nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modda. Dalillarni tekshirish

|
-modda. Dalillarni tekshirishBog'liq MSIYtK146-modda. Dalillarni tekshirish
Sud muhokamasi davomida sud ish bo‘yicha dalillarni tekshiradi: ishda ishtirok etuvchi
shaxslarning
tushuntirishlarini,
guvohlarning
ko‘rsatuvlarini,
ekspertlarning
xulosalarini,
mutaxassislarning maslahatlarini (tushuntirishlarini) eshitadi, yozma dalillar bilan tanishadi,
ashyoviy dalillarni ko‘zdan kechiradi, shuningdek yozma shaklda taqdim etilgan tushuntirishlar,
ko‘rsatuvlar va xulosalarni o‘qib eshittiradi.
Audio- va videoyozuvlarni namoyish qilish sud majlisi zalida yoki ushbu maqsad uchun
maxsus jihozlangan boshqa xonada amalga oshiriladi. Audio- va videoyozuvlar namoyish
qilinganligi fakti sud majlisi bayonnomasida aks ettiriladi.
147-modda. Sudning ishda ishtirok etuvchi shaxslarning arizalari va iltimosnomalarini hal
qilishi
Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning yangi dalillarni talab qilib olish to‘g‘risidagi hamda ish
muhokamasi bilan bog‘liq boshqa barcha masalalar bo‘yicha arizalari va iltimosnomalari ishda
ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning ﬁkrlari sud tomonidan eshitib bo‘linganidan keyin hal qilinadi.
Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning arizalari va iltimosnomalarini ko‘rish natijalari bo‘yicha
ajrim chiqariladi.
Sudning ishda ishtirok etuvchi shaxslarning arizalari va iltimosnomalarini qanoatlantirish
to‘g‘risidagi yoki qanoatlantirishni rad etish haqidagi xulosalari ishni ko‘rish natijalari bo‘yicha
chiqarilgan sud hujjatida bayon qilinishi mumkin.
148-modda. Ariza (shikoyat) yuzasidan yozma ﬁkr, qo‘shimcha dalillar taqdim
etilmaganligi, shuningdek ishda ishtirok etuvchi shaxslar sudga kelmaganligi oqibatlari
Sud ishda ishtirok etuvchi shaxslarga ariza (shikoyat) yuzasidan taqdim etishni taklif qilgan
yozma ﬁkr yoki qo‘shimcha dalillar taqdim etilmaganligi ishni mavjud materiallar bo‘yicha ko‘rishga
to‘sqinlik qilmaydi.
Ish muhokamasining vaqti va joyi to‘g‘risida tegishli tarzda xabardor qilingan arizachi sud
majlisiga kelmasa, arizachining ishni uning yo‘qligida ko‘rish to‘g‘risidagi arizasi bo‘lgan taqdirda,
arz qilingan talab uning yo‘qligida hal qilinishi mumkin.
Ish muhokamasining vaqti va joyi to‘g‘risida tegishli tarzda xabardor qilingan javobgar,
uchinchi shaxslar sud majlisiga kelmasa, ish ularning yo‘qligida ko‘rilishi mumkin.
|
| |
Matematik modellarni qurish usullari Reja - bet 2

|
Matematik modellarni qurish usullari Reja
|
bet | 2/4 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 157,29 Kb. | | #105622 |
Bog'liq Text of lecture 9y = a0 + at ^ a2t ^ ^ ant (3.1)
Bunday approksimatsiyalovchi tenglamalarni bog’lanishlar deb atash to’g’riroq bo’lar edi, chunki qonuniyatlar analitik tarzda fizikaviy jarayonlarni ifodalaydi, masalan:
y = У о eb (3.2)
bu yerda: y -eyilish, detallarning solishtirma sarfi, tizimni foydalanish jarayonida ishchan holatda saqlab turish harajatlari.
Tizim holat parametrlarining bir nechta tasodifiy omillar ta’siri ostida aniq vaqt ichida o’zgarishi yoki tarqalishini, tasodifiy kattalikning xususiy qiymatlarini taqsimlanish qonuni bilan yoki ko’p hadli regressiya tenglamasi (masalan, chiziqli) bilan ifodalanadi.
y = а0 + и x + a2 x2 + * + anxn (3.3)
bu yerda: x1, x2, ... , xn - omillar.
Tenglamalarning keltirilgan oxirgi ikki shaklini alohida mashinaning texnik holatini ifodalash uchun ishlatish mumkin. Agar tizim elementlaridan har birining holat parametri bar nechta tasodifiy omil ta’siri ostida aniq vaqt ichida tarqalishga ega bo’lsa, aniq bir qiymatli bo’lmasa, unda tizimning holatini ommaviy xizmat ko’rsatish nazariyasi va statistik sinovlar (Monte-Karlo usuli) yordamida ifodalab berish mumkin. Mashinalar guruhidagi ishlamay qolishlar kelib chiqishi va ularni yo’qotishni shunday usulda ifodalanadi. Matematik modelning bu turini mashinalar guruhining texnik holatini oldindan aniqlash uchun ishlatish mumkin, aniq mashinaning texnik holatini oldindan aniqlash uchun esa ishlatish mumkin emas.
Matematik modellashda o’rganilayotgan jarayonning tadqiqoti kompyuterda, matematik model ko’rinishida bog’langan turli parametrlarni o’zgartirish yo’li bi
lan o’tkaziladi. Bunda o’rganilayotgan jarayonning amalga oshishini turli variant- lari haqidagi ma’lumotlar tezda olinadi. Nisbatan qisqa vaqtda modelning optimal variantlarini ishlab chiqish mumkin, boshqacha aytganda, matematik modelni, demak jarayonning o’zini ham optimallashni amalga oshirish mumkin.
Qiymat pulda yoki vaqtda ifodalanishidan qat’i nazar, matematik modellash fizik modellashdan ancha arzon tushadi.
Jarayonni matematik yozib chiqish yoki uning matematik modelini qurish - jarayonning omillari va parametrlari orasidagi matematik bog’liqlikni aniqlashni bildiradi. Matematik bog’lanishning shakllari turlicha bo’lishi mumkin. Agar fizik kattalik bir yoki bir necha kattalikning bir qiymatli funktsiyasi sifatida aniqlansa, funktsional bog’lanish deb ataladi. Agar tasodifiy bo’lmagan mustaqil o’zgaruvchi va tasodifiy qaram o’zgaruvchi o’rtasida bog’lanish bo’lsa, regression bog’lanish deb ataladi. Agar o’zgaruvchilardan ikkalasi ham tasodifiy bo’lsa, korrelyatsion bog’lanish deb ataladi. CHiziqli korrelyatsion bog’lanishni esa funktsional bog’lanish deb hisoblash mumkin.
Matematik modellashda tabiatiga ko’ra turlicha xodisalar uchun matematik modellarning izomorfligi printsipi ham ishlatiladi.
Keltirilgan differentsial tenglamalarda tabiati bo’yicha har hil xodisalar yozilgan [8]:
energiya miqdorining ko’chishi (ishqalanish kuchi):
dW ,
т = -ц — - Nyuton qonuni;
|
| |
Innovatsiya va uning turli tasniflari Reja

