nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Jadval xosil qilish - 18- mavzu Word, Excel, PowerPoint, Access, yangi versiyalarining oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari

Agar qiymatlarni kiritish vaqtida xatoga yo’l qo’yiladigan bo’lsa
klavishshasi yordamida
xatoni to’g’rilashingiz mumkin. Agar Siz yacheykani tark etgandan so’ng xatoni ko’rsangiz uni to’g’rilash uchun
yacheyka ustiga kelib F2 klavishshasini bosib uni qayta taxrirlashingiz mumkin. Bunda strelkalar yordamida
yacheyka ichida xarakatlanishingiz mumkin. Taxrirlashdan chiqish Enter klavishshasini bosish orqali amalga
oshiriladi.
«Avtozapolnenie» imkoniyatidan foydalanish. Qiymatlarni kiritishda ma’lum ketma-ketlikda keluvchi
qiymatlarni avtozapolnenie yordamida to’latishingiz mumkin. Buning uchun S3 yacheykaga 1 sonini va S4
yacheykaga 2 soning kiriting. S3 va S4 yacheykalarni birgalikda belgilang. Belgilangan soxa o’ng past tomonidagi
qora kvadratchani sichqoncha yordamida oling. Qo’yib yubormasidan S15 chi yacheykagacha torting.
E3 yacheykaga 1 ni va E4 yacheykaga 7 sonini kiriting va yuqoridagi amalni E3 va E4 yacheykalar uchun
bajarib ko’ring. Bunda qiymat boshqacha o’zgarganini ko’rasiz. Ixtiyoriy yacheyka biron Oy nomini (masalan:
Yanvar) rus alifbosi yordamida yozing va uni qo’shni yacheykaga tortib ko’ring. Xafta kunlari uchun xam shu
ishni bajarish mumkin. Faqat xafta kunlari rus yoki ingliz tilida yozilgan bo’lishi kerak. Excel xali o’zbek tilini
bilmaydi.
Xujjat yaratish - 18- mavzu Word, Excel, PowerPoint, Access, yangi versiyalarining oldingi versiyalaridan farqli imkoniyatlari

kursordan keyin turgan simvolni o’chiradi. Agar matn ichida biron simvol qoldirilib ketgan bo’lsa o’sha erga
kursorni olib boring va kerakli simvolni yozing.
Matnda turli ko’rinishdagi simvollardan foydalanish. Yaratayotgan matningiz chiroyli va ko’rkam bo’lishi
uchun turli ko’rinishdagi simvollardan foydalanish mumkin.
Kursiv shriftdan foydalanish. Buning uchun Glavnaya menyusiga o’ting. Lentadan Shrift bo’limidan
K
xarfini oling va kerakli jumla yoki so’zni yozing.
Masalan:
Bu so’zlar kursiv shriftda yozilgan. Kursivdan
oddiyga qaytish uchun K ni yana bir marta oling.
Semiz
shriftdan foydalanish, ostiga chizib yozishdan foydalanish kursiv shrift singari amalga oshiriladi.
Buning
uchun mos ravishda J va Ch xarflari tanlanadi. Oddiyga qaytish ularni qayta olishdan iborat.
Matnni
yozishda ularning kombinatsiyasidan masalan xam semiz xam kursiv xam ostiga
chizilgan shriftlardan
foydalanish mumkin.
Masalan:
Salom qalaysiz.
Sanoat korxonalarini yoritish

|
Sanoat korxonalarini yoritish
|
bet | 27/33 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #238851 |
Bog'liq tayyor diplomSanoat korxonalarini yoritish
Yorug’lik inson faoliyati davomida juda muxum ro’l o’ynaydi.
Ko’rish inson uchun asosiy malumot manba xisoblanadi. Umumiy olinadigan ma’lumotning taxminan 90% ko’z orqali olinadi.
Suniy yoritish manbalari
Ish bajarish vazifasiga ko’ra suniy yoritishlar: ishchi yoritilish, avariya yoritilishi va maxsus yoritilishlarga bo’linadi.
Sanoat korxonalarida unumli ish sharoitini tashqil qilish va ishchilarni ish sharoitlarini yaxshilash maqsadida ko’zni toliqishdan saqlovchi yoritish vostalarini tashqil qilish sanoat korxonalari oldiga qo’yilgan asosiy sanitariya-gigiyenik talabidir. Bunday sharoit tashqil qilish uchun sanoat korxonalarini yoritish sistemalariga quyidagi asosiy talablar qo’yiladi.
1. Ish joylarini yoritish sanitariya gigiyenik normalar asosida ish kategoriyalariga moslashgan bo'lishi kerak. Ish joylarini maksimal yoritish albatta ish sharoitini yaxshilashga olib keladi.
2. Ish olib borilayotgan y o'zaga va ko’zga ko’rinadigan atrof- muxitga yorug’lik bir tekis tushadigan bo’lishi kerak. Chunki, agar ish olib borilayotgan y o'zada va atrof -muxitda yaltiroq uchastkalar mavjud bo’lsa, unda ko’zning ularga tushishi va qaytib ish zonasiga qaraganda ko’zning jimirlashishi va ma’lum vaqt ko’nikishi kerak bo’ladi.
3. Ishchi y o'zalarida keskin soyalar bo’lmasligi kerak. Chunki ish y o'zasida keskin soyalarning bo’lishi, ayniqsa u soyalar xarakatlanuvchi bo’lsa, bajarilayotgan obektning ko’rinishini yomonlashtiradi.
4. Ishlab chiqarish zonalarida to’g’ri yoki nur qaytishi tasiri xosil bulayotgan yaltirash bo’lmasligi kerak. Chunki ish zonalarida yaltirash ko’zning ko’rish qobiliyatini pasaytirib, ko’zni kamashtirishi mumkin.
5. Yoritilish miqdori vaqt bo’yicha o’zgarmas bo’lishi kerak. Yoritilishning ko’payib-kamayishi, agar uktin-uktin ro’y beradigan bulsa, Ko’zga zarar keltiradi, chunki ko’z yorug’lik o’garishlariga ko’nikishiga to’gri keladi.
6. Yorug’lik nurlarini optimal yo’nalish bilan yo’naltirish kerak, bunda malum xolatlarda detalning ichki y o'zalarini ko’rish va boshqa xollarda detal y o'zasidagi kamchiliklarni yaxshiroq ko’rish imkoniyati tug’iladi.
7. Yorug’likning lozim bo’lgan spektor tarkibini tanlash zarur. Bu talab materiallarning rangini aniq belgilash zarur bo’lgan xollarda muxim rol o’ynaydi.
8. Yorug’lik qurilmalari qo’shimcha xavflar manba bo’lmasligi kerak. Shuning uchun yoritish manbalari ajratadigan issiqlikni, tovush chiqarishini maksimal kamaytirish kerak.
9. Yoritish qurilmasi ishlatish uchun qulay, o’rnatish oson va iqtisodiy samarali bo’lishi kerak.
|
| |
Changlarning inson organizmiga ta’siri

