nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti - bet 2

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 2/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish Fishing hujumlarining oldini olish yoki ta'sirini kamaytirish choralariga qonunchilik , foydalanuvchilarni o'qitish, jamoatchilikni xabardor qilish va texnik xavfsizlik choralari kiradi. Fishingdan xabardorlikning ahamiyati ham shaxsiy, ham professional sharoitlarda oshdi, 2017 yildan 2020 yilgacha korxonalar oʻrtasida fishing hujumlari 72% dan 86% gacha koʻtarildi. Fishing turlari. Elektron pochta orqali fishing.Ko'pincha elektron pochta spamlari orqali yuboriladigan fishing hujumlari shaxslarni aldashga, maxfiy ma'lumotlarni yoki login ma'lumotlarini berishga urinadi. Aksariyat hujumlar maqsadli boʻlmagan “ommaviy hujumlar” boʻlib, oʻrniga keng auditoriyaga ommaviy ravishda yuboriladi.Tajovuzkorning maqsadi turlicha bo'lishi mumkin, umumiy maqsadlar, jumladan, moliyaviy institutlar, elektron pochta va bulutli mahsuldorlik provayderlari va oqim xizmatlari. Oʻgʻirlangan maʼlumotlar yoki ruxsatdan maqsadli tashkilot ichida pul oʻgʻirlash, zararli dasturlarni oʻrnatish yoki boshqalarni nayzalashda foydalanish mumkin . Buzilgan oqim xizmati hisoblari darknet bozorlarida ham sotilishi mumkin . Ijtimoiy muhandislik hujumining bu turi bank yoki davlat agentligi kabi ishonchli manbadan kelgan firibgarlik xatlari yoki xabarlarni yuborishni o'z ichiga olishi mumkin. Ushbu xabarlar odatda foydalanuvchidan o'z login ma'lumotlarini kiritish so'raladigan soxta kirish sahifasiga yo'naltiriladi. Spear fishing.Spear fishing - bu ma'lum bir shaxs yoki tashkilotni qonuniy ekanligiga ishonish uchun aldash uchun shaxsiylashtirilgan elektron pochtalardan foydalanadigan maqsadli fishing hujumidir .Ko'pincha muvaffaqiyatga erishish imkoniyatini oshirish uchun maqsad haqidagi shaxsiy ma'lumotlardan foydalanadi. Bu hujumlar koʻpincha menejerlar yoki moliyaviy boʻlimlarning nozik moliyaviy maʼlumotlar va xizmatlarga kirish huquqiga ega boʻlgan shaxslarni nishonga oladi. Buxgalteriya va auditorlik firmalari, ayniqsa, o'z xodimlariga ega bo'lgan ma'lumotlarning qimmatligi tufayli nayzali fishingga nisbatan zaifdir.
|
| |
Sahifani o'g'irlash - Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 6/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish Sahifani o'g'irlash.Sahifani o'g'irlash foydalanuvchilarni zararli veb-saytlarga yo'naltirishni yoki qonuniy veb-sahifalarni buzish orqali, ko'pincha saytlararo skriptlardan foydalanishni o'z ichiga oladi . Xakerlar serverga tashrif buyurgan qonuniy foydalanuvchilardan foydalanish uchun buzilgan veb-saytlarga MPack kabi ekspluatatsiya to'plamlarini kiritishi mumkin . Sahifani o'g'irlash shuningdek , ekspluatatsiya to'plamlarini yuklash imkonini beruvchi zararli inline freymlarni kiritishni ham o'z ichiga olishi mumkin . Ushbu taktika ko'pincha korporativ maqsadlarga sug'orish teshiklari hujumlari bilan birgalikda qo'llaniladi . Taqvimdagi fishing.Taqvim fishingi fishing havolalari bilan soxta kalendar taklifnomalarini yuborishni o'z ichiga oladi. Ushbu taklifnomalar ko'pincha umumiy tadbir so'rovlarini taqlid qiladi va taqvimlarga avtomatik ravishda osongina qo'shilishi mumkin. Firibgarlikning bu koʻrinishidan himoya qilish uchun sobiq Google kliklari firibgarligi podshosi Shuman Ghosemajumder yangi taklifnomalarni avtomatik ravishda qoʻshmaslik uchun taqvim sozlamalarini oʻzgartirishni tavsiya qiladi. Taqvimdagi fishing.Taqvim fishingi fishing havolalari bilan soxta kalendar taklifnomalarini yuborishni o'z ichiga oladi. Ushbu taklifnomalar ko'pincha umumiy tadbir so'rovlarini taqlid qiladi va taqvimlarga avtomatik ravishda osongina qo'shilishi mumkin. Firibgarlikning bu koʻrinishidan himoya qilish uchun sobiq Google kliklari firibgarligi podshosi Shuman Ghosemajumder yangi taklifnomalarni avtomatik ravishda qoʻshmaslik uchun taqvim sozlamalarini oʻzgartirishni tavsiya qiladi. Quishing.QR kodlari fishing hujumlarida yomon maqsadda ishlatilgan." Kishing " atamasi odamlarni QR kodni zararsiz deb o'ylash uchun aldashni o'z ichiga oladi, asl maqsad esa maxfiy ma'lumotlarga kirishni maqsad qilgan zararli. Kiberjinoyatchilar QR kodlariga, xususan, ish stoli operatsion tizimlariga nisbatan hujumlarga nisbatan zaifroq boʻlgan mobil telefonlarga ishonchdan foydalanadilar . Quishing hujumlari koʻpincha QR kodlarini elektron pochta orqali yuborishni oʻz ichiga oladi, foydalanuvchilarni hisoblarni tekshirish uchun ularni skanerlashga undaydi, bu esa qurilmaning buzilishiga olib keladi. Ehtiyot bo'lish va manba tasdiqlanmaguncha QR kodlarini skanerlashdan qochish tavsiya etiladi.
|
| |
Fishingni klonlash - Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 4/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish Fishingni klonlash.Clone fishing - bu qo'shimcha yoki havolaga ega qonuniy elektron pochtadan ko'chiriladigan va zararli kontentni o'z ichiga olgan holda o'zgartiriladigan hujum turi. Keyin o'zgartirilgan elektron pochta xabari soxta manzildan yuboriladi va u asl jo'natuvchiga o'xshaydi. Hujum asl elektron pochtani qayta yuborish yoki yangilash kabi ko'rinishi mumkin. Bu ko'pincha jo'natuvchi yoki oluvchining avval buzilganligiga tayanadi, shuning uchun tajovuzkor qonuniy elektron pochtaga kirishi mumkin. Fishingni klonlash.Clone fishing - bu qo'shimcha yoki havolaga ega qonuniy elektron pochtadan ko'chiriladigan va zararli kontentni o'z ichiga olgan holda o'zgartiriladigan hujum turi. Keyin o'zgartirilgan elektron pochta xabari soxta manzildan yuboriladi va u asl jo'natuvchiga o'xshaydi. Hujum asl elektron pochtani qayta yuborish yoki yangilash kabi ko'rinishi mumkin. Bu ko'pincha jo'natuvchi yoki oluvchining avval buzilganligiga tayanadi, shuning uchun tajovuzkor qonuniy elektron pochtaga kirishi mumkin. Ovozli fishing.IP orqali ovoz (VoIP) vishing yoki ovozli fishing hujumlarida qoʻllaniladi bu yerda tajovuzkorlar koʻp sonli odamlarga avtomatlashtirilgan telefon qoʻngʻiroqlarini amalga oshiradilar, koʻpincha matnni nutqqa sintezatorlardan foydalanib, oʻz akkauntlarida firibgarlik harakatlarini daʼvo qiladilar. Hujumchilar qo'ng'iroq qilayotgan telefon raqamini xuddi qonuniy bank yoki muassasadan kelayotgandek ko'rsatish uchun aldashadi. Keyin jabrlanuvchidan nozik ma'lumotlarni kiritish so'raladi yoki ma'lumot olish uchun ijtimoiy muhandislik taktikasini ishlatadigan jonli odam bilan bog'lanadi. Vishing e-pochta phishing bilan solishtirganda aholining ovozli telefoniyaga nisbatan past xabardorligi va ishonchidan foydalanadi. Ovozli fishing.IP orqali ovoz (VoIP) vishing yoki ovozli fishing hujumlarida qoʻllaniladi bu yerda tajovuzkorlar koʻp sonli odamlarga avtomatlashtirilgan telefon qoʻngʻiroqlarini amalga oshiradilar, koʻpincha matnni nutqqa sintezatorlardan foydalanib, oʻz akkauntlarida firibgarlik harakatlarini daʼvo qiladilar. Hujumchilar qo'ng'iroq qilayotgan telefon raqamini xuddi qonuniy bank yoki muassasadan kelayotgandek ko'rsatish uchun aldashadi. Keyin jabrlanuvchidan nozik ma'lumotlarni kiritish so'raladi yoki ma'lumot olish uchun ijtimoiy muhandislik taktikasini ishlatadigan jonli odam bilan bog'lanadi. Vishing e-pochta phishing bilan solishtirganda aholining ovozli telefoniyaga nisbatan past xabardorligi va ishonchidan foydalanadi.
|
| |
Spear fishing - Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 3/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish Spear fishing.Spear fishing - bu ma'lum bir shaxs yoki tashkilotni qonuniy ekanligiga ishonish uchun aldash uchun shaxsiylashtirilgan elektron pochtalardan foydalanadigan maqsadli fishing hujumidir .Ko'pincha muvaffaqiyatga erishish imkoniyatini oshirish uchun maqsad haqidagi shaxsiy ma'lumotlardan foydalanadi. Bu hujumlar koʻpincha menejerlar yoki moliyaviy boʻlimlarning nozik moliyaviy maʼlumotlar va xizmatlarga kirish huquqiga ega boʻlgan shaxslarni nishonga oladi. Buxgalteriya va auditorlik firmalari, ayniqsa, o'z xodimlariga ega bo'lgan ma'lumotlarning qimmatligi tufayli nayzali fishingga nisbatan zaifdir. Rossiya hukumati Threat Group-4127 (Fancy Bear) (GRU Unit 26165) Hillari Klintonning 2016 yilgi prezidentlik kampaniyasini maqsadli foydalanuvchilarga tahdid qilish uchun accounts-google.com domenidan foydalangan holda 1800 dan ortiq Google hisoblariga nayzali fishing hujumlari bilan nishonga oldi. Turli yosh guruhlari o‘rtasida nayzadan fishingga moyillik bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, 100 yoshdan 43% va kattaroq foydalanuvchilarning 58% 21 kun davomida kundalik elektron pochta xabarlarida simulyatsiya qilingan fishing havolalarini bosgan. Keksa ayollarda sezuvchanlik eng yuqori bo'lgan, yosh foydalanuvchilarda sezuvchanlik tadqiqot davomida pasaygan, ammo keksa foydalanuvchilarda barqaror bo'lib qolgan. Balina ovlash va bosh direktorning firibgarligi.Kit ovlash hujumlari yuqori martabali rahbarlar va boshqa nufuzli shaxslarni nishonga olish uchun nayzali fishing usullaridan foydalanadi, ko'pincha chaqiruv qog'ozi yoki mijozlar shikoyati bilan bog'liq . Balina ovlash va bosh direktorning firibgarligi.Kit ovlash hujumlari yuqori martabali rahbarlar va boshqa nufuzli shaxslarni nishonga olish uchun nayzali fishing usullaridan foydalanadi, ko'pincha chaqiruv qog'ozi yoki mijozlar shikoyati bilan bog'liq . Bosh direktorning firibgarligi xodimlarni ofshor hisobiga pul jo'natish uchun aldash uchun yuqori lavozimli rahbarlardan soxta elektron pochta xabarlarini yuborishni o'z ichiga oladi.Muvaffaqiyat darajasi past, lekin tashkilot katta miqdorda pul yoʻqotishiga olib kelishi mumkin.
|
| |
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti - bet 9

