nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Global jarayonlarning shakllanish tarixi

|
Global jarayonlarning shakllanish tarixi
|
bet | 90/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgGlobal jarayonlarning shakllanish tarixi. Hozirgi globallashuv jarayonlarining ilk nishonalariga XV asr oxirlaridan boshlab duch kelish mumkin, XIX asr boshiga kelib esa u amalda real shakl-shamoyil kasb etdi. Bu pirovardida yagona geografik, ma’lum darajada iqtisodiy va siyosiy jahon maydoni shakllanishiga olib kelgan Buyuk geografik kashfiyotlar yuz bergan davr edi. Ayni shu davrda dunyoni tushunishga nisbatan geotsentrik yondashuvlar geliotsentrik yondashuvlarga o‘rin bo‘shatdi, insoniyat esa, nihoyat, kun va tunning almashishini to‘g‘ri talqin qilishga muvaffaq bo‘ldi. Fan falsafadan ajralib chiqib, bilimlar to‘planishi va texnikaning rivojlanishiga kuchli turtki berdi, fan-texnika taraqqiyoti va sanoat inqilobi yuz berishiga sabab bo‘ldi. So‘nggi zikr etilgan voqealar pirovard natijada insonning tabiatni o‘zgartiruvchi imkoniyatlari va uning atrof muhit bilan munosabatini butunlay o‘zgartirdi.
Yer kurrasi shar (globus) ko‘rinishida ekanligini nazariy va amaliy jihatdan isbotlab insoniyat o‘z tarixida birinchi bo‘lib savdo-sotiq sohasida dunyo darajasiga chiqdilar va dunyo miqyosida xalqaro munosabatlarga asos soldilar. Ayni shu davrda ilk transmilliy savdo kompaniyalari vujudga keldi. Tez orada ularning faoliyati sof savdo chegarasidan tashqariga chiqdi va ular qullarni qo‘lga kiritish va ularni ekspluatatsiya qilish, bosib olingan hududlarda plantatsiyalar va manzilgohlar barpo etish jarayonida ishtirok eta boshladi, nihoyat, o‘z davlatlari amalga oshirayotgan mustamlakachilik siyosatining asosiy ijrochisiga aylandi.
Bularning barchasi jiddiy migratsiya jarayonlari yuz berishiga ham sabab bo‘ldi; xususan, mustamlakachilar qora tanli qullarni Afrikadan Amerikaga ommaviy tarzda tashib keltira boshladilar va shu tariqa uning demografik tarkibini butunlay o‘zgartirdilar. Shuning o‘ziyoq globallashuv turli xalqlarning iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayoti bilan avvalboshdan uzviy bog‘liq bo‘lgan, degan xulosaga kelish imkonini beradi.
XVII asr boshlariga kelib yevropalik savdogarlar ulkan hududlarni o‘zlashtirdilar va deyarli butun dunyo bo‘ylab joylashdilar. Shu tariqa ular insoniyat tarixida birinchi bo‘lib yagona global iqtisodiy va siyosiy tizimning zaruriy asoslarini yaratdilar va mazkur tizim shakllanishi uchun zamin hozirladilar.
Shunday qilib, XV-XVI asrlarda yuz bergan Buyuk geografik kashfiyotlar jahon tarixining rivojlanish jarayonida tub burilish yasadi va «Yevropa siyosati keskin, misli ko‘rilmagan darajada kengayishiga olib keldi. Dunyo chegaralari muayyan darajada kengaydi. Endilikda Yevropa mamlakatlari o‘rtasidagi turli ziddiyatlarga mustamlakalar uchun kurashda raqobat ham qo‘shildi»1. Shu tariqa yangi xalqaro iqtisodiy va siyosiy munosabatlarga, turli madaniyatlarning o‘zaro ta’siriga va G‘arbiy Yevropa dengiz davlatlarining o‘zlari kashf etgan yer kurrasining turli hududlaridagi ekspansiyasiga asos solindi.
|
| |
Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 82/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNazorat savollari
"Toshbaqalar" saralash algoritmlarini sanab bering?
Murakkabligi o‘rtacha va eng yomon hol uchun O(n2) va eng yaxshi uchun O(n) bo‘lgan saralash algoritmini ayting?
Shell caralash algoritmini tasniflab bering?
multiset konteynyerdan qaysi saralash algoritmida foydalanish mumkin?
Qo‘shish orqali saralashga o‘xshash kabi saralaydigan algoritmlarni sanab bering?
Tanlash orqali saralash g‘oyasini rivojlantirilgan varianti bu qaysi algoritm?
Massivni ikkiga bo‘lasiz, qismlarni rekursiv ravishda tartiblaysiz va keyin birlashtirish protsedurasini bajarasiz. Bu qaysi saralash algoritmi?
Bitli saralash algoritmlarning qanday variantlari bor?
Biton ketma-ketlik nimani anglatadi va qaysi saralash algoritmda ishlatiladi.
Saralash algoritmlarini nima uchun taqqoslanadi?
Tasodifiy sonlar bilan to‘ldirilgan massivni saralash tasodifiy sonlar chegarasiga bog‘liqmi?
Tasodifiy sonlarning eng kattasi 10000 bo‘lganda o‘zini eng yomon tutudigan saralash algoritmini ayting?
Massiv elementlari soni 100000 bo‘lganda o‘zini yomon tutudigan saralash algoritmlarini ayting?
Katta sonlar bilan ishlash bilan ishlash nima uchun kerak?
Nima uchun sonlarga diapozon tushunchasi kiritilgan?
Sonlar ustida arifmeik amallarni bajargada xato natija nima uchun chiqishini tushuntirib bering?
int64 tipining diapozonini ayting?
Katta sonlar chegarasini tekshirish mumkinmi?
20 xona aniqlikda ishlovchi tipni qanday tip?
Katta sonlar bilan ishlaganda xatoliklar qachon chiqib keladi yoki necha xonadan keyin. Nima uchun va misol keltiring?
Katta sonlarni mos tiplardan foydalanmasdan ham arifmetik amallarni bajarish mumkinmi, qanday va nima uchun?
Katta sonlarni massivga olib, qo‘shish amalini bajarish g‘oyasini ayting?
Katta sonlarni massivga olib, ayirish amalini bajarishdagi dastlabki asosiy g‘oya nimadan iborat?
Katta sonlarni massiv ostilarga oli bajarish mumkinmi?
Katta sonlar uchun turli operatorlarni aniqlash mumkinmi va qanday?
OpenSSL qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Libgcrypt kutubxonasi qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
GMP qanday kutubxona va nima uchun ishlatiladi?
Boost.Multiprecision kutubxonasi nimasi bilan ustun?
C++ standartlashtirish bo‘yicha Milliy ishchi guruhdan rus ishlab chiquvchilari standart kutubxonaga mustaqil ravishda qanday tiplarini kiritish taklifi bilan chiqqan?
using int_mb = wide_int<1024*1024>; dastur fragmentini tushuntirib bering?
BigInt kutubxonasi haqida nimani bilasiz va undagi stoi funksiyasining vazifasini tushuntirib bering.
|
| |
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
HSB ranglar tizimi.
Tasvirga geometrik shakllar joylash.
Fotosuratingizni kubning uch tomoniga joylang.
Lab ranglar tizimi.
Tasvirga matn joylash.
