nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-Mavzu  Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash

|
-Mavzu Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash
|
bet | 88/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik23-Mavzu Adobe Photoshop dasturida qatlamlar bilan ishlash
Reja
1.Photoshopda qatlamlar bilan ishlash
2.Matn yaratish va o'chirish.
Qatlam - bu fotoshop dasturidagi rasmning asosiy birligi. Ushbu dasturdagi barcha harakatlar bir-biriga ustma-ust qo'yilgan qatlamlar bilan ishlashga, murakkab tasvirni yaratishga asoslangan.
Nima uchun qatlamlar kerak?
Tasvirning bir qismini boshqa qismlariga ta'sir qilmasdan tahrirlashingiz uchun qatlamlar kerak. Oddiy chizilgan rasmni tasavvur qiling: bulutli osmon, orqasidan quyosh chiqib turadi. Photoshop-dagi ushbu elementlarning har biri alohida qatlamda joylashgan. Osmon - bu fon, uning ustiga quyosh (o'rta qavat) qatlam bo'lib, uni o'z navbatida oldingi qatlam - bulut qoplagan.Qatlamlar tufayli siz alohida osmonni olib, rangini o'zgartirishingiz mumkin. Masalan, oqshomni qorong'i qilib qo'ying. Siz quyoshni olib, uni bulut endi uning ustida bo'lmasligi uchun harakatlantirishingiz mumkin. Ushbu operatsiyalarni bir necha marta bosish bilan bajarish mumkin.Agar qatlamlar bo'lmaganida, osmon rangini o'zgartirish uchun avval uni rasmda astoydil tanlab, bulutni siljitish uchun uni tanlashingiz kerak edi, va quyosh bilan yanada ko'proq muammolar bo'lishi kerak edi, chunki u hech bo'lmaganda bajarilishi kerak edi. Va osmon rangini o'zgartirib, siz bulutning chetini ushlamasligingiz yoki quyoshni qo'shib butunlay yo'q qilmasligingiz haqiqat emas.Umuman olganda, qatlamlar juda ko'p muammolarni bartaraf qiladi, bu sizga eng murakkab tasvirlarning qismlari bilan samarali va xavfsiz ishlashga imkon beradi.
Qatlamlar bilan ishlash- Siz odatda ekranning pastki o'ng burchagida joylashgan maxsus palitradan hujjat qatlamlarini ko'rishingiz va ularni boshqarishingiz ko'chirishingiz, o'chirishingiz, yangilarini yaratishingiz mumkin.
B irinchi qavat hujjat bilan birga avtomatik ravishda tuziladi, qolganlari ham ma'lum harakatlar paytida avtomatik ravishda yaratiladi (masalan, shakl chizishga harakat qilsangiz, buning uchun yangi qavat yaratilishini ko'rasiz). Ba'zan siz yangi qatlamlarni qo'lda qo'shasiz. Ideal holda, har bir obyekt alohida qatlamda bo'lishi kerak.
Tugma qatlamni yaratish, o'chirish uchun javobgardir -. Umuman olganda, siz qatlamlar bilan juda ko'p sonli harakatlarni amalga oshirishingiz mumkin: guruhlash, nusxalash, ranglarni o'zgartirish, shaffoflikni sozlash, filtrlash, ko'chirish va boshqalar, ammo ushbu maqolada biz boshlash uchun zarur bo'lgan imkoniyatlarning faqat bir qismini ko'rib chiqamiz. Hozirda ishlanayotgan qatlam ko'k rang bilan ta'kidlangan. Ushbu qatlam faol deb nomlanadi. Qatlamni faollashtirish uchun uni sichqoncha tugmasi bilan bosish kifoya.
|
| |
Oq fon bilan yangi hujjat yarating

|
Oq fon bilan yangi hujjat yarating
|
bet | 89/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik1. Oq fon bilan yangi hujjat yarating.
2. Belgini bosish orqali yangi qatlam yarating.
3. Qatlamning nomini o'zgartiring.
Buning uchun sichqoncha tugmasi bilan ismni ikki marta bosing, ismni kiriting (masalan, Top Layer) va Enter tugmasini bosing yoki shunchaki ekranning bo'sh joyiga bosing.
Q atlam qatori uchta elementdan iborat: ko'z piktogrammasi, qatlam eskizi va uning nomi. Peephole qatlam ko'rinishini anglatadi, belgini bosish qatlamni yashiradi. Miniatyuraning kulrang va oq rangli kvadratlari uning shaffofligidan dalolat beradi.
4 . Qatlamni istalgan rang, gradient yoki naqsh bilan to'ldiring - To'ldirish vositasini tanlang, rangni tanlang va sichqoncha tugmasi bilan tuval ustiga bosing (biz avvalgi darsni to'ldirish haqida suhbatlashdik).
5. Faol qatlamni ko'rinmas holga keltiring - ko'z
bilan belgini bosish orqali o'chiring. Tuvalda fon yana oq rangga ega, chunki yuqoridagi
qatlam endi o'chirilgan.
Matn bilan ishlash- Fotoshopga matn qo'shish uchun guruh vositalari javobgardir. Asboblarni ko'rish uchun asboblar palitrasidagi belgini o'ng tugmasini bosing yoki ikki marta bosing.
1 . Paletada Gorizontal Matn vositasini tanlang.
2. Tuvalning istalgan joyini bosing va istalgan matnni kiriting.
3 . Parametrlar paneliga e'tibor bering. Bu erda siz yo'nalishni (yozuv gorizontal yoki vertikal bo'ladi), shriftni, uslubini, hajmini, hizalanishini, rangini va deformatsiyasini o'rnatishingiz mumkin. Oxirgi variant eng qiziqarli. Çözgü belgisini bosing, ochilgan oynada uslublardan birini tanlang va OK tugmasini bosing.
K o'chirish. Ko'chirish, ehtimol Photoshop-dagi eng oddiy vosita. Bu tuvaldagi narsalarning joylashishini o'zgartirish uchun mo'ljallangan.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
|
| |
Mashg’ulot vaqti - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Adobe Photoshopda chop etish uchun tasvir dizayni
2.Adobe Photoshopda yangi tasvir oynasini yaratish
3.Adobe Photoshopda tasvir rang modelini o’zgartirish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
-bosqich 
Asosiy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Yangi o‘quv material bayoni
2.3. Slaydlar Power point dasturida
(3-ilova) namoyish va sharhlash bilan
mavzu bo‘yicha asosiy nazariy
tushunchalarni bayon qiladi
2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi
2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha
xulosalaydi
2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd
qilishlarini eslatadi (4-ilova)
Kuzatadi, savollarga
javob beradi,
ma'lumotlarni
daftarga qayd qiladi
Yangi o‘quv materialini
mustahkamlash
2.10. Yangi o‘quv materialini
o‘zlashtirish darajasini tekshirishda
B/B/B jadvaldan foydalanadi (5-ilova)
B/B/B jadvalni
to‘ldiradi
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni
3.1. Mavzu yakunlanadi, olingan
nazariy bilimlarni kelgusida kasbiy
faoliyatlarida muhim ahamiyatga ega
ekanligiga o‘quvchilar e'tiborini
qaratadi
Diqqat qiladi
Uyga vazifa beriladi
3.2. Dars davomida yozilgan
kanspektlarni o‘qib kelish, oldingi
boshqariluvchi ko‘priklarning vazifasi,
tuzilishi, oldingi yetakchi-
boshqariluvchi ko‘priklarning
qo‘llanilishi, afzallik va kamchiliklarini
o‘rganib kelish bo‘yicha vazifa beradi
Topshiriqni va
berilgan avtomobil
turi va rusumini yozib
oladi
Pedagog vazifalari - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv faoliyatini tashkil etish
shakli
Ommaviy, jamoaviy
O‘qitish vositalari
Yozuv doskasi, slaydlar, proyektor,
kompyuter
O‘qitish sharoitlari
Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan
auditoriya
Qaytar aloqaning usul va vositalari Kuzatish, savol javob, B/B/B jadval
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
O‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
(10 daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni
va auditoriyani mashg‘ulotga
tayyorligini tekshirish
1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan
o‘quvchilar bilimini baholaydi (1-ilova)
Salomlashadi,
tinglaydi, savollarga
javob beradi, o‘tilgan
mavzuni gapiradi
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash

|
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
|
bet | 35/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi.
Baholash usullari yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim.
4.Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati:
K.Madumarov, A.Norqulov Texnikaviy chizmachilik Niso poligraf 2017 y.
Karimov SH.A. Chilangarlik asbob uskunalari kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma. T. «Voris nashriyot» 2007. 184 b.
Zoirov I.U. Mexanik yig‘ish ishlari texnologiyasi kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma. T. «Yangi nashr» 2007. 207 b.
Mirzarahimov M., Mamajonov J., Yusupov B. texnik tizimlarda o‘lchash va tekshirish. kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma. T. «Yangi nashr» 2008. 190 b.
B. Xaydarov «Chilangarlik ishlari» o‘quv amaliyoti bo‘yicha ta’lim texnologiyasi: metodik qo‘llanma – Toshkent: ABU MATBUOT-KONSALT, 2016. – 212 b.
Mahkamov S. Slesarlik ishini o‘rgatish. –Toshkent: O‘qituvchi, 1988. – 224 b.
Starichkov V.S. «Praktikum po slesarnim rabotam»: Ucheb. posobiye dlya podgotovki rabochix na proizvodstve.-3-ye izd., pererab i dop. -M.: Mashinostroyeniye, 1983,- 220 s.
Dolgix A. I, «Slesarnoye delo»: «Nauchnaya kniga» 2013g. 620 s
Pokrovskiy B.S., Skakun V.A. «Slesarnoye delo». 2-ye izd. – M.: Akademiya, 2004. - 320 s.
G. V. Chumachenko, N. V. Mategorin, Y. T. Chumachenko «Slesarnoye delo i texnicheskiye izmereniya» (dlya avtoremontnix spetsialnostey). KnoRus 2020. 260 s.
Matkarimov A., Axmadjonov F. Materialshunoslik. Kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma. T. «O‘qituvchi» 2007. 80 b.
|
| |
Navoiy nazm arotig’i zabonni olg’a surdikim

