nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mexanik ish, quvvat, kinetik energiya

|
Mexanik ish, quvvat, kinetik energiya
|
bet | 1/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 148,34 Kb. | | #123981 |
Bog'liq saqlanish qonunlari
Saqlanish qonunlari
Reja:
Mexanik ish, quvvat, kinetik energiya;
Moddiy nuqtani gravitatsiya maydonida ko’chirishda bajarilgan ish;
Mexanik energiyaning saqlanish qonuni;
Mexanik ish ko’chish bilan bog’liq bo’lib u o’zgarmas kuch yoki og’irlik kuchi ta’sirida bajarilishi mumkin. Ish bir jismdan boshqa jismga harakatni uzatish yoki energiyaning bir jismdan boshqa jismga o’tishning miqdoriy ifodasidir. Jismlar sistemasi muayyan energiyaga egadirlar. Barcha jarayonlar va hodisalarda energiya bir jismdan ikkinchi jismga yoki jismning bir qismidan boshqa qismiga o’tadi. Fizika kursini o’rganishda harakatni asosiy omil deb qaraymiz. Jism harakatining shakllari mexanikaviy, issiqlik, elektromagnit va boshqa turlarga bo’linishi mumkin. Energiya – barcha shakllarda namoyon bo’luvchi materiya harakatining yagona miqdoriy o’lchovidir. Kuchning bosib o’tilgan yo’l davomida ta’siri energiyaning mexanikaviy ishga aylanishini ifodalaydi. Mexanik ish bajarilishi uchun birinchidan jisimga ta’sir qilish va ikkinchidan jism ko’chishi shart.
Mexanik ish bajarilish jarayonida materiya harakatining bir ko’rinishi ikkinchi ko’rinishga o’tadi.
Mexanik ish skalyar kattalik bo’lib, kuch bilan kuch ta’siri yo’nalishida jisim bosib o’tgan yo’lning ko’paytmasiga teng, ya’ni:
(6.1)
bunda A- bajarilgan ish, F– jismga ta’sir qiluvchi o’zgarmas kuch, S-ko’chish.
Agar ta’sir qiluvchi kuch ko’chish yo’nalishi bilan burchak tashkil qilsa bu kuchning bajargan ishi quyidagicha bo’ladi:
(6.2)
O’zgarmas kuchning bajargan ishi kuchni jism bosib o’tgan yo’liga va kuch bilan harakat yo’nalishi orosidagi burchak kosinusi ko’paytmasiga teng.
Yer sirtida yaqin balandliklarda jismga Yer tomonidan P =mg og’irlik kuchi ta’sir etadi va ratijada mexanikaviy ish bajariladi. Yer sirtidan biror ∆h balandlikda jismning vertikal sath boylab ko’chishida bajargan ishi quyidagicha ifodalanadi:
(6.3)
Bu yerda P - jismning og’irligi, m - uning massasi, g - erkin tushish tezlanishi, ∆h -vertkal boylab, h1 va h2 sathlar orasidagi masofa.
Og’irlik kuchining bajargan ishi yo’lining shakliga bog’liq bo’lmasdan, faqat tushish balandligiga bog’liqdir. Shuning uchun ham og’irlik kuchi konservativ kuch bo’lib hisoblanadi.
Amalda faqat bajarilgan ishining o’zigina emas, shu bilan birga bu ish qancha vaqtda bajarilganligi katta ahamiyatga ega. Shuning uchun turli mashinalarning ish unumdorligi dvigatelning ish bajarish sur’atidan iborat bo’lgan quvvat deb ataluvchi fizik kattalik bilan harakterlanadi.
|
| |
Shamol generatorini hisoblash - Mexanizatsiyalash muhandislari instituti qayta tiklanuvchi energiya manbalari

кВt
V
D
P
,
1000
3
2
Bu yerda R - quvvat, kVt;
D - vint (parrak) ning diametri, metr;
V- shamolning tezligi m/s.
Вt
V
S
P
,
65
,
0
3
Bu yerda R - quvvat, Vt;
S - shamol esadigan perependikulyar yuza, (m
2
)
V
- shamolning tezligi, m/s (formulada m
3
).
Shamol o‘rtacha tezligi ma’lum bo‘lganda tanlash vint (parrak) ning diametriga
asosan amalga oshiriladi. Bundan tashqari hisoblarni talab etiladigan quvvatga qarab
bajarish mumkin.
Agarda ushbu ma’lumotlar mavjud bo‘lmasa quyidagi holatlar o‘rinli bo‘ladi:
♦ boshqa energiya manbaini qidirish kerak;
♦ bir qancha shamol qurilmalarini qurish kerak.
Passiv mis tarmog'i - Kompyuter tarmoqlarini adminstratorlash

|
Kompyuter tarmoqlarini adminstratorlash
|
bet | 26/70 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #157807 |
Bog'liq Компютер Yangi2022Passiv mis tarmog'i
Passiv mis tarmoqlarining ko'p turlari mavjud. Biroq, deyarli har bir kishi o'z uyida kabel televideniesi (CATV) tarmog'i bilan tanish. Mis CATV tarmog'ida simi provayder uyni koaksiyal kabel orqali uyga uzatadi. Eng asosiy tarmoqlarda kabel uyga kiradi va bitta televizorga yo'naltiriladi. Biroq, ko'plab uylarda bitta televizor yo'q. Ko'p televizorli uylar uchun signalni qabul qilish uchun simi provayderidan olingan signal har bir televizor uchun bo'linishi kerak. Bo'lish odatda splitter deb ataladigan arzon moslama bilan amalga oshiriladi. Splitter elektr energiyasini talab qilmaydi. Odatda bitta kirishga ega bo'ladi va ikki, uch, to'rt yoki undan ko'p ezilgan bo'lishi mumkin. Har bir televizorga alohida kabel ajratiladi.
Ushbu turdagi tarmoq bilan bog'liq muammolardan biri signal kuchining yo'qolishi hisoblanadi. Bolal etkazib beruvchilardan olingan signal bir necha televizorga bo'lingan va yo'naltirilgandan so'ng, har bir televizorga signal kuchayadi. Ko'plab televizorlarni qo'shib qo'yish signal kuchini televizorlarning hech biri to'g'ri ishlamasligi uchun etarli signal kuchini olmaydigan nuqtaga tushirishi mumkin. Bunday holda, faol CATV tarmog'ini o'rnatish uchun vaqt kerak.
Faol mis tarmog'i
Passiv mis tarmoqlarining ko'p turlari mavjud bo'lgani kabi, ko'plab faol mis tarmoqlari mavjud. Avvalgi bo'lim passiv uy CATV tarmog'iga e'tibor qaratdi va faqat ushbu turdagi tarmoqqa cheklangan miqdordagi televizorni ulash mumkinligini ta'kidladi. Ko'p televizor uchun etarli signal kuchiga ega bo'lish uchun (masalan, har bir xonada bitta) faol tarmoq talab qilinadi.
Faol uy CATV tarmog'ining bir misolida, bitta simi uyga kiradi va tarqatish kuchiga yo'naltiriladi. Tarqatish kuchaytirgich simi provayderidan signalni kuchaytiradi yoki kuchaytiradi va ajratadi. Tarqatish kuchaytirgichining har bir chiqishi simi provayderining kirish kabelidagi signal kuchiga teng bo'lgan signal kuchiga ega. Har bir televizorga alohida kabel tarqatuvchi kuchaytirgichdan yo'naltiriladi.
Ushbu faol tarmoqning turi passiv tarmoq bilan bog'liq signal kuchining muammolarini yengib chiqadi. Biroq, bu murakkablik darajasini oshiradi va kuch talab qiladi. Agar tarqatish kuchaytirgichi ishlamasa, barcha televizor signallarini yo'qotadi. Agar tarqatish kuchaytirgichi tasodifan chiqarib yuborilsa, xuddi shu narsa to'g'ri bo'ladi: uydagi har bir televizor signalsiz bo'ladi.
|
| |
Nurni fototermik va fotoelektrik o‘zgartirgichlar

