nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
VIII bob. Fotoelektron asboblar - Yarim o'tkazgichli asboblar book · June 023 citations reads 1,469 authors

|
Yarim o'tkazgichli asboblar book · June 023 citations reads 1,469 authorsBog'liq DarslikVIII bob. Fotoelektron asboblar
8.1 Yarim o‘tkazgichlarda fotoelektron hodisalar……………………………
121
8.2 Quyosh elementlari va batareyalari………………………………………
121
8.3 Fotoqarshiliklar…………………………………………………………..
123
8.4 Fotodiodlar……………………………………………………………….
124
8.5 Fototranzistorlar………………………………………………………….
125
8.6 Fototiristorlar…………………………………………………………….
128
8.7 Yorug‘lik nurlantiruvchi diodlar…………………………………………
129
8.8 Lazerlar…………………………………………………………………...
130
8.9 Optojuft va optoelektron mikrosxemalar…………………………………
135
IX bob. Yarimo‘tkazgichli va mikroelektron elementlar
9.1 Mantiqiy organlarning yarim o‘tkazgichli va mikroelektron elementlari..
139
9.2 O‘lchash organlarining yarim o‘tkazgichli va mikroelektron elementlari.
151
9.3 O‘zgarmas tokda ishlaydigan operatsion kuchaytirgichlar………………
152
9.4 Faza bo‘yicha ikkita elektr kattalikni solishtirish sxemasi……………….
158
9.5 Bitta ta’sir etuvchi elektr kattalikka ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichli
o‘lchov relesi…………………………………………………………….. 162
9.6 Bog‘liq sabr vaqtiga ega bo‘lgan tok relesi………………………………
167
9.7 Magnitli tok transformatorlariga ega bo‘lgan
tok relesi………………….
171
9.8 Ikkita ta’sir etuvchi kattalikka ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichli o‘lchov
relesi………………………………………………………………………
176
9.9 Elektr kattaliklarni absolyut qiymatlari bo‘yicha taqqoslovchi qarshilik
relesi………………………………………………………………………
181
Adabiyotlar
198
View publication stats
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 215

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
215/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
211
212
213
214
215
216
217
218
...
246
B)
C)
Download
1,9 Mb.
1
...
211
212
213
214
215
216
217
218
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 216

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
216/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
212
213
214
215
216
217
218
219
...
246
D)
E)
Download
1,9 Mb.
1
...
212
213
214
215
216
217
218
219
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Taqrizchilar - Yarim o'tkazgichli asboblar book · June 023 citations reads 1,469 authors

Taqrizchilar:
t.f.d., prof. L.K. Mamadaliyeva
t.f.n., dots. X.M. Xalilov
ISBN: 978-9943-8245-7-7
Farg‘ona “Classic” - 2022
Kasimaxunova A.M., Karimov B.X., Atajonova S.B.
4
SO‘Z BOSHI
Yarim o‘tkazgich materiallari asosida tayyorlangan asboblar va
qurilmalar elektrotexnika, elektronika, mikroelektronika, kompyuterlar,
aloqa, energiyani bip turdan ikkinchi turga aylantirish, sanoat, transport,
maishiy hizmat soxasi, qishloq xo‘jaligi va jamiyat faoliyatining boshqa
sohalarida keng qo‘llanilmoqda.
Hozirgi kunda mamlakatimizda yarim o‘tkazgichli asboblar fizikasi
yo‘nalishlari bo‘yicha Fanlar akademiyasi institutlari hamda oliy o‘quv
yurtlarining laboratoriyalarida samarali ilmiy-amaliy tadqiqotlar jahon
fani saviyasida olib borilmoqda.
O‘zbekistonda elektronika sanoati mavjud bo‘lib, u boshqa
sanoatlar kabi tez taraqqiy etmoqda. Elektronika sanoatining yanada
rivojlanishi uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash muhim omil
hisoblanadi.
Malakali
mutaxassislar
tayyorlashda,
albatta,
adabiyotlarning ahamiyati juda muhimdir.
Hozirgi kunda yarim o‘tkazgichli asbob fizikasi, texnikasi va
texnologiyasi bo‘yicha o‘zbek tilida nashr etilgan zamonaviy adabiyotlar
kam.
Biz yuqoridagi masalani bartaraf qilish va yarim o‘tkazgichli
asboblar fanini o‘qitishda o‘z hissamizni qo‘shish maqsadida,
o‘zimizning ko‘p yillik ilmiy, pedagogik tajribamizga asoslangan holda
yarim o‘tkazgichli asboblar fani bo‘yicha darslik ishlab chiqdik.
Bizning darslik, asosan, mexatronika va robototexnika, avtomatika,
elektronika va energetikada keng qo‘llaniladigan yarim o‘tkazgichli
asboblar haqidagi ma’lumotlarni qamrab olgan.
Yarim o‘tkazgichli asboblar fizikasi yarim o‘tkazgich materiallar
fizikasiga asoslanadi. Shu boisdan, ushbu darslikda yarim o‘tkazgichli
materiallar fizikasining asosiy tushunchalari haqidagi ma’lumotlar o‘rin
olgan.
Ma’lumki, yarim o‘tkazgichli asboblar qurilma zanjirlariga metall
kontaktlar orqali ulanadi. Ular tokni to‘g‘irlamaydigan (omik) kontakt
bo‘lishi zarur. SHu sababli, omik kontaktlarga qo‘yiladigan talablar va
ularni tayyorlash masalalariga alohida e’tibor berilgan.
|
Mundarija 
Kirish - Yarim o'tkazgichli asboblar book · June 023 citations reads 1,469 authors

|
Yarim o'tkazgichli asboblar book · June 023 citations reads 1,469 authorsBog'liq DarslikMundarija
Kirish…………………………………………………………………….
4
I bob. Yarimo‘tazgichli materiallarining fizik asoslari
1.1 Kristall moddalarning tuzilishi…………………………………………..
6
1.2 Atomning tuzilishi……………………………………………………….
8
1.3 Atomning energetik sathlari……………………………………………...
10
1.4 Kristallning energetik zonalari………………………………………….
11
1.5 Kristallning elektr o‘tkazuvchanligi…………………………………….
13
1.6 Aralashmasiz yarim o‘tkazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi………….
16
1.7 Aralashmali yarim o‘tkazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi…………..
19
1.8 Yarim o‘tkazgichlar elektr o‘tkazuvchanligining temperaturaga
bog‘liqligi………………………………………………………………… 24
1.9 Zaryad tashuvchilarning harakatchanligi…………………………………
25
1.10 Rekombinatsiya jarayoni…………………………………………………
26
1.11 Kristallar tuzilishidagi nuqsonlar…………………………………………
27
II bob. Yarim o‘tkazgichli materiallarning elektrofizik parametrlari
va p-n o‘tishni hosil qilish
2.1 Materiallarning parametrlarini nazorat qilish…………………………….
31
2.2 O‘tkazuvchanlikning turini aniqlash……………………………………..
32
2.3 Solishtirma qarshilikni o‘lchash………………………………………….
35
2.4 Asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilarning yashash vaqtini o‘lchash……
38
2.5 p-n o‘tishni hosil qilish…………………………………………………...
42
2.6 p-n o‘tishda tokning o‘tishi………………………………………………
47
2.7 p-n o‘tishning sig‘imi…………………………………………………….
49
III bob. Metall, dielektrik, va yarim o‘tkazgichlarning kontaktlarida
yuz beradigan fizik jarayonlar
3.1 Metall va yarim o‘tkazgich(MYa) orasidagi kontakt…………………….
52
3.2 Metall va yarim o‘tkazgichlardagi omik kontakt…………………………
53
3.3 Metall va yarim o‘tkazgichlarning to‘g‘rilovchi xossasi…………………
54
3.4 Yupqa yarim o‘tkazgich va dielektrik(YaD)larda elektr toki…………….
55
3.5 Metall-dielektrik-yarim o‘tkazgich(MDYa) kontaktlarining asosiy
xossasi……………………………………………………………………
58
|
| |
COREL DRAW dasturi imkoniyatlari bilan tanishish

