nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1. Turli sohalar uchun mo’ljallangan kompyuterlar va kompyuter tizimlari

|
1. Turli sohalar uchun mo’ljallangan kompyuterlar va kompyuter tizimlari
|
Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 13,14 Kb. | | #154958 |
Bog'liq KURS ISH MAVZULARI
KURS ISH MAVZULARI
1.Turli sohalar uchun mo’ljallangan kompyuterlar va kompyuter tizimlari.
2.Xozirda ishlab chiqarilayotgan shaxsiy kompyuterlarning protsessorlari va ularning xususiyatlari.
3.Mobil tizimlar uchun mo’ljallangan protsessorlar.
4.O’rnatilgan tizimlarda qo’llaniladigan protsessorlar.
5.Zamonaviy kompyuterlarning konfiguratsiyalari va ularni qo’llanish
sohalari.
6.Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli asoslari.
7.Kompyuterlarni tashkil qilishning mantiqiy asoslari.
8.Buyruqlar tizimi arxitekturalari.
9.Zamonaviy shinalarning xususiyatlari.
10.Xotira turlari va xususiyatlari.
11.Assembler tilida dasturlash asoslari.
12.Tashqi qurilmalarning turlari va vazifalari.
13.Intel protsessorlari.
14.AMD protsessorlari.
15.Kiritish-chiqarish tizimlarini tashkil etilishi.
16.Tizim interfeysi va shinalarni tashkil etilishi.
17.Ma’lumotlar formatlari standartlari.
18.Protsessorlar tuzilishi.
19.Protsessorlarning ichki registrlari.
20.Pentium sinfi protsessorlari.
21.Matritsali protsessorlar.
22.Vektor protsessorlar.
23.Kritish-chiqarish kanallari va protsessorlari.
24.RAID massivlar.
25.Vertual xotiraning tuzilishi va vazifasi
26.Protsessorlarning arifmetik mantiqiy qurilmasi.
27.Kesh xotira, kesh xotira vazifalari va darajalari.
28.Doimiy xotira va uning turlari
|
| |
Materializm — olamning asosida materiya, ya’ni moddiy narsalar yotishini e’tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta’limot. 
Idealizm —

|
Materializm — olamning asosida materiya, ya’ni moddiy narsalar yotishini e’tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta’limot.
Idealizm —
|
bet | 132/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgMaterializm — olamning asosida materiya, ya’ni moddiy narsalar yotishini e’tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta’limot.
Idealizm — olamning asosida ruh yoki g’oyalar yotadi, dunyo voqeligi va rivojida g’oyalarni ustuvor deb ta’lim beradigan falsafiy ta’limot.
Antik falsafa - qadimgi davrda eramizdan avvalgi VIII asrda Yunonistonda, eramizdan avvalgi II asrda Rim jamiyatlarida shakllanib, eramizning VI asriga qadar rivojlanib kelgan falsafiy ta’limotlar umumlashmasi.
Vedalar - diniy mazmunga ega adabiyotlar. Ba’zi taxminlarga ko’ra, deyarli to’qqiz asr davomida Hindiston yarim orolida yashab kelgan qadimiy xalq va elatlar tomonidan yaratilgan.
Upanishadalar – “sirli bilimlar” deb atalib, vedalarning falsafiy qismidir. U ma’lum bir kitob yoki falsafiy risolalar shaklida bo’lmay, balki turli mavzularda, turli davrlarda asosan noma’lum mualliflar tomonidan yaratilgan matnlar to’plami. Har bir matn u yoki bu muallifning falsafiy mushohadalarining qisqacha bayonidan iborat.
Eley maktabi - pifagorchilarning ittifoqi kabi Elladaning Eley shahrida yuzaga kelgan. Bu maktabning asosiy namoyondalari Ksenofan, Parmenid, Zenon va Melisslardir. Eley maktabi ta’limoti qadimgi Yunon falsafasining shakllanishida, uning kategoriyalari, jumladan, borliq kategoriyasining rivojida yangi qadam hisoblanadi. Ioniyaliklarda borliq jismiy, pifagorchilarniki esa matematik bo’lsa, Eley maktabida u falsafiydir. Eleyliklar birinchilar katorida borliq va tafakkur o’rtasidagi munosabat masalasini qo’ydilar. Antik falsafa shakllanishining yakuni Eley maktabi bilan tugallanadi.
“Veda” — “diniy kitoblar”, “astika” — “Veda”ning muqaddasligini tan oluvchi, “nastika” — uning muqaddasligini tan olmaydigan maktablar.
“Dao” — “tabiat qonuni”, “Si” — borliqning asosida yotgan besh unsur, “yan” — “yorug’lik kuchi”, “in” — “zulmat kuchi”, “metafizika” — qadimgi yunonistonliklar fikricha, “borliqning asosini o’rganadigan dastlabki falsafiy maktab”.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Materializm — olamning asosida materiya, ya’ni moddiy narsalar yotishini e’tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta’limot.
Idealizm —
|
Sabab - bir hodisadan oldin kelib, uni vujudga keltirgan hodisa yoki hodisalar guruhidir. 
Oqibat -