140
bo‘lgan bochkalar) da to‘planadi yoki uzoq muddatli qishning sovuq kunlarida -
kimiyoviy saqlanadi.
Quyosh kollektori – yuzasi 1 m
2
oddiy tuzilishga ega bo‘lib, bir kunda 50…70 l
suvni 80 – 90
0
C gacha qizdirishi mumkin. Quyosh kollektori yordamida aholi turar
joylari, hovlilar, maishiy ob’yektlar va korxona xonalarini isitish mumkin.
Quyosh energiyasidan elektr energiyasini fototermik usulda olishda yarim
o‘tkazgichli fotoelement-
quyosh batareyasidan foylaniladi.
Akademik A.F Ioffening ta’kidlashicha o‘tgan asrning 30-yillarida birinchi
fotoelektrik qurilmalarning foydali ish koeffitsienti (FIK) 1% atrofida bo‘lgan. Budan
ancha vaqt o‘tib olimlar o‘z oldiga qo‘ygan vazifani 1950-yilda yerning birinchi
yo‘doshini kosmosga uchirish orqali amalga oshira oldilar. Bosh energetik manba
bo‘lib quyosh batareyalari paneli xizmat qildi. Hozirgi kunga kelib, butun dunyoda
yangi tipdagi quyosh panellari ishlab chiqarish va sotish jadal sur’atlarda olib
borilmoqda.
Quyosh elementlarining ish tartibi
Quyosh elementlari (QE) quyosh nurini to‘g‘ridan-to‘g‘ri elektr energiyasiga
aylantiruvchi materiallardan tayyorlanadi. Aksariyat tijorat namunasidagi quyosh
elementlari hozirgi paytda kremniy (Si) dan tayyorlanadi. Quyosh elementining
tuzilishi 6.1-rasmda tasvirlangan.
Quyosh elementlari quyidagi tipda bo‘lishi mumkin

142
W
p
dagi ko‘rsatkich bo‘lib, fotoelektrik modul optimal sharoitda qancha elektr
energiyani ishlab chiqarishi mumkinligini ifodalaydi.
Quyosh panellarining nominal quvvatini aniqlash va taqqoslash uchun chiqish
quvvati standart test sharoitida o‘lchanadi. Ushbu testlar quyidagilardan tashkil
topadi:
yoritilganlik 1000 Vt/m2;
quyosh spektri AM1,5 (u spektrning tipi va rangini aniqlaydi);
elementning harorati 25
0
S (ushbu ko‘rsatkich muhim, chunki harorat ortishi
bilan ishlab chiqarish samaradoriligi pasayadi).
Masala: o‘lchami 10 × 10 sm li kremniy kristalidan yasalgan quyosh elementi
1,5
W
p
quvvatga ega. Ko‘pchilik kremniy elementining kristallaridan yasalgan
o‘lchami 1 m
2
li quyosh panellari 100
Vt
pik
quvvatga ega.
Metall trubkalardan yasalgan quyosh kollektorlari

136
5.21 rasm. Quyosh kollektorining tuzilishi.
Suvning kirishi va chiqishi uchun o‘lchamlari bir xil bo‘lgan 15 yoki 20 mm
2
li metall suv quvurlaridan foydalaniladi. Metall quvurlar payvandlash usulida o‘zaro
biriktiradi. Suv harakatlanuvchi to‘r shaklidagi suv naychalari uchun diametri 16×1,5
mm li metall quvurchalar ishlatiladi. Bitta bunday to‘r uchun hammasi bo‘lib 15 ta
naycha ishlatilib umumiy uzunligi 1600 mm ni tashkil etadi.
Kollektor qutisi qalinligi 25-30 mm, eni 120 mm li yog‘och taxtalardan
yig‘iladi. Qutining ost qismi faneradan yoni orgalitdan yig‘ilgan bo‘lib, o‘lchami
30×50 mm li reykalar yordamida mustahkamligi oshirilgan.
Issiqlik yig‘ish samaradorligini oshirish uchun barcha quvurlarni qora rangli bo‘yoq
bilan bo‘yash kerak.
Mis naychalardan yasalgan quyosh kollektorlari

139
elektrostansiyalar maxsus balandlik ustiga o‘rnatilgan katta hajmdagi suv qozondan
va pastdan yuqoriga tomon atrofida ko‘p sonli oynalar (geliostatlar) o‘rnatilgan
minora atrofida unga quyosh nurini yo‘naltiruvchi parabola shaklidagi botiq
oynalardan iborat bo‘ladi. Oynalar quyosh nurini maksimal darajada qabul qilish
imkoniyatiga ega bo‘lishi uchun maxsus burilish mexanizmi bilan jihozlangan.
Qozondagi suvning quyosh energiyasi ta’sirida qizishi natijasida hosil bo‘lgan bug‘
issiqlik elektrostansiyasining turbogeneratorini aylantirishga sarflanadi.
Quvvati 0,1 – 10 MVt li quyosh elektrostansiyalari unchalik katta bo‘lmagan
zavod, korxona, nasos stansiyasi yoki aholi turar joylarini elektr energiyasi bilan
ta’minlash imkoniyatiga ega. Bunday elektrostansiyalar AQSH, Fransiya, Yaponiya,
Germaniya kabi bir qator malakatlarda qurilgan. Hozirda quvvati 100 MVt li
elektrostansiyalardan foydalanish ustida jiddiy izlanish ishlari olib borilmoqda.
Ayni paytda ushbu tipdagi elektrostansiyalarni keng masshtabda qurish va
foydalanishga iqtisodiy ko‘rsatkichlarning qimmatligi to‘siq bo‘lmoqda. Chunki
mazkur elektrostansiyalarda ishlab chiqariladigan elektr energiya tannarxi issiqlik
elektrostansiyalari (IES) ga nisbatan 6 – 8 martaga qimmat.
Kelgusida narxi arzon, ishlab chiqarish qobiliyati yuqori, chiqaradigan elektr
energiyasining tannarxi arzon bo‘lgan quyosh elektrostansiyalarini kashf etila borgan
sari bunday tipdagi quyosh elektrostansiyalarga ehtiyoj ortadi.
Quyosh energiyasining Yerga ta’siri

