Nazorat savollari - Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki,...

|
Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki, bunda kishilar va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muvozanatinnng ta’minlangan bo‘lishligi
|
bet | 5/18 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 226,68 Kb. | | #263606 |
Bog'liq Gumanitar krizislar sharoitida ijtimoiy ish-fayllar.orgNazorat savollari:
Favqulodda vaziyatlardai inqiroz holatlar haqida tushuntiring?
Inqiroz holatlarda fuqarolarga qanday ijtimoiy psixologik yordam beriladi?
Favqulodda vaziyatlardagi inqirozli holatlar haqida gapiring
Mazu: Yuqori havf ostida bo‘lgan odamlar va guruhlar.
Reja
Psixologik holati buzilgan o‘z o‘ziga g‘amxo‘rlik qila olmaydigan shaxslar va ularga yordam ko‘rsatish
Yuqori havf ostida qolgan shaxslarga ijtimoiy psixologik yordam ko‘rsatish
Shaxsiy va ijtimoiy xavf
Tayanch iboralar: ijtimoiy xavf, xavf ob'ekti, baxtsiz hodisalar, yillik xavf, xavf ostidagi odamlar.
Yuqorida ta'kidlab o‘tilganidek, individual tavakkalchilik tushunchasi (III) deganda, zarar etkazilgan tasodifiy hodisani amalga oshirish paytida o‘rganilgan xavfli omillarga ta'sir qilish natijasida ma'lum vaqt ichida shaxsga zarar etkazish ehtimoli, zarar ko‘rgan hududda qolish ehtimolini hisobga olgan holda tushuniladi.
Shaxsiy tavakkalchilik asosiy tushuncha sifatida, birinchi navbatda, inson hayotining ustuvorligi bilan eng yuqori qiymat sifatida bog‘liq bo‘lsa, ikkinchidan, aynan shu individual tavakkalchilik etarli darajadagi ishonchlilik darajasiga ega bo‘lgan katta namunalar bilan baholanishi mumkinligi sababli, boshqalarni aniqlashga imkon beradi. xavfni tahlil qilish paytida muhim xavf toifalari va qabul qilinadigan va qabul qilinmaydigan xavf darajasini belgilash. Umuman olganda, individual xavf ma'lum bir sababdan ta'sirlangan odamlar sonining ma'lum vaqt davomida xavf ostida bo‘lgan odamlarning umumiy soniga nisbati sifatida aniqlanadi (posteriori ta'rifi) Britaniyalik olimlar individual tavakkalchilikni aniqlashda «odam o‘limi» mezonining o‘rniga «ma'lum darajada jarohat olgan odamni olish» mezonidan foydalanishni taklif qilishdi.
Masalan, zararning bir yoki boshqa omillari intensivligining bunday qiymatini aniqlash mumkin, bu harakatlar uchun ko‘p sonli odamlar uzoq muddatli davolanishni talab qiladigan jiddiy jarohatlar olishadi;
zarar omillari ta'siriga nisbatan sezgirligi oshgan oz sonli odamlar uchun o‘lim mumkin. U yoki bu zarar etkazuvchi omil intensivligining o‘ziga xos qiymati «xavfli doz» deb nomlanadi, ya'ni. inson o‘limiga olib kelishi mumkin bo‘lgan doz, ammo bu albatta sodir bo‘lmaydi, chunki odamlar yoshi, jinsi, sog‘lig‘i va hokazolarga bog‘liq. turli xil sezuvchanlik va tana qarshiligiga ega. Bunday holda, individual xavf ma'lum bir joyda ma'lum bir odamga «xavfli dozani» ta'sir qilish chastotasi deb tushuniladi. Xavfni ob'ekt atrofidagi hudud bo‘ylab taqsimlashni hisoblash (xatarlarni xaritalash) paytida individual xatar potentsial xududiy xatar va xavfli omillarning ta'sir etishi mumkin bo‘lgan hududda bo‘lish ehtimoli bilan belgilanadi.
Umumiy holda, ma'lum bir ta bu erda n - ma'lum bir sabab tufayli yiliga o‘lganlar soni; N - taxmin qilingan yilda o‘rganilayotgan hududdagi aholi soni. Amalda bu turdagi xatarlarni hisoblash eng keng tarqalgan. Umumiy holda, tahlil vazifalariga qarab, n qurbonlarning umumiy soni va o‘lik jarohatlanganlar soni yoki oqibatlarning og‘irligining boshqa ko‘rsatkichi sifatida tushunilishi mumkin. Shaxsiy tavakkalchilik kontseptsiyasini muayyan faoliyat turlarini va ushbu faoliyatdan kelib chiqadigan ma'lum vaqt davomida baxtsiz hodisalar (o‘lim) bo‘yicha statistik ma'lumotlarni hisobga olgan holda talqin qiling.
Masalan, agar mutaxassislar fuqarolik aviatsiyasi yo‘lovchilari uchun individual xavf 1 * 10-5 (1 / yil) ekanligini aniqlagan bo‘lsa, demak, bu 100 ta samolyotning ishlamay qolishi bilan bog‘liq avariya natijasida o‘limni kutish kerakligini anglatadi. yiliga ming yo‘lovchi. Aholi yashaydigan har qanday hududda, biron bir sun'iy buyumlar mavjud yoki yo‘qligidan qat'i nazar, odam uydagi baxtsiz hodisa, jinoiy hujum yoki boshqa g‘ayritabiiy hodisalar natijasida o‘lishi ehtimoli doimo mavjud. Muayyan odam uchun o‘rtacha yillik xavf xavf manbalariga va ularning ta'sir qilish vaqtiga bog‘liq.
