nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
PCI Express afzalliklari - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

standartlashtirish; tizimlami ishlab chiqish va joriy qilishga bo‘lgan
kompleks sarflaming kamayishi;
• Darajali (iyerarxiyali) arxitektura - PCI Expressni rivojlantirish
uchun boiajak asosiy xarajatlar faqat mos bogianmani ishlab chiqishga
sarflanadi, ilgarigi dasturiy ta’minot bilan ishlash mumkin.
• Periferiyaning keyingi avlodi - PCI Express uzatish tabiatining
izoxronligi (ya’ni signalning alohida qismlarini vaqt bo'yicha tarqatish)
hisobiga ma’lumotlar va multimediyali komponent almashinuvining yangi
imkoniyatlarini amalga oshirishni ta’minlaydi.
• Foydalanishning osonligi - PCI Express qurilmalari bilan tizimni
obi-tobiga yetkazish ancha yengil.
USB interfeysi
Shu paytgacha biz quyidagining guvohi bo‘ldik: yangi shina
interfeyslarining
yaratilishi
kompyuter
qurilmalari
orasida
ma’lumotlaming tobora ko‘proq hajmini haydashdagi doimo o‘sib
borayotgan ehtiyojiga qonuniy javob edi. Bu poygada doim qurilmalar va
ulaming ehtiyojlari birinchi o ‘rinda bo‘1di, inson va uning ehtiyojlari
haqida esa unutilmagan bo‘lsa ham, ular ko‘pda hisobga olinmas edi.
Natijada ko‘p yillar mobaynida shunday tizim vujudga keldiki. onalik
platasiga
yangi
qurilmani
ulash
uchun
bizdan
qator
noxush
protseduralaming bajarilishi talab qilindi:
1. Kompyuter tizimiy blokini bo'laklarga ajratish.
2. Onalik platasi bo‘Iinmasiga yangi platani joylashtirish.
3. Kompyuteming onalik platasi va dasturiy ta’minoti yangi
qurilmani to‘g‘ri taniydi degan umidda kompyutemi tarmoqqa ulash.
4. Kompyuteming
yangi
qurilma
bilan
to‘g ‘ri
muloqotini
ta’minlaydigan dasturni ishga tushirish (bunday dastur drayver deb
nomlanadi) va xuddi zarur bo‘lgan narsaning o‘zini ishga tushirdik deb
umid qilish (afsuski, xatolar bo‘lib turadi).
5. Qurilma ishlab ketganini tekshirish va u to‘g ‘ri ishlayotganiga
ishonch hosil qilish (afsuski, har doim ham bunday boiavermaydi).
6. Tizimiy blokni yig‘ish.
Biroz tajribaga ega bo‘lganlar uchun bu amallarda hech bir
qiyinchilik yo‘q, lekin yangi qurilmani, hattoki joystikdek soddasini,
o ‘rnatish va sozlash bir necha soatga cho‘ziladi. Foydalanuvchilar doim
shunday shina interfeysi haqida orzu qilishar ediki, ular boiinmani
shunday tiqishsinda, hech nimani o‘ylamasdan ishlayverishsin (xuddi
telefon tarmog‘iga ulagan kabi).
Nihoyat bunday interfeys paydo bo‘ldi. Zamonaviy onalik
oliy ma’lumot - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil

126
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
Termin
O„zbek tilidagi sharhi
Ingliz tilidagi sharhi
tasdiqlovchi davlat namunasidagi hujjat.
Hujjat
uzluksiz
ta‘limning
keyingi
bosqichlarida o‗qishni davom ettirish yoki
olingan akademik
darajaga muvofiq ishlash
huquqini beradi
and confirming their completion of the
curriculum and subject program of
higher
education.
The
document
entitles the holder to continue one`s
studies at the later stages of continuing
education
or work in accordance with
the academic degree received.
oliy ta’lim
yo‘nalishlari va
mutaxassisliklari
klassifikatori —
oliy ma‘lumotli kadrlar tayyorlash uchun
bakalavriat
ta‘limi
yo‗nalishlari
va
magistratura
mutaxassisliklarining
tizimlashtirilgan ro‗yxati
classifier of directions and specialties
of higher education— a systematized
list
of
directions
of
Bachelor's
education and master's
specialties for
training of personnel with higher
education.
lazerdan foydalaniladi

lazerdan foydalaniladi.
• DVD-10 -
ikki tarafli, bir qatlamli, 9,4 Gbayt hajmli disk. Bir-biri
bilan ichki tarafi bilan biriktirilgan ikkita shtamplangan qistirmadan tarkib
topgan. Yozilgan qatlam (har bir tarafdagi nolinchi qatlam) odatda
alyumin qoplamaga ega. E’tibor bering: bu turdagi disklar -
ikki taraflidir;
hisoblovchi lazer to'plagichning quyi qismida joylashgan, shuning uchun
diskning ikkinchi tarafmi o‘qish uchun uni joyidan olish va o‘girib
o‘matish zarur.
• DVD-18 - ikki tarafli,
ikki qatlamli, 17,1 Gbayt hajmli disk. Har
bir tarafida ikki qatlamli yozuvni birlashtirgan. Disk ikki tarafli bo‘lib,
uning har bir tarafi ikki shtamplangan qatlamlardan shakllanadi, ular bir-
biriga orqa qismlari bilan biriktiriladi. Tashqi qatlamlar (diskning har bir
tarafidagi 0-qatlam) yarim shaffof
tilla plyonka bilan qoplangan, ichki
qatlamlar (har bir tarafdagi 1-qatlam) alyumin qoplamaga ega. Bir qatlamli
diskning aks ettirish qobiliyati 45-85%, ikki qatlamliniki esa - 18-30%.
Aks ettirish xossalarining bir xil emasligi kuchaytirishni avtomatik rostlash
sxemasi bilan kompensatsiyalanadi.
DVD diskining markaziy teshigi 15 mm li diametrga ega, ya’ni uning
qirralari disk markazidan 7,5 mm li radiusda joylashgan. Diskni fiksatsiya
qilish jabhasi (Hub Clump Area - HCA)
markaziy teshik qirrasidan
boshlanadi va disk markazidan 16,5 mm masofada tugaydi. Boshlang‘ich
(yoki nolinchi) jabha 24 mm radiusda boshlanadi va disk markazidan 58
mm masofada joylashgan oxirgi (yoki o‘rta) jabha bilan tugaydi. Rasman
disk yo‘lakchasi uning markazidan 58,5 mm masofada tugaydi; so‘ngra
1,5 mm kenglikdagi bufer zonasi joylashadi.
Bir tezlilik (lx) to‘plagich DVD-ROM maTumotlami 1,385 Mbayt/s
ga teng tezlikda uzatilishini ta’minlaydi, bu 9x CD-ROM ning
maTumotlami
uzatish
tezligiga
ekvivalent
(lx
CD-ROM
ning
ma’lumotlami uzatish tezligi 153,6 Kbayt/s yoki 0,1536 Mbayt/s).
Lekin
bu lx DVD-ROM to‘plagichi kompakt-disklami to‘qqiz marta tezroq
o‘qishini bildirmaydi; DVD to'plagichlarining aylanish tezligi CD-ROM
ga o‘xshash to'plagichlarining aylanish
tezligidan atigi uch marta
kattaroqdir. Shunday qilib, lx DVD to‘plagichining aylanish tezligi 2,7x
CD-ROM to‘plagichi aylanish tezligiga deyarli teng. DVD-ROM
texnikaviy xarakteristikalarida odatda ikkita parametr ko‘rsatiladi, ulardan
biri DVD disklarini o‘qish
tezligini, ikkinchisi esa - kompakt-disklarni
o'qish tezligini belgilaydi. Masalan, DVD-ROM 16x/40x parametrga ega
bo‘lsa, u mos ravishda DVD disklarini va kompakt disklami o‘qish
tezligini bildiradi.
Hamkorlikda o‘rganish tamoyili

