nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish tahlilida o‘rganiladigan ko‘rsatkichlar tizimi

t/r
|
Ko‘rsatkichlar
|
Ko‘rsatkich
larning aniqlanishi
|
Belgilar izohi
|
1
|
Mahsulot ishlab chiqarish rejasining bajarilishi (Rb)
|
Rb=Mxx/Mxr
|
Mxx- haqiqatda ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi
Mxr-rejada ishlab chiqarilishi belgilangan mahsulot hajmi
|
2
|
Mahsulot nomenklaturasi va assortimenti rejasining bajarilishi (Rbn)
|
Rbn=Mxn/Mxr
|
Mxn-nomenklatura va assortimentga qabul qilingan mahsulot hajmi
|
3
|
Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligi koeffitsienti(Mrb)
|
Rbm=Mxm/Mxr
|
Mxm-maromiylik hisobiga ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi
|
4
|
Ayrim tur mahsulotlarning jami mahsulotdagi salmog‘i(Mxs)
|
Mxs=Mat/Mx
|
Mat-ayrim tur mahsulotlar hajmi
|
5
|
Mahsulot tarkibida oliy sifat mahsulot salmog‘i(Mxo)
|
Mxo=Mxo/Mx
|
Mxo-oliy kategoriyadagi mahsulotlar hajmi
|
6
|
Mahsulot hajmida innvoatsion mahsulot hajmi(Mxi)
|
Mxi=Mi/Mx
|
Mi-innovatsion mahsulotlar hajmi
|
7
|
Mahsulot hajmiga mehnat omillari ta’siri(MXm)
|
MXm=Is*Ik*Is*Mus
|
Is-ishchilarning o‘rtacha ro‘yxat soni
Ik-bir ishchi tomonidan ishlangan ish kunlari
Is-ish kuni davomiyligi
Mus-bir soatlik mehnat unumi
|
8
|
Mahsulot ishlab chiqarish hajmiga moddiy resurslar ta’siri(MXmr)
|
MXmr=MR*MRq
|
MR-moddiy resurslar qiymati
MRq-moddiy resurslar qaytimi
|
9
|
Mahsulot ishlab chiqarish hajmiga mehnat vositalari ta’siri(MXa)
|
MXa=Avq * Avo‘
|
Avq–asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiymati
Avo‘-Asosiy vositalarning qaytimi
|
10
|
Sotish rejasining bajarilishi (Srb)
|
SRb=SMx/SMr
|
SMx-Haqiqiatda sotilgan mahsulot hajmi SMr-rejada belgilangan sotish hajmi
|
11
|
SHartnoma majburiyatlarini hisobga olgan holda sotish rejasining bajarilishi (SRsh)
|
SRsh=SMsh/SMx
|
SMsh-shartnoma majburiyatlarini hisobga olgan holda haqiqatda etkazib berilgan mahsulot hajmi
Smx-etkazib berilishi rejalashtirilgan mahsulot hajmi etkazib erilishi
|
12
|
Sortlilik koeffitsienti (Ks)
|
Ks=MX/Mxb
|
Mxb-oliy kategoriya bahosida qayta hisoblangan mahsulot hajmi
|
13
|
O‘rtacha sotish bahosi (SBo‘)
|
SBo‘=MXq/MXm
|
MXq-Haqiqatda sotilgan mahsulot qiymati
MXm-Haqiqatda sotilgan mahsulot miqdori
|
14
|
Sotish hajmiga ta’sir etuvchi omillar (Smo‘)
|
SMo‘=TMqb+TMi-TMqo
|
TMqb-tayyor mahsulot davr boshiga qoldig‘i
TMi-Joriy davrda ishlab chiqarilgan tayyor mahsulot hajmi
TMqo-Tayyor mahsulotning davr oxiriga qoldig‘i
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish tahlilining muhim masalalari

Tahlil mavzulari
|
O‘rganiladigan ko‘rsatkichlar tizimi
|
Tahlil mazmuni
|
Tahlil natijasi
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish tahlilining mazmuni vazifalari va axborot manbalari
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish tahlilining nazariy, metodologik asoslari tasniflanadi
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotishning muhim ko‘rsatikichlar tizimi va ularning tasnifi, tahlil vazifalari, axborot manbalari bayon etiladi
|
Mahsulot ishlab chiqarish‚ sotishni tahlil etish mazmuni, vazifalari, axborot manbalari tavsiflanadi
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish rejasining bajarilishi tahlili
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish rejasining bajarilishi
|
Ishlab chiqarish va sotish rejasining bajarilishiga, dinamikasiga, qiyosiy o‘zgarishlariga baho beriladi
|
Korxona moliya-xo‘jalik faoliyatining istiqboldagi rejasi, byudjeti, prognoz ko‘rsatkichlari belgilanadi
|
Mahsulot ishlab chiqarish nomenklaturasi va assortimenti tahlili
|
Nomenklatura va assortiment rejasining bajarilishi
|
Nomenklatura va assortiment rejasininng bajarilishiga, reja bajarilishining korxona moliya-xo‘jalik faoliyatiga ta’siri o‘rganiladi
|
Nomenklatura va asoosrtimentni to‘g‘ri belgilash va ularni maqsadli boshqarish imkoniyatlari aniqlanadi hamda chora-tadbirlari belgilanadi
|
Mahsulot sifatining tahlili: ishlab chiqarishdagi brak
|
Oliy va birinchi kategoriyadagi mahsulot hajmi.
