nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Idish tovoqlar - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

222
Kunduz bo‘lar rohatda
Bu nima?
Oy
2. O‘tilgan mavzuni takrorlash
Kim chiroyli tabassum qiladi o‘yinini o‘ynaymiz.
Demak lablarimizni kulgi holiga keltiramiz 30-40 soniya
Barakalla ofarin
3. Qofiyali she’r yodlash
YOmg‘ir yog‘ar yomg‘ir yog‘ar
CHo‘milmoqda qir dala
Quvonadi yomg‘ir yog‘sa
CHurillab bir to‘p bola
4. Asosiy qism
Bolalar bugun sizlar bilan idish tovoqlar haqida gaplashamiz idish-tovoqlarga quyidagilar
kiradi:
Lagan, qozon, tarelka, piyola, tovoq, qoshiq, pichoq,.........................
Otlarni ko‘plikda kelishi:
Sabzitaxta-taxtalar
Kastryulka-kastryulkalar
Elak-elaklar
5. Topishmoq
Oltin emas eng noyob boylik uni saqlash o‘zingga bog‘liq (SOG‘LIQ)
Teg teg desam tegmaydi tegma desam tegadi (LAB)
6. Maqol
So‘z bilan shoshma ish bilan shosh
Bugungi ishni ertaga qo‘yma
7. Mavzuni takrorlash
Bolalar bilib qo‘yinglar idishlar chinni, loy, shisha, xrustal, temirlardan yasaladi. Ularni
kulol, chinnichi, temirchi, suvchi, naqqosh, rassom, sotuvchi, pichoqchi, misgar, ustalar
yaratadilar va odamlarga etkazib beradilar.
8. Rag‘batlantirish
9. Yakunlash
Avtomatlashtirish darajasiga ko‘ra

Boshqaruv tizimi darajasi
bokyicha
Umumdavlat boshqaruvining axborot
tizimlari
Tarmoqlararo boshqaruvning axborot
tizimlari
Hududiy boshqaruvning axborot tizimlari
Korxona, iqtisodiy obyektlarning axborot
tizimlari
Mujassamlanish darajasi
bolyicha
Masalalararo axborot tizimlari
0 ‘zaro bir-biri bilan bog'liq masalalami
avtomatlashtirish (kenja tizim)
0 ‘zaro bir-biri bilan bog'liq kenja tizim-
lami avtomatlashtirish (bloklar)
Mujassamlashgan tizimlar
Kompleks tizimlar
Sifat darajasi bo‘yicha
Axborot-qidiruv tizimi
Axborot-ma’lumot beruvchi tizim
M a’lumotlami qaytaishlash tizimi
Axborot-maslahat beruvchi tizim
Ekspert tizimi
Qarorlar qabul qiluvchi tizim
Щп) —
reja axboroti;
W(m) —

Щп) — reja axboroti;
W(m) — dasturiy axborot;
W(p) — tartibga soluvchi axborot;
Що) — tashkiliy axborot.
4.6-rasm. Boshqaruv tizimining modeli.
86
maqsadida m a’lumotlarni qayta ishlash hamda ulardan har birining
ehtimolligini baholashdan iborat.
2. Rejalashtirish — bu tizimning kelajakdagi orzu qilingan holatini
ishlab chiqish (rejali modelini ishlab chiqish) va ushbu holatga erishish
uchun mablag'lami taqsimlashga nisbatan qarorlar qabul qilishdan iborat.
Rejalashtirish maqsad va mezonlarni tanlashni o‘z ichiga oladi. Shu maqsad
va mezonga nisbatan boshqaruv samaradorligi baholanadi.
3. Dasturlash rejasini amalga oshirish, ya’ni tizim faoliyatining
algoritmini ishlab chiqish uchun boshqariladigan harakatlar ketma-ketligi
hamda o'zaro aloqasini bayon etuvchi dasturlarni ishlab chiqishdan iborat.
4. Tashkil etish — mustahkam (bardoshli) obyektlar yoki jarayon
lar tuzilmasini o'zgartirishi yoki ko'rishdan, ya’ni m a’lum bir holat-
larida boshqariladigan obyektlar faoliyatini reglamentlashtirishda foy
dalaniladigan u yoki bu qoida, protsedura, usul, algoritmlarini belgilash
yoki o'zgartirish demakdir.
5. Me’yorlashtirish — tizimning xususiyatlarini ifodalovchi statistik
m a’lumotlarni doimiy ravishda yig'ish va ular asosida tizimning bir
m e’yorda faoliyat ko'rsatishini ta’minlab turish.
6. Hisobga olish boshqariladigan obyekt va tashqi muhit parametrlari
majmuyini qayd etishdan iborat. U yana keladigan ma’lumotlami dastlab
qayta ishlash, jumladan, tasniflash, guruhlash va hokazo arifmetik hamda
mantiqiy operatsiyalami o'z ichiga oladi.
7. Nazorat qilish — boshqariladigan obyektlarning m e’yorida
ishlashidan chalg'ishi to'g'risidagi ma’lumotlar mazmunini aniqlashdan
iborat.
8. OperBoshqarish — tasodifiy ta’sirlar sababli tizim ishining me’yoriy
rejasidan chetlashishini bartaraf etish maqsadida qaror qabul qilish, ya’ni
qayta aloqa asosida tuzatish, olinadigan samaraning sifat va miqdor
o'lchovlari o'zgarishiga ko'ra boshqariluvchi obyektga ta’sir ko'rsatishidir.
9. Tahlil — tizimning joriy holatini o'rganishda ish samaradorligini
oshirish uchun uning imkoniyatlarini tahlil etishdan iborat.
Shunday qilib, boshqaruv shakl nuqtayi nazaridan axborot jarayonini
ifodalaydi. Boshqaruv mohiyati esa boshqaruv tizimidagi olingan barcha
axborotni qayta ishlash, qarorlar qabul qilish hamda boshqariladigan
ta’sir ko'rinishida boshqaruv obyektlariga natijaviy axborotlarni berishdan
iborat.
Boshqarish tizimi kishilarning moddiy dunyoda biron bir jarayonni
tashkil etish sohasidagi muayyan maqsadga qaratilgan faoliyatdir.
Boshqarish tizimi ishlashi uchun zarur bo'lgan shart-sharoitlar quyi
dagilardan iborat:
1) boshqarish obyektlarining mavjudligi;
87
2) mazkur obyekt faoliyatining maqsadi ma’lum bo'lishi;
3) boshqarish tizimi mustaqil harakat qilishi uchun muayyan
huquqlaiga ega bo'lishi;
4) boshqaruvchi obyektning boshqariluvchi obyekt haqida mufassal
ma’lumotlarga ega bo'lishi.
Buxgalteriya hisobining dasturiy ta ’m inlanishiga bir qator dasturlar

