nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Evristika –
Эвристика - - Buxoro davlat pedagogika instituti

Evristika –
Эвристика -
Heuristics
|
ilmiy tadqiqotning mantiqiy usullari va metodik qoidalari tizimi.
|
это система логических методов и методологических правил научного исследования.
|
is a system of logical methods and methodological rules of scientific research.
|
Modernizatsiya –
Mодернизация –
Modernization
|
pedagogik ta’lim jarayoni va pedagogika fanini davr talablari asosida yangilash
|
процесс педагогического образавиния и образавателной науки на основе обновления периода
|
of pedagogigal process and pedagogigal science on the basis of time requirements.
|
Kompetensiya –
Компетентность-
Competence-
|
lotinchada “compete” – “erishayapman, munosibman, loyiqman” degan ma’nolarni anglatib, egallangan bilm, ko’nikma va malakalarni kundalik va kasbiy faoliyatda qo’llay olish layoqati.
|
это способность применять полученные знания, навыки и умения в повседневной и профессиональной деятельности, что в переводе с латыни означает «соревноваться» - «достигать, заслуживать, заслуживать».
|
is the ability to apply the acquired knowledge, skills and abilities in daily and professional activities, which in Latin means "compete" - "achieve, deserve, deserve".
|
Fasilitator –
Фасилитатор-
Facilitator -
|
(guruh yetakchisi) guruhda ijobiy-psixologik muhit yaratadi dars samaradorligini oshirish maqsadida guruhlarda guruh ishini tashkil etuvchi, olib boruvchi shaxs. Mashg‘ulotda reglament, norma va mashg‘ulot uchun qulay sharoit yaratuvchi. Guruh a’zolarini jipslashtiruvchi, samarali ishlash muhitini yaratuvchidir.
|
(руководитель группы) человек, который организует и проводит групповую работу в группах с целью повышения эффективности урока, создания позитивной психологической среды в группе. Создание правил, норм и среды обучения в классе. Он объединяет членов команды и создает эффективную рабочую среду.
|
Facilitator - (group leader) A person who organizes and conducts group work in groups in order to increase the effectiveness of the lesson, creating a positive psychological environment in the group. Creating rules, norms and learning environment in the classroom. It unites team members and creates an effective work environment.
|
|
-ilova Yangi mavzu nomi va rejasi

Yangi о‘quv materialining slaydli taqdimoti
Po’latning fizik xоssalari. Po’latning
fizik xоssalari
ichida
haqiqiy zichligi, suyuqlanish
harоrati,
issiqlik sig’imi, issiqlik o’tkazuv- chanligi, harоratdan kengayish kоeffitsienti katta ahamiyatga
ega.
Suyuqlanish harоrati –
po’lat qattiq hоlatdan suyuq hоlatga o’tadigan harоratdir. Temirning suyuq- lanish harоrati 15350 S, lekin uning tarkibiga uglerоd va bоshqa elementlar kiritilganda bu harоrat o’zgaradi. Masalan, tarkibida 4,3% uglerоd bo’lgan
ch
o’yan 11300 S da suyuqlanadi.
Harоratdan kengayish kоeffitsienti – harоrat 10 S ga оrtganda po’lat namunani
nisbiy
uzayish ko’rsatkichi, u (11-11,9) 10-60 S ga teng.
Po’latning mexanik xоssalari. Po’latning mexanik xоssalari
cho’zilishga
mustahkamlik chegarasi, оquvchanlik chegarasi, nisbiy
uzayishi,
qattiqligi va zarbga qоvushоqligi bilan belgilanadi. Po’latning egiluvchanligini bahо- lab, yumalоq yoki to’g’ri burchak kesimli sterjen shaklidagi namunalarning cho’ zilishi sinab ko’riladi. Buning uchun namunaning cho’zilish diagrammasini qayd
Ish bosqich lari va vaqti

|
Ish bosqich lari va vaqti
|
bet | 21/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlariIsh bosqich lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta`lim beruvchi
|
Ta`lim oluvchilar
|
1-bosqich.
Kirish (Tashkiliy qism) (15daqiqa)
|
О‘quvchilarning davomatini tekshiradi.
О‘quvchilarning mashg’ulotga tayyorlanishini nazorat qiladi.
Amaliy mashg’ulot nomi, rejasi, maqsadi va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiriladi.
Amaliy mashg’ulotning Baholash mezonlari bilan tanishtiriladi. (1-ilova)
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni tushuntiriladi.
|
Mashg’ulotga tayyorgarlik kо‘radi Xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilgan holda maxsus kiyimd keladi.Xavsizlikbtex nikasi jurnaliga imzo
qо‘yadi.Tinglaydi.
|
2-bosqich.
Asosiy bosqich
(210daqi qa
|
I.Kirish yо‘l yо‘riqnomasi: (60 daqiqa) О‘quvchilar bilimlarini faollashtirish:
Tezkor savol-javob(2-ilova), aqliy hujum о‘tkazadi. О‘quvchilarning о‘quv materiallarini о‘zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga о‘tadi.
Yangi mavzu bayoni: Texnologik xaritaga asosan turli payvand birikmalarni hosil qilish.
О‘quv amalyot mashg’uloti mavzusi bо‘yicha umumiy ma’lumot beradi, ish jarayonini tushuntiradi. Joriy yо‘l yо‘riqnoma (140 daqiqa):
Yangi mavzu bо‘yicha amaliy mashq bajarish. 1.О‘quvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yо‘riqnomali-texnologik xarita (3-ilova) xamda mustaqil ish bajarish uchun xomashiyo tarqatiladi.
Mustaqil ish bajarishni maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida о‘quvchilar yо‘l qо‘ygan xatolarni kо‘rsatadi.
|
|
| |
mavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘latlarni kesish

|
mavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘latlarni kesish
|
bet | 47/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlarimavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘latlarni kesish
Uglerodli pо‘lat plastinalarni kesishga tayyorlash
Uglerodli pо‘lat plastinalarni kesishni rejalash
Gaz alangasini sozlash va tо‘g‘ri chiziq bо‘yicha kesish.
Uglerodli po‘lat tarkibining kesishga ta’siri
Tarkibida uglerod va legirlangan aralashmalar kam bо‘lgan pо‘lat tarkibidagi uglerod miqdori 0,3 % gacha bо‘lganida kislorod yordamida yaxshiroq kesiladi.
Pо‘latning qanchahk yaxshi kesa olishini quyidagi uglerod ekvivalenti Ce formulasidan foydalanib uning kimyoviy tarkibi bo'yicha aniqlash mumkin (elementlaming formuladagi simvoli ularning pо‘lat dagi foiz hisobidagi tarkibini koTsatadi):
Ce=C + 0,16Mn + 0,3 (Si + Mo) + 0,4Cr + 0,2V +0,04 ■ (Ni + Cu).
Misol uchun pо‘latning tarkibi: C = 0,2; Mn= 0,8; Si= 0,6, u holda Ce = 0,2 + 0,16 • 0,8+0,3 ■ 0,6=0,508 bо‘ladi.
Kislorod bilan kesish kam uglerodli po‘lat xossalariga kesiladigan joy yaqinida qariyb ta’sir qilmaydi. Tarkibida uglerod juda ko‘p bо‘lgan pо‘latlarni kesishdagina qisman toblanish natijasida kesilgan joylari ancha qattiqlashadi. Juda ko‘p legirlangan xromli, xrom-marganesli, xrom- nikelli pо‘lat larni kesishda pо‘lat qirralarining tarkibida xrom, kremniy, marganes va titan miqdori kamayadi. Nikel esa ko‘payadi.
Bunday pо‘lat strukturasida qirra yaqinidagi kristallar orasida oson eriydigan temir sulfidlari va silfitsidlari aralashmalari hosil bodadi. Bu esa pо‘lat qirralarini sovish jarayonida uning qizigan holatida darz ketishiga sabab bо‘ladi. Kesgandan keyin kristallararo korroziya ham ro‘y berishi mumkin. Shuning uchun ham kislorod yordamida kesilgandan keyin bunday pо‘latlarning qirralari zarur hollarda frezalanadi yoki randalanadi.
Kо‘p legirlangan pо‘latlarning ayrim rusumlari kislorod yordamida kesgandan keyin strukturasini tiklash maqsadida termik ishlanadi.
Materiallarni kesib ishlash jarayonida ajralib chiqayotgan qirindi bilan kesish oldingi yuzasi, keskich orqa yuza bilan zagotovka orasidagi kontakt yuzalari orasidagi ishqalanish davrida о‘ta, murakkab xar – turli deformatsiyalanish hodisalari nomoyon bо‘lib, bu jarayon ezilish, sо‘rilish, kesilish, qirqilish kabi
faktorlar bilan xarakterlanadi. Kesish jarayonida keskich qirindi va ishlov berilayot gan zagotovka tomonidan ta’sir etayotgan kuch miqdorini bartaraf etuvchi kuch qu yilishi shart. Agarda bu shart bajarilmasa kesish jarayonini amalga oshirib bо‘lmaydi.
Kesish jarayonini amalga oshirishni ta’minlash uchun kesish jarayonini mexanizmini, ya’ni kesish kesish kuchlarini hosil bо‘lishi va ularni kontakt yuzalarida yuzaga keluvchi fiziko – mexanikaviy xodisalarga ta’sirini о‘rganish maqsadga muvofiqdir.
Nazorat savollari:
Uglerodli pо‘lat plastinalarni kesishga tayyorlash jarayonini izohlab bering
Uglerodli pо‘lat plastinalarni kesish ishlari qanday rejalashtiriladi
Gaz alangasi qanday sozlanadi va tо‘g‘ri chiziq bо‘yicha kesish jarayonini tushuntirib bering
|
| |
О‘quv amaliyoti mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli

|
О‘quv amaliyoti mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
|
bet | 20/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlari О‘quv amaliyoti mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-6 soat
|
Talabalar soni: ta
|
О‘quv mashg’ulot shakli va turi
|
Amaliy-yangi bilimlarni mustahkamlash va kо‘nikma va malakalarini shakllantirish bо‘yicha mashg’ulot
|
О‘quv mashg’uloti rejasi
|
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga tayyorlash, gaz alangasini sozlash
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni chap usulda ustma-ust gorizontal holatda payvandlash.
Payvand chokini tekshirish. Nuqsonlarni bartaraf qilish
|
О‘quv ishlab chiqarish mashg’ulotining maqsadi: Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni chap usulda gorizontal holatda ustma-ust payvandlash
bо‘yicha kо‘nikmalarni hosil qilish.
|
О‘qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni о‘zlashtirish natijasida о‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, kо‘nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar:
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga tayyorlash, gaz alangasini sozlashni о‘rgatish
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni chap usulda ustma-ust gorizontal holatda payvandlashni о‘rgatish
Payvand chokini tekshirish va nuqsonlarni bartaraf qilishni о‘rgatish
|
О‘quv faoliyati natijalari:
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga tayyorlash, gaz alangasini sozlashni о‘rganadilar
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni chap usulda ustma-ust gorizontal holatda payvandlashni о‘rganadilar
Payvand chokini tekshirish va nuqsonlarni bartaraf qilishni о‘rganadilar
|
О‘qitish metodlari
|
Mashq, yо‘riqnoma berish, amaliy ish, kо‘rsatish.
|
О‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, individual,guruhli va jamoaviy
|
О‘qitish vositalari
|
О‘qitish materiallari tо‘plami, kо‘rgazmali qurollar, gaz alangasida payvandlash jihozlari
|
О‘qitish sharoiti
|
О‘quv amaliyoti ustaxonasi
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki va yozma nazorat,amaliy topshiriq
|
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni chap usulda gorizontal holatda ustma- ust payvandlash mavzusida amaliy mashg’ulotning texnologik xaritasi
|
| |
O’z-o - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 6/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moO’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
1. Moliya kategoriyasiga ta’rif bering va zaruratini izohlang?
2. Qanday pul munosabatlari moliyaviy munosabatlarga taalluqli hisoblanadi?
3. Moliyaning asosiy funksiyalari qaysilar va ularning ahamiyatini tushuntirib bering?
4. Moliya kategoriyasi boshqa iqtisodiy kategoriyalar bilan qanday bog’liqlikda?
5. Moliyaning mohiyati va zarurligini asoslab bering.
6. Moliyaning asosiy funksiyalariga izoh bering
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut.
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
Vremya (daq.)
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash.
suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish.
Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
28
|
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
10
|
|
|
|
| |
O’z-o - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 94/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moO’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
Halqaro hisob-kitoblarda qatnashuvchi subyektlar nima?
Halqaro kredit munosabatlarining sub’ektlari qaysilar?
Tijorat kreditining muddati odatda necha yil bo’ladi?
O’zbekiston Respublikasida valyutani tartibga solish tizimi qachon joriy qilingan?
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut.
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
Vaqt
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash, suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish. Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
28
|
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
10
|
|
Jami:
|
80
|
Mavzu yuzasidan test topshiriqlari:
Yevrodollor bozori qachon tashkil etilgan?
1946-yil
1947-yil
1957-yil
1956-yil
Yevropa ittifoqi qachon tashkil topgan?
1956-yil
1957-yil
1958-yil
1959-yil
AQSH dollorining dunyoga tarqalishiga asosiy sabab nima?
Jahon iqtisodiy inqirozi.
AQSH hukumati oltinning AQSH dolloriga erkin konvertirlani- shini bekor qilishi.
AQSH ning boshqa davlatlarga bergan yirik miqdordagi kredit- lari.
AQSH mahsulotlarining jahon bozorini egallashi.
Halqaro volyuta fondi qayerda tashkil etilagan?
Yaponiya.
Angliya.
Fransiya.
AQSH.
5. Volyuta kursi deb nimaga aytiladi?
Volyutaning davlat tomonidan belgilab qo’yilgan bahosiga.
Bir volyutaning boshqa volyuta birligidagi bahosiga.
Bir volyutaning eksport qilinadigan tovarlarga nisbatan bahosiga.
Hammasi to’g’ri.
|
| |
ilova
   


