nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yordamchi metodlar - Asqarov anvarjonning

|
Asqarov anvarjonning
|
bet | 18/23 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 69,22 Kb. | | #124497 |
Bog'liq 2 kurs magistranti asqarov anvarjonning psixologiya tarmoqlari-fayllar.orgYordamchi metodlar
Suhbat metodi bilan inson psixikasini o’rganishda foydalanildi. Uning maqsadi va vazifasi belgilanadi. Suhbatning ob'ekti va sub'ekti tanlanadi, mavzu o’tkaziladigan vaqti aniqlanadi, yakka shaxslar, guruh va jamoa bilan o’tkazish rejalashtiriladi, o’rganilayotgan narsa bilan bog’liq savol-javob tartibi tayyorlanadi. Suhbatning bosh maqsadi ma'lum bir vaziyat yoki muammoni hal qilish jarayonida inson psixikasidagi o’zgarishlarni o’rganishdir. Suhbat orqali turli yoshdagi odamlarning tafakkuri, aql-zakovati, xulq-atvori, qiziqishi, bilim saviyasi, e'tiqodi,
dunyoqarashi, irodasi to’g’risidagi ma'lumotlar olinadi. Suhbat chog’ida o’zaro izchil bog’langan savollar beriladi.
Suhbat metodidan to’g’ri foydalanish va undan kutiladigan natijaga erishish suhbat o’tkazish uchun puxta tayyorlanishga bog’liqdir. Suhbat metodi quyidagi shartlarga rioya qilishni talab etadi.
O’tkazilgan suhbatning mavzusi va mazmuni sinaluvchining taraqqiyot darajasi hamda yosh xususiyatlariga mos bo’lishi kerak.
Suhbat paytida sinaluvchilarga berilgan savollar mazmunan yaxshilab o’ylab olinishi lozim.
Suhbat paytida berilgan savollarga "ha", "yo’q" kabi qisqa tarzda emas, balki batafsil javob olishga erishish kerak.
Sinaluvchilar zerikib yoki toliqib qolmasliklari uchun suhbat haddan tashqari cho’zilib ketmasligi lozim.
Suhbat metodining yuqorida ta'kidlangan ijobiy jihatlari bilan birga ayrim zaif tomonlari ham mavjud. Takrorlangan so’zlar, "g’aliz" iboralar nutqning tezligi, fikrning mavhumligi, zerikarliligi, muvaffaqiyatsizlikka sabab bo’ladi. Shuningdek, savol-javobning bir xil shaklda emasligi sinaluvchida o’ziga xos ishlash uslubi oshkoralikning yetishmasligi, iymanish, uyalish atroflicha ma'lumotlar olishni qiyinlashtiradi va shu sababli boshqa metodlarga murojaat qilishga to’g’ri keladi.
Faoliyat mahsulini tahlil qilish metodi
Inson xotirasi, tafakkuri, qobiliyati va xayolining xususiyatlarini aniqlash maqsadida bu metod faoliyat psixologiyasida keng qo’llaniladi. Bolalar chizgan rasmlar, yasagan o’yinchoqlar, modellar, yozgan she'rlarini tahlil qilish orqali ularning mantiqiy xotirasi, tafakkuri, texnik, badiiy va adabiy qobiliyati, ijodiy xayoli yuzasidan materiallarni qo’llash mumkin. Mazkur metoddan foydalanishda mahsulotni yaratgan shaxs bevosita ishtirok etmaydi. Ob'ekt bilan sub'ekt o’rtasida
muloqot o’rnatish uchun shaxsning psixikasi to’g’risida sirtdan ma'lum hukm, xulosa chiqariladi.
Ijodiy faoliyat mahsullarini tahlil qilish orqali bolalar, o’quvchilar, talabalar,
konstruktorlar, olimlar, hunarmandlar, ishchilar psixik xususiyatlari to’g’risida ma'lumotlar to’plash mumkin. Lekin insondagi psixik o’zgarishlar kamol topish va ularning kechishini ifodalovchi materiallar yig’ish uchun bu metodning o’zi yetmaydi. Shuning uchun inson psixikasini o’rganish maqsadida boshqa metodlardan ham foydalanish ma'qul.
|
| |
Sosiometrik metod - Asqarov anvarjonning

|
Asqarov anvarjonning
|
bet | 20/23 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 69,22 Kb. | | #124497 |
Bog'liq 2 kurs magistranti asqarov anvarjonning psixologiya tarmoqlari-fayllar.orgSosiometrik metod. Bu metod kichik guruh a'zolari o’rtasidagi bevosita emosional munosabatlarni o’rganish va ularning darajasini o’lchashda qo’llaniladi. Bunga Amerikalik sosiolog Dj.Moreno asos solgan. Mazkur metod yordamida muayyan guruh a'zolarining bir-birlari bilan munosabatini aniqlash uchun uning qaysi faoliyatda kim bilan birga qatnashishi so’raladi. Olingan malumotlar matrisa, grafik, sxema, jadval shaklida ifodalanadi. Ulardagi miqdor ko’rsatkichlar guruhdagi kishilarning shaxslararo munosabatlari to’g’risida tasavvur hosil qiladi. Bu ma'lumotlar guruhiy munosabatlarning tashqi ko’rinishini aks ettiradi.
Shuning uchun hozir Ya.L.Kolominskiy va I.P.Volkov tomonidan sosiometriyaning yosh davri psixologiyasiga moslab o’zgartirilgan yangi turlari ishlab chiqarilgan. Bular shaxsning bir-birini tanlash motivlarini keng ifodalash imkonini beradi. Ayniqsa sosiometriyaning Ya.M.Kolominskiy ishlab chiqqan o’zgartirilgan turi bolalar jamoasidagi shaxslararo munosabatlar haqida to’laroq axborot beradi.
“PSIXOLOGIYA TARMOQLARI” MAVZUSIDAN SEMINAR
MASHG‘ULOT ISHLANMASI
Uslubning maqsadi: talaba (yoki o‘quvchi)larga o‘quv xonasidagi tengdoshlari bilan birgalikda shu oila jamoatchilik fikrini to‘lqinlantirayotgan mavzularda muloqotlar rejalashtirish imkonini borish. Uslub talaba (yoki o‘quvchi)larning berilgan mavzu sohasidagi (bilimlarini chuqurlashtirish sharoitini yaratish, munozara madaniyatini o‘rgatish va o‘z fikrini asoslash qobiliyatini rivojlantirish.
Bu uslubdan foydalanishda o‘qituvchi talaba (yoki o‘quvchi)larni baxolash uchun asos xizmatini o‘tovchi ajoyib materialga ega bo‘ladi. YOzma bahslar uslubiyoti bunday muloqotlarni o‘quv xonasidagi barcha talaba (yoki o‘quvchi)lar ishtirokida yozma shaklda o‘tkazish imkonini beradi.
“Psixologiyada qo`llaniladigan zamonaviy metodlar va ularni tadbiq
etish imkoniyatlari” mavzusini o’rganishda
“VENN” DIAGRAMMASI
“VENN” diagrammasi - 2 vа 3 jihatlarni hamda umumiy tomonlarini
solishtirish, taqqoslash yoki qarama-qarshi qo’yish uchun qo’llaniladi. Tizimli
fikrlash, solishtirish, taqqoslash, tahlil qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi.
|
| |
Qiyoslash metodidan - Asqarov anvarjonning

