nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- boqituvchilarni informatika sohasi botkazishga tayyorlash

|
- boqituvchilarni informatika sohasi botkazishga tayyorlash
|
bet | 2/5 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #130198 |
Bog'liq Informatika o‘qitish metodikasi-fayllar.org
- boqituvchilarni informatika sohasi botkazishga tayyorlash;
- boqituvchilarni tallari va ulkan istiqbollari haqida tassavvurlarini rivojlashtirish va hamda chuqurlashtirishdir.
Informatika olajak informatika osib kelayotgan avlodning umumtaqitiladigan informatika va axborot texnologiyalari fanlarining ahamiyatini, uning mazmunini ajratish tamoyillarini, shuningdek, informatika fanining boshqa fanlar bilan aloqadorligini tushunishdan iboratdir.
Informatika olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida informatika va axborot texnologiya fanini olimi hisoblanadi.
Boqituvchisi olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida oqitish metodikasi kursi boyiladigan talablar:
informatika va axborot texnologiyalari haqida tushunchalar;
informatika va axborot texnologiyalarining har bir inson hayotidagi va jamiyatning rivojidagi roli;
informatikaning texnik va dasturiy vositalarining mohiyati va didaktik imkoniyatlari;
axborot tizimlari va texnologiyalarini ollash mumkinligi;
yangi pedagogik va axborot texnologiyalari va ularning ollash.
Boqituvchisi yangi axborot texnologiyasini, zamonaviy pedagogik dasturiy vositalarni chuqur olimni axborotlashtirilayotgan sharoitida ishlash uslublarini egallagan boqitish metodikasi kursining mazmuni: Informatika va axborot texnologiyalarini oqitish uslubiyoti kursi va uning boqituvchisining uzluksiz tarni. Informatika va axborot texnologiyalarining tarni va roli. Informatika va axborot texnologiyalarini oliqligi. Informatika va axborot texnologiyalarini oqitishning asosiy didaktik tamoyillari va ulardan informatika va axborot texnologiyalari oyicha yaratilgan darsliklar, qoqitishning uzluksiz tizimi. Umumiy o'rta ta`lim maktablarida kursining tizimi va mazmuni. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida va kurslarining mazmuni.
|
| |
Nutqida nuqson bo’lgan o’quvchilarni korrektsion o’qitish

|
Nutqida nuqson bo’lgan o’quvchilarni korrektsion o’qitish
|
bet | 11/14 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 35,93 Kb. | | #241992 |
Bog'liq 1. Korreksion pedagogika fanining tarmog`i sifatidaNutqida nuqson bo’lgan o’quvchilarni korrektsion o’qitish. Nutqiy buzilishlar sabablari va ularning turlari. Nutq – faqatgina insonga xos bo’lgan muhim psixik funktsiyadir. Nutqiy munosabatlar yordamida shaxs ongida borliqni aks ettiruvchi bilimlar doimiy ravishda to’ldirilib va boyitib boriladi.
Nutqiy nuqsonlarni o’rganish, oldini olish va korrektsiya bilan korrektsion pedagogika (defektologiya)ning muhim sohasi - logopediya (yunoncha logos – so’z va paideia - tarbiyalash) shug’ullanadi. Patogen omil ta’sirida yuzaga kelgan nutqiy buzilishlar o’z-o’zilan yo’qolmaydi va u maxsus tashkil etilgan korrektsion-logopedik choralarsiz bolaning keyingi rivojiga salbiy ta’sir ko’rsatadi.
Nutqiy buzilishini keltirib chiqaruvchi sabablar orasida ekzogen (tashqi) va endogen (ichki) omillar asosiy rol o’ynaydi. Bundan tashqari (anatomik-fiziologik, morfologik), funktsional (psixogen), ijtimoiy-psixologik (atrof-muhitning salbiy ta’siri), psixonevrologik (psixik funktsiyalarining buzilishi (aqli zaiflik, xotira yoki diqqatning buzilishi va boshqalar) sabablarning ham ta’siri sezilarli bo’ladi.
Ekzogen-organik omillar sirasiga: bolaning markaziy nerv tizimi va uning organizmiga salbiy ta’sir etuvchi omillar (infektsiya, jarohatlar, intoksikatsiya), turli akusherlik patologiyalari (bel torligi, tug’ilishning cho’zilib ketishi yoki tez sodir bo’lishi, yo’ldoshga o’ralib qolishi, bolaning noto’g’ri joylashishi va boshqalar), malakali akusherlik yordamining ko’rsatilmasligi, chala tug’ilish kabi holatlar sabab bo’ladi.
Hozirgi kunda logopediyada nutqiy buzilishlarni ikki turi ajratiladi:
tibbiy-psixologik nutqiy buzilish;
psixologik-pedagogik nutqiy buzilish.
Tibbiy-psixologik turda ko’riladigan hamma nutqiy buzilishlarni quyidagi ikki yirik guruhga ajratish mumkin:
og’zaki nutqning buzilishi;
yozma nutqning buzilishi.
Og’zaki nutqning buzilishi o’z navbatida quyidagi ikki turga ajratiladi:
nutq ifodalanishi fonatsion tuzishi (nutq talaffuzi) ning buzilishi;
fikr strukturali-semantik (ichki) tuzilishi (nutqning tizimli yoki polimorf)ning buzilishi
Psixologik-pedagogik (pedagogik) klassifikatsiyalash uni pedagogik jarayonda qo’llashga yo’naltirilgan bo’lib, bolalar jamoasi bilan nutqiy nuqsonlarni tuzatishga yo’naltirilgan korrektsion-rivojlantiruvchi ta’sir ko’rsatish metodlarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
|
| |
Tartibni boshqarish - O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi...

|
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
bet | 12/14 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 59,62 Kb. | | #129009 |
Bog'liq BMI Bo\'ronov Azamat
Komponentlarni Java-da shaklga joylashtirish usuli siz foydalanadigan boshqa GUI tizimidan farq qilishi mumkin. Birinchidan, hammasi kod; komponentlarni joylashtirishni nazorat qiluvchi "resurslar" yo'q. Ikkinchidan, komponentlarni formaga joylashtirish usuli mutlaq joylashuv bilan emas, balki komponentlarni qo‘shish ( qo‘shish( ) ) tartibiga qarab qanday joylashtirishni hal qiluvchi “tartib boshqaruvchisi” tomonidan boshqariladi . Komponentlarning o'lchami, tashqi ko'rinishi va joylashishi turli quruvchilar orasida sezilarli darajada farq qiladi. Bundan tashqari, tartib menejeri sizning appletingiz yoki dastur oynangizning o'lchamlarini moslashtiradi, shuning uchun agar oyna o'lchamlari o'zgarsa, komponentlarning o'lchami, ko'rinishi va joylashuvi mos ravishda o'zgarishi mumkin.
JApplet , JFrame , JWindow va JDialog getContentPane ( ) yordamida Konteyner ishlab chiqarishi mumkin . Konteyner deb nomlangan usulga egasetLayout( ) turli xil tartib menejerlari o'rtasida tanlov qilish imkonini beradi. Boshqa sinflar, masalanJPanels to'g'ridan-to'g'ri komponentlarni o'z ichiga oladi va ko'rsatadi, shuningdek, kontent panelidan foydalanmasdan to'g'ridan-to'g'ri tartib menejerini o'rnatishingiz mumkin.
Ushbu bo'limda biz tugmalarni joylashtirish orqali turli xil tartib menejerlarini ko'rib chiqamiz (chunki bu siz qila oladigan eng oddiy narsa). Bu erda hech qanday hodisa tasviri bo'lmaydi, chunki bu misollar faqat tugmalar qanday joylashtirilishini ko'rsatish uchun mo'ljallangan.
BorderLayout
Standart applet standart tartib sxemasidan foydalanadi: BorderLayout (oldingi bir nechta misollar tartib menejerini FlowLayout ga o'zgartirgan ). Hech qanday qo'shimcha ko'rsatmalarsiz, u siz qo'shgan hamma narsani oladi ( add( ) ) va uni markazga qo'yadi, ob'ektni barcha yo'nalishlarda chetiga cho'zadi.
Biroq, BorderLayout ko'proq narsani qila oladi. Ushbu tartib menejeri to'rtta chegara hududi va markaziy mintaqa tushunchasiga ega. BorderLayout dan foydalanadigan panelga biror narsa qo'shsangiz , birinchi argument sifatida doimiyni oladigan add( ) ortiqcha yukidan foydalanishingiz mumkin. Bu qiymat quyidagilardan biri bo'lishi mumkin :
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
JTextArea JTextField- - O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi...

