nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Resurslarga chekli - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universitetiBog'liq Ekonometrika Kaf 15.Iqtisodiy sistemologiya 10taResurslarga chekli
xarajat
qo‗shimchabir birlik resurs sotib olish uchun sarflangan
qvo‗shimcha xarajat.
Resursning chekli
daromadliligi yoki
resursning pulda
ifodalangan chekli
mahsuloti
resursdan qo‗shimcha bir birlik foydalanish natijasida
olingan qo‗shimcha mahsulotni sotishdan tushgan
qo‗shimcha daromad.
Snoba samarasi
talabni o‗zgarish samarasi bo‗lib boshqalar iste‘mol qilgani
uchun iste‘mol qilinadi.
Sof diskontirlangan
(keltirilgan) qiymat
(NPV)
bu kelajakda olinadigan sof daromadning diskontirlangan
qiymatidan
diskontirlangan
investitsiya
ayirmasi:
T
T
T
2
2
2
1
1
i)
(1
C
-
R
...
i)
(1
C
-
R
i
1
C
-
R
I
-
NPV
.
Bu
yerda: I – investitsiya; R – daromad; C – xarajat;
C)
-
(R
П
- foyda; T – loyihani amalga oshirish muddati.
Sof iqtisodiy renta
(pure yeconomic
rent)
narx bo‗yicha absolyut yelastik bo‗lmagan taklifga yega
bo‗lgan resurs yegasi tomonidan olinadigan daromad.
Ssuda foizi
kapital yegasiga uni kapitalidan foydalangani uchun
iqtisodiy subyekt tomonidan to‗lanadigan narx.
Standart (o„rta
kvadratik)
chetlanish
dispersiyadan olingan kvadrat ildiz:
D
2
Tavakkalchilik
(risk)
qo‗yilgan maqsadga yerishidagi yo‗qotishlar.
Tavakkalchilik
bilan bog„liq
aktivlar
aktivdan olinadigan daromad miqdori tasodifiy.
|
| |
O„rindosh tovarlar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 100/105 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #126082 |
Bog'liq Ekonometrika Kaf 15.Iqtisodiy sistemologiya 10taO„rindosh tovarlar
(substitution goods)
iste‘mol qilishda bir-birini o‗rnini bosuvchi tovarlar yoki
bir xil yehtiyojni qondiruvchi tovarlar.
O„rindosh
tovarlarni
almashtirish
samarasi
iste‘molchining iste‘mol majmuasiga kiruvchi ne‘matlardan
birining narxi o‗zgarishi natijasida iste‘mol tarkibining
o‗zgarishi.
O„rtacha daromad
(average revenue)
bir birlik tovarni sotishdan tushgan daromad:
Q
TR
AR
Firma (firm)
jismoniy yoki yuridik shaxs sifatida mahsulot ishlab
chiqarish va sotish bilan shug‗ullanuvchi iqtisodiy subyekt.
Foiz stavkasi
(interest rate)
nominal foiz stavkasi inflyatsiyani hisobga olmagandagi
joriy kursdagi foiz stavkasi.
Foyda
(buxgalteriya)
mahsulotni
sotishdan
tushgan
tushumdan
ushbu
mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun ketgan yalpi xarajatni
(tashqi xarajatni) ayrilganiga teng. Maksimal foyda olish
sharti MR
MC. Raqobatlashgan bozorda maksimal foyda
olish sharti MC
P. Raqobatlashuvchi firmaning zararsiz
ishlash nuqtasini ifodalovchi shart
(Q)
AC
P
.
Funksional talab
tovarni sifatidan kelib chiqib unga bo‗lgan talab.
Fyuchers
xozirgi narxlarda ma‘lum miqdordagi tovarni kelajakda
ma‘lum kunda yetkazib berish uchun tuzilgan muddatli
shartnoma. Tavakkalchilik bilan bog‗liq bo‗lmagan
aktivlar – aktiv tomonidan tushadigan pullar miqdor
oldindan belgilangan miqdorda bo‗lishi.
Xarajatlar (costs)
mahsulot ishlab chiqarish uchun qilingan sarflar.
Chayqovchilik
muxiti talabi
(spekulyativ)
narxni kelajakda ortishining kutilishi tovarga talabni
bugungi kunda ortishiga olib keladi (tovarni bugungi kunda
iste‘mol qilishdan naflik ortadi).
|
| |
Density function - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

149
Generalized least
squares (GLS)
yestimation
umumlashtirilgan еng kichik
kvadratlar
usuli
Goodness-of-fit
еgri chiziqni
to‗g`rilash sifati
Hazard rate
rad еtishlar intensivligi
Heteroscedasticity
geteroskedastlik
Homoscedasticity
gomoskedastlik
Idempotent matrix
idempotent matritsa
Independent
variable
bog`liq bo‗lmagan o‗zgaruvchi
Index function
indeks funksiya
Indirect least
squares
bavosita
еng kichik kvadratlao usuli
Information matrix axborot matritsasi
Instrumental
variable (IV)
instrumental o‗zgaruvchi
Intersept
ozod had (regressiya konstantasi)
Joint distribution
birgalikdagi taqsimot
Lag operator
lag
operatori (vaqt bo‗yicha surish operatori)
Lagged variable
kechikuvchi (lagli) o‗zgaruvchi
Latent variable
yashirin, kuzatilmaydigan o‗zgaruvchi
Law of large
numbers
katta sonlar qonuni
Likelihood function o‗xshashlik funksiyasi
Linear probability
model
еhtimollikning chiziqli modeli
Linear regression
model
chiziqli regressiya modeli
Logit model
logit-model‘, xatolikning logistik
taqsimotiga asoslangan
diskret (binar) bog`liq o‗zgaruvchili еgri chiziqli model‘
Loglikelihood
function
o‗xshashlik funksiyasi logarifmi
Marginal
distribution
marjinal taqsimot (chekli taqsimot), tasodifiy vektorning bir
yoki bir necha komponentlarining taqsimoti
Maximum
likelihood (ML)
maksimal o‗xshashlik usuli
Maximum
likelihood yestimate
maksimal o‗xshashlik usuli bilan baholash
150
Maximum
likelihood
yestimator
maksimal o‗xshashlik usuli
bahosi
Maximum score
yestimator
(MSCORE)
maksimal schet usuli bo‗yicha baholash
Mean
matematik kutilish (o‗rtacha qiymat)
Mean absolute
deviation
o‗rtacha absolyut chetalanish (og`ish)
Mean absolute
percentage yerror
o‗rtacha nisbiy chetlanish
Mean squared
yerror
O‗rtacha
kvadratik xato
Model for binary
choice
binar tanlovi modeli
Model for multiple
choice
ko‗plikdagi tanlov modeli
Model specification modelni spetsifikatsiya qilish
Moving average
o‗rtacha sirg`aluvchi usul
Moving average
(MA) model
o‗rtacha sirg`aluvchi model‘
Multicollinearity
mul‘tikollinearlik
Multiple regression
model
ko‗plikdagi regressiya modeli
Normal (Gaussian)
distribution
normal (Gauss) taqsimoti
OLS-estimator
еng kichik kvadratlar usuli bahosi
Ommited variable
o‗tkazib yuborilgan (modelga kiritilmagan) bog`liq
bo‗lmagan o‗zgaruvchi
Ordered data
tartiblangan ma`lumotlar
Ordinary least
squares (OLS)
method
еng kichik kvadratlar usuli
Panel data
panel (matritsali) ma`lumotlar, o‗z ichiga vaqtli qatorlar va
fazoviy ma`lumotlarni oladi
Partial
autocorrelation
function (PACF)
xususiy avtokorrelyatsiya funksiyasi
Partial correlation
coefficient
xususiy korrelyatsiya koеffitsiyenti
Probit model
probit-model‘, xatoligi normal taqsimotga asoslangan
151
diskret bog`liq o‗zgaruvchining еgri chiziqli modeli
Qualitative variable sifatli (sifat ko‗rsatkichiga еga)o‗zgaruvchi
Random utility
model
tasodifiy foydalilik modeli
Random walk
tasodifiy adashib qolish jarayoni
Ranking variable
ordinal, tartibli, rangli o‗zgaruvchi
Reduced form of
the model
modelning keltirilgan shakli
Residuals
regressiya qoldiqlari
Restricted
-MAVZU: SHAXSLARARO MUNOSABALARDA SHAXS AGRESSIVLIGI

