nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modda. Soliqlar va yigʻimlarni hisoblab

imtiyozlarning amal qilish davrida foydalanilmagan mablagʻlar summasi berilgan imtiyozlarning
amal qilish muddati tugaganidan soʻng bir yil davomida ularni taqdim etishda belgilangan
maqsadlar uchun yoʻnaltirilishi mumkin. Bunda belgilangan muddatda foydalanilmagan
mablagʻlar budjetga oʻtkazilishi lozim.
(8-q.)
Qoʻshilgan qiymat soligʻi boʻyicha imtiyozlar, shu jumladan tovarlar Oʻzbekiston
Respublikasining hududiga olib kirilishida (importida) soliq solishdan boʻshagan mablagʻlarni
aniq maqsadlarga yoʻnaltirish sharti bilan, berilishi mumkin emas.
(9-q.)
Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki, uning Qoraqalpogʻiston Respublikasi,
viloyatlar va Toshkent shahridagi bosh boshqarmalari, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi
Markaziy bankining muassasalari ushbu Kodeksda nazarda tutilgan soliqlarni toʻlashdan ozod
etiladi, bundan ijtimoiy soliq va Oʻzbekiston Respublikasining hududiga olib kirishda (importida)
toʻlanadigan qoʻshilgan qiymat soligʻi mustasno.
(10-q.)
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi va viloyatlar xalq deputatlari
Kengashlari turistik zonalarda joylashgan alohida sanatoriy-kurort obyektlari egallagan yer
uchastkalariga nisbatan mol-mulk soligʻi va yer soligʻining kamaytirilgan soliq stavkalarini
belgilash yoki soliq toʻlashdan ozod qilish huquqiga ega.
(OʻzR 30.12.2020-y. OʻRQ-659-son
Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
(11-q.)
Ushbu Kodeksning 483-moddasida, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi
Prezidentining yoki Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida yuridik
shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliqni hamda yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻini
toʻlashdan toʻliq ozod qilish tarzida berilgan soliq imtiyozlariga ega boʻlgan soliq toʻlovchilar
mazkur soliqlarni ushbu soliqlardan hisoblangan summaning bir foizi miqdorida toʻlaydi.
(OʻzR
05.05.2022-y. OʻRQ-767-son Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
OʻzR 05.05.2022-y. OʻRQ-767-son Qonuniga muvofiq oʻn birinchi qismi oʻn ikkinchi qism
deb hisoblansin
(12-q.)
Soliq imtiyozlarini hisobga olish soliq organlari tomonidan axborot tizimlaridan
foydalangan va soliq imtiyozlarining har bir turiga maxsus identifikatsiya kodini bergan holda
amalga oshiriladi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
II BOʻLIM. 
SOLIQ HISOBI VA SOLIQ HISOBOTLARI

76-modda. Soliq solish maqsadlarida hisobga olish
va hisob hujjatlari
(1-q.)
Soliq solish obyektlari va (yoki) soliq solish bilan bogʻliq obyektlar toʻgʻrisidagi
axborotni umumlashtirish
hamda tizimlashtirish, shuningdek soliqlarni, yigʻimlarni
hisoblab
chiqarish va soliq hisobotini tuzish maqsadida ushbu Kodeks talablariga muvofiq soliq toʻlovchi
yoki soliq agenti tomonidan hisob hujjatlarini yuritish soliq solish maqsadlarida hisobga olish deb
eʼtirof etiladi.
(2-q.)
Hisob hujjatlari soliq solish obyektlarini va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarni
aniqlash, shuningdek soliqlar va yigʻimlarni hisoblab chiqarish uchun asos boʻlgan boshlangʻich
hujjatlar, buxgalteriya hisobi registrlari hamda boshqa hujjatlardan iboratdir.
(3-q.)
Agar ushbu moddaning toʻrtinchi qismida boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa,
soliq solish maqsadlarida hisobga olish buxgalteriya hisobi maʼlumotlariga asoslanadi.
Buxgalteriya hisobi va hisob hujjatlarini yuritish tartibi buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi
qonunchilik bilan belgilanadi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(4-q.)
Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq
zimmasiga buxgalteriya
hisobini yuritish majburiyati yuklatilmagan shaxslar soliq solish maqsadlarida hisobga olishni
ushbu bobga muvofiq tashkil etadi va yuritadi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni
tahriridagi qism)
(5-q.)
Soliq solish maqsadlarida hisobga olishga nisbatan soliq organlarining axborot
tizimlaridan majburiy foydalanishga doir talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
tomonidan aniqlanadigan tartibda belgilanishi mumkin.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son
Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
-modda. Soliq solish maqsadlarida hisobni yuritish

(1-q.)
Ushbu Kodeksda soliq solishning turlicha tartibi nazarda tutilgan
faoliyat turlarini bir
vaqtda amalga oshirayotgan soliq toʻlovchilar soliq solish obyektlarining va soliq solish bilan
bogʻliq obyektlarning alohida-alohida hisobini yuritishi shart.
(2-q.)
Soliq solish obyektlarining va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida
hisobi soliq toʻlovchilar tomonidan buxgalteriya hisobi maʼlumotlari asosida yuritiladi.
(3-q.)
Faoliyatning muayyan turiga taalluqli barcha daromadlar va xarajatlar tegishli hisob
hujjatlari bilan tasdiqlanishi kerak.
(4-q.)
Soliq solish obyektlarining va soliq solish bilan bogʻliq obyektlarning alohida-alohida
hisobi mutanosib usul yoki toʻgʻridan-toʻgʻri hisobga olish usuli yordamida yuritilishi mumkin.
(5-q.)
Hisobga olishning
mutanosib usulida daromadlar, xarajatlar va soliq solishning
boshqa obyektlari yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar realizatsiya
qilishdan olingan
tushumning umumiy summasida faoliyatning muayyan turlari boʻyicha, qoʻshilgan qiymat soligʻi
va aksiz soligʻini hisobga olmagan holda realizatsiya qilishdan olingan tushum ulushiga mutanosib
tarzda shu muayyan faoliyat turlariga kiritiladi.
(6-q.)
Toʻgʻridan-toʻgʻri hisobga olish usuli qoʻllanilganda
daromadlar, xarajatlar va soliq
solishning boshqa obyektlari yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar faoliyatning qaysi turi
amalga oshirilishi bilan bogʻliq boʻlsa, shu turiga kiritiladi. Bunda faoliyatning faqat bitta aniq
turiga kiritish mumkin boʻlmagan daromadlar, xarajatlar va soliq solishning boshqa obyektlari
yoki soliq solish bilan bogʻliq obyektlar hisobga olishning mutanosib
usuli orqali faoliyatning
amalga oshirilayotgan barcha turlariga kiritiladi.
(7-q.)
Maqsadli mablagʻlar oluvchi soliq toʻlovchilar ushbu maqsadli mablagʻlardan
foydalanish doirasida olingan daromadlarning (qilingan xarajatlarning) alohida-alohida hisobini
yuritishi shart.
(8-q.)
Soliq toʻlovchilar, bundan budjet tashkilotlari mustasno, soliq davri tugaganidan keyin
oʻzi hisobga olingan joydagi soliq organlariga olingan maqsadli mablagʻlardan foydalanganlik
toʻgʻrisida hisobot taqdim etadi. Olingan maqsadli mablagʻlardan foydalanganlik toʻgʻrisidagi
hisobotning shakli va uni taqdim etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi
tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda tasdiqlanadi.
UMUMIY QOIDALARI - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(9-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan soliq majburiyatining bajarilmaganligi yoki lozim darajada
bajarilmaganligi unga soliq organi tomonidan soliq qarzini toʻlash toʻgʻrisida talabnoma
yuborilishi uchun asos boʻladi.
(10-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan soliq majburiyati bajarilmagan yoki lozim darajada
bajarilmagan taqdirda, soliq organlari ushbu majburiyatning majburiy tartibda bajarilishi
yuzasidan ushbu Kodeksning 15-bobida nazarda tutilgan choralarni koʻrishi va (yoki) uning
bajarilishini taʼminlashga doir ushbu Kodeksning 13-bobida nazarda tutilgan choralarni qoʻllashi
shart.
-modda. Soliq hisobotiga oʻzgartirishlar kiritish

