nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Klaster” metodi.  “Klaster” metodi

|
“Klaster” metodi. “Klaster” metodi
|
bet | 6/7 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #113073 |
Bog'liq HTMLda Web sahifalar yaratish mavzusini o\'qitish metodikasi 3“Klaster” metodi. “Klaster” metodi. Klasterlarga ajratish – o’quvchilarga biror mavzu bo’yicha erkin va ochiq fikr yuritishga yordam beradigan pedagogik strategiyadir. Bu metod biror mavzuni chuqur o’rganishdan avval o’quvchilarning fikrlash faoliyatini jadallashtirish hamda kengaytirish uchun xizmat qilishi mumkin. Shuningdek, o’tilgan mavzuni mustahkamlash, yaxshi o’zlashtirish, umumlashtirish hamda o’quvchilarni shu mavzu bo’yicha tasavvurlarini chizma shaklida ifodalashga undaydi. Klasterlarga ajratish metodini qo’llash quyidagicha amalga oshiriladi: - tarqatma materialda mavzuga oid ochiq so’z yoziladi; - o’quvchilar ushbu so’z bilan bog’liq xayollariga kelgan so’z va jumlalarni uning atrofiga yoza boshlaydilar; - so’zlarni yozish jarayoni o’qituvchi tomonidan belgilangan vaqt tugaguncha yoki barcha so’z va qoidalar tugaguncha davom etadi. Klasterga ajratishda bir qator qoidalarga ham rioya qilish zarur. Ular quyidagilardan iborat: Klasterga ajratishda bir qator qoidalarga ham rioya qilish zarur. Ular quyidagilardan iborat: 1. Xayolga kelgan hamma narsani ularning mazmuniga e`tibor bermasdan yozib borish. 2. Orfografiya va boshqa omillarga e`tibor bermaslik. 3. Vaqt tugaguncha ko’proq bog’lanishlar hosil qilishga harakat qilish. 4. G`oyalar va so’zlar sonini cheklab qo’ymaslik.
HTMLdagi istalgan harakat teglar bilan aniqlanadi.
Dastlab bu til mutaxassislar uchun hujjat tayyorlash vositasi sifatida yaratilgan.
HTML dastlab nostandart turli versiyalari mavjud bo'lganligi tufayli birinchi rasmiy versiya 2.0 dan boshlangan.
HTML 1.0 versiya rasmiy ravishda mavjud emas.
HTML inglizcha:
Hypertext Markup Language — hipermatnli
belgilash tili
Ananaviy tushuncha bo’yicha HTML butunlay dasturlash tili hisoblanmaydi. HTML–hujjatni belgilash tili.
HTML ning Muallifi: Tim berners-Lee
Aqliy hujum (breynstroming-aqllar to’zoni) – amaliy yoki ilmiy muammolar yechish g’oyasini jamoaviy yuzaga keltirish.
|
| |
yig‘ish, qayta - Resms6 Fan nomi: tadqiqot usullari va ko‘nikmalari

5
jarayonidagi ba'zi muammolar.
5. Ttahlil turlari va elementlari.
6. Tadqiqotda statistikasi. Dispersiya o‘lchovlari.
Asimmetrik o‘lchovlar. O‘zaro aloqadorlik
o‘lchovlari.
7. Oddiy regression tahlil. Murakkab korrelatsiya
va regressiya.
8. Qisman korrelatsion bog‘lanish.
Yondashuvlar
jamlanmasi. Boshqa o‘lchov birliklari.
9.
Gipoteza va ularni
tekshirish
1. Gipoteza turlari.
Eksperimental va
eksperimental bo‘lmagan gipoteza.
2. Gipotezani tekshirish (parametrik va
parametrik bo‘lmagan testlar). Xatolar turlari va
ularning nazorati.
3. Gipotezalarni
tekshirishga oid asosiy
tushunchalar.
4. Gipotezani tekshirish tartibi. Gipotezani
tekshirish bloksxemasi.
Gipotezani tekshirish
kuchini o‘lchash. Gipoteza testlari.
5. O‘rtacha qiymat gipotezasini tekshirish.
6. Proportsiyalar gipotezasini tekshirish.
Proportsiyalar orasidagi farqlar
gipotezasini
tekshirish.
7. Korrelyatsiya koeffitsientlarining gipotezasini
tekshirish. Gipoteza testlarining kamchiliklari.
2
2
8
10.
Tadqiqotning
texnik bayoni
1. Tadqiqot hisoboti turlari. Esse. Referat.
Taqdimot. Kurs ishi.
2. Tadqiqot qoralamasi. Tezis. Ilmiy maqola.
Anjuman taqdimoti, ma'ruzasi va boshqalar.
3. Loyiha. Bitiruv malakaviy ishi.
4. Monografiya.
Tadqiqot
hisobotlarining
tuzilishi:
sarlavha, annotatsiya, kalit so‘zlar,
kirish, metodologiya, natijalar, muhokama, xulosa,
taklif, adabiyotlar ro‘yxati, izoh,
jadval va
ilovalar.
5. Adabiyotlar ro‘yxati. Impakt faktor. Reyting,
indekslari. Jurnallardan iqtibos keltirish.
4
4
10
11.
O‘rta darajadagi programmalash tillarida

O‘rta darajadagi programmalash tillarida amallar va buyruqlarni (komandalar)ni ifodalash uchun odam tushunishi uchun qulay bo‘lgan har xil qishartma so‘zlardan foydalaniladi. Bunda ham programma tuzuvchi EHM qurilmalari adreslari bilan ishlashi lozim. Bu qishartmalar-mnemokodlar deyiladi, bu turdagi programmalash tillari assemblerlar deb ataladi.
Yuqori darajadagi programmalash tillarida ko‘rsatmalar inson tiliga yaqin bo‘lgan so‘zlar va birikmalardan iborat bo‘lib, programma tuzish uchun juda qulay va biror maxsus amallardan tashhari hollarda adreslar va qurilmalar bilan bevosita bog‘liq ko‘rsatmalarni bilish zarur emas. Yuqori bosqich programmalash tillariga misol sifatida FORTRAN, Algol, RL-1, BASIC, PASKAL, C, C tillarini keltirish mumkin.
Informatsion texnologiyalarining jadal suratlar bilan rivojlanishi, Internetning paydo bo‘lishi, yangidan yangi va ma’lum maqsadlarga mo‘ljallangan programmalash tillari va muhitlari yaratildi va yaratilmoqda. Ularga misol sifatida dBase, KARAT, LISP, FoxPro, Simula, Delphi, Visual Basic, Visual S, HTML, Java, Java Script kabi tillar va programmalash muhitlarini keltirish mumkin. Hozirgi kunga kelib obyektga yo‘naltirilgan va vizual programmalash texnologiyalari keng tarqalmoqda.
Har bir algoritmik tilning o‘z alfaviti maxsus belgisi va birikmalari, operatorlari, konstruksiyalari bo‘ladi va ular ma’lum bir sintaktik va semantik qonun qoidalarga buysinadi.
|
Sintaksis va semantika Yuqori bos - bet 4

-
metoformula esa, yuqoridagi metoformulasiga bog‘liq holda sifatida quyidagi 10 ta ifodadan ixtiyoriy bittasi bo‘lishi mumkin degan ma’noni anglatadi:
A, V, AA, AV, VA, VV, A-A, A-V, V-A, V-V.
Eslatib o‘tamiz vertikal chiziq yoki degan ma’noni ifodalaydi. Faraz qilaylik biz degan tushunchasini kiritmoqchimiz va ikkilik kod deganda 0 va 1 rahamlardan tashkil topgan ixtiyoriy ketma-ketlikni nazarda tutamiz. Umuman olganda, 0 va 1 ning o‘zlari ham ikkilik kod va ularning yoki 0 va 1 rahamlaridan birortasini yozsak, yana ikkilik kod paydo bo‘ladi yuqorida keltirilgan fikrlarni quyidagi metaformulalar yordamida oddiy va qiska ko‘rinishda ifodalash mumkin.
::=0+1
|
IV. Ta’lim berish usullari