Dunyoning aksariyat mamlakatlarida turli xil baxtsiz hodisalar natijasida individual yoki jamoaviy xatarlar bo‘yicha statistik ma'lumotlar muntazam ravishda to‘planib, nashr etilmoqda.
Shaxsiy tavakkalchilik qiymati 3 toifaga bo‘linadi:
1-uy xatarlari (kasbi va turmush tarzidan qat'i nazar, mamlakatning har bir rezidenti uchun bo‘lgan xatarlar);
2 - kasbiy xatarlar (inson kasbi bilan bog‘liq xatarlar);
3 - ixtiyoriy xatarlar (shaxsiy hayot bilan bog‘liq bo‘lgan xatarlar, xususan, professional bo‘lmagan alpinizm, parashyutda sakrash va hk);
ixtiyoriy xatarlarni shaxsiy manfaat va zavq uchun to‘lash deb hisoblash mumkin. E'tibor bering, 1-toifadagi eng katta xatarlar kasallik bilan, keyin esa baxtsiz hodisalar bilan bog‘liq; 2-toifada - kontinental shelfdagi konlarni o‘zlashtirishda offshor platformalarda ishlash; 3-toifada - alpinizm. dqiqot zonasi uchun hisoblab chiqilgan ma'lum bir xavfdan kelib chiqadigan individual xavf, 1 yil davomida aholidan o‘lgan odamning o‘lim ehtimoli bilan tavsiflanadi. Shunday qilib, agar statistik ma'lumotlar etarli bo‘lsa, formulalar bo‘yicha individual xavfni (V) baholash mumkin
Xavf turlari. Shaxsiy va ijtimoiy xavf. Xavf tushunchasi Risk turlari individual ijtimoiy
Masalan, zararning bir yoki boshqa omillari intensivligining bunday qiymatini aniqlash mumkin, bu harakatlar uchun ko‘p sonli odamlar uzoq muddatli davolanishni talab qiladigan jiddiy jarohatlar olishadi; zarar omillari ta'siriga nisbatan sezgirligi oshgan oz sonli odamlar uchun o‘lim mumkin. U yoki bu zarar etkazuvchi omil intensivligining o‘ziga xos qiymati «xavfli doz» deb nomlanadi, ya'ni. inson o‘limiga olib kelishi mumkin bo‘lgan doz, ammo bu albatta sodir bo‘lmaydi, chunki odamlar yoshi, jinsi, sog‘lig‘i va hokazolarga bog‘liq. turli xil sezuvchanlik va tana qarshiligiga ega. Bunday holda, individual xavf ma'lum bir joyda ma'lum bir odamga «xavfli dozani» ta'sir qilish chastotasi deb tushuniladi.
Xavfni ob'ekt atrofidagi hudud bo‘ylab taqsimlashni hisoblash (xatarlarni xaritalash) paytida individual xatar potentsial xududiy xatar va xavfli omillarning ta'sir etishi mumkin bo‘lgan hududda bo‘lish ehtimoli bilan belgilanadi.
Umumiy holda, ma'lum bir tadqiqot zonasi uchun hisoblab chiqilgan ma'lum bir xavfdan kelib chiqadigan individual xavf, 1 yil davomida aholidan o‘lgan odamning o‘lim ehtimoli bilan tavsiflanadi. Shunday qilib, agar statistik ma'lumotlar etarli bo‘lsa, formulalar bo‘yicha individual xavfni (V) baholash mumkin bu erda n - ma'lum bir sabab tufayli yiliga o‘lganlar soni; N - taxmin qilingan yilda o‘rganilayotgan hududdagi aholi soni. Amalda bu turdagi xatarlarni hisoblash eng keng tarqalgan. Umumiy holda, tahlil vazifalariga qarab, n qurbonlarning umumiy soni va o‘lik jarohatlanganlar soni yoki oqibatlarning og‘irligining boshqa ko‘rsatkichi sifatida tushunilishi mumkin.
Shaxsiy tavakkalchilik kontseptsiyasini muayyan faoliyat turlarini va ushbu faoliyatdan kelib chiqadigan ma'lum vaqt davomida baxtsiz hodisalar (o‘lim) bo‘yicha statistik ma'lumotlarni hisobga olgan holda talqin qiling. Masalan, agar mutaxassislar fuqarolik aviatsiyasi yo‘lovchilari uchun individual xavf 110-5 (1 / yil) ekanligini aniqlagan bo‘lsa, demak, bu 100 ta samolyotning ishlamay qolishi bilan bog‘liq avariya natijasida o‘limni kutish kerakligini anglatadi. yiliga ming yo‘lovchi. Aholi yashaydigan har qanday hududda, biron bir sun'iy buyumlar mavjud yoki yo‘qligidan qat'i nazar, odam uydagi baxtsiz hodisa, jinoiy hujum yoki boshqa g‘ayritabiiy hodisalar natijasida o‘lishi ehtimoli doimo mavjud. Muayyan odam uchun o‘rtacha yillik xavf xavf manbalariga va ularning ta'sir qilish vaqtiga bog‘liq.
