Fan bo‘yicha talabalarning bilimiga, malaka va ko‘nikmasiga qo‘yiladigan talablar

1.2 Fan bo‘yicha talabalarning bilimiga, malaka va ko‘nikmasiga qo‘yiladigan talablar
Fiziologiya anatomiya hamda umumiy biologiya asoslari fanidan talabalar quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak:
Xayvonlar organizmiga in’eksiya qila bilish;
Puls yordamida Yurak faoliyatiga baho berish;
Qon bosimini o‘lchash (Korotkov va Riva-Rochchi usulida);
Eritrotsit va leykotsitlar to‘g‘risida aniq tushuncha va bilimga ega bo‘lish va ularni sanay olish.
5. Nevroz va stresslar to‘g‘risida aniq ma’lumot olish;
Ko‘ruv o‘tkirligi va ko‘ruv maydoni haqida aniq ilmga ega bo‘lish va amaliyotda qo‘llay olish;
Gormonal preparatlar haqida aniq va mukammal ilmga ega bo‘lgan xolda amalda tatbiq eta bilish;
Inson gigienasi, ovqat ratsioni, oqsil, gusht, uglevodlar nisbati. Sifatli va sifatsiz oqsillar va ularning organizmdagi ahamiyatini bilish va hayotda bilimlarini ishlata olish.
Gastrit va hazm a’zolari kasalliklari hamda ularni oldini olish haqida to‘la va aniq ilmga ega bo‘lish
1.3 Fanning o‘quv rejasidagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi va uslubiy jixatdan uzviy ketma – ketligi
Umumbiologik bog‘lanish botanika fani bilan o‘simliklardan dori olish etishtirish va boshqa - zoologiya, genetika, molekulyar biologiya fani yutuqlari va ularni bilimga tadbiq qilish.
Patologiya va patanatomiya fanlari bilan bog‘lash. Masalan: Yurak me’yordagi faoliyatini o‘rgatish.
1.4 Fanning ishlab chiqarishdagi o‘rni
Oliy tibbiy bilimgohlarda o‘qitiladigan fanlar ichida fiziologiya bilan anatomiya asoslari fani ma’lum ahamiyatga ega. U organizmning tuzilishini, unda kechadigan hayotiy jarayonlarni idora etish mexanizmlarini o‘rganadi. Fiziologiya, anatomiya asoslari fani tibbiyotning barcha sohalarida tajribaga asoslangan ma’lumotlardan
keng foydalanadi. Fiziologiya sohasida to‘plangan bilimlar turli tibbiyot sohasidagi mutaxasislar uchun, shu jumladan farmatsevtika instituti talabalari uchun ham nihoyatda zarurdir. CHunki organizmning tuzilishi, unda kechadigan fiziologik jarayonlarni bilish, kasal organizmda ro‘y beradigan o‘zgarishlarni hamda dori moddalarini ta’sir etish mexanizmini tushunishga katta yordam beradi.
1.5 Fanni o‘qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar.
Farmakologiya fanini o‘qitishda ta’limning zamoaviy usullaridan foydalanish, yangi informatsion-pedagogik texnologiyalarni tadbiq etish muxim ahamiyatga egadir. Ma’ruzalarda Internet materiallari, tarqatma materiallar, prezentatsiyalar, multimedia dasturi, slaydlardan, amaliy mashg‘ulotlarni o‘tishda esa zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalaniladi.
Shulardan kelib chiqqan holda “Farmakologiya” fanining ta’lim texnologiyalarini loyihalashtirishda quyidagi asosiy konseptual yondashuvlarga e’tibor berish kerak.
• Muammoli yondashuv. Ta’lim jarayonini muammoli holatlar orqali namoyish qilish o‘quvchi bilan birgalikdagi hamkorlikni faollashtirish usullaridan biridir. Bu jarayonda ilmiy bilishning ob’ektiv ziddiyatlarini aniqlash va ularni hal qilishning dialektik tafakkurni rivojlantirish va ularni amaliy faoliyatda ijodiy ravishda qo‘llash ta’minlanadi.
• Axborot berishning eng yangi vosita va usullaridan foydalanish, ya’ni o‘quv jarayoniga kompyuter va axborot texnologiyalarini jalb qilish.
