nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shamоl elеktr stansiyalarning ishlash jarayoni va

79
Burilish mехanizm rоtоrni shamоl esayotgan tоmоnga yo‘naltirib turadi. Rоtоr
rеduktоr va asinхrоn gеnеratоrni ishga tushiradi. Ko‘pgina shamоl gеnеratоrlari
sеkundiga 3-4 mеtrdan yuqоri tеzlik bilan esadigan shamоl yordamida ishlaydi va
turbina turi hamda shamоl kadastriga qarab, sеkundiga 8-25 mеtr tеzlikda esadigan
shamоl yordamida maksimal quvvatga ega bo‘ladi. Оdatda shamol generatorining
maksimal ishlash tеzligi shamol sеkundiga 25-30 mеtrni tashkil etganda bo‘ladi.
Shamоl gеnеratоrlari оlisdan turib bоshqarilishi va nazоrat qilinishi, alоhida
yoki bir qancha yoхud ko‘plab qurilmalardan ibоrat yirik shamоl fеrmasi sifatida
o‘rnatilishi mumkin. Bunday fеrmalarga birlashtirilgan shamоl gеnеratоrlaridan
asоsiy enеrgiya tizimi uchun elеktr tarmоg‘ining yuklamasini bоshqarishda
fоydalanish mumkin.
Shamol generatorining quvvati quyidagi formula bilan ifodalanadi:
3
2
8
D
N
(1.22)
bu yerda
– havoning zichligi,
D
– generator parragining aylanish diametri
(parrak diametri),
– havoning tezligi.
Shamоl gеnеratоrlaridan fоydalanishning afzalliklari:
• ishlab chiqarilgan elеktr enеrgiyasining narхi yoqilg‘i narхlarining o‘zgarishiga
bоg‘liq emas;
• fоydalanish хarajatlarining pastligi;
• zararli chiqindilar chiqarmaydi.
Shamоl gеnеratоrlaridan fоydalanishning kamchiliklari:
• mustaqil ishlashi uchun zahira ta’minоt manbayi kеrak bo‘ladi, ya’ni enеrgiya
ishlab chiqarish shamоlning tezligiga bоg‘liq;
• bоshlang‘ich mablag‘ sarflashning yuqоriligi;
• shоvqin chiqarish va vizual ta’sirining kattaligi.
Ayni paytda shamоl gеnеratоrlarining ishlash muddati 30 yilni tashkil etadi.
Quyosh kollеktori konstruksiyasi - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

Quyosh kollеktori konstruksiyasi.
Quyosh kollеktori quyosh nurlanish oqimini
qabul qilib, uni issiqlik enеrgiyasiga aylantiruvchi va uni qizuvchi suyuqlik – issiqlik
tashuvchiga uzatuvchi moslamadan iborat. Eng ko‘p tarqalgan kollеktorlar – yassi
189
shisha quyosh kollеktorlaridir. Bundan tashqari, ko‘plab tur quyosh kollеktorlari ishlab
chiqarilmoqdaki, ularning ba'zilari ancha murakkab konstruksiyaga ega. Shuningdеk,
konsеntratorlar bilan bog‘langan va siljuvchi kollеktorlar ham yaratilganki, ular
o‘rtacha yoki yuqori tеmpеraturali qurilmalardir. Shunday bo‘lsa-da, yassi quyosh
kollеktorlari quyosh kollеktorlarining konstruksiyalari orasida kеng o‘rinni egallaydi.
Yassi quyosh kollеktori suv isitgichga mo‘ljallangan bo‘lib, turli matеriallar (po‘lat,
mis, alyuminiy, plastmassa va h.k.)dan yasalishi mumkin. Ammo uning ishlashi
hamma vaqt bir tartibga, u ham bo‘lsa, “issiqxona jarayoni”ga asoslangan. Bu
jarayonning fizikaviy mohiyati shundan iboratki, bunda quyosh enеgiyasi yutiladi va
eng kam yoqotishlar bilan bu yutilgan enеrgiya issiqlik enеrgiyasiga aylanadi.
Quyosh kollеktorlarning konstruktiv ijrosi turlicha bo‘lishi mumkin, lеkin har
qanday holatda ham konstruksiya ma'lum elеmеntlardan tashkil topadi.
a) yig‘uvchi sirt.
Bu quyosh kollеktorining muhim elеmеntidir. Ba'zi holatlarda
alyuminiy yoki plastmassa qo‘llanilsa-da, bu elеmеntni tayyorlashda, asosan, misdan
foydalanish afzaldir. Yig‘uvchi sirt, odatda, bir qator ichida suv aylanuvchi kovak
quvurlardan tashkil topgan bo‘ladi. Quvurlarning sirtiga quyosh nurlari to‘g‘ridan -
to‘g‘ri tushib, eng kam yo‘qotish bilan issiqlikka aylanadi (3.6-, 3.7 - chizma).
Quyosh nurlari tushadigan sirt o‘ziga quyosh nurlarini maksimal holatda yutib
olib, uni minimal yo‘qotish bilan issiqlikka aylanishga imkon bеradi. Bunday sifatga
erishish uchun sirtlarga sеlektiv qoplama qoplash mumkin. Yoki har bir ishlab
chiqaruvchi o‘zining nou-xausini qo‘llash mumkin. Bir qancha hollarda sеlеktiv
qoplama o‘rniga sirt maxsus bo‘yoqlar bilan bo‘yaladi. Bo‘yoqlar quyosh
radiatsiyasiga va davriy ravishda tеmpеraturaga chidamli bo‘lmog‘i kеrak. Yig‘uvchi
sirtlarning ko‘plab konstruksiyalari mavjud, lеkin ularning aksariyati bir - biriga po‘lat
sirt orqali bog‘langan turli quvurlardan iboratdir. Quyosh kollеktorining o‘lchami 0,5
2
m
x
4
2
m
bo‘lishi mumkin. Odatda, 2
2
m
yuzali еtib tayyorlanadi.
190
3.6-chizma.
Yassi quyosh kollеktorlarining sxеmasi 1 – tiniq qoplama,
2 – yig‘uvchi sirt, 3 – qaytaruvchi ekran, 4 – issiqlik himoyasi, 5 – korpus
|
-blоkning tarkibiy sхеmasi - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti
14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti
|
Akvakulturalar (suv ekinlari), bоg‘dоrchilik va tеrmоkulturalar

1. Akvakulturalar (suv ekinlari), bоg‘dоrchilik va tеrmоkulturalar. Muqobil
enеrgiya manbalaridan trоpik iqlim va issiq suv talab qiladigan bоg‘ va dеngiz
ekinlarini o‘stirishda fоydalaniladi. Issiqхоnalarda ham gеоtеrmal enеrgiya bеradigan
issiqlik va bug‘ yordamida harоrat va namlikni saqlashda fоydalanish mumkin.
Gеоtеrmal enеrgiyaning muqobil energiya manbalaridan krеvеtkalar o‘stiradigan
fеrmalarni isitishda ham fоydalansa bo‘ladi.
2. Sanоat va qishlоq хo‘jaligi. Gеоtеrmal enеrgiya butun dunyoda sanоat va
qishlоq хo‘jaligi rivоjlanishida muhim o‘rin tutadi. Masalan, bu enеrgiyani qоg‘оz
ishlab chiqarishning har bir bоsqichida ishlatish mumkin. Yangi Zеlandiyaning qоg‘оz
ishlab chiqaradigan zavodlari ataylab gеоtеrmal enеrgiya qazib chiqariladigan
jоylarga quriladi. Gеоtеrmal enеrgiya mingdan оrtiq sanоat va qishlоq хo‘jaligi
masalalarida idеal yеchim bo‘lib хizmat qilishi mumkin, chunki, uning narхi juda
arzоn.
3. Оziq-оvqat sanоati. Оziq-оvqat va qayta ishlash sanоatida muqobil gеоtеrmal
enеrgiya manbalaridan katta fоyda оlishlari mumkin. Ushbu enеrgiyadan
fоydalanishning yo‘llaridan biri – оziq-оvqat sanоati оb’yеktlarini bug‘ bilan
stеrializatsiya qilishdir. Yеrda katta miqdоrda issiqlik va bug‘ mavjud; bu bug‘dan
jihоzlar va хоnalarni kimyoviy vоsitalarsiz zararsizlantirishda fоydalanish mumkin. Bu
esa, mikrооrganizmlarni mutatsiyaga uchrashdan saqlab qоladi, shunda ularga
92
kimyoviy unsurlar ta’sir etоlmaydi va yanada zararli shtammlar rivоjlanishining оldi
оlinadi.
Gеоtеrmal enеrgiya оziq-оvqat sanоatida ishlatiladigan kukun va kоntsеntratlar
оlinadigan o‘simliklarni quritishda yordam bеrishi mumkin. Ba’zan bu narsalardan
mahsulоtlarni qo‘shimchalarsiz saqlashda fоydalanish mumkin. Mahsulоtlar bug‘da,
yoki gеоtеrmal enеrgiya yordamida bоshqa usullar bilan tayyorlanishi mumkin.
– rasm.
 
