nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Arxitektura yechimlari joyi - Saburov Erkin Mustaqil ish Mavzu 56. Dastur arxitekturasini hujjatlashtirishga yondashuvlar. Reja

Arxitektura yechimlari joyi. Arxitektura ta'riflarining mazmuni arxitektura qarorlarining o'rnini va dasturiy ta'minotni ishlab chiqishdagi rolini aniq va bilvosita ko'rsatadi.
Zamonaviy dasturiy ta'minotni ishlab chiqish amaliyotida spiral-iterativ hayot tsikli modeli keng qo'llaniladi, bu spiralning har bir tsikli bilan arxitekturani rivojlantirish masalalariga qaytish zarurligiga olib keladi (1.1-rasm).
Chizma 1. Spiral rivojlanish jarayoni
Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida hayot aylanish bosqichlari va bir xil bosqichdagi iteratsiyalar o'rtasidagi chegaralar "loyqa" bo'ladi. Bu, ayniqsa, talablarni tahlil qilish bosqichlari uchun xosdir (natijada Talablar tizimi - XT va arxitektura rivojlanishi (natijada Arxitektura tavsifi - AO). "Tahlil" va "arxitektura" bosqichlarining har biri ma'lum bir shaklga olib keladi. 1.2-rasmda ko'rsatilgan dasturiy ta'minotning hayot aylanishi doirasida mavjudligi.
1.2- rasm
2
3rasm
4rasm
5rasm
6rasm
7rasm
8rasm SEQ Рисунок \* ARABIC . TOGAF hayot aylanishi
FEAF arxitektura sxemasi ( Federal Korxona arxitektura Framework - Federal Enterprise Architecture Framework) 1998 yil
Uning o'ziga xosligi (1.10-rasm) Qo'shma Shtatlar uchun milliy miqyosdagi vazifalar tizimi doirasida dasturiy ta'minotni ishlab chiqish bilan bog'liq.
Federal arxitektura - davlat tashkilotlarining funktsiyalarini, ularni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan axborot va texnologiyalarni, shuningdek, yangi axborot texnologiyalarini joriy etish uchun zarur bo'lgan transformatsiya jarayonlarini belgilaydi . Ayrim davlat tashkilotlari o'zlarining arxitekturalarini tasvirlash uchun ushbu umumiy modeldan foydalanishlari kerak.
1. 9. FEAF arxitektura diagrammasi
O'ZINI TEKSHIRISH UCHUN SAVOLLAR
Qanday salbiy narsalar muvaffaqiyatning pasayishiga va hatto katta ishlanmalarning muvaffaqiyatsizligiga olib keladi?
Tizimlar va dasturiy ta'minot injiniringidagi qanday tadqiqotlar o'zaro bog'langan arxitektura to'plamiga olib keldi?
qanday muhim natijalarga erishildi?
Dasturiy ta'minot arxitekturasi nima?
Dasturiy ta'minot arxitekturasining ahamiyati nimada ?
Arxitektura ta'rifidagi bir qator pozitsiyalarning talqini qanday ?
Nima uchun arxitektura dasturiy ta'minotning kontseptual mavjudligi shakli sifatida qaraladi?
qanday rol o'ynaydi ?
qanday afzalliklari bor?
Qanday me'moriy kontseptual sxemalar qo'llaniladi?
http://fayllar.org
|
Standartlashtiris hning asosiy vazifalari

63
- iste‘molchi va davlatning manfaati yo‘lida mahsulotning sifati
va nomlariga nisbatan eng
maqbul talablarni qo‘yish;
- davlat, respublika fuqarolari va chet el ehtiyoji uchun tayyorlangan mahsulotga kerakli
talablarni belgilovchi me‘yoriy hujjatlar tizimini va uni ishlab chiqish qoidalarini yaratish, ishlab
chiqish va qo‘llash, shuningdek
hujjatlardan nazorat qilish;
- standart talablarining sanoati rivojlangan chet mamlakatlarning xalqaro, mintaqaviy va
milliy standartlari talablari bilan uyg‘unlashuvini ta‘minlash;
- bir-biriga mosligining barcha (konstruktiv, elektrik,
elektromagnitli, informatsion, dasturli
va boshqalar) turlarini, shuningdek mahsulotning o‘zaro almashinuvchanligini ta‘minlash;
- parametrik
va turlar o‘lchovi katorlarini,
tayanch konstruktsiyalarni, buyumlarning
konstruktiv jihatdan bir xil qilingan modullashgan bloki tarkibiy qismlarini aniqlash va qo‘llash
asosida birxillashtirish;
- mahsulot, uning tarkibiy kismlari,
buyumlari, xom-ashyo va materiallar ko‘rsatkichlari va
tavsiflarining kelishib olinishi va bog‘lanishi;
- material va energiya sig‘imini kamaytirish, kam chiqindi chiqaruvchi texnologiyalarni
qo‘llash;
- mahsulotning ergonomik xossalariga talablarning belgilanishi;
- metrologik me‘yor, qoida, nizom
va talablarning belgilanishi;
- standartlashtirish bo‘yicha xalqaro tajribadan foydalanishni keng avj oldirish, mamlakatning
xalqaro va mintaqaviy standartlashtirishda ishtirok etishini kuchaytirish;
- xorijiy mamlakatlarning talablari O‘zbekiston Respublikasining xalq xo‘jaligi
ehtiyojlarini
qondirolgan hollarda ularning xalqaro, mintaqaviy va milliy standartlarini mamlakat standartlari va
texnikaviy shartlari tariqasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llash tajribasini kengaytirish;
- texnologik jarayonlarga
talablarni belgilash;
- mahsulotni standartlashtirish va uning natijalaridan foydalanish sohasida xalqaro hamkorlik
qilish yuzasidan ishlarni tashkil qilish;
- texnika-iqtisodiy axborotni tasniflash va kodlash tizimini yaratish va joriy qilish;
-
sinovlarni me‘yoriy-texnika jihatidan ta‘minlash, mahsulot
sifatini sertifikatlashtirish,
baholash va nazorat qilish;
Nazorat savollari - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