Dunyoning aksariyat mamlakatlarida turli xil baxtsiz hodisalar natijasida individual yoki jamoaviy xatarlar bo‘yicha statistik ma'lumotlar muntazam ravishda to‘planib, nashr etilmoqda.
Shaxsiy tavakkalchilik qiymati 3 toifaga bo‘linadi:
1-uy xatarlari (kasbi va turmush tarzidan qat'i nazar, mamlakatning har bir rezidenti uchun bo‘lgan xatarlar);
2 - kasbiy xatarlar (inson kasbi bilan bog‘liq xatarlar);
3 - ixtiyoriy xatarlar (shaxsiy hayot bilan bog‘liq bo‘lgan xatarlar, xususan, professional bo‘lmagan alpinizm, parashyutda sakrash va hk); ixtiyoriy xatarlarni shaxsiy manfaat va zavq uchun to‘lash deb hisoblash mumkin.
E'tibor bering, 1-toifadagi eng katta xatarlar kasallik bilan, keyin esa baxtsiz hodisalar bilan bog‘liq; 2-toifada - kontinental shelfdagi konlarni o‘zlashtirishda offshor platformalarda ishlash; 3-toifada - alpinizm. Professional tavakkalchiliklar uskunalar eskirgan darajaga etgan VETda texnologik rejimning buzilishi, xodimlarning xatosi va boshqalar tufayli amalga oshiriladi. Har qanday texnologiya ham odamlar, ham atrof-muhit uchun ma'lum bir xavfga ega. Biroq, odam yuqori xavfli sharoitda ishlashni yoki boshqa ish topishni tanlashi mumkin.
Xuddi shunday, uy xatarlari ham ixtiyoriydir. Ukrainada baxtsiz hodisalar, qotilliklar, o‘z joniga qasd qilish, zaharlanish, kasalliklar, nogironlikning individual xavfi aniqlandi.
Shunday qilib, baxtsiz hodisalardan o‘limning individual xavfi transport vositalari, 2005 yilga kelib 2,06-10 -4 ni tashkil etdi va guruhning turli xil zaharlanishlar, shu jumladan spirtli ichimliklar tufayli o‘lim xavfi - 2.83 10-4, o‘z joniga qasd qilish xavfi - 2.25 10 -4, yong‘indan o‘lish xavfi va olov - 5.8 10 - 5.
Ko‘rib turganingizdek, kundalik hayotda baxtsiz hodisalardan o‘lim xavfi juda katta. Turli xil zaharlanishlar va o‘z joniga qasd qilishlar natijasida o‘lim xavfi ayniqsa tashvishga solmoqda, chunki ular baxtsiz hodisalarning boshqa sabablari orasida eng muhim hisoblanadi. Shaxsiy tavakkalchilik asosan shaxsning malakasi va harakat qilishga tayyorligi bilan belgilanadi xavfli vaziyat, uning xavfsizligi. Shaxsiy xavf, qoida tariqasida, har bir inson uchun emas, balki taxminan bir xil vaqtni har xil xavfli hududlarda o‘tkazadigan va bir xil himoya vositalariga ega bo‘lgan odamlar guruhi uchun belgilanishi kerak. Muassasa xodimlari va qo‘shni hudud aholisi uchun individual xavfni baholash tavsiya etiladi. Agar xavf ma'lum bir kasb yoki shu bilan bog‘liq bo‘lgan maxsus faoliyat turidagi odamlar guruhi uchun baholansa xavf kuchayadi, ushbu xavfni o‘ziga xos jihatidan aniqlash maqsadga muvofiqdir ish vaqti (bir soatlik ish yoki bitta texnologik tsikl uchun).
Biz potentsial xavfli ob'ekt uchun xavfli xavf zonalarini va xavfli yuklarni olib o‘tadigan transport yo‘lini baholaymiz. Shaxsiy xavf - bu hududning xususiyati, u tekshiriladi, uning ichida noxush hodisa ehtimoli mavjud (bu ehtimol potentsial xavfli ob'ekt tomonidan yaratiladi), shuning uchun individual xavf potentsial xavfli ob'ekt atrofidagi faoliyatni fazoviy rejalashtirish uchun qulay xususiyatdir, qoida tariqasida, ob'ekt atrofida bir xil xavf qiymatlari konturlari bilan ko‘rsatiladi ( (5.1-rasmga qarang)
Shuni ta'kidlash kerakki, individual xavfning umumiy tan olingan tanqidiy qiymatlari ma'lum uchun ishlab chiqarish binolari yo‘q. Turli olimlar tomonidan tavsiya etilgan oraliqda ma'lum bir qiymatni tanlash - 10 -8 dan 5x 10 -5 gacha bo‘lgan xususiyatlarga bog‘liq ishlab chiqarish ob'ekti, baxtsiz hodisalar darajasi, iqtisodiy rivojlanish darajasi. Qoida tariqasida, majburiy bo‘lmagan individual tavakkalchilikning qabul qilinadigan qiymati 10-6 ga teng (yiliga). Qabul qilinmaydigan xavf salbiy hodisaning 10 -3 dan yuqori bo‘lish ehtimoli bor. 10 -3 dan 10 -6 gacha bo‘lgan xavf-xatar darajasida, xavfli qiymatlarning o‘tish mintaqasini ajratish odatiy holdir. Turmush sharoitlari va faoliyati ta'sirida odamlarning tabiiy va beixtiyor o‘limining individual xavfining o‘ziga xos qiymatlari jadvalda keltirilgan.