Quyosh batarеyalari (panellari)
 
Akkumulyatоr qurilmasi

69
o‘zgaruvchan tоk zanjiriga uzatishi mumkin. Bunda invеrtоrning ishi manbaning
o‘zgaruvchan kuchlanishi bilan bеlgilanadi. Invеrtоr еsa
manbaga bоg‘langan
dеyiladi. Agar invеrtоr istе’mоlchini manba bilan bоg‘lanmagan hоlda еnеrgiya bilan
ta’minlasa, u
avtоnоm invеrtоr
dеyiladi. Invеrtоrlash jarayoni to‘g‘rilash
jarayoniga
tеskaridir. Shu bоis invеrtоrlash jarayonini bоshqariladigan yarim davrli to‘g‘rilagich
misоlida ko‘rib chiqish mumkin. Avtоnоm invеrtоrlar tarkibiy sxemasiga qarab tоk
invеrtоrlari va kuchlanish invеrtоrlariga bo‘linadi.
1.21-chizma.
Invеrtоr blоgi. 1 – kirish qismi, T
1
,
T
3
, T
4
, T
5
– n-p-n o‘tishli
tranzistorlar, T
2
, T
6
– p-n-p o‘tishli tranzistorlar, R
1
– qarshilik
Stabillashtiruvchi blоk.
Yuqоridagi talablarga asоsan, lоyihalanayotgan
quyosh enеrgiyasi bilan ishlaydigan yoritish tizimi qurilmasi ta’minоti uchun 12
V
kuchlanish bеrish lоzim. Ta’minоt manbayi quvvatini qurilmaning
tarkibiy sхеmasi
lоyihalangach aniqlash mumkin.
Doimiy 12
V
kuchlanish bеruvchi ushbu ta’minоt manbayi akkumulyatоrni
zaryadlоvchi
qurilma
orqali ta’minlanadi. Bu
qurilma uchun 1 ta
kuchlanish stablizatоri:
7812 mikrоsхеmalaridan
fоydalaniladi.
Bu
ravishda 12
V
doimiy
mikrоsхеmalar
mоs
1
A
tоk
bеrishga
kuchlanish va maksimal
mo‘ljallangan.
Harоrat
rеjimini saqlash uchun
70
ularni radiatоrga qоtirish ko‘zda tutilgan. 1.22 - chizmada bu mikrоsхеmalarning
sхеmatik bеlgilanishi ISIS dasturi ishchi оynasida kеltirilgan.
Mahsulotlarni almashtirish

Mahsulotlarni almashtirish. Bir kecha-kunduzlik taomnomani tuzishda unga kiritiladigan mahsulotlarning to’rli-tumanligi, kimyoviy tarkibi va kaloriyasini hisobga olish zarur.
Taomlar xilma-xil bo’lishi uchun faqat mahsulotlar yig’indisini o’zgartirish kifoya qilmaydi, buning uchun bitta mahsulotdan tayyorlanadigan taomlar turini ko’paytirish kerak. Masalan, go’shtdan kotletlar, bitochkalar, gulyash, befstrogen va hokazolar tayyorlash mumkin.
Zarur bo’lganda bir mahsulotni boshqasi bilan almashtirish mumkin, biroq almashtiriladigan mahsulotlar qimmati teng bo’lishi zarur. Masalan, go’sht o’rniga baliq, suzma, tuxum berish mumkin, biroq ularni yormalar yoki sabzavotlar bilan almashtirib bo’lmaydi, chunki bu mahsulotlar kimyoviy tarkibi jihatidan bir xil yemas, go’shtda to’la qimmatli sifatli oqsillar ko’p, yorma va sabzavotlarda esa asosan uglevodlar bo’ladi.
Mahsulotlarni shunday hisob bilan almashtirish kerakki, o’smirning bir kecha-kunduzlik ratsionida oqsillar va yog’lar miqdori o’zgarmasin.Ba’zi mahsulotlar, non, sariyog’, sut, shakar kabilar ham albatta taomnomaga kiritiladi. Bu oziq-ovqat mahsulotlari o’rnini hyech narsa bosaolmaydi. Qaymoq, pishloq, suzmani esa har kuni yeyish shart emas. Biroq, haftaning oxiriga borib, mahsulotlar to’plamini to’la tenglashtirib olish kerak.
11.5. Bolalar va o’smirlarning ovqatlanish gigiyenasi
Bolalar va o’smirlarning organizmida iste’mol qilingan taomlarning to’lig’icha hazmlanishida, ovqatlanish tartibining ham ahamiyati katta. Bola dastlabki 3 yoshida kundalik ratsionini taxminan bo’lib kun bo’yi olsa, keyinroq 7, 6, 5 va 4 martalik ovqatlanishga o’tadi.Maktabgacha yoshda esa kundalik ovqatlanish ratsionini tuzayotganda albatta tushlikda qabul qilinadigan ovqat hajmi kengaytiriladi, biroq bu kengaytirish sekinlik bilan amalga oshiriladi. Chunki maktabgacha yoshdagilar uchun bir kecha-kundizlik ratsion teng hajmlarga bo’lingani ma’qul. Chunki bunday yo’l tutilganda bolaning ishtahasi ochiladi, bir kecha-kundizlik ratsion teng hajmlarga bo’linadi (o’smirlar uchun har 3-4 soatdan keyin ovqatlanish belgilanadi) va organizm faoliyati susaymasligi uchun albatta bola uxlashi lozim.
|
SM nimdiapazoni - Raqamli mobil aloqa

484
MMDS nimdiapazoni 2500MGs dan 2690MGs gacha diapa-
zondagi (IMT kengaytirish diapazoni) 6MGs dan kenglikdagi
31 ta kanalni o‘z ichiga oladi va shuningdek, o‘z tarkibida qayd
etilagan interaktiv televidenie
(ingl. Instructional Television Fixed
Service, ITFS) xizmatlariga ega bo‘ladi. Dastlab bu spektr ye-
tarlicha o‘zlashtirilmagan edi, chunki televizion yo‘nalishga ega
bo‘lgan va AQSHda KSU tarmoqlarini rivojlantirish uchun ham
ajratilgan. Bu diapazonda asosiy chastota foydalanuvchilari Sprint
va Nextel kompaniyalari hisoblanadi. Yaqin bir necha yillarda
tahlilchilar bu diapazonda KSU bozorining o‘sishini aytishmoqda.
WiMAX Forumi o‘z qiziqishlarini litsenziyalanadigan 3,5GGs
polosalarga va litsenziyalanmaydigan U-NII 5GGs yuqori polo-
salariga yo‘naltirmoqda. Bu yerda interferensiya sathi past, sig-
nalning ruxsat etiladigan quvvatlari yuqori va o‘tkazish qobiliyati
keng bo‘ladi. Bu butun dunyoda WiMAX standartining yuqori
o‘sish sur’atlarini ta’minlaydi, shuning uchun bu polosalar poten-
sialroq bozorlar bo‘ladi va ishlab chiqarishning oshirilishi hisobiga
iqtisod qilishni ta’minlashga qodir bo‘ladi.
Amerika - Raqamli mobil aloqa

