nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchilari

|
Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchilari
|
bet | 5/6 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 385,98 Kb. | | #115880 |
Oʻzbekistonning Rossiyadagi elchilari
Yusuf Abdullayev (1992—1994)
Shomansur Shohalilov (1994—1998)
Shoislom Shoqosimov (1998—2003)
Baxtiyor Islomov (2003—2008)
Ilhom Neʼmatov (2008—2010)
Ziyodulla Poʻlatxoʻjayev (2010—2014)
Akmal Kamolov (2014—2015)
Bahrom Ashrafxonov (2016—2018)
Botir Asadov (2018 – h.v.)
Rossiyaning Oʻzbekistondagi elchilari
Filipp Sidorskiy (1992—1997)
Aleksandr Patsev (1997—1999)
Dmitriy Ryurikov (1999—2003)
Farit Muxametshin (2003—2008)
Vladimir Tyurdenev (2009—2021)
Oleg Malginov (2021—yildan)
Manbalar
↑
„Шавкат Мирзиёев Россия элчисини қабул қилди“. Bugun.uz. Qaraldi: 2021 йил 17 март.
↑
„Шавкат Мирзиёев Россия саноат ва савдо вазири бошчилигидаги делегацияни қабул қилди“. Bugun.uz. Qaraldi: 5-aprel 2021-yil.
↑
„Как растет число российских предприятий в Узбекистане — инфографика“ (ruscha). Sputnik. Qaraldi: 11-noyabr 2022-yil. [sayt ishlamaydi]
↑
„Россия лидирует по объему инвестиций в Узбекистане“ (ruscha). Sputnik. Qaraldi: 30-oktabr 2022-yil.
↑
„Как растет число российских предприятий в Узбекистане — инфографика“ (ruscha). Sputnik. Qaraldi: 11-noyabr 2022-yil. [sayt ishlamaydi]
↑
„Россиянинг элчиси. Рустам Миннихановнинг Ўзбекистонга ташрифидан мақсад нима?“. Batafsil.uz.
↑
„Oʻzbekiston va Rossiya oʻrtasida keng qamrovli strategik sheriklik toʻgʻrisidagi deklaratsiya imzolandi“ (ruscha). Газета.uz. Qaraldi: 15-sentabr 2022-yil.
↑
„В Самарканде запустили производство химсредств для защиты растений“ (ru). uz.kursiv.media. Qaraldi: 18-noyabr 2023-yil.
↑
„O‘zbekiston «Rosatom» bilan AES qurish xarajatlarini optimallashtirish masalasini muhokama qilmoqda — Sherzod Xodjayev“ (ru). Gazeta.uz. Qaraldi: 13-iyun 2022-yil.
↑
Огурцов М. И. Эволюция внешнеполитических стратегий России и США в Республике Узбекистан на рубеже XX—XXI вв. Диссертация на соискание учёной степени кандидата исторических наук. — М., 2015. — С. 145—146..
↑
>„Oʻzbekiston va Rossiya mudofaa vazirlari strategik hamkorlik dasturini imzoladilar“ (ruscha). Газета.uz. Qaraldi: 28-aprel 2021-yil.
↑
>„Российско-узбекские отношения“ (ruscha). Посольство Российской Федерации в Республике Узбекистан.
↑
„O'zbekistonda " sinf!"yangi o'quv yilida Rossiyadan 153 mutaxassis ishlaydi“ (ruscha). UZ DAILY. Qaraldi: 26-avgust 2022-yil.
↑
„Ўзбекистон-Россия таълим форуми доирасида 20 дан ортиқ Ўзбекистон ва Россия ОТМлари ўртасида келишувлар имзоланди“ (ruscha). «Batafsil.uz». Qaraldi: 28-oktabr 2022-yil.
|
Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
REFERENCES - Tayyorlashni takomillashtirish masalalari

REFERENCES
1.
O„zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi “Ta‟lim to„g„risida”gi O„RQ-637-
son Qonuni.
2.
O„zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-yanvardagi Oliy Majlisga
Murojaatnomasi.
3.
O„zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-fevraldagi “Pedagogik ta‟lim
sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to„g„risida”gi PQ-4623-son Qarori.
4.
O„zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026- yillarga
mo„ljallangan O„zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to„g„risida”gi Farmonida
5.
Avesto. Asqar Mahkam o„zbekcha tarjima. -T.:2001. 56-bet
6.
F.K.Voros (1975). DEMOCRITUS‟
EDUCATIONAL
THOUGHT,
Paedagogica
Historica, 15:2, 457-470, DOI:
10.1080/0030923750150206
7.
Brickhouse, Thomas C. (2000).
The Philosophy of Socrates
. Westview Press.
8.
Lodge R. C. Plato's theory of education. – Routledge, 2014.
9.
Arastu «Mantiq» eramizgacha 384-322 yy.
10.
Arthur E. Walzer (2003) Quntilian's
“Vir Bonus”
and the stoic wise man, Rhetoric
Society Quarterly, 33:4, 25-41, DOI:
10.1080/02773940309391266
SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1137
11.
Karimjonov A., Jabborova O. YAN AMOS KOMENSKY'S VIEWS ON EDUCATION
//Ekonomika i sotsium. – 2021. – №. 5-2. – S. 977-983.
12.
A.Radjiyev, F.Karimov, A.Ibragimov, M.Axmedov. TALIS-2018 xalqaro tadqiqotlari
talablari asosida o„tkazilgan so„rovnoma va tadqiqotning hisoboti. TALIS-2023 xalqaro
tadqiqotiga O„zbekistondagi maktab o„qituvchilari va direktorlarini tayyorlash. 1-qism.
T.: 2021. 72 bet
13.
И.Д.Фрумин. За что в ответе? Компетентностный подход как эстественный этап
обновления содержания образования. //Учителская газета. – 2002 – № 36 – С. 38–
39.
14.
Zunnunov A. Pedagogika tarixi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi
Bosh tahririyati, 2004 yil.
15.
Андреас Шляйхер. Образование мирового уровня. Как выстроит школную систему
ХХИ века? Успешные реформы и высокие резултаты. Москва, 2019. 336 с.
16.
Sh. Paxrutdinov. Barqaror taraqqiyot va rahbar mas‟uliyati. T.: “Akademiya”, 2011. 303
bet.
17.
Sh. Qurbonov, E. Seytxalilov. Ta‟lim sifatini boshqarish. T.: “Turon-Iqbol”, 2006. 592
bet.
18.
R. X. Djuraev, S.T.Turg„unov. Ta‟lim menejmenti. T.: “Voris-Nashriyoti”, 2006. 263
bet.
19.
https://www.uzedu.uz/oz
O‟zbekiston Respublikasi Xalq ta‟limi vazirligi ma‟lumotlari.
20.
https://n.ziyouz.com/kutubxona/durdona-to-plamlar/alisher-navoiy-mukammal-asarlar-
to-plami-20-jildlik-1987-2003
21.
https://lex.uz/docs/-4749364
|
MUHOKAMA - Tayyorlashni takomillashtirish masalalari

