nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

917
2. Постановление Президента Республики Узбекистан № ПП-3832 «О
мерах по развитию цифровой экономики в Республике Узбекистан» от 3 июля
2018 года.
https://lex.uz/docs/3806048
3. Указ Президента Республики Узбекистан от 28 февраля 2023 года «О
Государственной программе по реализации
Стратегии развития Нового
Узбекистана на 2022–2026 годы в «Год заботы о человеке и качественного
образования».
https://president.uz/ru/lists/view/5980
4. Концепция Стратегии развития Республики Узбекистан до 2035 года.
Международная негосударственная некоммерческая организация «BUYUK
KELAJAK», 2018 год.
https://uwed.uz/ru/news/fulltext/783
5. Постановление Президента Республики Узбекистан от 22 августа 2022
г ПП-357 «О мерах по поднятию на новый
уровень сферы информационно-
коммуникационных технологий в 2022-2023 годах».
https://lex.uz/docs/6166541
6. Закон Республики Узбекистан от 15 апреля 2022 года № ЗРУ-764 «О
кибербезопасности».
https://lex.uz/uz/docs/5960609
7. Защита информации - требование времени. 9 июля 2021 года.
https://yuz.uz/ru/news/zaita-informatsii---trebovanie-vremeni
.
8.
Экономические
последствия
цифровой
трансформации.
Международный журнал цифровых технологий и экономики. Том 4, номер 1,
2020 года, стр. 9-21.
http://www.ijdte.com/index.php/ijdte/article/view/57/46
REFERENCES
1. Пандемия COVID-19 усилила все аспекты цифровой трансформации.
Резюме доклада ОЭСР за 2020 год по цифровой трансформации.
https://www.oecd-ilibrary.org/sites/bb167041-en/index.html?itemId=/content/
publication/
bb167041-en
2. Постановление Президента Республики Узбекистан № ПП-3832 «О
мерах по развитию цифровой экономики в Республике Узбекистан» от 3 июля
2018 года.
https://lex.uz/docs/3806048
918
3. Указ Президента Республики Узбекистан от 28 февраля 2023 года «О
Государственной программе по реализации Стратегии развития Нового
Узбекистана на 2022–2026 годы в «Год заботы о человеке и качественного
образования».
https://president.uz/ru/lists/view/5980
4. Концепция Стратегии развития Республики Узбекистан до 2035 года.
Международная негосударственная некоммерческая организация «BUYUK
KELAJAK», 2018 год.
https://uwed.uz/ru/news/fulltext/783
5. Постановление Президента Республики Узбекистан от 22 августа 2022
г ПП-357 «О мерах по поднятию на новый уровень сферы информационно-
коммуникационных технологий в 2022-2023 годах».
https://lex.uz/docs/6166541
6. Закон Республики Узбекистан от 15 апреля 2022 года № ЗРУ-764 «О
кибербезопасности».
https://lex.uz/uz/docs/5960609
7. Защита информации - требование времени. 9 июля 2021 года.
https://yuz.uz/ru/news/zaita-informatsii---trebovanie-vremeni
.
8.
Экономические
последствия
цифровой
трансформации.
Международный журнал цифровых технологий и экономики. Том 4, номер 1,
2020 года, стр. 9-21.
http://www.ijdte.com/index.php/ijdte/article/view/57/46
Teri turlari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 52/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeTeri turlari
Teri turlari: normal, quruq, yog‘li va kombinirlangan.
Normal teri kam uchraydi. Ko‘rinishi yumshoq, elastik, teshiklari (poralari) toza, juda tarang bo‘ladi. Lekin shunday teriga ham parvarish kerak. Har xil haroratni keskin o‘zgarishdan saqlab, uni tozalash va namlash zarur. Eng muhimi to‘g‘ri yuvinish, keyin silab, engil massaj qilib yuvish kerak, terini qon aylanishi va modda almashinuvi kuchayadi — yuvinish uchun yumshoq suv bo‘ladi (40 minut tindirish kerak yoki 1 litr suvga 1-2 choy qoshiq osh sodasi solinadi). Suv juda sovuq yoki o‘ta issiq bo‘lmasligi kerak, kuniga 2 marta iliq suv bilan yuvish kifoya. Sochiq bilan engil suvni shimdirilgandan keyin quyidagi tarkibni paxta tamponi bilan surtib qo‘yish mumkin: jo‘ka gulining 1 osh qoshig‘i 150 ml qaynab turgan suvga solinib, 20 minut damlanadi, suzgandan so‘ng 1-2 choy qoshiq asal qo‘shiladi — yuz terisi tarang, nafis bo‘lib, ortiqcha ko‘chmaydi. Damlamani ikki kun muzlatkichda saqlash mumkin. Bu terini jonlantiruvchi eng yaxshi vosita sanaladi.
Quruq teri — tekis, nozik, baxmal kabi silliq bo‘ladi. Bunday teriga tashqi muhitning ta’siri tez seziladi. Vaqtli ajin tushadi. Quruq teri yuvilgandan so‘ng tortishadi, tirishadi. Yumshoq suv bo‘lishi kerak — 1 litr suvga 1 choy qoshiq ichimlik soda yoki bura qo‘shiladi yoki suv 10-15 minut qaynatib olinadi.
Quruq terida teshiklari ko‘rinmaydi, lekin mayda ajinlar ham ko‘zga tashlanadi. Los’on, spirtlar surtilmaydi, chunki terining kislota-ishqor balansi buziladi.
Yog‘li terining g‘ovaklari kengaygan, yaltiraydi va limon po‘stlog‘ini eslatadi. Infeksiyalar ta’sirida yallig‘lanish, shamollash hodisalari yoki qizarishlar paydo bo‘ladi. Lekin yog‘li terining ijobiy jihatlari ham bor: tarang, elastik bo‘lib turadi, uzoq vaqt ajin tushmaydi. Borgan sari yoshiga qarab yog‘li teri yaxshilanadi.
Yuvinish: kuniga ikki marta sovun bilan yuvish, ertalab sovuqroq, kechqurun esa avval iliq, keyin sovuq suv bilan galma-gal yuvish tavsiya qilinadi.
Sovunli-tuzli yuvinish, uning uchun gubkaga (yoki paxta tampon) sovun surtib, ustidan tuz sepiladi va yuz terisini yo‘llariga ko‘ra artiladi. Qurigandan so‘ng yuvib tashlanadi. Bu esa terini tetiklantiradi, teshiklarini toraytiradi, tuz o‘rniga sepma (bura va soda teng miqdorda) olish mumkin. Losonlardan tog‘ rayhoni 20 g 200 ml suvda yoki aroqda etti kun damlanadi, suziladi, ishlatishdan avval 1:1 suv qo‘shib suyiltiriladi.
|
| |
Umumlashgan koordinatadan vaqt bo ‘yicha olingan birinchi tartibli