|
Asqarov anvarjonning
|
bet | 15/23 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 69,22 Kb. | | #124497 |
Bog'liq 2 kurs magistranti asqarov anvarjonning psixologiya tarmoqlari-fayllar.orgQiyoslash metodidan umumiy psixologiya, ijtimoiy psixologiyada katta yoki kichik guruhlarni hamda ularning har xil toifalarini o’zaro taqqoslash uchun, medisina psixologiyasida – sog’lom va bemor kishilarning psixik xususiyatlarini qiyoslash maqsadida, sport psixologiyasida sportchilarning holati, o’quvliligini va ishchanligini o’zaro taqqoslash maqsadida foydalaniladi.
Qiyoslash metodi turli yoshdagi odamlarning bilish jarayonlari shaxs xususiyatlari, bilimlarni o’zlashtirish, aqliy qobiliyati, salohiyati, rivojlanish dinamikasi, jinslarning tafovutlari va o’ziga xosligini o’rganishda qo’llaniladi. Psixologlardan L.S.Vigotskiy, P.P.Blonskiy, A.A.Smirnov, B.G.Ananev, D.B.Elkonin, P.Galperin va ularning shogirdlari olib borgan tadqiqotlar (chaqaloqlik, go’daklik, ilk bolalik, kichik maktab yoshi, o’smirlik, o’spirinlik yosh davrlarini o’zaro solishtirish) shu metoddan foydalanib amalga oshirilgan.
Longityud metodining boshqa metodlardan farqi bir yoki bir nechta sinaluvchilar uzoq muddat, hatto o’n yillab tekshiriladilar. Longityud metodidan nemis psixologi V.Shtern, fransuz psixologi R.Zazzo, rus psixologlari N.A.Menchinskaya, A.N.Gvozdev, N.S.Leytes, V.S.Muxina va boshqalar ko’p yillardan beri foydalanmoqdalar.
Mazkur metod orqali bir xil jinsli (Hasan-Husan, Fotima- Zuhra yoki aralash jinsli Hasan - Zuhra, Fotima- Husan) egizaklar kuzatilgan. Longityud metodi yordamida sub'ektiv omillarning o’ziga xosligini ob'ektiv shart - sharoitlari va ijtimoiy muhitning sinaluvchiga ta'siri o’rganiladi. Chunonchi egizaklarning o’xshashligi va tafovuti, ta'sirlanishi, his-tuyg’uni o’zgarishi kishilar o’rtasidagi individual farqlar (ishchanligi, temperamenti, oliy nerv faoliyati tizimi va hokazo) bo’yicha ma'lumotlar olish longityud metodi orqali amalga oshiriladi.
Kompleks metodi yordamida o’rganilgan ob'ektdagi o’zgarishlar turli nuqtai - nazardan tahlil qilinadi yoki ularga har xil yondashiladi. Masalan, bolada oddiy bilimlarni o’zlashtirish xususiyati psixologik jihatdan tekshirilayotgan bo’lsa, kompleks yondashish ta'sirida ana shu o’zlashtirishning falsafiy, mantiqiy, fiziologik, ijtimoiy, biologik xususiyatlari yoritiladi. Aytaylik, keksayishning biologik omillarini o’rganish, uning psixologik, fiziologik, mantiqiy jihatlarini yoritishga xizmat qiladi.
Ilmiy tadqiqot metodlarining uchinchi guruhi natijalarni qayta ishlash bo’lib, ular statistik (miqdor) va psixologik (sifat) tahlil turlariga bo’linadi.
Ilmiy tadqiqot metodlarini sharhlash guruhi genetik va donalash metodlaridan iboratdir.
|
| |
Psixik jarayonlar - Asqarov anvarjonning

O’qituvchi Talabalar
|
1-bosqich.
Kirish (10 min.)
|
|
1.1. O’quv mashg’ulotining mavzusi maqsadi, rejalashtirilgan natijasi va uni o’tkazish rejasini aytadi.O’qitish guruhlarda ishlash texnologiyasi asosida olib borilishini e’lon qiladi.
1.2. O’qituvchi “Kasbiy psixologiyada shaxs va jamiyat muammosi” mavzusini o’rganishda “BBB” jadvalidan foydalanishdagi asosiy maqsad va uning qonun-qoidalari bilan tanishtiradi (1-ilova). Mavzu bo’yicha savol-javob olib borishda “BBB” jadvalidan foydalanishning afzalliklari va kamchiliklari bilan tanishtiradi.
|
|
1.1. Tinglaydilar.
1.2. Savollarga javob
beradilar, o’tilgan
mavzu bo’yicha fikr
almashadilar.
1.3. Yangi pedagogik
texnologiya va interfaol
metodlar bilan
tanishadilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(20 min.)
3-bosqich.
|
|
2.1. Talabalar 3 guruhga ajratiladi. O’qituvchi muhokama uchun savollar tarqatadi. Vazifa butun guruh tomonidan bajarilishini e’lon qiladi. Vazifani bajarishda darslik, ma’ruza matnlari va boshqa qo’llanmalardan foydalanish mumkinligini tushuntiradi. O’quv natijalarini eslatadi. Guruhlarda ishlarni boshlashni e’lon qiladi.
|
2.1.O’quv topshiriqlari nibaholashko’rsatkichlari va mezonlari bilan tanishadilar.
2.2. Vazifani bajaradilar
|
Taqdimot
(45 min.)
4-bosqich.
Yakuniy
(5 min.)
|
|
3.1. Taqdimot va guruhlarda ishlash natijalarini o’zaro baholashni tashkil etadi. O’qituvchi Javoblarni sharhlaydi, bilimlarni umumlashtiradi, vazifani bajarish jarayonidagi asosiy xulosalarga e’tiborni qaratadi.
|
|
3.1. Guruhlar taqdimot
qiladilar.
3.2. Guruh a’zolari
baholanadi.
|
4.1. Mashg’ulotga yakun yasaydi, faol ishtirokchilarni rag’batlantiradi. Kelajakda amaliyot va o’quv faoliyatidagi ahamiyatini ta’kidlaydi.
4.2. Mustaqil ish uchun vazifa beradi.
|
4.1. Tinglaydilar,
aniqlashtiradilar.
4.2. Mustaqil ish uchun
vazifani yozib oladilar.
|
Rasm chizish. Power Point- - Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari

|
Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari
|
bet | 24/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaRasm chizish. Power Point-da rasm chizish uchun «Рисование» panelidan foydalaniladi:
|
Belgilangan (aktiv) figurani o‘zgartirish (harakatlantirish, boshqasiga almashtirish va h.k.)
|
|
Oldin chizilgan figuralarni belgilash
|
|
Belgilangan (aktiv) figurani aylantirish
|
|
Figura qo‘yish
|
|
Chiziq yoki yo‘naltirilgan nur chizish
|
|
To‘rtburchak yoki aylana chizish
|
|
Art ob’ektini qo‘yish
|
|
qo‘yilgan ob’ektlarni hususiyatlarini o‘zgartirish:
|
1. Bo‘yash («Заливка») uchun rang tanlash
2. Atrofidagi chiziqi uchun rang tanlash
3. Matn uchun rang tanlash
4. Atrof chiziqining qalinligini tanlash
5. Atrof chiziqining maqomini tanlash
6. Atrof chiziqining nima bilan boshlanib tugashini tanlash
7. Ob’ektning soyasini belgilash
8. Ob’ektning hajmini belgilash
|
Bu panel orqali hosil qilingan ob’ektlarni har birini xossalari mavjud bo‘lib, ular shu ob’ekt ustiga kelib sichqonchaning o‘ng tugmasini bosganda hosil bo‘lgan menyudan «Формат автофигуры» qismini tanlaganda chiqadi va u orqali biz shu avtofigura uchun hamma xossalarini o‘zgartirish imkoniga ega bo‘lamiz. Masalan:
Bu oynadan biz avtofiguraning o‘lchamini (Размер), uning rangi va chiziqlarini (Цвета и линии), joylashuvini (Положение) va hokazolarini belgilashimiz mumkin.
|
| |
Ilmiy ijodiyot psixologiyasi

