nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
6-bob. Geoaxborot tizimining me’yoriy va huquqiy asoslari

6-bob. Geoaxborot tizimining me’yoriy va huquqiy asoslari
Download
1,68 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/22
Sana
25.06.2024
Hajmi
1,68 Mb.
#265569
Download
1,68 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
6-bob. Geoaxborot tizimining me’yoriy va huquqiy asoslari
Download
1,68 Mb.
Matnni ko'rish
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
183
uchun Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi huzuridagi Respublika tabiatni
muhofaza qilish jamgʻarmasi tomonidan 200,0 mln. soʻm moliyalashtirish
mablagʻlari ajratilgan.
Ushbu dastur atrof-muhit holatining kafolatlangan sifatli darajasiga erishish
borasidagi chora-tadbirlar majmuini amalga oshirish, tabiiy resurslardan oqilona
foydalanish, tabiatdan foydalanish boshqaruvini takomillashtirish va samarali
iqtisodiy usullarini tatbiq qilish, atrof-muhit ustuvorligini hisobga olgan holda
iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish, mamlakatning barqaror rivojlanishiga,
ekologik ilm-fanni olgʻa surishga hamda barqaror rivojlanish maqsadlaridagi
ta’limni joriy qilishga, ekologik bilimlarni keng targʻib qilishga, shuningdek,
ekologik madaniyatni oshirishga yordam beradigan shart-sharoitlarni yaratish
maqsadida ishlab chiqilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2013-yil 25-sentabrdagi “Milliy
geografik axborot tizimini yaratish investitsiya loyihasini amalga oshirish chora-
tadbirlari toʻgʻrisida” gi PQ-2045 sonli Qaroriga asosan 2013–2017-yillarda
amalga oshirilishi rejalashtirilgan loyiha doirasida mamlakat va uning alohida
hududlari tabiiy-iqtisodiy salohiyatini hisobga olish va baholash boʻyicha yagona
umumdavlat majmuasini, shuningdek, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari,
yuridik va jismoniy shaxslarni ularning faoliyati uchun zarur boʻlgan kadastr
axborotlari bilan ta’minlash uchun koʻp maqsadli axborot tizimi tashkil etiladi.
Loyihani amalga oshirish va EDCFning 15 million AQSH dollarlik qarz
mablagʻlaridan maqsadli va samarali foydalanishga Oʻzbekiston Respublikasi
Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qoʻmitasi mas’ul
etib tayinlangan. Oʻzbekiston milliy geografik axborot tizimi «Elektron hukumat»
tizimining bir qismi sifatida tashkil etiladi va sun’iy yoʻldosh geodeziya tarmogʻi,
davlat kadastri va koʻchmas mulkni roʻyxatga olish yagona kompyuterlashtirilgan
tizimini tashkil etishni koʻzda tutadi.
Jahon hamjamiyati globallashuv va integratsiyalashuv asriga ildam qadam
qoʻymoqda. Darhaqiqat, insoniyat tarixida tamomila yangi boʻlgan tez
oʻzgaruvchan jarayonlar hukmron boʻlgan davr boshlandi. Mazkur davr oʻzining
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
179
va xususiy korxonalar litsenziya hamda ruxsatnoma sotib olishi, soliq
deklaratsiyasini taqdim etishi, jarima toʻlashi va ijtimoiy imtiyozlar soʻrab
murojaat qilishlari mumkin boʻladi.
Bugungi kunda elektron hukumat mavzusi juda ommalashib ketdi. Biroq
soʻnggi vaqtlarda e’lon qilinayotgan materiallarda mazkur mavzuga yondashishda
tizimlilik va konseptual qat’iylik yoʻqligi tashvishga soladi. Davlat boshqaruvida
AKT haqida gapirilganda, odatda platformalar, portallar, hujjatlar aylanishi, u
yoki bu firmalarning texnologiyasidan foydalanish toʻgʻrisida soʻz yuritishadi
yoki boʻlmasa, elektron hukumat deb atalish huquqiga talabgorlik qilayotgan,
aslida esa bunday boʻlmagan axborot-kommunikatsiya tizimlarining amalga
oshirilganligi va muvaffaqiyatli joriy etilganligi haqida misollar keltiriladi.
Axborot texnologiyalarining ijtimoiy hayotga joriy etilishining
koʻchkisimon jarayonidan soxta koʻtarinkilik holatiga tushish davrimizning
xarakterli belgisi hisoblanadi. Tegishli davlat dasturlari qabul qilinishi bilan
mustahkamlangan ushbu jarayon davlat boshqaruvi organlarining yalpi
axborotlashtirilishi darajasiga chiqqanidan keyin koʻpchilik AKTning davlat
boshqaruviga joriy etilishi mana shundan boshlanadi, deb hisoblamoqda.
AKTning joriy etilishi davlat boshqaruvi tizimi faoliyatining jamiyat uchun
koʻproq
ochiqligini
ta’minlaydi.
Davlat
boshqaruvi
organlarining
kompyuterlashtirilishi va “onlayn” interfeysi bilan jihozlanishi muhim qadam
hisoblanadi, biroq AKTni joriy etish bilan bogʻliq vazifalarning butun kompleksi
bu bilan tugamaydi.
AKT tizimi davlat bilan jamiyat oʻrtasidagi aloqalar tartibotini ancha
soddalashtiradi, biroq bu ularning yakka-yu yagona va asosiy afzalligi emas.
AKTning davlat boshqaruvida amalda joriy etilishining asosiy maqsadi va
kutilayotgan natijasi keng koʻlamda davlat boshqaruvining bazaviy jihatdan yangi
sifatga oʻtganligi deb hisoblash mumkin. Davlat boshqaruvida AKT – bu nafaqat
davlat boshqaruvining tegishli sifat darajasida axborot-texnik tashkil etilishi,
balki istalgan mamlakat jamiyatida mavjud boʻlgan munosabatlar va aloqalarni
sifat jihatidan boshqacha tashkil etish va boshqarish hamdir.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
177
16.
Energetika obyektlari davlat kadastri.
17.
Chiqindilarni koʻmib tashlash va utillashtirish joylari davlat kadastri.
18.
Tabiiy xavfi yuqori boʻlgan tegralar davlat kadastri.
19.
Texnogen xavfi yuqori boʻlgan tegralar davlat kadastri.
20.
Kartografiya-geodeziya davlat kadastri.
21.
Hududlar davlat kadastri.
6.2.
Geografik axborot tizimining elektron hukumat
tizimidagi oʻrni
Axborotlashtirish sohasidagi islohotlar izchil olib borilayotganligi
natijasida respublikamizning barcha tarmoqlari va davlat boshqaruvi organlari
oldiga qoʻyilgan vazifalardan kelib chiqib, zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari (AKT) va telekommunikatsiya tizimlarini rivojlantirish hamda
ularni hayotga keng joriy qilishga erishilmoqda.
Mamlakatimizda bozor iqtisodiyotining ijtimoiy yoʻnaltirilgan koʻp
tarmoqli axborot sanoatini tashkil etish, AKTni iqtisodiyotning turli sohalarida
keng joriy qilish orqali jamiyatimizning ichki mustahkamligi va ijtimoiy birligiga
erishish, rivojlangan davlatlar standartlariga chiqish maqsadida Oʻzbekiston
Respublikasi Prezidenti tomonidan bir qancha farmonlar va hukumat qarorlari
qabul qilinib, amalda tatbiq qilinmoqda.
Axborot texnologiyalarining davlat boshqaruviga kiritilishi shu sohada
kuzatishlar olib borgan mutaxassislar tomonidan 60 dan ortiq mamlakatda olib
borilgan tadqiqotlar aynan rivojlangan davlatlardagina AKT iqtisodiy oʻsish bilan
uzviy bogʻliqligini koʻrsatdi, ya’ni rivojlanayotgan mamlakatlarda AKTning
ta’siri kam boʻlib, uning rivojlanishi faqat ma’lum bir darajaga yetganidan
keyingina yalpi ichki mahsulotning jon boshiga oʻsishini ta’minlash mumkinligi
qayd etilgan. Respublikamiz iqtisodiy sektorida AKTga jalb etilgan
investitsiyalar hajmi, oxirgi yillar mobaynida tahlil qilingan davlat boshqaruvi
organlari va korxonalari boʻyicha sof foyda miqdori ortganligi fikrimizning isboti
boʻla oladi.
Xalqaro tajriba shuni koʻrsatadiki, davlat boshqaruvida AKTni qoʻllash
uning natijaviy samaradorligini, xususan, axborotning oʻzaro ta’siri, qayta
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
180
Soddalashtirilgan shaklda har qanday mamlakatning ijtimoiy hayotini uch
muhim subyekt (davlat, mamlakat fuqarolari, biznes subyektlari) ning
munosabatlari dinamik tengligi shaklida tasavvur qilish mumkin. Fuqarolar bir
boʻlib fuqarolik jamiyatini ifodalab, biznes subyektlarining jami esa mamlakat
iqtisodiyotini ifodalasa, davlat integratsiyalovchi tizim hisoblanadi. Bunda
davlatning integratsiyalovchi roli uchta nimtizimli munosabatlarda namoyon
boʻladi:
1.
Hukumat muassasalarining oʻzaro va mahalliy davlat boshqaruv organlari
bilan hamkorlik qilishi (G2G).
2.
Hukumat muassasalari bilan mamlakat fuqarolari oʻrtasidagi oʻzaro
aloqa(G2C).
3.
Hukumat muassasalari bilan biznes subyektlari oʻrtasidagi oʻzaro aloqa
(G2B).
Mulkchilik, egalik munosabatlari va hokazolar emas, balki fuqaroviy-
huquqiy, ijtimoiy munosabatlar tegishli oʻzaro hamkorlikning ustuvor mazmunini
tashkil etadi. AKTni joriy etish jarayonida davlat boshqaruvi samaradorligini
oshirish vazifasi quyidagi muammolarni hal etishga yoʻnaltiradi:
•
umumiy vazifalarni hal etish maqsadida har xil hukumat tuzilmalarining
samaraliroq oʻzaro hamkorligini qay tarzda tashkil etish mumkin (G2G);
•
fuqarolarning manfaatlarini qanday qilib eng koʻp darajada hisobga olish
va tegishli davlat muassasalarida ularga xizmat koʻrsatish sifatini qanday
oshirish mumkin (G2C);
•
davlatning biznes subyektlari bilan oʻzaro foydali munosabatlarini qanday
qilib tashkil etish mumkin (G2B).
Davlat integratsiyalovchi funksiyasini bajaradigan jamiyatning har xil
subyektlari (G2G, G2C, G2B) oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar sxemasi yirik
biznesda, ayniqsa, zamonaviy gorizontal-integratsiyalashgan korporatsiyada
oʻzaro hamkorlik tashkil etilishi sxemasidan asosiy jihatdan farq qilmaydi. Davlat
boshqaruvida AKT– bu davlat boshqaruv organlarida ichki va tashqi aloqalarning
|
| |
Mustaqil ta’lim mavzulari

