nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Вопросы теста итогового контроля по предмету "Цифровые технологии в образовании"

Вопросы теста итогового контроля по предмету "Цифровые технологии в образовании" для студентов всех направлений бакалавриата за 4 семестр 2022-2023 г.
1 ВАРИАНТ
1. Какое программное обеспечение служит для работы с электронной почтой?
a) Microsoft Word
b) Microsoft Access
c) Microsoft Excel
d) Microsoft Outlook
2. Размещение подготовленных материалов на Web – узле называют…
a) Web – изданием
b) Web – динамикой
c) Web – дизайном
d) Web – презентацией
3. Коды языка HTML, с помощью которых выполняется разметка исходного текста, называются …
a) АSCll-кодами
b) Операторами
c) Служебными словами
d) Тегами
4. Какой значок на рабочем столе предназначен для работы с локальной сетью?
a) Сетевое окружение
b) Мой компьютер
c) Мои документы
d) Microsoft Outlook
5. Передача данных между компьютерами локальной сети происходит посредством…
a) коннектор
b) концентратора
c) модема
d) телефона
6. Укажите устройство для подключения компьютера к Internet
a) Плоттер
b) Сканер
c) Модем
d) Телефон
7. Чтобы соединить два компьютера по телефонным линиям, необходимо иметь:
a) По модему на каждом компьютере
b) Модем на одном из компьютеров
c) Модем и специальное программное обеспечение на одном из компьютеров
d) По модему на каждом компьютере и специальное программное обеспечение
8. Устройство, необходимое для объединения компьютеров в локально сеть:
a) шина
b) видеокарта
c) сетевая карта
d) шлейф
9. Для чего нужно знать имя компьютера в сети?
a) для того, чтобы выходить из режима ожидания
b) для того, чтобы знать как зовут пользователя
c) для поиска компьютера в сети
d) для того, чтобы включить его
10. Устройство, преобразующее цифровой сигнал в аналоговый и наоборот, и использующееся для передачи данных между компьютерами через телефонную сеть, называется …
a) модем
b) контролер
c) сервер
d) HUB
11. Как называют объединение компьютерных сетей с собственным уникальным именем?
a) Сайт
b) Трафик
c) Домен
d) Корпоративная сеть
12. Язык разметки гипертекста.
a) Java
b) Си++
c) Паскаль
d) HTML
13. Пиксель – это
A) Нет правильного ответа
B) количество дискретных элементов на единицу длины
C) мельчайший элемент изображения, воспроизводимый компьютером
D) гладкая кривая, которая проходит через две или более контрольных точек, управляющих её формой
14. Электронное правительство – это …
a) сайт правительства республики
b) система государственных органов, объединенных в одну информационную сеть
c) государственный форумсистема, обеспечивающая прямую связь населения с правительством страны
d) альтернативное правительство
15. Интерактивные формы на Web-страницах заключаются в контейнер
a)
b)
|
Python asoslari

Python asoslari
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
22.01.2024
Hajmi
0,52 Mb.
#142990
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Python asoslari
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Musiqiy pedagogika va psixologiya fan dasturi

Fan dasturi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’limi yo‘nalishlari
buyicha
0‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi Kengashning 2019 yil
OP
dagi f sonli bayonnomasi bilan ma’qulangan.
0‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2019 yil
“JL9
”
OP
dagi
PdP -
sonli buyrug‘i bilan ma’qulangan fan
dasturlarini tayanch oliy
ta’lim muassasasi tomonidan tasdiqlashga rozilik berilgan.
Fan dasturi O’zbekiston Respublikasi Konservatoriyasida ishlab chiqildi.
Tuzuvchilar:
R.Qodirov - O‘zDK, “Musiqiy pedagogika”
kafedrasi professor, pedagogika fanlari nomzodi.
Taqrizchilar:
R.Oripov –
pedagogika fanlari nomzodi
M.Axmedov – O’Zdk, “Musiqiy pedagogika”
kafedrasi
mudiri, pedagogika fanlari nomzodi
I.
O‘quv fanning dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o‘rni
Mazkur dasturda o‘rganiladigan Fan ikkita asosiy bo’limdan iborat:
musiqa
psixologiyasi va pedagogikasi. Musiqa psixologiyasida - musiqa psixologiyasining
umumiy asoslari, musiqachi shaxsi va faoliyati, musiqa san’atida bilish jarayonlari
(diqqat, sezgilar, idrok, xotira, tafakkur, xayol), musiqa san’atining xissiy-irodaviy
muxiti, musiqa san’atida individual- psixologik tafovutlar (temprament,
xarakter,
qobiliyat) va musiqiy qobiliyatlarni aniqlash testlari o’rganiladi.
Musiqa pedagogikasida - musiqa pedagogikasining
umumiy asoslari,
musiqiy
ta’lim berish va o‘qitish nazariyasi (musiqiy redaktika), musiqiy tarbiya nazariyasi
va musiqiy ta’lim tarbiya tizimida boshqarish
va tashkil etish masalalari
o‘rganiladi.
Print f Key {key} topilmadi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlash fanidan
AMALIY ISH - 2
Bajardi: Fazliddin Gadoyev
Tekshirdi: Bo’riyev Yusuf
22-variant
def move_to_front_search(arr, key):
n = len(arr)
for i in range(n):
if arr[i] == key:
# Elementni topdik, uni boshiga qo'yamiz
arr.insert(0, arr.pop(i))
return True
return False
arr = [5, 3, 7, 1, 4, 9, 8]
key = 4
print(f"Boshlang'ich massiv: {arr}")
if move_to_front_search(arr, key):
print(f"Key {key} topildi va massiv boshiga qo'yildi: {arr}")
else:
print(f"Key {key} topilmadi.")
|
eval(expression, globals=None, locals=None)-

PYTHON ASOSLARI
|
ABBOSBEK IBRAGIMOV
68
issubclass(sinf, ClassInfo)-agarda sinf ClasssInfo sinfostisi bo`lsa rost qiymat qaytaradi.
Sinf o`z-o`ziga sinfosti bo`ladi.
iter(x)- iterator obyektini qaytaradi.
len(x)-ko`rsatilgan obektni elementlar sonini qaytaradi.
locals()-lokal nomlar lug`ati.
map(function, iterator)-ketmaketlikning har bir elementiga function funksiyasini qo`llash
orqali yaratiladigan iterator.
MD 5 xesh funksiyasi - 13 Amaliy ish Mavzu