|
Ilmiy ijodiyot psixologiyasi
|
bet | 11/23 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 69,22 Kb. | | #124497 |
Bog'liq 2 kurs magistranti asqarov anvarjonning psixologiya tarmoqlari-fayllar.orgIlmiy ijodiyot psixologiyasi ilmiy faoliyatning psixologik xususiyatlari, ijodiyotda intuisiya va ilhomni tadqiq qiladi.
Rivojlanishning yosh xususiyatlarini o’rganuvchi sohalar.
A) yosh psixologiyasi - inson shaxsining psixologik xususiyatlari va bilish jarayonlarining ontogenezda rivojlanishini o’rganadi. Yosh psixologiyasi bolalar psixologiyasi, o’smirlar psixologiyasi, kattalar psixologiyasi, gerontopsixologiya kabi tarmoqlarga bo’linadi.
B) patopsixologiya- miya faoliyati buzilishlari natijasida kelib chiqadigan turli shakldagi ruhiy rivojlanishdan chetlanishni o’rganadi.
Oligofrenopsixologiya - miyaning tug’ma kamchiliklari tufayli paydo bo’ladigan bo’limlarni o’rganadi.
Surdopsixologiya - eshitish faoliyatida jiddiy nuqsonlari bo’lgan bolalarning
rivojlanishini o’rganadi.
Tiflopsixologiya - ko’rish qobiliyati past yoki umuman ko’rmaydigan kishi faoliyatini o’rganadi.
Qiyosiy psixologiya -hayotning filogenetik shakllarini o’rganuvchi psixologiya sohasi bo’lib, inson va hayvonlar psixologiyasini solishtirish orqali o’xshashlik va farq qiluvchi tomonlarini aniqlaydi.
Akmeologiya yetuklik darajasiga erishgan shaxs rivojlanishining yuqori darajasi ularning qonuniyatlari va mexanizmlarini, ayniqsa rivojlanishining eng yuqori cho’qqiga erishish xususiyatlarini o’rganadi.
Inson va jamiyat o’rtasidagi munosabatlarning psixologik tomonlarini o’rganuvchi psixologiya sohalari.
1.Ijtimoiy psixologiya - uyushgan va uyushmagan ijtimoiy guruhlardagi shaxslararo o’zaro tasir jarayonida paydo bo’ladigan psixologik hodisalarni o’rganadi.
2.Differensial psixologiya - shaxs shakllanishining individual psixologik yo’naltirilganligi kabi xususiyatlarni o’rganadi.
3.Din psixologiyasi - inson ongiga diniy qarashlarning tasiri masalalarini o’rganadi.
|
| |
MS ACCESS 2010 NING ASOSIY ELEMENTLARI VA MAYDONLAR XUSUSIYATI

|
MS ACCESS 2010 NING ASOSIY ELEMENTLARI VA MAYDONLAR XUSUSIYATI
|
bet | 3/4 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 3,99 Mb. | | #256389 |
Bog'liq 1-ma\'ruza Ma\'lumotlar omboriMS ACCESS 2010 NING ASOSIY ELEMENTLARI VA MAYDONLAR XUSUSIYATI
Microsoft Access 2010 MOBTning relyatsion turiga mansub bo‘lib, hozirgi vaqtda eng ommaviy ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari sarasiga kiradi va u MOni yaratish, MOda ma’lumotlarni saqlash, izlash va ishlashni avtomatlashtirishga mo‘ljallangan.
MS Access 2010 ning yana bir qo‘shimcha afzalligi uning Microsoft Office tarkibiga kiruvchi Word, Excel kabi dasturlar bilan integrallashganligidadir.
Bu dastur ilovalarida yaratilgan ma’lumotlar bir ilovadan ikkinchi ilovaga osonlik bilan import va eksport bo‘lishi ko‘zda tutilgan.
MS Access 2010 yordamida oddiy foydalanuvchi katta va murakkab bo‘lgan ma’lumotlar omborini dasturiy ta’minot yaratmasdan MO yaratish va qo‘llashga ega bo‘ladi.
MS Access 2010 ni yuklashning uch xil usulini ko‘rib o‘tish mumkin:
foydalanuvchining ish stolidagi yorliq yordamida;
dasturining yorlig‘i yordamida;
bosh menyu yordamida.
MS Access 2010 ning ekrani yuqori qatorida omboridagi ma’lumotlar va uning qismlari ustida turli xil amallar bajarish uchun mo‘ljallangan menyu joylashgan.
Файл, Главная, Создание, Внешние данные, Работа с базами данных, Поля, Таблица bo‘limlaridan iborat.
MS Access 2010 bilan ishlash
Файл – ma’lumotlarni xotirada saqlash, fayllarga murojaat qilish, ma’lumotlarni qog‘ozga chop etish, dasturning parametrlarini sozlash imkoniyatlari mavjud.
Главная – jadvaldagi ma’lumotlarni filtrlash, saralash qayta ishlash, kabi bir qator ishlarini amalga oshirish imkoniyati mavjud.
Создание – jadvallar, so‘rovlar, formalar hisobotlar, modullar, makroslar yaratish kabi bir qator ishlarni amalga oshirish mumkin.
Внешние – yaratilgan ma’lumotlarni import, eksport, qilish va ma’lumotlarni elektron manzillarga jo‘natish kabi bir qator ishlarni amalga oshirish mumkin.
Работа с базами данных – makroslar yaratish, hosil qilingan jadvallarni o‘zaro bog‘lash, SQL server ombori bilan bog‘lash kabi bir qator ishlarni amalga oshirish mumkin.
|
| |
Mavzu bo’yicha topshiriq - Asqarov anvarjonning

1-bosqich.
Kirish (10 min.)
2-bosqich.
Asosiy
(20 min.)
3-bosqich.
Taqdimot
(45 min.)
4-bosqich.
Yakuniy
(5 min.)
|
|
1.1. O’quv mashg’ulotining mavzusi maqsadi,rejalashtirilgan natijasi va uni o’tkazish rejasini aytadi.O’qitish guruhlarda ishlash texnologiyasi asosida olib borilishini e’lon qiladi.
1.2. O’qituvchi “Kasbiy psixologiyada qo`llaniladigan zamonaviy metodlar va ularni tadbiq etish imkoniyatlari” mavzusini o’rganishda “VENN” diagrammasidan foydalanishdagi asosiy maqsad va uning qonun-qoidalari bilan tanishtiradi
Mavzu bo’yicha savol-javob olib borishda “VENN”diagrammasidan foydalanishning afzalliklari va kamchiliklari bilan tanishtiradi.
2.1. Talabalar 3 guruhga ajratiladi. O’qituvchi muhokama uchun savollar tarqatadi. Vazifa butun guruh tomonidan bajarilishini e’lon qiladi.Vazifani bajarishda darslik, ma’ruza matnlari va boshqa qo’llanmalardan foydalanish
mumkinligini tushuntiradi.
O’quv natijalarini eslatadi. Guruhlarda ishlarni boshlashni e’lon qiladi.
3.1. Taqdimot va guruhlarda ishlash natijalarini o’zaro baholashni tashkil etadi. O’qituvchi Javoblarni sharhlaydi, bilimlarni umumlashtiradi, vazifani bajarish jarayonidagi asosiy xulosalarga e’tiborni qaratadi.
4.1. Mashg’ulotga yakun yasaydi, faol ishtirokchilarni rag’batlantiradi.
Kelajakda amaliyot va o’quv
faoliyatidagi ahamiyatini ta’kidlaydi.
4.2. Mustaqil ish uchun vazifa beradi.
|
|
1.1. Tinglaydilar.
1.2. Savollarga javob
beradilar, o’tilgan
mavzu bo’yicha fikr
almashadilar.
1.3. Yangi pedagogik
texnologiya va interfaol
metodlar bilan
tanishadilar.
2.1. O’quv topshiriq-
larini baholash
ko’rsatkichlari va
mezonlari bilan
tanishadilar.
2.2. Vazifani bajaradilar
3.1. Guruhlar taqdimot
qiladilar.
3.2. Guruh a’zolari
baholanadi.
4.1. Tinglaydilar,
aniqlashtiradilar.
4.2. Mustaqil ish uchun
vazifani yozib oladilar.
|
Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh

Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh
Download
233,34 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
15.05.2024
Hajmi
233,34 Kb.
#236702
Download
233,34 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh
Download
233,34 Kb.
Matnni ko'rish
Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh - bet 14

