nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Irsiyatning sitologik va molekulyar asoslari

|
Irsiyatning sitologik va molekulyar asoslari
|
bet | 1/5 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 333,93 Kb. | | #99589 |
Bog'liq Biologiya 7-Ma\'ruza matni
IRSIYATNING SITOLOGIK VA MOLEKULYAR ASOSLARI.
Irsiyatning sitologik asoslari
Irsiyat va o'zgaruvchanlikning moddiy negizini organizmning hujayrasidan qidirish kerak, chunki hamma organizmlar hujayralardan tuzilgan. Organizmda kechadigan eng muhim hayotiy jarayonlar: o'sish va ko'payish, nafas olish, turli moddalarni o‘zlashtirish va ajratib chiqarish hujayra orqali amalga oshadi. Shuning uchun hujayra hayotning «boshlang‘ich tashkiloti» deb yuritiladi.
Organizmlar bir hujayrali va ko‘p hujayrali bo’ladi. Bir hujayrali organizmlarga eng sodda (oddiy tuzilgan) jonivorlar (amyoba, infuzoriya, evglena), ba'zi bakteriyalar (kokk, spirilla, tayoqcha va boshqalar) kiradi. Ko‘p hujayrali organizmlarga bir necha (yuzlab, minglab, hatto millionlab) hujayralardan tuzilgan o'simliklar, hasharotlar, hayvonlar va odamlar kiradi. Ular yoshiga va katta-kichikligiga qarab bir necha million - milliardgacha hujayralardan tuzilgan. Hujayraning tuzilishi, ko'payishi, rivojlanishi, funksiyasi (vazifasi) va undagi moddalar almashinuvini o‘rganadigan fan sitologiya deb ataladi. Bu fanning paydo bo’lishi va rivojlanishi mikroskopning kashf qilinishi hamda mikroskopik tadqiqotlarning taraqqiyoti bilan chambarchas bog’liqdir.
XVIII asrning ikkinchi yarmida ingliz olimi R.Guk mikroskopni kashf
etdi va o‘simliklarning to‘qimalari kichkina katakchalardan-hujayralardan iborat ekanligini aniqladi.
XIX asrning birinchi yarmida botanik V.Shleyden va zoolog V.Shvann o‘simliklar bilan hayvonlar hujayrasi tarkibiy tuzilishining umumiyligini isbotlab, hujayra to‘g‘risidagi ta'limotning asoschilari bo’ldilar. Sitologiya fani o‘z taraqqiyotining boshlang‘ich davrlaridayoq hujayraning hosil bo’lish qoidalarini, organizmlarning barcha qismi va organlari hujayraviy tuzilish jihatdan o‘xshashligini va o'simliklar bilan hayvonlarning o‘sish hamda rivojlanishi hujayraning bo'linib ko'payishi orqali amalga oshishini asoslab berdi.
XX asrga kelib mikroskop ancha takomillashtirildi va sitologik tadqi -
qotlarni kengaytirish uchun katta imkoniyatlar yaratildi. Hujayraning ichki tuzilishi va bo'linishi (ko'payishi) chuqur o'rganildi. Elektron mikroskopning kashf qilinishi hujayra tuzilishini o'rganishda yangi davr bo'ldi, chunki u hujayralarni bir necha yuz ming marta kattalashtirib ko'rsatadi. Sitologiyaning rivojlanishi bu fan negizida kariosistematika, sitoekologiya, sitoembriologiya, sitogenetika kabi ko'pgina yosh fanlar vujudga kelishini ta'minladi.
|
| |
Algoritmlashtirish va dasturlash asoslari - bet 11

286
.
.
case constantn: operator(lar) // n-ta case tanasi;
break;
default : operator(lar); // sukut bo‘yicha tanasi;
break;
} //bu erda nuqta vergul qo‘yilmaydi
Switch operatori kamida 16384 ta
case operatoriga ega bo‘lishi
mumkin. Amalda samaradorlikni oshirish uchun siz
case operatorlari
sonini kichikroq son bilan cheklashni xohlaysiz.
Case operator bo‘lsa
ham, u o‘z-o‘zidan,
Switch dan tashqarida mavjud bo‘lolmaydi
94
.
Break operatori (faqat switch ... case uchun ishlatiladi).
Break kalit so‘zi kalit tanasidan chiqishni keltirib chiqaradi.
Boshqarish switch operatori tugagandan so‘ng
birinchi операторga
o‘tadi. Agar break operatori ishlatilmasa,
boshqaruv keyingi holat
konstantasiga o‘tadi va switch bandidagi qolgan gaplar ham bajariladi.
Break kalit so‘zi циклдан qochish uchun ham ishlatiladi.
Default kalit so‘z.
switch konstruktsiyasidagi
default kalit so‘z (agar
mavjud
bo‘lsa), agar kalit ifodasining qiymati har qanday case konstantasiga
mos kelmasa, harakat qilish imkoniyatini beradi.
Default operator
ixtiyoriy va agar yozilmagan bo‘lsa, case
konstantalari bilan barcha
taqqoslashlar muvaffaqiyatsizlikka uchragan bo‘lsa, hech qanday
harakat bo‘lmaydi. Odatda
default dan keyin hech qanday
break kerak
emas, chunki u odatda switch операторining oxirida yoziladi.
switch...case ichki o‘rnatilgani/
Boshqa bir o‘tish operatori (lariga) kiritilgan switch ... case
operatori ichki o‘rnatilgan switch...
case deyiladi
95
. C ++ da ichki
o‘rnatilgan kalit uchun sintaksis ...:
switch (boshqaruv ifodasi),
94
Andrew Koenig, Barbara E. Moo. Accelerated C++. Practical Programming by Example. -
ADDiSON-WESLEY. 2019. – Р. 20
95
Страуструп Б. Язык программирования С++. Краткий курс, 2-е изд.: пер. с анг. – СПб.: ООО
«Диалектика», 2019. – С. 69
287
{
case constant1:
switch (boshqaruv ifodasi)
{
case constant1:
operator (lar);
break;
case constant2:
operator (lar);
break;
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish - bet 2

|
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish
|
bet | 2/4 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 406,8 Kb. | | #143216 |
Bog'liq Taqdimot (4) (1)It Uy hayvonlari uchun imtiyozlar ro’yxatida 1-raqam, sodiq, sodiq va himoyachi do’st bo’lish uchun itlar juda xilma-xil zot va sinflarga ega, har doim moslashadi va oilaning bir qismiga aylanadi. Itlarga g’amxo’rlik qilish ularning xususiyatlari va ehtiyojlariga bog’liq bo’ladi, ularning barchasi, asosan, egalari bilan juda kuchli ta’sirchan aloqalarni yaratadigan ajoyib kompaniya bo’lib chiqadi. Ular o'z irqiga ko'ra himoya hayvonlari, g'amxo'rligiga qarab, ular xo'jayinlarining so'zsiz do'stlari, egalariga ehtiyojlariga ko'ra yordam berishadi, masalan, ko'rlar ko'zlari bo'lish uchun hidoyat itlaridan foydalanadilar, bolalar shirinlikni talab qiladilar. turlari ularga beradi va ular o'ynoqi, odamlar o'z itlarida ularning tayanchi va oila bor. - Ular o'z irqiga ko'ra himoya hayvonlari, g'amxo'rligiga qarab, ular xo'jayinlarining so'zsiz do'stlari, egalariga ehtiyojlariga ko'ra yordam berishadi, masalan, ko'rlar ko'zlari bo'lish uchun hidoyat itlaridan foydalanadilar, bolalar shirinlikni talab qiladilar. turlari ularga beradi va ular o'ynoqi, odamlar o'z itlarida ularning tayanchi va oila bor.
Mushuk - Mushuk
- Bu sirli hayvon kattalar va bolalarni ham quvontiradi, uning xususiyatlari orasida uning aql-zakovati, mustaqilligi va juda ozodaligi ajralib turadi. Uylarda ular odatda sichqonlar vabosini nazorat qilishda yordam berishadi, ular juda bezovta va hududiydir. Uni parvarish qilish qimmat emas va tirnoqlarini o'tkirlash uchun qum qutilari va o'yinchoqlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Baliq Boshqa ideal uy hayvonlari, ular siz ega bo'lishingiz mumkin bo'lgan eng tinch uy hayvonlari, toza baliq idishi talab qilinadi, hajmi ular yashaydigan uyga bog'liq bo'ladi va bolalar va yoshlarga mas'uliyatni o'rgatadi, ular juda xilma-xil tur va o'lchamlarni taqdim etadilar. ko'rinishga tomosha odatda juda ko'p xotirjamlik va dam olishni o'tkazadi. - Baliq Boshqa ideal uy hayvonlari, ular siz ega bo'lishingiz mumkin bo'lgan eng tinch uy hayvonlari, toza baliq idishi talab qilinadi, hajmi ular yashaydigan uyga bog'liq bo'ladi va bolalar va yoshlarga mas'uliyatni o'rgatadi, ular juda xilma-xil tur va o'lchamlarni taqdim etadilar. ko'rinishga tomosha odatda juda ko'p xotirjamlik va dam olishni o'tkazadi.
|
| |
Test topshiriqlarining turlari - Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish...