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 9/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish 2010-yil oktabr oyida chop etilgan “Kiberjinoyat osonlashtirildi” sarlavhali maqolada xakerlar zararli dasturlardan foydalanish darajasi tushuntirilgan. Microsoft xavfsizlik boʻyicha bosh texnologiya direktori Gunter Ollmann aytganidek, "Kredit karta oʻgʻirlanishiga qiziqasizmi? Buning uchun ilova bor." Ushbu bayonot ushbu xakerlarning onlayn ma'lumotlarning barcha turlariga kirish qulayligini umumlashtiradi. Foydalanuvchilarning kompyuterlarini yuqtirish uchun yangi dastur Zevs deb nomlandi va dastur xakerlar uchun shunchalik qulayki, hatto tajribasiz xaker ham uni boshqara oladi. Garchi buzg'unchilik dasturidan foydalanish oson bo'lsa-da, bu fakt Zevs (yoki Zevs kabi boshqa dasturlar) kompyuter va foydalanuvchiga qilishi mumkin bo'lgan halokatli effektlarni kamaytirmaydi. Misol uchun, Zevs kabi dasturlar kredit karta ma'lumotlarini, muhim hujjatlarni va hatto mamlakat xavfsizligi uchun zarur bo'lgan hujjatlarni o'g'irlashi mumkin . Agar xaker bu ma'lumotni qo'lga kiritsa, bu butun mamlakat bo'ylab shaxsiy ma'lumotlar o'g'irlanishi yoki hatto mumkin bo'lgan teraktni anglatadi. ITAC 2012-yilda 15 millionga yaqin amerikaliklarning shaxsi o‘g‘irlanganini aytadi Identity Theft (Shaxsni o’g’irlash) turlari Shaxsni klonlash va yashirish. Bunday vaziyatda shaxs o'g'ri o'zining haqiqiy shaxsini yashirish uchun boshqa birovga taqlid qiladi. Masalan, noqonuniy immigrantlar , o'zlarining noqonuniy maqomini yashirganlar, kreditorlar yoki boshqa shaxslardan yashiringan odamlar va shaxsiy sabablarga ko'ra " anonim " bo'lishni xohlaydiganlar . Yana bir misol - ijtimoiy tarmoq saytlarida birovning fotosuratlari va ma'lumotlaridan foydalanadigan odamlarga beriladigan yorliq - posterlar . Poserlar asosan o'zlari taqlid qilayotgan haqiqiy odamning do'stlari ishtirokida ishonchli hikoyalar yaratadilar. Kredit olish uchun ishlatiladigan shaxsni o'g'irlashdan farqli o'laroq, qarzlar ko'payib ketganda paydo bo'ladi, yashirish aniqlanmasdan cheksiz davom etishi mumkin, ayniqsa, agar shaxsni tasdiqlovchi o'g'ri kundalik hayotda turli xil autentifikatsiya testlaridan o'tish uchun soxta ma'lumotlar olishi mumkin bo'lsa.
|
| |
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti - bet 8