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1134
O„zbekiston Respublikasida 2000-2001 o„quv yilida 6 083 700 o„quvchi ta‟lim olgan
bo„lsa, 2010-2011 o„quv yilida 4 695 300 o„quvchi, 2020-2021 o„quv yilida esa 6 283 200 nafar
o„quvchi ta‟lim olgan. Tahlillar natijasiga ko„ra, o„n yil davomida o„rtacha 19,3 foizga
o„quvchilar soni oshib borsa, 2030-yilga kelib O„zbekiston Respublikasida o„quvchilar soni
7 495 858 dan, ya‟ni bir yilda 749 585 nafar o„quvchidan oshib ketishi prognoz qilinmoqda.
Shuningdek, 2009-2010 o„quv yilida o„rtacha har bir maktabda 501 o„quvchi o„qigan
bo„lsa, 2019-2020 o„quv yilida esa o„rtacha har bir maktabda 611 nafar o„quvchi ta‟lim olgan.
O„tgan o„n yil davomida maktab qurilishining orqada qolayotganligi sababli, har bir maktabga
bir yilda qo„shimcha ravishda o„rtacha 110 o„quvchi qabul qilishiga to„g„ri kelmoqda.
Maktablarda o„quvchilarni qabul qilish sig„imi, har bir sinfdagi o„quvchilar soni me‟yori,
maktablarning moddiy-texnika bazasi ta‟minoti va holati, asosiy va qo„shimcha o„quv
adabiyotlari bilan ta‟minlanganligi, o„tiladigan fanlarni malakali mutaxassis o„qituvchilar bilan
qamrab olinganligi kabi dolzarb masalalar ta‟lim tizimining keyingi muammolari ekanligi
ma‟lum bo„lib qolmoqda.
METOD VA METODOLOGIYASI - Tayyorlashni takomillashtirish masalalari

|
Tayyorlashni takomillashtirish masalalariBog'liq xorij-tajribalari-asosida-o-zbekistonda-pedagog-kadrlar-tayyorlashni-takomillashtirish-masalalariMETOD VA METODOLOGIYASI
Pedagogik kadrlar tayyorlash va pedagogik faoliyat bilan bog„liq ta‟limotlar eramizgacha
yaratilgan asarlarda ham o„z aksini topgan va Sharqda zardushtiylik ta‟limotining manbai
“Avesto” (eramizgacha I asr) da, Islom dinining muqaddas kitobi “Qur‟oni Karim” (VII asr) va
“Hadisi sharif” (Imom al-Buxoriy “Al-jomeʼ as-sahih”, IX asr) da, O„rta Osiyo uyg„onish davri
mutafakkirlaridan Abu Nasr al-Farobiy (“Fozil odamlar shahri”, 20-asrning 70-80-yillari), Abu
Ali Ibn Sino (“Donishnoma”, XI asr), Burxoniddin Zarnudjiy (Ta‟lum al-Mutaalallim, XII asr,),
Muslihiddin Sa‟diy Sheroziy (“
B
o„ston”, 1257, “Guliston”, 1258), Alisher Navoiy (“Mukammal
asarlar to„plami” 20 jildlik, 1987-2003) larning badiiy – falsafiy asarlarida, G„arbda Qadimgi
Yunoniston va Rimda Demokrit, Suqrot, Aflotun, Arastu, Mark Fabiy Kvintilian, Yan Amos
Komenskiy, Adolf Distegverg kabi buyuk faylasuf, pedagog, mutafakkirlarning ta‟limotlarida,
ma‟rifiy-axloqiy asar tarzida maydonga kelib, pedagogik faoliyat va uning mazmuni to„g„risida
qimmatli fikrlarni ifodalagan.
Shuningdek, ijtimoiy–iqtisodiy va madaniy hayot taraqqiyoti sharoitida pedagogik
jarayonga “Onalar maktabi”(1632), “Buyuk didaktika” (Yan Amos Komenskiy, 1632),
“O„qituvchilar uchun 33 qoida” (Adolf Disterverg, 1956), “O„qituvchiga ta‟lim yo„lida o„quv
qo„llanma”(1150), “O„rtoq, o„qituvchi, fan tanlash haqida”(1206) (Burhoniddin Zarnudjiy),
“Nozik iboralar” (Az-Zamaxshariy, 1992), “Qutadg„u bilig” (Yusuf Xos Hojib,
1439
) kabi
pedagogik asarlar paydo bo„lgan. Bu esa o„z navbatida ijtimoiy-iqtisodiy hayotda diniy va
dunyoviy bilimlarni o„rgatuvchilarga qo„llanma sifatida tavsiya etilgan. Natijada pedagogik
faoliyat yuzaga kelgan.
Pedagoglar tayyorlash hamma davrda aniq tarixiy tavsifga ega va shunday bo„lib qoladi.
Keyingi davr Sharq va O„rta Osiyo allomalari, ma‟naviyat va ma‟rifat darg„alari pedagog kasbi
mohiyati, uning ijtimoiy-iqtisodiy tavsifi to„g„risida qimmatli so„zlarni aytganlar. Buni biz
Abdulla Avloniy, Oybek, G„afur G„ulom, Abdullo Oripov va kenja avlod ta‟limotida yaqqol
ko„ramiz.
O„zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-fevraldagi “Pedagogik ta‟lim
sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to„g„risida”gi PQ-4623-son Qarorida pedagogik
SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1130
ta‟lim sohasini yanada takomillashtirish, zamonaviy bilim va pedagogik texnologiyalarni
qo„llash ko„nikmalariga ega, mamlakatimizni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda munosib hissa
qo„shuvchi yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash uchun professional pedagog kadrlar
yetkazib berish, sohaga ilg„or ta‟lim texnologiyalarini joriy qilish kerakliligi asosiy maqsad
ekanligi qayd etilgan.
2022-2026-yillarga mo„ljallangan O„zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”da ham ushbu
mavzu yuzasidan fikrlar yuritilib, bir qancha ustuvor vazifalar belgilab berilgan.
|
| |
-rasm. Umumta’lim muassasalari o‘qituvchilari soni o‘sish dinamikasi, kishi

