nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Toshkent arxitektura qurilish instituti - bet 50

121
Jamoat binolarining arxitekturasi turli omillarga bog‘liq holda shakllanadi,
uning turi esa bino arxitekturasi rivojlanishini belgilab beruvchi dastlabki shart
hisoblanadi. Jamoat binosining me’moriy tipologiyasi iqtisodiy, ekologik va ijtimoiy-
madaniy omillar bilan bir qatorda, aniqrog‘i, ular asosida me’moriy asarning badiiy
qiyofasini shakllantiradi. Oxirgi yillarda ob’yektlarning tipologik qatori ma’lum
darajada o‘zgardi: binolarning yangi tiplari paydo bo‘ldi; ko‘p funksiyalilik odatiy
hol sifatida qabul qilindi; inshootlarda universal foydalanish uchun mo‘ljallangan
hajmlar loyihalash tatbiq etildi. Binolarning qaror topgan me’moriy tipologiyasining
ijtimoiy o‘zgarishlarga bo‘lgan munosabati doimiy dolzarblik kasb etdi.
Tipologiya – turli bino va inshootlar arxitekturasining shakllanish prinsiplari
to‘g‘risidagi fan. U kompleks, bir-biriga bo‘ysunuvchi talab va parametrlarni ochib
beradi, bino va inshootlar tiplarining tasniflanishi va nomenklaturasini yaratib beradi.
Barcha jamoat binolari va inshootlarining arxitekturasiga universal omillar: ijtimoiy,
iqtisodiy, mafkuraviy, ekologik, shaharsozlik, funksional, kompozitsion, hajmli-
rejali,
konstruktiv,
me’moriy-badiiy
omillar
ta’sir
ko‘rsatadi.
Jamiyat
rivojlanishining, xususan, chuqur ijtimoiy ahamiyatga ega arxitekturaning
rivojlanishining turli davrlarida yuqorida qayd etilgan omillarning o‘sha davr uchun
xos bo‘lgan turlari ustuvor mavqega ega bo‘lgan. Bu omillarning etakchi roli
to‘g‘risidagi bahs-munozaralar ana shu tarkibiy qismlarning o‘zaro ta’siri va oqilona
mujassamligi binoning tugallangan tipini shakllantirishini isbotlab berdi. Har xil
funksiyalar, konstruksiyalar va shakllarning yagona me’moriy asarda birlashtirilishi
to‘g‘risidagi fikr Vitruviy qalamiga mansub “Foydalilik. Mustahkamlik. Go‘zallik”
triadasida keltirilgan.
«Tovar-bozor» matritsasi - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 59/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotni«Tovar-bozor» matritsasi1
Tovarl ar
|
Bozorlar
|
Joriy
|
YAngi
|
Joriy
|
Bozorga chuqurroq kirib borish strategiyasi
Sotishni jadallashtirish
YAngi xaridorlarni qidirish
Raqobatchilarni sindirish
Tovarni iste’mol sohasini
kengayishi
|
Bozorni rivojlantirish strategiyasi
YAngi bozorlar
YAngi sotish hududlari
Xalqaro bozorlar
Tovarni ishlatilishini yangi sohalarini tuzish
|
YAngi
|
Tovarni rivojlantirish
Uz kuchi bilan yangi tovar ishlab chiqarish
Bitimlarni rivojlantirish
Litsenziya
Maxorat bilan ayirboshlash
|
Diversifikatsiya
Gorizontal
Vertikal
Konsentrik
|
Tovar diversifikatsiyasining maqsadi bo‘lib iste’molchilarni tovarni afzal qurish, alohida bozor yoki bozor segmenti xususiyatlarini hisobga olish orqali tovarni jalb etuvchanligini oshirish, uni raqobatbardoshligini o‘sishi hisoblanadi.
Tovar diversifikatsiyasi quyidagi omillar bo‘yicha amalga oshiriladi:
Tovarni qo‘shimcha imkoniyatlari.
Tovardan foydalanish samaradorligi.
Komfortlilik.
Ishonchlilik.
Tovar dizayni va stili.
YAngi tovarlarni ishlab chiqish va qo‘llash innovatsiya siyosatining tamoyil va uslublariga, xususan, tovar innovatsiyasi jarayoniga mos holda amalga oshiriladi.
Tovar innovatsiyasi jarayoni 6 bosqichni o‘z ichiga oladi:
yangi tovar haqida g’oyani qidirish;
g’oyani tanlash;
yangi tovar g‘oyasini tijoratlashuvini iqtisodiy tahlili;
tovarni ishlab chiqish;
bozor sharoitida uni tajribadan o‘tkazish;
tovarni bozorga qo‘llash.
1 Qosimova M.S., Yusupov M.A., Ergashxodjaeva SH.D. Marketing. Darslik. - T.: TDIU, 2011. 287 b.
7.3.Sanoat korxonalarida maxsulot tuzilmasi, nomenkulaturasi va
assortimentining tahlili
Korxona(firma)laming ixtisosligiga kiruvchi ishlab chiqarilayotgan
mahsulotlarning tarkibi bozordagi talab va taklifning o’zgarishiga qarab muntazam takomillashib, rivojlanib hamda mukammallashib boradi. Ayniqsa, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar, qiymat o’lchamidagi hajmi strukturaviy o’zgarishlar ta’sirida ortib yoki kamaytirilib aniqlanishi mumkin. Bunda ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi sarflanayotgan moddiy va mehnat xarajatlarini e’tiborga olgan holda o’rganilishi tahlilda erishilgan natijalarni yanada aniqroq o’rganish imkoniyatini yaratadi. Korxona uchun ko’proq foyda keltiruvchi, kam xarajatlar talab etiladigan tovarlarni ishlab chiqarish o’ta manfaatlidir. shuning uchun ham tovarlarni ishlab chiqarish hajmini tahlil qilishda strukturaviy o’zgarishlarni e’tiborga olish maqsadga muvofiqdir.
Mahsulot hajmiga strukturaviy o’zgarishlarning ta’sirini zanjirli borlanish usuli orqali aniqlash mumkin. Korxona uchun naf keltiruvchi barcha strukturaviy o’zgarishlardan foydalanish mahsulotlarning hajmini ko’paytirish imkoniyatini yaratadi.
|
| |
-jadval - Toshkent arxitektura qurilish instituti

145
Bu o‘rinda ta’kidlash lozimki, bugungi kunda aksariyat hollarda ko‘p qatlamli
osma panelli karkasli tizimlar, shuningdek aralash tizimlarning turli – an’anaviy va
engil yuqori samarali materiallar jamlanmasidan tarkib topgan variantlari eng keng
tarqalgan konstruksiyalar hisoblanadi. Masalan, ko‘tarib turuvchi ko‘ndalang g‘isht
devorlar osma tashqi devorlar, yig‘ma karkas – monolit orayopmalar bilan birga
qo‘llanilishi mumkin. Undan tashqari, yuqori samaradorlikka ega energiya tejovchi
tizimlar: shamolatilladigan fasadlar, tuzilmali oyna, alyuminiy qotishmalari va
plastikdan iborat vitraj elementlari ham keng qo‘llanilmoqda. Yangi qurilish va
pardozlash materiallarining ko‘plab paydo bo‘lishi fasad va umuman bino qiyofasi
uchun yangidan-yangi yechimlardan foydalanish imkoniyatini bermoqda.
Aytish lozimki, aynan noyob va g‘ayri oddiy konstruksiya binoning
kompozitsion yechimlarini belgilaydi va uning yakuniy shakllanishiga hal qiluvchi
ta’sir o‘tkazadi. Shu munosabat bilan jamoat binolarining tom qoplamasi
konstruksiyalari alohida e’tiborga loyiq masala sifatida ko‘rilishi lozim. Arklar,
qobiqlar, gumbazlar, pnevmatik qoplamalar faqat shu binoga yoki jamoat
binolarining ma’lum turiga xos bo‘lgan badiiy obraz yaratilishi uchun imkon
yaratadilar.
Ushbu fotonning energiyasi nimaga teng?