Mahsulotning sortlilik koeffitsienti.
|
Mahsulotning sifatligiga, uning pul tushumlari, moliyaviy natijaga ta’siriga baho beriladi
|
Mahsulotning sifatligini oshirish chora-tadbirlari ko‘riladi
|
Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining tahlili
|
Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligi koeffitsienti.
|
Ishlab chiqarish maromiyligining uzluksiz va barqaror rivojlanishni ta’minlashdagi ahamiyatiga baho beriladi
|
Maromiylik va uning buzilishlarini oldini olish choralari ko‘riladi
|
Innovatsion mahsulotlar tahlili
|
Innvovatsion mahsulotlarning jami mahsulotlar tarkibidagi salmog‘i
|
Innovatsion mahsulotlar ularning raqobatdoshlikni ta’minlashdagi o‘rniga baho beriladi
|
Innvoatsion mahsulotlar hajmini oshirish, ilmiy, texnikaviy yangiliklarni amaliyotga keng joriy etish choralari ko‘riladi
|
Xorijga sotilgan mahsulotlar tahlili
|
Eksport qilingan mahsulotlarning jami mahsulotlar tarkibidagi salmog‘i
|
Eksport qilingan mahsulotlar hajmi, valyuta tushumlari va jahon bozoriga chiqish imkoniyatlariga baho beriladi
|
Eksport hajmini oshirish chora-tadbirlari ko‘riladi
|
Mahsulot ishlab chiqarish hajmiga ta’sir etuvchi omillar tahlili
|
Mahsulotning mehnat vositalari, mehnat predmetlari, mehnat omillari bilan bog‘liq samaradorligi
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish hajmiga ta’sir etuvchi miqdor va sifat omillariga baho beriladi
|
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish hajmini o‘stirish, uning barqaror rivojlanishini ta’minlash chora- tadbirlari ko‘riladi
|
Ishlab chiqarish hajmiga muvofiq xarajatlarni klassifikatsiya qilish

|
Ishlab chiqarish hajmiga muvofiq xarajatlarni klassifikatsiya qilish
|
bet | 16/23 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 124,65 Kb. | | #114008 |
Bog'liq 3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion fIshlab chiqarish hajmiga muvofiq xarajatlarni klassifikatsiya qilish
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yil
Hisobot yili
Doimiy
O‘zgaruvchan
Doimiy
O‘zgaruv
chan
1. Material xarajatlar
4136
78581
5114
97173
2. Mehnat haqi xarajatlari
12859
115733
7684
145996
2.1. Vaqtbay ish haqi
12859
x
7684
x
2.2. Ishbay ish haqi
x
115733
x
145996
3.Ish haqidan ajratmalar
3372
30350
1953
37115
3.1. Vaqtbay ish haqidan
3372
x
1953
x
3.2. Ishbay ish haqidan
x
30350
x
37115
4. Amortizatsiya xarajatlari
8033
x
8730
x
5. Boshqa xarajatlar
22280
28736
Jami:
50680
224664
52217
280284
14-jadval
Kritik hajm (zararsizlik) darajasini aniqlanishi
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yil
Hisobot yili
O‘zgarishi
1. Jami ishlab chiqarish xarajatlari
275344
332501
57157
2. O‘zgaruvchan xarajatlar
224664
280284
55620
3.Doimiy xarajatlar
50680
52217
1537
4. Sotish hajmi
342763
422275
79512
5. Xarajatlarning o‘sish darajasi, %
80.33%
78.74%
-1.59%
6. O‘zgaruvchan xarajatlarning o‘sish darajasi %
65.54%
66.37%
0.83%
7. Doimiy xarajatlarning o‘sish darajasi %
14.79%
12.37%
-2.42%
8. Sotishdan foyda
38560
43306
4746
9. Sotuv rentabelligi % (q.8:q.4 x 100)
11.25%
10.26%
-0.99%
10. Qoplash jamg‘armasi (q.3+q.8)
89240
95523
57157
11. Qoplash jamg‘armasi koeffitsienti(q.10:q.4)
0.26
0.23
-0.03
12. Zararsizlik nuqtasi (q.3:q.11)
194923.08
227030.43
32107
13. Moliyaviy mustahkamlik zaxirasi % (q.4:q.12 x 100-100)
75.85%
86%
10.15%
14. Operatsion richag
0.005
Xulosa: korxonada moliyaviy mustahkamlik zaxirasi hisobot yilida 86 foizni tashkil etgan, o‘tgan yilda ushbu daraja 75.85 foizga teng bo‘lgan. Bundan ijobiy o‘zgarishlar kuzatilganligini izohlash mumkin.
