nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Amaliy mashg’ulot - Kompyuter injiniringi” yo‘nalishi 2-kurs talabasi Azimova Nodiraning “Kibberhavfsizlik asoslari”

|
Kompyuter injiniringi” yo‘nalishi 2-kurs talabasi Azimova Nodiraning “Kibberhavfsizlik asoslari”
|
bet | 2/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 8,13 Mb. | | #250442 |
Bog'liq Azimova Nodira Kibberhavfsizlik asoslari 13Amaliy mashg’ulot:
“Учетные записи" bo'limiga o'tamiz va "Семья" bandini ochamiz
Faqat orada skrinshoot qilish esimdan chiqib qoldi, lekin account ochish jarayonini dars jarayonida siz bilan baravar bajarib bordim.
“Семья” bo‘limining yuqori qismida “Family Safety” ilovasini yuklab olish so‘raladi, uni keyinroq o’rnatamiz.
Hisob Qo’shish
Hisob qo’shildi
Hisobni tasdiqlash
Hisob bosh qismi
Hisob sozlamalari
Cемейная безопасност bo‘limida hafta kunlarida
vaqtga nisbatan cheklov o‘rnatish
Bog‘lanadigan qurilmalar ro‘yxati
Безопасность вождения
v
Shu joyga keganda microsoftga qo’ygan parolim esimdan chiqib qoldi(((
XULOSA
Windows operatsion tizimida ota-ona nazorati (Parental Controls) bolalar va o‘smirlar uchun xavfsiz va muvofiqlashtirilgan kompyuter muhitini ta’minlash uchun mo‘ljallangan. Ushbu nazorat vositalari ota-onalarga farzandlarining kompyuter va internetdan foydalanishini kuzatish, cheklash va boshqarish imkonini beradi. Windows’da mavjud ota-ona nazorati haqida xulosa quyidagicha:
Ota-ona Nazorati Funksiyalari
1. Ekran vaqti cheklovlari
Ota-onalar farzandlarining kompyuterdan foydalanish vaqtini cheklashlari mumkin. Bu xususiyat orqali ular haftaning har bir kuni uchun maxsus vaqt jadvallarini o‘rnatishi va bolalarning belgilangan vaqtdan ko‘proq foydalanishining oldini olishlari mumkin.
2. Ilovalar va o‘yinlar uchun cheklovlar
Ota-onalar bolalarga qaysi ilovalar va o‘yinlarni o‘ynashga ruxsat berilishini boshqarishi mumkin. Yoshga mos reytinglar asosida ilovalar va o‘yinlarga kirishni cheklash mumkin.
3. Veb-saytlarga kirishni cheklash
Internet Explorer va Microsoft Edge brauzerlari orqali bolalarning qaysi veb-saytlarga kirishini cheklash yoki faqat ma'lum veb-saytlarga kirishga ruxsat berish mumkin. Bu orqali nomaqbul va xavfli kontentdan himoya qilish ta’minlanadi.
4. Foydalanish hisobotlari
Windows ota-ona nazorati funksiyasi bolalarning kompyuterdan qanday foydalanayotganini kuzatib borish uchun batafsil hisobotlarni taqdim etadi. Hisobotlar yordamida ota-onalar farzandlarining qaysi ilovalar va veb-saytlardan foydalanganliklarini ko‘rishlari mumkin.
|
| |
-rasm. 2017-yil 1-choragidan 2020-yilning 1-choragigacha platforma

50
uchun 2,22 millionga yaqin ilovalar mavjud bo‗lgan ikkinchi yirik ilovalar do‗koni
edi. Apple va Google o‗zlarining ilovalar do‗konlaridan
past sifatli kontentni
muntazam ravishda olib tashlashi sababli ilovalarning aniq soni o‗zgarishi mumkin
bo‗lsa-da, ilovalar soni yillar davomida doimiy ravishda oshib bormoqda.
1.29-rasm. 2016 yildan 2021 yilgacha dunyo bo‗ylab mobil ilovalarni yuklab
olishlar soni (milliardlarda) [155].
2016-yildan boshlab butun dunyo bo‗ylab mobil
ilovalarni yuklab olishlar
soni doimiy ravishda ortib bormoqda va 2019-yilda 200 milliarddan oshib ketdi.
Eng so‗nggi o‗lchangan yilda iste‘molchilar o‗zlarining ulangan qurilmalariga 230
milliard mobil ilovalarni yuklab olishgan va bu 2016 yilda 140,7 milliard ilovalarni
yuklab olishdan 63 foizga ko‗pdir.
Ta‘limga oid mobil ilovalar bo‗yicha 2021-yilda Google Classroom 75
million marta yuklab olingan holda dunyodagi eng mashhur o‗quv va ta‘lim ilovasi
bo‗ldi. Toca Life World deyarli 70 million yuklab olishlar
soni bilan ikkinchi
o‗rinni egalladi. Til o‗rganish ilovasi Duolingo kuzatuv davrda dunyo bo‗ylab
foydalanuvchilar tomonidan 65 millionga yaqin yuklab
olish soni bilan uchinchi
o‗rinni egalladi.
51
2020-yil aprel oyi uchun yuklab olishlar boʻyicha dunyo boʻylab taʼlim toifasidagi
ilovalarning toʻliq 10 ta reytingi yuqorida keltirilgan. Ilovalarni yuklab olish taxminlari
Sensor Tower‘s Store Intelligence platformasidan olingan.
Android OTning hayotimizda tutgan o’rni

|
Android OTning hayotimizda tutgan o’rni
|
bet | 4/12 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #228180 |
Bog'liq Mobil qurilmalar uchun operatsion tizimlarning qiyosiy tahlili 1.2 Android OTning hayotimizda tutgan o’rni
Hozirgi kunda har bir kishi o’z mobil telefoniga ega va biz telefonlarning rusumlari haqida ko’p eshitganmiz. Telefonlarning rusumlariga qarab tanlaymiz va narx ham shunga bog’liq deb o’ylaymiz. Mobil telefonning narxi bir jihatdan unda ishlayotgan operatsion sistemaga ham bog‘liqdir. Telefonimizda ishlayotgan dasturiy ta’minot nafaqat uning narxiga, balki telefonning boshqa xususiyatlari va qulayliklarini ham belgilab beradi. Bugungi kunda mobil tizimlar sohasida qo’llanilayotgan asosiy dasturiy ta’minotlar Symbian, Windows Mobile, iPhod systemasi, Android, Web OS va yana bir ochiq kodli yosh sistema Samsung Electronics ning kechagina yaratilgan Bada sistemasi.
Uznetning operatsion tizimlari umumiy davr bo’yicha.
Bugungi kunda juda tez ommalashayotgan, mobil qurilmalar uchun yaratilgan ochiq kodli operatsion sistema – Android tizimidir. Android dasturiy ta‘minotini ishlab chiqishda Googlening Java biblatekalaridan, mikroprotsessor kodi esa ARM arxitekturasida C dasturlash tilida va uni mashina kodiga o‘girishda GCC kompilyatoridan foydalniladi. Android grafikasi va animatsiya uchun ham ochiq kodli bo‘lgan OpenGL ES kutubxonalaridan, ma’lumotlarni saqlash va boshqarish uchun SQL lightdan foydalanilgan. Sistema MP3, MP4, MIDI, OGG, MPEG-4, WAV, formatidagi audio va video fayllarni hamda
JPEG, PNG, GIF, BMP farmatli suratlarni qo‘llab quvvatlaydi. Androidning 1.5- versiyasida sizga YouTubega videolarni yuklash va ekranda animatsion rejimda ishlash mumkin edi. 2009-yili 15 sentabrda taqdim qilingan Android
1.6 versiyasida Google dasturiy vositalari qo‘llanilgan bo‘lib, tezkor qidirish maqsadida ekranning yuqorisida ―quick search box joylashtirilgan. Yozishga erinadiganlar uchun esa tovush bilan qidirish texnologiyalari qo‘llanilgan. 2010yilning Oktabrida Android 2.0 ommaga taqdim qilindi. Bu versiya telefonning protsessor tezligini oshirib telefon protsessorining samarali ishlashini ta’minladi. Ishlab chiqilgan yangi Androidda kontakt listda joylashgan shuning uchun endi kontakt nomi bilan birgalikda uning rasmini ham qo‘yishingiz mumkin va siz bu kontaktning ustiga bossangiz alohida qismdan uni joylashgan joyini aniqlashda, Gmail orqali xat yo‘llashda va
qo‘ng‘iroq qilishda foydalanishingiz mumkin. Androidda Internetdan foydalanish uchun aynan shu sistema uchun yaratilgan WebKit brauzeridan foydalaniladi, endilikda bu brauzer HTML5ni ham qo’llab quvvatlaydi. Google sistemani yaratishga yaratdiyu sistemani asosan o‘zining dasturiy vositalari bilan to’ldira boshladi. Masalan Google Voice tovush xizmatlari uchun, Sky Map yulduzlar xaritasi, Google qidirish xizmati, Google Maps xaritalari va
Gmail kabilardir. Android foydalaniladigan dasturiy ta’minoti Javada yozilgan bo’lib, yaratatilgan dasturni mashina kodiga o’girish uchun standart Java Virtual Machinedan emas Android uchun tuzilgan Dilvak Virtual Machinedan foydalaniladi.
|
| |
-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
14-mavzu