4
metodlari
2. Tadqiqot vositalari (anglashvositalari).
Anglashning moddiy vositalari.
3. Anglashning axborot vositalari. Anglashning
matematik vositalari.
4. Tadqiqot usullari.
5. Empirik usullar. Adabiyotlar, hujjatlar va
faoliyat natijalarini o‘rganish.
6. Nazariy usullar. Dialektika. Dialektika
qonunlari.
4.
Tarmoqning texnik vositalari

|
Tarmoqning texnik vositalari
|
bet | 3/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #147422 |
Bog'liq Komp tarmoqlariTarmoqning texnik vositalari
Kompyuterdan turli masalalarni xal qilishda foydalanish mumkin. Axborot almashish uchun magnit va kompakt disklardan foydalanish yoki boshqa kompyuterlar bilan umumiy ulanish kerak bo’ladi.
Kompyuterlarning uzaro axborot almashish imkoniyatlarini beruvchi kurilmalar majmuiga kompyuter tarmoqlari deyiladi.
Kompyuter tarmoqlari (kiskacha tarmoqlar) server (yoki xizmatchi kompyuter) , kontsentrator (HUB), axborot uzatish kabellari va modemdan tashkil topadi. Har bir kurilmaning xususiyatini kiskacha yoritib utamiz.
Server—tarmoq ishini ta’minlovchi maxsus kompyuter.
Srever disklarida kompyuterlarning birgalikda ishlash imkonini beruvchi dasturlar, ma’lumotlar omborlari va faksli alokalarni, ma’lumotlarni bosmaga chiqarish ishlarini amalga oshiradi. Serverda joylashgan dasturlardan foydalanish doirasi umumiy masalaning kuyilishiga ko’ra cheklangan bulishi mumkin.
Kontsentrator (HUB)—tarmoqdagi kompyuterlarni uzaro axborot almashinuvini ta’minlovchi maxsus kurilma. Ular 8, 12, 16 ta kompyuterlarni uzaro boglashi mumkin.
Axborotni uzatish kabellari
tarmoqda axborotni bir kompyuterdan boshkasiga uzatish uchun xizmat kiladi (odatda, koaksil kabel ishlatiladi).
Modem —axborotni kompyuterdan uzatish kabeliga utkazuvchi maxsus elektron kurilma.
Modem «modulyator» va «demodulyator» suzlari birikmasidan xosil bo’lgan. Bu kurilma yordamida axborotlar uzatuvchi kompyuterda rakamli ko’rinishdan analog ko’rinishiga aylantiriladi, shuningdek, kabul kiluvchi kompyuterda analog ko’rinishidan rakamli ko’rinishga aylantiriladi. Boshkacha aytganda, modemning vazifasi kompyuterda «0» va «1» ko’rinishida tasvirlangan ma’lumotni ikki asosiy chastotalik telefon signallariga va aksincha, telefon signalini «0» va «1» yordamida kodlangan axborot ko’rinishiga utkazib berishdan iborat. Modemning asosiy xaraktiristikasi bodlarda ulchanadigan ma’lumotlarni uzatish tezligidan iborat. Zamonaviy modemlarning tezligi 2400,9600, 14400, 19200, 22880 va 33600 boddan iborat. Elektron alokalar uchun ushbu modemlarning ixtiyoriysidan foydalanish mumkin.
Kompyuterlar tarmoqda ishlashi uchun serverga kerakli operatsion tizim urnatilishi kerak. Bunday operatsion tizimlar ikki turga bulinadi. Masalan, Windows for Workdows 95, Windows-1 Workstation operatsion tizimi serversiz tarmoqlarni tashkil etish imkoniga ega bo’lgan operatsion tizimlar hisoblanadi. Bunday tarmoqdagi kompyuterlar teng xukukli hisoblanadi. Ikkinchi turdagi operatsion tizimlarda tarmoqni xosil qilish uchun maxsus kompyuter—server ajratiladi. Ularga Novell Net Ware NT Server va boshqalarni misol kilib keltirish mumkin. Bunday operatsion tizim kompyuter ishini ishonchli va samarali kilib amalga oshiradi.
|
| |
S   hinali - Mavzu: Kompyuter tarmoqlari

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlari
|
bet | 5/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #147422 |
Bog'liq Komp tarmoqlariS hinali bog’lanishda esa ma’lumotlar uzatuvchi kompyuterdan shina bo’yicha har ikki tomonga uzatiladi.
Xalqa tipidagi tarmoq.
S hinali topologiya.
Yulduzsimon bog’lanishda markaziy kompyuter mavjud bo’lib, unga qogan barcha kompyuterlar bog’langan bo’ladi.
Yulduzsimon topologiya.
Axborot texnologiyasi shu jumladan kompyuterlar keng qo’llanilibkelayotgan ayrim sohalarni ko’rib chiqamiz.
1. Biznes sohasi - biznes reja tuzishda va kutilayotgan daromad va chiqimlarni hisoblashda;
mijoz haqida ma’lumotlar ro’yhatini saqlash va u bilan ishlashda va h.k.
2. Bank sohasi – yil davomida sutkasiga 24 soat mijozlarga aloqa uchun va tegishli ma’lumotlarni olish, balansni tekshirish, hisobni to’lash imkoniyatini yaratish.
mijozlarga xizmat ko’rsatish madaniyatini oshirish;
kredit kartochkalari yordamida telefon yoki Internet orqali xizmatni yo’lga qo’yish va h.k.
3. Robototexnika sohasida . Kompyuter asri boshlanishi bilan inson og’ir va zararli mehnatdan ozod etadigan robotlar paydo . Ular odam qiyofasida bo’lmasa ham ko’plab funksiyallarni bajara oladilar. Misol: O’ZDAEWOO avto O’zbekiston – Koreya qo’shma avtomobil korhonasida turli ishlarni bajaradigan robotlar keng qo’llanilmoqda.
Marketing sohasi. Marketingda eng asosiy bozorni haridorlar talab ehtiyojlarini chuqur va har taraflama o’rganish va ishlab chiqarishni shuning asosida qurish, ikkinchi tomondan esamavjud talab va ehtiyojga faol ta’sir ko’rsatish haridorlarni muayyan omllarga bo’lgan talablarni shakllantirishdan iborat.
Ishlab chiqarish sohasida. Ishlab chiqarishning deyarli barcha sohalarida kompyuterlar qo’llanilib kelinmoqda. Kompyuterlar ko’pgina texnologik jarayonlarni boshqarmoqda. Maxsulotni ishlab chiqarishda axborot asosiy kompyuterdan ishlab chiqarish liniyalariga etkaziladi. U erda axborotni qabul qilishga tayyor turgan robotlar kompyuter uzatgan dastur asosida mahsulotni yig’a boshlaydi. Tayyor mahsulotlar esa robotlar yordamida tekshirilib omborlarga jo’natiladi.
|
| |
Kompyuter tarmoqlari - Mavzu: Kompyuter tarmoqlari

