САБАҚЛЫҚ - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

САБАҚЛЫҚ
Тийкарғы
Тексттен тыс
бөлимлер
Оқыў тексти
Түсиндириўши
Қосымша
Өзлестириўди
шөлкемлестириў
Бағдарлаў
аппараты
Көргизбели
материаллар
Сораў ҳәм
тапсырмалар
дизими
Мазмуны,
шрифтлар,
сигналлы
белгилер
Карталар,
сызылмалар
диаграммалар
Статистикалық
кестелер ҳәм
т.б.
Дәлил
Мето
до
ло
ги
я
Т
үси
нд
ир
иў
Баян
А
тамал
ар
с
өзл
иг
и
Дәлил
124
Geografiyalıq teksttin’ tiykarg’ı o’zgesheliginin’ biri qubılıslardın’ bayanın
baylanıstırıwdan ibarat. Ma’selen: ta’biyiy sharayat sıpatlaması, ekonomikalıq
geografiyalıq sıpatlaması h’a’m t.b.
Sabaqlıq tekstlerinde h’a’m oqıw metodlarının’ bayanında ju’da’ ko’p logikalıq
baylanıslar ushıraydı. Ma’selen: sonın’ ushın, solay etip, demek, eger, sonnan kelip
shıqqan h’alda h’a’m t.b. Tekstti bayanlaw dawamında ayırım jag’daylarda to’mendegi
tapsırmalar ushırasadı. Ma’selen: tu’sindirip berin’, ne ushın arqa yarım sharda
da’ryalar on’ qurg’ag’ın jemiredi? da’ryalardın’ tezligine qanday ta’sir etedi? oylap
ko’rin’, ne ushın Afrikada artta qalg’an ma’mleketler ko’p h’a’m t.b. Solay etip,
sabaqlıq tekstinin’ du’zilisinin’ o’zi oqıwshılardın’ oqıw materialın tu’siniwin, jan’a
bilimlerdi o’zlestiriwin an’satlastıradı.
Sabaqlıq teksti oqıwshılar ta’repinen tu’siniliwi h’a’m o’zlestiriliwi quramalı
protsess bolıp ol to’mendegi jag’daylarg’a baylanıslı;
a) oqıwshılarda za’ru’r bilimlerge iye bolıwı;
b) Sabaqlıq tekstindegi oqıw ko’nlikpelerin qa’liplestiriw da’rejesine.
Tekstten sırttag’ı mag’lıwmatlar oqıtıw h’a’m baqlaw wazıypaların orınlaydı.
Sabaqlıq tekstinen sırttag’ı mag’lıwmatlarg’a to’mendegiler kiredi: a) soraw h’a’m
tapsırmalar; b) mazmunı, sanlı belgiler; v) ko’rgizbeli metodlar.
Ha’r bir sabaqlıqta soraw h’a’m tapsırmalar dizimi berilgen. Olar tu’siniklerdi
o’zlestiriwge, geografiyalıq qubılıslar arasındag’ı baylanıslardı anıqlawg’a,
ko’nlikpelerdi qollanıwg’a qaratılg’an. Soraw h’a’m tapsırmalar sabaqlıqta tu’rli
orınlarda ushıraydı; jan’a temanın’ aldında; lektsiyanın’ ishinde; lektsiyanın’ aqırında;
Sabaqlıq teksti aldında jaylasqan soraw h’a’m tapsırmalar oqıwshılar ta’repinen
alıng’an bilimlerdi aktivlestiriwge qaratılg’an boladı. Ma’selen: bir aymaqtın’ klimatın
u’yreniwden aldın klimat payda etiwshi faktorler h’aqqındag’ı bilimlerini aktivlestiriw.
Sabaqlıq teksti ishindegi soraw h’a’m tapsırmalar oqıwshılardı pikirlewge, jan’a
oqıw materialın o’zlestiriwge qaratılsa, teksttin’ son’ında berilgen soraw h’a’m
tapsırmalar alıng’an bilim h’a’m ko’nlikpelerdi qollanıwg’a qaratıladı. Ma’selen:
da’ryalar temasın o’tkende, da’rya degenimiz ne, da’rya alabı, da’ryanın’ toyınıwı
h’aqqında alıng’an bilimlerdi qollanıw mu’mkin.
U’lken bo’limler son’ında berilgen soraw h’a’m tapsırmalar ulıwmalasqan
qa’siyetke iye bolıp, bilimlerdi ta’rtipke salıwg’a u’ndeydi, oqıwshılardın’ ulıwma
du’nyag’a ko’z-qarasın ken’eytedi.
Sabaqlıq tekstindegi ko’rgizbeli materiallarg’a to’mendegiler kiredi: teksttegi
kartalar; diagrammalar; kesteler; su’wretler; orografiyalıq sızılmalar. Ko’rgizbeler
sabaqlıq tekstinin’ mazmunın bayıtıp qoymastan o’z aldına bilim deregi bolıp
esaplanadı.
125
Geografiya sabaqlıqlarının’ aqırında berilgen atama h’a’m tu’sinikler, tusindirme
so’zlikler usı kursta berilgen tu’siniklerdin’ dizimi esaplanıladı.
|