|
Navoiy nazm arotig’i zabonni olg’a surdikim
|
bet | 116/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiNavoiy nazm arotig’i zabonni olg’a surdikim,
Pichoq topmas uyatdin o’zni otirmakka …
Sakkokiy
Lutfiy
Sheroziy
Atoiy
Navoiy g’azallarida bosh qahramon kim?
Shoirning o’zi
Yor
Raqib
Ishq
Yordin ayru ko’ngul mulkudurur sultoni yo’q,
Mulkkim sultoni yoq, jismidirurkim, joni yo’q. G’azalda qanday san’at qo’llangan?
Takrir
Tazod
Talmeh
Tajnis
Yorlardin qilibon ram go’yo,
Bo’lding ag’yorga hamdam go’yo. Gazalida qanday san’at qollangan?
Tazod,Tajohili orifona
Talmeh
Tajnis
Takrir
Balandosmon…ningjohisaltanatinioydan-oyga, yildan- yilgakengaytirib to Rum va Chin-Xitoyo’lkalari ham ; Chinning hoqoni-yuRumningQaysarigachauninghukmiostigao’tdi. AynishutavsifNavoiy ‘’ Xamsa’’sining qaysi dostonida keltirilgan va nuqtalar o’rniga tegishli nomni qo’ying.
’’Sabbaisayyor’’daBahrom
’’SaddiIskandariy’’daIskandar
’’FarhodvaShirin’’ daBahrom
“Hayratul-abror” da ShohG’oziy
’’Axtargan–topadi’’ maqoliNavoiy ‘’Xamsa’’sining qaysi dostonida va qaysi obrazlar to’qnashuvida ishlatilgan?
“Sab’aisayyor”daBahromvaMoniyuchrashuvida
“Sab’aisayyor”daBahromvaDiloromuchrashuvida
“SaddiIskandariy”daIskandarvaArastusuhbatida
“FarhodvaShirin”daFarhodvaMoniyuchrashuvida
A. Navoiyning “Sab’aisayyor”dostonida shoh Bahrom Diloromdan qanday xabar topadi?
RassomMoniyning Chin hariripakligidaaksettirgansur’atiorqali
BahromDiloromnitushidako’radi
Moniyungatortiqqilgan “OinaiJahonnamo” orqali
Chin elchisidanta’rifinieshitadi
Uning’ yig’i-zorini eshitgan “Olloh-Olloh, o’lib qayta tirilyapti!” der edi. Oshig’ini buqadar iztirob chekishiga sabab bo’lgan ma’shuqa kim edi?
Sab’aiSayyor”daDilorom
“FarhodvaShirin”daShirin
“ShayxSan’on” hikoyatidaTarsogo’zali
“LaylivaMajnun”daLayli
. “Sab’aiSayyor” dostonida Bahrom shanba kuni 1-iqlim yo’lidan keltirilgan musofir tilidan eshitgan hikoyatda ilgari surilgan g’oya to’gri izohlangan qatorni belgilang?
insonparvarlik, birodarlik
mardlik, jasoratlilik
adolatparvarlik, ilmgaintilish
saxovat, adolatparvarlik
“Sab’aisayyor” dostonida shohlarni keskin ogohlikka da’vat etuvchi hikoyat nomini to’g’ri belgilang.
“ZaydZahhob” hikoyati
“Jo’navaMas’ud” hikoyati
“FarruxvaAxiy” hikoyati
“MehrvaSuhayl” hikoyati
|
| |
Adabiyotlar ro’yxati - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 74/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiAdabiyotlar ro’yxati :
1. “O’zbek adabiyoti tarixi” IV tom, Toshkent – 1978.A.S.Pushkin nomidagi til va adabiyot instituti.
2. O’zbek mumtoz adabiyoti tarixi R. J. Vohidov, H. P. Eshonqulov. Toshkent – 2006.
Mavzu: Ogahiy lirikasi
№
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Amalga oshiruvchi mas’ul
|
Izoh
|
1
|
2
|
3
|
4
|
1-bosqich
|
Dars maqsadi: Talabalarga Ogahiy hayoti va ijodi haqida ma’lumot berish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1. Ogahiyning hayoti haqida gapiradi.
2.Ogahiy yashagan davr ijtimoiy siyosiy muhiti.
3. Ogahiy qasidalari haqida ma’lumot bera oladi.
|
O’qituvchi
|
|
2-bosqich
|
Asosiy tushunchalar:
“. Munis ul – ushshoq”, Qiyot, Eltuzar, “Firdavs ul – iqbol“, “Savodi ta’lim“, “Shin“, “Qof”, “Shajarai turk “, “Shajari tarokima “, Olloqulixon, Avazbiy inoq, Qutlug’ Murod, Muhammad Rahimxon, Kiromiy, g’azal, masnaviy, mustazod, muxammas, musaddas, ruboiy, tuyuq.
Dars shakli: ma’ruza.
Metod va usullari: og’zaki bayon,savol-javob, aqliy hujum.
Vositalar: kompyuter, videoproektor, taqdimot, ishlanmalar.
|
O’qituvchi
|
|
3-bosqich
|
Guruhda ishlash.
Topshiriqlarning maqsad va vazifalari tushuntiriladi.
Mavzuga oid atama va ifodalar izohlanadi
|
Talaba
|
|
4-bosqich
|
Mustahkamlash va baholash uchun savollar:
1. Ogahiy hyoti haqida nimalar bilasiz?
2.Ogahiy yashagan davr ijtimoiy siyosiy muhiti qanday edi?
3. Ogahiyning qanday qasidalari bor?
|
O’qituvchi-
Talaba
|
|
5-bosqich
|
Umumiy yakuniy xulosalar chiqariladi.
Maqsad va vazifalarning bajarilganligi tahlil qilinadi, zaruriy maslahatlar beriladi, mustaqil ish topshiriqlari tarqatiladi, xulosalar chiqariladi.
|
O’qituvchi
|
|
|
| |
Xudxud qushlarga xitob qilganda 5-bolib qaysi qushga murojaat qiladi?

|
Xudxud qushlarga xitob qilganda 5-bolib qaysi qushga murojaat qiladi?
|
bet | 115/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiXudxud qushlarga xitob qilganda 5-bolib qaysi qushga murojaat qiladi?
Kaklik
Tazarv
Bulbul
To’ti
Xudxud shunqorni kimlarga o’xshatib ta’riflaydi?
Shohlarga
Go’zallarga
Navo sohiblariga
Chiroyli so’zlarga
Qallob zargar hikoyati qaysi qushga nisbatan aytiladi?
Kaklik
Bulbul
Kabutar
Qumri
”Lison ut-tayr”da Iskandar obrazi qanday beriladi?
Elchilikka borganligi
Shohlikka davogarligi
Shohlarning shohi sifatida
Mahoratli yutuqlari
Qushlar yetib borgan ilk vodiy nomi ?
Talab
Tavhid
Hayrat
Istig’no
Qaysi vodiyda yahshi-yomon ham, mo’min-kofir ham birdek sayr qilishi aytiladi?
Ma’rifat
Talab
Ishq
Taqru fano
Komil Fanoga erishmoq haqida kimning so’zlari keltirilgan?
Bohouddin Naqshbandning
Shayx Sa’non
Sayx F. Attor
Usmon Zunnirayn
“Lison ut-tayr “asarida qaysi raqamni ko’proq uchratatish mumkin?
7
9
5
3
Asar yakuni qanday tugaydi?
Qushlarni oynada o’zlarini ko’rishi
Qushlar vodiydan o’tishi
Simurg’ni izlab topishi
Xudxud bilan suhbat
A.Temur davrida davlat poytaxti qayer edi?
Samarqand
Buxoro
Xiva
Farg’ona
Husayn Boyqaro vaA. Navoiy yashab ijod etgan davr nechanchi asrga to’g’ri keladi?
15-asrning 2-yarmi
14-asr boshlari
15-asarning 1-yarmi
14-asarning 2-yarmi
Yashil qasrda Bahrom qayerlik musofirdan hikoya eshitadi?
Qashqadaryolik
Rumlik
Hindistonlik
Chinlik
Tilla qasrda Bahrom kim haqidagi hikoyani eshitadi?
Zayd
Sa’d
Ma’sud
Mehr va Suhayl
Zayd Zaxxobning kasbi nima edi?
Zargar
Kosib
Naqqosh
Shoh
Jobir so’zining ma’nosi?
Jabr yetkazuvchi
Tun
Qush
Kunduz
|
| |
Jami
  