Buxgalteriya hisobining dasturiy ta ’m inlanishiga bir qator dasturlar:
„Maslahatchi hisobchi", „Maslahatchi-plus". „FOLIO BuxMaster", „1С -
Buxgalteriya", „BuxSoft'', „Yuridik m a'lum otnom a" ni kiritish mumkin.
Axborotlarni to'ldirish huquqiy axborotlarni tarqatishning umumdavlat
tarmog'i bo'yicha bajariladi.
Buxgalteriya vazifalarini yechishni AAT lar asosida tashkil qilish:
birlamchi buxgalteriya hujjatlarini tuzish paytidan boshlab yakuniy mo
liyaviy hisobotni tuzish bilan yakunlanuvchi operatsiyalarning yig'indisidir.
Hozirgi bosqichda buxgalteriya vazifalarini axborot texnologiyasi asosida
markazlashtirilgan holda ishlab chiqish asosiy rol o'ynaydi:
• foydalanuvchining ish joyida o'matilgan kompyuterlarni qo'llash,
bu yerda vazifalami yechish hisobchi tomonidan bevosita uning ish joyida
bajariladi;
• korxonaning turli xildagi bo'linmalari
iqtisodiy vazifalarining
integratsiyalangan holda ishlab chiqilishini ta’minlovchi mahalliy va ko'p
bosqichli hisoblash
tarmoqlarini shakllantirish;
• hisoblash texnikasida bajariladigan buxgalteriya hisoblari tarkibini
ancha ko'paytirish;
• har xil hisoblash bo'linmalari uchun korxonaning yagona taqsim
langan ma’lumotlar bazasini
yaratish;
• birlam chi buxgalteriya hujjatlarini
mashinada shakllantirish
imkoniyatlari, bu qog'ozsiz texnologiyalarga o'tishni ta’minlaydi va huj-
jatlarni yig'ish va ro'yxatga olish bo'yicha operatsiyalar mehnat talabligi
darajasini kamaytiradi;
• buxgalteriya vazifalari majmualarini yechishni integratsiyalash;
• dialogli usulda amalga oshirish yo'li bilan axborot xizmati ko'rsatishni
tashkil qilish imkoniyati.
Texnologik jarayonning barcha operatsiyalari ShK da bitta ish joyida va
uning tuzilishiga ko'ra izchillik bilan bajariladi.
Axborot to'plamlarining har xil turlari
hisob vazifalarini ishlab
chiqishga asos bo'ladi.
Birinchi tur birlamchi hujjatlarni yig'ish va ro'yxatga
olish bilan
bog'liq. SHKdan foydalanishda ulami mashina
bilan shakllantirish
im koniyati paydo b o 'lad i, bu h ujjatlam ing
yaratish jarayonini
avtomatlashtiradi. Ammo SHKga qo'lda kiritilgan
birlamchi hujjatlarni
1 1 . 1 . 2 . B u x g a lte r iy a hisobi
a x b o r o t tizim ining
d a s t u r i y t a ’m inoti
205
Ma’lumotlar bazalarining faoliyati va strukturasi

bazasining fikrlash darajasidagi yuqori sifatli tajribadan foydalanish
im koniyatini aks ettiradi.
Mantiqiy xulosalar bloki
qoidalarni dalillar bilan qiyoslagan holda
xulosalar m antiqini yuzaga keltiradi. U nchalik ishonchli bo'lm agan
m a'lum otlar bilan ishlash chog'ida noaniq mantiq, zaif ishonch yuzaga
keladi.
Tushuntirish bloki
foydalanuvchining texnologiyada bilimlar bazasidan
foydalanish ketma-ketligini aks ettiradi va „nima uchun?" degan savolga
javob beruvchi xulosaga keladi.
Hozirgi vaqtda bilimlar bazasining joriy etilishi kasbiy bilimlaming
to'planish sur’ati bilan belgilanadi.
Axborot texnologiyasining ekspert tizimida foydalaniladigan asosiy
komponentlari (tarkibiy qismlari) quyidagilar: foydalanuvchining inter
feysi, bilimlar bazasi, interpretetor, tizimni yaratish moduli.
Rejalashtiruvchi ekspert tizimlari
m a’lum bir maqsadlarga erishish
uchun zarur bo'lgan dasturlarni ishlab chiqishga mo'ljallangan.
Bashoratlovchi ekspert tizimlari
o'tmish va bugunning voqealariga
asoslanib kelajak ssenariysini oldindan aytib bermog'i, ya’ni berilgan
vaziyatdan ishonchli natijalar chiqarishi kerak. Buning uchun basho
ratlovchi ekspert tizimlarida dinamik parametrik modellar qo'llaniladi.
Tayanch so‘z - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
|
bet | 69/109 | Sana | 18.01.2021 | Hajmi | 1,79 Mb. | | #13041 |
Tayanch so‘z va iboralar:
Avtomatlashtirilmagan tizim; avtomatlashtirilgan tizim afzalligi; korporativ axborot tizimi; samaradorlik.
Takrorlash uchun savollar.
Avtomatlashtirilmagan axborot tizimining qanday afzallik-lari mavjud?
Avtomatlashtirilgan axborot tizimining afzalliklarini keltiring.
Korporativ axborot tizimi qanday masalalarni yechadi?
Avtomatlashtirilgan axborot tizimini tatbiq etishdan nima-larni kutish mumkin?
Axborot texnologiyalarining qanday xususiyatlari mavjud?
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarini qo‘llash samara-dorligi aytib bering.
|
| |
Mavzu: Mebel - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

Oz oz o‘rganib dono bo‘lur
Qatra qatra yig‘ilib dono bo‘lur
7. Topishmoq yodlash
1. O‘zi katta kichikka egiladi (CHOYNAK)
2. Suv desam suv emas shirdiraydi bir narsa
O‘t desam o‘t emas yiltiraydi bir narsa (SAMOVAR)
8. Fonematik eshitishni rivojlantirish
So‘zning tovush tarkibini rivojlantirish
Bunda bolalardan ko‘k va sariq rangdagi kartonlarni beriladi va bolalardan uy jihozlari
suratlarini ko‘rsatib so‘raladi agar oshxona jixozlarini ko‘rsatsam ko‘k, mexmonxona
jixozlarini ko‘rsatsam sariq kartonni ko‘tarib men tushuring demagunimcha tushirmaysiz.
9.Tafakkurni rivojlantirish. 4-chisi ortiqcha o‘yini
Bolalarga rasmlar ko‘rsatiladi. Bundan mavzudan tashqari rasmlarni ajratib ko‘rsatamiz.
10. Rag‘batlantirish
11. Yakunlash
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari - bet 9