|
-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
14-mavzu
|
bet | 3/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 30,54 Kb. | | #147044 |
Bog'liq BB Amamliy uchun 202113-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
14-mavzu. MS SQL server dasturini o‘rnatish va sozash.
15-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
Matematika, ijtimoiy va tabiiy fanlar soxalariga oid algoritmlar.
Integratsiyalangan dasturlash muhitlaridagi joylashtirilgak strukturalar.
Saralash masalasini yechishda tadbiq qiladigan (pufaksimon, daraxtsimon, tezkor va piramidasimon saralashlar) algoritmlarni murakabligini muayyan misollarda nazariy va amaliy, ya’ni dasturlar yordamida olingan mos natijalar orqali taqqoslash
Rekursiv algoritmlar, ularnish murakkabligi, misollar.
Razryadlar buyicha saralash.
Maxsus saralash usullari. Izlash masalasi.
Belgilar jadvallari va binar izlash daraxtlari
Razryadlar bo'yicha izlash masalalari.
Tashqi izlash masalasi.
Asosiy hisoblash algoritmlarining murakkabligi.
Izlash masalasi uchun algoritmlar va ularning murakkabligini aniqlash.
Algoritmik hal etiladigan va hal etilmaydigan algoritmlar.
Standart va nostandart strukturalarni misollarda amallar natijalari bo‘yicha taqqoslash.
Graflarda optimallashtirish masalalari
Daraxtlar-berilganlarning strukturasi sifatida.
3
|
V. Fanni o‘qitish natijalari va shakllanadigan kompetentsiyalar
Fanni oʻzlashtirish natijasida talaba:
“Berilganlar bazasi” fanini oʻzlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida bakalavr berilganlar bazasi, berilganlar bazasini boshqarish tizimlari haqida tasavvurga ega boʻlishi;
Berilganlar bazasi masalalarini yechishda koʻnikmalariga ega boʻlishi; berilganlar bazasini boshqarish tizimlari, oddiy tizimlar yordamida jarayonlarni matematik modellashtirish, muayyan qurilgan model doirasida xisoblar olib borishni bilishi va bu bilimlarni eksperiment ma’lumotlarini ishlab chiqishning asosiy usul va yoʻriqlaridan foydalanishni tadbiq eta bilish malakalariga ega boʻlishi kerak.
|
4
|
VI. Ta’lim texnologiyalari va metodlari:
ma’ruzalar;
interfaol keys-stadilar;
seminarlar (mantiqiy fiklash, tezkor savol-javoblar);
guruhlarda ishlash;
taqdimotlarni qilish.
|
5
|
VII. Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni toʻla oʻzlashtirish, tahlil natijalarini toʻgʻri aks ettira olish, oʻrganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat boʻyicha yozma ishni topshirish.
|
6
|
|
|
| |
Asosiy adabiyotlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti
|
bet | 4/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 30,54 Kb. | | #147044 |
Bog'liq BB Amamliy uchun 2021Asosiy adabiyotlar:
A.Саттаров. Маълумотлар базасини бошқариш системаси Accесс. Darslik. Toshkent. 2006
M.X.Hakimov, S.M.gaynazarov. Berilganlar bazasini boshqarish tizimlari. Darslik. Toshkent. 2013.
Sh.Nazirov, A.Ne'matov, R.Qobulov, N.Mardonova. Ma'lumotlar bazasi Darslik. Toshkent. 2007
А.В.Зафиевский, А.А.Короткин, А.Н.Лататуев. Базы данных. Учебник. 2012
Е. А. Горшкова, Н. Г. Графееваю. Основы технологий баз данных. Учебник. 2020
Shavkat Mirziyoyev. PF-6079-son-“Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Toshkent 2020.
J.D.Saidov. “Ma’lumotlar bazasi”. O‘quv qo‘llanma. Guliston. 2021 y.
Qo‘shimcha adabiyotlar:
Abduqodirov A., Xaitov A., Shodiev R. “Axborot texnologiyalari”. Akademik litsey va kasb - hunar kollejlar uchun darslik. T.: "O‘zbekiston", 2002 y.
MakarovaN.V. Informatika. T.:, "Talqin", 2005 y.
В.Г.Кузъменко. База данных в Visual Basic и VBA. Москва, "Бином", 2004 г.
И.Г.Захарова. Информационое технологии в образовании. М.:, "Академия", 2003 г.
D.E.Toshtemirov, M.B.Niyozov, J.D.Saidov. Ta’limda axborot texnologiyalari. O‘quv qo‘llanma. T.:2020 y
|
| |
II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

|
II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
|
bet | 2/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 30,54 Kb. | | #147044 |
Bog'liq BB Amamliy uchun 2021II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
2.1. Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:
1-mavzu. Berilganlar bazalarini boshqarish tizimlari faniga kirish.
2-mavzu. Berilganlar bazasini boshqarish texnologiyalari.
3-mavzu. Tranzaksiya. Kureor. Saqlovchi proseduralar va trigerlar.
4-mavzu. BB arxitekturasi.
5-mavzu. Berilganlar bazasining relyatsion modeli.
6-mavzu. Bog‘lnishlar va atributlar.
7-mavzu. BBni normallashtirish (birinchi, ikkinchi va uchunchi normal forma).
8-mavzu. MS Access dasturi va uning imkoniyatlari.
9-mavzu. MS Access dasturida jadvallar. So‘rovlar va xisobotlar.
10-mavzu. SQL so‘rovlar tiliga kirish.
11-mavzu. SQL da ma’lumotlarni tiplari. SQL so‘rovlat tili sintaksisi.
12-mavzu. My SQL server dasturini o‘rnatish va sozash.
13-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
14-mavzu. MS SQL server dasturini o‘rnatish va sozash.
15-mavzu. My SQL server dasturida malumotlar bazasini yratish.
III. Amaliy mashg’ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
1-mavzu. Berilganlar bazasini boshqarish texnologiyalari.
2-mavzu. Tranzaksiya. Kureor. Saqlovchi proseduralar va trigerlar.
3-mavzu. Berilganlar bazasining relyatsion modeli.
4-mavzu. Bog‘lnishlar va atributlar.
5-mavzu. BBni normallashtirish (birinchi, ikkinchi va uchunchi normal forma).
6-mavzu. MS Access dasturi va uning imkoniyatlari.
7-mavzu. MS Access dasturida jadvallar.
8-mavzu. So‘rovlar va xisobotlar.
9-mavzu. SQL so‘rovlar tiliga kirish.
10-mavzu. SQL da ma’lumotlarni tiplari.
11-mavzu. SQL so‘rovlat tili sintaksisi.
12-mavzu. My SQL server dasturini o‘rnatish va sozash.
|
| |
AVG agregat funksiyasiing vazifasi?