Yuqoridagi konseptual yondashuv va “Farmakologiya” fanining tarkibi, mazmuni, o‘quv axborot hajmidan kelib chiqqan holda o‘qitishning quyidagi usul va vositalari tanlab olindi.
• O‘qitish usullari va texnikasi: muloqot, muammoli usul, “aqliy hujum”, insert, ma’ruza (kirish ma’ruzasi, vizual ma’ruza, tematik, aniq holatlarni echish, avvaldan rejalashtirilgan xatoli, sharhlovchi, yakuniy).
• O‘qitishni tashkil qilish shakllari: kollektiv, guruhiy.
• O‘qitish vositalari: odatdagi o‘qitish vositalari (darslik, ma’ruza matni, tayanch konspekti, kodoskop) dan kompyuter va axborot texnologiyalari.
• Boshqarishning usuli va vositalari. O‘quv mashg‘ulotini texnologik karta ko‘rinishida rejalashtirish o‘quv mashg‘ulotining bosqichlarini belgilab, qo‘yilgan maqsadga erishishda o‘quvchi va o‘qituvchining hamkorlikdagi faoliyatini talaballarning auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarini aniqlab beradi.
• Monitoring va baholash. O‘quv mashg‘uloti va butun kurs davomida o‘qitish natijalarini kuzatib borish, o‘quvchi faoliyatini har bir mashg‘ulot va yil davomida reyting asosida baholash.
Fiziologia fanidan mashg‘ulotlarning mavzular va soatlar bo‘yicha taqsimlanishi:
t/r
|
Mavzular nomi
|
Jami soat
|
Ma’ruza
|
Amaliy mashg‘ul ot
|
Mustaqil ta’lim
|
Farmatsiya.
|
Kasb ta’lim (turlari bo‘yicha)
|
Sanoat farmatsiya.
|
biotexnologiya
|
Farmatsiya.
|
Kasb ta’lim (turlari bo‘yicha)
|
Sanoat farmatsiya.
|
biotexnologiya
|
Farmatsiya.
|
Kasb ta’lim (turlari bo‘yicha)
|
Sanoat farmatsiya.
|
biotexnologiya
|
Farmatsiya.
|
Kasb ta’lim
(turlari bo‘yicha)
|
Sanoat farmatsiya.
|
biotexnologiya
|
1
|
Kirish. Fiziologiya va anatomiya fani, provizorlar uchun ahamiyati. Laboratoriya darslarida ishlatiladigan asbob-uskunalar. Hujayra. Embriologiya elementlari.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
2
|
To‘qimalar tuzilishi, xossalari va vazifasi.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
3
|
Tayanch-xarakat tizimi. Xususiy osteologiya. Xususiy miologiya. Dars muzeyda olib boriladi.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
4
|
Qon va limfa. Qonning fizik-kimyoviy xossalari. Qonning shaklli elementlari. Qon plazmasi. Limfa.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
5
|
Gemostaz mexanizmlari. Qon guruxlari. Rezus - faktor. Qon tomirlari tuzilishi. Arterial bosim, puls. Gemodinamika qonuni.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
6
|
Qon aylanish tizimi. Yurak, tuzilishi vazifasi.” Bor yoki yo‘q qonuni”. Ekstrasistoliya va kompensator pauza.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
7
|
Nafas. Nafas olish a’zolari tuzilish va vazifasi. Tashqi va ichki nafas olish. Nafas olish va chiqarish.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
8
|
Ovqat hazmi. Me’da-ichak yo‘lining tuzilishi. Og‘iz bo‘shlig‘ida, ovqat hazmi, me’da. Me’da sekretsiyasi tekshirish usullari. Basov hamda I.P.Pavlov ishlari. Hazm shirasining tarkibi.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
9
|
Ichaklarda hazmlanish. Jigar, me’da osti bezi.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
10
|
Modda va energiya almashinuvi. Ovqatlanish. Termoregulyasiya. Kalorimetriya.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
11
|
Ajratish tizimi. Buyraklar, Siydik, ter, ayruv a’zolari tomonidan ajraladigan ekskretor moddalar.
|
10
|
10
|
9
|
9
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
4
|
4
|
12
|
Ichki sekretsiya bezlari. To‘qima gormonlari. Erkak va ayollar jinsiy a’zolari tuzilishi vazivasi.
|
10
|
10
|
8
|
8
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
4
|
3
|
3
|
13
|
Mushaklar fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qima. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar membranasi.