33
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
an‘anaviy didaktik tamoyili bilan bevosita bog‗liq bo‗lib, aniq maqsad va aniq
natijalarni belgilashni talab qiladi. Buning uchun tarbiyaviy maqsadlar, topshiriqlar
va muammoli vaziyatlar, amaliy topshiriqlar, olingan bilimlarni amalda qo‗llash
lozim.
8.
Murakkablikni oshirish tamoyili
mavjudlik, tizimlilik va izchillik didaktik
tamoyili bilan bog‗liq bo‗lib, murakkablikni oshirish printsipi izchil o‗tishni o‗z
ichiga oladi: oddiydan murakkabga va murakkabdan oddiyga, umumiydan
xususiyga va xususiydan umumiyga, individualdan guruhga. va guruhdan
individual va boshqa ta‘lim jarayonlari.
9.
Ta’lim muhitining to‘yinganligi tamoyili
individual ta‘lim strategiyasini
yaratish uchun ortiqcha axborot resurslarini talab qiladi. Bunday ortiqchalik
tarmoq ta‘lim resursi - yagona axborot ta‘lim muhiti yordamida amalga oshirilishi
mumkin.
10.
Polimodallik (multimedia) tamoyili
vizualizatsiyaning batafsilroq
didaktik tamoyili bo‗lib, o‗quv jarayonida idrok etishning vizual, eshitish va vosita
(kinestetik) usullarini o‗z ichiga oladi. Buning uchun simulyatorlar, sensorlar,
shuningdek, kengaytirilgan haqiqat vositalari kabi turli xil qurilmalar qo‗llaniladi.
11.
Baholash tamoyili
butun o‗quv jarayoni davomida talabalarning
muvaffaqiyatini doimiy ravishda baholashni taqozo etadi. Raqamli texnologiyalar
tezkor qayta aloqani ta‘minlaydi, talabaga topshiriq natijalari bo‗yicha kerakli
ma‘lumotlarni doimiy ravishda uzatadi. Buning yordamida o‗qituvchi talabaning
kuchli va zaif tomonlari to‗g‗risida xulosalar chiqaradi, bu sizga rivojlanish
ssenariylarini va o‗quv jarayonida bevosita o‗quv maqsadlarini to‗g‗rilash
imkonini beradi. Shunday qilib, raqamli texnologiyalar ma‘lum bir vazifaning
bajarilishini yakuniy baholashning xolisligi va shaffofligini ta‘minlaydi.
Raqamli ta‟lim resurslarini loyihalash uchun asosiy talablar

34
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
Ta’lim jarayonini individuallashtirish;
Ta’lim mazmunini kengaytirish
Raqamli ta‘lim resurslari quyidagi mezonlar asosida tavsiflanadi: axborot
texnologiyalarining turi, uslubiy maqsadi, mazmuni va boshqalar. Bunday tasniflar
samarali emas, chunki zamonaviy raqamli ta‘lim resurslari bir qator ta‘lim
vazifalarini birlashtirib, hal qilishga qodir, ya‘ni raqamli ta‘lim resursi ko‗p
funksiyali va uni ma‘lum bir turga kiritish deyarli mumkin emas.
Shu munosabat bilan ta‘lim faoliyatining yangi turi amalga oshirishda
RTRning asosiy tarkibiy qismiga e‘tibor qaratiladi.
Axborotni izlashda RTR kalit komponenti internet manbalar va elektron
ma‘lumot nashrlaridan olingan ma‘lumotlarni qidirish, qayta ishlash va tahlil
qilishga qaratiladi.
“Zoom”da qatnashchilar qanday boshqariladi

122
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
ixtiyoriy qatnashchini konferensiyani tashkilotchisi etib tayinlashi;
uni nomini o‗zgartirish yoki kutish zaliga qaytarib qo‗yish mumkin.
Barcha ishtirokchilar ovozini o‗chirib qo‗yish uchun «Vыkl. ves zvuk»
tugmasini bosib, hosil bo‗lgan suzuvchi oynada «Da» tugmasini bosamiz.
«Zoom»da namoyish ekranini qo„shish
―Zoom‖da
onlayn-konferensiyani
tashkil
etgandan
so‗ng
boshqa
qatnashchilarga kompyuteringiz ekranida namoyish
etilayotgan fayllarni
kuzatishga imkoniyat tug‗dirishingiz mumkin. Buning uchun asosiy ekranning
«Demonstratsiya ekrana» tugmasi bosiladi.
Natijada namoyish qilish rejimini tanlash oynasi ochiladi.
Bu yerda namoyish qilishning 2 xil rejimidan keraklisini tanlash mumkin:
“
ekran
” rejimi (tashkilotchini ekrani dubl qilinadi)
- tashkilotchi ekranida
tanlangan dasturni barcha qatnashchilarga ko‘rinarli qiladi, bu rejim slaydlar
ko‘rinishidagi materiallarni namoyish qilishda qulay hisoblanadi;
“
Doska
” rejimi – barcha qatnashchilarga
virtual doskada yozish, chizish va
grafiq belgilar kirish imkoniyatini beradi.
U yoki bu rejimdan foydalanish
uchun keraklisini tanlab, Sovmestnoe
ispolzovanie» (yoki podelitsya) tugmasi bosiladi.
Namoyish rejimini bekor qilish uchun «Ostanovit demonstratsiyu»
tugmasi
bosiladi.
Biror qatnashchiga chat yozish uchun mos tugmani bosib,
suhbatga
kirishuvchi shaxs tanlanadi. Chatda kim ma‘lumotlar jo‗natishi, kompyuteridan
fayl va rasmlar biriktirish mukinligi kabi parametrlar sozlananishi mumkin.
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

