nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Uchastka bo‘g‘inida - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 75/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininUchastka bo‘g‘inida boshqariluvchi ob’ektga ishchilarning ish joylari kiradi. Boshqaruv sub’ekti bo‘lib uchastka boshliqlari hisoblanadi.
Ish joylarida xam boshqarish mavjud bo‘lib, u boshqa ko‘rinishda amalga oshiriladi. Bunday boshqarish mexnat vositalarini, ya’ni buyumni boshqarish deyiladi.
2. Ishlab chiqarishni boshqarishda ob’ekt va sub’ekt tushunchalari
Menejment ob’ekti xaqida so‘z yuritganda, eng avvalo, ob’ekt so‘zining lug‘aviy ma’nosiga e’tibor berish kerak bo‘ladi. Shu ma’noda ob’ekt - bu:
bizdan tashqarida va bizning ongimizga bog‘liq bo‘lmagan xolda mavjud bulgan borliq, voqelik, moddiy dunyo, mavjudot;
kishi faoliyati, diqqat - e’tibori qaratilgan xodisa, predmet, shaxs;
xo‘jalik yoki mudofaa axamiyatiga ega bo‘lgan korxona, qurilish, ayrim uchastka va shu kabilar.
Demak, ob’ekt tushunchasi mikro voqelikdan (kishi va uning faoliyatidan) tortib, to makro voqelik (moddiy dunyo, jamiyat) darajasigacha bo‘lgan ma’noni o‘z ichiga oladi. Masalan, “Xaydovchi o‘z mashinasini boshqara ololmaganligi sababli u yo‘ldan chiqib ketgan”. Bu erda boshqaruv ob’ekti bo‘lib mashina hisoblanadi.
Yoki, “U kishi o‘zini juda yaxshi boshqara oladi”. Bu erda boqaruv ob’ekti bo‘lib kishi, shaxs hisoblanadi. Futbol komandasi yoki shaxar transporti xarakatini boshqarish. Tuman, viloyat, mamlakatni boshqarish va x.k. menejmentning yoki boshqarishning ob’ektlaridir.
Boshqarish ishini bajaruvchi idoralar va ularning rahbarlari menejmentning sub’ekti, ya’ni boshqaruv organlari yoki menejerlar - bashqaruvchilar bo‘lib hisoblanadi.
Shunday qilib xar qanday xodisa yoki jarayon negizi boshqariladigan ob’ekt va boshqaruvchi sub’ekt tizimlaridan tashkil topadi.
Menejment ob’ekti va sub’ekti
I. Makrodarajada
Mamlakat (respublika):
qonun chiqaruvchi xokimiyat (Oliy majlis)
ijro etuvchi xokimiyat (£zR VazirlarMaxkamasi)
sud xokimiyati
|
| |
Resurslar Boshqaruv funktsiyalari Samara (ijobiy)

|
Resurslar Boshqaruv funktsiyalari Samara (ijobiy)
|
bet | 80/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininResurslar Boshqaruv funktsiyalari Samara (ijobiy)
Materiallar Sifatli tovar va xizmatlar
Mehnat Foyda va xarajatlar
Kapital Bandlik
Energiya Sotsial naflar
Axborot Samara (salbiy)
Yaroqsiz tovar va xizmatlar
Moliyaviy zararlar
Ishsizlik
Sotsial noxushliklar
14.1-sxema. Boshqaruv resurslari va samaralari.
Shunday qilib, boshqaruv samaradorligi-bu ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda boshqarishning rolini oshirishdan iboratdir.
Mezon (kriteriya)-bu taqqoslash yoki baholash uchun o‘lchov, andoza. Masalan, mehnat-kishi qadr-qiymatining mezonidir. Yoki aniqroq misollar:
Mezonlar
Samarador-lik mezoni
|
S
>1
x
|
S-samara
X-mazkur samara uchun sarflangan xarajat
|
Inteensiv-lik mezoni
|
Jmu
>1
Jfq
|
Jmu-mehnat unumdorligining o‘sish sur’ati
Jfq-fond bilan qurollanishning o‘sish sur’ati
|
Iqtisodiy barqarorlik mezoni
|
Jmu
>1
Jihf
|
Jmu-mehnat unumdorligining o‘sish sur’ati
Jihf-ish haqi fondining o‘sish sur’ati
|
|
|
|
Davlat byudjetidagi taqchillik mezoni
|
Bd
=0,97yoki
Bx
0,965
|
Bd-byudjetning daromad qismi
Bx-byudjetning xarajat qismi
Bu taqchillik 3-3,5 foizdan oshmasligi kerak.
|
Ehtiyojni qondirish mezoni
|
IF
³1
IFn A
|
IFn-oziq-ovqat, kiyim-kechak, oyoq kiyimi va hakozalarning jon boshiga iste’mol qilish normasi
A-standartlashgan aholi soni
|
Boshqaruv mehnati samaradorligining mezoni qo‘yidagicha ko‘rinishga ega:
S
--------- ³1
Bx
Bu erda,
S-samara
Bx-boshqaruv xarajatlari
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 61
2. Guruhda ishlash tajribasi bo'lmagan talabalar rollarni moslashtirish va murosaga
kelishda
qiyinchiliklarga
duch
kelishlari
mumkin.
5. Montessori
Ushbu turdagi o'qitish 100 yildan ortiq bo'lgan metodologiyaga asoslangan.
Shunga qaramay, u talabalarga yo'naltirilgan sinfni yaratish uchun yangi
yondashuvni taklif qilishda davom etmoqda. Bugungi kunda Montessori usuli
maktabgacha ta'lim muassasalari, bolalar bog'chalari va quyi boshlang'ich sinflarda
eng mashhurdir. Ushbu usulda o'qituvchi bolalar ustida ishlash uchun tanlashi
mumkin bo'lgan mashg'ulotlarga to'la ideal sinf muhitini tayyorlaydi. Bundan
tashqari, o'qituvchi bolalarga barcha fan yo'nalishlari bo'yicha yetarli miqdordagi
darslarni tanlashlarini ta'minlaydi. Montessori usuli, shuningdek, o'rganish uchun
mo'ljallangan "materiallar" yoki ehtiyotkorlik bilan tayyorlangan ob'ektlardan
foydalanishni rag'batlantiradi. Misol uchun, har xil turdagi uchburchaklar yoki
qushning qismlarini tushuntiruvchi ta'riflari bo'lgan kartalarni o'z ichiga olgan
tovoqlar mavjud. Bundan tashqari, Montessori usuli o'quv dasturining ijtimoiy
ko'nikmalarni va amaliy hayotiy ko'nikmalarni, masalan, pishirish va tozalash kabi
sohalarini o'z ichiga oladi.
Afzalliklari:
1. Montessori usuli kuchli ichki motivatsiya va mas'uliyat hissini o'quvchilarga
singdirishga intilgan muhim fazilatlardir. Bolalar ko'pincha mustaqil ishlaydilar va
sinfda nima ustida ishlashni va qayerda ishlashni tanlashadi.
2. Ijobiy ta'lim muhitini yaratadi. Ko'p yoshdagi ta'lim muhiti o'ziga xosdir va bu
ta'lim usulining asosiy omilidir. Kichik yoshdagi bolalar katta yoshdagi bolalar
bilan ishlash orqali o'zlarining ijtimoiy, muloqot qilish, yetakchilik va hissiy
qobiliyatlarini rivojlantirish uchun ajoyib imkoniyatga ega. Katta yoshdagi bolalar
ham ushbu yondashuvdan foydalanadilar.
|
| |
Qisqacha xulosalar - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 153/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininQisqacha xulosalar
Marketing dasturlari va rejalarini muvaffaqiyatli amalag oshirishda firmalar nafaqat o’z ichki salohiyatlariga suyanishlari, balki firma faoliyatiga bevosita bog’liq bqlmagan kuchlarning ta’sirini inobatga olishlari lozim. Odatda firmalarning marketing dasturlaridagi kamchiliklari uni tuzishdagi xatolar deb e’tirof etiladi. Aslida esa marketing tadbirlarini amalga oshirishdagi ayrim qiyinchiliklar kqpgina hollarda tashqi kuchlar, omillar ta’sirida vujudga keladi.
Marketing tadqiqotlarida tashkilot yoki korxona faoliyat yuritayotgan tashqi muhit omillarini qrganish, ularni nazarda tutish zarur bqladi. Marketing muhitini qrganishda uni yalpi muhit omillariga nisbatan farqini anglamoq lozim. Masalan, menejment va biznesini tashkil etishga oid masalalarni hal etishda tashqi muhit omillari turlicha tartibda va yqnalishda qrganiladi. Tashkilot marketing muhitini qrganish esa eng avvalo, marketing faoliyatini tashkil etish va marketing maqsadlarini amalga oshirish vazifasini sstivor qilib qqyadi.
Marketing muhiti – tashkilotdan tashqari holda faol ta’sir qtkazadigan sub’ektlar va kuchlar yig’indisi bqlib, bozor ishtirokchilari va xaridorlar bilan bqladigan barcha munosabatlarga va ularning shakllanishiga ta’sir qtkazadi.
Marketing muhiti tashkilot doirasidagi va keng ta’sir doirasidagi belgisiga kqra mikro va makromuhitlarga bqlinadi.
Marketing faoliyatini aalga oshirishda tashkilotning barcha funktsional bqlinmalari (buxgalteriya, moliya, ishlab chiqarish, sotish, marketing, ilmiy-tadqiqot va hokazo) etakchi ahamiyat kasb etadi. Bqlinmalarning tashkiliy tuzilishi, bqychunishi esa tashkilotning boshqarish tuzilishidan kelib chiqadi. Shuni ta’kidlab qtish joizki, marketing maqsadlari va vazifalari bevosita boshqarish tizimining shakllanishini belgilashi lozim, aksincha emas.
Marketing faoliyatiga tashqi muhitning siyosiy-huquqiy omillari, iqtisodiy, ilmiy-texnik, madaniy, tabiiy-iqlimiy, ekologik va demografik omillar ta’sir kqrsatadi.
Tayanch iboralar:
Muxit taxlili
Ichki muxit
Tashqi muxit
Asosiy bozorning
|
| |
-rasm. Tashqi muhit omillari

