nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
XI.3. Attityud tushunchasining mohiyati va attityudning vazifalari 227

|
XI.3. Attityud tushunchasining mohiyati va attityudning vazifalari 227
|
bet | 22/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024XI.3. Attityud tushunchasining mohiyati va attityudning vazifalari 227
XI.4. Ustanovkalarning to‘rt bosqichli tizimi 229
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar 230
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari 231
1.Qaysi atamaning ma’nosi inglizcha “Set” so‘zidan olingan bo‘lib, ko‘rsatma berish, anglanilmagan mayllar, yo‘l-yo‘riq ko‘rsatish ma’nosida qo‘llaniladi? 231
2.Qaysi fikr to‘g‘ri? 231
3.Sotsial psixologiyaning birinchi bosqichi - fanga sotsial ustanovka tushunchasi kiritilishi hamda olimlar sotsial ustanovkalarning mazmunini 232
tushunish uchun nazariy va eksperimental tadqiqotlarni boshlab yuborgan davr qachonga tegishli? 232
4.«Polshalik dehqon Yevropa va Amerikada» asari mualliflari kimlar? 232
5.Qaysi yilga kelib faqat Amerika adabiyotlarining o‘zidagina sotsial ustanovkalarning 20 ga yaqin ta’riflari vujudga kelgan edi? 232
6.Sotsial ustanovkaning o‘rganilishida ikkinchi bosqich qaysi yillarni o‘z ichiga oladi? 240
7.Kim «Ehtimol attityud tushunchasi, hozirgi zamon Amerika sotsial psixologiyasi uchun eng zarur va xarakterli tushunchadir», deb ta’kidlagan? 240
8.Inglizchadan o'zbek tiliga yaroqlilik, moslik deb tarjima qilinuvchi atamani toping. 240
9.«Komponentlilik» nazariyasi qaysi olimlar tomonidan taklif etilgan? 240
10.«Attityud - bu atrof-muhitdagi ayrim omillarga mos yoki qarama-qarshi harakat qilish an’anasidir» degan fikr kimga tegishli? 241
XIIBOB. SOTSIAL PSIXOLOGIYADA BOSHQARUV MUAMMOSI 242
XII.l.Boshqaruv psixologiyasining sotsial psixologik jihatlari 242
XII.2. Guruhlarda rahbarlik va liderlik 243
XII.3. Liderlik uslublari haqida tushuncha 245
XII.4. Rahbarlik sifatlari 250
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar 255
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari 256
1.Boshqaruvda asosan ma’murchilik yo‘lini nazarda tutadigan jabha qaysi? 256
|
| |
Avtomat keskich - Вазирлиги

|
Вазирлиги
|
bet | 73/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3) 17.4 Avtomat keskich.
Zamonaviy g‘isht ishlab chiqarish texnologik tizimlari rivojlanib, ish unumdorligi ortib bormoqda. Bir dona g‘ishtni qoliplash sikli 0,2 ...0,3 sekundni tashkil etmoqda. Shu vaqt ichida loy brusni 2 ... 4 mm aniqlikda kesish talab qilinmoqda.
Hozirgi kunda brusni kesishning ikki xil usuli – bir va ikki bosqichli kesishdan foydalaniladi.
Birinchi usul – brusni alohida g‘ishtlarga uning harakati vaqtida kesishni amalga oshiradi.
Ikkinchi usulda esa avval ma’lum bir o‘lchov uzunligidagi xomaki mahsulot (zagotovka) kesib olinib, keyin u alohida g‘ishtlarga bo‘linadi.
Eng ko‘p tarqalgan brus kesuvchi mashinalardan biri yakka torli (bir dona po‘lat simli) SMK – 163A markali avtomat keskich bo‘lib uning sxemasi 17.9 – rasmda keltirilgan.
17.9-rasm. Avtomat-qirqgich
a – Avtomat qirqgichning umumiy ko‘rinishi; b – kinematik sxemasi:
1-stanina (Avtomat-qirqgichning barcha detallari, mexanizmlari o‘rnatilgan asos); 2 – kamonsimon moslama (smыchok); 3 – to‘siq; 4,7,17,28 – vallar; 5 – elektrodvigatel; 6,18,23,32 – shesternyalar;
8,34 – richaglar, 9,10 – krivoshiplar, 11 – povodok(tasma, jilov), 12 – tyaga(mexanizmning tortish quvvatini bir qismidan ikkinchisiga uzatib beruvchi uzun o‘q); 13,15,16 – kulachoklar, 14 – sergi;19 – friksion;20 – to‘xtatuvchi disk, 21,22,24 – prujinalar; 25 – gilza, 26 – plastina, 27 – konveyer, 29 – zanjirli uzatma, 30 – baraban, 31 – shayba, 33 – pales.
Avtomat – keskich stanina 1, kesuvchi torni ushlab turadigan kamonsimon moslamani harakatga keltiradigan 4 va yetaklovchi val 7, kamonsimon moslama (smыchok) 2, konveyer va elektrodvigatel harakatini sinxronlovchi mexanizm 5 dan tashkil topgan.
Avtomat keskich elementlarining harakati 3 ta kinematik zanjir orqali amalga oshadi.
Ulardan biri kesuvchi organ (smыchok) ning ilgarilanma – qaytalanma harakatini ta’minlaydi. Ikkinchi kinematik zanjir bo‘yicha esa kamonsimon moslama vali 7, shesternyalar 18,23, friksion va krivoshli 9,10 krivoship – shatunli mexanizmlar orqali elektrodvigatel 5 dan harakatlantiriladi.
Qirqish vaqtida kamonsimon moslama valning burilishi va ilgarilanma – qaytalanma harakatlarning mos kelishi tezlikni o‘zgartiruvchi pereklyuchatel va friksion qurilmalardan tashkil topgan sinxronlash mexanizmining kinematik zanjiri tomonidan amalga oshiriladi.
|
| |
Глава 
IV - О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

|
О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universitetiBog'liq Tizimli menejment nazariyasi-1Глава
IV
Целевой менеджмент
191
4.1.
Управление производительностью
191
4.2.
Управление инновациями
196
4.3.
Управление качеством
204
4.4.
Финансовый менеджмент
211
4.5.
Управление рисками в менежменте
221
4.6.
Управление делопроизводством
229
355
4.7.
Экологический менеджмент предприятия
232
Глава V Менеджмент персонала
235
5.1.
Сущность менеджмента персонала
235
5.2.
Система управления персоналом
238
5.3.
Развитие персонала
247
5.4.
Оценка труда персонала
251
5.5.
Теория мотивации персонала
255
5.6.
Методы мотивации персонала
265
5.7.
Организация личной работы руководителя
268
5.8.
Руководитель-лидер
273
Глава
VI
Основы формирования предпринимательской
компоненты
275
6.1.
Предпринимательская компонента как основа менеджмента
персонала
275
6.2.
Развитие предпринимательской компоненты
292
6.3.
Формирование предпринимательских навыков персонала
для оптимизации его деятельности
301
Глава
VII
Эффективность менежмента
315
7.1.
Формирование предпринимательских навыков персонала
для оптимизации его деятельности
315
7.2.
Глобализация процесса труда и менеджмента
328
Глоссарий
336
Тестовые вопросы
345
Используемые литературы
353
|
| |
“Maqsadlar shajarasi” - О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Tizimli menejment nazariyasi-1
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
|
О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti - bet 139

