nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yangi O`zbekistonda ijtimoiy-ma`naviy muhit barqarorligini

Yangi O`zbekistonda ijtimoiy-ma`naviy muhit barqarorligini
ta`minlashning dolzarb masalalari
277
YANGI O„ZBEKISTONDA
IJTIMOIY-MA‟NAVIY MUHIT
BARQARORLIGINI
TA‟MINLASHNING DOLZARB
MASALALARI
(―Yangi O`zbekistonda Uchinchi Renessansga munosib
poydevor yaratilmoqda‖ loyihasi doirasida tashkil
qilingan
R
espublika miqyosidagi ilmiy-amaliy
anjuman materiallari)
2021 yil 24 sentyabr
Bichimi 60х84.kengligi 16 shponli. ―Times‖ garn.
Ofset bosma usulida bosildi. Ofset qog`ozi.
Bosma tabog`i 16,75. Аdadi.100. Buyurtma № 20
«Standart Poligraf» x/k bosmaxonasida chop
etildi
Buxoro shahri, Navoiy shohko‗chasi 6-uy.
Diskret tuzilmalardan 1-oraliq nazorat varianti

Diskret tuzilmalardan 1-oraliq nazorat varianti
№ 13
Agar A = {x∈N: x2 + x − 20 = 0}, B = {x∈R: x2 − 7 x +12 = 0 }, u holda A ∩ B nimaga teng?
A) {− 5;4} B) {4} C) {4;3} D) ∅ E) to`g`ri javob yo`q
2. А={1, 2,3} и В={a, b,c} to`plamlar Dekart ko`paytmasidan munosabatlar aniqlangan. Bulardan qaysi biri biyektiv funksiya bo`ladi: f: A→B ?
A) {(1,b)} B) {(1,a),(2,b)} C) {(1,a), (2,c)} D) {(1,a),(3,c),(2,a),(2,b)}
E) {(1,b),(2,a),(3,c)}
3. А={1, 2} va В={3, 4} to`plamlarning Dekart ko`paytmasini toping.
A) {1, 2, 3, 4} B) {(1,2),(3,4)} C) {(1,3), (2,4)} D) {(1,3),(1,4),(2,3),(2,4)} E) {(3,1),(3,2),(4,1),(4,2)}
4. maxraji 50 ga teng nechta nomanfiy qisqarmaydigan to`g`ri kasr mavjud?
A) 60 B) 10 C) 20 D) 35 E) 56
5 . 5 ta bir xil o`yin kubigini tashlaganda nechta har xil sonlar tushishi mumkin?
А) 252 B) 156 C) 120 D) 36 E) 1024
6. Agar A –barcha mumkin bo’lgan to’g’ri burchakli uchburchaklar to’plami, B-romblar to’plami, u holda
A ∩ B =?
romb B) ∅ C) uchburchak D) kvadrat
7. Agar A = {x∈N: x2 + x − 20 = 0}, B = {x∈R: x2− 7 x +12 = 0 },u holda A ∩ B =?
A) {4} B) {5} C) {4,5} D) {6}
8. Quydagini soddalashtiring: A \B A B ) \ A
∅ B) A B C) A B D) A B
9. To’plamlarni dekart ko’paytmasidaА={1, 2} va В={a,b,c} munosabatlar aniqlangan.Qaysi munosabat inyektivlik funksiyasi f: A→B bo’ladi?
A) {(1,b),(2,a),(1,c)} B) {(1,a)} C) {(1,a), (2,a)} D) {(1,a),(2,c)} E) {(1,a),(2,b),(1,c),(2,c)}
10. Axborot texnologiyalari mutaxassisi har kuni Internetda 6 ta saytga kiradi. Agar saytlarga kirish tasodifiy hodisa bo`lsa, mutaxassis nechta usulda saytlarni kuzatadi.
А) 24 B) 120 C) 5! D) 50 E) 720
11 . 52!/50! ni hisoblang.
A) 2652 B) 2684 C) 2680 D) 2180 E) 2120
12. Hisoblang.
A) 4; 6 B) 6; 25 C) 20 D) 9; 4 E) 4; 5
13. (x+2)7 binom yoyilmasining oxirgi hadini toping.
A) 182 B) 10 C) 86 D) 128 E) 102
14. Tenglamani yeching.
A) 12 B) 8 C) 6 D) 7 E) 2
|
Yo’naltirilgan fishing - Axborotni himoyalash usullari

|
Axborotni himoyalash usullari
|
bet | 7/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaYo’naltirilgan fishing - bu maqsadli, tanlangan fishing hujumidir. Fishing ham, yo’naltirilgan fishing ham o'z qurbonlariga elektron pochta orqali yetib boradi. pochta, lekin yo’naltirilgan fishingda elektron pochta xabarlari ma'lum bir shaxsga qaratilgan. Bunday xatni yuborishdan oldin, tajovuzkor jabrlanuvchining manfaatlarini diqqat bilan o'rganadi. Misol uchun, tajovuzkor jabrlanuvchining mashinalarga qiziqishi va ma'lum bir avtomobil modelini sotib olishni rejalashtirayotganini bilib oladi. Hujumchi jabrlanuvchi a'zo bo'lgan forumga qo'shiladi, mashina sotish taklifini soxtalashtiradi va jabrlanuvchiga elektron pochta xabarini yuboradi. Maktubda ushbu mashinaning fotosuratlariga havola mavjud. Jabrlanuvchi havolani bosganida, uning kompyuteriga zararli dastur o'rnatiladi.
Zaifliklardan foydalanish kirishning yana bir keng tarqalgan usuli hisoblanadi. Buzg'unchilar ular haqida ma'lumot olish uchun kompyuterlarni skanerlashadi. Quyida zaifliklardan foydalanishning umumiy usuli keltirilgan.
1-qadam. Maqsadli tizim haqida ma'lumot to'plang. Bu portni skanerlash yoki ijtimoiy muhandislik kabi turli usullar bilan amalga oshirilishi mumkin. Maqsad - maqsadli kompyuter haqida iloji boricha ko'proq ma'lumot olish.
2-qadam. 1-bosqichda tajovuzkor, masalan, o'rnatilgan operatsion tizim, uning versiyasi va unda ishlaydigan xizmatlar ro'yxati kabi qimmatli ma'lumotlarni topishi mumkin.
3-qadam: Buzg'unchi operatsion tizim va uning versiyasini bilgandan so'ng, u OS versiyasi yoki boshqa OS xizmatlari bilan bog'liq ma'lum bo'lgan zaifliklarni qidiradi.
4-qadam. Zaiflik aniqlanganda, tajovuzkor yozilgan exploitni qidiradi. Agar exploit hali yozilmagan bo'lsa, u o’zi buni amalga oshirishi mumkin.
Maqsadli kiberhujumlar.
Buzib kirishga erishishning yana bir usuli - maqsadli kiberhujumlar yoki rivojlangan doimiy tahdidlar (Advanced Persistent Threats, APT). Ular ma'lum bir jabrlanuvchiga qaratilgan ko'p bosqichli, uzoq muddatli, nozik va murakkab harakatlardan iborat. APT hujumlarini amalga oshirish uchun chuqur tajriba va yuqori mahorat talab etiladi, shuning uchun ular odatda juda yaxshi moliyalashtiriladi. APT hujumlari biznes yoki siyosiy ustunlikka erishish uchun tashkilotlar yoki davlatlarga qaratilgan.
Odatda APTlar tarmoq josusligi bilan bog'liq bo'lgan moslashtirilgan zararli dasturlarni bir yoki bir nechta maqsadli tizimlarda joylashtirish va aniqlanmasdan saqlash uchun mo'ljallangan. APT turli xil qurilmalarni nishonga oladigan va turli funksiyalarni bajaradigan bir nechta harakat bosqichlarini va bir nechta alohida turdagi zararli dasturlarni o'z ichiga olganligi sababli, individual hakker odatda ushbu hujumni amalga oshirish uchun zarur ko'nikmalar, resurslar ega emas.
DoS
Xizmatni rad etish (Denial-of-Service, DoS) hujumi tarmoq hujumining bir turidir. DoS hujumi foydalanuvchilar, qurilmalar yoki ilovalar uchun tarmoq xizmatlarini faoliyatini ishdan chiqaradi. DoS hujumlarining ikkita asosiy turi mavjud.
|
| |
Zararli dastur tarqalganligining belgilari