|
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmuaNazorat savollari
1. Modda va materiallarning tarkibi va xossalarining standart namunalari nima?
2. Davlat standart namunasi nima?
3. O‘lchashlarni bajarish metodikasi deyilganda nima tushuniladi?
4. Normativ hujjatlarning metrologik ekspertizasi.
5. Metrologik ekspertiza nima?
6. Qaysi hujjatlar ekspertizadan o‘tkaziladi?
Reja:
1.
Standartlashtiris h maqsad va vazifalari.
2.
Asosiy tushuncha va atamalar.
3.
Standartlashtiris hning asosiy tamoyillari.
4.
Standartlashtiris hning usullari.
Tayanch so‘z va iboralar: Standartlashtirish ob‘ekti, Sistemalik va komplekslilik, Unifikatsiya,
Simplifikatsiya;
Standartlashtiris h maqsad va vazifalari.
Standartlashtirishning asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat: mahsulotlar, ishlar va
xizmatlarning (keyingi o‘rinlarida mahsulotlar deb yuritiladi) aholining hayoti, salomatligi va mol-
mulki,
atrof-muhit
uchun xavfsizligi, resurslarni tejash masalalarida iste‘molchilarning va
davlatning manfaatlarini himoya qilish;
- mahsulotlarning o‘zaro bir - birining o‘rnini bosishini va bir-biriga monandligini ta‘minlash;
- fan va texnika tarakkiyoti darajasiga, shuningdek, aholi va xalq xo‘jaligining extiyojlariga
muvofiq mahsulotlarning sifati hamda raqobatbardoshligini oshirish;
- resurslarning
barcha
turlarini
tejashga,
ishlab
chiqarishning
texnikaviy-iqtisodiy
ko‘rsatkichlarini yaxshilashga ko‘maklashish;
- ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy dasturlar va loyihalarni amalga oshirish;
- tabiiy va texnogen falokatlar va boshqa favqulodda vaziyatlar yuzaga kelishi, xavfxatarni
hisobga olgan holda xalq xo‘jaligi ob‘ektlarining xavfsizligini ta‘minlash;
- iste‘molchilarni ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar nomenklaturasi va sifati to‘g‘risidagi
to‘liq va ishonarli axborot bilan ta‘minlash;
- mudofaa qobiliyatini va safarbarlik tayyorgarligini ta‘minlash;
- o‘lchashlarning yagonaligini ta‘minlash;
|
| |
Moddiy oqim - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

yigMsh va qayta ishlash am alga o shiriladi, ishlab chiqarish
buyurtm alarini bajarish b o ‘yicha rejadagi
vazifalardan chetla-
nishlar aniqlanadi va tahlil qilinadi, olib borilgan ishlarning
qo'yilgan maqsadga moslik darajasi haqida xulosalar chiqariladi.
Aniqlangan kamchiliklarni yo‘qotish boshqarish yoMi bilan amalga
oshiriladi.
Narx — xarid qilingan m ahsulot yoki xizmatning qiymati, u
o ‘z ichiga mahsulot (xizmat)ning narxi
va pulda aks ettirishga
ega bo‘lmagan m ustahkam qiymatni oladi, keyingisiga, masalan,
korxona obro'sining o ‘zgarishi, firma faoliyat sohasining ijtimoiy
ahamiyatini, o ‘sish istiqbollari va ishlab chiqarishni rivojlantirishni
kiritish m um kin.
Netto ehtiyoj — sof ehtiyoj. Brutto
ehtiyoj va ixtiyorda mavjud
bo‘lgan ehtiyoj o ‘rtasidagi farqi sifatida aks ettiriladi.
mantiqiy-iqtisodiy usullar —

m um kin boMgan ijtim oiy-iqtisodiy
sharoitlar va faktorlarning
(narxlar o £zgarishi, aholi sonining o £si$hi, assortim entlar o'zga-
rishi, bozorga yangi tovariar chiqishi) o'zgarishini hisobga olgan
holda mantiqiy baholash va m ulohaza yuritish shakJida tuziladi.
Bashorat qilish ekspert baholash xususiyatiga ega.
Ekspert baholash
maxsus tartibda amalga oshiriladi,
baholashda hech qachon, tajri-
basi va malakasidan q at’iy nazar, bitta
mutaxassis fikriga ishonish
mumkin emas.
2)
iqtisodiy —
m atem atik usullar — m atem atik statistika usulla-
riga asoslangan. Aksariyat hollarda iqtisodiy-matematik modellash-
tirish usulidan foydalaniladi. Bunday holda
prognoz bir-biri bilan
bogMiq ravishda o ‘rganilayotgan voqeaning asosiy aloqalarini va
qonuniyligini aks ettiruvchi son bilan hisoblangan ko‘rsatkichlar
tizimini ifodalovchi modelning sotilishi asosida tuziladi.
3)
me ’yoriy usullar —
m e’yorlar tizimiga va
oqilona foydalanish
m e’yorlariga asoslangan. Bu kabi yondashishda kelajakdagi bir-
m uncha vaqtga tovaming aniq turidan oqilona foydalanish m e’yori
moMjal qilib ohnadi. Erishilgan iste’mol darajasi solishtirilib, m a’qul
darajaga erishishni ta ’minlovchi savdo o'sishi
m umkin boMgan
sur’atlari hisoblanadi. Shuni ta ’kidlash lozimki, m e’voriy usul
faqatgina oMta muddatga va uzoq muddatga prognoz qilinganda
qoMlaniladi (besh yil va undan yuqori),
Kelgusi yilga prognoz
qilishda, ayniqsa, yillik buyurtmalarni asoslab berishda mazkur
usuldan foydalanish m umkin emas.
Bashorat qilish reja ishlab chiqishdan oldingi bosqich hisob
lanadi va moliya-xo‘jalik faoliyati masalalari bo‘yicha
qarorlar
tuzishda qo£shimcha m anba b o £lib xizmat qiladi.
F 
Web Research - Book · October 021 citations reads 35,829 authors

F Web Research Activity Have a look at the list of the latest eco-technologies below.
Before surfing the net, make suggestions on some projects and discuss their green features.
1.
Smartflower POP
2.
CityTree devices
3.
Edible plastic bags
4.
Biodegradable alternatives
5.
Sunflare solar wallpapers
6.
Solar roof tiles
7.
Vertical farms
8.
Off-shore wind turbines
9.
Electricity-generated fabric
10.
Energy-harvesting floorboards
Choose one of the above-mentioned issues and make a presentation on it in class.
G Speaking Test
Indicate positive and negative impact of technology on the environment.
Characterize some inevitable future challenges of mankind.
Make a comparison of the notions “Environmental Awareness” and “Global Citizenship”.
Speak on the aspects of eco-friendly living.
Outline the concepts the phenomenon of “sustainable development” covers.
Make up a to-do list for the people to implement the core principles and pathways to
sustainable development efficiently.
Do you think global climate change is a major threat, a minor threat, or not a threat to your
country? Is such a concern prevalent in your country? Now, have a look at the below-given
graph
International attitudes on climate change .
1.
Make an analyses of the data revealed.
2.
Describe the graph and compare the amount of percentage, highlighting the
tendencies depicted in the picture.
74
INTERNATIONAL ATTITUDES ON CLIMATE CHANGE
Describe the picture given below. Share your opinion on the significance of the depicted
circle in terms of the future of entire humanity.
Aidstest
yul G’ kalit 
Yo’llar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat...

