nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Sanoat binolari Manzilgohlarini rejalashtirish,obodonlashtirish asoslari,Sanoat binolari turlari - bet 3

|
Mavzu: Sanoat binolari Manzilgohlarini rejalashtirish,obodonlashtirish asoslari,Sanoat binolari turlari
|
bet | 3/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 3,62 Mb. | | #122358 |
Bog'liq husniddin 2 Ularning barchasi qurilish maydonchasini, ishlatiladigan materiallarni, mehnat xarajatlarini tanlashda rol o'ynaydi va butun loyihaning yakuniy narxiga ta'sir qiladi. Amalda, bularning barchasini quyidagi bosqichlarda rejalashtirish va nazorat qilish kerak: Peyzaj ishlari. Hududni belgilashni amalga oshirish. Qurilish maydoni va uning jihozlarini qurish. Poydevor qo'yish. Konstruktiv elementlarni yaratish va qurilish ramkasini o'rnatish. Devorlarni, pollarni o'rnatish va muhandislik tizimlarini yaratish. Pol yotqizish. Ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan ishlab chiqarish liniyalari, konveyerlar, uskunalar, ko'prikli kranlar va boshqa shunga o'xshash ob'ektlarni o'rnatish. Binoni tugatish va sanoat ob'ektini ishga tushirish. Qayta rekanstruksiya qilingan ,obodonlashtirilgan sanoat binosi Sanoat binosini yoritish manbalari - Korxonalarda oqilona mehnat sharoitlarini yaratishning asosiy me'yorlaridan biri yorug'likdir. Ushbu omilning noto'g'ri taqsimlanishi yoki etarli emasligi ishchilarning charchashiga olib kelishi mumkin, bu esa samaradorlikning pasayishiga olib keladi. Sanoat yoritgichlarini bir nechta turli toifalarga bo'lish mumkin. Avvalo, tarqalish nurlanish manbasiga bog'liq va quyidagilarga bo'linadi:
- tabiiy;
- sun'iy;
- birlashtirilgan.
Tabiiy yorug'lik - Tabiiy yorug'lik
- Ushbu sanoat yoritgichi tabiiy yorug'lik manbai - quyosh nurlari, shuningdek, atmosferada tarqalgan boshqa yorug'lik oqimlari bilan ta'minlanadi. Bu eng maqbul variant, chunki inson ko'zi bunday yorug'lik manbasiga ko'proq moslashgan. Sanoat binolariga kelsak, ulardagi tabiiy yoritish quyidagi yo'llar bilan ta'minlanishi mumkin:
- yuqori - oqim shiftdagi yoritgichlar orqali ta'minlanadi;
- tomoni - yorug'lik xonaga deraza teshiklaridan kiradi;
- mixed - oldingi ikkalasini birlashtiradiyo'l.
- Sanoat binolarini faqat tabiiy ko'rinishga ega yoritish zarur yorug'lik darajasini yarata olmaydi, chunki uning bir qator kamchiliklari bor.
- Ob-havo sharoitining oʻzgarishi - bulutlilik yoki yogʻingarchilikning kuchayishi, shuningdek qorongʻulik ish sharoitlarini sezilarli darajada murakkablashtiradi.
- Teshiklarning oʻziga xos joylashuvi binoning tuzilishi tufayli yorugʻlikning bir tekis oʻtishini taʼminlay olmaydi.
- Toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri koʻrlikka olib kelishi mumkin, bu xavfsizlik nuqtai nazaridan qabul qilinishi mumkin emas.
|
| |
Ma`lumotlar bazasi xavfsizligi 4-mavzu. Ma’LUMOTLAR BAZASI XAVFSIZLIGI MODELLARI Ma’ruzachi: azizbek yusufov

MA`LUMOTLAR BAZASI XAVFSIZLIGI
4-MAVZU. MA’LUMOTLAR BAZASI XAVFSIZLIGI
MODELLARI
MA’RUZACHI: AZIZBEK YUSUFOV
Axborot xavfsizligining asosiy yo‘nalishlaridan biri, foydalanishni cheklash
modellari deb ham ataluvchi, axborot xavfsizligining formal modelini yaratish
hisoblanadi. Axborot xavfsizligining modeli deganda
xavfsizlik siyosatining
formal tavsifi tushuniladi. Xavfsizlik siyosati deganda axborotni ishlash jarayonini
qat’iy belgilovchi umumiy tartib va qoidalar majmui tushuniladiki, ulaming
bajarilishi ma’lum tahdidlar to‘plamidan himoyalanishni ta’minlaydi.
Xavfsizlik modellari himoyalangan kompyuter tizimlarini yaratish va tadqiqlash
jarayonlarida muhim rolni o'ynaydi, chunki ular quyidagi o‘ta
muhim masalalami
yechishni qamrab oluvchi sisteraotexnik yondashishni ta’minlaydi:
- axborotni himoyalash vositalari va usullarini amalga
oshirish mexanizmlarini
belgilovchi himoyalangan kompyuter tizimlari arxitekturasining bazaviy
prinsiplarini tanlash va
asoslash;
- xavfsizlik siyosatiga (talablar, shartlar, mezonlar) rioya qilinishning rasmiy isboti
yo‘li bilan ishlab chiqariluvchi tizim xususiyatlarini (himoyalanganligini)
tasdiqlash;
- ishlab chiqariluvchi himoyalangan kompyuter tizimining muhim tarkibiy qismi
hisoblanuvchi xavfsizlik siyosatining formal tafsilotli ro‘yxatini tuzish.
Xavfsizlik modellari
Mohiyatan, xavfsizlik modellari “ Buyurtmachi (Iste’molchi) -Ishlab chiqaruvchi
(Mutaxassis) - Ekspert (Auditor)” uchlikdagi dastlabki bogiovchi element
hisoblanadi. Buyurtmachilar xavfsizlik modellari asosida o‘zlarining tashkilotlari
va korxonalarida qabul qilingan xavfsizlik siyosatiga, axborotni ishlashning
texnologik jarayonlariga mos keluvchi himoyalangan kompyuter tizimlariga
talablarni ifodalashlari mumkin. Ishlab chiqaruvchilar xavfsizlik modellari asosida
ishlab chiqariluvchi tizimlar bo‘yicha texnik texnologiya talablami va
dasturiy-
texnik yechimlami shakllantiriladi.
Ekspertlar xavfsizlik modellariga
asoslanib, muayyan tizimlar himoyalanganligini
baholash usulini va tafsilotli ro‘yxatini yaratadilar, axborotni himoyalash talablari
bo‘yicha ishlab chiqarilgan tizimni sertifikatsiyalashni amalga oshiradilar.
II – BOB Mashinali o'qitishga ehtimollik qijmatlarini hisoblash

