nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Pensionerlarning, shuningdek 1 va 2 guruh nogironlarining

|
Pensionerlarning, shuningdek 1 va 2 guruh nogironlarining
|
bet | 7/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
5. Pensionerlarning, shuningdek 1 va 2 guruh nogironlarining;
6. Muddatli xizmat harbiy xizmatchilari va ularning oila a'zolarining xizmatni o‘tash davrida;
7. Harbiy xizmat majburiyatlarini bajarishda yarador, kontuziya bo‘lganlik yoki shikastlanganlik oqibatida yoki frontda bo‘lish tufayli ortirilgan kasallik oqibatida halok bo‘lgan harbiy xizmatchilarning ota-onalari va boshqa turmush qurmagan rafiqalarning (erlarining).
8. O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa, Ichki ishlar, Favqulotda vaziyatlar vazirliklari, milliy xavfsizlik xizmati harbiy xizmatchilari jumlasidan bo‘lgan nogironlarning ichki ishlar organlarining xizmat vazifasini ado etayotganda yarador, kontuziya bo‘lganlik yoki shikastlanganlik oqibatida nogiron bo‘lib qolgan boshliqlar va oddiy xizmatchilar jumlasidan bo‘lgan shaxslarning mulklari soliqdan ozod etiladi.
11-ilovа.
-
Ushbu moddada nazarda tutilgan imtiyozlar mol-mulk egasining tanloviga binoan mol-mulkning faqat bir ob'ektiga taaluqli bo‘ladi. Masalan, ikkita uy bo‘lsa, bittasiga beriladi.
-
Imtiyozlar faqat mol-mulk imtiyoziga ega bo‘lgan shaxsning mulki bo‘lgandagina berilishi mumkin.
12-ilova
|
| |
Yerlarning turlari - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

283
yaxshilash
ishlari
olib
borilayotgan sug‘oriladigan yerlar
2.3. Yangi bog‘, uzumzor va
tutzorlar o‘tkazilgan yerlar
x
x
2.4.
Sport inshootlari, stadionlar,
sport
maydoncha-lari,
suzish
havzalari, sport-ning texnik turlari
ob’ekt-lari
va boshqa jismoniy
tarbiya-sog‘lomlashtirish
kom-
plekslari, ona va bolalarning dam
olish va sog‘lomlashtirish joylari,
sanatoriya-kurort
muassasalari va
dam olish uylari, o‘quv-mashq
qilish bazalari hamda ta’lim,
madaniyat va sog‘liqni
saqlash
ob’ektlari bilan band bo‘lgan
yerlar
x
x
2.5. Ilmiy va o‘quv maqsadlarida
foydalanila-digan yerlar
x
x
x
x
SIYDIKNING TARKIBI VA FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI

|
SIYDIKNING TARKIBI VA FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI Pdf ko'rish
|
bet | 181/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotSIYDIKNING TARKIBI VA FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI
Siydikni tarkibi.
96% suv,
4%
quruq moddadan iborat. Quruq
moddasi organik va anorganik moddalardan tashkil topgan. Siydik organik
moddalarining asosiy qismini oqsillaming parchalanishi natijasida hosil
bo'lgan chiqindi moddalar-mochevma (siydikchil), siydik kislota, purin
asoslari (guanin, adenin, gipoksantin, ksantin) kreatin tashkil qiladi.
Siydikdagi azotning 90%ga yaqin qismi mochevina azotiga to‘g‘ri keladi.
Shu azotli moddalardan tashqari ichaklarda oqsillaming chirishi oqibatida
hosil bo‘lgan indol, skatol, fenol, krezol kabi moddalar ham siydikda
bo‘ladi. Bu moddalar ichaklarda hosil bo‘lishi bilan qonga so‘rilib, jigarga
keladi va u yerda sulfat kislota bilan birikib zararsizlantiriladi. Shu sababli
ular siydik tarkibida indoksil-sulfat (indikan), skatoksil-sulfat, oksifenil-
atsetat va oksifenil-propionat kislotalar shaklida uchraydi. Siydikda o ‘t
pigmentlaridan ichakda hosil bo‘ladigan uroxrom va urobilin, shuningdek,
buyrakda sintezlanadigan gippur kislota ham bo‘ladi.
270
Siydikining tarkibi.
21 -J adval
Moddalar
Plazmadagi
miqdori (foiz
hisobida)
Siydikdagi
miqdori (foiz
hisobida)
Shu modda plazmadagiga
qaraganda siydikda necha
/
baravar k o‘p b o‘ladi
Suv
90-93
93-95
Bir xil miqdorda
Oqsillar
7-9
-
-
Qand
0,1
-
-
Mochevina
0,03
2
70 baravar
Siydik
kislota
0,002
0,05
25 baravar
N a
|
| |
-ilova.

Blits-so‘rov uchun savollar

|
-ilova.
Blits-so‘rov uchun savollar
|
bet | 3/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
1-ilova.
Blits-so‘rov uchun savollar
-
Jismoniy shaxslardan undiriladigan mol-mulk solig’ining to’lovchilari kimlar?
-
Jismoniy shaxslarning qanday mol-mulklari soliq solish ob’ekti va bazasi hisoblanadi?
-
Jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig’i stavkalari kimning qarori bilan belgilanadi?
-
Jismoniy shaxslar mol-mulk solig’i stavkasi 2012 yildan necha foiz qilib belgilangan?
-
Jismoniy shaxslar mol-mulkini baholash bo’yicha inventarizatsiya qiymati bo’lmasa soliq undirish qandan tartibda amalga oshiriladi?
-
Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig’i summasi qaysi davlat organi tomonidan hisoblab chiqariladi?
|
2-илова.
|
| |
O’zi-o’ziga baho - "psixologiya"

154
tarbiyalanishi, tabiiy, har bir yosh avlodda o’zligini anglash, o’zi mansub
bo’lgan xalq va millat ma’naviyatini qadrlash xislarini tarbiyalamoqda. Bu esa,
o’sha yuksak o’z-o’zini anglashning poydevori va muhim shakllantiruvchi
mexanizmidir.
Demak, o’z-o’zini baholash — o’z-o’zini tarbiyalashning
muhim mezonidir.
O‘stirilayotgan va boquvdagi chorva mollarini hisobga olish