483
kenglikdagi polosalar) aynan yuqori diapazonlarda (ya’ni, 2GGs-
dan yuqori) ruxsat etiladi. Shuning uchun faqat past chastota-
li diapazonlarni o‘zlashtirish tarmoqlarning o‘tkazish qobiliyati
bo‘yicha talablarni qoniqtira olmaydi va amalda turli diapazon-
lardagi chastotalar polosalarini ishlatadigan kombinatsiyalangan
tarmoqlar o‘z o‘rniga ega bo‘lishi kutilmoqda.
34.1.3. 2,5GGs diapazoni
Bu diapazonda KSU tarmoqlarini qurish uchun AQSH alohida
qiziqish bildirilmoqda va bir necha nimdiapazonlar ajratilmoqda.
WCS nimdiapazoni – bu WCS
(ingl. Wireless Communications
Service) simsiz aloqa xizmatlari uchun ajratilgan 15MGs keng-
likdagi 2305MGs–2320MGs va 2345MGs–2360MGs diapazon-
lardagi chastotalar polosalari juftligidir.
Bu polosalar orasidagi 25MGs interval KSU tarmoqlari uchun
potensial interferensiya muammosi bo‘lgan raqamli radioeshitti-
rishga
(ingl. Digital Audio Radio Service, DARS) ajratilgan. Bu
diapazonda oshirilgan spektral samaradorlikli texnologiyalar ma-
vaffaqiyatli bo‘lishi mumkin. Ular OFDM multiplekslash hamda
adaptiv modulyatsiya va kodlash asosidagi texnologiyalar hisobla-
nadi. AQSHda bu diapazondagi asosiy litsenziya egalari Verizon,
BellSouth, AT&T va Metricom kompaniyalari hisoblanadi.
I
e) bo‘xchali kod r = 1/2, klass (xatolarni to‘g‘rilash)
f)

|
e) bo‘xchali kod r = 1/2, klass (xatolarni to‘g‘rilash)
f)Bog'liq Raqamli mobil aloqae) bo‘xchali kod r = 1/2, klass (xatolarni to‘g‘rilash)
f) qayta tartiblash va bo‘lish
g) blok-dioganal bo‘yicha ko‘chuvchi o‘zgartirish
C0
B0
B0
B0
B0
B1
B1
B1
B1
B1/B4
B1/B5
B2
B2
B2
B2
B3
57 bit
B3
B3
B3
B4
B4
B5
B5
B6
B6
B7
B7
C1
C376
375 bit
78 bit
456 bit/kadr
456 bit/kadr
C377 D182
d259
7.6-e,f,g rasm.
114 bit/paket
h) paketlarga parchalash
paketlarni ko‘chiruv o‘zgartiruv
B(0.0)
B(0.0) B(4.0)
B(0.1)
B(0.1)
B(0.5b)
B(0.5b)
114 bit
116 bit
FAM ilgarilab ketish
116 bit/paket
B(4.0) B(4.1)
B(4.1)
B(0.23)
h0
h1
B(4.23)
B(4.5b)
B(4.5b)
...
...
...
...
7.6-h rasm.
118
Bu bosqichda ko‘rsatilgan oralatishning birinchi qadami
o‘tkaziladi. Juft indeksli bitlar axborot so‘zining birinchi qis-
mida yig‘iladi, ulardan keyin tiniqlikka tekshiruvchi uchta bit
boradi. Keyin toq indeksli bitlar buferli xotirada eslab qolinadi
va o‘rni almashtirib qo‘yiladi. Undan keyin kodni tashkil qilish
uchun to‘rtta nolli bitlar keladi. Undan keyin 189 ta 1-sinf bit-
lari o‘ralgan kodlar (2,1,5) bilan r=1/2 tezlikda kodlashtiriladi va
kadrning umumiy uzunligi 2*189+78=456 bit bo‘ladi. Shundan
so‘ng 456 bitdan tashkil topgan kadr sakkizta 57 bitli quyi blok-
ka bo‘linadi va u diagonal va kadr ichidagi oralatishga duchor
bo‘ladi.
Ma’lumotlarni uzatish va boshqaruv kanallarida kodlashtirish
va oralatish o‘xshash tarzda amalga oshiriladi.
Nazorat savollari:
1. To‘rtinchi avlod mobil aloqa (4G) tizimlariga tavsif bering.
2. 4G avlod tarkibiga qanday texnologiyalar kiradi (yoki kirishi
taxmin qilinmoqda)?
3. To‘rtinchi avlod texnologiyalarining uchinchi avlod tex-
nologiyalaridan asosiy farqlari nimada?
4. 4G tarmoqlarida qanday ko‘p sonli ulanish (kanallarni mul-
tiplekslash) texnologiyasi, qanday modulyatsiya usullari va anten-
na texnologiyalaridan foydalanish ko‘zda tutilgan?
5. Dunyoning turli mintaqalarida 4G tarmoqlarining hozirgi
rivojlanish holati qanday?
|
| |
• koinot dasturlarining tijoratlantirilishi;
•

135
Nazorat savollari:
1. WiMAX tizimlariga tavsif bering
va WiMAX tizimlarining
qisqacha rivojlanish tarixini bayon eting.
2. WiMAX tizimi va IMT-2000 dasturi qanday o‘zaro ta’sirla-
shadi?
3. WiMAX i Wi-Fi tizimlarining farqi qanday?
4. WiMAX tizimlarining asosiy xarakteristikalarini keltiring.
WiMAX tizimlarining qo‘llanilish sohalarini bayon eting. WiMAX
tizimlarining qanday asosiy avzalliklari va kamchiliklari mavjud?
5. HiperMAN va WiBro standartlari haqida so‘zlab bering.
6. IEEE 802.16d standartiga qisqacha xarakteristika (tavsif)
bering.
7. IEEE 802.16e standartiga qisqacha xarakteristika (tavsif)
bering.
8. IEEE 802.16d va IEEE 802.16e standartlarining qanday
umumiy xossalari va asosiy farqlari mavjud?
9. WiMAX tarmoqlarini qurishning qanday asosiy prinsiplari
mavjud? WiMAX(NRM) tarmog‘i
Tayanch modeliga tavsif be-
ring. WiMAX tarmoqlari tugunlari tarkibini keltiring.
10. ASN ruxsat etishni taqdim etish tarmog‘i va CSN bog‘la-
nishlar tarmog‘ining ishlashini bayon eting.
11. Tayanch stansiya va ASN shlyuzning ishlashini bayon eting.
12. WiMAX tayanch tarmog‘i tugunlarining o‘zaro ta’sirla-
shishi qanday amalga oshadi? Tayanch nuqtalarning funksiyalari-
ni qisqacha bayon eting.
13. IEEE802.16 standartining beshta ish rejimlarini bayon
eting.
14. IEEE802.16 standartida fizik darajada qanday ma’lumotlar-
ni uzatish usullari ko‘zda tutilgan?
15. WirelessMAN-OFDM usulining ishlashini bayon eting.
16. Fizik darajada ma’lumotlarni kodlash o‘z
ichiga qan-
day bosqichlarni oladi? WirelessMAN-OFDM rejimida qanday
modul yatsiya sxemalaridan foydalaniladi?
Sotali aloqa tizimining rivojilanish bosqichlari