|
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etishBog'liq Raqamli kompet38
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Chetty K., Wenwei L., Josie J., Shenglin B. Bridging The Digital Divide: Measuring Digital Literacy. 2017
2.
Ustin P.N., Sabirova E.G., Garipova I.I. sifrovыe kompetensii uchitelya kak sub’ekta obrazovatelnoy
deyatelnosti v yego individualnoy traektorii razvitiya // V.M. Bexterev i sovremennaya psixologiya
lichnosti: sbornik statey VI Vserossiyskoy nauchno-prakticheskoy konferensii. 2–4 oktabrya 2020 g. / NOU
DPO «Sentr sotsialno-gumanitarnogo obrazovaniya». Kazan, 2020. S. 216–218.
3.
Redeker K., Poonie J. (2017). European framework for the digital competence of teachers: DigCompEdu
[Evropejskie ramki cifrovoj kompetentnosti pedagogov], Brussels: Joint Research Center, European Union.
[Elektronnыy resurs]. – Rejim dostupa: URL: https://ec.europa.eu/jrc/en/digcompedu (25.01.2021)
4.
Potemkina T. V. Zarubejnыy opыt razrabotki profilya sifrovыx kompetensiy uchitelya // Nauchnoe
obespechenie sistemы povыsheniya kvalifikatsii kadrov. – 2018. – № 2(35). – S. 25-30.
5.
Puentedura R. "Learning technology and the SAMR model: Goals, process, andprectise" Society for
Information Technology & Teacher Education International Conference, Mar 05, 2017, 2.
6.
V.I. Blinov, M.V. Dulinov, E.Yu. Yesenina, I.S. Sergeev, Draft didactic concept for digital vocational
education and training, 6 (Moscow, 2019)
7.
Golder S.A. , Macy M.W. Digital Footprints: Opportunities and Challenges for Online Social Research //
Annual Review of Sociology, 40 (1) (2014), pp. 129-152, 10.1146/soc.2014.40.issue-110.1146/annurev-
soc-071913-043145
8.
Bogdanova D.A. Sotsializatsiya lichnosti vo Vsemirnoy pautine // Narodnoe obrazovanie. 2018. №1-
2(1466). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/sotsializatsiya-lichnosti-vo-vsemirnoy-pautine
9.
Gafarov F.M. K voprosu ob analitike v obrazovanii. / F.M. Gafarov, E.G. Sabirova, T.A. Gavrish //
Obrazovanie i pedagogika: perspektivы razvitiya: sbornik materialov Vserossiyskoy nauchno-prakticheskoy
konferensii / BU ChR DPO «Chuvashskiy respublikanskiy institut obrazovaniya» Ministerstva obrazovaniya
i molodejnoy politiki Chuvashskoy Respubliki; – Cheboksarы: Sreda, 2020. – c. 104-108.
10.
Ivanova A.O. sifrovoy sled kak instrument sovershenstvovaniya sistemы upravleniya kachestvom
obrazovaniya / A.O. Ivanova // Ekonomika. Upravlenie. Innovatsii-2021: Sbornik nauchnыx trudov
Mejdunarodnoy nauchnoprakticheskoy konferensii; pod red. V.P. Pilyavskogo – SPb: Sankt-Peterburgskiy
Institut Biznesa i Innovatsiy, 2021. – c. 19–22.
11.
Skrыpnik V.P. Ispolzovanie sifrovogo sleda dlya effektivnogo obucheniya. / V.P. Skrыpnik // Problemы
mejregionalnыx svyazey. – 2021. – № 16. – c. 47–49.
|
| |
Raqamli didaktika - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil

32
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
kiritishni talab qiladi. Ta‘limni raqamlashtirish natijasida individual ta‘lim
jarayonlari va talaba faoliyatini doimiy nazorat qilish asosida samarali mustaqil
ta‘lim olinadi. Raqamli ta‘lim o‗quv mashg‗ulotlarining
guruh va individual
shakllaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytiradi, kasbiy bilim va
ko‗nikmalarning to‗liq o‗zlashtirilishini ta‘minlaydi,
shuningdek, inklyuziv
ta‘limning rivojlanishiga sifatli ta‘sir ko‗rsatadi.
Raqamli ta‘lim jarayonining asosiy tamoyillariga quyidagilar kiradi: ustunlik
tamoyili, shaxsiylashtirish tamoyili,
maqsadlilik tamoyili, moslashuvchanlik
tamoyili, muvaffaqiyatlilik tamoyili, hamkorlikda o‗rganish tamoyili, amaliyotga
yo‗naltirganlik tamoyili, murakkablikni
oshirish tamoyili, ta‘lim muhitining
to‗yinganligi tamoyili, polimodallik (multimedia) tamoyili, baholash tamoyili.
1.
Muammolar yechimi - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil

|
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkilBog'liq Raqamli kompetMuammolar yechimi.
Bu talab o‗quv va kognitiv faoliyatning tabiati bilan
bog‗liq. Hal qilinishi kerak bo‗lgan muammoli vaziyatga duch kelganda, ta‘lim
oluvchilarning idrok etish faolligini oshiradi.
Ko‘rgazmalilik.
O‗rganilayotgan ob‘ektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish
qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi.
Faollik va onglilik.
O‗quv jarayoni faolligini oshirish uchun RTR turli xil
o‗quv vaziyatlarini yaratishi, turli xil savollarni shakllantirishi, talabaga u yoki bu
ta‘lim traektoriyasini tanlash imkoniyatini, hodisalarning borishini nazorat qilish
qobiliyatini ta‘minlashi kerak.
Tizimlilik.
Talabalar tomonidan o‗rganilayotgan fan sohasidagi ma‘lum bir
bilim tizimini izchil o‗zlashtirish zaruratidir.
Bilimlarni o‘zlashtirishning mustahkamlash.
RTR yordamida muayyan
harakatlarning takrorlanishini tashkil qilish, individual o‗quv topshiriqlarining
o‗zgaruvchanligini oshirish mumkin bo‗ladi.
Rivojlantiruchi.
RTR faqatgina ta‘lim funksiyasi bilan cheklanib qolmasligi
kerak, ular o‗quvchilarning aqliy qobiliyatlarini rivojlantirishi, o‗quv faoliyati
uchun motivatsiyani ta‘minlashi va bir qator tarbiyaviy funksiyalarni bajarishi
kerak.
Raqamlashtirish jarayonida ta‘lim samaradorligi va sifati oshirish yangi o‗quv
mahsulotlari innovatsion sifatlari bilan chambar-chas bog‗liq, shuning uchun RTR
sifatlarini tahlil qilishga alohida e‘tibor qaratish lozim.
Shu bilan birga, baholash mezonlarini
an‟anaviy
va
innovatsion
mezonlarga
bo‗lish muhimdir.
Interfaollik darajasini oshirish orqali ta‘lim samaradorligini oshirishga
qaratilgan to‗rt daraja bo‗yicha tuzilgan RTR bilan foydalanuvchilarning o‗zaro
aloqasi shakllarini batafsil ko‗rib chiqamiz.
Анъанавий
баҳолаш мезонлари:
ўқув
дастурига
мувофиқлиги
тақдим этилган
материалнинг илмий
асосланганлиги
ягона методикага мувофиқлиги
хатоликлар, ахлоқий мезонларга мос бўлмаган компонентлар ва
бошқаларнинг йўқлиги ва бошқалар.
|
| |
HDD -b ik ir disk - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

uzatiladi, ammo ta’minot uziigandan keyin ham ma’lumotlar bu diskda
qoladi. Lekin boshqa tashqi (mexanik) xotirada saqlovchi qurilmalaming
ko‘piga qaraganda bikir disklar ishining tezligi katta.
Oddiy personal kompyuterlaming ko‘pchiligida IDE turidagi bikir
disklar qo‘llanadi. IDE (uning o‘zi EIDE, ATA, ATAPI) - bu interfeys -
onalik platasi shinasiga bikir disk dasturiy va apparatli usulda ulanish turi.
EIDE interfeysi bunday turdagi to'rttagacha qurilmani ulash imkonini
beradi (bikir diskdan tashqari lazerli disklar - DVD-ROM uchun
diskovodlar bo‘Iishi mumkin).
Tizim unumdorligiga yuqori talablar qo'yilgan hollarda bikir disk va
onalik platasining asosiy shinasi orasida ma’lumotlaming katta tezlikda
uzatilishini ta’minlaydigan interfeys - SCSI deb nomlanadigan
interfeysdan foydalaniladi. Yuqori unumdorlikdan tashqari u tizimga 16
tagacha SCSI deb nomlanadigan qurilmalarini ulash imkonini beradi. Bu
turdagi qurilmalar ancha qimmat bo'lganligi sababli, SCSI interfeysi
odatda ishxonadagi kompyuterlarda qo‘llanadi.
Diskli to‘plagichlar ham statsionar tizimlarda va ham portativ
tizimlarda ishlatiladi. Portativ tizimlarda sig'imi va maTumotlarni uzatish
tezligidan tashqari, diskli to‘plagichning gabaritlari va og‘irligi hamda
zarbiy yukka stabilligi muhim o‘rin egallaydi.
Displeylar - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