51
G’PQfayl nomi - tekshirish natijalarini shu fayl oxiriga kushish
DRWEB
dasturi 1994 yilda I.A.Danilov tomonidan yaratilgan va unda ishlash
juda kulay bulgani uchun bu dastur juda mashxur.
Biz yakinrok Doktor Veb (DOCTOR WEB) dasturi bilan tanishamiz. Uni ishga
tushirish uchun biz drweb.exe faylni ishga tushirishimiz kerak.
Dastur ishga tushgach birinchi uzining antivirus malumotlar bazasini xotiraga
yuklaydi. Uni yuklagach tezkor xotirani viruslarga tekshiradi. Tezkor xotirani
viruslarga tekshirgach bizga tekshirish natijasini ekranga chikarib, bizning
buyruklarimizni kutadi. Buyruklarni biz menyudan tanlashimiz yoki tezkor tugmalar
yordamida bajarishimiz mumkin. Doktor Veb menyusi 3 bulimdan iborat: Dr Web,
Test, Nastroyki.
DRWEB
bulimi
Vremenniy vixod - Dasturda xar xil buyruklarni bajarish uchun vaktincha chikish.
O programme - Dastur xakida ma’lumot.
Vixod AltQX - Dastur ishini tugatish.
TEST
bulimi
Test pamyati - Tezkor xotirani viruslarga tekshirish.
Testirovanie F5 - Siz kursatgan disk va kataloglarda viruslarni aniklash.
Lechenie CTRLQF5 - Siz kursatgan disk va kataloglarda viruslarni aniklab ularni
tuzatishga xarakat kilish.
Statitstika - Bajarilgan ish xakida natija kursatish.
Fayl otcheta - Oxirgi natijalar faylini kurish.
Then think about which sponsors would have benefit the most from your audience and 
6

|
Then think about which sponsors would have benefit the most from your audience and
6Bog'liq 4 PROFESSIONAL ENGLISH5
Then think about which sponsors would have benefit the most from your audience and
6
contact
them.
When
setting
the
financial
terms
for
your
first
sponsor,
7
don’t be afraid to go the lower than expected. You might even offer them
8
a free trial period. Most of all, don’t to be afraid of rejection. If a potential
9
sponsor turns you down, see if you can find out why so you can learn from that and correct
10
if any problems before contacting the next sponsor. Soon your persistence will pay off.
iv
Choose the correct alternative to complete each sentence. Consider both the
grammar and the meaning of each option.
E-Tailing: It’s All About Service
Today, most websites are easy (1)
in/to/for
use and provide reliable and cost-effective
shipping. But less than 5% of people visiting a website ever turn (2)
off/over/into
paying customers.
And if the rest have clicked (3)
through/at/on
a paid search ad without buying anything, bringing
them (4)
on/to/in
the site actually costs the website money. How to convert these window shoppers
(5)
of/into/for
paying customers? Overstock.com believes (6)
in/on/of
customer service. It now has
highly trained customer-service reps some part of whom staff a 24-hours-a day department to
answer questions (7)
via/with/in
live web chats on the site. When a customer engages (8)
into/in/by
a live chat with a sales rep, the average purchase doubles (9)
at/for/in
value. Then there’s
LivePerson, a publicly-traded New York firm that makes customer-tracking software.
What’s most cool about LivePerson’s technology is that it follows what customers are doing
and can automatically flag and offer help to e-customers based (10)
|
| |
Click fraud - Book · October 021 citations reads 35,829 authors

66
The current status of m-commerce in the world
. Include the information, answering these
questions:
What types of m-commerce services are available via mobile phones today?
If you have a smartphone, what types of m-commerce transactions do you have access to?
Have you used them?
Can you use NFC (Near Field Communication) with your phone?
Are there any locations in your area where you could purchase goods or services using a
smartphone and NFC?
G
Speaking Test
Present and discuss the types of e-commerce Web sites used in e-commerce (manufacturer
sites, e-tailer (online retailer) Web sites, subscription sites, brokerage sites, online auction
sites, etc.).
Describe different strategies for implementing Web-based e-commerce.
Discuss the options available to handle the electronic financial transactions that occur via the
site.
Discuss some security issues that all businesses conducting e-commerce activity should be
concerned with.
Speak about an online service known as a digital wallet, its application, and its advantages
for e-commerce sites.
H
Home Writing Assignment
Research the theme
“The Future of E-commerce”.
Prepare an essay or make a presentation in class revealing the main issues of the topic with a
couple of specific examples.
Manbashunoslikka oid adabiyotlarni tahlili

|
Manbashunoslikka oid adabiyotlarni tahlili
|
bet | 69/113 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #256811 | Turi | Referat |
Bog'liq Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”Manbashunoslikka oid adabiyotlarni tahlili
Bizning tariximiz juda boy, yozma yodgorliklarimiz ko’p bo’lishiga qaramay, o’z madaniy merosimizni butun boyligini namoyish etadigan, uning o’ziga xos xususiyatlari va jahon madaniyati xazinasiga hissa bo’lib qo’shilganlarini alohida ko’rsatdigan manbashunoslik fani sohasida yaratilgan mukammal dasrlik va qo’llanmaga ega emasmiz. Lekin yurtimizda tarix fani sohasida olib borilgan deyarli uch ming yildan uzoqroq davr davomida to’plangan tajriba umumlashtirilgani yo’q.
Hozircha mavjud darslik va qo’llanmalar ichida akademik B.Ahmedovning “O’zbekiston tarixi manbalari” darsligi ikkinchi nashrini eng mukammal deb tan olishimiz mumkin. Qimmatli ma’lumotlar jamlangani bilan ajralib turgan bu asar yanada mukammal darslik uchun asos bo’lib xizmat qiladi.
A.Habibullaevning “Adabiy manbashunoslik va matnshunoslik” qo’llanmasida ham qator ijobiy xususiyatlar mavjud bo’lib, ulardan tarixiy manbashunoslik bo’yicha darslik tuzishda foydalanish mumkin.
A.A.Madraimov tomonidan tuzilgan “Manbashunoslikdan ma’ruzalar majmuasi”da ilk bor arab, fors va turk tilidagi tarixiy manbalar xususiyatlarini xarakterlashga harakat qilingan va manbalalar to’g’risidagi ma’lumotlar manba nomi ostida berilishi bilan ajralib turadi.
Manbashunoslik fani ko’p asrlik an’anaga ega bo’lsa-da, yurtimiz manbashunosligi yuqorida zikr etilgan asarlarda umumlashtirishga harakat qilindi. Manbashunoslikni o’rganish uchun birinchi galda tarixga oid ilmiy tadqiqotlar, yozma yodgorliklar nashrlari va birlamchi yozma manbalar bilan bevosita ishlashga to’g’ri keladi. Bu sohada Ya.Ғulomov, B.A.Ahmedov, A.O’. O’rinboev kabi yirik olimlar asarlari, O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan qo’lyozmalar tavsifini o’z ichiga olgan 11 jildlik monografik katalog hamda maxsus katalog – fihristlar, tadqiqotlar bo’lg’usi manbashunoslar uchun namuna bo’lib xizmat qilishi mumkin.
Talabalar yordamchi manba sifatida entsiklopedik qomuslardan foydalanish mumkin.
Manbashunoslikni yaxshi egallash uchun talaba bir necha til, ayniqsa arab yozuvidagi turkiy til va g’arb tillaridan ingliz, nemis va frantsuz tillaridan birini yaxshi bilishi kerak.
Paleografiya (yunon. Paleo - qadimiy, grapxo – yozaman; qadimiy yozuv) qadimiy qo’lyozma asarlarning qog’ozi, muqovasi, siyohi, yozuvi va yozish usullarini tekshiradi.
|
| |
Tarixiy, geo-kosmografik, hamda biografik asarlar

