 
qiymati 1ga ortadi. Bu buyruq y=x; x=x+1; buyruqlariga teng kuchli; 
 y=++x

68
x=++a; y=++a; x+=x++; cout << "x=" << x << " y=" <
" c =" << c;
n=--d; n-=--n; c =--x; cout << '\n'<< "n =" << n << "\nb = " <
="<
system("pause");
return 0;
}
Dastur natijasi quyidagicha chop etiladi:
x = 13 y = 7 a = 7
x = 7
y = 4 c = 42
n = 0
b = 5 c = 6
Eslatma: Qavs ichidagi amallar birinchi bajariladi, keyin funksiyalarning
qiymatlari hisoblanadi. Undan keyin bizga hozirgacha ma‘lum bolgan amallarning
birinchi bajarilish nuqtayi nazaridan bajariish tartibi quyidagicha(Qavs ichiga
olingan amallar bir bosqich amallari hisoblanadi):
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 140

229
Yuqoridagi dasturda massiv elementlarining toqlarini f fayl orqali toq.txt
faylga, juft elementlarini esa g o‗zgaruvchi orqali juft.txt faylga joylashtirdi.
C++ dasturlash tilida ikkinchi tur bo‗yicha faylga ma‘lumot yozish uchun
ofstream
; .open ("fizik nom",
ios::app);
buyruqlari oldin yozilishi shart, undan so‗ng uning tarkibiga ma‘lumot yozish
mumkin. Ikkinchi tur bo‗yicha ma‘lumot yozish degani fayl oxiriga ma‘lumot
yozish tushuniladi. Faylning oxiriga ma‘lumot yozish uchun e‘lon qilish birinchi
turdek e‘lon qilinadi faqatgina ios::app xossasi qo‘shimcha sifatida qo‗shiladi. C++
dasturlash tilida faylga ikkinchi tur bo‗yicha ma‘lumot yozishning umumiy
ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi:
-dars Sana: 6-sinf - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 207/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
59-dars Sana: 6-sinf
MAVZU: TOVUSH MANBALARI VA UNI QABUL QILGICHLAR
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: tovush haqidagi tushunchalar, uning manbalari va qabul qilgichlari haqida o’quvchilarga ma’lumotlar berish.
Tarbiyaviy: Aqliy tarbiya. Kasbga yo’llash.
Rivojlantiruvchi: Mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish.
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
DTS talabi: Tovush manbalari va uni qabul qilgichlarni bilishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
Dars turi: Sinov.

Metod - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti...

F-linzaning fokus masofasi.
A) Haqiqiy kichraygan, to’nkarilgan B) Mavhum kichraygan to’g’ri
C) Mavhum kattalashgan to’g’ri D) Haqiqiy kattalashgan, to’nkarilgan
E) Mavhum kichraygan, to’nkarilgan
3. Quyidagilardan qaysilari yorug’likning sun’iy manbalariga kiradi?
A) Oy Quyosh, yulduz B) Elektr lampochkasi C) Yaltiroq qo’ng’iz D) Quyosh E) Barchasi
4. Qaysi rangli nur uchburchakli prizmadan o’tganda eng katta burchakka og’adi?
A) Binafsha B) Yashil C) Qizil D) Ko’k E) Hammasi bir xii burchakka og’adi
5. Qanday rangdagi nurlarni ma’lum nisbatda qo’shilsa oq rang hosil bo’ladi?
A) Havorang, yashil, binafsha B) Sariq, ko’k binafsha
C) Zarg ’oldoq, havorang yashil D) Qizil, havorang, yashil E) Hamma javob to’g’ri
6. Qizil rangdagi buyumga yashil shisha orqali qaralsa buyum qanday rangda ko’rinadi?
A) Yashil B) Qizil C) To’q sariq D) Binafsha E) Qora
7. Linzaning fokus masofasi 4 sm. Uning optik kuchi necha dioptriya?
A) 25 B) 4 C) 0,4 D) 0,25 E) 2
8. O’zidan yorug’lik chiqaradigan jismlarga....deyiladi.
A) yorug’lik qabul qilgichlar B) yorug’lik manbalari
C) tabiiy manbalar D) sun’iy manbalar E) Hamma javob to’g’ri
9. Oq yorug’likning tarkibiy qismlarga ajralish hodisasi nima deb ataladi?
A) Diffiiziya B) Yorug’lik chiqarish C) Dispersiya D) Issiqlik chiqarish E) Spektr
10. Quyosh va Oyning tutilishi quyidagi qaysi qonun asosida tushuntiriladi.
A) Yorug’likning tushish burchagi qaytish burchagiga teng
B) Yorug’lik bir jinsli muhitda to’g’ri chiziq bo’ylab tarqaladi
C) Yorug’lik tezligi katta bo’lgan muhitdan tezligi kichik bo’lgan muhitga o’tganda sinish burchagi tushish burchagidan kichik bo’ladi
D) Yorug’lik bir muhitdan o’tganda shu muhitda qisman yutiladi
E) Buyumlarning rangi shu buyumning sirti qaytaradigan yorug’lik rangi bilan aniqlanadi.
11. Yorug’likning tabiiy manbalariga nimalar kiradi.
A) Quyosh, yaltiroq qo’ng’iz, chirindilar B) Oy, yulduz, stol lampasi
C) Sham, televizor ekrani D) Quyosh, Oy, sham E) Quyosh, yulduz
12. Oy tutilishi qachon sodir bo’ladi?
A) Quyosh bilan Yer oralig’idan boshqa sayyoralar o’tganda B) Yer, Quyosh va Oy orasiga tushib qolgan vaqtda
C) Oy Quyosh bilan yer orasiga tushib qolgan vaqtda D) Quyosh bilan Oy oralig’idan boshqa sayyoralar o’tganda
E) Yer bilan Oy oralig’idan boshqa sayyoralar o’tganda
13. Quyoshdan Yerga issiqlik qaysi usulda uzatiladi?
A) Konveksiya B) Issiqlik o’tkazuvchanlik
C) Nurlanish D) Issiqlik almashinish E) Issiqlik yutilishi
14. Linza deb ............... aytiladi?
A) shaffof jismga B) nur tarqatuvchi jismga C) nur sochuvchi jismga
D) har ikkala tomoni sferik yoxud bir tomoni sferik ikkinchi tomoni yassi sirt bilan chegaralangan shaffof jismga
E) yassi sirt bilan chegaralangan shaffof jismga
15. Linzaning optik kuchi 2 dioptriyaga teng. Linzaning fokus masofasini toping.
A) 0,5sm B) 2sm C) 0,5m D) 2m E) 3sm
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
D
|
E
|
B
|
A
|
A
|
E
|
A
|
B
|
E
|
D
|
A
|
B
|
C
|
E
|
C
|
C
|
B
|
A
|
E
|
A
|
Xalqaro audit standartlarining kontseptual asosi

