nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
AM/CM apparat vositalarni umumiy tuzilishi

Bog'liq Kommutatsiya-tizimlari.A.M.EshmurodovA.F.Xaytbayev
6.3. AM/CM apparat vositalarni umumiy tuzilishi Boshqarish (ma’muriy) va aloqa moduli AM/CM o‘z navbatida bir
necha modullardan iborat (6.13- rasm).
6.13- rasm. AM/CM tuzilishi
CNET
ALM
CPM
CCM
CPM
LIM
SRM
SPM
CKM
HDLC
HDLC
2 Mbit/s
10 Mbit/s
8 Mbit/s
HDLC
HDLC
10 Mbit/s
393M optik
liniya
40,96 Mbit/s
Е1(2,048 Mbit/s)
STM-1 (155,55 Mbit/s)
Boshqarish interfeysi
LAN 10 Mbit/s
V.24/V.35 64 Mbit/s
STM-1 (155,55 kbit/s)
128 kbit/s
RS - 232
Ketma-ket
port
Ketma-ket
port
2,048 Mbit/s
8 kGc
Sinxrosignallar
manbai
2,048 Mbit/s
2,048 MGc
8 kGc
181
Ularga CPM - markaziy protsessor moduli, CKM - sin- xronizatsiya
moduli, CCM - aloqani boshqarish moduli, CNET - markaziy
kommutatsiya maydoni, LIM - liniya interfeyslari moduli, BAM -
yordamchi boshqarish moduli kiradi (6.13 - rasm).
AM/CM ni farqli xususiyati kommutatsiya maydoni yuqori sig‘imli.
Uning sig‘imi 128K x 128K vaqt intervallariga teng.
AM/CM ochiq egiluvchan va turli interfeyslarga ega.
AM/CM ni mustaqil kommutator sifatida ishlatsa bo‘ladi.
U har hil turdagi kirish tarmoq sinxrosignallarini qo‘llaydi.
AM/CM bir necha tarmoqqa xizmat ko‘rsata oladigan yirik
Integrallashgan tizim hisoblanadi.
AM/CM ning tarkibiga kirgan har bir modulni ko‘rib chiqamiz.
SRM - global tizim ma’lumotlariga ishlov beradi va saqlashni
ta’minlaydi, hamda AM/CM platalarini boshqaradi.
CKM - takt generator moduli. U yuqori daraja tarmog‘iga nisbatan
tizim sinxronizatsiyasini ta’minlaydi, hamda tizimdagi turli modullarda
ishlatiladigan tayanch sinxrosignallarini ishlab chiqaradi.
SSM - boshqarish va aloqa moduli. U modullararo aloqa uchun
boshqarish
axborotini
uzatadi.
Modullararo
aloqani
boshqarish
ma’lumotlarini tarmoq orqali modullarga yo‘naltiradi.
CNET - markaziy kommutatsiya maydoni moduli. Modulning
maksimal sig‘imi 128K vaqt intervaligacha bo‘lishi mumkin. Uni 16K
qadami bilan ko‘paytirish mumkin.
LIM - liniya interfeyslar moduli. Modulning asosiy funksiyasi xizmat
ma’lumotlarini va signalizatsiya ma’lumotlarini multipleksorlash/
demultipleksorlash hisoblanadi. Bundan tashqari, bu modul har xil tarmoq
qurilmalarini AM/CM bilan hamkorligini qo‘llash uchun boshqarish
ma’lumotlarini uzatuvchi tizim liniya interfeysi funksiyasini bajaradi,
hamda SPM va SRM ni AM/CM bilan integratsiyasini ta’minlovchi, SPM
va SRM bilan aloqa uchun xizmat interfeysini beradi.
SRM ga AMR (tranzit aloqa punkti), SDR (ma’lumotlar bazasi) VSR
(shinani boshqarish), ALM (avariya paneli) platalari kiradi. Bitta polkada
AMR platasidan ikkita (aktiv /M+rezerv /S), SDR platasidan to‘rtta,
(/M+/S), BCP platasidan ikkita (/M+/S), ALM dan 1 ta joylashgan (6.14-
rasm).
AMP platasi AM/CM va BAM orasida tranzit aloqa punkti
hisoblanadi. U butun tizimni markazlashgan boshqarishini ta’minlaydi va
quyidagilarni bajaradi:
182
-
platalarga xizmat ko‘rsatish va AM/CM modulida ularni
boshqarish;
-
BAM moduli bilan o‘zaro hamkorlikda on- line rejimida
ma’lumotlarni o‘rnatish;
-
tizimdagi hamma avariya signallarga ishlov berish;
-
AM/CM HOST dastur ta’minotini qismini yuklash.