6.2.Shaxsiy tavakkalchilikning tipik qiymatlari. Xatarlarni miqdoriy baholash muhim bo‘lgan faoliyat uchun baholash tuzilishini taklif qilish mumkin xavfning maqbulligi, bu rasmda ko‘rsatilgan.
5.2. Xavf mutlaqo qabul qilinishi mumkin bo‘lmagan (yuqori daraja), undan past bo‘lgan daraja esa tavakkalchilik mutlaqo maqbul (past daraja) deb hisoblanadigan qiymat o‘rnatiladi.
Aslida, «xavfni qabul qilish chegarasi» favqulodda holatlar bundan mustasno, xavfni oqlash mumkin bo‘lmagan darajadan yuqori darajada belgilanadi.
Shakl: 5.2. Xatarlarni qabul qilinishini baholash doirasi. Biroq, har doim ham ushbu yuqori chegarani yaxshilashga harakat qilish va hech bo‘lmaganda ko‘p hollarda unga erishish imkoniyatiga ega bo‘lish zarur. Ushbu maqbullik chegarasidan past bo‘lgan taqdirda, ushbu faoliyat bilan bog‘liq bo‘lgan foydalarga javoban xavfga yo‘l qo‘yilishi mumkin, ammo agar ALARA talabi bo‘lsa (faqat xavf tug‘diradigan darajada past) - erishish mumkin bo‘lgan darajada. Ushbu atama amaliy ravishda samolyotda ba'zi hisob-kitoblarni bajarish zarurligini taxmin qiladi, bu esa xavfni xavfning mumkin bo‘lgan oqibatlari bilan bog‘laydi.
Risklarni boshqarish amaliyotini takomillashtirish va xatarlarni kamaytirish bilan, xatarlarni kamaytirish bilan bog‘liq xarajatlar xatarlarni kamaytirishning keyingi foydalarini asoslash uchun etarlicha yuqori bo‘lgan nuqtaga erishish mumkin. Shunga ko‘ra, «tavakkal maqsadi» tavakkalchilik keng maqbul deb topilgan darajadan kelib chiqib belgilanadi. Ushbu maqsadli xavf darajasiga muvofiqligini ko‘rsatgandan so‘ng, qonunchilik talab qilinishi kerak. Xavf turlari. Shaxsiy va ijtimoiy xavf. Xavf tushunchasi Risk turlari individual ijtimoiy Yuqorida ta'kidlab o‘tilganidek, individual tavakkalchilik tushunchasi (III) deganda, zarar etkazilgan tasodifiy hodisani amalga oshirish paytida o‘rganilgan xavfli omillarga ta'sir qilish natijasida ma'lum vaqt ichida shaxsga zarar etkazish ehtimoli, zarar ko‘rgan hududda qolish ehtimolini hisobga olgan holda tushuniladi.
Matematik nuqtai nazardan individual xavf ma'lum bir mintaqada odamning mumkin bo‘lgan xavf manbalaridan o‘lishi va zarar ko‘rgan hududda qolish ehtimoli mahsuli sifatida aniqlanadi.
Shaxsiy tavakkalchilik asosiy tushuncha sifatida, birinchi navbatda, inson hayotining ustuvorligi bilan eng yuqori qiymat sifatida bog‘liq bo‘lsa, ikkinchidan, aynan shu individual tavakkalchilik etarli darajadagi ishonchlilik darajasiga ega bo‘lgan katta namunalar bilan baholanishi mumkinligi sababli, boshqalarni aniqlashga imkon beradi. xavfni tahlil qilish paytida muhim xavf toifalari va qabul qilinadigan va qabul qilinmaydigan xavf darajasini belgilash.
Umuman olganda, individual xavf ma'lum bir sababdan ta'sirlangan odamlar sonining ma'lum vaqt davomida xavf ostida bo‘lgan odamlarning umumiy soniga nisbati sifatida aniqlanadi (posteriori ta'rifi).
Britaniyalik olimlar individual tavakkalchilikni aniqlashda «odam o‘limi» mezonining o‘rniga «ma'lum darajada jarohat olgan odamni olish» mezonidan foydalanishni taklif qilishdi.
Masalan, zararning bir yoki boshqa omillari intensivligining bunday qiymatini aniqlash mumkin, bu harakatlar uchun ko‘p sonli odamlar uzoq muddatli davolanishni talab qiladigan jiddiy jarohatlar olishadi; zarar omillari ta'siriga nisbatan sezgirligi oshgan oz sonli odamlar uchun o‘lim mumkin. U yoki bu zarar etkazuvchi omil intensivligining o‘ziga xos qiymati «xavfli doz» deb nomlanadi, ya'ni. inson o‘limiga olib kelishi mumkin bo‘lgan doz, ammo bu albatta sodir bo‘lmaydi, chunki odamlar yoshi, jinsi, sog‘lig‘i va hokazolarga bog‘liq. turli xil sezuvchanlik va tana qarshiligiga ega. Bunday holda, individual xavf ma'lum bir joyda ma'lum bir odamga «xavfli dozani» ta'sir qilish chastotasi deb tushuniladi.