|
Ushbu fotonning energiyasi nimaga teng?
|
bet | 3/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #261414 |
Bog'liq Elektromagnit toʻlqinlarUshbu fotonning energiyasi nimaga teng?
Dastlab biz Plank tenglamasini qoʻllashimiz mumkin.
Soʻng biz chastota va Plankning doimiysi, , qiymatini qoʻyib masalani yechamiz.
Qoidani tekshirish: sabzirang nurning toʻlqin uzunligi ga, yashil nurning toʻlqin uzunligi esa ga yaqin. Qaysi rangning yorugʻlik energiyasi kattaroq, toʻq sariq yoki yashil?
(Maslahat: toʻlqin uzunligi va chastota oʻrtasidagi bogʻliqlik haqida oʻrganganlaringizni yodda saqlang.)
Javobni koʻrish
Elektrodinamikada elliptik polarizatsiya elektromagnit nurlanishning qutblanishi boʻlib, elektr maydon vektorining uchi tarqalish yoʻnalishini kesib oʻtuvchi va normal boʻlgan har qanday qoʻzgʻalmas tekislikdagi ellipsni tasvirlaydi. Elliptik polarizatsiyalangan toʻlqin bir-biriga toʻgʻri burchak ostida boʻlgan polarizatsiya tekisliklari bilan fazaviy kvadraturada ikkita chiziqli polarizatsiyalangan toʻlqinlarga ajralishi mumkin. Elektr maydoni tarqalayotganda soat yoʻnalishi boʻyicha yoki soat sohasi farqli oʻlaroq aylanishi mumkinligi sababli, elliptik qutblangan toʻlqinlar xiralik koʻrsatadi.
Doiraviy polarizatsiya va chiziqli polarizatsiya, elliptik polarizasyonun maxsus holatlari sifatida koʻrib chiqilishi mumkin. Bu terminologiyani Avgustin-Jan Fresnel 1822-yilda yorugʻlik toʻlqinlarining elektromagnit tabiati maʼlum boʻlmasdan oldin kiritgan.
Matematik tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]
Elektr va magnit maydonlar uchun elektromagnit toʻlqin tenglamasining klassik sinusoidal tekislik toʻlqin yechimi (Gauss birliklari)
𝐸(𝑟,𝑡)=∣𝐸∣Re{|𝜓⟩exp[𝑖(𝑘𝑧−𝜔𝑡)]}
𝐵(𝑟,𝑡)=𝑧^×𝐸(𝑟,𝑡)
magnit maydon uchun, bu yerda k — toʻlqin raqami,
𝜔=𝑐𝑘
+z yoʻnalishida tarqaladigan toʻlqinning burchak chastotasi va 𝑐 yorugʻlik tezligidir.
Bu yerda ∣𝐸∣ maydonning amplitudasi va
|𝜓⟩ =def (𝜓𝑥𝜓𝑦)=(cos𝜃exp(𝑖𝛼𝑥)sin𝜃exp(𝑖𝛼𝑦))
normalangan Jons vektoridir. Bu qutblangan elektromagnit nurlanishning eng toʻliq ifodasidir va umuman elliptik polarizatsiyaga mos keladi.
|
| |
Ya ratilGai vatgl laIh di hilar

|
Ya ratilGai vatgl laIh di hilar
|
bet | 63/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniYa ratilGai vatgl laIh di hilar i aoni
laii lab di Iqa r llgai ma Its ukrti-Ea
rasm. 2017-yilda mahalliylashtirish dasturining asosiy ko'rsatkichlari1
2017 yilning yanvar-dekabr oylarida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturi bo'yicha amalga oshirilayot- gan eng ko'p loyihalar Toshkent sh. (331 ta loyiha), Toshkent (167), Navoiy (56), Andijon (54), Farg'ona (48), Samarqand (40) va Namangan (31) viloyatlaridagi korxonalarga to’g’ri keladi.
7.2-rasm. 2017-yilning yanvar-dekabr oylarida mahalliylashtirish dasturi doirasida amalga oshirilgan loyihalar soni2
rasm. 2017-yilning yanvar-dekabr oylarida mahalliylashtirish dasturi doirasida ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi
Shu bilan birga, mahalliylashtirish dasturi doirasida mahsulotlar ishlab chiqarish 2016 yilning tegishli davriga nisbatan Andijon (3,3 martaga), Navoiy (2,2 martaga), Jizzax (2,0 martaga), Namangan (169,4 % ga), Sirdaryo (111,0 % ga ), Farg’ona (109,7 % ga), Toshkent (102,5 % ga) viloyatlarida, Qoraqalpog'iston Respub-likasida (2,3 martaga) va Toshkent shahrida (136,6 % ga) oshishi kuzatildi.
rasm. 2017-yilning yanvar-dekabr oylarida mahalliylashtirish dasturi doirasida ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmining o'sish sur'ati, % da1
2017 yilning yanvar-dekabr oylarida mahalliylashtirish dasturi doirasida ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi 2016 yilning mos davriga nisbatan solishtirilganda Qashqadaryo, Surxondaryo, Xorazm, Buxoro va Samarqand viloyatlarida kamayi-shi kuzatildi.
|
| |
Tomoshalarni namoyish etish kompleksi xonalari

222
Tomoshalarni namoyish etish kompleksi xonalari. Teatr
binosining
funksional-rejali
yechimining
asosiy
maqsadi –
tomoshabinlar spektaklni tomosha qilishi va o‘zlashtirishi hamda ijodiy jamoa
spektaklni tayyorlashi va namoyish etishi uchun qulayliklar kompleksini
yaratishdan iboratdir.
Tomosha zalining sig‘imini, teatr turi va vazifalariga bog‘liq holda,
quyidagicha qabul qilish tavsiya etiladi:
dramatik teatr – 500-800 o‘rinli;
musiqa-dramatik teatr – 500-1000o‘rinli;
musiqali komediya teatri – 800-1200 o‘rinli;
opera va balet teatri – 1200-1500 o‘rinli.
Teatrlarning boshqa sig‘imlari loyihalash topshirig‘i bilan belgilanadi.
Tomosha zalining maydoni bir o‘rin uchun 0,7 m
2
hisobidan qabul qilinadi.
Tomosha zalining maydoni (balkon, loja va yaruslarni ham qo‘shib hisoblaganda)
sahna, sahna oldi yoki orkestr o‘rasining to‘suvchi konstruksiyalari chegarasi bilan
belgilanadi.
Teatr tarixida teatr tomoshalarini tashkil etishning ikkita tizimi shakllangan:
ochiq va chuqur. Antik davrlarda shakllangan birinchi tizimda tomoshabinlar va
sahnadagi voqealarni yagona zalda birlashtiriladi. Bunda tomoshabinlar sahnaning
uch tomonida joylashadilar. Renessans va barokko davrlarida shakllangan ikkinchi
tizimda sahnadagi voqealar tomosha zalidan portal ramasi bilan ajratiladi. Bugungi
kunda sahnadagi voqealarni namoyish etishning yangi shakllarini yaratishga
qaratilgan izlanishlar natijasida tezkor transformatsiyalarni bajarish texnikasiga
asoslangan ko‘plab uslublar qo‘llanilmoqda.
Portal yoki chuqur sahna. Chuqur sahnada namoyish etilayotgan spektakl tomoshabin tomonidan aynan
tomosha sifatida qabul qilinadi, sahnadagi voqealar boshqa muhitda, tomosha
zalidan ajratilgan “boshqa dunyoda” kechadi. Portal sahna va tomosha zali
o‘lchamlari va shaklini belgilovchi parametr sifatida o‘yin maydonchasining
o‘lchamlari xizmat qiladi. Amaliyot shuni ko‘rsatdiki, dramatik spektakllarning
223
faol ko‘rinishlari kengligi 8 metrdan 14 metrgacha, chuqurligi 5 metrdan 10
metrgacha bo‘lgan maydonchada ro‘y beradi. Balet ishtirokidagi musiqali
teatrlarda o‘yin maydonchasining o‘lchamlari 12x12 metrdan kam bo‘lmasligi
zarur. Dramatik teatrdagi portal kengligi 10-14 metrga, opera va balet teatrda esa –
14-16 metrga teng bo‘ladi.
-rasm - Toshkent arxitektura qurilish instituti