|
Changlarning inson organizmiga ta’siri
|
bet | 25/33 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #238851 |
Bog'liq tayyor diplomChanglarning inson organizmiga ta’siri
Changlarni inson terisiga tasiri natijasida teri yallig’lanadi, biroz shishadi, qizaradi va og’rik paydo bo’ladi. Changlar teri va yog’ bezlari teshiklariga tushib ularni normal ishlashga yo’l qo’ymaydi, natijada terida yog’ va suyuqliklar yetishmaydi va teri quriydi, yoriladi. Yog’ bezlarining teshiklari chang bilan kirgan bazi bir mikroblar bilan tilib qolsa toshmalar kelib chiqishi va terini yiringlab ketishi mumkin. Teri bezlari teshiklariga chang to’lib qolishi terining ter ajratish xususiyatini pasaytiradi. Bu esa issik ishlab chiqarish binolarida kishi tanasiga yomon tasir ko’rsatadi, chunki terlash organizmning xaddan tashqari qizishiga qarshi ximoya vositasi sifatida juda muxim axamiyatta ega.
Ishqorli changlarning teriga tasirini aloxida xisobga olish kerak, chunki bu chang terida teri yaralanishi kasalligini olib kelishi mumkin. Bunday changlarga xrom ishkorli t o'zlar, mishyak, oxak, soda, kalsiy karbidi, osh t o'zi, superfosfat changlari va xokazolar kiradi.
Changlarning ko’zga tasiri natijasida ko’zlar konyutivit kasali bilan kasallanadilar, bunda ko’z qizarib yosh oqadigan bo’ladi, ayrim xollarda ko’z shishadi va yiringlaydi.
Ovqatlanish azolariga xar qanday changlar xam tasir ko’rsata oladi. Eruvchan zaxarli changlar ovqatlanish azolariga tushishi bilan qonga surilib butun organizmni zaxarlaydi.
yuqori nafas olish yo’llarining nozik shilliq qavatiga xar xil changlar xam tasir qilaveradi. Paxta, yung, zig’ir changlari shilliq qavatlarini ko’p shikastlamaydi, ammo bu turdagi changlar nafas olish yollarining devorlariga maxkam yopishib, qiyinchilik bilan araladi va ko’pincha surunkali bronxitlar bilan kasallanishga olib keladi.
Yuqorida nomlari aytib o’tilgan chang kasalliklari ichida eng yomoni silikoz kasalligidir. Kvars changi boshka changlarga qaraganda eng agressiv xisoblanadi. Uning tasiridan xosil bo’ladigan silikoz kasalligi tez rivojlanib, ifodali o’tadi. Agar chang kasalliklarining boshqa turlari 15-20 yil changli sharoitda ishlagandan keyin rivojlansa, silikoz kasalligini boshlang’ich belgilari 5-10 yil ishlagandan keyin belgilanadi. Bazi hollarda esa kvars changi xavoda juda ko’p bo’lgan sharoitda silikoz kasalligining boshlang’ich belgilari 2-3 yildan keyin rivojlanadi.
|
| |
E'tiborga muhtoj bo'lgan masalalar

|
E'tiborga muhtoj bo'lgan masalalar
|
bet | 15/33 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #238851 |
Bog'liq tayyor diplom2.2. E'tiborga muhtoj bo'lgan masalalar
Elektr uskunalarini o'rnatishni diqqat bilan kuzatib borish kerak. Tarqatish qutilarini o'rnatish yuqori darajada va sifatli bo'lishi kerak. Tarqatish qutilari butun tarqatish tizimining normal ishlashi bilan bog'liq. Bundan tashqari, tarqatish qutilari - bu juda murakkab liniyalarga ega bo'lgan va eng ko'p jihozlangan elektr inshootlari. Sifatni tekshirish va tarqatish qutisini har tomonlama boshqarish bo'yicha yaxshi ish qilish kerak. Eng muhimi - bu qurilish xodimlarining texnik darajasi va kasbiy qo'llanilish qobiliyatidir. Bir tomondan, texnik xodimlarni to'g'ri baholash kerak; boshqa tomondan, ularni turli xil elektr jihozlari bilan tanishtirish va o'rnatish jarayonida sifatini ta'minlash uchun o'z vaqtida o'qitish kerak. , Chizmalarga muvofiq qat'iy ravishda o'rnatib qo'ying va elektr jihozlarini o'rnatish tartib-qoidalarga muvofiqligini va o'rnatish sifatini ta'minlash uchun ko'rsatmalarga muvofiq ishga tushurish qiling.
3. Elektr uskunalarini ishga tushurish jarayoni va sifat nazorati tahlilining ahamiyati
Ishga tushirish bosqichi elektr jihozlarini o'rnatishning muhim bosqichidir. Texnik xodimlar va nazoratchilar turli xil jihozlarni o'rnatish va ishga tushirish sifat standartlari va texnik talablarga javob berishini va uskunalar etkazib beruvchisi va egasi bir vaqtning o'zida ishtirok etishlarini ta'minlash uchun turli xil uskunalarni tekshirish va qabul qilishni talab qilishadi. butun elektr jihozlarining texnik talablar va o'rnatish standartlariga javob berishini ta'minlash uchun, ayniqsa qo'riqchidan xavfsiz foydalanishni ta'minlash uchun, hech qanday aldashga yo'l qo'ymaslik kerak. Uskunalar normal ravishda ishga tushurish qilinganidan so'ng, sinov bosqichida ham ishga tushurish qilinishi kerak va har xil muammolar va ma'lumotlar yozib olinib, texnik ko'rik bo'limiga va darajaga qarab rahbarga xabar berilishi kerak. Shu bilan birga, ma'lumotlar elektron zaxira va qog'oz zaxira shaklida saqlanishi kerak. Turli xil elektr jihozlarini ishga tushurish tartib-qoidalarga muvofiq amalga oshirilishi va xavfsizlik standartlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak. Uskunaning simlari to'g'ri yoki yo'qligini, sinov uskunasining izolyatsiyasi ko'rsatkichlari milliy standartlarga mos keladimi-yo'qligini tekshirib ko'ring va uskunaning topraklama muhofazasi sifat standartlariga javob berishiga e'tibor bering. Barcha narsalar va protseduralar sinovdan o'tkazilgandan va ishga tushurish qilinganidan so'ng, tasdiqlash varag'iga imzo qo'ying, egasi va nazoratchining birga bo'lishini so'rang, har tomonlama muloqot qiling va tegishli ishga tushurish hisobotini chiqaring va uni nazorat qilish uchun uchinchi shaxsga topshiring va adolat.
|
| |
Xujjatni xotiraga olish - 18- mavzu Word, Excel, PowerPoint, Access, yangi versiyalarining oldingi versiyalaridan...

a)
FAYL
OTKRO’T… menyusini olish
bilan
Bunda oxirgi ochilgan xujjatlar ro’yxati beriladi. U erdan ochish kerak bo’lgan xujjat bo’lsa tanlaniladi. Bu
joydan Siz nimadir sababga ko’ra xotiraga olmay chiqib ketgan xujjatingizni xam tiklashingiz mumkin. (masalan
xotiraga olib ulgurmasdan svet o’chib qolgan). Buning uchun
Posledno’e dokumento’ bo’limining oxiriga tushing.
U erdan otiraga olinmay qolgan ujjatlarni tiklash mumkin bo’ladi.
b)
(
otkro’t) piktogrammasini olish bilan;
v) Microsoft Word lasturi ishga tushirilishidan avval Microsoft Word da yaratilagan xujjatni
ishga tushirish
orqali;
«Otkro’tie dokumenta» oynasidan
kerakli xujjatni tanlab «Otkro’t» menyusi olinadi yoki «
ENTER»
klavishshasi bosiladi. Bajarib ko’ring.
Uchinchi variantda xujjat to’g’ridan to’g’ri WORD oynasiga yuklanadi.
Yuqorida ko’rsatilgan amallarni bajaring. Ixtiyoriy faylni ochganingizdan so’ng
FAYL
ZAKRO’T yoki
o’ng yuqori burchak ikkinchi qatordagi
(zakro’t okno) piktogrammasini olish bilan
faylni yoping va keyingi
variantlarda ko’rsatilgan kabi faylni oching. Agar Siz faylni ochgandan so’ng fayl ichida biron bir o’zgarish
qilingan bo’lsangiz unda Sizdan faylni yopish vaqtida xotiraga olish yoki olmaslik xaqida so’raladi. Sharoitga
qarab “
DA” yoki “
NET” javobini bering.
Autocad dasturi interfeysi. Oddiy geometrik figuralarni qurish va ularni tahrirlash

