nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-bosqich. Yakuniy - Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo‘yicha o‘quv mashg‘uloti

Og’riq qoldiruvchi dori vositalarini.
|
1.Analgiziya qiladigan dori vositalar tasnifini.
2.Analgiziya qiladigan dori vositalarning xos salarini.
3.Analgiziya qiladigan dori vositalarni qo’llani- lishi.
4.Analgiziya qiladigan dori vositalarininga nojuya ta’siri.
5.Nonorkotik analgitiklar.
6.Norkotik analgitik lar.
|
1.Analgiziya qiladigan dori vositalar tasnifini.
2.Analgiziya qiladigan dori vositalarning xossala rini.
3.Analgiziya qiladigan dori vositalarni qo’llani- lishini.
4.Analgiziya qiladigan dori vositalarininga nojuya ta’sirlarini.
5.Nonorkotik analgitiklar- ni.
6.Norkotik analgitiklar.
|
Jismоniy madaniyat - Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish

|
Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish
|
bet | 4/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 111,5 Kb. | | #141688 | Turi | Referat |
Bog'liq Jismоniy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalariJismоniy madaniyat – umumiy madaniyatning bir qismi, jamiyatning ijtimоiy-tarixiy amaliyot jarayonida to’plangan insоn jismоniy kamоlоti sоhasidagi mоddiy va ma`naviy bоyliklari majmuasidir.
Mоddiy bоyliklarga spоrt inshооtlari (stadiоnlar, spоrt zallari, basseynlar, tennes kоrtlari…), jismоniy tarbiya jihоzlari, maxsus kiyim, pоyabzal… kiradi, shuningdek kishilarning jismоniy kamоlоt darajasi ham kiradi.
Ma`naviy bоyliklarga esa jismоniy tarbiya ќašidagi fan va san`at asarlari (adabiyot, ќaykaltarоshlik, rangqtasvir, grafika, muzika …) mansub.
Jismоniy harakat – ijtimоiy harakatning o’z оldiga ahоli jismоniy tarbiyasi darajasini оshirish va spоrtni rivоjlantirishga yordam berishni maqsad qilib qo’ygan maxsus turi. U davlat, jamоat tashkilоtlari va xalq оmmasining jismоniy madaniyat va spоrtni rivоjlantirish sоhasidagi maqsadga yo’naltirilgan faоliyatini ko’zda tutadi.
JISMОNIY TARBIYA NAZARIYASINING FANLAR TIZIMIDA TUTGAN O’RNI
Jismоniy tarbiya nazariyasi ijtimоiy, tabiiy va pedagоgik fanlar bilan bоg’liqdir.
Jismоniy tarbiya va spоrt hamisha jamiyat hayotining ajralmas bir qismi bo’lib kelgan. O’rta Оsiyoning mashhur оlimi, Abu Ali ibn Sinо 1002-1011 yillarda «Tоzalik haqida risоla» nоmli asar yozgan. Bu risоlada jismоniy harakatga riоya etish, kishilarni salоmat bo’lishi va jismоnan baquvvat bo’lishlarini ta`minlaydi.
Jismоniy tarbiya nazariyasining ilmiy-tabiiy asоsi (anatоmiya, fiziоlоgiya, gigiena, biоximiya, biоmexanika…)dan tarkib tоpadi. I.M.Sechenоv va I.V.Pavlоv ta`limоtlari, shuningdek harakat ko’nikmalarini shakllantirish va jismоniy sifatlarni rivоjlantirish, ta`lim va tarbiya jarayonini to’g’ri tashkil etish qоnuniyatlarini tushunish imkоnini beradigan оliy nerv faоliyati haqidagi zamоnaviy tadqiqоtlar muhim o’rin egallaydi.
Jismоniy tarbiya metоdikasi pedagоgik fanlar tizimiga kiradi va u psixоlоgiya va pedagоgika bilan chambarchas bоg’liqdir.
Jismоniy tarbiya nazariyasi ixtisоslashgan fan predmetlarining butun bir kоmpleksi bilan alоqadоrdir. Ularning bir butun turi gumanitar xarakterda (jismоniy tarbiyaning umumiy nazariyasi, umumiy pedagоgika maktabgacha tarbiya pedagоgikasi, jismоniy tarbiya va spоrt psixоlоgiyasi, bоlalar psixоlоgiyasi) bo’lib, jismоniy tarbiyani tashkil etish va rivоjlantirishning ijtimоiy qоnuniyatlarini, shunindek jismоniy mashqlarning kishi (bоla) psixikasiga ta`sirini, pedagоgik ta`sir etishning vоsitalari, shakl va metоdlarini qo’llash qоnunlarini o’rganadi.
Ularning ikkinchi bir turi biоlоgik va aralash tabiiy fan predmetlari (jismоniy mashqlarini fiziоlоgiyasi va dinamik anatоmiya, biоximiya, meditsina, pediatriya, gigiena, vrach nazоrati, davоlash
fizkulturasi bo’lib, bоlani biоlоgi k rivоjlantirish arayonini o’rganadi.
|
| |
Guruh: io’M-201 Talabalar soni : 31 ta

Sana: 10.04.2020y
Ma’ruza
Guruh:IO’M-201
Talabalar soni :31 ta
Mavzu: C++ tilida funksiyalar yaratish
Ma’ruza
Reja
1)
C++ da funksiyalar
2)
C++ da funksiya turlari
3)
Misollar
Dasturlash
mobaynida bir xil ifodalarni, hisoblash jarayonlarini
qayta – qayta hisoblashga to`g`ri keladi. Dasturlash tillarida,
kompyuter hotirasini va dasturchining vaqtini tejash
maqsadida, bunday takkorlanuvchi jarayonlarni dasturda ajratib
yozib,
unga asosiy daturdan, boshqa funksiyalardan murojaat
qilish imkoniyatlari keltirilgan.
Dasturning istalgan qismidan murojaat qilib, bir necha bor
ishlatish mumkin bo`lgan operatorlar guruhiga funksiya
deyiladi.
C++ funksiyalar tili deyiladi. Chunki dasturda kamida bitta main
funksiyasi bo'ladi.
Asosiy dastur, asosiy funksiya deganda aynan
manashu
main
funksiyasini tushunamiz.
Asosiy dasturdan (yoki chaqiruvchi funksiyadan) xech qanday
parameter qabul qilib olmaydigan funksiyalarga,
parametrsiz
funksiyalar deyiladi.
Parametrsiz funksiyaning o'zi ham 2 xil bo'lishi mumkin:
1) Asosiy dasturga (yoki chaqiruvchi funksiyaga) natijani
qaytaruvchi.
2) void turidagi funksiya bo'lib, asosiy dasturdan (yoki
chaqiruvchi funksiyadan) xech qanday parametr qabul qilib
olmaydi xam, asosiy dasturga xech qanday
natija qaytarmaydi ham. Parametrsiz
funksiyaga murojaat
qilishda dastur tanasida funksiya nomi yoziladi. Dasturda
funksiya nomi operatorlar kabi ishlatiladi.
Parametrsiz funksiyada asosiy dasturning barcha global
o`zgaruvchilaridan foydalanish mumkin.
Global o`zgaruvchilar
Ham asosiy dasturda, ham funksiyada ishlatish mumkin bo'lgan
o`zgaruvchilar global o'zgaruvchilar deyiladi.
Global
o'zgaruvchilar asosiy dasturda e`lon qilishi kerak.
Lokal o`zgaruvchilar
Faqat funksiyada ishlatish mumkin bo'lgan o'zgaruvchilarga
local o'zgaruvchilar deyiladi. Ular funksiyada e`lon qilinadi.
Funksiyada yana bir nechta ichki funksiyalardan foydalanish
mumkin.
Blok ichida e'lon qilingan o'zgaruvchilar, shu blok uchun lokal
o'zgaruvchilar hisoblanadi. Bu o'zgaruvchilardan faqat blok
ichida foydalanish mumkin.
Parametrli funksiyalar
Asosiy dasturdan (funksiyadan) chaqiriluvchi funksiyaga
uzatilgan parametrlarni qabul qilib
qayta ishlovchi funksiyalar
parametrli funksiyalar deyiladi.
Qiymat parametrlar – asosiy dasturdan funksiyaga uzatiladigan
o'zgaruvchilar qiymatlarni qabul qilib oluvchi parametrlar.
Funksiyaga murojaat qilinganida qiymat parametrlari uchun
xotiradan joy ajratiladi. Funksiya tugaganida qiymat
parametrlari uchun ajratilgan xotira bo'shatiladi.
Ko'rsatkich parametrlar -
asosiy dasturdan funksiyaga
uzatiladigan o'zgaruvchilarning xotiradagi adresini qabul qilib
oluvchi parametrlar.
Ko'rsatkich parametrlari ustida bajarilgan har qanday o'zgarish,
asosiy dasturdagi o'zgaruchilarning xotira adresida sodir bo'ladi.
(Ya'ni asosiy dasturdagi o'zgaruvchi qiymati o'zgaradi)
Eslatma: Qiymat parametrlari va ko'rsatkich parametrlar toifasi,
asosiy dasturdagi qiymati uzatilayotgan o`zgaruvchilar toifasi
bilan bir xil bo`lishi lozim.
Funksiyadan chiqish
Ixtiyoriy funksiyadan chiqish uchun return xizmatchi so'zi
ishlatiladi.
2-Reja
Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R

Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R.
Kafedra mudiri Tursunov SH .
“Mashinasozlikda sifatni boshqarish” fanidan yakuniy nazorat savoli.
7-Variant
1.Sifat ko‘rsatkichlarini sanang va izoxlab bering?
2. Ishlab chiqarishda sifatni boshqarish o‘z ichiga nimalarni oladi?
3.Mashinasozlik mahsulotining sifatini ekspluatatsiya bosqichida boshqarish xizmatining asosiy vazifalari va funksiyalari.
Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R.
Kafedra mudiri Tursunov SH
“Mashinasozlikda sifatni boshqarish” fanidan yakuniy nazorat savoli.
8-Variant
1. Loyixalashda sifat tushinchasi?
2. Korxonada sifatni boshqarish o‘z ichiga nimalarni oladi?
3 ISO 9000 ni maxsulot sifatiga qanday bog`lash mumkin
Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R.
Kafedra mudiri Tursunov SH
“Mashinasozlikda sifatni boshqarish” fanidan yakuniy nazorat savoli.
9-Variant
1. Mahsulot sifati deganda nimani tushunasiz?
2. Ishlab chikarishda sifatni boshqarish o‘z ichiga nimalarni oladi?
3. Konstruksiya sifatiga taʼsir etuvchi omillar?
Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R.
Kafedra mudiri Tursunov SH
“Mashinasozlikda sifatni boshqarish” fanidan yakuniy nazorat savoli.
10-Variant
1. Sifat menedjmentining konsepsiyalari?
2. Sifatda boshqaruvida organoloptik usul haqida aytib bering.
3 Ishlab chiqarishda sifatni boshqarish o‘z ichiga nimalarni oladi?
Fan o‘qituvchisi: Tajiboyev R.
Kafedra mudiri Tursunov SH
“Mashinasozlikda sifatni boshqarish” fanidan yakuniy nazorat savoli.
11-Variant
1. Sifatni boshqarish yo‘llar qanday?
2. Mahsulotning sifatini baholash
3. Loyixalashda sifat tushinchasi?
|
Mavzuni takrorlash uchun nazorat savollari

20
C. sug‘urta zahiralarini joylashtirish.
D. majburiyatlarni qabul qilish.
3. Sug‘urta tashkilotlari qachon yuridik shaxs maqomini oladi?
A. Moliya Vazirligidan litsenziya olganlaridan so‘ng.
B. Adliya Vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tganlaridan so‘ng.
C. Aksiyadorlar umumiy yig‘ilishidan so‘ng.
D. yuqorida to‘g‘ri javoblar ko‘rsatilmagan.
4. Sug‘urtalovchi – bu:
A. sug‘urta faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxs.
B. belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tgan va sug‘urta faoliyatini amalga
oshirish uchun Moliya vazirligidan litsenziya olgan yuridik shaxs.
C. Adliya vazirligidan ro‘yxatdan o‘tgan har qanday yuridik shaxs.
D. yuqorida to‘g‘ri javoblar ko‘rsatilmagan.
5. Sug‘urta mukofoti aniqlanadi:
A. ob’ektning bozor bahosiga nisbatan.
B. ob’ektning balans qiymatiga nisbatan.
C. ob’ektning sug‘urta summasiga nisbatan.
D. ob’ektning haqiqiy qiymatiga nisbatan.
-BOB. SUG‘URTA NAZARIYASI FANINING PREDMETI

8
Qadimgi sharqda yirik shoxli qoramol va karvonsavdo bilan shug‘ullanuvchi
ko‘chmanchilar o‘rtasida tuzilgan o‘zaro yordam jamiyatlarida, turli sabablar bilan
mollar o‘lganda yoki savdo karvonidagi savdogarning moliga zarar yetkazilganda
ushbu jamiyat a’zosiga ko‘rgan zararri a’zolar tomonidan to‘lab berilgan.
Rim imperiyasida shunday usulda o‘zaro sug‘urta harbiylar o‘rtasida tashkil
etilgan. XI-XII-asrlarga kelib, qadimgi Rimda amal qilgan shunday sug‘urta
jamiyatlari
tajribalaridan kelib chiqib, Germaniyada savdo gildiyalari tashkil
etilgan, keyinchalik ular sexlar sifatida amal qilgan. Bunday tashkilotlar
keyinchalik sug‘urtaning jamoat tashkilotlari sifatida
shakllanishi uchun zamin
yaratdi. Savdogarlarning faqat yo‘ldagi xatarlarini sug‘urtalagan savdo gildiyalari
doimiy xarakterdagi boshqa xatarlarni ham sug‘urtalaydigan bo‘ldi. Bu tashkilot
o‘z a’zolariga bir-biriga yordam berish, o‘zaro qo‘llab-quvvatlash majburiyatlarini
yukladi.
Uylarni va boshqa qurilmalarni o‘zaro sug‘urta yo‘li bilan yong‘indan
sug‘urtalash qadimgi sug‘urta turlaridan biri hisoblanadi. Tarixiy ma’lumotlarga
ko‘ra bunday sug‘urta jamiyatlari XII-asrda Islandiyada dehqonlar o‘rtasida tashkil
etilganligini ko‘rish mumkin. Keyinchalik ushbu sug‘urta turi yevropaning ko‘plab
mamlakatlarida qo‘llaniladigan bo‘ldi. XVIII-asrga kelib esa ushbu sug‘urta turi
o‘zaro sug‘urtaning majburiy shakli sifatida
Germaniyaning Brandenburg,
Braunshveyge va boshqa shaharlarida qo‘llanila boshlandi.
Toshkent pediatriya tibbiyot instituti