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlari
|
bet | 4/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #147422 |
Bog'liq Komp tarmoqlariKompyuter tarmoqlari
Jamiyatning hozirgi bosqichda axborot texnologiyalarining rivojlanishini kompyuter tarmog’isiz tasavvur qilib bo’lmaydi.
Kompyuter tarmog’i - bu aloqa kanallari orqali yagona tizimga bog’langan kompyuter va terminallar majmuidir.
Tarmoq axborotni ishlab chiqaruvchi va undan foydalanuvchi ob’ektlar tarmoq ob’ektlari deyiladi. Tarmoq ob’ektlari alohida
kompyuter, kompyuter kompleksi, ishlab chiqarish robotlari va boshqalar bo’lishi mumkin. Axborotni territorial joylashuviga qarab kompyuter tarmoqlarini 3 ta asosiy sinfga ajratish mumkin:
Global tarmoqlar.
Regional (mintaqaviy) tarmoqlar.
Lokal (mahalliy) tarmoqlar.
Global kompyuter tarmoqlari turli mamlakatlarda turli qit’alarda joylashgan obonentlarni birlashtiradi. Obonentlar orasida aloqa bunday tarmoqlarda telefon aloqa liniyalarida, radio aloqa, sputnik aloqa tizimlari asosida amalga oshiriladi.
Mintaqaviy kompyuter tarmoqlari bir- biridan ancha uzoqda joylashgan biror birmintaqaga tegishli obonentlarni birlashtiradi. Misol: biror shaxar ichidagi yoki iqtisodiy regionda yoki alohida bir mamlakatda joylashgan obonentlarni birlashtiruvchi tarmoq.
Lokal tarmoq kichik bir hududda joylashgan obonentlarni birlashtiradi. Bunday tarmoq odatda aniq bir joyga bog’langan bo’ladi. Misol: biror korxona yoki tashkilotga mahallliy tarmoqning uzunligini 2-3 km. Bilan cheklash mumkin.
Global, mintaqaviy va lokal tarmoqlarning birlashmasi ko’p tarmoqli ierarhiyani tashkil etish imkonini beradi. Misol: INTERNETkompyuter tarmoqlari keng tarqalgan ommaviylashgan kompyuter tarmog’idir. Uning tarkibiga erkin ravishda birlashgan tarmoq kiradi. Uning nomini o’zi «tarmoqlar orasida» ma’nosini bildiradi. Shuning uchun u katta imkoniyatlarga ega. Internet alohida tarmoqlarni birlashtirgan. Internetning asosiy yacheykasini maxalliy kompyuter tarmoqlari tashkil etadi.
Kompyuterning mahalliy tarmoqqa ulashning 3 turi mavjud.
Halqasimon.
Shinali.
Yulduzsimon.
Halqasimon bog’lanishda kompyuterlar yopiq chiziq bo’yicha bog’langan bo’ladi. Tarmoqning kirish qismi chiqish qismi bilan ulangan bo’ladi. Axborot halqa bo’yicha kompyuterdan kompyuterga o’tadi.
|
| |
Marshrutlash - Mavzu: Kompyuter tarmoqlari

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlari
|
bet | 2/5 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #147422 |
Bog'liq Komp tarmoqlariMarshrutlash bu –kerakli manzilga axborot blokini uzatish yulini aniklash jarayonidir.
Selektsiyalash –tegishli manzildagi axboroni saralash demakdir.
Lokal tarmoqlar axborotni marshrutlash va selektsiyalash usuli buyicha ikki sinfga ajratiladi.
Lokal tarmoqlar selektsiyalash orqali axborotni bir abonent tizimidan boshqa tizimga uzatishni ta’minlaydi.
Ishchi tizimlar katta mikdordagi ma’lumotni saqlash, izlash, murakkab hisoblashlar, modellashtirish, dasturiy ta’minotni rivojlantirishga xizmat kiladi.
Ma’muriyat tizimlari—tarmoqni boshkaradi. Kommunikatsion tizimlar abonent tizimlar orasidagi axborotlarni uzatish uchun marshrutlash va boglanishlarni kommutatsiya qilish vazifasini bajaradi.
Mintakaviy tarmoq—biror tuman, viloyat yoki respublika mikyosidagi kompyuterlarni uzida mujassamlashtirgan tarmoq.
Bunday tarmoqda bir nechta markazlashgan (ya’ni lokal tarmoqlarni birlashtiruvchi) juda kuvvatli serverlar mavjud bo’ladi va bunday serverlar urtasidagi axborot aloka kabeli, optik tolali yoki sun’iy yuldosh radioaloka kanallari yordamida uzatiladi.
Global tarmoq—dunyoning ixtiyoriy davlatidagi kompyuterlarni uzida birlashtirish imkoniga ega bo’lgan tarmoq. Bu tarmoq internet (Internet) deb yuritiladi.
Internet bilan birga intranet tushunchasi ham ishlatiladi.
Intranet—bu internet texnologiyasi, dastur ta’minoti va bayonnomalar asosida tashkil etilgan, ma’lumotlar ombori va elektron jadvallar bilan jamoa bulib ishlash imkonini beruvchi korxona yoki tashkilot mikyosidagi yangi axborot muxitini tashkil etuvchi kompyuter tarmogidir.
Intranet boshqa kompyuter tarmoqlaridan quyidagi jixati bilan farklanadi: bir yoki bir nechta serverdan tashkil topgan tarmoq mijozi undagi ma’lumotlardan foydalanish uchun ularning kaysi serverda, kaysi katalogda, qanday nom bilan saklanayotganligini, ularga kirish usul va shartlarini bilishi zarur bo’ladi.
Internetda esa bunday nokulayliklarning oldi olingan bulib, uning foydalanuvchisiga bunday msa’lumotlarni bilishi shart emas. Bundan tashkari, internet tarmogida mavjud bo’lgan barcha elektron hujjatlar va ma’lumotlar omborini giperboglanishlar yordamida uzaro boglab yagona axborot muxiti kurish, unda kulay axborot qidiruv tizimlarini tashkil etish mumkin bo’ladi.
|
| |
Sintaksis– - Sintaksis va semantika Yuqori bos

|
Sintaksis va semantika Yuqori bos
|
bet | 3/8 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 39,68 Kb. | | #15033 |
Sintaksis–bu alfavitdan foydalanilgan holda biror algoritmik tilda ishlatilishi mumkin bo‘lgan konstruksiyalarni aniqlovchi qoidalar sistemasidir. Bu konstruksiyalar orqali algoritmlar ifodalanadi. Shunday qilib, sintaksis har bir simvollar ketma-ketligining berilgan tildan foydalanish mumkinligini yoki mumkin emasligini aniqlab beradi.
Semantika–biror algoritmik til konstruksiyalarini ma’nosi jihatidan tekshiruvchi qoidalar sistemasidir. Biror algoritmik tilning sintaktik qoidalarini ifodalash uchun maxsus yordamchi tilga–metatil deb ataladi. Eng keng tarqalgan metatillardan biri Bekus–Naurning metalingvistik formulalari va sintaktik diagrammalaridir. Bir algoritmik tilning qonun qoidalarini aniq va bir qiymatli aniqlash uchun maxsus tushincha va belgilar zarur bo‘ladi. Tilning har bir tushinchasi uchun yagona metoformula mavjud bo‘lishi kerak va uning gap qismida kiritilayotgan tushincha, ya’ni metao‘zgaruvchi ko‘rsatiladi. O‘ng tomonda esa, metoo‘zgaruvchining qabul qilishi mumkin bo‘lgan qiymatlar to‘plami keltiriladi. Odatda metoo‘zgaruvchilar maxsus <> kavslar ichida yoziladi. Masalan: , . Metoformulaning chap va o‘ng qismlari maxsus metosimvol bilan ajratiladi va u “ta’rif bo‘yicha” degan ma’noni anglatadi. Masalan, quyidagi metoformula
AV
o‘zgaruvchi ta’rif bo‘yicha A yoki V harfidir degan ma’noni ifodalaydi.
|
| |
Programmalash tillari haqida Paskal tiliga kirish

