nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
jami
  
30 - Tuzuvchilar: O’qituvchining familyasi Yarmatov Sh. Lavozimi O’qituvchi Ish joyi Samdu huzuridagi...

|
Tuzuvchilar: O’qituvchining familyasi Yarmatov Sh. Lavozimi O’qituvchi Ish joyi Samdu huzuridagi Jomboy raqamli texnologiyalar texnikumi Ilmiy darajasi yo’q O’qituvchining familyasi Axatov A
|
bet | 6/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 345,5 Kb. | | #141746 |
Bog'liq 2.03 Ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari fanijami
|
30
|
Mashgʻulotlar shakli: amaliy (a)
|
Soat
|
A1
|
Ma’lumotlar bazasining maqsadi, vazifalari va asosiy tushunchalari.
|
2
|
A2
|
Maydonda birlamchi kalitni o‘rnatish
|
2
|
A3
|
MS Access ma’lumotlar bazasi jadvallarini qo‘shish va import qilish
|
2
|
A4
|
So‘rovga maydonlarni qo‘shish
|
2
|
A5
|
O‘zlashtirish va taqqoslash operatorlari , mantiqiy operatorlar
|
2
|
A6
|
Parametrli so‘rovlar, qamrovli so‘rovlar
|
2
|
A7
|
Diagrammali formalarni loyihalash. Tarkibli formalar yaratish
|
2
|
A8
|
Microsoft MS Access makrokomandalari
|
2
|
A9
|
MS Access hodisalari. Ma’lumotlar hodisalari
|
2
|
A10
|
MS Access hodisalari. Klaviatura hodisalari
|
2
|
A11
|
Tarkibli hisobotlarni tayyorlash
|
2
|
A12
|
Ma’lumotlar bazasining boshqarilishi. Foydalanuvchi vazifalari va huquqlari
|
2
|
A13
|
SQL tili va uning asosiy komponentlari
|
2
|
A14
|
SQL tili. Jadvallarni yaratish, jadvallar uchun cheklanishlar
|
2
|
A15
|
SQL tili. So‘rov operatori
|
2
|
Jami
|
30
|
Mustaqil ta’limni tashkil etishning shakli va mazmuni
Ma’lumotlar bazasi va boshqarish tizimlari fani bo’yicha talabaning mustaqil ta’limi shu fanning o’rganish jarayonining tarkibiy qismi bo’lib, uslubiy va axborot resurslari bilan to’la ta’minlanadi.
Talabalar auditoriya mashg’ulotlarida professor–o’qituvchilarning ma’ruzasini tinglaydilar, algoritmlar va dasturlar loyihalaydilar. Auditoriyadan tashqarida talaba darsga tayyorlanadi, ma’ruzalarni qayta ishlaydi, qo’shimcha adabiyotlarni konspekt qiladi, uy vazifasi sifatida berilgan konkrekt masalalarni yechish algoritmlari, dasturlarni ishlab chiqadi. Ayrim mavzularni kengroq o’rganish uchun qo’shimcha adabiyotlarni o’qib reja asosida referatlar tayyorlaydi va seminarlarda himoya qiladi. Mustaqil ta’lim natijalari reyting tizimi asosida baholanadi.
Uy vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg’ulot olib boruvchi o’qituvchi tamonidan, konspektlarni va mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va baholash esa ma’ruza darslarrini olib boruvchi o’qituvchi tomonidan har darsda amalga oshiriladi.
Ma’lumotlar bazasi va boshqarish tizimlari fanidan mustaqil ish majmuasi fanning barcha asosiy mavzularini qamrab olgan va quyidagi jadvalda shakllantirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tuzuvchilar: O’qituvchining familyasi Yarmatov Sh. Lavozimi O’qituvchi Ish joyi Samdu huzuridagi Jomboy raqamli texnologiyalar texnikumi Ilmiy darajasi yo’q O’qituvchining familyasi Axatov A
|
Talabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi

|
Talabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi
|
bet | 7/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 345,5 Kb. | | #141746 |
Bog'liq 2.03 Ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari faniTalabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi.
Mustqail ta’lim mavzular
T/r
|
O‘quv bloklari, fanlar va faoliyat turlarining nomlari
|
Soatlari hajmi
|
|
Axborot obyektlari aloqasi
|
2
|
|
Ma’lumotlar sxemasini yaratish
|
4
|
|
Yozuvlarni kiritish va tahrirlash
|
2
|
|
So‘rovlarda hisoblash
|
4
|
|
Hisoblash maydonini qo‘shish
|
2
|
|
Makroslarni menyu buyruqlari bilan bog‘lash, makroslarni hodisalar bilan bog‘lash
|
2
|
|
MS Access hodisalari . sichqoncha hodisalari
|
4
|
|
SQL tili.Maydonlar qiymatlarini kiritish, o‘chirish va o‘zgartirish
|
2
|
|
SQL tili. Mantiqiy operatorlar
|
4
|
|
MBBT arxitekturasi
|
2
|
|
Iyerarxik tizimlar
|
4
|
|
Ma’lumotlarning relyatsion strukturasi
|
4
|
|
Namuna bilan taqqoslash operatorlari tavsifi
|
2
|
|
Statistik funksiyalar
|
2
|
|
Qamrovli so‘rovlar
|
2
|
|
Jami soatlar
|
40
|
Ishchi o’quv dasturining information uslubiy ta’minoti
Mazkur fanni o’qitish jarayonida ta’limning zamonaviy metodlari, pedagogik, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo’llash nazarda tutilgan.
- Nazariy mavzular (ma’ruzalar) zamonaviy kompyuter texnologiyalari yordamida jihozlangan elektron sinfda prezentatsiya va elektron–didaktik materiallardan foydalangan holda o’tkaziladi;
- Amaliy mashg’ulotlar auditoriyada “aqliy hujum” , “guruhli fikrlash” va “loyihani himoya qilish” pedagogik texnologiyalar asosida algoritmlar yaratish, kompyuter sinfida dasturni loyihalash, taxlash va ishlash prinsiplarini namoyish etish orqali olib boriladi;
- Mustaqil ta’lim uchun ajratilgan mavzularni muhokamasi seminarlarda ma’ruza qilish, kichik ishchi guruh musobaqasini tashkil qilish va to’garaklarda dasturiy ta’minotni namoyish etish shaklida tashkil qilinadi.
Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati
Asosiyadabiyotlar
|
|
С. Д. Кузнецов. Базы данных. Модели и языки. –Бином Пресс, 2008.
|
|
С. В. Тарасов. СУБД для программиста. Базы данных изнутри. – М.: СОЛОН-Пресс, 2015.
|
|
Дж. К. Дейт. Введение системы баз данных. 7-е издание. Пер с англ. – М.: Издательский дом “Вильямс”, 2001
|
|
Дж. Грофф, П. Вайнберг, Э. Оппель – SQL. Полное руководство 2015.
|
|
Дж. С. Боуман. С.Л. Эмерсон. М. Дарновски. Практическое руководство по SQL.
|
|
Silberschatz, Abraham.Database system concepts / Abraham Silberschatz.6th ed.p. cm. 2011. ISBN 978-0-07-352332-3
|
|
A.Sattorov. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarini boshqarish sistemasi Access (Windows 9x/2006) T.2006 y.
|
Tavsiya qilinadigan qoʻshimcha adabiyotlar
|
|
Карвин Б. - Программирование баз данных SQL. Типичные ошибки и их устранение (Профессиональные компьютерные книги) – 2012
|
|
М. Грубер. Понимание SQL. –Москва, 1993
|
|
Д. Петкович. Microsoft SQL Server 2012 Руководство для начинающих –Москва, 2012
|
|
| |
Nazorat savollari - Reja: O’qitiluvchi va testlanuvhi ma’lumotlar to’plami. DataSet, DataTable, DataRow va Data...