|
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari
|
bet | 9/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari
Protsesslarni monitor qilish: Bu qadamda, ishga tushirilgan protsesslarni kuzatish va ularning holatini tekshirish amalga oshiriladi. Bu holatni tekshirish tizimi ustida har doimni bajarilishi kerak, shuning uchun operatsion tizim o'zini tashqi yo'nalishlardan va xotira israfidan himoya qilish mumkin. Agar bir protsess muammo yuzaga kelsa, uni aniqlash va maslahat berish muhimdir. Protsesslarni tartiblash va ularga o'tish imkoniyatlarini o'rganish**: Bu qadamda, protsesslarni bajarilish tartibini aniqlash va ularning bir-biriga qaramasdan o'zaro hamkorlik qilish imkoniyatlarini o'rganish muhimdir. Bu, resurslar (masalan, xotira va protsessor kuchlari) ustida qarshiyo qilish va optimal ish rejalarini ta'minlash uchun kerak bo'ladi. Protsesslarni to'xtatish va qayta boshlashning algoritmlari: Zarur bo'lgan holatlarda, protsesslarni to'xtatish va ularni qayta ishga tushirishning algoritmlari amalga oshiriladi. Misol uchun, bir protsess xatolik yuzaga kelsa, uni to'xtatish va qayta ishga tushirish kerak bo'ladi. Bu holatlar uchun operatsion tizim to'xtatish jarayonlarini boshlash, xatolikni aniqlash va muammoni tuzatish uchun muvofiqlar o'rnatadi. Bu algoritmlar va harakatlar operatsion tizimning ish faoliyatini boshqarishda juda muhimdir. Ular tizimni ishonchli va barqaror qilishda yordam beradi va har doim tizimning sodda va samarali ishga tushirilishini ta'minlaydi.
2.3. Resurslarni boshqarish.
Resurslarni boshqarish operatsion tizimning barqaror va samarali ishlashi uchun juda muhimdir. Bu jarayonlarni ta'minlash uchun quyidagi asosiy algoritmlar va usullar qo'llaniladi: 1. Xotirani boshqarish algoritmlari: Xotira yo'qotish va boshqa protsesslarga ajratish uchun quyidagi usullar ishlatiladi: - Paginatsiya: Xotira niqtasiz yotuvchi bo'lib, uni biron bir masofaga ko'chirish (swap) vaqtincha xotira miqdorini oshirish. - Segmentatsiya: Xotira bo'ylab qismga bo'linadi va har bir qismga alohida ajratiladi. Bu usul protsesslarga o'zaro farq qiladi va xotirani samarali ishlatishga imkon beradi.
|
| |
-AMALIY MASHG’ULOT - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 160/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org6-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: O’ZBEKISTON TABIAT YODGORLIKLARI
Reja:
1. Tabiat yodgorliklari va ularning turlari.
2. Tabiat yodgorliklarini muhofaza qilish tadbirlari.
Mazkur mavzuni quyidagi texnologiya va metod asosida tashkil etish mumkin.
Amaliy mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi
Vaqti 2 soat
| | |
Talabalar soni 30 nafar
| |
O’quv mashg’ulotining shakli
|
Amaliy
|
Amaliy mashg’ulotida muhokama qilish uchun savollar
|
1. Tabiat yodgorliklari va ularning turlarini o’rganish.
2. Tabiat yodgorliklarini muhofaza qilish tadbirlari.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: amaliy ish natijasida olingan natijalarni tahlil qilish,bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish.
|
Pedagogik vazifalar:
- tabiat yodgorliklari bo’yicha bilimlarni chuqurlashtiradi va kengaytiradi;
- tabiat yodgorliklarini muhofazalash haqidagi bilimlarni tizimlashtirish ko’nikmasini hosil qiladi.
|
O’quv faoliyatining natijalari. Talaba:
- tabiat yodgorliklari haqida ma’lumotlarga ega bo’ladi;
- tabiat yodgorliklarini muhofazalash muhim ekanligini anglaydi.
|
|
|
| |
Protsesslarni boshqarishning asosiy jarayonlari operatsion tizimning etkazib berish yoki bajarilayotgan ishlarni nazorat qilishdan iboratdir. Bu jarayonlar quyidagi bosqichlardan iborat

|
Protsesslarni boshqarishning asosiy jarayonlari operatsion tizimning etkazib berish yoki bajarilayotgan ishlarni nazorat qilishdan iboratdir. Bu jarayonlar quyidagi bosqichlardan iborat
|
bet | 8/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari Protsesslarni boshqarishning asosiy jarayonlari operatsion tizimning etkazib berish yoki bajarilayotgan ishlarni nazorat qilishdan iboratdir. Bu jarayonlar quyidagi bosqichlardan iborat: 1. Protsesslarni monitor qilish: - Ishga tushirilgan protsesslarni kuzatish va ularning holatini tekshirish. - Protcesslarning qo'shimcha ma'lumotlarini (masalan, ishga tushgan vaqti, ishning harakat holati, xotira va protsessor iste'moli, kiritish/chiqarish amallari vaqtida) to'plab borish. - Kutilmagan holatlarda xabarlar yoki bildirishnomalar chiqarish. 2. Protsesslarni tartiblash va ularga o'tish imkoniyatlarini o'rganish: - Protcesslarni bajarish tartibini belgilash va ularni ishga tushirish. - Protcesslarning bir-biriga qaramasdan o'zaro hamkorlik qilish imkoniyatlarini tahlil qilish. - Protcesslar o'rtasidagi munosabatlarni aniqlash va boshqa protsesslarga zarur resurslarni taqsimlash. 3. Protsesslarni to'xtatish va qayta boshlashning algoritmlari: - Zarur bo'lgan holatlarda protsesslarni to'xtatish va ularni qayta ishga tushirish jarayonlarini belgilash. - Protcessni to'xtatish uchun foydalanuvchi buyruqlarini o'rganish va ularni amalga oshirish. - Zarur bo'lgan ma'lumotlarni saqlash va protsessni to'xtatish va qayta ishga tushirish uchun qo'llaniladigan xotirani bo'shatish. Bu jarayonlar operatsion tizimning sodda ishlari emas, balki barcha jarayonlarni to'g'ri boshqarishda kritik ehtiyotkorliklardir. Raqamli ma'lumotlar yoki foydalanuvchi interfeyslari orqali qo'llaniladigan ma'lumotlar tizimining amalini nazorat qilish va u erda sodda xatolarni aniqlash muhimdir. Bu jarayonlar tizimning ishlashini yaxshilash va xavfsizligini ta'minlash uchun juda muhimdir. Protsesslarni boshqarish tizimi operatsion tizimning yopiq holatini (misol uchun multitasking yoki multitasking) ta'minlash uchun juda muhimdir. Bu jarayonlarni amalga oshirish uchun quyidagi asosiy algoritmlar va harakatlar qo'llaniladi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Protsesslarni boshqarishning asosiy jarayonlari operatsion tizimning etkazib berish yoki bajarilayotgan ishlarni nazorat qilishdan iboratdir. Bu jarayonlar quyidagi bosqichlardan iborat
|
II. Asosiy qism: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari

|
II. Asosiy qism: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari
|
bet | 2/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlariII. Asosiy qism: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari.
Protsesslar bilan bog'liq jarayonni boshlash
- Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Tizimni boshlashdan oldin, protsesslar va ularga aloqador resurslar (xotira, protsessor kuchlari, kiritish/chiqarish qurilmalari) belgilanishi kerak.
- Protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash: Ishga tushirilgan protsesslarni tanlash va ularni ajratish, muhimlik darajasiga ko'ra tartiblash.
- Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni ishga tushirish, bajarish va to'xtatish jarayonlari uchun algoritmlar tuzish.
Protsesslarni boshqarish
- Protsesslarni monitor qilish: Ishga tushirilgan protsesslarni kuzatish va ularning holatini tekshirish.
- Protsesslarni tartiblash va ularga o'tish imkoniyatlarini o'rganish: Protcesslarni qat'iy tartibda ishga tushirish, ularning bir-biriga qaramasdan o'zaro hamkorlik qilish imkoniyatlarini tahlil qilish.
- Protsesslarni to'xtatish va qayta boshlashning algoritmlari: Zarur bo'lgan holatlarda protsesslarni to'xtatish va ularni qayta ishga tushirish jarayonlarini belgilash.
Resurslarni boshqarish
- Xotirani boshqarish algoritmlari: Xotira yo'qotishdan va boshqa protsesslarga ajratish usullari.
- Kiritish va chiqarishlar uchun qurilmalar boshqarish: Kiritish/chiqarish qurilmalari boyicha ish rejalarini belgilash.
- Tarmoq va kompyuter resurslarini boshqarishning asosiy algoritmlari: Tarmoq ulushi, disk, monitor va boshqa tizim resurslarini boshqarish usullarini ta'riflash.
Bu qism operatsion tizimlarning faoliyatini tashkil etuvchi muhim jarayonlarni belgilaydi va ularga echim bo'lish uchun algoritmlarni ta'riflaydi.
2.1. Protsesslar bilan bog'liq jarayonni boshlash.
- Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Tizimni boshlash jarayoni dastlabki sozlashlar, asosiy konfiguratsiya va qo'llanma yuklashni o'z ichiga oladi. Bu qadamda tizimning boshqa komponentlari, masalan, tarmoq interfeysi, xotira masalalari, va asosiy operatsion tizim o'rnatiladi.
|
| |
Nazorat va qayta ishga tushirish: Tizim holati tekshiriladi va zarur bo'lsa, tizim qayta ishga tushiriladi

|
Nazorat va qayta ishga tushirish: Tizim holati tekshiriladi va zarur bo'lsa, tizim qayta ishga tushiriladi
|
bet | 6/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari 2. Nazorat va qayta ishga tushirish: Tizim holati tekshiriladi va zarur bo'lsa, tizim qayta ishga tushiriladi. 3. Booting (yoki o'zini yuklash): Kompyuter qurilmasining yo'nalishiga ko'ra operatsion tizimning yuklanishi. Bu qadamda BIOS (Basic Input/Output System) yoki UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) qurilmadagi qo'llanmalar tizimni yuklash uchun ishga tushiriladi. Keyin, tizim diskning yuklanish qismidan o'qiladi va operatsion tizim yuklanadi. 4. Boshlang'ich sozlashlar: Boshlang'ich sozlashlar, tizimning qulayligini va ishlashini belgilaydi. Bu sozlashlar odatda BIOS yoki UEFI orqali o'rnatingan, masalan, boot tomon, qurilma sozlanishlari, va boshqa parametrlar orqali amalga oshiriladi. - Protsesslari aniqlash va ularni tartiblash: Operatsion tizim boshlandi, keyin tizimda qayd etilgan protsesslarni aniqlash va ularni boshlash va boshqarish uchun tayyorlash jarayonlari amalga oshiriladi. Bu jarayonda quyidagi amallar bajariladi: 1. Protsesslarni aniqlash: Operatsion tizim protsesslarni tanlash uchun xotira maydonlarini ajratadi va yangi protsesslar yaratiladi yoki mavjud protsesslar aniqlanadi. 2.Protsesslarni tartiblash: Protcesslarni tartiblashda, ularning ishga tushishi, ustuvorligi, va qatnashish tartibi ta'minlanadi. Mavjud protsesslar protsesslarni boshqarish komponentlari tomonidan aniqlangan darajada tartiblanganadi. - Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni boshlash va ularni boshqarish operatsion tizimning eng muhim vazifalaridan biridir. Bu vazifani bajarish uchun quyidagi asosiy algoritmlar qo'llaniladi: 1. Fork(): Yangi protsesslar yaratish uchun ishlatiladi. Bu funksiya asosan Linux va Unix tizimlarida qo'llaniladi. Fork() bilan, amaldagi protsess ko'piligi yaratiladi va yaratilgan protsessning bir qismi ota protsess, boshqa qismi esa farzand protsess bo'ladi. 2.CreateProcess(): Bu Windows tizimlarida protsess yaratish uchun ishlatiladi. CreateProcess() funksiyasi protsesslarni yaratish, ularga kerakli resurslarni ta'minlash va ularni ishga tushirishda qo'llaniladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI
|
bet | 14/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlariFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI:
Nazirov Sh. C++ da dasturlash asoslari.
Mardanova N.S. C++ tilida dasturlash
J.Liberti. Osvoy samostoyatelno C++ za 21 den.-SPb.2003.-815 s.
Informatika. Bazaviykurs. 2-izdanie. Uchebnikdlya VUZOV/Pod red. S.V.Simonovicha.-SPb.: Piter, 2009.-640 s.
Рахмокулова С.И. IBMPCшахсийкомпьютердаишлаш. 1999.
Бобровский С. , Delphi 7. Учебный курс. 2003, - 736 с.
О.А.Акулов, Н.В.Медведев Информатика базовый курс. Учебник.Москва 2007г. 555 стр.
Internet resurslari
1. http://www.ziyonet.uz - milliy axborot ta`lim tarmog`i
2. http://www.mail.uz - milliy elektron pochta xizmati
4. http://www.edu.uz - O`zbekiston ta`lim portali
5. http://www.aci.uz - O`zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi portali
6. http://www.uza.uz - O`zbekiston milliy axborot agentligi
7. http://www.tuit.uz -TATU Veb portali
|
| |
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari - bet 3