|
Quyosh energiyasining Yerga ta’siriBog'liq qayta tiklanuvchi energiya
5.2. Quyosh energiyasining Yerga ta’siri
Yer atmosferasi tashqarisidagi fazoning istalgan nuqtasida Quyosh tomonidan
beriladigan nurlanish (insolyasiya) deyarli turg‘un bo‘ladi. Yer sirtida esa vaziyat
quyidagi holatlarga ko‘ra o‘zgaradi:
Yerning fazodagi holatining o‘zgarishi,
Yerning aylanishi,
Yer atmosferasi (gazlar, bulutlar va changlar).
Atmosferadagi gazlar nisbatan turg‘un. Oxirgi yillarda havoning zararlanishi
tufayli global yoritilish kamayishi kuzatilmoqda, atmosferadagi qattiq aralashmalar,
qazilma yoqilg‘ilar chiqindilari Quyosh energiyasini Yergacha yetib kelishini
kamayishiga sabab bo‘lmoqda.
Bulutlar ancha harakatchan va Yerda joydan-joyga ko‘chib qiya soyalar berib
turadi.
Yer va uning orbitasi haqida tasavvur qilsak, biz Yer o‘z o‘qi atrofida
aylanishida Quyoshga nisbatan qiya joylashganini ko‘rishimiz mumkin. Yer
o‘zgarmas tezlik bilan aylanadi, Yer orbitasining shunday nuqtalari topilishi
mumkinki, uning ayrim qismlari ko‘proq yoritilishi mumkin va aksincha, chunki Yer
113
fazoda joylashgan. Yerning o‘sha qismi kun davomida Quyoshga yaqinroq bo‘ladi.
Bu esa fasllar bo‘lishining sababidir – jarayon 5.4-rasmda tasvirlangan.
5.4- rasm. Quyosh va Yerdagi yil fasllar
Quyosh osmonning har xil joylarida ko‘rinadigandek bo‘lganligi uchun
Quyosh qurilmamizni uni kuzatadigan qilishimiz kerak. 5.5-rasmda yassi kollektorni
yilning turli vaqtlarida energiyadan samarali foydalanish uchun Quyoshning
vaziyatiga qarab qanday o‘rnatish kerakligi tasvirlangan.
114
5.5-rasm. Yilning turli vaqtlariga nisbatan Quyosh vaziyatining o‘zgarishi
|
| |
Hujayra formatlari - Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot....

|
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
bet | 12/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Endi eng muhimi, hujayra formati uning tarkibini tanib olish uchun foydalaniladigan ma'lumotlar turini belgilaydigan asosiy tushunchalardan biridir. Formatni tahrirlashga tegishli satr tanlangan sichqonchaning o'ng tugmachasini bosish menyusi orqali yoki F2 tugmachasini bosish orqali qo'ng'iroq qilishingiz mumkin.
Chapdagi oyna barcha mavjud formatlarni, o'ng tomonda esa ma'lumotlarni namoyish qilish variantlarini ko'rsatadi. Yuqorida ko'rsatilgan sana bilan misolga qarasangiz, format sifatida "Sana" tanlanadi, o'ng tomonda esa kerakli ko'rinish o'rnatiladi (masalan, 2016 yil 1 fevral).
Matematik operatsiyalarni bajarish uchun bir nechta formatlardan foydalanish mumkin, ammo eng sodda holatda biz raqamli usulni tanlaymiz. O'ng tomonda bir nechta kirish turlari, vertikadan keyin mantissadagi belgilar soniga ishora qiluvchi va raqamlar guruhlari ajratuvchisini o'rnatish uchun maydon mavjud. Boshqa raqamli formatlardan (eksponent, fraksiyonel, pul va boshqalar) foydalanib, kerakli parametrlarni o'rnatishingiz mumkin.
Ma'lumotlarni avtomatik ravishda aniqlash uchun standart format Umumiy hisoblanadi. Ammo matnni yoki bir nechta harflarni kiritganingizda, dastur uni o'z-o'zidan boshqa narsaga o'zgartirishi mumkin. Shuning uchun faol katakka matn kiritish uchun tegishli parametrni o'rnatishingiz kerak.
Excelda formulalar (jadvallar) bilan ishlash: misol
Va nihoyat, formulalar haqida bir necha so'z. Va avval, A1 va A2 katakchalaridagi ikkita son yig'indisining misolini ko'rib chiqamiz. Ilovada ba'zi qo'shimcha funktsiyalar (o'rtacha arifmetik, maksimal, minimal va boshqalarni hisoblash) bilan avtomatik yig'ish tugmasi mavjud. Quyidagi bitta ustunda joylashgan faol katakchani o'rnatish kifoya va siz miqdorni tanlaganingizda, u avtomatik ravishda hisoblab chiqiladi. Xuddi shu narsa gorizontal joylashgan qiymatlar uchun ishlaydi, ammo miqdori uchun faol katak o'ng tomonga o'rnatilishi kerak.
Ammo siz formulani qo'lda ham kiritishingiz mumkin (Excel jadvallari bilan ishlash ham avtomatik harakat taqdim etilmaganda bunday imkoniyatni o'z ichiga oladi). Xuddi shu miqdor uchun formulalar qatoriga teng belgini qo'ying va operatsiyani A1 + A2 yoki SUM (A1; A2) shaklida yozing va agar sizga bir qator kataklarni ko'rsatish kerak bo'lsa, ushbu belgidan keyin teng belgidan foydalaning: (A1: A20), shundan so'ng u birinchi va yigirmanchi inklyuzivgacha bo'lgan hujayralardagi barcha sonlarning yig'indisi bo'ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
Ustun yoki qatorni qanday kiritish kerak

|
Ustun yoki qatorni qanday kiritish kerak
|
bet | 15/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Yangi oraliqni kiritmoqchi bo'lgan joyning o'ng / pastki qismidagi ustunni / qatorni tanlang. Ya'ni, tanlangan katakchaning chap tomonida ustun paydo bo'ladi. Va chiziq yuqoriroq.
Sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing - ochiladigan menyuda "Qo'shish" -ni tanlang (yoki CTRL + SHIFT + "\u003d" tugmalar birikmasini bosing).
Biz "ustun" ni belgilaymiz va OK tugmasini bosing.
Kengash. Ustunni tezda kiritish uchun kerakli joydan ustunni tanlang va CTRL + SHIFT + "\u003d" tugmachalarini bosing.
Ushbu ko'nikmalarning barchasi Excelda elektron jadval yaratishda qo'l keladi. Biz ishlayotganimizda chegaralarni kengaytirishimiz, qatorlar / ustunlar qo'shishimiz kerak bo'ladi.
Endi ustunlar va qatorlar chegaralari bosib chiqarishda ko'rinadi.
Shrift menyusidan foydalanib, ma'lumotlarni Excel jadvalida Worddagi kabi formatlashingiz mumkin.
Masalan, shrift hajmini o'zgartiring, sarlavhani "qalin" qilib qo'ying. Siz matnni markazga o'rnatishingiz, defis qo'yishingiz va h.k.
Excelda elektron jadval yaratish: bosqichma-bosqich ko'rsatmalar
Jadvallarni yaratishning eng oddiy usuli allaqachon ma'lum. Ammo Excelda qulayroq variant mavjud (keyingi formatlash, ma'lumotlar bilan ishlash nuqtai nazaridan).
Keling, "aqlli" (dinamik) jadval tuzamiz:
Eslatma. Siz boshqacha yo'l tutishingiz mumkin - avval kataklar qatorini tanlang, so'ngra "Jadval" tugmachasini bosing.
Endi kerakli ma'lumotlarni tayyor ramkaga kiriting. Agar qo'shimcha ustun kerak bo'lsa, kursorni sarlavha uchun mo'ljallangan katakka joylashtiring. Biz ismni kiritamiz va ENTER tugmasini bosamiz. Qator avtomatik ravishda kengayadi.
Agar siz chiziqlar sonini ko'paytirishingiz kerak bo'lsa, pastki o'ng burchakda avtoulovni to'ldirish markeriga ulang va uni pastga torting.
|
| |
Excel nima? - Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL...