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 8/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish Ma'lumotlarning buzilishi va shaxsni o'g'irlash o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlash qiyin, birinchi navbatda, shaxsiy ma'lumotlarini o'g'irlash qurbonlari ko'pincha shaxsiy ma'lumotlari qanday olinganligini bilishmaydi. FTC uchun qilingan hisobotga ko'ra, shaxsni o'g'irlash har doim ham individual qurbonlar tomonidan aniqlanmaydi. Shaxsiy ma'lumotlarning firibgarligi ko'pincha shaxsiy ma'lumotlarni o'g'irlashning natijasi bo'lishi shart emas. Kimdir shaxsiy ma'lumotlarni o'g'irlashi yoki o'zlashtirib olishi mumkin, keyin esa har bir shaxs haqidagi ma'lumotlardan foydalanib, shaxsiy ma'lumotlarni o'g'irlashi mumkin, masalan, katta ma'lumotlar buzilishi sodir bo'lganda. AQSh Hukumatining Mas'uliyat idorasi tomonidan o'tkazilgan tadqiqot shuni ko'rsatdiki, "ko'pchilik qoidabuzarliklar shaxsni o'g'irlash holatlari aniqlanmagan".Hisobot shuningdek, "to'liq hajm noma'lum" deb ogohlantirilgan. Karnegi Mellon universitetining keyinroq nashr etilmagan tadqiqotida "ko'pincha shaxsiy ma'lumotlar o'g'irlanishining sabablari ma'lum emas" deb ta'kidlangan, ammo boshqa birov "ma'lumotlarning buzilishi natijasida shaxsiy ma'lumotlar o'g'irlanishi qurboni bo'lish ehtimoli bor" degan xulosaga kelgan. .. atigi 2% atrofida".Misol uchun, to'rt milliondan ortiq yozuvlarga ta'sir ko'rsatgan eng yirik ma'lumotlar buzilishidan birida, tizimlari buzilgan kompaniyaga ko'ra, bu faqat 1800 ga yaqin identifikatsiya o'g'irlanishiga olib keldi. 2010-yil oktabr oyida chop etilgan “Kiberjinoyat osonlashtirildi” sarlavhali maqolada xakerlar zararli dasturlardan foydalanish darajasi tushuntirilgan. Microsoft xavfsizlik boʻyicha bosh texnologiya direktori Gunter Ollmann aytganidek, "Kredit karta oʻgʻirlanishiga qiziqasizmi? Buning uchun ilova bor." Ushbu bayonot ushbu xakerlarning onlayn ma'lumotlarning barcha turlariga kirish qulayligini umumlashtiradi. Foydalanuvchilarning kompyuterlarini yuqtirish uchun yangi dastur Zevs deb nomlandi va dastur xakerlar uchun shunchalik qulayki, hatto tajribasiz xaker ham uni boshqara oladi. Garchi buzg'unchilik dasturidan foydalanish oson bo'lsa-da, bu fakt Zevs (yoki Zevs kabi boshqa dasturlar) kompyuter va foydalanuvchiga qilishi mumkin bo'lgan halokatli effektlarni kamaytirmaydi. Misol uchun, Zevs kabi dasturlar kredit karta ma'lumotlarini, muhim hujjatlarni va hatto mamlakat xavfsizligi uchun zarur bo'lgan hujjatlarni o'g'irlashi mumkin . Agar xaker bu ma'lumotni qo'lga kiritsa, bu butun mamlakat bo'ylab shaxsiy ma'lumotlar o'g'irlanishi yoki hatto mumkin bo'lgan teraktni anglatadi. ITAC 2012-yilda 15 millionga yaqin amerikaliklarning shaxsi o‘g‘irlanganini aytadi
|
| |
Sizishni izlash bilan sinashdagi xavfsizlik talablari

Sizishni izlash bilan sinashdagi xavfsizlik talablari
Zichlikka sinashda nazorat qilinayotgan buyum ichida ortiqcha bosim hosil qilinishi bilan bog‘liq usullar juda muhim hisoblanadi. Bunday usullar jumlasiga pnevmatik va gidravlik sinovlar kiradi. Sinovlarni o‘tkazish jarayonida amaldagi «Bosim ostida ishlovchi idishlami o‘matish va ishlatish qoidalari»ga amal qilinmog‘i kerak. Ushbu qoidalarga muvofiq, sinovlarning quyidagi majburiy tarti- bi nazarda tutilgan: payvand va boshqa birikmalarni defektoskop- ik nazorat qilish; gidravlik yoki pnevmatik sinov; shundan so4ng buyumning boshqa turdagi sinovlari o‘tkazilishi, shu jumladan, zichligi nazorat qilinishi mumkin. Agar defektoskopiya qilish ja- rayonida nuqsonlar aniqlansa, ular bartaraf qilinmog'i lozim. Shundan keyin gidravlik yoki pnevmatik sinov (siqilgan havo yuborish) amalga oshiriladi. Gidravlik yoki pnevmatik sinov o`tkazilgani- dan va bosim kerakli darajagacha pasayganidan so‘ng buyumning zichligi nazorat qilinishi mumkin. Bunda ham yuqorida keltirilgan qoidalar talablariga rioya etilishi zarur. Siqilgan havo bilan zichlik- ni nazorat qilish jarayonida ham, gidravlik va pnevmatik sinovlar chog4ida boigani kabi, buyumni taqillatib ko4rish taqiqlanadi. Buyumning zichligi buzilgan joylarini tuzatish va boshqa maro- miga yetkazish ishlari undagi bosim pasaytirilganidan hamda undan nazorat qilinayotgan yoki ish moddasi olib qo`yilganidan keyingina amalga oshirilmog‘i darkor.
Geliy yoki galoid yordamida sizishni izlagichlar bilan ishlashda, birinchi navbatda, ular yerga ulanishi va biriktiruvchi elektr kabellari izolatsiyasining sifati tekshirilishi kerak. Sinalayotgan qismlardagi so‘ndirgich (zaglushka)lar puxta mahkamlangan va tashqi nuqson- larsiz bo4lishi zarur. Galoid yordamida sizishni izlagichlar bilan nazorat qilish joyida qizigan yuzalar va ochiq alanga bo4lmasligi lozim, chunki ular mavjudligida freon parchalanib, xlorli va ftor- li vodorod hamda fosgen hosil qiladi. Sizishni izlagichlar bilan nazorat qilish paytida nazorat joyidan 5 m dan kam masofada pay- vandlash ishlari bajarilmasligi darkor. Sinov tugallangani zahoti gazli ballonlar yopib qo`yilmogi lozim.
Nazorat savollari:
1. Magnitografik va ultratovushli nazorat usullarini amalga oshirishda qaysi qoidalarga amal qilinmog‘i lozim?
2. Radiatsion nazorat usullarida himoyalanishning asosiy usullarini aytib bering.
3. Kapillar defekteskopiya amalga oshiriladigan ish o‘rinlariga qanday talablar qo‘yiladi?
4. Gidravlik va pnevmatik sinovlami o‘tkazish tartibini bayon qiling.
|
Elektr xavfsizligi qoidalari

