nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar - Kremniydan tashkil topgan quyosh panellari Panellarni qo’llash usullari Quyosh panellari: afzalliklari

|
Kremniydan tashkil topgan quyosh panellari Panellarni qo’llash usullari Quyosh panellari: afzalliklari
|
bet | 3/3 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 134,02 Kb. | | #136063 |
Bog'liq Quyosh panellariFoydalanilgan adabiyotlar
O’zbekiston Respublkasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. T. 2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.
Тенденции и перспективы технологий солнечной энергетики Материалы 6-ого заседания Азиатского форума солнечной энергии – Ташкент. 2013. 20-23 ноября. С.54
Мейтин М. Пусть всегда будет Солнце// Электроника: Наука, технология, Бизнес. – 2000. – №6. С.40-46
Алферов Ж.И, Андреев В.М, Румянцев В.Д «Тенденции и перспективы развития солнечной фотоэнергетики» ФТП. 2004. – Том.38. Вып.8. – C. 937-947
В.И. Виссарианов, Г.В. Дерюгина, В.А. Кузнецова, Н.К. Малинин Солнечная энергетика // Учебное пособие для вузов. Подготовлено на кафедре нетрадиционных и возобновляемых источников энергии Московского энергетического института. Москва. 2008
|
| |
What is the World Wide Web?

What is the World Wide Web?
To make the appearance of information available through the Internet more attractive, and to assist people in finding information more easily, it is now possible for special pages of information to contain text, colours, and pictures, sound, animation and even video. These pages, collectively, make up what is known as the World Wide Web (www) or Web. Most of these pages include information on the location of other pages on the World Wide Web, and it is possible to follow up links between pages with similar or related content. Moving from one page to another, regardless of where in the world they might be located, is called browsing, or surfing the net or web. Many of these Web pages contain information that may be useful in the classroom, and it is presented in a way, which is often easy to use.
A number of UK suppliers, offer schools the facility of keeping their own pages on the Internet. These school “home pages” might describe the school’s activities to outsiders or explain project work that pupils are involved in.
|
Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси

|
Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академиясиBog'liq Капитал бозори 1м
Ўзбекистон Республикаси Банк-молия академияси
______________________________________________________________________
xususiyatlarning ahamiyati milliy iqtisodiyotning rivojlanish xususiyatiga
qarab farqlanishi mumkin. Kapital bozoriga jalb qilingan resurslar hajmi,
jalb qilish amaliyoti va jalb qiluvchi moliyaviy dastaklar, kapital
bozorining aniq bo‘laklari va ularning o‘ziga xos xususiyatlari bilan uzviy
bo‘g‘liq bo‘ladi.
Moliyaviy resurslarni jalb qilishda foydalanuvchi metodlar asosida
milliy va jahon kapital bozorlariga nisbatan quyidagi xulosalarni chiqarish
imkonini beradi
7
:
-
birinchi navbatda, moliyaviy resurslarni
jalb qilish
usullari moliyaviy menejmentning maqsadlariga mos ravishda farqlanadi;
-
ikkinchidan, moliyaviy resurslarni jalb qilish usullari kapital
bozorining segmentlari va turlari bo‘yicha o‘z xususiyatlariga ega;
-
uchinchidan, moliyaviy resurslarni jalb qilish usullari moliyaviy
vositalar asosida aniqlanadi;
-
to‘rtinchidan, moliyaviy resurslarni jalb qilish usullari quyidagi
parametrlar: moliyaviy resurslarni jalb qilish maqsadlari, hajmi va
shartlari, kompaniyaning tashkiliy va iqtisodiy xususiyatlariga bog‘liq.
Moliyaviy resurslarni jalb qilish jarayonida foydalaniluvchi
moliyaviy instrumentlarning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan
holda
iqtisodiyotning
korporativ
sektorida
kapital
bozori
segmentlarining o‘zaro munosabatlari shakllanadi. O‘z navbatida,
segmentlar o‘zaro ta’sirining xususiyatlari va darajasini tahlil qilish
qimmatli qog‘ozlar bozori va kredit bozorining (kuchli, o‘rta, zaif) uch
turdagi o‘zaro bog‘liqligini aniqlash va tavsiflash imkonini beradi.
1.4. Korporativ sektorga kapital bozoridan moliyaviy
resurslarni jalb qilish
Mamlakatimizda xalqaro kapital bozoridan moliyaviy resurslarni
jalb qilish orqali korporativ sektor aksiyadorlik jamiyatlarini qo‘shimcha
moliyaviy resurslar bilan ta’minlash hamda xalqaro suveren kredit
reytingini oshirishga e’tibor qaratilmoqda. Korporativ sektor aksiyadorlik
jamiyatlarining xalqaro kapital bozori ishtirokchilariga aylanishi,
ularning xalqaro integratsiyalashuv jarayonlarini oshirish bilan birga
ishlab chiqarish jarayonlariga innovatsion texnologiyalarni joriy etish
imkoniyatini yanada oshiradi.
7
Xasanov X.N. “Iqtisodiyotning korporativ sektoriga kapital bozoridan moliyaviy resurslarni jalb qilish amaliyotini
takomillashtirish” mavzusidagi iqtisodiyot fanlari boʼyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. 2020 yil.
|
| |
What are the dangers of the Internet?

What are the dangers of the Internet?
It is true that there is some material on the Internet that would be offensive to most people, such as pornography, racist and fascist material, and this can be accessed by children if using the Internet unsupervised. The main educational providers 'filter' known offensive locations of material of this kind, but there is too much for this filtering to be totally effective, and the locations change frequently. The only way to block access to this kind of material is to have a restricted range of pages available, in which case many of the advantages of the global and dynamic nature of the Internet may be lost. An alternative system is to educate pupils and encourage an acceptable use policy and partnership between home and school in dealing with the less savoury side of Internet use.
By far the greatest danger on the internet is ‘grooming’ of children by predatory paedophiles, using social media and chat-rooms. Much of this risk can be reduced by proper diligence of what children are actually involved in online and by educating children to be careful and not to trust what they are being told online. (See Social Media).
While schools and parents need to exercise caution in the access they allow children to the internet, they should not be deterred from using it. Its educational benefits outweigh any possible dangers, which are comparatively minimal. Schools have always helped learners to engage with society, based on clear support and guidance, and use of the internet should be no exception.
Mobile Devices
In very recent years there has been a development that has brought with it increased problems for internet use. Mobile devices, such as mobile phones, tablet PC’s, Kindles and iPads have seen a massive rise in numbers and usage. If children have their own devices it is very difficult for parents to know exactly what their children are accessing on a daily basis. You can use ‘Parental Controls’ on your home internet system, or look for these options on the mobile device and you should do this as a matter of course.
If you have concerns about a mobile device you may need to check your child’s browsing history or remove the device from use altogether.
|
School Procedures - A parent’s guide to the Internet