(5-q.)
Aniqlashtirilgan soliq hisoboti soliq organiga, ushbu moddada nazarda tutilgan oʻziga
xos xususiyatlarni inobatga olgan holda, soliq hisobotini topshirish uchun belgilangan tartibda
taqdim etiladi.
(6-q.)
Ushbu moddada nazarda tutilgan qoidalar soliq agentlari tomonidan taqdim etiladigan
aniqlashtirilgan soliq hisobotiga nisbatan ham qoʻllaniladi.
-modda. Soliq hisobotini saqlash muddati

|
-modda. Soliq hisobotini saqlash muddatiBog'liq soliq kodeksi 202384-modda. Soliq hisobotini saqlash muddati
(1-q.)
Soliq toʻlovchilar va soliq agentlari soliq organlariga soliq hisobotini va unga ilova
qilinadigan hujjatlarni, agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, ushbu
hisobot taqdim etilgan yildan keyin kamida besh yil saqlashi shart.
(2-q.)
Agar soliq toʻgʻrisidagi qonunchilik soliq stavkasini qoʻllashni, toʻlanadigan soliq
miqdorini, soliq imtiyozini yoki soliq chegirmasini qoʻllashni va (yoki) soliqni toʻlash muddatini
oʻzgartirishni soliq toʻlovchining muayyan shartlarga rioya etishi bilan bogʻlasa, ushbu soliq
toʻlovchi barcha tasdiqlovchi hujjatlarni mazkur shartlarning amal qilishi tugaydigan yildan keyin
kamida besh yil saqlashi kerak. Bunday tasdiqlovchi hujjatlar jumlasiga, xususan, ushbu soliq
boʻyicha soliq hisoboti, unga ilova qilinadigan hujjatlar, shuningdek koʻrsatilgan shartlarga yoki
majburiyatlarga rioya etilganligini tasdiqlovchi hujjatlar kiradi. Ushbu qismning qoidalari, agar
koʻrsatilgan shartlar yoki majburiyatlar vaqtinchalik tusga ega boʻlsa va ularga rioya etilishini
hujjatlar bilan tasdiqlashni talab qilsa, qoʻllaniladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni
tahriridagi qism)
III BOʻLIM.
SOLIQ MAJBURIYATINI BAJARISH
9-bob. Soliq majburiyatini bajarishning umumiy
qoidalari (85 - 88-moddalar)
10-bob. Soliq majburiyatini bajarish (89 - 96-moddalar)
11-bob. Soliqlarni toʻlash muddatlarini
oʻzgartirish (97 - 102-moddalar)
12-bob. Ortiqcha toʻlangan va ortiqcha undirilgan soliqlarni
hisobga olish hamda qaytarish (103 - 105-moddalar)
13-bob. Soliq majburiyatining bajarilishini
taʼminlash (106 - 114-moddalar)
14-bob. Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma (115 - 119-moddalar)
15-bob. Soliq qarzini undirish (120 - 125-moddalar)
9-BOB. SOLIQ MAJBURIYATINI BAJARISHNING
|
| |
rasm. Logistik tizimning zvenosi – avtokorxona elementlarining tarkibi

|
rasm. Logistik tizimning zvenosi – avtokorxona elementlarining tarkibi
|
bet | 38/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZB7.rasm. Logistik tizimning zvenosi – avtokorxona elementlarining tarkibi.
Logistik kanallarga misollar 8 rasmda keltirilgan. Logistik kanal tushunchasi yuqorida keltirilgan fikrlarni hisobga olish bilan ta’minot va ishlab chiqarish logistikasining funksional sohalariga nisbatan qo‘llanilishi mumkin.
Xorijiy va mamlakatimizdagi adabiyotlar tahlili va xorij amaliyotida logistik kanal bilan bir qatorda «logistik zanjirlar»/«etkazib berishlar zanjirlari» (Logistical chain, supply chain) tushunchasidan keng foydalaniladi. Aksariyat hollarda bu tushunchalar aniq chegaralanmaydi, ba’zan esa logistik tizim, logistik tarmoq, logistik zanjir va etkazib berishlar zanjiri atamalaridan ayniqsa xorij logistika amaliyoti va adabiyotlarida sinonimlar sifatida foydalaniladi, bu erda logistik tizim tushunchasi etkazib berishlar zanjiri tushunchasiga qaraganda anchagina kam uchraydi.
SHuni qayd qilish zarurki, logistik zanjir tushunchasi g‘arb biznesida hamma joyda keng qo‘llaniladigan «etkazib berishlar zanjiri» (supply chain) kontekstida mamlakatimizdagi mutaxassislrning integrallashgan logistik tizimni tashkil qilish to‘g‘risidagi fikrlariga ko‘proq mos keladi, bu «supply chain» ning xorijiy adabiyotlar va lug‘atlarda
keltirilgan ta’riflari bilan tasdiqlanadi.
Masalan, ELA 2005 y. lug‘atida «etkazib berishlar zanjiri qayta shkllantirish, harakat yoki joylashtirishni o‘z ichiga oladigan, qo‘shimcha qiymatni qo‘shadigan hodisalar ketma-ketligi sifatida ta’riflanadi». Mohiyatiga ko‘ra, bu ta’rifda etkazib berishlar zanjiri jarayonli yondashuv pozitsiyalaridan etkazib berishlar zanjirining kontragentlari tomonidan bajariladigan va zanjirning mahsulotni (xizmatni) oxirgi iste’molchilari uchun qo‘shimcha qiymatni/narxni qo‘shadigan oqimlar va jarayonlar jamlanmasi sifatida talqin qilinadi.
To‘g‘ridan –to‘g‘ri va kengaytirilgan etkazib berishlar zanjiri 9, 10 rasmlarda keltirilgan
9.rasm. To‘g‘ridan-to‘g‘ri etkazib berishlar zanjiri.
Kengaytirilgan etkazib berishlar zanjiri qo‘shimcha ravishda ikkinchi darajaning etkazib beruvchilari va iste’molchilarini o‘z ichiga oladi (15 rasm).
|
| |
Vaziyatli misol 1 - Transport va logistika