|
10
|
9
|
8
|
8
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
3
|
3
|
3
|
14
|
Asab tizimi. Asab xujayrasi, to‘qimasi. Markaziy asab tizimi.
|
10
|
9
|
8
|
8
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
3
|
3
|
3
|
15
|
MAT to’mizlanish I.N.Sechenov. Tormozlanish va qo‘zg‘aluvchanlik.
|
10
|
8
|
7
|
7
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
2
|
2
|
2
|
16
|
Vegetativ va periferik asab tizimi. Xayot faoliyati jarayonlarining vegetativ asab tizimi tomonidan idora etilishi.
|
10
|
8
|
7
|
7
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
4
|
2
|
2
|
2
|
17
|
Sezgi a’zolari. Ko‘ruv va eshituv a’zolari tuzilishi va faoliyati. Teri sezuvchanligi. Xid va ta’m bilish.
|
10
|
8
|
7
|
7
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
5
|
2
|
2
|
2
|
18
|
Oliy asab faoliyati. Katta yarim sharlar po‘stlog‘ining fiziologiyasi. Shartli refleks. Miya po‘stlog‘ida tormozlanish. Oliy asab faoliyatining tiplari. Uyqu fiziologiyasi.
|
10
|
8
|
7
|
7
|
2
|
2
|
2
|
2
|
4
|
4
|
3
|
3
|
5
|
2
|
2
|
2
|
|
Jami
|
182
|
170
|
151
|
151
|
36
|
36
|
36
|
36
|
72
|
72
|
54
|
54
|
74
|
62
|
61
|
61
|
Asosiy qism
Fanning uslubiy jixatdan uzviy ketma-ketligi
Asosiy qismda (ma’ruza) fanni mavzulari mantiqiy ketma ketlikda keltiriladi. Xar bir mavzuning moxiyati asosiy tushunchalar va tezislar orqali ochib beriladi. Bunda mavzu bo‘yicha talabalarga DTS asosida etkazilishi zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalar to‘la qamrab olinishi kerak.
Asosiy qism sifatiga qo‘yiladigan talab mavzularning dolzarbligi,ularning ish beruvchilar talablari va ishlab chiqarish ehtiyojlariga mosligi, mamlakatimizda bo‘layotgan ijtimoiy siyosiy va demokratik o‘zgarishlar, iqtisodiyotni erkinlashtirish, iqtisodiy xuquqiy va boshqa soxalardagi isloxatlarning ustivor masalalarini qamrab olishi xamda fan va texnologiyalarning so‘ngi yutuqlari e’tiborga olinishi tavsiya etiladi.
2. Fanning mazmuni
2.1. Farmatsiya, kasbiy ta’lim va sanoat farmatsiya yo‘nalishi uchun ma’ruzalar mavzusi
Ma’ruza № 1
Mavzu: Fiziologiya anatomiya fani o‘rganish usulari va vazifalari, tibbiyot va farmatsevtikadagi ahamiyati.
Fiziologiya va anatomiya fanlari fundamental fan bo‘lib, oliy tibbiy ta’limotda tutgan o‘rniga ko‘ra asosiy fanlardan hisoblanadi. Fiziologiya va anatomiya fanlarining ahamiyati sog‘liqni saqlashda profilaktik yo‘nalishni rivojlanishida, kasallikning kelib chiqishi va davolash choralarini izlashga qaratilgan. Boshqarish va organizmni o‘z – o‘zini boshqarishi. Funksional tizimning boshqaruv mexanizmlari. Gomeotaz. Adaptatsiya. (6 soat) Adabiyotlar: 1,23
Ma’ruza №2
Mavzu: Hujayra tuzilishi va fiziologiyasi. Organizmdagi to‘qimalar tuzilishi va vazifalari.
To‘qima xaqida tushuncha, hujayraviy elementlari va oraliq modda. To‘qima turlari. Epiteliy to‘qimaning umumiy tuzilishi va faoliyati. Bezlar, tuzilishi, tasnifi va bezlar faoliyati. Hujayraning fizik – kimyoviy tarkibi. Oqsillar. Uglevodlar. YOg‘lar. (6 soat) Adabiyotlar:1,2,3
Ma’ruza№ 3
Mavzu: Tayanch xarakat apparati. Sklet va muskul tuzilishi va vazifalari.
