nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 28- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 28- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliBog'liq Hakimov Baxtiyor Muzaffar oʻgʻliO‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
Rastr grafikaning kamchiliklari.
Rastrli tasvirlar kattalashganda loyqa boʻladi : Rastrli tasvirlarning eng katta
zarari shundaki, ular kattalashganda [donli yoki qirrali] boʻlib qoladi. Asosan, bu chekli
kvadrat va siz uni kattalashtirganingizda, bu kvadratni koʻrishni boshlaysiz. Rastr
tasvirlari saqlash qurilmalari (qattiq disk, SD-DVD, fleshka va h.) da koʻp joy egallaydi.
Rastr tasvirlarni tahrirlashda kompyuterning xotira resurslari – xususan tezkor
xotirada koʻproq joy talab etiladi;
– Rastr tasvirlarni tahrirlash mehnat talab va mashaqqatli;
– Rastr tasvir masshtablashtirilganda tasvir sifati oʻzgaradi.
Qoʻllanish sohasi.
Rastrli tasvirlar koʻpincha raqamli fotosuratlar uchun ishlatiladi, lekin ular
illyustratsiyalar, logotiplar va boshqa har qanday turdagi tasvirlar uchun ham
ishlatilishi mumkin. Rastr tasvirlari piksellardan iborat boʻlib, ular rangning mayda
nuqtalaridir.
– Elektron va poligrafik nashriyotlar, Web dizaynda;
– Foto tasvirlarni tahrirlash va restavratsiya qilishda;
– Badiiy grafika va skaner bilan ishlashda.
Xulosa.
Kompyuter grafikasi sohasida rastrli grafika, ayniqsa, realizm va
tafsilotlar haqida gap ketganda muhim ahamiyatga ega. Ulardan foydalanish raqamli
rasmdan tortib fotografiya va dizayngacha bolgan vaqtni qamrab oladi, lekin ularning
cheklovlaridan xabardor bolish va miqyoslilik va matn ravshanligi juda muhim bolgan
muqobil formatlar, masalan vektor grafiklari haqida oylash muhimdir. Kompyuter
grafikasini oʻrganish uning turli sohalarda qoʻllanilishini va zamonaviy
texnologiyalardagi hal qiluvchi rolini ochib berdi. Marketing strategiyalarini
takomillashtirishdan tortib koʻngilochar tajribalarni inqilob qilishgacha, kompyuter
grafikasi vizual aloqa va innovatsiyalar uchun ajralmas boʻlib qoldi. Vektor grafika
kompyuter grafikasi imkoniyatlarini ochadi. Ularning matematik asoslari,
kengaytirilishi va tahrirlash moslashuvchanligi ularni logotip dizayni va dinamik
onlayn vizualizatsiya uchun foydali qiladi. Adobe Illustrator va Inkscape vektor
grafiklarini yaratish va manipulyatsiyani har qachongidan ham osonlashtiradi. Vektorli
grafikalar moslashuvchan va aniqlikka intilayotgan dizaynerlar va dinamik tasvirlarni
yaratuvchilar uchun juda muhimdir.
|
| |
Rasm- 2. Fraktal grafika natijasi

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
Original va bejirib, fantastik tasvirlarni hosil qilish mumkinligi;
Real hodisa va jarayonlarni (ilmiy grafikaviy) modellashtirishda qoʻllash
mumkinligi.
Fraktal grafikaning kamchiliklari.
Sanoatni tushunish: Fraktal grafikalarini yaratish, tushunish va aniqlash uchun
bir qancha tajribaga ega bolish kerak bolishi mumkin. Murakkab matematik
algoritmlari va grafik texnologiyalari tushunchalariga ega bolish talab etiladi. Fraktal
grafikani yaratish va hisoblashning murakkabligi, kompyuter va grafik karta ishini
oshirib, haroratning yuqori bolishiga olib kelishi mumkin.
Dasturlash tilining murakkabligi. Turli dasturlash tillari (C, Delphi, Pascal va h.) ni
bilish talab etiladi;
Natijani oldindan baholashning qiyinligi.
Qoʻllanish sohasi:
Koʻngilochar dastur va video oʻyinlar yaratishda (oddiy va murakkab teksturalar,
turli landshaft va fonlarni yaratishda);
Kino va video industriyada (noananaviy hodisa va jarayonlarni hosil qilishda,
fantastik syujetlar yaratishda).
Kompyuter grafikasida vektor grafika.
Vektorli grafika koʻp qirrali va kengaytiriladigan kompyuter grafikasi
yondashuvidir. Vektorli grafika pikselga asoslangan rastr grafika oʻrniga matematik
tenglamalar va geometrik shakllardan foydalanadi. Ushbu maqolada vektor grafikasi,
ularning texnologiyalari, ularni qanday yaratish va boshqarish va oʻrganish uchun
ulardan qanday foydalanish haqida gap boradi.
Vektor grafikasida tasvir vektor deb nomlanuvchi chiziqlar asosida qurilib, ularga
turli parametrlar – rang, chiziq qalinligi va joylashuvi (vaziyati) xususiyatlari beriladi.
Vektor grafikasida primitivlar deb nomlanuvchi ob’ektlar bilan ishlanadi. Primitivlarga
ikki va uch oʻlchamli oddiy geometrik figuralar kiradi. Ikki oʻlchamli geometrik
figuralarga – nuqta, toʻg‘ri chiziq, egri chiziq, aylana, koʻpburchak kabi tekis shakllar
kirsa, uch oʻlchamli geometrik figuralarga – kub, prizma, piramida, sfera, konus,
tsilindr kabi jismlar kiradi. Ushbu oddiy geometrik figuralar asosida murakkab boʻlgan
geometrik figuralar – ob’ektlar yaratiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 28- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
“Computer Graphics Through OpenGL: From Theory to Experiments” -
Sumanta Guha.
2.
“OpenGL SuperBible: Comprehensive Tutorial and Reference”
- Graham
Sellers, Richard S. Wright Jr., Nicholas Haemel.
3.
“Introduction to Computer Graphics and the Vulkan API» - Kenwright,
Ken.
O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
4.
“Ray Tracing from the Ground Up” - Kevin Suffern.
5.
“Graphics Shaders: Theory and Practice” - Mike Bailey, Steve Cunningham.
6.
“Fundamentals of Computer Graphic” - Peter Shirley, Steve Marschner.
7.
“GPU Pro» series - Edited by Wolfgang Engel.
8.
“Computer Graphics: A Programming Approach” - Steven Harrington.
9.
“Mathematics for 3D Game Programming and Computer Graphics”
- Eric
Lengyel.
10.
“Advanced Graphics Programming Using OpenGL”
- Tom McReynolds,
David Blythe.
11.
“OpenGL Insights” - Edited by
Patrick Cozzi, Christophe Riccio.
12.
“Game Engine Architecture” - Jason Gregory.
13.
“Learning Modern 3D Graphics Programming” - Jason L. McKesson.
14.
“Practical Rendering and Computation with Direct3D 11”
- Jason Zink,
Matt Pettineo, Jack Hoxley.
15.
“Procedural Generation in Game Design” - Tanya X. Short, Tarn Adams.
Rastr grafikada ishlatiladigan asboblar va texnologiyalar