|
Zararli dastur tarqalganligining belgilari
|
bet | 6/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaZararli dastur tarqalganligining belgilari
Tiziming yuqtirgan zararli dastur turidan qat'i nazar, u quyidagi umumiy belgilarni namoyon qiladi.
Protsessor (CPU) yukining ortishi.
Kompyuter tezligining pasayishi.
Kompyuter tez-tez muzlaydi yoki o'chadi.
Internetda tezligi pasayishi.
Tarmoq ulanishining noaniq muammolari.
Fayllar o'zgaradi.
Fayllar o'chiriladi.
Noma'lum fayllar, dasturlar yoki piktogrammalar ish stolida paydo bo'ladi.
Noma'lum jarayonlar ishlab turadi.
Dasturlar o'z-o'zidan o'chadi yoki sozlamalarini o'zgartiradi.
Elektron pochta foydalanuvchining xabarisiz yoki roziligisiz yuboriladi.
Buzib kirish usullari:
- Ijtimoiy muhandislik
- Fishing
- Zaifliklardan foydalanish
- DoS
- DDoS
- SEO ni buzish
Ijtimoiy muhandislik - bu odamni muayyan harakatlarni bajarishga yoki maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilishga majburlashga urinadigan psixologik hujum. Psixologik hujumlar ko'pincha odamning boshqalarga yordam berish istagiga tayanadi, shuningdek insonning zaif tomonlaridan ham foydalanadi. Misol uchun, buzg’unchi vakolatli xodimga qo'ng'iroq qilishi va tarmoqqa darhol kirishni talab qiladigan favqulotda muammo haqida xabar berishi mumkin. Hujumchi obro’li tanishlariga murojaat qilishi yoli ular bilan aloqalari bilan maqtanishi yoki oddiygina insonning ochko'zligiga tayanishi mumkin.
Quyida ijtimoiy muhandislikning ba'zi turlari keltiriladi:
- Oldindan aloqa. Buzg'unchi shaxs bilan bog'lanib, maxfiy ma'lumotlarga kirish uchun uni chalg'itishga harakat qiladi. Qabul qiluvchining shaxsini tasdiqlash uchun shaxsiy yoki moliyaviy ma'lumotlarni olish zarurligini tushuntiruvchi buzg’unchi bunga misol bo'la oladi.
Bitta identifikator yordamida ruxsatsiz o'tish. Hujumchi tezda vakolatli shaxsning orqasidan himoyalangan hududga yashirincha kirib boradi.
Xizmat evaziga xizmat. Hujumchi biror narsa, masalan, bepul sovg'a evaziga partiyaning shaxsiy ma'lumotlarini so'raydi.
Fishing - bu buzg’unchi soxta elektron pochta xabarini yuboradigan hujum, qonuniy, ishonchli manbadan kelgan xat sifatida niqoblangan xat. Ushbu xabarning maqsadi qabul qiluvchini aldab o'z qurilmasiga zararli dasturlarni o'rnatish yoki shaxsiy yoki moliyaviy ma'lumotlarni oshkor qilishdir. Fishingga misol elektron pochta. Do'kon nomidan yuborilgan elektron pochta xabari foydalanuvchini sovrin yutib olish uchun havolani bosishni taklif qiladi. Ushbu havola shaxsiy ma'lumotlarni kiritishingizni so'raydigan yoki virus o'rnatishi mumkin bo'lgan soxta saytga olib kelishi mumkin.
|
| |
Uskuna zaifliklari - Axborotni himoyalash usullari

|
Axborotni himoyalash usullari
|
bet | 2/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaUskuna zaifliklari
Uskuna zaifliklari dizayn xatolari va konstruktiv kamchiliklar tufayli yuzaga keladi. Masalan, operativ xotira bir-biriga juda yaqin joylashgan kondansatorlardir. Aniqlanishicha, bu yaqinlik tufayli, agar ushbu kondansatorlardan birida uzluksiz ravishda o'zgarishlar ro'y bersa, qo'shni kondansatorlarga ham ta'sir qilishi mumkin. Rowhammer exploit ushbu konstruktiv kamchilik asosida yaratilgan. Doimiy ravishda bir xil manzillarda xotirani qayta yozish orqali Rowhammer exploiti, hatto bu yacheykalar himoyalangan bo'lsa ham yaqin atrofdagi manzil xotirasi yacheykalaridan ma'lumotlarni olish imkonini beradi.
Uskuna zaifliklari qurilma modeliga qarab farq qiladi va odatda tasodifiy hujum urinishlarida foydalanilmaydi. Maqsadli hujumlarda apparat exploiti ko‘proq uchraganligi sababli, an’anaviy jismoniy va zararli dasturlardan himoyalanish oddiy foydalanuvchi xavfsizligini ta’minlash uchun yetarli.
Xavfsizlik zaifliklarini toifalarga ajratish
Ko'pgina xavfsizlik dasturlari zaifliklari quyidagi toifalardan biriga taalluqli bo’ladi:
- Bufer to'lib ketishi
- Tasdiqlanmagan kiruvchi ma’lumotlar
- Poyga holati
- Xavfsizlik amaliyotidagi zaifliklar
- Kirish nazorati bilan bog'liq muammolar
Bufer to'lib ketishi. Ushbu zaiflik ma'lumotlar bufer chegaralaridan tashqarida yozilganda paydo bo'ladi. Bufer - bu dastur uchun ajratilgan xotira maydoni. Bufer chegaralaridan tashqarida ma'lumotlarni o'zgartirish orqali dastur boshqa jarayonlar uchun ajratilgan xotiraga kirish huquqiga ega bo'ladi. Bu tizimning ishlamay qolishiga, ma'lumotlarning buzilishiga yoki yuqori darajadagi imtiyozlarning berilishiga olib kelishi mumkin.
Tasdiqlanmagan kiruvchi ma’lumotlar. Dasturlar ko'pincha kiritilgan ma'lumotlar bilan ishlaydi. Dasturga kirayotgan ushbu ma'lumotlar zararli tarkibni o'z ichiga olishi mumkin, uning maqsadi dasturni boshqacha yo'l tutishga majbur qilishdir. Tasvirni qayta ishlash uchun qabul qiladigan dasturni olsak buzg'unchi noto'g'ri tasvir o'lchamlari bilan rasm faylini yaratishi mumkin. Bunday o'lchamdagi tasvirni qayta ishlash uchun dastur noto'g'ri yoki mo'ljallanmagan o'lchamdagi buferlarni ajratishga majbur bo'ladi.
Poyga holati. Jarayon natijasi jarayon sodir bo'lish tartibi yoki vaqtiga bog'liq bo'lgan zaiflik. Agar jarayonning tartibi yoki vaqti buzilgan bo'lsa, poyga holati zaiflik manbai bo’lishi mumkin.
|
| |
Xavfsizlik tartib-qoidalarining zaif tomonlari