Harakat barcha tirik mavjudotlar, jumladan odamning hayotida ham muhum ahamiyatga ega. Hayvonlarni o‘simliklardan ajratib turadigan asosiy belgi fazoda faol harakatlanishdir. Harakat hayvonni atrofdagi tashqi muhitga moslashtiruvchi asosiy reaksiyalardan bo‘lib, harakat apparati ishtirokida yuzaga chiqadi. Embrional elementlari. Urug‘lanish, maydalanish. Gastrulyasiya. Embrional varaqlardan to‘qima va a’zolarning rivojlanishi. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№4
Mavzu: Qon va limfa. Qonning shaklli elimentlari va plazma tarkibi.
Qon va limfa organizmning ichki muhiti. Qon va limfaning fiziologik ahamiyati. Qon sistemasi xaqida tushuncha. Organizmdagi qonning mikdori. Qon tarkibi. Qonning shaklli elementlari. Eritrotsitlar, ularning tuzilishi, miqdori va funksiyasi. Gemoglabin, uning tarkibi, gaz almashinuvidagi roli. Gemoliz. Eritrotsitlar cho‘kish reaksiyalari, (SOE) uni aniqlash. Leykotsitlar va organizmda ularning roli. Fagotsitoz. Leykotsitlar midori va turlari. Leykotsit formula.
Leykotsitoz va leykopeniya. Trombotsitov va ularning roli.
Ma’ruza № 5
Mavzu: Gemostaz mexanizmlari. Qon guruhlari, Rezus-faktor. Limfa.
Odamlarning qon plazmasida ikkita har xil agglyutinin bo‘lish mumkinligi aniqlandi. Bular yunon alifbosi harflari a va v bilan belgilanadi. Eritrotsitlarda agglyutinogenlar ham ikki xil bo‘ladi, ular lotin alifbesi harflari A va V bilan belgilanadi. Agglyutinin a bilan agglyutinogen A bir – biriga duch kelib qolsa, yoki agglyutinin v bilan agglyutinogen V bir – biriga duch kelib qolsa eritrotsitlar agglyutinatsiyaga uchraydi.
Ma’ruza № 6
Mavzu: Qon aylanishi. Yurak fiziologiyasi va tuzilishi. Qon tomirlar tuzilishi va fiziologiyasi.
Organizmda qon aylanishining roli. Qon aylanishi xaqidagi tushunchaning tarixiy rivojlanishi. Yurak-qon tomir sistemasining umumiy tuzilishi. Yurakning tuzilishi. Yurak topografiyasi. Yurak klapanlarining tuzilishi. Yurak devorlarining gistologik tuzilishi. Perikard,miokard, endokard.Yurak tomirlari. Yurak faoliyatining tovushli belgilari. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza № 7
Mavzu: Nafas. Nafas fiziologiyasi. Sog‘lom turmush tarzida nafasning ahamiyati.
Nafas jarayonmning mohiyati va organizm uchun ahamiyati.Nafas organlari xakida umumiy tasavvur. Burun bo‘shlig‘ining tuzilishi.Qo‘shimcha havo tashuvchi bo‘shliq. Burun bo‘shlig‘i shilliq pardasining tuzilishi. Burun'ning himoya moslanish funksiyasi. Hiqildok, traxeya.bronxlar va bronxiolalarning anatomik va gistologik tuzilishi.Tovush apparatlari va tovush chiqarish mexanizmlari
Ma’ruza № 8
Mavzu: Hazmlanish. Hazm a’zolari tuzilishi va vazifasi. Og‘iz bo‘shlig‘i va me’dada hazmlanish jarayoni.
Hazm jarayoining mohiyati va organizm uchun uning ahamiyati. Hazm yullarining umumiy chizmasi. Fermentlar va ularning xossalari. Hazm qilish a’zolar fiziologiyasini o‘rganishda I.I.Pavlovning ishlari. Hazm qilishni o‘rganish usullari. Hazm yo‘li devorlarining tuzilishi: shillik, mushak va seroz qobig‘ini hazm yo‘lining turli qismlardagi o‘ziga xos tuzilishga ega ekanligi. I.P.Pavlovning hazm sohasidagi ishlari. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza № 9
Mavzu: Hazmlanish. Ingichka va yo‘g‘on ichak tuzilishi va vazifalari. Jigar, me’da osti bezi.
