nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nappali Képzési idő: 10 félév a képzés célja: olyan szakemberek képzése és nevelése

OKLEVÉLKÖVETELMÉNYEK
1. Szak megnevezése: Fizikatanári szak
2. Végzettség szintje: egyetemi, alapképzés
3. Képzés módja: nappali
4. Képzési idő: 10 félév
5. A képzés célja: olyan szakemberek képzése és nevelése
a) akik felkészültek az alapvető természeti jelenségekben megnyilvánuló fizikai törvényszerűségeknek és az azokra alapozott technikai és használati eszközöknek bemutatására, kísérleti demonstrációjára és elvi értelmezésére, magas színvonalon képesek bemutatni és értelmezni a mechanikai, a termikus, az elektromágneses jelenségeket és a mikrofizika alapvető jelenségkörét, és felkészültek mindezek elemi kvantitatív elméletének tanítására;
b) olyan speciális képzést kapnak a fizika tanításából, amely képessé teszi őket a középfokú intézményekben a fizika tantárgy tanítására;
c) olyan kiegészítő képzést kapnak, a fizikához csatlakozó tudományágakban (beleértve más alaptudományokat és különösen az informatikát), amely lehetővé teszi, hogy fizikai ismereteiket korszerűen közvetíthessék tanítványaikhoz;
|
Takrorlash uchun savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va oBog'liq Samarqand veterinariya meditsinasi instituti (1)Takrorlash uchun savollar.
1.
Sertifikatlashtirishning tarixini bilasizmi?
2.
Sertifikat nima?
3.
Respublikamizda sertifikatlashtirishning eng yuqori rivojlanish davri qaysi
vaqtlarga to‘g‘ri keladi?
18-amaliy mashg‘ulot
Mavzu. O‘zbekiston Respublikasi sertifikatlashtirish milliy tizimi
Mashg‘ulotning
maqsadi:
talabalarga
O‘zbekiston
Respublikasi
sertifikatlashtirish milliy tizimi haqida ma’lmotlar berish. Sertifikatlashtirish bilan
bog‘liq bo‘lgan faoliyatda faol qatnashuvchi shaxs bu ekspert-auditordir. U odatda
sifat tizimlarini, ishlab chiqarishni va mahsulotni sertifikatlashtirishda, sinov
laboratoriyalarini akkreditlashda va boshqa ishlarda qatnashishi mumkin.
Ekspert-auditor deb, sertifikatlashtirish sohasida muassasa va korxonalar
faoliyatini baholash va nazorat qilish huquqiga ega bo‘lgan attestatlangan shaxsga
aytiladi.
Ekspert-auditor sifatida “O‘zstandart” tomonidan belgilangan tartibda
attestatlangan fan, sanoat, maishiy xizmat, institutlar va boshqa tashkilotlarning
vakillari hamda belgilangan hujjatlar bilan ishlashda etarli chuqur bilimga ega
bo‘lgan xususiy shaxs ham bo‘lishi mumkin.
Ekspert-auditor quyidagi vazifalarni bajaradi:
mahsulot, jarayon, xizmatlarni, sifat tizimlarini va ishlab chiqarishni
sertifikatlashtirish;
sertifikatlashtirilgan mahsulot, jarayon va xizmatlarning tavsiflarini hamda
sertifikatlashtirilgan sifat tizimlarini va ishlab chiqarishning turg‘unligini
nazorat qilish;
sertifikatlashtirish bo‘yicha akkreditlash idoralari, sinov laboratoriyalarini
(markazlarini) va ularning faoliyatini nazorat qilish;
sertifikatlashtirishda tavsiyalar berish.
Ekspert-auditor o‘z faoliyatini sertifikatlashtirish milliy idorasi, bir turdagi
mahsulotni sertifikatlashtirish idoralari, sifat tizimlarini va ishlab chiqarishni
sertifikatlashtirish doirasida amalga oshiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va o
|
Mehnatni va atrof muhitni muhofaza qilish

31
Kondensatorlar va muzlatgichlar qoldiradigan aylanma suv tarkibida
neft
mahsulotlari va reaktivlar bo'lmasligi kerak.
Hududning gaz bilan ifloslanishiga yo'l qo'ymaslik uchun, o'rnatishdan chiqadigan
mahsulotlarning harorati belgilangan me'yorlardan oshmasligi kerak.
Qattiq va suyuq chiqindilar:
Qora metallarning qoldiqlari - texnologik uskunalarni ta'mirlash
ishlari natijasida
hosil bo'lgan. O'rnatish yaqinida 3m x 5m o'lchamdagi beton platformaning metall
parchalari uchun 3 qismdan biriga vaqtincha joylashtiriladi. Qora metall parchalari har
oyda "Uzvtormet" IChKga topshiriladi. 5-xavf sinfidagi chiqindilar.
Qattiq maishiy chiqindilar - SanPiNRUz № 0068-96 ga binoan, bir kishi uchun qattiq
chiqindilarni hosil qilish standarti yiliga 83 kg ni tashkil etadi, asfalt qoplamalaridan 16 kg.
Maishiy chiqindilar va hisob-kitoblar o'rnatish maydonchasi yaqinidagi 3m x 5m bo'lgan
beton maydonchaning 3 qismidan birida yig'iladi. Chiqindilarni yig'ish
va saqlash -
ommaviy. Chiqindilar toksik emas.
Chiqindi suv
Chiqindilarni oqizish uchun qurilmada sanoat bo'ronli kanalizatsiya mavjud. Nasos
stantsiyalaridan chiqadigan chiqindi suv, qurilmalardan va
tovoqlardan chiqadigan suv
sanoat kanalizatsiya tizimiga tushadi. Chiqindi suv o'simliklarni tozalash inshootiga
yo'naltiriladi, u yerdan tozalangan suv chiqindi yig'uvchiga tushiriladi.
Ishchilar va xizmatchilarni shaxsiy ximoya vostalari bilan ta’minlash.
Ta’sir etuvchi zaxarli gaz va chang bilan ishlovchissexlarda,
ishchi va xizmatchilar
ob’ekt fuqoro muhofazasi bo‘limi (FM shtab) xodimlari tomonidan shaxsiy ximoya
vositalari bilan ta’minlanganlar. Nafas olish organlarini muxofazalash maqsadida shaxsiy
ximoya vositalaridangazniqoblar nazarda tutilgan. Gazniqoblar ikki turga bo‘linadi:
3. Filtirlovchi gazniqolar ( GP 5, GP 7, GP 9, PDF 2SH);
4. Ajratuvchi gazniqoblar (IP 46 IP 48).
Nafas olish organlarining eng oddiy himoya vositalari:
4. Respirator;
5. Changga qarshi matoli niqoblar;
-amaliy mashg‘ulot - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi...