|
Tarixiy, geo-kosmografik, hamda biografik asarlar
|
bet | 68/113 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #256811 | Turi | Referat |
Bog'liq Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”Tarixiy, geo-kosmografik, hamda biografik asarlar to’g’risida shuni aytish kerakki, ular hukmron sinfning topshirig’i bilan yozilgan va shu tufayli ularning sahifalarida ko’proq podshohlar va xonlarning, amirlar va yirik ruhoniylarning hayoti va faoliyati yoritilgan, moddiy boylik yaratuvchi mehnatkash xalqning tarixi esa ko’p hollarda chetlab o’tilgan.
Xullas, bu asarlarda, ya’ni yozma manbalarda hukmron feodal sinfning dunyoqarashi o’z ifodasini topgan, o’sha sinfning maqsad va manfaatlari ifoda etilganligi bilan ajralib turadi.
Mo’‘jaz rasm-miniatyuralar
X-XIX asrlar davomida qo’lyozma kitoblarini ziynatlash uchun yaratilgan nafis mo’‘jaz rasmlar ham tarixiy manba bo’lib xizmat qiladi. Yurtimiz tarixi va moddiy ashyolar, hanarmandchilik, kiyim-kechak, me’morlik obidalari va umuman moddiy madaniyatimiz xususiyatlarini o’rganmoqchi bo’lsak, nafis mo’‘jaz tasviriy san’at namunalari- miniatyura rasmlar qimmatli manba rolini o’taydi. Chunki ularda tarixiy ashyolar tasviri aynan, ba’zan badiiy ijod xususiyatlariga moslashtirilgan holda aks ettiriladi.
Masalan, buyuk musavvir ustod Kamoliddin Behzodning “Samarqanddagi Bibixonim masjidining masjida qurilishi” nomli mashhur rasmini eslatish kifoya. Bu rasmda XU asrdagi qurilish jarayoni, unda ishtirok etayotgan ustalar to’g’risida mukammal tasavvur beriladi. Bunday rasmlardan tarixni o’rganishda tasviriy vosita sifatida unumli foydalanish mumkin. Biz so’nggi yillarda chop etilgan manbalarda ulardan shunchaki befarq foydalanishlarini ko’rishimiz mumkin.
Umuman, bizgacha yetib kelgan qadimgi devoriy rasmlar va qo’lyozma kitoblarga ishlangan hamda alohida muraqqa’lardagi rasmlar ahamiyati juda katta.
Ko’rib chiqqanimizdek, manbashunoslik fani tadqiqot manbalari juda ko’p va xilma-hil bo’lib, biz eng asosiylari to’g’risida ma’lumot berdik. Shu kunlarda texnika tarqqiyoti munosabati bilan yana tovushli manba, foto manba, kino-televidenie manbalari va internet materiallari ham paydo bo’lib, ular an’anaviy manbalarni inkor etmaydi, balki qo’shimcha vosita bo’lib xizmat qilishi mumkin. Ayniqsa kompakt disklarni yaratilishi turli yangi pedagogik vositalarni qo’llash imkonini yaratadi.
Manbashunoslik fani tarix ilmining fundamental yo’nalishi bo’lib, bu sohada faoliyat olib borish uchun bir necha til va yozma manbalar to’g’risida katta bilim va tajribaga ega bo’lish talab qilinadi.
|
| |
Menyu Izbrannoe - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

50
Mavzu №8. Antivirus dasturiy vositalar
Reja:
1.
Kompyuter virusi
2.
Antivirus dasturlari
3.
DrWEB dasturi
Virus bu xam dastur. Bu dasturlarni xam odamlar yaratadi, fakat Ushbu dasturlarni
yaratishmaksadi bu - boshka odamlar va komp’yuterlarga zarar etkazish. Asosan
viruslar disklar, tarmok, elektron a’loka va internet orkali tarkaladi. komp’yuterga
yuklanadi.
Virus dasturlari komp’yuter ishini tuxtatish yoki sekinlashtirish, ma’lumotlarni
uzgartirish yoki uchirishga xarakat kiladi.
Kup uchradigan viruslar
WC.COM;
TUBO; ONEHALF;
CRAZI.DIE.HARD;
CHERNOBIL;
WIN95;
DIR
va xokazo.
Shu dasturlar bilan kurashish uchun biz antiviruslardan foydalanamiz.
Kup ishlatiladigan antivirus dasturlar
DOCTOR WEB;
NORTON ANTIVIRUS;
AVP;
AIDSTEST;
ANTIDIR va xokazo.
ADINF dasturi 1991 yilda D.Yu.Mostovoy tomonidan yaratilgan.
AIDSTEST dasturi 1988 yilda D.N.Lozinskiy tomonidan yaratilgan va u 1000
dan oshik viruslar bilan kurasha oladi. Buyrukni berish yuli:
Etnografik manbalar - Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”

|
Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”
|
bet | 66/113 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #256811 | Turi | Referat |
Bog'liq Tarix” kafedrasi “manbashunoslik va tarixshunoslik”Etnografik manbalar
Xalqlarning kelib chiqishi bilan bog’liq bo’lgan material va ma’lumotlar etnografik manba hisoblanadi. Masalan, xalq, qabila va urug’ nomlari, inson qo’li va aql –zakovati bilan yaratilgan qurol va buyumlarning naqsh va bezaklari, kishilar ongida, shuningdek, og’zaki va yozma adabiyotda saqlanib qolgan o’tmish urf-odat va an’analari, kishilarning turmush tarzi etnografik manba hisoblanadi. Bularning barchasini etnografiya (yunon, etnos – xalq, grapxo – yozaman, xalq haqida ma’lumotlar; xalqshunoslik) ilmi tekshiradi va o’rganadi.
Lingvistik manbalar
Lingvistik manbalar deb tilimizdagi, aniqrog’i uning leksik-so’z boyligi tarkibidagi uzoq o’tmishdan qolgan, ijtimoiy – iqtisodiy, ma’muriy va yuridik atamalar, masalan, xiroj - o’rta asrlarda aholidan, asosan dehqonlardan olinadigan asosiy soliq; daromad solig’i; ushr – daromadning o’ndan bir qismini tashkil etgan soliq; zakot – chorva va mulkdan kambag’allar uchun yiliga bir marta olinadigan soliq; cuyurg’ol – shahzodalar va amirlarga toju taxt oldida ko’rsatgan katta xizmatlari uchun beriladigan yer-suv; tansuqot – kamyob, e’tiborga molik buyum, mato; podshohlar, xonlar va nufuzli kishilarga qilinadigan tortiq; cherik - qo’shin; qorovul - qo’shinning oldi va yon tomonlarida boradigan maxsus harbiy bo’linma; xalifa –Muhammad payg’ambarning o’rinbosari, o’rta asrlarda arab musulmon feodal davlatining boshlig’i; mirishkor – to’g’risi – miri shikor, podshoh va xonlarning ov qushlari va ov hayvonlarini tasarruf etkvchi mansabdor; mirob – suv taqsimoti bilan shug’ullanuvchi mansabdor; qozi –shariat asosida ish yurituvchi sudya; yorlig’ -o’rta asrlarda hukmdor tarafidan beriladigan rasmiy hujjat; vaqfnoma –masjid, madrasa, xnaqoh va mozorlarga in’om e’tilgan yer - suv haqidagi tuzilgan maxsus hujjat va boshqa atamalar juda ko’p uchraydi. Bu va shunga o’xshash atamalar shubhasiz qimmatli tarixiy material bo’lib, ajdodlarimizning ijtimoiy – siyosiy hayotini o’rganishga yordam beradi. Ularning kelib chiqishi va etimologiyasini lingvistika (lotin, lingua – til) fani o’rganadi.
|
| |
Agregatlash (agregatirovaniye) 
• Unifikatsiya

