Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali dastiriy injiniringi kafedrasi

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali dastiriy injiniringi kafedrasi
|
bet | 1/2 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 344,36 Kb. | | #240259 |
Bog'liq 3-amaliy ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNALOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
DASTIRIY INJINIRINGI KAFEDRASI
“Dasturlash 2” fanidan
3-AMALIY ISHI
AKT-S20-03 guruh Topshirdi: Saidova R.
Tekshirdi: Kayumov A.
SAMARQAND-2024
Masalaning qo’yilishi.
Bir o`lchamli sonli massivni tоq o`rindagi elеmеntlari ko`paytmasini juft o`rindagi elеmentlari yig’indisiga bo`linsin.
2 32 8 4.00 2) 4 38 34 13 48 6.02
Ishdan maqsad.
Bir o’lchovli massivlar va ular ustida amalllar bajarish ko’nikmalarini oshirish. Dasturini tuzish.
Nazariy qism. Bir o’lchovli massivlarni e’lon qilish va ular ustida amallar.
Xotirada ketma-ket (regulyar) joylashgan bir xil turdagi qiymatlarga massiv deyiladi. Odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan qiymatlarni qayta ishlash bilan bog’liq masalalarni yechishda yuzaga keladi. Faraz qilaylik, talabalar guruhining reyting ballari bilan ishlash masalasi qo’yilgan. Unda guruhning o’rtacha reytingini aniqlash, reytinglarni kamayishi bo’yicha tartiblash, konkret talabaning reytingi haqida ma’lumot berish va boshqa masala ostilarini yechish zarur bo’lsin. Qayd etilgan masalalarni yechish uchun berilganlarning (reytinglarning) tartiblangan ketma-ketligi zarur bo’ladi. Bu yerda tartiblanganlik ma’nosi shundaki, ketma-ketlikning har bir qiymati o’z o’rniga ega bo’ladi (birinchi talabaning reytingi massivda birinchi o’rinda, ikkinchi talabaniki - ikkinchi o’rinda va hakoza). Berilganlar ketma-ketligini ikki xil usulda hosil qilish mumkin. Birinchi yo’l - har bir reyting uchun alohida o’zgaruvchi aniqlash: Reyting1,…,ReytingN. Lekin, guruhdagi talabalar soni yetarlicha katta bo’lganda, bu o’zgaruvchilar qatnashgan programmani tuzish katta qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. Ikkinchi yo’l - berilganlar ketma-ketligini yagona nom bilan aniqlab, uning qiymatlariga murojaatni, shu qiymatlarning ketma-ketlikda joylashgan o’rnining nomeri (indeksi) orqali amalga oshirishdir. Reytinglar ketma-ketligini Reyting deb nomlab, undagi qiymatlariga Reyting1,…,ReytingN ko’rinishida murojaat qilish mumkin. Odatda berilganlarning bunday ko’rinishiga massivlar deyiladi. Massivlarni matematikadagi sonlar vektoriga o’xshatish mumkin, chunki vektor ham o’zining individual nomiga ega va u fiksirlangan miqdordagi bir turdagi qiymatlardan - sonlardan iboratdir.
Demak, massiv - bu fiksirlangan miqdordagi ayrim qiymatlarning (massiv elementlarining) tartiblangan majmuasidir. Barcha elementlar bir xil turda bo’lishi kerak va bu tur element turi yoki massiv uchun tayanch tur deb nomlanadi. Yuqoridagi keltirilgan misolda Reyting - haqiqiy turdagi vektor deb nomlanadi.
Programmada ishlatiladigan har bir konkret massiv o’zining individual nomiga ega bo’lishi kerak. Bu nomni to’liq o’zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati massivning o’zi bo’ladi. Massivning har bir elementi massiv nomi, hamda kvadrat qavsga olingan va element selektori deb nomlanuvchi indeksni ko’rsatish orqali oshkor ravishda belgilanadi. Murojaat sintaksisi:
< massiv nomi > [ < indeks > ]
Bu ko’rinishga xususiy o’zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati massivning alohida elementidir. Bizning misolda Reyting massivining alohida komponentalariga Reyting[1],…,Reyting[N] xususiy o’zgaruvchilar orqali murojaat qilish mumkin. Boshqacha bu o’zgaruvchilar indeksli o’zgaruvchilar deyiladi. Massiv indeksi sifatida butun son qo’llaniladi. Umuman olganda indeks sifatida butun son qiymatini qabul qiladigan ixtiyoriy ifoda ishlatilishi mumkin va uning qiymati massiv elementi nomerini aniqlaydi. Ifoda sifatida o’zgaruvchi ham olinishi mumkinki, o’zgaruvchining qiymati o’zgarishi bilan murojaat qilinayotgan massiv elementini aniqlovchi indeks ham o’zgaradi.
Shunday qilib, programmadagi bitta indeksli o’zgaruvchi orqali massivning barcha elementlarini belgilash (aniqlash) mumkin bo’ladi. Masalan, Reyting[I] o’zgaruvchisi orqali I o’zgaruvchining qiymatiga bog’liq ravishda Reyting massivining ixtiyoriy elementiga murojaat qilish mavjud.
Haqiqiy turdagi (float, double) qiymatlar to’plami cheksiz bo’lganligi sababli ular indeks sifatida ishlatilmaydi. C++ tilida indeks doimo 0 dan boshlanadi va uning eng katta qiymati massiv e’lonidagi uzunlikdan bittaga kam bo’ladi.
Massiv e’loni quyidagicha bo’ladi:
< tur > < nom > [ < uzunlik > ] = {boshlang’ich qiymatlar}.
Bu yerda - o’zgarmas ifoda. Misollar:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali dastiriy injiniringi kafedrasi
|