Nazorat savollari
1. Ma’lumotlar to’plami (Data set) nima?
2. Ma’lumotlar to’plami ma'lumotlar bazasi jadvalida qanday tasvirlanadi?
3. Ma’lumot to’plamlari (data set) ning qanday turlari bor?
4.
O’qitiluvchi va testlanuvchi ma’lumotlar to’plami nima?
5. Oq’uv va sinov tanlanmalarda taxminan necha foiz ma’lumotlar olinadi?
6. Ma’lumotlarga dastlabki ishlov berish qanday bosqichlardan iborat?
7. Ma’lumotlarga dastlabki ishlov berish sxemasi qanday bloklardan iborat?
8. Data Set, Data Table, Data Row va Data Column nima uchun qo’llaniladi?
9. Datasetlar yordamida qanday ma’lumotlar tahlil qiliniishi mumkun?
10. Data set qidirishning qanday tizimlari bor?
11. Qanday davlat Data setlari bor?
12. Turar joy ma'lumotlari haqida qanday Data Setlar bor?
13. Iqtisodiyot va moliyadagi Data setlarga qaysilar kiradi?
14. Mashinali o’qitishda qanday Data Setlardan foydalaniladi?
15. Tanlanmani yaratishda bashoratlash usuli qanday qo’llaniladi?
Masala va topshiriqlar
1. Quyida berilgan variantlar uchun
T
nml
- o’quv tanlanma (n-xususiytlar soni, m-
obyektlar soni, l-sinflar soni) va
T
nm
- sinov tanlanmani tuzing hamda tanlanmalardagi
ma’lumotlarni normallashtiring.
http://fayllar.org
Шылау сӛздер - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

219
мүшелері. Тұрлаулы мүшелер. Бастауыш, оның қызметі. Баяндауыш, оның
қызметі. Тұрлаусыз мүшелер. Toлықтауыш, оның түрлері. Анықтауыш,
құрамдық түрлері. Пысықтауыш, мағыналық түрлері. Сӛйлемнің бірыңғай
мүшелері. Айқындауыш, оның түрлері. Сӛйлем мүшелерінің орын тәртібі.
Құрмалас сӛйлемдер, оның түрлері. Салалас құрмалас сӛйлемдер,
ерекшеліктері мен түрлері. Сабақтас құрмалас сӛйлемдер, ерекшеліктері мен
түрлері. Кӛп бағыныңқы құрмалас сӛйлемдер. Аралас құрмалас сӛйлемдер.
Пунктуация. Пунктуацияның негізгі принциптері.
Жалпы тіл білімі, оның пайда болуы. Жалпы тіл білімінің бӛлімдері.
Tiл білімінің тарихы. Тіл категориясы. Тіл білімінің методтары. Ежелгі дәуір
және орта ғасырлардағы тіл білімі. Орта ғасыр және қайта ӛркендеу дәуірі
лингвистикасы. ХVII-ХVIII ғасырлар тіл білімі.Универсалды грамматика
XIX ғасыр тіл білімі. XIX ғасыр тіл біліміндегі ағымдар. XX ғасыр тіл білімі.
Лингвистикалық мектептер. Tiл философиясы. Tiл теориясы. Tiл және қоғам.
Tiл мен ойлау. Tiл және сӛйлеу. Tiлдің таңбалық сипаты. Tiлдік таңбалар.
Tiлдің құрылысы мен жүйесі. Tiл білімінің зерттеу әдістері. Салыстырмалы-
тарихи әдіс. Сипаттама әдісі.
Aрнайы мамандық пәндер
Тіл тарихы. Тіл салаларының қалыптасуы мен даму жолдары.Тілдің
даму бағыттары. Тарихи фонетика, зерттеу обьектісі. Тарихи лексикология,
зерттеу обьектісі. Есім сӛз таптарының дамуы. Тарихи синтаксис. Әдеби
тілдің зерттеу обьектісі, кезеңдері. Ұлттық кезеңге дейінгі әдеби тілдің
үлгілері. Ұлттық кезеңге дейінгі әдеби тілдің үлгілері. XVІІІ ғасырдағы қазақ
әдеби тілінің қалыптасу құрамы. XІX ғасырдың І жартысындағы әдеби тілдің
лексикасы. XІX ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ әдеби тілі.Ы.Алтынсарин
және қазақ әдеби тілі. Абай және қазақ жазба әдеби тілі. XX ғасыр басындағы
жазба әдеби тілі. XX ғасыр басындағы баспасӛз тілі. А. Байтұрсынов және
қазақ жазба әдеби тілі.
O‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish munosabatlari

|
O‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish munosabatlari
|
bet | 5/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #252877 |
Bog'liq elektron xaridlarO‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish munosabatlari. O‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish savdo tizimining muvaffaqiyatli ishlashi uchun quyidagilar amalga oshirilmoqda: - kadrlarni tanlashga to'g'ri yondashish;
- sotuvchilarni o'qitish va rivojlantirishni tashkil qilish;
- ularni rag'batlantirish va rag'batlantirish usullarini o'ylab ko'rish;
- ishni boshqarishda inovatsion yo‘llar bilan yondashish.
O‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish uchun elektron to’lovlar amalga oshrish yo’llga qoyildi, biznes vakilariga yanada qulayliklar yaratish maqsadida. O‘zbekistonda elektron tijoratni B2B sektorini rivojlantirish uchun elektron to’lovlar amalga oshrish yo’llga qoyildi, biznes vakilariga yanada qulayliklar yaratish maqsadida. To’lov tizimi va uning turlari - Elektron to’lovlar amalga oshirilayotganda to’lov tizimining sub’ektlari o’rtasida yuzaga keladigan munosabatlar majmui to’lov tizimidir. To’lov tizimining turlariga quyidagilarni kiritishimiz mumkin: - banklararo to’lov tizimi;
- bankning ichki to’lov tizimi;
- chakana to’lovlar tizimlaridan iborat.
- Гаврилов Л.П. Электронная коммерция. Учебник и практикум для бакалавриата и магистратуры.М.:ЮРАЙТ, 2019.- 433 стр.
- O‘zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi 2015-yil 22-maydagi O‘RQ-385-sonli qoniniga muvofik qabul qilindi. Xalq so’zi, 2015 yil 23 may.
|
| |
yil O‘zbekistonda Elektron tijorat assotsiatsiyasi tashkil etildi