66
b) Klassifikatsiya- bu buyum, hodisa va tushunchalarni klasslar, razryadlarga, ularning
umumiy belgilariga bog‘liq holda joylanishidir. Masalan, UDK - universalnaya desyatichnaya
klassifikatsiya gumanitar va texnikaviy adabiyotlarni indekslar bilan rubrikalashning xalqaro tizimi
sifatida qabul qilingan. Masalan, UDK62- texnika, UDK621-umumiy mashinasozlik va elektronika,
UDK62,3- elektrotexnika va boshqalar.
•
Simplifikatsiya - standartlashtirishning shakli bo‘lib, buyumlarning turi va boshqa turli
ko‘rinishlarining
mikdorini
qarayotgan
vaqtdagi
mavjud
talablargacha
kamaytirishdir.
Simplifikatsiya ob‘ektlariga hech qanday texnikaviy mukammallashtirishlar kiritilmaydi.
•
Tipizatsiya - bu ko‘p sonli va ko‘p turdagi mashina, pribor, instrument va boshqalardan o‘z
sifati bo‘yicha ratsional bo‘lgan va o‘z tartibida umumiy detallar bo‘lganlarini tanlashdir.
Maqsadi buyumlarning ko‘pxilligini likvidatsiya qilishdir.
•
Standartlashtirish ob’ektlarini tanlash (selektsiya). Bu ishlab chiqarishning davom
ettirilishi maqsadga muvofiq deb topilgan konkret ob‘ektlarni tanlash.
•
Optimizatsiya- bu optimal bosh parametrlarni hamda sifat va tejamkorlikning boshqa barcha
kiymatlarini topishdir.
•
Agregatlash - bu alohida unifikatsiyalashgan standart uzellaridan mashina, pribor va
jihozlarni yaratish usulidir. Masalan, 15 ta razmerli mebel matlari va 3 ta razmerli (o‘lchamli)
standart yashiklari. Bu elementlarning turli kombinatsiyalari - 52 ko‘rinishdagi mebel olish
imkoniyatini beradi.
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari” - bet 62

76
standartlashtirish bo‘yicha tayanch tashkilotlari,vazirliklar,
idoralar, uyushmalar, kontsernlar,
davlat, shirkat,
pudratchi, aktsioner, qo‘shma korxonalar, muassasalar
va tashkilotlar tomonidan
ishlab chiqiladi. Standartni har xil tashkilotlar mutaxassislarining ishchi guruhlari tomonidan ishlab
chiqishga yo‘l qo‘yiladi.
Standartning bir nechta tashkilot tomonidan ishlab chiqilishida etakchi ishlab chiquvchi
tashkilotlar (ijrochilar ro‘yxatida birinchi o‘rinda turadi) hamkorlikda
ish bajaruvchi har bir
tashkilot bilan ish ko‘lamini va muddatlarini aniqlaydi.
Standart respublika hududida kimga qarashli ekanligi va mulk shaklidan qat‘iy nazar,
standart ishlab chiqilgan tashkilotlarni chiqaradigan va iste‘mol qiladigan hamma korxona va
tashkilotlar uchun majburiydir.
Standartga kiritiladigan o‘zgarish asosiy standart uchun belgilangan tartibda majburiy
kelishib
olinishi, tasdiqlanishi va ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim.
Standartlarning tuzilishi, mazmuni, bayon etilishi va rasmiylashtirilishi GOST 1. 5-85ga
muvofiq bajariladi.
Standartlarni ishlab chiqish tartibi
Standartni ishlab chiqishda tashkiliy - usuliy birlikka erishish
maqsadida hamda standartni
ishlab chiqish bosqichlari bajarilishini nazorat qilish uchun 4 bosqich joriy etiladi.
Asosiy tushuncha va atamalar

64
"Standartlashtirish ob‘ekti" tushunchasini keng ma‘noda ifodalash uchun "mahsulot, jarayon,
xizmat" iboralari qabul qilingan bo‘lib, buni har qanday materialga, tarkibiy kismlarga,
asbob-
uskunalarga, tizimlarga, ularni mosligiga,
qonun-qoidasiga, ish olib borish uslubiga, vazifasiga,
usuliga yoki faoliyatiga teng darajada daxldor deb tushunmoq lozim. Standartlashtirish
har qanday
ob‘ektning muayyan jihatlari (xususiyatlari) bilan cheklanishi mumkin. Masalan, oyok kiyimga
nisbatan yondashiladigan bo‘lsa, uning kattakichikligi va pishikligini alohida standartlashtirish
mumkin.
Standartlashtirish ob‘ekti sifatida xizmat – xalqqa xizmat qilishni (xizmat shartlarini qo‘shib)
va
korxona
hamda
tashkilotlar
uchun
ishlab chiqarish xizmatini o‘z ichiga oladi.
Standartlashtirishning
boshqa
ob‘ektlari
faoliyatining
biriktirilgan
sohalarida
O‘zbekiston
Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi
hamda Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
Nazorat savollari - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