Xavfni ob'ekt atrofidagi hudud bo‘ylab taqsimlashni hisoblash (xatarlarni xaritalash) paytida individual xatar potentsial xududiy xatar va xavfli omillarning ta'sir etishi mumkin bo‘lgan hududda bo‘lish ehtimoli bilan belgilanadi.
Umumiy holda, ma'lum bir tadqiqot zonasi uchun hisoblab chiqilgan ma'lum bir xavfdan kelib chiqadigan individual xavf, 1 yil davomida aholidan o‘lgan odamning o‘lim ehtimoli bilan tavsiflanadi. Shunday qilib, agar statistik ma'lumotlar etarli bo‘lsa, formulalar bo‘yicha individual xavfni (V) baholash mumkin bu erda n - ma'lum bir sabab tufayli yiliga o‘lganlar soni; N - taxmin qilingan yilda o‘rganilayotgan hududdagi aholi soni.
Amalda bu turdagi xatarlarni hisoblash eng keng tarqalgan. Umumiy holda, tahlil vazifalariga qarab, n qurbonlarning umumiy soni va o‘lik jarohatlanganlar soni yoki oqibatlarning og‘irligining boshqa ko‘rsatkichi sifatida tushunilishi mumkin.
Shaxsiy tavakkalchilik kontseptsiyasini muayyan faoliyat turlarini va ushbu faoliyatdan kelib chiqadigan ma'lum vaqt davomida baxtsiz hodisalar (o‘lim) bo‘yicha statistik ma'lumotlarni hisobga olgan holda talqin qiling. Masalan, agar mutaxassislar fuqarolik aviatsiyasi yo‘lovchilari uchun individual xavf 1 * 10-5 (1 / yil) ekanligini aniqlagan bo‘lsa, demak, bu 100 ta samolyotning ishlamay qolishi bilan bog‘liq avariya natijasida o‘limni kutish kerakligini anglatadi. yiliga ming yo‘lovchi. Aholi yashaydigan har qanday hududda, biron bir sun'iy buyumlar mavjud yoki yo‘qligidan qat'i nazar, odam uydagi baxtsiz hodisa, jinoiy hujum yoki boshqa g‘ayritabiiy hodisalar natijasida o‘lishi ehtimoli doimo mavjud. Muayyan odam uchun o‘rtacha yillik xavf xavf manbalariga va ularning ta'sir qilish vaqtiga bog‘liq. Dunyoning aksariyat mamlakatlarida turli xil baxtsiz hodisalar natijasida individual yoki jamoaviy xatarlar bo‘yicha statistik ma'lumotlar muntazam ravishda to‘planib, nashr etilmoqda.
Shaxsiy tavakkalchilik qiymati 3 toifaga bo‘linadi:
1-uy xatarlari (kasbi va turmush tarzidan qat'i nazar, mamlakatning har bir rezidenti uchun bo‘lgan xatarlar);
2 - kasbiy xatarlar (inson kasbi bilan bog‘liq xatarlar);
3 - ixtiyoriy xatarlar (shaxsiy hayot bilan bog‘liq bo‘lgan xatarlar, xususan, professional bo‘lmagan alpinizm, parashyutda sakrash va hk); ixtiyoriy xatarlarni shaxsiy manfaat va zavq uchun to‘lash deb hisoblash mumkin.
E'tibor bering, 1-toifadagi eng katta xatarlar kasallik bilan, keyin esa baxtsiz hodisalar bilan bog‘liq; 2-toifada - kontinental shelfdagi konlarni o‘zlashtirishda offshor platformalarda ishlash; 3-toifada - alpinizm. Professional tavakkalchiliklar uskunalar eskirgan darajaga etgan VETda texnologik rejimning buzilishi, xodimlarning xatosi va boshqalar tufayli amalga oshiriladi. Har qanday texnologiya ham odamlar, ham atrof-muhit uchun ma'lum bir xavfga ega. Biroq, odam yuqori xavfli sharoitda ishlashni yoki boshqa ish topishni tanlashi mumkin. Xuddi shunday, uy xatarlari ham ixtiyoriydir. Ukrainada baxtsiz hodisalar, qotilliklar, o‘z joniga qasd qilish, zaharlanish, kasalliklar, nogironlikning individual xavfi aniqlandi. Shunday qilib, baxtsiz hodisalardan o‘limning individual xavfi transport vositalari, 2005 yilga kelib 2,06-10 -4 ni tashkil etdi va guruhning turli xil zaharlanishlar, shu jumladan spirtli ichimliklar tufayli o‘lim xavfi - 2.83 10-4, o‘z joniga qasd qilish xavfi - 2.25 10 -4, yong‘indan o‘lish xavfi va olov - 5.8 10 - 5. Ko‘rib turganingizdek, kundalik hayotda baxtsiz hodisalardan o‘lim xavfi juda katta. Turli xil zaharlanishlar va o‘z joniga qasd qilishlar natijasida o‘lim xavfi ayniqsa tashvishga solmoqda, chunki ular baxtsiz hodisalarning boshqa sabablari orasida eng muhim hisoblanadi.
