nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
tashkil qildi, so‘nggi o‘n yilda esa 40 barobardan ziyod oshdi. 2012-yilda

|
tashkil qildi, so‘nggi o‘n yilda esa 40 barobardan ziyod oshdi. 2012-yildaBog'liq institutsional iqtisodiyot 1 1 1tashkil qildi, so‘nggi o‘n yilda esa 40 barobardan ziyod oshdi. 2012-yilda
mamlakatimizdagi barcha investitsiyalarning 20 foizdan ortig‘ini aholi
investitsiyalari tashkil etgani, ayniqsa, e’tiborlidir.
O‘zbekistonda aholining eng ko‘p ta’minlangan 10 foizi va eng kam
ta’minlangan 10 foiz qatlami daromadlari o‘rtasidagi tafovut 2012-yilda atigi
8,0 barobarni tashkil etganini alohida ta’kidlashni istardim. Bu jahondagi eng
past ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib, mamlakatimizda jamiyatning keskin
tabaqalanishiga yo‘l qo‘ymaslik borasida olib borilayotgan ijtimoiy
siyosatimizning samarasi, desak, hech qanday xato bo‘lmaydi.
Odamlarning o‘ziga o‘zi baho berishi, o‘zini aholining muayyan
guruhiga mansubligini anglashi ularning turmush darajasi va sifatining
umumiy hamda yakuniy indikatori hisoblanadi.
Bu borada, albatta, aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromad bilan bir
qatorda yashash sharoiti va standartlari, aholining obod va zamonaviy uy-
joylar bilan ta’minlangani, odamlar istiqomat qiladigan muhitni rivojlantirish
hamda obodonlashtirish, zarur infratuzilmaning mavjudligi va uning
samarasi, aholini sifatli iste’mol tovarlari, shu jumladan, mamlakatda ishlab
chiqarilgan tovarlar bilan ta’minlash, zamonaviy talablar asosida ta’lim olish
hamda sog‘liqni saqlash tizimidan bahramand bo‘lish kabi hayot darajasini
belgilaydigan muhim ko‘rsatkichlar inobatga olinadi.
O‘zbekistonda yuqorida qayd etilgan aksariyat indeks va ko‘rsatkichlar
bo‘yicha katta o‘zgarish va yutuqlarga erishildi. Bu haqda so‘z yuritganda,
shuni aytish joizki, ayni paytda oilalarning 97 foizi o‘z uyiga ega, aholining 90
49
foizi uzoq muddat foydalaniladigan barcha asosiy tovarlar bilan
|
| |
SSL/TLS – Tarmoqda ma’lumotlarni uzatish xavfsizligini ta’minlash uchun foydalaniladigan xavfsizlik protokollaridir.SSL

|
SSL/TLS – Tarmoqda ma’lumotlarni uzatish xavfsizligini ta’minlash uchun foydalaniladigan xavfsizlik protokollaridir.SSL
|
bet | 5/5 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #264343 |
Bog'liq 20-mavzuSSL/TLS – Tarmoqda ma’lumotlarni uzatish xavfsizligini ta’minlash uchun foydalaniladigan xavfsizlik protokollaridir.SSL va TLS, server va klient (masalan, brauzer) orasidagi aloqani xavfsizlashtirish uchun ma’lumotlarni shifrlash, autentifikatsiya qilish va boshqa xavfsizliglarni ta’minlashni o’z ichiga oladi.
TLS (Transport Layer Security) va SSL (Secure Sockets Layer) protokollarining asosiy farqi ularning tarixi va versiyalari bo’lsa ham, ularning asosiy maqsadi va ishlash prinsiplari o’zgarmagan bo’lib, TLS SSL ni rivojlantirilgan va uning yangi versiyasidir.
DNS (Domain Name System) – internetda domen nomlarni IP manzillarga o’girishda ishlatiladigan tizim hisoblanadi. U foydalanuvchining kiritgan domen nomini IP manziliga aylantiradi va ularga bog’liq serverlarga so’rov yuboradi.
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) – tarmoqdagi IP manzillarni avtomatik ravishda taqsimlash uchun ishlatiladigan protokoldir.Oddiyroq qilib aytadigan bo’lsak tarmoqga yangi host ulanganda u o’ziga IP ni aynan DHCP serverdan oladi.
Port – Tarmoq protokollari yordamida ma’lumot almashish uchun ishlatiladigan mantiqiy kanal yoki interfeysni ifodalaydi. Har bir portning raqami mavjud bo’ladi va har bir portning belgilangan vazifalari va protokollari bo’lishi mumkin.
Istalgan tarmoq protokolining o’ziga xos portlarining o’zaro aloqasi bo’lishi mumkin. Masalan, HTTP protokoli uchun 80-raqamli port, HTTPS uchun 443-raqamli port, FTP uchun 21-raqamli port, SSH uchun 22-raqamli port, SMTP uchun 25-raqamli port kabi protokollar uchun alohida portlar belgilanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
SSL/TLS – Tarmoqda ma’lumotlarni uzatish xavfsizligini ta’minlash uchun foydalaniladigan xavfsizlik protokollaridir.SSL
|
Mulkiy xuquqlar - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova «institutsional iqtisodiyot»

45
yurituvchi sub’ektdan ajralib chiqadi. «Mulk-imtiyoz» tushunchasi paydo bo`ladi.
Bu yerda mulkdor-monopolistning renta – o`ziga tegishli resurslardan daromad
olish huquqiga duch kelamiz.
Mulk-imtiyoz aholining ma’lum qismi peshona terisi bilan o`zining
tirikchiligi uchun non topish majburiyatidan ozod bo`lishi uchun imkoniyat, ya’ni
fan, san’at va harbiy ishni rivojlantirish imkoniyati yaratadi.
Ishlab chiqaruvchi.
Xo`jalik faoliyatini
amalga oshiruvchi-ishlab
chiqaruvchining shaxsiy maqsadi o`z ehtiyojlarini qondirish uchun mahsulot ishlab
chiqarishdan iborat. Ko`plab xo`jalik yurituvchi sub’ektlar shaxsiy maqsadlariga
erishishga intilish natijasida ijtimoiy ahamiyatga molik
missiyaning amalga oshishi
– jamiyatni takroriy ishlab chiqarish sodir bo`ladi.
3.
Mulk-korxona.
Tovar almashuvining rivojlanishi rollarning yangidan
bo`linishiga dastlabki tarixiy sabab hisoblanadi. Ishlab chiqaruvchining tabiiy
huquqi hisoblangan mahsulotga bo`lgan huquq ishlab
chiqarish vositalarining
mulkdori – xo`jayinga o`tadi.
Xususiy mulk majburlashga asoslangan hokimiyatni hamda obro`ga
asoslangan hokimiyatni tarixning chetiga siqib chiqaradi. Mulk-korxonaning paydo
bo`lishi bilan birga yollanma xodim va xo`jayin, ishlab chiqarish vositalariga
bo`lgan mulkchilikdan mahrum etilgan va o`zining
mehnat qobiliyatini sotishga
majbur bo`lgan iqtisodiy agent hamda xo`jalikning yangi xili – korxonani tashkil
etuvchi iqtisodiy agentning roli paydo bo`ladi.
Xo`jayin.
Xo`jayinning shaxsiy maqsadi - qo`shimcha qiymatni olish uni
iqtisodiy samaradorlikni oshirish imkonini beruvchi barcha
yangi narsalarni joriy
etishga undaydi. Xo`jayin o`ta muhim ijtimoiy-iqtisodiy missiya – iqtisodiy
faoliyatni ratsionalashtirish egasiga aylanadi.
Yollanma xodim.
Xodim – bu faqat o`zining mehnat qilish qobiliyati uning
huquqining ob’ekti hisoblangan individ (ishchi kuchi).
Lekin bu qobiliyat, so`zsiz,
uning o`ziga tegishli, ya’ni xodimning o`zi kimningdir huquqlarining ob’ekti
hisoblanmaydi. U: a) erkin tanlash huquqini qo`lga kiritadi va b) o`z faoliyatining
mahsulotlariga bo`lgan huquqni yo`qotadi. Xodimning ijtimoiy-iqtisodiy missiyasi
mehnatni taqsimlash samaradorligini oshirishdan iborat.
Asosiy tushunchalar va atamalar

