nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
belgilar - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

belgilar
uskunalarda
foydalanishga muvofiq
qanday belgilarga bo‘linadi ?
121.Yuqori Kuchlanish Elektr toki deganda nimani tushunasiz va shunday
kuchlanishli tarmoqda ishlashda qanday xavfsizlik talablari qo‘yiladi?
Viii. Adabiyotlar Ro‘Yxati
Asosiy va Qo‘Shimcha O`quv adabiyotlar va axborot manbaalari
asosiy adabiyotlar
1.A. Mark, P. Friend James Fundamentals
Of Occupational Safety And
Health.Bernan
Press.
Germaniya,
2007.
2. Yuldashev O.R. Mehnat Muhofazasi Maxsus Kursi. Darslik. -T.: “Tafakkur
Qanoti”, 2015.-336 B.
3. Ibragimov E.I., Gazinazarova S., Yuldashev O.R. Mehnat Muhofazasi
Maxsus Kursi. Darslik.-T.: Timi, 2014.-536 B.
4. Yuldashev O.R., Djabborova SH.G., Xasanova O.T. Hayot Faoliyati Xavfsizligi.
Darslik-T.:“Toshkent-Iqtisodiyot”,2014-268 B.
5.Yormatov G‘.YO. Va Boshqalar. Hayot Faoliyati Xavfsizligi. -T.: “Aloqachi”,
2009. - 348 B.
6. Narziev SH.M., Kurbonov SH.X. Hayot Faoliyati Xavfsizligi. O‘Quv
Qo‘Llanma-T.:“Yangi Nashr”, 2019.-234 B.
7. Belov S. V. I Dr. " Bezopasnost Jiznedeyatelnosti", Vыsshaya Shkola", Moskva
2009 God.
8. Rasuleva M.A., Yo‘Ldoshev O‘.R. Videoterminallardagi
Havfsizlik
Muammolari Toshkent, 2004
Qo‘shimcha adabiyotlar
9.Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy Tahlil, Qat’iy Tartib-Intizom Va Shaxsiy Javobgarlik
- Har Bir Rahbar Faoliyatining Kundalik Qoidasi Bo‘Lishi Kerak. O‘Zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 Yil Yakunlari Va 2017 Yil
Istiqbollariga Bag‘Ishlangan Majlisidagi O‘Zbekiston Respublikasi Prezidentining
Nutqi. Xalq So‘Zi Gazetasi. 2017 Yil 16 Yanvar, №11.
10.O‘Zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi - T.: O‘Zbekiston, 2014. - 46 B.
11 .“Mehnatni Muhofaza Qilish To‘G‘Risida”Gi (Yangi Taxriri) O‘Zbekiston
Respublikasi
Qonuni.
2016
Yil
22
Sentyabr.
12.Ishlab Chiqarishdagi Baxtsiz Hodisalarni Va Xodimlar Salomatligining Boshqa
Xil Zararlanishini Tekshirish Va Hisobga Olish To‘G‘Risidagi Nizom. Vazirlar
Mahkamasining Qarori № 286, 06.06.1997,-T.: 1997.
13.“Ishlab Chiqarishdagi Baxtsiz Hodisalar Va Kasb
Kasalliklaridan Majburiy
Davlat Ijtimoiy Sug‘Urtasi To‘G‘Risida”Gi Qonun.O‘Zbekiston Respublikasi
Qonun Hujjatlari To‘Plami, 2008 , 37-38-Son.
Internet saytlari
14.. www.gov.uz - O‘zbekiston Respublikasi xukumat portali.
15. www.lex.uz - O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari
milliy
bazasi.
16.www.mintrud.uz- Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligisayti.
17. www.bilim.uz - OUMTV s
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 6

Fanning maqsadi. Elektr tokining xavfi
E
l e k t r havfsizligi fanining asosiy maqsadi, talabalarga elektr toki ta’siriga tushib
qolish holatlarini oldini olish, shikastlanishning asosiy sabablarini o‘rganish, elektr
energiyasidan keng ko‘lamda foydalanishdagi bo‘lgan baxtsiz hodisalar va ulardan
saqlanish, bu havfni oldinroq sezish imkoniyati yo‘qligi va elektr tokini havfiga qarshi
tashkiliy va texnik chora-tadbirlar belgilashni, to‘siq vositalari bilan ta’minlashni, shahsiy
va jamoa muhofaza tizimlarini o‘rnatish nihoyatda muhimligi va boshqalami o‘rgatishdan
iboratdir.
Hozirgi kunning sanoat ishlab chiqarishdagi asosiy energiya manbai elektr toki
bo‘lib hisoblanadi. Ishlatilish sohasi bo‘yicha deyarli barcha dastgoh, yoritgich, minora
krani, havo almashtirgich, lentali transportyor, eskalator va hokazo juda ko‘p turdagi
harakatlanuvchi mashina-mexanizmlarlarda elektr toki ishlatiladi. Bu esa o‘z navbatida
elektr tokining o‘ziga xos xavfsizlik tomonlarini o‘rganishni taqozo etadi. Bunga asosiy
sabab shuki, ishlab chiqarishdagi barcha jarohatlanishlaming bir foizini va
shu bilan birga
umumiy o‘lim bilan tugaydigan baxtsiz hodisalaming 20-30%ini elektrdan jarohatlanish tashkil
qiladi. Tekshirishlar natijasida shu narsa ma’lum bo‘ldiki, o‘lim bilan tugagan baxtsiz
hodisalaming deyarli 80%i 1000 V gacha bo‘lgan kuchlanishli elektr tokida ishlovchi elektr
dastgoh va qurilmalarda yuzaga kelgan. SHuning uchun ham elektrdan jarohatlanish sabablari,
ulami bartaraf etish yo‘llarini o‘rgatish mehnat muhofazasining asosiy vazifalaridan bo‘lib
hisoblanadi.
Mehnat muhofazasining elektr xavfsizligini tushuntirishda elektr tokidan to‘g‘ri
foydalanish yo‘llari, elektr tokining inson organizmiga zararli ta’siri kabilar tushuntirilishi bilan
birga elektr tokining turlari ham to‘la tushuntiriladi. Elektr toklarining turlarini tushuntirish uchun
dastlab elektr tarmoqlarini esga olishimiz zarur. Sababi elektr toki sanoat ishlab chiqarishining
asosiy energiya manbai bo‘lib hisoblanadi. Korxona va tashkilotlarda maishiy xizmatlar uchun
ham elektr toki ishlatiladi.
Elektr xavfsizligi
qisqacha aytilganda - elektr tokining, elektr yoyning, elektromagnit
maydonlari, statik elektr toklarining zararli va xavfli ta’sirlaridan insonlami muhofaza qilishni
ta’minlovchi tashkiliy va texnikaviy tadbirlar hamda vositalar tizimlari hisoblanadi.
Topshiriqlar - Kompleks sonlar ustida amallar. Ta`rif

