nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ustki muqova - Maktabgacha va

O‘quv nashri
Informatika va
axborot texnologiyalari
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining
7-sinfi uchun darslik
Bosishga 01.08.2023-yilda ruxsat etildi. Bichimi 60x90
1
/
8
.
Source Sans Pro garniturasi. Kegli 11. Ofset bosma.
Shartli bosma tabog‘i 17,13. Nashriyot-hisob tabog‘i 9,69.
Adadi 588 059 nusxa. Buyurtma № 2/23.
MCHJ "SAXOVAT ULASHUVCHI" korxonasida chop etildi.
Toshkent shahri,
Shayxontohur tumani,
Samarqand darvoza ko‘chasi, 5-uy, 14-xonadon.
@edurtm_uz
Ijaraga beriladigan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval
№
O‘quvchining
ismi va
familiyasi
O‘quv
yili
Darslikning
olingandagi
holati
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
Darslikning
topshiril-
gandagi
holati
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
1
2
3
4
5
6
Darslik ijaraga berilib, o‘quv yili yakunida qaytarib olinganda
yuqoridagi jadval sinf rahbarlari tomonidan quyidagi
baholash mezonlariga asosan to‘ldiriladi:
Yangi
Darslikning birinchi marta foydalanishga berilgandagi holati.
Yaxshi
Muqova butun, darslikning asosiy qismidan ajralmagan.
Barcha
varaqlari bor, yirtilmagan, ko‘chmagan,
betlarida yozuv va
chiziqlar yo‘q.
Qoniqarli
Muqova ezilgan, birmuncha chizilib,
chetlari yedirilgan, darslikning
asosiy
qismidan ajralish holati bor, lekin qoniqarli ta’mirlangan.
Ko‘chgan varaqlari qayta joylangan, ayrim betlariga chizilgan.
Qoniqarsiz Muqova
yirtilgan, ustiga chizilgan,
asosiy qismidan ajralgan
yoki butunlay yo‘q, qoniqarsiz ta’mirlangan. Betlari yirtilgan,
varaqlari
yetishmaydi, chizib, bo‘yab tashlangan. Darslikni
tiklab bo‘lmaydi.
@edurtm_uz
-amaliy ko‘nikma - Maktabgacha va

88
Menyu: dasturning
turli
sozlamalar
hududi.
Oyna: ekranda
ochilib, turli
buyruqlar roʻyxatini
taqdim etuvchi
maydon.
Kalit so‘zlar
Agar tanlangan
nom bilan
saqlangan matn
stili oldindan
mavjud boʻlsa,
bu haqda xabar
beradigan oyna
paydo boʻladi. Bu
holatda boshqa
mos nom berish
zarur.
Maslahat
Matn uchun yangi stil quyidagicha yaratiladi:
1.
Home
menyusi tanlanadi va
Styles boʻlimining oxirida joylashgan strelka belgisi
bosiladi.
2. Create a Style tugmasi bosiladi. Yaratmoqchi boʻlgan format sozlamalarini kiritish
uchun
oyna ochiladi.
3. Name maydoniga matn stili uchun nom kiritiladi.
4. Hujjatga stil va uning maqsadini osongina tanib olishga imkon beradigan mos
nom tanlanadi. Masalan,
Mening_sarlavham nomi hujjat uchun yangi sarlavha
yaratganda kerakli stilni oson topishga yordam beradi. Matn stili uchun nom yozib
boʻlgach,
Modify tugmasi bosiladi.
Ekranda matn stili uchun kerakli formatlarni tanlash oynasi ochiladi.
5. Properties boʻlimidagi sozlamalarni oʻzgartirish shart emas.
Formatting boʻlimida
shrift turi, oʻlchami,
qalin,
kursiv yoki tagiga chizilgan koʻrinishda boʻlishi hamda
rangi sozlanadi.
6. Foydalanmoqchi boʻlgan shrift sozlamalari tanlangandan keyin
OK tugmasi bosiladi.
@edurtm_uz
Matnli hujjatlardan maqsadli
foydalanish
9
Wrap text sozlamalaridan foydalanish
Ba’zan hujjatga ham matn, ham tasvir joylashtirish kerak boʻladi. Bunda dizayn yaxshi
koʻrinishiga ishonch hosil qilish uchun sahifadagi boʻsh joydan unumli foydalanish
kerak. Matn va tasvirning hujjatda oʻzaro joylashuvini formatlash ham umumiy
dizaynga ijobiy ta’sir etadi.
Hujjatdagi boʻsh joydan unumli foydalanish uchun matnni tasvirning atrofiga joylab
koʻriladi. Bu sahifada katta hajmdagi boʻsh maydon qolmasligini ta’minlaydi.
Oziq-ovqat mahsulotlarini maxsus moslamalarda issiq havo yordamida qurutish

|
Oziq-ovqat mahsulotlarini maxsus moslamalarda issiq havo yordamida qurutish
|
bet | 32/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariOziq-ovqat mahsulotlarini maxsus moslamalarda issiq havo yordamida qurutish amalda eng ko‘p qo‘llaniladigan usuldir. Bu usulda oziq-ovqat mahsulotlari tarkibidagi suv maxsus quritgich kameralarida ularga 80-120 °C gacha qizdirilgan havo yuborish yo‘li bilan chiqarib yuboriladi. Issiq havo mahsulot tarkibidagi namlikni o‘ziga tortib, mahsulotni qurishga olib keladi. Bu usul bilan quritishning kamchiligi shundan iboratki, mahsulotni quritish fermentlarning va mikroblarning aktivligi uchun qulay bo‘lgan 60-70 °C haroratda bir necha soat mobaynida olib boriladi. Natijada, quritilayotgan mahsulot tarkibida uning sifatining pasayishiga olib keladigan bir qancha o‘zgarishlar ro‘y beradi. Masalan, vitaminlar, rang beruvchi, oshlovchi moddalarning kislorod ta’sirida oksidlanishi, mahsulot rangining melanoid moddalari hosil bo‘lishi natijasida o‘zgarishi, mahsulot hidi va ta’mining pasayishi va boshqalar.
Qurutishning baraban usuli bilan faqatgina suyuq oziq-ovqat mahsulotlarini quritish mumkin, Masalan, quritilgan sut va sut mahsulotlari, kartoshka va sabzavotlar pyurelarini olish shu usul bilan olib boriladi. Bu usulda quritilayotgan suyuq mahsulot isib turgan aylanuvchan baraban yuzasiga quyiladi, natijada mahsulot ma’lum darajada tarkibidagi suvni yo‘qotadi. Bu usul ham kamchiliklardan holi emas. Mahsulot bevosita isib turgan baraban yuzasiga quyulganda oqsillarning ivishi, melanoid moddalarining hosil bo‘lishi, qandlarning karameliziatsiyaga uchrashi, vitaminlarning parchalanishi, hid beruvchi moddalarning uchish hollari yuz beradi. Bu o‘zgarishlarning hammasi mahsulot sifatining pasayishiga olib keladi.
Suyuq mahsulotlarni maxsus bashniyalarda juda mayda zarrachalarga ajratib 140-160 °C issiqlikka ega bo‘lgan quruq havo oqimi ta’sirida purkash yo‘li bilan quritilgan mahsulotlar olish, quritishning eng progressiv usullaridan biridir. Bu usul bilan quritish bir necha soniya mobaynida juda qisqa muddatda davom etadi va quritilayotgan mahsulot harorati ham 50-60 °C dan oshmaydi. Shuning uchun ham bu usul bilai quritilgan oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida deyarli o‘zgarish bo‘lmaydi, oqsillar, vitaminlar va boshqa moddalar o‘z xususiyatlarini o‘zgartirmaydi. Bu usul yordamida quritilgan sut mahsulotlari, tuxum oqsillari, quritilgan meva-sabzavot sharbatlari va paroshoklari ishlab chiqariladi.
|
| |
Quyosh nuri - Oziq-ovqat maxsulotlari xavfsizligi nazorati M