Shaxsiy tavakkalchilik asosan shaxsning malakasi va harakat qilishga tayyorligi bilan belgilanadi xavfli vaziyat, uning xavfsizligi. Shaxsiy xavf, qoida tariqasida, har bir inson uchun emas, balki taxminan bir xil vaqtni har xil xavfli hududlarda o‘tkazadigan va bir xil himoya vositalariga ega bo‘lgan odamlar guruhi uchun belgilanishi kerak. Muassasa xodimlari va qo‘shni hudud aholisi uchun individual xavfni baholash tavsiya etiladi.
Agar xavf ma'lum bir kasb yoki shu bilan bog‘liq bo‘lgan maxsus faoliyat turidagi odamlar guruhi uchun baholansa xavf kuchayadi, ushbu xavfni o‘ziga xos jihatidan aniqlash maqsadga muvofiqdir ish vaqti (bir soatlik ish yoki bitta texnologik tsikl uchun).
Biz potentsial xavfli ob'ekt uchun xavfli xavf zonalarini va xavfli yuklarni olib o‘tadigan transport yo‘lini baholaymiz. Shaxsiy xavf - bu hududning xususiyati, u tekshiriladi, uning ichida noxush hodisa ehtimoli mavjud (bu ehtimol potentsial xavfli ob'ekt tomonidan yaratiladi), shuning uchun individual xavf potentsial xavfli ob'ekt atrofidagi faoliyatni fazoviy rejalashtirish uchun qulay xususiyatdir, qoida tariqasida, ob'ekt atrofida bir xil xavf qiymatlari konturlari bilan ko‘rsatiladi ( (5.1-rasmga qarang)
Shuni ta'kidlash kerakki, individual xavfning umumiy tan olingan tanqidiy qiymatlari ma'lum uchun ishlab chiqarish binolari yo‘q. Turli olimlar tomonidan tavsiya etilgan oraliqda ma'lum bir qiymatni tanlash - 10 -8 dan 5x 10 -5 gacha bo‘lgan xususiyatlarga bog‘liq ishlab chiqarish ob'ekti, baxtsiz hodisalar darajasi, iqtisodiy rivojlanish darajasi. Qoida tariqasida, majburiy bo‘lmagan individual tavakkalchilikning qabul qilinadigan qiymati 10-6 ga teng (yiliga). Qabul qilinmaydigan xavf salbiy hodisaning 10 -3 dan yuqori bo‘lish ehtimoli bor. 10 -3 dan 10 -6 gacha bo‘lgan xavf-xatar darajasida, xavfli qiymatlarning o‘tish mintaqasini ajratish odatiy holdir. Turmush sharoitlari va faoliyati ta'sirida odamlarning tabiiy va beixtiyor o‘limining individual xavfining o‘ziga xos qiymatlari jadvalda keltirilgan. 6.2.
Shaxsiy tavakkalchilikning tipik qiymatlari. Xatarlarni miqdoriy baholash muhim bo‘lgan faoliyat uchun baholash tuzilishini taklif qilish mumkin xavfning maqbulligi, bu rasmda ko‘rsatilgan. 5.2. Xavf mutlaqo qabul qilinishi mumkin bo‘lmagan (yuqori daraja), undan past bo‘lgan daraja esa tavakkalchilik mutlaqo maqbul (past daraja) deb hisoblanadigan qiymat o‘rnatiladi.
Aslida, «xavfni qabul qilish chegarasi» favqulodda holatlar bundan mustasno, xavfni oqlash mumkin bo‘lmagan darajadan yuqori darajada belgilanadi.
Shakl: 5.2. Xatarlarni qabul qilinishini baholash doirasi
Biroq, har doim ham ushbu yuqori chegarani yaxshilashga harakat qilish va hech bo‘lmaganda ko‘p hollarda unga erishish imkoniyatiga ega bo‘lish zarur. Ushbu maqbullik chegarasidan past bo‘lgan taqdirda, ushbu faoliyat bilan bog‘liq bo‘lgan foydalarga javoban xavfga yo‘l qo‘yilishi mumkin, ammo agar ALARA talabi bo‘lsa (faqat xavf tug‘diradigan darajada past) - erishish mumkin bo‘lgan darajada. Ushbu atama amaliy ravishda samolyotda ba'zi hisob-kitoblarni bajarish zarurligini taxmin qiladi, bu esa xavfni xavfning mumkin bo‘lgan oqibatlari bilan bog‘laydi. Risklarni boshqarish amaliyotini takomillashtirish va xatarlarni kamaytirish bilan, xatarlarni kamaytirish bilan bog‘liq xarajatlar xatarlarni kamaytirishning keyingi foydalarini asoslash uchun etarlicha yuqori bo‘lgan nuqtaga erishish mumkin. Shunga ko‘ra, «tavakkal maqsadi» tavakkalchilik keng maqbul deb topilgan darajadan kelib chiqib belgilanadi. Ushbu maqsadli xavf darajasiga muvofiqligini ko‘rsatgandan so‘ng, qonunchilik talab qilinishi kerak. darajasi shunchalik past deb hisoblanishi mumkinki, uni e'tiborsiz qoldirish mumkin. Agar ob'ektning xavfi ushbu darajadan oshmasa, xavfsizlikni yaxshilash bo‘yicha qo‘shimcha choralarni ko‘rish mantiqiy emas, chunki bu katta xarajatlarni talab qiladi va odamlar va atrof-muhit boshqa omillar ta'sirida deyarli avvalgi xavfga duch kelishadi. Boshqa tomondan, eng yuqori darajada qabul qilinadigan tavakkalchilik darajasi mavjud bo‘lib, uni oshib bo‘lmaydi, bu xarajat bo‘lmaydi. Ushbu ikki daraja o‘rtasida xavfsizlikni yaxshilash bilan bog‘liq ijtimoiy nafaqa va moliyaviy xarajatlar o‘rtasida o‘zaro hisob-kitob topish orqali xavfni kamaytirish kerak.
