nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xotirani o'chirish operatsiyasi

Xotirani o'chirish operatsiyasi ham ajralib turadi - xotira hujayralariga bir xil qiymatlarni kiritish (yozish), odatda 0016 yoki FF16.
Наиболее известные запоминающие устройства, используемые в персональных компьютерах: модули оперативной памяти (ОЗУ), жёсткие диски (винчестеры), дискеты (гибкие магнитные диски), CD- или DVD-диски, а также устройства флеш-памяти.
Shaxsiy kompyuterlarda qo'llaniladigan eng mashhur xotira qurilmalari tasodifiy kirish xotirasi (RAM), qattiq disklar (qattiq disklar), floppi disklar (floppi disklar), CD yoki DVD disklar va flesh - xotira qurilmalari.
Метод доступа Последовательный доступ (англ. sequential access memory, SAM) — ячейки памяти выбираются (считываются) последовательно, одна за другой, в очерёдности их расположения. Вариант такой памяти — стековая память.
Произвольный доступ (англ. random access memory, RAM) — вычислительное устройство может обратиться к произвольной ячейке памяти по любому адресу.
Организация хранения данных и алгоритмы доступа к ним
Kirish usuli Sequential access memory (SAM) - xotira katakchalari joylashish tartibiga qarab ketma-ket tanlanadi (o'qiladi). Bunday xotiraning varianti stekli xotira hisoblanadi.
• Tasodifiy kirish (inglizcha: random access memory, RAM) – hisoblash qurilmasi istalgan manzildagi ixtiyoriy xotira katakchasiga kirishi mumkin.
Ma'lumotlarni saqlashni tashkil etish va unga kirish algoritmlari
Повторяет классификацию структур данных:
Адресуемая память — адресация осуществляется по местоположению данных.
Ассоциативная память (англ. associative memory, content-addressable memory, CAM) — адресация осуществляется по содержанию данных, а не по их местоположению (память проверяет наличие ячейки с заданным содержимым, и если таковая(ые) присутствует(ют) возвращает её(их) адрес(а) или другие данные с ней(ними) ассоциированные).
Ma'lumotlar tuzilmalarining tasnifini takrorlaydi:
|
Manzilli xotira - 1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi

|
1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi
|
bet | 8/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2) Manzilli xotira — manzillash maʼlumotlar joylashuvi boʻyicha amalga oshiriladi.
Assotsiativ xotira (inglizcha assotsiativ xotira, kontent-adresli xotira, CAM) – manzillash ma’lumotlarning joylashuvi bo‘yicha emas, balki uning mazmuni bo‘yicha amalga oshiriladi (xotira ko‘rsatilgan tarkibga ega bo‘lgan katak mavjudligini tekshiradi va agar mavjud bo‘lsa). , u (ularning) manzillarini yoki u bilan bog'liq boshqa ma'lumotlarni qaytaradi.
Магазинная (стековая) память (англ. pushdown storage) — реализация стека.
Матричная память (англ. matrix storage) — ячейки памяти расположены так, что доступ к ним осуществляется по двум или более координатам.
Объектная память (англ. object storage) — память, система управления которой ориентирована на хранение объектов. При этом каждый объект характеризуется типом и размером записи.
Семантическая память (англ. semantic storage) — данные размещаются и списываются в соответствии с некоторой структурой понятийных признаков.
Магазинная (stekli) xotirasi (inglizcha pushdown storage) – stekni amalga oshirish.
Matritsali saqlash - xotira katakchalari ikki yoki undan ortiq koordinatalar bo'ylab kirish uchun joylashtirilgan.
Ob'ekt xotirasi (inglizcha ob'ektni saqlash) - boshqaruv tizimi ob'ektlarni saqlashga qaratilgan xotira. Bundan tashqari, har bir ob'ekt yozuvning turi va hajmi bilan tavsiflanadi.
Semantik xotira (inglizcha semantic storage) - ma'lumotlar konseptual xususiyatlarning ma'lum bir tuzilishiga muvofiq saqlanadi va saqlanadi.
Назначение Буферная память (англ. buffer storage) — память, предназначенная для временного хранения данных при обмене ими между различными устройствами или программами.
Временная (промежуточная) память (англ. temporary (intermediate) storage) — память для хранения промежуточных результатов обработки.
|
| |
Доступность техническими средствами

|
Доступность техническими средствами
|
bet | 11/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2) Доступность техническими средствами Автономная память, Архив (англ. off-line storage) — память, доступ к которой требует внешних действий — например, вставку оператором архивного носителя с указанным программой идентифиткатором
Полуавтономная память англ. nearline storage — то же, что автономная, но физическое перемещение носителей осуществляется роботом по команде системы, то есть не требует присутствия оператора
Texnik vositalardan foydalanish imkoniyati
Oflayn saqlash - kirish tashqi harakatlarni talab qiladigan xotira - masalan, dastur tomonidan belgilangan identifikator bilan arxiv tashuvchisi operatori tomonidan kiritish.
• Yarim avtonom xotira ingliz tili. yaqin saqlash - avtonom saqlash bilan bir xil, ammo ommaviy axborot vositalarining jismoniy harakati tizim buyrug'i bilan robot tomonidan amalga oshiriladi, ya'ni operatorning mavjudligini talab qilmaydi.
SAVOLLAR …
25
|
| |
” jamoasi i-darajali diplom bilan taqdirlanadi Buxoro muhandislik-texnologiya instituti yoshlar masalalari ma’naviy va ma’rifiy ishlar bo‘yicha birinchi prorektor: D. O. G‘afurov

” jamoasi i-darajali diplom bilan taqdirlanadi Buxoro muhandislik-texnologiya instituti yoshlar masalalari ma’naviy va ma’rifiy ishlar bo‘yicha birinchi prorektor: D. O. G‘afurov
diplom zakovat 1
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ” jamoasi i-darajali diplom bilan taqdirlanadi Buxoro muhandislik-texnologiya instituti yoshlar masalalari ma’naviy va ma’rifiy ishlar bo‘yicha birinchi prorektor: D. O. G‘afurov
|
(2 GHz, 2 MB L2 cache) - 1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi

|
1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi
|
bet | 5/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2) (2 GHz, 2 MB L2 cache)
central processing unit, CPU, дословно — центральное обрабатывающее устройство, часто просто процессор) — электронный блок либо интегральная схема, исполняющая машинные инструкции (код программ), главная часть аппаратного обеспечения компьютера или программируемого логического контроллера.
central processing unit, CPU so'zma-so'z - markaziy ishlov berish moslamasi, ko'pincha faqat protsessor) - mashina ko'rsatmalarini (dastur kodi) bajaradigan elektron birlik yoki integral mikrosxema, kompyuter yoki dasturlashtiriladigan mantiqiy kontroller apparatining asosiy qismi.
MEMORY– 4 GB DDR4 Memory Память Xotira
memory {имя существительное} · volume_up. память · запоминающее устройство · воспоминание · регистрация · запись · способность запоминания · накопитель
memory {имя существительное} · volume_up. xotira · saqlash qurilmasi · esda saqlash · yozib olish · yozib olish · yodlash · saqlash
xotira {ism} – ovoz balandligini oshirish.
xotira – saqlash qurilmasi
esda saqlash
yozib olish
yozib olish
yodlash
saqlash накопитель
STORAGE– 520 GB HDD хранилище
torage oprom (Storage Option ROM) — это специальное программное обеспечение, которое находится во встроенном хранилище, таком как накопитель, жесткий диск или периферийное устройство хранения данных, в материнской плате компьютера.
torage oprom (Storage Option ROM) — вu kompyuterning anakartidagi disk, qattiq disk yoki periferik xotira qurilmasi kabi o'rnatilgan xotirada joylashgan maxsus dasturiy ta'minot.
Компью́терная па́мять (устройство хранения информации, запоминающее устройство) — часть вычислительной машины, физическое устройство или среда для хранения данных, используемая в вычислениях систем в течение определённого времени. Память и центральный процессор неизменно являются частью компьютера с 1940-х годов.
Память в вычислительных устройствах имеет иерархическую структуру и обычно предполагает использование нескольких запоминающих устройств, имеющих различные характеристики.
|
| |
AGP - Accelerated Graphics Port

