nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-aprel kungi 187-sonli qanday nomlanishdagi qarori qabul qilingan ?

|
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-aprel kungi 187-sonli qanday nomlanishdagi qarori qabul qilingan ?
|
bet | 4/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgO’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-aprel kungi 187-sonli qanday nomlanishdagi qarori qabul qilingan ?
*a) «Umumiy o’rta va o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to’g’risida»gi
b) «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to’g’risida»
c) “Pedagog kadrlarni tayyorlash, xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida”
d) “Xalq ta’limi tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari to’g’risida”
Aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o’qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi. Gap qaysi kompetensiya haqida ?
*a) Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish hamda foydalanish kompetensiyasi
b) Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
c) O’zini o’zi rivojlantirish kompetensiyasi
d) Milliy va umummadaniy kompetensiya
Farmakopiyaga doir tojik tilida yozilgan, unda 585 ta har xil dorilar to’g’risida ma’lumot keltirilgan eng qadimiy asar muallifi kim ?
*a) Abu Mansur Muvaffaq al-Haraviy
b) Abu Yusuf bin Isoq al-Kindiy
c) Abu Abdullo Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy
d) Sobit ibn Qora
Bu asarda alkimyoga alohida bob ajratilgan bo’lib, unda o’sha davrda kimyoda qo’llaniladigan barcha birikmalar, asbob-uskunalar, jarayonlar haqida ma’lumot beradi ?
*a) Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy “Miftoxil al-Ulum” asarida
b) Sobit ibn Qora ―”Qarastun haqidagi kitob”
c) Abdurahmon Xaziniyning 1121 yilda yozilgan “Donishmandlik tarozilari haqida” nomli risolasi
d) Forobiyning “Ilmlarning kelib chiqishi va tasnifi” asarida.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-aprel kungi 187-sonli qanday nomlanishdagi qarori qabul qilingan ?
|
Propan va propendan iborat 20 g aralashmaga 160 g 20% li bromli suv ta’sir yettirilganda uni to’la rangsizlantirdi. Aralashmadagi propanning massasini ulushini toping

|
Propan va propendan iborat 20 g aralashmaga 160 g 20% li bromli suv ta’sir yettirilganda uni to’la rangsizlantirdi. Aralashmadagi propanning massasini ulushini toping
|
bet | 14/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgPropan va propendan iborat 20 g aralashmaga 160 g 20% li bromli suv ta’sir yettirilganda uni to’la rangsizlantirdi. Aralashmadagi propanning massasini ulushini toping
*a) 58%
b) 0,58%
c) 5,8%
d) 48%
130,4 g CaCO3 va MgCO3 aralashmasi qizdirilganda MgCO3 ning yarimi parchalandi, CaCO3 ning 3/4 qoldi. Natijada 108,4 g qoldiq qoldi. Hosil bo’lgan aralashmadagi CaCO3 massasini aniqlang.
*a) 60
b) 25,2
c) 42
d) 33,6
42,8 g spirt va fenol aralashmasi natriy metali bilan reaksiyaga kirishganda 6,72 litr (n. sh.) gaz ajraldi. Shu aralashma 50g 16% li natriy gidroksid bilan to’liq reaksiyaga kirishsa, dastlabki aralashmadagi spirtni aniqlang.
*a) S3N7ON
b) S6N5ON
c) S4N8ON
d) S7N9ON
0,5 mol asetilen va propin aralashmasi 0,8 mol – kumush oksidning ammiakdagi eritmasi bilan to’liq reaksiyaga kirishsa, shuncha miqdor aralashmadan necha gramm sirka aldegid olish mumkin?
*a) 13,2gr
b) 12,3 gr
c) 14,2gr
d) 11,3 gr
Tarkibida 1,46% HCl va 0,544% ZnCl2 bo’lgan eritmaning 250 gr miqdoriga ZnCO3 qo’shilgach ZnCL2 ning massa ulushi ikki marta ko’paygan. Hosil bo’lgan eritmadagi HCl ning massa ulushini hisoblang.
*a) 1,67:1
b) 2:1
c) 1:2
d) 3:2
Darsning pedagogik tahlili
*a) Tahlilning bu turi ancha murakkab va mas’uliyatli bo’lib, o’qituvchining tashqi qiyofasi, o’quvchilar bilan til topa olish mahorati, madaniyati, odobi bilan birgalikda dars jarayonida umuminsoniy tarbiyaning tarkibiy qismlarini o’quvchilarga bera olishi va uning nutq madaniyati ham nazarda tutiladi.
b) Bunda o’rganilayotgan mavzuga dasturda mo’ljallangan soatda, uni qanday usullar yordamida o’quvchilarning yoshi va shaxsiy-psihologik xususiyatlarini hisobga olgan holda yetkazib bera olishi, o’quvchilarni o’ylashga, izlanishga majbur etishi va unga sharoit yaratishi; o’qituvchi sifatidagi tajribalari qay darajada ekanligini namoyish eta olishi nazarda tutiladi.
c) O’qituvchining uning ijodkorligi, uslubiy mahorati tahlil qilinadi
d) Ushbu tahlil mobaynida ta’lim yo’nalishidagi hukumat qarorlari, talablar, davlat tili milliy ruhi, madaniyatning go’zal durdonalari, shu soha bo’yicha buyuk alloma va olimlarning qilgan ishlari, fikrlari, respublikadagi oxirgi o’zgarishlarning mashg’ulot davomida foydalanilishi asos qilib olinishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Propan va propendan iborat 20 g aralashmaga 160 g 20% li bromli suv ta’sir yettirilganda uni to’la rangsizlantirdi. Aralashmadagi propanning massasini ulushini toping
|
- masala - Pedagogik texnologiyalar

|
Pedagogik texnologiyalarBog'liq 1pedagogik texnologiyalar (1)1- masala. Sherozi (kul rang) yungli q`orak
ў
l q`
ў
ylarni bo q`uvchi yosh ch
ў
pon ba
ҳ
ordan boshlab
juda hafa b
ў
lib yuribdi. Chunki uning podasidagi yangi tu
ғ
ilgan q`
ў
zicho q`larning deyarli t
ў
rttadan bir
q`ismi nobud b
ў
lgan. Nima sababdan bunday b
ў
lganligini u bilmaydi, chunki t
ў
q` q`iz yillik
ma’lumotga ega. Keksa ch
ў
ponlar q`
ў
y podasida bunday tash-vishli
ҳ
olatni kuzatmaganlar. Yosh ch
ў
pon
q`
ў
y podasida kel-gusi ba
ҳ
orda
ҳ
am q`
ў
zicho q`larning nobud b
ў
lmasligi uchun nima q`ilishi lozim?
2-
masala. Dunyo bozorida kumushsimon yungli tulkilar terisi juda yu q`ori ba
ҳ
olanadi. Lislandiya
mamlakatida kumushsimon yungli tulkilar juda k
ў
p. Biro q` hukumat bunday tulkilarni chetga chi
q`arishni q`at
ь
kyan man etgan. Kontrabandistlar bir necha marotaba mahfiy y
ў
l bilan kumushsimon
yungli tirik tulkilarni olib kelishga
ҳ
arakat q`ildilar. Lekin bojhona hodimlarining
ў
z vazifalariga sid
q`idildan yondoshishlari tufayli bunday urinishlarning barchasi barbod b
ў
ldi.
Қў
shni mamlakat
ҳ
ukumat ra
ҳ
barlari kumushsimon yungli tulkilarga ega b
ў
lish muammosini genetik olimlarga
topshirdilar.
Olimlar
Lislan-
diyaga borib, bu muammoni bir yildayo q` ijobiy
ҳ
al etdilar. Ular bu muammoni q`anday
ҳ
al
q`ilganliklarini tushuntirib bersangiz.
3-
masala. Tuman hal q` sudida aliment undirish yuzasidan ish tinglanmokda. Ayol boshlab kelgan
yigit bolaning otasi ekanligini tan olmay, aliment t
ў
lashdan bosh tortmokda. Masalani oydinlashtirish
ma q`sadida sud jarayoni va q`tinchalik t
ў
htatilib, sud tibbiyot ekspertizasiga erkak, ayol va bolaning
q`on guru
ҳ
ini ani q`lash zarurligini aytdi. Sud tibbiyot ekspertizasi bergan ma’lumotga k
ў
ra yigitning
q`on
guru
ҳ
i
III,
ayolniki
II,
bolaniki
I.
Olin-
gan ma’lumotlarga asoslanib, hal q` sud
ь
yasi bolaning otasi shu yigit, degan hulosaga keldi va undan
aliment undirish uchun
ҳ
ukm chi q`ardi. Xal q` sudining
ҳ
ukmiga sizning munosabatingiz q`anday?
4-
masala. Tu
ғ
ru q`honadagi enagalar lo q`aydligi tufayli ikki yangi tu
ғ
ilgan
ўғ
il bolaning
nomerlari adashtirib yuborilgan. Farzand k
ў
rgan bu ikki ayol ni
ҳ
oyatda
ҳ
ayajonda, Ular bosh
shifokorga murojaat etib,
ў
z g
ў
daklarini topib berishni iltimos q`ilishgan. Bosh shifokor
ayollarni, ularning turmush
ў
rto q`lari va g
ў
daklarining q`on guru
ҳ
ini anikdashni
ҳ
amshiralarga
topshirdi. Ani q`-lanishicha, birinchi er va ayolning q`on guru
ҳ
i I va II, ik-kinchi er va ayolning q`on
guru
ҳ
i I va IV. Bolalarning q`on guru
ҳ
i I va II. Sizlar q`aysi g
ў
dak q`aysi oilaning farzan-di
ekanligini aniklashga yordam bera olasizlarmi?
|
| |
YUridik shaxsga xos bulgan belgilarni aniklang