|
Asosiy tushunchalar va atamalar
|
bet | 2/5 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #264343 |
Bog'liq 20-mavzuAsosiy tushunchalar va atamalar
Tarmoq – bu kompyuterlardan tashkil topgan yaxlit bir tizim bo’lib, ular(kompyuterlar) o’rtasida axborot almashish imkonini ta’minlaydi.
Kompyuter tarmoqlari – ikki yoki undan ortiq qurilmalar o’rtasida ma’lumot almashish uchun kerak.
Kompyuter tarmoqlari quyidagi turlarga bo’linadi:
1.Local network(Local Area Network — LAN) – Lokal tarmoq
2.Global network(wide area network — WAN) – Global tarmoq
Lokal tarmoq (LAN) – bu qisqa masofada (masalan, bir bino ichida) joylashgan 2 yoki undan ortiq qurilmalardan tashkil topgan tarmoq.
LAN-Local Area Network
Global tarmoq (WAN) – bu katta masofalarda joylashgan ko’p sonli kichik lokal tarmoqlar(LAN) va alohida kompyuterlarni bir biri bilan birlashtiruvchi tarmoq.
WAN-Wide Area Network
Bundan biz shunday xulosaga kelamiz:
Internet – bu kompyuter tarmoqlarining (dunyo bo’ylab) global tarmog’idir.
Host – tarmoqda faol bo’lgan va IP manziliga ega bo’lgan tizim yoki qurilma hisoblanadi.
IP (internet protocol) address – bu unikal identifikator, qurilmalarni tarmoqda identifikatsiya qilish uchun ishlatiladi. Ushbu manzil tarmoqdagi har bir qurilma (masalan, kompyuter, printer yoki tarmoq vositalar) uchun alohida identifikatsiya raqamiga teng bo’ladi.
IP manzillar ikki turdadir: IPv4 va IPv6.
IPv4: IPv4 manzillari 32 bitdan iborat bo’lgan raqamlardan iborat. Ular 4 ta bo’sh joy bilan ajratilgan sonlar ketma-ketligi ko’rinishida yoziladi. Masalan: 192.168.0.1
IPv6: IPv6 manzillari 128 bitdan iborat bo’lgan raqamlardan iborat. Ular 8 ta bo’sh joy bilan ajratilgan sonlar va harflar ketma-ketligi ko’rinishida yoziladi. Masalan: 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334
IPv4 va IPv6
Barcha IPv4 manzillarini foydalanishga ko’ra ikkita katta guruhga bo’lish mumkin
1.Local IP manzil
2.Global IP manzil
|
| |
Vintli va shurupli birikmalar

|
Vintli va shurupli birikmalar
|
bet | 36/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)
Vintli birikmalar. Mashina va mexanizmlardagi yirik bo‘lmagan detallarni vint yordamida biriktirishga amaliyotda ko‘p duch kelamiz. Vintli birikmada biriktiriluvchi detallardan biriga silindrik ochiq teshik, ikkinchisiga rezba ochiladi. Yarim yumaloq, silindrik, yashirin va yarim yashirin kallakli vintli birikmalarda biriktiriluvchi detalga vint erkin kirishi uchun GOST 12876-96 ga muvofiq maxsus o‘yiq va uning davomida 1,1×d o‘lchamda silindrik teshik ochiladi. Biriktiriluvchi detallarning ochilgan silndrik teshik va rezbalari mos ravishda o‘rnatiladi. So‘ngra vint silindrik teshikdan o‘tkazilib, rezba ochilgan detalga burab kiritiladi va vint kallagi rezbasiz detalni siqib vintli birikmani hosil bo‘ladi. Vintli birikmalarda mustahkamlanadigan detallarda vintning kallagiga moslashtirilgan chuqurchalar ishlanadi.
6.10-rasmda vintli birikmaning yaqqol tasviri, 6.11-rasmda esa vintli birikmaning ko‘rinishlari ko‘rsatilgan.
Vintli birikmalarni konstruksiyasi to‘liq ko‘rsatilgan (6.11-rasm, a) soddalashtirilgan (6.11-rasm, b) va shartli (6.11-rasm, c) ko‘rinishlarda tasvirlash mumkin. Yig‘ish chizmalarida vintli birikmalar soddalashtirib, rezbasi butun sterjen bo‘yicha chiziladi. Vint burab kiradigan rezbali teshikning oxirida 120° li konus chuqurcha va vint bilan mustahkamlanadigan detal orasidagi tirqish (zazor) ko‘rsatilmaydi. Sxematik chizmalarda birimaning shartli tasviri chiziladi.
Soddalashtirilgan va shartli tasvirlarida vintni otvyortka bilan burash uchun ochilgan ariqcha (shlitsa) toretsida yo‘g‘onlashtirilgan to‘g‘ri chiziq ko‘rinishida, shartli ravishda, 45° ga burib ko‘rsatiladi. Vint burab kiritiladigan detal teshigining tubidan vintgacha olti rezba qadami (6P)ga teng masofa qolishi kerak. Suningdek, vintlar biriktiriluvchi detaldagi uyasiga ikki-uch qadam (2-3P) qolguncha burab kiritiladi, ya’ni shpilka kabi oxirigacha burab kiritilmaydi.
a) b)
v) d)
6.10-rasm
6.11-rasm Vintli birikmalarni vint rezbasining d diametriga nisbatan taxminiy
o‘lchamlarda chizish mumkin. Vintning uzunligini L=l1+H1 orqali aniqlanadi. Bu yerda l1 - vint kiritiladigan rezbali chuqurcha, Hl - biriktiriladigan detal qalinligi. Vintlarning uzunligiga silindrik, yarim yumaloq kallagi hamda yarim yashirin
kallakli vintning shar (sfera) qismi kirmaydi. Yashirin kallakli vintning kallagi hamda yarim yashirin kallakli vintning kallagi shar qismisiz vint uzunligiga kiradi. O‘rnatish vintlari mashina va asboblarning ma’lum bir detallarini birini ikkinchisiga moslash (o‘rnatish) va mustahkamlash uchun ishlatiladi. O‘rnatish vintlarining yig‘ish chizmalaridagi konstruksiyasi to‘liq ko‘rsatilgan tasviri 6.12-
rasmda berilgan. O‘rnatish vintlarining kallagi va uchi turli shaklda qilib ishlanadi.
6.12-rasm
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
16.05.2024
Hajmi
0,7 Mb.
#237057
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
Xufyona bozor institutsional tizim sifatida