|
Sabab - bir hodisadan oldin kelib, uni vujudga keltirgan hodisa yoki hodisalar guruhidir.
Oqibat -
|
bet | 136/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgSabab - bir hodisadan oldin kelib, uni vujudga keltirgan hodisa yoki hodisalar guruhidir.
Oqibat - sababning bevosita yoki bavosita ta’siri bilan yuz beradigan hodisadir.
Zaruriyat - muayyan sharoitda qat’iy ravishda kelib chikadigan voqea yoki hodisadir.
Tasodif - ayni sharoitda yuz berishi ham, yuz bermasligi ham mumkin bo’lgan hodisa yoki voqeadir.
Voqelik - real mavjud bo’lgan, yashab turgan narsa va hodisalardir.
Imkoniyat - yuzaga chiqmagan voqelikdir.
Sistema - borliqdagi o’zaro bog’liq, muayyan tartibdagi bir-biriga ta’sir va aks ta’sir qilib turuvchi narsalar, hodisalar va jarayonlarning qonuniyatli birligidir.
Struktura - sistemani tashkil etgan narsalar, hodisalar va jarayonlarning tartibi, tuzilish, tarkibi, joylashishi va ifodalanishidir.
Element -sistema strukturasini tashkil qilgan, nisbiy mustaqillikka ega bo’lgan tuzilmadir.
Gnoseologiya - yunoncha gnosis - bilim, ilm; logos - ta’limot, nazariya demakdir. Falsafaning tarkibiy qismi, bilish nazariyasi, bilishning umumiy konuniyatlari, usullari to’g’risida bahs yurituvchi falsafaning alohida sohasi.
Ong - yuksak darajada tashkil topgan materiyaning ya’ni inson miyasining maxsuli bo’lib, uning xususiyati voqelikni aks ettirishdan iboratdir. Ong - akl, tafakkur, falsafadagi markaziy kategoriyalardan biri.
Ongsizlik - ongning genetik jihatidan talqini. Ongsizlik birlamchiligini bildirib u o’ziga xos xususiyatga ega ekanligini, inson faoliyati va hatti-harakatida muayyan darajada rol o’ynashini tan olishni taqozo etadi.
Ruh - ma’naviy - ruhiy, nomoddiy ibtidoni ifodalovchi falsafiy tushuncha.
Bilish - insonning o’zining qurshagan dunyoga bo’lgan munosabatlaridan biridir.
Hissiy bilish - inson bilishining dastlabki bosqichi bo’lib, miyada predmet va hodisalarning belgilari, signallari va hissiy obrazlarining hosil bo’lishidir.
Mantiqiy bilish - inson borliqni aqliy bilishidir.
Haqiqat - inson bilimlarida borliqning to’g’ri in’ikos etishi, predmet va hodisalar asli qanday bo’lsa ularni inson o’z miyasida huddi shunday in’ikos ettirgan bilimlaridir.
Nisbiy haqiqat - borliqdagi narsa va hodisalar to’g’risidagi taxminan to’g’ri, lekin to’liq bo’lmagan, bilish jarayonimizda tuzatilib, to’ldirilib boriladigan bilimlardir.
|
| |
Mutlaq haqiqat - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
bet | 137/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgMutlaq haqiqat - borliqdagi narsa va hodisalar haqidagi to’liq aniq mukammal bilimlardir.
Kuzatish - harakat o’zgarish va rivojlanishdagi ma’lum ob’ektni tabiiy sharoitda u qanday bo’lsa, shu holicha diqqat bilan, belgilangan vaqt ichida, ma’lum maqsad asosida ko’zdan kechirib borishdir.
Eksperiment - o’rganilayotgan predmet yoki hodisani o’z holicha, lekin sun’iy yaratilgan sharoitda kuzatishdir.
Analiz - bir butunni qismlarga, bo’laklarga, tomonlarga va elementlarga ajratib, ularning har biri nima ekanligini bilishdir.
Sintez - analiz tufayli ajratilgan bo’laklar tomonlar, qismlar, elementlarni o’zaro biriktirib, ularni bir butun holiga keltirishdir.
Umumlashtirish - tadqiqot olib borilayotgan bir qancha predmet yoki hodisalarga xos bo’lgan tomonlari, xususiyatlari va xossalarini fikrda e’tibordan soqit qilib, tadqiqot uchun zarur bo’lgan birorta belgi yoki xususiyatni mavhum holatga keltirishdir.
Konkretlashtirish - oldingi butun belgi va xususiyatlarni yana predmet yoki hodisalar bilan bog’lab shu predmet yoki hodisa haqida aniq bir fikr hosil qilishdir.
Induksiya - tadqiqotchi o’z tafakkuridan tekshirayotgan predmet yoki hodisalar to’g’risidagi bir qancha juz’iy faktlardan, ular haqidagi ayrim bilimlardan umumiyroq bilimni hosil qiladi.
Deduksiya - fikrda umumiy bilimlarda juz’iy, qisman bilimlarga kelishdir.
Tarixiylik - o’rganilayotgan predmet yoki hodisaning paydo bo’lish, rivojlanish va yemirilish jarayonlari birligini uning tarixiy taraqqiyot jarayonida boshqa voqealar bilan aloqadorligini nazariy bilishga oid usuldir.
Mantiqiylik - tarixiylikning tadqiqotchi fikridagi umumlashtirilgan, abstraktlashtirilgan, konkretlashtirilgan, qisqargan, tasodiflardan tozalangan abstrakt- konkretlik shaklida ifodalanishidir.
Formallashtirish - tekshirilayotgan predmet yoki hodisalarning ma’lum konkret tomonlari, xossa va xususiyatlarining mazmunini mavhumlashtirib, uni ma’lum abstrakt ifoda, formula yoki sxemalar bilan ifodalashdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
Anxra Manyu - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
bet | 133/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgAnxra Manyu - Zardushtiylikda yovuz kuchlar, zulmat va o’lim boshlig’i, Axuramazdaning dushmani, inson ruhiyatidagi salbiy hissiyotlarning timsoli. Olamning yagona hukmdori bo’lmish Vaqt bir-biriga zid ikki buyuk qudrat Axuramazda va Anxra Manyu ruhlarini vujudga keltiradi. Borliq ana shu kuchlar tomonidan navbatma-navbat boshqarilib turiladi.
Axura Mazda - «Avesto» ta’limotida zulm va qabohat egallagan dunyoga, shu jumladan, umidsizlikka uchragan kishilar qalbiga yorug’lik, ezgulik nurini taratuvchi, kishilarni o’z kuchiga ishonchini mustahkamlashga, kelajak abadiy hayotga istagini kuchaytiradigan va unga yunaltiruvchi qudratli kuch sifatida madx qilinadi.
Moniy - Moniy Ibn Fatak monizm ta’limotining asoschisi. Naqqosh va rassom. Markaziy Osiyo, Eron, Hindiston buylab safar qilib, zardushtiylik, buddaviylik, braxmanlik kabi turli diniy ta’limotlar bilan tanishadi. Dunyo, ziyo va zulmatning abadiy kurash maydoni, insonning vazifasi esa, yovuzlikni uzil-kesil yo’q kilish uchun ezgulikka ko’maklashishdir. Bu g’oya Moniy axloqiy ta’limotining asosini tashkil etadi.
Mazdakiylik - diniy falsafiy ta’limot. Asoschisi Mazdak (470-529). Mazdak xalq ommasining zardushtiylik koxinlari va zodagonlariga qarshi kurashini boshqargan. Mazdak ta’limotiga binoan, olamda bo’ladigan jarayonlar ongli va biror maqsadni ko’zlab harakat qiluvchi ezgulik, yoruglik manbai bilan ko’r-ko’rona va tasodifiy harakatlanuvchi korong’ilik manbai o’rtasidagi kurashdan iborat. Bu kurash «yaxshilik»ning «yomonlik» ustidan mukarrar galabasi bilan tugallanadi.
“Fiqh” - musulmon qonunshunosligi.
“Tajvid” - Qur’on oyatlarini yoddan to’g’ri o’qish qoidalari.
“Sohibqiron” - ikki sayyora: Zuhal va Mushtariylarning yaqinlashuv (qiron) jarayoni egasi. Aynan shu qiron jarayonida dunyoga kelgan farzandlargina bunday yuksak nomga sazovor bo’lgan.
Nominalizm - lotincha nomina - ism, nom ma’nosini anglatadi. Sxolastik falsafa. Nominalistlar fikricha, universaliylar haqiqatda emas, balki fakat tafakkurda mavjud. O’rta asrlarda nominalizm sxolastikaning realizm bilan munozarasi natijasida kelib chikkan edi. Lekin nominalizmning asosiy tezisi qadimgi yunon faylasuflari Antisfen va Stoiklar tomonidan ilgari surilgan bo’lib, ular Platon g’oyalarini tanqid qilgan edilar. Rosselin tomonidan asoslanganidan keyin mustakil okimga aylandi. U faqat yakka narsalargina real mavjud, universaliylar esa narsalarning nomi, deb ta’kidlagan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va I bo‘lim. Falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: Sharq falsafasi. Falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: G‘arb falsafasi
|
Ontologiya - borliq haqidagi ta’limot. Falsafaning borliq to’g’risidagi fundamental tamoyillarini o’rganuvchi sohasi. 
Borliq