|
AGP - Accelerated Graphics Port
|
bet | 4/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2) AGP - Accelerated Graphics Port, ускоренный графический порт) — специализированная 32-разрядная системная шина для видеокарты, разработанная в 1996 году AGP — специализированная 32-разрядная системная шина для видеокарты, разработанная в 1996 году компанией Intel.
AGP - Accelerated Graphics Port, —тezlashtirilgan grafik port) 1996-yilda ishlab chiqilgan video karta uchun ixtisoslashtirilgan 32-bitli tizim avtobusidir. AGP 1996-yilda Intel tomonidan ishlab chiqilgan video karta uchun ixtisoslashtirilgan 32-bitli tizim avtobusidir.
PCI (англ. Peripheral component interconnect «взаимосвязь периферийных компонентов») — шина ввода-вывода для подключения периферийных устройств к ...PCI 2.0 · PCI 64 · PCI 64/66 · PCI-X
PCI — шина ввода-вывода для подключения периферийных устройств к материнской плате компьютера. Стандарт на шину PCI определяет: физические параметры; электрические параметры; логическую модель
PCI (inglizcha: Peripheral component interconnect) - periferik qurilmalarni ...PCI 2.0 PCI 64 PCI 64/66 PCI-X ga ulash uchun kirish/chiqarish shinasi
PCI - bu periferik qurilmalarni kompyuterning anakartiga ulash uchun kirish/chiqish shinasi. PCI avtobus standarti quyidagilarni belgilaydi: jismoniy parametrlar; elektr parametrlari; mantiqiy model
1996 yilda ishlab chiqilgan AGP 1996 yilda Intel tomonidan ishlab chiqilgan video kartalar uchun ixtisoslashtirilgan 32 bitli tizimli avtobusdir.PCI (inglizcha: Peripheral component interconnect) - periferik qurilmalarni ...PCI 2.0 PCI 64 PCI 64/66 PCI-X ga ulash uchun kirish/chiqarish shinasiPCI - bu periferik qurilmalarni kompyuterning anakartiga ulash uchun kirish/chiqish shinasi. PCI — shinasi quyidagilarni belgilaydi: jismoniy parametrlar; elektr parametrlari; mantiqiy model
SHAXSIY KOMPYUTERLARNING ASOSIY KO‘RSATKICHLARI.
CPU– Intel AtomTMN2600
|
| |
KOMPYUTER AVLODLARI - 1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi

|
1-mavzu. Komp'yuterni tashkil etilishi va klassifikasiyasi
|
bet | 3/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2) KOMPYUTER AVLODLARI
HM TUZILMAVIY TURLARI
FON-NEYMAN ARXITEKTURASI
central processing unit, CPU, — центральное обрабатывающее устройство, просто процессор) — электронный блок либо интегральная схема)
- elektron blok yoki integral mikrosxema, markaziy protsessor, faqat protsessor) - elektron blok yoki integral mikrosxema, markaziy protsessor, oddiygina protsessor) - elektron blok yoki integral mikrosxema,
devise- разработать ишлаб чикиш
UMUMIY SHINA
Ши́на управле́ния — в компьютерной архитектуре - компьютерная шина, по которой передаются сигналы, определяющие характер обмена информацией по магистрали. Сигналы управления определяют, какую операцию нужно производить, синхронизируют обмен информацией между устройствами и т. д.
The control bus is usually a smaller bus and is used to provide control signals to most parts of a computer system.Шина управления обычно представляет собой шину меньшего размера и используется для передачи управляющих сигналов большинству частей компьютерной системы.
HT TUZILMAVIY TURLARI
"Hisoblash tizimi" tushunchasi ko'p protsessorlar yoki bir necha HMlarining birlashgan holda bir masalani yoki turli masalalarni yechishga qaratilgan birlashmasini anglatadi …
interconnect - соединять
Компьютернинг асосий қурилмалари
Fon Neyman kompyuteri beshta asosiy qismlardan iborat edi:
1.Xotira;
2.Arifmetik-mantiqiy qurilma;
3.Boshqarish qurilmasi;
4.Ma’lumotlarni kiritish qurilmasi;
5.Ma’lumotlarni chiqarish qurilmasi.
RAM Random Access Memory, — память с произвольным доступом) — в большинстве случаев энергозависимая часть системы компьютерной памяти
tasodifiy kirish xotirasi) - ko'p hollarda kompyuter xotira tizimining o'zgaruvchan qismi
ISA (от англ. Industry Standard Architecture, ISA bus, произносится как ай-эс-эй) — 8- или 16-разрядная шина ввода-вывода IBM PC-совместимых компьютеров.
BM PC-ga mos keladigan kompyuterlar uchun 8 yoki 16 bitli I/U shinasi
USB (англ. Universal Serial Bus — «универсальная последовательная шина») — последовательный интерфейс для подключения периферийных устройств к
USB (англ. Universal Serial Bus — universal seriyali avtobus") - periferik qurilmalarni ulash uchun ketma-ket interfeys
|
| |
KOMPYUTERNI  TASHKIL ETILISHI

|
KOMPYUTERNI TASHKIL ETILISHI
|
bet | 2/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,24 Mb. | | #237097 |
Bog'liq Маъруза 1 КТЭ (2)
TASHKIL ETILISHI
Tashkil etilishi 2 ta manoda tushunladi:
HM ichki qismlar tartibi, o’zaro aloqasi va kelishuvi
HM ichki qismlar orasidagi munosabatlarni shakllantiruvchi jarayonlar majmui.
HM NI FUNKSIONАL TASHKIL ETISH
HM ni tashkil etishini 2 ta turi mavjud:
HM ni funksionar tashkil etish bu –
foydalanuvchilar ehtiyojini qondirish uchun mo’ljallangan funksiya
xizmatlarning (kiruvchi ma'lumotlarni kodlash, dasturlash, ma'lumotlar va dasturlarni kiritish, ma'lumotlarni qayta ishlash jarayonini boshqarish, natijalarni chiqarish va ularni saqlash) mavhum (abstrakt) modeli.
Dasturchilar mavjud elementlar, qurilmalar, bloklar asosida buni amalga oshirishadi
HM NI TARKIBIY TASHKIL ETISH
HM ni tarkibiy tashkil etish – bu mashinaning asosiy funksional qismlari tarkibini, tartibini va o'zaro ta'sir qilish tamoyillarini belgilovchi fizik model.
KOMPYUTER ARXITEKTURASINING RIVOJLANISH
BOS QICH LARI
Unit - единица измерения Перевод Unit - блок, единица, подразделение, агрегат, узел, единичный, удельный ... Ватт — это единица электрической мощности. He conceptualizes the family as ... component unit — агрегат, блок, единица, подразделение, агрегат, узел, единичный, удельный
Kompyuterlar avlodi - bu HM-larni o'z qurilmalarini amalga oshirishda ishlatiladigan texnologiyalarga, shuningdek funksional xususiyat lar va dasturiy ta'minotlarning rivojlanish daraja siga ko'ra birlashtiradigan va hisoblash sanoatining rivojlanishidagi muayyan davrni tavsiflovchi sinflashtirilgan guruhidir.
|
| |
GIS algoritmlari - Are View gaografik axborot tizimi haqida ma`lumot bering