50
tafsirlashga va ular bilan xufyona, ya’ni davlatning ishtirokisiz almashishni tashkil
qilishga urinishi ko`rinishida amalga oshiriladi.
Xufyonalik – shaxslarning kundalik faoliyatni tashkil qilishda yozilgan
huquq (qonun) me’yorlaridan foydalanishdan bosh tortish va yozilmagan huquqqa,
ya’ni an’analar va urf-odatlarda qayd etilgan me’yorlarga va mulkchilik
huquqlarini almashish va himoyalash yuzasidan kelib chiqqan nizolarni hal
etishning huquq doirasidan chetga chiquvchi mexanizmlariga murojaat etishdan
iborat. Mulkchilik huquqlarini dastlabki tafsirlash jarayonida davlat uni eng
samarali mulkdorlarga bera olmaydigan, huquqlar bilan almashish esa yuqori
transaksiya xarajatlari tufayli mumkin bo`lmagan, taqiqlanadigan darajadagi tang
vaziyatdan chiqish yo`li huddi shu tariqa topiladi.
Mulkchilik huquqlarining oshkora va xufyona tizimlari amalga oshirilishiga
ko`plab misollar mavjud. Buyruqbozlik iqtisodiyotida, qonunda mustahkamlangan
«mulkchilikning umumxalq xususiyati»ga qaramasdan, asosiy huquqlar ham
Xufyona iqtisodiyot faoliyatining oqibatlari

56
yumshatish imkonini beradi. Tangik davrlarida xufyona sektor mehnatga haq
to`lash darajasining pasayishi hisobidan bandlikni avvalgi darajada saqlab turishga
qodir: xufyona korxona faoliyat ko`rsatishining asosida ijtimoiy (oilaviy-
qarindoshchilik, urug`chilik, milliy) aloqalarni qayta tiklash yotadi. Bunday qayta
tiklash mantiqiga muvofiq ishdan bo`shatishga yo`l qo`yish – ijtimoiy aloqalarning
buzilishi demakdir. Ushbu vaziyatning paradoksalligi shundan iboratki, neoklassik
muvazanatga erishish o`z parametrlariga ko`ra neoklassik bozordan g`oyat
uzoqlashgan bozorga bog`liq.
Ikkinchidan, xufyona sektorning mavjud bo`lishi oshkora bozorga kirish
xarajatlari yuqori bo`lganligi tufayli unga talab bo`lmay qolgan tadbirkorlik
salohiyatini amalga oshirish imkonini beradi. Fakt shundan iboratki, Peruda
oshkora tizim xufyona va hatto oshkora tadbirkorlarning ham katta energiyasi va
iqtidoridan hech qachon foydalanish imkonini bermagan. Masalan, Limada ko`cha
savdogarlari foydalanadigan sotuv strategiyalari yuqori xarajatlar asosida
marketing va narxni shakllantirishning eng yaxshi namunalariga savdo
korxonalarining siyosatiga qaraganda juda yaqin.
Shunga qaramay, iqtisodiyotning oshkora va xufyona sektorlarining parallel
ravishda mavjud bo`lishi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’sir ham
ko`rsatadi. Xufyona sektorda texnika bilan qayta jihozlashning foydasizligi tufayli
texnik taraqqiyot to`xtab qoladi va umuman mehnat unumdorligi pasayadi.
Investitsiya manbalarining chegaralanligi (faqat u yoki bu ijtimoiy tuzilma ichidagi
mavjud resurslar investitsiya qilinadi) va mazkur ijtimoiy tuzilmalarga nisbaan
tashqi sarmoyadorlarning mavjud emasligi sababli investitsiyalarning hajmi ham
kamayadi. Oshkora iqtisodiyotda qolgan iqtisodiy sub’ektlarga soliq yuki
ko`payadi: davlat tomonidan ko`rsatiladigan xizmatlar xarajatlari kam sonli soliq
to`lovchilarga taqsimlanadi. Ushbu vaziyat ikkilanib yurganlarni ham xufyona
sektorga o`tishga undaydi - qonunga bo`ysunish narxi cheksiz yuqori bo`ladi.
Buning natijasida oshkora sektor kollansi yuzaga keladi – unda faqat eng yirik
korxonalar qoladi, chunki ular shunchaki to`liq «soyaga» keta olishmaydi. Bundan
tashqari, xufyona iqtisodiyotning mavjud bo`lishi izchil makroiqtisodiy siyosatni
amalga oshirish bo`yicha har qanday chora-tadbirlarni samarasiz qiladi: u g`oyat
noadekvat indikatorlar va makroiqtisodiy ko`rsatkichlar asosida quriladi. Yuqorida
aytilganlar pul-kredit siyosatlariga nisbatan juda muhim, chunki naqd pullarning
xufyona aylanmasi markaziy bank nazorati ostida bo`lmaydi.
Yangi mavzu bayoni - Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida...

|
Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida ishlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana
|
bet | 2/3 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #138426 |
Bog'liq 9 sinf chizmachilik fanidan qirqim tuYangi mavzu bayoni: Qirqim turlari
(O`qituvchi yangi mavzuni tushuntirish davomida, Microsoft Office dasturlar to`plamining Power Point dasturida tayyorlangan slayd, audio va video vositalaridan foydalangan holda mavzu bayon etiladi. Quyida dars davomida namoyish etiladigan slayddagi rasmlardan namunalar namoyish etiladi.)
Qirqimlar buyumlarning ichki tuilishini aniqlash maqsadida qo`llaniladi. Qirqimlar kesimlardan bajarilishi bilan farq qiladi. Kesimda faqatgina kesuvchi tekislik kesib o`tgan joy tasvirlanadi, qirqimda esa kesuvchi tekislik kesib o`tgan joy va uning orqasidagi tasviri qo`shib bajarriladi. Buyumni xayolan tekislik bilan kesganda kesuvchi tekislik kesib o`tgan joy va uning orqasidag tasviri qirqim deb ataladi. Qirqimlar ikki turga bo`linadi:
Oddiy qirqimlar. Bitta kesuvchi tekislik bilan kesib bajarilgan qirqimlar oddiy qirqimlar deb ataladi.
Murakkab qirqimlar. Ikki va undan ortiq kesuvchi tekislik bilan kesib bajarilgan qirqimlar murakkab qirqimlar deb ataladi.
Oddiy qirqim
Murakkab qirqim
Shtrixlash qonun qoidalari.
Ko`rinishlarda qirqim hosil qilish uchun kesuvchi tekislik orqali kesilgan joylar fikran avval bosh, so`ngra boshqa ko`rinishlarda aniqlanadi. Qirqimga tushgan yuzalar kesim kabi 45 gradus qiyalikda shtrixlanadi. Qirqimga tushgan yupqa devorlar va g`ildirak kegaylar shtrixlanmasdan chiziladi. Qalinligi 2mm dan kam bo`lgan yuzalar bo`yab qo`yilishiga ruxsat etiladi. Qirqimlarni belgilash kesim chizig`i, yo`nalishni ko`rsatuvchi strelkalar va lotin alifbosining bosh harflari yordamida qoyiladi. Bunda kesim chiziq va strelkaning uzunligi chizmaning katta kichikligiga qarab 8mm dan 20 mm gacha kattalikda olinadi.
Chizma talqin.
Quyidagi chizmalarni diqqat bilan kuzating va qirqim turlarini aniqlang. Oddiy qirqimlarga (+) ishorasini va murakkab qirqimlarga (-) ishorasini qo`ying va og`zaki izohlab bering.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida ishlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana
|
Test  
1 - Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida ishlagan...