|
-rasm. Tashqi muhit omillari
|
bet | 152/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» faninin3.8-rasm. Tashqi muhit omillari18
Marketing makromuhiti omillari kqlami keng bqlib, ularni bir necha turkum komponentlarga ajratish mumkin.
Demografik komponent omillariga eng avvalo tashkilot faoliyat yuritayotgan mamlakat aholisining tarkibi, geografik joylashuvi, tarixi, yoshi bqyicha tarkibi, Irqi, etnik va diniy e’tiqodi, oila bunyod etishi, migratsiyasi va boshqa shu kabi demografik ahamiyatga molik o’zgarishlar kiradi. Izlanishning boshlang’ich nuqtasi sifatida dune va mamlakat aholisining tabiiy qsishi, aholi tarkibidagi o’zgarishlar olinadi.
Aholi tabiiy qsishi turli mamlakatlarda turlicha bqlib, axolii yoshi tarkibiga bevosita ta’sir qtkazadi. Bu esa kqp miqdorda bqlgan aholi qatlami ehtiyojlarini va talablarini qondirish vazifasini vujudga keltiradi.
Dunyo bqyicha demografik ahamiyatga ega bqlgan tendentsiyalar quyidagilardir:
sanoati rivojlangan mamlakatlarda tug’ilish sur’atining pastligi;
aholining yosh qatlami bqyicha o’zgarishlarning intensivligi va turli-tumanligi;
oila tarkibi va tuzilishidagi o’zgarishlar;
yuqori ma’lumotlilik va mashg’ullikdagi o’zgarishlar;
aholining etnik qatlamlaridagi siljishlar va hk.
Aholi tabiiy qsishi natijalarida xar ming kishiga tqg’ri keluvchi yangi tug’ilganlar soni bilan qlchanadi. Bu kqrsatkich masalan, Germaniyada 10,4 kishini, Avstriya va Shveytsariyada qrtacha 12 kishini tashkil etadi. O’zbekiston bqyicha tabiy qsish 1996 -2000 yillarda qrtacha 27 – 29 kishini tashkil etib, shaxar aholisi miqyosida 19-20 kishiga, qishloq aholisi miqyosida esa 30-33 kishiga teng.
Bevosita O’zbekistonda aholi tarkibida bolalar sonining kqpligi, yangi oilalar vujudga kelishining ortib borishi oqibatida yuqorida qayd etilgan turkumdagi talabning qta sezilarli bqlganligini kuzatish mumkin. Xususan, bolalar kiyim –kechaklari, poyabzallari, qqish anjomlariga bqlgan talab hozirgi paytgacha xam tqliq qondirilmagan. Bolalar poyabzali, kiyim-kechagi ishlab chiqaruvchi mahalliy tashkilotlarga davlat tomonidan yaratilgan imtiyozlarga qaramay, xali ushbu talabni qondirish uchun boshqa mamlakatlardan ko’plab shu turdagi mahsulotlar kelitirilmoqda.
Iqtisodiyot omillari tarkibiga yalpi milliy daromad, narxlarning yalpi o’zgarishi, turmush darajasi, iste’mol qobiliyati va bashqa shu kabi mamlakatdagi xaridorlik salohiyatini aks ettiruvchi kqrsatkichlar va ularning o’zgarishi kiradi.
Tabiiy iqlim sharoiti omillari xususida suz borganda avvalo moddiy resurslarni tejash, atrof tabiiy muhitini saqlash bqyicha harakatlarning ildam tus olishini ta’kidlash lozim.
Tashkilotlarning turli qadoqlash vositalarida mahsulot ishlab chiqarishlari, individual iste’mol uchun kqproq qadoqlangan mahsulotlar kqlamining ortishi, atrof muhitni turli chiqindilardan (polietilen, polipropilen, alyuminiy, shisha idishlar, plastmassa idishlar) saqlash vazifasini ham vujudga keltirdi. Mavjud va foydalanilayotgan suv, havo va er sifatini saqlab qolish uchun qat’iy cheklashlar va majburiyatlarni ishlab chiqishni talab etdi.
|
| |
Ik - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv

|
Ik - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv
|
bet | 77/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininIk - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv- ishlab chiqarish vositalari (mexnat predmetlari, ya’ni xom ashyo, materiallar va mexnat qurollari, ya’ni mashina, asbob uskunalar, ulchash, hisoblash asboblari va x.k.).
ICh - ishlab chiqarish jarayoni
T - taqsimot
A - ayirboshlash
I - iste’mol
Ishlab chiqarish jarayonida maxsulot yaratiladi va u taqsimot, ayirboshlash orqali iste’mol qilish bilan tugallanadi.
Ishlab chiqarish muxitida boshqarish faoliyatining asosiy maqsadi - bu ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va yuqori foyda olishdir. Foyda olish esa:
ishlab chiqarish omillaridan foydalanish samaradorligiga;
investitsiya samaradorligiga;
maxsulot sifati va uning raqobatbardoshliga;
tez va samarali qarorlarning qabul qilinishiga;
yangi texnika va texnologiyaning joriy qilinish darajasi kabi qator omillarga bog‘liqdir.
Demak, ishlabchiqarishni boshqarish bevosita ishlab chiqarish jarayoniga ta’sir qiluvchi tashqi va ichki omillarni boshqarish jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Chunonchi:
ishchi kuchini boshqarish;
ishlab chiqarish vositalarini boshqarish;
texnika va texnologiyani boshqarish;
ishlab chiqarish samaradorligini boshqarish;
maxsulot sifatini boshqarish;
investitsiya samaradorligini boshqarish;
innovatsion jarayonni boshqarish va xokazo.10
¡ayd qilingan ob’ektlarni boshqarish dastlab rejalashtirishdan boshlanib, ishlab chiqarishni tashkil qilish, uni tartibga tushirish, muvofiqlashtirish bilan davom ettirilib, nazorat bilan tugaydi. Bu erda rag‘batlantirish ishlab chiqarishni boshqarishning barcha funktsiyalari jarayonida o‘z aksini topadi.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 154/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininNazorat uchun savollar
Nima sababdan tashkilot va korxonalar tashqi muhit omillarini kuzatishlari lozim?
Marketing mikromuhit omillari tarkibiga nimalar kiradi?
Marketing makromuhit omillari tarkibiga nimalar kiradi?
Ijtimoiy va madaniy omillar tarkibiga qanday kqrsatkichlar va xolatlar misol bqla oladi?
15 -Mavzu. Bozorni va iste’molchilarni o‘rganish .
1. Tovar bozori tushunchasi.
2. Tovar bozori turlari: iste’mol tovarlari bozori, qimmatli qog‘ozlar bozori, mehnat bozori, davlat tashkilotlari bozori.
3.Iste’molchilarning guruhlanishi.
4.Iste’molchilar hulq atvoriga ta’sir qiluvchi omillar.
Tovar bozori tushunchasi.
Tovar bozori o‘zida, birinchidan, muayyan tovarni ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar o‘rtasidagi, ikkinchidan ishlab chiqaruvchi va iste’mol qiluvchi guruhlar ichidagi iqtisodiy aloqalar tizimini aks ettiradi. Birinchi hol aloqalarning asosiy shakli bo‘lib, xarid qilish va sotish hisoblanadi. Ikkinchi shakli esa o‘zaro raqobat shakli hisoblanadi. O‘ziga xos tarkib topish sharoitlari va iqtisodiy kon’yunktura rivojining qanday omillarga asoslanishiga ko‘ra milliy xo‘jaliklar va tovar bozorlari g‘oyat xilma-xil hisoblanadi. Har bir bozor va uning kon’yunkturasi rivoji har bir bosqichi uchun muayyan xususiyatlarni va uzoq muddatli yo‘nalishlar ko‘lamini, o‘tkinchi va nisbatan davomli o‘zgarishlarni hamda bularning ahamiyatini, o‘zaro hamkorlik darajasini aniqlashdagi tutgan o‘rnini belgilab beruvchi omillarni qanchalik uyg‘unlashtira olishi muhimdir.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida marketing funktsiyasi tovar va xizmatlarga bo‘lgan talab va taklifning samarali mutanosibligini ta’minlash maqsadida erkin va raqobatli ayirboshlashni tashkil qilishdan iboratdir. Bu mutanosiblik o‘z-o‘zidan vujudga kelmaydi va quyidagilarni talab qiladi:
moddiy ayirboshlashni yoki, boshqacha qilib aytganda, tovarlarning ishlab chiqarish va iste’molchi o‘rtasidagi jismoniy harakatini tashkil qilish;
|
| |
Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat - bet 14

30
Ideal xolda yorug‗likning sochilishi
va nolinchi dispersiya
bo‗lmaganda nur 1 o‗zak bo‗ylab istalgan masofaga tarqalishi mumkin [1].
Nur 1 yo‗naluvchi nur (moda) deyiladi.
Nur 2 Ө
kr
burchak ostida tushib, sinadi va o‗zak-qobiq
chegarasi
bo‗ylab tarqaladi.
Ө<Ө
kr
ostida tushgan nur 3 sinadi va qobiq chegarasiga tushib, qobiq
bo‗ylab tarqalishida so‗nadi yoki qobiqdan tashqariga chiqib ketadi. Ular
nurlanuvchi nurlar deyiladi.
Burchak aperturasi.
Optik tolaga bir emas, bir necha yorug‗lik nurlarining yig‗masi
kirish
konusini hosil qilib tushadi va faqat kritik burchakdan katta burchak ostida
tushgan nurlargina OT o‗zagi bo‗ylab tarqaladi. Nurlarni tola o‗zagiga
maksimal tushish konusining yarim burchagiapretura burchagi -
a
, kirish
konusi 2
a
esa sonli apretura deyiladi (3.6-rasm).
Sonli apertura NA bilan
belgilanadi (inglizchadan Numerical Aperture) va o‗zak, qobiq sindirish
ko‗rsatkichlari orqali quyidagi munosabatdan aniqlanadi:
n
n
n
n
NA
D
2
)
-
(
sin
1
2
2
2
1
а
0
yoki (3.2)
)
-
(
2
2
2
1
1
n
n
k
NA
3.6-rasm. Optik tolaning apretura burchagi.
Ө
а
apertura
burchagi
2
1
2
1
Ө
а
31
(3.2) da adabiyotlarda uchrashi mumkin bo‗lgan,
sonli aperturani
hisoblashning ikki formulasi berilgan. Ular sonli aperturaga yaqin
qiymatlarini beradi.
Birinchi formula nazariy, ikkinchisi esa amaliy
hisoblashlar uchun ishlatiladi. Bu yerda o‗lchash usullariga bog‗liq
holda
k=0,98 yoki k=0,94 (EIA-455-29 yoki EIA-455-44 standartlari bo‗yicha
mos ravishda). Yuqoridagi 2.9-rasm uchun berilgan n
1
=1,48, n
2
=1,46
qiymatlar uchun, (2.3) formula bo‗yicha sonli apretura qiymatlari:
0,242487 (nazariy) va 0,237637 (k=0,98) va 0,227938 (k=0,94) (amaliy)
[1].
Sindirish ko‗rsatkichlarining nisbiy farqi ∆
n
quyidagiga teng:
D
1
2
1
1
2
2
2
1
2
n
n
n
n
n
n
n
≤
a
burchak ostida, ya‘ni apretura burchagi
doirasida tushgan nurlar
(3.6-rasmdagi nur 1 mos keladi) to‗liq ichki qaytib, optik tola o‗zagi
bo‗ylab uzatiladi.
>
a
apertura burchagi doirasidan
katta burchak ostida
tushgan nurlar sinib, o‗zakdan qobiqqa o‗tadi. Bu nurlar qobiq bo‗ylab
tarqalib, asta sekin so‗na boshlaydi yoki qobiqdan chiqib ketadi (3.6-
rasmdagi mos ravishda nur 2 va 2
1
).
Apertura doirasiga mos keluvchi nurlar yo‗naluvchi (nur 1),
aperturadan tashqaridagi nurlar nurlanuvchi (nur 2 va 2
1
) nurlar deyiladi.
Aperturadan tashqaridagi qobiq bo‗ylab tarqaladigan nurlar qobiq bo‗ylab
uzatiluvchi nurlar deyiladi [1].
Eng ko‗p tarqalgan optik tolalarning parametrlarini
tipik qiymatlari
3.2-jadvalda keltirilgan [15].
3.2-jadval
Mustaqil ta’lim mavzusi: S

|
Mustaqil ta’lim mavzusi: S
|
bet | 89/144 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #171 |
Mustaqil ta’lim mavzusi: Sirtdan hal qiluv qarori chiqarish tartibi.
Tayanch iboralar: sirtdan ish ko’rishning mohiyati, sirtdan ish yuritish uchun asoslar, sirtdan hal qiluv qarorini chiqarish tartibi, sirtdan ko’rilgan ishlar yuzasidan qabul qilinadigan aktlar va ularning mazmuni, sirtdan chiqarilgan hal qiluv qarorini qayta ko’rish to’g’risidagi arizaning mazmuni, sirtdan chikarilgan hal qiluv qarorlari ustidan shikoyat berish, protest keltirish uchun asoslar, sirtdan chiqarilgan hal qiluv qarorlarini bekor qilish va ishni ko’rishni tiklash uchun asoslar, sirtdan chiqarilgan hal qiluv qarorining qonuniy kuchi va ijrosi.
Sirtdan hal qiluv qarori chiqarish tartibi sudlarda FPKning 224-236-moddasiga muvofiq yuritiladi.
|
| |
a'zo o'ziga xos rolga ega