|
Transport va logistika
|
bet | 24/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZBVaziyatli misol 1.
Topshiriq:
Zaxiralar yaratishning zaruriyati.
Omborlarning vazifasi(xom-ashyo ombori, tayyor mahsulot ombori).
Omborlarning samaradorligi.
Omborlarni qisqartirishning imkoniyatlari belgilansin.
Хом-ашё омбори
Хом-ашё
Тайёр мащсулот омбори
Истеьмолчи
|
5.1. Rasm. Zaxiralar logistikasi.
Optimal miqdorda sotib olinuvchi, buyurtma beriluvchi tovar partiyasini aniqlash masalasini ko‘rib chiqamiz.
Misol.1 Quyidagi ma’lumotlar mavjud bo‘lsin: birlik mahsulot etkazishga ketgan xarajat – No-12,75 pul.birligi; yillik istemol S - 1000 birlik; mahsulotni saqlashga ketgan yillik xarajat i- 0,1 pul.birligi; etkaziluvchi partiya miqdori:yillik ishlab chiqarish q – 100, 200, 400, 500, 600, 800, 1000 birlik; yillik ishlab chiqarish p-12000 birlik; tanqislikdan kelib chiqqan chegirmalar h- 0,2 pul. birligi.
Topshirik: a) Sotib olinuvchi mahsulotni optimal xajmini aniqlash.
b) Zaxirani oxirgi inetrvalgacha to‘ldirish uchun buyurtma beriladigan mahsulot optimal hajmini aniqlash.
Tanqislik sharoitidagi mahsulotning optimal hajmini hisoblash quyidagicha amalga oshiriladi.
Sotib olinuvchi mahsulot hajmi quyidagi formula orqali aniqlanadi.
; (5.1)
S otib olinuvchi mahsulot optimal hajmini aniqlash uchun quyidagi jadvalni tuzamiz. (5.1 jadval)
5.1. Jadval
Mahsulot partiyasi
|
100
|
200
|
400
|
500
|
600
|
800
|
1000
|
Formula
|
Buyurtma bajarilishidagi chegirma., pul birligi
|
127,5
|
63,75
|
31,87
|
25,5
|
21,5
|
15,9
|
12,75
|
Iv=S / qoxSo
|
Saqlash chegirma, pul birligi
|
5,0
|
10,0
|
20,0
|
25,0
|
30,0
|
40,0
|
50,0
|
Ixr = q / 2x i
|
Yillik yig‘indi chegirma, pul birligi
|
132,5
|
73,75
|
51,87
|
45,5
|
51,25
|
55,9
|
62,75
|
I q Iv + Ixr
|
Zaxirani to‘ldirishdagi oxirgi interval qmda buyurtma berilayotgan partiyaning optimal hajmini aniqlaymiz.
(5.2)
qm = birlik
Tanqislik sharoitidagi partiyaning optimal hajmini aniqlaymiz:
(5.3.)
qs= birlik
Tanqislik sharoiti maksimal ijobiy zaxira birligi:
(5.4)
birlik
Siklning umumiy vaqti:
(5.5)
Keltirgan hisoblashlar shuni ko‘rsatadiki, tanqislik sharoitida buyurtmaning oxirgi interval nuktalari orasidagi vaqt (0,61 o‘rniga 0,50 q 500/1000) va partiyaning optimal hajmi (500 o‘rniga 613 birlikka) oshadi.
|
| |
Strategik reja ko‘rsatkichlarini hisoblash usullari kuyidagicha

|
Strategik reja ko‘rsatkichlarini hisoblash usullari kuyidagicha
|
bet | 18/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZBStrategik reja ko‘rsatkichlarini hisoblash usullari kuyidagicha.
Har bir rejani tuzish, uni ko‘rsatkichlarini hisoblash bilan bog‘liq bo‘ladi. Logistik strategik rejaning ko‘rsatkichlarini hisoblash usullarini ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, ular quyidagilardan iborat:
a) Kapital qo‘yilma qaytimi yoki kapital qo‘yilmaga olinadigan foyda.
KK=Foydax100/ qo‘yilgan kapital (3.1)
bu erda
KK- kapital qo‘yilma
b) Investitsiya hajmiga qarab kapital qo‘yish. Bu foydaga qo‘shimcha ravishda foyda olish imkonini yaratadi.
Logistika tizimida investitsion loyihalari bir necha usullar bilan baholanadi. Lekin tizimda har xil tahlil uchun bir xil yani toza foyda va undan qoladigan qo‘shimcha daromad hisoblanadi.
Logistik tizimning samaradorligini oshirish uchun qo‘yiladigan investitsiya loyihalari chuqur tahlil qilingan bo‘lishi lozim, u loyihaning maqsadi nima? Loyihaga sarflanadigan xarajat va foyda miqdori qancha? Korxonani rivojiga, taraqqiy etishiga ushbu loyihaning tasiri qanday? Loyiha tasirida korxonani tashkiliy tuzilishi qanday o‘zgaradi? Kabi savollarga javob berish lozim.
Investitsion loyihaga baho berishning bir necha usullari bor va ular quyidagilar.
1. O‘z-o‘zini qoplash usuli eng oson va eng sodda hisoblash usuli bo‘lib, logistika tizimiga qo‘yilgan investitsiyani qoplash muddati aniqlanadi. Bunda investitsiya summasini daromadga bo‘lib, necha yilda investitsiya loyihasi qoplanishi aniqlanadi. Buni quyidagi misolda ko‘rib chiqamiz.
Misol 2. Boshlang‘ich investitsiya kapitalini (In)–50000 AQSH dollar;
Yillik foyda prognozi (Dg) – 45000 AQSH dollar;
Yillik xarajat prognozi (Zg) – 35000 AQSH dollar;
Yillik qo‘yilma prognozi (Vk) – 5000 AQSH dollar;
Tok= In/Dg-Zg (3.2)
Tok=50000/45000-35000=10 yil
Bu usul juda qulay bo‘lib, bu qulaylik kamchiliklarni ham keltirib chiqaradi: yuqoridagi formulada ko‘rsatkichlar shunday olinadiki, birinchi yildagi ko‘rsatkichlar keyingi yilga mos kelmasligi mumkin.
2. O‘rtacha qoplash usuli. Bu usul o‘ziga amortizatsiya va kapital qo‘yilmalarni kiritadi. Bu usulni ham o‘ziga yarasha afzalliklari va kamchiliklari mavjud. Bu usulda hisoblash oson va qulay lekin bunda ham 1000 dollar 5 yildan keyin ham 1000 dollar qilib olingan. Bu usulni quyidagi misolda ko‘ramiz.
|
| |
Misol 1 - Transport va logistika

|
Transport va logistika
|
bet | 20/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZBMisol 1. KrAZ-256B1 avtomobili (qn-12 t) paxta tozalash zavodiga yuk tashiydi. Tashish masofasi 20 km. Marshrutdagi masofadan foydalanish koeffitsienti 0,5. Texnik tezlik 25 km/soat. Avtomobilning liniyadagi ish vaqti 17 soat. Bir qatnovdagi ortish-tushirish vaqti 0,5 soat. Bir kunlik no‘linchi masofa 5 km.
Avtomobilning t va tkm dagi kunlik ish unumdorligi hisoblansin.
Misol 2 O‘zbekistonda paxta tashish logistikasi bo‘yicha sarf-xarajatlar. Toshkent-Poti, Toshkent-Riga, Toshkent-Brest marshrutlari orqali paxtani konteynerda va yopiq vagonlarda tashishidagi harajat va foydalar aniqlansin. Konteynerli marshrutli poezd 28-50 vagondan iborat yukni tashiydi. Yigirma futli konteynerlar 22-24 tonnani sig‘diradi. YOpik vagonga 40-51,6 tonnani joylashtiradi.
4.1.jadval
Yo‘nalish
|
Masofa, km
|
$ konteynerli vagonda yuk tashish bahosi
|
$ yopiq vagonda yuk tashish bahosi
|
$ tonno-kmga
|
Toshkent-Brest
|
4236
|
|
|
0,016
|
Toshkent-Riga
|
4286
|
|
|
0,017
|
Toshkent-Poti
|
3017
|
|
|
0,020
|
Yo‘nalish
|
Konteynerli yuk tashishda masofaga ketgan harajatlar
|
Odatdagi yuk tashishda masofaga ketgan harajatlar
|
Konteynerli yuk tashishda sotuvdan tushgan foydalar
|
Odatdagi yuk tashishda sotuvdan tushgan foydalar
|
Toshkent-Brest
|
|
|
|
|
Toshkent-Riga
|
|
|
|
|
Toshkent-Poti
|
|
|
|
|
Brest orqali cheklangan hajm 28 vagondan, Riga orqali 35 vagondan, Poti orqali 50 vagondan iborat.
|
| |
rasm. Kengaytirilgan yetkazib berishlar zanjiri

