nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ISHNI BAJARISH TARTIBI - 3-4-amaliy mashg’ulot mavzu: Ishlab chiqarishdagi tabiiy va su’niy yorug’likni hisoblash...

|
3-4-amaliy mashg’ulot mavzu: Ishlab chiqarishdagi tabiiy va su’niy yorug’likni hisoblash usullari. Ishning maqsadi
|
bet | 2/3 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 19,38 Kb. | | #101744 |
Bog'liq 3-amaliy. Ishlab chiqarishdagi tabiiy va su’niy yorug’likni hisoblash usullari.ISHNI BAJARISH TARTIBI:
Lyuksmetr Yu-116ning tuzilishi bilan tanishib chiqing
Amaliy ishda derazada 1,2,3,4,5 m masofalarda poldagi belgilar bo’yicha yoritganlikni o’lchang. Bunda stol balandligida / 0.8m / fotoelement yuzasini tepaga qaratib polga parallel holda ushlang. Shu vaqtning o’zida tashqaridagi yoritilganlik ham o’lchanadi.
Formula /3/ bo’yicha o’lchangan beshta nuqtaning har biri uchun tabiiy yoritilganlik koeffitsienti ye ni hisoblang.
Olingan qiymatlar bo’yicha uning o’zgarishi grafigini chizing.
2- jadvaldan foydalanib, tabiiy yoritilganlik koeffitsienti qiymati va yoritish sistemasi bo’yicha oynadan 1,2,3, m va h.k. uzoqlikda bajariladigan ishning turi va razryadini aniqlang.
Chiziqning yo’g’onligi 0,7 mm bo’lganda oynadan 2m masofada chizmachilik ishlarini va mikrometr shkalasining bo’limlari qalinligi 0,7 mm bo’lganda derazadan 4m masofada o’lchov ishlarini bajarib bo’ladimiq
Olingan raqamlarni va qilingan xulosalarni amaliy ish ishiga oid hisobotingizni yozing.
LYUKSIMETRDAN FOYDALANISH TARTIBI:
1 Lyuksimetrdan foydalanishdan oldin, o‘rganiladigan joyda 10-20 minut davomida maslashtiriladi.
2 Lyuksimetr gorizontal holatda qo‘yiladi.
3 SHkala ko‘rsatgichi “0” holda kelganligiga ishonch hosil qilish kerak, aks holda xatolik darajasi kattalashib ketadi.
4 Fotoelementni vilka yordamida ulagich korpusiga ulanadi.
5 O‘lchash holati aniqlanadi (o‘zgartirgich yordamida).
Har bir holat uchun ko‘paytirgich ko‘rsatgichidan foydalaniladi (jadvaldan). Aniqlanadigan joy (sun’iy, tabiiy) yorug‘ligiga qarab o‘lchash boshlanadi. Agar 0-100 bo‘lgan holatda o‘lchancha, o‘lchanadigan xona yorug‘ligining ko‘rsatgichidagi raqami 20 bo‘lsa, uni 10 ga ko‘paytiriladi va xona yorug‘ligi 200 lyuks ekanligi ma’lum bo‘ladi. O‘lchov 3-4 marta takrorlanadi va o‘rtachasi hisoblanadi.
MA’LUMOT UCHUN: Turli xonalar uchun yorug‘lik me’yori.
Uy-joy -100 lks
Oshxona xonalari – 100 lks
Ishlash xonalari – 300 lks
EHM xonalari – 400 lks
Jarrohlik xonasi – 400 lks
O‘quv xonasi – 300 lks
Vrach xonasi – 150-500 lks
|
| |
AVP antivirus dasturlar majmuasi (kompleksi

|
AVP antivirus dasturlar majmuasi (kompleksi
|
bet | 6/7 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 106,42 Kb. | | #104812 |
Bog'liq Kompyuter viruslari va antivirus dasturlari haqida ma\'lumotAVP antivirus dasturlar majmuasi (kompleksi)
Antiviruslar ham dastur bo'lib, virus tomonidan shikastlanishi mumkin. Buning oldini olish uchun antivirus dasturi himoyaga ega bo'ladi, ya'ni unda maxsus alohida modul bo'lib, u antivirusni viruslardan himoyalashga qaratilgan bo'ladi.
Amerika Qo'shma Shtatlarida antivirus dasturlaridan Symentec kompaniyasining Norton Antivirus va Network Associates kompaniyasinig McAfee dasturlari keng tarqalgan.
Rossiya, O'zbekistonda yuqorida ko'rsatilgan antivirus dasturlar bilan birgalikda Rossiya Federasiyasida ishlab chiqarilgan Doctor Web va AVP antivirus dasturlar kompleksi qo'llaniladi.
2005 yilning yakuni bo'yicha Kasperskiy laboratoriyasining AVP antivirus kompleksi eng yaxshi dastur sifatida tan olingan. U modullardan iborat bo'lib, har bir modulni yangilash imkoni mavjud, ya'ni dasturni butunlay o'zgartirmasdan yangi versiyasiga almashtirish mumkin.
AVP kompleksi quyidagi modullardan tashkil topgan:
- AVP Control Center - AVP ning boshqarish markazi.
- AVP Scanner (AVP Skaner) - tashqi xotirani viruslardan tozalash uchun xizmat qiladi.
- AVP Monitor (AVP Monitor) - kompyuterga tarmoq orqali yoki boshqa usullar bilan kirib kelayotgan ma'lumotlardagi va birinchi navbatda kompyuterning tezkor xotirasidagi viruslarni topish uchun xizmat qiladi.
- AVP Updates (AVP yangilash) - dasturni yangi viruslarning namunalari bilan to'ldirish uchun xizmat qiladi.
AVP Control Center
AVP Control Center - boshqaruv moduli bo'lib antivirus kompleksining ishlash rejimlari, tekshiruv parametrlari, usullari, tekshiruvni boshlash vaqti, yangilash vaqtini belgilab beradi. Odatda, AVP kompleksi o'rnatilganidan keyin AVP boshqaruv paneli Windows bilan birgalikda ishga tushadi. Bu holda masalalar satrining o'ng burchagida uning belgisi paydo bo'ladi.
Uni ishga tushirish uchun Pusk/Programmi/AntiViral Toolkit Pro/AVP Control Center ni tanlash kerak. Natijada ekranda uning oynasi hosil bo'ladi.
|
| |
Глобал тармоқ тушунчаси - 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш...

|
1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи. Асосий тушунчалар
|
bet | 4/4 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 13,22 Kb. | | #137056 |
Bog'liq 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интер-hozir.org
Интернет тармоғининг асосий ячейкалари (қисмлари) бу шахсий компьютерлар ва уларни ўзаро боғловчи локал тармоқлардир. Интернет тармоғи – бу глобал тармоқ вакили ҳисобланади.
Интернет алоҳида компьютерлар ўртасида алоқа ўрнатибгина қолмай, балки компьютерлар гуруҳини ўзаро бирлаштириш имконини ҳам беради.
Ўзбекистон Республикасидаги Интернет тармоғининг ривожланиши
Республикамизда миллий Интернет-сегментини ривожлантириш бўйича ишлар ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг “Компьютерлаштиришни янада ривожлантириш ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида” қарори билан тасдиқланган дастурига асосан амалга оширилмоқда.
Ҳозирги вақтда Республикамизда Интернет фойдаланувчиларининг умумий сони 7,3 млн. кишидан ортди, шундан 3,5 млн. киши, яъни 1000та фуқародан 111таси алоқа линиялари орқали Интернетга шахсий компьютерлари орқали уланади. Мобиль Интернет фойдаланувчиларининг сони эса ҳозирги кунда 3,8 млн. кишини ташкил этади.
UZ Миллий домен зонасидаги домен номларининг сони 11088 тани ташкил этди, йил бошига нисбатан бўлган ўсиш 16%ни ташкил этди.
Интернет тaрмoғигa улaш хизмaтлaрни тaқдим этувчи хўжaлик юритувчи субъектлaрнинг сoни бугунги кунда 982тани тaшкил этади
http://hozir.org
|
| |
Fayl viruslarini sinflarga ajratish

