nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
e-qaror.gov.uz - E-qaror gov uz

|
E-qaror gov uzBog'liq 42-6-85-F 24e-qaror.gov.uz
15.05.2024
2
“Axsikent” yodgorlik majmuasiga tutash hududlarda qurilishi rejalashtirilgan
yozgi amfiteatr va ko‘ngilochar hiyobonlar o‘rnidagi 2 ta turar joy obyektlari
boshqa hududga ko‘chirilishi natijasida yuzaga keladigan kompensatsiya to‘lovlari
bo‘yicha davlat va jamiyat ehtiyoji uchun olinishi sababli viloyat hokimligi
huzuridagi “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni
kompensatsiya qilish bo‘yicha maqsadli jamg‘arma” mablag‘lari hisobidan:
To‘raqo‘rg‘on tuman hokimligiga 1 046 594,9 (bir milliard qirq olti million
besh yuz to‘qson to‘rt) ming so‘m ajratilganligi;
To‘raqo‘rg‘on tumani hokimligi (A.Mansurov)ga:
O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyundagi “Yer uchastkalarini
kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish tartib-taomillari
to‘g‘risida”gi 781-sonli Qonuni hamda amaldagi qonunchilik talablariga muvofiq
kompensatsiya to‘lash bo‘yicha shakllantirilgan tegishli barcha hujjatlarning
to‘g‘ri rasmiylashtirilishi yuzasidan shaxsan javobgarligi;
mablag‘lar yo‘naltirish yuzasidan tuman hokimining tegishli farmoyishini
qabul qilishi;
xarajatlar smetasini tuzish va tasdiqlangan holda jismoniy va yuridik
shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha maqsadli
jamg‘arma kuzatuv kengashi ishchi organiga taqdim etishi;
moliyalashtirish manbasini ochish uchun belgilangan tartibda tegishli
hujjatlarni g‘aznachilik organiga taqdim etilishini tashkil etishi;
ajratilgan mablag‘lardan to‘g‘ri, maqsadli va samarali sarflanishini
ta’minlashni tashkil etishi;
mablag‘lardan foydalanish yakuni bilan foydalanilmay qolgan mablag‘larni
viloyat hokimligi huzuridagi “Jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy
zararlarni kompensatsiya qilish bo‘yicha maqsadli jamg‘arma”ga qaytarilishi;
Viloyat hokimligining Iqtisodiyot va moliya bosh boshqarmasi
(Z.Baxriddinov)ga ajratilgan mablag‘larni tumanlar hokimliklarining tegishli
g‘azna hisob varag‘iga xarajatlar smetasini kiritish, viloyat bo‘yicha g‘aznachilik
xizmati boshqarmasi (A.To‘rayev)ga to‘lovlarni o‘rnatilgan tartibda va o‘z vaqtida
amalga oshirish vazifalari topshirilganligi ma’lumot va ijro uchun qabul qilinsin.
3. To‘raqo‘rg‘on tumani hokimining o‘rinbosari v.v.b J.Fozilov, tuman
|
| |
X D F U
     
e-qaror.gov.uz

|
X D F U
e-qaror.gov.uzBog'liq 42-6-85-F 24X D F U
e-qaror.gov.uz
15.05.2024
3
hokimligi iqtisodiyot va moliya bo‘limi
U.Axmedxo‘jayevlar kompensatsiya
to‘lovlarini O‘zbekiston Respublikasining 2022-yil 29-iyundagi “Yer
uchastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish tartib-
taomillari to‘g‘risida”gi 781-sonli Qonuni hamda amaldagi qonunchilik
belgilangan tartibda hujjatlarni rasmiylashtirgan holda amalga oshirsinlar.
4. O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N.Aripovning 2024-yil 2-
fevraldagi 27/1-354-sonli topshiriq xatiga asosan, “Sharq taronalari” XIII Xalqaro
musiqa festivali 2024-yil 25-26-avgust kunlari Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on
tumanidagi “Axsikent” yodgorlik majmuasida o‘tkazilishi munosabati bilan,
“Axsikent” yodgorlik majmuasiga tutash hududlarda qurilishi rejalashtirilgan
yozgi amfiteatr va ko‘ngilochar xiyobonlar o‘rnidagi buzilishga tushgan 2 nafar
Xodjayev Nizomiddin Eshonboyevichga 366 412 532 (uch yuz oltmish olti million
to‘rt yuz o‘n ikki ming besh yuz o‘ttiz ikki) so‘m, Ismatullayev Abdulaziz
Axmadjonovichga 680 182 459 (olti yuz sakson million bir yuz sakson ikki ming
to‘rt yuz ellik to‘qqiz) so‘m kompensatsiya mablag‘lari to‘lab berilsin.
5. Tuman G‘aznachilik bo‘limi (D.Dadaboyev)ga ajratilgan mablag‘larni
o‘z vaqtida moliyalashtirish vazifasi yuklatilsin.
6. Tuman hokimining birinchi o‘rinbosari v.v.b (J.Fozilov) tuman
hokimligining bosh xisobchisi (I.Mamadaliyev)ga ajratilgan mablag‘lar doirasida
belgilangan tartibda to‘lovlarni amalga oshirish, moliyalashtirish manbaasini
ochish uchun o‘rnatilgan tartibda rasmiylashtirilgan hujjatlarni tuman G‘aznachilik
bo‘linmasiga taqdim qilish hamda ajratilgan mablag‘lardan to‘g‘ri, maqsadli va
samarali foydalanishini ta’minlash vazifasi yuklatilsin.
7. Ushbu farmoyishning ijrosini nazorat qilish tuman hokimining
birinchi o‘rinbosari v.v.b (J.Fozilov) hamda tuman hokimining o‘rinbosari
(F.Maxmudov)lar zimmasiga yuklansin.
Tuman hokimi
A.Mansurov
X D F U
|
| |
O‘QUV AMALIYOTI DASTURINING PASPORTI

|
O‘QUV AMALIYOTI DASTURINING PASPORTI
|
bet | 2/9 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 54,27 Kb. | | #142380 |
Bog'liq apparat ishchi dastur 1 Mutaxasis tayyorlashda amaliyot dasturining o‘rni
Mutaxassis tayyorlashda o‘quv amaliyoti dasturining “Apparat va dasturiy ta’minot sozlovchisi” kasbi doirasida amaliyotning tashkil etishning o‘rni va ahamiyati shundan iboratki,professional ta’lim tizimidagi ta’lim muassasalarida maxsus fanlar kesimida o‘quv amaliyoti ishchi o‘quv dasturlarini va malaka talablari yangi modeli va mazmunini kompetensiyaviy yondoshuvlar asosida ishlab chiqish, takomillashtirish professional ta’lim darajasi (boshlang‘ich, o‘rta va o‘rta maxsus)ning o‘qitish materiallarini va didaktik materiallarni yaratishda asos bo‘lib xizmat qiladi.
O‘quv amaliyotining ishchi o‘quv dasturi tegishli mutaxassislik tayyorlash uchun asosiy hujjat hisoblanadi. Shuningdek, mutaxasis tayyorlashda amaliyot dasturining o‘qitish natijasi belgilangan aniq ketma-ketlik asosida va umumiy, kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirishga mo‘ljallangan. Mazkur yo‘riqnomada ishchi o‘quv dasturlarini ishlab chiqish bosqichlariga qo‘yiladigan talablar belgilab qo‘yilgan. Mutaxasis tayyorlashda amaliyot dasturining o‘rni va dolzarbligi shundan iboratki, kasbiy tayyorgarlikni ta’minlash va ta’lim
dasturlarini amalga oshirishda kasb standartlari va Worldskills standartlari talablariga muvofiq ,mehnat bozorida raqobatbardosh kadrlarni tayyorlashda kompetensiyaga asoslangan yondashuvni hisobga olgan holda o‘quvchilarni amaliy mashg‘ulotlarini natijalarini baholash bo‘yicha yagona yondashuvga mezoni hisoblanadi.
O‘quv amaliyotining maqsad va vazifalari Amaliyot mashg‘ulotining maqsadi
“Shaxsiy kompyuter serverlar va pereferiya uskunalarining apparat ta’minotga xizmat ko’rsatish” fani “Apparat va dasturiy ta’minot sozlovchisi” kasbi bo‘yicha ta’lim oluvchi talabalarga mo‘ljallangan. Bu amaliyot fanning asosiy maqsadi “– shaxsiy kompyuter va ofis qurilmalari va dasturlari bilan tanishish, ularning asosiy ko’rsatkichlari, zamonaviy turlari va farqlarini ajrata bilish, ularga texnik xizmat ko’rsatish zaruriyati, xarakatlarini ma’lum qonun-qoida asosida mahorat va ma’lum amaliy malakalar yig’ishni ta’minlashdir.
Amaliyot mashg‘ulotining vazifalari
Ushbu o‘quv amaliyoti bosqichida har bir o‘quvchi uchun amaliyot uchun ajratilgan 120 soat vaqtni dasturda belgilangan kompetensiyalarni shakllantirish uchun muhim bo‘lgan amaliy, zarur va yetarli amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish uchun to‘g‘ri taqsimlash. Amaliyot dasturiga muvofiq boshlang‘ich kasbiy tajribani rivojlantirish uchun amaliyot laboratoriyalarida sharoit yaratish. O‘quvchini ongli tushunishiga va o‘z faoliyatini baholashga jalb etish uchun sharoit yaratish. Ish beruvchilarni talablari va professional ta’lim muasasasida o‘quv amaliyotini tashkil etish va o‘tkazishga qo‘yiladigan maxsus talablar asosida ish joyini tashkil etish. Amaliyot natijalarini ro‘yxatdan o‘tkazish yoki hujjatlar bilan ishlash bo‘yicha qo‘shimcha izohlar berish.
|
| |
Mavzuning dolzarbligi - bet 7