120 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati: O.U.Salimov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2016 yil. O.Salimov, J.Qulmuxamedov Avtomobilarning tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019yil. G‘.N.Maxmudov “Avtotransport vositalarining elektrjixozlari”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.I.Komilov, Q.A.Sharipov, N.T.Umirov, Z.Y.Yusupov “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007yil. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014yil. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017yil. K.Shestonalov “Ustroystvo, texnicheskoye obslujivaniye i remont legkovqx avtomobiley”, Izdatelskiy sentr “Akademiya”-2000g. D.I. Xoshimov, G‘.N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”,“Avtomsan” Toshkent-2019 yil. Internet manbalari https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12 http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/ https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8 https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/ Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Jami
  
  
40 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3.O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. 4.Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati. O.U.Salimov “Avtomobillarni tuzilishi, servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019yil. G‘.N.Maxmudov “Avtotransport vositalarining elektrjixozlari”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.I.Komilov, Q.A.Sharipov, N.T.Umirov, Z.Y.Yusupov “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007yil. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014yil. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017yil. Internet saytlar. https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ] http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12 http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/ https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8 https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/ Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
GLOSSARIY LUG’ATI - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 118/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiGLOSSARIY LUG’ATI
Advor va musiqiy ilmi – bastakorlik va musiqashunoslik ilmi
Aqoidi diniy – diniy qoidalar targ’ibotchilari
Bahromi go’r – “Sab’ai sayyor” dostoni qaharmoni.
Go’r – qulon, kiyik turi. Shoh Bahrom shu turdagi kiyielarni ovlashni xush ko’rgani uchun unga shu laqab berilgan.
Zuhal – Saturn planetasi
Iyjoz – arabcha-qisqa, lo’nda degani. Oz so’z bilan ko’p ma’no ifoda etish.
Kavkabi anzori – yulduzlar o’zaro munosabat darajalari
Majoz – arabcha – ko’chma ma’nodagi so’z degani
Masnaviy – arabcha ikkilik degani. 2ta o’zaro qofiyalangan misralardan tarkib topuvchi band turi, shunday bandlardan tarkib topuvchi she’riy asar
Soqiynoma – soqiy nomidan aytiladigan she’r
Tariqat – tasaqqufdagi bosqichlarning umumiy nomi. Masalan, Naqshbandiya tariqati va h.k.
Tasavvuf – suf (so’fiylar kiyimi) so’zidan olingan bo’lib, mumtoz adabiyotdagi diniy yo’nalish
“Tuhfatul afkor” – Navoiyning Abdurahmon Jomiyga bag’ishlab yozgan qasidasi nomi
Qulzum – Hozirgi Suvaysh yaqinida, Qizil dengiz bo’yidagi port
Qorun – bahilligi uchun Ollohning qahriga uchragan va butun mol-mulki bilan er yutgan odam
Qof – er sharini halqa shaklida o’rab olgan afsonaviy tog’. Ba’zan Qof tog’i Kavkaz tog’i o’rnida tasavvur etiladi
Huruf roqimi – harflarni bituvchi shaxs.
Kirish
Ushbu dastur O’zbek filologiyasi fakultetining 1-, 2-, 3-bosqich bakalavr yo’nalishidagi talabalar uchun mo’ljallangan. Mazkur dastur “O’zbek mumtoz va milliy uyg’onish adabiyoti” fanining dolzarb muammolari, adabiy-madaniy muhit haqidagi qarashlar va ularga munosabat, tarixiy-adabiy jarayonning taraqqiyot qonuniyatlari va ijtimoiy muhit bilan bog’liqligi, jadidchilik harakatining adabiyotdagi ifodasi o’laroq dunyoga kelgan milliy uyg’onish adabiyotining xos xususiyatlari kabi masalalar to’g’risida ma’lumot beradi.
Fanning maqsadi va vazifalari
Talaba yoshlarni xalqimizning boy ma’naviy merosiga suyangan holda ajdodlarga hurmat ruhida tarbiyalashga qaratilgan. Adabiy-badiiy manbalarni, o’zbek mumtoz va milliy uyg’onish adabiyoti namunalarini o’rgatish, o’zlashtirish orqali ularning dunyoqarashini kengaytirish, tafakkur ko’lamini yuksaltirish, komil ma’naviyatni shakllantirish nazarda tutilgan.
Mazkur fan oldiga quyidagi vazifalar qo’yilgan:
- O’zbek mumtoz va milliy uyg’onish adabiyoti namunalari bilan izchil va tizimli suratda tanishtirish;
noyob adabiy hodisalar, badiiy va ilmiy asarlarning jamiyat, millat va shaxs rivojidagi ahamiyatini tushuntirish;
talabalarda badiiy asar mohiyatini chuqur yanglash, ularni tahlil va talqin qilish ko’nikmasini shakllantirish;
mavjud matnlarni tahlil va tadqiq etish, teran ilmiy-nazariy xulosa va echimlarga kelish;
egallangan bilim va malakani xalq ma’naviyatini rivojlantirish yo’lida amaliyotga tatbiq etishdan iborat.
|
| |
Bolalarni masalalar yechishga o‘rgatish