109- § . Mumkin bo‘lgan ko‘chish. Mumkin boMgan
k o‘chishdagi ish. Ideal bog‘Ianishlar
Sistemaga qo ‘yilgan bog ‘lanishlar shartlarini qanoatlantiruvchi har
qanday cheksiz kichik k o ‘chishlar to ‘plami mumkin b o ‘lgan k o ‘chish-
lar deyiladi va ular
br, 8
8
x , 5s, 5
q ko‘rinishda ifodalanadi.
M asalan,
OAB krivoship-shatunli mexanizm dagi
В polzunning
m um kin b o ‘lgan ko‘chishi uning gorizontal b o ‘ylab 8
sB cheksiz ki
chik ko‘chishidir (197-rasm).
OA krivoship
A nuqtasining m um kin
b o ‘lgan ko‘chishi
OA ga tik b o ‘lgan
Ss^ cheksiz kichik ko‘chishdan
iborat;
OA krivoshipning m um kin b o ‘lgan k o ‘chishi esa uning
О
atrofida 8ф0 cheksiz kichik burchakka burilishidir.
AB shatunning
m um kin b o ‘lgan ko‘chishi
P oniy markaz atrofida
5ц>Р burchakka
burilishidan iborat.
S tatsion ar bog‘lanishdagi sistem aning haqiqiy ko‘chishi biror
mumkin boMgan ko‘chish bilan ustm a-ust tushadi.
Agar sistemaga nostatsionar bogManish q o ‘yilgan boMsa, sistema
nuqtasining haqiqiy ko'chishi birorta ham mumkin boMgan ko‘chish
bilan ustm a-ust tushmasligi mumkin.
M asalan, 0 , 0 2 o ‘q atrofida aylanuvchi disk radiusi b o ‘ylab ha-
rakatlanayotgan
К nuqtaning haqiqiy ko‘chishini tekshiraylik (198-
rasm).
К nuqtaning haqiqiy ko‘chishi quyidagicha bo'ladi:
Terining funksiyalari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 51/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeTerining funksiyalari
Teri quyidagi faoliyatlarni bajaradi:
muhim va murakkab organ bo‘lib, tashqi muhitning har xil ta’-siridan saqlaydi, tashqi himoyalovchi qoplam hisoblanadi;
tana haroratining doimiyligini saqlab turadi, shu sababli issiq-sovuqga sezgir va chidamlimiz;
odam terisi tananing ichiga zararli mikroblar kirishiga to‘sqinlik qiladi va ularning zarbasini birinchi bo‘lib qabul qiladi, zaharli moddalarni zararsizlantiradi, so‘rilishini kamaytiradi;
ko‘rinishi nozik, yumshoq bo‘lgan teri etarli darajada mustahkam, chidamli;
ko‘plab teshikli, g‘ovak, shuning uchun suv o‘tkazuvchanlik xossasiga ega va teri organizmning ichki sistemalarini tashqi muhitning ta’siridan himoya qiladi;
xavfli modda teri orqali so‘rilsa, ularning tarkibidagi fermentlar bu xavfli moddani parchalaydi;
teri hujayralari interferon va interleykin moddalarni ishlab chiqaradi hamda organizm to‘qimalarini viruslardan himoya qiladi, immunitetni kuchaytiradi;
teri — bu chiqarish sistemasi, 2,5 mlndan ortiq teshiklari orqali har xil chiqindi va almashuv natijasida hosil bo‘lgan zararli moddalarni chiqarib tashlaydi (ter bilan);
teri himoyalovchi a’zo (quyosh nuridan to‘q pigment hosil qiladi, ta’sirini ichkariga o‘tkazmaydi);
teri yog‘ bezlari bilan ta’minlangan, 15-16 sm yog‘ ishlab chiqaradi;
teri suv va har xil oziqlantiruvchi moddalar ombori, vitamin D ishlab chiqarishda ishtirok etadi (raxit bo‘lmaydi);
teri ko‘zgu vazifasini o‘taydi, kasalliklar to‘g‘risida axborot berib turadi, odamning kayfiyatini bildiradi (qizarish, oqarish, qo‘llar titraydi).
Teri doim organizmning tashqi munosabatini tartibga soladi. Sog‘lom teri — bu yumshoq, silliq, qayishqoq, dog‘siz, kamchiliksiz bo‘lishi kerak.
Terini parvarish qilish har kimda o‘ziga xos bo‘ladi va kosmetika vositalaridan foydalanishda teri xossalari va bajaradigan funksiyalarini hiosbga olish zarur. Terini parvarish qilish, demak tozalash, oziqlantirish va himoya qilishdan iboratdir.
|
| |
Dars jihozi - Boshqarmasi

Dars jihozi: nazorat tarqatmalari
Darsning borishi 1. Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashish, davomatni aniqlash
2. Nazorat o‘tkazilayotgan mavzular bo‘yicha nazariy savol-javob o‘tkazish: 3. Nazorat ishi savollari. I variant 1.
eritmasida dissotsiatsiyalanmagan molekulalar soni 75 ta bo‘lsa,
eritmadagi xlor ionlarining sonini toping. (
=80%)
2. 310,1 M li sirka kislota eritmasidagi atsetat (
COO) - ionlari sonini toping.
(
=2%)
3. Quyidagi reaksiyalarning qaysi birida cho‘kma hosil bo‘ladi?
A) sulfat kislota + kaliy gidroksid
____________________________
B) bariy xlorid + kumush nitrat → _____________________________
C) natriy sulfat + kaliy xlorid → _______________________________
D) sirka kislota + etil spirti → __________________________________
Tenglamalarning molekulyar to‘liq qisqa ionli tenglamasini yozing.
4. Quyida formulalari keltirilgan tuzlarni qaysi holat bo‘yicha gidrolizga
uchrashiga ko‘cha toifalarga ajrating. Ular suvli eritmalarining mihitini aniqlang.
;
; (
)
Mg ; (
)
2
SO
3
;
;
;
(
)
3
; (
)
2
II- variant 1.
BaCl
2
eritmasida dissotsiatsiyalanmagan molekulalar soni 80 ta bo‘lsa,
eritmadagi xlor ionlarining sonini toping (
=60%)
2.
210,5 M li sirka kislota eritmasidagi atsetat (
COO )
- ionlari sonini
toping. (
=0,2%)
3.
Qaysi moddalar orasidagi reaksiya natijasida cho‘kma, gaz va yomon
dissotsiatsiyalanuvchi modda hosil bo‘ladi ? Reaksiya tenglamasini tugallang va
to‘liq ionli ko‘rinishini yozing.
A)
+
→
B) Ba( )
+ (NH 4 ) 2 SO 4 →
74 C)
+
→
D)
+
Cl→ 4. Quyidagi moddalarni qaysi holat bo‘yicha gidrolizga uchrashini va suvli
eritmasi muhitini aniqlang.
(
)
3
,
(
) Al (
)
3
,
,
,
eruvchanlik koeffitsiyenti

eruvchanlik koeffitsiyenti (eruvchanligi) deyiladi. Eruvchanlik koeffitsiyenti S
harfi bilan belgilanadi. Masalan, NaCl ning 20oC dagi eruvchanligi 36 ga
tengligini bildirish uchun quyidagicha yoziladi: S (20 o C) = 36 b) Suvda eruvchanligiga ko‘ra moddalarning toifalari: 1) Yaxshi eriydigan moddalar: (100 g erituvchida 10 g dan ko‘p eriydi).
KCl, NaNO
3
, shakar, spirt, gazlar (HCl, NH
3
).
2) Oz eriydigan: (100 g erituvchida (H
2
O)1g dan kam eriydi).
CaSO
4
,CaCO
3
, BaSO
4
, MgCO
3
, PbSO
4
, benzin, gazlar (CH
4
, N
2
, H
2
). 3) Amalda
erimaydigan moddalar: (100 g erituvchida 0,01 g va undan kam).oltin, kumush,
mis.
c) Moddalar eruvchanlik xususiyatining modda tabiati va haroratga bog‘liqligi: Qattiqmoddalarning ko‘pchiligi suvda eruvchanligi harorat ortishi bilan
ortadi, chunki ko‘pchilik qattiq moddalar eriganda issiqlik yutiladi. Shuning uchun
harorat ko‘tarilishi bilan ularning eruvchanligi ortadi. Gaz moddalarni eruvchanligi qattiq moddalardan farq qiladi, ya’ni harorat ko‘tarilganda ularning
eruvchanligi kamayadi. Harorat pasayganda esa gazlarning eruvchanligi ortadi.
Savollar: eritma tarkibi
qanday komponentlardan
iborat?
(eruvchi va erituvchi)
Aniqlik kiritish: Suyuq
modda doimo erituvchi
bo‘ladi. 2 ta suyuqlik bo‘lsa
miqdori ko‘pi erituvchi
bo‘ladi
Amaliy ko‘nikma Simptomlari: eritma
to‘yingan to‘yinmagan
suyultirilgan
Xulosa: Eritmalarni tirik
organizmlardagi ahamiyati:
NaCl ning 0,9 % li eritmasi
fiziologik eritma hisoblanadi.
80 Gaz moddalarning eruvchanligiga bosim ham ta’sir ko‘rsatadi. Bosim yuqori
bo‘lsa, gazlarning eruvchanligi ortadi, bosim pasaysa eruvchanlik ham kamayadi.
Yangi mavzuni mustahkamlash