|
COREL DRAW dasturi imkoniyatlari bilan tanishish
|
bet | 2/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1 COREL DRAW dasturi imkoniyatlari bilan tanishish.
Yuqlangandan sung dastur ekranga «Xush kelibsiz SOREL DRAW» mulokot oynasini chiqaradi va bir nechta variantlarni taqdim qiladi: yangi xujjat yaratish (GRAPHIC), oxirgi yaratilgan xujjatni ochish (Orep last edited), mavjud xujjatni ochish (Orep GRAPHIC), o’qitish tizimi (COREL TUROR).
Yangi xujjatni yaratish uchun fayl (FILE) menyusida Yangi (NEW) komandasini bajariladi. Mavjud xujjatni ochish uchun fayl menyusida ochish (Oren) komandasi bajariladi.
COREL DRAW dasturi bir necha xujjatlarni bir vaqtda ochish imkoniyatiga ega, u xolda shu paytda kerak bo’lmagan xujjatlarni yopish kuzda tutilgan. Menyu Fayl (FILE) bo’limida yoping (Zakryt, Close) komandasi bajarilganda aktiv xujjat yopiladi. Dastur yuqlangandlan so’ng ekranda paydo dastur oynasiga foydalanuvchining interfeysi deyiladi(User1Tzeg t1egtaze). Interfeys inson va kompyuter orasida bog’lovchi bo’lib ishlash uchun panel, asboblar, muloqot oynasi va x.k larni taklif etadi. Foydalanuvchi interfeysiga saxifa, bosh menyu, xujjatlarni aks ettiruvchi ishchi oynalari xamda tasvirlarni muxarrirligini amalgam oshiruvchi xar xil panellar tuplami. Oynaning markazidagi katta oq maydon ishchi ishchi xudud bo’lib xar bir xujjat aloxida - aloxida ochiladi. Ekranning tepa qismida bosh menyu bo’limlari quyidagicha nomlanadi:
Fayl (File)
Muxarrir (Redaktirovanie, Edit)
Кo’rinish (Prosmotr, View)
Кampanovka (Layout)
Boshqaruv (Upravleniya, Arrange)
Effektlar(Effects)
Nuqtaviy tasvir (Toch.izob, Vitmaps)
Matn (Text)
Servis (Tools)
Oyna (Okno,Windows)
Yordam (Pomoщ, Ne1r)
Bu komandalarning xar biri funktsional jixatdan yakinbulgan amallarni bajaradi, masalan: matn menyusi matn bilan ishlaydigan komandalardan iborat, effekt menyusi nuktaviy va vektorli grafikani yaratadigan komandalar tuplamidan iborat.
Xossalar asboblar qatori ( Rgoreggu Var)
Xossalar asboblar qatoridagi ( Rgoreggu Var) maydonlar va tugmalar to’plami ,ishlatilayotgan asbob yoki belgilangan ob’ekt turiga bog’liq xolda
Ko’rinishga ega bo’ladi, masalan, matn blokka olinganda xossalar katorida matn parametrlari aks etadi. COREL DRAW Ob’ektlar belgilanmagan xolatda xossalar
qatorida (Rgoreggu Var) xujjatning umumiy parametrlari beriladi, masalan: varakning formati, joylashuvi va boshqalar.
Xolat qatori (Status Var)
Ishchi ekranning pastki qismida xolat qatori (Status Var) joylashgan bo’lib turli
xil
xizmat ma’lumotlarini aks ettiradi: parametrlar, obvodka va ranglar, xarf parametrlari ajratilgan ob’ektlar xaqida ma’lumot va aktiv asboblar xaqida ma’lumot. Bu qatorning, kurinishi xolati va tarkibini o’zgartirish mumkin.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 217

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
217/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
213
214
215
216
217
218
219
220
...
246
5.
nüvəsi ilə
nüvəsinin sıxlıqlarını müqayisə edin?
Download
1,9 Mb.
1
...
213
214
215
216
217
218
219
220
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Instrument
  
Qo`shimcha

|
(To`g`rito`rt-
burchaklik)
|
|
nisbatdagi to`g`ri
to`rtburchaklik chizish
|
6
|
Ellipse (Ellips)
|
|
Turli o`lcham va
nisbatdagi ellipslarni chizish.
|
7
|
Polygon (Ko`p burchaklik)
|
Spiral (Spiral)
Graph Paper (Diagramma to`ri)
|
Turli qirrali
ko`pburchaklik va yulduzlar chizish.
Spiral chizish.
Turli hil qatorli diagramma to`ri chizish.
|
8
|
Text (Tekst)
|
|
Figurali yoki oddiy tekst
kiritish
|
9
|
Interactive Fill(Interaktiv
quyish)
|
|
Ob'ektlarni interaktiv bo`yash
|
10
|
Interactive Transpanency (Shaffoflikni interaktiv
tuzish).
|
|
Ob'ektlar shaffofligini interaktiv tuzish
|
11
|
Interactive Effects (Effektlarni interaktiv tuzish)
|
Interactive Blend (qadam-baqadam o`tishni interaktiv tuzish) Interactive Contour (Oreolni interaktiv tuzish) Interactive
Distortion
|
Ob'ektlarning qadam-
baqadam o`tishini interaktiv tuzish.
Boshqa ob'ektlarning
shaklini takrorlovchi
ob'ektlarni interaktiv tuzish.
|
"sichqoncha"dan yoki shu komandaga mos keluvchi klavishni bosish mumkin. Masalan, Color Management (ranglarni boshqarish) dialog oynasini ochish zarur bo`lsa, Tools (servis) menyusini "sichqoncha" bilan bosib keyin "S" klavishini bosish mumkin. "Sichqoncha"dan tashqari klavishlardan ham foydalanish ishni tezlashtirishga yordam beradi.
Corel DRAW grafik muharriridagi asosiy dasturlar

|
Corel DRAW grafik muharriridagi asosiy dasturlar
|
bet | 7/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1
Corel DRAW 9 quyidagicha qismlardan tashkil topgan;
Dastur fayllari (Program Files)
Ma'lumot beruvchi fayllar (Help files)
O`rgatuvchi dasturlar va namunalar (Tutors and Examples)
Konturlar va zalivkalar (Outlines & Fills)
Makroslar (Scripts) va zagotovkalar (Presets)
Corel PHOTO - PAINTS quyidagi qismlardan tashkil topgan;
Dastur fayllari (Program Files)
Ma'lumot beruvchi fayllar (Help files)
O`rgatuvchi dasturlar va namunalar (Tutors and Examples)
Makroslar (Scripts) va zagotovkalar (Presets)
Corel DRAW grafik muharririda quyidagicha filtrlar mavjud:
Rastr formatlari filtrlari: CPT, TIF, PCX, BMP, GIF, JPG, PCD, PSD, MAC, PP5, TGA, SCT, FPX, PNG, RAW, DCS, WI, IMG, RIFF Painter 5.
Vektor formatlari filtrlari: WPG, AI, DXF, CGM, CMX, CDR, CPX, CDX, EPS, EMF, HPGL/PLT, PCT, Interpreteel Past Scpript, WMF, PDF, PSF, DWG, 3DMF, VSD, TTF.
Animatsiya fayllarining barcha filtrlari.
Tekst fayllari filtrlari: WP8, DOC, RTF, TXT, XLS, WQ/WB, WK.
Internet formatlarining barcha filtrlari. Shuningdek:
66 ta standart shrift.
Corel Uninstall.
Corel DRAW 9 grafik muharririning kompakt-diskida bir qancha yordamchi dasturlar mavjud:
Adobe Acrobat Reader 4
Canto Simulus Deskbop
Apple Qvik time 3.0
Misrosoft internet explorer 5
|
| |
Corel DRAW grafik muharririni ishga tushirish

