Mavzu: Sinxron sanoq sistemalarini, tarkibi va ko’rsatgichlari. Asinxron sanoq qurulmalari tarkibi va ko’rsatgichlari

|
Mavzu: Sinxron sanoq sistemalarini, tarkibi va ko’rsatgichlari. Asinxron sanoq qurulmalari tarkibi va ko’rsatgichlari
|
bet | 13/14 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 86,56 Kb. | | #132699 |
Bog'liq Mustaqil ishi-2 Mavzu Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’-fayllar.orgMavzu: Sinxron sanoq sistemalarini, tarkibi va ko’rsatgichlari. Asinxron sanoq qurulmalari tarkibi va ko’rsatgichlari.
Reja
Sinxron sanoq sistemalarini, tarkibi va ko’rsatgichlari.
Asinxron sanoq qurulmalari tarkibi va ko’rsatgichlari
Asinxron hisoblagichning asosiy ajralib turadigan xususiyati hisoblagichdagi vaqtinchalik jarayonning davomiyligining uning sig'imiga bog'liqligi bo'lib, u tabiiy ravishda kirish signallarining maksimal chastotasiga ma'lum cheklovlar qo'yadi XCch - Hisoblagich sig'imi oshishi bilan , hisoblash paytida ma'lumotlarning buzilishiga yo'l qo'ymaslik uchun uning ishlash chastotasini kamaytirish kerak ... Har bir / / (- trigger signalning kechikish vaqtining cheklangan qiymatiga ega bo'lganligi sababli, hisoblagich n raqamli sig'imi oshishi bilan ba'zi bir i-bitning C kirishiga signalning kelishi kechikishi ortadi. Xech kirish signali hisoblagichning eng kam ahamiyatli bitining C kirishiga kelgan vaqtga nisbatan.. dekoderning noto'g'ri ishga tushirilishiga yo'l qo'ymaslik uchun shifrni hal qilishni boshqarish signalini o'z vaqtida kechiktirish kerak.
Asinxron hisoblagichning asosiy ajralib turadigan xususiyati hisoblagichdagi vaqtinchalik jarayonning davomiyligining uning sig'imiga bog'liqligi bo'lib, u tabiiy ravishda kirish signallarining maksimal chastotasiga ma'lum cheklovlar qo'yadi XCch - Hisoblagich sig'imi oshishi bilan , hisoblash paytida ma'lumotlarning buzilishiga yo'l qo'ymaslik uchun uning ishlash chastotasini kamaytirish kerak ... Har bir / / (- trigger signalning kechikish vaqtining cheklangan qiymatiga ega bo'lganligi sababli, hisoblagich n raqamli sig'imi oshishi bilan ba'zi bir i-bitning C kirishiga signalning kelishi kechikishi ortadi. Xech kirish signali hisoblagichning eng kam ahamiyatli bitining C kirishiga kelgan vaqtga nisbatan.. dekoderning noto'g'ri ishga tushirilishiga yo'l qo'ymaslik uchun shifrni hal qilishni boshqarish signalini o'z vaqtida kechiktirish kerak.
keyingi kirish o'qish signali butun hisoblagich uchun maksimal vaqtinchalik vaqtga teng (yoki undan kattaroq) vaqtda kelgan paytdan boshlab. C kirish signali hisoblagichning eng kam ahamiyatli bitining C kirishiga kelgan vaqtga nisbatan.. dekoderning noto'g'ri ishga tushirilishiga yo'l qo'ymaslik uchun shifrni hal qilishni boshqarish signalini o'z vaqtida kechiktirish kerak. keyingi kirish o'qish signali butun hisoblagich uchun maksimal vaqtinchalik vaqtga teng (yoki undan kattaroq) vaqtda kelgan paytdan boshlab.
keyingi kirish o'qish signali butun hisoblagich uchun maksimal vaqtinchalik vaqtga teng (yoki undan kattaroq) vaqtda kelgan paytdan boshlab. C kirish signali hisoblagichning eng kam ahamiyatli bitining C kirishiga kelgan vaqtga nisbatan.. dekoderning noto'g'ri ishga tushirilishiga yo'l qo'ymaslik uchun shifrni hal qilishni boshqarish signalini o'z vaqtida kechiktirish kerak. keyingi kirish o'qish signali butun hisoblagich uchun maksimal vaqtinchalik vaqtga teng (yoki undan kattaroq) vaqtda kelgan paytdan boshlab.