29
1-kategoriyali mol go‘shtiga binafsha rangli dumaloq tamg‘a bosiladi. Har qaysi
nimtaning tashqi tomoniga beshta tamg‘a bosiladi. Кurak, ort, bel, son va ko‘krak
qismlariga.
2-kategoriyali mol go‘shtiga binafsha rangli kvadrat tamg‘a bosiladi. Har
qaysi nimtaga 2 ta dan-kurak va son qismlariga bittadan tamg‘a bosiladi.
1- va 2-kategoriyali buzoq go‘shtini ham katta mollar go‘shti singari
tamg‘alanadi, lekin tamg‘alarning o‘ng tomoniga qo‘shimcha qilib «M» harfi
qo‘yiladi.
Oriq mol go‘shtiga qizil rangli uchburchak tamg‘a qo‘yiladi.
Semizligi bo‘yicha kategoriyalarni tamg‘alash namunalari.
1 hamma turdagi 1-kategoriyali go‘sht
2 hamma turdagi 2-kategoriyali go‘sht
3 hamma turdagi oriq go‘sht
1-kategoriyali qo‘y va echki go‘shtlariga ham dumaloq tamg‘a bosiladi, har
qaysi tanaga 5 ta: ikkala nimtaning kurak va son qismlariga bittadan hamda
to‘shning o‘ng tomoniga batta tamg‘a qo‘yiladi. 2-kategoriyali qo‘y va echki
go‘shtlarini ikkala nimtaning kurak va son qismlariga hamma bo‘lib to‘rtta kvadrat
tamg‘a bo‘lishi kerak. Oriq qo‘y go‘shtiga binafsha rangli uchburchak tamg‘a, oriq
echki go‘shtiga esa qizil rangli uchburchak tamg‘a bosiladi.
Xalqaro ISO 9000 seriyasidagi standartlar bo‘yicha ishlarnitashkil etish

68
ISOning sifat ta’minoti xususidagi asosiy standartlari:
ISO 9000, “Sifatni umumiy boshqarish va sifatni ta’minlash bo‘yicha
standartlar. Tanlash va qo‘llash bo‘yicha rahbariy ko‘rsatmalar”;
ISO 9001, “Sifat tizimlari. Loyihalashda va (yoki) ishlab chiqarishda,
yig‘ishda va xizmat ko‘rsatishda sifatnita’minlaydigan model”;
ISO 9002, “Sifat tizimlari. Ishlab chiqarishda vayig‘ishda sifatni
ta’minlaydigan model”;
ISO 9003, “Sifat tizimlari. Tugal nazoratda va sinovlarda sifatni
ta’minlaydigan model”;
ISO 9004, “Sifatni umumiy boshqarish sifat tizimlarining elementlari.
Rahbariy ko‘rsatmalar”;
ISO 10011 “Sifat tizimlarini tekshirishda rahbariy ko‘rsatmalar”;
ISO 10012 “O‘lchash vositalarining sifatini ta’minlaydigan talablar”.
Bular bilan bir qatorda Xalqaro standartlashtirish tashkiloti uch tilda
atamalar lug‘ati yaratgan bo‘lib, mahsulot sifatini ta’minlash sohasida ularning
ta’riflarini ham ishlab chiqqan. Bulardan tashqari ISO/MEK(Xalqaro elektrotexnika
komissiyasi) tomonidan ham bir qancha me’yoriy hujjatlar ishlab chiqilgan.
2002 yili mazkur standartlarning yangi versiyalari qabul qilindi. Bunga ko‘ra
standartlarda sezilarli darajada ham tarkibiy, ham mazmunan o‘zgarishlar kiritildi.
Standartlarning soni ham 2 taga kamaydi. Agar oldingi standart (ISO 9001) bandlar
20 ta bo‘lgan bo‘lsa, endilikda ular 8 taga keltirildi. Eng asosiysi, bu standartlar
ustivor sifatida sifatni doimiy tarzda yaxshilab borish siyosatini qo‘llaydi va
iste’molchining talabi bajarilgan bo‘lishini talab qiladi.
Bu funktsiyalar sistemasidan - Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning...

|
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
bet | 4/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHIBu funktsiyalar sistemasidan
(3)
funktsiyani tuzamiz. Bunda ai, lar hozircha noma`lum sonlar.
lj, j=0,1 operatorlar chiziqli bo`lganligi uchun yn(x) funktsiya (2) chegaraviy shartni qanoatlantiradi. Haqiqatdan,
Quyidagi
(4)
funktsiya tafovut deyiladi.
Tafovut - (1) tenglamaning chap tomonidagi u(x) ning o`rniga yn(x) funktsiyani qo`yganda, tenglamaning chap va o`ng tomonlarining farqini xarakterlovchi funktsiyadir. (4) tafovut ai sonlarga chiziqli boғliqdir. Agar ai sonlarning ayrim qiymatlarida munosabat nolga teng bo`lsa, yn(x) funktsiya (1), (2) masalaning echimi bilan mos tushadi.
Lekin tafovutni nolga teng qilishga hamma vaqt erishib bo`lavermaydi. SHuning uchun ai sonlarni ma`lum usul bilan tanlab, tafovutni iloji boricha kichraytirishga harakat qilinadi. Buning natijasida (3) munosabat bilan aniqlangan yn(x) funktsiya (1), (2) masalaning taqribiy echimi sifatida qabul qilinadi.
2.1 ODT uchun chegaraviy masalalarni (ChM) yechish usullari tasnifi.Kollokatsiya usuli
Usulning nomlanishi «collocation» ingliz so`zidan olingan bo`lib, o`zaro joylashuv, taqsimlanish ma`nosini anglatadi.
Bu usulga ko`ra [a, b] kesmaning ichida n ta x1, x2, ..., xn nuqta olinib, ularda tafovut nolga tenglashtiriladi:
(5)
Olingan x1, x2, ..., xn nuqtalarga kollokatsiya nuqtalari deyiladi. Olingan (5) chiziqli algebraik tenglamalar sistemasini (CHATS) ai larga nisbatan
(6)
shaklda yozamiz.
Uni echib, ai, larni (3) ga qo`yib, (1), (2) masalaning taqribiy yn(x) echim topiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
Nuqtali kollokatsiya - Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli...

