Soxta xristianlik harakatlari - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 67/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол Soxta xristianlik harakatlari. Zamonaviy voqelik diniy-ekstremistik xarakterdagi sektalarning inson ongi va qalbi uchun kurash yo‘lidagi faoliyatining jonlanishi kuzatilayotganini ko‘rsatmoqda. Xususan, ma'lumotlarga ko‘ra, qo‘shni davlatlarda "Bogorodichiy sentr", "Serkov' ob'edineniya", "Serkov' Isusa", "Serkov' Novogo Zaveta", "Beloe bratstvo", "Bojestvenniy orden Pervogo Angela" kabi o‘nlab diniy sektalar noqonuniy ravishda faoliyat olib bormoqda. "Satanizm" deb ataladigan sekta ham keng tarqalgan. Ayrim ma'lumotlarga ko‘ra, o‘ta xavfli bo‘lgan bu sektaning Rossiyada 100 ming, Yer yuzida 5 milliondan ortiq tarafdorlari bor.
Ular aholining diniy bilimlari pastligidan foydalanib, oxiratning yaqinligi bilan qo‘rqitish hamda asosan yoshlar va moddiy ahvoli nochor bo‘lganlar ichida ish olib borish yo‘li bilan o‘z tarafdorlarini ko‘paytirishga harakat qilmoqdalar. Bunday sektalarga asos solgan "avliyo"lar o‘z izdoshlarini aldash yo‘li bilan ularning mol-mulklariga egalik qilishga urinmoqdalar.
Yashirin faoliyat olib borishi, sekta ichida bo‘layotgan voqealarning ko‘pchilikka ma'lum bo‘lib qolmasligining qattiq nazorat qilinishi, ular faoliyatidan jamoatchilikning bexabar qolishini keltirib chiqarmoqda.
Jahon xristianlarini birlashtirish yo‘lidagi Muqaddas Ruh assosiasiyasi («Assosiasiya Svyatogo Duxa za ob'edinenie mirovogo xristianstva» (ASD-OMX) bo‘lib, «Mun San Men birlashtirish cherkovi», «Birlashtirish harakati», «Munchilar» («Munisti») kabi nomlar bilan ham ataladi.
Birlashtirish cherkovi asoschisi Sun M'yung Men 1920 yilda Shimoliy Koreyada mahalliy presviterian cherkoviga e'tiqod qiluvchi dehqon oilasida tug‘ilgan. Maktabda o‘qish davrida u pyatidesyatniklar yig‘inlarida qatnashgan. 1936 yili Pasxa bayramida unga “vahiy” kelgan: Iso Masih unga ko‘rinib, uni taxminan 2000 yil avval boshlagan missiyasini yakunlash uchun “tanlangan”ini aytgan. Ma'lumotlarga ko‘ra, bu voqea sodir bo‘lganda osmondan: “Sen insonlarni halokatdan qutqarasan, sen Masihning ikkinchi bor zohir bo‘lishisan!". Shu voqea sabab u o‘z ismining birinchi bo‘lagi - Sun (ajdarho)ni -San (nur taratuvchi)ga o‘zgartirdi va bu bilan u o‘zini “ilohiy” kelib chiqishini bildirdi. Shu yo‘l bilan yangi “payg‘ambar”- Mun San Men vujudga keldi.
Mun 1948 yilda ma'naviy buzuqligi, “jamoat tartibini buzganligi” uchun 100 kunga, keyinroq esa qo‘shxotinlik bilan ayblanib 5 yilga qamalgan.1955 yilda Mun 10 dan ortiq ayollarning nomusiga tajovuz qilishda ayblanib sudga tortilgan. Ayblarni yumshatish, janjallarga barham berish uchun o‘sha ayollardan biri Seuldagi “Rixva” universiteti talabasi 18 yoshlik Xak Xok Djaga 1960 yilda uylanadi ("svad'ba agnsev“). To‘y sovg‘asi sifatida "payg‘ambar" o‘z rafiqasiga “olamni yaratuvchi ona” ("mat' mirozdaniya“) unvoni (tituli)ni beradi va o‘zining Muqaddas kitoblarga “Bibliya”ga qo‘shimcha ravishda yozgan “Ilohiy tamoyillar” ("Bojestvennie Prinsipi“) nomli kitobini unga sovg‘a qiladi.