|
Mavzuning dolzarbligi
|
bet | 7/8 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,57 Mb. | | #113443 |
Bog'liq Metallar xossalarlил – 4*100+қ100(4-1)+2*100+800 (мм)
Vannaning ichki eni.
Wич+пк*W12пк*W2+2W7қnаба (2.5)
пк – katod shtangalar soni.
N1 – Vanna uzunligi bo‘yicha ilgaklar o‘lchami
N2 – Ilgak chetining anodgacha bo‘lgan masofa
N3 – Vanna yon devorida anod elektrodgacha bo‘lgan masofa (mm)
nа – Anod shtangalari soni
ба – Anod qalinligi
Nшқ2*100*2*2*100қ2*100*2*10қ820 (мм)
Ванналар ички баландлиги:
Hичқh7қh8 (мм)
h7 – elektrolit sathi balandligi
h8 – elektrolit yuzasining vannaning ustki qismigacha bo‘lgan masofa (mm)
Hичқ600қ250қ850 (mm)
Vannaning tashqi o‘lchamlari uning ichki o‘lchami va devorlari qalinligi orqali hisoblab chiqiladi va topiladi. Vannaning tashqi o‘lchamlari uning ichki o‘lcham va devorlari qalinligi orqali hisoblab chiqiladi va topiladi. Biz qabul qilgan vanna devor qalinligi 5 mm anod sarfi.
1m2 qoplamadagi kumush metall vazni.
m2-m1*Sҳаққ0,00193*4160қ8,03 (kg)
Bir yilda anodda eriydigan metalning haqiqiy vazni:
Skropning hisobga olgan holda anodning bir yillik sarfi:
1 ta anod elektrodning massasi:
- anod yuzasi, m2
- anod qalinligi, m2
Anodning donalari yillik sarfi:
Anod skropining yillik miqdori:
1 ta anodga to‘g‘ri keladigan tok:
A) O‘rta anod Тўрқi*So*2қ200*0,12қ40 A tok kuchi
Chetki anod Тчетқi*Sa*2қ200*0,1қ20 А tok kuchi
1 ta anodning ishlash vaqti:
Bir yilda anodni almashtirish soni:
1 ta vannadagi bir yildagi anodni almashtirish soni:
Barcha vannadagi elektrolitlar hajmi:
Vқnв – vannadagi detallarning hajmi, m3; Vаn – vannadagi anodning hajmi m3;
Vвқ1,200*8,00*0,400қ0,38 м2
Vэлқэ*(0,38-0,01-0,001)қ7*0,37қ2,6 m2
Har bir reaktiv sarfi alohida hisoblanadi:
(2.6)
V – vannadagi elektrolit hajmi, m3.
СКОН – edektrolitdagi har bir komponent konsentratsiyasi g/m
А)
Б) G
В)
Yil davomida yo‘qotilgan ximikatlar har bir komponent uchun alohida hisoblanadi.
(2.7)
А)
Б)
Suv sarfi
Vannadagi edektrolit og‘irligi
GсувқVэл*Сэл dэлқ1,07 (2.8)
Gэлқ2600*1,07қ2782 кг
Vannalardagi suvning og‘irligi.
Normadagi elektrolitni tayyorlash uchun yillik suv sarfi:
М – yil davomida vannalardagi elektrolitlarni almashtirish soni.
Yil davomida yo‘qotilgan elektrolitlarga sarflangan suv miqdori:
Asosiy jarayonga yillik suv sarfi:
Detallarni yuvish uchun suv sarfi:
(2.10)
q – detal sirtida eritmaning solishtirma oqmb chiqib ketishi 1m2
n – yuvish vannalar soni.
(2.11)
L0 – elektroddagi asosiy komponent konsentratsiyasi g/l
|
| |
ASİm kazim oğlu sadiqov rekviZİTLƏR

|
ASİm kazim oğlu sadiqov rekviZİTLƏR
|
Sana | 22.03.2020 | Hajmi | 58,5 Kb. | | #8517 |
ASİM KAZIM OĞLU SADIQOV
REKVİZİTLƏR
ÜNVAN: Bakı şəhəri, Məhəmməd Hadi küçəsi ev 87, Mənzil 42
|
|
TEL: (ev, mobil) 373-13-91, (050) (070) 642-61-01
E-MAIL: asadıqov@ia-az.net, asadiqov@inbox.ru, asadiqov@hotmail.com
|
|
ŞƏXSİ MƏLUMAT
|
|
|
DOĞUM YERİ: Azərbaycan Respublikası Ucar rayonu
DOĞUM TARİXİ: 28 iyun 1982-ci il
MİLİYYƏTİ: Azərbaycanlı
AİLƏ VƏZİYYƏTİ: Evli
|
|
TƏHSİL
|
|
|
1999-2003 Azərbaycan Inşaat və Memarlıq Universiteti
FAKÜLTƏ: “Mexanikləşdirmə və Avtomatlaşdırma”
DƏRƏCƏ: Bakalavr
|
|
KURSLARDA İŞTİRAK
Azərbaycan Respublikası “Kİbernet” Elmi Müəssisəsi
Compyuter Kursları.
Azərbaycan Respublikası “N-Company” Compresses
Compyuter Kursları.
İŞ TƏCRÜBƏSI
|
|
|
Hal hazırda
08 yanvar 2007-ci ildən indiyənədək
Qurumun adı: Dünya Bankının Layihəsi üzrə “İcraçı Kredit Agentliyi” MMC-də
Vəzifə: Məlumat İdarəetmə Sistemləri üzrə mütəxəssis
01 sentyabr 2005-ci ildən 30 noyabr 2006-ci ilədək
Qurumun adı: “Azərbaycan Kredit İttifaqları Assosiasiyası” İçtimayi Birliyi
Vəzifə: Məlumat İdarəetmə Sistemləri üzrə mütəxəssis.
18 mart 2004-cü ildən 06 may 2005-ci ilədək
Qurumun adı: Ucar rayon “Bayva-Qərbenerji” MMC-nin Paylayıcı Elektrik şəbəkəsinin Enerji Satış şöbəsi.
Vəzifə: Texnik-Operator
16 dekabr 2003-cü ildən 02 fevral 2004-cü ilədək
Qurumun adı: Ucar rayon kompyuter mərkəzi
Vəzifə: Müəllim
|
|
DİL BACARIĞI
Dil
|
Yazı
|
Anlama
|
Danışıq
|
Azərbaycan
|
əla
|
əla
|
əla
|
Rus
|
əla
|
əla
|
yaxşı
|
İngilis
|
Orta
|
Orta
|
Orta
|
Türk
|
Yaxşı
|
əla
|
yaxşı
|
|
|
|
|
|
KOMPÜTER BACARIĞI
|
|
|
Microsoft Windows, Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft Access, Microsoft Power Point, Internet Explorer, Outlook Express, Adobe Photoshop, Corel Draw, Paint, İT avadanlıqlarının təmiri, Şəbəkənin quraşdırılması və sair.
|
|
|
DİPLOM VƏ SERTİFİKATLAR
İştirak etdiyim kursların sertifikatları (2 ədəd)
DİGƏR BACARIQLAR
Hal hazırda islədiyim təşkilatda İnzibati İşləridə aparıram (Ofis meneceri)
|
|
|
|
| |
Mavzuning dolzarbligi - bet 6