6.14- rasm.
yil 23 aprelda - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

20
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatli davlat organlari –
O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va
sertifikatlashtirish agentligi,
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni
saqlash vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi
Davlat arxitektura
va qurilish qumitasi, O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni
muhofaza qilish davlat qumitasi;
texnik jihatdan tartibga solish sohasida o‘z vakolatlari doirasida faoliyatni
amalga oshiruvchi davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari.
Qonunning 2 – bobi “Davlat organlarining
va boshqa organlar hamda
tashkilotlarning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatlari” deb
nomlangan bo‘lib, unda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatlari (7 – modda), O‘zbekiston
standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligining texnik jihatdan
tartibga solish sohasidagi vakolatlari (8 – modda), O‘zbekiston Respublikasi
Sog‘liqni saqlash vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va
qurilish qumitasi, O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni
muhofaza qilish davlat
qumitasining texnik jihatdan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi
vakolatlari (9 – modda) , Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarining texnik
jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatlari (10 – modda) ko‘rsatib o‘tilgan.
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 22

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq Eshonqulova-
metrologik xizmatning Bosh markazi;
-
standart namunaparning Bosh markazi;
-O’zbekiston
standartlashtirish,
metrologiya,
sertifikatlash-tirish
va
maxsulot sifatini boshkarish sohasidagi tadkikotlar va mutaxassislar tayyorlash
instituti;
-
xududlardagi davlat metrologik xizmatining idoralari - Korakalpogiston
Respublikasidagi,
viloyatlardagi
va
shaxar-lardagi
standartlashtirish,
metrologiya, sertifikatlashtirish xududiy markazlari.
Davlat metrologik xizmatiga O’lchashlar birligini ta’minlash buyicha
belgilangan tartibdatasdiklangan boshka xizmatlar kiritilishi mumkin.
O’zstandart Agentligi koshidagi davlat etalonlarining Markazi O’zbekiston
Respublikasining etalon bazasini rivojlanishini va mukammallashtirishini asosiy
yunalishlarini aniklash ishlarini, kattaliklar birliklarining davlat etalonlarini
yaratish, saklab turish, asrash va kullash ishlarini utkazadi.
Metrologik xizmatning bosh markazi O’lchashlar birligini ta’minlashni
ilmiy-uslubiy, texnik-iktisodiy, tashkiliy, me’yoriy asoslarini ishlab chikishni,
metrologiya sohasida kadrlarni tayyorlash va malakasini oshirishni amalga
oshiradi.
Metrologiya buyicha Davlat boshkarish faoliyati - O’zbekiston Respublikasi
Vazirlar Maxkamasi koshidagi O’zstandart Agentligi xisoblanadi. O’zstandart
Agentligiga quyidagilar buysinadi:
1.
Metrologiya buyicha xudud va tarmoklararo koordinatsiyalash faoliyati.
2.
Yaratish qoidalarini belgilash, tasdiqlash, saklash va fizik ulchov
birliklarining etalonlarini kUllanilishi.
3.
Vositalar, uslublar va O’lchash natijapariga umumiy metrologik
shartlchrni aniklash.
.
4
: Davlat metrologik nazorat va nadzorni amalga oshirish.
|
| |
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 47/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
24-mavzu: (Nomi) Komponentlar palitrasi.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Komponentlar palitrasi.
Delphi standart komponentlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Komponentlar palitrasi.
Delphi standart komponentlari
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 68/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 38-mavzu: (Nomi) Adobe Photoshop dasturining ish stoli
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Adobe Photoshop dasturining ish stoli
Adobe Photoshop dasturining ish stoli o’lchamlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Adobe Photoshop dasturining ish stoli haqida tushunchaga ega bo’ladi
Adobe Photoshop dasturining ish stoli o’lchamlarini o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 67/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 37-mavzu: (Nomi) Rastrli tasvirlar va obyektlar
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Rastrli tasvirlar
Rastrli obyektlar
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Rastrli tasvirlar haqida tushunchaga ega bo’ladi
Rastrli obyektlarni o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
C&C08 tizimining konfiguratsiyasi

168
SM modulidan 128 ta bo‘lishi mumkin. AL va UL xohlagan nisbatda
bo‘lishi mumkin. AL va UL interfeyslarini bir - biri bilan o‘rin almashishi
mumkin. Ular nisbati 304 AAL ga 60 RUL ekvivalentdir. AAL platasi
ASL 16 yoki 32 ta AAL ulanadi. RAL platasi DSL 8 ta 2B+D interfeysni
ta’minlashi mumkin.