|
AVG agregat funksiyasiing vazifasi?
|
bet | 17/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari147. AVG agregat funksiyasiing vazifasi?
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar yig‘indisini hisoblash
Ustunning maksimal qiymatini hisoblash
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar sonini hisoblash
148. MIN agregat funksiyasiing vazifasi?
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar yig‘indisini hisoblash
Ustundagi minimal qiymatni hisoblash
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar sonini hisoblash
149. MAX agregat funksiyasiing vazifasi?
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar sonini hisoblash
Ustunning maksimal qiymatini hisoblash
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
Ustundagi minimal qiymatni hisoblash
150. SUM, AVG funksiyalar qanday jarayonlarda ishlatiladi?
Harfiy ifodada
Gaplarda
Sonli qiymatlarda
Sonli va harfiy ifodada
151. COUNT(*) funksiyasining vazifasi nima?
Natijaviy jadvalda satrlar sonini hisoblashdir
Natijalar yig‘indisini hisoblash
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
Joriy jadvalda satrlar sonini hisoblashdir
152. HAVING konsruksiyasi qaysi operator bilar birgalikda ishlaydi?
GROUP BY
ORDER BY
INTERSECT
CREATE TABLE
153. WHERE konsruksiyasida agregat funksiyalarni ishlatish mumkinmi?
Operatordan keyin boshqa bir operator ichida kelsa
Operatordan keyin qanday shart qo’yilishiga bog‘liq
Mumkin emas
Faqatgina hisoblash imkoniyati tug‘ilsa
|
| |
Quyidagi dasturlardan qaysi biri ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi hisoblanadi?

Quyidagi dasturlardan qaysi biri ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi hisoblanadi?
Paint
MS Word
MS Access
MS PowerPoint
Quyidagi javoblardan qaysi birida ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari to’g’ri ko’rsatilgan?
Paradox, Access, dBase, FoxPro, Clipper
Word, Access, Paint, Excel, FoxPro, PowerPoint
Access, Paint, Corel Draw, Word, Excel
Adobe Photoshop, Paint, FoxPro, Macromedia Fiash
Quyidagi javoblardan qaysi birida MS Access dasturi obyektlaridagi ma’lumotlardan nusxa olish uchun ishlatiladigar tugmalar kombinatsiyasi to’gri ko’rsatilgan?
Ctrl+C yoki Ctrl+Insert
Ctrl+X yoki Ctrl+V
Shift+S
Ctrl+C yoki Shift+Insert
Ma’lumotlar bazasi qaysi dasturda yaratiladi?
Microsoft Access
Paint
Corel Draw
Adobe Photoshop
Relyatsion ma’lumotlar bazasining aniq analogi bo’lib quyidagi xizmat qilishi mumkin
tartiblashtirilmagan ma’lumotlar to’plami
vektor
genealogik daraxt
ikki o’lchovli jadval
Ma’lumotlar bazasining qaysi modeli quyi pogonasidagi elementlari uning yukori pogonasidagiga elementlariga bo’ysunish goyasiga asoslangan?
Jadval
Relyatsion
Semantik tarmoq
Iyerarxik
Ma’lumotlar bazasining arxitekturasi necha qismga bo’linadi?
1
4
2
3
|
Jadvaldagi kortejlarni guruxlash uchun qanday operatordan foydalanamiz?

|
Jadvaldagi kortejlarni guruxlash uchun qanday operatordan foydalanamiz?
|
bet | 16/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari139. Jadvaldagi kortejlarni guruxlash uchun qanday operatordan foydalanamiz?
GROUP BY
DISTINCT
HAVING
ORDER BY
140. HAVING standart so’zidan qanday vaqtda foydalanishimiz mumkin?
Jadvaldagi ma’lumotlar oshib ketishida
Ifodaning qiymati NULL bo’lganida
Guruxlangan ustundan shartlar asosida natija olishda
Guruxlangan satrdan shartlar asosida natija olishda
141. Interval predikati kelitirilgan qatorni toping
BETWEEN
WHERE
SELECT
GROUP BY
142. Berilgan ma’lumotlardan ismiinng bosh harfiga nisbatan qidirish qaysi operator orqali amalga oshiriladi?
CHAR
BETWEEN
LIKE
SELECT
143. Jadvaldagi barcha atributlarni tatanlash qanday belgi orqali amalga oshiriladi?
*
/
‘ ‘
( )
144. SQL tilida nechta agregat funksiya mavjud?
5
4
3
2
145. COUNT agregat funksiyasing vazifasi ?
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar sonini hisoblash
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar yig‘indisini hisoblash
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
Ustundagi minimal qiymatni hisoblash
146. SUM agregat funksiyasiing vazifasi?
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar yig‘indisini hisoblash
Ustundagi minimal qiymatni hisoblash
Ko’rsatilgan ustundagi qiymatlar sonini hisoblash
Ustunning o’rtacha qiymatini hisoblash
|
| |
SQL tilining birinchi tijoriy ishlanmasi nechanchi yilda ommaga taqdim etilgan?

|
SQL tilining birinchi tijoriy ishlanmasi nechanchi yilda ommaga taqdim etilgan?
|
bet | 12/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari95. SQL tilining birinchi tijoriy ishlanmasi nechanchi yilda ommaga taqdim etilgan?
1979
1976
1806
1994
96. Hozirgi kunda SQL qanday standart til hisoblanadi?
RMBBT
MBBT
MB
BB
97. Necha xil turdagi SQL mavjud?
2
3
4
5
98. Interaktiv SQL nima?
Ma’lumotlar bazasiga so’rov orqali murojaat qilib, shu zaxoti natijani olish
So’rovlar yozish
Shartlar asosida so’rovlar kiritish
So’rovlar tili biror dasturlash tilida ishlatilishi
99. SQL operatorlari necha guruxga bo’linadi?
3
2
4
5
100. DDL qisqartma so’zlarining kengaytmasi to’g‘ri keltirilgan qatorni toping
Data Definition Language
Data Manipulation Language
Data Control Language
Data Definition Language
101. DML qisqartma so’zlarining kengaytmasi to’g‘ri keltirilgan qatorni toping
Data Manipulation Language
Data Definition Language
Data Control Language
Data MachinesLanguage
102. DCL qisqartma so’zlarining kengaytmasi to’g‘ri keltirilgan qatorni toping
Data Control Language
Data Manipulation Language
Data Definition Language
Data Computer Language
103. DDL guruxiga mansub bo’lgan operatorlar haqidagi to’g‘ri tasdiqni ko’rsating
Ma’lumotlar bazasida obyektlarni hosil qiluvchi operatorlar kiradi
Istalgan vaqtda jadval ichida qanday ma’lumotlar saqlanayotganini aniqlovchi operatorlar
Ma’lumotlarni boshqaruvchi operatorlar
Ma’lumotlarni o’chiruvchi operatorlar
|
| |
Axborot manbalari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti
|
bet | 5/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 30,54 Kb. | | #147044 |
Bog'liq BB Amamliy uchun 2021Axborot manbalari:
14. www.gov.uz – O‘zbekiston Respublikasi hukumat portali.
15. www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari milliy bazasi.
16. www.ziyonet.uz – Axborot ta’lim portali.
17. www.edu.uz – Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi portali.
18. www.tdpu.uz – Nizomiy nomidagi TDPU rasmiy sayti.
19. www.book.ru/book/932058. N.D.Ugrinovich. Informatika. Praktikum [Elektronno‘y resurs]: uchebnoe posobie. — Moskva: KnoRus, 2020. — 264 s.
7
|
Fan dasturi Guliston davlat universitet Kengashi tamonidan (202_-yil __-avgustdagi __-sonli bayonnoma) maqullangan.
Berilganlar bazasi fanining o‘quv dasturi GulDU O‘quv-metodik kengashining ___.___. 202_ yil __-sonli majlisida muxokama etildi va Universitet Kengashiga tavsiya qilindi.
|
8
|
Fan/moduli uchun masullar:
J.D.Saidov-GulDU “Amaliy matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi o‘qituvchisi.
|
9
|
Taqrizchilar:
Mo‘minov B.B. – Texnika fanlari doktori, proffessor. (TATU)
Allayorov S.P. – Texnika fanlari nomzodi, dotsent
|
|
| |
DML guruxiga mansub bo’lgan operatorlar haqidagi to’g‘ri tasdiqni ko’rsating