Asinxron hisoblagichlarni qurishning umumiy tamoyillari da muhokama qilingan. Integratsiyalashgan versiyada faqat u qurilgan triggerlarda hisoblash signallarining impulsli ta'siriga ega hisoblagichlar ishlab chiqariladi.
Zh - triggerlarda ayiruvchi asinxron hisoblagichni qurishda oldingi triggerning teskari chiqishini keyingi triggerning C kirishiga ulash kerak.
Zh - triggerlarda ayiruvchi asinxron hisoblagichni qurishda oldingi triggerning teskari chiqishini keyingi triggerning C kirishiga ulash kerak.
Shu munosabat bilan, PCC dagi asinxron hisoblagichlar faqat nisbatan past kirish chastotasi f0 va A sonining oz sonli raqamlari bilan ishlatilishi mumkin. Xuddi shunday, siz boshqa ikkilik-o'nlik kodlarda ishlaydigan asinxron hisoblagichlarni sintez qilishingiz mumkin. Shaklda. 8.56 to'rt bitli asinxron hisoblagichning diagrammasi va uning vaqt diagrammalarini ko'rsatadi. Ushbu sxema 16 ga qarama-qarshi bo'linuvchidir: oxirgi flip-flopning chiqishida kirish soat signalining chastotasining 1/16 chastotasiga teng bo'lgan to'rtburchaklar impulslar hosil bo'ladi
Sxema hisoblagich deb ataladi, chunki Q ning to'rtta kirishida mavjud bo'lgan ma'lumotni 0 dan 15 gacha bo'lgan 4 bitli ikkilik raqam sifatida ko'rish mumkin, har bir kirish impulsi bilan bittaga ortadi.
Sxema hisoblagich deb ataladi, chunki Q ning to'rtta kirishida mavjud bo'lgan ma'lumotni 0 dan 15 gacha bo'lgan 4 bitli ikkilik raqam sifatida ko'rish mumkin, har bir kirish impulsi bilan bittaga ortadi.
PCCda asinxron hisoblagichlardan foydalanish ham mumkin. Biroq, bu holda, hisoblagich kiritishdan uzoqda joylashgan triggerlarni ishga tushirishdagi kechikishlar PCC ishidagi nosozliklarga olib kelishi mumkin, bu turli xil triggerlardan olingan chastota komponentlari impulslarining qisman mos kelishida namoyon bo'ladi. O'chirishning soddaligi asenkron hisoblagichlarning eng muhim afzalligi hisoblanadi. Asinxron hisoblagichda impulslarni hisoblash orasidagi minimal Tsc oralig'i eng kam ahamiyatli bitning ishga tushirish vaqti bilan aniqlanadi. . Shu bilan birga, qabul qilingan impulslar soniga mos keladigan kod triggerni almashtirish jarayoni tugagandan so'ng kechikish bilan hisoblagichga o'rnatilishini yodda tutish kerak.
PCCda asinxron hisoblagichlardan foydalanish ham mumkin. Biroq, bu holda, hisoblagich kiritishdan uzoqda joylashgan triggerlarni ishga tushirishdagi kechikishlar PCC ishidagi nosozliklarga olib kelishi mumkin, bu turli xil triggerlardan olingan chastota komponentlari impulslarining qisman mos kelishida namoyon bo'ladi. O'chirishning soddaligi asenkron hisoblagichlarning eng muhim afzalligi hisoblanadi. Asinxron hisoblagichda impulslarni hisoblash orasidagi minimal Tsc oralig'i eng kam ahamiyatli bitning ishga tushirish vaqti bilan aniqlanadi. . Shu bilan birga, qabul qilingan impulslar soniga mos keladigan kod triggerni almashtirish jarayoni tugagandan so'ng kechikish bilan hisoblagichga o'rnatilishini yodda tutish kerak.
Sinxron (yoki parallel) hisoblagichlar eng tez hisoblagich turi hisoblanadi. Muayyan shartlarga rioya qilgan holda, ularning bit chuqurligini oshirish javobning umumiy kechikishining oshishiga olib kelmaydi. Ya'ni, ideal hisoblagichlar sifatida ishlaydigan sinxron hisoblagichlar, deb taxmin qilish mumkin, ularning barchasi bir vaqtning o'zida, parallel ravishda ishga tushiriladi. Bu holatda qarshi javob kechikishi taxminan bitta tetikning javob kechikishiga teng. Ushbu tezlik mikrosxemaning ichki tuzilishini sezilarli darajada murakkablashishi bilan erishiladi. Shu bilan birga, sinxron hisoblagichlarning kamchiliklari ularning ishlashini asinxron hisoblagichlarga va asinxron uzatishga ega sinxron hisoblagichlarga nisbatan ancha murakkab nazorat qilishdir. Shuning uchun sinxron hisoblagichlardan faqat javob berishning juda yuqori tezligi, bitni almashtirishning juda yuqori tezligi zarur bo'lgan hollarda foydalanish tavsiya etiladi.