|
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari
|
bet | 3/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari - Protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash: Bu qadamda, ishga tushirilgan protsesslar aniqlanadi va ularning prioritet darajalari belgilanadi. Protsesslarni tartiblashning asosiy maqsadi, ularni foydalanish vaqtida o'tkaziladigan tartibni belgilashdir. - Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni boshlash uchun, ularni joylashuv va boshqarish bilan bog'liq asosiy algoritmlar belgilanadi. Bu jarayonda, protsesslar qayta ishga tushirilishi, ularning qayta yaratilishi yoki mavjud protsesslarga o'zgarishlarni kiritish uchun loyihalash algoritmlari ishlatiladi. Protsesslar boshqarish uchun, ularning xatolarini va xususiyatlari kuzatilib, ularni to'xtatish va qayta ishga tushirish jarayonlari belgilanadi. Bu algoritmlar tizimni ishga tushirish jarayonini boshlash, protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash, shuningdek, protsesslarni boshlash va ularni boshqarish uchun kerak bo'lgan asosiy qarorlarni o'z ichiga oladi. - Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Operatsion tizimni boshlashdan oldin, tizimda ishlaydigan protsesslarni aniqlash va ular uchun xotirani ajratish kerak. Bu, tizimni ishga tushirish va uning samarali ishlashini ta'minlashda kritik muhimlikka ega bo'ladi. Bu qadamda quyidagi asosiy amallar olib boriladi: Qurilmalar va resurslarni tanlash Tizimni boshlashda qurilmalar (masalan, protsessor, xotira, disk va qo'shimcha qurilmalar) tanlanishi va ularga kirish tashkil etilishi kerak. Booting (yuklash) jarayonini boshlash: Tizimni yoqish uchun kompyuter yuklash jarayonini boshlash. Bu jarayon, BIOS yoki UEFI orqali tizimning yuklanishini boshlaydi. Keyin, operatsion tizim yoki boshqa o'rnatilgan dastur boshlangan holda yuklanadi. - Protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash: Tizim yuklandiqtan so'ng, faol protsesslarni aniqlash va ularga joy berish lozim. Bu jarayonda quyidagi vazifalar amalga oshiriladi: Protsesslarni tanlash: Tizimda ishlaydigan protsesslarni aniqlash, ularning turi va xususiyatlari bo'yicha ma'lumot olish.
|
| |
Protsesslarni tartiblash: Aniqlangan protsesslarni ularning dushanbasini va muhimlik darajasini hisobga olib, ularni qat'iy tartibda joylashtirish

|
Protsesslarni tartiblash: Aniqlangan protsesslarni ularning dushanbasini va muhimlik darajasini hisobga olib, ularni qat'iy tartibda joylashtirish
|
bet | 4/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari Protsesslarni tartiblash: Aniqlangan protsesslarni ularning dushanbasini va muhimlik darajasini hisobga olib, ularni qat'iy tartibda joylashtirish. Xotirani ajratish: Har bir protsessga kerak bo'lgan xotira miqdorini belgilash va ajratish. Bu, protsesslarning ustidan o'tgan xotirani qayta ishlatishdan yuzaga keladigan kutilmagan hayajonlarni oldini olish uchun juda muhimdir. - Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni boshlash va ularga yo'l yo'rsatish tizim operatsiyalarining asosiy qismi hisoblanadi. Bu qismning asosiy vazifalari quyidagilardir: Protsesslarni boshlash: Protsesslarni ishga tushirish jarayonini boshlash, ularning boshlanish parametrlarini o'rnatish va xotira maydonlarini ajratish. Protsesslarni to'xtatish va qayta boshlash: Har qanday sababga ko'ra protsesslarni to'xtatish va ularni qayta ishga tushirishning asosiy algoritmlarini tuzish. Bu jarayon, operatsion tizimni yaxshi boshqarishning muhim qismi hisoblanadi. - Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Tizimni boshlash uchun kerakli resurslarni aniqlash va ularni tayyorlash shart. - Kerakli resurslar o'z ichiga protsessor kuchlari, xotira hajmi, kiritish/chiqarish qurilmalari, va boshqa tizim resurslarini o'z ichiga oladi. - Tizimni boshlash jarayonida barcha resurslar to'g'risida ma'lumotlar olish, ularni tayyorlash va uni qo'llab-quvvatlash lozim. - Boshlang'ich ma'lumotlar tizimning o'zini identifikatsiya qilish uchun ham kerak bo'ladi.
- Protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash: Tizimni boshlashdan so'ng, faollashtirilishi kerak bo'lgan protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash lozim. - Protcesslar, ko'rsatuvchi ma'lumotlar, va ularning talablari ko'rsatiladi. - Protsesslar o'zaro aloqalariga ko'ra tartiblanadi.
- Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni boshlash va ularni boshqarish uchun muhim algoritmlar tuzish shart.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Protsesslarni tartiblash: Aniqlangan protsesslarni ularning dushanbasini va muhimlik darajasini hisobga olib, ularni qat'iy tartibda joylashtirish
|
- Protsesslarni boshlashda, ularni tizimda qo'llanish uchun kerakli resurslarga ega bo'lishi lozim. Bunday protsesslarni boshlashda, ularning boshqa protsesslar bilan qanday aloqalari bo'lishi ham muh

|
- Protsesslarni boshlashda, ularni tizimda qo'llanish uchun kerakli resurslarga ega bo'lishi lozim. Bunday protsesslarni boshlashda, ularning boshqa protsesslar bilan qanday aloqalari bo'lishi ham muh
|
bet | 5/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari - Protsesslarni boshlashda, ularni tizimda qo'llanish uchun kerakli resurslarga ega bo'lishi lozim. Bunday protsesslarni boshlashda, ularning boshqa protsesslar bilan qanday aloqalari bo'lishi ham muhimdir. - Protsesslar bo'lgan jarayonlarni yozib olish, ularning boshqarish va ishga tushirish uchun identifikatorlarini yaratish ham shartdir. Bu bosqich tizimni boshlash uchun asosiy qadam va protsesslarni to'g'ri tartiblashda asosiy qoidalarni ta'minlaydi. - Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Operatsion tizimni boshlashda, tizim yaratilishi va boshqarilishi kerak. Bu jarayonda, tizim tayyor holatda bo'lishi, xotira resurslarining ajratilishi, kiritish/chiqarish qurilmalari bilan aloqalar o'rnatilishi va asosiy funksiyalar faollashtirilishi kiritiladi. - Protsesslarni aniqlash va ularni tartiblash: Protsesslar tizimning boshlanishi bilan avtomatik ravishda yaratilishi kerak. Bu protsesslar ishga tushirilgan dasturlarni (masalan, ilova yoki ilova qismi) o'z ichiga oladi. Ushbu jarayon boshlang'ich ma'lumotlar bazasini (PCB) to'ldirish orqali amalga oshiriladi. Protsesslar tartiblangan tartibda ishga tushirilishi kerak, masalan, urg'u tugayotganda birinchi bo'lgan jarayon ikkinchi bo'lgandan oldin ishga tushirilishi kerak. - Protsesslarni boshlash va boshqarishning asosiy algoritmlari: Protsesslarni boshlash jarayoni ichidagi asosiy algoritm, protsesslarni ishga tushirish, ularning bajarilishi va boshqa protsesslarga qarab ularga vazifa bermish paytlarini belgilashdir. Boshqarish jarayonlari, masalan, protsesslarni to'xtatish, ularni qayta ishga tushirish, xotira zarur bo'lganda ularni saqlash yoki o'zgartirishni o'z ichiga oladi. - Tizimni boshlash uchun ilk qadam: Tizimni boshlash jarayonida, asosiy komponentlar (masalan, operatsion tizim yuklanishi, asosiy tizim resurslarining ta'minoti) tayyorlanishi va ishga tushirilishi kerak. Bunday jarayonda quyidagi bosqichlar ro'yxatga olinadi: 1. Yuklash: Operatsion tizim yuklanishi, kompyuter qurilmalari yoki virtual muhitda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
- Protsesslarni boshlashda, ularni tizimda qo'llanish uchun kerakli resurslarga ega bo'lishi lozim. Bunday protsesslarni boshlashda, ularning boshqa protsesslar bilan qanday aloqalari bo'lishi ham muh
|
Pesdagogik vazifalar - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 123/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Pesdagogik vazifalar
1 Osmaning prinsipial sxemasi;
2TICO avtomobilining orqa osmasini vazifasini tasnifni berish ; 3 Orqa osmaning avtomobilga mahkamlanishi vazifasini tushuntirish ;
|
O’quv faoliyat natijalari ;
1. Osmalar tuzilishiva vazifasini aytib ko’rsatadilar;
2TICO avtomobilining orqa osmasivazifasini tasniflaydilar;
3 Orqa osmaning avtomobilga mahkamlanishivazifasini aytib beradilar ;
|
O‘qitish metodlari
|
Ma’ruza, aqliy hujum, tushuntirish.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy,Jamoaviy.
|
O‘qitish vositalari
|
Darslik, ko’rgazmalar, tarqatmalar, plakatlar.
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus ko’rgazmali qurollar bilan jixozlangan o‘quv xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti(80)
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi (ta’lim beruvchi)
|
O’quvchi (ta’lim oluvchilar)
|
1-bosqich.
Kirishqismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Boshqaruv tizimining darajasi bo‘yicha