Resource Development
In order to match electronic resources as closely as possible to the national and school curriculum, teachers need to review and evaluate resources in order to offer "home pages" and menus of materials that are appropriate to the age range and ability of the group being taught. The ICT co-ordinator will provide appropriate guidance to pupils as they make use of telecommunications and electronic information resources to conduct research and other studies. All pupils will be informed by staff of their rights and responsibilities as users, before their first use, either as an individual user or as a member of a class or group.
As much as possible, the school’s chosen information provider has organised information resources in ways that point pupils to those that have been reviewed and evaluated prior to use. While pupils may be able to move beyond those resources to others that have not been evaluated by staff, they shall be provided with guidelines and lists of resources particularly suited to the learning objectives. Pupils may pursue electronic research independent of staff supervision only if they have been granted parental permission and have submitted all required forms. Permission is not transferable and may not be shared.
School Rules
The school has developed a set of guidelines for Internet use by pupils. These rules will be made available to all pupils, and kept under constant review.
All members of staff are responsible for explaining the rules and their implications. All members of staff need to be aware of possible misuses of on-line access and their responsibilities towards pupils.
|
What are Chat Rooms? - A parent’s guide to the Internet

What are Chat Rooms?
These are 'sites' on the internet that allow a number of people to 'meet' and take part in 'real time' conversations. It is similar to having a telephone conversation with a number of people at once, except that the participants type instead of talk. There are a number of very good educational websites, but like News Groups, Chat Rooms are open to abuse as people are anonymous and can take on a totally false identity. Children need to be warned of this real danger and their use of these types of site need to be monitored very closely by parents.
Social Media
These sites have largely taken over from ‘Chat Rooms’ as they also have the capacity for direct chatting on line. The major sites are Facebook, Instagram, Twitter (which is like an updated chat-room) and Youtube. On these sites people can exchange pictures, text and videos and this has led to ‘sexting’ in some teenagers, where they share pictures of themselves of an indecent nature. These pictures can then be ‘captured’ and shared in a way they have not agreed to, nor would want.
There is also the capacity for ‘grooming’ of children on these sites. This is where an adult poses as another child and engages young people in ‘chat’ leading to meeting them or other activities that are inappropriate.
Bullying can also occur on these sites and is much more difficult to detect and stop than bullying in school.
It is a little known fact that children under the age of 13 should not have an account on Facebook.
|
What is Electronic Mail (E-mail)?

What is Electronic Mail (E-mail)?
This is merely .a way of sending messages from one person to another via the Internet and a telephone line. Each Internet user has a unique e-mail address (such as anybody@msn.com) and by sending a message to this address, the recipient can read the message the next time he or she connects to the Internet. Internet e-mail addresses are usually provided along with a schools’ connection to the Internet and can offer individual e-mail addresses to pupils.
What are Mailing Lists?
These are mainly groups of people who exchange e-mail about a subject that is of interest to everyone in the group. The information is automatically send to everyone in the group.
What are News Groups?
These are collections of messages written for public readership rather than addressed to an individual. Each collection, or group, of messages is about a particular subject or theme. Individuals can reply to these messages, and these replies are also public. In this way it is possible to track a multi-way conversation about an important issue of the day. At present there are thousands of Newsgroups on many different topics. Newsgroups range from specialist science research to support groups for asthma to fans of James Bond movies. Most of the press concern for pornography on the Internet refers to newsgroups but they are the easiest for school Internet providers to block or police.
|
Sertifikatlashtirish sxemalari - Tovarlar nomenklaturasining ahamiyati Номенклатура – лотинча «nomenclaturа»

|
Tovarlar nomenklaturasining ahamiyati Номенклатура – лотинча «nomenclaturа»
|
bet | 4/5 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 134,93 Kb. | | #153772 |
Bog'liq meeeettSertifikatlashtirish sxemalari
Sertifikatlashtirish bо‘yicha ISO tarkibidagi qо‘mita tomonidan tayyorlangan hujjatda uchinchi tomon tarafidan amalga oshiriladigan sertifikatlashtirishning 9 ta sxemasi berilgan bо‘lib, respublikamizda ham aynan shu 9 ta sxema tatbiq etilgan.
Birinchi sxema. Bu sxema bilan faqat mahsulot namunalari turlarini standartlar talablariga muvofiqligini maxsus tasdiqlangan sinov tashkilotlarida sinovdan о‘tkaziladi. Bu xildagi sertifikatlashtirishda sinovga taqdim etilgan namunalarning belgilangan talablarga muvofiqligi tasdiqlanadi, xolos. Bu yо‘l о‘zining soddaligi va unga kо‘p xarajat talab qilmasligi tufayli milliy va xalqaro savdo munosabatlarida muayyan darajada tarqalgan.
Ikkinchi sxema. Bu sxemada, mahsulotning namuna turlarini maxsus tasdiqlangan sinov tashkilotlarida sinovdan о‘tkazilib, sо‘ngra uning sifatini savdo shahobchalaridan vaqti-vaqti bilan olinadigan namunalar asosida nazorat qilib boriladi. Bu usul taqdim etilgan namunalar sifatini baholash bilan seriyali chiqayotgan mahsulotning ham sifatini baholash imkonini beradi. Usulning afzalligi - uning soddaligidadir. Uning kamchiligiga esa nazorat sinovlar natijasiga qarab, agar mahsulot standart talablariga nomuvofiqligi aniqlansa, baribir uni savdo shahobchalaridan chiqarib tashlash mumkin bо‘lmaydi yoki uni chiqarib tashlash uchun birmuncha qiyinchiliklar tug‘iladi.
1-6 va 9a-10a sxemalar seriyali ishlab chiqariladigan sertifikatlashtirishda qо‘llaniladi;
7, 8, 9 sxemalari shlab chiqariladigan buyumlar partiyasini yoki yagona nusxasini sertifikatlashtirishda qо‘llaniladi;
1-sxemani mahsulotni chegaralangan hajmda sotish va ishlab chiqarishda qо‘llash tavsiya etiladi;
1a, 2a, 3a, 4a, 9a va 10a sxemalarni 1, 2, 3, 4, 9 va 10 sxemalarningо‘rnigaqо‘llashtavsiyaqilinadi, agardasertifikatlovchi organ (idora)da tayyorlovchiningmahsulotxarakteristikasiningbarqarorliginita’minlashimkoniyatitо‘g‘risidaaxborotibо‘lmasa;
5-sxema qat’iy sxema hisoblanadi. Ushbu sxema ishlabchiqariluvchimahsulotningxarakteristikalarigaoshirilgantalablarо‘rnatilganhollardaqо‘llaniladi.
3a, 4a va 5 sxemalardan ixtiyoriy sertifikatlashtirish bо‘yicha ishlarni о‘tkazishda foydalaniladi.
9-10a sxemalar xorijdagi sertifikatlashtirish tajribalari asosida yaqindagina kiritilgan. Agar, bayonotdagi sertifikatlashtirishdan tashqarida bо‘lgan hujjatlar bevosita va bilvosita ravishda mahsulotning о‘rnatilgan talablarga muvofiqlikni tasdiqlasa, u holda, sertifikatlovchi organ (idora) taqdim qilingan hujjatlar va muvofiqlik bayonoti asosida qо‘shimcha sinovlarni о‘tkazmasdan sertifikat berishi mumkin
|
| |
Pupil guidelines for Internet use