Yangi tasvir yaratib, unga besh xil geomertik shakl joylang.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
Intemetda axborotlami joylashtirish va ulami kompyuter ekranidagi ko‘rinishi qulay bo‘lishi uchun web-sahifalardan foydalaniladi. Web-sahifa (inglizcha - Web page) - bu HTML fayl kengaytmasiga ega bo‘lgan gipermatnli fayldir.
Har xil web-sahifalarga tarqatilgan va o‘zaro bog‘langan hujjat gipermatn deyiladi. Unga matn, rasm, ovoz, video va animatsiya kabi ma’lumotlar joylashtirish mumkin.
Web-sahifada ma’lumotlar sahifa ko‘rinishida beriladi. Bu sahifalar, odatda, HTML hujjat, ya’ni HTML tilida yozilgan hujjat deb qaraladi. Bu holda yozilgan hujjatlami ko‘rish uchun maxsus dasturlar ishlatiladi. Bunday dasturlar Brauzer (ko‘ruvchi)lar deb ataladi. Windows muhitida standart ish- latiladigan Brauzer bu Internet Explorer hisoblanadi.
Web-sayt (inglizcha - Website, web - o‘rgimchak to‘ri, site - joyi) - bu bir nechta web-sahifalarni kompyuter tarmog‘ida bitta manzilda birlashtirilgan fayllar to‘plamidir (Domen ga yoki IP ga ega bo‘ladi).
|
Visual Studio.net 2010 - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 89/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaVisual Studio.net 2010. Aprel oyida 2010, Visual Studio versiyasi edi. Sankt-Peterburgda Visual Studio 2010 ishga tushirilishi marosimida bir qator qiziqarli taqdimotlar va namoyishlar bo‘lib o‘tgan, jumladan, Visual Studio kompaniyasining etakchi ishlab chiquvchisi, Microsoft menejeri Brayan Garri tomonidan hisobot taqdim etildi. Tizimini yoqishni taklif qilib Aspect.net studiyaning kelajakdagi versiyalarini etkazib berishda, chunki AOP tizimimiz taniqli va uning imkoniyatlari, uslubi va Aopni keng tarqatish uchun Visual Studio bilan integrallashgan darajasiga mos keladi muqobil kundalik texnologiyalardan biri sifatida (ubiquitous technologies), Visual Studio-da qo‘llab-quvvatlanadigan texnologiyalarning eng keng to‘plamiga kiritilgan. Shu kungacha, ayniqsa, zamonaviy versiyadan beri amal qiladi Aspect.net Visual Studio so‘nggi versiyasi bilan mos 2013. Tizimi tahrirlash Aspect.net "Visual Studio 2013 da aspektli dasturlashdan (AOP) foydalanish" da ko‘rib chiqiladi.
Visual Studio (ichki versiya raqami-10, kod nomi-Dev10) dagi eng muhim yangilik qo‘llab - quvvatlanadigan tillarning "jentelmenlar to‘plami" da boshqa tilning paydo bo‘lishi - f# funksional tili. Til muallifi Microsoft Research, Kembrij, buyuk Britaniyadan don Syme hisoblanadi. .net Framework va Visual Studioda F# tili sof funksional dasturlash imkoniyatlarini obʻyektga yo‘naltirilgan dasturlash, parallel dasturlash va boshqa barcha xususiyatlar bilan integratsiya vositalari bilan birlashtiradi. Bu, ayniqsa, yosh dasturchilar orasida ko‘plab tarafdorlarni topgan juda istiqbolli tildir.
Dastlab, Visual Studio 2010 Phoenix mahsulotini va unga asoslangan optimallashtiruvchi kompilyatorni Visual C++ tilidan o‘z ichiga olishi rejalashtirilgan bo‘lib, hosil qilingan ikkilik kodni bajarishda Visual C++kompilyatorining mavjud, avvalgi versiyasidan o‘zib ketishi kerak edi. Biroq, afsuski, bu rejalar amalga oshirilmadi - Feniks jamoasi Visual Studio loyihasi boshqaruvi tomonidan belgilangan muddatlarga javob bermadi.
Visual Studio 2010 Ultimate - - "maksimal" versiyada UML diagrammalar yordamida loyiha tuzilishini aks ettirish uchun vositalari, shuningdek, qulay skipped test guruhlar, loyiha manba kodi o‘zgartirish taʻsirini baholash uchun Test taʻsir tahlil komponent bor, chunki keraksiz o‘tish test oldini olish imkonini beradi. Bundan tashqari, debug tarixi va uning to‘liq holatini eslash imkonini beradi. Intellitrace bir debugger bor, shu jumladan multithreading tarixi.
Visual Studio 2010 bulut hisoblashni qo‘llab-quvvatlaydi. Buning uchun Microsoft Azure loyihalarining yangi turlari qo‘shildi. Ularni ishlatish uchun Visual Studio 2010-Microsoft Azure SDK uchun maxsus vosita o‘rnatish kerak.
|
| |
Mavzuga doir savollar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 141/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMavzuga doir savollar:
1. Teleko'rsatuvlarni amalga oshirish prinsipi radio eshittirishlar sxemasiga o'xshaydimi?
2. Ularning farqi nimada?
3. Tasvirlar qanday qilib elektr signallariga aylantiriladi?
4. Ikonoskopdan olingan elektr tebranishlari qayerga uzatiladi?
5. Qabul qilingan signallarni qanday qurilma ko'rinuvchi tasvirga aylantirib beradi?
6. Teleko'rsatuvlar qanday to'lqinlar diapazonida amalga oshiriladi?
7. Ostankino teleminorasining balandligi qancha va qancha masofaga teleko'rsatuvlarning ishonchli qabulini ta'minlay oladi?
8. Toshkent teleminorasichi?
9. Toshkent teleminorasining balandligi qancha va qachon ishga tushirilgan?
10. Teleko'rsatuvlar uzoq masofalarga qanday uzatiladi?
OPTIKA ELEMENTLARI
MAVZU : Yorug`likning elektromagnit tabiati xaqida tushuncha
REJA:
1.Optikaning dastlabki qonunlari.
2.Yorugiikning to'lqin tabiati.
3.Yorugiikning elektromagnit tabiati.
4.Yorug'likning tezligi.
5.Optik asboblar.
TAYANCH IBORALAR:Optika. gecometrik optika, elektromagnit to'lqin,yorug'likning tezligi, to'lqin uzunligi, yorugiikning korpuskuylar tabiati.
Optika — fizikaningyorug'likning nurlanish, yutilish va tarqalish qonunlarini o'rganadigan bo'limidir. Yorug'lik elektromagnit to'lqinlardan iborat bo'lganligi sababli, optika elektromagnit may-don nazariyasining, ya'ni elektrodinamikaning bir qismi sifatida qaraladi. Yorug'lik, radioto'lqinlar va rentgen nurlari orasidagi, to'lqin uzunligi 4,0 10-7—7,6 10-7 m bo'lgan elektromagnit to'lqinlardan iborat. Odatda, optika geometrik, fizik va fiziologik optikalarga bo'lib o'rganiladi.
|
| |
Geometrik optikada - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 142/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniGeometrik optikada yorugiikning tabiati haqida so'z yuritil-maydi, Lining to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalish, qaytish va sinish qonunlari o'rganiladi.
Oddiy ko'zoynakdan tortib, ulkan astronomik qurilmalardagi murakkab obyektivlargacha bo'lgan barcha optik asboblarni yasashdagi hisob-kitob geometrik optika qonunlari asosida amalga oshiriladi.
Fizik optikada yorug'likning tabiati va yorug'lik hodisalariga aloqador muammolar o'rganiladi.