1976 yildan boshlab birlashtirish cherkovi bir necha bor moliyaviy masalalar bo‘yicha janjalli voqealarga sabab bo‘lgan. 80-yillarning boshlarida dunyo bo‘ylab birlashtirish cherkovining 150 dan ortiq korporatsiyalari tuzilgan bo‘lib, ularga turli sohalarga oid korxonalar qarashli bo‘lgan.
1992 yilda Mun o‘zini yangi insoniyatning “Haqiqiy Ota”si deb e'lon qilgan, 1993 yilda “Yangi Ahd davri” tugab, “Ahdning yakuniy davri” (“Era Zaversheniya Zaveta“) boshlanganini bildirgan. Munchilar to‘liq va yakuniy haqiqatga “Haqiqiy Ota” orqali erishiladi, deb ishonadilar.
Mun va uning xotini yaqinda “Iso Masih”ga rafiqa topishgan va Iso Masih ularga ko‘rinib minnatdorchilik bildirgan. Munchilarning ommaviy nikoh tantanalari ”Unashtirish” marosimi munchilarning amaliyotida markaziy o‘rinda turadi. U 2 qismdan iborat: “muqaddas vino” marosimi va “muqaddas nikoh”. Ushbu marosimlar vino orqali unashtirilayotganlar odamzotning “birinchi gunohi”dan poklanib, yangi “haqiqiy” hayotni boshlashlarini anglatadi. Nikoh marosimidan avval “unashtirish” bo‘lib o‘tadi. Bo‘lg‘usi kelin-kuyovlar o‘z juftlarini topishni Mun va uning tajribali mintaqaviy liderlariga to‘lig‘icha ishonadilar. Ayrimlar o‘z juftini nikoh tantanasidan bir necha kun avvalgina taniydilar.“Muqaddas vino” yoki “Nasabni o‘zgartirish” marosimi orqali munchilar Mun va uning oilasi bilan qarindoshlik rishtalarini bog‘laydilar
Mun ta'rificha: “Bu marosimlar shayton dunyosidan saqlovchi va “Haqiqiy ota-onalar”ga yaqinlashish bo‘yicha o‘ziga xos “emlash” vositasidir.
Vinoda 21 bitta unsur (element) va “Ota va Ona”ning qoni jamlangan bo‘lib, uni iste'mol qilgan inson o‘z ajdodlaridan voz kechadi. Boshqa bir ma'lumotlarga qaraganda, ushbu ichimlik tarkibiga Mun va xotinining boshqa narsalari ham solinadi.
“Aum sinrikyo” - Aum (sanskritcha “olam”) haqiqati ta'limoti; ingliz tilida «Supreme truth», ya'ni “oliy haqiqat» deb tarjima qilingan. Ushbu sekta 2000 yildan boshlab “Alef” nomi bilan faoliyat yuritmoqda (somiy tillar alifbosidagi birinchi harfi bo‘yicha). “Aum sinrikyo” yangi diniy, sinkretik, terroristik, ekstremistik, totalitar, destruktiv sekta bo‘lib, vadjrayana buddizmi asosida Yaponiyada vujudga kelgan. Sektaga yaponiyalik Syoko Asaxara 1987 yili asos solgan, u 1995 yilda Tokio metrosidagi zaharli gazlar portlatishni uyushtirgandan so‘ng mashhur bo‘lib ketgan. Hozirda sekta terroristik tashkilotlar ro‘yxatiga kiritilgan. Yevropa Ittifoqi, Kanada, Rossiya, AQSH va boshqa davlatlarda faoliyati ta'qiqlangan.
“Aum sinrikyo”dan Rossiyada 24000, Yaponiyada 6600 kishi jabrlangan. 1990 yillarda sektaning N'yu York, Bonn, Shri Lankada markazlari faoliyat yuritgan. 1986 yilda ushbu sekta tashkilotiga diniy tus berildi va u «AUM Sinsen-no-kay» («Ma'naviy rivojlangan va notabiiy kuch quvvatga ega kishilar jamiyati) deb ataldi. Shu yili Asaxara Himolayda «butunlay azoblardan qutilib, Nurlanishga erishdi».