Me’dada ovqat hazmi. Odam va hayvonlarda me’da sekretsiyasini o‘rganish usullari. Me’da fistulasi (VABasov) Gandengayn va I.P.Pavlov usuli bo‘yicha "ajratib olingan oshqozoncha" usuli bo‘yicha: me’da shirasining tarkibi va xossalarini o‘rganish. Me’da shirasining fermentlari. Me’da sekretsiyasining fazalari.
Ma’ruza № 10
Mavzu: Modda va energiya almashinuvi. Oziqlanish. Termoregulyasiya.
Organizm hayotida modda almashinuvining ahamiyati. Modda va energiya kirish va sarflash balansi. Organik moddalarning sintezi va parchalanish. Oqsil, yog‘ va uglevodlarning plastik va energetik ahamiyati. Oqsil almashinuvi. Aminokislotalar,ularning tarkibiy qismi elementlari. Oqsillar biologik boylik. Munosib va nomunosib oqsillar. Oziq moddalar (oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, mineral tuzlar) ning qonga so‘rilish mexanizmlari. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№ 11
Mavzu: Ayiruv jarayoni. Buyrak tuzilishi va fiziologiyasi. Diurez mexanizmi.
Organizm uchun ajratish jarayonlarining umumiy ahamiyati. Buyraklarning roli. Siydik pufagi va siydik chiqarish kanallarining topografiyasi va anatomiyasi. Nefron va uning tuzilishi. Po‘stloq va yukstamedullar nefron.Siydik yo‘li va pufagi devorlarining gistologik tuzilishi. Energiya almashinuvi. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№12
Mavzu: Ichki sekretsiya. Ichki sekretsiya bezlari tuzilishi va vazifalari.
Ichki sekretsiya bezlari.ularning fiziologik ahamiyati. Ichki sekretsiya bezlarining funksiyalarini o‘rganish usullari (olib tashlash,olib o‘tkazish, organoterapiya, klinik kuzatuvlar). Ichki sekretsiya bezlarining giper va gipo funksiyalari guruhi Ichki sekretsiya bezlarini tekshirish usullari. Epifiz. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza № 13
Mavzu: Muskullar va asab fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar umumiy trakibi. Muskullar va muskul hujayrasi fiziologiyasi.
Mushaklarning asosiy fiziologik xossalari (qo‘zg‘aluvchanlik. o‘tkazuvchanlik. qisqaruvchanlik).Izotonik va izometrik qisqarish, mushaklar tonusi. YAkka qisqarish. Summatsiya va tetanus. Tetanus turlari.Skelet muskullari tonusi.Asab mushak sinapsining tuzilishi.Nervdan skelet mushaklariga qo‘zg‘alishni o‘tkazish mexanizmi. Atsetilxolin va xolinesteraza sekretsiyasi va roli. Vvedensshy pessimumi.Mushak qisqarish mexanizmi.Miofibrillarni tinchlik va qisqarish davridagi strukturasi.
Menstrual sikl. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№14
Mavzu: Muskullar va asab fiziologiyasi. Asab va asab xujayrasi fiziologiyasi.
O‘tkazuvchanlik asab tolalarining taxaluslashgan, ya’ni o‘ziga xos funksiyasidir, mana shu funksiya tufayli asab– impulslari retseptorlarddan markaziy asab tizimigacha, markaziy asab tizimidan esa ijrochi a’zolarga tarqalib boradi. Mazkur jarayonni bir necha qonuni aniqlangan. Asab tizimida kompensator moslashuvlar. Asab tizimini trofik funksiyasi. (6 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№15
Mavzu: MAT fiziologiyasi. MAT umumiy xossalari. MAT umumiy anatomiya va fiziologiyasi.
Organizm hayot faoliyatida markaziy asab tizimi (MAT)ning funksiyasi.roli va tuzilishdagi umumiy xarakteristika.
MATning anatomiyasi. Bosh va orqa miya .odamlarda ularning joylanishi.Uning shakllari.Orqa miya segmentlari.Oldingi va orqa miya ildizi.Kulrang moddaning oldingi, orqa va yon shoxlari. Orqa miya kanali.Miyaning ustun qismi va katta yarim sharlari. Bosh miya qorinchalari, serebrospinal suyuqlik va ularning roli.Uzunchok miyaning tuzilishi.Orqa miyaning tuzilishi (varoliev ko‘prigi va miyacha).