|
Autocad dasturi interfeysi. Oddiy geometrik figuralarni qurish va ularni tahrirlash
|
Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 13,28 Kb. | | #130526 |
Bog'liq Uslubiy CAD tizimlari
CAD dasturlari.
Autocad dasturi interfeysi. Oddiy geometrik figuralarni qurish va ularni tahrirlash.
Autocad dasturida chizmalarga o‘lchamlar quyish. Chizmalarga belgilar va matn kiritish.
Autocad dasturida berilgan o‘lchamlar bo‘yicha chizmalarni chizish.
Autocad dasturida yumaloqlash, faskalash, chizmalarni simmetriyalash va cho‘zish orqali deformatsiyalash.
KOMPAS dasturi interfeysi. Oddiy geometrik figuralarni qurish va ularni tahrirlash.
KOMPAS dasturida chizmalarga o‘lchamlar quyish. Chizmalarga belgilar va matn kiritish.
KOMPAS dasturida berilgan o‘lchamlar bo‘yicha chizmalarni chizish.
KOMPAS dasturida yumaloqlash, faskalash, chizmalarni simmetriyalash va cho‘zish orqali deformatsiyalash
KOMPAS dasturida to‘g‘ri to‘rtburchak va muntazam ko‘pburchaklarni qurishni o‘rganish.
KOMPAS dasturida geometrik detallarni qurishni o‘rganish.
KOMPAS dasturida geometrik detallar proyeksiya chizmalarni qurishni o‘rganish.
Autocad va KOMPAS dasturlarida figuralarni aylana va yoy bo‘ylab nusxa ko‘chirishni o‘rganish.
Fazoviy modellarning yig‘ma modellarni qurish.
Yig‘ish operatsiyalarini tahrirlash.
|
| |
4-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Modifikatsion kodlar va ular ustidan arifmetik amallar bajarish

|
4-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Modifikatsion kodlar va ular ustidan arifmetik amallar bajarish
|
bet | 1/4 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 13,6 Kb. | | #156252 |
Bog'liq 4-amaliy mashg’ulot. Mavzu Modifikatsion kodlar va ular ustidan-fayllar.org
4-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Modifikatsion kodlar va ular ustidan arifmetik amallar bajarish
4-amaliy mashg’ulot.
Mavzu: Modifikatsion kodlar va ular ustidan arifmetik amallar bajarish.
Darsning maqsadi: To’g’ri, qarama-qarshi, qo’shimcha, modifikatsion kodlarni o‘rganish va ular ustida arifmetik amallar.
Kerakli jihoz va materiallar: Ma’ruza matnlari, har xil adabiyotlar, ma’ruza daftarlari.
Ikkilik sonlar bilan mashina arifmetikasi asoslari.
Har qanday ma'lumot (raqamlar, buyruqlar, yozuvlar va boshqalar) kompyuterda doimiy yoki o'zgaruvchan uzunlikdagi ikkilik kodlar ko'rinishida namoyish etiladi. Ikkilik kodning 0 yoki 1 qiymatiga ega bo'lgan alohida elementlari bit yoki bit deb ataladi. 8 bitdan iborat ikkilik kod bayt deb ataladi. Raqamlar, shuningdek, 32-bit formatida (kompyuter so'zi), 16-bit formatida (yarim so'z) va 64-bit formatida (ikki so'z) yoziladi.
Raqam kodlari.
Kompyuterda arifmetik amallarni bajarilishini soddalashtirish uchun raqamlarni ko'rsatish uchun maxsus kodlardan foydalaniladi. Kodlardan foydalanish ushbu sonlarning kodlarini arifmetik qo'shimchasiga raqamlarni ayirboshlash ishini kamaytirishga imkon beradi. Oldinga, teskari va qo'shimcha raqamlar kodlaridan foydalaniladi. To'g'ridan-to'g'ri kod kompyuterning xotirasidagi salbiy sonlarni, shuningdek ko'paytirish va bo'linishni aks ettirish uchun ishlatiladi. Ayirboshlash operatsiyasini qo'shish operatsiyasi bilan almashtirish uchun teskari va qo'shimcha kodlardan foydalaniladi, bu esa kompyuter arifmetik birligining tuzilishini soddalashtiradi. Kodlar uchun quyidagi talablar qo'yiladi:
1) Koddagi raqamlarning raqamlari ma'lum bir bit katakchasi bilan qattiq bog'langan.
2) Belgilar kodini bitli katakka yozib olish uchun qat'iy, aniq belgilangan bit ajratiladi.
Masalan, kodni namoyish qilish uchun bitta bayt asos qilib olinadigan bo'lsa, unda raqamni ko'rsatish uchun 7 bit, belgi kodi uchun bitta bit ajratiladi.
|
| |
IP-adreslarning asosiy uchta sinfi

ishlatiladi). A sinf tarmoqlarida tugunlar soni 216 dan ko‘p, 224 - 2 dan esa
oshmasligi kerak.
B sinfiga 10 dan boshlanuvchi adreslar kiradi. B sinfdagi tarmoqlarda tarmoq
adresi uchun va tugun adresi uchun 16 bitdan, ya’ni 2 baytdan ajratiladi. B
sinf tarmoqlarida tugunlar soni 28 dan kop, 216 - 2 dan esa oshmasligi kerak.
C sinfiga 110 dan boshlanuvchi adreslar kiradi. Tarmoq adresi uchun 24 bit
ajratiladi, tugun adresi uchun esa - 8 bit. Tugunlar soni 28 - 2 dan oshmasligi
kerak.
D sinfiga 1110 dan boshlanuvchi adreslar kiradi. U o‘ziga xos, guruh adresi -
multicast ni bildiradi. Agar paketda borish kerak bo‘lgan joy adresi si- fatida
D sinf adresi ko‘rsatilgan bo‘lsa, u holda mazkur
adres berilgan barcha
tugunlar bunday paketni oladi.
E sinfiga 11110 dan boshlanuvchi adreslar kiradi. Mazkur sinf rezervlangan
va foydalanilmaydi.
Jadvalda har bir tarmoq sinfiga mos keluvchi tarmoq
raqamlarining diapazonini
ko‘rsatilgan.
Sinf
Eng kichik adres
Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan

Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
16.07.2024
Hajmi
0,63 Mb.
#267719
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Eng katta adres - Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan

Agar so‘ralgan moslik haqidagi ma’lumot DNS-serveri ma’lumotlar ba- zasida
saqlanayotgan bo‘lsa, u holda u mijozga darhol
javob yuboradi, aks holda u so‘rovni o‘zi
qayta ishlaydigan boshqa domenning DNS-serveriga so‘rov jo‘natadi yoki uni boshqa
DNS-serveriga uzatadi. Barcha DNS-serverlar Internet tarmog‘ining iyerarxik
domenlari
bilan mos ravishda iyerarxik bog‘langan bo‘ladi.
DNS iyerarxiya ildizi Internet Network Information Center markazidan
boshqariladi. Yuqori sath domenlari tashkiliy asosda har bir davlat uchun beri- ladi.
Masalan:
•
com - tijorat birlashmalari;
•
org - notijorat birlashmalari;
•
net - tarmoqlarni qo‘llab-organizatsii,
podderjivayushiye seti;
•
edu - ta’limga oid;
•
gov - hukumat tashkilotlari.
DNS ning har bir domeni alohida tashkilot tomonidan administratsiya-
lanadi, u odatda ozining domenini kichik domenlar (ostdomenlar)ga bo‘ladi va
bu kichik domenlarning administratsiyalash funktsiyalarini boshqa tashkilotlarga
berib yuboradi. Har bir domen o‘zining yagona nomiga ega, har
bir ostdomen esa
o‘zining ichki domenida yagona nomga ega. Domen nomi 63 ta belgigacha bo‘lishi
mumkin. Internet tarmog‘idagi har bir xost, xostdan ildizgacha bo‘lgan yo‘nalishdagi
barcha domen nomlarini oz tarkibiga oluvchi o‘zining
to‘liq domen nomi
bilan
aniqlanadi. Masalan, to‘liq DNS-nomi: is.mgup.edu.ru.
Cisco packet tracer dasturida ikki va undan ortiq kompyuterlarni swich va hub
bilan o`zaro ulash!
Simulation rejimiga o’tamiz va paketni tanlab bir kompyuterdan boshqasiga paket
borishini ko’rib olamiz va qanday jarayon bo’layotganini o’rganamiz.
Switch va
Hub tarmoq qurilmalarini farqini o’rganamiz.
Xulosa
IP-tarmoqlarida adresatsiyalash. Tarmoqdagi kompyuterlarning adress tiplari,
belgili adreslarni IP-adreslarda aks ettirish: DNS xizmati, tarmoq tugunlariga IP-
adreslarni static kiritish, Tarmoq qurilmalari bilan tanishib olindi.
Topshiriq variantlari - Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan

Nazorat savollari
1.
Tugun va kontsentratorni ulashda qanday
tipdagi ulanish kabelidan
foydalaniladi?
2.
Tugun va kommutatorni ulashda qanday tipdagi ulanish kabelidan
foydalaniladi?
3.
Kontsentrator va kommutatorni ulashda qanday
tipdagi ulanish kabel-
idan foydalaniladi?
4.
Tarmoqning ishlash qobiliyatini ta’minlash uchun qanday sozlanish- lami
ko‘rsatish zarur bo‘ladi?
Xavfsiz yuklash - Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari

|
Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari
|
bet | 10/15 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 109,15 Kb. | | #121094 |
Bog'liq Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnolo-fayllar.orgXavfsiz yuklash
Ishonchning ildizi va elektron qurilma ishonchliligining asosi OTni yaxshi ma'lum bo'lgan holatda ishga tushirishdir. Shu munosabat bilan MCU ilovalar imzosini tekshirishi mumkin bo'lgan ishonchli dasturiy ta'minotga ega bo'lish muhim va dasturiy ta'minotning yaxlitligini doimiy ravishda tekshirishdir.
MAX32590
Ushbu MCU muhim vazifalarni bajarish uchun OTP xotirani, ochiq kalitni autentifikatsiya qilish, kripto tezlashtirish, AES kalitlarini saqlash, xavfsiz klaviatura boshqaruvchisi va xotira buzilishining oldini olish uchun real vaqtda tashqi xotira shifrlash bilan xavfsiz yuklash yuklagichini birlashtiradi.
Rasm manbai: Maxim Integrated MAX32590 funktsional diagrammasi
CEC1702
Ushbu ARM korteksi M4 MCU kriptografik tezlashtirish va dasturiy ta'minotni tekshirishga ega bo'lib, ichki ishlaydigan dasturlar uchun ham, tashqi tomondan ishonchli dasturiy ta'minotni ishga tushiradigan boshqa SoC'larni kuzatuvchi kriptoprotsessor sifatida raqamli imzo bilan.
Rasm manbai: Microchip CEC1702 yechim integratsiyasi
Bular tarmoq yadrosidan tashqarida bo'lgan tarmoq tugunlarini himoya qilish uchun echimlar va amaliyotlardir. Chegara asosiy tarmoq bilan bir xil asosiy xavfsizlik tamoyillarini talab qiladi. Barcha tarmoq ma'murlar uchun ko'rinadigan va boshqariladigan bo'lishi kerak, ma'lumotlar va tarmoq resurslarini manipulyatsiya qilish uchun kirishni cheklash kafolati.
Kengaytirilgan xavfsizlikning bir nechta jihatlari mavjud, masalan:
Perimetr xavfsizligi
nafaqat xavfsiz aloqa kanalini, balki xavfsizlik devori va kirishni boshqarishni ham boshqaradi. Hozirgi kunda u Secure Access Service Edge (SASE) deb nomlangan toifaga kiradi .
Ilova xavfsizligi
Edge ilovalari uning yaxlitligi, haqiqiyligi va o'zgarishlarining oldini olish bo'yicha nazorat qilinishi kerak, shu jumladan, McAfee fayllarning yaxlitligini, o'zgarishini va muvofiqligini kuzatish uchun operatsion tizimga integratsiyalashgan SolidCore yechimini taklif qiladi.
|
| |
Metallmaslarning manfiy valentligi

|
Metallmaslarning manfiy valentligi
|
bet | 12/15 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #155870 |
Bog'liq 5 (2)Metallmaslarning manfiy valentligi son jihatdan 8-N ga teng. Bu yerda N-jadvaldagi element turgan tartib nomeri. Endi koordinatsion bog’ni ko’ramiz.
Koordinatsion bog’. Bu kovalent bog’lanishning alohida bir turidir. Masalan, NH4+ ionini hosil bo’lishini ko’rib chiqamiz.
N 1s22s22p3 n=2
z=7 n=1
Azotning sirtqi elektron qavatida 5ta elektron bor. Shulardan 3ta 2p juftlashmagan. NH3 molekulasi hosil bo’lishida ana shu 3ta p elektron sarf bo’ladi va 3ta elektron juft (dublet) hosil bo’ladi:
Lekin azotning sirtqi elektron qavatida hali yana 2ta elektron bor. Lekin bu elektronlar juftlashgan. Demak, azotning ximiyaviy bog’lanish hosil qilishi uchun imkoniyati bor. Ana shu “ishlatilmagan” juftni “umumlashmagan” elektronlar deyiladi.
Ikkinchidan, shunday atom yoki ionlar bo’lishi mumkinki bu atom yoki ionlar barqaror qavat hosil qilishi uchun elektronlar zarur. Masalan, shundaylarga misol qilib, H+ ionini ko’rsatish mumkin. H+ da elektron qavat umuman yo’q. Demak, agar u elektron qavatiga ega bo’lsa jon deydi!! “Yalong’och” yurgandan ko’r, birov bepul “t’on” bersa kiygan yaxshimasmi! Demak, NH4+ ioni ana shu tariqa hosil bo’ladi.
Endi azotda ham vodorodda ham barqaror qavatlar bor (vodorodda 2ta, azotda 8ta). Ana shunday bog’lanishni, ya’ni reaksiyada faqat 1 atom elektron juftini beradigan bog’lanishlarni koordinatsion yoki donor-aktseptor bog’lanish deyiladi. Juda ko’pchilik birikmalar ana shunday bog’ bilan birikkan. Bu birikmalarni kompleks birikmalar deyiladi. Buni keyingi darslarda ko’ramiz.
Molekulalararo kuchlar.
2 ta molekulani bir-biriga yaqinlashtirsak, ular o’rtasida itarilish va tortishish kuchlarining sezilarli darajada oshganini ko’ramiz. Itarilish bu – elektron qavatlarning bir-biridan uzoqlashishi natijasida vujudga keladi. Tortishish kuchlari qanday vujudga keladi? Ularning tabiati qanday? Hozir shuni ko’ramiz.
Bu kuchlar asosan 3ta ta’sirning qo’shilishidan kelib chiqadi.
|
| |
“Suv. Suvning fizik va kimyoviy xossalari” Reja • Suv molekulasi tarkibi va fizikaviy xossalari