347
III. О„zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi Qarorlari va
О„zbekiston Respublikasi vazirliklarining xuquqiy-meyoriy xujjatlari
9. О‗zbekiston Respublikasining ―Ta‘lim tо‗g‗risida‖gi Qonuni. О‗zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997- yil. 9-son, 225-modda.
10. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. О‗zbekiston
Respublikasi Oliy
Majlisining Axborotnomasi, 1997 -yil. 11-12-son, 295-modda.
11.
О‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2012- yil
28- dekabrdagi ―Oliy о‗quv yurtidan keyingi ta‘lim xamda oliy malakali ilmiy va
ilmiy pedagogik kadrlarni attestatsiyadan о‗tkazish tizimini
takomillashtirish chora-
tadbirlari tо‗g‗risida‖gi № 365 sonli Qarori.
IV. O„zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev
asarlari
12. Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat‘iy
tartib-intizom va shaxsiy
javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bӯlishi kerak. Ӯzbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016- yil yakunlari va 2017- yil istiqbollariga
bag‗ishlangan majlisdagi Ӯzbekiston respublikasi prezidentining nutqi. //Xalq so`zi,
2017- yil 16-yanvar, № 11.
13. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va faravon demokratik Ӯzbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. Toshkent, «Ӯzbekiston», NMIU, 2017,-29 b.
14. O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017- yil 7-fevraldagi
«O‗zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‗yicha
harakatlar strategiyasi
to‗g‗risida»gi PF-4947-sonli Farmoni. O‗zbekiston, Respublikasi qonun hujjatlari
to‗plami, 2017- yil, 6-son, 70-modda.
V. Asosiy adabiyotlar:
15. Abdurahmonov Q.H., boshq. Personalni boshqarish. -T.: O‗qituvchi, 2010 y.
16. Axunova G.N. Yо‗ldoshev N.Q. Iqtisodiyot va menejment. Darslik. T.: TDIU,
2008. 175 b.
17. Gluxov V.V. Menedjment: Uchebnik. 3- izd.SPb Piter, 2009.608 s.
348
18. Zaynutdinov SH.N. Menedjment. -T.: Izdat.-po-lig. tvorch-y dom im. Chulpana,
2011g.
19. Yо‗ldoshev N.Q., Nabokov V.I. ―Menejment nazariyasi‖. Darslik. -T.: TDIU,
2013. 433 b.
20. Yо‗ldoshev N.Q. Menejment. О‗quv qо‗llanma. -T.: TDIU, 2006. 150 b.
21. Qosimova D. Menejment nazariyasi. Darslik.
-Toshkent, ―Iqtisod-moliya‖
nashriyoti, 2011. 254 b .
22. Semenov A.K. Osnovi menedjmenta: Uchebnik . «Dashkov i K». 2010, 576 s.
23. Turdibekov H.I., Usmonov I.A. Ma‘muriy menejment. О‗quv qо‗llanma.
Toshkent, ―Iqtisod-moliya‖ nashriyoti, 2009. 252 b.
24. G‗ulomov S.S. Menejment asoslari.T., 1997.
25. Umarxodjayeva M.G. Ijtimoiy menejment. О‗quv qо‗llanma, T.: TDIU, 2009.
244 b.
26. Fatxutdinov R.A. Proizvodstvenniy menedj-ment. M.: AO «Biznes-shkola Intel-
Sintez», 2000 g.
27. Sharifxӯjayev M., Abdullayev YO. Menejment. Darslik. T.: О‗qituvchi, 2001.
464 b.
28. N.K.Yo‗ldoshev, G.E.Zaxidov. Menejment. Darslik. T.: ―O‗zbekiston faylasuflari
milliy jamiyati‖ nashriyoti, 2018. -392 b.
29. F.T.Bazarova. Marketing. O‗quv qo‗llanma. T.: ―Iqtisod-moliya‖, 2015. -424 b.
III – BO‘LIM. OHAK IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 88

|
III – BO‘LIM. OHAK IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 88
|
bet | 79/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)III – BO‘LIM. OHAK IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 88
9 – BOB. Ohak ishlab chiqarish sxemalari va qo‘llaniladigan jihozlar 88
9.1. Ohakning xalq xo‘jaligidagi ahamiyati 88
9.2. Ohak ishlab chiqarishning texnologik sxemalari va ohak kuydiruvchi pechlar 89
9.3. Shaxtali pechlarning umumiy tuzilishi va ishlash asoslari 91
9.4. Shaxtali pechlarning yordamchi jihozlari 93
10 – BOB. Ohak kuydirish pechlarining asosiy qismlari tuzilishi va hisoblash asoslari 94
10.1 Yuklash qurilmasining tuzilishi va uning quvvatini hisoblash 94
10.2. Shaxtali pechning bo‘shatish qurilmasi tuzilishi va hisoblash asoslari 96
10.3. «Qaynayotgan qatlam» usulida ishlovchi pechlar tuzilishi va ishlash asoslari 100
IV-BO‘LIM. GIPS IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 103
11-BOB. Gips ishlab chiqarish texnologik sxemalari va jihozlari 103
11.1. Umumiy ma’lumotlar 103
11.2. Davriy ishlovchi gips pishirish qozonining tuzilishi va ishlash asoslari 107
11.3. Uzluksiz ishlovchi gips pishirish qozoni tuzilishi va ishlash asoslari 108
11.4. Uzluksiz ishlovchi gips pishirish qozoni unumdorligi va yuritmasining quvvatini hisoblash 110
11.5. «Qaynayotgan qatlam» pechlarida gips ishlab chiqarish asoslari va jihozlari 111
V – BO‘LIM. TEMIR-BETON MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 114
12-bob. Temir-beton mahsulotlari ishlab chiqarish to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar 114
12.1. Temir-beton mahsulotlari ishlab chiqarish sxemalari va jihozlarning qisqacha tavsifi 114
12.2. Armatura po‘latlari va ularning mexanik xossalari 116
12.3. Armatura po‘latlarini tozalovchi va tekislovchi dastgohlar tuzilishi, ishlashi va hisoblash asoslari 117
12.4. Armaturani kesuvchi va eguvchi dastgohlar 119
12.5. Armatura po‘latlarini mustahkamlash usullari va jihozlari 122
12.6. Armatura po‘latlarini termik yo‘l bilan mustahkamlash 123
12.7. Armatura po‘latlarini sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan mustahkamlash 124
13 – BOB. Beton qorishmasini tashuvchi va yotqizuvchi jihozlar 127
13.1 Qoliplar. 127
13.2 Beton yotqizgichlar. 128
13.3 Beton zichlagichlar 130
14-bob Temir-beton quvurlar qoliplovchi mashinalar 134
14.1. Sentrifugalash usulining fizik asoslari 134
14.2. Bo‘sh rolikli sentrifuga tuzilishi 134
14.3. Kamarli sentrifuga tuzilishi va ishlashi 135
14.4. O‘qli sentrifuga tuzilishi va ishlashi 137
|
| |
MUNDARIJA - Вазирлиги