|
Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish
|
bet | 5/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #248302 |
Bog'liq My Testni o`rnatishTest topshiriqlarining turlari
MyTest dasturi yetti turdagi vazifalar bilan ishlaydi:
• bitta tanlov,
• ko'p tanlov,
• ketma-ketlikni o'rnatish,
• muvofiqlikni o'rnatish,
• raqamni qo'lda kiritish,
• matnni qo'lda kiritish, rasmdagi joyni tanlash.
Sinovdagi har bir topshiriq uchun individual ravishda qiyinchilikni belgilashingiz mumkin (sonto'g'ri javob uchun ball) 1 dan 100 gacha, vazifa haqida o'ylash uchun maksimal vaqt va boshqalar.
Talabaning bahosi ballar bo'yicha hisoblanadi. Foizda baholash darajasi (buning uchun vazifalarni o'chirish/qo'shishda o'zgarmaslik uchun) muharrirda o'rnatiladi. Baholash darajasi har qanday-ikki balldan (hisobga olish/hisobga olish) 100 gacha.
Dasturda savollar matnini formatlash va javob variantlari uchun keng imkoniyatlar mavjud:
- shrift turi va hajmi;
- belgi va fon rangi, - ustun va pastki chiziq,
- alohida paragraph formatlash
- ro'yxatlar yaratish,
- rasm va formulalarni kiritish
Dastur moslashuvchan test yaratish vositalarini o'z ichiga oladi:
- har bir vazifaning murakkabligini belgilash,
- topshiriq savolining bir nechta variantlaridan foydalanish,
- maslahat qo'shish qobiliyati,
- savol va javoblarning ma'lum bir ketma-ketligini yoki tasodifiy taqdimotini o'rnatish,
- har qanday baholash tizimini o'rnatish,
- topshiriq va natijalarni himoya qilish qobiliyati.
Har bir test uchun test parametrlari, vazifalari, topshiriqlari uchun rasmlar - hamma narsa bitta test faylida saqlanadi. Ma'lumotlar bazalari yo'q, qo'shimcha fayllar yo'q - bitta test - bitta fayl. Sinov fayli shifrlangan va siqilgan.
Har bir testda optimal sinov vaqti bor, uning qisqarishi yoki oshib ketishi test sifatini pasaytiradi. Shuning uchun, test sozlamalarida to'liq testni ham, topshiriqga har qanday javobni ham bajarish uchun vaqt chegarasi mavjud (turli topshiriqlar uchun siz turli vaqtlarni belgilashingiz mumkin).
Dastur bir nechta mustaqil rejimlarni qo'llab-quvvatlaydi: mashg'ulot, jarima, erkin va eksklyuziv.
|
| |
Ma’lumotlar ba’zasi fanidan

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
Ma’lumotlar ba’zasi fanidan
4-
amaliy mashg’ulot
Bajardi : Istamov Mirjahon Mo
’
minjon o
’
g
’
li
Tekshirdi :
Uralova Iroda Abduvali qizi
4 - LABORATORIYA ISHI
Mavzu: Ma’lumotlarni tanlash va ular ustida amallar
Ishdan
maqsad:
Talabalarda
DML
komandalaridan foydalanish va
shu orqali relyatsion MB da ishlash ko’nikmasini hosil qilish.
Masalaning
qo’yilishi:
Avvalgi laboratoriya mashg’ulotida
yaratilgan futbol
klubining MB ustida amallar bajarish.
Uslubiy
ko`rsatmalar
:Ma’lumotlar bazasiga axborotlar qo'shish, yangilash,
o'chirish va chiqarib
tashlash imkonini beradi, odatda ma’lumotlami boshqarish
tili (
DML
–
Data
Manipulation
Language
) yordamida amalga oshiriladi.
Barcha ma’lumotlarning markazlashtirilgan saqlanishi
mavjudligi va ulaming
tavsifi ba’zan so'rovlar tili (
querylanguage
) deb ataluvchi so'rovlarda tashkil
etilgan umumiy uskunasi sifatida DML tilidan foydalanish imkonini beradi.
So'rovlar tilining mavjudligi o'ziga xos faylli tizimlarni cheklanishlardan yo'qotish
imkoniyatini beradi, unda foydalanuvchilarning fiksirlangan so'rovlar to'plami
ustida ish olib borishlari yoki dasturiy ta’minotni boshqarishda ko'proq
murakkab muammolar uchun doimiy ravishda yaratilayotgan dasturlar sonining
oshishi nazarda tutiladi.
DML tilining ikki xil turi mavjud - protsedurali va protsedurali bo'lmagan
tillar. Ular bir-biridan ma’lumotlardan ko'chirma olish usullari bilan farqlanadi.
Ular o'rtasidagi asosiy farq, protsedurali tillar odatda
MB da ketma-ket ravishda
axborotlarni qayta ishlaydi, protsedurali bo'lmagan tillar butun yozuvlar to'plamiga
birdan operatsiyaga kirishadi.
Dasturlash

|
DasturlashBog'liq Dasturlash birinchi mustaqil ish
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI QARSHI FILIALI
“
DASTURLASH
” FANIDAN
TT-12-22-GURUH TALABASI
MUXAMOV SHAXOBIDDINNING TAYYORLAGAN
1-Mustaqil ish
BAJARDI:
MUXAMOV. SH.
TEKSHIRDI:
DAVRONOV. SH.
QARSHI 2024
Mavzu:
•
Ma'ruza mashg'ulotlariga tayyorgarlik ko'rish va nazorat savollariga
tayyorlanish. Amaliy mashg'ulotlariga tayyorgarlik ko'rish va uy
ishlarini bajarish. Dasturlash tilining takomillashgan imkoniyatlarini
o'rgangan holda amaliy masalalar bajarish.
Reja:
1
Ma'ruza mashg'ulotlariga tayyorgarlik ko'rish va nazorat savollariga
tayyorlanish.
2
Amaliy mashg'ulotlariga tayyorgarlik ko'rish va uy ishlarini
bajarish.
3
Dasturlash tilining takomillashgan imkoniyatlarini o'rgangan
holda amaliy masalalar bajarish.
4
Xulosa
5
Foydalanilgan adabiyotar.
|
| |
MytestX dasturining - Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish

|
Test yaratish dasturlari imkoniyatlarini o’rganish MyTestX dasturini o`rnatish va unda test yaratish
|
bet | 3/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #248302 |
Bog'liq My Testni o`rnatishMytestX dasturining kamchiliklari:
Test natijalarini Excel dasturiga export qilib boʻlmaydi.
Oʻquvchi test yechayotgan vaqtda bilmagan savolini oʻtkazib yubora olmaydi
Oʻquvchi test yechayotganda test dasturidan chiqib ketsa oʻqituvchiga shu yechgan savoligacha boʻlgan javoblarni hisoblab baho chiqaradi. Koʻp hollarda 2 baho degan javob keladi.
Dasturni oʻzbekcha talqini yoʻq
Afsuski, test nazorati o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishga yordam bermaydi.
O'qituvchilar odatda faqat natijalar bilan shug'ullanishadi, lekin ular talabalarni ko'rmaydilar yoki ular bilan muloqot qilmaydilar. Bunday sharoitda bilimning haqiqiy miqdorini aniqlash qiyin.
Kompyuterni sinovdan o'tkazish paytida tasodifiy tanlov sodir bo'lishi mumkin. Bu test natijalarini buzadi va har bir talaba uchun alohida tahlil qilishni talab qiladi. Masalan, oddiy savolga javob bera olmagan test topshiruvchi qiyinroq savolga to‘g‘ri javob berishi mumkin. Talaba tasodifan birinchi savolni noto'g'ri qabul qilishi mumkin, lekin tasodifan ikkinchi savolni noto'g'ri qabul qilishi mumkin.
Talabaning kayfiyati. Aksariyat talabalar kompyuter sinovidan o'tishni yoqtirmaydilar, chunki inson va kompyuter aloqasi o'ziga xos xususiyatlarga ega. Agar test jarayoni juda stressli, uzoq davom etsa yoki testning mazmuni talabani qiziqtirmasa, ijobiy munosabat salbiyga o'tishi mumkin.
Dasturni oʻrnatish quyidagicha:
Dasturni saytdan yuklab olib oʻrnatishni boshlash mumkin. O'rnatish jarayoni shaxsiy kompyuterdagi MyTestXSetup.exe faylini ikki marta bosish orqali boshlanadi.
M yTestXSetup.exe fayli ustida sichqonchani chap tugmasini 2 marta tez bosiladi.
Yuqoridagi oyna hosil boʻladi. Tilni tanlab OK tugmasi bosiladi
|
| |
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish - bet 4

|
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish
|
bet | 4/4 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 406,8 Kb. | | #143216 |
Bog'liq Taqdimot (4) (1)Uy hayvonlari va inson salomatligiga ta'siri Uy hayvonlari, ularning parvarishi va hayvon turiga qarab, insonga juda ko'p foyda keltirishi mumkin, ammo afsuski, to'g'ri parvarish qilinmasa, inson salomatligiga zarar etkazishi mumkin bo'lgan turlar mavjud. - Uy hayvonlari va inson salomatligiga ta'siri Uy hayvonlari, ularning parvarishi va hayvon turiga qarab, insonga juda ko'p foyda keltirishi mumkin, ammo afsuski, to'g'ri parvarish qilinmasa, inson salomatligiga zarar etkazishi mumkin bo'lgan turlar mavjud.
Salomatlikning ijobiy tomonlari Uy hayvoniga ega bo'lishning ko'plab afzalliklari bor, u uy hayvonlari egasining hayotiga energiya va ijobiylik keltiradi, uning afzalliklari orasida yuqori qon bosimi, shuningdek, qondagi xolesterin va triglitseridlarni normallashtirishga intiladi. Uy hayvoniga ega bo'lish bilan bog'liq bo'lgan ijtimoiy almashinuv stress, tushkunlik va yolg'izlikka ijobiy munosabatda bo'lishimizga imkon berdi, bu bizga uy hayvonining mavjudligi tufayli tinchlik va osoyishtalikni his qilishimizga imkon berdi. - Salomatlikning ijobiy tomonlari Uy hayvoniga ega bo'lishning ko'plab afzalliklari bor, u uy hayvonlari egasining hayotiga energiya va ijobiylik keltiradi, uning afzalliklari orasida yuqori qon bosimi, shuningdek, qondagi xolesterin va triglitseridlarni normallashtirishga intiladi. Uy hayvoniga ega bo'lish bilan bog'liq bo'lgan ijtimoiy almashinuv stress, tushkunlik va yolg'izlikka ijobiy munosabatda bo'lishimizga imkon berdi, bu bizga uy hayvonining mavjudligi tufayli tinchlik va osoyishtalikni his qilishimizga imkon berdi.
Eʼtiboringiz Uchun Raxmat
|
| |
Arxitekturasining rivojlanish bosqichlari

HISOB
1
KOMPYUTERNI
TASHKIL ETISH
CORG16MBK
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
1-MAVZU KOMPYUTER
ARXITEKTURASINING
RIVOJLANISH
BOSQICHLARI.
Reja:
Kompyuter tuzilmasi
Kompyuterlarning yaratilish tarixi va uning yuzaga kelishi
Kompyuterlarning xillari va oilalari
Kalit so‘zlari:
Blaise Pascal, Charles Babbage, John Von Neumann, ENIAC,
IBM, Bell Laboratories, Jack Kilby, Fon Neyman Prinsipi, Mikroprotsessor, Shaxsiy
Kompyuter
Kompyuter tuzilmasi
Kompyuter nima
– elektroenergiya orqali ishlatiladigan jixoz bo’lib, har xil
ma’lumotlarni maxsus dastur orqali qayta ishlab, saqlab, natijani chiqarib beradi.
Kompyuter sistemasining asosiy qurilmalari
1.
SPU (Central Processing Unit) – Asosiy qayta ishlab chiqish qurilma
2.
Memory Unit (RAM, HDD, FDD) – Xotira qurilmalari
3.
Input-Output Unit – kiritish chikarish qurilmalari
4.
Multimedia Unit (Sound cart, CD/DVD-ROM) – multimedia jixozlari
5.
Network Unit (Network card, Modem) – tarmoq qurilmalari
6.
Peripheral equipment – tashqi qurilmalar
Komputerning imkoniyatlari
1.
Word Processing –so’zlar bilan ishlash jarayoni
NAZARIY
BILIMLAR
HISOB
2
KOMPYUTERNI
TASHKIL ETISH
CORG16MBK
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2.
Data Processing – ma’lumotlar bazasi. Ma’lumotlarni yig’ib yaratib, saqlab
kerak bo’lsa ta’minlab beradi.
3.
Spread Sheet – hisoblash. Har xil hisoblash ishlarini amalga oshiradi.
4.
Drawing – chizish.
5.
Music – Musiqa eshitish, yaratish.
6.
Communication – aloqa. Internet va boshqa kompyuterlar bilan aloqasi
|
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish - bet 3

