Kurs ishining o‘rganilganlik darajasi

|
Kurs ishining o‘rganilganlik darajasi
|
bet | 3/18 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #259314 |
Bog'liq JADIDLARKurs ishining o‘rganilganlik darajasi. Hozirgi kunda “Usuli jadid” maktablarida diniy fanlarning o‘qitilishi, ularning o‘ziga xos xususiyatlari maxsus tadqiqot ob'ekti bo‘lgan emas. XX asrning 80-yillari o‘rtalaridan boshlangan demokratik oshkoralik va qayta qurish jadidchilik harakati haqida cheklangan holda bo‘lsa ham ayrim haqiqatlarni aytish imkonini berdi. Shu nuqtai nazardan, 1987 yilda O‘zbekiston FA Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida, 1989 yilda O‘zFA va Yozuvchilar uyushmasi hamkorlikda Turkistonda jadidchilik harakatiga bag‘ishlangan sobiq Ittifoq miqyosida ilmiy anjumanlar o‘tkazildi. Ushbu yig‘ilishlarda jadidchilik harakatini kompleks hamda ijtimoiy-gumanitar fanlar bo‘yicha o‘rganish kerakligi ta'kidlandi.
Vatanimiz mustaqillikka erishgandan keyingina ma'naviy-ma'rifiy hayotimizda jadidlarning o‘rnini, xususan islom tarixini o‘rganishda ularning qarashlarini xolisona yoritib berish imkoniyatiga ega bo‘ldik. Jadidlarning ma'rifiy faoliyati, uning tub mohiyati, ularning asarlaridagi diniy g‘oyalar, xususan islom tarixi haqida keng ko‘lamda ilmiy tadqiqot ishlari olib borilmoqda.
Turkistondagi jadidlarning diniy-ma'rifiy faoliyatini o‘rganish bilan chet ellarda nisbatan oldinroq shug‘ullana boshladilar. Bu sohada amerikalik E.Olvort, E.Lazzerini ishlari ma'lum. Ayniqsa, XX asrning 80- yillaridan keyin turkiyalik Nodir Davlat, Ahad Andijon, yaponiyalik Xisao Komatsu, nemis tadqiqotchisi Ingeborg Baldauf, amerikalik Adib Xolid kabi olimlarning asarlari e'tiborga loyiq, ularning ba'zi asarlari o‘zbek tilida ham nashr etildi.
Jadidchilikni o‘rganishda B.Qosimov, S.Xolboev, Sh.Rizaev, B.Do‘stqoraev kabilar o‘rganib, shu to‘g‘risida ko‘plab asarlar, maqolalar chop etishdi. Jumladan, Jadid ziyolilarining asarlari “Tanlangan asarlar” rukni ostida nashrdan chiqarildi.
1999-yilning 16-18 sentyabrida Toshkentda “XX asr boshida O‘rta Osiyo: jadidchilik, muxtoriyatchilik, istiqlolchilik” mavzuida ancha e'tiborli xalqaro anjuman bo‘lib o‘tdi. Uning tashkilotchisi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasining tarix markazi turli mamlakatlardan kelgan yigirmadan ortiq mutaxassis olimlarning ma'ruzalari tinglandi. Ular orasida Ingeborg Baldauf, Adib Xolid, Fransiyalik Shantal Kelkeji, Italiyalik Marko Buttino, niderlandiyalik Turaj Atabaki kabi taniqli olimlar bor edi. O‘zbek olimlaridan professorlar N. Karimov, B. Qosimov, B. Nazarov, H. Ziyoev, dotsentlar Sh. Turdiev, B. Do‘stqoraev, Sh.Rizaev3 N.Jabborov kabilar ma'ruzalari bilan ishtirok etdilar.
Taasufki, bugungi kunda jadid ma'rifatchilarining asarlaridagi diniyma'rifiy qarashlarni o‘rganish boshqa yo‘nalishlarga nisbatan ortda qolmoqda. Ularning badiiy g‘oyalari, tarixiy jihatlari o‘z sohasi mutaxassislari tomonidan yaxshigina tadqiq qilinmoqda. Ammo islomshunos, dinshunos va tarixchi mutaxassislar jadid adabiyotida islom tarixining o‘qitilishiga doir bironta maxsus yirik tadqiqot, monografik ishlanmalarni amalga oshirmaganlar. Tadqiqod bu boradagi izlanishlarning zaruratini yanada oshirib yuboradi.
|
| |