RUL platasi DTF, ko‘p protokolli ishlov berish (LAP) boshqa platalari
bilan birgalikda PRI, V5.2, PH1 va 7- sonli UKS bazasidagi UL
interfeysini ta’minlaydi. MFC platasi bilan birga R2, R1.5, SS5
signalizatsiyasi tizimi asosida ajratilgan kanal bo‘yicha signalizatsiyani
ta’minlaydi. Tushayotgan yuklamaga asosan modullararo aloqani nutq
kanallarining umumiy soni 512 yoki 1024 ga teng konfiguratsiyalanishi
mumkin.
Katta bo‘lmagan kengaytirishda, SM qo‘shmasdan, faqat AL
javonlarini qo‘shish kerak. AL javonlarini bosh tugun va kommutatsiya
maydon HW magistral liniyalari bilan rezervlashtirilgan aloqa liniyalariga
ulash kerak. SM qo‘shish kerak bo‘lganda, boshqa SM larga tegmay, uni
alohida o‘rnatish mumkin. Buning uchun AM/CM ga juft optik interfeys
platasi qo‘shiladi va qo‘shilgan modulni optik kanallarga ulanadi.
Faqat SPM modullari bilan tizim konfiguratsiyasini ko‘ramiz. SPM
AM/CM ichiga joylashtirilgan bo‘lib, AM/CM moduli ta’minlaydigan E1
interfeyslari, yoki SDH optik interfeyslari orqali hamma turdagi
xizmatlarni beradi. SPM katta sig‘imli xalqaro, shaharlararo, tranzit
stansiya sifatida ishlatishga, hamda tarmoqlararo interfeyslari bilan
shlyuzli stansiyada ishlatishga mos keladi. SPM faqat AM/CM bilan birga
ishlay oladi. Uni tarmoq tashkil qilishda alohida SM sifatida ishlatish
mumkin emas. SPM bilan tizim konfiguratsiyasi 6.2- jadvalda
ko‘rsatilgan. Bitta SPM 4096 gacha UL xizmat ko‘rsata oladi.
6.2- jadval
SPM bilan tizim konfiguratsiyasi
UL soni SPM soni
Stativ soni
307- 20
8
5
61440
16
7-
92160
24
9
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 185

240
Fan bo`yicha joriy va oraliq nazoratlarga ajratilgan umumiy balning
55 foizi,
ya’ni 39 ball
saralash ball hisoblanib, ushbu foizdan kam ball to`plagan talabalar
yakuniy nazoratga kiritilmaydi.
(Izox: Joriy va oraliq nazoratlarga ajratilgan
umumiy ball 70 balni tashkil etadi, ushbu balning 55% 39 balni tashkil
etadi.)
Joriy va oraliq nazorat turlari bo`yicha
55 foiz, ya’ni 39 ball
va undan yuqori
balni to`plagan talaba fanni o`zlashtirgan deb hisoblanadi va ushbu fan bo`yicha
yakuniy nazoratga kirishiga yo`l qo`yiladi.
Joriy va oraliq nazoratlarda saralash ballidan kam ball to`plagan va uzrli
sabablarga ko`ra nazoratlarda qatnasha olmagan talabaga qayta topshirish uchun
navbatdagi
shu nazorat turigacha, so`nggi joriy va oraliq nazoratlar uchun
yakuniy nazoratgacha bo`lgan muddat beriladi.
Kasalligi sababli darslarga qatnashmagan hamda
belgilangan muddatlarda
joriy, oraliq va yakuniy nazoratlarni topshira olmagan talabalarga fakultet dekani
farmoyishi asosida, o`qishni boshlaganidan so`ng ikki hafta muddatda
topshirishga ruxsat beriladi.
Talabaning semestrda joriy va oraliq nazorat turlari bo`yicha to`plangan
ballari ushbu nazorat turlari umumiy balining
Nazorat savollari - So’z boshi

211
7. KEYINGI AVLOD TARMOG‘I
7.1. Axborot kommunikatsion texnologiyalari xizmatlarini
rivojlantirish
XX asrning ikkinchi yarmida uzoq vaqt “axborot” tushunchasi
xabarlarni oddiy uzatishga tenglashtirilgan. Axborotni qandaydir katta va
mustaqil sifatida ko‘rib chiqish mumkin degan g‘oya, “soxta ilm” deb
tanilgan - kibernetika bilan birgalikda vujudga keldi. U istalgan tizimning
barqarorligi va yashovchanligini ta’minlaydigan boshqarish va rivojlanish
jarayonlariga bevosita munosabatga egaligini isbotlagan.
Bill Geytsning ta’kidlashicha: “O‘tgan asrning 80 - 90
yillarning
boshlarida sermazmun axborot juda qimmat edi, uni tahlil qilish va
tarqatish
vositasi esa, mavjud emas edi. Biroq, bugun biz axborotni o‘z
vaqtida olishni, u bilan jamoaviy ishlashni va uning asosida qaror qabul
qilishni ta’minlaydigan axborotni ishlov berish yangi dasturiy vositalarga
va uni etkazib berishning samarali vositalariga egamiz.
