Ma'luotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini taʼminlash abdurashidova Kamola Turgunbaevna

MA'LUOTLAR BAZASINI ADMINISTRATORLASH VA XAVFSIZLIGINI
TAʼMINLASH
Abdurashidova Kamola Turgunbaevna
Ilmiy rahbar
Sultonov Muhammadali Ro’ziboyevich
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalar
universititeti talabasi
Annotatsiya: Ma'luotlar bazasini administratorlash va xavfsizligini
taʼminlash. Bugungi kunda ma'lumotlar oqimi ko'payib borgani sari, ularni
qayta ishlash, saqlash va ma'lumotlar ustida amallarni bajarish dolzarb
mavjuga aylanmoqda. Ushbu maqolada ma'lumotlar bazasini boshqarish
tizimlaridan eng mashhurlari tahlil qilindi, ularning kamchilik va afzalliklari
o'rganildi.
Kalit so'zlar: Ma 'lumotlar bazasi, Oracle, MySQL, PostgreSQL, SQL
Server.
Hozirgi vaqtda turli korxonalarning faoliyatini axborot tizimisiz faoliyat
ko'rsatilmaydi, bu esa ma'lumotlarni to'plash
va qayta ishlashni
avtomatlashtirishga imkon beradi. Kerakli ma'lumotlarni o'z ichiga olgan
ma'lumotlarni saqlash va kirish uchun ma'lumotlar bazasi yaratildi.
Zamonaviy axborot tizimlari ma'lumotlar intig'ilishi kontseptsiyasiga
asoslangan juda ko'p miqdordagi ma'lumotlar, murakkab tashkilot bilan
tavsiflanadi, bu ko'plab foydalanuvchilarning turli talablarini qondirish zarurati
bilan ajralib turadi.
Har qanday axborot tizimining maqsadi haqiqiy dunyo hajmi to'g'risidagi
ma'lumotlarni qayta ishlashdir. Keng ma'noda, ma'lumotlar bazasi har qanday
sohada haqiqiy dunyoning muayyan ob'ektlari haqida ma'lumot to'plami.
Mavzu sohasi ostida men real dunyoning (Korxona yoki universitet)
boshqaruv va avtomatlashtirishni tashkil qilish uchun o'rganilishi uchun odatiy
holdir.
"Ma'lumotlar bazasi" atamasi bir nechta shartlarga ega. Ular qarama-
qarshi emas, balki bitta tushuncha bo'yicha turli nuqtai nazarni anglatadi.
Keling, ulardan birida yashaymiz:
Ma'lumotlar bazasi - Kompyuter xotirasida saqlanadigan ma'lumotlar
to'plami va ularning tavsif, saqlash va
manipulyatsiyaning umumiy
printsiplarini aniqlaydigan ma'lumotlar to'plami shaklida.
Axborot modeli ushbu maqsadga muvofiq tanlangan va tuzilgan ob'ekt
haqidagi ma'lumotlarni tushunadi.
Ma'lumotlar modeli - ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar bazasidagi
mantiqiy tuzilmalarning turlarini aniqlash va ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar
bazasida mantiqiy tuzilmalarning turlarini aniqlash va ma'lumotlar bazasining
yaxlitligini aniqlash va qo'llab-quvvatlash usullari.
Birinchi ma'lumotlar bazalari fayl tizimlari asosida yaratilgan va ular bilan
ishlash uchun barcha javobgarlik ushbu bazalarni ishlatgan dasturiy
ta'minotga joriy qilingan. Fayl ma'lumotlar bazalari hozir amalda
foydalanilmaydi. Zamonaviy ma'lumotlar bazasi texnologiyasida ma'lumotlar
bazasini yaratish, uni qo'llab-quvvatlash va foydalanuvchiga
kirish maxsus
dasturiy ta'minot vositalari - ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
yordamida markazlashtirilgan.
Ma'lumotlar
bazasini
boshqarish
tizimi
(DBTMS)
-
bu
foydalanuvchilarning ma'lumotlar bazasini yaratish, saqlash va qo'llash uchun
mo'ljallangan dastur va dasturiy ta'minot kompleksi.
Zamonaviy ma'lumotlar bazasi serverlari foydalanuvchi bilan yuqori
saviyada o'zaro ta'sir qilish uchun barcha turdagi o'zgarishlar va
mexanizmlarni
o'z
ichiga
oladi.
Ushbu
rivojlanish
vositalari,
foydalanuvchilarga ilovalar sifatida, DBBMS sifatida ishlaydigan dasturlarni
yaratishga imkon beradi.
ZBBMS - bu ko'plab odamlar ushbu dasturlarga xizmat ko'rsatadigan va
ishlarining natijasidan foydalanadigan dasturiy ta'minot paketidir.
Dasturlar ma'lumotlar bazasi menejmenti tizimidan foydalanishda
ishlatiladigan barcha kompyuter dasturlarini o'z ichiga oladi.
Barcha DBMS
funktsiyalarini bajarish uchun uchta turdagi dasturiy ta'minot talab qilinadi: 1)
tizim dasturi (uskunaning barcha tarkibiy qismlarini boshqaradi va
kompyuterda ishlaydigan boshqa barcha dasturlarga kirishni ta'minlaydi);
2) dasturiy ta'minot DBMS (DBMS funktsiyalarini amalga oshiradigan
ma'lumotlar bazasini boshqaradi);
3) dastur dasturlari va yordam dasturlari (atrof-muhitga kiritish va atrof-
muhitda ularni boshqarish, dasturiy dasturlar ma'lumotlar bazasida
saqlanadigan ma'lumotlarni hisobot va jadvallar sifatida ifodalash uchun
ishlatiladi.
DBTS dasturi dasturiy ta'minot dasturiy ta'minotini bo'shatishni
anglatadi.
Agar biz funktsional majburiyatlarning asosini olsak, oltita asosiy guruh
DBMM-ga ajratilishi mumkin:
1) Tizim ma'murlari - javobgar va ishonchli dasturiy ta'minotni ta'minlash
2) ma'lumotlar bazasi ma'murlari -
DBMM-ni taqdim eting va uni
boshqaring, yozuvlar yarating, ma'lumotlarni saqlashning ishonchliligi bilan
bog'liq tartib-qoidalarni bajaradi (huquqlar, cheklovlar, cheklovlar, cheklovlar)
3) tizim tahlilchilari - ma'lumotlar tuzilmasi, dasturlar va hisobotlarni
tizimlashtirish bo'yicha ishlarni amalga oshirish
4) ma'lumotlar bazasi dizaynerlari - dizayn dizaynerlik
tarkibi
5) Dasturchilar - amaliy dasturiy ta'minotni ishlab chiqish
6) Yakuniy foydalanuvchilar kundalik operatsiyalarni amalga oshirish
uchun amaliy dasturlarni qo'llashadi.
Ma'lumotlar bazasi quyidagilarni o'z ichiga oladi:
1) ma'lumotlar (ma'lumotlar bazasida saqlanadigan barcha haqiqiy
materiallar). Tuzilishi kerak bo'lgan xom ashyolar
2) Metadata (tizim katalogining tarkibi). Jadvallar,
foydalanuvchi
huquqlari, cheklovlar va boshqa ma'lumotlar bazasi ob'ektlari haqida
ma'lumot berish
3) protseduralar - tizimning muhim tarkibiy qismi. Korxona doirasidagi
tijorat, texnologik va texnik tadbirlarni saqlash standartlarini belgilash va
mijozlar bilan o'zaro munosabatlar