|
YUridik shaxsga xos bulgan belgilarni aniklang
|
bet | 204/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti33. YUridik shaxsga xos bulgan belgilarni aniklang.
A) uz nomidan ish kuradi.
B) mulkni uzlashtiradi
V) bankda uz xisob-kitob xisobiga ega buladi.
G) xamma javoblar tugri
34. Tizim – bu…
A) koxona konuniyatlarini uz ichiga oladi.
B) berilgan vazifalarni eng yaxshi suratlarda namoyon buladigan tuzilma
V) bir biri blan boglik kismlar umumiyligi.
G) A va V javoblar tugri
35. Asosiy vositalarning tuzilmasi kaysilar?
A) ishlab chikarish, texnologik, davriy
B) texnologik, doimiy, doiraviy
V) moliyaviy, doiraviy
G) ishlab chikarish, moliyaviy, doimiy
36. Ishlab chikarish xajmining uzgarishiga karab xarajatlar kanday buladi?
A) tashki va ichki
B) bevosita va muomala
V) sof va kushimcha
G) doimiy va uzgaruvchi
37. Transfert tulovlari – bu…
A) xorij volyutasi yoki oltinni bir mamlakatdan ikkinchi mamlakatga utkazish
B) korxona faoliyatnining samaradorligini ta’minlash
V) bankrotlik va sanatsiyani oldini olishni ta’minlash
G) ijtimoiy tulovlar uchun tulanadigan tulovlar
38. Amortizatsiyaning turlarini aniklang.
A) chizikli va proporsional
B) koldikli va proporsional
V) tezlashuvchi, chizikli, proporsional va koldikli
G) tezlashuvchan va koldikli
39. Ishlab chikarish xarajatlari turlarini ankilang.
A) doimiy va uzgaruvchan
B) tashki va ichki
V) kushimcha muomala va sof muomala
G) ish xaki, xom-ashyo, yonilgi va amortizatsiya
40. Kuyidagilardan kaysi biri umum doiraviy aylanma ishtirokchisi xisoblanadi?
A) Davlat solik inspeksiyasi
B) UzDEU-avto korxonasi
V) mexnat resurslari bozori
G) xamma javolar tugri
D) B va V javoblar tugri
41. Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang.
A) yordamchi sexlar
B) boshkaruv sexlari
V) komleks sexlari
G) tizimga asoslangan sexlar
D) xamma javoblar tugri
|
| |
Aylanma vosita nechta jarayonni uz ichiga oladi?

|
Aylanma vosita nechta jarayonni uz ichiga oladi?
|
bet | 205/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti42. Aylanma vosita nechta jarayonni uz ichiga oladi?
A) 4; ishlab chikarish, savdo, reklama, maxsulot
B) 3; moliyaviy, ishlab chikarish, maxsulot
V) 3; maxsulot, mexnat, kaital
G) 2; mexnat, moddiy
D) 2; ishchi kuchi, kapital
43. Tashkilotning ishlab chikarish xujalik faoliyatini taxlil kilgan xolda xodilarni kanday guruxlarga bulish mumkin?
A) raxbar va mutaxassislar
B) xazmatchilar va ishchilar
V) shogirdlar
G) kichik xizmat kursatuvchilar
D) xamma javoblar tugri
44. Xodimlarni korxonaning bir bulimidan ikkinchi bulimidagi bush uringa utkazish kadrlar tanlovining kanday omili asosida amalga oshiriladi?
A) tashki
B) doiraviy
V) ichki
G) ilmiy asoslanganlik
D) xam tashki xam ichki
45. Korxonada zarur ishchilar sonini aniklash usullaridan birin aniklang.
A) mexnat sigimi
B) xizmat kursatish normalari
V) ishchi urinlari
G) A va B javoblar tugri
D) A, B va V javoblar tugri
46. Korxona ishlab chikarish resurslarini taksimlashda maksimallashtirish nima?
A) mavjud ishlab chikarish resurslaridan kup mikdorda maxsulot yaratish
B) iloji boricha kup resurslarni sarflab, maxsulot sotilishi ta’minlash.
V) xarajatlarni va natijalarni kup mikdorligini ta’minlash
G) yukoridagilarning barchasi tugri
47. Korxona tuzilmasining tuxlilida sintez nima?
A) bir biri bilan boglik kismlar butunligini urganish.
B) tizim konuniyatlarini urganish
V) vazifalarning eng yaxshi sifatlarda namoyot bulishini urganish
G) tizim ichki xolatiga baxo burish
48. Asosiy vositalar moddiy-natural shakliga kura kanday turlari bor?
A) ishlab chikarish va noishlab chikarish
B) xususiy va ijara
V) bino va inshoot
G) aktiv va passiv
49. Murojaat vositalarining asosiy moxiyati nimada?
A) aylanish sferasini shakllantiradi.
B) pul orkali muomala jarayonini ta’minlaydi
V) korxonani tashkiliy rejalashtiradi.
G) aylanma vositalar tuzilishini xarakterlaydi
|
| |
Ishlab chiqarish quvvati ishlab chiqarilayotgan maxsulot nomenklaturasi xamda xizmat ko‘rsatish doirasini xisobga olgan xolda aniqlanadi