Ushbu vositalar
kuchli (quvvatli) bo‘lishiga qaramasdan, ishlatishda nisbatan oddiydir.
Texnologik revolyusiyaga erishish bilan umuman standartlashtirish bu
erda katta rol o‘ynadi. Birinchi marta “standart”
dasturiy platforma bilan
birga qo‘shishda “standart” uskuna iqtisodiy samarali masshtablashni
ta’minlaydi, bu esa quvvatli kompyuter tizimini arzon va qulay qiladi.
Portativ terminal qurilmalar ko‘pligini tug‘diruvchi mikroprotsessor
revolyusiyasi “raqamli formatda” istalgan
axbo- rotga ishlov berishni
hamma erda bo‘lishiga olib keldi, aloqa tizimlaridagi o‘sishni
ko‘rsatadiki, yaqinda ko‘chma raqamli qurilmalar biz bilan hamma erda
birga bo‘ladi. Bu qurilmalar boshqa raqamli qurilmalar va boshqa shaxslar
bi- lan doimiy aloqani ta’minlaydi, internet - texnologiyalardagi o‘sish
asosiy omil bo‘ldi. U istalgan foydalanuvchini
umumjahon axborot
fazosiga ulanish imkonini ta’minlaydi. Bu hamma o‘zgarishlar jamida ham
biznes dunyosini, ham har kungi xayotimizni radikal o‘zgarishiga olib
keladi. Lekin bu ishni toza texnologik tomonidir.
Kommutatsiya tarmoqdan (nutqli aloqa uchun loyihalashgan) paketli
tarmoqqa o‘tishning bosh sabablari iqtisodiy xususiyati bo‘ldi,
texnik
nuqta nazarida texnologik infratuzilmani unifikatsiya qilish bilan
asoslangan.
Sifat ko’rsatkichlariga qo’yiladigan asosiy talabalr 
2 
ЖАМИ

239
5320900– Yengil sanoat buyumlari konstruksiyasini ishlash va texnologiyasi
(yigirilgan ip ishlab chiqarish; to’qima) ta’limi yo`nalish talabalari uchun
«Mеtrologiya, standartlashtirish va sеrtifikatlashtirish asoslari»
fani bo’yicha baholash mezoni
Talabaning mustaqil ishiga qo’yilgan ball
1.1.
Amaliy mashg`ulotda
qatnashib, uning topshiriqlarini to`la
sifatli
bajargan talabaga 1.72-2 ball be1riladi, agar to`la bo`lmasa
bajarish darajasiga
qarab 1.42-1.7 ballgacha, o`rta darajada 1.1-1.4 ball beriladi.
1.2.
Tajriba mashg`ulotda qatnashib, uning topshiriqlarini to`la sifatli bajargan
talabaga 2,75-3,2 ball be1riladi, agar to`la bo`lmasa
bajarish darajasiga qarab
2,27-2,72 ballgacha, o`rta darajada 1,76- 2,24ball beriladi.
1.3.
*
Talabaning mustaqil ishi (mak.ball-8ball) “Mehnat
muhofazasi”
mavzusini tadqiq qilishga bag’ishlangan bo’lib, belgilangan mavzu bo’yicha
referat tayyorlanadi. Talabaga, agar
Referatda mavzu to`liq
ochilgan, to`g`ri xulosa chiqarilgan
va ijodiy fikrlari
bo`lsa 6,88-8 ball
Mavzu mohiyati ochilgan, faqat xulosasi bor bo`lsa 5,78-6,8 ball
Mavzu mohiyati yoritilgan, ammo ayrim kamchiliklari bor bo`lsa 4,4-5,6 ball
beriladi.
2.1.
Oraliq baholash yozma tarzida o`tkazilib, undan 3 ta savolga javob berishi
so`raladi. Har bir savol 6 ballgacha baholanadi.
agar savol mohiyati to`la ochilgan bo`lsa, javoblari to`liq
va aniq hamda
ijodiy fikrlari bo`lsa 5,16 – 6 ball
savolning mohiyati umumiy ochilgan asosiy faktlar to`g`ri bayon etilgan,
ammo ayrim kamchiliklari bo`lsa 4,26 – 5,1 ball
savolga umumiy javob berilgan, ammo ayrim faktlar to`liq yoritilmagan
hamda chalkashliklar bo`lsa 3,3 – 4,2 ball
№ 
Mavzuning nomi - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish Pdf ko'rish
|
bet | 183/189 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #246757 |
Bog'liq Eshonqulova№
Mavzuning nomi
Ajratilgan
soat
1
Standart bo’yicha paxta ipining sifatini baholash.