Ijtimoiy xavf zararlar soni (masalan, aholi orasida o‘lim) bilan belgilanadi, bu odatda statistik hisoblab chiqiladi. Ko‘pgina hollarda, bu jamoaviy xavf bilan sinonimdir. Ijtimoiy xavf profil odatda F N sifatida ko‘rsatiladi - diagramma (chastota - halok bo‘lganlar soni, ingliz tili va o‘lim sonining chastotasi): favqulodda vaziyatning oqibatlari (masalan, avariya natijasida) ma'lum bir hudud ichida xavf oluvchilar uchun (masalan, aholi uchun) bashorat qilingan chastotaning favqulodda vaziyatdagi yo‘qotishlar kattaligiga funktsional bog‘liqligi bilan tavsiflanadi. ). F N - diagramma (nomi ham ishlatiladi F N- egri chiziq) bu bog‘liqlikning diskret analogidir; u xavf va xavfni tahlil qilishda keng qo‘llaniladi. F N - diagramma, agar ma'lumotlar miqdori va ularning o‘zgarishi doirasi juda katta bo‘lsa, albatta, logaritmik miqyosda tuzilgan. Ushbu diagrammalarda NC stsenariysining (avariya natijalari) turli xil oqibatlarining yig‘indisi (majburiy) chastotasi, falokat natijasida o‘lganlar soni yoki boshqa turdagi zararlarning oqibatlari funktsiyasi sifatida ko‘rsatiladi. Uni uzluksiz funktsiyaning grafik egri chizig‘i bilan taxmin qilish mumkin. Shu tarzda HC chastotasi uchun chegara egri (istalmagan ta'sir) aniqlanadi, u asosan xavflarni taqqoslash uchun va dizaynerlar va xavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar tomonidan kiritilishi mumkin. Egri chiziq qabul qilinmaydigan yuqori xavfning yuqori maydonini egri chiziq ostida va chap tomonida maqbul bo‘lgan xavf zonasidan ajratib turadi. Shunday qilib egri chiziq qabul qilinadigan ehtimollikning yuqori chegarasini belgilaydigan xavfsizlik mezonlari sifatida ishlatilishi mumkin. Agar ushbu shart bajarilsa, asosiy maqsadga erishiladi. Ushbu xususiyatlarni aniqlash uchun real NS statistikasi zarur.Tasdiqlanadigan xavf chegaralarini odatda oqilona asoslash qiyin bo‘lganligi sababli, loyihalashtirish yoki operatsion texnik muammolarni hal qilishda shunga o‘xshash vaziyatlarda xavf bilan taqqoslash qo‘llanilishi kerak. Bunday holda, tahlilda qulay holatni hisobga olish kerak. Shu tarzda tashkil etilgan o‘ta noxush tahdid holatini chastotasi va kattaligi bo‘yicha allaqachon sodir bo‘lgan shu kabi xatarlar bilan taqqoslash kerak. Shuni yodda tutish kerakki, chastotaga ushbu hodisalarning fazoviy va vaqtinchalik darajasi ta'sir qiladi. Bundan tashqari, har bir hodisaning davomiyligini va dastlabki parametrlarning barqarorlik darajasini hisobga olish kerak. Noqulay hodisa yuz berganidan so‘ng, ma'lumotlar asosida olingan tavakkalchilik to‘g‘risida tahlil va xulosa o‘zgarmaydi;
Tahlil shuni ko‘rsatadiki va nazorat natijalari tahdidni oqlangan xarajatlar narxi bilan kamaytirish mumkin emasligini doimiy ravishda tasdiqlaydi.
Qabul qilinadigan tavakkalchilik va belgilangan shartlarning qabul qilingan bahosi qat'iy rioya qilinishi va miqdoriy taqqoslash uchun birinchi qadam sifatida qaralishi kerak. Agar kelajakda kerak bo‘lsa, ko‘proq tajriba to‘planganda, bu taxminni o‘zgartirish mumkin. Qabul qilinadigan xavfni belgilangan baholash asosli chegara sifatida qabul qilinishi mumkin; u faqat qabul qilingan risklarning nisbiy shkalasi uchun asos bo‘lib xizmat qilishi kerak.