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 55
"Karmen Sandiego" seriyasi yoki "O'quvchi quyon"
kabi xalqaro kasbga ega
o'yinlar butun dunyo bo'ylab mashhur bo'lganligi sababli,
ta'lim nomlarining
rivojlanishi doimiy ravishda o'sib borishiga sabab bo’lmoqda. Bu nafaqat keng
jamoatchilikka, balki ko'pincha o’quvchilar va alohida kurslar uchun mo'ljallangan.
Ushbu
tendentsiya
maktab
o'quv
dasturlariga
o'yinlarni
kiritishning
ortishi bilan mustahkamlandi va kelajakda bu inklyuziya o'sishda
davom etishi
taxmin qilinmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. O ’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. T.: O ’zbekiston, 2017 y.
2. O ’zbekiston Respublikasi Prezidentining “O’zbekiston
Respublikasini
yanada
rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to ’g ’risida”gi PF-4947-
sonli Farmoni. 2017 yil 7 fevral.
3. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning
Oliy Majlisga
Murojaatnomasi. 2020 yil, 24 yanvar.
4. O ’zbekiston milliy ensiklopediyasi. O ’zbekiston
milliy ensiklopediyasi
Davlat ilmiy nashriyoti. 04.02.2014. Toshkent.
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 186/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 220
Имеется ряд особенностей которые характерны для производства по
уголовным делам в отношении несовершеннолетних, а именно:
1. Предмет доказывания, в частности:
1) Возраст несовершеннолетнего
2) Условия жизни и воспитания несовершеннолетнего, уровень
психического развития и особенности его личности;
3) Влияние на несовершеннолетних старших по возрасту лиц
4) Мог ли несовершеннолетний в полной мере осознавать
общественную опасность своих действий (бездействия) либо руководить ими
(при наличии данных, свидетельствующих об отставании в психическом
развитии, не связанном с психическим расстройством)
5) Наличие
или
отсутствие
у
несовершеннолетнего
заболевания, препятствующего его задержанию и обучению в специальном
учебно-воспитательном учреждении закрытого типа
Установление данных обстоятельств может быть необходимым для
того, чтобы принимать такие решения, как прекращение уголовного дела,
постановка вопроса о лишении родительских прав и др.
2. Обязательное участие при производстве по делу законных
представителей несовершеннолетнего и защитника.
Недопустимо также привлекать для участия в рамках дела как
законных представителей лица, совершивших преступления вместе с
несовершеннолетним подсудимым, и лица, в отношении которых был
совершено преступление несовершеннолетнего.
Выносится соответствующее постановление либо определение об
отстранении законного представителя от участия в рамках уголовного
процесса. Допускается для участия в рамках уголовного дела другой
законный представитель несовершеннолетнего подсудимого, обвиняемого.
При производстве в рамках уголовных дел в отношении
несовершеннолетних участие защитника является обязательным (п. 1 ч. 1 ст.
51 УПК
[11]
). Если законным представителем для несовершеннолетнего
|
| |
Ik - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv

|
Ik - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv
|
bet | 86/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininIk - ishchi kuchi (shaxsiy insoniy omil)
IChv- ishlab chiqarish vositalari (mehnat predmetlari, ya’ni xom ashyo, materiallar va mehnat qurollari, ya’ni mashina, asbob uskunalar, ulchash, hisoblash asboblari va h.k.).
ICh - ishlab chiqarish jarayoni
T - taqsimot
A - ayirboshlash
I - iste’mol
Ishlab chiqarish jarayonida mahsulot yaratiladi va u taqsimot, ayirboshlash orqali iste’mol qilish bilan tugallanadi.
Ishlab chiqarish muhitida boshqarish faoliyatining asosiy maqsadi - bu ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va yuqori foyda olishdir. Foyda olish esa:
ishlab chiqarish omillaridan foydalanish samaradorligiga;
investitsiya samaradorligiga;
mahsulot sifati va uning raqobatbardoshliga;
tez va samarali qarorlarning qabul qilinishiga;
yangi texnika va texnologiyaning joriy qilinish darajasi kabi qator omillarga bog‘liqdir.
Demak, ishlabchiqarishni boshqarish bevosita ishlab chiqarish jarayoniga ta’sir qiluvchi tashqi va ichki omillarni boshqarish jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Chunonchi:
ishchi kuchini boshqarish;
ishlab chiqarish vositalarini boshqarish;
texnika va texnologiyani boshqarish;
ishlab chiqarish samaradorligini boshqarish;
mahsulot sifatini boshqarish;
investitsiya samaradorligini boshqarish;
innovatsion jarayonni boshqarish va hokazo.11
Qayd qilingan ob’ektlarni boshqarish dastlab rejalashtirishdan boshlanib, ishlab chiqarishni tashkil qilish, uni tartibga tushirish, muvofiqlashtirish bilan davom ettirilib, nazorat bilan tugaydi. Bu erda rag‘batlantirish ishlab chiqarishni boshqarishning barcha funktsiyalari jarayonida o‘z aksini topadi.
|
| |
-§. Mehnat ishlari bo’yicha kelishuv bitimi

6-§. Mehnat ishlari bo’yicha kelishuv bitimi
Da`vogar da`vodan har qachon voz kechishga haqli bo’lgani tufayli mehnat ishining sudda ko’rilishi kelishuv bitimi bilan tugatilishi mumkin. Bunday hollarda sud kelishuv bitimi xodimning mehnatga oid huquqlarini va korxonaning manfaatlarini buzilishga qaratilmaganligini diqqat bilan tekshirishga majbur. Jumladan, noto’g’ri bo’shatilgan yoki boshqa ishga ko’chirilgan xodimlarni ishga tiklash yoki avvalgi mansablariga qo’yish to’g’risidagi kelishuv bitimlari, agar bunday bitimlar xodimning g’ayriqonuniy bo’shatilishida aybli bo’lgan mansabdor shaxsni tashkilotga etkazilgan zararni to’lash burchidan ozod qilinadigan bo’lsa, tasdiqlanmasligi kerak.
O’zbekiston Respublikasi Oliy sudining 1998 yil 17 apreldagi Plenum qarorida xodimning iltimosiga ko’ra, sud hal qiluv qarorini chiqarishda mehnat shartnomasini bekor qilish ta`rifini o’z tashabbusiga ko’ra, taraflarning kelishuviga ko’ra o’zgartirish bilan cheklanishi mumkinligi ko’rsatib o’tilgan.1
Mehnatga oid ko’p masalalar mehnat qonunchiligi bilan tartibga solinganligi tufayli bunday masalalar yuzasidan kelishuv bitimlarini tuzish kamdan-kam uchraydi.
|
O’zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O’zlashtirish savollari
1.O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida oila masalalari.
2.Oila kodeksi va uning ijobiy jihatlari. Musulmon huquqida nikoh va oila. Oilani mustahkamlashda sudning tutgan o’rni.
3.Nikohdan ajratish to’g’risidagi ishlarning taalluqligi va sudlovligi. Ishni qo’zg’atish va ishni sudda ko’rishga tayyorlashning protsessual xususiyatlari.
4.Nikoxdan ajratish to’g’risidagi ishlarni sudda ko’rishning protsessual xususiyatlari.
5.Sud harajatlari va ularning taksimlanishi.
6.Nikoqdan ajratish to’g’risidagi ishlar bo’yicha sud hal qiluv qarorining mazmuni va uning huquqiy oqibatlari.
7.Sudda nikohni haqiqiy emas deb topish uchun asoslar. Nikohni haqiqiy emas deb topish oqibatlari.
18-Mavzu. ALIMENT UNDIRISH TO’G’RISIDAGI ISHLARNI SUDDA KURISHNING PROTSESSUAL XUSUSIYATLARI
|
ASOSIY ADABIYOTLAR - O‘zbekiston respubilkasi