|
II – BOB Mashinali o'qitishga ehtimollik qijmatlarini hisoblash
|
bet | 5/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #232713 |
Bog'liq Masharipov Sanatbek mashinali o\'qitishII – BOB Mashinali o'qitishga ehtimollik qijmatlarini hisoblash.
1. Boshqariladigan mashinani o'rganish nima?
Nazorat ostidagi mashinalarni o'rganish kirish va chiqish ma'lumotlari o'rtasidagi naqsh va munosabatlarni o'rganadi. Bu etiketli ma'lumotlardan foydalanish bilan belgilanadi. Belgilangan ma'lumotlar - bu xususiyatlar va maqsadning ko'plab misollarini o'z ichiga olgan ma'lumotlar to'plami. Nazorat ostidagi ta'lim ma'lumotlar to'plamidan Xususiyatlar va Maqsad munosabatlarini o'rganadigan algoritmlardan foydalanadi. Bu jarayon Trening yoki Fitting deb ataladi.
Nazorat ostidagi o'rganish algoritmlarining ikki turi mavjud:
Tasniflash
Regressiya
2 – rasim
Tasniflash
Tasniflash - bu nazorat ostidagi mashinani o'rganishning bir turi bo'lib, algoritmlar kelajakdagi natija yoki hodisani bashorat qilish uchun ma'lumotlardan o'rganadi. Masalan:
Bankda kredit tarixi, kreditlar, investitsiya ma'lumotlari va hokazolarni o'z ichiga olgan mijozlar ma'lumotlar to'plami bo'lishi mumkin va ular har qanday mijozning defolt bo'lishini bilishni xohlashlari mumkin. Tarixiy ma'lumotlarda bizda Xususiyatlar va Maqsadlar bo'ladi.
Xususiyatlari mijozning kredit tarixi, kreditlar, investitsiyalar va boshqalar kabi atributlari bo'ladi.
Maqsad ma'lum bir mijoz o'tmishda defolt bo'lganligini ko'rsatadi (odatda 1 yoki 0 / To'g'ri yoki noto'g'ri / Ha yoki Yo'q.
Tasniflash algoritmlari diskret natijalarni bashorat qilish uchun qo'llaniladi, agar natija ikkita mumkin bo'lgan qiymatni qabul qilsa, masalan, rost yoki noto'g'ri, standart yoki standart yo'q, ha yoki yo'q, bu ikkilik tasnif deb nomlanadi. Natija ikkitadan ortiq mumkin bo'lgan qiymatlarni o'z ichiga olgan bo'lsa, u ko'p sinf tasnifi deb nomlanadi. Tasniflash vazifalari uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan ko'plab mashina o'rganish algoritmlari mavjud. Ulardan ba'zilari:
Logistik regressiya
Qaror daraxti tasniflagichi
K eng yaqin qo'shni tasniflagichi
Tasodifiy o'rmon tasniflagichi
Neyron tarmoqlari
3 – rasim
Regressiya
Regressiya - bu nazorat ostidagi mashinani o'rganishning bir turi bo'lib, algoritmlar ma'lumotlardan savdo, ish haqi, vazn yoki harorat kabi doimiy qiymatlarni bashorat qilish uchun o'rganadi. Masalan:
Uyning uchastka kattaligi, yotoq xonalari soni, vannalar soni, mahalla va boshqalar kabi xususiyatlarni o'z ichiga olgan ma'lumotlar to'plami va uyning narxi, Regressiya algoritmi uyning xususiyatlari va narxi o'rtasidagi bog'liqlikni o'rganish uchun o'qitilishi mumkin. .
Regressiya vazifalari uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan ko'plab mashina o'rganish algoritmlari mavjud. Ulardan ba'zilari:
Chiziqli regressiya
Qaror daraxti regressori
K eng yaqin qo'shni regressor
Tasodifiy o'rmon regressori
Neyron tarmoqlari
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Mustaqil ishi Mavzu: Ierarxik klasterlash Bajardi: Kompyuter injineringi fakulteti

|
Mustaqil ishi Mavzu: Ierarxik klasterlash Bajardi: Kompyuter injineringi fakulteti
|
bet | 10/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #232713 |
Bog'liq Masharipov Sanatbek mashinali o\'qitishFoydalanilgan adabiyotlar
Aurelian Geron, Hands on Machine Learning with Scikit-Learn Keras&Tensorflow // Second edition Concepts, Tools, and Techniques to Build Intelligent Systems, 2019, 510 pages
А.В. Гаврилов. Системы искусственного интеллекта: Учеб. пособие: в 2-х ч. - Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2001. - Ч. 1. - 67 с.
А.В. Гаврилов. Лабораторный практикум по нейронным сетям. Ч. 1. - Новосибирск:Изд-во НГТУ, 1999.
Т.А. Гаврилова, В.Ф. Хорошевский. Базы знаний интеллектуальных систем.-СпБ,Питер,2000.
Павлов С. Н. Системы искусственного интеллекта : учеб. пособие. В 2-х частях. / С. Н. Павлов. - Томск: Эль Контент, 2011. - Ч. 1. - 176 c. ISBN 978-5-4332-0013-5.
Russell S. L. Artificial intelligence: a modern approach / S. L. Russell, P. Norvig. - Upper Saddle River, New Jersey: Prentice- Hall Inc., 1995. -905 p.
[15] Allen J. AI Growing up / J. Allen // AI MAGAZINE. - 1998. - V. 19. - №4. - Р. 13–23.
Искусственный интеллект : справочник: в трех кн. / под ред. Э. В. Попова. - М. : Радио и связь, 1990.
Гаскаров Д. В. Интеллектуальные информационные системы: учебник для вузов / Д. В. Гаскаров.- М. : Высш. шк., 2003. - 431 с.
|
| |
Toshkent to’qimachilik kambinati - Mavzu: Sanoat binolari Manzilgohlarini rejalashtirish,obodonlashtirish asoslari,Sanoat...

|
Mavzu: Sanoat binolari Manzilgohlarini rejalashtirish,obodonlashtirish asoslari,Sanoat binolari turlari
|
bet | 5/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 3,62 Mb. | | #122358 |
Bog'liq husniddin 2Toshkent to’qimachilik kambinati - Toshkent to'qimachilik kombinati "TASHKTIB-TEX" MCHJ 2007 yildan buyon O'zbekistondagi eng yirik to'qimachilik ishlab chiqaruvchilardan biri hisoblanadi. Kombinat 100% paxta qattiq va tayyor matolar ishlab chiqarishga, shuningdek to'qimachilik va trikotaj buyumlar tikishga ixtisoslashgan. Ishlab chiqarish to'quv sexi, pardozlash va tikuvchilik fabrikasidan iborat bo'lib, to'quv ishlab chiqarishdan tayyor mahsulotlarni tikishgacha bo'lgan butun tsiklni o'z ichiga oladi bu eng ilg'or mijozlarga talabni qondirish imkonini beruvchi eng yangi yuqori texnologiyali ishlab chiqarish uskunalarini o'z ichiga oladi - eksklyuziv mualliflik matolarining 350 dan ortiq navlari. Ishlab chiqarish 22000 m2 maydonda joylashgan bo'lib, korxona quvvati oyiga 100 tonna yoki 400000 chiziqli metr tayyor mato ishlab chiqarishga imkon beradi ishlab chiqarishda ishtirok etadigan "TASHKTIB-TEX" MChJ uskunalari: - "STB -180" va "STB -330" to'quv dastgohlari (Rossiya);
Toshkentdagi hozirda Yakkasaroy tumani kichik sanoat hududi joylashgan sobiq to‘qimachilik kombinati o‘rnida balandligi 230 metrli egizak minoralar bo‘lgan dauntaun (biznes markaz) quriladi, deb xabar bermoqda Kun.uz muxbiri. Loyiha uchun zarur investitsiya miqdori 1 mlrd dollar deb baholanmoqda. Investitsiya loyihasi 18ta lot kesimida amalga oshiriladi. Qurilish maydoni 1,2 mln kv. m. turar va noturar binolardan iborat bo‘ladi. Yaqin vaqt ichida loyihaga sarmoya kiritishga tayyor investorlarni topishga kirishiladi. Loyiha mualliflarining fikricha, markazda ikkita egizak minora qurilib, ularning yuqori qismida Quyosh va Oyni ifodalovchi ikkita aylanib turuvchi shar joylashadi. - Loyiha mualliflarining fikricha, markazda ikkita egizak minora qurilib, ularning yuqori qismida Quyosh va Oyni ifodalovchi ikkita aylanib turuvchi shar joylashadi.
- «Toshkent markazida quriladigan biznes va madaniyat markazi poytaxt yalovbardori bo‘ladi. Har ikki minora 50 qavatdan iborat bo‘lib, balandligi 230 metrni tashkil etadi», – dedi Toshkent shahar hokimi o‘rinbosari Sharof Rahmonov.
|
| |
Mashinali o’qitishning o’qituvchili(supervised) o’qitish algoritmlari