Ma’ruza№16
Mavzu: MAT xususiy fiziologiyasi. Vegetativ asab tizimi.
Tashqi va ichki tormozlanish, miya po‘stlog‘ining bir faoliyatdan ikkinchi faoliyatga shartli refleks yo‘li bilan o‘tishi. Qo‘zg‘alish va tormozlanish. Irradiatsiya va koordinatsiya. Periferik asab tizimi. Organizm funksiyasini idora etishda vegetativ asab tizimining umumiy ahamiyati. Organizm funksiyasini idora etishda vegetativ asab tizimining umumiy ahamiyati.
Ma’ruza№17
Mavzu: Sezgi a’zolari tuzilishi va fiziologiyasi. Eshituv, ko‘ruv, teri sezuvchanligi, xid va ta’m bilish.
Odam hayot faoliyatida sezgi organlarining ahamiyati. I.P.Pavlovning analizatorlar haqidagi ta’limoti. Retsepsiya organlarining klas-sifikatsiyasi (eksteroretseptorlar, intero-retseptorlar, proprioretseptor-lar). Retseptorlarning qo‘zg‘alish mexanizmi. Veber-Fexner qonuni. Retseptorlar adaptatsiyasi. Asab tizimida axborotni kodga solish. Taktil va harorat retsepsiyasi. Og‘riq retsepsiyasi, visseroretsepsiya. Hid bilish va ta’m bilish retsepsiyasi. (7 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Ma’ruza№18
Mavzu: Oliy asab fiziologiyasi xossalari. Katta yarim sharlar anatomiyasi. SHartli refleks. Tormozlanish.
Bosh miya po‘stlog‘i anatomik va gistologik tuzilishi. Bosh miya qobig‘i. Qadoq tanasi. Bosh miya yarim sharlarinini o‘rganish usullari (psixologik va klinik) I.M.Sechenovning "BOSH MIYA REFLEKSLARI" kitobining ahamiyati. SHartli reflekslarni o‘rganishda Pavlovning ob’ektiv metodi.Shartli va shartsiz reflekslarning tafovuti ularni klassifikatsiyasi, komponentlari va hosil qilish qoidalari.SHartli refleks signallari,biologik ahamiyati. Tashqi va ichki tormozlanish. Miya po‘stlog‘ining bir faoliyatidan ikkinchi faoliyatga shartli refleks yo‘li bilan o‘tishi.Qo‘zg‘alish va tormozlanish irradiatsiyasi va koordinatsiyasi. Oliy asab faoliyati haqida. I.P.Pavlovning ta’limoti. (7 soat) Adabiyotlar: 1,2,3
Farmatsiya, Kasbiy ta`lim yo‘nalishi uchun fiziologiya va anatomiyasi fanidan ma’ruzalar rejasi
(1 KURS – 1 SEMESTR)
№
|
Dars mavzusi va qisqacha mazmuni
|
Soat
|
1.
|
Fiziologiya anatomiya fani o‘rganish usulari va vazifalari, tibbiyot va farmatsevtikadagi ahamiyati.
|
2
|
2
|
Hujayra tuzilishi va fiziologiyasi. Organizmdagi to‘qimalar tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
3
|
Tayanch xarakat apparati. Sklet va muskul tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
4
|
Qon va limfa. Qonning shaklli elimentlari va plazma tarkibi.
|
2
|
5
|
Gemostaz mexanizmlari. Qon guruhlari, Rezus-faktor. Limfa.
|
2
|
6
|
Qon aylanishi. YUrak fiziologiyasi va tuzilishi. Qon tomirlar tuzilishi va fiziologiyasi.
|
2
|
7
|
Nafas. Nafas fiziologiyasi. Sog‘lom turmush tarzida nafasning ahamiyati.
|
2
|
8
|
Hazmlanish. Hazm a’zolari tuzilishi va vazifasi. Og‘iz bo‘shlig‘i va me’dada hazmlanish jarayoni.
|
2
|
9
|
Hazmlanish. Ingichka va yo‘g‘on ichak tuzilishi va vazifalari. Jigar, me’da osti bezi.
|
2
|
10
|
Modda va energiya almashinuvi. Oziqlanish. Termoregulyasiya.
|
2
|
11
|
Ayiruv jarayoni. Buyrak tuzilishi va fiziologiyasi. Diurez mexanizmi.