|
Ontologiya - borliq haqidagi ta’limot. Falsafaning borliq to’g’risidagi fundamental tamoyillarini o’rganuvchi sohasi.
Borliq
|
bet | 135/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgOntologiya - borliq haqidagi ta’limot. Falsafaning borliq to’g’risidagi fundamental tamoyillarini o’rganuvchi sohasi.
Borliq - Bir butun dunyo va undagi narsa va hodisalardan tortib, inson hayoti, ongi, kishilar faoliyatining barcha ob’ektiv va sub’ektiv sharoitlari, hatto jamiyatda sodir bo’ladigan butun jarayonlardan iborat hamma realliklarni o’z ichiga oladi. Falsafiy kategoriyalar ichida boshlang’ich kategoriyadir.
Substansiya - lotincha mohiyat ma’nosini anglatadi. Falsafada narsalarning mohiyati to’g’risidagi tushuncha.
Materiya - Moddiy ob’ektlarga xos xususiyatlarni umumiy tarzda ifodalash uchun qo’llaniladigan falsafiy tushuncha bo’lib, ob’ektiv borliqni real shaklini ifodlaydi.
Dialektika - Dunyoni bilishning umumiy usulidir.
Sofistika - yunoncha - ataylab xato asoslar asosida ko’p ma’noli suzlarga asoslanib fikr yuritish - bilib turib, xato asoslardan yolgon xulosa chiqarishdir.
Eklektika - yunoncha tanlayman. Turli qarama-qarshi nazariyalarni, qarashlarni aralash-kuralash qilib yuboruvchi tafakkur usuli.
Dogmatika - yunoncha kotib kolgan ma’nosini anglatib, konkret shart-sharoitlarni hisobga olmay qo’llaniladigan qoida, printsip, fikrdir.
Yakkalik - alohida narsa va hodisagagina xos bo’lib, bu narsa va hodisani boshqa narsa va hodisadan fark qiluvchi, takrorlanmaydigan, individual belgi va xususiyatlar birligidir.
Mohiyat - narsa va hodisalarning ichki, eng muhim o’zaro bog’lanishlari, shu bog’lanishlarning qonuniy aloqadorliklarini ifodalaydi.
Hodisa - narsa va jarayonlarni tashkil etuvchi tomonlar, xususiyatlar va bog’lanishlarning namoyon bo’lish shaklidir.
Mazmun - narsa yoki hodisani aynan shu narsa yoki hodisa sifatida ifodalovchi jarayonlar, muhim elementlar va o’zgarishlarning majmuidir.
Shakl - mazmunning mavjudlik usulini, uning strukturasini ifodalovchi, narsa va hodisalarning ichki va tashqi tomonlarining birligidir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ontologiya - borliq haqidagi ta’limot. Falsafaning borliq to’g’risidagi fundamental tamoyillarini o’rganuvchi sohasi.
Borliq
|
Foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yhati

|
Foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yhati
|
bet | 131/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgFoydalaniladigan adabiyotlar ro‘yhati:
1. «Estetika» Erkin Umarov Toshkent O‘zbekiston nashiryoti 1995.
2. «Estetika» Siddiqova.
Glossariy - Izohli lug’at
Falsafa - yunoncha “phileo” – “sevaman”, “Sophia” – “donolik” degan ma’noni anglatadi. Insoniyat tarixidagi eng qadimiy ilmlardan biri. Olam va uning yashashi, rivojlanishi va taraqqiyoti, hayot va inson, umrning mohiyati, borliq va yo’qlik kabi ko’plab muammolar haqida bahs yuritadigan fan.
Dunyoqarash - Inson o’zini va dunyoni zaruriy ravishda anglashi, unga baho berishi, xulosa chiqarishi bo’lib, dunyoni inson ongidagi o’ziga xos in’ikosidir. Insonning o’ziga va uni qurshab turgan borliqqa bo’lgan munosabatlarini ifodalaydigan ko’nikmalari, malakalari, bilimlari hamda dunyoni amaliy va nazariy o’zlashtirish hamdir.
Mif - yunoncha “mifhos” so’zidan olingan bo’lib, “afsona, rivoyat, xikoyat” kabi ma’nolarini anglatadi. Ibtidoiy davr kishilari ongi va tushunchasida inson, tabiat, jamiyat va koinotning paydo bo’lishi bilan bog’liq voqealar, shuningdek, tabiat va jamiyat hodisalarining aks etishidir.
Mifologik dunyoqarash - Ijtimoiy taraqqiyotning boshlang’ich bosqichlariga xos bo’lib, dunyoni tushunishning oddiy usuli, xayoliy in’ikosidir.
Din - arabcha “ishonch, ishonmoq” demakdir. Borliqni yaratuvchi va boshqaruvchi, adolatning yuksak namunasi, moddiy olamga xos bo’lmagan va ayni vaqtda barkamollikning oliy ko’rinishi sifatida tushuniluvchi oliy mavjudotga, ya’ni Xudoga nisbatan munosabat, tasavvur, urf-odat va marosimlar majmuidir.
Diniy dunyoqarash - Olamdagi voqea va hodisalar sabablarini ilohiy kuchlar, oldindan belgilangan maqsadlar bilan bog’lab tushunishdir.
Monizm — (yunoncha “monos” ya’ni “yakka” ma’nosini anglatadi) olamning asosi yakayu-yagona sababga, bitta asosga ega deb ta’lim beradigan falsafiy ta’limotdir.
Dualizm — (lotin tilida “dua” ya’ni “ikki” degan ma’noni ifodalaydi) olamning asosida ikkita asos, ya’ni modda va materiya bilan birga ruh va g’oya, yotadi deyuvchi qarash.
Plyuralizm — (lotin tilida “plyural” ya’ni “ko’plik” degan ma’noni anglatadi) olamning asosida ko’p narsa va g’oyalar yotadi deb e’tirof etadigan ta’limotdir.
|
| |
Mualliflik huquqi va hammualliflik haqida tushuncha

Mualliflik huquqi va hammualliflik haqida tushuncha
Mualliflik huquqi va hammualliflik haqida tushuncha.
Insonning yaratuvchanlik jarayonida ijod namunalari, badiiy g'oyalar, ilmiy tushunchalar, ilhom bilan ko'paytirilib, asarga aylanadi. Fikrlar aslida amalga oshirilgan va ilmiy asar yoki san'at asari shaklida moddiy shaklga ega bo'lgan vaqtda mualliflik huquqi paydo bo'ladi.
Mualliflik huquqi nima?
Muallif tomonidan yaratilgan asar uning mulki hisoblanadi. Muloqot egalik huquqi haqida qayerda bo'lsa, qonun amal qila boshlaydi. Mualliflik huquqi - bu intellektual mulkdan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga soladigan va teng huquqli shaxslarning xatti-harakatini tartibga soluvchi fuqarolik me'yorlari. Har qanday asarni yaratuvchi sub'ektdir va uning intellektual faoliyatining natijasi mualliflik huquqi ob'ektidir.
Mualliflik huquqining xususiyatlari:
Agar ijodiy ish ish beruvchidan buyurtma yoki topshiriqni bajarish bo'lsa, u holda mijoz yoki ish beruvchi mualliflik huquqining egasi bo'ladi.
Agar radiostantsiyalar va teleko'rsatuvlar audio va video materiallardan foydalanish bo'yicha eksklyuziv huquqlarni sotib olsalar, ular boshqa kanallarda efirga uzatishni taqiqlash huquqiga ega. Yoki qo'shiqchi o'zi tanlagan musiqa asarini o'zgartirib, tartibga solish uchun mualliflik huquqini oladi. Ushbu me'yorga "tegishli huquqlar" deb nom berilgan.
Internetda mualliflik huquqi
Qog'oz yoki elektron muhitda ijodiy mahsulotni joylashtirilishi muhim emas. Har qanday holda, u mualliflik huquqiga ega. Shunday qilib, internetda taqdim etiladigan barcha matnlar, audio, foto va video materiallar ideal ishlardan iborat va qonun bilan himoyalangan. Aslida Internetda mualliflik huquqining buzilishi eng ko'p uchraydigan, odatiy va haqiqatni isbotlash qiyin.
Mualliflik huquqi ob'ektlari
Fikrlar va fikrlar mualliflik huquqi ob'ektlari bo'lib, ular ko'rilganda, eshitishganda yoki his qilishda. Boshqacha qilib aytganda, ular ob'ektiv shaklga ega bo'lganda:
adabiy (nasriy, she'riy, hisobot, hatto shaxsiy yozishmalar);
sahna (dramatik, xoreografik suratlar);
musiqiy (matnli va matnsiz, bu erda tartibga solish va ishlov berishni tashkil qiladi);
video, audio yoki fotosurat;
chiroyli yoki haykaltaroshlik;
me'moriy (qurilishda allaqachon mavjud bo'lgan va eskizlar shaklida mavjud bo'lgan);
elektron (ma'lumotlar bazalari, kompyuter dasturlari).
Barcha ob'ektlar mualliflik huquqi asosida mualliflik huquqiga ega bo'lib, ijodiy ishlardan foydalanishni nazorat qilish va tijorat maqsadlarida foydalanishdan daromad olish huquqini beradi. Shunday qilib, eksklyuziv huquq mulkning huquqiy huquqidir, unda ushbu sub'ektning moddiy manfaatlari bevosita bog'liqdir.
|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok - bet 9