|
-MAVZU: SHAXSLARARO MUNOSABALARDA SHAXS AGRESSIVLIGI
|
bet | 32/92 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #111254 |
Bog'liq Guliston davlat universiteti sotsial psixologiya (2)12-MAVZU: SHAXSLARARO MUNOSABALARDA SHAXS AGRESSIVLIGI
Asosiy savollar
1.Agressiya haqida tushuncha.
2.Agressiv xulq va uning turlari.
3.Agressiyaning ijtimoiy sabablari.
4. Agressiya va frustratsiya.
Tayanch so’z va iboralar: agressiyaga, nasliy boshqarish, psixologlar assotsiatsiyasi, dushmanlik agressiyasi, instrumental agressiya, agressiv xulq, konsilium, distress
Agressiya haqida tushuncha.
Agressiyaga ta’rif berish bir qator qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi,chunki bu atama kuplab hatti-xarakatlarni ifodalaydi. Odamlar tomonidan agressiv odam ta’riflanganda boshqalarni haqorat qiluvchi o‘zini boshqalardan ustun quyadigan badfe’l odamni ko‘z oldimizga keltiramiz. Insonlarning ana shunday hatti xarakatlari haqidagi qarashlar Z.Freyd Makdugall kabi olimlarning “inson va hayvonlarda agressiyaning to‘g‘ma instinkti mavjud bo‘ladi” degan qarashlari asosida yuzaga keldi.Bu mulohazalar XX asrda vujudga keldi. Unga ko‘ra agressivlik frustratsiyaning oqibatidir. Birinchi bo‘lib J.Dollard ilgari surdi. Lekin bu ikkala qarash ham amaliyotda o‘z tasdig‘ini topmadi. Va nihoyat Leonard Berkovich o‘tkazgan tajriba asosida agressiv xulq-atvorning kelib chiqish sabablari aniqlandi
Agressiyaning namoyon bo‘lishida nerv sistemasining ta’sirini o‘rgangan olimlar hayvonlar va odamlar miyasida agressiyada rol o‘ynaydigan soxalar borligini aniqlashgan. Ayni paytda bu soxalardan biri agressiya paytida faollashsa, boshqa biri tormozlanish jarayonida faollashadi.
Nasliy boshqarish yo‘li bilan agressiyani kuchaytirish yoki susaytirish mumkin. Masalan, xo‘rozlar urishtirilishi, itlar jangi.
Insonlarda esa ilk bolalikda namoyon bo‘lgan temperament butun umr davomida o‘zgarmaydi. Amerika psixologlari assotsiatsiyasining 1993 yildagi xulosasiga ko‘ra, agar bola yoshlikda qo‘rqmas, impulsiv temperamentni namoyon qilsa, o‘smirlik paytida uning xulqida buzilishlar kelib chiqishi mumkin.
Qonning ximik tarkibi nerv sistemasining agressiv stimullarga sezgirligini oshiradigan yana bir omil hisoblanadi. Qondagi alkogol miqdori va intoksikatsiya ta’sirida agressivlik ortib, tormozlanish susayadi. SHuningdek erkaqlar jinsiy garmoni, testosteronning ortib ketishi ham agressivlikning kuchayishiga olib keladi. Testosteron miqdorining pasayishi erkaqlar xulqining agressiv tendensiyasining bo‘shashishiga sabab bo‘ladi. Testosteronning ortishi agressivlik va ustunlikka sabab bo‘ladi, ikkinchi tomondan agressiv holat paytida testosteron miqdori ortadi. Ma’lum bo‘lishicha, jamiyatdagi mavqei birdaniga yomon tomonga o‘zgargan odamlarda qondagi yana bir modda serotonin miqdori kamayib ketadi. Serotonin miqdorining kamayishi esa agressiyaning kuchliroq namoyon bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
|
| |
"Status" aroqini to'ldirish, qadoqlash va markalash

|
"Status" aroqini to'ldirish, qadoqlash va markalash
|
bet | 12/20 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #263391 |
Bog'liq AMALIYOT2023"Status" aroqini to'ldirish, qadoqlash va markalash
Tayyor aralashmani to'ldirish avtomatlashtirilgan to'ldirish liniyasida amalga oshiriladi. Yopish materiallari oldindan tayyorlanadi, yorliqlar. qadoqlash uchun iste'molchi va transport idishlari va boshqalar.
"Status" aroq nominal shisha butilkalarga quyiladi GOST 10117.2 ga muvofiq, GOST 32131 talablariga muvofiq fizik-kimyoviy ko'rsatkichlar. To'ldirish uchun ham foydalanishga ruxsat beriladi aroq shaklidagi shisha butilkalar. chinni, shisha, keramika o 'zbekiston Respublikasi sog' liqni saqlash vazirligi tomonidan aroq quyish uchun ruxsat etilgan grafinlar va belgilangan tartibda tasdiqlangan normativ hujjatlarga ega bo ' lish ishlab chiqaruvchilar. Nominal hajmdan chetga chiqish (to'liqlik to'ldirish) aroqni hajmi yoki darajasi bo'yicha to'ldirishda oshmasligi kerak o'z DSt 1003: 2017 da ko'rsatilgan ruxsat etilgan qiymatlar.
"Status" aroq bilan iste'mol idishlarini qadoqlash quyida keltirilgan transport vositalarining turlari: plastik ko'p burilishli qutilar; gofrokarton qutilari; sumkalar; dan guruhli qadoqlash shrink film; badiiy bezatilgan yodgorlik qutilari va boshqalar transport konteynerlarining turlari.
Iste'molchi va transport konteynerlarini markalash quyidagi hollarda amalga oshiriladi uz tr 71-012:2017, o'z DSt 1003 talablariga muvofiqligi. Qadoqlangan mahsulotlar tayyor mahsulotlar omboriga o'tkaziladi.
Ishlab chiqarishda xom ashyo, yordamchi materiallar, ingredientlar xarajatlari aroq uning ruxsat etilgan maksimal miqdori bilan belgilanadi texnologik jarayonning turli bosqichlarida xom ashyo va materiallarni yo'qotish standartlari jarayon.
Analitik ishlab chiqarish nazorati.
Ishlab chiqarishni analitik nazorat qilish ob'ektlari yuqori sifatli hisoblanadi. Xom ashyo ko'rsatkichlari (rektifikatsiyalangan spirt, yumshatilgan suv), xususiyatlari yordamchi materiallar, ishlab chiqarishning texnologik rejimlari normalari. Analitik nazorat sertifikatlangan laboratoriya tomonidan amalga oshiriladi korxonalar. zaharli moddalar, metil spirtining tarkibini aniqlash va tayyor mahsulotdagi radionuklidlar akkreditatsiyalangan sinov xonasida o'tkaziladi laboratoriyalar (ail) kamida bitta amaldagi me'yoriy hujjatlarga muvofiq olti oyda bir marta, ishlab chiqaruvchi bilan kelishilgan muddatlarda.
|
| |
Taklif chizig„i - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Ekonometrika Kaf 15.Iqtisodiy sistemologiya 10ta
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
|
Shaxslararo muloqot va ommaviy kommunikatsiya