|
O‘zbekiston respubilkasi
|
bet | 82/144 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #171 |
ASOSIY ADABIYOTLAR
-
Shorahmetov Sh.Sh. «O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual huquqi». Toshkent., «Adolat», 2001 yil.
-
Shorahmetov Sh.Sh. «Fuqarolik ishlarini sudda ko‘rish jarayonidagi hujjat (vasika) lar namunalari. Toshkent.; «O‘zbekiston», 1994 yil.
-
Shorahmetov Sh.Sh. Sud tizimini isloh qilish – davr talabi. «Qonun nomi bilan», 1998 yil 3-son.
-
Shorahmetov Sh.Sh. Inson manfaatlariga qaratilgan Kodeks. «Qonun himoyasida» 2-son, 1998 yil.
-
Grajdanskoe protsessualnoe pravo. Moskva., 1997.
-
Novoe v grajdanskom protsessual’nom prave. Kommentariy zakonodatelstva BVS RF № 4.
-
Reshetnyak V.I. Genrix I.I. Zaochnoe proizvodstva i sudebniy prikaz v GP. M. 1997.
-
Grajdanskoe protsessualnoe pravo Rossii. Uchebnik., Izd. «Bulina» Moskva., 1998 .
-
Kommentariy k Grajdanskomu Protsessualnomu Kodeksu, pod redaktsiey Treushnikova M.K. Izdatelstvo «Spark» Moskva., 1996 g.
-
O‘zbekieton Respublikasi Konstitutsiyasiga sharxlar. Mualliflar jamoasi. Toshkent., «O‘zbekiston», 1995 yil.
-
Mamasiddiqov M.M. Mehnat ishlari bo‘yicha etkazilgan zararni sudda undirish». Toshkent., «Adolat», 2001 yil.
-
Shoraqmetov. III.SH. O‘zbekiston Rsspublikasining Xo‘jalik protsessual huquqi. «Soros» fondi. 2001 mil.
|
| |
MUNDARIJA - O‘zbekiston respubilkasi

So‘z boshi……………………………………………………. ……. …. …..
|
3
|
1-Mavzu. Fuqarolik protsessi tushunchasi va tizimi……………………..
|
8
|
2-Mavzu. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik protsessining tamoyillari…...... …………………………………………………………….
|
14
|
3-Mavzu. Fuqarolik protsessida taraflar……………………… .…………
|
32
|
4-Mavzu. Fuqarolik protsessida uchinchi shaxslarning ishtiroki……….
|
39
|
5-Mavzu. Fuqarolik protsessida prokurorning ishtiroki…………………..
|
45
|
6-Mavzu. Boshqa shaxslarning huquqlarini sudda himoya qiluvchi davlat boshqaruv organlari, tashkilotlar va ayrim fuqarolarning protsessdagi ishtiroki……………………………………………………….
|
48
|
7-Mavzu. Suddagi vakillik………………………………..…… …………..
|
50
|
8-Mavzu. Sud xarajatlari. Sud jarimalari………………..…..…………….
|
52
|
9-Mavzu. Protsessual muddatlar…………………………………………..
|
54
|
10-Mavzu. Fuqarolik ishlarining sud va boshqa organlarga taalluqliligi…………………………………………………………………….
|
56
|
11-Mavzu. Fuqarolik ishlarining sudlovga taalluqliligi……….………….
|
59
|
12-Mavzu. Isbotlash va dalillar……………………………… ..…………..
|
62
|
13-Mavzu. Da’vo…………………………………………………................
|
65
|
14-Mavzu. Sudda fuqarolik ishlarini qo‘zg‘atish………………………….
|
68
|
Seminar mashg‘ulotlari……………………………………………………..
|
71
|
Mustaqil ta’lim mavzulari…………………………………….……………..
|
72
|
Nazorat ishi uchun savollar majmuasi……………………
|
72
|
Test savollari………………..………………………………… …………..
|
77
|
Adabiyotlar ro‘yxati………………………………………………………
|
87
|
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 53

IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash: 1.
Texnologiyani ma`nosini aytib bering.
2.
Kimyoviy va fizik texnologik jarayonlar haqida gapirib bering.
3.
Mehnat ta`limi darslarida amalga oshiriladigan texnologik jarayonlarga
misol keltiring.
V. Darsni yakunlash (xulosalash) va uyga topshiriq berish: 25-26-dars. “Texnologiya va dizayn” hamda “Servis xizmati” yo`nalishlari uchun
Mavzu: Fan-texnika taraqqiyotini jadallashtirish omillari va istiqboli Darsning maqsadi: a)
ta`limiy- o`quvchilarga mamlakatimizda amalga oshiriladigan fan-
texnika taraqqiyoti istiqbollari to`g`risida ma`lumot berish;
b)
tarbiyaviy- o`quvchilarda ishlab chiqarish sohalaridagi kasblarga
nisbatan qiziqish uyg`otish, ularda yangilikka intilish hissini tarbiyalash;
v) rivojlantiruvchi- o`quvchilarning yangi texnika va ilg`or texnologiya
haqidagi bilimlarni rivojlantirish.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad: o`quvchilarning ishlab chiqarish sohalarida
yangiliklarni qo`llashga oid bilimlarni kengaytirish orqali ularni shu kasblarga
bo`lgan qiziqishlarini mustahkamlash, biror kasbni tanlashlariga ko`maklashish.
Darsning vazifalari: -yangi texnika va ilg`or texnolodiya haqida tushuncha berish;
-ishlab chiqarish sohalarida yangi texnika va ilg`or texnologiyalarni joriy
etishning afzalliklari va qiyinchiliklari haqida ma`lumot berish,
-ishlab chiqarish sohalarining rivojlanishi bevosita yangi texnika va ilg`or
texnologiyalarni joriy etish bilan bog`liqligini tushintirish .
O’zlashtirish savollari - O‘zbekiston respubilkasi

O’zlashtirish savollari
1.Sud qarorlarining tushunchasi va turlari. Sud hal qiluv qarorlarining sud ajrimlaridan farqi.
2.Hal qiluv qarorinipg mohiyati va ahamiyati. – Sudning hal qiluv qaroriga nisbatan qo’yiladigan talablar.
3.O’zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining «Sudning hal qiluv qarori haqida»gi 1998 yil 17 apreldagi 13-sonli qarori va uning ahamiyati.
4.Hal qiluv qarorining mazmuni (uning tarkibiy qismlari). Hal qiluv qarorini chiqarishda hal etiladigan masalalar.
5.Darhol ijro qilinadigan sud hal qiluv qarorlari.
6.Hal qiluv qarorining ijrosini ta`minlash. Hal qiluv qarorining darhol ijro etilish tartibi. Hal qiluv qarorini chiqargan sud tomonidan undagi kamchiliklarni tuzatish.
7. Qo’shimcha hal qiluv qarori. Hal qiluv qarorini tushuntirish.
8.Sud hal qiluv qarorining qonuniy kuchi va uning huquqiy oqibatlari.
9.Birinchi instantsiya sudining ajrimlari.
10.Ajrimning turlari (mazmuni, shakli, chiqarish tartibi). Sud ajrimlarining qonuniy kuchi.
11.Xususiy ajrimlar, ularning mazmuni va ahamiyati.
|
-§. Mehnat ishlarini sudda ko’rishga tayyorlash