Fiziologik optika esa yorug'likning rivojlanuvchi organizmga ta'sirini o'rganadi.
Optikaning dastlabki qonunlari. Yorugiikning ta'siri haqidagi taiimot juda qadim zamonlarda vujudga kelgan. Optika so'zining lug'aviy ma'nosi — «ko'rish idroklari haqidagi fan»ni anglatib, optos — ko'zga ko'rinadigan so'zidan olingan. Yorugiikning to'g'ri chiziq bo'ylab tarqallish qonuni eramiz dan besh ming yil oldin ham maium boiib, undan chiqadigan xulosalardan Qadimgi Misrdagi qurilish ishlarida foydalanilgan. Pifagor, jismlarning ko'rinishiga sabab — ularning o'zlaridan zarra-chalar chiqarishidir deb, hozirgi nazariyalarga juda yaqin bo'lgan fikrlarni ham aytgan. Geometrik optikaning ikkita asosiy qonunidan biri - yorug'likning tushish va qaytish burchaklarining tengligi haqidagi qonun Platon maktabi vakillari tomonidan ta'riflangan. Yorugiikning sinish qonuni esa bir necha asrlardan keyin kashf qilingan.
O'n uchinchi asrda ko'zoynak, 1590- yilda niderlandiyalik olim Z. Yansen tomonidan mikroskop, 1609-yilda esa italiyalik fizik G. Galiley tomonidan teleskop yasalgan.
Optika rivojlanishining keyingi bosqichlari. Optikaning keyingi rivojlanishi yorug'lik difraksiyasi va interferensiyasi hodisalari bilan bog'liq. Bu hodisalarni geometrik optika doirasida tushuntirishning iloji boimagani sababli, ingliz fizigi R. Guk va gollandiyalik olim X. Gyuygens yorugiikning to'lqin tabiati haqidagi nazariyani olg'a surishgan. M. Faradey o'z tajribalari natijalariga ko'ra bu tolqinlar elektromagnit toiqinlarga aloqador, degan fikrga kelgan. J. Maksvell nazariy asosda, G. Gers esa tajribada elektromagnit to`lqinlarning bo'shliqda yorug'lik tezligiga teng bo'lgan tezlik bilan tarqalishini isbotlaganlar. Natijada, yorug`lik elektromagnit to'lqinlardan iborat, degan xulosaga kelishdan boshqa iloj qolmagan.
|
| |
Yorugiikning korpuskular tabiati - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 143/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniYorugiikning korpuskular tabiati. Yorugiikning tabiati haqidagi fikrlar doimo olimlarning diqqat markazida bo'lgan. Kundalik hayotimiz uchun shu qadar muhim ahamiyatga ega yorugiikning nimaligini bilish barcha uchun qiziqarli hisoblangan. Xo'sh, yorug'lik o'zi nima? Bu savolga birinchi boiib aniq javob bergan kishi I„Nyuton hisoblanadi. U, yorug'lik — nurlanayotgan jism chiqaradigan vafazoda tog'ri chiziq boyiab tarqaladigan korpusku-lalar (zarrachalar) oqimidan iborat, degan g'oyani ilgari surgan. Bu g'oya asosida yorugiikning to'g'ri chiziq bo'yicha tarqalish, sinish va qaytish qonunlari tushuntirib berilgan.
Ammo yorug'lik interferensiyasi va difraksiyasini korpuskular nazariya asosida tushuntirishning mutlaqo iloji bo`lmagan. Va aynan shuning uchun ham yorugiikning to'lqin nazariyasi haqidagi fikrlar paydo bo'lgan.
Yorugiikning toiqin tabiati. Bu tasavvurga binoan, yorug'lik suvning yoki boshqa suyuqliklarning sirtida kuzatiladigan toiqinlarga o'xshash to'lqinlardan iborat. Ammo u yorugiikning to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalishi to'g'risidagi qonunni tushuntira olmagan.
Shuning uchun ham uzoq vaqtlargacha yorug'likning korpusku-lar nazariyasi yorug'likning toiqin nazariyasiga nisbatan ustun bo'lib kelgan.
1818- yilga kelib fransuz fizigi O. Frenel yorug'Iikni to'lqinlar oqimi sifatida tasavvur qilib, uning to'g'ri chiziq bo'ylab tarqalishini tushuntirib beradi. Shundan so'ng yorug'likning to'lqin nazariyasi o'z hukmronligini o'rnatdi. Xo'sh, yorug'lik o'zi nima? Biz bu savolga hali to'la javob bermadik va keyingi mavzularda yana unga qaytamiz.
Endi yorug'lik to'lqinlarining tabiatiga batafsilroq to'xtalamiz.
Yorug'likning elektromagnit tabiati. Bizga ma'lumki, Maksvell g'oyasiga muvofiq yorug'lik muhitda
tezlik bilan tarqaladigan elektromagnit to'lqinlardan iboratdir. Bu yerda c — yorug'likning bo'shliqdagi tezligi, e — muhitning dielek-trik singdiruvchanligi, p - muhitning magnit kirituvchanligi.
Yorug'likda E va B vektorlar o'zaro perpendikular va ular yorug'likning tarqalish yo'nalishiga ham perpendikular yo'nal-gan (I qism, 192- rasm). Ular bir paytda o'zlarining maksimal va minimal qiymatlariga erishadi va garmonik qonunlarga muvofiq o'zgaradi. Yorug'likning to'lqin uzunligi deb, u bir davrda o 'tadigan masofaga aytiladi, ya'ni
Yorug'likning to'lqin uzunligi chastotasi bilan quyidagicha bog'langan: λ=cT (1.2)
Shunday qilib, elektromagnit to'lqinlar shkalasiga muvofiq, yorug'lik to`lqin uzunligi 0,4 μm dan 0,76 μmgacha bo'lgan elektromagnit to'lqinlardan iborat
|
| |
Rivojlantiruvchi - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 128/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
maxsus amaliy dasturlar yordamida ma’lumotlar ombori va so‘rovlar hosil qila oladi va hisobotlar tayyorlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima - bet 162

Mukammal dizyunktiv normal shakl uchun elementar funktsiyalar sifatida qaysi shakldan foydalaniladi?
|
haмma javob to'g'ri
|
Ixtiyoriy mantiqiy amallarni amalga oshirиsh uchun nechta element yetarli bo'ladi?
|
Ikkitagina
|
Nima deb ikkita turg'un holatning birida turgan hamda teskari aloqa vositasiga ega bo'lgan kompyuтer elementiga aytiladi?
|
Trigger
|
Chiqaradigan signallarning ko'rinishiga qarab triggerlar necha turga bo'linadi?
|
2 tur
|
...... - deb bir necha sondagi trigerlar va mantiqiy elementlar birlashmasidan tashkil topgan qurilmaga aytiladi?
|
Regisтrlar
|
Registrlar vazifa5iga ko'ra necha turga bo'linadi?
|
5 tur
|
Axborotni o'zida saqlovchi registrlar qanday tartibli bo'ladi?
|
staтik
|
Registrlar axborot,yozish usuliga ko'ra necha turga bo'linadi?
|
2 tur
|
O'z kirishiga kelib kirayotgan ma'lum bir shakldagi signal yoki impulslarni sanash uchun mo'ljallangan qurilma qayсi?
|
sanagich
|
...... -mantiqiy elementlar va triggerlar asosida qurilib,ma'lum bir xonali sonlarni qo'shish uchun mo'lжallangan
|
Jamg'aruvchi jamlagichlar
|
Kompyuterga kirayotgan axborotni kodlovchi qurilma nima deb ataladi?