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
1136
yuritayotgan o„qituvchilar va mavjud ehtiyojlar” nomli tajriba-sinov natijasida umumiy 1354
nafar o„qituvchiga bo„lgan ehtiyoj aniqlangan. Ushbu ehtiyoj umumiy kadrlarga (5 ta hudud
bo„yicha) nisbatan 1,6% ni tashkil etadi.
Fanlar kesimida ehtiyojni tahlil qilsak, eng yuqori talab “Informatika va axborot
texnologiyalari” (3,5%) va “Rus tili va adabiyoti” (3,4%) o„qituvchilariga, eng quyi talab esa
“Boshlang„ich ta‟lim” o„qituvchilariga (0,4%) ekanligi ma‟lum bo„ldi.
Ushbu holatlarni bartaraf qilish maqsadida O„zbekiston Respublikasi Xalq ta‟limi vazirligi
hamda Rossiya Federatsiyasi Maorif vazirligi o„rtasida “O„zbekiston Respublikasi maktablarida
rus tili fanini va umumta‟lim fanlarini rus tilida o„qitish sifatini oshirish" loyihasi amalga
oshirilishi belgilandi.
Mazkur loyiha doirasida O„zbekistonda faoliyat olib boradigan A.I.Gersen nomidagi
Rossiya davlat pedagogika universitetining mutaxassislari Respublikamizning barcha
hududlariga taqsimlangan holda umumta‟lim maktablarida rus tili fani va umumta‟lim fanlarini
rus tilida o„qitish sifatini oshirish bo„yicha mahalliy o„qituvchilar bilan birgalikda faoliyat olib
borishadi.
XULOSA
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, xalq ta‟limi tizimida ayrim fanlar bo„yicha
o„qituvchilarga bo„lgan ehtiyojlarni o„rganish asosida pedagog kadrlar buyurtmasini
shakllantirish mexanizmlarini takomillashtirish asosida tarmoq samaradorligini oshirishda
to„planib qolgan yuqoridagi muammolarni xal etish bo„yicha ilmiy jixatdan asoslangan va
amaliy ahamiyatga molik bo„lgan fikr muloxazalar, taklif va tavsiyalarni ishlab chiqish bugungi
kunning eng dolzarb masalalaridan biri bo„lib qoladi.
Umumta‟lim maktablarini ehtiyoj yuqori bo„lgan fan o„qituvchilari bilan ta‟minlash uchun
pedagogika yo„nalishidagi OTMlar talaba va maktab o„rtasida 3 tomonlama shartnoma asosida
qabul kvotalarini shakllantirish zarur.
Qo`shimcha qism - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 44/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaQo`shimcha qism: Bolalar o`yin faoliyati orqali svetofor bo`lmagan joylarda «havfsizlik orollaridan» foydalanib harakatni va yo`lni boshqarishni (regulirovka qilishni) mashq qiladilar.
E`tiborga molik jihati:
Bolalarning milisioner bilan muloqot qilish ko`nikmasini shakllanishi;
Yo`l belgilariga e`tiborli bo`lishni rivojlantirish;
Hayot havfsizligi saboqlari.
Til va nutq markazi
«Avtomaktab»
Maqsad: avtomaktab qanday tuzilishga ega ekanligini, uning vazifalarini biladi. Lug`at boyligini yangi so`zlar bilan boyitadi va ichki nutqni faollashtiradi, qayta so`zlab berish vaqtida bog`langan nutqni rivojlantiradi, vaqt va fazoda mo`ljal olishni biladi, mardlik, chaqqonlik va do`stiga yordam berish ko`nikmalari shakllanadi.
Kerakli Jihoz va materiallar: ikki sahifali karton: chap sahifasida turli yo`lda sodir bo`lishi mumkin bo`lgan vaziyatlar yopishtirilgan, o`ng sahifasida esa qoidalar chizilgan.
Faoliyatning olib borilishi:
Turli yo`lda sodir bo`lishi mumkin bo`lgan vaziyatlar tasvirlangan rasmlarni tomosha qilish;
Rasmlarda tasvirlangan vaziyatlarni tushuntirish;
Piyodalar, svetofor yonidagi bolalarning harakatlarini baholash, kerakli yo`l belgilarining muhimligini tushuntirish.
Qo`shimcha qism: O`yinni o`ynash uchun tarbiyachi maket yasashi mumkin.(qalin karton, unda muassasa avto maydonchani applikasiyasi bayyorlangan, mashinalar yuradigan keng ko`cha qismi, trotuarlar, o`yin maydonchalar, yo`l belgilari chiziqlari chizilgan bo`ladi) Ushbu maket bilan bolalar yil davomida: yo`l belgilarini qo`yib chiqadilar, yuz berishi mumkin bo`lgan yo`ldagi vaziyatlarni modellashtiradilar va ularning yechimini topadilar. Turli vazifalarni bajaradilar: masalan, piyodaga chorrahadan o`tishga yordam ber, qoida buzuvchini aniqla, piyoda o`yinchoqlarni havfsiz yo`nalishga qo`yib chiq va x.k.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
Jihoz va materiallar - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 42/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaJihoz va materiallar: bir martalik idish, cho`tka, trafaret qalam, xaqiqiy paxta rasmi chizilgan idish
Faoliyatni olib borilishi:
1. Milliy naqsh chizilgan idishga e`tiborni qaratish.
2. Milliy naqsh chizishda trafaretdan foydalanishga e`tior qaratish
Milliy naqsh bo`yoqlari
Qo`shimcha qism: O`z hoxish istagiga ko`ra idishga rasm chizish va tanlash
E`tiborga molik jihati: Ozodalikka tarbiyalash vabolalarni extiyotkorlik bilan ishlashga yo`naltirish.
NOYaBR
OYLIK MAVZU: «TRANSPORT. YO`L HARAKATI QOIDALARI. HAYoT XAVFSIZLIGI SABOQLARI»
Guruh
|
nomli tayyorlov guruhi
|
Mavzu
|
Suv, havo, yer usti transporti
|
Davr
|
Noyabr o`yining 1 xaftasi
|
Rivojlanish sohalari bo`yicha maqsadlar
|
jismoniy rivojlanish va sog`lom turmush tarzining shakllanishi;
|
Sakrashningturlixillarinio`rganish, o`ngvachapoyoqda galma-gal joyidaaylanibsakrash.
|
ijtimoiy-hissiy rivojlanish;
|
Yo`lharakatiqoidalarigarioyaqilishnio`rgatish. Yo`lharakatiqoidalarinionglibajarishnivayo`ltransporti qoidalari vatartibini tarbiyalanadi. Shaxsiyxavfsizlikko`nikmalarinitarbiyalanadi.
|
nutq, muloqot, o`qish va yozish malakalari;
|
Turli xil transport turlarivabusohagaoidbirqanchakasbnomlarito`g`risidagitushunchalarinimustahkamlanadi
Mantiqiyfikryuritishnirivojlanadi. Mavzugadoirso`zboyliginioshadi.
|
611.111111 jarayonini rivojlanishi;
|
Bolalargayo`lharakatibelgilariningma`nolaribilantanishtirishnidavom ettirish, ko`chavayo`llardato`g`rimo`ljalolishuchunularning sxematik ko`rinishinitushunishgao`rganadi. Yo`lbelgilari, transport turlarihaqidagibilimlarinikengayadi, kuzatishlariniumumlashtirishva xulosalarqilishga, predmetlarnihajmi, balandligi, qalinligigaqarabketma-ket taxlashgao`rganadi.
|
ijodiy rivojlanish.
|
Tanishasarlarnimustaqilaytibberish, ularnisahnalashtirishdaishtiroketishgao`rganadi.
|
Rivojlanish markazlari
|
Ta`lim-tarbiyaviy faoliyat
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
Massivning tavsifi. Bir oʻlchovli va koʻp oʻlchovli massivlar

Massivning tavsifi. Bir oʻlchovli va koʻp oʻlchovli massivlar
14-mavzu
Massiv asoslari
Massivlarni e’lon qilish
Massiv elementlariga kirish
Massivga qiymat berish
Ikki o‘lchovli massivlarni e’lon qilish
Koʻrsatkichlar massivlari
Dinamik massivlar
Dinamik massivlarning ishlashiga ta’sir qiluvchi omillar
Massivlarni qayta ishlash
Amaliy mashg‘ulotlar
Massivlarda amallar
15-mavzu
Ikki oʻlchovli massivlarni yaratish
Ikki o‘lchovli massiv yaratish sintaksisi:
Ikki o‘lchovli massivlarning elementlariga kirish
Ikki o‘lchovli massivga ma’lumotlarni kiritish
Ikki o‘lchovli massivni e’lon qilish va unga qiymat berish
Tasodifiy raqamlar generatori imkoniyatlari
Ikki o‘lchovli massivlarni qayta ishlash (processing)
Ko‘p tanlovli test yaratish
Amaliy mashg‘ulotlar
Asosiy tushunchalar: algoritm, dastur va ular haqida umumiy ma’lumotlar
1-mavzu
Algoritm
Oddiy algoritmga misol
Dastur
Dasturlarning turlari
Kompyuter tizimi
Ilova dastur
Dasturlash tillari
Quyi darajali dasturlash tili
Yuqori darajali dasturlash tillari
|
Diskretlilik - Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)