Elektromagnit nurlanish darajasi birinchi marta inson uchun xavfsiz
chegaralarda MRK II standartida cheklandi. Keyinchalik ular TSO 92
standartida talablar darajasi oshdi va keyin TSO 95 va TSO 99
standartlariga o ‘tdi.
TSO 95 standartidan boshlab monitorga ekologik va ergonomik
talablar qo'yildi, TSO 99 standartidan boshlab esa tasvir sifatiga yorqinlik,
ranglaming bir-biridan keskin farq qilishi, jimirlash parametrlari va
ekranning xiralasliishga qarshi qoplamasi xossalari bo‘yicha qattiq talablar
qo‘yilmoqda. Standartlar tufayli bizga monitorlami sotib olish ancha oson
bo‘lib qoldi - monitor TSO 99 standartini qoniqtirishi lozim.
Monitorning zararli nurlanishi nafaqat ekran tomonidan chiqadi,
shuning uchun ko‘p ishlab chiqaruvchilar eng yaxshi texnologivalardan
foydalanib, suyuq kristalli yoki plazmali monitorlami ishlab cliiqishga
o ‘tmoqdalar.
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

|
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etishBog'liq Raqamli kompet42
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
Raqamli etika — bu onlayn muhitda o‗zini tutish qoidalari va tamoyillari
to‗plamidir. Raqamli etika bizga Internetda va boshqa raqamli muhitda nima qilish
mumkin va nima qilish mumkin emasligini tushunishga yordam beradi.
Raqamli etikaning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:
Xavfsizlik: shaxsiy ma’lumotlaringizni himoya qilish va raqamli hayotingizni
xavfsizligi ta’minlanishi lozim.
Maxfiylik: boshqa odamlarning shaxsiy hayotiga oid ma’lumotlar
maxfiyligiga rioya qilish va ularning ma’lumotlariga ruxsatsiz kirishdan
himoya qilish kerak.
Hurmat: Internetdagi boshqa odamlarning huquqlari, fikrlari va
chegaralarini hurmat qilish kerak.
Ishonchlilik: siz faqat tasdiqlangan va to‘g‘ri ma’lumotlarni baham
ko‘rishingiz kerak.
Mualliflik huquqi: mualliflik huquqini hurmat qilish va buzmaslik, mualliflik
huquqini buzuvchi kontentni yuklamaslik yoki tarqatmaslik kerak.
Ko‘p madaniyatli: madaniy xilma-xillikni hurmat qilish va boshqa
madaniyatlar va fikrlarga ochiq bo‘lish kerak.
Shaxsiy javobgarlik: internetda sizning harakatlaringiz va ularning
oqibatlari uchun javobgarlikni o‘z zimmangizga olishingiz kerak.
Raqamli etika – raqamli jamiyatda sog‗lom munosabatlarni rivojlantirish
uchun muhim omillardan biri hisoblanadi. Agar biz raqamli etika qoidalari va
tamoyillariga rioya qilsak, barcha Internet foydalanuvchilari uchun xavfsiz va
qulay muhit yaratishimiz mumkin.
Raqamli muhitda etikaga amal qilishning ba‘zi usullariga to‗xtalib o‗tamiz:
Internet xavfsizligi: raqamli etika qoidalari turli xil kiber tahdidlar,
firibgarliklar, shaxsiy ma’lumotlarni o‘g‘irlash va viruslarni hisobga olgan
holda Internetda xavfsizlikni saqlashga yordam beradi. Onlayn xavfsizlik
qoidalariga rioya qilish shaxsiy ma’lumotlarimizni himoya qiladi va bizni
kiber tahdidlardan xalos qiladi.
Vijdonlilik va mas’uliyat: raqamli etika bizni internetda vijdonli va
mas’uliyatli foydalanuvchi bo‘lishga o‘rgatadi. Masalan, mualliflik
materiallaridan to‘g‘ri foydalanish, soxta yangiliklar va soxta axborot
resurslarini tarqatmaslik.
Tarmoqda sog‘lom munosabatlarni o‘rnatish: raqamli etika tarmoqdagi
boshqa foydalanuvchilar bilan to‘g‘ri munosabatda bo‘lishga yordam
beradigan bir qator prinsiplardan iborat. Bu onlayn o‘yin ishtirokchilari
o‘rtasidagi munosabatlar, forumlar va ijtimoiy tarmoqlardagi o‘zaro
munosabatlar bo‘lishi mumkin. Ushbu qoidalar ishtirokchilarga o‘zlarini
xavfsiz va qulay his qilish, bir-birlariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish
va shaxsiy ma’lumotlarini saqlashga imkon beradi.
|
| |
Частные производные - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

|
Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash Pdf ko'rish
|
bet | 189/206 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,54 Mb. | | #158935 |
Bog'liq Kompyuterli Loyihalash10.4.1. Частные производные
.....................................................................................................
199
10.4.2. Примеры: градиент
,
дивергенция и рот ор
...................................................
201
10.5. Р
а зл о ж е н и е
ф у н к ц и и
в
р я д
Т
е й л о р а
...........................................................207
10.5.1. Разложение в ряд при помощи меню
..................................................................
208
10.5.2. Оператор разложения в ря д
......................................................................................
208
К
он тро л ьн ы е
в о п ро с ы
и
з а д а н и и
...........................................................................210
Г Л А В А И . И Н Т Е Г Р И Р О В А Н И Е В M A T H C A D ................................................... 210
11.1. О
п ре д е л е н н ы й
и н т е г р а л
................................................................................... 211
11.1.1. Оператор интегрирования
.........................................................................................
211
11.1.2. О выборе алгоритма численного интегрирования
................................
213
11.1.3. О традиционных алгоритмах интегрирования
........................................
215
11.1.4. Алгоритм Ромберга
...........................................................................................................
218
11.2. Н
е о п р е д е л е н н ы й
и н т е г р а л
............................................................................. 219
|
| |
8.4.7. Трехмерные графики

|
8.4.7. Трехмерные графики Pdf ko'rish
|
bet | 186/206 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,54 Mb. | | #158935 |
Bog'liq Kompyuterli Loyihalash150
8.4.7. Трехмерные графики
.............................................................................................................
157
К
о н т ро л ь н ы е
в о п ро с ы
и
з а д а н и и
...........................................................................160
Г Л А В А 9. А Л Г Е Б Р А И Ч Е С К И Е В Ы Ч И С Л Е Н И Я В M A T H C A D ....................161
9.1. О
п е р а т о р ы
..................................................................................................................161
9.1.1. Арифметические операторы
.......................................................................................
161
9.1.2. Вычислительные операторы
.......................................................................................
162
9.1.3. Логические операторы
......................................................................................................
163
9.1.4. Матричные операторы
.....................................................................................................
164
9.1.5. Операторы выражения.
...................................................................................................
165
9.2. Ф
у н к ц и и
.................................................. ................................................................. 165
9.2.1. Элементарные функции
...................................................................................................
166
9.2.2. Вспомогательные функции
.......................................................... .................................
|
| |
9.3.10. Получение численного значения выражения