14. 2. Elektr xavfsizligi qoidalari
Buzmaydigan nazorat vositalarining aksariyati (defektoskoplar, qurilmalar, asboblar, mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish vositalari) ish jarayonida to‘liq yoki qisman kuchJanish ostida bo‘ladi. Shu sababli ulami ishlatish vaqtida amaldagi «Iste’molchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari», «Iste’mol- chilarning elektr qurilmalaridan fondalanishdagi xavfsizlik texnikasi qoidalari»ga qat’iy amal qilinmog'i lozim.
1000 V dan ortiq kuchlanishda ishlaydigan uskunalar bilan bajariladigan ishlar eng xatarli ishlar guruhiga kiradi. Eng avvalo, bu rentgen (trubkasiga) 10-400 kW va bundan katta kuchlanish uzatiladigan renten apparatlariga xizmat ko4rsatish ishlaridir. Ana shu qurilmalarga xizmat ko‘rsatish uchun jalb qilinadigan xodim- lar ulami belgilangan tartibda ishlatish yuzasidan ishlab chiqarish ta’limini o`tashlari va imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirganlaridan keyin tegishli guvohnoma olishlari kerak. Guvohnomada ular- ga xodimlarning malaka guruhiga muvofiq xavfsizlik texnikasidan berilgan malakasi ko‘rsatilmog‘i lozim.
Ishlab chiqariladigan barcha defektoskopik qurilmalar va asboblardagi izolatsiyalanmagan tok o‘tkazuvchi qismlar har qanday kuchlanishda ham tasodifan tegib ketishdan himoyalangan bo‘lishi zarur. Izolatsiyalanmagan simlar va elektr sxemalari korpuslar bilan ixotalanmog‘i darkor. Qurilma va asboblar korpuslari majburiy ravishda yerga ulanishi kerak. Rentgen apparatlarida 1000 V dan katta kuchlanishli zanjirlar mavjud bo'lib, bu kuchlanish rentgen trubkalariga uzatiladi.
Ulami almashtirishda, shuningdek, elektr sig‘imlari bo`lgan apparatlarni ko`zdan kechirish va oldini olish maqsadida ta’mirlashda tok uzib qo'yilib, sig‘imlardagi qoldiq zaryad ulami yerga ulagichga zaryadsizlagan holda yo‘qotilmog‘i lozim. Rentgen apparatlarini boshqarish pultlari oldiga izolatsiyalovchi rezina poyandozlar to`shalishi zarur.
Elektr qurilmalarining nosozligi va tok o‘tkazuvchi qismlarning izolatsiyasi shikastlanishi tufayli o'tkazgichlar qizishi hamda uchqunlanish yuzaga kelishi mumkin, bu esa yonib ketishga sabab bo‘ladi. Elektr qurilmalaridagi yong4inni o‘chirishdan oldin ular tarmoqdan uzib qo‘yilmog‘i darkor. Uncha katta boimagan alanga karbonat kislotali o‘t o‘chirgichlar bilan o'chirilishi mumkin. Bunday o‘t o'chirgichlar bilan yonayotgan, kuchlanish ostida bo‘lgan elektr qurilmalarini ham o‘chirsa bo‘ladi, chunki karbonat angid- rid elektr tokini o‘tkazmaydi. lshlami bajarish chog‘ida amaldagi «Sanoat korxonalari uchun yong'in xavfsizligining namunaviy qoidalari» ga, shuningdek, tarmoq yong4in xavfsizligi qoidalariga muvofiq yong'in xavfsizligi ta’minlanishi kerak.
|
SMS fishing - Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti

|
Mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti jizzax filiali “amaliy matematika” fakulteti
|
bet | 5/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #237334 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik 2-Mustaqil ish SMS fishing. SMS fishing yoki smishing - bu o'lja xabarini etkazish uchun mobil telefon yoki smartfondan matnli xabarlardan foydalanadigan fishing hujumining bir turi . Jabrlanuvchidan odatda havolani bosish, telefon raqamiga qo'ng'iroq qilish yoki tajovuzkor tomonidan taqdim etilgan elektron pochta manziliga murojaat qilish so'raladi. Keyin ulardan shaxsiy ma'lumotlarni , masalan, boshqa veb-saytlar uchun kirish ma'lumotlarini taqdim etishlari so'ralishi mumkin . Noqonuniy havolalarni aniqlashdagi qiyinchilik mobil qurilmalarda mobil brauzerlarda URL-manzillarning cheklangan ko'rinishi tufayli kuchayishi mumkin. Smishing elektron pochta orqali fishing kabi samarali bo'lishi mumkin, chunki ko'pgina smartfonlar tez internetga ulanishga ega. Jilmaygan xabarlar noodatiy telefon raqamlaridan ham kelishi mumkin. SMS fishing. SMS fishing yoki smishing - bu o'lja xabarini etkazish uchun mobil telefon yoki smartfondan matnli xabarlardan foydalanadigan fishing hujumining bir turi . Jabrlanuvchidan odatda havolani bosish, telefon raqamiga qo'ng'iroq qilish yoki tajovuzkor tomonidan taqdim etilgan elektron pochta manziliga murojaat qilish so'raladi. Keyin ulardan shaxsiy ma'lumotlarni , masalan, boshqa veb-saytlar uchun kirish ma'lumotlarini taqdim etishlari so'ralishi mumkin . Noqonuniy havolalarni aniqlashdagi qiyinchilik mobil qurilmalarda mobil brauzerlarda URL-manzillarning cheklangan ko'rinishi tufayli kuchayishi mumkin. Smishing elektron pochta orqali fishing kabi samarali bo'lishi mumkin, chunki ko'pgina smartfonlar tez internetga ulanishga ega. Jilmaygan xabarlar noodatiy telefon raqamlaridan ham kelishi mumkin. Sahifani o'g'irlash.Sahifani o'g'irlash foydalanuvchilarni zararli veb-saytlarga yo'naltirishni yoki qonuniy veb-sahifalarni buzish orqali, ko'pincha saytlararo skriptlardan foydalanishni o'z ichiga oladi . Xakerlar serverga tashrif buyurgan qonuniy foydalanuvchilardan foydalanish uchun buzilgan veb-saytlarga MPack kabi ekspluatatsiya to'plamlarini kiritishi mumkin . Sahifani o'g'irlash shuningdek , ekspluatatsiya to'plamlarini yuklash imkonini beruvchi zararli inline freymlarni kiritishni ham o'z ichiga olishi mumkin . Ushbu taktika ko'pincha korporativ maqsadlarga sug'orish teshiklari hujumlari bilan birgalikda qo'llaniladi .
|
| |
Darsning maqsadi - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad:-o`quvchilarga Buyuk Karlning faoliyati,uning Italiya,Ispaniya,sakslarga qarshi olib brogan urushlari,Franklar impeeryasi,undagi boshqaruv,xo`jalik va madaniyati haqida tushuntirib berish;
Tarbiyaviy maqsad: - o`quvchilargatarixiy taraqqiyot tajribalaridan zarur saboqlar olib yashash lozimligini uqtirish;
Rivojlantiruvchi maqsad: -o`quvchilarni dunyoqarashini, nutqini,fikrlash qobilyatini, shakllantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
Kommunikativlik
o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, mavzu:dan kelib chiqib savollarni mantiqan to‘g‘ri qo‘ya olish va javob berish;
Milliy va umummadaniy
umumbashariy ahamiyatga ega bo‘lgan qadriyatlarini (urf odatlar, marosimlar, milliy madaniy an’analar va.h.k.) hurmat qilish;
o‘zgalarga nisbatan mehrmuruvvat, saxiylik, diniy e’tiqodi, milliy hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish; jamiyatda o‘rnatilgan odobaxloq qidalariga rioya qilish
|
Darsning maqsadi - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad:-o`quvchilarga O`rta asrlarda Afrika xalqining xo`jalik taraqqiyoti Gana,Mali,Songai,Aksum davlatlari haqida ma`lumot berish;
Tarbiyaviy maqsad: -o`quvchilarda boshqa xalqlar tarixiga hurmat hissini tarbiyalash;
Rivojlantiruvchi maqsad: -o`quvchilarni dunyoqarashini, nutqini,fikrlash qobilyatini, rivojlantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
Kommunikativlik
o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, mavzu:dan kelib chiqib savollarni mantiqan to‘g‘ri qo‘ya olish va javob berish;
Milliy va umummadaniy
umumbashariy ahamiyatga ega bo‘lgan qadriyatlarini (urf odatlar, marosimlar, milliy madaniy an’analar va.h.k.) hurmat qilish;
o‘zgalarga nisbatan mehrmuruvvat, saxiylik, diniy e’tiqodi, milliy hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish; jamiyatda o‘rnatilgan odobaxloq qidalariga rioya qilish
|
Fanga oid kompetensiyalar

Fanga oid kompetensiyalar:
Tarixiy voqeilikni tushunishvauni mantiqiy izchillikda tushuntira olish kompetensiyasi.
tarixiy davrlar va -yillarni ajrata oladi, tarixiy hisobini tushuntira oladi; mazkur davrni o‘rganish orqali o‘quvchilar tarix fanining o‘rganilayot- gan davriga oid tarixiy atamalar mazmunini biladi;
Tarixiy shaxslar haqida ma’lumot bera oladi,tarixiy sanalarda ro‘y bergan voqealar haqida ma’lumot bera oladi
Tarixiy manba va adabiyotlar bilan ishlash kompetensiyasi.
Tarixiy illustrasiyalar asosida kichik hikoyalar tuza oladi, tarixiy joylarni xaritadan ko‘rsata oladi
Darsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
I.Tashkiliy qism: Salomlashish, davomat aniqlanadi ,sinf tozaligi kuzatiladi, o`quvchilar bugunning Jahonda va O`zbekistondagi siyosiy yangiliklari bilan tanishtiriladi.
II.O`tilgan mavzuni takrorlash: O`qituvchi o`tilgan darsni uyga vazifasini tekshiradi, o`tilgan mavzuni mustahkamlash uchun o`quvchilar 3 guruhga bo`linadi va topshiriq beriladi.
1-guruh: Mayyalar davlati haqida ma`lumot bering
2-guruh: Asteklar davlati haqida ma`lumot bering
3-guruh: Inklar davlati haqida ma`lumot bering
Guruhlar tagdimot qiladilar ,o`qituvchi kamchilikni to`ldirib boradi.Eng faol guruh aniqlanib, rag`batlantiriladi.
|
Belgilangan vaqt - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Belgilangan vaqt.
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
I.Tashkiliy qism: Salomlashish,davomatni aniqlash,sinf tozaligini kuzatish.
II.O`tilgan mavzuni takrorlash:
1. Yevropadagi buyuk ko‘chishlar davrida O‘rta Osiyo, xususan, hozirgi O‘zbekiston hududiga qanday qabila va elatlar bostirib kirgan?
2. Xaritadan german qabilalari yashagan hududlarni ko‘rsating. Yozuvsiz xaritaga german qabilalari yashagan hududlarni tushiring. Hozirgi paytda bu hududlar qaysi davlatlarga tegishli ekanligini aniqlang.
3. Sizningcha, 1, 2, 3-rasmlarni mazmunan nima birlashtiradi? O‘sha davr haqida ma’lumot bering.
4. Ilk o‘rta asr aholisi hayotidagi 3, 4-rasmlarda tasvirlangan narsalarning o‘rni va ahamiyatini izohlang. Bu narsalar o‘lkamizda ham bo‘lganmi?
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar

|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar
|
bet | 23/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Metod
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Karolinglar sulolasi, Buyuk Karl imperiyasi. Imperiyaning parchalanishi. Verden sharthomasi.
Soatlar soni: 1 soat
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
1-dars Mavzu

|
1-dars Mavzu
|
bet | 1/2 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #13843 |
Maktabim.Uz
1-dars
Mavzu: Xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari.
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: texnika qoidalari, sanitariya-gigiyena talablari.
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta’rifi: xavfsizlik texnikasi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablarini o’rgatish.
|
O’quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Metod: suhbat, tushuntirish,”Savol-javob” metodi,”Sifat belgisi”, “T metodi”, “Baliq skeleti”, “Kim chaqqon?”, “Blits o’yini” o’yinlari.
Shakl: jamoa, guruhda ishlash, hamma o’zi uchun.
Jihoz: darslik, rangli ko’rgazmalar, harakatli ko’rgazmalar, tarqatma testlar, plakatlar, kompyuter, interaktiv doska, slaydlar.
Nazorat: o’quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: o’quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e’lon qilinadi.
|
|
|
| |
Mavzuga oid tayanch tushunchalar

|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar
|
bet | 30/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Metod
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Karolinglar sulolasi, Buyuk Karl imperiyasi. Imperiyaning parchalanishi. Verden sharthomasi.
Soatlar soni: 1 soat
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
Zamburug’lar biologiyasi - Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar,...