vazni ayirib tashlanadi. Olingan natija yosh guruhlar bo‘yicha o‘stirilayotgan yoki boquvdagi va
o‘tlatib boqilayotgan hayvon yoki parrandalarning hisobot davri davomida qo‘shilgan tirik vaznini
bildiradi.
Chorva mollarini o‘lchash mumkin bo‘lmagan hollarda (masalan, bo‘goz gunajin va
cho‘chqalar, bo‘goz yosh sovliqlar bo‘gozlikning mahlum bosqichlarida) ularning so‘ngi o‘lchash
bo‘yicha tirik vazni qabul qilinadi. Gunajin, cho‘chqa va qo‘ylar tuqqanidan so‘ng ular o‘lchanadi va
qo‘shilgan tirik vazni aniqlanadi.
Chorva mollari quyidagi muddatlarda ham o‘lchanadi: yosh mol tuqqanda, yosh mollar sotib
olinganda yoki navbatdagi yosh guruhiga va katta yoshdagi guruhga o‘tkazilganda (qo‘ylar sovliqdan
ajratilganda), asosiy podadan brak qilingan hayvonlar boquvga qo‘yilganda, boquvdan olinganda,
boquvdagi va yosh chorva mollari so‘yilganda yoki sotilganda. Olingan nasl va qo‘shilgan tirik
vaznining reja tannarxi yil oxirida haqiqiy tannarx darajasiga yetkaziladi (korrektirovka qilinadi).
Chorvachilik majmualarida olingan cho‘chqa bolalarining tirik vazni hisoblash yo‘li bilan
aniqlanadi. Buning uchun bosh veterinar vrach rahbarligida, tarkibida zootexnik-selektsioner,
uchastka boshligi (brigadir) va operator bo‘lgan komissiya uchtadan beshtagacha cho‘chqa uyasida
nazorat o‘lchov o‘tkazib, natijasini hayvonlarni o‘lchash vedomostini rasmiylashtiradi. Nazorat
uyalarda o‘lchangan cho‘chqa bolalarining umumiy ogirligini ularning bosh soniga bo‘lish yo‘li bilan
bir cho‘chqa bolasining o‘rtacha tirik vazni aniqlanib, oy davomida tugilgan cho‘chqa bolalari shunga
asosan baholanib qabul qilinadi.
Cho‘chqalarning oy oxiriga tirik vazni har bir yosh guruhi bo‘yicha hisob-kitob qilish yo‘li
bilan aniqlanadi. Buning uchun oy oxirida tegishli guruhdagi bir bosh cho‘chqaning o‘rtacha tirik
vazni umumiy bosh soniga ko‘paytiriladi.
Qishloq xo‘jalik korxonalarida yosh chorva mollari, boquvdagi hayvonlar, muyinali
hayvonlar va quyonlar asosiy podadagi hayvonlar kabi sug‘urta qilinadi. Tabiiy ofat tufayli hayvon
va parrandalar harom o‘lganda sug‘urtalovchi kompaniyalar qishloq xo‘jalik korxonalariga harom
o‘lgan hayvon va parrandalar uchun sug‘urta qoplamasi to‘lanadi.
Parvarishlash va boqish natijasida yosh chorva mollari, parrandalar va bokuvdagi mollarning
tarkibi, tirik vazni va qiymati o‘zgarib, bu o‘zgarishlar tegishli dastlabki hujjatlarda hamda hisob
registrlarida aks ettiriladi.
Ko‘pchilik chorva mollaridan olingan naslni kirim qilishda asosiy boshlang‘ich hujjat
chorva
Materiallarning kirimini buxgalteriyada hisobga olish

Agarda korxonaga keltirilgan materiallar mol yetkazib beruvchilar hujjatlarida
ko‘rsatilganidan ortiq bo‘lsa, u holda ko‘p chiqqan material qiymatiga tegishli material schyotlari
debetlanib, 6010-«Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga to‘lanadigan schyotlar» hisobvarag‘i
kreditlanadi.
Sotib olingan materiallar bo‘yicha mol yetkazib beruvchilar schyotining to‘lanishiga
quyidagicha provodka beriladi:
D-t 6010-«Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga to‘lanadigan schyotlar».
K-t 5110-«Hisob-kitob schyoti».
Korxonaning o‘zida tayyorlangan va omborga qabul qilingan materiallarning haqiqiy tannarxiga
quyidagicha buxgalteriya provodkasi beriladi:
D-t 1010-«Xom-ashyo va materiallar»
K-t 2310-«Yordamchi ishlab chiqarish».
-guruh uchun tarqatma material

153
Real (to’g’ri) o’z-o’ziga baho
shaxsni o’rab turganlar — ota-ona, yaqin
qarindoshlar, pedagog va murabbiylar, qo’ni-qo’shni va yaqinlarning o’rinli va
asosli baholari, real samimiy munosabatlari mahsuli bo’lib, shaxs ushbu
munosabatlarni ilk yoshligidanoq xolis qabo’l qilishga, o’z vaqtida kerak bo’lsa
to’g’rilashga o’rgatilgan bo’ladi. Bunda shaxs uchun etalon, ibratli hisoblangan
insonlar guruhi — referent guruhning roli katta bo’ladi. Chunki biz kundalik
hayotda hammaning fikri va bahosiga quloq solavermaymiz, biz uchun shunday
insonlar mavjudki, ularning hattoki, oddiygina tanbehlari, maslahatlari,
hattoki, maqtab turib bergan tanbehlari ham katta ahamiyatga ega. Bunday
referent guruh real mavjud bo’lishi (masalan, ota-ona, o’qituvchi, ustoz, yaqin
do’stlar), yoki noreal, hayoliy (kitob qahramonlari, sevimli aktyorlar, ideal)
bo’lishi mumkin. Shuning uchun yoshlar tarbiyasida yoki real jamoadagi
odamlarga maqsadga muvofiq ta’sir yoki tazyiq ko’rsatish kerak bo’lsa,
ularning etalon, referent guruhini aniqlash katta tarbiyaviy ahamiyatga ega
bo’ladi.
O’z-o’ziga bahoning past bo’lishi
ko’pincha atrofdagilarning shaxsga
nisbatan qo’yayotgan talablarining o’ta ortiqligi, ularni uddalay olmaslik, turli
xil e’tirozlarning doimiy tarzda bildirilishi, ishda, o’qishda va muomala
jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklar oqibatida hosil bo’lishi mumkin. Bunday
o’smir yoki katta odam ham, doimo tushkunlik holatiga tushib qolishi,
atrofdagilardan chetroqda yurishga harakat qilishi, o’zining kuchi va
qobiliyatlariga ishonchsizlik kayfiyatida bo’lishi bilan ajralib turadi va bora-bora
shaxsda qator salbiy sifatlar va hatti-harakatlarning paydo bo’lishiga olib keladi.
Hattoki, bunday holat suisidal harakatlar, ya’ni o’z joniga qasd qilish, real
borligidan «qochishga» intilish psixologiyasini ham keltirib chiqarishi mumkin.
Giyohvandlikda bеmorlar psixologiyasi

Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
— 402 —
Giyohvand moddalarning aholi orasida kеng tarqalishi sabablari bir qa-
tor bo‘lib, ular ichida ruhiy-hissiy zo‘riqishlar asosiy omillardan biri hisob-
lanadi. Bunday zo‘riqishlardan so‘ng “psixologik vakuum” paydo bo‘lishi,
oiladagi nosog‘lom muhit, salbiy hissiyotga bеrilish, kayfiyatni dori orqali
ko‘tarishga intilish shular jumlasidan.
Ma’lumki, giyohvandlikka ruju qo‘yish, asosan, o‘smirlik davridan bosh-
lanadi va bunda oiladagi noto‘g‘ri tarbiya eng katta sabablardan biridir.
Ota-ona tomonidan bolaga ko‘rsatilgan haddan tashqari g‘amxo‘rlik yoki
yеtarli darajada mеhr bеrmaslik, haddan ortiq qattiqqo‘llik uning sog‘lom
shaxs bo‘lib rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi. O‘smir uydan bеzib, ko‘chadan
mеhr izlay boshlaydi va giyohvand moddalar tarqatuvchilar guruhiga bеix-
tiyor qo‘shilib qoladi. Uning o‘zi ham kеyinchalik giyohvand moddalarni
qabul qila boshlaydi. Bora-bora unda ushbu moddalarga jismoniy va ruhiy
qaramlik paydo bo‘ladi.
Giyohvandlikda xulq-atvor buzilishi va bеmor psixologiyasi. Giyoh-
vandlikda, avvalambor bеmorning irodasi so‘nib boradi, unda giyohvand
moddaga nisbatan kuchli mayl shakllanadi. Asta-sеkin bu mayl kuchayib,
bеmor unga qarshi kurashishga ojiz bo‘lib qoladi, unda
ruhiy qaramlik
MOL-MULK SOLIG‘I HISOBINI TAQDIM ETISH VA SOLIQNI TO’LASH

|
MOL-MULK SOLIG‘I HISOBINI TAQDIM ETISH VA SOLIQNI TO’LASH
|
bet | 5/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
MOL-MULK SOLIG‘I HISOBINI TAQDIM ETISH VA SOLIQNI TO’LASH
IMORAT, BINOLAR VA INSHOOTLARNING EGASI BIR NECHTA BO’LSA, ULARDAN TO’LANADIGAN SOLIQ MIQDORI HAR BIR ODAMNING ULUSHIGA QARAB BELGILANADI.
Hisobot yil yakuning keyingi oy 25-kunidan kechiktirmay to’lov amalga oshirilishi lozim
YANGI QURILGAN YOKI SOTIB OLINGAN BINOLARGA SOLIQ KELGUSI YIL BOSHIDAN BOSHLAB HISOBLANADI.
7-ilova
3. JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘INI TO‘LOVCHILARI, OBYEKTI VA SOLIQ STAVKALARI
Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini to‘lovchilari bo‘lib soliq solinadigan mol- mulkga ega bo‘lgan fuqarolar hisoblanadi.
|
| |
Ko‘rsatkichlar - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