|
Rastr grafikada ishlatiladigan asboblar va texnologiyalarBog'liq Hakimov Baxtiyor Muzaffar oʻgʻliRastr grafikada ishlatiladigan asboblar va texnologiyalar.
Rastrli grafikada tasvirlar saqlash formatlari. Kompyuter tasvirlari odatda
Internetda keng qollaniladigan GIF, JPEG va PNG kabi rastr grafik formatlarida
saqlanadi. Ikki olchovli tekislikning har birida bitta qiymatga ega bolgan katakchalarga
bolinishi rastr malumotlar formatining asosi hisoblanadi. Malumotlar faylga
saqlanishidan oldin ikki olchovli massiv ketma-ketlashtirilgan bolishi kerak. Asosiy
satr formatida birinchi (kopincha yuqori) qator boylab joylashgan kataklardan boshlab
chapdan ongga, songra ikkinchi qator boylab katakchalar royxati va hokazo.
PaintShop Pro, Corel Painter, Adobe Photoshop, Paint.NET, Microsoft Paint va
GIMP kabi rastrga asoslangan tasvir muharrirlari Xfig, CorelDRAW, Adobe Illustrator
yoki Inkscape kabi vektorga asoslangan tasvir muharrirlaridan farqli ravishda
piksellarni tahrirlash atrofida ishlaydi. , ular chiziqlar va shakllarni (vektorlarni)
tahrirlash atrofida aylanadi.
Rastr tasvirlar toʻgʻri burchakli matritsa shaklida namoyon boʻlib, har bir
yacheykasi rangli nuqtadan iborat. Rastr grafikasining asosi piksel’ (nuqta) hisoblanib,
u rang bilan ifodalanadi. Tasvir nuqtalar toʻplami sifatida akslanib ular qanchalik koʻp
boʻlsa, koʻrinish shunchalik tiniq va sifatli, fayl esa koʻp joy egallaydi. Ya’ni, aynan bitta
tasvirning oʻzi yuqori yoki past sifatli boʻlishi, oʻlchov birligiga qarab nuqtalar koʻp yoki
kam (odatda bir dyuymga nisbatan nuqtalar soni – dpi yoki piksellar soni – ppi bilan
belgilanadi) boʻlishi mumkin. Rastr – bu nuqtalarning tartibli joylashuvidir. Rastrli
grafikaning keng tarqalgan formatlari: *.tif, *.gif, *.jpg, *.png, *.bmp, *.pcx va b.
Rastr grafikasining afzalliklari.
Rastrli grafikaning ayrim afzalliklari quyidagilardan iborat: ulardan foydalanish
oson; ular rangning nozik gradatsiyalarini ta'minlaydi; va ularni Photoshop va
Microsoft Paint kabi umumiy dasturlar yordamida tahrirlash oson.
Rastrli grafikalar fotosuratga oxshash tasvirlarni yaratish uchun foydalidir.
Internetda foydalaniladi: Bu Internetda korgan koplab tasvirlarni yaratish uchun
ishlatiladigan jarayon. Ozgartirish oson, ushbu fotosuratlarni ozgartirish uchun
kompyuterdan foydalanish mumkin. Kop ranglar, Rastrli grafikalar uchun silliq
ranglarning katta diapazoni mavjud. Veb-tasvirlar uchun foydalidir, Veb-saytlar,
ijtimoiy media va boshqa onlayn platformalarda korayotgan tasvirlar kopincha rastr
grafikasi yordamida yaratiladi. Ular tez yuklanadi va ekranlarda yaxshi korinadi.
– Rastr grafikasi real obrazlarni effektiv namoish eta oladi. Sifatli rastr tasvirlari
foto surat darajasidagi yuqori aniqlikda real va haqqoniy aks ettirilishi mumkin.
– Rastr tasvirlar chiqarish qurilmalari – asosan lazer printerlarida juda yaxshi
chop etiladi. Ya’ni rastr grafikasining sifati chop etishda oʻzgarmaydi.
|
| |
Qoʻllanish sohasi - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 28- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
nomlari ham bor, masalan, bit massivi yoki bitmap indeksi.
Kengroq qilib aytganda,
“pixmap” - bu har bir pikselda ikkitadan ortiq rang yoki piksel uchun bir bitdan ortiq
saqlangan piksellar xaritasi. Buning uchun ham bitmap keng qollaniladi. “Bitmap”
iborasi muayyan vaziyatlarda piksel boshiga bir bitga ishora qiladi, pixmap esa piksel
boshiga bir necha bitli tasvirlar uchun ishlatiladi.
Vektorli grafikaning afzalliklari

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
Vektorli grafika agar tasvirda rastrli ob’ektlar qoʻllanmagan boʻlsa xotirada kam
joy egallaydi.
Vektorli grafikaning kamchiliklari.
Vektor fayllari murakkab tasvirlarni boshqarish uchun juda cheklangan
qobiliyatga ega.
Misol keltiraylik, rastr fayllari tasvirga kelganda vektor fayllardan
koʻra ranglarni aralashtirish va soyalash qobiliyatiga ega. Asosan veb-brauzerlar rastrli
tasvirlarni vektor grafikasiga qaraganda tez-tez qoʻllab-quvvatlaydi. Talabga koʻra,
ilovalar boshqa narsalar qatori renderlash va yaratish vositalari oʻrtasidagi muvofiqlik
masalalariga asoslangan vektorli rasmlardan foydalanishda farq qilishi mumkin.
Vektorli tasvirlar sun’iy koʻrinadi;
Rastr grafikasiga nisbatan ranglar kam tusga ega.
Rasm- 6. Vektorli grafika uchun na’muna

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
Vektor grafikasi aniq va tiniq tasvirlar yaratishga imkon beradi.
Tasvirlar
masshtablashtirilganda ularning sifati saqlanib qoladi. SHuning uchun ham undan
dizayn, poligrafiya, reklama va animatsiyada keng foydalaniladi.
Vektorli grafika rastrli grafikadan farqli oʻlaroq, aniqlik chegarasiga ega emas.
Ular har qanday oʻlchamdagi tasvir sifatini saqlaydi.
Bir qator buyruqlar yoki
matematik bayonotlar ularni yaratadi. Grafik rassomlar oʻz ishlarini vektor
deklaratsiyasi sifatida saqlab qolishadi. Eng keng tarqalgan
vektor grafik formati
“.SVG” hisoblanadi. Analitik yoki koordinata geometriyasi vektorlardan boshqa
matematik foydalanish emas, balki ularni asoslaydi.
Vektorli grafikada ishlatiladigan asboblar va texnologiyalar.
SVG (Scalable Vector Graphics): SVG mashhur XML-ga asoslangan vektor grafika
formatidir. U vektor
elementlarning shakllari, yoʻnalishlari va xususiyatlarini
belgilaydi. SVG fayllari HTML va CSS bilan oʻzgartirilishi
mumkin va osonlik bilan
oʻlchanadi.
Vektorli grafika dasturlari. Dizaynerlar Adobe Illustrator, Inkscape (ochiq
kodli
dastur) va CorelDRAW kabi taniqli dasturiy taʼminot dasturlari yordamida vektor
chizmalarini
yaratishi, tahrirlashi va eksport qilishi mumkin. Ushbu vositalar
yordamida taqdim etilgan qulay interfeys vektor
obektlarini boshqarishni
osonlashtiradi.
Dasturlash kutubxonalari, SVG.js va D3.js dasturchilarga vektor grafiklarini ishlab
chiqarish va tahrirlash imkoniyatini beruvchi kutubxonalarning ikkita misolidir. Ushbu
paketlar interaktiv veb-ilovalar va dinamik vizualizatsiya uchun yordam beradi.
OpenGL, 2D va 3D grafiklar uchun API OpenGL deb ataladi.
U turli xil tizimlar va
ilovalar uchun grafik boshqaruv koʻrsatmalarining umumiy toʻplamini taklif etadi.
?Elektron o’quv adabiyoti nima?

