nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishning maqsadi: O‘quv va malakaviy pedagogik amaliyotni tashkil etish va o’tkazish texnologiyasini o`rganish

3-Amaliy mashg`ulot mavzusi: O‘quv va malakaviy pedagogik amaliyotni
tashkil etish va o'tkazishda metodika
fanining imkoniyatlari.
Ishning maqsadi: O‘quv va malakaviy pedagogik amaliyotni tashkil etish va o’tkazish
texnologiyasini o`rganish .
O‘quv amaliyoti oliy ta’lim dasturining ajralmas bir qismi, OTM quyi kurslarida
o‘tkaziladigan o‘quv jarayoni shakllarining bridir. U bo'lajak mutaxassisni amaliy tayyorlashda
va nazariy olgan bilimlarini mustahkamlashda muhim ahamiyatga ega.
O‘quv amaliyoti uning maqsad va vazifalarini aniq ko'rsatib bergan o‘quv dasturi asosida
OTM tomonidan tashkil etiladi. Amaliyot OTM va amaliyot o‘tkaziladigan
tashkilot orasidagi
shartnoma asosida amalga oshiriladi.
O‘quv amaliyotini o’tkazish tartibi OTM kafedrasi tomomdan DTS talablariga muvofiq
ishlab chiqiladi.
O‘quv amaliyot davrida talaba ljtimoiy-siyosiy, pedagogika,
ruhshunoslik va maxsus
metodikalar yuzasidan o’zlashtirgan bilimlariga muvofiq, maktabgacha ta’lim muassasalarida
ta’lim-tarbiyaviy, o‘quv ishi bilan bogiiq faoliyatida ishtirok etishi tufayli, pedagogik ko'mkma
va malakalarni egallab boradi, ayni vaqtda o‘zining pedagogik faoliyatiga bo’lgan
qiziqishi va
qay darajada loyiqligini, qobiliyatini sinovdan o‘tkazadi.
O‘quv amaliyot davrida bo’lajak tarbiyachi maktabgacha ta’lim muassasalarida ta’lim
tarbiyaviy ishlarni rejalashtirish va o’tkazish, maktabgacha yoshdagi bolalar va ularning
otaonalari bilan bola tarbiyasi muammoli masalalarni hal etish;
-
maktabgacha ta’lim muassasasi ishini har tomonlama o‘rganish va tahlil qilish;
-
turli
mazmundagi metodik
ish shakllarini kuzatish, o’rganish, tahlil qilish;
-
bolalarning mustaqil
faoliyatlarini tashkil eta olish malakalari shakllanadi.
O‘quv amaliyotining yo'nalishi va mazmuni o‘quv rejasiga muvofiq murakkablashib,
takomillashib boradi.
Maktabgacha ta’lim muassasalarida o'tkaziladigan o’quv amaliyoti - bu ta’lim- tarbiyaviy
jarayonlarni va boshqa faoliyat turlarini mustaqil tashkil eta olish, bolalar va ota-onalar bilan
ishlay olish malakalari bilan bog'liq bo‘lgan nazariy va amaliy masalalar, pedagogik bilimlarini
chuqurlashtirishga va pedagogik qobiliyatlarni yanada takomillashtirish masalalari hal etiladi.
O‘quv amaliyot davomida har bir talabada o‘zi
tanlagan kasbiga munosabati, pedagogik
faoliyatga qizqish, shu sohadagi tayyorgarlik darajasi shakllanadi.
O‘quv amaliyot - ilg'or ish tajribalarini o'rganish maskani, mahorat maktabi hisoblanadi O’quv
amaliyotining maqsadi - dastlabki kasbiy tajribalarni egallash.
Maqsadni amalga oshirish uchun qo‘yidagi vazifalar belgilab qo’yilgan:
-
maktabgacha ta’lim muassasasining faoliyati, uning tuzilishi, boshqarish
tizimi va tashkiliy-
xuquqiy shakllari bilan umumiy tanishish;
-
maktabgacha ta’lim muassasasining funksiyalarini o‘rganish;
-
maktabgacha ta’lim muassasasining boshqarishga doir meyoriy-xuquqiy xujjatlarni, uning
faoliyatini tartibga solib turadigan qonuniy aktlarni o‘rganish, -tanlagan
mutaxasislgi va uning
o’ziga xos jihatlari bilan amaliy tanishuv;
1-ma’ruza Kirish. Texnik tizimlarda at fanning maqsadi va vazifalari. Aktning asosiy tushunchalari va tashkil etuvcilari. Respublikada rivojlanishi. Katta o’qituvchi: fayzullaev u. S. Reja

|
1-ma’ruza Kirish. Texnik tizimlarda at fanning maqsadi va vazifalari. Aktning asosiy tushunchalari va tashkil etuvcilari. Respublikada rivojlanishi. Katta o’qituvchi: fayzullaev u. S. Reja
|
bet | 1/7 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 16,55 Kb. | | #139921 |
Bog'liq 2-ma’ruza Kompyuter tizimlari. Kompyuter tizimlarining texnik, d-azkurs.org
2-ma’ruza Kompyuter tizimlari. Kompyuter tizimlarining texnik, dasturiy, lingvistik ta’minoti va ularni ishlash texnologiyalari
1-ma’ruza Kirish. Texnik tizimlarda AT fanning maqsadi va vazifalari. AKTning asosiy tushunchalari va tashkil etuvcilari. Respublikada rivojlanishi. KATTA O’QITUVCHI: FAYZULLAEV U.S. REJA:
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
O’zbekiston respublikasida AKT sohasidagi Davlat siyosatining asosiy yo’nalishlari. AKTning rivojlanishi bo’yicha ijrodagi qonunlar, buyruqlar va qarorlar.
Ijtimoiy, moliyaviy sohalarda va boshqaruvda AKTning ro’li.
Axborot tеxnologiyalari dеb — biror ob’yеkt holati haqidagi yangi, sifatli axborotga ega bo’lish uchun, birlamchi axborotni yig’ish, qayta ishlash va uzatish vositalari yig’indisidan foydalanish jarayoniga aytiladi.
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
AKT deganda axborot texnologiyalari, telekommunikatsiya va internet kompaniyalarning yaxlit bir butun texnik tizimini tushunish kerak, ular axborot mahsulotlarini yaratish, ishlov berish, saqlash, tarqatish, ifodalash va foydalanish amallarining tizimli tashkil etilgan ketma-ketligini ifodalaydi.
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
AKT vositalari deganda dasturiy, dasturiy-apparat va texnik vosita va qurilmalar tushuniladi, bu vositalar kompyuter, hamda axborotni o’girish, qayta ishlash, yig’ish, saqlash, almashtirish amallarini bajaruvchi zamonaviy vositalari bazasida ishlaydi.
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
AKTning ta’rifini tahlil qilinganda uning 3ta asosiy segmentini ajratish mumkin:
Axborot texnologiyalari sohasi.
Telekommunikatsiya sohasi.
Internet-kompaniyalar.
Hozirgi jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining asosiy masalalari va yo’nalishlari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-ma’ruza Kirish. Texnik tizimlarda at fanning maqsadi va vazifalari. Aktning asosiy tushunchalari va tashkil etuvcilari. Respublikada rivojlanishi. Katta o’qituvchi: fayzullaev u. S. Reja
|
Konservalangan mahsulotlar texnologiyasi

