-rasm. 
Kartoshkani saqlashda mavsumiy omborlar

|
-rasm.
Kartoshkani saqlashda mavsumiy omborlar
|
bet | 3/6 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 42,6 Kb. | | #249479 |
Bog'liq Mavzu Mevalarni boshqariladigan gaz muhitida saqlash reja Meva-www.fayllar.org2-rasm.
Kartoshkani saqlashda mavsumiy omborlar. MAVSUMIY OMBORXONALAR. Maxsulotlarni dala sharoitida saklash kadimdan kullanilib kelingan. Ular kuyidagi usullarga bulinadi:
uyum va xandaklar
takomilashtirilgan uyum va xandaklar.
Dala sharoitida saklash usullari asosan kartoshka va sabzavot asrashga muljallangan. Ortikcha mexnat xarajatlari asosan kul kuchi sarflanib yer maydoni va yopishda ishlatiladigan ananviy material – poxol ishlatilishi sababli kishlok xujaligi ishlab chikarish sharoitida keng tarkalgan. Masalan kartoshka yetishtirishga ixtisoslashtirilgan va urugchilik xujaliklaarida u doimiy bulmagan omborlarda saklanadi. Keyingi yillarda dalada saklash usullarini mukammalashtirish va sarf xarajatlarni kamaytirish maksadida tajriba olib borilmokda.
UYuM VA XANDAKLAR. Kartoshka va sabzavotlarni dala sharoitida saklashning bu usuli keng tarkalgan bulib, uning texnologiyasi yaxshi urganilgan va ishlab chikarish sinab kurilgan. Uyumlar – uzun shtabellarga tukma xolda solingan maxsulotlar bulib, yer ustida yoki unchalik chukur bulmagan kotlavan kurinishidagi joy poxol va tuprok bilan yopilgan, xavo okimini kiritish-chikarish moslamalari xamda xaroratni nazorat kiluvchi asbob bilan jixozlangan.
Xandak maxsulot bilan tuldiriladigan va uyumlar singari yopiladigan shamollatish va xaroratni boshkarish tizimlari bilan jixozlangan uzun ura. Shuningdek chukurlashtirilgan uyum xandaklardan xam foydalaniladi.
3-rasm.
4-rasm.
Uyum va xandaklar urtasida deyarli unchalik fark yuk. Sabzavot turlari va mintakaning tuprok iklim sharoitlarini xisobga olgan xolda u yoki bu saklash usuli tanlanadi.
Uyum va xandaklar yaratish uchun sizot suvlar chukur joylashgan yaxshi shamolllaydigan tanlanadi. Ular oftob kam tushadigan shimoliy nishablik va daraxtlar soyasida bulgani makul. Tuprokning yukori katlamida chirigan koldiklar va axlat bulmasligi lozim. Sanitar talablari buyicha uyum va xandaklarni chorvachilik inshootlari xamda yem xashak va somon garamlari yakinida kurib bulmaydi, chunki bu yerlarda kemiruvchilar kup bulishi mumkin. Maxsulotlarni katta xajmda saklashda ulchami belgilanadi, xarajat manbani xamda transportda keladigan yul inobatga olinadi. Uyum va xandaklar asosiyy yullarga yakin joylashtiriladi. Shuningdek ularni tashkil etishda saklanadigan xosil yetishtirilgan dalalar va istemol manzili xisobga olinib transport xarajatlari imkoni boricha kam bulsin. Uruglik maksadida sabzavot va kartoshkani saklashga muljallangan uyum va xandaklar xosil yigiladigan va ekiladigan maydonga yakin joyda bulishi lozim. Joyni rejalashda eng masuliyatli masala yullarni tugri belgilash xisoblanadi. Yullarni asosan yon tomondan xar 2 katordan keyin 6 metr koldiriladi.
Uyum va xandaklarning ulchamlari va xajmi asosiy kursatkichidir. Kup yillik ishlab chikarish tajribalari asosida sabzavot turlari xususiyatlari va mintakalarning iklim sharoitlariga moslab malum ulcham cheklanishlari yuzaga kelgan. Uyum va xandaklar ulchamini tanlashda 9-jadval malumotlaridn foydalanish mumkin. Sabzavot tuplamlarining xajmini bilib uyum xandaklari xajmi oson xisoblanadi. Kuyida asosiy sabzavot turlarining urtacha xajm birliklari tugrisida malumot berilgan (kg) (metr kub):
Kartoshka 650 – 700; karam 450-500 Lavlagi 550 – 600; piyoz 550-600
Sabzi (kum uyumisiz) 570 – 600; sabzi (kum aralash) 400.
Doimiy bulmagan omborlarning yopilishi – maxsulotni muzlashdan extiyot kilishdir. Kish kanchalik kattik kelsa, omborlarni kumish shunchalik kalin bulishi kerak.
Shuningdek, janubiy tumanlarda xashak ozrok yoki umuman ishlatilmasligi mumkin. Ammo shimol va sharkka uzoklashgan sari xashakdan (asosiy issik saklovchi) sifatida foydalanish mikdori ortib boradi. Uyum va xandaklarning yopish kalinligi jadvalda keltirilgan.
5-rasm.
|
| |