Titan va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Titan va uning birikmalari Olinishi va xossalari Titan ilgari «mukammal metall»

|
Titan va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Titan va uning birikmalari Olinishi va xossalari Titan ilgari «mukammal metall»
|
bet | 1/2 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 60,89 Kb. | | #238519 |
Bog'liq Titan va uning birikmalarini olinish va xossalari
Titan va uning birikmalarini olinish va xossalari
Reja:
Titan va uning birikmalari
Olinishi va xossalari
Titan ilgari «mukammal metall» deb nomlangan, chunki yuqori xususiyatlarga bardoshli metall boʻlgani uchun.
Titan kamdan-kam uchraydigan element bo’lib, yuqori fizikaviy va kimyoviy xususiyatlarga ega strategik muhim sanoat xom ashyosi hisoblanadi . Qayta ishlash juda qiyin va qimmat. Bu tabiatda topilgan eng mustahkam moddalar qatoriga kiradi. U inson to’qimalari va suyaklari bilan moslasha oladiganligi sababli, u sog’liqni saqlash mahsulotlari va tibbiyotda keng qo’llaniladi. Metall va qotishma sifatida u bardoshli mahsulotlarning, ayniqsa pigment sanoatida, samolyotlardan kosmik kemalarga, suv osti kemalaridan qozonlarga qadar ishlatiladigan elementidir. Maxsus qotishmalari bilan qiziqarli xususiyatlarga ega titan strategik metallar qatoriga kiradi.
Titan elementi ko’rinishi
Kashf etilish tarixi
Titan – bu so’nggi 50 yil ichida ishlatilgan metall. Birinchi marta 1791 yilda ingliz kimyogari Uilyam Gregor tomonidan kashf etilgan va alohida tasvirlangan. 1793 yilda nemis kimyogari Martin Geynrix Klaprot uni yunon mifologiyasida yer ma’buda o’g’illari Titanlar nomi bilan nomlagan. 1910 yilgacha muvaffaqiyatli ajratib bo’lmaydigan titandan 1950 yillarning boshlarida aviatsiya sanoatida foydalanila boshlandi. O’sha paytda u «ajoyib metall» deb ta’riflangan. Texnologiyalarning rivojlanishi tufayli, u bugungi kungacha ko’plab mahsulotlarning xomashyosi bo’lib kelmoqda.
Kimyoviy xossalari
Titan yuqori kimyoviy va fizik xususiyatlarga ega. Bu elementlar jadvalining 4-kichik guruhida joylashgan, «Ti» kimyoviy belgisi bo’lgan oraliq metallidir. Uning atom raqami 22, vazni 47,9, solishtirma og’irligi 4,5. U engil, mo’rt, kumush-oq rangli yaltiroq. Uning erish harorati 1660 C, qaynash temperaturasi 3287 C.
Titan magnit tortilmaydi, issiqlik va elektr o’tkazuvchanligi temirdan past. U kislotalar, tuzlar va boshqa kimyoviy birikmalar va moddalarga yuqori darajada chidamli. Uning kimyoviy va fizik xususiyatlari sirkoniyga o’xshaydi. U hech qanday mikroorganizmlar bilan reaksiyaga kirishmaydi, toksik emas. Bu inson tanasiga zarar etkazmaydi va allergiya keltirib chiqarmaydi. Uni sovuq va issiq bosish mumkin. Uni payvandlash, burish va frezalash mumkin. U azot bilan yonadigan oz sonli metallardan biridir. Bu toza olish qiyin bo’lgan reaktiv moddadir. U zichligi past, yuqori tortishish va korroziyaga chidamliligiga ega.
U yer qobig’idagi eng keng tarqalgan elementlar orasida 9-o’rinni egallaydi. Uning tarkibida er qobig’ining 0,56 foizini tashkil etadi. Ruda hosil bo’lishi va konning potentsiali juda siyrak va o’ziga xos geologik sharoitga bog’liq. Titan rudasi birlamchi konlar deb ataladigan jinslardan va ikkilamchi (ikkilamchi) konlar bo’lgan plaserlardan (maydalangan toshlardan) olinadi.
Olinishi
Odatda, titan va uning birikmalarini ishlab chiqarish uchun boshlang’ich material nisbatan kam miqdordagi aralashmalarga ega bo’lgan titandioksiddir.
Titan rudasi sulfat kislotasi yoki pirometallurgik qayta ishlanadi. Sulfat kislota bilan ishlov berish mahsuloti titaniumdioksit TiO2 kukunidir. Pirometallurgiya usuli bilan ruda koks bilan maydalanadi va xlor bilan qayta ishlanadi, titan tetraxorid TiCl 4 hosil bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Titan va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Titan va uning birikmalari Olinishi va xossalari Titan ilgari «mukammal metall»
|