|
Shifraтor
|
Kodlash amalining teskarisiga o'tkazuvchi qurilma qanдay?
|
Deshifrator
|
Mantiqiy funksiyani amalga oshiruvchi mantiqiy elementlardan tashкil topgan sxema nima deyiladi?
|
kombinatsion
|
Kombinatsion sistemaning qaysi jarayoni soddalashtirishga imkon beradi?
|
Analиz
|
Kombinatsion sistemaning qaysi tushunchasi kirish yo'lidan chiqish yo'ligacha bo'lgan mantiqiy elementlar soni bilan aniqlanadi?
|
Chuqurligi, Satxлar soni
|
Kuchlanishning bor yoki yo'qligi yordamida kodlangan axborotlarni qayta ishlovchi qurilma qaysи?
|
Inventor
|
.......- dasturlanuvchi eleкtron qurilma bo'lib, u ma'lumotlarni qayta ishlaydi?
|
Kompyuter
|
Kompyuterlarning necha turi mavjud?
|
2 tur
|
Kompyuterlar asosini elekron va elektromexanik elementlardan tasхkil topgan qaysi qurilma tashkil etadi?
|
HardWare
|
....... - bu kompyuter bajarishi zarur bo'lgan amallarning ifodasi hisobбlanadi.
|
|
Klaviaturalarni qaysi portlarga ulash mumkin:1)USB; 2)OS/2; 3)SATA

Klaviaturalarni qaysi portlarga ulash mumkin:1)USB; 2)OS/2; 3)SATA.
|
1 va 2
|
Kod strukturasi dep nimaga aytiladi?
|
Kodda simvollarning joylashish tartibi
|
Kodlash dep nimaga aytiladi?
|
obyektlarni kodli belgilash jarayoni
|
Kompakt disk (CD) yurituvchilarda qaysi rangdagi lazer nuridan foydalaniladi?
|
qizil
|
Kompakt disklar qachon sotuvga chiqarilgan?
|
1983
|
Kompakt disklarning qaysi biriga fakdt bir marta qayta yozish imkoni mavjud?
|
CD R
|
Kompakt disklarning qaysilariga qayta-qayta yozish mumkin?
|
CD ROM
|
Kompyuter ishlash tezligi ....... bog’liq:
|
protsessor chastota-siga va tezkor xotiraga
|
Kompyuter ishlash tezligi nimaga bog‟liq:
|
protsessor chastotasiga
|
Kompyuter konfiguratsiyasi nimani bildiradi?
|
uning tarkibiga kiruvchi qurilmalar va ularning asosiy parametrlari
|
Kompyuter protsessori qanday vazifani bajaradi:
|
Asosiy mantiqiy va arifmetik amallarni bajaradi
|
Kompyuter qurilmalari ishini boshqaruvchi dasturlar:- bu
|
drayverlar.
|
|
J a d id la r v a - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

Yodda tuting!
Jadidlar islom ga putur yetkazadigan an ’ana va odatlarga
qarshi chiqdilar, jam iyat rivojiga xalal bergan barcha salbiy
ko‘rinishlarga norozilik bildirdilar.
Jadidlar oMkani ijtim oiy-iqtisodiy rivojlantirish bo-
rasida ham o ‘ziga xos qarashlarga ega edi. Taraqqiy
parvarlar o ‘z faoliyatlari davom ida oMka xalqlarining
ijtim oiy hayoti, turm ush tarzi, kasb-kori, shart-sha-
roitlaridan xabardor boMganlar. Xalqning ahvoli yil-
dan yilga ogMrlashib borayotganligini angladilar.
U lam ing fikricha, m am lakatning iqtisodiy mustaqilligini ta ’m inlam ay
turib, siyosiy va huquqiy erkinlikka erishish m um kin emas edi. Buning
uchun birinchi navbatda yem i, yerosti va yerusti boyliklarini, suvni Tur
kiston xalqlarining um um iy boyligi deb e ’lon qilish, barcha sohalami rivoj
lantirishga qodir m ahalliy kadrlam i tayyorlash, zavod va fabrikalar qurib,
m ahsulotlam i oMkaning o ‘zida ishlab chiqarishni zam r deb bildilar.
Jadidlar k o ‘plab yoshlam i rivojlangan xorijiy davlatlarga, jum ladan,
Germ aniyaga o ‘qishga yuborish, u yerda ular tahsil olib kelib, yurt va m illat
uchun xizm at qilishi g ‘oyalarini ilgari surdi. U lam ing sa’y-harakatlari bilan
m ahalliy aholi tom onidan yoshlam ing xorijda o ‘qib kelishiga ketadigan xa-
rajatlari uchun mablag Mar yigMldi. OMkada va xorijda savdo-sotiq, sanoat
va qishloq xo jaligi rivojining qiyosiy tahliliga bagMshlangan k o ‘plab ma-
qolalar eMon qilindi.
Turkiston taraqqiyparvarla-
ridan biri, Toshkentning «Qor-
y o g ‘di» m ahallasidan boMgan
Asadullaxo ja o'gMi Ubaydul-
laxo j a Rossiyada huquqshunos-
lik sohasi b o 4yicha taMim olib,
birinchi oliy maMumotli o ‘zbek
advokati boMdi. U buyuk rus
yozuvchisi Lev Tolstoy bilan
yozishm alar olib borgan.
Mavzu: O‘rta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash

|
Mavzu: O‘rta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash
|
bet | 102/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariMavzu: O‘rta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash
haqidagi tasavvurlarini shakllantirish.
Reja
1. O‘rta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni haqida tushuncha.
2. O‘rta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash .
Kichik guruhdagi singari o'rta gumhda ham vaqtni bilish asosan bolalarning kundalik hayotida o'stirib boriladi. Muhimi, bu o‘rgatishning puxta hissiyot asosida amalga oshirilishidir.
Pcdagog sutka qismlarining nomini bolalar va ularga yaqin katta yoshli kishilarning ertalab, kunduzi, kcchqurun, kechasi nima qilishlari bilan bog'lab, bolalarning sulka qismlari haqidagi tasavvurlarini aniqlaydi.
Bolalarning sutka haqidagi tasawurini aniqlash maqsadida ular bilan suhbat olib boriladi. Suhbat taxminan mana bunday o'tkazilishi mumkin: avval tarbiyachi bolalardan ular bolalar bog'chasiga kelishdan oldin nima ish qilganliklarini, bolalar bog'chasida ertalab, kunduzi nima qilganliklarini gapirib berishlarini so'raydi. U bolalarning sutkaning har bir qismida nima qilayotganliklarini aniqlaydi va umumlashtiradi. Suhbat oxirida ertalab, kunduzi, kechqurun va tun — bular sutkaning qismlari ekanligini aytadi.
«Bugun», «ertaga», «kecha» kabi vaqt tushunchalari nisbiy xarakterga ega. Bolalar ulami o'zlashtirishlari qiyin.
Shuning uchun imkoni boricha bugun, ertaga, kecha so'zlari- dan ko‘proq foydalanish va bolalami bu so'zlarni ishlatishga undab turish zarur. Tarbiyachi muntazam ravishda ularga: «Biz qachon rasm chizdik? Biz bugun (kecha) nimani ko'rdik? Ertaga qayerga boramiz?» savollari bilan murojaat qilib turishi lozim.