|
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
bet | 11/14 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 59,62 Kb. | | #129009 |
Bog'liq BMI Bo\'ronov AzamatJTextArea JTextField- ga o'xshaydi , bundan tashqari u bir nechta qatorlarga ega bo'lishi va ko'proq funksionallikka ega. Ayniqsa foydali usul append( ) ; uning yordamida siz chiqishni JTextArea ga osongina tashlashingiz mumkin , bu Swing yordamida dasturni standart chiqishga chop etuvchi buyruq qatori dasturlarida ishlatilganidan ko'ra qulayroq qiladi (chunki orqaga o'tish mumkin). JTextArea- ning 9-bobdagi geografiya generatoridan olingan qiymatlar bilan to'ldirish uchun misol dasturi :
//: c13:TextArea.java
// JTextArea boshqaruvidan foydalanish.
//
import javax.swing.*;
import java.awt.event.*;
import java.awt.*;
import java.util.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
import com.bruceeckel.util.*;
umumiy sinf TextArea JApplet- ni kengaytiradi {
JButton
b = yangi JButton ( "Ma'lumot qo'shish" ),
c = yangi JButton ( "Ma'lumotlarni o'chirish" );
JTextArea t = yangi JTextArea(20, 40);
Xarita m = yangi HashMap();
public void init() {
// Barcha ma'lumotlardan foydalanish:
Collections2.fill(m,
Collections2.geografiya,
CountryCapitals.pairs.length);
b.addActionListener( new ActionListener() {
public void actionPerformed(ActionEvent e){
( Iterator it= m.entrySet().iterator();
it.hasNext();){
Map.Entry me = (Map.Entry)(it.next());
t.append(me.getKey() + ": "
+ me.getValue() + "\n" );
}
}
});
c.addActionListener( new ActionListener() {
public void actionPerformed(ActionEvent e){
t.setText( "" );
}
});
Konteyner cp = getContentPane();
cp.setLayout( yangi FlowLayout());
cp.add ( yangi JScrollPane(t));
cp.add(b);
cp.add(c);
}
umumiy statik void main(String[] args) {
Console.run ( yangi TextArea(), 475, 425);
}
} ///:~
init( ) da Xarita barcha mamlakatlar va ularning poytaxtlari bilan to'ldirilgan. Shuni yodda tutingki, ikkala tugma uchun aActionListener va oraliq o'zgaruvchini aniqlamasdan qo'shiladi, chunki dasturda tinglovchilar sinfiga qayta kirishga hojat qolmaydi. "Ma'lumotlarni qo'shish" tugmasi barcha ma'lumotlarni formatlaydi va qo'shadi va "Ma'lumotlarni o'chirish" tugmasi JTextArea dan barcha matnlarni olib tashlash uchun setText( ) dan foydalanadi .
JTextArea ilovaga qo'shilsa , u o'raladiJScrollPane , ekranga juda ko'p matn sig'ganda aylantirishni boshqarish uchun. Aylantirish funksiyasini qo‘llab-quvvatlash uchun aynan shu narsa qilish kerak. Boshqa GUI dasturlash muhitlarida shunga o'xshash narsalarni qanday qilishni tushunishga harakat qilar ekanman, JScrollPane kabi komponentlarning soddaligi va yaxshi dizayni meni hayratda qoldirdi .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
BorderLayout.NORTH - O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni...

|
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
bet | 13/14 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 59,62 Kb. | | #129009 |
Bog'liq BMI Bo\'ronov AzamatBorderLayout.NORTH (yuqori)
BorderLayout.SOUTH (pastki)
BorderLayout.EAST (o'ng)
BorderLayout.WEST (chap)
BorderLayout.CENTER (o'rtani boshqa komponentlar yoki qirralarga to'ldiring)
Ob'ektni joylashtirish uchun hududni belgilamasangiz, sukut bo'yicha MARKAZ tanlanadi .
Mana bir misol. JApplet sukut bo'yicha BorderLayout ga o'rnatilganligi uchun standart tartib ishlatiladi :
//: c13:BorderLayout1.java
// BorderLayout namoyishi.
// // width=300 height=250>
import javax.swing.*;
import java.awt.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
umumiy sinf BorderLayout1 JApplet-ni kengaytiradi {
public void init() {
Konteyner cp = getContentPane();
cp.add(BorderLayout.NORTH,
yangi JButton ( "Shimoliy" ));
cp.add(BorderLayout.SOUTH,
yangi JButton ( "Janubiy" ));
cp.add(BorderLayout.EAST,
yangi JButton ( "Sharq" ));
cp.add(BorderLayout.WEST,
yangi JButton ( "G'arbiy" ));
cp.add(BorderLayout.CENTER,
yangi JButton ( "Markaz" ));
}
umumiy statik void main(String[] args) {
Console.run ( yangi BorderLayout1(), 300, 250);
}
} ///:~
CENTER dan tashqari barcha bo'shliqlar uchun siz qo'shgan element bir o'lchov bo'ylab eng kichik joyni egallash uchun qisqaradi, boshqa o'lcham bo'ylab esa u cho'ziladi. Biroq, CENTER uchun sozlash o'rtani egallash uchun har ikki yo'nalishda ham boradi.
FlowLayout
Bunday holda, yuqori qismdagi bo'sh joy tugamaguncha, komponentlar shunchaki chapdan o'ngga shaklga "quyiladi", keyin pastki chiziqqa o'tish sodir bo'ladi va to'ldirish davom etadi.
Bu erda FlowLayout layout menejerini o'rnatadigan misol. FlowLayout bilan komponentlar o'zining "tabiiy" hajmini olishini sezasiz. Masalan, JButton uning satrining o'lchamiga teng bo'ladi.
//: c13:FlowLayout1.java
// FlowLayout namoyishi.
// // width=300 height=250>
import javax.swing.*;
import java.awt.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
umumiy sinf FlowLayout1 JApplet-ni kengaytiradi {
public void init() {
Konteyner cp = getContentPane();
cp.setLayout( yangi FlowLayout());
for ( int i = 0; i < 20; i++)
cp.add ( yangi JButton( "Tugma" + i));
}
umumiy statik void main(String[] args) {
Console.run ( yangi FlowLayout1(), 300, 250);
}
} ///:~
FlowLayout dan foydalanganda barcha komponentlar ixcham bo'lib, eng kichik hajmni egallaydi , shuning uchun siz xatti-harakatlardan biroz hayratda qolishingiz mumkin. Masalan, JLabel o'lchami uning qatoriga qarab belgilanishi sababli , matnni to'g'ri tekislashdan foydalanishga urinish FlowLayout dan foydalanganda displeyni o'zgarishsiz qoldiradi .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi abdulla avloniy nomidagi pedagoglarni kasbiy rivojlantirish va yangi metodikalarga o‘rgatish
|
- amaliy ish - Bajardi: Turdialiyev Ilhom