|
Uy hayvonlarining turlari va ularni parvarish qilish
|
bet | 3/4 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 406,8 Kb. | | #143216 |
Bog'liq Taqdimot (4) (1)Uy hayvonlarining xususiyatlari Uy hayvonlari hisoblanishi kerak bo'lgan hayvonlar odamlar bilan yashashga va atrof-muhitga moslashishga imkon beradigan ma'lum xususiyatlarga ega, shuning uchun biz e'tiborga olish kerak bo'lgan ushbu xususiyatlarning har birini tushuntiramiz. - Uy hayvonlarining xususiyatlari Uy hayvonlari hisoblanishi kerak bo'lgan hayvonlar odamlar bilan yashashga va atrof-muhitga moslashishga imkon beradigan ma'lum xususiyatlarga ega, shuning uchun biz e'tiborga olish kerak bo'lgan ushbu xususiyatlarning har birini tushuntiramiz.
Moslashuvchan Bu hayvonlar hayvonlarning tabiiy mohiyatini yo'qotmasdan, odamlar bilan do'stona birga yashashga erishib, taqdim etilgan bo'shliqqa moslashadi. Bizning yangi do'stimiz kelgan birinchi daqiqadanoq issiq va qulay muhitni ta'minlash, yangi uyida unga g'amxo'rlik qilish va sevishini ko'rsatish muhimdir. - Moslashuvchan Bu hayvonlar hayvonlarning tabiiy mohiyatini yo'qotmasdan, odamlar bilan do'stona birga yashashga erishib, taqdim etilgan bo'shliqqa moslashadi. Bizning yangi do'stimiz kelgan birinchi daqiqadanoq issiq va qulay muhitni ta'minlash, yangi uyida unga g'amxo'rlik qilish va sevishini ko'rsatish muhimdir.
Gigiena va salomatlik Uy hayvonlarining gigienasi va tozaligi katta ahamiyatga ega, chunki biz uy hayvonlarimiz kasalliklarining oldini olishimiz, tishlari, quloqlari va tirnoqlarini tozalashimiz mumkin, agar mo'ynasi bo'lsa yoki ularda yo'q bo'lsa, ularni vaqti-vaqti bilan yuvib turish kerak, xuddi hammom kabi. turlarga qarab muntazam ravishda tayyorlanishi kerak. Veterinarga mashaqqatli tashrif buyurish va ularning tegishli emlash nazorati, uy hayvonlarini degelmintizatsiya qilish ham ehtiyot bo'lishi kerak. - Gigiena va salomatlik Uy hayvonlarining gigienasi va tozaligi katta ahamiyatga ega, chunki biz uy hayvonlarimiz kasalliklarining oldini olishimiz, tishlari, quloqlari va tirnoqlarini tozalashimiz mumkin, agar mo'ynasi bo'lsa yoki ularda yo'q bo'lsa, ularni vaqti-vaqti bilan yuvib turish kerak, xuddi hammom kabi. turlarga qarab muntazam ravishda tayyorlanishi kerak. Veterinarga mashaqqatli tashrif buyurish va ularning tegishli emlash nazorati, uy hayvonlarini degelmintizatsiya qilish ham ehtiyot bo'lishi kerak.
|
| |
p-n o`tishning differensial qarshiligi va sig`imi uning muhim elektr parametrlari hisoblanadi.
Differensial qarshilik

|
p-n o`tishning differensial qarshiligi va sig`imi uning muhim elektr parametrlari hisoblanadi.
Differensial qarshilik
|
bet | 5/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant1.p-n o`tishning differensial qarshiligi va sig`imi uning muhim elektr parametrlari hisoblanadi.
Differensial qarshilik. U p-n o`tishning kichik amplitudali o`zgaruvchan tokka ko`rsatgan aktiv qarshiligiga ekvivalent bo`lib, = d U / dI ifoda bilan aniqlanadi. Differensial qarshilik VAX ning belgilangan nuqtasidagi tiklikka teskari proporsional.
(Ideallashtirilgan p-n o`tish uchun (2.9) formuladan ning analitik ifodasini fopish mumkin
(2.13)
To`g`ri siljitilganda » shuning uchun
(2.13 a)
p-n o`tishga to`g`ri kuchlanish berilganda qiymati kichik va kuchlanish ortishi bilan kamayadi, teskari siljitilganda esa juda yuqori bo`ladi.
2.p-n o`tish sig`imi. p-n o`tishdagi qo`sh elektr qatlam – barer sig`imini, p -va n - sohalardagi nomuvozanat noasosiy zaryad tashuvchilar - diffuziya sig`imini vujudga keltiradi.
Statik rejimda yoki past chastotali kuchlanish ta`sir etganda p-n o`tishdagi tok va kuchlanish orasidagi bog`liqlik
2.10
munosabat bilan ifodalanadi. Dinamik rejimda barer va diffuziya sig`imlari mavjudligi tufayli (2.10) dan foydalanib bo`lmaydi.
Past chastotalarda p-n o`tish toki elektron-kovak o`tishning hamda yarimo‘tkazgich p - va n -sohalarining aktiv qarshiligi () bilan aniqlanadi. Yuqori chastotalarda p-n o`tishning inersiyadorligi uning sig`imi bilan belgilanadi.
p-n o`tish to`g`ri ulanganda chegaradosh sohalarga noasosiy zaryad tashuvchilar injeksiyalanadi. Buning natijasida p-n o`tish chegaralari yaqinidagi yupqa qatlamlarda qiymatlari bir-biriga teng qarama-qarshi
ishorali nomuvozanat noasosiy zaryad tashuvchilar to`planadilar. Kuchlanish qiymati o `zgarganda injeksiyalangan zaryad tashuvchilar soni, zaryad miqdori o`zgaradi. Zaryadlarning kuchlanish ta `sirida
bunday o`zgarishi kondensator qoplamalarida zaryadning o`zgarishiga o`xshaydi. Noasosiy zaryad tashuvchilar bazaga diffuziya hisobiga kelgani sababli bu sig`im diffuziya sig`im deb ataladi va quyidagi formulaga binoan hisoblanadi:
(2.14)
To`g`ri tok qiymati va zaryad tashuvchilarning bazada yashash vaqti ortishi bilan diftuziya sig`im ortadi. p-n o`tish teskari siljitilishi bilan =0 bo`ladi. Diffuziya sig`imning kuchlanish bilan o`zgarishi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
p-n o`tishning differensial qarshiligi va sig`imi uning muhim elektr parametrlari hisoblanadi.
Differensial qarshilik
|
Ko‘chkisimon - «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant

|
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant
|
bet | 14/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat VariantKo‘chkisimon teshilish nisbatan keng p-n o‘tishlarda sodir bo‘ladi. Bunday o‘tishda teskari kuchlanishda elektron va kovaklar zarba ionizatsiyasi uchun yetarli bo‘lgan energiya oladilar va natijada qo‘shimcha elektron-kovak juftlar hosil bo‘ladi. Bu juftliklarning har bir tashkil etuvchisi, o‘z navbatida, elektr maydonida tezlashib, yana yangi juftlikni yuzaga keltiradi va h.k Zaryad tashuvchilarning bunday ko‘chkisimon ko‘payishi natijasida o‘tishdagi tok keskin ortadi.
Tor p-n o‘tishga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgichlarda tunnel effektiga asoslangan tunnel teshilish sodir bo‘ladi. UTYeS UChYeG yetganda zaryad tashuvchilarning bir sohadan ikkinchisiga energiya sarf qilmasdan o‘tishiga imkon yaratiladi (tunnel effekti). UChYeGning yanada ortishi bilan shuncha ko‘p zaryad tashuvchilar tunnel o‘tishi sodir etadilar va teskari tok keskin ortib boradi.
P-n o‘tishda issiqlik teshilishi teskari tok o‘tish natijasida o‘tishning qizishi hisobiga sodir bo‘ladi. Teskari tok, issiqlik toki bo‘lib, u ortgan sari qizish ham ortadi. Bu holat tokning ko‘chkisimon ortishiga olib keladi, natijada p-n o‘tishda issiqlik teshilishi yuz beradi va u ishdan chiqadi.
Bipolyar taranzistorlarning ish rejimlari
UB ulanish sxemasida aktiv rejimda ishlayotgan n-p-n tuzilmali diffuziyali qotishmali bipolyar tranzistorni o`zgarmas tokda ishlashini qo`rib chiqamiz (27 a,b,v- rasm). Bipolyar tranzistorning normal ishlashining asosiy talabi bo`lib baza sohasining etarlicha kichik kengligi W hisoblanadi; bu vaqtda
W L sharti albatta bajarilishi kerak (L-bazadagi asosiy bo`lmagan zaryad tashuvchilarning diffuziya uzunligi).
Bipolyar tranzistorning ishlashi uchta asosiy hodisaga asoslangan:
etib kelgan asosiy bo`lmagan zaryad tashuvchilarni bazadan kollektorga ekstraktsiyasi.
Emitter o`tish to`g`ri yo`nalishda siljiganda (UEB kuchlanish manbai bilan ta`minlanadi) uning potentsial to`siq balandligi kamayadi va emitterdan bazaga elektronlar injektsiyasi sodir bo`ladi. Elektronlarning bazaga injektsiyasi, hamda kovaklarni bazadan emitterga injektsiyasi tufayli emitter toki IE shakllanadi. Shunday qilib, emitter toki
IE
Iep
, (3.4.1)
bu erdaIep, Ier mos ravishda elektron va kovaklarning injektsiya toklari.
Emitter tokining Ier tashkil etuvchisi kollektor orqali oqib o`tmaydi va zararli hisoblanadi (tranzistorning qo`shimcha qizishiga olib keladi). Ier ni kamaytirish maqsadida bazadagi aktseptor kiritma konsentratsiyasi emitterdagi donor kiritma konsentratsiyasiga nisbatan ikki darajaga kamaytiriladi.
|
| |
Yarimo'tkazgichlar - «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant

|
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant
|
bet | 8/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat VariantYarimo'tkazgichlar oʻtkazuvchanligi jihatidan metall va dielektriklar orasidagi moddalar boʻlib, oʻz fizik xususiyatlarini turli tashqi taʼsirlar (masalan yoritish, isitish va hokazo) natijasida keng intervalda oʻzgartira olish xususiyatiga ega. Yarimoʻtkazgichlar elektronika va mikroelektronikada juda keng qoʻllanilib, zamonaviy elektr jihozlarning deyarli hammasi - kompyuterlardan tortib to uyali aloqa telefonlarigacha barchasi yarimoʻtkazgichli texnologiyaga asoslangan. Eng keng qoʻllaniladigan yarimoʻtkazgich modda kremniy boʻlib, boshqa moddalar ham keng qoʻllaniladi.
Yarimoʻtkazgichlar — elektr tokini yaxshi oʻtkazuvchi moddalar (oʻtkazgichlar, asosan, metallar) va elektr tokini amalda oʻtkazmaydigan moddalar (dielektriklar) orasidagi oraliq vaziyatni egallaydigan moddalar. Mendeleyev davriy sistemasida II, III, IV, V va VI guruhlarda joylashgan koʻpchilik elementlar. ularning bir qator birikmalari yarimo'tkazgichlar jumlasiga kiradi. Ya.da ham metallardagi kabi elektr oʻtkazuvchanlik elektronlarning harakati tufayli yuzaga keladi. Biroq elektronlarning harakatlanish sharoitlari metallar va Ya.da turlicha boʻladi. Ya. quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: Ya.ning elektr oʻtkazuvchanligi temperatura koʻtarilishi bilan ortib boradi (mas, temperatura 1 K ga ortganda Ya.ning solishtirma oʻtkazuvchanligi 16—17 marta ortadi); Ya.ning elektr oʻtkazuvchanligida erkin elektronlardan tashqari atom bilan bogʻlangan elektronlar ham ishtirok etadi (baʼzi hollarda bogʻlangan elektronlar asosiy rol oʻynaydi); sof Ya.ga oz miqdorda qoʻshilma kiritib, uning oʻtkazuvchanligini keskin oʻzgartirish mumkin (mas, 0,01% qoʻshilma kiritilganda Ya. ning oʻtkazuvchanligi 10000 marta ortib ketadi).
Past temperaturalarda Ya.ning solishtirma qarshiligi juda katta boʻladi va amalda ular izolyator hisoblanadi, lekin temperatura ortishi bilan ularda zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi keskin ortadi. Mas, sof kremniyda 20° trada erkin elektronlar konsentratsiyasi ~1017m~3boʻlsa. 700° da 1024 m"3gacha, yaʼni million martadan koʻproq ortadi. Ya.da erkin elektronlar konsentratsiyasining traga bunday keskin bogʻlikligi oʻtkazuvchanlik elektronlari issiqlik harakati taʼsirida hosil boʻlishini koʻrsatadi. Yarimoʻtkazgich kristallda atomlar valent elektronlari yordamida oʻzaro bogʻlangan. Atomlarning issiqlik tebranishlari vaqtida issiqlik energiyasi valent elektronlar orasida notekis taqsimlanadi. Ayrim elektronlar oʻz atomi bilan bogʻlanishni uzib, kristallda erkin koʻchib yurish imkonini beradigan yetarli miqdordagi issiqlik energiyasiga ega boʻlib qolishi va erkin elektronlarga aylanishi mumkin.
|
| |
Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I

Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I.
Kafedra mudiri: Raxmatov I.I.
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat
Variant
p-n o’tish hodisasi
Pn birikmasi - bu har xil turdagi o'tkazuvchanlikdagi ikkita yarimo'tkazgichning aloqa qilish nuqtasida hosil bo'lgan nozik mintaqa. Ushbu yarimo'tkazgichlarning har biri elektr neytraldir. Asosiy shart shundaki, bitta yarimo'tkazgichda asosiy zaryad tashuvchilar elektronlar va boshqa teshiklarda.
Bunday yarimo'tkazgichlar kontaktga tushganda, zaryadning tarqalishi natijasida p mintaqadan teshik n mintaqaga kiradi. Bu hududdagi elektronlardan biri bilan darhol rekombinatsiyalanadi. Natijada, n mintaqada ortiqcha musbat zaryad paydo bo'ladi. Va p mintaqasida ortiqcha salbiy zaryad mavjud.
Xuddi shu tarzda, n mintaqadagi elektronlardan biri p mintaqasiga kiradi va u erda eng yaqin teshik bilan qayta birlashadi. Bu ham ortiqcha to'lovlarning shakllanishiga olib keladi. n mintaqada ijobiy va p mintaqasida salbiy.
Diffuziya natijasida chegara hududi elektr maydonini hosil qiluvchi zaryadlar bilan to'ldiriladi. U shunday yo'naltiriladiki, u p mintaqasida joylashgan teshiklarni interfeysdan qaytaradi. Va n mintaqadagi elektronlar ham bu chegaradan qaytariladi.
Boshqacha qilib aytganda, ikkita yarim o'tkazgich o'rtasidagi interfeysda energiya to'sig'i hosil bo'ladi. Uni yengish uchun n mintaqadagi elektron to'siqning energiyasidan kattaroq energiyaga ega bo'lishi kerak. Shuningdek, p mintaqasidan bir teshik.
Bunday o'tishda ko'pchilik zaryad tashuvchilar harakati bilan bir qatorda ozchilik zaryad tashuvchilarning harakati ham mavjud. Bu n mintaqadagi teshiklar va p mintaqasidan elektronlar. Shuningdek, ular o'tish orqali qarama-qarshi hududga o'tadilar. Bu shakllangan maydon tomonidan osonlashtirilsa-da, ammo olingan oqim ahamiyatsiz. Ozchilikdagi zaryad tashuvchilar soni juda oz bo'lgani uchun.
Agar tashqi potentsiallar farqi oldinga yo'nalishda pn o'tish joyiga ulangan bo'lsa, ya'ni yuqori potentsial p mintaqaga, past potentsial esa n mintaqaga keltiriladi. Bu tashqi maydon ichki maydonning pasayishiga olib keladi. Shunday qilib, to'siqning energiyasi kamayadi va ko'pchilik zaryad tashuvchilar yarimo'tkazgichlar orqali osongina harakatlana oladilar. Boshqacha qilib aytganda, p mintaqasidagi teshiklar va n mintaqasidagi elektronlar interfeys tomon harakatlanadi. Rekombinatsiya jarayoni kuchayadi va asosiy zaryad tashuvchilarning oqimi ortadi.
p-n o’tish hodisasida diffuzion sig’im
|
Suvning tuzilishi va xossalari