|
“Suv. Suvning fizik va kimyoviy xossalari” Reja • Suv molekulasi tarkibi va fizikaviy xossalari
|
Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 4,23 Kb. | | #116246 |
Bog'liq “Suv. Suvning fizik va kimyoviy xossalari” Reja • Suv molekulasi-fayllar.org
“Suv. Suvning fizik va kimyoviy xossalari” Reja • Suv molekulasi tarkibi va fizikaviy xossalari
Toshkent arxitektura va qurilish universiteti Arxitektura fakulteti Madaniy me’ros obyektlarini asrash 4-22 guruh talabasi Suyunova Munisaning Qurilish kimyosi fanidan “Suvning fizik va kimyoviy xossalari” mavzusida tayyorlgan mustaqil ishi. “Suv. Suvning fizik va kimyoviy xossalari” Reja • Suv molekulasi tarkibi va fizikaviy xossalari • Suvning kimyoviy xossalari • Suvning qo’llanilishi Har bir suv molekulasi bir-biri bilan kimyoviy bog’lar orqali bog’langan ikki atom vodorod va atom kislorodidan iborat Suvning fizikaviy xossalari Qattiq Gazsimon Suyuq (muz) (bug’) (suv) Rangsiz, ta’msiz, hidsiz, tiniq Kuchsiz, elektr o’ykazuvchanlikka ega Suv erituvchi 1. Suv faol metallar bilan ta’sirlashadi: 2Na + H₂O 2Na OH + H ₂ => Natriy gidroksid Li + H ₂ O = Li OH + H ₂ K + H ₂ O =КОН + Н ₂ 2.Suv metalmaslar bilan o’zaro ta’sirlashadi: С + H ₂ O = CO + H ₂ => Suv gazi 3. Suv asosli oksidlar bilan o’zaro ta’sirlashadi: Na ₂ O + H ₂ O = 2NaOH Suvning tabiatda aylanishi Suv miqdori Ichimlik suvi 4% Gidrosfera Sho’r suv 95% Atmosferadagi suv 1% Quruqlik suvlari Muzlikalar –49% Yer osti suvlari – 47% Ko’llar – 1% Daryolar – 1% Botqoqliklar –1% To’g’ridan-to’g’ri suyuqlik sifatida ( turli chanqov bosdi ichimlik yoki suyuq ovqat ko’rinishida) o’rta yashar odam bir kecha kunduzda o’rtacha 1,2 l. gacha suv iste’mol qiladi ( kunlik me’yorning 48% ). Non tarkibida - 50% atrofida, go’shtda - 58-67% gacha, baliqda - 70%, meva va sabzavotlarda - 90% gacha suv bo’ladi. Suv inson organizmidan asosan buyraklar orqali chiqib ketadi, umumiy hajmga nisbatan 48% yoki o’rtacha bir kecha - kunduzda 1,2 l, shu bilan birga terlash bilan (0,85 l.- 34%). Bir qism suv organizmdan nafas olish bilan chiqib ketadi (0,32 l,sutkada -13%) va ichaklar orqali (0,13 l. - 5%).
Sizning og’irligingiz
|
Quyi fizik faollikda
|
O’rtacha fizik faollikda
|
Yuqori fizik faollikda
|
50
|
1.55l
|
2.00l
|
2.30l
|
60
|
1.85l
|
2.30l
|
2.65l
|
70
|
2.20l
|
2.55l
|
3.00l
|
80
|
2.50l
|
2.95l
|
3.30l
|
90
|
2.80l
|
3.30l
|
3.60l
|
100
|
3.10l
|
3.60l
|
3.90l
| Suv yoqilg’i Ilmiy – fantastik kelajak asta sekinlik bilan uylarimizga kirib kelmoqda. Hozirga kelib oddiy suvdan elektr energiyasi olib ishlaydigan soatlarni bemalol xarid qilish mumkin. Bunday soatlar qanday ishlaydi? Ularga o’rnatilgan konvertor suyuqlik molekulasidan elektronni ajratib olib, soat uchun yoqilg’I yacheykasi sifatida xizmat qiladi. Suv sarf juda kam. Soatning to’xtovsiz ishida rezervuardagi suv bir necha haftaga yetadi
http://fayllar.org
|
| |
Tahdidni aniqlash - Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari

|
Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari
|
bet | 11/15 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 109,15 Kb. | | #121094 |
Bog'liq Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnolo-fayllar.orgTahdidni aniqlash
Tahdid razvedkasi vositalari xususiy chekka tarmoq ichidagi zararli faoliyatni aniqlash uchun global xavfsizlik razvedkasidan foydalanadi.
Zaifliklarni boshqarish
Bu ma'lum va noma'lum (nol kun) zaifliklarni aniqlash va ularni yumshatish uchun ularni ishga tushirish amaliyotidir.
Avtomatik tuzatish davri
Bu dasturiy ta'minot inventarizatsiyasini boshqarishni, chekka qurilmaga ulangan qurilmalarda versiyalarni kuzatishni o'z ichiga oladi.
IoT Edge Security bo'yicha ba'zi kompaniyalarni ta'kidlash kerak:
IBM, Akamai, Cisco, Cloudflare, Fortinet, Palo Alto Networks, Cato Networks, VMware, Zscaler, McAfee
Yakuniy fikrlar
Ushbu maqolada biz turli xil vositalar, platformalar va xizmatlar xavfsizlikni kamaytirmasdan yoki xavf ostiga qo'ymasdan narsalar Interneti haqidagi tasavvurni amalga oshirish uchun qanday hamkorlik qilishlari mumkinligini ko'rsatishga harakat qildik.
Biz to'liq stekni ba'zi misollar bilan yopdik:
Platforma yechimlari: AWS, Azure va GCP IoT
SIEM va AI bilan chekka echimlar
Kripto, anklavlar va yuklash xavfsizligi ilovalari bilan maqsadli echimlar
Biz IT xavfsizligi IOT ehtiyojlariga etishmayotganligini ko'rsatdik, uni etarli darajada qoplash uchun OT Security (Operation Technology) ni o'z ichiga olishi kerak.
Tasvir manbai: Charlz Li tomonidan IT va IoT-dagi boshqaruv qatlamlari o'rtasidagi farqlarni ko'rsatadigan IoT xavfsizligini chuqur himoya qilish
Shuningdek, mudofaa yondashuvi zarur, ammo etarli emasligi, har qanday hujumdan faol ravishda aniqlash, himoya qilish, aniqlash, javob berish va qayta tiklash (NIST 5) uchun muhimdir va bu ularning IoT tizimining tarkibiy qismlarida aks ettirilishi kerak.
AT xavfsizligi korporativ tarmoqlar, tegishli aktivlar (printerlar, kompyuterlar), dasturiy ta'minot va ularni boshqarishda ishlaydi va maxfiylikka, OT xavfsizligi sanoat tarmoqlarida (SCADA, MQTT, AMQP) va ularning o'rnatilgan mikrodasturlarini boshqarishga qaratilgan va ishonchlilikka qaratilgan. Operatsiyaning uzilishiga yo'l qo'ymaslik va xavfsizlikning optimal darajasini ta'minlash uchun ikkala dunyo ham birga yashashi kerak.
Har bir IoT yechimi provayderi biznesning foydalanish holatlari va stsenariylariga qarab qaysi xavfsizlik komponentlari to‘plami eng mos kelishini aniqlashi kerak, ammo bu kelajakdagi IoT yechimining asosiy va muqarrar asosi bo‘lib, ularni o‘z ichiga oladi.
Ulangan qurilmalar xavfsizlikni boshqarish bo'yicha har qanday qobiliyatli sa'y-harakatlardan ko'ra ko'proq edi, tizimning o'ziga tizimli vositalarni taqdim etish orqali tahdidlarga qarshi kurashishga imkon berish juda muhimdir.
|
| |
Orentatsion ta’sir - Jismdagi elektronlarni ularning holatiga qarab 2ta gruppaga bo'lish mumkin

