nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1. Ikki o’zgaruvchili karno kartasi. Uch o’zgaruvchili karno kartalari

|
1. Ikki o’zgaruvchili karno kartasi. Uch o’zgaruvchili karno kartalari
|
bet | 1/4 | Sana | 08.08.2024 | Hajmi | 107,29 Kb. | | #269284 |
Bog'liq Kompyuter injineringi fakulteti tabiiy fanlar kafedrasi diskret
Mavzu: Mantiq to’rlarini minimallashtirish. Karno kartalari.
Reja:
Kirish. Mantiqiy amallar.
Asosiy qism. Karno kartalari:
1.Ikki o’zgaruvchili karno kartasi.
2.Uch o’zgaruvchili karno kartalari.
3.To’rt o’zgaruvchili karno kartalari.
Xulosa. Mantiq to’rlari va karno kartalari orasidagi bog’liqlik.
Mantiqiy amallar, mantiqiy operatsiyalar – berilgan hadlari va natijasi mulohaza (fikr) dan iborat amallar. Berilgan hadlar soniga qarab Mantiqiy amallar bir oʻrinli, ikki oʻrinli va h.k. deb yuritiladi. Bir oʻrinli Mantiqiy amallar soni toʻrtta: berilgan fikrdan qatʼiy nazar natijasi doim chin (aynan haqiqat) amal, natijasi doim yolgʻon (aynan yolgʻon) amal, natijasi berilgan fikr bilan mos tushadigan amal va nihoyat, berilgan fikr chin boʻlsa, natijasi yolgʻon, berilgan fikr yolgʻon boʻlsa, natijasi chin boʻladigan amal. Soʻnggi mantiqiy amal bir oʻrinli Mantiqiy amallardan eng muhimi boʻlib, u inkor amal deyiladi. A fikrning inkori ¬A kabi belgilanib, „A emas“ deb oʻqiladi. Mas, 1 Oy sayyora – „Oy sayyora emas“, (] 2*2=4) – ikki karra ikki toʻrt emas.
Ikkilik kodda yozilgan mashina soʻzlari ustida Mantiqiy amallar mos razryadlar boʻyicha bajarilib, i oʻrniga 1, l oʻrniga 0 olinadi, matn shakliga aylantiriladi va maʼlumot koʻrinishida chiqish qurilmasiga beriladi. Mantiq-informatsion mashina tez ishlashi, „xotira“ hajmining kattaligi bilan oddiy hisoblash mashinalaridan farq qiladi. Mantiq-informatsion mashina ilmiy tadqiqot natijalarini ishlash, adabiyot topishni avtomatlashtirish, sanoat, qishloq xoʻjaligi va transportga oid statistik maʼlumotlarni, davolash muassasalarida bemorlarni kuzatishdan olingan natijalarni, meteorologik, seysmologik stansiyalardan, Yer sunʼiy yoʻldoshlaridan olingan maʼlumotni ishlash va tarjima ishlarida qoʻllaniladi
Protsessor tarkibidagi arifmetik-mantiqiy qurilmaning ishlash prinsipini tushunish uchun avval insonning mantiqiy fikrlash va xulosa chiqarish usullarini koʻrib chiqamiz.
Insonlar kundalik hayotda oʻzaro muloqot qilish uchun turli mulohazalardan foydalanishadi. Maʼlumki, mulohaza – narsa yoki hodisalarning xususiyatini anglatuvchi darak gapdir. Boshqacha aytganda, mulohaza – rost yoki yolgʻonligi haqida soʻz yuritish mumkin boʻlgan darak gap.
Mulohazalar sodda va murakkab boʻlishi mumkin. Biror shart yoki usul bilan bogʻlanmagan hamda faqat bir holatni ifodalovchi mulohazalar sodda mulohazalar deyiladi. Sodda mulohazalar ustida amallar bajarib, murakkab mulohazalarni hosil qilish mumkin. Odatda murakkab mulohazalar sodda mulohazalardan „VA“, „YOKI“ kabi bogʻlovchilar, „EMAS“ shaklidagi koʻmakchilar yordamida tuziladi.
Mulohazalarni lotin alifbosi harflari bilan belgilash (masalan, A= „Bugun havo issiq“) qabul qilingan. Har bir mulohaza faqat ikkita: „rost“ yoki „yolgʻon“ mantiqiy qiymatga ega boʻlishi mumkin. Qulaylik uchun „rost“ qiymatni 1 raqami bilan, „yolgʻon“ qiymatni esa 0 raqami bilan belgilab olamiz.
|
| |
Ankerli mahkamlash - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

Ankerning asosiy detali–tortuvchi element (tortqi) bo’lib,u metalldan yasaladi. Ankerli tortqining
bir uchi devor konstruktsiyasiga, ikkinchi uchi ag’darilishi mumkin bo’lgan prizma tashqarisidagi grunt
massiviga inьektsiya qilingan qorishmaga mahkamlanadi (5.6- rasm, b).
Gruntli anker quyidagicha bajariladi.Kotlovan qazilgandan so’ng, ma’lum belgigacha gorizontga
burchak ostida diametri 20...30sm va chuqurligi 8...20m gacha bo’lgan quduq burg’ilanib qaziladi, bunda
ko’p hollardaobsadnoy (o’rnatilgan) quvur qo’llaniladi. Tortqi quduqqa kirgiziladi, so’ngra unga bosim
ostida qorishma joylashtirilib, ankerbutun uzunligi bo’yicha yoki uning faqat pastki qismi
monolitlanadi.Qorishma qotgandan so’ng, anker tortiladi. Gruntli ankerlar har 3...5m da joylashtiriladi.
Anker konstruktsiyalari, tortqining qanday materialdan tayyorlanganligi, ko’tarish qobiliyati va
gruntga mahkamlash usullari bilan farqlanadi.
Eng sodda va tez-tez uchrab turadigani ankerli mahkamlash quyidagicha bajariladi. Kotlovan
yoki transheya tubi sathida ularning devori bo’ylab 1,5...2,0 m qadam bilan (kotlovan va transheya
chuqurligiga va grunt namligiga qarab), kotlovan tubi sathidan 0,5...1,0 m chuqurlikka ustunlar qoqiladi.
Bu ustunlar kotlovanning ustki qismidan ikki plastinka ko’rinishidagi anker tortqilar bilan tabiiy og’ish
burchagidan oshadigan masofagacha tortiladi va bu plastinkalar yotiq qoqilgan ankerga
mahkamlanadi.O’rnatilgan va mahkamlangan ustunlarningorqasigashchitlar yoki zabirka taxtalar
joylanadi. Kotlovan chetidan odamlar yurganda xalaqit bermasligi uchun ankerli tortqilar yerga
kirgiziladi.
–suvni ko’tarib beruvchi quvur; 5–nasos

Rasm. 5.4. Ninafilьtrli moslamani ishlash sxemasi:
a – umumiy ko’rinishi; b – ninafilьtrli zvenoni gruntga cho’kish davri;v – suv satxini pasayish
davri; g – ejektorli ninafilьtr;1 – egiluvchan shlang;
2 – filьtrni ustidagi quvur; 3 – ninafilьtrli zveno; 4 – ichki quvur; 5 – tashqi teshikli quvur; 6 –
spiralli filьtrlovchi o’ram; 7 – xalqasimon klapan (yopgich);
8 – egar; 9 – sharsimon klapan (yopgich); 10 – cheklovchi; 11 – tishli uch; 12 – quvurni toraygan
uchastkasi;13 – siyraklanish zonasi; 14 – elejtorni tashqi quvuri;
15 – ejektoruchligi.
Qatordagi ninafilьtrlar orasidagi masofa grunt xususiyati va grunt suvlari sathi chuqurligiga
bog’liq holda tayinlanadi.
Ninafilьtrli qurilma bulajak kotlovanni perimetri bo’ylab gruuntga botirilgan ninafilьtrlar
qatoridan iborat. Yer sathida ninafilьtrlar suv yig’uvchi kollektor yordamida nasos qurilmaga ulanadi.
Nasoslar suvni tortib olish rejimida ishlaganda ninafilьtr va atrofdagi grunt qatlamlarida suv sathi tushib
depression egri chizig’i
paydo qiladi.
Suv sathini pasaytirishning
vakuumli usuli - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