|
2
|
12
|
Ichki sekretsiya. Ichki sekretsiya bezlari tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
13
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar umumiy trakibi. Muskullar va muskul hujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
14
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Asab va asab xujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
15
|
MAT fiziologiyasi. MAT umumiy xossalari. MAT umumiy anatomiya va fiziologiyasi.
|
2
|
16
|
MAT xususiy fiziologiyasi. Vegetativ asab tizimi.
|
2
|
17
|
Sezgi a’zolari tuzilishi va fiziologiyasi. Eshituv, ko‘ruv, teri sezuvchanligi, xid va ta’m bilish.
|
2
|
18
|
Oliy asab fiziologiyasi xossalari. Katta yarim sharlar anatomiyasi. SHartli refleks. Tormozlanish.
|
2
|
FIZIOLOGIYA VA ODAM ANATOMIYASI ASOSLARI FANIDAN SANOAT FARMASIA YO‘NALISHI TALABALARI UCHUN MA’RUZALAR REJASI.
(1 KURS – 2 SEMESTR)
№
|
Mavzuning nomi
|
Soat
|
1.
|
Fiziologiya anatomiya fani o‘rganish usulari va vazifalari, tibbiyot va farmatsevtikadagi ahamiyati.
|
2
|
2.
|
Hujayra tuzilishi va fiziologiyasi. Organizmdagi to‘qimalar tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
3.
|
Tayanch xarakat apparati. Sklet va muskul tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
4.
|
Qon va limfa. Qonning shaklli elimentlari va plazma tarkibi.
|
2
|
5.
|
Gemostaz mexanizmlari. Qon guruhlari, Rezus-faktor. Limfa.
|
2
|
6.
|
Qon aylanishi. YUrak fiziologiyasi va tuzilishi. Qon tomirlar tuzilishi va fiziologiyasi.
|
2
|
7.
|
Nafas. Nafas fiziologiyasi. Sog‘lom turmush tarzida nafasning ahamiyati.
|
2
|
8.
|
Hazmlanish. Hazm a’zolari tuzilishi va vazifasi. Og‘iz bo‘shlig‘i va me’dada hazmlanish jarayoni.
|
2
|
9.
|
Hazmlanish. Ingichka va yo‘g‘on ichak tuzilishi va vazifalari. Jigar, me’da osti bezi.
|
2
|
10.
|
Modda va energiya almashinuvi. Oziqlanish. Termoregulyasiya.
|
2
|
11.
|
Ayiruv jarayoni. Buyrak tuzilishi va fiziologiyasi. Diurez mexanizmi.
|
2
|
12.
|
Ichki sekretsiya. Ichki sekretsiya bezlari tuzilishi va vazifalari.
|
|
13.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar umumiy trakibi. Muskullar va muskul hujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
14.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Asab va asab xujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
15.
|
MAT fiziologiyasi. MAT umumiy xossalari. MAT umumiy anatomiya va fiziologiyasi.
|
2
|
16.
|
MAT xususiy fiziologiyasi. Vegetativ asab tizimi.
|
2
|
17.
|
Sezgi a’zolari tuzilishi va fiziologiyasi. Eshituv, ko‘ruv, teri sezuvchanligi, xid va ta’m bilish.
|
2
|
18.
|
Oliy asab fiziologiyasi xossalari. Katta yarim sharlar anatomiyasi. SHartli refleks. Tormozlanish.
|
2
|
Fiziologiya va odam anatomiyasi asoslari fanidan Biotexnologiya yo‘nalishi talabalari uchun ma’ruzalar rejasi.
(1 KURS – 2 SEMESTR)
№
|
Mavzuning nomi
|
Soat
|
1.
|
Fiziologiya anatomiya fani o‘rganish usulari va vazifalari, tibbiyot va farmatsevtikadagi ahamiyati.
|
2
|
2.
|
Hujayra tuzilishi va fiziologiyasi. Organizmdagi to‘qimalar tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
3.
|
Tayanch xarakat apparati. Sklet va muskul tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
4.
|
Qon va limfa. Qonning shaklli elimentlari va plazma tarkibi.
|
2
|
5.
|
Gemostaz mexanizmlari. Qon guruhlari, Rezus-faktor. Limfa.
|
2
|
6.
|
Qon aylanishi. YUrak fiziologiyasi va tuzilishi. Qon tomirlar tuzilishi va fiziologiyasi.