|
Toshkent arxitektura qurilish instituti Pdf ko'rish
|
bet | 101/128 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 18,93 Mb. | | #146151 |
Bog'liq Turar joy va jamoat binolarini loyihalash Abdujabborova14.2-rasm.Tomoshabinlar kompleksidagi xonalar o‘zaro bog‘lanishining umumiy
funksional-rejali sxemasi:
1 – kassa vestibyuli; 2 – kirish vestibyuli; 3, 4 – kassa va navbatchi ma’mur
kabinalari;5 – taqsimlovchi vestibyul; 6 – kiyim almashtirish xonasi; 7 –
garderobxona; 8 – garderobchilar xonasi; 9 – bosh ma’mur xonasi va afishalar
saqlanadigan xona; 10 – bilet tarqatuvchilar xonasi; 11 – bolalar xonasi; 12 – foye,
kuluarlar; 13 – foye qoshidagi kichik ombor; 14 – bufet; 15 – idish-tovoq yuvish
xonasi, taom tayyorlash xonasi; 16 – ombor, tara saqlanadigan xona; 17 – muzey
ekspozitsiyalari saqlanadigan xona; 18 – fondlar saqlanadigan xona; 19 – xodimlar
xonasi; 20 – sanitariya bloklari; 21 – tamaki chekish xonasi; 22 – tomosha
zali; 23 – klub xonalari; I – bog‘lanishlar; II – bog‘lanishlarning variantlari; III –
bloklar; IV – kirish; V – ehtimoliy kirish; VI – ehtimoliy xona (bog‘lanishlar).
224
14.3-rasm.Tomoshabinlar kompleksi tuzilishining namunalari:
a – kuluarlarsiz foye; b – kuluarlari bor va ulardan zalga kirish tashkil qilingan
foye; 1 – tomosha zali; 2 – foye; 3 – kuluarlar.
14.4-rasm.Kolosnikli chuqur sahna turlarining sxemalari:
a – yon sahna maydonchalari bilan; b – old sahnasi kattalashtirilgan; v –tomosha
zali yoki sahnada devorlaridagi o‘yin derezalari bilan; g – zaldagi o‘yin balkonlari
va galereyalari bilan; d, e – markaziy sahnaga transformatsiyalanadigan kolosnikli
chuqur sahna.
225
14.5-rasm. Ikkita cho‘ntakli va arersahnasi bo‘lgan kolosnikli chuqur sahna
tuzilishining sxemalari.
14.6-rasm.Teatr binosi (Sidney.Avstraliya).
|
| |
Şəkil 1.3. M - Azərbaycan hava yollari qapali səhmdar cəMİYYƏTİ MİLLİ aviASİya akademiyasi

Şəkil 1.3. Metal və yarımkeçiricilərin, müvafiq olaraq, elektrik müqavimətlərinin (a, b) və keçiriciklərinin (c,d) temperaturdan asılılığı.
Yarımkeçiricilərin elektrikkeçiriciliyi otaq temperaturunda 102÷10-9 Om·sm intervalında dəyişir, özü də bu keçiricilik temperaturdan, aşqarların növündən və konsentrasiyasından, yarımkeçirici maddənin quruluşundan, həmçinin xarici amillərdən (temperatur, təzyiq, işıqlanma, elektrik və maqnit sahəsi ) kəskin asılı olur.
Yarımkeçirici maddələr iki sinifə bölünür: ion və elektron yarımkeçiricilər. İon yarımkeçiricilərində keçiricilik maddəni təşkil edən ionların hərəkəti nəticəsində yaranır. Elektron yarımkeçiricilərində isə cərəyan elektronlar və deşiklər vasitəsi ilə həyata keçir. 1) Yarımkeçiricilər qrupuna bir maddə daxildir: elementar yarımkeçiricilərə 12 element aiddir: B, C (karbon), Si, P (fosfor), S (kükürd), Ge, As, Sn (boz qalay), Sb (sürmə), Те (tellur), I (yod), Se. Bu yarımkeçiricilər digər elemenlərin əhatəsində cədvəl 1.1-də verilmişdir. 2) tip birləşmələr, indekslər elementlərin daxil olduqları qrupları göstərir (CuO, Cu2O, CuS), 3) birləşmələri (CuCl, ArBr,...), 4) (ZnS, ZnO, CdS,...), 5) (GaAs, GaP, İn As, İnP, İnAs,...). Yarımkeçiricilərə həmçinin müxtəlif qrup elementləri IY (Si,Ge,Sn), Y (AS,Sb), YI (Se,Te), IY-IY (SiC), III-Y(GaP, GaAs, 1nSb), II-YI (CdS,HgTe,ZnS, IY-YI (SnO2, PbS,PbTe), III-YI (GaSe, InSe, TlSe,…) və bərk məhlullar (məsələn, AlGaAs, ZnCdS, In GaSb) aiddir. Qeyd etmək lazımdır ki, orqanik üzvi yarımkeçiricilər də mövcuddur: C14H10(antrasen), C10H8 (naftalin),C20H12 (perilin), (xloforin, hemoqlobin zanlı hüceyrələrdə müşahidə olunur).
Cədvəl 1.1. Mendeleyev cədvəlində bəsit yarımkeçiricilərin vəziyyəti
Qrup
Period
|
II
|
III
|
IV
|
V
|
VI
|
VII
|
|
II
|
Be
|
B
|
C
|
N
|
O
|
|
|
III
|
|
Al
|
Si
|
P
|
S
|
Cl
|
|
IV
|
|
Ca
|
Ge
|
As
|
Se
|
Br
|
|
V
|
|
In
|
Sn
|
Sb
|
Te
|
J
|
Xe
|
VI
|
|
|
Pb
|
Bi
|
Po
|
At
|
|
Yarımkeçiricilər kristal, amorf və maye hallarında ola bilir. Məsələn, Ge və Si kristal olduğu halda, AS2Se3-xTlx, Tl2 As2 Se4-xTlx, GeAs2Se4-xTl (02Se və Cu2Т aiddir.
Metallar, dielektriklər və yarımkeçiricilər optik xassələrinə görə də bir-birindən fərqlənir. Dielektrik və yarımkeçiricilər Eg-dən kiçik enerjilərdə ( ) şəffafdır, Eg-dən böyük enerjilərdə isə ( ) udma qabiliyyətinə malikdir.
|
ƏDƏBİYYAT - Azərbaycan hava yollari qapali səhmdar cəMİYYƏTİ MİLLİ aviASİya akademiyasi