|
Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)
|
bet | 9/33 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 290,29 Kb. | | #160200 |
Bog'liq Algoritmlash va dasturlash asoslari-fayllar.orgDiskretlilik (Cheklilik).
Tushunarlilik
Aniqlik
Ommaviylik
Natijaviylik
Oddiy algoritmga misol: Avtobusga chiqish algoritmi.
1.Bekatga boring
2. O‘zingizga kerakli avtobusni kuting.
3. Avtobus kelganda, eshik ochilishini kuting.
4. Agar eshik ochiq bo‘lsa va oldingizda odam bo‘lmasa avtobusga chiqing.
Dastur
Dastur sizni qurilmalaringiz bilan aloqa o‘rnatishingizga yordam beradi. Dastur keng ma’noda siz va sizning qurilmangiz o‘rtasida o‘rnatiladigan va undan foydalanishni ta’minlaydigan ko‘rsatmalar to‘plami (odatda kod deb ham yuritiladi) hisoblanadi.
Kompyuter dasturi Laymanning nuqtai nazari bo‘yicha, bu kompyuter tizimining ko‘rinmas komponenti bo‘lib, u kompyuterning jismoniy qismlari bilan ishlashga imkon beradi. Dastur sizga smartfon, planshetlar, o‘yin qutilari, media-pleyerlar va shunga o‘xshash qurilmalar bilan muloqot qilish imkonini beradi.
Ta’kidlash kerakki, kompyuter va dasturiy ta’minot o‘rtasida aniq farq bor. Dastur nojismoniy resurs hisoblanadi. Dastrni qo‘l bilan ushlab bo‘lmaydi. Kompyuterni jismoniy qismlariga sichqoncha, klaviatura, USB portlari, CPUlar, xotira, printerlar va boshqalar kabi jismoniy resurslar kiradi. Telefonlar ham kompyuterning bir turi hisoblanadi.
Dasturlarning turlari
Barcha dasturiy ta’minotlar ikki shaklda bo‘ladi: biri tizim dasturiy ta’minot, ikkinchisi ilova dastur sifatida.
Windows operatsion tizimi, tizim dasturlarining bir misolidir va Windows kompyuterida oldindan o‘rnatilgan bo‘ladi. Kompyuter tizimi komyuterning jismoniy uskunalari bilan o‘zaro muloqot qilish imkonini beruvchi katta dastur hisoblanadi. Kompyuter tizimisiz qurilma yonmaydi (ishlamaydi). Barcha aqlli qurilmalarda masalan, iPhone va Android qurilmalarida ham tizim(sistema) dasturlari mavjud. Ushbu turdagi dasturiy ta’minot qurilmani ishga tushiradi va uni ishlatishga imkon beradi. Keng tarqalgan kompyuter tizimlaridan yana biri bu Linux tizimi hisoblanadi. Linux tizimi O‘zbekistonda kam ishlatiladigan tizim hisoblanadi. Odatda dasturchilar yoki katta tashkilotlarda Linux tizimidan foydalaniladi. Linux tizimining afzalliklaridan biri bu Linux tizimiga virus tushmaydi. Android qurilmalari Android tizimida ishlaydi, Iphone qurilmalari iOS tizimidan foydalanadi.
Ilova dasturlari dasturlarning ikkinchi turi hisoblanadi. Ilova dasturlari tizimga o‘rnatiladi va ishlatiladi. Ilova dasturlarining ayrim misollaridan, bular Microsoft Word, Adobe Reader, Paint dasturlari hisoblanadi. Ilova dasturlar odatda kompyuter tizimiga o‘rnatiladi. Bundan tashqari, kompyuter tizimlari uchun virusga qarshi dasturlar ham mavjud. Bunday dasturlar ham ilova dasturlari deb ataladi. Telefon ilovalari ham ilova dastur hisoblanadi.
|
| |
TOPSHIRIQLAR - Guruh: bot 22-5 guruh

|
Guruh: bot 22-5 guruh
|
bet | 2/2 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 45,39 Kb. | | #232947 |
Bog'liq Z.Sh.Sadriddinova ochiq darsTOPSHIRIQLAR
Topshiriq: “Tarbiya” fanining ilmiy-tadqiqot metodlarini 1-jadvalning tegishli ustunlarida mos ravishda qayd eting.
1-jadval
Tushunchalar
|
“Tarbiya” fanining asosiy kategoriyalari
(tushunchasi)
|
“Tarbiya” fanining ilmiy-tadqiqot metodlari
|
Barkamol shaxs (komil inson)
|
|
|
Shaxs kamoloti
|
|
|
Tahlil qilish
|
|
|
Sintez qilish
|
|
|
Ma’rifat
|
|
|
Ta’lim
|
|
|
O’qitish
|
|
|
Taqqoslashi
|
|
|
Tarbiyaga oid pedagogik merosni o’rganish;
|
|
|
Tarbiyaga oid jahon xalqlari pedagogikasi tajribalarini o’zlashtirish;
|
|
|
Tarbiyaga oid me’yoriy hujjatlarni bilish;
|
|
|
Tarbiyachining o’z individual tarbiyaviy tajribasining bo’lishi.
|
|
|
2-topshiriq: Matnni to‘ldiring
Mamalakatimizda ta’sis etilgan “Tarbiya” fanining eng asosiy ilmiy-tadqiqot metodlari quyidagilardan iborat:
__________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________
3-topshiriq: Ushbu mavzuning ma’ruzasidan foydalangan holda Smart Art jadvalini tartibli ketma-ketlikda to‘ldiring
3-topshiriq: 4 ta guruhga bo‘lingan holda 4 ta flipchart (vatman qog‘ozining ¼ bo‘lagi)dan foydalanib “Tushunchalar tahlili” texnologiyasi asosida jadvalni to‘ldirib uni navbat bilan guruhlar o‘rtasida aylantiring (bunda guruhlar o‘zlariga nom va marker rangini tanlaydilar hamda har bir flipchartga 1-yozishni boshlagan guruhlarning nomlari tepa o‘ng burchagiga yozib qo‘yiladi. Guruhlar navbati bilan flipchartga boshqa guruhlarning to‘ldirgan qismlariga o‘zlarining qo‘shimcha fikrlarini yozishlari kerak bo‘ladi).
TUSHUNCHA
|
TAHLILI
|
“Avesto”da tarbiya masalasi
|
|
Qur’oni karim va Hadisi shariflarda tarbiya masalasi
|
|
“Qutadg‘u bilig” asarida tarbiya masalasi
|
|
|
| |
Java dasturlash tili - Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)

|
Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)
|
bet | 8/33 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 290,29 Kb. | | #160200 |
Bog'liq Algoritmlash va dasturlash asoslari-fayllar.orgJava dasturlash tili
C++ dasturlash tili
Amaliy mashg‘ulotlar
Algoritmlash va dasturlash asoslari fanining ma’nosi, predmeti va vazifalari. Raqamli
iqtisodiyotda Algoritmlash va dasturlash texnologiyalarning oʻrni va vazifasi. Algoritmlash va dasturlash rivojlanish tendensiyalari. Dasturlash mohiyati, kelib chiqish sabablari, shart-sharoitlari va darajalari.
Algoritm
Algoritm – berilgan natijaga erishish uchun qilinishi kerak boʻlgan aniq koʻrsatmalar ketma-ketligi hisoblanadi. Algoritm keng maʼnoda faqat kompyuterga oid atama boʻlmay, balki unda berilgan koʻrsatmalarni bajara oluvchi har qanday narsaga oid deb ta’riflasa ham bo‘ladi.
Algoritm - maʼlum bir turga oid masalalarni yechishda ishlatiladigan amallarning muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoida (dastur) hisoblanadi. Kibernetika va matematikaning asosiy tushunchalaridan biri ham hisoblanadi.
Algoritm so‘zi Al – Xorazmiy nomining lotincha talaffuzidan kelib chiqqan. Muxammad Muso Al-Xorazmiyning X asrda yaratgan qo‘llanmasida keltirilgan o‘nlik sanoq sistemasida arifmetik amallarni bajarish qoidalari soddaligi tufayli yevropada ham o‘nlik sanoq sistemasi qo‘llanishiga turtki bo‘lgan. Bu qoidalar tarjimasida har bir qoida “Al-Xorazmiy aytadiki” deb boshlangan va bora-bora talaffuz tufayli algoritm tarzida ifodalanib kelgan.
Hozirgi paytda algoritm sifatida biror masalani ishlash yoki biror ishni bajarish uchun qilinishi kerak bo‘lgan tartiblangan chekli sondagi aniq bir qiymatli ko‘rsatmalar ketma-ketligi tushuniladi. Algoritm tushunchasini keng ma’noda tahlil qilish mumkin. Masalan, biror manzildan boshqa manzilga borish uchun shahar transportidan foydalanib qanday borish mumkin, degan savolga ma’lum algoritm tavsiya qilish mumkin. Pazandalik kitobida, masalan, palovni pishirish qoidasi keltiriladi, bu ham o‘ziga xos algoritm hisoblanadi.
Har qanday algoritm quyidagi asosiy xususiyatlarga ega bo‘lishi kerak:
|
| |
Algoritm - Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)