So‘z boshi 4
Kirish 6
I – BO‘LIM. IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 10
I BOB. Qurilish materiallari sanoati ishlab chiqarish sistemasi 10
1.1. Texnologik kompleklar xarakteristikasi 10
1.2. Ishlab chiqarish sistemalari strukturasi 11
1.3. Komplekslar ishining asosiy ko‘rsatkichlarini aniqlash 12
II-BO‘LIM. SEMENT IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 14
2-BOB. Sement to‘g‘risida umumiy tushunchalar 14
2.1 Sement ishlab chiqarish tarixi 14
2.2 Portlandsement ta’rifi va xom ashyosi. 14
2.3 Portlandsement asosida olinadigan maxsus sementlar. 15
2.4 Sement ishlab chiqarish usullari 17
3-BOB. SEMENT KLINKERINI KUYDIRISH ASOSLARI 25
3.1. Sement klinkerini kuydirishdagi jarayonlar 25
3.2. Ho‘l usulda ishlaydigan kompleks pech agregatlari 27
3.3. Quruq usulda ishlaydigan kompleks pech agregatlari 29
3.4. Ho‘l usulni quruq usulga o‘tkazish muammolari 33
3.5. Klinker kuydiruvchi pechlar tasnifi 34
4-BOB. AYLANUVCHI PECHLAR ASOSIY QISMLARI TUZILISHI 38
4.1.
Pech tanasi,
bandajlar va tayanch roliklar, gidravlik tirgaklar. 38
4.2. Aylanuvchi pechlarning yuritmalari 45
4.3. Ushlangan changlarni pechga qaytarish moslamasi 47
4.4. Pech uchlarini zichlash usullari va jihozlari 48
5-BOB. AYLANUVChI PEChNING ASOSIY KO‘RSATKIChLARINI HISOBLASh 50
5.1. Pech unumdorligini hisoblash metodikasi 50
5.2. Pechni aylantirishga sarflanayotgan quvvatni hisoblash 50
6-BOB. AYLANUVChI PECh QISMLARINI MEXANIK MUSTAHKAMLIKKA HISOBLASh 54
6.1. Pech tanasiga ta’sir etuvchi kuchlarni aniqlash va hisobiy sxemasini tuzish 54
6.2. Pech tanasidagi kuchlanishlarni aniqlash 56
6.3. Pech bandajlarini mustahkamlikka hisoblash 60
6.4. Tayanch roliklarni mustahkamlikka hisoblash 62
7-BOB. AYLANUVCHI PECHLARNING ICHKI VA TASHQI ISSIQLIK ALMASHTIRGICHLARI 64
7.1. Ichki issiqlik almashtirgichlar:
zanjirlar, yakka o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlar 64
7.2. Tashqi issiqlik almashtirgichlar:
shlam konsentratori,
konveyer kalsinator, siklonsimon issiqlik almashtirgichlar 66
8– BOB. KLINKER SOVITKIChLAR 75
8.1 Rekuperator tipidagi sovitkichlar 75
8.2. Panjarali sovitkich tuzilishi va ishlashi 77
8.3. Panjarali sovitkichni hisoblash asoslari 78
Kesilgan xom g‘ishtni quritish ramasiga taxlovchi jihozlar

|
Kesilgan xom g‘ishtni quritish ramasiga taxlovchi jihozlar
|
bet | 74/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)17.10 – rasm. G‘isht quritish kamerasining ko‘rinishi.
Xom g‘isht yog‘ochdan va metalldan tayyorlangan ramalarda yoki uzunligi 900 ... 1500 mm bo‘lgan reykalarda quritiladi.
Pressdan keyin kesib olingan xom g‘ishtni 9...15 donadan ramka yoki reykalarga taxlanadi va quritgichga yuboriladi. 17.11 – rasmda SM – 1242A markali avtomat taxlagichning umumiy ko‘rinishi keltirilgan.
17.11 – rasm. SM – 1242A avtomat – taxlagich.
a – xom g‘ishtni vagonchalarga teruvchi avtomatning umumiy ko‘rinishi. b – avtomat – taxlagichning kanstruktiv sxemasi, 1,2 – bir torli va ko‘p torli avtomat qirqgichlar, 3 – gidrosilindrlar, 4 – vagonetka, 5 – buruluvchi moslamasi, 7 – tokcha, 8 – zanjir, 9 – reyka, 10 – reyka uzatish mexanizmi, 11 – xom g‘isht orasidagi masofani kengaytirish mexanizmi, 12 – harakatga keltirish mexanizmi (tolkatel)
17.5. G‘isht pishirish to‘g‘risida umumiy tushunchalar
Materialga yuqori harorat ostida ishlov berib, xom g‘ishtni mexanik, fizik va kimyoviy ta’sirlarga dosh bera oladigan toshsimon jismga aylantirish jarayoni g‘ishtni pishirish deyiladi.
Pishirish rejimi deganda o‘zaro bog‘liq ko‘plab omillar – haroratni ko‘tarish tezligi, pishirishning oxirgi harorati, oxirgi haroratda ushlab turish davomiyligi, gazli muhit xarakteri va sovitish tezligi tushuniladi.
0...1500 S haroratda xom g‘isht quriydi, 150... 8000 S haroratda esa degitratatsiya jarayoni (kimyoviy bog‘langan suvning chiqib ketishi) ro‘y beradi. 300…1000 0C haroratda karbonatlarning parchalanishi sodir bo‘ladi.
300 ... 4000S da FeCO3;
600 …7000C da MgCO3;
800 …9000C da CaCO3.
8000S dan 11000 S – haroratda glinozyom Al2O3 va kremnezyom SiO2 suvsiz alyumosilikat – mullit bilan birikib, mahsulotning fizik – mexanik xossalari yaxshilanishi ta’minlanadi.
|
| |
– rasm. Sement ishlab chiqarishning quruq usuli sxemasi

2.4 – rasm. Sement ishlab chiqarishning quruq usuli sxemasi
Lekin, ishlab chiqarilayotgan sement respublikamiz ehtiyojini to‘liq qondira olgani yo‘q. Shu sababli sement ishlab chiqarishni yanada ko‘paytirish kerak bo‘ladi.
2.5 – Quruq usulda sement ishlab chiqaruvchi zavod texnologik jihozlarning joylashish sxemasi
1 – quritish barabani; 2 – valikli maydalagich; 3 – transportyor; 4 – saralash mashinasi; 5 – zarbiy maydalagich; 6 – jag‘li maydalagich; 7 – bunker; 8 – xom ashyo tegirmoni; 9 – separator; 10 – tutun tortgich (dыmosos); 11 – elektrofiltr; 12 – gaz sovitish qurilmasi; 13 – siklon apparati; 14 – aylanuvchi pech; 15 – elektrofiltr; 16 – kolosnikli klinker sovitkich; 17 – yuklash qurilmasi; 18 – siloslar; 19 – zatvor; 20 – shnekli transportyor; 21 – eleaptor; 22,23,24 – filtr; 25,27 – transportyor; 26 – sement tegirmoni; 28 – bunker; 29 – tayyor mahsulot uchun siloslar; 30 – aerojelob; 31 – xom ashyo ombori; 32 – silos; 33 - aerojelob
O‘zbekistonda avvaldan mavjud sement zavodlarini modernizatsiyalash va rekonstruksiya qilish, ishlab chiqarish quvvatini oshirish ko‘plab sement ishlab chiqarish korxonalarini qurish va shu maqsadlar uchun xorijiy investitsiyalar jalb etish ishlari jadallashib bormoqda. Jumladan, “Yevro Sement Grup” va “O‘zqurilishmateriallari” AJ hamkorligida Ohangaronda quruq usulda quvvati yiliga 2.4 mln t. sement ishlab chiqaruvchi yangi zavodni ishga tushirish, “Bekobod sement” AJ va “Quvasoy sement” AJ ishlab chiqarish quvvatini yiliga yana 1.0 mln t. ga oshirish, Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida 1.5 mln t/yil quvvatga, Jarqo‘rg‘on tumanida 350 ming t/yil quvvatga ega bo‘lgan, Farg‘ona viloyatining O‘zbekiston tumanida, Namangan viloyatining To‘raqo‘rg‘on tumanida va boshqa hududlarda ham ko‘plab sement zavodlari qurib ishga tushirilmoqda. Kelgusida Samarqand viloyatida yiliga 2.0 mln t, Jizzax viloyatida yiliga 2.0 mln t, Toshkent viloyatida yiliga 1.0 mln t, Buxoro viloyatida yiliga 1.0 mln t. quvvatga ega bo‘lgan zavodlar qurilishi rejalashtirilgan.
|
Halqasimon pechlar tuzilishi va ish prinsipi