General
Pupils are responsible for good behaviour on the Internet just as they are in a classroom or a school corridor. General school rules apply.
The Internet is provided for pupils to conduct research and communicate with others. Parents’ permission is required. Remember that access is a privilege, not a right and that access requires responsibility.
Individual users of the Internet are responsible for their behaviour and communications over the network. It is presumed that users will comply with school standards and will honour the agreements they have signed.
Computer storage areas and flash drives will be treated like school lockers. Staff may review files and communications to insure that users are using the system responsibly. Users should not expect that files stored on servers or disks would always be private.
During school, teachers will guide pupils toward appropriate materials. Outside of school, families bear responsibility for such guidance as they must also exercise with information sources such as television, telephones, movies, radio and other potentially offensive media.
|
Telekommunikasiyalar texnik vositalarini sertifikatlashtirish qoidalarining tahlili

|
Telekommunikasiyalar texnik vositalarini sertifikatlashtirish qoidalarining tahlili
|
bet | 2/5 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 134,93 Kb. | | #153772 |
Bog'liq meeeett32 Telekommunikasiyalar texnik vositalarini sertifikatlashtirish qoidalarining tahlili.Telekommunikatsiyalar texnik vositalarini sertifikat-lashtirish tizimida sertifikatlashtirishni о‘tkazish qoidalari quyidagi asosiy bosqichlarni о‘z ichiga oladi:
buyurtmachi tomonidan sertifikatlashtirishni о‘tkazish uchun buyurtma berilishi;
sertifikatlashtirishga berilgan buyurtma bо‘yicha qaror qabul qilish;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarining namunalarini tanlash va identifikatsiyalash;
sertifikatlash sinovlarining dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarining sertifikatsiya sinovlarini о‘tkazish (6 va 9-sertifikatlashtirish sxemalaridan tashqari);
telekommunikatsiyalar texnik vositalarini ishlab chiqarish holatini о‘rganib chiqish (3, 4 va 5-sertifikatlashtirish sxemalari uchun);
sifat menejmenti tizimini sertifikatlashtirish (5 va 6-sertifikatlashtirish sxemalari uchun);
telekommunikatsiyalar texnik vositalarini sertifikat-lashtirish sinovlari bо‘yicha olingan natijalarning tahlili;
muvofiqlik sertifikatini berish mumkinligi (berish mumkin emasligi) tо‘g‘risida xulosa yasash;
muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtirish va taqdim etish (agar sertifikatlashtirish sxemasida bu nazarda tutilgan bо‘lsa), muvofiqlikni tasdiqlash belgisidan foydalanish huquqini berish;
xorijiy muvofiqlik sertifikatlarini tan olish;
telekommunikatsiyalar texnik vositalari sertifikatlangan turlarining inspeksiya nazoratini о‘tkazish;
appelyatsiyalarni qarab chiqish;
Sertifikatlashtirish bо‘yicha idora telekommunikatsiyalar texnik vositalarining sertifikatlashtirilishi tо‘g‘risidagi buyurtma bо‘yicha qabul qilingan qarorda quyidagilar kо‘rsatiladi:
telekommunikatsiyalar texnik vositalarini sertifikatlash-tirilishini о‘tkazish imkoniyatining mavjud yoki mavjud emasligi tо‘g‘risidagi axborot;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarining nomlanishi, tashkilot va tayyorlangan mamlakatlar;
telekommunikatsiyalar texnik vositalari partiyasining о‘lchami (7-sxema uchun);
sertifikatlashtirishni о‘tkazish sxemasi;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarini sertifikat-lashtirish sinovlarini о‘tkazish bо‘yicha talablarni о‘rnatuvchi meyoriy hujjatlarning nomrо‘yxati;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarini identifikatsiyalash va namunalarni tanlash joyi;
telekommunikatsiyalar texnik vositalarining sinovlarini о‘tkazish joyi;
sertifikatlashtirish sinovlari о‘tkaziladigan sinash laboratoriyasi (sinash markazi)ning nomi;
telekommunikatsiyalar texnik vositalari qо‘llaniladigan ishlab chiqarish korxonasining holatini aniqlash bо‘yicha ishlarni о‘tkazish zarurligi;
|
| |
How can I get more information?

|
How can I get more information?
|
bet | 6/9 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 67 Kb. | | #219 |
How can I get more information?
There are many magazines in newsagents that cater for beginners as well as advanced users of the Internet.
The Parents' Information Network has produced advice on the safe use of the internet for families at http://www.pin-parents.com/learning/safeindx.htm
Pupil access to the Internet
Adopted: October 2016
The school encourages use by pupils of the rich information resources available on the Internet, together with the development of appropriate skills to analyse and evaluate such resources. These skills will be fundamental in the society our pupils will be entering.
On-line services significantly alter the information landscape for schools by opening classrooms to a broader array of resources. In the past, teaching and library materials could usually be carefully chosen. All such materials would be chosen to be consistent with national policies, supporting and enriching the curriculum while taking into account the varied teaching needs, learning styles, abilities and developmental levels of the pupils. Internet access, because it may lead to any publicly available site in the world, will open classrooms to electronic information resources which have not been selected by teachers as appropriate for use by pupils.
Electronic information research skills are now fundamental to preparation of citizens and future employees during the coming Information age. The school expects that staff will begin to investigate possibilities and blend use of such information as appropriate within the curriculum and that staff will provide guidance and instruction to pupils in the appropriate use of such resources.
Staff will consult the ICT Coordinator for advice on content, training and appropriate teaching levels consistent with the school’s ICT programme of study.
Independent pupil use of telecommunications and electronic information resources is not advised and will only be permitted upon submission of permission and agreement forms by parents of pupils and by pupils themselves.
Access to on-line resources will enable pupils to explore thousands of libraries, databases, and bulletin boards while exchanging messages with people throughout the world. The school believes that the benefits to pupils from access to information resources and increased opportunities for collaboration exceed the disadvantages. But ultimately, parents and guardians of minors are responsible for setting and conveying the standards that their children should follow when using media and information sources. To that end, the school supports and respects each family's right to decide whether or not to apply for independent access.
The school’s ICT Coordinator will prepare appropriate procedures for implementing this policy and for reviewing and evaluating Its effect on teaching and learning.
|
| |
GPON texnologiyasidan foydalanish