Er osti suv satxini pasaytirish usullaridan qaysi birini qo’llash suvga to’yingan qatlamning
qalinligiga, grunt filьtratsiyasiga, yer inshooti va qurilish maydonining o’lchamlariga (parametrlariga)
bog’liq.
Er osti suvlarining intensiv chiqarib tashlanishi shahar hududida juda ham xavfli, chunki ular yer
yuzasining cho’kishiga, bino va inshootlarning deformatsiyalanishiga, injener tarmoqlari o’qining
so’rilishiga olib keladi. SHuning uchun yer inshootlarini yer osti suvi ta’siridan himoyalashda tabiatni
qo’riqlash choralari ham ishlab chiqilishi kerak.
Suv sathini pasaytirish - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

Suv sathini pasaytirish grunt suvlari sathini bo’lajak qazilma tubidan pastroqqa pasayishini
ta’minlaydi. Grunt suvlari satxini pasaytirish bu kelgusida barpo etiladigan kotlovan va transheya
yaqinida joylashgan shaxta quduqlaridan (5.2-rasm) yoki suvni pasaytiruvchi burg’ilangan quduqlardan,
chuqur nasoslar yordamida suvni chiqarib tashlashdan iboratdir.Bunda grunt suvlari satxi jadal pasayib,
oldin suvga to’yingan gruntlarning suvi ketib, grunt xuddi tabiiy namlik holatidagidek qaziladi. Suv
satxini pasaytirishda qazilma qiyaliklarining butunligini saqlash imkoni paydo bo’ladi va yaqin atrofda
joylashgan bino poydevori ostidan grunt zarrachalari chiqishining oldi olinadi.
Suvni su’niy pasaytirish uchun bir necha boshqa samarali usullar ishlab chiqilgan bo’lib, ulardan
asosiylari bu ninafilьtrli, vakuumli va elektroosmotik usullardir.
Ninafilьtrli usul grunt suv satxini GSS sun’iy pasaytirishda ost qismi filьtrlovchi zvenoli po’lat
quvurdan, yer ustida suv yig’adigan kollektor va o’zi so’rib chiqaradigan elektr dvigatelli nasosdan iborat
ninafilьtrli moslamalarni qo’llashga asoslangan. Po’lat quvurlar kotlovan perimetri bo’ylab yoki
transheya bo’ylab suvga to’yingan gruntga cho’ktiriladi (5.3 rasm)
Ninafilьtr ikki qismdan iborat: filьtrlovchi zveno va filьtrlovchi quvurning yuqori qismi
(ninafilьtrning diametri 40...50 mm) (5.4– rasm.).
Murakkab gruntlarda, ninafilьtrni ishchi holatga tushirish uchun quduq burg’ilanadi va unga
ninafilьtr tushiriladi (6...9m chuqurlikgacha). Ninafilьtrlar qum va loyli qum gruntlarga gruntni yuvib
gidravlik usul bilan cho’ktiriladi (5.4,b-rasm). Gruntni yuvishdagi suv bosimi 0,3MPa gacha bo’ladi.
5.2-Rasm.SHaxta-quduq sxemasi: 1–nasosni ishga tushiruvchi; 2–grunt bilan to’ldirma; 3–filьtrlovchi ustun;
kompleks mexanizatsiyalashgan texnologik jarayo

5.Bir cho’michli ekskavatorlar bilan gruntni qazish
Bir cho’michli ekskavatorlartsiklik-davriy harakatlanuvchi mashinalarga kiradi. Bir cho’michli
ekskavatorning asosiy parametri-cho’mich sig’imi, m
3
. Asosiy texnologik parametrlari: qazish chuqurligi
(balandligi),maksimal qazish radiusi,ortish balandligi. Turli sanoat tarmoqlarida (ko’mir, tog’ sanoatida)
cho’michining sig’imi 100m
3
gacha bo’lgan ekskavatorlar qo’llaniladi.
Qurilishda ishlatilayotgan
ekskavatorlar cho’mich sig’imi 1,5 dan 4,0m
3
gacha bo’lgan sakkiz o’lchamli guruhlarga bo’linadi.
Ekskavatorlarning eng keng tarqalgani 4-nchi va 5-nchi guruhidir (cho’mich sig’imi 0.65 va 1m
3
) (5.9 –
rasm).Bir qator modellarda ekskavator ishchi jarayonining ba’zi operatsiyalarini avtomatlashtiradigan
moslamalar o’rnatilgan.An’anaviy jihozlar yordamida (to’g’ri cho’mich, teskari cho’mich,
draglayn,
greyder) bir cho’michli ekskavatorlar gruntni qayta ishlashdagi kompleks texnologik
jarayon tarkibiga
kiradigan turli turdagi yer inshootlaridagi: gruntni
qazish va joylashtirish;
gruntni ortish;
yer inshooti
chegarasida gruntni ko’chirish kabi jarayonlarini mexanizatsiyalash mumkin:.
Bir cho’michli qurilish ekskavatorlarining aksariyati universal mashinalar bo’lib, ular
almashtiriladigan turli ishchi o’skunalar bilan ta’minlangan bo’lishi mumkin.
Keyingi yillarda
gidroprivod (gidroyuritma)ning keng tarqalishi sababli bir cho’michli ekskavatorning universalligi yanada
oshdi. Zamonaviy gidravlik ekskavator o’ntadan ortiq turli ko’rinishdagi ishchi o’skunalari
bilan
ta’minlangan bo’lishi mumkin, ular ekskavatorning texnologik imkoniyatlarini yanada kengaytiradi.
Tortqichli mahkamlash - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

Rasm. 5.6. Qazilma devorlarini mahkamlash usullari:
a – tirgakli; b – ankerli; v – konsolli; g – konsolli burg’ilab to’ldiriladigan qoziqlar yoki “grunt
ichidagi devor”; d – turli turdagi po’lat shpuntlardan;
e – gorizontalь shchitli tortqichli; j – inventarь quvurli tortqichli rama;
z – to’siqlarning inventarь shchitlari(zabirka); 1 – yaxlitzabirka shchiti; 2 – grunt bilan
to’ldiriladigan bo’shliq; 3 – yog’ochli ustun; 4 – tortqich; 5 – tirgak;
6 – pona – anker; 7 – kotlovan tubi; 8 – ankerli tortgich; 9 – oralari ochiq zabirka shchiti; 10 –
quvurli tortqichli rama;11 – po’lat shpuntlar turi; 12 – tortuvchi mufta; 13 – shpuntli devor; 14 –
burg’ilab to’ldiriladigan qoziqlar; 15 – shuning o’zi, obsadnoy quvurda; 16 – metall tortqich; 17 –
tortqichli rama ustuni;
18,19 – tortqichning ichki va tashqi quvuri.
Yog’och ustunlar va qiya tirgovichlar o’rniga temir quvurli ustun hamda teleskopik tirgak-
tortqilar qo’llaniladi, ularning uzunligi vintli-burama muftani aylantirish hisobiga o’zgaradi. Bu
inventarь
tirgak-tortqili ramalar ye
ngilligi, oson montaj va demontaj qilinishi tufayli samaralidir.Temir quvurli
ustunlar balandligi bo’yicha tirgak-tortqilarni mahkamlash uchun teshiklarga ega.Teleskopik
turdagi
tirgak tashqi va ichki quvurdan,aylanadigan mufta hamda tayanch qismdan tashkil topgan(5.6 rasm, z).
Transheya eniga qarab ustunlar orasidagi masofa tashqi quvurdan ichki
quvurni chiqarish bilan
o’rnatilib,bolt-stopor yordamida quvurlardagi teshiklarni bir-biriga keltirib,qayd
qilish bilan
mahkamlanadi. Qazilma devorlariga shchitlarni to’liq siqib mahkamlash vintli muftani oxirigacha
aylantirib, burash bilan amalga oshiriladi.
Gorizontal burg’ilash - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

