jadval - Mechanizatiyalash muhandislari instituti

28
20 rasm. Nasos stantsiyalarining elektr ta'minotiga qarab sarflanish diagrammasi:
1 - suv va chiqindi suvlarni tortib olish; 2 - isitish; 3 - yordamchi mexanizmlar va
tizimlar; 4 - shamollatish; 5 - elektr yoritish; 6 - operatsion maqsadlar.
Nasos agregatlarining tejamkor ishlashi asosan nasos agregatlari ish
rejimlari va iste'molchilarga toza suv etkazib beriladigan yoki chiqindi suvlar
tozalash inshootlariga quyiladigan quvurlar tizimining muvofiqligi bilan
ta'minlanishiga e'tibor qaratish lozim.
Binobarin, iste'molchilarga suv etkazib beradigan nasos inshootlarini (II, III
ko'tarilish stantsiyalari) energetik izlanishi davomida suv nasos inshootlari va suv
ta'minoti va tarqatish tizimlarining (STTT) birgalikdagi ishini tahlil qilish kerak.
Tozalash inshootlariga suv etkazib beradigan nasos qurilmalarini (1-ko'tarish
stantsiyalari) energetik izlanishlar
davomida nasos inshootlari, 1-ko'targichning
suv quvurlari, tozalash inshootlari va ichimlik suvi omborlarini birgalikda
ishlashini tahlil qilish kerak.
Kanalizatsiya nasos stantsiyalari uchun navbati bilan nasos agregatlari va
quvurlarni drenaj tizimining birgalikdagi ish rejimlarini hisobga olish kerak.
Nasos stantsiyalarining gidravlik zanjirlari va ular suv etkazib beradigan suv
ta'minoti va tarqatish tizimining (STTT) tuzilishiga mos kelishiga e'tibor qaratish
lozim. Ko'pincha suv umumiy kollektordan bir xil nasoslar guruhi tomonidan turli
balandliklarda joylashgan shahar tumanlariga etkazib beriladi. Natijada, shaharning
past balandliklariga kiradigan butun suv oqimi klapanlar va zadvijkalar bilan siqib
chiqarilishi kerak. STTT ning bunday sxemasi bilan sozlanishi elektr yuritma bilan
jihozlangan biron bir energiya tejaydigan avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi
(ABT) nasos stantsiyasining va umuman STTTning
energiya tejash rejimini
ta'minlay olmaydi.
Bunday nasos qurilmalarida va suv ta'minoti tizimlarida, avvalambor, suv
ta'minoti tizimining gidravlik hisob-kitoblari va
ekspluatatsion kuzatuvlar
natijalariga asoslanib, ushbu joylarga suv etkazib berish uchun tegishli nasos
guruhlarini tanlash kerak.
Bunday holda, guruhga kiritilgan nasoslarning
29
parametrlari suv ta'minoti tarmog'ining xususiyatlariga mos kelishi kerak. Shundan
keyingina o'zgaruvchan chastotali yuritmani ishlatish asosida energiya tejaydigan
tizimlarni yaratish bo'yicha tavsiyalar berilishi mumkin.
Suv ta'minoti uchun energiya sarfi me'yorlarini aniqlashda joy sirqini
hisobga olish zarur bo’ladi. Suvni yuqori balandliklarga etkazib beradigan nasos
qurilmasining har doim o'ziga xos energiya sarfi (kVt/m
3
), boshqa barcha narsalar
teng bo'lsa, past geodezik balandliklarga suv etkazib beradigan qurilmadan yuqori
bo'ladi. Shu sababli,
xuddi shu vodokanalda ham, mamlakatning turli
mintaqalarida joylashgan vodokanallar haqida gapirmasa ham, energiya
iste'molining ilmiy asoslangan aniq stavkalari bir-biridan farq qiladi.
Suv ta'minoti va tarqatish tizimining quvurlari holati
nasos agregatlarining
energiya sarfiga juda kuchli ta'sir ko'rsatadi. Hozirgi vaqtda barcha suvlarning
taxminan 50% korroziy qatlamlari bilan ta'minlangan, bu STTT quvurlarning erkin
kesimini 20% gacha qisqartiradi va quvurlarning gidravlik qarshiligini 2-3 baravar
oshiradi.