|
GPON texnologiyasidan foydalanish
|
bet | 10/12 | Sana | 26.07.2024 | Hajmi | 4,32 Mb. | | #268616 |
Bog'liq Hisobot1 GPON texnologiyasidan foydalanish
GPON (Gigabit Passive Optical Network) texnologiyasi asosida abonent kirish tarmog‘ini qurish quyidagi asosiy bosqichlardan iborat bo‘ladi:
1. Tarmoqni Rejalashtirish va Loyihalash
Talablarni aniqlash:
Abonent soni: Qancha abonentga xizmat ko'rsatilishi rejalashtirilmoqda.
Xizmatlar turi: Internet, IP-televideniye, VoIP va boshqa xizmatlar.
Tarmoq qamrovi: Qaysi hududlar qamrab olinishi kerak.
Topologiyani tanlash:
Markazlashgan topologiya: OLTdan to'g'ridan-to'g'ri splitterlarga va undan abonentlarga.
Tarqatilgan topologiya: Bir necha splitterlar va uzatma nuqtalari orqali tarqatish.
2. Asosiy Tarmoqni va Taqsimot Tarmog‘ini Loyihalash
OLT (Optical Line Terminal):
Funksiyasi: Markaziy ofisdan optik tolalar orqali signal uzatadi va abonentlarga xizmat ko'rsatadi.
O'rnatish joyi: Ma'lumot markazi yoki telekommunikatsiya kabinetida o'rnatiladi.
ODN (Optical Distribution Network):
Optik tolalar: OLTdan chiqadigan optik tolalar ODN orqali tarqatiladi.
Optik splitterlar: Signalni bo'linish va tarqatish uchun splitterlar (masalan, 1:32 yoki 1:64 nisbatda).
3. Optik Tolalar Yotqizish
Fiber kabel yotqizish:
Er osti: Kabel kanallar orqali er osti yotqiziladi.
Er usti: Elektr uzatish liniyalari yoki boshqa konstruksiyalar orqali.
Optik splitterlar o‘rnatish:
Splitterning joylashuvi: Uy yoki ofis yaqinida, signalni bo‘lish va taqsimlash uchun.
4. Abonent Uskunalarini O‘rnatish
ONU/ONT o‘rnatish:
Optical Network Unit (ONU) va Optical Network Terminal (ONT): Bu qurilmalar abonent uyi yoki ofisiga o‘rnatiladi.
Funksiyasi: Optik signalni elektr signaliga aylantirib, foydalanuvchi qurilmalariga ulash.
GPON texnologiyasi yuqori tezlik va keng imkoniyatlarni taqdim etadi, ammo bu jarayon aniq rejani va sifatli uskunalar va malakali xodimlarni talab qiladi.
XGPON tarmog‘ining tuzilishi
|
| |
The following are not permitted

The following are not permitted
Download
67 Kb.
bet
9/9
Sana
19.03.2017
Hajmi
67 Kb.
#219
1
2
3
4
5
6
7
8
9
The following are not permitted:
Sending or displaying offensive
messages or pictures
Using
obscene language
Harassing, insulting or attacking others
Damaging
computers
, computer systems
or computer networks
Violating
copyright laws
Using others'
passwords
Trespassing in others' folders,
work or files
Intentionally
wasting limited resources
Sanctions
Violations of the above rules will result in a temporary or permanent ban on Internet use.
Additional disciplinary action may be added in line with existing practice on inappropriate language or behaviour.
When
applicable
, police or local authorities may be involved.
Reviewed October 2016
Download
67 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Download
67 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
The following are not permitted
Download
67 Kb.
Mavzu: internet xabarlarini qabul qilish va jo’natish режа

|
Mavzu: internet xabarlarini qabul qilish va jo’natish режа
|
bet | 1/6 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 199,85 Kb. | | #268760 |
Bog'liq gulsora FARG’ONA DAVLAT UNIVERSITETI TABIIY FANLAR FAKULTETI GEOGRAFIYA YO’NALISHI 132-GURUH TALABASI SOTVOLDIYEVA GULSORANING INFARMATIKADAN FANIDAN TAYYORLAGAN MUSTAQIL ISHI - MAVZU:
- INTERNET XABARLARINI QABUL QILISH VA JO’NATISH
Режа: - Режа:
-
- 1. Интернет билан танишиш.
-
- 2. INTERNET EXPLORER дастури билан танишиш
-
- 3. ИНТЕРНЕТ ВА ИНТРАНЕТ
-
1964 йилда АКШ Мудофа вазирлиги томонидан компьютер тармоғининг биринчи версияси яратилган эди. Бу тармоқ ёрдамида вазирликнинг бўлимлари бир бирлари билан маълумотларни алмашишлари мумкин эди. Бу тармоқ ARPAnet деб номланди ва Unix операцион системасида ишлар эди. 70-чи йиллардан бошлаб бу тармоқ жуда ривожланиб кетди ва энди унга хохлаган компьютерни улаш имконияти пайдо булди. 1974 йилда ҳар хил тармоқларни бирлаштирувчи TCP/IP протоколи яратилди ва бу тармоқларни ривожланишининг яна бир туртки булди. - 1964 йилда АКШ Мудофа вазирлиги томонидан компьютер тармоғининг биринчи версияси яратилган эди. Бу тармоқ ёрдамида вазирликнинг бўлимлари бир бирлари билан маълумотларни алмашишлари мумкин эди. Бу тармоқ ARPAnet деб номланди ва Unix операцион системасида ишлар эди. 70-чи йиллардан бошлаб бу тармоқ жуда ривожланиб кетди ва энди унга хохлаган компьютерни улаш имконияти пайдо булди. 1974 йилда ҳар хил тармоқларни бирлаштирувчи TCP/IP протоколи яратилди ва бу тармоқларни ривожланишининг яна бир туртки булди.
80-йиллада компьютер кенг тарқала бошлади ва ҳар хил АКШ университетлари ҳам компьютер тармоқларини ярата бошладилар. 1983 йилдан бошлаб ARPANET тармоғи INTERNET ( ички тармоқ ёки рус тилида межсеть ) деб номлана бошланди ва компьютер ҳамда тармоқлар тўплами системасига айланди. Бу системага АКШнинг энг таникли корхоналар тармоғи NSFNET, европадаги EUNet, EARN, япониянинг JUNET ва буюк британиянинг JANET тармоқлари қўшилди. Шу вақтдан бошлаб INTERNET бутун жахон компьютерлар тармоғига айланди. 90-йилдан бошлаб INTERNET хизмат тармоқлари ташкил килинишни бошлади. Булардан энг кенг ривожланиб келганлар бу Veronica, Gopher ва World Wide Web (WWW)
|
| |
Tekshirdi: toshkent 2023 Mavzu