|
Azərbaycan hava yollari qapali səhmdar cəMİYYƏTİ MİLLİ aviASİya akademiyasi
|
bet | 8/8 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 277,46 Kb. | | #246593 |
Bog'liq Asif Qurbanov 2511a kurs işi - optik elektronƏDƏBİYYAT
1. Born, M., & Wolf, E. (1999). Principles of Optics: Electromagnetic Theory of Propagation, Interference and Diffraction of Light. Cambridge University Press.
2. Hecht, E. (2016). Optics (5th ed.). Pearson.
3. Saleh, B. E. A., & Teich, M. C. (2019). Fundamentals of Photonics (3rd ed.). Wiley.
4. Pedrotti, F. L., Pedrotti, L. M., & Pedrotti, L. S. (2017). Introduction to Optics (3rd ed.). Cambridge University Press.
5. Bohren, C. F., & Huffman, D. R. (2008). Absorption and Scattering of Light by Small Particles. Wiley-VCH.
6. Yu, P., & Cardona, M. (2010). Fundamentals of Semiconductors: Physics and Materials Properties (4th ed.). Springer.
7. Palik, E. D. (1998). Handbook of Optical Constants of Solids (Vol. 1-3). Academic Press.
8. Pankove, J. I. (1971). Optical Processes in Semiconductors. Dover Publications.
9. Wilson, J., & Hawkes, J. F. B. (1998). Optoelectronics: An Introduction (3rd ed.). Prentice Hall.
10. Zheludev, N. (2011). "The Road Ahead for Metamaterials." Science, 328(5981), 582-583. doi:10.1126/science.1184768.
|
| |
Dördüncü səviyyə nəqliyyat kommutasiyalı(NK)

|
Dördüncü səviyyə nəqliyyat kommutasiyalı(NK)
|
bet | 26/40 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #134851 |
Bog'liq DOC-20240109-WA0011.Dördüncü səviyyə nəqliyyat kommutasiyalı(NK) səviyyəsi adlanır. Bu səviyyədə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqi BTİ- (ITU-T) tərəfindən tövsiyyə edilən xidmət keyfiyyəti ilə seans(beşinci səviyyə) səviyyəsinin elementləri arasında məlumat mübadiləsi prosesi təmin edilir. Nəqliyyat kommutasiya səviyyəsində təqdim edilən xidmət növlərinin keyfiyyətləri, seans səviyyəsində tələb edilən səviyyəyə qədər çatdırılması nəzərdə tutulur.
Beşinci səviyyə seans kommutasiyalı şəbəkə səviyyəsi adlanır. Seans səviyyəsində iki kommuyasiya qurğusu(sistemi) arasında dialoq rejimində birləşmə təmin edilir. Lakin dialoq prosesi rejim informasiya sellərinin paylanaması və ötürülməsi texnikasının metodlarından qəti sürətdə asılı deyildir. Seans səviyyəsində istifadəçiyə elə texniki vasitələr təqdim edilir ki, yuxarıdakı iki səviyyə arasındakı dialoqun təşkili və bu prosesdə verilənlər seli arasında mübadilə prosesi idarə edilir. Seans səviyyəsi üç fazadan(mərhələdən) təşkil edilir:
Birləşmələrin təşkili fazası;
Birləşmələrin baş tutması fazası;
Birləşmələrin sona çatması fazası.
57. İnterfeyslər, razılaşdırma qaydaları.
İnterfeys- müxtəlif alt sistemlər arasında razılaşdırma prosesləri aparılır. Bu prosesləri aparmaq üçün stansiyalarda interfeys adlandırılan razılaşdırıcı sistemlərdən istifadə edilir. Çox səviyyəli modeldə tam sistem çərçivəsində səviyyələr alt səviyyələrə bölündüyündən, qonşu alt səviyyələr(alt sistemlər) arsında nəzərdə tutulan əməliyyatlara sərt sürətdə əməl etmək üçün interfeys adlanan(razılaşdırma qovşağı) texniki vasitələr çoxluğu tədbiq etmək zəruriyyəti yaranır. İki alt və ya onların iki qovşağı arasında qarşılıqlı əlaqələri bərpa edən qurğuların və prosedurların çoxluğu interfeys adlanır. Protokoldan fərqli olaraq interfeyslər: mexaniki, elektriki, funksional, prosedur və məntiqi razılaşdırma proseslərini aparmaq üçün nəzərdə tutulur.
|
| |
Razılaşdırma qaydaları - Rəqəmli kommutasiya sisteminin inkişaf tarixi

|
Rəqəmli kommutasiya sisteminin inkişaf tarixi
|
bet | 27/40 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #134851 |
Bog'liq DOC-20240109-WA0011.Razılaşdırma qaydaları.
Mexaniki razılaşdırma. Bu prosesdə qurğulararası naqillərin sayı, birləşdirici-qoşucu elementlərin forması və tutumu müəyyən edilir;
Elektriki razılaşdırma . Bu prosesdə elektriki siqnallrının forması, elektriki parametrləri və digər elektriki xarakteristikaları təmin edilir.
Funksiohal razılaşdırma. Bu prosesdə yaxın yarımsistemlər arasında əlaqə yaradan elektriki siqnalların funksiyası aşkar edilir. Məsələn, müəyyən etmək olar ki, bir sistemdən digər sistemə keçdikdə veriləcək kod sözlərinin və ya kod kombinasiyalarının simvolları(impulsları) əvvəlcə- dən konkret uzunluqlu bloklara bölünməlidir və ya yox; ixtiyari informasiya bloku müəyyən uzunluqlu kod sözlərindən təşkil edilmişdir və ya yox. Onda ixtiyari informasiya bloku, vəzifəsinə uyğun olaraq, bloklararası ”cavab-sorğu” mübadilə prosesini təşkil edir.
Məntiqi razılaşdırma. Bu prosesdə informasiya sellərini təsvir etmək üçün istifadə edilən üsul və metodlar çoxluğu başa düşülür. İnformasiya sellərinin ötürülməsini təsvir etmək üçün, vahid format tələb edilir.
Prosedur(əməliyyat) razılaşdırılması. Bu prosesdə informasiya veilişinin idarə edilməsi, bircins və bircins olmayan informasiya sellərinin emalı üşün istifadə edilən formatların struktukturunun olması nəzərədə tutulur
58. Protokollar, Protokolların strukturu,
Protokollar. Kanal və paket kommutasiya metodları əsasında fəaliyyət göstərən elektirik rabitəsi şəbəkələri yarandıqdan sonra, informasiya sellərinin verlişi proseslərinin universallaşdırılması, onların dəqiq verliş sürəti ilə reqlamentə salınması, informasiya selləırinin forma və strukturuna vahid tələbatlar vermək zəruriyyəti yaranmışdır. Şəbəkə arxitekturasının ayrı-ayrı elementlərinin qarşılıqlı əlaqələrinin səmərəli formada təşkili üçün nəzərdə tutulan müqavilələr sistemi, qaydaları və tövsiyyələr çoxluğu həmçinin verilənlər selinin müəyyən qaydalar çərçivəsində verlişini təşkil etmək üçün, nəzərdə tutulan prosedurlar şəbəkə protokolu əsasında həyata keçirilir.
|
| |
Sındırma əmsalı - Azərbaycan hava yollari qapali səhmdar cəMİYYƏTİ MİLLİ aviASİya akademiyasi

