-bob bo’yicha xulosa - Maktab algebra kursida o’quvchilarning axborotlar bilan ishlash kompetentsiyasini rivojlantirish...

|
Maktab algebra kursida o’quvchilarning axborotlar bilan ishlash kompetentsiyasini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish reja
|
bet | 9/16 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 285,25 Kb. | | #134570 |
Bog'liq dissertatsiya1-bob bo’yicha xulosa
Kompetensiyalarning fan va turmushga kirib kelishi borasida izlanishlar
olib borib, quyidagi xulosaga keldik:
1.1990-yillardan keyin kompetensiyaviy yondoshuv kasbiy ta’limga,
umumta’lim fanlariga va boshqa yo’nalishlarda qo’llanila boshlandi.
2.Kompetensiya bo’lishi uchun uning strukturasi qanday bo’lishi kerak?
degan savol tug’ilishi tabiiy. Kompetensiyaning struktura komponentalari
ro’yxati shakllantirildi.
3.Kompetensiyalardan ta’lim kompetensiyalarni farqlashga urinildi.
Masalan, o’quvchi maktabda fuqorolik kompetensiyasini o’zlashtirsa-da, uni
to’la qonli ravishda maktabni tugatganidan so’ng ishlatadi. Shunga ko’ra bunday
kopmetensiyalar, o’qish davrida ta’lim kompetensiyasi sifatida namoyon
bo’ladi.
4.Tayanch kompetensiyalar – ta’lim mazmunining umumiy qismiga
tegishli;
1)umumpredmet kompetensiyalari – ma’lum doiraga kiruvchi o’quv
predmetlari va ta’lim sohalariga tegishli;
2)predmetga oid kompetensiyalar – oldingi ikkitaga nisbatan xususiy
hisoblanib o’quv predmeti doirasida shakllantiriladi.
II BOB. ALGERA DARSLARIDA O‘QUVChILARNING AXBOROTLAR BILAN IShLASH KOMPETENSIYASINIRIVOJLANTIRISh METODIKASI
2.1-§. Algebra darslarida o‘quvchilarning axborotlar bilan ishlash kompetensiyasini rivojlantirishning mazmuni
Ilmiy adabiyotlarda o‘quv jarayonining dastlabki bosqichi o‘rganilayotgan mavzu doirasida axborotlar to‘plash bilan xarakterlanishi ta’kidlab o‘tilgan. Ma’lumki, boshlang‘ich ta’limda o‘rganiladigan o‘quv fanlari ta’limning keyingi bosqichlarida o‘rganiladigan fanlar uchun propedevtik materiallar (fanlar yuzasidan qat’iy algoritm asosida, aniq maqsad sari quyi bosqichda o‘rganiladigan axborotlar) bilan ta’minlashni nazarda tutadi. Xususan, boshlang‘ich sinflarda Algera fani algebra, geometriya, informatika kabi fanlar uchun propedevtik materiallar (ushbu fan sohalari bo‘yicha o‘quv axborotlari) bilan ishlash (axborotlar to‘plash asosida o‘zlashtirish, birlamchi qayta ishlov berish asosida qo‘llay olish) ga o‘rgatishning dastlabki bosqichi sifatida xarakterlanadi. Shuning uchun o‘quvchilarda axborotlar bilan ishlash tayanch kompetensiyasini shakllantirishda Algera fani ustuvor hisoblanadi.
An’anaviy ta’limda yangi mavzular o‘quvchilarga algoritmik tarzda berilib, so‘ngra uni mustahkamlash uchun mashqlar berish orqali o‘rgatiladi. Mustahkamlovchi darslarda o‘z navbatida, o‘tgan mavzularga oid bilimlar tizimlashtirilib chiqiladi. O‘quvchilar axborotlarni tushunish, interpretatsiya (lot. «interpretatio» - tushuntirish, izohlab, berish
qilish ya’ni, axborotning ma’nosini, tub mohiyatini ochib berish, tushuntirishga kam jalb qilinadi. Lekin, inson hayotiy faoliyat davomida doimiy ravishda muammolarni tahlil qilish, yechimlarni sinovdan o‘tkazish bilan shug‘ullanadi. Bu jarayonni qanday amalga oshirishni xayotiy faoliyatlarni bajarish davomida o‘rganib boradi va muammolarni tahlil qilib boradi.