|
Ishlab chiqarish quvvati ishlab chiqarilayotgan maxsulot nomenklaturasi xamda xizmat ko‘rsatish doirasini xisobga olgan xolda aniqlanadi
|
bet | 48/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiIshlab chiqarish quvvati ishlab chiqarilayotgan maxsulot nomenklaturasi xamda xizmat ko‘rsatish doirasini xisobga olgan xolda aniqlanadi. Ishlab chiqarish quvvati sifatli maxsulot ishlab chiqarish bo‘yicha salohiyat imkoniyatlarini ifodalaydi.
Bozor sharoitida xo‘jalik faoliyatining sub’ekti u yoki bu maxsulotga bo‘lgan talabni kondirishga mo‘ljallangan.
Iste’molchilar talabi, bozorni marketing izlanishlari orqali aniqlanadi va talabdan kelib chikib, korxonaning to‘liq ishlab chiqarish quvvatini belgilaydi. Avvalo ishlab chiqarishning mavjud quvvatlari aniqlanadi, so‘ngra quvvatni oshiruvchi ko‘shimcha resurslar aniqlanadi. Talabning oshishi ko‘shimcha ishlab chiqarish quvvati kiritilishini talab qiladi. Iqtisodiy mustaqillik sharoitida iste’molchilar bilan o‘zaro munosabatlar xam o‘zgara boshlaydi:
birinchi navbatda ishlab chiqarishni xar tomonlama o‘zgartira olish, ikkinchidan tashki o‘zgarishlarga o‘z vaqtida moslashish kerak bo‘ladi.
Ishlab chiqarish quvvati bir qator omillarga bog‘liq:
ishlab chiqarish dasturining mehnat sig‘imiga;
xo‘jalik subektining ish vaqtiga;
asbob-uskunalarning ishlash vaqtiga;
maxsulot ishlab chikarilayotgan xomashyo va materiallar tarkibi va sifatiga;
ishlatilayotgan texnika va texnologiyalarning darajasiga;
ishchilarning malakasiga.
Ishlab chiqarish quvvatining ko‘rsatkichlari uzoq muddatli strategiyani ishlab chiqishda muhim xisoblanadi. Quvvatning loyiha, kiruvchi, chiquvchi va o‘rtacha yillik turlari mavjud. Loyiha quvvati qurilish loyihasida ko‘zda tutilgan bo‘ladi. Qayta tiklash, kengaytirish va texnik jixatdan qayta qurollantirish natijasida loyiha quvvati kattalashtirilishi mumkin.
Kiruvchi quvvat - bu rejalashtirilgan davr boshidagi quvvat, buxgalteriya xisob-kitoblari asosida aniqlanadi.
CHiqish quvvati - bu xisobot davri oxiridagi quvvat. U xisoblash yo‘li bilan aniqlanadi.
bu erda:
Mox - ohirgi xisobotga asoslangan quvvat;
Mb - boshlang‘ich quvvat;
Mya- yangi kurilish (kengaytirish, ta’mirlash) natijasidagi quvvat;
Me.ch - ekspluatatsiyadan chikkan quvvat.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ishlab chiqarish quvvati ishlab chiqarilayotgan maxsulot nomenklaturasi xamda xizmat ko‘rsatish doirasini xisobga olgan xolda aniqlanadi
|
Ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillari

|
Ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillari
|
bet | 44/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiIshlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillari
Sanoat korxonalarida ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil qilishda kuyidagi tamoyillarga amal qilish lozim:
ixtisoslashtirish;
mutanosiblik;
parallellik;
bir tekis, ketma-ket yo‘nalish;
uzluksizlik;
bir me’yoriyik;
avtomatlashganlik;
sinxronlash.
Bu tamoyillarning mohiyati quyidagilardan iborat.
Ixtisoslashtirish tamoyili. Ixtisoslashtirish - bu, ijtimoiy mehnat taksimotining shakli bo‘lib, sanoat ishlab chiqarishida rejali ravishda rivojlanadi va sanoat tarmoqlari, korxona sexlari, uchastkalar, liniyalar va ayrim ish joylarining ajralishini shart kilib ko‘yadi.
Mutanosibik tamoyili. Ishlab chiqarish jarayonlarining mutanosibligi shuni bildiradiki, bunda xamma ishlab chiqarish bo‘limlari (asosiy va yordamchi sexlar, bu sexlar ichidagi uchastka va liniyalar, uskunalar guruhi va ish joyi)ning ishlash qobiliyati (vaqt birligi ichida mehnat unumdorligining nisbati) bir-biriga o‘zaro aniq mos keladi.
Paralellik tamoyili. Bu tamoyilning mohiyati ishlab chiqarish jarayonining bir necha ayrim qismlarini bir paytda bajarishdan iborat, ya’ni maxsulot tayyorlash bo‘yicha amalga oshiriladigan ish keng ko‘lamda tashkil kilinadi.
Bir tekis, ketma-ket yo‘nalish tamoyilini ko‘llash ishlab chiqarish jarayonini tashkil kilayotganda mehnat predmetlari ishlab chiqarish jarayonlarining xamma bosqichlaridan va barcha operatsiyalaridan eng kiska yo‘l bilan o‘tishini aniqlashga yordam beradi (xomashyo va materiallarning kelib tushishidan tortib to tayyor maxsulot bo‘lib chiqqungacha va bu maxsulotlarni iste’molchiga etkazib bergunga kadar). Bir tekis, ketma-ket yo‘nalishga erishish uchun sex maydonida apparat va uskunalarni oqilona joylashtirish lozim, bundan tashkari asosiy va yordamchi sexlarni zavod xududida to‘g‘ri joylashtirish asosida xomashyo va materiallarning karshi xarakatiga va qaytishiga yo‘l ko‘ymaslik kerak.
Uzluksizlik tamoyili deganda, ishlab chiqarish jaryonida rejasiz to‘xtash, tanaffus bo‘lmasligi, ya’ni uzluksiz ishlash tushuniladi.
Bir me’yoriyilik tamoyili o‘zaro bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish bo‘limlari, bir xil oralikdagi ish vaqtida berilgan dasturga asosan bir xil xajmdagi ishning bajarilishi bilan tavsiflanadi.
|
| |
O‘rtacha yillik quvvat - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 49/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiO‘rtacha yillik quvvat - o‘rta arifmetik xisob-kitobga tayangan, yil davomida ishga tushirilgan yoki to‘xtatilayotgan quvvatdir. Yil davomida korxona ega bo‘lgan o‘rtacha quvvat, bir yillik o‘rtacha quvvat deyiladi va u kuyidagicha topiladi.
bu erda:
Mb – yil boshidagi quvvat;
Mk– yil mobaynida kiritilgan quvvat;
Mch – yil mobaynida ishlab chiqarishdan chiqarilgan quvvat;
- ekspluatatsiya vaqtidagi oylar soni;
- ekspluatatsiyadan chiqqan muddatdan hisob-kitob muddatigacha bo‘lgan oylar soni. Optimal ishlab chiqarish hajmi va sotish
Korxonada optimal ishlab chiqarish xajmining asosiy g‘oyasi shundan iboratki, korxona xaridorlar talabiga javob beradigan (yoki bu talabdan oshib ketadigan maxsulotlarni yaratadi va shu bilan birgalikda xaridorlar bahoning oqilona asoslanganligiga ishontiriladi). Korxona sifatli xizmat ko‘rsatishda tavsiflash jalb etilishi, qadriyatlarni inobatga olgan xolda raqobatchilarga nisbatan kamroq xarajatlar bilan tovarni ishlab chiqaradi. Optimal ishlab chiqarishni muvaffaqiyatli qo‘llanayotgan korxonalar bir paytda xarajatlarni ham kamaytiradi va tovarlarga qo‘shimcha belgilar beradi, ularni yangi turini yaratishni ham boshqaradi. Ushbu optimal ishlab chiqarish xajmini uzoq davrida qo‘llayotgan sanoat korxonalaridan biri Toyota Motor Co. Bu korxona mahslot sifati juda ham yuqori va ishlab chiqarish xarajatlari raqobatchilarga nisbatan eng kam. U oldin keng doiradagi xaridorlarga juda sifatli va arzon avtomashinalarni tavsiya qilar edi. Keyinchalik bu korxona nufuzli avtomobillar bozoriga kirib kelishni qaror qildi.
Bu korxonaning optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishning muvaffaqiyatli strategiyalari:
1. YUqori sifatli avtomobillarni kam xarajat bilan ishlab chiqarish tajribasini nufuzli mashinalar ishlab chiqarish jarayoniga joriy etish va raqobatchilarga nisbatan (Mersedes va BMW) xarajatlarni tushirish.
2. Mahsulot bahosini raqobatchilarga nisbatan pasaytirish (Mersedes va BMW) o‘z modellarini 40-75 ming dollarga sotadigan bo‘lsa, Toyota o‘z modellarini 38-42 ming dollarga tavsiya qilgan va raqobatchi korxonalarning xaridorlarini ko‘p qismini o‘ziga jalb qilib oldi.
3. An’anaviy sotish tizim bilan bog‘liq bo‘lmagan dillerlar tizimini vujudga keltiruvchi va mijozlarga shaxsiy munosabat va xizmat ko‘rsatishni ta’minladi.
Ushbu optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishda asosan korxona kamchiliklarni chetda qoldirib afzalliklarni birlashtiradi.
Kalit so‘zlar
Ishlab chiqarish, ijtimoiy ishlab chiqarish, ixtisoslashtirish, yiriklashtirish, kombinatsiyalashgan, optimal ishlab chiqarish, tarmoq, tamoyil.
|
| |
Harajat moddalari - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 54/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiHarajat moddalari
|
Maxsulot tannarxiga olib
borilishi jixatidan
|
|
bevosita
|
bilvosita (ustama)
|
Xomashyo va asosiy materiallar (qayta kirim qilingan chiqitlardan tashqari)
|
+
|
|
Sotib olingan butlovchi qismlar va yarim fabrikatlar
|
+
|
|
Ishlab chiqarish xarakteridagi ish va xizmatlar
|
|
+
|
Texnologik maqsadlar uchun ishlatilgan yoqilg‘i energiya
|
+
|
|
Ishlab chiqarishga tegishli mehnatga xaq to‘lash xarajatlari
|
+
|
|
Ishlab chiqarishga tegishli ijtimoiy sug‘urtaga ajratmalar
|
+
|
|
Moddiy qiymatliklar kamomadi va mahsulotlarning buzilishidan ko‘rilgan zararlar
|
+
|
|
Asosiy vositalar amortizatsiyasi
|
|
+
|
Ishlab chiqarishga oid boshqa harajatlar
|
|
+
|
8.4. Iqtisodiy elementlar va kalkulyasiya bandlari bo‘yicha harajatlar
6.3. Mahsulot birligining tannarxi.
Mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun xom ashyo tannarxini pasaytirishning asosiy sharti mahsulot dizaynini takomillashtirish va ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish, materiallarning progressiv turlaridan foydalanish, moddiy qadriyatlarning texnik jihatdan asoslangan normalarini joriy etishdir.
Ishlab chiqarish va menejmentga xizmat ko‘rsatish xarajatlarini qisqartirish, shuningdek, mahsulot tannarxini pasaytiradi. Ushbu xarajatlarning mahsulot birligiga sarflanadigan miqdori nafaqat ishlab chiqarish hajmiga, balki ularning mutlaq miqdoriga ham bog‘liq. Korxona uchun butun sex va zavod xarajatlari qancha kam bo‘lsa, har bir mahsulot tannarxi shuncha past bo‘ladi.
Sex va zavod xarajatlarini qisqartirish zaxiralari, birinchi navbatda, boshqaruv apparatini soddalashtirish va arzonlashtirish, ma’muriy xarajatlarni tejashda. Sex va ishlab chiqarish xarajatlari tarkibiga ko‘p jihatdan yordamchi va yordamchi ishchilarning ish haqi ham kiradi. YOrdamchi va yordamchi ishlarni mexanizatsiyalash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish ushbu ishlarda band bo‘lgan ishchilar sonining qisqarishiga va natijada sex va zavod xarajatlarini tejashga olib keladi. Bu holda ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash, ishlab chiqarishda qo‘l mehnatiga sarflanadigan xarajatlar ulushini kamaytirish muhim ahamiyatga ega.
Tannarx - ishlab chiqarish xarajatlarning bir qismi, shu jumladan iste’mol qilingan vositalar va mehnat ob’ektlari, boshqa korxonalarning xizmatlari, to‘lov ishchilarning ish haqi naqd pulda ifodalanadi. Ushbu ko‘rsatkich har bir korxona ishlab chiqarish va marketing uchun sarflanadigan xarajatlarni tavsiflaydi
|
| |
Avtomatlashganlik tamoyili

