Mavzu: Oqova suvlarni tozalash moslamalarining kompleks ishlarini tahlil qilish va samaradorligini hisoblash - bet 2

|
Mavzu: Oqova suvlarni tozalash moslamalarining kompleks ishlarini tahlil qilish va samaradorligini hisoblash
|
bet | 2/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 386,66 Kb. | | #147171 |
Bog'liq OQAVA SUVLARNI TOZALASH USKUNALARIBiologik ifloslanishlarga – turli guruhlarga mansub bо‘lgan mikroorganizmlar (bakteriyalar, viruslar, bijg‘ituvchi va mog‘orlatuvchi zamburug‘lar, gelmentlar tuxumi va eng sodda jonivorlar) bilan ifloslangan oqava suvlar kiradi. Ifloslanish darajasi yil fasllarida о‘zgarib turadi.
Organiq va mineral ifloslanishga – oqava suv tarkibining organiq va mineral moddalar bilan ifloslanishi kiradi.
Oqava suvning dispers fazalar holatlari bо‘yicha ifloslanishi, tarkibidagi qattiq va suyuq moddalarning juda mayda bо‘lakchalarining parchalanish darajasiga asosan erimagan quyidagilarga bо‘linadi:
-tarkibidagi о‘lchami 0,1 mkmdan katta erimagan aralashmalar bо‘lakchalari borligi bilan farqlanadi, suspenziya, emulsiya va kо‘pik holatidagi ikki tizimli suyuqliklardir. Bu erimagan aralashmalar о‘z navbatida suzib yuruvchilar, chо‘kmaga tushadiganlar va osilib turuvchilarga ajratiladi.
-tarkibidagi о‘lchami 0,01 mkmdan kichik turdagi molekulyar-dispers erigan moddalarning borligiga asoslanadi. Bu holatda sistema bir fazali chin eritma bо‘ladi.
-tarkibidagi о‘lchami 0,01 – 0,1 mkm kolloid eritma hosil qiluvchi moddalarning borligi bilan farqlanadi.
1.Oqava suvni ximiyaviy tozalash.
Oqava suv quyidagi belgilar bilan xarakterlanadi:
1)Loyqaligi (halqaro birliklar sistemasida);
2) Suspenziyali qattiq zarrachalar miqdori, (mln-1) ;
3) Erigan moddalarni umumiy miqdori (mln-1);
4) Kislotalik (pH birligida);
5) Erigan kislorod miqdori (mln
6) permanganatli namuna deb ataladi, kislorodni mln hajmidagi barqaror
bo`lmagan organiq moddalar miqdori bilan xarakterlanadi.
7) Kislorodga bo`lgan bioximiyaviy talab bo`lib, oqava suvdagi biologik
parchalanadigan modda miqdori bilan xarakterlanadi (mln-1).
Buning uchun namuna va toza namuna havoda aralashtiriladi, 5 kun oralig`ida ushlab turiladi, so`ngra kislorod miqdori yodometriya usulida aniqlanadi.
8) Kislorodga bo`lgan ximiyaviy talab, namuna tarkibidagi organiq
moddalarni umumiy miqdori bilan aniqlanadi.
9) fermentatsiya jarayonini induktsion davri davomiyligi. Buning
uchun namunaga metilen ko`k qo`shiladi va rang yo`qolishi vaqti (S)
aniqlanadi.
2. Oqava suv tarkibi
Ilgari oqava suvni daryo, ko`l va dengizga hech qanday qayta ishlovsiz
tashlangan. Agar oqava suv miqdori va undagi aralashmalar miqdori uncha ko`p
bo`lmasa, ularni tozalashda tabiiy jarayonlar–sedimentatsion va bakterial
oksidlanish usulidan foydalanilgan. Yuqori miqdorli oqava suvni tabiiy jarayonlar
bilan tozalash usulidan foydalaniladi.
Bundan tashqari oqava suv tarkibida mineral moddalar, viruslar, bakteriyalar va erigan tuzlar bo`ladi.
3. Oqava suvni qayta ishlash jarayoni.
Oqava suvni qayta ishlash jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat;
Birlamchi qayta ishlash- oqava suvdan qattiq moddalarni yirik zarralari ajraladi, natijada suyuq fazada kolloid va eruvchan moddalar qoladi.
Ikkilamchi qayta ishlash- oqava suv tarkibidan bioximiyaviy jarayonlar yordamida organiq moddalarni asosiy qismi ajratiladi . Oqava suvni ikkilamchi qayta ishlagandan so`ng daryo yoki dengizga tashlash mumkin, chunki bu tozalashni tabiiy bioximiyaviy jarayonlar tugallaydi.
Uchlamchi qayta ishlash - ikkilamchi qayta ishlangandan so`ng, oqava suv ichimlik suvi olish uchun qo`llaniladi.
Biologik tozalash qurilmasi.
Cho`kmani tozalashga qadar oqava suv bir hafta tindiriladi. Buning uchun bakteriyalarni yo`q qiluvchi xlor, ozon foydali ravishda qo`llab boriladi, lekin bu moddalar viruslarga ta‘sir ko`rsatmaydi. Viruslar bakteriyalar yordamida yo`q qilinadi, so`ngra filtrlash va sterilizatsiyalash orqali suvdan ajratiladi.
So`ngra oqava suv to`siqli fil‘tr orqali dag`al qayta ishlanadi, ya‘ni yirik zarralar ajratiladi, ular maydalanib, suspenziya ko`rinishida oqava suvni to`plamiga qaytariladi. Navbatdagi bosqichda oqava suv moddalarni ajratish uchun tankka yuboriladi, (tankda suv yuzasida qalqib yurgan yoki tubida cho`kkan moy va yog`lar ajratiladi), so`ng cho`kmani yig`ish ko`pikni ajratishga mos qurilma bilan ta‘minlangan silindr tuzilishli birlamchi cho`ktirgichga kelib tushadi.
Birlamchi cho`ktirish qurilmasida cho`kma avtoklavga qayta ishlash uchun beriladi. Biologik tozalashda filtr va aerotenkadan foydalaniladi. Bakterial tozalash fil‘tr diametri 40 m ga teng, bosimni yo`qotish 250-300 mm. suv ustunini tashkil etadi. Sprinkler (bosim ostida suv purkaladi) birikmasi qo`llaniladi, bu birikma past qarshilikka va kirishdagi bosim o`zgarishga sezgir emas. Odatda bakterial fil‘tr o`tirindi (suv oqizib kelgan) xisoblanadi-bu filtr uchun ko`p miqdorli filtrlanayotgan modda zarur, bir filtrni unumdorligi 80% ga teng. Ish unumdorligini oshirish uchun filtrlar to`plamidan yoki uyum retsirkulyatsiyadan foydalaniladi.
|
| |