|
DML guruxiga mansub bo’lgan operatorlar haqidagi to’g‘ri tasdiqni ko’rsating
|
bet | 13/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari104. DML guruxiga mansub bo’lgan operatorlar haqidagi to’g‘ri tasdiqni ko’rsating
Ma’lumotlarni boshqaruvchi operatorlar
Ma’lumotlar bazasida obyektlarni hosil qiluvchi operatorlar kiradi
Ma’lumotlarni o’chiruvchi operatorlar
Istalgan vaqtda jadval ichida qanday ma’lumotlar saqlanayotganini aniqlovchi operatorlar
105. DSL guruxiga mansub bo’lgan operatorlar haqidagi to’g‘ri tasdiqni ko’rsating
Ma’lumotlarni o’chiruvchi operatorlar
Istalgan vaqtda jadval ichida qanday ma’lumotlar saqlanayotganini aniqlovchi operatorlar
Ma’lumotlar bazasida obyektlarni hosil qiluvchi operatorlar kiradi
Ma’lumotlarni boshqaruvchi operatorlar
106. Normallashtirish nima?
Ma’lumotlarni qo’shishda eng yaxshi xususiyatlarga ega ikki yoki undan ortiq bo’laklarga jadvalni bo’lish
Ma’lumotlarni qo’shishda, o’zgartirishda va o’chirishda eng yaxshi xususiyatlarga ega ikki yoki undan ortiq bo’laklarga jadvalni bo’lish
Ma’lumotlarni o’zgartirishda eng yaxshi xususiyatlarga ega ikki yoki undan ortiq bo’laklarga jadvalni bo’lish
Ma’lumotlarni o’chirishda eng yaxshi xususiyatlarga ega ikki yoki undan ortiq bo’laklarga jadvalni bo’lish
107. Normallashtirishning maqsadi nima?
Ma’lumotlarni kesishish amali bilan o’xshashlarini topishdir
ma’lumotlar bazasini olishga qaratilganki, unda har bir dalil (fakt) ko’p joyda uchraydi, ya’ni ma’lumotlar ortib ketadi.
ma’lumotlar bazasini olishga qaratilganki, unda har bir dalil (fakt) faqat bir joyda uchraydi, ya’ni ma’lumotlar ortib ketmaydi.
ma’lumotlar bazasini olishga qaratilganki, unda har bir dalil (fakt) faqat ikki joyda uchraydi, ya’ni ma’lumotlar ortib ketmaydi.
|
| |
Infologik modelga ta’rif bering

|
Infologik modelga ta’rif bering
|
bet | 11/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariInfologik modelga ta’rif bering
Kompyuter xotirasida saqlanadigan ma’lumotlar tasviri
Ma’lumotlarning aniq bir MBBT tilida tasvirlanishi
Umumlashgan va predmet sohani tasvirlovchi ma’lumotlar to’plami
Qattiq diskdagi ma’lumotlarning joylashuvi
Datalogik modelga ta’rif bering
Ma’lumotlarning aniq bir MBBT tilida tasvirlanishi
Umumlashgan va predmet sohani tasvirlovchi ma’lumotlar to’plami
Kompyuter xotirasida saqlanadigan ma’lumotlar tasviri
Qattiq diskdagi ma’lumotlarning joylashuvi
Fizik modelga ta’rif bering
Kompyuter xotirasida saqlanadigan ma’lumotlar tasviri
Ma’lumotlarning aniq bir MBBT tilida tasvirlanishi
Umumlashgan va predmet sohani tasvirlovchi ma’lumotlar to’plami
Qattiq diskdagi ma’lumotlarning joylashuvi
91. E.F.Kodd ning relyatsion ma’lumotlar bazasini tuzishdagi ta’riflari sonini ayting
12
8
10
11
92. E.F.Kodd tomonidan ma’lumot modelining nechta komponentasi keltirilgan?
3
2
1
4
93. SQL so’zining kengaytmasi keltirilgan qatorni toping
Structured Query Language
Stop Quen Large
Service Query Language
Structured Query Line
94. SEQUEL so’zining kengaytmasi keltirilgan qatorni toping
Structured English Query Language
Structured Query Language
Service Evrope Query Language
Scan Enter Query Laptop
|
| |
ROLLBACK operatorining vazifasi

|
ROLLBACK operatorining vazifasi
|
bet | 22/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari190. ROLLBACK operatorining vazifasi
Tranzaksiya muvaffaqiyatli tugashi
Jadvalning oxiriga qaytish
Jadvalning boshiga qaytish
Tranzaksiya muvaffaqqiyatsiz tugashi
191. Quyidagilardan berilganlar butunligini tavsiflashda ko’rsatilgan jadval ustuniga havola qilish huquqi berilgan operatorni toping
REFERENCES
CREATE VIEW
GRANT
USAGE
192. Indekslar ma’lumotlar bazasida nima sabali ishlatiladi?
Jadval satrlarini tezkor qidirish uchun
Jadvalga yangi uchtun kiritish uchun
Jadvaldan ustunni o’chirish uchun
Kelishuv qiymatlarini o’chirish uchun
193. Talaba jadvalidagi ma’lumotlarni chiqarish uchun quyidagicha kod yoziladi
SELECT *FROM TALABA;
SELECT ism,familiya FROM TALABA ;
SELECT * FROM Talaba;
SELECT *FROM TALABA WHERE ISM=’ISLOM’
194. Talaba jadvalidan ismi Jalol bo’lgan talabaning ma’lumotlari o’chirilishidagi to’g‘ri yozilgan kod topilsin
UPDATE *FROM TALABA WHERE ism=’Jalol’;
DELETE *FROM Talaba
DELETE *FROM Talaba WHERE ism=’Jalol’;
DELETE *FROM TALABA WHERE ism=’Jalol’;
195. TALABA jadvali berilgan. Uning 3 ta atributi bor. Unga SQL kodi orqali manzili deb ataladigan yangi atribut qo’shilsin
RENAME ISM TO MANZILI;
ALTER TABLE TALABA RENAME MANZILI VARCHAR(20);
ALTER TABLE TALABA ADD MANZILI VARCHAR(20);
ADD COLUMN MANZILI VARCHAR(20);
196. TALABA jadvali berilgan. U ism,familiya, yoshi atributlariga ega. Savol: familiya atributi guruxlanib ularning familiyasi va yoshlari yig‘indisi topilsin
Select familiya, SUM(yoshi) from talaba group by familiya;
Select SUM(yoshi) from talaba group by familiya;
SELECT SUM(YOSH) FROM TALABA GROUP BY FAMILIYA;
SELECT FAMILIY, SUM(Y0SH) FROM TALABA GROUP BY FAMILIYA;
|
| |
Yig`uvchi robototexnik komplekslar