|
Innovatsiya va uning turli tasniflari Reja
|
Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 83,85 Kb. | | #117516 |
Bog'liq 1) Innovatsiya va uning turli tasniflari
Innovatsiya va uning turli tasniflari
Reja:
- Innovatsiya va novatsiya ta`riflari
- Innovatsion faoliyat turlari va bosqichlari
- Pedagogik innovatsion faoliyatning asosiy qonuniyatlari
Bajardi:Allado`stova.D
Tekshirdi: Yunusova
“Innovatsiya” tushunchasi ingliz tilidan tarjima qilinganda (“innovation”) “yangilik kiritish” degan ma’noni anglatadi.
Agar faoliyat qisqa muddatli, yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lib,faqatgina tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qilsa u novatsiya (yangilanish) deb yuritiladi
Ta’lim innovatsiyalari – ta’lim sohasi yoki o‘quv jarayonida mavjud muammoni yangicha yondashuv asosida yechish maqsadida qo‘llanilib, avvalgidan ancha samarali natijani kafolatlay oladigan shakl, metod va texnologiyalar hisoblanadi.Ta’lim innovatsiyalari “innovatsion ta’lim” deb ham nomlanadi.
Innovatsiya turlari
Texnik
Texnologik
Tashkiliy boshqaruv
Axborot
Ijtimoiy
Innovatsion faoliyat bosqichlari
1-bosqich:
Yangi g’oya va bilimlar
2-bosqich:
Bu yangilik (novatsiya) ni amaliy faoliyatga tadbiq etish
3-bosqich:
Innovatsion mahsulot, xizmat va texnologiyalarni yangi makon va sharoitlarda qo’llanilishi
Pedagogik innovatsion faoliyatning
4 ta asosiy qonuniyatlari bor:
Ayovsiz bemaromlik qonunida pedagogik jarayon va hodisalar to‘g‘risidagi yaxlit tasavvurlar buziladi, pedagogik ong bo‘linadi, pedagogik yangilik baholanadi va u yangilikning ahamiyati va qimmatini keng yoyadi
Nihoyat amalga oshish qonuni yangilikning hayotiyligi bo‘lib, u erta yo kech, stixiyali yoki ongli ravishda amalga oshadi.`
Qoliplashtirish (stereotiplashtirish) qonuni unda pedagogik innovatsiya fikrlashni bir qolipga tushirish va amaliy harakatga o‘tish tendensiyasiga ega bo‘ladi. Bunday holatda pedagogik qolip (stereotip) qoloqlikka, boshqa yangiliklarning amalga oshish yo‘liga to‘siq bo‘lishga majbur bo‘ladi.
Pedagogik innovatsiyaning davriy takrorlanishi va qaytishi qonunining mohiyati shundaki, unda yangilik yangi sharoitlarda qayta tiklanadi.
|
| |
QON QUYİSh USULLARİ - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti,...

QON QUYİSh USULLARİ
- Twg`ridan twg`ri qon quyish qon donor venasidan retsipient venasiga bevosita quyiladi.
- Bilvosita qon qwyish - donor qoni vval maxsus idishlarga yig`iladi, sterealizatsiya qilinadi, konservaladi va keyinchalik zarur bwlganda qwyiladi.
Qon qwyishning qwyidagi usullari mavjud:
- venaga qon qwyish – kwp yo`qotilganda qon oqim qilib yoki bemorninig xolati imkon berganda va kwp miqdorda qon quyish talab etilganda tomchilatib (1 daqiqada 20- 30 tomchidan ) qiy-di.
- Arteriyaga qon quyish – klinik wlim xolatidagi yoki shunga yaqin holatdagi bemorlarga qon bosim ostida quyiladi.
- suyak ichiga qon quyish - qon suyakninig g`ovak moddasiga k-di.
- almashtirib qon quyish - qon olib, urniga donor qonini kuyish - gemolitik zaharlanganda, ovqatdan zaharlanishda qwllaniladi.- qayta qon qwyish- bemorning seroz bwshlikka oqib tushgan uz qonini quyish (Qon yig`ilib natriy tsitrat shimdirilgan 4 qavat dokadan filtrlab utkaziladi.
- murda qonini quyish- murda qoni ivimaydi, shuninig uchun uni stabilizatorsiz kwp miqdorda ulgan kishilarninig jasadidan olib tayorlanadi)
QON QUYİShDA RUY BERADİGAN ASORATLAR
1 Gemotransfuziya shoki- bu mos kelmaydigan qon quyilishdan keyin yuz beradi ,Bunday xollarda qon quyish darhol tuxtatiladi plazma shokka qarshi eritmalar 5 % li glyukoza eritmasi quyiladi. Mos keladigan bir hil guruhdagi qon quyiladi va paranefral blokada qilinadi.
|
EZİLİSh SİNDROMİ - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti,...

EZİLİSh SİNDROMİ.
Oyoq - qullar tananing boshqa qismlari yumshoq tuqimalarninig zilzila vaqtida, bosib qolishda va boshqalarda uzoq muddatgacha turli narsalar (daraxt, toshlar, beton plitalar, uta og`ir buyumlar va hokazo) ostida bosilishi oqibatida yuz beradigan ma`lum simptomlar kompleksi e z i l i sh sindromi deyiladi. yoki shikastlanish taksikozi deyiladi. Bunda muskullar teri osti yog` kletchatkasi tomirlar va nervlar suyaklar majaklanadi va sinadi.
Uzoq vaqt ezilish natijasida muskullar va boshqa tuqimalar qonga yolchimay qoladi natijada bu tuqimalarda nekroz boshlanib tuqimalar wla boshlaydi va uzidan zaharli moddalar ajratadi. Swng twqimalarda yig`ilgan toksinli moddlar, shuningdek og`riq impulslari oqimi organizmga tushadi va shokni eslatuvchi klinik manzarani keltirib chiqaradi.
Ezilish sindromining belgilari.
bemorning umumiy ahvoli dastlab ancha yahshi bwladi u umuman beholligidan ezilgan joyi og`rishidan shikoyat qilmaydi. Oradan 6-8 soat wtgach shikastlangan oyoq- qwlda shish paydo bwladi. Bu soxaning terisi avalgiga qaraganda oqaradi, swngra qizg`ish- kwkimtir tusga kiradi. Terida ichi suyuqlikka twla pufakchalar paydo bwladi , oyoq- qwlini qimirlatib bolmay qoladi. Bemorning umumiy ahvoli og`irlashadi. Tana harorati 39 / 40 ga kwtariladi. boshi qattiq og`riydi, qon bosimi avvaliga kwtarilib keyin tushadi pulsi tezlashadi, buyrak ishi buziladi, oldin siydik ajralishi kamayadi swngra siydik umuman ajralmay qoladi – anuriya.
|
QON QUYİSh - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti,...

|
Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja
|
bet | 20/60 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 479 Kb. | | #98 |
QON QUYİSh
Qon quyish tirik twqimani kwchirib wtkazish bwlib, bemor organizmiga xar tomonlama ta`sir qiladi. Shuninig uchun xam bu mutloq kwrsatmalar bwlgandagina bajarilishi shart.
Qon qwyish qat`iy tartib bilan amalga oshiriladi. Retsipientnin qon guruhi va rezus mosligi aniqlanadi. Donor qoni twg`risida ham ana shunday ma`lumotlar bwlishi kerak. Qon qwyishdan oldin bu kwrsatkichlar yana bir bor aniqlanadi. mos kelish kelmaslikka va rezus mos kelish kelmaslikka va biologik sinamaga bevosita reaksiya wtkaziladi. Qwyishdan oldin qon uy xaroratigacha isitiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja
|
YoNGİNNİ UChİRİShDA SUV TA`MİNOTİ