Tashkilot 1987 yilning iyulidan “Aum sinrikyo” nomi ostida butun mamlakat bo‘ylab bo‘linmalariga ega bo‘ldi. 1989 yil avgustidan sekta diniy tashkilot sifatida tanildi. U Yaponiyaning oliy tabaqadagi universitetining talabalarini o‘ziga jalb qilib, ikkinchi nom - «elita vakillari dini»ga ega bo‘ldi.
1995 yil 20 martda «Aum sinrikyo»ning 10 ta a'zosi tomonidan terroristik akt sodir etilgan. Ular Tokio metrosida zarin zaharli gazi yordamida gazli portlatish sodir etishgan.Natijada 12 kishi vafot etgan, o‘nlab kishilar zaharlangan, 1000 kishining ko‘rish qobiliyati pasaygan. Yaralanganlarda tananing ayrim a'zolarida paralich, so‘zlash qobiliyatining yo‘qolishi, tayanch harakat a'zolarining shikastlanishi, ko‘r bo‘lib qolish holatlari ham uchragan. Ularning fikricha, Oxirzamon kelishi, yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi oxirgi urush kutilmoqda va urushda barcha “gunohkorlar” qirib tashlanadi.
Polisiyachilar tomonidan sekta markazlari tekshirilganda kimyoviy va biologik qurollarning komponentlari (“Sibir yarasi” (“Sibirskaya yazva”) va “Ebola virusi”) topilgan. Bundan tashqari Zairdan keltirilgan Mi-17 harbiy vertolyoti bo‘lgan. Kimyoviy zaxira zarin tayyorlash orqali 4 million kishini o‘ldirishga yetadigan bo‘lgan.
«Oq birodarlik tashkiloti» (OBT) eng janjalkash sektalardan biri bo‘lib, N'yu Eyj harakati bilan o‘zaro bog‘liq. Uning g‘oyalarida ham «Baliq erasi» (Iso Masih davri) yakunlanib, Suvchi (Vodoley) erasi, ya'ni yer yuzida Ilohiy boshqaruv davri boshlanishini da'vo qiladilar. Asoschisi va yaqin yillarga qadar rahbari Yuriy Krivonogov texnika fanlari nomzodi bo‘lib, Kievning nevralgiya va psixiatriya institutida ishlagan. U ko‘plab yangi g‘oyalar muallifi, inson shaxsiyatiga ta'sir o‘tkazish masalalariga qiziqqan. O‘z qiziqishlari o‘laroq, biroz muddat Krishnani anglash jamiyatiga a'zo bo‘ladi va turli uslublarni o‘rganadi. U “Atma” nomli “Qalb instituti”ni ochadi va “Znanie” nashriyoti orqali ko‘plab risolalar chop etadi.
Krivonogov ko‘p shaharlarda ma'ruzalar o‘qib yuradi va Dnepropetrovskda bo‘lg‘usi xotini Mariya Svigunni uchratadi va to‘y arafasi Mariyani yerdagi “Xudo” deb e'lon qiladi. Krivonogov o‘zini turli avliyolar nomi bilan atab chiqqan (Ioann Predtech, Yoqub payg‘ambar, Nuh payg‘ambar, Ioann Krestitel', Tutanxamon, shoh Vladimir, v.h) va oxiri Yuoann Svami ismida to‘xtagan.
Mariya ham dastlab Xudoning onasi, keyin Ota Xudo, O‘g‘il Xudo, Muqaddas Ruhga aylangan, nihoyat Mariya Devi Xristos nomini olgan. Mariya yer yuzida uch yarim yil yashab 144 ming eng e'tiqodli kishilarni, ya'ni “haqiqiy e'tiqodlilar”ni jamlashi kerak bo‘lgan. Bu kishilar yusmalianning yangi xalqi bo‘lishi kerak edi (YuSMALOS bu “Yuoann Svami Mariya Logos” abbreviaturasi, shuningdek, “Jus malos” so‘zining “yovuzlik qonuni” ma'nosi ham bor).