3-§. Mehnat ishlarini sudda ko’rishga tayyorlash
Mehnat ishlarini sudda ko’rish uchun tayyorlash alohida ahamiyatga egadir. Sudya ishni ko’rishga tayyorlashga kirishishda FPKning 158-160-moddalari talablarini aniq bajarishi lozim. Jumladan, ish yuzasidan aniqlanishi kerak bo’lgan faktlarni belgilashi, barcha dalillarni keltirilgan-keltirilmaganligini tekshirishi, agar zarur bo’lsa, qo’shimcha dalillarni talab qilib olishi kerak.
Ishga tiklash to’g’risidagi va boshqa nizolar bo’yicha mehnat nizolari komissiyasining qarori ish beruvchi va kasaba uyushmasi qumitasi yoxud xodimlar boshqa vakillik organining vakillari o’rtasidagi kelishuvga binoan qabul qilgan taqdirda sud shu to’g’risidagi qarorning nusxasini talab ilib olishi kerak. Mehnat nizolarini ko’ruvchi komissiyada avvalo ko’rilishi talab qilingan ish sudga kelganida ishning mazkur organlarda qanday ko’rilganligini, ishning ko’rilishi vaqti va joyi to’g’risida xodimning xabardor qilinganligi, uning shu majlisda ishtirok etganligini guvohlantiradigan materiallar talab qilib olinadi.
Mehnat nizoli ishlarini sudda ko’rishda sud dalillarga e`tibor berishi, buning uchun da`vo talablariga qarab isbotlash qaysi taraf tomonidan amalga oshirilishi lozimligiga ahamiyat berishi kerak. Mehnat ishlarini ko’p hollarda isbotlash ish beruvchi tomonidan bo’lishi sud amaliyotida ko’p uchraydi (masalan, ishga tiklash, shtat qisqartirilishi va hokazo).
Mehnat qollektivlarida mehnat intizomi buzilishini oldini olish va mehnat munosabatlari sohasida qonunchilikni mustahkamlash maqsadida mehnat ishlarini sudda ko’rishga tayyorlashning har bir holatida bunday ishlarning ochiq sud majlisida, xodimning ish xonasida, prokuror va jamoatchilikning ishtirokida ko’rish lozim bo’lish-bo’lmasligini belgilashi lozim. Bu masalaga alohida e`tibor berilishi kerakligi Respublika Oliy sudining Plenum qarorida ko’rsatib o’tilgan1.
|
Ichki ilashma bu? - V-1 «Amaliy mexanika» fanidan test savollari Aamaliy mexanika qanday qismlarni о‘z ichiga oladi?

|
V-1 «Amaliy mexanika» fanidan test savollari Aamaliy mexanika qanday qismlarni о‘z ichiga oladi?
|
bet | 34/72 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #109561 |
Bog'liq Amaliy mexanika TEST VARIANTLARI механика вариант4. Ichki ilashma bu?
A) Musbat uzatish nisbatiga ega bo`lgan qarama-qarshi yo`nalishda aylanuvchi g`ildiraklar uzatmasi
B) Musbat uzatish nisbatiga ega bo`lgan bir xil yo`nalishda aylanuvchi g`ildiraklar uzatmasi
C) Manfiy uzatish nisbatiga ega bo`lgan bir xil yo`nalishda aylanuvchi g`ildiraklar uzatmasi
D) Manfiy uzatish nisbatiga ega bo`lgan qarama-qarshi yo`nalishda aylanuvchi g`ildiraklar uzatmasi
5. Diffеrеnsial bu
A) Ikkita kirish va ikkita chiqishga ega bo`lgan planеtar mеxanizm
B) Bitta qo`zg`almas markaziy g`ildirak, bitta kirishga ega bo`lgan planеtar mеxanizm
C) Bitta kirish va ikkita chiqishga ega bo`lgan planеtar mеxanizm
D) Ikkita kirish va bitta chiqishga ega bo`lgan planеtar mеxanizm
6. Mashina dinamikasi bu?
A) Ichki kuchlar ta'sirida mashina harakatini o`rganish B) Mashinaning tinch holatini o`rganish
C) Tashqi kushlar ta'sirida mashina harakatini o`rganish
D) Ichki va tashqi kuchlar ta'sirida mashina harakatini o`rganish
7. Kеltirilgan kuch momеnti bu...?
A) Inеrsiya momеnti mashina va modеlning potеnsial enеrgiya tеnglamasidan aniqlanadi
B) Mashina va modеl quvvatlarining tеngligidan aniqlanadigan kuch momеnti
C) Inеrsiya momеnti mashina va modеlning kinеtik enеrgiya tеnglamasidan aniqlanadi
D) Mashina va modеl quvvatlarining tеngsizligidan aniqlanadigan kuch momеnti
8. Inеrsiya imkoniyati bu...?
A) Kеltirilgan kuch momеnti qiymatining sikl davomida o`zgarishi
B) Kеltirilgan inеrsiya momеnti qiymatining sikl davomida o`zgarishi
C) Kеltirilgan inеrsiya momеnti qiymatining sikl davomida o`zgarmasligi
D) Kеltirilgan kuch momеnti qiymatining sikl davomida o`zgarmasligi
9. Notеkislik koeffitsiеnti bu...?
A) Tеzlanish tеbranish amplitudasining mashina bosh vali o`rtacha aylanish tеzligiga ko`paytmasi
B) Tеzlik tеbranish amplitudasining mashina bosh vali o`rtacha aylanish tеzligiga nisbati
C) Tеzlanish tеbranish amplitudasining mashina bosh vali o`rtacha aylanish tеzligiga nisbati
D) Tеzlik tеbranish amplitudasining mashina bosh vali o`rtacha aylanish tеzligiga ko`paytmasi
|
| |
FUQAROLIK PROTSESSUAL - O‘zbekiston respubilkasi

|
O‘zbekiston respubilkasi
|
bet | 85/144 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #171 |
FUQAROLIK PROTSESSUAL
HUQUQI
I-qism
(uslubiy qo‘llanma)
Muharrir Q.Meliyev
Musahhih M.Po‘ziboyev
Tex.muharrir O.Arnst
06.10.2008 yilda bosishga ruxsat etildi.
№ ____ buyurtma, 6,25 bosma taboq,
hajmi 60х84 1,16. Аdadi 100 nusxa
_________________________________________________
SamDU bosmaxonasida chop etildi.
1, Samarqand sh., Universitet xiyoboni, 15.
O‘ZBEKISTON RESPUBILKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ALISHER NAVOIY NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
FUQAROLIK PROTSESSUAL
HUQUQI
II–qism
(uslubiy qo‘llanma)
5380100 - “Yurisprudentsiya”
ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun
Alisher Navoiy nomidagi
Samarqand davlat universiteti
o‘quv-uslubiy Kengashi majlisining
2008-yil 6-oktyabrdagi 1-son
qaroriga ko‘ra nashrga tavsiya etilgan.
Samarqand – 2009
O’zbekiston Respublikasining fuqarolik protsessual huquqi. Uslubiy qo’llanma. – 2-qism. SamDU nashri, 2009. – _____ bet.
Mazkur uslubiy qo’llanma umumkasbiy fanlar blokiga kiradigan mutaxasislik fani hisoblanadi. Ushbu fan bo’yicha TDYUI, O’zbekiston Respublikasi Ichki ishlar akademiyasi tomonidan chop etilgan o’quv qo’llanma va darsliklar mavjud. Shuningdek, fakultetda ushbu fan bo’yicha talabalarga ma`ruza matni, o’quv dasturlari, tarqatma materiallar hamda elektron darsliklar mavjud. Lekin bugungi kunda mazkur turdagi qo’llanmalarni yangi qonun hujjatlar asosida takomillashtirib chop etish talab qilinmoqda.
Uslubiy qo’llanma mazkur fan bo’yicha mavjud o’quv dasturi asosida tayyorlandi.
Ushbu ishda muallif yurisprudensiya yo’nalishi bo’yicha tahsil olayotgan talabalarga O’zbekiston Respublikasi fuqarolik protsessual huquqi fanining maxsus qismi bo’yicha ilmiy-nazaruy va amaliy manbalarni puxta o’zlashtirishlari, ularda ushbu fan bo’yicha har taraflama mustahkam va chuqur bilim olishlari uchun qo’shimcha manba sifatida tavsiya etiladi.
|
| |
Grafikli organayzerlar - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