Теzkor savol ,о‘z-о‘zini nazorat qilish savol va topshiriqlari

ilova
Теzkor savol ,о‘z-о‘zini nazorat qilish savol va topshiriqlari:
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga qanday tayyorlanadi va gaz alangasini sozlashni tushuntirib bering
Uglerodli pо‘lat plastinalarni o’ng usulda ustma-ust pastki holatda payvandlash jarayonini izohlang.
Payvand chokini tekshirish va nuqsonlarni bartaraf qilish ishlari qanday bajariladi
ilova
Yangi mavzu nomi va rejasi
ilova
«MUZYORAR» USULLARI
«MUZYORAR» USULLARI
Muomaladagi to’siqlarni yengib o’tishga va o’zaro munosabatlardagi «muzni» yorishga qaratilgan mashq. Muzyorar (1) tanishuv jarayonini rivojlantiradi, (2) ishtirokchilarni o’zini bemalol his qilishlariga yordam beradi. Treninga kirish jarayonida har bir ishtirokchi o’zini tanishtiradi. Ishtirokchilarning soni, kayfiyati va boshqa holatlaridan kelib chiqib, turli tanishuv usullarini tanlash mumkin.
«Besh daqiqalik suhbat»
Trening ishtirokchilari juftliklarga bo’linib, o’zaro besh daqiqalik suhbat o’tkazadilar, so’ngra har bir ishtirokchi o’zining suhbatdoshini tanishtiradi.
«Doirada koptokcha bilan o’ynash»
Trening ishtirokchilari doira bo’lib turadilar, o’rtada boshlovchi turadi, qo’liga koptokcha tushgan har bir trening ishtirokchisi o’zi haqida qisqacha ma’lumot beradi.
|
Jami:
  
80 - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 7/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo
Mavzu yuzasidan test topshiriqlari:
1. Davlat moliyasining shakllanishi nimalar bilan bog’liq?
Monarxiyaning barham topishi
Davlat g’aznasining monarx mulkidan ajralib chiqishi
Monarxiyaning cheklanishi
2. Moliyaning mohiyati nimalardan iborat?
Davlatning o’ziga xos jihati va funksiyasidan
Mulk shaklidan
Jamiyatning iqtisodiy tuzilmasidan
Jahon xo’jaligidagi mavqyei bilan
3. Moliyaning funksiyalari hisoblanadi:
nazorat, taftish
motivasiya
taqsimot
jamg’arish
4. Moliya kengaytirilgan ishlab chiqarishning qaysi bosqichida yuzaga keladi va amal qiladi?
ikkinchi bosqichda
faqat birinchi bosqichida
uchinchi, birinchi bosqichda
qiymatni jamg’arilishida bosqichida
5. Moliya nimani ifodalaydi?
mavjud real ijtimoiy ishlab chiqarish munosabatlarini
korxona (tashkilot), aholi bilan byudjet o’rtasidagi munosabatni
korxona bilan ishchilar o’rtasida munosabatni
korxona bilan xizmatchilar o’rtasidagi munosabatni
2-MAVZU: MOLIYAVIY SIYOSAT
Reja:
1. Moliyaviy siyosat
2. Byudjet va pul-kredit siyosati
3. Halqaro moliya siyosati
Kalit so’zlar: Moliyaviy siyosat, moliyaviy strategiya.
Mashg’ulotning maqsadi: Davlatning moliyaviy siyosatini tushuntirib berish.
O’qitish vositalari: yozuv doskasi, turli plakatlar, taqdimot materiallari, tarqatma materiallar, videoproyektor. Ilmiy adabiyotlar: darslik, o’quv qo’llanma, statistik ma’lumotlar, uslubiy qo’llanma va shu kabilar
|
| |
Moliya mexanizmi - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 4/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moMoliya mexanizmi – taqsimlash va qayta taqsimlash munosabatlarining keng tizimini amalga oshirish, daromad va jamg’armalarni tashkil qilish, markazlashgan va markazlashmagan pul fondlarini tuzishni ta’minlovchi shakl va usullar majmuidir. Moliya mexanizmi murakkab bo’lib, unga turli moliyaviy munosabatlarga xos elementlar kiradi. Aynan moliyaviy munosabatlar o’zaro aloqalarning ko’pligi ularni tashkil etishning turlari, shakllari va usullarini (moliya mexanizmi elementlarini) ko’p miqdorda qo’llashni taqazo etadi.
Davlat o’zining ijro qiluvchi va qonun chiqaruvchi organlari yordamida iqtisodiy qonunlar ta’sirini chuqur o’rganish, moliyaning rivojlanish qonuniyatlarini o’rganish, iqtisodiy va moliyaviy siyosat vazifalarini o’rganish asosida ichki mahsulot va milliy daromadni taqsimlash usullarini o’rnatadi, pul jamg’armalarining shakllarini belgilaydi, to’lov va ajratmalar turlarini ishlab chiqadi, davlat moliyaviy resurslaridan foydalanish yo’nalishlari va tamoyillarini ishlab chiqadi.
Moliya mexanizmini ma’muriy va tartibga soluvchi mexanizmlarga bo’lishimiz mumkin.
Direktiv (ma’muriy) moliya mexanizmi – davlat ishtirok etadigan moliya munosabatlari: soliqlar, davlat krediti, byudjet xarajatlari, byudjetdan moliyalashtirish, byudjet qurilmasi va byudjet jarayonini tashkil qilish, moliyaviy rejalashtirishni tashkil etishning barcha tizimlarini batafsil ishlab chiqilishini nazarda tutadi. Ayrim hollarda boshqa, ya’ni butun moliya siyosatini amalga oshirilishida katta ahamiyatga ega bo’lgan (korporativ qimmatli qog‘ozlar bozori) moliya munosabatalariga yoki bunday munosabat tomonilaridan biri – davlatning vakili bo’lganda (davlat korxonalari moliyasi) ham tadbiq etiladi.
Tartibga soluvchi moliya mexanizmi – davlat manfaatlariga bevosita ta’sir qilmaydigan moliya munosabatlarida qo’llaniladi. Moliya mexanizmining bunday xilma-xilligi xususiy korxonalarda ichki xo’jalik moliya munosabatlarini tashkil qilish uchun xarakterlidir.
Moliya mexanizmi quyidagi tarkibiy qismlarni o’z ichiga oladi:
|
| |
O'zgaruvchan - Sun’iy intellekt va neyron tarmoqlari”fanidan sun’iy neyron tarmoqlari modeli