|
Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar, zig‘irdoshlar oilalariga mansub o‘simliklarning xarakterli xususiyatlari va tibbiyotdagi ahamiyati
|
bet | 2/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 5,93 Mb. | | #250887 |
Bog'liq mustaqil 7Zamburug’lar biologiyasi. Zamburug’lar, asosan, spora hosil qilib, bo’linib, kurtaklanib va o’sib ko’payadi. Qulay sharoitda sporalar o’sib naychalar hosil qiladi, bular o’z navbatida uzayib iplar (giflar) ga aylanadi. Keyinchalik giflarda ko’ndalang to’siq pardalar, ya'ni septalar hosil bo’ladi. Ular, asosan, yuksak zamburug’larda bo’lib, septali giflar deyiladi. Sodda zamburug’lar giflarida septalar bo’lmaydi, shuning uchun ularni septasiz giflar deyiladi. Spora hosil qilish faqat ko’payish vazifasini bajaribgina qolmay, balki zamburug’larning tashqi muhitda tarqalishiga ham sabab bo’ladi. Zamburug’larning spora hosil qiluvchi qismi sporaforalar deyiladi. Sporalar tashqi va ichki bo’ladi.
O’sishi. Zamburug’lar aerob sharoitda, Saburo, Chapek-Doks, suyuq suslo yoki suslo-agarlarda, ya'ni pH 6,0-6,5 bo’lgan oziq muhitlarda 22-37° S haroratda yaxshi ko’payadi. Ammo patogen zamburug’lar pH 3-10 bo’lgan muhitlarda ham o’sishi mumkin. Ko’pincha zamburug’lar turli xil fermentlarga ega bo’lib, shular yordamida oqsil, uglevod va lipidlarni parchalaydi, ayrimlari patogenlik omillari ham xisoblanadi. Ayrim fermentlar yog’och, teri, suyak va mum kabi sintetik polimerlar va boshqa murakkab organik moddalarni parchalash xususiyatiga ega.
Patogen Zamburug’larning ko’payishi uchun turli o’stiruvchi omillar (vitamin, aminokislotalar), mineral moddalar va mikroelementlar (rux, kobalt, natriy va temir, magniy, mis, fosfor tuzlari) zarur.
Patogen zamburug’lar agarli muhitda o’sishiga ko’ra to’rt xil koloniyalar:
1) teriga o’xshash, silliq, qattiq;
2) paxtaga o’xshash momiqsimon, g’ovak;
3) duxobaga o’xshash tukli, kalta juda ko’p mitseliylar bilan qoplangan;
4) mo’rt, pardasimon, tez sinadigan, karton yoki un sepilganga o’xshash koloniyalar hosil qiladi.
Zamburug’larning ko’p turlari suyuq, muhit yuzasida parda, probirka tubi yoki devorida esa, namatga o’xshash cho’kma hosil qiladi. Ular oq, sariq, jigarrang, qora, havorang, yashil, qizil, malinaga o’xshash va boshqa rangdagi pigmentlarni hosil qiladi, ammo patologik materialdagi zamburug’larning ko’pchiligi pigment hosil qilmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar, zig‘irdoshlar oilalariga mansub o‘simliklarning xarakterli xususiyatlari va tibbiyotdagi ahamiyati
|
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 241/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
IV.Mustahkamash:Yangi mavzuni mustahkamlash uchun o`quvchilar jadval to`ldiradilar.
Amerika davlatlarini qiyoslang.
Mayyalar davlati
|
Asteklar davlati
|
Inklar davlati
|
|
|
|
Jadvalni to`liq ishlagan o`quvchilar baholanadi.
V.Baholash: Darsda faol qatnashgan,uyga vazifa bajargan,o`tilgan va yangi mavzuni mustah- kamlashda ishtirok etgan o`quvchilar baholanadi.
VI.Uyga vazifa: O’tilgan mavzuni mustahkamlab kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: _____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: O`rta asrlarda Afrika
Mavzu: O`rta asrlarda Afrika
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: ,,Quyosh o`g`illari".Afrika xalqlari hayoti.
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: Siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti

|
Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti
|
bet | 12/12 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 118,18 Kb. | | #262657 |
Bog'liq umidjon kurs ishi1FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va Senatiga Murojaatnomasi, 28.12.2018, www.uza.uz
T.M. Muminov, A.B. Xoliqov. Sh.X. Xolmurodov. Atom yadrosi va zarralar fizikasi. Т.: O'zbekiston faylasuflar jamiyati, 2009.
Сивухин Д. В. Общий курс физики. Учеб. пособие: Для вузов. В 5 т. Т. V. Атомная и ядерная физика. М.: ФИЗМАТЛИТ; Изд-во МФТИ, 2002.- 784 с.
Кадилин В.В., Милосердии В.Ю., Самосадный В.Т. Прикладная ядерная физика. Учебное пособие. М.: МИФИ, 2007. 4. Мухин К.Н. Экспериментальная ядерная физика: Учебник. В 3-х тт. Т.1. Физика атомного ядра. - СПб.: Издательство “Лань”, 2009. 384 с.
Бекжонов Р.Д. Атом ядроси ва зарралар физикаси. Т. :Укитувчи, 1994.576 б.
Широков Ю.М., Юдин Н.П. Ядерная физика, М.: Наука, 1980.-728 с. 7. Тешабоев К^.Т. Ядро ва элементар зарралар физикаси. Т.:Укитувчи, 1992.
Polvonov S.R., Kanokov Z., Ruzimov SH.M. Atom va yadro fizikasidan masalalar to‘pIami. O‘quv qo’llanma. -Т.: “UNIVERSITET”, 2017, 200 b.
Иродов И. E. Сборник задач по атомной и ядерной физике, уч. пос. М.: Атомиздат, 1971. - 216 с.
~ ~
|
| |
Elektron va myuon - Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti

|
Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti
|
bet | 7/12 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 118,18 Kb. | | #262657 |
Bog'liq umidjon kurs ishi1Elektron va myuon. Elektron va myuon-zaryadlangan zarralar. Ular fizik tabiatiga ko‘ra bir xil zarralar bo‘lib, faqat tinchlikdagi massalari turlicha bo‘lishi bilan farq qiladi. Elektronning tinchlikdagi massasi 0,510 MeV ga teng, myuonniki esa undan 20 marta katta bo‘lib, 105,66 MeV ga tengdir. Elektron ham, myuon ham bir xil 1/2 spinga ega bo‘lib, elektr zaryadlari manfiydir. Antizarralari esa musbat elektr zaryadga ega. Elektron-barqaror zarra. Myuon esa, aksincha, barqaror bo‘lmay, elektron va 2 ta neytrinoga parchalanadi:
μ - → e - + v e + v μ (1)
Myuonning antizarrasi musbat myuon esa quyidagilarga parchalanadi:
μ + → e + + v e + v μ (2)
Bu reaksiyada ham lepton soni saqlanadi. Bunday jarayonlar uchun myuonning o‘rtacha yashash vaqti 2,2 • 10-6 s ga teng. Elementar zarralar orasida elektron eng birinchi topilgan zarradir. Hozirgi davr elementar zarralar fizikasida myuonning ajoyib, bizga uncha tushunarli bo‘lmagan bir siri mavjud. Uning massasi elektron va proton massalari orasida yotadi. Barcha jarayonlarda myuon o‘zini xuddi og‘ir elektron sifatida tutadi. Bunda esa, myuon elektronning uyg‘ongan holati emasmikan, degan fikr tug‘iladi. 1970-yilda o‘tkazilgan ba’zi tajribalarda myuonning proton va pionlar bilan bo‘lgan reaksiyalarida rezonans holatlar mavjud bo‘lishi mumkinligi aniqlandi. Bu masala ustida hali ko‘p ishlash kerak. Agar haqiqatdan ham shunday rezonanslar mavjud bo‘lsa, ular elektronlar uchun ham bormikan? Bu rezonanslarni qidirish paytida, balki yana bir yangi fundamental o‘zaro ta’sir ochdilar va u kuchli va kuchsiz o‘zaro ta'sirlar orasida bo‘lar. Vodorod atomiga o‘xshash myuon vodorodlari (mezoatomlar) ochilgan. Vodorod atomining bog‘lanish enyergiyasi massasiga proporsional. Shuning uchun myuon myuonli vodorodda proton bilan elektronning bog‘lanish enyergiyasi (13,6 eV)dan 200 marta katta energiya bilan bog‘liq. Yana bir qiziq narsa shuki, myuonli vodorod xuddi oddiy vodorod kabi yana bitta protonni o‘ziga qo‘shib olib myuonli vodorod molekulasini hosil qiladi. Bu hol tajribada ham aniqlangan.
|
| |
Mavzuning dolzarbligi - Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti

|
Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti
|
bet | 2/12 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 118,18 Kb. | | #262657 |
Bog'liq umidjon kurs ishi1Mavzuning dolzarbligi. Uzluksiz ta’lim tizimi bosqichlarida fizikaning o’qitishdan maqsad, birinchidan, tabiatning fundamental qonunlarini ilmiy asosda tushuntirishi tinglovchilarning ilmiy dunyoqarashi va falsafiy mushohada yuritish qobilyatlarini rivojlantirish, texnikada va turmushda foydalanilayotgan uskuna va vositalarning ishlash prinspini tushuntiruvchi fizik jarayonlar haqidagi tasavvurlarni shakillantirish, shuningdek, fizik ta’lim olishning davom ettirish, olgan bilimlarini chuqurlashtirishi va ilmiy izlanuvchilar uchun mustahkam zamin yaratishdan iborat.
Kurs ishining maqsadi. Oily ta’lim bakalavriat bosqichida fizika kursining “Atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” bo’limi strukturasi va mazmunini takomillashtirilish, Elementar zarrachlardagi saqlanish qonunlarini o’rganishdan iborat.
Tadqiqot obekti. Oily ta’lim bakalavriat bosqichida fizika kursining “Atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” bo’limini “Elementar zarrachlarning saqlanish qonunini” o’qitilish jarayoni.
Mavzuning predmeti. Kurs ishini bajarishda “Elementar zarralar fizikasi” bo’limining o’qitilishi, mazmuni, zamonaviy ahamiyati va ped.texnologiyalardan unumli foydalanishdan iborat.
Qadim zamonlardan inson o‘zini o‘rab turgan olamni o‘rganish va bilishga intilib kelgan. Shu o‘rinda barcha mavjud narsalaming asosi boMgan elementar tashkil etuvchilar va ularning o‘zaro birbirlari bilan bo‘ladigan munosabatlari - o‘zaro ta’sirlari to‘g crisidagi qarashlar doimo inson aqlini band qilib kelgan. Fizikaning elementar zarralar fizikasi bo‘limi mikrodunyoda, ya’ni elementar zarralar fizikasida ro‘y beradigan barcha jarayonlami, ularning xarakteristkalarini, o‘zaro bir-biriga aylanishlarini, ular orasidagi o‘zaro ta’sir turlarni o‘rganadi.
Elementar zarra deb, hozirgi vaqtda ma’lum bo‘lgan materiyaning eng mayda zarrachasiga aytiladi. Elementar zarra boshqa hech qanday mayda zarradan tashkil topmagan bo‘lishi kerak. Elementar so‘zi lotincha “boshlang‘ich, oddiy, asosiy” degan ma’noni anglatadi. Elementar zarralaming o‘ziga xos xossalaridan biri ularning o‘zaro aylanishidir. Hozirgi kunda antizarralar bilan birgalikda 350 lar atrofida elementar zarralar bizga ma’lum. Elementar zarralar orasida 4 ta o’zaro ta’sir ko‘rinishi mavjud: kuchli, elektromagnit, kuchsiz va gravitatsion (bu yerda ularning intensivligi kamayib borish tartibida sanab o‘tilgan). O‘zaro ta’sir intensivligini, o'zaro ta’sir konstantasi (doimiysi) orqali xarakterlash (ifodalash) qabul qilingan. U o’lchamsiz kattalik bo‘lib, berilgan turdagi o‘zaro ta’sir natijasida yuz beradigan jarayon ehtimolligini ifodalaydi. Konstantaning qiymatlar nisbati, nisbiy ehtimollikni beradi.
|
| |
Oldini olish - Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar, zig‘irdoshlar...

|
Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar, zig‘irdoshlar oilalariga mansub o‘simliklarning xarakterli xususiyatlari va tibbiyotdagi ahamiyati
|
bet | 8/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 5,93 Mb. | | #250887 |
Bog'liq mustaqil 7Oldini olish. Asosan umumiy profilaktika o’tkaziladi, ya'ni kasallik manbaini aniqlab yo’qotiladi, bemorni alohidalab kasallik o’choqlari dezinfektsiya qilinadi.
Bakteriologik usul. Patogen zamburug’larning sof kulturasini ajratib olish uchun tekshiriluvchi materiallarni Saburo muhitiga yoki metilen ko’ki qo’shilgan muhitga ekiladi. Begona bakterialarning o’sishini to’xtatish uchun soch tolalari maydalanadi va bir necha minut davomida qizdirilgan buyum oynachasiga qo’yiladi yoki oziq muhitiga antibiotiklar qo’shiladi. Agar natija ijobiy bo’lsa, 3-5 kundan so’ng har xil koloniyalar o’sib chiqadi. So’ng sof kultura ajratib olinadi va uning asosiy biologik xususiyatlari tekshirilib, qo’zg’atuvchining qaysi turga mansubligi aniqlanadi.
Zamburug’lar keltirib chiqargan teri va shilliq qavatdagi kasalliklarga tashxis qo’yishda , albatta, OITS ni ham nazarda tutish lozim.
Shu sababli serologik reaktsiya qo’yilganda, shu urug’ga mansub, ammo boshqa turdagi zamburug’lar bilan ham musbat reaktsiya ro’y beradi. Mikozlarda qon zardobidagi agglyutinin, pretsipitin, komplementni biriktiruvchi antitelolar yaxshi o’rganilgan. Shulardan komplementni biriktiruvchi antitelolar maxsus xisoblanadi. Deyarlik barcha zamburug’ kasalliklarida maxsus allergik holat paydo bo’ladi, bu esa, o’z navbatida himoya vositasini bajaradi. Shuning uchun bu kasallik takror yuqqanda yengil kechadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikki urug‘pallali o‘simliklar sinfiga mansub oilalar: lavrdoshlar, toshyorardoshlar, zig‘irdoshlar oilalariga mansub o‘simliklarning xarakterli xususiyatlari va tibbiyotdagi ahamiyati
|
III.Yangi mavzu bayoni: Reja