|
Xavfsizlik tartib-qoidalarining zaif tomonlari
|
bet | 3/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaXavfsizlik tartib-qoidalarining zaif tomonlari. Tizimlar va maxfiy ma'lumotlar autentifikatsiya, avtorizatsiya va shifrlash kabi usullar yordamida himoyalanishi mumkin. Dasturchilar o'zlarining xavfsizlik algoritmlarini dasturda qo’llamasligi kerak, chunki ular orqali zaifliklarni kiritish juda oson bo’lishi mumkin. Mavjud, sinovdan o'tgan va tasdiqlangan xavfsizlik kutubxonalaridan foydalanish tavsiya etiladi.
Kirish nazorati bilan bog'liq muammolar. Kirish nazorati - bu kim nima qilishini nazorat qilish (masalan, uskunaga jismoniy kirishni nazorat qilish) va ma'lum bir manbaga (masalan, faylga) kim kirishi mumkinligi va ular bilan nima qilishi mumkinligi to'g'risida qoidalarni o'rnatish jarayonidir. ( o’qish yoki o'zgartirish ruxsatlari). Ko'p sonli xavfsizlik zaifliklari kirishni boshqarish vositalaridan noto'g'ri foydalanish natijasida yuzaga keladi.
Agar niyati buzuq kimsa maqsadli uskunaga jismoniy kirish imkoniga ega bo'lsa, ular deyarli barcha xavfsizlik va kirish boshqaruvlarini chetlab o'tishlari mumkin. Misol uchun, faylga qanday ruxsatlarni o'rnatishingizdan qat’iy nazar, operatsion tizim tajovuzkorning uni chetlab o'tishi va ma'lumotlarni diskdan to'g'ridan-to'g'ri o'qishiga to'sqinlik qila olmaydi. Mashinani va undagi ma'lumotlarni himoya qilish uchun jismoniy kirishni cheklash va ma'lumotlar o'g'irlanishi yoki buzilishining oldini olish uchun shifrlash usullaridan foydalanish kerak.
Zararli dasturlarning turlari
Zararli dasturiy ta'minot (zararli dastur) ma'lumotlarni o'g'irlash, kirishni boshqarish vositalarini chetlab o'tish, zarar yetkazish yoki tizimni buzish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan har qanday koddir.
Spyware. Ushbu zararli dastur foydalanuvchini kuzatish va josuslik qilish uchun mo'ljallangan. Ayg'oqchi dastur ko'pincha faollikni kuzatuvchilarini, tugmalar bosishlarini yig'ishni va ma'lumotlarni yozib olishni o'z ichiga oladi. Xavfsizlik choralarini chetlab o'tishga urinib, josuslik dasturlari ko'pincha xavfsizlik sozlamalarini o'zgartiradi. Spyware ko'pincha rasmiy dasturiy ta'minot bilan to'plamlarda yoki troyanlarda yashirin bo'lishi mumkin.
|
| |
Yuk taqsimoti - Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi

|
Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi
|
bet | 4/11 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #117261 |
Bog'liq Parallel mustaqil ishYuk taqsimoti. L-Net tizimining asosiy vazifalaridan biri tarmoq tugunlarida hisoblash yukini taqsimlashdir. Ushbu muammoni hal qilish hisoblash quvurlarini qurishga asoslangan. Hisoblash quvurini qurish uchun oldindan vazifa grafigi tuziladi - ma'lumotlar oqimini manbadan qabul qiluvchiga almashish sxemasi. Sensorlar manba, aktuatorlar esa qabul qiluvchi rolini bajaradi. Hisoblash quvurining o'zi tizimning hisoblash resurslari va uning joriy holatiga qo'yiladigan vazifa talablarini hisobga olgan holda, vazifa grafigini (2-rasmning 1-qismiga qarang) kompyuter tarmog'i grafigiga (2-rasmning 2-qismiga qarang) xaritalashdir.
2.Taqsimlangan tizimlarni saqlash darajasi
Qaror qabul qiluvchiga joriy apparat, uning holati va mavjud ma'lumotlar manbalari haqida to'liq ma'lumot beradigan, tarmoq grafiklari va vazifalari bilan ishlashni amalga oshiradigan xizmatdan foydalanishdir. Natijada, hisob-kitoblarni yo'lga qo'yish va tizimda mavjud bo'lgan barcha hisoblash resurslaridan oqilona foydalanish hisobiga ko'rsatkichlar oshiriladi.
Xatolarga chidamlilik. Bunday tizimning ishlashining asosiy muammosi - bu quvur liniyasining biron bir tugunining ishlamay qolishi yoki ular o'rtasida ma'lumotlar uzatishning buzilishi holatlarida hisoblash quvurlarining ishlashini to'liq buzish. Qnet protokolining asosiy vositalari arxitektura tomonidan taqdim etilgan zaxira liniyalari tufayli tugunlar qisman buzilgan taqdirda ular orasidagi aloqalarni tiklashga erishadi. L-Net tizimi to'liq xost ishdan chiqqan taqdirda ishlash qobiliyatini tiklash muammosini hal qiladi hisoblash tizimi hisoblash quvurining dinamik qayta konfiguratsiyasi bilan, ya'ni. yomon blokni almashtirish uchun ishchi resurslardan foydalanish. Tizim nosozlikka javob berish vaqti, qayta tiklash vaqti va foydalanilgan apparat resurslari bilan farq qiluvchi uchta tiklash (qayta konfiguratsiya) stsenariylarini taqdim etadi: ishlamay qolganda, passiv tayyorgarlik bilan, faol tayyorgarlik bilan.
|
| |
Mijoz-server ilovalari - Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi

|
Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi
|
bet | 7/11 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #117261 |
Bog'liq Parallel mustaqil ishMijoz-server ilovalari.Bunday holda, server va mijoz o'rtasida mas'uliyat taqsimoti mavjud. qanday bo'linganligiga qarab qalin va nozik mijoz.
Yupqa mijoz modelida barcha amaliy ishlar va ma'lumotlarni boshqarish serverda amalga oshiriladi. Ushbu tizimlardagi foydalanuvchi interfeysi shaxsiy kompyuterga "ko'chib o'tadi" va dasturiy ta'minot server vazifasini bajaradi, ya'ni. barcha dastur jarayonlarini boshqaradi va ma'lumotlarni boshqaradi. Yupqa mijoz modeli mijozlar kompyuterlar yoki ish stantsiyalari bo'lgan joylarda ham amalga oshirilishi mumkin. Tarmoq qurilmalari Internet-brauzer va tizim ichida amalga oshirilgan foydalanuvchi interfeysi bilan ishlaydi.
Asosiy kamchilik yupqa mijoz modellari - yuqori server va tarmoq yuki. Barcha hisob-kitoblar serverda amalga oshiriladi va bu mijoz va server o'rtasida sezilarli tarmoq trafigiga olib kelishi mumkin. Zamonaviy kompyuterlarda hisoblash quvvati yetarli, ammo bank modelida/nozik mijozda u amalda qo'llanilmaydi
Aksincha, qalin mijoz modeli mahalliy mashinalarning hisoblash quvvatidan foydalanadi: dasturning o'zi mijoz kompyuteri. Ushbu turdagi arxitekturaga misol sifatida bankomat mijoz va server bo'lgan bankomat tizimlari bo'lishi mumkin - markaziy kompyuter, bu mijozlar bilan hisob-kitoblar uchun ma'lumotlar bazasini yuritadi
Ikki va uch bosqichli mijoz-server arxitekturasi. Yuqorida muhokama qilingan barcha arxitekturalar ikki bosqichli. Ular mijoz darajasida va server darajasida farqlanadi. To'g'ri aytganda, IS uchta mantiqiy darajadan iborat:
Foydalanuvchi darajasi;
Ilova darajasi:
Ma'lumotlar qatlami.
Shuning uchun, faqat ikkita qatlam ishtirok etadigan ikki darajali modelda, agar nozik mijoz modeli tanlangan bo'lsa, o'lchov va ishlash bilan bog'liq muammo yoki qalin mijoz modeli olinsa, tizimni boshqarish bilan bog'liq muammolar mavjud. Ushbu muammolarni uch darajadan tashkil topgan modelni qo'llash orqali oldini olish mumkin, bu erda ulardan ikkitasi serverdir (III-21-rasm).
Aslida dastur serveri va ma'lumotlar serveri bitta mashinada joylashgan bo'lishi mumkin, lekin ular bir-birining funktsiyalarini bajara olmaydi. Uch bosqichli modelning yaxshi tomoni shundaki, u ilovalarning bajarilishini ma'lumotlarni boshqarishdan mantiqiy ravishda ajratib turadi.
1-jadval Har xil turdagi arxitekturalarni qo'llash
|
| |
Troyan oti - Axborotni himoyalash usullari

