Yordamchi motor vositasida ishga tushirish

|
Yordamchi motor vositasida ishga tushirish
|
bet | 112/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. PirmatovYordamchi motor vositasida ishga tushirish. Dastlab sinxron motorning rotori n « nN ga yaqin aylanish chastota bilan yordamchi motor vositasida aylantiriladi. Bunda qo‘zg‘atish chulg‘ami o'zgarmas tok manbayiga ulangan, stator chulg‘ami esa ochiq bo‘lib, sinxron motor salt ishlayotgan generator rejimida ishlaydi. So‘ngra generator parallel ulash shartlari bajarilgan holda tarmoqqa parallel ulanadi. Shundan so‘ng yordamchi motor ajratiladi va sinxron generator motor rejimiga o‘tadi. Yordamchi motor sifatida odatda qutblar soni sinxron motornikidan ikkita kam bo‘lgan faza rotorli asinxron motor qo‘llaniladi (bu holda sinxron motorning aylanish chastotasini sinxron chastotagacha yetkazish mumkin) va uning quwati sinxron motor quwatining 10*20 % ini tashkil etadi.
Tok chastotasini o'zgartirish yo‘li bilan ishga tushirish. Bu usul chastota o‘zgartgich qurilmasi bo'lgan sharoitda amalga oshirilishi mumkin. Bunday chastota o‘zgartgich yordamida kuchlanish chastotasi noldan nominal qiymatgacha oshirib boriladi, natijada stator magnit maydonining aylanish chastotasi ham oshib boradi. Rotor esa aylanma magnit maydoni yo‘nalishi bo‘yicha nominal chastota bilan aylanadi.
Asinxron usulda ishga tushirish. Bu usul bilan sinxron motorni ishga tushirish uchun rotor qutblari uchliklarida ishga tushirish chulg'ami o'rnatilgan bo'lishi lozim. Bu chulg‘am asinxron motorning qisqa tutashtirilgan chulg‘amiga o‘xshagan bo‘ladi.
Sinxron motorni asinxron usulda ishga tushirish sxemasi 24.5,a- rasmda keltirilgan. Stator chulg'ami uch fazali tok manbayiga ulanganda undan uch fazali tok o‘tib, statorda aylanma magnit maydon hosil bo‘ladi. Bu maydon rotordagi ishga tushirish chulg‘amini kesib o‘tib, unda EYK va tok hosil qiladi. lshga tushirish chulg‘amidagi tok aylanma magnit maydon bilan ta’sirlashib elektromagnit kuch (24.5,t/-rasm) va aylantiruvchi momentni hosil qilad
rasm. Sinxron motomi: a — asinxron usulda ishga tushirish sxemasi va b — ishga tushirishdagi asinxron momentlar, bunda: Ma — asosiy moment; M „ — qo‘zg‘atish chulg‘ami konturida bir o‘qli effekt tufayli vujudga keladigan qo‘shimcha moment; M k — sinxronizmga kiritish momenti; M. — ishga tushirish momenti; Fcm — ishga tushirish chulg'ami sterjenlaridagi elektromagnit kuchlar; QCh - qo‘zg‘atish chulg‘ami; QU — qayta ulagich; r.t — asinxron usulda ishga tushirishda qo‘zg‘atish chulg‘amiga ulanadigan aktiv qarshilik; d — demifer cho'lg'am.
Agar Mcm > M, bo‘lsa rotor aylana boshlaydi, rotoming aylanish chastotasi stator aylanma magnit maydonining sinxron aylanish chastotasiga yaqinlashganda (n=0,95-n,) qo'zg'atish chulg'amiga o'zgarmas tok beriladi. Bu tok sinxronlovchi moment Ms ni hosil qiladi. Shu moment ta'sirida motor sinxron aylanish chastota bilan ishlay boshlaydi.
Ishga tushirish vaqtida qo‘zg‘atish chulg‘amini ochiq qoldirib bo‘lmaydi, chunki statorning aylanma magnit maydoni o‘ramlar soni ko‘p bo‘lgan qo‘zg‘atish chulg'amida uning izolatsiyasi va sinxron motorni ishga tushiruvchilar uchun juda xavfli bo‘lgan katta qiymatli EYK hosil qiladi. Shuning uchun sinxron motorni ishga tushirishda uning qo‘zg‘atish chulg'ami o‘z qarshiligidan taxminan 10 marta katta bo'lgan aktiv qarshilik (ri(*10 r ) ka ulangan bo‘lishi lozim.
Qo‘zg‘atish chulg‘amini qisqa tutashtirish ham mumkin emas, chunki bu holda u nosimmetrik bo‘lgan bir fazali konturni hosil qiladi. Bu kontur qo'shimcha momentni hosil qilib, sinxron motorning mexanik xarakteristikasida aylanish chastotasining n = ns/2 ga yaqin qiymatida aylantiruvchi momentning kamayishiga olib keladi (24.5,6- rasm). Buning oqibatida rotor aylanish chastotasi sinxron qiymatigacha yeta olmasligi ham mumkin.
Agar sinxron motor ulanadigan tarmoqning quwati nisbatan kam bo‘lsa, motorni asinxron usul bilan ishga tushirishda ishga tushirish tokining ta’siridan tarmoqda juda katta kuchlanish pasayishi hosil bo'ladi. Bunday holda ishga tushirish tokini kamaytirish uchun sinxron motor tarmoqqa avtotransformator, reaktor yoki tokni cheklaydigan boshqa qurilmalar yordamida ulanadi.
Sinxron kompensator va uning elektr ta’minoti sistemasida quwat koeffitsienti coscp ni yaxshilashi
Sinxron kompensator elektr ta'minoti sistemasida reaktiv quwatni rostlovchi sinxron mashina bo‘lib, u asosan asinxron motorlar va transformatorlar tarmoqdan oladigan reaktiv quvvatni kompen- satsiyalash uchun xizmat qiladi. Valida mexanik yuklamasi bo‘lmagan salt ishlayotgan sinxron motorga sinxron kompensator deyiladi. Uning qo‘zg‘atish toki nominal qiymatdan katta bo'lganda elektr tarmog‘iga kuchlanishdan oldinda keluvchi reaktivtok beradi va elektr tarmog‘ining quwat koeffitsienti costp ni oshiradi (24.6-rasm). Elektr eneigiyasi uzoq masofaga uzatilganda elektr uzatish liniyasida induktiv yuklama katta boMganligi uchun liniya oxirida kuchlanish ancha pasayadi, yuklama kamayganda esa liniyaning sig‘im qarshiligi ta'sirida kuchlanish nominal qiymatdan ancha katta bo‘ladi.
|
| |