O'zgaruvchan
|
Ta'rif
|
X
|
Har bir qator oʻquv namunasi boʻlgan maʼlumotlar toʻplami matritsasi kiritiladi
|
Y
|
Har bir satr oʻquv namunasi boʻlgan chiqish maʼlumotlar majmuasi matritsasi
|
l0
|
Tarmoqning birinchi qatlami, kirish ma'lumotlari bilan belgilanadi
|
l1
|
Tarmoqning ikkinchi qatlami, aks holda yashirin qatlam deb ataladi
|
syn0
|
Og'irliklarning birinchi qatlami, Synapse 0, l0 ni l1 bilan bog'laydi.
|
*
|
Elementlar bo'yicha ko'paytirish, shuning uchun teng o'lchamdagi ikkita vektor bir xil o'lchamdagi yakuniy vektorni yaratish uchun mos qiymatlarni 1 dan 1 gacha ko'paytiradi.
|
-
|
Elementlar bo'yicha ayirish, shuning uchun teng o'lchamdagi ikkita vektor bir xil o'lchamdagi yakuniy vektorni yaratish uchun 1 dan 1 gacha mos qiymatlarni ayiradi.
|
x.nuqta(y)
|
Agar x va y vektorlar bo'lsa, bu nuqta mahsulotidir. Agar ikkalasi ham matritsa bo'lsa, bu matritsa-matritsani ko'paytirish. Agar bitta matritsa bo'lsa, u vektor matritsani ko'paytirishdir.
|
3 qatlamli neyron tarmoq:
import numpy as np
def nonlin(x,deriv=False):
if(deriv==True):
return x*(1-x)
return 1/(1+np.exp(-x))
X = np.array([[0,0,1],
[0,1,1],
[1,0,1],
[1,1,1]])
y = np.array([[0],
[1],
[1],
[0]])
np.random.seed(1)
# randomly initialize our weights with mean 0
syn0 = 2*np.random.random((3,4)) - 1
syn1 = 2*np.random.random((4,1)) - 1
for j in xrange(60000):
# Feed forward through layers 0, 1, and 2
l0 = X
l1 = nonlin(np.dot(l0,syn0))
l2 = nonlin(np.dot(l1,syn1))
# how much did we miss the target value?
l2_error = y - l2
if (j% 10000) == 0:
print "Error:" + str(np.mean(np.abs(l2_error)))
# in what direction is the target value?
# were we really sure? if so, don't change too much.
l2_delta = l2_error*nonlin(l2,deriv=True)
# how much did each l1 value contribute to the l2 error (according to the weights)?
l1_error = l2_delta.dot(syn1.T)
# in what direction is the target l1?
# were we really sure? if so, don't change too much.
l1_delta = l1_error * nonlin(l1,deriv=True)
syn1 += l1.T.dot(l2_delta)
syn0 += l0.T.dot(l1_delta)
Xato: 0.496410031903
Xato: 0.00858452565325
Xato: 0.00578945986251
Xato: 0.00462917677677
Xato: 0.00395876528027
Xato: 0.00351012256786
|
Foydalanilgan internet saytlari - Sun’iy intellekt va neyron tarmoqlari”fanidan sun’iy neyron tarmoqlari modeli

Foydalanilgan internet saytlari.
https://en.wikipedia.org/wiki/Artificial_neural_network
https://www.geeksforgeeks.org/implementing-models-of-artificial-neural-network/
https://towardsdatascience.com/applied-deep-learning-part-1-artificial-neural-networks-d7834f67a4f6#106c
https://www.ibm.com/cloud/learn/neural-networks
https://medium.com/analytics-vidhya/artificial-neural-networks-an-intuitive-approach-part-1-890efac210f0
https://www.mygreatlearning.com/blog/types-of-neural-networks/
https://towardsdatascience.com/a-journey-through-neural-networks-part-1-artificial-neural-network-and-perceptron-e970614b9cc7
https://viso.ai/deep-learning/artificial-neural-network/
https://medium.com/datasciencearth/basic-structure-of-artificial-neural-networks-9aef29df9d
https://www.geeksforgeeks.org/introduction-to-artificial-neutral-networks/
https://www.javatpoint.com/artificial-neural-network
https://brilliant.org/wiki/artificial-neural-network/
https://natureofcode.com/book/chapter-10-neural-networks/
Ilova
2 qatlamli neyron tarmoq:
import numpy as np
# sigmoid function
def nonlin(x,deriv=False):
if(deriv==True):
return x*(1-x)
return 1/(1+np.exp(-x))
# input dataset
X = np.array([ [0,0,1],
[0,1,1],
[1,0,1],
[1,1,1] ])
# output dataset
y = np.array([[0,0,1,1]]).T
# seed random numbers to make calculation
# deterministic (just a good practice)
np.random.seed(1)
# initialize weights randomly with mean 0
syn0 = 2*np.random.random((3,1)) - 1
for iter in xrange(10000):
# forward propagation
l0 = X
l1 = nonlin(np.dot(l0,syn0))
# how much did we miss?
l1_error = y - l1
# multiply how much we missed by the
# slope of the sigmoid at the values in l1
l1_delta = l1_error * nonlin(l1,True)
# update weights
syn0 += np.dot(l0.T,l1_delta)
print "Output After Training:"
print l1
Treningdan keyingi natijalar:
[[ 0.00966449]
[0,00786506]
[0.99358898]
[0.99211957]]
|
O'zgaruvchan - Sun’iy intellekt va neyron tarmoqlari”fanidan sun’iy neyron tarmoqlari modeli

|
Sun’iy intellekt va neyron tarmoqlari”fanidan sun’iy neyron tarmoqlari modeli
|
bet | 11/13 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #274151 |
Bog'liq Mustaqil ishO'zgaruvchan
|
Ta'rif
|
X
|
Har bir qator oʻquv namunasi boʻlgan maʼlumotlar toʻplami matritsasi kiritiladi
|
Y
|
Har bir satr oʻquv namunasi boʻlgan chiqish maʼlumotlar majmuasi matritsasi
|
l0
|
Tarmoqning birinchi qatlami, kirish ma'lumotlari bilan belgilanadi
|
l1
|
Tarmoqning ikkinchi qatlami, aks holda yashirin qatlam deb ataladi
|
l2
|
Tarmoqning yakuniy qatlami, bu bizning farazimiz bo'lib, biz mashg'ulot paytida to'g'ri javobni taxmin qilishimiz kerak.
|
syn0
|
Og'irliklarning birinchi qatlami, Synapse 0, l0 ni l1 bilan bog'laydi.
|
o'g'il 1
|
Ikkinchi og'irlik qatlami, l1 ni l2 ga bog'laydigan Synapse 1.
|
l2_xato
|
Bu neyron tarmoq "o'tkazib yuborgan" miqdor.
|
l2_delta
|
Bu ishonch bilan o'lchagan tarmoq xatosi. Bu xato bilan deyarli bir xil, bundan tashqari juda ishonchli xatolar o'chirilgan.
|
l1_xato
|
l2_delta ni syn1 dagi og'irliklar bo'yicha tortish, biz o'rta/yashirin qatlamdagi xatoni hisoblashimiz mumkin.
|
l1_delta
|
Bu ishonch bilan o'lchagan tarmoqning l1 xatosi. Shunga qaramay, bu l1_error bilan deyarli bir xil, faqat ishonchli xatolar o'chirilgan.
|
|
| |
Avtomatlashtirishning birinchi bosqichida

76
guruhlanadi. Unifikasiyalangan bloklardan avtomatlashtirishning
kompleks
vositalari to’zi ladi.
Yarimavtomat – avtomatik ish sikli bilan ishlaydigan mashina hisoblanadi.
Bunda ish davrini takrorlanishi uchun ishchining aralashuvi kerak bo’ladi.
Masalan, zagotovkalarni yuklash, mashinani ishga tushirish va to’xtatish, tayyor
buyumlarni olish va tekshirish shular jumlasidandir.
Avtomat – o’z-o’zidan boshqariladigan ish mashinasi bo’lib,
tekshirish va
sozlashdan tashqari, barcha ish davrlarini va salt yurishlarni bajaradi.
Har qanday ishchi mashina uchtaasosiy mexanizmlar (yuritish, uzatish,
bajaruvchi) dan iborat. Ularning eng asosiysi ishlov berish aniqligi va
unumdorligi, hamda mashina imkoniyatlarini aniqlovchi bajaruvchi mexanizmlar
hisoblanadi.
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatik boshqarish tizimlari