|
Avtomatlashganlik tamoyili
|
bet | 45/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiAvtomatlashganlik tamoyili. Bu tamoyil ishlab chiqarish jarayonlarining operatsiyalarini maksimal avtomatik ravishda, ya’ni ishchilarning bevosita katnashmasligi yoki ularning nazorati ostida bajarilishini talab etadi.
Ishlab chiqarish jarayonining ayrim operatsiyalarini yuqori darajada avtomatlashtirish ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirishning dastlabki asosiy sharti bo‘lib, avtomatik potok liniyalarini yaratishga kadar amalga oshirilishi lozim. Bu tamoyil fakat texnologik jarayonlarda ko‘llanilmay, balki ularni texnikaviy tayyorlash, nazorat qilish, tartibga solish, xizmat ko‘rsatish kabi ishlarni bajarishda xam keng ko‘llaniladi.
Sinxronlash tamoyili. Ishlab chiqarish jarayonini sinxronlash fakat uzluksiz ishlab chiqarish xamda ko‘prok avtomatik ishlab chiqarishning xarakterli xususiyatidar. Ishlab chiqarish jarayonini sinxronlash deganda kuyidagilar tushuniladi:
operatsiyalarni bajarishga ketgan vaqt sarfi (operativ vaqt)ning teng bo‘lishi;
mehnat buyumlarini operatsiyalararo va liniyalararo transportirovka qilish uchun ketgan vaqt sarfining teng bo‘lishi;
ish joyiga xizmat ko‘rsatish va ishchilarning dam olishi bo‘yicha operativ ishlardagi tanaffuslarning tengligi;
mehnat buyumlarining potokdagi xarakatini tashkil etish paytida operatsiyalar tugashi bilan ularni transportirovka qilishning boshlanadigan vaqtning bir-biriga mos kelishi.
Ushbu to‘rt shartdan xatto bittasiga rioya kilinmasa xam ishlab chiqarish jarayoni ozmi-ko‘pmi sinxronlashmaydi.
Korxonalarni rivojlantirish va joylashtirish masalasining ko‘yilishi va echimi umumiy xolda bitta xisob doirasida kuyidagi ko‘rsatkichlarni aniqlashga olib keladi:
yangi korxonalarning joylashishi;
korxonani ixtisoslashtirish va yiriklashtirish ko‘rsatkichlari;
tarmoqning rivojlanish sur’ati, shu tarmoq maxsuloti bilan milliy iqtisodiyot talabini qondirish darajasi, xom ashyo, materiallar, butlovchi va tayyor buyumlar etqazib beruvchi xamkorlashgan bog‘lanishlar sxemasi;
tarmoqning umumxo‘jalik resurslariga bo‘lgan ehtiyoj xajmi, shu tarmoq uchun xususiy resurs extiyojlari xajmi va boshqa ko‘rsatkichlar.
|
| |
Aholini to'la-to'kis sanitar ishlovidan o'tqazish