YoNGİNNİ UChİRİShDA SUV TA`MİNOTİ
Suv yong`inni wchirishda eng kwp ishlatiladigan vositadir. Hajmi 1000 m3 131 dan katta bwlmagan, wtga chidamlilik darajasi I va II bwlgan aloqida binolarda joylashgan D toifadagi korxonalar hamda 50 tagacha odam yashaydigan bir-ikki qavatli binolardan tashqari barcha aqoli yashaydigan joylar va ishlab chiqarish korxonalari yong`inga qarshi suv bilan ta`minlanishi zarur. 8000 tagacha aholi yashaydigan joylar yoki yong`inni tashqi tomondan wchirishda 20 l/s gacha suv sarflanadigan V, G, D toifadagi korxonalarda yong`inni wchirish uchun suv avtonasoslari mavjud bwlganda bino va inshootlardan uzoqi bilan 200 m, motopompalar mavjud bwlganda uzog`i bilan 150 m va dastaki nasoslar mavjud bwlganda uzog`i bilan 100 m masofada joylashgan daryolar, kwlmak suvlardan olinishi mumkin. Aholi soni 500 tagacha bwlgan qishloq joylarida yong`inni wchirish uchun hisobiy suv sarfi 5 l/s, 500-5000 aholi yashaydigan joylarda 10 l/s, bundan kwp aholi yashaydigan joylarda esa 15 l/s hisobida olinadi. wtga chidamlshshk darajasi I va II bwlgan, xajmi 3000 m3 gacha bwlgan ishlab chiqarish hamda jamoat binolari uchun hisobiy suv sarfi - 5 l/s ni, III, IV va V
darajalari uchun 10 l/ s ni tashkil etadi.
Bitta yong`inni wchirishga sarflanzdigan zaruriy suv miqdori uning sekund davomidagi sarfi miqdori va yong`inni davom etgan vaqti bilan hisoblanadi.
|
Jarohatlarninig qwyidagi turlari tafovut qilinadi

Jarohatlarninig qwyidagi turlari tafovut qilinadi.
Kesilgan jarohatlar- twqimalarga birorta wtkir narsa: pichoq, hsisha temir va hokazolar ta`sir qilganda paydo bwladi . jarohatninig atrofi tekis, ostidagi twqimalarga ozroq shikast etgan, jarohat ochiq bwlib , qon ketib turadi. Boshqa j jarohatlarga qaraganda birmuncha oson tuzaladi.
Shilingan jarohatlar kesilgan jarohatlarninig bir turi bwlib, bunda teri va teri osti twqimasi ostidagi twqimalardan ajralib chiqqan b`oladi. Bunday jarohatlar urinma chiziq bwyicha harakat qilayotgan kesuvchi narsalardan shikastlanish yoki terininig teri osti twqimasi bilan ajralishi oqibatida yuz berishi mumkin.
KLİNİKASİ
Jarohatninig klinik manzarasi qattiq og`riq jarohat chetlarininig ochilib turishi , qon oqishi va gavdaninig shu qismida yuz beradigan funksional wzgarishlar bilan xarakterlanadi. Odam ayrim sabablar (janjallashish, engil avariyaga uchrash) natijasida kuplab jarohatlanganda uning umumiy ahvoli ancha yomonlashadi. kuchli og`riq bosh aylanishi, qon bosimininig pasayishi. teri va shilliq qavatlarninig oqarib ketishi, xushidan ketishi mumkin.
LAT EYİSh
Lat eyish daganda zarb ta`sirida yumshoq
twiqmalarninig anatomic uzgarishsiz shikastlanishi tushuniladi.
Bir joyninig og`rishi, twqimalarninig shishuvi,teri sezuvchanligininig uzgarishi , qon quyilishi
( gematoma ) kuzatiladi. Shikastlangan organ funktsiyalari buzilishi mumkin. Gematoma ( qon quyilgan joy) rangi pigmentninig asta- sekin parchalanishi munosabati bilam tuk qizil, kwkimtir, yashildan to sariq ranggacha uzgaradi.
DAVOLASh gavdaning shikastlangan qismiga orom beriladi, unga balandroq vaziayt yaratiladi, bosib turadigan bwglam bwglanadi, Lat egan joyga sovuq yoki muz solingan xaltachada quyiladi. gematoma katta bwlsa ba`zan qon surib olinadi yoki qon oqishi twxtatiladi Lat eyishdan 2- 3 kun wtgach gematomaniing yahshiroq surilishi uchun issiq muolajalar ( grelka, isituvchi kompress,)qilinadi.
|
Sn=
* 
_ ^ -Un -Kq - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

Tormoz kuchaytirgichlari haydovchining ishini yengillatish va
harakat xavfsizligini oshirish uchun xizmat qiladi. Tormoz kuchaytir
gichlari gidravlik, pnevmatik, gidrovakuumli yoki vakuumli boiishi
mumkin. So‘ nggi yillarda elektrik tormoz kuchaytirgichlari ham
qo'llanilmoqda.
Tormoz kuchaytirgichiga quyidagi talablar qo‘yiladi:
- tormoz kuchaytirgichi hosil qilayotgan kuch tormoz pedaliga
qo‘yilgan kuchga proportsional, ya’ ni mos bo‘ lishi kerak;
- tormoz kuchaytirgich ishlamay qolganda ham tormoz tizimi
avtomobilni to‘xtata olishi kerak;
Tormoz kuchaytirgichini loyihalashni gidrovakuum tormoz kuchay
tirgichi misolida ko‘rib chiqamiz. Buning uchun prototip avtomobilining
tormoz kuchaytirgichidan foydalanamiz.
m 
b d 2 ’ - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

m b d 2 ’ bu yerda:
c l - haydovchining kuchi qo‘yilgan nuqtadan asosiy tormoz
silindrming shtokigacha bo‘ lgan masofa;
b ~ asosiy tormoz silindri shtogidan tayanchgacha bo‘ lgan
masofa;
D - asosiy tormoz silindrining diametri;
d - g ‘ ildirak tormoz silindrining diametri.
Zamonaviy avtomobillarda gidravlik tormoz yuritmasining ishon-
chliligini oshirish uchun, ular ikki konturli qilib ishlatiladi.
1)
Tormoz mexanizmini lovihalavotganda avtomobil g‘ ildirak-
laridagi maksimal tormoz kuchini hosil qilish uchun tormoz mexa
nizmining kolodkalariga yuritma tomonidan ta’ sir etuvchi kuchlaming
qiymatlari aniqlangan edi. Agar shu kuchlami hosil qilish uchun tormoz
pedalidagi haydovchining kuchi (R x) 500N dan oshib ketsa, u holda
gidravlik tormoz yuritmaning uzatishlar soni
(U TYu)ni
oshirish kerak.
159
Agar shunda ham kerakli natijaga erishilmasa, u holda, gidravlik tormoz
yuritma tarkibiga kuchaytirgich kiritiladi.
12.11-rasm. Torm oz yuritmasini ikkita mustaqil konturga ajratish usullari 160
2) Havdovchi tomonidan tormoz pedalisacha qo‘vilgan kuch
Quyidagicha anialanadi:
P D2 px = ~? —— ;mm
d ' U n '
Чтю bu yerda:
P' - faol kolodkaga qo‘yilgan kuch, N;
U„ - tormoz pedalining uzatishlar soni;
ijno- gidravlik tormoz yuritmaning FIK, (0,95-0,98).
3)
Tormoz pedalining vo‘ li quyidagicha aniqlanadi:
4(2^ + 2 F p,)
D 2 -n
P '
va 
P " - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

12.10-rasm.
Gidravlik yuritmali ishchi tormoz tizimi:
i-kiritish kollektori; 2-teskari klapan; 3-tormoz pedali; 4-asosiy tormoz
silindri; 5-porshen; 6-qaytaruvchi prujina; 7-o‘ tkazuvchi klapan
prujinasi; S-teskari klapan; 9-o‘tkazuvchi klapan; 70-gidrovakuum
kuchaytirgich; 77-xavo flltri;
12,14-ishchi
silindrlar; 75-oldingi tormoz
mexanizmi; 75-orqa tormoz mexanizmi.
Gidravlik tormoz yuritmaning uzatishlar soni quyidagicha aniqlanadi.
u = ^ -
Spektral qurilmalarning asosiy xarateristikalari