|
Azərbaycan hava yollari qapali səhmdar cəMİYYƏTİ MİLLİ aviASİya akademiyasi
|
bet | 5/8 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 277,46 Kb. | | #246593 |
Bog'liq Asif Qurbanov 2511a kurs işi - optik elektronSındırma əmsalı
Elektromaqnit dalğalarının keçirici mühitdə yayılması Maksvell tənlikləri vasitəsilə xarakterizə olunur
(1.4)
burada ε0 və μ0- uyğun olaraq vakuuma nəzərən dielektrik və maqnit nüfuzluğu, ε0= (4π·9·109)-1 F/m, μ0=4π·10-7 Hn/m; σ, ε1, μ – yarımkeçiricinin xüsusi elektrikkeçiriciliyi, dielektrik və maqnit nüfuzluğudur.
və
rotrotE= graddivE - а graddiv Е=0
olduğundan
(1.5)
Elektrik sahəsinin gərginliyini z oxu istiqamətində ω bücaq tezliyi və sürəti ilə yayılan dalğa kimi qəbul etsək
(1.6)
(1.6) ifadəsi (1.5) tənliyini aşağıdakı şərt daxilində ödəyir
(1.7)
İşığın vakuumda yayılma sürətinin с2=(μ0ε0)-1 və bir çox yarımkeçiricilərin zəif maqnit xassələrinə malik olduqlarını (yəni μ=1) nəzərə alsaq, (1.7) ifadəsi aşağıdakı kimi yazıla bilər
(1.8)
Digər tərəfdən
(1.9)
burada nr –kompleks sındırma əmsalıdır, nr=n-iк. n– sındırma əmsalının həqiqi hissəsi, k-isə udma göstəricisi və ya ekstinksiya əmsalı adlanır. Onda
(1.10)
(1.8) və (1.10) ifadələrinə əsasən
n2 - к2 = ε1 (1.11)
(1.12)
Kompleks dielektrik sabiti
= (n–ik)2= (1.13)
burada ε1 kompleks dielektrik sabitinin həqiqi, ε2-isə onun xəyali hissəsidir.
nr = n - ik və εr = ε1 - iε2 münasibətlərinə əsasən demək olar ki, n və k bir tərəfdən, və ,ε2 isə digər tərəfdən, maddənin bərabər hüquqlu optik sabitləri olub, elektromaqnit dalğasının uducu mühitlə qarşılıqlı təsirini xarakterizə edir.
n və k üçün ayri-ayriliqda ifadələr yaza bilərik. Doğrudan da
n2-к2=(n+к)(n-к)
ε12=(n2-к2)2=(n+к)2(n-к)2=(n2+к2+2nк)(n2+к2-2nк)=(n2+к2)2- (2nк)2=(n2+к2)2-(σ/ε0ω)2;
onda
n2+к2 = [ε12 + (σ/ε0ω)2]1/2
n2-к2=ε1
(1.14)
(1.15)
σ sıfıra yaxınlaşdıqca (izolyatorlarda olduğu kimi) n, -na yaxınlaşır, ekstinksiya əmsalı k isə sıfıra bərabər olur. Bu zaman yarımkeçirici şəffaf maddəyə çevrilir.
|
| |
Lib.Ru - Maksim Moshkov kutubxonasi

|
Lib.Ru - Maksim Moshkov kutubxonasi
|
bet | 13/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.orgLib.Ru - Maksim Moshkov kutubxonasi
- eng mashhur va mashhur bepul elektron kutubxona Runetda. Bu yerda elektron kitoblarni onlayn ko'chirib olishingiz va ro'yxatdan o'tkazmasdan o'qishingiz mumkin. Onlayn kutubxona interfeysi juda oddiy, ammo ahamiyatsiz - CSS va boshqa zamonaviy veb-dizayn texnikasidan foydalanmasdan oddiy HTML renderlash. Moshkovning so'zlariga ko'ra, u dizaynni o'zgartirish uchun hech qanday badiiy ta'mga va g'oyaga ega emas. Shu bilan birga, uning uchun sayt turli brauzerlarda yaxshi ko'rinadi va, shuningdek, sekin aloqa kanallaridan foydalanish uchun qulay bo'lishi kerak. Natijada, tashrifchining lib.ru saytida ko'rgan dizayni Moshkovga mos keladigan yagona variant.
Litmir.me - elektron kutubxona
Litmir.men bilan - elektron kitoblar kutubxonasi bo'lib, unda siz kitoblarni onlayn o'qishingiz yoki ushbu kitoblarni kompyuteringizga yuklab olishingiz va bepul ro'yxatdan o'tkazishingiz mumkin. Siz yoki saytning qidiruv maydonchasida yoki alifbo tartibidagi indeksda kitob izlashingiz mumkin. Bundan tashqari, turli xil atributlar bo'yicha elektron kitoblarni topishingiz mumkin:
Kitobning nomi;
Janrlar;
Til;
Kalit so'zlar;
Nashr etilgan yili;
Formatlash.
Elektron kitoblarni qidirish yorliqlar orqali amalga oshirilishi mumkin: eng so'nggi qo'shilgan kitoblar va mashhur kitoblar. Litmir.info sayti forum tarzida tayyorlangan va shuning uchun foydalanuvchilar o'rtasida kitoblar, jurnallar va turli asarlar bostirib ketgan.
Kitoblarning formatlari: fb2, html, txt, rtf, docx, odt, doc, epub, pdf, djvu, shuningdek audiokitoblar - mp3 va ogg. Yuqorida yozganimdek, sizga yoqqan kitoblarning har biri Litmi saytidan onlayn o'qish yoki kompyuteringizga yuklab olish mumkin, mobil telefon yoki elektron o'quvchi.
RoyalLib.com - 5-sonli bepul kitoblar uchun mo'ljallangan elektron kutubxona elektron formatlar: doc, rtf, fb2, html, txt. Bu yerda siz e-kitob yuklab olish va samimiy va sodda interfeysi mavjud sayt veb ariza e-o'quvchi qurilgan bir "o'qish xonasi", deb, bor, deb, onlayn o'qish boshlanadi, shuningdek, "o'z-o'zidan" kitobining formatini belgilash mumkin - turini tanlang , hajmi, shrift rangi, fon rangi, mag'lubiyatning uzunligi. RoyalLib.com sayti saytni yuklab olishingiz yoki o'qishingiz shart emas, lekin ro'yxatdan o'tishingiz bilan sharhlaringizni, sharhlaringizni qoldirib, o'quvchiga joy belgilari qo'yishingiz mumkin.
Elektron kutubxonalar kutubxonasi harbiy, biznes adabiyot, detektiv hikoya va trillerlar, bolalar, hujjatli adabiyot, iqtisodiyot (uy va oila), drama, kompyuter va internet, yozuvchi, ilm-fan, ta'lim, va hokazo - toifalari (janrlar) tomonidan buzildi Qidiruv qutisini yoki alifbo tartibidagi indeksni ham ishlatishingiz mumkin.
|
| |
"CyberLenin" ilmiy elektron kutubxonasi

|
"CyberLenin" ilmiy elektron kutubxonasi
|
bet | 15/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.org"CyberLenin" ilmiy elektron kutubxonasi
CyberLeninica - asosiy maqsadi fan ochiq kontseptsiyasi (Open fan), ustida mo'ljallangan ilmiy-ommabop elektron kutubxona fan va ilmiy-tadqiqot faoliyati, ilmiy nashrlar sifatini umumiy nazorat mashhurligini oshirish, zamonaviy ilm-fan ko'rib va rus Science Citation takomillashtirish fanlararo tadqiqot institutini rivojlantirish. Ma'lumotlar bazasida 516 822 ta ilmiy maqolalar mavjud.
Kutubxona CyberLeninning afzalliklari:
Doimiy ravishda har doim bepul, tezkor, doimiy, to'liq matnli ilmiy va o'quv materiallarga kirish;
Creative Commons Attribution (CC-BY) litsenziyasi bo'yicha materiallarni taqdim etish, muallif tomonidan taqdim etilgan asarlardan cheksiz foydalanishga ruxsat berilganligi;
ilmiy axborot Google Scholar, OCLC WorldCat, Roar, bazasi, OpenDOAR, RePEc, Socionet va boshqa protokol OAI-PMH ochiq xalqaro ma'lumotlar ombori materiallar eksport;
Va eng muhimi, barcha ilmiy nashrlarning to'liq matnlarini yuklab olish va bepul o'qish mumkin
Android va iOS uchun CyberLenin ilovalari ham mavjud.
Knigi.ws - adabiy portal
Knigiws 500 mingga yaqin mahalliy va xorijiy mualliflarning asarlarini topishi mumkin bo'lgan eng katta bepul kutubxona. Katalogda turli janrlar: detektivlar, romanlar, fantaziyalar, sarguzashtlar, psixologiya va trillerlar - 40 dan ortiq mavzuga oid bo'limlar namoyish etilmoqda.
Kitoblarni TXT yoki FB2 formatida yuklab olish mumkin. Shuningdek, "Audiokitoblar" maxsus bo'limlari mavjud, unda siz kitoblarni mp3 formatda tinglashingiz yoki kompyuteringizga audio faylni onlayn tarzda yuklab olishingiz mumkin.
Kitobni tanlaganingizdan so'ng, siz kitobning muallifi, ta'rifi, janri, chiqarilish yili, e-kitobni yuklab olish mumkin bo'lgan formatlari haqida batafsil ma'lumot bilan tanishishingiz mumkin.
Bookfi.net - Runetning katta elektron kutubxonasi
Bookfi.net RuNet-dagi elektron kitoblarning eng katta kutubxonalaridan biri bo'lib, unda deyarli har qanday kitob va jurnalni topasiz. Kutubxona bepul va ro'yxatdan o'tkazilmasdan foydalanish mumkin. Saytning asosiy sahifasida farqlanmaslik qiyin bo'lgan qo'ng'iroqlar qatori mavjud. Unda siz kitob, jurnal yoki muallifning ismini kiritishingiz va qidiruv tugmasini bosishingiz kerak.
To'g'ri kitobni topganingizdan so'ng uni yuklab olishingiz mumkin ePUB formatlari, PDF, MOBI, TXT, RTF) yoki internetda o'qish mumkin, chunki o'rnatilgan veb-ilovalarni o'quvchi uchun BookReader mavjud.
|
| |
Tarix ta'limida elektron taqdimot ahamiyati