|
Kompleks sonlar ustida amallar. Ta`rif
|
bet | 2/3 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 143,43 Kb. | | #113927 |
Bog'liq 1. Kompleks sonlar ustida amallarTopshiriqlar.
Quyidagi kompleks sonlarning haqiqiy va mavhum qismlarini toping:
1. ; 2. ; 3. ; 4. .
Quyidagi kompleks sonlarning moduli va argumentini toping hamda ularni trigonometrik shaklga keltiring.
5. ; 6. ; 7. ;
8. ; 9. ; 10. ; 11. ; 12. ; 13. .
Amallarni bajaring, hosil bo‘lgan kompleks sonlarning moduli va argumentini toping.
14. ; 15. ; 16. ;
17. ; 18. ; 19. .
Muavr formulasidan foydalanib ifodalarni soddalashtiring.
20. ; 21. ;
22. ; 23. .
Kompleks o’zgaruvchili funksiyalar limiti va uzluksizligi. Kompleks o’zgaruvchili funksiya hosilasi.
Ta'rif. Agar to’plamdagi har bir komplеks songa biror qo*idaga yoki qonunga ko’ra bitta komplеks son mos qo’yilgan bo’lsa, to’plamda funksiya bеrilgan dеb ataladi va u
kabi bеlgilanadi. Bunda funksiyaning aniqlanish to’plami, -erkli o’zgaruvchi yoki funksiya argumеnti, esa o’zgaruvchining funksiyasi dеyiladi.
Aytaylik, har bir
komplеks songa bitta
komplеks son mos qo’yilgan bo’lsin. Dеmak,
Kеyingi tеnglikdan
bo’lishi kеlib chiqadi.
Misol. Ushbu funksiyaning haqiqiy va mavhum qismlarini toping.
Bеrilgan funksiyani ko’rinishida yozib va ekanini e'tiborga olib topamiz:
Dеmak,
.
Misol. Ushbu
funksiyaning to’plamda bir yaproqli bo’lishini ko’rsating.
Aytaylik, uchun
ya'ni
bo’lsin. Ravshanki, kеyingi tеnglikdan
ya'ni, bo’lishi kеlib chiqadi. Dеmak,
Bu esa bеrilgan funksiyaning da bir yaproqli ekanini bildiradi.
|
| |
Funksiya limiti - Kompleks sonlar ustida amallar. Ta`rif

|
Kompleks sonlar ustida amallar. Ta`rif
|
bet | 3/3 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 143,43 Kb. | | #113927 |
Bog'liq 1. Kompleks sonlar ustida amallarFunksiya limiti. Faraz qilaylik, funksiya to’plamda bеrilgan bo’lib, nuqta to’plamning limit nuqtasi bo’lsin.
Ta'rif. Agar son uchun shunday son topilsaki, argumеnt ning tеngsizlikni qanoatlantiruvchi barcha qiymatlarida
tеngsizlik bajarilsa, А komplеks son funksiyaning dagi limiti dеb ataladi va
kabi bеlgilanadi.
Misol. Ushbu
limitni hisoblang.
Avvalo bеrilgan funksiyaning haqiqiy va mavhum qismlarini topamiz:
Dеmak,
Ma'lumki,
Unda 1-tеorеmaga muvofiq
bo’ladi.
Misol. Ushbu
funksiyaning nuqtada hosilasini toping.
nuqtaga orttirma bеrib, shu nuqtadagi funksiya orttirmasini hisoblaymiz:
Unda
bo’lib,
bo’ladi. Dеmak,
Misol. Ushbu
intеgralning nolga tеng bo’lishini ko’rsating, bunda
Agar dеb quyidagi
soha olinsa, unda birinchidan
funksiya D da golomorf bo’ladi, ikkinchidan qaralayotgan yopiq chiziq da D sohaga tеgishli bo’ladi:
Unda Koshi tеorеmasiga ko’ra
bo’ladi.
Topshiriqlar.
Kompleks tekislikda quyidagi shartlarni qanoatlantiruvchi nuqtalarning geometrik o‘rinlarini toping va ularni chizmada ko‘rsating:
1. ; 2. ;
3. ; 4. ;
5. ; 6. 0<
7. 0< ; 8. 1< ;
9. ; 10.
Quyidagi funksiyalarning haqiqiy va mavhum qismlarini toping.
11. ; 12. ;
13. ; 14.
Quyidagi funksiyalarning hosilalar qiymatlarini shu hosilalar mavjud bo‘lgan nuqtalarda hisoblang:
15. ; 16. ;
17. ; 18. ;
19. .
Ushbu funksiyalarni differensiallanuvchilikka tekshiring:
20. ; 21. ;
22. ; 23. ;
24. ; 25. .
Haqiqiy va mavhum qismlari misollardagi tengliklar yordamida berilgan golomorf funksiya mavjudmi? Agar mavjud bo‘lsa, uni toping:
26. ; 27. ;
28. ; 29. ;
Quyidagi integrallarni hisoblang.
30. ; 31. ;
32. ; 33. ;
34. ; 35. .
|
| |
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 5

SO‘Z BOSHI
O‘zbekiston Respublikasi mustaqil taraqqiyot strategiyasini, o‘zbek xalqining buyuk
davlat barpo etish borasidagi maqsadlari va milliy istiqlol mafkurasining mohiyatini talabalar
qalbi va ongiga singdirish ta’lim-tarbiyaning asosiy maqsadidir. Qo‘yilgan vazifalardan kelib
chiqqan holda, korxona va tashkilotlarda ishlovchi malakali muhandislar
tayyorlash jarayonida
ta’lim mazmunini milliy istiqlol g‘oyalari bilan to‘ldirish lozim bo‘ladi.
Elektr xavfsizligi fanidan tayyorlangan ushbu ma’ruzalar matni Mehnat muhofazasi va
texnika xavfsizligi ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha bakalavrlar tayyorlashga mo‘ljallangan. Fanning
ishchi dasturi asosidagi mavzularga mos holda tayyorlangan ushbu ma’ruzalar matni ta’lim
yo‘nalishi bo‘yicha bakalavrlar tayyorlashda ishtirok etayotgan ko‘plab yirik oliy o‘quv
yurtlarining hayotiy faoliyat xavfsizligi kafedralarining tajribalari asosida qo‘llanib kelingan
dasturlar, tavsiyalar, me’yoriy hujjatlar asosida tayyorlangan tegishli uslubiy ko‘rsatmalari
o‘rganib chiqilgan va bakalavrlarga qo‘yilgan talablar asos qilib olingan.
Fan o‘qitilishining maqsadi - talabalarga elektr tokidan
foydalanishda yuzaga
keladigan xavflaming kelib chiqish sabablarini, xususiyatlarini, oqibatlarini va ulami
bartaraf etish choralari, xavfsiz
ish sharoitlarini yaratish, ulami nazariy jihatdan yondashilib
amalga oshirilishni, elektr qurilmalari, uskunalar, mashina
va mexanizmlami ishlatganda,
texnik xizmat ko‘rsatganda va ta’mirlashda ko‘riladigan asosiy xavfsizlik texnikasi talablarini
o‘rgatishdan iborat.
Ushbu maqsadga erishish uchun fan talabalami nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalar,
hodisa va jarayonlarga uslubiy yondashuv, ishlab chiqarish faoliyatida yuzaga keladigan xavflar
va ulami o‘rganish; ishlab chiqarish jarayonlarida xavfsiz mehnat
sharoitlarini yaratish; ishlab
chiqarishda elektr toki xavfi va elektr qurilmalarining himoya vositalari, tokdan
shikastlanishda birinchi tibbiy yordam to‘g‘risida tasavvur uyg‘otadi hamda ilmiy
dunyoqarashini shakillantirish vazifalarini bajaradi. SHunga ko‘ra ma’ruza mashg‘ulotlarida
nazariy bilimlami talabalar ongiga singdirishda ushbu fanga
doir mavzular kesimidagi
tushunchalami yaxlit bir tizim holiga keltirib tayorlangan ma’ruzalar matni har bir talaba uchun,
qolaversa shu fandan dars mashg‘ulotlarini olib boradigan o‘qituvchilar foydalanishlariga
mo‘ljallangan.
Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar

47
6. Uskunalar panelida joylashgan uskunalarni shartli ravishda qanday
guruhlarga bo‘lish mumkin?
7. Tanlash uskunalar guruhiga nimalar kiradi?
8. Bo‘yash uskunalar guruhiga nimalar kiradi?
9. Berkitilgan uskunalar qanday aks ettiriladi?
10. Chizg‘ichlar qanday vazifa bajaradi?
11. Chop etilmaydigan qo‘shimchalar deganda nimalar tushiniladi?
12. Tarix hilatini suratga olish deganda nima tushiniladi?
13. Tarix mo‘yqalami bajaradigan amallarni tushintirib bering.
14. Xususiyatlar panelining asosiy vazifalarini tushuntirib bering.
15. Lasso uskunasining bajaradigan amalini tushuntirib bering.
TASVIR VA RANG ASOSLARI
Tasvirlarning o‘lchamini o‘zgartirish
Photoshop dasturida tasvirning o‘lchamini o‘zgartirish
uchun quyidagilarni
bajarish kerak:
1. Dasturning
Image
menyusidan
Image Size
buyruq qatori tanlanadi. Natijada
quyidagi dialog oynasi ochiladi:
2. Tasvirning ko‘rinishi ochilgan dialog oynasining chap qismida aks ettiriladi;
3. Dialog oynasining o‘ng qismida tasvirning o‘lchamlari va o‘lchov birliklari
aks ettiriladi:
48
4. Tasvirning eni va bo‘yini mutanosib ravishda o‘zgartirish
uchun dialog
oynasida proporsiyani saqlash tugmasini bosib qo‘yish kerak:
5. Tasvirning o‘lchami yoki nuqtalar zichligi
umumiy nuqtalar soni bilan
mutanosib ravishda o‘zgarishi uchun dialog oynasida
Resample
elementini belgilab
qo‘yish kerak:
Tasvirning o‘lchami yoki nuqtalar zichligini umumiy nuqtalar soniga ta’sir
qilmasdan o‘zgartirish uchun
Resample
elementidan belgilashni olib qo‘yish kerak.
6. Dialog oynasining
Fit To
menyusidan tasvir o‘lchamini oldindan belgilangan
o‘lcham andozalari asosida o‘zgartirib olish mumkin;
7.
Dialog oynasining
Width
va
Height
elementlariga
qiymat kiritib tasvir
o‘lchamini o‘zgartirib olish mumkin.
Tasvirning o‘lchami o‘zgartirilganidan keyingi tasvir
faylining hajmi dialog
oynasining yuqori qismida aks ettiriladi.
8. Tasvirdagi nuqtalar zichligini
Resolution
elementiga qiymat kiritish orqali
o‘zgartiriladi.
9. Agar tasvirning qavatlariga biror-bir stil qo‘llanilgan bo‘lsa ushbu stillarni
tasvirning o‘zgargan o‘lchamiga mos ravishda o‘zgarishini ta’minlash uchun dialog
oynasining yuqori-o‘ng burchagida joylashgan menyudan
Scale Styles
buyruq
qatorini tanlash kerak.
10. Kerakli o‘zgartirishlar kiritilganidan so‘ng dialog oynasining
OK
tugmasi
bosiladi.
Rashid turgunbaev - bet 51

|
Rashid turgunbaev
|
bet | 51/66 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #263336 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMAMode ko‘rgazmali to‘rning umumiy elastikligini belgilaydi;
Density ko‘rgazmati to‘r kataklarining o‘lchamini belgilaydi;
Expansion ko‘rgazmali to‘rning tashqi chegarasini belgilaydi;
Show Mesh ko‘rgazmali to‘rni aks ettiradi yoki yashiradi.
Natijada tanlangan element ustida ko‘rgazmali to‘r aks ettiriladi:
Tasvirda o‘zgartiriladigan va o‘zgartirilmaydigan maydonlarga maxsus belgilar sichqon ko‘rsatkichi bilan qo‘yib chiqiladi:
Sichqon tugmasi bilan maxsus belgini ushlab siljitiladi:
O‘zgartirish kiritib bo‘linganidan so‘ng klaviaturaning Enter tugmasi bosiladi:
Vanishing Point uskunasi
Photoshop dasturining Vanishing Point uskunasi tasvimi uning perspektivasiga mos ravishda tahrirlash imkoniyatini beradi. Vanishing Point uskunasi yordamida tasvirning yuzalari aniqlab olinadi va shundan keyin unga tahrirlash amallari qo‘llaniladi. Barcha o‘zgarishlar belgilangan yuza perspektivasini inobatga olgan holda amalga oshiriladi.
Vanishing Point dialog oynasi dasturning Filter menyusi Vanishing Point buyruq qatori yordamida ochiladi. Ushbu dialog oynasida perspektiva yuzalarini belgilash uskunalari, tasvirni tahrirlash uskunalari, o‘lchash uskunalari va tasvirni ko‘rib olish uskunalari joylashgan:
A В
A - dialog oyna menyusi, B - dialog oyna xususiyatlar paneli, C - uskunalar paneli, D - ko‘rib olish oynasi, E - masshtab xususiyatlari
Vanishing Point uskunalar panelida quyidagi uskunalar joylashgan:
Yuzani tahrirlash uskunasi u perspektiva yuzasini belgilaydi, tahrirlaydi, siljitadi va o‘lchamini o‘zgartiradi;
Yuza yaratish uskunasi Ш0 perspektiva yuzasining to‘rt burchak nuqtalarini belgilaydi, yuzaning o‘lchami va shaklini sozlaydi;
Belgilash uskunasi H to‘rtburchak belgilanishlar qiladi, belgilanishlami siljitadi yoki klonlaydi;
Shtamp uskunasi Q tasvirdan namuna olib chizadi;
Mo‘yqalam uskunasi Ы yuzaga belgilangan rangda chizadi;
0‘zgartirish uskunasi И belgilanishning masshtabini o‘zgartiradi, aylantiradi va siljitadi;
Pipetka uskunasi H ko‘rib olish oynasidagi tasvirdan rang tanlab oladi;
0‘lchash uskunasi О yuzadagi element burchak va masofalami oMchaydi;
Masshtab uskunasi «3 ko‘rib olish oynasidagi tasvir masshtabini o‘zgartiradi;
Siljitish uskunasi ЕЭ ko‘rib olish oynasida tasvimi siljitadi.
Vanishing Point uskunasi bilan ishlashdan oldin tasvir tayyorlab olinadi. Buning uchun quyidagilardan biri bajariladi:
Vanishing Point uskunasi bilan ishlash natijasini alohida qavatga joylash uchun yangi qavat yaratib olinadi.
Tasvir kontentini uning chegaralaridan tashqarisiga klonlash rejalashtirilgan bo‘lsa xolstning o‘lchamini kattalashtirib olinadi.
|
| |
The 3D Object Rotate tool

30
The 3D Object Roll tool
– obyektni z o‘qi atrofida
aylantiradi
The 3D Object Pan tool
– obyektni x va y o‘qlari
yo‘nalishida siljitadi
The 3D Object Slide tool
– obyektni x va z o‘qlari
yo‘nalishida siljitadi
The 3D Object Scale tool
– obyektni kattalashtiradi yoki
kichiklashtiradi
The 3D Rotate Camera tool
– kamerani x va y o‘qlari
yo‘nalishida
aylantiradi
The 3D Roll Camera tool
– kamerani z o‘qi atrofida
aylantiradi
The 3D Pan Camera tool
– kamerani x va y o‘qlari bo‘ylab
siljitadi
31
The 3D Walk Camera tool
– kamerani y va z o‘qlari bo‘ylab
siljitadi
The 3D Zoom Camera tool
– ko‘rish sohasini
yaqinlashtiradi yoki uzoqlashtiradi
Uskunalardan foydalanish
Photoshop dasturi ishga tushirilganidan so‘ng dastur oynasining chap qismida
uskunalar paneli aks ettiriladi. Uskunalar panelidagi ba’zi
uskunalarning
xususiyatlari o‘zgaruvchan xususiyatlar panelida aks ettiriladi.
Ba’zi uskunalarni kengaytirib ostida berkitilgan boshqa uskunalarni aks ettirish
mumkin. Uskuna tugmasining pastki o‘ng qismida
joylashgan uchburchak ushbu
tugma ostida berkitilgan uskunalar mavjudligidan dalolat beradi:
Uskuna tugmasi ustiga sichqon ko‘rsatkichini joylashtirib bir oz bosib turilsa
uning ostida berkitilgan uskunalar aks ettiriladi:
Uskunani tanlash uchun quyidagilarning birini bajarish kerak:
- uskunalar panelidan uskuna tugmasini bosish.
Agar uskuna tugmasining
pastki o‘ng qismida uchburchak mavjud bo‘lsa tugma ustiga sichqon ko‘rsatkichini
joylashtirib bir oz bosib turiladi va uskuna tugmasining ostida berkitilgan uskunalar
aks ettiriladi. Aks ettirilgan uskunalar ro‘yxatidan kerakli uskuna
tugmasi bosiladi;
- uskunaga biriktirilgan klaviatura tugmalar kombinatsiyasi bosish. Uskunaga
biriktirilgan tugmalar kombinatsiyasi uskuna to‘g‘risida qisqacha ma’lumot
beruvchi izohda ko‘rsatiladi:
32
Berkitilgan uskunalar to‘plami o‘rtasida o‘tishlarni
amalga oshirish uchun
klaviaturaning
Shift
tugmasini bosib turgan holda uskunaga
biriktirilgan tugmani
bosish kerak bo‘ladi.
Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar

160
Mavjud matnning xarflarini belgilash uchun quyidagilarni
bajarish kerak
bo‘ladi:
1. Dasturning uskunalar panelidan gorizontal matn
yoki vertikal matn
uskunasi tanlanadi.
2. Qavatlar panelidan matn joylashgan qavat tanlanadi yoki ish sohasida matn
ustiga sichqon ko‘rsatkichi bilan bir marta bosiladi.
3. Tanlangan matnning belgilanishi kerak bo‘lgan xarf ustiga sichqon
ko‘rsatkichi joylashtiriladi va quyidagilardan biri bajariladi:
- sichqon tugmasini bosib turgan holda
xarflar belgilanadi;
- bir nechta xarflar ketma-ketligini belgilash uchun ketma-ketlik boshiga
sichqon
tugmasi bir marta bosiladi, keyin klaviaturaning
Shift
tugmasini
bosib
turgan holda ketma-ketlikning oxiriga sichqon ko‘rsatkichini joylab chap tugmasi
bosiladi;
- matndagi barcha xarflarni belgilash uchun sichqon tugmasini bir marta bosib
dasturning
Select
menyusidan
All
buyruq qatori belgilanadi;
- sichqon tugmasini ikki marta bosib matndagi so‘z
belgilanadi, uch marta
bosib matndagi qator belgilanadi, to‘rt marta bosib matndagi paragraf belgilanadi,
besh marta bosib matnning barcha xarflari belgilanadi;
- sichqon tugmasini bir marta bosiladi va klaviaturaning
Shift
tugmasini bosib
turgan holdan klaviaturadan kursorni boshqarish tugmalaridan ↓, ↑, →, ←
foydalanib matnning kerakli qismini belgilab olish mumkin.
4. Matn ustiga sichqon ko‘rsatkichini joylashtirmagan holda matndagi barcha
xarflarni belgilab olish uchun qavatlar panelidan matn qavati tanlanadi va sichqon
ko‘rsatkichini qavat yorlig‘i ustiga joylashtirib chap tugmasi ikki marta bosiladi.
Panellar maydonida joylashgan formatlash
paneli matnning formatini
o‘zgartirish imkoniyatini beruvchi sozlamalarni taqdim etadi. Ba’zi formatlash
sozlamalari dasturning xususiyatlar panelida joylashgan.
Formatlash panelini
quyidagi usullar yordamida aks ettirish mumkin:
- dasturning
Windows
menyusidan
Character
buyruq qatorini tanlash;
161
- matn uskunasi tanlangan holda dasturning xususiyatlar panelidan
tugmasini bosish.
Natijada quyidagi formatlash paneli aks ettiriladi:
Formatlash panelida matnning shrifti (1), stili (2), o‘lchami (3),
qatorlar
orasidagi masofani (4), xarflar orasidagi masofani (5), vertikal cho‘zilishni (6),
gorizontal chozilishni (7), asos chizig‘ini belgilash (8), rangini (9) belgilab olish
mumkin.
Izolyasion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Erda uzilib 
yotgansimga tegib ketish havfini baholash

11
Yong‘inni
o‘chirishning vositasi
hisoblangan suvning muhim
kamchiliklari
12
YOnuvchi metall, quyma metail va metall birikmalarning changlarini
o‘chirishda qo‘llaniladigan moddalar;
13
Kuchlanish ostida bo‘lgan elektr uskunalarda sodir bo‘lgan yong‘inni
o‘chirishda qo‘llanadigan vositalar;
14
Bino va xonalarning yong‘in va portlash xavfi bo‘yicha kategoriyalanishi;
15
Elektr uskunalardagi yong‘inni bartaraf etishdagi samarali vositalar;
16
Elektr xavfsizligini ta’minlovchi shaxsiy muhofaza aslaxalari;
17
Xavfli ionlanuvchi nurlanish manbai.
18
Havodagi elektrostatik maydon kuchlanganligini aniqlash.
Electronics Workbench - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

7
Keyingi bosqichda “
Sources ” bo’limidan
“ +Vcc Voltage Source” elementini
tanlab olamiz. Elementning ustiga sichqoncha kursorini
olib borib,
sichqonchaning
o’ng tugmasini bosamiz va qo’yib yubormay tanlagan elementimizni ishchi maydonga
joylashtiramiz.
Keyingi bosqichda “
Basic” bo’limidan
“Switch” elementini tanlab olamiz.
Elementning ustiga sichqoncha kursorini olib borib, sichqonchaning o’ng tugmasini
bosamiz va qo’yib yubormay tanlagan elementimizni ishchi maydonga joylashtiramiz.
8
Keyingi bosqichda “
Indicators” bo’limidan
“Red Probe va Decoded seven-
segment displey” elementlarini tanlab olamiz. Elementning
ustiga sichqoncha
kursorini olib borib, sichqonchaning o’ng tugmasini bosamiz va qo’yib yubormay
tanlagan elementimizni ishchi maydonga joylashtiramiz.
Keyingi bosqichda elementlarni bog’lab olamiz. Elementning ustiga sichqoncha
kursorini olib borib, sichqonchaning o’ng tugmasini bosamiz va qo’yib yubormay
tanlagan elementimizga bog’laymiz.
11
Agar chiqish signali “1” bo’lsa
“Red Probe” ya’ni lampa yonadi
Object-Oriented Model (Nesbatan-tarbiy Model)

