Maxsus sharoitlarda operator faoliyati va signal oqimi shartlari

|
Maxsus sharoitlarda operator faoliyati va signal oqimi shartlari
|
bet | 19/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 4.4.Maxsus sharoitlarda operator faoliyati va signal oqimi shartlari.
4.1 Operator kasbi tushunchasi.
Muhandislik psixologiyasida Muhandislik psixologiyasi boshqarish tizimida etakchi o'rinni operatori egallaydi. Operatorlik kasbi hozirgi kunda eng keng tarqalgan kasblardan biridir. Kasb ( lotincha professio - kasb) deganda maxsus tayyorgarlik va ish tajribasi natijasida olingan maxsus nazariy bilimlar va amaliy ko'nikmalar majmuasiga ega bo'lgan shaxsning mehnat faoliyati turi tushuniladi. Ko'pgina kasblar mutaxassisliklarga bo'lingan.
Mutaxassislik - bu jamiyat uchun zarur bo'lgan va mehnat taqsimoti tufayli cheklangan insonning jismoniy va ma'naviy kuchlarini qo'llash sohasi. Kasbning shakllanishi kasbiylashuv natijasida yuzaga keladi; Bu mutaxassis shaxsini rivojlantirishning yaxlit, uzluksiz jarayonini ifodalaydi, kelajakdagi kasbni tanlash va qabul qilish paytidan boshlanadi va insonnung mexnat faoliytini belgilayidi.
Kasbiylashuv - bu shaxsiy rivojlanish yo'nalishlaridan biri bo'lib, uning doirasida shaxsning ijtimoiylashuviga xos bo'lgan qarama-qarshiliklarning o'ziga xos to'plami hal qilinadi. Ushbu qarama-qarshiliklarning etakchisi - bu shaxs va kasb o'rtasidagi muvofiqlik darajasi. Ushbu muvofiqlik, birinchi navbatda, kasbiy yaroqlilik va mehnatga tayyorlik kabi tushunchalar bilan tavsiflanadi va xodimning yuqori kasbiy mahorati va uning yuqori samaradorlikka erishish sharti bo'lib xizmat qiladi.
4.2.“Inson-mashina” tizimidagi operator.
Operatorning faoliyati zamonaviy ishlab chiqarishni rivojlantirishning quyidagi tendentsiyalari bilan belgilanadigan bir qator xususiyatlarga ega.
Texnologiyaning rivojlanishi bilan nazorat qilinishi kerak bo'lgan ob'ektlar soni ortib bormoqda. Bu mehnatni rejalashtirish va tashkil etish, ishlab chiqarishni kuzatish va boshqarish bo'yicha operatsiyalarning rolini murakkablashtiradi va oshiradi.
Masofadan boshqarish tizimlari ishlab chiqilmoqda. Inson tobora ko'proq boshqariladigan ob'ektlardan uzoqlashmoqda, u ularning holati dinamikasini to'g'ridan-to'g'ri kuzatish ma'lumotlaridan emas, balki haqiqiy ishlab chiqarish ob'ektlarini taqlid qiluvchi ma'lumotlarni ko'rsatish moslamalaridan signallarni qabul qilish asosida baholaydi.
Boshqaruv funktsiyalarini amalga oshirishda qarorlar qabul qilish tezligiga bo'lgan talablarni oshiradi. Qabul qilingan harakatlar uchun javobgarlik darajasi sezilarli darajada oshadi, chunki hatto eng oddiy harakatni amalga oshirishda operator xatosi butun "inson-mashina" tizimining buzilishiga olib kelishi va ishchilarning hayotiga tahdid soladigan favqulodda vaziyatni keltirib chiqarishi mumkin. Zamonaviy ishlab chiqarish sharoitida insonning mehnat sharoitlari o'zgarib bormoqda. Operator faoliyatining ba'zi turlari motor faolligini cheklash bilan tavsiflanadi, bu nafaqat mushaklarning ish hajmining umumiy pasayishida namoyon bo'ladi, balki kichik mushak guruhlarini ustun qo'llash bilan ham bog'liq. Ba'zan operator asboblar va ko'rsatkichlar bilan o'ralgan odatdagi ijtimoiy muhitdan izolyatsiya qilingan sharoitda ishni bajarishi kerak. Va agar ushbu qurilmalar operatorning psixofiziologik xususiyatlarini hisobga olmasdan ishlab chiqilgan bo'lsa yoki unga noto'g'ri va buzilgan ma'lumot bersa, u holda majoziy ma'noda odam va qurilmalar o'rtasidagi "mojaro" deb ataladigan vaziyat yuzaga keladi .
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajasini oshirish operatordan favqulodda harakatlarga yuqori tayyorgarlik ko'rishni talab qiladi. Jarayonning normal jarayonida operatorning asosiy vazifasi uning borishini nazorat qilishdir. Agar buzilishlar yuzaga kelsa, operator yuzaga kelgan og'ishlarni bartaraf etish uchun "operativ xotirjamlik" sharoitida monoton ishdan faol, qattyi harakatlarga keskin o'tishi kerak.
Operatorning "inson- mashina" tizimidagi faoliyati juda xilma-xil bo'lishi mumkin. Shunga qaramay, umuman olganda, uni to'rtta asosiy bosqich shaklida taqdim etish mumkin.
|
| |