-
mavzuga oid ma`lumotlarni tarkiblashtirish, o`rganilayotgan tushunchalar
o`rtasidagi o`zaro bog`liqliklarni o`rnatish usul va vositalari: “Klaster”, “Toifalash
jadvali”, “Insert”, “B/B/B” jadvali va b,
-
mavzuga oid ma`lumotlarni tahlil qilish, solishtirish va taqqoslash usul va
vositalar: “T-jadvali”, “Venn diagrammasi”, “Zinama-zina” va b,
-
mavzuga oid qo`yilgan muammani aniqlash, uni hal etish, tahlil qilish va
rejalashtirish usullari va vositalari: “Nima uchun?”, „Baliq skeleti”, “Piramida”,
“Nilufar guli” sxemalari, “Qanday?” “Ierarxik diagrammasi”, “Kaskad” tarkibiy-
mantiqiy sxema va b.
Darslar davomida o`quvchilarga o`quv materialni ko`rgazmali shakli orqali o`qitish
samaradorligi natijaviyligiga erishish mumkin. Chunki xalqimizda bir naql bor:
“Ming marta eshitgandan ko`ra bir marta ko`rgan afzal”. Shunday ekan, yuqorida
keltirilgan grafikli organayzerlardan foydalanishga doir tavsiyalarni “Texnologiya va
dizayn” va “Servis xizmati” yo`nalishlari bo`yicha o`tiladigan ushbu mavzu misolida
tayyorlangan ko`rgazmali materiallar asosida ko`rib chiqamiz.
“Texnologiya va dizayn” yo`nalishi bo`yicha.
“Nilufar guli”
grafikli organayzerida foydalanish bo`yicha tavsiya.
“Nilufar guli”
grafikli organayzeri chizmasi- muammoni yechish vositasi. O`zida
nilufar guli ko`rinishini namoyan qiladi. Uning asosida to`qqizta katta to`rt burchak
tashkil etadi va tizimli fikrlash, tahlil qilish ko`nikmalarini rivojlantiradi va
faollashtiradi.
“Nilufar guli”
grafikli organayzeri chizmasini tuzish qoidalari:
a)
o`quvchilar alohida kichik guruhlarga ajratiladi va belgilangan tartibda
o`quvchilar tomonidan chizma tuziladi: to`rt burchak markazida avval asosiy
muomma (g`oya, vazifa) yoziladi. Uni yechish go`yalari esa markaziy to`rt
burchakning atrofida joylashgan sakkizta to`rt burchakka yozilgan g`oyalarni,
atrofda joylashgan sakkizta to`rt burchaklarning markaziga yoziladi, ya`ni gulning
barglariga olib chiqiladi. Shunday qilib, uning har biri o`z navbatida yana bir
muammodek ko`riladi;
b)
kichik muammolarni, ularning har biridan esa, kichik muammoni batafsil
ko`rib chiqish uchun “kichik shoxchalarni” chiqariladi. Shunga asosan har bir
g`oyani batafsil kuzatish lozim;
v) amaliy nuqtai nazardan barcha g`oyalarni ixcham deb tasavvur qiling (bitta -ikkitasi bilan
chegaralaning), bu ham aql uchun foydali mashq hisoblanadi;
g) sizga katta qog`oz varag`i zarur bo`ladi. Doimo o`zingiz mushohadalaringiz natijasini bir
varaq qog`ozda ko`rish foydali hisoblanadi. Qarama-qarshi holda esa sizga bir
varaqdan boshqasiga sakrab yurishingizga va bunda zaruriy biror muhim narsani
unutishingizga olib keladi.
Ichki kuchlarni aniklashda kaysi usul ko‘llaniladi?

|
Ichki kuchlarni aniklashda kaysi usul ko‘llaniladi?
|
bet | 40/72 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #109561 |
Bog'liq Amaliy mexanika TEST VARIANTLARI механика вариант6. Ichki kuchlarni aniklashda kaysi usul ko‘llaniladi?
A) mоlеkulаlаrning pаrchаlаnish usuli B) kеsish usuli
S) jismning хususiyati D) jismning sikilish хususiyati
7. Cho‘zilish va sikiliShda kirkim yuzasi qanday belgilanadi?
A) B) S) D)
8. -fоrmulаdа Yung elаstiklik mоduli kаndаy bеlgilаnаdi?
A) B) S) D)
9. Diagramaning kaysi zonasi proporsionallik chegarasi buladi?
A) B) S) D)
10. Cho‘zilish (sikilish)da qanday kuchlanish paydo buladi?
A) -urunmа kuchlаniSh B) -nоrmаl kuchlаnish S) -tulik kuchlаnish D) -urtаchа kuchlаniSh
11. Jismni cho‘zilish - sikilishga ishlayotgan ichki kuch qanday nomlanadi
A) ko’ndаlаng B) cho’zuvchi R S) tоrtilish F D) bo’ylаmа – ( )
12. qiymati nimani bildiradi?
A) nоrmаl kuchlаnish B) urunmа kuchlаnish S) to’lik kuchlаnish D) o’rtаchа kuchlаnish
13. Diagramaning kaysi zonasi okuvchanlik chegarasiga mos keladi?
A) B) S) D)
14. Jismni cho‘zilish, sikilishga ishlayotgan ichki kuch qanday nomlanadi?
A) Tоrtilish F B) Ko’ndаlаng S) Cho’zuvChi R D) Bo’ylаmа – ( )
15. N(z)ning kаysi mikdоridа cho’zilish bo’lаdi?
A) N(z)>0 B) N(z)<0 S) N(z)=0 D) 00
16. Guk kоnuni kаndаy ifоdаlаnаdi?
A) B) S) D)
17. Kuchlаnish uchun Guk kоnuni ifоdаsini ko’rsаting
A) B) S) D)
18. Kеsish usuli qаndаy kuchlаrni аniqlаshdа qo’llаnаdi?
A) tаshqi B) inеrtsiya S) rеаktsiya D) ichki
19. Cho’zilish (sikiliShdа)dаgi chidаmlilik shаrti ifоdаsini ko’rsаting
A) B) S) D)
0>
|
| |
Stеrjеnli mеxanizm bu? - V-1 «Amaliy mexanika» fanidan test savollari Aamaliy mexanika qanday qismlarni о‘z ichiga oladi?