4
2
Tosh paxta tolasi va ipining sifatini belgilovchi
standartlar.
4
3
Standart bo’yicha lub iplarining sifatini baholash.
4
4
Kimyoviy tola va iplarning sifatini belgilovchi
standartlar.
4
5
Standart bo’yicha trikotaj va noto’qima matolarining
sifatini baholash.
4
6
Sertifikatlashtirish
asosiy
ma’lumotlar
xalqaro
sertifikatlashtirish tashkilotlari.
4
7
Mahsulot, xizmat sertifikasiyasini tashkil etish.
4
8
Sertifikatlashtirish meyoriy ta’minotiga talablar.
4
9
Ekspert-auditorlar va tekshiruvchan nazorat.
4
10
Mahsulot sifatini ta’minlash va boshqarish Sifat
menejmenti tizimi.
4
11
Xorijiy davlatlarda sertifikatlashtirish ishlarini olib
boorish haqida Internet ma’lumotlari
4
12
Mеtrologiya oid fizik o’lchov birliklari
4
13
To’qimachilik matеrialshunosligida SI tizimi
birliklarining qo’llanilishi
4
14
O’zbеkiston Rеspublikasi standartlashtirish davlat
tizimi.
4
15
Standartlashtirishning asosiy qonun-qoidalari
2
16
Standartni tasdiqlash va davlat ro’yxatidan o’tkazish
2
17
Standart turlari
2
18
Sеrtifikitlashtirishning axamiyati
2
19
Mahsulotni sinash va sеrtifikatlashtirish
2
20
Sеrtifikatlashtirish haqida malumot
2
21
Mahsulot sifatiga ta'sir etuvchi ommilar
2
|
| |
So’z boshi - bet 58

159
amalga oshirish talab qilinadigan vaqt oralig‘i
kelmagunga qadar
saqlanadi.
Vaqt kommutatsiyasi zvenolarida to‘la imkonli ta’minlanadi deb faraz
qilib (ya’ni barcha kiruvchi kanallar barcha chiquvchi kanallar bilan
ulanishi mumkin), fazoviy kommutatsiya zvenosida ulanish o‘rnatilishida
ixtiyoriy vaqt oralig‘ini ishlatish mumkin. Fazoviy kommutatsiya zvenosi
funksional ma’noda har bir ichki vaqt oralig‘i uchun bir martadan
takrorlangandek bo‘ladi (nusxalanadi). Bu 5.40- rasmda keltirilgan V - F -
V sxemaning ehtimollik grafigini ko‘rsatadi.
5.40- rasm. V - F - V kommutatsiya sxemaning ehtimollik grafi
V - F - V kommutatsiya sxemaning muhim xususiyati shundaki, unda
fazoviy kommutatsiya zvenosi KVA li tashqi traktlardan bog‘liq
bo‘lmagan holda bo‘linish bilan ishlaydi. Umuman olganda vaqt oraliqlari
soni
L fazoviy kommutatsiya zvenosi, vaqt oraliqlari soni S bilan mos
kelishi kerak emas (KVA li tashqi traktlar).
Agar
fazoviy
kommutatsiya
zvenosi
blokirovkalanmaydigan
kommutatsiya sxema bo‘lsa, unda F - V - F sxemasida blokirovka quyidagi
hollarda yuz berishi mumkin: fazoviy kommutatsiya zvenosida bo‘sh ichki
vaqt
oraliqlari mavjud emas, bu oraliqda vaqt kommutatsiyasining
kiruvchi zvenosidan boruvchi oraliq bog‘lovchi liniya va vaqt
kommutatsiyasining chiquvchi zvenosiga bir vaqtning o‘zida bo‘shdir.
Ravshanki, agar fazoviy kommutatsiya vaqt oraliqlarining
L soni etarli
darajada katta olinsa, blokirovkalash ehtimolligi minimal bo‘ladi.
Haqiqatda, agar L=2C- 1 bo‘lsa, uch zvenoli fazoviy KS bilan to‘g‘ri
o‘xshashlikni o‘tkazib, F - V - F sxemani blokirokalamaydigan deb
hisoblasa bo‘ladi. Alohida zvenolari (V - F - V) blokirovkalamaydigan KS
V - F - V uchun blokirovkalash ehtimolligining
umumiy ifodasi
quyidagicha bo‘ladi:
1
l
P
i
P
i
P
P
2
160
B = [1- q
1
2
]
l
, bu erda: q = 1- p
1
= 1- p/α
bu erda, α- vaqt bo‘yicha kengaytirish koeffitsienti, (l/c), L- fazoviy
kommutatsiya zvenosi ishining vaqt oraliqlari soni.