|
9.3.10. Получение численного значения выражения Pdf ko'rish
|
bet | 188/206 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,54 Mb. | | #158935 |
Bog'liq Kompyuterli Loyihalash185
9.3.10. Получение численного значения выражения
................................................
186
9.3.11. Вычисление предела
.......................................................................................... ................
188
9.3.12. О специфике аналитических вычислений
.......................................................
188
К
о н тро л ьн ы е
в о п р о с ы
и
за д а н и и
...........................................................................189
Г Л А В А 10. Д И Ф Ф Е Р Е Н Ц И Р О В А Н И Е В M A T H C A D ....................................... 190
10.1. А
н а л и т и ч е с к о е
д и ф ф е р е н ц и р о в а н и е
........................................................ 190
10.1.1. Аналитическое дифференцирование функции
...........................................
190
10.1.2. Вычисление производной функции в точке
...................................................
191
10.1.3. Определение функций пользователя через оператор
дифференцирования
............................................................................................................................
192
10.1.4. Дифференцирование при помощи меню
..........................................................
193
10.2. Ч
и с л е н н о е
д и ф ф е р е н ц и р о в а н и е
.................................................................. 193
10.2.1. Дифференцирование в точке
....................................................................................
193
10.2.2. Об алгоритме дифференцирования
.....................................................................
194
10.3. П
ро и зв о д н ы е
в ы с ш и х
п о р я д к о в
.................................................................. 197
10.4. Ч
а с т н ы е
п р о и зв о д н ы е
....................................................................................... 199
|
| |
“Zoom”da konferensiyani yozib olish

125
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
V. GLOSSARIY
Termin
O„zbek tilidagi sharhi
Ingliz tilidagi sharhi
Normativ-huquqiy
hujjatlar —
umummajburiy
davlat
ko‗rsatmalari
sifatida huquqiy normalarni belgilashga,
o‗zgartirishga yoki bekor qilishga qaratilgan
rasmiy hujjatdir.
normative-legal documents - are
official
documents
aimed
at
establishing,
changing or abolishing
legal
norms
as
universal
state
instructions.
Qonun —
O‗zbekiston Respublikasida eng muhim
va barqaror ijtimoiy munosabatlarni tartibga
soladigan masalalar bo‗yicha, O‗zbekiston
Respublikasi
Oliy Majlisi tomonidan yoki
referendum o‗tkazish yo‗li bilan qabul
qilinadigan oliy yuridik kuchga ega bo‗lgan
normativ hujjat.
Law — Normative document of the
highest legal force, adopted by the Oliy
Majlis of the Republic of Uzbekistan or
by way
of a referendum on the most
important
and
stable
issues
of
regulating social relations in the
Republic of Uzbekistan
Normativ-huquqiy
hujjatlar qabul qilish
huquqiga ega bo‘lgan
organlar yoki
mansabdor shaxslar
—
O‗zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining
palatalari, O‗zbekiston Respublikasining
Prezidenti,
O‗zbekiston
Respublikasi
Vazirlar
Mahkamasi, vazirliklar, davlat
qo‗mitalari
va idoralar, mahalliy davlat
hokimiyati
organlari
normativ-huquqiy
hujjatlar qabul qilish huquqiga ega bo‗lgan
organlar
yoki
mansabdor
shaxslar
hisoblanadi.
organizations or officials with the
right
to
receive
normative-legal
documents —
Chambers of the Oliy
Majlis of the Republic of Uzbekistan,
the President of the Republic of
Uzbekistan, the Cabinet of Ministers of
the Republic of Uzbekistan, ministries,
state
committees and departments,
local state authorities are the persons or
officials authorized to adopt normative-
legal acts
9.2.3. Функция вывода текущего времени

9.2.4. Спецфункции
...............................................................................................................................
171
9.3. А
л г е б р а и ч е с к и е
п р е о б р а з о в а н и я
................................................................... 173
9.3.1. О способах символьных вычислений
.......................................................................
173
9.3.2. Разложение выражений
....................................................................................................
174
9.3.3. Упрощение выражений
.....................................................................................................
177
9.3.4. Разложение на множители
..........................................................................................
179
9.3.5. Приведение подобных слагаемых
..............................................................................
180
9.3.6. Вычисление коэффициентов полинома
...............................................................
181
9.3.7. Разложение на простые дроби
...................................................................................
183
9.3.8. Вычисление рядов и произведений
...........................................................................
184
9.3.9. Подстановка переменной
.................................................................................................
$ lpr my\ file - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

III. NAZARIY MATERIALLAR
52
ko‘rsatilgan kengaytmalar faylni saqlayotgan ma‘lumotlari haqida qanday axborot
berishi mumkin ko‘rsatilgan. Ba‘zi dasturlar, C dasturlash tili kompilyatori kabilar
aniq maxsus kengaytmali fayllar uchundir; ba‘zi xollarda kengaytmalar zaruriy
bo‘lmay qoladi. Kengaytmalarni faylni osonroq tushunish uchun bemalol
ishlatishingiz mumkin.
Fayl kengaytmalari (1- jadval)
Kengaytmali faylnomlar
Kengaytmaga izoh
Compute.c
C dasturlash tilining manba fayli
Compute.o
Dastur uchun obyekt kod
Compute
Ijrochi sifatidagi fayl
Memo.0410.txt
Matnli fayl
Memo.pdf
PDF fayl; GUI ostidagi xpdf orqali
o‘qiladi
Memo.ps
PostScript fayl; GUI ostidagi gs orqali
o‘qiladi
Memo.Z
Siquvchi orqali siqilgan fayl; compress
orqali yoki gunzip orqali ochish
mumkin
Memo.tgz yoki memo.tar.gz
Gzip orqali siqilgan tar arxiv fayl
Memo.gz
Gzip orqali siqilgan fayl; zcat yoki
gunzip orqali ochiladi/o‘qiladi
Memo.bz2
Bzip2 orqali siqilgan; bzcat yoki
bunzip2 orqali ochiladi/o‘qiladi
Memo.html
Veb bovzerlardan foydalanish orqali
ko‘riladi fayl
Photo.gif, photo.jpq, photo.jpeg,
photo.bmp, photo.tif yoki photo.tiff
Grafik ma‘lumotni saqlanayotgan
fayl/rasm
Yashiringan fayl nomlari
Davriylik bilan boshlangan fayl nomlini yashiringan fayl nomi deya
ataladi, sababi,
ls
odatda uni ko‘rsatmaydi. Ls –a buyruqi barcha fayl nomlarini
ko‘rsata oladi, xatto yashirinlarni ham. Fayl nomlari odatda davriylik bilan
boshlanadi, shu sababli ham ular yashirin bo‘ladi va kataloglar ro‘yhgatini
tartibsizlikka olib kelmaydi. Fayl rejasi ham yashirin bo‘ladi. Ikkita maxsus
yashirin yozuvlar mavjud bo‘lib ular bitta yoki ikkili davriyli bo‘lib, har bir
katalogda paydo bo‘ladi.
qonun osti 
hujjatlari —