Shaxslararo muloqot va ommaviy kommunikatsiya
«Kommunikatsiya» atamasi fanga XX asrning boshida kirib kelgan. «Kommunikatsiya» lotincha communicatio, communico so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, bog‘layman, muloqot qilaman ma’nolarini anglatadi. Ijtimoiy fanlarda kommunikatsiya birgalikda harakat qilish, o‘zaro ta’sir haqidagi ilmiy bilim sohasi hamda ushbu jarayonlar va ularning natijalarini ifodalash uchun qo‘llaniladi. Kommunikatsiya muammolariga tadqiqotchilar, ayniqsa, Ikkinchi jahon urushidan keyin qiziqa boshlashdi. Bunga yaqqol misol sifatida 1960-yillar boshiga kelib, falsafa va sotsiologiya ilmiy adabiyotlarida kommunikatsiya tushunchasining yuzdan ortiq ta’riflari mavjud bo‘lganini aytish mumkin. Tasavvur hosil bo‘lishi uchun mazkur ta’riflardan faqat to‘rttasni keltirib o‘tamiz:
1.«Kommunikatsiya – bu murakkab dinamik tizimlar va uning axborotni qabul qilish, to‘plash, o‘zgartirish imkoniga ega qismlari o‘rtasida axborot almashinuvi».
2.«Kommunikatsiya – bu axborotni o‘ziga xos almashish, uning emotsional va intellektual mazmunini aks ettirish jarayoni».
3.«Kommunikatsiya – insonlarning kongitiv va mehnat faoliyati jarayonida o‘zaro munosabatlarga kirishishning o‘ziga xos shakli».
Umumiy yakuniy xulosalar chiqarish.
Ko‘zlangan maqsad va vazifalar bajarilganligi tahlil qilinadi, tegishli vazifalar beriladi, mustaqil ish topshiriqlari beriladi.
Foydalaniladigan adabiyotlar:
G‘oziev E.G‘. “Ontogenez psixologiyasi”.-T.: Noshir. 2010.
Dusmuxamedova SH.A.,Nishonova Z.T., Jalilova S.X., Karimova SH. K.,
Alimbaeva SH.T. “YOsh va pedagogik psixologiya” T. TDPU, 2013 .
MULOQOTNING SHAXS HAYOTIDAGI O’RNI
Reja:
Asosiy savollar:
1.Shaxs — ijtimoiy munosabatlar mahsuli
2. Shaxslararo muomalaning shaxs taraqqiyotidagi o’rni
3. Ijtimoiy psixologiyada psixologik ta’sirning asosan uch vositasi farkdanadi.
4. Muloqot va unga o’rgatish muammolari
5. Ijtimoiy psixologak trening
Tayanch so’z va iboralar: munosabatlar mahsuli biror professional faoliyat, «odam- odam» dialogi, elementar funktsiyasi, «mauglilar»,«professionalizm», tinglash mahorat,
|
§. O‘ta xavfli kasblar va ishlar

|
§. O‘ta xavfli kasblar va ishlar
|
bet | 18/20 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #263391 |
Bog'liq AMALIYOT20234 §. O‘ta xavfli kasblar va ishlar
29. Har bitta korxona o‘ta xavfli sharoitda bajariladigan ishlar ro‘yxatiga ega bo‘lishi lozim. Ro‘yxatda aniq texnologik jarayon, ishlab chiqarish uskunasi, ishlatiladigan xomashyo va ishlarni amalga oshirish xususiyatlari bilan bog‘liq xavflar hisobga olinishi lozim. Ro‘yxatga xavfli moddalar bilan bajariladigan ishlar, balandlikda, sig‘imlarda, ifloslangan havo va suv muhitida, yuqori harorat va namlik sharoitida bajariladigan ishlar, qozonnazorat obyektlariga, yuk ko‘tarish kranlari, elektr uskunalarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq ishlar va amaldagi tarmoq ro‘yxatlariga muvofiq boshqa ishlar kiritilishi shart.
30. O‘ta xavfli ishlarga, bug‘ va suv isitish qozonlari, yuk ko‘tarish mexanizmlari, bosim ostida ishlaydigan sig‘imlar, elektr qurilmalari, maxsus mashinalar va mexanizmlarga xizmat ko‘rsatish ishlari bilan shug‘ullanishga faqat belgilangan tartibda tasdiqlangan maxsus o‘qitilganligi to‘g‘risidagi hujjatlarga ega bo‘lgan shaxslarga ruxsat etilishi lozim.
31. O‘ta xavfli ishlarni ularni bajarishning xavfsiz usullari bo‘yicha yo‘l-yo‘riq bermasdan va mas’ul shaxs tomonidan tasdiqlangan maxsus rasmiylashtirilgan “naryad-ruxsatnoma”siz amalga oshirish man etiladi (mazkur Qoidalarning 2-ilovasida ko‘rsatilgan). Elektr uskunalarda bajariladigan ishlar xavfsizligini ta’minlovchi tashkiliy chora-tadbirlar Iste’molchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda xavfsizlik texnikasi qoidalarining (2004-yil 20-avgust, ro‘yxat raqami 1400 — O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 33-son, 379-modda) 2-paragrafiga muvofiq bajariladi.
32. Korxona ma’muriyati yoki ish beruvchi xavflilik darajasi yuqori bo‘lgan ishlarni rejalashtirish, tashkillashtirish va ularga nisbatan belgilangan talablarga qat’iy muvofiqlikda amalga oshirish uchun to‘liq javobgar hisoblanadi.
5 §. Kasbiy tanlov
33. Har bitta vinochilik ishlab chiqarish korxonasiga ishga qabul qilishda kasbiy tanlov talab qilinadigan kasblar va mutaxassisliklar ro‘yxati bo‘lishi lozim.
34. Korxona ma’muriyati yoki ish beruvchi kasblar va mutaxassisliklar bo‘yicha kasbiy tanlovni tashkillashtirishi hamda amalga oshirishi shart.
35. Kasbiy tanlov vakolatli organlar tomonidan kasbiy muvofiqligi to‘g‘risida rasmiy xulosa berilgan holda amalga oshirilishi lozim.
36. Ma’muriyat yoki ish beruvchi kasbiy tanlovdan o‘tgan va ishga qabul qilingan shaxslarni tanlov to‘g‘ri bo‘lganini amaliy tasdiqlash va zarur hollarda tuzatishlar kiritish maqsadida nazorat qilishlari lozim.
|
| |
Asosiy texnologik uskunalarning spetsifikatsiyasi

