Qisqa tutashuv toklarini hisoblash

|
Qisqa tutashuv toklarini hisoblash
|
bet | 11/30 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 246,81 Kb. | | #114565 |
Bog'liq Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti stan-hozir.org4. Qisqa tutashuv toklarini hisoblash
Energetika tizimidagi ko‘pgina shikastlanishlar fazalarniig o‘zaro va yer bilan qisqa tutashishlariga (QT) olib keladi (10-rasm). Elektr mashinalari va transformatorlarning chulg‘amlarida bundan tashqari o‘ramlar orasida bir fazali QT larni keltirib chiqadi. Shikastlanishlarning asosiy sabablariga izolyatsiyaning buzilishi, eskirishi, kuchlanishning normadan oshib ketishi, xizmat ko‘rsatuvchi shaxslarning noto‘g‘ri amali va xatolari, ajratgichni kuchlanish ostida uzish, qisqa tutashtirgich bor holda kuchlanishni berilishlari kiradi.
Qisqa tutashuv vaqtida yopiq elektr konturning ta’minot manbasining (generatorning) EYuK da katta qisqa tutashuv toki Ik hosil bo‘ladi. Qisqa tutashuvlar uch fazali K(3), ikki fazali K(2), bir fazali yerga K(1) va ikki fazali yerga K(1.1) larga bo‘linadi (10-rasm).
Qisqa tutashuv paytida tokning ortishi natijasida elektr tizimning elementlaridagi kuchlanishning miqdori kamayadi. Bu o‘z navbatida elektr liniyaning barcha nuqtalarida kuchlanishning kamayishiga olib keladi. Qisqa tutashuv nuqtasi K da kuchlanish nolga teng (11(a)- rasm). Tarmoqning biror bir nuqtasidagi pasaygan kuchlanishning qiymati quyidagicha aniqlanadi: Um=Ik·Zm
10- rasm. Elektr qurilmalaridagi shikastlanishlar turlari:
a, b, v, g – uch fazali, ikki fazali, bir fazali va ikki fazali yer bilan qisqa tutashuv; d va e – neytrali izolyatsiyalangan tarmoqlarda bir fazali va ikki fazaning yer bilan tutashuvlar.
Qisqa tutashuv vaqtida tokning ortishi va kuchlanishning kamayishi quyidagi xavfli natijalarni yuzaga keltiradi:
11 -rasm. QT ning kuchlanish pasayishiga ta’siri.
a - iste’molchilar ishiga, b - elektr tizimning parallel ishlash turg‘unligiga, v - asinxron rejimda tok va kuchlanishning ossillogrammasi.
a) Joul-Lens qonuniga asosan qisqa tutashuv Ik toki. R aktiv qarshilikdan t vaqt mobaynida Q=k·Ik2·R·t issiqlik ajralishiga olib keladi. Shikastlangan joylardagi tok va elektr yoyi natijasida hosil bo‘lgan issiqlik buzilishlarni yuzaga keltiradi, Ik tok va t vaqt qancha katta bo‘lsa u ham katta bo‘ladi. QT toki shikastlanmagan qurilmalardan o‘tishi natijasida ruxsat etilgan miqdoridan qizdiradi, bu esa izolyatsiyani va tok o‘tkazuvchi qismlarni shikastlantiradi.
b) katta QT toklari o‘tishi natijasida o‘tkazgichlar orasidagi elektrodinamik o‘zaro ta’sir ortadi, natijada mexanik kuchlanish kattalashadi.
v) qisqa tutashuv paytida kuchlanishning tushishi sinxron va asinxron motorlarning, yoritish uskunalari va boshqa elektr qurilmalarining ishlashini buzilishiga olib keladi (11(b)- rasm).
g) kuchlanish tushuvi parallel ishlayotgan generatorlar turg‘un ishlashini buzilishiga olib kelishi mumkin, bu esa energiya tizimning buzilishiga va bir qism yoki barcha istemolchilarning elektr ta’minotida to‘xtalishlar buladi.
Shikastlanishlarining asosiy ko‘rinishi neytrali izolyatsiyalangan yoki katta qarshilikli yoyni so‘ndiruvchi reaktor yoki katta aktiv qarshilik orqali zaminlangan tarmoqlarda bir fazali tutashuv hisoblanadi. 10-rasmdan ko‘rinib turibdiki, neytrali izolyatsiyalangan tarmoqda bir fazali tutashuv QT ni keltirib chiqarmaydi, chunki shikastlangan fazaning EA EYuK i yer bilan shunt hosil qilmaydi. Bunda shikastlangan joydagi Iz toki shikastlanmagan tarmoq o‘tkazgich faza (B va C) larini yer bilan orasidagi C sig‘im orqali tutashadi, bunda shuni ta’kidlash kerakki uning qiymati kichik bo‘ladi.Ushbu turdagi shikastlanishda fazalararo kuchlanish o‘zgarmasdan qoladi. Buning natijasida neytrali izolyatsiyalangan tarmoqlarda bir fazali yerga tutashuv iste’molchilarning ishlashiga ta’sir qilmaydi va generatorlar sinxron ishlashini buzmaydi. Lekin ushbu turdagi shikastlanish tarmoqda o‘ta kuchlanishni keltirib chiqaradi, buning natijasida esa shikastlanmagan ikki faza (B va C) larning yerga nisbatan izolyatsiyasini buzilishi va bir fazali yerga tutashuv ikki fazali QT yoki yerga ikkita tutashuvga o‘tishi mumkin bo‘lgan xavfni keltiradi.
|
| |