|
Konservalangan mahsulotlar texnologiyasi
|
bet | 1/8 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 221,46 Kb. | | #151578 |
Bog'liq portal.guldu.uz-KONSERVALASH TEXNOLOGIYASI
KONSERVALANGAN MAHSULOTLAR TEXNOLOGIYASI
Reja O’rta Osiyo jumladan O’zbekiston sharoitida ham qadimdan qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashga etibor berib kelingan. Mintaqamizda ob-havo yil va bir kecha kundiz davomida o’zgaruvchan bo’lganligi sababli go’sht, yog,’ sut, baliq, tuxum,kabi mahsulotlar issiqda tez ayniydi ,juda qattiq sovuqda esa sabzovot va mevalar muzlab qoladi. O’zbekiston qishloq xo’jalik mahsulotlar saqlashning eng qadimgi usullaridan ko’mib yoki osib saqlash qoqi qilish , quritish kabilar keng qo’llanadi . Malumki qishloq xo’jaligi mahsulotlari yilning muayyan mavsumida yetishtiriladi , shu sababli shu sababli ularni uzoq vaqt saqlash va qayta ishlahni tashkil ,qilmay turib aholini yil bo’yi oziqa mahsuloti bilan taminlash masalasi hal qilib bo’lmaydi - O’rta Osiyo jumladan O’zbekiston sharoitida ham qadimdan qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlashga etibor berib kelingan. Mintaqamizda ob-havo yil va bir kecha kundiz davomida o’zgaruvchan bo’lganligi sababli go’sht, yog,’ sut, baliq, tuxum,kabi mahsulotlar issiqda tez ayniydi ,juda qattiq sovuqda esa sabzovot va mevalar muzlab qoladi. O’zbekiston qishloq xo’jalik mahsulotlar saqlashning eng qadimgi usullaridan ko’mib yoki osib saqlash qoqi qilish , quritish kabilar keng qo’llanadi . Malumki qishloq xo’jaligi mahsulotlari yilning muayyan mavsumida yetishtiriladi , shu sababli shu sababli ularni uzoq vaqt saqlash va qayta ishlahni tashkil ,qilmay turib aholini yil bo’yi oziqa mahsuloti bilan taminlash masalasi hal qilib bo’lmaydi
Konservalash Bu oziq-ovqat mahsulotlari buzilishdan saqlash va yaroqliliik muddatini uzaytirish maqsadida ishlov berish usulidir. Qishloq xo’jalik mahsulotlarini yig’ish, tashish,saqlash va kanservalash ilmiy tashkil qilinsa, bu borada fan-texnika yutuqlari hamda ilg’or tajribaga tayanib ish ko’rilsa mahsulotni isrof qilish ancha kamayadi. Shu hisobdan aholi 20%va undan ham ko’proq qo’shimcha qishloq xo’jaligi mahsulotlari bilan taminlanishi mumkin
|
| |
) Madaniyat va jamiyatdagi o’zgarishlar

|
) Madaniyat va jamiyatdagi o’zgarishlar Pdf ko'rish
|
bet | 12/14 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 187,96 Kb. | | #261495 |
Bog'liq ta-limni-axborotlashtirish-sharoitida-bo-lajak-muhandispedagoglarning-mediamadaniyatini-rivojlantirishning-amaliy-mexanizmi3) Madaniyat va jamiyatdagi o’zgarishlar.
OAV madaniyat va jamiyatga ko‘p jihatdan ta’sir
qiladi. Ular g‘oyalar, qadriyatlar va me‘yorlarning
tarqalishiga hissa qo‘shadi, shuningdek, ijtimoiy
harakatlarni boshlash yoki siyosiy munozaralarni
boshlashga yordam beradi;
4) Internet tarmog‘ining kashf etilishi.
Internet tarmog‘ining kashf etilishi bilan media-
manbalarning formati o‘zgarib ketdi. Shuning-
dek muloqot turlari va imkoniyatlarini ortishiga
turtki bo‘ldi. Natijada turli jamiyatlarda media-
madaniyatning rivojlanishi uchun katta ta’sir
ko‘rsatdi. Internet tarmog‘i yangi ijtimoiy medi-
alarni, platformalarni hamda ilovalarni (App)
shakllanishiga turtki bo‘ldi va bu insonlarning
bir-biri bilan muloqot qilishi, integratsiya bo‘lishi
hamda muloqot qilishiga zamin yaratdi;
5) Ijtimoiy media platformalar.
Facebook,
Twitter, Instagram va Snapchat kabi ijtimoiy
medialar insonlararo muloqotning tur va shaklini
o‘zgartirib yubordi. Ular ma’lumotlarni, xabar-
larni va fikrlarni tarqatish, uzatish uchun keng
imkoniyatlar yaratib berdi;
6) O‘yin-madaniyati.
O‘yin-madaniyati
ham keyingi yillarda keng ommalashdi unda
dunyo bo‘ylab millionlab insonlarning sevimli
mashg‘ulotiga aylanib ulgurdi. Video o‘yinlar
faqatgina bo‘sh vaqt o‘tkazish mashg‘uloti emas,
balki san’at orqali tasvirlash va ma’lumot berish
manbasi hisoblanadi;
7) Streaming platformalari.
Netflix, Amazon
Prime va Hulu kabi striming platformalari odam-
larning filmlar va teleko‘rsatuvlarni iste’mol qil-
ish uslubini o‘zgartirdi. Ular, shuningdek, yangi
seriallar va film janrlarining rivojlanishiga imkon
berdi va shu bilan media madaniyatiga sezilarli
ta’sir ko’rsatdi;
8) Podkastlar.
Podkastlar so‘nggi yillarda
paydo bo‘lgan nisbatan yangi vositadir. Bu har
bir foydalanuvchi uchun yakka tartibda faoli-
yat ko‘rsatishi, loyiha shakllantirish imkoniyatini
beradi.
Talabalarning o‘quv faoliyatida media vosi-
talaridan foydalanishining ko‘plab afzalliklari
hamda salbiy jihatlari mavjud. Me’yordan ortiq
ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish yoki onlayn
resurslarga chalg‘ish ta’limning muvaffaqiyat-
siz bo‘lishiga olib keluvchi omillardan biri hiso-
blanadi. Aksincha maqsadli mobil ilovalar yoki
media texnologiylar talabalarning qiziqishlarini
ortishiga hamda o‘quv faoliyatini intensivlashti-
radi. Mediamadaniyat o‘z ichiga innovatsion
media vositalardan oqilona va maqsadli foy-
dalana olishni qamrab oladi.
Media vositalar sifatida turli mediata’lim plat-
formalari, ijtimoiy media platformalari, medi-
aresurslar hamda virtual ta’lim texnologiyalari
keltirib o‘tish mumkin. Pedagogik amaliyotda
mediata’lim platformalari keng qo‘llanilib kelin-
moqda. Tadqiqot ishi doirasida talabalarning
mediamadaniyatini rivojlantirishda mediata’lim
platformalari hamda ijtimoiy media platformlar-
8
ТАЪЛИМНИНГ АХБОРОТ - РЕСУРС ТАРКИБИ /
ИНФОРМАЦИОННО - РЕСУРСНАЯ СОСТАВЛЯЮЩАЯ ОБРАЗОВАНИЯ
|
| |
Mediamahsulot - Mediamadaniyatini rivojlantirishning amaliy mexanizmi