77
“BILIMINGNI TARMOQLA” METODI
Guruhda berilgan so‘zni ma’no jihatidan tarmoqlab boramiz. Ko‘p tarmoqlagan
guruh, bilimli hisoblanadi.
a) Eritmalar tarkibida ……….. moddalar bo‘lishi bilan aralashmalarga yaqin turadi
va kimyoviy birikmalardan farq qiladi.
b) Eritma va aralashmalarning qanday fizik-kimyoviy xususiyatlari o‘xshash?
c) Erigan moddani miqdori ortishi, eritma zichligi …… va muzlash harorati ……
olib keladi.
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda
kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
“5” baho;
“4” baho;
“3” baho.
6. Uyga vazifa:
§12 ni o‘qib o‘rganib kelish.
Eritma
turlari
78
25-MAVZU:
Eruvchanlik
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
Eruvchanlik tushunchasiga ta’rif berish.
Eruvchanlik
koeffitsiyenti, unga ko‘ra
moddalarning toifalari,
eritmalarning erigan modda
miqdoriga ko‘ra turlari, turli agregat holatdagi
moddalarning eruvchanligiga
omillar harorat va bosimning ta’siri haqida ilmiy tushunchalar berish.
IXK2
-Inson
hayoti, amaliy faoliyatida suv va uning eritmalarini katta ahamiyatga egaligi, oziq -
ovqat sanoati, qishloq xo‘jaligi, ishlab chiqarish jarayonlarida eritmalarning o‘rni
haqida bilish.
Boshqarmasi - bet 73

81
“5” baho;
“4” baho;
“3” baho.
6. Uyga vazifa:
§13 ni o‘qib, 70-betdagi test topshiriqlarini bajarib kelish.
26-MAVZU:
Eruvchanlik mavzusiga doir masalalar va ularning yechimi
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
murakkablik darajasi turlicha bo‘lgan, eruvchanlik mavzusiga
tegishli masalalarni yechish tartibi bilan tanishtirish.
IXK2
-mavzu yuzasidan
masala, mashqlarni bajarish, eritmalardan kundalik turmushda hayotiy faoliyatda
foydalana olish malakasini shakllantirish.
b) Tarbiyaviy:
mustaqil ishlarni tashkil qilish orqali fikrlash doirasi hamda
mantiqiy fikrlash layoqatini rivojlantirish. Tartib asosida ketma-ketlikka rioya
qilishga o‘rgatish orqali estetik, ekologik, iqtisodiy va mehnat tarbiyasini berish.
c) Rivojlantiruvchi:
masala yechish malakasini rivojlantirish.
TK2
-
o‘rganilgan bilimlar asosida hisoblashlarni bilishga o‘rgatish.
Dars turi:
yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars
Dars uslubi:
aralash(amaliy, suhbat, test topshiriqlari bilan ishlash, munozara va
tahlil)
Dars jihozi:
darslik, “Axborotnoma”to‘plami
Dars uchun talab etiladigan vaqt: 45 minut
Darsning texnologik chizmasi
Dars bosqichlari
Vaqt
Tashkiliy qism
O‘tilgan mavzuni takrorlash
Yangi mavzuni yoritish
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
John: 
Thanks, I w ill. I haven't heard of that site before. Thanks very much fo r the
inform ation.
Librarian

Track 06
Andy:_Carol'>Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Carol:
Andy:
Hi, is this the Student A ffairs Office?
Yes, it is. I'm Carol. How can I help you?
Hi, I’m Andy. Well, I’m new at the University and I was told I needed to come here to
com plete my registration?
You’re in the righ t place yes.
Great!
Firstly, do you know your way around the campus?
No, it’s my firs t day. I’m going to explore later.
W ell, hold on, I’ll give you a map of the University. Errm m ... they’ re just...
There are some over there on the w all. I’ ll grab one.
Thanks, s o rry about th a t. Have you organized your to u r around the main
lib ra ry ?
No, not yet. I’ m going to go to the lib ra ry la te r to do it.
I’ ll do it fo r you here. There is a to u r at 4.30 today. Shall I put you on that?
Yes, please th a t’d be great! I’m going to com plete the
New Student Form la te r on
today. Do I bring that to you?
You can’t com plete it yourself. You’ll need to go to the main adm inistration office
as one of the staff m em bers there needs to fill the form out fo r you. It’s ju s t by the
main hall, you can't miss it. You can
get a visa form from them too, but you’ll need
to send the confirm ation yourself once you’ve com pleted the form .
I don’t need a visa, so I should be okay w ith that, but thanks.
Okay, can I help you w ith anything else?
Yes, please. There’s ju st so much to do, and I don’t know where to go fo r some
things. Could you help me?
Yes, of course. It’s a bit daunting when it ’s a ll new.
Well, at the m om ent I’m staying in a bed and breakfast.
I left it a bit late to get
some accom m odation! But I’d like a place of my own. Do you know where I can find
inform ation about places I could rent?
Good job you asked! Lots of people go to the A d m in is tra tiv e D ep a rtm e n t
and then get sent back here to S tudent A ffa irs ! H ere’s
the la te st lis t of
accom m odation!
Wow that was easy. And where can I get inform ation on my rental agreement?
W ell you need to find a place firs t before you get it checked, but I’ll do it when
you’ve found somewhere.
Great. I’m going to register w ith the doctor la te r on at the Admin D epartm ent. Do
they also have inform ation on the area?
You’ll need to go to Student Support to
get a doctor, not Admin. They also have
everything you need to know about the town. They're really helpful. The Admin
D epartm ent is really only there fo r o fficia l things such
as visa regulations, loans
and paying fo r your course.
Okay. Great. There’s so much to rem em ber!
There c e rta in ly is, but once you’ re se ttle d in it w ill a ll be m uch easier. Good
lu ck!
Thanks fo r your help.
-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)