|
Bajardi: Turdialiyev Ilhom
|
bet | 2/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #112165 |
Bog'liq ax boshqarish 5-6-7 amaliy6- amaliy ish
Mavzu: Riskni identifikatsiyalash
Ishdan maqsad: Aktivlarga duch kelishi mumkin bo'lgan axborot xavfsizligining dolzarb tahdidlarini identifikatsiyalash dolzarb tahdidlar uchun "tahdid paydo bo'lish ehtimoli" ko'rsatkichini aniqlashni o’rganishdan iborat.
Qisqacha nazariy ma’lumot
Axborot aktivlarini identifikatsiya qilish.
Aktivlarning quyidagi turlari ajratiladi:
birlamchi (axborot) aktivlar - kompaniya uchun muhim bo'lgan, uning ixtiyorida bo'lgan va uni qayta ishlash, saqlash yoki uzatish uchun mos shaklda har qanday moddiy tashuvchida taqdim etilgan ma'lumotlar;
ikkilamchi aktivlar - kompaniya tomonidan o'z maqsadlariga erishish uchun foydalaniladigan, asosiy (axborot) aktivlar joylashtiriladigan yoki ular yordamida qayta ishlanadigan, saqlanadigan resurslar.
Birlamchi axborot aktivlari ro'yxatini shakllantirish axborot, axborotlashtirish va axborotni himoya qilish to'g'risidagi O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga shu jumladan texnik normativ-huquqiy hujjatlar va biznes jarayonini amalga oshirish nuqtai nazaridan aktivning kritikligini baholashni hisobga olgan holda muvofiq amalga oshirilishi kerak.
1 dan 5 gacha shklada baholaymiz
Asosiy aktiv(AA)
|
Ikkilamchi aktiv nomi
|
K
|
B
|
F
|
Shaxsiy noutbook
|
Shaxsiy token kartam
|
4
|
3
|
2
|
Shaxsiy telefon
|
USB qattiq fleshka
|
4
|
3
|
4
|
|
|
| |
JTextField yaratish va uni tuvalga joylashtirish JButton

|
JTextField yaratish va uni tuvalga joylashtirish JButton
|
bet | 10/14 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 59,62 Kb. | | #129009 |
Bog'liq BMI Bo\'ronov AzamatJTextField yaratish va uni tuvalga joylashtirish JButton yoki har qanday Swing komponenti uchun zarur bo'lgan qadamlardir. Yuqoridagi dasturning farqi ActionListener bo'lgan yuqoridagi BL sinfini yaratishdadir . actionPerformed( ) argumenti ActionEvent tipidagi boʻlib , voqea va u qayerdan kelganligi haqidagi barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Bunday holda, men bosilgan tugmani tasvirlamoqchiman: getSource( ) hodisaning manbai bo'lgan ob'ektni ishlab chiqaradi, men buni JButton deb hisoblayman . getText( ) tugmachadagi matnni qaytaradi va tugma bosilganda kod aslida chaqirilganligini ko‘rsatish uchun JTextField- ga joylashtiriladi.
init ( ) BL ob'ektini ikkala tugmaga ro'yxatdan o'tkazish uchun addActionListener( ) dan foydalanadi .
ActionListener- ni kodlash ko'pincha mos keladianonim ichki sinf, ayniqsa siz har bir guvoh sinf uchun bitta interfeysdan foydalanishga moyilligingiz uchun. Button2.java quyidagi kabi anonim ichki sinfdan foydalanish uchun o'zgartirilishi mumkin:
//: c13:Button2b.java
// Anonim ichki sinfdan foydalanish.
//
import javax.swing.*;
import java.awt.event.*;
import java.awt.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
ommaviy sinf Button2b JApplet- ni kengaytiradi {
JButton
b1 = yangi JButton ( "1-tugma" ),
b2 = yangi JButton( "2-tugma" );
JTextField txt = yangi JTextField(10);
ActionListener al = new ActionListener() {
public void actionPerformed(ActionEvent e){
String nomi =
((JButton)e.getSource()).getText();
txt.setText(nom);
}
};
public void init() {
b1.addActionListener(al);
b2.addActionListener(al);
Konteyner cp = getContentPane();
cp.setLayout( yangi FlowLayout());
cp.add(b1);
cp.add(b2);
cp.add(txt);
}
umumiy statik void main(String[] args) {
Console.run ( yangi Button2b(), 200, 75);
}
} ///:~
Ushbu kitobdagi misollar uchun (iloji bo'lsa) anonim ichki sinf yondashuvi afzal ko'riladi .
|
| |
Psixologik-pedagogik (pedagogik) klassifikatsiyalashga ko’ra nutqning buzilishi quyidagi ikki guruhga ajratiladi

|
Psixologik-pedagogik (pedagogik) klassifikatsiyalashga ko’ra nutqning buzilishi quyidagi ikki guruhga ajratiladi
|
bet | 12/14 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 35,93 Kb. | | #241992 |
Bog'liq 1. Korreksion pedagogika fanining tarmog`i sifatidaPsixologik-pedagogik (pedagogik) klassifikatsiyalashga ko’ra nutqning buzilishi quyidagi ikki guruhga ajratiladi:
1. Muomala vositalari (fonetik-fonematik va nutqning umumiy rivojlanmaganligi)ning buzilishi.
2. Muomala vositalarini qo’llashdagi buzilishlar.
Maktab o’quvchilarida nutqi buzilishini psixologik-pedagogik tuzatish. Nutqiy buzilishi bo’lgan bolalarning psixologik-pedagogik xususiyatlari. Nutqiy buzilish, nutqiy buzilishning sabablari, mexanizmlari, simptomatikasi, borishi va tuzilishi uning oldini olish, maxsus (korrektsion) o’qitish va tarbiya masalasi bilan logopediya shug’ullanadi. “Logopediya” termini yunonchadan tarjimasi “to’g’ri nutqni tarbiyalash” ma’nosini anglatadi. Nutqiy buzilish turli mutaxassislar - fiziolog, nevropatolog, psixolog, lingvist va boshqalar tomonidan o’rganiladi.
Nutqiy buzilishi bo’lgan bolalarning markaziy nerv tizimi faoliyatida funktsional yoki organik chetlanishlar ko’zga tashlanadi. Miyaning organik zararlanishi sababli issiq, transportda yurish, arg’imchoqda ko’p vaqt tebranish bolalarga yomon ta’sir ko’rsatadi, boshlari og’riydi ko’ngillari ozadi va boshlari aylanadi. Tez charchab qoladilar, qattiq ta’sirlanishlari, jahllari chiqish bilan ajralib turadilar. Ular emotsional barqaror emaslar, ularning kayfiyatlari tez o’zgaradi, serjahl, agressiv, bezovta bo’ladilar. SHuningdek, ularda sustlik va lanjlik kuzatiladi. Bunday bolalar tinch o’tira olmaydilar, butun dars davomida ishchanlik va diqqatini saqlab turish qiyin bo’ladi. Juda tez xafa bo’ladilar, gapga quloq solmaydilar. Tanaffusdan keyin esa darsda diqqatlarini jamlashlari qiyin bo’ladi. Odatda bunday bolalarda diqqat va xotira, ayniqsa, nutqiy xotiraning bo’shligi, yaxshi tushunmaslik holatlari kuzatiladi.
Umumiy o’rta ta’lim maktablari qoshida logopedik punkt faoliyat yuritadi. Logopedik punkt vazifalari quyidagilardan iborat:
O’quvchilar bilan logopedik puntkda korrektsion ishlar butun o’quv yili davomida individual va guruhli shaklda olib boriladi. Nutqi buzilganlik o’ta jiddiy bo’lsa o’qitish maxsus ta’lim muassasalarida olib boriladi. Bunda o’quvchi bilan davolash-sog’lomlashtirish va psixologik-pedagogik ishlarni birga olib borish nutqiy buzilishni tuzatishning muhim sharti hisoblanadi.
Logopedik yordam ko’rsatish sog’liqni saqlash va aholini ijtimoiy ta’minlash tizimlarida ham amalga oshiriladi. Poliklinikalarda va psixonevrologik dispanserlarda logopedik kabinetlari mavjud bo’lib, bu yerda nutqida buzilishi bo’lgan bolalarga logopedik yordami ko’rsatiladi.
|
| |
Kursi boqituvchilarining umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida oqitishda muhim ominotini bilishi va ularni ozda tutadi. Umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb qitish uchun kadrlarni tayyorlab beradi