?Elektron o’quv adabiyoti nima?
+O’qitish maqsadiga qaratilgan, ma’lum o’quv materialini o’zida saqlovchi elektron nashr
=Matnli, grafik, raqamli, ovozli, video va boshqa axborotlarning tizimlashtirilgan majmuasi
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
?Elektron o’quv adabiyotlarining vazifasiga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=Matnli, grafik, raqamli, ovozli, video va boshqa axborotlarning tizimlashtirilgan majmuasi
=Ekspert o’qitish tiuzimlari, intellectual o’qitish tizimlari; professional faoliyatni avnomatlashtirish tizimlari
?Elektron o’quv adabiyotlarining tuzilishiga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Bir tomli EO’A; Ko’p tomli EO’A; Elektron seriya
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=Mononashr , to’plam va o’quv-uslubiy majmua
?Elektron o’quv adabiyotlarining matn shakliga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Bir tomli EO’A; Ko’p tomli EO’A; Elektron seriya
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=Mononashr , to’plam va o’quv-uslubiy majmua
?Elektron o’quv adabiyotlarining taqdim etiluvchi axborotga ko’ra qanday turlari mavjud?
+Bir tomli EO’A; Ko’p tomli EO’A; Elektron seriya
=Mononashr , to’plam va o’quv-uslubiy majmua
=Matnli EO’A; Tasviriy EO’A; Ovozli EO’A; Dasturiy mahsulot; Multimediali EO’A
?Elektron o’quv adabiyotlarining bayon qilish shakliga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Konveksion EO’A; dasturlashtirilgan EO’A; Muammoli EO’A; Universal EO’A
=O’quv rejasi, o’quv dasturi, uslubiy ko’rsatmalar, amaliyot dasturi, amaliy mashg’ulotlar uchun vazifalar, darslik, o’quv qo’llanma, ma’ruza konspektlari, ma’ruzalar kursi, praktikum, xrestomatiya, o’qish kitobi
=Ekspert o’qitish tiuzimlari, intellectual o’qitish tizimlari; professional faoliyatni avnomatlashtirish tizimlari
|
?Pedagogik dasturiy vositalar quyidagilardan iborat

|
?Pedagogik dasturiy vositalar quyidagilardan iborat
|
bet | 18/23 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 255,5 Kb. | | #253665 |
Bog'liq Ta’lim texnologiyasi-bu (1)?Pedagogik dasturiy vositalar quyidagilardan iborat:
+o‘quv-o‘yin dasturlari,o‘rgatuvchi va mashq qildiruvchi dasturlar,test dasturlari,elektron o‘quv materiallarini yaratish uchun uskunaviy dasturiy vositalar,ma’lumotnoma tizimlari
=klaviatura trenajeri,dasturlash tillari, Mikrosoft office paketi,matn muharriri,grafik muharrir yoki protsessor,elektron jadvallar,ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari,lokal tarmoq bilan ishlash dasturlari
=o‘quv materiallarini yaratish uchun uskunaviy dasturiy vositalar
=lokal tarmoq bilan ishlash dasturlari
?Informatika o‘qitish metodikasi – fan sifatida O‘zbekistonda nechanchi yildan boshlab shakllandi?
+1985
=1986
=1925
=1978
?O‘zbekistonda informatika o‘qitish metodikasi dastlabki ilmiy izlanishlar kimlar tomonidan olib borildi?
+prof. M.Z. Ziyoxo‘jayev, A.A. Abduqodirov va boshqalar
=Avloniy
=Abdulla Qaxxor
=Fitrat
?Elektron nashr nima?
+Matnli, grafik, raqamli, ovozli, video va boshqa axborotlarning tizimlashtirilgan majmuasi
=O’qitish maqsadiga qaratilgan, ma’lum o’quv materialini o’zida saqlovchi elektron nashr
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=To’g’ri javob yo’q
?O’quv maqsadidagi kompyuter vositalariga nimalar kiradi?
+Elektron trenajyorlar; matematik va imitatsion modellashtirishga mo’ljallangan dasturiy vositalar; virtual laboratiriyalar; axborotli-izlash ma’lumot tizimlar; avtomatlashtirilgan o’qitish tizimlari; elektron darsliklar, Ekspert o’qitish tiuzimlari, intellectual o’qitish tizimlari; professional faoliyatni avnomatlashtirish tizimlari, Umumiy maqsadli servis dasturlari; Bilimlar darajasini, malaka va ko’nikmalarni nazorat qiluvchi dasturiy vositalar
=Elektron trenajyorlar; matematik va imitatsion modellashtirishga mo’ljallangan dasturiy vositalar; virtual laboratiriyalar; axborotli-izlash ma’lumot tizimlar; avtomatlashtirilgan o’qitish tizimlari; elektron darsliklar
=Ekspert o’qitish tiuzimlari, intellectual o’qitish tizimlari; professional faoliyatni avnomatlashtirish tizimlari
|
| |
Kompyuter grafikasida fraktal grafika

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
28-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.03.2024
Fraktal grafika, matematik modellarda ifodalangan geometrik shakllar
birlashmasini tasvirlashda qollaniladigan bir texnologiyadir. Bu grafikalar, matematik
funksiyonlar va iteratsiyalar yordamida yaratiladi. Fraktal shakllar, kopgina
rivojlangan vaqt davrida kompyuter grafikasida keng qollaniladi.
Fraktal Grafika, Fraktal grafika,
matematikning fraktal geometriyasi prinsiplari asosida yaratilgan shakllar va
tasvirlardan iboratdir. Ular odatda soddalikka ega bolmagan aniq va qiziqarli
tasvirlarga ega. Fraktallar, kopgina togri chizilgan shakllardan farqli ravishda, kopgina
ozlarini takrorlash va tushunarsiz korinishda kichik elementlarga bolinadi.
Fraktal grafikada ishlatiladigan asboblar va texnologiyalar, Fraktal grafika
yaratishda MATLAB, Python (NumPy, Matplotlib), Julia, fractint, Mandelbulber, va
Fractal Explorer kabi dasturlardan foydalaniladi. Grafik hardware, fraktal grafika
uchun mahsulotlashtirilgan grafik karta va kompyuterlarni ishlatish tavsiya etiladi.
Shaderlar, fraktal tasvirlar va 3D fraktallarni yaratishda qollaniladi.
Fraktal grafikaning afzalliklari.
Fraktal grafika yordamida yaratilgan tasvirlar kopgina ozlarini takrorlash va aniq
shakllardan iborat bolishi oziga xosliklariga ega. Fraktal grafikalarini yaratishda
ishlatilgan dasturlar va algoritmlar, murakkab matematik hisob-kitoblari va uzluksiz
iteratsiyalar talab etishi mumkin.
Rasm- 4. Fraktal grafika natijasi
Rasm- 1. Fraktal grafika natijasi
?Elektron o’quv adabiyotlarining maqsadiga ko’ra qanday turlari mavjud ?