|
Object-Oriented Model (Nesbatan-tarbiy Model)
|
bet | 5/18 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #121256 |
Bog'liq 028-029 -21 STRo‘ (4)2.Object-Oriented Model (Nesbatan-tarbiy Model): Bu modelda, ma'lumotlar ob'ektlar (objects) shaklida ifodalanganlar. Har bir ob'ekt ma'lum bir maqsadni bajarish uchun metodlarni va xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Bu model, ob'ekt-oriented dasturlash (OOP) paradigmasiga asoslangan tizimlar uchun ma'lumotlar bazasini tashkil etishda qo'llaniladi.
3.Hierarchical Model (Yerli Model): Ma'lumotlar bu modelda yig'ilgan qurilmalar (hierarchies) shaklida ifodalangan. Har bir yig'ilgan qurilma o'z ichiga olgan ma'lumotlar turlarini ifodalaydi va ular o'zaro aloqalangan. Bu model, asosan, hierarchically structured ma'lumotlar uchun foydalaniladi.
4.Network Model (Tarmoq Model): Bu modelda ma'lumotlar o'zaro aloqalar (links) orqali bog'lanadi. Har bir aloqa, ma'lumotlar turlari orasidagi munosabatlarni ifodalaydi. Bu model relational modelning oldi olinishi bilan bog'liq bo'lgan va bir nechta tizimlar uchun yaratilgan.
5.Document-Oriented Model (Hujjat-bazli Model): Bu modelda ma'lumotlar JSON yoki XML shaklida ifodalangan. Har bir ma'lumot elementi xos tarkibiy xususiyatlarni va qiymatlarni o'z ichiga oladi. NoSQL tizimlari, masalan, MongoDB, CouchDB, bu modelga asoslangan.
Har bir ma'lumotlar modeli o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, tizimni o'ziga moslashtirilgan maqsadlarga qo'lga kiritadi. Ma'lumotlar bazasi dasturlarini rivojlantirishda va tashkil etishda ma'lumotlar modelini tanlash, ma'lumotlar tahlilini va tuzilishini tushunishda muhim bo'ladi.
3-rasm Ma`lumotlar bazasi modellari
Ma'lumotlar bazasiga kirish va boshqarish
Ma'lumotlar bazasiga kirish va boshqarishning ko'p turlari mavjud bo'lib, qo'shimcha ma'lumotlar bering. Agar sizga ma'lumotlar bazasiga qanday turi yoki qaysi tilida kirishingiz va boshqarishingiz haqida so'roq bo'lsa, iltimos, qo'shimcha ma'lumot bering.
1.SQL (Structured Query Language): SQL ma'lumotlar bazalarini boshqarish uchun mos keladigan tildir. Agar siz SQL bilan tanishingiz, siz boshqa dasturlash tillari orqali ma'lumotlar bazasiga so'rov yuborishingiz mumkin. Misol uchun, MySQL, PostgreSQL, SQLite va boshqa SQL-ma'lumotlar bazalari.
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti dasturiy injiniring kafedrasi

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti dasturiy injiniring kafedrasi
|
bet | 1/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #159139 |
Bog'liq 2-ma\'ruza MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI DASTURIY INJINIRING KAFEDRASI Fan: “Dasturlash I”
Hafta №[2]
Mavzu: Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi. Klaviaturadan qiymat kiritish. Identifikatorlar. o‘zgaruvchilar va o‘zgarmaslar. Qiymat ta’minlash.
Fan o‘qituvchisi: ass. F.A. Axmedov
SAMARQAND-2020
2-ma’ruza
- C++da oddiy hisoblash dasturini yozish;
- Klaviaturadan kiritish orqali o`qitish;
- Identifikatorlarni o‘zgaruvchilar va funksiyalar kabi nom elementlarida qo`llash;
- Ma’lumotlarni yozishda o`zgaruvchilardan foydalanish;
- Belgilangan iboralar va ifodalarni ishlatish uchun dastur
- O`zgarmaslar uchun “const” kalit so`zi
- Sonli ma'lumotlar turlarini ishlatib, o‘zgaruvchilarni e'lon qilish
- Sonlarning butun turlari, haqiqiy turlari va ilmiy birliklar
- +, -, *, /, va % lar ishtirokida operatsiyalar bajarish
- pow(a, b) funksiyasi yordamida darajaga ko`tarish amali
Reja:
Algoritmlar tabiiy tilda yoki psevdokodda (pseudocode – tabiiy til va biror dasturlash tili aralashmasi) tasvirlanadi.
1. Sodda hisoblashlar algoritmi va dasturi
Algoritmlar tabiiy tilda yoki psevdokodda (pseudocode – tabiiy til va biror dasturlash tili aralashmasi) tasvirlanadi.
Doiraning yuzini topish algoritmi quyidagicha tavsiflanadi:
Doiraning radiusini kiritish
Yuzani quyidagi formula orqali hisoblash:
Natijani ekranga chiqarish
Dastur yozish – algoritmni dastur ko‘rinishiga aylantirish jarayoni. C++ dasturida eng birinchi bajariladigan qismi – main funksiyasi. Yuqoridagi masalaning koddagi ko‘rinishi quydagicha bo‘ladi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi fakulteti dasturiy injiniring kafedrasi
|
SAQLASH VA EKSPORT QILISH

168
2. Natijada ochilgan dialog oynasidan
Format
elementiga fayl turi,
File name
elementiga fayl nomi va fayl joylashishi ko‘rsatiladi.
3. Dialog oynasining
Save
tugmasi bosiladi.
Photoshop dasturi quyidagi kengaytmali grafik fayl turlarini qo‘llaydi: PSD,
PSB, BMP, GIF, DCM, EPS, IFF, JPEG, PCX, PDF, RAW, PNG, TIFF.
Photoshop dasturi eni va bo‘yi 300 000 piksel o‘lchamigacha bo‘lgan tasvirlar
bilan ishlay oladi. Tasvirning eni va bo‘yi 30 000 pikseldan yuqori bo‘lganda
saqlash uchun quyidagi uch turdagi fayl kengaytmasi qo‘llaniladi:
PSB - istalgan hajmdagi fayllarni qo‘llaydi;
RAW - istalgan hajmdagi fayllarni qo‘llaydi, ammo qavatlarni saqlamaydi;
TIFF - 4GB o‘lchamgacha bo‘lgan fayllarni qo‘llaydi.
Dastur yordamida tasvirdagi qavatlarni PSD, BMP, JPEG,
PDF va TIFF
kengaytmasiga ega alohida fayl sifatida saqlash imkoniyati mavjud. Buning uchun
quyidagilarni bajarish kerak:
1. Dasturning
File
menyusi
Export
bo‘limidan
Layers To Files
buyruq qatorini
tanlash kerak. Natijada quyidagi dialog oynasi ochiladi:
2. Dialog oynasining
Destination
bo‘limida eksport
qilinayotgan fayllar joyi
belgilanadi. Belgilanmagan holda eksport qilinayotgan fayllar joriy fayl joylashgan
papkaga joylanadi.
169
3. Dialog oynasining
File Name Prefix
bo‘limida eksport qilinayorgan fayllar
uchun umumiy nom prefiksi belgilanadi.
4.
Visible Layers Only
elementini belgilash orqali
faqatgina aks ettirilgan
qavatlar eksport qilinadi.
5. Dialog oynasining
File Type
bo‘limida eksport
qilinayotgan fayllarning
kengaytmasi belgilanadi.
6. Dialog oynasining
Run
tugmasini bosib eksport jarayoni amalga oshiriladi.
Mustaqil topshiriq - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

19
mantiqiy amallarni bajaradigan sxemalarni yasashda faqat bitta HAM-EMAS, yoki
YOKI-EMAS mantiqiy elementidan foydalanish talab
qilinishi bilan ham ajralib
turadi.
HAM-EMAS mantiqiy amali Sheffer elementi asosida mantiqiy amallarni
bajaradi.
HAM-EMAS mantiqiy amalining chinlik jadvalining ko‘rinishi quyidagicha:
SHeffer elementiga asosan ikkita o‘zgaruvchining
konyuksiyasining inkori
sifatida hisoblanadi.
X1/X2=
2
1 Х
•
Х
- ko‘rinishida yoziladi
SHeffer shtrixi asosida quyidagi amallarni o‘rinlidir.
Berilgan mulohazalar yordamida quyidagi sxematik bog‘lanishlarga ega
bo‘lamiz.
20
HAM-EMAS mantiqiy amali yordamida yaratilgan 7400 raqamli integral
mikrosxemasi yaratilgan. Ushbu IMS 60-70 yilllarda minikompyuter va
minefreymlarda ishlatilgan.
Belgilanish, qavat va yo‘llarni to‘ldirish va chegaralarini belgilash