|
Corel DRAW grafik muharririni ishga tushirish
|
bet | 8/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1 Corel DRAW grafik muharririni ishga tushirish
Corel DRAW dasturini ishga tushirgandan so`ng uning oynasi 1- rasmdagidek ko`zga tashlanadi. Grafika ustida ishlash uchun Welcom to Corel DRAW (Corel DRAWga xush kelibsiz) dialog oynasidagi variantlardan birini tanlash lozim. Agar biz New Graphic (Yangi hujjat) variantini tanlasak ekran markazida nashr varag`i bo`lgan - rasmdagidek standart oyna paydo bo`ladi. Ushbu dialog oynasidagi What is New (Yangiliklar) bo`limidagi Corel DRAW dasturiga oid yangi o`zgarishlarni bilib olamiz..
Quyida Corel DRAW oynasining asosiy elementlari haqida ma'lumotlar keltiramiz.
Satr boshi qatoridan va nashr varag`idan boshqa barcha yuzalar ishchi soha deb yuritiladi. Oynaning chap burchagida grafika paneli, o`ng tomonida esa ranglar palitrasi joylashgan. Oynaning yuqoridagi chekkasidan ketma-ket holda satr boshi, menyu satri, standart instrumentlar paneli va atributlar paneli joylashgan. Oynaning pastki qismida gorizontal aylantirish yo`lchasi, undan pastda esa holat satri joylashgan. Oynaning markazida nashr varag`i joylashgan. Soyali ramka esa varaq chegarasi hisoblanadi. Varaqni o`rab turgan oq maydon esa hujjat oynasining ishchi maydoni deyiladi.
rasm
Grafika paneli. Interaktiv instrumentlar
Grafika paneli
Grafika panelida grafik asar yaratish uchun zarur bo`lgan instrumentlar joylashgan. Shuningdek grafika panelida ob'ektlarning rangini, shaklini o`zgartiruvchi qo`shimcha instrumentlar ham mavjud. Ba'zi instrumentlar tugmalarining o`ng tomonidagi pastki qismida
kichkina qora uchburchakliklar qo`yilgan. Agar bunday tugmani "sichqoncha" bilan bir oz vaqt bosib tursak, undan qo`shimcha instrumentlarning tugmalari ochiladi.
rasm
Quyidagi tablitsada grafika panelidagi barcha instrumentlar va ularga qo`shimcha bo`lgan instrumentlarning asosiy bajaradigan vazifalari to`g`risida ma'lumotlar keltirilgan:
|
| |
- nazorat ishi - I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan...

3 - nazorat ishi
I variant
1. Birnechta nuqta oling va berilgan to‘g‘ri chiziqqa nisbatan shu nuqtalarga simmetrik nuqtalarni yasang. Chizmada to‘g‘ri chiziqni o‘g‘ma shaklida o‘tkazing.
Tengyonli uchburchakning simmetriya o‘qim toping, simmetriya o‘qlarining sonini ko‘rsating.
3. Ixtiyoriy olingan simmetriya markazida nisbatan o‘zaro simmetrik ikkita kvadrat chizing.
II variant
1. Birnechta nuqta oling va berilgan to‘g‘ri chiziqqa nisbatan shu nuqtalarga simmetrik nuqtalarni yasang. Chizmada to‘g‘ri chizmada to‘g‘ri chiziqni o‘g‘ma shaklida o‘tkazing.
2. Tengtomoni uchburchakning simmetriya o‘qim toping, simmetriya o‘qlarining sonini ko‘rsating.
3. Ixtiyoriy olingan simmetriya markazida nisbatan o‘zaro simmetrik ikkita tengtomonli uchburchak chizing.
|
rasm  
 Windows sistema menyusi

|
rasm
Windows sistema menyusi
|
bet | 10/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1 rasm
Windows sistema menyusi
Hujjat oynasidagi sistema menyusi belgisi menyu satrining chap burchagida, File (Fayl) komandasidan chaproqda joylashgan. O` hujjat varag`i fonida Corel DRAW (havo shari) emblemasi ko`rinishida turadi.
Sistema menyusi Windows sistemasi oynasini boshqaruvchi standart komandalardan iborat, unda Restore (tiklash), Move (qayta joylashtirish), Size (o`lcham ), Minimize (yopib qo`yish), Maxsimize (ochish), Close (yopish), Next (keyingi) kabi komandalar mavjud.
Corel DRAW asosiy oynasining sistema menyusi Corel DRAW so`zining chap tomondagi havo shari belgisini bosish orqali yoki ALT - PROBEL klavishlarini birgalikda bosish orqali chaqiriladi.
Sichqonchaning o`ng tugmasini bosish yordamida menyuni chaqirish
Windows operatsion sistemasida ekranning hohlagan nuqtasida sichqonchaning o`ng tugmasini bosish orqali ba'zi bir harakatlar qilishadi. Bu imkoniyatdan ham Corel DRAW grafik muharririda keng foydalaniladi. O`ng tomondagi tugmani bosish orqali kontekst menyu chaqiriladi.
rasm
Bu rasmda Document (hujjat) kontekst menyusi ko`rsatilgan. Biz undagi Create Object (ob'ekt yaratish) komandasini bosish orq`ali grafika panelidagi instrumentlarni tanlash uchun zarur komandalar menyusini ochamiz.
Keyingi rasmda Object (ob'ekt) menyusi tasvirlangan. Bu menyuni ajratilgan ob'ektlar guruhini ustiga borib o`ng tomondagi tugmani bosish
orqali chaqiramiz. Bunday menyulardagi komandalar chaqirilayotgan daqiqalardagi holatga bog`liq bo`lganligi uchun kontekst menyusi deb yuritiladi.
]11-rasm Toolbar (Instrumentlar paneli) kontekst menyusi
7-rasmda ko`rsatilgan Toolbar (instrumentlar paneli) kontekst menyusi eng qiziqarli va kerakli menyulardan hisoblanadi. Bu menyu
sichqonchaning o`ng tugmasini standart instrumentlar panelida,
atributlar panelida yoki grafika panelida bosish orqali chaqiriladi. Bu menyu orqali instrumentlar panelini tanlash mumkin.
|
| |
COREL DRAW ob’ektlari va ularning shakllari bilan ishlash