|
Tarix ta'limida elektron taqdimot ahamiyati
|
bet | 26/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.orgTarix ta'limida elektron taqdimot ahamiyati
Ma'lumot va ma'lumotlar modeli. Ma'lumot turlari. Ma'lumotlar tuzilishi. Matnli manbalar. Statistik manbalar. Kartografik manbalar. Tasviriy manbalar. Elektron hujjat tushunchasi. “Kompyuter manbashunosligi”ning vujudga kelishi. Tarixiy manbalar va zamonaviy axborot texnologiyalari.
Elektron matn konsepsiyasi. Elektron matn axborot manbasi sifatida. Elektron matnga bo'lgan talab. Elektron hujjat aylanmasi. “Qog'ozsiz texnologiyalar”.
Tarixiy mantlarni skanerlash va optik qurilmalar orqali elektron shaklga o'girish: qo'lyozma va toshbosma matnlarni elektron shaklga o'girishda dasturlarning imkoniyatlari va kamchiliklari. Tarixiy manbalarni elektron shaklga o'girish tajribalari.
Taqdimot tayyorlash tizimi (Power Point). Elektron taqdimot: umumiy tushuncha, tuzilishi. Taqdimot tayyorlashning asosiy bosqichlari. Taqdimot tayyorlash dasturlari. Tarixiy jarayonlarni anglash hamda o'qitishda elektron taqdimotlarning o'rni va ahamiyati.
Qo'llaniladigan ta'lim texnologiyalari: axborot ma’ruzasi, dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim. Blits usuli, o'z-o'zini nazorat.
Adabiyotlar: A1;A2; A3; A4; Q5; Q6; Q7; Q8; Q9; Q10; Q11; Q12.
3-seminar. Internet va uning tarixchi uchun imkoniyatlari.
Tarixiy tadqiqotda qidiruv tizimlaridan foydalanish.
Elektron kutubxonalar va arxivlar bilan ishlash
Internet vujudga kelishi va shakllanishi. Internetning axborot resursi sifatidagi kamchiliklari va chegaralanganligi.
Internet ma'lumotlaridan ilmiy tadqiqotda foydalanish muammolari. Internet ma'lumotlarining bibliografik tavsifi. Tarixchi mutaxassislar uchun internet axborot resurslari. Ilmiy tadqiqot natijalarini internet orqali e'lon qilish.
Global tarmoq imkoniyatlari. Kutubxona kataloglari bilan ishlash. Elektron pochta. Web-sayt. Gipermatn. Qidiruv tizimlari. Google, Yander, Rambler, Yahoo. Qidiruv so'rovlari tuzilishi. Internetda samarali qidiruv muammolari. Elektron ma'lumotlar tizimi. Elektron lug'atlar, tarjimonlar va ensiklopediyalar, ularning tarixchi uchun ahamiyatli jihatlari.
Tarix sohasiga oid elektron kitoblarning tarixiy bilimlarni egallashdagi roli. Elektron kutubxona tushunchasi. Elektron kutubxona ahamiyati. Tarixiy tadqiqotlarda elektron kutubxona materiallaridan foydalanish. Elektron arxivlar va ularda foydalanish afzalliklari.
Qo'llaniladigan ta'lim texnologiyalari: ma’ruza-seminar, dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim. Ma'ruza, namoyish etish, savol-javob, “Bumerang”, “Klaster”, B.B.B jadvali.
Adabiyotlar: A1;A2; A3; A4; Q5; Q6; Q7; Q8; Q9; Q10; Q11; Q12.
|
| |
Elektron kutubxonalar foydali - ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari uchun raqamli tarix fanidan

|
” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari uchun raqamli tarix fanidan
|
bet | 11/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.orgElektron kutubxonalar foydali
Hujjat yoki ko'rsatma, asta-sekin yoki qaydlarni toping va darhol maqsadga murojaat qiling!
Onlaynda Glossariylar http://slovaronline.com/ Bu erda siz va Buyuk Sovet entsiklopediyasi tushunarli lug'atlar bilan va alfavit tartibida ajratilgan atamalar butun dunyodagi barcha sohalarda saqlanadi. Seksologiya va spirtli ichimliklarga qadar.
Til ta'limi kutubxonasi http://www.lang-lib.narod.ru/ O'zini o'qituvchilar, lug'atlar, chet tillaridagi darsliklar, shuningdek, onlayn tarjimonlar.
Tog 'kitoblari http://goraknig.org/ Bundan tashqari, rassom ham bor, ammo barcha g'ayrioddiylikdan tashqari: uskunalardan tortib sevimli mashg'ulotlarga, shuningdek, jurnallarga (avtomobil, dizayn, ommabop fan va boshqalar) va audiokitoblar.
Qiziqarli kitobning dunyosi "Knizhek.net. http://www.knijek.net/ Pishirish, asbob-uskuna, dam olish, sog'liqni saqlash, iqtisod ... Hamma fermada foydalidir.
Foydalanish bo'yicha ko'rsatmalar, ko'rsatmalar va foydalanuvchi qo'llanmalar http://mcgrp.ru/ Qo'llanmalarni o'qib berish qanchalik muhimligini birdan tushunganlar uchun, lekin juda kech edi: mushuk ularning barchasini yutdi. Har qanday texnikada ko'rsatmalar mavjudligini va agar bo'lmasa, yozing, toping va qo'shing.
Spitsam.ru http://spicami.ru/ Dasturlar, master-klasslar, videolar - nafaqat naqshli ignalari bilan tikish uchun emas: bu erda ham kanca, tikish haqida, shuningdek, ro'molcha va boshqa narsalar.
Mukammal qo'llar uchun adabiyot http://www.hobbybook.net/ Bu erda igna ishi mavzusi maksimal darajada ochilishga harakat qilindi - nihoyat, kashtado'z emas. Hatto havo modeli ham mavjud.
"Axborot texnologiyalari" http://www.vmasshtabe.ru/ 17 771 chizmalar va 3D modellar, dunyo yangiliklari, CAD, fan va texnologiya, loyihalar, sxemalar (kinematik, texnologik, funktsional), GOST va texnik adabiyot. "Yuklab olish, bo'lish, yuklab olish" tamoyili bo'yicha.
"Kodeks" va "Teksekspert" http://docs.cntd.ru Huquqiy va normativ-texnik hujjatlarning elektron fondi. 17 000 000 dan ortiq hujjat: Konstitutsiyadan o'tgan yili GOSTga.
Autoliterature http://manualforauto.ru / Harakatlanuvchi barcha narsalarni ta'mirlash va saqlash, shuningdek, avtomobilchilar forumi va boshqa qimmatbaho imkoniyatlar.
Fotografik kutubxona http://www.photographerslib.ru/ Suratkashlik va kamera san'atidagi kitoblar. Kichik, lekin aslida - va foydali aloqalar bilan bir qism bor.
Pianino plitalari http://sheets-piano.ru/ Bu yerda musiqiy ballarni, akkordlarni yoki gitara qo'shiqlarini yuklab olish, musiqa tinglash va videolarni tomosha qilish, kompozitorlarning tarjimai hollarini o'qishingiz mumkin. Klassikadan musiqaga anime va reklama orqali.
|
| |
Virtual muzey - ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari uchun raqamli tarix fanidan

