-rasm  To’g’ri yubkaning konstruktiv chiziqlari va asosiy bo’laklari

|
-rasm To’g’ri yubkaning konstruktiv chiziqlari va asosiy bo’laklari
|
bet | 3/7 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #107768 |
Bog'liq Mundarija I. Kirish II. Asosiy qism 3-rasm To’g’ri yubkaning konstruktiv chiziqlari va asosiy bo’laklari.
TO’G’RI YUBKA CHIZMASINI CHIZISH VA MODELLASH
To’g’ri yubka chizmasini o’quvchilar nazariy darslarda o’zlashtiradilar.
Misol tariqasida 164-96-100 o’lchamli figura uchun yubka bazis to’r va asos konstruktsiyasi chizmasi berilgan.
Yubkani qurish uchun dastlabki ma’lumotlar: R=164, OgII – 96; Ob = 100 sm
1-jadval
O’lchov belgisi belgilanishi
|
O’lchov belgisi nomi:
|
Kattaligi, sm.
|
Sbel
|
Bel aylanasi
|
37
|
Sbo’k
|
Bo’ksa aylanasi
|
50
|
Dort.bel
|
Orqaning belgacha uzunligi
|
40,4
|
Vbel.chiz
|
Bel chizig’i balandligi
|
103,0
|
Vtizza
|
Tizza balandligi
|
45,4
|
D yon.bel.
|
Beldan polgacha, yon tomondan bo’lgan masofa.
|
105,8
|
Dbel.old.
|
Old tomondan beldan polgacha bo’lgan masofa
|
103,9
|
Dbel.tizza = Vbel.chiz - Vtizza
|
Beldan tizzigacha bo’lgan masofa.
|
103-45,4=57,6
|
Yubkani qurish uchun konstruktiv qo’shimchalar
2-jadval.
Pbel = 0,5 - . . . 1,5 sm
|
- bel aylanasiga
|
Pbo’k = 1,0 . . . . 4,0 sm
|
- bo’ksa, aylanasiga
|
PD bel. = - 2,5 …. + 45,0
|
- yubka uzunligiga
|
YUBKA KONSTRUKSIYASI CHIZMASINING HISOBI (5-RASM)
3-jadval
Konstruktiv bo’lak belgisi
|
Siljitish yo’nalishi
|
Hisob formulasi va hisoblar
|
Konstruktiv bo’lak qiymati, sm
|
|
Vertikal bo’yicha pastga
|
TB = 0,5 Dort.bel = 0,5 x 40,4
|
20,2
|
TN
|
Vertikal bo’yicha pastga
|
TN = Dbel.tizza + PDbel.tizza = 57,6+(-2,6) = 57,6 – 2,6
|
55,0
|
BB1
|
Gorizontal bo’yicha o’ngga
|
BB1 = Sbo’k + Pbo’k = 50,0+2,0
|
52
|
BB2
|
Gorizontal bo’yicha o’ngga
|
BB2 = 0,5 (Sbo’k +Pbo’k ) – 1,0 = 26 – 1,0
|
25,0
|
BB3
|
Gorizontal bo’yicha o’ngga
|
BB3= 0,4 BB2 = 0,4 x 25,0
|
10,0
|
B1B4
|
Gorizontal bo’yicha chapga
|
B1B4 = 0,4 B1 B2 = 0,4 x 27,0
|
10,8
|
T2T20
|
Vertikali bo’yicha yuqoriga
|
T2T20 = Dort.bel – Vbel.chiz = 103,9 – 103,0
|
0,9
|
V = (Sbo’k +Pbo’k) – (Sbel + Pbel) = 52,0-38,0
|
14
|
Ort vitochkaning kattaligi = 0,35 V
|
|
Yon vitochka kattaligi = 0,15 V
|
|
T30 T33
|
Vertikal bo’yicha pastga
|
Ort vitochka uzunligi = 16,0
|
16,0
|
T20 T23
|
Vertikal bo’yicha pastga
|
Yon vitochka uzunligi = 19,0
|
19,0
|
T40 T43
|
Vertikal bo’yicha pastga
|
Old vitochka uzunligi = 11,0
|
11,0
|
T30T31=T30T32
|
Gorizontal bo’yicha o’ng va chapga
|
T30T31 = T30T32 = 4,9 x 0,5 = 2,45
|
2,45
|
T20 T21 = T20 T22
|
Og’ma chiziq bo’yicha o’ng va chapga
|
T20 T21 = T20 T22 = 7 x 0,5
|
3,5
|
T40 T41 = T40 T42
|
Og’ma chiziq bo’yicha o’ng va chapga
|
T40 T41 = T40 T42 = 2,1 x 0,5
|
1,05
|
|
|
Yon vitochkalar tomonlari egri chiziq bilan chiziladi.
|
|
4-rasm. To’g’ri yubka bazis to’ri chizmasi.