|
Fayl viruslarini sinflarga ajratish
|
bet | 2/7 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 106,42 Kb. | | #104812 |
Bog'liq Kompyuter viruslari va antivirus dasturlari haqida ma\'lumotFayl viruslarini sinflarga ajratish.
Fayl viruslari kompyuterlarda keng tarqalgan viruslar. Ular barcha viruslarning tahminan 80% ini tashkil etadi. Bu toifa kompyuter viruslari juda chidamli bo'lib, o'z vaqtida ehtiyot chorasi ko'rilmasa, haqiqiy epidemiyaga aylanadi. Masalan, RCE-1813 yoki Ierusalem (Quddus), Black Friday (qora juma) va boshqa o'ta xavfli viruslardir.
Ko'pchilik tarqalgan fayl viruslari shtammlarga ega, ular baza versiyalaridan uncha farq qilmaydi. Shuning uchun fayl viruslarini quyidagi guruhlarga bo'lish mumkin:
- Vena guruhi. Uning birinchi S-648 deb nomlanuvchi vakili Venada topilgan;
- CASCADE guruhi. RC-1701 deb nomlanuvchi birinchi vakili 1988 yil o'rtalarida topilgan;
- Quddus guruhi. RCE-1813 deb nomlanuvchi uning birinchi vakili 1987 yilning oxirida Quddus universitetida topildi;
- TR viruslar guruhi - mazkur viruslar, taxminlarga ko'ra, Bolgariyada ishlab chiqilgan. O'z navbatida bu guruh uch kichik guruhga bo'linadi. VACSINE, "musiqali qayta yuklash" va "o'z-o'zini yeb qo'yuvchilar".
Ohirgi ikkitasini Vankey Doodle ham deb atashadi.
- Datacrime. Bu guruh vakillari joriy yilning 12 oktyabrida faollashadi va A, V, C, D disklarda 8 sektorni ishdan chiqaradilar.
- Avenger guruhi. RCE-1800, RCE-1000 deb nomlanuvchi mazkur guruh katta zararlash imkoniyatiga ega. U nafaqat fayllarni bajarish chog'ida, balki uni o'qish va ochish vaqtida ham zararlaydi. Bundan tashqari, bu toifadagi viruslar davriy ravishda sektorlardagi fayl va katologlarni yo'qotadi. Vinchesterga matn xabarlarini yozadi.
- Island guruhi (Icelandic).
Shu yerda ta'kidlash kerakki, Datacrime va island guruhiga mansub viruslar hozircha bizning mamlakatimizda yo'q.
Boot viruslari fayl viruslaridan tubdan farq qiladi. Boot viruslarining soni fayl viruslariga qaraganda ancha kam va shuningdek, ular sekinroq tarqaladi.
Fayl viruslari kabi ko'p tarqalgan Boot viruslari ham shtammlarga ega. Hozirgi vaqtda ushbu viruslarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
- Italiya guruhi. "Bxl-1S-a" deb nomlanuvchi uning birinchi vakili 1987 yilning oxirida paydo bo'ldi;
- Pokiston guruhi. Bu guruhga Vgat 86 va Brain 88 viruslari kiradi. Birinchi vakili Vgat 86 Pokistonning Lahor shaxrida 1986 yil topilgan.
Buzish darajasi bo'yicha viruslarni shartli ravishda ikki turga -"illyuzion" va "vandallar" ga bo'lish mumkin. "Illyuzion" guruh qandaydir yoqimli musiqa sadosi yoki namoyish orqali virusni yuqtiradi.
"Vandal" so'zining o'zbekcha lug'aviy ma'nosi - madaniy yodgorliklarni harob etuvchi, xuddi shunday "vandallar" dasturni harob qiladi. Bu toifa viruslar yopiq holatda fayllarni bildirmasdan ishdan chiqaradi.
Tabiiyki, ham fayl tizimini, ham yuklash (Boot) cektoriga zarar yetkazuvchi viruslar ham mavjud.
|
| |
Virusdan himoyalanish usullarini qo'llash

|
Virusdan himoyalanish usullarini qo'llash
|
bet | 4/7 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 106,42 Kb. | | #104812 |
Bog'liq Kompyuter viruslari va antivirus dasturlari haqida ma\'lumotVirusdan himoyalanish usullarini qo'llash
"Virus-himoya vositalari" muammosi xuddi "hujum quroli - himoya quroli" muammosiga o'xshaydi. Himoya vositalari ko'paygan sari hujum vositalari ham takomillashib, uni ishlatuvchilar rag'batlantirilmokda. Nachora, hayot shunday kurashdan iborat. Shuning uchun aytish darkorki, kompyuter viruslari hali ko'p vaqt dolzarb muammo bo'lib qolaveradi, har ikki tomon ham rivojlana beradi.
Himoyalanishning asosiy texnologik sxemasi. Himoyalanishning bunday sxemasi quyidagi bosqichlardan iborat:
- yangi dasturiy mahsulotning dastlabki nazorati;
- qattiq diskni bir necha mantiqiy disklarga ajratish;
- rezident revizor (taftishchi) dasturlar bilan davriy ravishda axborot butligini tekshirib turish;
- arxivlashtirish.
Yangi kiritilayotgan dasturiy ta'minotni nazorat qilish: Birinchi va juda zarur himoya kiritilayotgan dastur va disketalarni nazorat qilishdir. Go'yoki, samolyotning muvaffaqiyatli parvoz qilishi uchun passajirlar batafsil tekshirilganidek, kompyuterda kiruvchi axborotlarni batafsil tekshirish viruslar yuqishining oldini oladi. Har qanday "firma" disketalariga ham ishonaverish kerak emas.
Ularda ham virus bo'lishi mumkin.
Ko'pchilik mashhur fayl va boot-viruslar mavjudligini kirish nazoratining o'zidayoq aniqlash mumkin. Bu jarayon bor-yo'g'i bir necha daqiqani oladi, xolos. Aks holda ko'p vaqt axborotlarni viruslardan tozalashga ketib qoladi. Kirish nazoratini bir nechta marta saralab, maxsus tanlab olingan detektor va fagalardan o'tkazgan ma'qul. Biz quyidagilarni tavsiya etamiz. SCAN, AIDSTEST, DOCTOR, AV, TP48CLS. Fagalarni detektor rejimida ishlatish zarur.
Karantin rejimi: Agar dasturiy ta'minot "begona qo'ldan" olingan yoki yot tashkilotlardan kelgan bo'lsa, mazkur dasturlarni ishlatishda "karantin muddati"ni belgilash foydali. Bunda har bir dastur uchun qat'iy sinov muddatini joriy etish zarur. Bu muddat oy, haftaning kunlari bo'lishi mumkin.
Nega? Chunki, biz yuqorida ayganimizdek, ba'zi bir viruslar ma'lum oy yoki aynan oyning bir kunida o'z "hunarini" ko'rsatadi. Zararlangan dasturlardan tashqari, ba'zida "singan" himoyadagi dasturlar ham xavf tug'diradi (ular ko'proq ofis va o'yin dasturlarida uchraydi). Gap shundaki, dasturning himoyasini olish viruslar faoliyatini kuchaytirib yuboradi. Ayniqsa, "troya" viruslari faollashadi.
Masalan, Ukrainaning Donesk shahrida noqonuniy nusxalangan Formula o'yinlari davriy ravishda SMOS-xotirani o'chirib tashladi.
|
| |
Ривожланиш тарихи - 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи....