kuchaytirilgan kotlovanning
orqa devoriga tiralgan, reykali domkrat yordamida ta’minlanadi. Quvur
ichidagi grunt yuqorida ko’rib chiqilgan usul bilan chiqarib tashlanadi. O’tish unumdorligi 4...5 m/soatni
tashkil etadi.
Gorizontalьburg’ilashni boshqariladigan burg’ilovchi mashinalar bilan quduqlarni qazishning
mexanik usuli orqali amalga oshirish mumkin. Qurilmalar turli yer osti-mexanik
qarshiliklarga ega
bo’lgan har xil gruntlarni qazish uchun mo’ljallangan zarbli mexanizmlar bilan jihozlanadi.Burg’ilashdan
oldin trassaning o’tishi rejalashtirilgan zonadagi gruntga yotqizilgan chiziqlar puxta tahlil qilingan
bo’lishi kerak. SHunga bog’liq ravishda, trassaningyotqizilish yo’nalishi
va chuqurligi uzil-kesil
tanlangandan keyin burg’ilashning boshlang’ich stadiyasida trassani vertikal va gorizontal bo’yicha
fiksatsiyalash (qotirish) olib boriladi, zarur bo’lgan o’zgartirishlar (korrektivalar) kiritiladi,
chunki
burg’ilovchi qurilmaning og’ma plastinasining holati bo’yicha uni turli yo’nalishlarda boshqarish
mumkin bo’ladi.
Er va uning tarkibidagi toshlarga bog’liq holda bu usulni qullashning turli xil kombinatsiyalari
mavjud bo’lib, bular burg’ilash
suspenziyasini qullash, aylantiruvchi moment, tortish kuchidan
foydalanish, zarba beruvchi
mexanizmdan foydalanish, bular yumshoq va bir vaqtni o’zida quvvatli
burg’ilash imkonini beradi. Zarba beruvchi mexanizm 100 zarba/minut iga qilishi mumkin, zarbalar soni
ishlanayotgan gruntning o’ziga xos jihatlariga moslangan bo’lishi mumkin.
Elektr isitgish - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

Muzlagan gruntni yumshatish mexanik yoki portlatish usuli bilan amalga oshiriladi va so’ngra
yer qaziydigan hamda yer qazuvchi tashuvchi mashinalar bilan qaziladi.
Muzlagan gruntni mexanik yumshatish
yuqori quvvatli zamonaviy
qurilish mashinalardan
foydalangan holda yanada keng tarqalmoqda.Ekologiya talablariga muvofiq
gruntni qishki qazishlardan
oldin kuzgi mavsumda qaziladigan uchastkada belgilangan qalinlikda gruntning o’simlik
qatlami
bulьdozer yordamida olib tashlanishi kerak. Mexanik yumshatish muzlagan
gruntni statik yoki dinamik
ta’sirlar ostida kesish, yorish yoki maydalashdan iboratdir (5.41 - rasm).
5.41 – rasm. Muzlagan gruntni statik ta’sir ostida yumshatish:
a – faol tishli buldozer bilan; b – ekskavator − yumshatgich bilan;
1 – yumshatish yo’lining yo’nalishi
Dinamik ta’sirda
to’qmoq (shar–yoki pona-bolg’a)ningerkin tushishi va yo’naltirilgan harakatida
gruntni yorish yoki singan bo’laklarga ajratish amalga oshiriladi (5.42–rasm). Og’irligi 5 t bo’lgan
to’qmoqlar 5...8 m balandlikdan tashlanadi: shar shaklidagi to’qmoqni
qumli va loy qumli gruntlarni,
pona-to’qmoqlar esa loyli gruntlarni (muzlash chuqurligi 0,5...0,7 m) yumshatishda qo’llash
tavsiya
etiladi (5.43-rasm).
Gruntni eritish usullari va uni erigan xolatda qazish

|
Gruntni eritish usullari va uni erigan xolatda qazishGruntni eritish usullari va uni erigan xolatda qazish
Eritish issiqlik ta’siri hisobiga amalga oshiriladi va katta mehnat hamda energiya sarfi bilan
ajralib turadi. Bu usul kam hollardagina ya’ni boshqa usullarni qo’llash mumkin bo’lmagan vaziyatlarda
yoki ularni qo’llash maqsadga muvofiq bo’lmagan hollarda - ishlayotgan kommunikatsiyalar va kabellar
oldida, tor sharoitlarda,avariya va ta’mirlash ishlari olib borilayotgan joylarda qo’llanadi.
Eritish turlari
issiqlikni gruntda tarqalish yo’nalishlari
bo’yicha va
qo’llaniladigan issiqlik
tarqatuvchisi
(yondirilgan yoqilg’i, bug’, issiq suv, elektr) bo’yicha tasniflanadi. Eritishni tarqalish
yo’nalishlari bo’yicha barcha usullar uchga bo’linadi.
Gruntni yuqoridan pastga qarab eritish
.
Issiqlik tik yo’nalishda yuza tepasidan grunt ichiga
tarqaladi. Bu eng sodda usul bo’lib, amalda tayyorgarlik ishlarini talab qilmaydi, amaliyotda eng ko’p
qo’llaniladigan usullardan biri bo’lsada, lekin energiyani tejash nuqtai nazaridan takomillashmagan,
chunki issiqlik manbai sovuq havo zonasida joylashadi, shuning uchun energiyaning atrof-muhitga
sezilarli darajada tarqalib yo’qotilishi ko’proqdir.
Gruntni pastdan yuqoriga qarab eritish
.
Issiqliq gruntning muzlagan chegarasi ostidan yuqori
yuzaga tarqaladi. Bu eng iqtisodiy tejamkor usuldir, chunki eritish gruntning muzlagan qatlami himoyasi
ostidaro’y beradi va issiqlikningatrofga yo’qolishi amalda mutlaqo yo’qdir.
Radial eritish.
Bu usul issiqlik energiyasi sarfi bo’yicha avvalgi ikkita usulga nisbatan oraliq
holatni egallaydi. Issiqlik tik o’rnatilgan isitadigan elementlardan grunt ichiga radial tarqaladi.
Qullaniladigan issiqlik tarqatuvchiga bog’liq holda eritishning quyidagi usullari bor:
Bevosita yoqilg’i yondirib eritish;
Olov yordamida quritish (5.40-rasm);
Elektr yordamida eritish
|
| |
Qish sharoitida yer ishlarini bajarish

Grunt yuzasini isitkich materiallar bilan berkitish.
Buning uchun arzon
mahalliy materiallar -
daraxt barglari, quruq mox (zaxda o’sadigan o’t),torfli mayda-cho’yda, poxol to’shamalar, kipiq, qirindi,
qordanfoydalaniladi. Eng oddiy usul – qatlamining qalinligi 20...40 sm bo’lgan bunday isitgichlarni
bevosita grunt yuzasi bo’yicha joylashlashtirishdan iboratdir.Bunday yuzali isitish asosan yuzasi bo’yicha
katta bo’lmagan qazilmalar uchun qo’llanadi.
Havoli qatlam bilan berkitish.
Yanada samarali yo’llardan biri mahalliy materiallar va havoli
qatlam bilan birgalikda berkitishdir. Buning uchun oldin grunt yuzasida qalinligi 8...10 sm bo’lgan tag
to’sinlar joylashtirili bularni o’stiga qalinligi 15...20 sm qalinlikda shamol uchirib ketmaslik choralari
bilan pushtaxta (taxtaning po’stloq bilan qoplangan qismi) yoki boshqa qo’lostida bo’ladigan
materiallardan
shox-shabba, xivich novdalar, qipiq, yog’och payraxalar to’kilib chiqadi.Isitiladigan
maydonning yon tomonlarini har tomondan 2...3 m ga kengaytirish maqsadga muvofiqdir, chunki bu
narsa gruntni nafaqat yuqoridan, balki yon tomondan ham muzlashdan himoyalaydi.
Ikkinchi yarmi uchun noorganik kimyodan