|
rasm. Kengaytirilgan yetkazib berishlar zanjiri
|
bet | 39/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZB10.rasm. Kengaytirilgan yetkazib berishlar zanjiri.
Misol.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri va kengaytirilgan etkazib berishlar zanjiriga misol sifatida kompyuterlarni yig‘ish bilan shug‘ullanadigan kompaniyani ko‘rib chiqamiz. Fokuslanadigan kompaniya — shaxsiy kompyuterlarni «otvertka bilan» yig‘adigan sanoat korxonasidir. 1 darajanig etkazib beruvchilari — shaxsiy kompyuterlarni yig‘ish birliklari: korpuslar, tizim platosi, vinchesterlar, diskovodlar, klaviaturalar va hokazolarni ishlab chiqaruvchi kompaniyalardir (distribyutorlar). 1 darajaning iste’molchilari — fokuslanadigan kompaniyadan shaxsiy kompyuterlarni ulgurji sotib oladigan distribyutorlardir.
Kengaytirilgan etkazib berishlar zanjiri 2-darajaning etkazib beruvchilari: mikroelektronika, simlar, ulardan shaxsiy kompyuterlarning korpuslari ishlab chiqariladigan alyuminiy listlar, plastmassalar va hokazolarni ishlab chiqaruvchilarni o‘z ichiga oladi. 2-darajaning iste’molchilari distribyutorlardan shaxsiy kompyuterlarni sotib oladigan chakana savdo tarmoqlari ham, hisoblash texnikasi bilan savdo qiladigan alohida do‘konlar ham bo‘lishi mumkin.
Etkazib berishlar zanjirining yuqorida sanab o‘tilgan ishtirokchilari to‘g‘ridan-to‘g‘ri variantda ham, kengaytirilgan variantda ham asosiy kontragentlar bo‘lib hisoblanadi. Etkazib berishlar zanjirida ulardan
tashqari logistik vositachilar va boshqa vositachilar: ekspeditorlar,
omborlar, terminallar, brokerlar, banklar va hokazolar bo‘lishi mumkin.
Maksimal etkazib berishlar zanjiri (2.11 rasm) fokuslanadigan kompaniya va uning chap tomondagi barcha kontragentlaridan (boshlang‘ich xomashyo va tabiiy resurslarni etkazib beruvchilargacha) – ular fokuslanadigan kompaniyaning “kirishdagi” resurslarini belgilaydi – o‘ng tomonda oxirgi (individual iste’molchilargacha bo‘lgan taqsimlash tarmog‘idan tashkil topadi.
2.12rasmda «supply chain»2ning keltirilgan ta’rifini maksimal etkazib berishlar zanjiri1sifatida tasvirlaydigan sxema keltirilgan. Sxema tish shetkalari ishlab chiqaradigan DuPont kompaniyasining xomashyo manbalaridan oxirgi iste’molchilarga bo‘lgan barcha asosiy ishlab chiqarish zvenolari va bosqichlarini o‘z ichiga oladi.
11. rasm. Maksimal etkazib berishlar zanjirining umumiy ko‘rinishi.
|
| |
rasm. Sanoat firmasida moddiy resurslar xarid qilishni boshqarishda logistik muvofiqlashtirish

|
rasm. Sanoat firmasida moddiy resurslar xarid qilishni boshqarishda logistik muvofiqlashtirish
|
bet | 36/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZB2 rasm. Sanoat firmasida moddiy resurslar xarid qilishni boshqarishda logistik muvofiqlashtirish.
Xaridlarni boshqarishda ta’minot logistikasining vazifalari firmaning moddiy oqimlarni boshqarish bilan bog‘liq bo‘lgan umumiy logistik strategiyasida moliyaviy, aperatsion va boshqa menejment turlarini muvofiqlashtirish va bog‘lash hisoblanadi. Bunda logistik menejmentning optimallashtiruvchi echimlari an’anaviy tarzda xaridlar va moddiy resurslai zahiralarini boshqarishning umumiy xarajatlarini minimallashtirish, logistika tizimi g‘oyasidan foydalanish bilan moddiy resurslarni etkazib berishni optimallashtirish, logistik xavf-xatarlarni kamaytirish (etkazib berish parametrlarini kuzatib borish bilan) va etkazib beruvchilarni optimal tanlashni o‘z ichiga oladi.
20-AMALIY MASHG‘ULOT.
MAVZU: YO‘LOVCHI TRANSPORT TIZIMLARINING MINTAQAVIY LOGISTIKASI.
(4-soat)
Tizimlarning umumiy nazariyasi va logistikaning uslubiy tamoyillaridan foydalanish logistik tizimni tuzilmaviy tarkib toptiruvchilar – tagtizimlar, zvenolar, elementlar, kanallar, zanjirlar va hokazolarga ajratishni ko‘zda tutadi. Bunday ajratishni ob’ektli dekompozitsiyalash deb ataymiz (5 rasm).
5-rasm. Logistik tizimni ob’ektli dekompozitsiyalash.
Logistik tizimning – logistik tahlil va sintez ob’ektining yaxlitligini tarkib toptiruvchilarga ajratish avvalambor boshqaruv funksiyalari: tashkil qilish, rejalashtirish, tartibga solish, muvofiqlashtirish, hisobga olish, nazorat qilish, tahlil qilish va hokazolarni amalga oshirish maqsadida logistik tizimni yanada chuqurroq va detalli ko‘rib chiqish zarurati bilan belgilanadi. Logistik tizimni ob’ektli dekompozitsiyalash shuningdek logistik tarmoqning, etkazib berishlar kanalining etkazib berishlar zanjirini yoki logistik infratuzilmani tarkibiy birliklarining qandaydir bir jamlanmasi sifatida shakllantirish muammosiga nisbatan tarkibini belgilaydi.
Evropa logistika assotsiatsiyasining 2005 yildagi atamalar lug‘atida garchi logistik tizimning yaqqol ko‘rinishdagi ta’rifi bo‘lmasada, ilmiy-nazariy va amaliy nuqtai-nazardan uning tarkibi elementlarini tashkil etuvchilarning keng ro‘yxati berilgan. Tarkib 7 ta bo‘limni o‘z ichiga oladi:
Umumiy qoidalar.
Tizimli qo‘llanilishlar.
YOndashuvlar.
Foydalanilish sohalari.
Operatsion logistik faoliyat.
Logistikada boshqarish faoliyati.
Tavsiflar.
Logistik tizimning prEN 12777 Evropa standartiga muvofiq tavsiya qilinadigan to‘liq tarkibi 2 jadvalda keltirilgan.
«Logistik tizim» tushunchasining kiritilishi, bizning nazarimizda firmada logistikani tizimli yondashuv va tizimli tahlil qilish asosida joriy qilish ma’nosida konstruktiv ahamiyatga ega. Tizimli yondashuv logistik tizimning barcha elementlarini boshqaruvining yagona maqsadi uchun o‘zaro bog‘liq va bir biriga tasir etuvchilari sifatida qarashni tqazo etadi.
|
| |
Logistik tizimlarning tasnifini ko‘rib chiqamiz