|
-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
|
bet | 57/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafe10-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
Ma’ruza maqsadi: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan yumshoq, syyuq va qattiq vositalar texnologiyasi bilan tanishish
Tayanch atama va iboralar: kosmetologiya, yumshoq vositalar, suyuq vositalar, qattiq vositalar, texnologiya.
Reja:
1. Kosmetik vositalari tasnifi va ularga qo‘yilgan talablar.
2. Kosmetik yumshoq preparatlar: surtmalar tasnifi
3. Kosmetik suyuq preparatlar ta’rifi va tasnifi
4. Kosmetik qattiq preparatlar ta’rifi va tasnifi
Ma’ruzaning qisqacha matni:
Kosmetik vositalari tasnifi
Kosmetik vositalari belgilanishi va tarkibiga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: gigienaga oid, shifobaxsh va pardozlash uchun.
1. Gigienaga oid yoki kasalliklarni oldini olish kosmetika asosan teri, sochlarni tashqi muhitdan, mikroblardan asrab, ularning faoliyatiga ta’sir ko‘rsatish, har xil nuqsonlarni paydo bo‘lishini oldini olish va teri, soch va tishlarni sog‘lom tarzda saqlash uchun ishlatiladi. gigienaga oid preparatlar ham bir necha guruhlarga bo‘linadi:
a) teri parvarishi uchun. terini yumshatish, ximoyalash va oziqlantirish uchun ishlatiladigan kosmetik vositalar. shuningdek, terini tozalash va dizenfeksiyalash, kesib olganda qon to‘xtatuvchi (achchiq tosh, antiseptik jele va sirka, tualet sirkasi) – vositalar;
b) og‘iz bo‘shlig‘ini parvarishi uchun. Tish poroshoklari, eliksir va tish pastalari;
v) soch va boshning yungli qismlarini parvarishi uchun. Soch yuvish uchun suyuq sovunlar, sovun poroshogi, shampunlar, yunglarni ketkazish uchun: sovun kremlari, tayoqchalar, soqol olish uchun poroshoklar, depilyatorlar. sochni yaltirab turuvchi: briolin, repey moyi, fiksatorlar, jingalak qilish uchun vositalar va h.k.
g) tirnoq parvarishi uchun.
2. Shifobaxsh kosmetika kosmetik nuqsonlarni yo‘qotish uchun qo‘llaniladi. 1935 yil shifobaxsh nomi paydo bo‘lgan, lekin keyinchalik maxsus kosmetika deb atala boshlandi. Ularga kiradigan vositalar:
a) teri parvarishi uchun. Sepkilga, qorayish va dog‘larga qarshi, husnbuzar, seboreya, qizarish va terlash kabi terining nuqsonlarini bartaraf etish uchun ishlatiladi. Shifobaxsh kosmetik vositalari; kosmetik surtmalar, kremlar, gellar, losonlar, niqoblar va hokazo.
3. Dekorativ kosmetika - asosan odamning tashqi ko‘rinishini grim va bezash yo‘llari bilan o‘zgartirish mumkin. Dekorativ kosmetika har kungi (tashqi ko‘rinishni yaxshilash maqsadida) va teatrga oid guruhlarga bo‘linadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-Ma’ruza
Mavzu: Kosmetologiya amaliyotida qo‘llaniladigan vositalar texnologiyasi (yumshoq, suyuq va qattiq vositalar)
|
100 g da-88 g erisa 500 g da -– x g x=
=440 g 
∆m=440-400=40 g 
5

Bog'liq 1674214624 11-sinf Kimyo (o\'qituvchilar uchun qo\'llanma)
4. 100 g da-88 g erisa 500 g da -– x g x=
=440 g
∆m=440-400=40 g
5. S(80
0
)=150 g; S(30
0
)=45 g
1) 100+150+250 g (80
0
C) dagi to‘yingan eritma
2) 100+45=145 g (30
0
C)
3) 250-145=105 g (↓)
4) 250 g --- 105 g ↓ tushsa 500 g --- x x = 210 g
5. Amaliy mashg‘ulot daftarlarini terib olish. 6. Uyga vazifa: O‘tilgan mavzularni takrorlab kelish.
28-MAVZU: Eritma konsentratsiyasi va uni ifodalash usullari. Foiz konsentratsiya Darsning maqsadi: a) Ta’limiy: Eritmalar, ularning konsentratsiyasini ifodalash usullari haqida ilmiy
tushunchalar berish. Foiz konsentratsiya tushunchasiga ta’rif berish. Uni
aniqlashga
doir
masalalar
yechishga
o‘rgatish.
IXK2 -eritmalarning
konsentratsiyalarga bog‘liqligini biladi va tushuntira oladi.
b) Tarbiyaviy: Kundalik turmushda to‘qnash keladigan eritmalar konsentartsiyalari
haqidagi tasavvurlarni shakllantirish orqali ekologik, estetik, gigiyenik tarbiya
berish.
TK2 -kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borib, bilimi va
malakalari asosida hayot davomidagi tajribasidan foydalangan holda kundalik
turmushda uchraydigan muammolarni hal etadi
86 c) Rivojlantiruvchi: Eritma konsentratsiyasi tushunchasi bo‘yicha fikrlarni
rivojlantirish. Masalalar yechish malakasini rivojlantirish.
Dars turi: yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars
Dars uslubi: aralash(amaliy, suhbat, test topshiriqlari bilan ishlash, munozara va
tahlil)
Mn nuqtalardan tashkil to p - 
gan b o ‘lib, unga 5 ta golonom bogManish q o ‘yilgan:
Л ( * \ , y \ , z

tenglam adan topiladi. M exanizm holatini aniqlovchi param etr deb,
О
A krivoship burilish burchagi
m exanizm ning erkinlik darajasi birga teng.
Sistemaning fazodagi holatini bir qiymatli aniqlaydigan bir-biriga
bog‘liq bo ‘Imagan parametrlar umumlashgan koordinatalar deyiladi
va ular qu q2,
qk bilan belgilanadi. Shuni ta ’kidlash kerakki, um um
lashgan koordinatalarning o ‘lchov birligi turlicha( masalan, metr, ra
dian, m 2, m 3) tanlanadi. 195-rasmda tasvirlangan krivoship shatunli
mexanizm holatini bitta umumlashgan koordinata
q = cp orqali aniq-
lash mumkin.
D em ak, golonom b og‘lanishdagi sistem aning erkinlik darajasi
uning um um lashgan koordinatalari soniga ten g b o ‘ladi. Biz faqat
golonom bog‘lanishdagi sistemani ko‘rib chiqamiz.
A gar sistem aga ц ta b eg o lo n o m b og‘la n ish q o ‘yilgan b o ‘lsa,
uning umumlashgan koordinatalari orasida m a ’lum munosabat bo‘la-
di. B unday sistem aning erkinlik darajasi 3« — 5 — ц ta bo‘ladi.
Faraz qilaylik, golonom statsionar bog‘lanishdagi mexanik siste
ma
n ta nuqtadan tashkil topgan bo‘lib, uning erkinlik darajasi
к ga
teng b o ‘lsin. Bu golonom sistemaning umum lashgan koordinatalari-
ni <7,, д,, ...,
qk desak, tekshirayotgan sistema nuqtalarining radius-
v ek to rlari yoki D ekart o ‘qlaridagi koordinatalarini um um lashgan
koordinatalar orqali quyidagicha ifodalash mum kin:
G o lonom m exanik sistem aning harakat tenglam alarini u m u m
lashgan koordinatalar orqali quyidagicha yozish mumkin:
Savollarning yechimlari - Boshqarmasi

75
24-MAVZU:
Eritma haqida tushuncha. Eritma turlari
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
Eritma tushunchasiga ta’rif berish.Uning tarkibiy qismlari haqida
ma’lumot berish.
Eritma va aralashma, shuningdek,
kimyoviy birikmalarning
o‘zaro o‘xshashlik va farqlari haqida ilmiy tushunchalar berish.
IXK3
-
Kimyoviy
jihozlar bilan ishlay olish, tajribalar o‘tkazish va amaliyotda qo‘llash
kompetensiyasi
elementi
- eritmalarning turlari va uning komponentlari haqidagi
ma'lumotlarni bilish.
b) Tarbiyaviy:
Eritmalarning inson hayotidagi ahamiyati
haqida izohlash orqali
gigiyenik, ekologik, iqtisodiy tarbiya berish.
TK3
-Ijtimoiy
faol fuqarolik
kompetensiyasi elementi - atrof-muhitni muhofaza qilishni bilish.
c) Rivojlantiruvchi:
Eritmalar haqidagi tasavvurlarni rivojlantirish
Dars turi:
yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars
Dars uslubi:
aralash(amaliy,suhbat,test topshiriqlari bilan ishlash,munozara va
tahlil)
Dars jihozi:
ohakning suvli eritmasi, mis sulfat eritmasi, loyqa suv
Dars uchun talab etiladigan vaqt: 45 minut
Darsning texnologik chizmasi
Dars bosqichlari
Vaqt
Tashkiliy qism
O‘tilgan mavzuni takrorlash
Yangi mavzuni yoritish
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
Darsni yakunlash
Uyga beriladigan topshiriqlar
Darsning borishi
1. Tashkiliy qism:
O‘quvchilar
bilan salomlashish, davomatni aniqlash
2. O‘tgan mavzuni so‘rash:
Oldingi mavzularda olingan bilimlarni takrorlash:
-Tuzlar tarkibiga ko‘ra qanday toifalarga ajratiladi?
-ularning gidrolizi qanday turlarga ajratiladi?
-Oksidlanish va qaytarilish jarayonlari haqida qanday ma’lumotlarga egasiz?
Boshqarmasi - bet 68