|
Mavzuning dolzarbligi
|
bet | 6/8 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 1,57 Mb. | | #113443 |
Bog'liq Metallar xossalar2.1 Jihozlar hisobi
Qo‘zg‘almas vannalar [6,7,8].
Uskunalarning bir yildagi o‘rtacha ish kuni.
Tkq365-(Dq8)q365-(52q8)q305 kun
Д – bir yildagi dam olish kunlari soni.
Yuqoridagi tenglamadan foydalanib, bir kundagi smenalar soni va soatini hisobga olgan holda uskunalar bir yildagi o‘rtacha ish soatini topamiz:
ТсқТк*ncм*чсм -nсм*6 (2.1)
ncм – smenalar soni.
чсм – smena soati.
Тсқ305-2*8 -8*6қ4832 соат
Uskunalarning to‘htab qolishini hisobga olgan holda bir yilda o‘rtacha ish soati.
Тў.с.қТо(1-а)қ4832*(1-0,04)қ4639 soat
а – uskunalar to‘xtab qolishini hisobga oluvchi koeffitsiyent.
Detallarni Ag bilan qoplashga sarf bo‘ladigan vaqtni hisoblab topamiz.
(2.2)
S – qoplama qalinligi (НМ)
d – qoplovchi metall zichligi (кг/м3)
I – tok zichligi (А/м2)
Э – qoplanuvchi metalning elektrokimyoviy ekvevalenti (kg/A*soat)
Вт – tok bo‘yicha unumdorligi (%)
Qoplash jarayoniga ketgan vaqt.
τқ.жқτқопқτжой (2.3)
τжой – detallarni ilgakka ilish vannalarga tushirish va ilgakning yechib olishga ketgan vaqt;
τқ.жқ128қ6қ134 (мин)
Yaroqsiz detallarni hisobga olgan holdagi bir santimetrdagi qoplanadigan detallarning haqiqiy yuzasi
(2.4)
S – yillik unumdorlik (8m2/yil)
Я – qayta tiklansa bo‘ladigankoeffitsiyent.
Sҳаққ4000(1қ0,04)қ4160(м2/й)
Yuqoridagi qiymatlarni sehning 1 sutkadagi unumdorligini aniqlaymiz.
Sehning 1 soatdagi unumi:
Vannaga tushiriladigan ilgaklar soni:
Ilgaklar sonidan foydalanib, 1 ta vannadagi detallar yuzasini topamiz.
Sваннақпил*Sилқ4*0,4қ1,6(м2)
Bir yilda elektrolizyorga tushiriladigan ilgaklar soni:
1 ta elektrolizyor uchun bir yilda zarur bo‘lgan ilgaklar soni:
Sex uchun zarur bo‘lgan elektrolizyorlar soni:
Yordamchi vannalar, (yog‘sizlantirish, aktivlashtirish, zaharlash) quyidagi ifodalar yordamida ifodalanadi.
A) bir yilda yuklanadigan vannalar soni:
B) bir yildagi zaharlash uchun ketgan vaqt:
V) bir yilda yog‘sizlantirish uchun ketgan vaqt:
G) bir yilda yuvish uchun ketgan vaqt:
D)Elektrolizyorlarni yuklanish vaqti:
2.2 Vannalarni konstruksiya hisobi
Qo‘zg‘almas vannalar konstruktiv hisobi [7,8]. Vannaning ichki uzunligi lилқКил*l1(ппл-1)*l2қ2l3
ппл – 1 ta shtangadagi ilgaklar soni.
l1 – ilgakning vanna uzunligi bo‘yicha o‘lchami (mm)
l2 – vannadagi ilgaklar soni orasidagi masofa
l3 – vannalar ichki devori va ilgak cheti orasidagi masofa (mm)
|
| |
Metalllarning elektrod potentsiallarini o’lchash

|
Metalllarning elektrod potentsiallarini o’lchash
|
bet | 4/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 68,09 Kb. | | #230581 |
Metalllarning elektrod potentsiallarini o’lchash
Vodorod elektrod boshqa elementlaming elektrod potensialini o’lchash uchun zarur:
Vodorod elektrod yordamida metallning elektrod potensialini o’lchash uchun yig’ilgan qurilma
Vodorodga nisbatan aktiv metallarning potensiallari manfiy zaryad bilan, unga nisbatan passiv bo’lgan metallarniki musbat zaryad bilan belgilanadi. Metallning ionlanish energiyasi kichik va gidratlanish energiyasi katta bo’lgan sari metallning oksidlanishi oson sodir bo’ladi. Shu bilan birga, musbat zaryadlangan aktiv metall ioni qanchalik oson elektron yo‘qotgan bo’lsa, shunchalik ionning oksidlovchilik xossasi kichik bo’ladi.
Shu sababli, ishqoriy metallarning qaytaruvchilik xossalari yuqori, elektrod potensiallari kichik, ionlarining oksidlovchilik xossalari zaif bo’ladi. Ularning ionlarini faqat suvsiz sharoitda elektr toki vositasida qaytarish mumkin.
Aksincha, kumush, oltin va platina kabi metallarning ionlanish potensiallari, elektrod potensiallari yuqori; qaytaruvchilik xususiyatlari zaif bo’lgan ionlarining oksidlovchilik xossalari ham nisbatan yuqori bo’ladi. Ularning ionlari elektrod potensiallari kichikroq bo’lgan metall atomlarini oksidlashi mumkin:
Fe + 2AgNO 3 = Fe(NO3)2+ 2Ag
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, sistemaning oksidlanish-qaytarilish potensiali qanchalik katta bo’lsa, metallning oksidlangan shakli shunchalik kuchli oksidlovchi xossaga ega bo’ladi. Elektrod potensial elektronlaming eritmaga o’lishga intilish jarayonining nisbiy o’lchami bo’ladi. Shu sababli, bu jarayonlarni oksidlanish-qaytarilish emas, oksidlanish potensiali deb atash o ‘rinli bo’lar edi va shu bilan birga, umumiy jarayonni esa oksidlanish- qaytarilish muvozanati, sistemasi va hokazo deb atash kerak.
Metallning valentligi o ‘zgaruvchan bo’lsa, oksidlanish-qaytarilish potensiallari ham ularning tegishli oksidlanish darajalari uchun belgilanadi, masalan:
E0Fe+3/Fe=−0,04B E0Fe+2/Fe=−0,44B
Adabiyotlar
Damaskin B.B., Petriy O.A., Elektroximiya, M., 1987; A.I.Levin, Elektroximiya svetnnx metallov, M., 1982; Prikladnaya elektroximiya. Pod red. A. P.Tomilova, M., 1984; DasoyanM. A., Palomskaya I.Ya., SaxonovaYe.V., Texnologiya elektroximicheskix pokrmtiy, L., 1989. Saidjamol Eshonxoʻjayev.
|
| |
456 to‘lqinlik yo‘llari va bo‘shik rezonatorlari / Yo'qolgan rejimlar uchun 10 chastota