|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok
|
bet | 9/12 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #272299 |
Bog'liq 8-ноорганик кимёда физик-кимёвий усуллар2K2 [Ni(CN)4] + 2K+ (sol) + 2e- (sol) — > K 4 [Ni2 (CN)6 ](sol) + 2KCN
Reaksiya ammiakni qaynash haroratida va havi ishtirok etmaganda amalga oshiriladi.
Isqoriy metallar efir va alkilaminlarda ham eriydi, eritmalarning uytilish spektrlari isqoriy metallning tabiatiga bog’liq boladi. Buday spektrlar zaryad o’tishi bilan bog’liq bo’lib alkid ion(M-) hosil bo’lishini va zaryad erituvchiga o’tishini ko’rsatadi. Alkid ion borligini isbotlovchi ikkinchi misol diamagnetizm, M-zarracha ikkita juftlashmagan elektronga ega va ular s2 konfigurasiyaga ega. Bu kuzatuvlar bilan mos keladigan yana bir holat, natriy va kaliyni eritgandagi spektrlar toza natriyning erishidagi spektrlar bilan bir xil.
Ayni paytda qotishma etilendiaminda eritilsa, spektrda solvatlangan elektronlarga tegishli uytilish spektrlari mavjud emas. Erish jarayoni quyodagicha izohlanishi mumkin ( sol- etilendiamin eritmasi):
Kationlarning kriptandlar bilan ligand sifatida kompleks hosil qilishi orqali qattiq natridlar olinadi, ular [Na(2.2.2)]+ [Na-, (2,2,20 kriptandni ko’rsatadi. Rentgenostrukturaviy analiz [Na(2.2.2)]+ и [Na]- ionlar kristallning(9.9 rasm) bo’shliqlarida joylasganligini ko’rsatadi, buning ustiga [Na]- ionlari kristall bo’sliqlariga joylashgan va uni o’lchami I- dan katta.Natridlarning va boshqa alkidlarning olinishi erituvchining va ligandning metallning kimyoviy xossalariga kuchli ta’sir qilishini korsatadi.
9.13-rasm. [Cs (18-Kraun -6) 2] + e-tarkibli kristall strukturaning tuzilishi. Doirachalar elektron zichliklar cho’qqilarini va anionlarning holatini ko’rsatadi. [Dawes S.B ., Ward D .L ., Huang R.H., Dye J.L., .1. Am. Chem. Soc., 108, 3534 (1986)].
Bundan tashqari solvatlangan elektronlar tutgan birikmalarni kristallash mumkin va ularni strukturasi rengenostrukturaviy tahlil qilingan.s-elementlar qator metallorganik birikmalar ham hosil qiladi, ular organic va noorganik sintezda ishlatiladi. Ularni ichida Grinyar reaktivi CH3MgBr va metil litiy ko’p ishlatiladi.
1-va 2- chi guruh metallari oksidlanish darajasi past oksidlari (suboksidlar) hosil qiladi va suyq ammiakda eriydi; oksidlovhilar bo’lmaganda yoki ular chegaralanganda ular kriptandlar hosil qiladi, bu birikmalarning ko’pi metallik o’tkazuvchanlikka ega.
Isqoriy metallar kriptandlar, kraun efirlar hosil qiladi.
|
| |
- guruhning eng kichik ioni Be - 8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok

|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok
|
bet | 7/12 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #272299 |
Bog'liq 8-ноорганик кимёда физик-кимёвий усуллар2- guruhning eng kichik ioni Be2+ odatda KS 6 ga teng, katta o’lchamdagi ionlar bo;lsa koordinasion soni 6 ga teng.
Kompleks hosil qilishi
s-elementlar ionlari oksidlanish darajasi guruh nomeriga mos keladi, kimyoviy nuqtai nazardan juda qattiq kislotalar hisoblanadi. Shuning uchun ular juda qattiq donorlar, ya’ni O va N bolgan moddalar bilan komplekslar hosil qiladi.Odatda ion o’lchmi kichik, lekin zaryadi katta bo’lsa u barqaror komplekslar hosil qiladi. Shu tufayli Ве2+ va Mg2+ ionlarining qattiq ligandlar bilan kompleksi boshqa s- elementlarga nisbatan juda mustahkam birikmalar. Bu komplekslar uchun inertlik barqarorlikdir. Haqiqatda Be2 + (aq) va Mg2+ (aq) komplekslar hosil bo’lish tezligi ularning to’qnashuvlar sonidan kam.
1-guruh va 2- guruh og’ir ionlarining (Ca dan Ba gacha)polidentatnt ligandlar bilan hosil qilgan birikmalari kata ahamiyatga ega. Monodentant ligandlar bilan bu birikmalar elektrostatik ta’sir tufayli bog’ barqarorligi kam kovalent bog’ hosil qilish imkoniyati deyarli yo’q. Kraun efirlar , masalan, 18-kraun-6 (1) isqoriy metallar ionlari bilan komplekslar hosil qiladi, ular suvsiz erituvchilarda ancha uzoq vaqt mavjud bo’la oladi.
1 18-kraun-6 2 2,2,1 kriptand 3 2,2,2-kriptand
9.11-rasm. Makrosiklik poliefir 18-kraun-6(a)va kation [K(18-kraun-6] (б)
Bisiklik kriptandligandlar
Bisiklik kriptandlar ( 2 ) va (3) ancha barqaror komplekslar hosil qilib, ular hatto suvda ham barqaror. Bu ligandlar metallr ionlarini tanlab ta’sir etadi, asosiy ta’sit etuvchi factor kationning o’lchami va joylanishi kerk bo’lgan ligandning sig’imi hisoblanadi (9.10-rasm).
2-guruh kationlari ham kraun-efirlar va kriptandlar hosil qiladi. Bu birikmalarning kompleksi polidentant ligandlar, masalan, etilendiamintetraasetat [(-OOC)2NCH2CH2N(COO-)2] qisqacha edta analitik kimyoda kata ahamiyatga ega.Edta bilan komplekslarning barqarorligi quyidagicha o’zgaradi: Са2+ > Mg2+ > Sr2+> Ва2+. Qattiq holatda edta va Mg2+kompleksi KS=7 ga teng(4) va 1 koordinasion joyni suv egallagan.
|
| |
Binar birikmalar - 8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok

|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok
|
bet | 6/12 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #272299 |
Bog'liq 8-ноорганик кимёда физик-кимёвий усулларBinar birikmalar
Standart potensiallarining qiymati doimiy bo’lishiga qaramasdan ishqoriy metallar ichida eng barqarori Li:N. s-blok elementlarining kimyoviy invidualligi ularning kislorod bilan reaksiyalarida ham namoyon bo’ladi.
Galogenidlar uchun kimyoviy xossalarning o’zgarishi ancha oddiy. Galogenlar va isqoriy metallarning binary kombinasiyasi birikmalari ma’lum. Ko’p galogenidlar NaCl ( osh tuzi strukturasiga ega, kation va anionning koordinasion soni teng bo’lib 6 ga teng.
Faqat CsCl , CsBr va CsI ancha zich tuzilishga ega (8,8 CsCl koordinasiyasiga ega) Uyqori bosimda Rb, Na va K galogenidlari CsCl struktasini qabul qiladi. Amaliy jihatdan barcha oksidlar va sulfidlar asosiy oksidlanish darajasiga ega(+1 yoki +2). Lekin anionlarning zanjir hosil qilishi (katenasiyasi) ;juda ko’p turli birikmalar hosil bo’lishiga olib keladi. Masalan, Na2O2 da O-1va KO2 subperoksidlarda O-2 Peroksidlar 2- gueuhdagi boshqa yirik kationlarda ham hosil bo’ladi.
9.9-rasm. NaCl va Seziy xloridning kristall strukturalari.
Isqoriy metallarning o’zga xos tarafi ularni oddiy tuzlarining yaxshi eruvchaligi.bu qoidadan chetlanish katta kationlar va katta anionlar orasida boradi.Og’ir matallarning perxloratlari engilga qaraganda kam. CsClO4 uchun to’yingan eritma konsentrasiyasi 0,09 mol/l, KClO4 4,5 mol/l.
Rentgenostrukturaviy analiz ko’rsatishicha Li+ ioni tetraedrik yoki oktaedrik qurshovda bo’ladi. Masalan, Li2O koordinasion soni 4 ga teng(antifluyrit strukturasi) LiF KS 6(NaCl strukturasi). Ishqoriy metallarning og’ir ionlari xilmaxil koordinasijn songa ega.
Berillyning birikmalarikovalent bog’ hosil qilishga moyil, uni radiuysi kichikligi va polyarizasiyasi uyqoriligi bilan tushuntiriladi. Ko’p takrorlanadigan strukturalardan metal atomi markazda joylshgan tetraedr hisoblanadi.Masalan. past haroratli shakl BeO vuyrsit strukturaga ega, u tetraedrik koordinasiyaga ega. Agar Be ni zaharliligi bo’lmasa edi , berilliy oksidi asosidagi keramika amaliyotda juda kichik elektr o’tkazuvchanligi va uyqori issiq o’tkazuvchanligi tufayli keng qo’llanishga ega bo’lar edi. Be farq qilib boshqa ishqoriy-yer metallari oksidlarida KS 6 ga teng va ularning strukturasu I osh tuzi strukturasini takrorlaydi.
9.10-rasm. MeO2 va Li3N kristall tuzilishi.
|
| |
Elektrotexnika va elektronika sohasida kuch tiristorlarini boshqarishda optoelektronli elektr zanjirlar tadqiqi

Academic Research in Educational Sciences
Volume 4 | Issue 7 | 2023
ISSN: 2181-1385
ISI: 0,967 | Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,9 | ASI: 1,3 | SJIF: 5,771 | UIF: 6,1
12
July, 2023
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
ELEKTROTEXNIKA VA ELEKTRONIKA SOHASIDA KUCH
TIRISTORLARINI BOSHQARISHDA OPTOELEKTRONLI ELEKTR
ZANJIRLAR TADQIQI
Dilmurod Shuxratovich Xushvaqtov
Raxmatillo Choriyevich Karimov
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti
raxmatillo82@mail.ru
ANNOTATSIYA
Maqolada elektrotexnika va elektronika sohasida kuch tiristorlarini
optoelektronli rezistiv zanjirlar yordamida boshqarish masalasi ko‘rib chiqilgan.
Optron elementlarni qo‘shimcha vositalar yordamisiz elektr zanjirlarining boshqarish
tizimida boshqaruv zanjirlari sifatida elektron boshqarishning asosiy mohiyatlari
haqida ma’lumot berilgan. Shu bilan birga optoparaning
volt-amper xarakteristikasi
va o‘zgaruvchan tokli bir fazali statik o‘chirgichni optoelektronli rezistiv zanjirlari
bilan boshqarish sxemasi tajribadan o‘tkazilib, asosiy xarakteristikalari keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
Optron, volt-amper xarakteristika,
tiristor, diod, impuls, diodli
ko‘prik, boshqaruv elektrodi, tumbler, kontaktsiz uzgich, kondensator, chegaralovchi
qarshilik (rezistor)
.
ABSTRACT
The article deals with the issue of controlling power thyristors using
optoelectronic resistive circuits in the field of electrical engineering and electronics.
Information on the basic essence of electronic control of optron elements as control
circuits in the control system of electric circuits without the help of additional tools is
provided. At the same time, the volt-ampere characteristic of the optocoupler and the
control scheme of the alternating current single-phase
static circuit breaker with
optoelectronic resistive circuits were tested and the main characteristics were
presented.
Keywords:
optocoupler, volt-ampere characteristics, thyristor, diode, impulse
(signal),
diode bridge, electrode control, toggle switch,
proximity switch, capacitor,
limiting resistance (resistor).
KIRISH
Optron texnikasining rivojlanishi,
dunyo sanoati ishlab
chiqarishiga katta imkoniyatlar yaratdi. Bugungi kunda optronlar
Yanchish sxemalarini hisoblash - 1-amaliy mashg‘ulot. Yanchish uchun uskunalarni tanlash vahisoblash

|
1-amaliy mashg‘ulot. Yanchish uchun uskunalarni tanlash vahisoblash
|
bet | 3/4 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 162,49 Kb. | | #150189 |
Bog'liq AMALIY-1 (3)Yanchish sxemalarini hisoblash
Yachish sxemalarini hisoblashdа rudaning moddiy tarkibi va fizikaviy xossalari, yanchishning talab qilinadigan o‘lchami, minerallar yuzasiningochilish darajalarиni hisobga olish kerak.
Yanchish sexlarida dastlabki ruda bunkerdan ta’minlagich orqali yig‘uvchi tasmali konveyerga beriladi. Keyin qiya konveyer orqali u klassifikator, gidrosiklon yoki elak bilan yopiq siklda ishlovchi tegirmonga beriladi. Klassifikator qumlari, odatda, tegirmonga o‘z – o‘zidan oqib tushadi. Agar buning iloji bo‘lmasa, qum nasoslari, vintli konveyer va h.k.lardan foydalaniladi.
Sharli yanchish bo‘yicha loyiha yechimlari yangi, ishlab chiqarish unumdorligi yuqoriroq bo‘lgan dastgohlarni ishlatish, maydalangan mahsulot o‘lchamini kichraytirish oxirgi bosqichda maydalashning yopiq siklni qo‘llash natijasida, s so‘ngra magnit separatsiyasini ishlatish yo‘li bilan takomillashib bormoqda. Yanchish sxemasida tegirmonning klassifikatsiyalovchi apparatining turi va soni, shuningdek, boyitsh sohasiga qarab, tegirmonlarni bir yoki ikki qatorda
ko‘ndalang, bo‘ylama va aralash joylashtirish mumkin.
Tegirmonlarni to‘g‘ri ishlatishni muhim shartlaridan biri ularga mahsulotni miqdor jihatdan ham, qattiqlik va granulometrik tarkib bo‘yicha ham bir tekis berish, shuningdek, yanchuvchi vosita bilan o‘z vaqtida qo‘shimcha yuklashdir.
Qo‘shimcha sharlar qo‘shish amalda qayta ishlangan foydali qazilma va yanchuvchi vositaning solishtirma sarfini hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
Sharlarni avtomatik tarzda qo‘shish uchun tegirmonning bo‘shatuvchi bo‘ynida sharli ta’minlagich o‘rnatilgan.
1.Bir bosqichli yanchish sxemasini hisoblashda yanchish sxemasini ikki xil variantni;
1) bir bosqichli yanchish sxemasini hisoblashda dastlabki sinflash qo‘llamasdan turib;
2) bir bosqichli yanchish sxemasini hisoblashda dastlabki sinflash qo‘llab turib;
Yopiq sikl tartibida qumning massasi doimiy aylanib turishiga, tegirmon ichida aylanma yuk deb ataladi.Tegirmonga tushadigan rudaning miqdori, o‘lchami, qattiqligi, suvning berilishi, nasoslarning va gidrosiklonlarning ishlash tartibi o‘zgarganda tegirmon ichida aylanadigan yukda o‘zgarishlar sodir bo‘ladi.
Tegirmon yopiq siklda ishlaganda tegirmonning ruda bo‘yicha ishlab chiqarish unumdorligining ortishi bilan uning ichida aylanadigan yuk ortadi.
5
a)
a)
a)
|
| |
O`zbekiston Davlat Jahon Tillari Universiteti Xorijiy til va adabiyoti fakulteti Ingliz tili 2-fakulteti xta2 2006-guruh talabasi Otajanova Mohinurning Jahon Adabiyoti fanidan yakuniy nazorat taqdimoti Mavzu