Tez, sekin so‘zlarining ma’nosi aniq misollar bilan ochib beriladi. Tarbiyachi bolalar diqqatini o'yin davomida ular bajar- magan harakatlarning tezlik darajasiga jalb etadi («Poyezd sekin yurayapti, keyin borgan sari tezroq va tezroq yura boshladi»).
Mavzu: Bolalarning matematik tasavvurlarini rivojlantirishda
axborot texnologiyalaridan foydalanish.
1. Maktabgacha ta’lim muassasalarda zamonaviy kompyuterli ta’limiy o‘yinlar texnologiyasi.
2.Maktabgacha ta’lim muassasalarda kompyuterli ta’limiy va rivojlantiruvchi o‘yinlar o‘tkazish uslubiyoti.
|
| |
Yangi usul maktabi o‘quvchilari

Yodda tuting!
T araqqiyparvarlar barcha sohalarni rivojlantirishga qodir ma
halliy kadrlarni tayyorlash, zavod va fabrikalar qurib, mahsu-
lotlarni o ‘lkaning o ‘zida ishlab chiqarishni zaru r deb bildilar.
!
O'zingizni sinang!
Islom tarixiga oid asarlar — ... Jadidlarning islom ga oid g ‘oyalari
Birinchi o ‘zb ek advokati — ... A bd u rau f A bdurahim o ‘g ‘li — ...
T urkiston taraqqiyparvarlari X X asrning boshlarida-
gi dunyoda ro ‘y bergan siyosiy jarayonlarni diqqat
bilan kuzatib bordilar. B u davrda xorijdagi siyosiy
partiyalarning dasturlarini tahlil qildilar. Shu vazi-
yatda taraqqiyparvarlar o ‘zbek xalqining tinchliksevarligi, bosiqligidan ke
lib chiqib, barcha m uam m olam i tinch y o ‘1 bilan hal etishga intildilar, chun-
ki ular qonli to ‘qnashuv v a urushlarga qarshi edilar.
1917-yildagi R ossiya fevral voqealari arafasida Turkiston jadidchiligi
kuchli siyosiy harakatga aylandi. B irinchi ja h o n urushidan keyin jad id lar
parlam entar m onarxiya uchun kurashgan boTsalar, fevral voqealaridan ke
yin ancha keng qam rovli, bir qator siyosiy talablarni ilgari surdilar. Jum la
dan, m ahalliy aholi huquqlarini kengaytirish, oMkani boshqarish yuzasidan
islohotlar oMkazish, D avlat D um asidan oMka aholisi sonidan kelib chiqib
o ‘rin ajratish, m illiy m atbuot erkinligini ta ’in ini ash kabilar. A yni vaqtda,
m illiy-siyosiy partiyalar va tashkilotlar, m asalan, «S ho‘roi Islom iya», «It-
tifoq» kabi bir qator tashkilotlar tuzildi. Bu paytda jad id lar tub yerli aholi
ijtim oiy tarkibining barcha qatlam vakillarini o ‘z ortidan ergashtira oldi-
lar. T urkistonda jad id lar faoliyati m ahalliy aholini m a ’rifatli qilishga, ular
da m illiy o ‘zlikni anglashning kuchayishiga, ozodlik uchun kurashlarning
koMarilishiga o ‘z ta ’sirini k o ‘rsatdi. Jadidchilik harakati oMkada padsho
hukum atining m ustam lakachilik siyosatiga qarshi turuvchi asosiy m a’naviy
kuch sifatida nam oyon boMdi.
1917-yil m art oyi boshlarida jad id lar tom onidan T oshkentda barcha erk-
parvar tashkilotlarning um um iy dasturiga ega boMgan yagona tashkilot —
«M usulm on m arkaziy s h o ‘rosi»
tuzildi. U ning ta ’sis syezdida 350 delegat
qatnashgan. U lar orasida ozarbayjonlar, tatarlar, turkm anlar, boshqirdlar kabi
boshqa m usulm on xalqlarining vakillari ham boMgan. Syezdda barcha dele-
gatlar boMajak davlat Turkiston deb atalishi, uning tarkibiga B uxoro, X iva
J a d id ch ilik n in g

|
J a d id ch ilik n in gBog'liq d9ab3e9e-cd07-426e-baf5-8296230174ae98
J a d id ch ilik n in g
siy o siy h a ra k a tg a
a ylan ish i
va Turkiston general-gubem atorligi kirishi kerak degan fikrni m a’qulladilat.
B iroq Turkistonda 1917-yildagi oktabr voqealari va bolsheviklarning hoki-
m iyatni egallashi jadidlarning o ‘z m aqsadlarini oxirigacha am alga oshirish-
lariga im kon bermadi. Shunga qaramay, ular m arkazi Q o‘qonda boTgan,
Turkiston muxtoriyati
deb atalgan m ustaqil m uxtor respublika e ’lon qildilar.
72 kun yashagan bu m uxtor respublika so vet hokim iyati tom onidan tor-m or
etildi. N atijada jadidlar ta ’qibga uchradi va oxir-oqibat, 1937—1938-yillarda
qatag‘on qurboni boTdilar.
^
O'zingizni sinang!
«M usulm on m arkaziy sho‘rosi» — ...
Turkiston m uxtoriyati — ...
T m ^ A tam alat^ zoh ^ ^ ^ ^ ^
Delegat
(lotincha — yiiborgan)
—
b iro r tashkilot, ja m o a tom on idan va-
k o latli qilib saylab y o k i tayin lab y u b o rilg an vakil.
Federatsiya
(lotincha — ittifoq b o ‘lib nmstahkamlash)
—
dav latlam in g
o ‘z siyosiy m u staq illig in i m uayyan d o irada cheklash y o ‘li b ilan y agona
ittifoq qa birlashuvi.
A vtonom iya
(ynnoncha — qomin)
—
b iro r-b ir hududning q o n u n b ila n
ch egaralan gan davlat h o k im iy atin i m u staqil am alga oshirish huquqi.
Yakunlarni chiqaramiz!
► R ossiy ad ag i siyosiy jara y o n la r t a ’sirida jadidlar harak atinin g faollashuvi.
► M arkazi Q o ‘q on d a b o ‘lg an T u rkisto n M uxtoriyati e ’lo n qilindi.
Savol va topshiriqlar
1. Jadid lar islom dini b o rasid a qanday fik rda edilar?
2 . Jadidlarning dastlabki siyosiy tashk ilo ti qanday atalgan v a unin g ishtirok-
chilari oldiga qaysi v azifalar
q o ‘y i l g a n
edi?
3 . Jadid lar g ‘oyalarin i o ‘zid a aks ettirgan qanday g a z eta v a ju m a lla m i bilib
oldingiz?
4. T araq qiy p arvarlam in g y o sh la r t a ’lim o lish iga q o ‘shgan u lk an h issasi ni-
m alard an iborat?
5. Jadid lar h arak ati T u rk isto n aholisi ongiga qanday t a ’sir k o ‘rsatdi?
|
| |
Laboratoriya ishi №Ishning maqsadi

|
Laboratoriya ishi №Ishning maqsadi
|
bet | 112/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniLaboratoriya ishi №Ishning maqsadi: Ampermetr va voltmeterning tuzilishi hamda ishlashi bilan tanishish.Asbob va jihozlar: Ampermetr, voltmetr.