|
456 to‘lqinlik yo‘llari va bo‘shik rezonatorlari / Yo'qolgan rejimlar uchun 10 chastota
|
bet | 1/7 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 83,74 Kb. | | #127986 |
Bog'liq 456 TO
456 TO‘LQINLIK YO‘LLARI VA BO‘SHIK REZONATORLARI / Yo'qolgan rejimlar uchun 10 chastota
10-4-rasm Zaiflash konstantasi va operating
(Misol 10-2).
chastota. P da ko-fi egri chizig'ining mahalliy qiyaligi guruh tezligi, ug. Shuni ta'kidlaymizki, TM va TE to'lqinlarini to'lqin yo'riqnomasida tarqatish uchun. yuqoriga > u va ug < u. Aslida, tenglamalar. (10-36) va (10-37) shuni ko'rsatadi
Ishlash chastotasi kesish chastotasidan ancha yuqori bo'lganligi sababli, yuqoriga va ug
sizga asimptotik tarzda yaqinlashing. Kokning aniq qiymati h in o'z qiymatiga bog'liq
Eq. (10-30) - ya'ni ma'lum bir TM yoki TE rejimida ma'lum bir to'lqin qo'llanmasida
ko'ndalang kesim. H ni aniqlash usullari har xil narsalarni ko'rib chiqqanda muhokama qilinadi
to'lqin o'tkazgichlar turlari.
10-2-misol Zaiflash konsentratsiyasi o'rtasidagi bog'liqlikni ko'rsatadigan grafikni oling.
stant a va ish chastotasi / yo'qolgan rejimlar uchun.
Yechim: evanescent TM yoki TE rejimlari uchun va Eq. (10-39) yoki (10-48)
amal qiladi. Bizda ... bor
Demak, (/.a//i) ning grafigiga qarama-qarshi chizilgan, markazning bosh nuqtasida joylashgan va fc radiusga ega bo'lgan doiradir. Bu 10-4-rasmda ko'rsatilgan. Har qanday / < Jc uchun a qiymatini aylananing shu choragidan topish mumkin.
10-3 PARALLEL PLATIKA TO'LQINLIGI
9-2-bo'limda biz parallel plastinkali uzatish liniyasi bo'ylab tarqaladigan TEM to'lqinlarining xususiyatlarini muhokama qildik. Keyin 10-2.1-kichik bo'limda TEM rejimlari uchun maydon harakati chegaralanmagan dielektrik muhitdagi bir tekis tekis to'lqinlarga juda yaqin o'xshashligi ta'kidlandi va yana ta'kidlandi. Biroq, TEM rejimlari bo'ylab tarqaladigan to'lqinlarning yagona turi emas
(10-51)
(10-52)
|
| |
Markaziy bankning asosiy maqsadlaridan biri Respublika bank tizimini rivojlantirish va mustahkamlash, shuningdek to'lov tizimini beto'xtov va samarali faoliyat ko'rsatishini ta'minlashdan iborat

O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan «O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki, tijorat banklari va nobank kredit tashkilotlarining axborot xavfsizligi Kontseptsiyasi» ishlab chiqilib, 2011 yilning 31 dekabrida Markaziy bank Boshqaruvi tomonidan tasdiqlandi.
Mazkur Kontseptsiya «O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki to'g'risida», «Axborotlashtirish to'g'risida», «Elektron raqamli imzo to'g'risida», «Elektron to'lovlar to'g'risida», «Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotni muhofaza qilish to'g'risida», «Bank siri to'g'risida»gi O'zbekiston Respublikasining Qonunlari, shuningdek «O'zbekiston Respublikasi milliy xavfsizligi Kontseptsiyasi» asosida ishlab chiqildi.
Mazkur Kontseptsiyada ilgari surilayotgan tartib-qoidalar O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki, tijorat banklari va ularning filiallari hamda minibanklari, kredit tashkilotlarida, shuningdek chet el banklari vakolatxonalari hamda nobank kredit tashkilotlarida axborot xavfsizligini ta'minlashning asosiy vazifalari va amalda qo'llash chora-tadbirlari majmuasi strategiyasini ishlab chiqishda yagona umumlashgan asosiy yo'nalishni belgilab beradi.
Markaziy bankning asosiy maqsadlaridan biri Respublika bank tizimini rivojlantirish va mustahkamlash, shuningdek to'lov tizimini beto'xtov va samarali faoliyat ko'rsatishini ta'minlashdan iborat. Ushbu maqsadni amalga oshirishning muhim shartlaridan biri bo'lib, O'zbekiston Respublikasi bank tizimi tashkilotlarida axborot xavfsizligini etarli va lozim darajada ta'minlash hisoblanadi, ya'ni aksariyat hollarda avtomatlashtirilgan bank tizimining (ABT), bank texnologik jarayonlarining (to'lov, ma'lumotlari va boshqalar) axborot xavfsizligi darajasini aniqlashdan iboratdir.
Bank tizimining o'ziga xos xusususiyati shundan iboratki, alohida tashkilotlarning ish faoliyatidagi negativ holatlar yuzaga kelishi oqibatlari to'lov tizimida tizim inqirozini tez rivojlanishiga olib keladi, mijozlar va mulkdorlar daromadlariga ta'sir qiladi. Axborot xavfsizligida intsident holatlarining yuzaga kelishi bank tizimi tashkilotlariga sezilarli darajada ziyon etish imkoniyatlarini oshiradi. Shuning uchun bank tizimi tashkilotlarining axborotlar aktivlariga tahdid, ya'ni axborot xavfsizligiga xavf tashkilotga ko'rsatiladigan real xavfni ifoda qiladi.
Bunday tahdidlarga qarshi turish va axborot xavfsizligida noxush holatlarni bartaraf etishning samarali chora-tadbirlarini ta'minlash uchun bank tizimi tashkilotlarida axborot xavfsizligi etarli darajada ta'minlanishi, shuningdek bu holatni uzoq vaqt mobaynida saqlab turilishi lozimdir. Ushbu sabablarga ko'ra bank tizimi tashkilotlarida axborot xavfsizligi masalalari ularning faoliyatida eng muhim jihatlardan biri hisoblanadi.
Mazkur Kontseptsiya kelgusida bank tizimida axborot xavfsizligi darajasini yanada ko'tarishga hamda aholini bank tizimiga bo'lgan ishonchini oshishiga xizmat qiladi deb hisoblaymiz.
U.K.Sultonov
Xavfsizlik va axborotni muhofaza
qilish departamenti boshqarma boshlig'i
|
Yumshatkich tishining tuproq kesaklariga oʻzaro taʼsirini oʻrganish abduraxmonov Urol Nurmatovich

INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR Vol.52, No. 4, 2023
ISSN 2181-4732
69
UO‘K 631.312
YUMSHATKICH TISHINING TUPROQ KESAKLARIGA OʻZARO
TAʼSIRINI OʻRGANISH
Abduraxmonov Urol Nurmatovich- texnika fanlari nomzodi, professor v.b.,
E-mail:
u.abdurahmonov64@mail.ru
.
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti, Qarshi sh., О‘zbekiston
Annotatsiya. Maqolada ekishdan oldin tuproq yuzasiga ishlov berishda dala yuzasidagi tuproq
kesaklarining samarali uvalanishini ta’minlash uchun agregat (yumshatkich) harakatining kritik
tezligi aniqlangan. Ish jarayonida yumshatkich tishi kesaklarni ishchi qirrasi va yuzalari bilan
beriladigan zarba hisobiga maydalaydi. Bunda kesaklarning maydalanishi va tuproqning uvalanish
darajasi ehtimoli yumshatkich tishlari va kesaklarning to‘qnashuvi paytida yo‘qotilgan kinetik
energiya miqdoriga bog‘liq bo‘ladi, chunki bu energiya asosan kesaklarni deformatsiyalashga, ya’ni
ularning uvalanishiga sarflanadi. Demak, to‘qnashuv paytida yo‘qotiladigan energiya miqdori
qanchalik ko‘p bo‘lsa, kesakning uvalanish darajasi shuncha yuqori bo‘ladi. Maqoladagi
ifodalarning tahliliga ko‘ra agregatning ish tezligi qanchalik yuqori bo‘lsa, kesaklarni maydalash
uchun sarflanadigan energiya miqdori va kesaklarning uvalanish darajasi ham shunchalik yuqori
bo‘ladi, ya’ni tuproqning uvalanish sifati ortadi. Kesaklarni maydalash uchun sarflanadigan
energiya va kesaklarning uvalanish darajasini yumshatkichning ilgarilanma harakat tezligini
o‘zgartirish yo‘li bilan erishish mumkinligi aniqlangan. Ushbularni hisobga olib dala yuzasidagi
tuproq kesaklarining uvalanishini ta’minlaydigan agregatning minimal (kritik) harakat tezligi
aniqlangan. Nazariy va amaliy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, tuproq kesaklari samarali
maydalanishi uchun yumshatkich (agregat) ning ish tezligi 2,0 m/s dan kam bo‘lmasligi zarurligi
aniqlangan.
Kalit so‘zlar: agregat, osma qurol, yumshatkich, borona, yumshatkich tishi, parallelogrammlik
mexanizm, tirkama, prujinaning taranglik kuchi, prujinaning qattiqligi, tuproqning uvalanish
darajasi, kesakning maydalanishi, kritik tezlik.
УДК 631.312
Metallning muvozanat elektrod potensiali

