nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1. Grafik tasvirlar yaratish va qayta ishlash uchun mo‘ljallangan maxsus dasturlar umumiy nom bilan qanday ataladi?

|
1. Grafik tasvirlar yaratish va qayta ishlash uchun mo‘ljallangan maxsus dasturlar umumiy nom bilan qanday ataladi?
|
Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 14,14 Kb. | | #119647 |
Bog'liq 1. Grafik tasvirlar yaratish va qayta ishlash uchun mo‘ljallanga
1. Grafik tasvirlar yaratish va qayta ishlash uchun mo‘ljallangan maxsus dasturlar umumiy nom bilan qanday ataladi?
A) rasm muharrirlari;
B) grafik muharrirlar;
C) 3D muharrirlar;
D) kompyuter grafikasi.
2. Grafik muharrirlar yozilgan dasturlar qatorini aniqlang:
A) Paint, Tux Paint, Paint.NET, Photoshop;
B) Klavtren, SOLO Stamina, Paint;
C) Adobe Reader, Visio, Netpaint;
D) Bloknot, Microsoft Word.
3. Grafik muharrirlarining asosiy vazifalari:
A) rasmlarni tahrirlash va chop etish;
B) rasmlarni qayta ishlash;
C) rasm va tasvirlar hosil qilish hamda ularni tahrirlash;
D) rasm va tasvirlar yaratish.
4. Paint.NET dasturiga taalluqli ma’lumot yozilgan qatorni toping:
A) 2004-yilda, Net Framework platformasi;
B) 2004-yilda, Microsoft kompaniyasi;
C) 2007-yilda, Apple platformasi;
D) 2000-yilda, Borland kompaniyasi.
5. Paint.NET dasturini ishga tushirish usullarini ko‘rsatib bering:
A) yoki ⇨ все программы» ⇨ Paint.NET;
B) Ish stolidagi yorligi yordamida;
C) A, B banddagi usullar yordamida;
D) Обзор yordamida.
6. Uskunalar panelidagi piktogrammalarning vazifasi to‘g‘ri yozilgan qatorni belgilang:
A) kvadrat, ellips, aylana chizish uskunalari;
B) sohani turli usullarda belgilash uskunalari;
C) sohani turli usullarda qirqib olish usullari;
D) belgilangan sohani bo‘yash usullari.
7. Palitra nima?
A) ranglar majmuasi;
B) bo‘yash uskunasi;
C) shakl rangi;
D) ranglar jadvali.
8. uskunasi vazifasi va nomini toping:
A) rangli kvadrat chizish uskunasi;
B) sohani rangli qirqib olish uskunasi;
C) gradiyent – sohani turli rang va shakllarda bo‘yash uskunasi;
D) rasmlarni kvadrat shakliga keltirish uskunasi.
9. Grafik muharrirlarida qanday formatdagi rasmlar bilan ishlash mumkin?
A) png, jpeg, bmp, tiff;
B) gif, tga, dds, pnd;
C) A va B javob;
D) txt, doc, bmp.
10. Paint.NET dasturida fayl qanday fotmatda saqlanadi?
A) png;
B) bmp;
C) pnd;
D) sb3.
|
| |
Základním smyslem inversního obsazení hladin tedy je, že foton s danou energií (červená úsečka) může být emitován, ale nemůže být absorbován

Základním smyslem inversního obsazení hladin tedy je, že foton s danou energií (červená úsečka) může být emitován, ale nemůže být absorbován. Tohle se pokouším vysvětlovat už léta, vždycky na to kývají hlavou, ale za čtrnáct dní už to nikdo není schopen vysvětlit. Tak se to konečně naučte.
V LED se fotony emitují i absorbují, emise převažuje, proto to svítí. V laseru se fotony pouze emitují, proto laser svítí jako blázen.
Samozřejmě, výše uvedený mechanismus je ideální stav, ve skutečném laseru k nějaké absorpci dochází jinými mechanismy, třeba tím, že se fotony mění v teplo. Ale výsledná bilance je výrazně lepší než u LED.
A korunu všemu dodává to, že v LASERu funguje stimulovaná emise (viz výše), takže foton pomocí tohoto mechanismu generuje další fotony, které jsou s ním koherentní. Proto laser dodává koherentní záření.
|
Start svícení - Nutné znalosti energie fotonu

Start svícení
Jak jistě tušíte, data se přenášejí po optickém vláknu tím, že laser do vlákna bliká. To znamená, že chvíli svítí a chvíli nesvítí. Začátek svícení vypadá tak, že laser nejdříve svítí stejně jako LED. To znamená, že vyrábí světlo s větší šířkou pásma. Až po nějaké době se laser stabilizuje, načerpá elektrony atd. atd., a potom začne svítit koherentně a s velmi úzkým spektrem. Toto chování ( tedy změna frekvence v závislosti na protékajícím proudu ) se nazývá chirp. Ten je samozřejmě nežádoucí. Ale nic se s tím nedá dělat, laser prostě startuje jako LED, není v silách konstruktérů tuto fázi eliminovat.
Řešením jsou takzvané CW lasery – continual wave . To znamená, že laser svítí neustále, a jeho světlo se přerušuje modulátorem ( to be continued ....... )
|
- Operační systémy ms windows (Windows nt) část

|
Operační systémy ms windows (Windows nt) část
|
bet | 8/11 | Sana | 26.12.2019 | Hajmi | 2,38 Mb. | | #5190 |
2001.
Windows XP je v informatice název operačního systému z řady Windows NT od firmy Microsoft, který byl vydán v roce 2001. Je určen pro obecné použití na domácích či firemních osobních počítačích, laptopech či mediálních centrech. Zkratka „XP“ označuje zkušenost (anglicky experience). Systém sdílí důležité části se systémem Windows Server 2003.
Prodej Windows XP byl ukončen v roce 2008, distribuce OEM verze (GGK) verzí byla ukončena 30. června 2010. Instalace netbookové verze bylo ukončeno 22. října 2010. Dále je možný downgrade z Windows 7 (Professional a Ultimate). Dne 14. dubna 2010 byly Windows XP převedeny do režimu Rozšířené podpory a do 8. dubna 2014 budou poskytovány už jen bezpečnostní aktualizace. Poté bude jakákoliv další podpora ukončena.
|
| |
-bob. Yakunlovchi qoidalar - Mavzu: O'lchash vositalarini metrologik attestatlash mundarija: Kirish

|
Mavzu: O'lchash vositalarini metrologik attestatlash mundarija: Kirish
|
bet | 13/14 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,96 Mb. | | #122209 |
Bog'liq Kurs ishi Atestatlash4-bob. Yakunlovchi qoidalar
Oldingi tahrirga qarang.
54. O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida o‘tkazilgan o‘lchash vositalari va standart namunalar metrologik attestatsiyasining natijalarini O‘zbekiston Respublikasida e’tirof etish O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarini inobatga olgan holda O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 14-oktabrdagi 292-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida amalga oshirilgan muvofiqlikni baholash natijalarini O‘zbekiston Respublikasida e’tirof etish tartibi to‘g‘risidagi nizomga asosan amalga oshiriladi.
(54-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 11-martdagi 114-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 12.03.2022-y., 09/22/114/0209-son)
Oldingi tahrirga qarang.
55. O‘lchash vositalari va standart namunalarni metrologik attestatsiyadan o‘tkazish bo‘yicha ishlarni bajarishda yuzaga keladigan nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
(55-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)
Oldingi tahrirga qarang.
56. Ushbu Qoidalar talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
(56-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)
O‘lchash vositalarini metrologik attestatsiyadan o‘tkazish qoidalariga
1-ILOVA
O‘lchash vositalarini metrologik attestatsiyadan o‘tkazish
SXEMASI
Oldingi tahrirga qarang.
|
| |
Konchilik sanoati va konchilik korxonalari. Foydali qazilmalarni qazib olish usullari