124
o‘zaro ta’sir hisoblarini soddalashtirish maqsadida mazkur
maydon to‘g‘ri oltiburchak sifatida asos qilib olinadi.
Ammo real
holatda, hudud relyefi, imoratlar va boshqa omillar tufayli sota
to‘g‘ri aylana shakliga ega emasdir.
8.1-rasm. KSAT xizmat ko‘rsatish hududi.
Har bir sotada joylashgan BTS ga MS dan chaqiriq kelib
tushganda, shu sota ko‘lamidagi ko‘chma
abonentlarga xizmat
ko‘rsatishga binoan band bo‘lmagan chastota kanalini taqdim
etadi. KSRAT kommutatsiyalash tizimi barcha BTS larni bir-biri
bilan tutashishini hosil qiladi, shuningdek odatdagi TLF tarmog‘iga
chiqishni ham ta’minlaydi. O‘z
navbatida kommutatsiyalash
tizimi SS kabi bir joyga mujassamlangan yoki taqsimlangan
bo‘lishi mumkin. Ikkinchi variantdan foydalanish paytida
bunday ko‘rinishdagi xizmatlarga boshlang‘ich sarflar kamayadi.
Bunday holatda kommutatsiya uzellari BTS da joylashtiriladi.
Qabul qilgich-uzatish apparaturasi bilan jihozlangan har bir BTS
ga chastotali kanallar to‘plami taqdim etiladi.
Shu bilan birga
himoya intervali D bilan ajratilgan barcha BTS larda xuddi o‘sha
kanallar takroriy ishlatiladi. Bu esa KSRAT ning asosiy prinsipi
125
bo‘lib tizimning yuqori darajadagi chastotaviy samaradorligini
belgilaydi. Har xil chastotali kanallarni ishlatuvchi chegaradosh
qo‘shni BTS lar S – stansiyalardan tashkil
topgan guruhni tashkil
qiladi (18.2-rasm). Tizimning (klaster) chastotaviy parametri
bo‘lib
S kattalik hisoblanadi, chunki u KSRAT kanallarining
mumkin qadar minimal sonini aniqlaydi. Agar har bir
BTS dagi
to‘plam
F
k
polosali
L kanallardan tashkil topgan bo‘lsa, unda
uzatish yo‘nalishidagi KSRAT polosasining kengligi
F
c
=F
k
lC bilan
aniqlanadi.
R
0
– radiusli xizmat hududidagi BTS lar soni
L esa
taxminan quyidagicha aniqlanadi:
L= 1,21 (R
0
/R)
2
Chizma. 2.2. URB-ZAZ burg'ulash uskunasi

Chizma. 2.2. URB-ZAZ burg'ulash uskunasi
Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришга
UBV-215 burg'ulash qurilmasi URAL 4320-1912-30 rusumli avtomobilga o'rnatilgan. Burg'ulash moslamasi avtomobil dvigatelidan quvvat olish moslamasi orqali boshqariladi. Zamonaviy ko'p funktsiyali burg'ulash qurilmasi UBV-215 harakatlanuvchi rotatorning gidravlik haydovchisiga ega. Burg'ulash chizig'ini va qo'zg'alish operatsiyalarini oshirish mexanizmi aylanadigan rotatorning gidravlik chuck va quvur ushlagichi bilan birgalikda ishlashi bilan ta'minlanadi. Shlangi chuck quvurlarni qulfdan ushlab oladi va snaryad ko'tarilganda vertikal holatdan gorizontal holatga va vertikal holatga - qurish va tushirishda o'tkazadi. Shu bilan birga, burg'ulash quvurlarining tishli ulanishlarini vidalash va ochish ham amalga oshiriladi. Yuqori siqilgan tishli ulanishlarni bo'shatish uchun kamida 2000 kgf quvvatni ishlab chiqaradigan quvur to'sarni (gidravlik silindrga asoslangan) ishlatish mumkin. Jihoz 20 tf gacha bo'lgan kancaning yuk ko'tarish quvvatiga ega, besleme zarbasi 7 m, pastga qarab 6000 kgf va yuqoriga 12 000 kgf kuchga ega. Dastlabki diametri 600 mm va oxirgi diametri 215 mm bo'lgan yuvish bilan maksimal nominal burg'ulash chuqurligi 600 m. Mobil burg'ulash qurilmasi PBU-1200PGP (PBU-75SP)burg'ulashning turli toifalari (I-XII) jinslarida qidiruv (2000 m gacha burg'ulash chuqurligi) va geotexnologik (burg'ulash chuqurligi 1000-1200 m gacha) quduqlarni burg'ulash uchun mo'ljallangan. PBU-1200PGP o'rnatilishi avtomobil transporti uchun qulay bo'lgan tekis, o'rmon-dasht hududlarida va tırtılli transport vositalariga kirish mumkin bo'lgan tog'li tayga hududlarida ishlatilishi mumkin. PBU-1200P GP burg'ulash moslamasi pnevmogidravlik platformaga BelAZ-540 rusumli avtomashinaning g'ildiraklariga chana asosiga (PBU-75SP) o'rnatilgan. Burg‘ulash uskunasiga ZIF-1200MR (SKTO-75) burg‘ulash dastgohi, RT-1200MR trubkasi torneri, mustahkamlangan MRUGU-18/20 ustuni, nazorat-o‘lchash uskunalari, isitish elektr jihozlari va yordamchi uskunalar kiradi. Buyurtmachining iltimosiga binoan quyidagi nasoslardan birini etkazib berish mumkin: NB4-160/63, NB4-320/100, NB-32, NB-50, ANB-22. Jihozning barcha komponentlari devorlari va shipi izolyatsiya qilingan burg'ulash to'liq metall binoga o'rnatiladi. Mastni ish holatida va orqada o'rnatish gidravlik lift yordamida amalga oshiriladi, bu o'rnatish va demontaj qilish vaqtini sezilarli darajada kamaytiradi. Download 2,48 Mb.
|
Raqamli mobil aloqa - bet 63