|
Kursi boqituvchilarining umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida oqitishda muhim ominotini bilishi va ularni ozda tutadi. Umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb qitish uchun kadrlarni tayyorlab beradi
|
bet | 1/5 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #130198 |
Bog'liq Informatika o‘qitish metodikasi-fayllar.org
| xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
Informatika oInformatika o kursi boqituvchilarining umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida oqitishda muhim ominotini bilishi va ularni ozda tutadi. Umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb qitish uchun kadrlarni tayyorlab beradi.
Informatika organish natijasida boqituvchisi quyidagi bilimlar va koladi:
- informatika va axborot texnologiyalari fan va olim tizimida oqitishning maqsadi va vazifalari; pedagogik funksiyalari; olim standartlari; oquv va metodik adabiyotlar tahlili; dasturiy taquv jarayonini rejalashtirish; oqitishning tashkiliy shakllari; oqitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, innovasion metodikalar va interfaol usullar; informatika va axborot texnologiyalari xonasi va unda mashgtkazish metodikasi; informatika va axborot texnologiyalari kursining asosiy boqitish metodikasi.
Informatika oyicha talabalarning bilimi, koyiladigan talablar quyidagilardan iborat:
informatika va axborot texnologiyalarining tarni va roli, informatika va axborot texnologiyalarini oliqligi, informatika va axborot texnologiyalarini oyicha yaratilgan darsliklar, qoqitish metodikasining matematika va boshqa fanlar bilan bogqitish metodlari, texnologiyalari, ularning nazariy asoslari, umumiy olimda informatika va axborot texnologiyalarini orta maxsus, kasb-hunar taqitishning maqsadi, mazmuni va vazifalari, informatika va axborot texnologiyalarini oqitishda uning qismlari va boblariga xos xususiyatlari, informatika va axborot texnologiyalari bonikma, informatika va axborot texnologiyalariga oota olish koqitishning zamonaviy metod va texnologiyalarini qoqitishda ilgyicha mustaqil tahsil olishga ollash, informatika va axborot texnologiyalarini oquvchilarda axborot madaniyatini shakllantirish va rivojlantirish, informatika va axborot texnologiyalari boquvchilar bilimini baholay olish, informatika va axborot texnologiyalari darslari, tarbiyaviy ishlar bolishi lozim.
Informatika oInformatika onalishida umumkasbiy fanlar blokidagi asosiy fanlardan biri hisoblanib, 5semestrlarda oqitish metodikasi kursi , , fanlari bilan bogqitish metodikasi kursi umumtanalishdagi fanlarini oqitish metodikasi kursi quyidagi maqsadni kolajak oqitish va ollash bonikma va malakalari bilan qurollantirish;
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kursi boqituvchilarining umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida oqitishda muhim ominotini bilishi va ularni ozda tutadi. Umumiy olim maktablari, akademik litsey va kasb qitish uchun kadrlarni tayyorlab beradi
|
So'ngra, "tahdid senariyini amalga oshirish ehtimoli" ko'rsatkichi aniqlanadi

|
So'ngra, "tahdid senariyini amalga oshirish ehtimoli" ko'rsatkichi aniqlanadi
|
bet | 4/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #112165 |
Bog'liq ax boshqarish 5-6-7 amaliySo'ngra, "tahdid senariyini amalga oshirish ehtimoli" ko'rsatkichi aniqlanadi, bu esa qabul qilingan himoya choralarini hisobga olgan holda tahdidni amalga oshirish imkoniyatini tavsiflaydi va indikatorlarning qiymatlari asosida hisoblab chiqiladi.
"Tahdidning yuzaga kelishi ehtimoli" va "zaiflikdan foydalanish ehtimoli" misoli quyidagi matritsada keltirilgan. "Tahdid senariyasini amalga oshirish ehtimoli" ko'rsatkichi beshta qiymatdan birini olishi mumkin: "juda past", "past", "O'rtacha", "yuqori"yoki" juda yuqori".
7-2-Jadval. "Tahdid senariyasini amalga oshirish ehtimoli" indeksini aniqlash matritsasi
7-2 jadvalga muvofiq zaiflikdan foydalanish ehtimoli past, lek aloqabank kartalarig tahdid yuzaga kelish ehtimoli o’rta. Biz bu ikki holatni hisonga olgan holda holda jadvaldan tahdid senariyini amalga oshirish ehtimoli Past
3-bosqich
AX buzilishi xavfi darajasini aniqlash
"AXni buzish xavfi darajasi" ko'rsatkichi senariyni amalga oshirish ehtimolini va ushbu senariyni amalga oshirishdan zarar miqdorini (mumkin bo'lgan zararni) hisobga olgan holda qiymatni tavsiflaydi va quyida keltirilgan matritsaga muvofiq aniqlanadi.
7-3-Jadval . "AX buzilishi xavfi darajasi" indikatorini aniqlash matritsasi
Tahdid senariyini amalga oshirish ehtimoli past, lekin maboda tahdid bo’lganda kompaniyaga yetadigan zarar miqdori baland yani 5 ga teng. Biz jadvaldan hisoblaydigan bo’lsak AX buzilish darajasi O’rta ga teng bo’ladi
Xulosa
Ushbu ishda quydagilar ko’rib chiqildi
1. Zaiflikdan foydalanish ehtimoli
2.Tahdid yuzaga kelish ehtimoli
3.Tahdid senariysini amalga oshish ehtimoli
4.AX buzilish ehtimoli
|
| |
«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar»