|
Oziq-ovqat maxsulotlari xavfsizligi nazorati M
|
bet | 31/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariQuyosh nuri ta’sirida ochiq havoda qurutish.
Maxsus moslamalar.
Qurilmalar yordamida quritish.
Quyosh nuri ta’sirida ochiq havoda qurutish - oziq-ovqat mahsulotlarini quritishning eng oddiy, kam harajat talab qiladigan usulidir. Bu usul, ayniqsa, mamlakatimizning issiq iqlimi sharoiti bo‘lgan Markaziy Osiyo Respublikalari sharoitida juda yaxshi natija beradi.
Masalan, O‘zbekiston va Tojikiston Respublikalari, ayniqsa, ularning janubiy rayonlari yuqori sifatli quritilgan mevalar va uzumlar ishlab chiqaruvchi asosiy manbaalardan biridir. Lekin bu usul bilan quritish ba’zi kamchiliklardan holi emas. Birinchidan, bu usul bilan oziq-ovqat mahsulotlarini quritish uchun bir necha kun, hatto bir necha haftalab qilinadi. Ikkinchidan, bu usul bilan quritilgan mahsulotning sifati ancha past bo‘ladi. Buning sababi shundan iboratki, mahsulot ochiq havoda bir necha kun mobaynida turganda, havo kislorodi yordamida mahsulot tarkibidagi biologik faol moddalar oksidlanib, o‘z xususiyatlarini yo‘qotadi va mahsulotga chang-to‘zon o‘tirishi hamda mahsulot har xil hashoratlar chiqindisi bilan ham ifloslanishi mumkin. Oziq-ovqat mahsulotlarini maxsus moslamalar bilan quritish esa bir muncha ko‘proq harajat talab qilsa-da, yuqorida ko‘rsatilgan kamchiliklardan holidir. Shuning uchun ham keyingi paytlarda oziq- ovqat mahsulotlarini quritishning bu usuli keng qo‘llanilmoqda.
Oziq-ovqat mahsulotlarini maxsus moslamalar yordamida quritish o‘z navbatida bir necha turlarga bo‘linadi:
Maxsus moslamalarda issiq havo bilan quritish (Koivektivnaya sushka).
Quritishning baraban usuli (Kontaktnaya sushka).
Suyuq mahsulotlarni juda mayda zarralarga ajratib maxsus bashniyalarda qurutish.
Vakuum-sushilkalar yordamida quritish.
Yuqori chastotali toklar (SVCh) yordamida qurutish. G). Sublimatsion usul bilan quritish va boshqalar.
|
| |
Sabzavotlarni achitish yo‘li bilan konservalaganda

|
Sabzavotlarni achitish yo‘li bilan konservalaganda
|
bet | 35/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariSabzavotlarni achitish yo‘li bilan konservalaganda 2-4 foiz miqdorida osh tuzi ishlatiladi. Sifatli achitilgan sabzavotlar olishda osh tuzining ro‘li kattadir. Tuz sut kislotasi bakteriyalarining faoliyati uchun kerak bo‘lgan qand moddasi shirasining tezroq ajralib chiqishiga yordam beradi va mahsulotning buzulishiga olib keladigan keraksiz mikroblarning hayot faoliyatini susaytiradi. Bu davr ichida sut kislotasi bakteriyalari qandlarni parchalab, sut kislotasi hosil qila boshlaydi. Bu sut kislotasi esa boshqa bakteriyalarning rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi. Ammo vaqt o‘tishi bilan, ayniqsa, mahsulot sanitariya-gigiyena darajasi past honalarda saqlanganda sut kislotasini iste’mol etuvchi po‘panaklar paydo bo‘lib, kislota
miqdorini kamaytirib, achitilgan, tuzlangan sabzavotlarning buzulishiga olib keladi.
Tuzlangan bodringlar, pomidorlar, achitilgan karamlar va ivitilgan olmalar (Mocheniye) ishlab chiqarish biokimyoviy usul bilan konservalashga asoslangandir.
Marinadlash. Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning bu usuli sirka kislotasi qo‘shib, eritmada kislota miqdorini oshirishga qaratilgan. Agar eritmada sirka kislotasining miqdori 1,0 foizdan oshsa, bunday sharoitda mikroblarning, ayniqsa, chirituvchi bakteriyalarning rivojlanishi ancha sekinlashadi. Asosan, meva, sabzavot, baliq qo‘ziqorin mahsulotlari marinadlanadi
miqdorini kamaytirib, achitilgan, tuzlangan sabzavotlarning buzulishiga olib keladi.
Tuzlangan bodringlar, pomidorlar, achitilgan karamlar va ivitilgan olmalar (Mocheniye) ishlab chiqarish biokimyoviy usul bilan konservalashga asoslangandir.
Marinadlash. Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning bu usuli sirka kislotasi qo‘shib, eritmada kislota miqdorini oshirishga qaratilgan. Agar eritmada sirka kislotasining miqdori 1,0 foizdan oshsa, bunday sharoitda mikroblarning, ayniqsa, chirituvchi bakteriyalarning rivojlanishi ancha sekinlashadi. Asosan, meva, sabzavot, baliq qo‘ziqorin mahsulotlari marinadlanadi. Marinadlashda sirka kislotasidan tashqari tuz, qand va boshqa ziravorlarning qo‘shilishi mahsulot lazzatligini oshiradi hamda ularning uzoq saqlanishiga yordam beradi.
Marinadlashda asosan, tarkibida 3-6 foiz sirka kislotasi bo‘ladigan oshxona sirkasi va tarkibida 70-80 foiz sirka kislotasi bo‘ladigan ovqatbop sirka essentsiyasi ishlatiladi. Odatda, marinadlarni past haroratli xonalarda saqlash tavsiya etiladi.
|
| |
Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning kimyoviy usullari

Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning kimyoviy usullari Darsning
Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalash
Keyingi paytlarda oziq-ovqat mahsulotlarini konservalash uchun quyidagi kimyoviy moddalarni qo‘llashga ruxsat etilgan: etil spirti, sirka kislotasi, oltingugurt gazi, nitrit va nitratlar, benzoy kislotasi, bo‘r va bura kislotalari, antibiotiklar, karbonat angidrid, azon gazi va boshqalar.
Etil spirti yordamida konservalash.
Bu usul etil spirtining mikroblar va bakteriyalar rivojlanishiga yomon ta’sir qilishiga asoslangan.
Shuning uchun ham etil spirti meva va sabzavotlar sharbatlarini ishlab chiqarishda konservalash moddasi sifatida qo‘shiladi. Masalan, etil spirtining konsentratsiyasi 25-30 foiz bo‘lgan sharbatlar uzoq saqlanish xususiyatiga ega va ular liker, aroq mahsulotlari ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Marinadlash. Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning bu usuli sirka kislotasi qo‘shib, eritmada kislota miqdorini oshirishga qaratilgan. Agar eritmada sirka kislotasining miqdori 1,0 foizdan oshsa, bunday sharoitda mikroblarning, ayniqsa, chirituvchi bakteriyalarning rivojlanishi ancha sekinlashadi. Asosan, meva, sabzavot, baliq qo‘ziqorin mahsulotlari marinadlanadi. Marinadlashda sirka kislotasidan tashqari tuz, qand va boshqa ziravorlarning qo‘shilishi mahsulot lazzatligini oshiradi hamda ularning uzoq saqlanishiga yordam beradi.
Marinadlashda asosan, tarkibida 3-6 foiz sirka kislotasi bo‘ladigan oshxona sirkasi va tarkibida 70-80 foiz sirka kislotasi bo‘ladigan ovqatbop sirka essentsiyasi ishlatiladi. Odatda, marinadlarni past haroratli xonalarda saqlash tavsiya etiladi.
Nitrat va nitritlar yordamida konservalash.
Bu kimyoviy moddalar ko‘pincha go‘sht va baliq mahsulotlarining tabiiy rangini saqlash uchun ishlatiladi. Nitrat va nitritlar ma’lum darajada inson organizmi uchun zararli bo‘lganligi uchun ularning tayyor mahsulotdagi miqdori tegishli normatik-texnik hujjatlarda ko‘rsatilgan darajadan oshmasligi kerak.
|
Oziq-ovqat mahsulotlarini vakuum-sushilkalarda qurutish