|
Programmalash tillari haqida Paskal tiliga kirish
|
bet | 1/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 106,5 Kb. | | #111647 |
Bog'liq Dasturlash tillari va ularning imkonyatlari
Dasturlash tillari va ularning imkonyatlari
Reja:
Programmalash tillari haqida Paskal tiliga kirish 3. Programmalash tillari va texnologiyalari
Endi bizning oldimizda algoritmlarni EHM tushinadigan tilda yozish masalasi turadi, buning uchun maxsus algoritmik tillar mavjud. EHM paydo bo‘lganidan beri juda ko‘plab algoritmik tillar yaratilgan. Ularni shartli ravishda uch tipga ajratish mumkin:
Quyi darajadagi programmalash tillari (mashina tillari)
O‘rta darajadagi programmalash tillari
Yuqori bosqichli programmalash tillari
Quyi darajadagi programmalash tillarida buyruqlar va amallar ma’lum kodlar (raqamlar) bilan ifodalangan bo‘lib, ular EHM qurilmalari adreslari bilan bevosita ishlashga mo‘ljallangan va mashina tili deb ham yuritiladi.
O‘rta darajadagi programmalash tillarida amallar va buyruqlarni (komandalar)ni ifodalash uchun odam tushunishi uchun qulay bo‘lgan har xil qisqartma so‘zlardan foydalaniladi. Bunda ham programma tuzuvchi EHM qurilmalari adreslari bilan ishlashi lozim. Bu qisqartmalar-mnemokodlar deyiladi, bu turdagi programmalash tillari assemblerlar deb ataladi.
Yuqori darajadagi programmalash tillarida ko‘rsatmalar inson tiliga yaqin bo‘lgan so‘zlar va birikmalardan iborat bo‘lib, programma tuzish uchun juda qulay va biror maxsus amallardan tashqari hollarda adreslar va qurilmalar bilan bevosita bog‘liq ko‘rsatmalarni bilish zarur emas. Yuqori bosqich programmalash tillariga misol sifatida FORTRAN, Algol, RL-1, BASIC, PASCAL, C, C tillarini keltirish mumkin.
Informatsion texnologiyalarining jadal suratlar bilan rivojlanishi, Internetning paydo bo‘lishi, yangidan yangi va ma’lum maqsadlarga mo‘ljallangan programmalash tillari va muhitlari yaratildi va yaratilmoqda. Ularga misol sifatida dBase, KARAT, LISP, FoxPro, Simula, Delphi, Visual Basic, Visual S , HTML, Java, Java Script kabi tillar va programmalash muhitlarini keltirish mumkin. Hozirgi kunga kelib obyektga yo‘naltirilgan va vizual programmalash texnologiyalari keng tarqalmoqda.
Har bir algoritmik tilning o‘z alfaviti maxsus belgisi va birikmalari, operatorlari, konstruksiyalari bo‘ladi va ular ma’lum bir sintaktik va semantik qonun qoidalarga buysinadi.
|
| |
1-Amaliy mashg‘ulot Vaqt mobaynida uzelning ta’mirlash grafigini ishlab chiqish va optimallashtirish

|
1-Amaliy mashg‘ulot Vaqt mobaynida uzelning ta’mirlash grafigini ishlab chiqish va optimallashtirish
|
Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #156256 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulot(Ichjra)
1-Amaliy mashg‘ulot
Vaqt mobaynida uzelning ta’mirlash grafigini ishlab chiqish va optimallashtirish
Optimallashtirish - bu texnologik jarayonni amalga oshirishning eng yaxshi shartlarini topish protsedurasi. Optimallashtirish masalasi xuddi ko‘p o‘zgaruvchili funksiyalarning ekstremumlarini qidirishning matematik masalasi kabi qaraladi.
Texnologik jarayonni aks ettiruvchi va ta'mirlash jarayoni to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan tarmoq modelining grafik tasviri ish tarmoq diagrammasi deb ataladi.
Texnologik xarita - Ishlab chiqarish resurslariga boʻlgan ehtiyojlar, ulardan foydalanish va boshqa ishlab chiqarish koʻrsatkichlari, shuningdek, belgilangan ishlab chiqarish dasturini bajarish boʻyicha tashkiliy iqtisodiy tadbirlar aks etgan normativ reja hujjati. Texnologik xarita jadval shaklida boʻlib, unda ketma-ketlikda (odatda xronologik tartibda) barcha turdagi ishlar (qabul qilingan texnologiyaga muvofiq), mashina, mexanizm, materiallar sarfi normalari, bajariladigan ishlar hajmi, baholari va boshqa koʻrsatiladi, shuningdek, mahsulot tannarxini hisoblashda qishloq xoʻjaligida qabul qilingan uslubiyat boʻyicha xarajatlar turlari aks ettiriladi. Texnologik xarita asosida barcha mahsulotlar boʻyicha bevosita xarajat (sarf)lar, boʻlinmalardagi doimiy va mavsumiy xodimlar soni, texnika va boshqa moddiy resurslarga boʻlgan ehtiyojlar aniqlanadi. Texnologik xarita yordamida boʻlinmalar ishlab chiqarish topshiriklari shakllantiriladi, zarur xarajatlar limiti hisob kitob qilinadi, mahsulotning reja tannarxi hisoblanadi, mahsulot birligiga narx belgilanadi, rejalashtirilgan ishlarni bajarilishi ustidan nazorat amalga oshiriladi.
Texnologik xaritalarni xoʻjalik mutaxassislari (iqtisodchi tashkilotchilar, texniklar, muhandis mexaniklar va boshqalar) xoʻjalikdagi konkret sharoitlarni xisobga olgan holda namunaviy shakllar asosida ishlab chiqadilar.
Texnologik xaritalar operativ (muayyan mavsum uchun), yillik (bir yil uchun) va istiqbol (eng ilgʻor progressiv texnologiya va mashinalar sistemasini oʻzlashtirish, mehnatni tashkil etish va unga haq toʻlashda yangi usullarni joriy qilish va boshqa nazarda tutiladi) turlarga boʻlinadi.
1.1-rasm. Havotaqsimlagich nuqsonlarini aniqlash hamda ta’mirlash jarayonining texnologik xaritasi.
Ishlab chiqarish punktlarini yoki tamirlash uchastkalarini loyihalashda boshqa uchastkalar bilan aloqasini o’rnatish uchun ularning nisbiy joylashuvi diagrammasini taqdim etish kerak.
|
| |
II. Fanning maqsadi - Resms6 Fan nomi: tadqiqot usullari va ko‘nikmalari

3
“akaemik rivojlanish ko'nikmalari” fani masalalari doirasida talabalar:
- ilmiy tadqiqot olib borishning metodologik asoslari, zaruriy shartlari, ilmiy izlanishga xos
asosiy tushunchalar, ilmiy tadqiqotning mantiqiy tuzilmasi, mavzuni tanlash bosqichlari, tadqiqot
rejasini tuzish, ilmiy bilishda umumiy va xususiy metodlar, ilmiy-metodik adabiyotlardan
foydalanish, fanning oʻziga xos xususiyatlari, ilmiy tadqiqotning amal qilish mexanizmlari haqida
tasavvurga ega boʻlishi, tadqiqot tuzilishini
bilishi va ulardan foydalana olishi;
- tadqiqot jarayonini tasvirlash, xulosalarni taʼriflash va olingan natijalarni baholash, ilmiy
tahlil qilish, empirik va nazariy tadqiqot usullarini farqlash, kengaytirilgan tadqiqot rejasini ishlab
chiqish, ilmiy tadqiqotning metodologik tamoyillari, ilmiy loyihalarni tuzish, ilmiy izlanishlarning
yoʻnalishlari, olimning ahloqiy fazilatlari xaqidagi
koʻnikmalariga ega boʻlishi;
-bilimning konstruktiv xarakteri, ilmiy faoliyat mahsulining amaliy ahamiyatini anglash,
ilmiy-metodik adabiyotlarni tahlil qilish va ularga havola berish usullari, mavzuni yoritish uchun
matndan daliliy misollar tanlash, ularning miqdorini belgilash, qoʻlyozmani tahrir qilish, ilmiy ishni
ilmiy-mantiqiy uslubda ravon va savodli yozish
malakalariga ega boʻlishi lozim.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Mavzu: Kompyuter qurilmalari va undan foydalanish texnologiyalari mundarija

|
Mavzu: Kompyuter qurilmalari va undan foydalanish texnologiyalari mundarija
|
bet | 21/21 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 97,64 Kb. | | #119299 |
Bog'liq I-bob. Kompyuterlarning asosiy qurilmalari va ularning imkoniyat-fayllar.orgFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. I. A. Karimov Barkamol avlod-O’zbekiston taraqqiotining poydevori.-Toshkent. Sharq, 1997.-64b
2. СухановА.П. Информация и прогресс.-М.1998.
3. Томбовче В.Л.Пятый рынок–экономическое проблемы производства информфации. М.1995.
4. Sayfurov D., Muydinov A., Xaydarov O. “Ofis texnikasi” elektron qo`llanma Toshkent 2003 yil.
5. Урсул А.Д. Информатизация общества. Введению в социальную информатику.
6. AbduqodirovA.A. Algoritm, dastur, EHM.T., ”O’qituvchi”, 1992 yil.
7. Ahmedov B.B., Tayloqov N.I. Informatika. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik.T.,”O’zbekiston”, 2001 y.
8. G’ulomov S.S va boshqalar. Iqtisodiy informatika .T., 1999 yil.
9. PetrovA.V., Aleekseev V.E. и др. «Вычислительная техника и программирование». Учебник для технический вузов. М., «Высщая школа». 1989 y.
10. Rahmonqulova S.I. IBM PC shaxsiy kompyuterida ishlash. NMK “Sharq” Unstar .T., 1998 y.
11. Sagatov M.B va boshqalar. Informatika (ma’ruzalar matni).T., TDTU. 2000 yil.
12. Xolmatov T.X., Tayloqov N.I. Informatika va hisoblash texnikasi. O’quv qo’llanma. Samarqand. 1994 yil.
1996.
13. www.edu.uz O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim Vazirligi portali.
25. www.microsoft.com – Microsoft korparatsiyasining sayti
http://fayllar.org
|
| |
VII. ADABIYOTLAR - Resms6 Fan nomi: tadqiqot usullari va ko‘nikmalari