1
«INKLYUZIV TA'LIM: STRATEGIYA, FAN, AMALIYOT VA
TEXNOLOGIYALAR»
xalqaro ilmiy-amaliy onlayn konferensiya materiallari
10-dekabr, 2021-y.
«INCLUSIVE EDUCATION: STRATEGY, SCIENCE, PRACTICE
AND TECHNOLOGY»
Proceedings of the international scientific-practical online conference
December 10, 2021.
«ИНКЛЮЗИВНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ: СТРАТЕГИЯ, НАУКА,
ПРАКТИКА И ТЕХНОЛОГИИ»
Материалы международной научно-практической онлайн-конференции
10 декабря 2021 г.
Qo‘qon – 2022
2
УДК: 373(07)
ББК: 74.10=0
Х-71
«INKLYUZIV TA'LIM: STRATEGIYA, FAN, AMALIYOT VA
TEXNOLOGIYALAR»
mavzusidagi
xalqaro
miqyosdagi
ilmiy-amaliy
konferensiya materiallari (10-dekabr 2021-yil) – T.: QDPI, 2021. 273 b
Taqrizchilar:
L.R.Muminova – Respublika Bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi direktori
o‘rinbosari professor, pedagogika fanlari doktori.
D.A.Nurkeldiyeva – Nizomiy nomidagi TDPU Maxsus pedagogika va
inklyuziv ta'lim fakulteti dekani, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent.
To‘plam uchun mas’ullar:
L.R.Hayitov – Muqimiy nomidagi Qo‘qon davlat pedagogika instituti Maxsus
pedagogika kafedrasi mudiri.
D.A.Nazarova – Muqimiy nomidagi Qo‘qon davlat pedagogika instituti
Maxsus pedagogika kafedrasi dotsenti, p.f.n.
Maqolalarni to‘plovchi va nashrga tayyorlovchi:
X.S.Raximova – Muqimiy nomidagi Qo‘qon davlat pedagogika instituti
Maxsus pedagogika kafedrasi katta o‘qituvchisi.
Ilmiy-amaliy
konferensiya materiallari to‘plamida xorijiy hamda
respublikamiz olimlari, soha mutaxassislari, ilmiy tadqiqotchilar, magistrlar va
talabalarning maqolalari o‘rin olgan.
To‘plam materiallaridan mazkur mavzular atrofida ilmiy-tadqiqot ishlari olib
borayotgan izlanuvchilar: olimlar, tayanch doktorantlar, talabalar hamda keng
jamoatchilik vakillari foydalanishlari mumkin. To‘plamda nashr etilgan maqola va
tezislardagi ma'lumotlarning haqqoniyligiga mualliflar mas'ul.
Ushbu to‘plam Muqimiy nomidagi Qo‘qon davlat pedagogika instituti Ilmiy
ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektor huzuridagi Ilmiy-texnik kengashining
qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.
97
ilm-fanni rivojlantirishdagi strategiyalardan foydalanish ham katta yutuqlarga sabab
bo‘ladi desak ham adashmaymiz. Ilm-fan taraqqiyotida texnalogiyalarni keng
miqyosda qo‘llanilishi, uni amalda tadbiq etilishi e’tibordan chetda qolmaydi.
Xulosa qilib aytganda, inklyuziv ta’lim tizimi orqali mamlakatimizda har
qanday inson ta’lim olishi va o‘z qobilyatlarini namoyon qilishiga imkon yaratib
bermoqda. Barcha insonlar teng huquqlik. Har kim bilim olish va o‘z ustida
ishlashiga, iste’dodini namoyon qilib bera olishiga ega. Inklyuziv ta’lim butun
mamlakat bo‘ylab rivojlanib borayotganiga qaratilgan islohatlar bunga yaqqol misol
bo‘la oladi desak ham mubolag‘a bo‘lmaydi.
|
OTA-ONALARNI TANLASH - Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi

|
Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi
|
bet | 4/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 72,5 Kb. | | #118785 |
Bog'liq Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi2.3.OTA-ONALARNI TANLASH
Genetik algoritmlarda Genetik algoritmlarda ko'payish nasl berish uchun bir nechta ota-onalarni, odatda ikkitasini talab qiladi.
Ota-onalarni tanlashning bir nechta usullari mavjud:
Panmiksiya - ikkala ota-ona ham tasodifiy tanlanadi, aholining har bir shaxsi tanlanish uchun teng imkoniyatga ega.
Inbreeding - birinchi ota-ona tasodifiy tanlanadi, ikkinchisi esa birinchi ota-onaga eng o'xshashi tanlanadi.
Outbreeding - birinchi ota-ona tasodifiy tanlanadi, ikkinchisi esa birinchi ota-onaga eng kam o'xshash bo'ladi.
Inbreeding va outbreding ikki shaklda bo'ladi: fenotipik va genotipik. Fenotipik shaklda o'xshashlik moslik funktsiyasi qiymatiga qarab o'lchanadi (moslik funksiyasi qiymatlari qanchalik yaqin bo'lsa, shaxslar shunchalik o'xshash bo'ladi), genotipik shaklda esa moslik genotipning namoyon bo'lishiga qarab (individlar genotiplari orasidagi farqlar qanchalik kam bo'lsa, individlar shunchalik o'xshash bo'ladi).
2.4.KO'PAYISH(CHATISHUV)
Turli xil algoritmlarda ko'payish turli yo'llar bilan aniqlanadi-bu, albatta, ma'lumotlarning taqdimotiga bog'liq. Chatishuvning asosiy talabi shundaki, nasl yoki avlodlar ikkala ota-onaning xususiyatlarini qandaydir tarzda "aralashtirish" orqali meros qilib olishlari.
Nima uchun ko'payish uchun shaxslar odatda H' elementlarining birinchi bosqichida tanlanib olganlaridan emas, balki butun H populyatsiyasidan tanlanadi? Haqiqat shundaki, ko'plab genetik algoritmlarning asosiy kamchiliklari odamlarda xilma — xillikning yo'qligi. Mahalliy maksimal bo'lgan bitta genotip tezda ajralib chiqadi, so'ngra populyatsiyaning barcha elementlari seleksiyani yo'qotadi va butun populyatsiya ushbu shaxsning nusxalari bilan "ko'payadi". Bunday yondashuv bilan genotipning xilma-xilligi uchun mutatsiyalarning roli oshadi.
2.5.MUTATSIYALAR
Xuddi shu narsa ko'payish mutatsiyalariga ham tegishli: genetik algoritmning parametri bo'lgan mutantlarning μ ning ma'lum bir qismi mavjud va mutatsiya bosqichida siz μN shaxslarni tanlashingiz va keyin ularni oldindan belgilangan mutatsiya operatsiyalariga muvofiq o'zgartirishingiz kerak.
|
| |
DASTLABKI POPULYATSIYANI YARATISH

|
DASTLABKI POPULYATSIYANI YARATISH
|
bet | 3/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 72,5 Kb. | | #118785 |
Bog'liq Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi2.1.DASTLABKI POPULYATSIYANI YARATISH
Birinchi qadamdan oldin biz tasodifiy boshlang'ich populyatsiyani yaratishimiz kerak. Birinchi bosqichda, mosliklarni juda mos qilish shart emas, chunki ular populyatsiyadagi mosliklar formatiga mos kelishi kifoya va moslik funksiyasini moslilar bo'yicha hisoblash mumkin. Birinchi qadamning natijasi - N kishidan iborat H populyatsiyadir.
2.2.SELEKSIYA(TANLASH)
Seleksiya bosqichida evolyutsiyaning ushbu bosqichida "tirik" qoladigan butun populyatsiyadan uning ma'lum bir qismini tanlash kerak. Seleksiyani amalga oshirishning turli usullari mavjud. H kishining tanlanish ehtimoli Moslik(h) moslik funksiyasining qiymatiga bog'liq bo'lishi kerak. Tanlanadiganlarning ulushi - s odatda genetik algoritmning parametridir va oldindan belgilanadi. Seleksiya natijasida H populyatsiyasining N ta individidan sN individlari qolishi kerak, ular yakuniy H' populyatsiyasiga kiritiladi. Qolganlari populyatsiyaga kiritilmaydi.
Turnir seleksiyasi - birinchi navbatda, tasodifiy ravishda ma'lum miqdordagi shaxslar tanlanadi (odatda ikkita), so'ngra ular orasidan moslik funktsiyasining eng optimal qiymatiga ega bo'ladigan moslik tanlanadi.
Ruletka usuli – moslikni tanlash ehtimoli qanchalik ko'p bo'lsa, uning moslik funksiyasining qiymati shunchalik yuqori bo'ladi.
, bu yerda pi - individlarni tanlash ehtimoli, fi - individlar uchun moslik funksiyasining qiymati, N - populyatsiyadagi individlar soni.
Tartiblash usuli - tanlash ehtimoli moslik funksiyasining qiymati bo'yicha saralangan individlarning ro'yxatidagi o'rniga bog'liq.
,bu yerda a∈[1, 2], b=2-a, i - moslik funktsiyasining qiymati bo'yicha saralangan shaxslar ro'yxatidagi shaxsning tartib raqami (ya'ni -agar biz fitness funktsiyasining qiymatini minimallashtirsak).
Yagona reyting-shaxsni tanlash ehtimoli quyidagicha berilgan
,bu yerda μ≤N.
|
| |
II.BOB. GENETI - Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi

|
Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligi
|
bet | 2/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 72,5 Kb. | | #118785 |
Bog'liq Axborot xavfsizligi” kafedrasi 5330300-Axborot xavfsizligiII.BOB. GENETI ALGORITMNING TAVSIFI
Muammo shunday rasmiylashtiriladiki, uning yechimi genlarning vektori ("genotipi") sifatida kodlanishi mumkin, bu yerda har bir gen bit, raqam yoki boshqa ob'ekt bo'lishi mumkin. Genetik algoritmning (GA) klassik amalga oshirilishida genotip belgilangan uzunlikka ega deb taxmin qilinadi. Biroq, genetik algoritmning ushbu cheklovdan xoli o'zgarishlari mavjud.
Ba'zilar, odatda tasodifiy, boshlang'ich populyatsiyaning ko'plab genotiplarini yaratadilar. Ular "moslik funktsiyasi" yordamida baholanadi, bunda har bir genotip o'ziga xos qiymat ("moslik") bilan bog'liq bo'lib, u tasvirlagan fenotip vazifani qanchalik yaxshi bajarishini belgilaydi.
Olingan yechimlar to'plamidan ("nasl") "moslik" qiymatini hisobga olgan holda, yechimlar tanlanadi (odatda eng yaxshi moslilarni tanlash ehtimoli yuqori), ularga "genetik operatorlar"(krossover va mutatsiya operatorlari) qo'llaniladi. Natijada yangi yechimlar paydo bo'ladi. Ular uchun moslik qiymati ham hisoblab chiqiladi, so'ngra keyingi avlod uchun eng yaxshi yechimlarni tanlash ("seleksiya") amalga oshiriladi.
Ushbu harakatlar to'plami takroriy ravishda takrorlanadi, shuning uchun algoritmni to'xtatish mezoni bajarilgunga qadar bir necha hayot sikllari (avlodlari) davom etadigan "evolyutsion jarayon" modellashtiriladi. Bu mezon quyidagicha bo'lishi mumkin:
Shunday qilib, genetik algoritmni quyidagi bosqichlariga ajratish mumkin:
Populyatsiya shaxslari uchun moslik funktsiyani (moslikni) belgilash;
Boshlang'ich populyatsiyani yaratish
Siklning boshlanishi:
Ko'payish (chatishuv);
Mutatsiya;
Barcha mosliklar uchun moslik funksiyasining qiymatini hisoblash;
Yangi avlodni shakllantirish (selektsiya);
Agar to'xtash shartlari bajarilsa, u holda (siklning oxiri), aks holda (siklning boshlanishi).
|
| |
Mavzu: maktabgacha yoshdagi bolalarda tajamkorlik sifatlarini shakllantirishning pedagogik jihatlari

|
Mavzu: maktabgacha yoshdagi bolalarda tajamkorlik sifatlarini shakllantirishning pedagogik jihatlari
|
bet | 1/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 404,13 Kb. | | #240937 |
Bog'liq тежамкорлик Mavzu: maktabgacha yoshdagi bolalarda tajamkorlik sifatlarini shakllantirishning pedagogik jihatlari Shonazarova Adolat
Maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarida tejamkorlik ruhida tarbiyalashning zarurligi, shaxsning ijodkorlik, mustaqillik imkoniyatlarini oshirish lozimligidan kelib chiqadi. Biz mamlakat iqtisodiyoti, madaniyati ijtimoiy madaniy hayotini qaysi yo’ldan borib bo’lsada yaxshilash uchun mehnat qilsak, bu yo’lda asosiy rolni insonning o’zi, uning ijodkorligi, faolligi mustaqil hal etish qobiliyati, bilimdonligi kasbiy mahorati hal etadi.
Hozirgi payt insoniyat, faoliyat uslubiyotlarining boy xazinasini to’plagan. Lekin faoliyat sistemasi jahon iqtisodiy, madaniy rivojiga qarab muttasil sur’atda yanada boyitilib borilmoqda. O’qitish ta’lim-tarbiya berishda yangi uslublar qo’llanilishi lozim bo’lgan navbatdagi muammolar paydo bo’lmoqda. Tarbiyachilarni iqtisodiy tayyorlash, ularning iqtisodiy madaniyatlilik darajasini shakllantirish qiyin, lekin bajarilishi shart bo’lgan shunday muammolardan biriga aylandi.
G.X.Eshmurodovaning fikricha, iqtisodiy ta’lim-tarbiya samaradorligini oshirishning muhim yo’llari quyidagilardan iborat:
1. Iqtisodiy ta’lim-tarbiyani maqsadga muvofiq, izchil, tizimli amalga oshirish.
2. Iqtisodiy ta’lim-tarbiyada fanlararo o’zaro aloqadorlikka erishish.
3. Iqtisodiy ta’lim-tarbiyani tashkil etishga nisbatan texnologik yondashuvni qaror toptirish (muammoli vaziyatlarni yaratish, ekskursiyalar, interfaol metodlar va rolli o’yinlardan samarali foydalanish).
4. Bolalarni ishlab chiqarish jarayoniga faol jalb etish (to’garaklar, o’quvchilar ishlab chiqarish brigadalari yoki jamoalarini shakllantirish asosida).
5. Bolalarni tomonidan o’zlashtirilgan nazariy iqtisodiy bilimlarning amaliyotga joriy etilishi uchun zarur shart-sharoitni yaratish.
6. Oila, ta’lim muassasalari hamda jamoatchilik hamkorligi asosida o’quvchilarda iqtisodiy bilim, ko’nikma va malakalarni tarbiyalash.
|
| |
Masalaning qo‘yilishi - Hisoblash usullari

|
Hisoblash usullari
|
bet | 8/11 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #113716 |
Bog'liq Eshmamatov FazliddinMasalaning qo‘yilishi. Chekli [a,b] kesmada aniqlangan, uzluksiz, ikki marta differensiyallanuvchan, ya’ni birinchi va ikkinchi tartibli hosilalari shu kesmada mavjud va unda bu hosilalari o‘z ishorasini saqlaydigan (birinchi hosilasi nolga aylanmaydigan) f(x) funksiya uchun f(x)=0 tenglama [a,b] kesmada yagona yechimga ega bo‘lsin va bu yechimni berilgan > 0 aniqlikda taqribiy hisob usullari yordamida topish talab qilinadi.
Skanirlash usuli. Berilgan f(x)=0 tenglamaning [a,b] kesmadagi ildizi ajratilgan bo‘lsin. [a,b] kesma berilgan yetarlicha kichik uzunlikdagi kesmalarga bo‘linadi va hosil bo‘lgan kesmalarning oxirlarida y=f(x) funksiyaning qiymatlari hisoblanadi. Bu qiymatlarni tahlil qilish bilan qaysi oraliqda funksiya o‘z ishorasini almashtirayotgan- ligini (yoki qiymati aniq nolga teng ekanligini (bu juda kamdan kam holda kuza- tiladi)) aniqlash mumkin (2.11-rasm).
(1.1.1) tenglamaning yechimi sifatida tanlangan kesmaning chegaralaridagi xox- lagan xi – chap yoki xi+1 – o‘ng uchi nuqtasini, yanada aniqroq bo‘lishi uchun esa, kesmaning o‘rtasidagi x = (xi + xi+1)/2 nuqtani olish mumkin. Bu bilan biz talab qilingan aniqlikdagi yechimga er- ishgan bo‘lamiz. Amaliyotda bu usul qo‘llanilganda ko‘pincha [a,b] kesma 2 yoki /2 uzunlikdagi kesmalarga bo‘linishi ham mumkin, bu asosiy natijaga deyarli
ta’sir qilmaydi.
|
2.11-rasm. Skanirlash usulining sxemat- ik tasviri.
|
Usulning samaradorligini oshirish maqsadida aniqlashtirishni bir necha bos- qichda bajarish ham mumkin. Dastlabki bosqichda [a,b] kesma ning kattaroq qiymatlarida bo‘laklarga bo‘linadi, ya’ni qo‘pol yechim topiladi. Keyingi bosqichda esa shu topilgan oxirgi kesma bo‘lagi yana bo‘laklarga bo‘linadi va yanada aniqroq yechimga erishiladi. Bu jarayon bir necha marotaba takrorlanishi ham mumkin. Bu bilan kamroq qadamlar bilan berilgan xatolikdagi yechimga erishish mumkin.
Bu usul juda ham sodda bo‘lganligi uchun uning tahliliga va tadbiqiga oid mi- sollarga to‘xtalib o‘tirmaymiz.
|
| |
–uslub - Hisoblash usullari