|
Yig`uvchi robototexnik komplekslar Pdf ko'rish
|
bet | 34/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasiYig`uvchi robototexnik komplekslar. Bunday komplekslar ahamiyatligi
jihatidan alohida o`rinda turadi, chunki mashinasozlikda yig`ish operatsiyalari
umumiy operatsiyalarning 40 % gacha, asbobsozlikda – 50-60 % ni tashkil qiladi.
Yig`ish
operatsiyalariga
mexanik
yig`ish,
elektrmontaj
ishlari,
mikroelektron yig`ish va boshqalar kiradi.
Mexanik yig`ish jarayoni quyidagi ketma-ket keladigan va o`zaro bog`liq
operatsiyalardan iborat:
•
yig`iladigan detallarni yuklovchi qurilmaga yuklash;
•
detallarni yig`ish joyiga harakatlantirish;
60
•
kelgusi yig`ish pozitsiyasiga moslashtirilgan holda detallarni aniq
pozitsiyaga joylashtirish;
•
yig`ish operatsiyasi, ya`ni detallarni bir-biriga bog`lagan va kerak
bo`lganda mahkamlagan holda yig`ish;
•
yig`ish davrida o`lchov-nazorat ishlari;
•
yig`ilgan uzellarni yig`ish joyidan boshqa operatsiyalarni amalga
oshiruvchi joyga yuborish.
2.1.4-rasmda universal SR asosida qurilgan yig`uvchi robototexnik
komplekslarga misol ko`rsatilgan. Kompleks quyidagilarni o`z ichida oladi:
ko`taruvchi rama; aylanuvchi stol; yuklovchi va yo`naltiruvchi qurilmalar;
mahkamlash vositalari; kabel uzellar; kompleksni boshqarish qurilmasi;
muvofiqlashtirish bloklari va EHM bilan bog`lanish qurilmasi.
Bu kompleksda МП-9С tipidagi universal pnevmatik SR qo`llanilgan.
Kompleks radiopriyomniklar kontur katushkalrini yig`ish uchun mo`ljallangan. U
quyidagi operatsiyalarni bajaradi:
•
kassetadan katushka karkaslarini olish;
•
o`ram (cho`lg`am)lar chiqish joyini flyuslash;
•
chiqish joylarini kavsharlash;
•
chiqish joylarini yuvish;
•
karkaslarni aylanuvchi stol maxsus joylariga joylashtirish;
•
karkasga xalqa kiydirish;
•
serdechnikni aylantirib o`rnatish;
•
ekranni kiydirish;
•
katushkani markirovkalash;
•
kassetaga tayyor kontur katushkani joylashtirish.
|
| |
INNER operatoriga ta’rif bering

|
INNER operatoriga ta’rif bering
|
bet | 19/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari159. INNER operatoriga ta’rif bering
Ichki tutashtirish turi
O’ng tashqi tutashtirish turi
To’liq tashqi tutashtirish turi
Kalit so’zi majburiy emas, uni yozmasa ham bo’ladigan jarayon
160. LEFT [OUTER]
Chap tashqi tutashtirish turi
To’liq tashqi tutashtirish turi
Ichki tutashtirish turi
O’ng tashqi tutashtirish turi
161. RIGHT [OUTER]
O’ng tashqi tutashtirish turi
Ichki tutashtirish turi
To’liq tashqi tutashtirish turi
Chap tashqi tutashtirish turi
162. FULL [OUTER]
To’liq tashqi tutashtirish turi
O’ng tashqi tutashtirish turi
Ichki tutashtirish turi
Chap tashqi tutashtirish turi
163. UNION JOIN
Kalit so’zi majburiy emas, uni yozmasa ham bo’ladigan jarayon
Tutashtirishda ichki tutashtirishga teskari bo’lgan holat
O’ng tashqi tutashtirish turi
To’liq tashqi tutashtirish turi
164. INSERT operatorining necha xil shakli bor?
2
3
4
5
165. INSERT INTO operatoring formulasi keltirilgan qatorni toping
INSERT INTO VALUES ()
INSERT INTO SET ()
CREATE TABLE SET ()
CREATE TABLE VALUES ()
166. Quyidagi keltirilganlardan mantiqiy tur keltirilgan qatorni toping
BOOLEAN
INT
VARCHAR
FLOAT
|
| |
Quyidagi keltirilganlardan belgilar turi keltirilgan qatorni toping

167. Quyidagi keltirilganlardan belgilar turi keltirilgan qatorni toping
NUMERIC
CHAR, VARCHAR
DECIMAL
INT
168. Quyidagi keltirilganlardan feksirlangan nuqtali son turi keltirilgan qatorni toping
NUMERIC, DECIMAL
CHAR, VARCHAR
BOOLEAN
CHLOB
169. Quyidagi keltirilganlardan suzuvchi nuqtali sonlar turi keltirilgan qatorni toping
CHLOB, BLOB
NUMERIC, DECIMAL
FLOAT, REAL
DATE, TIME
170. Quyidagi keltirilganlardan sana va vaqt turi keltirilgan qatorni
DATE, TIME
FLOAT, REAL
NUMERIC, DECIMAL
CHLOB, BLOB
171. Quyidagi keltirilganlardan ob’ekt berilganlar turi keltirilgan qatorni
NUMERIC, DECIMAL
DATE, TIME
CHLOB, BLOB
FLOAT, REAL
172. Skalyar amallar keltirilgan qatorni toping
^, !, =
?, &
+, - , *, /
%, $
173. Satr uzunligini aniqlaydigan funksiyani toping
CAST
CHAR_LENGTH
LOWER
UPPER
174. Berilganlardan bir turdan boshqa turga o’tkazadigan funksiyani toping
CAST
UPPER
LTRIM
RTRIM
175. Keltirilganlardan satrni tutashtirish amalini ko’rsating
||
&
+
%
176. Satrdagi katta harflarni kichik harflarga o’tkazadigan funksiyani toping
LOWER
CASE
SUBSTRING
RTRIM
177. Satrdagi kichik harflarni katta harflarga o’tkazadigan funksiyani toping
CURRENT_DATE
LOWER
UPPER
POSITION
178. Satrdagi boshlang‘ich probellarni olib tashlaydigan funksiyani toping
LTRIM
POSITION
RTRIM
SUBSTRING
179. RTRIM funksiyasining vazifasi nima?
Satr uzunligini aniqlaydi
Satr oxiridagi probellarni olib tashlaydi
Bir turdan boshqa turga o’tkazadi
Ikki satrni tutashtiradi
180. POSITION funksiyasining vazifasi nima?
Satrdan satr ostini ajratish usun ishlatiladi
Bir satrni boshqa satrdagi joyini aniqlaydi
Shart bo’yicha bir nechta qiymatni tanlash
Ikki satrni tutashtirish
181. SUBSTRING funksiyasining vazivasi keltirilgan qatorni toping
Bir satrni boshqa satrdagi joyini aniqlaydi
Ikki satrni tutashtirish
Satrdan satr ostini ajratish usun ishlatiladi
Satr oxiridagi probellarni olib tashlaydi
182. CASE amali nima uchun ishlatiladi?
Ikki satrni tutashtirish uchun
Joriy sanani qaytarish uchun
Shart bo’yicha bir nechta amalni tanlash uchun
Satrdagi katta harflarni kichik harflarga o’tkazish uchun
|
Talabalar nechta shahardan kelganligini aniqlovchi so’rov to’g‘ri keltirilgan qatorni toping