|
O`zbekiston Davlat Jahon Tillari Universiteti Xorijiy til va adabiyoti fakulteti Ingliz tili 2-fakulteti xta2 2006-guruh talabasi Otajanova Mohinurning Jahon Adabiyoti fanidan yakuniy nazorat taqdimoti Mavzu
|
bet | 1/4 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,75 Mb. | | #144953 |
Bog'liq Yakuniy Nazorat Jahon Adabiyot O`zbekiston Davlat Jahon Tillari Universiteti Xorijiy til va adabiyoti fakulteti Ingliz tili 2-fakulteti XTA2 2006-guruh talabasi Otajanova Mohinurning Jahon Adabiyoti fanidan yakuniy nazorat taqdimoti Mavzu: Jek London “ Martin Iden” va Abdulla Qahhorning “ Sarob” romanlari qiyosiy tahlili Jek London Jek London (1876-1916; AQSh) Amerika yozuvchisi. Yoshligida juda ko‘p kasblar bilan shug‘ullangan. 1893 yilda ilk bor u Yaponiya sohillariga dengiz safariga oddiy matros bo‘lib borgan. 1894 yilda ishsizlarning Vashingtonga ko‘chishida qatnashgan, daydilarcha hayot tarzi uchun qamoqqa olingan, siyosiy harakatlarga qo‘shilgan. 1895 yilda AQSh ishchi partiyasi, 1901 yil Sotsalistik partiyaga a’zo bo‘lgan. Keyinroq Kaliforniya universitetiga o‘qishga kiradi va ko‘p o‘tmay o‘qishni tashlab ketadi. Adabiy faoliyati 1893 y.dan boshlangan. Yozuvchining ko‘pgina hikoya to‘plamlari, qator qissa va romanlari shimol mavzuida yozilgan («Bo‘ri bolasi», 1900; «Izg‘irin bolalari», 1902 va b.). «Qor qizi» (1902), «Hayot uchquni» (1907), «Shimoliy Odisseya» (1910), «Insonga ishonch» (1914), «Qadim dengizchilardek» (1917), «Chandiqli odam» (1900), «Oltin dara» (1905) va b. sarguzasht asarlar muallifi. «Olis o‘lkada» (1899), «Ayol mardligi» (1900), «Gulxan yoqish» (1910), «Qish haqida qissa» (1904) asarlarida tabiat bilan uyg‘unlashib ketgan mehnatsevar indeyslarning o‘ziga xos hayotini tasvirlagan. «Yovvoyi kuch» (1905), «Oqso‘yloqtish» (1906) asarlari hayvonot olami haqida. «Dengiz bo‘risi» (1904) «Martin Iden» (1909), «Uch qalb» (1920) romanlari mashhur. Londonning ijodida G. Spenser, F. Nitshe falsafiy ta’limotlarining ta’siri seziladi. «Martin Iden» roman-biografiyasida bosh qahramonning paymonasi to‘lgan chog‘da ham «yashashga ishtiyoqi»ni aks ettirgan. Uning individualizm ta’sirida yozilgan mazkur romanida g‘arbcha «barkamol inson», ya’ni «supermen» nazariyasi ham ilgari surilgan. London 16 yillik ijodiy faoliyati mobaynida 19 roman, 18 to‘plam (152 hikoya), 3 pesa, 8 avtobiografik va publitsistik xarakterdagi kitob yaratgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston Davlat Jahon Tillari Universiteti Xorijiy til va adabiyoti fakulteti Ingliz tili 2-fakulteti xta2 2006-guruh talabasi Otajanova Mohinurning Jahon Adabiyoti fanidan yakuniy nazorat taqdimoti Mavzu
|
Simmetrik B2 - 8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok

|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok
|
bet | 5/12 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #272299 |
Bog'liq 8-ноорганик кимёда физик-кимёвий усулларSimmetrik B2H6 ni parchalanishida ikkita mahsulot hosil boladiular biriki bir xil moddani hosil qilad: trimetilborazan
Agar parchalanish nosimmetrik amalga oshsa, ikkita mahsulot hosil bo’ladi:
Borgidrid komplekslar juda ko’p, ular elektromusbat metallar bilan hosil bo’ladi. Ularning ichida Al(BH4)3(10) ikkita gidrid ko’oprik tutgan Zr(BH4)4 (11)tarkibida uchta gidrid kopriklar bor.
Aluymimiyning 5 koordinasiyali gidrid komleksi(12) va alkilamin gidridlari(13)
Gidrid va proton atomlarining ta’siri(14)alken, silan va metal intermediate(15).
9.8-rasm. CCl4 va Xe ning akva komplekslari.
Davriy jadvalning s-blok elementlari
1950 yilgacha isqoriy metallarning kompleks birikmalari juda kam edi, lekin polidentant ligandlarning sintez qilinishi 1- va 2- guruh elementlarining qator komplekslari hosil bolishiga olib keldi. Suv va havo bo’lmaganda bu elementlarning manfiy oksidlanish darajasiga ega elementlari ham olinishi ma’lum bo’ldi, masalan Na- .
Oksidlanish-qaytailish reaksiyalari
Isqoriy va isqoriy-yer metallari elektrod potensiallari qiymatiga ko’ra suv bilan oksidlanishi mumkin:
1 -guruh: 2М(q.) + 2Н2О(s.) — >2 M+ (aq) + 2OH-(aq) + Н2 (г.)
2-guruh: М(q.) + 2 Н2О(s.) — > M2 +(aq) + 20H-(aq) + Н2(г.)
Bu reaksiya juda tez boradi va ekzotermik natriy va undan keyingi elementlar uchun vodorod yonib ketadi. Bu reaksiyadagi faollik metallarning suyqlanish harirati pastligi bog’langan, suqlantirilgan metall sirti juda oson reaksiyaga kirishadi.
9.2 jadval. 1- va 2- guruh elementlarining elektrod potensiallari
Isqoriy metallarning standart elektrod potensiallari bir-biriga juda yaqin (3 v atrofida).
1-va 2- guruh metallari kucli qaytaruvchilar.
|
| |
10 Sinf informatika ( monitoring nazorat testi) Videomuharrir deb nimaga aytiladi?