ega bo'lib, iqtisodiy va xo'jalik bashoratlarini, davlat byudjetini ishlab
chiqish, xo'jalikning barcha bo'g'inlari faoliyati natijalarini nazorat qilish
va tartibga solishni amalga oshiradi.
Boshqaruvning tarmoq tamoyilini amalga oshiruvchi organlar uchun
axborot tizimlarini tuzilmalarining bo'g'inligidan kelib chiqib ajratish
mumkin: vazirlik (idora, konsern, assotsiatsiya, holding) axborot
tizimlari, birlashma - korxona.
Boshqaruvni tarmoq tamoyili bo'yicha amalga oshiruvchi organlar
uchun zamonaviy axborot texnologiyalarini qo'llash tarmoq axborot
tizimlarini barpo etishga olib keladi, vazirliklar, banklar, idoralar, kor-
poratsiya va hokazolami ta’minlovchi axborot, ma’lumotlar banki va bazasini
qayta ishlash tizimini o'zida namoyon etadi. Bu tizimlar ShK lokal
hisoblash tarmoqlari bazasida yaratiladi. Tarmoq axborot tizimida axborotni
to'plash, uzatish, qayta ishlash va tahlil qilish amalga oshiriladi. Bu
boshqarish apparatining qarorlami qabul qilish va ulami idoralarga qarashli
korxona va birlashmalargacha yetkazishda majburiy ishtirokini ko'zda tutadi.
Korxona (iqtisodiy obyekt, muassasa) tizimida axborot texno
logiyalarini tadbiq etish korxonaning avtomatlashtirilgan boshqarish
tizimini yaratishga olib keladi, u avtonom holda ham, ishlab chiqarish
birlashmasi axborot tizimi tarkibida ham, tarmoq axborot tizimida ham
ishlashga mo'ljallangan.
Zamonaviy axborot texnologiyalarini kichik va o'rta iqtisodiy obyektlar,
hududiy boshqarish organlari, transport, qurilish, savdo va boshqa iqtisodiy
obyektlar faoliyatini avtomatlashtirish uchun qo'llash „elektron ofislar",
ya’ni alohida avtomatlashtirilgan ishchi o'rinlarini birlashtiruvchi
taqsimlangan ma’lumotlar bazasi va lokal hisoblash tarmoqlari negizida
axborot tizimlarini amalga oshiradi.
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari - bet 7