|
Logistik tizimlarning tasnifini ko‘rib chiqamiz
|
bet | 37/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZBLogistik tizimlarning tasnifini ko‘rib chiqamiz.
6.rasmda logistik tizimlarning taklif qilinadigan tasnifi keltirilgan. Bunday tasnifiga ko‘ra logistik tizimlar uchta guruhga - makro-, mezo- va mikrologistik tizimlarga bo‘linadi. Bunday bo‘lish asosan logistik tizimda boshqarish ob’ektining turlicha murakkablik darajasi va ularni qurishning turlicha maqsadlari bilan shartlanadi.
6.rasm. Logistik tizimlarning tasnifi.
Logistik kanallar.
O‘zining logistik infratuzilmasini shakllantirishda logistik tizimning tez-tez foydalaniladigan zvenosi – avtopark tashishlarni boshqarish tarkibini belgilaydigan elementlar (ekspluatatsiya qilish xizmati, ishlab chiqarish-texnika xizmati, dispetcherlik xizmati, reja-iqtisod bo‘limi va hokazolar) jamlanmasi, shuningdek logistik tizimning avtokorxonaning o‘zining transport infratuzilmasini tashkil qiladigan elementlari (harakatlanuvchi tarkib, avtomobillarga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash zonasi, garaj va hokazolar) ko‘rinishida taqdim qilinishi mumkin. Avtokorxonaning tarkibiy elementlarining tarkibi 7. rasmda keltirilgan.
Logistik tarmoq — bu ular o‘rtasida asosiy va hamrohlik qiluvchi oqimlar bo‘yicha logistik tizimni/etkazib berishlar zanjirini nazorat qilish yoki loyihalash doirasida o‘zaro bog‘lanishlar o‘rnatilgan logistik tizim zvenolarining to‘liq ko‘pligidir.
Logistik tarmoqni shakllantirish logistikani strategik rejalashtirish va samarali logistika tizimini qurishning eng muhim vazifasi bo‘lib hisoblanadi.
Logistik kanal—bu tovarlar oqimini hosil qiladigan tashish, saqlash, yuklarga qayta ishlov berish yoki kommunikatsiya funksiyalarida ishtirok etadigan vositachilar tarmog‘idir.
Keltirilgan fikrlarni umumlashtirish asosida
Logistik kanal deb logistik tizim zvenolarining operatsion logistik faoliyat ko‘lamlarida marketing talablarini bajarish va/yoki mahsulotni o‘rash, saqlash, qayta ishlov berish va tashish hisobiga tejash maqsadida moddiy oqimi bo‘ylab yo‘naltirilgan maxsus jamlanmasini hisoblaymiz.
|
| |
Topshiriq - Transport va logistika

|
Transport va logistika
|
bet | 21/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZBTopshiriq:
YUklarni xom-ashyodan mahsulot ishlab chiqaruvchi va istemolchigacha transportda tashish ishlarini bajaruvchi transport firmasi ko‘rsatilsin.
Sxemada ko‘rsatilgan transport xizmati turlaridan transport firmasi bajaradigani tanlansin.
Transport xizmatiga tavsifnoma berilsin.
Misol 3. ZIL-130 avtomobilining yuk ko‘tarish qobiliyati qn-5 t, avtomobilning yukli masofasi 90 km, bir qatnovdagi masofadan foydalanish koeffitsienti-0,5, texnik tezlik 30 km/soat, ish vaqti-8 soat, katnovlar soni- 5, bir qatnovdagi ortish-tushirish vaqti-0,5 soat. bir kunlik no‘linchi masofa 5 km. Avtomobilning t va tkm dagi kunlik ish unumdorligi hisoblansin.
Misol 4 Taniqli N-firmasiga 100000 tonna paxta berish kerak. Agar marshrutli poezdning yuki 2500 tonna paxtani tashkil etsa, firma ehtiyojini qondirish uchun necha kun kerak bo‘ladi? YUkni jo‘natuvchidan N-firmasiga etkazish uchun 30 kun ketadi. Agar jo‘natish tezligi bir oyda bir tarkibli qismga to‘g‘ri kelsa 100000 tonna paxtani etkazish uchun qancha vaqt ketishi aniqlansin.
Misol 5 Amerika tipidagi paxtaning bir funti 77,50-86,75 sent., Meksikaniki 79,00 sent, Argentinaniki 72,50-74,50, Turkiyaniki-73,00 sent, Markaziy Osiyoniki 71,00. Transport xarajatlari: O‘zbek paxtasini transportda tashish bahosi paxta tozalash zavodidan yuk ortish portigacha tonnasiga 75-100 AQSH dollarini va ohirgi iste’molchiga etkazish tonnasiga 100-120 AQSH dollarini tashkil etadi.
YOpiq vagonlarga 51,6 tonnali paxtani joylashtirishi mumkin. Qirq futli konteynerlar 11,5-12 tonna joylaydi. Markaziy Osiyoda toyning standart o‘lchovi bo‘yicha 40-futli konteynerga 105tadan 120ta toygacha joylash imkonini beradi, bu esa o‘rtacha 22-25 tonnali yuklash imkonini beradi. Amerika toylari 40 futli konteynerga 80ta toy, ya’ni 18 tonna yukni joylaydi, demak O‘rta Osiyodagi yuk AQSHdagi .yukka nisbatan 25%ga arzondir. O‘rta Osiyodagi vagonlarga va Amerika vagonlariga 5.000.000 tonna paxtani etkazish uchun nechta tarkibli qism talab etilishi.
Misol 6 YUk jo‘natuvchi (qishloq xo‘jalik mahsulotini ishlab chiqaruvchi) va tashuvchi (transport firmalari va kompaniyalari)larning o‘zaro ta’sir holati ishlab chiqilsin.
Buning uchun quyidagilar tayinlansin:
|
| |
Davlat moliyaviy nazorati printsiplari