|
Mediamadaniyatini rivojlantirishning amaliy mexanizmi Pdf ko'rish
|
bet | 10/14 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 187,96 Kb. | | #261495 |
Bog'liq ta-limni-axborotlashtirish-sharoitida-bo-lajak-muhandispedagoglarning-mediamadaniyatini-rivojlantirishning-amaliy-mexanizmi2. Mediamahsulot.
Muhandislik sohasiga
doir mediamahsulot shakllantiring. Mediamah-
sulot sifatida blog, video yoki podcast tayyor-
lashingiz mumkin. Mediamahsulot uchun sama-
rali, o‘z g‘oyalaringizni aniq va to‘liq namoyish
etib bera oladigan media elementlar tanlang.
3. Ma’lumotlar xavfsizligi va shaxsiy
hudud.
Ijtimoiy tarmoqlarni ma’lumotlar xavfsi-
zligi va shaxsiy hudud nuqtai nazaridan tadqiq
qiling. Shaxsiy ma’lumotlaringizni himoya qilish
va onlayn ravishda shaxsiy hududingiz xavfsi-
zligini ta’minlashga doir ro‘yxat ishlab chiqing.
4. Ishonchli va soxta xabarlar.
Munozaraga
sabab bo‘lgan yoki soxta xabar deb topilgan
xabarlardan birini tanlang. Xabarning soxta
xabar deb topilishiga sababni asoslang. Soxta
xabarning asosiy belgilarini aniqlang. Xabarni
o‘z mutaxassisligingizdan kelib chiqqan holda
tanlang.
5. Mediaetika.
Kichik guruhda media bilan
bog‘liq etikaga doir muzokara o‘tkazing. Mavzu
sifatida shaxsning roziligisiz rasmlaridan foy-
dalanish, kibermobbing yoki medianing jami-
yatga, insonlarga ta’siri xususida bahslashing.
Mediadan mas’uliyatli foydalanishning asosiy
qoidalari va xulq-atvor me’yorlarini ishlab chiq-
ing.
6. Mediatanqid.
Mutaxassisligingizga doir
teleko‘rsatuvni tanlang. Ko‘rsatuvdagi asosiy
g‘oyani aniqlang. Ko‘rsatuvdagi stereotiplar yoki
noto‘g‘ri qarashlarni aniqlang. Aniqlangan fikr-
lardan kelib chiqqan holda sizning nazaringizda
ko‘rsatuvni takomillashtirish yuzasidan fikrin-
gizni bayon qiling.
7. Ommaviy axborot vositalarini tartibga
solish.
O‘z mamlakatingizda yoki xalqaro miqyo-
sda ommaviy axborot vositalarini tartibga solu-
vchilarning roli va ahamiyatini ko‘rib chiqing.
7
ТАЪЛИМНИНГ АХБОРОТ - РЕСУРС ТАРКИБИ /
ИНФОРМАЦИОННО - РЕСУРСНАЯ СОСТАВЛЯЮЩАЯ ОБРАЗОВАНИЯ
|
| |
ЗАМОНАВИЙ ТАЪЛИМ / СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ

|
ЗАМОНАВИЙ ТАЪЛИМ / СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ Pdf ko'rish
|
bet | 11/14 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 187,96 Kb. | | #261495 |
Bog'liq ta-limni-axborotlashtirish-sharoitida-bo-lajak-muhandispedagoglarning-mediamadaniyatini-rivojlantirishning-amaliy-mexanizmiЗАМОНАВИЙ ТАЪЛИМ / СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
2023, 7 (128)
Ommaviy axborot vositalarini tartibga solishning
turli modellarini tadqiq qiling va turli yondashu-
vlarning ijobiy va salbiy tomonlarini muhokama
qiling.
Shuningdek, muhandis-pedagogning media-
madaniyati ularning kasbiy-pedagogik faoliyat-
ining qaysi ta’lim muassasasida va qanday peda-
gogik yondashuv asosida o‘quv mashg‘ulotlari
tashkil etilishiga bog‘liq. Pedagogik kont-
septsiya sifatida faoliyatga yo‘naltirilgan ta’lim,
muammoli ta’lim yoki hamkorlikdagi ta’limni
keltirib o‘tish mumkin. Mazkur yondashuv-
lar asosida tashkil etiladigan o‘quv jarayonida
medialarning ahamiyati va didaktik imkoniyati
turlicha.
Talabalarda mediamadaniyat media soha-
sidagi rivojlanish tendentsiyalari hamda jami-
yatda mediaga bo‘lgan ijtimoiy munosabatlar
negizida birgalikda rivojlanib boradi.
Quyida media sohasidagi rivojlanish ten-
dentsiyalari va ijtimoiy munosabatlardagi
o’zgarishlar keltirib o’tilgan:
1) Insonlarning yangiliklarni “iste’mol”
qilishidagi o’zgarishlar.
O‘tmishda yangiliklar
asosan kundalik gazetalar va kechki televideniye
orqali “iste’mol” qilingan. Internet va ijtimoiy
tarmoqlarning rivojlanishi bilan yangiliklar man-
balari juda kengaydi va odamlar yangiliklardan
turli yo‘llar bilan foydalana olmoqdalar. Bu esa
yangiliklarning manbalarini ishonchliligini tek-
shirishni taqozo etadi;
2) Ommaviy axborot vositalarining yangi
shakllarining rivojlanishi.
Texnologik taraqqi-
yot ijtimoiy media, podkastlar, Netflix va Spotify
kabi platformalar kabi ommaviy axborot vosi-
talarining yangi shakllarining paydo bo‘lishiga
olib keldi. Bular bizning “media iste’molchi”lik
madaniyatimizni o‘zgartirdi va ular bilan ish-
lashda yangi ko‘nikma va malakalarni talab
qiladi;
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 6/6 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 71,62 Kb. | | #131591 |
Bog'liq Bolalar ongida natural sonlar qatori tizimining tarkib topishi FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
“Maktabgacha ta’limga qo‘yiladigan davlat talablari” T.: 2017
Takomillashtirilgan “Ilk qadam” dasturi. T.: 2022.
Ishmuxamedov R.J., Yuldashev M. Ta’lim va tarbiyada innovatsion pedagogik texnologiyalar.T.: “Nihol” nashriyoti, 2013, 2016.
Tolipov O‘., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tadbiqiy asoslari T.: 2006.
Ishmuhamedov R. O‘quv jarayonida interfaol uslublar va pedagogik texnologiyalarni qo‘llash uslubiyati. T.: RBIMM, 2008.
Ishmuhamedov R., Abduqodirov A., Pardayev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar (ta’lim muassasalari pedagog–o‘qituvchilari uchun amaliy tavsiyalar). – T.: Iste’dod, 2008.
Ishmuhamedov R.J, Abduqodirov A., Pardayev A. Tarbiyada innovatsion texnologiyalar (ta’lim muassasalari o‘qituvchilari, tarbiyachilari, guruh rahbarlari uchun amaliy tavsiyalar). T.: Iste’dod, 2010.
Hasanboyeva.O.U. va boshqalar. Maktabgacha ta’lim pedagogikasi. -Т.: Ilm ziyo, 2006.
Bikbaeva N.U., Ibragimova Z.I., Kosimova Kh.I. Maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarda elementar matematikia tasavvurlarni shakllantirish. - T.: O’qituvchi. 1995
Jumayev М. Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik tasavvurlarni shakllantirish metodikasi va nazariyasi. - Т., 2007.
SH.A.Sodiqova ―Maktabgacha pedagogikasi‖ ―Tafakkur sarchashmalari‖ nashriyoti. T.,2013y.
Raxmonqulova ―Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik tasavvurlarni shakllantirish‖,T.2010y
S.X.Jalilova, S.M.Aripova. Maktabgacha yoshdagi bolalar psixologiyasi, 2013y.
Maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga ko‗yiladigan davlat talablari, 2013y
SH.M.Mirziуaev ―Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quraviz‖ T 20017y
|
| |
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter tarmoqlari