|
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari
|
bet | 7/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 31,98 Kb. | | #238757 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonni rejalashtirish algoritmlari Protsesslarni boshqarish: Protsesslarni to'xtatish, ularga resurslar berish, ularni qayta ishga tushirish va umumiy protsesslarni boshqarish jarayonlari uchun algoritmlar qo'llaniladi. Bu algoritmlar odatda protsesslarni boshqarish bilan bog'liq masalalar va tizimni muayyan qilishda ishlatiladi. Bu qism tizimni boshlash, protsesslarni aniqlash va ularni boshlash va boshqarishning eng muhim algoritmlarini ta'riflaydi. Bu algoritmlar tizimning faoliyatini boshlash uchun kritik ehtiyotkorliklardir.
2.2. Protsesslarni boshqarish.
Protsesslarni boshqarish tizimning asosiy funksiyonlaridan biridir va tizimning qat'iy ishlashini ta'minlaydi. Quyidagi ta'riflar Protsesslarni boshqarishning muhim qismlarini tushuntiradi: 1. Protsesslarni monitor qilish: Bu jarayon operatsion tizim tomonidan ishga tushirilgan protsesslarni kuzatish va ularning holatini tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, tizimning ishlashini boshqarish uchun kritik bo'lib, qaytadan ishga tushirishning zarur bo'lishi mumkin. 2. Protsesslarni tartiblash va ularga o'tish imkoniyatlarini o'rganish: Bu qadamda, protsesslarni tartiblash va ularga o'tish imkoniyatlarini tahlil qilish amalga oshiriladi. Bu, protsesslarni qat'iy tartibda ishga tushirish va ularning bir-biriga zarar yetkazmasligini ta'minlashga yordam beradi. 3. Protsesslarni to'xtatish va qayta boshlashning algoritmlari: Zarur holatlarda, masalan, protsess xatolikka uchragan yoki ortiqcha resurs ishlatgan bo'lsa, protsessni to'xtatish kerak bo'ladi. Bu algoritm protsesslarni to'xtatish, ularning xotirani bo'shatish, qurilmalarni qayta o'rnata olish yoki qayta ishga tushirish jarayonlarini belgilaydi. Ular qattiq ehtiyotlik va tizimning barqarorligini ta'minlashda muhimdir. Bu jarayonlar tizimni yaxshi boshqarish, uning ishlashini kuzatish va muvaffaqiyatli amalga oshirishda kritik bo'lib hisoblanadi. Har bir bosqich o'zining ahamiyatiga ega va operatsion tizimning samarali ishlashi uchun zarur bo'lgan protsesslarni o'z ichiga oladi.
|
| |
Baxolash mezonlari - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 85/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Baxolash mezonlari
Og’zaki so’rov quyidagi mezonlar asosida baholanadi
t/r
|
Mazmuni
|
Ballar
|
1
|
Mavzu to’liq ,asosiy fikr va tushunchalar to’la qonli o’zlashtirilishiga erishilsa
|
5
|
2
|
Mavzu asosan,asosiy fikr va tushunchalar qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
4
|
3
|
Mavzu qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
3
|
4
|
Mavzuning ba’zi elementlarini o’zlashtirilishiga erishilsa
|
2
|
5
|
Mavzuning o’zlashtirilishi yuqoridagi talablar darajasida bo’lmasa
|
1
|
Ilova-№4
Tezkor savollar.
1. Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishi nimalardan iborat?
2.Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’siri haqida fikr bildiring.
Ilova-№5
Ilova-№6
G’ildirak avtomobilning o’qi bilan yo’lini uzviy bog’lovchi qismlar majmuasi bo’lib, aylanma harakatni ilgarilama harakatga aylantirib beradi. Undan tashqari notekis yo’lda yurganda hosil bo’lgan turtkilarni yumshatadi. Avtomobil g’ildiraklari vazifasiga ko’rayetaklovchi, boshqariluvchi, aralashgan bo’ladi. SHunga ko’rayetakchi g’ildiraklar dvigateldan kuch uzatmasi orqali kelayotgan burovchi momentni aylanma harakatga va aylanma harakatni avtomobilning ilgarilama harakatiga aylantirib beradi.
Yuk avtomobillarida va avtobuslarda diskli yoki disksiz,yengil avtomobillarda esa asosan diskli g’ildiraklar ishlatiladi. g’ildirakni bikr qilib birlashtiruvchi qism disk orqali gupchakka maxkamlansa, bunday g’ildiraklar diskli g’ildiraklar deb yuritiladi. Agarda g’ildirakni bikr qilib birlashtiruvchi qismi bevosita gupchakka maxkamlansa, bunday g’ildirak disksiz g’ildirak deb ataladi.
Rasmda avtombillarda keng ko’lamda qo’llaniladigan g’ildirakning umumiy ko’rinishi va to’g’inlarning ikki xil konstruktsiyasi keltirilgan.
G’ildirak disk 2, to’g’in 4 ko’priga va shina 3 dan iborat. g’ildirak gupchagi 1 avtomobilning har bir ko’prigi uchun yig’uv birikmasi bo’lib hisoblanadi va u disk 2 ning biriktiruvchi qismlari orqali to’g’in 4 bilan tutashadi.
Yig’ilgan g’ildirak gupchagi 1 ga shpilka yordamida diskning teshigi 6 ga maxkamlanadi, to’g’in 4 ga esa pnevmatik shina kiygiziladi. Diskli g’ildirakning to’g’ini ikki turda bo’ladi: chuqur to’g’inli - yaxlit va tekis to’g’inli - bo’laklarga ajratilgan. YAxlit to’g’inli g’ildiraklaryengil avtomobillarda ishlatilib, unda shinalar joylashtirish uchun botiqcha va bort bor. Tashqi tomonida chegarasibo’yicha mustaxkamligini oshirish uchun qobirg’a 6 ishlangan. Shuningdek, zeb beruvchi qalpoqchani o’rnatishga mo’ljallangan chiqiq 7 qilingan.
Ilova-№7
Uyga vazifa.
O’tilganlarni takrorlab mavzuga doir qo’shimcha ma’lumotlarni o’zlashtirib yozib kelish.
|
| |
Talabaning yozuvsiz kartasini baholash mezonlari

Tolipova J.O. “Biologiyani o’qitishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish”.(1-2 qismlar). T., 2004 y.
To’xtaev A.S., Ahmedova D.R. va boshqalar. Umumta’lim maktablari va kasb-hunar o’quv yurtlarida ekologiya xonasini tashkil etish va jihozlash. T., 1998 y.
To’xtaev A.S., Haydarova H.N., Yakubjonova Sh.T., Xonxojaeva N.B., G’ulomova A.R. “Umumiy ekologiyadan laboratoriya mashg’ulotlari”. T., 2005 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya”. T, “O’qituvchi”, 1998 y.
To’xtaev A.S., Hamidov A. “Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish”. T., “O’qituvchi”, 1994 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya”. Umumta’lim maktablari va litseylari uchun qo’llanma. T., 2001 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish”. Fan dasturi. T., 2003 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya o’qitish metodikasi”. Ma’ruza matni. 2003 y.
H.Haydarova, Z.Bahodirova, Sh.Yakubjonova. Ekologiya o’qitish metodikasi. Toshkent. “Moliya-iqtisod”, 2009 y.
O’zbekiston “Qizil kitobi” Toshkent. “Chinor” 2006, 1va 2-jildlar.
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 84/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
Ilova-№1
Mavzu: Avtomobil g‘ildirak, shinalarini tashxislash SXK.
Reja.
1.G‘ildirakning vazifasi va turlari.
2.Chuqur va tekis obodali g‘ildirakning tuzilishi, g‘ildiraklar gupchagi va yarim o‘qlarni mahkamlanish.
Ilova-№2
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar
G’ildirak, Gaz taqsimlash fazalari,Avtomobil ,4taktli dvigatel, agregat, tizim, mexanizm, detal, dvigatel ,silindr, porshen,tushunchalari
Ilova-№3
|
| |
-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi

|
-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi
|
bet | 122/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)7-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi
1-osma richagini kuzov bilan ulash richagi; 2-orqa osmaning richagi; 3-osma richagining rezina metall sharniri; 4-gupchak o‘qi; 5-amortizator; 6-osma prujinasi; 7-prujina egari; 8-rezina buferi; 9-osmaning ko‘ndalang shtangasi; 10-ko‘ndlang richag; 11-amortizatorni mahkamlash kronshteyni; 12-richagni mahkamlash bolti.
Orqa osmaning avtomobilga mahkamlanishi
Avtomobilni ko‘tarish tizimi asosan uchta turga bo‘linadi:
a) Ramali; b) yarim ramali; v) ramasiz.
Ramali ko‘taruvchi tizim asosan yuk avtomobillarida qo‘llanilib u ikkita bo‘ylama joylashgan balkadan iborat bo‘lib, payvandlangan yoki parchin mix orqali har xil profildagi balkalar bilan mahkamlanadi. Old va orqa osmalar ramaga turli konstruksiyada mahkamlanishi 8-rasmda ko‘rsatilgan.
8-rasm. Orqa old osmalarning ramaga ulanishi
1-old kronshteyn; 2-rama; 3-amortizator kronshteyni; 4-vtulka; 5-amortizator; 6-orqa kronshteyn; 7-belbog‘ (xomut); 8-varaq; 9-stremyanka; 10-planka.
Yengil avtomobillar ramasiz bo‘lib uning vazifasini kuzov bajaradi. Old va orqa osmalar kuzovga payvandlangan kronshteynlarga mahkamlanadi. Ularning konstruksiyasi 9-rasmda berilgan.
Uyga vazifa.
O’tilganlarni takrorlab mavzuga doir qo’shimcha ma’lumotlarni o’zlashtirib
yozib kelish.
Darslik va qo’shimcha adabiyotlardan mavzuni o’qib o’rganish.
1. A.I. Komilov va boshqalar. Traktor va avtomobillar. T.:-«Talqin»-2003.
2. «Traktor va avtomobillar». -V.A.Skotnikov taxriri ostida.
3. A.M.Gureevich, Ye.M.Sorokin. «Traktor va avtomobillar».
4.X.Mamatov. Avtomobillar. — Т.: «O'qituvchi», 1995
37- Mavzu
|
Yuk va yengil avtomobillarning g osmalarga servis xizmatini ko‘rsatish (KSXK, 1-SXK, 2-SXK) ishlari.
|
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotining shakl va turi
|
Nazriy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1.Osmaning prinsipial sxemasi
3. Avtomobil osmalari
3. avtomobilning ko‘ndalang tekislik
|
O’quvmashg’ulotiningmaqsadi: Osmalartuzilishivaulargatexnikxizmatko'rsatishtog’risidagibilimvako’nikmalarnishakllantirish (mustahkamlash ) .
|
O’qitish natijasi
|
Osmalar tuzilishi va ularga texnik xizmat ko'rsatish o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki komponentsiyalar
|
|
|
| |
Diskli g'ildiraklarning tuzilishi

|
Diskli g'ildiraklarning tuzilishi
|
bet | 89/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Diskli g'ildiraklarning tuzilishi. To'g'innmg ichki qismi shakliga qarab diskli g'ildiraklar ikkiga, ya'ni tekis to'g'inli va chuqur to'g'inli g'ildiraklarga ajratiladi. Chuqur to'g'in yengil avtomobillar g'ildiraklarida qo'llaruladi (101-chizma). Chuqur to'g'inning o'ziga xos tomoni shundan iboratki, to'g'inni o'rta qismida botiqlik bo'lib, u pokrishkani to'g'inga kiydirishni yengillashtirish uchun xizmat qiladi. Bunday to'g'inning qismlarga ajralmaydig'an konstruksiyasi g'ildirakni maksimal darajada yengillashtirishga va soddalashtirishga imkon beradi. Ushbu g'ildiraklarga, o'lchamlari uncha katta bo'lmagan shinalarni - yengil avtomobil shinalarini o'rnatish murnkin.
Tekis to'g'in yuk avtomobillarining g'ildiraklarida bir necha xil variantlarga ega. Ko'pincha, to'g'in chekkasi vazifasini bajaradigan (19.9.102-chizma) qirqilmagan bort halqa (1) ishlatiladigan variantdan foydalaruladi. Bu vaziyatda to'g'in (3) disk (4) bilan ajralmaydigan qilib payvandlangan va shina borti uchun yon devorli bitta tokchaga ega, shina o'tkaziladigan ikkinchi tokcha esa qirqilgan prujinasifat quif halqaning (2) ichki yuzasida hosil qilingan.
G'ildirakni yig'ishda shina to'g'inga erkin kiydiriladi, bort halqa o'rnatiladi va to'g'in ariqchasiga kesilgan qulf halqa (2) tushirib qo'yiladi, natijada bort halqa to'g'inga mahkam o'rnashadi. Shina damlan-gandan so'ng undagi havo bosimi shina bortlarini to'g'in chekkalariga va bort halqasiga zich siqilishini ta'minlaydi, qulf halqani to'g'in ariqchasiga tushirib berkitadi va shina-ning to'g'inga zich o'tirishiga erishiladi.
Tekis to'g'inli diskli g'ildiraklar-ning boshqa konstruksiyalarida kesilgan bort halqa ishlatilib, u bir vaqtning o'zida qulf halqa vazifasini ham bajaradi yoki bo'lmasa tekis to'g'in ikki qismga ajraladigan qilib tayyorlanadi. Orqa ko'prikka tushadigan yuklanishlarning kattaligi bois, yuk avtomobillarining orqa g'ildiraklari qo'shaloqdir. Bunda ichki g'ildirak gupchakka shpilkalar hamda ichki va tashqi rezbasi bo'lgan qalpoqsimon gaykalar bilan, tashqi g'ildirak esa konusli gaykalar bilan qotirib qo'yiladi.
|
| |
Muhofaza hududlari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 158/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.orgMuhofaza hududlari
|
Maqsadi
|
Vazifasi
|
Buyurtmalar
|
|
|
Milliy bog’lar
|
|
|
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR:
Global ekologik muammolarga qanday muammolar kiradi?
Antropogen omillar ta’sirida qanday global muammolar yuzaga keladi
Biologik xilma-xillik deganda nimani tushunasiz?
Biologik xilma-xillikni saqlab qolish uchun nimalar qilish kerak?
Tabiatga insonning ta’siri tufayli qanday salbiy holatlar yuzaga keladi?
ASOSIY TUSHUNCHALAR VA TAYANCH ATAMALAR
Global ekologiya, antropogen tanglik, biologik xilma-xillik, «Qizil kitob», fauna, flora.
Nazorat shakli (hisobot, taqdimot): kichik guruhlarda ishlash natijasida oxiriga etkazilgan ish hisobot tarzida o’qituvchiga topshiriladi. Natijalar “a’lo”, “yaxshi”, “qoniqarli”, “qoniqarsiz” baholar ko’rinishida joriy baholashdagi 30 ball hisobidan mashg’ulotlarga ajratilgan soatlar asosida ballar belgilanadi. Bu mashg’ulot uchun maksimal ball 1,5 ball bo’lib, quyidagi mezonlar asosida talabalar bilimlari baholanadi:
1,4-1,5 ball – “a’lo”: xulosa va qaror qabul qilish, ijodiy fikrlay olish, mustaqil mushohada yurita olish, amalda qo’llay olish, mohiyatini tushunish, bilish, aytib berish, tasavvur hosil qilish darajalariga ega bo’lsa qo’yiladi;
1,2-1,3 ball– “yaxshi” mustaqil mshohada yurita olish, amalda qo’llay olish, mohiyatini tushunish, bilish, aytib berish, tasavvur hosil qilish darajalariga ega bo’lsa qo’yiladi;
0,5-1,1 ball – “qoniqarli” mohiyatini tushunish, bilish, aytib berish, tasavvur hosil qilish darajalariga ega bo’lsa qo’yiladi;
0-0,4 ball –“qoniqarsiz”: berilgan topshiriqlar bo’yicha tasavvurga ega bo’lmasa va bilmasa qo’yiladi.
|
| |