|
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
bet | 10/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysiExcel nima?
Excel o'z mohiyatida matematikaga doimo bog'liq bo'lmagan bir nechta asosiy ma'lumotlar turlari bilan ishlaydigan ko'plab arifmetik, algebraik, trigonometrik va boshqa murakkab operatsiyalarni bajarish uchun to'liq matematik mashinadir.
Excel elektron jadvallari bilan ishlash yanada rivojlangan birlashtirish imkoniyatlari va hisob-kitoblardan, oddiy matn va multimediyadan foydalanishni o'z ichiga oladi. Ammo asl nusxasida dastur aniq matematik muharrir sifatida yaratilgan. Ba'zilar, dastlab, ilg'or xususiyatlarga ega bo'lgan biron bir turdagi kalkulyator uchun dasturni qabul qilishadi. Eng chuqur aldanish!
Excelda yangi boshlanuvchilar uchun jadvallar bilan ishlash: birinchi interfeys bilan tanishish
Dastlab, dasturni ochgandan so'ng, foydalanuvchi asosiy boshqaruv elementlari va ishlash uchun vositalarni o'z ichiga olgan asosiy oynani ko'radi. Keyingi versiyalarda, dastur ishga tushganda, sukut bo'yicha "1-kitob" deb nomlangan yangi faylni yaratish yoki keyingi harakatlar uchun shablonni tanlash taklif etiladigan oyna paydo bo'ladi.
Dastur bilan tanishishning birinchi bosqichida yangi boshlanuvchilar uchun Excel jadvallari bilan ishlash bo'sh jadval yaratishga qadar qisqartirilishi kerak. Hozircha asosiy elementlarni ko'rib chiqamiz.
Asosiy maydonni katakchalarga bo'lingan jadvalning o'zi egallaydi. Ikki o'lchovli koordinatalar - qator raqami va ustun harfi tufayli har biri raqamlangan (masalan, Excel 2016-ni oling). Bunday raqamlash kerak, shuning uchun bog'liqlik formulasida operatsiya bajariladigan ma'lumotlar bilan katakchani aniq belgilash mumkin.
Yuqorida, boshqa ofis dasturlarida bo'lgani kabi, asosiy menyu satri, pastroqda esa asboblar to'plami joylashgan. Uning ostida formulalar kiritilgan maxsus satr bor va biroz chap tomonda siz hozirda faol bo'lgan katakchaning koordinatalari (to'rtburchaklar joylashgan) bo'lgan oynani ko'rishingiz mumkin. Quyida gorizontal harakatlanish uchun choyshab paneli va slayder joylashgan bo'lib, uning ostida ko'rinishni almashtirish va masshtablash tugmalari mavjud. O'ng tomonda varaqni yuqoriga / pastga siljitish uchun vertikal chiziq mavjud.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
Boshqaruv qarorlari quyidagi belgilar bo`yicha tasniflanadi

|
Boshqaruv qarorlari quyidagi belgilar bo`yicha tasniflanadi
|
bet | 3/8 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 39,03 Kb. | | #259524 |
Bog'liq Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari.Boshqaruv qarorlari quyidagi belgilar bo`yicha tasniflanadi:
kompetentlik va mas`uliyat bo`yicha - yakka tarzda yoki kollegial (jamoa) boshqaruv qarorlari;
mazmuni bo`yicha - ilmiy-texnik, iqtisodiy, tashkiliy, ijtimoiy boshqaruv qarorlari;
xarakteri bo`yicha - operativ-taqsimlovchi, xo`jalik-raxbarlik va me`yoriy boshqaruv qarorlari;
ta`sir ko`rsatish darajasi bo`yicha - bir va ko`p darajali boshqaruv qarorlari;
ta`sir ko`rsatish yo`nalishi bo`yicha - ichki va tashqi;
ta`sir ko`rsatish miqyosi bo`yicha - xususiy va umumiy (majmuaviy);
ta`sir ko`rsatish davri bo`yicha - bir martalik va ko`p martalik.
Zamonaviy fan va menedjment amaliyoti korxonalarni boshqarishning quyidagi tamoyillarini eng asosiylari sifatida qabul qiladi: Ilmiylik Amalda bu tamoyil, avvalo jamiyat rivojlanishining ob`ektiv qonunlari va fan-texnika yutuqlaridan xabardor bo`lishni talab qiladi. Uning yordami bilan ishlab chiqarish va boshqaruvning zaruriy mutanosibligi ta`minlanadi, boshqaruv qarorlaridagi xatolar kamaytiriladi, og’irlik markazi eng katta sifat va miqdor yutuqlariga erishishga o`tkaziladi.
Tamoyili ilmiylik tamoyilining davomi bo`lish bilan birga, o`zining mustaqil ahamiyatiga ham ega. U boshqarilayotgan tizimning vertikal va gorizontal yo`nalishlari bo`yicha barcha xususiyatlarini qamrab olishni ko`zda tutadi. Tizimlilik va majmuaviylilik tamoyili boshqaruv usullarining tarqoqlikdagi tamoyillariga hamda bir daqiqalik foyda va ehtiros tufayli yuzaga keluvchi qarorlarga qarshi qo`yiladi. U ishlab chiqarishning bir maromda amalga oshirilishini ta`minlashga xizmat qiladi, ishlab chiqarish uchun qulay sharoit yaratadi.
Korxonani boshqarishning muhim tamoyillaridan biridir. Bu tamoyil, ayniqsa, aktsionerlik sharoitlarida faoliyat yurituvchi korxonalarda aniq ko`zga ko`rinadi.
|
| |
Mavzu: Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari - bet 2

|
Mavzu: Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari
|
bet | 2/8 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 39,03 Kb. | | #259524 |
Bog'liq Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari.
1.1. Korxonani boshqarishning o`ziga xos xususiyatlari Boshqaruv Ijtimoiy mehnat jarayoniga ishlab chiqarish rivojlanishining ob`ektiv qonunlari asosida yo`naltirilgan tarzda ta`sir o`tkazish tizimi, har bir ishchining va butun jamoaning mehnatini bir vaqtning o`zida nazorat qilish, motivatsiya va tartibga solish usulidir. Agar jamiyatning butun iqtisodiy tizimini oladigan bo`lsak, uning tarkibiga kiruvchi ko`plab kichik tizimlarni - tarmoqlar, korxonalar, birlashmalar va hokazolarni ko`rishimiz mumkin. Ularning har birini ikki jihatidan: mustaqil faoliyat yuritish nuqtai nazaridan yoki butun birlikning tarkibiy qismi sifatida ko`rib chiqish mumkin. Masalan, korxona (firma) mustaqil boshqaruv tizimi yoki tarmoqning (ishlab chiqarishning) bo`linmasi, bo`g’ini sifatida faoliyat yuritishi mumkin. Bunga bog’liq bo`lgan holda boshqaruvning tashkiliy tuzilmasi, uning vazifalari shakllantiriladi. Korxonani boshqarishning maqsadlarini quyidagi turlarga bo`lib tasniflashimiz mumkin:
amalga oshirish muddatiga ko`ra - joriy va istiqbolli;
ahamiyat darajasiga ko`ra - asosiy (strategik) va ikkinchi darajali (taktik);
boshqaruv ob`ektiga munosabatiga ko`ra - xususiy va umumiy;
natijaga erishish darajasiga ko`ra - yakuniy va oraliq yoki bosqichli.
Boshqaruv faoliyati texnologiyasidagi muhim bo`g’indir. Boshqaruvning maqsad va vazifalarini amalga oshirish ko`p jihatdan qarorlarning to`g’ri qabul qilinishiga bog’liq bo`ladi. Boshqaruv qarori bir tomondan asosan korxonaning rahbarlari tomonidan amalga oshiriluvchi mantiqiy-fikriy faoliyat bo`lsa, ikkinchi tomondan, emotsional-psixologik xatti-harakatdir. U insonning boshqaruv qarorlarini qabul qilish jarayonlarida to`plagan tajribasi, bilimi va fikrlash doirasining chuqurligiga bog’liq bo`ladi.
|
| |
Mavzu: Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari - bet 4