139
qondirish uchun mo’ljallangan. Aksariyat foydalanuvchilar
moliyaviy hisobotga
ma’lumot olishning asosiy manbasi sifatida qaraydilar, zero ular aniq ma’lumot
olish talablariga javob beradigan qo’shimcha ma’lumot olish vakolatiga ega emas.
Moliyaviy hisobot quyida qayd etilgan bir yoki bir
necha nizomlarga muvofiq
tayyorlanishi lozim:
(a) Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari;
(b) Buxgalteriya hisobining milliy standartlari;
(v) qo’llash uchun mo’ljallangan va moliyaviy hisobotda qayd etilgan
moliyaviy hisobotni taqdim etishning nufuzli va
keng qamrovli kontseptual
asoslari.
Audit va kasbga doir xizmatlarning kontseptual asosi audit va kasbga doir
xizmatlar o’rtasidagi farqlarni belgilab beradi. Kasbga
doir xizmatlarga sharhlar,
kelishilgan muolajalar va kompilyatsiya kiradi. Quyidagi chizmada, yuqorida qayd
etilganidek, audit va sharh auditor tomonidan tegishli ravishda yuqori va o’rta
ishonchlilikni ta’minlaydi; ushbu atamalar ularning solishtirma turkumlanishini
belgilash uchun qo’llaniladi.
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish
2. ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish haqida
3 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish bilan tanishtirish.
2 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish tasnifini berish.
3 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish tushuntirish.
4. ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish ni tasniflaydilar,
3 ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish haqida aytib beradilar,
4. ADO.NET yordamida ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilishfoydalanish
2. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilishfoydalanish haqida
3. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilishfoydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish bilan tanishtirish.
2 Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish tasnifini berish.
3. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilishfoydalanish tushuntirish.
4. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilishfoydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2 Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish ni tasniflaydilar,
3. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish haqida aytib beradilar,
4. Ma’lumotlar bazasiga qo’shilish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlar

65
III- BOB. C++ TILIDA CHIZIQLI, TARMOQLANUVCHI VA
TAKRORLANUVCHI JARAYONLARNI DASTURLASH.
3.1 C++ TILIDA QIYMAT BERISH, KIRITISH VA CHIQARISH
OPERATORLARI
Reja:
1. C++ tilida qiymat berish operatori;
2. Qiymat berish operatoriningni kengaytirilgan holatlari;
3. Kiritish operatori;
4. Chiqarish operatori.
Qiymat berish operatori
Berilgan ifodaning natijasi hisoblangandan so‗ng ifodaning natijasi biror bir
o‗zgaruvchiga ta‘minlanadi. Natijani saqlaydigan o‗zgaruvchi
kompyuter
xotirasidan joy egallaydi.
Tarif: Ifodaning natijasi biror bir o‗zgaruvchiga ta‘minlansa yoki
o‗zlashtirilishiga qiymat berish jarayoni deyiladi.
Qiymat
berish amallari guruhi, xususan, qiymat
berish operatorlari ifoda
operatorlari hisoblanadi. Qiymat berish operatori har
doim ham ifoda natijasini
o‗zida saqlash emas ba‘zi hollarda funksiya parametrlari va sanagich qiymatlarini
hisoblash uchun ham ishlatiladi.
Qiymat berish operatorining umumiy ko‗rinishi quyidagicha.
=;
Qiymat berish operatorining C++dasturlash tilida quyidagicha ifodalanadi.
#include
int main ()
{ int a=10; int b=6; // a va b larni e‘lon qilish
a=a+b; // a ga a+b ni qiymati ta‘minlandi
b=a-b; // b ga a-b ni qiymati ta‘minlandi
return 0;
}