75
Ishlab chiqarish jarayonini avtomatlashtirish
tarixi va rivojlanish
tamoyillarini taxlili shuni ko’rsatadiki, avtomatlashtirishni har xil murakkablikdagi
masalalar xal etilgan 3 ta bosqichga bo’lish mumkin:
1.
Ishchi sikllarni avtomatlashtirish, avtomat va yarim avtomatlar qurish;
2.
Mashinalar tizimini avtomatlashtirish, avtomat liniyalar qurish;
3.
Ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirish yoki avtomat sexlar va ishlab
chiqarish korxonasilar qurish.
Ishlab chiqarishda datchiklarni ahamiyati

64
Vaqt relesi, akustik rele,
himoya relesi, mexaniq, qalqovichli, magnitli,
kodli, pnevmatik, optik relelar bo’ladi. Releda tashqi ta’sirga bog’liq ravishda
zanjirni tutashtiradigan yoki ajratadigan kontaktlar bo’ladi.
Misol tariqasida
mexaniq rele, issiqlik, o’lcham relelari va elektromagnitli relelarning ishlash
prinsipini ko’rib chiqamiz (1.25-rasm).
1.25-rasm. Mexaniq (a), o’lcham (b), issiqlik (v), tortilma o’zaqli (g), burilma
yakorli elektromagnitli
(d) relelarning sxemalari.
Mexaniq rele siljish, tezlik, tezlanish, sarf, kuch,
moment kat- taliklarining
o’zgarishini sezadi. Mexaniq tezlik relesida (1.25-rasm,
a) markazdan qochma
prinsipdan foydalanilgan. SHtok
4 aylanganda Yuklar
3 markazdan qochirma kuch
ta’sirida qarama-qarshi tomonlarga suriladi. Bunda xomutlar yaqinlashadi,
oqibatda richag 2ning holati o’zgaradi: u burilib navbat bilan kontaktlar
1 ni
ajratadi va tutashtiradi.
Chiziqli o’lchamlar relesi chiziqli o’lchamlar yoki chiziqli siljishlarni
o’lchash uchun ishlatiladi. Qo’sh chekli richagli rele (1.25-rasm,
b) o’lchash shtogi
1, gilza
2, korpus
3, prujina
4, kontaktli richag 5, sozlash vintlari
6, qo’zg’almas 7,
65
9 va surilma
8 kontakt- lardan to’zi lgan.
Surilma kontaktlar 8 tirakning yassi
prujina- siga mahkamlangan richag
5 ga o’rnatilgan. Qo’zg’almas kontaktlar 7 va
9
sozlash vintlari
6 va
10 ning uchlarida joylashgan. SHtok
1 surilganda richag
5 va
kontakt
8 harakatga keladi, bunda kon- taktning qo’zg’almas kontaktlaridan biri
tutashadi, bu esa tekshi- rilayotgan o’lchamning chekli qiymatlariga mos keladi.
Bunday relelar ba’zan o’lcham datchiklari deb ham ataladi.
Issiqlik relesi (1.25-rasm, v) temperaturaning o’zgarishini sezadi. U
kontaktlar
1, richag
2, shkala
3, prujina
4, naycha
5 va sterjen 6 dan to’zi lgan.
Naycha va sterjen chiziqli kengayish koeffi- sienti turlicha bo’lgan materiallardan
ishlangan. Ular dilatometrik elementlar deb ataladi. Temperatura o’zgarganda
sterjen
6 va naycha
5 har xil kattalikda uzayadi. Sterjen richag
2 ni bosadi, u esa
navbatma-navbat kontaktlar
1 ni tutashtiradi.
Elektromagnitli relelarning chulg’amlardan tok o’tishiga sezgirligi yakor
yoki o’zakni o’ziga tortishida namoyon bo’ladi. Elektromagnitli
relening qabul
qiluvchi organi chulg’am va qo’zg’aluvchan qismli (yakorli yoki o’zaqli) magnit
sistemadir, ijroChi organi esa kontaktlardir. Tortilma o’zaqli rele (1.25-rasm,
g)
kontaktlar
1, yo’naltiruvChi metallmas vtulka
2, qo’zg’aluvchan o’zak
3, chulg’am
4, yarmo
5 va qo’zg’almas o’zak
6 dan tashkil topgan. Chulg’am
4 orqali tok
o’tayotganda qo’zg’aluvchan o’zak yo’naltiruvchi vtulka bo’ylab harakatlanadi va
kontakt
1 ni tutashtiradi.
Burilma relelarda (1.25-rasm, d) qo’zg’aluvchan yakor
4 o’zak
3 ga tor-
tiladi va kontaktlar
2 ni tutashtiradi. Kontaktlar ajralgandan so’ng yakor qaytarish
prujinasi
1 ta’sirida dastlabki vaziyatiga qaytadi.
Microsoft Word - Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari. Axborot texnologiyalari

|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari. Axborot texnologiyalari
|
bet | 50/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.orgMicrosoft Word
Matnli hujjatlarni formatlash
Shrift tanlash
Odatda foydalanuvchi va ko'pincha matnni o'zgartiradigan birinchi xususiyatlardan biri shrift turi va hajmi. Masalan, Times guruhi shriftlari ekranda juda yaxshi ko'rinishga ega bo'lsa-da, ular juda yaxshi bosilmasligi mumkin va elektron o'qish yoki skanerlash uchun mo'ljallangan hujjatlar uchun albatta tavsiya etilmaydi. Shriftni o'zgartirishning eng oson usuli - formatlash satriga o'tish. Bu erda shriftlarning ochiladigan ro'yxati mavjud. Minimallashtirilganda, uning oynasida joriy shrift turi ko'rinadi. Oynani bosish orqali biz tizimda mavjud bo'lgan shriftlar ro'yxatini olamiz.
Ushbu usul bilan bog'liq muammo shundaki, foydalanuvchi shriftni tanlashda uning qanday ko'rinishini bilishi kerak. Shuning uchun biz sizga bir nechta qo'shimcha marta bosishni va Format menyusidagi Shrift buyrug'idan foydalanishni tavsiya etamiz. Bunday holda siz shrift turini oldindan ko'rib chiqish bilan tanlabgina qolmay, shriftning ba'zi effektlari va atributlarini o'rnatishingiz mumkin, masalan, uning hajmi va rangi, shuningdek modifikatsiyalari - qalin, kursiv, chizilgan, chizilgan, indekslar va hk. Shakl. 1 shrift oynasini va undagi imkoniyatlarni ko'rsatadi. Bo'shliq yorlig'iga e'tibor bering, uning yordamida shriftdagi belgilar orasidagi masofani o'rnatishingiz mumkin.
Mavjud matnni o'zgartirish uchun har qanday sozlamani qiziqish doirasini ta'kidlab, so'ngra variantni tanlash orqali tanlash mumkin.
Shrift o'lchami o'lchanadi ochkolar. Ushbu atama printer sanoatidan kelib chiqadi. Bir dyuymda 72 ta nuqta bor, shuning uchun, masalan, o'lchamlari 12 ball bo'lgan 6 ta satr matni 1 mm balandlikdagi bosilgan sahifaning maydoniga to'g'ri keladi.
1-rasm O'rnatilgan shriftlar ro'yxati berilgan Shrift oynasi.
Shuning uchun shrift hajmi punktlarda qanchalik katta bo'lsa, shuncha balandroq bo'ladi (lekin shart emas).
Shriftni tanlashda muhim jihatlardan biri bu hujjatning elektron versiyasi tarqatiladimi. Agar hujjat joyida zudlik bilan chop etish va bosma nusxalarni tarqatish uchun mo'ljallangan bo'lsa, shriftni tanlash muhim emas. Ammo, agar hujjatning elektron versiyasi fayl sifatida tarqatilsa, siz asl shriftlardan qochib, Windows tizim shriftlaridan foydalanishga harakat qilishingiz kerak - qabul qiluvchilarda bunday shriftlar bo'lmasligi mumkin. Va agar bu sodir bo'lsa, unda hujjat g'alati yoki hatto o'qib bo'lmaydigan ko'rinishga ega bo'lishi mumkin, chunki Word yo'qolgan shriftning o'rnini topishga harakat qiladi va topilgan almashtirish har doim ham qoniqarli bo'lmaydi.
13.Wordda matnni alfavit shaklda tartiblash.
|
| |
RO'YXATNI AVTOMATIK RAQAMLASH - Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari....