|
Mustaqil ta’lim mavzulari
|
Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 14,54 Kb. | | #262892 |
Bog'liq Mustaqil ish mavzulari
Mustaqil ta’lim mavzulari.
Stack. queue.priority queue.
Konteynerlar bilan ishlaydigan algoritmlar.
Funktorlarni qo‘llash.
Standart algoritmlar.
Iteratorlar va ularni qo‘llash.
Xotirani taqsimlash va unga qo‘llaniladigan talablar.
Standart taqsimlash.
Raqamli sinflar va ular bilan ishlash (complex. vallaray, slice, gslice va b.sh.).
Murakkab saralash algoritmlari.
Juda katta raqamlar bilan ishlash.
Large sinfini qo‘llash.
Visual C++ muhitida dasturlash.
Visual C++ nnιhitida menyular va uskunalar paneli.
Komponenta tushunchasi va xususiyatlari.
Standart, Additional, System komponentalari.
Visual C++ muhitida muloqot oynalari va ulami sozlash, boshqarish elementlari.
Visual C++ning grafik imkoniyatlari (grafιk holat, tasvirlami va fiιnksiya grafiklarini qurish
Chart komponentalari.
Visual C++ muhitida ko‘p oynali muhitni yaratish.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
175
•
kadastrga doir axborotni shakllantirish uslubiyatining yagonaligi;
•
kadastrga doir axborotning aniqligi;
•
kadastrga doir axborotning hamma uchun ochiqligi.
DKYT tegishli vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar va mahalliy davlat
hokimiyati organlari, yuridik hamda jismoniy shaxslarga faoliyatlari toʻgʻrisidagi
ma’lumotlar bilan ta’minlash, shu bilan birga barcha turdagi resurslardan
foydalanish istiqbollari va uning boshqaruvi, hududlarni rivojlantirish boʻyicha
yechimlarni taqdim etadi. Soddaroq qilib aytadigan boʻlsak, ushbu tizim barcha
tashkilotlar boʻyicha foydalanuvchilarga ma’lumot yetkazib berish yuzasidan
xizmat koʻrsatadi. Tizimning boshqa ma’lumot ta’minoti bilan shugʻullanadigan
xizmatlardan farqi shundaki, bunda ma’lumotlar raqamli, grafik, elektron karta,
diagrammalar, kartalar, sxemalar yoki boshqa shakllarda berilishi mumkin.
Bunday ma’lumotlar asosida foydalanuvchi oʻzining yangi biznesini qayerga
joylashtirishi, ishchilar bilan ta’minlanganligi va boshqa ma’lumotlarni olishi
mumkin.
DKYTni yuritish tegishli vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar va
mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Tizimni yuritishga quyidagilar kiradi:
•
kadastr obyektlariga boʻlgan mulk huquqi va boshqa huquqlarni davlat
roʻyxatidan oʻtkazish;
•
kadastr obyektlarining miqdor va sifat tavsiflarini hisobga olish;
•
kadastr obyektlarini sifat va qiymat jihatidan baholash;
•
kadastrga doir axborotni tizimga solish, saqlash va yangilab borish;
•
kadastr obyektlarining holati haqida hisobotlar tuzish;
•
Davlat kadastrlari yagona tizimiga kiritish uchun tegishli axborot
taqdim etish;
•
foydalanuvchilarni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda kadastrga
doir axborot bilan ta’minlash.
Kadastr obyektlarining mulkdorlari hamda kadastr obyektlariga doir
boshqa huquqlarning egalari tegishli vazirliklar, davlat qoʻmitalari, idoralar,
|
| |
Pic mikrokontrolleriga umumiy nuqtai 111111 (1) (1) (1) (1)