|
COREL DRAW ob’ektlari va ularning shakllari bilan ishlash
|
bet | 4/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1 COREL DRAW ob’ektlari va ularning shakllari bilan ishlash
COREL DRAW dasturi vektorli tasvirlarni yaratishda turli vositalarni qo’llaydi- ingichka chiziqlar,patsimon shtrixlar.Sho’nga karamay vektorli grafikaning ish usuli,"ko’lda" chizishdan ancha farq qiladi.Shuning uchun vektorli konturni yaratishni va taxrirlashni tasavvur qila olish kerak.
Shu maqsadda COREL DRAW dasturi geometrik figuralarni yaratish (tugri turtburchak, kupburchak, ellips, spiral) uchun muljalgan asboblarga ega,bundan tashqari "erkin chizish" asboblari (pero, kalligrafik, pero). Gradientli setka (Mesh Fill), vektorli grafikaning asosiy instrumenta bo’lgan Bez’e — egri chiziqlari, Bez’e asbobi (Vezier).
Vektorli konturlarni tuliq taxrirlash qanday asboblar orqali yaratilganligadan qattiy nazar bir xil usulda bajariladi: Forma (Share) asbobi yordamida, redaktor maxsus paneli (Node Edit) tarmog’i orqali yoki uni almashtiruvchi xossalar asboblar qatori (Rgoregtu Var).
Кonturlar va tayanch nuqtalar
Кontur (rath) bu chiziq bo’lib dasturning chizuvchi asboblar orqali yaratiladi va ob’ektning simli strukturasini tashkil qiladi.Кeyinchalik kontur obvodka parametrlarini (outine) va ranglarini (fill) taqdim qilishi mumkin va buning natijasida u ko’rinishga
ega bo’lib chop etilishi mumkin. Agar konturda qaysidir parametrlar etishmayotgan bo’lsa u oddiy rejimda
ko’rinishga ega bo’lmaydi, to’liq ob’ekt shaklida xujjatda saqlansada, pechatga chiqarilmaydi. Forma (Shape) asbobi yordamida ajratish mumkin bo’lgan - kontur (tashkil qiluvchi kontur – kombinatsiyalanuvchi konturlar yigindisidir), aloxida ob’ekt xisoblanadi (oЬject).
Odatda kontur ko’p segmentlardan tashkil topadi, bu konturlar tayanch nuqtalarida ulangan Bez’e egri chiziqlaridan tashkil topgan. Segmentning bir tayanch nuqtasi joyini o’zgartirishi shaklni o’zgartiradi. Segment shaklini boshqaruvchi nuqtalar orqali xam o’zgartirish mumkin.
Standart geometrik figuralarni (tugriturtburchak, elips, yoy, aylana) yaratish uchun muljallangan asboblar sichqonchaning bir xaraqati orqali geometrik figurani chiza oladi.
Tug’ri turtburchak (Rectangle)
Tugriturtburchak asbobi istalgan tugriturtburchak yoki kvadratlarni chiza oladi. Tugriturtburchak chizish uchun asbob ustida sichqoncha tugmasini bosib quyib yubormagan xolda kerakli o’lcham olinadi. Agar tugriturtburchakni markaziy nuqtadan chizish lozim bo’lsa, tugmasini bosib turish kerak, kvadrat chizish uchun tugmasi ishlatiladi.
|
Ajratilgan ob’ektda ung tugma orqali kontekst menyusini chaqirish mumkin, bunda ekranga ob’ekt xossalari paneli chiqadi. Bu panelda tug’rito’rtburchak asbobi va chetlari silliqlangan burchaklar maydoni bo’lib bunda xar bir burchakni silliklanishi foyizlarda ifodalanadi Silliqlangan burchaklarni Forma yoki Strelka asboblari orkali yaratish mumkin.Buning uchun sichqoncha ko’rsatkichini to’rtburchak burchagiga olib kelib bosib turgan xolda chetga tortiladi.
|
|
| |
-rasm  Standart instrumentlar paneli

|
-rasm Standart instrumentlar paneli
|
bet | 11/11 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #248467 |
Bog'liq kurs ishi-1 12-rasm
Standart instrumentlar paneli asosiy menyu satrining ostida joylashgan. Bu panelda Corel DRAWning turli funktsiyalarini tez va qulay topib berishni ta'minlovchi tugmalar joylashgan. Bu tugmalardan tashqari panelda Zoom levels (Масштаб) nomli ochiluvchi ro`yxat joylashgan.
3-rasm
Zoom levels (Масштаб) ochiluvchi ro`yxat orqali 12 hil Масштабni tanlash mumkin:
To Selected (faqat ajratilgan ob'ektlar)
To Fit (hamma ob'ektlar)
Po Page (Varaqni yaxlit holatda ochish)
To Width (eni bo`yicha)
To Height (balandligi bo`yicha)
10 %, 25 %, 50 %, 75 %, 100 %, 200 %, 400 %.
Bundan tashqari Zoom (Масштаб) parametri maydonida standart bo`lmagan Масштаб koeffitsentlarini ham berish mumkin. Buning
uchun talab qilinayotgan Масштабni protsentda berib ENTER klavishini bosish kerak.
Standart instrumentlar panelini har kim o`zining ish uslubiga moslab tuzib olishi mumkin.
Agar sichqoncha ko`rsatkichini instrumentlar panelidagi biron bir tugmaga ustiga qo`yib bir oz vaqt kutib tursak, tugmaning nomi yozilgan ma'lumot paydo bo`ladi. Shunda ekranning pastki qismidagi holat satrida bu tugmaning funktsiyasi haqidagi qo`shimcha ma'lumotlar paydo bo`ladi.
Xulosa
Bugungi kunda Informatika va axborot kommunikatsiya texnologiyalari sohasi jadal rivojlanmoqda, shu bilan birgalikda kompyuter tarmoqlari ham. Biz yoshlar o’zimiz va o’zimizdan keyingi avlodlarga Informatika va axborot kommunikatsiya texnologiyalari sirlarini chuqurroq o’rganishlari uchun yordam berishimiz kerak.
Men bu kurs ishini yozish davomida o’z bilim va ko’nikmalarimni oshirib oldim. CorelDRAW dasturining imkoniyatlari bilan tanishib chiqib, yangi imkoniyatlarini o`rganib oldim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
Karimov I.A. Yuksak malakali mutaxassislar –taraqqiyot omili. T., O’zbekiston, 1995 y, 30 – 31 b.
Sh.F. Madraximov va boshqalar, Informatika va programmalash, Toshkent-2005.
Raxmatov M. N. Informasion texnika vositalaridan qo’llanma. Toshkent.«Oliy maktab». 1989. 379 b
Dasturchi.uz
http://www.interface.ru/
https://sites.google.com/
http://www.videokurslar/
JavaScript ni o`rganish bo`yicha elеktron qo’llanmalar.
Xaitov F.N., Yusupov R.M., Botirov D.B., Sattarov A.R, Shukurov
E.X. Web-texnologiyalar. Metodik qo`llanma. Juzzax, 2005 y.
A. Goncharеv. HTML. Samouchitеl. – «Pitеr», Sankt-Pеtеrburg, 2001
|
| |
Inklyuziv va integratsiya talimning bir-biridan farqi