Sinxron (yoki parallel) hisoblagichlar eng tez hisoblagich turi hisoblanadi. Muayyan shartlarga rioya qilgan holda, ularning bit chuqurligini oshirish javobning umumiy kechikishining oshishiga olib kelmaydi. Ya'ni, ideal hisoblagichlar sifatida ishlaydigan sinxron hisoblagichlar, deb taxmin qilish mumkin, ularning barchasi bir vaqtning o'zida, parallel ravishda ishga tushiriladi. Bu holatda qarshi javob kechikishi taxminan bitta tetikning javob kechikishiga teng. Ushbu tezlik mikrosxemaning ichki tuzilishini sezilarli darajada murakkablashishi bilan erishiladi. Shu bilan birga, sinxron hisoblagichlarning kamchiliklari ularning ishlashini asinxron hisoblagichlarga va asinxron uzatishga ega sinxron hisoblagichlarga nisbatan ancha murakkab nazorat qilishdir. Shuning uchun sinxron hisoblagichlardan faqat javob berishning juda yuqori tezligi, bitni almashtirishning juda yuqori tezligi zarur bo'lgan hollarda foydalanish tavsiya etiladi.
Aks holda, nazorat qilish sxemasining murakkabligi oqlanmasligi mumkin.
Sinxron hisoblagichning ishlash vaqt diagrammasi (10.1-rasm) bit kengligini oshirish uchun kaskadli hisoblagichlarda qo'llaniladigan tashish signalini yaratish usuli bilan asinxron uzatish bilan sinxron hisoblagichning vaqt diagrammasidan farq qiladi. Tashish signali CR (inglizcha "Carry" dan) bu holda hisoblagichning barcha chiqishlari bittaga (to'g'ridan-to'g'ri hisoblashda) yoki nolga (teskari, teskari hisoblashda) o'rnatilganda hosil bo'ladi. Bunday holda, kirish soati signali tashish signalini shakllantirishda ishtirok etmaydi. Kaskadlashda (bit chuqurligini oshirish uchun bir-biriga ulanganda), masalan, ikkita hisoblagich, har ikkala hisoblagichning C soatli kirishlari birlashtiriladi va birinchi hisoblagichning uzatish signali ikkinchisining hisoblashni yoqish (ECT) kirishiga beriladi.
Sinxron hisoblagichning ishlash vaqt diagrammasi (10.1-rasm) bit kengligini oshirish uchun kaskadli hisoblagichlarda qo'llaniladigan tashish signalini yaratish usuli bilan asinxron uzatish bilan sinxron hisoblagichning vaqt diagrammasidan farq qiladi. Tashish signali CR (inglizcha "Carry" dan) bu holda hisoblagichning barcha chiqishlari bittaga (to'g'ridan-to'g'ri hisoblashda) yoki nolga (teskari, teskari hisoblashda) o'rnatilganda hosil bo'ladi. Bunday holda, kirish soati signali tashish signalini shakllantirishda ishtirok etmaydi. Kaskadlashda (bit chuqurligini oshirish uchun bir-biriga ulanganda), masalan, ikkita hisoblagich, har ikkala hisoblagichning C soatli kirishlari birlashtiriladi va birinchi hisoblagichning uzatish signali ikkinchisining hisoblashni yoqish (ECT) kirishiga beriladi.
Natijada, ikkinchi hisoblagich har o'n oltinchi kirish soat pulsini hisoblaydi (chunki u faqat birinchi hisoblagichdan o'tkazilganda ishga tushadi). Ikkinchi hisoblagichning chiqishlari birinchi hisoblagichning chiqishlari bilan bir vaqtda umumiy soatning chetiga o'tadi. . Bunday holda, to'g'ri ishlash sharti quyidagicha bo'ladi: soat signali davrida birinchi hisoblagichning uzatish signali rivojlanish uchun vaqtga ega bo'lishi kerak.
Natijada, ikkinchi hisoblagich har o'n oltinchi kirish soat pulsini hisoblaydi (chunki u faqat birinchi hisoblagichdan o'tkazilganda ishga tushadi). Ikkinchi hisoblagichning chiqishlari birinchi hisoblagichning chiqishlari bilan bir vaqtda umumiy soatning chetiga o'tadi. . Bunday holda, to'g'ri ishlash sharti quyidagicha bo'ladi: soat signali davrida birinchi hisoblagichning uzatish signali rivojlanish uchun vaqtga ega bo'lishi kerak.