|
Pic mikrokontrolleriga umumiy nuqtai
|
bet | 1/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 89,78 Kb. | | #122312 |
Bog'liq 111111 (1) (1) (1) (1) Kirish
PIC mikrokontrolleri Microchip Technology tomonidan ishlab chiqarilgan maxsus mikrochiplar oilasidir. PIC qisqartmasi Periferik interfeys tekshiruvi degan ma'noni anglatadi. PIC mikrokontrollerlari butun dunyo bo'ylab ko'plab o'rnatilgan ilovalarda qo'llaniladigan mikrokontrollerlarning eng mashhur turlaridan biridir. Ushbu maqolada PIC ishi, arxitekturasi, imkoniyatlari, dasturlash va ilovalari haqida umumiy ma'lumot berilgan .
PIC mikrokontrolleriga umumiy nuqtai
PIC mikrokontrollerlari protsessor yadrosi, xotira va interfeyslarni o'rnatish uchun kirish/chiqish qurilmalaridan iborat bo'lib, barchasi bitta chipga birlashtirilgan. PIC chiplari dvigatel boshqaruvlari, sensorlar, aktuatorlar va boshqalar kabi o'rnatilgan tizimlarda vazifaga oid hisoblash funktsiyalarini amalga oshirish uchun idealdir.
PIC mikrokontrolörlarining asosiy xususiyatlari :
Qisqartirilgan ko'rsatmalar to'plami kompyuteri (RISC) arxitekturasi
Alohida kod va ma'lumotlar xotirasi bo'shliqlari
Garvard arxitekturasi ko'rsatmalarni olish tezligini yaxshilaydi
Flash dastur xotirasi, SRAM va EEPROM ma'lumotlar xotirasi
1 dan 80+ gacha umumiy maqsadli kiritish/chiqarish pinlari
UART , SPI/I2C kabi o'rnatilgan tashqi qurilmalar
Nano-vattgacha kam quvvat sarfi
1,8 V dan 5,5 V gacha bo'lgan keng ish kuchlanish diapazoni
Tejamkor va ishonchli echimlar
MPLAB X IDE va C kompilyatorlari yordamida dasturlash oson
maydonda hisoblash qobiliyatlari, xotira va kiritish-chiqarishning optimal kombinatsiyasi PIC MCU-larni arzon narxlardagi o'rnatilgan boshqaruv uchun ko'p qirrali echimlarga aylantiradi.
PCB ishlab chiqarish va yig'ish bo'yicha taklifni so'rang
PIC mikrokontrollerlarining arxitekturasi protsessor , xotirani tashkil qilish va chipga o'rnatilgan tashqi qurilmalarni o'z ichiga oladi.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
176
mahalliy davlat hokimiyati organlariga kadastr obyektlarining geografik
joylashuvi, huquqiy maqomi, miqdor, sifat tavsiflari va bahosi toʻgʻrisida,
shuningdek, ularning holatidagi joriy oʻzgarishlar haqida axborot taqdim etishlari
shart.
Davlat kadastrlariga doir axborot davlat hokimiyati organlariga bepul,
boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga esa belgilangan tartibda haq evaziga
taqdim etiladi. Davlat siri hisoblangan davlat kadastrlariga doir axborotdan
foydalanish qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi. DKYT ga ma’lumotlar
ArcGIS loyihasiga asoslangan elektron karta koʻrinishida 1:200 000 masshtabda
taqdim etiladi. Bunda karta raqamli topografik asosga ega boʻlishi va atribut baza
ma’lumotlari bogʻlangan boʻlishi talab etiladi. DKYT ni yuritish milliy geografik
axborot tizimini yuritishda juda muhim boʻlib, davlat kadastrlari milliy geografik
axborot tizimini ma’lumotlar bilan ta’minlash va uni yuritishda katta ahamiyatga
ega.
Davlat kadastrlari yagona tizimiga quyidagilar kiradi:
1.
Davlat yer kadastri.
2.
Foydali qazilma konlari, belgilari va texnogen hosilalar davlat kadastri.
3.
Davlat suv kadastri.
4.
Davlat oʻrmon kadastri.
5.
Oʻsimliklar dunyosi obyektlari davlat kadastri.
6.
Hayvonot dunyosi davlat kadastri.
7.
Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar davlat kadastri.
8.
Binolar va inshootlar davlat kadastri.
9.
Davlat shaharsozlik kadastri.
10.
Gidrotexnika inshootlari davlat kadastri.
11.
Tarixiy va madaniy yodgorliklar davlat kadastri.
12.
Avtomobil yoʻllari davlat kadastri.
13.
Temiryoʻllar davlat kadastri.
14.
Transport quvurlari davlat kadastri.
15.
Aloqa obyektlari davlat kadastri.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
178
ishlanishi va izlanishini amalga oshirish uchun vaqt qisqarishi hisobiga
unumdorlikni oʻrtacha 20 foizga koʻpaytirish imkonini yaratadi. Davlat
islohotlarining amalga oshirilishida xoʻjalik boshqaruvi hamda hokimiyat
organlarida axborot texnologiyalari faol oʻzlashtirilmoqda va keng joriy
etilmoqda.
Mustaqillik yillari mobaynida mamlakatimizda olib borilayotgan keng
koʻlamli islohotlar negizida AKTning jadal sur’atlar bilan rivojlanishi
Oʻzbekiston Respublikasining global axborot hamjamiyatida munosib oʻrin
egallashiga sezilarli ta’sir koʻrsatmoqda. Oʻtkazilgan kuzatuvlar shuni
koʻrsatadiki, davlat AKTni rivojlantirish uchun bor imkoniyatlarini ishga
solmoqda. Bir vaqtning oʻzida AKTni davlat boshqaruviga kiritish boshlandi.
Davlat tashkilotlarini real vaqt – Onlayn tizimiga ulash, davlat sektori va
fuqarolar oʻrtasidagi aloqani yagona elektron vosita bilan ta’minlash Oʻzbekiston
Respublikasi
zamonaviy
axborot
asriga
kirishga
jiddiy
maqsadlar
qoʻyayotganligini koʻrsatdi.
AKTni davlat boshqaruviga kiritishga katta e’tibor qaratilganligini hisobga
olib, davlat hukumati tomonidan 2003–2010- yillarda davlat boshqaruvida
elektron texnologiyalarni joriy etish dasturi tayyorlangan edi. Ushbu dastur davlat
boshqaruvida elektron hujjatlar aylanishini keng targʻib qilish, fuqarolarga
koʻrsatilayotgan xizmatlar darajasini yaxshilash va hukumat tomonidan qabul
qilinayotgan qaror va qonunlarning oshkoraligini ta’minlash chora-tadbirlari
toʻgʻrisidadir.
Dastur asosida birinchi bosqichda davlat boshqaruv organlarida davlat
xizmatlari haqidagi ma’lumotlar (jumladan, mansabdor shaxslarning qabul vaqti,
xizmat telefonlari) joylashtirilgan veb-sahifalar ochiladi. Ikkinchi bosqichda
ma’lumotlarni toʻliq jamlagan davlat organlarini qidirish imkoniyatini beradigan
ma’lumotlar bazasi tuzilib, qilingan murojaatlarga elektron pochta orqali javob
berilishi ta’minlanadi. Ular fuqarolarning davlat portaliga kirib, bir qator
“interaktiv xizmatlar” orqali turli shakllarni toʻldirish imkonini koʻrsatadi.
Keyingi uchinchi bosqichda moliyaviy va huquqiy xizmatlar koʻrsatish, fuqarolar
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
198
infratuzilmasini amalga oshirish uchun zarur boʻladigan standartlarni oʻrganib
chiqadi va ommaviy tarzda standartlashtirish ekspertizasi orqali tasdiqdan
oʻtkazadi. Shu tarzda standartlarning amaliy jihatdan qoʻllash mumkin
boʻladigani tanlab olinadi. Ikkinchi fazada tanlab olingan standartlar
shakllantiriladi. Uchinchi faza bu shakllantirilgan yoki ishlab chiqilgan
standartlarni baholash va koʻrib chiqish orqali ularning sifatini oshirish
jarayonidir. Toʻrtinchi fazada standartlarning darajalari aniqlanadi, bunda ishlab
chiqilgan yangi standartlarning milliy standartlar tizimiga mosligi tekshiriladi.
Shundan soʻng ishlab chiqilgan yangi standart Oʻzbekistondagi boshqa standartlar
roʻyxatiga kiritiladi.
6.4-rasm.
GAT standartini yaratish jarayonlari (
Manba:
Internet
)
Yuqoridagi fikrlarni jamlagan holda shunday xulosaga kelishimiz
mumkinki, milliy geoaxborot tizimini yaratishda mavjud qonunlar yoki me’yoriy
hujjatlardan tashqari, geoaxborot tizimiga hamda aynan u bajaradigan
masalalarga moslab hujjatlar yoki qonuniy baza ishlab chiqilishi zarur. Chunki
mavjud qonuniy baza axborot-kommunikatsiya yoki elektron hukumatga doir
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
181
barchasini tegishli axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan qoʻllab-
quvvatlash va ta’minlash tizimidir. Bunga quyidagilar kiritiladi:
•
kommunikatsiya tarmoqlari orqali axborotni qayta ishlash, uzatish va
yoyishning elektron vositalari (shu jumladan Internet) asosida davlat
boshqaruvini axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan ta’minlash;
•
davlat hokimiyati barcha tarmoqlari organlarining fuqarolarning barcha
toifalariga elektron vositalar orqali xizmat koʻrsatishi;
•
davlat organlarining ishi toʻgʻrisida fuqarolarga elektron vositalar orqali
xabar berish.
6.1-rasm.
Geoaxborot tizimining elektron hukumatdagi oʻrni
(
Manba:
Samborskiy, 2010
)
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
182
6.3.
Oʻzbekistonda geoaxborot tizimiga oid qonunchilik
Oʻzbekistonda geografik axborot tizimini amalga oshirish boʻyicha qonun-
qoidalar aynan geografik axborot tizimi uchun ishlab chiqilmagan boʻlsa-da,
milliy axborot-kommunikatsiya tizimini shakllantirish, axborot xavfsizligini
ta’minlash, elektron hukumat tizimini yaratish, atrof-muhit toʻgʻrisida
ma’lumotlar bazasini shakllantirish, koʻchmas mulkni roʻyxatga olish, davlat
kadastrlari toʻgʻrisidagi qonunlar qabul qilingan boʻlib, ushbu qonunlar milliy
geografik axborot tizimini yaratish uchun asos boʻlib xizmat qila oladi. Shuning
uchun ham ushbu bobda yuqorida nomlari keltirilgan me’yoriy hujjatlar
toʻgʻrisida batafsil toʻxtalib oʻtamiz va oʻzaro bogʻliqligi toʻgʻrisida fikr
yuritamiz.
Oʻzbekistonda geografik axborot tizimi quyidagi qonunlar va me’yoriy
hujjatlar bilan uzviy bogʻliqdir:
•
“Geodeziya va kartografiya toʻgʻrisida”gi Qonun (1997).
•
“Davlat kadastrlari toʻgʻrisida”gi Qonun (2000).
•
“Axborotlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonun (2003).
•
“Elektron hujjatlar aylanishi toʻgʻrisida”gi Qonun (2004) va bir qator
boshqa qonunlar.
•
AKT va kadastr (jumladan, davlat axborot tizimlarini va elektron
hukumatni yaratish) sohasiga oid qariyb 20 ta hukumat qarorlari.
•
Koʻp sonli idoraviy-me’yoriy hujjatlar.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 27-maydagi
142-sonli «2013–2017-yillarda Oʻzbekiston Respublikasida atrof-muhit
muhofazasi boʻyicha harakatlar Dasturi»ga asosan, 2013–2017- yillar davomida
geografik axborot tizimlarini (GAT texnologiyalarini) qoʻllagan holda atrof tabiiy
muhit holati davlat monitoringining integratsiyalashgan axborot bazasini tashkil
etish rejalashtirilgan. Asosiy kutilayotgan natijalarga muvofiq, GAT
texnologiyalarini tatbiq etish orqali atrof tabiiy muhit holati davlat
monitoringining axborot bazasini rivojlantirish koʻzda tutilgan. Shu maqsadlar
|
SIP PROTOKOLÍNDA XABAR ALMASÍW - Tema: ip telefoniya protokolları, principleri. Sip baylanıs seansın anıqlaw protokolı....