|
10 Sinf informatika ( monitoring nazorat testi) Videomuharrir deb nimaga aytiladi?
|
bet | 1/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 21,96 Kb. | | #248600 |
Bog'liq 10 SINF INFORMATIKA monitoring test 2023
10 SINF INFORMATIKA ( MONITORING NAZORAT TESTI)
1. Videomuharrir deb nimaga aytiladi?
a) kompyuterda video va audiofayllarni chiziqli bo‘lmagan tahrirlashni amalga oshirish imkonini beruvchi vositalar to‘plamini o‘z ichiga olgan dastur;
b) audiofayllarni tahrirlashni amalga oshirish imkonini beruvchi dastur;
c) tasvirlarni qayta ishlovchi grafik muharrir;
d) video formatini boshqa formatga o‘zgartirish jarayoni.
2. Videofayl formati to‘g‘ri ko‘rsatilgan bandni tanlang:
a) *.png b) *.mp4 c) *.psd d) *.mp3
3. Movavi Video Editor dasturida yaratilgan fayl kengaytmasini ko‘rsating:
a video.mepx b) video.mp4 d) video.psd c) video.jpg
4. O‘tishlar nima uchun ishlatiladi?
a) matnli ma’lumotlarni joylashtirish uchun; b) videoga turli figura va tasvirlarni o‘rnatish uchun;
d) videofragmentlar orasiga maxsus animatsiyani joylashtirish uchun;
c) yaratilgan loyihani saqlash uchun.
5. 3D skaner bu – … .
a) virtual 3D modelga asoslangan fayldan uch o‘lchovli qattiq jismlar shaklida chop etadigan qurilma;
b) obyekt shaklini tahlil qiluvchi va olingan ma’lumotlar asosida obyekt 3D modelini yaratuvchi periferik qurilma;
d) tarmoq qurilmalariga, simsiz tarmoqqa simsiz ulanuvchi qurilma;
c) obyektning soddalashtirilgan tasvirini yaratuvchi qurilma.
6. 3D so‘zining ma’nosini nimani anglatadi?
a) uch o‘lchovli; b) uch qirrali; d) uchta obyekt; c) uchta tasvir
7.Blender dasturi interfeysini sozlash buyrug‘i to‘g‘ri aks etgan bandni tanlang:
a) Edit → Preferences; b) Render → Preferences; d) Edit → Properties; c) Window → Properties.
8.Blender dasturida yaratilgan 3D model qanday kengaytma bilan saqlanadi?
a) *.blend b) *.tj d) *.eps c) *.cdr
9.CAD – … .
a) kompyuter yordamida loyihalash; b) kompyuter yordamida ishlab chiqarish;
d) kompyuterdan chop etish; c) 3D printer turi.
|
| |
-rasm. Bir bosqichli yanchish sxemasini a-ko‘rinishi

8-rasm. Bir bosqichli yanchish sxemasini a-ko‘rinishi
a)
a)
a)
a)
a)
a)
a)
Bu sxemada 2 va 5 mahsulotlarni chiqishi hisoblanib, 5 mahsulot massasini Q5(t/soat) optimal aylanma yuk orqali aniqlaymiz.
Bu yerda; Q1- dastlabki mahsulot bo‘yicha tegirmonni ishlab chiqarish unimdorligi , t/s.
Misol uchun: Bir bosqichli yanchish sxemasini hisoblash. 8- rasm (a)
dastlabki ma’lumotlar: ; c =100%
9-rasm. Bir bosqichli yanchish sxemasini b - ko‘rinishi
Hisoblash uchun dastlabki ma’lumotlar: dastlabki mahsulot bo‘yicha tegirmonni ishlab chiqarish unimdorligi , t/s.
0,074 mm li sinf miqdori uchun dastlabki β1 va β4 ohirgi yanchilgan mahsulot miqdori.
Yanchilgan mahsulotni S:Q nisbati va uchun.
Misol uchun: Bir bosqichli yanchish sxemasini hisoblash. 8 - rasm (b)
, , (28% qattiq zarrachalar); c =200% 1- jadvaldan , ,
Bundan:
Tegirmon va klassifikator quyulmasining turli yiriklikdagi
o‘lchamining miqdori
1- jadval
0,074 mmli sinf uchun- β, %
|
10
|
20
|
30
|
40
|
50
|
60
|
70
|
80
|
90
|
95
|
0,040 mmli sinf uchun- , %
|
5,6
|
11,3
|
17,3
|
24
|
31,5
|
39,5
|
48
|
58
|
71,5
|
80,5
|
0,020 mmli sinf uchun- , %
|
-
|
-
|
9
|
13
|
17
|
22
|
26
|
35
|
46
|
55
|
0,0200 mmli sinf uchun- , %
|
-
|
46
|
62
|
75
|
85
|
92
|
96
|
-
|
-
|
-
|
d-shartli maksimal kattalik
|
-
|
-
|
-
|
0,43
|
0,32
|
0,24
|
0,18
|
0,14
|
0,094
|
0,074
|
|
Vodorod yadrosining xossalari - 8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok

|
8-mavzu. Noorganik kimyoda fizik kimyoviy usullar Ma’ruzaning maqsadi: s-blok
|
bet | 2/12 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #272299 |
Bog'liq 8-ноорганик кимёда физик-кимёвий усуллар1. Vodorod yadrosining xossalari
Vodorod uchun 3 ta izotip bor: protiy (1 1Н), deyteriy (12D, 2 Н) va tritiy (13Т, 3 Н); Tritiy radioaktiv.Deyteriy tabiatda 12D radioaktiv emas, tritiy geliy hosil qiladi:
13H →23 He+−β
Termo yadro reaksiyasi: 01n +36 Li→13 H+24 He
Izotoplar xossalarining farqi 9.1da ko’rsatilgan.
Jadval 9.1. Deytrilashning fizikaviy xossalarga ta’siri
Xossalar
|
Н2
|
D2
|
H2O
|
D2O
|
Qayn. harorati.
|
-252,8
|
-249,7
|
100,00
|
101,42
|
O’rtacha entropiya bog/i, кДж/моль
|
436,0
|
443,3
|
463,5
|
470,9
|
Vodorodoning uch izotopi (Н, D va Т) atom massalari, yadro spini, UQ,KP va PMR o’zgarishi bilan farq qiladi.
Molekulyar kationlar Н2+ va и Н3 + gaz fazada borligi bir lahzada eritmada turishi aniqlangan. Spektroskopik usullar yordamida Н3 + teng tomonli uchburchak shakldaligi aniqlangan.
Molekulyar vodoro
Bog’ entalpiyasi uyqori bo’gani uchun uyqori aktivlanh energiyasga ega elementlar bilan sekin reaksiyaga kirishadi. Lekin ma’lum sharoitda aktivlansa reaksiya tez boradi.Aktivlanish shartlari:
Molekulani metal sirtida yoki metal kompleksida gomolitik aktivlsh (1);
Metall ioni va uni uni sirtida geterolitik dissotsilanish (2,3,4);
Radikal zanjir reaksiyalarini inisirlash.(5)
Vodorod birikmalarini sinflash
Uch xil sinf vodorodning binary birikmalari ko’rib chiqilgan:
1. Elementning va vodorodning binar birikmalari individual va diskret holatda mavjud birikmalar.
2 . Ion (tuzsimon) gidridlar — uchmaydigan elektr tokini o’tkazmaydigan qattiq kristall moddalar.
3. Metallsimon gidridlar – nostexeometrik elektr tokini otkazuvchi qattiq birikmalar.
Molekulyar birikmalar
Molekulyar birikmalar elektromanfiy elementlar bilan hosil bo’ladi, masalan,
13/III— 17/VII, elementlaridan: В2Н6, СН4 , NH3 , Н2О va HF. а) Nomlsh va sinflash
Vodorodning molekulyar birikmalari element nomiga an qo’shimchasi qo’shish qrqali yasaladi, fosfor , fosfan РН3 . Doimiy ishlatib kelinadigan nomi fosfin va vodorod sulfid (H2S, sulfan). NH3 ammiak azan deyilishi kerak (jadval 2).
Molekulyar vodorod birikmalari 3 turga bo’lish mumkin:
ёMarkaziy atomning barcha elektronlari bog’ hosil qilishda ishtirok etadi. Elektronodefisit birikmalar, ularda elektronlar juda kamva luyis struktasi hosl qilish uchun elektronlar etmaydi.
Elekroni ko’p bo’lgn birikmalar bog’ hosil qilish uchun zarur miqdordan ko’ra ko’p elektronga ega bo’lgan birikmalar.
Uglevodorodlar, metan, etan, silan, german I xil birikmalarga kiradi. Har molekulaga ikki yadroli ikki elektroli bog’lar to’g’ri keladi. Markaziy atomda erkin elektronlar mavjud emas. Diboran (5) electrondefisid birikmalatga misol bo’ladi.
|
| |
O’qituvchi - 1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish...