|
Konchilik sanoati va konchilik korxonalari. Foydali qazilmalarni qazib olish usullari
|
Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 9,29 Mb. | | #115381 |
Bog'liq Kirish. O’zbekistonda konchilik sanoatining o\'rni va ahamiyati Konchilik sanoati va konchilik korxonalari. - Foydali qazilmalarni qazib olish usullari
- Foydali qazilmalarning qazib olishning quyidagi usullari mavjud: yer osti, ochiq, geotexnologik, skvajina va aralash usullar. Foydali qazilmalarni qazib olishni konchilik korxonalari amalga oshiradi.
- Konchilik korxonasi – konlarni razvedka qilish, qazib chiqarish va boyitish ishlarini bajaruvchi mustaqil ishlab chiqarish birligi. Foydali qazilmalarni qazib olib, dastlabki boyitish ishlarini bajaruvchi korxonalar qazib chiqaruvchi korxonalar deyiladi. Qazib chiqaruvchi korxonalarga shaxta, rudnik, karyer (razrez) kabi korxonalar kiradi.
- Shaxta – foydali qazilmalarni (asosan, ko’mirni) yer osti usulida qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi.
Rudnik – asosan metall rudalari, kon-kimyo xom ashyo va qurilish materiallarini yer osti usulida qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi. Rudnik – asosan metall rudalari, kon-kimyo xom ashyo va qurilish materiallarini yer osti usulida qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi. Karyer – foydali qazilmalarni ochiq usulda qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi. Razrez – ko’mir qazuvchi karyer (9.1-rasm). Priysk – qimmatbaho metallarga ega bo’lgan sochma konlarni qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi. - Priysk – qimmatbaho metallarga ega bo’lgan sochma konlarni qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi.
- Promisel – suyuq va gazsimon foydali qazilmalarni qazib chiqaruvchi konchilik korxonasi (neft promiseli).
|
| |
Elektrický proud, elektrické pole

|
Elektrický proud, elektrické pole
|
Sana | 25.03.2017 | Hajmi | 51,05 Kb. | | #2472 |
Elektrický proud, elektrické pole
-
Co je to elektrický náboj? Jakou má jednotku?
-
Co je to elementární náboj?
-
Vysvětli vzájemné silové působení částic s nábojem.
-
Formulujte Coulombův zákon.
-
Jak je definovaná intenzita elektrického pole. Jakou má jednotku? Jaký má směr?
-
Nakresli siločáry elektrického pole v okolí elektrického náboje.
-
Vysvětlete pojem homogenní a nehomogenní elektrické pole. Uveďte příklady.
-
Co charakterizuje permitivita prostředí?
-
Jak je definován potenciál elektrického pole? Jakou má jednotku?
-
Jak definujeme práci v elektrickém poli?
-
Co je to ekvipotenciální plocha?
-
Jak definujeme plošnou hustotu náboje?
-
Jak se mění intenzita/potenciál uvnitř a vně nabité koule?
-
Vysvětlete chování vodiče v elektrickém poli.
-
Vysvětlete chování izolantu v elektrickém poli.
-
Co znamená pojem polarizace dielektrika?
-
Jak definujeme relativní permitivitu dielektrika?
-
V Elektroskop je nabit kladným nábojem 20 mC. Kolik elektronů musíme dodat k jeho vybití? (1,25.10-17)
-
Jakou silou by na sebe ve vzduchu působily dva kladné bodové náboje ve vzdálenosti 1 km, má-li každý z nich velikost 500 mC? (2,25 kN)
-
Vypočtěte intenzitu elektrického pole v bodě, kde na náboj 200 nC působí síla o velikosti 4 mN? (20 000 N.C-1)
-
Bodový náboj 50 nC byl umístěn v elektrickém poli o intenzitě 30 V.m-1. Vypočítejte velikost síly, kterou působilo na náboj. (1,5.10-9 N)
-
Jaký je potenciál v daném místě elektrického pole, jestliže na přenesení náboje 300 nC z místa o nulovém potenciálu do daného bodu musíme vykonat práci 6 mJ? (20000 V)
+ příklady z hodiny a ze stránek http://matfyzmood.cz/moodle (Fyzika - Testy - Elektrické pole)
|
| |
Windows NT 3.51 - Operační systémy ms windows (Windows nt) část

|
Operační systémy ms windows (Windows nt) část
|
bet | 3/11 | Sana | 26.12.2019 | Hajmi | 2,38 Mb. | | #5190 |
Windows NT 3.51
Datum vydání: 30. květen 1995. Windows NT 3.51 je v informatice název operačního systému z řady Windows NT od firmy Microsoft, který byl vydán v roce 1995. K dispozici byla verze pro firemních počítače (workstation) a serverová verze. Poslední aktualizační balíček (anglicky Service Pack) pro Windows NT 3.51 s označením SP5 byl vydán 19. září 1996. Podpora systému byla ukončena 31. prosince 2001.
|
| |
O’t o’chirish uchun quyidagi usullar