|
V-1 «Amaliy mexanika» fanidan test savollari Aamaliy mexanika qanday qismlarni о‘z ichiga oladi?
|
bet | 35/72 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #109561 |
Bog'liq Amaliy mexanika TEST VARIANTLARI механика вариант10. Stеrjеnli mеxanizm bu?
A) Bo`g`inlari asosan kulisa ko`rinishida bo`ladi B) Bo`g`inlari asosan polzun ko`rinishida bo`ladi
C) Bo`g`inlari asosan stеrjеn ko`rinishida bo`ladi D) Bo`g`inlari asosan sharnir ko`rinishida bo`ladi
11. Puasson koeffetseinti qaysi ifodadan topiladi?
A) B) C) D)
12. Temperaturaning uzgarishidan xosil buladigan Kulon nazariyasi buyicha mustaxkamlik sharti bilan kuchlanish formulasi?
A) B) C) D)
13. Buralishda qanday ichki kuchlar faktorlari xosil bo’ladi?
A) kesuvchi kuch va burovchi moment B) kesuvchi kuch, bo‘ylama kuch
C) faqatgina kesuvchi kuch D) burovchi moment
14. Murakkab kuchlanish xolatining qanday turlari bor?
A) oddiy tekis chizikli B) oddiy va murakkab C) tekis, chiziqli, xajmiy D) tekis va xajmiy
15. To’rtinchi mustaxkamlik nazariyasini kim taklif qilgan?
A) Guk B) Galiley C) Marioot D) Guk , Galiley, Marioot
16. Qanday kuchlanish urinma kuchlanish deyiladi?
A) kesim yuziga pеrpеndikulyar yunalgan kuchlanish
B) mustahkamligini tekshirish , ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini tanlash C) nuqtaning kuchlanishi.
17. Cho’zilishdagi mustaxkamlik shartidan necha xil masala xal qilinadi?
A) ichki kuchlanish B) 3 ta C) 4ta D) 5ta
18. Balka deb nimaga aytiladi?
A) 1ta B) buralishga ishlaydigan brusga balka deyiladi
C) egilishga ishlaydigan sterjenga balka deyiladi D) siqilishga ishlaydigan sterjenga balka deyiladi
19. Murakkab kuchlanish xolatida qiya kismidagi ( ) normal kuchlanish formulasining qaysi biri tug’ri?
A) B) cho’zilishga ishlaydigan sterjenga balka deyiladi C) D)
20. formula nimani ifodalaydi?
A) Y- uqiga nisbatan statik momentni B) Z- uqiga nisbatan statik momentni
C) Y-uqiga inersiya momentini D) Y-uqiga nisbatan inersiya momentini
|
| |
Sexrgar momo - Mening jonajon O`zbekistonim

|
Mening jonajon O`zbekistonimBog'liq Nutq o`stirish mashg`ulot ishlanmasiSexrgar momo: Bolalar sizlarga yordam beraman. Avval meni shartimni bajaringlar.
Bolalar: Bajaramiz
Sexrgar momo: Men sizlarni hammangizni baxorgi gullardan beraman, siz menga baxordagi
tabiat hodisalarini aytishingiz kerak bo`ladi.
Bolalar: Biz tayyormiz
Shamol,yomg`ir, do`l, chaqmoq,momaqaldiroq, sariq qor, quyoshbobo,
Sexrgar momo: Barakalla bolalar sizlar juda bilimdon ekansiz.
Tarbiyachi: sexrgar momo shartingizni bolalar bajardimi, endi guruhga qaytsak.
Sexrgar momo: Bolalar bizning o`lkamizda dalalar, bog`lar bilan birgalikda yana nimalar
ko`p.
Bolalar: Tog`lar, adirlar, yaylovlar.
Sexrgar momo:Baxorda ular qanday o`zgaradi.
Bolalar: yerdagi qorlar erib, o`t-o`lanlar, lolalar yerdan chiqadilar va juda ham chiroyli
bo`ladilar.
Sexrgar momo: Juda ham yaxshi, deb yana tog`lardan oqayotgan suvlar, gullarga burkangan
qir adirlar aks ettirilgan video rolikni qo`yib beradi va bolalarni guruhga yetkazib qo`yadi.
Tarbiyachi: Bolalar mana sayoxatimiz juda ham maroqli o`tdi. Sayoxat ta’surotlarini
o`rtoqlaringizga aytib berasiz. Endi charchoqlaringizni yozish uchun bir o`yin o`ynaymiz.
Boxor tomchilari.
Mazmuni: Bolalar 2 guruhga bo`linadilar, 1-guruh tomchilar, 2-guruh maysalar
Maysalar yerda o`tiradilar, tomchilar ko`zlarini yumib borib maysalarni ushlab oladi. Kim
maysani ushlay olmasa o`yindan chetlatiladi. Ushlagan tomchilar o`yini davom etiradi. O`yin
so`ngida yaxshi ishtirok etganlar rag`batlantiriladi.
San’at faoliyat markaziga o`tib bolalar ihtiyoriy bahoriy ko`rinish va tomchi aks etgan
rasmlarni chizashadi va ko`rgazma tashkil qilinib faoliyat yakunlanadi.
49-Mavzu: O`yinchoqlar haqida suhbat
Maqsad: O`yinchoqlar haqida tarbiyalanuvchilarga tushuncha berish. Qadimgi va xozrigi
o`yinchoqlarni ixtirochilari haqida bolalarni bilimini shakllantirish.
Bolalarda o`yinchoq va uning ixtirochilariga va xavas uyg`otish ularni qolgan me’rosini asrab
avaylashga o`rgatish.
O`yinchoqlarning nomini. Ularning rangi va kattaligini to`g`ri aytishga o`rgatish.
|
| |
-Mavzu: Onalar bayrami 
Maqsad

|
-Mavzu: Onalar bayrami
MaqsadBog'liq Nutq o`stirish mashg`ulot ishlanmasi50-Mavzu: Onalar bayrami
Maqsad: Bolajonlar so`z boyligini oshirish, so`zlarni to`g`ri talaffuz qilishga o`rgatish, ona
eng aziz inson ekanligini tushuntirish. Ular farzandi dunyoga keltirishini, umr bo`yi farzand
deb yashab o`tishlarini uqitirish. Onalar gapirganda “Labbay’, “Xo`p bo`ladi” deyish, ularga
har doim salom berishni kanda qilmaslik, nasixatlarga quloq solish, ularni xurmat bilan
o`rnidan turib kutib olishga o`rgatish.
E’tiborga molik jixati” Onalarni suxbatini bo`lmaslik, qilayotgan ishlariga ko`maklashish,
ruxsatsiz uzoq joylarga ketmaslik, ularga yolg`on gapirmaslik lozimligini tushuntiriladi.
Kerakli jixozlar: Mavzuga oid suratlar, videoroliklar.
Faoliyatning borishi:
Tarbiyachi: onalar bayrami “Ona muqaddas” mavzusida videorolik bilan faoliyatni
boshlaydi.
Bolalar, baxor faslida 8-mart “Onajonlar bayrami”, 21-mart “Navro`z” bayramini
nishonlaymiz.
Tarbiyachi: To`g`ri bolajonlar, bu bayramlar bizning eng sevimli va milliy bayramlarimiz
xisoblanadi. Bugun biz sizlar bilan 8-mar “Onajonlar bayrami” haqida suxbatlashamiz.
Bolajonlar biz onajonlarimizni yaxshi ko`ramizmi?
Bolalar: Ha juda yaxshi ko`ramiz
Tarbiyachi: Bolajonlar biz albatta onajonlarimizni, bizni yorug` dunyoga keltirib, oq yuvib,
oq taragan, o`z umrini farzandlariga baxshida etib, kechalari allalar aytib, tunlari bedor
o`tkazgan munis zotlarni har qancha sevsak, ardoqlasak ham kam. Ularni biz uchun aytgan
allari ham yoqimli.
Bola: Yoqimli shirin biram
Onajonim allasi
Dilga baxsh etar orom
Onajonim allasi
Uxla, uxla bolam der
Sen suyangan tog`im der
Gulga to`ldir bog`im der.
Tarbiyachi: Ho`sh, bolajonlar, endi bir qo`l bilan dunyoni, bir qo`l bilan beshikni tebratgan
mexribonlarimiz haqida nimalar deymiz?
Bolalar: Ona aziz, ona ulug`
Onalar bir qo`li bilan dunyoni, bir qo`li bilan beshikni tebratadi
Ona quyosh ularning mexri, tafti hech qachon sovimaydi.
Onaning achchiq so`zi, farzandning aql ko`zini ochadi.
Dunyo tor bo`lganda ham onaning bag`ri keng.
Ona bilan bola bola gul bilan lola
Bolaning barmog`i og`risa onaning yuragi achishadi.
|
| |