Ikkinchi yarmi uchun noorganik kimyodan
Download
103,44 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
17.05.2024
Hajmi
103,44 Kb.
#240707
Download
103,44 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ikkinchi yarmi uchun noorganik kimyodan
Download
103,44 Kb.
Matnni ko'rish
-rasm. Quvuro’tkazgichlarni gorizontal burg’ilash usuli bilan yotqizish

yordamida
ketma-ket
chiqarib
tashlanadi.
Diametri
400
mmbo’lgan
eng
quvvatli
pnevemoproboynikdiametri 2m gacha bo’lgan quvurni 30...40m masofaga qoqa(urib kirgiza ) oladi.
Pnevmoproboynik(pnevmouribteshgich)shikastlangan
quvuro’tkazgichlarni
buzish
va
birvaqtningo’zida o’larningo’rniga yangi quvuro’tkazgichlarni tortib o’tkazishda, shuningdek qoziqlar va
shpunt qoqishda, to’ldiriladiganqoziqlarni qurishda, gruntni chuqur zichlashda va shu kabi boshqa ishlarni
bajarishdakeng qo’llanadi.
Mikroshchitlar
(5.37 - rasm) gruntda diametri 300 mm gacha bo’lgan quduqlarni kovlash uchun
qo’llaniladi. Mikroshchitlarning ajralib turuvchi o’ziga xos jihati bu amalda quduqlarni hamma gruntlarda
va zarur o’zunlikda qazishni bajara olishligidir. Mikroshchitlar kompьyuterli
lazerli kuzatish va
yo’naltirish tizimi bilan ta’minlangan bo’lib, bu tizim quduqlarni yuqori aniqlikda kovlashga
erishishni
ta’minlaydi. Mikroshchit bentonit qorishmasini tayyorlash va zaboyga o’zatish hamdashlamni quduqdan
olib tashlash uchun yuqorida joylashgan jihozlar bilan komplektlanadi.
Xususiy funksiyalarning asosiy xossalari

|
Xususiy funksiyalarning asosiy xossalari
|
bet | 2/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #252367 |
Bog'liq 5-lekciya - Ikkinchi tomonidan diskret spektrga tegishli funksiyalar har doim kvadratik integrallanuvchidir, shu tufayli ularni 1 ga normallashtirish mumkin, ya’ni
- =1 (2.22)
- Oxirgi tenglikni (2.21) tenglik bilan birlashtirib yozish mumkin.
- mn (2.23)
- bunda mn -Kroneker belgisi bo‘lib, u quyidagicha aniqlanadi.
- mn =l, agarda n = m, mn =0 agarda nm
Xususiy funksiyalarning asosiy xossalari - Matematikadan maiumki, faqat diskret spektrga ega boigan 0‘z- o‘ziga qo‘shma operatorlarning barcha ortonormallashgan xususiy funksiyalari Gilbert fazosida toiiq to‘plamni tashkil etadi. Soddaroq qilib aytganda, istalgan kvadratik integrallanuvchi xususiy funksiyani operatorning xususiy funksiyalari bo‘yicha qatorga yoyish mumkin:
- Ψ(x)= (2.31)
Xususiy funksiyalarga koyiladigan standart shartlar - Cheklilik
- birkiymatlilik
- Uzliksizlik
- Birinchi xosilasi uzliksizligi
Operatorlarning o‘rtacha qiymati - klassik mexanikadan farqli ravishda, boiajak voqealami aniq aytib bera olmay, balki ularning amalga oshishi ehtimolligini ko‘rsatadi. Bu esa kvant nazariyasidagi oldindan aytilgan narsalarni aniqligini tekshirish uchun juda ko‘p marta tajribalar o‘tkazish lozimligini bildiradi.
- aynan o‘xshash zarrachalar to‘plamini zarrachalar ansambli deyiladi. Ansambl yordamida ehtimollik haqidagi tushunchaga real ma’no berish mumkin. Masalan, r nuqta atrofida zarrachani topilish ehtimolligi ga teng, N zarrachali ansambldagi ehtimollik esa,
- (1.79)
- ga teng bo‘lib, zarrachalar soni r nuqta atrofida dr = dxdydz hajm ichida topilishini anglatadi
Operatorlarning o‘rtacha qiymati - Ansambl yordamida holatdagi biron-bir fizik kattalikning o‘rtacha qiymatiga ham real ma’no berish mumkin. Masalan,
- (1.81)
- ifodaning kattaligi ansamblning hamma zarrachalar bo‘yicha o‘rtachalashtirilgan "x" koordinatasiga teng ekanligini tushunish qiyin emas. Haqiqatan ham (1.81) formulada binoan
- (1.82)
- Demak, г ga bogiiq funksiya bilan ifodalanuvchi har qanday fizik kattalikning o‘rtacha qiymati quyidagicha ifodalanadi:
- (1.83)
|
| |
Impuls momenti kvadrati operatori xususiy qiymati va xususiy funksiyalari

|
Impuls momenti kvadrati operatori xususiy qiymati va xususiy funksiyalari
|
bet | 5/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #252367 |
Bog'liq 5-lekciya Impuls momenti kvadrati operatori xususiy qiymati va xususiy funksiyalari - operator yukoridagi ifodaga asosan fakat θ va φ burchaklarga ta’sir kiladi, demak uning xususiy funkciyasi korinishda bolishi kerak.
- Xususiy funkciya ta’rifiga asosan (4) yozish mumkin.
- (3) ifodani ishlatib (4) kuyidagicha yoziladi
- (5)
- Bu erda (6) belgi kiritilgan
- (5) tenglama yechimining chekli, bir qiymatli va uzluksiz bo'lishi uchun λ=l(l+1) shartni qanoatlantirishi kerak. Demak (6) va yukoridagi formulalardan impuls momenti kvadrati operatorning xususiy qiymatlari
- boladi, yani discret kiymatlar spektrini tashkil kiladi
Dikkatingiz uchun raxmat! - Murojat uchun contactlar:
- E-mail: atabek.atamuratov@urdu.uz
|
| |
Er osti kommunikatsiyalarini transheyasiz ta’mirlash

oldin ushbu shlanga butun uzunligi bo’yicha valьtsevoy apparatidan o’tkazish orqali epoksidli yelimning
ulushlangan miqdori bilan shimdiriladi. SHundan so’ng shlanga o’ram qilib o’raladi va bu o’ram
ustiga
shlanganing boshlang’ich uchi mahkamlanadigan chiqaruvchi patrubka bilan ta’minlangan uzatuvchi
bunkerga joylashtiriladi. SHlangning boshlang’ich uchi ochiladi va uzatuvchi
patrubkaga maxkamlash
uchun uchi qayriladi.
Uzatadigan bunkerga havo haydaladi va uning bosimi ta’sirida shlanga o’ramdan ochilib va
bunkerdan chiqa boshlaydi. Siqib chiqarilgan shlang operator
tomonidan ochiq eskirgan
quvuro’tkazgichga yo’naltiriladi va bu quvurztkazgich ichi bo’ylab orientirlanadi. So’ng ichki bosim
ta’sirida qobiq tozalanayotgan quvuro’tkazgichgauning ikkinchi oxiridan chiqqunga qadar shishiriladi.
So’ng yelim to’liq qotguncha 3-4 soat davomida tozalanayotgan quvuro’tkazgich bug’lanadi. Bu usulning
afzalligi eskirgan quvuro’tkazgichichki diametrini saqlab qolishdan iborat bo’lib,
shu usul bilan
kuchaytirilgan quvurningkafolatlangan xizmat ko’rsatish muddati 50 yildan kam bo’lmaydi.
Operatorlarning o‘rtacha qiymati