Yusmalos “olamni qutqarish” missiyasi 1990 yil 1 iyuldan 1993 yil 24 noyabrga qadar etib belgilangandi. Yerdan oxirgi bo‘lib bu er xotin ketishi, ularni chormixlashlari lozim bo‘lgan. Jasadlar uch kun ko‘chada turib, uchinchi kuni qayta tirilishlari va osmonga ko‘tarilishlari kerak edi. O‘sha kuni Oxirzamon bo‘lib, yer yuzi vayron bo‘lishi, insoniyat halokatga uchrashi, keyin esa yusmalos xalqi yerda yangi hayotni boshlashi, ular jannatda, qolganlar do‘zaxda bo‘lishi ta'kidlangan.
Belgilangan sanada Kievda bir necha ming tarafdorlar yig‘iladilar. Tabiiyki, Oxirzamon bo‘lmadi. Kievdagi muqaddas Sofiya ibodatxonasi oldida to‘polon uyushtirildi. Er va xotin ichki ishlar xodimlari tomonidan qamoqqa olindi.
“Butunjahon oq birodarlik” (yoki “Bolgar oq birodarligi”) tashkiloti Bolgariyada 1900 yilda Petr Dinov tomonidan asos solingan. Bu tashkilot sinkretik, diniy, afsungarlikka asoslangan g‘oyalarga ega bo‘lib, xristianlik, hinduiylik, yoga ta'limotlari qorishmasidan iborat. Taniqli liderlaridan biri Mikael Ayvanxovdir (Mixail Ivanov — «Ayvanxov» — familiyasining inglizcha o‘qilishi «Ivanhov»).
1937 yili Petr Dinov o‘z shogirdi Ivanovni Fransiyaga tashkilot g‘oyalarini tarqatishga yuboradi. Ayvanxov Parijda 1947 yili tashkilot bo‘linmasini ochadi va unga «Izgrev» (bolg. «ko‘tarilish») deb nom beradi. 1953 yilda esa mamlakat janubida Riv'erada maxsus maktab ochadi («Bonfan»). 1960 yilning boshida Ayvanxov Hindistonga borib, ximolaylik rohibdan duo oladi va «Omraam» ismini qabul qiladi. Bu ism «ko‘rinmas, tutqich bermas g‘oyalarni yer yuzida amalga oshirish jarayonlarni jadallashtiruvchi”ga berilgani. Ayvanxov ma'ruzalari asosida ko‘plab kitoblar (32 tom) chop etilgan. Ular hozirgi BOB tashkiloti g‘oyalariga asos bo‘lgan. Ko‘pchiligi rus va esperanto tillariga tarjima qilingan. Sosialistik tuzum davrida tashkilot faoliyati to‘xtatilgandi, hozirda yana jonlangan.
Ijtimoiy-iqtisodiy muammolarning keskinlashib ketishi, ochlik, fuqarolar urushlari, ommaviy epidemiyalar, spidning tarqalishi yuqoridagi kabi sektalarning keng yoyilishiga olib kelmoqda.
Umuman olganda, bunday sektalarning barchasi insonning ojizligi, ma'naviy va jismoniy kamolotga erishishga bo‘lgan intilishi, kishilar hayotda duch keladigan qiyinchiliklardan o‘zlarining g‘arazli maqsadlari yo‘lida shaxsiy boylik orttirish niyatida foydalanadilar.
Mavjud diniy ta'limotlar, ulardagi muayyan qoidalarni davr talabiga moslashtirish, boshqacha aytganda, modernizasiya qilish jarayoni hamon davom etmoqda. Masalan, xristianlar amalga oshirgan inkvizisiya va salb yurishlari xato bo‘lganini tan olib, Rim Papasi hatto, rasman kechirim ham so‘radi. 1992 yilda Papa Ioann Pavel II o‘z paytida Yerning Quyosh atrofida aylanishi haqidagi qarashlarni yoqlagani uchun cherkov tribunali tomonidan tavba qildirilib, o‘z qarashlaridan voz kechishga majbur qilingan Galileo Galileyning haq bo‘lganini tan olib, barchadan uzr so‘ragani ham bunga misol bo‘la oladi.