|
Are View gaografik axborot tizimi haqida ma`lumot bering
|
bet | 2/5 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 3,06 Mb. | | #139599 |
Bog'liq Are ViewGIS algoritmlari
Geoaxborot tizimlari algoritmni ishlab chiqish uchun olingan dastlabki ma'lumotlarga asoslanadi. Qoida tariqasida, bu NMEA fayli va tanlangan hudud uchun raqamli GIS xaritasi ko'rinishidagi ba'zi ob'ekt traektoriyasiga mos keladigan koordinatalar to'plami (Xk va Yk). Vazifa - nuqta ob'ektining harakatini aks ettiruvchi algoritmni ishlab chiqish. Ushbu ish jarayonida muammoni hal qilish asosida yotgan uchta algoritm tahlil qilindi.
Birinchi GIS algoritmi NMEA fayli maʼlumotlarini tahlil qilish boʻlib, undan koordinatalar ketma-ketligini (Xk va Yk),
ajratib oladi.
Ikkinchi algoritm ob'ektning yo'l burchagini hisoblash uchun ishlatiladi, parametr esa yo'nalishdan boshlab hisoblanadi.sharq.
Uchinchi algoritm ob'ektning asosiy nuqtalarga nisbatan kursini aniqlashga mo'ljallangan.
Geografik asoslangan ma'lumotlar to'plamlari
Geografik axborot tizimi (GIS) - bu bir nechta manbalardan olingan fazoviy xilma-xil ma'lumotlarni aks ettirish, boshqarish va tahlil qilish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan kompyuter dasturlari tizimi. Ko'pincha GISda ishlatiladigan ma'lumotlar to'plamlari saqlash va ulardan foydalanishni osonlashtirish uchun bir nechta toifalarga bo'linadi. GIS qo'llab-quvvatlaydigan har bir ma'lumotlar to'plami ikki asosiy qismga bo'linadi: grafik (fazoviy) ma'lumot va jadval (atribut) ma'lumot. Mekansal ma'lumotlar - bu geografik yo'naltirilgan yoki joylashuvga xos bo'lgan ma'lumotlar va kompyuter ekranida grafik tarzda ko'rsatiladigan ma'lumotlar. Grafik ma'lumotlarning har bir qismi xususiyat deb nomlanadi. Xususiyatlari nuqta, chiziq yoki hatto ko'pburchak bo'lishi mumkin.
Atribut yoki jadval ma'lumotlari bu xususiyatlarning har birini tavsiflovchi matnga asoslangan yoki raqamli ma'lumotdir. Jadvaldagi ma'lumotlar grafik ma'lumotlarga bog'langan va har bir nuqta, satr yoki ko'pburchakni ko'rsatish uchun ishlatiladigan noyob identifikator raqamini o'z ichiga oladi. Jadval ma'lumotlariga misollar, manzillar, koordinatalar, maydon, uzunlik, savdo ma'lumotlari, yo'l nomlari va boshqalarni kiritish mumkin. Jadval va grafik ma'lumotlar o'rtasida ma'lumotlar assotsiatsiyasi
|
| |
GIS dasturiy ta'minotining tarkibiy qismlari

|
GIS dasturiy ta'minotining tarkibiy qismlari
|
bet | 3/5 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 3,06 Mb. | | #139599 |
Bog'liq Are View
Tashqi ko'rinishiga ko'ra, GIS oddiygina dasturiy ta'minot, apparat vositalari va ma'lumotlarning kombinatsiyasidir. Ammo, aniqrog'i, GISda odatda ma'lumotlar uzatish markazi (odatda serverdagi ma'lumotlar to'plami) va ma'lumotlardan foydalanadigan va manipulyatsiya qiladigan odamlar uchun grafik foydalanuvchi interfeysi mavjud. Shu tarzda GISning barcha foydalanuvchilari bir xil ma'lumotlar to'plamiga ulanishi mumkin. Ma'lumotlar to'plami yangilanganda yoki ko'paytirilganda, ma'lumotlardan foydalanadigan har bir kishi o'zgarishlarni ko'rishi mumkin. Bu ma'lumotlarning izchilligini ta'minlaydi, shuningdek ishning takrorlanishiga yo'l qo'ymaydi. Internetga asoslangan dasturlarni ham qo'shish mumkin, shunda masofaviy foydalanuvchilar hamma bilishi mumkin bo'lgan ma'lumotlarni ko'rishlari mumkin.
Umumiy algoritm: umumiy tushuncha
GIS xaritasida nuqta obyektining harakatini aks ettirishning umumlashtirilgan algoritmi avval aytib oʻtilgan uchta algoritmni oʻz ichiga oladi:
NMEA ma'lumotlar tahlili;
ob'ektning yo'l burchagini hisoblash;
obyektning butun dunyo mamlakatlariga nisbatan kursini aniqlash.
Umumlashtirilgan algoritmga ega geografik axborot tizimlari asosiy boshqaruv elementi - taymer (Taymer) bilan jihozlangan. Uning standart vazifasi shundaki, u dasturga ma'lum vaqt oralig'ida hodisalarni yaratishga imkon beradi. Bunday ob'ektdan foydalanib, siz protseduralar yoki funktsiyalar to'plamini bajarish uchun kerakli davrni belgilashingiz mumkin. Misol uchun, bir soniyalik vaqt oralig'ini takrorlanadigan ortga hisoblash uchun siz quyidagi taymer xususiyatlarini o'rnatishingiz kerak:
Taymer. Interval=1000;
Taymer. Enabled=Rost.
Natijada NMEA faylidan ob'ektning X, Y koordinatalarini o'qish tartibi har soniyada ishga tushiriladi, buning natijasida olingan koordinatalar bilan ushbu nuqta GIS xaritasida ko'rsatiladi.
|
| |
Geoaxborot tizimlari: algoritmni kompilyatsiya qilish misollari

|
Geoaxborot tizimlari: algoritmni kompilyatsiya qilish misollari
|
bet | 5/5 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 3,06 Mb. | | #139599 |
Bog'liq Are ViewGeoaxborot tizimlari: algoritmni kompilyatsiya qilish misollari
Ob'ektning harakat traektoriyasiga mos keladigan koordinatalar to'plamini (X va Yk) ajratib olish uchun NMEA fayl tahlili algoritmini ko'rib chiqaylik. U bir necha ketma-ket bosqichlardan iborat.
Geografik axborot tizimlaridan foydalanish koʻplab sohalarda keng tarqalgan:
Axborot va raqamli texnologiyalar tendentsiyalarining batafsil tavsifi oʻrniga faqat bitta prognozga murojaat qilishimiz mumkin: bir-ikki yil ichida ushbu bozor jahon yalpi ichki mahsulotining yarmidan koʻprogʻiga ega boʻladi. Ilgari hech qachon inson faoliyatining biron bir sohasi bunchalik tez rivojlanmagan va umuman inson hayotiga bunday ta'sir ko'rsatmagan
Tovarning ishlash muddatini modellashtirish nafaqat kerakli natijaga erishish, balki uni amalga oshirishdan tortib bozordan chiqishgacha bo'lgan turli bosqichlarda qolishni optimallashtirish imkonini beradi. Iste'molchi nuqtai nazaridan mahsulot nafaqat iste'mol xususiyatlariga ega. Uning axborot manbai sifatidagi fazilatlari iste'molchini qiziqtiradi va ishlab chiqaruvchi moliyaviy muvaffaqiyatga yangi yo'llarni ochadi
|
| |
Taymer printsipi - Are View gaografik axborot tizimi haqida ma`lumot bering