Nazariy jihatdan aytish mumkinki‚ hisobot yilida sotish hajmini 227030.43 ming so‘mgacha kamaytirishi, o‘tgan yil bo‘yicha esa 194923.08 ming so‘mgacha kamaytirishi mumkin‚ ushbu chegaraviylikda korxona zararsiz ishlashi mumkin. YA’ni doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar summasini qoplashga teng sotuv hajmiga erishiladi.
Agar korxona foyda hajmini 1 foizga o‘stirishi lozim bo‘lsa uning uchun sotish hajmini 0.005 foizga o‘stirishi talab etiladi.
Mahsulot ishlab chiqarishning kritik hajm darajasini aniqlash va uni tahlil etish, iqtisodiy harakatda va biznesda muhim masala hisoblanadi. Ushbu ko‘rsatkich orqali kompaniya va firmalar mahsulot ishlab chiqarishning foydalilik darajasini belgilab oladilar. Mahsulot ishlab chiqarishning kritik hajm darajasini belgilash, uning hisob-kitoblari keng doirada olimlar tomonidan o‘rganilgan. SHu sababli uni aniqlashning turli ifodalari tavsiya etilgan.
Mahsulot ishlab chiqarishni kritik hajm darajasini hisoblashning quyidagi bog‘lanishli ifodasini berib o‘tish mumkin.
|
| |
Yk=(S/P)*Yk+U - 3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion faoliyat tahlilining maqsadi, vazifalari...

|
3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion faoliyat tahlilining maqsadi, vazifalari va axborot manbalari
|
bet | 17/23 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 124,65 Kb. | | #114008 |
Bog'liq 3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion f
Bunda:
Yk-kritik hajm darajasidagi mahsulot hajmi;
U-jami o‘zgaruvchan xarajatlar;
S-mahsulot birligida o‘zgaruvchan xarajat;
P-mahsulot birligini bahosi.
SHuningdek, Kritik hajm darajasida mahsulot ishlab chiqarishni quyidagi ifodalar orqali aniqlash ham mumkin.
Qk=U/(P-S)
Qk= O‘x+Dx+o yoki
Qk= M* S +Dx+o
Belgilar izohi:
Qk-kritik hajm darajasidagi mahsulotni miqdoriy birligi;
O‘x-o‘zgaruvchan xarajat;
Dx-doimiy xarajat;
o-nol miqdordagi foyda;
M-mahsulot birligi;
R-mahsulot birligiga o‘zgaruvchan xarajat.
C+S+o=O‘zgaruvchan xarajatlar+O‘zgarmas xarajatlar+ foyda. Bunda foyda miqdori nolga teng deb olinadi. YA’ni; ishlab chiqarish va savdo aylanmasidan olingan daromad to‘liq, barcha xarajatlarni qoplagan holda foydaga ega bo‘linmaydi.