Foydalanilgan adabiyotlar
1.
S. I. Rahmonqulova «IBM PC shaxsiy kompyuterida ishlash» T. NMK –
«SHARQ» - INSTAR – 2010 yil.
2.
N. Taylaqov, A. Axmedov «IBM – PC kompyuteri» T.: «O‘zbekiston» –
2017 yil.
3.
V. Rajaraman, Introduction to Information technology (second edition), P
HI Learing Private Limited, India 2013 y. 3 p.
4.
KOMPYUTЕRNING DASTURIY TA’MINOTI
T. A. Nurmuxammedov «IBM PC va MS DOS bilan tanishuv» T. - «Meh
nat» – 2014 yil.
5.
S. I. Rahmonqulova «IBM PC shaxsiy kompyuterida ishlash» T. NMK –
«SHARQ» - INSTAR – 2016 yil.
6.
K. E. Figurnov «IBM PC dlya polzovatelya» M. 2007 g.
T. X. Xolmatov, N. I. Taylaqov «Amaliy matematika, dasturlash va kom
pyuterning dasturiy ta’minoti» T. – «Mehnat» – 2010 yil.
7.
5.T. X. Xolmatov, N. I. Taylaqov, U. A. Nazarov «Informatika va xisobla
sh texnikasi» T. – «O‘zb.M.E.» – 2014 yil.
8.
KOMPYUTЕR GRAFIKASI
M. M. Aripov, T. Imomov va boshqalar «Informatika, axborot texnologiy
alari» T. TDTU, O‘quv qo‘llanma, 1-qism, 2012 yil.
9.
S. S. G‘ulomov, A. T. Shermuxammedov, B. A. Begalov «Iqtisodiy infor
matika» T. – «O‘zbekiston» – 2016 yil.
10.
S. I. Rahmonqulova «IBM PC shaxsiy kompyuterida ishlash» T. NMK –
«SHARQ» - INSTAR – 2010 yil.
11.
N. Taylaqov, A. Axmedov «IBM – PC kompyuteri» T.: «O‘zbekiston» –
2017 yil.
Foydalanilgan web-saytlar
1.
https://polarize.ru/
2.
https://hozir.org/
3.
http://kompy.info/
4.
https://fayllar.org/
5.
https://uz.wikipedia.org/
6.
https://tuit.uz/
|
Proksi-serverlar - Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh

|
Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 GuruhBog'liq Mustaqil ish-1 KAProksi-serverlar
tarmoq orqali - kompyuterdan kompyuterga ma'lumotlarni
uzatishda vositachi sifatida ishlaydi. Ular trafikni nazorat qilish va filtrlash zarur
bo'lganda Internetga umumiy kirishni tashkil qilish yoki shaxsiy kompyuterning
IP-manzilini "suhbatdosh" kompyuteridan yashirish uchun ishlatiladi. ikkinchisi,
proksi-server orqali muloqot qilishda faqat proksi-server manzilini "ko'radi".
Kesh-serverlar.
Shunday qilib, har safar veb-sahifa ochilganda, mijoz kompyuter
uning barcha ma'lumotlarini qayta so'rashi shart emas, oraliq saqlash qurilmalari -
kesh serverlari ishlatiladi. Agar foydalanuvchi so'ragan sahifa oxirgi so'rovdan beri
o'zgarmagan bo'lsa, uni "mahalliy" xotiradan emas, balki kesh-serverning
chuqurligidan yuklash mumkin.
Mijoz-server va peer-to-peer arxitekturasi
Agar resurslar bilan ta'minlovchi kompyuter server bo'lsa, ulardan foydalanadigan
kompyuter mijoz deb ataladi. Bundan tashqari, mijoz ham server kabi resurslarga
kirish dasturidir (masalan, pochta mijozi yoki messenjer).
Aksariyat an'anaviy Internet xizmatlari mijoz-server arxitekturasiga asoslangan.
Lekin ichida yaqin vaqtlar tubdan boshqa tarmoq tashkiloti keng tarqaldi.
Peer-to-Peer (P2P) arxitekturasida barcha kompyuterlar teng bo'lib, har biri
ma'lumotlarning umumiy hajmining bir qismini saqlaydi. Bunday holda, har bir
mashina bir vaqtning o'zida mijoz va server sifatida ishlaydi. P2Pni amalga
oshirishning eng muvaffaqiyatli namunasi bu fayl almashish tarmoqlari (eDon-
key2000, Bit-Torrent). Bunday tarmoqdan faylni olganingizda, siz bir vaqtning
o'zida o'nlab kompyuterlardan uning qismlarini yuklab olasiz. Ma'lumotlarning
taqsimlanishi tufayli peer-to-peer (aka peer-to-peer, markazlashmagan) tarmoqlar
juda chidamli va tezdir.
Adolat uchun tan olishimiz kerakki, ko'pchilik tengdoshlar tarmog'i serverlarsiz
umuman ishlamaydi. Masalan, fayl almashish tarmoqlari trafikni boshqarish va
kuzatish uchun serverlardan (trekerlardan) foydalanadi.
|
| |
Поля – maydon turlari, xossalarini o‘zgartirish, jadval formatlarini tahrirlash, matematik funksiyalardan foydalanish mumkin.
Таблица

|
Поля – maydon turlari, xossalarini o‘zgartirish, jadval formatlarini tahrirlash, matematik funksiyalardan foydalanish mumkin.
Таблица
|
bet | 4/4 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 3,99 Mb. | | #256389 |
Bog'liq 1-ma\'ruza Ma\'lumotlar omboriПоля – maydon turlari, xossalarini o‘zgartirish, jadval formatlarini tahrirlash, matematik funksiyalardan foydalanish mumkin.
Таблица – makroslar yaratish, jadvllarni o‘zaro bog‘lash, xossalarini o‘rnatish mumkin.
MS Access 2010 ning asosiy elementlari quyidagilar:
Таблицы – ma’lumotlarni saqlash uchun xizmat qiladi;
Запросы – ma’lumotlarni tanlash shartlarini berishni ularga o‘zgartirishlar kiritish uchun xizmat qiladi;
Формы – ma’lumotlarni ko‘rish va tahrirlash uchun xizmat qiladi;
Страницы – HTML (gipermatn) formatidagi fayllar, ular MS Access 2010 da ma’lumotlarini Internet Explorer brouzeri yordamida ko‘rish uchun ishlatiladi;
Отчеты – ma’lumotlarni umumlashtirish va chop qilish imkonini beradi;
Макрос – bir yoki bir qancha amallarni avtomatik ravishda bajaradi.
MS Access 2010 da maydonlar ma’lumotlarni mantiqiy tashkil etishning elementar birligi hisoblanadi.
MS ACCESS 2010 DA MA’LUMOTLAR OMBORINI TASHKIL ETISH
MS Access 2010 da ma’lumotlar omborini tashkil etish uchun Microsoft Office dasturlari orasidan Microsoft Access 2010 ni yuklaymiz:
Hosil bo‘lgan oynadan Новая база данных bo‘limini tanlaymiz. Natijada quydagi oyna hosil bo‘ladi:
MS Access 2010 da jadval hosil qilib, ularga ma’lumotlarni kiritish ikki xil usulda amalga oshirish mumkin:
Создание_-_Конструктор_таблиц._MS_Access_2010_oynasida_bitta_jadval_hosil_qilish_uchun_РежимКонструктор'>1. Режим - Конструктор.
2. Создание - Конструктор таблиц.
MS Access 2010 oynasida bitta jadval hosil qilish uchun РежимКонструктор bo‘limidan foydalanish mumkin. Agar oynada bir nechta jadvallar hosil qilish va ular bilan o‘zaro bog‘lanish hosil qilish uchun Создание menyusining Конструктор таблиц bo‘limi orqali bajariladi.
1-mashq. MS Access 2010 da o‘quvchilar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni shakllantirish usuli.
Bajarish:
MS Access 2010 ning Режим-Конструктор ketma-ketligi bajariladi. Natijada quyidagi oyna hosil bo‘ladi:
MS ACCESS 2010 DA MA’LUMOTLAR OMBORINI TASHKIL ETISH
ЭЪТИБОРИНГИЗ
УЧУН РАҲМАТ!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Поля – maydon turlari, xossalarini o‘zgartirish, jadval formatlarini tahrirlash, matematik funksiyalardan foydalanish mumkin.
Таблица
|
Metodologiya - Asqarov anvarjonning