|
Operatorlarning o‘rtacha qiymati
|
bet | 3/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #252367 |
Bog'liq 5-lekciyaOperatorlarning o‘rtacha qiymati. - Kvant mexanikasida operatorlar qoilanishining asosiy g‘oyasi shundan iboratki, har bir fizik kattalikka uni tavsiflovchi chiziqli va o‘z- o‘ziga qo‘shma operator moslashtiriladi, ya’ni istalgan fizik kattalik biror operator yordamida ifodalanadi:
- Masalan, r radius-vektorga uni ifodalovchi r,
- x o‘qi bo'yicha impuls komponentasi p. ga esa x=-iħ operator moslashtiriladi,
- yoki l =L(ps,py,P;,x,v,z) impulslar va koordinatalar funksiyasi boigan L klassik kattalik berilgan bo’lsa, u holda L chiziqli va o‘z-o‘ziga qo‘shma operatorning ko‘rinishi
- x,y,z,x,y,z) bo’ladi.
L.
Operatorlarning o‘rtacha qiymati. - Kvant mexanikasida ψ to‘lqin funksiyasi orqali ifodalangan ansambldagi chiziqli va o‘z-o‘ziga qo‘shma operatorga mos keluvchi kattalikning o‘tacha qiymati ushbu
- (2.7)
- formula orqali aniqlanadi.
L ̅ =∫ψ*L ̂ ψdx
Operator ma’nosi - kvant mexanikasida har bir fizik kattalikka ma’lum operatorni mos qo'yish mumkin. Bu operatorlar chiziqli va o'z-o'ziga qo'shma bo'lishi shart.
- Наr bir fizik kattalik operatorini tanlab olishda umumiy xarakterga ega bo'lgan fizik mulohazalardan foydalanish zarur
- kvant mexanikasida muhim ro’l o'ynaydigan fizik kattaliklarga mos operatorlarning ko‘rinishini aniqlaymiz
- Operator tushunchasidan foydalangan holda koordinata va unga bog'liq bo'lgan fizik kattalikning o'rtacha qiymatini formulasi orqali yozish rnumkin:
(1) Bundagi r operator quyidagi ma’noda tushuniladi: (2) - Demak, koordinata operatorlarini holat funksiyasiga ta'siri shu holat funksiyasiga koordinatani ko'paytirish orqali amalga oshiriladi.
- Berilgan koordinatalarga mos holda impuls operatorlarinig ko'rinishi quyidagicha bo’ladi:
- (2a)
- Koordinata va impuls operatorning vektor ko'rinishlari
- bunda - gradient operatori bo'lib. Dekart koordinatalar sistemasida
- ko‘rinishga ega.
|
| |
Impuls operatori xususiy kiymati va xususiy funksiyasi

|
Impuls operatori xususiy kiymati va xususiy funksiyasi
|
bet | 4/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #252367 |
Bog'liq 5-lekciya - Xususiy kiymat va xususiy funkciya uchun kuyidagi tenglik orinli bolishi kerak
- Bunda xususiy kiymat ψ xususiy funksiya
- (2a) dan foydalanib yozishimiz mumkin
- Bu tenglamaning echimi
Impuls operatori xususiy kiymati va xususiy funksiyasi - Barcha sohalarda bu yechim uzluksiz, bir qiymatli va chekli bo‘lishi uchun ning haqiqiy son bo’lishi yetarli. Shu tufayli xususiy qiymatlarning spektri uzluksiz spektr bo'ladi va uning o‘zgarish sohasi bo‘ladi.
- Impuls operatorning normallashgan va ortogonal xususiy funksiyalarining ko’rinishi quyidagicha bo’ladi
- Va shartga boy sunadi
- Klassik mexanikada zarrachaning impuls momenti deb maydon markazidan zarrachagacha o‘tkazilgan radius- vektor r ni zarracha impulsiga vektor ko'paytmasi tushuniladi:
- Kvant mexanikasida qabul qilingandek yukoridagi ifodani operator ko'rinishda quyidagicha yozish mumkin:
- bunda -radius vektor operatori, -impuls operatori.
Impuls momenti proeciyalari operatori - Dekart koordinatalari sistemasi sferik koordinatalar sistemasi bilan quyidagicha bog’langan
Sferik koordinatalardagi Impuls momenti proerciyalari operatori - Yukoridagi koordintalar olmashtirishlarini bajarib sferic koordinatalarida impuls momenti proecsiyalari operatorlarini yozish mumkin
- Kvant mexanikasida impuls momenti kvadrati operatori uning koordinata o‘qlaridagi proyeksiyalari kvadrati operatorlarining yig'indisiga teng:
- demak sferik koordinatalarda impuls momenti kvadrati operatori kuyidagicha yoziladi
- (3)
|
| |
Logik o’zgaruvchi - Elementar mantiqiy funksiyalar. Mantiqiy elementlar

Logik o’zgaruvchi deb faqat ikkita 0 va 1 qiymatlarini qabul qiluvchi kattalikka aytiladi. Logik funksiya deb-argumentlari kabi faqat 0 va 1 qiymatlarni qabul qiluvchi funksiyaga aytiladi.
Logik funksiyalarda kirishdagi va o’zgaruvchi qiymatlarning turli xil amallari termalar deyiladi. Kirishdagi o’zgaruvchilar qiymatlari va logik funksiyalar qiymatlari termasi funksiyaning haqiqiylik jadvali deyiladi. Jadvaldan foydalanishning afzalligi shundaki, funksiyaning matematik yozuvi, uning tarkibini hamma vaqt ham yaqqol ko’rsatavermaydi. Quyida asosiy funksiyalar to’g’risida bayon berilgan.
Mantiqiy elementlar bajaradigan funksiyalar.
«ТAKRORLOVChI»
«ТAKRORLOVChI» funksiyasining matematik ko’rinishi y= k ⋅ x bo’lib, bu ifoda logik elementning chiqish signali y kirish signali x dan k marta farq qilishini anglatadi.
Bunda ularning ishoralari bir xil. Bunday elementlar kirish signalini kuchaytiruvchi va bo’luvchilar hisoblanadi.
х
y
Prinsipial sxema bo’yicha belgilanishi.
Haqiqiylik jadvali.
х
у
0
0
Rele ekvivalenti.
Sxemali yechimi
x 1 10 1
HL
1- rasm
“EMAS ”
“ EMAS ” funksiyasi logik inkor deyiladi va matematik ko’rinishi quydagicha: y= x-. Bu ifoda elementning chiqishdagi y signali, kirishdagi x signali bo’lmaganda mavjudligini va aksincha bo’lishini anglatadi.
Prinsipial sxema belgilanishi.
Хaqiqiylik jadvali
Rele ekvivalenti.
х 1 10
Sxemali yechimi.
2- rasm
“ VA ”
“VA” funksiyasi logik ko’paytirish yoki konyuksiya deyiladi va matematik
Enhat tarkibiga quyidagilar kiradi