|
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter tarmoqlari
|
bet | 1/4 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #154703 |
Bog'liq 1698222174 (3)
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
KOMPYUTER TARMOQLARI
MUSTAQIL ISH
Raqamli imzolar
Guruh: 222-21
Bajardi: O`ktamov Ahmadjon
Tekshirdi: Iskandarova S.N
TOSHKENT 2023
Raqamli imzolar
REJA:
Kirish
1.Asosiy qism
2.Elektron raqamli imzoga qilingan hujumlar
3.Elektron raqamli imzo bilan ishlash vositalari
3.1 PGP
3.2 GNU Privacy Guard (GnuPG)
3.3 Kripton
Xulosa
Kirish
Elektron raqamli imzo - elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda ma'lumotlarni kriptografik o'zgartirish natijasida olingan va imzo kaliti sertifikati egasini aniqlash imkonini beruvchi ushbu elektron hujjatni qalbakilashtirishdan himoya qilishga mo'ljallangan elektron hujjatning rekviziti; shuningdek, elektron hujjatdagi ma'lumotlarning buzilishi yo'qligini aniqlash. Elektron hujjatdagi elektron raqamli imzo quyidagi shartlarga rioya qilgan holda qog‘oz hujjatdagi qo‘lda yozilgan imzoga tengdir:
· ushbu elektron raqamli imzoga tegishli imzo kaliti sertifikati, agar imzolanish vaqtini belgilovchi dalillar mavjud bo‘lsa, tekshirish vaqtida yoki elektron hujjat imzolangan paytda o‘z kuchini yo‘qotmaydi (haqiqiy hisoblanadi);
· elektron hujjatdagi elektron raqamli imzoning haqiqiyligi bilan tasdiqlanadi;
· elektron raqamli imzodan imzo kaliti sertifikatida ko‘rsatilgan ma’lumotlarga muvofiq foydalaniladi.
Bunda elektron raqamli imzoga ega boʻlgan elektron hujjat imzo kaliti sertifikatida koʻrsatilgan munosabatlarni amalga oshirishda huquqiy ahamiyatga ega boʻladi.
Yaqin kelajakda yozma hujjat bilan bir xil yuridik kuchga ega bo'lgan elektron shaklda shartnoma tuzish mumkin bo'ladi. Buning uchun u sertifikat bilan tasdiqlangan elektron raqamli imzo mexanizmiga ega bo‘lishi kerak. Imzo kaliti sertifikatining egasi elektron raqamli imzoning yopiq kalitiga ega bo'lib, unga elektron raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda elektron hujjatlarda o'zining elektron raqamli imzosini yaratish (elektron hujjatlarni imzolash) imkonini beradi. Boshqa foydalanuvchilar elektron hujjatni ochishlari uchun elektron imzoning ochiq kalit tizimi ishlab chiqilgan.
Elektron hujjatni elektron raqamli imzo mexanizmi bilan muhrlash imkoniyatiga ega bo'lish uchun siz imzo kaliti sertifikatini olish uchun sertifikatlashtirish markaziga murojaat qilishingiz kerak. Imzo kaliti sertifikati sertifikatlashtirish organi tomonidan imzo kaliti sertifikati kuchga kirgan kundan kechiktirmay imzo kaliti sertifikatlari reestriga kiritilishi kerak. Rossiyada birinchi bunday sertifikatlash markazi 2002 yil sentyabr oyida Rossiya umumiy tarmoqlarni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti (RosNIIROS) tomonidan ishga tushirilgan. Qonunga muvofiq, sertifikatlashtirish markazi elektron raqamli imzo ochiq kalitining haqiqiyligini tasdiqlashi shart.
|
| |
2 soat Mashg‘ulotning maqsadi

10 - AMALIY MASHG‘ULOT
ELEKTR TOKINING INSON ORGANIZMIGA FIZIOLOGIK TA’SIRI.
(2 soat)
Mashg‘ulotning maqsadi.
Ishlab chiqarishdagi elektr xavfsizligi bo‘yicha me’yoriy
talablar bilan tanishish. Inson tanasini elektr tokiga ko‘rsatayotgan qarshiligini o‘lchash tajriba
usullarini o‘zlashtirish.
Kerakli jihozlar
: F41021-1M rusumli megaommetr.
Nazariy qism
Elektr toki ta’siri natijasida inson tanasining shikastlanishi elektr jarohat deb ataladi. Elektr
tokining
xatarliligi shuki, inson o‘z sezuvchi organlari bilan, kuchlanishni bor-yo‘qligini
aniqlamaydi.
Inson tanasidan o‘tayotgan tok: termik,
elektrolitik, biologik ta’sirini va mexanik
jarohatlanish olishi mumkin.
Elektr toki ta’siri natijasida tirik to‘qimalarni to‘lqinlantirib
mushaklarni keskin
qisqaririshiga olib keladigan holat elektr zarb deb ataladi. Odamni tok urish holati to‘rt darajada
baholanadi.(10.1-jaadval).
I darajada odam hushidan ketmagan holda yiqilib tushish, mushaklarning qisqaririshiga olib
kelishi;
II darajada odamning nafas olishi va yurak faoliyatiga ta’sir etilmagan holda hushdan ketish;
III darajada nafas va yurak faoliyatiga ta’sir etilgan holda hushdan ketish;
IV darajada elektr shok, qon aylanishi va nafas olish to‘xtab, klinik o‘lim yuz beradi.
10.1- jadval
Inson tanasini elektr tokiga ko‘rsatayotgan qarshiligi
O‘zgaruvchan tok (50 Hz)
Solishtirma
hajm
qarshiligi
quyidagicha: (Om. sm)
Teri
quruq holatda
2·106
gacha
Suyaklar
1·106 dan-2·108 gacha
Tirik hujayralar
(3 - 6) ·106 gacha
Mushaklar
150 - 300 gacha
Qon
100 - 200 gacha
Tok kuchlanishi oshishi bilan tanani qarshiligi kamayib boradi. Natijada terini yorib o‘tadi.
Tok kuchi yoki o‘tish muddati oshishi bilan terining qizib borishi va tutash joylarining terlashiga
olib keladi. Bu terining elektr qarshiligini kamaytiradi.
Ichki a’zolarning qarshiligi asosan tok kuchlanishiga bog‘liq va 300 - 600 Om bo‘ladi.
Inson tanasining umumiy qarshiligi ham tokning kuchlanishiga bog‘liq, lekin chiziqli emas,
kuchlanish ko‘payishi bilan umumiy qarshiligi kamayadi va 300
V kuchlanishida ichki
organlarning qarshiligiga yaqinlashadi:
З
ҳ
=
Rh = 2RH + Rh -
inson tanasining aktiv qarshiligi
, Om; CH ≈ 0,5 -
inson tanasining zichligi,
F; f
-
tok chastotasi
, Hz
Inson tanasini elektr tokiga ko‘rsatayotgan qarshiligi bir tekis va mo‘tadil emas. Shu
qarshiliklar bilan hisob-kitob qilish o‘ziga xos qiyinchiliklarga duch keladi.
Hisob-kitobni
osonlashtirish niyatida amaliyotda yetarli aniqlik darajasida inson tanasining qarshiligini Rh =
1000 Om deb qabul qilingan.
,
)
2
(
1
2
h
h
h
R
fC
R
+
Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillariga: tokning turi,
inson tanasidan
o‘tayotgan tokning davom etish muddati, tok o‘tgan yo‘l,
tok chastotasi, insonni shaxsiy
xususiyatlarga bog‘liq. «Diqqat faktori» ham, katta ahamiyatga ega.
Agar inson elektr tok
«urishiga», «tayyor» bo‘lsa, ta’siri kamayadi.
12-mavzu: Kasbga doir interaktiv infogragka vositalaridan foydalanish. Reja