Puls hisoblagichlari
Puls hisoblagichlari
Puls hisoblagichlari - bu pulslar sonini hisoblaydigan, bu hisoblash natijalarini saqlaydigan va chiqaradigan qurilmalar. Qoidaga ko'ra, impulslar soni haqidagi ma'lumotlar ikkilik sanoq tizimida taqdim etiladi. Hisoblagichlar oddiy va teskari bo'linadi. O'z navbatida, oddiy hisoblagichlar qo'shish va ayirishga bo'linadi. Jamlovchi hisoblagichlar pulslarni oldinga yo'nalishda hisoblaydi, ya'ni. ular umumlashtiriladi. Ayiruvchi hisoblagich esa aksincha, teskari yo'nalishdagi impulslarni sanaydi, ya'ni. ularni ayiradi. Qaytariladigan hisoblagichlar ham oldinga, ham teskari yo'nalishda hisoblash operatsiyalarini bajarishi mumkin.
Hisoblagichlar ketma-ket ulangan T-flip-floplar asosida qurilgan. Ularning soni impulslar sonini hisoblash uchun zarur bo'lgan maksimal qiymatning ikkilik sanoq tizimining biti bilan belgilanadi. Masalan, agar sanash 15 tagacha bo'lsa, u holda hisoblagich to'rtta triggerdan iborat bo'lsa, sanash 31 tagacha bo'lsa, hisoblagichdagi triggerlar soni 5 ta bo'ladi. + Shaklda. 7.22, a - 7 tagacha pulsni hisoblaydigan ikkilik yig'ish hisoblagichining diagrammasi. Ushbu sxema T-flip-floplardan foydalanadi, ular uchun vaqt diagrammasi shaklda ko'rsatilgan. 7.18. Har bir oldingi flip-flopning to'g'ridan-to'g'ri chiqishlari keyingisining kirishiga ulanadi. Va impulslar soni haqida ma'lumot ulardan olinadi. Ushbu hisoblagichning ishlash printsipi shakldagi vaqt diagrammalarida ko'rsatilgan.
Hisoblagichlar ketma-ket ulangan T-flip-floplar asosida qurilgan. Ularning soni impulslar sonini hisoblash uchun zarur bo'lgan maksimal qiymatning ikkilik sanoq tizimining biti bilan belgilanadi. Masalan, agar sanash 15 tagacha bo'lsa, u holda hisoblagich to'rtta triggerdan iborat bo'lsa, sanash 31 tagacha bo'lsa, hisoblagichdagi triggerlar soni 5 ta bo'ladi. + Shaklda. 7.22, a - 7 tagacha pulsni hisoblaydigan ikkilik yig'ish hisoblagichining diagrammasi. Ushbu sxema T-flip-floplardan foydalanadi, ular uchun vaqt diagrammasi shaklda ko'rsatilgan. 7.18. Har bir oldingi flip-flopning to'g'ridan-to'g'ri chiqishlari keyingisining kirishiga ulanadi. Va impulslar soni haqida ma'lumot ulardan olinadi. Ushbu hisoblagichning ishlash printsipi shakldagi vaqt diagrammalarida ko'rsatilgan.