|
Talabalar nechta shahardan kelganligini aniqlovchi so’rov to’g‘ri keltirilgan qatorni toping
|
bet | 23/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari197. Talabalar nechta shahardan kelganligini aniqlovchi so’rov to’g‘ri keltirilgan qatorni toping
Select count(*) from Talaba;
Select count(distinct tug_shahar) from Talaba;
Select SUM(distinct tug_shahar) from Talaba;
Select SUM(*) FROM Talaba;
198. TALABA1 va TALABA2 jadvallari qanday kortejlar bilan kesishganini topish uchun qanday so’ruv yoziladi
Select *from talaba1 MINUS Select *from talaba2
SELECT ism FROM TALABA1 INTERSECT SELECT ism FROM TALABA2
Select *from talaba1 Union Select *from talaba2
Select *from talaba1 intersect select *from talaba2;
199. T1 jadval ID, ism,familiya, tugilgan sanasi, yoshi atributlariga ega. Savol: familiya bo’yicha guruxlash amalga oshirilib bir xil familiya ostida bo’lgan talabalarning yoshi yig‘indisi 25 dan katta bo’lganlarining familiyasi kamayish tartibida yozilsin
Select familiya, SUM(yoshi) from T1 group by familiya having SUM(yoshi)>25 order by familiya desc;
Select familiya, COUNT(yoshi) from T1 group by familiya having COUNT(yoshi)>25 order by familiya desc;
Select familiya, MAX(yoshi) from T1 group by familiya having SUM(yoshi)>25 order by familiya DESC;
Select familiya, SUM(yoshi) from T1 group by familiya having SUM(yoshi)>25 order by familiya ;
200. SQL operatorlari necha guruxga bo’linadi?
3
2
4
5
“Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari” fanidan TEST SAVOLLARI
|
|
№
|
|
|
| |
Manba: https://i-future.livejournal.com/634988.html

85
2.2.3. Bajarayotgan vazifasi turi bo`yicha robotlar klassifikatsiyasi
Bajarayotgan vazifasi turi bo`yicha robotlar 2 sinfga bo`linadi:
– ishlab chiqarish robotlari;
– tadqiqot robotlari.
Ishlab chiqarish robotlari. Jismonan og`ir, zaharli va xavfli hamda monoton
ishlarni bajarish uchun mo`ljallangan. Bu robotlar uchun avtomatik ijrochi
qurilmalarning (inson qo`li harakatini takrorlovchi manipulyatorlar, har turdagi
shassiga ega o`ziyurar telejkalar va h.k. larning) bo`lishi xarakterlidir.
Ishlab chiqarish robotlari, o`z navbatida, bir necha turlarga bo`linadi:
• sanoat;
• qurilish;
• qishloq xo`jalik;
• transport;
• turmushda ishlatiladigan;
• harbiy.
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

75
O`quv-uslubiy tarqatma materiallariga misollar
▪ Asosiy tayanch so`z va iboralar.
▪ Asosiy tayanch tushunchalar.
▪ Mavzu bo`yicha asosiy rasm va illyusrtatsiyalar.
§2.2. ISHLAB CHIQARISH VA MOBIL (OMMABOP) ROBOTLAR
2.2.1. Robotlar haqida tushuncha. Robototexnikaning rivojlanish tarixi
Robot (chesh. “
robot, robota – majburiy mehnat” yoki “
rob – qul” degani)
– tirik organizm printsipi asosida yaratilgan avtomatik qurilma, vosita.
«Robot» so‘zi chex yozuvchisi Karel Chapek va uning ukasi Yozef
tomonidan o‘ylab topilgan hamda birinchi marta 1920-yilda Chapekning «R. U. R.»
(«Rossum universal robotlari») p’yesasida tilga olingan.
Oldindan joylashtirilgan dastur bo`yicha va (tirik organizmlar sezish
organlariga o`xshash bo`lgan) datchiklardan kelayotgan axborot asosida robot
mustaqil ravishda ishlab chiqarish yoki boshqa operatsiyalarni amalga oshiradi.
Bunda robot operator bilan aloqaga ega bo`lishi yoki avtonom harakat qilishi
mumkin.
Robotlarning tashqi ko`rinishi va konstruktsiyasi juda ham har xil bo`lishi
mumkin. Hozirgi vaqtda ishlab chiqarish va boshqa sohalarda (texnik va iqtisodiy
sabablarga ko`ra) inson tashqi ko`rinishidan juda ham farq qiladigan tashqi
ko`rinishga ega bo`lgan robot ishlatilib kelinmoqda.
-rasm. RDB tizimining boshqarish oqimlari

74
oshadi.
Bundan tashqari, inson uchun zararli bo`lgan operatsiyalarni (bo`yash,
payvandlash va h.k.) larni, hamda monoton operatsiyalarni (konveyerda yig`ish
jarayoni) MT bajarishi natijasida ijtimoiy samaraga erishiladi.
* Sanoatda qo`llaniladilan mexatronik qurilmalarni moslashuvchan ishlab
chiqarish tizimlari asosi deb qarash mumkin. Moslashuvchan
ishlab chiqarishni
quyidagicha tushunish mumkin: texnologik tizimni tez va uncha ko`p mehnat va
boshqa xarajatlar talab qilmasdan yangi yoki modernizatsiyalangan mahsulot ishlab
chiqarish uchun yoki yangi texnologik jarayonlarni
amalga oshirish uchun qayta
tashkil etish xususiyati tushuniladi.
* Dasturlar orqali boshqaraladigan o`lchov moslamalari qayta aloqa
vazifasini
bajaradi, bunda moslamalar texnologik jarayondan chiquvchi o`lchov
natijalarini sifat nazorati talablariga mos holda jarayonni muvofiqlashtirish uchun
qayta yuboradi.
* Raqamli dasturli boshqariladigan stanoklar
tipik mexatron tizimlar
hisoblanadi. Ular metalldan, yog`ochdan, plastmassadan
ishlangan mahsulotlarga
mexanik ishlov berish uchun ishlatiladi. Harakat modullari ishini dastlab dastur
yuklangan stanokning raqamli sistemasi boshqaradi.
CURRENT_DATE operatorining vazafasini toping

|
CURRENT_DATE operatorining vazafasini toping
|
bet | 21/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari183. CURRENT_DATE operatorining vazafasini toping
Joriy sanani qaytaradi
Joriy vaqtni qaytaradi
Joriy sana va va vaqtni qaytaradi
Satr uzunligini qaytaradi
184. SQL tilining namunasida tashqi kalit so’zlarini ko’rsatish uchun qanda y konsruksiya ishlatiladi?
PRIMARY KEY
FOREIGN KEY
UNIQUE
NOT NULL
185. CASCADE operatorining vazafasi
Ajdod jadvaldagi satrlar o’chiriladi, avlod jadvaldagi shu satrlarga havola qilgan tashqi kalitni qiymati NULL ga almashtiriladi
Ajdod jadvalidagi satrlar o’chiriladi, avlod jadvaldagi shu satrlarga havola qilgan satrlar ham avtomatik ravishda o’chiriladi
Ajdod jadvaldagi satrlar o’chiriladi, avlod jadvaldagi shu satrlarga havola qilgan tashqi kalit ustunning qiymati kelishuv bo’yicha olingan qiymatga almashtiriladi
Agarda avlod jadvaldagi tashqi kalit ajdad jadvalga biror bir satriga havola qilsa, ajdod jadvaldagi satrni o’chirish man etiladi
186. Tasuvvurni yaratish uchun qanday operatordan foydalaniladi?
CREATE TABLE
CHECK OPTION
CASCADED
CREATE VIEW
187. FakTalaba tasavvurini olib tashlash uchun to’g‘ri yozilgan kodni toping
DELETE * FROM TALABA
DROP FakTalaba
DROP VIEW FakTalaba
DELETE *FROM TALABA WHERE ID=1
188. SQL da tranzaksiya modelini tavsiflashda uni necha turga bo’lamiz?
2
3
4
5
189. COMMIT operatorining vazifasi
Tranzaksiya muvaffaqiyatli tugashi
Jadvalning boshiga qaytish
Jadvalning oxiriga qaytish
Tranzaksiya muvaffaqqiyatsiz tugashi
|
| |
Hisobo t kompyuter injiniring