|
Oziq-ovqat mahsulotlarini vakuum-sushilkalarda qurutish
|
bet | 33/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariOziq-ovqat mahsulotlarini vakuum-sushilkalarda qurutish, asosan, havosi so‘rib olingan, past bosimda ishlaydigan mahsus moslamalar yordamida olib boriladi. Vakuumda quritiladigan mahsulotning harorati 50 °C dan oshmaydi. Qo‘shimcha suyuq moddalarni quyuqlashtirishda ham shu usuldan ko‘proq foydalaniladi. Vakuum-sushilkalarda quyuqlashtirilgan mahsulotlarning organoleptik ko‘rsatkichlari yuqori bo‘ladi va tarkibida ham deyarli o‘zgarishlar bo‘lmaydi.
Sublimatsion usul. Keyingi paytlarda oziq-ovqat mahsulotlarini quritishda sublimatsion usulga katta e’tibor berilmoqda. Sublimatsiya usuli muzlatilgan mahsulot tarkibidagi suvni ma’lum bir sharoitda muz holidan suvga aylantirmasdan, bevosita bug‘ga aylantirishga asoslangan. Sublimatsiya usuli bilan quritilgan oziq-ovqat mahsulotlarining sifati boshqa usul yordamida quritilgan mahsulotlar sifatiga qaraganda ancha yuqori bo‘ladi. Ularning tarkibida vitaminlar va boshqa faol moddalar to‘lig‘icha saqlanadi. Bu usul bilan mahsulotlarni quritishning amalda keng ishlatilmayotganligining sababi, hozircha sublimatsiya uchun ishlatiladigan asbob-uskuna va jihozlarning qimmatligidadir.
Quritilgan oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida suv kam bo‘lganligi tufayli havodan o‘ziga namlikni va har xil hidlarni shimib olish xususiyatiga egadir, Shuning uchun ham savdo shaxobchalarida bu mahsulotlarni saqlash va tashishga aloqador mutaxassislar, ayniqsa, oziq-ovqat tovarshunoslari quritilgan mahsulotlarning shu xususiyatlarini esda tutishlari lozimdir.
Oziq-ovqat mahsulotlarini shakar qo‘shib konservalash. Bu usul oziq- ovqat mahsulotlari tarkibida qandning miqdorini 65 foizga yetkazib va shu asosida mikroorganizmlarning rivojlanishi uchun noqulay sharoit yaratib konservalashga asoslangandir. Masalan, bunday konservalash usuli jem, qiyom, marmelad, povidlo tayyorlashda va quyuqlashltirilgan sut mahsulotlari ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. Odatda, bu mahsulotlar germetik yopilgan idishlarda uzoq saqlanadi. Bu mahsulotlarning uzoq saqlanishiga birinchi sabab, qand miqdorining yuqoriligida bo‘lsa, ikkinchi sabab, mahsulotlar qaynatilganda mikroorganizmlarning o‘lishidadir.
|
| |
Oziq-ovqat mahsulotlarini tuz yordamida konservalash

|
Oziq-ovqat mahsulotlarini tuz yordamida konservalash
|
bet | 34/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariOziq-ovqat mahsulotlarini tuz yordamida konservalash. Bu usul ham oziq- ovqat mahsulotlarini konservalashning qadimiy usullaridan biri hisoblanadi. Mahsulotlarga tuz qo‘shib konservalaganda ularning osmotik bosimi oshishi natijasida mikroblarning rivojlanishi va yashashi uchun noqulay sharoit vujudga keladi. Bu esa mahsulotlarni uzoqroq saqlashga yordam beradi. Ko‘pincha go‘sht, baliq sabzavotlar tuz yordamida konservalanadi. Mahsulotdagi tuzning miqdori esa 8 foizdan 14 foizgacha bo‘ladi.
Oziq-ovqat mahsulotlari tuzlanganda ularning tarkibida juda katta murakkab o‘zgarishlar ro‘y berishi mumkin. Masalan, mahsulotlar tuzlanganda konsistentsiyasi o‘zgarishi, o‘ziga xos hid va ta’m paydo bo‘lishi, oqsillarning gidrolizlanishi va boshqa o‘zgarishlar natijasida mahsulot vaznining ma’lum darajada kamayish hollari kuzatilishi mumkin. Natijada tuzlangan mahsulotlarning ozuqalik va lazzatlilik qiymatlari bir muncha pasayadi. Ba’zi mahsulotlarni,
masalan, seld baliqlarini tuzlaganda esa, aksincha, tuz yordamida ularning tarkibida murakkab fizik-kimyoviy, biokimyoviy o‘zgarishlar ta’sirida baliq go‘shtlari yetilib, mahsulot to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’molga yaroqli holga keladi.
Oziq-ovqat mahsulotlarini tuzlash uch xil, ya’ni quruq tuzlash, tuz eritmalari yordamida tuzlash va aralash (Avval quruq tuzlar yordamida, keyin. esa muz eritmasi bilan ishlov beriladi) tuzlash usullari yordamida olib boriladi.
Oziq-ovqat mahsulotlarini konservalashning biokimyoviy usullari
Oziq-ovqat mahsulotlarini biokimyoviy usul bilan konservalashga ularni achitish yo‘li bilan konservalash kiradi. Bu yo‘l bilan konservalashning mohiyati shundan iboratki, mahsulot tarkibidagi qand moddalari sut kislotasi bakteriyalari ta’sirida sut kislotasiga parchalanadi. Natijada sut kislotasining mahsulotdagi miqdori 0,7-0,8, ba’zi hollarda esa 1,0 foizgacha boradi. Bu miqdordagi sut kislotasi esa mahsulotning buzilishiga olib keladigan chirituvchi, sirka kislotali va boshqa achishishlarga sabab bo‘ladigan bakteriyalarning rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Oziq-ovqat mahsulotlari bu usul bilan konservalanganda ularning tarkibida sut kislotasidan tashqari ma’lum darajada etil spirti ham hosil bo‘ladi. Hosil bo‘lgan bu spirt ham konservalash moddasi ro‘lini bajaradi.
|
| |
Kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar

|
Kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar
|
bet | 13/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullari
Ko‘pchilik mikroorganizmlar esa salbiy ro‘l o‘ynaydi. Ular inson, hayvonlar va o‘simliklar uchun kasallik qo‘zg‘atuvchi, oziq-ovqat mahsulotlarining buzilishini keltirib chiqarib, har xil materiallarni parchalab, xalq xo‘jaligiga katta zarar keltirishi ham mumkin. Shu sababli mikroorganizmlar xossalarini o‘rganish ham talab etiladi. Zamonaviy mikrobiologiyaning yutuqlari fizika, kimyo, biologiya, biokimyo va molekulyar biologiya fanlarining rivojlanishiga tayanadi. Bugungi kunda undan ixtisoslashgan fanlar - meditsina, veterinariya, texnik, oziq- ovqat, kosmik mikrobiologiyalar ajralib chiqdi.
Dastlab mikroorganizmlarni 1695 yilda Antoniy Levenguk [1632-1723 y.) kuzatgan. U 200-300 baravar katta qilib ko‘rsatadigan linza yasab, mikroorganizmlarni o‘rgangan.
Mikroorganizmlarning asosiy guruhlari - bu bakteriyalar, unga shakli bo‘yicha yaqin bo‘lgan zamburug‘lar va viruslar hisoblanadi. Bakteriyalarning asosiy formalari shar, tayoqcha shaklida va egik shakllarda bo‘ladi. Endi esa ana shu xavfli mikroorganizmlarning ba’zilari xaqida ma’lumotlarni keltiramiz.
Salmonella - spora hosil qilmaydigan bakteriya, shakli tayoqchasimon. Buning nomi Amerika veterinari Daniel Elmer Salmon nomi bilan bog‘liq [1850- 1914]. Hayvonlar va odamlar uchun u patogen hisoblanadi.
Salmonellalar laktoza, mannoza, ksiloza, dekstrin va spirtlarni parchalab kislotalar hamda gazlar hosil qiladi. Optimal rivojlanishi – 37 °C va, pH esa - 7,2- 7,4 bo‘lgan sharoit hisoblanadi.
Salmonellalar tirik organizmdan tashqarida 1 haftacha yashashi mumkin. Ultrabinafsha nurlar va issiqlik ishlovi ularning tezroq halokatga uchrashini keltirib chiqaradi. Ular 55 °C haroratda 1,5 soatdan keyin, 60 °C haroratda esa 12 daqiqadan keyin halokatga yuz tutadi. Salmonella bilan kasallanishdan himoya qilish uchun ovqatni 75 °C haroratda kamida 10 daqiqa davomida ushlab turish tavsiya etiladi. Salmonellalar muzlatilganda halok bo‘lmaydi. Ular asosan, odamlarning va hayvonlarning oshqozonida yashaydi.
|
| |
Mahsulotlarning joylashuviga asoslangan saqlash usullari

|
Mahsulotlarning joylashuviga asoslangan saqlash usullari
|
bet | 22/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariMahsulotlarning joylashuviga asoslangan saqlash usullari.
Mahsulotlarning joylanishiga qarab saqlashni idishlarga solib va to‘kma usullarda saqlashga guruhlash mumkin.
Mahsulotlarni idishlarda va to‘kma usullarda saqlashning afzallik va kamchiliklari
T/r
|
Joylashtirish
Tartibi
|
Afzalliklari
|
Kamchiliklari
|
1
|
To‘kma usulda
|
Idishlarni sotib olish, ta’mirlash, saqlash va qaytarish harajatlari
yo‘qligi uchun harajatlarning kamligi
|
Bu usulni faqat mexanik ta’sirga bardoshli mahsulotlar uchungina qo‘llash mumkin. Bu usulda omborxona maydonidan foydalanish koeffitsienti juda past. Bu usulda mahsulot sifatini va saqlash sharoitlarini nazorat qilish qiyin.
|
2
|
I d i s h l a r d a saqlash
|
Bu usulni ko‘p
mahsulotlar uchun qo‘llash mumkin. Idishar noqulay tashqi ta’sirlardan mahsulotni
himoya qiladi.
|
Ortish jihozlarida va idishlarga sarf harajatlarning ko‘pligi.
|
Lekin shuni alohida qayd etish lozimki, mahsulotlarni saqlashning umuman kamchiliklari yo‘q usullari mavjud emas. Har bir usulning afzallik va o‘ziga xos kamchiliklari mavjuddir.
|
| |
Do‘stlaringizdan biri nohaq jazolanganini bilib qoldingiz. Nima qilasiz?

|
Do‘stlaringizdan biri nohaq jazolanganini bilib qoldingiz. Nima qilasiz?
|
bet | 2/5 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 31,19 Kb. | | #152454 |
Bog'liq so\'rovnoma6. Do‘stlaringizdan biri nohaq jazolanganini bilib qoldingiz. Nima qilasiz?
A) men juda g‘azablanaman, huquqbuzarni qattiq so‘zlar bilan tanbeh qilaman;
C) hech narsa, hayot umuman adolatsiz;
C) men xafa bo‘lganlarni himoya qilaman.
7. Siz navbatchisiz. Polni supurayotganda pul topib oldingiz. Nima qilasiz?
A) ular meniki, chunki men ularni topdim;
C) ertaga men kimni yo‘qotganligini so‘rayman;
C) ehtimol, men o‘zim uchun olaman.
8. Imtihon topshiryapsiz. Nimaga umid qilyapsiz?
A) Chek varaqlari uchun albatta, yoki omad uchun;
C) agar imtihonchi charchagan bo‘lsa – ehtimol u buni o‘tkazib yuboradi;
C) o‘zimga, bilimimga.
9. Siz kasb tanlashingiz kerak. Buni qanday qilasiz?
A) uy yaqinida biror narsa topaman;
C) men yuqori maoshli ish qidiraman;
C) men ijodiy ishni tanlayman.
10. Sizga uch turdagi sayohat taklif etiladi. Siz nimani tanlaysiz?
A) mamlakatimizning noma’lum go‘zalliklari;
V) ekzotik mamlakatlar;
C) boy mamlakatlar.
11. Guruh xonani tozalashga qaror qildi. Barcha ish va asboblar qismga ajratilgan . Nima qilasiz?
A) men bir oz suhbatlashaman, keyin kuzataman;
C) albatta uyga ketaman;
C) men kimgadir qo‘shilaman.
12. Sehrgar ishlashga hojat qoldirmasdan sizning hayotingizni farovon qilishni taklif qildi. Siz nima deb javob berasiz?
A) minnatdorchilik bilan rozi bo‘laman;
C) birinchidan, men bunday holatlarning qanday bo‘lishini bilib olaman;
C) men qat’iyat bilan rad etaman.
13. Sizdan bitta narsani bajarish so‘raldi. Siz buni xohlamaysiz. Keyin nima bo‘ladi?
A) men u haqida unutaman, agar ular aytishsa eslayman;
C) albatta bajaraman;
C) rad etish uchun sabablarni izlayman.
14. Biz ajoyib ochilish kuniga tashrif buyurdik. Siz kimgadir aytasizmi?
A) Ha, albatta barcha do‘stlar va tanishlarga;
C) bilmayman, imkoniyat tug‘ilsa aytaman;
C) yo‘q, hamma xohlagancha yashasin.
|
| |
Guruh ishni kimga topshirishni hal qilishyapti. Sizga bu ish yoqadi. Nima qilasiz?