|
Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida ishlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana
|
bet | 3/3 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #138426 |
Bog'liq 9 sinf chizmachilik fanidan qirqim tuTest
1. Buyumni xayolan tekislik bilan kesganda kesuvchi tekislik kesib o`tgan joy va uning orqasidag tasviri nima deyiladi?
A. Kesim
B. Qirqim
C. Rasm
D. Eskiz
2. Ikki va undan ortiq kesuvchi tekislik bilan kesib bajarilgan qirqimlar nima deb ataladi?
A. Qirqimlar
B. Oddiy qirqimlar
C. Murakkab qirqimlar
D. Kesim
3. Bitta kesuvchi tekislik bilan kesib bajarilgan qirqimlar nima deb ataladi?
A. Qirqimlar
B. Oddiy qirqimlar
C. Murakkab qirqimlar
D. Kesim
4. Kesim bilan qirqimning farqi?
A. Kesimda kesilgan yuza shtrixlanmaydi
B. Qirqimda kesilgan yuza shtrixlanmaydi
C. Farqi yo`q
D. Kesimda faqatgina kesilgan joy chiziladi qirqimda esa, kesilgan joy va uning orqasidagi qismi ham chiziladi.
5. Shtrixlash chiziqlari necha gradus qiyalikda chiziladi?
A. 45
B. 90
C. 180
D. 120
6. Buyum konturi shtrixlash chiziqlariga parallel kelib qolganda?
A. Shtrixlash chiziqlari 180 gradusda chiziladi.
B. Shtrixlash chiziqlari 45 gradusda chiziladi.
C. Shtrixlash chiziqlari 75gradusda chiziladi.
D. Shtrixlash chiziqlari 30,60 gradusda chiziladi.
7. Qirqimlar necha turga bo`linadi?
A. 2
B. 4
C. 3
D. 5
8. Buyumlarning ichki tuzilishini aniqlash maqsadida ...tatbiq etiladi?
A. Ko`rinish
B. Qirqim
C. Mahalliy ko`rinish
D. Proyeksiya
9. Kesim chizig`ining uzunligi qancha?
A. 2-8 mm
B. 5-10 mm
C. 8-20 mm
D. 5-30 mm
10. Yo`nalishni ko`rsatuvchi strelkaning uzunligi qancha?
A. 2-8 mm
B. 8-20 mm
C. 5-10 mm
D. 5-30 mm
Uyga vazifa: 7.4-chizmaning B va C hizmasini chizish. Berilgan ikki proyeksiyaning uchinchi ko`rinishi topiladi va qirqim talab qilgan ko`rinishiga qirqim bajariladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Olmaliq shahar Egamova Dilbar Dinarovnaning 9-sinf chizmachilik fanidan “Qirqim turlari” mavzusida ishlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana
|
ta’minlangan, har uch oiladan biri shaxsiy yengil avtomobilga ega, aholi

|
ta’minlangan, har uch oiladan biri shaxsiy yengil avtomobilga ega, aholiBog'liq institutsional iqtisodiyot 1 1 1ta’minlangan, har uch oiladan biri shaxsiy yengil avtomobilga ega, aholi
iste’mol mahsulotlari bilan yetarli darajada ta’minlanmoqda.
O‘tkazilgan so‘rovlarga ko‘ra, ayni paytda mamlakatimiz aholisining 50
foizga yaqini o‘zini o‘rta toifaga mansub deb biladi. Holbuki, 2000-yilda atigi
24 foiz aholi o‘zini shu toifaga mansub deb bilar edi.
Shuni unutmaslik kerakki, o‘rta sinf ulushining yuqoriligi fuqarolik
jamiyatini shakllantirishning zamini va asosi, davlatning barqarorligi va
mustahkamligining, odamlarning o‘z kelajagiga bo‘lgan ishonchining muhim
omili sifatida qabul qilinadi.
O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar muvaffaqiyati, aholi
turmush darajasi va hayot sifatini oshirish bo‘yicha erishilgan yutuqlar
yetakchi xalqaro tashkilotlar hamda ekspertlar hamjamiyati tomonidan keng
e’tirof etilib, xolisona baholanmoqda.
2012-yilda Buyuk Britaniyaning xalqaro miqyosda tan olingan Legatum
instituti o‘zining Farovonlik va rivojlanish indeksida O‘zbekistonni dunyo
mamlakatlari orasida haqli ravishda 64-o‘ringa kiritgani e’tiborga loyiqdir.
Ijtimoiy farovonlik, jumladan, umr ko‘rish davomiyligi, oilalarning
tinchligi va osoyishtaligi, ishsizlik darajasining pastligi, ijtimoiy
infratuzilmadan foydalanish darajasi bo‘yicha ham O‘zbekiston jahon
hamjamiyatida o‘zgalar havas qiladigan o‘rinni mustahkam egallab turibdi.
Hech shubhasiz, xalqimizning tinimsiz mehnati, mardligi va matonati
evaziga qo‘lga kiritgan bunday yutuqlardan va marralardan har qaysimiz
g‘ururlanib, boshimizni baland ko‘tarib yashashga haqlimiz.
*
5-BOB. XUFYONA IQTISODIYOT
5.1. Qonunga bo`ysunish bahosi
5.2. Xufyona iqtisodiyot tarkibi
5.3. Xufyona iqtisodiyot faoliyatining oqibatlari
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi KafedraBog'liq Fakultet Kompyuter injiniringi Kafedra Kompyuter tizimlari “ P
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
Fakultet:
Kompyuter injiniringi
Kafedra:
Kompyuter tizimlari
“ Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash ” fanidan
Kurs ishi.
Mavzu:
Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va buyruqlarni
amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari. Murakkab ifodani
ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va
dasturini yaratish.
Guruh:
212-13
Bajardi:
Ashuraliyev H.
Abdiyev M.
Rahbar:
____________________
Himoya qilindi:
________ (sana)
__________
(baho)
__________
(imzo)
__________
(imzo)
__________
(imzo)
2
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Fakultet:
KI
Kafedra:
Kompyuter tizimlari.
Yo`nalish (Mutaxasislik):
Kompyuter injiniringi.
Tasdiqlayman
Kafedra mudiri______________________
<<______>> ______________ 2016 yil
Kurs ishiga
Topshiriq: Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va buyruqlarni
amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari. Murakkab ifodani
ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va
dasturini yaratish.
1)
Kurs bo`yicha
2)
212-13 guruh talabalari
Ashuraliyev H. “Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va
buyruqlarni amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning o’rni va vazifalari
(2 – 18 bet) ”
Abdiyev M. “Murakkab ifodani ketma – ket va parallel hisoblash
chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va dasturini yaratish(19 – 27 bet )”
3)
Rahbar:_________________________
4)
Kurs ishi mavzusi: Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va
buyruqlarni amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari.
Murakkab ifodani ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida)
ishlab chiqish va dasturini yaratish.
Topshiriq berilgan sana: ________
3
Mundarija:
KIRISH
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra - bet 9