III.Yangi mavzu bayoni: Reja:1.Xo`jalik taraqqiyoti. 2.Mayyalar davlati. 3.Asteklar davlati. 4.Inklar davlari.
Amerikaning tub aholisi hindular deb ataladi. Bu aholi hozir ham mavjud. Ularning ajdodlari bir necha o`n ming yillar avval Osiyodan Bering bo`g`ozi orqali Amerikaga kelib qolgan. Hindular o`rta asrlarda ham urug`chilik tuzumida yashar edilar. Ko`pdan-ko`p hindu xalqlari orasida mayya, atstek va ink xalqlari xo`jalik hamda madaniyjihatdan boshqalardan ustun edilar. Aholining ko`pchilik qismi ovchilik va baliqchilik bilan kun kechirishgan. Biroq Shimoliy Amerikaning janubida, Markaziy va Janubiy Amerika qirlari hamda tog`larida dehqonchilik ham rivojlangan. Dehqonlar toshboltalarda o`rmon kesib, daraxtlarni yoqib, yer ochishgan. Yerni yog`och so`qalar bilan ag`darib yumshatishgan. Ilgari paytlarda yevropaliklarga ma'lum bo`lmagan makkajo`xori, kartoshka, kungaboqar, pomidor, kakao, tamaki kabi ekinlarni o`stirishgan. Qit'aning kattagioa, qismida hayvonlarni ishga o`rgatishni bilishgan. Amerikada otlar yo`q edi. Faqat shimolda itlarni, lamaga o`xshash tuyalarni qo`lga o`rgata boshlashgan. Parrandalardan kurka va o`rdaklarni boqishgan.Markaziy Amerikaning Yukatan yarim orolida, qalin chakalakzorlar orasida mayyalar yashardi. Yerlar jamoalarga tegishli edi. Jamoalar o`zlariga qarashli oilalarga o`rmondan tozalangan bo`liq yerlarni foydalanish uchun berardi. Milodning birinchi ming yilligida mayyalarda shahar-davlatlar vujudga keldi. Har bir shaharga ,,Ulug` inson" hukmdorlik qilardi. Inklar davlati XII asrda tashkil topgan. Inklar qo`shni qabilalarni zabt etganlar. Davlat tepasida cheklanmagan hukmdor Oliy Inka turardi. Oliy Inkaning yaqin qarindoshi bo`lgan erkaklar o`zlarini ,,Quyosh o`g`illari" deb atashardi. Bunga inklarning quyoshni bosh xudo deb hisoblashlari sabab bo`lgan. ,,Quyosh o`g`illari" davlatda yuqori lavozimlarni egallaganlar. Bo`ysundirilgan davlatlar xalqlari ularga to`la itoat etib, inklar tilida gaplashishgan va inklarning qonunlari, rasmrusumlari asosida yashashgan.Aholi jamoa bo`lib yashar, har bir jamoa dehqon oilalaridan iborat edi. Hokimiyat ruxsatisiz jamoa a'zosi qishloqdan tashqariga chiqolmasdi.,,Quyosh o'g`illari"ning bolalari maxsus maktablarda o`qishardi. Hali yozuv yo`q paytlarda bolalar inklar dini, boshqarish tartiblari, qonunlari va urf-odatlari haqidagi ma'lumotlarni yodlab o`rganishardi. Me'morlar ibodatxonalar, qasrlar, qal'alar qurishardi. Inklarning asosiy qal'asi - Kusko baland qoyalikka qurilgan. Bu qal'a shaharlar bilan yerosti yo`llari orqali birlashtirilgan bo`lgan.
|
III.Yangi mavzu bayoni - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

III.Yangi mavzu bayoni:
“Frank" so`zi - jasur, erkin degan ma`nolarni anglatadi. Bu atama qator german qabilalariga nisbatan qo`llaniladigan umumiy nom edi. Franklar asosan Reyn daryosining o`rta va quyi oqim bo`ylarida yashaganlar.Franklar dengiz bo`yi (sali) va qirg`oq (ripuar) franklariga bo`linganlar.Franklarning g`arbiy Rim imperiyasi bilan munosabatlari bir xilda kechmagan. Ular bir-birlari bilan ba'zan dushman, ba'zan ittifoqchi bo`lganlar. Sali franklari ancha kuchli edi. Ular Xlodvig hukmronlik qilgan yillarda (481-511) nihoyatda kuchaygan.
Xlodvig tez orada barcha frank qabilalari ustidan hukmronlik o`rnatgan va 486- yilda Shimoliy Galliyani egallagan._ Shu tariqa Franklar davlati (hozirgi Fransiya shu nomdan olingan) tashkil topgan. Bu davlat qirollik davlati edi.
Yodda tuting
486- yilda Franklar davlati tashkil etildi.Xlodvig davlatning asoschisi bo`ldi. Qirol Xlodvig Franklar davlatida merovinglar sulolasi hukmronligiga asos solgan. Sulola nomi Xlodvigning ajdodi Merovey nomidan olingan. U sali franklariga yetakchilik qilganlardan biri edi.
Qirol hokimiyati tobora kuchayib borgan. U davlat boshqaruvining barcha sohalarini o`z qo`liga olgan. Uning hokimiyati yirik yer egaligiga va harbiy kuchga asoslangan. Davlatni o`z mulki kabi boshqargan. Xlodvig mamlakatni viloyatlarga bo`lgan. Ularni qirol tayinlaydigan graflar boshqargan.
Ayollarga yer berish yoki meros qoldirish taqiqlangan. Bunda ayollarning vaqti kelib urug`dan chetga chiqib ketishlari hisobga olingan. ,,Sali haqiqati" odamlar o`rtasida tabaqalanish ro`y berganligini tasdiqlaydi. Chunonchi, qirol jangchilarining xuni oddiy erkin frank xunidan uch marta ko`p bo`lgan. ,,Sali haqiqati"ga ko`ra o`ldirilgan urug` a'zosi uchun o`ldirgan urug` xun to`lagan.
|