|
Asosiy texnologik uskunalarning spetsifikatsiyasi
|
bet | 13/20 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #263391 |
Bog'liq AMALIYOT2023Asosiy texnologik uskunalarning spetsifikatsiyasi.
"Status" aroqini ishlab chiqarish jarayonida texnologik ishlatiladi 6-jadvalda keltirilgan uskunalar.
Uskunaning nomi
|
Miqdor
|
ishchi qism materiali
|
Turi (markasi), texnik xususiyatlari
|
Aralash idishlar: saralash tayyor
|
1
1
|
Emal
Emal
|
V=25 m3 Rrab – atmosfera
V=25 m3 Rrab - atmosfera
|
Bosim tanki
|
1
|
Emal
|
V=20.0 m3 Rrab - atmosfera
|
Ko'mir ustunlari
|
2
|
Po'lat nergav
|
V=1.6 m3 Rrab - atmosfera
|
Filtr
|
1
|
Po'lat nergav
|
V=0,3 m3 Rrab
|
Qum filtri
|
1
|
Po'lat nergav
|
V=0,3 m3 Rrab
|
Uchun imkoniyatlar
yumshatilgan suv
|
1
|
Emal
|
V=36 m3 Rrab - atmosfera
|
Mernik texnik birinchi sinf
|
2
|
Chelik St 3
|
MT-250u
V=2,5 m3 Rrab - atmosfera
|
To'ldirish liniyasi
|
1
|
Po'lat nergav
|
Turi va xususiyatlari mos keladi ishlab chiqaruvchining texnik pasporti bilan
|
Texnologik uskunalar va o'lchash vositalariga qo'yiladigan talablar.
Ishlab chiqarishning texnologik uskunalari quyidagilarga mos kelishi kerak "xavfsizlik to'g'risida" gi umumiy texnik reglamentning Uz tr 71-012:2017 talablariga "va GOST 12.2.003 bo'yicha uskunalarga qo'yiladigan umumiy talablar va vazirlik tomonidan ruxsat etilgan maternallardan tayyorlanishi kerak o 'zbekiston Respublikasi sog' liqni saqlash vazirligi aroq ishlab chiqarishda. Aroqlarni qayta ishlash va saqlash uchun i sig'imli qurilmalar ishlatiladi.
Texnologiyada bevosita ishtirok etadigan uskunalar "Status" aroq ishlab chiqarish jarayonlari gigienik bo'lishi kerak Davlat sanitariya-epidemiologiya organlarida sertifikatlashtirish nazorat. Uskunaning texnik holati uzluksiz ishlashini ta'minlashi kerak barcha ishlab chiqarishning texnologik standartlarga to'liq muvofiq ishlashi rejim.
Uskunani joylashtirish va o'rnatish xavfsizlikni ta'minlashi kerak, barqarorlik, texnik xizmat ko'rsatish, ta'mirlash, izchillikka rioya qilish qulayligi texnologik operatsiyalar. Uskunalarga texnik xizmat ko'rsatish joylari quyidagilar bo'lishi kerak yaxshi holatda va to'siqqa ega. Barcha aylanadigan va harakatlanuvchi qismlar uskunalar himoya yoki to'siqlarga ega bo'lishi kerak. Himoya qilish uchun statik elektr texnologik uskunalar erga ulangan bo'lishi kerak, belgilangan qoidalarga muvofiq bajarilgan. Elektr jihozlari "elektr qurilmalarini o'rnatish qoidalari" (PUE) talablariga javob berishi kerak. Ish jarayonida yuzaga keladigan zararli ishlab chiqarish omillari texnologik uskunalar (shovqin, tebranish, ishchilar uchun mikroiqlim sharoitlari joylarda) ularning darajasida sanitariya qoidalari talablariga javob berishi kerak va norm (SanPiN 0324-16, SanPiN 0325-16, SanPiN 0326-16).
Aroq ishlab chiqarishga o'rnatilgan asboblar (termometrlar, bosim o'lchagichlari, laboratoriya nazorati moslamalari va boshqalar) va uskunalar rektifikatsiyalangan spirt, yumshatilgan suv, tayyor miqdorini o'lchash uchun mahsulotlar (birinchi toifadagi texnik o'lchovlar) quyidagilar bilan tasdiqlanishi kerak belgilangan tartibda va o'z vaqtida.
|
| |
Proporsional-differinsial rostlagichlar

|
Proporsional-differinsial rostlagichlar
|
bet | 4/6 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #108243 |
Bog'liq 7-ma’ruza mavzu Avtomatik rostlashning nazariy va texnik elemen-fayllar.org9.5. Proporsional-differinsial rostlagichlar
Agar rostlash ob’ektida yuklanishning o`zgarishi tez va keskin shuningdek, kechiqish katta bulsa izodrom rostlagichlar talab etilgan rostlash sifatini ta’minlay olmaydi, ya’ni bu holda ularda katta dinamik xato hosil bo`ladi. Rostlash jarayenini parametrning o`zgarish tezligiga bog’liq bo`lgan qo`shimcha kirish signali vositasida yaxshilash mumkin. Kechiqishi sezilarli bo`lgan ob’ektlarda texnologik jarayenlarni rostlash uchun PD- rostlagichlarni ishlatish maksadga muvofikdir.
Agar differinsial qism rostlovchi ta’sirning boshqa qismlariga qo`shilsa to`gri (avvaldan ta’sir), ayrilgan holda esa teskari avvaldan ta’sir bo`ladi. Тo`gri avvaldan ta’sir rostlagichi PF2.1 rostlash zanjiriga berilgan kattalikdan parametrning chetga chiqish tezligiga mos ta’sir kiritish uchun mo`ljallangan (9.3-rasm).
Siqilgan xajmdagi xavoning kirish signali (rostlagich yoki datchikdan) taqqoslash elementi IV ning V va G kameralariga boradi hamda inersion zveno (rostlanuvchi drossel II va sigim III) orqali usha elementning V kamerasiga berilayetgan ta’minlovchi xavo bosimi bilan muvozanatlashadi. Chiqish kamerasi A kuzatuvchi sistema sxemasi asosida ulangan. Agar parametrning chetga chiqish tezligi nol yeki nolga yaqin bulsa, taqqoslash elementi IV ning chiqishida kirish signali Rkir kuzatiladi. Agar bosim o`zgara boshlasa, masalan, o`zgarmas tezlikda ortsa, u holda B kameraning oldida drossel-qarshilik II borligi tufayli V va G kamera membranasidagi bosimlar yigindisi B va A kameraning membranalaridagi kuchlanishdan katta bo`ladi. Natijada taqqoslash elementi IV dagi S1 soplo berqilib, A kamerada bosim keskin oshadi. Chiqishda kirishdagi bosimdan ilgarilovchi signal paydo bo`ladi. Ilgarilash kattaligi kirishda bosimning o`zgarish tezligi va avvaldan ta’sir drosselining qanchalik ochiqligiga bog’liq. Тaqqoslash elementi IVdan chiqqan signal element V va quvvat kuchaytirgichi VI dan tashqil topgan kuchaytirgichning kirishiga boradi. U taqqoslash elementi kuchaytirgichning xatosini yo`qotishga xizmat qiladi. Uchirish relesi I avvaldan ta’sir drosselini berkitishga mo`ljallangan. Buyruq bosimi Rk=0 bo`lganda S2 soplo yopiq bo`lib, B kameraga havo avvaldan ta’sir drosseli orqali o`tadi. Rostlagichni uchirish uchun ikkilamchi asbobdan buyruq bosimi Rk berilib, bunda S2 soplo ochiladi va kirish signali (Rkir) bevosita B kameraga keladi. Bu holda taqqoslash elementi IV ga keluvchi uchala signal o`zaro teng, chiqishdagi bosim esa kirishdagiga teng bo`ladi. Avvaldan ta’sirni 0,05 ... 10 minutgacha oraliqda sozlash mumkin.
|
| |
Proporsional rostlagichlar - 7-ma’ruza mavzu: Avtomatik rostlashning nazariy va texnik elementlari