Shuningdek, mavjud dinlarning tarqalish xaritasida jiddiy o‘zgarishlar sodir bo‘layotganini ta'kidlash zarur. Masalan, o‘tgan asrda asosan xristianlar yashab kelgan Yevropada bugungi kunda 20-25 million atrofida musulmonlar istiqomat qilmoqdalar. Jumladan, Buyuk Britaniyada - 3 million, Germaniyada - 5 million, Fransiyada - 6-7 million islomga e'tiqod qiluvchi fuqarolar yashamoqda. Tadqiqotchilar fikriga ko‘ra, hozirda aynan islomga e'tiqod qiluvchilar soni eng tez ko‘payib borayotgan din hisoblanadi.
Bunday o‘zgarishlar, bir tomondan, globallashuv keltirib chiqarayotgan odamlar migratsiyasi natijasida, ikkinchi tomondan, kishilarning buddaviylik, ko‘pgina hollarda va asosan islomni qabul qilishi bilan bog‘liq.
Shuningdek, aholisi an'anaviy ravishda buddaviylik va islomga e'tiqod qilib kelgan o‘lkalarda xristianlikni yoyishga intilish kuzatilmoqda. BMT ma'lumotlariga ko‘ra xristianlikning o‘sish ko‘rsatkichi yiliga 1,46 foizni tashkil qiladi. Mazkur jarayon ayrim xristian tashkilotlari va yo‘nalishlarining faol missionerlik harakati natijasida sodir bo‘lmoqda.
Qayd etilgan mulohazalar bugungi kunda ham dunyoning diniy manzarasida jiddiy o‘zgarishlar sodir bo‘layotganidan dalolat beradi. Diniy konfessiyalar manzarasi rang-barangligini O‘zbekistonda rasman ro‘yxatdan o‘tib faoliyat yuritayotgan diniy konfessiyalar misolida ham ko‘rish mumkin. Xristianlikka mansub bo‘lsa-da, yurtimizdagi 11 ta yo‘nalishning har biri o‘zini alohida diniy konfessiya, deb hisoblashi fikrimizning isboti bo‘la oladi.
Noan'anaviy diniy tashkilot yoki oqim deganda bir mintaqa, hudud aholisi uchun begona bo‘lgan, muayyan tarixiy sharoit yoki ijtimoiy vaziyat sababli o‘sha yerga kirib kelgan yoki kirishga harakat qiladigan dinlar tushuniladi.
XIX asr o‘rtalari XX asr boshlariga kelib Yevropa, Amerika va Osiyo qit'alarida "payg‘ambarlik" va "armageddonizm" epidemiyalari avj oldi. AQSHda 1840 yillarda "millerizm" nomi ostida paydo bo‘lgan harakat tez orada boshqa hududlarga ham tarqaldi. Natijada, aksariyat yirik dinlar doirasida yangi, "islohotchi" oqimlar yuzaga keldi.
, xristianlik doirasida "Yahve shohidlari" va "Mormonlar"ni, islom dini doirasida "Bahoiylar", "Ahmadiylar" va "Qora musulmonlar"ni, hinduiylik doirasida "Xalqaro Krishnani anglash jamiyati"ni sanash mumkin.
Yahve shohidlari (yoki Iegovo shohidlari) yo‘nalishiga 1873 yilda Charl'z Teyz Rassel (1852-1916) tomonidan asos solingan. Yo‘nalishning diniy ta'limoti uning yetti tomlik "Muqaddas Yozuvni o‘rganish" kitobiga asoslanadi.
Ch.Rassel vafotidan keyin tashkilotga rahbarlik qilgan Iosif (Djozef) Franklin Ruzerford Iegovoochilikka "armageddon" (ya'ni, go‘yoki, oxirzamonda Iso boshchiligidagi Iegovoochilar va Shayton boshchiligidagi jinlar qo‘shini o‘rtasida bo‘lib o‘tadigan jang) tushunchasini kiritdi. Shuningdek, u har yili Iegovoochilarning xalqaro konferensiyalarini o‘tkazishni, 50 ga yaqin kitob muallifi sifatida targ‘ibot ishlarida radio va grammo-plastinkalardan foydalanishni yo‘lga qo‘ydi.