76
-Faradeyning birinchi qonunini izohlang?
-Faradeyning ikkinchi qonuni birlashgan tenglamasi qanday ifodalanadi?
- Faol metallarning kislorodli kislotalar bilan hosil qilgan tuzlarining suvli eritmasi
elektrolizida katod va anodda qanday moddalar ajraladi?
3.Yangi mavzuni tushuntirish:
a) Eritma tushunchasiga ta’rif berish: Eritma erituvchi va erigan modda
molekulalarini o‘zaro ta’sirlashuvidan hosil bo‘lgan gomogen (butun sathi
bo‘yicha fizik va kimyoviy xossalari bir xil bo‘lgan) sistemadir.
b) Aralashma ,eritma va kimyoviy birikmalarning xossalarini tahlil qilish:
1-ohakning suvli eritmasi(aralashma): 2-oltin quymasi (kimyoviy birikma)
3-mis sulfat eritmasi
c) eritmalarning hayotimizdagi ahamiyati haqida ma’lumotlar:
Eritmalar inson hayoti va amaliy faoliyatida juda katta ahamiyatga ega. Inson
organizmida ovqat hazm bo‘lishi jarayonida oziq moddalarni hazm bo‘lishi ularni
eritmaga o‘tishi bilan amalga oshadi. Oziq moddalar hazm fermentlari ta’sirida
parchalanadi va erib, molekula holigacha o‘tadi. Molekula holidagi erigan oziq
moddalarni ichaklar qonga so‘rib olishi osonlashadi. Qon, limfa kabi inson
hayotida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan suvli eritmalar qatoriga kiradi. Kimyoviy
reaksiyalarni amalga oshishida ham eritmalarning ahamiyati kattadir. Ko‘pchilik
reaksiyalar eritma holida amalga oshadi. Chunki eritma tarkibida moddalar
o‘zlarining eng kichik zarrachalari hisoblangan molekulalargacha yoki ionlargacha
maydalangan bo‘lib, bir-biri bilan oson ta’sirlashadilar.
d) Eritma tarkibidagi erigan modda miqdoriga ko‘ra eritmalar

|
d) Eritma tarkibidagi erigan modda miqdoriga ko‘ra eritmalarBog'liq 1674214624 11-sinf Kimyo (o\'qituvchilar uchun qo\'llanma)d) Eritma tarkibidagi erigan modda miqdoriga ko‘ra eritmalar:
1. To‘yingan eritma. 2. To‘yinmagan eritma. 3. O‘ta to‘yingan eritmalarga
bo‘linadi.
Ayni haroratda berilgan erituvchida eritilayotgan modda boshqa eriy
olmaydigan eritma to‘yingan eritma deyiladi. Agar biror eritmada ayni haroratda
eriyotgan modda yana erishi mumkin bo‘lsa, bunday eritma to‘yinmagan eritma
deyiladi. To‘yinmagan eritmadagi erigan modda miqdori shu haroratda
tayyorlangan to‘yingan eritma tarkibida bor bo‘lgan modda miqdoridan kam
bo‘ladi. Biz amalda asosan to‘yinmagan eritmalar bilan ishlaymiz.
O‘ta to‘yingan eritmada – erigan modda miqdori shu harorat uchun
to‘yingan eritma tarkibidagi bor bo‘lgan modda miqdoridan ko‘proq bo‘ladi.
4. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Masalalar yechish.
1-masala: 20
o
C da 200 g suvda 148 g CaCl
2
eritilganda to‘yingan eritma hosil
bo‘lsa, shu tuzning 20
o
C dagi eruvchanlik koeffitsiyentini aniqlang.
Masalaning yechimi: 200 g suvda 148 g CaCl
2
erib to‘yingan eritma hosil bo‘lgan
(eritilgan tuz miqdori shu tuzning eruvchanlik koeffitsiyentiga mos ravishda
bo‘lgan).
Demak, 200 g suvda 148 g tuz erigan bo‘lsa, 100 g suvda (moddaning eruvchanlik
koeffitsiyenti 100 g suvga nisbatan hisoblanadi) erigan tuz miqdorini aniqlaymiz:
Demak, 100 g suvda 74 g CaCl2 erib to‘yingan eritma hosil qilar ekan, ya’ni
CaCl2 ning 20
o
C dagi eruvchanlik koeffitsiyenti 74 ga teng.
Javob: 74
Darslikdan test topshiriqlarini bajarish
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
|
| |
NAZORAT SAVOLLARI - Avtomobillarni yig’ish,diagnostikalash va sinash.” O’quv amaliyotidan qo‘llanma

|
Avtomobillarni yig’ish,diagnostikalash va sinash.” O’quv amaliyotidan qo‘llanma
|
bet | 18/46 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #141851 |
Bog'liq AVTOMOBILLARNI YIG\'ish (2)NAZORAT SAVOLLARI:
Dvigatelning ishqalanuvchi detallarini moylash zaruriyati nimadan kelib chiqadi?
Ko‘p silindrli yavigatellarda moylash qanday amalga oshiriladi?
Moy nasosn kdnday tuzilgan va u nimaga xizmat qiladi?
Moy fnltrlari qanday tuzilgan va qanday ishlaydi?
O’QUVCHILARNING BILIMLARINI TEKSHIRISH UCHUN NAMUNAVIY TEST SAVOLLARI
Benzinli dvigatellarda qaysi turdagi moylar ishlatiladi?
A) M-8 V2, M-10 G2;
B) M-8 B1 M-12 G1;
С) M-8 A, M-8 G2.
Moy nasoslari necha seksiyali bo‘ladi?
A) Bir; B) Ikki;
С) Bir yoki ikki.
Markazdan qochma filtr harakatni nimadan oladi?
A) Moy bosimi hosil qilgan reaktiv kuchdan;
B) Taqsimlash vali shesternyasidan;
С) Tirsakli valdan.
Rotorli moy nasoslari qaysi avtomobillarda ishlatiladi?
A) Zil-130, KamAZ – 5320;
B) ZAZ – 1102, «Tiko»;
С) VAZ-2101, M-412.
Karterni shamollatish tizimlari qaysi avtomobillarda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A) GAZ-53 va «Tiko» avtomobillarida ochiq tizimda;
B) GAZ-53 avtomobilida ochiq, «Tiko» avtomobilida yopiq tizimda;
С) Zil – 130 avtomobilida yopiq, «Tiko» avtomobilida ochiq tizimda.
Qaysi filtrni tozalab turish talab etiladi?
A) Markazdan qochma filtrni;
B) To‘la oqimli qog‘ozli filtrni;
С) Ikkalasini ham.
Qaysi holatda karter tagligidagi moy sathi ortishi mumkin?
A) Dvigatel qizib ketganida;
B) Dvigatel sovib ketganida;
С) Filtr to‘lib qolganida.
|
| |
Kosmetik vositalarga qo‘yilgan talablar, texnologiyasi