|
?Elektron o’quv adabiyotlarining maqsadiga ko’ra qanday turlari mavjud ?
|
bet | 20/23 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 255,5 Kb. | | #253665 |
Bog'liq Ta’lim texnologiyasi-bu (1)?Elektron o’quv adabiyotlarining maqsadiga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+O’quvchilar uchun EO’A; Bakalavrlar uchun EO’A; Mutaxassislar uchun EO’A; Magistrlar uchun EO’A
=Mononashr , to’plam va o’quv-uslubiy majmua
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
?Elektron o’quv adabiyotlarining bosma ekvivalentiga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Bosma o’quv nashrining elektron analogi ; Mustaqil elektron nashr
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=O’quvchilar uchun EO’A; Bakalavrlar uchun EO’A; Mutaxassislar uchun EO’A; Magistrlar uchun EO’A
?Elektron o’quv adabiyotlarining tarqatilish texnologiyasiga ko’ra qanday turlari mavjud?
+Lokal EO’A; Tarmoq uchun mo’ljallangan EO’A; Kombinatsilangan EO’A
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=O’quvchilar uchun EO’A; Bakalavrlar uchun EO’A; Mutaxassislar uchun EO’A; Magistrlar uchun EO’A
6666
?Elektron o’quv adabiyotlarining foydalanuvchi bilan muloqot shakliga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+Determinlangan EO’A; Determinlanmagan EO’A
=Lokal EO’A; Tarmoq uchun mo’ljallangan EO’A; Kombinatsilangan EO’A
=Dasturiy-uslubiy EO’A; O’quv-uslubiy EO’A; O’rgatuvchi EO’A; Yordamchi EO’A
=O’quvchilar uchun EO’A; Bakalavrlar uchun EO’A; Mutaxassislar uchun EO’A; Magistrlar uchun EO’A
?Elektron o’quv adabiyotlarining taqdim etiluvchi axborot xarakteriga ko’ra qanday turlari mavjud ?
+O’quv rejasi, o’quv dasturi, uslubiy ko’rsatmalar, amaliyot dasturi
=Amaliy mashg’ulotlar uchun vazifalar, darslik, o’quv qo’llanma, ma’ruza konspektlari
=Ma’ruzalar kursi, praktikum, xrestomatiya, o’qish kitobi
=Uslubiy qo’llanma
?Elektron o’quv adabiyotlarining ma’ruza mashg’ulotlari uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Barcha javoblar to’g’ri
=Videoma’ruza; Multimedia ma’ruza
=Elektron ma’ruza matnlari
=Nazariy materialni o’zlashtirish uchun uslubiy ko’rsatmalar
|
| |
?Elektron o’quv adabiyotlarining amaliy mashg’ulotlari uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?

|
?Elektron o’quv adabiyotlarining amaliy mashg’ulotlari uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
|
bet | 21/23 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 255,5 Kb. | | #253665 |
Bog'liq Ta’lim texnologiyasi-bu (1)?Elektron o’quv adabiyotlarining amaliy mashg’ulotlari uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Amaliy mashg’ulotlar uchun uslubiy ko’rsatmalar; elektron praktikumlar
=Videoma’ruza; Multimedia ma’ruza
=Elektron ma’ruza matnlari
=Nazariy materialni o’zlashtirish uchun uslubiy ko’rsatmalar
?Elektron o’quv adabiyotlarining seminar mashg’ulotlari uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Xrestomatiya; Xujjatlar va materiallar to’plami; Ma’ruza konspektlari; Elektron darslik; Elektron qo’llanma
=Videoma’ruza; Multimedia ma’ruza
=Elektron ma’ruza matnlari
=Nazariy materialni o’zlashtirish uchun uslubiy ko’rsatmalar
?Elektron o’quv adabiyotlarining maslahatlar uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Entsiklopediya; Lug’at; Xrestomatiya; Ma’lumotnomalar
=Nazariy materialni o’zlashtirish uchun uslubiy ko’rsatmalar
=Xrestomatiya; Xujjatlar va materiallar to’plami; Ma’ruza konspektlari; Elektron darslik; Elektron qo’llanma
=Uslubiy qo’llanma
?Elektron o’quv adabiyotlarining mustaqil ta’lim uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Barcha javoblar to’g’ri =Amaliy mashg’ulotlar uchun uslubiy ko’rsatmalar; elektron praktikumlar
=Videoma’ruza; Multimedia ma’ruza; Elektron ma’ruza matnlari; Nazariy materialni o’zlashtirish uchun uslubiy ko’rsatmalar
=Xrestomatiya; Xujjatlar va materiallar to’plami; Ma’ruza konspektlari; Elektron darslik; Elektron qo’llanma
?Elektron o’quv adabiyotlarining bilimlarni nazorat qilish uchun mo’ljallangan qanday shakllari bor?
+Kompyuter test dasturlari
=Amaliy mashg’ulotlar uchun uslubiy ko’rsatmalar; elektron praktikumlar
=Xrestomatiya; Xujjatlar va materiallar to’plami; Ma’ruza konspektlari; Elektron darslik; Elektron qo’llanma
=Uslubiy qo’llanma
?Glossariy nima?
+Alohida soha yoki fanga taalluqli terminlarning izohli lug’ati
=So’zlashuv lug’ati
=Imlo lug’ati
=Terminlarning izohli lug’ati
|
| |
TILSHUNOSLIKDA TAHLILLAR VA ULARNING TURLARI