|
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
bet | 6/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHINuqtali kollokatsiya
Bu erda bunda - del’ta - Dirak funktsiyasi. U holda
Sohachalar bo`yicha kollokatsiya
Bunda
U holda
Galyorkin usuli
Bu erda vaznli funktsiyalar sifatida bazis funktsiyalarning o`zi tanlanadi, ya`ni
.
Ushbu holda
Bu erda matritsaning simmetrikligi hisoblash usullarining yutuғini ta`minlashini ta`kidlab o`tish lozim.
Quyida
chegaraviy shartli
,
differentsial tenglamani qaraymiz. Bunda - chiziqli differentsial operatorlar, lar dan boғliq emas.
(9) ifodani da , shartlar bilan aniqlaymiz. Shuning uchun avtomatik ravishda chegaraviy shartni qanoatlantiradi.
Tafovut quyidagicha aniqlanadi
Vaznli tafovutlar usuliga muvofiq
(11)
Har bir lar uchun (11) ni qo`llab ChATSni olamiz
(12)
bunda
(12) ni echib larni aniqlaymiz.
2.2 Koshi va Eyler usuli.
Koshi masalasi. Ushbu
dy/dx=f(x ,y)
birinchi tartibli oddiy differensial tenglamaning
y(x0)=y0
boshlangʻich shart bilan [x0, xn] kesmadagi yechimini toping. Bu masalaning taqribiy yechimini topishda hisoblashlar
h = (xn – x0)/n
qadam bilan bajariladi, bunda hisob tugunlari sifatida [x0, xn] kesmadagi
xi = x0 + ih, i=0, 1, .., n
nuqtalardan foydalaniladi. Ishning maqsadi quyidagi jadvalni tuzish:
Xi
|
X0
|
X1
|
…
|
Xn
|
Yi
|
Y0
|
Y1
|
…
|
Yn
|
yaʼni y(x) funksiyaning taqribiy qiymatlari toʻrning tugun nuqtalarida izlanadi. Masalaning sonli yechimini topish uchun ana shu integral sonli integallashning biror kvadratur formulasi bilan almashtirilib, masala yechiladi. Quyida ana shunday usullar bilan tanishamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar - bet 8

|
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
bet | 8/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHIAsosiy adabiyotlar
Исраилов М.И. Ҳисоблаш методлари. 1- ва 2-қисмлар. – Тошкент: Ўқитувчи, 2003. – 450 б., 2008. - 340 б.
Петров И. Б., Лобанов А. И. Лекции по вычислительной математике. – М.: Изд-во Бином. Лаборатория знаний, Интернет-универ. ин., 2009. – 528 с.
Ismatullaev G'.P., Jo'raev G'.U. Hisoblash usullaridan metodik qo'llanma. – Toshkent: UzMU nashri, 2007. – 108 bet.
Абдухамидов А.У., Худойназаров С. Ҳисоблаш усулларидан амалиёт ва лаборатория машғулотлари. – Тошкент: Ўқитувчи, 1995. – 240 с.
Крылов В.И., Бобоков В.В., Монастырний П.И. Вычислительные методы высшей математики. 1-2 том. – Минск: Высшая школа, 1972. – 540 с., 1975. – 630 с.
Воробьева Г.К., Данилова А.Н. Практикум по вычислительной математике. – М: Высшая школа, 1990. – 208 с.
Копченова Н.В., Марон И.А. Вычислительная математика в примерах и задачах. – М: Наука, 2009. – 368 c.
Калиткин Н.Н., Альшина Е.А. Численные методы: в 2 кн. Кн. 1. Численный анализ: учебник для студ. учреждений высш. проф. образования. - М.: Издательский центр «Академия», 2013. - 304 с.
Калиткин Н. Н., Корякин П. В. Численные методы: в 2 кн. Кн. 2. Методы математической физики: учебник для студ. учреждений высш. проф. образования. - М.: Издательский центр «Академия», 2013. - 304 с.
Richard L. Burden and J. Douglas Faires. Numerical Analysis. 9th Edition. Youngstown State University Press, 2011. – 895 p.
L. Ridgway Scott. Numerical Analysis. Princeton University Press, 2011. – 342 p.
Мэтьюз Джон Г., Финк Куртис Д. Численные методы. Использование Matlab. 3-издание: Пер. с англ. – М.: Изд-во дом «Вильямс», 2001. - 720 с.
Самарский А.А. Введение в численные методы. – М.: Изд-во Лань, 2009. - 288 с. 55
Хайрер Э., Нёрсетт С., Ваннер Г. Решение обыкновенных дифференциальных уравнений. Нежесткие задачи. – М.: Мир, 1990. – 512
Шампайн Л.Ф., Гладвел И., Томпсон С. Решение обыкновенных
дифференциальных уравнений с использованием MATLAB: Учебное пособие. /Пер с англ. М.А.Макарова. – СПб.: Изд-во «Лань», 2009. – 304 с.
Internet resurslari va ziyonet saytlari
http://www.edu.uz – ta’lim sayti.
http://www.edu.ru – ta’lim sayti.
http://www.intuit.ru – masofaviy ta’lim sayti.
http://www.eqworld.ru – adabiyotlarning elektron varianti.
http://ru.wikipedia.org – erkin ensiklopediya «Vikipediya».
http://www.twirpx.com – adabiyotlarning elektron varianti.
http://www.ziyonet.uz - adabiyotlarning elektron variantlari
http://www.techgidravlika.ru – adabiyotlarning elektron varianti.
http://www.prepodu.net – adabiyotlarning elektron varianti.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu : Oddiy differensial tenglamalar sistemasi uchun chegaraviy masalani yechishning sonli usullari. Reja: Kirish I bob. Oddiy differensial tenglamalar
|
Integral eng kichik kvadratlar usuli