|
yil O‘zbekistonda Elektron tijorat assotsiatsiyasi tashkil etildi
|
bet | 2/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #252877 |
Bog'liq elektron xaridlar2018 yil O‘zbekistonda Elektron tijorat assotsiatsiyasi tashkil etildi. 2018 yil O‘zbekistonda Elektron tijorat assotsiatsiyasi tashkil etildi. Uyushmaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: Elektron tijorat - bu kompyuter tarmoqlari yordamida amalga oshiriladigan barcha moliyaviy va savdo operatsiyalarini va shu kabi operatsiyalar bilan bog'liq bo'lgan biznes jarayonlarini o'z ichiga oladigan iqtisodiyot sohasidir. Elektron tijorat - bu kompyuter tarmoqlari yordamida amalga oshiriladigan barcha moliyaviy va savdo operatsiyalarini va shu kabi operatsiyalar bilan bog'liq bo'lgan biznes jarayonlarini o'z ichiga oladigan iqtisodiyot sohasidir. Elektron tijorat quyidagi klasifikassiyalarni o'z ichiga oladi: - Tijorat tashkilotlari
B2B (Business-to-Business) B2C (Business-to-Consumer) B2E (Business-to-Employee) - Iste'molchilar
C2A (Consumer-to-Administration) C2B (Consumer-to-business) C2C (Consumer-to Consumer) - Ma'muriyat
G2G (Government-to-Administration) G2B (Government-to-Business) G2C (Government-to-Consumer) B2C yoki sxemasi biznes-iste'molchi - Bunday holda, kompaniya allaqachon mijoz bilan to'g'ridan-to'g'ri savdo qiladi (yuridik shaxs emas, balki jismoniy shaxs). Qoidaga ko'ra, bu erda biz tovarlarning chakana savdosi haqida gapiramiz.
- To'g'ri mahsulotni tanlash uchun u do'konga borishi shart emas: etkazib beruvchining veb-saytidagi texnik xususiyatlarni ko'rib chiqing, kerakli konfiguratsiyani tanlang va mahsulotni etkazib berishga buyurtma bering.
|
| |
Сӛздердің жасалуы және морфология

|
Сӛздердің жасалуы және морфологияBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Сӛздердің жасалуы және морфология. Сӛзжасам т уралы түсінік.
Сӛздердің жасалу жолдары. Түбір мен қосымша. Туынды сӛз және оның
құрылысы. Дара сӛздер мен күрделі сӛздер. Сӛз жасау жүйесі. Негізгі сӛз
жасау тәсілдері. Aффиксация тәсілі. Лексика-семантикалық тәсіл. Лексика-
синтаксистік
тәсіл.
Субстанция.
Aдективация.Проминализация.Aдвербиализация. Deлексилация. Сӛз жасау
тәсілдері.
Moрфология. Грамматикалық мағына және грамматикалық форма.
Грамматикалық категория. Синтетикалық және аналитикалық формалар.
Сӛз таптары. Сӛздерді сӛз таптарына бӛлу принциптері.
Зат
есім. Oның лексика-семантикалық, морфологиялық және
синтаксистік ерекшеліктері. Зат есімнің мағыналық түрлері. Зат есімнің
грамматикалық категориялары.
Сын есім. Oның лексика-семантикалық, морфологиялық және
синтаксистік ерекшеліктері. Сапалық және қатыстық сын есімдер. Сын
есімнің шырай категориясы.
Сан есім. Оның лексика-семантикалық, морфологиялық және
синтаксистік ерекшеліктері. Сан есімдердің мағыналық түрлері.
Есімдік.Есімдіктің мағынасы және оның басқа сӛз таптарымен қарым-
қатысы. Есімдіктің мағыналық түрлері. Есімдіктің септелуі.
Прономинализация.
Етістік.
Oның
лексика-семантикалық,
морфологиялық
және
синтаксистік ерекшеліктері. Негізгі және кӛмекші етістік. Болымды және
болымсыз етістіктер. Сабақты және салт етістіктер. Есімше, жасалуы мен
түрлері, сӛйлемдегі қызметі. Кӛсемше, жасалуы мен түрлері, сӛйлемдегі
қызметі. Етістіктің шақ категориясы. Етістіктің рай категориясы.
Үстеу.
Oның
лексика-семантикалық,
морфологиялық
және
синтаксистік ерекшеліктері. Үстеудің мағыналық түрлері. Үстеудің
сӛйлемдегі қызметі.
Еліктеу сӛздер. Еліктеу сӛздердің құрамдық түрлері. Сӛйлемдегі
қызметі.
|
| |
Тәңірлік дәуір әдебиеті - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

222
дамытудағы ролi. Қыпшақтар кiтабы («Кодекс куманикус»). Қолжазбаның
түп нұсқасы. Қыпшақтар кiтабының зертелуi.
Жүсiп Баласағұнидiң «Құдатғу бiлiг». Жүсiп Хас Хажиб Баласағұни –
түркі түркі халықтары тарихындағы қайта ӛрлеу дәуірінің аса кӛрнекті
ақыны. Шығыс елдеріне мәшһүр болған данышпан-ойшыл, атақты ғалым,
белгілі қоғам және мемлекеттәк қайраткер. «Құдатғу бiлiг» дастанының
басты идеясы тӛрт принципке негізгделіп жазылған.
Ахмет Йүгiнекидiң «Хибатул хақайық» еңбегі. Ахмет Йүгiнекидiң
«Хибатул хақайық» дастаны. Дастанның қолжазба нұсқаларның табылуы,
зерттелуi. Дастанда қамтылған мәселелер мен оның идеялық мазмұны.
Қазақ тіл білімінің тарихы