|
Are View gaografik axborot tizimi haqida ma`lumot bering
|
bet | 4/5 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 3,06 Mb. | | #139599 |
Bog'liq Are ViewTaymer printsipi
Geografik axborot tizimlaridan foydalanish quyidagicha:
Raqamli xaritada uchta nuqta belgilangan (belgi - 1, 2, 3), ular turli daqiqalarda ob'ektning traektoriyasiga mos keladi.vaqt tk2, tk1, tk. Ular, albatta, qattiq chiziq bilan bog'langan.
Obyektning harakatini xaritada aks ettirishni boshqaruvchi taymerni yoqish va oʻchirish foydalanuvchi tomonidan bosilgan tugmalar yordamida amalga oshiriladi. Ularning ma'nosi va ma'lum kombinatsiyasini sxema bo'yicha o'rganish mumkin.
GIS NMEA faylining tarkibini qisqacha tavsiflab beraylik. Bu ASCII formatida yozilgan hujjat. Aslida, bu GPS qabul qilgich va boshqa qurilmalar, masalan, shaxsiy kompyuter yoki PDA o'rtasida ma'lumot almashish uchun protokol. Har bir NMEA xabari $ belgisi bilan boshlanadi, keyin ikki belgidan iborat qurilma belgisi (GPS qabul qiluvchisi uchun GP) va \r\n, vagonni qaytarish va chiziqni uzatish belgisi bilan tugaydi. Bildirishnomadagi ma'lumotlarning to'g'riligi xabar turiga bog'liq. Barcha ma'lumotlar bir qatorda, maydonlar vergul bilan ajratilgan.
Geografik axborot tizimlari qanday ishlashini tushunish uchun minimal, ammo asosiy ma'lumotlar to'plamini o'z ichiga olgan keng qo'llaniladigan $GPRMC tipidagi xabarni o'rganish kifoya: ob'ektning joylashuvi, uning tezligi va vaqti.
Ma'lum bir misolni ko'rib chiqaylik, unda qanday ma'lumotlar kodlangan:
obyekt koordinatalarini aniqlash sanasi - 2015-yil 7-yanvar;
Universal vaqt UTC koordinatalari - 10s 54dak 52s;
obyekt koordinatalari - 55°22.4271' N va 36°44.1610' E
Biz ob'ektning koordinatalarini ta'kidlaymizdaraja va daqiqalarda ko'rsatiladi, ikkinchisi to'rtta kasr aniqligi bilan beriladi (yoki nuqta AQSh formatida haqiqiy sonning butun va kasr qismlari orasidagi ajratuvchi sifatida). Kelajakda sizga NMEA faylida ob'ekt joylashuvining kengligi uchinchi verguldan keyingi holatda, uzunlik esa beshinchidan keyin bo'lishi kerak bo'ladi. Xabar oxirida nazorat summasi "" belgisidan keyin ikkita o'n oltilik raqam sifatida uzatiladi - 6C.
|
| |
C# tilida WindowsForm ilova yaratish

C# tilida WindowsForm ilova yaratish
Visual studio 2022 ni ishga tushirganimizda quyidagicha oyna hosil bo`ladi
Tanlaganimizdan keyin quyidagi kabi ko’rinish hosil bo’ladi. Bu oynadagi Приложения Windows Forms(1 deb belgilangan) tanlanib,
OK tugmasi bosilsa bizga windows Forma ochib beriladi. (2) deb belgilangan qismiga hosil qilayotgan Windows Formamizning nomi va ilovamiz joylashisi kerak bo’ladigan katalog korsatiladi.
Next tugmasi bosilgandan song.
HelloApp dasturini ishga tushirdim.
Buning uchun Visual Studio .NET ning vybrat versiyasini taqdim etadi, bu loyiha uchun qo'llaniladi.
Create tugmasini bosganimizda quyidagi ko`rinishda ishchi oynalar hosil bo`ladi. Bizda birinchi ishchi holatda turganimizda ilova nomi HelloApp nomi bilan ko`rsatilgan katalogda saqlanib turgan bo’ladi.
1.1.WindowsFormda Label,Listbox,Buttonlar bilan ishlash
Label,Listbox kabi elementlarni ToolBox(Панелы элементов) oynasida ko`rishimiz mumkin.Bu oynani ko`rish uchun Ctrl+Alt+X tugmalarini bosish kifoya.
Bu yerda biz o`zimizga kerakli elemenlarni topishimiz mumkin. Keling,Label elementi bilan ishlashni ko`ramiz.Elementlar panelidan Labelni topib ustiga ikki marta bossak,Form oynamizga chiqarib beradi.Labelni xususiyatlari orqali uning matnini,rangini,o`lchamini o`zgartirishimiz mumkin. Xususiyatlarini ko`rish uchun Labelni tanlab,sichqoncha o`ng tomonini bosib, Properties(Свойства) ni bosamiz.
Text xususiyati orqali matnini o`zgartirishimiz mumkin.Font xususiyatida o`lchamini,ForeColorda esa rangini o`zgartirishimiz mumkin.
Endi Button bilan ishlashni ko`ramiz.Button bosilganda Label matnini o`zgarishini ko`rib chiqamiz.Buning uchun Form oynamizga bitta Button qo`yamiz va Text xususiyatiga OK deb yozamiz.
Buttoni ustiga ikki marta bosish orqali Button bosilganda nima ro`y berishini anglatuvchi buyruq yoziladi.Biz Label ni matnini o`zgartiradigan kod yozamiz.U quyidagicha bo`ladi:
private void button1_Click(object sender, EventArgs e)
{
label1.Text = "Men o`zgardim";
}
Button bosilsa Labelni matni “Men o`zgardim” deb chiqadi.
|
O`zbekiston Respublikasi Oliy va O`rta maxsus - bet 5

|
O`zbekiston Respublikasi Oliy va O`rta maxsus
|
bet | 5/6 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 22,25 Kb. | | #141465 |
Bog'liq Kurs ishi Mavzu “Talabalarning o’zlashtirishi. Baholash qaydnom-www.fayllar.orgXulosa
Men amaliyot davrida juda ko’plab turli tuman ma’lumotlarga duch keldim. Men o’rganish kerak bo’lgan ma’lumotlarni uchratdim. Men bundan keyin o’z bilimimni boyitib borishga harakat qilaman .Men uzimga berilgan topshiriqlarni bajarish davomida OOP texnalogiyalari haqida ko’nikmaga ega bo’ldim. Men keyinchalik tuzgan dasturimni yanada mukammal qilishga harakat qilaman. Buning uchun men keyingi kurslarda ko’proq ma’lumotlarni ko’proq mukammal o’rganishga harakat qilaman . Talim jarayonida olib boriladigan barcha kompyuter jarayonlari raqamli shaklda amalga oshiriladi, bu turli xil talabalar ma'lumotlari va hujjatlarini kiritish, qayta ishlash va saqlashni ancha osonlashtiradi va samaraliroq qiladi. Masalan, har qanday tayyor hujjatdan kiritilgan ma'lumotlarni turli formatlarda import qilish orqali ma'lumotlarni osongina kiritishingiz mumkin. Hujjatlar va shablonlarni avtomatik ravishda to'ldirish va shakllantirish nafaqat vaqtni bo'shatish, balki turli xil ta'sir omillarini hisobga olgan holda, xodimlardan farqli o'laroq, xatosiz ma'lumotlarni kiritish imkonini beradi. Tezkor qidiruv qog'ozli hujjatlardan farqli o'laroq, kerakli ma'lumotlarni bir necha soniya ichida topishga imkon beradi. Shuni ta'kidlash kerakki, qog'ozlar yaxshi yonadi, siyoh o'chadi va hujjatlar osongina yo'qoladi va raqamli axborot vositalarida ma'lumotlarning saqlanib turishi ma'lumotlarning doimiy zaxirasi tufayli ko'p yillar davomida hujjatlar xavfsizligini ta'minlaydi. Hozirgi kunda mamlakatimizda juda katta tezlik bilan elektron ma’lumotlar bazasi shakllantirilmoqda va shu borada samarali ishlar ham olib borilmoqda. Har bir sohada kompyuter texnologiyalaridan oqilona va to’laqonli foydalanilmoqda. Men “Talabalarning o’zlashtirishi.Baholash qaydnomasi” mavzusini C# foydalanib algoritm yaratdim va dastur tuzdim.
Svetin Yakov, Veselin Kolev & Co. Fundamentals of computer programming with C#. Sofia, 2013.
T.A.Maxarov, Q.T.Maxarov. Visual Studio muj=hitida dasturlash asoslari (uslubiy qo’llanma). Toshkent, O’zMU. 2017.
Internet manbalari
https://www.w3schools.com/cs/cs_class_members.asp
https://lex.uz/docs/-3804148
https://www.youtube.com/watch?v=SznE7w8s_Dk
https://docs.microsoft.com/en-us/dotnet/api/system.object?view=5.0
https://www.geeksforgeeks.org/different-ways-to-create-an-object-in-c-sharp/
https://webdars.nuu.uz/mod/resource/view.php?id=272267
|
| |
Umumiy pin funktsiyalari - Arduino Uno turli XIL kengaytirish platalari (qalqonlari) va boshqa kontaktlarning zanglashiga...