|
1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи. Асосий тушунчалар
|
bet | 3/4 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 13,22 Kb. | | #137056 |
Bog'liq 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интер-hozir.org
INTERNET - бу жахондаги хар хил компьютер тармоқлари билан алоқа боғлашга имкон яратувчи техникавий воситалар, дастурий таъминот, стандарт ва битимлар йиғиндисидир.
Саксонинчи йилларда АҚШ мудофаа вазирлиги харбий саноатдаги илмий изланишларни ривожлантириш мақсадида Internet - ARPA net номли экспериментал тармоқни яратади.
Ривожланиш тарихи
APRA net моделида компьютер - манбаа ва компьютер – қабул қилгич қурилма орасида алоқа ўрнатилган. Тармоқда маълумотларни узатиш Internet - IP протокол асосида ташкил қилинган. IP протоколи - тармоқда ишлаш қоидалари ва иш баёнидир. ARPA net яратилгач тахминан 10 йиллардан кейин локал (муайян бир жой) хисоблаш тармоғи (LAN) пайдо бўлди.
Шу билан бирга UNIX операцион тизимли станциялар - компьютерлар дунё юзини кўрди. Бу операцион тизим тармоқда Интернет (IP) протоколи билан бемалол ишлай олади. Жиддий янги масалалар ва уларнинг янгича ечилиш усуллари пайдо бўлиши туфайли янги зарурият пайдо бўлади яъни ташкилотларда ўзларининг локал тармоқлари билан APRA net га уланишни ҳоҳлаб қолдилар.
Интернет билан боғланиш
Оддий телефон линияси орқали Интернетга боғланиш
Мобил телефон орқали Интернетга боғланиш
Интернет тармоғи вазифаси ва ундан фойдаланиш мақсадлари
Интернет тароғининг вазифаси интернет тармоғи абонетларига веб-ҳужжатларни ўқиш, электрон почта, файл узатиш ва қабул қилиш, мулоқотда бўлиш, тармоқда ҳужжатларни сақлаш ва улар билан ишлаш хизматини кўрсатиш.
Интернет тармоғидан ахборотларни алмашиш, масофавий таълим олиш, конференциялар ўтказиш, веб-сайтларни ташкил этиш, электрон почтани жорий қилиш, мулоқот ўрнатиш ва шу каби мақсадларида фойдаланилади.
Интернет тармоғининг тузилиши
Интернет ўз - ўзини шакллантирувчи ва бошқарувчи мураккаб тизим бўлиб, асосан учта таркибий қисмдан ташкил топган:
ахборот
дастурий
техник
Интернет
Интернет тармоғининг техник таъминоти ҳар хил турдаги компьютерлар, алоқа каналлари ҳамда тармоқнинг техник воситалари мажмуидан ташкил топган.
Интернет тармоғининг дастурий таъминоти тармоқка уланган хилма-хил компьютерлар ва тармоқ воситаларини ягона стандарт асосида ишлашни таъминловчи дастурлар.
Интернет тармоғининг ахборот таъминоти Интернет тармоғида мавжуд бўлган турли электрон ҳужжатлар, график расм, аудио ёзув, видео тасвир, веб-сайт ва ҳоказо кўринишдаги ахборотлар мажмуасидан ташкил топган.
|
| |
AVP Control Center oynasi quyidagi bo'limlardan iborat

|
AVP Control Center oynasi quyidagi bo'limlardan iborat
|
bet | 7/7 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 106,42 Kb. | | #104812 |
Bog'liq Kompyuter viruslari va antivirus dasturlari haqida ma\'lumotAVP Control Center oynasi quyidagi bo'limlardan iborat:
- Components - antivirus kompleksiga kiruvchi modullar ro'yxati, versiyalari va oxirgi yangilanish sanasi
- Tasks - bajariladigan vazifalar ro'yxati;
- Report - hisobotlar bo'limi;
- Password - AVP Control Center dasturini yuklashga va chiqib ketishga parol o'rnatish. Kerakli o'zgartirishlar kiritilganidan keyin OK tugmasi chertiladi. O'zgartirishlarni bekor qilib chiqish uchun "Cancel" tugmasi bosiladi.
AVP Scanner moduli
Bu modul foydalanuvchi ko'rsatgan joylarni va ko'rsatilgan vaqtda tekshirish va zarurat tug'ilsa, davolash uchun mo'ljallangan, u avtomatik tarzda AVP Control Center tomonidan yoki foydalanuvchi tomonidan ishga tushishi mumkin.
AVP Scanner modulini ishga tushirish uchun quyidagilarni bajarish kerak bo'ladi:
"Pusk" / "Programmi"/ "AntiViral Toolkit Pro"/ AVP Scanner tanlanadi. Natijada ekranda quyidagi oyna hosil bo'ladi:
U yuklanish jarayonida operativ xotirani virusga tekshiradi va lozim b?lsa yangilanish kerakligini ta'kidlaydi.
Uning oynasi quyidagi kismlardan iborat:
- Location - tekshiriladigan disk va katolog ko'rsatish;
- Objects - tekshiriladigan ob'ektlarni - fayllar turini ko'rsatish;
- Actions - virus topilganida bajariladigan amalni ko'rsatish;
- Options - tekshiruvni olib borish tartibi va parametrlarini ko'rsatish;
- Statstics - hisobot va statistika oynasi.
Location bo'limi
Local Hard Drives - kompyuterning qattiq disklari tekshirilishi kerakligini ko'rsatish;
Network Drives - tarmoq qattiq disklari tekshirilishi kerakligini ko'rsatish;
Floppy Drives - disketa tekshirilishi kerakligini ko'rsatish;
Add Folder - joriy katlogni tekshirish lozim bo'lgan kataloglarga qo'shish;
Scan Now - tekshiruvni boshlash;
Object - topilgan xato va virusli fayllarni ko'rsatish bo'limi.
Objects bo'limi
Memory - xotirani tekshirish;
Sectors - qattiq disk yoki disketaning yuklanish sektorini tekshirish;
Files - fayllarni tekshirish;
Packed Files - siqilgan fayllarni tekshirish;
Archives - arxiv fayllarini tekshirish;
Mail databases - elektron pochta fayllarini tekshirish;
Smart - tekshiruvni yuzaki o'tkazish;
Programs - faqat dastur fayllarini tekshirish;
All files - barcha fayllarni tekshirish;
User defined - foydalanuvchi ko'rsatgan turdagi fayllarni tekshirish.
Actions bo'limi
Report Only - topilgan virus to'g'risida faqat hisobot berish.
Display Disinfect dialog - aniqlangan virus faylini davolash to'g'risida so'rov oynasini chiqarish;
Disinfect automatically - avtomatik tarzda davolash;
Delete object automatically - aniqlangan virusli fayllarni avtomatik tarzda o'chirish;
Copy to Infected Folder - topilgan virusli fayllarni ko'rsatilgan katalogga ko'chirish.
|
| |
16-mavzu. Arxitektura va qurilishda qurilish konstruksiyalarni vizual dasturlash texnologiyalari. Reja