Hisoblashni boshlashdan oldin hisoblagichni "qayta tiklash" kerak, buning uchun flip-floplarning R kombinatsiyalangan sozlash kirishlariga impuls yuboriladi. Hisoblagichning T kirishidagi birinchi puls tugagandan so'ng, birinchi flip-flop "1" holatiga o'tadi. Ikkinchi impulsni o'tkazgandan so'ng, u "0" holatiga qaytadi va ikkinchi trigger holati "1" ga aylanadi, chunki u oldingi, birinchi triggerning chiqishidan kirish ma'lumotlarini qabul qiladi. Xuddi shunday tarzda, hisoblagichlarning triggerlarining holati impulslar kirishiga kelganda almashtiriladi. Ettinchi impuls tugagandan so'ng, barchasuv hisoblagichi "1" ga o'rnatiladi va sakkizinchi impulsdan keyin hisoblagich "qayta o'rnatiladi", ya'ni. yetti impulsning keyingi soniga tayyorlanadi. Keyingi, n-puls tugaganidan keyin barcha triggerlarning holati vaqt diagrammalarida ko'rinadi. Ushbu shartlar jadvalda ham keltirilgan. 7.10, shundan
Hisoblashni boshlashdan oldin hisoblagichni "qayta tiklash" kerak, buning uchun flip-floplarning R kombinatsiyalangan sozlash kirishlariga impuls yuboriladi. Hisoblagichning T kirishidagi birinchi puls tugagandan so'ng, birinchi flip-flop "1" holatiga o'tadi. Ikkinchi impulsni o'tkazgandan so'ng, u "0" holatiga qaytadi va ikkinchi trigger holati "1" ga aylanadi, chunki u oldingi, birinchi triggerning chiqishidan kirish ma'lumotlarini qabul qiladi. Xuddi shunday tarzda, hisoblagichlarning triggerlarining holati impulslar kirishiga kelganda almashtiriladi. Ettinchi impuls tugagandan so'ng, barchasuv hisoblagichi "1" ga o'rnatiladi va sakkizinchi impulsdan keyin hisoblagich "qayta o'rnatiladi", ya'ni. yetti impulsning keyingi soniga tayyorlanadi. Keyingi, n-puls tugaganidan keyin barcha triggerlarning holati vaqt diagrammalarida ko'rinadi. Ushbu shartlar jadvalda ham keltirilgan. 7.10, shundan
ko'rinib turibdiki, Q, Q va Q3 chiqishlari ikkilik sanoq sistemasining bitiga mos keladigan, hisoblagich kiritishida qabul qilingan impulslar soni haqidagi ma'lumotlarni yozib oladi.
Registr, xotira registri, siljituvchi registr, bir yoki ikki fazali registr, bir taktli va kq’ taktli registr, sanagich, jamlovchi sanagich, reversiv sanagich, asinxron sanagich, sinxron sanagich, ketma-ket va parallel sanagich, kechikish vaqti, parallel kqchirishli sanagich, jamlagich, kombinatsion va tq’lovchi jamlagich, ketma-ket va parallel jamlagich, ikkilik va ikkilik-qnlik jamlagich, yarim jamlagich, tq’lovchi jamlagich, ketma-ket kqchirishli parallel jamlagich, ikkilik-qnlik jamlagich. Ikkilik sanoq tizimida ifodalangan n xonali sonni xotirlashga va uning ustida qator mantiqiy o’zgarishlarga bajarishga mo’ljallangan maxsus sxema registr deb ataladi. Registrga yozilgan sonning har bir xonasiga registrning triggerlardan iborat xonasi to’g’ri keladi. Funktsional vazifasi bo’yicha registrlar jamg’aruvchi (xotira) va siljituvchi registrlarga bo’linadi. Jamg’aruvchi registrlar umumiy xolda quyidagi amallarni bajarishini tahminlaydi: registr triggerlarini nolg’ xolatiga o’tkazish; boshqa uzellardan axborot qabul qilish va uni istalgan vaqt mobaynida saqlab turish; boshqa registrga axborotni uzatish; to’g’ri kodda ifodalangan axborotni teskari kodga aylantirish va aksincha. Siljituvchi registrlar jamg’aruvchi registrlar bajara oladigan amallar bilan bir qatorda quyidagilarni xam bajaradi: axborotni o’nga va cha’ga istalgan xonalar soniga siljitish; ketma-ket kodda berilgan axborotni parallel kodga aylantirish; xonalar bo’yicha mantiqiy amallarni bajarish. Jamg’aruvchi registrlarda axborot uning hamma xonalariga bir vaqtda qabul qilinadi, yahni parallel xolda, siljituvchi registrlarda esa axborot ketma-ket katta xonadan yoki kichik xonadan qabul qilinadi. Siljituvchi registrlar bir tarafga siljituvchi (noreversiv) va ikki tarafga siljituvchi (reversiv) registlarga ajratiladi. Bahzan, murakkab