ANDOZALARNI QURISH
Yubka andozalarini qurish uchun model konstruktsiyasi chizmasi (5-rasm), yubkani yig’ish chizmasi. (texnologik ishlov berish sxemasi), tikish uchun tavsiya etiladigan materiallar xossalari haqidagi ma’lumotlar aniqlab qo’yiladi. Konstruktsiya chizmasida konstruktiv chiziqlar o’rni (bo’ksa, etak) bo’laklardagi montaj kertiklar o’rni aniq ko’rsatiladi. Montaj kertiklar yon choklarida (2 tadan) ort o’rta qirqimida (2 ta), bel vitochkalari o’rnida belgilanadi.
Andazalar turlari, ularni ishlab chiqish uchun qo’yiladigan talablar T-24, T-33, T-38 modullarda keltirilgan.
Yubka uchun asosiy (avra) va qotirma bo’laklar andozalari (7,8-rasm) ishlab chiqiladi. Andozalar spetsifikatsiyasi 4-jadvalda, tanda ipi yo’nalishi 5-jadvalda, chok haqi qiymatlari 6-jadvalda keltirilgan.
Andozalar birikuvchi qirqimlar uzunligi va konfiguratsiyasi bo’yicha solishtiriladi va muvofiqlashtiriladi. Andozalar spetsifikatsiyasida bir kiyim komplektiga kiruvchi bo’laklar tartibi va soni keltiriladi. Andozalar qirqilgach, texnik shartlar asosida rasmiylashtiriladi. Har bir bo’lakka markirovka belgisi qo’yib chiqiladi: kiyim nomi, razmeri, bo’yi, bo’lak nomi, bichilgan bo’laklar soni. Andozalarda tanda ipi yo’nalishi va uning yo’l qo’yiladigan chetga og’ish kattaligi, uloq tushadigan joylarda ularning minimal va maksimal kengligini ko’rsatuvchi chiziqlar, nazorat kertiklar aniq ko’rsatiladi.
4-jadval
To’g’ri yubka andozalarning spetsifikatsiyasi
Bo’lak nomi
|
Belgi manjeti
|
Soni
|
Gazlama turi
|
Bichiqda
|
Andozada
|
Yubka old bo’lagi
|
01
|
1
|
1
|
Asosiy
|
Yubka ort bo’rchagi
|
02
|
2
|
1
|
Asosiy
|
Yubka belbog’i
|
03
|
2
|
1
|
Asosiy
|
Belbog’ qotirmasi
|
04
|
1
|
1
|
Flizelin
|
Shlitsa qotirmasi
|
05
|
1
|
1
|
Flizelin
|
Ilgich
|
|
|
|
|
5-jadval
To’g’ri yubka andozalarida tanda ipi yo’nalishi
Bo’lak nomi
|
Bo’lak belgisi
|
Tanda ipi (t.i.) yo’nalishi
|
T.I. yo’nalishidan mumkin bo’lgan chetga og’ish, %.
|
Old bo’lak
|
01
|
O’rta chiziqga parallel
|
5,0
|
Ort bo’lak
|
02
|
O’rta chiziqga parallel
|
5,0
|
Belbog’
|
03
|
Belbog’ uzunligi bo’ylab
|
5
|
6-jadval
To’g’ri yubka andozalarida chok haqi qiymati
Bo’lak nomi
|
Qirqim nomi
|
Chok haqi, sm.
|
Old bo’lak
|
Bel qirqim
|
0,7-1,0
|
Yon qirqim
|
1,0-1,5
|
Etak
|
3,0-4,0
|
Ort bo’lak
|
Bel qirqim
|
0,7-1,0
|
Yon qirqim
|
1,0-1,5
|
Etak
|
3,0-4,0
|
O’rta qirqim
|
1,0-1,5
|
Belbog’
|
Chetki qirqim
|
0,7-1,0
|
Yon
|
0,7-1,0
|
7-rasm. Yubka bo’laklarining andozalari
Sbel x 2+Pbel+1=37 x 2 + 1 + 1 =76 sm.
8-rasm. Belbog’ andozasi chizmasi.
1-2 =Sbel x 2+Pbel+1=37 x 2 + 1 + 1 =76 sm.