220
бейнелеудi мақсат ететiн кӛркемдiк әдiс. Реализм әдiсi суреткерден ӛмiр
құбылыстарын, маңызды қоғамдық мәселелердi, күнделiктi тұрмыстағы сан-
алуан жайларды мейлiнше кең қамтып, әлеуметтiк ӛмiрдiң қайшылықтарын
терең ашып кӛрсетудi, қарапайым адамдардың бейнесiн сипаттауға жете
назар аударуды талап етедi. Егер романтизм әдiсi кӛбiнесе сирек кездесетiн
ерекше жағдайларға кӛңiл аударса, реализм айналадағы нақтылы ӛмiр
құбылыстарын толық кӛрсету қажеттiгiн мойындайды. Реалистiк принцип
жаңа дәуiр әдебиетi мен кӛркем ӛнерде жаңа сипатқа ие болып, әдебиеттiң
халықтық демокриятияшылдық принциптерiмен жалғастық тапты. Реализм
ӛмiрде болатын, үнемi кездесетiн нақтылы жай-жағдайларды, адамның iс-
әрекеттерiн бейнелеудi басты мiндет санайды дегенде, әрине, мұны оған алға
ұмтылушылық, алыс арманға, асқақ қиял ұрушылық мүлде жат деп түсiну
дұрыс болмайды. Алайда реалистiк әдiстiң негiзгi ӛзгешелiгi ӛмiрдегi типтiк
жағдайларды кеңiнен қамтып, қай құбылыстың болсын даралық белгiлерiн
де, жинақталған кӛптеген құбылыстарға ортақ сипаттарын да нанымды
суреттеп, нағыз типтiк дәрежедегi кӛркем образдар, бейне-тұлғалар жасау
деймiз.
Реалистiк әдiс орыс әдебиетiнде Пушкин творчествасы арқылы биiк
дәрежеге кӛтерiлдi. Пушкиннiң «Евгений Онегин», «Капитан қызы»
романдары, кӛптеген лирикалық ӛлеңдерi осы әдiстiң орыс әдебиетiнде берiк
орын алуына мүмкiндiк туғызды. Реализм әдiсi одан әрi И.А.Гончаров,
И.С.Тургенов, Л.Толстой, А.П.Чехов шығармаларында кеңiнен ӛрiс алды.
Қазақ әдебиетiнде реализм әдiсi Абай поэзиясында жоғарғы сатыға
кӛтерiлдi.
Ma’lumot to’plamlari (data set) turlari

|
Ma’lumot to’plamlari (data set) turlari
|
bet | 2/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 24,89 Kb. | | #130539 |
Bog'liq Reja O’qitiluvchi va testlanuvhi ma’lumotlar to’plami. DataSet,-fayllar.orgMa’lumot to’plamlari (data set) turlari. Mashinan io’qitish jarayonida va
modelning to’liq ishlashini ta’minlash maqsadida quyidagi ma’lumotlar to’plami
turlaridan foydalaniladi:
- o'quv tanlanmasi - to'plami (training set);
- qvalifikatsiya tanlanmasi - to’plami (qvalidation set);
- test tanlanma - to'plami (qtesting set).
1. O’qitiluvchi va testlanuvchi ma’lumotlar to’plami
O’qitiluvchi va testlanuvchi ma’lumotlar to’plami.
Ma'lumotlarni yig'ish - bu neyron tarmoqlar kabi tushunchalarni qanday qo'llashni o'rganish,
natijalarni o'rganish uchun algoritmni tayyorlash uchun ishlatiladigan to'plamdir. Bunga
ma'lumotlar va kutiladigan natijalar kiradi. O’quv tanlanma umumiy ma'lumotlarning ko'p
qismini tashkil etadi, ya’ni taxminan 60-80%. Sinov tanlanma modellarning parametrlariga mos
keladigan og'irliklarni sozlash deb nomlanadigan jarayon hisoblanadi.
Sinov ma'lumotlari to'plami algoritmning o'quv ma'lumotlari bilan qanchalik yaxshi
o'qitilganligini baholash uchun ishlatiladi.
AI-loyihalar(AIprojects)da biz sinov bosqichida o'quv ma'lumotlari to'plamidan foydalana
olmaymiz, chunki algoritm oldindan kutilgan natijani oldindan bilib oladi, bu bizning maqsadimiz
emas.
Sinov to'plamlari ma'lumotlarning 20% ni tashkil etadi, testlar to'plami ma'lumotlar kiritilishi
bilan tasdiqlangan to'g'ri natijalar bilan birgalikda guruhlangan ma'lumotlarni kiritish, odatda inson
tomonidan tekshirilishi bilan ta'minlanadi.
Ma’lumotlarga dastlabki ishlov berish. 1. Shaklni aniqlash: ma'lumotlar turli xil fayllarda
tarqalishi mumkin. Masalan, turli xil valyutalar, tillar va hokazolarga ega bo'lgan turli
mamlakatlardagi savdo natijalari ma'lumotlar to'plamini shakllantirish uchun bir joyga to'planadi.
|
| |
K ІРІС П Е - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

K ІРІС П Е Бағдарлама Лингвистика (қазақ тілі)бойыншамагистратура талапкер-
леріне арналып, oнда қазақ тілінің барлық тарауларыбойынша бакалавриат-
тыңтӛрт жыл барысында меңгерген пәндер бойынша түзілген. Aтап
айтқанда, қазіргі қазақ әдеби тілінің барлық тараулары, сондай-ақ, тіл
теориясы, қазақ тілі тарихы, қазақ тіл білімінің тарихы толық қамтылған.
Н Е ГIЗ Г I Б Ӛ Л I M Мамандық пәндер Фонетика. Фонетиканың зерттеу обьеектісі. Фонетиканың тіл білімінің
басқа тарауларында алатын орны және байланысы. Фонетиканың тараулары.
Тіл
дыбыстарын
зерттеудің
акустикалық,
артикуляциялық
және
лингвистикалық жақтары. Фонема жайында түсінік. Қазақ тілінің
фонемалық системасы. Дауысты және дауыссыз фонемалар. Олардың
айырмашылық белгілері. Қазіргі қазақ тілінің фонемалық құрамы. Дауысты
фонемалар. Дифтонгтар және олардың түрлері. Дауыстылардың фонемалық
құрамы. Дауыссыз фонемалар. Дауыссыздардың фонемалық құрамы.
Дауыссыз фонемалардың сипаты. Сингармонизм заңы, оның мағынасы мен
қызметі. Сингармонизм заңының кӛріністері: дауыстылар сингармонизмі
және дауыссыздар сингармонизмі. Ерін үндестігі. İлгерінді ықпал. Кейінгі
ықпал. Фонетикалық процесстер: элизия, редукция, протеза, метатеза,
эпентеза, эпитеза. Буын және оның түрлері. Сӛздерді буынға бӛлу.
Oрфоэпия. Қазақ тілінің oрфографиялық қағидалары, қалыптасу жолдары.
Емле. Қазақ тілінің емле қағидалары. Жазу және оның маңызы. Қазақ әліпбиі
тарихы. Дауысты және дауыссыз дыбыстардың жазылуы. Түбір және
қосымшалардың жазылуы. Күрделі сӛздердің жазылуы.
Лексикология және фразеология. Сӛз және оның мағыналары. Тура
және ауыспалы мағына. Ауыспалы мағынаның пайда болу тәсілдері.
Синоним, aнтоним, oмоним, полисемия. Табу сӛздер және эвфемизм. Сӛздік
құрам және оның даму заңдылықтары. Кірме сӛздер.Кәсіби сӛздер. Диалект
218
сӛздер, арготизмдер, варваризмдер, вулгаризмдер. Сӛйлеу тіліне тән сӛздер.
Кітаби лексика. Терминдер, олардың қалыптасуы. Сӛздіктер және оның
түрлері. Фразеологиялық сӛз тіркестері. Фразеологиялық оралым,
түрлері.Фразеологиялық
синонимия.
Фразеологиялық
антонимия.
Фразеологиялық омонимия. Фразеологиялық варианттар.
Statistik fizika va tеrmodinamika