"Iegovo shohidlari" Uchlik haqidagi aqidani rad etishadi, lekin boshqa yo‘nalishlar kabi uning barcha ko‘rinishlarini izohlashadi. Ular xudoning o‘z shaxsiy ismi bor, bu ism "Iegovo"dir va u barcha narsalarning asosi va yaratuvchisi, deb hisoblaydilar.
Iegovochilar Iso Xudoning O‘g‘li bo‘lgan deb e'tiqod qilsa-da, uning Xudo bo‘lganini inkor qilishadi. Ularning ta'limotiga ko‘ra, Iso Iegovoo tomonidan yaratilgan yagona insondir, qolgan barcha insonlar Masih orqali yaratilgan. Muqaddas Ruh - Xudoning ko‘rinmas kuchi bo‘lib, u dunyo yaratilishida qatnashgan. Iso Golgofa tog‘ida xochga emas, balki ustunga mixlangan deb hisoblaganlari sababli ishlatilmaydi.
Iegovo butun insoniyat tarixida 144 ming kishini tanlab olgan, ular o‘lgandan so‘ng to‘g‘ridan-to‘g‘ri tiriladi va osmon podshohligiga o‘tib ketishadi. Hozirgi kunda o‘sha tanlangan 144 ming kishi, ya'ni "kichik poda"dan (imoni mustahkam va din yo‘lida ko‘p xizmat qilgan) 11 mingtasi tirik, deb e'tiqod qilinadi. Qolgan imonlilar, ya'ni Iegovoo shohidlariga qo‘shilgan "qo‘ylar"ga (oddiy dindorlar) Yer yuzida abadiy jannatda yashashlari va'da qilinadi.
"Iegovo shohidlari" faqatgina Iso Masih o‘limini eslash kechalari bilan bog‘liq bayramni nishonlaydilar. Shu kuni jamoa a'zolari qarindosh va tanishlarini uylariga taklif qilishadi. Dasturxonda Isoning tana va qonining ifodasi deb bilinadigan xamirturishsiz non va qizil, quruq vino bo‘lishi shart.
"Iegovoa shohidlari" diniy tashkiloti qat'iy markazlashgan xarakterga ega. Uning diniy-ma'muriy markazi - Boshqaruv korporatsiyasi hisoblanadi. U 15kishidan iborat bo‘lib, Bruklinda (AQSH, N'yu-York) joylashgan. Boshqaruv korporatsiyasining 90 dan ortiq filiallari dunyoning turli mamlakatlarida targ‘ibot ishlarini olib boradi. Xristianlikning ko‘zga ko‘ringan vakillari Iegovoochilarning xristianlik bilan hech qanday umumiyligi yo‘q, degan fikrdalar.
Markaziy Osiyoda "Iegovo shohidlari" diniy tashkilotining birinchi jamiyatlari 1950-yillarda paydo bo‘lgan va norasmiy ravishda faoliyat ko‘rsatib kelgan. Bugungi kunda respublikamizda "Iegovo shohidlari"ning 1 ta tashkiloti rasman ro‘yxatga olingan.
"Iegovo shohidlari" missionerlikka katta e'tibor beradi. Jamoa paydo bo‘lgan davrdan boshlab, asosan uyma-uy yurish va adabiyotlar tarqatish bilan o‘z izdoshlarini ko‘paytirishga harakat qiladi. Ayrim ma'lumotlarga ko‘ra, hozirgi kunda Iegovoochi missionerlarning soni 700 mingdan ortiq kishini tashkil etadi. Jamoa rahbariyati tomonidan missionerlarni tayyorlash ishlariga katta ahamiyat beriladi. AQSHning N'yu-York shahrida, jamoaning bosh ofisi bilan bir joyda "Galaad" nomli missionerlar tayyorlash markazi mavjud. Ushbu markazda tashkil etilgan besh oylik kurslarda butun dunyodan kelgan missionerlar tahsil olishadi.
Missionerlik faoliyatini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash va adabiyotlarni nashr etish uchun "Qo‘riqchi minora", "Bibliya" va "Risolalar jamiyati" tuzilgan. Ushbu jamiyat korporatsiya deb atalib, bosh qarorgohi tashkilot asosiy binosi bilan bir joyda, AQSHning Bruklin shahrida joylashgan. Korporatsiyani yetti direktordan iborat boshqaruv kengashi boshqaradi va ular korporatsiya prezidentini saylaydilar.