18
1.3 OpenMP paketlarining ishlash prinsipi
OpenMP API (Application Program Interface) bu o’zida umumiy xotirali
parallelashgan C, C++ va Fortran dasturlari uchun komplyator diektivalarini,
kutubxonalarni va o’zgaruvchilar tavsifini jamlangan paket hisoblanadi.
C, C++ va Fortran tillarida direktivalar bitta dasturda bir nechta ma’lumotlar
(SPMD-single program multiple data) tuzilmasi, vazifalar tuzilmasi, qurilma
tuzilmasi, ish almashish tuzilmasi va moslashtirish tuzilmasini umumiy xotiraga
o’zlashtirib beradi. Vazifasi ishlash vaqtini nazorat qilish, kutubxona va
o’zgaruvchilar bilan ta’minlab berishdir.
OpenMP ning asosiy komponentalari
1-jadval.
Direktivalar
O’zgaruvchan muhit
Ishlash vaqti muhiti
Parallel maydon
Oqimlar soni
Oqimlar soni
Ishni taqsimlash
Jadvallar
Oqimlar ID
Moslashtirish
O’zgaruvchan
oqimlarni tartibga solish
O’zgaruvchan
oqimlarni tartibga solish
Ma’lumotlar ko’lami
sifatlari(private,
firstprivate, lastprivate,
shared, reduction)
Parallelashtirishni qurish
Parallelashtirishni qurish
Umumlashtirish
Vaqtni hisoblash
Bloklash uchun API
OpenMP paketining kamchiliklari.
OpenMP API yagona foydalanuvchi uchun mo’ljallangan. OpenMP dasturga
bog’liq bo’lgan ma’lumotlar bog’liqligini, ma’lumotlar qarama-qarshiligini,
muammoli holatlarni tekshirishni talab qilmaydi. Shu bilan birgalikda dasturdagi
kodlar ketma-ketligini xam tekshirishni talab qilmaydi. Dasturchilar OpenMP API
to’g’ri foydalanib dastur tuzishlari kerak. OpenMP API faqatgina murojaat
qilgandan keyingina ishlaydi.
I.NAZARIY QISM - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

5
I.NAZARIY QISM
1.1 Microsoft Visual Studio haqida
Microsoft korporatsiyasi o’zining oynalar bilan ishlovchi va dunyoda eng
ko’p tarqalgan va juda ham ko’p foydalanuvchilar tomonidan ma’qullangan
operatsion tizimi Windows uchun ishlab chiqqan Visual Studio (VS) muhiti ham
faqatgina oynalar orqaligina ishlaydi. Unda mavjud barcha dastrulash tillari
oynalarga bo’lingan va shu oynalar yordamida bir biriga bog’langan. VS
yuklash
uchun
пуск->program->Microsoft Visual Studio->Microsoft Visual Studio
ketma ketligini bajarish kerak.VS yuklanganda odatda quyidagi ko’rinishda
bo’ladi. Birinchi navbatda,VS yuklanganda Start Page muloqot oynasi ochiladi.
1-rasm. MS Visual Studio muloqot oynasi.
2-rasm. Bosh sahifa oynasi
6
1.Recent Projects
– avval ishlangan loyihalardan 6 tasi ekranda ko’rsatilgan
bo’ladi, ularni ustiga sichqonchaning chap tugmasini ikki marotaba bosish orqali
ishga tushirish mumkin, shu bo’limning pastki qismida Open: Projects va Create:
Projects bandlari bo’lib, open bandi orqali xotirada mavjud bo’lgan loyihani qayta
ochish imkonini beradi, create bandi orqali esa yangi loyiha yaratish mumkin.
2. Getting started
– loyiha yaratish va shu muhit haqida ma’lumot olish
imkonini beradi;
3. Visual Studio Headlines
– bu bo’limda sizning shu muhitda
ishlayotganingiz uchun uning mualliflari tomonidan
bildirilgan minnatdorligi
ko’rsatilgan;
4. Visual Studio Developer News
– bu asosiy
qismda VS ustida qanday
o’zgarishlar olib borilayotgani yoki olib borilgani haqida ma’lumot beradi.
Endi biz yangi foydalanuvchi bo’lganimiz uchun bu muloqot oynasini
yopib, yangi oyna ochamiz. Buning uchun biz menyular
paneli bilan tanishish
kerak.
Sadinov Mirjalol Kiberxavfsizdan bajargan ishi 7-amaliy ish Xavfsiz wi-fi simsiz tarmog’ini qurish

Sadinov Mirjalol Kiberxavfsizdan bajargan ishi 7-amaliy ish Xavfsiz wi-fi simsiz tarmog’ini qurish
Download
453,3 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
26.12.2023
Hajmi
453,3 Kb.
#128515
Download
453,3 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sadinov Mirjalol Kiberxavfsizdan bajargan ishi 7-amaliy ish Xavfsiz wi-fi simsiz tarmog’ini qurish
Download
453,3 Kb.
Matnni ko'rish
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra - bet 2

4
Kirish
Kundalik hayotimizda, ofisda turli
ilovalardan foydalanganimizda, ta’lim
sohasida, ishlab chiqarish sohalarini boshqarishda, turli o‘yinlar o‘ynaganda biz
personal kompyuterlardan foydalanamiz. Bularning barchasida kompyuterlardan
foydalanish o‘ta qulay va osondek tuyiladi. Ammo, juda murakkab va qiyin masala
va vazifalarni yechishda buning aksi bo‘ladi.
Keng foydalanishga
bu atama birinchi kompyuterlar, berilgan masalani
kerakli paytda yecha olishmagan, paydo bo‘lishi bilan kirib kelgan. Bir kompyuter
berilgan vazifani bajara olmasa unda ko‘pgina kompyuterlarni bir paytda bir
vazifani bajarishga undash g‘oyasi tug‘ilgan. G‘oya
juda foydali edi, ammo
birinchi kompyuterlar juda ham haybatli, noqulay va texnologik jihatdan
birlashtirish imkoniyatini bermas edi. Keyinchalik texnologiyani rivojlanishi bilan
bu imkoniyatlar amalga oshirila boshladi.
Ushbu kurs ishining maqsadi Parallellashtirish
texnologiyalari asosida
Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash fani kesimida murakkab ifodani
parallel va ketma – ket hisoblash va hisoblash chizmasi graflar yordamida ishlab
chiqish va dasturini ishlab chiqish. Kurs ishini bajarish
uchun quyidagi vazifalar
qo‘yildi:
·
Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va buyruqlarni
amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalarini o’rganish;
·
Murakkab ifodani ketma-ket va parallel
hisoblashni graflar
yordamida tushuntirish;
·
Parallellashtirish texnologiyasida qo’llagan holda murakkab ifodani
ketma-ket va parallel hisoblashn dasturiy ta’minotini yaratish;
Menyular paneli bilan ishlash - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

7
- save All
– barcha dasturlarni saqlash
- export Template
– dasturni arxivlash
- page Setup
– sahifa sozlamasini o’zgartirish
- print
– chop etish
- recent files
– fayllarni qayta ochish
-
recent Projects
– loyihalarni qayta ochish
- Visual Studio
dan chiqish
2. Edit
- undo
– bajarilgan amallarni bir
marotaba bekor qilish;
- redo
– oxirgi bekor qilingan amalni qaytarish;
- undo Last Global Action
– barcha qilingan amallarni bekor qilish;
- redo Last Global Action
– bekor qilingan barcha
amallarni qaytarish;
- cut
– belgilangan qismni yoki komponentni qirqib, xotirada saqlab turish;
-
copy
– belgilangan qism yoki komponentaning nusxasini xotirada saqlab
turish;
- paste
– xotiraga qirqib yoki nusxalab olingan
qism yoki komponentni
belgilangan yoki ko’rsatilgan joyga qo’yish
-
select All
– barcha qismlarni belgilab olish;
- Find and Replace
– ma’lum qism yoki komponentani butun muhit bo’ylab
qidiradi va o’zgartiradi
3.View
- open
– Joriy dasturni ochib beradi;
Refactor - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