|
Suvning tuzilishi va xossalari
|
bet | 2/28 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 74,85 Kb. | | #255320 |
Bog'liq 2-Mavzu O\'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi rejaSuvning tuzilishi va xossalari. Ma'lumki suv uch agregat holatida bo'lishi mumkin, ya'ni suyuq, qattiq va gaz holatlarida. Bu tuzilmalarning har birida suv turlicha tuzilishga ega. Shuningdek tarkibidagi moddalarga qarab suv boshqa xususiyatlarga ham ega bo'ladi. Suvning qattiq holati ham kamida ikki xil bo'ladi. Bular, muzning sof krisstall holati va krisstal bo'lmagan shishasimon muz holati. Muzning shishasimon holati suv tez muzlaganda ro'y beradi. Bunda suv molekulalari krisstall panjaralari hosil qilishga ulgurmaydi. Buni biz suvni suyuq azot bilan muzlatganimizda ko'rishimiz mumkin.
Atmosfera havosidan yuqori bosim ostida olinadigan suyuq azotning harorati -170oC gacha bo'lishi mumkin. Suvning mana shu xususiyati tufayli ayrim bir hujayrali suv o'tlarini va faqatgina ikki qator hujayralardan tarkib topgan Mnium moxini ular organizmiga zarar etkazmasdan muzlatish mumkin. Hujayra va to'qimalar sekin asta soviganda ularda sof suv krisstallari hosil bo'ladi va ular qaytmas zararlanadilar. Bunga asosan ikkita sabab bo'lishi mumkin, ya'ni hosil bo'lgan muzning mexanik ta'siri yoki hujayraning suvsizlanishi holatlari.
Suvning sof krisstal muz holati turli-tuman bo'lishi mumkin. Masalan muzning paporotniklarning barglari ko'rinishida, har xil gulsimon tuzilishlari shular jumlasidandir. Rus olimi A.A. Lyubishevning fikricha suvning kristallanish xususiyati, qandaydir tirik organizmlarning shakllanishiga o'xshab ketadi.
Sof suvning molekulyar tuzilishi va xossalari. Bizning davrimizda suv boshqa moddalarni o'rganishda ularning hajmi va solishtirma zichliklari o'lchamlari uchun na'muna sifatida foydalaniladi.
Zichlik. Barcha moddalar qizdirilganda ularning zichligi kamayadi, suvniki esa ortadi. Masalan, 0,1013 MPa (1 atm.) bosimda 0oC haroratdagi suvni asta sekin qizdira borsak, uning zichligi orta boradi va 4oC haroratda eng yuqori ko'rsatkichga (sm3/g) ega bo'ladi. Suv muzlaganda esa uning hajmi keskin 11% ga ortib ketadi. Shuningdek muzni 0oC eritish uning zichligining keskin kamayib ketishiga olib keladi.
Suvning zichligiga bosim ham ta'sir qiladi. Masalan bosimning har 13,17 MPa (130 atm) suvning muzlash va qaynash haroratlarining 1oC ga o'zgarishiga olib keladi. Shuning uchun ham dengiz sathidan ancha baland joylarda suv nisbatan past haroratlarda qaynaydi. Okeanlarning o'ta chuqur joylarida suvning harorati manfiy bo'lsada u muzlamaydi. Suvning haroratini 4oC dan 100oC gacha oshirish uning zichligining 4% ga ortishiga olib keladi.
|
| |
Maydonli tranzistorlar - «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant

|
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variant
|
bet | 2/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat VariantMaydonli tranzistorlar
Ishlashi ikki xil zaryad tashuvchilardan foydalanishga asoslangan bipolyar tranzistorlar bilan bir qatorda unipolyar tranzistorlar ham ishlab chiqilib, keng qo’llanilmoqda. Bipolyar tranzistorlardan farqli unipolyar tranzistorlarda chiqish tokini hosil qilishda faqat bir turdagi zaryad tashuvchilar ishtirok etadi. Yo kovaklar yoki elektronlar. Bu tipdagi tranzistorlarda yarimo’tkazgichlarning elektr o’tkazuvchanligiga elektr maydon ta’sir etish effektidan foydalanilgan. Shuning uchun bunday tranzistorlar maydonli tranzistorlar nomi bilan kiritiladi.
Maydonli tranzistorlarning ikki xil turi mavjud: 1) n-p o’tish orqali boshqariluvchi maydonli tranzistorlar; 2) zatvori izolyatsiyalangan maydonli tranzistorlar
Ularning asosiy avzallik tomoni - katta kirish qarshiligiga egaliklaridadir.
n-p o’tish orqali boshqariluvchi maydonli tranzistorlar
n-p o’tish orqali boshqariluvchi maydonli tranzistorlar qarama-qarshi o’tkazuvchanlik sohasiga ega bo’lgan n yoki p tipdagi yarimo’tkazgich plastinasidan iborat bo’ladi. Agar yarimo’tkazgichli plastinka p-tipidan iborat bo’lsa unda n-tipiga soha, n-tipidagi plastinada esa p-tipidagi soha hosil qilinadi. Yarimo’tkazgichli plastinaning ikki chekkasidan va qarama-qarshi o’tkazuvchanlikka ega sohadan chiquvchi 3 ta elektrodga ega bo’lib, asosiy zaryad tashuvchilar oqib kiradigan elektrod – istok, ikkinchi chekkasidagi elektrod – stok, qarama-qarshi o’tkazuvchanlik sohasiga ulangan elektrod – zatvor deb ataladi.
Yarimo’tkazgichli plastinkaning n-p o’tishdan bo’sh qismi tranzistorning aktiv qismi hisoblanib, kanal deb ataladi. Asosiy zaryad tashuvchilar kanal orqali oqib o’tib chiqish tokini hosil qiladi. Zatvorga qo’yilgan kuchlanish yordamida kanalning kengligi boshqariladi, ya’ni uning qarshiligini o’zgartiriladi. Zatvorga beriladigan kuchlanish istokka berilayotgan kuchlanishiga qarama-qarshi bo’ladi. Bu holda bu n-p o’tishni diod deb qaralsa, unga teskari kuchlanish qo’yilgan bo’ladi.
Zatvorga qo’yilgan kuchlanishorqali n-p o’tishning kengligini o’zgartirish mumkin. n-p o’tish kengligi qanchalik katta bo’lsa kanalning ko’ndalang kesimi shunchalik kichik bo’ladi. Bu holat o’z navbatida kanal qarshiligining ortishiga olib keladi. Demak zatvorga berilayotgan kuchlanishni o’zgartirish orqali kanal qarshiligini o’zgartirish mumkin ekan. Zatvorga berilayotgan kuchlanish ma’lum bir qiymatga teng bo’lganda kanal n-p sohasi bilan to’la qoplanib kanalning kengligi nolga teng bo’lib stokdagi tok minimal qiymati Ic=0 ga teng bo’lib qoladi.
|
| |
SUVNING HUJAYRADAGI TAQSIMOTI