|
Kosmetik vositalarga qo‘yilgan talablar, texnologiyasi
|
bet | 56/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeKosmetik vositalarga qo‘yilgan talablar, texnologiyasi
Bugungi kunda samarali kosmetik vositalarini yaratish va assortimentini kengaytirish uchun yangi kimyoviy birikmalar ishlatilmoqda. Masalan, yangi organik sintez orqali olingan emulgator, pastalar, bo‘yovchi va hid beruvchi moddalar, xom ashyolarning yangi turlari (smolalar, plyonka hosil qiluvchilar, mumlar va h.k) SFM shular orasiga kiradi.
Zamonaviy kosmetologiyaning eng asosiy yo‘nalishi — kosmetik vositalarda BFMni ishlatish, ya’ni, vitaminlar, biogen stimulyatorlar, o‘simlik ekstraktlari, gormonlar, bakteritsid preparatlar, fermentlar, oqsil gidrolizatlar va ularning komplekslari. Bu yo‘nalish juda istiqbolli bo‘lib, kasalliklarning oldini olish va davolashda, ayniqsa, kosmetik defektlarni yo‘qotishda imkon beradi.
Agar kosmetik vositalar uzoq vaqt va doimiy ishlatilsa, unda kimyoviy moddalar epidermis orqali, soch follikullalari va yog‘ bezlarining chiqarish yo‘llari orqali so‘rilib, terida juda ko‘p o‘zgarishlar namoyon bo‘ladi, ayrim paytda butun organizmning o‘ziga ham umumiy toksik ta’siri bo‘ladi. SHuning uchun sanoat miqyosida chiqarib, tibbiyotda qo‘llanilishi uchun faqat shunday kosmetik vositalarni ishlatish uchun ruxsat beriladiki, qachon ular eksperiment va klinik tadqiqotlardan o‘tgan bo‘lib, ularning bezarar va samaradorligi isbotlangan bo‘lsa, shuningdek, MTHlar ishlab chiqilgan va tasdiqlangan bo‘lsa. Kosmetik vositalarda qo‘llanilgan komponentlar OST va DF talablariga to‘g‘ri kelishi va javob berishi kerak. Yangi kosmetik vositalari va yangi komponentlar sinalayotganda albatta preparatning zararsizligi aniqlanadi (o‘tkir va surunkali toksik xususiyati), qizartirish, yallig‘lanish, allergiya va o‘ziga xos spetsifik ta’sir ko‘rsatmasligi). Undan tashqari preparatning kanserogen va teratogen ta’sirlari to‘g‘risida ma’lumot bo‘lishi shart. Kosmetik vositalar retsepturasida yangi kimyoviy birikmalar bo‘lsa, ular umum qabul qilingan usullarda toksikologik baholanishi , ularning zaharliligi, turi va asosiy parametrlari keltirilishi lozim va shular qatorida butun retsepturaning toksikologiyasi o‘rganilgan bo‘lishi kerak.
Kosmetik vositalari sinalganda umumiy toksikologik baholanishdan tashqari yana ularning silliq teriga surtilganda (masalan krem va losonlar):
izotop usuli yoki boshqa usullar yordamida teri barerini, to‘sig‘ini moddalar o‘tkazuvchanligi;
gistologik, gistokimyo, gistoradiografiya va elektron mikroskop usullarida teri strukturasiga ta’sirini;
biokimyo ko‘rsatkichlarini;
terining va haroratga reaksiyasini o‘rganish lozim.
Kosmetik vositasining keng omma tomonidan ishlatilishi haqidagi yo‘riqnomani Farmakologiya markazi taqdim etilgan hujjatlar asosida ko‘rib chiqadi. Kosmetik mahsulotlari texnologik reglament asosida ishlab chiqariladi (texnologik talablar va retsepturasi) va albatta GOST 29189-91 O‘zRSSV tasdiqlagan SanPin №0337-16 qoidalariga rioya qilinishi kerak.
|
| |
Kombinirlangan teri - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 53/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeKombinirlangan teri tekis, tiniq, hatto qon tomirlari ham ko‘ringan bo‘lishi mumkin. Bunday teri nam tozalanadi va yaxshi oziqlantiriladi. Demak, terini doim parvarish qilish kerak, uning uchun tozalash, oziqlantirish va himoyalash lozim.
Kislotali teri mantiyasi. Epidermisni yupqa qavat kislotali mantiya qoplaydi, chunki uni rNi 4,2-5,6 ga teng (past). Lekin qo‘ltiq tagida yoki oyoq panjalari orasida rN 7 ga teng, har bir odamda rN har xil bo‘ladi.
Kislotali mantiya — qoldiq moddalar qavati, uning fiziologik funksiyasi yo‘q. Terini griboklar va bakteriyalar bilan zararlanishining oldini oladi, degan fikrlar noto‘g‘ri ekanligi isbotlangan.
Terining pHi. Mug‘uz qavatining pHi suvda eruvchan moddalar bo‘lishiga bog‘liq. Ular: tuzlar, aminokislotalar, karbamid, sut kislotasi va uning natriyli tuzi, pirrolidonkarbon kislota, uglevodlar va polipeptidlar. Ular bufer hosil qiladi va pHni 5 atrofida saqlaydi. Terini kislota va ishqor ta’siridan asraydi.
Terining namligi
Agar odam tanasida 60% suv bo‘lsa, undan tashqari qon va limfada, organizmning to‘qimalarida, sitoplazmada ham suv bor. Demak, organizm kolloid suvli eritmalardan iborat va barcha jarayonlar organizmda kimyoviy reaksiyalar asosida kechadi.
Normal holatdagi teridagi suv miqdori o‘zgarmaydi va uning miqdori tanadagi suv miqdoriga teng. Suv balansi osmotik bosim yordamida boshqariladi. Elektrolitlar (asosan, Na, K ionlari) ham ahamiyatga ega, ularning doimiy miqdori osmotik bosimning bir xilligiga bog‘liq.
Barcha suyuqliklar va osmotik bosim orasida muvozanat saqlansa, suv miqdori o‘zgarmaydi. Bu hodisani turgor yoki tonus deb ataladi, u esa terining tarangligi va elastikligini ta’minlaydi. SHuning uchun teridagi suv miqdoriga kosmetik vositalar bilan ta’sir etish foydasiz. 1 sm2 teri har kuni 6 mg suv yo‘qotadi, bu esa normal odam sutkasiga 100-200 ml suv yo‘qotadi. Terlash hodisasi bunga kirmaydi.
Agar teri epilermisida mug‘uz va tiniq qavatlar bo‘lmaganida, suvning yo‘qolishi 2 litrgacha bo‘lar edi. Suv tashqaridan teriga vanna qabul qilinganda o‘tmaydi. Agar 5,0 gacha o‘tsa ham 10 minutdan so‘ng (vannadan chiqqandan keyin) uchib ketadi.
|
| |
Boshqarmasi - bet 147

157
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
“5” baho;
“4” baho;
“3” baho.
6. Uyga vazifa:
§ 28 ni o‘qib-o‘rganib kelish.131-betdagi 4-topshiriqni bajarish
54-MAVZU:
Oksidlanish va qaytarilish reaksiyalarini eritma muhitiga
bog‘liqligi
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
Oksidlanish – qaytarilish jarayonlarida eritma muhitida qanday
o‘zgarishlar bo‘lishi mumkinligini kaliy permanganat eritmasining neytral,
kislotali, ishqoriy muhitlarda rang o‘zgarishi jarayonlari orqali izohlash.
IXK2-
oksidlanish-qaytarilish
reaksiyalari
(molekulalararo,
ichki
molekulyar,
disproporsiya
va
sinproporsiya
reaksiyalari),
ularning
tenglamalarini
tenglashtirishni yarim reaksiyalar usullarni biladi va tushuntira oladi
b) Tarbiyaviy:
Reaksiya tenglamalarini tartib bilan yozib borish, ketma-ketlik
qoidalariga amal qilishga o‘rgatish orqali estetik, ekologik, iqtisodiy tarbiya berish.
+
+ 7H - Boshqarmasi