|
Toshkent pediatriya tibbiyot instituti
|
bet | 1/6 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 309,5 Kb. | | #272245 |
Bog'liq SHAXSIY GIGIYENA QOIDALARI HAQIDA SUHBATLARI
SHIFOKORLARNING BEMOR VA ULARNING OTA-ONALARI BILAN SHAXSIY GIGIYENA QOIDALARI HAQIDA SUHBATLARI. KASALXONA ICHI INFEKSIYA TUSHUNCHASI VA UNI OLDINI OLISH. OG’IR BEMORLARNI OG’IZ BO’SHLIG’INI, BURUN, KO’ZLAR VA QULOQLARINI TOZALASH
Sаmаrqаnd dаvlаt tibbiyot universiteti
Pеdiаtriya fаkultеti
Bоlаlаr хirurgiyasi kаfеdrаsi
Kasalxona ichi infeksiyasi Kasalxona ichi infeksiyasi – bu bemorning kasalxonada davolanishi paytida yoki kasalxonada qolishi vaqtida, hamda kasalxonadan chiqarilishidan so’ng kasalxonada yuqtirilgan mikrobial kelib chiqqan, shuningdek, tibbiy muassasadagi xodimning yuqumli kasalligi ushbu tashkilotda ishlayotganida uning yuqtirishi sababli rivojlangan kasalliklar guruhidir. Kasalxona ichi infeksiyasi rivojlanishining asosiy sabablari - Tibbiy muassasada kasalxona ichi infeksiyasining paydo bo’lishi va rivojlanishiga olib keluvchi omillarga kiradi:
- tibbiy xodimlar va bemorlar orasida aniqlanmagan kasalliklar va infeksiya tashuvchilarning mavjudligi;
- sterilizatsiya qilishning maxsus usullarini talab qiladigan murakkab uskunalardan keng foydalanish;
- katta shifoxonalar komplekslarini yaratish, shifoxonalar va poliklinikalarda kaltalanish, binolarning (kameralar, davolash xonalari va boshqalar) nisbatan yaqinligi;
- aseptika va antiseptika qoidalarini buzish, shifoxona va poliklinikalar uchun sanitariya-gigiyena standartidan chetga chiqish;
- tibbiy asboblar, apparatlar, asboblar va h.k. dezinfeksiya qilishni, sterilizatsiya qilishning buzilishi;
- tibbiy muassasada joylar, asosiy va yordamchi binolar qurilish qoidalarining buzilishi, hamda sanitariya-epidemiyaga qarshi sanitariya-gigiyena tartib qoidalarining buzishi;
- kasalxona ichi infeksiyaning oldini olishda muhim rol o’ynaydigan tibbiyot xodimlarining, ayniqsa, bemorlarning parvarishiga bevosita ishtirok etadigan xodimlar malakasining yetarli emasligi.
Kasalxona ichi infeksiyasi qo’zg’atuvchilari
|
| |
Qayta tiklanuvchan energiya manbalaridan foydalanish

T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
http://tadqiqotlar.uz/
30-son_3-to’plam_Yanvar-2024
3
QAYTA TIKLANUVCHAN ENERGIYA MANBALARIDAN FOYDALANISH
TAHLILI
Sotiboldiyev Abduraxmon Yuldashevich
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Olmaliq filiali
‘’Elektrotexnika va elektromexanika‘’ kafedrasi assistenti
abduraxmon.sotiboldiyev@mail.ru
Yo’ldoshev Jasur Shuhrat o’g’li
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Olmaliq filiali
“Energetika va mashinasozlik” fakulteti “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va
elektr texnologiyalari” yo’nalishi 2-kurs talabasi
Yoldoshev Ozodbek Nodirovich
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Olmaliq filiali
‘’Elektrotexnika va elektromexanika‘’ kafedrasi ‘’ Elektr energetikasi‘’(sanoat
korxonalari elektr ta’minoti) yo’nalishi 15-23 guruhi 1-bosqich talabasi.
Bekmurodov Elmurod Dilmurod o’g’li
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Olmaliq filiali
“Energetika va mashinasozlik” fakulteti “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va
elektr texnologiyalari” yo’nalishi 2-kurs talabasi
Annotatsiya
: Qayta tiklanuvchan energiya manbalaridan foydalanish tahlili
«mikro gidro elektro stansiya (GES), QES», «QES-SHEQ», «Bio GEQ-mikro GES»,
«QES-Bio GEQ» bo’yicha ma’lumotlar berilgan.
Kalit so’zlar:
elektr iste’moli,
elektr energiyasi,qayta tiklanuvchan energiya
manlari, gidroenergetika, yoqilg‘i resurslari ,quyosh, shamol, geotermik, biomassa .
Oldingi davrlarda asosiy energiya iste’molchisi
sanoat hisoblanib, uning
umumiy elektroenergetik balansidagi o‘rni 35% gacha bo‘lgan bo‘lsa, xozirgi vaqtda
asosiy energiya talabgorlari qatoriga alohida (komunal – xo‘jalik, tadbirkorlar va x.k.)
iste’molchisi sifatida qishloq joylarida yashash, usulining sotsial qayta tuzilishi, agrar
tarmoqda yangi xo‘jalik yuritish shaklining rivojlanishi printsip jihatdan yangi sotsial
yo‘naltirilgan elektr iste’moli obyektlarini paydo qilmoqda. Kichik fermer xo‘jaliklari,
mahalliy xom-ashyoni qayta ishlaydigan zavodlar, shaxsiy sektoridagi qulay yashash
sharoitlari
yaratilishi, yanada kommunal-xo‘jalik elektr asbob-uskunalarini qo‘llash,
turar joylarda mikro iqlim yaratish qurilmalari va boshqalar kiradi [1].
O‘zbekistonda bir qishloq joylarda yashovchining yillik elektr energiyasi
ist’emoli 580 kW.s tashkil qiladi, rivojlangan mamlakatlarda esa bu ko‘rsatkich 3000
kW.s ga tenglashmoqda. Bunday farq O‘zbekiston aholisini uchun yuqori darajali
qulaylik tug‘dirish zarurligini ko‘rsatmoqda. Bu esa qayta
tiklashuvchan energiya
Vitamin - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

dukaklilarda, bug’doy, makkajuxorida mavjud. Bir kunda 2mg kerak. U
organizmda oqsillar, moylar, mis, temir almashinishida kerak. Uning kamligi
kamqonlikga keltiradi. Kamqonlikda ruhiy kasallar sistemasi kasallarida (nevritlar,
polinevrit, radikuiitlarda), homiladorlik toksikozida, ateroskleroz va boshqa
kasalliklarda qo’llaniladi.
Vitamin B 9
Jo ’jalarda anemiyani yqotadigan modda (vitamin B c-inglizcha chiken-jo’ja),
u foliy kislotasi ekan.
Keyinchalik bu vitamin faol o’stiruvchi qator
mikroorganizmlarga ekanligi konyugat bilan, o’zida 3 va 7 glutamin kislotani
molekulada saqlagan ekan. Oxirgi konyugat 1931 yilda Xotin qizlarni xomiladan
saqlash sifatida ( va maymunlarni tajriba testida) rak chaqiruvchi anemiyadan
aniqlangan va vitamin M (yangi monkey-maymun) nomlangan.
c h
2
n h
н
c h
2
o o h
\ /
HN--- С — CH2CH2CH 3
II
о
он
/
Vitamin B9 (foliy kislota) va uning konyugatlari n=l n=3,7
Foliy kislotasi bioximik funktsiyasini tetragidrofoliy yoki folin kislota
kofermenti shaklida, kislotalar, ular vitamindan hosil bo’ladi folatreduktaza va
N A D PN ishtirokida qaytarilib olinadi.Foliy kislota tegishli
N 5 -va / yoki N|0-
alkillangan xolatda tegishli xossalarda fragment tarkibida biruglerodli radikallari:
formil oksimetil,
metil, metilen, metin va formimin (CH=NH) tashib
aminokislotalar masalan serin yoki metonin sintezida, purin va pirimidin asoslari,
nuklein kislotalar, xolin va xokazolarda qatnashadi.
H
C H 2OOH
\ /
Vitamin B ,3 - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

ekanligi aniqlanmagan, chunki gipo- yoki avitaminoz oxirati hozircha ma'lum
emas, lekin biologik ta'siri shu aniqlash to’g’riligini tasdiqlaydi.
Boshqa В gurux vitaminlarga yana bir necha moddalar misoldir. Xasharotlarda
vitamin
rolini
(o’sish
vitaminini)
L-kamitin(P-gidroksi-y-trimetilbutirobetain)
o’ynaydi. Mlekopitayushiylarda u lipotrop jarayonda yog’ kislotalarini oksidlashda u
faollashtirilganlarni tashishda (koenzim A asil hosilasi shaklida) membrana orqali
shaklida o'tadi. Meditsinada karnitin ruxiy va nevrologik o’zgarishda davolashda va
anabolik sifatida qo’llaniladi.
Vitamin В
guruxiga yana xolin (xolinxlorid) kiradi, u X IX asrdan
fosfolipid tarkibida topilgani bilan ma'lumdir. U ham lipotrop ta'sirga ega, va
muhim
neyromediatr-atsetilxolin tarkibida uchraydi,
betaingacha bioximik
oksidlangandan keyin metionin, adrenalin, kreatin, nuklein asoslari va boshqa
biologik faol moddalarga metil gurux donori kiritib biosintezda qatnashadi. Xolin
avitaminoz siptomlari jigar yog’ qayta hosillashda,
buyrakda qon oqishda va
boshqa organlardagi o’zgarishlar, reflektor faoliyat o’zgarishida ko’rinadi. Sutkalik
odamga xolin kerakligi l-4g.
[(СНз)зМ+С Н 2С Н 2ОН] Cl' Xolin
В guruxi vitaminlar guruxiga kiradi. Karam,
shpinat soyada topilgan. Xolin ovqatda bo’lmaganida jigarda yog’ to’planishiga,
buyraklar zararlanishiga va qon oqishiga sababli bo’ladi.
* CrossFire - 1-Mavzu: Operativ xotira ishlash prinsipi Tezkor xotira