|
Integral eng kichik kvadratlar usuli
|
bet | 5/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHI4. Integral eng kichik kvadratlar usuli
Bu usulda tafovut kvadratidan tuzilgan
integralning minimal qiymati izlanadi.
Ekstremumning zaruriy shartiga asosan integral minimal qiymatga ega bo`lishi uchun
(7)
bo`lishi kerak.
(7) shartlar (4) ga asosan ai, larga nisbatan chiziqli algebraik tenglamalar sistemasiga keladi
(8)
bunda - skalyar ko`paytma.
Agar L1, ..., Ln funktsiyalar sistemasi [a,b] kesmada chiziqli erkli bo`lsa, u holda (8) sistema yagona yechimga ega bo`ladi.
5. Diskret eng kichik kvadratlar usuli
Bu erda I integralning minimumi o`rnida
yiғindining minimal qiymati izlanadi. Bunda xi(a,b) – ixtiyoriy nuqtalar, Nn.
Bu usulda ham ai larga nisbatan (8) sistemani hosil qilamiz. Faqat skalyar ko`paytma bu holda
ko`rinishida topiladi.
Agar N=n bo`lsa, u holda bu usul kollokatsiya usuliga keladi.
6. Sohachalar usuli
a=x01<...n=b bo`lsin. yn(x) taqribiy echim koeffitsientlari quyidagi tenglamalar sistemasidan topiladi
Bunda yana ai, larga nisbatan ChATSga kelamiz. Bu usulni ishlatishda extiyot bo`lish kerak, agar [xi-1, xi] intervallar uzunligi kichik bo`lmasa hamda funktsiya x bo`yicha tez o`zgaruvchiligidan, usul yomon natija berishi mumkin.
7. Galyorkin usuli
Galyorkin usulining asosida 1, 2,...,n bazis funktsiyalari (4) tafovut funktsiyasiga ortogonal qilib tanlanadi, ya`ni
Bu shartlardan ai noma`lumlarni topish uchun
ChATSga ega bo`lamiz.
Chegaraviy masalalarning yuqorida qaralgan taqribiy echish usullarining umumiy asosi mavjud. Umumlashgan usul vaznli tafovutlar usuli deyiladi.
Faraz qilaylik egri chiziq bilan chegaralangan qandaydir sohada berilgan funktsiyani approksimatsiya qilish talab qilingan bo`lsin. Dastlab chegarada funktsiya bilan mos tushuvchi approksimatsiyani topish bilan shuғullanamiz. Agar da ning qiymati bilan bir xil bo`lgan qandaydir funktsiya topilsa, ya`ni hamda (barcha lar uchun ) chiziqli erkli bazis funktsiyalar sistemasiga keltirilsa, u holda da uchun quyidagi approksimatsiya taklif qilinishi mumkin:
(9)
bu erda ( ) – qandaydir parametrlar. Bazis funktsiyalar ba`zan forma funktsiyalari yoki namuna funktsiyalari deyiladi.
sistema shunday xossaga ega bo`lishi kerakki, shartni qanoatlantiruvchi da kombinatsiya ixtiyoriy funktsiyani etarlicha aniqlikda ifodalashi lozim. Bu to`lalik sharti deb ataladi.
Approksimatsiyada qoida bo`yicha aniqlanadigan xatolik yoki tafovut tushunchasini kiritamiz.
- ning nuqtalari koordinatalaridan boғliq funktsiya. sohada bu tafovutni kamaytirish uchun, turli vaznlar bilan olingan xatolik integrallarini nolga tenglashishini talab qilamiz, ya`ni
, (10)
bunda - chiziqli erkli vaznli funktsiyalar to`plami.
(9) ni (10) ga qo`ysak vaznli tafovutlar usuli tenglamalari sistemasi ga nisbatan ChATSga keladi. Uni umumiy holda quyidagicha yozish mumkin
bu erda
,
Amaliyotda turli vaznli funktsiyalar sistemasi ishlatilishi mumkin. Bunda turli vaznli tafovutlar vositasida olinadigan approksimatsiya usullariga ega bo`lamiz.
|
| |
Oddiy differensial tenglamalar haqida tushuncha

|
Oddiy differensial tenglamalar haqida tushuncha
|
bet | 2/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHI1.1 Oddiy differensial tenglamalar haqida tushuncha.
Fan va texnikaning koʻplab masalalari oddiy differensial tenglamalarni yechishga olib kelinadi.
Oddiy differensial tenglama deb erkli oʻzgaruvchi (argument), izlanayotgan funksiya va uning bir qator hosilalarini oʻz ichiga olgan tenglamaga aytiladi. Oddiy differensial tenglama umumiy holda quyidagicha yoziladi:
F(x, y, y, y, …, y (n) ) = 0,
bu yerda x – erkli oʻzgaruvchi; y (i) – izlanayotgan funksiyaning i-tartibli hosilasi, , y(i)=d(i)y/dx2; n – tenglamaning tartibi.
n-tartibli oddiy differensial tenglamaning umumiy yechimi n ta c1, c2, .., cn oʻzgarmaslarni oʻz ichiga oladi, yaʼni uning umumiy yechimi quyidagicha yoziladi: y = (x, c1, c2, .., cn).
Oddiy differensial tenglamaning yagona yechimini topish uchun n ta qoʻshimcha shartlar kiritish lozim boʻladi. Agar bu qoʻshimcha shartlr bitta nuqtada berilsa, u holda bunday masala Koshi masalasi deb ataladi. Koshi masalasining qoʻshimcha shartlari boshlangʻich shartlar deb ataladi.
Agar qoʻshimcha shartlar bittadan ortiq nuqtalarda berilsa, yaʼni erkli oʻzgaruvchining har xil qiymatlarida berilsa, u holda bunday masala chegaraviy masala deb ataladi. Bunday masalaning qoʻshimcha shartlari chegaraviy shartlar deb ataladi.
Xususan, n = 1 boʻlganda gap faqat Koshi masalasi haqida ketadi.
Koshi masalasining qoʻyilishiga misollar keltiraylik:
1) y = x 3 y 2 , y(1) = 2;
2) y = y + xy3 , y(1) = 1 , y(1) = 0.
Chegaraviy masalasining qoʻyilishiga misollar keltiraylik:
1) y + 2y – xy , y(0) = 1 , y(1) = 0;
2) y = x + xy – y , y(1) = 0 , y(1) = 0 , y(3) = 2 . Bunday masalalarni analitik usullar bilan faqatgina maxsus turdagi tenglamalar uchungina yechish mumkin. Qolgan hollarda biror sonli usulga murojaat qilishga toʻgʻri keladi. Quyida ana shunday bir qadamli sonli usullar bilan birinchi tartibli oddiy differensial tenglamalarni yechishni qarab chiqamiz.
|
| |
O’quv mashg’ulotining - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 19/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariO’quv mashg’ulotining maqsadi: Ruda konlarini ochish va qazishga tayyorlash mavzusi mohiyati va mazmuni bilan tanishtirish
O‘qitish natijasi
|
Ruda konlarini ochish va qazishga tayyorlash mavzusi bo‘yicha tushuncha va ko‘nikmalarni shakllantirish va mustahkamlash.
|
Pedagogik vazifalar:
Ruda konlarining umumiy tavsifi va o‗ziga xos xususiyatlari
Rudali foydali qazilmalar
Tashish gorizontisxemasi haqida ma‘lumot berish
|
O‘quv faoliyati natijalari:
Ruda konlarining umumiy tavsifi va o‗ziga xos xususiyatlari
Rudali foydali qazilmalarni vertical stvollar va shtolnyalar bilan ochish haqida ma‘lumot oladilar
Tashish gorizonti sxemasi haqida ma‘lumotga ega bo‘ladilar
|
O’qitish metodlari
|
Ma‘ruza, aqliy hujum, yozma topshiriq
|
O’qitish vositalari
|
Ma‘ruza matnlari, noutbook, vizual va tarqatma materiallar
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Jamoaviy, guruhli, individual
|
O’qitish sharoiti
|
Mutaxassislik bo‘yicha o‘quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Og‗zaki savollar, o‗quv vazifalar, yozma topshiriq, mustaqil ishlar.
|
|
| |
O‘quv mashg‘ulotining - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 20/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariO‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi.
Ish
bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchi
|
Ta‘lim oluvchi
|
1-bosqich O‘quv mashg‘ulotiga
kirish (5 daq)
|
1.1.O‗quvchilarning mashg‗ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Siyosiy ysngiliklar aytiladi
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadilar
|
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
|
Eshitadilar
Yozib oladi va tinglaydi.
Mavzuning nomi va tushunchalar yozib boriladi.
Pinbord doskasini to‘ldiradilar O‗qiydilar Eshitadilar Asosiy qismlarni
ko‗chirib oladilar, hamda savollar beradilar.
Amaliy topshiriqni bajaradilar
|
|
Asosiy adabiyotlar ro‗yxati bilan tanishtiradi.
O‘tiladigan mavzular ro‘yxati bilan tanishtiradi, ularga qisqa tavsifnoma beradi.
Reyting baholash mezonlari bilan tanishtiradi
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
|
2-bosqich. Asosiy qism (65 daq.)
|
2.4.Mashg‗ulotning mavzusi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
|
|
| |
chegaraviy masala haqida tushuncha va uni yechish usullari