131
boshlandi. Bundan biroz
avvalroq, XTI tomonidan IS-95 (tijo-
rat nomi
cdmaOne) standarti tasdiqlandi va bu standart M.1073
MSE-R spetsifikatsiyalar tarkibiga kirdi. cdmaOne tizimi Uolsh
funksiyasi, ya’ni 64 ta kodli psevdo tasodifiy ketma-ketliklar
yordamida spektrni to‘g‘ridan to‘g‘ri kengaytirilishi
(ingl. Direct
Spread CDMA DS-CDMA) usuli asosida qurilgan edi. Bu tizimda
9,6kbit/sek tezlikka ega bo‘lgan, shakllantirilgan signal butun po-
losa bo‘ylab
kengaytirilib, 1,2288Mchip/sek chip tezligida uzatilar
edi. cdmaOne standarti asosida qurilgan, turg‘un va harakatdagi
aloqa xizmatlarini ko‘rsatadigan sotali tarmoqlar soni keskin orta
boshladi va 2000-yilga kelib dunyodagi sotali aloqa abonentlari
umumiy sonining qariyb 15 foizini tashkil qildi [15]. cdmaOne
tizimi asosan nutqni uzatish sifatini oshirish va katta sig‘imli tar-
moqlarni qurish talab etilgan hollarda qo‘llanildi.
1990-yildan boshlab HTI hamda ETSI (Yevropa), ARIB (Ya-
poniya), ANSI (AQSH) mintaqaviy standartlashtirish tashkilotlari
tomonidan butun dunyoda 3 avlodga (3G)
mansub sotali alo-
qa standartini yaratish uchun yagona (umumiy) talablarni ishlab
chiqish bo‘yicha ishlar boshlandi. Bu talablar 3G tizimlarining
minimal mezonlari to‘plami sifatida kiritildi va ko‘p va’dalar be-
ruvchi “IMT-2000 dasturi”
(ingl. International Mobile Telecom-
munications – “
Xalqaro mobil aloqa”) nomini oldi. Ammo uchin-
chi avlod darajasida yagona aloqa standartini yaratish maqsadiga
amalda erishib bo‘lmadi va natijada “Uchinchi avlod mobil aloqa
tarmoqlarini rivojlantirish bo‘yicha hamkorlik dasturi” (3GPP)
tomonidan GSM tarmoqlarini 3G tomonga evolyutsion yo‘l
bilan
rivojlantirish maqsadida UMTS standarti ishlab chiqildi. Parallel
ravishda boshqa — 3GPP-2 hamkorlik dasturi tomonidan cdma-
One standartini 3 avlod sari rivojlantirish maqsadida CDMA-2000
standarti yaratildi va bu standart, asosan, Amerika bozori uchun
mo‘ljallandi. UMTS va CDMAlardan tashqari 3G texnologiyala-
riga FOMA (Yaponiya) va TD-SCDMA (Xitoy)
tizimlari, shu-
ningdek, UMTS standartining vaqtli dupleks (TDD) asosidagi
TD- CDMA versiyasi ham kiritildi.
132
XXI asr boshlariga kelib esa telekommunikatsiya sanoatida yan-
gi – to‘rtinchi avlod texnologiyalarini yaratish zarurati ta’kidlandi
va yana mobil aloqaning yagona global standartini yaratish g‘oya-
si ilgari surildi. Natijada, mutaxassislarning fikricha, shu g‘oyani
amalga oshirish uchun yetarlicha salohiyatga ega bo‘lgan
mobil
aloqaning LTE texnologiyasi paydo bo‘ldi.
Bo‘lim xulosasida shuni qo‘shimcha qilish lozimki, mobil
tizimlarining rivojlanishi makrosotali tarmoqlardan mikrosotali va
pikosota/femtosotali tarmoqlar tuzilmalariga o‘tish yo‘lidan ham
bormoqda. Bunday tarmoqlardan foydalanish zich qurilishli va
yopiq zonali (ofislar, yer osti avtomobil turar joylarida va bosh-
qalarda) shahar tumanlarida abonentlarga xizmat ko‘rsatishga im-
kon beradi. Mikrosotali tizimlarni qurish prinsiplari makrosotali
tizimlarnikidan farqlanadi: ularda chastotaviy rejalashtirish mav-
jud emas, “xendover” ta’minlanmaydi va signal sathini o‘lchash
amalga oshirilmaydi.
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov - bet 69

|
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov
|
bet | 69/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. PirmatovDoiraviy diagrammadan biror rejim (masalan, A nuqtasi)ning energetik muvozanati uchun ma 'lumotlar quyidagicha aniqlanadi.
Diagrammada asinxron motorga berilgan aktiv quvvat P, — ^esma
(berilgan quwat liniyasi O'G ga tushirilgan perpendikular); elektromagnit quvvat Pem (momentlar masshtabi mM da — elektromagnit moment) — aylana diametri 0L ga o‘tkazilgan perpendikularning elektromagnit quwat chizig‘i 0T (elektromagnit momenti liniyasi) bilan kesishgan
nuqtasigacha boMgan jg kesma; mexanik quwat Pmcx— 0L chizigMga perpendikular yo‘nalishda o‘tkazilgan mexanik quwati liniyasi 0K gacha bo‘lgan^/7 kesma; foydali quvvat P2 — 0L chizigMga perpendikular
yo,.‘nalishda o‘tkazilgan foydali quwati liniyasi O'K gacha boMgan AM kesma.
Avtomatika sistemalarida ishlatiladigan asinxron ijrochi motorlar uchun odatda doiraviy diagrammalardan foydalanilmaydi.
Asinxron motorning ish xarakteristikalari
U, = const va f, = const shartlar ta'minlangan holda rotorning aylanish chastotasi n, sirpanishi s, stator toki I,; foydali momenti M2, quwat koefifitsienti coscp va FIK r) larni valdagi yuk (foydali quwat) P2 ni o‘zgartirib olingan n, s, I,, M2 , coscp, r) = f (P2) bogMiqlikka asinxron motorning ish xarakteristikalari deyiladi (13.4-rasm).
|
| |
-chizma - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

81
dengiz muhiti bo‘lmish – asosiy omilni hisobga olmagan holda yaratiladi. Yaqin
yillargacha, to‘lqin aylantirgichlar ishlab chiqilishi sohasiga qaratilgan hatti-
harakatlarning 70 foizidan 90 foizigacha bo‘lgan miqdori – loyihalarning texnik
tomoniga yo‘naltirilgan bo‘lsa, faqatgina 10 foizdan 30 foizgacha miqdori – dengiz
to‘lqinlari tasniflarini o‘rganishga qaratilgan.
Hozirgi vaqtda, vaziyat keskin o‘zgargan: moslamalarni takomillashtirish, ularni
sanoatda qo‘llashga yaroqli darajaga keltirish – muhim nuqtalarni o‘zgartirishni talab
qilmoqda. Shu ma’noda, to‘lqinli energetika bo‘yicha oxirgi yillarda olib borilayotgan
ishlanmalar, to‘lqinlar harakati tabiatini yetarlicha o‘rganish bilimiga asoslandi.
To‘lqin hodisasini, to‘lqinlarning turli mexanik tizimlari bilan o‘zaro
munosabatini o‘rganish, mos matematik apparat yaratish bo‘yicha N.E.Kochin,
V.V.Shuleykin, L.N.Sretenskiy va boshqalar ham izlanish olib borganlar.
Lekin, to‘lqinlar tabiati shundayki, rivojlangan umumiy nazariyaga qaramay, aniq
tumanlar uchun to‘lqin qayta aylantirgichlar yaratish loyihalarini ishlab chiqishda,
muhandislarga energiya zahiralarini baholashda va eng yaxshi konstruktiv yechimni
tanlashda zarur bo‘lgan ma’lumotlar yetishmaydi.
To‘lqinlar yig‘indi energiyasi shamollar energiyasi foizining bir qismini tashkil
etadi. Manba quvvati taxminan 3
TW
ga baholanadi. Dunyo okeanida quvvat jihatidan
barqaror to‘lqinli hududlar kam topiladi. Aniq tumanlar uchun baholashni amalga
oshirish uzoq muddatli kuzatishlarni talab etadi, butun okean bo‘yicha kuzatuvlar
yetarli emas. Shimoliy dengiz (unda neft va gaz qazib olish intensiv olib boriladi) va,
umuman, shimoliy Atlantika bir qadar o‘rganilgan. Yetarlicha tezoqar Shimoliy
dengizda oddiy to‘lqin – 30 foiz vaqt oralig‘ida bir metr eshishga 40
Bosh miya po’stloq qismining tuzilishi va funksional jihatdan tashkiliy qismlari

|
Bosh miya po’stloq qismining tuzilishi va funksional jihatdan tashkiliy qismlari
|
bet | 49/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi3.5.3. Bosh miya po’stloq qismining tuzilishi va funksional jihatdan tashkiliy qismlari.
Po’stloq arxitektonikasi. Arxitektonika – bu po’stloqni umumiy tuzilish rejasi va uning mikroskopik tuzilish xususiyatlaridir. Po’stloqni hosil qiluvchi nerv hujayralari va tolalari yetti qavatda joylashgan. Turli qavatlarda joylashgan nerv hujayralari shakli, o’lchami va joylanish xarakteri bilan farq qiladi.
I-qatlam –molekulyarli qatlam. Bu qatlamda nerv hujayralari juda kam, ular juda mayda. Bu qatlam asosan nerv tolalarining o’rimlaridan hosil bo’ladi.
II-tashqi donador qatlam. Bu qatlam juda mayda, donga o’xshash nerv hujayralaridan va juda mayda piramidalar shaklidagi hujayralardan tashkil topgan.
III-piramidal qatlam. Bu qatlam har ikkala birinchi qatlamlardan ham qalin bo’lib, asosan o’rta va katta piramidal hujayralardan hosil bo’ladi.
IV –gangliozli qatlam. Bu qatlam katta piramidal hujayralardan tashkil topgan bo’lib, po’stloqning harakat oblastidagi piramidal hujayralar eng katta o’lchamga ega bo’ladi.
V – ichki donador qatlam. Bu qatlam ham II-qatlam singari turli shakldagi mayda donali hujayralardan tashkil topgan bo’lib po’stloqning turli oblastlarida bu qatlam bo’lmasligi mumkin (masalan, po’stloqning harakat oblastida).
VI – polimorfli qatlam. Bu yerdagi hujayralar uchburchak va duk shaklida bo’ladi. Bu qatlam miyaning oq moddasiga tutashgan bo’ladi.
Po’stloqning turli qismlarida faqat duksimon neyronlardan iborat bo’lgan VII-qatlam ham farqlanadi. Bu qatlam jiddiy darajada hujayralarga taqchil bo’lsa, shunchalik tolalarga boy bo’ladi.
18-rasm. Odam katta yarim sharlari po’stlog’idagi ayrim seziuvchi va harakat qismlarining joylanishi (chizma).
Barcha qatlamlardagi nerv hujayralari orasida, ularning faoliyat jarayonlarida doimiy bog’lanishlar bilan birga, vaqtinchalik bog’lanishlar yuzaga keladi.
Hujayralarning tuzilishi va tarkibiy xususiyatlari bo’yicha katta yarim sharlar qator qismlarga bo’linadi va ularni po’stloqning maydonlari deb yuritiladi.
|
| |
b o isa , venoz qoni 66% ga to‘yingan b oiadi

|
b o isa , venoz qoni 66% ga to‘yingan b oiadi Pdf ko'rish
|
bet | 69/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotb o isa , venoz qoni 66% ga to‘yingan b oiadi.
100 g qon bosimi 14231 Pa va tana haroratiga teng boiganida bor
y o ‘g ‘i 0,31 ml yoki 0,3% 0 2 ni erita oladi, demak qondagi 0 2 ning
barchasi gemoglobin bilan birikkan boiadi.
148
C 0 2 ning qonda eruvchanligi, 0 2 eruvchanligiga nisbatan jiddiy
darajada katta va 2,5-3% tashkil etadi. Qonda C 0 2 ning miqdori 17-18
barobar ko‘p va bu tana haroratiga teng bo‘lgan haroratdagi va qon
tarkibidagi parsial bosimiga teng bo‘lgan sharoitdagi eruvchanligiga mos
keladi.Shunday ekan, C 0 2 ning qondagi katta qismi erimagan holda, ya’ni
karbonat angidrid birikmalari holatida boiadi.
Odam tinch turgan paytida har bir soatda 1 kg tirik og‘irligi hisobiga
300 ml 0 2 qabul qiladi (o‘rtacha bir kecha kunduzda 420-500 L) va 1
soatda har bir kg tirik vazni hisobiga 250 ml C 0 2 (o‘rtacha bir kecha-
kunduzda 380-450 1) ajratadi. Bir kecha-kunduzda 450 ml suv bug‘larini
ajratadi.
Nafasga olinadigan va chiqariladigan hamda alveolayar havolarning
tarkibi. Nafasga olinadigan atmosfera havosi o ‘z tarkibiga ko‘ra nisbatan
doimiydir, unda 20,96 %, 0 2, 0,04 % C 0 2 va 79,0 N saqlanadi.
Chiqarilayotgan havo 16,4 % 0 2, 4,1 % C 0 2 va 79,5 N saqlaydi.
Alveolyar havoda esa,14-15,0 % 0 2, 5,0-6 % C 0 2 va 80-80,5 % N
saqlanadi. Alveolyar havo tarkibi qonni kislorod bilan to‘yinishi yoki
uning arteriallanishini (oksiginasiya) ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga
ega.
Alveolyar havo va venoz qonlar orasida gazlar almashinuvi uchun
undagi gazlaming foizli miqdori va undagi 0 2 va C 0 2 larning parsial
bosimlari farqi muhim ahamiyatga ega.
Bu gazlaming parsial bosimi, ya’ni ular hisobiga to‘g ‘ri keluvchi
|
| |
Qurilmaning tavsifi - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

194
aniqligi katta bo‘lgan tеrmoеlеmеntlardan foydalanish mumkin.
Quyoshsuvisitgichning FIKni o‘rtacha kunlik, o‘rtacha soatlik tarzda aniqlash
maqsadga muvofiqdir.
Quyosh radiatsiyasining tushishi natijasida isitgich
оlgan issiqlik miqdоrining
isitgich sirtiga tushuvchi yig‘indi quyosh radiatsiyasining kattaligiga nisbati quyosh
suv isitgichining fоydali ish koeffitsiyеnti dеb ataladi.
Qurilmaning FIK quyidagi
formula yordamida aniqlanadi.
%
100
tush
ol
Q
Q
(3.30)
O‘zbekiston sharoitida yoz mavsumida 1
2
m
yassi quyosh suvisitgichining
samaradorligi kuniga (65-70)
C
o
temperaturali (60-65) litr issiq suvni tashkil etadi.
Yassi kollektorlarning FIK amalda (50-55) % gacha bo‘lib, u quyosh energiyasining
oqimi
zichligiga, atrof-muhit temperaturasiga va suvning qizitilish temperaturasiga
bog‘liq bo‘ladi.
tolalardan iborat - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 282/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limottolalardan iborat.
PO‘STLOQ FAOLIYATINI 0 ‘RGANISHDA I.M.SECHENOY VA
I.P.PAYLOVNING ROLI
Yarim
sharlar
po‘stlog‘ining
faoliyatini
o ‘rganishda
buyuk
fiziologlar-I.M.Sechenov va I.P.Pavlovlaming roli benihoya katta bo‘ldi.
Bosh miya faoliyatining reflektor xarakterga ega ekanligini dastlab,
I.M.Sechenov o ‘zining mashhur “Bosh miya reflekslari” asarida ta'riflab
berdi va shu bilan oily asab faoliyati haqidagi ta’imotga zamin yaratdi.
Keyinchalik po‘stloqning faoliyatini o ‘rganish I.P.Pavlov zimmasiga
tushdi. I.P.Pavlov po‘stloq faoliyatini atroflicha o ‘rganib, oliy asab
372
faoliyati haqida materialistik ta’imot yaratdi. I.P.
Pavlov asosSagan shartli
reflekslar usuli katta yarim sharlar po‘stlog'ining faoiiyatini o'rganishda
muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Faqat ana shu usul tufayli katta yarim
sharlaming asl fiziologiyasini o ‘rganish imkoniyati tugildi. I.P.Pavlov o ‘zi
yaratgan oliy asab faoliyati haqidagi ta’imot asosiga uchta materialistik
prinsipni olga surdi, Bular quyidagilardir : 1) determinizm prinsipi- bu
prinsip mohiyat e'tibori bilan shundan iboratki, tabiatda, organizmda sodir
bo‘ladigan har qanday hodisalarning sababi bo‘lgani kabi katta yarim
sharlar po‘stlog‘ida yuz beradigan hodisalar ham muqarrar ravishda biror
sababga bog‘liqdir. Biz ayrim hollarda ba’zi jarayonlaming sababini hali
bilmas ekanmiz, bu-ularning sababi y o ‘q degan ma'noni bildirmay, balki
ilmiy tekshirish usullarining mukammal emasligini ko‘rsatadi. -Fanning
kelgusidagi taraqqiyoti munosabati bilan, hanuz noaniq bo‘lib kelayotgan
hodisalarning sababini bilib olamiz; 2) analiz va sintez prinsipi - miya
|
| |
O'ziyurar burg'ulash qurilmasi 1BA-15V

|
O'ziyurar burg'ulash qurilmasi 1BA-15V
|
bet | 34/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаO'ziyurar burg'ulash qurilmasi 1BA-15Vsuv ta'minoti uchun burg'ulash chuqurligi 1000 m gacha bo'lgan vertikal quduqlarning pastki teshigini to'g'ridan-to'g'ri yuvish, so'ngra asbob-uskunalar va suvni sinovdan o'tkazish uchun mo'ljallangan. O'rnatish mo''tadil iqlim zonasida, transport vositalariga kirish mumkin bo'lgan joylarda qo'llaniladi. Hozirgi vaqtda o'rnatish geotexnologik quduqlarni burg'ulashda qo'llaniladi.
Ish maydonini ko'paytirish uchun burg'ulash moslamasi yonida barcha yordamchi birliklar o'rnatilishi mumkin.
Umuman olganda, 1BA-1EV o'rnatilishi birliklar va elementlarni shunga o'xshash maqsadli boshqa qurilmalar bilan birlashtirishning sezilarli darajasiga, katta quvvat zaxirasiga va rotor va barabanning aylanish tezligiga ega. Zaxira sifatida harakat qila oladigan kompressor-quvvat va nasos-quvvat elementlarining dvigatellari mavjudligi o'rnatishning operatsion va texnologik imkoniyatlarini oshiradi.
Chuqurligi 500 m gacha boʻlgan geotexnologik quduqlarni burgʻulash uchun oʻzgartirilgan URB-ZAZ.02, URB-ZA3.13 va URB-ZAZ.051 burgʻulash qurilmalari oʻzlarining texnik xususiyatlariga koʻra toʻliq mos keladi [33].
URB-ZAZ.02 o'rnatishning asosiy jihozlari MA3-5337 rusumli avtomobil shassisiga o'rnatilgan. Burg'ulash qurilmasi quyidagilardan iborat: R410 rotor, ikki barabanli ishqalanish lyukkasi, 18 m balandlikdagi mast, NB-50 burg'ulash kompressor nasosi, 30 kVt quvvat generatori, aylanma. URB-ZAZ o'rnatishning umumiy ko'rinishi shaklda ko'rsatilgan. 2.2. Burg'ulash mexanizmlarining haydovchisi avtomobilning ishlaydigan dvigatelidir.
URB-ZA3.13 burg'ulash qurilmasi Ural-4320 yo'ltanlamas avtomobilining shassisiga o'rnatilgan. U URB-ZAZ.02 o'rnatilishidan vites qutisi va burg'ulash uskunasining pnevmatik boshqaruv tizimiga ega avtonom dizel haydovchi YaM3-236 mavjudligi bilan farq qiladi, bu samaradorlikni oshiradi va rotator, vinç va nasosni boshqarishni osonlashtiradi.
URB-ZAZ.051 burg'ulash qurilmasi OZTP-8470 traktor tirkamasi shassisiga o'rnatilgan bo'lib, nasos va yuk ko'tarish uskunalari quvvatiga ega. Burg'ulash uskunasiga RK-410 rotori, qo'sh barabanli buyum, mast, ikkita NB-50 burg'ulash nasosi yoki bitta NB-125 nasosi, elektr generatori va burilish moslamasi kiradi.
|
| |
Simsiz telefoniya tizimlari

133
tions) ishlab chiqildi. Kichik quvvatli nurlanishni (10–25mVt)
va abonent uskunalarining juda yuqori zichlikda joylashuvi-
ni ta’minlay olgan DECT standarti ETSI instituti tomonidan
1992-yilda tasdiqlandi. Bu texnologiyaning
keng joriy etilishi
1995-yilda birdaniga 2 millionga yaqin terminallar sotilganidan
so‘ng boshlanib ketdi [16].
U davrda bir necha yillardan keyin DECT standarti simsiz tele-
foniya bozorini deyarli to‘liq egallab olishiga ko‘pchilik ishonmas
edi. 2001-yilga kelib, raqamli simsiz telefonlar soni taxminan 50
millionni tashkil etib, analog simsiz telefonlardan (45 mln) o‘zib
ketdi.
Simsiz telefoniyaning keyingi rivojlanishi
sotali aloqa tarmoq lari
(pikosotalar va femtosotalar) bilan birikib ketish yo‘lidan boradi
va mobil aloqa tizimlarida o‘zaro bir-birini to‘ldirib boradi.
8.3. Yo‘ldoshli aloqa tizimlari
Yo‘ldoshli aloqa tizimlarini (YAT) boshqa HRT tizimlaridan
ajratib turadigan qator o‘ziga xos xarakteristikalari bor. Masalan,
yo‘ldoshli aloqa aniq bir joyga deyarli bog‘lanmagan va Yer sir-
ti aloqa tizimlariga taqqoslanganida juda katta xizmat ko‘rsatish
hududiga ega. U olis, borish
qiyin joylarda samarador, ba’zan esa,
yagona aloqa turi bo‘lib qolmoqda.
YAT turli belgilar bo‘yicha sinflarga bo‘linadi. Vazifa-
si bo‘yicha ular harbiy, fuqaroviy, davlat yoki tijorat; Yer
usti (abonent) stansiyalari turi bo‘yicha
statsionar yoki mobil
bo‘lishlari mumkin. Taqdim etiladigan xizmatlar bo‘yicha YAT
ovoz (radiotelefon) aloqasi, ma’lumotlarni paketli uzatish yoki
obyektlarning joylashishini aniqlash xizmatlari bilan ajratiladi.
Shuningdek, YAT o‘zlarining ishchi orbitalari balandligi
bo‘yicha sinflarga bo‘linadi. Hozirgi vaqtda qo‘llanilayotgan
YAT tizimlari quyidagilar: yuqori orbital
(yoki geostatsionar,
ingl. GEO) — 40 ming kilometr balandlikdagi
doiraviy orbitali
tizimlar, o‘rta orbital
(ingl. MEO) — 5—15 ming kilometr ba-
134
landlikdagi tizimlar va past orbital
(ingl. LEO) — 700—1500
kilometr balandlikdagi tizimlar.
YAT rivojlanishi XX asrning 70-yillaridan boshlanib,
dastlab
orbitaga Marisat geostatsionar koinot apparati (KA) chiqarilgan-
dan keyin avj oldi. Dastlabki mobil Yer stansiyalari (ES) maxsus
qo‘llanish tizimlari sifatida (dengiz, havo, avtomobil, temiryo‘l
transportlari uchun) ishlab chiqildi va foydalanuv chilarning chek-
langan soniga mo‘ljallangan edi. Aloqaning ishonchliligi yuqori
bo‘lmadi, chunki harakatdagi obyektlarning energiya ta’minoti
past edi va murakkab mahalliy relyeflarda
hamda joyning kichik
ishchi burchaklarida aloqaning barqaror ligini ta’minlash qiyin
edi. Birinchi avlod Yer stansiyalari (Inmarsat-A standarti) max-
sus va korporativ tarmoqlarni yaratish uchun mo‘ljallandi.
Harakatdagi YAT sohasida revolyusion o‘zgarishlar 90-yillar-
ning boshlarida bo‘lib o‘tdi va bunday o‘zgarishlarga quyidagi
uchta omil sabab bo‘ldi:
Mobil burg'ulash qurilmasi PBU-800PGP