10
6. Debug
- windows
– Breakpoints,Output, Immedite Windows bandlarni o’z
ichiga olgan
bo’lib, bu oynalar yordamida ishlash imkonini beradi;
- start Debugging
– Joriy loyihani komplyatsiya qilib, ishga tushiradi;
-start Without Debugging
– Dasturni komplyatsiya qilib,
bir necha
komponentalarni birgalikda ishga tushiradi;
- new Breakpoints
- Yangi to’xtash nuqtalarini hosil qiladi.Bunda
hosil
bo’lgan nuqtalarni Shift+F5 tugmasi orqali bekor qilish mumkin;
-Delete All Breakpoints
– Barcha qo’yilgan to’xtash
nuqtalarini bekor
qilish uchun ishlatiladi.
7. Data
-
Show Data Sources
– Shu loyiha bilan bog’langan barcha ma’lumotlar
bazalarini ko’rsatib beradi;
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra - bet 8

17
Ssh
5-rasm. MPP tizimining strukturasi.
Yuqoridagi ikkala sinf kompyuterlari ko’p hollarda ishchi sinf kompyuteri
mikroprotsessorlari yordamida quriladi.
Hisoblash klasteri va hisoblash tarmog’i
Hisoblash klasteri kommunikatsion muhit bilan bog’langan, ko’plab
tugunlardan tashkil topgan tizim sanaladi. Bunda tugunlar lokal yoki global
tarmoqdagi kompyuter vazifasini bajaradi. Har bir tugun lokal xotiraga ega biroq
umumiy operativ xotira mavjud emas. Klaster tarkibida turli xil unumdorlikdagi va
har xil arxitektura asosida qurilgan tugunlar bo’ladi. Agar tugunlar unumdorligi va
arxitekturasi bir xil bo’lsa bunday klasterlar bir jinsli deyiladi, aks holda esa har xil
jinsli klasterlar deyiladi. Klasterlarning arxitekturasi MPP superkompyuterlar
arxitekturasiga o’xshash bo’ladi.
II Amaliy qism - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

21
Xulosa
Barcha yirik kompyuterlar va murakkab masalalar kabi iboralar bilan har
doim “parallel” so‘zi hamnafas bo‘lib kelgan: parallel kompyuterlar, parallel
hisoblash tizimi, parallel dasturlash tillari va h.k.
Keng foydalanishga bu atama birinchi kompyuterlar berilgan masalani
kerakli paytda yecha olishmagani paydo bo‘lishi bilan kirib kelgan. Bir kompyuter
berilgan vazifani bajara olmasa, unda ko‘pgina kompyuterlarni bir paytda bir
vazifani bajarishga undash g‘oyasi tug‘ilgan. G‘oya juda foydali edi, ammo
birinchi kompyuterlar juda ham haybatli, noqulay va texnologik jihatdan
birlashtirish imkoniyatini bermas edi. Keyinchalik texnologiyani rivojlanishi bilan
bu imkoniyatlar amalga oshirila boshlandi.
Ushbu kurs ishini yaratish jarayonida parallellashtirish bo’yicha bir qancha
bilimlarini o’zlashtirildi. Kurs ishini tayyorlash davomida quyidagilar bajarildi va
ular haqida bilimlarga ega bo’lindi:
-
Visual Studio muhiti haqida ma’lumotlarga ega bo’lindi;
-
Kompyuterni mutaxassis sifatida o’rganiladi;
-
Parallel hisoblash tizimlari va ularning strukturasi ko’rildi;
-
Parallel hisoblashni amalga oshiradigan paket (OpenMP) bilan tanishildi;
-
Murakkab ifodalarni parallel hisoblash grafini ishlab chiqish o’rganildi;
-
Visual Studio muhitida murakkab ifodani parallel va ketma – ket hisoblash
dasturiy ta’minoti yaratildi;
Lokal IP manzillar - Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining tarmoq protokollari

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining tarmoq protokollari
|
bet | 3/5 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #264343 |
Bog'liq 20-mavzuLokal IP manzillar – 192.168.0.1 yoki 10.0.0.1 kabi manzillarni o’z ichiga oladi. Bu manzillar lokal tarmoqdagi qurilmalar orasida unikal bo’lib, global internetga bog’lanishda foydalanilmaydi. Lokal IP manzillar, tarmoqdagi qurilmalar o’rtasidagi aloqalarni ta’minlash uchun ishlatiladi.
Global IP manzillar – bu internetga bog’langan qurilma yoki tarmoq uchun unikal identifikator hisoblanadi.IPv4 protokoli bo’yicha global IP manzillar, 4 ta bo’sh joy bilan ajratilgan sonlar ketma-ketligi sifatida yoziladi. Misol uchun: 203.0.113.10.
Qurilma internetga ulanganda unga internet provayder (IPS) tomonidan berilgan global IP mazildan foydalanadi.Qurilma bir vaqtning o’zida ham local xam global IP manzillariga ega bo’lib turishi mumkin.
Local va Global ip manzillar
IP-manzilni aniqlash
Global ya’ni internet provayder bergan ip manzilni bilish uchun:
https://whatismyipaddress.com/
Local IP manzilni bilish uchun:
Agar siz Linux yoki MacOS dan foydalanayotgan bo’lsangiz, terminalni ochib, quyidagi komandani kiritishingiz mumkin.
ifconfig
Windows mashinasi uchun cmd qora oynani yoki powershell ni ochib, quyidagi komandani kiriting
ipconfig /all
MAC (Media Access Control) manzili – Tarmoq interfeyslari tomonidan ishlatiladigan unikal identifikator bo’lib, har bir tarmoq qurilmasiga berilgan unikal ma’lumotlardan biridir.
MAC manzillari tarmoq interfeyslari tomonidan foydalaniladigan Ethernet, Wi-Fi va boshqa tarmoq protokollarida foydalaniladi. Ular tarmoqdagi qurilmalarning ma’lumotlarini yo’nalishlarga yo’naltirish va tarmoqdagi qurilmalar orasidagi ma’lumot almashish jarayonida foydalaniladi
Mac address
Ruter (Router): Oddiy qilib aytadigan bo’lsak tarmoqdagi kompyuterlarni internetga ulash va o’za paketlar almashishiga imkon beruvchi tarmoq qurilmasi.
Switch – lokal tarmoqlarda tizimlarni bog’lash va ma’lumot almashishni bajarish uchun ishlatiluvchi qurilma hisoblanadi. U tarmoq paketlarini qabul qiladi va ularni maqsadga muvofiq portga yo’naltiradi.
Paket – bu tarmoq orqali uzatiladigan ma’lumotlar birligi. Paketlarda jo’natuvchi, qabul qiluvchi, jo’natish tartibi va ma’lumotlarni etkazib berish va qayta ishlash uchun zarur bo’lgan boshqa ma’lumotlar mavjud.
Protokol – Tarmoqda ma’lumotlar formatini, ularni almashish va qayta ishlashni belgilaydigan, shuningdek kompyuter tarmog’idagi turli xil qurilmalar o’rtasida o’zaro aloqani ta’minlaydigan qoidalar va protseduralar to’plami.
|
| |
TCP/IP protokoli - Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining tarmoq protokollari