|
chegaraviy masala haqida tushuncha va uni yechish usullari
|
bet | 3/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 137,09 Kb. | | #113705 |
Bog'liq DURDONA KURS ISHI1.2 chegaraviy masala haqida tushuncha va uni yechish usullari.
Chegaraviy masalalar - berilgan sohada aniqlangan funksiyalarning biror sinfidan bu soxaning chegarasida berilgan shartlarni kanoatlantiruvchi funksiyani topish uchun moʻljallangan masalalar. Aniq hodisalarni ifodalovchi funksiyalar, odatda, matematik fizika tenglamalarining yechimlaridan iborat boʻladi. Matematik fizika tenglamalari (differensial, integral, integrodifferensial, funksionaltenglamalar) cheksiz kup yechimlarga ega, shuning uchun ham kerakli birdanbir yechimni aniqlash uchun qoʻshimcha chegaraviy shartlar beriladi. Chegaraviy masalalarni tekshirishda integral tenglamalar, oldindan baholashlar, chekli ayirmalar usuli va boshqa usullar keng qullanadi.
ODT uchun chegaraviy masalalarni sonli echish usullari ayirmali echimni tuzishga asoslangan. Ayirmali usullar o`zining qulayligi va o`ta universalligi sababli keng qo`llaniladi.
1. Tafovutni minimallashtirish usullari
ChM quyidagidan iborat. Quyidagi differentsial tenglamaning
(1)
ikkita chegaraviy shartlarni
(2)
qanoatlantiruvchi echimini topish talab etiladi, bu erda p(x), q(x), f(x) C[a,b] – berilgan funktsiyalar, - berilgan sonlar, ya`ni
Agar (2) shartlarda bo`lsa, u holda bu chegaraviy shartlar birinchi tur bo`ladi. Agar bo`lsa, ikkinchi tur chegaraviy shart deyiladi. Umumiy holda bo`lganda, (2) shartga uchinchi tur chegaraviy shart deb ataladi.
(1), (2) masalani echishga quyidagicha kirishamiz. Berilgan [a, b] kesmada ikki marta uzluksiz diffeentsiallanuvchi (ya`ni, S(2)[a, b] fazodagi funktsiyalar) chiziqli boғliq bo`lmagan 0, 1..., n, ..., funktsiyalar sistemasini tanlaymiz. Bunda, 0 funktsiya (2) chegaraviy shartlarni qanoatlantiradi, ya`ni l00=0, l10=1, qolgan funktsiyalar esa birjinsli chegaraviy shartlarni qanoatlantiradi, ya`ni
l0i=0, l1i=0, i=1,2, ... .
Berilgan {i} funktsiyalar sistemasini bazis funktsiyalar sistemasi deb ataymiz.
|
| |
Turli yosh guruhlarda jismoniy tarbiya mashg’ulotini kuzatish

|
Turli yosh guruhlarda jismoniy tarbiya mashg’ulotini kuzatish
|
bet | 12/15 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147658 |
Bog'liq Turli yosh guruhlarida kun tartibini kuzatish va sensor tarboya Turli yosh guruhlarda jismoniy tarbiya mashg’ulotini kuzatish.
Jismoniy tarbiya mashg’ulotlari bolalarni jismoniy mashqlarga muntazam o`rgatishning asosiy shaklidir.Mashg’ulotlarning ahamiyati harakatlar madaniyatini mujassam shakllanishi, sog’lomlashtirish, ta’limiy va tarbiyaviy vazifalarni muntazam amalga oshirishdan iboratdir.Mashg’ulotlar xushchaqchaq, intizomli, atrof-muhitda yaxshi harakat qila oladigan, belgilangan vazifaga muvofiq tez va ishonch bilan, maqsadga yo’nalgan holda faoliyat ko’rsata oladigan, shuningdek, axloqiy sifatlar va ijodiylik namoyon eta oladigan shaxslarni tarbiyalashga xizmat qiladi.Jismoniy mashg’ulotlar kuzda, qishda va bahorda binoda hamda ochiq havoda o`tkaziladi. Yoz paytida o`yinlar, mashqlar ochiq havoda, jismoniy tarbiya maydonchasida o`tkaziladi.«Uchinchi mingyillikning bolasi» tayanch dasturida har bir yosh guruhi uchun belgilangan jismoniy mashqlar mashg’ulotlarning mazmunini tashkil etadi. Mazmuniga ko`ra xilma-xil mashg’ulotlarni o`tkazishda vazifalarning aniq va oydin bo`lib qolishi, dasturni o`tishda izchilikka rioya qilish, shuningdek bolalarning yosh va o`ziga xos xususiyatlarini hisobga olish shartdir.Mashg’ulotlar tuzilishi jismoniy mashqlarning bolalar tomonidan izchil bajarilishidan iboratdir. U qo`yilgan vazifalar, nerv tizimining ish qobiliyati va bola organizmining har bir alohida yosh bosqichidagi xususiyatlari bilan belgilanadi. Mashg’ulot paytida bola organizmining dinamikasi va uning psixologiyasini nazorat qilish tarbiyachining asosiy vazifalaridan biridir.Jismoniy tarbiya mashg’ulotlari o`zaro bog’liq uch qismdan iboratdir:
Ta’limiy, tarbiyaviy va sog’lomlashtirish vazifalari mashg’ulotning har bir qismi uchun baravar muhim ahamiyatga egadir.
Mashg’ulotning kirish qismini mazmuni va vazifalari
Jismoniy tarbiya mashg’ulotining birinchi qismi qo`yilgan vazifalar va uning asosiy qismidagi mashqlar mazmuniga ko`ra turlicha bo`lishi mumkin.
Mashg’ulotning bu qismi vazifasi bolalarda unga nisbatan qiziqish va emotsional kayfiyat paydo qilishdan, diqqatning tayyorgarlik darajasini tekshirishdan, ayrim harakat ko`nikmalarini aniqlashtirishdan, bola organizmini asta-sekin mashg’ulotning asosiy qismida kechadigan birmuncha intensiv tez faoliyatga tayyorlashdan iboratdir.
|
| |
Maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanish sohalari bo’yicha kompentensiyalarini aniqlash