|
Axborotni himoyalash usullari
|
bet | 5/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaTroyan oti.
Troyan oti - kerakli operatsiya sifatida niqoblangan holda zararli operatsiyalarni bajaradigan zararli dastur. Ushbu zararli kod uni ishlatuvchi foydalanuvchining imtiyozlaridan foydalanadi. Ko'pincha troyanlar tasvir fayllari, audio fayllar yoki o'yinlar orqali uzatiladi. Troyan oti virusdan farq qiladi, chunki u o'zini bajarib bo'lmaydigan fayllarga biriktiradi.
Qurtlar.
Qurtlar - bu zararli kod bo'lib, u tarmoqlardagi zaifliklardan foydalangan holda o'zini mustaqil ravishda ko’paytiradi. Qurtlar odatda tarmoqlarni sekinlashtiradi. Virus ishga tushirish uchun xost dasturini talab qilsa-da, qurtlar o'z-o'zidan ishlashi mumkin. Yuqtirilgandan so'ng, ular keyingi ta'sir qilish uchun foydalanuvchi ishtirokini talab qilmaydi. Qurt asosiy kompyuterni zararlagandan so'ng, u tarmoq bo'ylab juda tez tarqalishi mumkin. Barcha qurtlar o'xshash xatti-harakatlarga ega. Ularning barchasi zaiflik orqali amalga oshiriladi, mustaqil ravishda tarqatilishi mumkin va barchasi foydali polosani band qiladi.
Internetdagi eng halokatli hujumlar qurtlar bilan bog'liq. 2001 yilda Code Red qurti 658 serverni zararlagan. Atigi 19 soat ichida qurt 300 000 dan ortiq serverga tarqalgan.
O'rtada odam (MitM).
Man-in-the-Middle hujumlari tajovuzkorga foydalanuvchi sezmagan holda qurilmani boshqarishga imkon beradi. Ushbu kirish darajasi bilan buzg’unchi foydalanuvchi ma'lumotlarini mo'ljallangan manzilga yetmasdan oldin to'sib qo'yishi va to'plashi mumkin. MitM hujumlari moliyaviy ma'lumotlarni o'g'irlash uchun keng qo'llaniladi. Ko'pgina zararli dasturlar va texnikalar buzg’unchilarni MitM imkoniyatlari bilan ta'minlash uchun maxsus ishlab chiqilgan.
Mobil qurilmalarga hujum qilish (Man-In-The-Mobile, MitMo).
Mobil qurilmalarga hujum - Man-in-the-Middle hujumining bir turi; mobil qurilma ustidan nazoratni qo'lga kiritish uchun ishlatiladigan hujum turi. Yuqtirilgandan so'ng, mobil qurilma foydalanuvchining maxfiy ma'lumotlarini ajratib olish va uni tajovuzkorlarga yuborish uchun buyruqlarni qabul qilishi mumkin. MitMo imkoniyatlariga ega exploitiga misol sifatida ZeuS tajovuzkorlarga foydalanuvchilarga yuborilgan ikki bosqichli tekshiruv SMS-xabarlarini tutib beradi.
|
| |
Aralash hujum - Axborotni himoyalash usullari

|
Axborotni himoyalash usullari
|
bet | 9/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaAralash hujum
Aralash hujumlarda maqsadga erishishda turli usullardan foydalanadi. Bir vaqtning o'zida turli xil usullardan foydalangan holda, tajovuzkorlar qurtlar, troyan otlari, josuslik dasturlari, keyloggerlar, spam va fishing dan iborat bo'lgan zararli dasturlarni kiritadilar. Aralash hujumlar yanada murakkab zararli dasturlardan foydalanadi va foydalanuvchi ma'lumotlari uchun yanada katta xavf tug'diradi.
Aralashtirilgan hujumning eng keng tarqalgan turi zararli dasturlar yoki josuslik dasturlarini kompyuterga jimgina yuklab oladigan havolalarni tarqatish uchun elektron pochta spamlari, tezkor xabarlar yoki qonuniy veb-saytlardan foydalanish. Aralash hujumning yana bir keng tarqalgan turi DDoS hujumi bilan birga fishing elektron pochta xabarlaridan foydalanish. Birinchidan, DDoS hujumi taniqli bank veb-saytini o'chirish va elektron pochta xabarlarini yuborish uchun ishlatiladi. yuzaga kelgan noqulayliklar uchun uzr so'rab bank mijozlariga xabarlar yuboriladi. Ushbu elektron pochtada tajovuzkorlar haqiqiy hisob ma'lumotlarini o'g'irlashi mumkin bo'lgan soxta veb-saytga havola mavjud bo’ladi.
Eng xavfli kompyuter qurtlarining aksariyati (Nimbda, CodeRed, BugBear, Klez va Slammer) aralash hujumlarga misol bo’ladi.
- Nimbda-ning ba'zi variantlari elektron pochta qo'shimchalari, buzilgan veb-serverdan fayllarni yuklab olish va Microsoft fayl almashish xizmatlari orqali (masalan, anonim resurslar orqali) tarqatilgan.
- Boshqa Nimbda variantlari tizim mehmonlari hisoblarini o'zgartirishi va buzg’unchiga yoki zararli kodga administrator imtiyozlarini berishga qodir edi.
Yaqinda ma’lum bo'lgan Conficker va ZeuS/LICAT qurtlari ham aralash hujumlar edi. Conficker barcha an'anaviy tarqatish usullaridan foydalangan.
|
| |
Trafikning haddan tashqari yuklanishi

|
Trafikning haddan tashqari yuklanishi
|
bet | 8/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaTrafikning haddan tashqari yuklanishi. Tarmoq, asosiy kompyuter yoki dastur juda katta hajmdagi ma'lumotlarni shunday tezlikda yuborishni boshlaydiki, ularni qayta ishlash mumkin emas. Bu sekinroq uzatish yoki javoblarga yoki qurilma yoki xizmatning to'liq ishlamay qolishiga olib keladi.
Zararli formatlangan paketlar. Ushbu paketlar kompyuter yoki dasturga yuboriladi va ularni qabul qiluvchi tomonidan qayta ishlana olmaydi. Masalan, hakker dastur tomonidan aniqlanmaydigan xatolarni o'z ichiga olgan paketlarni yuboradi yoki noto'g'ri formatlangan paketlarni yuboradi. Bu qabul qiluvchi qurilmaning juda sekin ishlashiga yoki ishlamay qolishiga olib keladi.
DoS hujumlari katta xavf tug'diradi, chunki ular barcha aloqalarni osongina uzib qo'yishi va katta vaqt va pul yo'qotishlariga olib kelishi mumkin. Ushbu hujumlarni hatto yangi boshlanuvchilar tomonidan ham amalga oshirish nisbatan oson.
DDoS
Taqsimlangan DoS hujumi (Distributed DoS) DoS hujumiga o'xshaydi, lekin bir nechta muvofiqlashtirilgan manbalardan kelib chiqadi. Masalan, DDoS hujumi quyidagicha sodir bo'lishi mumkin:
- Buzg'unchi "botnet" deb ataladigan virusli xostlar tarmog'ini quradi. Infektsiyalangan xostlar "zombi" deb ataladi. "Zombi" qayta ishlash tizimlari tomonidan boshqariladi.
- Zombi kompyuterlari doimiy ravishda bir nechta xostlarni skanerlaydi va zararlaydi, bu esa ko'proq zombi yaratadi. Hamma narsa tayyor bo'lgach, xakerlar qayta ishlash tizimlariga botnet tomonidan "zombi" yordamida DDoS hujumini amalga oshirishni buyuradilar.
SEO ni zaharlash
Google kabi qidiruv tizimlari sahifalarni tartiblaydi va foydalanuvchilarning qidiruv soʻrovlari asosida tegishli natijalarni taqdim etadi. Veb-sayt mazmunining dolzarbligiga qarab, u qidiruv natijalari ro'yxatida yuqori yoki pastroq ko'rinishi mumkin. Qidiruv tizimini optimallashtirish, SEO(Search engine optimization) veb-saytlarning qidiruv tizimi reytingini optimallashtirish uchun foydalaniladigan texnikalar to'plamidir. Aksariyat qonuniy korxonalar qidiruv natijalarida boshqalarga qaraganda yuqori o'rinni egallash uchun optimallashtirishdan foydalansa-da, buzg’unchilar o'zlarining zararli saytlari ham ro'yxatning yuqori qismida bo'lishini ta'minlash uchun SEO dan foydalanishlari mumkin. Ushbu usul SEO nizaharlash deb ataladi.
SEO ni zaharlashning eng keng tarqalgan maqsadi zararli dasturlarni o'z ichiga olishi yoki ijtimoiy muhandislik usullaridan foydalanishi mumkin bo'lgan zararli saytlarga trafikni oshirishdir. Zararli sayt qidiruv natijalarida yuqori o'rinni egallashi uchun buzg’unchilar mashhur qidiruv so'zlaridan foydalanadilar.
|
| |
Rivojlantiruvchi maqsad - Tasdiqla yman