|
Arduino Uno turli XIL kengaytirish platalari (qalqonlari) va boshqa kontaktlarning zanglashiga olib kirishi mumkin bo'lgan raqamli va analog kirish/chiqish (I/O) pinlari bilan jihozlangan. Arduino Uno
|
bet | 2/3 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 73,49 Kb. | | #146642 |
Bog'liq Arduino UnoUmumiy pin funktsiyalari
LED : Raqamli pin 13 tomonidan boshqariladigan o'rnatilgan LED mavjud. PIN qiymati yuqori bo'lsa, LED yonadi, pin past bo'lsa, u o'chadi.
VIN : Arduino/Genuino platasi tashqi quvvat manbaidan foydalanilganda kirish kuchlanishi (USB ulanishi yoki boshqa tartibga solinadigan quvvat manbasidan 5 voltdan farqli o'laroq). Siz ushbu pin orqali kuchlanishni ta'minlashingiz mumkin, yoki quvvat ulagichi orqali kuchlanishni ta'minlasangiz, unga ushbu pin orqali kiring.
5V : Bu pin platadagi regulyatordan regulyatorli 5V chiqaradi. Kengash to'g'ridan-to'g'ri quvvat ulagichidan (7 - 20 V), USB ulagichidan (5 V) yoki plataning VIN pinidan (7-20 V) quvvat bilan ta'minlanishi mumkin. 5V yoki 3.3V pinlar orqali kuchlanishni etkazib berish regulyatorni chetlab o'tadi va plataga zarar etkazishi mumkin.
3V3 : Bort regulyatori tomonidan ishlab chiqarilgan 3,3 voltli quvvat manbai. Maksimal oqim 50 mA ni tashkil qiladi.
GND : Tuproq pinlari.
IOREF : Arduino/Genuino platasidagi ushbu pin mikrokontroller ishlaydigan kuchlanish ma'lumotnomasini beradi. To'g'ri sozlangan ekran IOREF pin kuchlanishini o'qishi va tegishli quvvat manbasini tanlashi yoki chiqishlardagi kuchlanish translyatorlarini 5V yoki 3.3V bilan ishlashga imkon berishi mumkin.
Qayta o'rnatish : Odatda platadagini bloklaydigan qalqonlarga qayta o'rnatish tugmasi qo'shish uchun ishlatiladi.
Maxsus pin funktsiyalari
Uno-dagi 14 raqamli pin va 6 analog pinning har biri dasturiy ta'minot nazorati ostida (pinMode(), digitalWrite() va digitalRead() funksiyalari yordamida) kirish yoki chiqish sifatida ishlatilishi mumkin. Ular 5 voltda ishlaydi. Har bir pin tavsiya etilgan ish sharoiti sifatida 20 mA ni ta'minlashi yoki qabul qilishi mumkin va 20-50K ohm ichki tortishish qarshiligiga (sukut bo'yicha uzilgan) ega. Mikrokontrollerga doimiy shikast yetkazmaslik uchun har qanday kirish/chiqarish pinida maksimal 40mA dan oshmasligi kerak. Uno A0 dan A5 gacha etiketlangan 6 ta analog kirishga ega; har biri 10 bit ruxsatni (ya'ni 1024 xil qiymat) ta'minlaydi. Odatiy bo'lib, ular yerdan 5 voltgacha o'lchanadi, ammo AREF pin va analogReference() funksiyasi yordamida diapazonning yuqori uchini o'zgartirish mumkin.
Bundan tashqari, ba'zi pinlar maxsus funktsiyalarga ega:
Seriya / UART: pinlar 0 (RX) va 1 (TX). TTL seriyali ma'lumotlarini qabul qilish (RX) va uzatish (TX) uchun ishlatiladi. Ushbu pinlar ATmega8U2 USB-to-TTL seriyali chipining mos keladigan pinlariga ulangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Arduino Uno turli XIL kengaytirish platalari (qalqonlari) va boshqa kontaktlarning zanglashiga olib kirishi mumkin bo'lgan raqamli va analog kirish/chiqish (I/O) pinlari bilan jihozlangan. Arduino Uno
|
" " 2023 yil (Tuman, shaxar) Dalolatnoma

|
" " 2023 yil (Tuman, shaxar)
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 14,81 Kb. | | #241107 |
Bog'liq Dalolatnoma
DALOLATNOMA
“___” ___________ 2023 yil ________________________
(Tuman, shaxar)
__________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
(Muassasa yoki tashkilot nomi va manzili)
muassasa (tashkilot)da amaliyot o’tayotgan talabalarning malakaviy amaliyotlarini o’quv jarayoni jadvaliga muvofiq va o’quv rejasi asosida o’tayotganligini nazorat qilish maqsadida nazorat qilish uchun amaliyot obyektiga Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg’ona filialidan Axborot xavfsizligi mudiri Nodirbek Ibrokhimov va biriktirilgan amaliyot raxbari Muhammad Yusuf Muxtoriddinovlar kelishdi va jarayonni o’rgandi.
№
|
Talabaning F.I.SH.
|
Guruhi
|
Imzosi
|
1
|
|
|
|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg’ona filialidan tayinlangan malakaviy amaliyot rahbari:
______________ ____________ ________________
(F.I.SH) (lavozimi) (imzo)
_____________________________________________________________________________
(Tashkilot nomi)
Tashkilot, muassasadan tayinlangan amaliyot raxbari:
_________________________________ ________________ ________________
(F.I.SH) (lavozimi) (imzo)
|
| |
Topoizomeraza - Aniq va tabiiy fanlar