Noishlab chiqarish sabablaridan o‘lish ehtimoli
Sanoat sabablaridan o‘lim ehtimoli
Formulyatsiya qilingan qoidalar, shuningdek, deterministik xavf chegarasini belgilash maqsadga muvofiq emasligini tasdiqlaydi. Aksincha, maqbulroq bo‘lgan parametrlar - bu ehtimollik p, bu oqlangan tavakkalni shartli ravishda asoslantirilganidan ajratadi va p ehtimoli va shartli asosli tavakkalni, ya'ni ma'lum shartlarga mos keladigan holda, asossizdan ajratib turadi. Qaysi sharoitda o‘limga olib keladigan xavf oralig‘ida p p vaqabul qilinishi mumkin, xavfni tahlil qilish uchun yuqoridagi to‘rtta talab qo‘llaniladi. Shaxs har doim o‘zgarib turadigan xavfni taqqoslab, ushbu talablarga rioya qilishi kerak, masalan, ruxsat etilgan maksimal samaradorlikning oshishi, noqulay vaziyatlarni istisno qilish va hk. O‘lim xavfi uchun har yili kishi boshiga p \u003d 10 8 va katta xavfsiz oraliq bilan asossiz p va \u003d 10 ~ 5 qiymati olinadi.
Agar biz faqat moddiy yo‘qotish xavfi haqida gapiradigan bo‘lsak, risklarni baholashda taqqoslash usuli shubhasizdir. Bunday holda, qaror faqat iqtisodiy samarani baholash orqali qabul qilinishi mumkin.
Xavfni xatarlardan foydalangan holda uning asosiy tarkibiy qismlari (ijtimoiy-iqtisodiy, harbiy, ilmiy-texnik, sanoat, ekologik, demografik) bilan me'yorlash, tartibga solish va boshqarish mohiyati xatarlar qiymatidan oshmaslik talabiga kamaytiriladi. I (ґ), (1) - (5) ifodalariga binoan shakllanadigan va amalga oshiriladigan, ma'lum vaqt oralig‘ida qabul qilinadigan tavakkal qiymatlari £
h < №)]. (6)
Qiymat yuqori davlat organlari tomonidan mamlakatning imkoniyatlari va salohiyati, ilmiy obruzovuvan ichki va jahon tajribasi darajasi hisobga olingan holda belgilanadi va tayinlanadi.
Talabni (6) amalga oshirish, R (ґ) ni belgilovchi xatar sifatida ikkita guruh guruhi mavjudligiga asoslanib amalga oshiriladi:
yuqoridagi mumkin bo‘lmagan noqulay jarayonlar va hodisalar tufayli inson hayoti va sog‘lig‘ini yo‘qotishning individual xatarlari (shaxs / yil);
(1) - (4) ifodalarga muvofiq ijtimoiy (L), tabiiy (5) va texnogen (T) sohalarning zaifligini hisobga olgan holda, noqulay jarayonlar va hodisalardan kelib chiqadigan iqtisodiy xatarlar (UAH / soat).
Iqtisodiy xatarlarga Men (ґ) odamlar hayoti va sog‘lig‘ining yo‘qolishi, atrof-muhit va texnik infratuzilmaning zararlanishidan kelib chiqadigan iqtisodiy yo‘qotishlarni o‘z ichiga oladi.
Xatarni tahlil qilish uchun qabul qilinadigan chegara I s (ґ) va e'tiborsiz qoldirilgan xatarlar miqyosini, shuningdek, inson hayoti yo‘qotishlaridan kelib chiqadigan xarajatlar va yo‘qotishlarni baholash metodologiyasini shakllantirish kerak.
Qabul qilinadigan xatarlarning ilmiy asoslanishi marginal (qabul qilinmaydigan) xatarlarni aniqlash metodologiyasini ishlab chiqishdan iborat Men (ґ) bilan ma'noni anglatadi aktsiyalar n g ushbu xatarlar uchun quyidagi shaklda:
buyuk Britaniya (va)] \u003d ^. (7)
Xatarlar miqdorini aniqlash uchun I ^) (1) - (5) barcha asosiy iboralardan foydalanish mumkin va n to stoklari qiymatlari birdan katta bo‘lishi kerak p \u003e 1). Ilg‘or mahalliy va xorijiy tajribani hisobga olgan holda, dastlabki bosqichlarda ushbu zaxiralarning o‘zgarishi juda keng bo‘lishi mumkin (2< n R
O‘lim xavfining miqdoriy mezonlari aniqlangan va quyidagi 1-jadvalda keltirilgan. 5.6 (turli manbalardan olingan). Taqdim etilgan qiymatlar individual xavf uchundir, ammo ba'zi hollarda foydalanish uchun ijtimoiy xavf mezonlari ham taklif qilinishi mumkin. EPA (AQSh atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi) tomonidan tavsiya etilgan xavf standartlari boshqa bir qator me'yoriy hujjatlar bilan taqqoslaganda pastligi diqqatga sazovordir. Jamiyat uchun ishchilar bilan taqqoslaganda ishchilar uchun toqat qilinadigan xavfning yuqori chegarasini hisobga olgan holda, ishchining hayoti xarajatlari jamiyat a'zosining hayotidan kamligini hisobga olmasligini ta'kidlash maqsadga muvofiqdir. Tarixiy jihatdan, ishchilarga yuqori darajadagi toleranslar berilgan, chunki ularni boshqarish qiyinroq. Masalan, radiatsiya bilan ishlaydigan kishi manbaga juda yaqinroq va jamoat vakillariga qaraganda ko‘proq radiatsiya xavfiga duchor bo‘ladi, shuning uchun u radiatsiya ta'sirining ta'siri xavfi yuqori bo‘lishi muqarrar.
5.6-jadval
Shaxsiy xavf mezonlari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki, bunda kishilar va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muvozanatinnng ta’minlangan bo‘lishligi
|