12-mavzu: Kasbga doir interaktiv infogragka vositalaridan foydalanish.
Reja:
1.
Infogragkaga haqida nazariy
tushunchalar
2.
Infografika komponentlari
3.
Infografikani ishlab chiqarish va loyihalash
4.
Onlayn tartibda infografika
Infografika ma'lumotlarni taqdim etish va vizual aloqa uchun
samarali vosita sifatida
uzluksiz ta‟lim jarayonida muhim o‟rin egallamoqda. Infografika ma'lumotlarni taqdim etish
uchun keng imkoniyatli va samarali vosita, fan yuzasidan terminlarni tushuntirish, taqdimotlarni
soddalashtirish, aloqalarni xaritalash, tendentsiyalarni ko'rsatish va asosini ta'minlashga
mo‘ljallangan zamonaviy texnologiyadir. Ushbu texnologiya
multisensor va multimodal
yondashuvga asosan, ya'ni qisqa matn va visual obyektlardan tashkil topadi. Ular qiyin, murakkab
va mavhum ma'lumotni vizual ko‟rinishga aylantirish, turli dizaynlar orqali ifodalash uchun
xizmat qiluvchi vositadir.
Infografika texnologiyasidan foydalanish orqali jozibali tasvirlar, mavhum g'oyalarni tushunishni
osonlashtiradi, shuning uchun ular ta‟lim tizimida va boshqa sohalarda xam keng ko‘lamda
taraqqiy etmoqda.
Ushbu texnologiya ta’lim jarayonida quyidagi vazifalarni o‘z ichiga oladi:
✓
axborotni tezroq
uzatishga yordam beradi
✓
kengaytirilgan hamkorlik, tushunish, jalb
qilish imkonini yaratadi
✓
o‘quvchilarning ta‟lim-tarbiya jarayoniga o‘zaro ta’siri va ishtiroki
✓
murakkab jarayonlarni soddalashtirish va osonroq tushuntirish
✓
bir nechta tushunchalarni solishtirish va qarama-qarshi qo'yishda
yordam berish
✓
tizimli va rejali foydalanilganda taqdimotlarni namoyish qilish
✓
hisobotlar, loyiha yoki tadqiqotning ma'lumotlari va xulosalarini yoritib berish
Infografika o'qitishni osonlashtirish uchun muhim vosita bo'lib xizmat qilishi mumkin.
Informatika va axborot texnologiyalari va boshqa fanlardan dars mashg‟ulotlari bilan bog'liq
taqdimotlarni tushuntirish va yetkazib berishda muhim ro‘l o‘ynaydi.
Chet olimlari Damyanov va Tsankovlarning o‘z maqolalarida infografikani ta’lim
jarayonidagi o‘rniga quyidagi mulohazalarni keltirib o‘tishgan “Infografika ma'lumotlar
vizualizatsiyasi,
illyustratsiyalar, tasvirlar va matnlarni birlashtirgan grafik dizayn sifatida
ifodalashdir. Bundan tashqari ma'lumotlar yoki bilimlarning vizual tasviriga ishora qiladi. Bu bir
qarashda tushunarli bo'lishi kerak bo'lgan vizual formatda ma'lumotlarni uzatuvchi axborot
grafikasi.
Shunday qilib, infografika - bu nominal matnga ega bo'lgan rasmlar, tasvirlar,
diagrammalar yoki diagrammalar to'plamidir”. Waralak Vongdoiwang Siricharoenning
“Infographic Role in Helping Communication for Promoting health and well-being”
nomli
maqolasida komponentalarni quyidagi uchta tur bo‘yicha tavsiflagan:
1) Vizual elementlar (rang, grafik, piktogramma, xaritalar, belgilar va boshqalarni nazarda tutadi)
2) Tarkib elementlari (faktlar, ma'lumotnomalar, statistik ma'lumotlar,
matnlar va boshqalarni
nazarda tutadi)
3) Bilim elementlari (xulosalar, xabarlar va boshqalarni nazarda tutadi).
Shaxsning ijtimoiylashuvi. Ijtimoiy ustanovkalar slayd - bet 2

|
Shaxsning ijtimoiylashuvi. Ijtimoiy ustanovkalar slayd
|
bet | 2/2 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #243445 |
Bog'liq BOYMURODOVA NILUFAROdam dunyoga odam bo`lib keladi. Sub’ektning odam zotiga mansubligi individ tushunchasida ifoda qilinadi. Hayvon bolasi esa dunyoga kelgan kunidanoq hayotining oxirigacha jonzot deb yuritiladi. «Individ» tushunchasida kishining nasl-nasabi ham mujassamlashgan. Yangi tug`ilgan chaqaloqni ham, katta Yoshdagi odamni ham, mutaffakkirni ham, aqli zaif ovsarni ham, yovvoyi odamni ham, madaniyatli mamlakat kishisini ham individ deb hisoblash mumkin. Individ sifatida dunyoga kelgan kishi alohida ijtimoiy fazilat kashf etadi, Shaxs bo`lib yetishadi. Psixologiyada individ tomonidan amaliy faoliyat va munosabatlar jarayonida hosil qilinadigan hamda ijtimoiy munosabatlarning individga ta’sir o`tkazish darajasi va sifatini belgilaydigan tarzdagi ijtimoiy fazilatlar majmuasi Shaxs tushunchasida ifodalanadi. Ijtimoiy munosabatlar tizimini o`zida mujassamlashtirgan sub’ekt bo`lish degan ma’noni anglatadi. Akademik I.P. Pavlov iborasi bilan aytganda, odam hayotining ilk davri tirik mavjudodlikdir. Bu tirik mavjudod dunyoga kelgandan keyin ijtimoiy taraqqiyot jarayonida Shaxs sifatida shakllanadi. Kishilik jamiyatidan tashqarida voyaga yetgan odam birinchi bor odamlarga duch kelib, biologik xos individual xususiyatlardan bo`lak hech qanday, kelib chiqishi jihatidan hamisha ijtimoiy - tarixiy xarakter kasb etadigan Shaxsiy fazilatlarga ega ekanligini namoyon qila olmaydi, balki tevarak atrofdagi odamlar mabodo uni birgalikdagi faoliyat va munosabat jarayoniga «torta olishgan» taqdirda ularni paydo bo`lishi uchun zarur tabiiy shart-sharoitlargagina ega bo`ladi. Ijtimoiy-psixologik moslashuv ya’ni, shaxsning ijtimoiy munosabatlarga qadam qo’yishi, ijtimoiy normalarni egallashi, ko’nikishi va moslashishi orqali orttirgan tajribasi umumiy ijtimoiylashuvning bir ko’rinishidir. Ijtimoiylashuv jarayonida shaxs jamiyatdagi ijtimoiy normalarni o’zlashtiradi, turli rollarni bajarishga o’rganadi, jamoatchilik sharoitida o’zini tutish ko’nikmalarini hosil qiladi. Shaxsning ijtimoiylashuvi uning ijtimoiy ta`sirlarni qabul qilishi, ijtimoiy borliqni bilishi va anglashiga asoslanadi
E’tiboringiz uchun
rahmat
|
| |
Elektr qurilmalarini himoya vositalari

|
Elektr qurilmalarini himoya vositalari
|
bet | 3/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 12,48 Kb. | | #243741 |
Bog'liq 1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri. Inson tanasini elektr t-muhaz.orgElektr qurilmalarini himoya vositalari
Umumiy tushuncha va tavsifi. Elektr qurilmalarida qo’llanib kelayotgan himoya choralari shartli ravishda ikki guruhga bo’linishi mumkin: elektr qurilmalarni meyori ish sharoitlariga havfsizligini ta’minlash va avariya holatidagi sharoitlarini havfsizligini taminlash.
Meyoriy ish sharoitlarida havfsizlikni taminlash choralari quyidagicha:
- izolyatsiya, tok o’tkazuvchi qismlarni oldiga to’siqlar o’rnatish;
- havfsizlik blokirovkalarni qo’llash;
- orentasiyani ta’minlash;
- elektr tarmoqlarni yerdan izolyatsiyalash;
- yerga ulanib qolgan tokni hajm qismini kompensatsiyalash;
- himoyalovchi qisqa tutashuv tashkil qilish;
- kichik kuchlanishni qo’llash;
- izolyatsiyalangan maydonchalarni qo’llash;
- potensiallarni tenglashtirish.
Avariya sharoitida (izolyatsiya lat olgan sababli tok yurmaydigan qismlarga kuchlanishni o’tib ketishi) ishlab turgan elektr qurilmani havfsizligini ta’minlashda quyidagi choralar qo’llaniladi:
- himoyalovchi yerga ulash (zazemleniya);
- nollanish (zanuleniya);
- himoyalovchi o’chirish;
- ikki qavatli izolyatsiyani qo’llash;
- ish joyini izolyatsiyalash;
- baland kuchlanishdan past kuchlanishga o’tishida himoya choralrini qo’llash.
Elektr qurilmalarni turlariga, oziqa manbai sharoitlariga (kuchlanish qiymatlari, neytral holati) va ishlatish sharoitlariga (atrof muhit) qarab havfsizlik taminlashida jamlanganlik choralari qo’llaniladi.
Elektr izolyatsiya bu dielektrik qatlami (tok o’tkazmaydigan qatlam), yoki dielektrkdan tayyorlangan uskunani izolyatsiyasi, yoki tok o’tkazuvchi elementlarni boshqa qismlardan ajratilib qo’yish.
Elektr uskunalarida quyidagi izolyatsiya turlari qo’llaniladi:
-ishchi izolyatsiya elektr qurilmalarini tok o’tuvchi qismlaridagi havfsizligini ta’minlovchi elektr izolyatsiyasi;
-qo’shimcha izolyatsiya-ishchi izolyatsiyani lat olishi havfi bo’lsa, elektr qurilmani himoyalash uchun qo’llaniladigan qo’shimcha izolyatsiyasi;
-ikki qavatli izolyatsiya ishchi va qo’shimcha izolyatsiyalardan tashkil topgan izolyatsiya;
-puhtalangan izolyatsiya ikki qavatli izolyatsiyani darajasiga ega bo’lgan, yahsxilangan ishchi izolyatsiyasi;
|
| |
Xulosa - Qurilish qorishmalari texnologiyasi