|
Aniq va tabiiy fanlar
|
bet | 18/19 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 74,48 Kb. | | #154063 |
Bog'liq Dnk ni ajratish usullari-fayllar.orgTopoizomeraza ham DNK replikatsiyasi jarayonida muhim rol oʻynaydi. Ushbu ferment DNK ochilishi natijasida replikatsiya vilkasidan oldin DNK ikki tomonlama buralishining oldini oladi. Kuchlanish hosil qilish uchun spiralda kertiklar hosil qiladi, keyinchalik shikastlanishning oldini olish uchun kertiklar yopiladi.
Oxirida RNK yoki nukleotidlar orasidagi boʻshliqlarni bartaraf qilish uchun tozalash ishlari olib boriladi. DNK polimeraza I faoliyati natijasida RNK praymerlar olib tashlanadi va DNK bilan almashtiriladi. Praymerlar almashtirilgandan keyin qolgan kertiklar DNK ligazasi fermenti yordamida ulanadi.
Transkripsiya gen ekspressiyasining birinchi bosqichi bo'lib, undan keyin tarjima qilinadi. Prokaryotlar va eukaryotlarda transkripsiya mexanizmi bir xil bo'lsa-da, ular orasida bir nechta farqlar mavjud. Prokaryotik va eukaryotik transkripsiya o'rtasidagi asosiy farq shundaki, prokaryotik transkripsiya sitoplazmada, eukaryotik transkripsiya esa yadroda sodir bo'ladi. Bundan tashqari, prokaryotik transkripsiya faqat bitta RNK polimerazasini o'z ichiga oladi, eukaryotik transkripsiya esa uch turdagi RNK polimerazasini o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, prokaryotlarning mRNK ketma-ketligi polikistronik, eukaryotlarda esa mRNK ketma-ketligi monotsistronikdir. Eukaryotlarda transkripsiyadan keyingi o'zgarishlar ro'y beradi, prokaryotlarda esa ular sodir bo'lmaydi. Bu prokaryotik va eukaryotik transkripsiya o'rtasidagi farqning qisqacha mazmuni.
Replikatsiya paytida ishlatiladigan prokaryotik omillarning ko'pchiligi eukaryotik DNK duplikatsiyasida o'xshash rol o'ynaydigan ekvivalentlarga ega.
Bu jarayon replikatsiyaning kelib chiqishida boshlanadi, unga tanib olish kompleksi bog'lanadi. Keyin helikaz bu joyga tortiladi va DNK iplarini ajratib, ikkita vilkalar bilan pufak hosil qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Alberts B, Jonson A, Lyuis J va boshq. (2002). Hujayraning molekulyar biologiyasi. 4-nashr. Nyu-York: Garland fani. DNKdan RNKgacha. Ncbi.nlm.nih.gov saytida mavjud
Berg, J. M., Stryer, L., va Timoczko, J. L. (2007). Biokimyo. Men orqaga qaytdim.
Kempbell, N. A., va Reece, J. B. (2007). biologiya. Panamerican Medical Ed.
Griffits, AJF, Gelbart, WM, Miller, JH va boshq. (1999). Zamonaviy genetik tahlil. Nyu-York: W. H. Freeman. Genlar va RNK. Ncbi.nlm.nih.gov saytida mavjud
|
| |
BIR RNK MOLEKULALARINI TUZILISHI

|
BIR RNK MOLEKULALARINI TUZILISHI
|
bet | 17/19 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 74,48 Kb. | | #154063 |
Bog'liq Dnk ni ajratish usullari-fayllar.org
RNK tomonidan tashkil bitta polinükleotit zanjirga vakili qilinadi kovalent bog'lari Pentoz (riboz bu holda) va fosfat yarımına o'rtasida. uzunligi u ancha qisqa DNK hisoblanadi. nükleotiddeki azotli asoslarini turlari tarkibi va farqlar bor. o'rniga urasil RNK, pirimidin bazasi timin ishlatiladi. organizmdagi amalga funktsiyalari qarab, RNK uch turdagi bo'lishi mumkin.
XULOSA
DNK polimerazalari DNKni faqat 5ʼ dan 3ʼ ga tomon yoʻnaltirishi mumkin va bu replikatsiya paytida muammo tugʻdiradi. DNKning ikki tomonlama spirali doimo antiparalleldir; boshqacha qilib aytganda, bitta zanjir 5ʼ dan 3ʼ oxiriga, boshqasi 3ʼ dan 5ʼ oxiriga tomon harakatlanadi. Bu andozalar bilan qarama-qarshi boʻlgan ikkita yangi zanjirni biroz boshqacha usulda sintez qilish zaruriyatini tugʻdiradi.
5ʼ oxirdan 3ʼ oxiriga tomon yoʻnalgan replikatsiya vilkasi zanjiri oson sintezlanadi. Bu zanjir uzluksiz sintezlanadi, chunki DNK polimeraza vilka bilan bitta yoʻnalishda harakat qiladi. Ushbu uzluksiz zanjir yetakchi zanjir deyiladi.
Ikkinchi yangi zanjir 5ʼ oxiridan 3ʼ oxiriga tomon sintezlanadi va replikatsiya vilkasiga teskari yoʻnalishda boradi. Ushbu zanjir qismlarga boʻlingan, chunki vilka oldinga siljiganida DNK polimeraza (vilkalar orasidan uzoqlashayotgan) chiqib ketishi, yangi ochilgan DNKga qayta joylashtirilishi kerak. Bu fragmentlarga boʻlingan zanjir orqada qoluvchi zanjir deyiladi.
Kichik fragmentlar Okazaki fragmentlari deb ataladi. Bu nom ularni kashf qilgan yaponiyalik olimning ismidan olingan. Yetakchi ipni bitta praymerdan uzaytirish mumkin, orqada qoluvchi ipda esa Okazaki fragmentlarining har biri uchun yangi praymer kerak boʻladi.
Taʼminot va tozalash guruhi
DNK replikatsiyasining uzluksiz ishlashi uchun yuqoridagi asosiy molekulalardan tashqari ayrim oqsillar va fermentlar zarur. Ulardan biri DNK sintezi jarayonida DNK polimeraza III molekulalarini ushlab turuvchi siljuvchi qisqich deb nomlangan oqsildir. Bu oqsil halqa shaklida boʻlib, yangi Okazaki fragmentida qayta ishga tushganda orqada qolgan zanjirdan DNK polimerazasining ajralib ketishidan saqlaydi^44start superscript, 4, end superscript.
|
| |
DNK va irsiyat. DNK biosintezi (replikatsiya)