|
Tekshirdi: toshkent 2023 Mavzu
|
bet | 1/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 68,74 Kb. | | #125410 |
Bog'liq Elektromagnit to’lqinlar
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD al-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNALOGIYALAR UNIVERSITETI
Mustaqil ish
Bajardi: Muslimov Akmal
Tekshirdi:_______________
TOSHKENT 2023
Mavzu: Elektromagnit to’lqinlar
Reja:
Kirish.
1. Elektromagnit to’lqinlar va ularning xossalari.
2. To’lqinlarning tezligi va to’lqinlarning uzunligi.
3. Elektromagnit to’lqinlarning tarqatish va qabul qilish.
4. Elektromagnit to’lqinlarni kompyuter texnikasi bilan bog’liqligi. Uyali telefonlar.
5. Elektromagnit to'lqinlar shkalasi
6. Xulosa.
7. Foydalanilgan adabiyotlar.
Kirish.
Agar fazoning biror kichik sohasida davriy o‘zgaruvchi elektr va magnit maydonlar vujudga keltirilsa, bu maydonlarning o‘zgarishlari fazoning boshqa soxalarida ham takrorlanadi. Davriy ravishda o‘zgaruvchan bu elektromagnit maydonning biror tezlik bilan fazoda taraqlishi elektromagnit to‘lqin deb ataladi. Ma’lumki G‘altak va Kondensatordan iborat tebranish konturida elektr va magnit maydon energiyalarining bir biriga aylanishlari sodir bo‘ladi. Bunday konturni, odatda berk tebranish konturi deb ataladi va unda energiyaning juda oz qismigina kontur atrofidagi fazoda elektromagnit to‘lqin sifatida tarqaladi. Tebranish konturi ochiroq qilib yasalsa, ya’ni vujudga keladigan o‘zgaruvchan elektr maydon konturni xar taraflama o‘rab oladigan qilib yasalsa, konturning to‘lqin tarqaluvchanligini oshirish mumkin. Gers tajribalarida qo‘llaniluvchi tebranish konturida o‘tkazgichlarning sig‘imini bir oz ortirish uchun o‘tkazgichlar uchlarini yo‘g‘onlashtirib, sfera shakliga keltirdi. Gersning bu qurilmasi Gers vibratori deyiladi. Vibrator induktor yordamida zaryadlanadi. Elektromagnit to‘lqinlarining qayd qilish uchun vibratordan biror masofa uzoqlikda qabul qiluvchi - rezonator (R) qo‘yiladi. Rezonator vibratorga o‘xshash qurilma bo‘lib, elektromagnit to‘lqinlarning o‘zgaruvchan maydoni ta’sirida unda indukston tok vujudga keladi. Elektromagnit to‘lqinlarning xossalari. Ma’lumki davriy ravishda o‘zgaruvchi elektromagnit maydonning tarqalishini elektromagnit to‘lqin deb ataladi. Elektromagnit to‘lqinni shunday ikki o‘zaro perpendikulyar tekisliklarda yotuvchi sinusoidalar shaklida tasvirlash mumkinki, bunda to‘lqin shu ikki tekislik kesishishi natijasida xosil bo‘lgan chiziq bo‘ylab tarqaladi. Maksvell ta’limotiga asosan, elektromagnit to‘lqinning biror muxitda tarqalish tezligi shu muxitning elektr va magnit xususiyatlariga bog‘liq bo‘lib, uning qiymati quyidagi munosabat bilan aniqlanadi.
|
| |
Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi

|
Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi
|
bet | 1/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 59,18 Kb. | | #146615 |
Bog'liq 3-amaliy
3 – AMALIY MASHG‘ULOT
MARGARIN VA MAYONEZ ISHLAB CHIQARISHNING MODDIY XISOBI
3.1. Margarin ishlab chiqarishning moddiy xisobi
Margarin retsepturasi, uning orgonoleptik ko‘rsatkichlari va fizik hususiyatlari bo‘yicha sariyog‘ga yaqin bo‘lgan mahsulot olishni ta’fsinlash kerak. Shunnng uchun margarin retsepturasining komponentlari tarkibi, strukturasi va sifati bo‘yicha yuqoridagi talablarga javob berishi lozim. Margarin strukturasi bo‘yicha sariyog‘ kabi yog‘ va sutning murakkab dispers sistemasi bo‘lishi kerak.
Shu talablarga ko‘ra margarinning asosiy komponentlari sut va yog‘ bo‘lishi lozim. Ushbu talabdan kelib chiqqan xolda margarin ishlab chiqarishda uning dispers strukturasini turg‘unlashtirish uchun emulgatorlarni qo‘llashni taqozo etadi. Margarin organoleptik ko‘rsatkichlariga ko‘ra sariyog‘ga mos kelishi uchun unga bo‘yovchi moddalar va aromatizatorlar (ta’m beruvchi moddalar) qo‘shiladi. Margarinni biologik qiymatini oshirish uchun unga vitaminlar, mazasini yaxshilash uchun esa shakar va tuz qo‘shiladi.
Margarinning retsepturasi tarkibi, hamda uning yog‘li asosi, margarinning nima uchun va qaysi soxada qo‘llanilishiga qarab tuziladi.
Margarinning sifati, uning tarkibiga kiruvchi komponentlarning miqdoriy jixatdan to‘g‘ri tanlanganligiga, retseptura hamda ishlab chiqarishning texnologik rejimlariga qat’iy ravishda rioya etilishiga bog‘liq bo‘ladi.
Margarin ishlab chiqarishning moddiy xisobi xom ashyo va materiallarning sarfini tanlab olingan retseptura asosida aniqlashga asoslangan. Hisoblashlar uchun margarinning 3 ta tipik turi tanlab olinadi.
Hisoblash 1 t margarin ishlab chiqarish uchun olib boriladi
Boshlang‘ich malumotlar
Margarinning retsepturasi keltirilgan
3–jadval
|
| |
Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi - bet 3