|
TILSHUNOSLIKDA TAHLILLAR VA ULARNING TURLARI
|
bet | 54/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgTILSHUNOSLIKDA TAHLILLAR VA ULARNING TURLARI
Tildagi mavjud xar qanday funktsional uslub tomonidan ifoda etilayotgan xabar kabi badiiy asar matnni ham nutq aktining birin-ketin keluvchi tanlam majmuasi deb qarash mumkin. Bu esa o`z navbatida bir qator obektiv va subektiv, shaxsga aloqador bo`lgan faktorlar bilan izohlanadi. Tilga olib o`tilgan faktorlarning tasiri ko`proq ikki xil nutq doirasida, yani xar kungi og`zaki va badiiy nutqda namoyon bo`ladi. Bu ikki xil nutqning birinchisi, situasiya bilan, norasmiyligi bilan xarakterlansa, ikkinchi g`oyaviy-estetik yo`nalishi va asr xamoxangligi bilan xarakterlanadi.
78
Lingvistik nazariya, til sistiemasi va tarixi faktlariga asoslangan filologik tahlil. Adabiy metod, janr, badiiy-estetik prinsiplar avtor shaxsi va uning nutqiy manerasi va boshqa matn til ifoda vositalarining tarkibi xamda ko`rinishini belgilovchi omillardir.
Tahlil lingvistik, stilistik va adabiy bo`ladi, ular bir-biri bilan bog`liq xolda olib boriladi.
Lingvistik tahlil - til, nutq birliklarini uni tashkil etuvchi qismlari, mazmuni, vazifasi va boshqa xususiyatlari nuqtai nazaridan tadqiq etish, til (nutq) birliklarining aniq holatini belgilashdir
Masalan, hosildorlik soʻzida ikki asl til hodisasi mavjud boʻlib, u xuddi shu hodisalar nuqtai nazaridan tahlil etilishi mumkin: 1) soʻz yasalishi hodisasi; 2) shakl yasalish hodisasi (morfologik hodisa). Bu soʻzda ikkita yasama soʻz mavjud boʻlib, soʻz yasalishi tahlilida har bir yasama soʻzning tarkibi va bu tarkibiy qismlarning mohiyati, vazifasi, maʼnosi va shakli belgilanadi.
Bunda: hosildorlik yasama soʻz ekani, u soʻz yasalish asosi hosil va soʻz yasovchi –dor va -lik qoʻshimchasidan iborat tarkibiy qismga egaligi, soʻz yasalish asosi (hosil) ot turkumiga oidligi, --dor va -lik qoʻshimchasining qaysi turkumga oid soʻzdan qaysi turkumga mansub so‘z va qanday maʼnoli soʻz yasashi hamda uning boshqa xususiyatlari qayd etiladi. Hosildorlik yasama soʻzining tahlili xuddi shu tarzda qayd etiladi.
Lingvistik tahlil turlari:
leksikologik tahlil;
frazeologik tahlil;
semasiologik tahlil;
fonetik tahlil;
imloviy tahlil;
orfoepik tahlil;
morfemik tahlil;
sintaktik tahlil;
punktuatsion tahlil;
uslubiy tahlil;
etimologik tahlil.
|
| |
-modda. Mehnatni muhofaza qilish xizmatlari

|
-modda. Mehnatni muhofaza qilish xizmatlari
|
bet | 6/12 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 31,49 Kb. | | #104706 |
Bog'liq Mehnat muxofazasi14-modda. Mehnatni muhofaza qilish xizmatlari
Vazirliklar, idoralar, konsernlar, assotsiatsiyalar, boshqa xo‘jalik organlari kasaba uyushmalari Markaziy (respublika) qo‘mitasi bilan kelishib o‘zlari tasdiqlaydigan nizomga muvofiq mehnat muhofazasi ishlarini muvofiqlashtirib boradilar.
Xodimlar soni 50 nafar va undan oshadigan korxonalarda maxsus tayyorgarlikka ega shaxslar orasidan mehnatni muhofaza qilish xizmatlari tuziladi (lavozimlar joriy etiladi), 50 va undan ziyod transport vositalariga ega bo‘lgan korxonalarda esa bundan tashqari yo‘l harakati xavfsizligi xizmatlari tuziladi (lavozimlar joriy etiladi). Xodimlar soni va transport vositalari miqdori kamroq korxonalarda mehnatni muhofaza qilish xizmatining vazifalarini bajarish rahbarlardan birining zimmasiga yuklanadi.
Mehnatni muhofaza qilish va yo‘l harakati xavfsizligi xizmatlari kasaba uyushmasi qo‘mitasi bilan kelishilgan nizomlar asosida ishlaydi va o‘z maqomiga ko‘ra korxonaning asosiy xizmatlariga tenglashtiriladi hamda uning rahbariga bo‘ysunadi.
Mehnatni muhofaza qilish xizmatlarining mutaxassislari barcha xodimlar mehnatni muhofaza qilish qoidalari va me’yorlariga rioya etishlarini nazorat qilish, tarmoq bo‘linmalari rahbarlariga aniqlangan nuqsonlarni bartaraf etish haqida bajarilishi shart bo‘lgan ko‘rsatmalar berish, shuningdek mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlarni buzayotgan shaxslarni javobgarlikka tortish haqida korxonalarning rahbarlariga taqdimnomalar kiritish huquqiga egadirlar.
Mehnatni muhofaza qilish va yo‘l harakati xavfsizligi xizmatlarining mutaxassislari ularning xizmat vazifalariga taalluqli bo‘lmagan ishlarni bajarishga jalb etilishlari mumkin emas.
Mehnatni muhofaza qilish va yo‘l harakati xavfsizligi xizmatlari korxona faoliyati to‘xtatilgan taqdirdagina tugatiladi.
15-modda. Xodimlarni baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklaridan ijtimoiy sug‘urta qilish
Korxonalarning xodimlari O‘zbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda va shartlar bilan baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklaridan majburiy sug‘urta qilinishlari shart.
|
| |
Katta ma'lumotlardan foydalanishning asosiy muammolari

|
Katta ma'lumotlardan foydalanishning asosiy muammolari
|
bet | 6/9 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 123,9 Kb. | | #263460 |
Bog'liq 2-122.Rabbimov.R.Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini.MustaqilishKatta ma'lumotlardan foydalanishning asosiy muammolari
Katta narxga qo'shimcha ravishda, Big Data-ni turli sohalarda amalga oshirishga to'sqinlik qiluvchi asosiy omillardan biri bu qayta ishlanadigan ma'lumotni tanlash muammosi, ya'ni qaysi ma'lumotni olish, saqlash va tahlil qilish kerakligini aniqlash va bu hisobga olinmasligi kerak.
Yana bir katta ma'lumotlar muammosi axloqiy masaladir. Boshqacha qilib aytganda, mantiqiy savol tug'iladi: bunday ma'lumotlarni yig'ish (ayniqsa foydalanuvchini bilmasdan) shaxsiy hayotning chegaralarini buzish deb hisoblash mumkinmi?
Google va Yandex qidiruv tizimlarida saqlanadigan ma'lumotlar IT gigantlariga doimiy ravishda o'z xizmatlarini takomillashtirish, foydalanuvchilarga qulay va yangi interfaol dasturlarni yaratishga imkon beradi. Buning uchun qidiruv tizimlari Internetda foydalanuvchi faoliyati to'g'risidagi ma'lumotlar, IP manzillari, joylashuv ma'lumotlari, qiziqishlar va onlayn xaridlar, shaxsiy ma'lumotlar, pochta xabarlari va hokazolarni to'playdi. Bularning barchasi Internetda foydalanuvchi harakatlariga qarab kontekstual reklama namoyish qilish imkonini beradi. Bunday holda, odatda foydalanuvchilarning roziligi so'ralmaydi va o'zingiz haqingizda qanday ma'lumotlarni taqdim etishni tanlash imkoniyati berilmaydi. Ya'ni, sukut bo'yicha, Big Data keyinchalik sayt ma'lumot serverlarida saqlanadigan barcha narsalarni to'playdi.
Shundan kelib chiqib, ma'lumotlarni saqlash va ulardan foydalanish xavfsizligi bilan bog'liq quyidagi muhim masala kelib chiqadi. Masalan, iste'molchilar o'z ma'lumotlarini avtomatik ravishda uzatadigan bu yoki boshqa tahliliy platforma xavfsizmi? Bundan tashqari, ko'plab biznes vakillari katta hajmdagi ma'lumotlarni samarali boshqarish va ularning yordami bilan muayyan biznes muammolarini hal qilishga qodir yuqori malakali tahlilchilar va marketologlarning etishmasligini ta'kidlamoqdalar.
Big Data-ni amalga oshirishdagi barcha qiyinchiliklarga qaramay, biznes ushbu yo'nalishga investitsiyalarni ko'paytirishni rejalashtirmoqda. Gartner tadqiqotiga ko'ra, ommaviy axborot vositalari, chakana savdo, telekommunikatsiya, bank va xizmat ko'rsatish kompaniyalari Big Data investitsiya sohalarida etakchi hisoblanadi.
|
| |
Katta ma'lumotlar va axborot xavfsizligi

