Jahon iqtisodiyoti milliy iqtisodiyotlar uchun muammodir

|
Jahon iqtisodiyoti milliy iqtisodiyotlar uchun muammodir
|
bet | 14/18 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #144414 |
Bog'liq Kurs ishi Sardor MuzaffarovJahon iqtisodiyoti milliy iqtisodiyotlar uchun muammodir
Iqtisodiyot, fan, texnologiyada globallashuv eng jadal namoyon bo'ladi. Transmilliy korporatsiyalar va banklar, boshqarilmaydigan moliyaviy oqimlar, elektron aloqa va axborotning yagona jahon tizimi, zamonaviy transport, transformatsiya ingliz tilida"global" aloqa vositasiga, aholining keng ko'lamli migratsiyasi - bularning barchasi milliy-davlat to'siqlarini yo'q qiladi va iqtisodiy jihatdan integratsiyalashgan dunyoni shakllantiradi.
Shu bilan birga, ko'plab mamlakatlar va xalqlar uchun suveren davlat maqomi iqtisodiy manfaatlarni himoya qilish va ta'minlash vositasi bo'lib ko'rinadi. Iqtisodiy taraqqiyotda globalizm va millatchilik o‘rtasidagi ziddiyat dolzarb muammoga aylanib bormoqda. Milliy davlatlar iqtisodiy siyosatni belgilash qobiliyatini yo'qotyaptimi va qay darajada yo'l qo'ymoqda transmilliy korporatsiyalar? Va agar shunday bo'lsa, unda shakllanishi va tartibga solinishi asosan milliy-davlat darajasida amalga oshirilayotgan ijtimoiy muhit uchun qanday oqibatlarga olib keladi?
Ikki dunyo o'rtasidagi harbiy va mafkuraviy qarama-qarshilikning tugashi, shuningdek, qurolsizlanish sohasidagi taraqqiyot bilan globallashuv kuchli qo'shimcha turtki oldi. Bir tomondan, Rossiyada va butun postsovet hududida, Xitoyda, Markaziy va Sharqiy Evropa mamlakatlarida bozorni o'zgartirish munosabatlari, boshqa tomondan, iqtisodiy globallashuv tadqiqot va tadqiqotning yangi va istiqbolli yo'nalishidir. bashorat qilish.
Ko'rinib turibdiki, ochiladi yangi soha ikki qudratli kuch o'rtasidagi qarama-qarshilik: milliy byurokratiya (va uning orqasida turgan barcha narsalar) va milliy "ro'yxatga olish" va majburiyatlarini yo'qotayotgan xalqaro iqtisodiy muhit.
Muammolarning navbatdagi qatlami globallashayotgan iqtisodiyotning ko'p o'n yillar davomida yaratilgan institutlarga hujumidir. ijtimoiy himoya, farovonlik davlati. Globallashuv iqtisodiy raqobatni keskin kuchaytiradi. Natijada korxona ichidagi va uning tashqarisidagi ijtimoiy muhit yomonlashadi. Bu transmilliy korporatsiyalarga ham tegishli.
Hozircha globallashuvning foyda va mevalaridan eng katta ulush boy va qudratli davlatlarga to‘g‘ri keladi. Global iqtisodiy zarbalar xavfi sezilarli darajada oshib bormoqda. Jahon moliya tizimi ayniqsa zaif, chunki u real iqtisodiyotdan ajralib chiqadi va spekulyativ firibgarlik qurboniga aylanishi mumkin. Globallashuv jarayonlarini birgalikda boshqarish zarurati aniq. Ammo bu mumkinmi va qanday shakllarda?
Va nihoyat, dunyo iqtisodiy faoliyatning asosiy asoslarini qayta ko'rib chiqish zarurati bilan duch kelishi kerak. Bu kamida ikkita holatga bog'liq. Birinchidan, tez chuqurlashib borayotgan ekologik inqiroz joriy etishni talab qiladi sezilarli o'zgarishlar milliy va global miqyosda hukmron iqtisodiy tizimga. Atrof-muhitning ifloslanishi ko'lamini tartibga solishda "bozor muvaffaqiyatsizligi" juda uzoq bo'lmagan kelajakda haqiqatan ham "tarixning oxiri" bo'lishi mumkin. Ikkinchidan, bozorning "ijtimoiy muvaffaqiyatsizligi" jiddiy muammo bo'lib, u, xususan, boy Shimoliy va kambag'al janubning kuchayib borayotgan qutblanishida namoyon bo'ladi.
Bularning barchasi, bir tomondan, bozorning o'zini o'zi tartibga solishning klassik mexanizmlarining, ikkinchi tomondan, davlat, davlatlararo va millatlararo organlarning ongli faoliyatining kelajakdagi jahon iqtisodiyotini tartibga solishdagi o'rni haqidagi eng murakkab savollarni tug'diradi.
|
| |