NAZARIY MUQADDIMA
M agnit maydonining tokli konturiga ma`lum yo`nalish olib joylashishiga ko`rsatadigan ta`siridan magnitoelektr sistemali elektr o`lchovi asboblari bo`lmish ampermetr va voltmetrda foydalaniladi. Bunday sistemali o`lchov asbobi quyidagicha tuzilgan: o`ziga strelka 4 biriktirilgan va to`g`ri to`rtburchak shaklida ishlangan yengil alyuminiy ramka 2 ga g`altak o`ralgan. Ramka ikkita 00` yarim o`qqa maxkamlangan. Ramkani muvozanat vaziyatda ikkita yukka spiral prujina 3 ushlab turadi. Prujinalar tomonidagi g`altakka ta`sir qiladigan elastiklik kuchlarining g`altakni muvozanat vaziyatga qaytariladigan momenti strelkaning muvozanat vaziyatidan og`ish burchagiga proportsionaldir. G`altak doimiy magnit M ning qutiblari orasiga qo`yiladi; magnitning qutblarga maxsus shakl berilgan. G`altakning ichida yumshoq temirdan ishlangan silindir 1 turadi. Bu holda magnit induksiyaning g`altak o`ramlari joylashgan sohadagi chiziqlari g`altak radiusi bo`ylab yo`naladi. Natijada g`altak har qanday vaziyatda turganda unga magnit maydon tomonidan ta`sir qiladigan kuchlar eng katta bo`lib, tok kuchi o`zgarmaganda bu kuchlar doimiy kuchlarga ega bo`ladi. va — kuchlar g`altakka magnit maydon tomonidan ta`sir qiladigan kuchlar bo`lib, g`altak aylanadigan moment o`sha kuchlar hosil qiladi. Prujina tomonidan ta`sir qiladigan elastiklik kuchlari ramkaga magnit maydon tomonidan ta`sir qiladigan kuchlar bilan muvozanatlashmaguncha tokli ramka burilaveradi. G`altakdan o`tayotkan tok kuchini ikki marta orttirsak, strelka ikki marta burchakka burilganini ko`ramiz va hokazo. Bunday bo`lishining sababi shundaki, g`altakka magnit maydon tomonidan ta`sir etadigan kuchlar tik kuchlariga to`g`ri propotsionaldir. Fm ~ 1 agar asbob tok kuchi aniqlanadigan qilib darajalangan bo`lsa g`altakning burilish burchagiga qarab tok kuchini aniqlash mumkin. Buning uchun strelkaning qanday burilish burchaklariga tok kuchining ma`lum qiymatlari mos kelishini aniqlash kerak.
Bunday asbob kuchlanishni ham o`lchay oladi. Buning uchun asbobni shunday darajalash kerakki, strelkaning burilish burchaklari kuchlanishning tayinli qiymatlariga mos kelsin. Bundan tashqari, voltmetrning qarshiligi ampermetrning qarshiligidan ko`p martta ortiq bo`lishi kerak.
|
| |
V I I B 0 ‘ L I M - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

|
Soyibjon tillaboyev, akbar zamonovBog'liq d9ab3e9e-cd07-426e-baf5-8296230174aeV I I B 0 ‘ L I M
T U R K I S T O N V A B I R I N C H I J A H O N U R U S H I
B o ‘lim n i o ‘r g a n is h n a tija sid a :
► Birinchi ja h o n urushining boshlanishi v a unda R ossiyaning ishtirok
etishi, urushning R ossiya v a Turkiston oMkasi ijtim oiy-iqtisodiy ha-
yotiga, aholisining turm ush tarziga k o ‘rsatgan salbiy ta ’siri;
► Birinchi jah o n urushiga Turkiston aholisining m ardikorlikka safarbar
qilinishi v a unga m ahalliy aholining bildirgan m unosabati;
► 1916-yilgi q o ‘z g ‘olonning boshlanishi, sabablari v a oqibatlari;
► Jizzax q o ‘z g ‘oloni, T urkiston ayollarining q o ‘z g ‘olonda ishtiroki;
► 1916-yilgi q o ‘z g ‘olonning m ustam lakachi hukum at tom onidan ayov-
siz ravishda bostirilishi;
► Turkistondagi 1916-yilgi q o ‘z g ‘olonlarning aham iyati haqida bilib
olasiz.
2 9 -§ . B I R I N C H I J A H O N U R U S H I N I N G B O S H L A N I S H I V A U N I N G
T U R K I S T O N G A T A ’S IR I
XX asrning boshlarida jahondagi yirik davlatlar-
ning m ustam lakalarga ega boMish m asalasida o ‘zaro
munosabatlari keskin k o ‘rinish oldi. Birinchi jah o n
urushida Rossiya, A ngliya v a Fransiya davlatlaridan
iborat ittifoq — A ntanta tom onida turib urushda qatnashdi. Rossiya im periya
sining birinchi jahon urushida ishtirok etishi uni iqtisodiy jihatdan yom on ah-
volga solib qo‘ydi. Busiz ham G ‘arbiy Yevropa davlatlaridan taraqqiyoti an
cha orqada qolib ketgan R ossiya urush tufayli yanada nochor ahvolga tushib
qoldi. N atijada podsho hukum ati o ‘z mustam lakalaridan, jum ladan, Turkiston
oTkasidan ham yanada k o ‘proq foyda olish uchun ulam ing tabiiy boyliklarini
k o ‘proq o ‘zlashtirishga jon-jahdi bilan kirishdi. M ahalliy aholidan esa arzon
m ehnat kuchi sifatida foydalanishga harakat qildi.
Bu um sh tufayli Rossiyada ommaviy safarbarlik e ’lon qilindi. Safarbarlik
Rossiyaning m ustam lakalariga ham, jum ladan, Turkistonga ham tegishli edi.
U nga k o ‘ra Turkiston oMkasi dan urushga 19 yoshdan 43 yoshgacha boMgan
aholining yevropalik qismi vakil lari chaqirildi. A ynan hosillam i yigMb olish
vaqtiga to ‘g ‘ri kelgan bu chaqim v Turkiston oMkasidagi R ossiya guberni-
|
| |
Q o ‘z g ‘olon n in g - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

Mardikorlikka qarshi qaratilgan norozilik harakatlari
bir necha kun ichida butun oTkaga yoyildi. Qo‘zg‘o-
lonchilar mustamlakachi hukumat tomonidan kuch
bilan tarqatilib, qarshilik qilganlar qattiq jazolandi.
Toshkentda 11-iyulda ko‘p sonli aholi Beshyog‘ochdagi politsiya mahkamasi
oldiga to ‘plandilar. Q o‘zg‘olon faollaridan Rizvonbibi Ahmadjonova politsi-
yaga qarata: «Bizni oTdirsanglar ham o ‘g‘illarimizni sizlarga bermaymiz», —
deb xitob qilgan. Politsiyachilar esa o ‘q uzib, uni og‘ir yarador qilgan. No
rozilik bildirganlarga qarshi miltiqlardan o‘q otilgandan so‘ng xaloyiq mah-
kamaga bostirib kirdi. Bu vaqtda yordamga yetib kelgan harbiy kuchlar
namoyishchilami o ‘qqa tuta boshladi. Natijada 11 kishi otib oTdirildi, 15
kishi yarador boTdi. Q o‘zg‘olon harbiy kuchlar tomonidan qiyinchilik bilan
bostirildi. Shahar harbiy holatga tushib, har bir joyda qo‘riqchilar, tun-u kun
navbatchilik, nazorat va tekshiruvlar kuchaytirildi. Bu voqealardan keyin no
rozilik harakatlari Toshkent shahri atrofidagi qishloqlarga yoyildi. U yerdan
Farg‘ona vodiysiga o‘tib, vodiyda bu harakat keng tus olib ketdi. U yerda
ham mahalliy aholi m a’muriyat vakillariga bo‘ysunmay qo‘yadi.