|
Metallning muvozanat elektrod potensiali
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 68,09 Kb. | | #230581 |
Muvozanat vaziyatida eritmaga qancha metall ionlari o’tgan bo’lsa, shuncha miqdorda ular eritmadan plastinka yuzasiga qaytib o’tadi, shunday vaziyatda dinamik muvozanat qaror topadi. Natijada metallning yuza qatlamida manfiy zaryad, shu zaryad eritmadagi musbat zaryadlangan metall ionlarini o’ziga tortib turishi natijasida metall bilan eritma chegarasida qarama- qarshi zaryadlardan tashkil topgan qo‘sh elektr qavat paydo bo’ladi.
Agar shunday plastinkani suvga emas, shu metallning tuzi eritmasiga tushirilsa, eritmadagi ionlarning bir qismi metall yuza qatlamida to‘planadi va plastinka yuzasida musbat zaryad paydo bo‘ladi, u eritmadan tuzning manfiy zaryadlangan anionlarini tortib turadi, yana faqat ishoralari teskari bo‘lgan juft elektr qavat paydo bo’ladi.
Eritmaga tushirilgan plastinkani elektrod deb, metall-eritma chegarasida paydo bo’lgan potensialni metallning muvozanat elektrod potensiali deb ataladi.
Standart vodorod elektrodi
Vodorod elektrod
Metallning standart elektrod potensiali metall plastinkasi bilan konsentratsiyasi 1 mol bo’lgan shu metall tuzi eritmasi chegarasida standart sharoitdagi potensialiga teng bo’ladi. Elektrod potensialining qiymatini to‘g‘ridan-to‘g‘ri o’lchab bo’lmaydi, uning kattaligini bironta standart elektrodga nisbatangina aniqlash mumkin. Shu maqsadda potensiali o’lchanishi kerak bo’lgan element bilan standart elektroddan galvanik element tuziladi va uning elektr yurituvchi kuchi EYUK o’lchanadi.
Standart elektrod sifatida potensiali nolga teng deb qabul qilingan vodorod elektrod olinadi ( 2-rasm). Vodorod elektrod sulfat kislotaning 1 normal eritmasiga tushirilgan kukun holdagi platina bilan qoplangan platina elektroddan iborat. Bu elektrodga toza vodorod oqimi 101,325 kPa bosim ostida yuboriladi. Elektrodda platina kukuni katalizatorligida H2 molekulasi atomlarga parchalanadi va shu elektrod yuzasida kislota eritmasidagi H+ ioni orasida muvozanat qaror topadi: H ⇄ H+ + ē. Demak, bu elektrodda vodorodning oksidlanishi (H+) va uning qaytarilishi kuzatiladi (bu jarayonda platina ishtirok etmaydi, u faqat atomar vodorod hosil qilishdagina qatnashadi).
|
| |
Axborot tizimlarining asosiy vazifasi

|
Axborot tizimlarining asosiy vazifasi
|
bet | 13/16 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #251872 |
Bog'liq Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratishAxborot tizimlarining asosiy vazifasi – barcha rеsurslarni samarali boshqarish uchun iqtisodiy ob'еktlarga kеrakli bo`lgan axborotlarni ishlab chiqish, iqtisodiy ob'еktni boshqarish uchun axborot va tеxnikaviy muhitni yaratishdan iborat.
Boshqaruv tizimini ko`rib chiqish davomida boshqaruvning quyidagi uchta darajasini ajratib ko`rsatish mumkin: stratеgik, taktik va tеzkor (4.2-rasm). Ushbu har bir darajalarning o`z vazifalari bo`lib ularni hal etishda axborotga bo`lgan ehtiyoj, ya'ni axborot tizimiga nisbatan talab yuzaga kеladi. Bu talablar axborot tizimidagi tеgishli axborotlarga qaratilgan. Axborot tеxnologiyalari talablarni qayta ishlash va mavjud axborotlardan foydalanib javoblarni shakllantirish imkonini bеradi. Shunday qilib, boshqaruvning har bir darajasida kеrakli qarorni qabul qilish uchun asos bo`luvchi axborot paydo bo`ladi.
AXBOROTLARNI HIMOYALASHNING DASTURIY VOSITALARI
REJA:
Ахbоrоtlаrni muhоfаzа qilishning tехnik vоsitаlаri.
Foydalanish huquqini cheklashning usul va vositalari.
Dasturlarni oʻzgartirishlardan himoyalash va butunlikning nazorati.
1. Ахbоrоtlаrni muhоfаzа qilishning tехnik vоsitаlаri.
Kompyuter tехnik vоsitаlаri kompyuter хаvfsizligidа dоimо muhim oʻrin tutib kеlgаn. Yillаr dаvоmidа, bu oʻrin yuqоri surаtdа оshdi. Prоtsеssоr quvvаtining оshishi, хоtirа sigʻimining оrtishi vа аlоqа-kоmmunikаtsiya imkоniyatlаrining оrtishi vа shu bilаn birgаlikdа, qurilmаlаrning nаrхi vа hаjmi kаmаyishi bungа sаbаb boʻladi.
Ахbоrоtlаrni muhоfаzа qilishning tехnik vоsitаlаri - оbеktning niqоblоvchi (mаskirоvkаlоvchi) bеlgilаri оchilishini bаrtаrаf etish yoki kаmаytirish, yolgʻоn аlоmаtlаrni yarаtish hаmdа tехnik vоsitаlаr оrqаli ахbоrоtgа ruхsаtsiz kirishgа toʻsqinlik qilishgа moʻljаllаngаn tехnik vоsitаlаrdir.
Malumotlаrni ruхsаtsiz оlishning obektlаri, usullаri vа vоsitаlаri quyidаgilаr boʻlishi mumkin: - binо, inshоаt vа qurilish kоnstruksiyalаri (dеvоrlаr, tоmlаr, pоllаr, dеrаzа vа eshiklаr, dеrаzа оynаlаri, isitish vа suv bilаn tаminlаsh tizimlаri, hаvо tоzаlаsh quvurlаri); kоnfеdеnsiаl muzоkаrа vа mаjlislаrni oʻtkаzishdа аkustik tеbrаnish kаnаllаri boʻyichа malumotlаrni ruхsаtsiz оlish;
Tarmoqning xavfsizligi undagi barcha kompyuterlarning va tarmoq qurilmalarning xavfsizligi bilan aniqlanadi. Buzgʻunchi tarmoqning biror-bir tashkil etuvchisining ishini buzish orqali butun tarmoqni obroʻsizlantirishi mumkin.
Hamma foydalanayotgan tarmoqdan kelib chiqayotgan tahdidlarni blokirovkalash uchun «tarmoqlararo ekran» (Firewall) deb nomlanuvchi dasturiy va apparat-dasturiy vositalardan foydalaniladi.
|
| |
Электрон и - Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish

|
Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratish
|
bet | 15/16 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #251872 |
Bog'liq Power point dasturida slayd va taqdimotlar yaratishЭлектрон имзо ва унинг дастурий воситалари
Режа:
1. RSA алгоритми асосида электрон имзо.
2. Калитлар билан бошқариш.
3. Катта ҳажмдаги маълумотларни шифрлаш.
4. Криптографик услубларнинг амалдаги қўлланишлари ҳақида.
RSA алгоритми асосида электрон имзо
Кўплаб электрон (рақамли) имзо алгоритмлари мавжуд бўлиб, қулай ва кенг тарқалган электрон имзо RSA алгоритмига асосланган. Қуйида шу алгоритм асосида электрон имзо қандай яратилишини кўриб чиқамиз.
RSA алгоритмини асосини ташкил этувчи d, p, q- сонлари махфий бўлиб, бу сонлар билан боғлиқ бўлган е ва nқр q сонлари маълум бўлсин. Бу ерда:
бўлиб, ва е сонларини билган ҳолда (25)
муносабатдан, яъни тенгликдан бирор q сонида d сонини
аниқлаб олиш мумкин.
е ва d сонларини билган ҳолда сонига каррали бўлган сонларни ва уларни қанчалигини топиш мумкин бўлиб, бундан n сонининг
бўлувчиларни топиш мумкин.
Агарда фойдаланувчи (А) фойдаланувчи (В) га "САНА" сўзини имзо сифатида узатмоқчи бўлса, ўзининг dА ва pА - qА =nA махфий сонлар билан аниқланувчи махфий калитли алгоритми ва (Б) нинг еБ ва nБ cонлари билан аниқланувчи очиқ калитдан фойдаланиб электрон (рақамли) имзо қўяди. Бу имзо қуйдаги кўринишдаги
Tsp
акслантиришлар (алгоритмлар) кетма - кетлиги билан аникланади.
Ўз навбатида бу имзони фойдаланувчи (Б) дастлаб ўзининт махфий калитли алгоритми билан
маълумотни ҳосил қилади. Сўнгра (Б) фойдаланувчи (А)нинг очиқ алгоритми орқали
маълумотни олади.
Бу келтирилган электрон имзо қоидаси (схемаси) алоқа тизимларида бир неча тур қоида бузилишларидан муҳофаза қилинишни таъминлайди, яъни:
- махфий калит фақат фойдаланувчи (А)нинг ўзигагина маълум бўлса, у ҳолда фойдаланувчи (Б) томонидан қабул қилиб олинган маълумотни фақат (А) томонидан жўнатилганлигини рад этиб бўлмайди;
қонунбузар (рақиб томон) махфий калитни билмаган ҳолда модификациялаш, соҳталаштириш, фаол модификациялаш, ниқоблаш ва бошқа шу каби алоқа тизими қоидаларини бузилишига имконият туғдирмайди;
алоқа тизимидан фойдаланувчиларнинг ўзаро боғлиқ ҳолда иш
юритиши муносабатидаги кўплаб келишмовчиликларни бартараф этади
ва бундай келишмовчиликлар келиб чиққанда воситачисиз аниқлик киритиш имконияти туғилади.
Кўп ҳолларда узатилаётган маълумотларни шифрлашга ҳожат бўлмай, уни электрон имзо билан тасдиқлаш керак бўлади. Бундай ҳолатларда очиқ матн жўнатувчининг ёпиқ калити билан шифрланиб, олинган шифрматн очииқ матн билан бирга жўнатилади. Маълумотни қабул қилиб олган томон жўнатувчининг очиқ калити ёрдамида шифрматнни дешифрлаб, очиқ матн билан солиштириши мумкин.
1991 йилда АҚШ даги Стандартлар ва Технологиялар Миллий Институти DSA (Digital Signature Algarithm) рақамли имзо алгоритмининг стандартини DSS (Digital Signature Standart) биз юқорида келтирган Эль-Гамаля ва RSA алгоритмлари асосида яратиб, фойдаланувчиларга таклиф этган.
|
| |
21-Mavzu: Summator va hisoblagich haqida tushuncha Reja: Summator va hisoblagich haqida tushuncha Elektr hisoblagich

|
21-Mavzu: Summator va hisoblagich haqida tushuncha Reja: Summator va hisoblagich haqida tushuncha Elektr hisoblagich
|
bet | 1/2 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 9,44 Kb. | | #237550 |
Bog'liq 21-Mavzu Summator va hisoblagich haqida tushuncha Reja Summato-fayllar.org
21-Mavzu: Summator va hisoblagich haqida tushuncha Reja: Summator va hisoblagich haqida tushuncha
21-Mavzu:Summator va hisoblagich haqida tushuncha
Reja:
1.Summator va hisoblagich haqida tushuncha
2. Elektr hisoblagich
Binar arifmetik va mantiqiy algebra o'rtasidagi bog'liqlik EHM protsessori va xotirasining asosiy elementlarining mantiqiy sxemalarini amalga oshirish imkonini beradi.
Topuvchi - ikkilik sonlarni qo'shish uchun mo'ljallangan qurilma.
Avval oddiyroq qurilma - yarim qo'shimchani ko'rib chiqing.
Qo‘shishning arifmetik amalini amalga oshiruvchi qurilma uchun haqiqat jadvalini tuzamiz. "+" operatsiyasi binar, shuning uchun yarim qo'shimchada ikkita kirish (A va B) bo'lishi kerak. Ikkita bir xonali ikkilik sonni qo'shish natijasida ikki xonali sonni olish mumkin (keyingi bitga o'tish bilan). Bu shuni anglatadiki, qurilma ikkita chiqishga ega bo'lishi kerak (P - keyingi bitga o'tkazish, S - joriy bitda qolgan natija).
A
|
B
|
P
|
S
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
Ushbu haqiqat jadvaliga ko'ra, biz SDNF ni quramiz ( SDNF ni qurish algoritmiga qarang ):
Eng muhim bitga o'tish uchun: P = A ∧ B
Joriy raqam uchun: S = ¬ A ∧ B ∨ A ∧ ¬ B
S uchun mantiqiy formulani o‘zgartiramiz:
(¬A • B) + (A • ¬B) = (¬A • A) + (¬A • B) + (A • ¬B) + (¬B • B) = =¬ A • (A + B) + ¬ B • (A + B) = (A + B) • ¬ (A • B)
O'tkazish formulasini hisobga olgan holda bizda quyidagilar mavjud:
S = (A + B) • ¬ (A • B) = (A + B) • ¬ P
Shunday qilib, yarim qo'shimchani to'rtta oddiy mantiqiy element yordamida qurish mumkin : ikkita kon'yunktor, ajratuvchi va invertor (1-rasmga qarang, yarim qo'shimchaning belgisi chapda ko'rsatilgan):
Shunday qilib, bir bitli ikkilik raqamlarning yig'indisini eng kam ahamiyatli bitdan uzatishni hisobga olmasdan amalga oshiradigan qurilma olindi.
|
| |
Chiziqli tenglamalar sistemasi ularni yechish usullari

|
Chiziqli tenglamalar sistemasi ularni yechish usullari
|
bet | 1/5 | Sana | 02.01.2024 | Hajmi | 290,03 Kb. | | #129480 |
Bog'liq Fozilov Bekzodbek Avtomobil ekologik xavfsizligi Mustaqil ish
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
TRANSPORT VA LOGISTIKA FAKULTETI
TRANSPORT VOSITALARI MUHANDISLIGI YO`NALISHI
K-28-20 GURUH TALABASI
FOZILOV BEKZODBEKNING
Avtomobillar ekologik xavfsizligi fanidan
MUSTAQIL ISHI
Reja:
TRАNSPОRT TIZIMLАRINING EKОLОGIK ХАVFSILIGINI TА’MINLАSH USULLАRI.
1. Аvtоtrаnspоrt ekоlоgik хаvfsiligini tа’minlаsh muаmmоlаri.
2.Trаnspоrtning аtrоf-muhitga tаsirini оldini оlish tаdbirlаri.
3. Avtomobillar ekologik xavfsizligi tа’minlаshning ishlаb-chiqаrish-tехnоlоgik usullari.
1.Аvtоtrаnspоrt ekоlоgik хаvfsiligini tа’minlаsh muаmmоlаri.
Trаnspоrtdаn fоydаlаnishning sаlbiy оqibаtlаri аtrоf-muhit muhofazasi vа rеsurslаrdаn оqilоnа fоydаlаnish bo’yichа ishlаrni kuchаytirish hаmdа ekоlоgik хаvfsilik siyosаtini hаm dаvlаt tоmоnidаn hаm jаmоаtchilik tоmоnidаn оlib bоrishini tаqоо qilаdi. Ekоlоgik hаvfsilik dеb, аlоhidа insоn vа umumаn jаmiyatning zarur hаyotiy mаnfааtlаrini аtrоf-muhitga аntrоpоgеn vа tаbiiy tаsirlаr nаtijаsidа kеlib chiqаdigan tахdidlаrdаn muhоfаzа qilish jаrаyonini tа’minlаsh jаrаyoni tushunilаdi. Trаnspоrtdа ekоlоgik хаvfsilikni tа’minlаshning аsоsiy muаmmоlаri - аtmоsfеrа hаvоsi, suv оb’еktlаri vа еrni iflоslаnishdаn sаqlаsh, trаnspоrt shоvqini vа titrаshdаn muhоfаzа qilish, fаvqulоtdа vаziyatlаr vа hаlоkаtlаrning ekоlоgik оqibаtlаrining оldini оlish, tаbiiy rеsurslаrga ziyonni kаmаytirish.
10 mln. аhоli yashаydigan mахаllаlаrdа chiqаdigan gazlаri bo’yichа hаrаkаtdаgi tаrkib ulushlаri quyidаgichа, %:
CHG kоmpоnеntlаri
avtotransport vositalari turlаri
|
CО
437 ming t/yil
|
SхNu
46,5 ming t/yil
|
NOx
58,9 ming t/yil
|
YUk аvtоmоbili
|
48
|
45
|
50
|
Аvtоbuslаr
|
28
|
18
|
23
|
Еngil аvtоmоbillаr
|
24
|
37
|
27
|
|
| |
Vegetativ nerv tizimi