246
MDH mamlakatlarida texnik qonunchilikni o‗zaro muvofiqlashtirish maqsadida, Davlatlararo
kengash
tomonidan
«Standartlashtirish
to‗g‗risida»gi,
«O‗lchashlar
birliligini
ta‘minlash
to‗g‗risida»gi model qonunlar ishlab chiqilgan.
A‘zo davlatlar takliflari asosida standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish sohalarida
bir va bir necha yillik dasturlar ishlab chiqilgan va amalga oshirilgan. Masalan, 2000—2005
yillarga mo‗ljallangan o‗zaro yetkazib beriladigan mahsulotlarni
ishlab chiqarishda mehnat
xavfsizligi va hamoyasi sohasida standartlarni ishlab chi- qish bo‗yicha davlatlararo dastur ishlab
chiqilgan va amalga oshirilgan. Bunday dasturlarni ishlab chiqarishdan maqsad nafaqat MDH
mamlakatlari xududida moslilikni ta‘minlash, balki ishlab chiqarilayotgan davlatlararo MHlarni
halqaro MH bilan moslashtirish. 1995 yildan beri ishlab chiqarilayotgan va joriy etilayotgan
davlatlararo standart (GOST)lar asosan halqaro (regional) standartlar (ISO, MEK, yevro
standartlari)ga asoslangandir. Shunga ko‗ra, hozirda mavjud GOSTlarning 40%dan
ziyodi halqaro
dara- jada uyg‗o‗nlashtirilgan standartlar hisoblanadi.
Davlatlararo kengash halqaro (ISO, MEK) va regional (SEN) standartlashtirish tashkilotlari
tomonidan stan- dartlashtirish bo‗yicha regional tashkilot sifatida tan olingan. ISOda qabul qilingan
qoidalarga ko‗ra, Davlatlararo kengashga «Standartlashtirish, metrologiya va ser- tifikatlashtirish
bo‗yicha Yevroosiyo tashkiloti (EASC)» nomi berilgan. Halqaro tashkilotlar bilan Davlatlararo
kengash o‗rtasida o‗zaro hamkorlik kelishuvlari imzolangan. Bu kelishuvlar
halqaro standartlarni
davlatlararo standartlar sifatida qabul qilish huuquqini beradi.
Hozirda davlatlararo standartlar fondida 20000ga yaqin MH mavjud va ularning 40% 1992
yildan so‗ng ishlab chi- qilgan.
Davlatlararo kengash doirasida standartlashtirish ish- larini olib borish nafaqat MDH
mamlakatlari hududida, balki halqaro darajada savdodagi texnik to‗siqlarni bar- taraf etishga xizmat
qiladi.
1992 yilda Davlatlararo kengashning yig‗ilish Toshkent shahrida bo‗lib o‗tgan va bir necha
xujjatlar qabul qilingan. O‗zbekiston kengashning ikki TQsini olib boradi. Bular,
paxta va ipak
xomashyosi mahsulotlari bo‗yicha TQlardir. O‗zbekiston xududida deyarli barcha davlatlararo MH
amal qiladi.
Mavzu №10. Amaliy dasturiy ta’minot va uning imkoniyatlari

|
Mavzu №10. Amaliy dasturiy ta’minot va uning imkoniyatlariBog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minoti
Mavzu №10. Amaliy dasturiy ta’minot va uning imkoniyatlari.
Unga kiruvchi dasturlar
Reja:
1.
Amaliy dasturiy vositalarning tasnifi
2.
Avtomatlashtirilgan loyihalashtirish tizimlari
3.
Ekspert tizimlar
Matn muharrirlari.
Bu sinfga mansub bo’lgan amaliy dasturlarning asosiy
vazifalari matn ma’lumotlarini kiritish va muharrirlik qilish hamda qo’shimcha
vazifalar kiritish va tahrir jarayonlarini avtomatlashtirishdan iboratdir. Ma’lumotlarni
kiritish, chiqarish va ularni saqlash amallari uchun matn muharrirlari tizimli dasturiy
ta’minotni chaqiradi va undan foydalanadi. Ammo bu amaliy dasturlarning boshqa
hamma turlari uchun ham xos bo’lib va bundan keyin bu dalilni maxsus ravishda
ko’rsatib o’tirmaymiz.
Dasturiy ta’minot bilan tanishish, odatda, amaliy dasturlarning ushbu sinfidan
boshlanadi va kompyuter tizimi bilan o’zaro aloqa hamkorlikning dastlabki
ko’nikmalarini u bilan ishlashda hosil qilinadi.
Matn protsessorlari.
Matn protsessorlarining matn muharrirlaridan asosiy farqi
shundaki, ular faqatgina matn kiritish va uni tahrir qilishgagina emas, balki uni
tuzishga, ya’ni shakllantirishga ham imkon beradi. Shunga mos ravishda matn
protsessorlarining asosiy vositalariga yakuniy hujjatni tashkil etuvchi matn, grafiklar,
jadvallar va boshqa ob’ektlarning o’zaro aloqasi ta’sirini ta’minlovchi vositalar,
qo’shimchalariga esa - formatlashtirish jarayonini avtomatlashtiruvchi vositalar
kiritiladi. Hujjatlar bilan ishlashning zamonaviy uslubi ikkita muqobil yondashuvni -
qog’oz hujjatlar bilan ishlashni va elektron hujjatlar (qog’ossiz texnologiyalar
bo’yicha) bilan ishlashni ko’zda tutadi. Shuning uchun hujjatlarni matn protsessorlari
yordamida shakllantirish haqida gapirganda bir-biridan tamoyil jihatdan farq qiluvchi
ikkita yo’nalish - chop etish uchun mo’ljallangan hujjatlarni formatlashtirish va
ekranda aks ettirish uchun mo’ljallangan elektron hujjatlarni formatlashtirishni nazarda
tutish kerak. Bunday hollarda uslublar bir-biridan jiddiy farqlanadi. Matn protsessorlari
ham o’z navbatida farqlanadi, lekin ko’p hollarda va yo’nalishni o’zida
mujassamlashgan hollarni ham k’orish mumkin.
|
| |
Jami JN ballari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

223
Jami ON ballari
30
0-15
0-15
Yakuniy nazorat ―Yozma ish shaklida belgilangan bo’lsa, u holda yakuniy
nazorat 30 ballik ―Yozma ish variantlari asosida o’tkaziladi.
Agar yakuniy nazorat markazlashgan test asosida tashkil etilgan bo’lib fan bo’yicha
yakuniy nazorat ―Yozma ish shaklida belgilangan bo’lsa, u holda yakuniy nazorat
quyidagi jadval asosida amalga oshiriladi
№
Ko’rsatkichlar
YaN ballari
Maks
O’zgarish oralig’i
1.
Fan bo’yicha yakuniy nazorat yozma yoki
og’zaki shaklida amalga oshiriladi
30
0-30
Jami:
30
0-30
Yakuniy nazoratda “Yozma yoki og’zaki ish”larni baholash mezoni
Yakuniy nazorat ―Yozma ish shaklida amalga oshirilganda, sinov 30 variantdan
iborat. Har bir variant 5 ta savoldan iborat. Nazariy savollar fan bo’yicha tayanch so’z
va iboralar asosida tuzilgan bo’lib, fanning barcha mavzularini o’z ichiga qamrab
olgan.
Yozma sinov bo’yicha umumiy o’zlashtirish ko’rsatkichini aniqlash uchun
variantda berilgan savollarning har biri uchun yozilgan javoblarga qo’yilgan
o’zlashtirish ballari qo’shiladi va yig’indi talabaning yakuniy nazorat bo’yicha
o’zlashtirish bali hisoblanadi.
Yakuniy nazorat ―Og’zaki shaklida amalga oshirilganda, sinov variantlari 30
tadan iborat bo’lib, har bir variant 5 ta savol mavjud bo’ladi va bitta savol 6 maksimal
ball shkalasida baholanadi.
YaN 
natijalari bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda 
YaN