|
Mashinali o’qitishning o’qituvchili(supervised) o’qitish algoritmlari
|
bet | 8/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #232713 |
Bog'liq Masharipov Sanatbek mashinali o\'qitish2. Mashinali o’qitishning o’qituvchili(supervised) o’qitish algoritmlari.
O’qituvchili o’qitish (Supervised learning) – bu modelni xususiyatlari aniq bo’lgan ma’lumotlar bilan o’qitish. Bunday turdagi o’qitish usullariga Regressiya va Sinflashtirish masalalarini misol keltirish mumkin. Bunda xususiyatlari aniq deganda kiruvchi va chiquvchi parametrlar mavjud bo’lishi nazarda tutiladi.
6-rasm. O’qituvchili o’qitish jarayoni
Modelni o’qitishda foydalaniladigan ma’lumotlar odatda ikkita qismga ajratiladi va ular 80:20 nisbatda olinadi. Ya’ni ma’lumotlarning 80% o’qitiluvchi ma’lumot va qolgan 20% esa modelni testlovchi ma’lumot bo’lib xizmat qiladi. O’qitish jarayonida model kiruvchi va chiquvchi ma’lumotlarning 80% dan foydalanadi va modelni o’qitish faqat ushbu ma’lumot orqali amalga oshiriladi.
7-rasm. O’qituvchili o’qitishda Reressiya va Sinflashtirish.
Regressiya bu – ma’lumotlarni intellektual tahlil qilish usullaridan biri bo’lib, obyekt yoki jarayonga tegishli o'zgaruvchilar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni baholash uchun statistik jarayonlar to'plami hisoblanadi. Regression tahlil chiziqli yoki nochiziqli, o’z navbatida logistik regressiya usullari asosida amalga oshiriladi. Regression tahlil asosan bashorat qilish va prognoz qilish uchun keng qo'llaniladi va hozirda ushbu usulning ishlatilishi mashinali o’qitish sohasi bilan mos keladi. Regressiya asosida yaratiladigan model ma'lumotlarni berilgan nuqtalardan o'tgan eng yaxshi giper tekislikka (nuqtalar o’rtasidan o’tishiga) moslashtirishga harakat qiladi. Regression tahlilda turli xil modellardan foydalanish mumkin, eng sodda m odel chiziqli regressiya asosida quriladi.
8-rasm. Regressiyaga misol (nochiziqli).
Sinflashtirish - bu obyektlarni ularning umumiy xossalari asosida sinflarga boʻlish.
9-rasm. Sinflash masalasi.
O’qituvchili o’qitish algoritmlari:
Chiziqli regressiyaga misol:
A vtomobil narxini hisoblash modelini yaratish x: bu avtomobilning kilometraj ko’rsatkichi y: avtomobil narxi y = g(x|θ) bu yerda g() – model θ0 va θ1 – model parametrlar
10-rasm. Chiziqli regressiya=>.
11-rasm. Regressiyaga misol (Python muhitida)
|
| |
Yarim nazorat ostida mashinani o'rganish

|
Yarim nazorat ostida mashinani o'rganish
|
bet | 7/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #232713 |
Bog'liq Masharipov Sanatbek mashinali o\'qitish3. Yarim nazorat ostida mashinani o'rganish
Yarim nazorat ostida o'qitish mashinani o'rganishning nisbatan yangi va kamroq ommalashgan turi bo'lib, u mashg'ulot paytida juda ko'p miqdordagi yorliqsiz ma'lumotlarni kichik miqdordagi etiketli ma'lumotlar bilan birlashtiradi. Yarim nazorat ostida o'rganish nazorat ostida o'rganish (yorliqli o'quv ma'lumotlari bilan) va nazoratsiz o'rganish (yorliqsiz o'quv ma'lumotlari) o'rtasida.
Yarim nazorat ostida o'qitish ko'plab real ilovalarni taklif etadi. Ko'pgina sohalarda yorliqli ma'lumotlarning etishmasligi mavjud. Ular inson annotatorlari, maxsus jihozlar yoki qimmat, ko'p vaqt talab qiladigan tadqiqotlarni o'z ichiga olganligi sababli, teglarni (maqsadli o'zgaruvchi) olish qiyin bo'lishi mumkin.
Yarim nazorat o'qitishning ikki turi mavjud:
transduktiv ta'lim
induktiv ta'lim
5 – rasim
Boshqariladigan mashinani o'rganish algoritmlari
Ushbu bo'limda biz boshqariladigan mashinalarni o'rganish uchun bir nechta umumiy algoritmlarni ko'rib chiqamiz:
Chiziqli regressiya
Chiziqli regressiya mashinani o'rganishning eng oddiy algoritmlaridan biri bo'lib, u o'quv ma'lumotlar to'plamidagi xususiyatlar (mustaqil o'zgaruvchi) asosida uzluksiz qiymatni (qaram o'zgaruvchi) bashorat qilishni o'rganish uchun ishlatiladi. Ta'sirni ifodalovchi qaram o'zgaruvchining qiymatiga mustaqil o'zgaruvchining qiymatining o'zgarishi ta'sir qiladi.
Agar siz maktab davridagi "eng yaxshi mos keladigan chiziq" ni eslasangiz, chiziqli regressiya aynan shunday. Insonning bo'yi bo'yicha vaznini taxmin qilish bu tushunchaning to'g'ridan-to'g'ri misolidir.
III – BOB Mashinali o’qitishda karorlar chegaralarini belgilash
1. Mashinani o’qitish turlari.
Mashinani o’qitish jarayoni chiziqli yoki nochiziqli bo’lishiga qaramasdan quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
Muammoni aniqlash.
Ma’lumotlarni tayyorlash.
Algoritmni ishlab chiqish va baholash (testlash).
Natijaviy ma’lumotlar aniqligini oshirish.
Yakuniy natijani (ishlab chiqilgan model) taqdim qilish.
Mashinali o’qitishning asosiy to’rt turi mavjud bo’lib asosan ular quyidagilardan iborat:
O’qituvchili o’qitish (Supervised learning) – bu modelni xususiyatlari aniq bo’lgan ma’lumotlar bilan o’qitish. (Regressiya, sinflashtirish).
O’qituvchisiz o’qitish (Unsupervised learning) – bu modelni xususiyatlari aniq bo’lmagan ma’lumotlar bilan o’qitish.(Klasterlash).
Semi-Supervised learning – bu modelni ham aniq ham aniq bo’lmagan xususiyatli ma’lumotlar bilan o’qitishdir.
Reinforcement – bu o’qitishning mukammal usuli bo’lib, bunda model o’zini-o’zi qayta o’qitish va natijalarni yaxshilash imkoniyatiga ega bo’ladi.
|
| |
Chuqur o'rganish - Mustaqil ishi Mavzu: Ierarxik klasterlash Bajardi: Kompyuter injineringi fakulteti