|
” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari uchun raqamli tarix fanidan
|
bet | 23/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.orgVirtual muzey (muzey veb-sayti) - muzey materiallarini namoyish etish uchun optimallashtirilgan veb-sayt turi. Taqdim etilgan materiallar turli xil sohalarda bo'lishi mumkin: san'at asarlari va tarixiy asarlardan virtual to'plamlarga va tabiatga aloqador. Virtual muzey veb-saytlarning shunday turiki, unda muzeydagi materiallar ko‘rgazmasi amalga oshiriladi. Virtual muzeylarning afzalligi shundaki, ular eksponatlarni saqlash, himoyalash, keng, tez va osonlik bilan ommaga taqdim etishni Internet texnologiyalari yordamida amalga oshiradi. XX asrning 90-yillarida muzeyshunoslikka kirib kelgan “virtual muzey” iborasi bugungi kunda zamonaviy muzeyshunoslikning butun boshli yо‘nalishiga aylanib ulgurdi. Dastlabki vaqtlarda ibora о‘quvchilar orasida garchi unchalik tushunarli bо‘lmasa-da, lekin chiroyli va yoqimli yangrar edi. “Virtual” sо‘zi “mо‘jiza, haqiqiy, real” ma’nolarini ifoda etsa ham, aslida u lotinchadan tarjima qilinganda “virtus” – xayoliy, faraz qilish sо‘zlaridan kelib chiqqan. Birinchi veb-sayt muzeylari, ya’ni virtual muzeylar Internetda 1991-yilda paydo bo‘lgan. Dastlab virtual muzeylar haqiqiy muzeylarning saytlari bo‘lgan bo‘lsa, keyinchalik shaxsiy veb-sayt — muzeylar paydo bo‘la boshladi. Birinchi shaxsiy virtual muzeylar 1994-yilda paydo bo‘lgan. Biroq barcha rasm to‘plamlari ham virtual muzey bo‘la olmaydi. Virtual muzeylarning to‘plamlari ikkita o‘ziga xos xarakteristikaga ega bo‘lishi kerak. Bu virtual turlar va eksponatlarning mukammallashgan qidiruvidir. Birinchi bo‘lib, virtual muzeylarning afzalligini ko‘ra bilgan odam Microsoft firmasi rahbari Bill Geyts bo‘lgan. Virtual muzeylar nafaqat madaniy — ma’rifiy muassasasigina bo‘lib qolmay, balki o‘quvchilar uchun katta qiziqish uyg‘otuvchi ko‘rgazmalarni virtual tomosha qilish imkonini beruvchi dunyo san’ati boyliklari jamlamasidir. Virtual muzeylarning real muzeylardan farqi o‘qituvchi yordamisiz o‘quvchilar mustaqil o‘zlari sayohat qilishlari mumkin. Shunday ekan, bu ularga keng imkoniyatlarni yaratadi. Bu nafaqat ilmiy dunyoqarashni rivojlantiradi, balki o‘quvchilarning ma’naviy dunyosini boyitishga asos bo‘ladi. Virtual muzeylardan foydalanish o‘quvchilarni nafaqat muzey eksponatlari bilan tanishishga, balki Internet tarmog‘idan erkin foydalana olish ko‘nikmasini hosil qilishga ham imkon yaratadi.
|
| |
-seminar. Tarixiy tadqiqotlarda geografik axborot tizimlarining o'rni

|
-seminar. Tarixiy tadqiqotlarda geografik axborot tizimlarining o'rni
|
bet | 27/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.org4-seminar. Tarixiy tadqiqotlarda geografik axborot tizimlarining o'rni.
Google Earth dasturi va uning ahamiyati.
Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va qayta tiklash
Geografik axborot tizimilari. Xaritalar turlari: geografik, siyosiy, tematik, tarixiy-madaniy yodgorliklar xaritalari. Geografik axborot tizimlari dasturlari. Tarixiy tadqiqotlarda kompyuter kartografiyasi.
Google Earth dasturi haqida umumiy ma'lumot. Google Earth dasturidan foydalanish va uning ahamiyati. Tarixiy-madaniy yodgorliklarining aerokosmofotosuratlarni tushirish.
Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va qayta tiklash tushunchalari. Modellashtirish va qayta tiklash asoslari. Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va qayta tiklash metodlari va usullari.
Qo'llaniladigan ta'lim texnologiyalari: visual ma’ruza, dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim. Pog'ona, qadamba-qadam metodi, Venn diagrammasi, T-sxemasi, o'z- o'zini nazorat.
Adabiyotlar: A1;A2; A3; A4; Q5; Q6; Q7; Q8; Q9; Q10; Q11; Q12.
5-seminar. 3D modellashtirishning tarixiy tadqiqotlarda qo'llanilishi.
Virtual muzeylar va ularning ahamiyati.
Masofaviy ta'lim va uning ahamiyati
Tarixiy tadqiqotlarda 3D modellashtirish masalasi: shakllanishi va rivojlanishi. Tarixiy tadqiqotlarda 3D modellashtirish texnologiyasining ahamiyati. 3D modellashtirish texnologiyasi dasturlari haqida ma'lumot.
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzilliklari. Tarixni o'rganishda virtual muzeylarning o'rni. Virtual muzey eksponatlari.
Masofaviy ta'lim tushunchasi. Masofaviy ta'limning shakllanishi va rivojlanishi tarixi. Imkoniyatlari va afzalliklari. An'anaviy va masofaviy ta'lim. Masofaviy ta'limda axborot texnologiyalarining o'rni.
Qo'llaniladigan ta'lim texnologiyalari: axborot ma’ruzasi, dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim. Blits usuli, o'z-o'zini nazorat.
Adabiyotlar: A1;A2; A3; A4; Q5; Q6; Q7; Q8; Q9; Q10; Q11; Q12.
|
| |
QARSHI INNOVATSION TA’LIM UNIVERSITETI