123
masalalarni, yani narsalar ustida ish bajarishdan (qo‘shish, ayirish) bevosita kelib
chiqadigan (qo‘shdik – ko‘paydi, ayirdik – kamaydi) arifmetik masalalarni
yechadilar. Bular yig‘indi va qoldiqni topishga qaratilgan masalalardir. Bolalarni
katta songa kichik sonlarni qo‘shish hollari bilan tanishtiriladi: ularni avval bir
sonini qo‘shish va ayirish, keyinroq 2 va 3 sonlarini qo‘shish va ayirishga o‘rgatib
boriladi.
Masalalarni yechishga o‘rgatish bosqichlari.
Maktabgacha ta’lim
yoshidagi bolalarni hisoblash faoliyatiga o‘rgatish va masalalar bilan tanishtirish,
ularga kichik-kichik hajmda bosqichma-bosqich bilimlar berish bilan amalga
oshiriladi. Birinchi bosqichda bolalarga masalalar tuzishni o‘rgatish hamda ularga
masalalar mazmunida tevarak-atrofdagi hayotda o‘z aksini topishini anglab
olishlarida yordam berish zarur. Ular masala strukturasi (tuzilishi)ni o‘rganib,
masalaning shart va savollarini aniqlaydilar, berilgan sonlarni muhim ahamiyatga
ega ekanligini anglab oladilar. Bundan tashqari, ular masalalar yechishga, qo‘shish
va ayirish amallarini ongli tanlash va ifodalashga, masalada aytilgan narsalar bilan
bajarilgan amallar qanday miqdoriy o‘zgarishlarga olib kelishini aniqlashga
harakat qiladilar.
Kvalifikatsiya(lar) nomi - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 37/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashKvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1.Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash.
2.Yonilg‘I ta'minlash tizimini tashxislash va ta'mirlash chilangari.
3.“B” yoki “BC” toifali avtomobil haydovchisi.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
2.07
|
Ajratilgan soat:
|
120
|
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
Tuzuvchilar:
|
Madjitov A.
|
Pedagogik innovatsiyalar instituti Ta’lim texnologiyalari, o‘quv reja va dasturlarini ishlab chiqish bo‘limi bosh mutaxassisi
|
|
Yusupova G.
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar maktabi direktori
|
|
Tuxtamuratov O.
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar maktabi o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Katta maktab yoshidagi bolalarda vaqtni his qilishning rivojlanishi

119
2.Turli ish faoliyatlari davomida qum soati bilan vaqt o‘tishini nazorat
qilish.
3. Berilgan topshiriqni o‘z vaqtida bajarish ko‘nikmasini hosil qilish.
Masalan:
Eksperiment uchun tayyorlov guruhiga matematika ta’limiy faoliyatida
tarbiyachi «Bilmasvoy»ni olib kiradi va unga yordam berishni bolalarga aytadi.
«Bilmasvoy» birinchi marta maktabga keldi. Tarbiyachi undan so‘radi: “Hafta
kunlarini tartib bilan ayta olasanmi? U kulib yubordi va «Avval yakshanba — dam
olish kuni, keyin – chorshanba, keyin shanba – o‘ynash kerak – Mana bo‘ldi!”
Sizlar nima deb o‘ylaysizlar, savollarga to‘g‘ri javob berdimi? Xuddi
shunday asosda bolalar Bilmasvoyning oylar, yil fasllari nomini aytishdagi
xatolarini tuzatadilar. Ta’limiy faoliyat yakunida bolalar «Bilmasvoy»ga hafta
kunlarining oylar va yil fasllarining ketma-ketligini aks ettirgan xat yozadilar.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
|
bet | 89/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIM
BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA
TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI
OSHIRISH INSTITUTI
BOSHLANG‘ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash kasbi bo‘yicha
Yo‘l harakati qoidalari va harakat xavfsizligi fanidan
O‘QUV DASTURI
-
|
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1.“B” yoki “BC” toifali avtomobil haydovchisi.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
3.3.1
|
Ajratilgan soat:
|
180
|
Toshkent –2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
|
| |
Tuzuvchilar - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 90/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashTuzuvchilar:
|
J. Kulmuxamedov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi direktori
|
X.Yo‘ldoshev
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi xo‘jalik ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
|
SH.Odilov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi maxsus fan o‘qituvchisi.
|
Taqrizchilar:
|
A.Muxitdinov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Transport vositalari” kafedrasi t.f.d., professor
|
|
A.Najidov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Intellektual transport tizimlari” kafedrasi t.f.n., dostent Toshkent shahridagi 7-avtobus saroyi tasarruf bo‘limi boshlig‘i, i.f.n. dotsent
|
O‘quv dasturi umumiy talablari
Dastur nomi
|
Yo‘l harakati qoidalari va harakat xavfsizligi
|
Ajratilgan soat
|
180
|
O‘qituvchining mashg‘ulotida qatnashib o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan mavzular soni
|
36
|
Dasturning maqsadi
|
Bo‘lajak avtomobil vositalari haydovchisiga yo‘l harakati qoidalari, yo‘llarda harakatlanish xavfsizligini ta’minlash, transport vositalarini xavfsiz boshqarish va yo‘l transporti hodisasi sodir etilganda jarohatlanganlarga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishni o‘rgatish.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
|
bet | 46/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, KASB-HUNAR TA’LIMI
BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA
TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI
OSHIRISH INSTITUTI
BOSHLANG‘ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
30711401 – Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta’mirlash
kasb bo‘yicha
Avtomobil dvigatellariga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlari fanidan
O‘QUV DASTURI
-
|
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1.Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta’mirlash.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
3.1.2
|
Ajratilgan soat:
|
372
|
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
|
| |
Elementar matematik tasavvurlarini rivojlantirish

138
Bolalarda matematik tushunchalarni shakllantirishning nazariy jihatlari
psixologik , pedagogik va boshqa fundamental fanlar asosida yaratiladi. Jumladan:
- ko‘rgazmali dasturli hujjatlar;
- metodik adabiyotlar;
- jamoa va yakka tartibda ish olib borish;
- elementar matematik tushunchalarni shakllantirish;
- inson ijodiy faoliyatining butun maqsadli ko‘rinishlari asosida amalga
oshiriladigan pedagogik jarayondir.
Matematik tushunchalarni shakllantirishning maqsadi – bolalarga faqat
matematikani o‘rgatishdan emas, balki ularni hayotga tayyorlash, o‘zlarining
hayotdagi o‘rinlarini topishga yordam berishdan iborat. Zamonaviy matematikada
“son” , “figura” va boshqa tushunchalarni asoslashda to‘plamlar nazariyasidan
foydalaniladi. Bolalar bilan ishlash narsalarning umumiy belgilariga qarab tanlash,
guruhlarga birlashtirishni o‘rgatishdan boshlanadi. Bolalarni maktabga tayyorlash
son-sanoqni, geometrik shakllarni, fazo va vaqt haqidagi tasavvurlarini
shakllantirishdan iborat bo‘ladi. Matematik adabiyotlarda qiziqarli masalalarga
keng o‘rin berilganligi bejiz emas. Negaki o‘yin orqali yondashuv ta’lim jarayonini
osonlashtiradi, deb hisoblashgan. Nafaqat osonlashtiradi, balki bu fanga qiziqishni
kuchaytirib, bolani chuqurroq bilim olishga undaydi. Shuning bilan birga
matematik quvnoq va maktabgacha ta’lim tashkilotiga bormaydigan bolalar uchun
ham qiziqarli bo‘lishi kerak. Boshqa tomondan qaraganda, eng oddiy matematik
misol va masalalar oddiy bilish ko‘nikmasigagina emas, tez fikrlash, tasvirlash,
o‘qish malakasini ham rivojlantirish lozim. Olimlarning fikricha, tarbiyachi ilk
matematik ko‘nikmalarni shakillantirish ilk iqtisodiy ta’lim bilan uzviy holda olib
borish maqsadga muvofiqdir. Bundan kelib chiqadiki, matematikani turmush
materiali asosida yoki yoshga mos ravishda o‘rgatish maqsadga muvofiq.
Javob: 
Bir kishiga olma savati bilan beriladi 
2-masala