|
Statistik fizika va tеrmodinamikaBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Statistik fizika va tеrmodinamika
Makroskopik sistеma va uning turlari. Mikroskopik paramеtrlar. Muvozanatli
va nomuvazanatli holatlar. Sistеmaning mikroholatlari. Fazaviy fazo, fazaviy
nuqta, fazaviy traеktoriya. Statistik fizikaning asosiy tushunchalari va prinsiplari.
Vaqt va ansambl bóyicha órtachalash. Statistik fizikadagi holat. Taqsimot
funksiyalari. Fluktatsiya. Muvozanatli holat. Tеrmodinamik ehtimollik. Statistik
vazn. Mikrokanonik, kanonik va katta kanonik taqsimot funksiyalari ifodalari.
Tеrmodinamik taqsimot. Paramеtrlar. Issiqlik va ish; Ichki enеrgiya. Entropiya.
Tеrmodinamikaning birinchi qonuni; Holat tеnglamalari. Qaytar va qaytmas
jarayonlar.
Sikllar.
Nomuvazanatli,
qaytmas
jarayonlar;
Jarayonlarning
qaytuvchanlik va qaytmaslik shartlari. Tеrmodinamikaning ikkinchi qonuni.
Ikkinchi qonunning miqdoriy munosabati va uning isbotlari. Gibbsning umumiy
formulasi. Tеrmodinamik potеnsiallar Ichki enеrgiya va uning ózgarishi. Erkin
enеrgiya va uning ózgarishi. Entalpiya. Gibbs va Gеlmgolts tеrmodinamik
potеnsiallari. Kimyoviy potеnsial. Tеrmodinamikaning uchinchi qonuni. Nеrnst
tеorеmasi. Past tеmpеraturalarni olish mеtodlari. Gomogеn va gеtеrogеn
sistеmalar. Fazaviy ótishlar. Klapеyron-Klauzius tеnglamasi.Birinchi va ikkinchi
tur fazaviy ótishlar. Idеal gaz.Eng katta ehtimoliy taqsimot. Maksvеll taqsimoti.
Tеrmodinamik paramеtrlar orasida boǵlanish. Maksvеll-Boltsman taqsimoti.
Baromеtrik
formula.
Rеal
gaz.
Xolat
tеnglamasi;
Van-dеr-Vaals
tеnglamasi.Enеrgiyaning tеng taqsimoti qonuni. Mikroholat. Fеrmionlar. Bozonlar.
Fеrmi-Dirak va Bozе-Eynshtеyn statistikalari. Elеktron sistеma uchun aynish
tеmpеraturasi. Plank formulasi. Rеlеy-Jins qonuni. Vin qonuni. Stеfan-Boltsman
qonuni. Dyulong-Pti qonuni. Eynshtеyn nazariyasi. Dеbay nazariyasi. Fononlar.
Fluktuatsiya nazariyasi. Tеrmodinamik paramеtrlar fluktuatsiyalari. Broun
harakati. Eynshtеyn nazariyasi. Fluktuatsion-dissipatsion tеorеma. Fazaviy
korrеlyatsiya. Boltsmanning kinеtik tеnglamasi va uni rеlaksatsiya vaqti
yaqinlashish uslubida yеchish.
|
| |
Elеktrodinamika - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

11
saqlanish qonuni. Elеktromagnit maydon impulsi va potеnsiali. Puasson tеnglamalari,
yеchimi. Zaryadlar sistеmasining hajm bóyicha taqsimlanishi,
ularning katta
masofadagi potеnsiali. Tinchlikdagi zaryadlar sistеmasi enеrgiyasi. Elеktrostatik
maydon enеrgiyasining zichligi. Zaryadlar sistеmasining
dipol va kvadrupol
momеntlari. Vеktor potеnsial. Puasson tеnglamasi, yеchimi.
Statsionar toklar
magnit maydoni. Magnit momеnt va uning xossalari. Kеchikuvchi potеnsiallar.
Ózgarmas elеktr va magnit maydonlarida zaryadlarning harakati. Tólqin tеnglamasi.
Elеktromagnit tólqinlar va ularning tarqalishi. Tólqin kutblanishi. Dipol nurlanish.
Elеktromagnit tolqin fazasining rеlyativistik invariant miqdorligi. Nurlanish
intеnsivligi. Oddiy nurlatuvchi sistеmalar. Nurlanish rеaktsiyasi. Nurlanish spеktr
chiziǵining kеngligi. Maksvеll-Lorеnts tеnglamalari. Mikroskopik maydon.
Magnitlanish, qutblanish va ularning vеktori. Muhit uchun Maksvеll tеnglamasi.
Chеgaraviy shartlar. Ózgarmas tok magnit momеnti. Skin effеkt.
Chiziqli
ótkazgichlarda kvazistatsionar toklar. Kvazistatsionar magnit maydon enеrgiyasi.
Yuqori chastotali elеktromagnit maydon. Elеktromagnit tólqinning muhitda
tarkalishi va muxitdan qaytishi. Dalambеr tеnglamalarining kovariant ifodasi. Lorеnts
shartining kovariant ifodasi. Elеktromagnit maydon antisimmеtrik tеnzori.Maksvеll
tеnglamalarining kovariant ifodasi. Elеktromagnit maydon invariantlari.
Elеktr va
magnit maydonlarni almashtirish. Foton – rеlyativistik zarra. Yulduzlar abеrratsiyasi.
Dopplеr effеkti. Noinеrtsial sanoq sistеma. Gravitatsiya. Gravitatsion va inеrt massa.
Gravitatsiya maydoni va vaqt-fazo mеtrikasi. Enеrgiya-impuls tеnzori. Enshtеyn
tеnglamasi (isbotsiz). Umumiy nisbiylik nazariyasini tasdiqlovchi omillar.
Olamning ochiq va yopiq modеllari. Olamning kеngayishi. Xabbl qonuni.
Singulyarlik.
Astrofizika - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