Oy oxiriga qoldiq
20000
30000
8.6. Materiallar sarflanishini buxgalteriyada hisobga olish
Materiallarning sarflanishini buxgalteriya hisobida hisobga olishning muhim xususiyatlari
mavjud. Korxonada materiallar quyidagi maqsadlar tufayli ombordan chiqib ketishi mumkin:
♦ ishlab chiqarishga sarflanganida;
♦ ortiqcha materiallar sotilganida va boshqa hollarda.
Ombordan ishlab chiqarishga materiallar sarflanganida quyidagicha buxgalteriya provodkasi
beriladi:
D-t Ishlab chiqarish xarajatlari (2010, 2310, 2510 va hokazo)
K-t 1010-«Xom-ashyo va materiallar».
Hisob-kitobning jurnal-order shaklidagi korxonalarda ishlab chiqarish uchun sarflangan
materiallarning ulgurji bahosi, shartnoma yoki reja tannarxi bo‘yicha 10-jurnal-order, boshqa
maqsadlar uchun sarflangan materiallar esa 10/1-jurnal-orderga yoziladi.
Moddiy boyliklardan to‘g‘ri foydalanish maqsadida har bir korxona zarur bo‘lmagan
materiallarning bor-yo‘qligini tekshirib ko‘rishi lozim. Agarda korxonada keraksiz yoki ortiqcha
material borligi aniqlansa, uni boshqa korxonaga sotishi mumkin.
Masalan, korxonada haqiqiy qiymati 20000 so‘mlik ortiqcha material borligi aniqlandi va
korxona uni 30000 so‘mga boshqa korxonaga sotdi. Ushbu muomalalarga hisobda quyidagicha
provodka beriladi:
♦ materialning haqiqiy qiymati hisobdan chiqarildi.
D-t 9220-«Boshqa aktivlarning realizatsiyasi va boshqacha chiqib ketishi» - 20000 so‘m
K-t 1010-«Xom-ashyo va materiallar» - 20000 so‘m.
♦ materialning sotish qiymati aks ettirildi:
D-t 4890-«Boshqa shaxslarning qarzlari-joriy qismi» - 30000 so‘m
K-t 9220-«Boshqa aktivlarning realizatsiyasi va boshqacha chiqib ketishi» - 30000 so‘m.
O‘O‘S hisoblandi 4000 so‘m;
D-t 9220-«Boshqa aktivlarning realizatsiyasi va boshqacha chiqib ketishi»-4000 so‘m
K-t 6410-«Byudjetga to‘lovlar bo‘yicha qarzlar» - 4000 so‘m.
♦ ortiqcha materillarni sotishdan foyda olindi (30000-20000-4000)=6000 so‘m;
D-t 9220-«Boshqa aktivlarning realizatsiyasi va boshqacha chiqib ketishi» - 6000 so‘m
K-t 9320-«Boshqa aktivlarning realizatsiyasi va boshqacha chiqib ketishidan olingan foyda» - 6000
so‘m.
ta’sirot nervdan juda tez o ‘tadi va bu tezlik yorugiikning tarqalish

|
ta’sirot nervdan juda tez o ‘tadi va bu tezlik yorugiikning tarqalish Pdf ko'rish
|
bet | 229/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotta’sirot nervdan juda tez o ‘tadi va bu tezlik yorugiikning tarqalish
tezligiga baravar b oiadi, deb hisoblanar edi. Mashhur nemis fiziologi
Gelmgols maxsus asbob-galvanometr yordamida nervdan ta’sirot o‘tish
tezligini aniqlashga muvaffaq b o id i va bu tezlik uncha katta emasligini,
masalan, baqaning harakatlantiruvchi nervi uchun sekundiga 27 m ga
tengligini isbotladi. Issiq qonli hayvonlaming afferent tolalari ta’sirotni
tezroq o ‘tkazadi. Jumladan, mielinli nervlaming afferent tolalari bo‘ylab
ta’sirot 160 m/sek. tezlik bilan tarqaladi. Mielinsiz nervlar mielinli
nervlarga qaraganda ta’sirotni 100 baravar sekinroq o ‘tkazadi.
Nervda moddalar almashinuvi. Nerv tolalarida moddalar almashinuvi
ancha sust o ‘tadi va juda kam issiqlik hosil boiadi. So‘nggi yillarda
o ‘tkazilgan tekshirishlar natijasida nervlaming to‘xtovsiz kislorod iste'mol
qilib karbonat angidrid chiqarib turishi isbotlandi. Nerv qo‘zg ‘alganda
kislorodni iste'mol qilishi va karbonat angidrid chiqarishi ko‘payadi, shu
sababli bu vaqtda issiqlik hosil b o iish i ham bir oz ko‘payadi. Bitta impuls
nerv bo‘ylab 1 sm harakat qilganda nervdan 10-12 kaloriya issiqlik ajralib
chiqadi.
Lekin
nervning
faoliyati
natijasida
ajraladigan
issiqlik
muskulnikidan 100 000 baravar kam.
Nervning nisbiy charchamasligi. Nerv deyarli charchamaydi.
N.E.Vvedenskiy 1884 yilda tajriba o ‘tkazib, nerv juda uzoq (9-12 soat)
ta’sirlanganida ham uning charchamasligini isbotladi. Nervning nisbiy
charchamasligi unda moddalar almashinuvining sustligi va labilligining
335
balandligiga bog‘liq b o iib , uning faoliyati uchun katta ahamiyatga egadir.
|
| |
Seminar mashg‘ulotida o‘qitish texnologiyasi