|
SUVNING HUJAYRADAGI TAQSIMOTI
|
bet | 8/28 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 74,85 Kb. | | #255320 |
Bog'liq 2-Mavzu O\'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi rejaSUVNING HUJAYRADAGI TAQSIMOTI
Hujayra devori. Yetuk o'simlik hujayrasi atrofida uchta qavat farqlanadi. Birlamchi hujayra devori ko'proq yosh hujayralarda bo'lib asosan tarkibida pektin moddasini tutgan sellyuloza fibrillari ko'p bo'ladi.
Pektin bu geterogen gruppa bo'lib uning tarkibiga bir biri bilan bog'lanib ketgan gidratlangan polimerlar kiradi. Gidratlangan polimerlar manfiy zaryadlari ko'proq bo'lgan galakturonat kislotasi qoldiqlaridan tuzilgandir. Mana shu manfiylik xossasi tufayli pektin komponentlarni yaxshi biriktiradi. Agar tarkibida pektin moddasi ko'p bo'lgan eritmaga Ca2+ ionlarini qo'shsak u pektin molekulalarini tikishi natijasida jelatinlanish hodisasi vujudga keladi.
Yetuk hujayralarda birlamchi hujayra devoridan tashqari, ayrim hollarda o'z tarkibida sellyuloza va pektin moddalaridan tashqari lignin va kutin moddalarini tutgan ikkilamchi hujayra devori ham vujudga keladi.
Ikkilamchi hujayra devori o'simlik to'qimalari pishiqligini, mustahkamligini belgilaydi va yog'ochlik hamda qog'oz materiallarini asosini tashkil qiladi.
Hujayra devorlari oralig'ida kalsiy pektatdan tashkil topgan o'rta plastinka ham mavjuddir. Hujayra devorlari gidrofillik xususiyatiga ega bo'lganligi sababli o'zida anchagina suv ushlaydi. Undagi suv ikki qismdan-harakatchan va kamharakatchan suv formalaridan iboratdir.
Hujayra devorining harakatchan suviga sellyuloza mikrofibrillari orasidagi yirik kapillyarlarda harakatlanuvchi suv kiradi. Mikrofibrillar yuqori tartibli krisstallsimon sof agregatlar bo'lib, 60-70 dona bir-biriga yaqin va parallel joylashgan hamda bir tomonga yo'nalgan sellyuloza zanjirlari orasida vodorod bog'larining vujudga kelishidan hosil bo'ladi.
Mikrofibrillarning o'zi ham kam tartibli sellyuloza molekulalari hamda gemiotsellyuloza bilan o'ralgandir. Gemiosellyuloza bu polisaxaridlar geterogen guruhining yig'ma nomi bo'lib har xil o'simliklarda turlicha bo'ladi. Ular vodorod bog'lari orqali bir biri bilan va mikrofibrillar bilan bog'lanib mikrofibrillarning murakkab turini hosil qiladi.
Sellyuloza mikrofibrillaridagi va mikrokapillyar bo'shliqlaridagi suv kam harakatchan suvdir.
Umuman hujayra devoridagi suv miqdori uning tarkibidagi sellyuloza miqdori va shirasi kontsentrasiyasiga bog'liqdir. Agarda hujayra devori tarkibida sellyuloza bo'lmagan moddalar ko'p bo'lsa undagi suvning miqdori 50% va undan kam bo'lishi mumkin. Hujayra devorida ko'p fibril-oraliq bo'shliqlari bo'lsa undagi suv miqdori ham 50% va undan ko'p bo'lishi mumkin.
|
| |
«тасдиєлайман»

2
Tuzuvchilar:
T.R. Shafiyev - Buxoro davlat universiteti, “Axborot
texnologiylari”
kafedrasi mudiri, t.f.f.d., PhD
A.A. Avezov - Buxoro davlat universiteti, “Axborot
texnologiylari” kafedrasi o„qituvchisi
Taqrizchilar:
U.M. Ibragimov – Buxoro
muhandislik texnologiyalari
instituti, “Texnologik jarayonlarni boshqarishning axborot –
kommunitsiya tizimlari” kafedrasi dotsenti, p.f.f.n.
O.I. Jalolov - Buxoro davlat universiteti, “Amaliy matematika
va dasturlash texnologiyalari”
kafedrasi muduri, f.-m.f.n.,
dots.
3
KIRISH
Dasturlash I dasturlashtirish muhitining fundamental asosi C++ dasturlash
tilining tarixi,
uning asosiy tamoyillari, vazifalari va C++ dasturlash tilining
imkoniyatlaridan foydalanish.
Fan vazifasi – yuqori darajadagi dasturlash tillarida
amaliy masalalarni
yechish ko„nikmasini hosil qilish. C++ dasturlash tilini imkoniyatdan foydalanib,
dastur tuzish ko„nikmasini hosil qilish shu jumladan:
konsol rejimida dasturlash,
ob‟ektga yo„naltirilgan dasturlash va turli C++ texnologiyalar.
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari va kommunikatsiyalarini

Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
Download
181,02 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
19.05.2024
Hajmi
181,02 Kb.
#244301
Download
181,02 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
Download
181,02 Kb.
Matnni ko'rish
Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I

|
Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I
|
bet | 33/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat VariantFan o’qituvchisi: Raxmatov I.I.
Kafedra mudiri: Raxmatov I.I.
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat
Variant
1) p-n o’tish hodisasi
2) p-n o’tish hodisasida diffuzion sig’im
3) Bipolyar taranzistorlarning umumiy emitterli ulanish sxemasida chiqish satatik xarakteristikasi
Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I.
Kafedra mudiri: Raxmatov I.I.
«Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat
Variant
1) Kanal n-tur boshqariluvchi p-n o’tishli maydonli tranzistorning chiqish xarakteristikasi
2) CD va DVD disklar o’qish-yozish qurilmalari.
3) Yarim o’tkazgizli materiallar
Fan o’qituvchisi: Raxmatov I.I.
Kafedra mudiri: Raxmatov I.I.
|
| |
p-n o `tish VAX to`g`ri shaxobchasi bilan o`xshashligi (2.14) dan ko`rinib turibdi. Chastota ortishi bilan diffuziya sig`im kamayadi.
3

|
p-n o `tish VAX to`g`ri shaxobchasi bilan o`xshashligi (2.14) dan ko`rinib turibdi. Chastota ortishi bilan diffuziya sig`im kamayadi.
3
|
bet | 6/33 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 449,33 Kb. | | #260458 |
Bog'liq «Kompyuterning fizik asoslari» fanidan yakuniy nazorat Variantp-n o `tish VAX to`g`ri shaxobchasi bilan o`xshashligi (2.14) dan ko`rinib turibdi. Chastota ortishi bilan diffuziya sig`im kamayadi.
3.Elektron-kovak o`tish qo`sh elektr qatlamni tashkil etadi va zaryadlangan kondensatorga o`xshaydi. p-n o`tish sig`imi o`tish yuzasi C, uning kengligj va yarim o`tkazgichning dielektrik doimiysi ε bilan aniqlanadi. U barer sig`im deb ataladi va quyidagi ifoda bilan
aniqlanadi:
(2.15)
p-n o`tishga kuchlanish berilganda uning qalinligi o`zgargani sababi sig`imi ham o`zgaradi. Sig`imning kuchlanish qiymatiga bogliqligi quyidagicha bo`ladi:
(2.16)
Bu ifodada p-n o `tish to`g`ri ulanganda ishora manfiy, teskari ulanganda esa - musbat olinadi. Barer sig`im p-n o`tishga berilgan kuchlanish qiymatiga bog`liq bo`lgani sababli, undan o`zgaruvchan sig`imli kondensator sifatida foydalanish mumkin.
Bipolyar taranzistorlarning umumiy emitterli ulanish sxemasida chiqish satatik xarakteristikasi
BT larda ikki turdagi elektr teshilishlar kuzatiladi: birlamchi va ikkilamchi. Birlamchi teshilish odatda tranzistor kuchaytirgich rejimida ishlaganda kuzatiladi va kollektor-baza yoki kollektor-emitter kuchlanish ma’lum bo‘sag‘aviy kuchlanishdan ortganda, kollektor (emitter) tokining keskin ortishi bilan belgilanadi. Ikkilamchi teshilish tranzistorning impuls yoki kalit rejimida kuzatiladi va o‘zini kollektor-emitter kuchlanish bir vaqtda keskin pasayganda kollektor toki keskin oshishi bilan namoyon qiladi. Bunday teshilish natijasida tranzistor asosidagi elektron kalit boshqarilmaydigan bo'lib qoladi va uni bu holatdan chiqarib bo‘lmaydi.UE ulangan tranzistorning statik chiqish xarakteristikalarida birlamchi va ikkilamchi teshilish sohalari 4-rasmda ko‘rsatilgan. Birlamchi teshilish sodir bo‘lish mexanizmi va rivojlanishi yetarlicha sodda. U boshlanishining birinchi sababi, teskari siljitilgan KO‘ da zaryad tashuvchilarning ko‘chkili ko ‘payishi bilan bog‘liq. Zaryadlarning ko‘chkili ko‘payishi, kollektorga berilgan teskari kuchlanish qiymati, bo‘sag‘aviy kuchlanishdan katta bo‘lganda boshlanadi.
Teshilishning rivojlanishiga kollektoming xususiy toki bilan emitter toki orasida musbat teskari aloqa mavjudligi yordam beradi. KO‘ da kuchlanish (kollektor zanjiridagi qarshilikda kuchlanish tushishi natijasida) kam ayishiga qaram asdan kollektor toki (chiqish xarakteristikalarda manfiy differensial qarshilikli sohalar) ortib boradi.
4-rasm. Tranzistorning chiqish xarakteristikalarida birlamchi va ikkilamchi teshilish sohalari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
p-n o `tish VAX to`g`ri shaxobchasi bilan o`xshashligi (2.14) dan ko`rinib turibdi. Chastota ortishi bilan diffuziya sig`im kamayadi.
3
|
TASHQI MUHIT OMILLARINING SUVNING SO'RILISHIGA TA'SIRI