|
qonun osti
hujjatlari — Pdf ko'rish
|
bet | 103/117 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 5,98 Mb. | | #229116 |
Bog'liq Raqamli kompetqonun osti
hujjatlari —
O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining
farmonlari
va
qarorlari,
O‗zbekiston
Respublikasi
Vazirlar
Mahkamasining
qarorlari, vazirliklar, davlat qo‗mitalari va
idoralarning buyruqlari hamda qarorlari,
mahalliy davlat hokimiyati organlarining
qarorlari
Decrees and resolutions of the
President
of
the
Republic
of
Uzbekistan, resolutions of the Cabinet
of Ministers of the Republic of
Uzbekistan, orders and resolutions of
ministries,
state
committees
and
agencies, resolutions of local state
authorities.
bakalavriat —
o‗rta maxsus, kasb-hunar ta‘limi negizida
oliy ta‘lim yo‗nalishlaridan biri bo‗yicha
fundamental bilimlar beradigan, o‗qish
muddati to‗rt yildan kam bo‗lmagan tayanch
oliy ta‘lim
bachelor's degree — Basic higher
education with a period of study of not
less
than
four
years,
providing
fundamental knowledge in one of the
directions of higher education on the
basis of secondary special, vocational
education
magistratura —
bakalavriat
negizida
o‗qish muddati
kamida ikki yil bo‗lgan aniq mutaxassislik
bo‗yicha oliy ta‘lim
master's degree — higher education
in a specific specialty with a duration
of study at least two years on the basis
of a bachelor's degree
bakalavr,
magistr —
oliy
ta‘limning
tegishli
bosqichiga
muvofiq
dasturlarni
muvaffaqiyatli
o‗zlashtirgan
shaxslarga
beriladigan
akademik darajalar
Bachelor,
Master
— academic
degrees awarded to persons who have
successfully mastered the programs in
accordance with the relevant stage of
higher education
|
| |
Internet tarmog‘i resurslari Veb-sahifa tushunchasi va shakli

|
Internet tarmog‘i resurslari Veb-sahifa tushunchasi va shakli
|
bet | 1/17 | Sana | 19.05.2021 | Hajmi | 383,92 Kb. | | #14553 |
Internet tarmog‘i resurslari
Veb-sahifa tushunchasi va shakli. Internet manzili (URL) bilan bir xil ma’noda belgilanuvchi mantiqiy birlik. U veb-saytning tarkibiy qismidir. Veb sahifa biror voqelik, xodisa yoki ob’ekt to‘g‘risida ma’lumotlarni o‘zida jamlagan ma’lumotlar faylidir. Veb serverlar bazasi veb saytlardan iborat bo‘lsa, veb saytlar esa o‘z navbatida sahifalardan iborat bo‘ladi. Fizik nuqtai nazardan u HTML turidagi fayldir. Veb sahifalar matn, tasvirlar, animatsiya va dastur kodlari va boshqa elementlardan iborat bo‘lishi mumkin. Sahifa statik va dinamik shakllantirilgan bo‘lishi mumkin. Freymlardan (qismlar) iborat sahifalarda har bir freymga alohida sahifa mos keladi.
|
| |
-bosqich
Yakuniy qism (10 daq)

|
-bosqich
Yakuniy qism (10 daq)
|
bet | 34/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyor3-bosqich
Yakuniy qism (10 daq)
|
Mashg‘ulotni yakunlash.
3.1. Mavzuga xulosa qiladi. Rejadagi natijaga erishishda faol ishtirokchilarni rag‘batlantiradi.
3.3. Mustaqil ish uchun vazifa beradi.
|
3.1.Eshitadilar, o‘zlarini to‘g‘ri-laydilar.Yozadi
|
Ilova -1
Tayanch so’z va iboralar:
Oddiy foizlar formulasi:
Ilova-2
Aqliy hujum
Iqtisodiy masalalar haqida nima bilasiz?
Aqliy hujum qoidasi:
Hech qanday birga baholash va tanqidga yo’l qo’yilmaydi!
Berilayotgan g’oyalar, hayoliy va juda zo’r bo’lsa ham ularni baholashga shoshilma, hamma narsaga ruxsat etiladi.
Tanqid qilma, barcha aytilgan g’oyalar qimmati.
Gapirayotganni bo’lma!
Tanbeh berishga shoshilma!
Ilova -3
Matn bayoni
Ilova -4
Zig-zag usulining qo’llanilishi
1.Ekspеrt varag’ining savolllariga guruhning har bir talabasi o’quv matеrialidan zarur ma’lumotlarni topadi.
2. “Ekspеrtlar uchrashuvi” – turli guruhlarda bir xil matirialni o’rganayotganlar o’zaro uchrashadi, ekspеrt sifatida ma’lumotlarni almashadi, o’z savollariga birgalikda javob topadi va bu ma’lumotlarini o’z guruhlaridagi talabalarga qanday qilib еtkazish kеrakligini rеjalashtiradi.
3. “Ekspеrtlar” o’z guruhlariga qaytib, ma’lumotlarni o’z guruhi a’zolariga tushuntiradi.
4. Bir –biriga savollar bеrib, bir- birlarining bilimlarini baholaydi.
|
|
| |
Tayanch so’z va iboralar - Matematika” fani ishchi oquv dastur

|
Matematika” fani ishchi oquv dastur
|
bet | 36/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorTayanch so’z va iboralar:
Murakkabfoiz formulasi:
Ilova№2
Aqliy hujum
Murakkab foizlar haqida nima bilasiz?
Aqliy hujum qoidasi:
Hech qanday birga baholash va tanqidga yo’l qo’yilmaydi!
Berilayotgan g’oyalar, hayoliy va juda zo’r bo’lsa ham ularni baholashga shoshilma, hamma narsaga ruxsat etiladi.
Tanqid qilma, barcha aytilgan g’oyalar qimmati.
Gapirayotganni bo’lma!
Tanbeh berishga shoshilma!
ilova №3
Matn bayoni
Ilova №4
Zig-zag usulining qo’llanilishi
1.Ekspеrt varag’ining savolllariga guruhning har bir talabasi o’quv matеrialidan zarur ma’lumotlarni topadi.
2. “Ekspеrtlar uchrashuvi” – turli guruhlarda bir xil matirialni o’rganayotganlar o’zaro uchrashadi, ekspеrt sifatida ma’lumotlarni almashadi, o’z savollariga birgalikda javob topadi va bu ma’lumotlarini o’z guruhlaridagi talabalarga qanday qilib еtkazish kеrakligini rеjalashtiradi.
3. “Ekspеrtlar” o’z guruhlariga qaytib, ma’lumotlarni o’z guruhi a’zolariga tushuntiradi.
4. Bir –biriga savollar bеrib, bir- birlarining bilimlarini baholaydi.
|
1-ekspert varag’I
Murakkab foizlar.
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
|
|
| |
$ pwd - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot texnologiyalari...

III. NAZARIY MATERIALLAR
58
Yoki
$ mkdir -p /home/alex/literature/promo
Cd: boshqa ishchi katalogga o’zgartirish
Cd
utilit ishchi katalogni o‘zgatira oladi, lekin ichidagi kontentni o‘zgartira
olmaydi 9- rasmda
/home/alex/literature
katalogni ischi katalogga aylantirishni
ikki xil yo‘li ko‘rsatilib o‘tilgan. Birinchisida Alex
cd
hamda absolyut manzil nomi
orqali
literature
ni ishchi katalogga o‘zgartirdi – bunday paytda qaysi sizni ishchi
katalog ekanligi ahamiyatsiz qachonki absolyut manzil nomidan foydalansangiz.
$ cd
/home/alex/literature
$ pwd
/home/alex/literature
$ cd
$ pwd
/home/alex/
$ cd
literature
$ pwd
/home/alex/literature
cd utilitasi
Pwd alex tomonidan qilingan o‘zgarishni tasdiqlaydi. Argumentsiz
cd
ni
ishlatilsa, bosh katalogingiz ishchi katalogga o‘zgartiradi. Shu holat 9- rasmda
ko‘rsatilgan bo‘lib, Alex argumentsiz
cd
dan foydalangani uchun ham bosh
katalogni ishchi katalogga aylantirdi. Bosh katalogda ishlayotganini bilgani uchun,
cd
ni ortidan oddiygina qilib
literature
katalog nomini yozdi va
pwd
orqali
o‘zgarishni tasdiqladi.
-Misol - Matematika” fani ishchi oquv dastur