|
Qurilish qorishmalari texnologiyasi
|
bet | 7/7 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #160913 |
Bog'liq Qurilish qorishmalari texnologiyasi (1)7.Xulosa
Sement (lotincha «caementum» so'zidan kelib chiqqan bo'lib, uning tarjimasi “shag'al”, “siniq tosh” ma'nosini bildiradi ) kukun shaklidagi sun'iy neorganik bog'lovchi modda bo'lib eng asosiy qurilish materiali hisoblanadi. Tarkibi biriktiruvchi texnologik so'ndirilmagan ohakdan iborat modda – karbonat jinslarni kuydirish orqali hosil bo'ladi. Gips va undan yasalgan mahsulotlar hammaga ma'lum.
Arxitektura, meditsina va albatta, qurilishda ham ishlatiladigan eng qadimiy mineral hisoblanadi Qurilishda qurilish gipsi ishlatiladi, bu turdagi mahsulot mayda kukun holida bo'lib, u gips toshidan, uni kuydirish va keyinchalik yanchish orqali olinadi. Portland – Birlashgan Qirollikadagi yarim orol nomidan), suvga chidamli bogʻlovchi modda; qurilish materiali. Tarkibi asosan kalsiy silikatlardan iborat. Sementning eng keng tarqalgan turi hisoblanadi. Klinker va gips (3—7%) aralashmasini juda mayin tuyib olinadi. Aralashmaga maʼlum miqdorda (10—15%) faol mineral modda aralashtirilishi ham mumkin. Tarkibi, xossalari va qoʻllanish sohalariga koʻra, Portland sement oddiy, tez qotuvchan, gidrofob, sulfatga bardoshli, oq rangli, asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarishda ishlatiladigan va boshqalarga boʻlinadi. Portlandsementning tarkibi va sifati asosan klinkerning tarkibi va uning qanchalik mayin tuyilganligiga bogʻliq. Uning eng muhim xossasi suv bilan taʼsirlashganda qotish xususiyatidir. Bu xususiyati marka bilan belgilanadi, Oʻzbekistonda ishlab chiqariladigan Portland sementning markasi 300 dan 600 gacha (marka qancha yuqori boʻlsa, material shuncha sifatli hisoblanadi). Sement turlari, ularning xossalari va qo'llanilishi Portland sementlari - xususiyatlari, qo'llanilishi Shlakli sementlar va ularning xarakteristikalari Kengayib borayotgan sement - tarkibi, qo'llanilishi, xarakteristikalari . Glyuminiy sement - xarakteristikalari, turlari. Qayta to'ldirish sementlari - tasnifi, xususiyatlari Sement va undan qurilishda foydalanish muhim rol o'ynaydi. Bu klinker yoki gipsdan tashkil topgan qurilish kukunli materialdir. Suv bilan ta'sir o'tkazganda, u sement pastasi deb ataladigan yopishqoq modda hosil qiladi. Sement turlari va ularning qo'llanilishi. Sementni qo'llash sohasi amalda cheksizdir. U poydevor va tom yopish qurilishida, pol qoplamalarini yotqizishda va sanitariya -tesisat armaturalarini o'rnatishda ishlatilar ekan.
8.Foydalanilgan adabiyotlar
1. https://uz.wikipedia.org/wiki/Sement (internet manbalari)
2. https://uz.wikipedia.org/wiki/Portland_sement (internet manbalari)
3. https://afex.uz/product/sement-ishlab-chiqarish-zavodi-150-tonna-sutkasiga/ (internet manbalari)
4. https://uzsm.uz/uz/activities/science/16768/ (internet manbalari)
5. https://uza.uz/oz/posts/sement-yuqori-texnologiyalar-asosida-ishlab-chiqarilmoqda (internet manbalari)
|
| |
Mavzuga oid qisqacha sxema

|
Mavzuga oid qisqacha sxema
|
bet | 4/7 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #160913 |
Bog'liq Qurilish qorishmalari texnologiyasi (1)4.Mavzuga oid qisqacha sxema
QURILISH QORISHMALARINI TAYORLASH SXEMASI.
1. Muammolarni aniqlash: Birinchi qadam Qurilish qorishmalarini tayorlash sxemasi uchun muammolarni aniqlash. Bu, qurilishni qanday qilib tayyorlash kerakligini va qaysi materiallardan foydalanishingizni aniqlashni o'z ichiga oladi.
4. Qorishmalarni tayyorlash: Qorishmalar, qurilgan obyektni to'g'ri shaklda saqlash uchun zarur bo'lgan elementlardir. Ular obyektga to'g'ri shaklda yopilgan va uning xavfsizligini ta'minlaydigan elementlardir.
3. Qurilishni qurish: Keyin, qurilishni qurish va undagi har bir qismini tayyorlash uchun qadamlarni belgilang. Bu qadamlar asosida, qurilishning strukturasini va qurilish jarayonini tayyorlash uchun zarur bo'lgan barcha materiallarni tayyorlash kerak.
2. Materiallarni tanlash: Keyin, kerakli materiallarni tanlang. Bu qadamlar asosida, qurilishning turi va o'lchami, uning ishlab chiqarish uchun kerakli materiallar haqida ma'lumot topish mumkin.
5. Qurilishni yopish: Keyin, tayyorlangan qorishmalarni qurilgan obyektga to'g'ri shaklda yopish va ularga mos keladigan ko'kraklar yaratish uchun qadamlarni amalga oshiring.
8. Yakunlash: Obyektning sinovdan o'tkazilishi va o'zgartirishlarning amalga oshirilishi bilan yakunlash jarayonida, sxemaning yakunlanishi va obyektning ishonchli va xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lgan barcha elementlarni tekshiring.
6. Sinovlar va tekshirish: Obyekt tayyorlandiktan keyin, uni sinov va tekshirish uchun tayyorlangan sxema ustida sinovlarga olib kelishingiz mumkin. Bu jarayon orqali, qurilgan obyektning ishonchli va xavfsizligini ta'minlash mumkin.
7. O'zgartirishlar: Obyekt sinovdan o'tkazildikdan keyin, uni o'zgartirishlarga tayyorlash sxemasini amalga oshiring va zarur bo'lgan o'zgartirishlarni amalga oshiring.
7. O'zgartirishlar: Obyekt sinovdan o'tkazildikdan keyin, uni o'zgartirishlarga tayyorlash sxemasini amalga oshiring va zarur bo'lgan o'zgartirishlarni amalga oshiring.
8. Yakunlash: Obyektning sinovdan o'tkazilishi va o'zgartirishlarning amalga oshirilishi bilan yakunlash jarayonida, sxemaning yakunlanishi va obyektning ishonchli va xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lgan barcha elementlarni tekshiring.
|
| |
Qadamli kuchlanish - 1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri. Inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi

|
1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri. Inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi
|
bet | 4/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 12,48 Kb. | | #243741 |
Bog'liq 1. Inson tanasiga elektr tokini ta’siri. Inson tanasini elektr t-muhaz.orgQadamli kuchlanish.
Agar erga biror bir zanjir tutashib ketgan bo‘lsa, tasodifiy tok yuruvchi qismning elektrik bog‘lanishi bevosita er bilan bo‘lgudek bo‘lsa, yoki metall qurilma orqali bo‘lsa, u holda er bo‘ylab erga tok tutashib, elektrotok tarqalib ketadi. Tutashuv izolyasiyaning shikastlanishiga, elektrasbobning tok yuruvchi qismlari va erga tutashgan sim o‘rtasidagi bog‘lanish vujudga kelishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Kuchlanish ostidagi uzilgan simning erga tushishi. Tutashuv joyining olinish darajasi bo‘yicha er imkoniyati max 0 gacha o‘zgarishi mumkin, negaki grunt erga tutashuv tokiga qarshilik ko‘rsatadi.
Agar inson tok tarqab ketgan hududga tushib qolsa, u holda uning tovonlari o‘rtasida oyoq oyoqqa yo‘li bo‘yicha tokning o‘tishni vujudga keltiruvchi salohiyatlarning turliligini hosil qiladi. Uo tok ta’siri natijasi oyoq mushaklarining qisqarishini keltirib chiqaradi va inson yiqilib ketishi mumkin. Qulash yangi, yurak va o‘pka orqali tok o‘tishining o‘ta xavfli zanjirini shakllanishiga sabab bo‘ladi. Tutashuv joyidan 20 m masofadagi salohiyatni 0 teng deb hisoblash mumkin. I2 - qo‘yilgan kuchlanish va tana qarshiligiga bog‘liq.
Elektr tokidan talofat ko‘rgan insonga birinchi yordam.
1. Jabrlanuvchini elektr tokidan xolos etish.
2. Jabrlanuvchining ahvolini aniqlab bilish.
3. Sun’iy nafas berish va yurakni uqalash.
Agar jabrlanuvchi hushsiz bo‘lsayu, nafas va yurak faoliyati saqlanib qolsa (puls, tomir urish), u holda
a) qulay va tekis qilib, chalqancha etqizish;
b) kiyimni tugmasini echish;
v) toza havo oqimini yaratish;
g) so‘ng jabrlanuvchiga vaqti-vaqti bilan spirt, nashatir hidlatish;
d) suv purkash va doimiy tarzda tanani artish va qizitish;
e) ko‘ngil behuzur bo‘lganda, ko‘ngil ayniganda jabrlanuvchining boshini chapga yonboshga egish kerak.
Agar jabrlanuvchida hayot belgisi sezilmasa (pulsi yo‘q bo‘lsa, yurak urmayotgan bo‘lsa, talvasali noritmik nafas urishi), u holda jonlantirish (tiklash) ishlariga kirishish zarur.
a) birinchi navbatda barcha organlarni kislorod bilan ta’minlashning bosh manbai sifatida nafasni me’yorlashtirish va b) inson organizmining hamma to‘qimalariga kislorod etkazib beradigan qon aylanishini normalashtirish zarur.
Nafasni sun’iy nafas yordamida tiklaydilar.
Sun’iy nafas uslublari:
Qo‘lbola (Silvestr Shefer uslublari va hokazo)
1. Og‘izdan og‘izga (keng tarqalgan)
2. Og‘izdan buringa (keng tarqalgan)
3. Apparat va qo‘l yordamida.
http://muhaz.org
|
| |
Qurilish qorishmalari - Qurilish qorishmalari texnologiyasi

|
Qurilish qorishmalari texnologiyasi
|
bet | 2/7 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #160913 |
Bog'liq Qurilish qorishmalari texnologiyasi (1)Qurilish qorishmalari.
Bogʻlovchi aralashmalar (sement, alebastr va boshqalar) ga suv, mayda toʻldirgichlar (shagʻal, chaqiq tosh, toshqol va boshqalar) qoʻshib tayyorlanadigan qurilish materiallari. Bir xil bogʻlovchi ishlatilgan Qurilish qorishmalari oddiy, 2—3 xil bogʻlovchi aralashma (sement, ohak va boshqalar) ishlatilgani murakkab Qurilish qorishmalari deyiladi. Toʻldirgichlarning hajmiy ogʻirligiga qarab, yengil va ogʻir turlarga boʻlinadi. Yengil Qurilish qorishmalari uchun yengil gʻovakli materiallar (turli shlaklar, keramzit, ag-loporit va boshqalar) ishlatiladi. Ogʻir Qurilish qorishmalari uchun tabiiy va togʻ minerallarini maydalab olingan toʻldirgichlar ishlatiladi. Ogʻir Qq.ning hajmiy ogʻirligi 1500—-2500 kg/sm3(quruq holda), yengiliniki 1500 kg/m3dan kam. Qurilish qorishmalari devorbop (gʻisht va terilgan tosh, yirik panel, bloklar choklarini toʻldirishga moʻljallangan), par-dozbop (har xil suvoqlar uchun) va maxsus (gidroizolyatsiya, akustika, rent-gen nurlaridan himoya qilish uchun moʻljallangan) xillarga; siqilishga mustahkamligiga qarab, 4 dan 300 gacha 9 markaga boʻlinadi. Qurilish qorishmalarining fizik-kimyoviy xossalarini yaxshilash maq-sadida ularning tarkibiga 0,1—0,25% har xil qoʻshilmalar — kul, ohak, shlak, sovun, polimer smolalar va boshqa qoʻshiladi.
Qurilish qorishmalari zavodlarda yoki qurilishning oʻzida qorgichlarda tayyorlanadi. Qurilish qorishmalari qurilishga tayyor holda va ishlatishdan oldin suv qoʻshiladigan quruq aralashma holida maxsus avtomashinalarda yoki quvurlar orqali nasoslar yordamida keltiriladi.
Og‘ir qorishmalar kvars qumlari va boshqa og‘ir toshlarning qumlari asosida, engil qorishmalar esa keramzit, agloporit, shlaklar, pemza, tuf va boshqa engil toshlarning qumi asosida tayyorlanadi.
Ishlatilish sohasiga ko‘ra qurilish qorishmalari g‘isht-tosh terish, poydevor, yirik bloklar va boshqa temirbeton konstruksiyalarni montaj qilishda ishlatiladigan terish; g‘isht va tosh devorlar, devor temirbeton bloklar va panellar va boshqa konstruksiyalarni suvash uchun ishlatiladigan pardozlash; gidroizolyasiya, akustik, rentgen nurlaridan himoyalovchi va shu kabi maxsus qorishmalarga bo‘linadi.
|
| |
Mavzu № 2.
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan samarali foydalanish

|
Mavzu № 2.
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan samarali foydalanish
|
bet | 2/21 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 3,87 Mb. | | #118073 |
Bog'liq MavzuMavzu № 2.
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan samarali foydalanish.
Reja:
1. Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi.
2. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni.
3. Ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari.
4. Ishlab chiqarish imkoniyatlari va uning chegarasi.
5. Ishlab chiqarishning samaradorligi va uning ko’rsatkichlari.
1-savol. Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi.
Jamiyat taraqqiyotini moddiy bazasi ishlab chiqarish bilan hosil qilinadi. Ishlab chiqarish mehnatga yaroqli bo’lgan ish kuchi bilan ishlab chiqarish vositalarini ko’tilishi va uni harakatga keltirilishi tufayli moddiy ne‘matlar hosil qilishdir.
Resurs - bu ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishga ishlatiladigan hamda qo’llaniladigan moddiy-ashyoviy bo’lib, tabiiy, moddiy, iqtisodiy, moliyaviy va hokazo kabi vositalardan tashkil topadi.
Inson faoliyati moddiy va nomoddiy ne‘matlar yaratishga qaratilar ekan, avvalo ishlab chiqarishni tashkil etmoq kerak. Ishlab chiqarishni tashkil etish resurslarni talab qiladi. Ular quyidagilardan iboratdir:
1. Ishchi kuchi;
2. Mehnat qurollari;
3. Mehnat vositalari.
Ishchi kuchi - mehnatga qobiliyati bo’lgan har bir insonning ma‘lum maqsadlar yo’lidagi aqliy va jismoniy faoliyatining yig’indisidir.
Mehnat qurollari - bu inson mehnati yordamida mehnat predmetlariga ta‘sir qiladigan mexanizmlar (dastaklar)ga aytiladi. Masalan: stanoklar, traktorlar, uskunalar, mashinalar, qurilmalar va hakozolar.
Mehnat predmetlari - mehnat ta‘siri natijasida tovar mahsuloti tayyorlanadigan barcha xom ashyolar massasidir. Masalan, sanoatda ishlatiladigan xom ashyolar, qishloq xo’jaligidagi ishlab chiqarishda ishlatiladigan - urug’liklar, mineral o’g’itlar, yoqilg’ilar, materiallar, yer, suv shular jumlasidansir. Mehnat predmetlari tabiat mahsuli yoki oldingi davrlardan qolgan mehnat mahsulotlaridan iborat bo’ladi.
Mehnat predmeti va mehnat qurollarini birga qo’shilishi ishlab chiqarish vositalarini tashkil etadi.
|
| |
-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni

|
-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni
|
bet | 4/21 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 3,87 Mb. | | #118073 |
Bog'liq Mavzu2-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni.
Ishlab chiqarish jarayoni - bu insonlarning o’z iste‘mollari uchun zarur bo’lgan moddiy va nomoddiy ne‘matlarni ishlab chiqarishga yo’naltirilgan maqsadga muvofiq bo’lgan faoliyatlar majmuasidir. Ishlab chiqarish bu kishilarning real mehnat faoliyatidir.
Ishlab chiqarish moddiy ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish sohalariga bo’linadi. Moddiy ishlab chiqarish sohalariga (sanoat, qishloq xo’jaligi, qurilish va boshqalar) zaruriy moddiy ne‘matlar yaratiladi, xizmat ko’rsatish sohalarida esa turli xil ma‘naviy ne‘matlar yaratiladi (ta‘lim, sog’liqni saqlash, sport, turizm va h ). Bu sohalar bir-biri bilan uzviy bog’langan holda rivojlanadi. Masalan, O’zbekistonda 2007 yilda ishlab chiqarilgan tovarlar qiymati yalpi ichki mahsulotda 13529,4 mlrd yoki 48,0 foiz, ko’rsatilgan xizmatlar qiymati 11979,1 mlrd yoki 42,5 foizni tashkil etgan edi. Sof soliqlar esa 2677,7 mlrd so’m yoki 9,5 foiz bo’lgan edi.
Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonini chizmada ko’rsatamiz.
Ayrim g’arb iqtisodchilari ham, masalan, J. Keark, L. Valras, I. Fisherlar kapitalga daromad keltiruvchi, foiz keltiruvchi qiymat deb ta‘riflaganlar. Kapitalni qiymat tomonini e‘tiborga olib, ayrim iqisodchilar, kapitalning moddiy ob‘ektini (mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, zavod-fabrikalar, omborlar, transport vositalari va hakozolar) narsa va hodisalarning ashyoviy tomonini ko’rsatadilar. Shu sababdan ular kapitalni doimiy, o’zgarmas tushuncha sifatida qarab, ishlab chiqarish vositalarini kapital deb ataydilar.
Ishchi kuchi va ishlab chiqarish vositalari (natural shakllari)
|
→
|
Mehnat jarayoni yoki naflilikni yaratilishi va ko’payishi jarayoni
|
→
|
Iste‘mol qiymati, ya‘ni nafligi
|
↑ ↑ ↑
↓ ↓ ↓
Kapital ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi qiymati
|
→
|
Qiymatlarning o’sish jarayoni
|
→
|
Sarflangan va qo’shilgan qiymat
|
Tovar va xizmatlar nafligi va qiymatining yaratilishida ishlab chiqarish omillarining rolini chizmada tasvirlaymiz.
Yaratilgan tovar va xizmatlar
|
↓ ↓
Naflilikni yaratilishida qatnashadi.
|
|
Qiymatni tashkil topishida qatnashadi.
|
↓ ↓ ↓ ↓
Yer
|
Kapital
|
Ishchi kuchi mehnati
|
|
Mehnat
|
↓ ↓
|
| |
Elastiklik koeffisienti E - Mikroiqtisodiyot – Makroiqtisodiyot fanidan mustaqil ta’lim ishi

|
Mikroiqtisodiyot – Makroiqtisodiyot fanidan mustaqil ta’lim ishi
|
bet | 8/21 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 3,87 Mb. | | #118073 |
Bog'liq MavzuElastiklik koeffisienti E – bir omilning boshqa bir omil bir foizga o‘zgarishi natijasida son jihatidan o‘zgarishi darajasini bildiradi. (Masalan, narx, daromad yoki harajatlarning bir foizga o‘zgarishi natijasida talab va taklif hajmining o‘zgarib ketishi).
Bir o‘zgaruvchining boshqa bir o‘zgaruvchi ta’siri ostida o‘zgarishini o‘lchaydigan o‘lchov; aniqroq qilib aytganda, biror A o‘zgaruvchining bir foizga o‘zgarishi natijasida boshqa bir B o‘zgaruvchining ma’lum foiz miqdorga o‘zgarishini ko‘rsatadigan sondir.
;
A o‘zgaruvchining foizdagi o‘zgarishi
B o‘zgaruvchining foizdagi o‘zgarishi
Ko‘rib o‘tilayotgan omillar o‘rtasidagi bog‘liqlik to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki qarama-qarshi bo‘lishi mumkin.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik – (ijobiy koeffisient) bunda bir omilni o‘sib borishi boshqa bir omilni oshib borishiga turtki bo‘ladi. Masalan, iste’molchining daromad lari oshib borsa, talab elastikligi ham ortib boradi.
Qarama-qarshi bog‘liqlik – (salbiy koeffisient) bunda bir omilning ortib borishi boshqa bir omilni yo‘q bo‘lib ketishiga olib keladi. Masalan, daromad bo‘yicha talab elastikligining ortib borishi natijasida birmuncha pastroq darajadagi tovarlarning yo‘q bo‘lib ketishiga olib keladi.
Barcha tovarlar uchun, Giffen tovarlaridan tashqari, narx bo‘yicha talab elastikligi salbiy, chunki, narxnig o‘sishi talab qonuniga muvofiq talab hajmining qisqarishiga olib keladi. Shu bilan birga mazkur ko‘rsatkich o‘zining mutlaq hajmiga ko‘ra qancha yuqori bo‘lsa, bozor talabining narxlar o‘zgarishiga bo‘lgan sezuvchanligi shunchalik darajada kuchli bo‘ladi.
2. Narx bo‘yicha talab elastikligi
Narx bo‘yicha talab elastikligi – narxning bir foizga o‘zgarishi natijasida talabning son jihatdan foiz bo‘yicha o‘zgarishi darajasini ko‘rsatadi.
Bunga eng muhim misollardan biri, narxga bog‘liq bo‘lgan talab elastikligidir. Bu elastiklik tovar narxining bir foizga o‘zgarishi, unga bo‘lgan talabning necha foizga o‘zgarishini ko‘rsatadi.
Narxga bog‘liq talab elastikligini quyidagicha yozamiz:
Bu yerda - talabning foiz o‘zgarishi; - narxning foiz o‘zgarishi.
Shuni eslatish lozimki, foiz o‘zgarish, o‘zgaruvchining mutlaq o‘zgarishini, o‘zgaruvchining oldingi darajasiga nisbatidir.
; ;
Narxga bog‘liq talab elastikligi talab chizig‘ining alohida nuqtasida o‘lchanadi va egri chiziq bo‘yicha siljiganimizda, u o‘zgarib boradi. Shunga mos ravishda, real statistik ma’lumotlarga ko‘ra, nuqtaviy va yoysimon elastiklik koeffisientlarini aniqlash mumkin.
|
| |