Metodologiya (yunoncha methodes - bilish, tadqiq qilish, izlanish yo’li, logos - tushuncha, talimot) amaliy faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish tamoyillari, usullari tizimi hamda ushbu tizim haqidagi talimotdir. Metodlar - psixologiyani o’rganish usullari va yo’llari yig’indisi, "Metod" bu bilish, anglash yo’li bo’lib, bu usul orqali fanning predmeti aniqlanadi. (S.L.Rubinshteyn).
Metodlar tizimi yuqorida takidlanganidek, fanning umumiy metodologiyasi metod va metodikalari orasidagi bog’liqlik sxemasi berilgan.
Xulosa va
tavsiyalar
Materiallarni qayta ishlash
Tadqiqot maqsadidan kelib chiqqan holda aniq metodlardan foydalanish.
Metodik tamoyillarga javob beruvchi psixikaning namoyon bo'lishiga doir faktlarni o'rganish usullari, tadqiqot metodlari.
Psixologiya predmetini ilmiy tushunish. Fan metodologiyasi.
Shuni alohida takidlash lozimki, psixologik tadqiqotlarning tashkil etilishiga va o’tkazilishiga malum bir talablar qo’yiladi. Ular quyidagilardir:
Tadqiqotlarni rejalashtirish. Metod va metodikalarni tanlash va ularni sinab ko’rish.
Tadqiqotni o’tkazish joyi.
Tadqiqotni texnik jihozlash.
Tadqiq qilinuvchilarni tanlash.
Tadqiqotchi, shubhasiz, tadqiqotning borishiga tasir etadi va tadqiqotni rejalashtirishdan to xulosa va tavsiyalar chiqarishga qadar ma'suliyatni his qiladi va bu muhim ahamiyatga ega.
Ko’rsatma - u aniq va qisqa bo’lishi lozim.
Tadqiqot qoidasi bayonnoma to’liq va maqsadga yo’nalgan bo’lishi kerak.
Tadqiqot natijalarini qayta ishlash.
Tadqiqot murakkab jarayon bo’lib, uning o’z bosqichlari va pog’onalari mavjud.Psixologik tadqiqot bosqichlarini quyidagi sxemada ko’rish mumkin
IV
| |
Natijalarni sharxlash va xulosalarni ifoda etib berish.
| |
III
|
Tadqiqot natijalari son tahlili. O'rtacha kattalikni, korrelasiya koeffisentini aniqlash, ishlab chiqish va boshqalar. Grafiklarni tuzish
|
II
|
Xulosalarning to'g'riligini isbotlash. Buning uchun turli metodlardan foydalaniladi.
|
I
|
Tayyorlov bosqichi - ilgari surilgan vazifalarni o'rganish, farqlarni aniqlash. Tadqiqot vazifalari va ilmiy farazini belgilash, metodikalarini ishlab chiqish.
|
Shuningdek, ayrim adabiyotlarda psixologik tadqiqot bosqichlari quyidagicha ifodalanadi.
|
Ierarxik modelda ikki yarusdagi elementlar bog’langan bo’lsa, unday ma’lumotlar tarmoqli (to’rli

|
Ierarxik modelda ikki yarusdagi elementlar bog’langan bo’lsa, unday ma’lumotlar tarmoqli (to’rli
|
bet | 30/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaIerarxik modelda ikki yarusdagi elementlar bog’langan bo’lsa, unday ma’lumotlar tarmoqli (to’rli) modelda ifodalangan deyiladi. Tarmoqli modellarda ham obyektlar daraxtsimon modellardagi kabi yozuvlar ko’rinishida tasvirlanadi. Obyektlarning o’zaro aloqalari yozuvlar o’rtasidagi aloqalar sifatida tavsiflanadi.
Relatsion modellarda esa obyektlar va ularning o’zaro aloqalari ikki o’lchovli jadval ko’rinishida tasvirlanadi. Ma’lumotlarning bunday ko’rinishda tasvirlanishi obyektlarning o’zaro aloqalarini yaqqol tasvirlaishiga asos bo’ldi.
MBBT arxitekturasi
MBBT alohida olingan modullardan tashkil topgan:
MB boshqarish bloki disklardagi ma’lumotlar bilan foydalanuvchi dasturi va tizimning so’rovi (guery) orasidagi interfeysni aniqlaydi.
Fayl menedjeri-ma’lumotlar tuzilmasi bilan disklar o’rtasidagi bog’lanishni boshqaradi.
Guery-protsessor ingliz tilida yozilgan guery gaplarini MBni boshqarish bloki tushunadigan tilga o’tkazadi.
Prekompilator DML(Data Manipulation Language) ma’lumotlar bilan manipulatsiya qiladigan til bo’lib, u quyidagi operatsiyalarga javob beradi:
MBdan ma’lumotlarni ajratib olish,
MBga ma’lumotlarni kiritish,
MBdan ma’lumotlarni olib tashlash,
MBni modifikatsiya (o’zgartirishlar) qilish.
Kompilator DDL(Data Definition Language)-MB tilini, uning tuzilmasini va tashqi xotiralardagi axborot turini aniqlaydi. MBning tuzilmasi ko’pincha jadval shaklida bo’ladi.
Shuni ta’kidlash lozimki, hozirgi vaqtda deyarli barcha MBBTlar asosan relatsion modellar asosida tashkil qilinmoqda. Shuni nazarda tutgan Microsoft Office korporatsiyasi ham eng ommalashgan dastur vositalarga ega, bu dastur vositalari ixtiyoriy sohada yuqori darajadagi professional hujjatlar tayyorlash imkonini beradi. Shulardan biri MBlar bilan ishlashga mo’ljallangan Microsoft Access dasturi bo’lib, bu dastur Visual Basic for Application dasturlash muhitida makroslar yaratish va boshqa bir qancha imkoniyatlarga egaki, bu foydalanuvchiga har tomonlama mukammal bo’lgan hujjatlar tayyorlashga yordam beradi.
|
| |
WORDNING ASOSIY TUSHUNCHALARI - Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari

|
Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari
|
bet | 18/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaWORDNING ASOSIY TUSHUNCHALARI
WORD da ba’zi bir tushunchalar mavjud. Bular:
Avtomatn–matn kiritilayotganda ayrim so’z, ibora va jumlalarni bir necha bor yozishga to’g’ri keladi. Ularni qayta yozish zarur emas. Avtomatn buyrug’i ularni o’zi qayta yozadi.
Avtotahrirlagich-matnni kiritish jarayonida ayrim xatolar tez-tez takrorlanadi, bu xatolarni matn kiritilayotganda, avtomat ravishda to’g’rilash mumkin. Bu amal avtotahrirlash deb ataladi va uni avtotahrirlagich bajaradi.
Asbobla r paneli–tugmalar majmuidan iborat bo’lgan menyu. Bunda tugmani bosish natijasida biror buyruq bajariladi. Har bir tugmacha aniq vazifa va nomga ega.
Formatlash–bu xujjat shaklini o’zgartirishdir. Bunda shriftlarni tanlashingiz, ta’kidlanishi zarur bo’lgan so’z va iboralarni ajratishingiz, abzats, chegaralarini tekislashingiz mumkin.
Автоформат – mavjud shakllar asosida matnni formatlash.
К
олонтитул–Sahifa nomi bo’lib, u sahifaning yuqori va quyi qismida yoziladi. Masalan, bobning nomi odatda sahifaning yuqori qismida yoziladi.
Agar «sichqonchaning tugmachasini bosing» deb so’ralsa, sichqonchaning chap tugmachasini bosish kerak.
Sichqonchaning o’ng tugmachasini bosish zarur bo’lsa, «Sichqonchaning o’ng tugmachasini bosing» deb aniq so’raladi.
WORD TAHRIRLAGICHINING ASOSIY IMKONIYATLARI
WORD tahrirlagichi quyidagi imkoniyatlarga ega :
matnlarni kiritish va tahrirlash;
matnni chop etishdan avval ekranda uning shaklini ko’zdan kechirish;
xujjatlarning tayyor shakllari bilan ishlash;
formatlash usullaridan foydalanish;
xatlarni amaldagi qoidalar asosida tayyorlash;
blankalarni tayyorlash;
jadvallar bilan ishlash;
zarur holda yordamchi ko’rsatma berish;
formulalar yozish;
imloni tekshirish,
so’zlarni bo’g’inlab ko’chirish;
sinonimlarni tanlash;
ko’p ustunli xujjatlar bilan ishlash;
WINDOWS ilovalari ma’lumotlaridan foydalanish;
WORD art yordamida matnlarni tahrirlash;
diagramma va grafiklar;
rasmlarni chizish va boshqalar;
|
| |
CCD-matritsa - - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