|
Guruh ishni kimga topshirishni hal qilishyapti. Sizga bu ish yoqadi. Nima qilasiz?
|
bet | 3/5 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 31,19 Kb. | | #152454 |
Bog'liq so\'rovnoma15. Guruh ishni kimga topshirishni hal qilishyapti. Sizga bu ish yoqadi. Nima qilasiz?
A) iltimos, menga topshiriq bering;
C) kimdir mening nomzodimni chaqirishini kutaman;
C) men hech narsa qilmayman,qanday bo‘lsa shunday bo‘lsin.
16. Biz do‘stimizning uyiga (dachasiga) borishni rejalashtirdik. Sizga qo‘ng‘iroq qilishadi, ish uchun rejalaringizni keyinga qoldirishni so‘rashadi. Nima deysiz?
A) kelishuvga ko‘ra, dachaga ketaman;
C) albatta bormayman;
C) do‘stimdan so‘rayman: u nima deydi.
17. Siz it olishga qaror qildingiz. Sizga nima mos keladi?
A) adashgan kuchukcha;
C) tabiati ma’lum bo‘lgan kata yoshli it;
C) nasl-nasabga ega noyob zotli kuchukcha.
18. Soat millari darslar tugashiga ishora qildi. O‘qituvchi besh daqiqa vaqt talab qilyapti. Sizning munosabatingiz?
A) dam olish huquqini eslataman;
C) men rozi bo‘laman;
C) hamma kabi men ham.
19. Odamlar siz bilan haqoratli ohangda gaplashdilar. Qanday munosabatda bo‘lasiz?
A) men ham xuddi shunday javob beraman;
C) men ahamiyat bermayman, bu muhim emas;
C) aloqani uzaman.
20. Siz skripkada yomon chalasiz. Ammo ota-onangiz sizni maqtab, mehmonlar uchun chalishingizni so‘rashadi. Nima qilasiz?
A) Men chalaman;
C) albatta, men chalmayman;
C) maqtash yoqimli, lekin men o‘ylayapman.
21. Biz mehmonlarni qabul qilishni rejalashtirdik. Siz nimadan xavotirdasiz?
A) muomala, albatta.
V) aloqa dasturi;
C) hech narsa – ular mening do‘stlarim (tanishlarim).
22. Maktab karantinga yopildi. Qanday munosabatda bo‘lasiz?
A) hamma kabi yuraman, erkinlikdan zavqlanaman;
C) mustaqil darslar tayyorlayman;
C) men yangi xabarlarni kutaman.
23. Sizda sovg‘a bor-chiroyli rangli qalam. Ikki yigit ularni berishni talab qilmoqda. Nima qilasiz?
A) beraman – hayot qimmatroq;
C) men ulardan qochishga harakat qilaman;
C) men sovg‘alarni bermayman.
|
| |
«Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishi

«Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa «Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishi
|
Ranglarni tanlash - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 9/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.Ranglarni tanlash. Photoshop dasturida chizish va bo‘yash uchun old fon rangini, gragiyent bo‘yash va tasvirning o‘chirilgan maydonlarni bo‘yash uchun orqa fon rangidan foydalaniladi. Old va orqa fon ranglari ba’zi maxsus effektlar va filterlar tomonidan ishlatiladi. Old va orqa ranglarni Eyedropper uskunasi, ranglar paneli, rang andozalari paneli va Adobe Color Picker oynadi yordamida tanlab olish mumkin.
Old fon rangining birlamchi qiymati qora rang, orqa fon rangining birlamchi qiymati oq rang. Ranglarni uskunalar panelida tanlab olish mumkin. Joriy old fon rangi rang tanlash maydonining yuqoridagi maydonda, joriy orqa fon rangi pastki maydonda joylashgan:
1.6-rasm. Rang tanlash jarayoni.
Old fon rangini o‘zgartirish uchun yuqorida joylashgan rang maydoni tanlanadi va ochilgan Adobe Color Picker oynasidan kerakli rang tanlanadi. Orqa fon rangini o‘zgartirish uchun pastda joylashgan rang maydoni tanlanadi va ochilgan Adobe Color Picker oynasidan kerakli rang tanlanadi.
Old va orqa fon ranglarini belgilash uchun Eyedropper uskunasidan
foydalanish mumkin. Uskuna yordamida rang qiymatini joriy tasvirning ixtiyoriy
joyidan tanlab olish mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Uskunalar panelidan Eyedropper uskunasi tanlanadi;
2. Dasturning xususiyatlar panelidan namuna o‘lchamini Sample Size
elementiga ochiladigan menyudan quyidagi qiymatlarni tanlash orqali:
- Point Sample – tanlangan pikselning aniq qiymatini oladi;
- 3 by 3 Average, 5 by 5 Average, 11 by 11 Average, 31 by 31 Average, 51 by
51 Average, 101 by 101 Average – tanlangan maydondagi belgilangan miqdordagi
piksellarning o‘rtacha qiymatini oladi.
3. Sample elementiga ochiladigan menyudan quyidagi qiymatlarni belgilash
mumkin:
- All Layers – rang qiymatini hujjatdagi barcha qavatlardan olinadi;
- Current Layer – rang qiymatini joriy faol qavatdan oladi;
4. Eyedropper uskunasini tanlangan old fon rangini aks ettiruvchi doirani aks
ettirish uchun xususiyatlar panelidan Show Sampling Ring elementini belgilash
kerak:
|
| |
rasm. HSB rang modeli - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 6/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.1.3.rasm. HSB rang modeli.
Masalan, ko`k rang (240°) bilan pushti rang (300°) orasida siyohrang (270°)
joylashgan. Bdrinchi parametr rangning to`yinganligini bildiradi. Bu parametr 0 dan 100 gacha bo`lgan qiymatni qabul qiladi. Bu parametming qiymati kamaygani sari rangning to’yinganligi ham kamayib boradi va 0 ga teng bo`lganda bu rang oq
rangga aylanib qoladi. Bu parametrga mos keladigan ranglar tanlangan burchakning radiusi bo`yicha joylashgan bo`ladi. Bu radius bo`ylab harakatlanganda doira chegarasi, ya’ni aylanada tanlangan rang to`yinganligi kamayib borib oq rangga aylanadi. Rangning uchinchi parametri tanlangan rangning yorqinligini bildiradi va 0 dan 100 gacha bo`lgan qiymatlarni qabul qiladi.
Masalan, oq rang tanlangan bo`lsin. Uning yorqinligi 100 (foiz) ga teng bo`lsa, u oqligicha qoladi. Yorqinlik 0 ga teng qilib olinsa, oq rang qora rangga aylanib qoladi. 50 ga teng bo`lsa, kulrang, 25 ga teng bo`lsa, to`q kul rang, 75 ga teng bo`lsa, och kul rangga aylanadi. Bu tizimning yaxshi tomoni unda bir-birini to`ldiruvchi va bir-biriga yaqin bo`lgan ranglar yaqqol ko`rinib turadi. Bir-birini to`ldiruvchi ranglar deb doiraning bitta diametrida bir-biriga qarama-qarshi joylashgan ranglarga aytiladi. Masalan, qizil va havo rang; va ko`k; yashil va pushti ranglar; shuningdek, oq va qora ranglar birbirini to`ldiruvchi ranglar hisoblanadi. To`ldiruvchi ranglardan biri fon uchun olinsa,ikkinchisi chiziqlar chizish, matn yozish uchun ishlatiladi. Bunda chiziq va yozuvlar fonda yaqqol ko`rinib turadi. Matnning biron qismini ajratish uchun matnning asosiy
rangiga yaqinroq rang tanlanadi. Ranglar ikki turga ajratiladi. Ulardan birinchi iliq
ranglar, ikkinchisi esa sovuq ranglar deb ataladi. Iliq ranglarga tarkibida qizil va
sariq ranglar ko`proq bo`lgan ranglar, sovuq ranglarga tarkibida ko`k va siyoh
ranglar ko`proq bo`lgan ranglar kiradi. Ayniqsa, ularga qora va kul ranglar aralashsa, ular yanada sovuqlashadi.
1.4-rasm. Iliq va souvuq ranglar.
Iliq va sovuq ranglar orasidagi yashil va binafsha ranglar neytral ranglar
hisoblanadi. Iliq ranglar odamning kayfiyatini ko`taradi. Sovuq ranglar esa ruhiyatga yomon ta`sir qiladi. Dizayn bilan jiddiy shug`ullanishni istaganlar iliq, sovuq, neytral ranglarni va ular bilan ishlashni yaxshi bilib olishlari kerak.
|
| |
Oshirish usullari