156
BiO
3
ioni Bi
3+
ga aylanadi. Bunda atomar kislorod (3 mol) vodorod (6 mol)
ionlari bilan bog‘lanib suv hosil qiladi:
BiO
3
-
+ 6 H + → Bi
3+
+ 3H
2
O
Zaryadlar sonini tenglashtirib, quyidagini hosil qilamiz:
Bi0
3
-
+ 6 H
+
+ 2e"→ Bi
3+
+ 3H
2
O Bi0
3
-
— ionlari oksidlovchilardir.
Oksidlanish va qaytarilish reaksiyalarining tenglamalarini qo‘shib
reaksiyaning qisqartirilgan ionli tenglamasini tuzamiz.
Bunda har bir tenglamani sh u n d ay aniq koeffitsiyentga ko‘paytirilishi kerakki,
qaytaruvchi modda bergan elektronlarning miqdori oksidlovchi modda qabul
qilgan elektronlarning miqdoriga teng bo‘lsin:
Tenglamaning o‘ng va chap tomoniga moddalaming o‘xshash ionlaridan bir
xil miqdorini yozib, reaksiyaning molekulyar shakldagi tenglamasini yozamiz:
c) Rivojlantiruvchi - Boshqarmasi

158
O‘tilgan mavzuni takrorlash
Yangi mavzuni yoritish
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
Darsni yakunlash
Uyga beriladigan topshiriqlar
Darsning borishi
1. Tashkiliy qism:
O‘quvchilar bilan salomlashish, davomatni aniqlash
2. O‘tilgan mavzuni takrorlash:
Tezkor savol-javob.
Oksidlovchi nima?
Qachon atom qaytaruvchi bo‘ladi?
oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini qanday usullarda tenglashtirish mumkin?
3.Yangi mavzuni tushuntirish:
1) Kaliy permanganat eritmasi rangining turli muhitlarda o‘zgarishini
tushuntirish:
Pushti-siyohrangli
kaliy
permanganatni
suvli
eritmasini
oksidlovchilik xossasiga eritmani muhitining ta’sirini o‘rganish uchun uchta
probirka olib, ularni hammasiga bir xil miqdorda oksidlovchilik xossasiga ega
bo‘lgan kaliy permanganat eritmasi va qayratuvchilik xossasiga ega bo‘lgan natriy
nitrit eritmasini solamiz. Birinchi probirkaga 1-2 tomchi sulfat kislota eritmasidan,
ikkinchisiga 1-2 tomchi distillangan suv va uchinchi probirkaga 1-2 tomchi kaliy
gidroksid eritmasidan qo‘shamiz. Birinchi probirkada eritma rangsiz holatga
keladi. Ikkinchi probirkada qoramtir-qo‘ng‘ir cho‘kma hosil bo‘ladi. Uchinchi
probirkada yashil rangli eritma hosil bo‘ladi. Demak, bundan ko‘rishimiz
mumkinki, eritma muhitiga qarab oksidlanish qaytarilish reaksiyalarida har xil
moddalar hosil bo‘lishi mumkin ekan va bu moddalar eritmaga turli rang beradi.
Dastlab uchta probirkada ham kaliy permanganat eritmasi bor edi.
Permanganat ioni (MnO
4
–
) eritmaga pushti-siyohrang beradi. Shuning uchun uchta
probirka ham pushti-siyohrangda edi. Har bir probirkada qanday jarayon yuz
berganini bilish uchun reaksiya tenglamalarini yozib olamiz.
) Kislotali muhitda - Boshqarmasi

|
Boshqarmasi Pdf ko'rish
|
bet | 149/182 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 4,97 Mb. | | #136263 |
Bog'liq 1674214624 11-sinf Kimyo (o\'qituvchilar uchun qo\'llanma)2) Kislotali muhitda: Birinchi probirkada:
159
3) Kaliy permanganat va natriy nitrit eritmalari orasidagi reaksiya neytral muhitda
olib borilganda permanganat ioni (MnO
4
-
) 3 ta elektron qabul qilib olib, marganes
(IV) oksid (MnO
2
) holigacha qaytariladi. Qaytaruvchi nitrit ioni esa, avvalgi
reaksiya kabi nitrat ionigacha oksidlanadi.
4. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Ishqoriy uhitda kaliy permanganate
eritmasining rang o‘zgarishi jarayonini tenglamasini tuzish va yarim reaksiyalar
usulida tenglashtirish: Kaliy permanganat va natriy nitrit eritmalari orasidagi
reaksiya ishqoriy muhitda olib borilganda permanganat ioni (MnO
4
–
) 1 ta elektron
qabul qilib olib, manganat ionigacha
(MnO
4
2–
) qaytariladi. Qaytaruvchi nitrit ioni esa, avvalgi reaksiya kabi nitrat
ionigacha oksidlanadi.
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
6. Uyga vazifa:
Masalalarni yechib kelish.
160
55-MAVZU:
Eritma muhitini aniqlashga oid masalalar yechish.
|
| |
Yechish - Toshkent davlat pedagogika universiteti fizika-matematika fakulteti

|
Toshkent davlat pedagogika universiteti fizika-matematika fakulteti
|
bet | 6/6 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 312,15 Kb. | | #105729 |
Bog'liq 27.09.19 ochiq dars ishlanmasi Yechish. Tajriba o`tkazishdan oldin quyidagi gipotezalarni qo`yamiz.
B1 = {birinchi mergan otgan o`q nishonga tegadi},
B 2 ={birinchi mergan otgan o`q nishonga tegmadi}.
Bu gipotezalarning ehtimolliklari
,
A hodisa quyidagicha bo`ladi:
A = {uchta otilgan o`qdan ikkitasi nishonga tegdi}.
Bu hodisani B1 va B2 gipotezalar ostidagi shartli ehtimolliklarini topamiz.
B1 hodisa ro`y berganda qolgan ikkita mergan ichidan faqat bittasining o`qi nishonga tegadi. Shuning uchun
.
Tushunarliki, shartli ehtimollik 0,80,3 ko`paytmasiga, yani 0,24 ga teng.
Endi so`ralgan ehtimollikni Bayes formulasi bo`yicha topamiz:
.
7.1- ilova
8- ilova
1.Ehtimollikning qo`shish qoidalarini yozib keling.
2. Ehtimollikning ko`paytirish qoidalarini yozib keling
3. To`la ehtimol formulasi deb nimaga aytiladi?
4. Bayes formulasi deb nimaga aytiladi?
5. Ehtimollik xossalarini yozib keling.
|
|
| |
Avtomobillarni yig’ish,diagnostikalash va sinash.” O’quv amaliyotidan qo‘llanma - bet 25