16
―
Fizika va astronomiya o„qitish metodikasi‖
kursi
“Fizika va astronomiya o‗qitish metodikasi
” kursi 5110200 - Fizika va
astronomiya o‗qitish metodikasi‖ tálim yo‗nalishida o‗qitiladi. Unda fizika va
astronomiya o‗qitish nazariyasi va metodikasi
fanining maqsadi va vazifalari,
fizika va astronomiya o‗qitish metodlari, fizika va astronomiya darslarida
sinfdan
tashqari ishlar, fizika va astronomiya o‗qituvchisi ishini rejalashtirish,
fizika va astronomiyadan darsturlar, fizikadan masala
echish darslarini tashkil
etish va o‗tkazish metodikasi, fizika va astronomiyani o‗qitishda o‗xshatish va
modellashtirishdan foydalanish, fizika va astronomiya o‗qitish
jarayonida yangi
pedagogik texnologiyalarni qo‗llash, fizika va astronomiyani rivojlanish tarixini
shuningdek, umumtálim maktablarida, akademik litsey
va kasb-hunar kollejlarida
ayrim mavzularning tahlili va o‗qitish metodikasi o‗rganiladi.
Kvant mеxanika - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

12
qoidasi. Markaziy simmеtrik maydonda zarra harakati. Orbital momеnt
opеratorlarining xususiy funksiyalari va xususiy qiymatlari. Rotator.
Shrеdingеrning radial tеnglamasi.
Vodorod atomi; tólqin funksiyalar; enеrgеtik
spеktrlar. Kvant sonlari va ular yordamida holatlarni tavsiflash. Atom tuzilishi.
Atomdagi "elеktron buluti". Atomning Rеzеrford va Bor modеlining tanqidi.
Elеktronning spini. Elеktron va atomning harakat miqdorlarini turli momеnti.
Momеntlarni qóshish. Boǵlanish turlari. Majburiy
va spontan nurlanishlarning
Eynshtеyn nazariyasi. Lazеrlar. Aynan bir xil zarralar sistеmasi. Zarralarning
aynanlik prinsipi. Spin bilan statistika orasidagi boǵlanish. Bozonlar. Simmеtrik
holatlar. Fеrmionlar. Antisimmеtrik holatlar. Pauli prinsipi.
Kvant mеxanikaning
taqribiy mеtodlari. Chеtlanishning (ǵalayonlanishning) statsionar nazariyasi.
Chеtlanishning (ǵalayonlanishning) nostatsionar nazariyasi.
Atomlar. Molеkulalar.
Gеliy atomi. Vodorod molеkulasi. Kimyoviy boǵlanishlarning tabiati va turlari.
Valеntlik. Atom va molеkulalarning xossalari. Rеlyativistik kvant mеxanika
haqida tushuncha. Olamning ilmiy manzarasi haqida.
Қожа Ахмет Йассауи «Диуани хикмет» шығармасы

223
Magistraturaga kirishda o`tkaziladigan sinov fanlari bo`yicha kiruvchilar
bilimini baholash
MEZONLARI
Magistraturaga kirish sinovlari O`zbekiston
Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2017 yil 20 iyundagi 393-son qarori bilan tasdiqlangan (2-ilova)
«Oliy ta`lim muassasalarining magistraturasiga o`qishga qabul qilish tartibi
to`g`risida Nizom»ga muvofiq tashkil qilinadi.
Magistraturaga kirish sinovi umumiy ballari quyidagilardan tashkil topadi:
-
magistraturaga kirishda tanlagan mutaxassislik bo`yicha bilim darajasini
belgilovchi maxsus fanlardan sinov o`tkaziladi (baholash mezoni 0 balldan 100
ballgachani tashkil etadi);
Mutaxassislik bo`yicha kirish sinovlari (yozma) ishlarini baholash 100 ballik
tizim asosida amalga oshiriladi.
Kirish sinovida 86-100 ball (jami ballning 86-100%) –
fanni mukammal
o`zlashtirgan, variantda ko`rsatilgan savollarga tayanch so`z va iboralardan
foydalanib, nazariy jihatdan asoslagan, chuqur va ilmiy-tahliliy tarzda yorita olgan
talabalarga qo`yiladi. Shuningdek, bunda talabaning mustaqil ko`nikmalari va
qo`shimcha manbalardan foydalanganligi ham hisobga olinadi.
Kirish sinovida 71-85 ball (jami ballning 71-85%) – fanni o`zlashtirgan,
variantda ko`rsatilgan savollarga tayanch so`z va iboralardan
foydalanib javob
bermagan, lekin faqat savolning o`zi bilan cheklanib, tavsiya etilgan darslik va
qo`llanmalarda berilgan fikrlardan
ijodiy foydalana olgan, qo`shimcha
adabiyotlardan foydalana olmagan talabalarga qo`yiladi.
Kirish sinovidan 56-70 ball (jami ballning 56-70%) – fanni qisman
o`zlashtirgan, qo`yilgan savollarga qisman javob bera olgan, qo`shimcha
adabiyotlardan foydalana olmagan talabalarga qo`yiladi.
Mutaxassislik bo`yicha magistraturaga kiruvchilarni
maxsus fanlardan
reytinglarini aniqlashda, baholash mezoni quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
- sinov bilet asosida ―yozma ish‖ usulida o`tkaziladi;
- har bir biletga 5 (besh) tadan savol kiritiladi;
- har bir bilet Davlat Standartlari bo`yicha bakalavrlar tayyorlash dasturiga
kiritilgan fanlarni asosiy tushunchalaridan tashkil topadi;
- biletga kiritilgan mutaxassislik uchun ajratilgan savollarning har biri 20
baldan, jami 100 balllik tizimda baholanadi.
Kirish sinovida 55 % va undan kam ball savollarni yoritishda tayanch so`z
va iboralarga qoniqarli javob bermagan, variantdagi
savollarga javoblarini
to`liq yorita olmagan, ilmiy jihatdan asoslamagan talabalarga qo`yiladi va
talabgor
magistraturaga qabul qilinmaydi.
Asosiy adabiyotlar - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

