Sital ishlab chiqarish texnologiyas

|
Sital ishlab chiqarish texnologiyas
|
Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #118777 |
Bog'liq Sital ishlab chiqarish texnologiyas
KIMYOVIY TEXNALOGIYALARI FAKULTETI 204XTF GURUHI TALABASI SADULLAYEVA ZUHRAJON
Sitall ishlab chiqarish. - Sitallning ilk bor turi «Pirokeram» va «Fotokeram» Amerika qoshma shtatlarida 1957 yil Stuki tomonidan «Korning» firmasida olindi.
- Natijada Ruminiyada «Rumin chinnisi», Germaniyada «Vitrokeram», Chexoslavakiyada «Kriston», Rossiyada «Sitall» va «Fotositall» nomi bilan ataladigan turlari paydo boldi.
- Tarkibida maxsus qoshimchalar qoshilgan shishalarni termik yol bilan past temperaturada kristallanish natijasida olinadigan, kichik hajmli kristallar va shisha qoldigining ozaro birikib ketishdan tashkil, yuqori mexanik va boshqa kopgina foydali xususiyatlarga ega bolgan materiallar sitall deb ataladi.
- Sitall shisha moddalarning tarkibi asosan kristall tuzilishga egaligi, boshqa kristall moddalardan esa nafis va bir tarkibli mikrokristall tuzilishga ega ekanligi bilan farqlanadi. Agar sitall kristallarning olchami kichik va korinishi ignasimon bolsa, uning mexanik mustahkamligi juda yuqori boladi.
- Sitall mahsulotlari ishlab chiqarishda kristall fazasi donalarining olchami 1mkkm kam bolishi kerak. Ammo bu olchamdagi kristallarga ega bolgan materialni shisha asosida olish oson emas.
- Bu katalizatorlar ishtirokida hal etiladi.
- Katalizatorlar ikki xil boladi.
- 1. Kalloid qoshimchalar Ag,Au,Cu, va boshqalar.
- 2. Shafoflikini sondiruvchilar F,TiO2,ZrO2,FeS,Cr2O3 va boshqalar.
- Sitallar asosan ikki katta gruppaga bolinadi.
- 1. Reaktiv va tabiiy xomashyolar asosida olinadigan texnik sitallar. ular oz navbatida tarkibiga kora, turlarga ajraladi: litiyli sitall qorgoshinli sitall va hokazo. Yana texnik sitall mahsulotlarning xususiyatiga kora ham turlicha boladi: a) issiqlikni chidamli sitall. b) shaffof sitall va hokazo.
- Sanoat chiqindilari va tog jinslari asosida olinadigan qurilish sitallari. Ular ham 2 ga bolinadi. a) shlakli sitall. b) petrositall.
- Sitallar ishlatilish sohalariga kora esa uch katta gruppaga ajraladi.
- 1. Qurilish sitallari
- 2. Texnik sitallari
- 3. Xojalik maishiy sitallari.
- Sitallarni ularning tarkibiga kirgan kristall faza nomi bilan atash ham kopgina manbalarda uchraydi. Quyida ulardan bazilarining nomi keltirilgan.
- 1. Spodumyan. Tarkibli sitallar. Ular Li2O, Al2O3, SiO2 sistema asosida TiO2 katalizatorlari ishtirokida olib boriladi.
- 2. Kordiyarit tarkibli sitallar. Ular MgO, Al2O3, SiO2 sistemasi TiO2 ishtirokida olinadi.
- 3. Yuqori kremnizyom tarkibli sitallar. Ular tarkibiga 85-92 % gacha SiO2 kirgan shixtalar asosida olinadi. Kristallanish katalizatori rolini tarkibiga 7,5-14,5 % miqdorda kiritilgan Na2O bajaradi.
- 3,6 % atrofida qoshilgan ftor esa kremnizyomni past temperaturada eritib shishaga otishini taminlaydi.
- 4. Qorgoshin tarkibli, melilit tarkibli, diopsid tarkibli va boshqa turlarga bolinadi.
- Bu mashinalarda uzliksiz shisha lentasi qoliplovchi moslamaning tirqishi orqali choziladi. Shishaning bunday usulda olingan shisha sifatliroq, shaffof, chiziqchasiz boladi. Mashinalarda oliplangan shisha eritmasi lentasi maxsus rejimda sovitiladi. Bu vaqtda shishaning ichki kuchlanishi sekinlik bilan yuqola boradi. Lenta sovib mashinadan chiqa borishi bilan tegishli olchamlarda list qilib qirqiladi. Qirqim qalinligi 2-6 mm atrofida bolib, olchami 250x250 dan 1600x2200 mm gacha boladi.
Polirovkalangan vitrina shishasi va kozgu olishda kuchlanishdan holi qilingan shisha sayqallash va yaltiratish stanoklariga yonaltiriladi. Dekorativ buyumlarga esa mexanik ishlovdan tashqarii, kimyoviy va badiiy ishlov ham beriladi. Natijada mahsulot yarqirab, jilva berib turadigan boladi.
- Texnika shishasi ishlab chiqarish texnologiyasi.
- Texnik shisha turlari juda kop. Uning asosiy mahsulotlari quydagilar.
- 1. kvars shishasi.
- 2. optika shishasi
- 3. nur texnikasi
- 4. toblangan list shishasi
- 5. tripleks list shishasi
- 6. pollirovkalangan (egilgan) shisha
- 7. kimyoviy laboratoriya shishasi
- 8. termometrik shisha
- 9. tibbiy shishalar
- 10. elektrod shishalar
- 11. elektr tokini ota otkazuvchan shishalar
- 12. lyuminissent texnikasida qollanadigan shishalar
- 13. lazer texnikasi shishalari
- 14. yol belgilari yasashda ishlatiladigan shishalar-shisha mikrobolaklari
- 15. atom texnikasi shishalari va boshqalar
- Texnika shishasi barcha tarmoqlarda keng qollanadigan universal materialdir. Birgina kvars shishalarining qollanishini olib koraylik, sovitgich, isitgich, vanna, idish, reaktor nasos, tigel, kolba, kovak, filtr, issiqlik texnikasi va metallurgiya termoparasi, gilofi gaz va elektropech quvurlari, gaz gorekasi, nur texnikasida qollanadigan yuqori voltli izolyator, katod va generator lampalarining detali, optik-kimyoviy sanoati tasviriy shishasi va h.zo. Shisha yaqindan boshlab, atom va raketa texnikasi va kvant elektrotexnikasida qollanilmoqda. U atom texnikasida nur sochilishidan saqlanish, nur tarqalishini dozirovka qilish, radioktiv nurdan saqlanish kabi muhim vazifalarni ham bajaradi
|
| |