15
Barabanli skanerlarda skanerlovchi kallak qimirlamaydi, asl
nusxa kallak atrofida aylanadi. Bu skanerlar tikilgan hujjatlarni
(jurnallarni, kitoblarni) skanerlay olmaydi. Ushbu skaner kam
qoʻllanadi, ish sifati past.
Proyeksion
skaner
stol
lampasiga
oʻxshash ishlangan.
Proyeksion skanerlar
fotografik kamera singari ishlaydi. Skanerlovchi
kallak CCD-matritsa va unga nisbatan fokal tekislikda harakatlanadigan
linzadan iborat. Kallak shtativga biriktirilgan, vertikal harkatlanadi.
Koʻpchilik
proyeksion
skanerlarda
aslga
(tasvirga)
yorugʻlik
tushiradigan yorugʻlik manbasi oʻrnatiladi. Tabiiy yorugʻlik bilan
ishlaydigan skanerlar ham mavjud. Asldan qaytgan yorugʻlikni linza
CCD-matritsaga yoʻnaltiradi. Matritsaga yorugʻlik kelib tushgandan
boshlab jarayon xuddi yuqorida yoritilgan planshetli skanerlardagidek
kechadi.
Skanerlarning quyidagi xarakteristikalari mavjud:
Oʻtkazuvchanlik;
Razryadlilik;
Ish sohasi;
Tezlik.
Slaydda rasmlar joylashtirish - Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari

Slaydda rasmlar joylashtirish
1. Power Point ning o‘zida bo‘lgan rasmchalar to‘plamidan biror rasmni joylashtirish «Стандартный» panelidan
«Добавить картинку» tugmasini bosib, kerakli rasmni tanlash yo‘li bilan amalga oshiriladi. «Добавить картинку» tugmasini bosganda quyidagi oynani ko‘ramiz:
Bu oynadan kerakli rasmni tanlab «Вставить» tugmasi bosilsa tanlangan rasm slaydga joylashadi.
2. Agar o‘zimiz hosil qilgan biror faylda turgan rasmni slaydga joylashtirmokchi bo‘lsak, menyuning «Вставка» bandidan «Рисунок» bandi va bu banddan «Из файла...» qism bandini tanlasak, quyidagi oyna hosil bo‘ladi:
Bu yerdan kerakli faylni tanlab «Добавить» tugmasi bosilsa tanlangan rasm matnga quyiladi.
Slaydga ob’ektlarni joylashtirish
Power Point da Windows qo‘llab quvvatlagan har qanday ob’ektni slaydga joylashtirish mumkin. Buning uchun Power Point menyusining «Вставка» bandidan «Объект...» qismi quyidagicha tanlanadi:
Bizga quyidagi ko‘rinishda oyna hosil bo‘ladi:
Bu oynadan slaydda joylashtiriladigan ob’ekt turi tanlanadi va OK tugmasini bossak kursor turgan joyda ob’ekt joylashadi va uni o‘zgartirish uchun shu ob’ektning muharriri ochiladi.
Agar biz matnda oldindan tay¸rlangan ob’ektni joylashtirmoqchi bo‘lsak, shu oynadan «Создание из файла» bandini yuklatib, ob’ekt saqlangan faylni ko‘rsatishimiz kerak va OK tugmasi orqali ushbu ob’ekt matnimizga qo‘yiladi.
Animatsiya yaratish
Animatsiya - slaydga qo‘yilgan ob’ektlarning ma’lum tartibda hosil bo‘lishi.
Slayd uchun animatsiyani o‘rnatish uchun menyuning «Показ слайдов» bandidan «Настройка анимации...» qismi tanlanadi, unda quyidagi ko‘rinishdagi oyna hosil bo‘ladi:
«Время» bo‘limining «Объект без анимации» qismidan animatsiya o‘rnatilmagan ob’ekt tanlanib uni «Анимации» qismidan faollashtiriladi. Bu yerda qachon faollashishi sichqoncha tugmasi bosilganda ¸ki bir necha daqiqadan keyin faollashishi ko‘rsatiladi.
«Эффекты» bo‘limini tanlasak, quyidagi oyna paydo bo‘ladi:
Bu yerdan belgilangan ob’ekt uchun effektni tanlaymiz, shu effekt shaklida tanlagan ob’ektimiz hosil bo‘ladi. Shu effekt bajarilayotgan paytda biror ovoz chiqarilishi kerak bo‘lsa uni ham tanlaymiz. Animatsiya tugagandan keyin bo‘ladigan holatni ham tanlasa bo‘ladi.
|
XUJJATNING TIZIMLI MENYUSI - Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari

|
Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari
|
bet | 20/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaXUJJATNING TIZIMLI MENYUSI
Tizimli menyu belgisi xujjat darchasining yuqori chap burchagida joylashgan. Unda sichqonchaning chap tugmasi bosilsa, yoki Alt + - tugmachalarini bosilsa, tizimli menyu buyruqlari ekranda hosil bo’ladi.
Xujjat darchasini yopish uchun tizimli menyu belgisida sichqoncha tugmasi 2 marta bosiladi. Tizimli menyu yordamida bir necha xujjat bilan ishlash mumkin.
Bu dasturning asosiy afzalliklaridan biri–matnlar, fakslar, xatlar, tezislar yaratish davrida Wizard asistentlari ishlatiladi. Bu foydalanuvchi vaqtini tejaydi. Bir so’z bilan aytganda, Microsoft Word 2000–bu «stol ustidagi» nashriyot tizimidir. Dastur o’zining oldingi versiyalaridan bir necha imkoniyatlari bilan farq qiladi. Ular jumlasiga:
Masalalar bajarilishining avtomatlashtirilganligi va yordamchi ma’lumot olish;
Matnning orfografiyasi va gramatikasini tekshirish;
Jadvallar, chegaralarni va ichki rangini tanlash;
Rasm chizish;
Web va Internet;
Elektron hujjatlarni ko’rib chiqish;
Elektron qutidan olingan xabarlarni tahrirlash;
Bir nechta foydalanuvchining birgalikda ishlashi;
Dasturda ko’p tillarni qo’llash va boshqa imkoniyatlar kiradi.
Shunga qaramasdan, WORD ham ayrim “kamchiliklar”dan holi emas. Masalan, matematik ifodalar va kimyoviy formulalarni kiritishda katta qiyinchiliklar mavjud. Bundan tashqari, juda murakkab tarkibli poligrafik mahsulotlarni tayyorlashda o’ng’ay emas. Bu dasturda tayyorlangan fayllar " .doc " kengaytmali bo’ladi.
WORD dasturi odatda dasturlar dispetcherining Microsoft Office bo’limida joylashgan bo’ladi. WORD dasturini ishga tushirish uchun “sichqoncha” ko’rsatkichini WORD yorlig’ining ustiga keltirilib, uning chap tugmasini ikki marta bosib, odatdagi usulda ishga tushirish mumkin.
Windows 98 da WORD ni ishga tushirish uchun “Пуск” tugmasi yordamida “Программы” bandiga kiriladi, so’ngra Microsoft WORD “sichqoncha”ning ko’rsatkichi yordamida tanlanadi va uning chap tugmasi bosiladi. Natijada ekranda dastlab Microsoft WORD eskizi tushirilgan oyna, so’ngra Microsoft WORDning ish stoli hosil bo’ladi.
|
| |
Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat
Download
3,34 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/44
Sana
23.12.2023
Hajmi
3,34 Mb.
#127740
Download
3,34 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat
Download
3,34 Mb.
Matnni ko'rish
ADABIYOTLAR - 2023 №2(4) raqamli tеxnologiyalarning nazariy va amaliy masalalari xalqaro jurnali