|
16-mavzu. Arxitektura va qurilishda qurilish konstruksiyalarni vizual dasturlash texnologiyalari. Reja
|
bet | 1/4 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 81,58 Kb. | | #128923 |
Bog'liq 16-mavzu. Arxitektura va qurilishda qurilish konstruksiyalarni vizual dasturlash texnologiyalari.
16-mavzu. Arxitektura va qurilishda qurilish konstruksiyalarni vizual dasturlash texnologiyalari.
Reja:
Vizual dasturlash va vizual foydalanuvchi interfeyslarning asosiy afzalliklari va prinsiplari.
Vizual dasturlash muxiti ob’ektlari va elementlari.
Interfeys formulalari va komponentlari. V
izual dasturlash muxitida interfeysli dasturlar yaratish.
Shart ifodalarini bir qator amallar taqdim qiladi. Ushbu amallarning barchasi ikkita operand qabul qiladi va natija sifatida boolean turidagi mantiqiy qiymat qaytaradi. Faqatgina ikkita mantiqiy qiymat mavjud, ular True (ifoda rost) False (ifoda yolg’on) qiymatlardir.
Taqqoslash amallari. Eng sodda shart ifodalariga taqqoslash amallari misol bo‘lib, ular ikki qiymatni taqqoslash uchun ishlatiladi. Python quyidagi taqqoslash amallarini qo‘llab-quvvatlaydi:
== - agar ikki operand teng bo‘lsa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
!= - agar ikki operand teng bo‘lmasa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
> (dan katta) – agar birinchi operand ikkinchisidan katta bo‘lsa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
< (dan kichik) – agar birinchi operand ikkinchisida kichik bo‘lsa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
>= (dan katta yoki teng) – agar birinchi operand ikkinchisidan katta yoki teng bo‘lsa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
= (dan kichik yoki teng) – agar birinchi operand ikkinchisidan kichik yoki teng bo‘lsa True, aks holda False qiymat qaytaradi;
Murakkab shartli ifodalarni yozish, odatda mantiqiy amallar yordamida amalga oshiriladi. Pythonda quyidagi mantiqiy operatorlar mavjud:
and (mantiqiy ko‘paytirish). Murakkab ifodadagi biror bir qism ifodani qiymati False bo‘lsa, ifodaning yakuniy qiymati False , aks holda True qiymat qaytaradi. Masalan:
|
| |
JavaScript Literals - 10-ma’ruza. JavaScript asoslari. JavaScript stsenariyli tilining xususiyatlari. Reja

Barcha JavaScript identifikatorlari katta-kichik harflarga sezgir . O'zgaruvchilar
lastName
va
lastname, ikki xil o'zgaruvchilardir:
JavaScript ma'lumotlar turlari
JavaScript o'zgaruvchilari turli xil ma'lumotlarni saqlashi mumkin:
raqamlar, satrlar,
ob'ektlar va boshqalar:
Ma'lumotlar turlari haqida tushuncha
Dasturlashda ma'lumotlar turlari muhim tushunchadir. O'zgaruvchilar
ustida ishlay olish
uchun tur haqida biror narsa bilish muhimdir. Ma'lumotlar turlarisiz kompyuter buni xavfsiz hal
qila olmaydi:
JavaScript satrlari
let carName1 = "Volvo XC60"; // Using double quotes
let carName2 = 'Volvo XC60'; // Using single quotes
JavaScript raqamlari
let x1 = 34.00; // Written with decimals
let x2 = 34; // Written without decimals
JavaScript mantiqiy
let x = 5;
let y = 5;
Key words: gravity and soil dams, flat and spatial structures, natural frequencies and mode shapes.
В

|
Key words: gravity and soil dams, flat and spatial structures, natural frequencies and mode shapes.
ВBog'liq Irrigatsiya va Melioratsiya jurnaliKey words: gravity and soil dams, flat and spatial structures, natural frequencies and mode shapes.
В
ведение. При проектировании гидротехнических
сооружений в высокосейсмических регионах,
как правило, их прочность оценивается по упрощенной
расчетной схеме, заложенной в нормативных документах.
В лучшем случае прочность таких сооружений
оценивается по плоской расчетной схеме, что также не
всегда дает возможность её правильного представления.
Рациональное
проектирование
пространственных
сооружений
требует
использования
уточненных
расчетных схем, полнее отражающих фактические
"Irrigatsiya va melioratsiya" jurnali №4(34).2023
33
ГИДРОТЕХНИКА ИНШООТЛАРИ ВА НАСОС СТАНЦИЯЛАР
|
| |
HYDRAULIC ENGINEERING STRUCTURES AND PUMP STATIONS

жаси орасидаги боғланиш графиги келтирилган (2-расм).
Худди шу тартибда, ҳар қандай сув сарфлари учун махсус
Excel дастурида ҳисобларни амалга ошириш мумкин.
Ушбу тиндиргич 2 та камерадан иборат: 1-трапециа-
дал кўндаланг кесимли биринчи камера, 2-трапециадал
кўндаланг кесимли иккинчи камера, 3-грунтдан тиклан-
ган бўлгич девор, 4-юпқа деворли трапециадал кўндаланг
кесимли "Чиполетти" сув ўлчагичи, 5-Ø300 мм диаметр-
2-расм. S
wОП2
= f(L) орасидаги боғланиш графиги
3-расм. Такомиллаштирилган тиндиргич камералари плани
ли қувур. 1-камера трапециадал кўндаланг кесимга эга,
узунлиги 25 м, эни 13 м, чуқурлиги 4 м; 2-камера тра-
пециадал кўндаланг кесимга эга, узунлиги 16 м, эни 13
м, чуқурлиги 4 м, мембрана билан қопланган; 1 ва 2-ка-
мера ўртаси бўлгич девор билан бўлинган ва унинг осто-
насига трапеция шаклида сув ташлагич ўрнатилган. Сув
ташлагич иншооти юпқа деворли трапециадал кўндаланг
кесимли "Чиполетти" сув ўлчагичи шаклида ўрнатилади.
Сув ташлагич ҳам участка каналидан тиндиргичга кела-
ётган сув сарфини ўлчашга, ҳам
H = 0,6 м чуқурликдаги
тиниқ сувни 1-камерадан 2-камерага узлуксиз ўтказиб
туради ва 2-камерадаги насослар орқали тизимга су-
внинг доимий етказилиб турилишини таъминлайди.
Хулосалар
1. Зарафшон дарёси сув оқимининг хам лойқали-
ги сабабли, томчилатиб суғориш тизимидаги тиндир-
гичларнинг ўлчамлари такомиллашмаганлиги туфайли
уларнинг узунлиги бўйича лойқаларнинг чўкиши тў-
лиқ таъминланмаган. Шу сабабли, Самарқанд вилояти
Оқдарё ва Иштихон туманлари фермер хўжаликларида-
ги томчилатиб суғориш тизимларида тадқиқот ишлари
олиб борилди.
2. Тажрибалар таҳлиллари шуни кўрсатадики, ўтка-
зилган тажриба майдонларида тиндиргичларда унинг
бошидан охиригача лойқа чўкиндиларининг чўкиш да-
ражаси ўртача Амударё шароитидан фарқи 30 фоиздан
50 фоизгача ташкил этмоқда. Натижада, суғориш жараё-
нида тизим фильтрлари ва қувурлар томизгичларида хам
лойқа сувларнинг чиқиши кузатилди, яъни томизгичлар-
даги лойқалик 0,24 г/л. дан 1,139 г/л. гача ташкил қилди.
3. Тажриба участкаларидан олинган лойқалик наму-
налари лаборатория таҳлили шуни кўрсатадики, Зараф-
шон дарёсидан сув билан таъминланган фермер хўжа-
ликлари томчилатиб суғориш тизими тиндиргичларига
кирадиган оқим лойқалиги Амударё шароитига нисбатан
анча юқори эканлигини кўрсатди, яъни тажриба участка-
ларига мос равишда тиндиргич бошида 2,25 г/л, 7,115 г/л,
Irrigatsiya va melioratsiya №4(34). 2023 Journal of Irrigation