|
Hisoblash usullari
|
bet | 5/11 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #113716 |
Bog'liq Eshmamatov Fazliddin2–uslub. Berilgan tenglamaning ildizini grafik usulda ajratish uchun uni х3= –2х
+ 1, ya’ni f1(x)=f2(x) ko‘rinishda ifodalaymiz. Endi y = х3 va y = –2х+1 funksiyalarn- ing grafiklarini chizamiz. Bu grafiklar absissasi (0;1) oraliqda bo‘lgan M nuqtada ke- sishadi (2.6-rasm).
Algebraik tenglamaning ildizlarini ajratish
Ko‘phadning, ya’ni (1.1.2) algebraik tenglamaning ildizlarini ajratish masalasi yaxshi o‘rganilgan va ancha osondir, bunda ai (i=0,1,…,n) koeffisiyentlar ham haqiqiy va ham kompleks sonlardan iborat bo‘lishi mumkin. Faqat shuni ta’kidlaymizki, bunda (1.1.2) ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratish, Gorner sxemasi, o‘rniga qo‘yish orqali akslantirish (masalan, x=cy, x=ya, x=1/y kabi almashtirishlar), Bernulli usuli va boshqa usullar bu algebraik tenglamaning ildizlarini ajratish masa- lasini soddalashtiradi.
Quyidagi teoremalarning birinchisi boshqalariga nisbatan umumiyroqdir, chunki u kompleks ildizlarining ham chegaralarini beradi. Biz har doim (1.1.2) tenglamada koeffisentlar haqiqiy va a0 ≠ 0, an ≠ 0 deb olamiz.
yordamchi tenglamadan aniqlaymiz. Xususan, (1.1.2) tenglama musbat haqiqiy ildizla- rining yuqori chegarasi R1 bo‘lsa, u holda quyi chegarasi 1/ R1 bo‘ladi.
Bu aytilganlarga ko‘ra (1.1.2) tenglamaning barcha musbat haqiqiy ildizlari
R <x+< R intervalda yotadi.
Lagranj formulasi barcha haqiqiy musbat yoki manfiy ildizlar yotgan intervalni aniqlash imkonini beradi, ammo har bir ildiz yotgan intervalni topish uchun esa qo‘shimcha tadqiqod o‘tkazish lozim bo‘ladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 11/11 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #113716 |
Bog'liq Eshmamatov Fazliddin
Mirziyoyev Sh. M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib - intizom va shaxsiy javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak. - Toshkent: “O’zbekiston” NMU 2017. - 104 b.
Isroilov M.I. Hisoblash metodlari. 1 - qism. Toshkent. O’qituvchi. 2003
sroilov M.I. Hisoblash metodlari. 2 - qism. Toshkent. O’qituvchi. 2008
Ismatullayev G’.P. ,Po’latov S.I. ,Fayozov Q.S. Sonli usullardan qo’llanma. - Toshkent Universitet. 2006
Ismatullayev G’.P. ,Jo’raev G’.U. , Hisoblash usullaridan metodik qo’llanma. - Toshkent Universitet. 2005
Kahaner D., Mowler K., Nash S. Raqamli usullar va dasturiy ta'minot (ingliz tilidan tarjima qilingan) .. - Ed. ikkinchidan, stereotip .. - M . : Mir, 2001. - 575 b. - ISBN 5-03-003392-0 .
Samarskiy A. A. , Gulin A. V. Raqamli usullar: Prok. universitetlar uchun nafaqa. - M . : Fan. Ch. ed. fizika va matematika lit., 1989. - 432 b. - ISBN 5-02-013996-3 .
Piskunov N. S. Differensial va integral hisoblash: Prok. universitetlar uchun nafaqa: 2 jildda - 13-nashr - M . : Nauka. Ch. ed. fizika va matematika lit., 1985. - 432 b.
Boltachev G.Sh. Issiqlik fizikasidagi sonli usullar. Ma'ruza kursi
N.S. Baxvalov, N.P. Jidkov, G.M. Kobelkov. Raqamli usullar.
3-nashr, Moskva. BINOM, Bilimlar laboratoriyasi, 2004, 636 b.
N.N. Kalitkin, E.A. Alshina. Raqamli usullar: 2 ta kitobda. Kitob. bitta
Raqamli tahlil. Moskva, "Akademiya" nashriyot markazi,
2013 yil, 304 b.
I.P. Mysovskix. Interpolyatsiya kubatura formulalari.
Moskva. Nauka, Fizika va matematika bosh tahririyati adabiyot, 1981, 336 b.
|
| |
teorema (Nyuton teoremasi)

|
teorema (Nyuton teoremasi)
|
bet | 6/11 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #113716 |
Bog'liq Eshmamatov Fazliddinteorema (Nyuton teoremasi). Agar x=c>0 uchun f(x) ko‘phad va uning bar- cha f (x), f (x),…, f (n)(x), hosilalari nomanfiy bo‘lsa, yani f (k)(c) 0, (k=0,1,...,n), u holda R=c ni (1.1.2) tenglamaning musbat ildizlari uchun yuqori chegara deb hisoblash mumkin.
Endi oliy algebradan ma’lum bo‘lgan quyidagi teoremalarni isbotsiz keltiramiz.
Gauss teoremasi. n-darajali ko‘phad n ta haqiqiy yoki kompleks ildizlarga ega bo‘ladi, agar k-karrali ildizni k marta hisoblash mumkin bo‘lsa.
Bezu teoremasi. P(x) ko‘phadni (x–a) ikkihadga bo‘lishdan qolgan qoldiq P(a) ga, ya’ni ko‘phadning x=a dagi qiymatiga teng.
Bezu teoremasi kompleks sohada ham o‘rinli.
Dikart teoremasi. (1.1.2) tenglama koeffisentlaridan tuzilgan sistemada ishora almashtirishlar soni qancha bo‘lsa (sanashda nolga teng koeffisentlarga e’tibor qilmaymiz), tenglamaning shuncha musbat ildizi mavjud yoki musbat ildizlar soni ishora almashtirishlar sonidan juft songa kamdir.
Shturm teoremasi. f(x) ko‘phadning ildizlaridan farqli a va b (a < b) sonlarni olib, x ni a dan b gacha o‘zgartirganda f(x) uchun tuzilgan Shturm qatorida nechta ishora almashinishlar yo‘qolsa, f(x) ning (a,b) oraliqda xuddi shunday haqiqiy ildizla- ri mavjud bo‘ladi.
Shturm teoremasi ildizlarni ajratish masalasini to‘la hal qiladi, lekin Shturm qa- torini tuzish bilan bog‘liq bo‘lgan hisoblashlar ko‘p vaqt talab qiladi. Shturm teore- masining qo‘llanilishi quyidagichadir. Avval (1.1.2) tenglamaning barcha ildizlari yot- gan oraliqning chegaralari aniqlanadi. Topilgan [a,b] kesma j nuqtalar bilan kichik oraliqchalarga bo‘linadi. Shturm teoremasi yordamida tenglamaning [i,i+1] kesmadagi ildizlarining soni aniqlanadi. Nochiziqli tenglama oddiy ildizlarini topishning taqribiy usullari
Quyida f(x)=0 tenglamaning faqat oddiy ildizlarini topish masalasi qaraladi.
Buning uchun masala umumiy holda quyidagi shartlar bilan qo‘yiladi.
|
| |
Bosh usul - Hisoblash usullari