|
Halqasimon pechlar tuzilishi va ish prinsipi
|
bet | 75/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3) 17.6. Halqasimon pechlar tuzilishi va ish prinsipi.
Halqasimon pechlar uzluksiz ishlovchi qurilmalar bo‘lib, ularda pishirilayotgan material harakatlanmaydi. Halqasimon pech kanallari bo‘ylab yoqilg‘i zonasi siljib boradi.
Afzalliklari: Qattiq suyuq va gazsimon yoqilg‘ilardan foydalanish mumkin, iqtisodiy jihatdan o‘ta samarali. Past sortli yoqilg‘idan ham foydalanish mumkin.
Kamchiliklari: Fizik – jismoniy mehnat sarfining ko‘pligi, qoniqarsiz sanitariya – gigiena sharoiti, pech ichidagi ishlarni mexanizatsiyalashning qiyinligi, pishirish kanali qirqimi bo‘yicha pishirishning notekisligi.
G‘isht va keramik toshlar ishlab chiqarishda gumbazli halqali pechlar keng qo‘llaniladi. Shunga qaramasdan tepasi ochiladigan halqali pechlarda mahsulotni yuklash va chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalashtirish imkoni mavjud.
17.12 – rasm. Halqasimon pech tuzilishi.
1 – kran balka, 2 – qiskich, 3 – g‘isht terilgan paket, 4 – pech, 5 – tom yopgich plita.
17.7. Quritilgan g‘ishtni pishirish uchun paketlarga taxlash.
Quritish kamerasida quritilgan g‘ishtlarni tushirish va g‘isht pishirish pechlariga kiritish uchun paketlarga taxlash “ avtomat – sadchik” deb nomlanuvchi g‘isht terish mashinalari yordamida bajariladi.
17.13 – rasmda keltirilgan avtomat g‘isht tergich ramkasining uzunligi 930... 1100 mm bo‘lgan konsolli quritish vagonetkalaridan, qurigan g‘ishtlarni tushirish va kengligi 2 m bo‘lgan, tunnel pechiga g‘ishtni pishirish uchun olib kiradigan vagonetkalarga terishda ishlatiladi.
Avtomat g‘isht tergich quyidagicha ishlaydi.
Quritgish vagonetkasi 6 tekislagich 8 orqali o‘tib, zanjirli konveyer yordamida tushirish qurilmasiga uzatiladi. U yerda zanjirli ko‘targich 5 yordamida konveyer 12 dan tushirib olinadi. So‘ngra vagonetka yuqoriga ko‘tarilib, uning pastki ramkalari satxi qabul stoli 13 satxiga tenglashtiriladi. Turtgich 7 g‘ishtni ramkadan stol 13 ga turtib o‘tkazadi, u yerdan turtgich 14 yordamida komplektlovchi stol 10 ga o‘tkaziladi. Zanjirli ko‘targichning har bir qadamida turtkich 7 yordamida quritish vagoni yaruslaridagi g‘isht turtib o‘tkaziladi.
|
| |
Ho‘l usulda ishlovchi pech agregatlarining texnik xarakteristikasi

|
Ho‘l usulda ishlovchi pech agregatlarining texnik xarakteristikasi
|
bet | 15/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Ho‘l usulda ishlovchi pech agregatlarining texnik xarakteristikasi
3.1 - jadval
Ko‘rsatkichlar
|
Pech o‘lchamlari
|
4x150
|
4.5x170
|
5x185
(SMS – 402 )
|
7x230
(SMS – 404)
|
Klinker bo‘yicha ish unumdorligi, t/sutka
|
840
|
1200
|
1800
|
3000
|
Shlam namligi, %
|
36
|
36
|
36
|
42
|
Klinkerni kuydirish uchun solishtirma issiqlik sarfi, kDj/kg
|
6500
|
6500
|
6500
|
6800
|
Pech agregatining issiqlik quvvati, kVt
|
63120
|
90280
|
135420
|
236110
|
Solishtirma energiya sarfi, kVt*soat/t
Issiqlik bo‘yicha
Elektrik
|
1810
25
|
1810
25
|
1810
25
|
1890
30
|
Solishtirma metall hajmi, t/(t/sutka)
|
1.93
|
1.81
|
1.78
|
2.1
|
Asosiy texnologik jihozlar massasi (futerovkasiz), t
|
1620
|
2170
|
3210
|
6310
|
Yuqoridagi texnologik zonalarni ketma-ket o‘tgan xom ashyo sement klinkeriga aylanadi.
Aylanuvchi pech tanasi uzunligi bo‘yicha o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchan diametrga ega bo‘lishi mumkin: o‘zgaruvchan diametrli pechlarda, odatda, isitish va pishirish zonalari kengaytirilgan bo‘ladi va ular quyidagicha belgilanadi: «Aylanuvchi pech Ø 5,3/5,0/5,8x175 m». O‘zgarmas diametrli pechlarda chang miqdori kamayadi, futerovka chidamliligi ortadi, tayanch qurilmalarga vaznlar yaxshiroq taqsimlanadi va h.
Yoqilg‘i sarfini kamaytirish maqsadida aylanuvchi pechlarda ichida o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlar hamda alohida yoki pech tanasiga mahkamlangan klinker sovitkichlar qo‘llanadi.
3.3. Quruq usulda ishlaydigan kompleks pech agregatlari
Quruq usulda ishlaydigan aylanuvchi pechlar ho‘l usulda ishlaydiganlardan kalta bo‘ladi va ularda tanasining uzunligi diametriga nisbatan 15-17-ni tashkil etadi. Buning asosiy sabablari quyidagilar: Quruq usulda ishlaydigan aylanuvchi pechlarga xom ashyo quruq holda solinadi, shuning uchun quritish zonasiga ehtiyoj bo‘lmaydi. Undan tashqari, bu usulda xom-ashyoni isitish siklonsimon issiqlik almashtirgichlar zimmasiga yuklatiladi, shuning uchun isitish zonasi ham kerak emas. Keyingi yillarda yaratilgan texnologik chiziqlarda kompleks pech agregatlari tarkibiga reaktor – dekarbonizatorlar qo‘shilishi munosabati bilan dekarbonizatsiya zonasi ham pech ichidan olib chiqilmoqda va natijada pechlar uzunligi yanada qisqarmoqda.
3.4-rasmda quruq usulda ishlaydigan kompleks pech agregati, 3.5-rasmda esa reaktor-dekarbonizator bilan jihozlangan kompleks pech agregati tasvirlangan.
Quruq usulda ishlaydigan kompleks pech agregatlarning (va umuman quruq usulning) asosiy afzalligi - yoqilg‘ining kam sarf qilinishi. Yuqorida ta’kidlanganidek, 1 kg klinker ishlab chiqarish uchun ho‘l usulda 1500 Kkal, quruq usulda esa 750-900 Kkal issiqlik sarflanadi.
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