Irrigatsiya va melioratsiya №4(34). 2023 Journal of Irrigation
Download
2,88 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
27.01.2024
Hajmi
2,88 Mb.
#147078
Download
2,88 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Irrigatsiya va melioratsiya №4(34). 2023 Journal of Irrigation
Download
2,88 Mb.
Matnni ko'rish
-расм. “Қоратери Ботир пахтаси” фермер

|
-расм. “Қоратери Ботир пахтаси” фермерBog'liq Irrigatsiya va Melioratsiya jurnali1-расм. “Қоратери Ботир пахтаси” фермер
хўжалигидаги томчилатиб суғориш тизимидаги
мембранали тиндиргич
А.Г.Хачатрян усули бўйича олиб борилди. Бу усул бўйича
ҳисоблаш тартиби қуйидагича амалга оширилади [8, 9,
10, 11].
Тиндиргичда лойқаларнинг чўкиш эгри чизиғи
қуйидаги формула бўйича аниқланади:
(1)
бу ерда: S
wo
– турбулент оқимнинг таъсири йўқ ҳолат
учун чўкиш эгри чизиғи ординатаси;
∆S
wo
– турбулентликка тузатма.
Тинч ҳолатдаги сувдаги чўкиш эгри чизиғи қуйидаги
формула бўйича аниқланади:
(2)
бу ерда: w
o
– тиндиргичнинг қамраб олишдаги гидрав-
лик йириклик;
)
(w
P
– лойқалар тарқалиши функцияси.
Тиндиргичнинг қамраб олиши қуйидаги формула
бўйича аниқланади:
(3)
бу ерда:
ϑ, H
ср
– мос равишда тиндиргичдаги ўртача
тезлик ва чуқурлик;
L – танланган участкадаги тиндиргич узунлиги.
Тиндиргичдаги ўртача чуқурлик:
(4)
бу ерда:
ω – тиндиргич жонли кесим юзаси;
B – тиндиргич сув сатҳи бўйича кенглиги.
Лойқа фракцияларининг йириклиги бўйича тақсимо-
ти Хачатрян қонуниятига мос келади:
(5)
бу ерда:
Ј – < w гидравлик йирикликдаги қиёсий лой-
қалик;
C – фракцияларнинг йириклиги бўйича тақсимлани-
ши доимий функцияси.
Ҳисоб учун P
2,27
ва P
0,09
фракцион таркиб бўйича лой-
қа эгри чизиғи ординатаси фойдаланилган, яъни 0,05 ва
0,01 мм диаметрли фракцион таркиб учун гидравлик йи-
риклик 2,27 ва 0,09 мм/с ҳолатда. У ҳолда,
(6)
Доимий С аниқлаган ҳолда лойқа фракцион таркиби
жами ордината эгри чизиғи қуйидаги формула бўйича
аниқланади:
(7)
У ҳолда, чўкиш эгри чизиғи ординаталари қуйидаги
формула бўйича аниқланади:
(8)
|
| |
№4(34).2023 Journal of "Irrigation and melioration"

агрегатининг тиндиргичдан сув олиш қуввати 315 м
3
/
соат бўлган ҳолатда, сувнинг тиниш масофаси камида
25 м. ни ташкил қилади. Тиндиргич ҳовузи камида икки
камерадан иборат бўлиши керак. Ҳисоб-китобларга
кўра тиндиргич ҳовузининг умумий узунлиги 41 м,
кенглиги 13 м, шундан биринчи камеранинг узунлиги
25 м, чуқурлиги 2 м, иккинчи камеранинг узунлиги 16
м, чуқурлиги 1,7 м бўлади. Юқоридаги тавсиялар бўйича
бир марта тўлдирилган тиндиргичлардаги сув ҳажми 3–5
гектарга етади, 20 гектар ерни суғориш учун суғориш
такти 6 мартани ташкил қилади. Юқоридаги тавсиялар
Зарафшон дарёсидан сувбилан таъминланган фермер
хўжаликлари учун анча ноқулайликларни келитириб
чиқармоқда. Бундан ташқари, Зарафшон дарёси сув
оқимининг лойқалиги сабабли томчилатиб суғориш
тизимидаги иншоотларнинг лойқа босиши натижасида
тез ишдан чиқиши кузатилади. Шу сабабли, томчилатиб
суғориш технологиясида сув тиндиргич иншоотларининг
мақбул параметрларини аниқлаш долзарб масалалардан
бири ҳисобланади.
Тадқиқотнинг мақсади. Томчилатиб суғориш
тизимидаги тиндиргич иншоотларининг лойқа чўкиши
жараёнларини ўрганиш, мақбул параметрларини
асослаш ҳамда самарали ишлаши бўйича тавсиялар
ишлаб чиқишдан иборат (Зарафшон дарёси мисолида).
Тадқиқот усули. Тадқиқот жараёнида дала-кузатув
усуллари ҳамда гидравликада умумий қабул қилинган
услублар, тажриба натижаларини гидравлик ҳисоблар
билан таққослаш усулларидан фойдаланилган.
Тадқиқот объекти: Самарқанд вилояти Оқдарё ва
Иштихон туманларидаги фермер хўжаликлари.
Тадқиқот натижалари ва таҳлиллар. Зарафшон
дарёси сув оқимининг лойқалиги сабабли, томчилатиб
суғориш тизимидаги тиндиргичларнинг ўлчамлари
такомаллашмаганлиги туфайли, уларнинг узунлиги
бўйича лойқаларнинг чўкиши тўлиқ таъминланмаган.
Участка каналларидан сувнинг тиндиргичларга доимий
келиб туришини кўзда тутилса, у ҳолда қурилган
тиндиргичлар узунлиги бўйича лойқалар тўлиқ чўкишга
улгурмайди. Пировардида далаларни суғориш жараёнида
тизим фильтрлари ва қувурлар томизгичларидан ҳам
лойқа сувларнинг чиқиши кузатилади. Шу сабабли
Зарафшон дарёси ҳавзасидан сув олувчи бир қанча фермер
хўжаликларидаги томчилатиб суғориш тизимларида
тиндиргичлар ўлчамларини такомиллаштириш бўйича
тадқиқотлар олиб борилди.
Тиндиргичлардаги лойқа чўкиш жараёни ҳисобини
Ключевые слова - Irrigatsiya va melioratsiya №4(34). 2023 Journal of Irrigation

|
Irrigatsiya va melioratsiya №4(34). 2023 Journal of IrrigationBog'liq Irrigatsiya va Melioratsiya jurnaliКлючевые слова: капельное орошение, отстойник, осаждение наносов, капельницы, мембрана, створ, батометр, ка-
мера отстойников.
JUSTIFICATION OF WATER SOFTENER’S PARAMETERS IN
DRIP IRRIGATION TECHNOLOGY
(IN THE CASE OF THE ZARAFSHON RIVER)
А.А.Yangiev – professor, d.t.s., D.S.Adjimuratov – PhD, associate professor, Sh.N.Azizov – assistant,
“Tashkent institute of irrigation and agricultural mechanization engineers” national research university
Abstract
This article presents the results of field studies on the sedimentation process in the sedimentation tanks of the drip irrigation
system, conducted in the farms of the Akdarya and Ishtikhan districts of the Samarkand region, which are supplied with water from the
Zarafshan River.Calculation of sediment settling process in sedimentation tanks was carried out by the method of A.G.Khachatryan
and a graph of the relationship between the length of the sedimentation tank and the degree of sediment clarification was determined.
Optimal parameters of water softener pools are based on hydraulic calculations.
Key words: drip irrigation, sump(settler),sedimentation, droppers, membrane, gate, bathometer, sump chamber.
К
ириш. Ўзбекистон Республикаси Президентининг
2019 йил 25 октябрдаги “Қишлоқ хўжалигида
сув
тежовчи
технологияларни
жорий
этишни
рағбатлантириш механизмларини кенгайтириш чора-
тадбирлари тўғрисида”ги қарорида қишлоқ хўжалигида
томчилатиб суғориш технологияларидан янада самарали
фойдаланиш йўналишида махсус илмий тадқиқот
ишларини олиб бориш зарурлиги кўрсатиб ўтилган [1,
2, 3, 4, 5, 6]. Амударёдан сув олувчи фермер ва деҳқон
хўжаликлари пахта майдонларида 20 гектар майдонда
точилатиб суғориш технологиясининг сув тиндиргични
қуриш бўйича тавсия этиладиган ўлчамлар қуйидагича
[7]. Аму-Бухоро машина каналидан сув олувчи суғориш
тармоқларида сувнинг лойқалиги ўртача 2–3 кг/м
3
ва ундаги лойқа заррачаларининг ўртача фракцияси
0,25–1,1 мм бўлишини эътиборга олсак, насос
|
| |
JavaScript funksiyalari va hodisalari