|
TASHQI MUHIT OMILLARINING SUVNING SO'RILISHIGA TA'SIRI
|
bet | 14/28 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 74,85 Kb. | | #255320 |
Bog'liq 2-Mavzu O\'simliklarda suv almashinuvi fiziologiyasi rejaTASHQI MUHIT OMILLARINING SUVNING SO'RILISHIGA TA'SIRI
O'simliklarga suvning so'rilishi bir qancha ichki va tashqi omillarga bog'liqdir. Biz bulardan ayrimlarini sanab o'tishimiz mumkin.
Haroratning ta'siri. U kuchli ta'sir etuvchi omillardan biri. Masalan, tuproq harorati pasaysa ildizdagi fiziologik-biokimyoviy jarayonlarning buzilishi sababli ildiz suvni sekin so'ra boshlaydi. Haroratning keskin pasayishi o'simlikning so'lib kolishiga olib keladi. Past haroratda protoplazmaning qovushqoqligi oshadi. So'liganda, barg og'izchasi yopiladi, transpiratsiya va fotosintez pasayadi. Haroratning muqobillashishi, o'simlikning avvalgi holatiga qaytishiga olib keladi.
Kislorodning ta'siri. Protoplazmada suvni harakatlanishi uchun energiya zarur. Ushbu energiya nafas olish jarayonida hosil bo'ladi. Zich va qatqaloqli tuproqlarda o'simlik yaxshi o'smasligi ma'lum. Chunki , bunday sharoitda kislorod etishmaydi, ildizlarning nafas olishi sekinlashadi, ayrim hollarda esa batamom to'xtaydi. Shuning bilan birgalikda ildiz hujayralarida ayrim spirtlar, organik kislotalar va uglevodlar to'plana boshlaydi. Buning natijasida protoplazmaning osmotik xususiyati o'zgaradi.
Tuproq eritmasining pH darajasi va tuzlar miqdorining ta'siri. Ushbu hollarning o'simliklar ildizlariga suvni so'rilishi va uning harakatga kelishiga ta'siri juda kattadir. Chunki, ildiz shirasining kontsetrasiyasi tuproq eritmasi kontsentratsiyasidan yuqori bo'lgandagina suv ildizlarga so'rilishi mumkin. Agarda tuproq eritmasining kontsentrasiyasi o'simlik ildizlari hujayralari shirasidan katta bo'lsa yuqoridagi holatning teskarisi bo'lishi mumkin. Shuning uchun ham sho'r tuproqlarda faqat galofit o'simliklargina o'sa oladi.
Shuningdek, tuproq eritmasining pH juda past, kislotali bo'lsa, masalan, pH 2-3 bo'lsa ildizlar suvni shima olmaydi. Ildizlarning suv so'rishi neytral darajada birmuncha oshib ishqoriy muhitda esa suv o'zlashtirilishi kuchayadi.
TRANSPIRATSIYA VA ULARNING FIZIOLOGIK AHAMIYATI
|
| |
Math.Cosh() – burchakning giperbolik kosinusini hisoblaydi. Faqat double tipida ishlaydi.
Math.E

|
Math.Cosh() – burchakning giperbolik kosinusini hisoblaydi. Faqat double tipida ishlaydi.
Math.E
|
bet | 2/4 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 0,61 Mb. | | #100917 |
Bog'liq 1-amaliy OOP 4-kursMath.Cosh() – burchakning giperbolik kosinusini hisoblaydi. Faqat double tipida ishlaydi.
Math.E – Math sinfining maydon (field)laridan biri. Fieldlar amal bajarish uchun emas, avvaldan belgilab qo'yilgan biror qiymatni qaytarish uchun ishlatiladi. Masalan, Math.E e sonining qiymatini double tipida qaytaradi. e=2,718281828459045.
Math.Exp() - o'zgarmas e sonini kiritilgan darajaga ko'taradi va hosil bo'lgan qiymatni qaytaradi. Kiruvchi va chiquvchi qiymatlar double tipida bo'ladi. Masalan, Math.Exp(1)=2,718281828459045; Math.Exp(2)=4,4816890703380645.
Math.Floor() - sonning butun qismi, kiritilgan sondan kichik yoki unga teng bo'lgan eng yaqin butun sonni qaytaradi. double yoki decimal tipida ma'lumot qabul qiladi va qaytaradi. Math.Floor(1.5)=1; Math.Floor(-1.5)=-2; Math.Floor(1.0)=1.
Math.IEEERemainder() - bir sonni boshqasiga bo'lgandagi qoldiqni hisoblaydi, faqat bu metodning ishlash algoritmi oddiy qoldiqnikidan boshqacharoq. a sonni b ga IEEERemainder orqali bo'lsak qoldiq IEEERemainder(a,b) = a - (b * Math.Round(a / b)) umumiy formula bilan hisoblanadi. Ya'ni agar a/b ning kasr qismi 0.5 dan kichik bo'lsa IEEERemainder() ning qaytargan javobi oddiy qoldiq(a%b) bilan bir xil, aks holda a%b-b ga teng bo'ladi. Masalan, IEEERemainder(10,3)=-1; IEEERemainder(9,4)=1. Qiymat qabul qilish va qaytarish double tipida bo'ladi.
Math.Log() - sonning logarifmini hisoblaydi. double tipida ma'lumot qabul qiladi va qaytaradi. Ikki xil usulda ishlatish mumkin:
1. Agar bitta son kiritilsa shu sonning natural logarifmini hisoblaydi. Masalan, Math.Log(2,718281828459045) ifoda 1 ni qaytaradi.
2. Ikkita son Math.Log(a,b) ko'rinishida b asosga ko'ra a sonining logarifmini hisoblaydi. Math.Log(32,2) deb yozsak 2 asosga ko’ra 32 ning logarifmini hisoblab, bizga 5 ni qaytaradi.
Math.Log10() - sonning o’nli logarifmini hisoblaydi. Math.Log10(100) bizga 2 degan javobni qaytaradi. Qiymat qabul qilish va qaytarish double tipida bo'ladi.
|
| |