Spektral qurilmalarning asosiy xarateristikalari
Optik qism
|
Spektrni qayd qilish usuli
|
Analiz
|
Kuzatish
|
Fotografik
|
Fotoelektrik
|
Polixromator
|
Spektroskop
Stiloskop
|
Spektrograf
|
Kvantometr
|
Emission Absorbsion
|
Monoxromator
|
-
|
-
|
Stilometr
Spektrometr
Spektrofotometr
|
Barcha turdagi analiz
|
Selektiv modulyator
|
-
|
-
|
Furye-spektrometr
|
Barcha turdagi analiz
|
Spektral qurilmalarni dispersiyalovchi qismining xususiyatlariga qarab, ikki turga bo‘lish mumkin.
Prizmali spektral qurilmalar.
Difraksion panjarali spektral qurilmalar.
Eng sodda prizmali spektral qurilmalarning optik sxemasi (1.3-rasm) da ifodalangan.
1.3-rasm- Prizmali spektral qurilmaning optik sxemasi.
1. Yorug‘lik manbai. 2.Yorug‘lik manbaidan uzatilayotgan energiyadan to‘la foydalanishni ta’minlovchi linza.3.Muhit. 4.Spektral qurilmaning kirish tirqichi.
5.Prizmaga parallel nurlar dastasini tushishini ta’minlovchi linza.
6.Atomlarning nurlanish spektrini ta’minlovchi prizma.
7.Spektrni fokal tekislikka uzatuvchi linza. 8.Fokal tekislik. Fokal tekislikda atom nurlanishining spektrlarini uch xil usulda qayd qilish mumkin:
1.Fizik jarayonlarni ko‘z bilan kuzatish usuli.
2.Fizik jarayonlarni fotografik usulda qayd qilish.
3.Fizik jarayonlarni fotoelektrik usulda qayd qilish.
|
Muskullarniig yirtilishi - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning...

Muskullarniig yirtilishi.
muskullarninig shikastlanishi yopiq va ochiq bi`lishi mumkin. Muskul qattiq chwzilganda va unga zwr kelganda, masalan, og`ir yuq kwtarilganda u yirtilishi mumkin. Qorin muskullari va oyoq - qwllarni yozuvchi muskullar eng kwp yirtiladi. Muskullar qisman va twliq yirtilishi mumkin.
Yirtilgan zonani paypaslab kurishdi, ayniqsa muskul nuqsoni aniqlanadi. Keyinroq gematoma xosil bwlish hisobiga usmasimon tuzilna paydo bwladi.
Odatda shu muskul funksiyasi pasayadi yoki butunlay yo`qoladi. boylamlarning chwzilishi va yirtilishi. Bug`imda uniing hajmidan oshib ketadigan xarakat bulganda uni maxkam ushlab turadigan boylam apparati chwziladi. Ba`zan esa yirtiladi. Bug`im sohasida og`riq, va shish xarakatlarninig cheklanish kuzatiladi. Boylamlar yirtilganda gematoma paydo bwladi va xarakat keragidan ortiqcha bwladi. Oyoq - qwlga orom berish zarur. Bug`im soxasiga bosib turadigan bog`lam bog`lanadi. Dastlabki kunlari sovuq, keyinchalik issiq muolajalar mahalliy qullaniladi. Boylam yirtilganda gips bog`lam quyiladi, konservativ davoalsh yahshi natija bermaganda operatsiya yo`li bilan davo qilinadi.
|
Og`izdan- og`izga - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti,...

|
Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja
|
bet | 18/60 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 479 Kb. | | #98 |
Og`izdan- og`izga yoki og`izdan-burunga nafas berish usuli nafas oldirishninig eng ta`sirchan va oddiy usulidir. bemor boshini orqaga kwproq engashtirib, chalqancha yotqiziladi. Buning uchun
bemorning kuraklari ostiga bolishga uxshatib yumoloqlangan adyol qwyiladi. Bemorninig burni barmoqlar bilan qisiladi, Og`ziga doka yoki rwmolcha yopiladi va chuqur nafas olib xavo bemorninig og`ziga puflanadi. Nafas chiqarish susut bwladi, bir minutda taxminan 12-16 marta puflanadi. Bemorning jag`lari maxkam qisilgan xollarda og`izdan burunga sun`iy nafas oldirish ususli foydali hisoblanadi. bu maqsadda bir qul bilan bemorninig boshi manglayidan orqaga oqaga engashtiriladi. 2-kul bilan iyagidan ushlanadi va pastki jag`ini yuqoriga kutarilib, og`zi berkitiladi. Swngra chuqur nafas olib lablar bilan burnini kamrab olib jadallik bilan nafas puflanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja
|
Tormoz kuchaytirgichlarini loyihalash

Tormoz kuchaytirgichdagi «kuzatuv mexanizmi»ning
ishlashi
tormoz pedalidagi haydovchining kuchi o‘ zgarmas bo‘ lganda membrana
7 ning o‘ z-o‘zidan tenglik holatini egallashiga asoslangan.
Bu holda
vakuum klapani 6 va havo klapani 5 yopiq holatda boiadi.
«Kuzatuv mexanizmi»dagi membrana 7 ning tengiik xolati
tenglamasi quyidagicha aniqlanadi:
(Pi ~ P i ) ' f
3 +
am
■
cos 
p - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

dw -
tishli g‘ildirak diametri;
z -
tishlar soni.
Tishli g‘ildirakning eni uzatilayotgan burovchi momentga va
vallarning o‘qlari orasidagi masofaga bog‘liq. Uni quyidagicha aniqlash
mumkin:
b
= (5...
8
)
tp.
Vallarning o'qlari orasidagi masofa quyidagicha aniqlanadi:
A
0
=
tp {zx+ z
2
)/(2cos/2),
bu yerda:
zi+ z
2
- ilashishda bo‘lgan juftlik tishlari sonining yig‘indisi
Bu masofa uzatilayotgan burovchi moment bilan quyidagicha
bog‘langan:
Aq
ш о ^М хтах
bu yerda:yengil avtomobillar uchun
a = 14,5 - 16 va yuk avtomobillari
uchun
a = 17,0-21,5
Tish profilining burchagi odatda: aw =
20°. Tishning normal moduli
tp
GOSTdagi qiymatlar orqali topiladi; uning qiymatlari uzatilayotgan
burovchi momentga bog‘liq.
M
Nm
-rasm Fotoelektron kuchaytirgichlarning umumiy ko`rinishi