|
Maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanish sohalari bo’yicha kompentensiyalarini aniqlash
|
bet | 11/15 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147658 |
Bog'liq Turli yosh guruhlarida kun tartibini kuzatish va sensor tarboya Maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanish sohalari bo’yicha kompentensiyalarini aniqlash.
Kommunikativ kompetensiya – muloqot vositalaridan turli vaziyatlarda foydalana bilish ko‘nikmasi. O‘yin kompetensiyasi – bolaning o‘yin jarayoni va uni tashkil qilishda tajriba, bilim va ko‘nikmalardan ijodiy foydalanishi. O‘quv-tarbiyaviy faoliyat uchun asos hisoblanadi.
Ijtimoiy kompetensiya – hayotiy vaziyatlarda kattalar va tengdoshlar bilan muloqotda axloq qoidalari va me’yorlariga rioya qilgan holda o‘zini tutish mahorati.Bilish kompetensiyasi – atrofdagi olamni ongli ravishda idrok qilish va olingan bilim, ko‘nikma, malaka va adriyatlardan o‘quv va amaliy vazifalarni hal qilish uchun foydalanish.
Bolaning rivojlanish sohalari kompetensiyalari
Bolaning kompetensiyalari bola rivojining quyidagi sohalarida belgilanadi:
jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi;
ijtimoiy-hissiy rivojlanish;
nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari;
bilish jarayonining rivojlanishi;
ijodiy rivojlanish.
«Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish» sohasi kompetensiyalari«Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi» sohasidagi o‘quv-tarbiyaviy faoliyat yakunlanganidan so‘ng 6-7 yoshli bola:
o‘z imkoniyatlari va yoshi bilan bog‘liq jismoniy rivojlanish me’yorlariga mos ravishda jismoniy faollik ko‘rsatadi;
turli harakatchanlik faolligini uyg‘un ravishda va maqsadli bajarishni biladi;
turli hayotiy va o‘quv vaziyatlarida mayda motorika ko‘nikmalaridan foydalanadi;
o‘z harakatlarini hissiyot va sezgi organlari yordamida boshqaradi;
shaxsiy gigiena malakalarini qo‘llaydi;
sog‘lom turmush tarzi va ovqatlanish asoslarini biladi;
xavfsiz hayotiy faoliyat asoslari qoidalariga rioya qiladi.
|
| |
Kunning birinchi yarmida sayreni o’tkazish sayrning maqsad va vazifalarini aniqlash