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 10
Часть–3_ Декабрь–2022
129
2181-3187
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING SAVODXONLIGINI
OSHIRISH USULLARI
Ibadullayeva Inobat Abdullayevna
Qoraqolpog‘iston respublikasi
Nukus shahri 46-sonli umumta'lim maktabi
o‘zbek(davlat) tili fani o‘qituvchisi
Kamalova Dilrabo Qahramon qizi
Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumani
120-maktab boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi
Annotatsiya:
maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma
nutqini rivojlantirish usullari haqida fikrlar bayon etilgan.
Kalit so‘zlar:
savod o‘rgatish, DTS va o‘quv dasturi, axborot-kommunikatsiya
texnologiyalar.
Sinfdan tashqari ishlar
— umumiy oʻrta taʼlim maktabi oʻquv tarbiyaviy
ishining
tarkibiy qismi, oʻquvchilarning boʻsh vaqtini tashkil etish shakllaridan biri.
Sinfdan tashqari ishlar oʻquvchilarni barkamol shaxs sifatida shakllantirish va ularni
hayotga tayyorlashda keng imkoniyatlar yaratadi. Sinfdan tashqari ishlarga oʻquvchilar
bilan oʻtkaziladigan va ularga tarbiya hamda bilim berishga qaratilgan turli xil
mashgʻulotlar tizimi kiradi. Bunday mashgʻulotlar
pedagogik jamoa, sinf rahbari,
yoshlar tashkilotlari rahbarligi va bolalarning oʻz-oʻzini
boshqarish tashkilotlari
tomonidan darsdan tashqari vaqtda uyushtiriladi. Oʻquvchilarning sinfdan tashqari
ishlarni tashkil etishda oʻquvchilar saroylari, yosh texniklar, yosh tabiatshunoslar, yosh
sayyohlar klubi va maktabdan tashqari boshqa muassasalar katta yordam beradi.
Sinfdan tashqari ishlarning asosiy shakllari sifatida ommaviy ishlar (maktab
klublaridagi
tadbirlar, kecha, munozara va tanlovlar oʻtkazish, viktorina va
koʻrgazmalar
uyushtirish, tabiat qoʻyniga, maktab va muzeylarga ekskursiyalarga
chiqish), toʻgarak ishlari (oʻquvchilarning turli toʻgaraklar,
sport seksiyalari,
ansambllardagi qatnashishlari), mustaqil ishlar (oʻquvchilarning sinfdan tashqari
oʻqishi, kolleksiya toʻplashi, texnika, musiqa, tasviriy sanʼat, chizmachilik va sh.k.
bilan mustaqil shugʻullanishi)ni koʻrsatish mumkin.
Maktabning o‘quvchilar bilan olib boradigan o‘quv mashg‘ulotlaridan
tashqari xilma-xil ta’lim-tarbiya ishlari sinfan tashqari ishlar nomini olgan. Sinfdan
tashqari ishlar maktab ta’lim-tarbiya jarayonining tarkibiy qismi o‘quvchilarning
bo‘sh vaqtlarini yo‘lga qo‘yish shakllaridan biridir.
Sinfdan tashqari ishlar shaxsni har tomonlama
kamol toptirish va uni
hayotga faoliyatga tayyorlash uchun keng imkoniyatga ega. Bu ishlar bolalarning
Rangning RGB modeli - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 3/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.1.Rangning RGB modeli. Ranglar bilan ishlash uchun bir qator tizimlar ishlab chiqilgan. Ulardan birinchisi qo`shiluvchi ranglar tizimi deb ataladi. Xonadagi bir nechta chiroqlarni yoqsak, ular taratayotgan yorug`liklar qo`shiladi va xona yanada yorishadi. Agar bu chiroqlar turli rangda bo`lsa, bu ranglar qo`shilib, xona ulardan ko`ra yorqinroq (ochroq) rangga kiradi.
Bu model nurlanish printsipi asosidagi qurilmalar yordamida olinadigan
ranglarni ifodalash uchun foydalaniladi. Asosiy ranglar sifatida qizil (Red),
YASHIL(Green) va ko’k (Blue) tanlab olingan. Boshqa rang va uning nozik turlar
yuqorida aytilgan asosiy ranglarning ma`lum miqdorini qo’shish bilan olinadi (1.1-rasm).
1.1-rasm. RGB tizimining asosiy ranglari va ularning qo’shilishi.
Bu ranglarning har birining yorqinligi 0 dan 255 gacha bo`lishi mumkin.
Natijada 256*256*256 ta (o`n olti milliondan ko`proq) ranglar hosil qilish mumkin.Masalan, yashil va ko`k ranglar qo`shilganda havo rang (ingliz tilida Cyan deb ataladi), qizil va ko`k ranglar qo`shilganda pushti (Magenta), qizil va yashil ranglar qo`shilib sariq (Yellow) ranglar paydo bo`ladi. Uchta asosiy rang qo`shilganda oq rang chiqadi. Qo`shiluvchi ranglar yordamida televizor va kompyuter monitori ekranidagi tasvirlarning ranglari hosil qilinadi. Rasm darslaridan bilamizki, oq qog`ozni bir necha rangdagi bo`yoqlar bilan bo`yasak, bu ranglar qo`shilib, to`qlashadi. Masalan, sariq va pushti ranglar bilan qog`ozni bo`yasak, qog`oz qizil rangga kiradi. Bunda ranglar oq rangdan ayriladi va bu ranglar tizimi ayriluvchi ranglar tizimi deb ataladi.
RGB tizimi uchun yana bir muhim parametr - uch tashkil etuvchi qiymatining bir xil miqdorda aralashuvidan hosil bo’ladigan rangdir. Bu oq rangdir.
RGB tizimining ommabopligini ta`minlovchi yana bir omil uning yaqqol
ko’rinishidir. Asosiy ranglar ko’rish spektrining yaqqol farqdanadigan qismlarida
joylashgandir. RGB tizimi hozirgi paytda - birinchi navbatda rangli televizorlarda
va kompyuterlarning displeylarida keng qo’llanilmoqda.
|
| |
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi

|
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi
|
bet | 2/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.Kurs ishi mavzusining dolzarbligi. Hozirda kompyuter grafikasi ilmiy xodimlar uchungina emas, balki rassomlar, loyihachilar, dizayn va reklama bilan shug`ullanadigan mutaxassislar, web sayt yaratuvchilar, o`qitish jarayoni va boshqa sohalarda keng qo`llanilmoqda. Shuning uchun kompyuter grafikasi sohasida yetuk kadrlarni tayyorlash, yosh kitobxonlarga kompyuter grafikasi faniga bo’lgan qiziqishlarini orttirish va ularga kampyuter grafikasida yetakchi o’rinlarga turadigan Adobe Photoshop dasturi haqida ma’lumotlar yetkazish kurs ishimizning asosiy dolzarb masalasi hisoblanadi.
Kurs ishimizning obyekti - Photoshop dasturiy paketi va uning imkoniyatlaridan amaliy darslarda foydalanish
Kurs ishimizning predmeti – Adobe Photoshop dasturi interfeysi va uskunalar paneli. Photoshop dasturiy paketi va uning imkoniyatlaridan amaliy darslarda foydalanish.
Kurs ishining maqsadi: Kompyuter grafikasi sohasida yetuk kadrlarni tayyorlash, yosh kitobxonlarga kompyuter grafikasi faniga bo’lgan qiziqishlarini orttirish va ularga kampyuter grafikasida yetakchi o’rinlarga turadigan Adobe Photoshop dasturi haqida ma’lumotlar yetkazish kabi ishlarni bajarishni o’z oldimizga qo’yilgan asosiy maqsad qilib qoydik.
Kurs ishining vazifalari:
• Mavzuga doir materiallar yig‘ish va o‘rganish;
• Adobe Photoshop dasturi va uning imkoniyatlari;
• Adobe Photoshop dasturidan foydalanishning asosiy afzalliklari;
• Adobe Photoshop dasturida rasmni qayta ishlash texnikasi ;
• Photoshopda Tasvirlarni tuzatish va qaytarish usullari.
Kurs ishining tuzilishi: Kurs ishimiz tarkibiy jihatdan kirish, ikki bob, o‘z navbatida har bir bob uchta bo‘limdan iborat, shuningdek kurs ishimiz xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan tashkil topgan.
I BOB. ADOBE PHOTOSHOP RANG MODELLARI VA SOZLANMALARI 1.1§ Kompyuter grafikasida ishlatiladigan rang modellari.
Rang - bu bizning yoruglik nurlarni idrok etishimizning omillaridan biridir.
Rang va uni o’lchash bilan shug’ullanadigan fan kolorimetriya deb ataladi. U inson
tomonidan nurni rang sifatida idrok etilishining umumiy qonuniyatlarini bayon
etadi. Kolorimetriyaning asosiy qonunlaridan biri ranglarning tuzilishi qonunlaridir. Bu qonunlar eng to’larok, xolda 1853 yilda nemis matematigi German Groseman tomonidan ifoda etilgandir:
1) Rang uch o’lchamlidir - uni ifodalash uchun uch tashkil etuvchi kerak
bo’ladi. Garchi uch rangdan iborat bir - biriga chiziqli bogliq, bo’lmagan
ikkilanmagan miqdordagi to’plamlar mavjud bo’lsada, har qanday to’rt rang bir - birlari bilan chiziqli bog’langandir.
|
| |
ESSID TRANSLYATSIYASINI O'CHIRIB QO'YISH

Международный
научный
журнал
№
17
(100),
часть
2
«
Научный
импульс
»
Января
, 202
4
1562
2.
MAC manzili yordamida autentifikatsiya.
Autentifikatsiya - bu mijozning shaxsini ularga berilgan ma'lumotlar, masalan,
ism va
parol bilan aniqlash jarayoni. Ko'pgina simsiz uskunalar ishlab chiqaruvchilari foydalanuvchi
qurilmalarini MAC manzillari bo'yicha autentifikatsiyani qo'llab - quvvatlaydilar, ammo IEEE
standarti (elektr va elektron muhandislar instituti)
802.11 ushbu turdagi autentifikatsiya ta'minlanmaydi.
Qo'shimcha xavfsizlik usullaridan foydalanmasdan MAC manzili orqali autentifikatsiya
qilish samarasiz. Faqatgina MAC - manzil orqali autentifikatsiya o'rnatilgan simsiz tarmoqqa
kirish tajovuzkor uchun juda oson. Buning uchun siz radio kirish
nuqtasi mijozlar bilan
ishlaydigan radiokanalni tahlil qilishingiz va tarmoqqa kirish ochiq bo'lgan
qurilmalarning
MAC manzillari ro'yxatini olishingiz kerak. Simsiz tarmoq resurslariga
kirish uchun tarmoq
simsiz kartangizning MAC manzilini taniqli
bilan almashtirishi kerak
MIJOZNING MAC MANZILI - «Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible...

|
«Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishiBog'liq Shermuxammedov Jasurbek Abobakir o\'g\'liMIJOZNING MAC MANZILI.
3.
Statik wep kalitlari yordamida shifrlash.
WEP (Wired Equivalent Privacy) – radio kirish nuqtasi va uning foydalanuvchilari
o'rtasidagi trafikni shifrlash uchun mo'ljallangan protokol. Osno-Vano WEP shifrlash etarli
darajada kriptoga chidamli rc4 shifrlash algoritmida. Wep kalitining uzunligi 40 yoki 104 bitni
tashkil qiladi. 24 bitli orqa tarafdagi signalni muvaffaqiyatli dekodlash uchun kalitga
shifrlanmagan belgilar ketma - ketligi (boshlash vektori) qo'shiladi. Shunday qilib, 64 va 128
bitli kalit uzunliklari haqida gapirish odatiy holdir, ammo kalitning samarali qismi atigi 40 va
104 bitni tashkil qiladi.
Wep-ga passiv va faol hujumlar mavjud. Passivlarga quyidagilar kiradi:
* to'liq qo'pol hujum;
* FMS hujumi-2001 yilda mol Flurer, itzik Mantin va adi Shamir tomonidan taklif
qilingan [1];
* yaxshilangan FMS hujumi [2].
Ushbu hujumlar ushlangan simsiz tarmoq paketlarini tahlil qilishga asoslangan va
ularning ishlashining EF - fektivligi to'plangan ma'lumotlar miqdoriga bog'liq. Wep Second
key-ni olish nazariy jihatdan 6000000 ta paketni ushlab turishni talab qiladi, bu 3-4 soat davom
etishi mumkin [3].
Faol hujumlarning mohiyati ma'lumotlarni nurlantirish uchun simsiz tarmoqqa ta'sir
qilishdan iborat bo'lib, ular qayta ishlangandan so'ng radio tarmoq resurslariga kirish huquqiga
ega bo'ladi. Bularga quyidagilar kiradi:
* boshlash vektorini qayta ishlatish. Hujumchi bir xil ma'lumotni (oldindan ma'lum
bo'lgan tarkibni) tashqi tarmoq orqali hujum qilingan simsiz segmentda ishlaydigan
foydalanuvchiga qayta-qayta yuboradi. Har doim tajovuzkor foydalanuvchiga ma'lumot
yuborar ekan, u radiokanalni (foydalanuvchi va hujum qilingan radio post nuqtasi o'rtasidagi
kanal) tinglaydi va o'zi yuborgan ma'lumotni o'z ichiga olgan shifrlangan ma'lumotlarni
to'playdi. Keyin tajovuzkor asosiy ketma - ketlikni nurli shifrlangan ma'lumotlar va ma'lum
shifrlanmagan ma'lumotlar yordamida hisoblab chiqadi;
* bitlarni manipulyatsiya qilish. Hujum butunlikni boshqarish vektorining zaifligiga
asoslangan. Masalan, tajovuzkor uchinchi darajali ma'lumotni buzish uchun ramka ichidagi
Международный
научный
журнал
№
17
(100),
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishi
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1. Kuralov, Y. A., (2020). Development Of Geometric Creativity
Of Secondary Scholl
Students By Computer. International Journal of Scientific & Technology Research - (IJSTR)
Volume-9 Issue-2, February 2020 Edition, 4572-4576.
2. Kuralov, Y. A., Makhmudova, D. M., (2020). METHODOLOGY OF DEVELOPING
CREATIVE COMPETENCE IN STUDENTS WITH PROBLEMATIC EDUCATION.
European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. 8 No. 4, 2020, Part
IIISSN 2056-5852, 142-146.
Международный
научный
журнал
№
17
(100),
часть
2
«
Научный
импульс
»
Января
, 202
4
1565
3. Akhmedov, B. A., Majidov, J. M., Narimbetova, Z. A., Kuralov, Yu. A. (2020). Active
interactive and distance forms of the cluster method of learning
in development of higher
education. Экономика и социум, 12(79), 805-808.
4. Романец Ю.В., Тимофеев П.А., Шаньгин В.Ф.
Защита информации в
компьютерных системах и сетях. - М.: Радио и связь, 2001. - 376 с.
Topshiriq amaliy ish mavzusi