|
Inklyuziv va integratsiya talimning bir-biridan farqi
|
bet | 43/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)Inklyuziv va integratsiya talimning bir-biridan farqi
Inklyuziya va integratsiyaning asosiy farqi shundaki , integratsiyalashuvda alohida ehtiyojli bola umumiy ta'limga qabul qilinadi, lekin shu bilan birga, bu amalga oshmaydi .
Siz sinfga tegishli ta'lim tizimiga ikkita atama va integratsiyani eshitishingiz mumkin. Shunday qilib, biz inklyuziya va integratsiya deganda nimani aniq tushunamiz? Va bu bir -birini almashtiradimi yoki ular bir -biridan farq qiladimi? Bu ta'limiy ma'ruzalarda ishlatiladigan ikkita atamani eshitganimizda, biz duch keladigan son -sanoqsiz savollar. Birinchidan, keling, bu so'zlarga ta'rif beraylik. Inklyuziya - bu bolalarni shunday tarbiyalash jarayoni bo'lib, u barcha o'quvchilarga foyda keltiradi va aniq ishtirok etishni talab qiladi, integratsiya - bu alohida ehtiyojli o'quvchilarning asosiy ta'limga singdirilishi. Inklyuziya - bu bolalarni shunday tarbiyalash jarayonidirki, u barcha o'quvchilarga foyda keltiradi va aniq ishtirok etishni talab qiladi. Shunday qilib, u nafaqat alohida ehtiyojli talabalarga, balki boshqalarga ham e'tibor qaratadi. Shuning uchun inklyuziv yondashuv "hamma uchun ta'lim" deb hisoblanadi. Integratsiya - bu alohida ehtiyojli talabalar umumiy ta'limga singib ketish jarayoni. Shuning uchun, ta'limga bo'lgan bunday yondashuvda, asosiy ta'limga moslashishga e'tibor qaratiladi. Garchi bu yondashuv alohida ehtiyojli o'quvchilarning ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan bo'lsa-da, bu talabalarning tuzilishi va munosabati tufayli ularning markirovkasini oshirishi mumkin. Bu bola ta'limining rivojlanishiga to'sqinlik qilishi mumkin.
Inkluzuv ta’limning ijtimoiy integratsuyasi
Imkoniyati cheklangan bolalar umumta’lim maktabi ijtimoiy muhitiga olib kirilganda bolada sekin astalik bilan o`ziga bo`lgan ishonch va motivatsion tuyg`ular paydo bo`ladi.
Imkoniyati cheklangan bolalar umumta’lim maktabi ijtimoiy muhitiga olib kirilganda bolada sekin astalik bilan o`ziga bo`lgan ishonch va motivatsion tuyg`ular paydo bo`ladi.
Uyda ta’lim olayotgan aqliy jihatdan umumta;lim muassasalariga layoqatli bo`lgan, biroq tayanch-harakat a’zolarida muammosi bor, zaif eshituvchi, zaif ko`ruvchi o`quvchilarni o`ziga jalb etishi maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Sababi, ular boshqa sezgi a’zolari orqali pedagog beradigan ma’lumotlarning ma’lum qismini o`zlashtiradi.
Bu esa tengdoshlari orasida o`zining munosib o`rnini topishiga va kichik bo’lsa ham, yutuqlarga erishishiga, bora-bora hayotda o`z yo`lini topishiga ko`mak beradi.
Imkoniyati cheklangan bolalarga sog`lom tengdoshlari tomonidan yordam ko`rsatish orqali ikki tomonlama manfaatga erishish mumkin:
1) imkoniyati cheklangan bolaga sog`lom tengdoshlari orqali ko`rsatilgan yordam uning hayotga ishonch bilan qarashiga yordam beradi;
2) sog`lom bola qalbida imkoniyati cheklangan bolalarga nisbatan g`amxo`rlik xissi uyg`onadi.
|
| |
-BMTning aqliy jihatdan orqada qolgan shaxslarning huquqlari to’g’risidagi deklaratsiyasi(1971)

|
-BMTning aqliy jihatdan orqada qolgan shaxslarning huquqlari to’g’risidagi deklaratsiyasi(1971)
|
bet | 57/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)121-BMTning aqliy jihatdan orqada qolgan shaxslarning huquqlari to’g’risidagi deklaratsiyasi(1971)
Nogiron shaxslarning huquqlarini yanada muyetahkamlash va kafolatlash maqsadida BMT 1971 yilda "Nogiron shaxslar huquqlari to’g’risida"ga Deklarasiyani qabil qildi. Mazkur Deklarasiyada ta’kidlanishicha: "Nogironlar shaxsiyatini hurmat qilish huquqi ularda tug’ilishi bilan mavjud bo’ladi. Nogironlikning kelib chiqishi, tabiati va jiddiylik darajasidan qat’iy nazar, fuqaro o’z yoshidagi tengdoshlari bilan bir xil huquqlarga egadirlarkim, shu bilan birga ular mumkin qadar to’laqonli yaxshi hayot kechirish huquqiga ham ega" ("Nogiron shaxslar huquqlari to’g’risida"gi Deklarasiya 3-modda).
"Nogiron shaxslar huquqlari to’g’risida"gi Deklarasiyaning mazmunidan shu narsani tushinish mumkinki, nogiron fuqarolar uchun jamiyat hayotida to’liq ishtirok etish kafolatlanadi. Ammo mazkur Dsklarasiyada nogiron bolalar, ularning ta’lim olish imkoniyatlari pa barcha davlatlar tomonidan imkoniyati cheklangan bolalarning ququqlarini ta’minlash yo’llari batafsil yoritilmagan. Nogironlar huquqlari to'g'risidagi konventsiya (Birlashgan Millatlar Tashkilotining boshqa inson huquqlari konvensiyalari singari, masalan Fuqarolik va siyosiy huquqlar to'g'risidagi xalqaro pakt va Ayollarga nisbatan kamsitilishning barcha turlarini yo'q qilish to'g'risidagi konventsiya (CEDAW)) o'nlab yillik faoliyat natijasida, guruh huquqlari standartlari intilishdan majburiy shartnomalarga qadar ishlab chiqildi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi 1971 yilni qabul qildi Aqli zaif odamlarning huquqlari to'g'risidagi deklaratsiya. keyin Nogironlar huquqlari deklaratsiyasi 1975 yil 9-dekabrda. 1982 yil Xalqaro nogironlar yili; yil yakunlari dunyo bo'ldi Nogironlarga tegishli harakatlar dasturi. Yildan keyin 1983-1992 yillarda nogironlar dekadasi davom etdi. 1987 yilda taraqqiyotni ko'rib chiqish bo'yicha ekspertlarning global yig'ilishida BMT Bosh assambleyasida nogironlarga nisbatan kamsitishni yo'q qilish bo'yicha xalqaro konventsiya ishlab chiqish tavsiya etildi. Qurilish konvensiyalari loyihalari tomonidan taklif qilingan Italiya va keyinchalik Shvetsiya, ammo kelishuvga erishilmadi. Ko'pgina hukumat vakillari inson huquqlariga oid mavjud hujjatlar etarli ekanligini ta'kidladilar. A Birlashgan Millatlar Tashkilotining nogironlar kuni (3 dekabr) 1992 yil Bosh Assambleyaning 47/3 qarori bilan e'lon qilingan. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh assambleyasi majburiy bo'lmagan qarorni qabul qildi Nogironlar uchun imkoniyatlarni tenglashtirish bo'yicha standart qoidalar 1993 yil 20 dekabrda (qaror 48/96 ilova). Ko'pgina tahlilchilar CRPDdan oldingi hujjatlarni, "CRPD" ning "qattiq" shartnoma majburiyatlaridan farqli o'laroq, "yumshoq" deb ta'rifladilar.
|
| |
Inklyuzif talimning hsusyatlari (ochiqligi va undan foydalanish)