* CrossFire - 3D tasvirni yaratish uchun Radeon modelining ikki yoki undan ortiq video kartasini bir vaqtning o'zida ishlatish imkonini beruvchi texnologiya. ATI / AMD tomonidan ishlab chiqilgan va qo'llanilgan.
CrossFire bilan tizimni yaratish uchun quyidagilar kerak:
1) AMD yoki Intel chipsetiga ega ikki yoki undan ko'p PCI Express x16 uyali anakart (u anakartni sotib olayotganda CrossFire rejimini qo'llab-quvvatlasa).
2) kuchli quvvat manbai.
3) CrossFire qo'llab-quvvatlovchi video kartalar.
CrossFire ishi uchta yo'l bilan taqdim etilishi mumkin:
5-rasm CrossFire ko’rinish namunasi
1) Tashqi aloqa - video kartalar maxsus simi bilan birlashtirilgan. Bunday holda, "Compositing Engine" ning maxsus chipining kartasi kesilgan karta "Master Card" deb ataladi. Qolgan video kartalar ketma-ketlikda bo'lishi mumkin.
2) Ichki aloqa - video kartalar maxsus moslashuvchan ko'prik (SLI ko'prigiga o'xshash) yordamida ulangan. Drayv qaysi biri asosiy karta ekanligini aniqlaydi.
3) Dastur yo'li - video kartalar jismonan ulanmagan va ma'lumotlar uzatish PCI Express x16 avtobus orqali amalga oshiriladi va video karta interfeyslari haydovchilar yordamida dasturiy ravishda amalga oshiriladi. Katta kamchilik ushbu usul hosildorlikdagi yo'qotishlar avvalgi ikki usul bilan taqqoslaganda 10-15% ga teng.
CrossFire rejimi deyarli barcha zamonaviy texnologiyalar bilan ta'minlangan anakartlar, ikki yoki undan ortiq PCI Express x16 grafik karta uyasi (NVIDIA asosidagi chipsetlardan tashqari) mavjud.
Video karta har doim nuqtai texnologik nuqtasi, va shuning uchun eng tez xotirasidan eng ilg'or bilan jihozlangan. 2009 yilda boshlab, eng tez grafik xotira birinchi video kartalari paydo GDDR5 ega AMD Radeon HD 4800. Lekin vaqt o'tib, va zamonaviy xaritalar GDDR5 bandwidth etarli emas. video xotira grafik katta modellarida kartochkalar GDDR5X, HBM va HBM2 paydo bo'la boshladi. Keling, ushbu xotira chiplarini taqqoslaylik
Xotira turi
|
GDDR5
|
GDDR5X
|
HBM
|
HBM2
|
Ishlab chiqaruvchi
|
Samsung, Hynix, Micron
|
Mikron
|
Hynix, Samsung
|
Samsung, Hynix
|
Chipning formati
|
Kvadrat / to'rtburchak chip
|
Kvadrat / to'rtburchak chip
|
|
Ko'p / to'rtburchaklar parallelepiped
|
Maksimal miqyosi
|
Bir chip uchun 8 GB
|
Chip uchun 16 GB
|
Har bir suyakka 1 GB
|
Har bir soniyada 4/8 GB
|
Maksimal ishlab chiqarish
|
8 Gb / s
|
10-14 Gbit / s
16 Gbit / s ga o'tish rejalashtirilmoqda
|
1 Gbit / s
|
2 Gb / s
|
Shinalarning kengligi
|
32 bitli chip uchun
|
Chip uchun 64 bit
|
Bir soniyada 1024 bit
|
1024 ta bit yoki undan ko'p
|
Quvvat iste'moli
|
Kam
|
GDDR5 dan past
|
GDDR5X dan past
|
HBM dan past
|
Dastur
|
Misol uchun yuqori End uchun byudjetdan Eng grafik kartalari, GT740, GTX 1060, RX480
|
GeForce GTX 1080, Nvidia Titan X (Paskal)
|
Radeon R9 Gazab X, Radeon Pro Duo
|
Nvidia Tesla P100, Nvidia Quadro GP100
|
6-rasm ASUS STRIX-GTX1060-6G-GAMING RTL grafik kartasi
|
Bir nechta video kartalari bo'lgan kompyuter

|
Bir nechta video kartalari bo'lgan kompyuter
|
bet | 5/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 29,73 Kb. | | #234178 |
Bog'liq 1-Mavzu Operativ xotira ishlash prinsipi Tezkor xotira-hozir.orgBir nechta video kartalari bo'lgan kompyuter
Kompyuter ishlashi video quyi tizimi yaxshilash uchun bir samarali yo'li bir necha kartalari biri mashina quvvatlarini bir vaqtda foydalanish hisoblanadi. Bu (bir necha uya PCI-E) Bunday imkoniyati uchun qo'llab-quvvatlash bilan bir anakartı, tegishli texnologiyalar,yuqori CPU va kuchli etarli elektr ta'minoti (kamida 700-800W) amalga oshirish bilan grafik kartani talab qiladi.
NVidia'dan bir nechta grafik kartalarni bir vaqtning o'zida ishlatish texnologiyasi deyiladi SLI (Ölçeklenebilir Aloqa interfeysi). ATIdan shunga o'xshash texnologiya nomi bor CrossFireX. ushbu texnologiyalar asosida tizimlari qurilishida bir moslashuvchan ko'prik va (ularning jismoniy ulanish uchun moslashuvchan ko'prik yordamida holda) haydovchi darajasida kabi maxsus aralashma orqali kartalar mumkin va mexanizmlar mavjud. Ikkinchidan, ishlash 10-15 foizga past bo'ladi, kartalar o'rtasida ma'lumot almashinuvi anakart orqali amalga oshiriladi.
3-rasm Video kartaning SLI yig’ilish ko’rinishi
SLI * (NVIDIA) yoki CrossFire * (ismi) uchun qo'llab-quvvatlash mavjudligi. Agar siz SLI yoki CrossFire rejimida 2 yoki undan ortiq video kartasini o'rnatishni rejalashtirmoqchi bo'lsangiz, sotib olgan videokartalar ushbu rejimni qo'llab-quvvatlaydi. Hozirgi vaqtda zamonaviy grafika tezlatgichlari orasida ushbu yoki ushbu moddani qo'llab-quvvatlamagan modellar mavjud emas.
* SLI (Scalable bog'laning interfeysi) - 3D tasvirlarni qayta ishlash uchun bir nechta grafik kartochkalarining quvvatidan foydalanishga imkon beruvchi texnologiya. NVIDIA tomonidan ishlab chiqilgan va qo'llanilgan.
SLI-tizimni yig'ish uchun asosiy komponentlardan tashqari:
1) SLI-ni qo'llab-quvvatlaydigan ikki yoki undan ko'p PCI Express uyasiga ega bo'lgan anakart nVIDIA yonga naushnik, Intel X58 yoki Intel P55).
2) kuchli quvvat manbai.
3) PCI Express avtobusiga ega GeForce 6/7/8/9 / GT200 / GT400 yoki Quadro FX grafik kartalari.
4) Videokartalarni birlashtirgan ko'prik (odatda video karta bilan birga keladi).
Video kartalari bir xil sinfga tegishli bo'lishi kerak. Ya'ni. ular bir xil chiplarda bo'lishi kerak (SLI video kartalarini birlashtira olmaysiz, masalan, GeForce 8800GTX va 8600GT). Bunday holda, anakart ishlab chiqaruvchisi ahamiyatga ega emas.
Video-kartalarni SLI-rejimida konkugatsiya qilish ikki usulda amalga oshirilishi mumkin:
1) Maxsus jismoniy ko'prikni qo'llash.
2) Dasturiy jihatdan.
Ikkinchidan, PCI Express avtobusidagi yuk sezilarli darajada oshadi, bu esa video quyi tizimining ishiga salbiy ta'sir qiladi.
Quad SLI va Tri-SLI tizimlari tarqaldi. Birinchi holda, ikki dual-chip (ikki yadroli) kartalarni SLI-tizimiga birlashtirish kerak. Shunday qilib, 4 chiplar uch o'lchamli tasvirni qurishda ishlayotganligi ayon bo'ladi. Ikkinchi holda, 3 ta yagona chipli (bitta yadroli) kartalar birlashtiriladi.
4-rasm: SLI - foydalanish namunasi
|
| |
Grafik yadroining xususiyatlari