|
1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. O’quvchilarni masalalar yechishga o’rgatishning nazariy asoslari
|
bet | 12/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 59,57 Kb. | | #253246 |
Bog'liq 1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosiO’qituvchi: --- Yaxshi, Bu bobomizning necha yillik tavalludlarini nishonladik?
O’quvchi: --- 681 yillik tavalludlarini nishonladik!
O’qituvchi:--- Endi kim aytadi, 681 sonida nechta yuzlik, nechta o’nlik va nechta
birlik bor?
O’quvchi: --- 6 ta yuzlik, 8 ta o’nlik va 1 ta birlik bor.
O’qituvchi: --- 410 sonini kim tahlil qiladi?
O’quvchi:--- 4 ta yuzlik, 1 ta o’nlik.
O’qituvchi: --- Konstitutsiyada biz hozir bilishimiz kerak bo’lgan 41-42-
moddalarni kim eslatadi?
O’quvchilar moddalarni aytib o’tadilar.
41-modda. Har kim be’pul ta’lim olish huquqiga ega.
42-modda. Har kim malakali, bepul tibbiy xizmatdan foydalanish huquqiga ega.
O’qituvchi: ---Yaxshi, hammamiz bu moddalarni bilamizmi?
O’quvchi: --- Haaa!
O’qituvchi: --- Judayam yaxshi, Respublikamizning muhim siyosiy kunlari va
qarorlaridan xabardorsiz…
O’qituvchi: ---Endi mana shunday muhim siyosiy ma’lumotlardan chetlashmagan
holda darsni davom ettiramiz.
II. Asosiy qism:
1) Uyga vazifa tahlili;
O’qituvchi: --- Uyga topshiriq qilib nima berilgan edi?
O’quvchi: ---Uyga vazifa qilib 837-838-misol va masalalarni bajarib
kelish berilgan.
O’qituvchi: --- Yaxshi, hammamiz bajarganmizmi?!
O’quvchilar: --- Ha-a-a!
O’qituvchi: --- Uyga vazifani tekshirish uchun sizlar bilan “piramida” o’yinini
o’tkazamiz. Hozir sizlarni 3 guruhga ajrataman. Har bir guruh o’zi uchun
belgilangan plakatdagi tarqatmali savollarga javob beradi. Qay darajada vazifani
bajarganingizni savolga bergan javobingizdan bilib olamiz.
2) Yangi mavzu bayoni
O’qituvchi: ---Juda yaxshi, endi sizlar bilan “ Ikki xonali va uch xonali songa
bo’lish” mavzusinidagi 839-845-misol va masalalarni o’rganamiz.
Mavzuni boshlashdan oldin kim qanday kasb egasi bo’lmoqchi ekanini aniqlab
olamiz.
O’quvchilardan egallamoqchi bo’lgan kasblari so’raladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. O’quvchilarni masalalar yechishga o’rgatishning nazariy asoslari
|
O’qituvchi - 1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish...

|
1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. O’quvchilarni masalalar yechishga o’rgatishning nazariy asoslari
|
bet | 13/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 59,57 Kb. | | #253246 |
Bog'liq 1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosiO’qituvchi: --- Yaxshi. Endi mana shu kasblarimizni egallash uchun biz oladigan
bilimlar juda muhim ekanini bilib olamiz.
O’qituvchi: ---Hamma 839-masala shartiga e’tiborini qaratsin.
1112:16
96*28
6666:66
3012:12
2688:96
324*20
334*34
839-masala: Masalalarni yeching .
Bog’dan o’quvchilar 3012 kg olma terishdi. Olmalarni 96 ta yashiklarga teng
taqsimlab chiqishdi. Shundan so’ng 324 kg olma qoldi. O’quvchilar har bir
yashikka necha kg dan olma solishgan.
Jami---- 3012kg
Yashik---- 96 ta
Qoldi----324 kg
Bitta yashikda ---- ? kg
Yechish: 1) 3012 – 324= 2688
2) 2688 : 96 = 28
Javob: har bir yashikda 28 kg olma bor
O’qituvchi: --- masalamizda o’quvchilar olmalarni terishibdi. Biz ham maktab
bog’iga yordamga chiqqanmizmi?
O’quvchilar: --- ha-a-a!
O’qituvchi: --- Mana shu vaqtda siz jonivorlarga, daraxtlarga shikast
yetkazmaganmizmi? Ehtiyotkorlik bilan harakat qilganmizmi?
O’quvchilar: --- Tabiatga zarar yetkazmay yordam berganmiz!
O’qituvchi: --- Juda yaxshi. Tabiatni asrasak, u bizga ham shunday mehribonlik
ko’rsatadi.
Hamma yozib bo’ldimi? Endi sizlar bilan 840-841-misolni og’zaki va doskada
ko’rib chiqamiz.
840-misol: (47926 + 50378) : (2101- 1845)=384
1) 47926 + 50378=98304
2) 2101 – 1845= 256
3) 98304 : 256=384
841-masala:
Maktab kutubxonasiga 4321 ta kitob olib kelindi. Tuman kutubxonasida esa
undan 20 marta ortiq kitob bor. Tuman kutubxonasida jami qancha kitob bor?
Maktab kutubxonasida----4321 ta kitob
Tuman kutubxonasida ---? ta, 20 marta ortiq
Yechish: 4321 * 20= 86420
Javob: tuman kutubxonasida 8642 ta kitob bor
O’qituvchi: --- Bu masalamiz biz sevib o’qiydigan kitoblarimiz haqida ekan-a?
Chindan ham kitobni sevamizmi?
O’quvchi: --- Ha-a-a! Chunki u bizga doim hamroh bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-2-sinf matematika darslarida masala yechimini tekshirish asosida o`quvchilarni ijodiy ishlashga o`rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. O’quvchilarni masalalar yechishga o’rgatishning nazariy asoslari
|