|
Davlat moliyaviy nazorati printsiplari
|
bet | 26/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditDavlat moliyaviy nazorati printsiplari
Davlat moliyaviy nazorati printsiplariga quyidagilar kiradi:
mustaqillik printsipi – davlat moliyaviy nazorati organlari bog’liq bo’lmaydi, aralashishga yo’l qo’yilmaydi;
ob’ektivlik printsipi – O’zbekiston Respublikasi mos kelishini qat’iy nazoratini amalga oshiradi, davlat moliyaviy nazorati standartlari asosida, tomonlarning o’zaro nizolaridan tashqari;
ishonchlilik printsipi-nazorat ob’ektini buxgalteriya hisobi, bank va boshqa hujjatlar asosida nazorat natijalarini tasdiqlash;
shaffoflik printsipi – davlat moliyaviy nazorat organlari O’zbekiston Respublikasi Prezideni, O’zbekiston Respublikasi Hukumati, joylardagi mahalliy hokimiyat organlari, davlat organlarining rahbarlari, jamoatchilikka hisobdor, nazorat natijalarini ifoda etishning aniqligi;
kompetentlik printsipi – davlat moliyaviy nazorat organlarining xodimlari nazorat qilishni amalga oshirish bo’yicha zaruriy kasbiy bilim va mahorati yig’indisi;
oshkoralik printsipi – davlat moliyaviy nazorati natijalarini maxfiyligi, xizmat, tijorat yoki boshqa shu kabi qonun bilan sir saqlanadigan axborotlarni hisobga olgan holda chop etish.
Davlat moliyaviy nazoratiga yagona talablar davlat moliyaviy nazorati standartlari tomonidan belgilanadi.
Davlat moliyaviy nazorati quyidagi turlarga bo’linadi:
mos kelishining nazorati-O’zbekiston Respublikasi byudjet va shu kabi qonunchiligini nazorat ob’ektlari faoliyatiga mos keluvchanligini baholash;
moliyaviy hisobotlar nazorati – nazorat ob’ektlarining moliyaviy hisobotini o’z vaqtida tuzilishi va taqdim etilishini hamda asoslanganligini, ishonchliligini baholash;
samaradorlik nazorati – baholash, shu jumladan, moliyaviy hisobotlar va unga mos kelishning nazorati, davlat aktivlarini hamda kafilligini, davlat va davlat tomonidan kafolatlangan qarzlarni, grantlardan foydalanish bilan bog’liq davlat xizmatlarining ko’rsatilishi, davlat
va byudjet dasturi realizatsiyasi, ularning strategik rejasida ko’zda tutilgan, davlat organlari erishgan to’g’ri va yakuniy natijalar hamda davlat organlari va sub’ektlar faoliyatiga ta’sir ko’rsatuvchi kompleks va ob’ektiv tahlil va davlat boshqaruvi ayrim olingan tarmoq(soha) yoki ijtimoiy soha, iqtisodiyotning rivojlanishi davlat sektori sub’ektlariga ta’siri ko’rib chiqiladi.
|
| |
AMALIY MASHG’ULOT - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 31/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditAMALIY MASHG’ULOT UCHUN MASALALAR
MAVZU: O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MOLIYAVIY NAZORATNING TASHKILIY ASOSLARI
– Masala
Bir necha hafta mobaynida tadbirkor G. va auditor viloyatlar bo’ylab sayohat qilmoqda. Tadbirkor «G» sayohati davomida turli xil korxonalarda hissa qo’shish imkoniyatini qidirmoqda. Auditor tadbirkorga kapital qo’yish borasida maslahatlar berishi hamda tadbirkor bilan sherikchilik asosida tashkil qilingan korxonaning yillik hisobotini tekshiruvdan o’tkazishi zarur.
Yillik hisobotini tekshirayotganda auditorlarning mustaqillik tamoyildan kelib chiqqan holda auditorga ham maslahatchi ham auditor deb baho berish mumkinmi?
– Masala
Auditor buyurtmachilaridan birining hali e’lon qilinmagan balansini auditorlik firmaning boshlig’i boshqa xodimlari bilan muhokama qilmoqda. Bu holatda sir saqlash majburiyati buzilganmi?
– Masala
Yillik hisobotni tekshirish jarayonida auditor buyurtmachi tomonidan raqobatbardosh korxona sotib olinayotganligini aniqladi. Agar bu ma’lumotlar ma’lum bo’lsa, raqobatbardosh korxona aktsiyalari kursi oshadi. Auditor vositachi tomonidan korxona aktsiyalari kursi oshadi. Auditor vositachi tomonidan korxona aktsiyalarini sotib olishga qarshi emas va shu tarzda, u ko’proq foyda olish imkoniyatini qidirmoqda. Bunday holatda u o’zining professionallik majburiyatini buzmayaptimi?
– Masala
Audit o’tkazish jarayonida auditorlik tekshiruvi guruhining rahbari auditorga audit o’tkazilayotgan korxonaning soliqlar bo’yicha hisob – kitoblarini O’zbekiston Respublikasi Soliq qonunchiligiga asosan tekshirib chiqish yuzasidan topshiriq berdi. Tekshirish tugagach, auditor soliqlar bo’yicha hisob – kitoblarda hech qanday xato aniqlanmaganligini ma’lum qildi. Audit jarayonida bir haftadan so’ng hisobot tayyorlanadi. Besh oy o’tgandan so’ng soliq inspektsiyasi tomonidan tekshirish o’tkazilib, soliq hisob – kitoblari bo’yicha bir qator kamchiliklarni aniqladi. Shunga ko’ra, korxona hisoblangan soliqlarni va jarimalarni to’lashi zarur bo’ldi. Mijoz qonuniy asosda auditorlik tashkilotiga nima sababdan bu xato – kamchiliklar tekshirish paytida aniqlanmaganligi haqida murojaat qildi. Bu holatga qanday baho berasiz?
– Masala
Sug’urta kompaniyasi auditorlik firmasiga majburiy audit o’tkazishni taklif qildi. Ammo auditorlar orasida sug’urta kompaniyasi faoliyatini yaxshi biladigan mutaxassis yo’q.
Bu holatda auditorlik firmasi taklifni qabul qiladimi?
– Masala
Qandolatchilik fabrikasi boshqa bir auditorlik firmasi bilan shartnomani buzib, szning auditorlik firmangiz bilan shartnoma tuzmoqchi. Bu holatda siz nima qilasiz?
|
| |
Tomonlarning majburiyatlari

|
Tomonlarning majburiyatlari
|
bet | 23/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZB9. Tomonlarning majburiyatlari
9.1 Xaridor to‘lov muddatini kechiktirgani uchun tugallanmagan summaning har kuni uchun ___% miqdorda jarima to‘laydi.
9.2 Jarima to‘lanishidan qat’iy nazar, kontraktni buzgan tomon ikkinchi tomonning zararlarini qoplashi shart.
6-SEMESTR
12-AMALIY MASHG‘ULOT.
MAVZU: TRANSPORT KOMPANIYASIDA ZAHIRALARNI BOSHQARISH
(4-soat)
Moddiy zaxira-bu ishlab chiqarishni va muoamalaning har xil bosqichlarida bo‘lgan sanoat-texnik mo‘ljaldagi mahsulot ishlab chiqarish yoki shaxsiy istemol jarayoniga kirishni kutayotgan xalq istemol tovarlari va boshqa tovarlardir.
Zaxiralarni tashkil etish bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy xarajatlar quyidagilar:
muzlatilgan moliya mablag‘lari;
maxsus jihozlangan xonalarni tashkil etish bo‘yicha xarajatlar:
maxsus xodimlarning ish xaqlari;
buzilish va o‘g‘irlikning oldini olish uchun doimiy tavakkalchilik xarajatlari.
Zaxiralarning mavjudligining o‘zi xarajatlarga olib keladi. Ammo zaxiralarning mavjud emasligi-bu ham xarajatdir, lekin ular har xil yo‘qotishlar shaklida bo‘ladi. Zaxiralarning mavjud emasligi bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy yo‘qotishlar quyidagicha:
ishlab chiqarishning turib qolishidan yo‘qotishlar;
talab mavjud bo‘lgan vaqtda omborda tovar yo‘qligi natijasida vujudga keladigan yo‘qotishlar;
yuqori narxlarda kichik hajmdagi tovar partiyalarini sotib olish natijasidagi yo‘qotishlar va boshqalar.
Zaxira tushunchasi moddiy ishlab chiqarishning barcha sohalarini qamrab oladi, chunki xom-ashyoning birinchi manbadan oxirgi istemolchiga bo‘lgan harakatda moddiy oqim barcha maydonchada zaxira ko‘rinishida yig‘ilishi mumkin. Bunda har bir maydonchada moddiy zaxiralarni boshqarish o‘z xususiyatlarga ega. Xom-ashyoni oxirgi mahsulotga aylantirish yo‘lida va bu mahsulotning oxirgi istemolchiga zaxiralarning ikki asosiy turi tashkil etiladi.
Ishlab chiqarish zaxiralari;
Tovar zaxiralari.
O‘z navbatida bu zaxiralarning har biri yana uch turga bo‘linadi:
a) joriy zaxiralar;
b) sug‘urta zaxiralari;
v) mavsumiy zaxiralar.
Zaxiralar etkazib beruvchi, ishlab chiqaruvchi va istemolchi orasidagi bevosita bog‘lanishni kuchsizlantirish uchun xizmat qiladi. Zaxiralar mavjudligi ishlab chiqarishni optimal xizmatdagi partiyalar bilan etkazib berilayotgan xom-ashyo bilan taminlashga, shuningdek, xom-ashyoni optimal hajmdagi tayyor mahsulotga aylantirishga imkoniyat beradi. Xom-ashyo zaxiralari shu xom-ashyoni etkazib beruvchini mahsulot ishlab chiqaruvchiga bo‘lgan bog‘lanishini kuchsizlantiradi;tayyor mahsulot zaxiralari shu mahsulot ishlab chiqaruvchini uning istemolchiga bo‘lgan bog‘lanishini kuchsizlantiradi; ishlab chiqarish jarayonida bo‘lgan yarim tayyor mahsulotlar zaxirasi alohida sexlarning bir-biriga bo‘lgan bog‘lanishini kamaytiradi.
|
| |
,0 pul.bir narxida - Transport va logistika