|
Hisobo t kompyuter injiniring
|
bet | 1/7 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 291,14 Kb. | | #260866 |
Bog'liq 13-1 Diyor
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
TEXNIKUMI
ISHLAB CHIQARISH AMALIYOTI BO’YICHA
H I S O B O T
KOMPYUTER INJINIRING
13-1 guruh talabasi
Bajardi: __________________
Tekshirdi: ________________
Toshkent 2023
Kirish
UZTELEKOM Tarixi]
1992-yil. Viloyatlar aloqa boshqarmalari asosida davlat pochta va elеktr aloqasi korxonalarining tashkil etilishi. «Oʻzbеktеlеkom» davlat elеktr aloqa korxonalari konsеrnining tashkil etilishi.
1995-1996-yillar. Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirishning boshlanishi, «Toshkеnt taksofoni», «Sirdaryo tеlеkom» aksiyadorlik jamiyatlari tashkil etilishi, «Boʻzton», «Chirkom» qoʻshma korxonalari, «Uzbеktеlеkom Intеrnеshnl» AJ tashkil etilishi.
1997-yil. Aloqa vazirligining Oʻzbеkiston pochta va tеlеkommunikatsiyalar agеntligiga aylantirilishi, mustaqil boshqaruv organining tashkil etilishi. «Mahalliy tеlеkom» va «Xalqaro tеlеkom» aksiyadorlik kompaniyalarining tashkil etilishi. «Toshkеnt shahar tеlеfon tarmogʻi», «Toshkеnt Tеlеkom», «Andijon Tеlеkom», «Namangan Tеlеkom» aksiyadorlik jamiyatlari va boshqalarning tashkil etilishi.
2000-yil. Oʻzbеkiston Rеspublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 30-iyun № -253 sonli «Oʻzbеktеlеkom» aksiyadorlik kompaniyasi faoliyatini tashkil qilish vazifalari toʻgʻrisida»gi Qarori qabul qilindi. Mana shu hujjatga muvofiq AK «Mahalliy Tеlеkom» va «Xalkaro Tеlеkom» asosida «Oʻzbеktеlеkom» aksiyadorlik kompaniyasi tashkil etildi. «Qoraqalpoq Tеlеkom», «Buxoro Tеlеkom», «Navoiy Tеlеkom», «Xorazm Tеlеkom», «Toshkеnt tеlеfon-tеlеgraf stansiyasi» va «Shaharlararo aloqa korxonasi» aksiyadorlik jamiyatlari tashkil etildi. «Oʻzbеktеlеkom» Aksiyadorlik kompaniyasi qoshida «Intal Tеlеkom» filiali tashkil etildi.
|
| |
o`zbekcha - Zbekiston respublikasi

|
Zbekiston respublikasi Pdf ko'rish
|
bet | 195/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasio`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Avtomatik
rostlash
Automatic
control
Texnikaviy protsessni xarakterlovchi rostlanuvchi
fizik kattaliklarni oldindan berilgan qonun
bo`yicha yoki belgilangan qiymat chegarasida
o`zgarishini avtomatik tarzda ushlab turish; bunda
rostlanuvchi ob’ektning rostlovchi organiga
boshqaruvchi ta’sir ko`rsatiladi. Boshqaruvchi
ta’sir (BT), odatda, dinamik xato funktsiyasi
hisoblanadi (og`ishga qarab rostlash). Ba’zan,
boshqaruvchi
ta’sir
kompensatsiyalovchi
(ob’ektni uyg`otish vazifasini o`tovchi) qurilma
ishlab chiqaradigan boshqarish A.r. ga ham kiradi.
Bunday boshqarish rostlagich yordamida amalga
oshiriladi. A.r. avtomatik boshqarish turlaridan
biri hisoblanadi.
Avtomatika
Automatics
1) Texnik kibernetika bo`limi. U ABS texnika
vositalarini yaratish va ularning ishini tashkil
qilishning nazariy va amaliy asoslari b-n birga
avtomatik boshqarish nazariyasini o`z ichiga
oladi.
2) Avtomatik tarzda ishlaydigan mexanizm va
qurilmalar majmui.
Avtomatlashti
rilgan
boshqarish
sistemasi
The
automated
control
system
ABS (ASU) — boshqaruvchi qarorlar qabul qilish
uchun «odam-mashina» yagona sistemasida
o`zaro bog`langan ma’muriy, tashkiliy, iqtisodiy -
matematik metodlar va hisoblash texnikasining
texnika vositalari, tashkiliy texnika hamda aloqa
vositalari majmui.
367
Atamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
|
| |
Tizim arxitekturasi - Zbekiston respublikasi

68
Asosiy modul foydalanuvchi bilan hamkorlikda ishlash (klaviatura va
monitordan foydalangan holda interfeysni ta`minlash) funktsiyasini, tahlil qilish,
dasturni tayyorlash va interpolyatsiyalash vazifasini bajaradi.
U
Atmel ATmegal28 mikrokontroller,
EEPROM
19
xotira va
Flash
20
kengaytirilgan xotiradan iborat. RDB tizimining bir yoki bir nechta dasturlari DAM
yordamida mikrokontrollerning
Flash xotirasiga yozib olinadi va u yerdan ijro etish
uchun yuboriladi. Yuborilgan topshiriq (dastur) noto`g`ri topshiriqlar berilishi yoki
belgilangan
xarakteristikasidan
oshirishi
(masalan,
tezlikni
maksimal
belgilangandan oshirish) oldini olish maqsadida qayta o`rganib chiqiladi.
Menyu tizimi ish parametrlarini moslashtirib sozlash va qo`shimcha xizmat
ko`rsatish funktsiyalarini bajarishga imkoniyat beradi. 2 kGts chastotada ishlovchi
taymer fazani boshqaruvchi signalni chiqish moduliga berishni ta`minlaydi.Ushbu
taymer parallel ravishda boshqa vazifalarni ham bajarishga yordam beradi:
klaviatura kontrolleriga so`rov o`tkazish, displeyga ishlov beruvchini chaqirish
(interpolyatsiya jarayonida o`zgaruvchan ma`lumotlarni displeyga chiqarish uchun).
-rasm. Moslashuvchan ishlab chiqarish moduli sxemasi