|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari. Axborot texnologiyalari
|
bet | 52/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.orgRO'YXATNI AVTOMATIK RAQAMLASH
Dastlab, har bir yangi satrda matnni qanday raqamlashni ko'rib chiqamiz. Bu ko'pincha ishlatiladi. Bundan tashqari, har bir yangi element raqam bilan boshlanadi.
Ro'yxat boshlanishi kerak bo'lgan hujjat joyini bosing. Keyin "Paragraf" guruhidagi "Raqamlash" tugmasini bosing. U birida boshlanadi. Chiziq ustidagi tutqichlardan foydalanib, chiziqni chap chekkadan o'zgartirishingiz mumkin. Yangi elementni boshlash uchun avvalgi satr oxirida "Enter" tugmasini bosing. Agar siz biron bir nuqtadan keyin odatiy matnni kiritishingiz kerak bo'lsa, unda, shubhasiz, savol tug'iladi: raqamlashni qanday davom ettirish kerak. Buni amalga oshirish uchun kursorni davomi bo'ladigan qatorga qo'ying va "Raqamlash" -ni tanlang. Sahifada yangi ro'yxat paydo bo'ladi. Jihoz yonida chaqmoq yonidagi o'qni bosing va ochiladigan menyuda bosing "Raqamlashni davom ettirish". Shundan so'ng, bitta o'rniga, keyingi raqam qo'yiladi. Agar sizga 1,2,3 kerak bo'lmasa, u holda biron bir elementni bosing va "Raqamlash" tugmasi yonidagi o'qni bosing. Keyin variantlardan birini tanlang. Agar bir nechta turlar mos kelmasa, bosing "Raqamning yangi formatini aniqlang". Ochilgan oynada foydalanmoqchi bo'lgan narsani tanlang: raqamlar yoki harflar. Shrift tugmachasini bosish orqali siz tanlangan raqam formati uchun qo'shimcha variantlarni tanlashingiz mumkin. O'zgarishlarni saqlash uchun "OK" tugmasini bosing. Ularni tanlang va "Raqamlash" tugmasini bosing.
Agar siz So'zdagi adabiyot bilan bog'lanishni istasangiz, shu tarzda raqamlangan manbalar kerak. Bu haqda ko'proq ma'lumotni havolani bosish orqali maqolada o'qishingiz mumkin. Keyin tortish bo'yicha adabiyotlar avtomatik ravishda raqamlanadi. Yuqori chiziqdagi markerlardan foydalanib, chap chekkadan kerakli ofsetni o'rnating. Hujjatlarda oddiy yoki avtomatik raqamlangan ro'yxatlar bo'lishi mumkin. Avtomatik ekanligini tushunish uchun har qanday element yoniga bosing yoki sichqoncha bilan tanlang. Agar bundan keyin bitta narsa ajratilmagan bo'lsa, ammo boshqa barcha raqamlar och kul rangga aylansa, u holda u avtomatik bo'ladi. Agar, aksincha, sizning hujjatingizda raqamlangan fikrlar mavjud bo'lsa va ular kerak bo'lmasa, ularni osongina olib tashlashingiz mumkin. Buning uchun butun ro'yxatni tanlang va "Raqamlash" tugmasini bosing. Endi barcha raqamlar o'chiriladi.
|
| |
-savol 

15. Wordda varoqni raqamlash, amalni bekor qilish va qaytarish

|
-savol
15. Wordda varoqni raqamlash, amalni bekor qilish va qaytarish
|
bet | 53/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.org2-savol
15. Wordda varoqni raqamlash, amalni bekor qilish va qaytarish.
Microsoft Word eng mashhur so'z protsessoridir, ofis mahsulotlari dunyosida umumiy qabul qilingan standart sifatida tan olingan MS Office to'plamining asosiy tarkibiy qismlaridan biri. Bu ko'p funktsiyali dastur bo'lib, uning yordamida matn bilan ishlashni tasavvur qilib bo'lmaydi, barcha funktsiyalar va funktsiyalarni bitta maqolaga sig'dirib bo'lmaydi, ammo eng muhim savollarga javobsiz qolib bo'lmaydi.Shunday qilib, foydalanuvchilar duch keladigan umumiy vazifalardan biri bu Word raqamiga sahifa raqamlarini qo'yish zarurati. Ushbu dasturda nima qilsangiz ham, insho, muddatli maqola yoki tezis, hisobot, kitob yoki oddiy, katta hajmli matn yozsangiz ham, sahifalarni raqamlash deyarli har doim kerak. MS Word-da barcha sahifalarni qanday nomlash kerak?
1. Siz raqamlamoqchi bo'lgan (yoki faqat siz ishlashni rejalashtirgan bo'sh) hujjatni ochib, yorliqqa o'ting "Qo'shish". 2. Quyi menyuda "Sarlavhalar va altbilgilar" elementni topish "Sahifa raqami". 3. Uni bosish orqali siz raqamlash turini tanlashingiz mumkin (sahifadagi raqamlarning joylashuvi. 4. Kerakli raqamlash turini tanlab, uni tasdiqlashingiz kerak - buni amalga oshirish uchun cherting "Alt oynani yopish". 5. Endi sahifalar raqamlangan va raqam siz tanlagan turga mos keladigan joyda. Sahifalarni raqamlashingiz kerak bo'lgan ko'pgina matnli hujjatlar sarlavha sahifasiga ega. Bu insholarda, diplomlarda, ma'ruzalarda va hokazolarda ro'y beradi. Bu holda birinchi sahifa muallifning ismi, ismi, rahbari yoki o'qituvchisi ko'rsatilgan qopqoqning bir turi sifatida ishlaydi. Shuning uchun sarlavha sahifasini raqamlash nafaqat zarur, balki tavsiya etilmaydi. Aytgancha, ko'pchilik buning uchun tuzatuvchidan foydalanadi, shunchaki raqam ustiga porlaydi, ammo bu bizning usulimiz emas. Sarlavha sahifasini raqamlashni istisno qilish uchun ushbu sahifaning raqamiga ikki marta sichqonchani bosing (birinchi bo'lishi kerak). Yuqoridan ochilgan menyuda bo'limni toping "Parametrlar"va yonidagi katakchani belgilang "Ushbu sahifa uchun maxsus altbilgilar". Endi birinchi sahifadagi raqam yo'qoladi va 2-betning raqami endi 1 ga aylanadi. Endi siz sarlavha sahifasini o'zingiz xohlaganingizcha yoki kerak bo'lganda ishlab chiqishingiz mumkin.
|
| |
A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011 - bet 42

