Avtomatik liniyalarning texnik iqtisodiy ko’rsatgichlarini

4.2 Avtomatik liniyalarning texnik iqtisodiy ko’rsatgichlarini
ishonchlilikka bog’liqligi.
Har qanday tizim yoki elementlar ikki holatda bo’lishi mumkin:ishga
qobiliyati yoki qobiliyasiz. Texnik talablarga javob beradigan mahsulotni ishlab
chiqarayotgan avtomatik liniyalarni ishga qobiliyatli deyiladi. Hosil bo’ladigan
nosozliklar natijasida ishga qobiliyatli holatdan ishga qobiliyasiz holatga o’tishiga
liniya’ni nosozligini anglatadi.
Ishonchlilik
nazariyasi
asoslarida
keltirilishi
bo’yicha avtomatik
liniyalarning qobiliyasizligi faqatgina undagi biror bir elementni ishlamay qolishi
natijasida mahsulot ishlab chiqarmasligi emas, balki ishlab chiqarilgan mahsulot
texnik talablarga javob bermasligi bilan ham ifodalanadi.
Nosozliklar, ularni aniqlash va ogoxlantirish vaqt o’tishi davomida
bexosdan hosil bo’ladigan jarayon hisoblanadi. Shuning uchun ishonchlilikni sonli
ko’rsatkichi ehtimollar nazariyasiga asoslanadi va argument sifatida – vaqt
parametri (qobiliyatli yoki ishlash qobiliyatini tiklash) va funksiya sifatida
130
ehtimollik holati (sozligi yoki nosozligi). Shu sababli, avtomatik liniyalarning
ishonchliligi ularni qobiliyatliligini, ishga moyilligini hamda elementlarni bo’zi
lmay uzoq ishlashi o’z ichiga oladi.
Shuning uchun ishonchlilikni ko’rsatkichlarini ikki bo’limga bo’lish
mumkin:
1) Alohida bir ko’rsatkichni o’z ichiga oladi, masalan ishga qobiliyati yoki
ishlamay qolishi;
2) Umumlashgan, kompleks ko’rsatkichlar bo’lib ularni baholanishi, masalan
bo’zi lmay ishlashlik va bo’zi lguncha qadar ishlash
Ishonchlilik ko’rsatkichini aniqlash uchun ko’rib chiqilayotgan ob’ekt
tadqiqot qilinadi. Bunda tizimni o’zini va uni elementlarini matematik statistika
ehtimollar nazariyasi usullari yordamida laboratoriya yoki ishlab chiqarish
sharoitida sanab ko’riladi.
Bu o’z navbatida bexosdan hosil bo’ladigan kattaliklar va ularni
harakteristikalarini statik holatdagi tarqalishi aniqlanadi.
Ishonchlilikni u yoki boshqa ko’rsatkichlarini aniqlovchi matamatik
modellar texnik tizimlar yoki ularni elementlari uchun tipovoy bo’ladi. Olib
borilgan tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki avtomatik liniyalarni to’xtamay ishlashi
ularni yoqishdan bo’zi lguncha bo’lgan t vaqti bexosdan sodir bo’ladigan kattalik
bo’lib dastgohlarni statik ishlashiga qaramay juda katta diapazonda o’zgarib turadi.
Diagrammani taxlili shuni ko’rsatadiki,liniya 2 minut xam ishlamay 200
martadan ortiq bexosdan ishdan chiqishi ko’zatildi; 50 martadan ortiq holatda
liniya bor yo’g’i 10 minutdan 20 minutgacha ishlash holati yuz berdi. To’xtamay
ishlashni zichligi ehtimollar nazariyasiga asosan ekspotensial tarqalish bo’yicha
yoziladi:
(4.1)
bu erda
- to’xtamay ishlashni o’rtacha vaqti (ushbu holat uchun
=
9 min.
131
4.1-rasm. Agregat dastgohlardan to’zi lgan tipovoy avtomatik liniya’ni to’xtamay
ishlash vaqtini ko’rsatuvchi diagramma.
To’xtamay ishlashni asosiy ko’rsatkichlaridan biri R ehtimollik bo’lib,u
liniya’ning yoqishdan keyin t vaqt to’xtamay ishlashini bildiradi va ishonchlilik
funksiyasi R(t) deyiladi.
132
4.2-rasm. Agregat dastgohlardan to’zi lgan avtomatik liniya’ning ishonchliligini
statik funksiyasini ko’rsatuvchi diagramma.
Ishonchlilikni statik funksiyasini matematik ko’rinishi
(4.2)
Bu erda
– to’xtashlar sababini bildiruvChi vaqtga bog’liq parametrlar.
To’xtashlar parametri
bo’zi lmay ishlash ko’rsatkichi hisoblanib
liniyalarni ekspluatasiya qilinishidagi to’xtashlar chastotasini harakterlaydi.
Misol: Qurilma tiklanishlarining o’rtacha vaqtini aniqlash.
Ko’zatilayotgan davr mobaynida qurilmada 8 ta bo’zi lishlar ko’zatiladi.
Qayd etilgan tiklanishlar vaqti:
t
1
=12 min; t
2
=23 min; t
3
=15 min; t
4
=9 min; t
5=
17 min; t
6
=28 min; t
7=
25 min;
t
8
=31 min;
Qurilma tiklanishlarining o’rtacha vaqtini aniqlash talab etiladi.
Yechish:
Misol: Tizimning ishlamay qolish ehtimolligini topish.
|