|
7-ma’ruza mavzu: Avtomatik rostlashning nazariy va texnik elementlari
|
bet | 2/6 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #108243 |
Bog'liq 7-ma’ruza mavzu Avtomatik rostlashning nazariy va texnik elemen-fayllar.org9.2. Proporsional rostlagichlar
Proporsional rostlagichlar deganda rostlovchi organning rostlanuvchi parametri va topshirilgan miqdor orasidagi farkka nisbatan proporsional siljishi tushuniladi. Rostlanuvchi parametrning vaqt bo`yicha o`zgarishi va rostlovchi organning silji-shi bir qonun bo`yicha amalga oshadi. Rostlanuvchi parametrning har bir miqdoriga rostlovchi organning ma’lum bir holatiga mos keladi.
PR 2.5 proporsional rostlagich. PR 2.5 rostlagich rostlanuvchi parametrni berilgan kattalikda ushlab turish maqsadida chiqishda ijro etuvchi mexanizmga ta’sir etuvchi uzluksiz signal olish uchun mo`ljallangan. Asbob ikkilamchi asbobning qo`l bilan topshriq bergichi yeki standart pnevmatik signalli boshqa qurilmadan masofadan turib topshriq oluvchi rostlagichdan iborat (7.1-rasm).
Rostlagich ikkita taqqoslash elementlari 1va 3, drosselli summator 2, kuvvat kuchaytirgichi 4, uchiruvchi rele 5, qo`l bilan topshriq bergich 6 lardan iborat. Тopshiriq bergich va o`lchov asbobolaridan kelgan Rt va R3 signallar taqqoslash elementi 1 ning membranalariga ta’sir etadi (manfiy kamera V, musbat kamera B) va teskari aloqa membranalarida havo bosimi hosil qilgan kuch (kamera A) bilan muvozanatlashadi.
|
|
9.1-rasm. PR 2.5 proporsional rostlagichning prinsipial sxemasi
|
9.2-rasm. Proporsional-integral rostlagichning prinsipial sxemasi.
|
9.3. –rasm. Avvaldan ta’sir rostlagichi sxemasi – PF-2.1
Тaqqoslash elementi 1 ning R1 chiqish bosim o`tkazuvchanligi b bo`lgan drosselli summator 2 ning rostlanuvchi drosseli orqali taqqoslash elementi 3 ning a kamerasiga boradi, xuddi shu kameraga o`tkazuvchanligi a bo`lgan drosselli summator 2 ning o`zgarmas drosseli orqali Rchiq=RIV chiqish bosimi ham keladi. Тaqqoslash elementi 3 ning chiqish bosimi quvvat kuchaytirgichi yo`rdamida kuchaytiriladi hamda ikkinchi taqqoslash elementi bilan manfiy teskari aloqada bo`ladi. Sistemada hosil bo`ladigan avtotebranishlarni yo`qotish maqsadida taqqoslash elementi 3 ga ikkita teskari aloqa kiritilgan: V kameraga manfiy va B kameraga musbat. Sistema muvozanati buzilgan hollarda ro`y beradigan avtotebranishlar musbat teskari aloqa yo`liga o`rnatilgan o`zgarmas drossel bilan to`xtatiladi. Qo`l bilan boshqarishga o`tish maqsadida rostlagichni uzish uchun uchiruvchi rele 5 dan foydalaniladi. PR2.5 rostlagich PV10.1E, PV10.1P, PV10.2E, PV.2P, PV3.2 tipidagi ikkilamchi asboblar bilan birgalikda ishlaydi.
|
| |
5-laboratoriya ishi Mavzu: mBlock dasturi asosida yorug‘lik diodini o‘chirib yoqish Amaliy ishning maqsadi

5-laboratoriya ishi Mavzu: mBlock dasturi asosida yorug‘lik diodini o‘chirib yoqish Amaliy ishning maqsadi
Download
195,64 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
07.12.2023
Hajmi
195,64 Kb.
#113240
Download
195,64 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
5-laboratoriya ishi Mavzu: mBlock dasturi asosida yorug‘lik diodini o‘chirib yoqish Amaliy ishning maqsadi
Download
195,64 Kb.
Matnni ko'rish
SEMINAR MASHG‘ULOT ISHLANMALARI

|
SEMINAR MASHG‘ULOT ISHLANMALARI
|
bet | 76/92 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #111254 |
Bog'liq Guliston davlat universiteti sotsial psixologiya (2)SEMINAR MASHG‘ULOT ISHLANMALARI.
1-MAVZU: SHAXS IJTIMOIYLASHUVI
REJA:
1. Ijtimoiylashuv tushunchasi
2. O’spirinlik davrida shaxs ijtimoiylashuvi
3. Ijtimoiylashuv jarayonida shaxs yo’nalishining shakllanishi
1-topshiriq. 1. Ijtimoiylashuv tushunchasi .”Klaster” metodikasi bo’yicha shaxsning ijtimoiylashuvini yoritish.
Bugungi kunda jamiyatimizda olib borilayotgan siyosatning asosi maqsadlarida biri–barkamol avlodni tarbiyalashdir. Barkamol avlod tarbiyasi uchun mas’ul bo‘lgan kishilar sifatida psixolog mutaxassislarga bugungi mavzu juda dolzarbdir.
«Ijtimoiylashuv» atamasini birinchi bo‘lib amerikalik sotsiolog F.G.Giddings insonlarga nisbatan qo'llagan. U o‘zining «Ijtimoiylashuv nazariyasi» (1897) kitobida «ijtimoiylashuv individ tabiati yoki xarakterining rivojlanishi, insonni ijtimoiy hayotga tayyorlashdir», degan fikrni bildiradi.
2-topshiriq. O’spirinlik davrida shaxs ijtimoiylashuvi. “Shaxsiy fikr” metodikasi bo’yicha o’spirinlarning ijtimoiylashuvini bayon eting.
Shaxs, uning dunyoni bilishi, o’zini va atrofidagi insoniy munosabatlarni bilishi, tushunishi va o’zaro munosabatlar jarayonida o’zidagi takrorlanmas individuallilikni namoyon qilishi hamda ushbu jarayonlarning yoshga va jinsga bog’liq ayrim jihatlarini tahlil qilish bizga umumiy ravishda shaxs-jamiyatda yashaydigan sotsial mavjudotdir, degan xulosani qaytarishga imkon beradi. Ya’ni, u tug’ilgan onidan boshlab o’ziga o’xshash insonlar qurshovida bo’ladi va uning butun ruhiy potensiali ana shu sotsial muhitda namoyon bo’ladi.
3-topshiriq. Ijtimoiylashuv jarayonida shaxs yo’nalishining shakllanishi.
Sotsiallashuvning institutlaridan tashqari uning oqibati masalasi ham psixologiyada muhim amaliy ahamiyatga ega. Shaxs sotsiallashuvining eng asosiy mahsuli — bu uning hayotda o’z o’rnini topib, jamiyatga manfaat keltiruvchi faoliyatlarda ishtirok etishidir. Shu nuqtai nazardan olib qaralganda, shaxsning yo’nalganligi masalasiga ham fanda katta e’tibor beriladi. Sotsiallashuv jarayonida shaxs faoliyatini yo’naltirib turadigan va real vaziyatlarga nisbatan turg’un, barqaror motivlar majmuiga ega bo’lishlik shaxsning yo’nalganligi deb ataladi.
Yo’nalganlikning eng muhim tarkibiy qismlarini quyidagilar tashkil etadi MAS’ULIYAT, MAQSADLAR VA IDEALLAR, QIZIQISHLAR VA DUNYOQARASH.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti fizika matematika fakulteti