8
2. https://www.stat.uz (O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi)
3. https://www.natlib.uz (Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi)
4. https://www.lex.uz (O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi)
5. https://www.scopus.com (Retsenziyalanadigan adabiyotlar bazasi)
6. https://www.sciencedirect.com (Retsenziyalanadigan adabiyotlar platformasi)
VIII. Talabalar bilimini baholash
Ushbu fan (modul) bo‘yicha talabalar bilimini baholash semestr davomida o‘quv materiallarini
(testlar va yozma ishlar) bajarishga asoslanadi. Dars davomida talabalar 100
ballik tizimda
baholanadi. Shundan, talabaning dars mashg’ulotlaridagi ishtiroki, mustaqil ishlar va joriy natijalar
uchun 30 ball, oraliq nazorat uchun 20 ball, yakuniy nazorat uchun 50 ball beriladi. Yakuniy
nazorat yozma shaklda amalga oshiriladi. Joriy, oraliq va nazorat
vazifalari quyidagicha
taqsimlanadi:
Talabaning semestr davomida fan boʼyicha toʼplagan umumiy balli har bir nazorat turidan
belgilangan qoidalarga muvofiq quyidagi formula orqali hisoblanadi:
II. O‘QUV FANINING MAZMUNI (maqsadi va vazifalari)

4
uchun 3-semestrda o‘qitiladi.
Mazkur fan bakalavriat bosqichida hamda mutaxassislikda o‘qitiladigan “Kompyuter
ta’minoti”, “Kompyuter tizimlari”, “Telekommunikatsiya tizimlari va tarmoqlari”,
“Operatsion tizimlar”, “Axborot xavfsizligi”, “Oracle - berilganlar bazasini boshqarish
tizimi”, “Berilganlarning intellektual tahlili”, “Python dasturlash tilining Framework’ki
boʻlgan Django’da loyiha qurish”, “ERP tizimlarini maʼmuriy boshqarish”
fanlariga
tayangan holda o‘rgatiladi, hamda magistrantlarning axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari, loyihalash, dasturlash sohasidagi bilimlarini chuqurroq o‘zlashtirilishida
muhim rol o‘ynaydi. Magistrantlarda bu fan bo‘yicha
olingan bilim, quyi bosqichda
o‘qitilgan “Milliy g‘oya. O‘zbekistonni rivojlantirish strategiyasi” “Fuqarolik jamiyati”,
“O‘zbekiston tarixi” hamda mutaxassislikda o‘qitilgan “Ilmiy tadqiqot metodologiyasi”
fanlari bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarini mustahkamlashda samarali vosita bo‘lib
xizmat qiladi. Bu esa o‘z navbatida predmetlar orasidagi o‘zaro bog‘liqlik
va uslubiy
jihatdan uzviylik borligini anglatadi.
“тасдиқлайман”

“тасдиқлайман”
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
23.05.2024
Hajmi
0,54 Mb.
#251414
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“тасдиқлайман”
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
D
  
E - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti axborot xavfsizligi fakulteti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti axborot xavfsizligi fakulteti
|
bet | 2/2 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 90,71 Kb. | | #243618 |
Bog'liq Namazov kripto Amaliy 1D
|
E
|
F
|
G
|
H
|
I
|
J
|
K
|
L
|
M
|
N
|
O
|
P
|
Q
|
R
|
S
|
T
|
U
|
V
|
W
|
X
|
Y
|
Z
|
0
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
Shifrlash. Ushbu usulda ma’lumotlarni shifrlash uchun “ NAMAZOV HUSNIDDIN” ochiq matni olinib, kalit sifatida a=2 va b=5 olindi. Alifbo uzunligi m=26 ga ten. Bu holda shifrlash funksifsining umumiy ko‘rinishi quyidagicha bo‘ladi: y = E(x) = (2x + 5)mod26. Yuqoridagi jadvalga asoslanib quyidagini olish mumkin:
Xabar
|
N
|
A
|
M
|
A
|
Z
|
O
|
V
|
H
|
U
|
S
|
N
|
I
|
D
|
D
|
I
|
N
|
X
|
13
|
0
|
12
|
0
|
25
|
14
|
21
|
7
|
20
|
18
|
13
|
8
|
3
|
3
|
8
|
13
|
Shifrlashning umumiy ko‘rinishi esa quyidagicha bo‘ladi:
Xabar
|
N
|
A
|
M
|
A
|
Z
|
O
|
V
|
H
|
U
|
S
|
N
|
I
|
D
|
D
|
I
|
N
|
X
|
13
|
0
|
12
|
0
|
25
|
14
|
21
|
7
|
20
|
18
|
13
|
8
|
3
|
3
|
8
|
13
|
2x+5
|
31
|
5
|
29
|
5
|
55
|
33
|
47
|
19
|
45
|
41
|
31
|
21
|
11
|
11
|
21
|
31
|
(2x+5)mod26
|
5
|
5
|
3
|
5
|
3
|
7
|
21
|
19
|
19
|
17
|
5
|
21
|
11
|
11
|
21
|
5
|
Shifr matn
|
F
|
F
|
D
|
F
|
D
|
H
|
V
|
T
|
T
|
R
|
F
|
V
|
L
|
L
|
V
|
F
|
Deshifrlash formulasi D(y) = a–1(y-b) mod m ga teng bo’lib, a–1 = 9 , b=4 va m=26 ga teng bo‘ladi
.Shifr matn
|
F
|
F
|
D
|
F
|
D
|
H
|
V
|
T
|
T
|
R
|
F
|
V
|
L
|
L
|
V
|
F
| Y |
5
|
5
|
3
|
5
|
3
|
7
|
21
|
19
|
19
|
17
|
5
|
21
|
11
|
11
|
21
|
5
|
Deshifrlashning umumiy ko‘rinishi esa: X*a mod m =1
Shifrmatn
|
F
|
F
|
D
|
F
|
D
|
H
|
V
|
T
|
T
|
R
|
F
|
V
|
L
|
L
|
V
|
F
|
Y
|
5
|
5
|
3
|
5
|
3
|
7
|
21
|
19
|
19
|
17
|
5
|
21
|
11
|
11
|
21
|
5
|
9*(y-4)
|
9
|
9
|
-9
|
9
|
-9
|
27
|
153
|
135
|
135
|
117
|
9
|
153
|
63
|
63
|
153
|
9
|
9(y-4)mod26
|
9
|
9
|
17
|
9
|
17
|
1
|
23
|
5
|
5
|
13
|
9
|
23
|
11
|
11
|
23
|
9
|
Xabar
|
J
|
J
|
R
|
J
|
R
|
B
|
X
|
F
|
F
|
N
|
J
|
X
|
L
|
L
|
X
|
J
|
|
| |
Skaner - Mavzu: Kompyuter qurilmalari va undan foydalanish texnologiyalari mundarija