|
-rasm Fotoelektron kuchaytirgichlarning umumiy ko`rinishi
|
bet | 14/21 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 80,52 Kb. | | #143669 |
Bog'liq Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uni-fayllar.org2.3.-rasm Fotoelektron kuchaytirgichlarning umumiy ko`rinishi
Kuchaytirish koeffitsienti 106÷108 k≈ ,α-kengligi emettirga yetib borgan fototoklar soni σ-urib chiqarilgan elektronni tushgan elektronlarga nisbati.
III -BOB Spektral chiziqlarni qayd qilish
3.1.Spektral chiziqlarning kengligiga ta’sir qiluvchi omillar
Biz shu paytgacha diskret energetik holatlarni qaradik ya’ni ma’lum bir energiyaga E ega bo‘lgan sistemalarning orasida bo‘ladigan o‘tishlar monoxramatik deb qaraldi (3.1-rasm).
ga asosan. Haqiqatda esa har qanday energetik holat ma’lum bir kenglikga ega bo‘ladi bu energetik holatlar orasidagi o‘tishlar qa’tiy monoxramatik bo‘lmaydi Spektral chiziqlarning kengayishining bir necha sababi mavjud:
a.Tabiiy kengligi
b.Dopplercha kengayish
s.O‘zaro to‘qnashish tufayli kengayish
Har bir statsionar holat yoki energetik yuksaklik chekli kenglikka ega
3.1-rasm. Energetik holatlar orasidagi o`tishlar
(1)
(2)
Borning chastotalar sharti.
Tinch turgan zarrachalar sistemasiga to‘g‘ri keladigan statsionar holatlarning kengligiga yoki konturning kengligiga tabiiy kenglik deyiladi. Statsionar holatlarning energitek kengligi va zarrachalarning uyg‘ongan holatda yashash vaqti orasida quyidagicha bog‘lanish bor energiya va vaqtning ya’ni kvant mexanikasidagi noaniqlikdan
(3)
(3) dan ko‘rinadiki intilsa energetik holat juda tor bo‘ladi, ya’ni
(4)
Asosiy holatda 4-shartni kuzatish mumkin shuning uchun zarra asosiy holatda ko‘p bo‘ladi yoki ko‘p yashaydi. Tabiiy kontur boshqa konturlarga nisbatan eng tor kontur hisoblanadi. Agar o‘tgan vaqtni bilan almastirsak
teng. -statsionar holatlarning kombinatsiyasi uchun yozish mumkin
Bizga ma’lumki o‘tish uchun yozish mumkin
бўлади.
Ba’zan holatdan j ga bir necha o‘tishlar yoki j dan i ga bir necha o‘tishlar bo‘lishi mumkin (3.2-rasm), ya’ni
|
| |
- §. Prizmali va difraksion panjarali spektral qurilmalar va ularning asosiy xususiyatlari

|
- §. Prizmali va difraksion panjarali spektral qurilmalar va ularning asosiy xususiyatlari
|
bet | 6/21 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 80,52 Kb. | | #143669 |
Bog'liq Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uni-fayllar.org1.3- §. Prizmali va difraksion panjarali spektral qurilmalar va ularning asosiy xususiyatlari
Elektromagnit nurlanishlarning muhitlarni tashkil qilgan atom yoki molekulalari bilan o‘zaro ta’sirlashuv jarayonidagi fizikaviy qonuniyatlarni (jarayonlarni) optik usullar bilan tadqiq qilishda spektral qurilmalarni o‘rni alohida.
Masalan: a)Atomlarning tebranma harakat qonuniyatlarini yorug‘likning kombinatsion sochilish spektri orqali o‘rganish (effekt tushuntiriladi)
b)Molekulalarning issiqlik harakati bilan bog‘liq qonuniyatlarni xamda tashqi temperatura ta’sirida sodir bo‘ladigan relaksatsion jarayonlarni OSK yordamida o‘rganish (effekt tushuntiriladi)
v) Yutilish spektrlari yordamida tadqiq qilish
g) Lyuminessensiya spektrlari yordamida o‘rganish va h.k.
Spektroskop –nurlanish va yutilish spektrlarini kuzatish imkoniga ega bo‘lib, kirish kolematori, dispersiyalovchi sistema va ko‘rish trubasidan tashkil topadi.
Stilaskop – qattiq jismlar tarkibidagi elementlarni miqdorini aniqlashda (lekin sezgirligi juda kichik 50%) ishlatiladi.
Spektrograf – kirish kolimatori, dispersiyalovchi sistema va fizik jarayonni bevosita qayd qilvchi fotokameradan iborat. Ushbu qurilma yordamida sifat va miqdoriy emission analiz o‘tkazish mumkin (turlari ISP-22, 28, 51)
Stilometr- qattiq jism tarkibidagi turli elementlarni miqdorini (% xisobida) topish imkonini beradi.
Kvantometr –Bir nechta elementlarni miqdorini aniqlash imkonini beradi. Stilometrdan farqli chiqish kolimatorida fotokuchaytirgich yoki fotodiod o‘rnatilgan.
Spektrometrlar – Barcha turdagi analizlarni o‘tkazish mumkin bo‘lgan optik qurilma bo‘lib, qonuniyatlarni fotoelektrik usul bilan registratsiya (qayd) qilinadi. (ya’ni dispersiyalovchi sistemani harakatga solish yo‘li bilan) (turlari DFS-3, 4, 12, 24, 52 ).
Spektrofotometrlar – absorbsion (yutilish) spektrlarini qayd qilishda ishlatilib, ikkita nur harakati (monoxromatik) asosida ishlatiladi. (turlari IKS- 12,14,UR-21 ).
Jadval-1
|
| |
Muammoning o’rganilganlik darajasi

|
Muammoning o’rganilganlik darajasi
|
bet | 2/21 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 80,52 Kb. | | #143669 |
Bog'liq Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uni-fayllar.orgMuammoning o’rganilganlik darajasi. Kvant elektronika sohasiga tegishli fundamental tadqiqotlar uchun Rossiya olimlari N.G.Basov va A.M.Proxorov hamda amerikalik olim Ch.X.Tauns va T.G.Meyman tomonidan olib borilgan 3 amalda birinchi marta lazer nuri olingan bo’lsa, hozirgi vaqtda, ham quvvat jihatidan, ham spektrning ishchi sohasi bo’yicha monoxromatik lazerlar yaratildiki, ular mazkur fan sohasida bo’layotgan ulkan rivojlanishdan dalolat beradi. Spektrlar to’g’risida gap borganda ularning murakkab tabiatini, ularni qo’llanilish sohasi keng va rang barangligini e’tiborga olish zarur. Spektrlarning optik nurlanishlar deganda biz optik kvant generatorlarini ham qisman olishimiz mumkin . Optik generatorlar nima vazifani bajaradi desak ular lezirlarning asosi hisoblanadi . Biz lazerlarnii spektrini oʻrganar ekan lazerlarning ishlash prinsipini ham oʻrganishimiz lozim deb oʻylayman. Lazer nurlarning nurlari monoxromatik va parallel bo’lsa u juda kichik diametrga qaratilishi mumkin va maydoning kvadrat millimeter uchun 100MVt quvvatni ishlab chiqarish mumkin. Ayniqsa, to‘g‘ri joylashtirilgan teshiklarni tayyorlash uchun javob beradi. Lazerli nurni ishlov berish an’anaviy kesish usullari qisqarishi mumkin bo’lgan barcha materiallarni o‘rash yoki kesish qobiliyatga ega.
Tadqiqotning ob’yekti va predmeti:: Optikaviy spektral qurilmalarning ilmiy tadqiqot ishlarini o‘rganishdan iborat bo‘lib, spektralar qurilmalarning optika sohasida tutgan o`rni va uning strukturasini oʻrganishdir.
Tadqiqot maqsadi va vazifalari. Spektral qurilmalarni kuzatish va taxlil qilish bilan uning kelib chiqish xususiyatini oʻrganish.Dissertatsiyaning maqasadidan kelib chiqib, unda quyidagi vazifalar belgilangan:
•Spektral qurilmalarning zamonaviy strukturasini oʻrganish .
•Optik kvant generatorlari orqali lazerlarning spektrlarini oʻrganish , asoslarini taxlil qilish.
•Chiziqli va uzluksiz spektrlarni oʻrganish .
Tadqiqot ishining ilmiy yangiligi Spektral qurilmalar bilan optikaning uzviy bogʻliqligini oʻrganish; va qullanilish sohasini kengaytirishdir.
|
| |
-rasm Yoruglik spektrining hosil bo`lishi