|
Matematika” fani ishchi oquv dastur
|
bet | 41/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyor1-Misol. proporsiyaning noma’lum hadini toping.
Yechish: aralash sonlarni noto’g’ri kasrlarga aylantirib olamiz: .
Ichki hadlar ko’paytmasini tashqi hadlari ko’paytmasiga tenglashtiramiz.
Ikkala tomonini ga bo’lib x ni topamiz:
2-Misol. 0,25:1,5=0,75:x tenglamani eching.
Yechish: Berilgan tenglama proporsiya bo’lib, uning noma’lum hadi chetki had bo’lgani uchun, bu hadni topish uchun ichki hadlar ko`paytmasini ma`lum tashqi hadga bo`lamiz:
3-Misol. Tenglamani yechigh.
Yechish: Berilgan tenglama proporsiya ko`rinishida bo`lgani uchun chetki va ichki hadlarni ko`paytmasini bir-biriga tenglab olamiz:
Ilova №5
Tarqatma materiallar
1-topshiriq
Misol-1. Tenglamani yeching.
-2x=10
|
18x=-9
|
10х=0;
|
15x=-15;
|
Misol-2. Tenglamani yeching.
0,3x=6
|
1,3x=-1,69;
|
0,7x=49;
|
10x=0,5
|
2-topshiriq
Misol-3.Tenglamani yeching.
a) 5х+3(3x+7)=35; d) 8х-(7х+8)=9;
b) 8у-9-4у+5=12у-4-5у; e) 4+8у+8=2у-10-7у+9.
3-topshiriq
Misol-4.Tenglamani yeching.
a) 5(х-3)- 2(x-7)+7(2х+6)=7; d) 11(у-4)+10(5-Зу)-3(4-Зу)=-6;
b) 5(8z-1)-7(4z+1)+8(7-4z)=9; e) 10(Зх-2)-3(5x+2)+5(11-4х)=25.
4-topshiriq
Misol-5.Tenglamani yeching.
a) b) d) e)
5-topshiriq
Misol-6.Tenglamani yeching.
a) b) =
6-topshiriq
Misol-7.Tenglamani yeching.
a) =2 b) =
7-topshiriq
Misol -8.Tenglama ildizlariga ega emasligini ko’rsatining
28-20x=2x+25-16x-12-6x;
8-topshiriq
Misol-9.Tenglama ildizlariga ega emasligini ko’rsatining
25x-17+4x-5-13x+14+34x;
b) =2 e) =
10-topshiriq
Misol-10.Tenglama ildizlariga ega emasligini ko’rsatining
a) = ; b)
b) =2 e) =
Misol-11.x ning istagan qiymati tenglamaning ildizi bo’la olishini ko’rsating.
a) 8(1,3+0,25)-6,6x=3,8x+2; b) 9x+4-5x=8+7x-9-3x+5;
b) =2 e) =
Misol-12.x ning istagan qiymati tenglamaning ildizi bo’la olishini ko’rsating .
a) 10-4x+3=9x-2-6x+9-7x+6; b) 6(1,2x-0,5)-1,3x=5,9x-3;
Ilova №6
|
| |
Ishchi katalog - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

III. NAZARIY MATERIALLAR
53
Linux tizimiga foydalanuvchi
interfeysida kirganizda, siz har doim
katalogga bog‘langan bo‘lasiz. Siz bog‘langan katalog
ishchi yoki joriy katalog
deb nomlanadi. PWD (ishchi katalog chop qilish) utilida ishchi katalog yo‘li
nomini tasvirlaydi.
Bosh katalog
Agarda ilk bora Linux tizimiga kirsangiz yoki terminal emulyator
darchasini
ishga tushirganizda, sizning ishchi katalogingiz bosh katalog
hisoblanadi. Bosh katalog nomini ko‘rsatish uchun tizimga kirgan zahoti
PWD
dan
foydalaning.
Argumentlarsiz
ls
utilitidan foydalanish ish katalogdagi fayllar ro‘yhatini
chop qiladi. Sababi, sizning bosh katalogingiz ishchi
katalogda shu paytgacha
foydalangan yagona hisoblanadi va ls sizning bosh katalogdagi fayllar ro‘yhatini
chop qiladi.
Boshlangich fayllar
Boshlang‘ich fayllar, bosh katalogingizda paydo bo‘ladi
va shell hamda
boshqa dasturlarga siz hamda sizning sozlamalaringizni haqida ma‘lumot beradi.
Bu fayllarning bir qismi shell ga qanday tipdagi terminaldan foydalanayotganiz
haqida xabar beradi va sty utilita o‘chirigich hamda qatorlarni o‘chiruvchi
tugmalarni o‘rnatib beradi.
Yoki siz yoki tizim administrator bosh katalogda mavjud bo‘lgan
shell
buyruqlarini o‘zida jamlagan faylni shellni ishga tushiruvchiga joylashtirishi
mumkin. Shell har safar kirganizda buyruqlarni amalga oshiradi. Yuklovchi fayllar
yashirin nomlarga ega bo‘lgani sababli, bosh katalogda mavjud yoki yo‘qligini
bilish uchun –a buyrug‘idan foydalanishingiz zarur bo‘ladi.
Grafik interfeys
boshlangich ishga tushuvchi fayllarga ega. Odatda bu fayllar bilan to‘g‘ridan
to‘g‘ri ishlamaysiz, lekin ischi stoldagi ikonka yordamida
ishga tushish ketma-
ketlikni nazorat qilish mumkin.
Login:
eksport qlinuvchi kataloglar ierarxiyasi

III. NAZARIY MATERIALLAR
86
quyidagi aspektlarni nazorat qladi:
qaysi klient serverdagi fayllarga
murojat qlishi mumkinligi;
serverdagi qaysi katalog ierarxiyasiga, har
bir klient murojat qlishi
mumkinligi;
qanday holatda har bir klient har bir katalog ierarxiyasiga murojat qlishi
mumkinligi;
qanday tarzda foydalanuvchilarning nomi serverda
tasvirlanishi;
NFS ning boshqa parametrlari;
Quyida har bir qatorning export faylida ko'rinishi tasvirlangan.
export-point client1 (option )[client2 (option)...]
export-point
da export qlinayotgan katalog ierarxiyasi ildiz katalogi yo'li
ko'rsatiladi,
client -n
da bir yoki bir nechta yoki bir qancha klientlarning nomi yoki
IP
addresi keltiriladi, ular bo'sh joy (spaces) bilan ajratilib ko'rsatiladi.
system-
config-nfs
komandasi yordamida ham export qlinadigan kataloglar ierarxiyasini
taxrirlash mumkin. Quyidagi
misolda exports faylda,
grape
ning
/home
katalogi
ichidagi faylga nisbatan o'qish yozish (read and write) huquqi berilganligi,
speedy
ga faqat o'qish (readonly) huquqi berilganligi ifodalangan.
# cat /etc/exports
/home grape(rw,no_subtree_check)
/home speedy(ro,no_subtree_check)
Biz faylga nisbatan huquqni faqat tizimdagi bir foydalanuchiga IP adresini
ko'rsatgan holda ham oshirish mumkin.
# cat /etc/exports
/home grape(rw,sync) 192.168.0.22(rw,sync)
-Misol. Tenglamani yeching.
Yechish