|
Tema: ip telefoniya protokolları, principleri. Sip baylanıs seansın anıqlaw protokolı. Sdp baylanıs seansların jazıw protokolı. Sap baylanıs seansın járiyalaw protokolı Reje
|
bet | 3/4 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #273722 |
Bog'liq Miyirbek 3 3003-20SIP PROTOKOLÍNDA XABAR ALMASÍW
SIP – bul tekstli protokol jáne onıń sintaksisi kóp tárepten HTTP-ga uqsaydı. SIP-dagi xabarlar soraw hám juwaplarǵa bólinedi. Sorawdıń birinshi qatarında sorawdıń mánisin belgileytuǵın usıl ámeldegi, keyininen sorawdıń URI adresi. Juwap birinshi qatarda alınǵan soraw nátiyjesin belgileytuǵın kodtı óz ishine aladı.
3-suwret. Sip klientin dizimnen ótkeriw
Sorawlar klient terminalları tárepinen serverlerge jaratıladı hám protokol funksiyasın jumısqa túsiredi. Soraw jiberiw pitim nátiyjesi tuwrısında juwap alıwdı óz ishine aladı. Klientlerdiń SIP sorawlarınıń múmkin bolǵan variantların tolıq kórip shıǵıń :
REGISTER – dizimnen ótiw serverinde klienttiń URI-ni dizimnen ótkeriw;
INVITE – sessiyani ornatıw ushın protokoldı jumısqa túsiriw;
ACK – klient tárepinen sessiyani baslawdı tastıyıqlaw ;
BYE – sessiyani juwmaqlaw ;
CANCEL — kutilayotgan sorawdı bıykarlaw ;
UPDATE – dialogtı ózgertirmesten sessiya jaǵdayın ózgertiw;
REFER – báǵdarlawdı dizimnen ótkeriw ushın;
PRACK – aldınan (waqtınshalıq ) tastıyıqlaw ;
SUBSCRIBE – waqıya bildiriw xatılarına jazılıw bolıw ;
NOTIFY – waqıya haqqında abonentke xabar ;
PUBLISH – xabardı serverde baspa etiw;
MESSAGE – tekstli xabar jiberiw;
INFO – sessiya haqqında maǵlıwmat, onı ózgertirmesten;
OPTIONS – serverdiń funktsional múmkinshilikleri haqqında maǵlıwmat soraw.
4-suwret. SIP sistemasındaǵı qońıraw.
Juwaplar cifrlı kodları menen belgilenetuǵın klasslarǵa bólinedi. Múmkin bolǵan juwaplar klassların tolıq kórip shıǵıń :
1xx-sessiyadan aldınǵı jaǵday kodları. Soraw server tárepinen qabıl etilgenligin hám qayta islewge kirgenligin kórsetiń;
2xx-sorawdı tabıslı juwmaqlaw ;
3xx-sorawdı jańa mánzil menen toltırıw zárúr ekenligin kórsetetuǵın qayta jóneltiriw;
4xx-sorawdı biykarlaw etiw yamasa soraw daǵı qáteni kórsetiw;
5xx-sorawdı biykarlaw etiw;
6xx-jalǵanıwdı ornatıw múmkin emesligi sebepli sorawdı biykarlaw etiw.
5-suwret. B2 bua járdeminde sip sistemasına qońıraw etiń
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tema: ip telefoniya protokolları, principleri. Sip baylanıs seansın anıqlaw protokolı. Sdp baylanıs seansların jazıw protokolı. Sap baylanıs seansın járiyalaw protokolı Reje
|
Arxitektura fakulteti