Aholini to'la-to'kis sanitar ishlovidan o'tqazish.
Ushbu amalni bajarish jarayonida uy-joy xo'jaligining barcha texnik xizmatlari: suv purkash xonasi. avtotransportga o'rnatilgan dezinfeksiyalash xonalari (kamera, DDA. hammomlar. sanitariya xonalari. suv purkagichlari) va boshqa narsadan foydalaniladi.
5. Nomaxsus va maxsus muhofaza amallarini bajarish:
fuqarolar muhofazasi tibbiy xizmati tomonidan tezkor nomaxsus
muhofaza. kasallik qo'zg'otuvchisi aniqlangunicha, keng ko'lamda ta'sir kuchiga ega bo'lgan antibiotiklar (natriyli benzilpenitsillin, ampitsillin, 3 gidratli ampitsillin, natriyli ampitsillin, natriyli oksatsillin. ampioks, unazin, korfetsillom, sefaloridin, sefazolin, natriyli sefalonin. sefuroksin, sefaklor, sefataksil, sefapirazol, seftoziddin, sefoksitin, sefpirom, iminen va boshqalar) bilan uyma-uy yurgan sanitar guruhi vaqillari tomonidan amalga oshiriladi.
Dushman tomonidan qo'llanilgan yuqumli kasallik qo'zg'otuvchisi aniqlangach, maxsus muhofaza amalini bajarishga o'tiladi. Bu amallar zardob, vaksina (emlanadigan moddalar - o'ldirilgan yoki kuchsizlantirilgan mikrojonzotlar, ularning zararsizlantirilgan zaharlaridan tayyorlangan moddalar), anatoksinlar (zahariy jihatdan forig' bakteriyalar (toksinlari) orqali bajariladi.
|
Kom\ga asosiy va qo’shimcha qurilmalarni ulash va ularning xarakteristikalari bilan

Tzimli blok-asosiy platani va unga ulanadigan qurilmalarni o’zida
jamlab turuvchi sistema
bloki.Klaviatura-ma’lumotlarni kompyuterga kiritishga yordam beruvchi qurilma.Monitor-
kompyuterdagi ma’lumotlarni ekranda aks ettirib beradi.Sichqoncha-kompyuterdagi
bajaradigan
ishlarga yordam beruvchi qurilma.
SHKning imkoniyatini oshirish maqsadida turli qurilmalar ishlab
chiqarildi va ular SHKning
qo'shim
cha
qurilmalari
deb
nomlandi.
Ular
qatoriga:
Printer — kompyuterdagi m a’lumotlarni qog'ozga chop qilish qurilmasi. Disk (axborot tashuvchi
qurilma) - axborotlami ko'chirish, saqlash, tarqatish va tashish uchun ishlatiladigan qurilma.
Plotter - chizmalarni qog'ozga chiqaruvchi qurilma. Skaner - kompyuterga matnli yoki tasvirli m
a’lumotni kirituvchi qurilma. Tarmoq adapteri - kompyutemi mahalliy tarmoqqa ulash imkonini
beruvchi qurilma. Audio-video ad ap ter - kompyuter yordamida musiqa
ijro etilishini va turli
videoroliklarni ko'rishni ta’minlovchi qurilma. Modem - telefon tarmog'i orqali boshqa kompyuter
bilan ma’lumot almashuvini ta ’minlovchi qurilma. Multimedia
qurilmalari - kompyuter
yordamida tovushli va video tasvirlami ko’rish imkoniyatini yaratib beruvchi qurilmalar.
26.Kompyuter tizimli blokini qisimlarga ajratish.
Kompyuter tizimli blokini qisimlarga ajratish deganda biz tizimli
blokini ichidagi barcha
qurilmalarni ajratish tushiniladi.Tizimli bloki ichidagi qurilmalariga quyidagilar kiradi:Ona
plata,qattiq
disk,operativ
hotira,video
karta,elektir
ta’minoti
bloki(blokpitaniya),disk
yurtuvchi(DVD/ROM yokiCD/ROM),mikroprotsessor,sovutish tizimi(kuller),
tizimli blokining
old USB portlar,POWER va RESET tugmalari kiradi.
M a ’lumotni jo ‘natish tugmasi

M a ’lumotni jo ‘natish tugmasi M a ’l u m o tl a r n i j o ‘n a tis h tu g m as i < fo rm > tegidagi a c tio n a trib u ti-
da berilg a n a m a ln i bajaradi. U sh b u a t rib u td a k o 'rsa tilg an sahifaga
fo rm a d a g i m a ’l u m o tla r n i j o ‘natad i.
Sintaksisi:
< in p u t t y p e = ”s u b m i t ” v a l u e = ” T u g m a _ u c h u n _ m a t n ” >
T u g m a n i a n iq la s h d a ikk ita atrib u t ishtirok etadi:
ty p e — elem e n t tipi ( m a ’lu m o tla r n i jo 'n a t i s h tu g m a si u c h u n —
subm it);
value — T u g m a u c h u n m a t n .
Formadagi ma’lumotlarni tozalash (sbros) tugmasi T ozalash
tu g m a s i
f o r m a
elem e n tid ag i
b a r c h a
k iritilg a n
m a ’l u m o tla r n i o ‘ch ira d i. Web f o r m a la rd a bu t u g m a n i t e z - te z u c h r a -
tish m u m k i n .
Sintaksisi:
< in p u t t y p e = ”r e s e t” v a l u e = ”T u g m a _ u c h u n _ m a t n ” >
T u g m a n i a n i q la s h d a ikk ita atribut ishtirok etadi:
ty p e — elem ent tipi (tozalash tu g m asi u c h u n — reset);
value — T u g m a u c h u n m a t n .
T ozalash tug m asi ko ‘rin ish i xuddi jo 'n a t i s h tug m asi kabi, s h u
n i n g u c h u n bu tu g m a la rg a m os n o m l a r beriladi.
F o r m a elem e n tlari bilan ta n is h ib c h iq d ik . E ndi shu fo rm a ele
m e n tla ri y o rd a m id a m isol ko‘ram iz.
4.1-m isol.Webtest d a s t u r in in g testni b o sh la sh fo rm a s in i y a r a t a
m iz.
6.1-listing, in d e x .h tm l
< h2> M a’lum otlarni kiriting
forma ma’lum otlarini jo ‘natishda POST usuli qo'llaniladi—> Ism ingiz
Checkbox forma elementi - Texnologiyalari

Sintaksisi:
< input
t y p e = ”c h e c k b o x ”
n a m e = ”o ‘z g a r u v c h i _ n o m i ”
v a l u e = ”q iy m a t ” >
B a y ro q c h a n i a n iq lash o 'z ichiga u c h ta a trib u tn i oladi:
• ty p e — elem ent tipi (b a y ro q c h a u c h u n — checkbox);
n a m e — k iritilgan m a ’l u m o t s a q la n a d ig a n o ‘z g a r u v c h i _ n o m i
(hozirgi h o la td a — elem e n t holati);
value — o d atg a ko‘ra o ‘zgaruvchiga teng b o ‘lgan q iym at. A g a r
ba y ro q c h a o ‘rn a tilg a n bo'lsa, a y n a n u sh b u q iym at ko'rsa tilg an n o m -
dagi o 'z g aru v ch ig a te n g b o 'lad i. A g a r b a y ro q c h a o 'r n a t i l m a g a n
bo'lsa, value atributi q iym ati ishlatilm aydi.
radio button forma elem enti
Y o q ib -o 'c h irg ic h la r (radio b u tto n ) b a y r o q c h a n i b ir tu ri h is o b la
nadi. U a m a l d a quyid ag ich a ishlatiladi: bir v aq tn in g o 'z id a fa q atg in a
bitta y o q ib -o 'c h ir g ic h o 'r n a t il a d i, q o lganlari esa istisno q ilin a d i.
Sintaksisi:
t y p e = ”ra d io ”
n a m e = ”o 'z g a r u v c h i _ n o m i ”
v a l u e = ”q iy m a t ” >
Y o q ib -o 'c h irg ic h la rn i a n i q la s h d a u c h ta atribut ishtirok etadi:
• type — elem ent tipi (y o q ib - o 'c h ir g ic h la r u c h u n — radio);
n a m e — k iritilgan m a ’l u m o tla r sa q la n a d ig a n o ' z g a r u v c h i n o m i
(ayni p a y td a — elem e n t holati);
value — o d a tg a k o'ra o 'z g aru v ch i te n g la n a d ig a n qiym at. A g a r y o qib-
o 'c h ir g ic h o 'r n a tilg a n b o'lsa, a y n a n ushbu q iy m at k o 'rsa tilg an n o m -
dagi o 'z g a ru v c h ig a te n g la n a d i. A g a r y o q ib -o 'c h ir g ic h o 'r n a t i l m a g a n
bo'lsa, value a t r i b u ti n i n g qiym ati ishlatilm aydi.
select forma elem enti - Texnologiyalari