1. Orentatsion ta’sir (dipol-dipol ta’sir). Qutbli molekulalar o’rtasida vujudga keladi. Ikki qutbli molekula tartibsiz harakat qilib bir-biriga qarama-qarshi qutblari bilan yaqinlashadi. Buni (bu tortishishni) orentatsion ta’sir deyiladi. Demak, 2ta molekula bir-biriga tortiladi. Bunda ular o’rtasidagi masofa qisqaradi, natijada potentsial energiya ham kamayadi. Shu tufayli 2ta molekula bir-biriga yaqinlashadi, (do tex por poka) ana shu molekulalar orasida itarilish kuchi vujudga keladi. Demak, orentatsion ta’sir bu 2ta qutblangan molekulaning, bir-biriga muayyan qutblari orqali orentatsiyalangan holda bir-biriga maksimal yaqinlashgan paytidagi o’zaro ta’siridir. + – + –
Temperatura oshsa dipollarning tartibli joylashishi buziladi. Demak, temperatura oshishi bilan orentatsion ta’sir kamayishi zarur. Haqiqatdan ham shunday. Orentatsion ta’sir energiyasi moddaning polyarligiga juda bog’liq. Boshqacha aytganda dipol uzunligi l ga teng. Masalan, qutbli A modda dipolidan uzunligi lA xuddi shunday B lB dan 10 % ko’p bo’lsa, A moddadagi orentatsion ta’sir B ga qaraganda ≈ 50 % ga ko’p bo’ladi. Orentatsion ta’sirni-ba’zan orentatsion qutblanish ham deyiladi.
2. Induktsion ta’sir. Induktsiya lot. Inductio-uyg’onish, ta’sir qilish demakdir. Elektr induktsiya-tashqi elektr maydonining biror masofadagi sistemasiga ta’sir qila olishidir. Ma’lumki, qutbli molekulaladagi (+) va (–) zaryadlar elektr maydoni hosil qiladi.
Agar 2 ta qutbli molekulani bir-biriga yaqinlashtirsak, ularning faqat turli xil zaryadli qutblari emas, balki bir xil zaryadli qutblari ham induktsion ta’sirlashadi. Qutbli molekulalarning bir xil zaryadlangan qutblari bir-biridan uzoqroq ketishiga harakat qiladi. Bu esa molekulaning cho’zilishiga olib keladi. Natijada dipol uzunligi l va muvofiq ravishda dipol momenti μ ham oshadi.
Buni induktsion ta’sir yoki induktsion qutblanish deyiladi. Demak,
Dipolning umumiy Orentatsion Induktsion
qutblanishi qutblanish qutblanish
Agar tashqi elektr maydon olinsa, induktsion ta’sir yo’qoladi. U shu xususiyati bilan doimiy dipoldan farq qiladi. Elektr maydonini elektronlar va yadro hosil qiladi. Induktsion ta’sir qilishishi mumkin. Qutbli-qutbsiz, qutbsiz-qutbsiz molekulalar ham
Bunda qutbsiz molekula qanday qutblanadi? Elektron va yadroning elektr maydoni ta’sirida siljishi natijasida. Elektr maydonining esa, qo’shni molekulalardagi elektronlar va yadrolar hosil qiladi. Induktsion ta’sir (qutblanish) elektron qavatlarning siljishi natijasida vujudga keladi, siqilganda ham sirtqi elektron qavatlar siqiladi. Shuning uchun sirtqi elektron qavat yadrodan qancha uzoqda joylashgan bo’lsa, ana shunday elementlardan tashkil topgan molekulalarning induktsion qutblanishi kuchli bo’ladi. Masalan, tashqi elektr maydon bir xil bo’lganda atomlarning induktsion qutblanishi davriy sistemada gruppada yuqoridan pastga tushgan sayin ortib boradi. Misol: He da 1 elektron qavat bor. Xe da esa 5. Geliy atomining siqiluvchanligidan, Xe niki 20 marta ko’p.
|
Spamlarning Xavflari 1 Vaqtni Isrof Qilish

|
Spamlarning Xavflari 1 Vaqtni Isrof Qilish
|
bet | 1/3 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,52 Mb. | | #253794 |
Bog'liq Axborot-Kommunikatsiya-Tizimlarida-Spamlar-va-Himoya (2)
Axborot Kommunikatsiya Tizimlarida Spamlar va Himoya
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiya tizimlarida spamlar katta muammo bo'lib qolmoqda. Ushbu maqolada spamlarning xavflari, ulardan himoyalanish usullari va yechimlarini muhokama qilamiz.
Spamlarning Xavflari
1
Vaqtni Isrof Qilish
Spamlar foydalanuvchilarning qimmatli vaqtini isrof qiladi. Ular ushbu xabarlarni o'qishga, filtrlashga va bartaraf etishga majbur bo'ladilar.
2
Xavfsizlik Xavfi
Spam xabarlarida sifatsiz yoki zararli havolalar, virus va zararli progarmmalar bo'lishi mumkin. Bu foydalanuvchilar va tizimlar uchun jiddiy xavf yaratadi.
3
Xarajatlarni Oshirish
Kompaniyalar spam xabarlarini to'xtatish va ulardan himoyalanish uchun qo'shimcha vositalar va resurslar sarflashga majbur bo'ladi. Bu esa qo'shimcha xarajatlarga olib keladi.
Spamlardan Himoyalanish Usullari
Texnik Himoya
Antivirus dasturlari, spam filtrlari, havolalar uchun xavfsizlik tekshiruvlari kabi texnik himoya vositalaridan foydalanish. Bu spamlarni blokirlash va foydalanuvchilarni zararli kontentdan himoyalaydi.
Ogohlantirish va Ta'lim
Foydalanuvchilarga spamlarning xavflari haqida ogohlantirish va ularning belgilarini tushuntirish. Bu ularning spamlarni aniqlay olish va ulardan himoyalanish qobiliyatini oshiradi.
Tashkiliy Choralar
Siyosat va qoidalarni joriy qilish, xodimlarni o'qitish va spamga qarshi kurashish uchun mas'ul shaxslarni belgilash kabi tashkiliy choralar ham spamlardan himoyalanishda muhim ahamiyatga ega.
Spamdan Himoyalanishning Samarali Yechimlar
1
Riskni Baholash
Spamlarning tashkilot uchun yaratadigan xavflarni batafsil baholash. Bu ularni bartaraf etish uchun eng samarali strategyani tanlashga imkon beradi.
2
Texnik Vositalarni Joriy Qilish
Antivirus, spam filtrlari, havolalar uchun tekshiruv tizimlarini joriy qilish. Bu vositalar spamlarni saralab, foydalanuvchilarni zararli kontentdan himoya qiladi.
|
| |
Iste’mol tovarlari narx indeksi - Toshkent moliya instituti iqtisodiyot fakulteti yashil iqtisodiyot kafedrasi