|
Mavzu: Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari
|
bet | 4/8 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 39,03 Kb. | | #259524 |
Bog'liq Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari.YAkka boshqaruv har bir xo`jalik rahbari o`z vakolati doirasidagi masalalarni hal qilishda qonun tomonidan berilgan huquqlarga asosan bir o`zi (yakka tarzda) qaror qabul qilishini hamda korxona faoliyati uchun shaxsan javobgarligini anglatadi. Bundan tashqari, yakka boshqaruv xodim buyruqlarni faqat bitta bevosita (to`g’ridan-to`g’ri) boshliqdan olishi mumkin yoki shart bo`lgan hollarni ham anglatadi.
Kollegiallik
Korxona jamoasining ishlab chiqarish bilan bog’liq bo`lgan qarorlarni qabul qilishdagi faol ishtirokida ifodalanadi. Ma`lum bir ma`noda, ayniqsa, boshqaruvning iroda bilan bog’liq bo`lgan usullarida kollegiallik yakka boshqaruv qarama-qarshilikni anglatadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitlarida ushbu tamoyilning imkoniyatlari sezilarli ravishda kengaytirilgan.
Boshqaruvning har bir qadamda o`zini eslatib turuvchi tamoyilidir. Ko`p hollarda aynan shu tamoyilga ko`ra korxona va uning rahbariga tavsifnoma beriladi. Korxona rahbari qanchalik bilimli, tajribali, uning kasb mahorati va madaniyati qanchalik yuqori bo`lsa hamda u jamoa to`g’risida qanchalik ko`p qayg’ursa, tartib, adolat ko`rsatkichlari shunchalik yuqori bo`ladi. qisqaroq qilib aytganda, tartib – bu, har bir kishi va hamma narsa o`z joyida bo`lishini, adolat esa rahmdillik va odillikning uyg’unligini anglatadi. Korxona boshqaruvi vazifalarini bajaruvchi turli xil bo`lim, xizmat va bo`linmalar tarkibi, o`zaro munosabatlari va bir-biriga bo`ysinishini tushunish lozim. tashkiliy tuzilma boshqaruvning tizim va alohida faoliyat turi sifatidagi bir butunligini ifodalaydi. u boshqaruv idoralarining ma`lum bir tartibi, hokimiyat va bo`ysinish aloqalari, vertikal va gorizontal mehnat taqsimotining integratsiyalashuvini tashkil etadi. Tashkiliy tuzilma Amaldagi tasnifga asosan boshqaruvning quyidagi vazifalarini ajratib ko`rsatish mumkin:
1.Rejalashtirish – ishlab chiqarishni kengaytirish va korxonaning gullab-yashnashi uchun ishlab chiqarish maqsadlarini belgilash va uning natijalariga erishish.
2.Istiqbolni belgilash (prognozlashtirish) – joriy faoliyatni samarali tarzda olib borish hamda istiqbolni ko`ra olish va boshqaruv tizimini istiqbolga moslashtirish. Rejalashtirishdan farqli ravishda bashorat qilish ehtimollik tavsifiga ega bo`ladi.
3.Tartibga solish – ishlab chiqarishni, jamoani boshqarishda belgilangan ko`rsatkichlardan chetga og’ishlarni to`g’rilab borish.
|
| |
Grafik va diagrammalar tuzish - Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq...

|
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
bet | 13/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Excel jadvallari bilan ishlash tanlangan diapazonlar asosida qaramlik grafikalari va diagrammalarini tuzish uchun maxsus avtomatlashtirilgan vositadan foydalanishni o'z ichiga olganligi bilan ham qiziq.
Buning uchun panelda maxsus tugma mavjud bo'lib, uni bosgandan so'ng siz istalgan parametrlarni yoki kerakli ko'rinishni tanlashingiz mumkin. Shundan so'ng, jadval yoki grafik rasm sifatida varaqda ko'rsatiladi.
Dastur shuningdek, turli xil varaqlarda joylashgan ma'lumotlar, boshqa formatdagi fayllar yoki Internetdagi serverlarda joylashgan ob'ektlar va boshqa ko'plab qo'shimchalar o'rtasida aloqalarni o'rnatishi mumkin.
Bundan tashqari, Excel fayllari boshqa formatlarga (masalan, PDF), ulardan ko'chirilgan ma'lumotlarga va boshqalarga eksport qilinishi mumkin, ammo dasturning o'zi boshqa dasturlarda yaratilgan fayllarni (matn formatlari, ma'lumotlar bazalari, veb-sahifalar, XML hujjatlari va boshqalarni) ochishi mumkin. ).
Ko'rib turganingizdek, muharrirning imkoniyatlari deyarli cheksizdir. Va, albatta, ularning barchasini tavsiflash uchun vaqt etarli emas. Bu erda faqat dastlabki asoslar mavjud, ammo dasturni eng yuqori darajada o'zlashtirish uchun manfaatdor foydalanuvchi ma'lumotnomani o'qishi kerak.
Microsoft Excel jadvallarni tuzish va hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun qulaydir. Ish maydoni - bu ma'lumotlar bilan to'ldirishingiz mumkin bo'lgan kataklar to'plami. Keyinchalik - formatlash, grafikalar, jadvallar, xulosaviy hisobotlarni yaratish uchun foydalanish.
Ajam foydalanuvchilar uchun Excel elektron jadvallari bilan ishlash bir qarashda dahshatli tuyulishi mumkin. Bu Word-da jadvallarni qurish tamoyillaridan sezilarli darajada farq qiladi. Ammo biz kichik boshlaymiz: jadvalni yaratish va formatlash orqali. Va maqolaning oxirida siz jadvallarni yaratish uchun Excelga qaraganda yaxshiroq vosita yo'qligini allaqachon tushunasiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Excel dasturi bilan ishlash bo'yicha qo'llanma. Excelda formulalar haqida to'liq ma'lumot. Turli XIL argument turlaridan foydalanish
|
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 8/8 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 39,03 Kb. | | #259524 |
Bog'liq Korxonani boshqarishning oʻziga xos xususiyatlari.Foydalanilgan adabiyotlar
1.Gʻulomov S. S, Abdullayev Yo., Menejment, Toshkent-2002
2.M.Sharifxo'jayev, Y.Abdullayev. Menejment. Darslik. Toshkent: O'qituvchi, 2001[2]
3. D.S. Qosimova. Menejment nazariyasi. Darslik. -Toshkent, «Tafakkur-bo'stoni». 2011.[3]
4. M.B.Bekmuradov., X.X.Shodiyev. "Menejment nazariyasi va amaliyoti". Magistrlar uchun o'quv qo'llanma. Toshkent -2021 y. "Zamon poligraf" OK nashriyoti.[4]
5.Zamonaviy menejment nazariyasi va amaliyoti (o'quv qo'llanma) Akademiya Toshkent 2006[5]
6.Haydarov A. Ijodiy faoliyatni rejalashtirish va boshqarish-Toshkent. "Kamalak" 2019.[6]
7. A.V. Vahobov, A.T. Ibrohimov, N.F. Ishonqulov “Moliyaviy va boshqaruv tahlili” - Toshkent, 2005 yil.
8. Pardayev A.X.,Pardayev B.X. “Boshqaruv hisobi” – Toshkent, 2008 yil. 3. Jo'raev N., Xolbekov R., Abduvaxidov F., Ilxomov I. “Buxgalteriya xisobi, iqtisodiy tahlil va audit” Darslik. -Toshkent, 2007 yil.
9. Раматов, Ж. С., Муратова, Д., Султанов, С. Ҳ., Тухтабоев, Э., Кушаков, Ф., & Хасанов, М. Н. (2022). ИЖТИМOИЙ AДOЛAТ ВA ҚAДРИЯТЛAР ПЛЮРAЛИЗМИ. World scientific research journal, 8(1), 102-108.
10. Ж. С. Раматов, Л. А. Валиев, & М. Н. Хасанов (2022). АУРОБИНДО ГҲОШ ТАЛҚИНИДА ИНСОН БОРЛИҒИНИНГ АНТРОПОЛОГИК ЖИҲАТЛАРИ. Academic research in educational sciences, 3 (6), 688-695.
11. Раматов, Ж.С., Баратов, Р.Ў., Султанов, С.Ҳ., Муратова, Д.А., Хасанов, М.Н., & Эрниёзов, У.К. (2022). ЁШЛAP ЗAМOНAВИЙ МAДAНИЙ ҚИЁФACИ ВA УМУМИНCOНИЙ ҚAДPИЯТЛAP ТУШУНЧACИНИНГ МAЗМУНМOҲИЯТИ. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2 (10), 376-386.
12.Baqoyev M.T., Muhamedov A.Q., Moliyaviy matematika, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Toshkent 2013-y.
13.Кутукова Е.С. Финансовый портфель - доходность и стратегия. - В сб. «Экономика. Управление. Культура». Вып.9, М.: ГУУ, 2002.
14.Shox’azamiy Sh. Sh. Moliya bozori va qimmatli bozorlar /Darslik.-T.: “Fan va texnologiya”, 2012.- 440 bet
15Iqtisodiy matematik usullar va modellar: o’quv qo’llanma./ I.Habibullayev, I.: O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi. -Toshkent«Tafakkur-Bo’stoni», 2012. 112 b.
http://fayllar.org
|
| |
Ma'lumotlarni kiritishning asosiy turlari va asosiy operatsiyalar