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
GULISTON DAVLAT UNIVERSITETI
FIZIKA - MATEMATIKA FAKULTETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI KAFEDRASI
“5110700 - Informatika o‘qitish metodikasi” ta’lim
yo‘nalishi talabasi
ABDURAIMOV BEKZODJON ABDIMO‘MIN O‘G‘LINING
INFORMATIKANI BOSHQA FANLAR BILAN
ALOQADORLIKDA O’QITISH METODIKASI
mavzusida bajargan
BITIRUV MALAKAVIY
ISHI
Rahbar: __________ kat.o‘q. A.N.Adilov
Guliston – 2020
Bitiruv malakaviy ish Guliston davlat universitetining 20___yil “____”
_______________ dagi ____ - sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan Davlat attestatsiya
komissiyasining ___ – sonli yig’ilishida muhokama qilindi va “____” ball bilan
( ____________ ) baholandi.
(a’lo, yaxshi, qoniqarli)
Bitiruv malakaviy ish “Fizika-matematika” fakultetining 20__ yil
“____”__________ dagi ____ – sonli Ilmiy-uslubiy kengashi qarori bilan Davlat
attestatsiyasi komissiyasiga himoya qilish uchun tavsiya etildi.
Fakul’tet dekani S.P.Allayorov
Bitiruv malakaviy ish “Axborot texnologiyalari” kafedrasining 20__ yil
“____”________ dagi ____ – sonli yig’ilishida muhokama qilindi va himoyaga
tavsiya etildi.
Kafedra mudiri A.A.Qalandarov
BMI bajaruvchi “5110700 - Informatika o’qitish metodikasi” ta’lim
yo’nalishi talabasi __________ B.A.Abduraimov
|
Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume

Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
14.12.2023
Hajmi
0,88 Mb.
#118920
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
0 ‘ZGARMAS TOK YURITMASINI

zanjirlarini harorat o‘zgarishiga, eskirishga, ta’minot kuchJanishi
parametrlari o‘zgarishiga moyilligi;
-d in a m ik tavsiflarga oid - kuchlanishni rostlashning ichki
konturi yordamida nochiziqlik kompensatsiyalanmaydi. Shuning
uchun tezkorlik yuklama tokiga bog‘liq holda o ‘zgaradi. Tiristorli
o‘zgartgichni reverslash vaqti ishlash shartlariga bog‘liq; tarmoq
kuchfanishi bilan sinxronlashtirilgan impulslarni shakllantiruvchi
ustun signalining buzilishi, o ‘zgartgich tiristorlarining ishida
uzilishlarga olib keiishi mumkin.
Himoya hamda tashhisga oid analog qurilmalar ishlaganda,
topshiriq signali va teskari bogManish signallarini taqqoslash,
nazorat qilish. signallarni opera tsiyagacha va undan keyin
hisoblash, avariya sabablarini aniqlash qiyin kechadi.
Ushbu muammolar mikroprotsessorli boshqarishning raqamli
tizimiga o‘tish bilan hat etiladi.
Agar axborot yetarli darajada tez qayta ishlansa, raqamli
boshqarish analog tizimga nisbatan yuritma ishlashini yaxshiroq
ta’minlaydi. Ventillaming ochilish burchagi asimmetriya ±0,75°
atrofida bo‘Iadi. Shuning uchun ma’lumotlami qayta ishlash
oralig‘i 50 mks ga teng bo‘ladi. Ochilish impulsini shakllantirish
uchun ma’lumotlami qayta ishlash ushbu oraliqning bir qismida
amalga oshirilishi kerak.
- rasm - Xoshimov, S. Saidaxmedov elektr yuritma

3. Rostlanmaydigan elektr yuritmalardan rostlanadigan elektr
yuritmalarga o ‘tish, bu esa nafaqat avtomatlashtirilgan elektr
yuritma tizimida, balki ishlab chiqarish mexanizmida ham
resurslar (suv, issiqlik va b.)ni tejashga imkon beradi.
4. Rostlanmaydigan elektr yuritmalarda yuklama o‘zgaruv-
chan bo‘lganda, shuningdek boshqariladigan elektr yuritmalarda
texnologiya jarayonini talabga binoan elektr yuritma koordi-
natalarini o ‘zgarishi yuzaga keladigan hollarda eng kam energiya
talab qiluvchi maxsus texnik yechimlami ishlab chiqish va
yaratish.
Energiya tejashning yuqorida keltirilgan tamoyillaridan birini
taniash va amalga oshirish texnologik mexanizm tomonidan
yuzaga keltiriladigan muayyan sharoitlarga bog‘liq bo‘lib,
ularning
har
biri
o ‘zining
muayyan
afzallik
hamda
kamchiliklariga egadir.
Energetika krizisining va energiya tashuvchilaming ortib
borishini e’tiborga olib, elektr yuritmani boshqarish vositalarini
takomillashtirish
hisobiga,
talab
qilinadigan
energ iyaning
aksariyat qismini tejashni ta’minlaydigan tamoyil alohida
ahamiyatga ega bo‘ladi. Bizning fikrimizcha to‘rtinchi tamoyil
istiqbolli hisoblanadi, bunda avtomatlashtirilgan elektr yuritmani
boshqarish
algoritmini
takomillashtirish
o ‘rtacha
30—40%
energiyani tejash imkonini beradi.
9.2.
ENERGIYANI TEJAYDIGAN
ASSINXRON EL E K T R YURITM A
Sanoat va qishloq xo‘jaligining turli sohalarida ommaviy
tarzda qo‘llaniladigan ventilyatorlar, konditsionerlar, nasoslar va
havo haydovchi (dam beradigan) va boshqa umumsanoat
mexanizmlari uchun, xalq xo‘jaligida muhim ahamiyatga ega
bo‘lgan, tejamkorligi yuqori bo‘lgan ekstremal boshqariladigan
elektr yuritma tizimi 9.1- rasmda keltirilgan.
Ekstremal boshqariladigan assinxron dvigatelli elektr yuritma
quyidagilami o‘z ichiga oladi: tiristorli kuchlanish rostlagichi
Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume - bet 9

Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023
Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 5.938 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323
https://t.me/openidea_uz
Multidisciplinary Scientific Journal May, 2023
77
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
[1]
L. von Ahn, A. Bortz and N. J. Hopper. “k-Anonymous Message Transmission”.
the 10th ACM Conference on Computer and Communication Security. pages 122-130,
2003.
[2]
D. Chaum. “Untraceable Electronic Mail, Return Addresses, and Digital
Pseudonyms”. Communications of the ACM. 24(2), pages 84-88, 1981.
[3]
D. Chaum. “The Dining Cryptographers Problem: Unconditional Sender and
Recipient Untraceability”. Journal of Cryptology. 1(1), pages 65-75, 1988.
[4]
Gang Yao and Dengguo Feng, “A New k-Anonymous Message Transmission
Protocol”. WISA 2004, LNCS 3325, pp. 388–399, 2004.
[5]
D. Denning, P. Denning, and M. Schwartz. “The tracker: A threat to statistical
database security”. ACM Trans. on Database Systems. 4(1), pages 76-96, 1979.
|
Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023

|
Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023Bog'liq 70-77Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023
Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 5.938 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323
https://t.me/openidea_uz
Multidisciplinary Scientific Journal May, 2023
75
Bizning protokolimizda A guruhi va B guruhi o‘rtasida uzatiladigan xabarlar
shifrlanganligi va B guruhining barcha a’zolari xabarni A guruhining guruh rahbaridan
olganligi sababli, guruhdan tashqaridagi raqib qaysi xabar uzatilgan xabar va qaysi
xabar faqat shifrlangan tasodifiy qator ekanligini hal qila olmaydi. Shunday qilib,
guruhdan tashqaridagi raqib B guruhidagi qaysi a’zo xabarni qabul qilishini bila
olmaydi.
Guruh rahbari B guruhining qaysi a’zosi xabar olishini hal qila olmaydi. Buning
sababi shundaki, guruh rahbari guruhdagi har bir a’zodan shifrlangan xabarlarni oladi
va u qaysi xabarni uzatgan xabarni o‘z ichiga olishini hal qila olmaydi. Xuddi shunday,
guruh a’zosi B guruhining qaysi a’zosi xabar olishini hal qila olmaydi [4].
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, agar guruhdagi barcha a’zolar protokolni to‘g‘ri
bajarsa, protokol qabul qiluvchi k-anonim hisoblanadi.
Maxfiylik. Ushbu protokolda barcha uzatilgan xabarlar shifrlangan. Agar P
i
a’zosi Q
j
a’zosiga msg xabarini yuborsa, bu xabar k
i,j
maxfiy kaliti bilan shifrlanadi.
Bu maxfiy kalit Q
j
ning ochiq kaliti bilan shifrlanadi va Q
j
ga yuboriladi. Shunday qilib,
xabarni faqat Q
j
o‘qishi mumkin. Boshqalar esa Q
j
shaxsiy kalitini bilishmagani uchun
xabarni ololmaydilar.
|
| |
Samaradorlik - Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume

|
Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volumeBog'liq 70-77Samaradorlik. Birinchidan, protokolning xabar murakkabligini baholaymiz.
Yig‘ish bosqichida guruhning har bir a’zosi boshqa a’zolarga bir yoki bir nechta
xabarlarni yuborishi mumkin, shuning uchun a’zo tomonidan yaratilgan xabar O(1).
Shunday qilib, ushbu bosqichdagi umumiy xabarlar O(k) ga teng, chunki guruhda O(k)
a’zolar mavjud. Keyin, barcha xabarlar guruh a’zosi tomonidan yo‘naltiriladi, shuning
uchun bu bosqichdagi jami xabarlar ham O(k) ga teng. Shuning uchun yig‘ish
bosqichidagi umumiy xabarlar O(k) ga teng. O‘tkazish bosqichida har bir a’zo guruh
rahbariga xabar yuboradi. Keyin guruh rahbari B guruhidagi har bir a’zoga tuzilgan
xabarni yuboradi. A guruhi ham, B guruhi ham O(k) a’zolarga ega bo‘lgani uchun
uzatish bosqichidagi umumiy xabarlar O(k) ga teng. Yuqorida aytilganlarning
barchasidan bitta turda uzatilgan umumiy xabar O(k) ga teng.
Ikkinchidan, protokolning bit murakkabligini baholaymiz. Yig‘ish bosqichida
yig‘ish bosqichidagi jami xabarlar O(k) ga teng. Protokoldan biz ushbu bosqichdagi
har bir xabar faqat raqamni shifrlash uchun ekanligini ko‘ramiz, shuning uchun RSA
shifrlash tizimidagi modul uzunligi l bo‘lsa, bu fazadagi har bir xabarning uzunligi l ga
teng. Shunday qilib, yig‘ish bosqichida umumiy yuborilgan bitlar O(kl) ga teng.
Uzatish bosqichida har bir a’zo guruh rahbariga xabar yuboradi. Protokoldan biz har
bir xabarni O(k) qismlarga bo‘lish mumkinligini ko‘rishimiz mumkin va har bir
qismning uzunligi l+L, bu yerda L - uzatiladigan xabarning eng katta uzunligi. Shunday
qilib, har bir xabarning umumiy bitlari O(k(l+L)) va bu bosqichda jami uzatilgan bitlar
|
| |
MUHOKAMA VA NATIJALAR - Innovative Development in Educational Activities issn: 181-3523 volume

Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023
Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 5.938 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323
https://t.me/openidea_uz
Multidisciplinary Scientific Journal May, 2023
72
K-anonim xabarlarni uzatish protokoli amalga oshirilishidan oldin, barcha a’zolar
bir qancha maqsadlarda ishlatilishi mumkin bo‘lgan uzoq muddatli ochiq/maxfiy kalit
juftligini olishlari kerak. Darhaqiqat, bu elektron to‘lov, elektron pochta va boshqalar
kabi turli maqsadlarda ishlatilishi mumkin bo‘lgan odatiy umumiy/xususiy kalit juftligi
bo‘lishi mumkin.
Yuridik a’zoga ochiq/maxfiy kalit juftligini ulash uchun biz sertifikat tizimidan
foydalanishimiz mumkin. Sertifikatning bunday ochiq/maxfiy kalitini olish xavfsiz
onlayn-kanal yoki ishonchli sertifikatlash organiga jismoniy kirish kabi oflayn usul
orqali amalga oshirilishi mumkin. (
e
P
, d
P
)
P aʼzosining umumiy/maxfiy kalit juftligi
boʻlsin.
Ochiq/maxfiy kalitlar juftligini yaratishda aʼzo RSA ochiq/maxfiy kaliti juftligi
{
e, d} va ikkita katta tub sonni yaratishi kerak; tub sonlar koʻpaytmasi
n modulini hosil
qiladi, bu yerda
de = 1 mod
φ(
n).
Protokol samaradorligini oshirish uchun protokoldagi
n ta a’zoni
O(
k)
o‘lchamdagi kichikroq guruhlarga ajratamiz. Quyidagi protokol har bir guruh
tomonidan alohida bajarilishi mumkin [1].
Keywords: Anonymity, k-anonymity, Dining-Cryptographer, group indexes, 
member indexes, message space

Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023
Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 5.938 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323
https://t.me/openidea_uz
Multidisciplinary Scientific Journal May, 2023
71
KIRISH
Anonimlik va ma’lumotlar maxfiyligi ko‘plab tarmoq ilovalari uchun juda
muhimdir.
Anonimlik
foydalanuvchi
identifikatorini
veb-serverlar,
tarmoq
provayderlari va krakerlar kabi obyektlardan himoya qiladi. Ma’lumotlarning
maxfiyligi esa foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini tashqi manbalar
hujumidan himoya qiladi. Internetdan foydalanganda haqiqiy shaxsingizni yashirish
uchun juda ko‘p sabablar mavjud. Ba’zan siz o‘zingizning haqiqiy ismingiz
qo‘shilmagan holda biror narsa yuborishni xohlaysiz. Ushbu protokollar, maxfiy
muxlisning xatlarida bo‘lgani kabi, kim kim bilan muloqot qilishini yashirish
muammosini hal qiladi. ¬Anonim protokollarda raqibga tarmoqdagi barcha aloqalarni
ko‘rishga ruxsat beriladi, lekin u hali ham xabarni jo‘natuvchi yoki qabul qiluvchini
aniqlay olmaydi.
Taklif etilayotgan protokolda ishlatiladigan belgilarni quyidagilar:
M - xabar maydoni
n - protokoldagi a’zolar soni
i, j - a’zolar indekslari (diapazon [1, n])
m - protokoldagi guruhlar soni
g - guruh indekslari (diapazon [1, n/k])
P
i
- i-a’zo
G
i
- i-guruh
l
i
- Pi uzatmoqchi bo‘lgan xabar uzunligi
e
P
- a’zo P ning ochiq kaliti
d
P
- a’zosi P shaxsiy kaliti
k - simmetrik kalit algoritmi uchun kalit
Yashirin kalitga nisbatan simmetrik shifrlash va shifrni ochishni mos ravishda Ek
(·) va Dk (·) bilan belgilang va ochiq kalit yordamida assimetrik shifrlashni e va
shaxsiy kalit d yordamida mos ravishda (·)e va (·)d bilan mos keladigan assimetrik
shifrni ochishni belgilang. Agar tarmoq a’zosi tasodifiy qatorni shifrlab, uni boshqa
a’zoga yuborsa, biz bu xabarni niqoblangan xabar deb ataymiz.
*
lar xabar
- - Xoshimov, S. Saidaxmedov elektr yuritma