|
Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi
|
bet | 3/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 59,18 Kb. | | #146615 |
Bog'liq 3-amaliyD1u=D1+Dx, t da
1 t margarin uchun sarflanadigan bug‘ miqdori
Du=Du/M1 t da
v) Texnologik extiyojlarga sarf bo‘ladigan suv miqdorini hisoblash.
1. Sutni tb=500C dan tox=300C gacha sovutish.
Sovituvchi agent (suv)ning harorati ts. b=200C, t dox=250C
W1=m .c(tb-tox)/(tdox-tc,b)=4,19 . 1000
2. Amaliyotdagi malumotlarga ko‘ra uskuna va texnologik truboprovodlarni yuvish.
W1=40 m3
3. Emulsiya tayyorlash uchun suvning sarfi (retsepturaga ko‘ra).
W3 = 3,75 m3
4. Qo‘shimcha sarflar (umumiy sarfdan 10%)
W4=(W1+ W2 +W3) . 0,1=8,27
80 t margarin ishlab chiqarish uchun texnologik ehtiyojlarga sarf bo‘ladigan suvning umumiy miqdori.
Wt=W1+..+ W4=91,02 m3
2) Xo‘jalik va maishiy ehtiyojlarga sarflanadigan suv miqdori
Kuniga sarf bo‘ladigan suvning umumiy miqdori
Wu=Wt+ Wx m3
1 t margarin uchun sarflanadigan suv sarfi
W1u=Wu/M1, m3
1 t margarin mahsuloti uchun suv sarfining me’yorlari
Suv sarfi, m3 da aylanma, ketma–ket va qayta–qayta ishlatiladigan 38,4 texnik (manbaadan) 3,2 ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun ichimlik suv 1,0 xo‘jalik va mayishiy ehtiyojlar uchun ichimlik suv 0,6
|
| |
Youm - Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi

|
Margarin va mayonez ishlab chiqarishning moddiy xisobi
|
bet | 5/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 59,18 Kb. | | #146615 |
Bog'liq 3-amaliyYoum = Yo × K / 100, (3,4)
Bu yerda:
Yo – Mayonezning yog‘liligi, %.
Youm= 67 × 1011.1 / 100 = 677.4
Bir birlik (1 tonna) mayonez ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan komponentlarning sonini hisoblash (har bir komponent uchun hisoblanadi) K1, kg:
K1 = X1 × Mm, (3,5)
Bu yerda: K1 – chiqindilar va yo‘qotishlarni hisobga olgan holda komponentning massa ulushi, kg;
Mm–retseptura bo‘yicha komponentning massa ulushi,%
X1 – komponentning yo‘qolishini hisobga oluvchi koeffitsient
Tayyor mayonez X birligiga yog'ning yo'qolishini hisobga olgan holda koeffitsient, %: (3,6)
bu erda: X1 - tayyor mayonez birligiga yog' yo'qotish koeffitsienti;
P - chiqindi va yo'qotishlarni hisobga olgan holda xom ashyo sarfi, %.
Kt.k=10,11×5=50,6
Kq.s.=10,11×1,6=16,18
KShakar=10,11×2,2=22,24
Ktuz=10,11×1=10,11
Ks.k.=10,11×0,4= 4,04
Kxantal.=10,11×0,028=0,5
Mayonez mahsulotlari ishlab chiqarish uchun sirka kislotasi eritmasi miqdori Veritma, kG
Veritma= Ks.k. × C / C1, (3,7)
Bu yerda: Ks.k. – chiqindilar va yo‘qotishlarni hisobga olgan holda sirka kislotasining massa ulushi, kg;
C - sirka kislotasi konsentratsiyasi (70-80 %);
C1 – sirka kislotasining ishchi eritmasi konsentratsiyasi (10-14%).
Veritma = 4,04 × 70/11 = 25,71
Mayonezning tarkibiy qismlariga kiritilgan yog‘ miqdori tuxum kukuni, sut va o’simlik moyining miqdori asosida aniqlanadi.
Tuxumlar kukuni yog‘i quyidagicha aniqlanadi:
Yot.k. = X1 × Mt.k × 0,3185, (3,8)
buerda:
Yot.k.- chiqindilar va yo‘qotishlarni hisobga olgan holda, tuxum kukunining massa ulushi, kg;
Mt.k–retseptura bo‘yicha tuxum kukunining massa ulushi, %
0,3185 – tuxum kukunidagi yog‘ning massa ulushi, uning namligini hisobga olgan holda
Yot.k. = 10.11 × 5 × 0.3185 = 16.10
O‘simlik yog‘i miqdori KYo, kg:
KYo = Youm– Yot.k (3,9)
KYo= 677.4-16.1 = 661.3
Retsepturadagi suv miqdori:
Vsuv= K -∑K1, (3,10)
Vsuv= 1011.1- (50.6 + 16.2 + 10.61 + 10.11 + 0.5 + 5.6 + 5.05 + 661.3 + 0.5) = 250.63
|
| |
Mayonez ishlab chiqarishning moddiy hisobi