|
Alisher ismailov shakirovich algoritmlash va dasturlash asoslari (1-qism)
|
bet | 3/33 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 290,29 Kb. | | #160200 |
Bog'liq Algoritmlash va dasturlash asoslari-fayllar.orgAlgoritm
Dasturlash algoritmi - bu muammoni hal qilish uchun chekli sondagi amallarning tartiblangan ketma-ketligi hisoblanadi. U belgilangan harakatlar ketma-ketligini bajarishga asoslangan bo‘lib, unda bu harakatlar biror narsani qanday amalga oshirishni tasvirlaydi va sizning kompyuteringiz buni har safar aynan shunday bajaradi. Algoritm kiruvchi ma’lumotlardan tashkil topgan formulaga rioya qilish orqali ishlaydi. Barcha kiruvchi ma’lumotlar vazifasini bajargandan so‘ng, u natija holatida ko‘rsatiladi.
Ushbu kitobda biz C++ dasturlash tili asoslarini amaliy mashg‘ulotlar orqali o‘rganamiz. Keyingi bo‘limdan algoritmlash va undan so‘ng C++ dasturlash tiliga kirish mavzusini o‘rganamiz…
Mundarija
Asosiy tushunchalar: algoritm, dastur va ular haqida umumiy ma’lumotlar
1-mavzu
Algoritm
Oddiy algoritmga misol
Dastur
Dasturlarning turlari
Kompyuter tizimi
Ilova dastur
Dasturlash tillari
Quyi darajali dasturlash tili
Yuqori darajali dasturlash tillari
Java dasturlash tili
C++ dasturlash tili
Amaliy mashg‘ulotlar
Algoritim xossalari va yozuv shakllari
2-mavzu
Diskretlilik
Tushunarlilik
Aniqlik
Ommaviylik
Natijaviylik
Algoritmning tasvirlash usullari
Chiziqli algoritmlar
Tarmoqlanuvchi algoritmlar
Takrorlanuvchi yoki Sikllik algoritmlar
Amaliy mashg‘ulotlar
|
| |
Algoritmlarni ishlab chiqish va taqdim etish usullari

Algoritmlarni ishlab chiqish va taqdim etish usullari
3-mavzu
Matnli algoritm
Sxematik(grafik) algoritmlar
Algoritmni tahlil qilish
Algoritmni dasturlashga bog‘lash
Algoritmning afzalliklari va dasturlashdagi ahamiyati
Amaliy mashg‘ulotlar
Tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi algoritmlar
4-mavzu
Masalalarni yechish bosqichlari: masalani qo‘yish, model yaratish, algoritm, algoritmni kodlash, natijalarni tahlil qilish
5-mavzu
Dasturlash tillari. Dasturlash paradigmasi
6-mavzu
Dasturiy ta’minot
Muhandislik
Dasturiy ta’minot muhandisligi
Dasturiy ta’minot xususiyatlari
Funkionallik
Foydalanish imkoniyati (user-friendly)
Samaradorlik
Moslashuvchanlik
Ishonchlilik
Texnik xizmat ko‘rsatish
Portativlik (Portability)
Imperativ dasturlash usuli
Deklarativ dasturlash usuli
Tizimli dasturlash
Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash
Obyektga yo‘naltirilgan dasturlashning tuzilishi
OOPning asosiy tamoyillari
Funksional dasturlash
Mantiqiy dasturlash
Amaliy mashg‘ulotlar
|
Tiklanadigan energetikani yanada rivojlantirish bo„yicha chora tadbirlar

|
Tiklanadigan energetikani yanada rivojlantirish bo„yicha chora tadbirlarBog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish
Tiklanadigan energetikani yanada rivojlantirish bo„yicha chora tadbirlar
dasturi (MVt)
19
№
Ko„rsatkichlar
Joriy qilinadigan energiya quvvatlari (prognoz)
2019 y.
2020 y.
2021 y.
2025 y.
Jami
1 159,7
2 991,5
5 222,5
7 401,9
jumladan:
1.
An‟anaviy energetika
802,0
2 409,0
4 218,6
5 406,0
2.
Tiklanadigan
energetika
357,7
582,5
1 003,9
1 995,9
shundan:
2.1. Gidroenergetika
157,7
382,5
601,9
1 243,9
2.2. Quyosh energetikasi
200,0
200,0
300,0
450,0
2.3. Shamol energetikasi
102,0
302,0
Qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish bo‗yicha investitsiya loyihalarining
ro‗yxatiga ko‗ra 2017-2025 yillarda umumiy qiymati 5,3 mlrd. dollar bo‗lgan 810
ta loyihani amalga oshirish ko‗zda tutilmoqda.
2017-2021 yillarda iqtisodiyot tarmoqlarida va ijtimoiy sohada qayta tiklanuvchi
energiya manbalaridan foydalanishni rivojlantirish va energiya samaradorligini
oshirish chora-tadbirlari, unda normativ-huquqiy hujjatlarni, manzilli dasturlarni
ishlab chiqish va boshqa ustuvor vazifalarni amalga oshirish bo‗yicha 28 ta chora-
tadbirlar ko‗zda tutilgan. Ushbu loyihalarni moliyalashtirishning 49,3 foizi,
korxonalarning o‗z mablag‗lari, 40,8 foizi xorijiy investitsiyalar va kreditlar, 7,3
foizi O‗zbekiston Respublikasi tiklanish va taraqqiyot jamg‗armasi, 2,6 foizi tijorat
banklarining kredit resurslari hisobidan amalga oshiriladi.
Loyihalarning texnologik tarkibi tahlili ularning 79,3 foizi yangi quriladigan, 20,7
foizi esa modernizatsiyalanadigan loyihalar ekanligini ko‗rsatmoqda (5.5.1-rasm).
O‗zRTTJ
Tijorat
banklarining kreditlari
Xorijiy investitsiyalar va kreditlar
|
| |
- 1. “Yashil iqtisodiyotni” rivojlantirishda tiklanadigan energiya manbalarining o„rni

|
1. “Yashil iqtisodiyotni” rivojlantirishda tiklanadigan energiya manbalarining o„rniBog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish
2010
2015
2016
2017
2018
2018/2010 yy.
o„zg.,%
Bioenergiya
2555
2557
2137
2847
2105
-17,6
Geotermal energiya
2543
3435
3607
3761
3976
+56,4
Gidroenergiya
1232
1465
1753
1768
1492
+57,6
Quyosh (fotogalvanik) 4621
1825
1609
1389
1210
-73,8
Quyosh
(konsentratsiya)
8829
7232
7602
7196
5204
-41,1
Shamol (dengizda)
4572
5086
3764
4642
4353
-4,8
Shamol
(qirg‗oq
bo‗yida)
1915
1612
1611
1601
1499
-21,7
Tejamkor va ishonchli energiya tizimlari integratsiyasi.
Elektrenergiya olishda
shamol va quyosh uskunalaridan foydalanishda duch kelish mumkin bo‗lgan
to‗siqlardan biri ularda elektrenergiya ishlab chiqarishda barqarorlikning mavjud
emasligi hisoblanadi. XXI asr boshlarida ushbu sohada vaziyat o‗zgarmoqda.
Tiklanadigan energiya manbalarini energiya tizimi tarmoqlariga integratsiyalash
ushbu muammoning yechimi sifatida qaralmoqda. Shamol va quyosh eneretikasini
aralash qo‗llash elektrenergiya narxini pasaytirishning muhim omiliga aylanib
borayotir. Quyosh uskunalari elektrenergiya narxini kunduz kunlari pasaytirish
imkonini bersa, shamol generatorlari narxning kechki paytlarda narxini
arzonlashtirish imkonini yaratmoqda. AQShning shamol va quyosh energiyasi
bozorida yetakchi mavqega ega 15 shtatida elektrenergiya narxi mamlakatdagi
o‗rtacha narxdan arzon hisoblanadi. Texas shtatida shamol energiyasini ishlab
chiqarish hajmi oxirgi o‗n yil ichida 645%ga o‗sgan va shtat elektrenergiya tizimi
mamlakatdagi eng ishonchli tizimlardan biriga aylandi. Germaniyada shamol va
quyosh energiyasi yordamida olingan elektrenergiya narxi oxirgi o‗n yil ichida 2
martaga pasaygan. Daniyada esa shamol va quyosh energiyasi mamlakatda ishlab
chiqarilayotgan jami energiyaning 53,0%ini tashkil etadi. Germaniya va Daniya
energiya tizimi o‗zaro integratsiyalashgan va dunyodagi eng barqaror energiya
tizimi hisoblanadi.
|
| |
“Yashil energetika”ni davlat tomonidan qo„llab-quvvatlashning