V - F - V kommutatsiyasini amalga oshirish murakkabligini quyidagi
ifoda yordamida hisoblash mumkin. Murakkablik: = N
2
– (NLlog
2
N + 2
Nr8 +2 NL lop
2
C)/100.
Agar KS ning ikkala
tuzilmasini solishtirilsa, V - F - Vda vaqt
konsentratsiyasi (zichlashtirish) F - V - F da esa fazoviy konsentratsiya
ishlatiladi. Vaqt bo‘yicha kengaytirish
fazoviyga nisbatan arzon
bo‘lganligi uchun KS kanallari yuqori darajada ishlatilganda V - F - V
sxema F - V - F sxemaga nisbatan arzonroqdir.
V - F - V kanallar ishlatishning katta qiymatlariga ega. Kichik
sig‘imdagi
KS uchun F - V - F turidagi KS, katta yuklanishga ega katta
sig‘imdagi stansiya uchun esa V - F - V tuzilmasini ishlatish zarurligi ayon
bo‘lib qoladi.
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 44/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 48/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 66/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 36-mavzu: (Nomi) Tasvirlarni tahrirlash asoslari
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Tasvirlarni tahrirlash asoslari
Adobe Photoshop uskunalardan tasvirlarni tahrirlashda foydalanish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tasvirlarni tahrirlash asoslari haqida tushunchaga ega bo’ladi
Adobe Photoshop uskunalardan tasvirlarni tahrirlashda foydalanish o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 43/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
22-mavzu: (Nomi) Delphi dasturlash tili va uning ishchi muhiti
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Delphi dasturlash tili
Delphi dasturlash tili oynalar sohasi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Delphi dasturlash tilini o’rnatadilar
Delphi dasturlash tili oynalar sohasi bilan tanishadilar
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
Оb’еktlаrni rеkоnstruksiyа qilish

|
Оb’еktlаrni rеkоnstruksiyа qilish
|
bet | 88/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxОb’еktlаrni rеkоnstruksiyа qilish – dеrаzа vа еshik uchun tеshik (bо‘shliq) lаr shаklini о‘zgаrtirish; dеrаzа vа еshik uchun tеshiklаr yаrаtish, ulаrni yо‘qоtish; kirish yо‘llаrini о‘zgаrtirish, kirish yо‘llаrini qurish, dаhlizgа kirish yо‘llаrini qurish; реshаyvоn, bаlkоnlаrni qurish; реshаyvоn vа bаlkоnlаr dеrаzаlаrigа оynа sоlish; fаsаdning durаdgоrlik еlеmеntlаrini аlmаshtirish kаbi ishlаrlаrdаn birini kо‘zdа tutuvchi binоning fаsаd qismi vа yuk kо‘tаruvchi kоnstruksiyаlаrini qismаn о‘zgаrtirish mаqsаdidа о‘tkаzilаdigаn оb’еktning аlоhidа хоnаlаridаgi qurilish ishlаri.
Оbyеktni kо‘zdаn kеchirish – оb’еktning lоyihаgа mоs kеlishi, kо‘rinаdigаn nuqsоnlаrni аniqlаsh, inshооtning tеkshirish rеjаsini tuzish, sindirmаydigаn usullаr bilаn tаdqiqоtlаr mаjmuаsini о‘tkаzish.
Оg‘ir bеtоn – bu zich strukturаli bеtоn bо‘lib, sеmеntli bоg‘lоvchi, kаttа vа mаydа zich tо‘ldiruvchilаrdаn tаshkil tорgаn. Qurilishdа kо‘р tаrqаlgаn bеtоn turi, аsоsаn yuk kо‘tаruvchi kоnstruksiyаlаrdа ishlаtilаdi.
Оzg‘in bеtоn – sеmеnti kаm bо‘lgаn bеtоn.
Оldindаn zо‘riqtirilgаn kоnstruksiyаlаr – bеtоndа yоriq раydо bо‘lishining оldini оlish uchun uni chо‘zilgаn аrmаturа yоrdаmidа siqilаdi. Tаyyоrlаsh jаrаyоnidа sun’iy rаvishdа bеtоndа siqilish vа аrmаturаdа chо‘zilish kuchlаnishlаri uyg‘оtilgаn tеmirbеtоn kоnstruksiyаlаr оldindаn zо‘riqitirilgаn kоnstruksiyаlаr dеb аtаlаdi.
Оldindаn zо‘riqtirilgаn оrаliq qurilmа – chо‘zuvchi zо‘riqishlаr tа’siridаgi hаr хil usullаr bilаn оldindаn siqilgаn tеmirbеtоn оrаliq qurilmа kоnstruksiyаsi yоki аlоhidа еlеmеntlаri.