Q o‘zg‘olon iyul oyining o ‘rtalarida Farg‘ona viloyatining Q o‘qon, Rish-
ton, M arg‘ilon, Andijon, Namangan uyezdlarida keskin tus oldi. Jumladan,
9-iyul kuni Andijonda podsho farmoni o‘qib eshittirilgandan so‘ng tayoq,
tosh, ketmon va boshqa narsalar bilan qurollangan aholi mardikorlikdan
bosh tortib namoyishga chiqdilar. Ularga politsiya va harbiy kuchlar qarshi
qo‘yildi. Qo‘zg‘olonchilami tarqatish paytida ulardan 3 kishi otib oTdirildi,
12 kishi yarador boTdi.
10-iyulda Eski M arg‘ilonda taxminan 25 m ing kishi norozilik bildirib,
bozor atrofiga yig‘ildi. Q o‘zg‘olonchilar mardikorlikni bekor qilishni talab
qilib mahalliy m a’muriyat idoralariga kirdilar. Ular mustamlakachilaming
xizmatida boTgan mahalliy m a’muriyat
vakillari uylariga, m a’muriy binolarga o‘t
qo‘ydilar, 2 mirshab oTdirildi va bir necha
kishi jarohatlandi. Q o‘zg‘olonning kucha-
yib ketganligidan xavotirga tushgan viloyat
m a’muriyati zudlik bilan ularga qarshi har
biy kuch yubordi. Ular qo‘zg‘olonchilardan
63 kishini otib oTdirdi va ko‘pchilikni yara
dor qildi.
Shahrixonda ham qo‘zg‘olonchilardan
16 kishi oTdirildi, ko‘pchilik yarador
-yil Toshkentdagi - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

boMdi. Ll-iyulda Namanganda koMarilgan qo‘z g ‘olon ham jiddiy tus oldi.
Labbaytog‘a dahasida yigMlgan 1500 dan ortiq kishilarga qarshi kuchli qurol-
langan rota tashlandi va qo"zg"olonchilar tarqatib yuborildi.
M ustamlakachi hukum at politsiyasi va harbiy kuchlari bilan q o ‘zg ‘o-
lonchilar o ‘rtasida ayovsiz janglar natijasida qurolsiz nam oyishchilardan
k o ‘pchiligi oMdirildi va yarador qilindi. Ular orasida ayollar va bolalar ham
boMganligi m ustam lakachilam ing beshafqat siyosatini yana bir bor fosh qildi.
Yodda tuting!
Podsho farm oniga muvofiq Turkiston o ‘lkasining Sirdai*yo
viloyatidan 87 m ing, Sam arqanddan 38 m ing, F arg‘onadan
50 m ing kishini m ardikorlikka yuborish belgilanadi.
Savol va topshiriqlar
1.
Q o ‘z g ‘olon b o sh la n ish ig a n im a sabab b o ‘lgan?
2. Q o ‘z g ‘o lo n chilar, aso san , q ay si ja ra y o n g a qarshi ch iqdilar?
3. T u rk isto n d a g i 1 916-yilgi q o ‘z g ‘o lo n la r d a stla b q a y e rlard a b o sh lan d i?
4. Q o ‘z g ‘o lo n ishtiro k ch ilari, asosan, q ay si ta b a q a v ak illari b o ‘lg an ?
31-§. JIZ ZA X Q O ‘ZG ‘O LO N I
Rossiya im periyasining 1916-yildagi m ardikorlikka
olish to ‘g ‘risidagi farmoni Turkiston oMkasining barcha
hududlariga yoyilib, unga qarshi chiqishlar m ahalliy
aholining m illiy-ozodlik harakatlariga aylanib ketdi. Bular orasida Jizzaxda
boTib o ‘tgan q o ‘zg ‘olon oMkada m ustam lakachilar zulm idan ozod boMish va
bosqinchilarga qarshi m ardonavor kurash m aydoniga aylandi.
Jizzax aholisi, asosan, don mahsulotlari yetishtirish bilan shug4ullanib,
ulam ing yerlari im periyaning m arkaziy hududlaridan k o ‘chirib keltirilgan-
larga berib yuborilishi, soliqlam ing k o ‘payib borishi ulam ing ahvoli yomon-
lashishiga olib keldi. Aholining 19 yoshdan 43 yoshgacha boMgan erkaklari
front ortidagi ishlarga safarbar qilinishi butun oMkadagi kabi Jizzaxda ham
jabr-zulm , adolatsizliklardan tobora keskinlashib borayotgan norozilik chi-
qishlari xalq qo"zg"oloniga aylanishiga olib keldi. M ardikorlikka olinadigan-
larning tuzilgan ro ‘yxatiga m uvofiq Sam arqand viloyatining Jizzax uyezdidan
11 m ing kishi belgilandi. 1916-yil 3-iyulda farm on eMon qilinishi bilan xalq
orasida norozilik boshlanib ketdi. 5-iyulda dastlabki g'alayonlar boshlandi.
Awiz eki oqitiw metodlari

|
Awiz eki oqitiw metodlari
|
bet | 34/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgAwiz eki oqitiw metodlari: a`n`gime, gu`rrin`, tu`sindiriw, sabaqliq xa`m kitap penen
islew, mektep lektsiyasi. A`n`gime. Oqiw materialin qisqa, obrazli, janli xa`m ta`sirli bayan
etiwge a`n`gime metodi delinedi. Ol a`n`gime-kirisiw, a`n`gime-bayan etiw xa`m a`n`gime-
juwmaqlaw tu`rlerinde qollaniladi. A`n`gime I-IV klasslarda 6-10 minut, V-IX klasslarda 10-20
minut dawam etiwi mu`mkin. Gu`rrin`. Gu`rrin` metodi awiz-eki oqitiw metodinin` negizgi
tu`rlerinen biri bolip, mug`allimler ta`jiriybe-lerinde ko`p qollaniladi xa`m jaqsi na`tiyjeler
beredi. Oni soraw-juwap metodi depte ataydi. Sebebi oqiw materialin u`yretiw soraw beriw
xa`m juwap aliw tu`rinde alip bariladi. Gu`rrin` metodi menen o`tiletug`in materiallar
oqiwshilarg`a ma`lim da`rejede tanis boliwi kerek, o`ytkeni tanis emes materiallardi gu`rrin`
metodi menen u`yretip bolmaydi, berilgen sorawlarg`a oqiwshilar juwap qaytara almaydi.
Gu`rrin` metodi barliq klass-larda xa`m xa`mme pa`nlerdi oqitiwda qollaniladi. Og`an I-IV
klasslarda 8-12 minut, V-IX klasslarda 10-25 minut ajira-tiliwi mu`mkin. Tu`sindiriw.
A`n`gime, gu`rrin` metodi menen u`yretiliwi qiyin materiallar tu`sindiriw metodi menen
u`yretiledi. Tu`sindiriwde qag`iydalar, rejeler, nizamlar, printsipler xa`m teoremalardi u`yretiw
da`lillew xarakterinde ju`rgiziledi. Tu`sindiriw oqiwshilardin` baqlawi, mug`allimnin` oqiwshi-
larg`a, oqiwshilardin` mug`allimge sorawi xa`m juwabi taqile-tinde sho`lkemlestiriledi.