Bog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish
4. “Yashil energetika”ni davlat tomonidan qo„llab-quvvatlashning xorij tajribasi. ―Yashil energetika‖ milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta‘minlash uchun
ishlab chiqarishning energiya sig‗imini qisqartirish, energiya tejovchi
texnologiyalar va tiklanadigan energiya manbalarini tadbiq etish orqali mahsulot
tannarxini kamaytirishni talab etadi. Energiya tejamkorligi texnik jihatdan amalga
oshirsa bo‗ladigan, iqtisodiy jihatdan asoslangan, ekologik va ijtimoiy nuqtai
nazardan maqbul bo‗lgan hayotimizning odatiy tarzini o‗zgartirmaydigan
innovatsion qarorlarni qabul qilish hisobidan energiya resurslaridan samarali
foydalanish imkoniyatlaridir.
Rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida energiya sig‗imkorligini pasaytirish
sabablaridan biri yangi texnika va yuqori texnologiyalarning imkoniyatlaridan
samarali foydalanish hisoblanadi. Ushbu imkoniyat o‗z navbatida energiyani tejash
va energiya samaradorligini oshirishni mamlakatning ilmiy-texnologik rivojlanish
strategiyasida ustuvor yo‗nalishlardan biri sifatida qabul qilinganligi bilan
izohlanadi. Dunyoning aksariyat mamlakatlarida energetika va atrof-muhit
muhofazasi sohasida amalga oshirilayotgan ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik
ishlariga xarajatlar shu turdagi jami xarajatlarning 4,5%ini, atrofmuhitga
ajratilayotgan xarajatlar esa 1,7%ni tashkil etadi
9
.
Jahonda ―yashil energetikani‖ rivojlantirish tajribasi tahlili, sohani tartibga
solishning ma‘muriy, iqtisodiy va axborot dastaklari mavjudligini ko‗rsatmoqda.
1. Ma‟muriy dastaklar . Ma‘muriy dastaklar ―yashil
energetika‖ni
rivojlantirish maqsadida qabul qilingan me‘yoriy-huquqiy cheklov va
rag‗batlantirishlar hisoblanadi. Jumladan, AQShda 1997 yildan boshlab ―Millionta
quyosh tomlari‖ milliy dasturi amal qilmoqda
151
. Unga muvofiq bino tomlariga
quyoshda ishlaydigan energiya tizimlari o‗rnatilishi zarur. 2010 yildayoq
mamlakatdagi 13 ta ―quyosh shahar‖larida 1 millionta uyning tomiga quyosh
tizimlari o‗rnatildi.
Energomenejment tizimini joriy qilish

maqsadli parametrlarga erishish uchun sanoatni texnik qo‗llab-quvvatlash,
maslahat va iqtisodiy rag‗batlar ko‗rsatiladi.
Grantlar
. Rivojlangan davlatlar hukumatlari tomonidan korxonalarga energiya
samaradorligini oshirish dasturlarini ishlab chiqish uchun grantlar shaklida yordam
berish qonun bilan belgilab qo‗yilgan. Masalan, Qo‗shma Shtatlarda ushbu
dasturlarni amalga oshirishda sanoat birlashmalarini qo‗llab-quvvatlash qonun
bilan ruxsat etiladi. Daniya hududida issiqlik tarmoqlarini qurish va ta‘mirlash
uchun investitsiya grantlari mavjud bo‗lib, kapital qo‗yilmalarning 30-60 foizi
qoplanadi.
Energiya resurslari narxini tartibga solish.
Shvesiyada elektr energiyasini oxirgi
iste‘molchilarga sotish bahosi bevosita elektr narxidan, energetik samaradorlik
uchun ―yashil sertifikatlar‖, tarmoqdan foydalanish haqi va soliqlardan (energiya
solig‗i va qo‗shilgan qiymat solig‗i) iborat bo‗lsa, Qozog‗istonda qayta tiklanuvchi
manbalardan elektr energiyasi ishlab chiqarishni amalga oshiruvchi investorlarga
soliq imtiyozlari, muddati kafolatli va qat‘iy belgilangan tariflarda sotish bo‗yicha
uzoq muddatli shartnomalar tuzish qonun bilan mustahkamlangan.
3. Axborot dastaklari.
Ushbu dastaklar ―yashil energetika‖ni ommalashtirishga
xizmat qiluvchi chora-tadbirlardan iborat bo‗ladi. AQShda 1992 yildan boshlab
Energetika vazirligi va Atrof-muhit muhofazasi agentliklari tomonidan ishlab
chiqilgan ―Energy Star‖ dasturi amal qiladi. Mazkur dastur doirasida energiya
iste‘moli o‗rtacha energiya iste‘moli ko‗rsatkichidan 20-30%ga past bo‗lgan
qurilmalar ―Energy Star‖ dasturining obro‗li logotipi bilan markirovkalanadi.
Hozirda ―Energy Star‖ logotipini 60 dan ortiq guruh tovarlarda ko‗rish mumkin.
Bu dastur doirasida litsenzion va hamkorlik kelishuvlari sanoat sohasi (2000 dan
ortiq), chakana savdo (2000 dan ortiq), qurilish kompaniyalari (6000 dan ortiq) va
biznesning boshqa sohalarida amal qiladi. 2017 yilda ―Energy Star‖ mahsulotlarini
sertifikatlash bilan 23 ta mustaqil tashkilot va 255 ta laboratoriyalar faoliyat olib
borgan
12
.
7 - 1. “Yashil iqtisodiyotni” rivojlantirishda tiklanadigan energiya manbalarining o„rni

