Məntiqcəbrininəsaslarıvəməntiq - Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV)...

|
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
bet | 11/26 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #134372 |
Bog'liq RƏQƏM TEXNİKA Aviasiya DİA üçünMəntiqcəbrininəsaslarıvəməntiqelementləri
Məntiq cəbri əsasında rəqəm (diskret) şəklində olan informasiyanıişləməküçünistifadəolunanqurğularaməntiq
Məntiq cəbrinin (Bul cəbrinin) əsas müddəaları ilə tanış olaq. Məntiq cəbri mürəkkəb mühakimənin tərkibini təşkil edən sadə mühakimələr arasında olan qanunauyğunluqları vəqarşılıqlı əlaqələri öyrənir. Belə sadə mühakimələrdən təşkil olunmuş mürəkkəb məntiq funksiyasıYF(X1,X2,.,Xn )-Bulfunksiyasıadlanır.BuradaX1,
X2,......,Xn; Y - funksiyasının arqumentləri olub, sadə (elementar) mühakimələrə uyğundur. Məntiq cəbri nöqteyi- nəzərindən istənilən mühakimə ancaq ya doğru, yaxud yanlış ola bilər; yəni ancaq iki qiymət ala bilər. Doğru mühakiməni“1” rəqəmi ilə (buna”məntiq vahidi” deyilir), yanlış mühakiməni isə “0” rəqəmi ilə (buna isə “məntiq sıfrı” deyilir) işarə etmək qəbul olunmuşdur. Belə sadə mühakimələrdən təşkil olunmuş mürəkkəb Bul funksiyası da bir qayda olaraq iki dəyişəndən ibarət olub, yalnız iki qiymət ala bilər: 0 və 1. Çoxdəyişənli funksiyanı isə iki dəyişənli funksiyadan superpozisiya prinsipi ilə almaq olar.
n2
Sadə mühakimələrin (dəyişənlərin) və onların kombinasiyalarınınsayıY2ifadəsiilətəyinolunur(burada
n=0,1,2,3,..).n=0 olduqda dəyişənlərin sayı22021 2olur. Y=1 və yaY=0olabilər.Beləsisteməikilisistemdeyilir.İkilisistem“0”və
“1” üzərində yalnız üç məntiq əməliyyatı: məntiqi inkar (inversiya)və ya “YOX” əməliyyatı, məntiqi toplama (dizyunksiya) və ya “YAXUD” əməliyyatı, məntiqi vurma (konyuksiya) və ya “VƏ” əməliyyatlarını aparmaq olar. Bu əməliyyatları isə “YOX”, “YAXUD”, “VƏ” məntiq elementləri və onların kombinasiyaları ilə həyata keçirilir.Məntiq elementləri, əsasən, kəsilmə rejimindəişləyən elektron açarları əsasında qurulur.
Klassikriyaziyyatdafunksiyanınçevrilməsinin2üsulundanistifadəolunur:analitikvəcədvəl.Eləbuüsulladafunksiyaveriləbilər.Cədvəlüsulundanistifadəetdikdəhəqiqətlər (gerçəklik) cədvəli adlanan cədvəl qurulur.Bu cədvəldə arqumentin bütün mümkün olanmənaları(variantları) və bu mənalara uyğun məntiqi funksiyalar verilir.1 arqumentlifunksiyanınhəqiqətlər cədvəliaşağıdakıkimidir.(Cədvəl 1)
“YOX”məntiqelementi– məntiqiinkar (inversiya)əməliyyatını
icraedir.Buəməliyyatbirmühakimənindoğru,digərininisəyanlış
elementlərideyilir.Bunlaryaddaşelementləriiləbirlikdərəqəm
olmasınıgöstərir,
YX
kimiyazılırvəYbərabərdeyilXkimi
qurğularının- elektron hesablama maşınlarının, rəqəmli ölçü
oxunulur.Məsələn,sıfrıninkarıvahiddirvə01
kimiişarəolunur.
cihazlarının və avtomatikanın bir sıra qurğularının əsasını təşkil edir. Məntiq elementləri diskret informasiya üzərində sadə əməliyyatlar aparmaq, yaddaş elementləri isə bu informasiyanı yaddaşında saxlamaq funksiyasını yerinə yetirir.
Məntiq cəbri riyaziyyat elminin bir bölməsi olub, XIX əsrin ortalarında İrlandiya riyaziyyatçısı C.Bul tərəfindən təklif olunmuşdur.Bu cəbrə çox vaxt ədəbiyyatda Bul cəbri də deyilir.
Vahidin inkarı isə sıfırdır:10.Məntiq əməliyyatının mahiyyətini daha aydıngörmək üçün, adətən, məntiq arqument və funksiyalarının qiymətləri cədvəl şəklində göstərilir.Belə cədvəllərə “g e r ç ə k l ik” cədvəlləri deyilir.”YOX” əməliyyatı üçün bu cədvəl 10.1- dəki kimidir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|