|
Grafik yadroining xususiyatlari
|
bet | 4/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 29,73 Kb. | | #234178 |
Bog'liq 1-Mavzu Operativ xotira ishlash prinsipi Tezkor xotira-hozir.orgGrafik yadroining xususiyatlari. GPU soat tezligi GPUning muhim jihati emas, balki muhim. Nisbatan past chastotali grafik yadro ko'pincha juda samarali bo'ladi. Har bir narsa grafik yadro me'morchiligiga, tarkibiy qismlarining soni va sifatiga bog'liq birlashgan shader birliklari (qanchalik ko'p bo'lsa, yaxshiroq) va boshqa elementlarni aniqlaydi piksel va to'qimalarni to'ldirish tezligi (to'ldirish tezligi, to'lg'azish stavkasi) (ular qanchalik baland bo'lsa, yaxshiroq).
Sovutish tizimi - Grafik akseleratorni ishlatish qulayligi katta darajada bog'liq bo'lgan element. Vakuumli termotobalarni ishlatish bilan tayyorlangan mahsulotlarni tanlashni afzal ko'rsangiz (vizual tekshirishda ko'rinadigan). Bunday tizimlar, aslida, yanada samarali va yanada kam shovqin yaratadi. Bundan tashqari, samarali sovutish ham yaxshi ishlashi, kerak bo'lsa, yuqori ishlashi uchun imkon beradi.
Video xotira ishlab chiqaradigan kompaniyalar.
1-rasm Video chiplarni ishlab chiquvchilar - nVidia yoki AMD (ATI)
Ularning ko'pchiligi bor, shuning uchun faqatgina eng yaxshi ishlab chiqaruvchilar. Shunday qilib, uchinchi o'rinni munosib tarzda ishlab chiqaruvchilar ham o'z ichiga oladi MSI, ASUS va Gigabayt. Ulardan keyin darhol (va sifat jihatidan orqasida emas) - Sapfair, Zotak, Palit. Oltitasi eng yaxshi ishlab chiqaruvchilardan eng yomongacha bo'lgan va boshqa ishlab chiqaruvchilarga e'tibor bermaslik uchun tizim bilan muvofiqligi yoki eng qisqa vaqt ichida muvaffaqiyatsizlikka uchrashi mumkin bo'lgan muammolar bo'lishi mumkin.
Videokartalarni ishlab chiquvchilar amerikalik kompaniyalardir Nvidia va Kanadaliklar ATI Technologies 2006 yilda AQShning "AMD" kompaniyasi tomonidan sotib olingan. Nvidia kompaniyasining video kartalari brend bilan namoyish etiladi GeForce. ATI grafik kartalari har kim tomonidan nom ostida tanilgan Radeon.
|
| |
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha; 
 

DDR2

|
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2
|
bet | 2/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 29,73 Kb. | | #234178 |
Bog'liq 1-Mavzu Operativ xotira ishlash prinsipi Tezkor xotira-hozir.orgDDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2 — maksimal chastotasi 800 megagersgacha;
DDR3 — maksimal ishlash chastotasi 1800 megagersgacha.
Har bir tezkor xotira turi o’zining platasiga ega, ya’ni platadagi slot faqat bir turdagi tezkor xotirani qabul qiladi. Misol uchun, DDR1 uchun mo’ljallangan plataga DDR2 ni o’rnatib bo’lmaydi. Chunki har bir tezkor xotira turi oʻzgacha ulanish tishlariga ega. Oʻlchami bir xil boʻlishi mumkin lekin tishlari oʻrtasida farq bor.
Muhim ma’lumotlardan biri shuki, plata shinasini ham tezkor xotirani oʻrnatishda e’tiborga olish, uning chastotasini ham bilib qoʻyish zarur. Bu ma’lumotni kompyuter platasi hujjatidan topishingiz mumkin. Misol uchun, 800 MGʼda ishlaydigan DDR2 tezkor xotirasini 533 MG shinada ishlaydigan plataga qoʻyilsa, tezkor xotira ham 533 MGʼda ishlaydi yaʼni shu chastotaga moslashadi. Agar har xil chastotada ishlaydigan 2 ta tezkor xotirani bir plataga oʻrnatilganda, umumiy ishlash chastotasi kichik bo’lgan chastota bilan bog’liq bo’ladi. Misol tariqasida 1000 MG va 600 MG chastotada ishlaydigan tezkor xotirani bitta plataga oʻrnatilsa, shunda tezkor xotira 600 MGЦ chastota bilan ishlaydi. Tezkor xotira koʻplab oʻyin va dasturlar uchun javobgardir.
2-Mavzu: Video xotira qurilmasi
Reja
Video xotira turlarining asosiy xususiyatlari.
Video xotira ishlab chiqaradigan kompaniyalar.
Zamonaviy VGA cardlarning umumiy tasnifi.
Tayanch atamalar: Video xotira , Grafik protsessor , Video tekshiruvi , RAMDAC, Video-ROM , Sovutish tizimi, SLI, CrossFireX, PCI
Video xotira turlarining asosiy xususiyatlari.
Video karta (Shuningdek, video adapter, grafik karta, grafik adapter, grafik karta) - kompyuterning muhim va juda murakkab qismi. Zamonaviy video karta o'z CPU, RAM, BIOS iborat, maxsus kompyuter bir xil bo'ladi, va boshqa komponentlar, uning tuzilishi va o'zaro bir muammo hal maksimallashtirish uchun moslashgan - monitor uchun qayta ishlash va shakllantirish tasvir ma'lumotlarni, va ularning ishlab chiqarish.
Zamonaviy grafik karta quyidagi qismlardan iborat:
|
| |
(CH
2 ) 3
 COH - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