|
Ma'lumotlarni kiritishning asosiy turlari va asosiy operatsiyalar
|
bet | 11/17 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 48,22 Kb. | | #256328 |
Bog'liq Obidjonov Oyatillo Microsoft Excel ilovasining interfeysi
Dastlab Excelda jadvallar bilan ishlashni yangi boshlagan foydalanuvchi tanish operatsiyalar yordamida o'zlashtirishi taxmin qilinadi, masalan, o'sha matn muharriri Wordda.
Odatdagidek jadvalga ma'lumotlarni nusxalash, kesish yoki joylashtirish, matn yoki raqamli ma'lumotlarni kiritish mumkin.
Ammo matnli tahrirlovchining kiritilishi biroz farq qiladi. Haqiqat shundaki, dastur dastlab foydalanuvchi faol hujayrada tayinlagan narsani avtomatik ravishda tanib olish uchun tuzilgan. Masalan, 2016 yil 1/2/ qatorga kirsangiz, ma'lumotlar sana deb tan olinadi va sana soddalashtirilgan shaklda kiritilgan raqamlar o'rniga katakchada paydo bo'ladi - 2016 yil 2-fevral. Displey formatini o'zgartirish juda oson (biz bu haqda biroz keyinroq to'xtalamiz).
Bu raqamlar bilan bir xil. Siz har qanday raqamli ma'lumotlarni, hatto o'zboshimchalik bilan o'nli kasrlar sonini kiritgan holda ham kiritishingiz mumkin va ular hamma ularni ko'rishga odatlangan shaklda ko'rsatiladi. Ammo, agar butun son kiritilsa, u mantissasiz (o'nlik kasrlar nollar shaklida) holda taqdim etiladi. Siz buni o'zgartirishingiz mumkin.
Ammo ma'lumotlarni kiritish oxirida ko'plab yangi boshlang'ich foydalanuvchilar klaviatura strelkalari yordamida keyingi hujayraga o'tishga harakat qilishadi (buni Word jadvallarida qanday qilishingiz mumkinligi kabi). Va u ishlamaydi. Nima uchun? Ha, faqat Excel jadvallari bilan ishlash Word matn muharriridan ancha farq qilishi bilan. O'tish Enter tugmachasini bosish yoki sichqonchaning chap tugmasi yordamida boshqa to'rtburchakka faol to'rtburchakni qo'yish orqali amalga oshirilishi mumkin. Agar faol katakchada biror narsa yozgandan so'ng Esc tugmachasini bosgan bo'lsangiz, kirish bekor qilinadi.
Dastlab choyshab bilan ishlash qiyinchilik tug'dirmasligi kerak. Pastki panelda varaqlarni qo'shish uchun maxsus tugma mavjud, ustiga bosgandan so'ng unga avtomatik o'tish va ismni belgilash bilan yangi jadval paydo bo'ladi ("Sheet 1", "Sheet 2" va boshqalar).
Ulardan birining nomini o'zgartirishni faollashtirish uchun siz ikki marta bosishingiz mumkin. Bundan tashqari, bir nechta asosiy buyruqlarni o'z ichiga olgan qo'shimcha menyuni ochish uchun sichqonchaning o'ng tugmachasini bosish menyusidan foydalanishingiz mumkin.
|
| |
Pikselli grafik - 3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja

|
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja
|
bet | 5/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 252,32 Kb. | | #231664 |
Bog'liq 3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash rejaPikselli grafik
"Pikselli grafika" atamasi (ingliz tilidan. piksel ) raqamli tasvirning rastrli grafik muharrir yordamida kompyuterda yaratilgan shaklini bildiradi, bunda tasvir piksel (nuqta) darajasida tahrirlanadi, tasvirning oʻlchamlari esa alohida piksellar yaqqol koʻrinadigan darajada kichikdir.
Bitmap muharrirlari yordamida chizilgan har qanday chizma pikselli san'at ekanligi haqida keng tarqalgan noto'g'ri tushuncha. Bu haqiqat emas, pikselli tasvir odatiy bitmap texnologiyasidan farq qiladi - rasm pikselini piksel bo'yicha qo'lda tahrirlash. Shuning uchun, piksel san'ati kichik o'lchamli, ranglar palitrasi va (qoida tariqasida) anti-aliasing yo'qligi bilan cheklangan.
Pikselli grafiklar faqat bitmap grafik muharrirlarining eng oddiy vositalaridan foydalanadi, masalan, Qalam, To'g'ri (chiziq) yoki To'ldirish (rang bilan to'ldirish). Pikselli grafikalar mozaika va xochli tikuv yoki boncuklu naqshlarni eslatadi - chunki naqsh zamonaviy monitorlarning piksellariga o'xshash kichik rangli elementlardan iborat.
Fraktal grafika
Fraktal - bu butun ob'ektga o'xshash tartibsiz alohida qismlardan hosil bo'lgan ob'ekt. Kichikroq miqyosdagi elementlarning batafsil tavsifi oddiy algoritm bo'yicha amalga oshirilganligi sababli, bunday ob'ektni bir nechta matematik tenglamalar bilan tasvirlash mumkin.
Guruch. 8.5.
Fraktal grafikalar sun'iy tog'lar, bulutlar, dengiz to'lqinlarini yaratish uchun ajralmas hisoblanadi. Fraktallar tufayli murakkab ob'ektlar osongina tasvirlanadi, ularning tasvirlari tabiiy narsalarga o'xshaydi. Fraktallar tasvirlarning butun sinflarini tavsiflash imkonini beradi, ularning batafsil tavsifi uchun nisbatan kam xotira talab qilinadi (8.5-rasm). Boshqa tomondan, fraktallar ushbu sinflardan tashqaridagi tasvirlarga kam qo'llaniladi.
3D grafika
Uch o'lchovli grafika (3D - ingliz tilidan 3 O'lchamlari - uch o'lchamli) - tasvirning uch o'lchami) - kompyuter grafikasi bo'limi, hajmli ob'ektlarni tasvirlash uchun mo'ljallangan texnika va vositalar to'plami (dasturiy ta'minot va apparat) (8.6-rasm).
|
| |
Axborot kommunikatsion texnologiyalar asoslari. Aktning qishloq xo‘jaligidagi o‘rni. Axborotning nazariy asoslari. Axborot jarayonlarining apparat ta’minoti. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minoti