Inklyuzif talimning hsusyatlari (ochiqligi va undan foydalanish)
Inklyuziv ta’lim (ingliz tilidan olingan bo’lib, inclusive, inclusion–uyg’unlashmoq, uyg’unlashtirish, qamrab olmoq, qamrab olish ma’nolarini bildiradi) nogiron va sog’lom bolalar o’rtasidagi tusiqlarni (diskriminasiyani) bartaraf etish, maxsus ta’limga muxtoj bolalar, (ayrim sabablarga ko’ra nogiron bo’lgan) o’smirlar rivojlanishida uchraydigan nuqsonlar yoki iktisodiy qiyinchiliklardan qat’iy nazar ijtimoiy hayotga moslashtirishga yo’naltirilgan umumta’lim jarayoniga qo’shishni ifodalovchi ta’lim tizimidir. Inklyuziv ta’limning siyosati turlixil extiyojli bolalarni ta’lim olishini qo’llpaydi, va yutuqga erishishiga yordam beradi hamda yaxshi xayot qurishiga imkon yaratadi. Inklyuziv ta’lim \ bu davlat siyosati bo’lib nogironligi yoki boshqa sabablar tufayli maxsus yordamga muxtoj, tarbiyasi og’ir, yetim bolalar, VICh SPICh bilan kasallangan bolalar va yoshlar uchun moslashuvchan va individuallashgan yordam tizimidir va barcha bolalarni teng ko’rishni ko’zda tutadigan ta’lim. Ya’ni millati, irqi, tanasining rangi, ijtimoi kelib chiqishi, oilasining jamiyatda tutgan o’rni, manbai, moddiy va ma’naviy axvoli, jismoniy yoki ruhiy rivojlanishida kamchiligi bo’lishidan qatiy nazar barcha bolalarni teng ko’rish, ulardagi har qanday imkoniyatni qadrlash, rivojlantirishni ko’zda tutadigan ta’limdir.
Inklyuziv ta’lim \ umumta’lim jarayonini rivojlantiradi va barcha bolalarga mos bo’lgan ta’limni joriy qiladi. Imkoniyati cheklangan bolalar ta’lim olishiga oid qo’shimcha moslamalarni tashkil qilib bolalarni ta’lim olishiga qulay sharoit yaratadi. Inklyuziv ta’lim xarxil extiyojli bolalarning ta’lim olishiga qaratilgan metodologiyani rivojlantirishga xarakat qiladi. Inklyuziv ta’lim turli extiyojlarni qondirishga qaratilgan ixcham turdagi dars berishga yondashadigan ta’limni ishlab chiqishni amalga oshiradi. Agarda inklyuziv ta’limni tadbiq etishda dars berish, o’qitish bir muncha samarali va unumli bo’lsa unda nafaqat imkoniyati cheklangan bolalar balki barcha bolalar yotadi
|
Angliyada inklyuziv talim tajribasi

|
Angliyada inklyuziv talim tajribasi
|
bet | 49/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)100.Angliyada inklyuziv talim tajribasi
1945 yildan boshlab nogiron bolalarni
differensial o’qitish tizimi tashkil etilgan bo’lib, bu ta’lim tizimida barcha turdagi nuqsonli bolalar o’qitila boshladi. Ammo 1980 yilga kelib maxsus ehtiyojli bolalarning ota-onalari demokratiya huquqlari uchun kurashib, farzandlarini umumta’lim muassasalarida o’qitilishini talab qilib chiqdilar.
Folker Ruttening ma’lumotlariga qaraganda "Ayni paytda ixtisoslashtirilgan ta’lim sohasida ishlovchi pedagoglar maxsus ehtiyojli bolalarga segregasiya ya’ni, maxsus ta’lim berishning afzalliklarini shubha ostiga qo’ya boshladilar. 1983 yilda Avstriya Ta’lim vazirligi inklyuziv ta’lim tizimining modelini tuzish yuzasidan tajriba loyihasi to’g’risida qaror qabul qildi. Bu ta’lim modeli to’rtta turga ajratildi:
*Inklyuziv sinflar-umumta’lim maktablariga bittadan to’rttagacha maxsus ehtiyojli o’quvchilar qabul qilinadi. Bitta maxsus ehtiyojli o’quvchi ikkita sog’lom boladek hisoblanib, sinfdagi bolalarning umumiy soni qisqartiriladi. Sinfda ikkita o’qituvchi ishlab ulardan biri maxsus tayyorgarlikka ega bo’lib, bolalar bilan haftasiga 4 soatdan 6 soatgacha korreksion mashg’ulotlar olib boradi. Maxsus ehtiyojli bolalar individual dasturlar asosida o’qitiladi.
*Hamkorlik qiluvchi sinflar-ixtisoslashtirilgan va umumta’lim maktablarining sinf o’qituvchilari tomonidan belgilangan hamkorlikni amaldga oshiradilr.
*Kichik komplektli maxsus sinflar- umumta’lim maktablarining sinflarida 6-11 ta maxsus ehtiyojli o’quvchi jamlanadi hamda maxsus o’quv reja va dasturlar asosida o’qitiladi.
*Yordamchi o’qituvchilar oddiy sinfga 4 ta va undan ko’p maxsus ehtiyojli o’quvchilar jamlanadi hamda maxsus tashxis qilish va korreksion metodikalarni qo’llay oladigan o’qituvchi lavozimi
joriy etiladi".
1991 yilda pedagogik tajriba-sinov va maktablarni rivojlantirish markazlari tomonidan inklyuziv sinf modeli eng samarali deb topildi. 1993 yilda esa Avstriya xukumati maxsus ehtiyojli bolalar ota-onalarining maxsus yoki umumiy ta’limni tanlash hukuqini tasdiqlovchi qonunni qabul qildi.
Angliya va Uelsda barcha o’quvchilarning ta’limga ehtiyojlarini qondirish uchun sinf bilan ishlaydigan o’qituvchi mas’uldir. Ta’lim to’g’risidagi aktga binoan (1996) barcha umumta’lim maktablarida shtatli xodimlar ichidan maxsus ta’lim masalalari bo’yicha koordinator (SENCO)
tayinlanadi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 6/6 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 42,78 Kb. | | #130220 |
Bog'liq Maktabgacha ta’limni rivojlantirishda xorijiy tajribalarFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Mirziyoyev Sh.M.(2021) Yangi O‘zbekiston strategiyasi.-T.:―O‘zbekiston, 23-bet.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ―Maktabgacha ta‘lim va tarbiyaning davlat standartini tog‘risida‖gi VMQ 802-sonli Qarori. 2020 yil 22 dekabr.
3. O‘zbekiston Respublikasining ―Ta’lim tog‘risida‖gi qonuni. 23-may, 2020-yil
4. Ilk va maktabgacha bolalar rivojlanishiga qo'yiladigan davlat talablari. -T.:2018y.
5."Ilk qadam" davlat o'quv dasturi.- T.:2018 y.
6. G.I.XASANOVA "Talim zharayonida dasturlashtirilgan ukitish texnologiyasidan ketkazishning olish" Jizzax: 2020. 420 bet. 223-225b
7. Xasanova, G. (2021). Oliy Talim Muassasalari Pedagoglarining Creative Kobiliyatlarini Rivojlantirishning Mazmuni. Ta'lim fanlari bo'yicha akademik tadqiqotlar, 2(1), 778-782.
8. Norqo‘ziyeva, M. (2020). Bulazhak ukituvchilarning kasbga munosabatini U Ishonch-kasbiy barkarorlikni ta'minlashgarovi. JSPI ilmiy nashrlari arxivi.
9. Abdurahmonovna, N. M. (2021). Kelajakdagi o'qituvchilarning kasbiy barqarorligining pedagogik va psixologik jihatlari.
10. Manzura, N. (2021). O'qituvchilik kasbidagi barqaror faoliyat va uning asoslari. Psixologiya va ta'lim jurnali, 58 (2), 1339-1345.
11. Norqo‘ziyeva. Pedagogik faoliyatda bo'lajak o'qituvchilarning kasbiy barqarorligini nazorat qilish Evropa ta'lim fanlaridagi tadqiqot va mulohaza jurnali Vol. 8 yo'q. 6, 2020 yil
12.Maxfuza Usmonova, TA’LIM KASBIY KOMPETENSIYASI TUSHUNCHASI VA UNING NOMONLI FATORLARI , JSPI Ilmiy nashrlar arxivi: 2020: Arxiv №54.
13. M. Usmonova. Ukuvchi shahsiga yuilgan pedagogik texnologiyalar Talim texnologiyalari. 2016 yil. 4-uyqu.
14. M. Usmonova.Pedagogist jarayonlari loyixasi - mashF larni ta'minlashni ta'minlash vositalari sifatida Boshlaetich ta'lim va zhismoniy ta'minlash vositalari sifatida sifat va samaradorlikni saqlash: muammo va echimlar Khaaro ilmiy anjumani. Toshkent. 2017 yil 25 may
|
| |
- nazorat ishi - I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan...