|
Mavzu: Kompyuter qurilmalari va undan foydalanish texnologiyalari mundarija
|
bet | 14/21 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 97,64 Kb. | | #119299 |
Bog'liq I-bob. Kompyuterlarning asosiy qurilmalari va ularning imkoniyat-fayllar.org2. 3. Skaner
Skaner bu ma’lumotlarni qog’ozli hujjatdan bevosita ЕHM ga kiritish qurilmasidir. Matnlar, sxemalar, rasmlar, grafiklar, fotografiyalar va boshqa grafik axborotni kiritish mumkin. Skaner nusxa ko’chirish apparatiga o’xshab qog’ozli hujjatning tasviri nusxasini qog’ozda еmas, balki еlektron ko’rinishda yaratadi — tasvirning еlektron nusxasi yaratiladi.
Skanerlar hujjatlarni qayta ishlash еlektron tizimining muxim bo’g’ini va istalgan «еlektron stol» ning kerakli еlementidir. O’z faoliyatining natijalarini fayllarga yozib va ma’lumotni kog’ozli hujjatlardan SHK ga obrazlarni avtomatik anglash tizimi orqali skaner yordamida kiritib, qog’ozsiz ish yuritish tizimini yaratishga amaliy qadam qo’yish mumkin.
Skanerlar juda xilma-xildir va ularni bir qator belgilari bo’yicha tasniflash mumkin. Skanerlar oq-qora va rangli bo’ladi.
Oq-qora skanerlar shtrixli va nimrangli tasvirlarni o’qishi mumkin. SHtrixli tasvirlar nim ranglarni, yoki boshqacha aytganda, qo’l rang darajalarini uzatmaydi. Nim rangli tasvirlar qo’l rangning 16, 64 yoki 256 darajalarini anglash va uzatish imkonini beradi.
Rangli skanerlar oq-qora va rangli asl nusholar (originallar) bilan ishlaydi. Birinchi holatda ular ham shtrixli, ham nim rangli tasvirlarni o’qish uchun ishlatilishi mumkin.
Rangli skanerlarda rangli RGB (Red-Green-Blue) modul ishlatiladi: skanerlanadigan tasvir aylanadigan RGB yorug’lik filtri yoki ketma-ket yondiriladigan uchta rangli chiroqlar orqali yoritiladi; har bir asosiy rangga mos signal alohida qayta ishlanadi.
Uzatiladigan ranglar soni 256 tadan 65536 tagacha (High Color standarti) va xatto 16,8 milliontagacha (True Color standarti) tebranishi mumkin.
Skanerlarning o’tkazish qobiliyati tasvirning bir dyuymdagi ajratiladigan nuqtalar miqdori bilan o’lchanadi va 75 dan 1600 dpi gacha (dot per inch) bo’ladi.
Konstruktiv jihatdan skanerlar dastaki va stolli bo’ladi.
Stolli skanerlar, o’z navbatida planshetli, rolikli va proekcion bo’ladi.
Shaffof tashuvchilardan tasvirni o’qiydigan slayd-skanerlar alohida ajralib turadi.
|
| |
Tizimli platani tanlashning ba’zi masalalari

|
Tizimli platani tanlashning ba’zi masalalari
|
bet | 3/21 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 97,64 Kb. | | #119299 |
Bog'liq I-bob. Kompyuterlarning asosiy qurilmalari va ularning imkoniyat-fayllar.orgTizimli platani tanlashning ba’zi masalalari
../../../../../Program Files/Ofis texnikasi/mn/darslik/album/album/qurilmalar/MSI6380_COPY.JPGPlatalarning bazaviy tipik o’lchamlari:
• 12x13,8 dyuymli Full-size AT (IBM PC ning birinchi modellarida ishlatilgan, hozir chiqarilmayapti);
• 8,57x13,04 dyuymli va ularning 8,57x9,85 dyuymli Mini AT ko’rinishdagi turi — Baby AT; ular «Slim Line» dan tashqari hamma korpuslarga o’rnatilishi mumkin (chiqarilmoqda, lekin ular ham sekin еskirib bormoqda);
• 9x13 va 8,2x10,4 dyuym o’lchamli, mos ravishda Slim Line korpuslarida o’rnatiladigan LPX va Mini LPX;
• ATX — tizimli shinaning еng yangi formati bo’lib, u Baby AT dan еlementlarning platada yanada qulayroq joylashishi (platani olmasdan turib, uning еlementlarini engil almashtirish imkonini beradi), yaxshi shamollatish (mikroprocessorga aloxida shamollatgichni o’rnatishni talab еtmaydi), yangi universal shina raz’yoni USB ning borligi va kompyuter ta’minotini modemdan yoki lokal tarmoqdan masofadan turib o’zish imkoniyatining borligi bilan farq qiladi. Platada tezkor xotira CD ROM ning faqat yangi turi uchun raz’yomlar o’rnatilgan.
1.2. Monitor (Displey)
VIDEOTERMINAL QURILMALAR
Videoterminal videomonitordan (displeydan) va videonazoratchidan (videoadapterdan) tashkil topgan. Videonazoratchilar SHK ning tizimli blokini tarkibiga kiradi (bosh platani raz’yoniga o’rnatiladigan videokartada joylashgan), videomonitorlar еsa bular SHK ning tashqi qurilmalaridir.
ЕNT asosidagi videomonitorlar
Videomonitor, displey yoki oddiygina monitor еkranda matnli va grafik axborotni aks еttirish qurilmasidir (qo’zg’almas SHK larda еlektronnur trubkasi (ЕNT) еkranida, ixcham SHK larda еsa suyuq kristalli tekis еkranda).
Monitor tarkibiga quyidagilar kiradi: ЕNT paneli, yoyish bloki, videokuchaytirgich, manba bloki va b.
Monitor еkranining o’lchami ../../../../../Program Files/Ofis texnikasi/mn/darslik/album/album/monitor/display.jpg
Monitor еkranining o’lchami odatda uning diaganali kattaligi bilan dyuymlarda beriladi: IBM ga mos tushuvchi SHK larda еkranlarning quyidagi tipik o’lchamlari qabul qilingan: 12, 14, 15, 17, 20 va 21 dyuym. Еng ko’p tarqalgan o’lchani — 14 dyuymli, lekin 1996 yiddan boshlab 15 dyuymli monitorlarni sotish ancha ko’paydi. Xakmkatan ham, 15 dyuymli monitorlar ishda sezilarli darajada qulay va sog’liq uchun zararsizroqdir (operator еkrandan uzoqroq o’tiradi), lekin ular birmuncha qimmatroqhamdir.
|
| |
Radiatsiya - yadro reaktsiyalari yoki radioaktiv parchalanish jarayonida hosil bo'lgan zarrachalar oqimi

|
Radiatsiya - yadro reaktsiyalari yoki radioaktiv parchalanish jarayonida hosil bo'lgan zarrachalar oqimi
|
bet | 4/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #250884 |
Bog'liq 1 mustaqilRadiatsiya - yadro reaktsiyalari yoki radioaktiv parchalanish jarayonida hosil bo'lgan zarrachalar oqimi.. Biz hammamiz radioaktiv nurlanishning inson tanasi uchun xavfliligi haqida eshitganmiz va bu juda ko'p patologik sharoitlarni keltirib chiqarishi mumkinligini bilamiz. Ammo ko'pincha odamlar radiatsiya xavfi nima ekanligini va o'zingizni undan qanday himoya qilishingiz mumkinligini bilishmaydi. Ushbu maqolada biz radiatsiya nima ekanligini, uning odamlar uchun xavfliligi va qanday kasalliklarga olib kelishi mumkinligini ko'rib chiqdik.
Radiatsiya nima
Fizika yoki, masalan, tibbiyot bilan bog'liq bo'lmagan shaxs uchun bu atamaning ta'rifi juda aniq emas. "Nurlanish" atamasi yadroviy reaktsiyalar yoki radioaktiv parchalanish paytida hosil bo'lgan zarrachalarning ajralib chiqishini anglatadi. Ya'ni, bu ma'lum moddalardan chiqadigan radiatsiya.
Radioaktiv zarralar turli moddalarga kirib borish va o'tish qobiliyatiga ega. Ulardan ba'zilari shisha, inson tanasi, beton orqali o'tishi mumkin.
O'ziga xos radioaktiv to'lqinlarning materiallardan o'tish qobiliyati haqidagi bilimlarga asoslanib, nurlanishdan himoya qilish qoidalari tuziladi. Masalan, rentgen xonalarining devorlari qo'rg'oshindan yasalgan bo'lib, u orqali radioaktiv nurlanish o'tolmaydi.
R adiatsiya sodir bo'ladi:
tabiiy. U barchamiz o'rganib qolgan tabiiy radiatsiya fonini tashkil qiladi. Quyosh, tuproq, toshlar radiatsiya chiqaradi. Ular inson tanasi uchun xavfli emas.
texnogen, ya'ni inson faoliyati natijasida yaratilgan. Bu yer qa’ridan radioaktiv moddalarni qazib olish, yadro yoqilg‘isi, reaktorlar va boshqalarni o‘z ichiga oladi.
Radiatsiya inson tanasiga qanday kiradi
O'tkir nurlanish kasalligi
B u holat odamning bir martalik massiv nurlanishi bilan rivojlanadi.. Bu holat kam uchraydi.
Ba'zi texnogen baxtsiz hodisalar va ofatlar paytida rivojlanishi mumkin.
Klinik ko'rinish darajasi inson tanasiga ta'sir qilgan radiatsiya miqdoriga bog'liq.
Bunday holda, barcha organlar va tizimlar ta'sir qilishi mumkin.
surunkali nurlanish kasalligi
|
| |
-jadvali
(baholashni “5” baholik shkaladan 100 ballik shkalaga o’tkazish jadvali) 
2-jadvalga