1 - 4 = 6 + 2 = 8 sm
belbog’ning tayyor holdagi kengligi = 3 sm, 2 sm – chok haqi uchun
TO’G’RI YUBKA BO’LAKLARINI BICHISH
Gazlamaga andozalarni joylash va bichish shartlari T-22, T-32, T-38 modullarda batafsil keltirilgan.
KERAKLI O’QUV-JIHOZ, ASBOB-USKUNA VA AShYoLAR:
andoza chizish uchun maxsus qog’oz;
chizg’ich, qalam, o’chirg’ich, sm. lenta, qaychi;
bo’r;
qog’oz (kalka);
texnologik xarita;
suv purkagich;
dazmol;
me’yoriy hujjatlar.
«AYOLLAR YUBKASINI MODELLASH, ANDOZA TAYYORLASH, GAZLAMAGA ANDOZANI JOYLASHTIRISH, BICHISH» BO’YICHA TEXNOLOGIK XARITA
Texnologiya asosida faoliyat turlari
|
Tavsiya etiladigan moslama va uskunalar
|
Chizma
|
Standart asosida operatsiyani bajarish tartibi
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
Yubka asos konstruktsiyasi chizmasini chizish.
| Qalam, o’chirg’ich, lineyka, o’lchov tasma.
|
|
Yubka chizmasi nazariy fanlar davomida chiziladi. Yubka chizmasini chizish tartibi 3-jadvalda va 4,5,6-rasmlarda keltirilgan.
|
Yubka shlitsasini chizish.
|
Qalam, o’chirg’ich, lineyka, o’lchov tasma.
|
|
Yubka chizmasida ort bo’lakda etakdan 25-30 sm qo’yiladi va shlitsa o’rni belgilanadi. Shlitsa kengligi 5 sm bo’ladi.
Shlitsa kengligi bilan shlitsa konturi nuqtalar bo’yicha tutashtiriladi.
|
Yubka bo’laklarini konstruktsiya chizmasidan ko’chirish.
| Kalka qog’oz, chizg’ich, o’chirg’ich, asos konstruktsiya. |
|
Yubka konstruktsiyasi chizmasidan old, ort bo’laklari kalka qog’oz vositasida alohida qilib ko’chiriladi. Bunda har bir bo’lakka tegishli kertik, vitochka va ichki chiziqlar ham ko’chiriladi.
|
Ort bo’lak andozasini chizish.
|
|
|
Chok haqi qiymatlari andoza ko’chirilgan bo’lak konturlari bo’ylab qo’yib chiqiladi: Etakda 3-4 sm, bel qirqimida – 1 sm, yon qirqimda – 1,0 – 1,5 sm.
Andoza konturlari chiziladi. Tanda ipi yo’nalishi, kertiklar o’rni belgilanadi.
|
Old bo’lak andozasini chizish.
|
|
|
Chok haqi qiymatlari andoza ko’chirilgan bo’lak konturlari bo’ylab qo’yib chiqiladi: Etakda 3-4 sm, bel qirqimida – 1 sm, yon qirqimda – 1,0 – 1,5 sm.
Andoza konturlari chiziladi. Tanda ipi yo’nalishi belgilanadi. Kertiklar o’rni belgilanadi.
|
Yubka belbog’ini qurish.
|
|
|
Belbog’ni qurish uchun hisoblar 8-rasmga tegishli hisoblardan olinadi.
|
Qotirma andozalari ni tayyorlash
|
|
|
Belbog’ va shlitsa uchun qotirma andozalar quriladi. Qotirma andozalar asosiy andozalar asosida, ya’ni ort bo’lak va belbog’ bo’laklari andozasidan quriladi.
|
Andoza larni qirqib olish.
|
|
|
Andoza konturlari chetlaridan biroz qo’yim qo’yib (1-1,5) qirqib olinadi.
|
Birikuv chi bo’laklar qirqimlarini tekshirish.
|
|
Old va ort bo’laklar yon qirqimlarining uzunligi va shakli muvofiqligi tekshiriladi. Qirqim uchlariga chokning qaysi tomonga dazmollanishiga qarab aniqlik kiritiladi.
|
Yubka bo’laklari andozalari ni rasmiy lashtirish.
|
|
Andozalarga qistirmadagi belgilar kiritiladi (7-rasm).
andoza nomi;
kiyim nomi;
bo’lak tartib raqami;
bo’lak nomi;
chok haqi qiymati;
tanda ipi yo’nalishi;
kertiklar o’rni (kertik eni (2-3 mm, uzunligi 5-7 mm).
|
Gazlama ni namlab dazmollash.