|
Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining tarmoq protokollari
|
bet | 4/5 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #264343 |
Bog'liq 20-mavzuTCP/IP protokoli – IP protokoliga asoslangan tarmoqlar orqali ma’lumotlarni uzatish uchun foydalaniladigan protokollar to’plamidir. TCP protokoli ma’lumotlarning ishonchli uzatilishini ta’minlaydi IP protokoli paketlarni marshrutlash uchun ya’ni paketlar qayerdan va qayerga borishiga javobgardir.
UDP (User Datagram Protocol) – tarmoq protokoli, tarmoqdagi ma’lumot almashish uchun ishlatiladigan bir transport protokolidir. UDP IP (Internet Protocol) bilan birgalikda ishlatiladi va ma’lumotlarni paketlarga bo’lib almashishni ta’minlaydi.
OSI (Open Systems Interconnection) – modeli, tarmoq kommunikatsiyasi va tizimlarining qurilishi va ishlab chiqarilishini tushuntiruvchi standart yaratish modelidir. Uning asosiy maqsadi, turli tarmoq protokollari va tizimlarining tariflashini, ta’rifi va ulanishini tashkil qilishdir.
OSI modeli bir-biriga bog’liq va bir-birini to’liqlaydigan 7 ta qatlamdan iboratdir. Har bir qatlam, tarmoq kommunikatsiyasining maqsad va vazifalarini bajarish uchun kerakli protokollarni amalga oshiradi.Quyidagi 7 ta qatlamdan iborat:
1.Fizik qatlam (Physical Layer)
2.Ulanish qatlami (Data Link Layer)
3.Tarmoq bo’limi (Network Layer)
4.Transport qatlami (Transport Layer)
5.Sessiya qatlami (Session Layer)
6.Taqdimot qatlami (Presentation Layer)
7.Ilova qatlami (Application Layer)
OSI modeli mavzusi katta mavzu hisoblanadi biz shunchaki qisqacha ma’lumot berdik.Balki keyingi darslarda bu mavzuga yana kengroq tuxtalarmiz ko’ramiz.
Firewall – Tarmoqda xavfsizlikni ta’minlash uchun ishlatiladigan dasturiy ta’minot yoki qurilma bo’lib, tarmoq trafikini nazorat qiladi va himoya qiladi. Uning asosiy vazifalari tarmoq xavfsizligini ta’minlash, zararli va noaniq ma’lumotlar bilan kirishlarni chegaralash va tarmoq resurslarini himoya qilishdir.
VLAN (Virtual Local Area Network) -Tarmoqni bir nechta virtual tarmoqlarga bo’lish usuli.Bitta VLAN-ga tegishli qurilmalar, ular turli xil routerlarga ulangan bo’lsa ham xuddiki bitta ular bitta tarmoqga ulangan kabi ma’lumot almashishi mumkin.
|
| |
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash

Yangi o’quv materialini mustaxkamlash
Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish
8-Mavzu: Gaz taqsimlash mexanizmining tuzilishi, Ishlashi va konstruktiv xususiyatlari Reja. 1.Gaz taqsimlash mexanizmining vazifasi 2.Gaz taqsimlash mexanizmining tuzilishi 3.Gaz taqsimlash mexanizmining ishlash uslubi Gaz taqsimlash mehanizmi silindrga so’rish taktida yonuvchi aralashma (karbyuratorli va gazli dvigatellarda) yoki havo (dizellarda) kiritish, siqish va ish taktlarida esa silindrni tashqi muhitdan cheklab qo’yish hamda chiqarish taktida ishlatilgan gazlarni tashqi muhitga chiqarib yuborish uchun xizmat qiladi. Avtomobil dvigatellariga asosan klapanli gaz taqsimlash mexanizmi o’rnatiladi. To’rt taktli avtomobil dvigatellarida klapanlari pastda (silindr blokining yon tomonida) yoki yoqorida (silindr kallagida) joylashgan gaz taqsimlash mexanizm turlari ishlatiladi. Klapanlari pastda joylashgan gaz taqsimlash mexanizmining asosiy konstruktiv xususiyatlari silindrlar blokida joylashganligidadir. Klapanlari yuqorida joylashgan gaz taqsimlash mexanizmida esa klapanlar silindrlar kallagida bo’ladi. Yonuvchi aralashma yoki havoni silindrga uzatib beruvchi klapanlar kirituvchi, ishlatilgan gazlarni silindrdan tashqariga chiqaruvchilari esa chiqaruvchi klapanlar deyiladi. Har bir silindrda asosan, bitta kiritish va bita chiqarish klapani bo’lib, taqsimlash valining mushtchalari soni shu klapanlarsoniga teng bo’ladi. Masalan, to’rt silindrli dvigatelda 8 ta, olti silindrli dvigatelda esa 12 ta klapan bor. To’rt taktli dvigatelning ish tsikli davomida uning tirsakli vali ikki marta aylanganda har bir klapan bir martadan ochilishi lozim. Demak, tirsakli val ikki marta aylanganda dvigatelning taqsimlash vali bir marta aylanar ekan. Shuning uchun ular orasidagi uzatmalar soni 1G’2 ga teng. Download 0,54 Mb.
|
-
open With - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra
Fakultet Kompyuter injiniringi Kafedra Kompyuter tizimlari “ P
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent axborot texnologiyalari universiteti fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra
|
Klapanlari yuqorida joylashgan gaz taqsimlash mexanizmi

Klapanlari yuqorida joylashgan gaz taqsimlash mexanizmi:
Dizel va ko’pchilik karbyuratorli dvigatellarda (GAZ-24, ZMZ-53,ZIL-130, KamAZ-740 va xokozo) ishlatiladi. Bunda klapanlar
|
Silindrlar kallagida joylashgan bo’lib, yonish bo’linmasi ixcham,siqish darajasi va to’ldirish koeffitsienti katta bo’ladi. Bu omillar avtomobil’ dvigatelining quvvatini va tejamkorligini oshiradi. Ushbu gaz taqsimlash mexanizmi quyidagi detallardan tashkil topgan: taqsimlash vali bilan uning shesternyasi, koromislolar bilan uning o’qi , klapanlar maxkamlovchi detallar bilan klapan prujinalari va yo’naltiruvchi vtulkalar. Bu mexanizm quyidagicha ishlaydi: taqsimlash vali 18 aylanganda uning mushtchasi turtkich 17-ga tiralib, uni shtanga 15 bilan birgalikda yuqoriga ko’tariladi.
|
Harakat shtanga orqali, koromislov 11 ning ketingi uchiga burab kiritilgan bolt 13 ga o’tadi va koromislov o’z o’qi atrofida buriladi Burilish natijasida ikkiyelkali koromisloning bir uchi klapan 6 o’zagining tup qismiga tegadi va uni pastga itaradi, klapan prijinasi 10 siqiladi, natijada klapan kallaga o’z o’rindig’i egar 5 dan siljiydi va yangi zaryad (yonilg’i aralashmasi yoki xavo) keladigan yoki ishlatilgan gazlar chiqib ketadigan teshik ochiladi. Klapan to’la ochilgan payt turtkichning tubi mushtchaning eng yuqorigi qismida turgan xolatiga to’g’ri keladi. Taqsimlash vali burilgan sari turtkich 17 mushtchani do’ng qismidan chetga chiqad iva shtanga bilan birgalikda pastga siljiydi. Klapan esa prujina 10 tasirida tepaga siljiydi va tubi bilan koromislo 11 ning oldingi uchiga qattiq tiraladi, natijada koromislo o’z o’qi 14 atrofida buriladi. Demak klapan purjina ta’sirida avvalgi vaziyatini egalladi, ya’niy uning kallagi o’z o’rindig’ida jips o’tiradi. Taqsimlash vali yana aylanishi natijasida mushtchasining do’ng qismi yuqoriga xolatiga keladi va harakat mushtcha – turtkich –shtanga – koromislo detallari orqali klapanga uzatiladi da klapan yana o’z o’rindig’idan pastga siljiydi. So’ngra harakat teskeri yo’nalishda davom etadi va klapan yopiladi. Zamonaviy VAZ va «Moskvich» tukumidagi avtomobil dvigatellarida taqsimlash vali silindrlar blokining ustki qismiga joylashgan bo’lib, uning mustchalari koromisloga (VAZ-2103, «Moskvich»-2140) yoki turtkichga (VAZ-2108, VAZ-2109) bevosita ta’sir qiladi.
|
Gazlarning fizik xususiyatlari - 1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan...