|
-rasm Yoruglik spektrining hosil bo`lishi
|
bet | 4/21 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 80,52 Kb. | | #143669 |
Bog'liq Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uni-fayllar.org1.1-rasm Yoruglik spektrining hosil bo`lishi.
Yorug‘lik spectrini yoyish usulining eng soda holi, Frangoufer spektrometri yordamida spektrlarni qayd qilish usuli hisoblanadi.
Bu usul despersiya hodisasiga asoslangan bo`lib, ya’ni n(λ) sindirish ko`rsatkichi funksiyasiga bogliq. Shunday moddadan yasalgan prizma spektrometrning asosi bo‘la oladi,(1.2.rasm) da Prizmada oq yoruglikning spektrga ajralishi tasvirlangan
.
1.2.rasm-Prizmada oq yoruglikning spektrga ajralishi
Bu turdagi bog‘lanish issiqlik nurlanishi uchun bilamiz.
Isiqlik nurlanishi uchun
Plank formulasi o‘rinli bo`ladi. Misol; metal kristal shaklida, metal gaz shaklida. Moddani yorug‘lik yutishi undagi atomlar energetik o‘tishlariga bog‘liq.
Yorug‘lik spektri chiziqli, polosali va uzliksiz bo‘lishi mumkin. Spektr modda atomini tuzulishini tushuntirishda eng asosiy qurol hisoblanadi (1.3.-rasm) da Spektral qurulmalarni xarakterlovchi kattaliklar keltirilgan.
1.3.-rasm Spektral qurulmalarni xarakterlovchi kattaliklar
1-tirqish, 2-dispersiya hosil qiluvchi element, 3-linza, 4-fokal tekislik, 5-qabul qilgich
Agarda dispersiyalovchi elementdan so‘ng ingichka tirqish qo‘yilsa u holda chiqishda faqat bitta to‘lqin uzunligidagi nur chiqadi. Bu turdagi qurulmlar monoxramator hisoblanadi.Agarda bir nechta tirqish qo‘yilib bir nechta to‘lqin uzunligini olsak u holda bu qurilma polixromator hisoblanadi. Spektral qurulmalarning burchak dispersiyasi
Chiziqli dispersiyasi
Ko‘p holda teskari dispersiyasi qo‘yiladi
⦋ ⦌
Ideal qurilmada tirqish tasviri fokal tekislikda ingichka chiziqlar sifatida ko‘rinishi kerak edi. Lekin real qurilmada bunday emas. Bir qancha sabablarga ko`ra tasvir buzilib ko‘rinmaydi. Bunda qurilmaning quyidagi ta`sirlarini hisobga olish zarur buladi. 1.Tirqishning kengligi chekli qiymatga egaekanligi.2.Difraktsion hodisalar hisobiga tasvir kengayishi. 3.Optik sistemasining defektlari.4. Registratsiya vositasi kiritadigan kengayish. Demak spectral qurilma monoxramatik yorug‘lik qayd qilganda bitta chiziq o‘rniga qandaydir konturni qayd qiladi (1.4-.rasm) da Spektral qurilma yordamida spektrlarni qayd qilish naijalari keltirilgan.
|
| |
Tavsiyalar - Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uning dolzarbligi

|
Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uning dolzarbligi
|
bet | 21/21 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 80,52 Kb. | | #143669 |
Bog'liq Kirish magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uni-fayllar.orgTavsiyalar
Ta’lim tizimida qaysi soha bo‘lmasin har bitta sohada o‘qitish va o‘rganishda birinchi navbatda zamon talabigaaylanib borayotgan axborot texnologiyalari, telekomunikatsiya texnalogiyalar, internet savidxonligini o‘qituvchi va o‘quchilarda malaka ko‘nikmalarini rivojlantirish.
Ta’lim tizimida atom tuzilishi haqida tasavvurlarni kengaytirish va talabalarda malaka ko‘nikmalarini oshirish.
Ta’lim tizimida atom tuzilishlarini o‘rganishning turli usullarda o‘qitishni shakillantirish.
http://fayllar.org
|
| |
6.3-rasm.
Oldi g‘ildiraklari yetakchi bo‘lgan yengil avtomobilning

VI.2. Uzatmalar qutisini loyihalash
Uzatmalar qutisini loyihalash
uchun shu uzatmalar qutisi
o'matilishi mo‘ljallanayotgan
avtomobil turi,
avtomobilning texnik
xarakteristikasi (avtomobilning massasi, tezligi,
dvigatelning maksimal
burovchi momenti va b.), avtomobilning ekspluatatsiya
sharoiti kabi
m a’lumotlar ma’lum bo‘lishi kerak. Shu ma’lumotlar
asosida loyiha
uchun texnik topshiriq ishlab chiqiladi. Texnik
topshiriq tarkibidagi
asosiy parametrlar
1
-jadvalga kiritiladi.
1
-jadval
Parametrlar
0
‘lchov
birligi
1
Avtomobilning turi
2
Avtomobilning to ‘la massasi va uning o‘qlarga
taqsimlanishi
3 Avtomobilning maksimal tezligi
4 Dvigatelning maksimal burovchi momenti
5 Dvigatel valining maksimal va minimal burchak tezligi
6
Yetakchi g‘ildirak radiusi
7 Yo‘lning ilashish koeffitsienti
8
Yo‘lning maksimal qiyalik burchagi
9
Uzatmalar qutisining resursi
10
Transmissiyaning FIK
Uzatmalar qutisini loyiha hisobida ba’zi parametrlarni ma’lumotlar
bazasidan yoki prototip avtomobildan olishga to‘g‘ri keladi.
Uzatmalar
qutisining loyiha hisobi uchun tanlab olinadigan
asosiy parametrlar
Nazorat savollari - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

Bog'liq Muhitdinov A. Transport vositalarini loyihalash va hisoblash
Nazorat savollari 1. Ilashish muftasiga qanday talablar qo‘yiladi?
2. Ilashish muftasi qaysi ko‘rsatkichlari bo‘yicha tasniflanadi?
3. Ilashish muftasining qo‘llanilishi
4. Ilashish muftasini loyihalashda qaysi parametrlar berilgan
bo‘lishi kerak?
5. Ilashish muftasini loyihalashda qaysi parametrlar tanlab olinadi?
6. Ilashish muftasini loyihalashda qaysi parametrlar hisoblab
topiladi?
7. Ilashish muftasi uzata oladigan burovchi moment qanday
aniqlanadi?
8. Siquvchi prujinalaming elastiklik xarakteristikasi nima?
9. Siquvchi prujinaning kuchi qanday aniqlanadi?
10. Friksion qoplamalarga ta’sir etayotgan bosim qanday aniqla
nadi?
11. Ilashish muftasining shataksirashdagi ishi qanday aniqlanadi?
12. Ilashish muftasining ortiqcha qizishi qanday aniqlanadi?
58
VI. UZATMALAR QUTISI VI.1.
Uzatmalar qutisining vazifasi, talablar, tasnifi, qo‘llanilishi. Ichki yonuv dvigateli hosil qiluvchi maksimal burovchi momenti
Uning
litrajiga bog‘liq bo‘lib, rna’lum qiymatdardan oshmaydi. Agar shu
burovchi momentni to‘g‘ridan-to‘g‘ri yetakchi g ‘ildiraklarga uzatilsa,
hosil
bo‘layotgan tortish kuchi avtomobilni joyidan qo‘zg‘ata olmasligi
mumkin. Shuningdek, ichki yonuv dvigateli tirsakli valining minimal
burchak
tezligi
avtomobilni
minimal
turg‘un
tezlik
bilan
harakatlanishiga yo‘l qo'ymaydi. Demak ichki yonuv dvigatelining
burovchi momentini oshirish va tirsakli valning minimal aylanishlar
BOnini
kamaytirish kerak. Bu vazifani uzatmalar qutisi bajaradi.
Uzatmalar qutisi dvigatelning burovchi momentini va dvigatel
valining
burchak tezligini yetakchi g‘ildiraklarga o‘zgartirib uzatish
uchun
xizmat qiladi. Bu esa avtomobilning optimal tortish va yoqilg‘i
tejamkorlik xususiyatlarini ta’minlaydi.
Uzatmalar qutisi o‘z vazifasini samarali va ishonchli bajarishi
uchun
unga quyidagi talablar qo‘yiladi:
- dvigatelning berilgan tashqi tezlik harakteristikasi bo'yicha
avtomobilning optimal tortish-tezlik va yoqilg‘i tejamkorlik xususiyat-
larini
ta’minlash;
- ishlaganda va pog‘onalami almashtirayotganda shovqinsiz
ishlash;
- yengil boshqarish;
- yuqori FIK;
- umumiy talablar.
Uzatmalar qutisi quyidagi ko‘rsatkichlari bo‘yicha tasniflanadi:
1) uzatishlar sonini о ‘zgarishi b o 'yicha: pog‘onali (eng keng
tarqalgan), pog‘onasiz, kombinatsiyalashgan;
2) konstruktiv sxemasi b o ‘yicha: o‘qlari qo‘zg‘almas valli (ikki,
uch
va ko‘p valli), o‘qlari qo‘zg‘aluvchi valli (planetar reduktorlar);
3) pog 'onalar soni b o ‘yicha: uch pog‘onali, to‘rt pog‘onali, besh
pog‘onali, ko‘p pog‘onali;
4) shesternyalarning turi b o ‘yicha: to‘g‘ri tishli, qiya tishli,
shevron tishli, aralash tishli;
59
5)
pog 'onalarni almashtirish usuli bo 'yicha: karetkalar
yordamida,yengil
qo‘shiladigan
mufta yordamida,
sinxronizator
yordamida;
6) boshqarish usuli bo'yicha: to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshqarish,
masofadan boshqarish, yarim avtomat, avtomat;
7) уetaklovchi va yetaklanuvchi qismlarning o'zaro bog'liqligi bo 'yicha: mexanik, gidravlik, elektrik, aralash.
) kardanli uzatmaning konstruksiyasi bo'yicha:
- ochiq, yopiq;
2