|
2023 №2(4) raqamli tеxnologiyalarning nazariy va amaliy masalalari xalqaro jurnaliBog'liq maqola 13ADABIYOTLAR
[1] Mirziyoev
Sh.M.
“2017-2021-
yillarda Oʻzbekiston rivojlan-
tirishning
beshta
ustuvor
yoʻnalishi boyicha Harakatlar
strategiyasi” Toshkent, 2017 y.
[2] Oʻzbekiston Respublikasi Prezi-
dentining
qarori.
PQ-381.
«Respublika aholisini axborot-
kutubxona bilan ta’minlashni
tashkil etish toʻgʻrisida». 2006
[3] Mashchenko T. A. Case-interfaol
oʻqitish uslubi sifatida oʻqitish //
Oliy
ta’limdagi
innovatsion
pedagogik
texnologiyalar:
I
Xalqaro
ilmiy-metodik
konferensiya
materiallari,
Dmitrovgrad, 28 aprel, 2009 y. -
Dmitrovgrad: Texnika instituti -
FGOU VPO filiali "Ulyanovsk
davlat
qishloq
akademiyasi",
2009. - P. 119-121.
[4] Ishmuhamedov R. Abdukodirov A.
Pardaev A. Ta’limda innovatsion
texnologiyalar (ta’lim muassa-
salari
pedagog-oʻqituvchilari
uchun
amaliy
tavsiyalar).-T.:
Iste’dod, 2008.- 180 b.
[5] Oslo qoʻllanmasi: Innovatsiya
haqidagi ma’lumotlarni toʻplash
va tahlil qilish boʻyicha tavsiyalar.
Uchinchi
nashr.
OECD
va
Eurostat tomonidan nashr etilgan.
- M., 2006.
[6] Jamankulova, F.E., & Nizomov,
M.Q. (2020). The Notion Of
Information And Its Significance
In The State Economy. Cutting
edge-science, 20.
[7] Jomonkulova,
F.E.,
Nizomov,
M.Q., & Uralov, S.A. (2020). To
make radical changes in the
system of higher education for the
training of qualified personnel. In
Colloquium-journal (No. 29-2, pp.
13-14).
[8] Jomonkulova, F.E., Tojiyev, N.S.,
Nizomov, M.Q., & Uralov, S.A.
(2020). of informatization and its
role in the economy of the country.
In Colloquium-journal (No. 29-1,
pp. 60-61).
|
| |
WORD DASTURI OYNASINING ASOSIY ELEMENTLARI

|
WORD DASTURI OYNASINING ASOSIY ELEMENTLARI
|
bet | 21/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaWORD DASTURI OYNASINING ASOSIY ELEMENTLARI
Dastur oynasi quyidagi elementlardan tashkil topgan:
Dastur paneli-dastur nomi va fayl nomi joylashgan. Shuningdek dasturning boshqaruv tugmalari joylashgan.
Menyular paneli-dastur menyulari joylashgan. Menyu quyidagi qismlardan iborat: Файл, Правка, Вид, Вставка, Формат, Сервис, Табица, Окно, Справка.
3. Anjomlar paneli-Dastur yuklanganda, faqat standart va format tipidagi anjomlar joylashgan bo’ladi. Foydalanuvchi ixtiyoriga ko’ra ular tarkibini o’zgartirish mumkin.
STANDART ANJOMLAR PANELI
Fayllar ustida amallar bajarishda boshqa talablar qo’yilmagan bo’lsa, standart anjomlar paneli piktogrammalaridan foydalanish mumkin.
Ko’rib chiqish
Nashr qilish
Faylga saqlash
Fayldan ochish
Yangi fayl hosil qilish
4-rasm
4. Gorizontal va vertikal tasmalar - Ekranni surishda foydalaniladi. Vertikal tasma ostida o’tkazish tugmalari joylashgan. Gorizontal tasmaning chap qismida dastur ishlash tartiblarini belgilovchi tugmalar joylashgan.
Ishchi stoli - Matnlar kiritish maydoni.
5. Holat qatori - Joriy hujjat to’g’risidagi ma’lumotlar saqlanadi. Hujjatning ekranga tasvirlanishiga ko’ra dastur 4 xil tartibda ishlaydi. Bu tartiblarni gorizontal tasmaning chap qismida joylashgan boshqaruv tugmalari orqali joriy etishimiz mumkin.
7. Odatiy tartib (обичний tartib) - matnlarni kiritish va tahrirlashda foydalaniladi. Bu tartibda qog’ozning maxsus elementlari, rasmlar va matn ustunlari tasvirlanmaydi. Hujjat sahifalarga bo’linmaydi.
|
| |
Quvvatlantirish manbai - Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh

operatsion tizimlar bilan jihozlangan Windows Server 2003 yil, Linux yoki Free
BSD-ning maxsus versiyalari yoki Sun Microsys-tems-dan Solaris kabi sof server
operatsion tizimlari. Amaldagi asosiy dasturiy ta'minot veb-saytlarni saqlash uchun
Apache yoki elektron pochta xabarlarini qabul qilish va jo'natish uchun Microsoft
Exchange Server kabi server dasturlari hisoblanadi.
Ajratilgan server va Protokol

ma`lumotni yetkazish vaqti kunlar bilan emas, soniyalar bilan o`lchanadi.
Tarmoqning uzatish yo`llari tiqilib qolmasligi uchun TCP protokoli katta hajmli
ma`lumotlarni kichik qismlarga bo’lib, alohida paketlarda uzatadi. Har bir paket
internetda IP protokol xizmati yordamida alohida sayohat qiladi. Paketlar
manzilga
yetgach, TCP protokoli bo`lingan ma`lumotni yig`adi va boshlang`ich holatiga
keltiradi. Agar qandaydir paket manzilga yetib kelmasa, TCP protokol uni takroran
jo`natishni talab etadi, toki ma`lumot butun yetib kelmagungacha. Shuning uchun
TCP/IP ishonchli protokol deb aytiladi.
Aslida, TCP/IP – bu protokollar oilasi hisoblanadi. Unnig ichida bir necha boshqa
protokollar ham mavjud:
* UDP (User Datagram Protokol) – TCP protokoliga o`xshash, lekin ishonchsiz
(paket yetib borganini e`tiborga olmasdan ishlaydi). Bu protokol baland tezlikda
ishlaydigan jarayonlarda, masalan, videokonferensialarda
va tarmoqning maxsus
xizmatlari uchun qo’llaniladi.
* FTP (File Transfer Protokol) – bu fayllarni tarmoqda uzatish protokoli.
Kompyuterdan kompyuterga fayllarni uzatish imkoniyatini yaratadi va o`zining
ishida TCP protokoliga tayanadi.
* SMTP (Simple Mail Transfer Protokol) – elektron pochtaning uzatish sodda
protokoli. Tarmoqning ikkita ihtiyoriy nuqtasi orasida pochta jo`natuvini
ta`minlaydi.
* Telnet – masofadagi kompyuterlarda har xil amallarning bajarilishini
ta`minlaydi. Bu holatda foydalanuvchining kompyuteri terminal (ma`lumot
jo`natuvchi) rolini o`ynaydi. Siz buyruqlarni kiritasiz, ular
masofadagi
kompyuterda bajariladi va sizning ekraningizda ularning natijasi namoyon bo`ladi.
* HTTP (Hyper Text Transfer Protokol) – gipermatnni uzatish protokoli. WWW –
texnologiyasi asosida ishlaydi.
Bundan tashqari, ko`plab, boshqa protokollar ham mavjud, lekin ular bilan
foydalanuvchilar kamroq uchrashishadi. Kerak bo`lsa
maxsus adabiyotlardan ular
haqida ma`lumot olish mumkin.
Nazorat uchun savollar - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