158
6. To‘ldirishning chegaralarini silliqligini ta’minlash uchun dasturning
xususiyatlar panelidan
Anti-alias
elementi belgilab olinadi.
7. Belgilangan pikselga qo‘shni bo‘lgan piksellarni to‘ldirish uchun dasturning
xususiyatlar panelidan
Contiguous
elementini belgilash kerak.
Element
belgilanmasa belgilangan pikselning rangiga yaqin rangga ega bo‘lgan tasvirning
barcha piksellari to‘ldiriladi.
8. Barcha aks ettirilgan qavatlarning piksellariga ta’sir qilish uchun dasturning
xususiyatlar panelidan
All Layers
elementi belgilanadi.
9. Tasvirning to‘ldirilishi kerak bo‘lgan maydoniga sichqon ko‘rsatkichini
joylashtirib chap tugmasi bosiladi.
Dasturning
Stroke
buyrug‘i yordamida belgilash, yo‘l va qavatning chegarasini
rang bilan belgilash mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Old fon rangi belgilanadi.
2. Maydon yoki qavat tanlanadi.
3. Dasturning
Edit
menyusidan
Stroke
buyruq qatori tanlanadi. Natijada
quyidagi dialog oynasi ochiladi:
4. Dialog oynasining
Stroke
bo‘limida
Width
elementi yordamida belgilanish
qalinligi va
Color
elementi yordamida uning rangi ko‘rsatib o‘tiladi.
5.
Dialog oynasining
Location
bo‘limida belgilanishning chegaraga nisbatan
joylashi belgilanadi.
159
6. Dialog oynasining
Blending
bo‘limida
Mode
elementi yordamida belgilanish
rangining element rangi
bilan aralashish rejimi va
Opacity
elementi yordamida
belgilanishning shaffoflik darajasi belgilanadi.
-modul. Tezkor xizmat ko‘rsatish ishlarini tashkil etish

|
-modul. Tezkor xizmat ko‘rsatish ishlarini tashkil etishBog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
2-modul. Tezkor xizmat ko‘rsatish ishlarini tashkil etish
6
Tezkor xizmat ko‘rsatish va ishlarni bajarish
7
Naryad va farmoyish berish
8
Qisqa muddatli kechiktirib bo‘lmaydigan ishlar.brigada tarkibi
9
Elektr stansiya va podstansiyalarning elektr uskunalarida ish bajarishda
xavfsizlik nazorati
3-modul. Elektr qurilmalaridagi himoya choralari
10
. Elektr uskunalarining erga ulanib qolishi xavfi.
11
Elektr qurilmalaridagi himoya choralari kichik kuchlanishlarni qo‘llash
va xavfsizlik blokirovkalari.
12
Himoyalovchi erga ulash. Erga ulash qurilmalarining konstruksiyalari.
13
Nollashtirish Nollashtirishni nazorat qilish.
14
Himoyalovchi o‘chirish.
15
YUqori kuchlanish tarmoqdan past kuchlanishga o‘tishning himoyasi.
4-modul. Elektr xafvsizligining tashkiliy chora - tadbirlari.
16
Elektr himoya vositalari haqida umumiy tushuncha.
17
Ogohlantiruvchi maxsus belgilar.
18
Kuchlanish 1000 V gacha bo‘lgan elektr uskunalariga xizmat vaqtida
qo‘llaniladigan himoya vositalari.
19
Elektr tokidan jarohatlanganda birinchi yordam ko‘rsatish.
5-modul. Elektr tarmoqlarida yong‘in xavfsizligi.
20
. YOng‘in xavfsizligi sistemasiga qo‘yilgan talablar
21
YOng‘in va portlashning sabablari, yong‘inni o‘chirish.
22
Elektr xafvsizligining tashkiliy chora - tadbirlari.
II
AMALIY MASHG‘ULOTLAR MATERIALLARI
|
| |
Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
31.05.2024
Hajmi
0,54 Mb.
#258557
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
Microsoft PowerPoint - Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

13
Microsoft Outlook (Outlook Express bilan chalkashtirmang)— elekton pachtadan
foydalanishga moʻljallangan dastur va hokazo Uning tarkibiga taqvim, ish rejalashtirgich,
qaydnoma, manzillar kitobi va shaxsiy pochta kiradi.
Pochta xizmati uchun — Mozilla Thunderbird/SeaMonkey, Novell Evolution, Claws Mail,
Eudora Mail, The Bat!; shaxsiy maʼlumotlar dispetchiri — Mozilla, Lotus Organizer и
Novell Evolution.
Microsoft InfoPath — maʼlumot yigʻish va uni boshqarish dasturi.
Microsoft Communicator (Microsoft Lync) — insonlar bilan har tomonlama muloqot
qilishni tashkilashtiradigan dastur.
Microsoft Visio — biznes va texnik diagrammalar bilan ishlovchi dastur.
Muqobil dasturlar: LibreOffice Draw, OpenOffice.org Draw, yEd Grapth Editor.
Microsoft Project — loyihalar bilan ishlovchi dastur.
Microsoft Query — maʼlumotlar omboridan maʼlumot oluvchi va koʻrib chiquvchi dastur.
Microsoft OneNote — qaydnomalar yozish uchun moʻljallangan dastur.
Microsoft Groove — birgalikdagi ishni qoʻllab quvvatlovchi dastur.
Microsoft SharePoint Designer — Microsoft SharePoint tizimida dastur yaratish uchun
vosita.
Microsoft Picture Manager — rasmlar bilan ishlash.
Muqobil dastur: OpenOffice.org Draw.
Microsoft Document Image Writer — virtual printer.
Microsoft Diagnostics — Microsoft Officening zararlangan dasturlarini diagnostika
qiluvchi va tuzatuvchi dastur.
Office dasturlar toʻplamini oʻrnatishda yuqorida koʻrsatilgan dasturlarni tanlash
orqali, yaʼni keraklisini oʻrnatish orqali kompyuter qattiq diskidagi joyni tejash mumkin.
Nazorat savollar - Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

3
Dylan Field va Evan Wallace nechinchi yilda Brown universitetida kompyuter fanini
oʻrganayotganda Figma dasturida ishlashni boshlaydilar?
Dylan Field va Evan Wallace 2012-yilda Brown Universitetida oʻqiyotgan paytda
tanishgan boʻlishlari bilan Figma dasturini yaratishga qaror qildilar. Shu paytdan boshlab,
ular Figma dasturini rivojlantirishga boshladilar.
Figma hozirgi kunda qancha daromad qiladi?
Figma kompaniyasi daromadi oʻz vaqtida oʻzgarishi mumkin, lekin 2022 yilining bilan
bilan, Figma hozirgi kunda abadiy (SaaS) tizimi orqali ishlaydi va foydalanuvchilar uchun
abadiy obunali pulli tariflar mavjud. Tariflar turlari va narhlar foydalanuvchining
ehtiyojlariga qarab oʻzgarishi mumkin.
Figma qachon taklif qilinadigan bepul oldindan koʻrish dasturini foydalanuvchilarga taklif
qila boshlagan?
Figma bepul oldindan ko'rish (free preview) dasturini foydalanuvchilarga taklif qilish
2016-yilning oxirlariga toʻgʻri keladi. Ushbu xizmat Figma platformasidagi ba'zi
funktsiyalarni bepul ishlatish imkonini beradi, lekin barcha imkoniyatlarga ega boʻlmagan
engil boʻlishlari mumkin. Foydalanuvchilar dastur ni tanishish va undan foydalanish orqali
Figma haqida tushunishlari uchun bepul oldindan ko'rish imkoniyatidan foydalanishlari
mumkin.
Amaliy mashg‘ulot ishi № 28