65
E-BOT 720 robotlashtirilgan yacheyka (2.1.8-расм) inson ishtirokisiz uzoq
vaqt ishlash rejimida faoliyat ko`rsatishga mo`ljallangan. Bu sistema ishchi kuchini
kamaytirib, avtomatlashtirishni kuchaytirish holatlarida ayniqsa samarador bo`ladi.
INTEGREX,
INTEGREX-e va
VARIAXIS
seriyali
stanoklarda
qo`llanilganda 720 soat (24 soat x 30 kun) uzluksiz ishlatish mumkin.
2.1.7-rasm. Moslashuvchan ishlab chiqarish jihozi
Manba: http://www.victor-cnc.ru/images/stlit/vt_20_001.jpg
2.1.3. Raqamli dasturli boshqariladigan stanoklar
Raqamli dasturli boshqariladigan stanoklar tipik mexatron tizimlar
hisoblanadi.
Ular metalldan, yog`ochdan, plastmassadan ishlangan mahsulotlarga
mexanik ishlov berish uchun ishlatiladi. Harakat modullari ishini dastlab dastur
yuklangan stanokning raqamli sistemasi boshqaradi (2.1.9-rasm).
67
Iqtisodiy va texnik sabablarga ko`ra sarflov materiallar narxining oshib
borishi, mavjud tizimlarning ma`naviy va moddiy eskirishi,
ishlab chiqarish
stanoklarining samaradorligi, aniqligi va ishonchligini oshishi sababli eski raqamli
dasturli boshqariladigan tizimlarning zamonaviylariga almashtirish bugungi kunda
ko`pgina korxonalar uchun muhim bo`lib hisoblanadi.
Raqamli dasturli boshqariladigan (RDB) tizimlarining tahlili ularning
iqtisodiy muvofiqligi va mikrokontrollerlar asosida
yaratilgan RBD tizimlariga
o`tishga sabab bo`ladi.
AtmelATmegal 28 mikrokontroller asosida yaratilgan RBD
tizimi tuzilishini ko`ramiz:
Mikrokontrollerning afzalliklari:
• Nisbatan yuqori chastotaga egaligi (16 MGts);
•
CISC-arxitekturadan
17
farqli o`laroq bir sikl sinxronizatsiya natijasida
topshiriqlarni ajratib olish imkoniyatiga ega bo`lgan va nisbatan yuqori ishlab
chiqarish quvvatiga ega bo`lgan
RISC-arxitektura
18
bilan ta`minlanganligi;
• Flash-xotiraga ega bo`lishi, uning kengaytirish imkoniyati mavjudligi. U
RDB dasturini binar tizimda saqlash jarayonida uning quvvati 20 ming operatsiyani
bajarish imkoniyatini beradi.
nomlanishi 
Atamaning ma’nosi

|
nomlanishi
Atamaning ma’nosi Pdf ko'rish
|
bet | 196/213 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 10,93 Mb. | | #110708 |
Bog'liq Zbekiston respublikasinomlanishi
Atamaning ma’nosi
Avtomobil
Avtomobile
(avto...va lat. mobilis — harakatchan, oson
harakatlanadigan)—
o`z
dvigateli
b-n
harakatlanadigan g`ildirakli yoki yarim gusenitsali
relssiz transport mashinasi .
Avtomobilning
kompleks
xavfsizlik tizimi
(AKXT)
(AVSM
-
Advanced
vehicle
safety
management)
Bu tizim avtomatik ravishda mashinalar orasidagi
kerakli oraliqni saqlay oladi, mashinani sfetoforning qizil
signalida to`xtatadi, haydovchiga burilish uchastkasida
mashina tezligining katta ekanligi haqida xabar beradi va
h.k.
Avtopilot
The autopilot
(avto...va frants. pilote — boshliq, yo`lboshchi)—
uchish
apparati
parvozini
avtomatik
boshqaradigan qurilma. Oldindan belgilangan
traektoriya bo`yicha transport vositasini dasturiy-
apparat
kompleksi
yordamida
boshqarish
(haydash).
Havo
muhitida
to`siqlar
kam
bo`lganligi uchun avtopilot asosan uchuvchi
transport vositalarida keng qo`llaniladi. Hozir
relsda harakatlanovchi transport vositalari uchun
ham avtopilot ishlatilmoqda. Zamonaviy avtopilot
uchishning yoki boshqa harakatnig barcha
bosqichlarini avtomatlashtirish imkoniyatiga ega
.
Aylanish
chastotasi
Rotational
speed
Jismning aylanishlar sonining aylanishga ketgan
vaqtga nisbatiga teng kattalik. Odatda, n b-n
belgilanadi. A. ch. birligi — s
-1
(SI da). Sistemaga
kirmagan birliklari — ayl/ min va ayl/ sek.
Bit
BIT
Bir razryadli raqam bo`lib, faqat “0” yoki “1”
qiymatlarini
oladi,
demak
kompyuter
|
| |
o`zbekcha - Zbekiston respublikasi

o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Algoritm
Algorithm
(IX-asrda yashagan xorazmlik matematik al-
Xorazmiy nomidan) bir turli masalalarni echishda
kullanadigan amallarning mazmuni va bajarilish
tartibini kursatuvchi qoida
Algoritmik til Algorithmic
language
Masala echimini rasmiy algoritm kurinishida
yozish imkonini beradigan programmalash tili
Aloqa
Communica-
tion
Axborotlarni turli vositalar yordamida uzatish va
qabul qilish
Aloqa kanali
Communica-
tion channel
Aloqa kanali — signallar; uzatgich (axborot
manbai)dan
qabul
qilgich
(axborot
qabul
qiluvchi)ga tarqaladigan texnik qurilmalar va fizik
muhitlar majmui
Aloqa liniyasi The
communica-
tion line
Elektr signallar uzatgichdan qabul qilgichga
uzatiladigan texnik qurilmalar va fizik muhitlar
majmui
Aloqa
tarmog`i
Communica-
tion network
Ma`lumotlarni kiritish va chiqarish qurilmalari,
aloqa kanallari va uzellari, shuningdek abonent
liniyalari,
ma’lumotlarni
uzatish
liniyalari
majmui.
Anod
The anode
(yunon. anodos, so`zma-so`z — yuqoriga
harakatlanish, chiqish, ana— yuqoriga va hodos
— harakat)
1) Kimyoviy tok manbaining musbat elektrodi.
2) Tok manbaining musbat qutbiga ulanadigan
elektrovakuum asbob.
364
Atamaning
o`zbekcha
nomlanishi
Atamaning
inglizcha
nomlanishi
Atamaning ma’nosi
Antenna
The antenna
(lat. antenna — minora)— radio to’lqinlarni
bevosita tarqatadigan va (yoki) qabul qiladigan
qurilma.
Asbob
The device
1) o`lchashlar, i.ch. nazorati, jihozlarni himoya
qilish, mashina va qurilmalarni boshqarish,
texnologik
jarayonlarni
rostlash,
hisoblash,
hisobga olish, sanash uchun muljallangan
Kurilmalarning umumiy nomi.
Avto...
Avto…
(yunon autos - o`zim) – qo`shma so`zlarning
quyidagi ma`nolarni bildiradigan tarkibiy qismi:
1. “o`zim”, “o`z qo`lim bilan” (mas.,
avtolitgrafiya); 2. “avtomatik”, ya`ni “o`z-o`zidan
avtopilot,
“o`zi
harakatlanadigan”
(mas.,
avtoyuklagich); “avtomobil’” avtomobilga doir
(mas., avtovokzal, avtodrom).
Avtomat
The automatic
machine
(yunon. automates — o`zi harakatlanuvchi) —1)
energiya, materiallar va axborotlarni olish,
o`zgartirish, uzatish va taqsimlash (foydalanish)
jarayonlaridagi barcha operatsiyalarni berilgan
programma bo`yicha odamning ishtirokisiz
bajaradigan qurilma (yoki qurilmalar majmui)
(Ishlab chiqarishni avtomatlashtirish).
2) Kibernet i k a d a — texnik yoki biologik
sistemaning abstrakt modeli; oxirgi avtomatlar
(diskret axborotni o`zgartiradigan va oxirgi
turg`un xotira hajmiga ega bo`lgan ma`lum sis-
|