100
ТKG-tayanch kuchlanish generatori NAKS-nulning avtomatik korreksiya
sxemasi. ТIG-takt impulslar generatori. BK- boshqarish qurilmasi. IХ- impulslar
hisoblagichi.
Ikkinchi davr mobaynida kirish signali integrallanadi va takt
impulslarni bir nechasi hisoblanadi. Bu davrning ohirida DA1 integratorning
chiqishida kirish signalning qiymatiga proporsional signal hosil bo’ladi.
Uchinchi davrda DA1 integratorning kirishiga kirish signalning o’rniga
teskari qutbli tayanch kuchlanishi uzatiladi. Buning natijasida integratorning
chiqish kuchlanishi kamayadi. Shu vaqtning o’zida takt impulslarining soni
hisoblanadi. Kuchlanishning kamayishi DA2 komparator belgilagan
kuchlanishigacha davom etadi.
Agar Т 2 birinchi intervalning davomiyligi Т3 ikkinchi intervalning
davomiyligi chiqish signalning raqam qiymati quyidagicha aniqlanadi:
U
kir
=T
3
/T
2
.U t.
(5.7)
Ushbu ARU larning aniqligi faqat tayanch kuchlanishning stabilligiga
bog’liq.
Avtomatik eslab qolish uskunalari

102
liniyasi) orqali Т2 triggerni kirishiga ta’sir qiladi va uni chiqishida «1» raqamini
yozadi (endi registrda «0100» yoziladi). Keyingi etapda Т1 holati o’zgarmaydi
va kelayotgan siljish impulsi sonni bir razryad o’ngga siljitadi, ya’ni («0010»)
3
.
Keyingi uchinchi impuls «1» Т1 registrga 1 raqamini yozadi («0010»)
3
siljish impulsi esa 1 raqamini Т1 va Т3 triggerlaridan Т2 va Т3 triggerlariga
o’tkazadi, ya’ni («0010»)
3
. Nihoyat oxirgi impuls Т1 triggerga yoziladi va
registrda kerakli son «1101», ya’ni 13 raqami paydo bo’ladi.
Excelda ma’lumotlarni tartiblash va saralash

|
Excelda ma’lumotlarni tartiblash va saralash
|
bet | 72/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.org35.Excelda ma’lumotlarni tartiblash va saralash.
Ma'lumotlar saralanishidan oldin, Excelga tartiblashtiriladigan aniq oraliqni bilish kerak va odatda Excelga tegishli ma'lumotlarning maydonlarini tanlashda juda yaxshi bo'ladi - bu kiritilganda, tegishli ma'lumot doirasida bo'sh satr yoki ustunlar qolmagan ; va bo'sh satr va ustunlar tegishli ma'lumotlarning joylari orasida qolgan. Excel ma'lumotlar maydonida maydon nomlari mavjud bo'lsa va tartibga solinadigan yozuvlardan ushbu satrni istisno qilsa, Excel juda aniq aniqlaydi. Biroq, Excelga tartibga solinadigan oraliqni tanlashga ruxsat berish xavfli bo'lishi mumkin - ayniqsa, tekshirish qiyin bo'lgan katta miqdorda ma'lumotlar. To'g'ri ma'lumotlarning tanlanganligiga ishonch hosil qilish uchun tartibni boshlashdan oldin oraliqni ajratib ko'rsatish. Agar bir xil diapazon qayta-qayta saralansa, eng yaxshi yondashuv unga ism berishdir . Sortlash tartibida kalit va tartib tartibini ishlatishni talab qiladi. Tartib tugmasi - bu tartiblashmoqchi bo'lgan ustun yoki ustunlardagi ma'lumotlar. U ustun nom yoki maydon nomi bilan aniqlanadi. Yuqoridagi rasmda mumkin bo'lgan tugmachalarni shogird identifikatori, ismi , yoshi , dasturi va oyi boshlanadi. Tez tartibda navbati kalitini o'z ichiga olgan ustundagi bitta xonada bosish Excelga navigatsiya kalitining nima ekanligini tushuntirish uchun kifoya qiladi. Matn yoki son qiymatlari uchun tartiblash tartibi uchun ikkita variant ortib boradi va kamayadi . Ipning ichki ko'rinishidagi Sort va filtr tugmachasidan foydalanganda, ochiladigan ro'yxatdagi tartiblash tartibi imkoniyatlari tanlangan intervaldagi ma'lumot turiga qarab o'zgaradi. Excelda, tezkor tartiblash Ipning ichki ko'rinishidagi Sort & Filter tugmasini bosish orqali amalga oshirilishi mumkin. Tez tartiblash uchun qo'yilgan qadamlar quyidagilardir:
Saralash tugmachasini o'z ichiga olgan ustundagi bir xonani bosing
Agar kerak bo'lsa, Ip ning Asosiy yorlig'ini bosing
Tartib- ni ochish menyusini ochish uchun Sort & Filter tugmasini bosing
Olib boruvchi yoki kamayib boruvchi tartibda tartiblash uchun ikkita variantdan birini bosing
Ma'lumotlar to'g'ri tartiblanganligiga ishonch hosil qiling.
Excelda ma'lumotlarni tartiblashtirish uchun klaviatura tugmachasi tugmachasi tarkibi mavjud emas.
Mavjud bo'lgan narsalar - bu tugmachalarning asosiy oynasida yuqorida sanab o'tilgan variantlarni tanlash uchun sichqonchani ko'rsatgichidan ko'ra klavishlarni bosishdan foydalanishga imkon beruvchi tugmachalar.
|
| |
Avtomatik xisoblash uskunalari - A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