|
Topshiriq amaliy ish mavzusi
|
bet | 1/5 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 23,04 Mb. | | #259837 |
Bog'liq Amaliy ish Dilshodbek
“Geoinformatika va fazoviy tahlil” fanidan
TOPSHIRIQ
1. Amaliy ish mavzusi: “Geoinformatika va fazoviy tahlil” фанидан
2. Boshlang`ich ma`lumotlar:Топографик – геодезик ишларнинг Маълумот тўплаш, бошқа хусусиятлари инобатга олинади. Табиий офатлар (масалан, тошқинлар, ер кў'чиши) рискини ва таъсирини фазовий таҳлил ёрдамида баҳолаш:
а) Иш бажариладиган объектнинг номи __Buxoro__viloyati Olot tumani_;
б) Геодезик ўлчашлар олиб борилган ҳудудларнинг жойлашув шакли (тоғли, текислик, чўлли ва бошқа) – Tekislik , cho`lli ;
в) Бажариладиган ишларнинг мақсади__ Hududning toposyomkasini bajarish;
г) Геодезик ўлчашлар олиб борилаётган ернинг майдони га;
д) Иш бажариладиган объектнинг қаерда жойлашганлиги тўғрисида маълумот_Buxoro viloyati Olot tumani (N39°24'51,5180" E63°48'03,6595");
е) Съёмка масштаби 1:5000 ;
ж) Бажарилаётган ишнинг қийинлик даража (категория)си __________;
з) Иш бажарилаётган объектнинг характеристикаси (завод, цех ва иншоотлар) _________________________________________________________;
м) Маълумотларни қайта ишлаш, таҳлил қилиш ва қидириш тизими
3. Qo`llanmalar:
1. "Information Retrieval" by C. J. van Rijsbergen: Bu kitob ma'lumot qidiruv tizimlarining nazariy asoslarini o'rganish uchun klassik resurs hisoblanadi. Unda ma'lumot qidiruv tizimlarining asosiy tushunchalari, modellari va ularning ishlash usullari keng yoritilgan.
2. "Introduction to Information Retrieval" by Christopher D. Manning, Prabhakar Raghavan, and Hinrich Schütze: Bu zamonaviy qo'llanma ma'lumot qidiruv tizimlarining asosiy tushunchalarini, shuningdek, matn qayta ishlash va ma'lumotlarni tahlil qilish usullarini o'z ichiga oladi. Ushbu kitobda bayes nazariyasi, vektorli kosmik model va mashinali o'rganishga oid yondashuvlar kabi muhim mavzular qamrab olingan.
3. "Mining of Massive Datasets" by Jure Leskovec, Anand Rajaraman, and Jeff Ullman: Bu kitob katta hajmdagi ma'lumotlar bilan ishlashni, shu jumladan, ma'lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va ularni samarali qidirish usullarini o'rganish uchun juda yaxshi resurs hisoblanadi.
4. "Modern Information Retrieval" by Ricardo Baeza-Yates and Berthier Ribeiro-Neto: Ushbu kitob ma'lumot qidiruv tizimlarining zamonaviy konseptlari va texnologiyalarini, jumladan, veb-qidiruv va multimedia ma'lumotlarini qidirishni yoritadi.
5. "Search Engines: Information Retrieval in Practice" by W. Bruce Croft, Donald Metzler, and Trevor Strohman: Bu kitob amaliy ma'lumot qidiruv tizimlarini yaratish va ulardan foydalanishni o'rganish uchun ajoyib resursdir. Unda ma'lumot qidiruv tizimlarining loyihalanishi, ishlashi va optimallashtirilishi haqida ko'plab amaliy maslahatlar beriladi.
|
| |
Sotsiometrik kartochka - F. I. Sh Sinfi

|
F. I. Sh Sinfi
|
bet | 5/5 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 31,19 Kb. | | #152454 |
Bog'liq so\'rovnoma
№
|
Tip
| Mezonlar |
Tanlanmalar
|
1
|
O'qishda
|
а) Guruh sardori sifatida kimni tanlagan bo‘lardingiz?
|
|
|
|
|
b) Guruh sardori sifatida kimni tanlamagan bo‘lardingiz?
|
|
|
|
|
2
|
Bo‘sh vaqtda
|
а) Tug‘ilgan kuningizda kimni taklif etgan bo‘lardingiz?
|
|
|
|
|
b) Tug‘ilgan kuningizda kimni taklif etmagan bo‘lardingiz?
|
|
|
|
|
|
| |
Rangning CMYK modeli - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 4/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.2. Rangning CMYK modeli
Bu tizimda asosiy ranglar sifatida havo rang, pushti va sariq ranglar olingan.
Bu uchta rang oq qog`ozga surtilganda qog`oz qora rangga kiradi. Lekin toza
bo`yoqlar olish juda qiyinligi sababli bu uchta rangdan hosil qilingan
qora rang biron bir bo`yoq tusiga kirib qoladi. Buning oldini olish uchun
ayiriluvchi ranglar tizimida yuqoridagi uchta rang bilan birga qora rang ham
ishlatiladi. Natijada qora ranglar ko`p bo`lgan tasvirlarni yaratishda boshqa
rangdagi bo`yoqlarning sarflanishi ham keskin kamayadi. Ranglarning bu tizimidan rangli printerlarda, plotterlarda hamda nashriyotning bosma mashinalarida foydalaniladi. Bu tizim undagi asosiy ranglar nomlaridan olingan bo`lib, CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Black) deb ataladi. Bu tizimda har bir asosiy rang foizda ko`rsatiladi. CMYK rang moduli subtraktiv modulga tegishli bo`lib, u nashrni chop etishga tayyorlashda qo`llaniladi. CMYK rang komponentlari sifatida, asosan oq rangdan ayirish natijasida hosil bo`lgan quyidagi ranglar xizmat qiladi:
— havorang (cyan) = oq — qizil = yashil + ko`k;
— to`q qizil {magenta) = oq — yashil = qizil+ko`k;
— sariq (yellow) = oq — ko`k = qizil+yashil.
Bu metod original tasvirni chop etishda ranglarning tabiiy qabul qilinishiga mos keladi. Havorang, to`q qizil va sariq ranglar qo`shimcha hisoblanadi, chunki ular asosiy ranglarni to`ldiradi. Amalda qo`shimcha ranglarni bir-biriga qo`shgan bilan qora rangni bermaydi. Shuning uchun rangli modulga yana bir komponent — qora rang kiritilgan. Natijada rangli modul abbreviaturasida to`rtinchi harf paydo bo`ldi: CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Black). Kompyuter tasvirini poligrafik uskunada chop etish uchun ranglarni CMYK moduli komponentlariga mos keluvchi tarkiblarga ajratish kerak. Bu jarayon ranglarni ajratish deyiladi. Oqibatda har bir komponentning original to`rtta tasviri hosil qilinadi.
Ushbu model ranglarning yutilish (ayirish) printsipini amalga
oshiriladigan qurilmalarda tasvir hosil qilishda rangni ifodalash uchun
qo’llaniladi. Bu printsip eng avvalo qogozga chop qiluvchi qurilmalarda
qo’llaniladi. Ushbu modelning atalishi asosiy subtraktiv ranglar -
xavorang (Cyan) qirmizi (Madenta) va sariq (yellow) ranglar nomida
tuzilgan (1.2-rasm).
|
| |