|
DNK va irsiyat. DNK biosintezi (replikatsiya)
|
bet | 12/19 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 74,48 Kb. | | #154063 |
Bog'liq Dnk ni ajratish usullari-fayllar.orgDNK va irsiyat. DNK biosintezi (replikatsiya)
DNKning qurilishi , biosintezi va vazifalarini o’ganish tarixi umumbiologik jihatdan muhim bo’lgan irsiyat muammosini yuzaga kelishi va uni hal etish bilan bog’liqdir.
XIXasrning oxiri XX-asrning boshlaridagi geneti hamda sitologik tadqiqotlar belgilarning nasldan – naslga o’tib borish xromosomalarga bog’liqdir degan xulosaga olib keldi. Belgilarning nasldan-naslga o’tib borishida xromosomalarning ma’lum bir qismi-gen bilan o’tadigan biror irsiy belgini ajratsa bo’ladi. Organizm barcha belgilarining to’plamiga barcha xromosomalar genlarining to’plami – genotip to’g’ri keladi. Belgilarning nasldan –naslga o’tib borish mexanizmining izohi genotip o’z-o’zini paydo qilib turadi degan tushunchani ham qamrab oladi. O’z-o’zini paydo qilishi natijasida hujayra genotipi ikki barobar ortadi va keyingi bo’linishga qiz hujayralarning har biri to’la genlar to’plamini oladi. Bu tushuncha mitoz jarayonda xromosomlarning ikki barobar ortib, tarqalib borish manzarasiga asoslanadi.
Xromasomalar tarkibida oqsil va DNK bo’lganligi uchun irsiy belgilarning nasldan-naslga o’tib borishida shu moddalarning qaysi biri ishtirok etadi, degan savol yuzaga keldi. XX asrning 40-50-yillarida irsiy axborot DNK molekulasi tomonidan nasldan-naslga o’tib boradi degan ko’pgina tajriba ma’lumotlari paydo bo’ldi. Bakteriyalarda parazitlik qilib yashovchi viruslar-bakteriofaglarning ko’payishini o’rganish ana shuning yorqin dalillaridan biri bo’lib xizmat qildi.Ichak tayoqchasida ko’payadigan 14 bakteriofag morfologiyasi ancha murakkab bo’lgan DNK va oqsil pardasidan tuzilgan. Fagning ikosaedrik shakldagi boshchasi oqsil pardasidan tuzilgan, ichi g’ovak silindrga o’xshash dumi mavjud. Boshchasida bitta RNK molekulasi zich bo’lib joylashgan , dumining uchidan 6 ta ingichka ip chiqib keladi. Dumi qo’sh devorli bo’lib , kattaroq diametrdagi naycha ichiga kiritib qo’yilgan naychaga o’xshaydi. Bakteriyaga fag yuqish jarayoni molekulalar ishtiroki bilan birma-bir davom etib boradigan murakkab hodisadir. Fag bakteriya yuziga dumidagi iplari yordamida birikib oladi. Shunda dumning uchi bakteriya pardasida mahkam o’rnashib qoladi. Fagning bakteriyaga birikishi dumidagi iplari va dumi uchidagi oqsillarning bakteriya devoridagi moddalar bilan komplementar tarzda o’zaro ta’sir qilishiga asoslangan. Keyin dumining tashqi nayi qisqarib ichki nayi bakteriya pardasi orqali o’tadi va boshqasidan shu parda orqali bakteriya ichiga fag DNKsi “otilib tushadi”, ayni vaqtda fagning oqsilli pardasi bakteriya yuzida qoladi. Bir muncha vaqtdan keyin o’nlab daqiqalar bilan o’lchanadigan bakteriyada endi oqsilli pardani ham, uning ichida joylashgan DNK si ham bo’ladigan necha yuzlab fag zarralari topiladi.Bu jarayondan fagning tuzilishi to’g’risidagi axborotning hammasi uning DNKsida bo’lar ekan degan xulosa kelib chiqadi.
|
| |
НУКЛЕОТИДЛАРНИНГ ТАРКИБИ - Aniq va tabiiy fanlar

nukleotidlarning gapirganda, biz, ularning tuzilishi va tarkibi kabi muhim masala ustida to'xtalib mumkin emas.
azot bazasini;
• fosfat guruhi yoki qoldiq fosfor kislota.
Agar murakkab organik aralashma - Biz nükleotidini aytish mumkin. aniq tarkibi va bo'linadi nukleotid pentoz nuklein kislota tarkibida azot asoslaridan turiga qarab:
• deoksiribonükleik kislotasi yoki DNK;
• ribonuklein kislotasi yoki RNK.
TARKIBI, NUKLEIN KISLOTA
nuklein kislota-pentoz shakar taqdim etiladi. RNK u deoksiriboz deb ataladi DNK bu besh-uglerod shakar, - riboz. Har bir molekula pentoses besh uglerod bilan birgalikda kislorod atomi bilan besh-elementli bir xalqqa to'rt bo'lgan atomlari, va HO-CH2 guruhi beshinchi qismi bor.
molekulada har bir uglerod atomining joy pentoz bir bosh (1C ", 2C, 3C, 4C, 5C) bilan arab raqami ko'rsatilgan. nuklein kislota molekulalari bilan genetik axborot o'qish barcha jarayonlar bir qat'iy qo'llab ekan, halqasida uglerod atomlarining raqamlash va ularning joylashtirish to'g'ri yo'nalishda bir pointer sifatida xizmat qiladi.
uchinchi va beshinchi uglerod atomlari (va 3S "5S") ilova fosfor kislotasi qoldiq hidroksil guruhi. U kislotalarning bir guruh DNK va RNK kimyoviy shaxsini aniqlaydi.
birinchi uglerod atomi (1S) qand molekulasi biriktirilgan azotli bazasi.
DNK azotli asoslarini nükleotid to'rt tur vakili qilinadi:
• adenin (A);
• guanin (G);
• cytosin (C);
• timin (T).
pirimidin - birinchi ikki, purines sinfiga so'nggi ikki xosdir. Molekulyar og'irligi Purim, pirimidin har doim og'ir.
ad
Nükleotid RNK, azot asoslari ifodalangan:
• adenin (A);
• guanin (G);
• cytosin (C);
• urasil (U).
Urasil shuningdek timin, pirimidin bazasi.
ilmiy adabiyotlarda va tez-tez boshqa belgi azotli asoslarini topishingiz mumkin - Lotin harflari (A, T, V, G, U).
Batafsil purines va pirimidinler kimyoviy tuzilishi.
Pirimidinler, masalan, tarkibida cytosin, timin va urasil, ikki azot atomi va bir olti a'zoli halqa tashkil etgan to'rt uglerod atomlari bilan taqqoslanadi. Har bir atom 1 dan 6 gacha o'z raqami bor.
Purines (adenin va guanin) pirimidin va imidazol yoki ikki heterosiklleri iborat. Molekula Purim asoslari to'rt azot atomlari va besh-uglerod atomi bilan taqqoslanadi. Har bir atom 1 dan 9 gacha raqamlanadi.
azotli bazasi va nükleozide tashkil bir pentoz Ortig'i olingan aralashma. Nukleotid - bir nükleozid bo'lmagan Murakkab va fosfat guruhi.
|
10-Mavzu: Texnologik jixozlarni ta’mirlashda va ularga texnik xizmat ko‘rsatishda dastlabki xolatlar - bet 4

|
10-Mavzu: Texnologik jixozlarni ta’mirlashda va ularga texnik xizmat ko‘rsatishda dastlabki xolatlar
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 112,97 Kb. | | #247345 |
Bog'liq 10-mavzu Xozirgi vaqtda muxandis-mexanik uchun AQSH, Angliya, Fransiya va boshqa mamlakatlarda mashina-jixozlarni ta’mirlash qanday tashkil etilgani qiziqarlidir. Xalqaro ekspluatatsiya va ta’mirlash institutini ma’lumotiga qaraganda Amerika mashinasozligida xar 10 sanoat ishchisiga bir dona ta’mirlovchi tо‘g‘gi kelishi tasdiqlangan. AQShda kichik va о‘rta sanoat firmalarini egalari ta’mirlash ishlarini korxonani о‘zida bajargandan kо‘ra, maxsus ta’mirlovchi firmalar bilan kontrakt tuzgan ma’qulroq deb xisoblashadi. Fransuz korxonalarini egalari esa doyimiy ta’mirlovchilarni tutib turish maqsadga muvofiq emas deb xisoblashadi. Angliya, Fransiya va Italiyani sanoatida ta’mirlash-texnik xizmatini markaziy ta’mirlash ustaxonalarida yoki sexlarida amalga oshirish, ishlab chiqarish sexlarida ta’mirlash bо‘limlarini tutib turish maqsadga muvofiq emasligini tasdiqlaydilar. Kichkina korxonalar sharoiti uchun ta’mirlashni agregat usuli ancha qulaydir, bunda ishdan chiqqan uzel yoki agregatlarni, avvaldan tayyorlangan yoki yangilari Bilan almashtiriladi. Ammo bu usulni qо‘llash uchun uzel va agregatlarni almashtirish fondi kerak bо‘ladi, uni (No) qiymati, texnologik (Nt), transport (Ntr), sug‘urta (Nstr) va joriy (Ntek) zaxiralardan tashkil topadi va quyidagicha xisoblanadi: bu yerda A – mashinadagi bir turli agregatlar soni, dona; M – ushbu agregat kiruvchi mashinalar soni, dona; To –ta’mirlashni va transportirovka qilishni xisobga olganda agregatni qaytalash vaqti, soat; Tp – yil davomida mashinani dastur bо‘yicha о‘rtacha ishlashi, soat; Ta – agregat resursi, soat; Ko = 1,01,3 – agregatni qaytalashi vaqti bо‘yicha resursidan xar turli farq qilish koeffitsiyenti. Jixozlarni soni (M) ma’lum bо‘lganda, kelgusi yili ta’mirlash dasturlanganda, qaytalama fond (No) ni qiymati jixozni ta’mirlashda tо‘xtab turishini xisobga olganda (kunlarda) (t) quyidagi tenglik bо‘yicha aniqlanadi : Qaytalama fond yiliga ta’mirlanadigan jixozlar sonidan 2-4% qabul qilinadi.
|
| |
10-Mavzu: Texnologik jixozlarni ta’mirlashda va ularga texnik xizmat ko‘rsatishda dastlabki xolatlar - bet 2