|
Transport va logistika
|
bet | 30/48 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 3,61 Mb. | | #100867 |
Bog'liq TL Uslubiy kursatma UZB2,0 pul.bir narxida.
Sotib olinuvchi mahsulot hajmi quyidagi formula orqali aniqlanadi.
birlik
1,50 pul.bir narxida.
Sotib olinuvchi mahsulot hajmi quyidagi formula orqali aniqlanadi.
birlik
Hisob-kitoblar yillik harajatlarni umumiy qiymati asosida olib boriladi. Mahsulotga xarid qilish narxiga turli omillarning ta’sir qilishini ko‘rib chikamiz.
Buning uchun quyidagi formuladan foydalanamiz:
(8.4.10)
2,50 pul.birligi narxida
2,0 pul.birligi narxida
1,50 pul.birligi narxida
Keltirilgan hisob-kitob asosida hulosa qilish mumkinki, 2000 dona va undan ko‘proq mahsulot harid qilish maqsadga muvofiqdir.
6-masala. Quyidagi ma’lumotlar mavjud: birlik mahsulot etkazishga ketgan xarajat – No-14,2 pul.birligi; yillik istemol S - 2040 birlik mahsulotni saqlashga ketgan yillik xarajat i- 2 pul.birligi etkaziluvchi partiya miqdori:yillik ishlab chiqarish q – 100, 200, 300, 500, 600, 700, 900 birlik; yillik ishlab chiqarish p-12000bir.; chegirmalar tanqislikdan kelib chiqqan h- 3 pul.birligi.
Topshiriq: a) Sotib olinuvchi mahsulotni optimal hajmini aniqlash.
b) Zaxirani oxirgi inetrvalgacha to‘ldirish uchun buyurtma beriladigan mahsulot optimal hajmini aniqlash.
7-masala. Quyidagi ma’lumotlar mavjud: birlik mahsulot etkazishga ketgan xarajat – No-20,0 pul.birligi; yillik istemol S - 10000 birligi: mahsulotni saqlashga ketgan yillik xarajat i- 0,96 pul.birligi: etkaziluvchi partiya miqdori:yillik ishlab chiqarish q – 100, 200, 400, 500, 600, 800, 900 birlik.; yillik ishlab chiqarish p-12000birlik.; chegirmalar tanqislikdan kelib chiqqan h- 4 pul.birligi.
Topshirik: a) Sotib olinuvchi mahsulotni optimal hajmini aniqlash.
b) Zaxirani oxirgi inetrvalgacha to‘ldirish uchun buyurtma beriladigan mahsulot optimal hajmini aniqlash.
8-masala. Quyidagi ma’lumotlar mavjud: birlik mahsulot etkazishga ketgan xarajat – No-22,75 pul.birligi; yillik istemol S - 10000 birlik: mahsulotni saqlashga ketgan yillik xarajat i- 0,2 pul.birlik: etkaziluvchi partiya miqdori:yillik ishlab chiqarish q – 100, 200, 300, 500, 600, 700, 1000 birlik.; yillik ishlab chiqarish p-12000birlik.; chegirmalar tanqislikdan kelib chiqqan h- 0,3 pul.birligi.
Topshirik: a) Sotib olinuvchi mahsulotni optimal hajmini aniqlash.
b) Zaxirani oxirgi inetrvalgacha to‘ldirish uchun buyurtma beriladigan mahsulot optimal hajmini aniqlash.
|
| |
MUSTAQIL TA’LIM - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 32/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditMUSTAQIL TA’LIM TOPSHIRIQLARI
MAVZU: O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MOLIYaVIY NAZORATNING TAShKILIY ASOSLARI
Moliyaviy nazoratni vujudga kelgan vaqti qachon?
Moliyaviy nazorat dastlab qaysi mamlakatlarda paydo bo’lgan?
Auditorlik faoliyati qaysi mamlakatlarda taraqqiy etgan?
Moliyaviy nazoratning mohiyati, maqsadi va vazifalari nimalardan iborat?
O’zbekistonda auditorlik faoliyatini tartibga solish tizimini tavsiflang.
Auditorlik faoliyatining milliy standartlari nima?
Auditorlik faoliyatining tasnifi (auditorlik tekshiruvi va professional xizmatlari)
Majburiy auditorlik tekshiruvini tavsiflang.
Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi nima?
Nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qilish organlari tashabbusga ko’ra audit o’tkazishning xususiyatlari nimalardan iborat?
TARQATMA MATERIALLAR
1-MAVZU: O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MOLIYaVIY NAZORATNING TAShKILIY ASOSLARI
-
davlat organlarining faoliyati yo’nalishi bo’yicha uning ishining unumdorligi va sifatini oshirish maqsadida amalga oshiradi
|
davlat organlari, uning hududiy bo’linmalari va bo’ysinuvchi tashkilotlar faoliyatining yo’nalishi bo’yicha baholashni amalga oshiradi hamda davlat organlarining birinchi rahbariga uning faoliyatini yaxshilash bo’yicha tavsiyalar taqdim etadi
|
O’zbekiston Respublikasi byudjet va boshqa qonunchiliklarini davlat organlari rioya qilishini tekshirishni amalga oshiradi
|
Davlat organlarining strategik va operatsion rejalarini amalga oshirishni va natijalarini baholashni tekshirishni amalga oshiradi
|
“O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MOLIYAVIY NAZORATNING TASHKILIY ASOSLARI”
|
| |
Talab qilinadi - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 197/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditTalab qilinadi: Agar auditorlik tashkiloti korxonaga kompyuterlashtirish yuzasidan xizmat ko’rsatsa, auditorlik tekshiruvi o’tkazayotgan vaqtda auditorning mustaqilligiga ta’sir ko’rsatadimi?
Masala. Auditorlardan mijoz-korxona buxgalterlari tomonidan quyidagicha
savollar bilan murojaat qilindi:
Joriy hisobot davriga tegishli, hisobot tuzilganga qadar aniqlangan xatolar buxgalteriya hisobotida qanday aks ettiriladi?
Joriy hisobot davrida aniqlangan o’tgan yillardagi xatolar hisobda qanday aks ettiriladi?
Korxona turli faoliyat bilan shug’ullanadigan bo’lsa foyda solig’i bazasi qanday aniqlanadi?
Transport vositasiga 100% eskirish hisoblangan bo’lib shartnoma bahosida 1840000 so’mga sotib olingan. Bu transport vositasiga amortizatsiya hisoblash kerakmi? Transport vositasini asosiy vositalar tarkibiga qqshilganda qanday buxgalteriya provodkalari beriladi?
Korxona telefon o’rnatish va uning xizmati, kommutator xizmati, o’t o’chirish sistemasi, signalizatsiya moslamalari xarajatlari qanday xarajatlar tarkibida hisobga olinadi?
Yilning natijasi bo’yicha o’tkaziladigan majburiy auditorlik xizmati uchun to’lov sarflari qaysi xarajatlar tarkibida hisobga olinadi va soliqqa tortish bazasiga qo’shiladimi?
Temir yo’l chiptasida temir yo’l ta’rifi va sug’urta summasi ko’rsatilgan QQS summasini qanday ajratish mumkin. Temir yo’l chiptasining jami summasidanmi yoki temir yo’l ta’rifi summasidanmi?