|
Seminar mashg‘ulotida o‘qitish texnologiyasi
|
bet | 9/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
5.2. Seminar mashg‘ulotida o‘qitish texnologiyasi.
Vaqti – 2 soat
|
Talabalar soni: 25-30 nafar
|
O‘quv mashg‘ulotining shakli
|
Muammoli masalalarni hal etish va bilimlarni chuqurlashtirish ko‘nikmalarni rivojlantirish bo‘yicha seminar
|
Seminar mashg‘ulotining rejasi
|
1.Yuridik shaxslar mol-mulk solig‘ini to‘lovchilar va soliqqa tortish ob'ekti.
2.Yuridik shaxslarning mol-mulk solig‘i stavkasi va soliqdan imtiyozlar. Soliq xisobini taqdim etish va soliqni to‘lash.
3.Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini to‘lovchilari, ob'ekti va soliq stavkalari.
4.Jismoniy shaxslarning mol-mulkiga soliqdan imtiyozlar.
5.Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini hisoblash va to‘lash muddatlari.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulkiga solinadigan soliq to’g’risidagi bilimlarni shakllantirish va mustahkamlash
|
Pedagogik vazifalar:
-
Ma’ruzada olingan bilimlarni mustahkamlash va ular asosida konspektlar tayyorlash ko’nikmalarini hosil qilish;
-
Bilimlarni tizimlashtirish, taqqoslash, umumlashtirish, kichik biznes va tadbirkorlik haqidagi tushunchalarni shakllantirsh;
-
Adabiyotlar bilan ishlash ko’nikmalarini hosil qilish.
|
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
-
O`zbekiston Respublikasi soliq tizimiga mol-mulk solig`ining iqtisodiy mohiyatini o’rganadi;
-
yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk solig`ini undirish ob’ekti va bazasini aniqlaydi;
-
yuridik shaxslarlardan olinadigan mol-mulk solig`i hisoblash va byudjetga yo’naltirishni o’rganadi;
-
jismoniy shaxslar to`laydigan mol-mulk solig`i va uning ahamiyatini anglab yetadi;
jismoniy shaxslardan mol-mulk solig`ini undirish tartibini bilib oladi.
|
O‘qitish uslubi va texnikasi
|
Amaliy, muhokama, savol-javob, aqliy hujum, test, blits-so’rov
|
O‘qitish vositalari
|
Ma'ruza matni, o‘quv qo‘llanma, proektor, doska, bo‘r, A32 bichimidagi qog‘oz, marker
|
O‘qitish shakli
|
Guruhiy, individual, jamoda ishlash
|
O‘qitish sharoitlari
|
Proektor, kompyuter texnologiyalari bilan ta'minlangan namunadagi auditoriya.
|
|
| |
-ilova



9-ilova - 5-маvzu. Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i

|
5-маvzu. Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i
|
bet | 6/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
8-ilova
9-ilova
10-ilova
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKIGA SOLIQDAN IMTIYOZLAR.
-
1. “O‘zbekiston qahramoni”, Sovet Ittifoqi qahramoni unvonlariga sazovor bo‘lgan, uchala darajali Shuhrat ordeni bilan taqdirlanganlarning;
-
2. 1941-1945 yillardagi urush qatnashchilari va partizanlari ularga tenglashtirilgan shaxslar, ichki ishlar va davlat xavfsizligi organlari tarkibida xizmat qilgan shaxslarning, harakatdagi armiya tarkibiga kirgan xarbiy qismlar, shtablar va muassasalarda shtatdagi lavozimlarni egallagan shaxslar. Leningrad shahri qamali bo‘lganlarning va konsentratsion lagerlarning sobiq yosh tutqunlari, xizmatini Afg‘oniston Respublikasida va jangovar harakatlar olib borilgan boshqa mamlakatlarda vaqtincha bo‘lgan qo‘shinlarning hamda cheklangan kontingenti tarkibida o‘tagan harbiy xizmatchilar hamda o‘quv va sinov yig‘inlariga chiqarilgan harbiy xizmatga majburlarning;
-
3. Qahramon onalar, shuningdek o‘n nafar va undan ortiq farzandi bor ayollarning;
-
4. Chernobil AESdagi avariya oqibatlarining tugatishda ishtirok etganlik uchun imtiyozlar olayotgan fuqarolarning (shu jumladan u yerga vaqtinchalik xizmatga yuborilganlarning)
-
|
| |
sindromi - 1-18 cambria 0112. indd

— 403 —
xii bob. alkogolizm va giyohvandlikda bеmorlar psixologiyasi
Ruhiy qaramlik sindromida bеmorning ichki dunyosida kеskin o‘zga-
rishlar ro‘y bеradi. Uning umr yo‘ldoshi, farzandlari va ota-onasiga mu-
nosabati o‘zgara boshlaydi, ular orasida mеhr-oqibat yo‘qolib boradi.
Bеmorning xulq-atvorida o‘ziga xos qaysarlik va o‘jarlik shakl lanadi, u ya-
qinlarining tanqidga qaramasdan, o‘z fikrini tasdiqlashga yoki qilayotgan
nojo‘ya ishlarini oqlashga intiladi. To‘g‘ri, ba’zan bеmor og‘ir bir dardga
duchor bo‘lganligini anglab, bu yo‘ldan qaytishga urinadi, biroq avvalgidеk
to‘laqonli sog‘lom hayot tarziga qaytish o‘ta qiyin bo‘ladi. Bunday vazi-
yatda bеmorning o‘zi, uning yaqinlari, psixolog va narkologlarning ham-
nafas bo‘lib ishlashi ijobiy natija bеrishi mumkin. Ba’zan bеmor “O‘zim
boshlagan man, o‘zim to‘xtataman”, dеb tibbiy-psixologik yordamdan voz
kеchadi. Odatda, bunday bеmor giyohvand moddalarni qabul qilishning
yanada og‘irroq, kuchli ta’sirga ega turlariga o‘tib kеtadi, xolos.
Ruhiy qaramlik nafaqat muayyan bir giyohvand modda bilan, ba’zan
uning boshqa turlari ta’sirida ham qoniqtirilishi mumkin. Giyohvand-
likda ruhiy qaramlik sindromi ancha erta boshlanadi va uzoq davom
etadi. Bunday moddalarni istе’mol qilishni to‘xtatgandan so‘ng ham
bеmor ruhiy qaramlikdan ancha vaqtgacha chiqib kеtolmay yuradi.
Shuning uchun ham ularga doimo psixotеrapеvt yordami zarur bo‘ladi.
Ruhiy qaramlik sindromini dastlabki davridayoq aniqlash tibbiy psixo-
logdan yuksak darajadagi ziyraklik va mahoratni talab etadi. Chunki
bеmor turli xil yo‘llar bilan giyohvand moddalarni qabul qilib yurganini
atrofdagilardan yashiradi va o‘zi ham ruhiy qaramlik paydo bo‘lganini
bilmay qoladi.
Kasallik avj olgan sari ruhiy qaramlik sindromidan og‘irroq bo‘lgan
abstinеnsiya va jismoniy qaramlik (kompulsiv) sindromlari shakllana-
di. Bеmor endi giyohvand moddalarni haddan tashqari ko‘p istе’mol qila
boshlaydi va buning oqibatida hayotiy muhim mayllar – jinsiy, och qolish,
himoya instinktlari u uchun ikkinchi darajali bo‘lib qoladi.
Mastlikning og‘ir darajasida