|
YaN
natijalari bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda
YaN Pdf ko'rish
|
bet | 167/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiYaN
natijalari bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda
YaN
qayta o’tkaziladi.
Talabaning bilim saviyasi, ko’nikma va malakalarini nazorat qilishning
reyting tizimi asosida talabaning fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi ballar orqali
ifodalanadi.
«Kompyuter ta’minoti» fani bo’yicha talabalarning semestr davomidagi
o’zlashtirish ko’rsatkichi 100 ballik tizimda baholanadi.
Ushbu 100 ball baholash turlari bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi:
Ya.N.-30 ball, qolgan 70 ball esa J.N.-40 ball va O.N.-30 ball qilib taqsimlanadi.
Ball
Baho
Talabalarning bilim darajasi
86-100
A’lo
Xulosa va qaror qabul qilish. Ijodiy fikrlay olish.
Mustaqil mushohada yurita olish. Olgan bilimlarini
amalda qo’llay olish. Mohiyatini tushuntirish. Bilish,
aytib berish. Tasavvurga ega bo’lish.
71-85
Yaxshi
Mustaqil mushohada qilish. Olgan bilimlarini amalda
qo’llay olish.
Mohiyatini tushuntirish. Bilish, aytib berish.
Tasavvurga ega bo’lish.
55-70
Qoniqarli
Mohiyatini tushuntirish. Bilish, aytib berish
Tasavvurga ega bo’lish.
0-54
Qoniqarsiz
Aniq tasavvurga ega bo’lmaslik. Bilmaslik.
Fan bo’yicha saralash bali 55 ballni tashkil etadi. Talabaning saralash balidan
past bo’lgan o’zlashtirishi reyting daftarchasida qayd etilmaydi.
Talabalarning o’quv fani bo’yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy
nazoratlar jarayonida tegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan ballardan kelib
chiqqan holda baholanadi.
Fan bo’yicha joriy va oraliq nazoratlarga ajratilgan umumiy ballning 55 foizi
saralash ball hisoblanib, ushbu foizdan kam ball to’plagan talaba yakuniy nazoratga
kiritilmaydi.
Joriy
JN
va oraliq
ON
turlari bo’yicha 55bal va undan yuqori balni to’plagan
talaba fanni o’zlashtirgan deb hisoblanadi va ushbu fan bo’yicha yakuniy nazoratga
kirmasligiga yo’l qo’yiladi.
Talabaning semestr davomida fan bo’yicha to’plagan umumiy bali har bir
nazorat turidan belgilangan qoidalarga muvofiq to’plagan ballari yig’indisiga teng.
|
| |
tezkor
– oldin format qilingan diskdagi hamma narsa o’chiriladi, 
b)
to’liq

53
(O’zgartirish kiritilgan kun) qatorida sichqonchani bosing
va qaysi kundan qaysi
kungacha ekanligini ko’rsating.
16.
Oxirida
Nayti-
Qidirish klavishasida sichqonchani bitta bosing. Qidirish
natijasi muloqot oynasining quyi qismida ko’rinadi.
Qidirish muloqot oynasi
Topilgan fayllar ro’yxatidan kerakli faylni ochish
uchun uning belgisi ustida
sichqonchani ikki marta bosish kerak. Agar fayllarni turiga ko’ra, o’lchamiga yoki
unda yozilgan matniga ko’ra izlamoqchi bo’lsangiz, muloqot oynasida
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 239

77. Mavzu: Obyektlarni tashkil etish. Reja: 1.Obyektlarni ajratish usullari.
2.Marker yordamida obyektlarni masshtablash.
3.Obyektlar yig‘indisini ko‘chirish.
Obyektklar ustida qanaqa amal bajarilmasin obyekt boshqalaridan ajratilgan bo‘lishi
kerak. Bu amalni bajarish uchun maxsus ajratish asbobi Стрелка (Pick) ishlatiladi. Obyekt
ajratilganligini uning yonidagi markerlardan va obyekt markazidagi krestdan bilsa bo‘ladi.
Agarda bir nechta obyektlar ajratilgan bo‘lsa, markerlar katta to‘rtburchak shaklida bo‘ladi.
Obyektlarni ajratish usullari Стрелка (Pick) asbobi yordamida obyektlar bir nechta usullar
bilan ajratiladi:
-Alohida obyektni sichqonchani chertish bilan ajratsa bo‘ladi.
-Штриховой рамкa (marquee) yordamida obyektlarni
ajratganda belgilangan maydondagi obyektlar ajratiladi va ular shtrixlangan ramka
ko‘rinishida bo‘ladi.
-Obyektlarni ajratishda klaviaturadan ham foydalanilsa bo‘ladi. tugmasini bosish
orqali obyektlarni ketma-ket, + — tugmalari bilan birgalikda ishlatilsa teskari
holatda ajratiladi.
-Hamma obyektlarni ajratish uchun Объекты (Objects) buyrug‘i va menyuning
Редактировать/Выделить все (Edit/Select All) tanlanadi. Bu amalni Стрелка (Pick)
asbobining tugmasini ikki marta bosish bilan amalga oshirsa bo‘ladi. Ajratishni bekor qilish
uchun ish joyidan boshqa yeriga sichqoncha bilan chertiladi yoki tugmasi bosiladi.
Стрелка (Pick) asbobini ishlatganda obyektlarni ajratilganlik markeri faqat ajratilganlik
belgisini bildirib qolmay, boshqa maqsadlarda ham ishlatiladi.
Marker yordamida obyektlarni masshtablash mumkin. tugmasi bilan
ishlatilsa markazdan masshtablanadi. bilan birgalikda ishlatilsa bir
butunga kattalashadi. Yon tomondagi markerlar esa noрroрorsional masshtablaydi.
Ikkinchi marta obyektlarni ajratganda markerlar yo‘nalish shaklini oladi.
Burchakdagi yo‘nalishlar yordamida obyektni o‘q atrofida aylantiradi.
Yon tomondagi yo‘nalishlar esa obyektni gorizontal yoki vertikal tomonga
qiyshaytirishni bildiradi.
Shuning bilan birga Стрелка (Pick) asbobi obyektlarni yoki obyektlar yig‘indisini ko‘chirishi
mumkin, shuning uchun obyektni olib, kerakli tomonga
surish mumkin. Форма (Shaрe) asbobi vector konturlarini muharrirlashga mo‘ljallangan.
Bu asbob obyektning shaklini o‘zgartiradi, ya’ni tayanch nuqtalarni ko‘chiradi, yangi
tayanch nuqtalar qo‘shadi va hokazo amallar bajaradi.
Форма (Shaрe) asbobi yordamida ajratilgan obyektning hamma tayanch
nuqtalari ko‘rsatiladi, kursor olib borilgan nuqtalari esa joriy bo‘ladi.
Sinov savollari? - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