216
mashg‘ulotlarni tashkil etish metodikasi. (Metodik qo‘llanma). Т.: Nizomiy nomli
TDPU, 2011,79 b.
2.0.A.Qo‗ysinov, H.S.Yakubova, F.S.To‗rabekov, S.Rajabova.
Mehnat
ta'limi, kasb tanlashga yo‘llash fanidan labaratoriya mashg‘ulotlari.
Metodik
qo‘llanma. Т.: Nizomiy nomli TDPU,2013. 160 b.
3. Uzviylashtirilgan Davlat ta'lim standard va o‘quv dasturi. Mehnat ta'limi,
Tasviriy san'at, Chizmachilik, Musiqa
madaniyati, Jismoniy tarbiy. (l-9sinflar),
―Toshkent- 2010‖
4. N.A.Muslimov, Sh.S.Sharipov O.A.Qo‘ysinov va bosh. Mehnat ta‘limi
5-sinf darsligi T.‖Sharq‖ 2012, 235b
Elektron ta'lim resurslari
1. www. tdpu.uz
2. www. pedagog. uz
3. www. ziYonet. uz
4. www. edu. uz
217
5A111301 – Ona tili va adabiyoti (Qozoq tili va adabiyoti)
Түзушілер: Ы.Құттымұратова – НМПИ,Қазақ тілі және әдебиеті
кафедрасы
меңгерушісі PhD
Б.Бекниязов – НМПИ, Қазақ тілі және әдебиеті кафедрасы
улкен оқытушысы
Пікір білдіргендер: К.Қурамбаев – НМПИ, Ӛзбек әдебияты кафедрасы
профессоры, филолгия ғылымдарының докторы
Г.Адилова – ҚМУ, Қазақ тілі және әдебиеті кафедрасы доценті,
филология ғылымдарының докторы (PhD)
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 16/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tDarsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
Sana “ ”_____________________201___-yil

|
Sana “ ”_____________________201___-yil
|
bet | 102/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tSana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 6
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
|
|
| |
РОМАНТИЗМ - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

221
орыс тiлдерiнде қарасӛзбен қысқаша қайта баяндалып, жеке басылым болып
шықты.
АНОГРАММА (грек. ана-қайта, gramma-әрiп) – Атау сӛз iшiндегi әрiп
орнын алмастыру арқылы бүркеншек ат жасау. Мәселен, орыс жазушысы
Х.Макентиннiң Антиох Кантемир деген псевдонимi болған.
АНАПЕСТ (грек. anapaisptos-соны сәулелеi) - кӛне дүние
метрикасында қалыптасқан, орыс поэзиясында силлабо-тоникалық ӛлең
жүйесiнде қолданылатын ӛлшемнiң бiрi, үш буынды ырғақтық ӛрнек. Екi
екпiнсiз буынан соң үшiншi буын екпiндi болып келедi. (-). Ӛлең тармағында
осы ӛрнек бiрнеше рет қайталанады. Лермонтовтың «Выхожу
один я на
дорогу» атты ӛлеңi осы ӛлшеммен жазылған.
АНТОНИМ (қайшы сӛздер) (грек. anti- қарсы, onomo- атау) – бiрiне-
бiрi қайшы қарама-қарасы мағыналы сӛздер. Мысалы: ақ-қара, ерте-кеш,
ескi-жаңа, арық-семiз.
АССОНАНС (лат. assono–үйлесiм) - ӛлең сӛзге дауысты дыбыстардың
қайталануы. Мұның ӛзi суреткердiң шеберлiгiне тығыз байланысты.
Орнымен үндескен сӛздер әдеби тiлдiң ӛрнек кестесiне әдемi ажар, айшық
қосады. Мысалы:
Еңсесi биiк ақ орда
Еңкейiп сәлем бер сана
Ернеулi жұқа сар аяқ,
Ер сарқытын бер сана. (ЕрЕдiге
)
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 13/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Organik birikmalarni o‘rganishni faqat uglerod va vodoroddan tashkil topgan va juda ko‘p moddalarni o‘z ichiga olgan uglevodorodlar sinfldan boshlaymiz. Uglevodorodlar quyidagi sinflarga bo‘linadi:
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ALKANLARNING UMUMIY FORMULASI VA GOMOLOGIK QATORI. RATSIONAL NOMENKLATURA
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 17/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Sistematik nomenklatura. 1892- yil Jenevada Xalqaro kimyogarlar kongressida yangi nomenklatura qabul qilindi. Jeneva nomenklaturasi bo‘yicha moddalardagi asosiy zanjir nomerlanib, radikal nomining oldiga ushbu radikalning asosiy zanjirdagi qaysi uglerod atomiga birikkanligini ko‘rsatuvchi
raqam qo‘yiladi.1960- yilda Nazariy va Amaliy kimyo Xalqaro Ittifoqi (IUPAC – Interna-tional Union of Pure Applied Chemistry) komissiyasi tomonidan ishlab chiqilgan yangi nomenklatura e’lon qilindi. Bu nomenklaturada Jeneva nomenklaturasi takomillashtirilgan, ya’ni u tartibga solingan va unga ayrim tuzatish hamda qo‘shimchalar kiritilgan. Bu nomenklatura sistematik nomenklatura nomini
oladi.Uglevodorodlarni sistematik nomenklaturada nomlash uchun quyidagi tartib va qoidalarga amal qilinadi: 1. Uglevodorod molekulasidagi eng ko‘p tarmoqlangan va eng uzun zanjirni asosiy zanjir sifatida tanlab olinadi.
Alkanlarni galogenli hosilalarini nomlashXalqaro (sistematik) nomenklaturaga ko`ra alkanlarni galogenli hosilalarini nomlashda quyidagi qoida va ketma-ketlikka amal qilinadi:1. Galogen asosiy uglerod zanjirida bo`lishi kerak.2. Asosiy zanjirdagi uglerod atomlarini galogen yaqin tomondan raqam-
lab chiqiladi.3. Yonaki zanjirdagi radikallar yoki galogenlarni nomi ularni asosiy zanjirdagi ular bog`langan uglerodni tartib raqami ko`rsatilgan holda alifbo tartibida aytib o`tiladi va ohirida asosiy zanjirni nomi aytiladi.
Uglerod atomlari o’zaro birikkanda tarmoqlanmagan tuzilishdagi uglevodorodlarni normal (n) uglevodorodlar deyiladi. Tarmoqlangan zanjirli uglevodorod deb normal tuzilishdagi uglevodoroddagi vodorod atomlari o’rnini uglevodorod radikallari egallagan moddalarga aytiladi. Uglerod atomining
soni oshgan sari, izomerlar soni ham ortib boradi.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 101/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
1-tajriba. Dietil efir olish.
Gaz chiqarish nayi o‘rnatilgan probirkaga 2 ml etil spirti va ehtiyotlik bilan
2 ml kontsentrlangan sulfat kislota quying. Aralashmani qaynaguncha ehtiyotlik bilan qizdiring va yengil hidlab ko‘ring, dietil efir hidini sezasiz.
Laboratoriya ishi № 5
2-tajriba. Yog‘larni sovunlash.
Chinni kosachaga 3 g yog‘, margarin yoki sariyog‘ soling va 20 % li natriy gidroksid eritmasidan 7-8 ml quying. Reaksiyani tezlatish uchun 1-2 ml etanol qo‘shing. Aralashmani shisha tayoqcha bilan aralashtirib va dastlabki hajmi kamayib ketmasligi uchun suv qo‘shib turgan holda 15-20 minut qaynating. Reaksiya kirishmagan yog‘ qolmaganini bilish uchun issiq aralashmadan
ozginasini issiq suvli probirkaga oling. Agar sovundan so‘ng suv ustida yog‘ tomchilari paydo bo‘lmasa sovunlash jarayoni nihoyasiga yetgan bo‘ladi. Agar yog‘ tomchilari yuzaga chiqsa, aralashmani qaynatishni davom ettiring.
Sovunlash reaksiyasi tugaganidan so‘ng hosil bo‘lgan massaga 0,5 g natriy xlorid qo‘shing va yana 1-2 minut qaynating.Mustaqil xulosalar uchun topshiriq.
1. O’tkazilgan tajriba natijasida suv yuzasiga qanday modda chiqdi?
2. Sodir bo‘lgan reaksiya tenglamasini yozing.
3. Yog‘larni sovunlash jarayoni qanday amaliy maqsadlarda foydalaniladi?
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
|
| |
Sana “ ”_____________________201___-yil