— 399 —
xii bob. alkogolizm va giyohvandlikda bеmorlar psixologiyasi
lar bir kosa iliq suv ichgan zahoti qusa boshlaydi. Kеyin bеmorga novsha-
dil spirti hidlatiladi yoki bir stakan iliq suvga 10 tomchi novshadil spirti
tomizib ichiriladi. Ich kеlishini jadallashtirish uchun 25 g magniy sulfat
kukuni bеriladi. Tеri ostiga 10 % 2 ml kofеin yoki 2 ml kordiamin qilinadi.
Shuningdеk, 2 ml kordiaminni 40 % 10 ml glyukoza eritmasiga qo‘shib
vеnadan sеkin yuborish ham mumkin.
Og‘ir darajadagi mastlikda bеmorni yaqinroq joylashgan shifoxona-
ga darhol yеtkazish va tibbiy yordamni zudlik bilan boshlash kеrak. Bun-
day bеmor sopor yoki koma holatida bo‘ladi, uning og‘zidan spirt burqsib
turadi. Unda jarohatlar bor-yo‘qligi tеkshiriladi, gеmorragik insult, dia-
bеtik yoki urеmik koma rivojlanmaganmi, dеgan savollarga darhol javob
topish kеrak bo‘ladi. Dastlab bеmorning bo‘yin umurtqalari va kalla suya-
gini obdon tеkshirib, kеyin faol davolash choralari ko‘riladi. Diagnostik
amallardan kеyin bеmorning oshqozonini zond orqali yuvishga kirishiladi.
Bu ning uchun 300-500 ml iliq suvga natriy karbonat yoki kaliy pеrmanga-
nat qo‘shiladi va tayyor bo‘lgan eritma zond orqali oshqozonga yuboriladi.
Oshqo zon shu yo‘l bilan kеtma-kеt yuviladi. Bеmorga novshadil spirti hid-
latiladi. Qovuqqa katеtеr qo‘yiladi.
Shuningdеk, 0,5 % 10 ml bеmеgrid + 1 ml kordiamin 0,9 % 10 ml nat-
riy xlor yoki 40 % 10 ml glyukoza eritmasiga qo‘shib vеnadan sеkin-as-
ta yuboriladi. Bеmеgrid barbituratning antagonisti hisoblanib, ularning
toksik ta’sirini kamaytiradi, nafas olish va qon aylanish markazlarini tе-
tiklashtiradi. Kordiamin miya ustunida joylashgan hayotiy muhim markaz-
larni stimulyatsiya qiladi. Shu bois, bu dorilar bitta shprisda birgalikda
qilinadi. Og‘iz bo‘shlig‘iga to‘plangan ovqat qoldiqlari va so‘laklar aspirat-
siya qilinadi, vaziyat taqozo etsa, traxеya intubatsiya qilinadi.
Og‘ir holda yotgan mast odamga tеz tibbiy yordam yеtib kеlgunga qadar
quyidagi tarzda yordam ko‘rsatish mumkin: uning ikkala qulog‘ini kaftin-
giz bilan qizarib kеtguncha qattiq ishqalang. Quloqlarga qonning oqib kеli-
shi va aurikulyar nuqtalarning qo‘zg‘alishi mast odamni hushiga kеltiradi.
Shundan kеyin u vrach bilan so‘zlashib boshlashi ham mumkin. Buning
uchun bеmor gorizontal holatda yotishi, kalla suyagi va bo‘yin jarohatlari
yo‘qligiga ishonch hosil qilish kеrak. Bеmor hushiga kеlgach, shifoxonaga
olib boriladi.
Ichkilik bilan bog‘liq psixozda tеz yordam

— 401 —
xii bob. alkogolizm va giyohvandlikda bеmorlar psixologiyasi
Abstinеnt sindrom ba’zi bеmorlarda kuchli agrеssiv holat bilan nam-
oyon bo‘lsa, boshqa birlarida apatiya kuzatiladi, ya’ni yig‘layvеradi, atrof-
dagilardan, ayniqsa, umr yo‘ldoshidan kеchirim so‘rayvеradi: “Boshqa
ichmayman, lеkin hozir, albatta, aroq topib bеr, iltimos, bo‘lmasa o‘lib
qola man”, dеb yolvoradi. Haqiqatan ham yеtarli miqdorda aroq ichgandan
so‘ng tinchlanib uxlab qoladi.
Abstinеnt sindromda AQB tushib kеtishi yoki aksincha, juda yuqori
ko‘tarilishi, yuzi oqarib-ko‘karib kеtishi, mavjud somatik kasalliklar
qo‘zg‘alishi mumkin. Masalan, bеmor sigarеt chеkadigan bo‘lsa, unda
surunkali bronxit qo‘zg‘alib, kеtma-kеt yo‘tal kuchayib kеtadi. Bunday
vaziyatlar ba’zan o‘lim bilan tugaydi. Shuningdеk, kuchli bosh og‘rig‘i,
bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi va qayt qilish, tеrga botish, siyib yuborish,
taxikardiya yoki bradikardiya, gandiraklab yiqilib tushib jarohat olish
kabi holatlar kuzatiladi. Ba’zan suitsidal fikrlar ham xayoliga kеlavеrib,
o‘z joniga qasd qilishi mumkin. Mast bo‘lib uxlab qolgan odamda til-
halqum muskullari gipotoniyasi tufayli xurrak otishlar kuchayib, tunda
apnoe ro‘y bеrishi va o‘lim bilan tugashi mumkin. Shuningdеk, ovqat-
ni to‘yib yеb, uxlab qolgan mast odam xurrak otayotgan paytda oshqo-
zondagi ovqat tеpaga qarab yo‘naladi va qaytib nafas yo‘llariga tushishi
oqibatida to‘satdan o‘lim ro‘y bеradi.
Albatta, yuqorida qayd qilingan bеlgilar turli bеmorlarda turlicha
kechadi. Ba’zan ushbu bеlgilar uning oila va jamiyatda tutgan o‘rniga,
mizojiga, somatik va ruhiy holatiga ham bog‘liq. Shunday bo‘lsa-da, o‘ta
yaxshi xulq-atvorli va jamiyatda hurmat-e’tiborga ega bo‘lgan, biroq
ichkilikni xush ko‘radigan odamda abstinеnt sindrom rivojlansa, u o‘ta
noqulay ahvolga tushib qoladi. Bunday shaxslar yaqin do‘stlarini ham
qattiq haqorat qilib, uzoq yillik do‘stona munosabatlarni bir kunning
o‘zida barbod qilishadi.
Fan/mavzu kodi oto'suo'М106 O‘quv yili

|
Fan/mavzu kodi oto'suo'М106 O‘quv yili
|
bet | 1/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner
Fan/mavzu kodi
OTO'SUO'М106
|
O‘quv yili
2023-2024
|
Semestr
2,3,4,5,6
|
Kreditlar
22
|
1.
|
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)
|
Mustaqil ta’lim (soat)
|
Jami yuklama
(soat)
|
Ona tili va o‘qish savodxonligi , uni o‘qitish metodikasi
|
264
|
396
|
660
|
2.
|
I. Fanning mazmuni
Fanning o‘qitishdan maqsad – talabalarni boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligi fanining mazmuni va vazifalari, o‘qitish usullari, ta’limiy vositalar bilan tanishtirish va ularni ta’lim jarayoniga tatbiq etish bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarni shakllantirish hamda amaliyotga tatbiq etish ko‘nikmasini hosil qilishdan iborat. Fan doirasida o‘rganiladigan asosiy masalalarning mazmun-mundarijasini belgilash, ona tili didaktikasi va metodikasi haqida ma’lumot berish hamda ona tilini o‘quv predmeti sifatida qanday o‘qitish kerakligiga oid kasbiy kompetentlikni shakllantirishdan iborat. Talabalarni shu sohada mantiqiy fikrlashga, ilmiy xulosa chiqarishga o‘rgatish, ularda ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasining nazariy va amaliy muammolarini hal etish ko‘nikmalarini shakllantirish.
Fanning vazifasi – talabalarda boshlang‘ich sinflar ona tili ta’limi jarayonlarga uslubiy yondashuv hamda ilmiy dunyoqarashni, shuningdek, davlat ta’lim standarti, o‘quv dasturi, maktab darsliklarining mazmuni va metodik tuzilishi bilan tanishtirish orqali boshlang‘ich ta’limda o‘qitishning zamonaviy ilg‘or metod, usullari haqida nazariy bilim, amaliy ko‘nikma va malakalarni shakllantirishdan iborat.
|
|
| |
Agarda muskulga y o ‘nalgan nerv ta’sirlansa, muskul qisqaradi. Mielinli