|
Mustaqil ishi Mavzu: Ierarxik klasterlash Bajardi: Kompyuter injineringi fakulteti
|
bet | 3/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #232713 |
Bog'liq Masharipov Sanatbek mashinali o\'qitish2. Chuqur o'rganish
Chuqur o'rganish - bu mashinani o'rganish algoritmlari tomonidan taqdim etilgan ilg'or funktsiyalarning o'ziga xos qo'llanilishi. Farqi har bir algoritm qanday o'rganishida. "Chuqur" mashinani o'rganish modellari sizning algoritmingiz haqida ma'lumot berish uchun yorliqli ma'lumotlar to'plamidan, shuningdek, nazorat ostida o'rganish sifatida ham tanilgan ma'lumotlardan foydalanishi mumkin, ammo bu yorliqli ma'lumotlarni talab qilmaydi. Chuqur o'rganish tuzilmagan ma'lumotlarni xom ko'rinishida (masalan, matn yoki tasvirlar) qabul qilishi mumkin va u ma'lumotlarning turli toifalarini bir-biridan ajratib turadigan xususiyatlar to'plamini avtomatik ravishda aniqlashi mumkin. Bu inson aralashuvining bir qismini bartaraf qiladi va kattaroq ma'lumotlar to'plamlaridan foydalanishga imkon beradi.
Sun'iy intellekt, mashinani o'rganish, chuqur o'rganish va neyron tarmoqlar haqida o'ylashning eng oson yo'li ularni har biri keyingisini o'z ichiga olgan eng kattadan eng kichigigacha bir qator AI tizimlari sifatida ko'rib chiqishdir. Sun'iy intellekt (AI) umumiy tizimdir. Mashinani o'rganish AIning kichik to'plamidir. Chuqur o'rganish - bu mashinani o'rganishning kichik sohasi va neyron tarmoqlar chuqur o'rganish algoritmlarining asosini tashkil qiladi. Bu bitta neyron tarmoqni uchtadan ko'p bo'lishi kerak bo'lgan chuqur o'rganish algoritmidan ajratib turadigan tugun qatlamlari soni yoki neyron tarmoqlarning chuqurligi. Mashinani o'rganish algoritmlari qanday ishlaydi
UC Berkeley dan maqola mashinani o'rganish algoritmini o'rganish tizimini uchta asosiy qismga ajratadi.
Qaror qabul qilish jarayoni:
1.Umuman olganda, mashinani o'rganish algoritmlari bashorat qilish yoki tasniflash uchun ishlatiladi. Belgilangan yoki yorliqsiz bo'lishi mumkin bo'lgan ba'zi kirish ma'lumotlariga asoslanib, sizning algoritmingiz ma'lumotlardagi naqsh haqida taxmin ishlab chiqaradi.
2.Xato funksiyasi: Xato funksiyasi modelni bashorat qilishni baholaydi. Agar ma'lum misollar mavjud bo'lsa, xato funktsiyasi modelning to'g'riligini baholash uchun taqqoslashni amalga oshirishi mumkin.
3. Modelni optimallashtirish jarayoni: Agar model o'quv majmuasidagi ma'lumotlar nuqtalariga yaxshiroq moslasha olsa, u holda ma'lum misol va model bahosi o'rtasidagi tafovutni kamaytirish uchun og'irliklar o'rnatiladi. Algoritm ushbu "baholash va optimallashtirish" jarayonini takrorlaydi va aniqlik chegarasiga erishilgunga qadar vaznlarni avtonom ravishda yangilaydi.
Nazorat ostidagi ta'lim, ayniqsa, kerakli natijani berish uchun modellarni o'rgatish uchun o'quv majmuasidan foydalanadi. Ushbu o'quv ma'lumotlar to'plami vaqt o'tishi bilan modelni o'rganish imkonini beruvchi kirish va to'g'ri natijalarni o'z ichiga oladi. Algoritm o'zining aniqligini yo'qotish funktsiyasi orqali o'lchaydi, xatolik etarli darajada minimallashtirilgunga qadar sozlaydi.
|
| |
Aholi turmush farovonligini oshirishda iste’mol kreditining ahamiyati

Aholi turmush farovonligini oshirishda iste’mol kreditining ahamiyati
Iste'mol kreditlarining ahamiyati turmush farovonligini oshirishda juda muhimdir. Ular insonlarga moliyaviy zahira berish, arzon uy va avtomobil sotib olish, o'quv to'lovlari uchun mablag'lar olish va boshqa shu kabi imkoniyatlarni yaratishga yordam beradi. Iste'mol kreditlari insonlarga moliyaviy o'zgintiliklar va yaxshi ish-tajribani tiklash uchun fursatlar yaratadi. Ular yuridik kuzatuvlar, ma'lumotlar bazasi va moliyalashtirish jarayonlarini boshqarish orqali isitilgan va ishonchli kredit imkoniyatlarini taklif qilishadi.
Iste'mol kreditlari turmush farovonligini oshirishda o'z muqobilini topgan tadbirlarni ham ta'minlaydi. Bu kreditlar orqali biznesni rivojlantirish, yangi ish o'rinlari yaratish, shaxsiy talabalar yoki mutaxasislarni o'qishga yuborish va boshqalar kabi pushaymonliklarni amalga oshirishga yordam beradi. Iste'mol kreditlari turmush farovonligini oshirishda bojxona mijozlarining xarajatlari va to'lov muddatlarini ham osonlashtiradi. Ular uzok muddatli kreditlar orqali katta xarajatlarni bug'doy bilan yegindirishdan qutulish imkonini beradi.
Bular hammasi bilan iste'mol kreditlari turmush farovonligini oshirishda hatto o'rtacha insonlar uchun ham muhim ahamiyatga ega bo'ladi. Bu kreditlar orqali insonlar o'z hayot darajalarini yuqori sifatli xizmatlardan va tanish mablag'lar bilan birlasha olgan imkoniyatlardan umuman foydalanishlari mumkin.
Mamlakatimizda aholi va tadbirkorlik subyektlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, aholining ta’lim olishi, mehnat va turmush sharoitlarini yaxshilash, shuningdek kreditlar olish imkoniyatini ta’minlash borasida tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.
Qonunchilikda O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilgan va yuridik shaxslar tomonidan realizatsiya qilinadigan iste’mol tovarlarini (xizmatlarni) sotib olish uchun moliyaviy iste’mol krediti berish to‘g‘risidagi talabning mavjudligi aholi uchun noqulaylik tug‘dirmoqda hamda tovarlarni (xizmatlarni) kredit mablag‘lari hisobidan sotib olish imkoniyatini cheklab qo‘ymoqda.
Ushbu Qonun bilan “Iste’mol krediti to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuniga jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan realizatsiya qilinadigan tovarlar (xizmatlar) uchun, shuningdek O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida ishlab chiqarilgan tovarlar (xizmatlar) uchun moliyaviy iste’mol kreditlari berish imkoniyatini nazarda tutuvchi o‘zgartishlar kiritilmoqda.
Ushbu Qonun moliyaviy iste’mol krediti berish tartibini takomillashtirish va soddalashtirishga, shuningdek mamlakatimiz aholisining ta’lim olish, mehnat va turmush sharoitlarini yaxshilashga xizmat qiladi.
|
Baholash tartibi va mezonlari