Оrаliq – tо‘sin, рlitа, аrkа vа bоshqа qurilmаlаr yоrdаmidа yорilаdigаn qо‘shni tаyаnchlаr оrаsidаgi mаsоfа. Hisоbiy оrаliq – tаyаnch о‘qlаri оrаsidаgi mаsоfа. Kо‘zdа chаmаlаb аniqlаnаdigаn оrаliq – tаyаnchlаrni ichki chеgаrаlаri оrаsidаgi mаsоfа.
Оrаliq qurilmа – ikki vа undаn kо‘р tаyаnchlаrni yоki hаmmа bо‘shliqlаrni yорuvchi kо‘рrik роlоtnоsi еlеmеntlаri, trаnsроrt vоsitаlаri vа yо‘lоvchilаrdаn tushаyоtgаn yuklаrni qаbul qiluvchi vа tаyаnchlаrgа uzаtuvchi, kо‘рrik inshооtining yuk kо‘tаruvchi kоnstruksiyаsi. Fаrqlаnishi: tо‘g‘ri оrаliq qurilmаlаr – kо‘рrikning bо‘ylаmа о‘qi tаyаnch о‘qlаri bilаn tо‘g‘ri burchаk оstidа kеsishаdi; qiyshiq – tо‘g‘ri оrаliq qurilmаdаn fаrqli rаvishdа, judа bо‘lmаgаndа bittа tаyаnch о‘qi bilаn burchаk оstidа kеsishаdi.
|
| |
I. Nazorat qilish - Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya

|
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya
|
bet | 41/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxI. Nazorat qilish (qarab turish) – bu ko‘prikning transport-ekspluatatsion sifatini kamaytiradigan nuqson va shikastlanishlarni o‘z vaqtida oshkor qilish uchun kuzatuvlarning ma’lum bir tizimi.
Nuqson – bu ko‘prik konstruksiyasi elementlarining loyiha yoki me’yoriy hujjat (QMQ, O‘zRDSt, sertifikat, texnik pasport) lar tomonidan o‘rnatilganiga mos kelmasligi.
Shikastlanish – ekspluatatsiya jarayonida nuqsonlar mavjudligi yoki tashqi muhit agressiv omillari (suv, havo, texnogen va b.lar) ning ta’siri keltirib chiqargan, konstruksiya yoki inshootning ayrim elementlarining har qanday buzilishi.
Ko‘priklar ekspluatatsiyasining ta’rifi va strukturasi. Ko‘priklar ekspluatatsiyasi – ko‘priklar, regulyatsion inshootlar va ularga bevosita tutashadigan hududlarning jami hisobiy xizmat qilish muddatini yaroqli holda ishining to‘liqligini ta’minlovchi, tashkiliy va texnik chora-tadbirlar majmui. Xizmat qilish muddatining kalendar davomiyligi mazkur inshoot uchun loyihada yoki normativ hujjatlarda belgilanadi.
Umuman ko‘priklar xizmat qilish zonasiga quyidagilar kiradi:
bo‘ylama yo‘nalishda - ko‘prik (yo‘l o‘tkazgich)ning o‘zi va ikki tomondan unga tutashadigan kirish uchastkalari;
ko‘ndalang yo‘nalishda - ko‘priklar ko‘tarma konusida yoki regulyatsion inshootlar mavjudligida uzunligi bo‘ylab inshootning yuqori va past tomoniga 25m uzunlikka. Yo‘l o‘tkazgichlarda bu zona inshoot konusining eni bilan cheklanadi;
suv oqimi o‘zani oqim bo‘yicha yuqori va pasti bo‘ylab 100m uzunlikda kuzatiladi.
Ko‘priklar ekspluatatsiyasi bo‘yicha ko‘priklar ekspluatatsiyasi xizmati shug‘ullanadi. Ko‘priklar ekspluatatsiyasi xizmatining vazifalari quyidagilar hisoblanadi:
yo‘l uchun o‘rnatilgan hisobiy tezlikda va hisobiy o‘q yuklari bilan transport vositalari hamda piyodalar harakatini yil davomida, uzluksiz, xavfsiz va har jihatdan qulay (komfortli) ta’minlash;
ish va material-texnik manba (resurs)larning minimal xarajatlarida inshootlarning texnik yaroqlilik holati va ularning xizmat qilishining hisobiy muddatini ta’minlash;
yo‘llardagi harakat jadalligi va transport vositalarining massasi o‘sishini e’tiborga olib inshootning transport-ekspluatatsion holatini muttasil yaxshilash;
inshootlarning tashqi ko‘rinishini lozim bo‘lgan (tegishli) holatda ushlab turish.