12
Office dasturlar toʻplamini esa quyidagi versiyalari mavjud: Office-95, Office-96,
Office-97, Office-2000, Office-2002 va Office XP. Office-2003 dasturlar toʻplamini
shaxsiy kompyuterga oʻrnatish uchun kompyuterda Windows operatsion tizimi oʻrnatilgan
boʻlishi, soʻng kompyuter operativ xotirasi kamida 8-16 Mb boʻlishi va qattiq diskda
kamida 250 Mbdan 700 Mbgacha (Officedan foydalanish imkoniyatiga qarab) boʻsh joy
boʻlishi lozim.
Office tarkibi
Microsoft Office bir nechta xilda sotuvga chiqariladi. Ularning farqi toʻplam tarkibi va
narxida. Office dasturlar toʻplamining nisbatan toʻliqroq variantiga quyidagi dasturlar
kiradi:
Microsoft Word
— har xil koʻrinishdagi oddiy va murakkab matnlarni taxrirlashga
moʻljallangan matn muharriri.
Muqobil dasturlar: OpenOffice.org Writer, LibreOffice Writer, StarOffice Writer, KWord,
NeoOffice Writer, Corel WordPerfect, Apple Pages (bu faqat Mac OS tizimida) va
AbiWord.
Microsoft Excel
— har koʻrinishdagi hisob—kitobli maʼlumotlar bilan ishlashga
moʻljallangan elektron jadvalli dastur.
Muqobil dasturlar: OpenOffice.org Calc, LibreOffice Calc, KSpread, StarOffice,
Gnumeric, Corel Quattro Pro va Apple Numbers (bu faqat Mac OS tizimida).
Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25 - bet 4

Figmaning ilg'or xususiyatlari va hamkorlikdagi imkoniyatlari uni dizayn bo'yicha
6
fikrmulohaza va takliflarni taqdim etish qobiliyati yanada samarali va samarali ish
oqimlariga va di`zayn natijalarini yaxshilashga olib keldi.
Figmaning vektor tarmoqlari xususiyati dizaynerlarga noyob dizaynlar yaratish va turli
dizayn elementlari bilan tajriba o‘tkazishni osonlashtirdi, plaginlar va integratsiya esa
dizayn ish oqimlarini soddalashtirdi, bu esa dizaynerlarga o‘z ishlarining ijodiy jihatlariga
e’tibor qaratishni osonlashtirdi. Bundan tashqari, Figma’ning dizayn tizimlari
xususiyati barcha dizayn elementlari bo‘yicha izchillikni ta’minlashga yordam berdi va
avtomatik joylashtirish xususiyati dizaynerlarga tez va oson javob beruvchi dizaynlarni
yaratish imkonini berdi.
Umuman olganda, Figmaning ilg'or xususiyatlari va hamkorlikdagi imkoniyatlari uni
dizayn bo'yicha mutaxassislar uchun qimmatli vositaga aylantirdi. Kelgusi tadqiqotlar
Figma ning dizayn ish oqimlari va natijalariga ta'sirini, shuningdek, qo'shimcha
funktsiyalar va integratsiya imkoniyatlarini o'rganishi mumkin.
Figma o'zining ilg'or xususiyatlari va hamkorlik imkoniyatlari tufayli mashhur dizayn
vositasiga aylandi. Figmaning veb-dizayn, vektor tarmoqlari, plaginlari va integratsiyalari,
dizayn tizimlari va avtomatik joylashtirish xususiyati kabi afzalliklari uni dizaynerlar va
dizayn guruhlari uchun asosiy tanlovga aylantirdi.
Figmaning eng muhim afzalliklaridan biri uning birgalikdagi dizayn imkoniyatlaridir.
Haqiqiy vaqtda hamkorlik qilish va fikr-mulohaza va takliflarni taqdim etish qobiliyati
bilan Figma jamoalarga yanada samaraliroq va samarali ishlash imkonini beradi, bu esa
dizaynni tezroq takrorlash va dizayn natijalarini yaxshilashga olib keladi. Bu, ayniqsa,
dizaynerlar jismonan bir joyda bo'lmasa ham, birgalikda ishlashlari kerak bo'lgan
zamonaviy masofaviy ish muhitida juda muhimdir.
Figma plaginlari va integratsiyalari ham vosita uchun asosiy savdo nuqtasi bo'ldi.
Aktivlarni turli vositalar va xizmatlar o‘rtasida osonlik bilan o‘tkazish qobiliyati dizayn
ish oqimlarini soddalashtirdi, bu esa dizaynerlarga o‘z ishlarining ijodiy jihatlariga e’tibor
qaratishni osonlashtirdi.
Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25 - bet 3

5
Prototiplash: Figma prototiplash xususiyati dizaynerlarga foydalanuvchining dizayn
bilan o'zaro ta'sirini taqlid qiluvchi interaktiv prototiplarni yaratishga imkon beradi. Bu
xususiyat, ayniqsa, dizaynlarni sinab ko'rish va ishlab chiqish boshlanishidan oldin
foydalanuvchi oqimlarini tekshirish uchun foydalidir.
Versiya tarixi: Figma versiya tarixi xususiyati dizaynerlarga vaqt o'tishi bilan
dizaynga kiritilgan o'zgarishlarni kuzatish imkonini beradi. Bu xususiyat dizaynning
oldingi versiyalariga qaytishni, turli dizayn takrorlashlari bilan tajriba qilishni va samarali
hamkorlik qilishni osonlashtiradi.
Dizayn tizimini boshqarish: Figmaning dizayn tizimini boshqarish xususiyati
dizaynerlarga barcha dizayn loyihalarida izchillikni ta'minlaydigan dizayn tizimlarini
yaratish va saqlash imkonini beradi. Dizayn tizimlari jamoalarga dizayn jarayonini
soddalashtirishga, hamkorlikni yaxshilashga va doimiy brend identifikatorini saqlashga
yordam beradi.
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va - bet 17