|
Baholash tartibi va mezonlari
|
bet | 8/9 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 52,09 Kb. | | #152483 |
Bog'liq kurs ishi nizomBaholash tartibi va mezonlari
Talabalarning kurs ishi bo‘yicha bilim saviyasi, ko‘nikma va malakalari darajasi, ular bilimini nazorat qilish hamda baholashning reyting tizimi to‘g‘risidagi Nizom qoidalari asosida ballarda ifodalanadi.
Amaldagi 2018 yil 9 avgustdagi Oliy ta’lim muassasalarida talabalar bilimini
nazorat qilish va baholash tizimi to‘g‘risidagi NIZOM ga muvofiq talabaning kurs
ishi bo‘yicha bilimini o‘zlashtirish darajasi – 5 baholik tizimda baholanadi: talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlay oladi, mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo‘llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega deb topilganda — 5 (a’lo) baho;
talaba mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo‘llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega deb topilganda — 4 (yaxshi) baho; talaba olgan bilimini amalda qo‘llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega deb topilganda — 3 (qoniqarli) baho; talaba fan dasturini o‘zlashtirmagan, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunmaydi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega emas deb topilganda — 2 (qoniqarsiz) baho bilan baholanadi.
Kurs ishi bo‘yicha 2 (qoniqarsiz) baho bilan baholangan talaba akademik
qarzdor talaba hisoblanadi.
1-ilova
KURS ISHI REJA NAMUNA
Kirish
Asosiy qism
1§
1.1.
1.2.
1§ bo‘yicha xulosa
2§
2.1.
2.2.
2§ bo‘yicha xulosa
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
Ilova
2-ilova
Titul varaqasi namunasi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
QARSHI DAVLAT UNIVERSITETINING PEDAGOGIKA INSTITUTI
“MAKTABGACHA VA BOSHLANG’ICH TA’LIM ” KAFEDRASI
“____________________________” FANIDAN
KURS ISHI
Mavzu:____________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
Bajardi:____________________________________________________________
(talabaning ismi-sharifi, otasining ismi)
__________________________________________________________________
(fakultet, bakalavriat yo‘nalishi, kursi, guruhi)
Ilmiy rahbar: _______________________________________
(ismi-sharifi, ilmiy darajasi, lavozimi)
|
| |
SHAHRISABZ – 2022 - Kurs ishini bajarishdan maqsad

|
Kurs ishini bajarishdan maqsad
|
bet | 9/9 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 52,09 Kb. | | #152483 |
Bog'liq kurs ishi nizomSHAHRISABZ – 2022
3-ilova
Pedagogika fakulteti ___-kurs ____ - ____ guruhi talabasi ______________
______________ning “______________________________________________
_________________________________________________________________” mavzusidagi kurs ishiga ilmiy rahbar
TAQRIZI
________________________________________________________________________________________________________________ vazifa qilib qo‘ymoqda.
________________________________________________________________________________________________ kabi mavjud muammolarning ijobiy yechimini topishga __________________________________________ orqaligina erishish mumkin. Shu nuqtai-nazardan yondoshganda ______________________ va ulardan maqsadga muvofiq foydalanish muammolarini o‘rganish shu kunning dolzarb masalalaridan ekanligini ko‘rsatadi. Kurs ishining maqsadi – _____________________________________________________________________________________tadqiq etish orqali ulardan oqilona foydalanish yo‘llarini ishlab chiqishdir.
Kurs ishining tarkibiy tuzilishi quyidagicha: kirish, asosiy qismda ___ ta bob, xulosa va takliflar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati va ilovalar.
Kirish qismida mavzuning dolzarbligi, kurs ishining maqsadi va vazifalari, ob’ekti va predmeti o‘z aksini topgan.
Asosiy qismning birinchi bobida __________________ ahamiyati va xususiyatlari hamda ularnng shakllanish manbalari hamda mexanizmlari yoritilgan.
Ikkinchi bobda ___________ jalb etishga ta’sir etuvchi omillar va ularni oshirish manbalarini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Shuningdek, _____________ samaradorligini oshirish va ulardan samarali foydalanish yo‘llari yoritilgan.
Xulosa qismida kurs ishi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar natijasida erishilgan tavsiya va xulosalar o‘z aksini topgan.
Kurs ishi belgilangan talablarga javob beradi va komissiya oldida himoyaga tavsiya etiladi
Ilmiy rahbar: ___________ _________________
(Imzo) (Ism va familiya)
|
| |
Adabiyotlarni rasmiylashtirish tartibi

|
Adabiyotlarni rasmiylashtirish tartibi
|
bet | 6/9 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 52,09 Kb. | | #152483 |
Bog'liq kurs ishi nizomAdabiyotlarni rasmiylashtirish tartibi
Foydalanilgan manbaning nomi, muallifi, nashriyotning nomi, nashr etilgan yili va hajmi kabi ma’lumotlarni adabiyotlar ro‘yxatida qanday tartibda keltirish lozimligi quyida ko‘rsatilgan:
1) Normativ-huquqiy hujjatlar nomlari:
1. O‘zbekiston Respublikasi “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi
Qonuni. 913-son, 2 sentabr 1993 yil. (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
2. O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 8 maydagi “Toshkent
irrigatsiya va qishloq xo`jaligi mexanizatsiyalash muhandislari institutida oliy
ma`lumotli kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish
chora-tadbirlari to`g`risida”gi PQ-3702-sonli qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi
“O’zbekiston respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi
to‘g‘risida”gi PF-4947-sonli Farmoni.
2) Darslik va o‘quv qo‘llanmalar nomlari:
1. Mc Connell, Brue. Economics. 17 th edition. Mcgraw-hill/Irvin, USA,
2009.
2. O‘lmasov A.,Vahobov A. Iqtisodiyot nazariyasi. Darslik. -T.: “IQTISODMOLIYA”,2014. -480 b.
3. Shodmonov.Sh. Iqtisodiyot nazariyasi. Darslik. -T.: “IQTISODMOLIYA”,
2010. -728 b.
4. Jo‘rayev.T.T., Tojiboyeva D. Iqtisodiyot nazariyasi. Ko‘rgazmali
qo‘llanma. -T.: “fan va texnlogiya”, 2014. -448 b.
3) Ilmiy jurnallardagi maqolalar nomlari:
1. Haydarov N.X. O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tizimini rivojlantirishda
davlat moliyasining o‘rni // Iqtisod va moliya. – Toshkent, 2013. – № 9. –B. 13.
2. Бакайбаева А.С. Учет доходов государственного бюджета с
использованием казначейских технологий в Республике Узбекистан // Iqtisod
va moliya. – Toshkent, 2013. – № 12. – B. 7.
4) Internet saytlari quyidagi tartibda keltiriladi:
http://www.mf.uz - O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi.
Agar kurs ishida ilovalar mavjud bo‘lsa, u holda ular foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan keyin, har bir ilovani yangi betning o‘ng yuqori burchagiga
“Ilova” so‘zini yozgan holda keltirish tavsiya etiladi. Agar kurs ishida bittadan ko‘p ilova bo‘lsa, ular ketma-ket arab raqamlari bilan belgilanadi. Masalan, “1-ilova”, “2-ilova” va h.z. Kurs ishi matnida bu ilovalarga havolalar bo‘lishi kerak va ular “1-ilovaga qarang”, “2-ilovada keltirilgan” kabi so‘zlar bilan ko‘rsatiladi.
Hajm jihatdan katta jadvallar, rasmli illyustratsiyalar, shuningdek, korxona va
tashkilotlar, moliya, soliq, organlarining ma’lumotlari kurs ishiga ilova tarzda keltirilishi maqsadga muvofiq.
Kurs ishining rejasi ma’lum ma’noda mundarija vazifasini o‘taydi, shu sababli, agar kurs ishiga ilovalar keltirilgan bo‘lsa, rejadagi “Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati” so‘zlaridan keyingi qatoriga “Ilovalar” degan so‘z kiritilishi kerak.
|
| |
KURS ISHINI HIMOYA QILISH