- kardan shamirlari (vazifasi - burovchi momentni burchak ostidn
HBatish);
- kardan vali;
*J
- sharnirli birikma (vazifasi -burovchi moment uzatilayotgan
►lgregatlar orasidagi masofaning o‘zgarishini ta’minlash);
i
- oraliq tayanch (vazifasi -kardan vallari soni
1
dan ortiq boMganda
‘kardan
valiga tayanch boiish).
7.1-rasm.
Kardanli uzatma qismlarining joylashuv sxemasi:
/-uzatmalar qutisi;
2
,
6
,
va S-kardanli sharnirlar; J-orliq kardan vali;
4-orliq tayanch; 5-shlitsali birikma; 7-asosiy kardan vali; 9-asosiy
uzatma;
10
-
ressora;
11
-
rama.
Orqa ko‘prikdagi reaktiv moment truba orqali uzatiladigan yengil
va yuk avtomobillarda kardanli uzatma truba ichida joylashtiriladi.
Ba’zida bu truba itaruvchi kuchi uzatish uchun ham xizmat qiladi. Bu
turdagi konstuktsiyalarda kuzov va orqa ko‘prik. bir-biriga nisbatan
siljiganda kardanli valning uzunligi o‘zgarmagani uchun shlitsali
birikma o ‘matilmaydi va faqat bitta kardanli shamir o ‘rnatilsa yetarli
bo‘ladi. Kardanli valning notekis aylanishlari valning elastikligi hisobiga
qisman so‘ndiradi.
Shunday yengil avtomobillarning konstuktsiyalari borki ularda.
uzatmalar qutisidan
asosiy uzatmaga harakat torsionli val orqali
uzatiladi va kardanli sharnirlar o‘rnatilmaydi. Bunday kcjnstruksiyalar
(Volvo 600) avtomobilida asosiy uzatma kuzovga mahkamlangaiuln
qo‘llanil$di.
Mashinasozlik texnologiyasi

ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
“ MASHINASOZLIK TEXNOLOGIYASI” FAKULTETI
“MASHINASOZLIK TEXNOLOGIYASI” KAFEDRASI
DIPLOM LOYIXASI BO’YICHA
T U SH I N T I R I SH X A T I
Diplom loyixasining mavzusi: “Asbobsoz” MCHJ sharoitlari uchun 900.08.04 “Richag” detalini tayyorlash texnologik jarayonini va operatsiyalarining texnologik ta’minot vositalari konstruksiyalarini ishlab chiqish.
Yo’nalish: Mashinasozlik texnologiyasi, mashinasozlik ishlab chiqarishini jixozlash va avtomatlashtirish
4-kurs 029-13 guruh talabasi: B.Sotvoldiyev
Kafedra mudiri: X.Akbarov
Rahbar: X.Niyazmetov
Maslaxatchilar:
Texnologik qismi: O.Abdujabborov
Konstruktorlik qismi: O.Abdujabborov
Xayot faoliyati xavfsizligi qismi: A.Raximov
Iqtisodiy qismi: G.Sattiqulova
Andijon – 2017 yil
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
“MASHINASOZLIK TEXNOLOGIYASI” FAKULTETI
“MASHINASOZLIK TEXNOLOGIYASI” KAFEDRASI
DIPLOM LOYIXASINI BAJARISH BO’YICHA
|
k on u ssim on prujinaning k uchlan ish i

bu yerda: пя- yaproqlar soni;
w„- xavfli qirqimdagi egilishga qarshilik momenti.
Turli prujinalar uchun yuqori uglerodli poMatlar 65G, 85G, 60S2
ishlatiladi, ulardagi ruxsat etilgan kuchlanish 1т]=700...800 MPa.
Friksion qoplamalarga
ta’sir etayotgan bosim quyidagicha
aniqlanadi:
4F
TV
’ У
*
+<*$»)
bu yerda:
D- friksion qoplamaning tashqi diametri
d- friksion qoplamaning ichki diametri
Ruxsat etilgan bosim: [ro]=0,l5...0.25 MPa (kichik qiymatlar yuk
avtomobillari uchun, katta qiymatlar yengil avtomobillar uchun).
-jadvalga kiritiladi.
2
-jadval
Parametrlar
O ‘lchov
birligi
1

2 -jadvalga kiritiladi.
2 -jadval Parametrlar
O ‘lchov
birligi
1 Uzatmalar qutisining turi
2 Uzatmalar qutisi yuritmasining turi
3 Qo‘shimcha qutining zaruriyati
4 Shestemya va tishli g‘ildiraklar turi
64
5 Sinxronizatorlar turi va soni
6 Podshipniklar turi va soni
7 Uzatmalar qutisi asosiy detallarining materiallari
(korpus, vallar, shesternya va tishli g‘ildiraklar,
sinxronizator)
Uzatmalar qutisining loyiha hisobi uchun zarur bo‘lgan barcha
parametrlar ma’lum bo‘lgach, uzatmalar qutisidagi yuklanishlar va ular
asosida
uzatmalar qutisi asosiy detallarining kuchlanishlari (3-jadval)
aniqlanadi hamda ruxsat etilgan kuchlanishlar bilan solishtiriladi.
- agar aniqlangan kuchlanishlar me’yorda boMsa, uzatmalar
qutisining printsipial sxemasi masshtabda chiziladi va xulosa qilinadi.
- agar aniqlangan kuchlanishlar me’yordan yuqori bo‘lsa,
ulaming miqdoriga moslab detallarning
0 ‘lchamlari va materiallari qayta
tanlanadi, uzatmalar qutisining printsipial sxemasi masshtabda chiziladi
va xulosa qilinadi.
3-jadval Parametrlar
OMchov
birligi
1 Uzatishlar sonining diapazoni
2 0 ‘qlararo masofa
3
Vallarning oichamlari
4
Shesternya va tishli g‘ildiraklar o‘lchamlari
5
Uzatmalar qutisidagi yuklanishlar
6 Uzatmalar qutisi asosiy detallarining kuchlanishi
(vallar, shesternya va tishli g‘ildiraklar,
sinxronizatorlar)
7
Podshipniklar resursi
8 Uzatmalar qutisining printsipial sxemasi
1.3. Uzatmalar qutisidagi yuklanishlarni aniqlash Uzatmalar qutisidagi tishli g‘ildiraklar va vallarga ta’sir etuvchi
kuchlarni aniqlash uchun uch valli uzatmalar qutisining hisob sxema-
sidan foydalanish mumkin. Oraliq val yuritmasidagi doimiy ulangan
juftlik tishlariga quyidagi kuchlar ta’sir etadi:
aylanabo‘ylabyo‘nalgan: Pp - = Mkmax/ r wp,; o ‘q bo‘ylab yo‘nalgan (qiya tishli g‘ildiraklar uchun): Pxp - = IJt, ~ (%(.7,
65
radius bo‘ylab yo‘nalgan: RKp.z= PpJ g a J c o s normal: />,„„ = ----- £ — -
cos
BİNO VA İNShOOTLARNİNG YoNG`İN XAVFİ BUYİChA TURKUMLANİShİ