JavaScript funksiyalari va hodisalari
JavaScript function JavaScript kodining blokidir, uni “chaqirganda” bajarish mumkin.
Masalan, foydalanuvchi tugmani bosganida, masalan, hodisa sodir bo'lganda, funktsiya
chaqirilishi mumkin.
JavaScript yoki da
HTML hujjatiga istalgan miqdordagi skriptlarni joylashtirishingiz mumkin.
Skriptlar HTML-sahifaning , bo'limida yoki ikkalasida ham joylashtirilishi mumkin
.
da JavaScript
Ushbu misolda JavaScript HTML sahifasining bo'limiga functionjoylashtirilgan .
Tugma bosilganda funktsiya chaqiriladi (chaqiriladi):
da JavaScript
Ushbu misolda JavaScript HTML sahifasining bo'limiga functionjoylashtirilgan .
Tugma bosilganda funktsiya chaqiriladi (chaqiriladi):
Skriptlarni elementining pastki qismiga joylashtirish displey tezligini yaxshilaydi,
chunki skriptni talqin qilish displeyni sekinlashtiradi.
Tashqi JavaScript
Skriptlar tashqi fayllarga ham joylashtirilishi mumkin:
Bir xil kod turli xil veb-sahifalarda ishlatilsa, tashqi skriptlar amaliydir.
JavaScript fayllari .js fayl kengaytmasiga ega .
Tashqi skriptdan foydalanish uchun skript fayli nomini tegning src(manba) atributiga
kiriting: |
Tashqi havolalar - 10-ma’ruza. JavaScript asoslari. JavaScript stsenariyli tilining xususiyatlari. Reja

JavaScript satr uzunligi va qator uzilishlari
Eng yaxshi o'qilishi uchun dasturchilar ko'pincha 80 belgidan ortiq kod satrlaridan qochishni
yaxshi ko'radilar. Agar JavaScript bayonoti bitta satrga to'g'ri kelmasa,
uni buzish uchun eng
yaxshi joy operatordan keyin bo'ladi:
JavaScript qiymatlari
JavaScript sintaksisi ikki turdagi qiymatlarni belgilaydi:
Ruxsat etilgan qiymatlar
O'zgaruvchan qiymatlar
Ruxsat etilgan qiymatlar
Literals deb ataladi .O'zgaruvchan qiymatlar
o'zgaruvchilar deb
ataladi .
(ЗАРАФШОН ДАРЁСИ МИСОЛИДА)

|
(ЗАРАФШОН ДАРЁСИ МИСОЛИДА)Bog'liq Irrigatsiya va Melioratsiya jurnali(ЗАРАФШОН ДАРЁСИ МИСОЛИДА)
А.А.Янгиев – профессор, т.ф.д., Д.С.Аджимуратов – доцент, PhD, Ш.Н.Азизов – ассистент,
“Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” миллий тадқиқот уни-
верситети
Аннотация
Ушбу мақолада томчилатиб суғориш тизимидаги тиндиргич иншоотларида лойқа чўкиши жараёнларини ўрганиш
ҳамда Зарафшон дарёсидан сув билан таъминланадиган Самарқанд вилоятининг Оқдарё ва Иштихон туманларидаги фер-
мер хўжаликларида олиб борилган дала тадқиқотлари натижалари келтирилган. Тиндиргичлардаги лойқа чўкиш жараёни
ҳисобини А.Г.Хачатрян усули бўйича олиб борилган ҳамда тиндиргичнинг узунлиги ва лойқа тиниш даражаси орасидаги
боғланиш графиги аниқланган. Гидравлик ҳисоблар орқали тиндиргичларнинг оптимал параметрлари асосланган.
Таянч сўзлар: томчилатиб суғориш, тиндиргич иншооти, лойқа чўкиши, томизгичлар, мембрана, створ, батометр,
тиндиргич камералари.
ОБОСНОВАНИЕ ПАРАМЕТРОВ ОТСТОЙНИКОВ В СИСТЕМЕ
ТЕХНОЛОГИИ КАПЕЛЬНОГО ОРОШЕНИЯ
(НА ПРИМЕРЕ РЕКИ ЗАРАФШАН)
А.А.Янгиев – профессор, д.т.н., Д.С.Аджимуратов – доцент, PhD, Ш.Н.Азизов ассистент,
Национальный исследовательский университет «Ташкентский институт инженеров ирригации и механизации
сельского хозяйства»
Аннотация
В данной статье привидены результаты натурных исследований по изучению процесса отстаивания наносов в отстой-
никах системы капельного орошения, проведенных в фермерских хозяйствах Акдарьинского и Иштиханского районов
Самаркандской области, которые снабжаются водой из реки Зарафшан. Расчет процесса отстаивания наносов в отстойни-
ках проведён по методу А.Г.Хачатряна и определён график взаимосвязи между длиной отстойника и степени осветлиния
наносов. По результатам гидравлического расчета обоснованы оптимальные параметры отстойников.
|
| |
Интернет нима? - 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи....

|
1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи. Асосий тушунчалар
|
bet | 2/4 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 13,22 Kb. | | #137056 |
Bog'liq 1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интер-hozir.org
Интернет (Internet) - бу бутун жаҳон компьютер тармоқлари мажмуидир, яъни ягона стандарт асосида фаолият кўрсатувчи жаҳон глобал компьютер тармоғидир.
Интернет (internet) - минглаб локал ва минтақавий компьютер тармоқларни бирлаштирувчи ахборот тизими ҳисобланади.
WWW – World Wide Web – бутун дунё ўргамчак тўри ҳисобланиб, Интернет ресурсларини ташкил этиш ва ундан фойдаланишни таъминлаб беради.
Интернетнинг асосий тушунчалари:
Интернет – International network - халқаро тармоқ маъносини англатади
Веб сайт – бирор бир соҳага, фаолиятга, воқеа ва ходисага бағишланган маълумотларни ўзида жамлаган Интернет саҳифалар мажмуи.
Интернет провайдер – Интернет тармоғи хизматларидан фойдаланишни таъминлаб берувчи юридик шахс.
Электрон почта – Интернет тармоғи орқали тезкор маълумотлар ва хабарлар алмашиш тизими
Интернет манзил (URL) – Интернет тармоғида жойлаштирилган ахборот ресурсларининг мурожаат манзиллари.
Proxy – локал тармоққа уланган компьютерларни битта алоқа канали орқали Интернет хизматидан фойдаланишни ташкил этиш хизмати
Веб сервер – веб саҳифаларни жойлаштириш, бошқариш ва улардан фойдаланишни ташкил этиш ҳамда фойдаланувчилар сўровларига ишлов бериш хизмати
Локал тармоқ
Локал тармоқ
Фойдаланувчи
Провайдер
Провайдер
Фойдаланувчи
Юқори тезликка эга бўлган алоқа линияси
Алоқа линиялари
Коммуттацион алоқа линиялари
Модем лар
Интернет - бу ягона стандарт асосида фаолият кўрсатувчи жаҳон глобал компьютер тармоғидир. Унинг номи икки хил талқин қилинади, яъни “International Network” – халқаро тармоқ ва “Interconnected networks” «тармоқлараро» деган маънони англатади.
|
| |
Hozirgi zamon psixologiya fanining tuzilishi va metodlari