|
Arxitektura fakulteti
|
bet | 1/4 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,64 Mb. | | #154496 |
Bog'liq urinbaev xat 3b
ÓZBEKSTAN RESPUBLÍKASI JOQARI HÁM ORTA ARNAWLI BÍLÍMLENDIRIW MINISTRLIGI
BERDAQ ATINDAǴI QARAQALPAQ MÁMLEKETLİK
UNÍVERSITETI
ARXITEKTURA FAKULTETI
‟ QALA QURILISI HÁM XOJALIǴI ˮ KAFEDRASI
3A - DIYWAL HÁM PÁRDOZLAWSHI QURILIS MATERIALLARI TEXNOLOGIYASI
QÁNIGELIGI
« Pordozlawshi qurilis materiallri texnologiyasi»
páninen
KURS JUMISI
TEMA : __Qurilis gipsin islep shiǵariw texnologiyasi__
Tapsırdı : _____________________ Urinbaev.A.T
Qabılladı : _____________________ Tajetdinova.B
NÓKIS – 2023
ÓZBEKSTAN RESPUBLÍKASI JOQARI HÁM ORTA ARNAWLI BÍLÍMLENDIRIW MINISTRLIGI
BERDAQ ATINDAǴI QARAQALPAQ MÁMLEKETLİK
UNÍVERSITETI
ARXITEKTURA FAKULTETI
‟ QALA QURILISI HÁM XOJALIǴI ˮ KAFEDRASI
3A - DIYWAL HÁM PÁRDOZLAWSHI QURILIS MATERIALLARI TEXNOLOGIYASI
QÁNIGELIGI
« Pordozlawshi qurilis materiallri texnologiyasi»
páninen
Túsindirme xat
TEMA : __Qurilis gipsin islep shiǵariw texnologiyasi__
Tapsırdı : _____________________ Urinbaev.A.T
Qabılladı : _____________________ Tajetdinova.B
NÓKIS – 2023
Qurilis gipsin islep shiǵariw texnologiyası.
M azmunı :
Kirisiw.
Ónim qásiyeti.
Texnologiyalıq bólim.
4. Miynetti qorg'aw.
5. Paydalanǵan ádebiyatlar.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 7/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #239364 |
Bog'liq 1(emission siyosat)2FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Ваҳобов А., Маликов Т. Молия дарслик. – Т. Ношир, 2011. – 712 б.
Финансы учебник для бакалавров / Под ред. М. В. Романовского, О. В.
Врублевской. – 3-е изд., перераб. и доп. – М. Издателство Юрайт, 2012. – 590 с.
Маликов Т., Тилабов Н. Молия тест (савол-жавоблар). –Т. Академнаср, 2013. – 448 б.
Ваҳобов А., Қосимова Г.А. Давлат молиясини бошқариш. – Т. Иқтисодмолия, 2008 й.
Tim A. Osswald, Georg Menges. Material Science of Polymers for Enjineers. Carl Hanser Verlag, Munich, 2012.595p.
Karimov I.A. Bank tizimi, pul muomalasi, kredit, investitsiya va moliyaviy barqarorlik to'g'risida. -T.: «O'zbekiston», 2005.
Abdullaev Yo.A., Srojiddinova Z.X., Usipbaev N.I. - T.: TFI, 2001.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Byudjetdan tashqari «Maktab ta'limi jamg'armasini tashkil etish chora-tadbirlari to'g'risida,)gi 263-sonli qarori, 2004 yil.
Karimov LA. Asosiy vazifamiz - Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir. -Toshkent: «O'zbekiston,), 2010.-80 b.
Karimov LA. lahon moJiyaviy-iqtisodiy inqirozi, O'zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo'llari va choralari. - Toshkent: «O'zbekistoll», 2009.-56 b.
Karimov LA. O'zbekistonning 16 yillik mustaqil taraqqiyotiyo'li. -T.: «O'zbekiston,), 2007.
Karimov I.A. Mamlakatimiz taraqqiyoti va xalqimizning hayot darajasini yuksaltirish barcha demokratik yangilash va iqtisodiyislohotimizning pirovard maqsadidir. -T.: «O'zbekiston,), 2007.
|
| |
Kurs ishining ob'ekti - Fan va texnologiyalar universiteti