|
Avtomobillarni yig’ish,diagnostikalash va sinash.” O’quv amaliyotidan qo‘llanma
|
bet | 25/46 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #141851 |
Bog'liq AVTOMOBILLARNI YIG\'ish (2)
Yetaklanuvchi disk
3-rasm. Еtaklanuvchi disk.
1-еtaklanuvchi diskgunchagi; 2-dеmifеr; 3-dеmifеr plastinasi; 4-еtalanuvchi disk; 5-friktsion qoplamalar; 6-friktsion qoplamalarning prujinali plastinasi;7-dеmifеr prujinasi; 8-friktsion shayba; 9-friktsion vtulka; 10-dеmifеrning po`lat tayanch halqasi; 11-dеmifеrning plastinkasimon prujinasi; 12-tayanch barmoq;
13-muvozanatlovchi yukcha; 14-friktsion qoplamalarning tayanch mixi; «1» yuzasi maxovik tomonga qaratilgan bo`lishi kеrak; «D» - aylanish yo`nalishi; 220 kg yuklamada Vq7,1560 (0,3 mm bo`lishi kеrak.
Yetaklanuvchi disk gupchak bilan buralma tebranishlarni so‘ndirgich detallari orqali bog‘lanib, ular orasida qayishqoq aloqani ta’minlaydi.
Yetaklanuvi diskning chupchagi uzatmalar qutisi yetakchi valining shlitsasiga o‘rnatilgan. Uning gardishida oltita to‘g‘ri burchakli va uchta taqasimon darchalar ochilgan. Ular orqali buralma tebranishlarni so‘ndirgichning tayanch barmoqlari (12) o‘tadi va dempferning old plastinkasi (3) ni yetaklanuvchi disk bilan bog‘laydi.
Yetaklanuvchi disk va so‘ndirgich plastinkalarida ham gupchakdagi singari to‘g‘ri burchakli derazachalar bo‘lib, ularda prujinalar (2) joylashgan. Gupchakning maxovik turgan tomonida friksion vtulka (9) qarshi tomonda esa friksion halqa (8) o‘rnatilgan. So‘ndirgichning prujinasimon shaybasi (11) po‘lat tayanch halqa (10) orqali gupchak bilan friksion halqa orasida doimiy ishqalanish momenti hosil qiladi.
Buralma tebranishlar disk (4) ning gupchak (1) ga nisbatan siljishida hosil bo‘ladigan ishqalanish kuchi va prujinaning qayishqoqligi hisobiga so‘ndiriladi.
TICO avtomobilida Tishlashish muftasining trosli mexanik yuritmasidan foydalanilgan.
|
| |
Isbot: Keltirilgan shartlardan   tenglik kelib chiqadi.
 
2-chizma

|
Isbot: Keltirilgan shartlardan tenglik kelib chiqadi.
2-chizma
|
bet | 5/6 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 312,15 Kb. | | #105729 |
Bog'liq 27.09.19 ochiq dars ishlanmasiIsbot: Keltirilgan shartlardan tenglik kelib chiqadi.
2-chizma
A hodisa to`rtta juft-jufti bilan birgalikda bo`lmagan hodisalarning bittasi bilangina ro`y beradi.
hodisalar juft-jufti bilan birgalikda bo`lmaydi, chunki hodisalar juft-jufti bilan birgalikda emas.
Shuning uchun
Har qanday j uchun (j=1,2,…, n) va A bog`liq bo`lgan hodisalardir. Bu hodisalar uchun ehtimolliklarni ko`paytirish teoremasini qo`llab to`la ehtimollik formulasiga kelamiz:
.
1-masala. O`qituvchi nazoratga 15 ta bilet tayyorlagan. Biletda ikkita savol bo`lib, savollar takrorlanmaydi. Imtixon topshirish uchun o`zining biletidagi ikkita savolga yoki bo`lmasa o`z biletining bitta savoliga va bitta qo`shimcha savolga javob berish etarli. Agar talaba 20 ta savolga javob bilsa, uning imtixon topshirish ehtimolligini toping.
Yechish. Bizda A hodisa quyidagicha: A={talaba imtixonni topshiradi}. Bu hodisa quyidagi H1 yoki H2 hodisa bilan bir vaqtda ro`y berishi mumkin:
H1={talaba biletdagi ikkita savolga javob biladi}.
H2={talaba biletdagi ikkita savoldan bittasiga javob biladi}.
Bu hodisalar to`la guruxni tashkil qilmaydi, chunki H3={talaba biletdagi ikkita savolga javob bilmaydi} hodisasi ham mavjud va shartli ehtimollik nolga teng bo`ladi.
H1 va H2 gipotezalar ehtimolliklarni topamiz. Masalaning shartiga ko`ra
.
Endi shartli ehtimolliklarni topamiz. Tushunarliki, H1 hodisa ro`y bersa talaba imtixonni topshiradi va ehtimolligi 1 ga teng. H2 hodisa ro`y bergan holda talaba qolgan 28 ta savoldan 19 gasiga javob biladi va u imtixon topshirish uchun qo`shimcha savolga javob bilishi kerak. Shuning uchun bo`ladi.
A hodisaning ehtimolligi to`la ehtimollik formulasidan topamiz:
Endi to`la ehtimollik formulasidan foydalanib, Bayes formulasini keltirib chiqariladi. A va hodisalar paragraf boshidagi shartlarni qanoatlantirsin. Agar A hodisa ro`y bersa, u holda Hm gipotezaning shartli ehtimolligi quyidagi Bayes formulasidan topiladi:
,
bu yerda .
Bu formulani quyidagi shartli ehtimollik tarifidan keltirib chiqarish mumkin:
.
Bog`liq hodisalar uchun ehtimolliklarni ko`paytirish teoremasidan foydalanib oxirgi kasrning suratini quyidagicha yozishimiz mumkin:
.
Bu kasrning maxrajidagi A hodisaning P(A) ehtimolligi to`la ehtimollik formulasiga asosan
ga teng.
ehtimolliklar aprior (sinovdan oldingi) ehtimolliklar, – aposterior (sinovdan keyingi) ehtimolliklar deyiladi.
2-masala. Uchta mergan nishonga bittadi o`q uzadi. Birinchi merganning o`qi nishonga 0,6 ehtimollik bilan, ikkinchi merganning o`qi nishonga 0,8 ehtimollik bilan, uchinchi merganning o`qi esa 0,3 ehtimollik bilan tegadi. Uchala mergan o`q uzgandan so`ng nishonga ikkita o`q tekkanligi malum bo`lsa, birinchi merganning o`qi nishonga tegish ehtimolligini toping.
|
| |
Mavzu bo`yicha o`quv mashg`ulotlarining texnologik xaritasi

|
Mavzu bo`yicha o`quv mashg`ulotlarining texnologik xaritasi
|
bet | 2/6 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 312,15 Kb. | | #105729 |
Bog'liq 27.09.19 ochiq dars ishlanmasiMavzu bo`yicha o`quv mashg`ulotlarining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat
|
Ta`lim beruvchi
|
Ta`lim oluvchilar
|
1-bosqich.
Mavzuga kirish
(10 minut)
|
1.1. O`quv mashg`ulotining mavzusi, maqsadi va rejasini tanishtiradi. (1-ilova).
1.2. Mavzuni tushuntirish uchun o`tgan darslarga doir savollar beriladi. (2- ilova)
|
Eshitadi.Yozadi.
Savolga javob beradi.
|
2-bosqich.
Asosiy qism
(60 minut)
|
2.1. Ehtimollikning xossalarini bayon etadi va isbotlarini keltiradi.(3-ilova)
2.2.Shartli ehtimollik va hodisalar bog`liqsizligi tushunchasini yoritadi.(4-ilova)
2.3. Ehtimollikning ko`paytirish va qo`shish qoidalari bayon etadi. (5 ilova)
2.4. Hodisalarning juft-jufti bilan bog`liqsizligidan ularning birgalikda bog`liqsizligi kelib chiqmasligiga doir Bernshteyn misolini yechib ko`rsatadi. (6, 6.1- ilovalar) “Chalkashtirilgan mantiqiy zanjirlar ketma-ketligi” interfaol metodi
2.4. To`la ehtimollik Bayes formulasini bayon etadi va isbotlarini keltiradi. (7 -ilova)
|
Yozib oladi
Tinglaydi
Yozib oladi
Yozib oladi
Tinglaydi.
Yozib oladi
|
3-bosqich.
Yakunlovchi
(10 minut)
|
3.1. B/BX/B jadvali to`ldiriladi(7.1-ilova) “B/BX/B” interfaol metodi
3.2. Mavzu bo`yicha mustaqil o`rganish uchun topshiriqlar beriladi.(8- ilova)
|
Yozadi.
Yozadi.
|
1- ilova
Mavzu: To`la ehtimollik va Bayes formulalari.
REJA
Ehtimollikning xossalari.
Shartli ehtimollik. Hodisalar bog`liqsizligi
Ehtimollikning ko`paytirish va qo`shish qoidasi.
To`la ehtimollik va Bayes formulalari.
|
|
| |