|
O’t o’chirish uchun quyidagi usullar
|
bet | 143/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XO’t o’chirish uchun quyidagi usullar qo’llaniladi:
Yonayotgan joyni ko’p miqdorda issiqlik yurituvchi materiallar yordamida sovutish;
Yonayotgan materialni atmosfera havosidan ajratib qo’yish;
Yonayotgan joyga kirayotgan havo tarkibidagi kislorod miqdorini kamaytirish.
Maxsus kimyoviy vositalarni qo’llash.
O’t o’chirish vositalari sifatida suv, suv bug’lari, kimyoviy va mexanik ko’piklar, inert va yonmaydigan gazlar, qattiq yo kukunsimon materiallar, maxsus kimyoviy moddalar va aralashmalardan foydalaniladi.
O’t o’chirish vositari.
Suv, suvbug’i, inert gazlar, karbonat angidrid, ko’pik, yopgich(namat) va qum asosiy o’t o’chirish vositalari hisoblanadi.
Uyga vazifa:
Yonish turlari.
O’t o’chirish usullari.
O’t ochirish vositalari.
“TASDIQLAYMAN”
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
U.Aminov ________
(Imzo)
“____”______20__yil
35. Mavzu: Dvigatel ishga tushmayapti. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.
O’QUV MASHG'ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ______ ta
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulotning rejasi:
|
1. Dvigatel ishga tushmayapti
2. Dvigatel moy bosimining pasayishi
3. Moy bosimining oshishi
|
|
|
| |
Ish
b - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 145/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XIsh
bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.1. O’quvchilarning davomatini tekshiraman ;
1.2.O’quvchilarning darsga tayyorgarligini nazorat qilaman.
|
Mashg’ulotga
tayyorgarlik ko’radilar
|
Maqsad va vazifani belgilanishi:
1.3. Mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutila-yotgan natijalar bilan tanishtiraman. (1-ilova)
1.4. Mashgulotning baholash mezonlari bilan tanishtiraman.
|
Yozadilar. Tinglaydilar.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daq)
|
O’quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. O’tilgan mavzuni savol-javob orqali takrorlayman.
2.2. Blits savollar bilan o’quvchilar bilimini faollashtiraman.(2-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
2.3. Aqliy hujum bilan mavzuni bayon etaman.(3-ilova)
2.4. Klaster, Nima uchun, VENN diagrammasi bilan mavzuni bayon qilaman.
Yangi o’quv materialini mustahkamlash (4-ilova)
2.5. Tarqatma materiallar bilan yangi mavzuni mustahkamlayman.
2.6. Guruhlarga bo’lib savol-javob bilan mavzuni mustahkamlayman..
2.7.Piyodalar to’plangan joylarda avtomobilni boshqarishda YTH sodir bo’lganda qanday choralar ko’rilishini Nima uchun diagrammasi bilan mustahkamlayman.
2.8. O’tilgan yangi mavzu bo’yicha baxs-munozara o’tkazaman.
|
Savollarni eshitib , o’ylab, tahlil qilib javob beradilar.
Tinglaydilar,berilgan ma’lumotlarni yozib boradilar.
Muhokama qiladilar, faol qatnashadilar
O’quvchilar guruh bilan birga topshiriuqlarni bajaradi.
|
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining maqsadi

|
O’quv mashg’ulotining maqsadi
|
bet | 144/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XO’quv mashg’ulotining maqsadi: “Dvigatel ishga tushmayapti. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.” mavzusi bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish bilimlarini mustahkamlash.
Pedagogik vazifalar:
1. Dvigatel ishga tushmayapti, sababini aytib beradi.
2. Dvigatel moy bosimining pasayishini tushuntirib beradi.
3. Moy bosimining oshishini aytib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
1. Dvigatel ishga tushmayapti, sababini bilib oladilar
2. Dvigatel moy bosimining pasayishini tushunib oladilar.
3. Moy bosimining oshishini bilib oladilar.
|
O’qitish usullari:
|
Tushuntirish, ko’rsatish, “Blits – so’rov”, “Klaster”, “Nima uchun”,Aqliy hujum. VENN diagrammasi
|
O’quv faoliyatini tashkil etish:
|
Guruhiy, guruhlarga bo’lib o’tish
|
O’qitish vositalari:
|
Ko’rgazmali qurollar, proektor, kodoskop. stendlar.
|
O’qitish sharoiti:
|
Kichik guruxlarda, Jihozlangan o’quv honasi.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, ogzaki savol - javob va boshqalar.
|
MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
Shaxsiy jarohatlar - Umumiy javobgarlikni sug'urtalash ning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi

|
Umumiy javobgarlikni sug'urtalash ning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi
|
bet | 2/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,51 Kb. | | #238655 |
Bog'liq DOCX DocumentShaxsiy jarohatlar: Tuhmat, tuhmat, tuhmat yoki shaxsiy hayotga tajovuz qilish kabi jismoniy bo'lmagan jarohatlar uchun qoplama. Bunga reklama yoki marketing faoliyati natijasida shaxsning obro'siga putur yetkazish yoki ruhiy iztirobga da'vo qilish haqidagi da'volar kiradi.
Reklama jarohati: Mualliflik huquqining buzilishi, tovar belgisining buzilishi yoki biznesning reklama yoki marketing faoliyatidan kelib chiqadigan boshqa intellektual mulk buzilishi haqidagi daʼvolarni qoplash. Bunga biznes o'z reklama yoki reklama materiallarida mualliflik huquqi bilan himoyalangan materiallardan ruxsatsiz foydalanish holatlari kiradi.
Umumiy javobgarlik sug'urtasi qanday ishlaydi?
Umumiy javobgarlikni sug'urtalash uchinchi shaxslar tomonidan qoplangan da'volardan moliyaviy himoyani ta'minlash orqali ishlaydi. Qoplangan voqea sodir bo'lganda, sug'urtalangan biznes o'z sug'urta provayderini xabardor qiladi va umumiy javobgarlik siyosati bo'yicha da'vo arizasi beradi. Sug'urta kompaniyasi da'voni tekshiradi, uning asosliligini aniqlaydi va huquqiy himoya xarajatlari, hisob-kitob to'lovlari yoki sug'urtalangan biznesga qarshi chiqarilgan sud qarorlarini qoplashni ta'minlashi mumkin.
Taqdim etilgan qamrov miqdori va amal qilishi mumkin bo'lgan cheklovlar yoki cheklovlarni tushunish uchun umumiy javobgarlik siyosatingiz shartlarini, shartlarini va istisnolarini diqqat bilan ko'rib chiqish juda muhimdir. Korxonalar, shuningdek, o'zlarining noyob ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, muayyan xavflarni bartaraf etish yoki himoyani kuchaytirish uchun ma'qullash yoki chavandozlar qo'shish orqali o'zlarining umumiy javobgarligini qoplashni sozlash imkoniyatiga ega bo'lishi mumkin.
Nima uchun umumiy javobgarlik sug'urtasi korxonalar uchun muhim? Yuridik javobgarlikdan himoya qilish
Umumiy javobgarlikni sug'urtalash da'vo arizalari va huquqiy da'volarning moliyaviy oqibatlaridan muhim himoya qiladi korxonalar. Tegishli qoplama bo'lmasa, korxonalar o'z cho'ntagidan katta xarajatlarga duchor bo'lishlari mumkin, jumladan, sud xarajatlari, sud xarajatlari va da'vogarlarga etkazilgan zarar. Umumiy javobgarlik sug'urtasi korxonalarga ushbu xavflarni kamaytirishga va potentsial halokatli moliyaviy yo'qotishlardan qochishga yordam beradi.
|
| |
Biznes aktivlarini himoya qilish - Umumiy javobgarlikni sug'urtalash ning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi

|
Umumiy javobgarlikni sug'urtalash ning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi
|
bet | 3/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,51 Kb. | | #238655 |
Bog'liq DOCX Document
Ko'pgina korxonalar uchun ularning jismoniy aktivlari va mulklari katta investitsiyalarni anglatadi. Umumiy javobgarlikni sug'urtalash biznes faoliyati yoki faoliyati natijasida etkazilgan mulkiy zararni qoplash orqali ushbu aktivlarni himoya qilishga yordam beradi. Xizmat chaqiruvi vaqtida mijozning mulkiga zarar yetkazilishi yoki ijaraga olingan binolarning tasodifiy shikastlanishi bo‘ladimi, umumiy javobgarlik sug‘urtasi muhim moliyaviy himoyani ta’minlaydi.
Shartnoma talablarini qondirish
Ko'pgina mijozlar, sotuvchilar, uy egalari va boshqa biznes sheriklari biznesni yuritish sharti sifatida umumiy javobgarlik sug'urtasini isbotlashni talab qilishlari mumkin. Tegishli qamrovga ega bo'lish korxonalarga shartnoma talablariga javob berishga va manfaatdor tomonlar o'rtasida ishonch va ishonchlilikni o'rnatishga yordam beradi. Shuningdek, u mas'uliyatli risklarni boshqarish va moliyaviy mas'uliyatga sodiqligini ko'rsatadi.
Ishbilarmonlik obro'sini oshirish
Bugungi raqobat bozorida korxonalar o'z obro'si va brend imidjini himoya qilishlari kerak. Umumiy javobgarlikni sug'urtalash korxonalarga baxtsiz hodisalar, jarohatlar yoki mulkka zarar yetkazish holatlariga ularning obro‘siga putur yetkazmasdan samarali javob berishga yordam beradi. Da'volarga zudlik bilan murojaat qilish va zarar ko'rgan tomonlarga kompensatsiya to'lash orqali korxonalar yaxshi niyatni saqlab qolishlari va halollik va ishonchlilik obro'sini saqlab qolishlari mumkin.
Ruhiy tinchlik va moliyaviy xavfsizlik
Ehtimol, eng muhimi, umumiy javobgarlik sug'urtasi biznes egalariga xotirjamlik va moliyaviy xavfsizlikni ta'minlaydi. Ularning umumiy tavakkalchilik va majburiyatlardan himoyalanganligini bilish biznes egalariga ortiqcha tashvish va stresslarsiz o‘z faoliyatini yuritish va o‘sish imkoniyatlariga e’tibor qaratish imkonini beradi. Umumiy javobgarlik sug'urtasi noaniq paytlarda ishonch va ishonchni ta'minlovchi muhim xavfsizlik tarmog'i bo'lib xizmat qiladi.
Umumiy javobgarlik sug'urtasi biznes uchun samarali risklarni boshqarishning asosi bo'lib, turli xil umumiy majburiyatlarni qoplashni ta'minlaydi. Tana jarohati va mulkiy shikastlanishdan tortib shaxsiy jarohatlar va reklama jarohati da'volariga qadar umumiy javobgarlik sug'urtasi biznes egalari uchun moliyaviy himoya va xotirjamlikni ta'minlaydi. Ushbu muhim qamrovga sarmoya kiritish orqali korxonalar xavflarni kamaytirishi, aktivlarni himoya qilishi, shartnoma talablariga javob berishi, obro'sini oshirishi va uzoq muddatli moliyaviy xavfsizlik va barqarorlikni ta'minlashi mumkin.
Life2vec.io AI o'lim kalkulyatori
2020 Lomita Blvd,
Torrance, CA 90101
Qo'shma Shtatlar
sahifalar
|
| |
foydali  


  
zararli - 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja

10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
10-ma\'ruza
10.2-rasm. SWOT tahlilning soddalashtirilgan ko`rinishi2 SWOT - kuchli tomonlar, zaif tomonlar, imkoniyatlar va tahdidlarning qisqartmasi. Ushbu to'rtta omil bir shaxsni yoki tashkilotni tahlil qilish uchun ishlatiladi. Kuchli va zaif tomonlar ko'rib chiqilayotgan sub'ektga nisbatan o'zaro bog'liq bo'lgan yaxshi va yomon tomonlariga mos keladi. Imkoniyatlar va tahdidlar tashqi muhitdagi ijobiy xususiyatlarga va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan muammolarga mos keladi. SWOT doirasi tashkilotni baholash uchun tizimli yondashuvni taklif etadi, ayniqsa kelajakdagi rejalarni tuzishda. Agar kompaniya o'z biznesini qanday kengaytirishni yoki raqobatchilar bilan qanday duch kelishni hal qilsa, u ishni SWOT tahlilidan boshlashi mumkin. Ammo SWOT usuli jismoniy shaxslar uchun ham foydalidir. Ko'p odamlar tafakkur qilish uchun ozgina vaqt bilan band hayot kechirishadi. SWOT - bu orqada qadam tashlab, qayerda ekanligimizni va qayerga borishni xohlayotganimizni ko'rib chiqish uchun biz hozir va undan keyin foydalanishimiz mumkin bo'lgan foydali vosita. 3-qadam: Variantlar ro'yxati bilan keling Mavjud vaziyatni o'rganib chiqib, qaror qabul qilish jarayonidagi navbatdagi qadam barcha mavjud variantlarni - ya'ni amalga oshirilishi mumkin bo'lgan barcha real harakatlar rejalarini ro'yxatlashdan iborat. Shunday qilib, ta'tilga qayerga borishni hal qilmoqchi bo'lsangiz, Malayziyada snorkeling (suv ostida suzish), Nepalda piyoda yurish yoki Yangi Zelandiyada chang'i kabi harakatlar va joylar ro'yxatini tuzishingiz kerak. Bunday ro'yxatni tuzishda biz quyidagi fikrlarga e'tibor qaratishimiz kerak: Muvaffaqiyatning maqsadga muvofiqligi va ehtimoli: Harakat rejalari realmi? Ularning birortasi biron bir cheklovlarni buzadimi (juda qimmat, imo-ishora uchun juda uzoq vaqt talab etiladi, noqonuniy va boshqalar)? Etarli tanlov: Odamlar band va ko'plab qarorlarni tezda qabul qilish kerak. Bir tomondan biz chinakam alternativalar bo'lishi uchun juda qattiq o'ylashimiz kerak. Boshqa tomondan, ko'rib chiqiladigan variantlarning ko'pligi chalkash bo'lishi mumkin va har bir variantni etarli darajada baholash qiyin bo'lishi mumkin. Eksklyuziv va qo'shimcha alternativalar: Ba'zi rejalar boshqalarni istisno qiladi. Agar sizning byudjetingiz cheklangan bo'lsa, avtomobil sotib olish sizning kvartirangizni ta'mirlay olmasligingizni anglatadi. Ammo ba'zi rejalar bir-birini to'ldiradi. Bir vaqtning o'zida mahsulotni yaxshiroq marketing, chegirmalar va sifatni yaxshilash orqali yaxshilashingiz mumkin. Shunday qilib, har doim yaxshi variantlarni birlashtira olishingizni tekshirib ko'ring. Download 83,57 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
|
Model
  
xavfsizligi - 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja

|
10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
|
bet | 6/12 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 83,57 Kb. | | #236906 |
Bog'liq 10-ma\'ruzaModel
|
xavfsizligi
|
narxi
|
Yoqilg'i
|
dizayni
|
umumiy yig'indisi
|
H o n da
|
2
|
5
|
4
|
1
|
12
|
Toyoto
|
4
|
4
|
5
|
3
|
16
|
Volkswagon
|
4
|
3
|
4
|
3
|
14
|
BMW
|
3
|
2
|
3
|
4
|
12
|
Har bir tanlov uchun biz yakuniy natijani topish uchun individual ballarni qo'shamiz. Bu bizga barcha tanlovlarning reytingini beradi va biz eng yuqori ball bilan tanlaymiz. Ushbu usulning afzalligi shundaki, u bizga katta miqdordagi ma'lumotni tizimli ravishda baholashga yordam beradi. Ballarni belgilash, albatta, sub'ektivdir va mutlaqo aniq bo'lishi mumkin emas. Ammo sistematik protsedura deklaratsiya jarayonini juda aniq qiladi va kelishmovchilikni va o'zboshimchalik bilan qaror chiqarishni minimallashtiradi. Ushbu qaror usuli bir nechta mezonlarni o'z ichiga olgan vaziyatlar uchun javob beradi, masalan, intervyuda nomzodlarni reytingi.
Ushbu usulni turli usullar bilan qo'shimcha ravishda o'zgartirish mumkin. Masalan, mezonlar ularning nisbiy ahamiyatini aks ettirish uchun har xil vaznga ega bo'lishi mumkin. Shunday qilib, yaxshi dizaynga ega bo'lish boshqa omillarga qaraganda muhimroq bo'lsa, biz umumiy summani qo'shmasdan oldin dizayn ballini ma'lum bir omilga ko'paytira olamiz (masalan, 2).
|
| |
Qaror qabul qilishdagi tipik muammolar