131
O‘ynar uchta qiz bola
Go‘yo ochilgan lola.
Do‘stlari kelishdi beshta
Ayt, ular bo‘ldi nechta?
(8 ta)
Mana shunday matematik topishmoqlardan bolalarning o‘zlariga ham topib
kelish topshirig‘i beriladi.
Nazorat savollari va topshiriqlar:
1.Maktabgacha yoshdagi bolalarning mantiqiy tafakkurini shakllantirish
mazmunini izohlang.
2.Mantiqiy masalalar ijodiy fikrlashni rivojlantiruvclii omil ekanligini
izohlang.
Topshiriqlar:
Bolalarni mantiqiy masalalar yechishga o‘rgatishga oid
didaktik o‘yinlarga misollar keltiring va mantiqiy masalalar tuzing.
Adabiyotlar:
1. Бикбаева Н.У., Ибрагимова З.И., Қосимова Х.И. Мактабгача тарбия
ёшидаги болаларда элементар математик тасаввурларни шакллантириш. – Т.:
Ўқитувчи, 1995 й.
2. Jumayev M. Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik tasavvurlarni
shakllantirish metodikasi va nazariyasi. – T., 2007.
-topshiriq - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti asqarova...

1-topshiriq.
1 soni 2 dan nechta kam? O‘rtoqlaringizning qo‘lidagi
raqamlarga qarab, taqqoslab aytib bering.
2-topshiriq.
5 soni 4 dan nechta ortiq?
Ortog‘ingizning qo‘lidagi kartochkaga qarab, taqqoslab aytib bering.
3-topshiriq.
9 sonining oldi qo‘shnisi nechta? (qaysi son?) 8, 6 sonining orqa
qo‘shnisi necha? 7 ekanini aytib bera olishlari kerak.
4-topshiriq.
8 soni qaysi sondan keyin, qaysi sondan oldin keladi.
Bu o‘yinda hamma bolalarning qo‘llaridagi kartochkalarga qarab to‘g‘ri va
teskari tartibda sanashga o‘rgatiladi. Yana bu o‘yinda safda o‘z o‘rnini adashtirib
qo‘ygan bolalarning xatosi tushuntirilib, o‘z o‘rnida turib olishlari uqtiriladi.
Masalan, 6 sonining o‘rniga 7 soni turmaydi, 7 soni 6 sonidan keyin kelishi
129
tushuntiriladi yoki 9 sonidan oldin 10 soni kelmaydi, 10 soni 9 sonidan keyin
kelishi tushuntiriladi. Demak, bu o‘yin orqali bolalar har bir raqamning o‘z o‘rni
bor ekanligini o‘zlashtirib oladilar.
Zamonaviy matematikada ,,son”, ,,figura” va boshqa tushunchalarni
asoslashda to‘plamlar nazariyasidan foydalaniladi. Bu o‘z navbatida bolalarda
miqdoriy munosabatlarni shakllantirishga va natural son haqidagi tushunchani
paydo qilishga sharoit yaratadi. Misol tariqasida mantiqiy harakatli o‘yinlardan
birini olish mumkin. Bunda bolalar ikki guruhga bo‘linadilar va guruh sardorini
saylaydilar. Tarbiyachi bolalarga o‘yin qoidasini tushuntiradi, bunda sardor borib,
belgilangan doira ichiga shaklning bir qismini chizib qaytadi, navbatdagi bola
boshqa qismini, o‘yin so‘ngida berilgan namunadagi shakl chizilishi lozim, o‘yinni
shunday tashkil qilish kerakki, shaklning har bir detali guruhdagi bolalarga yetarli
tarzda bo‘lishi va oxirgi bola oxirgi detalni chizib tugatishi lozim. Qaysi guruh
oldinroq chizib tugatsa, u guruh g‘olib hisoblanadi va bunda shaklning sifatiga
ham baho beriladi. O‘yinda «quyon» shakli tanlanishi mumkin.
Mana shu shaklni chizishda 2 ta guruhda 14 ta bola, ya’ni 7 tadan bola
ishtirok etadi. O‘yin oxirida suhbat uyushtiriladi. Savol-javob tashkil etilib, mana
shu quyon haqida qisqacha ertak yoki hikoya tuziladi. O‘yinni boshqacha tashkil
etish ham mumkin. Masalan, “mevalar” va “sabzavotlar”dan iborat tarqatma
rasmlar orasidan guruhlar ularga topshirilgan ko‘rsatmaga binoan “meva” yoki
“sabzavot”ni topib, “doira” ichiga joylashtirib qaytishlari lozim bo‘ladi va har
safargidek har bir bola bittadan rasm qo‘yib kelishi kerak, bu rasmlarda harflar
yoki sonlarni ifodalash ham mumkin. Bunday o‘yinlar uchun tanlagan u yoki bu
mavzu bola uchun a`limiy faoliyat davomida o‘rganilgan, o‘zlashtirilgan bo‘lishi
kerak. Sog‘lomlashtirish oylarida qo‘llash ham mumkin. Bunday mantiqiy
harakatli o‘yinlarni o‘ynash bola uchun faqatgina ijobiy samara beradi va nafaqat
aqlan, jismonan, ruhan rivojlanadi, balki bog‘lanishli nutqi ham shakllanib boradi.
Ta’limiy faoliyat sifatini oshirishda mantiqiy masalalardan foydalanish
yaxshi natija beradi. Masalan:
1-masala:
Besh kishi o‘rtasida beshta olmani bo‘lish kerak. Ammo baribir
130
savatda bitta olma qolishi kerak. Buni qanday amalga oshirish mumkin?
|
Bolalarni maktabga tayyorlik darajasiga qo‘yiladigan minimal talablar

