Xavfsizlikni ta’minlovchi asosiy shartlar

|
Xavfsizlikni ta’minlovchi asosiy shartlar
|
bet | 41/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi2. Xavfsizlikni ta’minlovchi asosiy shartlar
Mashinasozlik sanoati korxonalarida ishlatiladigan mashina va mexanizmlarga qo‘yiladigan assosiy talablar, ularning ishchilar uchun xavfsizligi, ishlatishda pishiq va mustahkamligi va ishlatishning osonligi bilan belgilanadi. Ularning xavfsizligi standartlar tizimlari bilan belgilanadi.
Mashina va mexanizmlar xavfsizligini ta’minlash uchun uni loyihalashda qanday ish bajarishini hisobga olgan holda ish bajaruvchi qismlarini joylashtirishni ixcham usullarini topish, unga shakl berish va muhofaza qilish qurilmalarini joylashtirish bilan birga olib boriladi. Mashinaga o‘rnatilgan muhofaza vositalari uning asosiy qismi bilan uyg‘unlashib ketishi kerak. SHuni hisobga olish kerakki muhofaza vositalari iloji boricha ko‘proq masalalarni echishga xizmat qilsin. Masalan stanokka o‘rnatilgan xavfsizlikni ta’minlash qopqoqlari faqatgina xavfli joylar to‘sig‘i bo‘lib qolmasdan balki shovqinni kamaytiruvchi vosita bo‘lib xizmat qilsin. Bunga misol tariqasida asboblarni charxlash qurilmasini ko‘rsatish mumkin. Bunda charxning xavfsizligini ta’minlovchi qurilma bir vaqtning o‘zida shamol yordamida charx qirindilarini chiqarib yuborishga mo‘ljallangan mahalliy shamollatish vazifasini ham bajaradi. Xavflilik darajasi yuqori bo‘lgan jihozlar, masalan, bosim ostida ishlatiladigan ozonlar, kompressorlar nasoslar va boshqalar ishlatilayotganda Gosgortexnadzorning maxsus talablarini bajarishi shart.
Ma’lumki sanoat korxonalari mashina va mexanizmlari elektr tokining asosiy iste’molchilari hisoblanadi. Bu ularning elektr toki ta’sirini yo‘qotuvchi elektr xavfsizligi masalalarini nazarda tutish kerakligini taqozo qiladi. SHuningdek sex uchastkalarida o‘rnatilgan stanoklar elektromagnit to‘lqinlari, radioaktiv moddalar ta’sirida bo‘lishi mumkin, albatta bulardan saqlanish chora-tadbirlari ko‘rilishi o‘z-o‘zidan ma’lum. Bu zararliklar va xavfli holatlarga havo muhitini zararlantiruvchi va ifloslovchi bug‘, changlar va gazlarni hisobga olish kerak bo‘ladi.
Mashina va mexanizmlarning xavfsizligi ularni ta’minlashga ishlatiladigan materialning mustahkamligiga bog‘liq bo‘ladi. SHuning uchun ham bunday stanoklarni tayyorlashda ularning ishchi organlariga ishlatiladigan material mustahkamligiga alohida ahamiyat beriladi. Bundan tashqari har xil detallarni qirqish, silliqlash borasida ularni ushlab turish qurilmalarining pishiqligiga va har qanday favqulodda holatlarda ham detalni qo‘yib yubormasligini ta’minlash imkoniyatini berishi kerak. Stanoklarning mustahkamligi ularni tashkil qilgan qismlar mustahkamligiga bog‘liq bo‘ladi. Masalan har qanday mexanizmning mustahkamligini uning biriktiruvchi qismlarining mustahkamligisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi (masalan gayka, bolt va boshqalar). Bundan tashqari stanoklarning tashqi tomonidan zararlanib, mustahkamligini yo‘qotib qo‘yishi mumkin bo‘lgan omillarni hisobga olish kerak (masalan o‘z vaqtida moylash, bo‘yoq ko‘chib ketishi natijasida zanglash va h.k.).
Mashina va mexanizmlarning puxta ishlashini ta’minlashdagi asosiy omillaridan biri ularning holatini nazorat qiluvchi asbob-uskunalar va avtomatik boshqarish va muvofiqlashtirish qurilmalari bilan jihozlashdir. Ba’zi bir hollarda avtomatik boshqarish tizimi ishlamay qolishi mumkin. Unda umuman texnologik jarayonni boshqarish ishlayotgan ishchi zimmasiga tushadi va uning xavfsizligi to‘liq boshqaruvchi kishi mahoratiga bog‘liq bo‘ladi. SHuning uchun ham sanoat jihozlarini loyihalashda, bu jihozlarni boshqarishi kerak bo‘lgan operator imkoniyatlarini ruxiy va fiziologik jihatlarini hisobga olish kerak bo‘ladi.
|
| |