|
Qaror qabul qilishdagi tipik muammolar
|
bet | 9/12 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 83,57 Kb. | | #236906 |
Bog'liq 10-ma\'ruza10.4Qaror qabul qilishdagi tipik muammolar
Oldingi bobda muhokama qilingan beshta masaladan tashqari, bizning qarorlarimizning ishonchliligiga ta'sir qiladigan psixologik-mantiqiy nuqsonlar va muammoli munosabat ham mavjud. Biz keng tarqalgan ba'zi narsalardan qochishimiz kerak:
-Qabul qilish: bu juda tez qaror qabul qilish muammosi. Ushbu muammoni hal qilish uchun ushbu bobda tavsiya etilgan qarorlarni bajarish jarayoniga amal qilishimiz mumkin. Ko'pincha odamlar tez qaror qabul qilishadi, chunki ular o'zlarining sezgilariga ishonadilar. Ammo biz sezgi noaniq va qarama-qarshi bo'lishi mumkinligini aytdik. Bundan tashqari, agar biz sezgi asosini bilmasak, o'z qarorimizni boshqa odamlarga oqlay olmaymiz. Bu sezgi arzimaydi degani emas. Ular son-sanoqsiz kichik qarorlar uchun juda muhimdir. Ko'pgina mutaxassislar ichki sezgilariga ham ishonishadi, lekin ular odatda ko'p yillar davomida etishtirishadi va ular o'zlari juda yaxshi biladigan sohalarda cheklanib qolishadi. Qanday bo'lmasin, biz sezgilarimiz ishonchli yoki yo'qligini ob'ektiv ravishda tekshirishimiz kerak.
-Hech qanday tizim yo'q: Ko'p o'ylanganidan keyin ham yomon qarorlar qabul qilishimiz mumkin. Fikrlash tartibsiz bo'lganda, bu sodir bo'lishi mumkin. Ba'zan odamlar noaniq yoki ahamiyatsiz masalalar haqida o'ylashadi yoki ular ma'lumotni vaqtincha tartibga sola olmaydilar, bu esa mavjud variantlarni baholashni qiyinlashtiradi. Shunga qaramay, echim bu erda tizimga rioya qilish va barcha qaror qabul qilish jarayonini shunga muvofiq ravishda tuzishdir.
-Qarorning falaji va sustkashlik: qarorning falaji - bu qaror qabul qila olmaslik. Kechiktirish - zudlik bilan bajarilishi kerak bo'lgan vazifalarni bekorga bekor qilish. Ularning sabablari juda xilma-xil - mukammallik, muvaffaqiyatsizlik va noaniqlik qo'rquvi va boshqalar - ammo natijada unumdorlik past bo'ladi. Ularning psixologik manbalarini tushunish va ular bilan kurashishning real usullarini topish muhimdir.
-Ijro etilmasligi: Ba'zan biz o'z qarorlarimiz to'g'risida mulohaza yuritishda qiynalmaymiz, ammo ularni amalga oshirmay qolamiz. Biz dangasa, unutuvchan bo'lishimiz mumkin yoki his-tuyg'ularimiz bizni yaxshilaydi. Ko'plab giyohvandlar qimor o'yinlaridan qochish kerakligini bilishadi, lekin kazinoda bo'lganlarida, ular hayajon va o'zlarining majburlashlari bilan hayratda qolishadi.
|
| |
Fikrlar
  
Ijobiy tomonlari - 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja

|
10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
|
bet | 5/12 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 83,57 Kb. | | #236906 |
Bog'liq 10-ma\'ruzaFikrlar
|
Ijobiy tomonlari
|
Salbiy tomonlari
|
katta kompaniyaga qo'shiling
|
yaxshi ish haqi barqaror ish
sog'liq uchun saxiy foydalar
ko'plab bayramlar
|
kamroq qiziqarli ish
qat'iy kompaniya madaniyati
|
startap loyihalariga qo`shiling
|
qiziqarli ishlar
katta potentsial to'lov qimmatbaho tajriba
|
uzoq vaqt davomida turli shaharga ko'chib o'tish
talab qiladigan boshliq noaniq istiqbollar
|
o'z biznesimni boshla
|
O`z o`ziga xo'jayin bo`lish
hayajonli
|
pul qarz olishi kerak
tajriba etishmasligi sinovdan o'tkazilmagan biznes-reja
|
10.3-rasm. Qaror qabul qilishda variantlarni baholash usullari3
Variantlarni baholash biroz ehtiyotkorlik talab qiladi. Agar siz shunchaki ijobiy va salbiy tomonlarni hisoblasangiz, unda 1-variant eng yaxshisi (4 ta minus 2 ta = 2 ta ortiqcha), 3-variant ikkinchi o'rinda turadi (3 ta ijobiy va 3 ta) va 2-variant esa eng yomoni. Ammo Benjamin Franklin o'z maktubida ta'kidlaganidek, ijobiy va salbiy tomonlari turli xil og'irliklarga ega bo'lishi mumkin, chunki ba'zi fikrlar boshqalarga qaraganda muhimroqdir. Agar siz yosh bo'lsangiz va universitetni endigina tugatgan bo'lsangiz, yangi va qiziqarli tajriba orttirishga ustuvor ahamiyat berishingiz mumkin. Ehtimol, siz juda ko'p ishlashga va xavfli martaba qilishga qarshi bo'lmasligingiz mumkin, chunki potentsial daromad yuqori. Shunday qilib startapga qo'shilish eng yaxshi tanlov bo'lishi mumkin. Ammo agar siz nafaqaga chiqqaningizdan 10 yil o'tib, oilangizga qarashni istasangiz, unda siz ko'proq konservativ bo'lib, uning o'rniga birinchi variantni afzal ko'rishingiz mumkinligi tushunarli. "Eng yaxshi" tanlov insonning qadriyatlari va tavakkalchilikka bog'liq bo'lib, turli xil odamlar uchun har xil bo'lishi mumkin.
Ba'zi qarorlarda eng yaxshi tanlov mezonlari mezonlarning ro'yxati bilan belgilanishi mumkin. Bunday vaziyatlarda Benjamin Franklin usulini ballar jadvali yordamida yanada tizimli ravishda qo'llash mumkin. G'oya har bir variantni bir xil mezonlarga muvofiq baholash, balni belgilash va undan keyin eng yuqori ball to'plagan variantni tanlashdir. Masalan, avtomobil tanlash xavfsizlik, narx, yoqilg'i tejamkorligi va dizayni kabi omillarga bog'liq bo'lishi mumkin. Siz ko'rib chiqayotgan har bir avtomobil modeli uchun siz ushbu omillarning har biriga (masalan, 1 dan 5 gacha) ball qo'yishingiz mumkin:
|
| |
Vakolat topshirsam bo'ladimi? - 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja

|
10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
|
bet | 2/12 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 83,57 Kb. | | #236906 |
Bog'liq 10-ma\'ruzaVakolat topshirsam bo'ladimi? Agar boshqa odamlar sizning nomingizdan yaxshi qaror qabul qila olsalar, nega o'zingizga yuk ko'tarasiz? Albatta, siz doimo boshqalarga murojaat qilsangiz, o'zingiz mustaqil ravishda fikr yuritishni o'rganmaysiz.
Bu haqda o'ylashga qancha vaqt sarflashim kerak? Hayot ahamiyatsiz narsalar haqida qayg'urishga sarflash uchun juda qadrlidir. Ichkilikni haddan tashqari ko'p iste'mol qilish, bu etarli darajada o'ylamaslik kabi gunohdir!
Asosiy masala nima? Eng muhim qaror qaysi? Ba'zi qarorlar boshqalarga bog'liq va asosiy qarorlar birinchi navbatda bo'lishi kerak. Masalan, pulingizni qanday qilib sarmoya kiritishga qaror qilishdan oldin, avval qancha mablag 'sarflashingiz va qancha tavakkal qilishingiz mumkinligi to'g'risida qaror qabul qilishingiz kerak.
Qarorimga salbiy ta'sir ko'rsatadigan narsa bormi? Qarorlar bir tomonlama bo'lishi mumkin. Hozirgi vaziyatda sizning ob'ektivligingizga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan biron bir narsa bor-yo'qligini o'ylab ko'ring. Hissiyot paytida katta qarorlar qabul qilish odatda yaxshi fikr emas. Imkoningiz bo'lsa, qarorni qoldiring yoki keyinroq xotirjamroq bo'lganingizda qarorni bajaring.
2-qadam: Bir oz tadqiq qiling
Ma'lumot odatda yaxshiroq qaror qabul qilishimizga yordam beradi. Internet asrida xarid qilishni o'ylab ko'ring. Qimmatbaho buyumni sotib olishdan oldin, onlayn tekshiruvlarni tekshirib, narxlarni taqqoslash yaxshi fikr. Boshqa joyda yaxshiroq kelishuvni topishingiz yoki undan ham yaxshiroq narsaga duch kelishingiz mumkin.
Bu qarorlarni qabul qilishda ham to'g'ri keladi. Siz tadqiqotni boshlashingiz bilan boshlashingiz mumkin: boshqa odamlar ham shunday vaziyatda bo'lganmi yoki yo'qligini bilib oling va ulardan nimani o'rganishingiz mumkinligini bilib oling. Agar sizning qaroringiz maxsus bilim sohasini o'z ichiga olsa, bu haqda ko'proq o'qishingiz mumkin.
Qarorlarning ko'p turlari mavjud. Ba'zilar yangi televizor sotib olish to'g'risida qaror qabul qilish kabi nishonga olingan, boshqa tomondan, strategik qarorlar odam yoki tashkilotning kelajakdagi yo'nalishi to'g'risida ko'proq umumiy va ta'sirchan qarorlardir. Ular kompaniya yangi bozorga sarmoya kiritishi kerakmi yoki shaxsga nisbatan karerasini o'zgartirish kerakmi degan savol bo'lishi mumkin. Ushbu vaziyatlarda muhim qaror qabul qilishdan oldin SWOT tahlilini o'tkazish yaxshi fikr:
|
| |
-qadam - 10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja

|
10. Mavzu. Qarorlarni boshqalar bilan bo`lishish va ularni ergashtirish Reja
|
bet | 7/12 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 83,57 Kb. | | #236906 |
Bog'liq 10-ma\'ruza5-qadam: kutilmagan holatlarga tayyorlaning
Mashhur Merfi qonunida shunday deyilgan: Agar biror narsa noto'g'ri bo'lib ketishi mumkin bo'lsa. Bizning eng yaxshi rejalashtirishimizga qaramay baxtsiz hodisalar ro`y beradi. Proyektor oldindan yuborish paytida ishlamay qolishi mumkin. Sizning printeringiz siyohni tugatishi mumkin, chunki siz favqulodda muddat tugashi kerak. Yaxshi rejalashtirish sizga muammolarni taxmin qilishda va ularning qurib qolish muddatini minimallashtirishda yordam beradi. Li Ka Shing 21 milliard AQSh dollari miqdoridagi boyligi bilan muvaffaqiyatli Gonkong biznesmeni. U Forbes jurnali talqiniga ko'ra 2010 yilda dunyodagi 14-boy odam edi. Uning so'zlariga ko'ra, xatarlarni boshqarish uning muvaffaqiyatining hal qiluvchi qismidir va u o'z ishining 90% foizini biznesiga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan eng yomon muammolar haqida o'ylashga sarflaydi. Sizning rejalaringizni buzish haqida o'ylashga qancha vaqt sarflaysiz? Favqulodda vaziyatlarni rejalashtirishda e'tiborga olish kerak bo'lgan narsalar ro'yxati:
Muammolarni taxmin qiling: yuz berishi mumkin bo'lgan 10 ta yomon voqeani sanab o'ting va bu holatlarda nima qilish kerakligini o'ylab ko'ring. Mumkin bo'lgan eng yomon senariy haqida o'ylab ko'ring.
-Eng zaif havolani mustahkamlang: Eng zaif bo'g'in loyihaning eng himoyasiz qismidir va umuman muvaffaqiyatni yengillashtirishi mumkin. Ko'pgina loyihalarda, shuningdek, hech bo'lmaganda bitta joyda to'siq bor, bu butun loyihani sekinlashtirishga eng katta ta'sir ko'rsatadigan joy (yoki odam!). Bunday joylarni diqqat bilan kuzatib boring.
-Xavfsizlik chegarasini qo'shing: kelajak haqidagi bashoratlar noaniq. Bashoratlaringiz va taxminlaringizdagi noaniqliklarga toqat qiladigan moslashuvchan rejangizni tuzing.
-Zaxira rejasini tayyorlang: agar asl nusxasi muvaffaqiyatsiz bo'lsa.
Vazifani bajarish vaqtini taxmin qilish
Odamlar ko'pincha topshiriqni bajarish uchun zarur bo'lgan vaqtga nisbatan juda optimistik munosabatda bo'lishadi. Go'del, Esher, Baxning taniqli muallifi Duglas Xofstadter shu qadar ko'pki, qonunni o'z nomiga shunday nomlagan:
Hofstadter qonuni: Hofstadter qonuni hisobga olingan taqdirda ham, bu har doim kutganingizdan ko'proq vaqt talab etadi.
Bitta nazariya shundan iboratki, odamlar topshiriqni bajarish uchun sarflanadigan vaqtni taxmin qilishganda, ular o'zlarining bashoratlarini turli xil qadamlarni tasavvur qilish orqali amalga oshiradilar, ammo ishlar noto'g'ri ketayotgan pessimistik stsenariylarni tasavvur qila olmaydilar. Shu bilan birga, odamlarga, ehtimol aniq to'siqlar haqida o'ylashlarini so'rashganda, tugatish vaqtiga nisbatan juda optimistik qarashadi (Nyu-Klark va boshq., 2000). Hofstadter qonunining tasdig'iga o'xshaydi!
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1249
qiling. Nima uchun sodir bo‘ldi, vaziyatlar o‘rtasida qanday bog‘liqlik mavjud.
Muammoni hal qilish yo‘llarini qidirib toping. Yechim topilmayotgan bo‘lsa,
xatolaringiz ustida ishlang. Harakatlaringiz xaritasini tuzib oling.
Mantiqiy fikrlashni o‘rganish jarayonida kelajakda ularni yanada samarali hal
etishga muvaffaq bo‘lasiz.
Yurist mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirib borishi bilan quyidagi
ko‘nikmalarga ega bo‘ladi:
* Huquqiy muammolarni aniqlash va aniqlashtirish;
* Huquqiy masalalarda tegishli natijalarni olish uchun huquqiy asoslar va
tadqiqotlarni qo‘llash;
* Tanqidiy tahlil bilan shug‘ullanish va ular orasidan oqilona tanlovni amalga
oshirish;
* Huquqiy masalalarni hal qilishda va zarurat tug‘ilganda ijodiy fikr yuritish.
Mazkur ko‘nikmalar huquq maktabi talabalarining asosiy atributlari ro‘yxatiga
kiritilgan. Misol uchun, Kvinslend universitetining Huquq maktabi ulardan beshtasini
aniqlagan:
* Huquqiy muammolarni aniqlash, tahlil qilish va belgilash;
* Bitiruvchiga ariza topshirishga imkon beradigan huquqiy tadqiqot
ko‘nikmalariga ega bo‘lish, tegishli huquqiy manbalar bilan ta’minlash;
* Mustaqil ravishda huquqiy masalalarga tanqidiy asoslarni qo‘llash (fikr va
hukm – qonun tushunchasi, tamoyillar, siyosiy qadriyatlar, qonunning asosi va ijrosi
orqali xabardor qilinadi);
* Fikrlarni baholash, qarorlar qabul qilish va tanqidiy fikrlash;
* Huquqiy tamoyillar asosida qarorlarni asoslash.
Yana bir misol. Yangi Janubiy Uels universiteti yuridik fakulteti bitiruvchilari
“uzatiladigan intellektual qobiliyat” yoki “a’lo darajadagi intellektual qobiliyat”ga
ega. Bu nimalarda ko‘rinadi:
* Tahlil qilish, tanqidiy mulohaza yuritish, muhokama, baholash va
umumlashtirish qobiliyatlari;
* Faktlarni to‘plash va tartiblash;
* Huquqiy muammolarni aniqlash va tahlil qilish;
* Huquqiy matnlarni sharhlash;
* Qonunlarni haqiqiy huquqiy muammolarga nisbatan qo‘llash;
* Yangi nazariyalar va ularni rivojlantirish uchun fanlararo bilimlarni jalb
qilish;
* Huquqiy muammolarni ijodiy hal etish;
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1252
bilimlarimizga tayanadi. Xulosa chiqarish orqali ob’ektiv voqelikdagi buyumlar va
ular orasidagi munosabatlarni bilib olamiz.
Xulosa chiqarishning tarkibi ikki muhim qismdan tashkil topadi:
Birinchisi, ma’lum bilimlarni ifodalovchi hukmlar bo‘lib, ular yangi bilim uchun
asos bo‘ladi. Ular xulosa chiqarishning asoslari deb yuritiladi;
Ikkinchisi, ma’lum hukmlar asosida kelib chiqqan yangi bilimni ifodalovchi
hukm, xulosa chiqarish natijasi, ya’ni xulosa deb ataladi.
Masalan,
Birinchi asos – Hamma mustaqil davlatlar BMTga a’zo.
Ikkinchi asos – O‘zbekiston – mustaqil davlat.
Xulosa – O‘zbekiston BMTga a’zo.
Yana bir misol.
Birinchi asos – Sudya agar u jabrlanuvchi bo‘lsa, ishni ko‘rib chiqishda ishtirok
etmasligi mumkin.
Ikkinchi asos – Sudya N. - jabrlanuvchi.
Xulosa – Sudya N. ishni ko‘rib chiqishda ishtirok etishi mumkin emas.
Oldingi ikki hukm asoslar deb yuritiladi, bu еrda birinchi hukm - birinchi asos
umumiy hukm, ikkinchisi - ikkinchi asos, xususiy yoki yakka hukm ko‘rinishida
ifodalangan. Bu asoslar yordamida xususiy yoki yakka bilimning yangi jihati haqida
yangi bilim hosil bo‘ladi va bu xulosa deb yuritiladi.
Xulosa chinligining zaruriy sharti:
* Xulosa asoslari chin bo‘lishi;
* Xulosa chiqarishning hukmlari mantiqiy bog‘langanligi.
Induktiv xulosa chiqarishda nisbatan torroq bilimdan nisbatan kengroq bilim
keltirib chiqariladi. Umumiyroq xulosalar keltirib chiqarish predmetlarni, hodisalarini
birma-bir o‘rganishga asoslanadi. Shu tomoni induksiyaning eng muhim
xususiyatlaridan biri. Birma-bir o‘rganib, biror xususiyat haqida bilimga ega
bo‘lamiz. Shunga asoslanib kattaroq bir sinfga mansub bo‘lgan predmetlar,
hodisalarning hammasi haqida fikr yuritamiz. Agar predmetlarni nisbatan ko‘proq
o‘rganilgan bo‘lsa xulosani to‘g‘rilik, aniqlik darajasi ancha yuqori bo‘ladi. Agar
xulosa chiqarish uchun nisbatan kamroq predmetlar o‘rganilgan bo‘lsa, xulosani
aniqligi past bo‘ladi, ehtimolligi yuqori bo‘ladi. Induktiv xulosa chiqarishda qat’iy
hukm ifodalangan bilimlardan ko‘pincha ehtimolli xulosalar chiqqani uchun
induksiyani ehtimolli bilimlar olish yo‘llaridan biri deb ko‘rsatiladi. Aniq asoslardan
ba’zan noaniq xulosa chiqarish induktiv xulosa chiqarishning ikkinchi muhim
xususiyatidir. Induktiv xulosa chiqarish predmetlarni, hodisalarni birma-bir
o‘rganishga asoslangani uchun ko‘pincha kuzatish va tajriba o‘tkazish bilan bog‘liq
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1247
* Mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarining rivojlanganligi;
* Amaliy mantiqiy fikrlash jarayonini tashkil etish;
* Ixtisoslashgan (pedagogik) mantiqiy fikrlashning rivojlanganligi.
Bugungi kunda tadqiqotchilar tomonidan har bir samaradorlik darajasining
xususiyatidan kelib chiqib, quyidagi mezonlar ajratib ko‘rsatilmoqda:
yuqori daraja – mantiqiy fikrlashga yo‘nalganlik, moslashuvchanlik,
fikrlashning ravonligi, ratsionalizatorlik ko‘nikmasining mavjudligi, mantiqiy
fikrlash qobiliyatlarini rivojlanganlik sifatlarining shakllanganligi, sifat masalalarini
еchish malakasining shakllanganligi;
o‘rta daraja – mantiqiy fikrlashga nisbatan ongli munosabatning tarkib
topganligi, mantiqiy fikrlashga oid nazariy bilimlarning o‘zlashtirilganligi, aktivlik,
tashabbuskorlik, yaratuvchanlik ko‘nikmalarining shakllanganligi;
past daraja – fikrlashga moyillikning yo‘qligi, passiv ishtirokning mavjudligi,
o‘z-o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan ishtiyoqning pastligi.
Mantiqiy fikrlashning asosiy talablari:
Birgina inson tafakkuri butun insoniyat tafakkurining rivojlanishi bilan
vositachilik qiladi. Fikrlash – bu “koinotning inson olamidagi kichik bir
ko‘rinishi”dir. U o‘ziga xos bir muhitda shakllanadi, bu еrda boshqalarning ijtimoiy
tajribasini o‘zlashtirish hamda ular bilan doimiy aloqada bo‘lish talab etiladi.
Umumlashtirish orqali atrofimizdagi olam, uning muhim xususiyatlari, narsa va
hodisalar, shuningdek ular o‘rtasidagi munosabatlar to‘g‘risidagi umumiy bilimlarga
ega bo‘lib boramiz. Ob’ektni bitta xususiyati (eng oddiy umumlashtirish) yoki
ko‘plab xususiyatlari (umumlashtirish) asosida umumlashtirish mumkin. Masalan,
“kitob” tushunchasini uning sahifasi, muqovasi, rangi, nomi kabi bir qator belgi va
xususiyatlariga tayangan holda umumlashtirish amalga oshiriladi.
Mantiqiy fikrlash har doim muammoni hal qilish bilan bog‘liq va u inson
tomonidan ma’lum bir ixtiyoriy harakatlar bilan birga keladi. Muammoli vaziyatning
yo‘qligi fikrlash jarayonini stereotipga asoslangan xatti-harakatlarga yaqinlashtiradi.
Fikrlash har doim maqsadga yo‘naltirilgan bo‘ladi. Masalan, siz magistraturada
o‘qishni davom ettirimoqchisiz. Buning uchun mutaxassislik fanlari bilan bir qatorda
ingliz tilini yaxshi o‘zlashtirishingiz talab etiladi. Ya’ni, aqliy еchim topiladi. Mana
shu jarayonda irodangizga tayanib, bu ishni mukammal darajada amalga oshirishingiz
kerak. Chunki irodasiz qilingan harakatlar, juda kamdan-kam hollardagina maqsadga
olib keladi. Fikrlash – bu harakat qilish demakdir.
Eslab qoling! Mantiqiy fikrlash harakat bilan chambarchas bog‘liq. U orqali
inson haqiqatni anglaydi, unga amal qiladi, dunyoni tushunadi, uni o‘zgartiradi.
Harakat fikrlashning asosiy shaklidir.
|
| |
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
04.01.2024
Hajmi
0,63 Mb.
#130034
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR (REFERENCES)