Sabaqliq xa`m kitaplar menen islesiw. Ol barliq klass-larda uyimlastiriladi, a`sirese ol
baslawish klasslarda u`lken orin iyeleydi xa`m birinshi ret u`yretile baslaydi, keyin ol joqarg`i
klasslarda dawam etiledi. Sabaqliq xa`m kitap penen islewge u`yretiw sabaq protsesinde xa`m
sabaqtan tista alip bariladi. Bull metod qollanilg`anda material bo`linip oqitiladi, tallanadi. qiyin
so`zler tu`sindiriledi, so`zlik du`zdiriledi, ko`rsetpeli qurallar ko`rsetiledi, oqiwshilar materialdi
o`z so`zleri menen aytip beredi. Mektep lektsiyasi. Lektsiya metodi joqarg`i klasslarda,
akademik litsey xa`m ka`siplik kolledjlerde qollaniladi. Ken` ko`lemli xa`m quramali, da`lillew
menen uliwmalas-tiriwdi talap etetug`in oqiw materiallari lektsiya metodi menen u`yretiledi.
Lektsiyada bilimdi bayan etiw, diqqatti ko`birek uslap turiw, pikirdi jedellestiriw, logikaliq
yadlaw usillari, isendiriw, da`liller keltiriw, tu`rlerge ajiratiw, sistemalastiriw, uliwmalastiriw
ken` qollani-ladi.
|
| |
15-Amaliy mashg’ulot

|
15-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 1/2 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 439,99 Kb. | | #155508 |
Bog'liq amaliy mashg\'ulot - 15
15-Amaliy mashg’ulot. Mavzu: Ekspluatatsiyadagi temir yo‘l bo‘lagi quvvatini bosqichma bosqich oshirish sxemalarini tuzish, taqqoslash va tanlash.
Lokomotivlarni alohida seksiyalarga ajratish
2 - hisobot yili 19,3/2=9.65 mln.t/yiliga
5 - hisobot yili = 16,8/2=8.4 mln.t/yiliga
10 - hisobot yili = 10,9/2=5.45 mln.t/yiliga
15 - hisobot yili = 10,1/2=5.05 mln.t/yiliga
Yangi temir yo‘lni ekspluatatsiyaga ajrim qilish punktlari yopiq holda topshirish
=(t’ut+t’ot)+ (t”ut+t”ot)- tst+τ1+τ2 =35.6+35.2-3.4+3=70.4 min.
tut, tot – bir juft poyezdning peregon bo‘ylab u tomonga va orqa tomonga yo‘nalishi bo‘yicha harakat vaqti.
τ1, τ2 – stansion interval vaqti. Poyezdlar harakati elektr markazlashtirilib boshqarilganda ularning yig‘indisi 3 min. ga teng.
tst – poyezdning tezlashish va sekinlashishga ketgan vaqti – jadvaldan olinadi.
2 - hisobot yili juft poyezdlar/sutkada
5 - hisobot yili =6,5 juft poyezdlar/sutkada
10 - hisobot yili = - juft poyezdlar/sutkada
15 - hisobot yili = - juft poyezdlar/sutkada
ning hisoblangan qiymati 0,5 gacha aniklikda kichik tomonga yaxlitlanadi.
2 - hisobot yili = 8 mln.t/yiliga
5 - hisobot yili = 5,5 mln.t/yiliga
10 - hisobot yili = 0 mln.t/yiliga
15 - hisobot yili = 0 mln.t/yiliga.
To‘xtamasdan ajrim qilish
Teplovoz uchun: 60 – 70.
Elektrovoz uchun: 70 – 80.
2 - hisobot yili juft poyezdlar/sutkada
5 - hisobot yili =43 juft poyezdlar/sutkada
10 - hisobot yili =36.5 juft poyezdlar/sutkada
15 - hisobot yili =35 juft poyezdlar/sutkada
ning hisoblangan qiymati 0,5 gacha aniklikda kichik tomonga yaxlitlanadi.
2 - hisobot yili = 39,1 mln.t/yiliga
5 - hisobot yili = 36,2 mln.t/yiliga
10 - hisobot yili = 30,7 mln.t/yiliga
15 - hisobot yili = 29,4 mln.t/yiliga.
|
| |
Global muammolar globallashuvning oqibati sifatida

|
Global muammolar globallashuvning oqibati sifatida
|
bet | 93/139 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #160902 |
Bog'liq 1.«Falsafa» tushunchasining kelib chiqishi-fayllar.orgGlobal muammolar globallashuvning oqibati sifatida. Ko‘rib chiqilgan globallashuv jarayonlari odamlarga yangi g‘am-tashvishlar va ijtimoiy hayotning internatsionallashuvidan kelib chiqadigan yangi (global) muammolar keltirdi. Yuqorida qayd etib o‘tilganidek, ular ijtimoiy rivojlanishda, shuningdek «jamiyat-tabiat» tizimida uzoq vaqt mobaynida yuz bergan miqdor va sifat o‘zgarishlari mahsuli bo‘ldi.
Shuni ta’kidlash lozimki, jahon hamjamiyati nafaqat yanada rang-barang, balki avvalgidan ham ziddiyatliroq shakl-shamoyil kasb etgani bilan tavsiflanadigan hozirgi vaziyat tarixda hech qachon bo‘lmagan edi.
Bir tomondan, u bir-biriga o‘xshamaydigan, katta va kichik, rivojlangan va qoloq, tinchliksevar va urushqoq, yosh va qadimgi ko‘p sonli madaniyatlar, millatlar va davlatlardan iborat. Boshqa tomondan esa, insoniyat uchinchi ming yillikka yagona organizm sifatida, bir «umumiy uy», aniqroq aytganda, yashash sharoitlari nafaqat tabiiy ko‘rsatkichlar, ya’ni yashash uchun yaroqli hudud bilan, balki hayot faoliyati uchun zarur resurslar mavjudligi bilan ham chegaralangan Yer deb atalmish katta va odamga to‘lib ketgan «kommunal kvartira» aholisi sifatida qadam qo‘ydi. Bu to‘la anglab yetish jarayoni so‘nggi o‘n yilliklardagina yuz bergan va endilikda u bilan barcha mamlakatlar va xalqlar hisoblashishga majbur bo‘lgan borliqdir.
Ayni vaqtda shuni ta’kidlash lozimki, global muammolarning paydo bo‘lishi qandaydir yanglishish, kimningdir xatosi yoki ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishning ataylab tanlangan strategiyasi natijasi emas. Bu tarix injiqligi yoki tabiiy anomaliyalar mahsuli ham emas. Ushbu muammolarning ildizlari ancha chuqur bo‘lib, industrial jamiyat, umuman texnokratik yo‘naltirilgan madaniyatning keng miqyosdagi inqirozini yuzaga keltirgan hozirgi sivilizatsiyaning vujudga kelish tarixiga borib taqaladi.
Mazkur inqiroz odamlarning bir-biri bilan, jamiyat va tabiat bilan o‘zaro aloqalarining butun majmuini qamrab oldi va deyarli butun jahon hamjamiyatiga, rivojlanayotgan mamlakatlarga va rivojlangan mamlakatlarga o‘z ta’sirini ko‘rsatdi. Insonning atrof muhitga salbiy ta’siri aynan rivojlangan mamlakatlarda, asosan bu yerda jadal sur’atlarda va stixiyali tarzda rivojlangan iqtisodiyot bilan bog‘liq sabablarga ko‘ra oldinroq va bo‘rtibroq namoyon bo‘ldi.
|
| |