|
Katta ma'lumotlar va axborot xavfsizligi
|
bet | 8/9 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 123,9 Kb. | | #263460 |
Bog'liq 2-122.Rabbimov.R.Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini.MustaqilishKatta ma'lumotlar va axborot xavfsizligi
Keng ma'noda, axborot xavfsizligi bu tabiiy yoki sun'iy tabiatning tasodifiy yoki qasddan salbiy ta'siridan axborot xavfsizligi va yordamchi infratuzilma.
Axborot xavfsizligi sohasida Big Data quyidagi muammolarga duch keladi:
- ma'lumotlarni himoya qilish va ularning yaxlitligini ta'minlash muammolari;
- maxfiy ma'lumotlarni buzish va yashirinish xavfi;
- maxfiy ma'lumotlarni noto'g'ri saqlash;
- ma'lumotni yo'qotish xavfi, masalan, boshqa birovning zararli harakatlari tufayli;
- shaxsiy ma'lumotlardan uchinchi shaxslar tomonidan noto'g'ri foydalanish xavfi va boshqalar.
Blokchain echishga mo'ljallangan katta ma'lumotlarning asosiy muammolaridan biri, axborot xavfsizligi sohasida. Uning barcha asosiy tamoyillariga rioya qilinishini ta'minlash, taqsimlangan ro'yxatga olish texnologiyasi ma'lumotlarning yaxlitligi va ishonchliligini kafolatlashi mumkin va bitta nosozlik nuqtasi yo'qligi sababli blockchain axborot tizimlarini barqaror qiladi. Tarqalgan ro'yxatga olish texnologiyasi ma'lumotlarga bo'lgan ishonch muammosini hal qilishga yordam beradi, shuningdek, ularni umumiy ravishda baham ko'rish imkoniyatini beradi.
Axborot muhim ahamiyatga ega, demak, axborot xavfsizligining asosiy jihatlarini ta'minlash masalasi birinchi o'rinda turadi. Raqobatda omon qolish uchun kompaniyalar vaqtni bosib o'tishlari kerak, ya'ni ularni blockchain texnologiyasi va Big Data vositalari mavjud bo'lgan imkoniyatlar va afzalliklarga e'tibor bermaslik kerak.
Faqat dangasa Big ma'lumotlar haqida gapirmaydi, lekin u nima ekanligini va qanday ishlashini deyarli tushunmaydi. Eng sodda - terminologiyadan boshlaylik. Rus tilida gapirsangiz, Katta ma'lumotlar bu har xil vositalar, yondashuvlar va tarkibiy tuzilmalar va ishlov berilmagan ma'lumotlardan ularni aniq vazifa va maqsadlarda foydalanish uchun ishlatishdir.
Tuzilmaydigan ma'lumotlar - bu oldindan belgilangan tuzilishga ega bo'lmagan yoki ma'lum tartibda tashkil etilmagan ma'lumotlar.
"Katta ma'lumotlar" atamasi 2008 yilda Tabiat muharriri Clifford Lynch tomonidan dunyo miqyosidagi ma'lumotlar hajmining keskin o'sishiga bag'ishlangan maxsus sonida kiritilgan. Albatta, katta ma'lumotlarning o'zi oldin ham mavjud edi. Mutaxassislarning fikriga ko'ra, kuniga 100 Gb dan ortiq ma'lumotlar oqimining katta qismi Katta ma'lumotlar toifasiga kiradi.
|
| |
Machine learning - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali raqamli iqtisodiyot fanidan

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali raqamli iqtisodiyot fanidan
|
bet | 2/9 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 123,9 Kb. | | #263460 |
Bog'liq 2-122.Rabbimov.R.Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini.MustaqilishMachine learning(mashinali o'qitish) - o'zi o'rganadigan dasturlar yaratish amaliyoti va nazariyasi, sun'iy intellektning katta qismi.
Dasturchilar o'z algoritmlariga xususiy hollarda umumiy qonuniyatlarni aniqlashni o'rgatishadi. Natijada, kompyuter, inson avvaldan ko'rsatib o'tgan buyruqlaridan emas, balki, o'z shaxsiy malakasidan kelib chiqib qaror qabul qiladi. Bunday o'qitishning juda ko'p metodlari data mining'ga oid bo'lishi mumkin.
Mashinali o'qitishga birinchi tarifni 1959-yilda amerikalik informatik Artur Samuel bergan. U sun'iy intellekt elementlariga ega bo'lgan shashka o'yini, dunyoda birinchi o'zi o'rganadigan dasturni yaratgan.
Deep learning(chuqur o'qitish) - yanada murakkab va yanada mustaqil bo'lgan o'zi o'qidigan dasturlar yaratadigan mashinali o'qitish turi. Oddiy mashinali o'qitish hollarida boshqariladigan malaka yordamida kompyuter bilimlarni aniqlab oladi: dasturchi algoritmga ma'lum misollarni ko'rsatadi, xatolarni qo'lda to'g'rilaydi. Deep learningda esa, tizim o'zi o'z funksiyalarini loyihalaydi, ko'p darajali hisob-kitoblar amalga oshiradi va atrof-muhit haqida xulosalar qiladi.
Odatda chuqur o'qitishni neyron tarmoqlarga tadbiq qilishadi. Bu texnologiya asosan rasmlarni qayta ishlashda, nutqni tanishda, neyromashina tarjima, farmatsevtikadagi hisoblashlarda va boshqa zamonaviy texnologiyalarda qo'llaniladi. Asosan Google, facebook va Baidu tomonidan loyihalarga tadbir qilinadi.
Sun'iy neyron tarmog'i - oddiy protsessorlar(sun'iy neyronlar) birlashtirilgan tizimi bo'lib, insonning nerv tizimini imitatsiya qiladi. Bunday struktura evaziga, neyron tarmoqlari dasturlanmaydi, ular o'qitishadi. Huddi haqiqiy neyronlar kabi, protsessorlar signallarni oddiygina qabul qilishadi va boshqa protsessorlarga o'zatishadi. Shu bilan birga, boshqa butun tizim algoritmlar bajara olmaydigan murakkab topshiriqlarni bajaradi.
1943-yilda amerikalik olimlar Uorren Makkalok va Uolter Pittslar sun'iy neyron tarmog'i tushunchasini fanga kiritishgan.
|
| |
Big Data nima? - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali raqamli iqtisodiyot fanidan