|
Tasdiqla ymanBog'liq Geografiya fani to\'garakRivojlantiruvchi maqsad - O'quvchilarni mustaqil ishlash, ijodiy izlanish, guruxlarda
ishlash orqali bilim olishga, xotirani mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq
ifodalashga o'rgatish, til madaniyatini o'stirish.
V-Dars turi:
Yangi tishuncha va qonunlarni o'rgatuvchi dars.
VI-Darsda foydalaniladigan metodlar: Hamkorlik texnologiyasi, "Aqliy hujum" ,
VII-ODarsda foydalaniladigan jihozlar: ko'rgazmalar
VIII-Tashkiliy qism:
a) salomlashilsh
b) navbatchi axboroti
c) davomatni aniqlash
d) uyga vazifani tekshirish
IX-Darsning rejasi:
a) o'tilgan mavzuni takrorlash
b) yangi mavzu bayoni
c)
mustahkamlash.
d)
O'quvchilarni
baxolash
X-O'tilganlarni takrorlash:
1. Germaniya Federativ Respublikasining geografik o‘rni hamda tabiiy resurslar
bilan ta’minlanganligini baholab bering.
2. Germaniya mehnat resurslarming sifat ko'rsatkichlari yuqori darajaga ega ekaniigi
qanday omillar bilan bog‘langan?
3. Germaniya — Yevropada eng rivojlangan davlat, iqtisodiy rivojlanganligi darajasi
bo'yicha jahonning uchinchi mamlakati ekaniigi to‘g‘risida nimalarni bilasiz?
XI-Yangi mavzu bayoni:
Mintaqada jahon aholisining 60 foizidan ko‘prog‘i yashaydi. Osiyo aholisi
ancha tez o‘smoqda. Ammo aholisining ko‘payish sur’ati davlatlar o‘rtasida turlicha.
Yaponiya, Gruziya, Isroil, Kipr, Xitoy kabi ayrim mamlakatlarni hisobga
olmaganda, aksariyat davlatlarda tug‘ilish va tabiiy obsish ko‘rsatkichlari ancha
yuqori. Har 1000 kishi hisobiga Afg‘oniston, Yaman, Kambodja davlatlarida yiliga
o£rtacha 50 tagacha tug‘ilish to‘g‘ri keladi. U dunyo davlatlari orasidagi eng yuqori
ko‘rsatkichlardan hisoblanadi.
Urbanizatsiya darajasiga ko‘ra Osiyo alohida xususiyatga ega. Bu jihatdan uni
|
| |
Tug‘ilish o‘limdan birmuncha ko‘proq, 1 km2 ga 237 kishi to‘g‘ri keladi. Germaniya

Tug‘ilish o‘limdan birmuncha ko‘proq, 1 km2 ga 237 kishi to‘g‘ri keladi. Germaniya aholisining soni inuhojirlar (Turkiya, sobiq Yugoslaviya respublikalari, Italiya, Gretsiya, Portugaliya va boshqa mamlakatlardan kelayotgan) hisobiga oshib bormoqda. Davlatning qayta birlashishi arafasida G‘arbiy yerlarda 5 mln. ga yaqin, Sharqda esa 0,2 mln. chet elliklar bor edi. Hozirgi paytga kelib ular soni 6 mln. dan oshdi. Davlat tili — nemis tili. Aholining eng ko‘p qismi nemislar, qolganlari — dunyoning turli davlatlaridan kelgan muhojirlardan iborat. Ustuvor din — xristian dini. Mamlakatda 40 mln. — proiestantlar, 35 mln. katoliklar mavjud. Janub va G‘arbda katoliklar ko'p uchraydi, qolgan hududlarda protestantlar ustunlikka ega. Shaharlarda mamlakat aholisining salkam 90% i yashaydi. Ko‘pgina shahariar aglomeratsiyalar yadrosi hisoblanadi. biroq aholisi 1 mln. dan ortiq bo‘lgan shahariar ko"p emas (Berlin, Gamburg, Myunxen). Xll-Mustahkamlash: 1. Germaniya Federativ Respublikasining geografik o ‘rni hamda tabiiy resurslar
bilan ta'minlanganligini baholab bering.
2. Germaniya mehnat resurslartning sifat ko'rsatkichlari yuqori darajaga ega ekanligi
qanday omillar bilan bogiangan?
3. Germaniya — Yevropada eng rivojlangan davlat, iqtisodiy rivojlanganligi darajasi
bo'yicha jahonning uchinchi mamlakat! ekanligi to‘g‘risida nimalami bilasiz?
III-Darsning mavzusi: Osiya m am lakatlari aholisi.
Ta'limiy maqsad - Osiya mamlakatlari aholisi haqida
ilmiy tushunchalar berish.
Tarbiyaviy maqsad - O'quvchilarni o'z maqsadiga erishish ruhida tarbiyalash. Bir-
birlariga o'zaro hurmat, jamoa bo'lib ishlash, o'zaro yordam va berilgan vazifani
bajarishda mahsuliyat sezish ko'nikmalarini tarkib toptirish.
Reklama dasturlari - Axborotni himoyalash usullari