|
KURS ISHINI HIMOYA QILISH
|
bet | 7/9 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 52,09 Kb. | | #152483 |
Bog'liq kurs ishi nizomKURS ISHINI HIMOYA QILISH
Kurs ishini himoya qilish jarayoni talaba uchun eng muhim bosqich hisoblanadi. Unda talabaning kurs ishi mavzusi bo‘yicha to‘plagan bilimlari sinaladi. Talaba o‘z ishini yaxshi bilishi, to‘plagan ma’lumotlarining manbalarini aniq ko‘rsata olishi, hisob-kitoblar asosida tahlil uslubiyoti va usullarini tushuntirib
berishi, nazariy va amaliy savollarga javob bera olishi lozim.
Yozib tugatilgan kurs ishi kafedra tomonidan belgilangan muddat ichida kafedrada ro‘yxatga olish yo‘li bilan qayd etilgandan so‘ng, tanishib chiqish va taqriz berish uchun kurs ishi rahbariga (yoki pedagog-xodimlarning o‘quv yuklamasi doirasa boshqa o‘qituvchiga) beriladi.
Kurs ishiga yozilgan taqrizda quyidagilar qayd etilishi zarur:
- kurs ishi mavzusining dolzarbligi va ko‘rilgan savollarning o‘rinliligi;
- ishning nazariy saviyasi va ilmiylik darajasi;
- adabiyotlardan to‘plangan materiallarni mustaqil izlanishlar asosida
mantiqiy izchillikda bayon qilinganligi;
- muallifning ishda keltirilgan raqamli ma’lumotlarni tahlil qilish qobiliyati,
xulosalarni bayon qilish saviyasi;
- himoyagacha amalga oshirish lozim bo‘lgan tavsiyalar;
- kurs ishining himoyaga qo‘yilganligi haqidagi yakuniy xulosa (“himoyaga qo‘yiladi” yoki “himoyaga qo‘yilmaydi” shaklida).
KURS SIHI HIMOYASI
Kurs ishi himoyasi kafedrada tashkil etiladi. Bu maqsadda fan bo‘yicha
kurs ishi himoyasi uchun 3 kishidan kam bo‘lmagan tarkibda komissiya tuziladi.
Kurs ishini talaba Komissiya huzurida himoya qiladi. Komissiya a’zolari bilan
talaba o‘rtasidagi suhbat asosida talabaning bilim darajasi, mavzu ustida ishlash
jarayonida orttirgan ko‘nikmalari aniqlanadi. Dastavval talaba o‘zi yozgan ishi
bo‘yicha uning mazmuni, o‘rganish predmeti, amaliy ma’lumotlarning manbasi,
ularni umumlashtirish usullari, asosiy xulosalarini qisqacha yoritib beradi. So‘ngra
taqrizda ko‘rsatilgan kamchiliklar bo‘yicha hamda ish yuzasidan qo‘shimcha
savol-javoblar asosida talabaning bilimlari tekshiriladi va himoya natijasiga ko‘ra
kurs ishi baholanadi. Kurs ishini baholash talabalar bilimini reyting tizimi asosida
baholash tartibiga ko‘ra ballarda amalga oshiriladi.
|
| |
Talaba diqqatiga! - Kurs ishini bajarishdan maqsad

|
Kurs ishini bajarishdan maqsad
|
bet | 3/9 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 52,09 Kb. | | #152483 |
Bog'liq kurs ishi nizomTalaba diqqatiga!
“Agar ilm o‘z-o‘zidan hech qanday
amaliy foyda keltirmaganda ham,
uni befoyda deb bo‘lmaydi, jilla
qursa u aqlni ishlatib, miyada tartib
o‘rnatadi” (Frensis Bekon)
Asosiy qism mazmunini yoritishda amaliyot ma’lumotlarini jadvallar, diagrammalar, rasmlar shaklida ifodalash, ularni batafsil tahlil etish talab etiladi.
Tahlil jarayonida davriy nashrlarda chop etilgan ilmiy maqolalarga, hukumat idoralarining rasmiy Internet saytlarida keltirilgan ma’lumotlarga asoslanish tavsiya etiladi.
Kurs ishining so‘nggi savollari, odatda o‘rganilgan kategoriyaning amal qilishini, u yoki bu iqtisodiy munosabatlarini zamonaviy bozor iqtisodiyoti talablaridan, sohada olib borilayotgan islohotlar talablaridan kelib chiqqan holda takomillashtirish, rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan bo‘ladi. Bunda talaba, izlanishlar natijasida olgan bilimlari, kuzatishlari, tahlillari asosida o‘rganilgan soha yohud ob’ektning faoliyatini yaxshilash, samarasini yanada oshirish bo‘yicha o‘zining yoki shu sohada izlanishlar olib borgan iqtisodchi-olimlar va amaliyotchilarning taklif va mulohazalarini ilmiy tarzda bayon qilishi, ularni har tomonlama asoslab berishi, xulosalarini bir tizimga solib keltirishi lozim.
Shuningdek, kurs ishi asosiy qismining tegishli reja savollarida o‘rganilayotgan sohaga taalluqli bo‘lgan ilg‘or xorijiy tajribalarni bayon etish va ularni mamlakatimizda qo‘llash imkoniyatlari bo‘yicha takliflar kiritish kurs ishining nazariy va amaliy ahamiyatini yanada oshiradi va uni yuqori darajada baholash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Kurs ishining xulosa qismida olib borilgan izlanishlar asosida shakllangan
xulosalar va taklif-mulohazalar tizimli ravishda keltiriladi. Ishning xulosa qismida
bayon etilgan fikrlar o‘rganilgan muammolarning yechimini yoritib berishi, o‘rganilgan soha yoki iqtisodiy voqelikning mavjud holatini yaxshilash va amaldagi mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan va berilgan takliflarning aniq, lo‘nda va qisqa mazmunini aks ettirishi, ishni yakunlangan ilmiy ish sifatida tan olish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi lozim.
Kurs ishining so‘nggida foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati keltiriladi. Shuni
alohida ta’kidlash muhimki, muallif tomonidan keltirilgan adabiyotlar ro‘yxati uning kurs ishini yozishda oxirgi 3-5 yil ichida chop etilgan maxsus adabiyotlardan
(klassik ta’limotlar namoyandalarining asarlari bundan mustasno) foydalanish
tavsiyasiga rioya qilganligini ko‘rsatib turishi kerak.
|
| |
Kanal sathida uchraydigan hujumlar tahlili

|
Kanal sathida uchraydigan hujumlar tahlili
|
bet | 6/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 180,45 Kb. | | #231109 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligiMI5.Kanal sathida uchraydigan hujumlar tahlili
Tarmoq xavfsizligi kanal sathida uchraydigan eng ko'p uchraydigan hujumlar quyidagilardir:
Sniffing - Bu hujumda hacker tarmoq orqali o'tayotgan ma'lumotlarni usha paytda o'qib oladi. U ma'lumotlarni ko'rib qo'yadi va keyinchalik foydalanishi mumkin. Bunday hujumdan himoya qilish uchun ma'lumotlarni shifrlash usullaridan foydalanish kerak.
Spoofing - Bu hujumda hacker o'zini boshqa kompyuter yoki tarmoq elementi sifatida taqdim qiladi. Masalan IP manzilini o'zgartirib boshqa kompyuterga o'xshash ko'rinish beradi. Bunday hujumdan qutulish uchun autentifikatsiya texnologiyalaridan foydalanish kerak.
MITM (Man in the Middle) - Ushbu hujumda hacker ikkita aloqa qilayotgan kompyuter o'rtasidagi tarmoqni nazorat qiladi. Shuning uchun ulardan kelayotgan va jo'nayotgan ma'lumotlarni o'qiy oladi hamda o'zgartirishi mumkin. Bunday hujumlardan himoyalanish uchun ma'lumotlarni shifrlash, elektron imzo va sertifikatlardan foydalanish kerak.
Flooding - Bu DoS (Denial of Service) hujum turi bo'lib, hacker tarmoq bo'g'inlarini juda ko'p paketlar yordamida to'xtatib qo'yishga urinadi. Bunday hujumlardan qutulish uchun DoS filtridan foydalanish mumkin.
Port skanirash - Bu hujumda hacker tarmoq bo'g'inlaridagi ochilgan portlarni aniqlashga harakat qiladi. Natijada portlarni blok qilish yoki snarobka qilishga harakat qiladi. Bunday hujumlardan saqlanish uchun portlar monitoringi va blok qilish vositalaridan foydalanish kerak.
Kanal sathida uchraydigan kamchiliklar tarmoq xavfsizligini ta'sir etkashiga olib kelishi mumkin. Kamchiliklar quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Malware va viruslar: Kanallar internet bilan bog'liq bo'lib, ular orqali tarmoqda viruslar va malwarelar tarqatilishi mumkin. Kanallar orqali tarqatilgan viruslar va malwarelar tarmoq xavfsizligini ta'sir etkashiga olib kelishi mumkin.
O'zaro ulanish: Kanallar orqali o'zaro ulanish, ma'lumot almashish va fayllarni almashish mumkin. Bunday o'zaro ulanishlar tarmoq xavfsizligini ta'sir etkashiga olib kelishi mumkin.
|
| |
Sessiya qavati(Seans) - Toshkent – 2024 Mustaqil ish mavzusi: Kanal sathidagi uchraydigan hujumlar tahlili Reja