ENHAT tarkibiga quyidagilar kiradi:
-elektrenergiya va quvvat hisoblagichlari (raqamli, interfeysli yoki impuls chiqishli);
-ma'lumotlarni yig'ish va uzatish qurilmasi (multipleksorlar, telesummatorlar va boshqalar);
-kommunikatsiyalar (kommutatsiyalanadigan telefon kanallari, ajratilgan telefon kanallari, GSM, GPRS, radiokanallar va boshqalar);
-aloqa apparaturalari (modemlar, radiomodemlar, multipleksorlar
va boshqalar);
-maxsus DT oʻrnatilgan EHM (iste'molchilar hisoblagichlaridan ma'lumotlarni yig'ish va tahlil qilish hamda boshqa korxonalar yoki elektr energiyasini yetkazib beruvchi bilan o'lchov ma'lumotlarini almashtirish uchun).
ENHATning DTi quyidagi tizimlardan iborat:
-ma'lumotlar bazasi (MB)ni va hisoblagichlar ko'rsatkichlarini boshqarish tizimi;
-aloqa va kuch iste'molchilari liniyasi boʻyicha hisoblagichlarni avtomatik so'rov tizimi;
-elektr hisoblagichlarning parametrlarini grafik ko'rinishda aks ettirish tizimi;
-ma'lumotlarni tahlil qilish tizimi;
-kompleks ma'lumotlar bazasining avtomatlashtirilgan tizimi.
ENHAT funksiyasiga quyidagilar kiradi:
-elektrenergiyasi haqida ma'lumotlarni yozish;
-hisoblagichlardagi arxiv yozuvlar va tizimning o'z-o'zini avtomatik tekshirish ma'lumotlarini saqlash va nazorat qilish;
-konsentrator, terminal va hisoblagich parametrlarini o'rnatish; -masofadan o'qish, elektr ta'minotini uzish/ulashni nazorat qilish
va iste'mol darajasini nazorat qilish; -avtomatik va avtomatik bo'lmagan so'rov:
-liniyalardagi isroflar va elektr energiyasi o'g'irlanishlarining oldini olish;
-operator vakolatlarini cheklash;
-normal bo'lmagan jarayonlar haqida hisobot;
|
Add title text - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texologiyalari universiteti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texologiyalari universiteti
|
bet | 4/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 367,92 Kb. | | #145193 |
Bog'liq ZafarjonmalbazAdd title text
CLICK TO ADD CAPTION TEXT
Add title text
01
02
03
04
Add title text
Add title text
Add title text
Jadval hamma uchun juda qulay bo‘lishi bilan bir qatorda ma’lumotlarni manipulyasiya qilishning asosiy uch operatsiyasini bajarish uchun noqulaydir:, ya’ni tartiblash, indekslarning qiymatlari bo‘yicha guruhlash va daraxt ko‘rinishidagi parametrlar bilan ishlash.
Jadvalda ushbu uch operatsiya bir-biri bilan chambarchas bog‘langan. Bu esa ba’zi bir operatsiyalarni bajarishda ma’lum bir qiyinchiliklarga olib keladi. Masalan, ma’lumotlarni bir parametr asosida tartiblash ikkinchi bir parametr bo‘yicha tartiblashni buzib yuborishi tufayli zarur ma’lumotlarni izlab topish operatsiyasi bir parametr bo‘yicha osonlashsa, boshqalari bo‘yicha qiyinlashadi. Kodd taklif qilgan usulining originalligi shundan iboratki, u munosabatlarga (jadvallarga) tadbiq qilish uchun juda chiroyli qurilgan operatsiyalar tizimini ishlab chikdi. Ularni amalga oshirish natijasida bir munosabatni boshqa munosabat orqali hisoblab chiqish imkoniyati paydo bo‘ldi. Bu axborotlarni saqlanadigan va saqlanmaydigan (hisoblanadigan) qismlarga ajratish, hamda kompьyuter xotirasini tejash zarur bo‘lgan paytda axborotlarning saqlanmaydigan qismini saqlanadiganlar asosida hisoblab chiqish imkoniyatini beradi. Ma’lumotlarning relyasion bazasidagi munosabatlar ustida bajariladigan asosiy operatsiyalar sakkizta bo‘lib, ular quyidagilardan iborat:
Add title text
CLICK TO ADD CAPTION TEXT
-
To‘plamlar ustidagi ananaviy (traditsion) operatsiyalar, ya’ni to‘plamlarning birlashmasi (yig‘indisi), kesishmasi (ko‘paytmasi), to‘ldiruvchisi (ayirmasi), dekart ko‘paytmasi, bo‘lishmasi; -maxsus relyasion operatsiyalar, ya’ni proeksiyalash, bog‘lanish (qo‘shilish), birlashtirish (ulab qo‘yish) va tanlash.
Har bir ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimining samaradorligi ushbu operatsiyalarning borligi va ularni bajarish vositalarining qanchalik qulayligi bilan aniqlanadi. Relyasion MBBTda munosabatlar ustida operatsiyalar bajarish uchun mo‘ljallangan tillarini ikki sinfga ajratish mumkin: relyasion algebra tili (RAT) va relyasion hisob tili (RHT).
RAT RELYASION ALGEBRAGA (KODD ALGEBRASIGA, A-ALGEBRAGA) ASOSLANGAN. MA’LUM TARTIB MUNOSABATLAR USTIDA OPERATSIYALARNI KETMA-KET YOZISH ASOSIDA XOHLAGAN NATIJAGA ERISHISH MUMKIN. SHUNING UCHUN RATNI PROTSEDURALI TIL DEYISHADI.
RHT predikatlarni hisoblab chiqishning klassik usuliga asoslangan. Ular foydalanuvchilarga so‘rovlarni yozish uchun ma’lum qoidalar to‘plamini beradi. Bunday so‘rovlarda faqat xohlagan natija haqidagi axborotlar bo‘ladi xolos. Ushbu so‘rov asosida MBBT yangi munosabatlar hosil qilish yo‘li bilan avtomatik tarzda zarur natijani beradi. SHuning uchun RHTni protseduralimas til deyishadi.
|
| |
О‘simliklarning mineral oziqlanishi

|
О‘simliklarning mineral oziqlanishi
|
bet | 3/3 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 20,7 Kb. | | #117273 |
Bog'liq Mineral o‘g‘itlardagi ozuqa elementlarini hisoblashО‘simliklarning mineral oziqlanishi. Mineral elementlarning fiziologik ahamiyati” O’simliklarning mineral oziklanishni o’rganish uzoq tarixga ega, ya’ni bu jarayonni o’rganishga odamlar qadim- qadim zamonlardan qiziqib kelganlar. O’simliklarning oziqlanish jarayonini uch etapga (davrga) bo’lib o’ganish mumkin. Birinchi etap - emperik etap. Kadim zamonlarda (fanda) «o’simliklar o’z tanasini tuproqni shirasi xisobiga kuradi» deyilgan.Bu fikir eramizdan avvalgi 384-322 yillarda Gresiyalik olim Aristotel tamonidan ilgari surilgan. Ikkinchi – eksperimental etap bo’lib, bu gollandiyalik olim Van Gelmont nomi bilan uzviy bog’lik. 1629 yilda Ya.B. Gelmont idishga 91 kg kuruk tuprok solib, unga og’irligi 2,25 kg keladigan tol ko’chatini ekadi. Uni besh yil davomida yomg’ir suvi bilan sug’orib turadi. Besh yil o’tgandan keyin o’simlikni tortib ko’rganda uni quruq og’irligi 77 kg ya’ni taxminan 75 kg ga og’irligi ortganligini va tuproq og’irligi esa, 56,6 gr. kamayganligin kuzatdi. Tajribadan olingan natijalar asosida U, o’simlik o’z tanasini suv xisobiga kuradi degan xulosaga keladi. Shu tariqa botanikada « Suv nazariya» si paydo bo’ladi.18-asrning oxiri 19-asrning boshida nemis agronomi A.Teer tamonidan «Gumus nazariya»si yaratiladi. Bu nazariyaga binoan o’simlik suv va gumus bilan oziklanadi degan g’oya ilgari suriladi.. Shunday qilib sekin – sekin o’simliklarning mineral oziklanishi to’g’risidagi ma’lumotlar to’plana bordi.1777 yilda A.T. Bolotovning «Tuproq o’g’itlari to’g’risi» da monogrfiyasi chop etiladi. Bolotov tomonidan mineral o’g’itlarni ko’llash usuli ishlab chiqildi. Uning bitta ilmiy maqolasida 53 ta o’g’itning qishloq ho’jalik ekinlariga yaroqli ekanligi ko’rstilgan.Shvesaryalik tabiatshunos N.T. Sossyur o’simliklarni mineral oziqlanishi buyicha ma’lumotlarni to’plab, tuproq o’simliklarni azot va mineral elemnetlar bilan ta’minlanadi degan hulosaga keladi. U, 18O4 yilda «O’simliklarni kimyoviy analiz kilish» degan kitobida har-hil tuzlarning o’simliklar ildiziga bir xil tezlikda yutilmasligini ko’rsatib beradi.
|
| |
-usul - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