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR (REFERENCES)
1. Sharipov M., Fayzixo‘jaeva D. Mantiq. O‘quv qo‘llanma. –G‘afur G‘ulom:
Toshkent, 2004. 5-16, 111-211 b.
Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1258
2. Ломиворотов М.М. Логика для юристов. Учебное пособие в схемах и
упражнениях. –Волгоград.: ВолгГТУ, 2006. 11-24 с
3. Oblomurodov, N. (2022). Yangi O‘zbekistonda O‘zbekiston tarixi fanini
o‘qitishning ayrim jihatlari haqida. Oriental renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences,2(Special Issue 23), 154-159
4.
www.lex.uz
5. www.wikepedia.com
|
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1250
* Qonun va huquq to‘g‘risidagi yangi g‘oyalarni ishlab chiqish uchun tanqidiy
qonunlar va yangicha siyosiy islohotlarni ishlab chiqish;
* Qonun qabul qilish jarayonidagi munozaralarda samarali ishtirok etish va
boshqalar.
Huquqshunos uchun mantiqiy fikrlash mantiqiy izchil, asoslangan nutqni ijod
etish, qonun loyihasini tayyorlash, huquqiy muammolarni aniqlash hamda ularga
noodatiy еchim taqdim etish, huquq to‘g‘risidagi yangi g‘oyalarni ishlab chiqish,
jabrlanuvchi, guvoh, ayblanuvchining ko‘rgazmalaridagi ziddiyatlarni ochib tashlash,
opponentlarning asoslanmagan fikrlarini rad etish, sud versiyasini qurish, rasmiy
hujjatni izchil va asoslangan tarzda tuzishga yordam beradi. Mazkur ko‘nikmani turli
xil usul va yondashuvlarini amalda qo‘llash orqali siz o‘z kasbingizning еtuk
mutaxassisiga aylanasiz.
Fikrni mantiqiy ifoda etish usullari juda ko‘p. Ular qatoriga turli xil mantiqiy
o‘yin va masalalar, topishmoqlar va boshqotirmalarni ham kiritish mumkin. Siz bilan
bir nechtasini ko‘rib chiqamiz.
SCAMPER – huquqshunoslar uchun guruh bo‘lib muammolarga еchim izlash
usullaridan biri sanaladi.
S = Substitute – o‘zgartirish;
C = Combine – kombinatsiyalash;
A = Adapt – moslashtirish;
M = Magnify – kattalashtirish (kengaytirish);
P = Put to Other Uses – boshqa tarzda foydalanish;
E = Eliminate (or Minify) – yo‘q qilish (olib tashlash, bartaraf etish yoki
minimal ta’sirini kamaytirish);
R = Rearrange (or Reverse) – qayta o‘zgartirish (yoki teskari).
Substitute/O‘zgartirish. Siz takomillashtirmoqchi bo‘lgan mahsulot yoki g‘oyani
aniqlang. SCAMPERda fikrlashning еtti usulidan foydalanish kerak. Bunda hech
qanday ketma-ketlik yoki tartib yo‘q. Asosiysi, bu holat samaradorlikka olib keladimi
yoki yo‘q? Misol uchun, avtoulovlarni qulay yoki yanada yoqilg‘i kam sarflaydigan
qilish uchun turli xil kompozitsiyalardan foydalanayotgan avtomobil ishlab
chiqaruvchi zavodlar faoliyatini olishingiz mumkin. Bu sinov va xatolardan saboq
chiqarish orqali siz qaysi bir fikr to‘g‘ri ekanligini ajratib olish imkoniga ega bo‘lasiz.
Combine/Kombinatsiyalash. Yangi bir g‘oyani yaratish shart emas. Bu
jarayonda bir necha g‘oya, jarayon va mahsulotlarni bitta samarali natijaga
birlashtirishingiz mumkin. Masalan, ikki xil mahsulotning kombinatsiyasi asosida
uchta kamerali uyali telefon yaratilganligini olishimiz mumkin.
|
| |