Hozirgi kunda "Iegovo shohidlari" 230 dan ortiq mamlakatda faoliyat olib boradi va dunyo bo‘yicha 111 ta mintaqaviy vakolatxonalarga ega.
Iegovochilar missionerlikni o‘ziga xos tarzda va tizimli tashkil etganlar. Mutaxassislar fikricha, "Iegovo shohidlari" o‘z tarafdorlarini shakllantirishda jalb etishning 80 dan ortiq usulidan foydalanadilar. Jumladan, ular o‘z da'vatchilarining ovoz ohanglarida tinchlantirish va mehr tuyg‘ulari bo‘lishiga alohida e'tibor beradilar. Iegovochilar missionerlikni:
o‘z qarashlariga zarracha bo‘lsa ham qiziqish bildirgan odamlarni qidirib topish va so‘ng ularni ta'limotni qabul qilishga tayyorlash;
da'vat qilinayotgan odamning ongiga "Bibliya" kurslari va uning matnini o‘rganish orqali diniy ta'limotni singdirish;
prozelitlarni suv bilan cho‘qintirish;
ularni missionerlik faoliyatiga tayyorlash kabi to‘rt bosqichda amalga oshiradilar.
Iegovochilikning o‘ziga xos jihatlaridan yana biri shuki, unda har bir a'zo missionerlik faoliyatida qatnashishi shart. Jumladan, jamoa rahbariyati tomonidan har bir a'zo oyiga 10 soatdan 150 soatgacha missionerlik faoliyatiga sarflashlari talab qilinadi. Jamoa a'zolari qancha ko‘p vaqtlarini missionerlikka sarflaganlariga qarab tashkilot ierarxiyasida ko‘tarilib boradi. So‘nggi paytlarda Iegovochilar maktab o‘quvchilari va yoshlar orasida targ‘ibot ishlarini olib borishga intilish kuchli namoyon bo‘layotganini ta'kidlash zarur. Ana shunday maqsadli faoliyat natijasida Iegovoochilar soni yildan-yilga ortib bormoqda.
Ma'lumotlarga ko‘ra, hozirda Iegovoochilar soni dunyo bo‘yicha qariyb 7 millionni tashkil etadi. Ularning bosh tashkiloti tomonidan adabiyotlar nashr etish, cherkovlar faoliyatini ta'minlashga ketadigan sarf-xarajatlardan tashqari missionerlarning kundalik xarajatlariga yiliga 100 million AQSH dollariga yaqin mablag‘ sarflanadi.
Mormonlar. Mazkur oqimga 1830 yili N'yu-York (AQSH) shahrida Jozef Smit (1805-1844) ismli shaxs tomonidan asos solingan.
Smit 1823 yilda Vermont shahridagi Sheron o‘rmonida kambag‘al va bechora tarafdorlariga Moroni nomli bir farishtaning o‘ziga vahiy olib kelganini da'vo qiladi. Unga ko‘ra Moroni, Smitga N'yu-Yorkdagi Kumora tepaligiga ko‘milgan, qadimgi Misr tilida yozilgan oltin lavhlar va ularni tarjima qilish uchun Urim va Thummin toshlarini keltirib bergan.
Jozef Smit matnlarni o‘qigani va farishta yordamida tarjima qilganini e'lon qiladi va uni nashr ettiradi. Shunday qilib, 1830 yilda "Mormon kitobi" bosib chiqarilgan. Kitobdagi buyruqqa binoan yangi bir cherkov qurilgan. Bu cherkov, "Iso Masihning oxirgi kun azizlari cherkovi" deb nomlangan. Uning tarafdorlari esa shundan so‘ng "Mormonlar" deyila boshlangan.
