Loyihaviy ta’lim texnologiyasi mazmun mohiyati

3. Loyihaviy ta’lim texnologiyasi mazmun mohiyati.
Zamonaviy ta’lim tizimining asosiy maqsadi muhim kasbiy va ijtimoiy ahamiyatga ega bo`lgan shaxsiy sifatlariga, kasbiy va tayanch layoqatlarga ega jahon standartiga mos, raqobatbardosh, kadrlarni tayyorlashdir. Loyihaviy ta’lim texnologiyasi yuqorida qayd etilgan jihatlarni sakllantirishning asosiy usullaridan biri hisoblanadi.
Loyihaviy ta’lim quyidagi dolzarb ta’lim muammolarini hal etish imkonini beradi va davr talabiga mos keladi:
ta’limni real hayotga yuqori darajada yaqinlashtirilgan vaziyatda amalga oshirishni ta’minlaydi
nazariy ma’lumotlarni amaliy faoliyat bilan bog`lash va talabalarni faol mustaqil bilish jarayoniga jalb etish imkonini beradi
kasbiy va tayanch layoqatlarini shakllantirish va rivojlantirishni ta’minlaydi
Har bir talaba tayanch layoqatlarga ega bo`lishi lozim.Tayanch layoqatlari itimoiy , muloqotli, axborotli layoqatlarga bo`linadi.
Ijtimoiy layoqatlar shaxsiy qarorlar qabul qilish va ular uchun javobgarlikni zimmaga olish, turli ijtimoiy vazifalarni bajarish, shaxsiy tartibga rioya etish qobiliyati, muloqotli layoqatlar jamoada o`zaro samarali harakatni amalga oshirish qobiliyati: o`zaro munosabatga, hamkorlikka kirishib ketish layoqatlaridir. Axborotli layoqatlar:axborotni izlash, ishlov berish, qabul qilish, yuritish, qayta tiklash, saqlash bo`yicha texnik va dasturiy vositalariga egaligi darajasidir.
Dastlab loyiha , loyihaviy ta’lim tushunchalari mohiyatini aniqlashtirib olamiz:
-Loyiha (design - dizayn) – ba’zi murakkab ishlanmalarni yaratish bo`yicha hujjatlar yig`indisi
-Loyiha (proyekt) – tushunchasi kengroq ifodalanib, ma’lum natija (loyihaning beqiyos mahsuli)ga ega maqsadli faoliyatni tashkil etish uchun biror-bir tashkiliy shaklni belgilash uchun foydalaniladi. -Loyihalashtirish - («loyiha» so`zidan) –real natijaga olib keluvchi, qat’iy tartibga solingan harakatlar izchilligini o`z ichiga oluvchi muammoni o`zgartiruvchi faoliyatni anglatadi.
-Ta’lim ma’nosidagi loyihalashtirish o`qituvchi tomonidan talabaning muammoni izlash,uni hal etish bo`yicha faoliyatni rejalashtirish va tashkil etishdan to (intellektual yoki moddiy mahsulotni) ommaviy baholash uchun uni hal etish usulini taqdim etishgacha mustaqil harakat qilishini ta’minlovchi maxsus (laboratoriya sharoitlarida) tashkil etilgan maqsadli o`quv faoliyatidir.
-Loyihaviy ta’lim - ta’lim modeli bo`lib,unda o`qituvchi tomonidan loyihalash ko`rinishiga ega, muammoni izlash, uni tadqiq etish va hal etish, muayyan, beqiyos, shaxsiy va ijtimoiy ahamiyatga ega natija (mahsulot) ga erishish, uni ommaviy taqdim etish va jamoatchilik tomonidan baholanishini tashkil etish va rejalashtirishni anglatuvchi, mustaqil o`quv faoliyati tashkil etiladi.