|
|
|
Gazlama namlanib, o’rish (tanda) ipi yo’nalishida dazmollanadi.
|
Gazlama nuqsonlarini aniqlash, bo’yi va enini o’lchash.
|
|
|
Gazlama o’ng tomonidan tekshirib chiqiladi, nuqsonlar bor joylari bo’r bilan belgilab qo’yiladi.
|
13. Gazlama ni bichuv stoliga joylashti rish.
|
|
|
Bichuv stoli ustiga gazlama yalang qavat qilib to’shaladi.
|
14. Gazlama ga yubka bo’laklarini joylashti-rish.
|
|
|
Yubka old va ort bo’lak andazalari gazlama ustiga joylashtiriladi. Bunda bo’lak tanda ipi yo’nalishi gazlama o’rish ipi yo’nalishi bilan ustma-ust tushishi shart. Gazlama tanda ipidan mumkin bo’lgan chetga og’ish kattaligi 5-jadvalda keltirilgan.
|
Joylashmani bo’rlash.
|
|
Andaza konturlari uchi o’tkirlangan bo’r yordamida bo’rlanadi. Bunda:
a) bo’r chiziq qalinligi 0,1 smdan oshmasligi kerak:
b) chiziqlar andoza konturi bilan mos tushishi kerak.
v) yubka bo’laklari oralig’ida 0,5 sm joy qoldirish kerak.
|
Qotirma bo’laklarini bichish
|
|
|
Belbog’ va shlitsa qotirmasi flizelindan qirqib olinadi.
|
Yubka bo’laklarini qirqib olish.
|
|
|
|
Bichilgan bo’laklarni tekshirib ko’zdan kechirish.
|
|
|
Bichilgan bo’laklar 4-jadvaldagi andozalar spetsifikatsiyasi bo’yicha tekshirib, tahlanadi.
|
II.2. Texnologiya fanida o’quvchilarga “Ayollar yubkalarini konstruksiyalash, modellashtirish va tikish texnilogiyasi” mavzusini o’qitishda axborot texnologiyasidan foydalanish metodikasi.
Bugungi kun kаsb-hunаr tа’limi tizimidа o’quvchilаrni tа’lim оlishi uchun qulаy shаrt-shаrоitlаr, ya’ni ulаrning qiziqishi, lаyoqаti, qоbiliyatlаri vа individuаl хususiyatlаridаn kеlib chiqqаn hоldа o’quv-tаrbiya jаrаyonini individuаllаshtirish vа ахbоrоtlаshtirish yordаmidа аmаlgа оshirilishi mumkin. O’quvchini o’qishdаgi mоtivацiyasini оshirish, ungа tа’lim jаrаyonidа erkinlikni bеrish, zаmоnаviy tехnоlоgiyalаrdаn fоydаlаnishni o’rgаtish, ko’rgаzmаlilik, vidео mеtоdlаrdаn unumli fоydаlаnish, fаn mаzmunini o’zlаshtirishdа o’z mаrоmidа ishlаshgа yo’l qo’yib bеrish, lоyihа tехnоlоgiyalаrini аmаliy mаshg’ulоtlаrni o’tkаzishdа kеng qo’llаsh vа o’z iхtiyori bilаn nаzоrаtdаn o’tishgа tаyyor bo’lishi kаbi оmillаr bilаn chаmbаrchаs bоg’liq.
Mаzkur kurs ishida ахbоrоt tехnlоgiyalаri, хususаn tarmoqli texnologiyalardan fоydаlаnish jarayoni ko’rib chiqilаdi.
Tarmoqli ta’lim texnologiyasi – bu (ingl. networked learning, peer-to-peer learning ) o’quv faoliyatining yangi paradigmasi bo’lib, ta’lim oluvchilarni axborot tarmoqlari orqali o’zaro hamkorlikda o’qitishning usul, shakl va vositalaridir.
Tarmoqli o’qitish jarayonida an’anaviy didaktik yondashuvlarga nisbatan ta’lim jarayonida o’quv materiallarini yaratilishi va ta’lim oluvchilarni o’qitishga emas, balki ta’lim mazmunini yaratish va uni o’zlashtirish funksiyalarini o’zaro hamkorlikda o’qitishga ko’chirishdan iborat.
Tarmoqli ta’limni amalga oshirish vositasi sifatida lokal va global kompyuter tarmoqlari xizamat qiladi. Tarmoqli ta’lim texnologiyasining tashkiliy shakli sifatida hamkorlikda o’qitishdan foydalaniladi. Hamkorlikda o’qitish
(collaborative learning) ning mazmuni o’qituvchi va o’quvchilarning o’zaro birgalikdagi xatti-harakatlar tizimini qamrab olib, bunda ta’lim oluvchilar kichik guruhlarga birlashib, mavzu yuzasidan qo’yilgan muammo yechimini toppish ustida ish olib boradilar.