|
Axborot kommunikatsion texnologiyalar asoslari. Aktning qishloq xo‘jaligidagi o‘rni. Axborotning nazariy asoslari. Axborot jarayonlarining apparat ta’minoti. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minoti
|
bet | 1/3 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #270404 |
Bog'liq 1-ma\'ruza sirtqi Axborot kommunikatsion texnologiyalar asoslari. AKTning qishloq xo‘jaligidagi o‘rni. Axborotning nazariy asoslari. Axborot jarayonlarining apparat ta’minoti. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minoti. Operatsion tizimlar va ularning turlari.
Informatika fan sifatida XX asrda hisoblash texnikasini rivojlanishi informatikani fan sifatida shakillanishiga olib keldi. O’tgan asrning 1960 yillarida Fransiyada axborotni qayta ishlashda EHMlarni qo’llanishini o’rgandigan bilimlar sohasi informatika deb atala boshlandi. Ingliz zabonli mamlakatlarda «Informatika» iborasi o’rniga «Kompyuter fani-computer science» atamasi ham ishlatiladi, boisi bu atama XX asrning 40 yillarida yuzaga kelgan.
Informatikani ilmiy fan deb talqin qilina boshlanishi o’tgan asrning 70-80 yillarida kompyuter texnikasining ommaviy rivojlanishi bilan bog’liqdir. Sababi, dastavval kompyuterga ko’p mehnat talab qiladigan hisoblash jarayonlarni avtomatlashtirish vositasi sifatida qaralgan bo’lsa, keyinchalik u nafaqat sonli balki istalgan axborotlar bilan ishlash vositasiga aylana boshladi.
Kompyuterlarning dasturiy ta’minoti boshlang’ich deb qabul qilinadigan son, jadval, tasvir va matn kabi axborotlarni boshqa axborotlarga aylantira oladigan, hamda ularni saqlash va uzatish imkoniyatlariga ega bo’la boshladi. Informatika fan sifatida real dunyo obyektlarining axborotli modellarini ishlab chiqish bilan shug’ullana boshladi. Shuning uchun informatika talqin qilinishida turli xil tasniflar mavjud.
Xozirgi vaqtda insoniyat sivilizasiyasida to’planadigan axborotlarni elektron ko’rinishga o’tkazish bilan bog’liq jarayonlarni tezlashayotganligi kuzatilmoqda.
Tasvir – bu biror voqea, xodisa yoki jarayonlarni o‘zida ifodalagan rasm bo‘laklari va ranglardan iborat ma’lumotdir. Rasm, manzara, matematik funksiyalar grafigi va shunga o‘xshash ma’lumotlar hisoblanadi.
Animatsiya ma’lum tezlikda tasvirlarni almashtirish mahsulidir. Bunda ma’lum vaqt oralig‘ida, ma’lum sondagi bir xil o‘lchamga ega bo‘lgan tasvirlar tezkor almashtiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Axborot kommunikatsion texnologiyalar asoslari. Aktning qishloq xo‘jaligidagi o‘rni. Axborotning nazariy asoslari. Axborot jarayonlarining apparat ta’minoti. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minoti
|
Oddiy haydash - Rektifikatsiya jarayonlarining

|
Rektifikatsiya jarayonlarining
|
bet | 4/10 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #117204 |
Bog'liq kurs ishim Oddiy haydash
Suyuqlik aralashmalarini bir marotaba qisman bug‘latish yo`li bilan ajratish jarayoni oddiy haydash deb nomlanadi. Oddiy haydash
jarayonini eritma komponentlari uchuvchanligi orasidagi farq katta bo`lgan hollardagina qo`llash maqsadga muvofiq va yuqori samara beradi.
Oddiy haydash quyidagi usullarda amalga oshiriladi: fraktsiyali haydash; deflegmatsiya bilan haydash; suv bug‘i bilan haydash; molekulyar haydash.
Fraksiyali haydash Bu usul haydash kubidagi eritmani atsa-sekin bug‘latish yo`li bilan olib boriladigan ajratish jarayonidir (5.33-rasm).
Jarayon davomida hosil bulayotgan bug‘ kondensator 2 ga uzatiladi va u erda kondensatsiyalanib, ditsillyat holatida yig‘gich 3 ga yuboriladi. Jarayon tugagandan so`ng, kub 1 dagi kub qoldig‘i chiqarib tashlanadi. Kub 1 to`yingan suv bug‘i yoki tutun gazlari bilan qizdiriladi.
Eritmani haydash jarayonida kub qoldig‘ida engil uchuvchan komponent miqdori va ditsillyat tarkibidagi miqdori maksimal qiymatdan minimalgacha kamayadi. Shuning uchun, har xil tarkibli ditsillyat fraktsiyalari turli yig‘gichlarga ajratib olinadi. har xil tarkibli maHsulot olishga mo`ljallangan eritmalarni ajratib olish usuli fraksiyali haydashdeb nomlanadi.
Oddiy haydash davrida hosil bulayotgan bug‘ kubdan chiqarib olinadi va har bir onda kubda qolgan eritma bilan muvozanatda bo`ladi.
Bu usulda haydash atmosfera yoki vakuum otsida olib boriladi. Vakuum otsida haydash usuli issiqlikka chidamsiz eritmalarni ajratish imkoniyatini yaratadi, chunki bu usulda qaynash temperaturasi pasayadi. Shuning uchun ham bu usulda haydash davrida pats temperaturali suv bug‘laridan foydalaniladi.
Ditsillyatning o`rtacha tarkibi moddiy balans tenglamasidan aniqlanadi:
Fx f
= Wx
+ (F W )x
dyp
W
bundan
f
Fx Wx
x = w
dyp
F W
bu erda F - boshlang‘ich eritma miqdori; xf - boshlang‘ich eritma kontsentratsiyasi; W - kub qoldig‘i miqdori; xw - kub qoldig‘i kontsentratsiyasi.
|
| |
ikki komponentli - Rektifikatsiya jarayonlarining