|
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
|
bet | 22/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
5.1 Aylanuvchi pechning transport vositasi sifatidagi unumdorligi qanday hisoblanadi?
5.2 Amaliyotda pechlar tanasining qiyaligi necha % bo‘ladi ?
5.3 Pechni material bilan to‘ldirish koeffitsienti nimaga bog‘liq?
5.4 Materialning pech tanasi bo‘ylab harakatlanish tezligi qanday topiladi ?
5.5 Aylanuvchi pechning issiqlik vositasi sifatidagi unumdorligi qanday hisoblanadi?
5.6 Aylanuvchi pechning quvvati qanday qarshiliklarni yengish uchun sarflanadi?
5.7 Materialni ko‘tarish uchun sarflanayotgan quvvat nima ?
5.8 Pech bandaji va tayanch rolik diametrlari qanday belgilanadi?
5.9 Pechning umumiy vazni nimaga teng?
5.10 Tayanch roliklarni o‘rnatish burchagi nimaga teng ?
Pech tanasi shakli bo‘yicha uzun silindrik qobiq bo‘lib, u kesilmas ko‘p tayanchli balka kabi ishlaydi.
Tashqi yuklanmalar natijasida pech tanasida eguvchi momentlar hosil bo‘ladi. Tashqi yuklanmalar sifatida pech tanasiga quyidagi kuchlar:
-tananing o‘z og‘irligi,
-futerovkaning,
-materialning,
-zanjirlarning,
-issiqlik almashtirgichlarning,
-bandajlarning,
-toj g‘ildirakning,
-rekuperatorlarning og‘irliklari ta’sir etadi.
Tananing og‘irligidan hosil bo‘ladigan nisbiy kuchlanish:
, n/m (6.1)
bu yerda D-pech tanasining tashqi diametri, m;
d-pech tanasining ichki diametri, m;
γn1=77·103 n/m3 – tana materialining nisbiy og‘irligi.
Futerovka og‘irligidan nisbiy yuklanish:
, n/m (6.2)
bu yerda γn2 = futerovka materiali nisbiy og‘irligi, n/m3.
(xromli magnezit uchun γn2=22270 n/m3 ; shamot uchun γn2=20600 n/m3).
Zanjirlar og‘irligidan nisbiy yuklanish:
, n/m (6.3)
bu yerda Gz-1m zanjirlar og‘irligi, n;
-zanjirlar uzunligi, m;
L- pech tanasining zanjirlar osilgan uchastkasi uzunligi.
Material og‘irligidan nisbiy yuklanish:
, n/m, (6.4)
bu yerda kt – pechni material bilan to‘ldirish koeffitsienti (pech tanasining qiyaligiga ko‘ra: qiyaligi 4,5 % bo‘lganda, kt =0,09; qiyaligi 4 % bo‘lganda, kt =0,10; qiyaligi 3,5 % bo‘lganda, kt =0,11; qiyaligi 3 % bo‘lganda, kt =0,12) ; S – pech tanasining bo‘shliqdagi diametri; m=12000 n/m3 – materialning o‘rtacha nisbiy og‘irligi.
Bandaj, issiqlik almashtirgich, filtr-isitkich og‘irliklarini nuqtaga qo‘yilgan yuklanma deb qabul qilinadi.
|
| |
B   utun dunyoda, Xitoyda, Hindistonda

|
B utun dunyoda, Xitoyda, Hindistonda
|
bet | 10/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)B utun dunyoda, Xitoyda, Hindistonda
2.1-rasm. Butun dunyoda, jumladan Xitoy va Hindistonda sement ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari, mln.t
2.4 Sement ishlab chiqarish usullari
Hozirgi kunda portlandsement poroshogini tayyorlash uchun bir qism tuproq va uch qism ohaktoshdan iborat sun’iy aralashma ishlatiladi. Bunday aralashma tabiatda tayyor holda ham uchraydi va u ohakli mergel nomi bilan ataladi.
Portlandsement tayyorlashning ikki usuli ma’lum:
1-ho‘l usul va 2-quruq usul. Ikkala usulning ham afzalliklari, ham kamchiliklari mavjud. Lekin 2-chi usul progressiv usul hisoblanadi. Bu usul bilan portlandsement ishlab chiqarilganda anchagina yoqilg‘i tejaladi. Undan tashqari “ yarim quruq” deb nomlanuvchi usuldan ham foydalanish mumkin.
O‘zbekistonda portlandsement tayyorlashda ikki usul - ho‘l va quruq usullardan foydalaniladi. Ho‘l usulda massa tayyorlanganda u shlam nomini oladi, quruq usulda esa - xom ashyo uni nomini oladi.
Xom ashyo sifatida mahalliy ohaktosh va mahalliy gil ishlatiladi. Asosiy texnologik jarayonlar quyidagicha:
1. Xom ashyolar - ohaktosh va gillarga ishlov berish;
2. Shlam yoki xom ashyo unini tayyorlash;
3. Shlam yoki xom ashyo unini kuydirish va klinker olish;
4. Kuydirilgan mahsulotni sovitish;
5. Klinkerga qo‘shilmalar qo‘shib tuyish;
6. Saralash va siloslarga uzatish.
2.2-rasmda sement Ishlab chiqarishning ho‘l usuli texnologik sxemasi keltirilgan.
Bu usul bo‘yicha xom ashyo aralashmasi suv bilan birga tayyorlanadi va so‘ng aylanuvchi pechlarda kuydirilib, klinker olinadi. Olingan klinker gips va mineral qo‘shimchalar bilan birga sement tegirmonlarida tuyiladi va tayyor mahsulot-sementga aylantiriladi.
O‘zbekistonda avvaldan mavjud sement zavodlarini modernizatsiyalash va rekonstruksiya qilish, ishlab chiqarish quvvatini oshirish ko‘plab sement ishlab chiqarish korxonalarini qurish va shu maqsadlar uchun xorijiy investitsiyalar jalb etish ishlari jadallashib bormoqda.
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

|
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
|
bet | 77/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Keramik mahsulotlar olish uchun xom ashyo nima?
Keramik g‘isht olishning qanday usullarini bilasiz?
Xom-ashyoni qazib olish va aralashma tayyorlashda qaysi mashinalardan foydalaniladi?
Xom ashyo omborlari qanday jihozlanadi?
Qutisimon ta’minlagich tuzilishi va ishlashini tushuntirib bering.
Dezintegrator valsalar nimaga xizmat qiladi?
Gilyumshatgich tuzilishi va ishlashini tushuntirib bering.
Lentali presslar nimaga ishlatiladi va qanday tuzilgan?
Lentali presslarning qanday turlarini bilasiz?
Lentali pressning asosiy ko‘rsatkichlariga nimalar kiradi va ular qanday hisoblanadi?
Loy brusining ishga yaroqsiz holatga kelishiga nimalar sabab bo‘ladi?
Avtomat qirqgich qurilmasining tuzilishi va ishlash prinsipi nimalardan iborat?
Xom g‘ishtni quritishda qanday texnologik mashinalar va jihozlar ishlatiladi?
Quritilgan g‘isht qanday pechlarda pishiriladi?
ADABIYoT RO‘YXATI
Журавлев М.И., Фоломеев А.А. Механическое оборудование предприятий вяжуших материалов и изделий на базе их. М.: Высшая школа, 1983. - 314 с.
Лоскутов Ю.А. и др. Механическое оборудование предприятий по производству вяжущих строительных материалов. М.: Машиностроение. 1986. – 376 с.
Алексеев Б. В. Технология производства цемента. М.: Высшая школа. 1980. – 264 с.
Alimatov B.A., Sadullaev X.M. Aylanuvchi pechlarning asosiy ko‘rsatkichlarini hisoblash. Uslubiy qo‘llanma. Farg‘ona. 2016. – 25 bet.
Alimatov B.A., Sadullaev X.M. Panjarali sovitkich hisobi. Uslubiy ko‘rsatma. Farg‘ona. 2014. – 28 bet.
Богданов В.С., Булгаков С.Б., Ильин А.С., Крот А.Ю. Технологические комплексы и механическое оборудование предприятий строительной индустрии: учеб./ - Белгород: Изд-во БГТУ, 2008. - 528 с.
Богданов В.С., Шарапов Р.Р., Фадин Ю.М., Семикопенко И.А., Несмеянов Н.П., Герасименко В.Б. Основы расчёта машин и оборудования предприятий строительных материалов и изделий: учебник. Старый Оскол: ТНТ, 2013. — 680 с.
Alimatov B.A., Sadullayev X.M. Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar. Farg‘ona. – “Klassik”, 2020.-222 bet.
|
| |
VI – BO‘LIM. ASBEST-SEMENT MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 139