|
Fan va texnologiyalar universiteti
|
bet | 2/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #239364 |
Bog'liq 1(emission siyosat)2Kurs ishining ob'ekti Mavzusidagi kurs ishining ob'ekti moliyaviy siyosat va korxonalarning moliyaviy xolatlari bo'lib, bu kurs ishi moliyaviy siyosatning korxonalarga ta'sirini, korxonalarning moliyaviy holatlarida o'zgarishlarini va ularning moliyaviy xolatlari ustida tahlil qilishga yo'naltirilgan.
Mavzu "Emission siyosati va korxonalarning moliyaviy holati" mavzusidagi kurs ishi moliyaviy siyosat va korxonalarning moliyaviy holatining o'zaro bog'lanishini va ularning o'zgarishlarini tahlil qilishga bag'ishlangan.
Kurs ishining nazariy ahamiyati Moliyaviy siyosat va korxonalarning moliyaviy holatining o'zaro bog'lanishi va ularning o'zgarishlarini tahlil qilish, iqtisodiy faoliyatda ko'rsatiladigan o'zgarishlarni tushuntirishda va moliyaviy siyosatning korxonalarga ta'sirini tushuntirishda juda muhimdir.
Kurs ishining amaliy ahamiyati Amaliy jihatdan, bu kurs ishi moliyaviy siyosatning korxonalarga ta'sirini amaliy holatda tahlil qilish, statistik ma'lumotlar va analizlar yordamida korxonalarning moliyaviy holatlarida o'zgarishlarni o'rganish va moliyaviy siyosatning moliyaviy natijalarini o'rganishga yordam beradi.
Kurs ishida o'rganilgan materiallar Bu kurs ishi o'tilgan moliyaviy siyosatning prinsiplari, moliyaviy nazoratning asosiy tamoyillari, korxonalarning moliyaviy holatini tahlil qilish usullari, statistik ma'lumotlar va analizlar, moliyaviy siyosatning korxonalarga ta'siri va moliyaviy rivojlanishga o'lib keladigan interventsiyalar kabi mavzularni o'z ichiga oladi.
Kurs ishi usullari Kurs ishi o'tkazish jarayonida teorik darslar, moliyaviy statistika va analizlar, korxonalarning moliyaviy holatini tahlil qilish va amaliyot, moliyaviy siyosatning korxonalarga ta'sirini tahlil qilish va moliyaviy rivojlanishga o'lib keladigan interventsiyalar tahlili, diskussiyalar va qo'shimcha amaliy mashg'ulotlar o'tkaziladi.
Kurs ishining tuzilishi Kurs ishi mavzusidagi darslar va mashg'ulotlar o'tkazib boruvchi ustozlar, moliyaviy siyosatning mutaxassislar, korxonalarning moliyaviy boshqaruv organlaridan mutaxassislar va so'nggi yilnoma va ilmiy jurnallar asosida o'tilgan materiallar bilan amalga oshiriladi.
|
| |
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi

Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi
Download
1,65 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/29
Sana
12.02.2024
Hajmi
1,65 Mb.
#155279
Download
1,65 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi
Download
1,65 Mb.
Matnni ko'rish
Muammoning o‘rganilganlik darajasi

|
Muammoning o‘rganilganlik darajasi
|
bet | 2/8 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 55,43 Kb. | | #138280 |
Bog'liq romanda syujet (2)Muammoning o‘rganilganlik darajasi. Syujet va uning unsurlari mavzusi adabiyotshunoslik nazariyasiga oid tadqiqotlarda o‘rganilgan. Xususan, I.Sultonov, H.Umurov , T.Boboyev , D.Quronov , A.Ulug‘ov , E.Xudoyberdiyev kabi olimlarning nazariy qarashlari orqali atroflicha tadqiq etilgan. Ushbu manbalarda syujet haqida umumiy ma'lumot, syujet turlari, uning komponentlari, fabula, konflikt kabi masalalarga e'tibor qaratilgan.
Adabiyotshunoslik nazariyasi sohasida o`rganilishi muhim sanalgan ushbu mavzuni, ya`ni oliy ta’lim muassasalarida “Syujet va uning unsurlari” modulini innovatsion ta’lim texnologiyalari asosida o‘qitish mazkur jarayon samaradorligini yanada oshirishga xizmat qiladi.
Kurs ishining maqsadi - “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanish mazmunini yoritib berish.
Kurs ishining ob’ekti: “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanish jarayoni.
Kurs ishining predmeti: “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanish mazmuni, imkoniyatlari va yo‘llari.
Kurs ishining vazifalari:
- “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishning nazariy asoslari haqida ma`lumot berish.
- “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishning ustuvor yo‘nalishlarini aniqlashtirish.
- “Syujet va uning unsurlari” o‘qitishga doir innovatsion texnologiyalarni tasniflash.
- “Syujet va uning unsurlari” o‘qitish jarayonini loyihalashtirish va rejalashtirish.
- “Syujet va uning unsurlari” innovatsion ta’lim texnologiyalari asosida o’qitishning amaliy-texnologik jihatlarini ishlab chiqish.
Kurs ishining amaliy ahamiyati: Kurs ishida ishlab chiqilgan innovatsion ta’lim texnologiyalaridan “Adabiyotshunoslik nazariyasi” fanidan ma’ruza va seminar mashg‘ulotlarini o‘tkazish jarayonida samarali foydalanish mumkin.
Kurs ishining tuzilishi: Kurs ishi kirish, to‘rt paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.
|
| |
Rastrli, fraktal va vektorli

5. Kompyuter grafikasining turlarini bayon qilish?Kompyuter grafikasining uch turi mavjud bo’lib, bular:
rastrli,
fraktal va
vektorli grafikadir.
Rastrli grafika. Rastr tasvirlar to’g’ri burchakli matritsa shaklida namoyon bo’lib, har bir yacheykasi rangli nuqtadan iborat. Rastrli grafikaning keng tarqalgan formatlari:
*.tif, *.gif, *.jpg, *.png, *.bmp, *.pcx va b.
Fraktal grafikasi. Fraktal grafikasi asosan matematik amallar asosida grafik kompozitsiya tuzishda qo’llaniladi. Fraktal grafikasining keng tarqalgan formatlari:
*.frp; *.frs; *.fri; *.fro; *.fr3, *.fr4 va h.
Vektorli grafika.Vektor
grafikasida tasvir vektor deb nomlanuvchi
chiziqlar asosida qurilib, ularga turli parametrlar – rang, chiziq qalinligi va joylashuvi (vaziyati) xususiyatlari beriladi.
8.Fraktal grafikasi haqida tushuncha bering?
Fraktal grafikasi. Fraktal grafikasi asosan matematik amallar asosida grafik kompozitsiya tuzishda qo’llaniladi.
Bugungi kunda videoroliklar, kliplar, videoo’yinlar yaratishda fraktal grafikasining o’rni beqiyosdir. Fantastik janrdagi kinofil’mlarda yoki kompyuter o’yinlarida,atrof,muhitning,murakkabkompozitsiyalari(o’rmonlar,tog’lar,shahar,qiyofasi va h.) yaratishda fraktal grafikasidan keng foydalaniladi.Fraktal grafikasining qo’llanish printsipi proektiv geometriyaning qonuniyatlariga asoslangan bo’lib, oddiy geometrik elementni o’ziga o’xshash akslantirishdan iborat.
16.Fraktal grafikalar nima? Fraktal grafikalar bilan ishlashda rasmlarni qanday yaratasiz?
Fraktal – lat. fractal bo’lingan (qismlarga ajratilgan) ma’nosini bildiradi. Fraktalning yana bir izoh-tushunchalaridan biri bu – qismlardan iborat va har bir qismi yana bo’linadigan geometrik figuradir. Har bir bo’linadigan figura yaxlit figuraning kichraygan yoki o’xshash nusxasidir. Fraktallarning asosiy xususiyati bo’ o’ziga o’xshashlikdir. Fraktal grafikasi fayllari asosan *.fif kengaytmasiga ega bo’lib, kompyuter xotirasida juda kam joy egallaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 8/8 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 55,43 Kb. | | #138280 |
Bog'liq romanda syujet (2)Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. N.Shukurov va boshqalar. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O’qituvchi”, 1979, 100-109 betlar.
2. T.Boboyev. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O’qituvchi”, 1979, 107-116 betlar.
3. A.Ulug’ov. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “Universitet”, 2000, 27-38 betlar.
4. Vvedeniye v literaturovedeniye, M., “Vыshaya shkola”, 1988, 197-215 betlar.
5. H.Umurov. Adabiyot nazariyasi, Samarqand, SamDU nashri, 2001, 157-4-164 betlar.
6. A.Navoiy. Lirika, T., “O’qituvchi”, 1992.
7. A.Muxtor. Uyqu qochganda, T., “Ma’naviyat”, 1997.
8. A.Qodiriy. O’tkan kunlar. Mehrobdan chayon, T., G’afur G’ulom nomidagi
9. Adabiyot va san’at nashriyoti, 1994.
10. Boboyev T. Adabiyotshunoslik asoslari. – T.: “O‘zbekiston”, 2000.
11. Ulug‘ov A.Adabiyotshunoslik nazariyasi. – T.: “Universitet”, 2005
12. Quronov D. Adabiyotshunoslik nazariyasi. – T.: «Xalq merosi», 2004.
13. Sultonov I. Adabiyot nazariyasi. – T.: O’qituvchi, 2005.
14. Хализев В.Е. Теория литературы. Учебник. – М.: «Высшая школа», 1999
15. Abduylla Sher. Estetika. – T.: “O’zbekiston”, 2014.
16. Arastu. Poetika. Axloqi kabir. – T.: Yangi asr avlodi. 2004.
17.BoltaboyevH., MahmudovM. Adabiy-estetiktafakkurtarixi. –T.: “Mumtozso’z”, 2013.
18. Ishoqov Yo. So‘z san'ati so‘zligi. – T.: «Zarqalam», 2006.
19. Karimov B. Abdulla Qodiriy va germenevtik tafakkur. – T.: “Akademnashr”. 2014.
20. Normatov U. Nafosat gurunglari. – T.: “Muharrir”, 2010.
21. Rasulov A. Badiiylik - bezavol yangilik. – T.: «Sharq», 2007.
22. Rahimov A. Badiiy syujet tiplari va romanbop rivoyaning takomillashuvi. FDU. Ilmiy xabarlar. 1996 yil, № 4. -B. 40-45.
|
| |
Xulosa - Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi

3
_________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________
Sana Ball Imzo
Yodda tuting:
2 – Amaliy mashg`ulot.
Mavzu: Laboratoriya shtativi, quruq yonilg‘i va elektr isitgich jihozlari, spirt lampasi bilan ishlash usullari,
alanganing tuzilishini o‘rganish.
Ishdan maqsad: quruq yoqilg`i bilan ishlash qoidalarini bilish laboratoriya
jihozlarini nomlanishi, ishlatilishi, tuzilishi, ularni yig`ish, foydalanish, alangani tuzilishi bo`yicha malaka xosil
qilish.
Jihozlar va rektivlar: shtativ
, va uning qiaimlari o`lchov stakanlari, probirkalar quruq yonilg`i keramik piltka,
sham, bug`latish kosachasu, gurgut shisha plastinkalar, 15-20 sm uzunlikdagi ingichka cho`plar.
Ishning borishi: __________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
Kompitentlikni aniqlash uchun materiallar

|
Kompitentlikni aniqlash uchun materiallarBog'liq 7-Sinf KIMYO NAZORAT ISHI daftar 2022Kompitentlikni aniqlash uchun materiallar:
8. Qandning suvda erishida qanday hodisa kuzatiladi ?_______________________
9. Nima uchun xonadonda ishlatiladigan shisha banka idishlarni olovga qo’yib
qizdirib bo’lmaydi?__________________________________________________
10. Alangani______qismga bolish mumkin. 1-alanganing yuqori qismi
_______________ 2-alanganing o’rta qismi ______________ 3-alangani pastki
qismi___________________________________________________bo ‘ladi.
11. Ifloslangan osh tuzini tozalash usullarini yozing.______________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
___________________
12. Uy ro’zgorda ishlatiladigan asal, sut, o’simlik moyi qanday moddalarga misol
bo’ladi?____________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_____________________________________
Sana
Ball
Imzo
2-Nazorat ishi:
Mavzu:
Atom. Atom tuzilishi haqidagi bilimlarning rivojlanish tarixi
Atom va uning tuzilishi, proton, neytron va elektronlar
Kimyoviy element. Kimyoviy belgi
Kimyoviy elementning nisbiy atom massasi
Izotoplar. Izobarlar. Izotonlar
Kimyoviy formula. Valentlik
Nazorat shakli: Yozma ish.
1.Quyidagi formulalarni valentlik asosida tuzing :
II CuO III CrO VII ClO AlO I HgO KO III NH
IVCO II H S VI SO
2. Xlorning valentligi besh ekanligini bilgan holda uning kislorod bilan hosil qilgan birikmasining formulasini yozing.
3. Quyidagi moddalarning proton,neytron va elektronlarini aniqlang:
a) NH
3
b) O
2
c) Si D) CO
2
4.
88
Sr izotopi atomining yadrosini necha foizi neytronlardan iborat.
5. Xlorningvalentligibir, kislorodningvalentligiikkiekanliginibilganholdaformulalari FeCl
2
, AlCl
3
, LiCl, K
2
O, MgO, Cr
2
O
3
,
CrO
3
, CrO, Mn
2
O
7
, MnO
2
bo‘lganbirikmalardagiikkinchielementlarningvalentliginianiqlang.
._________________________________________________________________________________________________
|
| |
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi - bet 4

|
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisiBog'liq 7-Sinf KIMYO NAZORAT ISHI daftar 2022_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________
Xulosa: :
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
___________________________
Sana
Ball
Imzo
3 – Amaliy mashg`ulot.
Mavzu: Ifloslangan osh tuzini tozalash.
Ishdan maqsad: Suvda eruvchan qattiq moddani suvda erimaydigan
qo`shimchalardan tozalash usulidan biri bilan tanishish. Filtr qog`oz tayyorlash suyuqliklarni
filtrlash va eritmani bug`latish yo`li bilab tuz ajiratib olishga oid malaka xosil qilish.
|
| |
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi - bet 7

_________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ Sana Ball Imzo 1-Nazorat ishi Mavzu : Dastlabki kimyoviy tushunchalar
Nazorat shakli: Kimyoviy diktant.
1.Kimyo fani________________________________________________________
___________________________________________________to’g’risidagi fandir.
2.Jahonda tanilgan buyuk ajdodlarimiz___________________________________
_________________________________________________________________lar
VIII-X asrdalardayoq o’zlarining ilmiy asarlarida kimyoviy moddalardan turmush
ehtiyojlaridan va turli xil kasalliklarni davolashda foydalanish yo’llari haqida
dastlabki ma’lumotlarni keltirganlar.
3.kiyimingizga tekkan siyohni qanday yo’qotish mumkin?____________________ __
________________________________________________________________
__________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_______
4. Tajriba davomida termometr sinib ketsa , tokilgan simobni__________________
_______________________________________________ orqali yig’ib olish kerak.
5. Natriy metalini __________________________solingan idishda saqlash kerak.
6. Kislotani suyultirishda_________________________________________shart.
7._________________________________________________________________
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi - bet 6

11
_________________________________________________________________________________________________
________________________________
4 – Amaliy mashg`ulot.
Mavzu: Kundalik hayotda,xo’jalikda sodir bo’layotgan kimyoviy jarayonlarni kuzatish va tavsivlash.
Ishdan maqsad:
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
__________________________________
Kerakli asboblar va reaktivlar:
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
__________________________________
Ishning borishi:______________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
Sana 
 
 
 Ball 
 
 Imzo - Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisi

|
Jizzax viloyati arnasoy tumani maktabining 7 – “ ” sinf o`quvchisiBog'liq 7-Sinf KIMYO NAZORAT ISHI daftar 2022
Sana
Ball
Imzo
6 – Amaliy mashg`ulot.
Mavzu: Alanga tuzilishi va moddalarning kislorodda yonishi
Ishdan maqsad:
_________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________
Kerakli jihoz va reaktivlar____________________________________________________
Ishning
borishi:___________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
|
| |