• n a m e — k iritilgan m a ’lum ot sa q la n a d ig a n o 'z g a ru v c h i n o m i
(ayni p ay td a — r o 'y x a td a n t a n l a n g a n satr);
• value — o d atg a k o 'ra ro ‘y x a td a ch iq u v ch i qiym at.
Yashirin maydon forma elem enti
Y a sh irin m a y d o n b r a u z e r d a ko ‘r in m a y d i va o d a t d a sah ifa la r
o ‘rta sid a m a ’l u m o tla r n i uza tish u c h u n ishlatiladi. Y a sh irin m a y d o n -
la rn i a n iq la sh sintaksisi m a t n li m a y d o n la r n i a n iq la sh sintaksisiga
j u d a o ‘xshash b o ‘lib, faqatg in a tip atributi bilan farq qiladi.
Sintaksisi:
< in p u t
t y p e = ” h i d d e n ”
n a m e = ”o ‘z g a r u v c h i _ n o m i ”
v a l u e = ”q i y m a t ” >
Y a sh irin g a n m a y d o n n i a n iq la s h d a u c h ta atribut ishtirok etadi:
• ty p e - elem ent tipi (y a sh irilg a n m a y d o n u c h u n - h idden);
• n a m e — y a s h irilg a n m a ’lu m o t sa q la n a d ig a n o ‘z g a ru v c h i_
n o m i;
• value — o d a tg a k o ‘ra y ash irilg an m a y d o n d a s a q la n a y o tg a n qiy
m at.
Y a sh irin m a y d o n b ra u z e r d a ko‘rsa tilm a s a h a m , foydalanuvchi
View S o u rc e b u y r u g ‘ini ishlatib f o r m a d a q a n d a y y a s h irin q iy m at
sa q la n a y o tg a n lig in i k o ‘rishi m u m k in .
Bittalik qo‘shtirnoq - Texnologiyalari

Ikkitalik qo'shtirnoq
P H P d a ik k ita lik q o ‘s h tirn o q
bilan c h e g a ra la n g a n s a trla rd a
m a x s u s belgilar u c h u n bir q a n c h a b o sh q aru v ch i k e t m a - k e tlik la r is h
latiladi. U l a r d a n b a ’zilari 2.1-jadvalda keltirilgan.
2.1-jadval
Satrlar uchun ishlatiladigan boshqaruvchi ketm a-ketliklar
.3 -m iso l - Texnologiyalari

Float, real, d o u b le (n u q ta bilan a jra tilgan son qiy m ati) tipi
N u q t a bilan ajra tilgan son q iy m ati (haqiqiy son q iym ati) tipi q u
y idagicha sintaksislarga ega.
$a = 1.234;
$b = 1.2e3;
$c = 7E-10; ?>____________________
D o u b le ( ik k ilik qiym at) float, real tiplari b ir-biriga o ‘x sh ash b o ‘lib,
haqiqiy son q iy m a tla ri u c h u n ishlatiladi.
String (satrli) tipi
S atr - bu b elgilar t o ‘plam i. P H P da b o s h q a d a s tu rla r d a g i kabi
bayt bu tu rli 256 t a belgini q ab u l qiladi. S trin g tipi satrli q iy m a tla r
u c h u n ishlatiladi.
P H P d a satr turli xil u s u lla r b ila n beriladi:
— b itta lik q o 's h t i r n o q y o rd a m id a
— ik k ita lik q o ‘s h t ir n o q y o r d a m i d a
— h e r e d o c — sintaksisi y o r d a m i d a
Sonli indeksli m assivlar

2.7-m isol. K o‘p o ic h o v li m assiv larn in g ish la tilish i
Sauto m assiv in i q aray d ig an b o is a k , N e x ia in d ek sli m assiv qiy
m ati b o sh q a b ir m assivga ten g . D e m a k , bu ko‘p o ic h o v li m assiv n in g
P H P k o d in i yozib c h iq a m iz .
Texnologiyalari - bet 18

q abul qiladi. Skalyar tipdagi
0
‘z g a ru v ch ilar h a q id a y a n a d a a n iq ro q
ta s a v v u r hosil qilish u c h u n quyidagi sx em an i ko'rib c h iq a m iz .
$a =
12
$b =
B ilim , bilim , bilim , bilim , bilim , bilim , bilim ,
bilim , bilim , bilim , bilim , bilim , bilim , bilim ,
bilim , bilim , bilim , bilim , b ilim , b ilim , bilim
Boolean (bulev yoki mantiqiy) tipi
Bu odd iy tip q iy m a tn i
rostligini aniqlaydi, bu tipdagi o ‘zgaruvchi
fa q a tg in a ik k ita q iym at q abul qiladi — rost ( T R U E ) yoki yolg‘on
(F A L S E ).
M a n tiq iy tipni a n iq la s h u c h u n , ikkita kalit so‘z
T R U E yoki
F A L S E ishlatiladi.
Texnologiyalari - bet 25

|
TexnologiyalariBog'liq 1. Aripov M., Fayzieva M. Web texnologiyalar. $auto[“nexia” ]= array(“y ili”= > “1999”, “rangi”= > “o q ”);
$auto[“dam as”] = array(“y ili”= > “2003”, “rangi”= > “qora”);
$auto[“m atiz”] = array(“y ili”= > “2005”, “rangi”= > “oq”);
$auto[“tiko”]= array(“y ili”= > “ 1999”, “rangi”= > “q izil”);
echo “M atiz avtom obilini ishlab chiqarilgan yili -
$auto[“m atiz”]
[“y ili’i ; ?>
Natija.
Matiz avtom obilini ishlab chiqarilgan yili — 2005_______________________
M assiv kalitlari
A g ar k alit b e rilm a g a n b o is a , u h o ld a k alit o ‘rn ig a k a litn in g eng
k a tta q iy m atig a 1 so n in i q o ‘shib yozib ketilad i. K a lit b iro r-b ir qiy-
m atg a te n g b o is a , u h o ld a o 's h a q iy m a t o ‘zi y o zilad i. P H P n in g
4.3.0 d a n k eyingi versiy alarid a k a litn in g eng k a tta q iy m ati m a n fiy
son b o is a , m a ssiv n in g keyingi qiy m ati nol(0) deb o lin a d i.
A g a r k alit o ‘rn id a T R U E yoki F A L S E q iy m a tla ri ish la tilsa , u
h o ld a kalit tip i in te g e r b o lg a n 0 yoki 1 q iy m a tn i b erad i. K a lit o ‘rn id a
N U L L ish la tilsa , b o ‘sh s a trn i b erad i. K alit o ‘rn id a b o ‘sh s a tr h a m
ish la tilish i m u m k in , faqat u n i q o ‘s h tirn o q ichiga olib y ozish k erak
yoki a lo h id a y o zilg an d a b o ‘sh to 'rtb u rc h a k qavs is h la tila d i. K alit
o ‘rn id a obyekt va m assiv lar ish latilm ay d i.
2 .8 -m iso l. P H P d a m a ssiv la rn in g ish la tilish i
/ / $arr va Sarrl massivlari ekvivalent
$arr = array(-3 => 43, 32, 56, 86, 97, “b” => 12);
Sarrl = array(-3 => 43, 0 => 32, 1 => 56, 2=> 86, 3 => 97, “b” => 12,
“s” => true, “ “ => 28);
Echo $arrl[null];?>____________________________________________________
A g ar yangi k alit va yangi q iy m at b erilsa
($ n a m e [“new _
key” ] = ”new _value” ), u h o ld a m assivga yangi elem en t q o ‘sh ilg an h i-
so b lan ad i. A g a r biz k a litn i ko‘rsa tm asa k , fa q atg in a q iy m atg a te n g la -
sak, $ n a m e [ ]= ”new _value”, u h o ld a m assiv n in g yangi elem en ti so nli
k alit b o iib , m avjud k a litn in g eng k a tta q iy m a tid a n b ir qiym atga
o sh g a n b o ia d i.
$name=array(2=>5, 3=>6, 4=>15);
$name[] = valuel;________________________________________________
|
| |
‘zgaruvchiIarni qayta interpretatsiyalash