1 — bosh val; 2 — siquvchi vilka; 3 — shtift; 4 — flanes; 5 — tayanch
podshipnik; 6 — barmoq; 7,8 — shkivlar; 9 — plastina; 10 — mufta;
11 —vtulka; 12 —flanes; 13 — moy idishi; 14 — tasma; 15 —shkiv;
16 — elektr dvigatel; 17 - maxovik; 18 — friksion ustqo'yma;
19 — tayanch flanes; 20 - podshipnik kanali; 21 - val.
podshipnik kanallaridan shtift o'tadi. Uning o'ng qismida o'yiqlari bo'lib, shu o'yiqlar orqali flanesning teshigiga kiradi.
Dastgohga o'rnatilgan Г simon valda siquvchi vilka m ah kamlangan bo'lib, u podshipnik sirtida erkin aylanadi. Richag oxiriga rostlovchi bolt (31) (3.3, 3.4, 3.5-rasmlarga qarang) o'rnatilgan, u yurgizish mexanizmiga ta’sir qiladi.
Friksion uzatmani ishga tushirish uchun shkiv (8) ning o'ng tomonga surilishini chegaralash lozim. Bu vazifani tayanch flanes
(12) bajaradi. Uning tashqari qismi bo'rtgan bo'lib, shpilka bilan mufta (10) ga siqiladi. Maxovik (17) ning sirti bo'rtma bo'lib, u elektr dvigatel to'xtatilganda bosh valni aylantirish uchun xizmat qiladi.
Dastgoh bosh valining tormozi
Agarda tanda yoki arqoq ipi uzilsa, ishlab turgan dastgohning bosh vali tormoz ta’sirida to'xtaydi (3.5-rasm).
Bosh valning tormozi yurgizish mexanizmi bilan muta- nosib tarzda ishlaydi. Dastgohning bosh valida shponka va konus- simon vtulka yordamida tormoz shkivi (32) (3.4-rasmga qarang)
mahkam o‘tiradi. Uning sirti po‘lat tasma (25) bilan qoplangan. Dastgoh asosiga o'rnatilgan kolodka (27) ning ichida tasma joy lashgan. Kolodkaning atrofida beshta rostlash bolti (26) bor. Ular dastgoh to‘xtab turgan vaqtda tasmalarni shkivga nisbatan mar- kazlashtiradi. Tasmalar (25) ning ikkala uchi halqasimon tarzda ishlangan. Uning bitta uchi dastgoh asosida joylashgan qo‘z- g‘almas o ‘q (2) qa kiydirilgan, boshqasi barmoq (24) orqali rostlovchi bolt (23) ga kiydirilgan. So‘ngra spiralsimon prujina kiydiriladi Uning pastki qismi tish (22) orqali o'tadi. Tishlarning qisqichi bo‘lib, ular plastina (3) ning teshigida joylashib, sharnir orqali bog‘lanadi. Tormoz tasmasining tarangligi rostlovchi bolt
yordamida o‘zgartiriladi.
|
Uzatmaning uzatish - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 10/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Uzatmaning uzatish soni. Yetakchi va yetaklanuvchi g'il diraklar bir-biridan ancha uzoq masofada joylashgan holda harakat faqat 2 tishli g'ildirak bilan uzatilganda ular juda qo'pollashib ketadi. Talab etilgan uzatish sonini parallel vallarga o'tqazilgan ko'p sonli g'ildiraklar yordamida uzatgan ma’qul. Yetakchi valga diametri dx bo'lgan tishli g'ildirak, yetaklanuvchi valga diametri d4 bo'lgan g'ildirak o'tqazilgan.
Aynan o'shanday ilashish qadamili, d2 va diametrli g'ildiraklar oraliq g'ildiraklar deb ataladi.
Birinchi juftning uzatish soni ‘n = Z1
_ г8 Ikkinchi juftniki l23 - — •
Uchinchi juftniki l•34 _~ ~Z 4 •
Har qaysi uzatish sonlarini ko‘paytirib, quyidagini topamiz:
/ / / _ Zi-Z%-Z4 _ •
'12 *23 *34 _ _ .г_г-г_з _ *14 .
Hosil qilingan natija uzatmaning umumiy uzatish soni:
zi4 = ~ bo‘ladi.
^3
Aytilganlardan shu narsa kelib chiqadiki, oraliq g‘ildiraklari bor tishli g'ildiraklar ketma-ketlik qatorining umumiy uzatish soni tashkil etuvchi uzatmalar xususiy uzatish sonlarining ko'paytmasiga teng bo‘lar ekan.
Oraliq g'ildiraklar umumiy uzatish sonini o'zgartirmaydi, lekin yetaklanuvchi valning aylanish yo'nalishiga ta’sir qiladi: oraliq g'ildiraklar soni juft bo'lganda yetakchi va yetaklanuvchi g'ildiraklar qarama-qarshi yo'nalishda, toq bo'lganida esa bir xil yo'nalishda aylanadi.
Qo'pol va og'ir ikki g'ildirak o'rniga berilgan uzatish so nini saqlagan holda kichik tishli g'ildiraklardan foydalanilganda uzatma yengillashadi, ixchamlashadi va yetaklanuvchi g 'il dirakning aylanish yo'nalishini o'zgartirishga imkon beradi.
Bir juft tishli g'ildirak bilan uzatish soni katta (odatda,
/max>10) bo'lgan uzatma yasashning iloji yo'q. Katta uzatish son
larini hosil qilish uchun ko'p pog'onali uzatma deb yuritiladigan uzatmadan foydalaniladi.
Uzatmaning uzatish soni /14 quyidagi mulohazalar asosida aniqlanadi:
Bu tengliklarni o'zaro ko'paytirib, quyidagini hosil qilamiz:
z2
|
| |
Nazorat savollar - Guruh talabasi darmonov Fazliddin Amaliy mashg‘ulot ishi №25

7
•
Real vaqtli Hamjamiyat:
Koʻrib chiqish, tahrirlash va izlash uchun bir
necha kishi bir vaqtning oʻzida bir vaqtda ishlay oladi.
2.
Figmaning asosiy xusiyatlari:
•
Prototip ishlab chiqish:
Figma prototiplarni yaratish va ulashishda osonlikni
taʼminlaydi.
•
Komponentlar va bibliotekalar:
Figma komponentlar va dizayn
elementlarini oʻz ichiga olgan vaqtga oʻzgarib boʻlmaydigan bibliotekalar
orqali saqlash imkonini beradi.
•
Real vaqtli ishlash:
Hamjamiyat oʻrtasida bir necha kishi bir vaqtning oʻzida
prototiplarni tahrirlash va tekshirish imkonini beradi.
•
Dinamik foydalanuvchi tajribasi:
Animatsiyalar, interaktiv sozlamalar va
boshqa foydalanuvchi interfeys xususiyatlari yordamida dizaynlarni yanada
qulaylashtirish imkonini beradi.
3.
Figmadan qanday foydalanish zarur?
•
Ishbilarmonlik:
Figma dizaynerlar, dasturchilar va boshqa jamoalar orasida
birgalikda ishlash imkonini taʼminlaydi.
•
Prototip ishlab chiqish:
Prototiplar yaratish, saytlar va ilovalarni tanishuvga
olib kelish va mijoz tajribasini oʻrganish uchun juda qulaydir.
•
Dinamik dizayn:
Figma animatsiyalar va interaktiv sozlamalarni qoʻllab-
quvvatlaydi, shuningdek, dizaynning dinamikligini taʼminlaydi.
•
Homuza o‘lchamlari - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 22/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Homuza o‘lchamlari. Homuza hosil qilish mexanizmi yor damida tanda iplari o‘rta holatdan ko‘tariladi va ma’lum qismi pastga tushiriladi. Natijada siniq chiziq hosil bo‘ladi. Homuzaning chegarasi bir tomondan lamel va tanda kuzatgich bilan chega- ralanadi.
Homuza gula yordamida ko‘tarilgan iplarni eng yuqori va pastga tushirilgan nuqtalarini chegaralaydi, shu nuqtalar orasidagi masofa homuza balandligi hx deyiladi (5.1-rasm).
To‘qima qirg‘og‘idan to lamelgacha bo‘lgan masofa homuza uzunligi L va homuza uzunligining old qismi /, va orqa qismi l2 deyi-
iladi. Homuzaning burchaklari a va p harflari bilan belgilanadi. Homuza o‘lchamlarining ahamiyati to‘qimaning to‘quv dast gohida hosil bo‘lishida, iplarning uzilishida va iplarning fizik- mexanik xususiyatlarini saqlab qolishda kattadir. To‘qimani to‘qish davrida tanda ipidagi taranglik qiymatining ortishi homu
zaning o‘lchamlariga, ayniqsa, hx o‘lchamga bog‘liq.
5 .1-rasm. Homuza o'lchamlari:
As —homuza balandligi; L — homuza uzunligi; /, — homuzaning old qismi uzunligi; /, — homuzaning orqa qismi uzunligi; a — homuzaning to'qima qirg‘og‘i tomonidagi burchagi; p — homuzaning lamellar joylashgan tomonidagi burchagi.
To‘quvchilikda homuza o'lchamlarining texnologik ahamiyati kattadir. Bu o‘lchamlar tanda iplarining tarangligiga va ularning uzilishiga ta’sir ko‘rsatadi, chunki homuza hosil etish jarayonida tanda iplarining tarangligi ortadi. Taranglikning ortish qiymati homuza o‘lchamlariga bog‘liq. Homuzaning balandligini kamay- tirish yo‘li bilan taranglikni o'zgartirish mumkin. Homuzaning balandligi arqoqtashlagichlarga, ya’ni moki, rapira va boshqalar o‘lchamlariga bog‘liq. Homuzaning uzunligini o‘zgartirish esa dastgoh 0 ‘lchamini kamaytirishga hamda homuzaning old va orqa o‘lchamlari nisbatini qisqartirishga olib keladi. Ko'pincha homu zaning old qismi uzunligi orqa uzunligiga nisbatan kamroq bo‘ladi. Homuza shakllari. Homuza shakliga ko‘ra to‘liq va yarim- to‘liq yuqori va yarimto‘liq pastki turlarga bo‘linishi mumkin (5.2-rasm). ToTiq homuzada — iplar o‘rta holatdan bir qismi
|
| |