|
Mayonez ishlab chiqarishning moddiy hisobi
|
bet | 4/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 59,18 Kb. | | #146615 |
Bog'liq 3-amaliyMayonez ishlab chiqarishning moddiy hisobi
Analitik malumotlarga asoslanib, mayonez va mayonez souslari ishlab chiqarishda asosiy chiqindilar va yo‘qotishlarning asosiy miqdori apparati sanitariya nazorati davrida tayyor mahsulotni brakka chiqishi tufayli qurilma devorlarida qolgan mayonez miqdori va yuvish vaqtida yuvilganligi sababli Shakllanadi (jami 20% yo‘qotishlar) va hisobga olinmagan yo‘qotishlar.
Mayonez va mayonez souslarining chiqindilari va yo‘qotishlari, chiqindilar va yo‘qotishlardan iborat:
- sanbrak (mahsulotlarni brakka chiqishi) bilan;
- dokali filtr bilan (tayyor mahsulotlarni tanklarda mayonezni filtrlashda);
- oqava suvlar (kanalizatsiya, uskunalar yuvish) bilan.
Mayonez va mayonez souslarining dokali filtrdagi chiqindilari va yo‘qotishlari quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
Pd.f. = Rf.m.–Rt.f., (3)
Bu yerda: Pd.f.– mayonezni dokalifiltrda yo‘qolishi , kg;
Rf.m. – mayonezli filtrlarning massasi, kg;
Rt.f. – toza filtr massasi, kg.
Mayonezni sanbrakda Ps, kg yo‘qolishi quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Ps = Kb × Mb, (3,1)
buerda: Ps– mayonezni sanbrakda yo‘qolishi, kg;
Kb - 250 g hajmdagi, brak bo‘lgan bankalar soni;
Mb–bankdagi mayonezning real massasi.
Mayonezni oqava suv bilan yo‘qolishi quyidagicha hisoblanadi. Yuviladigan suvlarni tahlil qilishda ulardagi yog‘ miqdori g/l da aniqlanadi, kuniga chiqadigan suv miqdori aniqlanadi va 1 tonna mayonezni oqava suv bilan Po.s, kg/m yo‘qolishi quyidagi tarzda hisoblanadi:
(3,2)
buerda: Po.s – oqava suv bilan mayonezning yo‘qolishi, kg/t;
Yoo.s–oqava suvlardagi yog‘ miqdori, g/l;
Ustok – oqava suvlar miqdori, l;
Wm – mayonez ishlab chiqarish, t.
Chiqindilarni va yo‘qotishlarni hisobga olgan holda, 1 tonna tayyor mahsulotni ishlab chiqarish uchun K, kg retseptlangan komponentlarni kiritish kerak:
K = 1000 + ∑O + P, (3,3)
buerda:
∑O + P- chiqindilar va yo‘qotishlar miqdori, normativ hujjatlarga muvofiq (tonna uchun 11,1 kg.)
K = 1000 + 11.1 = 1011.1
Chiqindi va yo‘qotishlarni hisobga olgan holda mayonez mahsulotlari tarkibidagi yog‘larning umumiy miqdori, kg:
|
| |
ASOSIY ADABIYOTLAR - Yashindan himoya qurilmalarini montaji. Ishni bajarishga topshirish va qabul qilish

|
Yashindan himoya qurilmalarini montaji. Ishni bajarishga topshirish va qabul qilish
|
bet | 2/2 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 168,9 Kb. | | #254724 |
Bog'liq Yashindan himoya qurilmalarini montaji. Ishni bajarishga topshirASOSIY ADABIYOTLAR
Ibadullayev M, Toboev A, Yesenbekov Nazariy elektrotexnika asoslari. Masala va mashqlar to’plami.I-qism. T.: O’zbekiston, 2020.- 328 b.
Charles K. Alexander Matthew N.O. Sadiku “Fundamentals of Electric Circuits” NEW YORK, 2017.-458 p
John Bird. “Electrical and Electronic Principles and Technology” LONDON AND NEW YORK, 2017.-455 p
Demirchan K.S., Neyman L.R., Korovkin N.V., CHechurin V.L. Teoreticheskie osnovы elektrotexniki. –SPb. Piter, 2018. -462 s.
Qo‘shimcha adabiyotlar
Mirziyoyev SH.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. –T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 56 b.
Mirziyoyev SH.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza 2016 yil 7 dekabr. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 48 b.
Mirziyoyev SH.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. - T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 488 b.
O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. - T.:2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.
Karimov A.S. Nazariy elektrotexnika. Darslik. -T.: o’qituvchi, 2003. - 422 b
Bessonov L.A. Teoreticheskie osnovы elektrotexniki. CH.1,2.- M.: Vыsshaya shkola, 1991.- 528 s.-231 s.
Ibadullayev M. Nazariy elektrotexnika asoslari. Masala va mashqlar to’plami.I-qism. T.: O’zbekiston, 2015.- 328 b.
Amirov S.F., Yaqubov M.S., Jabborov N.G’., Sattorov X.A., Balg’ayev N.E. Elektrotexnikaning nazariy asoslaridan masalalar to’plami.-T.: Adabiyot uchqunlari, 2015. -420 b.
Amirov S.F., Yoqubov M.S., Jabborov N.G. Elektrotexnikaning nazariy asoslari.I-III qismlar.–Toshkent; 2015.- 481 b.
Internet saytlari:
1 www. ziyonet.uz;
2. www.bilim.uz;
3. www.ni.com/multisim/
|
| |
Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining dasturiy vositalari. Topshiriqlar

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining dasturiy vositalari. Topshiriqlar
|
bet | 1/10 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 2,45 Mb. | | #160014 |
Bog'liq 2-AMALIY ISH
Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining dasturiy vositalari.
Topshiriqlar.
Tarmoq orqali taqdim etiladigan xizmatlar nimalar kiradi?
Kompyuter tarmoqlari axborotlarni elektr signallari ko’rinishida uzatish va qabul qilishga ixtisoslashgan muhit. Tarmoq xizmatlariga quyidagilarni misol tariqasida keltirish mumkin:
Fayl server xizmati. Bunda tarmoqdagi barcha kompyuterlar asosiy kompyuterning (server) ma’lumotlaridan foydalanish yoki o’z ma’lumotlarini aso-siy kompyuter xotirasiga joylashtirish mumkin;
Print server xizmati. Bunda tarmoqdagi barcha kompyuterlar o’z ma’lu-motlarini xizmat joriy qilingan kompyuter boshqaruvi orqali qog’ozga chop qilishi mumkin;
Proksi server xizmati. Bunda tarmoqqa ulangan barcha kompyuterlar xizmat joriy qilingan kompyuter boshqaruvi orqali bir vaqtda Internet yoki boshqa xizmatlardan foydalanishi mumkin;
Kompyuter va foydalanuvchi boshqaruvi xizmati. Bunda tarmoqqa ulan-gan barcha kompyuterlarning va ularda qayd qilingan foydalanuvchilarning tarmoqda o’zini tutishi hamda faoliyat yuritishi belgilanadi va nazorat qilinadi.
Kompyuterlarni bir-biri bilan bog’lash qanday bajariladi?
Kompyuterlar orasida ma’lumot almashish va umumiy masalalarni birgalikda yechish uchun komyuterlarni bir-biri bilan bog’lash ehtiyoji paydo bo’ladi. Kompyuterlarni bir-biri bilan bog’lashda ikki xil usuldan foydalaniladi:
Kabel yordamida bog’lash. Bunda kompyuterlar bir-biri bilan koaksial, o’ralgan juftlik kabeli (UTP) yoki optik tolali kabellar orqali maxsus tarmoq plata yordamida bog’lanadi.
Simsiz bog’lanish. Bunda kompyuterlar bir-biri bilan simsiz aloqa vositalar yordamida, ya’ni radio to’lqinlar, infraqizil nurlar, WiFi va Bluetooth texnolo-giyalari yordamida bog’lanadi.
|
| |
Avtomobilning - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