1-usul.
Boshlang'ich o'zgaruvchilarning har bir qiymatlari to'plami ikkilik sanoq
tizimidagi raqamning kodi bo'lib, raqamning raqamlari soni kiritilgan
o'zgaruvchilar soniga teng. Birinchi to'plam 0 raqamidir. Joriy raqamga har safar 1
qo'shilsa, biz keyingi to'plamni olamiz. Oxirgi to'plam berilgan kod uzunligi uchun
maksimal ikkilik qiymatdir.
Masalan, uchta o'zgaruvchidan iborat funktsiya uchun to'plamlar ketma-ketligi
raqamlardan iborat:
2-usul.
Uch o'zgaruvchidan iborat funktsiya uchun ma'lumotlar ketma-ketligini
quyidagi tarzda olish mumkin:
•
a) birinchi o'zgaruvchining qiymatlari ustunini yarmiga bo'ling va yuqori
yarmini nol bilan, pastki yarmini birlar bilan to'ldiring;
•
b) ikkinchi o'zgaruvchining keyingi ustunida yarmini yana yarmiga bo'ling
va nol va birlik guruhlarini to'ldiring; ikkinchi yarmini xuddi shu tarzda
to'ldiring;
•
c) buni nol va birliklar guruhlari bitta belgidan iborat bo'lguncha bajaring.
3-usul.
Ikki argument uchun ma'lum bo'lgan haqiqat jadvalidan foydalaning.
Uchinchi argumentni qo'shib, birinchi navbatda jadvalning birinchi 4 qatorini
yozing, ularni uchinchi argumentning qiymati 0 ga teng bo'ladi va keyin yana bir
xil 4 qatorni yozing, lekin endi uchinchi argumentning qiymati 1 ga teng. Natijada,
uchta argument uchun jadval 8 qatordan iborat bo'ladi:
Masalan, mantiqiy funksiya uchun haqiqat jadvalini tuzamiz:
Berilgan ifodadagi kiritilgan o'zgaruvchilar soni uchta (A, B, C)... Shunday qilib,
kirish to'plamlari soni Q = 2 3 =8 .
Haqiqat jadvali ustunlari asl iboralarning qiymatlariga mos keladi A, B, C, oraliq
natijalar va ( B V C), shuningdek, murakkab arifmetik ifodaning istalgan yakuniy
qiymati:
•
0 0 0 1 0 0
•
0 0 1 1 1 1
•
0 1 0 1 1 1
•
0 1 1 1 1 1
•
1 0 0 0 0 0
•
1 0 1 0 1 0
•
1 1 0 0 1 0
•
1 1 1 0 1 0
•
7.4. Mantiqiy funksiyalar va ularning transformatsiyasi. Mantiq qonunlari
Konyunksiya, dis'yunksiya va inversiya operatsiyalari uchun mantiqiy algebra
qonunlari aniqlangan bo'lib, ular hosil qilish imkonini beradi. mantiqiy
ifodalarning bir xil (ekvivalent) transformatsiyalari.
|
MÜQAVİMƏTİN ÖLÇÜLMƏSİ - Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat

|
Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat
|
bet | 27/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rMÜQAVİMƏTİN ÖLÇÜLMƏSİ
Ommetrlər və meqommetrlər
Rabitə sistemlərində müqavimətin ölçülməsi sabit və dəyişən cərəyandan istifadə etməklə geniş diapazonda aparılır. Sabit cərəyanla aparılan ölçmələr vasitəsilə müxtəlif siqnalların ötürülməsi zamanı qurğuların sxem elementlərinin parametrlərini təyin edib, işçi vəziyyətini müəyyənləşdirmək mümkündür. Müqavimətin dəyişən cərəyanla ölçülməsi siqnalların ötürülməsi zamanı elementlərin dövrədə yararlı olub – olmadığını təyin etmək məqsədilə aparılır. Müqavimət ölçən cihazlara cəld işləmə, aparılan əməliyyatların sadəliyi, nəticənin dəqiqliyi və s. təlabatlar qoyulur.
Müqaviməti ölçən cihaz ommetrin iş prinsipi maqnitoelektrik tipli voltmetrlə gərginliyin ölçülməsi prinsipinə əsaslanır. Cihazın dövrəyə ardıcıl və paralel qoşulma sxemi şəkil 11.1 – də göstərilmişdir:
Şəkil 11.1. Ommetrdə cihazın dövrəyə qoşulma sxemi
Ommetrlərdə ölçü cihazı müqavimətin ölçü vahidi ilə işarələnir. Cihaz ardıcıl qoşulmuş ommetrlərdə 0 bölgüsü sağda, ∞ bölgüsü isə solda yerləşir. Paralel qoşulan ommetrlərdə isə bunun əksidir. Şəkil 11.1 a ommetr sxemində cihaz ardıcıl qoşulmuşdur və kiçik qiymətli müqavimətləri ölçmək üçün istifadə olunur. Şəkil 11.1 b paralel qoşulan ommetr sxemində isə müqavimətin böyük qiymətlərini ölçmək mümkündür.
Bu ommetrlərlə ölçmə zamanı qida gərginliyinin qiymətinin dəyişməsi çox böyük xətalar yaradır. Bunu aradan qaldırmaq üçün ölçmədən əvvəl ommetrin əqrəbini şkalanın 0 ( ∞ ) qiyməti üzərində dayanmasını yoxlamaq və tənzimləmək vacibdir. Belə ommetrlər çox zaman müxtəlif növ cərəyanları və gərginlikləri ölçən cihazla birlikdə bir cihaz kimi hazırlanır. Bu cihazlar avometr ( ampervoltommetr ) adlanır. Çox vaxt belə cihazları tester adlandırırlar.
Bu növ ommetrlə cihazın daxili müqavimətindən 10-20 dəfə fərqli olan müqavimətləri ölçdükdə böyük xəta yarandığı üçün daha böyük müqavimətləri ölçən cihazlardan – meqommetrlərdən istifadə olunur.
|
| |
mantiqiy ifoda uchun - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi...

bog'liqlik kommutatsiya funktsiyasi yoki mantiq algebrasining funktsiyasi deb
ataladi.
Mantiqiy algebra
funktsiyasi, agar uning barcha 2 n qiymatlari berilgan bo'lsa,
to'liq aniqlangan deb ataladi, bu erda n - chiqish o'zgaruvchilari soni.
Agar barcha qiymatlar aniqlanmagan bo'lsa, funktsiya qisman aniqlangan deb
aytiladi.
Qurilmaning holati mantiqiy algebra funktsiyasi yordamida tasvirlangan bo'lsa, u
mantiqiy deb ataladi.
Mantiq algebrasining funksiyasini ifodalash uchun quyidagi usullardan
foydalaniladi:
•
og'zaki tavsif - dastlabki loyihalash bosqichida qo'llaniladigan va
shartli
tasvirga ega bo'lgan shakl.
•
mantiq algebrasining funksiyasini haqiqat jadvali shaklida tasvirlash.
•
mantiq algebrasi funktsiyasini algebraik ifoda ko'rinishida tavsiflash: FAL
ning ikkita algebraik shakllari qo'llaniladi:
a)
5-amaliy mashg'ulot. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyaning limiti, uzluksizligi. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyaning hosilasi. Analitik funksiyalar. Garmonik funksiyalar