|
-Misol. Tenglamani yeching.
Yechish
|
bet | 40/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyor3-Misol. Tenglamani yeching.
Yechish.Tenglamaning ikkala tomonini 8 ga ko`paytirib, x qatnashgan hadlarni bir tomonga, ozod hadlarni 2-tomonga yig`amiz. 2(2x-12)-(3-5x)=4(x+2) Û 4x-24-3+5x=4x+8Û 9x-4x=8+27 Û 5x=35 Û x=35:5= 7
4-Misol. M ning qanday qiymatida 2my+3=2m tenglama yechimga ega bo’lmaydi?
Yechish. 3 qo`shiluvchi tenglik boshqa tomoniga o`tkazib, tenglamani ikkala tomonini 2m ga bo`lib yuboramiz. U ma`noga ega bo`lishi uchun 2m~0 bo`lishi kerak. m=0 bo`lganda tenglama yechimga ega yoki ega emasligini bilish uchun berilgan tenglamaga m o`rniga 0 ni qo`yamiz: 2.0y+3=2.0 ó 3=0. Demak, m=0 bo`lganda 3=0n degan noto`g`ri tenglikka keldik, bu esa, m=0 da tenglama yechimga ega emasligini bildiradi.
5-Misol. N ning qanday qiymatida nx-n=2x – 2 tenglama cheksiz ko`p yechimga ega bo`ladi?
Yechish. Berilgan chiziqli tenglamani yechamiz:
Berilgan tenglama n~2 ga yagona yechimga ega. N~2 da esa tenglama qanday ko`rinishga kelishini tekshiramiz: Demak, n~2 bo`lganda hosil bo`lgan tenglamada x ning o`rniga har qanday qiymat qo`yganda ham tenglama to`g`ri tenglik 0=0 ga keladi. Bu esa n~2 da tenglama cheksiz ko`p yechimga egaligini bildiradi.
6-Misol. a ning qanday qiymatlarida a(x+2)=6 tenglamani ildizi musbat bo`ladi.
Yechish. Tenglamaning ildizini topamiz: a(x+2)=6 ó ax+2a=6 ó ax=6-2a ó . Topilgan ildizi musbat bo`lsin deb tenglikka kelamiz. Uni yechamiz: oxirgi tengsizlik bajarilishi uchun añ0 va aá bo`lishi kerak. Javob: a da tenglama ildizi musbat bo`ladi.
2 Proporsiya
Ikki juft ( ifodalar) nisbatlarining tengligiga proporsiya deb ataladi.
Masalan: yoki a:b=c:d. a, b, c va d larga proporsiyaning hadlari deyiladi, a va d lar chetki, b va c lar o’rta hadlar deb ataladi.
Proporsiyaning asosiy xossasi:
Proporsiyaning chetki hadlari ko’paytmasi o’rta hadlari ko’paytmasiga teng, yani ad = bc
Teskari tasdiq ham o’rinli: agar a, b, c va d ifodalar uchun ad= bc tenglik o’rinli bo’lsa, uholda ular proporsiya tashkil etadi.
Agar proporsiya bo’lsa, va lar ham proporsiya bo’ladi.
Propopsiyaning bitta hadi noma’lim bo`lsa, u holda uni topish uchun quyidagi amallar bajariladi.
Agar proporsiyaning o`rta hadi noma’lum bo`lsa, o`rta hadlari ko`paytmasi ma’lum o`rta hadiga bo`linadi;
Agar proporsiyaning chetki hadi noma’lum bo’lsa, o’rta hadlari ko’pytmasi ma’lum chetki hadiga bo’linadi:
.
|
| |
Zig-zag usulining qo’llanilishi

|
Zig-zag usulining qo’llanilishi
|
bet | 52/69 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 18,04 Mb. | | #119823 |
Bog'liq 1-kurs Matematika to\'plam tayyorZig-zag usulining qo’llanilishi
1.Ekspеrt varag’ining savolllariga guruhning har bir talabasi o’quv matеrialidan zarur ma’lumotlarni topadi.
2. “Ekspеrtlar uchrashuvi” – turli guruhlarda bir xil matirialni o’rganayotganlar o’zaro uchrashadi, ekspеrt sifatida ma’lumotlarni almashadi, o’z savollariga birgalikda javob topadi va bu ma’lumotlarini o’z guruhlaridagi talabalarga qanday qilib еtkazish kеrakligini rеjalashtiradi.
3. “Ekspеrtlar” o’z guruhlariga qaytib, ma’lumotlarni o’z guruhi a’zolariga tushuntiradi.
4. Bir –biriga savollar bеrib, bir- birlarining bilimlarini baholaydi.
|
1-ekspert varag’I
.
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
|
2- ekspert varag’I
.
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
|
3- ekspert varag’I
.
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
|
5- ekspert varag’i
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
4- ekspert varag’i
.
Guruh a’zоlari bilan birgalikda savоllarning javоblarini tоping.
Ilova №5
Tarqatma materiallar
|
| |
Tarmoq menegeri appleti - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi...

III. NAZARIY MATERIALLAR
81
Tarmoq menegeri appletini ustiga ikki marta bosish orqali tarmoq menegeri
menyu oynasi ochiladi, ushbu menyuda tarmoqni yoki simsiz tarmoqni
yoqib/o'chirib qo'yish mumkin.
Tarmoq menegeri
appletini menyusidagi
edit connection
oynasini
tanlab ikki marta bosish orqali
the network connections window
oynasi
ochiladi (5.3-rasm). Alternativ tarzda terminal oynasida
nm-connection-
editor
komandasini terish ochmoqchi bo'lgan oynamizni chaqirib olishimiz
mumkin.
5.3-rasm.
Tarmoqqa
ulanish oynasida simli, simsiz va boshqa tarmoq ulanishlarni
sozlash imkoniyatini beruvchi ilova mavjud.
Tizim yangi tarmoq qurilmasini indentifikatsiya qlib,
sozlashlarni amalga
oshirgandan keyin, ushbu oynada tarmoqning sozlanmalarini o'zgartirish mumkin
bo'ladi. O'zimizning tarmoq qurilmamizni sozlanmalarini o'zgartirish uchun
edit
oynasini belgilaymiz (4-rasm).
nm-connection-editor
komandasi
edit
oynasini
ochib beradi. IPv4 sozlanma oynasida DHCP orqali
avtanom tarzda IP sozlash
yoki o'zimiz tomondan ma'lum bor oralqidagi IP addres sozlanmalarni amalga
oshirgan holda ulanishni tanlash mumkin .
III. NAZARIY MATERIALLAR
82
5.4-rasm.
5.2. NFS fayl tizimi.
16
NFS (Network file system) - tarmoq fayl tizimi protokoli Sun
Microsystems tomonidan yaratilgan Unix ning standart protokoli bo'lib,
serverlarning klient tomonidan belgilangan ma'lumotlarni taqsimlashga qaratilgan.
NFS
tizmi Unix, Dos, Windows, VMS, Linux va boshqa bir qator tizimlarda
ishlaydi.
Fayllarning
fizik
jihatdan
qayerda
joylashgani
NFS
ning
foydalanuvchisiga hech qanday ta'sir qilmaydi. Quyida NFS tizimida,
klient va
server o'rtasida potok almashish jarayoni keltirilgan (5.5-rasm).
16
A Practical Guide to Fedora and Red Hat Enterprise Linux, fifth edition, Mark G. Sobell,
U.S. Corporate and Government Sales, pages 727-741.