Mormonlar e'tiqodiga ko‘ra, amerikaliklar isroil qabilalaridan kelib chiqqan va qizil oq tanlilardan tashkil topgan. Iso tirilganidan keyin oq tanlilar orasida faoliyat olib borgan, lekin uning cherkovi qizil tanlilar tomonidan vayron qilingan. Oxirgi oqtanlilar XVasrda yashagan Mormon bilan uning o‘g‘li Moronidir. Lavhlarni ana o‘shalar ko‘mgan va ularni Smit topib olgan. Smit 1831 yilda yangi Quddusning Kirtlandda (Ogayo shtati, AQSH) qurilishiga doir vahiy olganini aytgan. Tarafdorlar sonini orttirish maqsadida mormonlar faol ravishda missionerlik bilan shug‘ullanganlar.
Siquvga olingan Mormonlar, Kirtlandni tashlab Missuriga; u yerda ham ayni holga duch kelgach esa Illinoysga ko‘chishga majbur bo‘lishadi. 1840 yilda botqoqzor o‘rnida Navu shahrini qurib, o‘z markazlarini shu yerda tashkil etadilar.
Omadli kechgan bir-ikki yildan keyin Smit "Mormon kitobi"da aksi yozilgan bo‘lishiga qaramasdan, yangi bir "vahiy"ga asoslanib, ko‘pxotinlilikni targ‘ib qilgan va o‘zi bu ishni boshlab bergan. Uning bu fikriga jiddiy qarshiliklar bo‘lgan, natijada Smit ukasi va tarafdorlari bilan qamoqxonaga tashlangan. Qisqa bir muddatdan keyin ular mahbuslar tomonidan o‘ldirilgan.
Smitdan keyin mormonlarga Brijman Yang boshchilik qildi. U o‘limi ortidan 178 ta xotin va 49 ta bolani qoldirib ketdi. Mormonlar Yutada "Buyuk tuz ko‘li" qirg‘og‘ida, "Tuz ko‘li shahri" hozirgi Solt Leyk Siti shahrini qurganlar. Ular bu yerda juda ham kuchayib ketganlar va ulkan mormon ibodatxonasini barpo etganlar.
"Iso Masihning oxirgi kun azizlari" sifatida o‘zlariga baho beruvchi mormonlarning e'tiqod asoslari J.Smit tomonidan tartibga solingan. Cherkov boshlig‘i "rais" deb nomlanadi.
Mormonlar Ota-Xudo, Iso Masih va Muqaddas Ruh bilan bog‘liq e'tiqodni tan oladilar. Ularga ko‘ra, Injil Xudoning so‘zidir, uni, xato qilmaslik sharti bilan tarjima qilish mumkin. Mormon kitobi ham Xudoning so‘zidir. Iso Masihning qayta tirilish joyi Amerika qit'asidir. Yangi Quddus Amerikada quriladi; shaxsan Isoning o‘zi uni boshqaradi, dunyo yangilanadi va xuddi jannatdek ko‘rinish oladi. Iso ming yillik saltanat quradi va unga imon keltirganlar, yordamchi bo‘lgan (mormon) lar najot topadilar.
Ular cho‘qintirishda suvga bo‘ktirish usulini qabul qilganlar. Ulug‘likda oldinga siljishni va hatto, ilohiylikkacha yuksalishni e'tirof qiladilar. E'tiqod asoslari orasida joy olgan ko‘p xotinga uylanish 1895 yilda V.Vudraft tomonidan bekor qilingan. Prichashenie ya'ni "Poklanish" marosimi, sigaret va aroq harom bo‘lgani sababli faqatgina non va suv bilan amalga oshiriladi.
Mormonlar missionerlik faoliyatini olib boradilar va ushbu faoliyat butun dunyoga tarqalganligini ham aytib o‘tish joiz. Mormonlar nazdida har bir a'zo ikki yil missonerlik qilishi kerak. Missionerlik faoliyati bugungi kunda 4000 dan ortiq ayol va erkak mormon tomonidan olib borilmoqda. Ularning aksariyatini yoshlar tashkil qiladi va ular o‘z hayotlarini missionerlik uchun bag‘ishlagan.
Bugungi kunda mormonlar dunyoning 160 mamlakatida faoliyat olib borib, taxminan 30 ming cherkov va 12 million izdoshlariga ega. Rasmiy xristianlik mormonlarni "adashgan oqim" sifatida e'tirof etadi.
|
| |