I l l bob. A M A LL A R
Bu bobda satrlar bilan ishlash (satrlarni satrlar bilan birlash
tirish, o'zgaruvchilar bilan satrlarni birlashtirish), arifm etik a m a l
lar (o'zgaruvchi qiym atlari ustida qo'shish, ayirish, k o ‘paytirish va
b o ‘Hsh am allarini to ‘g ‘ri bajarish), m antiqiy amallar, tenglik am al-
lari, m unosabat amallari, xatolarni yashirish amallari bilan tanishish
m um kin.
3.1. Satrlar bilan ishlash amallari
0 ‘zgaruvchilar va literallar. 0 ‘zgaruvchi m a ’lu m o tla r belgisi.
S n a m e — o 'z garuvchi yoki b i ro r-b ir m a ’l u m o tn i o 'z id a saqlovchi bel
gi. S atrlar h a m m a ’lum otlar. “ta l a b a ” - bu literal, u q a n d a y b o 'lsa
s h u n d a y qabul qilinadi.
S atrlarn i birlashtirish
P H P d a s atrlar b ila n ishlash u c h u n eng qulayi k o n k a te n a tsiy a
(satrlarni birlashtirish) a m ali. K o n k a te n a tsiy a ikki yoki u n d a n o rtiq
obyek tlarn i b ir b u t u n qilib birlashtirish d eg a n m a ’n o n i bild irad i. S a
t rla r b ila n ishlash u c h u n ik k ita a m a l m avjud: k o n k a te n a tsiy a am ali(.)
va konk aten a tsiy a bilan te n g lik am ali(.=).
3.1-jadval
Satrlar bilan ishlash amali
Belgisi
N om i
M isol
Natija
Konkatenatsiya $ a = ”abc”.”d ef”
$a o'zgaruvchisi abc va deflarning
birlashtirish natijasiga teng.
Texnologiyalari - bet 23

|
TexnologiyalariBog'liq 1. Aripov M., Fayzieva M. Web texnologiyalar. $n am e= ”L ola”;
$age=22;
ech o “ $nam e”;
echo “
Fakultet”; ?>______________________________________________
Aralash tipdagi o‘zgaruvehilar
Array tipi (M assivlar)
S k aly ar tip d ag i
0
‘z g a ru v c h i — b u y a g o n a q iy m at s a q la n a d i g a n
k a ta k c h a x o tira s in in g n o m i. M assiv tipidagi o ‘zg a ru v ch i esa qiy
m a t l a r t o ‘plam i s a q la n a d i g a n k a t a k c h a x o tira s in in g n o m i. B o s h q a -
c h a qilib a y tg a n d a , b ir n e c h t a tip d ag i m a ’l u m o l a r n i n g b ir t i p d a
gi o ‘z g a ru v c h id a s a q la n is h i a rra y (massiv) d eb ata la d i. M assivda
sa q la n a y o tg a n q i y m a t la r m assiv e le m e n tla r i d eb atala d i. B itta m a s
siv b ir n e c h ta e l e m e n tla r d a n t a s h k i l t o p g a n b o ‘lib, h a r b itta e l e
m e n t o ‘zida y a g o n a q iy m a t (m a t n , son yoki b iro r b o s h q a m assiv)
ni saqlaydi. M a s s iv n in g h a r b ir e le m e n ti m assiv b ila n kalit o rqali
b o g 'la n a d i. B o sh q a tip d a g i o 'z g a r u v c h i l a r d a b itta q iy m a t s a q la n s a ,
m assiv tip id a g i o ‘z g a r u v c h il a r d a b ir n e c h ta q i y m a t la r s a q la n a d i.
E le m e n t id en tifik atsiy asi usuli b ila n farq qiluvchi ik k ita tip d a g i
m assiv m avjud. B i rin c h i tip d a g i m assiv e lem e n ti k alitla ri k e t m a -
ket keluvchi so n li i n d e k s s ifatida a n i q l a n g a n sonli in deksli m a ss iv
lar. M a s s iv n in g ik k in c h i tipi assotsiativ s h a k ld a b o ‘lib, e le m e n tg a
m u r o j a a t etish u c h u n q iy m a t b ila n m a n tiq iy b o g ‘la n g a n k a litla r i s h
latila d i. 0 ‘zida b o s h q a m a s s iv la rn i s a q la g a n m assiv k o ‘p o ‘lchovli
m assiv deb atala d i.
M assivlar a rray () konstruksiyasi y o rd a m id a e ’lon qilinadi.
Sintaksisi:
array ([kalit] = > q iy m at,
[kaliti] = > q i y m a t i, ... )
arra y () massivi ju f tl ik k a lit= > q iy m a t p a r a m e trla r in i vergul b i
la n ajratib qabul qiladi. = > belgisi q iy m at va u n i n g kaliti orasidagi
b o g i a n i s h n i o 'r n a t a d i. K alit tipi b u t u n va satrli, q iy m at esa P H P
n i n g ixtiyoriy tip id a b o ‘lishi m u m k i n .
M a s a la n , $ n a m e = a r r a y ( “ L o l a ”, “ K a r i m ”, “V asila”, “A k m a l ”,
“ B o t i r ” );
|
| |
Salomatlik  
muammolari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