|
I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan necha marta kam? Yechish
|
bet | 63/91 | Sana | 02.04.2021 | Hajmi | 2,4 Mb. | | #13942 |
2 - nazorat ishi
I variant
1. To‘g‘ri tburchakli trapeцiyaning o‘tkir burchagi ga teng. Katta
yon tomoni va katta asosi 20 sm dan. Kichik asosini toping.
2. Berilgan: , ׀׀ ׀׀ ׀׀ ׀׀,
.
. ni toping.
3. Uchburchakning tomonlari 8 sm, 5 sm va 7sm ga teng. Berilgan. Uchburchakning o‘rta chiziqlaridan hosil bo‘lgan uchburchak perimetrini toping.
4. Trapeцiyaning perimetri 48 sm; parallel bo‘lmagan tomonlari цa 15 sm va 13 sm ga teng. Trapeцiyaning o‘rta chizig‘ini toping.
II variant
1. To‘g‘ri tburchakli trapeцiyaning o‘tkir burchagi ga teng. Kichik yon tomoni va kicvhik asosi 10 sm dan. Katta asosini toping.
2. Berilgan: , ׀׀ ׀׀ ׀׀ ׀׀,
.
. ni toping.
3. Uchburchakning tomonlari 9 dm, 6 dm va 8 dm ga teng. Berilgan Uchburchakning o‘rta chiziqlaridan hosil bo‘lgan uchburchak perimetrini toping.
4. Trapeцiyaning perimetri 126 sm; parallel bo‘lmagan tomonlari esa 1 30sm va 26 sm ga teng. Trapeцiyaning o‘rta chizig‘ini toping.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan necha marta kam? Yechish
|
A) Atom sıra nömrəsi

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
214/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
210
211
212
213
214
215
216
217
...
246
A)
Atom sıra nömrəsi
B)
Protonların sayı
C)
Neytronların sayı
D)
Elektronların sayı
E)
Nüvələrin yükü
4. Atomun kütlə ədədi 17, neytronların sayı isə 9 - dur. Nüvənin yükünü tapın (protonun yükü
) ?
A)
Download
1,9 Mb.
1
...
210
211
212
213
214
215
216
217
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Minimal Intelligent Signal Test (MIST)

|
Minimal Intelligent Signal Test (MIST)
|
bet | 10/12 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 351,9 Kb. | | #143752 |
Bog'liq TYURING TESTIMinimal Intelligent Signal Test (MIST)
MIST Chris McKinstri tomonidan taklif qilingan. Turing testining ushbu o'zgarishida faqat ikkita turdagi javoblarga ruxsat beriladi - "ha" va "yo'q". Odatda, MIST sun'iy intellektni amalga oshiradigan dasturlarning ishlashini o'lchash uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan statistik ma'lumotlarni to'plash uchun ishlatiladi.
Meta Turing testi
Sinovning ushbu o'zgarishida sub'ekt (masalan, kompyuter), agar u o'zi aql-idrokni sinab ko'rmoqchi bo'lgan narsani yaratgan bo'lsa, aqlli hisoblanadi.
Hutter mukofoti
Xutter mukofoti tashkilotchilarining fikricha, tabiiy tildagi matnni siqish sun'iy intellekt uchun Tyuring testidan o'tishga teng qiyin vazifadir.
Ma'lumotni siqish testi Turing testining ko'pgina variantlari va o'zgarishlariga nisbatan ma'lum afzalliklarga ega:
Uning natijasi bitta raqam bo'lib, unga ko'ra ikkita mashinadan qaysi biri "aqlliroq" ekanligini aniqlash mumkin.
Kompyuterdan sudyaga yolg'on gapirish shart emas - kompyuterlarni yolg'on gapirishga o'rgatish yomon fikr hisoblanadi.
Ushbu testning asosiy kamchiliklari:
Uning yordami bilan odamni sinab ko'rish mumkin emas.
Qaysi natija (agar mavjud bo'lsa) Tyuring testidan o'tishga teng (inson darajasida) noma'lum.
Boshqa razvedka testlari
Odamlarni sinash uchun ishlatiladigan ko'plab razvedka testlari mavjud. Ehtimol, ular sun'iy intellektni sinab ko'rish uchun ishlatilishi mumkin. Kolmogorov murakkabligidan olingan ba'zi testlar (masalan, C testi) odamlar va kompyuterlarni sinab ko'rish uchun ishlatiladi.
BotPrize testi
Ikki dasturchilar jamoasi Tyuring testining "o'yin versiyasi" deb ataladigan BotPrize tanlovida g'olib chiqishga muvaffaq bo'lishdi. Sinov natijalari BotPrize veb-saytida e'lon qilinadi; natijalar NewScientist tomonidan qisqacha tahlil qilinadi.
BotPrize testi ko'p o'yinchili kompyuter o'yini (Unreal Tournament 2004) shaklida bo'lib, uning belgilari real odamlar yoki kompyuter algoritmlari [12] tomonidan boshqarildi .
|
| |
Maxsuldor qatlamni ochishda qo’llaniladigan perforatsiya turlari

|
Maxsuldor qatlamni ochishda qo’llaniladigan perforatsiya turlari
|
bet | 60/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim8.2.Maxsuldor qatlamni ochishda qo’llaniladigan perforatsiya turlari
Quduqni burgilashni tugatishning oxirgi bosqichi qatlamni ochish xisoblanadi. Qatlamni ochish orqali quduq bilan qatlam orasida bogl’anish xosil qilinadi.Qatlamni ochish jarayoni perforatsiya deyiladi.
Qatlamning qanday tog jinslardan tarkib topganligiga ko’ra quyidagi perforatsiya turlari mavjud.
1.O’kli perforatsiya.
2.Torpedali perforatsiya.
3.Kummulyativ perforatsiya.
4.Gidroperforatsiya.
O’kli perforatsiyada quduqka elektr kabeli yordamida uk otuvchi apparat tushiriladi. Apparatda 8-10tagacha uk otadigan tanachalar mavjud, tanada diametri 12,5 mmli uklar mavjud. Uklarga portlaydigan modda va detanatorlar bilan zaryad beriladi. Эlektr toki impulsi berilganda uklar joyidan otiladi. Otilgan uklar avval kolonnani sung esa cementli xalka va tog jinsini teshadi.
O’kli perforatorlarning ikkita turi mavjud:
Gorizontal tanali perforatorlar. Bunday perforatorlarda tanasi uzunligi kichik bo’lib, ular gabbarit ulchamlari buyicha chegaralangan;
Tana qismi vertikal perforatorlar o’kini qiyshaytirgich bilan ta’minlangan.
O’kli perforator PB-2 bir necha sektsiyadan tashkil topgan bo’lib xar qaysi sektsiyada kameralar va portlovchi modda mavjud. Har bir kamerada 4-5 gr. portlovchi modda mavjud. Perforaciyalangan kanallarning diametri 12mm, uzunligi 65-145mm gacha (tog’ jinslarning zichligi va perforator turiga bog’liq). Hoshiyada o’klar va ularni germetik saqlash uchun prokladkalar bilan zichlangan.Yuqoridagi sektsiyada ikkita zapal bo’lib kabel bilan tok berilganda ishlab ketadi. Natijada portlovchi moddaning tez yonishi vа kameradagi gazlarning yonishida 2 ming MPa xosil bo’lib bu bosim ta`sirida o’qklar joyidan yuqori tezlikda o’tiladi.
O’qli perforator vertical-egrichiziqli hoshiyalar bilan PVN-90 ko’p xajmli kameralardan va tana uzuligidan tashkil topgan. Portlovchi moddaning bir kamerada-90 gr. Kameralarda gaz bosimi -0,6 - 0,8 ming. Мpа. Perforaciyalangan kanallarning uzunligi tog’ jinslarda 145 - 350 ммni 20 ммgacha diametrni tashkil etadi.
Har bir perforator cekciyasida to’rtta vertical hoshiya mavjud, ularning uchida qiyshatgichlar o’rnatilgan. O’qlar po’latdan tayorlangan bo’lib, ishqalanishni kamaytirish uchun mis yoki qurg’oshin bilan qoplangan. Har bir cekciyada ikkita hoshiya yuqoriga va ikkitasi pastga qaratilgan, perforatorga ta’sir qiluvchi reaktiv kuchlarni oldini olish uchun.
|
| |
Partonimiya tilda xolo-meronimik, y a ’ni butun-bo‘lak munosabatini