|
Rektifikatsiya jarayonlarining
|
bet | 3/10 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #117204 |
Bog'liq kurs ishimikki komponentli eritmaning qaynash temperaturasi (yoki bosimi) ortganda, bug‘lar tarkibida bug‘lanishi uchun katta energiya talab etuvchi komponentning nisbiy miqdori oshadi;
bug‘ uchuvchanligi maksimumga ega bo`lgan eritmalarning temperaturasi (yoki bosimi) oshirilganda, azeotrop eritmalarda bug‘lanishi uchun katta energiya talab etuvchi komponentning nisbiy qiymati ortadi. Bug‘ning uchuvchanligi minumum bo`lganda, eritmaning qaynash temperaturasi oshirilganda azeotrop eritmada bug‘lanishi
uchun kam energiya talab qiluvchi komponentning nisbiy miqdori ko`payadi.
Vrevskiy qonuniga binoan, azeotrop eritmalarni ajratish uchun bosimni o`zgartirib haydash yoki rektifikatsiya qilish jarayonlaridan foydalanish mumkin.
Bir-birida yoki qisman eriydigan suyuqlik
aralashmalari. Agar, A va V komponentlar bir-birida to`liq erisa, komponentlar molekulalarining o`zaro tortishish kuchlari nolga teng bo`ladi. Bunda, har bir komponent o`zini mutsaqil tutadi va quyidagi bosimda qaynaydi:
А
В
Р Р Р
Agar, aralashma komponentlari bir
- birida erimasa, itsalgan komponent partsial bosimi, uning o`sha
temperaturada to`yingan bug‘ bosimiga teng.
Aralashmaning qaynash temperaturasi tar suyuq aralashmaning tarkibiga bog‘liq emas (5.32-rasm avdchiziq).
Aralashmaning qaynash temperaturasi har doim toza komponentlar qaynash temperaturalaridan pats bo`ladi.
Tabiatda bir - birida absolyut erimaydigan moddalar kamdan-kam uchraydi. Agar, qisman eriydigan suyuqlik aralashmalarida qaynash temperaturasi ats yoki dts chizig‘i bo`ylab eritmaning asosiy komponentining qaynash temperaturasigacha o`zgaradi.
Bug‘ning kondensatsiyalanish temperaturasi sb va eb chiziqlari bo`ylab o`zgaradi. Diagrammadagi b nuqtada u0 = Ra/R = tsonts tarkibli bug‘ kondensatsiyalanadi.
|
| |
More Information - Windows Server® 2008 Security Guide Security Compliance Management Toolkit Version 1

The following resource on Microsoft.com can provide you with further security best practice information about how to design and maintain a server running Windows Server 2008 that performs the Print Server role:
"Point and Print Security in Windows Vista" white paper.
Server Core Installation Option of Windows Server 2008 Step-By-Step Guide.
Windows Management Instrumentation.
Windows Remote Management.
Windows Server 2008: Server Management.
Windows Server 2008 TechNet Library.
Chapter 9: Hardening Active Directory Certificate Services
Active Directory® Certificate Services (AD CS) in Windows Server® 2008 provides services that you can customize to create and manage public key certificates in software security systems that employ public key technologies, including version 3 of X.509 certificates. Organizations can use AD CS to enhance security by binding the identity of a person, device, or service to a corresponding key pair. AD CS also includes features that allow you to manage certificate enrollment and revocation in a variety of scalable environments.
The role services available for the AD CS role are displayed in the following figure.
Figure 9.1 Role services hierarchy for the AD CS role
This chapter can help you harden server computers that perform the AD CS role. This chapter provides prescriptive guidance for hardening each of the role services available for the AD CS role. Because each AD CS role service has a distinct function, identify those that you want to configure on your server computer, and then use the recommendations in this chapter to harden each role service.
Note The AD CS role service is not available on Server Core installations of Windows Server 2008 or Windows Server 2008 for Itanium-Based Systems.
For more information about the AD CS role service, see Active Directory Certificate Services.
Certification Authority Role Service
The Certification Authority role service allows you to install root and subordinate certification authorities (CAs) to issue certificates to users, computers, and services, and to manage certificate validity.
Requirements to install these CAs include the following:
To install a root CA, membership in the local Administrators group, or equivalent, is the minimum requirement to complete this procedure. If you are installing an enterprise CA, membership in Domain Admins, or equivalent, is the minimum requirement to complete this procedure. For more information, see "Implement Role-Based Administration" in the Help and Support for Windows Server 2008.
To install a subordinate CA, membership in the local Administrators group, or equivalent, is the minimum requirement to complete this procedure. If you are installing an enterprise CA, membership in Domain Admins, or equivalent, is the minimum requirement to complete this procedure. For more information, see "Implement Role-Based Administration" in the Help and Support for Windows Server 2008.
|
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja - bet 7

|
3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash reja
|
bet | 7/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 252,32 Kb. | | #231664 |
Bog'liq 3 o’lchovli grafika imkoniyatlarini loyihalashda qo’llash rejaAnimatronika - kinematografiya, animatsiya, kompyuter modellashtirishda odam, hayvon yoki boshqa narsalar tanasining sun'iy qismlarini harakatga keltirish uchun maxsus effektlar yaratish uchun ishlatiladigan texnika.
Hozirgi vaqtda uch o'lchovli grafika hayotning barcha sohalariga faol kirib bormoqda va grafik dizayn bundan mustasno emas.
3D grafika hamma joyda: jurnallarda, ko'cha reklama afishalarida, mashhur fotograflarning kollajlarida va hokazo.
Ko'pgina tajribasiz dizaynerlar, masalan, kino uchun ajoyib plakat yaratish uchun Photoshop etarli bo'ladi va 3D grafikalardan voz kechish mumkin deb o'ylashadi.
Ular 3D grafikadan foydalanishni rad etib, o'zlarini cheklab qo'yishlarini va bu ularning ishlariga beradigan imtiyozlardan mahrum bo'lishlarini tushunolmaydilar.
Sizga bir misol keltiraman. Quyida “Oblivion” filmi uchun poster bor. Ko'rib turganingizdek, yarmidan ko'pi 3D grafikalardir!
Uch o'lchovli grafika sizga badiiy fikringizni timsoli uchun ajoyib imkoniyatlarni taqdim etadi!
Yana bir misol! Yaqinda McDonald'sda bir chashka qahva ichib o'tirganimda devorda osilgan chiroyli plakatga ko'zim tushdi.
Nega bu afisha menga shunchalik jozibali bo'ldi, deb so'rayapsizmi? Gap shundaki, bu afishadagi burger qandaydir tarzda juda zo'r edi!
Ha, u zo'r edi!
Men (fotosurat haqida ozgina biladigan odam) bunday mukammal burgerni topish va hatto uni suratga olish juda zo'r ekanligini tushundim! Bu aql bovar qilmaydigan kuch talab qiladi!
Xulosa
3D-grafikaning keng qo'llanilishi kompyuterlarning narxini sezilarli darajada oshirmasdan, ularning quvvatini oshirishga olib keldi. Foydalanuvchilar ochilayotgan imkoniyatlardan to'lib-toshgan va ularni o'z kompyuterlarida sinab ko'rishga intilmoqda. Ko'plab yangi 3D xaritalar foydalanuvchilarga uy kompyuterlarida real vaqtda 3D grafiklarni ko'rish imkonini beradi. Ushbu yangi tezlatgichlar mahalliy apparat imkoniyatlariga tayanib, protsessorni chetlab o'tib, tasvirlarga realizm qo'shish va grafik chiqishni tezlashtirish imkonini beradi.
Hozirda 3D imkoniyatlari faqat o‘yinlarda qo‘llanilsa-da, kelajakda biznes ilovalari ham ulardan foyda ko‘rishi taxmin qilinmoqda. Masalan, SAPR vositalari allaqachon 3D ob'ektlarni ko'rsatishi kerak. Endi ochilish imkoniyatlari tufayli shaxsiy kompyuterda yaratish va dizayn qilish mumkin bo'ladi. 3D grafika odamlarning kompyuterlar bilan o'zaro munosabatini ham o'zgartirishi mumkin. Uch o'lchovli dasturiy interfeyslardan foydalanish kompyuter bilan aloqa qilish jarayonini hozirgidan ham osonlashtirishi kerak.
Yuqorida aytib o'tilganidek, tasvirlarni tavsiflash usullariga ko'ra, kompyuter grafikasini uchta asosiy toifaga bo'lish mumkin: rastr, vektor va uch o'lchovli grafiklar. 2D grafikalar orasida pikselli va fraktal grafikalar o'ziga xos tarzda ajralib turadi. Uch o'lchovli, CGI va infografika ham alohida ko'rib chiqishni talab qiladi.
|
| |