linolen, araxidon kislotalardir. O ’simlik
moylari tarkibiga kiradi, eng ko’p miqdorlari
kungaboqar, makkajuxori va paxta moyida uchraydi. Xujayra kletka almashinish
jarayonida qatnashadi. Qonda xolesterin miqdorini muvofiqlashtirishga, hamda vara
va yazvalarni davolashda qo’llaniladi.
К vitaminlar
К vitamin-filloxinon, antigemorragik vitamin. Uning ikkita vitameri K1 va
K.2 yaxshi o’rganilgan. Ular tabiatiga ko’ra yon zanjir bilan farq qiladigan 2-metil-
1,4-naftoxinonning hosilasidir. Ular (20° dan past temperaturada) kristall tuzilishiga
ega aseton, benzol, spirt va efirda yaxshi eriydi. K] vitamin filloxinon deb ham
ataladi. Uning suniy vitamerlari ham sintezlangan. Ular ancha soda tuzilgan bo’lib,
tabiiy shakllaridan ham yuqori biologik aktivlikka ega.
Suvda yaxshi eriydi, bu ularni
vitamin preparatlari sifatida keng qo’llashga imkon beradi. Ulardan eng ahamiyatlisi
vikasol va menadion (K 3) dir.
K-vitamini - bu katta gurux koagulyasiya vitaminlari, yoki antigemorragik
vitaminlar (filloxinon va menaxinonlar).
Vitamin К jo ’jalar antigemoragik faktori sifatida ochilgan. Gemorragiya
(grek.-qon, uzish, buzish)-bu kasallikda qon tomir devorlar
mustahkamligi buziladi,
teriosti va ichki tomir qon oqishi vaqtida, sababi qonnig quyilish tezligining
pastligidir. Birinchi vitamin Kt (fillixinon) beda, yung’uchqadan ajratilib,
shu yili
tuzilishi aniqlangan (1939) Baliq unidan vitamin K 2 ajratilib, tuzilishini aniqlangan
(menaxinonlar) , ularda yon zanjir soni har xil bo’lib izoprenoid zanjiriga qarab (
menaxinon-4-6-7-8-9 )bo’lgan, hamda zanjir С soniga qarab farqlangan (vitaminlar
K-2(20)> K-2(3oh ^ 2( 35)? K-2(40) va K 2(45) )•
K| va K 2 vitaminlar kishiga birinchi navbatda qon quyilishini normallashtirish
yoki
tezroq jarayon
o’tishiga kerak. Ular
tromb hosil bo’lishida emas, balki
protrombin va V II, IX, X murakkab sistemalar faktoriga kerak, aniqrog’I glutamin
kislota qoldiqlarini y-karboksillashda natijada y-karboksil
zanjir hosil qilishda , u esa
Ca ionini bog’lashda kerakdir.Bundan tashqari menaxinonlar ayrim bioximik
oksidlanish-qaytarilish o'zgarishlarida mediatordir,
qisman fotosintezda, oksidlanib
fosforillashda yoki digidroorat kislotani orat kislotagacha oksidlashda kerakdir.
Tabiiy vitaminlar K, va K 2 dan tashqari suniy analoglari olingan,
ular kuchli
biologik faollikga ega. Masalan menadion (vitamin K 3), organizmda menaxinon-4
K 2(20) alkillanishi mumkin va qolgan vitamin К lar uchun metabolizmda oraliq
modda hisoblanadi; tegishli gidroxinon (vitamin K 4); aminonaftollar (vitaminlar K 5-
K 6) hamda diamin (vitamin K 7): vikasol-bisulfit hosilasi
28
Dioksin hosil bo‘lish manbalari

|
Dioksin hosil bo‘lish manbalariBog'liq oqova-suvlarni-dezinfeksiyalash-jarayonida-xlorning-ta-siriDioksin hosil bo‘lish manbalari: ichimlik va chiqindi suvlarni xlorlash; cho‘milish
basseyn suvlarini xlorlash; plastmassalar ishlab chiqarish (polivinilxlorid va boshqalar);
chiqindilarni yoqish maydonlari , ayniqsa smola va plastmassalarning ba’zi turlarini yoqish
natijasida; kasalxonalarda chiqindilarni yoqish (bir martalik shpritslar, uskunalar); natriy
gidroksidi (kaustik soda) ishlab chiqarishda, tuzni parchalanishidan (NaCl) CO
2
ajralib
chiqadi; freon ishlab chiqarishda; kimyoviy tozalashda, agar asosiy erituvchi sifatida
perxloretilen ishlatilsa; pentaxlorofenrol bilan yog‘ochni qayta ishlash (odamlar bunday
uylarda yashaydilar); qog‘ozni xlor bilan oqartirish ("Tetra Pak" (SHvetsiya) kompaniyasining
tayyor mahsulotlarida dioksin standarti - 1 qismda 1 trillion.
Inson tanasida dioksin miqdori 0,006 dan oshmasligi kerak, ammo ko‘plab
mutaxassislar 6 * 10-12 gr. gacha, xavfsiz konsentratsiya darajasini dioksinlar mavjud emas
deb hisoblashadi.
Rossiyada va bir qator G‘arb mamlakatlarida dioksinlarning REMlari (Ukrainada bunday
standartlar hali mavjud emas)
dioksinlar uchun: atmosfera havosida 5-10-10 mg / m
3
; ichimlik suvida 2-10-8 mg / l;
qishloq xo‘jaligi erlari tuprog‘ida 1 * 10-13 mg / kg.
Ichimlik suvini manbalarida xlor bilan zararsizlantirishda [6, 7] xloroform, to‘rt valentli
uglerod xlorid tez-tez uchraydi:,
konsentratsiyasi bir necha yoki hatto teng bo‘lgan bromodixlorometan va
dibromoxlorometan ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan o‘nlab marta yuqori. SHu
bilan birga, Ukrainaning yangi SanPiniga [8, 9] ko‘ra, galometan 3 yig‘indisi (xloroform,
dibromoxlorometan va to‘rt karbonli uglerod) 0,1 mg / dm
3
dan oshmasligi kerak.
Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, dezinfektsiyaga xlorning atigi bir foizi ketadi qolgan
99% esa asosan organik moddalar bilan oksidlanish va o‘zaro ta’sirga sarflanadi. Suvdagi
|
| |
Tayanch bilimlarni faollashtirish

|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
|
bet | 3/7 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 174 Kb. | | #152691 |
Bog'liq AnalgiziyaTayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berligan vazifani nazorat qiladi hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi,ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg’ulotning nomi,rejasi,maqsad va o’qitish natijalar bilan tanishtiradi.1-ilova
3.Mustaqli ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtira- di;2-ilova
4.O’quv mashg’lotida o’quv ishlarni baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.3-ilova
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Mavzu bo’yicha o’quvchilarning bilimlari BBB usuli orqali aniqlanadi (4-ilova).
Yangi mavzuni bayon etish
2.Nazariy mashg‘ulotining rejasi va tuzilishiga muvofiq ta’lim jarayonini tashkil etish bo‘yicha harakatlar tartibini bayon etadi.
3.O`qituvchi o`quvchilаrning bilim dаrаjаsini kеngаytirib, tаkоmillаshtirib va rivоjlаntirib boradi. Bunda “Klaster” vositasidan foydalaniladi (5-ilova).
4. O’quvchilarga dars yakunida asosiy tushuncha va atamalarga e’tibor berilishi aytiladi.
Mavzuni mustahkamlash.
5. Kichik guruhlarda ishlash haqida tushuncha beradi (6-ilova) va mavzuning har qismi bo’yicha xulosalar qiladi, asosiy joylarga diqqat qaratadi. O‘quv topshirig‘ini bajarish tartibini tushunganlik darajasini tekshiradi. Qaytar aloqa o‘tkazadi.
6.O’quvchilarning bilimlarini mustahkamlashda savol-javobdan foydalaniladi. (7-ilova).
7. O`quvchilаrning yutuq vа kаmchiliklаri o`qituvchi tоmоnidаn ko`rsаtib bоrilаdi. O`qituvchiga o’tilgаn mаvzu yuzаsidаn sаvоllаr bеrilsа, ulаrgа lo`ndа, аniq va qisqа jаvоb bеradilr
|
Navbatchi o’quvchi javob beradi.
Uy vazifa sini taqdim etadilar. Savollarga javob bera dilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib ola dilar
Savollarga javob beradilar
Yozadilar
Ma’ruzani tinglaydilar
Kerakli ma’lumot
larni yozib oladilar
Mustaqil kichik guruhlarga bo‘linadilar
Daftarga yozadi
|
|
|
| |
O‘qitish metodlari - Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo‘yicha o‘quv mashg‘uloti