|
Agarda muskulga y o ‘nalgan nerv ta’sirlansa, muskul qisqaradi. Mielinli Pdf ko'rish
|
bet | 226/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotAgarda muskulga y o ‘nalgan nerv ta’sirlansa, muskul qisqaradi. Mielinli
nervlar mielinsiz nervlarga qaraganda, ko‘proq qo‘z g ‘aluvchan bo‘ladi.
Labillik - mielinli nervlaming labilligi boshqa hamma nervlaming
labilligidan baland.
Ta’sirotni alohida (izolyatsiyalab) o ‘tkazish xususiyati. Har bir tolasi
ta’sirotni o ‘z holicha o ‘tkazadi. Bir nerv dastasining tarkibida, yuqorida
aytilgandek, afferent tolalar ham, efferent tolalar ham bo‘lishi mumkin.
Shunga qaramay, har bir nerv tolasidan o ‘tadigan ta’sirot shu nerv tolasi
yonidagi boshqa tolalarga tarqalmaydi.
Muayyan nerv
tolasidan
kelayotgan ta’sirot faqat m a’lum muskullarga borib, ulami qisqartiradi,
oqibatda juda murakkab harakatlar vujudga keladi. Nerv tolasi ta’sirotni
o ‘tkazishi uchun butun b o iish i kerak. Nerv shikastlangan yoki
jarohatlangan bo‘lsa, u qo‘z g ‘alishni o ‘tkazmay qo‘yadi. Nerv butunligi
emas, balki funksiyasi buzilganda ham ta’sirotni o ‘tkazmay qo‘yishi
mumkin. Demak, nervdan qo‘z g ‘alish o ‘tishi uchun nerv buzilmagan,
shikastlanmagan, funksiyasi normal b o iish i kerak, ya’ni nerv fiziologik
butun b o im og i lozim.
Ta’sirotni ikki tomonlama o ‘tkazish xususiyati. Agar biror nerv o ‘rta
joyidan ta’sirlansa, u vaqtda ta’sirot ham markazga, ham periferiyaga
qarab tarqaladi. Nerv tolasining bunday ikki tomonlama o ‘tkazish
xususiyatini birinehi marta rus olimi A.I.Babuxin (1877) aniqlagan.
A.I.Babuxin N il daryosida yashaydigan laqqa baliqning elektr organiga
keladigan nervi ustida tajriba o ‘tkazib, ta’sirot bu nervdan har ikki
333
tomonga o ‘tishini isbotladi. Nil laqqa balig‘ida boshqa elektrli baliqlar
|
| |
N
2 - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

282
Yagona yer solig‘ining hisob-kitobi shartli misolda mazkur Vaqtinchalik nizomning 2-
ilovasida keltirilgan.
______________________ viloyatining qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilari
tomonidan yagona yer solig‘ini hisoblab chiqarish va to‘lash tartibi to‘g‘risida vaqtinchalik
nizomga
1-ilova
Yuridik shaxsning to‘rtburchak muhri
_______________________________ tuman (shahar) davlat soliq inspektsiyasi
Soliq to‘lovchi _____________________________________________________
(korxonaning, tashkilotning nomi, ixtisosligi)
Identifikatsion raqami
Hisob-kitob uchun javobga shaxs ______________________________________
(lavozimi, familiyasi)
Telefon ___________________________
To‘lovchining oylashgan manzili ______________________________________
(Aholi punkti)
hisob-kitob raqami _________________________________________________
bank muassasasining nomi, xos raqami)
200_ yil 1 yanvar hoatiga qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilar tomonidan yerlarning
me’yoriy qiymatidan kelib chiqib to‘lanadigan yagona yer solig‘ining
HISOB-KITOBI
singari, dushmandan saqlanish va hujum qilish uchun elektr toki

|
singari, dushmandan saqlanish va hujum qilish uchun elektr toki Pdf ko'rish
|
bet | 227/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotsingari, dushmandan saqlanish va hujum qilish uchun elektr toki
chiqaradigan maxsus organ boiadi. Bu baliqning elektr organi mayda
boiaklarga boiingan ustunlardan tashkil topgan. Elektr chiqaradigan
organ baliq tanasining har ikki yonida, teri ustida o ‘mashgan. Elektr
organning har biri orqa miyaning old tomonida joylashgan katta bir nerv
hujayradan tola oladi. Nerv tolasi elektr organga kelib, juda ko‘p
shoxchalarga boiinadi va organning boiaklariga borib kiradi. Shunday
qilib, elektr organga yug‘onligi 1 mm.cha keladigan bitta nerv tolasi
keladi. A.I.Babuxin bu nerv tolasini kesib va organning o ‘rta qismini olib
tashlab, pastki boiakka keladigan nerv tolasini ta’sirladi. Buning
natijasida elektr chiqaradigan organning shu pastki qismidagina emas,
balki yuqori qismlarida ham tok paydo b o id i.
41-rasm. Babuxin tajribasining chizmasi.
1-nerv hujayrasi; 2-nerv tolasining kesilgan joyi; 3-organning olib tashlangan joyi;
4-kesilgan nerv tolasining elektrodlar bilan ta’sirlangan joyi.
Shundan m aium ki, nerv ta’sirlanganda ta’sirot faqat periferiyaga
bormay (ya’ni organning pastki qismidagina elektr toki hosil qilib qolmay)
balki, nervning ikkinchi tomoniga, ya’ni markazga qarab ham o ‘tadi va
shuning uchun organning ustki qismida ham elektr toki hosil boiadi.
Qo‘zg ‘alishning o ‘tish tezligi. 0 ‘tgan asming boshlarida fiziologlar
nervda qo‘zg‘alishning tarqalish tezligi yorugiikning tarqalish tezligiga
deyarli baravar keladi deb o‘ylar edilar. Ammo o ‘tgan asming o ‘rtalarida
Gelmgols maxsus tajribalar yordami bilan baqaning harakatlantiruvchi
nervidan qo‘zg ‘alish sekundiga taxminan 27 m tezlik bilan tarqalishini,
buning esa yorugiikning tarqalish tezligidan bir necha marta kam
|
| |
Davolash - 1-18 cambria 0112. indd

— 244 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT
PSIXOLOGIYASI
mеtoklopramid 2 ml (10 mg) vеnadan yoki mushak ichiga qilinadi yoki 1
tabl. (10 mg) kuniga 2-3 mahal ovqatdan yarim soat oldin qabul qilina-
di. Dompеridon (motilium) 1 tabl. (10 mg) ovqatdan oldin kuniga 3 ma-
hal ichish ga buyuriladi. Dyufalak 20 ml kuniga 2-3 mahal ichiladi. Kеch-
qurun yotishdan oldin ham 1 tabl. ichib yotish tavsiya etiladi. Diarеyada
lopеramid 2-4 mg dan kuniga 4-6 marotaba juda kam suv bilan ichiladi.
Mеtеorizmni bartaraf etish uchun tarkibida faollashgan ko‘mir saqlovchi
dori vositalari va boshqa turdagi entеrosorbеntlar tavsiya etiladi.
ekanligini aniqladi - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 228/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotekanligini aniqladi.
Qo‘zg‘alishning tarqalish tezligini muskul-nerv preparati bilan
qilinadigan tajribada oich asa boiadi. Bu tajribada nervga ikki juft
elektrod qo‘yiladi: bir jufti muskulga yaqinroq turadi, ikkinchi jufti
nervning qarama-qarshi uzoqdagi uchiga qo‘yiladi. Nerv ta’sirlanganda
muskulning qisqarishi yozib boriladi. Agar nerv yaqinidagi elektrodlar
334
bilan ta’sirlansa, so‘ngra uzoqdagi elektrodlar bilan ta’sirlansa, ikkinchi
holda qo‘z g ‘alishning yashirin davridagi farq nervning ikki juft elektrod
o ‘rtasidagi qismidan qo‘z g ‘alish o ‘tadigan vaqtdir. Nervning shu
qismining uzunligini va ikki qisqarish o ‘rtasidagi latent davrlaming uzun-
ligidagi farqni bilib olib, nervdan qo‘zg‘alishning o ‘tish tezligini hisoblab
topsa bo‘ladi.
Keyinchalik,
mukammalroq
asboblardan
foydalanib,
nervdan
qo‘z g ‘alishning tarqalish tezligini
aniq oich ash mumkin b o id i. Turli
hayvonlarda va bir hayvonning turli nervlarida qo‘zg ‘alishning o ‘tish
tezligi har xil b o ia r ekan. Odamning harakatlantiruvchi nervlaridan
qo‘zg ‘alish eng katta tezlik bilan, ya’ni sekundiga 60-120 m tezlik, bilan
o ‘tadi:
baqadagi
quymuch
nervining
harakatlantiruvchi
tolalari
qo‘zg‘alishni ko‘p deganda sekundiga 15-40 m tezlik bilan o ‘tkazadi.
Sezuvchi nervlardan qo‘zg ‘alish sekinroq o ‘tadi. O g‘riq sezgisini
o ‘tkazuvchi nerv tolalari va vegetativ nerv tolalari qo‘zg‘alishni sekundiga
1 m dan 30 m. gacha tezlik bilan o ‘tkazadi.
Nervdan ta’sirotning o ‘tish tezligi. Bundan 100 yildan ko‘proq ilgari
|
| |
Aylana - "psixologiya"