-
tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish darajasini ko‗rsatuvchi
―yashil sertifikatlash‖ tizimini joriy qilish;
-
tiklanadigan energiya manbalariga nisbatan qat‘iy belgilangan tariflarni joriy
qilish;
-
iqtisodiyot tarmoqlarida yuqori energiya sig‗imkorligiga ega bo‗lgan asbob-
uskunalar va jihozlar importini kvotalash hamda yuqori import ta‘riflarini joriy
qilish;
-
energiya sig‗imkorligi past bo‗lgan mavjud quvvatdagi asbob-uskunalar va
jihozlar uchun kreditlash tizimini joriy qilish;
-
yuridik va jismoniy shaxslarning energiyani tejash va energiya samaradorligi
bo‗yicha ko‗nikma va malakalarini shakllantirish.
a) moliyalashtirish manbalari bo„yicha

|
a) moliyalashtirish manbalari bo„yichaBog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish
a) moliyalashtirish manbalari bo„yicha
tarkibi, %
b)
loyihalarning
texnologik
tarkibi, %
1-rasm. “Yashil energetika”ni rivojlantirish bo„yicha investitsion loyihalar
tarkibi, jamiga nisbatan foiz hisobida
Ushbu loyihalarni moliyalashtirish uchun 2017-2021 yillarda davlat budjetidan
314,1 mlrd. so‗mdan ortiq mablag‗ yo‗naltiriladi. Qaror doirasida qabul qilingan
chora-tadbirlarning amalga oshirilishi quyidagilarni ta‘minlash imkonini beradi
(5.5.1-jadval).:
-
qonunchilik va normativ bazani takomillashtirish, energiya tejaydigan
texnologiyalarni, zamonaviy hisoblash uskunalarini joriy qilishga va yoqilg‗i-
energetika resurslaridan yanada oqilona foydalanishga aholini va xo‗jalik
yurituvchi sub‘ektlarni keng jalb qilish;
-
2025 yilga kelib elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatlari tarkibida qayta
tiklanuvchi energiya manbalarining ulushini 12,7 foizdan 19,7 foizga yetkazish;
-
ishlab chiqarishning energiya sig‗imini keskin qisqartirish (9 792,0 tonna
shartli yoqilg‗i yoki yiliga 8-10 foizdan kam bo‗lmagan miqdorda);
-
Xalq ta‘limi vazirligi, Sog‗liqni saqlash vazirligi va O‗rta maxsus, kasb-
hunar ta‘limi markazining 6333 ta budjet tashkilotida 17251 ta isitish qozonini
zamonaviy energiyani tejaydiganlariga almashtirish va 56,5 million kub metrdan
ortiq tabiiy gazni tejash;
-
Qishloq va suv xo‗jaligi vazirligining suv xo‗jaligi tashkilotlarida
1523 ta energiyani ko‗p iste‘mol qiluvchi elektrodvigatelni va 879 ta nasosni
almashtirish va 807,3 million kVt.soatdan ortiqroq elektr energiyasini tejab qolish;
79
,
3
20
,
7
Янги қуриладиган
Модернизацияланадиган
49
,
|
| |
Operatorlar. Oddiy va murakkab operatorlar. Boʻsh operator

Operatorlar. Oddiy va murakkab operatorlar. Boʻsh operator.
10-mavzu
Shartli operator. Tarmoqlanish algoritmlari.
11-mavzu
bool ma’lumotlar turi
If (agar) sharti
Ikki tomonlama if-else bayonotlari
if ichida if bayonotlari (nested if)
Mantiqiy operatorlar
Kabisa yilini aniqlash dasturi
switch bayonotlari
Amaliy mashg‘ulotlar
Sikl operatori. Oddiy va oʻrnatilgan sikllari.
12-mavzu
Masalani yechishda oddiy va oʻrnatilgan sikllardan foydalanib, siklik blok-sxemalarni tuzish. Tashqi va ichki sikllar.
13-mavzu
Amaliy mashg‘ulotlar
Foydalanuvchi necha marta chop etish sonini kiritadigan dastur yozing.
j o‘zgaruvchi yarating va qiymatini 0 ga teng qilib belgilang, j o‘zgaruvchisi 6 ga teng bo‘lguncha j o‘zgaruvchisi qiymatini ekranga chop eting. Siklda j o‘zgaruvchisini 2 ga oshiring. (incerementdan foydalaning)
Dastur yozing son qiymati 7 bo‘lgunga qadar amal bajarilsin.
Dastur yozing, foydalanuvchi 1 dan 10 gacha bo‘lgan son kiritsin, dastur kiritilgan sonni 1 dan 10 gacha bo‘lgan sonlar bilan ko‘paytirib natija ekranga chop etsin. (karra jadval 1 ta son uchun)
Sikl ichida sikl usulidan foydalanib, karra jadvalini yarating.
|
C++ dasturlash tili asoslari. C++ dastur tuzilishi

|
C++ dasturlash tili asoslari. C++ dastur tuzilishi
|
bet | 5/33 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 290,29 Kb. | | #160200 |
Bog'liq Algoritmlash va dasturlash asoslari-fayllar.orgC++ dasturlash tili asoslari. C++ dastur tuzilishi
7-mavzu
Ma’lumotlar turlari. Tushunchalar, doimiy va oʻzgaruvchan. Konstantalar va oʻzgaruvchilar uchun qoidalarni tavsiflash va yozish usullari. Ma’lumotlar turlari diapazonlari (ma’ruza).
8-mavzu
Dasturni yozish
Klaviaturadan kiritilgan ma’lumotlarni o‘qish
O‘zgaruvchilar
C++ dasturlash tilidagi ma’lumotlar turiga misollar
Konstanta o‘zgaruvchilar yaratish
Belgilar ma’lumotlar turi va operatsiyalari
Belgilar funksiyalari
string ma’lumot turi
String Index va Subscript operatorlari
String(Satr)larni birlashtirish
Stringni klaviaturadan o‘qish
Amaliy mashg‘ulotlar
Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari.
9-mavzu
|
| |
1. “Yashil iqtisodiyotni” rivojlantirishda tiklanadigan energiya manbalarining o„rni - bet 16

|
1. “Yashil iqtisodiyotni” rivojlantirishda tiklanadigan energiya manbalarining o„rniBog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish 2.
Iqtisodiy dastaklar.
Mazkur dastaklar energetika sohasida narx mexanizmi
va iqtisodiy sub‘ektlar faoliyatini o‗zgartirishga xizmat qiluvchi bozor
munosabatlari yordamida ishlaydi. ―Yashil energetika‖ni rivojlantirishni qo‗llab-
quvvatlashning iqtisodiy dastaklari turli-tuman bo‗lib, jahon amaliyotida quyidagi
dastaklardan faol foydalaniladi.
Imtiyozli kreditlash dasturlari.
Yaponiyada ushbu o‗n yillik dastur muqobil
energiya manbalaridan foydalanish va ortiqcha ishlab chiqarilgan elektr energiyani
sotib olishni qo‗llab quvvatlash uchun ajratilgan. Bu kabi dasturlar Italiya,
Shvesiya, Germaniya, Koreya Respublikasida energiya samaradorligi yuqori
texnolgiyalarni harid qilishda soliq va boshqa imtiyozlar berish ko‗rinishida keng
qo‗llaniladi.
Davlat subsidiyalari va dotatsiya.
Daniya hukumati tomonidan issiqlik ta‘minoti
tizimini bioyoqilg‗iga o‗tkazish oqibatida iste‘molga uzatiladigan issiqlik
energiyasi narxi o‗sadigan bo‗lsa, u holda investitsiya subsidiyasi taqdim etiladi.
Shuningdek ishlab chiqarishning energiya samardorligini oshirish va issiqlik
elektrstansiyalarini modernizatsiya qilish loyihalariga ushbu imkoniyat joriy
etiladi.
Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlari uchun investitsiyalar.
2019
yilda tiklanadigan energiya manbalarini o‗zlashtirish uchun yo‗naltirilgan venchur
kapitali miqdori bo‗yicha Hindiston (1,4 mlrd. Doll.), AQSh (797 mln. doll.) va
Yevropa mintaqasi (443 mln. doll) yetakchilik qilishdi
10
.
Sertifikatlashtirish dasturlari.
AQShda ishlab chiqarish korxonalari energiya
samaradorligini doimiy oshirishni ta‘minlash uchun 2012 yildan boshlab ―Yuqori
energiya samaradorligi‖ (Superior Energy Performance) sertifikatlash dasturi
amaliyotga joriy qilingan. Ushbu dasturning asosiy maqsadi energiya
menejmentiga ISO 50001 xalqaro standartini joriy qilish bo‗lib, bunda energiya
samaradorligi bo‗yicha maqsadlarni o‗rnatish va erishilgan yutuqlarni doimiy
nazorat qilib borish talablari qo‗shimcha tarzda o‗rnatilgan
11
.
|
| |
Tiklanadigan energiya quvvatlaridan foydalanish koeffitsientining