|
Axborotni himoyalash usullari
|
bet | 4/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245724 |
Bog'liq AX 3-4-ma\'ruzaReklama dasturlari.
Reklamani qo'llab-quvvatlaydigan dasturiy ta'minot reklamalarni avtomatik ravishda tarqatish uchun mo'ljallangan. Reklama dasturlari ko'pincha dasturiy ta'minotning ma'lum versiyalari bilan birga o'rnatiladi. Reklama dasturi faqat reklama yuborish uchun mo'ljallangan, lekin aksariyat hollarda u josuslik dasturlarini ham o'z ichiga oladi.
Bot.
"Robot" so'zidan. Bot - bu, ayniqsa Internetda avtomatik ravishda harakatlarni amalga oshirish uchun mo'ljallangan zararli dastur. Aksariyat botlar zararsizdir, ammo zararli botlardan foydalanishning ko'payishi bilan botnetlar paydo bo'ladi – bu buzg'unchining buyruqlarini sabr-toqat bilan kutuvchi botlar bilan zararlangan bir nechta kompyuterlar majmuasi.
Ransomware.
Ushbu zararli dastur foydalanuvchi to'lovni amalga oshirmaguncha kompyuter tizimini yoki undagi ma'lumotlarni bloklash uchun mo'ljallangan. Ransomware odatda kompyuterdagi ma'lumotlarni foydalanuvchiga noma'lum shifrlash kaliti bilan shifrlaydi. Ransomware-ning ba'zi versiyalari bloklash uchun tizimning boshqa maxsus zaifliklaridan foydalanishi mumkin. Ransomware faylni yuklab olish yoki dasturiy ta'minotning qandaydir zaifligi orqali tarqaladi.
Soxta antivirus.
Ushbu turdagi zararli dastur foydalanuvchini qo'rqitish orqali harakatni bajarishga majburlash uchun mo'ljallangan. Ekranda operatsion tizim dialog oynalariga o'xshash qalqib chiquvchi oyna paydo bo'ladi. Ushbu oynada tizim xavf ostida ekanligi yoki tizimni normal ishlashiga qaytarish uchun ma'lum bir dasturni ishga tushirish kerakligi haqida soxta xabar mavjud. Aslida, foydalanuvchining kompyuterida hech qanday muammo yo'q, lekin agar foydalanuvchi shartlarni qabul qilsa va ushbu dasturni ishga tushirsa, uning tizimi zararli dastur bilan zararlanadi.
Rootkit.
Ushbu zararli dastur operatsion tizimni o'zgartirish va dasturiy xatcho'pni (orqa eshik) yaratish uchun mo'ljallangan. Keyin tajovuzkorlar kompyuterga masofadan kirish uchun ushbu orqa eshikdan foydalanadilar. Ko'pgina rootkitlar imtiyozlarni oshirish va tizim fayllarini o'zgartirish uchun dasturiy ta'minot zaifliklaridan foydalanadi. Rootkitlar, shuningdek, ularni aniqlashni qiyinlashtirish uchun tizim kriminalistikasi va monitoring vositalarini o'zgartirishi mumkin. Ko'pincha, rootkit bilan zararlangan kompyuterni butunlay tozalash va uning operatsion tizimini qayta o'rnatish kerak.
Virus.
Virus zararli bajariladigan kod bo'lib, u o'zini boshqa bajariladigan fayllarga, ko'pincha qonuniy, soxta bo'lmagan dasturlarga biriktiradi. Aksariyat viruslar oxirgi foydalanuvchi tomonidan faollashtirilishini talab qiladi va ma'lum bir vaqtda va kunda faollashtirilishi mumkin. Viruslar zararsiz bo'lishi mumkin va shunchaki rasmni ko'rsatishi mumkin yoki ular halokatli bo'lishi mumkin, masalan, ma'lumotlarni o'zgartirish yoki o'chirish. Bundan tashqari, viruslarni aniqlab bo'lmaydigan tarzda mutatsiyaga uchragan holda dasturlash mumkin. Ko'pgina viruslar endi USB drayvlar, optik disklar, tarmoq papkalari yoki elektron pochta orqali tarqaladi.
|
| |
Arxitektura
  
Ilova - Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi

|
Guruh talabasi Mengqobilov Mirzokarimning Parallel ishlov berish fanidan Mustaqil ishi
|
bet | 8/11 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #117261 |
Bog'liq Parallel mustaqil ishArxitektura
|
Ilova
|
Ikki qavatli yupqa mijoz
|
1 Ilova bajarilishi va ma'lumotlarni boshqarishni ajratish amaliy bo'lmagan eski tizimlar. 2 Intensiv hisob-kitoblarga ega ilovalar, ammo ma'lumotlarni boshqarish juda kam. 3 Katta hajmdagi ma'lumotlarga ega, ammo hisob-kitoblar kam bo'lgan ilovalar.
|
Ikki qavatli qalin mijoz
|
1 Foydalanuvchi ma'lumotlarni intensiv qayta ishlashni talab qiladigan ilovalar, ya'ni ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish. 2 Nisbatan doimiy foydalanuvchi funktsiyalari to'plamiga ega ilovalar yaxshi tashkil etilgan tizimni boshqarish muhitiga qo'llaniladi.
|
Uch darajali server-mijoz
|
1 Hujayralar va minglab mijozlarga ega yirik ilovalar 2 Ma'lumotlar va qayta ishlash usullari tez-tez o'zgarib turadigan ilovalar. 3 Ko'p manbalardan ma'lumotlarni birlashtiradigan ilovalar.
|
Ushbu model ko'p turdagi ilovalar uchun mos keladi, lekin xizmatlarni qayerda ko'rsatishni tanlashi, kengaytirilishini qo'llab-quvvatlashi va yangi mijozlarni ulash uchun vositalarni ishlab chiqishi kerak bo'lgan IS ishlab chiquvchilarini cheklaydi.
Taqsimlangan ob'ektlar arxitekturasi.
Umumiyroq yondashuv asosiy komponentlari ob'ektlar bo'lgan taqsimlangan ob'ekt arxitekturasi tomonidan taqdim etiladi. Ular o'zlarining interfeyslari orqali xizmatlar to'plamini taqdim etadilar. Boshqa ob'ektlar so'rovlarni yuboradi va mijoz va server o'rtasida hech qanday farq yo'q. Ob'ektlar tarmoqdagi turli kompyuterlarda joylashgan bo'lishi mumkin va turli xil qurilmalarni ulash va apparat qurilmalari o'rtasidagi o'zaro ta'sirni qo'llab-quvvatlash imkonini beruvchi tizim shinasiga o'xshash vositachi dastur orqali o'zaro ta'sir qilishi mumkin.
|
| |
kesishgan yerida joylashganligi Germaniyaga katta foyda keltirmoqda. Muhim