134
predmetni emas, balki o‘z harakatlarini sanashi mumkin. Shu qoidalarni yaxshi
o‘zlashtirib olganidan keyingina predmetlarni ularga qo‘l tekkizmay sanashi
mumkin. Sanash malakasini bola uchun qiziqarli bo‘lgan o‘yin bilan
mustahkamlash mumkin. Boladan ko‘zlarini yumishini so‘rang, o‘zingiz esa bip
necha marta chapak chaling yoki bolg‘acha bilan stolni bir necha marta uring. Bola
ko‘zini ochib, siz necha marta chapak chalganingizni aytishi, miqdorini sanashi,
stolda qancha predmet turgan bo‘lsa, shuncha marta chapak chalishi, bolaning o‘zi
nechani o‘ylagan bo‘lsa, shuncha marta o‘tirishi yoki sakrashi, so‘ngra shu sonni
aytishi, ular oldiga qo‘ygan predmetlaringizni sanashi, xonadagi bir xil
predmetlarni (stullarni, pardalarni, piyolalar, gullarni va boshqalarni) sanashi
mumkin.
Bola sanash ko‘nikmalarini o‘zlashtirganligini, sanash operatsiyalarini u
qanchalik asosli bajarilishini qanday bilish mumkin? Buni amalga oshirish juda
oson. Masalan, tugmalarni, yong‘oqlarni yoki boshqa predmetlarni qatorga qo‘yish
yoki biror aniq rasm, geometrik figura shaklida yoyish va ular nechta ekanligini
sanashni so‘rash. Sanashni yaxshi o‘zlashtirgan bola uchun bu topshiriq hech ham
qiyinchilik tug‘dirmaydi. Chunki u bu sonni tashkil qiluvchi predmetlarning
qanday joylashganligiga bog‘liq emasligini biladi.
“Besh barmoq” o‘yini - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

128
O ‘rta terak, ho‘ji mirak,
Kenja buva, hammasi bo‘lib
o‘n barmoq (qarsak chalinadi).
Bu o‘yin qayta-qayta takrorlansa, o‘quvchilarning 10 soni ichida qo‘shish va
ayirish haqidagi bilimlarini mustahkamlashga yordam beradi.
“Mening o‘rnim qayerda?” o‘yini
Didaktik topshiriq:
1 dan 10 gacha bo‘lgan
raqamlarning tartib bilan
joylashishi haqidagi bilimni mustahkamlash.
O‘yin topshirig‘i:
o‘quvchilarga 1 dan 10 gacha raqamlarning tartib bilan
joylashuvini, ularni bir-biri bilan taqqoslashni o‘rgatish.
O‘yin mazmuni:
O‘quvchilar o‘yin qoidasi bilan tanishtiriladi.
Sinfdagi
o‘quvchilarning qo‘liga 1 dan 10 gacha bo‘lgan sonlar
yozilgan sonli kartochka
tarqatib chiqiladi. So‘ngra ularga shunday topshiriq beriladi: qo‘liga kartochka
tekkan bolalar
doska oldiga kelib, o‘z o‘rnini bilib saflanadilar. Bolalar qo‘llaridagi
sonli kartochkaga qarab safdagi o‘z o‘rinlarini to‘g‘ri topa olishlari kerak. 1
raqamli bola birinchi o‘rinda, 2 raqamli bola 1 raqamli bola keyin, 3 raqamli bola
esa 2 raqamli boladan keyin kelib turishi kerak.
Shunday qilib,
bolalar safda
quyidagi tartibda turib olgan bo‘lishlari kerak: ( 1 ) 2 3 4 1 5 ] 6 8 (9) 10.
Tarbiyachi bolalarga quyidagi topshiriqlarni beradi:
Asosiy savollar - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 86/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiAsosiy savollar:
1.Shoiraning tarjimai xoli.
2.Nodira lirikasi.
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Rahmonqulibiy, Olimxon, Umarxon, Muhammad Alixon, Sulton Mahmud, Buxoro amiri Nasrulloxon, “ kufr “, Maknuna (yashirin), muxammas, g’azal, mustazod, tarje’band, ag’yor, “xat”, “midod” ( siyoh), “ittihod” (birlashish), “Abas”.
1 – asosiy savol bo’yicha o’qituvchi maqsadi: Talabalarga Nodira hayoti haqida to’liq ma’lumot berish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1.Nodira hayoti haqida ma’lumotga ega bo’la oladi.
2.Nodira tarjimai xolini tushuntira oladi.
3.Nodiraning taxalluslarini sanay oladi.
1 – asosiy savolning bayoni:
O’zbek adabiyoti rivojida salmoqli o’rin tutgan bu shoiraning asli ismi Mohlaroyim bo’lib, “Nodira” uning taxallusidir. Mohlaroyim Andijon hokimi Rahmonqulibiyning qizidir. Rahmonqulibiy ming urug’ining e’tiborli kishilaridan edi. Mohlaroyim o’z davrining kibor oilalariga xos yuksak tarbiya ko’rdi. Husni va aqli haqidagi gap-so’zlar atrofga yoyila bordi. Uning ta’rifini eshitgan Marg’ilonning yigirma uch yoshli hokimi, Qo’qon xoni Norbo’tabiyning o’g’li Umarbek 1808 - yilda unga uylanadi.1810 - yilda esa, Umarbekning akasi, Qo’qonda xon bo’lib turgan Olimxon o’ldiriladi va Umarbek akasining o’rniga xon qilib ko’tariladi. Ular Qo’qonda o’n ikki yil birgalikda baxtiyor hayot kechiradilar. Muhammad Alixon va Sulton Mahmud ismli farzandlar ko’radilar.
1822 – yilda Amir Umarxon vafot etadi. Bu yo’qotish Nodiraga qattiq ta’sir qiladi. Shunga qaramay, u o’zini qo’lga olib, otasi o’rniga xon qilib ko’tarilgan o’n to’rt yashar Muhammad Alixonning yonida maslahatchi va ko’makchi bo’lib turadi.
Nodira 1842 – yilda ikki xonlik o’rtasidagi janjallar qurboni bo’ldi. Buxoro amiri Nasrulloxon Nodira xatti-harakatlarida “ kufr “ ko’rdi va Qo’qonda shariatni tiklamoq iddaosi bilan mamlakatga bostirib kirib, shoiraning o’g’illari: Muhammad Mahmudxon va o’n ikki yoshli nabirasi Muhammad Aminni Nodirabegim ko’zi oldida qatl etdi. So’ngra Nodiraning o’zini ham azoblab o’ldirtirdi.
Nodira, avvalo, yuksak salohiyatli shoira edi. Uning she’rlarini e’tirof etish, unga naziralar yozish, muxammaslar bog’lash o’z zamonasidayoq boshlangan. Alixon, Sulton Uning faoliyatiga, ijodiga oid ma’lumotlar bir qator tarixiy va adabiy asarlarda uchraydi. XX asrdan boshlab, u haqda maxsus ilmiy – tadqiqot ishlari paydo bo’la boshladi. Shoiraning “Nodira“, “Komila”, “Maknuna” ( yashirin ) taxalluslari bilan o’zbek va tojik tillarida ijod qilgan.
|
| |
Linux da foydalanuvchi dasturlarini bajarish va yuklash