|
2
|
7.
|
Nafas. Nafas fiziologiyasi. Sog‘lom turmush tarzida nafasning ahamiyati.
|
2
|
8.
|
Hazmlanish. Hazm a’zolari tuzilishi va vazifasi. Og‘iz bo‘shlig‘i va me’dada hazmlanish jarayoni.
|
2
|
9.
|
Hazmlanish. Ingichka va yo‘g‘on ichak tuzilishi va vazifalari. Jigar, me’da osti bezi.
|
2
|
10.
|
Modda va energiya almashinuvi. Oziqlanish. Termoregulyasiya.
|
2
|
11.
|
Ayiruv jarayoni. Buyrak tuzilishi va fiziologiyasi. Diurez mexanizmi.
|
2
|
12.
|
Ichki sekretsiya. Ichki sekretsiya bezlari tuzilishi va vazifalari.
|
|
13.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar umumiy trakibi. Muskullar va muskul hujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
14.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Asab va asab xujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
15.
|
MAT fiziologiyasi. MAT umumiy xossalari. MAT umumiy anatomiya va fiziologiyasi.
|
2
|
16.
|
MAT xususiy fiziologiyasi. Vegetativ asab tizimi.
|
2
|
17.
|
Sezgi a’zolari tuzilishi va fiziologiyasi. Eshituv, ko‘ruv, teri sezuvchanligi, xid va ta’m bilish.
|
2
|
18.
|
Oliy asab fiziologiyasi xossalari. Katta yarim sharlar anatomiyasi. SHartli refleks. Tormozlanish.
|
2
|
Fiziologiya va odam anatomiyasi asoslari fanidan Metrologiya yo‘nalishi talabalari uchun ma’ruzalar rejasi.
(1 KURS – 2 SEMESTR)
№
|
Mavzuning nomi
|
Soat
|
1.
|
Fiziologiya anatomiya fani o‘rganish usulari va vazifalari, tibbiyot va farmatsevtikadagi ahamiyati.
|
2
|
2.
|
Hujayra tuzilishi va fiziologiyasi. Organizmdagi to‘qimalar tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
3.
|
Tayanch xarakat apparati. Sklet va muskul tuzilishi va vazifalari.
|
2
|
4.
|
Qon va limfa. Qonning shaklli elimentlari va plazma tarkibi.
|
2
|
5.
|
Gemostaz mexanizmlari. Qon guruhlari, Rezus-faktor. Limfa.
|
2
|
6.
|
Qon aylanishi. YUrak fiziologiyasi va tuzilishi. Qon tomirlar tuzilishi va fiziologiyasi.
|
2
|
7.
|
Nafas. Nafas fiziologiyasi. Sog‘lom turmush tarzida nafasning ahamiyati.
|
2
|
8.
|
Hazmlanish. Hazm a’zolari tuzilishi va vazifasi. Og‘iz bo‘shlig‘i va me’dada hazmlanish jarayoni.
|
2
|
9.
|
Hazmlanish. Ingichka va yo‘g‘on ichak tuzilishi va vazifalari. Jigar, me’da osti bezi.
|
2
|
10.
|
Modda va energiya almashinuvi. Oziqlanish. Termoregulyasiya.
|
2
|
11.
|
Ayiruv jarayoni. Buyrak tuzilishi va fiziologiyasi. Diurez mexanizmi.
|
2
|
12.
|
Ichki sekretsiya. Ichki sekretsiya bezlari tuzilishi va vazifalari.
|
|
13.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Qo‘zg‘aluvchan to‘qimalar umumiy trakibi. Muskullar va muskul hujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
14.
|
Muskullar va asab fiziologiyasi. Asab va asab xujayrasi fiziologiyasi
|
2
|
15.
|
MAT fiziologiyasi. MAT umumiy xossalari. MAT umumiy anatomiya va fiziologiyasi.
|
2
|
16.
|
MAT xususiy fiziologiyasi. Vegetativ asab tizimi.
|
2
|
17.
|
Sezgi a’zolari tuzilishi va fiziologiyasi. Eshituv, ko‘ruv, teri sezuvchanligi, xid va ta’m bilish.
|
2
|
18.
|
Oliy asab fiziologiyasi xossalari. Katta yarim sharlar anatomiyasi. SHartli refleks. Tormozlanish.
|
2
|
|