|
Hozirgi zamon psixologiya fanining tuzilishi va metodlari
|
bet | 1/7 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 69 Kb. | | #106643 |
Bog'liq HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TADQIQOT METODLARI
HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TADQIQOT METODLARI
Reja:
Hozirgi zamon psixologiya fanining predmeti.
Hozirgi zamon psixologiya fanining metodlari.
a) Kuzatish
b) Eksperiment
Psixologik tadqiqot o`tkazish bosqichlari.
Tayanch iboralar. Hozirgi zamon psixologiya fanining tuzilishi, uning asosiy tarmoqlari. Psixologiya fanining ilmiy tekshirish metodlari. Kuzatish. eksperiment: laboratoriya va tabiiy eksperiment. Psixodiagnostika metodlari va ularning qo`llanilishi: suhbat, anketa, faoliyat jarayoni va uning mahsulotlarini tahlil qilish.Test metodi va uning qo`llanilishi.
HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYA FANINING TUZILIShI
Hozirgi zamon psixologiya fani amaliyotning turli sohalari bilan bog`langan, g`oyat tarmoqlanib ketgan fanlar tizimidan iborat. Psixologiya fanining barcha sohalarini quyidagi asoslar bo`yicha klassifikatsiya qilish mumkin:
1) konkret faoliyatning psixologik tomoni;
2) taraqqiyotning psixologik tomoni;
3) insonning (taraqqiyot va faoliyat sub`ekti sifatida) jamiyatga bo`lgan munosabatining psixologik tomoni.
Konkret faoliyatning psixologik tomoni bo`yicha psixologiya fanining bir qator sohalarini ajratib ko`rsatish mumkin.
MEHNAT PSIXOLOGIYASI. Mehnat psixologiyasi inson mehnat faoliyatining psixologik xususiyatlarini, mehnatni ilmiy asosda tashqil qilishning psixologik asoslarini o`rganadi. Odamning kasb uchun muhim ahamiyatga ega xususiyatlarini, mehnat malakalarining shakllanishi va taraqqiyoti qonuniyatlarini o`rganish, ishlab chiqarish vositalarining turli xususiyatlari (rangi, mosligi, joylashishi) ish joyi kabilarning kishiga (mehnatkashga) ta`sirini o`rganish mehnat psixologiyasining vazifasiga kiradi.
Mehnat psixologiyasining taraqqiyoti jarayonida uning tarkibidan bir qancha mustaqil sohalar ajralib chiqdi. Shulardan biri INJENERLIK PSIXOLOGIYASI. Injenerlik psixologiyasi inson va mashina o`rtasidagi vazifalarni taqsimlash, ularning vazifalarini muvofiqlashtirish kabi muammolarni o`rganadi. Psixologiyaning bu sohasi asosan avtomatlashtirilgan tizimlarni boshqaruvchi operatorlarning faoliyatini o`rganadi. Keyingi yillarda mehnat va injenerlik psixologiyasi tarkibidan avval aviatsiya, keyinchalik kosmik psixologiya ajralib chiqdi.
|
| |
"Irrigatsiya va melioratsiya" jurnali №4(34).2023

Лойқаликнинг ўзгариши эгри чизиғи ординаталари
қуйидагича:
(9)
Турбулентлик тузатмаси қуйидагича:
(10)
бу ерда: – қиёсий критик лойқалик.
(11)
бу ерда:
ρ
кр
– критик лойқалик.
Критик лойқалик А.Г. Хачатрян формуласи бўйича
аниқланади [7, 8, 9]:
(12)
бу ерда: – берилган лойқаликдаги фракциянинг
қиёсий таркиби, бирлик улушида.
(13)
Турбулент пулсациясининг муаллақ ташкил қилувчи-
си қуйидагича:
(14)
бу ерда:
n – тиндиргич ўзани ғадир-будурлиги;
ϑ – тиндиргичдаги ўртача тезлик.
(1) ва (5) бўйича тиндиргичдаги қамраш бўйича тур-
булент оқимдаги лойқаларнинг чўкиш эгри чизиғини
аниқлаш ҳисобий формуласига эга бўламиз.
(15)
Тиндиргич узунлиги ундаги лойқаларнинг тиниш да-
ражаси бўйича ҳисобланади (3):
(18)
бу ерда:
S
o
w>0,09
– тиндиргичда лойқа фракцияси 0,01
(16)
бу ерда:
w
o
– тиндиргичнинг берилган чўкиш даража-
сини таъминловчи қамрови.
Талаб қилинган тиндиргичнинг қамрови қуйидаги
формуласи бўйича аниқланади:
(19)
Коагуляция биринчи остонаси қуйидагича аниқлана-
ди:
(20)
бу ерда:
H
ср
– тиндиргичдаги ўртача тезлик, мм;
t
1
– чўкиш интенсивлигининг бошланиш вақти. с.
Коагуляция иккинчи остонаси қуйидагича аниқлана-
ди:
(21)
бу ерда:
ρ
0,09
– лойқа ҳосил қиладиган лойқалик
w=0,09
мм/с,
кг/м
3
(22)
бу ерда:
ρ
0
– тиндиргич бошидаги бошланғич лойқа-
лик, кг/м
3
.
Коагуляциялашган массанинг П
2
гача интервалдаги
чўкиш эгри чизиғи қуйидагича аниқланади[10]:
(23)
бу ерда:
К – эмпирик
коэффициент
(24)
Коагуляция иккинчи остонасигача лойқаларнинг
чўкиш эгри чизиғи жами ординатаси
( ), (19, 20, 24) бўйича қуйидаги формуладан аниқла-
нади:
(25)
Тиндиргич самарали узунлиги қуйидаги формула
дан
аниқланади:
(26)
Қуйида юқорида келтирилган формулалардан фойда-
ланган ҳолда, тиндиргичга ариқдан келадиган сув сарфи
Q=0,3 м
3
/с, ариқдаги сувнинг лойқалиги:
ρ=3,5–5,0 г/л,
тиндиргич ўлчамлари:
b=13 м;
H=4,0 м;
L=30–300 м бўлган
ҳол учун тиндиргичнинг узунлиги ва лойқа тиниш дара-
(17)
Юқорида келтирилган усул қум ва лой лойқалар учун
самарали усул ҳисобланади. Тиндиргичларда тезлик
0,2–0,4 м/с бўлганда ушбу усул қониқарли натижаларни
беради.
Тиндиргичдаги лойқалар чўкиши коагуляцион ҳолат
учун қуйидагич топилади:
мм дан катта бўлгандаги тиниш даражаси;
S
o
w>0,09
– тиндиргичда лойқа фракцияси 0,01 мм дан
кичик бўлгандаги (
w=0,09 мм/с) тиниш даражаси;
α – оқимда коагуляция пайдо бўлишини инобат-
га олувчи коэффициент.
Бунда тиндиргичдаги тезлик
ϑ
ср
≤ 0,1м/с бўлганда
α=0,85 тенг.
S
w
> 0,09 қиймат (2) шарт бўйича қуйидагича аниқла-
нади:
ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИНИ МЕХАНИЗАЦИЯЛАШ