24
Benzin dvigatel silindrlarida me’yorda yonishi va dvigatel ko‘p
quvvat berishi uchun, u muayyan xossalarga ega bo‘lishi lozim.
Solishtirma og‘irlik, issiqlik beruvchanlik va detonatsiyaga
moyillik benzinning asosiy xossalaridir.
Neftdan turli usullarda olinadigan har xil markadagi avtomo-
bil benzinlari zichligi, qovushoqligi, sirt taranglik kuchi va yo-
nish issiqligi bo‘yicha bir-biridan sezilarli darajada farq qilmaydi.
Ammo bug‘lanuvchanligi, turg‘unligi va boshqa bir qator xossalari
bo‘yicha bir-biridan katta farq qiladi.
Benzinli dvigatellarning ishonchli, tejamli va samarali ishlashi
hamda dvigatel detallarining zanglamasligi, shuningdek, o‘zining
sifatini uzoq vaqt o‘zgartirmasdan saqlashi uchun benzinlar qu-
yidagi talablarga javob berishi lozim:
– barcha ish rejimlarida dvigatelning osongina ishga tushirilishi-
ni ta’minlaydigan yonuvchi aralashma hosil qilishi kerak;
– yuqori detonatsion barqarorlikka ega bo‘lishi, ya’ni barcha ish
rejimlarida dvigatelda detonatsiya bo‘lmasligi lozim;
– yonilg‘i baklarida, ta’minlash tizimi jihozlarida smolalar hosil
qilmasligi, shuningdek, dvigatelning issiq detallarida mumkin qa-
dar kam qurum hosil qilishi zarur;
– yonilg‘i baklari, sig‘imlar va ta’minlash tizimi detallarining
korroziyalanmasligi, uning yonish mahsullari esa dvigatel detalla-
rini korroziyalamasligi lozim;
– yonuvchi aralashmaning yonish issiqligi zarur darajada yuqori
bo‘lishi kerak;
– fizikaviy va kimyoviy jihatdan turg‘un bo‘lishi zarur;
– tarkibida mexanik qo‘shilmalar va suv bo‘lmasligi lozim;
– inson salomatligi uchun xavfli bo‘lmasligi shart.
Yuqorida keltirilgan barcha talablar davlat standarti asosida
me’yorlangan bir yoki bir nechta ko‘rsatkichlar bilan baholanadi.
25
2. 2. Avtomobil benzinlarining zichligi, qovushoqligi,
va fraksion tarkibi - K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar

K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar
K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda is
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar
|
Oqartiruvchi tuproq (adsorbentlar) bilan tozalash

|
Oqartiruvchi tuproq (adsorbentlar) bilan tozalashBog'liq K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda isOqartiruvchi tuproq (adsorbentlar) bilan tozalash. Bu usul
adsorbentlarning g‘ovak sirtlarida qutbli aktiv birikmalarni (ma-
salan, smolali asfalt moddalarni) tutib qolish xususiyatiga asoslan-
gan. Adsorbent sifatida alumoslikatlar (tarkibida 75–80 foiz SiO
2
va 10–25 foiz Al
2
SO
3
) ishlatiladi. Bu usuldan tarkibida to‘yinma-
gan uglevodorodlar miqdori ko‘p bo‘lgan, termik kreking usulida
olingan benzinlarni tozalashda foydalaniladi.
Smolali, azotli va oltingugurtli birikmalar adsorbentlarning
g‘ovak sirtlarida yig‘ilib, ular bilan birgalikda chiqarib yuboriladi.
Adsorbsion tozalashda yonilg‘i bug‘lari adsorbentlar (oqartiruv-
chi tuproq)ning ma’lum qatlamidan o‘tkazilib, filtrlash yo‘li bilan
bajariladi. Adsorbentlar miqdori yonilg‘i massasining 1–2 foizini
tashkil etadi.
Qishki dizel yonilg‘ilarini ishlab chiqarishda yonilg‘i tarkibida-
gi yuqori qaynash haroratiga ega bo‘lgan parafinli uglevodorodlar-
21
ni chiqarib tashlash zarurati paydo bo‘ladi. Bu jarayon parafinsiz
lantirish deb ataladi, bunda yonilg‘i karbomid (NH
2
)
2
CO bilan
aralashtiriladi. Natijada parafin cho‘kindiga tushadi. Parafinsizlan-
tirishdan oldingi oquvchanlik chegarasi minus 10°C bo‘lgan dizel
yonilg‘isining parafinsizlantirilganidan keyingi oquvchanligi mi-
nus 45°C va hatto minus 60°C ga yetadi.
Neftning ikkilamchi usullar bilan qayta ishlab olingan yonilg‘i
distillatlari tarkibiga ko‘p miqdorda turg‘un bo‘lmagan uglevo-
dorodlar kiradi, ularning turg‘unligini maxsus qo‘shilmalar qo‘-
shish yo‘li bilan oshirish mumkin.
Qo‘shilmalar deganda yonilg‘ining u yoki bu xossasini yax-
shilash maqsadida oz miqdorda (15 foizgacha) qo‘shiladigan mod-
dalar tushuniladi.
Nazorat savollari:
1. Neft deganda nimani tushunasiz?
2. Neft tarkibiga qanday elementlar kiradi?
3. Neftning kimyoviy tarkibi qanday?
4. Neft tarkibidagi parafinli uglevodorodlarning xossalarini ayting.
5. Neft tarkibidagi naftenli uglevodorodlarning xossalarini ayting.
6. Neft tarkibidagi to‘yinmagan uglevodorodlar qanday hosil bo‘ladi?
7. Neft tarkibidagi aromatik uglevodorodlarning xossalarini ayting.
8. Neft tarkibidagi smola-asfaltli moddalar qanday birikma?
9. Neft tarkibidagi oltingugurtli va azotli birikmalarning xususiyatla-
rini aytib bering.
10. To‘g‘ridan to‘g‘ri haydash usuli haqida gapirib bering.
11. Neftga kimyoviy usullarda ishlov berish haqida aytib bering.
12. Yonilg‘ini sulfat kislota bilan tozalash usuli qanday olib boriladi?
13. Gidrogenizatsion tozalash usuli haqida gapirib bering
14. Adsorbentlar yordamida tozalash usuli haqida gapirib bering.
22
II BOB. AVTOMOBIL BENZINLARI
2. 1. Avtomobil benzinlariga qo‘yiladigan
|
| |