O‘quvchilarning hayotiy faoliyatlar davomida moddiy borliqdagi predmetlar, atrofdagi voqea-hodisalar, o‘z xatti-harakatlari, ijtimoiy munosabatlar to‘g‘risidagi axborotlarni doimiy tahlil qilishi, baholab borish asosida eslab qolishi, anglash asosida qo‘llay olishi o‘rganilayotgan axborotning ahamiyatini tushunishida muhim o‘rin tutadi. Shuning uchun Algera darslarida axborotlar bilan ishlash kompetensiyasini rivojlantirish jarayonini mustaqil hayotiy faoliyatlar davomida axborotlar bilan ishlash kabi yondashuv (axborotlarni tahlil qilish, sintez qilish, baho berish asosida eslab qolish hamda tushunish asosida qo‘llash) bo‘yicha tashkil etish maqsadga muvofiq. Axborotlarning tahlili va sintezi axborotlarni o‘zlashtirishning mukammal darajasi sifatida anglagan axborotni eslab qolish hamda qo‘llay olishga yordam beradi. Axborotlarni tahlil qilish, xulosalarni sintez qilish axborotlarni o‘zlashtirishning mukammal darajasi hisoblanib, o‘quvchilarning axborotlar bilan ishlash kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qiladi. Zero, o‘quvchilar o‘zlari anglagan axborotni eslab qoladi va qo‘llay oladi. Buning uchun o‘quvchilarni:
Mustaqil o‘ylashga jalb qilish: o‘quvchilar tushunchani o‘zlari topishlari, o‘zlari tushunishlariga erishish lozim. Chunki bu jarayonni hayotiy faoliyatlari davomida qayta-qayta amalga oshirishadi;
konteks va alohida faktlar bilan ishlashga o‘rgatish: axborotlarni esda saqlash uchun, kontekst bilan birga faktlarni ham o‘rganishlari lozim;
noma’lum vaziyatlar uchun moslashtirish: agar o‘qituvchi axborotlar bilan ta’minlab, tushuntirib, tushunchani mustahkamlash uchun amaliyotda qo‘llashga o‘rgatsa, o‘quvchilar bilimlarini faqat tanish vaziyatlar uchun qo‘llay oladi. Moslashuvchanlikni rivojlantirish, jarayonning yo‘nalishiga qarab ishning borishini tahlil qilish va olib borish kutilmagan vaziyatlarda ham samarali natijani kafolatlaydi.
axborotlarni mustaqil izlashga o‘rgatish: axborotlarni o‘quvchilarga shunchaki taqdim etish emas, kashf qilishlariga imkon berish.
O‘rganilayotgan axborotning ahamiyatini tushunish muhim bo‘lib, ularni o‘zlashtirishda jalb qilish, yo‘l yo‘riqlar berish, qiziqish uyg‘otish kabi tamoyillarga asoslanadi. Bu axborotlarni baholash asosida amalga oshiriladi. Inson hayotiy faoliyati davomida o‘z xatti-harakatlari, atrofdagi voqea-hodisalar, ijtimoiy munobatlar, moddiy borliqdagi mavjud predmetlar to‘g‘risidagi axborotlarini doimiy baholab boradi xususan, o‘quvchilar ham. Baholash asosida ular to‘g‘risidagi axborotlarni eslab qoladi, tushunadi va qo‘llay oladi. O‘quv materiallarining asosiy qismi mavzularni o‘zlashtirishga xizmat qiladi, ammo keyinchalik unutiladi. O‘quvchilar o‘z navbatida, faol qatnashish asosida o‘zlashtirgan, tushungan, ixtiyoriy idrok qilgan bilimlariga ko‘proq tayanishadi (2.1-rasm).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Maktab algebra kursida o’quvchilarning axborotlar bilan ishlash kompetentsiyasini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish reja
|