Salomatlik
muammolari
|
Kasalliklar oldini olish choralari
|
Qizamiq
|
6 oydan 15 gacha yoshdagi hamma bolalarni immunizasiya qilish va A vitaminini taqsimlash
|
O`tkir respirator infeksiyalar
|
Issiq yashirinish joyi, yashab turishga etarli loy, issiq kiyim, ko`rpa, oddiy respirator infeksiyalarni davolaydigan dori darmonlar
|
Diareya, vabo, ichburug`
|
Toza suv va normal sanitariya sharoiti hamda shaxsiy gigieyna qoidalariga rioya qilish
|
Kam ovqatlik
|
Oqilona tanlangan ovqatlanish rasioni va oziq-ovqatni taqsimlashning yo`lga qo`yilgan tizimi
|
FVda birinchi tibbiy yordam ko`rsatish dasturlarida jabrlanganlarning salomatligi ularni sifatli ichimlik suvi bilan ta`minlash, shaxsiy va ijtimoiy gigiyena qoidalariga rioya qilish, to`g`ri obqatlanish hamda boshpana berish o`rtasida to`g`ridan-to`g`ri bog`liqlik bo`lishi kerak. Suv, ovqat etarli bo`lishi hamda boshpana borligi ko`p xastaliklar oldini olishga yordam beradi. Suv insonning hamma asosiy ehtiyojlaridan eng muhim hayotiy omil hisoblanadi. U ichish ovqat pishirishgagina emas, balki gigiyena maqsadlarida ham ishlatiladi. FVda ko`pincha suv etishmaydi. Suv ta`minotining cheklanganligi salomatlikka, xotirjamlikka ta`sir etadi hamda ichak va teri kasalliklari ko`payib ketishiga olib keladi.
Muayyan makon va zamon chegaralarida aholi yuqumli kasallik qo`zg`atuvchilaridan zaharlanib, kasallik epidemiyaga aylanib ketgan hudud falokat joyidagi epidemiya o`chog`I hisoblanadi. Bu chegaralar epidemiya o`chog`ining uchta elementi tavsifi bilan belgilanadi. Bular:
Yuqumli kasallika chalinganlar va ularning qo`zg`atuvchilarini tarqatish ehtimoli borligi
Yuqish xavfi nuqtai nazaridan baho beriladigan sog`-salomat aholi va gospitalga yotqizish ehtiyoji bor shikastlanganlar.
Odamlarga kasal yuqtirish xavfi bor tashqi muhit.
Epidemiya o`chog`ining vaqtinchalik chegaralarini aniqlashda kasal tashuvchilar borligini hisobga olish kerak.
Aholi orasida yuqumli kasalliklar ommaviy paydo bo`lishi sababli yuzaga kelgan favqulodda vaziyatlarda kasallik tarqalishiga yo`l qo`ymaslikka qaratilgan rejimli cheklash choralari ko`riladi. Favqulodda vaziyatning ko`lami va kasallik turi qandayligiga qarab, kuzatish (observasiya) yoki karantin ana shunday choralardan bo`lishi mumkin.
Kuzatish vaqtidagi tadbirlar cheklash xususiyatli bo`lib, quyidagilarni o`z ichiga oladi: favqulodda vaziyat yuzaga kelgan aholi punktidan chiqish, unga kirish va transit tarzida o`tishni cheklash; bunday joydagi aholining falokat o`chog`idan tashqaridagi aholi bilan uchrashishlarini cheklash.
|
Aholi zichligi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 95/123 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #246168 |
Aholi zichligi. Aholining zich yashashi oqibatida bir-biriga juda yaqin bog`lanish mavjudligi zarrachalari havodan o`tadigan infeksiyalar paydo bo`lishi va tarqalishi xavfini oshiradi. Mavjud sanitariya xizmatlari aholi zichligi to`satdan ortib ketishiga ko`pincha bardosh berolmay qoladi.
Aholining ko`chib yurishi. Aholining eng xavfsiz zonaga o`tishi ko`chirilgan aholi o`rtasida ham, mahalliy aholi o`rtasida ham infeksiya tarqalishiga olib kelishi mumkin.
Mavjud kommunikasiya tarmoqlarining ishdan chiqishi. Ofat vaqtida mavjud kommunikasiya tizimlari ko`pincha shikastlanib qoladi. Suv ta`minoti, kanalizasiya, elektr ta`minoti tizimlari eng nozik tizimlar hisoblanadi.
Jamiyat sog`liqni saqlash dasturlari bajarilishining to`xtab qolishi. Ofat sodir bo`lganidan keyin, odatda, xodimlar va ijtimoiy jamg`armalar ofat oqibatlarini bartaraf etishga kirishadilar. Biroq, belgilangan rejaga muvofiq jamiyatni sog`lomlashtirish Davlat dasturi uzluksiz qo`llab-quvvatlab turilmas ekan, etarli muhofaza qilinmagan aholi o`rtasida yuqumli kasalliklarning tarqalish darajasi tobora ortib ketishi mumkin.
Ofat yuz bergandan so`ng eng ko`p tarqaladigan kasalliklar yuqorida ko`rsatilgan uch omil bilan bog`liq ichak infeksiyalaridir. Infeksiya tashuvchilar tarqatadigan hamda kasallikning oldini olish uchun vaksinasiya qilingan aholi, infeksiyalar tarqatadigan kasalliklarning uzoq davom etadigan oqibatlarini to`rtinchi omil-jamiyat sog`liqni saqlash dasturlari bajarilishining to`xtab qolishi ham keltirib chiqarishi mumkin.
Infeksiyalar tarqatadigan eng tipik manba- bu ichimlik suv, ovqat mahsulotlari, ho`l meva va sabzavotlardir. Infeksiya tashuvchilar- pashsha, chivin, burgalar kasalliklar tarqatishda juda katta rol o`ynaydi. Kemiruvchilar ( kalamush va sichqonlar) ham yuqumli kasalliklar tarqatish manbalari hisoblanadi. Ofat yuz berishi natijasida aholining ko`chirilishi qaysi bir joyda odamlar haddan tashqari ko`payib ketishi, suv, ovqat etishmay qolishi hamda hayot kechirish sharoiti yomonlashib ketishiga olib kelishi mumkin. Ilgarilari bunday vaziyatlar oqibatida kasallanish va o`lim darajasi ortib, odamlar sihat- salomatligiga salbiy ta`sir ko`rsatadigan to`rtta asosiy muammo ko`ndalang bo`lar edi. Ular:
-Yuqumli (emlanganlar soni ancha kam bo`ladigan qizamiq singari) kasalliklar tarqalishi;
- O`tkir ichak infeksiyasi ( ichburug`, botkin kasalligi, salmonellyoz, ich terlama, vabo) tarqalishi;
- O`tkir respirator kasalliklar, gripp tarqalishi;
- mahalliy xususiyatlar bilan bog`liq kasalliklar tarqalishi;
- oziq ovqat tanqisligi, kam ovqatlik.
Bu omillar ayniqsa bolalarga ko`proq ta`sir etadi. Quyidagi tadbirlar bunday vaziyatga tushmaslik hamda kasallanish va o`lim darajasini yuqori bo`lishi oldini olish imkonini beradi:
|
| |
Boshqaruvchi ketma-ketliklar

|
Boshqaruvchi ketma-ketliklarBog'liq 1. Aripov M., Fayzieva M. Web texnologiyalar.Boshqaruvchi ketma-ketliklar
Ketma-ketlik
Qiymati
\n
Yangi satr (ASCII da LF yoki OxOA (10))
V
Kursorni qaytishi
\t
G orizontal tabulyatsiya (ASCII da HT yoki 0x09 (9) )
w
Teskari qiyshiq chiziq
\$
Dollar belgisi
V
Ikkitalik qo'shtirnoq
H eredoc sintaksisi
S atrlar k a tta h a jm d a g i m a ’l u m o tla r (jadvallar, satrlar, m u ro ja a t-
lar) h a m b o 'lish i m u m k in . B u n d a y satrlarni ec h o o p e r a to r i d a n foy-
d a la n ib e k r a n g a ch iq a z ish b ir q a n c h a m u a m m o l a r keltirishi m u m k i n .
U s h b u h o la tla rd a satriy o 'z g a ru v c h ila r n i h e re d o c sintaksisi u s u l id a n
foydalanib a n iq la s h m u m k i n . Bu u sulda satrlar « < m a r k e d bilan
b o s h la n ib , so 'n g id e n tifik a to r so'zi yoziladi va satr yan a shu id enti-
f i k a to r so'zi bilan tugatiladi.
Sintaksisi:
e c h o < « M A T N
M A T N ;
H e re d o c m a t n i q o 's h t i r n o q ic h id a jo y lash g an m a t n kabi b o 'la d i
va h e r e d o c sintaksisi ish la tilg a n d a q o 's h t i r n o q ishlatishga hojat yo'q.
H e r e d o c m a t n i ic h id a o 'z g a ru v c h ila r n i h a m b erish m u m k i n va bu
h o ld a h e re d o c ichidagi o 'z g a ru v c h ila r h a m qayta ishlanadi.
2 .4 -m iso l. h e r e d o c sin ta k s is in in g ishlatilishi
$str = < « E E E
Sfak fakultetining tarixi __________________
< /td > < /tr>
|
EEE; / / EEE — bu yerda identifikator.
?>________________________________________________________
Skalyar tipdagi o ‘z g a ru v c h ila rn in g b o o len , integer, float, strin g
t u rla rin i k o'rib o 'td ik .
|
| |