12
X. FOYDALANILADIGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
Asosiy adabiyotlar
1.
В.И. Грекул, Н.Л. Коровкина, Ю.В. Куприянов Проектирование информа-
ционных систем. / Практикум: Учебное пособие ил. - (Серия «Основы ИТ»). - М.:
Нац. Открытый Университет «ИНТУИТ» 2012. - 187 с.
2.
Д.В. Чистов. Проектирование информационных систем: учебник и прак-
тикум для академического бакалавриата / под ред. Д.В. Чистова. — М.: Изд. Юрайт,
2016. - 258 с.
3.
И.Ю. Коцюба, А.В. Чунаев, А.Н. Шиков.
Основы проектирования
информационных систем / Учебное пособие. – СПб.: Университет ИТМО, 2015. –
206 с.
4.
О.Г. Инюшкина. Проектирование информационных систем (на примере
методов структурного системного анализа): учебное пособие / О.Г. Инюшкина,
Екатеринбург: «Форт-Диалог Исеть», 2014. - 240 с.
-ma’ruza  1. Mavzu:  Xalqa va uning asosiy xossalari. Butunlik sohasi. Maydon. Jism

|
-ma’ruza 1. Mavzu: Xalqa va uning asosiy xossalari. Butunlik sohasi. Maydon. Jism
|
bet | 11/16 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 494 Kb. | | #116213 |
Bog'liq Algebra va sonlar nazariyasi-1 11-ma’ruza 1. Mavzu: Xalqa va uning asosiy xossalari. Butunlik sohasi. Maydon. Jism.
2. Maqsad: Yarimxalqa, xalqa, butunlik sohasi, maydon va jism tushunchalari bilan tanishtirish va ularning asosiy xossalarini aniqlash.
3. Metodik ta’minot:
a) adabiyot: [1] ( 79-82 b.b.), [2] (104-107 b.b.), b) ShEHM, proektor.
4. Reja:
Xalqa va uning sodda xossalari.
Butunlik soxasi, maydon va jism tushunchalari.
5. Mavzu bayoni.
5.1 Kirish. Xalqa va uning hususiy hollari bŏlmish maydon va jism tushun-chalari ham oldingi ma’ruzada urganilgan gruppa singari algebraning xususiy hollaridir. Gruppada biz bitta binar amal bilan ish kŏrgan edik. Endi biz bŏsh bŏlmagan A tŏplamda ikkita binar (biz ularni kŏpaytirish va qŏshish amallari deb ataymiz) aniqlangan deb qaraymiz. Xalqa tushunchasini ilk bor Dedekind kiritgan.
5.2. Asosiy qism.
Ta’rif: A tŏplam xalqa deyiladi, agar u quyidagi shartlarga buysinsa:
A - additiv abel gruppa;
A da kŏpaytirish amali aniqlangan bŏlib, unga nisbatan A - yarimgruppa;
( ya’ni (a,b,sA) a(bs)=(ab)s)
Shŏpaytirish amali kŏshish amaliga nisbatan distributiv amaldir ( ya’ni (a,b,sA)(a+b)s=as+bs, s(a+b)=sa+sb.)
Agar A dagi kŏpaytirish amali kommutativ bŏlsa (ya’ni (a.bA) uchun ab=ba tenglik ŏrinli bŏlsa) u holda A xalqaga kommutativ xalqa deyiladi. Agar A da birlik element mavjud bŏlsa, u holda A xalqaga birli xalqa deyiladi. Agar A tŏplam chekli bŏlsa,u holda xalqa chekli, aks holda cheksiz deyiladi. A dagi nol’ element A xalqaning nol’ elementi deyiladi. Agar A tŏplamning elementlari sonlardan iborat bŏlsa, u holda A xalqa sonli xalqa deyiladi. Ravshanki, ixtiyoriy sonli xalqa kommutativ xalqa bŏladi.
Misollar (tekshiring).
{0} – nol’ –xalqa.
Z, Q – butun va ratsional sonlar xalqalari.
C[a,b] - [a,b] segmentda uzluksiz bŏlgan sonli funktsiyalar xalqasi.
tZ – t Zg’{1,-1} soniga karrali bŏlgan butun sonlar xalqasi.
5) Q [ ]={a+b / aQ , bQ}
Yuqorida keltirilgan 1)-7) misollardagi xalqalar asosiy xossalari qŏyidagi jadvalda keltirilgan:
Xalqa
|
Kommutativligi
|
Birlik element mavjudligi
|
Teskarilanuvchi elementlar
|
{0}
|
Kommutativ xalqa
|
1=0
|
0 –1=0
|
Z
|
Kommutativ xalqa
|
1
|
Faqat 1 va –1 sonlar
|
Q
|
Kommutativ xalqa
|
1
|
Noldan farqli sonlar
|
R
|
Kommutativ xalqa
|
1
|
Noldan farqli sonlar
|
C[a,b]
|
Kommutativ xalqa
|
|
|
| |
Raqamli va uzluksiz monitorlar - Mavzu: Kompyuter qurilmalari va undan foydalanish texnologiyalari mundarija

Raqamli va uzluksiz monitorlar
Hyp bilan boshqariladigan signal ko’rinishiga bog’liq ravishda monitorlar uzluksiz va raqamli bo’ladi.../../../../../Program Files/Ofis texnikasi/mn/darslik/album/album/monitor/N_I_E230.JPG
Uzluksiz monitorlarda boshqarish buriladigan potenciometrlar asosida, raqamli monitorlarda еsa knopka asosida amalga oshiriladi. Raqamli monitorlarda ko’p darajali еkranli menyu qulay quriladi, oldindan o’rnatilgan grafikli rejimlar ishlatiladi, lekin uzluksiz monitorlar еkranda tasvirni yaxshi sifat bilan, katta miqdorlardagi nimranglar va rangli tuslar bilan o’ta yuqori sifatli standartlarda shakllantirish imkonini beradi (masalan, raqamli monitorlarda 16,7 mln rangli tuslarni qo’llovchi True Color standarti shinalarning katta razryadi kerakligi uchun hozircha ishlatilmayapti).
Vertikal (kadrli) yoyish
Monitorning muhim tavsifi uning kadrli yoyishining chastotasidir. Еkranda 25 Gc chastotali tasvirlar (kadrlar) almashinishi ko’z bilan uzluksiz harakat kabi qabul qilinadi, lekin bunda ko’z еkranning miltillashidan tez charchaydi. Tasvirning yuqori turgunligini ta’minlash va ko’z charchashini kamaytirish uchun zamonaviy yuqori sifatli monitorlarda kadrlarni almashish chastotasi 70—75 Gc dan past bo’lmagan holda ushlab tug’iladi; bunda satrli yoyish chastotasi 40—50 kGc kattalikka еrishadi va videosignallarni yaxshi chastota polosasi ta’minlanadi — bu videomonitorning videonazoratchi bilan mos kelishiga sabab bo’ladigan muhim kattalikdir (tasvirni ravshanligi bo’yicha).
Tasvirning turg’unligiga еrishish uchun kadrli yoyish chastotasi kattaligining o’zi ham videonazoratchi bilan moslashtirilishi lozim. Bu jihatdan barcha monitorlarni 3 guruhga bo’lish mumkin:
../../../../../Program Files/Ofis texnikasi/mn/darslik/album/album/monitor/t220.gif• qayd qilingan chastotali monitorlar, ular faqat bir tasvirlash rejimini tutib turadi;
• bir nechta qayd qilingan chastotali monitorlar, ular bir nechta qayd qilingan tasvirlash rejimlarini tutib turadi;
• multichastotali monitorlar, ular videonazoratchiga avtomatik ravishda sozlanadi va ko’p sonli videorejimlarni tutib turadi (masalan, mos ravishda 50—120 Gc va 30—60 kGc kadrli va satrli yoyish chastotali multichastotali monitorlar).
Satrli yoyish camp bo’yicha va camp oralab bo’lishi mumkin, so’ngti holatgisi yuqori o’tkazish qobiliyatini olish imkonini beradi, lekin haqiqiy kadrli chastotani ikki marta kamaytiradi, ya’ni еkranning miltillashini oshiradi. Shuning uchun satrli yoyish afzalroqdir (ikkala rejimda ham ishlaydigan monitorlar ham bor yuqori o’tkazish qobiliyatini olish kerak bo’lganda satr oralab yoyish ulanadi).
|
Xulosalashning bosqichlari