Sho’’ba korxona alohida balans va hisob-kitob schyotiga ega. Nizom talablariga ko’ra o’zining tushumini bosh korxonaga pul ko’chirish orqali o’tkazib berish kerak. Bosh korxonaga naqd pulda belgilangan limitda ortiqcha to’lash huquqiga egami?
Xo’jalik shartnomasi shartlarini bajarmaganlik uchun jarima summalari qaysi mablag’lar hisobidan qoplanadi?
Ustav kapitalidagi xorijiy ta’sischilarning ulushini baholash tarkibi qanday amalga oshiriladi?
Kichik korxonalarida yagona soliq to’lash mezonlari qanday tartibda amalga oshiriladi?
Sho’’ba korxona va qaram korxonalarni tuzishda qaysi me’yoriy hujjatlarga asoslanadi?
Safar xizmati xarajatlarini hisobdan chiqarish tartibi qanday amalga oshiriladi?
Xorijiy mamlakatlar bo’yicha safar xizmatlarini hisoblash va hisobdan chiqarish xususiyati qanday amalga oshiriladi?
Vakillik xarajatlari me’yorlari va ularni hisobdan chiqarish qanday amalga oshiriladi?
Reklama xarajatlari me’yorlari va hisobdan chiqarish tartibi qanday amalga oshiriladi?
Kadrlar tayyorlash xarajatlari qanday hisobdan chiqariladi?
Asosiy ishlab chiqarishdagi ishchilar uchun berilgan moddiy yordam pullari mahsulot tannarxiga kiritiladimi?
Kredit foizi summalari mahsulot tannarxiga kiritiladimi?
Korxona investitsiya uchun qilingan sarf xarajatlar, jumladan sotib olingan asosiy vositalar qaysi qiymatda (boshlang’ich yoki qoldiq) soliq solish bazasidan imtiyoz sifatida chegirib tashlanadi?
Asosiy vositalar boshqa tashkilotlarga sotilganda qanday tartibda va qaysi qiymatidan QQS to’lanadi?
Tekinga olingan asosiy vositalarga eskirish hisoblanadimi?
|
| |
Talab qilinadi - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 198/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditTalab qilinadi: Auditorlar tomonidan korxona buxgalterlariga yuqoridagi holat bo’yicha qanday amaliy tavsiyalar yoki tushuntirish ishlari amalga oshirilishi lozim?
MUSTAQIL TA’LIM TOPSHIRIQLARI
16-MAVZU NAZORAT MASLAHATCHI AUDITORLIK TIZIMLARI VA AUDIT ISH SIFATI NAZORATI
Nazorat va maslaxat auditining muximligi va audit sifatining nazoratini tashkil etish buyicha normativ taminot tekshirish.
Tashki auditning maslahat xizmatlarini aniklang.
Nazorat va maslaxat strategiyasini tekshirish. Firma sifati va funktsiyalarining nazorati va firmaning siyosati tahlili.
Firma boshkaruvchisining sifat uchun javobgarligini aniklang.
Sifat nazoratining elementlarini aytib bering.
Modellashtirishning tekshiruvi va nazorat va maslaxat auditining biriktilish variantlari.
Milliy standartlarning kaysi birida sifat nazorati tekshiruvi xakida malumot keltirilgan.
TARQATMA MATERIALLAR
16-MAVZU NAZORAT MASLAHATCHI AUDITORLIK TIZIMLARI VA AUDIT ISH SIFATI NAZORATI
Qarz vositalarining auditi. Dividend siyosatining auditi. To’lov qobiliyatining auditi. Moliyaviy barqarorlik auditi.
Maslahat beruvchi audit
Vazifa lari
Moliyaviy-xo’jalik faoliyatini baholash va uni yaxshilash yo’llarini izlash
Maqsad lari
Huquqni himoya qiluvchi va boshqa davlat organ lari
Aktsiyador lar, mulk egalari
Tashqi audit dan manfaatdor bo’lgan sub’ektlar
Qonuniy me’yoriy hujjatlarga amal qilish ni aniqlash
Ish haqining hisoblanishi ni tekshirish,
texnika xavfsizligi shartlari
ning bajarilishi
Maqsad lari
Hisob auditi
Ish haqi hisoblanishi ning auditi.
Jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar auditi.
Sug’urta va pensiya ta’minoti auditi.
Aktsiyalar emissiyasining auditi.
Balans auditi.
Likvid lik auditi
Vazifa lari
|
| |
AMALIY MASHG’ULOT - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 196/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditAMALIY MASHG’ULOT UCHUN MASALALAR
16-MAVZU NAZORAT MASLAHATCHI AUDITORLIK TIZIMLARI VA AUDIT ISH SIFATI NAZORATI
Masala. Quyidagi suxbatlarda shartli belgilar mavjud, ya’ni A- auditor, T- tekshiriluvchi.
Talab qilinadi:
Auditor qanday tahminlarni o’rtaga tashlashi mumkin?
Suxbat jarayonida mantiqan auditorda qanday savollar vujudga kelishi mumkin?
Suxbat jarayonida so’zlar muvofiq kelishi uchun qanday xujjatrani so’rashi mumkin?
Suxbat
A: Siz uchun sifat siyosatida eng muhimi nima?
T: Barchaning yahshi ishlashi
A: Xa to’gri! Yana siyosatning qaysi jihatlarini eslab qolgansiz?
T: Xammasini eslab qolib bo’ladimi
Suxbat
A: Siz ish jarayoningizda qandaydir amallardan foydalanasizmi?
T: Bu qanday ma’nodagi amallar?
A: Bu ishni qanday to’gri bajarish to’g’risidagi yo’riqnoma?
T: Bizda texnologik xarita mavjud.
A: Sizlarda shunday bo’ladimi, ya’ni tajribali ishchilar o’zlari bilgancha ish yuritadilar, shuni to’g’ri deb biladilar?
T: Xa albatta. Mana masalan, chilangar.
Masala. Audit o’tkazish davomida, bosh auditor yordamchi auditorga tashkilotning soliqqa solish hisob-kitoblarni amaldagi qonunga to’g’ri kelishini tekshirish vazifasini yukladi. Yordamchi auditor tekshirishni o’tkazib bo’lgach, hech qanday xatolik aniqlanmaganligi to’g’risida axborot berdi. Bir haftadan keyin hisobot tayyorlandi. Oradan ikki oy o’tgach, soliq inspektsiya yillik hisobotni tekshirib tashkilotning soliqqa solish hisob-kitoblarida bir qator xatoliklarni aniqladi. Firmaning mijozi kam to’langan soliq va jarimalarni to’lashi lozim. Mijoz ushbu xatoliklar auditorlik tekshirish davomida nega aniqlanmadi deb so’ramoqda.
Talab qilinadi:
Ushbu holatga nima sabab bo’lib xizmat qildi?
Auditor ushbu vaziyatni baholash uchun qaysi me’yoriy hujjatlardan foydalanishi lozim;
Masala. «FOTON» tashkiloti auditorlik tashkilotiga buxgalteriya hisobini kompyuterlashtirish yuzasidan murojaat kildi. Ushbu auditorlik tashkiloti
«FOTON» tashkilotini bir necha yildan beri tekshiruvdan o’tkazadi va tashkilotning moliyaviy va boshqaruv hisobi muammolarini va xususiyatlarini yaxshi biladi.
|
| |