Linux da foydalanuvchi dasturlarini bajarish va yuklash Linux dasturlarni yuklash funksiyalar jadvalini qo‘llab-
quvvatlaydi. Exec tizim chaqiruvi bajarilganida, har bir funksiyaga
mazkur faylni yana bir marta yuklashga imkon beriladi. Ko‘p
marotaba dasturlarni ro‘yhatdan o‘tkazish Linux ga ham ELF, ham
a.out kodlar formatlarini qo‘llab-quvvatlashga imkon beradi. Dastlab
ikkilik fayl sahifalari virtual xotiraga yuklanadi; agar dastur mazkur
354
sahifaga kirishga urinayotgan bo‘lsa va sahifa buzilishi ro‘y bersa
(sahifa
ishlamasa),
natijada
mazkur
sahifa
fizik
xotiraga
yuklanadi.ELF (Executable and Linkage Format) formatli ikkilik fayl
sarlavhadan iborat; undan keyin bir nechta sahifagacha tekislangan
bo‘limlar joylashadi. ELF yuklovchi sarlavhani o‘qiydi va faylning
bo‘limlarini virtual xotiraning ma’lum hududlarida aks ettiradi. Linux
da ELF-dasturlar uchun xotiraning taqsimlanishi 9.5- rasmda
ko‘rsatilgan.
9.5- rasm. ELF-dasturlar uchun xotiraning taqsimlanishi
Linux yadrosi moduli uchun ELF fayl bo‘limining tuzilishi 9.2-
jadvalda keltirilgan.
9.2- jadval
ELF fayl bo‘limining tuzilishi .text
yo‘riqnomalar
.fixup
bajarish vaqtining o‘zgarishlari
.init.text
modulni initsializatsiya qilishning yo‘riqnomasi
exit.text
modulningyakunlovchi yo‘riqnomalari
Yadro virtual xotirasi
Stek
Xotiraga aks ettiriladigan hudud
Xotiraga aks ettiriladigan hudud
Xotiraga aks ettiriladigan hudud
Bajarilish vaqti ma’lumotlari
Faollashtirilmagan ma’lumotlar
Faollashtirilgan ma’lumotlar
Dastur matni
Ta’qiqlangan hudud
Foydalanuvchi rejimi
kodiga ko‘rinmaydigan
xotira
355
.rodata.etrl.l
faqat o‘qish uchun qatorlar
.modinfo
modul makroslarining matni
_versions
modul versiyasi to‘g‘risidagi ma’lumotlar
.data
faollashtirilgan ma’lumotlar
.bss
faollashtirilmagan ma’lumotlar
other
boshqalar
Segmentli xotira (Segmentation) - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

122
maydoni bilan farqlanadi. Jarayonni bajarish kerak bo‘lganda, uning
har bir segmenti mavjud xotiraning qo‘shni blokiga yuklangan bo‘lsa
ham, uning tegishli segmentatsiyasi o‘zaro bog‘liq bo‘lmagan xotiraga
yuklanadi. Segmentli xotirani boshqarish sahifali xotira bilan juda
o‘xshash, ammo bu yerda segmentlar uzunligi bo‘yicha o‘zgaruvchan
bo‘lib, almashtirish sahifalari esa belgilangan o‘lchamga ega. Dastur
segmenti dasturning asosiy funksiyasini, yordamchi funksiyalarni,
ma’lumotlar tuzilishini va boshqalarni o‘z ichiga oladi. Segmentlashga
misol 3.21- rasmda keltirilgan.
3.20- rasm. Qo‘shni xotirani taqsimlash sxemasi
Operatsion tizim har bir jarayon uchun segment xaritasi jadvalini
va bo‘sh xotira bloklari ro‘yxatini, shuningdek segment raqamlarini,
ularning o‘lchamlarini va asosiy xotiradagi tegishli xotira
maydonlarini o‘z ichiga oladi. Har bir segment uchun jadvalda
segmentning boshlang‘ich manzili va segment uzunligi saqlanadi.
Xotira manzili segment va almashtirish ma’lumotlarini o‘z ichiga
oladi.
Har bir segment – 0 dan boshlanadigan manzillarning to‘g‘ri
chiziqli
ketma-ketligidir.
Segmentning
maksimal
o‘lchami
protsessorning razryadi bilan aniqlanadi (bunda 32 razryadlida
manzillashda 2
32
bayt yoki 4 Gb). Segment manzili dinamik ravishda
Mantiqiy
manzil
CPU
Xotiraning himoyalanishi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

121
uzunligini o‘z ichiga oladi. Har bir mantiqiy manzil chegara registri
tarkibidan kichik bo‘lishi kerak.
3.19- rasm. Valid-invalid biti yordamida protsessor xotirasini
himoyalash
Fizik manzil qurilma tomonidan mantiqiy manzil va ko‘chirish
registrining qiymati yig‘indisi sifatida hisoblanadi. Ko‘chirish va
chegara registerlari apparat bilan qo‘llab-quvvatlash manzillar
sxemasi quyidagi 3.20- rasmda keltirilgan.