Sessiya qavati(Seans) - Bu qavat dialog orqali muloqot o'rnatish va tashkil etish uchun kerakli bo'lgan funktsiyalarni bajaradi.
Namoyon qilish qavati (taqdimiy)- Bu qavat ma'lumotlarni qabul qiluvchi tomon tushunishi uchun formatlash bilan shug'ullanadi.
Ilov qavati (tadbiqiy) - Bu eng yuqori qatlam bo'lib, foydalanuvchi ilovalarini qamrab oladi.
Ushbu model tarmoqlararo aloqa protokollarini ishlab chiqishda standart sifatida qo'llaniladi. Har bir qavat o'z funktsiyalariga ega bo'lib, pastki qavatlarning xizmatlaridan foydalanadi.
2.OSI modeli qanday tarmoqlararo aloqa protokollarini yaratishda foydalaniladi?
OSI modeli tarmoqlararo aloqa protokollarini yaratishda quyidagi yo'nalishda foydalaniladi:
Har bir qavatga mos keluvchi protokol yaratiladi. Masalan, Fizik qavat uchun Ethernet, Aloqa qavati uchun PPP, Tarmoq qavati uchun IP, Transport qavati uchun TCP va UDP, Sessiya qavati uchun NetBIOS va Sockets protokollari yaratilgan.
Har bir qavatning protokoli faqat o'zidan pastki qavat protokollaridan foydalanadi. Masalan, IP protokoli faqat Ethernet kabi fizik qavat protokollaridan foydalanadi. TCP esa IP ga bog'liq.
Yuqori qavat protokoli pastki qavat protokollaridan foydalangan holda, ularni yashirishi mumkin. Masalan, Ilov qavati Sockets protokolindan foydalansada, sessiya qavatini bilmasdan turib uni yashiradi.
Agar yuqori qavat protokoli o'zgarise, pastki qavat protokollari o'zgarmasdan ishlashi mumkin. Bu tarmoq arxitekturasi skalyarligini ta'minlaydi.
Har qavatga tegishli bo'lgan protokol, faqat shu qavat vazifasini bajaradi. Qavatlararo protokollar moslashuvchan emas.
Standartlashtirilgan interfeyslar orqali qavatlararo bog'lanish ta'minlanadi. Bu alohida yaratilgan protokollar uchun umumiy ishlatiladigan interfeys yaratish imkonini beradi.
Yuqoridagi prinsiplar OSI modeli yordamida yaratilgan tarmoqlararo aloqa protokollarini bir-biriga bog'liq emas, lekin o'zaro hamkorlik qiladigan tarzda yaratishga imkon beradi.
|
Kanal sathida uchraydigan hujumlar haqida

|
Kanal sathida uchraydigan hujumlar haqida
|
bet | 4/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 180,45 Kb. | | #231109 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligiMI3.Kanal sathida uchraydigan hujumlar haqida
"Kanal Sathi" tarmoq xavfsizligiga qarshi amal qilishga urinayotgan hujumlar bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Tarmoq xavfsizligi hujumlari, tarmoqqa kirish yoki tarmoq orqali ma'lumot almashish jarayonida ma'lumotlarni olish, o'chirish yoki ko'chirishga harakat qilish maqsadida amalga oshiriladigan hujumlardir. Bu hujumlar jurnalistlarni yoki media resurslarini yo'q qilishga, yoki faqatgina ma'lumotlarni o'chirish yoki o'zgartirishga harakat qilishga olib kelishi mumkin.
Tarmoq xavfsizligi hujumlari odatda "phishing" (fishing) deb nomlanadigan yolg'iz hujumlari yoki "malware" (zararli dasturlar) bilan yuzaga keladi. Phishing hujumlari, ma'lumot so'rovlari yoki zararli havolalar orqali foydalanuvchilar vaqtinchalik e'lon qilinadigan kampaniyalarga qatnashishni taqdim etish orqali foydalanuvchilarni g'ururli ma'lumotlarni kiritishga qo'zg'atishga yoki zararli havolalar yoki foydalanuvchi ma'lumotlarini olishga rag'batlantirishga qaratilgan. Malware hujumlari, foydalanuvchilarning kompyuterlariga yoki mobil qurilmalariga zararli dastur yoki virusni o'rnatish yoki undan foydalanish orqali ma'lumotlarni olish, o'chirish yoki ko'chirishga harakat qilishni maqsad qilishadi.
Tarmoq xavfsizligi hujumlari jurnalistlar va media resurslariga zarar yetkazishi mumkin, chunki ular ma'lumotlarni to'plash, o'zgartirish yoki ko'chirishga harakat qilishni ta'minlash uchun tarmoqdagi xavfsizlikni ta'minlashga muhtojlar. Tarmoq xavfsizligi hujumlari odatda erkinlik, demokratiya va muhim yangiliklarni kuzatishga va o'z fikrini ifoda qilishga urinayotgan jurnalistlar uchun ayrim muammolarni yaratishga olib keladi.
Tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun jurnalistlar va media resurslari o'z tarmoqlariga xavfsizlik sohasida qo'shimcha chora-tadbirlar qo'yishlari kerak. Bu, zararli dasturlarni aniqlash, xavfsizlikni ta'minlash uchun sifatli vositalar o'rnating va foydalanuvchilarga xavfsizlik sohasida ta'lim berishga olib keladi. Jurnalistlar va media resurslari ham xavfsizlik sohasidagi yangiliklardan xabardor bo'lishlari, tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lgan yangiliklar va xavfsizlik sohasidagi yangiliklarni ulashish yoki xavfsizlikning ta'mini bilan bog'liq ishlar bilan shug'ullanishlari kerak. Tarmoq xavfsizligi hujumlari bilan bog'liq ravishda qo'shimcha xavfsizlik ta'minlash tadbirlari ham o'tkazilishi kerak, masalan, xavfsizlik sohasidagi yangiliklarni yaratish, ma'lumotlar uchun xavfsizlikli tarmoq vositalari ishlatish, ma'lumotlarni nozik o'zgartirish uchun parol yoki shampanzor kodi ishlatish kabi.
|
| |
Kanal sathida uchraydigan kamchiliklar