|
ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИНИ МЕХАНИЗАЦИЯЛАШBog'liq Irrigatsiya va Melioratsiya jurnaliҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИНИ МЕХАНИЗАЦИЯЛАШ
Б.П.Шаймарданов, П.Т.Бердимуратов, Д.М.Рузиев, А.Ш.Рахимов
Экиш олди тасмали фрезалаш, томчилатиб суғориш қувурини жойлаштириш
ва экиш имконли комбинациялашган агрегат яратиш ........................................................42
ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИНИ ЭЛЕКТРЛАШТИРИШ ВА АВТОМАТЛАШТИРИШ
Р.А.Муминов, М.Н.Турсунов, Ҳ.Сабиров, Т.З.Аxтамов
Ясси рефлекторлaр билaн жиҳозлaнгaн кўчмa фотоиссиқлик қурилмaнинг
сaмaрaдорлигини ошириш ..............................................................................................48
A.A.Turdibayev, S.A.Keshuov
Elektrogidravlik effekt yordamida ekinlarini suyuq eritmali o‘g‘it bilan oziqlantirish
samaradorligini oshirish ..............................................................................................................54
Sh.Imomov, K.Usmonov, V.Tagaev
Dilution of organic poultry waste in anaerobic mode treatment ...................................................60
А.М.Плахтиев, Я.А.Мелибоев
Безразрывные сильноточные преобразователи систем контроля и управления ............63
N.A.Nuraliуeva, G.K.Sidikova
Purkab ishlov beruvchi elektromexanik qurilmaning konstruktsiyasi va fizik
modelini ishlab chiqish ......................................................................................................67
СУВ ХЎЖАЛИГИ СОҲАСИ УЧУН КАДРЛАР ТАЙЁРЛАШ
B.A.Khudayarov, F.Zh.Turaev, A.M.Dodobaev
Formation of technical universities teachers' orientation to pedagogical activity...............75
"Irrigatsiya va melioratsiya" jurnali №4(34).2023
5
УЎТ.: 631.674
ТОМЧИЛАТИБ СУҒОРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИДА СУВ
ТИНДИРГИЧ ПАРАМЕТРЛАРИНИ АСОСЛАШ
|
| |
База данных (Ma’lumotlar ombori)

|
База данных (Ma’lumotlar ombori)
|
bet | 7/8 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #147632 |
Bog'liq 5-mavzu. Moodle tizimining interfaol imkoniyatlari RejaБаза данных (Ma’lumotlar ombori) – elementi foydalanuvchilarga barcha joydan yozuvlarni izlash, yaratish va xizmat ko`rsatish kabi imkoniyatlar yaratadi. Yozuv strukturasi o`qituvchilar tomonidan maydonlar soni orqali aniqlanadi. Maydonlarning esa menyu, matnli soha, bir tanlovli va ko`p tanlovli maydon, qalqib tushuvchi ro`yxat, giperhavola, rasm va fayl yuklovchi maydon kabi turlari mavjud. Ma’lumotlar ombori ma’lumotlarini ko`rish va tahrirlash visual aks etishi ma’lumotlar ombori qolipi yordamida amalga oshiriladi. База данных elementidan mavjud kurslarda andoza sifatida hamkorlikda foydalanishi mumkin. Shuningdek, professor-o`qituvchilar ma’lumotlar ombori yozuvlarini import va eksport qilishlari ham mumkin. Agar База данных ning avtobog`lanish filtri yoqilgan bo`lsa, u holda ma’lumotlar omborining har qanday yozuvi mavjud kurslarda uchraydigan so`zlar va jumlalarga avtomatik bog`lanadi. Professor-o`qituvchilar ma’lumotlar ombori yozuvlarini sharxlashga ruxsat berishi mumkin. Shuningdek, yozuvlar professor o`qituvchilar va talabalar tomonidan baholanishi mumkin. Natijaviy ballar baholar jurnaliga yozilishida birlashtirilishi mumkin. База данных dan quyidagi holatlarda ko`proq foydalaniladi:
Web-havola, kitob, kitobga berilgan taqriz, jurnal havolalari, bibliografik ro`yxat kabi hamkorlik to`plamlari uchun;
Yaratilgan surat, plakat, web sayt yoki ertaklarlarni talabalar ko`rishlari va o`zaro sharxlashlari uchun.
Семинар (Seminar) – o`quv elementi talabalar ishini o`zaro baholash, jamg`arish, ko`rib chiqish hamda taqriz berish imkonini yaratadi. Talabalar o`z ijodiy ishlarini har qanday fayl ko`rinishida taqdim etishlari mumkin. Masalan, Word hujjati, Excel elektron jadvali, shuningdek, matn maydoni yordamida matn ko`rinishida ham taqdim etishi mumkin. Taqdim etilgan ma’lumotlar bir qancha baholash mezonlari asosida topshiriq bergan o`qituvchi tomonidan baholanadi. Talabalarning bir yoki bir nechta kursdoshlarini baholash vakolatlari mavjud. Taqdim etilgan ishlar va taqrizlar zarur bo`lsa, yashirin holatda bo`lishi mumkin. Talabalar seminar uchun ikkita bahoga ega bo`ladilar. O`zining ishi uchun baho hamda bajargan ishi uchun kursdoshlari tomonidan berilgan baho. Olingan bahoning har ikkisi ham baholash jurnaliga yoziladi.
Опрос (So`rov) – elementi professor-o`qituvchilarga so`rov o`tkazish imkonini beradi. Yaratilgan so`rov tarkibida faqat bitta savol bo`ladi. Javoblar soni esa istalgancha bo`lishi mumkin. So`rov javoblaridan bir yoki bir necha variantlarini tanlash imkoniyati ham mavjud bo`lib, bu imkoniyat so`rov yaratilish jarayonida belgilanadi. So`rov natijalari belgilangan muddatda keyin namoyon b o`lishi yoki umuman natijalar ko`rsatilmasligi mumkin. Natijalar talabalar nomi bo`yicha yoki yashirin holda aks etishi ham mumkin. So`rov quyidagi hollarda foydalaniladi:
Mavzuni tanlashda tezkor ovoz berish maqsadida;
Xotirani tezda tekshirish uchun;
Talabalarning qaror qabul qilishida yordam berish uchun.
|
| |
let z = 6; 
(x == y) // Returns true

let z = 6;
(x == y) // Returns true
(x == z) // Returns false
JavaScript massivlari
JavaScript massivlari kvadrat qavslar bilan yoziladi. Massiv
elementlari vergul bilan
ajratiladi. Massiv indekslari nolga asoslangan, ya'ni birinchi element [0], ikkinchisi [1] va hokazo.
Quyidagi kod
cars uchta elementni (avtomobil nomlarini) o'z ichiga olgan massivni e'lon qiladi
(yaratadi):
JavaScript obyektlari
JavaScript ob'ektlari jingalak qavslar bilan yoziladi {}.
Obyekt xossalari vergul bilan ajratilgan nom:qiymat juftlari sifatida yoziladi.
Operator turi
typeof JavaScript o'zgaruvchisi turini topish uchun JavaScript operatoridan foydalanishingiz
mumkin. Operator
typeof o'zgaruvchi yoki ifoda turini qaytaradi:
typeof "" // Returns "string"
typeof "John" // Returns "string"
typeof "John Doe" // Returns "string"
Aniqlanmagan
JavaScript-da qiymatsiz o'zgaruvchi qiymatga ega
undefined. Turi ham
undefined.
let car; // Value is undefined, type is undefined
Mustahkamlash uchun savollar
1. JavaScript haqida dastlabki tushunchalar bering.
2. JavaScript HTML bilan qanday bog’lanadi?
3.