|
QARSHI INNOVATSION TA’LIM UNIVERSITETI
|
bet | 25/31 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 432,03 Kb. | | #265948 |
Bog'liq “ ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari -www.fayllar.orgQARSHI INNOVATSION TA’LIM UNIVERSITETI
RAQAMLI TARIX
FANIDAN
SEMINAR ISHLANMAlari
QARSHI – 2022
Seminar mashg'ulotlari bo'yicha ko'rsatma va tavsiyalar
Seminar mashg'ulotlarida talabalar Raqamli tarix fanidan ma'ruza darslarida olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash bilan birga, seminarlar mavzulari bo'yicha tayyorgarlik ko'rish jarayonida qo'shimcha adabiyotlar va tarixiy manbalar bilan tanishish orqali qo'shimcha bilim va xulosalar chiqarish ko'nikmalarini shakllantirishdan iborat. Natijada, ularning bilim doiralari ilmiy jihatdan asoslangan holda kengayadi.
1-seminar. Kirish. Fanning maqsadi va vazifalari.
Raqamli tarix fanining shakllanishi va taraqqiyoti.
Tarix fanida axborot texnologiyalarining qo'llanilishi
Fanning tarixiy tadqiqotlar tizimida tutgan o'rni. Fanning maqsadi, vazifalari. Tarix ta'limida axborot texnologiyalarining o'rni va ahamiyati. Fanning uslubiy, ilmiy-nazariy asoslari. Fanga oid tamoyil va yangicha yondashuvlar. Fanning boshqa fanlar bilan aloqadorligi.
“Digital History” (Raqamli Tarix) tushunchasi. “Tarixiy informatika” yo'nalishi. Digital History tadqiqot doirasi, rivojlanish tarixi. Mazkur yo'nalishda olib borilgan tadqiqotlar. Xorij tajribasi.
Tarix fanida axborot texnologiyalari fani taraqqiyoti. Tarix va informatika. Tarixiy tadqiqotlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish tajribasi. Fanda axborot texnologiyalaridan foydalanishning zamonaviy bosqichi hamda rivojlanish tendensiyalari.
Qo'llaniladigan ta'lim texnologiyalari: visual ma’ruza, dialogik yondoshuv, muammoli ta'lim. Pog'ona, qadamba-qadam metodi, Venn diagrammasi, T-sxemasi, o'z- o'zini nazorat.
Adabiyotlar: A1;A2; A3; A4; Q5; Q6; Q7; Q8; Q9; Q10; Q11; Q12.
2-seminar. Elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati.
Tarixiy tadqiqotlarda elektron matnning o'rni
|
| |
Kuchli magnitlanishga ega bo‘lgan minerallar (magnetit, maggemit, pirrotin va boshqalar)

|
Kuchli magnitlanishga ega bo‘lgan minerallar (magnetit, maggemit, pirrotin va boshqalar)
|
bet | 67/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariKuchli magnitlanishga ega bo‘lgan minerallar (magnetit, maggemit, pirrotin va boshqalar). Bu minerallar ferromagnit minerallar bo‗lib, ajratib olishda kuchsiz magnit maydoniga ega bo‗lgan separatorlardan foydalaniladi.Kuchsiz magnitlanishga ega bo
‗lgan minerallar (temir oksidlari, titan, volfram va boshqa marganesli minerallar). Bu minerallarni boyitishda yuqori kuchlangan magnit maydoni hosil qiluvchi separatorlar qo‘llaniladi.
Nomagnit minerallar (barcha paramagnit va diomagnit minerallar). Bu guruhdagi minerallar, hatto kuchli magnit maydoni hosil qiluvchi separatorlar qo‗llanganda ham ajralmaydi. Magnit tizimi bo‗yicha sepatorlar ikki turga bo‗linadi: elektromagnit separatorlar va doimiy magnitli separatorlar. Ishchi organning konstruksiyasiga ko‗ra separatorlar barabanli, diskali, rolikli turlarga bo‗linadi.
Elektromagnit separatorlar, asosan, kam magnitli rudalarni boyitishda qo‗llaniladi.
Doimiy magnitli separatorlar esa yupqa yanchilgan rudalarni boyitishda
qo‗llaniladi.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Foydali qazilmalarni boyitish deganda nimani tushunasiz?
Rudnikdan qazib olingan rudani boyituvchi korxona nomi va unda qo ‘llaniladigan boyitish usullarini ta ’riflab bering.
Qazib olingan rudani bo ‘laklar o ‘lchami bo ‘yicha saralash va unda qo ‘llanadigan texnik vositalarni aytib bering.
Qazib olingan kon massasini granulometrik tarkibi deganda nimani tushunasiz va bu tarkib qanday usullarda aniqlanadi?
Saralash samaradorligi deganda nimani tushunasiz?Bu ko ‘rsatkichlarni aniqlash usuli va ifodasini tavsiflab bering.
Qazib olingan rudani maydalash va bunda qo ‘llaniladigan texnik vositalarni aytib bering.
Maydalash darajasi, aniqlash usuli va ifodasini yozing.
Foydali qazilmalarni boyitish usullarini gapirib bering.
Boyitish jarayonlarida qo ‘llaniladigan kimyoviy reagentlar, ularning turlari, bajaradigan vazifalarini so ‘zlab bering.
MA‘RUZA
|
| |
Foydali qazilmalarni boyitish deganda nimani tushunasiz?
2

|
Foydali qazilmalarni boyitish deganda nimani tushunasiz?
2
|
bet | 65/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslari1. Foydali qazilmalarni boyitish deganda nimani tushunasiz?
2. Rudnikdan qazib olingan rudani boyituvchi korxona nomi va unda qo ‘llaniladigan boyitish usullarini ta ’riflab bering.
3. Qazib olingan rudani bo ‘laklar o ‘lchami bo ‘yicha saralash va unda qo ‘llanadigan texnik vositalarni aytib bering.
4. Qazib olingan kon massasini granulometrik tarkibi deganda nimani tushunasiz va bu tarkib qanday usullarda aniqlanadi?
5. Saralash samaradorligi deganda nimani tushunasiz?Bu ko ‘rsatkichlarni aniqlash usuli va ifodasini tavsiflab bering.
6. Qazib olingan rudani maydalash va bunda qo ‘llaniladigan texnik vositalarni aytib bering.
7. Maydalash darajasi, aniqlash usuli va ifodasini yozing.
8. Foydali qazilmalarni boyitish usullarini gapirib bering.
9. Boyitish jarayonlarida qo ‘llaniladigan kimyoviy reagentlar, ularning turlari, bajaradigan vazifalarini so ‘zlab bering.
MA‘RUZA
Foydali qazilmalarni boyitish usullari.Cho‘ktirish.Og‘ir muhitda boyitish.Flotatsiya usulida boyitish.Boyitishning magnit usullari
Foydali qazilmalarni gravitatsiya usulida boyitish. Mineral zarrachalarning bir- biridan farqlanuvchi zichlgi, o‗lchamlari va shakli bo‗yicha, shuningdek, suv yoki havo muhitida harakatlanish tezligi asosida alohida guruhlarga ajratish gravi- tatsion jarayonlar deb ataladi.
Bu jarayonlar foydali qazilmani cho‗ktirish (otsadka), og‗ir muhitda, konsentratsiyalash stolida, shlyuza va novlarda, vintli, konusli va qarama-qarshi oqimli separatorlarda boyitish kabi jarayonlardan iborat bo‗ladi.
Gravitatsion boyitish jarayonlari o‗zining soddaligi, yuqori unumdorligi, ishlab chiqarish kompleksining oddiyligi, xarajat- larning nisbatan kamligi hisobiga yuqori samarali bo‗lishi bilan boshqa boyitish usullaridan farqlanadi.
Cho‗ktirish - bu mineral zarrachalarning zichligi, shakli va o‗lchamlari bo‗yicha suv yoki havo muhitida vertikal yo‗na- lishda harakatlanish tezligi asosida ajratish jarayoni bo‗lib, foydali qazilmalarni boyitishda keng qo‗llanadi.
Bu jarayonlardan tarkibida 1200 dan 1560 kg/m3 gacha foydali komponenti va zarrachalari o‗lchami 0,2 dan 50 mm gacha bo‗lgan rudalar, bo‗laklari o‗lchami 0,5 dan 120 mm gacha bo‗lgan ko‗mirni boyitishda foydalaniladi.
Cho‗ktirish usulida foydali qazilmalarni boyitish porshenli, porshensiz, diogragmali va qo‗zg‗aluvchan g‗alvirli cho‗ktirish mashinalari yordamida amalga oshiriladi (6.2- rasm).
Boyitish materiali mashina g‗alviriga uzluksiz ravishda tushirib turiladi. G‗alvir teshiklari orqali goh yuqoriga, goh pastga vertikal yo‗nalishda suv oqimi harakatlanib turadi. Suv oqimi yuqoriga harakatlanganda material ham ko‗tarilib maydalanadi, pastga harakatlanganda material zarrachalari cho‗kib zichlanadi.
-s/ Dastlabki ,, ..
Y;nf
‘ Panjara osti suvi
'
4
V
|
| |