|
Xulosalashning bosqichlari
|
bet | 2/4 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 25,23 Kb. | | #100263 |
Bog'liq 3. Xulosalar Havola,sitata va abzasXulosalashning bosqichlari. Siz xulosalashda mavzuga doir eng muhim ma’lumotlarni berishingiz yoki mavzuga to‘liqroq to‘xtalib o‘tishingiz mumkin. Odatda, xulosada asosiy fikrlarni qo‘shimcha qismdan (keltirilgan misollar va ularning isbotlaridan) xoli tarzda yozishga e’tibor qaratiladi. Perefrazalash va xulosalash odatda birga ishlatiladi. Xulosalashning maqsadi ma’lumotni mutanosib hajmga keltirish bo‘lsa, perefrazalash esa muhim ma’lumotlarni boshqacha shaklda berib o‘tishdan iborat. Misol uchun, quyidagi gaplarga e’tibor bering:18-asrda, Fransiya va Germaniyadan oldin, Britaniyada sodir bo‘lgan industrial inqilob to‘g‘risida ko‘plab munozaralar davom etib kelmoqda.Ushbu gapni quyidagicha perefrazalash mumkin:Industrial inqilobning nima sababdan boshqa joyda emas, balki aynan Britaniyada sodir bo‘lgani hozirgi kunga qadar tortishuvli savollardan biri bo‘lib kelmoqda
Odatda ta’sirchan perefraza:
Odatda ta’sirchan perefraza:
asl manbadan o‘z shakliga ko‘ra farqlanadi
asl manbadagi so‘zlarning sinonimlaridan iborat bo‘ladi
asosiy ma’noni saqlagan bo‘ladi
asl manbadagi ba’zi bir qismlarni o‘zida mujassamlashtiradi (misol uchun “Industrial inqilob”, “18-asr”)
Perefrazalash va uning yo‘llari (usullari):
a) so‘zlarning sinonimlarini qo‘llash orqali:
Aytadi > keltirib o‘tadi; 18-asr > 1700-yillar; tejamoq > kam xarajat qilmoq
b) so‘z turkumlarini o‘zgartirish orqali:
Izoh (ot) > izohlamoq (fe’l); foyda keltiradigan, foydali (sifat) > foyda (ot)
c) so‘zlar ketma-ketligini o‘zgartirish orqali:
Britaniya industrial inqilobining asosiy sabablari talabni tahlil qilish orqali o‘z yechimini topishi mumkin.
Talabni tahlil qilish orqali Britaniyadagi industrial inqilobning sabablarini topish mumkin.
Amaliyot mashqlarida 3ta usul ham bir vaqtning o‘zida ishlatiladi. Barcha so‘zlar o‘z sinonimlariga ega emasligini hisobga olgan holda, ularning hammasini perefrazalash maqsadga muvofiq emas.
Essening saviyali bo‘lishi olib borilgan tadqiqotlar va ko‘plab esselarning mavzuga doir bildirgan fikrlarini o‘rganib chiqishni talab etadi. Shu sababdan o‘z esseingizda qaysi adabiyotlardan foydalanganingizni keltirib o‘tishingiz maqsadga muvofiqdir. Bu mavzu sizga quyidagilar haqida ma’lumot beradi:
Sitatani matn ichida keltirish
Havolaning asosiy shakllari
Sitatalardan foydalanish
Foydalanilgan adabiyotlarning umumiy ro‘yxatini keltirib o‘tish
|
| |
Monitorlarning o’tkazish qobiliyati

|
Monitorlarning o’tkazish qobiliyati
|
bet | 5/21 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 97,64 Kb. | | #119299 |
Bog'liq I-bob. Kompyuterlarning asosiy qurilmalari va ularning imkoniyat-fayllar.orgMonitorlarning o’tkazish qobiliyati
Videomonitorlar odatda ikki rejimda: matnli va grafikli rejimlarda ishlashi mumkin.
Matnli rejimda monitor еkranidagi tasvir tovush generatori bilan shakllantirilib kengaytiriladigan ASCII to’planining belgilaridan tashkil topgan (psevdografika belgilarini ishlatilgan holda foydalanib tuzilgan oddiy rasmlar, gistogrammalar, ramkalar bo’lishi mumkin). Grafikli rejimda еkranga alohida mozaik (naqshinkor) еlementlardan — piksellardan (pixel-picture element) shakllantirilgan murakkab sxemalar va chizmalar va harflarning turli xil shrifgli va o’lchamli yozuvlari, videotasvirlar chiqariladi.
Monitorlarning yuqori o’tkazish qobiliyati еng avvalo grafikli rejimda kerak va piksel o’lchami bilan bog’liqdir.
O’tkazish qobiliyati monitor еkranida gorizontal va vertikal bo’yicha ujoylashtiriladigan piksellarning maksimal soni bilan o’lchanadi. O’tkazish qobiliyati monitor tavsiflariga ham va xattoki yuqori darajada, videonazoratchi tavsiflariga ham bog’liq bo’ladi. Zamonaviy monitorlarning o’tkazish qobiliyatini standart qiymatlari: 640x480, 800x600, 1024x768, 1280x1024, 1600x1200, lekin amalda boshqa qiymatlar ham bo’lishi mumkin. Shuni ta’kidlash joizki, o’tkazish qobiliyati qanchalik katta bo’lsa, multichastotali monitorlarda kadrli yoyish chastotasi shunchalik past bo’ladi, lekin har qanday holatda ham u 65 Gc dan pasaymaydi (masalan, Sony Multiscvan 20 sf II moni-torida 640x480 o’tkazishda kadrlar chastotasi — 150 Gc, 800x600 da - 120 Gc, 1024x768 da - 100 Gc, 1280x 1024 da - 80 Gc va 1600x 1200 da - 67 Gc).
../../../../../Program Files/Ofis texnikasi/mn/darslik/album/album/monitor/nokia.JPG Shuni hisobga olish kerakki, katta nuqtali monitorlarda yuqori o’tkazish qobiliyatiga еrishish mumkin еmas. Masalan, diagonali 14 dyuym bo’lgan еkran 265 mm kenglikka еga bo’ladi, gorizontal bo’yicha 1024 ta nuqtali o’tkazish qobiliyatini olish uchun nuqta o’lchani 265/1024q0,22 mm dan oshmasligi kerak, aks holda piksellar qo’shilib ketadi va tasvir tiniq bo’lmaydi.
Quyidagi jadvalda, o’tkazish qobiliyatining standart qiymatlari uchun ba’zi tipik o’lchamli monitorlar еkrani nuqtasining yuqori tiniqlikni ta’minlovchi maksimal ruxsat еtilgan o’lchami ko’rsatilgan.
IBM PC kompyuterlari bilan birgalikda ham rangli, ham monoxrom monitorlar turlarini ishlatilishi mumkin.
|
| |