|
VI – BO‘LIM. ASBEST-SEMENT MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 139
|
bet | 80/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)VI – BO‘LIM. ASBEST-SEMENT MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 139
15 – bob. Asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarish to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar va jihozlar 139
15.1 Asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarish texnologik kompleksi tarkibidagi asosiy jihozlar. 139
15.2. Asbest-sement massasi tayyorlovchi maxsus jihozlar: begunlar, gollender, turboaralashtirgich 141
15.3. Asbest-sement varaq qoliplovchi mashinaning konstruktiv sxemasi va ishlash asoslari 143
15.4. Asbest-sement varaq qoliplovchi mashinaning unumdorligi va yuritma quvvatini hisoblash 144
16-bob. Asbest-sement quvurlari qoliplovchi mashinalar 155
16.1. Asbest-sement quvurlari qoliplovchi mashinaning konstruktiv sxemasi va ishlash asoslari. 155
16.2. Asbest-sement quvurlari qoliplovchi mashinaning ayrim mexanizm va qismlarining tuzilishi 156
16.3. Asbest-sement quvur qoliplovchi mashinaning unumdorligini va yuritma quvvatini hisoblash 157
VII – BO‘LIM. QURILISh KERAMIKA MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 161
17-bob. Qurilish keramika mahsulotlarini plastik usul yordamida ishlab chiqarish. 161
17.1. Plastik va yarim quruq usulda mahsulotlarni qoliplash texnologik sxemalari 161
17.2. Plastik usulda qoliplash uchun lentali presslar: tuzilishi, ishlashi va hisoblash asoslari 166
17.3 Lentali press hisobi 171
17.4 Avtomat keskich. 172
17.5. G‘isht pishirish to‘g‘risida umumiy tushunchalar 175
17.6. Halqasimon pechlar tuzilishi va ish prinsipi. 176
17.7. Quritilgan g‘ishtni pishirish uchun paketlarga taxlash. 176
17.8. Keramik mahsulotlarni tunnel pechlarida pishirish. 178
ADABIYoT RO‘YXATI 181
MUNDARIJA 182
X.M.Sadullaev
Qurilish materiallari sanoati texnologik komplekslari
Oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik
Muharrir: A.O. Xoshimov
Texnik muharrir: I.M. Mamarizaev
|
| |
7-mavzu: Parallel ishlov berish vositalari

|
7-mavzu: Parallel ishlov berish vositalari
|
bet | 1/4 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #136491 |
Bog'liq 7-mavzu Parallel ishlov berish vositalari
7-mavzu: Parallel ishlov berish vositalari
Reja:
Parallel ishlov berishning asosiy tushunchalari
Parallel qayta ishlashni tashkil etishda asosan uchta yo’nalishni
Ma’lumotlar va ob’ektlar parallelligi.
Kalit so'zlar. Multidastur, dastur, buyruq, oqim, ma’lumot, operatsion tizim, mashina buyruqlari, registr xotirasi, razryad, protsessor bloki, shoxcha, konveyer, xotira modullari, ajratilgan xotira, konver, multikompyuter, taqsimlgan xotira, protsessor, massiv parallel, kesh, supkonver, kontroller, ovoz kontrolleri, tarmoq interfeysi, sovutish tizimi, graf, utilitalar, operatsiya, matritsa, yacheyka.
Parallel ishlov berishning asosiy tushunchalari
Parallel hisoblash -bu har qanday muammoni hal qilish uchun bir vaqtning o'zida bir nechta ishlov berish elementlaridan foydalanish. Muammolar ko'rsatmalarga bo'linadi va bir vaqtning o'zida hal etiladi, chunki ish uchun qo'llanilgan har bir resurs bir vaqtning o'zida ishlaydi.
Parallel hisoblashning ketma-ket hisoblashdan afzalliklari quyidagilardan iborat:
Bu vaqt va pulni tejashga imkon beradi, chunki ko'plab resurslar birgalikda ishlash vaqtni qisqartiradi va mumkin bo'lgan xarajatlarni kamaytiradi.
Seriyali hisoblashda katta muammolarni hal qilish maqsadga muvofiq emas.
Mahalliy resurslar cheklangan bo'lsa, u mahalliy bo'lmagan resurslardan foydalanishi mumkin.
Ketma-ket hisoblash potentsial hisoblash quvvatini "isrof qiladi", shuning uchun Parallel Computing qo'shimcha qurilmalarning ishlashini yaxshilaydi.
|
| |
«INDIVIDUAL «MEN» - Sotsial psixologiya

|
Sotsial psixologiya
|
bet | 139/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024«INDIVIDUAL «MEN» - tarkibiga ko‘ra, sotsial malakalar natijasida yuzaga keladigan sotsial tarkib.
«MEN» - obrazi shaxsning o‘z-o‘ziga nisbatan baholar tizimi asosida shakllanuvchi tasavvurlar yig‘indisi.
«MEN» KONSEPSIYASI - sotsial fikrlarimizni tashkil etuvchi va
xulq-atvorimizni boshqaruvchi tizim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
Rahbariy adabiyotlar:
Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch.” - Toshkent: “Ma’naviyat”. 2008. - 176 b.
Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutq. - Toshkent: “O‘zbekiston”, 2016. - 56 b.
Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisdagi ma’ruza, 2017 yil 14 yanvar. - Toshkent: O‘zbekiston, 2017. - 104 b.
Asosiy adabiyotlar:
Андреева Г. М. Социальная психология. - Москва, 2008.
Майерс Д. Социальная психология, 2010. - 1314 с.
Myers D. Social psychology. McGraw-Hill education 2012.
Почебут Л.Г., Мейжис И.А. Социальная психология. - СПб, 2010. - 521 с.
Полукаров В.Л., Петрушин В.И. Психология менежмента. - Москва,
2013
G‘oziyev E.G‘. Ijtimoiy psixologiya. - Toshkent, 2010.
G‘oziyev E.G‘. Sotsial psixologiya. - Toshkent., 2012. - 316 b.
G‘oziyev E.G‘. Menejment psixologiyasi. - Toshkent., 2001.
Ismoilova N., Abdullayeva D. Ijtimoiy psixologiya: o‘quv qo‘llanma. - Toshkent, 2013. - 168 b.
Karimova V. Ijtimoiy psixologiya. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2012, - 172 bet.
Maxmudov M. Boshqaruv psixologiyasi. - Toshkent: 2006. - 170 b.
Sirliyev B.N. va boshqalar. Mutaassib shaxsning psixologik xususiyatlari. O‘quv qo‘llanma. - Toshkent, 2015. - 75 b.
Qo‘shimcha adabayotlar:
Ле Бон Гюстав. Психология народов и масс. - Москва, 2000.
Крыско Г.М. Социальная психология. - Москва, 2010.
Парыгин В.Д. Основы социально-психологической теории. - Москва.
2001.
Петровский А.В. Социальная психология. - Москва, 2003.
Социальная психология: Краткий очерк /Под общ. ред.
Г.П.Предвечного и Ю.А.Шерковина. - Москва, 1995.
Симонов П.В. Что такое эмоции? - Москва, 1966.
Ahrorov V.Yu. Menejment va marketing psixologiyasi. - Samarqand, 2019. - 120 b.
Davletshin M.G., Shoumarov J.B. O‘zbek oilasining etnopsixologik muammolari: Respublika ilmiy-amaliy anjumani ma‘ruzalari qisqacha bayoni. - Toshkent, 1993
Karimova V. Ijtimoiy psixologiya asoslari. - Toshkent, 1994 yil
Karimova V. Ijtimoiy psixologiya va ijtimoiy amaliyot. - Toshkent, 1999 yil.
Sog‘inov N.A, Habibullayev F.A. Oilani o‘rganish psixodiagnostika metodikalari. - Toshkent, 1996 yil.
|
| |
NEGATIVIZM - individning har qanday sharoitida ham guruh fikriga qarshi turishi va o‘zicha mustaqil fikr, mavqeni namoyon qilishi.
NIZO BOSQICHLARI