Germaniya hozirgi chegaralariga ega bo‘ldi, Natijada, GFR hududi 43 % ga, aholisi esa 27% ga ko‘paydiBavariya, Berlin, Brandenburg, Bremen, Gamburg, Gessen, Meklenburg (oldingi Pomeraniya), Quyi Saksoniya, Reynland-Pfals, Shimoliy ReynG‘arbiy Yevropa davlatlari ortasida Germaniya o‘zining toshko‘miri va qo‘ng‘ir ko‘miri bilan ajralib turadi. Toshko‘miming asosiy konlari Rur, Saar va AxenGermaniyada joylashgan. U ochiq usulda qazib olinadi. Tabiiy gaz konlari (340 mlrd. m3) mamlakatning shimolida to^plangan. Temir |
kesishgan yerida joylashganligi Germaniyaga katta foyda keltirmoqda. MuhimBog'liq Geografiya fani to\'garakBu sahifa navigatsiya:
- Germaniya hozirgi chegaralariga ega bo‘ldi, Natijada, GFR hududi 43 % ga, aholisi esa 27% ga ko‘paydi
- Bavariya, Berlin, Brandenburg, Bremen, Gamburg, Gessen, Meklenburg (oldingi Pomeraniya), Quyi Saksoniya, Reynland-Pfals, Shimoliy Reyn
- G‘arbiy Yevropa davlatlari ortasida Germaniya o‘zining toshko‘miri va qo‘ng‘ir ko‘miri bilan ajralib turadi. Toshko‘miming asosiy konlari Rur, Saar va Axen
- Germaniyada joylashgan. U ochiq usulda qazib olinadi. Tabiiy gaz konlari (340 mlrd. m3) mamlakatning shimolida to^plangan. Temir
kesishgan yerida joylashganligi Germaniyaga katta foyda keltirmoqda. Muhim
afzalliklardan yana biri — Germaniyaning dengiz yaqinida joylashgani va qo‘shni
mamlakatlarning yirik port shaharlari (Rotterdam, Antverpen va b.) ga yaqinligi
bilan bog‘Iangandir.
1989- yilntng oktabrida ikki davlat GFR va GDR birlashganidan keyin
Germaniya hozirgi chegaralariga ega bo‘ldi, Natijada, GFR hududi 43 % ga, aholisi
esa 27% ga ko‘paydi
GFR — parlament Respublikasi. Hududiy-siyosiy tuzilishiga ko‘ra, 16 yerdan
tashkil topgan federatsiya, bular quyidagilardan iborat: Baden-Vurtemberg,
Bavariya, Berlin, Brandenburg, Bremen, Gamburg, Gessen, Meklenburg
(oldingi Pomeraniya), Quyi Saksoniya, Reynland-Pfals, Shimoliy Reyn-
Vestfaliya, Saar, Saksoniya, Saksoniya-Apgalt, Tyuringiya va Shlezvig-Golshteyn.
Tabiiy boyliklari
Rudali foydali qazilmalarning konlari o'rtacha balandlikdagi tog'larga, neft va
tabiiy gaz konlari esa Shimoliy Germaniya pasttekisligiga tolg‘ri keladi.
G‘arbiy Yevropa davlatlari o'rtasida Germaniya o‘zining toshko‘miri va qo‘ng‘ir
ko‘miri bilan ajralib turadi. Toshko‘miming asosiy konlari Rur, Saar va Axen
havzalarida joylashgan, ko‘miming 2/3 qismi yuqori sifatli kokslanadigan kolmirdir.
Qolng‘ir ko‘mirning ishonchli zaxiralarining (8G mlrd. t) katta qismi Sharqiy
Germaniyada joylashgan. U ochiq usulda qazib olinadi.
Tabiiy gaz konlari (340 mlrd. m3) mamlakatning shimolida to^plangan. Temir
rudalari zaxiralari mavjud bo‘lsa-da, biroq ularning sifati past. Shimoliy Germaniya
pasttekisligida tosh tuzining katta qatlamlari joylashgan. Kaliy va magniy tuzlarining
zaxiralari ham mavjud.
Ikki nemis davlati birlashganidan so‘ng mamlakat aholisi keskin ko‘paydi va
hozir salkam 83 mln. kishini tashkil qiladi (G‘arbiy Yevropada birinchi o£rinni egallaydi).
|
| |
X-O'tilganlarni takrorlash

|
X-O'tilganlarni takrorlashBog'liq Geografiya fani to\'garakX-O'tilganlarni takrorlash:
1. 0 ‘quv qo‘Ilanmasi matni ma5lumotlaridan foydalanib, jahon transport tarmoqlari
va ularning materiklar va mamlakatlar bo‘ylab rivojlanish holatlarini o‘rganing.
Ko'rsatkichlariga ko‘ra ularning yaxshi va yomon rivojlangan hududlarini aniqlang
va ularga baho bering.
2. ТетйуоЧ transporti rivojlanganlik holatini hududlar va mamlakatlararo tahlil
qiling. Uning yaxshi rivojlangan va umuman, tashkil qilinmagan mamlakatlarini
aniqlang va sabablarini tahlil qiling.
x
l-Yangi mavzu bayoni:
Yevropa dunyoning iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan regionlaridan biridir.
Shuning uchun ham uning hududida dunyo miqyosida iqtisodiy jihatdan eng
rivojlangan ko‘pgina mamlakatlarning joylashganligi bejiz emas. Bunday
mamlakatlar qatoriga «yettilik» davlatlari
GFR, Fransiya, Buyuk Britaniya va
ltaliya
bilan bir navbatda
Ispaniya, Shveysariya, Avstriya, Shvetsiya, Belgiya,
Niderlandiya, Norvegiya, Finlandiya
va boshqalar kiradi.
Yevropadagi eng rivojlangan davlatlar ichida o‘zining ulkan iqtisodiy salohiyati
va rivojlanganlik darajasiga binoan Germaniya Federativ Respublikasi keskin ajralib
turadi.
Germaniya Markaziy Yevropada joylashgan. Quruqlikda u Niderlandiya,
Belgiya, Luksemburg, Fransiya, Shveysariya, Avstriya, Chexiya, Polsha,
Daniya bilan chegaradosh. Germaniyaning ijtim oiy-iqtisodiy va siyosiy
rivojlanishida uning iqtisodiy va siyosiy-geografik holatining o‘ziga xos xususiyatlari
muhim ahamiyatga ega bo’ldi. Yevropaning markazida, iqtisodiy jihatdan yuksak
rivojlangan davlatlaiga yaqin, transyevropa bosh yoMinmg kenglik va uzunlikdagi
63
i.
i
........
.........
....................-
..............
—
|
| |
Мундарижа

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI XALQ TA’LIMI VAZIRLIGI
ABDULLA QODIRIY NOMIDAGI JIZZAX DAVLAT
PEDAGOGIKA INSTITUTI
FIZIKA O’QITISH METODIKASI KAFEDRASI
“Himoya qilishga ruxsat beraman”
Fakulteti dekani
____________dots.E. Qurbonov
“____”_______________2017 y.
5110200 – Fizika- astronomiya ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
Yarim o’tkazgichlar asosida elektronika elementlarini tayyorlash va ularni o’stirish texnologiyasi mavzusida bajarilgan
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
Bajaruvchi: Esonova Mavjuda
Ilmiy rahbar: dots. Mo’minov I
BMI Fizika o’qitish metodikasi kafedrasi yig’ilishining qarori bilan (qaror №__ _______________) himoyaga tavsiya etilgan.
Kafedra mudiri: dots. Mo’minov I
Jizzax – 2017
BMI Abdulla Qodiriy nomidagi Jizzax davlat pedagogika instituti fizika o’qitish metodikasi kafedrasida bajarilgan.
Ilmiy rahbar: dots. I Mo’minov
Taqrizchilar: f.f.n. Doniyorov SH
_________________
Ximoya 2017 yil ____________ kuni soat _____________ da A.Qodiriy nomli Jizzax davlat pedagogika instituti, Fizika - matematika fakulteti fizika o’qitish metodikasi kafedrasida bakalavr darajasini olish uchun BMI ximoyasi bo’yicha Attestasiya Komissiya hayati yig’ilishida o’tkaziladi. (Manzil: fizika - matematika fakulteti, 345-xona).
BMI ishi bilan Jizzax davlat pedagogika instituti kutubxonasida tanishish mumkin. (Manzil: Jizzax sh, Sh.Rashidov shox ko’chasi, 4.)
Mundarija
Kirish ----------------------------------------------------------------------------------------4-6
I bob Elektronika sanoatida ishlatiladigan yarim o’tkazgichli materiallar va ularning asosiy xususiyatlari
Yarim o‘tkazgichlarning elektr xususiyatlari------------------------------------7-20
1.2. Yarim o‘tkazgichli materiallar va ularning tuzilishi--------------------------21-24
II bob Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni o‘stirish usullari
2.1 Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini olish texnologiyasi----------25-35
2.2 Yarim o‘tkazgichli kristallarning optik va elektrik xususiyatlari.------------36-41
2.3. Elektronika soxasida qo’llaniladigan yarim o‘tkazgichli materiallarga mexanik va kimyoviy ishlov berish texnologiyasi---------------------------------------------42-43
Xulosa------------------------------------------------------------------------------------44-46
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati --------------------------------------------------47-48
|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/194
Sana
29.09.2024
Hajmi
3,67 Mb.
#272877
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Qilish usullarini yaratish