|
Kunning birinchi yarmida sayreni o’tkazish sayrning maqsad va vazifalarini aniqlash
|
bet | 10/15 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147658 |
Bog'liq Turli yosh guruhlarida kun tartibini kuzatish va sensor tarboya Kunning birinchi yarmida sayreni o’tkazish sayrning maqsad va vazifalarini aniqlash
Jismoniy mashqlar - jismoniy tarbiya qonuniyatlari, vazifalari bilan bogliqlikda maxsus tashkil etiluvchi hamda ongli ravishda bajarishga qaratilgan harakatlar yig’indisi. Jismoniy mashqlarga tasnif etishga doir xilma-xil yondashuvlar mavjud bo’lib, ko’proq umumlashgan tasnif o’zida gimnastika, o’yin, sayr kabilarni qamrab oladi. Pedagogik nuqtai nazardan gimnastika sog’likni mustaxkamlashga yordam beradigan jismoniy mashqlar majmuidir. Gimnastikaning asosiy, gigiyenik, sportga oid, badiiy, ishlab chiqarishga doir, tibbiy turlari mavjud. MTM o’quv dasturlari bilan bog’liqlikda tarbiyalanuvchilar asosiy gimnastika (narsa buyumlar va narsa buyumlarsiz bajariladigan umumiy rivojlanishga doir mashqlar, sakrash, yugurish, elementar akrobatik mashqlar) bilan shug’ullanishlari lozim. O’yin - tarbiyalanuvchilarni tarbiyalash maqsadida tashkil etiladigan erkin harakat yoki mashg’ulot. O’z moxiyatiga ko’ra o’yin bolaning jismoniy kuchini, qo’llarining, qaddi- qomatining tikligini, ishonchli ko’zlarni rivojlantirishga xizmat qilib, unda o’tkir zexni, topkqrlik, tashabbuskorlik kabi sifatlarni tarbiyalaydi. O’yinning tarbiyaviy ahamiyati katta bo’lib, bolalarda g’amxo’rlik, o’z jamoasi uchun qayg’urish, birgalikdagi harakatlanishdan quvonish, do’stlik va o’rtoqlik xissini kuchaytiradi. Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda asosan ochiq havoda tashkil etiluvchi harakatlantiruvchi o’yinlardan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Maktabgacha ta’lim yoshida keng qo’llashni talab etadigan jismoniy mashqlardan yana biri sayrdir. Sayr - osuda yerlarda, oromgoh sayrgohlarda aylanib yurish, tomosha qilish, orom olish sanaladi. Odatda sayr piyoda, qayiqda, chanada va velosipedda o’tkazilishi mumkin. Sayr bolalarning uzok vaqt ochiq havoda bo’lib, ularning sog’ligi va jismoniy taraqqiyotiga har tomonlama ijobiy ta’sir ko’rsatadi. Bolaning sayr vaqtida ochiq havoda bo’lishi natijasida qon kislorodga to’yinadi, temperaturaning o’zgarib turishi, havoning namlanishi, shamol ta’siri termoregulyatsion apparatni mashq qildiradi, organizmni chiniqtiradi. Bolaning faolligi oshadi, harakatlari, jismoniy sifatlari takomillashadi. Sayrni tashkil etish va o’tkazishda quyidagi pedagogik talablarga rioya etish maqsadga muvofiq:
- sayrga yig’ilish ko’p vaqtni olmasligi, bolalarni bir tartibda kiyinish va yechinishga o’rgatish kerak; - sayr shunchaki tashkil etilmay, uning rejasiga atrof-muhitni kuzatish, sport mashg’ulotlari, mehna tva o’yin faoliyati qamrab olinishi lozim; - sayrni tashkil etish uchun zarur jihozlar avvaldan tayyorlab qo’yilib, belgilangan talablarga javob berishi kerak; - sayrning davomiyligi uch-to’rt soatdan oshmasdan, havo harorati hisobga olinishi zarur;
|
| |
Tog jinsini - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 87/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariTog jinsini tugridan tugri kazib olish va transport vositasiga yuklash yoki kazib olishning uzi mashinaning ishchi organi yordamida tog jinsini bir joydan ikkinchi joyga siljitishi va agdarmaga bushatishiga - … deyiladi.
kazish – yuklash ishlari;
kon massasini tashish;
v) tog jinslarini kazib olishga tayyorlash;
g) agdarma xosil kilish;
d) tog jinslarini mexani usulda yumshatish.
Kon massasini tashish uchun kullaniladigan asosiy transport vositalari:
temir yul transporti; avtomobil transporti; konveyer transporti;
bir kovshli ekskavatorlar, gildirakli va gusenitsali yuklagichlar; mexanik kuraklar; avtomobil transporti;
v) kup chumichli rotorli ekskavatorlar; zanjirli ekskavatorlar; kombaynlar;
g) temir yul transport iva avomobil transporti;
d) draglayn, skreper, yuklagich; buldozer.
Temir yul transporti kanday xolatlarda kullaniladi?
tashish masofasi 4 km va undan yukori, yillik yuk aylanish xajmi esa 25 mln.t. va undan yukori bulgan karerlarda keng kullaniladi;
tashish masofasi 4-5 km bulgan, yillik yuk aylanish xajmi uncha kata bulmagan, ya‘ni 15-25 mln.t. bulgan xollarda karerlarda keng kullaniladi;
v) karerda maydalangan kon massasini tashish uchun kullaniladi;
g) koplovchi tog jinslarini agdarmaga bushatishda;
d) foydali kazilmalarni boyitish fabrikalariga, koplovchi tog jinslarini agdarmalarga tashishda.
Avtomobil transporti kanday xolatlarda kullaniladi?
tashish masofasi 4-5 km bulgan, yillik yuk aylanish xajmi uncha kata bulmagan, ya‘ni 15-25 mln.t. bulgan xollarda karerlarda keng kullaniladi;
karerda maydalangan kon massasini tashish uchun kullaniladi;
v) koplovchi tog jinslarini agdarmaga bushatishda;
g) foydali kazilmalarni boyitish fabrikalariga, koplovchi tog jinslarini agdarmalarga tashishda.
d) tashish masofasi 4 km va undan yukori, yillik yuk aylanish xajmi esa 25 mln.t. va undan yukori bulgan karerlarda keng kullaniladi;
|
| |
Rekultivatsiyaning - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 86/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariRekultivatsiyaning maksadi –
xududdagi tabiiy sharoitni saklash, buzilgan er maydonlarini xalk xujaligi extiyojlariga yarokli xolga keltirishdir;
belgilangan xajmda, talab etilgan sifat bilan va minimal yukotishda kazib olish va tashish ishlarini tashkil etish;
v) karer kurilishi davrida transport vositalarining foydali kazilmagacha etib borishini ta‘minlashdir;
g) kapital xamda kirkuvchi transheyalar utishdan iborat;
d) foydali kazilmani yoki koplovchi jinsini kazib olish uchun ish frontini yaratishdan iborat;
Karerlarda kon ishlari kuyidagi ishlab chikarish jarayonlaridan iborat:
tog jinslarini kazib olishga tayyorlash; tog jinslarini kazish-yuklash; kon massasini tashish; koplovchi tog jinslaridan agdarma xosil kilish; foydali kazilmalarni boyitish;
karerning kon kapital ishlari olib borilishi muljallangan kismini tayyorlash; koni kuritish va er yuzasidan kelishi mumkin bulgan suvlardan tusish; kon-kapital ishlari; koni kazib olish ishlari; rekultivatsiya ishlari;
v) kon kapital ishlari; tog jinslarini kazib olishga tayyorlash; tog jinslarini kazish- yuklash; tog jinslarini tashish;
g) karerning kon kapital ishlari olib borilishi muljallangan kismini tayyorlash; koni kuritish va er yuzasidan kelishi mumkin bulgan suvlardan tusish;
d) tog jinslarini kazish-yuklash; tog jinslarini tashish; koplovchi tog jinslaridan agdarma xosil kilish; foydali kazilmalarni boyitish.
Tog jinslarini turi va xolatiga boglik xolda tog jinsini kazib olishga tayyorlash asosan kuyidagi usullar yordamida amalga oshiriladi:
muzlashdan ximoya kilish; muzlagan tog jinsini eritish; gidravlik usulda tayyorlash; mexanik yoki portlatish usuli bilan tayyorlash;
mexanik yoki portlatish usuli bilan tayyorlash;
v) muzlashdan ximoya kilish; muzlagan tog jinsini eritish; gidravlik usulda tayyorlash;
g) kamera zaryadlarini kullash usuli; kozon zaryadlarini kullash usuli; skvajinali zaryadlash usuli; kuyma zaryadlash usuli;
d) gidravlik usulda tayyorlash; mexanik yoki portlatish usuli bilan tayyorlash;
|
| |
Ekspluatatsion - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 85/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariEkspluatatsion koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
gorizontal katlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati;
v) ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
g) karer kurilishi davrida kazib olingan ochish ishlari xajmining karer konturidagi foydali kazilma umumiy xajmiga nisbati;
d) rejalashtirilgan ochish ishlari xajmining foydali kazilma tannarxini xisoblash uchun foydali kazilmaning rejalashtirilgan xajmiga nisbati.
Boshlangich koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
karer kurilishi davrida kazib olingan ochish ishlari xajmining karer konturidagi foydali kazilma umumiy xajmiga nisbati;
karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
v) gorizontal katlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati;
g) ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
d) rejalashtirilgan ochish ishlari xajmining foydali kazilma tannarxini xisoblash uchun foydali kazilmaning rejalashtirilgan xajmiga nisbati.
Rejali koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
rejalashtirilgan ochish ishlari xajmining foydali kazilma tannarxini xisoblash uchun foydali kazilmaning rejalashtirilgan xajmiga nisbati.
karer kurilishi davrida kazib olingan ochish ishlari xajmining karer konturidagi foydali kazilma umumiy xajmiga nisbati;
v) karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
g) gorizontal katlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati;
d) ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
|
| |
Urtacha koplovchi - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 84/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariUrtacha koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
karerning chekka konturidagi yoki ma‘lum uchastkasida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xajmining Ushbu konturdagi foydali kazilmaning umumiy xajmiga nisbati;
karerning chekka konturidagi yoki ma‘lum uchastkasida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xajmining Ushbu konturdagi foydali kazilmaning umumiy xajmiga nisbati;
v) ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
g) gorizontal katlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati;
d) karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati.
Joriy koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
karerning chekka konturidagi yoki ma‘lum uchastkasida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xajmining Ushbu konturdagi foydali kazilmaning umumiy xajmiga nisbati;
v) karerning chekka konturidagi yoki ma‘lum uchastkasida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xajmining Ushbu konturdagi foydali kazilmaning umumiy xajmiga nisbati;
g) karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
d) karer kurilishi davrida kazib olingan ochish ishlari xajmining karer konturidagi foydali kazilma umumiy xajmiga nisbati.
Katlamli koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
gorizontal katlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati;
ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
v) karerni ekspluatatsiya etish jarayonida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xadmining shu davrda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
g) karer kurilishi davrida kazib olingan ochish ishlari xajmining karer konturidagi foydali kazilma umumiy xajmiga nisbati;
d) rejalashtirilgan ochish ishlari xajmining foydali kazilma tannarxini xisoblash uchun foydali kazilmaning rejalashtirilgan xajmiga nisbati.
|
| |
5- amaliy mashg’ulot. Ishchi texnik loyiha bosqichlarida loyiha-hisoblash ishlari