|
1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan yoqilg‘i va moylar olish texnologiyalari
|
bet | 37/48 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 388,07 Kb. | | #148167 |
Bog'liq 1 mavzu Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorodGazlarning fizik xususiyatlari : Gazning holati uch parametr - bosim (r), temperatura (T) va solishtirma hajm (V) (yoki zichlik ) bilan tavsiflanadi. Parametrlar oralig’idagi bog’lanishlar gazning harakatlanishini ifodalaydi. Bularni aniqlash gaz sanoatida turli amaliy masalalarni hal etishda asosiy rol o’ynaydi.
Termodinamik hisoblashlarda standart sharoit sifatida t=00C, р=0,1 MPa qabul qilingan. Gaz sanoatida turli hisoblash ishlarida esa t=200C va р=0,1 MPa (GOST 2939-63) qabul qilingan.
Uglevodorod gazlarining zichligi va qovushqoqligi ularning asosiy xususiyatlari hisoblanadi.
Z i ch l i k () - odatda gazning nisbiy zichlik qiymati (havoga nisbatan) ishlatiladi. Gazning zichligi deganda bir xil bosim va temperaturada bir birlik hajmdagi (1 sm3, 1 m3) gaz massasining shunday sharoitdagi havo hajmi massasiga bo’lgan nisbati tushuniladi. Neft gazlarining zichligi 0,554 dan (metan uchun) 0,695 gacha va undan yuqori (geptan uchun) bo’lishi mumkin.
Qovushqoqlik - turli tezlikda bir-biriga nisbatan parallel siljiyotgan gazlarning ikki qati orasida hosil bo’ladigan ichki ishqalanish kuchi. Uglevodorod gazlarining qovushqoqligi juda kam. Quruq uglevodorod gazining qovushqoqligi 00C da 1310-6Pas, havoniki 1710-6Pas. Bosim past bo’lganda temperaturaning ko’tarilishi bilan havo va gazning qovushqoqligi ham o’zgaradi. Bosim 4 MPas gacha bo’lganda gazning qovushqoqligi kam o’zgaradi, undan yuqori bosimda esa ortib boradi. Metanning dinamik qovushqoqligi, MPas
Bosim va temperatura bir vaqtda oshirilganda gazning qovushqoqligi bir oz ortadi, ammo bosim 3 MPa dan yuqori bo’lganda temperaturaning ortishi gazning qovushqoqligini pasaytiradi. Odatda molekulyar massasi nisbatan yuqori bo’lgan gazlar katta qovushqoqlikka ega bo’ladi. SI sistemasida dinamik qovushqoqlikning o’lchov birligi sifatida shunday muhitning qovushqoqligi qabul qilinganki, bu muhitda qatlamning 1 m2 maydoniga 1 s-1(Ns/m2) yoki 0,1 Pas gradient tezligiga teng bo’lgan 1 N ishqalanish kuchi ta’sir etadi. Neft gazining dinamik qovushqoqligi unchalik yuqori bo’lmaydi va temperaturaning ko’tarilishi bilan u ham ortadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan yoqilg‘i va moylar olish texnologiyalari
|
Neftni stabillash - 1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan yoqilg‘i va...

|
1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan yoqilg‘i va moylar olish texnologiyalari
|
bet | 30/48 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 388,07 Kb. | | #148167 |
Bog'liq 1 mavzu Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod Neftni stabillash
Neft tarkibida uglevodorodlarning butan propanli, qisman pentanli fraksiyalari bo'ladi. Neftni tashish va saqlashda eng zarur uglevodorodlarning yoʻqolishini kamaytirish, neftni haydash qurilmasiga kelayotgan neft bug'lari bosimini bir xil tutib turish uchun bu fraksiyalar ketkaziladi. Bu ish suvsizlantirish va tuzsizlantirish qurilmalari bilan birga qurilgan kompleks yoki maxsus qurilmalarda bajariladi. Stabillash natijasida ajratib olingan propanbutan fraksiyasi neft-kimyo sanoati uchun muhim xom ashyo hisoblanadi.
Neft idishga quyilib qizdirilganda, uning harorati ko'tariladi va bir qismi hatto 30—40°C dayoq bugʻlanib havoga koʻtarila boshlaydi. Nisbatan past temperaturalarda bugʻlangan uglevodorodlar neftning yengil qismi (fraksiyasi), idishda qolgan uglevodorodlar neftning ogʻirroq qismi hisoblanadi. Bugʻlangan neft sovitilsa, u yana suyuq holatga oʻtadi. Neftni bugʻlatib, keyin bugʻlangan uglevodorodlarni suyuqlikka aylantirish jarayoni neftni toʻgʻri qaydash deb, olingan mahsulot distillyat deb ataladi.
Neftni tozalash
Neft mahsulotlarining sifatini yaxshilash maqsadida olingan distillyatlar tozalanadi. Distillyatlarni oltingugurt, azot, kislorod va toʻyinmagan uglevodorodlardan tozalash uchun gidrotozalash jarayoni qoʻllanadi. Gidrotozalash 350—420°C da va 1,7 — 40 MPa bosimda katalizator yordamida amalga oshiriladi. Gidrotozalash, asosan, dizel yonilgʻisi va moy distillyatlarini oltingugurtdan tozalashda va ayrim distillyatlarni ikkilamchi jarayonga tayyorlashda ishlatiladi.
Yonilgʻi distillyatlaridagi kislorod va oltingugurtli birikmalarni yoʻqotishda ishqor bilan tozalash usuli ham qoʻllanadi. Bu jarayonda tozalanayotgan mahsulotga ishqor va suv qoʻshilib, hosil boʻlgan birikmani mahsulotdan ajratib olinadi.
Yonilgʻi va moy distillyatlarining sovuq paytda qotib qolmasligini taʼminlash maqsadida ular parafinsizlantiriladi. Bunda tez quyuqlashadigan parafin uglevodorod distillyatlardan ajratib olinadi.
Neftni toʻgʻri haydalganda ajralib chiqqan benzin, kerosin va dizel yonilgʻisi fraksiyalarining jami ulushi neft hajmining 40—50 % idan oshmaydi. Yonilgʻilarni ajratib olish ulushini oshirish va ularning sifat darajasini yanada koʻtarish maqsadida neftni kimyoviy qayta ishlash, yaʼni ikkilamchi jarayonlar qoʻllanadi. Ular orasida kreking jarayoni — uglevodorodlarni parchalash jarayoni keng tarqalgan. Benzinlarning detonatsiyaga turgʻunligini oshirish maqsadida uglevodorodlarni alkillash va izomerlash jarayenlari ham qoʻllanishi mumkin.
Neft mahsulotlarining sifatini yaxshilash uchun qoʻshimchalar qoʻshiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Neft xom ashyosi, uning kimyoviy tarkibi va uglevodorod guruhi. Neftdan yoqilg‘i va moylar olish texnologiyalari
|