103
Bu sxemada HU har doim hisoblash jarayonini boshqarib boradi va
rostlagich (R) boshqarish obektiga (BO) rostlash ta’sirini o’tkazadi.
5.8-rasm. Тaqqoslash funksiyasi bajaruvchi xisoblash
uskunasining sxemasi
Hisoblash uskunalari teskari aloqada, ya’ni koorektirovka zvenosida xam
ishlaydi (5.9-rasm).
5.9.-rasm. Тeskari aloqa funksiyali bajaruvchi xisoblash uskunasining sxemasi.
Asosiy xisoblash uskunalari quyidagilar xisoblanadi:
-qo’shish
va ayirish uskunalari, -ko’paytirish va bo’lish uskunalari. Bu uskunalarda
asosiy qism hal qiluvchi kuchaytirgich hisoblanadi.5.10-rasmda hal qiluvchi
kuchaytirgichlarning sxemalari keltirilgan.
5.10 –rasm. Kirish signalini integrallovchi (a) va differensiallovchi (b)
kuchaytirgich
sxemalari
104
Kuchaytirish kaskadi sxemada uch burchak shaklida belgilanadi va kirish
signali x rezistor R yoki kondensator S orqali uzatiladi,
manfiy teskari aloqa
chiqish signalidan kirish signaliga R yoki S orqali uzatiladi. Masalan, ko’paytirish
yoki bo’lish rejimi: (5.10,b-rasm)
Kirish signali bu yerda kuchlanish formasida (Vkir) beriladi va hisoblash
natijasi ham kuchlanish formasida olinadi.(V
chiq
): R
1
va R
o
rezistorlar orqali
deyarli bir xil tok o’tadi:I
R
=I
Ro
chunki kuchaytirgichning
kirish signali I
c
=0.
0
1
R
U
U
R
U
U
I
кир
с
с
кир
−
=
−
=
(5.8)
Bu yerda:
c
U -kuchaytirgichning kirish kuchlanishi:
к
U
U
чик
с
=
, k-kuchaytirgichning kuchaytirish koeffitsiyent:
Umuman
чик
U
. 100 V oshmaydi, kuchaytirish koeffitsiyenti esa bir necha 10000
dan ya’ni
кир
xbr
U
R
R
U
*
1
0
−
=
(5.9)
R
0
>R
1
-kupaytiri
R
0
1
-bulish
R
0
va R
1
lar tanlash orqali bulish orqali xam bajariladi.
Wordda matematik formulalar yozish

17. Wordda matematik formulalar yozish.
Word jadvalidagi formulalar sizga faqat ba'zi bir matematik va mantiqiy operatsiyalarni bajarishga imkon beradi va ularning funksionalligi Exceldagi formulalar bilan mutlaqo taqqoslanmaydi. Word jadvalidagi formulalar maydon kodining bir turi bo'lib, faqat bitta jadvalda qo'llaniladi. Hujjatdagi boshqa jadvallarning ma'lumotlarini ishlatish uchun xatcho'plar yaratilgan qiymatlarni almashtirish mumkin. Bundan tashqari, hisoblash natijalari faqat hujjat ochilganda yoki qo'lda yangilanganda yangilanadi. Buning uchun formulani tanlang va F9 tugmachasini bosing. Word-dagi jadvallardagi hisoblash formulani yaratgandan so'ng darhol amalga oshiriladi. Hisoblashda bo'sh kataklardan foydalanganda ishonchli ma'lumotlarni olish uchun bo'sh kataklarni nol bilan to'ldirish kerak. Word-da formulalar yozishda ba'zi yozuvlarni soddalashtirish uchun pozitsion dalillar qo'llaniladi. SOL, O'ng, QO'SHIMCHA, TUSHIRING, ammo ulardan foydalanish faqat quyidagi funktsiyalarda mumkin O'rtacha, COUNT, MAX, MIN, MAHSULOT, SUM. Shuni esda tutish kerakki, pozitsion dalillar ishlatilganda, sarlavha satridagi qiymatlar hisobga olinmaydi. Jadvalning har bir katakchasida o'z seriya raqami bor va Word jadvalida hujayralarni joylashishini yozib olishning ikkita varianti mavjud. Masalan, siz RnCn formatida uyali ma'lumotnomani yozishingiz mumkin, bu erda Rn n-chi qatorga va Cn n-ustunga to'g'ri keladi. Jadval katakchalari manzillarini yozib olishning ikkinchi usuli ko'proq tanishdir, chunki bunday manzillash Excelda qo'llaniladi. Ushbu tartibga solishda xat ustunga, raqam esa katakchaning qatoriga to'g'ri keladi. Jadvalning har bir katakchasida o'z seriya raqami bor va Word jadvalida hujayralarni joylashishini yozib olishning ikkita varianti mavjud. Masalan, siz RnCn formatida uyali ma'lumotnomani yozishingiz mumkin, bu erda Rn n-chi qatorga va Cn n-ustunga to'g'ri keladi. Jadval katakchalari manzillarini yozib olishning ikkinchi usuli ko'proq tanishdir, chunki bunday manzillash Excelda qo'llaniladi. Ushbu tartibga solishda xat ustunga, raqam esa katakchaning qatoriga to'g'ri keladi. Endi Word jadvalida formulani tuzishga harakat qilaylik va masalan, turli jadvallarda joylashgan ikkita katakchada raqamlarning yig'indisini hisoblaymiz. Formulani yaratishni boshlashdan oldin, kursorni hisoblash natijalari oxirida joylashgan jadvalning o'sha katakchasiga joylashtirish kerak. Shundan so'ng, "Jadvallar bilan ishlash" yorlig'idagi "Layout" yorlig'iga o'ting va menyuda "Formula" ni tanlang. Keyin, funktsiyalar ro'yxatida kerakli funktsiyani tanlang va kerakli jadval kataklarini ko'rsating. Biz ikkinchi jadvaldagi qiymat uchun xatcho'p yaratdik va bu qiymatni formulamizga almashtirish uchun manzil belgilari ro'yxatidagi manzil belgisini tanlang. Ixtiyoriy ravishda siz raqam formatini ham o'rnatishingiz mumkin.
|
-bob. Avtomatikaning ijro mexanizmlari

127
Chiquvchi organning xarakatlanish tezligiga ko’ra IM lar doimiy tezlikka
ega bo’lgan hamda chiquvchi organning surilish tezligi chiquvchi signalga
proporsional bo’lgan IM larga ajratiladi.
Qishloq va suv xo’jaligi ishlab chiqarishida elektrik IM lar keng tarqalgan.
Ularni 2 ta asosiy guruxga ajratish mumkin: elektr dvigatelli va elektromagnitli
(7.2-rasm).
Birinchi guruxga elektr yuritmali IM lar kiradi. Elektr yuritmali IM lar
odatda elektr yuritma, reduktor va tormozdan tashkil topadi (oxirgisi bo’lmasligi
ham mumkin). Boshqaruv signali bir vaqtning o’zida yuritma va tormozga beriladi,
mexanizm to’xtay boshlaydi va yuritma chiquvchi organni xarakatga keltiradi.
Signal yo’qolganda yuritma ishdan to’xtaydi, tormoz mexanizmni to’xtatadi.
Ikkinchi guruxga solenoidli IM larni kiritish mumkin. Ular turli xil
rostlovchi klapanlar, vintellar, zolotniklar va boshqa elementlarni boshqarish
uchun qo’llanilishi mumkin. Bu guruxga elektromagnitli muftalarni kiritish
mumkin. Solenoidli mexanizmlar odatda faqat ikki pozitsiyali rostlash tizimlarida
qo’llaniladi.
Elektr yuritmali IM lar odatda elektr yuritma, reduktor va tormozdan tashkil
topadi (oxirgisi bo’lmasligi ham mumkin). Boshqaruv signali bir vaqtning o’zida
yuritma va tormozga beriladi, mexanizm to’xtay boshlaydi va yuritma chiquvchi
organni xarakatga keltiradi. Signal yo’qolganda yuritma ishdan to’xtaydi, tormoz
mexanizmni to’xtatadi.
7.1-rasm. Ijro mexanizmlarining energiya turiga qarab turlanishi