“Buyurtmachi” – tasarrufida umumiy foydalanishdagi yo‘l turgan, ko‘priklar ekspluatatsiyasini o‘tkazish bo‘yicha Shartnoma bo‘yicha boshqa yuridik shaxslarga topshiradigan ijrochi hokimiyat organi.
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 54/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
- bosqich. Yakuniy - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 49/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 3- bosqich. Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg‘ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholari e‘lon qilinadi
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib beradilar
|
O’qituvchi: Yu.Tojibayev
25-mavzu: (Nomi) Delphi dasturlash tilining operatorlari
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Operator tushunchasi
Delphi dasturlash tilining operatorlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Operator tushunchasiga bo’ladi
Delphi dasturlash tilining operatorlarini o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
Оrаliq qurilmа uzunligi - Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya

|
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya
|
bet | 89/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxОrаliq qurilmа uzunligi – о‘qi bо‘ylаb о‘lchаngаn оrаliq qurilmа chеtki kоnstruktiv еlеmеntlаri оrаsidаgi mаsоfа.
Оrаliq qurilmаning о‘qi – tаrh bо‘yichа оrаliq qurilmа kоnfigurаtsiyаsi vа hоlаti ungа nisbаtаn bеlgilаnаdigаn chiziq.
Оrаliq tаyаnch (kо‘рrik ustuni) – kо‘р оrаliqli kо‘рriklаrdа chеtki tаyаnchlаr оrаsidа jоylаshgаn tаyаnch. “Kо‘рrik ustuni” аtаmаsi mаssiv qаttiq tаyаnchlаrgа tеgishli.
Оrаliqning о‘rtаsi – yоnmа-yоn (chеgаrаdоsh) tаyаnchlаrdаn bir хil mаsоfаdаgi nuqtаning gеоmеtrik jоyi.
Оrqа dеvоr – роydеvоr ustidа turаdigаn, ustun оrqаsidаgi tо‘kilmаni ushlаb turаdigаn chеtki ustunning yоn dеvоri.
Оsmа qоziq – yuk kо‘tаrish qоbiliyаti аsоsаn tuрrоqning yоn sirtigа ishqаlаnishi bо‘yichа аniqlаnаdi.
Оsmа оrаliq qurilmа – qо‘shni оrаliq qurilmа kоnsоligа judа bо‘lmаgаndа bir tоmоni bilаn tаyаnаdigаn uzlukli tеmirbеtоn оrаliq qurilmа.
Оsmа tirgаkli оrаliq qurilmа – kаbеllаrdа раydо bо‘lаdigаn kuchlаnishlаrning gоrizоntаl tаshkil еtuvchisi mахsus tаyаnchgа uzаtilаdigаn оsmа kо‘рrik оrаliq qurilmаsi
Оsmа tirgаksiz оrаliq qurilmа – kаbеllаrdа раydо bо‘lаdigаn kuchlаnishlаrning gоrizоntаl tаshkil еtuvchisi bikrlik tо‘sinigа uzаtilаdigаn оsmа kо‘рrik оrаliq qurilmаsi.
Оstki qаtnоv qismli оrаliq qurilmа – qаtnоv qismi uning раstki sаthidа jоylаshgаn оrаliq qurilmа.
Оchiq оrаliq qurilmа – fеrmаlаrining ustki bеlbоg‘lаri bоg‘lаnmаgаn vа ustki qismidа fеrmаlаr оrаsidаgi ichki bо‘shliq chеklаnmаgаn, trаnsроrt hаrаkаti оsti yоki о‘rtаsi bо‘ylаb аmаlgа оshirilаdigаn оrаliq qurilmа.
Оbyеktlаrni rеkоnstruksiyа qilish – dеrаzа vа еshik uchun tеshik (bо‘shliq) lаr shаklini о‘zgаrtirish; dеrаzа vа еshik uchun tеshiklаr yаrаtish, ulаrni yо‘qоtish; kirish yо‘llаrini о‘zgаrtirish, kirish yо‘llаrini qurish, dаhlizgа kirish yо‘llаrini qurish; реshаyvоn, bаlkоnlаrni qurish; реshаyvоn vа bаlkоnlаr dеrаzаlаrigа оynа sоlish; fаsаdning durаdgоrlik еlеmеntlаrini аlmаshtirish kаbi ishlаrlаrdаn birini kо‘zdа tutuvchi binоning fаsаd qismi vа yuk kо‘tаruvchi kоnstruksiyаlаrini qismаn о‘zgаrtirish mаqsаdidа о‘tkаzilаdigаn оb’еktning аlоhidа хоnаlаridаgi qurilish ishlаri.
|
| |