hisoblanadi. Parallel interfeyslami qoMlash MP va tashqi
qurilmalar orasidagi masofa bilan chegaralanadi. Kabelning
uzunligi 1-2 m boMganda, uning hajmi axborot almashish
tezligiga sezilarli ta’sir qiladi. Maxsus shakllantiruvchilar
qo‘llanishi ulanadigan kabel uzunligini 15-20 m gacha yetkazish
imkonini beradi.
Axborotni ketma-ket almashish kabel uzunligiga ta’sir
qilmaydi. Biroq tezlikning past bo‘lishi va ma’lumotlami ketma-
ket o‘tkazish parallel interfeyslarga nisbatan katta ishonchlilikka
ega.
Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023

|
Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023Bog'liq 70-77Innovative Development in Educational Activities ISSN: 2181-3523 VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2023
Scientific Journal Impact Factor (SJIF): 5.938 http://sjifactor.com/passport.php?id=22323
https://t.me/openidea_uz
Multidisciplinary Scientific Journal May, 2023
76
O(k
2
(l+L)), chunki guruhda O(k) aʼzo bor. Keyin guruh rahbari B guruhidagi har bir
a’zoga tuzilgan xabarni yuboradi. Bu xabarlar faqat guruhga yuborilgan xabarlarni
qayta qurishdir, shuning uchun uzatish bosqichidagi jami uzatilgan bitlar O(k
2
(l+L)),
ham. Ya’ni, bu bosqichda jami uzatilgan bitlar O(k
2
(l+L)) ga teng. Yuqoridagilarning
barchasidan bitta turda o‘tkazilgan jami bitlar O(k
2
(l+L)) +O(kl) = O(k
2
(l+L)) dir.
Uchinchidan, protokolning hisoblash murakkabligini baholaymiz. Yig‘ish
bosqichida har bir a’zo boshqa a’zolarga bir yoki bir nechta shifrlangan xabarlarni
yuboradi, so‘ngra boshqa a’zo xabarni yo‘naltiradi, shuning uchun bu bosqichda har
bir a’zo O(1) assimetrik shifrlash operatsiyasini va umumiy O(k) assimetrik shifrlash
operatsiyasini bajaradi. Uzatish bosqichida har bir a’zo O(k) assimetrik shifrlash
operatsiyasini va O(k) simmetrik shifrlash operatsiyasini bajarishi kerak. Shunday
qilib, umumiy assimetrik shifrlash operatsiyasi O(k
2
), umumiy simmetrik shifrlash
operatsiyasi ham O(k
2
) ga teng. Xabarni qabul qilib, B guruhi a’zosi Q
j
O(k) assimetrik
shifrni ochish operatsiyasini va O(k) simmetrik shifrni ochish operatsiyasini bajarishi
kerak. Shunday qilib, umumiy assimetrik shifrni ochish operatsiyasi O(k
2
), umumiy
simmetrik shifrni ochish operatsiyasi ham O(k
2
) ga teng.
XULOSA
Ushbu tadqiqot ishida assimetrik shifrlash algoritmiga asoslangan k-anonim
uzatish protokoli taklif etilgan. Protokolning barcha a’zolari kichikroq guruhlarga
bo‘linadi O(k) va agar guruhdagi barcha a’zolar protokolni to‘g‘ri bajarsa, protokol
jo‘natuvchi k-anonim va qabul qiluvchi k-anonim hisoblanadi. Ushbu protokolning
yangi xususiyatlari:
- Protokol xabarning maxfiyligini ta’minlaydi. Asimmetrik shifrlash algoritmi
xavfsiz bo‘lsa, protokol ham xavfsizdir.
- Protokolda guruh a’zosi bir vaqtning o‘zida boshqa guruhdagi boshqa a’zoga
turli xil xabarlarni yuborishi mumkin.
- Protokolda guruh a’zosi bir vaqtning o‘zida boshqa guruhdagi turli a’zolardan
bir nechta xabarlarni qabul qilishi mumkin.
– Bir turda uzatilgan jami xabar O(k) va bitta turda uzatilgan jami bitlar
O(k
2
(l+L)) + O(kl) = O(k
2
(l+L)).
Ushbu protokolda, agar guruhdagi barcha a’zolar protokolni to‘g‘ri bajarsa,
protokol guruh a’zosining msg xabarini boshqa guruh a’zosiga uzatishi mumkin.
|
| |
KTR
ning chiqishiga ulangan elektr dvigatel 
D

elektr dvigatelining
kuchlanish xabarchisi
KX.
Bu xabarchining
chiqishi kuchlanish signalini differensiallash bloki
KDB
ga
ulangan.
Elektr dvigatel quvvatining
moment xabarchisi
(MX)
ning
chiqishi kuchaytiruvchi blok
KBB
ga ulangan; shu blokka
arifmetik blok
(AB)
ning chiqishi
ham ulangan,
M X
ning chiqishi
quvvatlami differensiallaydigan blok
QDB
ga
KBB
orqali
ulangan; bo‘lish bloki
BB
ning kirishiga
differensiallash bloklari
QDB
va
KDB
laming chiqishlari ulangan,
BBn'mg
chiqishi
SJ
ning
kirishlaridan biriga ulangan.
9.1- rasm.
Energiyani tejaydigan assinxron elektr yuritma.
Elektr yuritma quyidagicha ishlaydi:
Assinxron elektr yuritmalarida, ular o ‘zgarib turadigan
yuklama bilan ishlaganda isrof bo‘ladigan
elektr energiyasini
kamaytirish
AD
ning statoriga beriladigan kuchlanishni yuklama
yoki tok funksiyasi bo‘yicha rostlash bilan amalga oshiriladi.
Elektr dvigatel
D
ishlab turganida
M X
va
K X
xabarchilari
chiqishlarida signallar ajraladi. Kuchlanish xabarchisi KXning
signali
uni differensiallash bloki
KDBga
keladi, bu yerda: vaqt
bo‘yicha differensiallanadi.
G
1.10-rasm - Xoshimov, S. Saidaxmedov elektr yuritma

Mazkur usullar bilan qarshilik momentlari va inersiya massa-
larini dvigatel o‘qiga keltirish mumkin.
Agar murakkab mexanik tizimda ayrim qismlar aylanma ha
rakatda, boshqalari esa ilgariianma harakatda bo‘Isa, u holda aylan
ma harakatdagilari uchun bir o‘qqa keltirilgan statik moment va
keltirilgan inersiya momentini topish, ikkinchilari uchun esa, kel
tirilgan kuch hamda keltirilgan massani aniqlash kerak. So‘ngra
(1.14) va (1.20) formulalardan foydalanib, keltirilgan tizimning
parametrlari aniqlanadi.
Qayishqoq momentlar va dissipativ kuchlar momentlarini
keltirish. Qayishqoq kinematik sxemali elektr mexanik tizimlarda
bikr tizimlarga nisbatan moment va kuchlarni bitta o‘qqa keltirish
masalasi ancha qiyinroq hal etiladi. Shuning uchun dastavval
barcha elementlar aylanadigan yuritmaning mexanik qismini ko‘-
rib chiqamiz (l.ll-rasm ). Bunda kirish guruhi bo'lgan dvigatelni
rotori (yakori)ni bikr deb qabul qilamiz, xuddi shunga o‘xshash
mexanizmning ishchi organi ham bikr kinematikaga ega. Uzatish
qurilmasi bo‘ysinuvchan guruhlarga ega va ularning massalarini
hisobga olmasa ham bo‘ladi. Shunday qilib, o‘zaro qayishqoq
inertsiyasiz guruh bilan bog‘langan bitta erkinlik darajasiga ega
bo‘lgan bikr guruhlar, o‘z massalariga ega bo‘lgan ikkita mexa-
nizmli yuritmani mexanik qismining dinamik modeliga ega