|
Kanal sathida uchraydigan kamchiliklar
|
bet | 5/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 180,45 Kb. | | #231109 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligiMI4.Kanal sathida uchraydigan kamchiliklar
Tarmoq xavfsizligi kanal sathida uchraydigan kamchiliklar quyidagilar:
MAC Manzilini O'zgartirish (MAC Spoofing): Hujumchi hujum qilmoqchi bo'lgan qurilmaning MAC manzilini o'zgartirib, tarmoq trafikini o'ziga yo'naltirishi mumkin. Bu, hujumchiga tarmoqdagi boshqa qurilmalar bilan aloqada bo'lish va ularga hujum qilish imkonini beradi.
ARP Hujumlar (ARP Spoofing, ARP Poisoning): ARP (Address Resolution Protocol) tarmoqdagi qurilmalar orasidagi IP manzillar va MAC manzillarini bir-biriga bog'laydigan protokoldir. Hujumchilar ARP jadvalini o'zgartirish orqali tarmoq trafikini o'ziga yo'naltirishi va tarmoqdagi qurilmalar orasidagi aloqani uzatib olishlari mumkin.
DHCP Hujumlar (DHCP Spoofing, DHCP Starvation): DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) avtomatik ravishda IP manzillarni belgilash uchun ishlatiladi. Hujumchilar DHCP serverni o'zgartirish orqali noto'g'ri IP manzillar tarqatish yoki DHCP serverni hujum qilib, IP manzillarini tarqatishni bloklash orqali tarmoq xizmatlarini to'xtatishlari mumkin.
VLAN Hujumlar (VLAN Hopping, Double Tagging): VLAN (Virtual Local Area Network) tarmoq trafikini ajratish va tarmoqdagi resurslar orasidagi aloqani chegaralash uchun ishlatiladi. Hujumchilar VLAN hopping yordamida tarmoqdagi boshqa VLAN-larga kirish yoki Double Tagging orqali tarmoqdagi VLAN-larni o'zgartirishlari mumkin.
STP Hujumlar (STP Manipulation): STP (Spanning Tree Protocol) tarmoqda sikllar yuz berishi va shu orqali tarmoqning ishlashini to'xtatishini oldini oladi. Hujumchilar STP manipulyatsiyasi orqali tarmoqning topologiyasini o'zgartirishi va tarmoqdagi qurilmalar orasidagi aloqani boshqarishlari mumkin.
Bu kamchiliklarni bartaraf etish uchun Layer 2 tarmoq xavfsizligini oshirish, xavfsiz tarmoq konfiguratsiyasi amalga oshirish va xavfsizlik vositalarini ishlatish zarur.
|
| |
Xavfsizlik holatlari - Toshkent – 2024 Mustaqil ish mavzusi: Kanal sathidagi uchraydigan hujumlar tahlili Reja

|
Toshkent – 2024 Mustaqil ish mavzusi: Kanal sathidagi uchraydigan hujumlar tahlili Reja
|
bet | 7/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 180,45 Kb. | | #231109 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligiMIXavfsizlik holatlari: Kanallar orqali tarqatilgan ma'lumotlar va fayllar xavfsizligi ta'minlanmagan holda o'tkazilishi mumkin. Bu esa ma'lumotlarning yomon foydalanishiga olib kelishi mumkin.
To'lov tarmog'i: Kanallar orqali to'lovlar amalga oshirilishi mumkin. Bunday to'lov tarmog'i xavfsizligi ta'minlanmagan holda o'tkazilishi halokatli natijalarga olib kelishi mumkin.
Identifikatsiya ma'lumotlari: Kanallar orqali almashinuvlar o'tkazilishi paytida, foydalanuvchilar tomonidan yuborilgan identifikatsiya ma'lumotlari yomon foydalanilishi mumkin. Bu esa shaxsiy ma'lumotlarning yo'qolishiga olib kelishi mumkin.
Qo'llanmagan foydalanuvchilar: Kanallar orqali tarmoqqa qo'llanmagan foydalanuvchilar kirishi mumkin. Bunday foydalanuvchilar tarmoq xavfsizligiga zararli muammo yaratishlari mumkin.
Bularning yanada ko'p kamchiliklar mavjud bo'lishi mumkin. Shuningdek, kanallar orqali almashinuvlar o'tkazilishi va foydalanuvchilar tomonidan yuborilgan ma'lumotlar xavfsizlikni ta'minlash uchun shifrlanishi talab etiladi. Bunday shifrlash tizimlaridan foydalanish tarmoq xavfsizligini taʼminlashda yordam berishi mumkin.Shuningdek, tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun, kanallar orqali almashinuvlar o'tkazishini cheklash, tarmoq xavfsizligini taʼminlash uchun xavfsizlik sohalari yaratish, foydalanuvchilarning identifikatsiya ma'lumotlarini xavfsiz saqlash ham zarur boʻladi. Bunday tarmoq xavfsizligini ta'minlash chora-tadbirlari tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun muhimdir.
7.Xulosa:
Tarmoq xavfsizligi, hozirgi vaqtning muhim masalalaridan biridir va tarmoqdagi ma'lumotlarning xavfsizligini taʼminlash uchun tarmoq xavfsizlik protokollari va kamandalari keng tarqalgan bo'lib, bu xavfsizlikning taʼminlanishi uchun zarurdir. OSI modeli tarmoqni qaysi bosqichida kamchiliklar yuzaga kelishi mumkinligini aniqlash uchun ishlatiladi va tarmoqni tahlil qilishda yordam beradi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Toshkent – 2024 Mustaqil ish mavzusi: Kanal sathidagi uchraydigan hujumlar tahlili Reja

|
Toshkent – 2024 Mustaqil ish mavzusi: Kanal sathidagi uchraydigan hujumlar tahlili Reja
|
bet | 8/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 180,45 Kb. | | #231109 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligiMIFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
Andrew S. Tanenbaum, Computer Networks, 5th Edition, Prentice Hall, 2010.
Larry L. Peterson and Bruce S. Davie, Computer Networks: A Systems Approach, 5th Edition, Morgan Kaufmann, 2012.
Behrouz A. Forouzan, Data Communications and Networking, 5th Edition, McGraw-Hill, 2012.
James F. Kurose and Keith W. Ross, Computer Networking: A Top-Down Approach, 7th Edition, Pearson, 2017.
Douglas E. Comer, Computer Networks and Internets, 6th Edition, Pearson, 2015.
Bu adabiyotlar tarmoq xavfsizligi, tarmoq protokollari, tarmoq tizimlari va tarmoq kamchiliklarining tahlilini o'rganishga yordam beradi. Shu bilan birga, tarmoq kafolatli xavfsizligi uchun tegishli tarmoq xavfsizlik protokollari va kamandalari, tarmoqni boshqarish usullari va tarmoq yaxshi ishlashini taʼminlash uchun muhim masalalarni ham ko'rsatadi.
http://fayllar.org
|
| |
Individual loyiha yozish va rasmiylashtirish

|
Individual loyiha yozish va rasmiylashtirishBog'liq Individual loyihani bajarish yuriqnoma
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH” kafedrasi
talabalari uchun
INDIVIDUAL LOYIHA
YOZISH VA RASMIYLASHTIRISH
O`QUV - USLUBIY KO’RSATMA
Toshkent 2020
Individual loyiha yozish va shakllantirish o’quv uslubiy ko’rsatmaning
tarkibi:
1. Individual loyihaning maqsad va vazifalari
1.1. Individual loyihaning maqsadi
1.2. Individual loyihaning vazifalari
2. Individual loyihani yozishga tayyorgarlik
2.1. Individual loyiha mavzusini tanlash
2.2. Individual loyiha tuzilishi
3. Individual loyihaga qo`yiladigan asosiy talablar
3.1. Individual loyihani shakllantirishga bo`lgan talablar
3.2. Individual loyiha tarkibiy qismlariga bo`lgan talablar
3.3. Mavzuni yoritishga bo`lgan talablar
3.4. Individual loyihada qo`llaniladigan ilmiy apparat
4. Ilmiy adabiyotdan foydalanish
5. Amaliy ma'lumotlarni yig’ish va qayta ishlash
6. Individual loyihaga rahbarlik qilish
7. Individual loyiha himoyasi
1-ilova
. Titul varaqasi namunasi
|
| |