registorlarda (parallel - ketma -ket) jamg’aruvchi va siljituvchi registrlarning vazifalari birlashtiriladi. Axborotni qabul qilish (kiritish) usuli bo’yicha registlar bir yoki ikki fazali registlarga bo’linadi. Bir fazali registlarda axborot xar bir xonada faqat bitta zanjir orqali qabul qilinadi (yoki ai, yoki ai) ikki fazali sxemalarda esa - ikki zanjir orqali bir vaqtda ham ai, ham ai. Taktlash usuli bo’yicha registlar bir taktli va ko’p taktlilarga ajratiladi. parallel (jamg’aruvchi) registlar o’zaro bog’lanmagan n sxemalardan iborat bo’lib, har bir sxemada albatta trigger xamda bir necha mantiqiy elementlar bo’lishi mumkin. Bir fazali jamg’aruvchi registrga axborot ikki takt mobaynida qabul qilinadi (kiritiladi). Kirish yo’lli impulslarni sanashga mo’ljallangan EXM uzeli schetchik (sanagich) deb ataladi. Ularni sanoq sistemasi asosiga, qanday maqsadda ishlatilshiga, sanash amalini tashkil qilish usuliga, xonalar bog’lanishini ko’rish usuliga xamda ularni ko’rishda ishlatiladigan elementlar turiga qarab farqlash mumkin. Sanoq sistemasi asosi bo’yicha sanagichlar ikkilik sanoq sistemasida ishlovchi sanagichlarga (sanash moduli 2n ga teng, n - xonalar soni) va ixtiyoriy asosli (sanash moduli yoki sanash koeffitsienti Ksi q 2n ) sanagichlarga bo’linadi. Qanday maqsadda ishlatilishiga qarab jamlovchi, ayiruvchi va reversiv sanagichlarga ajratiladi. Sanash amalini tashkil qilish bo’yicha sinxron va asinxron sanagichlarga bo’ladi. Xonalararo bog’lanishni ko’rish usuliga qarab ketma-ket, boshdan-oyoq (parallel) va guruhli ko’chirishli sanagichlarni farqlash mumkin. Schetchiklar triggerlar asosida ko’rilsada, ularni mantiqiy elementlar yordamida ham ko’rish mumkin. Bunday sanagichlar kombinatsion sanagichlar nomini olgan. Ikki son xonalarini jamlash amalini bajaruvchi EHM uzeli jamlagich deb ataladi. U odatda bir xonali jamlovchi sxemalar majmuidan iborat bo’ladi. Jamlagichlarni quyidagicha tasniflash mumkin. Bir xonali sonlarni jamlash usuli bo’yicha kombinatsion va to’’lovchi jamlagichlarga; Bir xonali sonlarni jamlash sxemasidagi kirish yo’llari soni bo’yicha ikki kirish yo’li bir xonali yarim jamlagich va uch kirish yo’lli bir xonali jamlagichlarga; Ko’p xonali sonlarni jamlash usuli bo’yicha: ketma -ket, parallel jamlagichlar Sanoq tizimining asosi va qabul qilingan kodlash usuli bo’yicha: ikkilik, ikkilik-o’nlik jamlagichlarga Ko’chirish zanjirini tashkil qilish usuli bo’yicha: ketma-ket, boshdan-oyoq, guruhli, shartli ko’chirishli va ko’chirish qiymatini xotirada saqlovchi jamlagichlarga. Kombinatsion jamlagich - kirish yo’llariga qo’shiluvchilarning kodlari bir vaqtda berilishi bilan chiqish yo’llarida yig’indi va keyingi (katta) xonaga ko’chirish qiymati xabarini hosil qiluvchi mantiqiy qurilmadir. +o’shiluvchilarning xabarlaridan biri olib tashlanishi bilan kombinatsion jamlagichning chiqish yo’lidagi yig’indi yo’qoladi. Yarim jamlagichlar - ikki kirish yo’liga va ikki chiqish yo’liga ega bo’lgan mantiqiy sxema. Uchta kirish yo’li bir xonali jamlagichda oldindagi (kichik) xonadan kelayotgan ko’chirish xabari hisobiga olingan xolda chiqish yo’llaridan va keyingi xonaga ko’chirish xabarlari qiymati aniqlanadi. To’’lovchi jamlagich xotiralash elementlari (triggerlar) asosida quriladi. Kirish yo’liga ketma-ket berilgan qo’shiluvchilarning kodlari jamlagichda yig’indi ko’rinishda to’’lanadi va xabarlar berilishi to’xtatilsa ham unda saqlanadi. Bir xonali to’’lovchi jamlagichlar mod2 bo’yicha qo’shish amalini bajaruvchi sanoq kirish yo’lli trigger asosida quriladi. To’p’lovchi jamlagichlarda qo’shish amalini bajarishda qo’shiluvchilarning biri oldindan jalagichga kiritilgan bo’ladi. Ko’p xonali jamlagichlar ikki turda ketma-ket va parallel bo’ladi. Ketma-ket ko’p jamlagich qo’shiluvchilarning ketma-ket kodini ular yig’indisini ketma-ket kodga aylantiradi.