Loyihalashning umumlashgan algoritmini bajarish qobiliyati:
-g`oyani ilgari surish;
-muammoni ko`rsatish, maqsadni belgilash va uni hal etish vazifalarini ifodalash;
-natijaga erishishning qulay usul va vositalarini asosli tanlash;
-hamkorlikda ishlashni rejalashtirish va loyihadagi majburiyatlarni taqsimlash;
natijalarni rasmiylashtirish; ularning umumiy taqdimotini o`tkazish;
o`z-o`zini baholash va refleksiyani amalga oshirish
O`quv loyihaviy faoliyat tuzilishi va mazmuni: loyiha konstepstiyasini ishlab chiqish ,loyihaviy faoliyatni rejalashtirish, loyihaviy vazifalarni hal etish, mahsulotni rasmiylashtirish, hisobot tuzish, natijalar taqdimotini tayyorlash, loyihaning ommaviy taqdimoti,himoyasi va bahosi, refleksiya, hisobot topshirish.
“O`quv loyihasi” tushunchasi-texnologiyasi muayyan iste’molchiga mo`ljallangan, muammolarni izlash, tadqiqot qilish va echish, natijani noyob (moddiy yoki intellektual) mahsulot ko`rinishida rasmiylashtirishga qaratilgan talablarning mustaqil o`quv faoliyatini tashkil qilish usuli nazariy bilimlar orqali amaliy vazifalarni yechishga qaratilgan o`quv vositalari va qurollari ,rivojlantiruvchi, ta’lim va tarbiya hamda bilimlarni kengaytirish, chuqurlashtirish va malakalarni shakllantirishga qaratilgan didaktik vosita.
O`quv loyihalarni turlashtirish turli omillarga asoslangan holda amalga oshiriladi;
Loyihada etakchi faoliyat bo`yicha ma’lum sohada tadqiqot amaliy– yo`naltirilgan, axborotli
Fan jihatdan mazmunli soha mono-loyiha (bir bilim sohasi doirasida ),
fanlararo loyiha ;
Loyihaning davomiyligiga qarab qisqa muddatli, o`rta muddatli, uzoq muddatli;
Loyiha ishtiroqchilarining soniga qarab yakka tartibda, kichik guruh bo`lib, jamoaviy.
O`quv loyihasi axborot, ma’lumot va tadqiqot maqsadlarida o`tkaziladi.
Axboroti maqsaddagi o`quv loyihasida muammoning holati to`g`risida ma’lumot to`plash, uning tahlili, umumlashtirilishi, yoritilishi va muammoni hal etishning mavjud usullari va vositalari tasnifi, ularning ustunliklari va kamchilikla-rini izohlash (asoslash) amalga oshirilib, o`quv loyihasi natijalari maqola, referat, ma’ruza, keys va boshqa loyihalar mavzusi ko`rinishida bo`ladi.
Tadqiqot maqsadlaridagi o`quv loyihasi Tadqiqotni amalga oshirish, tadqiqot asosida muammoning asoslangan izohi, kelgusida rivojlanish uchun yangi muammolarni asoslash maqsadida amalga oshirilibnatijalar amaliyotga yo`naltirilgan maqsadlar muammoni hal etish usullari va vositalarini ishlab chiqiladi.
“O`quv loyihaviy faoliyat” tushunchasi: bu qo`yilgan vazifaga erishish, ta’lim oluvchilar uchun muhim va aniq foydalanuvchiga mo`ljallangan biror-bir yakuniy maxsulot ko`rinishida rasmiylashtirilgan, muammoni yechish uchun ta’lim oluvchilarning belgilangan izchillikdagi harakatlari majmuasi bo`lib quyidagi bosqichlardan iborat;
Tayyorgarlik bosqichi: loyihaga kirishish, loyiha faoliyatini tashkil etish va reja-lashtirish – auditoriya ishi. Loyihani bajarish bosqichi- auditoriyadan tashqari Yakunlovchi bosqich :loyiha taqdimoti, talabalar mahsuloti va loyiha faoliyatining baholanishi, loyiha faoliyati refleksiyasi – auditoriya ishi.
O`quv loyihaviy faoliyatning prostessual tuzilmasi
|