|
10-Mavzu: Texnologik jixozlarni ta’mirlashda va ularga texnik xizmat ko‘rsatishda dastlabki xolatlar
|
bet | 2/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 112,97 Kb. | | #247345 |
Bog'liq 10-mavzuTa’mirlash xujjatlari – ta’mirlash ishlarini bajarish uchun yoki ta’mirlashdan keyin uni sifatini nazorat qilish uchun lozim bо‘lgan ishchi kontruktorlik xujjatlar. Ta’mirlash xujjatlari quyidagilarga bо‘linadi: tajribaviy ta’mirlash; joylashtiruvchi seriyali ta’mirlash; seriyali va ommoviy ta’mirlash. Ta’mirlash о‘lchamlari - ta’mirlanadigan detallar uchun talab qilingan о‘lchamlar yoki ishdan chiqqan detal о‘rniga ishchi chizmasi bо‘yicha yangisini tayyorlash uchun belgilangan о‘lchamlar. Ta’mirlash о‘lchamlari kategoriyali (ma’lum ta’mirlash kategoriyasi uchun) va moslashtiriluvchilarga bо‘linadi. 2. Ta’mirlash xujjatlari DST 2.602-68 ga saosan ta’mirlash va xizmat kо‘rsatish xujjatlariga quyidagilar kiradi: ta’mirlash uchun umumiy qо‘llanma (о‘rta va kapital); о‘rta va kapital ta’mirlash uchun qо‘llanma; kapital va о‘rta ta’mirlash uchun umumiy texnik shatrlar; ta’mirlash chizmalari; detallar va yig‘ma birliklar katologi; barcha turli ta’mirlashlar uchun zaxira qismlar sarflari normasi; ta’mirlash uchun qaydnoma va boshqa xujjatlar. Ta’mirlash uchun umumiy kо‘rsatmalar quyidagi bо‘limlarni о‘z ichiga oladi: kirish; ta’mirlashni tashkil qilish; ta’mirlashga qabul qilish va ta’mirlash fondini saqlash; demontaj va keyingi sochish; defektlashni ta’minlash; tipish detallar, birlashmalar va yig‘ma birliklarni ta’mirlash; yig‘ish; chiniqtirish; ta’mirlashdan sо‘ng ish joyida montaj qilish va chiniqtirish; ximoya qoplamalarni qoplash; konservatsiya qilishsh; markalash; upakovka qildish; transportirovka qilish va saqlash; ilova. Ba’zi bо‘limlarni birlashtirish, tushirib qoldirish yoki Yangi bо‘limlarni kiritish mumkin. Detallarni, yig‘ma birliklarni, ta’mirlangan detalni yig‘ish va tekshirish, qо‘shimcha detallarini tayyorlash va ta’mirlash о‘lchamli detallarni tayyorlash uchun ta’mirlash chizmalari bajariladi. Qaydnoma va normativlar yoki xisoblashlar asosida zaxira qismlar va materiallar nomasi tayyorlanadi. Bir nechta ta’mirlash xujjatlari bо‘lgan vaqtdagina ta’mirlash uchun qay dnoma xujjatlari tayyorlanadi. KXYAT(YESKD), TXYAT (YESTD), STYAX (YESTPP).
|
| |
Jixozlarni ta’mirlashni rejalashtirish va tashkil qilish

|
Jixozlarni ta’mirlashni rejalashtirish va tashkil qilish
|
bet | 3/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 112,97 Kb. | | #247345 |
Bog'liq 10-mavzu3 . Jixozlarni ta’mirlashni rejalashtirish va tashkil qilish Tashkiliy ishlarga quyidagilar kiradi: ishlatilayotgan jixozlarni xisobga olish va pasportizatsiya qilish; uni tо‘xtab turishini va ishlashini xisobga olishsh va taxlil qilish; ba’zi detallarni ishdan chiqish sababini sistematik о‘rganish va taxlil qilish; jixozlarni texnik ekspluatatsiyasi qonuniyatlarini tatbiq qilish va ularni bajarilishini nazoratini ta’minlash; mashina-jixozlarni kapita ta’mirlash lozimligini aniqlash va bashqalar. Mashina-jixozlarni kapital ta’mitrlash lozimligini tо‘rtta guruxga mujassamlashtirish mumkin: Manina –jixozlarni yoshi va jixozlar parkini texnologik strukturasi; ularni texnik darajasi; jixozlarni yangilash va tiklashni xolati; mashina-jixozlar parkini texnik ta’minlanishi. Birinchi gurux - mashina-jixozlar parkini turliligi - tо‘quv, pardozlash, yigiruv va boshqalar; yoshi; texnik strukturasi va model strukturasi bilan xarakterlanadi. Ikkinchi gurux – fizik yeyilish koeffitsiyenti; moral yeyilish koeffitsiyenti; avtomatizatsiya va spetsializatsiya darajasi bilan xarakterlanadi. Uchinchi gurux yangilanish koeffitsiyenti, chiqarish koeffitsiyenti, almashtirish koeffitsiyenti, takomillashtirish koeffitsiyenti, kapital ta’mirlash bilan qamrash koeffitsiyenti bilan xarakterlanadi. Tо‘rtinichi gurux mexanika bilan qurollanish darajasi, energiya bilan qurollanish darajasi, mexanizatsiya va avtomatizatsiya darajasi bilan, texnik jixozlanish darajasi bilan Bu tо‘rtinchi gurux korxonalarni ta’mirlash bо‘limini texnik qurollanish darajasini kо‘rsatadi. Amaliyotda kо‘pincha kapital ta’mirlashni rentabel emas xisoblanadi, chunki uni xarajati Skr yangi mashina baxosiga Snm tо‘g‘ri kelib qoladi yoki undan oshib xam ketadi, ya’ni Skr Snm . (1) Ammo obyektiv ravishda kapimtal ta’mirlashni bajarish lozimdir: Skr Snm + Sd + Sm + Sn.s.. - Sls , (2) bu yerda Sd – eski mashinani demontaj qilishga ketgan xarajatlar; Sm - yangi mashinani montaj qilish va ishga tushirish uchun ketgan xarajatlar; Sns – eski mashinani amortizatsiyalanmagan qismini baxosi; Sls – tugatilishga ketgan xarajat. Qо‘pincha quyidagi shart xisobga olinmaydi: Pn > Ps i Sn < Ss . (3) bu yerda P- mashinani ish unumdorligi; S – ishlab chiqilgan maxsulot birligini tannarxi.
|
| |