Sinxron T-triggerlardagi sanoqchining sxemasi oddiy, r. 65, a-da Rasm 65. Binar sanoqchilar: qo’shuvchi (a, b) va ayiruvchi (v). uch razryadli qo’shuvchi sanoqchining sxemasi berilgan. Faraz qilamiz, hamma triggerlarni o’rnatiluvchi kirishlarida boshlang’ich xolat: QQ2Q30. Kirish im’ulg’slari T-ni kesish bilan kichik razryadni triggeri qayta ulanadi (diagramma Q1). Q1 kuchlanishni kesish bilan ikkinchi razryad triggeri qayta ulanadi (diagramma Q2). Q2 signalni kesilishi uchinchi razryad triggerini qayta ulaydi (diagramma Q3). Razryadlarni xolati ikkilik kodda kelgan im’ulg’slar sonini yozuvidir. Maksimal N son yozilgandan keyin sanoqchi avtomatik nollanadi, yahni Q1Q2Q30 o’rnatiladi. Keyingi im’ulg’slar bilan sanashning yangi tsikli boshlanadi. CHiqish signalni i-razryaddagi chastotasi T im’ulg’slarni chastotasidan 2 i marta kichik. Ayiruvchi sanoqchi qo’shuvchi sanoqchiga o’xshash quriladi, sxemasi r. 65,vda. i-razryadni triggerini kirishiga oldingi razryadni inversli chiqishidan signal beriladi, yahni Q i-1. Sanoqchi, trigger kirishidagi im’ulg’s kesilganda, qayta ulanadi, bu i-razryadni triggeri im’ulg’s Q i-1 kesilganda qayta ulanadi degani, yahni Qi-1 frontida (Qi-1-ni 0-dan 1-gacha ko’’ayishida). Ish boshida o’rnatuvchi kirishlarga signallar berib, Q1Q2Q31 xolat o’rnatilgan. Sanoqchining razryadlarini xolati chiziqli kamayayotgan raqamlarning ikkilik koddagi yozuvidir. Bahzida kelayotgan im’ulg’slarni navbat bilan qo’shadigan yoki ayiradigan sanoqchilarga ehtiyoj bo’-ladi. Bular reversiv deyiladi. Reversiv sanoqchilar ikkita sanoq kirishiga ega: «1» va «-1». Reversiv sanoqchilar ham o’rnatuvchi kirishlarga ega. Qator xollarda N 2 n - 1 son yozilgandan keyin sanoqchini Q1Q2...0 xolatga qaytarish ehtiyoji tug’iladi. Bunday sanoqchini yaratish uchun unga teskari bog’lanish TB zanjirini kiritish kerak. Son N1-ga yetganda TB zanjiridan hamma razryadlarni o’rnatuvchi R kirishlariga buyruq beriladi va sanoqchi Q1Q2...0 xolatga o’tadi. Sanoqchilar ikkilik (yoki binar) deyiladi, agar N2 n -1 bo’lsa, agar N2 n -1 bo’lsa, ga’ sanoq koeffitsienti ixtiyoriy sanoqchilar xakida bo’ladi. Sanoat turli sanoqchilarni IMS sifatida ishlab chiqaradi. Sanoq koeffitsienti ixtiyoriy bo’lgan sanoqchilar ham ishlab chiqariladi, ga’ raqamli jihozlarda keng qo’llaniluvchi o’nta xolatga mo’ljallangan (sanash 0-dan 9-gacha) sanoqchilar va elektroenergetikada keng qo’llaniladigan 12 xolatli (0-dan 11-gacha) sanoqchilar xaqida boradi. Sanoqchilar asosida im’ulg’s taqsimlovchilari quriladi, ular M chiqishlarda navbat bilan im’ulg’s-larni shakllaydilar. M-kanalli im’ulg’s taqsim-lovchisi M xolatli sanoqchi va kombinatsion jihozdan iborat. Oxirgisi sifatida chiqish im’ulg’slarni kengligi tn 2M bo’lganda, deshifrator ishlatiladi. Olti kanalli im’ulg’s taqsimlovchisini sxemasi va ishlashini vaqtiy diagrammasi r. 66,a va b-da keltirilgan. Rasm 66. Olti kanalli im’ulg’s taqsimlovchisi (a) va uni ishini vaqtiy diagrammalari (b). Registrlar-informatsiyani saqlashga mo’ljallangan funktsional jihozlar. Registrda informatsiya n-razryadli ikkilik sonlar ko’rinishida saqlanadi. Registrlarni asosiy turlari parallel va ketma-ket. parallel registr. Sinxron D-triggerlarda bajarilgan uch razryadli parallel registr sxemasi r. 67-da keltirilgan. Informatsiya parallel kod sifatida keladi, yahni hamma razryadlar bir yo’la n simlardan keladi. Rasm 67. parallel registr. n3 bo’lsa, kirishlar X, U, Z bo’ladi. Hamma triggerlarni takt kirishlariga mantiqiy signal S beriladi (xotirlash buyrug’i). S im’ulg’si frontida hamma triggerlar ishlaydi: Q(n1)1 X, Q(n1)2 U, Q(n1)3 Z; bu yerda X, U, Z im’ulg’s S kelgan vaqtidagi kirish o’zgaruvchilarini qiymatlari (xotiraga yoziladigan sonni razryadlari). Informatsiya registrda parallel kod ko’rinishida saqlanadi va Q1, Q2, Q3 triggerlarni chiqishlaridan olinishi mumkin. Ketma-ket registr (siljituvchi registr). Uch razryadli ketma-ket registrning sxemasi va uni ishini tushuntiruvchi diagrammalar r. 68-da keltirilgan. Rasm 68. Ketma-ket registr Yozilayatgan son ketma-ket kod ko’rinishida bitta kirish X-ga keladi, yahni razryadlarni qiymatlari ketma-ket uzatiladi. Ketma-ket registr ham sinxron D-triggerlarda bajariladi. Birinchi S im’ulg’s kelishi bilan uning fronti vaqtida har bir triggerda uning kirishidagi mantiqiy signal yoziladi: Q(n1)1 X (qiymati 1), Q(n1)2Qn1 (qiymati birinchi S im’ulg’s kelishiga 0 edi), Q(n1)3Qn2 (o’sha onda Qn20). Bu informatsiya ikkinchi S im’ulg’s kelguncha saqlanadi va kelganda kirishdagi signalni yozish jarayoni har bir triggerda bajariladi: Q(n1)1X0, Q(n1)2Qn11, Q(n1)3Qn20. Uchinchi S im’ulg’s triggerlar kirishlaridagi signallarni im’ulg’s kelgan vaqtida yozdiradi: Q(n1)1X1, Q(n1)2Qn10, Q(n1)3Qn21. R. 68,b-dagi vaqtiy diagrammalardan quyida-gilar ko’rinib turibdi: 1. Registrni X kirishiga kelgan son 101 uchinchi S im’ulg’sdan keyin trigger razryadlarida yozilgan: Q3 1, Q2 0, Q1 1 (katta razryaddan kichigiga qarab o’qiymiz). Umumiy ko’rinishda: n-razryadli registr n-razryadli sonni n takt im’ulg’slar bilan xotiraga oladi; 2. X kirishga kelgan ketma-ket kod registrda parallel kodga aylantiriladi: son Q3, Q2, Q1 triggerlarni chiqishlaridan sanab olinishi mumkin; 3. Har bir S takt im’ulg’s kelishi bilan yozilgan informatsiya registrda siljiydi (siljish kirishdan chiqishga), shuning uchun ketma-ket registr siljituvchi registr deyiladi. Informatsiyani bir razryadga siljishi kodni 2-ga ko’’aytirilishiga teng. Masalan, yozilgan son 101 (o’nlik kodda 5), uni bir razryad cha’ga siljitamiz va 1010 olamiz (o’nlik kodda 10). 4. Ketma-ket registrda yozilgan informatsiya uning katta razryadining chiqishidan ketma-ket kod ko’rinishida sanab olinishi mumkin: agar sonni registrga yozilgandan keyin yana takt im’ulg’slar berilsa, son razryadma-razryad katta razryad chiqishida o’qiladi va u yerdan boshqa sanovchi zanjirlarga uzatilishi mumkin. 5. SH.q., ketma-ket registr informatsiyani faqat yozib, saqlashni emas, balki uni ko’rsatish shaklini o’zgartiradi. Registrni signallar siljitish qobiliyati boshqaruv jihozlarida qo’llaniladi. Ishni bajarish tartibi Quyidagi sxemani stentdda bajarilgan qismlarini va yo’nalishlar bo’yicha ulang. Schyotchik chiqishiga osilograf va elektron hisoblagichlarni, ekrandagi signal tasvirini ko’ring va tahlil hiling. Rasm -6.9. Hisoblagich tajriba sxemasi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Sinxron sanoq sistemalarini, tarkibi va ko’rsatgichlari. Asinxron sanoq qurulmalari tarkibi va ko’rsatgichlari
|