78-MAVZU
Obyektlarni guruhlash va tekislash.
1.1.O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.CorelDRAW sizga chizmadagi obyektlarni aniq
tekislash va taqsimlash.
2.Obyektni boshqa obyekt bilan tekislash.
3.Выравнивание управляющих точек (Align Control
Points)) amali bilan bajarish.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda obyektlarni guruhlash va tekislash haqida
umumiy tasavvur va tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Obyektlarni guruhlash va tekislash bo`yicha mavzuni o’zlashtirish
natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. CorelDRAW sizga chizmadagi
obyektlarni aniq tekislash va
taqsimlash roli va o’rni haqida
ma’lumot berish.
2. Obyektni boshqa obyekt bilan
tekislash, mazmuni va vazifalarini
yoritib berish.
3. Выравнивание управляющих
точек (Align Control Points)) amali
bilan bajarishni ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. CorelDRAW sizga chizmadagi obyektlarni aniq
tekislash va taqsimlash roli va o’rni haqida aytib
beradilar.
2. Obyektni boshqa obyekt bilan tekislash, mazmuni
va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. Выравнивание управляющих точек (Align Control
Points)) amali bilan bajarishni sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
motlar bazasi - Maktabgacha va

|
Maktabgacha vaBog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023motlar bazasi: faqat
bitta jadvaldan iborat
ma’lumotlar bazasi.
Tarqoq maʼlumotlar
bazasi: ma’lumotlar
bir nechta
kompyuterlarga
boʻlingan holda
saqlanuvchi
ma’lumotlar bazasi.
Maʼlumotlarni
saralab olish:
ma’lumotlarni topib,
kerakli mezonlarga
mos qiymatlarni
chiqarib berish soʻrovi.
Axborot
qimmatlidir.
Maʼlumotlarni
birovga berishda
ehtiyot bo‘lish
kerak. Chunki
ular boshqa
odamlar uchun
ochiq bo‘lgan
maʼlumotlar
bazasida saqlanishi
mumkin.
Ma’lumotlarni himoya
qilish toʻgʻrisidagi
qonunchilik nima
ekani va u insonlar
hamda ularning
shaxsiy ma’lumotlarini
qanday himoya
qilishini bilib olish
kerak.
Ehtiyot bo‘ling!
Ma’lumotlar bazasi uchun maqsadni aniqlash
Ma’lumotlar bazalaridan koʻplab odamlar va tashkilotlar foydalanadi. Bu oʻzining DVD
toʻplamlarini saqlovchi odam, bir nechta ishchilarga ega kichik tashkilot yoki minglab
xodimli yirik korporatsiya boʻlishi mumkin.
Ma’lumotlar bazasi insonlarga kerak ma’lumotlarni saqlash uchun ishlatiladi. Ushbu
ma’lumot quyidagilarni oʻz ichiga olishi mumkin:
• tasvirlar;
• videolar;
• kitoblar;
• maqolalar;
• ovozli fayllar.
Spotify kabi onlayn striming xizmati tinglash mumkin boʻlgan barcha musiqalarning
ma’lumotlar bazasiga ega boʻladi. Agar biror xonandaga tegishli qoʻshiqlarni tinglashni
istasangiz, ushbu qoʻshiqchi ismi kiritiladi va ma’lumotlar bazasi ma’lumotlarni saralab
beradi. Musiqa tinglash uchun profilga kirganda foydalanuvchi ismi, paroli va boshqa
ma’lumotlar qayerda saqlanadi degan savol paydo boʻlganmi? Javob oddiy! Albatta,
ma’lumotlar bazasida!
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 241

|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari Pdf ko'rish
|
bet | 241/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)
Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I. Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri
mа’lum qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
.Obyektlarni bir-biriga qirralar va panjara kabi
qismlari bilan tekislash mumkinmi?
2.Vertikal tekislashni, gorizontal tekislash bilan
bajarish mumkunmi?
3.Boshqarish nuqtalari bilan birgalikda tayanch
nuqtalarni tekislash mumkunmi?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal)
bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt
vаriаnti
3-ilоvаdа
kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
-amaliy ko‘nikma - Maktabgacha va

101
Ma’lumotlar bazasidan maqsadli foydalanish
Ushbu ma’lumotlardan qanday maqsadlarda foydalanish mumkin?
1.2-mashg‘ulot
Quyidagi savollarning javobini daftaringizga yozing.
Onlayn doʻkonda bir yoki bir nechta ma’lumotlar bazasi boʻladi. Doʻkon qanday
ma’lumotlarni saqlaydi?
Ushbu ma’lumotlardan qanday maqsadlarda foydalanish mumkin?
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

13-MAVZU
Ranglar bilan ishlash, bo‘yash va to‘ldirish.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Rang tushunchasi.
2. Ko’rinadigan yorug’lik.
3. Кompyuter grafikasida rang.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda ranglar bilan ishlash, bo‘yash va to‘ldirish
tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Ranglar bilan ishlash, bo‘yash va to‘ldirish bo`yicha
mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1.
Rang tushunchasi, roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2.
Ko’rinadigan
yorug’likni,
mazmuni
va vazifalarini yoritib
berish.
3. Кompyuter grafikasida rangning
asosiy elementlari va usullari
xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rang tushunchasi, roli va o’rni haqida aytib
beradilar.
2. Ko’rinadigan yorug’likni,
mazmuni va vazifalarini
ko’rsatib beradilar.
3. Кompyuter grafikasida rangning asosiy elementlari
va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, BBB.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
ON 
va 
YaN - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

222
nazorat turigacha, so’nggi joriy va oraliq nazoratlar uchun esa yakuniy nazoratgacha
bo’lgan muddat beriladi.
Talabaning semestrda
JN
va
ON
turlari bo’yicha to’plagan ballari ushbu nazorat
turlari umumiy balining 55 foizidan kam bo’lsa yoki semestr yakuniy joriy, oraliq va
yakuniy nazorat turlari bo’yicha to’plagan ballari yig’indisi 55 baldan kam bo’lsa, u
akademik qarzdor deb hisoblanadi.
Talaba nazorat natijalaridan norozi bo’lsa, fan bo’yicha
nazorat turi natijalari
e’lon qilingan vaqtdan boshlab bir kun mobaynida fakultet
dekaniga ariza bilan
murojaat etishi mumkin. Bunday holda fakultet dekanining taqdimnomasiga ko’ra
rektor buyrug’i bilan 3 (uch) a’zodan kam bo’lmagan tarkibda apellyatsiya komissiyasi
tashkil etiladi.
Apellyatsiya komissiyasi talabalarning arizalarini ko’rib chiqib, shu kunning o’zida
xulosasini bildiradi.
Baholashning o’rnatilgan talablar asosida belgilangan muddatlarda o’tkazilishi
hamda rasmiylashtirilishi fakultet dekani, kafedra muduri, o’quv-uslubiy boshqarma
hamda ichki nazorat va monitoring bo’limi tomonidan nazorat qilinadi.
Talabalar JN dan to’playdigan ballarning mezonlari
№
Ko’rsatkichlar
JN ballari
Maks 1-KB 2-
KB
3-
KB
4-KB
1.
Darslarga
qatnashganlik
darajasi.
Ma’ruza
darslaridagi faolligi,
konspekt
daftarlarining yuritilishi va to’liqligi.
12
0-3
0-3 0-3
0-3
2.
Talabalarning mustaqil ta’lim
topshiriqlarini o’z
vaqtida va sifatli
bajarishi va o’zlashtirish.
12
0-3
0-3 0-3
0-3
3.
Og’zaki savol-javoblar, kollokvium va
boshqa nazorat turlari natijalari
bo’yicha
16
0-4
0-4 0-4
0-4