|
13 Amaliy ish Mavzu
|
bet | 2/4 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 100,2 Kb. | | #271636 |
MD 5 xesh funksiyasi. MD 5 xesh funksiyasi algoritmi Massachusets texnologiya instituti professori Ronald Rivest tomonidan 1992 yilda ishlab chiqilgan. Bu algoritmda kiruvchi ma’lumot uzunligi ixtiyoriy bo‘lib, xesh qiymat uzunligi 128 bit bo‘ladi. MD 5 xesh funksiyasi algoritmida kiruvchi ma’lumot 512 bitlik bloklarga ajratilib, ular 16 ta 32 bitlik qism bloklarga ajratiladi va bular ustida amallar bajariladi.
Faraz qilaylik, bizga uzunligi b bit bo‘lgan, bu yerda b – ixtiyoriy nomanfiy butun son, ma’lumot berilgan bo‘lsin va bu ma’lumotning bitlari
m0 m1 … m(b-1)
tartibda yozilgan bo‘lsin.
Xesh qiymatni hisoblash uchun quyidagi beshta bosqich bajariladi:
1-bosqich. To‘ldirish bitlarini qo‘shish
Berilgan ma’lumot uzunligi 512 modul bo‘yicha 448 bilan
taqqoslanadigan (ma’lumot uzunligi 448 mod 512) qilib to‘ldiriladi, ya’ni, kengaytirilgan ma’lumotning uzunligi unga eng yaqin bo‘lgan 512 ga karrali bo‘lgan sondan 64 bitga kichik bo‘lishi kerak. To‘ldirish hamma vaqt, hattoki ma’lumot uzunligi 512 modul bo‘yicha 448 bilan taqqoslanadigan bo‘lsa ham bajariladi.
To‘ldirish quyidagi tartibda amalga oshiriladi: ma’lumotga 1 ga teng bo‘lgan bitta bit qo‘shiladi, qolgan bitlar esa 0 lar bilan to‘ldiriladi.
Shuning uchun qo‘shilgan bitlar soni 1 dan 512 tagacha bo‘ladi.
bosqich. Ma’lumotning uzunligini qo‘shish
1-bosqichning natijasiga berilgan ma’lumot uzunligining 64 bitlik qiymati qo‘shiladi. Agar ma’lumotning uzunligi 264 bitdan katta bo‘lsa, bu uzunlik mod 264 bo‘yicha olinib qo‘shiladi.
Shunday qilib, birinchi ikkita bosqich bajarilgandan keyin uzunligi 512 bitga karrali bo‘lgan ma’lumot olinadi, ya’ni kengaytirilgan ma’lumot uzunligi 16 ta 32 bitlik so‘zdan iborat blok uzunligiga karrali bo‘ladi. Natijada hosil qilingan ma’lumotning so‘zlarini M[0, ..., N-1] orqali belgilaymiz, u holda N soni 16 ga karrali bo‘ladi. Shunday qilib, N=L16
bo‘ladi.
Ushbu ikkita bosqichni quyidagicha tasvirlash mumkin:
|
| |
- bosqich. Natija - 13 Amaliy ish Mavzu

|
13 Amaliy ish Mavzu
|
bet | 4/4 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 100,2 Kb. | | #271636 |
5- bosqich. Natija.
Ma’lumotning xesh qiymati A, B, C, D registrlardagi qiymatlarni birlashtirish natijasida hosil qilinadi.
MD 5 algoritmidagi asosiy sikl.
Topshiriq:
1. O‘z I.F ni ma’lumot sifatida olib, ular uchun to‘ldiruvchi bitlarni qo‘shing.
Nazorat savollari
Xesh funksiyalar va ularning vazifasi nimadan iborat.
Xesh funksiyalarning xususiyalarini keltiring.
MD5 xesh funksiyasini tavfsiflang.
Foydalanilgan adabiyotlar
Akbarov D.Ye. Axborot xavfsizligini ta’minlashning kriptografik usullari va ularning qo‘llanilishi. Toshkent, 2008 – 394 bet.
G‘aniev S. K., Karimov M. M., Tashev K. A. Axborot xavfsizligi. Axborotkommunikatsiya tizimlar xavfsizligi. Oliy o‘quv yurt talabalari uchun mo‘ljallangan. “Aloqachi”, 2008.
Shnayer B. Prikladnaya kriptografiya (Applied Cryptography), 2-ye izdanie.
1996 g.
|
| |
set(object)- - Python asoslari

PYTHON ASOSLARI
|
ABBOSBEK IBRAGIMOV
67
abs(x)- absolyut raqamni (sonni modulini) qaytaradi.
all(ketmaketlik)- agarda hamma elementlar haqiqiy bo`lsa (yoki ketmaketlik bo`sh bo`lsa)
True ni qaytaradi.
any(ketmaketlik)-agarda elementlardan hech bo`lmaganda bittasi haqiqiy bo`lsa True ni
qaytaradi. Bo`sh ketmaketlik uchun False qaytaradi.
ascii(object)- repr ga o`xshab obyekt ko`rinishiga mos qatorni ekranga xuddi shunday
qaytaradi.
bin(x)- butun sonni ikkilik sanoq sistemasiga o`tkazadi
chr(x)- x ning Unicode ga mos belgini qaytaradi.
classmethod(x)- sinf metodi ko`rsatgan funksiyani taqdim etadi.
compile( source, filename, mode, flags=0, don’t_inherit=False)- ketmaketlik eval yoki
exec funksiyalari bilan bajariladigan dastur kodiga komplyatsiya qilinishi. Qator karetkani
qaytaruvchi belgilar yoki nolga teng baytlarga ega bo`lmasligi kerak.
delattr(object, name)- “name” nomidan atributni qaytaradi.
dir([object])- obyekt nomlarining ro`yxati, agar obyekt ko`rsatilmagan bo`lsa, local
maydondagi nomlar ro`yxati.
divmod(a,b) – a ni b ga bo`lganda hosil bo`lgan bo`linmaning butun va qoldiq qismi.
enumerate(iterable, start=0)- nomer va unga mos ketmaketlik a’zosidan tarkib topgan
kortejni har bir o`tishda taqdim etuvchi iteratorni qaytaradi.
Arduino taraqqiyoti ma’ruza 4 Mavzu: Analog signallarni o’qish Lecture-4 (1)

ARDUINO TARAQQIYOTI
Ma’ruza 4
Mavzu: Analog signallarni o’qish
Reja:
1. Analog signal o’zi nima?
2. Analog signalni raqamli signalga aylantirish
3. Analog sensorlarni Arduino bilan o'qish: analogRead () funksiyasi
4. Potentsiometrni o'qish
5. Analog sensorlar
6. TMP36 temperatura sensori yordamida temperaturani o’qish
Agar siz qurilmalaringiz dunyo bilan aloqada bo'lishini xohlasangiz, ular muqarrar
ravishda analog ma'lumotlar bilan aloqa o'rnatadilar. Oldingi darslarda siz tugatgan
loyihalarga e’tibor bering. Siz LEDni boshqarish uchun elektron tugmadan foydalangansiz.
U faqat raqamli kirish edi - uning ikkita mumkin bo'lgan holati bor: yoqish yoki o'chirish,
yuqori yoki past, 1 yoki 0. Raqamli ma'lumot - bu ikkilik (yoki raqamli) ma'lumotlar
to'plami. Har bir bit faqat ikkita qiymatdan biriga ega. Atrofingizdagi dunyo kamdan -kam
hollarda ma'lumotni faqat ikkita usulda ifodalaydi. Derazaga qarang. Nima ko'rasiz? Agar
kunduzi bo'lsa, ehtimol siz quyosh nuri, shamolda harakatlanayotgan daraxtlarni, balki
o'tayotgan mashinalarni yoki odamlar yurganini ko'rasiz. Siz sezgan bu narsalarning
hammasini tasniflab bo'lmaydi ikkilik ma'lumotlar sifatida. Quyosh nuri yoqilmagan yoki
o'chmagan; uning yorqinligi kun davomida o'zgarib turadi. Xuddi shunday, shamol faqat
ikkita holatga ega emas; u har doim turli tezliklarda esadi.
1-rasm. Analog va raqamli signallar
1-rasmdagi grafiklar analog va raqamli signallarning bir-biri bilan qanday taqqoslanishini
ko'rsatadi. Chap tomonda kvadrat to'lqin bor, u faqat ikkita qiymat orasida o'zgarib turadi:
0 va 5 volt. Xuddi oldingi bobda ishlatilgan tugmachada bo'lgani kabi, bu signal ham
"mantiq yuqori" yoki "mantiq past" qiymatidir. O'ng tomonda kosinus to'lqinining bir
qismi joylashgan. Garchi uning chegaralari hali ham 0 va 5 volt bo'lsada, signal bu ikki
kuchlanish o'rtasida cheksiz ko'p qiymatlarni oladi.
Analog signallar bir diapason ichida o'zgarib turadi, nazariy jihatdan bu diapazonda juda
ko'p sonli mumkin bo'lgan qiymatlarni oladi. Siz o'lchashni xohlaydigan analog kirishga
misol sifatida quyosh nuri haqida o'ylang. Tabiiyki, quyosh nurini o'lchash mumkin bo'lgan
turli diapazon mavjud. Ko'pincha bir birlik maydon uchun lyuks yoki yorug'lik lyuksi bilan
o'lchanadigan bo'lsak, siz to'g'ridan -to'g'ri quyosh nurida 0 lyuks (qora rang uchun) va 130
000 lyuks o'rtasidagi qiymatlarni o'lchashni kutishingiz mumkin. Agar sizning o'lchash
moslamangiz cheksiz darajada aniq bo'lsa, siz bu ikkisi orasidagi cheksiz ko’p sonlarni
o'lchashingiz mumkin. Masala, uy ichkarisi 400 lyuks bo'lishi mumkin. Agar u biroz
yorqinroq bo'lsa, u 401 lyuks, keyin 401,1 lyuks, keyin 401,11 lyuks va boshqalar bo'lishi
mumkin. Agar shunday bo'lsa, Arduinoni "haqiqiy dunyo" bilan qanday bog'lash
mumkin? Javob analog-raqamli konvertorlar (ADC) bo'lib, ular analog qiymatlarni
raqamli ko’rinishga yuoqir aniqlik va tezlik bilan aylantirib beradi.
|
Standart og‘ish va dispersiya - Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya

11
bartaraf qilingan,
bu shunday markazki, uning atrofida o‘rganilayotgan alomat
(xossa)ning variatsiyalanishlari sodir bo‘ladi. Ko‘pincha shunday bo‘ladiki,
o‘rtacha arifmetik bir xil bo‘laturib alomatning individual
taqsimlash tavsiflari
mutlaqo o‘xshash bo‘lmaydi (keskin farq qiladi).
Masalan, kuzgi bug‘doy ikkita navining hosillari o‘rtacha qiymatlari bir
xilligidan ular teng qimmatli deb bo‘lmaydi.
Faraz qilaylik, birinchi navning
xosillari yillar bo‘yicha (ga da 1 s hisobida): 29,31,30,30 bo‘lsin. Ikkinchi navning
hosillari: 20,40,35 va 25 bo‘lsin. Ikkala holda ham o‘rtacha hosil 1 ga da 30 s ga
teng. Ammo, ko‘rish(e’tibor berish) qiyin emaski, birinchi navning yillar bo‘yicha
hosillari
ga
yaqin qiymatni, ikkinchi navning yillar bo‘yicha hosillar esa
o‘rtacha arifmetikdan sezilarli darajada og‘gan. Aynan mana shu tomoni bo‘yicha
qaralayotgan navlar nafaqat o‘xshash emas turlicha hamdir.
Xo‘jaliklar albatta sharoit o‘zgarishiga barqaror bo‘lgan (chidamli bo‘lgan)
navni tanlashadi. Demak, o‘rtacha arifmetik
ga qaraganda kam ahamiyatga ega
bo‘lmagan hosillarning “sochilishi” ham muhimdir(ya’ni,
ularning mumkin
bo‘lgan tebranishi). Mana shundan variatsiyalanishni, sochilishni o‘lchashga
bo‘lgan talab paydo bo‘ladi. Bu kabi og‘ishning o‘zgaruvchanligi o‘lchov birligi,
ifodasi qanday bo‘lishi qiziqarli bir hol. Uni o‘rtacha
arifmetik orqali ifodalab
bo‘lmaydi, chunki natijaviy yig‘indi nolga teng. Qandaydir noldan farqli og‘ish
ko‘rsatkichini hosil qilish uchun o‘rtacha arifmetik qiymatning ishorasini hisobga
olmaydigan qilish kerak bo‘ladi. Buning uchun og‘ishlarning
kvatratik qiymatini
olish amaliyoti keng tarqalgan. Ya’ni, (
)
2
qaraladi. O‘rtacha kvadratik og‘ish
2
kabi belgilanadi va u qaralayotgan kattalikning kvadrati bilan o‘lchangani
uchun ham noqulaydir. Shu sababli
2
dan ildiz chiqarilsa yana dastlabki o‘lchov
birlik hosil bo‘ladi. Aslida,
2
–o‘rtacha kvadratik og‘ish ko‘pgina qo‘lyozmalarda
dispersiya(sochilish) deb nomlanadi. Demak, dispersiya deganda alohida
variatsiyalanuvchi alomat(xossa)ning ularning o‘rtacha qiymatdan o‘rtacha
kvadratik og‘ishi (o‘rta arifmetikka nisbatan ) tushuniladi.
12
Dispersiya
va
standart
og‘ish
o‘rganilayotgan alomat(xossa)ning
variatsiyasini, sochilishini o‘lchaydigan asosiy o‘lchovdir.
∑(
√
∑(
(1.5)
Agar barcha variantlar sinflar bo‘yicha guruhlangan
hamda har bir sinfning
chastotasi f bilan belgilangan bo‘lsa, u holda quyidagi ifodalar o‘rinli bo‘ladi:
∑ (
√
√
∑ (
(1.6)
I.2.
Bajardi : Usmonov Foziljon Guruh : M2 102

|
Bajardi : Usmonov Foziljon Guruh : M2 102
|
bet | 1/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #241975 |
Bog'liq axborot texnalogiyalari ..Usmonov F 3 (2)
Bajardi : Usmonov Foziljon
Guruh : M2 102
Fan : Ta’limda axborot texnalogiyalari
Tekshirdi : Mushtariy Saydimova
Azamat Bozorov
Mustaqil ish - MAVZU : QR code lar yaratish va ulardan foydalanish.
QR-kod (Quick Response Code) — tezkor aniqlanadigan kod hisoblanadi. Ushbu kod obyekt haqidagi maʼlumotni oʻzida mujassam etadi.
Birinchi QR kod Yaponiyada ixtiro qilingan. 1994-yilda Denso-Wave tomonidan avtomobil sanoatiga ishlatilgan. Ammo vaqt oʻtishi bilan bu tizimning afzalliklari, xususan, maʼlumotni tezkor aniqlaydigan qobiliyati mavjudligi tufayli nafaqat avtomobil sohasida, balki boshqa yoʻnalishlarda ishlatilib kelinmoqda. QR-kod oq rang ustida kvadrat setkasida joylashtirilgan qora kvadratlardan iborat boʻlib, smartfon kamerasi kabi tasvirni qayta ishlaydigan moslamalar yordamida oʻqish mumkin QR kodni o’qish jarayonini skaynerlash deb ataladi. Agar kodni o’qish tugallangan bo’lsa, ma’lumot ekranda paydo bo’ladi.QR kodida saqlanish mumkin bo’lgan maksimal ma’lumot miqdori 2953 baytni tashkil qiladi. Ikki tomonlama kod (4296belgi yoki 7089 raqamni tashkil etadi. Bugungi kunda QR-kod aloqa (kommunikatsion) jarayonlarini optimallashtiradi, masalan, u yordamida: vizitkada telefon nomerni shifrlash mumkin va bir marta bosishning oʻzi bilan kontaktlar roʻyxatiga qoʻshib qoʻyish; internet havolasi boʻyicha tezkor oʻtish; elektron xat yoki SMS yuborish; manzilning joylashuvini aniqlash; Wi-Fi (internet) routeriga avtomatik tarzda ulanish mumkin. Shuningdek, tashqari ushbu tizim kundalik va turli savdo jarayonlarini sezilarli darajada optimallashtirdi. Bu kichik kvadratlarni mahsulot yorligʻida, kommunal xizmatlar kvitansiyasida yoki veb-sayt sahifalarida topish mumkin.
Smartfonga toʻlovlar uchun ilovani (Payme, Click va hokazo) yuklab olish lozim. Ilova QR-kod tizimini qoʻllab-quvvatlashi kerak;
Bank kartasini ilovaga bogʻlash kerak boʻladi;
Toʻlov ilovasidan foydalanib QR-kod (maʼlum bir mahsulot yoki xizmat uchun shakllantirilgan kod)ni skanerlash lozim;
Smartfon ekranida pul mablagʻlarini qabul qiluvchi hamda xarid narxi koʻrsatiladi;
Toʻlovni tasdiqlash.
|
| |
Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash

3
So‘z boshi
“Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari”
nomidagi mazkur monografiya 05.05.07 – “Qishloq xo‘jaligida
elektr
texnologoyalar va elektr uskunalar” ixtisosligi bo‘yicha tayyorlangan bo‘lib ilmiy
tadqiqot sohalarini hamkorlikda ishlashiga yo‘naltirilgan.
2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish
bo‘yicha
Harakatlar strategiyasida, jumladan Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini
etishtirish bo‘yicha dolzarb vazifalar belgilangan
1
.
Biologiya va qishloq xo‘jaligida statistik usullarni qo‘llashning
dastlabki
sharti (asosi) bo‘lib amalda barcha tadqiq etilayotgan ob’ektlardagi - o‘simliklar,
hayvonlar, tuproqlar va boshqalar tabiiy o‘zgaruvchanligi(variatsiyasi) xizmat
qiladi. Bu esa eksperimental ma’lumotlarni miqdoriy baholashni qiyinlashtiradi va
maxsus matematik usullarni qo‘llashni talab qiladi. Ya’ni,
mazkur usullar u yoki
bu kattalikning o‘zgarishi ma’lum bir qonuniyatga zid emasligini va tasoddifiy
o‘zgarishlardan (muhim bo‘lmagan o‘zgarishlardan) farq qilishini asoslaydi.
Ma’lumki, matematik statistika eksperimental ma’lumotlarning aniq
ekanligini baholash hamda shunday joiz chegaralarni,chiqarilgan xulosalar aniq va
etarlicha ishonchli bo‘ladigan chegaralarni, belgilash imkoniyatini beradi.
O‘rganilayotgan
kattaliklarning aloqasini, o‘zaro bog‘lanishini, o‘zaro
nisbatini yoki korrelyatsiyasini(munosabatdaligini) o‘rnatish uchun statistik usullar
muxim o‘rin tutadi. Shuningdek, statistik metodlardan(usullardan)
nazariy
ma’lumotlar asosida qurilgan o‘zgarish tavsiflarining amalda olingan natijalar
asosida qurilgan tavsifga nisbatan qancha farq qilishini ham aniq baholash imkoni
paydo bo‘ladi. Nazariy ma’lumotlar amaliy olingan natijalardan keskin farq qilgan
holatlarda ilmiy gipoteza olib tashlanishi (tashlab yuborilishi)
yoki aksincha
nazariy va amaliy ma’lumotlar yaqin kelsa, gipoteza
qabul qilinishi mumkin
bo‘ladi.
1
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-son “O‘zbekiston Respublikasini yanada
rivojlantirish bo ‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni
Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya

Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya
Download
1,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/45
Sana
26.12.2023
Hajmi
1,74 Mb.
#128387
Download
1,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya
Download
1,74 Mb.
Matnni ko'rish
O‘lchash xatoliklari, ularning tabaqalanishi

13
Absolyut (mutlaq) xatolik. Bu xatolik
kattalik qanday birliklarda
ifodalanayotgan bo‘lsa, shu birlikda tavsiflanadi. Masalan,
0,2 V; 1,5
m va h.k.
Mutlaq xatolik quyidagicha aniqlanadi:
= A
x
– A
ch
A
x
– A
o
; (1.7)
bunda, A
x
- o‘lchash natijasi;
A
ch
- kattalikning chinakam qiymati;
A
o
- kattalikning haqiqiy qiymati.
Absolyut xatolikni teskari ishora bilan olingani tuzatma (- popravka) deb
ataladi.
-
= δ; (1.8)
Odatda, o‘lchash asboblarining xatoligi keltirilgan xatolik bilan belgilanadi.
Absolyut xatolikni asbob ko‘rsatishining eng maksimal
qiymatiga nisbatini
protsentlarda olinganiga keltirilgan xatolik deb ataladi.
%
100
A
max
x
k
; (1.9)
I-BOB. O‘LCHASH ASOSLARI BO‘YICHA ASOSIY MA’LUMOTLAR

5
Tajriba o‘tkazuvchining asosiy vazifasi bu sifatli va maqsadga yo‘naltirilgan
tajribalarni o‘tkazish, matematik statistika esa agronomik tadqiqotlarni to‘g‘ri olib
borishda tajriba o‘tkazish uchun optimal sharoitlarni
tanlashda yordam beradi,
eksperimental ma’lumotlarga ob’ektiv, sonli baho beradi.
Matematik statistika usullari hodisalarning mohiyatini ochib bermaydi,
ammo mazkur hodisalarning miqdoriy tomonini shakillantiradi. Statistik ishlov
berishning tadqiqotlar olib borishdagi o‘rni
shu bilan yuqori baholanadiki,
tajribalar o‘tkazish amaliyoti shuni tasdiqlab turibdi, eksperimentlarning barcha
jarayonlarida: tajriba boshlanishidan to oxirgi yakuniy xulosalar qabul qilinganicha
rejali tajribalarni o‘tkazish va statistik ishlov berishlar tajriba o‘tkazuvchining
yo‘ldoshi bo‘lishi kerak. Ya’ni, statistik tahlil usullaridan
uzluksiz va muntazam
foydalanib borish zarur.
variatsiyali - Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya

variatsiyali deb nomlangan qatorga ega bo‘lamiz.
Demak, varitsiyali qator deb shunday ma’lumotlar qatoriga aytiladiki, unda
o‘sish yoki kamayish tartibida variatsiyalanadigan alomat(belgi)ning mumkin
bo‘lgan qiymatlari ko‘rsatiladi.
Variatsiyalanuvchi
belgining(alomatning)
tavsifiga
bog‘liq
ravishda
variatsiyali qatorlarning ikki xili, ikki holdagi o‘zgaruvchanlik farqlanadi: sonli,
bunda o‘lchash mumkin bo‘ladi; va sifatli, bunda o‘lchash mumkin bo‘ladi.
Sonli o‘zgaruvchanlik deganda variantlar orasidagi farqning sonli
ifodalanishiga, masalan: og‘irligi, balandligi, hosili, donlarining soni va boshqalar
bilan, aytiladi. Sonli o‘zgaruvchanlikning ikki xilini farqlashadi: 1) uzlikli, yoki
diskretli; va 2)uzliksiz.
Birinchi holatda variantlar orasidagi farq bir-biriga mutlaqo o‘tmaydigan
ravishda butun sonlarda ifodalanadi. Masalan, bir kvadrat metrdagi o‘simliklarning
soni, boshoqdagi donlarning soni va boshqalar.
Ikkinichi holatda esa variantlarning qiymatlari bir-biriga o‘tishning cheksiz
ko‘p sonlar qiymatlari mumkin bo‘lgan hajm, uzunlik, og‘irlik va boshi kabi
ifodalanadi. Faqat bunda hamma narsa mazkur miqdoriy alomatning tavsifi uchun
qabul qilingan sifat darajasiga bog‘liq bo‘ladi.
Sifat o‘zgaruvchanligi deganda – ba’zi variantlarda bor, va ba’zilarida yo‘q
bo‘lgan sifat ko‘rsatkichlari bilan ifodalanuvchi variantlar orasidagi farq
bo‘lganidagi varitsiyalanish tushuniladi.
9
Sonli o‘zgaruvchanlik Sonli variatsion qatorlarning asosiy statistik tavsiflari(parametrlari) bo‘lib
quyidagilar hisoblanadi: o‘rtacha arifmetik (±) , dispersiya (S
2
), standartli og‘ish
(S), o‘rtacha arifmetik xatolik (S±), variatsiyalanish koeffitsienti (V) va tanlangan
o‘rtachaning nisbiy xatoligi (S±%).
Mavzu: Kanservalash va mavsumiy tuzlamalar

|
Mavzu: Kanservalash va mavsumiy tuzlamalar
|
Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #129680 |
Bog'liq Konservalash slayd Sultonova Orasta 8-sinf darsligidan Mavzu:Konservalash va mavsumiy tuzlamalar. Reja: 1. Meva va sabzavotlarni konservalash texnologiyasi. 2. Konserva turlari. 3. Muzlatilgan mevalar va sabzavotlar. Meva va sabzavotlarni konservalash texnologiyasiga: 1.Yuqori harorat tasiri. 2. Past harorat ta’siri. 3. Quritish. 4. Osmotik bosim oshirilishi. 5. Vodorod ionlari konsentratsiyasi oshirilishi. 6. Kimyoviy va biologik moddalarni kiritish. 7. Aralash usullar. Yuqori harorat ta’siri – sterilizatsiya. Past harorat ta’siri - sovutish, muzlatish Quritish-quyosh nurida (ta’biiy),kamerada (sun’iy).
Vodorod ionlari konsentratsiyasi oshirilish
marinadlash-tuzlash
Yuqori harorat ta’siri – sterilizatsiya.
Past harorat ta’siri - sovutish, muzlatish
Quritish-quyosh nurida (ta’biiy),kamerada (sun’iy).
Osmotik bosim oshirilishi
Ionli-Radiatsialash.
Aralash usullar dudlash
Kimyoviy va biologik moddalarni kiritish-konservantlar-antioksidantlar
Meva va sabzavotlarni konservalash texnologiyasi.
SHARBATLAR Rezavor mevalardan siqib olingan va issiqlik sterilizatsiya ishlab chiqarilgan sharbatlar ham boshqa mevalarning sharbati singari tabiiy, shakar qo’shilgan, gazlangan, bijg’itilgan va quyuqlantirilgan sharbatlarga bo’linadi. Murabbo. Murabbo shakar vositasida konservalangan asl meva. Mevalarning murabbolari dunyoning ko’pgina mamlakatlarida qadirlanadi. Shu bois mevalarni qayta ishlashda ularga shakar qo’shib konservalash osmotik bosimi yuqori bo’ladi natijada mikraorganizmlar tarkibidagi suv so’rib olinadi va ular nobud bo’ladi. Jemlar Shakarli qiyomda qaynatilgan meva-rezavor bo’tqasi. Har qanday mevalardan sifatli jem pishirish mumkun. Jem pishirish uchun tarkibida yetarli miqdorda kislata ,pikting moddasi bo’lgan mevalar, ularning ta’mi va tarkibini boyitish uchun qo’shilmalar sifatida boshqa turdagi mevalar ishlatiladi. Marinadlar Sirka kislotasi qo’shib konservalangan sabzavot yoki meva mahsulotlari. Marinadlangan konservalar , qovoqcha, pomidor , bodiring, sabzi, piyoz, lavlagi, gulkaram,kabi sabzavotlardanyoki ularning aralashmasidan , shuningdek, o’rik, shaftoli va boshqa mevalardan tayyorlanadi. Marinadlarni tayyorlashda sirka kislotasi sabzavot marinadlariga 0,2-0,9% miqdorda, mevalarga 0,1% miqdorda qo’shiladi. IKRALAR Turli ziravorlar va yordamchi mahsulotlar qo’shib tayyorlanadigan sabzavotlar aralashmasi. Ikralar issiqlik bilan sterilizatsia qilinadi. Yangiligich dasturhonga tortiladigan ikralar esa issiqlik bilan sterilizatsiya qilinmaydi ular salatlar ko’rinishida tayyorlanadi. Muzlatilgan mevalar va sabzavotlar. Muzlatilgan mevalar darahtdan yangi uzilgan debk holatda saqlanadi. Konservalangan, shararga botirilgan mevalarga nisbatan muzlatilganlarining ozuqaviy hususiatlari yuqori, ular shakar, tuz kabi moddalardan xoli bo’ladi. Bir marta eritilgan meva va sabzavotlarni qayta muzlatib bo’lmaydi, shu sababli muzhonaga ularni porsialarga bo’laklab alohida paket yoki kantenirlarga joylash kerak.
E’tiboringiz uchun rahmat !!!
|
| |
3- amaliy mashg’uloti

|
3- amaliy mashg’uloti
|
bet | 1/6 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #274572 |
Bog'liq 3-AMALIY ALGOTRMLAR
3- AMALIY mashg’uloti:
Algoritmlar haqida umumiy tushunchalar. Algoritm tushunchasi, asosiy xossalari. Algoritm ijrochisi. Algoritmlarni tasvirlash usullari. Algoritm turlari.
Ma’ruza bayoni
Algoritm tushunchasi. Avvalo algoritm tushunchasi lX asrlda yashab ijod etgan buyuk bobokalonimiz Muhammad al-Xorazmiy nomi bilan uzviy bog’liqligini tushuntirish lozim. Algoritm so’zi al-Xorazmiyning arifmetikaga bag’ishlangan asarining dastlabki betidagi “Dixit Algoritmi” (“dediki al-Xorazmiy” ning lotincha ifodasi) degan jumlalardan kelib chiqqan. Shundan so’ng al-Xorazmiyning sanoq sistemasini takomillashtirishga qo’shgan hissasi, uning asarlari algoritm tushunchasining kiritilishiga sabab bo’lganligi ta’kidlab o’tiladi.
Algoritm nima degan savolga, u asosiy tushuncha sifatida qabul qilinganligidan, uning faqat tavsifi beriladi, ya’ni biror maqsadga erishishga yoki qandaydir masalani yechishga qaratilgan ko’rsatmalarning (buyruqlarning) aniq, tushunarli, chekli hamda to’liq tizimi tushuniladi.
Algoritmning asosiy xossalari haqida quyidagilarni ta’kidlash mumkin:
1-xossa. Diskretlilik, ya’ni algoritmni chekli sondagi oddiy ko’rsatmalar ketma-ketligi shaklida ifodalash mumkin.
2-xossa. Tushunarlilik, ya’ni ijrochiga tavsiya etilayotgan ko’rsatmalar uning uchun tushunarli bo’lishi shart, aks holda ijrochi oddiy amalni ham bajara olmay qolishi mumkin. Har bir ijrochining bajara olishi mumkin bo’lgan ko’rsatmalar tizimi mavjud.
3-xossa. Aniqlik, ya’ni ijrochiga berilayotgan ko’rsatmalar aniq mazmunda bo’lishi lozim hamda faqat algoritmda ko’rsatilgan tartibda bajarilishi shart.
4-xossa. Ommaviylik, ya’ni har bir algoritm mazmuniga ko’ra bir turdagi masalalarning barchasi uchun yaroqli bo’lishi lozim. Masalan, ikki oddiy kasr umumiy maxrajini topish algoritmi har qanday kasrlar umumiy maxrajini topish uchun ishlatiladi.
|
| |
Konvektiv usul - Meva va sabzavotlarni mgm usulida saqlash Reja

|
Meva va sabzavotlarni mgm usulida saqlash Reja
|
bet | 5/5 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 22,01 Kb. | | #120724 |
Bog'liq Meva va sabzavotlarni MGM usulida saqlashKonvektiv usul. Bu usul eng ko‘p tarqalgan quritish usulidir. Bu usulda energiya quritiladigan obyektga konveksiya yordamida uzatiladi. Bunda quritish agenti sifatida issiq havo yoki bug‘dan foydalaniladi. Bu yerda quritish agenti issiqlik beruvchi va namlikni yutuvchi hisoblanadi.
Bu usulning afzalligi oddiy usul ekanligi va quritilayotgan mahsulotning haroratini boshqarish mumkinligi bilan tushuntiriladi.
Konvektiv usulda quritish agentining harorati, nisbiy namligi, harakatlanish tezligi va quritilayotgan mahsulotnig qalinligi va holati muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli konvektiv quritishni ana shu parametrlari asosida intensifikatsiyalash mumkin bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
O’zlem Tokuso’g’lu. Barry G.Swanson. «Inproving Food Quality with Novel Food Processing Technogies». Edited by.Taylor end Francis Group. 2015. p. 485.
Food and raw materials. Kemeraovo institute of food science and texnology. 2015, p. 145.
Vasiyev M.G‘., Dadayev Q.O. va boshqalar. Oziq-ovqat texnologiyasi asoslari. –T.: “Voris-Nashriyot”, 2012. - 400 b.
4.Yo’ldoshev N., Kadirxodjayeva N. Ishlab chiqarish tehnologiyalari. Darslik. 2014yil.- 350 bet.
Adizov R.T., G‘afforov A.X. Xusenov S.Y. Donni tozalash va maydalash texnologiyasi. –T.:” TURON-IQBOL” nashriyoti, 2006. -184 b.
Amonova Z.M. Sut va sut mahsulotlari texnologiyasi. –T.: Cho‘lpon, 2004. 132 b.
Boboyev S.D., Adizov R.T., Ergasheva X.B. Omixta yem ishlab chiqarish.-T.: O‘zbekiston, 2003. -280 b.
|
| |
So'nggi yillarda kompyuter texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Hozirgi odamlar uchun kompyuterlarsiz qanday yashaganliklarini tasavvur qilish juda qiyin, ular ularga juda ko'nikib qolgan

|
So'nggi yillarda kompyuter texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Hozirgi odamlar uchun kompyuterlarsiz qanday yashaganliklarini tasavvur qilish juda qiyin, ular ularga juda ko'nikib qolgan
|
bet | 1/6 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 28,68 Kb. | | #132962 |
Bog'liq Ismoilov G’anixo’ja mustaqil ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Mustaqil ish
Bajardi: Ismoilov G’anixo’ja
Qabul qildi: ________________
Toshkent 2023
Mavzu:Axbarot komunikatsiya texnologiyalari xavfsizligiga bo'ladigan tahdidlar
Reja.
Kirish
1. Axborot xavfsizligiga tahdid tushunchasi
2. O’zbekiton Respublikasisining axborot xavfsizligiga tahdid manbalari
3. Axborotni himoya qilish usullari va vositalari
4. Axborot xavfsizligi tahdidlariga misollar
Xulosa
Foydalanilgan manbalar ro'yxati
Kirish
So'nggi yillarda kompyuter texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Hozirgi odamlar uchun kompyuterlarsiz qanday yashaganliklarini tasavvur qilish juda qiyin, ular ularga juda ko'nikib qolgan. Kompyuterlar mavjudligi bilan odamlar Internet xizmatlaridan - elektron pochta, World Wide Web va Internet-bankingdan ham faol foydalana boshladilar. Endi oddiy odamning har kuni ertalab yangiliklar lentasini standart ko'rish, shaxsiy pochta mazmunini tekshirish, turli mashhur ijtimoiy tarmoqlarga tashrif buyurish, onlayn-do'konlarda xarid qilish, turli xizmatlar uchun haq to'lash va h.k. bilan boshlanadi. Internet asta-sekin, lekin shubhasiz. kundalik hayotimizda doimiy yordamchi.
Internet muloqotni osonlashtiradi va til to'siqlarini yo'q qiladi; endi sizning do'stingiz sizdan ming kilometr uzoqda boshqa shaharda yoki hatto boshqa davlatda yashasa ham, agar xohlasangiz, u bilan bir necha kun ham muloqot qilishingiz mumkin.
Ammo Internetning barcha afzalliklari bilan bir qatorda, unda juda ko'p xavf-xatarlar yashiringan. Avvalo, bu shaxsiy va davlat xavfsizligiga tahdiddir. Internet - bu shaxsiy ma'lumotlar va bank kartalari ma'lumotlarini osongina o'g'irlash mumkin bo'lgan, Internetda axborot urushlari olib boriladigan va axborot to'qnashuvlari yuzaga keladigan bo'sh joy.
Shunday qilib, axborot xavfsizligiga tahdid zamonaviy inson hayotining eng muhim muammolaridan biri bo'lib, biz uning qayerdan kelib chiqishini va o'zimizni qanday himoya qilishni bilishimiz kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
So'nggi yillarda kompyuter texnologiyalari hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Hozirgi odamlar uchun kompyuterlarsiz qanday yashaganliklarini tasavvur qilish juda qiyin, ular ularga juda ko'nikib qolgan
|
Nisbiy xatolik - Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya

14
tufayli deb izohlanadi. Bunda o‘lchash zanjiridagi o‘zgarishlar oniy tarzda emas,
balki muayyan vaqt davomida amalga oshirilishi asosiy sabab bo‘ladi.
III.
Kelib chiqishi sababi (sharoitiga) qarab:
asosiy;
qo‘shimcha xatoliklarga bo‘linadi.
Normal (graduirovka) sharoitda ishlatiladigan asboblarda hosil bo‘ladigan
xatolik asosiy xatolik deyiladi. Normal sharoit deganda temperatura 20
S
5
C
havo namligi 65 %
15 %, atmosfera bosimi (750
30) mm.sim.ust., ta’minlash
kuchlanishi nominalidan
2 % o‘zgarishi mumkin va boshqalar.
Agar asbob shu sharoitdan farqli bo‘lgan
tashqi sharoitda ishlatilsa, hosil
bo‘ladigan xatolik qo‘shimcha xatolik deyiladi.
IV.
Mohiyati, tavsiflari, o‘zgarish xarakteriga
qarab va bartaraf etish
imkoniyatlariga ko‘ra:
1.
Muntazam xatoliklar;
2.
Tasodifiy xatoliklar;
3.
Qo‘pol xatoliklar yoki yanglishuv xatoliklarga bo‘linadi.
O‘rtacha arifmetik - Eksperiment natijalariga statistik ishlov berishning zamonaviy usullari monografiya

10
bu yerda
x - variantning, alomatning (belgining) qiymati;
n - o‘lchangan qiymatlarining umumiy soni, barcha chastotalarning yig‘indisi
(n
∑
Kartoshka hosili bo‘yicha masalada maydonlarning
yuzalari chastotalar
bo‘ladi. Faraz qilaylik, birinchi maydon yuzasi 100, ikkinchi maydon – 80 va
uchunchi maydon esa 20 ga yuzaga ega bo‘lsin. Xo‘jalikdagi kartoshka o‘rtacha
hosilini o‘lchangan o‘rtacha arifmetik qiymatini hisoblaymiz:
1ga uchun.
Demak, oddiy o‘rtacha arifmetikni, har bir variant bir xil sonli takrorlanishda
uchrasa, qo‘llash mumkin bo‘ladi. Aks holda oddiy o‘rtacha arifmetikni qo‘llash
mazmunsiz bo‘ladi. Shu sababli statistikada o‘rtacha
arifmetik deganda har doim
o‘lchangan o‘rtacha arifmetik tushuniladi.
O‘rtacha arifmetikning asosiy matematik xossasi barcha musbat va manfiy
og‘ishlarning yig‘indisi nolga teng bo‘lishidan iborat, ya’ni, har bir alohida variant
dan markaziy og‘ishlarning yig‘indisi nolga teng:
∑( (
(
(
O‘rtacha arifmetikning ushbu xossasi
to‘g‘ri hisoblaganlikni tekshirish imkonini
beradi (mazkur nuqta variatsiyali qatorning muvozanat nuqtasi bo‘lib qoladi).
Agarda ∑(
nolga teng bo‘lmasa, demak, hisoblarda xatoga yo‘l qo‘yilgan.
Masalan, 180, 220 va 500 qiymatlar uchun o‘rtacha
arifmetik
=300. Markaziy
og‘ish quyidagilardan iborat: 180-300=-120, 220-300=-80, 500-300=200,
markaziy og‘ishlarning yig‘indisi esa:
-120+(-80)+200=0.
Website purpose

|
Website purpose
|
Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #234537 |
Bog'liq WEBSITE PURPOSE Tashkent university of information technologies named after Muhammad al xorazmiy WEBSITE PURPOSE PREPARED BY: SHOBAXROMOV SH.S. CHECKED BY: KADIROVA F.X. PURPOSE OF WEB SITE - THE PURPOSE OF A WEBSITE IS TO ATTRACT THE PUBLIC. THIS IS WHY A WEBSITE MUST BE INTERESTING AND INFORMATIONAL. THEN THE WEBSITE IS BASED ON ONE DIRECTION.
- IT CONTAINS ALL INFORMATION ON THAT EXACT DIRECTION.
DEVELOP- to grow, change, or make something, for example a website. - DEVELOP- to grow, change, or make something, for example a website.
Guide- something which provides information and advice on a particular subject Guide- something which provides information and advice on a particular subject Informative - inform (v) to formally tell someone about something
- information (n) facts or details about something
product (n) something that is made and sold by a company - product (n) something that is made and sold by a company
- promote (v) to try to make something happen or help something be successful
purpose - the thing that you want to achieve when you do or use something purpose - the thing that you want to achieve when you do or use something sell (v) to offer something for people to buy, or to exchange a product or service for money sell (v) to offer something for people to buy, or to exchange a product or service for money service (n) help or work that a business provides for customers, rather than goods produced by a business sservice (n) help or work that a business provides for customers, rather than goods produced by a business service (n) help or work that a business provides for customers, rather than goods produced by a business sservice (n) help or work that a business provides for customers, rather than goods produced by a business share (v) to let other people have or use something share (v) to let other people have or use something visit (v) to look at a website on the internet visit (v) to look at a website on the internet website (n) a place on the internet where you can find out information about somethin website (n) a place on the internet where you can find out information about somethin Domain- domen creativity – ijodiylik Domain- domen creativity – ijodiylik To erntertain – ko’ngil ko’tarmoq usefull – foydali Viewed- ko’rilgan intelligent –ma’noli Upload – malumotlarni jo’natmoq ideologic – g’oyaviy Provide – taminlamoq key words – kalit so’zlar Aim –maqsad Intent – rejalashtirmoq Mentally – aqlan Exchange –ayiboshlash Achieve –erishmoq Attract – jalb qilmoq Attractive - maftunkor Choosy -noziktab Entail –jalb qilmoq Example –na’muna
|
| |
Massa va jism inertsiyasining o’lchovi. Modda zichligi - bet 23

C) D)
44. Qiya tekislikda 6 kg massali jismni tutibturish uchun prujinadan foydalanildi. Balatligi 3 m, uzunligi esa 5 metirga teng. Jism bilan tekislik orasidagi ishqalanish kuchi 0,5 ga, bikrligi esa 3 kN/m ga teng bo’lsa, prujina qanchaga cho’ziladi?
A) 0,2 m B) 2 m C) 0,02 sm D) 0,02 m
4 5. Bikrligilari 200 N/m va 400 N/m bo’lgan prujinalar parallel ulangan va unga 30 kg massali jism osilgan. Prujinalar sistemasi qanchaga cho’ziladi.
A) 5 sm B) 0,5 sm C) 0,5 m D) 0,5 dm
46. Prujinali dinamometrga yuk osilgandankeyin unda 25 N elastiklik kuchi hosil bo‘ldi. Dinamometrga qanday massali (kg) yuk osilgan? g=10 m/s2.
A) 2,5 B) 25 C) 0,25 D) 1
47. Massasi 8 kg bo’lgan jism o’ziga qo’yilgan kuch tasirida stol bo’ylab tekis harakatlanyotgan bo’lsa, shu gorizontal kuchning qiymati qanday? Ishqalanish koffitsiyenti
= 0,3, g= 10 m/s2
A) 2,4 N B) 24 N C) 240 N D) 0,24 N
48. Yuk mashinasi o’zining kuzividagi mahkamlangan yuk siljimasligi uchun qanday eng katta tezlanish bilan harakatlanishi kerak? Yukning kuzov tubiga ishqalanish koeffitsiyenti = 0,2.
A) 0,2 m/s2 B) 20 m/s2 C) 24 m/s2 D) 2 m/s2
49. Sportchi boshlang’ich tezliksiz harakat boshlab, va faqat yo’lining 20 m uunlikli birinchi qismida tezlashib, 100 m masofani qanday minimal vaqtda o’ta oladi? Oyoq kiyimi va yugurish yo’lakchasi orasidagi ishqalanish koeffitsiyenti = 0,25.
A) 15 s B) 12 s C) 14 s D) 16 s
50. 2,8 kg massali brusok vertical devor bo’ylab yuqoriga 70 N ga teng bo’lgan va vertikalga
burchak ostida yo’nalgan kuch yordamida ko’tarilmoqda. Agar sin = 0,6, hamda brusok va devor orasidagi ishqalanish kuchi koeffitsiyenti 0,4 ekanligi ma’lum bo’lsa, brusokning teezlanishini toping.
A) 6 m/s2 B) 8 m/s2 C) 4 m/s2 D) 2 m/s2
|
Elastiklik kuchi - Massa va jism inertsiyasining o’lchovi. Modda zichligi

|
Massa va jism inertsiyasining o’lchovi. Modda zichligi
|
bet | 18/34 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #124060 |
Bog'liq Mexanika jamlanma 1Elastiklik kuchi.
Har qanday jism dеfоrmatsiyalanganda uni оldingi hоlatga qaytaruvchi kuch paydо bo’ladi. Bu kuch elastiklik kuchi dеyiladi. Elastiklik kuchi mоlеkulalar оrasidagi o’zarо ta’sirdan yuzaga kеladi.
Elastik dеfоrmatsiyada elastiklik kuchi Guk qоnuniga bo’ysunadi. Bu qоnun quyidagicha: Elastiklik kuchi absоlyut dеfоrmatsiyaga to’g’ri prоpоrtsiоnal va yo’nalishi dеfоrmatsiyalоvchi kuchga tеskari yo’nalgan.
- absоlyut dеfоrmatsiya yoki ko’chish - bikrlik
“Minus” ishоra elastiklik kuchi jism ko’chishiga tеskari ekanligini bildiradi.
“Bоg’lanish” rеaktsiyasi va tayanch rеaktsiyasi hamma vaqt ta’sir nuqtasidan sirtga perpendikular yo’nalgan bo’ladi.
Tayanch rеaksiya kuchi va ipning taranglik kuchi elastiklik kuchlari hisоblanadi.
Prujinani ketma – ket va parallel ulash
Parallеl ulash
M isоl uchun cho’zilish dеfоrmatsiyasini ko’rib chiqamiz:
- stеrjеnning bоshlang’ich uzunligi
- stеrjеnning tashqi kuch qo’yilgandan kеyingi uzunligi
Qo’yilgan kuchning stеrjеnga ta’siri zo’riqish dеb ataladi.
Mехanik kuchlanish yoki zo’riqish dеb stеrjеnning bir birlik yuziga ta’sir qiluvchi kuchga miqdоr jihatdan tеng bo’lgan fizik kattalikka aytiladi.
- stеrjеnga ta’sir qiluvchi tashqi kuch, - stеrjеnning ko’ndalang kеsim yuzi, - mехanik kuchlanish
Stеrjеnning bоshlang’ich uzunligi bilan yuk оsilgandan kеyingi uzunligi оrasidagi farq absоlyut (mutlоq) uzayish dеyiladi.
- absоlyut uzayish
Absоlyut uzayishning bоshlang’ich uzunlikka nisbati nisbiy uzayish dеyiladi.
- nisbiy uzayish (dеfоrmatsiya)
Ingliz оlimi Rоbеrt Guk mехanik kuchlanish bilan nisbiy dеfоrmatsiya оrasidagi bоg’lanishni aniqladi. Bu bоg’lanish Guk qоnuni dеb ataladi.
Elastik dеfоrmatsiyalangan jismning mехanik kuchlanishi nisbiy dеfоrmatsiyaga to’g’ri prоpоrtsiоnal (Guk qоnuni)
- elastiklik mоduli yoki Yung mоduli
(6) ni (7) ga qo’yib Yung mоdulini aniqlash mumkin.
|
| |
4. Kimyoviy bog‟lanish va elektromanfiylik

49
4. Kimyoviy bog‟lanish va elektromanfiylik
Ionlanish energiyasi – Ie kimyoviy elementning asosiy xususiyatlaridan biri
bo‘lib, atom orbitalida elektronning qanday ushlab turganligini ko‘rsatib
elementning kimyoviy xossasini tavsiflaydi. Аtomda elektronlar yadroga faqatgina
tortilmasdan ular o‘zaro bir-biri bilan bir hil ishorali zaryadlar itarishish kuchiga
ham ega. Shuning uchun birinchi elektronni uzib olishga kam energiya talab
qilinadi, keyingilariga esa ko‘proq energiya sarflashga to‘g‘ri keladi.
Ionlanish energiyasi eng kam bo‘lgan elementlar ishqoriy metallardir, chunki
ular atom yadrosi atrofida tashqi qavatda joylashgan bitta elektroni eng kam
energiya qiymatiga ega bo‘lib, osongina boshqa element atomiga beradi, ionlanish
energiyasi eng yuqori bo‘lgan qator VIII – guruh elementlari (inert gazlаr)
qatoridir.
Bog‘lanish energiyasi – E. Atom yadrolarini o‘zaro qo‘shilib neytral modda
hosil bo‘lishida ajralib chiqadigan yoki yutiladigan energiyaga bog‘lanish
energiyasi deyiladi. E – kkal/mol, kal/mol, kdj/mol o‘lchov birliklarida
ifodalanadi. Bog‘lanish energiyasining son qiymati ayni moddaning naqadar
barqaror yoki beqarorligini bildiradi.
Bog‟lanish uzunligi – l – o‘zaro bog‘langan atom yadrolari orasidagi masofaga
bog‘lanish uzunligi deyiladi. l =A angstremlarda ifodalanadi. 1A-10
-8
sm ga teng.
Bog‘lanish burchagi – l o‘zaro bog‘langan atom yadrolari orasidagi burchakka
bog‘lanish burchagi deyiladi. Bog‘lanish burchagi l – gradus va minutlarda
o‘lchanadi.
Bog‘lanish uzunligi va bog‘lanish burchagi kabi kattaliklar moddaning
geometrik shakli (tuzilishi)ni ko‘rsatadi.
Masalan: Suv molekulasidagi H va O atomlari orasidagi bog‘lanish uzunligi
0,96 A, bog‘lanish burchagi esa 104,5º ga teng. Demak, suv molekulasining
tuzilishi uch burchak shakliga ega ekanligini ko‘rsatadi.
50
Ionlanish potentsiali – I. Elementning reaktsiyaga kirishish qobiliyatini
ionlanish potentsiali – I orqali va elektronga moyillik – Ye degan kattaliklar
yordamida tushutirish mumkin, ya‘ni:
a) normal atomdan bitta elektronni uzib olish uchun sarf bo‘ladigan energiyaga
ayni elementning ionlanish potentsiali deyiladi. Uning
o‘lchami I = kdj/atom yoki Ev\atom E + I = E + Ie I1birinchi, ikkinchi, uchinchi va n-chi elektronlari uzib olish uchun sarf bo‘lgan
energiya.
Ionlanish potentsialining son qiymati ayni elementning metallik yoki
metallmaslik faolligini bildiradi. Ionlanish potentsiali eng kichik bo‘lgan
elementlar ishqoriy va ishqoriy – yer metallaridir. Elementlar davriy tizimda
davrlarda chapdan o‘ngga qarab o‘tgan sari elementlarning ionlanish potentsiallari
ortib boradi. Guruhlarda esa yuqoridan pastga qarab tushgan sari elementlarning
ionlanish potentsiallari kamayib boradi. Agar elementning ionlanish
potentsialining tartib raqamiga bog‘liqligini o‘rgansak unda davriylik – ekstremum
bilan tavsiflanadi. Maksimum inert gazlarga minumim esa ishqoriy metallarga
to‘gri keladi. Inert gazlarda potentsiallarning maksimum bo‘lishiga sabab s
|
FOYDALANILGAN - Shampan vinosini ishlab chiqaradigan texnalogiyani takomillashtirish

|
Shampan vinosini ishlab chiqaradigan texnalogiyani takomillashtirish
|
bet | 3/3 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 9,6 Kb. | | #142623 |
Bog'liq Shampan vinosini ishlab chiqaradigan texnalogiyani takomillashti-fayllar.orgFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Қодиров У.З., Абдумажидов А.А., Аскарянц В.П. Болалар физиологияси. Тошкент. «Ибн Сино». 1999.
Клемешева Л.М., Алматов К.Т., Матчонов А. Возрастная физиология. - Ташкент: НУУз., 2002. - 123с.
Қ.С. Содиқов Ўқувчилар физиологияси ва гигиенаси. Тошкент «Ўқитувчи» 1992.
Almatov X.T. Ulg’ayish fiziologiyasi. M.Ulug’bek nomidagi O’zMU bosmoxonasi. T. – 2004-y.
A. Aripov, N. Shaxmurova. Yosh fiziologiyasi va gigienasi. Toshkent. “Yangi asr avlodi” 2009.
Sodiqov B., Suchkarova L. Bolalar va o’smirlar fiziolognyasi va gigiеnasi.O’zbеkiston milliy entsiklopеdiyasi davlat nashriyoti. T. - 2005-y.
Nurmuxamеdova M.X., Nazarova X.A. Gigiyеna. “ЎzR Fanlar akadеmiyasi” nashriyoti. Toshkеnt, 2007 y.
Solixo’jaеv S.S., Iskandarova Sh.T., Do’stjanov B.D. Umimiy gigiyеna. Toshkеnt, 2003 y.
Махмудов Е. Возрастная физиология и основи гигиени. Изд. Лит. Фонда союза писателей Республики Узбекистан. Т. – 2006-г.
Саркисянц Е.Е. Гигиена билан соғлиқни сақлашни ташкил қилиш асослари. Тошкент, 1998 й.
Тухтаев Ф, Жабборов Р, Деҳқонов Ш. Ўсмирлар физиологияси.(услубий қўлланма) Самарқанд. 2007
http://fayllar.org
|
| |
Foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 7/7 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 45,96 Kb. | | #261058 |
Bog'liq Grafik axborotlarni kiritishning maxsus vositalariFoydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati:
Kenneth C.Loudon, Jane P.Loudon. Management Information Systems. New York, 2016. Page 669.
S.S.Gulomov, B.A.Begalov. Informatika va axborot texnologiyalari. Darslik.-T.: “Fan”. 2010.- 628 bet.
Informatsionnie texnologii v ekonomike i upravlenii: uchebnik /pod red. prof. V.V. Trofimova. 2-e izd., pererab. i dop.- M.: Yurayt, 2016.- 482 s.
Avtomatizirovannie informatsionnie texnologii v ekonomike: uchebnik / Pod red. prof. G.A. Titorenko. 2-e izd. Pererab. i dop. - M.: Yuniti, 2015. -399 s.
Kenjabayev A.T., Jumaniyazova M.Yu., Tillyashayxova M.A. Informatika va axborot texnologiyalari. O‘quv qo‘llanma. “Iqtisod-moliya”. 2013, 160 bet.
Internet sayti:
www. http://el.tfi.uz/pdf/mddj22.uzk.pdf-Toshkent moliya instituti elektron kutubxonasi
|
| |