|
Toshkent moliya instituti iqtisodiyot fakulteti yashil iqtisodiyot kafedrasi
|
bet | 12/15 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #262743 |
Bog'liq Makroiqtisodiy barqarorlik inqiroz , ishsizlik va inflatsiya 2Iste’mol tovarlari narx indeksi Iste’mol savatiga kirgan tovarlarning joriy va bazis davrdagi narxlarini taqqoslash yo‘li bilan aniqlanadi.
Investitsion narxlar indeksi Korxonalar tomonidan an’anaviy ravishda sotib olinadigan investitsion tovarlar to‘plami narxlar bo‘yicha aniqlanadi
YaMM (YaIM) deflyatori indeksi Nominal va real YAMM (YAIM) hajmining ikki davrdagi nisbatlari bilan aniqlanadi
Eksport va import tovarlar narxi indeksi Asosiy eksport va import tovarlari narxlarining o‘zgarishini aks ettiradi.
Narx indeksning bir qator turlari mavjud
Laspeyres indeksi. Unda o‘zgarmaydigan tovarlar to‘plami uchun narxlarning o‘sish sur’ati aniqlanadi.
Ir=(PtxQt) /(PbxQb) bunda
Rt – joriy yildagi narxlar
Pb – bazis davrdagi narxlar
Qt va Qb – joriy va bazis davrda ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi
Kamchiligi: ancha qimmat tovarlarni arzonroq tovarlar bilan almashtirish imkoniyatini hisobga olmaydi.
Paashe indeksi. Unda narxlar indeksi tovarlarning bir-birining o‘rnini bosish imkoniyati hisobga olib aniqlanadi.
Ip=(PtxQt) / (PbxQt)
Kamchiligi: farovonlik darajasining pasayishida ro‘y beradigan o‘zgarishlarni aks ettirmaydi
Fisher indeksi. If=IixIpUnda yuqoridagi har ikkala formulaning kamchiliklari bartaraf qilinadi. 5
Bir qator makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarni hisoblashda inflyasiya sur’ati ko‘rsatkichidan foydalaniladi.
Inflyasiya sur’ati ko‘rsatkichi;
n=(It-It-1)x100
bu erda, It – bazis davrdagi narx indeksi; It-1 – bazis va joriy davrlardagi narx indeksidagi farq.
Inflyasiyaning kelib chiqish sabablari.
Inflyasiya beqarorlikning ko‘p qirrali shakli bo‘lganligi sababli, uni keltirib chiqaradigan sabablar ham har xil bo‘lishi mumkin. Ayni vaqtda narx o‘sishini keltirib chiqaradigan barcha omillar ham inflyasion hisoblanavermaydi.
Jumladan, kon’yukturaning siklli tebranishi, tabiiy ofatlar (suv toshqini, yong‘in, zilzila va h.k.) natijasida narx o‘sishini inflyasion deb hisoblash mumkin emas.
Inflyasiya yalpi talab va yalpi taklif o‘rtasidagi nomutanosiblik natijasi hisoblanashi sababli, bu ko‘pchilik bozorlarda uzoq vaqt talab foydasiga muvazanatlik mavjud buzilishi tufayli vujudga keladigan narxlar umumiy darajasi o‘sishiga olib keluvchi omillardir. Bularning asosiylari quyidagilar:
Markaziy bankning pul emissiyasini asossiz ko‘paytirishi;
Davlat byudjeti xarajatlarining daromadlaridan oshib ketishini ifodalovchi uning taqchilligi; Agar bu taqchillik mamlakat markaziy banki qarzlari hisobiga moliyalashtirilsa bu muomaladagi pul massasi o‘sishiga olib keladi. Investitsiyalarni moliyalashtirish ham huddi shu usulda amalga oshirilsa narxlarning inflyasion o‘sishi ro‘y berishi mumkin.
|
| |
1. Elektromagnit to’lqinlar va ularning xossalari. To’lqinlarning tezligi va to’lqinlarning uzunligi

|
1. Elektromagnit to’lqinlar va ularning xossalari. To’lqinlarning tezligi va to’lqinlarning uzunligi
|
bet | 1/3 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 78,5 Kb. | | #136718 |
Bog'liq 1. Elektromagnit to’lqinlar va ularning xossalari. To’lqinlarnin
Elektromagnit to’lqinlar
Reja:
1. Elektromagnit to’lqinlar va ularning xossalari.
2. To’lqinlarning tezligi va to’lqinlarning uzunligi.
3. Elektromagnit to’lqinlarning tarqatish va qabul qilish.
4. Elektromagnit to’lqinlarni kompyuter texnikasi bilan bog’liqligi. Uyali telefonlar.
1. Elektromagnit to’lqinlar. Elektromagnit maydonning davriy ravishda o’zgarib turib tarqalishi elektromagnit to’lqin deyiladi. Elektromagnit to’lqinni uning tarqalish yo’nalishida ikkita o’zaro perpendikulyar tekisliklarda yotgan ikkita sinusoida orqali ifodalash mumkin. Bu sinusoidalardan biri elektr kuchlanganlik vektori E ning, ikkinchisi esa magnit kuchlanganlik vektori H ning tebranishlarini tasvirlaydi. Bo’shliqda ikkala vektorning tebranish amplitudalari miqdor jihatdan bir – biriga teng bo’ladi; ikkala vektor bir xil fazada tebranadi.
To’lqin tarqalayotgan yo’nalishni parma qoidasidan foydalanib topish mumkin: agar parmaning dastasini E vektordan H vektorga qarab burasak, u holda parmaning ilgarilanma harakati yo’nalishi to’lqin tarqalayotgan yo’nalishni ko’rsatadi.
Elektromagnit to’lqin bilan birgalikda elektromagnit maydonni xarakterlovchi yana bir fizik kattalik – energiya ham tarqaladi. Birlik hajmdagi elektromagnit maydon energiyasi zichligi quyidagi munosabat yordamida aniqlanadi:
Elektromagnit to’lqinlarning xossalari. Elektromagni to’lqinlar ko’ndalang to’lqinlar ekanligini ta’kidlab o’tdik. Ular vakuumda, yorug’likning vakuumdagi tezligiga teng c=3∙108m/s tezlik bilan harakatalanadi. Elektromagnit to’lqinlarning tezligi, to’lqin uzunligi muhitining xususiyatlariga bog’liq. Elektromagnit to’lqinning chastotasi esa barcha muhitlar uchun bir xil kattalikdir. Shuningdek, yorug’lik to’lqinlari kabi to`siqdan qaytadi, muhitlar chegarasida sinadi, interferensiyasiga kirishadi. Boshqacha qilib aytganda, elektromagnit to’lqinlarning barcha xossalari yorug’likning xossalariga o’xshab ketadi. Demak, bundan shunday xulosa kelib chiqadiki: yorug’lik nuri elektromagnit to’lqinlardan iboratdir. Keyingi tajribalar shuni ko’rsatadiki, faqat yorug’lik nuri emas, balki unfraqizil, ultrabinafsha, rentgen va gamma nurlari ham elektromagnit tabiatga egadir.
|
| |
Volume-25, Issue-2, January 2023 104 maktabgacha ta’lim tashkilotlarida rivojlanish markazlari

Volume-25, Issue-2, January 2023 104 maktabgacha ta’lim tashkilotlarida rivojlanish markazlari
Download
0,76 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
17.05.2024
Hajmi
0,76 Mb.
#239296
Download
0,76 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Volume-25, Issue-2, January 2023 104 maktabgacha ta’lim tashkilotlarida rivojlanish markazlari
Download
0,76 Mb.
Matnni ko'rish
Inflyasiya, uning kelib chiqish sabablari va turlari