Hisoblash usullari
Eshmamatov Fazliddin
Tenglamaning haqiqiy ildizlarini ShEHM lar yordamida ajratish. Bu algoritm haqiqiy ildiz atrofida funksiya ishorasining o‘zgarishini tekshirishga asoslangan. Haqiqatdan ham, agar ildiz haqiqiy bo‘lsa, u holda funksiya grafigi absissa o‘qini kesib o‘tadi va bunda funksiya o‘zining ishorasini qarama-qarshisiga almashtiradi. Funksiyaning aniqlanish sohasida berilgan kesmada chiziqli bo‘lmagan tenglamaning ildizlarini ajratish algoritmi va uning sxemasini qaraylik (2.5-rasm). Bu algoritm berilgan [a,b] kesmadagi barcha haqiqiy ildizlarning taqribiy qiymatlarini topish imkonini beradi. Bu algoritmga ozgina o‘zgartirish kiritish yo‘li bilan undan maksimal yoki minimal ildizlar taqribiy qiymatlarini aniqlash uchun ham foydalanish mumkin. 2.5-rasm. Tenglamaning haqiqiy ildizlarini ShEHM lar yordamida ajratishning blok-sxemasi. Ikkita ildizdan «sakrab o‘tib ketmaslik» uchun noma’lumning Δx orttirmasini uncha katta olmaslik kerak. Bu usulning kamchiligi shundaki, undan fodalanilganda ko‘p mashina vaqti sarflanadi. Shunday qilib, f(x) = 0 tenglamaning ildizlarini ajratish jarayonida quyidagi holatlar kuzatiladi: f(x) funksiyaning aniqlanish sohasida grafigi chizilib, uning Ox o‘qi bilan kesishgan nuqtalari topiladi. Bu nuqtalarga mos keluvchi x lar taqribiy yechim deb qabul qilinadi; f(x) funksiyaning grafigi chiziladi va uning absissa o‘qi bilan kesishish nuqtalari yotgan taqribiy oraliq aniqlanadi; ba’zi hollarda f(x)=0 tenglamani f1(x)=f2(x) ko‘rinishdagi ekvivalent tenglamaga keltirish maqsadga muvofiq, chunki bunday holda y=f(x) funksiyaning grafigidan ko‘ra y = f1(x) va y = f2(x) funksiyalarning grafiklarini chizish osonroq. Bunday holda f(x)=0 tenglamaning ildizini y = f1(x) va y = f2(x) funksiyalar grafiklarining kesishish nuqtasi absissasi ifodalaydi; taqribiy ildiz yotgan [a,b] kesmaning haqiqatda to‘g‘ri olinganligini analitik yo‘l bilan tekshirib ko‘rish mumkin. Buning uchun yana ildizning mavjudlik sharti f(a)f(b)<0 dan foydalanamiz. Agar bu shart bajarilsa, u holda [a,b] kesma to‘g‘ri tanlangan bo‘ladi. Xulosa qilib aytganda, ildizlarni aniqlashtirishni uchta yo‘nalishga guruhlashtirish mumkin: f(xi)=0 tenglamaning yechimi bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha xi argumentlarni saralash yo‘li bilan izlash; f(x) funksiyaning ildizlarini topishni unga yaqin bo‘lgan soddaroq funksiya (chiziqli, parabolik va boshqa) ildizlarini topishning iteratsion proseduralariga almashtirish; f(x)=0 tenglamani ushbu x=(x) formulaga keltirish va iteratsion yo‘l bilan tenglikning o‘ng va chap taraflari tengligini ta’minlashga intilish. Bularga ko‘ra, masalan, skanirlash va biseksiya usullari birinchi yo‘nalishga, vatarlar va urinmalar usullari ikkinchi yo‘nalishga va oddiy iteratsiya usuli esa uchinchi yo‘nalishga kiradi. necha qiymatlarida funksiyaning qiymatlarini hisoblaymiz, masalan, f(–1) =–4 < 0, f(0) = –1 < 0, f(1) = 2 > 0. Boltsman–Koshi teoremasiga ko‘ra berilgan tenglamaning ildizi [0;1] kesmada yotibdi va u yagona, chunki f (x) hosila (0;1) intervalda musbat va o‘z ishorasini saqlaydi. 0> Download 1,2 Mb.
|
Masalaning qo‘yilishi - Hisoblash usullari

|
Hisoblash usullari
|
bet | 7/11 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #113716 |
Bog'liq Eshmamatov FazliddinMasalaning qo‘yilishi. Chekli [a,b] kesmada aniqlangan, uzluksiz, ikki marta differensiyallanuvchan, ya’ni birinchi va ikkinchi tartibli hosilalari shu kesmada mavjud va unda bu hosilalari o‘z ishorasini saqlaydigan (birinchi hosilasi nolga aylanmaydigan) f(x) funksiya uchun f(x)=0 tenglama [a,b] kesmada yagona yechimga ega bo‘lsin va bu yechimni berilgan > 0 aniqlikda taqribiy hisob usullari yordamida topish talab qilinadi.
Skanirlash usuli. Berilgan f(x)=0 tenglamaning [a,b] kesmadagi ildizi ajratilgan bo‘lsin. [a,b] kesma berilgan yetarlicha kichik uzunlikdagi kesmalarga bo‘linadi va hosil bo‘lgan kesmalarning oxirlarida y=f(x) funksiyaning qiymatlari hisoblanadi. Bu qiymatlarni tahlil qilish bilan qaysi oraliqda funksiya o‘z ishorasini almashtirayotgan- ligini (yoki qiymati aniq nolga teng ekanligini (bu juda kamdan kam holda kuza- tiladi)) aniqlash mumkin (2.11-rasm).
(1.1.1) tenglamaning yechimi sifatida tanlangan kesmaning chegaralaridagi xoxlagan xi – chap yoki xi+1 – o‘ng uchi nuqtasini, yanada aniqroq bo‘lishi uchun esa, kesmaning o‘rtasidagi x = (xi + xi+1)/2 nuqtani olish mumkin. Bu bilan biz talab qilingan aniqlikdagi yechimga er- ishgan bo‘lamiz. Amaliyotda bu usul qo‘llanilganda ko‘pincha [a,b] kesma 2 yoki /2 uzunlikdagi kesmalarga bo‘linishi ham mumkin, bu asosiy natijaga deyarli
ta’sir qilmaydi.
|
2.11-rasm. Skanirlash usulining sxemat- ik tasviri.
|
II. BOB NOCHIZIQLI TENGLAMA ILDIZLARINI TOPISHNING TAQRIBIY HISOBLASH USULLARI
Quyida f(x)=0 tenglamaning faqat oddiy ildizlarini topish masalasi qaraladi.
Buning uchun masala umumiy holda quyidagi shartlar bilan qo‘yiladi.
|
| |