Hamkorlikdagi ta’limni amalga oshirishning o’ziga xos xususiyatlari quyidagilardan tashkil topadi:
kichik guruh qatnashchilari bilim darajalarining bir xilligi;
o’quv maqsadlarini guruh bo’yicha belgilash;
o’zaro axborot almashinuvini amalga oshirish;
hamkorlikda muammo bo’yicha yagona yechimga kelish kabilar.
Umumаn оlgаndа, аyollаr kardiganiga ishlov berish bo’yicha ishlab chiqiladigan elеktrоn uslubiy qo’llаnmа yordаmidа o’qitish quyidаgi хususiyatlаrgа egа:
tа’lim mаzmuni (ishchi o’quv rеjаlаr, dаsturlаr, mеtоdik qo’llаnmаlаr, vаzifаlаrni tuzish);
tа’lim jаrаyoni (tа’lim jаrаyonining shаkl, mеtоd vа vоsitаlаrini tаnlаsh); 3) tа’limning tаshkiliy shаklini tаnlаsh.
“Ayollar kardiganiga ishlov berish”ni nаzаriy o’rgаnish nаtijаsidа o’quvchilаrdа: kiyim to’g’risidа dаstlаbki аsоsiy mа’lumоtlаr, kiyim klаssifikацiyasi, kardiganning asosiy detallari, trikоtаj mаtоsi vа uning tаsinifi hаmdа uning аssоrtimеnti, аyollаr еlkаdа turаdigаn ustki kiymlаri texnologiyasi, qoplama cho’ntaklarga ishlov berish hаqidа bilimlаr tizimi shаkllаntirilаdi.
O’quvchilаrgа ayollar kardiganiga ishlov berish bo’yichа bilimlаrni tizimli еtkаzish mаqsаdidа elеktrоn uslubiy qo’llаnmаni yarаtish jаrаyoni o’z ichigа o’quv jаrаyoni mаzmunini shаklаntirishdа quyidаgi tаrtiblаr аsоsidа ishlаb chiqilishini tаlаb qilаdi:
Uslubiy qo’llаnmаni stаndаrt tuzilmаsini yarаtish.
Mаvzulаrning o’zаrо аlоqаdоrligi vа uzviyligini tа’minlаsh.
Mа’ruzа vа аmаliy mаshg’ulоtlаrning tехnоlоgiyasini ishlаb chiqish.
Nаzоrаt tоpshiriqlаrini ishlаb chiqish.
Аdаbiyotlаr ro’yхаtini tuzish.
O’quv mаshg’ulоtlаri mаzmunini shаkllаntirishdа аvvаlо, uning o’quv mоdullаri bеlgilаb оlinаdi. Ахbоrоt tехnоlоgiyalаri аsоsidа o’quv mаshg’ulоtlаrini tаshkil qilinishi fаn mаzmunini mоdullаrgа, ya’ni o’zаrо uzviy kichik blоklаrgа bo’lib o’qitilishini tаqоzо etаdi. Nаzаriy mаshg’ulоtlаrni tаshkil qilishdа elеktrоn uslubiy qo’llаnmаdа mа’ruzа mаtеriаllаri mа’ruzа dаrslаridа gipermedia tехnоlоgiyalаr yordаmidа o’qitilаdi.
Tarmoqli ta’lim texnolgiyasinining tarkibiy qismlaridan biri – bu gipermedia texnologiyasi hisoblanadi. “Ayoolar kardiganiga ishlov berish” mavzusini tarmoqli texnologiya yordamida o’qitish uchun gipermedia texnologiyasidan foydalanamiz.
“Аyollаr kardiganiga ishlov berish” ni o’qitishdа mа’ruzаlаrni intеrfаоl mеtоdlаrdаn fоydаlаnib o’qitish mаqsаdgа muvоfiq bo’lаdi. Nаzаriy bilimlаrni shаkllаntirishdа mа’ruzаlаrdа axborot tехnоlоgiyalаrning хilmа-хilligidаn fоydаlаnish o’quvchining o’quv jаrаyonigа nisbаtаn хushyor bo’lishi, o’z-o’zini nаzоrаt qilishi vа undаgi qiziqishni uyg’оtishgа хizmаt qilаdi. Ma’ruzaning quyidagi turlaridan foydalanish tavsiya etiladi:
|
| |