Pythonda mantiqiy amallar - Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari. Axborot...

|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati va vazifalari. Axborot texnologiyalari
|
bet | 96/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.org12.Pythonda mantiqiy amallar.
Dasturdagi ko'p amallar (mantiqiy qatorlar) ifodalardan tashkil topgan. Bunga oddiy misol: 2 + 3. Ifodani operatorlar va operandlarga ajratish mumkin. Operator – bu biror amalni bajaruvchi va simvol yordamida yoki zaxiraga olingan so'zlar yordamida ifodalanadigan funksional. Operatorlar qiymatlar ustida biror amalni 16 bajaradi va bu qiymatlar operandlar deyiladi. Bizning xolatda 2 va 3 – bu operandlar.Operator Nomlanishi Ta'rifi Misol + Qo'shish Ikkita ob'yektning yig'indisini
hisoblaydi 3 + 5 ifoda 8 ni beradi; 'a' + 'b' ifoda 'ab' ni beradi. Ayirish Ikkata sonningfarqini beradi. Agar birinchi operand mavjudbo'lmasa, uning qiymati 0 ga teng deb olib ketiladi. -5.2 manfiy qiymat beradi, 50 – 24 ning qiymati esa 26 ga teng. * Ko'paytirish Ikkita son ko'paytmasini beradi yoki satrni ko'rsatilgan miqdorda takrorlangan yangisatrniqaytaradi. 2 * 3 ifoda 6 beradi. 'xa' * 3 ifoda 'xaxaxa'ni qaytaradi. ** Darajaga ko'tarish x sonini ydarajaga ko'tarilganda 3**4 ifoda 81 ni qaytaradi (ya'ni 3*3*3*3) 17 hosil bo'lgan qiymatni qaytaradi. / Bo'lish 'x' ni 'y' ga
bo'lgandahosil bo'lgan bo'linmaniqaytaradi. 4 / 3ifoda 1.3333333333333333ni beradi. //Qoldiqsiz bo'lish Bo'lishdanhosil bo'lgan bo'linmaning qoldiqsizbutun qismini qaytaradi. 4 // 3 ifoda 1 ni qaytaradi. % Qoldiqlik bo'lish Bo'lishdan hosil bo'lgan qoldiqni qaytaradi. 8 % 3 ifoda 2 ni beradi. -25.5 % 2.25 ifoda 1.5 ni beradi. <> O'ngga surishBit sonni o'ngga ko'rsatilgan miqdorda suradi. 11 >> 1 ifoda 5 ni beradi. Ikkilik sanoq sistemasida 11 soni 1011 ko'rinishida bo'ladi uni 1 bit o'ngga sursak 101 hosil bo'ladi va bu onlik sanoq tizimida 5 ni beradi.& Va' bit operatori (Побитовое И)Sonlar ustida 'va' bit operatsiyasini bajaradi. 5 & 3 ifoda 1 ni beradi 'Yoki' bit operatori (Побитовое ИЛИ) Sonlar ustida 'yoki'bit operatsiyasini bajaradi
13.Pythonda belgili ca matnli funksiyalar.
Funksiya – bu ko'p marta ishlatiladigan dastur bo'lagi. Funksiyalar ma'lum buyruqlar blokini ko'rsatilgan nom bilan saqlash va shu blokni dasturning istalgan joyida, istalgan miqdorda bajarish imkonini beradi. Biz oldingi darslarimizda len va range Python funksiyalari bilan tanishgan edik.Funksiyalar def zahira so'zi orqali aniqlanadi. Bu so'zdan so'ng funksiya nomi, undan so'ng qavs va shu qavs ichida bir necha o'zgaruvchilarni ko'rsatish mumkin bo'ladi va oxirida ikki nuqta (:) yoziladi. Shulardan so'ng funksiyani tashkil qiluvchi buyruqlar bloki yoziladi. Quyidagi misolda buning oson ekanligini ko'rish mumkin.Misol: (function1.py nomi bilan saqlang)
def sayHello():
print('Salom, Dunyo!') # funksiyaga tegishli blok
# Funksiya oxiri
sayHello() # funksiyani chaqirish
sayHello() # ya'na bir marta funksiyani chaqirish
Natija:
$ python function1.py
Salom, Dunyo!
Salom, Dunyo!
Bu qanday ishlaydi:
Biz sayHello funksiyasini yuqorida aytib o'tilgan qoida bo'yicha aniqladik. Bu funksiya xech qanday paramert qabul qilmaydi shuning uchun qavs ichida xech qanday parametr yozilmadi. Funksiya parametri – bu qandaydir kiruvchi qiymatlar bo'lib, tegishli natija olish uchun biz uni funksiyaga berishimiz mumkin.E'tibor bering, bitta funksiyani ko'p marta chaqirishimiz mumkin, demak, aynan bir xil dastur kodini qayta-qayta yozishga hojat yo'q.Funksiya parametrlari
Funksiyalar parametrlar, ya'ni funksiyaga berilishi mumkin bo'lgan qiymatlar qabul qila oladi va ular ustuda biror amal bajarishi mumkin. Bu parametrlar o'zgaruvchilarga o'xshaydi. Faqat ulardan farqi bu o'zgaruvchilarning qiymati funksiyani chaqirish vaqtida o'rnatiladi. Funksiya ish boshlagan vaqtda bularga qiymat biriktirilgan bo'ladi.Parametrlar funksiya aniqlanayotgan vaqtda qavs ishida vergul bilan ajratilgasn holda ko'rsatiladi. Ularga qiymatni funksiyani chaqirganimizda biriktiramiz. Ushbu atamalarga e'tibor bering: funksiya e'lon qilinayotgan vaqtda ko'rsatilgan nomlar parametrlar, funksiyani chaqirayotganimizda unga berilgan qiymatlar esa argumentlar deyiladi.Misol: ( func_param.py nomi bilan saqlang )
def printMax(a, b):if a > b:
print(a, 'katta')
elif a == b:
print(a, 'teng', b)
else:
print(b, 'katta')
printMax(3, 4) # qiymatlarni to'g'ridan-to'g'ri berish
x = 5
y = 7
printMax(x, y) # o'zgaruvchilarni argument sifatida uzatish.
Natija:
$ python func_param.py
4 katta
7 katta
Bu qanday ishlaydi:
Bu yerda biz a va b parametrlardan foydalanadigan printMax funksiyasini e'lon qildik. Bu funksiyada oddiygina if..else operatoridan foydalangan holda sonlarning kattasini aniqlaymiz va uni ekranga chop etamiz.printMax funksiyasini birinchi marta chaqirganimizda sonlarni to'g'ridan-to'gri argument sifatida beramiz. Ikkinchi marta chaqirganimizda esa o'zgaruvchilarni argument sifatida beramiz. printMax(x, y) x argument qiymatini a parametrga, y argument qiymatini esa bparametrga biriktiradi. Yuqoridagi ikkala holatda ham funksiya bir xilda ishlaydi.mahalliy(локальные) parametrlar.Funksiyaning ichida e'lon qilingan o'zgaruvchilar huddi shu nomdagi funksiya tashqarisida e'lon qilingan o'zgaruvchilar bilan xech qanday bog'liklikka ega emas, ya'ni bu o'zgaruvchilar mahalliy o'zgaruvchilar hisoblanadi. Bu o'zgaruvchining ko'rinish maydoni(область видимости) deyiladi. Har bir o'zgaruvchining ko'rinish maydoni o'zgaruvchi aniqlangan amallar bloki va shu o'zgaruvchi e'lon qilingan nuqta bilan chegaralangan
|
| |