|
NEGATIVIZM - individning har qanday sharoitida ham guruh fikriga qarshi turishi va o‘zicha mustaqil fikr, mavqeni namoyon qilishi.
NIZO BOSQICHLARI
|
bet | 136/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024NEGATIVIZM - individning har qanday sharoitida ham guruh fikriga qarshi turishi va o‘zicha mustaqil fikr, mavqeni namoyon qilishi.
NIZO BOSQICHLARI - uch bosqichda, ya’ni nizo oldi, nizo va nizodan keyingi bosqichlar.
NIZO TURLARI - nizolarning kimlar orasida yuzaga kelishiga ko‘ra farqlari: shaxslararo, guruhlararo, shaxsiy, etnik, milliy; namoyon bo‘lish xususiyatiga ko‘ra: ochiq, yopiq, uzoq muddatli, qisqa; mavqe yoki darajaga ko‘ra: vertikal va gorizontal; yo‘nalishiga ko‘ra: destruktiv va konstruktiv.
NIZOLAR - o‘zaro ta’sir ko‘rsatayotgan kishilarning qarama-qarshi turishi, bunda fikrlar, pozitsiyalar, qarashlar teskariligi kuzatiladi.
NOIJTIMOIY (TEXNIK) ME’YOR - me’yorlar inson va tashqi dunyo, tabiat, texnika vositalari o‘rtasidagi munosabatni nazorat qiladi.
NORASMIY - odamlarning birgalikdagi muloqot va faoliyatlarida ular orasidagi munosabatlarning o‘zaro ishonch, bir xil qarash va maqsadlarning ko‘zda tutilishi.
NOVERBAL - nutqsiz ifodalangan harakat, mimika, holatlarning boshqa shaxsga yo‘naltirilishi.
O’QISH - shaxsning bilim va faoliyat usullarini egallashga hamda uni mustahkam esda saqlab qolish jarayoni.
O’YIN - faoliyat turlaridan biri bo‘lib, bolalarning kattalar faoliyatini, ish harakatlarini aks ettirishda ifodalanadigan va atrofni bilishga qaratilgan faoliyatdir.
OILA - turmush qurish, qarindosh-urug‘chilik asosidagi kichik guruh.
PERSEPTIV - shaxslararo munosabatlarda biror vaziyatni, holatni tushunish, his etishga qaratilgan tomoni.
PERSEPTIV TOMON - shaxslararo munosabatlarda tushunish, his etish, idrok etishga qaratilgan jarayon.
PERSONAL IDENTIVLIK - o‘z shaxsiy sifatlari haqidagi tasavvurlar.
PILOTAJ TADQIQOT - tadqiqotning muammoli izlovchi turi, asosiy tadqiqotgacha o‘tkaziladigan va soddalashtirilgan shakli.
POLILOG - guruh ichidagi munozara bo‘lib, barcha ishtirokchilar faollashuvi kuzatiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
NEGATIVIZM - individning har qanday sharoitida ham guruh fikriga qarshi turishi va o‘zicha mustaqil fikr, mavqeni namoyon qilishi.
NIZO BOSQICHLARI
|
VI BOB. MULOQOT SOTSIAL VA SHAXSLARARO MUNOSABATLARNING IFODASI SIFATIDA

|
VI BOB. MULOQOT SOTSIAL VA SHAXSLARARO MUNOSABATLARNING IFODASI SIFATIDA
|
bet | 141/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024VI BOB. MULOQOT SOTSIAL VA SHAXSLARARO MUNOSABATLARNING IFODASI SIFATIDA
VI.1. Insoniy munosabatlar psixologiyasi…………………………………………... 77
VI.2. Shaxslararo muomalaning shaxs taraqqiyotidagi o’rni……………………….. 79
VI.3. Insoniy muomala va muloqotning psixologik vositalari……………………... 82
VI.4. Muloqot va uni o’rganish muammolari……………………………………… 83
VI.5. Muloqotning psixologik tizimi………………………………………………. 87
VI.6. Muloqotning kommunukativ tomoni………………………………………… 89
VI.7. Muloqotning interaktiv tomoni………………………………………………. 91
VI.8. Muloqotning perseptiv tomoni……………………………………………….. 93
VII BOB. SOTSIAL PSIXOLOGIYADA GURUHLAR MUAMMOSI
VII.1. Sotsial guruhlar psixologiyasi……………………………………………….. 103
VII.2. Guruh funksiyalari…………………………………………………………... 104
VII.3. Guruh parametrlari va strukturasi………………………………………….... 106
VII.4. Kichik guruhlar psixologiyasi muammosi………………………………….. 108
VII.5. Kichik guruhlar klassifikatsiyasi……………………………………………. 110
VII.6. Kichik guruhlardagi dinamik jarayonlar…………………………………….. 112
VII.7. Guruh o’lchamlari va uning tizimi………………………………………….. 114
VII.8. Jamoalarda psixologik o’zaro moslik……………………………………….. 115
VII.9. Guruhdagi psixologik muhit va uni o’rganish………………………………. 117
VII.10. Katta guruhlar psixologiyasi……………………………………………….. 119
VII.11. Etnik guruhlar psixologiyasi……………………………………………….. 121
VIII BOB. OLOMON PSIXOLOGIYASI
VIII.1. Olomonning umumiy tavsifi. Uning ruhiy birdamlik qonuni……………… 130
VIII.2. <> tushunchasi va uning turlari………………………………… 132
VIII.3. Olomonni harakatga keltiruvchi psixologik mexanizmlar…………………. 136
VIII.4. Olomon tarkibida mutaassib shaxslarni aniqlashda aniqlashda profayling metodining ahamiyati……………………………………………………………… 150
VIII.5. Olomonni boshqarishning psixologik usullari……………………………... 157
IX BOB. GURUH SHAROITIDA ZAMONAVIY O’QITISHNING PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK TEXNOLOGIYALARI
IX.1. Audotiriya bilan ishlashning sotsial psixologik shartlari……………………. 166
IX.2. Faol o’qitish metodlari va ularni tashkil etish………………………………. 167
IX.3. Darsda munozara, breynshtorming va treninglar o’tkazish texnologiyasi…... 170
IX.4. Bahs turlari. Yozma bahs o’tkazish usullari…………………………………. 173
|
| |
– rasm. Avtomat g‘isht terish mashinasining umumiy ko‘rinishi