BİNO VA İNShOOTLARNİNG YoNG`İN XAVFİ BUYİChA TURKUMLANİShİ
İshlab chgaqarish bino va qurilmalarini loyihalashda kwzda tutilgan yong`inga qarshi tadbirlar, eng avvalo, ishlab chiqarish jarayonining yong`in
"Sanoat korxonalarining ishlab chiqarish binolari". Loyihalash me`yorlariga muvofiq, ishlab chiqarishlar yong`in jihatidan xavflilik darajasiga kwra oltita toifaga bwlinadi.
A toifaga bug`larning chaqnash qarorati 28° va undan past bwlgan juda
kwp suyuqliklar yoki pastki portlash chegarasi qavo hajmiga nisbatan
10% va undan kam bwlgan yonuvchi gazlar ishlatiladigan ishlab chiqarish
binolari kiradi. Bu toifaga benzin, kalsiy karbid saqlanadigan omborlar, shuningdek, bug`ining chaqnash harorati 28-61° va pastki portlash chegarasi 10% dan yuqori bwlgan oson alangalanuvchi suyuqliklar hamda gazlar ishlatiladigan ishlab chiqarishlar kiradi, Bunday ishlab chiqarishlarga pichan uni tayyorlanadigan va tashiladigan sexlar, tegirmon hamda juvozxonalarning ajratish va twyish bwlinmalari, elektrostansiyalar yoki qozonxonalarnint mazut xwjaligi, ammiak bilan sovitish qurilmalarining apparat va mashina bwlishlari kiradi.
V toifagga yonuvchi qattiq moddalar, shuningdek portlash chegarasi 65 g/m3 bwlgan chang yoki tolalar ajratib chiqaradigan moddalarga yoki bug`larning chaqnash haroratidan yuqori bwlgan suyuqliklarga ishlov beriladigan va ular ishlatiladigan ishlab chiqarishlar kiradi. Bunday ishlab chiqarishlar qatoriga: yog`och tilish, duradgorlik va omixta yem va ozuqa
tayyorlash sexlari, don saqlanadigan omborlar, tegirmonlarning don tozalash bwlimlari, zig`ir, nasha, paxtaga dastlabki ishlov berish sexlari, benzinsiz yonilg`i-moylash materiallari saqlanadigan omborlar, yopiq kwmir omborlari, elektr taqsimlash qurilmalari kiradi. Benzinda qarakatlanadigan transport vositalarini saqlash garajalari ham shu toifaga kiradi.
G toifaga yonilg`i (shu jumladan, gaz) yoqiladigan yoki yonilg`idan yonmaydigan moddalarga ishlov beriladigan ishlab chiqarishlar kiradi. Yonmaydigan moddalarga qizdirilgan yoki suyuqlantirilgan holatda ishlov beriladi va bunda nur energiya ajraladi. Bunday ishlab chiqarishlarga issiqlik elektrstansiyalaridagi qozonxonalar, 127 temirchilik xonalari, mashina zallari, motor sinash stansiyalari kiradi.
D toifaga yonmaydigan moddalarga deyarli sovuqlayin ishlov beriladigan ishlab chiqarishlar, masalan, yonmaydigan suyuqliklar haydaladigan nasos stansiyalari, sabzavotlar, sut, baliq va gwsht mahsulotlariga ishlov berish sexlari, biologik yoki texnikaviy usulda isitiladigan issiqxona va parniklar kiradi. Gaz bilan isitiladigan parnik va issiqxonalar bundan mustasno, ular G toifaga taalluqli.
E toifaga kiradigan ishlab chiqdrishlarda suyuq fazasiz yonuvchi gazlar va portlovchi changlar shunday miqdorda ishlatiladiki, bunda ular hajmi xona hajmining 5% idan kwp bwlgan havo bilan aralashib portlovchi aralashmalar hosil qiladi. Bunda portlash texnologik jarayon shartlariga kwra faqat keyingi yonishsiz sodir bwladi. Bu kategoriyaga, masalan, akkumulyatorlar xonalari, vodorodli yoki asetilenli ballonlar omborini kiritish mumkin.
|
P„p- - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

Q - siljish moduli, po‘lat uchun
G =(8...9) • 104 MPa;
dp- prujina simining diametri;
nrv- ishchi chulg‘amlar soni [to‘liq chulg‘amlar soni p pv =
p rv + (1,2...
2)];
Д ,
- chulg‘amning o‘rtacha diametri.
Ilashish muftasining samaradorligi siquvchi prujinaning bikrligiga
bog‘liq
C pr= R'p//p r = G ^ p /(8 W,.vD 3v).
Silindrsimon siquvchi prujinaning kuchlanishi:
Xpr = 8 R'p,Dv/(7ui3), [
t
] =700...900 MPa.
Ilashish muftasidagi silindrsimon siquvchi prujinalar haqida ma’lu-
mot quyida keltirilgan:
Yengil
avtomo
bil
Yuk avtomobillari
Prujinalar soni
9x2
12
16
14x2
Ajratish richaglari soni
3
3
4
4
Bitta
prujinaning ku
chi, N
260+220
630
680
400
Chulg‘amning o‘rtacha
diametri Dv, mm
28,5
24,8
25,5
31,5
Prujina simining dia
metri
d0, mm
3
4,2
4,5
4,5
Ishchi chulg‘amlar soni
»rv
7 + 9,5
7
8,5
9
Bikrlik
koeffitsienti
N/mm
6,2+10,7
29,8 ...
32,4
36 ... 40
13,6...
15,8
2) Konussimon siquvchi prujina. Konussimon prujinaning elastiklik
xarakteristikasi egri chiziqli boiadi. To‘g ‘ri to‘rtburchak qirqimli
konussimon prujinaning kuchi quyidagicha aniqlanadi:
Р-пр,______ ____________
konussimon prujinaning bikrligi:
= £ k
4Gif/°p
” W ® * I
*КШ I
52
2 fab?
bu yerda:
a v a b - to‘g‘ri to‘rtburchak qirqimning eni va bo‘yi
va c£k- konussimon prujina chulg‘amining katta va kichik diametrlari;
Г va
а/b ga bogMiq koeffitsientlar:
a /b .......... 2,0
2,5
3,0
у ................. 0,246 0,258
0,267
S................. 1,713 1,256 0,995
3)
Diafragmasimon siquvchi pruiina. Diafragmasimon prujinaning
yaproqlari ajratish richagi vazifasini bajaradi va bu yaproqlaming
elastikligi ilashish muftasini ravon qo‘shilishiga yordam beradi.
Diafragmasimon prujinaning qalinligi yengil avtomobillarda 2,0-2,5
mm va yuk avtomobillarida 3,0-5,0 mm atrofida boMadi.