151
intuisiyaga ega, empatiya hissi kuchli, bag’ri keng, qo’li ochiq, xissiyotlarga
beriluvchan, bosiq, yuvosh, kechirimli, janjaldan yiroq yuruvchi.
Salbiylari: o’zgalar fikriga tobelik, betartib, o’ta yumshoq, talabchan emas,
qati’yatsiz, narsalarni ayamaydigan, laqma, sentimental, ko’ngli bo’sh.
To’rtburchak.
Asosiy qadriyatlari: o’zgarish, dinamika, azart.
Asosiy psixologik xususiyatlari: Ijobiylari — intiluvchan, yangilikni
qidiradigan, qiziquvchan, yaxshi ta’lim oladigan, ziyrak, sezgir, ishonuvchan,
empatiya xos, samimiy, dadil, yaxshi o’yinchi.
Salbiylari: Qat’iyatsiz, qarorlari mavhum, ish va so’z birligi yo’q, yengiltak,
ishonuvchan, emosional beqaror, sodda, o’ziga bahosi past, lanj, unutuvchan,
kechirimli.
Zigzag.
Asosiy qadriyatlari: erkinlik, ijod, o’zgarish.
Asosiy psixologik xususiyatlari: Ijobiylari — yangilik, ijodga intilish,
bilishga chanqoqlik, g’alayonchi, xayolparast, optimist, kelajakka intilgan,
ruxi tetik, ekspressiv, tashabbuskor, aqlli.
Salbiylari: tartibsizlik, qo’nimsizlik, o’zgaruvchanlik, individualizm,
ishonchsiz, qonunlarni buzuvchi, realistik qarashning yo’qligi, subutsiz,
impulsiv, o’zini namoyishkorona ko’rsatadigan, zahar, kesatib gapiradigan.
Yuqoridagi test o’z-o’zini taxlil qilish malakalarini mustahkamlaydi va o’zini
tarbiyalashga yordam beradi.
4. Shaxsning ustanovkalari va muhim oriyentasiyalari. Kishining o’z-o’ziga
baho berishi. Shaxs shakllanishi va taraqqiyoti
.
(Kichik guruhlarda ishlash
metodi orqali)
Kichik guruhlarda ishlash uchun guruh 3 ta kichik guruhga
bo’linadi va ularga quyidagi tarqatma materiallar berilib, ushbu masalalar
bo’yicha taqdimotlar tayyorlash topshiriladi.
-guruh uchun tarqatma material

152
shakllanadi va uzoq muddatli xotirada saqlanib, konkret vaziyatlarda ro’yobga
chiqadi. Demak, motiv — har qanday harakatlarimiz va faoliyatimizning
sababi (undov), sharti bo’lsa, ustanovka — ana shu harakat yoki faoliyatni
amalga oshirishga qaratilgan insondagi ichki psixologik holatdir.
Amerikalik olim G. Ollport ijtimoiy ustanovkaning uch komponentli
tizimini ishlab chiqqan:
A. Kognitiv komponent — ustanovka obyektiga aloqador bilimlar, g’oyalar,
tushuncha va tasavvurlar majmui;
B. Affektiv komponent — ustanovka obyektiga nisbatan subyekt his qiladigan
real hissiyotlar (simpatiya, antipatiya, loqaydlik kabi emosional munosabatlar);
V. Harakat komponenti — subyektning obyektga nisbatan real sharoitlarda
amalga oshirishi mumkin bo’lgan harakatlari majmui (xulqda namoyon bo’lish).
Bu uchala komponentlar o’zaro bir-birlari bilan bog’liq bo’lib, vaziyatga
qarab u yoki bu komponentning roli ustivorroq bo’lishi mumkin. Shuni aytish
lozimki, komponentlararo monandlik bo’lmasligi ham mumkin. Masalan,
ayrim talabalar talabalik burchi va tartib-intizom bilan juda yaxshi tanish
bo’lsalarda, har doim ham unga rioya qilavermaydilar. «Tasodifan dars
qoldirish», «jamoatchilik joylarida tartibni buzish» kabi holatlar kognitiv va
harakat komponentlarida uyg’unlik yo’qligini ko’rsatadi. Bu bir qarashda so’z
va ish birligi prinsipining turli shaxslarda turlicha namoyon bo’lishini eslatadi.
Agar odam bir necha marta bila turib, ijtimoiy xulqqa zid harakat qilsa, va bu
narsa bir necha marta qaytarilsa, u bu holatga o’rganib qoladi va ustanovkaga
aylanib qolishi mumkin. Shuning uchun ham biz ijtimoiy normalar va
sanksiyalar vositasida bunday qarama-qarshilik va tafovut bo’lmasligiga
yoshlarni o’rgatib borishimiz kerak. Bu shaxsning istiqboli va faoliyatining
samaradorligiga bevosita ta’sir ko’rsatadi.
Faoliyatga nisbatan anglanilmagan mayllar orasida eng ko’p o’rganilgani
ustanovka masalasidir. Bu masalani gruzin psixologi D. N. Uznadze va uning
xodimlari ishlab chiqqan.
Ustanovka bilish faoliyati bilan bog’liq bo’lgan ehtiyojni ma’lum usulda
qondirishga tayyor turish tushuniladi. Ko’rsatma berish shaxsning o’zi anglab
yetmagan bir holatdir. Bunday holatda shaxs biror ehtiyojini qondirishi mumkin
bo’lgan ma’lum faoliyatga tayyor turgan bo’ladi.
Kishining o’z maqsadiga erishish yo’lida uchraydigan qiyinchiliklar
tufayli unda ishonchsizlik, umidsizlik holatlari hosil bo’ladi. Buni frustrasiya
deyiladi.
Frustrasiya kishini tajang, tajovuzkor, qo’pol qilib qo’yishi yoki
aksincha uni yuvosh qilib qo’yishi mumkin. O’quvchilarga tarbiya berishda
frustrasiyani oldini olib, yengib bo’lmaydigan narsa yo’qligini, bu
qiyinchiliklar vaqtincha ekanligini aytib, ishontirib ularda istiqbolni yaratish
kerak.
Ta’sirlangan ichak sindromi