• Nasos stantsiyalarining gidravlik zanjirlari va ular
suv etkazib beradigan suv
ta'minoti va tarqatish tizimining (STTT) tuzilishiga mos kelishiga e'tibor qaratish
lozim. Ko'pincha suv umumiy kollektordan bir xil nasoslar guruhi tomonidan turli
balandliklarda joylashgan shahar tumanlariga etkazib beriladi. Natijada, shaharning
past balandliklariga kiradigan butun suv oqimi klapanlar va zadvijkalar bilan siqib
chiqarilishi kerak. STTTning bunday sxemasi bilan sozlanishi elektr yurtmai bilan
jihozlangan biron bir energiya tejaydigan avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi
(ACS) nasos stantsiyasining va umuman STTT ning energiya tejash rejimini
ta'minlay olmaydi.
• Bunday nasos qurilmalarida va suv ta'minoti tizimlarida, avvalambor, suv
ta'minoti tizimining gidravlik hisob-kitoblari va ekspluatatsion kuzatuvlar
natijalariga asoslanib, ushbu joylarga suv etkazib berish uchun tegishli nasos
guruhlarini tanlash kerak. Bunday holda, guruhga kiritilgan nasoslarning
parametrlari suv ta'minoti tarmog'ining xususiyatlariga mos kelishi kerak. Shundan
keyingina o'zgaruvchan chastotali yuritmani ishlatish asosida energiya tejaydigan
tizimlarni yaratish bo'yicha tavsiyalar berilishi mumkin.
Suv ta'minoti uchun energiya sarfi me'yorlarini aniqlashda erni hisobga olish
zarur. Suvni yuqori balandliklarga etkazib beradigan nasos qurilmasining har doim
o'ziga xos energiya sarfi (kVt/m
3
), boshqa barcha narsalar teng bo'lsa, past
geodezik balandliklarga suv etkazib beradigan qurilmadan yuqori bo'ladi. Shu
sababli, xuddi shu vodokanalda ham, mamlakatning turli mintaqalarida joylashgan
vodokanallar haqida gapirmasa ham, energiya iste'molining ilmiy asoslangan aniq
stavkalari bir-biridan farq qiladi.
Suv ta'minoti va tarqatish tizimining quvurlari holati nasos agregatlarining
energiya sarfiga juda kuchli ta'sir ko'rsatadi. Hozirgi vaqtda barcha suvlarning
taxminan 50% korroziy qatlamlari bilan ta'minlangan, bu quvurlarning erkin
30
kesimini 20% gacha qisqartiradi va quvurlarning gidravlik qarshiligini 2-3 baravar
oshiradi.
Energetik izlanish natijalari quyidagilarga imkon beradi:
• ko'rib chiqilayotgan ob'ektda nasoslar va boshqa mexanizmlarning ishlash
rejimlarini tartibga solishning qanday usullari va vositalaridan foydalanish
maqsadga muvofiq;
• elektron qurilmadan qaysi qurilmalarda foydalanish foydali va ushbu
qurilmada qaysi turdagi elektron qurilmalardan foydalanish kerak;
• ob'ektga o'rnatilgandan qancha birlik sozlanishi
elektr haydovchi bilan
jihozlangan bo'lishi kerak;
• inshootning texnologik sxemasi va uning nasos va gidromekanik uskunalari
tarkibiga qanday o'zgarishlar kiritilishi kerak;
• ob'ektni elektr ta'minoti sxemasiga va uning elektr jihozlarining tarkibiga
qanday o'zgarishlar kiritilishi kerak;
• o'rnatiladigan uskunani qanday yig'ish kerakligi (mavjud ishlab chiqarish
joylarida yoki qo'shimcha binolarda);
• ob'ektning ishlash rejimlarini tartibga solish uchun qanday texnologik va
elektr parametrlaridan foydalanish kerak;
• energiya tejaydigan tizimlar va texnologiyalarni yaratish natijasida energiya,
toza suv va boshqa manbalarda qanday tejashga erishiladi;
• energiya tejash choralarini ko'rishda operatsion xarajatlar
qanday kamayadi;
• energiya tejash bo'yicha tadbirlarni amalga oshirish uchun qanday
sarmoyalar talab qilinadi;
energiya tejash choralari uchun xarajatlarni qoplash muddati qancha?
• Texnik echimlarni amalga oshirish montajning barcha tarkibiy qismlariga
ta'sir ko'rsatadigan integral usulda amalga oshiriladi: gidravlik zanjir va elektr
ta'minoti davri, nasos, gidromekanik va elektr energiya uskunalari tarkibi.