|
Inflyasiya, uning kelib chiqish sabablari va turlari
|
bet | 11/15 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #262743 |
Bog'liq Makroiqtisodiy barqarorlik inqiroz , ishsizlik va inflatsiya 24.Inflyasiya, uning kelib chiqish sabablari va turlari
Inflyasiya makroiqtisodiy beqarorlikning ko‘rinishlaridan biri hisoblanadi.
Inflyasiya (lotinchainflatio-shishirilgan) tushunchasi birinchi marta shimoliy Amerikada 1861-1865 yillardagi fuqarolar urushi davrida ishlatilgan va muomaladagi qog‘oz pullarning ko‘payib ketishini anglatgan.
Iqtisodiy adabiyotlarda “inflyasiya” tushunchasi XX asrda, birinchi jahon urushidan keyin keng qo‘llanila boshlagan.
Inflyasiya- bu pul aylanish kanallarining ortiqcha pul massasi bilan to‘lib ketishi oqibatida narxlar o‘rtacha (umumiy) darajasining ko‘tarilib borishini va natijada milliy pul birligining qadrsizlanishi ya’ni uning sotib olish layoqati pasayishini anglatadi.
Inflyasiya narx darajasining barqaror o‘sishi sifatida namoyon bo‘ladi. Bu barcha narxlarning bir vaqtda muqarrar o‘sib borishini bildirmaydi. Narxlar nomutanosib o‘sish tamoyiliga ega bo‘ladi. Biri sakrab o‘ssa, boshqasi ancha ma’yoriy sur’atda ortadi, uchinchisi umuman ko‘tarilmaydi.
Deflyasiya – inflyasiyaga qarama-qarshi jarayonni, ya’ni narxlarning umumiy darajasining pasayib borishini bildiradi.
Inflyasiya quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
tovar (xizmat)larning mavjud taklifiga nisbatan muomaladagi naqd pullar yoki moliyaviy aktivlar hajmining haddan tashqari ortib ketishida.
pulning sotib olish layoqatining pasayib borishida.
narxlarning uzoq muddatli umumiy o‘sishida.
Inflyasiya – bu pul birligining qadrsizlanishi va shunga mos ravishda tovar narxlarining o‘sishidir.
Muomalada bo‘lgan pul birligi miqdorining tovarlar narxi summasidan oshib ketishi va buning natijasida tovarlar bilan ta’minlanmagan pulning paydo bo‘lishi pulning qadrsizlanishi, ya’ni inflyasiyani bildiradi.
Inflyasiya bozor xo‘jaligining har xil sohalarida takror ishlab chiqarish nomutanosibliklari tug‘diradigan murakkab ijtimoiy-iqtisodiy hodisadir.
Qog‘oz pul tovarlarga, oltinga va o‘z qadrini, barqarorligini saqlab qolgan chet el valyutalariga nisbatan qadrsizlanadi.
Inflyasiya narx indeksi yordamida bazis davrga nisbatan aniqlanadi.
Narx indeksi – bu joriy davrdagi narxlarning (Rj) bazis davrdagi narxlarga (Rb) nisbatidir.
Masalan, iste’molchilik tovarlariga narx indeksi 2010 yil 113, 6; 2002 yil - 118,3 ga teng bulsa, inflyasiya sur’ati quyidagicha bo‘ladi.
Inflyasiya sur’ati =
Iqtisodiy fanda va amaliy hayotda iste’mol va investitsion tovarlar, YAIM, eksport va import tovarlari narx indekslaridan foydalaniladi.
|
| |
II BOB Mahmudjon - Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari

|
Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari
|
bet | 13/15 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 109,15 Kb. | | #121094 |
Bog'liq Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnolo-fayllar.orgII BOB Mahmudjon
2.1
Kiberxavfsizlik hujumlari
IoT bugungi kunda deyarli hamma joyda. Natijada, korxonalar qurilmalarning o'zlarini va to'plangan ma'lumotlarni himoya qilish uchun IoT kiberxavfsizlik tahdidlarining har xil turlaridan xabardor bo'lishi kerak.IoT qo'llab-quvvatlaydigan biznes uchun muhim ilovalarni va uning kundalik biznesda ortib borayotgan ahamiyatini tasavvur qiling. Ishlab chiqarish, aqlli shaharlar va neft va gaz sanoatida keng tarqalgan IoT kompaniya va tashkilotlarga mijozlarga xizmat ko'rsatishdan tortib, unumdorlikgacha bo'lgan barcha ishlarni yaxshilashga imkon beradi.
Kompaniyangizda IoT qurilmalarini joriy etishdan oldin, keling, boshlashdan oldin bilishingiz kerak bo'lgan kiberxavfsizlik hujumlarining ayrim turlariga to'xtalib o'tamiz.
IoT hujumlarini joylashtirishga ta'siri asosida tasniflash.
IoT kiberxavfsizlik hujumlarining 10 turi
1. Jismoniy hujumlar
Jismoniy hujumlar IoT qurilmalariga har kim jismoniy kirishi mumkin bo'lganda sodir bo'ladi. Aksariyat kiberxavfsizlik hujumlari kompaniya ichida sodir bo'lganda, sizning IoT qurilmalaringiz himoyalangan hududda bo'lishi juda muhim, bu ko'pincha imkoniyat emas. Ko'pgina jismoniy kiberxavfsizlik hujumlari tajovuzkor zararli kodni tarqatish uchun USB drayverini kiritishi bilan boshlanadi, shuning uchun qurilmalaringiz va ma'lumotlaringiz himoyalanganligini ta'minlash uchun AIga asoslangan xavfsizlik choralarini qo'shish har qachongidan ham muhimroqdir.
2. Shifrlash hujumlari
IoT qurilmasi shifrlanmagan bo'lsa, tajovuzkor ma'lumotlarni hidlashi va keyinroq foydalanish uchun olishi mumkin. Bundan tashqari, "shifrlash kalitlari qulfdan chiqarilgandan so'ng, kiber-tajovuzkorlar o'zlarining algoritmlarini o'rnatishlari va tizimingizni nazorat qilishlari mumkin." Shu sabablarga ko'ra, shifrlash sizning kiberxavfsizlik bo'yicha harakatlaringiz doirasida IoT muhitida bo'lishi shart.
3. DoS (Xizmatni rad etish)
DoS hujumi veb-sayt kabi xizmat mavjud bo'lmaganda sodir bo'ladi. Ko'p sonli tizimlar bir nishonga botnet orqali hujum qiladi, bu esa ko'plab qurilmalarni bir vaqtning o'zida xizmat talab qilishga majbur qiladi. Bu holatda tajovuzkorlar odatda ma'lumotlarni qo'lga kiritishni maqsad qilmasalar ham, agar xizmatlar mavjud
|
| |
“PEDAGOGS” 
 international research journal ISSN

|
“PEDAGOGS”
international research journal ISSNBog'liq 104-107“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-25, Issue-2, January - 2023
107
bolalar hayotida uchraydigan jihozlar bo’lib, o’yin jarayonida bola ulardan
foydalanishni o’rganadi, kasblar bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo’ladi.
O’yinda oila a’zolarining o’zaro munosabatlari aks etadi va ular orqali ahloqiy tarbiya
olish (tarbiyachi uchun esa oiladagi muhitni o’rganish) imkoni yaratiladi.
Ilm-fan va tabiat markazida tajriba sinov maydonchasida o’tkazilayotgan
tajribalar bolalarda qiziqish uyg’otadi va ularni yangi ixtirolar qilishga undaydi. Bu
markaz bolalarni tabiat va undagi hodisalarni bilish uchun eng katta imkoniyat markazi
hamdir. Markaz faoliyati to’g’ri tashkil etilsa bolalar tabiat haqidagi bilimlarning
90%ini o’zlashtiradi. Markaz nafaqat bolalarda balki pedagoglarda ham qiziqish
uyg’otadi. Hayotimiz davomida ishlatiladigan narsalarni qayerdan kelganligini,
ulardan nimalar olinganligi haqidagi ma’lumotlar bolalarning o’z qo’llari bilan
urug’larni tuvaklarga sepish orqali unga suv qo’yishi va urug’ unib chiqishi bola uchun
juda qiziqarli holatlar sanaldi.
Yuqorida izohi keltirib o‘tilgan markazlar faoliyati bolani maktab ta’limiga
tayyorlashda rivojlantiruvchi muhit vazifasini bajarib, shu o‘rinda 6-7 yoshli
bolalarning maktabga tayyorgarlik xaritasini ilova qilib o‘tishni joiz deb bildik. Zero,
mazkur yoshdagi bolaning rivojlanish xaritasi ta’lim jarayonining muvaffaqiyatliligi
va samaradorligini aniqlaydi. Masalan boladagi,
1. Jismoniy rivojlanish va sog’lom turmush tarzini shakllantirish
2. Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
3. Nutq, muloqot, o’qish va yozish ko’nikmalari
4. Bilim olish (anglash orqali rivojlanish)
5. Ijodiy rivojlanish kabilar uni maktab muhitiga tayyorlovchi asosiy me’zonlar
sanaladi.
O’quv yili yakuniga yetgandan so’ng maktabga tayyorlov guruhi bo’yicha
o’tkazilgan monitoringa asosan amalga oshirilgan ishlarni kutilayotgan natijalar bilan
taqqoslash ishlari o’tkaziladi va bu orqali MTTning keyingi o’quv yiliga mo’ljallangan
ustivor vazifalarini belgilaydi.
|
| |