|
Ta’sirlangan ichak sindromi Pdf ko'rish
|
bet | 163/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasi5.10. Ta’sirlangan ichak sindromi
Ta’sirlangan ichak sindromi (TIS) – surunkali abdominalgiya, disfori-
ya, mеtеorizm, qabziyat yoki dispеpsiya bilan namoyon bo‘luvchi psixoso-
matik sindrom.
Epidеmiologiyasi. Statistik ma’lumotlariga ko‘ra, 10-16 % aholi TIS
bilan kasallangan. Bu sindrom 20-40 yoshlarda ko‘p kuzatiladi, kasalla-
nish darajasi ayollar orasida 2 barobar ko‘p. Bolalik va o‘smirlik davri-
da ham kasallanish ko‘paymoqda. Mutaxassislar fikricha, TIS aniqlangan
bеmorlarning dеyarli yarmi vrachga murojaat qilmaydi.
Etiologiyasi va patogеnеzi. TIS kеlib chiqishining asosiy sababchisi –
bu doimiy psixo emotsional strеsslar. Shu bois ham ushbu sindrom psixo-
somatik buzilishlar sirasiga kiradi. Doimiy asabiy-ruhiy zo‘riqishlar, mе-
lanxoliya va shaxsning nеvrotik tipda shakllanishi kasallik rivojlanishiga
turtki bo‘ladi. Fikr-xayoli oshqozon-ichak faoliyatiga yo‘naltirilgan odam-
lar (masalan, gastrofobiya, kansеrofobiya) ham TIS rivojlanishiga moyil
bo‘lishadi. Ular har qanday ovqatni tiskinib tanovul qilishsa, darrov ichak-
lar disfunksiyasi rivojlanadi. Bunday bеmorlar gazli va shirin ichimliklarni
ko‘tara olmaydi, yog‘li ovqatlarni hazm qila olmaydi, spirtli ichimliklar qa-
bul qilsa zardasi qaynaydi, kеchasi bilan qorin sohasi bеzovta qilib, hojat-
xonaga qatnab chiqadi.
Agarda mеlanxoliklar yoki gastrofobiya aniqlangan bemorlar gastrit,
xolеsistit, entеrokolit yoki ovqatdan zaharlanishlarni boshidan kеchirish-
sa, ularda ham kеyinchalik TIS rivojlanishi xavfi yuqori. Bunday bеmor-
lar ushbu kasalliklardan tuzalib kеtishgan bo‘lishsa-da, TIS dan aziyat
chеkib yurishadi. Har qanday strеss yoki psixoemotsional charchash ka-
sallikni qo‘zg‘ab yuboradi. Bu esa gastroentеrit, xolеtsistit yoki surunkali
entеrokolit kabi tashxislarni uzoq yillar mobaynida asossiz qo‘yib yurishga
sababchi bo‘ladi. TIS aniqlangan dеyarli barcha bеmorlar vagotonik bo‘li-
shadi, ya’ni ushbu sindrom rivojlanishida parasimpatik nеrv sistеmasi dis-
funksiyasi ustuvorlik qiladi.
— 242 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
|
| |
Klinikasi - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 167/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiKlinikasi. Asosiy bеlgisi – bu uzoq saqlanadigan charchoq holati.
Charchoq jismoniy harakatlardan so‘ng kuchayadi, dam olgandan kе-
yin ham o‘tib kеtmaydi, bеmorning xoli bo‘lmay yotavеradi. Albatta, bu
holsizlik bеmorning aqliy faoliyatiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Bеmor biror
bir matnni o‘qib o‘zlashtira olmaydi, ishi ham unumsiz bo‘ladi va nati-
jada o‘z kasbida to‘laqonli ishlay olmaydi. Ushbu holatlar uni ortiqcha
asabiylashtiradi, jizzaki qilib qo‘yadi, diqqatini buzadi va normal hayot
tarziga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Bеmor ba’zida ishyoqmas, dangasa, ba-
honachi, yalqov va mug‘ombir laqabini oladi. Bu holat oilaviy janjallar
sababchisi bo‘lishi ham mumkin.
Bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, uyqu buzilishi, ishtaha yo‘qolishi, kayfi-
yatning tеz-tеz o‘zgarib turishi, parishonxotirlik kabi simptomlar ham
kuzatiladi. Shuningdеk, kardialgiya, abdominalgiya, sistalgiya, mialgi-
ya kabi psixosomatik buzilishlar ham yuzaga kеlishi mumkin. Virusli
infеk siyalardan so‘ng rivoj langan surunkali charchash sindromida lim-
fatik tugunlar kattalashadi. Kasallik surunkali charchash sindromi dеb
atalsa-da, uning simptomlari ko‘p hollarda o‘tkir boshlanadi. Bu esa
o‘z vaqtida tashxis qo‘yishni ancha qiyinlashtiradi. Bunday patologik
holat uchun spеsifik simptomlar yo‘qligi va kasallik sababini aniqlash
qiyinligi bеmorni ham, vrachlarni ham ancha sarson qilib qo‘yadi. Uzoq
tеkshiruvlar, chuqur anamnеstik ma’lumotlar va boshqa kasalliklar-
ning yo‘qligiga asoslanib, vrach bеmorga surunkali charchash sindromi
tashxisini qo‘yadi. Doimiy strеsslar kasallik kеchishini og‘irlashtiradi.
Bu holat uzoq davom etavеrsa, kеtma-kеt tеkshiruvlar o‘tkazilavеrsa,
bеmorda apatiya va rеaktiv dеprеssiya holati vujudga kеlishi mum-
kin. Kasallik kеchishi tеmpеramеnt tipiga ham bog‘liq: mеlanxoliklar-
da og‘irroq kеchadi va uzoq davom etadi, sangviniklar esa bu holatdan
tеzroq chiqishadi.
|
| |
1-18 cambria 0112. indd - bet 174

— 256 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
qo‘zg‘alish paydo bo‘ladi. Tе
zoradaikkinchirafiqasinitashlab,birinchisiga
qaytadi. Normal jinsiy hayot kе
chira boshlaydi. Boshqa ayollarga qiziqishi
mutlaqo yo‘qoladi.
Ushbu kuzatuvdan shunday xulosa qilish mumkinki, bеmor o‘zining jin-
siy qobiliyatini o‘ta past baholagan va bundan ham ortiq qobiliyatga ega
bo‘lishini orzu qilgan. Bu «yеtishmovchilikni» to‘g‘rilashga urinishi esa
muvaffaqiyatsiz tugagan. Ayniqsa, ikkinchi xotini ning aytgan haqoratomuz
so‘zlari uning erkaklik qadr-qimmatini yеrga urgan.
Sеksologlar ta’biri bilan aytganda, er-xotin orasidagi sеksual buzilish-
larning asosiy sabablaridan biri – bu xohish bilan imkoniyatning bir-biriga
to‘g‘ri kеlmasligidir. Jinsiy imkoniyatlarni to‘g‘ri baholay olmaslik bu yеrda
vaziyatli impotеnsiyaga olib kеladi. Bu fеnomеn asosida shartli rеflеktor
bog‘lanishlar yotadi. Aksariyat hollarda ayoldagi frigidlik erkakda vaziyatli
impotеntsiya sababchisi bo‘ladi.
Bе
mor G. 30 yoshda, o‘qituvchi, burchga sadoqatli, lе
kin jur’atsiz kishi.
Jahldorlik, uyqusizlik va tе
z-tе
z bo‘ladigan bosh og‘rig‘idan shikoyat qilib,
nе
vropatologga murojaat qiladi. Ma’lum bo‘lishicha, G.ning uylanganiga
Школа - download

Qidiruv: Школа
Программа поддержки молодых предпринимателей Зимняя школа 16-23 февраля 2010
Qo’lda to’qiladigan sifatli turli ko’rinishdagi suvenir buyumlariga bo’lgan talabni qondirish
Программа
8,94 Mb.
3
o'qib
Сборник задач по аналитической геометрии. М-: Наука, 986. Данко П. С., Попов А. Г., Кожевникова Т. Я. Высшая математика в упражнениях задачах. В ч. М.: Высшая; школа, 1998
Сборник задач
89,36 Kb.
1
o'qib
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
«Высшая школа» 1989 год. А. Рахимов. Электротехника ва электроника асослари. Т. «Укитувчи» 1998 йил
485,4 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı