nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning

F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
10.06.2024
Hajmi
0,9 Mb.
#262277
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу - bet 4

|
Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу
|
bet | 4/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 9,87 Kb. | | #232689 |
Bog'liq Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу-fayllar.orgBir tomondan, menejment turlarini tasniflash tasniflash uchun muhim bo'lgan omillarni tahlil qilish va aniqlashdan oldin bo'lsa, ikkinchi tomondan, bu omillarning har xil boshqaruv turlari uchun turli xil kombinatsiyalariga asoslanadi. Bu esa boshqaruvning ma'lum bir turini u asos bo'lgan ma'lum omillarni ishlab chiqish orqali ham nazariy, ham amaliy rivojlanish imkoniyatlarini baholash imkonini beradi. Shu bilan birga, eng mos boshqaruv usullarini topishga sarflangan vaqtni qisqartirish mumkin.
Bir tomondan, menejment turlarini tasniflash tasniflash uchun muhim bo'lgan omillarni tahlil qilish va aniqlashdan oldin bo'lsa, ikkinchi tomondan, bu omillarning har xil boshqaruv turlari uchun turli xil kombinatsiyalariga asoslanadi. Bu esa boshqaruvning ma'lum bir turini u asos bo'lgan ma'lum omillarni ishlab chiqish orqali ham nazariy, ham amaliy rivojlanish imkoniyatlarini baholash imkonini beradi. Shu bilan birga, eng mos boshqaruv usullarini topishga sarflangan vaqtni qisqartirish mumkin.
Boshqarish ob'ekti va atrof-muhit uchun oqibatlarning paydo bo'lish vaqtiga qarab, boshqaruvning ikki turi ajratiladi: strategik va operatsion. Biroq, bu tasnif etarli darajada to'liq emas. Bu rejalarni tasniflashda nomuvofiqligidan dalolat beradi. O'z navbatida, menejment turlari va rejalashtirish o'rtasidagi muvofiqlik zarurati menejment tarkibiy qismlar sifatida rejalashtirish, motivatsiya, tashkil etish, nazoratni o'z ichiga olganligi bilan bog'liq.
Boshqarish ob'ekti va atrof-muhit uchun oqibatlarning paydo bo'lish vaqtiga qarab, boshqaruvning ikki turi ajratiladi: strategik va operatsion. Biroq, bu tasnif etarli darajada to'liq emas. Bu rejalarni tasniflashda nomuvofiqligidan dalolat beradi. O'z navbatida, menejment turlari va rejalashtirish o'rtasidagi muvofiqlik zarurati menejment tarkibiy qismlar sifatida rejalashtirish, motivatsiya, tashkil etish, nazoratni o'z ichiga olganligi bilan bog'liq.
ЕТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ!!!
http://fayllar.org
|
| |
Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу - bet 2

Bo‗linmalar yig‗indisi, ularning tarkibi va o‗zaro aloqa shakllari korxonalarning ishlab chiqarish strukturasini tashkil etadi. Har bir korxona o‗ziga xos ishlab chiqarish strukturasiga egadir. Shunday qilib, boshqarishning maqsadlari, funksiyalari, vazifalari, obyektlari va organlari uning tashkiliy strukturasini belgilab beradi. Tashkiliy strukturalarni xosil qiladigan boshqarish organlari boshqaruv bo‗g‗inlari va boshqaruv bosqichlari shaklida bo‗ladi. Boshqarish bo‗g‗ini – bu boshqarishning ayrim yoki qator funksiyalarini bajaruvchi mustaqil strukturali bo‗limlardir, bu bo‗limlar o‗rtasidagi bog‗lanish va aloqalar gorizontal xarakterga ega. Boshqarish bosqichi
Bo‗linmalar yig‗indisi, ularning tarkibi va o‗zaro aloqa shakllari korxonalarning ishlab chiqarish strukturasini tashkil etadi. Har bir korxona o‗ziga xos ishlab chiqarish strukturasiga egadir. Shunday qilib, boshqarishning maqsadlari, funksiyalari, vazifalari, obyektlari va organlari uning tashkiliy strukturasini belgilab beradi. Tashkiliy strukturalarni xosil qiladigan boshqarish organlari boshqaruv bo‗g‗inlari va boshqaruv bosqichlari shaklida bo‗ladi. Boshqarish bo‗g‗ini – bu boshqarishning ayrim yoki qator funksiyalarini bajaruvchi mustaqil strukturali bo‗limlardir, bu bo‗limlar o‗rtasidagi bog‗lanish va aloqalar gorizontal xarakterga ega. Boshqarish bosqichi
Quyidagi belgilar boshqarish strukturasini aniqlovchi belgilar hisoblanadi. Strukturani aniqlovchi belgilar: boshqarish maqsadi, boshqarish funksiyalari va vazifalari, xizmat qilinadigan regionlar va iste‘molchilar guruhi, ish vaqti rejimi va intervali va b. Struktaraga ta‘sir qiluvchi omillar: tashqi muhit, texnologiya, korxonaning katta-kichikligi, biznes strategiyasi, xodimlar soni, qabul qilinadigan qarorlar tizimi, shakllangan struktura va b.
Struktarani optimallashtiruvchi belgilar: yuqori malakali xodimlarga ega bo‗lgan, uncha katta bo‗lmagan bo‗limlar va bo‗g‗inlar, ko‗p bo‗lmagan boshqaruv bo‗g‗inlari, o‗zgarishlarga nisbatan sezgirlik va hozirjavoblik, yuqori darajadagi unumdorlik, past darajadagi xarajatlar, ish grafigining bevosita iste‘mochilarga moslashganligi va b.
|
Boshqaruv turlari - Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу

|
Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 9,87 Kb. | | #232689 |
Bog'liq Boshqarish tuzilmasi. Boshqaruv turlari. Мавзу-fayllar.org3.Boshqaruv turlari.
Menejmentning barcha turlari o'zaro bog'liqdir, chunki menejer ma'muriy funktsiyalarni bajaradi, xodimlarni boshqaradi, o'z faoliyatining maqsadlari va unga erishish vositalarini tanlashda ishtirok etadi. Masalan, kichik biznes direktori va undan ham ko'proq yakka tartibdagi tadbirkor funktsiyalarning barchasini yoki aksariyat qismini o'zi bajaradi. Tashkilot hajmining oshishi bilan ularni turli xodimlar yoki boshqaruv bo'limlariga topshirish mumkin bo'ladi.
XX asrda ijtimoiy ishlab chiqarishning o'sishi. menejmentning fan sifatida rivojlanishiga turtki berdi. Joriy asrda ilk darsliklarning nashr etilishi, menejment fanini o‘rganuvchi ixtisoslashtirilgan o‘quv yurtlarining yaratilishi, uning masalalarini yechishda matematik usullarni qo‘llash va boshqalar buning dalilidir.Hozirda bu o‘sish davom etmoqda va o‘z ifodasini topmoqda. boshqaruvni strukturalashtirish.
Shuning uchun menejmentning ilmiy fan sifatidagi doirasida xodimlarni boshqarish, moliyaviy menejment, strategik va operativ menejment, bank menejmenti va boshqalar kabi sohalar jadal shakllangan. Shuni ta'kidlash kerakki, tijorat tashkilotlari uchun boshqaruvning maqsadi quyidagilar bo'lishi mumkin: - joriy vaqt davri yoki mahsulotning bozor tsikli davri uchun maksimal foyda, kerakli miqdorda foyda olish; - bozor ulushini oshirish; - aksiya narxini maksimallashtirish va h.k.
Shuning uchun menejmentning ilmiy fan sifatidagi doirasida xodimlarni boshqarish, moliyaviy menejment, strategik va operativ menejment, bank menejmenti va boshqalar kabi sohalar jadal shakllangan. Shuni ta'kidlash kerakki, tijorat tashkilotlari uchun boshqaruvning maqsadi quyidagilar bo'lishi mumkin: - joriy vaqt davri yoki mahsulotning bozor tsikli davri uchun maksimal foyda, kerakli miqdorda foyda olish; - bozor ulushini oshirish; - aksiya narxini maksimallashtirish va h.k.
. Ushbu tuzilish quyidagi yo'llar bilan amalga oshiriladi: - boshqaruv ob'ekti, masalan, banklar, xodimlar, tovar oqimlari, zaxiralar, texnologiyalar va boshqalar; - korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli, masalan, tijorat yoki notijorat tashkilotlari, to'liq shirkatlar, mas'uliyati cheklangan jamiyatlar, aktsiyadorlik jamiyatlari, xolding kompaniyalari, moliyaviy va sanoat guruhlari va boshqalar; - faoliyat sohasi, masalan, ishlab chiqarish, vositachilik, tijorat operatsiyalari, moliya, sug'urta va boshqalar;
. Ushbu tuzilish quyidagi yo'llar bilan amalga oshiriladi: - boshqaruv ob'ekti, masalan, banklar, xodimlar, tovar oqimlari, zaxiralar, texnologiyalar va boshqalar; - korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli, masalan, tijorat yoki notijorat tashkilotlari, to'liq shirkatlar, mas'uliyati cheklangan jamiyatlar, aktsiyadorlik jamiyatlari, xolding kompaniyalari, moliyaviy va sanoat guruhlari va boshqalar; - faoliyat sohasi, masalan, ishlab chiqarish, vositachilik, tijorat operatsiyalari, moliya, sug'urta va boshqalar;
|
| |
-bo‘lim. Tanlovni tashkil qilish

|
-bo‘lim. Tanlovni tashkil qilish
|
bet | 2/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,68 Kb. | | #144821 |
Bog'liq MK vakant lavozimlariga ishga qabul TARTIBI 15.08.2022-y2-bo‘lim. Tanlovni tashkil qilish
Tanlov quyidagi bosqichlar asosida tashkil etiladi:
birinchi bosqich - Yagona Milliy Mehnat tizimi - “my.mehnat.uz” va
Milliy vakansiyalar bazasi - “ish.mehnat.uz” portallariga vakansiya haqida
ma’lumot kiritish;
ikkinchi bosqich - tanlov o‘tkaziladigan vakansiya nomi, tanlovni o‘tkazish
joyi, sanasi va vaqti, shuningdek, hamda nomzodlarga qo‘yilgan malakaviy talablar
to‘g‘risida e’lonni hamda qo‘shimcha ma’lumotlami tashkilotning rasmiy veb-
saytida hamda ijtimoiy tarmoqlarida (agar mavjud bo‘lsa) joylashtirish;
uchinchi bosqich - nomzodlarning hujjatlarini qabul qilish va saralash;
to‘rtinchi bosqich - nomzodlar bilan suhbat o‘tkazish;
Vakant lavozimlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar - Yagona Milliy Mehnat
tizimi - “my.mehnat.uz” va Milliy vakansiyalar bazasi - “ish.mehnat.uz”
portallariga joylashtirilgan sana mazkur lavozimni egallash bo‘yicha tanlov e’lon
qilingan kun deb hisoblanadi.
Tanlov e’lon qilingan kuni, tanlov haqidagi e’lon va qo‘shimcha
ma’lumotlar tashkilotining rasmiy veb-saytida, ijtimoiy tarmoqlarida
3
joylashtiriladi. Shuningdek, mazkur e’lon davriy nashrlarda ham joylashtirilishi
mumkin.
Tanlov o’kazish to‘g‘risidagi e’londa quyidagilar ko‘rsatiladi:
vakant lavozimga qo‘yiladigan malaka talablari;
lavozim majburiyatlari;
mehnat sharoitlariga oid ma’lumotlar.
Lavozimlarning ayrim toifalari uchun qo‘shimcha talablar mavjud bo‘lgan
taqdirda, c’longa bu haqda ma’lumot kiritiladi.
Tanlovda ishtirok etish bo‘yicha nomzodlaming hujjatlarini qabul qilish
muddati tanlov e’lon qilingan kundan boshlab 10 kalendar kunni tashkil qiladi.
Tanlovda ishtirok etish bo‘yicha hujjatlar kelib tushmagan taqdirda,
hujjatlarni qabul qilish muddati avtomatik tarzda 10 kalendar kunga uzaytiriladi.
Tanlovning barcha bosqichlari tanlovda ishtirok etish bo‘yicha hujjatlarni
qabul qilish muddati tugagan kundan boshlab o‘n besh ish kuni mobaynida
o’tkazilishi lozim.
Yagona Milliy Mehnat tizimi - “my.mehnat.uz” va Milliy vakansiyalar
bazasi - “ish.mehnat.uz” portallari orqali o‘zining ma’lumotnomasini
(ob’ektivkasi) elektron shaklda joylashtirgan nomzodlardan hujjatlar va ularning
nusxalarini qog‘oz shaklida talab qilish man etiladi.
Nomzodga bir vaqtning o‘zida tashkilotning uchtadan ortiq bo‘lmagan
vakant lavozimini egallash uchun tanlovda ishtirok etish huquqi beriladi.
Nomzodlar tomonidan tanlovda ishtirok etish bo‘yicha yolg‘on
ma’lumotlar taqdim etilganligi aniqlanishi ularni tanlovdan chetlatish uchun asos
hisoblanadi.
Tashkilot va uning hududiy boshqarmalarida tanlovni tashkil qilish va
o‘tkazish uchun yuqori turuvchi tashkilot vakillari jalb qilinishi mumkin.
|
| |
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning - bet 2

|
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuningBog'liq To‘xtasinova Sayohat Mirzaraxmatovna часть
1
«
Научный импульс
»
Январь
, 202
3
1483
metod guruh a'zolari tomonidan bildirilayotgan g‘oyalarning majmui tarzida namoyon
bo‘ladi. Har bir guruh a'zosi biror-bir g‘oyani ilgari suradi, shundan so‘ng barcha
g‘oyalar uyg‘unlashtiriladi. Buning uchun pedagog bo‘lajak o‘quvchi 3 yoki 4 guruhga
bo‘ladi. O‘quvchilarga muayyan mavzuni aytadi. Mazkur mavzuni puhta o‘zlashtirgunlariga
qadar bosib o‘tiladigan yo‘lning namunasini keltiradi.
Bo‘lajak informatika o‘qituvchilari quyidagi muammolar yuzasidan erkin, ochiq
o‘ylash, fikrlash imkoniyatiga egadirlar:
Informatika o‘rganadigan asosiy obektlar?, U nimaga bog‘liq?
Darsning borishi: Takrorlash uchun avvaldan tuzib quyilgan savollar beriladi.
Bakalavr o‘qituvchilar shu orqali o‘tilgan mavzuni takrorlab olishadi. Pedagog
yuqorida keltirilgan metoddan foydalanib, aytilgan fikrlarini o‘rtaga tashlaydi. Mazkur
bosqichlar bajarib bo‘lingach, guruhdagilar o‘z fikrlarini uyg‘unlashtiradilar, ular o‘rtasidagi
aloqalarni topib bitta andozaga solishini guruh a'zolarining hukmiga havola etadi. Buning
uchun har bir guruhdan vakil saylanadi. Guruh tomonidan jamlangan g‘oyalar turkumi o‘qib
eshittiriladi. Klaster metodi bo‘yicha keltirilgan ushbu bosqichlar bosib o‘tilgach, bo‘lajak
bakalavr informatika va axborot texnologiyalari o‘qituvchilari o‘z-o‘zidan yangi mavzuni
tushunib oladilar.
Dars samaradorligini oshirishda innovatsion usullardan foydalanish o‘qituvchilar
mahoratini oshirish avvalo ularning maxsus kasbiy salohiyatiga bogliq. Innovatsion
usullardan foydalanish o‘qitiladigan fanlarning soatini inobatga olgan holda ular bilimini
oshirish muammosini ham har hil yo‘llar bilan hal qilish zarur. Ammo, klaster metodi
mahorati shunday universal komponentlarni o‘z ichiga qamrab oladiki, ushbu
komponentlardan turli o‘quv fanlari pedagoglari foydalana oladilar va bu yo‘nalishda ular
tez vaqtda yaxshi natijaga erishishlari mumkin. Salohiyat aniq fan yo‘nalishida aniq ishni
samarali bajarish uchun zarur bo‘lgan o‘ziga hos hususiyatni bildiradi. Salohiyat
tushunchasi o‘z ichiga maxsus bilimlar, o‘ziga hos ko‘nikmalar, fikrlash usullarini va o‘z
harakatlariga javobgarlikni tushunishni qamrab oladi. Yana shu ham ma'lumki, o‘qituvchilar
o‘tkazilayotgan mashg‘ulotlardan, o‘zi qilayotgan ishidan qoniqish hosil qilishi ham juda
katta ahamiyatga egadir.
2. FSMU metodida 80% o‘quvchi bilimni o‘zlashtirganligi aniqlandi.
FSMU metodini amalda qo‘llash:
O‘qituvchi quyidagiga o‘xshagan vazifalar yozilgan tarqatma materiallarni oldindan
tayyorlab, mashg‘ulot vaqtida kichik guruhlarga yoki alohida o‘quvchilarga tarqatadi.
1-vazifa. “Mutaxassislik sohasida axborot xavfsizligi” mavzusi yuzasidan fikrlaringizni
FSMU metodi bo‘yicha bayon eting.
F-_________________________________________________
S-_________________________________________________
M-________________________________________________
U-_________________________________________________
Международный
научный
журнал
№
5
(100),
|
| |
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning - bet 3

|
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuningBog'liq To‘xtasinova Sayohat Mirzaraxmatovna часть
1
«
Научный импульс
»
Январь
, 202
3
1484
2-vazifa. “Shaxsiy kompyuterda axborotlarni himoyalash usullari” mavzusi uzasidan
fikrlaringizni FSMU metodi bo‘yicha bayon eting.
F-_________________________________________________
S-_________________________________________________
M-________________________________________________
U-_________________________________________________
O‘qituvchi vazifani bajarish uchun vaqtni belgilab e’lon qiladi. Vazifalarni bajarish
vaqtida umumiy rahbarlikni amalga oshiradi. O‘quvchilar o‘zlariga berilgan vazifani bajarib
bo‘lgandan so‘ng, ularning umumiy muhokamasini tashkil qiladi. Vazifani eng yaxshi
bajarganlar rag‘batlantiriladi.
FOYDALANLGAN ADABIYOTLAR:
1. Akhmedov, B. A., Xalmetova, M. X., Rahmonova, G. S., Khasanova, S. Kh.
(2020). Cluster method for the development of creative thinking of students of higher
educational institutions. Экономика и социум, 12(79), 588-591.
2. Hаmidоv Y.Y. Tа`lim sаmаrаdоrligini оshirishdа elektrоn tа`lim resurslаriningо`rni
// Молодой ученый. - 2019. -№ 21 (259). -b. 611-612.
3.Горовик, А. A., Турсунов, Х. X. (2021) Применение средств визуальной
разработки программ для обучения детей программированию на примере scratch.
UNIVERSUM, 8(77), 27-30.
4.BegimqulоvU.SH.
Pedаgоgiktа`limdа
zаmоnаviy
ахbоrоtteхnоlоgiyаlаrinijоriyetishningilmiy-nаzаriy аsоslаri. –T.: “Fаn” 2017
5.Zokirov, S. I., Sobirov, M. N., Tursunov, H. K., & Sobirov, M. M. (2019). Development
of a hybrid model of a thermophotogenerator and an empirical analysis of the dependence
of the efficiency of a photocell on temperature. Journal of Tashkent Institute of Railway
Engineers, 15(3), 49-57.
6.Hamidullo o‘g‘li, T. H. (2022). NEYRON TARMOQLARNING TASNIFI. Scientific
Impulse, 1(3), 757-763.
7.Tursunov, H. H., & Hoshimov, U. S. (2022). TA’LIM TIZIMIDA KO‘ZI OJIZ
O‘QUVCHILARNI INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANIDA O ‘QITISH
TEXNOLOGIYALAR. Новости образования: исследование в XXI веке, 1(5), 990-993.
8..Hamidulloo‘g‘li, T. H. (2022). HOZIRGI KUNNING DOLZARB IMKONIYATLARI. JAWS
VA NVDA DASTURLARI. Scientific Impulse, 1(2), 535-537.
Saydaliyevich, U. S., & Sardorbek, S. (2022). FIGHT AGAINST OFFENSES.
RESPONSIBILITY OF MILITARY SERVICES. MODELS AND METHODS FOR
INCREASING THE EFFICIENCY OF INNOVATIVE RESEARCH, 11(1), 359-366.
Tojimatovich, A. A., & Saydalievich, U. S. (2022). Abduganiyev Jamhurbek Isroil
ogli.". Life of the Faculty of Military Education." Zien Journal of Social Sciences and
Humanities, 8, 6-9.
Международный
научный
журнал
№
5
(100),
|
| |
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuning - bet 4

|
F. S. M. U. metodining tavsifi: Bu metod mashg‘ulotda o‘rganilayotgan mavzuningBog'liq To‘xtasinova Sayohat Mirzaraxmatovna часть
1
«
Научный импульс
»
Январь
, 202
3
1485
Tojimatovich, A. A., Saydalievich, U. S., & Isroil ogli, A. J. (2022). Life of the
Faculty of Military Education. Zien Journal of Social Sciences and Humanities, 8, 6-9.
Saydaliyevich, U. S. (2022). Struggle of the peoples of Central Asia against the
Achaemenids Tomaris, Shirak. Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences
and Humanities, 6, 64-67.
Kuyoshbek, Y., Nurmukhammad, K., Arabboy, Y., Sardorbek, S., & Saydaliyevich,
U. S. (2022). THE CONQUEST OF CENTRAL ASIA BY THE ARABS.
In INTERNATIONAL SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE (Vol. 1, No. 4, pp.
130-134).
Tojimatovich, A. A., & Saydaliyevich, U. S. (2021). Formation Of Science as A
Value and Classification of Values. Texas Journal of Multidisciplinary Studies, 3, 172-
178.
Saydalievich, U. S. (2021). Abdulhakimov Shahzodbek Abdurashid ogli, and
Xofizov Javohirbek Qurbonboy ogli.". UNDERSTANDING AND CONCEPTING
BALLS IN THE SPIRIT OF MILITARY PATRIOTISM." Galaxy International
Interdisciplinary Research Journal, 9, 924-929.
Khalilovich, M. S., Saydaliyevich, U. S., & Ogli, A. O. M. (2022). Education of
young people in the spirit of military and patriotism. Galaxy International
Interdisciplinary Research Journal, 10(2), 572-574.
Akbarov, A. T., & Ubaydullayev, S. S. (2022). KASBIY MUTAXASSISLIK
FANLARINI O’QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISHNING
USLUBIY
IMKONIYATLARI. Oriental
renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences, 2(10-2), 786-792.
Saydaliyevich, U. S., & Nosirkhonzoda, A. N. (2022). HISTORY OF MILITARY
PATRIOTISM AND MILITARY ART. Finland International Scientific Journal of
Education, Social Science & Humanities, 10(12), 759-763.
Nurmukhammad, K., Saidaliyevich, U. S., & Nasirkhanzoda, A. N. (2023). Strength
of the People of Uzbekistan. Zien Journal of Social Sciences and Humanities, 16, 26-28.
Xaydarali ogli, X. N., Saydaliyevich, U. S., & Nosirxonzoda, A. N. (2022).
OʻZBEKISTON HALQINING MATONATI. INNOVATIVE ACHIEVEMENTS IN
SCIENCE 2022, 2(14), 66-69.
Saydaliyevich, U. S., & Nosirhonzoda, A. N. (2023). JANUARY 14 IS THE DAY
OF DEFENDERS OF THE FATHERLAND. O'ZBEKISTONDA FANLARARO
INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(15), 643-646.
Nurmuhammad, X., Saydaliyevich, U. S., & Nosirxonzoda, A. N. (2023). 14-
YANVAR VATAN HIMOYACHILARI KUNI. Новости образования: исследование в
XXI веке, 1(6), 1225-1230.
Damirovich, R. M., Saydaliyevich, U. S., & Nosirkhonzoda, A. N. (2022).
SOCIAL-PSYCHOLOGICAL BASES OF PROFESSIONAL ADAPTABILITY IN
FUTURE MILITARY SERVANTS. JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC
AND EDUCATIONAL RESEARCH, 2(13), 462-465.
Международный
научный
журнал
№
5
(100),
|
| |
Microsoft Excel dasturida formula va funksiyalar qaysi belgidan boshlab kiritiladi

|
Microsoft Excel dasturida formula va funksiyalar qaysi belgidan boshlab kiritiladi
|
bet | 3/3 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 7,91 Kb. | | #136430 |
Bog'liq O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta‘limi vazirligi veb sayti qaysi -fayllar.org18. Microsoft Excel dasturida formula va funksiyalar qaysi belgidan boshlab kiritiladi.
*a) =
b) +
c) :
d) – 4
19. Ispring Quiz Maker dasturida nechta turdagi test tuzish mumkin.
*a) 11 ta
b)12 ta
c) 14 ta
d) 6 ta
20. Ispring Quiz Makerda qaysi test turi tasdiqning to‘g‘riligini baholash uchun ishlatiladi?
*a) Верно/неверно
б) Одиночным выбор
c) Множественний выбор
д) Ввод строке
21. Ispring Quiz Makerda qaysi test turi bir tanlovli test tuzish uchun ishlatiladi?
*a) Одиночным выбор
б) Верно/неверно
c) Множественным выбор
д) Соответствие
22. Ispring Quiz Makerda qaysi test turi berilgan variantlarni to‘g‘ri ketma-ketlikda joylashtirish imkonini beradi?
*a) Порядок
б) Соответствие
c) Ввод числа
д) Пропуски
23. Ispring Quiz Maker dasturida test bazasini sozlash qaysi buyruq orqali bajariladi.
*a) Настройка
б) Публиковать
c) Тест
д) Инструменти
24. 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko‘rsating.
*a) ISpring
b) Microsoft PowerPoint
c) Wave Lab
d) Photoshop
25. Ispring dasturining qaysi menyu bandidan 3D kitobga rasm joylashtirish mumkin?
*a) Книга 5
b) Дизайн
c) Вид
d) Справка
26. Axbarot ta‘lim tarmog‘i internatdagi sayt nomini ko‘rsating.
*a) ziyonet.uz
b) kitob.uz
c) google.uz
d) www.uz
27. Internet Explorer (Windows operatsion tizim tarkibidagi dastur), Opera, Google Chrome, FireFox qanday dasturlar?
*a) Internet brauzer dasturlari
b) Pochta serverlari
c) Amaliy dasturlar
d) Multimedia dasturlari
28. Web Page Maker dasturining qaysi menyusidan foydalanib web sahifaga matn kiritish mumkin.
*a) Вставка
b) Страница
c) Формат
d) Оформление
29. Web Page Maker dasturining qaysi menyusidan foydalanib web sahifaga video materiallarni qo'yish mumkin.
*a) Вставка
b) Страница
c) Формат
d) Оформление
30. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta‘limi vazirligining internetdagi axborot ta‘lim-portali manzili to‘g‘ri korsatilgan qatorni toping.
*a) eduportal.uz
b) uzedu.uz
c) ziyonet.uz
d) kitob.uz
http://fayllar.org
|
| |
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

1
QASHQADARYO VILOYATI DEHQONOBOD TUMAN
IXTISOSLASHTIRILGAN MAKTABI
FANLARNI O’QITISHDA QIZIQARLI VA SAMARALI
USLUBLARDAN FOYDALANISH METODIKASI
Xolmurodova Mahliyo Usmon qizi
Dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabining ingliz
tili fani
o’qituvchisi
Qarshi -2024
2
Annotatsiya.
Mazkur metodik to’plam Maktab va maktabgacha ta’lim
vazirligi
muassasalarining barcha fan o’qituvchilari uchun mo’ljallangan bo’lib,
unda samarali
ta’lim metodlari, ularning maqsad va vazifalari, metodologik, didaktik asoslari, tasnifi,
fanlar
bilan integratsiyasi, fanni o’qitish jarayonida
innovatsion pedagogik
texnologiyalardan foydalanish haqida batafsil ma’lumot berilgan. Pedagoglar o’z kasbiy
faoliyatida yuzaga keluvchi turli xil muammoli vaziyatlarga ham ushbu qo’llanma orqali
yechim topishlari va darslarini zamoniy metodlar bilan boyitib, sifatli o’tishlari mumkin.
Nafaqat maktab o’quvchilari bilan, balki oliy ta’lim doirasida
ham ushbu qiziqarli
metodlarni qo’llash mumkin.
Muallif:
Xolmurodova Mahliyo Usmon qizi
Ma’lumot olayotganingizda mualliflik huquqiga amal qiling.
Microsoft Word dasturida kursordan chapdagi belgilarni о‗chirish uchun qaysi tugmadan foydalaniladi?

|
Microsoft Word dasturida kursordan chapdagi belgilarni о‗chirish uchun qaysi tugmadan foydalaniladi?
|
bet | 2/3 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 7,91 Kb. | | #136430 |
Bog'liq O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta‘limi vazirligi veb sayti qaysi -fayllar.org10.Microsoft Word dasturida kursordan chapdagi belgilarni о‗chirish uchun qaysi tugmadan foydalaniladi?
*a) Backspace
b)Delete
c)Insert
d)F8
11. Microsoft Excel – bu:
*a)Jadval muxarriri
b)Matn muxarriri
c)Grafik muxarrir
d)Taqdimot muxarriri
12.Microsoft Excel dasturida yaratilgan ish kitobini saqlash mumkin bо‗lgan tо‗g‗ri variantni kо‗rsating:
*a) «Fayl\Soxranit»
b) «Fayl\Otpravit»
c)«Format\Soxranit»
d) «Pravka\Kopirovat» 3
13. Microsoft PowerPoint dasturi yordamida yaratiladigan hujjatlar qanday nomlanadi?
*a)―Prezentatsiya‖
b) ―Dokument‖
c)―List‖
d)―Slayd‖
14.Prezentatsiya deganda nima tushuniladi?
*a) bu slaydlar va maxsus effektlar tо‗plami bо‗lib, tayyor material, doklad yoki konspekt shaklida bitta faylda saqlanadi va uni ekranda namoyish qilinadi
b) bu xujjatning alohida kadri bо‗lib, ichiga matn va sarlavhalarni, grafik va diagrammalarni olishi mumkin
c) bu slaydlarni namoyish qilish va kо‗rsatishda ularni samaradorligini oshiruvchi tovush, rang, matn va harakatlanuvchi effektlar yig‗indisidan iborat
d) matnlar, rasmlar, sxemalar, grafiklar, animatsiya effektlari, ovoz videokliplar va h.k. lardan iborat bо‗lgan slaydlar hosil qilish imkonini beradigan dastur
15.Taqdimotga (prezentatsiya) yangi slayd qо‗shish uchun qanday amalni bajarish kerak?
*a) «Главная-Создать слайд» menyu amalini yoki Ctrl+M
b) «Вставка-Напись» menyu amali orqali
c) « Главная- Макет» menyu amalini yoki Ctrl+V
d) «Файл- Создать» menyu amalini yoki Ctrl+N
16. Hozirgi kunda kompyuterlar ta‘lim tizimida asosan nechta yо‗nalishda foydalanilmoqda.
*a) 4 ta
b) 5 ta
c) 6 ta
d) 7ta
17. О‗quv jarayonida kompyuterlar asosan quyidagicha foydalanilmoqda…
*a) passiv, faol, interfaol
b) passiv va interfaol
c) faqat interfaollik
d) faol va interfaol
|
| |
Xolboyev Maqsad

O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni
Saqlash Vazirligi
Farmatsevtika ta’lim va tatqiqot instituti
“Farmasevtik kimyo” fanidan KURS ISHI
Mavzu:Organik tuzlishga ega bo’lgan
farmatsevtik moddalarning nitritometrik usulda foydalanish.
Bajardi:Xolboyev
Maqsad
Mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism

|
Mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 1/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #234686 |
Bog'liq 020-82 Namozov Burxon
MUNDARIJA:
I. KIRISH
II. ASOSIY QISM
6. 3DS Max dasturini o’rnatish 3 DS Max dasturida sohaga oid obyektlarni va jarayonlarni modellashtirish. 3DS Max dasturida sohaga oid obyektlarning va jarayonlarning animatsiyalarini yaratish 3DS Max dasturida materiallar bilan ishlash.
7. 3DS Max dasturida yangi qoplamlar va yoritgichlar bilan ishlashning qo‘shimcha imkoniyatlari. 3Ds-Max dasturida kameralar bilan ishlashning qo‘shimcha imkoniyatlari. 3Ds Max dasturida animatsion effektlardan foydalanish. Ma’lumotlarni aks ettirishda ularning o‘lchamini optimallashtirish.
8. Web sahifaning tuzilishi va ularniyaratish imkoniyatlari, asosiy tushunchalari. HTML tiliga kirish, uning asosiy elementlari. Teg tushunchasi. HTML tilida jadvallar hosil qilish. HTML tilida rasmlar hosil qilish teglari. HTML tilida gipermatn joylashtirish teglari.
9. HTML tilida freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash. HTML tilida formalar tashkil qilish va ularni qayta ishlash. HTML tilida sahifalarda animatsiyalar hosil qilish.
10. Dreamweaver dasturning asosiy oynalari, menyusi, komponentlari. Dreamweaver dasturida master va shablonlar bilan ishlash.
III. XULOSA.
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR VA TA’LIM SAYTLARI RO’YXATI
KIRISH.
“Kompyuter grafikasi va web dizayn” fani yildan-yilga rivojlanib, boyib boryapti. Bunga asosiy sabab global kompyuterlar tarmog‘ining va uyali aloqa vositalarining takomillashishidir. Bugungi kunda Internetga faqatgina komputerlar bilan emas, balki mobil telefonlar yordamida ham kirish oddiy holga aylandi. Bu esa tarmoqdan foydalanuvchilar soni oshsishiga olib kelib bundan raqobat ham kelib chiqadi. Chunki foydalanuvchi ko‘rinishi dizayniga qarab turib ham ma’lumotlardan foydalanadi.Global kompyuter axborot tarmog‘i bugungi kungacha ma’lum bo‘lgan axborot manbalaridan farqli holda, o‘z foydalanuvchilariga har qanday ma’lumotni istalgan shakl va ko‘rinishda, ularning qiziqishva xohishlariga qarab alohida tanlov asosida uzatish va olish uchun qulay imkoniyat yaratadi.
Kompyuter grafikasi va web dizayn fani 5110100 – Matematika va informatika ta’lim yoʻnalishida tahsil olayotgan talabalar uchun moʻljallangan bo‘lib, dasturiy vositalar va ularning tasnifi, ulardan foydalangan holda web-saytlar yaratishga oid bugungi kunning zamonaviy bilimlari bilan qurollantirishga e’tibor qaratiladi
“Kompyuter grafikasi va web dizayn” fanini o‘qitishdan maqsad- informatika o‘qituvchisining kasbiy sohasida egallashi kerak web-dizaynga oid bilimlar va ularni amalda qo‘llash uchun ko‘nikma va malakalarni shakllantirish va rivojlantirishdan iborat.
Kompyuter grafikasi va Web dizayn fanining vazifasi:
- kompyuter grafikasi haqida umumiy ma’lumot berish;
- web texnologiyalar asoslari bilan tanishtirish;
- zamonaviy axborot texnologiyalari orqali olinayotgan ma’lumotlarning qanday hosil qilinishi va ulardan foydalanish haqida ma’lumotlarni berish;
- web saytlarni hosil qiluvchi dasturlar va dasturlash tillari bilimlari bilan tanishtirish.
|
| |
-bo‘lim. Yakuniy qoidalar

|
-bo‘lim. Yakuniy qoidalar
|
bet | 5/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,68 Kb. | | #144821 |
Bog'liq MK vakant lavozimlariga ishga qabul TARTIBI 15.08.2022-y5-bo‘lim. Yakuniy qoidalar
Tanlov davomida nomzodlar to‘g‘risida olingan shaxsiy ma’lumotlar
konfidensial ma’lumotlar hisoblanadi hamda Tanlov komissiyasi a’zolari ularni
oshkor qilmaslik majburiyatini oladi.
Mazkur Tartib talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilikda
belgilangan tartibda javobgar bo'ladi.
Nomzodlar tanlov komissiyasi qaroridan norozi bo‘lgan taqdirda qaror
qabul qilingan kundan boshlab 10 (o‘n) kunlik muddatda tanlov natijalari bo‘yicha
komissiya qarori ustidan yuqori turuvehi tashkilot rahbariga yoki sudga shikoyat
qilish huquqiga ega.
8
Vakant lavozimlarga ishga qabul qilish
hamda xodimlarni boshqa lavozimga
o’tkazishda tanlov asosida saralab olish
to‘g‘risida Tartibga
1.1-Ilova
NA ’MUNA
Mahmud Zamaxshariy nomidagi Xorazm viloyat Axborot-kutubxona markazi
Tizim tashkilotning rasmiy nomi yoziladi
SUHBAT NATIJALARINI BAHOLASH BLANKASI
“_____” avgust 2022-yil.
Urganch shahri
Suhbat o‘tkazilgan vakant lavozim:
(vakant lavozimni tasdiqlangan shtatlar jadvaliga muvofiq to‘liq nomi yoziladi)
№
|
Nomzodlarning
F.LSh.
|
Kompetensiya kesimida ballar
|
|
|
| |
o‘rtacha ball - Kelishilgan

Kelishilgan
MK vakant lavozimlariga ishga qabul TARTIBI 15.08.2022-y
Tanlov komissiyasi a’zosi: Lavozimi imzosi F.I.Sh. ESLATMA: Suhbat davomida tanlov komissiyasi a’zolari har bir nomzodga ko‘pi bilan 5 (besh) ta savol berishi mumkin. Suhbat natijasi bo’yicha nomzodlar har bir Tanlov komissiyasi a’zosi tomonidan 100 (yuz) ballik tizim asosida baholanadi. Tanlov komissiyaning har bir a’zosi alohida baholash blankasini to'ldiradi. Baholash blankasini komissiyaning boshqa a’zolariga ko’rsatish taqiqlanadi va ballarni o'zgartirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Vakant lavozimlarga ishga qabul qilish hamda xodimlarni boshqa lavozimga o‘tkazishda tanlov asosida saralab olish to‘g‘risidagi Tartibga 1.2-ILOVA Tanlov komissiyasi yig‘ilishining BAYONI № 08 “_____” avgust 2022-yil Urganch sh. Suxbatni va yig‘ilishni o’tkazdi: Tanlov komissiyasi raisi – R.Qurbanov Ishtirok etdilar: Tanlov komissiyasi a’zolari (100%) (Kvorum mavjud) Kun tartibi: vakant lavozimiga nomzodlarni suhbatdan o‘tkazish vakant lavozimiga tanlovga berilgan e’lon bo’yicha jami 53 nafar nomzodning hujjatlari kelib tushgan. Ishchi organ jami 5 nafar nomzodning (nomzodlarning F.I.Sh.lari yoziladi) hujjatlaridagi ma’lumotlar e’lon qilingan lavozimning malakaviy talablarga mos deb topgan hamda Tanlov Komissiyasi a’zolari tomonidan ma’qullangan. Suhbatdan o’tish bali 56 (ellik olti) (yoki 60, 65 ...) ball etib belgilangan. Suhbat natijalariga ko‘ra nomzodlar quyidagi ball to‘pladilar: F.i.Sh. - 55, F.i.Sh. - 60. F.i.Sh. - 70, F.i.Sh. - 75, F.i.Sh. - 80. ... Kuzatuvchi tomonidan Tanlov jarayonlariga e’tirozlar bildirilmadi. (Suhbatga kelmagan nomzodlar alohida ко ‘rsatib о ‘tiladi) Suhbat natijalariga ko‘ra, Tanlov komissiyasi Qaror qiladi: 1. Suhbatga kelmagan nomzodlar (F.i.Sh.). Tanlovdan chetlashtirilsinlar. 2. Suhbat natijasida eng yuqori 80 (sakson) ball to’plagan nomzod F.i.Sh. “G’olib” deb topilsin va u bilan sinov muddatli mehnat shartnomasi tuzish taklif etilsin. Tanlov komissiyasi a’zolari: Lavozimi imzosi F.i.Sh. Lavozimi imzosi F.i.Sh. Lavozimi imzosi F.i.Sh. Lavozimi imzosi F.i.Sh. NA 'MUNA «TASDIQLAYMAN» Mahmud Zamaxshariy nomidagi Xorazm viloyat Axborot-kutubxona markazi direktori, Tanlov komissiyasi raisi __________ R.Qurbanov « » avgust 2022-yil Mahmud Zamaxshariy nomidagi Xorazm viloyat Axborot-kutubxona markazining Tizim tashkilotming rasmiy nomi yoziladi 10 NA 'MUNA Tuzdi: Kadrlar bo’yicha inspektor: imzo D.Saidnazarova «TASDIQLAYMAN»
Tanlov komissiyasi raisi __________ R.Qurbanov « » avgust 2022-yil
izoh: Nomzodlarga mutaxassislik va mehnat staji bo’yicha qo’yiladigan malakaviy talablar, Tanlov e’lon qilingan lavozimning sohaviy yo‘nalish bo‘yicha vazifa va funksiyalari hamda lavozimning pog‘ona darajasidan kelib chiqib belgilanadi. Download 42,68 Kb.
|
FOYDALANILGAN INERNET SAYTLARI

|
FOYDALANILGAN INERNET SAYTLARI
|
bet | 5/5 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 390,18 Kb. | | #261902 |
Bog'liq Qabul qildi Quyosh fotoelektrik elementlari va modullari. UltratFOYDALANILGAN INERNET SAYTLARI.
www.ziyonet.uz 2. www.uzvip.uz 3. www.referat.uz 4. www.doc.uz 5.moodle.pharmi.uz1. Abdurazzoqov A. A., Nazirov E. N. “Yoshfizik ensiklopedik lug`ati” Toshkent -1989. 2.A.K.Kikoin, I.K.Kikoin “Molekulyar fizika” Toshkent –1978.989. 3. L.C.Jdanov va N.I.Xlebnikov “Fizika kursi texnikumlar uchun” ikkinchi qism. Toshkent –1967.ntFOYDALANILGAN INERNET SAYTLARI. 1. www.ziyonet.uz 2. www.uzvip.uz 3. www.referat.uz 4. www.doc.uz 5.moodle.pharmi.uz
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.Abdurazzoqov A. A., Nazirov E. N. “Yosh fizik ensiklopedik lug`ati” Toshkent -1989. L.C.Jdanov va N.I.Xlebnikov “Fizika kursi texnikumlar uchun” ikkinchi qism. Toshkent1967. www.fizika.uzwww.wikipedia.orgwww.google.comhttp://fayllar.org
|
| |
Metall
  
ChI (eV) - Quyosh fotoelektrik elementlari va modullari

|
Quyosh fotoelektrik elementlari va modullari
|
bet | 2/5 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 390,18 Kb. | | #261902 |
Bog'liq Qabul qildi Quyosh fotoelektrik elementlari va modullari. UltratMetall
|
ChI (eV)
|
Metall
|
ChI (eV)
|
Alyuminiy
|
3,74
|
Mish
|
4,47
|
Temir
|
4,36
|
Kumush
|
4,28
|
Kobalt
|
4,25
|
Seziy
|
1,89
|
Litiy
|
2,39
|
Sink
|
3,74
|
Chiqish ishlari har xil bo‘lgan ikki metall bir-biri bilan payvandlanganda elektronlar diffuziyasi hisobiga kontakt potensiallar ayirmasi hosil bo‘ladi. Agar kontakt joyi qizdirilsa, elektronlar diffuziyasi ortadi va kontakt potensiallari ayirmasi ham kattalashadi.
Termoelektr yurituvchi kuch
Termoelektr yurituvchi kuch E payvandlangan uchlaridagi temperaturalar (absolyut shkala bo‘yicha) ayirmasiga to‘g‘ri proporsional bo‘lib, metallar tabiatiga bog‘liq:
Bunda α – metallning termo EYK koeffitsiyenti.
Uchlari o‘zaro payvandlangan ikkita har xil metalldan yasalgan asbobga termopara yoki termoelement deb ataladi. Termoelement kavsharlangan uchi temperaturasi o‘lchanuvchi moddaga va ikkinchi – sovuq uchlari o‘lchov asbobga ulanadi. Bir necha termoelementlardan tuzilgan sistemaga termobatareya deb ataladi.
1908-yilda Moskva universiteti proffessori V.Serasskiy 100 ta termoelementdan iborat bo‘lgan quyosh batareyasini yaratdi.
|
| |
NAZORAT UCHUN SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

|
NAZORAT UCHUN SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
|
bet | 3/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #232210 |
Bog'liq 8-mavzuga Ta\'limni tashkil etish shakllariNAZORAT UCHUN SAVOL VA TOPSHIRIQLAR - 1. Hozirgi vaqtda ta’limni tashkil etishning qanday shakllari keng tarqalgan?
- 2.Ta’limni tashkil etishning individual tizimiga izoh bering.
- 3.Sinf-dars tizimining afzalligi va kamchiliklari nimalarda namoyon bo‘ladi?
- 4.Ma’ruza-seminar tizimining o‘ziga xosligini izohlang.
- 5.Dars deb nimaga aytiladi?
- 6.Darsning qanday turlari mavjud?
- 7.Darsga qo‘yiladigan talablarni tushuntirib bering.
- 8.O‘qituvchining darsga tayyorgarlik ko‘rishi qanday bosqichlarni o‘z ichiga oladi?
- 9.Ta’limni tashkil etishning yordamchi shakllariga nimalar kiradi?
- E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
To‘g‘ri tоkning mаgnit mаydоn induksiyasi

|
To‘g‘ri tоkning mаgnit mаydоn induksiyasi
|
bet | 6/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlarTo‘g‘ri tоkning mаgnit mаydоn induksiyasi. Bio – Savar – Laplas qonuniga ko‘rа, cheksiz uzun to‘g‘ri tоkdаn d uzоqlikdаgi A nuqtаdа hоsil bo‘lgаn mаgnit mаydоn induksiyasi quyidаgi ifоdа yordаmidа аniqlаnаdi:
B = μ I . (1–10)
0 2π · d
1.9-rаsm.
Dеmаk, to‘g‘ri chiziqli cheksiz uzun tоkli o‘tkаzgichning birоr nuqtаdа hоsil qilgаn mаgnit mаydоn induksiyasi o‘tkаzgichdаn o‘tаyotgаn tоk kuchigа
to‘g‘ri, o‘tkаzgich bilаn induksiyasi hisоblаnаyotgаn nuqtа оrаsidаgi eng qisqa mаsоfаgа tеskаri prоpоrsiоnаl ekаn.
Аylаnmа tоk mаrkаzidаgi mаgnit mаydоn induksiyasi. Rаdiusi R bo‘lgаn аylаnаdаn I o‘zgаrmаs tоk o‘tаyotgаn bo‘lsin (1.10-rаsm). Bio – Savar – Laplas qonuniga ko‘rа, аylаnmа tоkning mаrkаzidа hоsil bo‘lgаn mаgnit mаydоn induksiyasi аylаnа uzunligi ∆l bo‘lаkchаlаrining аylаnа mаrkаzidа hоsil qilgаn induksiyalаrining vеktоr yig‘indisigа tеng (1.3–1-ifоdа). Hisоblаsh nаtijаlаrigа ko‘rа, аylаnmа tоkning markazidagi mаgnit induksiyasi
B = μ
I
0 2 R
(1–11)
ga teng, bundа: μ0 – kоeffitsiyеnt, vаkuumning mаgnit dоimiysi bo‘lib, uning
–7 N
A2
sоn qiymаti μ0 = 4π · 10 gа tеng. Dеmаk, аylаnmа tоkning mаrkаzidа
hоsil bo‘lgаn mаgnit mаydоn induksiyasi o‘tkаzgichdаn o‘tаyotgаn tоk kuchigа to‘g‘ri, аylаnа rаdiusigа tеskаri prоpоrsiоnаl ekаn.
∆l
1.10-rаsm. 1.11-rаsm.
2R
Хususiy hоldа n tа o‘rаmgа egа bo‘lgаn tоkli g‘аltаkning mаrkаzidаgi mаgnit mаydоn induksiyasini (1.11-rаsm) quyidаgi ifоdа yordаmidа аniqlаsh mumkin:
B = μ0
n I . (1–12).
Dеmаk, tokli g‘altakning ichida hоsil bo‘lgаn mаgnit mаydоn induksiyasi g‘altakdаn o‘tаyotgаn tоk kuchigа, o‘ramlar soniga to‘g‘ri, g‘altak аylаnа- sining rаdiusigа tеskаri prоpоrsiоnаl ekаn.
Mаgnit mаydоnning supеrpоzitsiya prinsipini izоhlаng.
To‘g‘ri tоkning mаgnit mаydоn induksiyasini hisоblаsh fоrmulаsini yozing vа uni izоhlаng.
Аylаnа mаrkаzidаgi mаgnit mаydоn induksiyasini hisоblаsh fоrmu- lаsini yozing vа uni izоhlаng.
|
| |
Mаsаlа yеchish nаmunаsi - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

Yuzasi 20 сm2, o‘ramlar soni 100 ta bo‘lgan simli ramka magnit maydonga joylashtirilgan. Ramkadan 2 A tok o‘tganda unda 0,5 mN·m maksimal aylantiruvchi moment hosil bo‘ladi. Magnit maydonning induksiyasini aniqlang.
Formulas i: Yechilish i:
Mmax
= N · I · B · S
B = 0,5 ⋅10−3 T =
B =
Mmax N⋅I⋅S
N⋅m N
100 ⋅ 2 ⋅ 2 ⋅10−3
= 1,25 · 10–3 T.
A⋅m2
A⋅m
Javobi: B = 1,25·10 –3 T.
mavzu. TOKLI TO‘G‘RI O‘TKAZGICHNING,
HALQA VA G‘ALTAKNING MAGNIT MAYDONI
Tokli o‘tkazgich atrofida hosil bo‘ladigan magnit maydon kuch chiziqlarini kuzatish uchun qalin karton qog‘ozi olinib, uning o‘rtasidan teshib, to‘g‘ri o‘tkazgichni o‘tkazamiz. Karton varag‘i ustiga mayda temir kukunlarini sepamiz. O‘tkazgich uchlari tokka ulanib, karton yengil silkitiladi. Temir kukunlari tokning magnit maydoni ta’sirida magnitlanib, o‘zini kichik magnit strelkalari kabi tutadi va ular magnit induksiya chiziqlari bo‘ylab joylashadi (1.7-a rasm).
To‘g‘ri tok magnit maydonining kuch chiziqlari, markazi o‘tkazgich o‘qida joylashgan aylanalardan iborat bo‘lib, bu aylanalar o‘tkazgich o‘qiga tik tekislikda yotadi (1.7-b rasm). Magnit maydon kuch chiziqlarining yo‘nalishini o‘ng parma qoidasidan foydalanib aniqlanadi: agar parmaning ilgarilanma harakati tok yo‘nalishi bilan bir xil bo‘lsa, u holda parma dastasining aylanish yo‘nalishi magnit induksiya chiziqlarining yo‘nalishini ko‘rsatadi.
Parmaning ilgarilanma harakat yo‘nalishi
Tok
I yo‘nalishi
Parma dasta-
+ sining aylanish
a yo‘nalishi
b
1.7-rasm.
Magnit kuch
chiziqlarining
yo‘nalishi
Magnit maydon induksiya vektori ( B ) kuch chiziqlariga urinma bo‘ylab yo‘nalgan bo‘ladi. Xususiy holda tokli o‘tkazgichdan d masofada yotgan nuqtadagi magnit maydon induksiyasi yo‘nalishi 1.8-a rasmda ko‘rsatilgan.
Ko‘pchilik hоllаrdа mаgnit mаydоnni bitta o‘tkazgich emas, tоkli o‘tkаzgichlаr sistеmаsi hоsil qilаdi (1.8-b rasm). Bunday vaziyatdа fаzоning birоr nuqtаsidаgi nаtijаviy mаydоnning induksiyasi hаr bir tоkli o‘tkаzgichning shu nuqtаdа hоsil qilgаn mаgnit mаydоn induksiyalаrining vеktоr yig‘indisigа tеng bo‘lаdi, ya’ni:
B
d
d B
a
1.8-rasm.
B = B 1+ B 2+ B 3+ ... B n. (1–8)
Bu хulоsа mаgnit mаydоni uchun supеrpоzitsiya prinsipi dеyilаdi
Frаnsuz olimlari J. Biо, F. Sаvаr va P. Lаplаslar ixtiyoriy shаkldаgi tоkli o‘tkаzgichlаrning atrofida hоsil bo‘lgаn mаgnit mаydоn induksiyasini hisоblаshgа imkоn bеrаdigаn umumiy qоnunni aniqladilar. Bu qonunga ko‘ra, tokli o‘tkazgichning ixtiyoriy ∆l elementining, tokli o‘tkazgich atrofidagi A nuqtasida hosil qilgan magnit induksiyasini quyidagicha aniqlash mumkin:
4π
ΔB = μ0
· I⋅∆l⋅sin α , (1–9)
2
r
α – Δl elementdan A nuqtaga o‘tkazilgan vektor bilan ∆l element orasidagi burchak (1.9-rasm), r – o‘tkazgichning ∆l elementidan A nuqtagacha bo‘lgan masofa.
|
Mаsаlа yеchish nаmunаsi - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

Uzunligi 30 cm bo‘lgan o‘tkazgichdan 2 A tok o‘tmoqda. O‘tkazgich induksiyasi 1,5 T bo‘lgan bir jinsli magnit maydonning induksiya chiziqlariga 30° burchak ostida joylashgan. O‘tkazgich Amper kuchi yo‘nalishida 4 cm ga ko‘chganda qanday ish bajariladi?
Formulas i: Yechilish i:
A = I · B · l · d · sinα
A m
[A] = A · N · m· m =
= N · m = J
1
A = 2 · 1,5 · 0,3 · 4 · 10 –2 · 2 J =
= 18 · 10 –3 J.
Javobi: A =18 · 10 –3 J.
mavzu. TOKLI O‘TKAZGICHLARNING O‘ZARO TA’SIR KUCHI
Xuddi elektr zaryadlari kabi tokli o‘tkazgichlar orasida ham o‘zaro ta’sir kuchlari mavjud bo‘ladi. Buni amalda kuzatish uchun ikki elastik o‘tkazgich olib, ularni vertikal holatda tayanchga mahkamlaymiz.
Agar o‘tkazgichlarning yuqori qismini sim orqali ulasak, o‘tkazgichlardan qarama-qarshi yo‘nalishda tok oqadi (1.13-a rasm). Natijada
o‘tkazgichlar bir-biridan itarilib, orasidagi
masofa uzoqlashadi. Agar o‘tkazgichlardan bir xil yo‘nalishda tok oqishini ta’minlasak, o‘tkazgichlar bir-biriga tortiladi (1.13-b rasm).
a b
1.13-rasm.
Amper qonunidan foydalanib, vakuumdagi cheksiz uzun parallel tokli o‘tkazgichlar orasida hosil bo‘ladigan o‘zaro ta’sir kuchining yo‘nalishi va son qiymatining kattaligini aniqlaylik.
Bir-biridan d masofada joylashgan,
ikkita parallel o‘tkazgichlardan bir
xil yo‘nalishda I1
va I2
tok o‘tayotgan
bo‘lsin (1.14-rasm). O‘tkazgichlardan
o‘tayotgan I1
va I2
toklarning magnit
I1 tok pastdan yuqoriga oqayotgan bo‘lsa,
1.14-rasm.
ikkinchi o‘tkazgichda yotgan nuqtalarda
B1 vektor (parma qoidasiga binoan) bizdan kitob tekisligi tomon yo‘nalgan bo‘ladi va ular o‘zaro tik joylashgan. Birinchi tokning magnit maydoni tomonidan ikkinchi tokka ko‘rsatiladigan F2 ta’sir kuchi kattalik jihatdan, Amper qonuniga muvofiq quyidagiga teng bo‘ladi:
F2 = B1 · I2 · ∆ l; (1–15)
bunda: ∆ l – ikkinchi o‘tkazgichning magnit maydonda joylashgan qismining
uzunligi. Bu formulaga to‘g‘ri tokning magnit induksiyasi B = µ I1
ifodasini qo‘ysak,
1 0 2π⋅ d
µ I1⋅I2 ⋅∆l .
F2 =
0 2π⋅d
(1–16)
Demak, cheksiz uzun parallel tokli o‘tkazgichlarning birlik uzunligiga ta’sir qilayotgan o‘zaro ta’sir kuchi ulardan o‘tayotgan tok kuchlarining ko‘paytmasiga to‘g‘ri, orasidagi masofaga esa teskari proporsional ekan.
Mazkur hodisa asosida tok kuchining Xalqaro birliklar sistemasidagi
birligi – amper (A) qabul qilingan.
Amper – vakuumda bir-biridan 1 m masofada parallel joylashgan, ko‘ndalang kesim yuzi hisobga olmas darajada kichik bo‘lgan cheksiz uzun to‘g‘ri o‘tkazgichlardan tok o‘tganda, o‘tkazgichlarning har bir metr uzunligida 2 · 10–7 N o‘zaro ta’sir kuchi hosil qiladigan o‘zgarmas tok kuchidir.
Parallel tokli o‘tkazgichlar orasida hosil bo‘ladigan o‘zaro ta’sir kuchining yo‘nalishi qanday aniqlanadi?
Qarama-qarshi yo‘nalishda I1 va I2 tok o‘tayotgan ikkita parallel o‘tkazgichning o‘zaro ta’sir kuchini izohlang.
Tok kuchining birligi – Amperni ta’riflang.
|
Ijaraga berilgan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval

|
Ijaraga berilgan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval
|
bet | 113/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlarIjaraga berilgan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval
Darslik ijaraga berilib, o‘quv yili yakunida qaytarib olinganda yuqo- ridagi jadval sinf rahbari tomonidan quyidagi baholash mezonlariga asosan to‘ldiriladi:
Yangi
|
Darslikning birinchi marotaba foydalanishga berilgandagi
holati.
|
Yaxshi
|
Muqova butun, darslikning asosiy qismidan ajralmagan. Barcha varaqlari mavjud, yirtilmagan, ko‘chmagan, betlarida yozuv va chiziqlar yo‘q.
|
Qoniqarli
|
Muqova ezilgan, birmuncha chizilib, chetlari yedirilgan, darslikning asosiy qismidan ajralish holati bor, foydalanuvchi tomonidan qoniqarli ta’mirlangan. Ko‘chgan varaqlari qayta ta’mirlangan, ayrim betlariga chizilgan.
|
Qoniqarsiz
|
Muqovaga chizilgan, yirtilgan, asosiy qismidan ajralgan yoki butunlay yo‘q, qoniqarsiz ta’mirlangan. Betlari yirtilgan, varaqlari yetishmaydi, chizib, bo‘yab tashlangan. Darslikni tiklab bo‘lmaydi.
|
http://hozir.org
|
| |
Mаsаlа yеchish nаmunаsi - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

|
Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar
|
bet | 7/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar
To‘g‘ri cheksiz o‘tkаzgichdаn 250 mА tоk o‘tmоqdа. Undаn 4 сm uzоqlikdа joylashgan nuqtаdаgi mаgnit mаydоn induksiyasini tоping.
Formulas i: Yechilish i:
B = μ
I
0 2π⋅ d
B = 4π · 10–7
250 · 10–3 T =
2π · 4 · 10–2
N
[ B] = A2
A N m A m
= 1,25 · 10 –6 T.
= = T
Javobi: B = 12,5·10–6 T.
mavzu. TOKLI O‘TKAZGICHNI MAGNIT MAYDONDA KO‘CHIRISHDA BAJARILGAN ISH
Ikki parallel a va b silliq metall simlar bir-biridan l uzoqlikda joylashtirilgan bo‘lib, ularning ustiga yengil c metall o‘tkazgich qo‘yilgan holni qaraylik (1.12-rasm). O‘tkazgichlar tizimi magnit induksiyasi B bo‘lgan bir jinsli maydonga joylashgan. 1.12-rasmdagi ( ) belgisi magnit maydon induksiya vektori bizdan rasm tekisligi tomon tik yo‘nalganligini anglatadi. a va b o‘tkazgichlar tok manbayiga ulanganda c o‘tkazgich orqali tok o‘ta boshlaydi. Bunda l uzunlikdagi tokli o‘tkazgichga magnit maydoni tоmonidan F = I · B · l Amper kuchi ta’sir qiladi. Tok yo‘nalishi bi- lan magnit maydon induksiyasi yo‘nalishi orasidagi burchak 90° ekanligi- ni bilgan holda kuchning yo‘nalishi chap qo‘l qoidasiga binoan aniqlanadi.
Bu kuch c o‘tkazgichni d masofaga siljitib,
A = I · B · l · d (1–13)
ish bajaradi. Bu ifodadagi l·d ko‘payt- ma o‘tkazgichning harakati davomida chizgan yuzadan iborat, ya’ni S = l·d. Harakat davomida o‘tkazgichni kesib o‘tgan magnit oqimi ∆Ф =B · ∆S ga tengligidan:
A = I · ∆ Ф
1.12-rasm.
b
a
(1–14)
ko‘rinishdagi ifodaga ega bo‘lamiz. Shuni ta’kidlash joizki, bu ish magnit maydon tomonidan emas, balki zanjirni tok bilan ta’minlab turuvchi manba energiyasi hisobidan bajariladi.
Demak, tokli o‘tkazgichni magnit maydonda ko‘chirishda Amper kuchining bajargan ishi o‘tkazgichdan o‘tayotgan tok kuchi va magnit oqimi o‘zgarishining ko‘paytmasiga teng ekan.
Magnit maydonda tokli o‘tkazgichni ko‘chirishda bajariladigan ishdan amaliyotda keng foydalaniladi. U transport, maishiy texnika va elektronika sohalarida qo‘llanilishi bilan muhim ahamiyatga ega. Bugungi kunda juda keng ishlatilayotgan elektron qulflar bunga misol bo‘la oladi.
Magnit maydonda tokli o‘tkazgichni ko‘chirishda bajarilgan ish qanday hisoblanadi?
Tok yo‘nalishi bilan magnit maydon induksiyasi bir yo‘nalishda bo‘lsa, bajarilgan ish nimaga teng bo‘ladi?
Tokli o‘tkazgichni magnit maydonda ko‘chirishda ish nimaning hisobiga bajariladi?
|
| |