|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo‘yicha o‘quv mashg‘uloti
|
bet | 2/7 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 174 Kb. | | #152691 |
Bog'liq AnalgiziyaO‘qitish metodlari
|
Tushuntirish,ko’rsatish,kitob bilan ishlash, yo’riqnoma berish.Klaster.BBB.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
kichik guruhlarda ishlash, individual
|
O‘qitish vositalari
|
O’quv-didaktik materiallar: yo’riqnomalar tarqatma materiallar, o'quv adabiyoti.
O’qitishning texnik vositalari: yozuv taxtasi, kompyuter.
Yordamchi o’qitish vositalari:
1)Grafikli organayzer.“Klaster”.
|
O‘qitish sharoiti
|
Guruh bilan ishlashga mo’ljallangan jihozlangan xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og‘zaki so‘rov: tezkor savol-javob
|
Ish bosqichlari
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-bosqich.
O‘quv mashg‘ulo- tiga kirish
(5-daq)
2-bosqich.
Asosiy bos- qich(60daq)
|
Tashkiliy qism.
1.O`qituvchi o`quvchilаr bilаn sаlоmlаshаdi. O`quvchilаrni vа o`quv xоnаsini dаrsgа tаyyorligini tеkshirаdi.Nаvbаtchi аxbоrоt bеrаdi, o`qituvchi yo`qlama qiladi.Dаrsgа qаtnаshmyotgаn o’quvchi- lаrni аniqlаydi. Sаbаbini bilib o`quv jurnаligа bеlgi lаydi.
|
|
| |
Sima-yer po‘sti tagidagi qatlam.
Sial

|
Sima-yer po‘sti tagidagi qatlam.
Sial
|
bet | 72/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiSima-yer po‘sti tagidagi qatlam.
Sial-yer po‘stining ustki qatlami.
Sintetik evolyusiya nazariyasi (SEN)-ko‘payishning moslashgan, o‘zgarishini chaqiruvchi sabab va omillarni eksperimental o‘rganilishi va ularning genetik natijalari darajasini umumlashtirish, ekologiya, matematik modellashtirish va boshqa fanlar sintetik evolyusiya nazariyasini (SEN), ya’ni zamonaviy darvinizmni namoyon etuvchi nazariya.
Sotsium-jamiyatga ta’sir etish, o‘rganishlar, tadqiqotlarni xatarli qilib qo‘yish.
Stress- o‘ta hayajonlanish, odam vujudi (organizmi)ning izdan chiqish tezligini ta’riflovchi tushuncha.
Salomatlik-1. individual psixosomatik (ruhiy) holat, insonning asosiy hayot ehtiyojlarini oqilona qondiraolish qobiliyati orqali ifodalanadi; 2. jismoniy, ruhiy va ijtimoiy jihatdan to‘liq ravnaq topish holati, u xastalik hamda jismoniy nuqsonlardan xoli bo‘lmaydi.
Sog‘lom turmush tarzi-ko‘pgina ichki va tashqi omillar, ob’ektiv va sub’ektiv sharoitlar hosilasi.
Sxolastika (sxolastik)-o‘rta asr falsafasida ustun bo‘lgan, cherkov va din aqidalarini quruq safsata, formal mulohazalar bilan asoslashga uringan, hayotdan va amaliyotdan ajralgan oqim.
Sinergetika-1. o‘z-o‘zidan paydo bo‘lish nazariyasi, o‘tgan asrning 70 yillarida paydo bo‘lgan fanlararo ilmiy yo‘nalish I.R.Prigojin, G.Xakel va boshqalar tomonidan asoslangan; astronomik, kimyoviy va biologik sistemalarning o‘z-o‘zida paydo bo‘lishi. Sinergetikada o‘z-o‘zidan paydo bo‘lishni muvozanat bo‘lmagan sistemalarda birdaniga paydo bo‘lish deb tushuniladi; 2. jonsiz tabiatda yangi tuzilmalarning shakllanishi va yashashi;
Tabiat ilmi- tabiat haqidagi fanlar sistemasi.
Texmosfera-texnikaning tabiatga ta’siri.
Tabiat-1. keng ma’noda-butun borliq, xilma-xil shakl va ko‘rinishdagi olam, Materiya, Koinot tushunchalarini ham qamrab oladi. Tabiatning umumiy tushunchalari falsafiy va fan metodologiyasi doirasida ishlab chiqilib, tabiiy fanlar yutuqlariga tayangan holda, tabiatning asosiy tavsifini ochib beradi; 2. Geografiya va tabiat hodisalari, uning asosiy qonuniyatlarini to‘g‘ri tushuntirish inson turmushini yanada yaxshilash va materialistik dunyoqarashni shakllantirishga yordam beradi. Bunda, tabiat haqida dastlabki tasavvur beriladi, ob’ektiv olamning rang-barang ko‘rinishi va hodisa-lari tushuntiriladi; 3. olamdagi narsalarning hammasi, butun borliq, mavjudot, jonli tabiat, tevarak-atrof, dala, o‘rmon, tog‘, adir va h.k.lar.
|
| |
OH
v ita m in 
N 
R—H 
katG xin 
u b ix in o n
Vitamin P

OH
v ita m in
N
R—H
katG xin
u b ix in o n
Vitamin P
P vitamin gruppasiga bir qator biologik aktiv moddalar-bioflavonoidlar kiradi.
Ularning tuzilishi bir-biriga yaqin bo’lib, moilekulalari asosini flavon xalqasi tashkil
etadi. Ularning eng yuqori aktivlikka ega bo’lgani rutin hisoblanadi.
Bu nomda flavanoid birikmalar kompleksi ma’lum, ular avitaminoz С oldini oladi,
o'tqazuvchanlikni kamaytiradi, qon tomiri kapilyar sinishini ham (P-ingliz.
30
I’crmcability-o’tqazuvchanlik). Uning tipik vakili gesperidin, katta miqdorlarda
silruslilarda topilgan (apelsin po’stlog’ ida 8% gacha), eriodiktin, katexin, kversitin
(suriq gullar flavoni) va uning glikozidi rutin. Ular gipo- va avitaminoz P da keng
qo’llaniladi, ko’pincha qon tomirlari kasalida ( masalan “ purpur kasalida” -
Iromboponik purpurda, gemmorragik diatezda, ko’z to’ri qon quyulishida, nur
kasalida), hamda gipertoniya, kor, skarlatina, toshma tifda va h.z.o.
P vitamin organizmda oksidlanish-qaytarilish prozesslarida, jumladan, askorbat
kislota adrenalinlar oksidlanishi va qaytarilishida ishtirok etadi. Shuningdek, u
gialuronidaza fermenti ingibitori hisoblanadi. Agar bu vitamin yetarli bo’lsa, qon
tomirlarining o’tqazuvchanligi bir meyorda bo’ladi, yani ular devorlaridagi gialuronat
kislota parchalanmasdan saqlanadi. Agar vitamin miqdori kam bo’lsa, gialuronidaza
aktiv bo’lib, uni parchalab tashlaydi, natijada qon tomirlarining o’tkazuvchanligi
o’zgarib qon quyilishi kuzatiladi. Odamning P vitaminga bo’lgan sutkalik ehtiyoji
aniq belgilangan emas. U o’simlik mahsulotlarida doim С vitamin bilan birga
uchraydi.
он
о
Eriodiktin R= H
OH
P vitaminlari tuzilishini Sent-Derdi 1936 yili aniqlagan.
Vitamin P na’matakda, chetan, uzumda, qoraq’at, apelsinda, choy ko’k barglarida
mavjud.
31
Vitamin Q
VitaminQ (koferment Q, yoki ubixinonlar ) 1957 yilda bir biri bilan bog’lanmasdan
R.Marton va F.Kreyn laboratoriyalarda ochilgan, tuzilishini K.A.Folkers aniqlagan (
son indeksiyalari yon zanjirdagi izoprenoid zvenolarini ko’rsatadi)
О
|
vitamin K
3 - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