|
Partonimiya tilda xolo-meronimik, y a ’ni butun-bo‘lak munosabatiniBog'liq H. Dadaboyev - O`zbek terminologiyasi Partonimiya tilda xolo-meronimik, y a ’ni butun-bo‘lak munosabatini
reailashtiruvchi hodisa sanalib, u tilning leksik-semantik sathi, ayniqsa,
terminologik sistemasida yaqqol namoyon bo‘ladi. Chunonchi,
armiya
xolonimi
korpus, diviziya, brigada, polk, batalyon, rota, vzvod, bo'lim;
anatomiyaga oid
gavda butunnomi bosh, ko ‘z, quloq, og'iz, bo‘yin, yelga,
ко ‘
krak, bel, chanoq, but, qo ‘I, bilak, barmoq, oyoq, tizza,panja;
ekologi-
yaga xos
tog ‘ xolonimi dara, cho ‘qqi, yonbag ‘ir, tepalik, о ‘r, qir, jar, zo-
vur; botanikaga doir
daraxt
butunnom
o ‘zak-tana, shox-butoq, novda,
barg-yaproq, gul-chechak, tomir-ildiz, po ‘stloq
kabi meronimlami o‘zida
birlashtiradi.
Leksik-semantik sathda keng ifodasini topgan graduonimik munosa-
batlar terminlar sistemasida ham tez-tez voqelanadi. Xususan, ushbu mu-
nosabat yer sathining gorizontal ko‘rinishini anglatuvchi
qir-adir-tepa-tog';
dasht-cho'l-biyobon-sahro
terminlari orasidagi darajalanishda namoyon
bo'lgan. Ayni
munosabatni mehnat staji- maxsus mehnat staji-uzluksiz
mehnat staji-umumiy mehnat staji
kabi yuridik,
zonani qurolsizlantirish-che-
garani qurolsizlantirish-hududni qurolsizlantirish-mamlakatni qurolsizlant-
irish-mintaqani qurolsizlantirish-qit ’ani qurolsizlantirish
singari harbiy ter
minlar darajalanishida ham kuzatamiz.
Tilshunoslik terminlari tizimiida sodir bo‘luvchi graduonimiya
so'z-
so'z birikmasi-sodda gap-uyushiq kesimli gap-uyushgan gap-qo‘shma
gap- matn
munosabatida yaqqol aks etadi.
Botanikada
daraxt
terminining graduonimik munosabati
urug ‘-nihol-
ko 'chat-daraxt
tarzida voqelanadi.
0 ‘zbek terminologiyasi tilning leksik qatlami singari ochiq sistema
hisoblanib, unda yuqorida kuzatilgan paradigmalar qatori, sinonimik va
antonimik munosabatlar ham voqelanadi.
Sinonimlar boshqa tillardagi kabi o ‘zbek termiologiyasi sistemasida
ham faol qo‘llanuvchi leksik birliklar sanaladi. 0 ‘zbek terminologiyasining
barcha shakllanish va rivojlanish bosqichlarida mavjud b o ig an termin-si-
nonimlaming salmoqli ulushini mutlaq sinonimlar tashkil qiladi:
bilga-bil-
guchi
|
| |
t
ja r a y o n id a

86
t
ja r a y o n id a
gibrid terminning baynalmilai komponenti saqlanib, ikkinchi,
ya’ni
ruscha komponenti o‘zbekchalashtiriladi.
Gibrid terminlaming boshqa bir turi ham mavjud bo‘lib, bunda gibri-
dlaming har ikkala komponenti mustaqil m a’no va qo‘llanishli so‘z-ter-
minlardan tashkil topadi: gazpana, bombapana, gazo'lchagich, kartosh-
kaqazgich, minaqo ‘ygich, fenilsirka, elektrarra, yodmoy, atomkema, mag-
nitmaydon va sh.k.
Qo‘shma terminlar komponentlari munosabatiga ko‘ra ikki turga taq-
simlanadi:
Aniqlovchi+aniqlanmish tipidagi qo‘shma terminlar ikki yoki un-
dan ortiq ism turkumli so‘zlaming qo‘shilishidan hosil bo‘ladi va yaxlit
ma’noni ifodalaydi. Kompozitsiya usulida yasalgan qo'shm a terminlam-
ing mazkur turi terminlar sistemasi, xususan, ilm, fan, texnika, zoologiya,
biologiya va boshqa soha terminologiyalarida faol qo‘llanayotganligi bilan
ajralib turadi. М., qo ‘Ikuchi, qo ‘Isoat, to ‘rtburchak, qirqoyoq, makkajo ‘xo-
ri, balxtut va sh.k.
To'ldiruvchi+to'ldirilmish tipidagi qo‘shma terminlar nisbatan keyin-
gi davrda voqelangan yangi turdagi terminlar hisoblanadi. Ushbu tipdagi
qo‘shma terminlaming katta qismi uch elementli birikma terminlaming
semantik o ‘zgarishlar bilan elipsis hodisasiga uchrashi oqibatida paydo
boMgan: bombaqidirgich, yo'lbuzgich, yo'lqurgich, tutunchiqargich, to-
vushtutgich, betonqorgich, asfaltyotqizgich, suvpurkagich, betonteshgich.
Qayd etilgan qo‘shma terminalar bombani qidiradigan apparat, yo ‘Ini
quradigan(buzadigan) mashina, tovushni tutadigan apparat, betonni qor-
adigan(teshadigan) mashina kabi so‘z birikmalarining ixchamlashuvi,
ya’ni to ‘ldimvchili so‘z birikmalaridagi - n i affiksining tushirilib qoldirili-
shi, kesim qismiga e sa -gich (-kich, g ‘ich,-qich) qo‘shimchasining qo‘shil-
ishi bilan yasalgan.
Hozirgi davrda o ‘zbek terminologiyasining termin-birikmalar hisobiga
boyib borishi yaqqol ko‘zga tashlanmoqda. Termin-birikmlar deyarli bar
cha terminlogik sistemalarda mavjud b o iib , ular tarkib nuqtayi nazaridan
bir qancha tiplarga bo‘linadi.
Ik k i tark ib li term in -b irik m alar: so ‘z turkumi, atoqli ot, umumiy sum-
ma, axborot maxfiyligi, kodlash usuli, korporotiv sayt, aksiz boj, yashirin
soliq, yillik daromad, valyuta tushumi, zarbdor aviatsiya, avtomobilchilar
rotasi, kosmik texnologiyalar, isitish qozoni, yengil atletika, ot sporti, qo
7
1 о ‘p i , qiyosiy tilshunoslik, kvantitativ urg'u va sh.k.
87
|