yil 6 apreldagi 137-sonli buyrug`i bilan tasdiqlangan o`quv reja va

I. ISHCHI DASTUR
3
I. ISHCHI DASTUR
Kirish
Barchamizga
sir emaski, xozirgi vaqtda jamiyatni axborot kommunikasiya
texnologiyalarsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. Umuman olganda, har bir mamlakatni
rivojlanishini zamonaviy axborot-kommunikasiya texnologiyalarini sohalarga joriy
qilinishi bilan baholash mumkin. Mamlakatimizda xam buning uchun bir qator ishlar
amalga oshirilib kelinmoqda. Xususan, xukumatimiz tomonidan zamonaviy
axborot-kommunikasiya texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish (21.03.2012
yildagi PQ-1730), axborot-kommunikasiya texnologiyalari
sohasida kadrlar
tayyorlash tizimini yanada takomillashtirish (26.03.2013 yildagi PQ-1942), dasturiy
ta’minot vositalari ishlab chiquvchilarni rag’batlantirishni yanada kuchaytirish
(20.09.2013 yildagi PQ-2042) bo’yicha chora-tadbirlarni keltirib o’tish mumkin.
Bundan tashqari, “O’zbekiston Respublikasi
Axborot Texnologiyalari va
Kommunikasiyalarini Rivojlantirish Vazirligini tashkil etish to’g’risida”gi
(04.02.2015 yil PF-4702) O’zbekiston Respublikasining Prezidentining Farmonida
yangi tashkil etilgan vazirlikning asosiy vazifalaridan biri qilib “raqobatdosh
dasturiy mahsulotlarning mamlakatimizda ishlab chiqarilishini va ichki bozorini
hamda ularga ko’rsatiladigan xizmatlarni rivojlantirishga ko’maklashish va uning
muvofiqlashtirilishini ta’minlash, iqtisodiyotning real
sektori tarmoqlarida va
iste’molchilarda zamonaviy dasturiy mahsulotlar, axborot tizimlari va axborot
resurslarini joriy etish” etib belgilangan.
Ma’lumki, xozirgi kunda dasturiy ta’minot yoki dasturiy mahsulotni yaratish
dasturiy ta’minot ishlab chiquvchi mutaxassislar jamoasi orqali amalga oshiriladi.
Umuman olganda, xozirda, har bir dasturiy ta’minot yoki dasturiy mahsulotni ishlab
chiqishga amaliy loyiha sifatida qarash mumkin. Chunki,
har bir ishlab chiqilgan
dasturiy ta’minot biror bir sohadagi (ijtimoiy, iqtisodiy, sanoat, xalq xo’jaligi va
boshqalar) ma’lum bir muammolarni hal qilishga yo’naltirilgan bo’ladi.
Dasturiy ta’minotni ishlab chiqishga tizimli va kompleks yondashuv dasturiy
I. ISHCHI DASTUR
4
injiniring (Software Engineering) tushunchasini keltirib chiqardi. Kelinglar, dasturiy
injiniring tushunchasini vujudga kelishi sabablariga to’xtalib o’taylik. Dasturiy
ta’minotni ishlab chiqish faoliyatini rivojlanishini dasturiy ta’minot bilan bog’liq
bo’lgan bir qator muammolarni vujudga kelishi va ularni hal qilish uchun amalga
oshirilgan ishlar orqali izohlash mumkin. Dasturiy ta’minotni
ishlab chiqish
bo’yicha vujudga kelgan asosiy muammolar quyidagilardan iborat bo’lgan:
dasturiy ta’minot tan-narxining juda yuqoriligi;
talab etilayotgan dasturiy ta’minotni yaratishning murakkabligi;
dasturiy ta’minotni ishlab chiqish jarayonlarini boshqarish va bashoratlash
bo’yicha zarurat paydo bo’lishi va h.k.
Dasturiy injiniring – bu dasturiy ta’minot ishlab chiqishni samaradorligini
oshirish va optimallashtirish bilan shug’ullanuvchi amaliy fan bo’lib,
u dasturiy
ta’minotni yaratishni loyihalashtirish(tahlil qilish), ishlab chiqish, joriy qilish va
kuzatishni ilmiy asoslangan usullarini o’z ichida mujassamlashtirgan.
Ushbu o’quv uslubiy majmuada dasturiy
injiniring tushunchalari, dasturiy
ta’minot yashash sikli, dasturiy ta’minot ishlab
chiqishning modellari va
texnologiyalari, dasturiy ta’minot arxitekturasi, dasturiy ta’minotni testlash va
tekshirish yo’llari, dasturiy ta’minotni ishlab chiqishdagi extimolli holatlar va ularni
bartaraf etish yo’llari va usullari, dasturiy ta’minot sifati, dasturiy ta’minotni ishlab
chiqish va testlash bo’yicha standartlar muammolari bayon etilgan.