|
5- amaliy mashg’ulot. Ishchi texnik loyiha bosqichlarida loyiha-hisoblash ishlari
|
bet | 1/4 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 38,3 Kb. | | #99420 |
Bog'liq 5-amaliyot ishi aslo\'s 5- amaliy mashg’ulot.
Ishchi texnik loyiha bosqichlarida loyiha-hisoblash ishlari
Amaliy mashg’ulotining maqsadi: Talabalarni darsga mashg’ulotida tayyorlash, talabalarga bilimni uzatish yo’li bilan o’quv jarayonini tashkillashtirish, mar’uza materiallari boyicha bilim va ko’nikma hosil qilish, ushbu mashg’ulotni o’zlashtirishi uchun izlanish, ularning bilim va ko’nikmalarini shakllantirish va rivojlantirish
Reja:
1. Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash bosqichlari asoslari xususida ko’rsatmalar
2. Loyiha hujjatlarini tayyorlashda meyoriy va ko‘rsatma materiallar
3. Loyihalash bosqichlari mazmuni va tayyorlash tartibi.
Kirish
Yangi sanoat korxonalarini yaratish va amaldagilarini zamon talablari darajasiga keltirish ishlab chiqish jarayonlarini avtomatlashtirishni ham qamrab olib, u mehnat unumdorligini oshirish, mahsulot sifatini yaxshilash, sarf-harajatlar miqdorini kamaytirish, ishlab chiqarish sharoitlarini talab darajasiga keltirish kabi ijobiy samaralarga olib keladi. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish to‘xtovsiz rivojlanib, u fan-texnikaning ko‘pchilik sohalari bilan bevosita bog‘langandir.
Moddiy ne’matlarni ishlab chiqarishda yangi texnologiyalarni qo‘llash, ma’naviy eskirganlarini yangilash va amaldagi avtomatika vositalarini yanada zamonaviy hamda takomillashganlari bilan almashtirish uzluksiz davom etadigan jarayondir. Har qanday avtomatlashtirish sistemalarining hayotiy siklini shartli tarzda to‘rt bosqichga ajratish mumkin, bular: loyihalash, montaj qilish, sozlash ishlari va foydalanish (ekspluatatsiya) bosqichlaridir. Ushbu fanda asosan avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash, o‘rnatish va sozlash bosqichlari o‘zlashtiriladi.
Bu fanni o‘rganish natijasida talabalar quyidagilarni bilishlari kerak:
meyoriy, standart va ko‘rsatma hujjatlar tarkibi bilan
avtomatlashtirish sistemalari loyiha hujjatlarining mazmuni bilan
loyihalash uchun zarur bo‘lgan topshiriqlarni tuzish
ishchi va texnik loyihalash bosqichlarida hisoblash ishlari
texnologik jarayonlarning avtomatlashtirish darajasini oshirish va uni baholash
Bu fanni o‘zlashtirish o‘quv rejasida nazarda tutilgan quyidagi fanlar bilan uzviy bog‘langan:
avtomatik boshqarish nazariyasi
sanoat elektronikasi
avtomatikaning texnik vositalari
metrologiya, texnologik parametrlarni o‘lchash usullari va asboblari
soha texnologik jarayonlarini avtomatlashtirish.
|
| |
Mavzu bo‗yicha tayanch iboralar

|
Mavzu bo‗yicha tayanch iboralar
|
bet | 30/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariMavzu bo‗yicha tayanch iboralar: foydali qazilmalar, xom ashyo, yoqilg‘i, rudnik, shaxta, karer, priysk promisel.
Nazorat savollari:
O‗zbekiston Respublikasi xomashyo resurlari haqida ma‘lumot yozing.
Qazib olish korxonalari haqida tushuncha bering.
Foydali qazilma konlarini yer osti usulida qazib olish usulining afzallik va kamchiliklari.
Foydali qazilma konlarini ochiq usulida qazib olish usulining afzallik va kamchiliklari.
Adabiyotlar.
Isamuxamedov.U.A. Kon ishlari asoslari. T. O‗zbekiston, 1998y. 156 bet.
Sagatov.N.X.‖Kon ishi asoslar‖. O‗quv qo‗llanma TDTU, 2005y. 212 bet.
Egorov.P.V va boshqalar. Osnovы gornogo dela. M. MGGU, 2000g 405str.
2- MA‘RUZA
Foydali qazilma konlarining shakllari va yotish elementlari.
REJA:
Kon jinslarning asosiy xususiyatlari.
Foydali qazilma konlarining shakllari va yotish elementlari.
Foydali qazilmalarning yotish elementlari bo‗yicha klassifikatsiyalanishi.
Tub jinslar asosan issiqlik, sovuqlik va suv oqimi ta‘sirida emiriladi. Tub jinslar emirilishi natijasida hosil bo‗lgan jins zarrachalari o‗z o‗rnida qolgan yoki shamol va suv oqimi ta‘sirida ma‘lum masofaga ko‗chgan bo‗lishi mumkin.
Tub jinslar hosil bo‗lishiga nisbatan magmatik, cho‗kindi va metamorfik guruhlarga bo‗linadi.
Magmatik jinslar erib turgan magmaning sovushidan hosil bo‗lgan bo‗lib, ularga granit, sienit, diorit, gabbro, diobaz, bazalt va shu kabi boshqa qattiq kon jinslari kiradi.
CHo‗kindi jinslar asosan yog‗ingarchilik natijasida suv tarkibidagi jins zarrachalarining cho‗kishi, shuningdek, muzliklar harakati natijasida hosil bulgan jinslar bo‗lib, ularga ko‗mir, argellit, alevrolit, qumtosh, ohaktosh, gillar kabi jinslar kiradi.
Metamorfik jinslar - magmatik va cho‗kindi jinslarning er ostida bosim va harorat ta‘sirida o‗zgargan ko‗rinishi bo‗lib, ularga asosan kvarsitlar va marmarlar misol bo‗ladi. Er qobig‗ining o‗rganilishi mumkin bo‗lgan yuqori qismi (16-20 km chuqurlikgacha), asosan magmatik jinslardan tashkil topgan (95%), metamorfik jinslar 4 % ni, cho‗kindi jinslar esa 1% ni tashkil qiladi.
Kon jinslari bitta yoki bir necha mineral zarrachalaridan tashkil topgan bo‗ladi.
|
| |
Avtomatlashtirish

Avtomatlashtirish
Download
467,23 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
06.02.2024
Hajmi
467,23 Kb.
#152282
Download
467,23 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Avtomatlashtirish
Download
467,23 Kb.
Matnni ko'rish