-§. Flash texnologiyaisiga kirish

13-§. Flash texnologiyaisiga kirish Flash texnologiyasi Shockwave Flash (SWF) formatidagi vektor
grafikadan foydalanishga asoslangan. Albatta bu format eng kuchli
formatlardan boim asada, SWF yaratuvchilariga grafikani imkoniyatlari,
grafika bilan ishlovchi vositalar va natijani Web-saxifalarga qo'shish
mexanizmlarini birlashtirish o‘rtasida eng qulay yechimi topilgan.
SWF ni qo‘shimcha imkoniyatlardan yana biri bu uning mosla-
shuvchanligidir, ya’ni bu format barcha platformalarda (MacOS siste-
mali Macintosh kompyuterlari yoki Windows sistemali IBM kompyu-
terlarida) ishlatilishi mumkin. SWF ning yana bir qulay imkoniyati
uning yordamida yaratilgan tasvirlar nafaqat animatsiyali boiish i, balki
interfaol elementlar va tovush bilan boyitilishi mumkin.
Moslashuvchanlik va interfaol multimediya dasturlarini yaratish
imkoniyati SWF formatining Web-dizaynerlar o ‘rtasidagi mash-
xurligini oshishiga imkon berdi. Shuning uchun bu format yaratilishi
bilan bir vaqtda Macromedia firmasi (hozirda bu dasturlar
Adobe firmasiga tegishli) tomonidan ikki asosiy tarnioq brauzerlari, Internet
Explorer va Netscape Communicatorlar uchun komponentlar (Plug-In)
yaratildi. Bu esa, o ‘z navbatida SWF ni Intemetda yana ham keng
tarqalishiga olib keldi. Natijada ushbu brauzerlar yaratuvchilari SWF
formatini o‘z dasturlarini asosiy formatlar bazasiga kiritishdi. Bu у о in i
boshqa yirik dasturiy ta ’minot yaratuvchilar (masalan, Adobe firmasi)
ham tutishdi.
Yana bir bor aytish kerakki, agar Macromedia SWF formatini juda
oddiy va qulay uskunalar bilan ta’minlamaganda bu format shunchalik
ko‘p muxlis orttirmagan boiardi. Hozirgi vaqtda ushbu uskunalami bir
qancha to iiq to ‘plamlari mavjud.
Ushbu uskunalami bir turi (Director Shockwave Studio) multi-
mediyali prezintatsiyalar yaratish, boshqalari (FreeHand va Fireworks)
grafik tasvirlar, uchinchilari esa (Authorware va CourseBuilder) inter
faol o ‘rgatuvchi kurslami yaratish imkoniyatini beradi. Lekin Web-
yaratuvchilar orasida eng ko‘p ishlatiladigani bu Adobe Flashdir, chunki
ushbu dastur har qanday saytga mashxurlik olib keluvchi Web-saxifalar
yaratish imkonini beradi. Balki shuning uchundir SWF formatini oddiy
qilib Flash deb atalishi odatga kirib qolgan. Shunday qilib Flash-
texnologiyalari quyidagilardan iborat:
• vektorli grafika;
• animatsiyani bir qancha turlarida ishlash imkoniyati;
58
• interfeysni interfaol elementlarini yaratish imkoniyati;
• sinxron ovoz qo‘shish imkoniyati;
• HTML formati va boshqa Intemetda ishlatiluvchi barcha
formatlarga eksportni ta’minlash;
• platformali mustaqillik;
• Flash-filmlarni avtonom rejimda ham, Web-brauzer yordamida
ham ko‘rishning imkoniyati mavjud.
Vizual yaratish uskunalari mavjudligi Flash-film yaratuvchilarini
ko‘plab murakkab operatsiyalardan xalos etadi, shuningdek, Flash-
texnologiyalaming texnik aspektiarini o‘rganish zarur bo‘lmaydi.
Flash - bugungi kunda bu texnologiyani qo‘llanilishining asosiy
yo‘nalishi bu chiroyli va dinamik Web-saxifalar yaratishdir.
Flash-filmni brauzerda namoyish etilishini ikki usuli mavjud:
• uni SWF formatida saqlash, so‘ng sichqoncha yordamida fayl bel-
gisini shu fayl saqlanadigan katalogdan brauzer oynasiga o ‘tkazish.
• Flash-filmni HTML formatiga eksport qilish, so‘ng oddiy usul
bilan brauzerda ochish.
Flash-filmni HTML-kodga o ikazish mexanizmi ActiveX element
larini ishlatish yoki Plug-in komponentlarini qo‘shishga o ‘xshashdir.
Internet Explorer brauzeri uchun HTML-kodiga o ‘tkazish