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali raqamli iqtisodiyot fanidan
|
bet | 4/9 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 123,9 Kb. | | #263460 |
Bog'liq 2-122.Rabbimov.R.Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini.MustaqilishBig Data nima?
Aslida, atamaning ta'rifi yuzaga chiqadi: "katta ma'lumotlar" juda katta hajmdagi ma'lumotlarni boshqarish va ularni tahlil qilishni anglatadi. Agar siz kengroq qarasangiz, bu juda katta hajm tufayli klassik usullar bilan qayta ishlanmaydigan ma'lumotlar.
Big Data atamasi o'zi nisbatan yaqinda paydo bo'lgan. Google Trends ma'lumotlariga ko'ra, ushbu mashhurlikning faol o'sishi 2011 yil oxiriga to'g'ri keladi: 2010 yilda katta ma'lumotlarni qayta ishlash bilan bevosita bog'liq bo'lgan birinchi mahsulotlar va yechimlar paydo bo'ldi. 2011 yilga kelib, eng yirik IT-kompaniyalar, shu jumladan IBM, Oracle, Microsoft va Hewlett-Packard, o'z biznes strategiyalarida Big Data atamasidan faol foydalanmoqdalar. Asta-sekin, axborot texnologiyalari bozori tahlilchilari ushbu kontseptsiya bo'yicha faol izlanishlarni boshlaydilar.
Hozirgi vaqtda ushbu atama katta shuhrat qozondi va turli sohalarda faol qo'llanilmoqda. Ammo Katta Ma'lumotlar bu mutlaqo mutlaqo yangi hodisa, deb aniq aytish mumkin emas, aksincha, katta ma'lumotlar manbalari ko'p yillar davomida mavjud bo'lgan. Marketingda ularni mijozlar xaridlari, kredit tarixlari, turmush tarzi va hokazolarning ma'lumotlar bazasi deb atash mumkin.
Yillar davomida tahlilchilar ushbu ma'lumotlardan kompaniyalarga mijozlarning kelajakdagi ehtiyojlarini bashorat qilish, xatarlarni baholash, iste'molchilarning xohish-istaklarini shakllantirish va h.k.
Hozirgi vaqtda vaziyat ikki jihatdan o'zgargan:
- turli xil ma'lumotlar to'plamlarini tahlil qilish va taqqoslash uchun yanada murakkab vositalar va usullar paydo bo'ldi;
- tahlil vositalari turli xil yangi ma'lumotlar manbalari bilan to'ldirildi, bu raqamli texnologiyalarga keng o'tish bilan bog'liq, shuningdek ma'lumotlarni yig'ish va o'lchashning yangi usullari.
Tadqiqotchilar Big Data texnologiyalaridan ishlab chiqarish, sog'liqni saqlash, savdo, davlat boshqaruvi va boshqa turli sohalar va sohalarda eng faol foydalanilishini taxmin qilishmoqda.
Big Data bu ma'lum bir ma'lumotlar to'plami emas, balki ularni qayta ishlash usullari to'plami. Katta ma'lumotlar uchun aniqlovchi xususiyat nafaqat uning hajmi, balki ma'lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishning og'ir jarayonlarini tavsiflovchi boshqa toifalardir.
Qayta ishlash uchun dastlabki ma'lumotlar bo'lishi mumkin, masalan:
Internet foydalanuvchilari xulq-atvori jurnallari;
narsalar Interneti;
ijtimoiy media;
meteorologik ma'lumotlar;
yirik kutubxonalarning raqamli kitoblari;
transport vositalarining GPS signallari;
bank mijozlarining operatsiyalari to'g'risidagi ma'lumotlar;
uyali aloqa abonentlarining joylashuvi to'g'risidagi ma'lumotlar;
yirik chakana savdo tarmoqlarida xaridlar to'g'risida ma'lumot va boshqalar.
|
| |
-modda. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida xodim vafot etgan taqdirda korxonaning moddiy javobgarligi

|
-modda. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida xodim vafot etgan taqdirda korxonaning moddiy javobgarligi
|
bet | 12/12 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 31,49 Kb. | | #104706 |
Bog'liq Mehnat muxofazasi29-modda. Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida xodim vafot etgan taqdirda korxonaning moddiy javobgarligi
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida xodim vafot etgan taqdirda korxona tegishli huquqqa ega bo‘lgan shaxslarga moddiy ziyonni O‘zbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartib va miqdorlarda qoplaydi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilab qo‘yadigan miqdorda bir marta beriladigan nafaqa to‘laydi.
O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 187—197-moddalariga hamda Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 11-fevraldagi 60-son qarori bilan tasdiqlangan “Xodimlarga ularning mehnat vazifalarini bajarish bilan bog‘liq holda jarohatlanishi, kasb kasalliklariga chalinishi yoki salomatlikning boshqa xil shikastlanishi tufayli yetkazilgan zararni to‘lash Qoidalar”iga ko’ra amalga oshiriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
Asosiy adabiyotlar
Ibragimova. B.A., Avezova. B.D., Shamuratova. T.S. Hayot faoliyati xavfsizligi (Darslik)., «Aloqachi», Тashkent, 2018,.345 bet.
Yormatov G‘.Yo., Yuldashev O .R., Hamrayeva A.L. Hayot faoliyati xavfsizligi (Darslik). Т., «Aloqachi», 2009, 348 bet.
Yuldashev. O.R., Uteniyazov. A.Q., Abdireymov. S.J., Xasanova. O.T., Hayot faoliyati xavfsizligi Nόkis., «Qaraqalpaqstan», 2013, 295 bet
Qoʻshimcha adabiyotlar
Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo’shma majlisidagi nutqi. –T.: “O’zbekiston” NMIU, 2016. – 56 b.
Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza 2016 yil 7 dekabr. – T.: “O’zbekiston” NMIU, 2016. – 48 b.
3. O’zbekiston Respublkasini yanada rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to’g’risida. - T.:2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.
B.A.Ibragimova,B.D.Avezova,T.S.Shamuratova Omir ikerligi qawipsizligi (Darslik). Тashkent, 2018,.
Internet saytlar
1.Lex.uz
2.adliya.uz
3.iiv.uz
|
| |
-modda. Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash

|
-modda. Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash
|
bet | 4/12 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 31,49 Kb. | | #104706 |
Bog'liq Mehnat muxofazasi10-modda. Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash
O‘zbekiston Respublikasida davlat va korxonalar oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida korxonalarning mehnatni muhofaza qilish xizmatlarida ishlash uchun mutaxassislar tayyorlashni ta’minlaydilar.
Oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlari xalq xo‘jaligi turli tarmoqlaridagi ishlab chiqarish xususiyatlarini hisobga olgan holda talabalar va o‘quvchilar mehnatni muhofaza qilish kursini albatta o‘tishlarini tashkil etishlari kerak.
Vazirliklar, idoralar, konsernlar, assotsiatsiyalar va boshqa xo‘jalik boshqaruvi idoralari mehnatni muhofaza qilish tizimida ishlash uchun mutaxassislarning qayta ixtisoslashuvini ta’minlaydilar.
11-modda. Mehnatni muhofaza qilishni moliyaviy ta’minlash
Mehnatni muhofaza qilishni moliyaviy ta’minlash davlat tomonidan, shuningdek mulk shaklidan qat’i nazar, jamoat birlashmalari, korxonalarning ixtiyoriy badallari hisobiga amalga oshiriladi.
Mehnatni muhofaza qilish uchun tegishli budjetlardan alohida qayd bilan ajratiladigan budjet mablag‘lari (respublika va mahalliy) boshqaruv hamda nazorat idoralarini saqlash, ilmiy-tadqiqot ishlarini moliyaviy ta’minlash, mehnatni muhofaza qilishga oid davlatning aniq maqsadga qaratilgan dasturlarini bajarish uchun foydalaniladi.
Har bir korxona mehnatni muhofaza qilish uchun zarur mablag‘larni jamoa shartnomasida belgilanadigan miqdorda ajratadi. Korxonalarning xodimlari ana shu maqsadlar uchun qandaydir qo‘shimcha chiqim qilmaydilar.
Korxonalar o‘zining xo‘jalik, tijorat, tashqi iqtisodiy va boshqa faoliyatidan keladigan foyda (daromad), shuningdek boshqa manbalar hisobiga mehnatni muhofaza qilishning markazlashtirilgan fondlarini tashkil etish huquqiga ega.
(11-moddaning to‘rtinchi qismidagi ikkinchi jumla O‘zbekiston Respublikasining 1998-yil 1-maydagi 621-I-son Qonuniga muvofiq chiqarilib tashlangan — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1998-y., 5-6-son, 102-modda)
Mehnatni muhofaza qilishga mo‘ljallangan mablag‘larni boshqa maqsadlarga ishlatish mumkin emas.
Fondlarni tashkil etish va ulardan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan O‘zbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi Kengashi ishtirokida belgilanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 12-noyabrdagi 245-son qarori bilan tasdiqlangan “Korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda mehnatni muhofaza qilish jamg‘armasini tashkil etish va uning mablag‘laridan foydalanish tartibi to‘g‘risida”gi nizom.
|
| |
-modda. Xodimlarni mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘qitish va ularga yo‘l-yo‘riqlar berish

|
-modda. Xodimlarni mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘qitish va ularga yo‘l-yo‘riqlar berish
|
bet | 8/12 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 31,49 Kb. | | #104706 |
Bog'liq Mehnat muxofazasi19-modda. Xodimlarni mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘qitish va ularga yo‘l-yo‘riqlar berish
Korxonalarning barcha xodimlari, shu jumladan rahbarlari o‘z kasblari va ish turlari bo‘yicha davlat nazorat idoralari belgilagan tartib va muddatlarda o‘qishlari, yo‘l-yo‘riqlar olishlari, bilimlarini tekshiruvdan o‘tkazishlari hamda qayta attestatsiyadan o‘tishlari shart.
Ma’muriyat barcha yangi ishga kirayotganlar, shuningdek boshqa ishga o‘tkazilayotganlar uchun ishlarni bajarishning xavfsiz usullarini o‘rgatishni tashkil etishlari, mehnatni muhofaza qilish va baxtsiz hodisalarda jabrlanganlarga yordam ko‘rsatish bo‘yicha yo‘l-yo‘riqlar berishlari shart.
O‘ta xavfli ishlab chiqarishlarga yoki kasbiy tanlov talab qilinadigan ishga kirayotgan xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha imtihonlar topshiriladigan va keyin vaqti-vaqti bilan qayta attestatsiyadan o‘tiladigan o‘quv o‘tkaziladi.
Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha belgilangan tartibda o‘qitish, yo‘l-yo‘riqlar berish va bilimlarni tekshirishdan o‘tmagan shaxslarni ishga qo‘yish taqiqlanadi.
Ma’muriyat xodimlarning mehnatni muhofaza qilish masalalari bo‘yicha malakasi muntazam oshirib borilishini ta’minlashi shart.
20-modda. Mehnat sharoitlari hamda mehnatni muhofaza qilinishi to‘g‘risida xodimlarning axborot olishga doir huquqlari
Korxona xodimlari ish joylaridagi mehnat sharoitlarining ahvoli va muhofaza qilinishi, bunda lozim bo‘lgan shaxsiy himoya vositalari, imtiyozlar va tovon pullari to‘g‘risida axborot talab qilish huquqiga egadirlar, ma’muriyat esa ularga bunday axborotni berishi shart.
21-modda. Xodimlarning ayrim toifalari uchun mehnatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishning o‘ziga xos xususiyatlari
Xodimlarning ayrim toifalari (xotin-qizlar, yoshlar, mehnat qobiliyati cheklangan shaxslar), shuningdek mehnatning og‘ir va zararli sharoitlarida ishlovchi xodimlar uchun mehnatni muhofaza qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishning o‘ziga xos xususiyatlari O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi.
|
| |
McKinseyning katta ma'lumotlar va tahlil qilish usullari

|
McKinseyning katta ma'lumotlar va tahlil qilish usullari
|
bet | 9/9 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 123,9 Kb. | | #263460 |
Bog'liq 2-122.Rabbimov.R.Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini.MustaqilishMcKinseyning katta ma'lumotlar va tahlil qilish usullari:
Ma'lumotni qayta ishlashga imkon beradigan gorizontal kengayish katta ma'lumotlarni qayta ishlashning asosiy printsipidir. Ma'lumotlar hisoblash tugunlariga taqsimlanadi va ishlov berish ishlashning yomonlashuvisiz amalga oshiriladi. McKinsey shuningdek qo'llaniladigan kontekstda aloqalarni boshqarish tizimlari va Business Intelligence-ni o'z ichiga oldi.
Texnologiya:
NoSQL
MapReduce
Hadoop;
Uskuna yechimlari.
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
https://ict.xabar.uz/uz/startap/big-data-texnologiyasi-va-undagi-malumotlarni-tahlil-etish.
https://fayllar.org/katta-malumotlar-big-data-va-analitika-malumotlar-bazasini-tas-v2.html.
https://oefen.uz/uz/documents/referatlar/umumiy/katta-ma-lumotlar-big-data-va-analitika-ma-lumotlar-bazasini-tashkil-qilish-mexanizmi.
|
| |
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI

|
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
|
bet | 9/12 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 31,49 Kb. | | #104706 |
Bog'liq Mehnat muxofazasiIV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
22-modda. Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati
Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga hamma joylarda rioya etilishi ustidan davlat nazoratini bunga maxsus vakolat berilgan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan nizom asosida ishlovchi davlat idoralari amalga oshiradilar.
Batafsil ma’lumot O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 20-apreldagi 117-sonli qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi to‘g‘risida”gi nizom, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 11-maydagi 131-sonli qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qa’rini geologik o‘rganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi to‘g‘risida”gi nizomga va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 19-fevraldagi 29-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining mehnat, aholini ish bilan ta’minlash va mehnatni muhofaza qilishga doir qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish faoliyatini takomillashtirish yuzasidan tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarorida keltirilgan.
23-modda. Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati
Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini mehnat jamoalari va kasaba uyushmasi tashkilotlari tomonidan mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘zlari saylaydigan vakillar amalga oshiradilar.
Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan vakil ish joylarida mehnat muhofazasining ahvolini moneliksiz tekshirish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish to‘g‘risida takliflar kiritish huquqiga egadir. Mehnat muhofazasi bo‘yicha vakilga o‘z vazifalarini bajarishi uchun har haftada ish paytida kamida ikki soat vaqt ajratib beriladi va o‘rtacha ish haqi miqdorida haq to‘lanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
|