Nazorat uchun savollar: 1. Analog signal nima? 2. Raqamli axborot nima? 3. Raqamli vostalarlarda axborot qanday kodlanadi? 4. Axborotning oʻlcham birliklarini ayting. 5. Raqamli axobrot xizmati nima, uning kutubxona va arxivlar uchun qanday asosiy turlari mavjud?
10
II BOB. AXBOROT RESURS MARKAZLARIDA RAQAMLI AXBOROT XIZMATINING TEXNIK VOSITALARI 2.1. SKANERLAR TURLARI VA ISHLASH PRINSIPLARI Reja:
1. Skaner konstruksiyasi. 2. Skanerning ishlash prinsipi. 3. Skaner dasturiy ta’minoti. Kalit soʻzlar:skaner, planshetli skaner, barabanli skaner, proyeksion skaner, CCD-matritsa, TWAIN modul. Kutubxonalarda RAX ning eng asosiy texnik vositalarini
quyidagilarga ajratish mumkin:
kompyuter texnikasi va hisoblash tarmoqlari;
skanerlar
Kompyuter texnikasi. Elektron hisoblash mashinalari (EHM)
taraqqiyoti 4 bosqichga boʻlinadi. Hozirgi zamon kompyuterlari
raqamli axborotlarni qayta ishlash vositalarining ilk boʻlinishi – mehnat
unumdorligi (tezligi) va foydalanish xarakteriga koʻra quyidagilarga
ajratiladi:
mikrokompyuterlar;
meynfreymlar;
superkompyuterlar.
Mikrokompyuterlar. Bitta mikrosxema koʻrinishidagi protsessorga
ega. Tezligi - soniyasiga 1 mln operatsiya bajaradi. Ularni shaxsiy
kompyuterlar (ShK) deb ham yuritiladi.
ShK
konstruksiyasiga
koʻra
qoʻzgʻalmas
(stoldagi)
va
qoʻzgʻaluvchan turlarga ajratiladi. Qoʻzgʻaluvchanlarni oʻz navbatida
portativ (Laptop), bloknot (Notebook), choʻntak (Palmtop) larga boʻlish
mumkin.
Meynfreymlar. Soniyasiga 100 milliongacha operatsiya bajarish
tezligida ishlaydigan mashinalar.Keng ilmiy-texnik masalalarni
yechishga moʻljallangan boʻlib, murakkab va qimmat mashinalardir.
Ularni 200-300 ta ish oʻrni boʻlgan yagona katta masalani yechishga
qaratilgan hollarda foydalanish samara beradi. Bir necha meynfrymlar
bitta operatsion tizim ostida ishlashi mumkin.
11
Superkompyuterlar. Soniyasiga 100 milliondan ortiq operatsiya
bajarish tezligida ishlaydigan mashinalar. Ular oʻta tez kompyuterladir.
Super EHMlar yuqori parallel koʻpprotsessorli hisoblash tizimlari
koʻrinishida yaratiladi.
Web saytni yaratish texnologiyalari va tillari

96
MySQL (Ma‘lumotlar bazasini boshqarish tizimi)
texnologiyalari
qoʻllaniladi.
HTML (ing. Hypertext Markup Language – gipermatnli belgilash
tili) – bu SGMLga (Standard Generalized Markup Language – standart
umumlashtirilgan belgilash tili) asoslangan va xalqaro ISO 8879
standartiga mos keluvchi til hisoblanib, xalqaro toʻrda ishlatiladi.
HTML tili taxminan 1991-1992 yillarda Yevropa Yadroviy
Tadqiqotlar Markazida ishlovchi britaniyalik
mutaxassis Tim Bernars
Li tomonidan ishlab chiqilgan. Dastlab bu til mutaxassislar uchun xujjat
tayyorlash vositasi sifatida yaratilgan.
HTML tilining soddaligi
(SGMLga nisbatan) va yuqori formatlash imkoniyatlarining mavjudligi
uni foydalanuvchilar orasida tez tarqalishiga sabab boʻldi. Bundan
tashqari unda gipermatnlardan foydalanish mumkin edi.
Tilning
rivojlanishi bilan unga qoʻshimcha multimedia (rasm, tovush,
animatsiya va boshqalar) imkoniyatlari qoʻshildi.
HTML tilining asosi – teglar sanaladi. Bu teglar orqali sahifadagi
elementlarning tashqi koʻrinishini oʻzgartirish mumkin. HTML sahifasi
tegishli teglar va mos atributlardan tashkil topadi. Barcha teglar ―< >‖
qavslari bilan yoziladi. Teglar toq va juft koʻrinishda boʻladi. Juft teglar
(ochiluvchi va yopiluvchi) orasiga kiruvchi barcha elementlar teg
konteyneri tarkibi deyiladi. Yopiluvchi teg «/» (qiya chiziq)
bilan
keltiriladi. Masalan:
Elektron kutubxona
Elektron kutubxonaga xush kelibsiz!
- hujjatning tana qismi. (inglizcha BODY soʻzidan
olingan.) Bu yerda qoʻyiladigan yoki brovzerda koʻrinadigan matnning
asosiy qismi joylashadi.
- bu teg paragraf tegi hisoblanadi. Ya‘ni paragraflarni
belgilaydi.
- paragrafning yopiluvchi tegi.
Raqamli axborot - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

Raqamli axborot – bu faqat ikki qiymatni qabul qiladigan signal
(masalan, kuchlanish ikki qiymatni qabul qiladi: 0 – 0,5 V (nol daraja)
yoki 2,5 – 5 V (bir daraja). Faqat raqamli axborot bilan ishlaydigan
qurilmalar raqamli qurilmalar deb yuritiladi.
a) b)
1.2-rasm. Signallar: a - analog signal; b - analog signalning
raqamli koʻrinishi.
Axborot
Signal
7
Analog va raqamli signallarning xususiyatlaridan kelib chiqqan
holda ularda yutuq va kamchiliklar ham mavjud.
Uzluksizlik va diskretlilik. Analog signallar har qanday kichik
vaqt intervalida qiymat qabul qila oladi. Raqamli signal qiymat qabul
qilishi uchun ma‘lum muddat kerak boʻladi, chunki diskretlab qiymatni
olish uchun ma‘lum vaqt kerak.
Parazit signallarga chidamlilik. Parazit signallar: shovqin,
navodka, toʻsiq. Shovqin qurilmaning (mikrofon, tranzistor, rezistor va
b.) ichki xaotik kuchsiz signalidir. Navodka va toʻsiqlar esa kerakli
signalni
buzadigan
tashqi
signallar
(masalan,
radiouzatgich,
transformatorlarning elektromagnit tarqatishi). Analog signal parazit
signallarga ta‘sirchan (1.3-rasmning chap qismi - a), ya‘ni uning sifati
buziladi. Raqamli signal parazit signallarga chidamli, chunki shovqin,
navodka va toʻsiqlar ta‘sir etganda ham axborot 0 yoki 1 qiymat uchun
belgilangan intervalga tushaveradi (1.3-rasmning oʻng qismi - b).
a - analog singal b - raqamli axborot
1.3-rasm.
Analog signalni raqamli axborotga aylantirib uzatish, qayta
ishlash va saqlash mumkin. Masalan, qoʻshiqni kompyuterning qattiq
diskida saqlash. Saqlangan qoʻshiq raqamli axborotga aylanadi. Endi
saqlangan qoʻshiqni inson eshitishi uchun yana raqamli axborotni
analog signalga aylantirish lozim. Chunki inson faqat analog axborotni
(signalni) qabul qila oladi. Birinchi oʻtkazish, ya‘ni analog koʻrinishda
8
raqamli koʻrinishga oʻtkazish jarayoni Analog-Raqamli Oʻtkazish
|