Vitamin N (lipoy, a-lipoy, yoki tiokt kislota) 1951 yilda topilgan achitqi,
xamirturush o’sish faktori, hamda ko’pgina oddiy mikroorganizmlar va oddiylarda,
o’simlik va hayvon organizmlarda uchraydi va s-lipoillizin shaklida (oqsil bilan
bog’langan) multiferment komplekslar-piruvat degidrogenazalar, a-ketoglyutarat
degidrogenazalar
va
h.z.o.
kofermenti
hisoblanadi,
ular
oksidlanish,
dekorboksillanishga a-ketokislotalami uchratadi va koferment A azil hosilalari
tuzilishida qatnashadi.
,(C H 2)4CR
о
\
/ H2
Г Н 2 Ш Ю Н
oqsilda
H ga
R= N H(CH2).
lipoy kislotasi R= OH
(vitamin N )
e-Lipoillizin
О
Lipoy kislotasi bundan tashqari
tiol-disulfid o’zgarishlami
sababchisidir, oksidlab fosforillash, araxidon kislotasini prostaglandin
aylantirishda, hamda muhim boshqa bioximik reaksiyalarda qatnashadi. Shu sababli
medisinada lipid almashinishni norniallashda, ayrim jigar kasallarini davolashda
(masalan zerroz, Botkin kasali-sariq), qand diabeti, ateroskleroz, ayrim zaharlanishda,
hamda pediatriyada qo’llanilmoqda.
Moddalar orasida lipoy kislotaga o’xshab mikroorganizmlar o’sishga ta’sir
qiladigan va vitaminlar hisobiga kiritilgan modda A-faktor aktinozetlardir, ular
streptomizin produzirlanishiga javob beradi, boshqa antibiotiklar o’sihiga va nurli
griblami sporulyaziya bosqichiga o’tishiga javob beradi
Vitamin - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

degidroaskorbin kislota maxsus reduktaza yordamida qaytadan yengil qaytariladi.
Askorbin kislota tirozin va lizinni metabolik parchalaydi, protokollagan tarkibidagi
prolin qoldiqlarini gidroksillaydi, gidroksiprolin qoldiqlarigacha , u esa fibrilyar
kollagen tuzilishi uchun kerakdir. U dopaminni gidroksillab muhim garmon va
noradrenalin neyromediatoriga, lipidlar almashinishida qatnashadi.
Tibbiyotda askorbin kislota singaga qarshi, gemoragik diatezlarda, qon
oqqanda, nur kasallarida, qator infeksion va immun kasallarida, ateroklerozdagi lipid
almahinuvini normallashda, kuchli fizik va aqliy tolganda, shamollash va rak
ximioterapiyasida ahamiyatga ega.
Silva 1918-1925 yillar o’rgangan. Tuzilishini 1933 yili Karrer aniqlagan.D
askorbin kislotasi С vitaminlik ta'sirga ega emas, hatto antivitamin С sifatida
ishlatiladi. Inson organizmida sintezlanmaydi.
Askorbin kislota ‘vitamin С rangsiz, suvda yaxshi, spirtda yomonroq
eriydigan kristall modda. O ’simliklarda qutblangan nur tekisligini o’ngga va chapga
buradigan stereoizomerlar holida uchraydi. O ’ngga buruvchi izomerining biologik
ta'siri ancha kuchsiz.
Askorbin kislota kristall holdagi turg’un birikma bo’lsa-da, nam ta'sirida tezda
oksidlanib, oksidlangan formasi — degidro-askorbin kislotaga aylanadi. O ’simlik
to’qimalarida askorbin kislotaning oksidlanishi fermentlar ta'sirida {ayniqsa
askorbinaza fermenti ta'sirida) juda tez boradi.
Degidroaskorbin kislota beqaror birikmadir, shu sababli, u tezda parchalanib
ketishi mumkin. Degidroaskorbin kislota biologik faol bo’lib, o’simlik to’qimalarida
askorbin kislota bilan birga uchraydi va ma'lum sharoitda fermentlar ta'sirida
qaytarilib, askorbin kislotaga aylanadi. Degidroaskorbin kislotani laboratoriya
sharoitida vodorod yordamida qaytarilib, askorbin kislotaga o’tkazish mumkin.
//
HC-.
Mathcad tizimida ikki va uch o‘lchovli grafiklar yaratish va rasmiylashtirish

Masalan-chiziqlar qalinligi va rangini, koordinatali o'qlar turini, koordinatali panjara
mumkin. Sichqoncha kursori bilan ularni bir joydan ikkinchi joyga siljitish,
shuningdek gorizontal, vertikal va diagonal bo'yicha cho'zish,
sichqoncha kursori
yordamida tanlangan grafiklarning maxsus belgilariga yopishtirish mumkin.
Barcha grafiklarni tuzish tartibi bir xil. Ishchi hujjatda grafika shablonini
tanlagandan so'ng, sxemani aniqlash uchun to'ldirish kerak bo'lgan kiritish uchun
belgilangan joylar bilan grafik maydonchasi ochiladi va grafik aniqlanganda (barcha
belgilangan joylar to'ldirilgan), avtomatik hisoblash rejimida
grafik tuzish uchun
grafik maydonidan tashqarida sichqonchani bosish kifoya.
Turli xil grafiklar uchun shablonni to'ldirish o'ziga xos xususiyatlarga ega.
Masalan, grafik rasmida bir nechta egri chizishingiz mumkin. Abstsissa bo'ylab
bitta iboraga nisbatan ordinata bo'ylab bir nechta iboralarni grafik ravishda ko'rsatish
kerak. Bu uchun birinchi ifodani ordinata bo'ylab yozamiz va qolgan ifodalarni
vergul bilan kiritamiz. Shunda birinchi ifoda ostida darhol bo'sh maydon paydo
bo'ladi. Bo'sh maydonga ifodalarni yozib bora beramiz va hokazo.
Bir xil chizilgan rasmda bir nechta mustaqil egri chiziqlar qo'yish uchun,
abscissa bo'ylab vergul bilan ajratilgan ikki yoki undan ko'p iboralarni va ordinatalar
bo'ylab ham bir xil ifoda kiritamiz. MathCAD iboralarni juft-juft qilib taqqoslaydi
- abssissa o'qidagi birinchi ifoda, ordinata o'qida birinchi ifoda, ikkinchisi abssissa
o'qidagi ikkinchi ifoda, ordinata o'qida ikkinchi ifoda va boshqalar. So'ngra har bir
juftlikning grafigi tuziladi.
Abscissa bo'ylab
bitta argumentga qarab, biz ordinatani bo'ylab 16 ta
funktsiyani yaratishimiz mumkin. Ammo, agar har bir egri chiziq uchun har xil
argument ishlatilsa, unda faqat 10 tagacha grafik ko'rsatilishi mumkin.
Xuddi shu tarzda, grafika shablonini to'ldirish uchun
bir xil texnologiyadan
foydalangan holda qutbli koordinatalarda bir xil chizmalarga bir nechta grafiklarni
qo'yish mumkin.
p
i
R - Bioorganik kimyo. Vitam inlar o’quv-uslubiy qo’llanma namangan 2013

p
i
R
I
D
О
К
S
52
6*1
Vitamin
Nuklein kislotalar
sintezida qatnashadi,
qon oqish organlari
ishini boshqaradi
G o'sht, ildiz
mevalar, xurmo,
o'rlk
qo'zlqorln.kadl
tartlblda
Mr0'1'
Vitamin
Oqsil almashinishini
rag'batlantiradi, jigar
faoliyatini
normallashtiradi,
sog'liqni yaxshilaydi.
Sut, sut
maxsulotlari,
pecheniye,
achchitqilarda
uchraydi.
В
13
О
R
0
т
к
1
s
L
О
т
A
s
IM M U NITETN I K U C H A Y T IR A D I,
QO N H O SIL Q ILISH D A
Q A T N A S H A D I, QO N BO SIM IN I
N O RM A L L A S H T I RAD I.
Y E T R M A S L IG H ID A -X A V F L I
K A M Q O N LIK , N E R V
T O 'Q IM A LA RIN IN G
D E G E N E R A T T V O’Z G A R IS H I
CH,ON
H*. I
HO
OH
O rg a n iz m n i in fe k s iy a la r bilan
k u r a s h is h g a y o r d a m la s h a d i,
k o 'ris h n i r a v s h a n la s h t ir a d i,
x u ja y r a la rn i y a n g ila n ish in i
stim u rillay d i. Y e t m a g a n id a -
tsin g a (m ilk s h is h a d i v a
q o n a y d i,t is h la r t u s h a d i.
H olsizlik b o s h la n a d i, te z
c h a rc h a y d i.
54
F osfor va kalsiy a lm ashin ishig a
ja v o b beradi, suyaklarning
|