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–22_Issue-2_February_2023
165
MASHINALI O'QITISH ALGORITMLARI ASOSIDA BASHORAT
QILISH USULLARINI YARATISH
Onarqulov Maqsad Karimberdiyevich
Farg'ona davlat universiteti f.m.f.b.f.d(phd)
Yoqubjonov Alijon Mahamadamin o'g'li
Farg'ona davlat universiteti Amaliy matematika yo'nalishi
2-kurs magistranti
Yusupov Mirsaid Abdulaziz o'g'li
Farg'ona davlat universiteti Amaliy matematika yo'nalishi
2-kurs magistranti
Mahamadaminova Shahina Valijon qizi
Farg'ona davlat universiteti matematika va informatika fakulteti
Amaliy Matematika yo'nalishi 3-kurs talabasi
Annotatsiya:
Mazkur maqola, Hozirgi kunda sun’iy
intellekt algoritmlari va
dasturlarini ishlab chiqishda an’anaviy statistik usullardan foydalanilmoqda. Berilgan
to’plamlar qiymatlari asosida regressiya va chiqizli
interpolyatsiya usullaridan
foydalanib kelingan. Quyida mavjud statistik usullar keltirilgan bo’lib, bular hozirgi
kunda SI algoritmlari va dasturlarini ishlab chiqishda keng foydalanib kelinmoqdaligi
haqida.
Kalit so'zlar:
Obyektlar to’plami, testlash to’plami, parametrlar, bashoratlash,
tashxislash, sinflashtirish.
Mashinali o’qitish
(Machine Learning) – bu kompyuterni dasturlashning yangi
yo’nalishi bo’lib, dasturning ma’lumotlarni o’qib olish va shu ma’lumotlar
asosida
o’rganish xususiyatiga ega bo’lishidir. [Mashinali o’qitish]
kompyuterning
ma’lumotlarni o’qib olish asosida xususiyatlarni o’rganish
qobiliyatidir - Arthur
Samuel, 1959 A dastur bu E tajriba asosida T masalani
yechishda P samaradorlik
o’lchovi bilan yaratiladi, va T masala samaradorligi P orqali tekshiriladi va aniqligi E
tajriba asosida amalga oshiriladi – Tom Mitchell, 1997.
Statistika fan sifatida nimalarni o’rganadi? 1 ommaviy hodisa va

|
Statistika fan sifatida nimalarni o’rganadi? 1 ommaviy hodisa vaBog'liq Asadbek.statistika
1.
Statistika fan sifatida nimalarni o’rganadi? 1) ommaviy hodisa va
jarayonni organadi
2.
Statistika mustaqil fani sifatida qachon foyda bo`lgan va rivojlanagan?
18 asrda
3.
Statistika hodisa va jarayonlarni nimalar orqali o‘rganadi? Raqamlar
tartib va tuzilma
4.
Statistik to’plam bu: umumiy bogliqlikda qandaydir sifat belgisi bn
birlashgan va bir biridan farq qiluvchi obekt yoki hodisaning yigindisi
5.
Hozirgi bosqichda statistikaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
malumotlarni toplash , tahlil qilish , malumotlarni bayon etish va
hisobotlarni tuzish
6.
Statistikaning boshqa ijtimoiy fanlardan farqi qanday? Raqamlar va
olchovlar yordamida amaliy malumotlar olish , tahlil qilish va hisobot
tuzish oz ichiga oadi
7.
Statistikani o`rganish predmeti statistic……….77) Statistikani o'rganish
predmeti statistik ma'lumotlardir.
8.
O‘rganilayotgan to’plam birliklariga xos belgi va xususiyatlarni
tavsiflovchi xususiyat bu... 8) "qisqa natija" (moda, mediyan, kuartillar)
deb ataladi.
9.
. Statistik tadqiqotlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 9)tasviriy statistika,
analitik statistika
10.
Ommaviy kuzatish asosida aniqlangan, ya'ni uning alohida elementlariga
xos bo'lgan tasodifiylikni yengish yo'li bilan hodisalarning faqat katta
massasida namoyon bo'ladi - bu nima deb ataladi?
11. Statistik metodologiyaga quyidagilarning qaysi biri kiradi: 11)
"ma'lumotlar to'plash metodologiyasi" kiradi.
12.
Statistik tadqiqot ob'ekti:
13. Statistik kuzatish - bu:0rganilayotgan ommaviy hodisalar haqida
boshlangich malumotlarni toplash
14. Statistik kuzatish ob'ekti organilayotgan hodisalar va jarayonlar va
ularning faoliyati jihattan qaralgan toplam
|
| |
SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. YouTube saytida kanal

|
SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. YouTube saytida kanal
|
bet | 7/7 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 25,61 Kb. | | #152214 |
Bog'liq 7-mavzu 6-22SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. YouTube saytida kanal
ochish
Guruh tuzgan va bir nechta YouTube videosini o'qigan har bir talaba o'zini SMM-menejer deb bilishni boshladi! Ijtimoiy tarmoq menejeri kasbi yaqinda paydo bo'lgan edi, shuning uchun kam odam SMM mutaxassisi nima qilayotganini va uning mas'uliyatini aniq tushunadi.
Ayni paytda, SMM-larga talab tez sur'atlarda o'sib bormoqda va ko'plab kompaniyalarning sahifalari yarim o'lik holatda. Xo'sh, SMM menejeri kim va u nima qiladi? Keling, asosiy afsonani darhol yo'q qilaylik - SMM menejeri bo'lish nafaqat kontentni nashr qilish bilan bog'liq. Ammo ijtimoiy media menejeri aniq nima qiladi?
« Qisqacha qilib olib javob berolmaysiz ...»
SMM mutaxassislari ijtimoiy tarmoqlarda brend kanallarini boshqarish uchun javobgardir. Ular tomoshabinlarning fikr-mulohazalarini kuzatib boradi, mo'tadil qiladi va javob beradi. Boshqa brendlar bilan yarating, tarkib yarating va nashr eting: video, rasm va matn.
SMM asosida tadqiqot loyihalarini boshqarish. Facebook tarmog‘ida sahifa
ochish
SMM menejeri FaceBook, Vkontakte va tezkor messenjerlar kabi platformalar o'rtasidagi farqni tushunishi, shuningdek har bir akkauntda o'z auditoriyasini tanishi va tushunishi kerak.
Ajoyib muloqot va yozish qobiliyatlari yaxshi hazil tuyg'usi kabi muhimdir. SMM mutaxassisi tanqiddan tortib maqtashgacha, shu jumladan trollar va nafratlanuvchilar portlashlarini o'z ichiga olgan butun his-tuyg'ularni chiqaradigan auditoriya bilan o'zaro aloqada bo'lganligi sababli, siz qalin teri va po'lat nervlariga ega bo'lishingiz kerak.
SMM menejeri qaysi izohlarga javob kerak, qaysilari javob bermasligini birinchi o'ringa qo'yishi kerak. Siz yangi tendentsiyalar va texnologiyalardan xabardor bo'lishingiz kerak. CMM mutaxassisi tezda qiziqarli materialni taklif qilishi kerak. Har bir inson uzoq vaqtdan beri ijtimoiy media marketingining ajoyib qiymati va afzalliklarini tan oldi. Ehtimol siz ham ulardan birisiz! Siz ushbu turdagi marketing sifatli trafik va savdo-sotiqni qanday boshqarishini va SMM sizning onlayn obro'ingizni qanday oshirayotganini ko'rgansiz.
Biroq, biznes egasi sifatida siz bunga vaqtni behuda sarflamaysiz, shuning uchun e'tiboringizni qaerga qaratishni aniq aniqlash qiyin bo'lishi mumkin. SMM menejerining qaysi birini kompaniyangizni reklama qilish uchun eng yaxshi ekanligini aniqlash yoki SMM mutaxassisi lavozim vazifalarini belgilash oson emas.
SMM marketingi - bu Internet marketing strategiyasining ajralmas qismi. Asosan, ijtimoiy tarmoqlar odamlar, aloqa, shakllanish va sotish bilan bog'liq. Eng yaxshi nomzodni yollaganingizdan so'ng, sizga maqsadlarni belgilash, taraqqiyotni kuzatib borish, pulingiz qanday sarflanganligini aniq anglash va mas'uliyat uchun SMM bo'yicha ish tavsifi kerak bo'ladi.
|
| |