|
Mobil burg'ulash qurilmasi PBU-800PGP
|
bet | 36/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаMobil burg'ulash qurilmasi PBU-800PGPyassi, oʻrmon-dasht va togʻ-tayga hududlarida chuqurligi 800 m gacha boʻlgan geotexnologik vertikal va qiya quduqlarni qidiruv va geotexnologik burgʻulash uchun ishlatiladi. Strukturaviy jihatdan PBU-800PGP birligi PBU-1200PGP blokiga o'xshaydi. Burg'ulash qurilmasi pnevmogidravlik platforma, burg'ulash binosi, mast, gidravlik tizim, elektr jihozlari va pnevmatik tizimdan iborat. Platformada burg'ulash binosi, ustun, gidravlik lift, ko'priklar va silindrlar, gidravlik tizim boshqaruvlari va tormoz tizimi o'rnatilgan. Burg'ulash binosi butunlay metalldan, tashqi qoplamali po'latdan yasalgan, izolyatsiyalangan, ichki qoplamali kontrplak va plastmassadan iborat. Bino uylar: burg'ulash dastgohi ZIF-650M yoki SKB-5, nasos NB-3 yoki NB-4, quvur burilish RT-1200M, asbob-uskunalar (EMR-3, H-395), isitish uskunalari, boshqaruv kabinetlari va boshqalar P. PBU-800PGP blokining umumiy ko'rinishi rasmda ko'rsatilgan. 2.4.
Chizma. 2.4. PBU-800PGP mobil burg'ulash qurilmasi o'rnatilgan holatda
PBU-800PGP burg'ulash dastgohining funksionalligi L-5 vincisi, olinadigan yadro qabul qiluvchisi bo'lgan qobiqli burg'ulash uchun TR-2,5 quvur ilgichi, ND dozalash pompasi bilan gaz-suyuqlik aralashmalari bilan burg'ulash uchun blok va kengaytirilishi mumkin. SO-7B kompressori.
Mustang burg'ulash qurilmalari seriyasi (Atlas Copco tomonidan ishlab chiqarilgan) to'rtta model diapazonini o'z ichiga oladi - Mustang-4,5,9 va 13. Burg'ulash qurilmalari universal bo'lib, chuqurligi 250 dan 300 gacha bo'lgan qidiruv, texnik va geotexnologik quduqlarni burg'ulash uchun ishlatilishi mumkin. mm.
Mustang qurilmalaridagi burg'ulash uskunalari tırtıllı yo'llarga, har xil turdagi transport vositalarining shassilariga yoki ramkaga o'rnatilishi mumkin. Chuqurligi 100 dan 300 m gacha va diametri 300 mm gacha bo'lgan quduqlarni burg'ulash uchun mo'ljallangan Mustang-9 qurilmasining umumiy ko'rinishi shaklda ko'rsatilgan. 2.3.
Ular Atlas Copco (Canada) tomonidan ishlab chiqarilgan Christensen seriyali qurilmalari (Christensen CS14, Christensen CS 1000 P6, Christensen CS 1000 P6L, Christensen CS 1500, Christensen CS 4002) yuzasidan qidiruv quduqlarini burg'ilash uchun keng qo'llaniladi. Ushbu agregatlar to'liq gidrofikatsiyalangan va 800-2000 m chuqurlikdagi yakuniy diametri 59-121 mm bo'lgan quduqlarni burg'ulash imkonini beradi. Dastgohlar avtomobil va tırtıl shassilariga o'rnatiladi yoki mobil versiyada ishlab chiqariladi (Christensen CS 4002, 2000 m chuqurlikdagi quduqlarni burg'ulash uchun mo'ljallangan).
Harakatlanuvchi rotator avtonom gidravlik vosita tomonidan boshqariladi. Mast gidravlik silindr bilan ko'tariladi va tushiriladi. Mastning kerakli moyillik burchagi burg'ulash qurilmasining uzunlamasına tekisligida o'rnatiladi.
|
| |
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov - bet 73

|
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov
|
bet | 73/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. Pirmatov14.5 -rasm. Qo ‘sh katakli motor rvtorining umumiy ko ‘rinishi (a) (bunda:
— ishchi katak sterjenlari, 2 — ishga tushirish (chuig'ami) sterjenlari, 3 — rotoming po ‘lat ozagi; 4 — sterjenlami qisqa tutashtiruvchi halqalar); b — 1- va 2- sterjeniar joylashgan pazning qirqimi; d — tok zichligining ishga tushirish paytida (1) va normal ishlashida (2) tarqalish diagrammasi; e — mexanik xarakteristikalari (bunda: 1 — ishga tushirish chulg'ami momenti;
— ishchi chulg‘am momenti; 3 — qo‘sh kataklimotomingnatijaviy momenti).
iborat, shu sababli uning aktiv qarshiligi katta bo‘ladi. Ichki katak (1) ishchi chulg‘am deyiladi va u ko‘ndalang kesim yuzasi katta bo‘lgan steijenlardan iborat, shu sababli uning aktiv qarshiligi kichik boMadi. Ishga tushirish katagi bronza yoki latundan, ishchi chulg‘ami esa misdan tayyorlanadi.
Steijenlarning pastki qismi tarqoq oqim bilan ularning yuqori qismiga nisbatan ko‘proq ilashadi (14.5-rasm). Steijenlarning induktiv qarshiligi ularning pastki tomonida juda katta boMadi. Shu sababli rotor tokining deyarli hammasi ishga tushirish katagidan o‘tadi. Rasmda ishga tushirish va normal ishlash toklari zichliklarining taqsimlanishi ko‘rsatilgan.
Elektr jihatdan ishga tushirish va ishchi chulg‘amlari parallel ulangan boMadi. Shu sababli rotor toki chulg‘amlarning to‘la qarshiliklariga teskari mutanosib bo‘ladi:
I /I =7 / Z =
*2(ish) 2(ish)' 2(i.l)
(-yjr ~2(ish) +X~2(ish) j/[^Jr~2(i.t) + X22(i.t) j ■ (14.6)
Ishga tushirishning boshlang‘ich paytida (s =1) katakning induktiv qarshiligi aktiv qarshilikdan bir necha barobar katta bo'ladi. Shuning uchun rotordagi tok ishga tushirish katagi orqali oqadi. Rotorning tezligi osha borgan sari sirpanish s va chastota f2 kamayadi. Bu jarayonda rotordagi tok ishga tushirish katagidan ishchi katakka o‘ta boshlaydi. Natijada sirpanish s juda kichik bo‘ladi va tokning tarqalishida induktiv qarshilik kam ta'sir etadi va tok asosan ishchi katagi orqali o‘tadi.
Qo‘sh katakli asinxron motorining mexanik xarakteristikasi 14.5,d- rasmda ko‘rsatilgan. Bunday motorda ishga tushirish momentining karraligi Mit/ MN =1,3+1,7 ishga tushirish toki karraligi esa Ijt/ IN = 4,5+6 bo'la'di. ‘
Chuqur pazli va qo‘sh katakli motorlarning ishga tushirish xarakteristikalari ancha yaxshi bo‘lsa ham, rotor sterjenlarining induktiv qarshiligi katta bo‘lgani sababli, ulaming quwat koeffitsientlari kichikroq bo‘ladi. Bundan tashqari, bunday rotorlami tayyorlash texnologiyasi murakkab va tannarxi qimmat bo‘lganligi ularning kamchiligidir.
Uch fazali asinxron motorlarning aylanish chastotasini rostlash usullari
Asinxron motorlarning aylanish chastotasini rostlash muammosi muhim ekspluatatsion ahamiyatga ega. Sanoatning ayrim sohalarida motorlarning rostlash harakteristikalariga juda yuksak (keng ko‘lamda rostlanishi, bir tekis rostlanishi va iqtisodiy samarali bo‘lishi kabi) talablar qo‘yiladi.
Asinxron motorning aylanish chastotasi (13.3) formula, ya’ni
|
| |
I bob. MODDA TUZILISHI HAQIDA DASTLABKI MA’LUMOTLAR

173
24-mavzu. Paskal qonuni va uning qo‘llanilishi .......................................................................60
25-mavzu. Tinch holatdagi gaz va suyuqlikda bosim ................................................................ 62
26-mavzu. Atmosfera bosimi. Torrichelli tajribasi .....................................................................64
27-mavzu. Arximed qonuni va uning qo‘llanilishi .................................................................... 67
28-mavzu. Ish va energiya haqida tushuncha ............................................................................ 70
29-mavzu. Energiya turlari. Quvvat ........................................................................................... 73
II bobni yakunlash bo‘yicha nazorat savollari ........................................................................... 77
Yakuniy suhbat ............................................................................................................................80