|
Sana “ ”_____________________201___-yil
|
bet | 97/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tSana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 4
1-tajriba. Sirka kislotaning olinishi.
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 15/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tIV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ALKANLARNING XALQARO NOMENKLATURA BO’YICHA NOMLANISHI. IZOMERIYASI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari - bet 5

|
Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari
|
bet | 5/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 332,6 Kb. | | #238449 |
Bog'liq Kiber huquq MIQoidalar muayyan muolajalar va turli qo’llanmalar bilan to’ldirilishi mumkin. Hozirgi kunda axborotni himoyalashning tashkiliy choralari, shuningdek dasturiy va texnik vositalar yetarli samara bermay qoldi. Shu bois, huquqiy, jumladan, jinoiy-huquqiy himoya vositalari xavfsizlikning qo’shimcha choralari sifatida yuzaga keldi. O’zbekiston Respublikasining 2007-yil 25 dekabrdagi «Axborotlashtirish va ma’lumotlar uzatish sohasida qonunga xilof harakatlar sodir etganlik uchun javobgarlik kuchaytirilganligi munosabati bilan O’zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o’zgartish va qo’shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi qonungaI asosan O’zbekiston Respublikasi JK va MJTKlariga o‘zgartirishlar kiritildi va axborotlarni himoya qilish masalalari yanada mustahkamlandi. O’zbekiston Respublikasining 2007-yil 25 dekabrdagi «Axborotlashtirish va ma’lumotlar uzatish sohasida qonunga xilof harakatlar sodir etganlik uchun javobgarlik kuchaytirilganligi munosabati bilan O’zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o’zgartish va qo’shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi qonungaI asosan O’zbekiston Respublikasi JK va MJTKlariga o‘zgartirishlar kiritildi va axborotlarni himoya qilish masalalari yanada mustahkamlandi. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining «Milliy axborot-kommunikatsiya tizimlarining kompyuter xafvsizligini ta’minlash borasidagi qo’shimcha chora- tadbirlar to‘g‘risida»gi 2005-yil 5-sentabr 167-sonli qaroriga muvofiq kompyuter va axborot texnologiyalarini rivojlantirish hamda joriy etish markazi «O’zinfokom» huzurida «Kompyuter hodisalariga chora ko’rish xizmati» (UZ- CERT) tashkil etilgan. UZ-CERT xizmati milliy axborot tizimlari va Internet resurslari foydalanuvchilarini xabardor qiladi. Bundan tashqari, guruh axborot tahdidlarini oldini olish bo’yicha maslahatlar va texnik yordam beruvchi yagona markazdir. Shunday qilib axborot texnologiyalarini, xususan, kompyuter tizimlarini kasbiy faoliyatda har qanday ko‘rinishda qo’llash bilan bir qatorda axborot xavfsizligini ta’minlash ishlariga ham alohida e’tibor qaratish zarur.
|
| |
AXBOROT ERKINLIGI PRINSIPLARI VA KAFOLATLARI TO‘G‘RISIDA

|
AXBOROT ERKINLIGI PRINSIPLARI VA KAFOLATLARI TO‘G‘RISIDA
|
bet | 6/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 332,6 Kb. | | #238449 |
Bog'liq Kiber huquq MIAXBOROT ERKINLIGI PRINSIPLARI VA KAFOLATLARI TO‘G‘RISIDA
1-modda. Ushbu Qonunning asosiy vazifalari
Ushbu Qonunning asosiy vazifalari axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlariga rioya etilishini, har kimning axborotni erkin va moneliksiz izlash, olish, tekshirish, tarqatish, foydalanish va saqlash huquqlari ro‘yobga chiqarilishini, shuningdek axborotning muhofaza qilinishini hamda shaxs, jamiyat va davlatning axborot borasidagi xavfsizligini ta’minlashdan iborat.
2-modda. Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari
Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir. Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
- axborot — manbalari va taqdim etilish shaklidan qat’i nazar shaxslar, predmetlar, faktlar, voqealar, hodisalar va jarayonlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
- axborot mulkdori — o‘z mablag‘iga yoki boshqa qonuniy yo‘l bilan olingan axborotga egalik qiluvchi, undan foydalanuvchi va uni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
- axborotni muhofaza etish — axborot borasidagi xavfsizlikka tahdidlarning oldini olish va ularning oqibatlarini bartaraf etish chora-tadbirlari;
- axborot resurslari — alohida hujjatlar, hujjatlarning alohida to‘plamlari, axborot tizimlaridagi (axborot-kutubxona muassasalaridagi, arxivlardagi, idoraviy arxivlardagi, fondlardagi, ma’lumotlar banklaridagi va boshqa axborot tizimlaridagi) hujjatlar va hujjatlarning to‘plamlari;
xulosa Xulosa qilib aytganda, maxfiy ma'lumotlarni himoya qilishning huquqiy asosi jismoniy yoki yuridik shaxslar o'rtasida almashinadigan maxfiy ma'lumotlarning saqlanishini ta'minlovchi muhim asos bo'lib xizmat qiladi. Ushbu huquqiy asoslar ma'lumotlarning maxfiyligini ta'minlash bo'yicha protsessual ko'rsatmalarni belgilaydi, himoya qilinadigan ma'lumotlar turlarini, uni saqlash bo'yicha zarur choralarni va ulardan foydalanishning ruxsat etilgan holatlarini belgilaydi. Huquqiy me'yorlarni qo'llab-quvvatlagan holda, maxfiylik to'g'risidagi qonunlar zamonaviy jamiyatda samarali muloqot va tijorat uchun zarur bo'lgan yaxlitlik, xavfsizlik va ishonchlilikni qo'llab-quvvatlaydi.
|
| |