|
Vegetativ nerv tizimi
|
bet | 1/4 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #132941 |
Bog'liq Vegetativ nerv tizimi Vegetativ nerv tizimi
Vegetativ nerv sistemasi (lotincha: vegetatio — oʻsish, rivojlanish, qoʻzgʻalish) — odam va umurtqali hayvonlar nerv sistemasining bir qismi; V.n.s.ning tolalari barcha ichki aʼzolarning silliq muskullariga tarqalib, ular faoliyatini kishi ixtiyorisiz (avtonom holda) boshqarib turadi. Ammo V.n.s. animal (skelet muskullarigacha tarqaluvchi) nervlar singari bosh miya katta yarim sharlari poʻstlogʻi boshqaruvida faoliyat koʻrsatadi. Bu terminni fanga birinchi marta fransuz vrachi M. Bisha kiritgan (1801) va uning somatik nerv sistemasi faoliyatidan farqini ilmiy jihatdan asoslab bergan. Ingliz fiziologi J. Lengli (1903) V.n.s.ni "avtonom nerv sistemasi" deb atadi, chunki V.n.s.ning faoliyati ong bilan boshqarilmaydi, shu sababli "avtonom" yoki ixtiyorsiz nerv sistemasi deb ham yuritiladi.
V.n.s. moddalar almashinuvi jarayonida qatnashadigan barcha aʼzolarning (yurak-qon tomir, nafas, hazm qilish, ajratish, koʻpayish) toʻqima va muskullar trofikasini (trophe — ovqat) bevosita yoki gumoral (suyuqlik muhit vositasida) yoʻl bilan idora etadi. V.n.s. joylanishi va faoliyatiga koʻra animal nerv sistemasidan birmuncha farq qiladi. Animal nerv sistemasi faqat koʻndalang-targʻil (skelet) muskullarni idora qilsa, V.n.s. hujayralar, toʻqimalar va silliq muskullarni nerv bilan taʼminlaydi. Animal nervlar miya stvoli (ustuni) va orqa miyaning barcha segmentlaridan bir tekisda chiqadi, vegetativ nervlar esa markaziy nerv sistemasining maʼlum qismlaridan (oʻrta va uzunchoq miyadan, orqa miyaning barcha koʻkrak va uchta bel segmentlarida oʻziga tegishli umurtqalar oraligʻidan, shuningdek dumgʻaza sohasidan V.n.s. moddalar almashinuvi jarayonida qatnashadigan barcha aʼzolarning (yurak-qon tomir, nafas, hazm qilish, ajratish, koʻpayish) toʻqima va muskullar trofikasini (trophe — ovqat) bevosita yoki gumoral (suyuqlik muhit vositasida) yoʻl bilan idora etadi. V.n.s. joylanishi va faoliyatiga koʻra animal nerv sistemasidan birmuncha farq qiladi. Animal nerv sistemasi faqat koʻndalang-targʻil (skelet) muskullarni idora qilsa, V.n.s. hujayralar, toʻqimalar va silliq muskullarni nerv bilan taʼminlaydi. Animal nervlar miya stvoli (ustuni) va orqa miyaning barcha segmentlaridan bir tekisda chiqadi, vegetativ nervlar esa markaziy nerv sistemasining maʼlum qismlaridan (oʻrta va uzunchoq miyadan, orqa miyaning barcha koʻkrak va uchta bel segmentlarida oʻziga tegishli umurtqalar oraligʻidan, shuningdek dumgʻaza sohasidan
|
| |
1 landshaftlarning tabiiy komponentlari va ularning o‘zaro aloqalari - bet 2

Landshaftni hosil qiluvchi moddiy komponentlar-erning po‗sti, suv, atmosfera,
o‗simlik va hayvonot dunyosi, landshaftlar landshaftning tabiiy komponentlari
deyiladi. Landshaft hayotida yer po‗stining yuza qatlamlari (tog‗ jinslari ) va tashqi
hamda ichki kuchlar hosilasi bo‗lgan relef, atmosferaning
barcha xususiyatlari,
havo tsirkulyatsiyasi xosilasi bo‗lgan iqlimning ahamiyati juda katta (gaz tarkibi
hamma joyda deyarli bir xil). Shuning uchun ham relef, tog‗ jinslari
va iqlim
landshaftning aloxida komponentlarini tashkil etadi. Ular faqat landshaftnigina
emas, balki barcha geografik komplekslarning ham komponentlaridir. Masalan,
fatsiya ham ma‘lum relefda joylashadi, suv, atmosfera, o‗simlik, hayvonot dunyosi
va landshaftlardan tarkib topadi, lekin turli darajadagi
geografik komplekslarni
ta‘riflaganda tabiiy komponentlarning bir xil ko‗rsatkichlaridan foydalanib
bo‗lmaydi. Binobarin, landshaft komponentlariga yuqorida qayd qilingan qanday
ko‗rsatkichlarini kiritishni aniqlab olish zarur. Masalan,
landshaftning iqlim
komponenti sifatida mezoiqlimni qabul qilish mumkin va xakozo.
Landshaftga ta‘rif berilganda ko‗pchilik xollarda u bir xil geologik zaminga
ega deyiladi. Bu degan so‗z tog‗ jinslarining litologik tarkibi va ularning joylashishi
bir hil degan ma‘noni bildiradi.
Landshaftning geologik komponenti albatta faqat bir xil tipdagi tog‗ jinslaridan
iborat bo‗lishi shart emas. Zaminning litologik tarkibi deb ma‘lum bir xil sharoitda
vujudga kelgan, hamda hududiy jihatdan bog‗langan jinslarning genetik
kompleksini xosil qiluvchi geologik formatsiyani tushunish lozim. Masalan,
qumtosh, gil, mergel qatlamlari almashib turadigan flish formatsiyasi. Cho‗kindi
jins qatlamlari nisbatan gorizontal yotgan tog‗ jinslari yer yuzasiga chiqib yotadi.
Bunday joylarda bir hil tog‗ jinslarning o‗zi muayyan bir landshaftning geologik
zaminini tashkil etishi mumkin.
1 landshaftlarning tabiiy komponentlari va ularning o‘zaro aloqalari

1 landshaftlarning tabiiy komponentlari va ularning o‘zaro aloqalari
Download
147,43 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
13.05.2024
Hajmi
147,43 Kb.
#228187
Download
147,43 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1 landshaftlarning tabiiy komponentlari va ularning o‘zaro aloqalari
Download
147,43 Kb.
Matnni ko'rish
6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. Reja

6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. Reja
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
24.11.2023
Hajmi
0,6 Mb.
#104955
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. Reja
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Axborot- kommunikatsiya texnologiyalari va tizimlari

Axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalari va
tizimlari
AKTning roli va ahamiyati
Аxborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini
tatbiq etish
Iqtisodni rivojlantirish
Investitsiyalarni jalb qilish
Ish oʼrinlarini koʼpaytirish
Barqaror iqtisodiy
oʼsish
Аxoli yashash darajasini
oshirish
01
02
03
04
05
Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarning asosi
quydagilardan tashkil topgan
SOFTWARE
HARDWARE
BRAINWARE
Dasturiy ta’minot
Apparat ta’minot
Kompyuterdan
foydalanuvchi
inson
Dasturiy ta’minot
Dasturiy taʼminot yoki SOFTWARE bu Komputerda maʼlum bir turdagi
vazifani bajarish uchun ishlab chiqilgan vositadir. Аynan shu dasturiy
taminotgina Komputer — „quruq temir“ degan atamani yoʼqqa chiqargan.
Dasturiy vositalar Komputer tomonidan qoʼllaniladigan barcha dasturlar
toʼplamidir. Ingiliz tilida bu atama SOFTWARE yaʼni „Soft“-yumshoq, „Ware“-
"mahsulot" degan maʼnoni bildiradi.
Dasturiy taʼmonot 3 guruhga boʼlinadi :
Tizimli dasturiy
taʼminot
Amaliy dasturiy
taʼminot
Uskunaviy
dasturiy taʼminot
Tizimli dasturiy ta’minot
Tizimli dasturiy taʼminot – foydalanuvchi va qurilma urtasidagi
|
Ka.i.=1-Rr.i./Ri - 6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. Reja

|
6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. RejaKa.i.=1-Rr.i./Ri
Bu yerda: R
r.i
. - korxona tsexlari, uchastkalarida ishlaydigan
yordamchi ishchilarning ro’yxat bo’yicha o’rtacha
soni, kishi;
Ri - korxona tsexlari va uchastkalarida ishlaydi-
gan jami ishchilarning o’rtacha ro’yxatdagi
soni, kishi.
Mutaxassislar va boshqaruvchilar ishlab chiqarish jarayonini tashkil etadilar va uni
boshqaradilar.
Xizmatchilarga moliya-hisob ishlarini amalga oshiruvchi va boshqa vazifalarni
bajaruvchilar kiradi.
Xodimlarning malakasi mutaxassislik bilimi va amaliy tajriba darajasi bilan aniqlanadi va
ular ishining murakkablik darajasini tavsiflaydi.
Korxona kadrlarining tsruktrasi turli kategoriyadagi xodimlarni, ular umumiy soniga nisbati
bilan harakterlanadi. Kadrlar strukturasini tahlil qilish yordamida har bir kategoriyaga mansub
xodimlar korxonada ro’yxatda turgan jami xodimlarning o’rtacha sonida qancha hissasini tashkil
etishi aniqlanadi.
dPj=Pj/R, yoki dPj=Pj x 100) R,
Bu yerda, Pj - j -chi kategoriyadagi xodimlarning ro’yxat
bo’yicha o’rtacha soni, kishi;
R - korxonadagi ro’yxat bo’yicha jami xodimlarning o’rtacha soni.
Kadrlar strukturasi alohida har bir bo’linma bo’yicha aniqlanadi va tahlil qilinadi,
SHuningdek, ularning yoshi, normalarning bajarilishi darajasi va boshqalar ham qarab chiqiladi.
Mehnat jamoasi miqdor jihatdan ham, malaka jihatdan ham o’zgarib turadi: bir xodim ishdan
ketsa o’rniga boshqasi qabul qilinadi. Bunday o’zgarib turish kadrlarning qo’nimsizligi bilan
harakterlanadi.
Korxonada kadrlarning holati quyidagi koeffitsientlar yordamida aniqlanishi mumkin:
Kadrlarning ketish koeffitsienti (Kb) joriy davr mobaynida barcha sabablarga ko’ra ishdan
ketgan xodimlar sonining (Rb), shu davrdagi ro’yxatdagi jami xodimlarning o’rtacha soniga (R)
nisbati sifatida aniqlanadi.
Kb=Rb/R(100 (%)
Kadrlarni qabul qilish koeffitsienti (Kq) joriy davr mobaynida ishga qabul qilingan xodimlar
sonining (R?) shu davrdagi ro’yxat bo’yicha jami xodimlarning o’rtacha soniga (R) nisbati sifatida
aniqlanadi.
|
| |
Iqtisodiy obyekt tizim sifatida, boshqarish tizimi

|
Iqtisodiy obyekt tizim sifatida, boshqarish tizimi
|
bet | 12/87 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 184,87 Kb. | | #143131 |
Bog'liq Informatsion texnologiyalar-fayllar.org
Iqtisodiy obyekt tizim sifatida, boshqarish tizimi
Ishlab chiqarish va iqtisodiy obyektlarning mavjudligi jamiyatning u yoki
bu ehtiyojlarini qondirish bilan belgilanadi. Har bir bunday obyekt o‘zgaruvchan
muhit (davlat boshqaruv organlari, boshqa obyektlar) bilan muayyan
munosabatlarda bo‘ladi va o‘zaro ta’sirning mavjudligini hamda o‘z
vazifasining bajarilishini ta’minlaydigan ko‘plab turli elementlardan tashkil
topadi.
Ma’ruzada bundan keyin, hajm, mulkchilik shakli, tashkiliy-huquqiy
maqomidan qat’iy nazar, istalgan obyekt
tashkilot
deb yuritiladi.
Tashkilot — bu yon-atrofdan zahiralar oladigan va ularni o‘z faoliyati
mahsulotlariga aylantiradigan barqaror rasmiy ijtimoiy tuzilmadir. Barcha
tashkilotlarda bir qator umumiy xususiyatlar, shuningdek ko‘plab individual
o‘ziga xosliklar mavjud.
Tashkilotning muhit bilan o‘zaro ta’siri natijasida turli xil o‘zgarishlar yuz
beradi. Bu o‘zgarishlar bir-biriga o‘ta qarama-qarshi ikki shaklga ega bo‘lishi
mumkin. Bular: degradatsiya (tashkilotning murakkablashuvi, axborotning
jamlanishi), ya’ni tashkilotning yemirilishi hamda rivojlanishi. Bundan tashqari,
tashkilot va muhit o‘rtasida vaqtinchalik muvozanat ham bo‘lishi mumkin, shu
tufayli tashkilot bir qancha muddat o‘zgarmay qoladi yoki faqat teskari
o‘zgarishlarga uchraydi. Tashkilotda bu o‘zgarishlar boshqarish zaruriyatini
28
yuzaga keltiradi. Boshqacha qilib aytganda, maqsadga yo‘naltirilgan ta’sir
ko‘rsatadi.
Boshqarish — bu o‘ta muhim funksiya, usiz hech bir tashkilot maqsadga
yo‘naltirilgan faoliyat yurita olmaydi. Boshqarishning maqsadi raqobat
kurashida omon qolish, ko‘proq foyda olish, muayyan bozorlarga chiqish va
hokazolardir.
Boshqarish
muayyan bir tashkilotning o‘ziga xos faoliyatiga bog‘liq holda
maqsadlarni barqarorlashtirish, sifat belgilarini, muhit bilan iqtisodiy
muvozanatni
saqlash,
takomillashtirish
va
samaradorlikka
erishishni
ta’minlashga yo‘naltirilgan jarayondir.
Boshqarishni amalga oshirish alohida vazifa sanaladi. Uni bajarish uchun
tashkilotning ayrim elementlari ixtisoslashadi. Shu bois ham tashkilot doirasida
boshqariladigan jarayon (boshqarish obyekti) va boshqaruvchi qism (boshqaruv
organi)ni ajratib ko‘rsatish mumkin. Ularning yig‘indisi
|
| |
6-mavzu. Korxonalarining mehnat resurslari. Reja - bet 9

ishchilar, yordamchi ishchilarga - ishlab chiqarishga xizmat ko’rsatish bilan band bo’lgan ishchilar
(navbatchi slesarlar, detallarni yetkazib beruvchilar, yonilg’i (yoqilg’i) tashuvchilar va hokazolar), ya’ni
asosiy Sexlarda xizmat ko’rsatuvchi ishchilar va yordamchi Sexlardagi barcha ishchilar kiradi.