Geografiya xanasınan oqıw h’a’m klastan tıs jumıslarda paydalanıw

12.3. Geografiya xanasınan oqıw h’a’m klastan tıs jumıslarda paydalanıw
Ha’zirgi waqıtta geografiya xanasınan na’tiyjeli paydalanıw ma’selesi aktual
mashqalalardan bolıp esaplanadı. Sebebi, geografiya xanasındag’ı ayırım oqıw quralları
ulıwma jıl dawamında paydalanılmaydı, ayırım geografiyalıq kartalardan ku’ndelikli
turaqlı ta’rtipte paydalanıladı.
Geografiya xanasında
jaylasqan h’a’mme oqıw qurallarınan sabaq protsesinde
na’tiyjeli paydalanıw ushın olardı ta’lim protsesinde birgelikte paydalanıw za’ru’rligin
atap o’tken (Yu.G. Barisova 1983 j).
Sabaq protsesinde oqıw qurallarınan birgelikte paydalanıw to’mendegi
na’tiyjelerdi beredi:
136
geografiyalıq obekt, qubılıslar h’aqqında anıq ko’z-qaraslar payda etiwge
ja’rdem beredi. Ma’selen: ta’biyiy obektler, audiovizual h’a’m ko’rgizbeli qurallar;
jan’a sabaqtı tu’siniwge h’a’m jan’a tu’siniklerdi qa’liplestiriwge imkan beredi.
Ma’selen: sızılmalar, kartalar, modeller h’a’m t.b.
alıng’an
bilimlerdi
a’melde
qollanıwın
ta’miyinleydi.
Ma’selen:
mag’lıwmatnamalar, tu’rli tapsırmalardı sheshiw ushın tarqatpa materiallar, jazıwsız
kartalar, test tapsırmaları, jazba tapsırmalar h’a’m t.b.
Oqıw quralları jıyındısı h’a’m olardın’ ayırım bo’limleri sabaq protsesinin’ tu’rli
bo’limlerinde paydalanıwı mu’mkin. (ta’kirarlawda, jan’a temanı u’yreniwde, alıng’an
bilimlerin bekkemlewde).
Geografiya xanası klasstan tıs jumıslardı sho’lkemlestiriwde ju’da’ u’lken
a’h’miyetke iye. Geografiya xanası buyımlarınan paydalanıp oqıwshılar sabaqtan tıs
waqıtlarında geografiyalıq kesheler, sayaxatlar, ekskursiyalar, tan’law rejelerin du’ziw
mu’mkin. Oqıwshılar geografiyalıq ortalıqtag’ı qubılıslardı modellestiriw, texnikalıq
oqıw qurallarınan paydalanıw bilimlerine iye boladı.
Geografiya xanasındag’ı kitapxanalardan paydalanıp oqıwshılar klasstan tıs
jumıslarda da shug’ıllanıwları mu’mkin. Geografiya xanasındag’ı a’debiyatlar
geografiyalıq, ilimiy-fantastikalaq, ilimiy-g’alabalıq bag’darda bolıp, kitaplar, temalar,
bo’limler, kurslar boyınsha toparlastırıladı. Ha’r bir kitapqa annotatsiya jazıladı.
Geografiya xanasında do’gerek jumıslarıda o’tkeriledi. Oqıwshılarg’a h’a’r tu’rli
temalar h’a’m tapsırmalar beriledi. Geografiya do’gereginin’ usı bo’liminin’ islerine
joqarı klass oqıwshılarının’ dıqqatın qaratıw mu’mkin. Geografiya xanasına
jetispeytug’ın qurallar dizimi du’ziledi h’a’m olar oqıwshılar ja’rdeminde tayarlanıp
orın-ornına qoyıladı.
Oqıwshılar ta’repinen toplanıp barılatug’ın u’lketanıw materialları geografiya
xanasında u’lketanıw mu’yeshine ornatıladı h’a’m sabaq protsesinde paydalanıladı.
Geografiya xanasında fakultativ shınıg’ıwlarda o’tkiziw mu’mkin. Fakultativ
shınıg’ıwlar topografiya, ekologiya, geologiya tiykarları h’a’m basqa pa’nlerden
o’tkiziliwi mu’mkin. Topografiyadan fakultativ shınıg’ıwlar o’tkiziw ushın geografiya
xanasında topografiyalıq a’sbap-u’skeneler nivelir, reyka, topokartalar, kurvimetr,
transportir h’a’m basqa da qurallar bolıwı lazım. Geologiyalıq fakultativ shınıg’ıwlar
o’tkiziw ushın geografiya xanasında to’mendegi qurallar bolıwı lazım: taw jınısları
u’lgileri, tas qatqan o’simlik h’a’m h’aywanlar u’lgileri, geologiyalıq kesilmeler,
geoxronologiyalıq keste, h’a’r tu’rli geologiyalıq da’wirlerde jasag’an o’simlikler
h’a’m h’aywanat du’nyası su’wretleri h’a’m t.b.
137
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Geografiya xanasının’ buyımlarına qanday talaplar qoyıladı?
2. Geografiya xanasında oqıwshılar jumıs ornı qay jerde jaylasadı?
3. Geografiya xanasında oqıwshının’ jumıs ornı qanday talaplarg’a juwap beriwi lazım?
4. Geografiya xanasındag’ı kartotekalar qanday toparlarg’a bo’linedi?
5 Oqıtıwshının’ geografiya xanasında alıp barılatug’ın sho’lkemlestiriw xojalıq
jumısları qanday basqıshlarg’a bo’linedi?
6. Geografiya xanasınan qanday maqsetlerde paydalanıladı?
|