|
– rasm. Avtomat g‘isht terish mashinasining umumiy ko‘rinishi
|
bet | 76/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)17.13 – rasm. Avtomat g‘isht terish mashinasining umumiy ko‘rinishi.
1 – pech vagonetkasi, 2 – greyferli qisgich, 3 – tashuvchi qurilma, 4 – komir, 5 – zanjirli ko‘targich, 6 – quritish vagonetkasi, 7,14, - turtgich(tolkatel), 8 – tekislagich, 9,12, - zanjirli konveyerlar, 10,13 – komplektlovchi va kabul stollari, 11 – yuritma, 15 – xizmat ko‘rsatish maydonchasi.
17.8. Keramik mahsulotlarni tunnel pechlarida pishirish.
Tunnel pechlari uzluksiz ishlaydi, lekin halqali pechlardan farqli o‘laroq, tunelli pechda pishirilayotgan material harakatlanadi. Pishirish zonasi har doim pechning aniq bir joyida o‘zgarmay turadi.
Tunnel pechi to‘g‘ri chiziqli yaxlit kanal bo‘lib, uning ichidagi relsli yщlda ustiga g‘isht terilgan vagonetka harakatlanadi.
Tunnel pechning pishirish xonasi uzunligi bo‘ylab shartli ravishda uchta asosiy texnologik zonaga bo‘lingan.
17.14 – rasm. Yillik ish unimdorligi 14 mln. dona g‘ishtga teng bo‘lgan tunnel pechi sxemasi.
a – isitish – yoqish – ventilyatsiya tizimi; b – pishirishning harorat rejimi;
1 – tutun gazlarini so‘ruvchi ventilator, 2 – gaz – havo aralashmasining keng diapazonini sozlovchi gorelka, 3 – ikki tarmoqli gorelka, 4 – uch tarmoqli gorelka, 5 – issiq havoni so‘ruvchi ventilator, 6 – havo ventilatori, 7 – pechga sovuq havo haydovchi ventilator, 8 – gorelkalarga havo haydovchi ventilator, 9 – pech ichida harakatlanayotgan vagonetkalarning ostki qismi (tagi)ga havo haydovchi ventilator 10 – resirkulyatsion ventilator, 11 – vagonetkalar ostidagi havoni so‘rib oluvchi ventilator.
A – tayyorlash zonasi; B – pishirish zonasi, V – sovitish zonasi.
Tayyorlash zonasi A da g‘ishtni quritish jarayoni davom ettiriladi va pishirish zonasidan kelayotgan yonish mahsulotlari – issiq gazlar hisobiga qizdirish jarayoni amalga oshiriladi. Shundan so‘ng ustiga g‘isht taxlangan vagonetka harakatini davom ettirib, pishirish zonasiga kiradi. U yerda harorat yuqori bo‘lib, g‘ishtning pishish jarayoni amalga oshadi. Tunnel pechning oxirgi chiqish joyiga o‘rnatilgan ventilatorlar 7 yordamida berilgan havo pishirish zonasidan o‘tgan mahsulotni sovitishga xizmat qiladi.
|
| |
KICHIK GURUH - Sotsial psixologiya

|
Sotsial psixologiya
|
bet | 135/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024KICHIK GURUH - a’zolari birgalikdagi faoliyat bilan shug‘ullanuvchi va bevosita shaxslararo munosabatda bo‘luvchi kishilar guruhi.
KO’NIKMA - odamning ma’lum ishni bajarishga tayyorligida ko‘rinadigan qobiliyati. K. mahoratning asosini tashkil etadi.
KOMMUNIKATIV - shaxslararo munosabatlarda ma’lumot, axborot, g‘oyalar almashinuvi jarayoni.
KONTENT-ANALIZ - tekshirilayotgan matnda so‘z, ibora, abzatslarni ma’no-mohiyatini takrorlanish darajasiga qarab tahlil etish usuli.
KUZATISH - sinaluvchini aniq maqsad, faoliyat, vaqt, guruh bilan bog‘liq ravishda tekshirish, o‘rganish, ma’lumotlar to‘plash metodi.
LIBERAL - sotsial munosabatlarni o‘rnatish va tashkil etishda rahbar shaxsining befarqlik munosabatlarini namoyon etishi.
LIDERLIK - jamoa orasida turli vaziyatlar ta’sirida yuzaga keladigan rahbarlik, lekin bu rahbarda rasmiy vakolat tizimi mavjud emas.
LONGITYUD TADQIQOT - sinaluvchini uzoq muddat va doimiy ravishda o‘rgansh.
MALAKA - mashq qilish jarayonida ish harakatlar bajarilishining avtomatlashgan usullari.
MEHNAT - inson ehtiyojini qondirish asosida tashqi olamni o‘zgartirishga qaratilgan maqsadli faoliyat.
METOD - bilishning nazariy va amaliy o‘zlashtirish usullari yig‘indisi.
METODOLOGIYA - tadqiqot, tekshirish usuli bo‘lib, bilishning nazariy va amaliy o‘zlashtirish usullari yig‘indisidir.
MOBIL SHAXS - shaxsning bir faoliyat turidan boshqasiga o‘tish va moslashish imkoniyatining yuqori darajada kuzatilishi.
MONOLOG - ma’ruzachi tomonidan nutq so‘zlanishi, ma’ruzachi aktiv, tinglovchi passiv bo‘lgan jarayon.
MONOLOGIK NUTQ - bir odamning o‘z fikrlarini og‘zaki yoki yozma ravishda ifodalash nutqi.
MOTIV - ma’lum ehtiyojlarni qondirish bilan bog‘liq faoliyatga undovchi
sabab.
MOTIVASIYA - odamni faol faoliyatga undovchi sabablar majmui.
MULOQOT - ikki yoki undan ortiq odamlarning o‘zaro bir-biriga ta’sir etishi.
MUTAXASSISLIK - faoliyatning aniq shakli bo‘lib, mehnat egasining kasbiy tayyorligi, mehnat vositalari, mehnat jarayoni va maqsadining maxsus xususiyatlari bilan belgilanadi.
|
| |
Afrika tabiatini o’rganishning asosiy bosqichlari

|
Afrika tabiatini o’rganishning asosiy bosqichlari
|
bet | 18/171 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #231734 |
Bog'liq attaestatsiya javoblariAfrika tabiatini o’rganishning asosiy bosqichlari
Afrika materigi dastlab Liviya deb atalgan. Olimlarning fikricha, Afrika so‘zi eramizdan avvalgi II asrdan qo‘llanilgan. Olimlarning fikriga ko‘ra, materik nomi uning shimoli-g‘arbiy qismi (Tunis, Marokash yerlari)da yashagan qadimgi berberlarning afarik qabilasi nomidan olingan.
Afrika sivilizatsiyaning beshigi hisoblanadi. Unda 3-4 mln yil avval odamlar yashaganligi arxeolog olimlar tomonidan aniqlangan. 6000 yil avval Nil daryosi vodiysining hosildor yerlarida ilk sivilizatsiya tarkib topgan.
Afrika tabiatini, aholisining urf-odatlarini, xo‘jaligini o‘rganishda mashhur marokashlik sayyoh Ibn Battutaning alohida o‘rni bor. U Afrikaning shimoliy va sharqiy sohillarini, Nil havzasini (1325-1349-y.), Sahroyi Kabirning g‘arbiy qismini, Niger daryosining yuqori oqimidan o‘rta oqimigacha o‘rgangan.
XV asr yevropaliklarning Afrikani o‘rganishida muhim bosqich bo‘lsa-da, unga qora kunlarni — qullar savdosini keltirdi. 1487-yilda Bartolomeu Diash Afrikaning janubidagi Yaxshi Umid burniga qadar Atlantika okeani sohillarini o‘rgandi. 1497-1498-yillarda portugaliyalik Vasko da Gama Afrikani janubdan aylanib o‘tib, 1498-yil 20-mayda Hindistonning Kalkutta (Kolkata) portiga yetib keldi. U yevropaliklar uchun Hindistonga boradigan dengiz yo‘lini kashf etdi.
Afrikaning ichki qismi tabiatini o‘rganishda ingliz tadqiqotchisi D.Livingstonning xizmatlari katta bo‘ldi. U Kalaxari cho‘lini, Zambezi daryosini, Kongo daryosining yuqori oqimlarini, Nyasa, Tanganika ko‘llarini o‘rgandi. Zambezi daryosi dagi sharsharaga Viktoriya nomini berdi. Ingliz-Amerika ekspeditsiyasining boshlig‘i G.M.Stenli (1817-1877-y.) Zanzibar orolini, Viktoriya ko‘lini va Nil daryosining boshlanish irmog‘i Kagera ekanligini aniqladi, Lualaba va Kongo daryolarini quyi oqimiga qadar o‘rgandi.
Afrika tabiati va xalqlari hayotini rus olimlaridan V.V.Yunker, Y.P.Kovalevskiy, A.A.Yeliseyev, N.I.Vavilovlar tekshirdilar. N.I.Vavilov tashkil etgan ekspeditsiya (1926-1927-y.) 6000 dan ortiq madaniy o‘simliklardan namuna oldi. U Efiopiya qimmatli qattiq bug‘doy navining vatani ekanligini aniqladi.
|
| |