|
Tiklanadigan energiya quvvatlaridan foydalanish koeffitsientiningBog'liq 7-MavzuYashil energetika barqaror iqtisodiy rivojlanish Tiklanadigan energiya quvvatlaridan foydalanish koeffitsientining
o„zgarishi, foiz hisobida
2010 y.
2015 y.
2016 y.
2017 y.
2018 y.
2019/2010
yy.
o„zg.,
p.p.
Bioenergiya
71,7
75,1
67,1
85,7
77,6
+5,9
Geotermal energiya 86,9
88,9
84,8
80,9
83,9
-3,0
Gidroenergiya
43,9
50,6
50,2
47,8
46,8
+2,9
Quyosh
(fotogalvanik)
14,0
17,0
17,0
18,0
18,0
+4,0
Quyosh
(konsentratsiya)
30,0
40,5
36,2
38,6
45,2
+15,5
Shamol (dengizda)
37,9
39,1
38,9
46,5
42,5
+4,6
Shamol
(qirg‗oq
bo‗yida)
27,0
29,0
31,0
32,0
34,0
+7,0
Jahon bo‗yicha tiklanadigan energiya quvvatlaridan foydalanish koeffitsienti
muqobil energiya olish texnologiyalariga bog‗liq holda o‗zgarib bormoqda.
Jumladan, 2010-2019 yillarda quyosh energiyasidan isitish va sovutishda
foydalanish bilan bog‗liq texnologiyalardan foydalanish koeffitsienti 15,5%ga
yaxshilangan (2-jadval).
Tiklanadigan energiya quvvatlarini o‗rnatishning umumiy xarajatlari geotermal va
gidroenergiya texnologiyalaridan tashqari boshqa barcha texnologiyalar bo‗yicha
arzonlashib bormoqda. 2010-2018 yillarda 1 kVt-soat quyosh (fotogalvanik)
energiyasi ishlab chiqarish texnologiyasini o‗rnatishning umumiy xarajatlari 4621
dollardan 1210 dollargacha arzonlashgan (3-jadval).
3-jadval
Tiklanadigan energiya quvvatlarini o„rnatishning umumiy
xarajatlari, doll. / kVt-soat
|
| |
Muqobil energiya sohasida texnologik yechimlarning rivojlanishi

tiklanadigan energiya manbalari
Zamonaviy materiallar va yangi texnologiyalar: perovskit va 3D-pechat shamol va
quyosh energetikasini tubdan o‗zgartirib yuborishi mumkin.
Perovskit yordamida quyosh energiyasini olish texnologiyasi jadal sur‘atlarda
rivojlanib bormoqda. Ushbu texnologiya kashf etilganidan keyingi 10 yil ichida
quyosh panellarining foydalilik koeffitsientini keskin oshirish imkonini yaratdi.
Ushbu koeffitsientga kremniydan foydalanib erishish uchun 50 yildan ortiq vaqt
zarur bo‗lgan edi. 2018 yilning iyun oyida Buyuk Britaniya va Germaniyaga
tegishli innovatsion kompaniya quyosh nurlarini elektrenergiyaga aylantirish
bo‗yicha yangi eng yuqori – 27,3%lik ko‗rsatkichga erishdilar.
Tiklanadigan energiyadan foydalanuvchi “aqlli” shaharlar

Tiklanadigan energiyadan foydalanuvchi “aqlli” shaharlar. XXI asr boshlarida
aholining katta qismi jadal sur‘atlarda o‗sib borayotgan shaharlarda istiqomat
qiladi. Ushbu shaharlarning ma‘muriyati shahar infratuzilmasini boshqarishda turli
kuzatuv qurilmalari va ma‘lumotlarni tahlil qilish tizimlaridan, ya‘ni ―aqlli shahar‖
konsepsiyasidan foydalanishga harakat qilishadi.
Jahon amaliyotida ―aqlli shahar‖lar amalga oshirilayotgan loyihalar va
qo‗llanilayotgan texnologiyalarga bog‗liq holda uch avlodga ajratiladi (4jadval).
Texnologik jihatdan rivojlangan ―aqlli‖ shaharlarda esa aholining hayot sifatini
oshirish va barqaror rivojlanishni ta‘minlash ma‘muriy boshqarishning markazida
turadi. Ushbu maqsadga erishishda quyosh-shamol energetikasi muhim ahamiyat
kasb etmoqda. Chunki ―yashil energetika‖ atrofmuhitni ifloslantirish, issiqxona
gazlari emissiyasini qisqartirish va energiya tizimlari barqarorligini ta‘minlash
imkoniyatini yanada oshiradi. Dunyoning ayrim yirik shaharlarida tiklanadigan
energiya manbalaridan foydalanish darajasi 30%dan oshadi (5-jadval).
5-jadval Tiklanadigan energiyadan foydalanuvchi yirik “aqlli” shaharlar
Shahar
Aholisi, mln.
kishi
Yil
davomida
ishlab
chiqarilgan
elektrenergiya tarkibida quyosh va
shamol
energiyasining ulushi, %
San-Diego
1,4
33
Los-Anjeles
4,1
20
Jaypur
3,0
20
Gamburg
1,8
14,8
Toronto
2,8
12,0
Bangolor
11,0
10,0
Seul
10,3
6,6
Taynan
1,9
5,1
Parij
2,3
4,2
Markazlashgan energiya tizimlari doirasida
Qo`shimcha qism - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 48/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaQo`shimcha qism: tarbiyachi bolalarga o`simliklarni parvarishlash qoidalari haqida gapirib beradi va ekilgan ko`chatlarga parvarishlash bo`yicha navbatchilarni belgilaydi.
E`tiborga molik jihati:
Tajribani o`tkazish va sog`liqni saqlash qoidalariga rioya qilish.
Hayot xavfsizligi saboqlari.
San`at markazi
Tabiat materiallaridan applikasiya: transport turlari
Maqsad: mayta qo`l motorikasini, tasavvurini rivojlantirish, estetik bezatish, applikasiyada tabiat materiallarini uyg`unlashtirishni biladi. O`zining ijodini chiroyli bezatadi.
Jihoz va materiallar: tabiat materiallari, rangli kartonlar, qog`oz, yelim, stepler, ramkalar.
Faoliyatning olib borilishi:
«Transport» mavzusida rasmlarni ko`zdan kechirish.
Tasviriy san`at faoliyati noan`anaviy texnikasi bilan tanishish.
Rasm va tabiat materiallarini tanlash.
Bolalar bilan mavzu asosida applikasiya ishini bajarish.
Bolalar tayyor rasmlarni muhokama qilish va rag`batlantirish.
Qo`shimcha qism: tarbiyachi bolalarga applikasiyani bezatish, mavzuga oid she`r yoki qo`shiq kuylashni taklif qilishi, ko`rgazma tashkil etishi mumkin.
E`tiborga molik jihati:
Tartibli va gigiyenik talablarga mos ishlashga o`rgatish.
Tasavvuri va mayda qo`l motorikasini rivojlantirish.
Hayot xavfsizligi saboqlari.
Qurilish markazi
«Garaj quramiz»
Maqsad: Garajni kubiklar, qurilish bloklari, legodan qurish, hajmga ega bo`lgan shakllarni nomini bilish va undan foydalangan holda qurish, rang va shakllarni bilish.
Jihoz va materiallar: kubiklar, geometrik shakllar, lego, garaj elementlari. Faoliyatning olib borilishi:
«Mashina uchun garaj» mavzusidagi rasmni ko`zdan kechirish.
Bolalar tomonidan maydoncha qurilishini rejalashtirish.
Bolalar tomonidan maydonchani qurish.
Bolalar ishini muhokama qilish va rag`batlantirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|