5-amaliy mashg'ulot. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyaning limiti, uzluksizligi. Kompleks o‘zgaruvchili funksiyaning hosilasi. Analitik funksiyalar. Garmonik funksiyalar
5-AMALIY MASHG'ULOT. KOMPLEKS O‘ZGARUVCHILI FUNKSIYALAR. KOMPLEKS O‘ZGARUVCHILI FUNKSIYANING LIMITI, UZLUKSIZLIGI. KOMPLEKS O‘ZGARUVCHILI FUNKSIYANING HOSILASI. ANALITIK FUNKSIYALAR. GARMONIK FUNKSIYALAR. KOMPLEKS O‘ZGARUVCHILI FUNKSIYANING INTEGRALI. YOPIQ KONTUR BO‘YICHA OLINGAN INTEGRAL. KOSHINING INTEGRAL FORMULASI. YUQORI TARTIBLI HOSILA.
Ta'rif. Agar to’plamdagi har bir komplеks songa biror qo*idaga yoki qonunga ko’ra bitta komplеks son mos qo’yilgan bo’lsa, to’plamda funksiya bеrilgan dеb ataladi va u
kabi bеlgilanadi. Bunda funksiyaning aniqlanish to’plami, -erkli o’zgaruvchi yoki funksiya argumеnti, esa o’zgaruvchining funksiyasi dеyiladi.
Aytaylik, har bir
komplеks songa bitta
komplеks son mos qo’yilgan bo’lsin. Dеmak,
Kеyingi tеnglikdan
bo’lishi kеlib chiqadi.
Misol. Ushbu funksiyaning haqiqiy va mavhum qismlarini toping.
Bеrilgan funksiyani ko’rinishida yozib va ekanini e'tiborga olib topamiz:
Dеmak,
.
Misol. Ushbu
funksiyaning to’plamda bir yaproqli bo’lishini ko’rsating.
Aytaylik, uchun
ya'ni
bo’lsin. Ravshanki, kеyingi tеnglikdan
ya'ni, bo’lishi kеlib chiqadi. Dеmak,
Bu esa bеrilgan funksiyaning da bir yaproqli ekanini bildiradi.
Funksiya limiti. Faraz qilaylik, funksiya to’plamda bеrilgan bo’lib, nuqta to’plamning limit nuqtasi bo’lsin.
Ta'rif. Agar son uchun shunday son topilsaki, argumеnt ning tеngsizlikni qanoatlantiruvchi barcha qiymatlarida
tеngsizlik bajarilsa, А komplеks son funksiyaning dagi limiti dеb ataladi va
kabi bеlgilanadi.
Misol. Ushbu
limitni hisoblang.
Avvalo bеrilgan funksiyaning haqiqiy va mavhum qismlarini topamiz:
Dеmak,
Ma'lumki,
Unda 1-tеorеmaga muvofiq
bo’ladi.
Misol. Ushbu
funksiyaning nuqtada hosilasini toping.
nuqtaga orttirma bеrib, shu nuqtadagi funksiya orttirmasini hisoblaymiz:
Unda
bo’lib,
bo’ladi. Dеmak,
Misol. Ushbu
intеgralning nolga tеng bo’lishini ko’rsating, bunda
Agar dеb quyidagi
soha olinsa, unda birinchidan
funksiya D da golomorf bo’ladi, ikkinchidan qaralayotgan yopiq chiziq da D sohaga tеgishli bo’ladi:
Unda Koshi tеorеmasiga ko’ra
bo’ladi.
Topshiriqlar.
Kompleks tekislikda quyidagi shartlarni qanoatlantiruvchi nuqtalarning geometrik o‘rinlarini toping va ularni chizmada ko‘rsating:
1. ; 2. ;
3. ; 4. ;
5. ; 6. 0<
7. 0< ; 8. 1< ;
9. ; 10.
Quyidagi funksiyalarning haqiqiy va mavhum qismlarini toping.
11. ; 12. ;
13. ; 14.
Quyidagi funksiyalarning hosilalar qiymatlarini shu hosilalar mavjud bo‘lgan nuqtalarda hisoblang:
15. ; 16. ;
17. ; 18. ;
19. .
Ushbu funksiyalarni differensiallanuvchilikka tekshiring:
20. ; 21. ;
22. ; 23. ;
24. ; 25. .
Haqiqiy va mavhum qismlari misollardagi tengliklar yordamida berilgan golomorf funksiya mavjudmi? Agar mavjud bo‘lsa, uni toping:
26. ; 27. ;
28. ; 29. ;
Quyidagi integrallarni hisoblang.
30. ; 31. ;
32. ; 33. ;
http://hozir.org
|
Add title text - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texologiyalari universiteti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texologiyalari universiteti
|
bet | 2/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 367,92 Kb. | | #145193 |
Bog'liq ZafarjonmalbazAdd title text
CLICK TO ADD CAPTION TEXT
keyword 1
keyword 1
keyword 1
keyword 1
60%
80%
95%
56%
70%
40%
75%
65%
keyword
keyword
Ma’lumotlar modeli kuyidagi tarkibiy kismdan iborat:
1.Foydalanuvchining ma’lumotlar bazasiga munosabatini namoyish etishga muljallangan ma’lumotlar tuzilmasi. 2.Ma’lumotlar tuzilishida bajarilish mumkin bo‘lgan operatsiyalar. Ular ko‘rib chiqilayotgan ma’lumotlar modeli uchun ma’lumotlar tilining asosini tashkil etadi. YAxshi ma’lumotlar tuzilmasining uzigina etarli emas. Ma’lumotlarni aniklash tili (MAT) va ma’lumotlar bilan amallar bajarish tilining (MABT) turli operatsiyalari yordamida bu tuzilma bilan ishlash imkoniga ega bulish zarur. 3.Yaxlitlikni nazorat qilish uchun cheklashlar. Ma’lumotlar modeli uning yaxlitligini saqlash va himoya qilishga imkon beruvchi vositalar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
Add title text
CLICK TO ADD CAPTION TEXT
行业PPT模板http://www.1ppt.com/hangye/
1. Ma’lumotlarning relyasion modeli. Relyasion MB kuchli nazariy fundamentga ega bo‘lib, u matematik munosabatlar (otnosheniya) nazariyasiga asoslangan. Ma’lumotlarning relyasion modeli konsepsiyasi 1970 yilda E.F.Kodd tomonidan taklif qilingan bo‘lib, u ma’lumotlarni tavsiflash va tasvirlashning amaliy dasturlaridan bog‘liq bo‘lmasligini ta’minlash masalasini hal qilish uchun xizmat qiladi.
2. Ma’lumotlarning relyasion modeli asosida «munosabat» tushunchasi yotib, u inglizcha relation so‘zidan olingan. Ba’zi bir qoidalarga amal qilgan holda munosabatlarni ikki o‘lchovli jadval ko‘rinishda tasvirlash mumkin. Jadval har qanday odamga tushunarli va qulaydir.
Real dunyo ob’ektlari haqidagi ma’lumotlarini EHM xotirasida saqlash va ular orasidagi munosabatlarni modellashtirish uchun munosabatlar (jadval) to‘plamidan foydalanish mumkinligini E.F.Kodd isbotlab berdi. Masalan, «talaba» mazmunini saqlash uchun TALABA munosabatidan foydalaniladi. Bu mazmunning asosiy xususiyatlarini quyidagi jadvalning ustunlari tasvirlaydi:
|
| |