15-jadval
t/r
|
Ko‘rsatkichlar
|
Ishlab chiqarish hajmi, 500 dona
|
jami
|
Mahsulot birligiga
|
1
|
Sotishdan sof tushum
|
375000
|
750
|
2
|
O‘zgaruvchan xarajatlar
|
250000
|
500
|
3
|
Marjinal foyda
|
125000
|
250
|
4
|
Doimiy xarajatlar
|
80000
|
|
5
|
Sotishdan yalpi foyda
|
45000
|
|
Zararsizlik nuqtasi, hajmini aniqlash uchun quyidagi bog‘lanishdan foydalaniladi:
750x=500x+80000+0;
250x = 80000;
x = 320
Bunda: x — zararsizlik hajmi;
750 * x = 750 * 320 = 240 000 mln so‘m
Zararsizlik nuqtasi (Q β) = Doimiy xarajatlar (TFC) / Marjinal foyda normasi (TSM β)
Marjinal foyda usulida kritik hajm darajasini aniqlash:
375 000 mln so‘m — 250 000 mln so‘m = 125 000 mln so‘m
Marjinal foyda koeffitsienti:
125 000 mln so‘m / 375 000 mln so‘m = 0,33.
Kritik hajm darajasining qiymat ifodasini aniqlash:
80 000 mln so‘m / 0,33 = 240 000 mln so‘m
Kritik hajm darajasining miqdor ifodasi:
240 000 mln so‘m / 750 ming so‘m = 320 sht.
Omilli tahlil. Kritik hajm darajasidagi mahsulot hajmiga ta’sir etuvchi birliklar qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:
- mahsulot birligi bahosini o‘zgarishi;
- bir birlikka o‘zgaruvchan xarajatlarni o‘zgarishi:
- doimiy xarajatlarni o‘zgarishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion faoliyat tahlilining maqsadi, vazifalari va axborot manbalari
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 23

|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
|
bet | 23/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
6 - vahidi - dir
A) 2, 3, 6
B) 1, 3, 6
C) 2, 3, 5
D) 1, 4, 5
E) 2, 4, 6
9. Aşağıdakı mülahizələrdən hansı və ya hansıları ağırlıq qüvvəsinin işi üçün doğrudur?
I - Ağırlıq qüvvəsinin işi həmişə müsbətdir
II - Ağırlıq qüvvəsinin işi həmişə mənfidir
III - Ağırlıq qüvvəsinin işi əks işarə ilə cismin potensial enerjisinin dəyişməsinə bərabərdir
A) Yalnız III
B) I və III
C) II və III
D) Yalnız I
E) Yalnız II
10. Mərkəzəqaçma ətalət qüvvəsi hansı düsturlarla hesablanır?
I -
|
| |
Mulk shakli - 4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi

•
III. Boshqaruvning ijtimoiy uslublari
xodimlarni boshqarishda muhim rol o‘ynaydi. Bu
uslublar xodimlarning jamoadagi o‘rni va mohiyatini, etakchilarni aniqlash, ularni qo‘llab-
quvvatlash, xodimlarni ishga qiziqtirishni korxona pirovard maqsadlari bilan bog‘lash,
mehnat nizolarining oldini olish, ular ro‘y bergan taqdirda bu nizolarni hal etish imkonini
beradi. Ushbu uslublar quyidagi xususiyatlarga ega:
•
1. Ijtimoiy rejalashtirish
— ijtimoiy me’yorlar (turmush darajasi, mehnatga haqto‘lash, uy-
joyga ehtiyoj, mehnat sharoiti va boshqalar)ni ishlab chiqish, ijtimoiy maqsad va mezonlarni
belgilash imkonini beradi.
•
2. Tadqiqotlarning ijtimoiy uslublari
xodimlarni tanlash, baholash, joy-joyiga qo‘yish va
o‘qitish uchun zarur ma’lumotlarni tayyorlashda, asoslangan qarorlar qabul qilishga xizmat
qiladi.
•
3. SHaxsiy sifatlar
— ijtimoiy shaxsning tarkibiy qismi bo‘lib, xodimning mehnat jamoasida
barqaror namoyon bo‘ladigan xususiyatlarini ko‘rsatadi.
•
4.
Axloq — insonning jamiyatda ma’naviyatga, axloqiy me’yorlarga amal qilgan holda o‘zini
tutishidir.
•
5. SHerikchilik
— har qanday ijtimoiy guruhlarning eng muhim xususiyati bo‘lib,
insonlarning o‘zaro munosabatlarini belgilaydi.
•
6. Musobaqalashish
— ijtimoiy munosabatlarning o‘ziga xos ko‘rinishi bo‘lib, insonlarning
muvaffaqiyatga erishishga, g‘olib-
likka,
o‘zini namoyon etishga intilishini ko‘rsatadi.
•
Muloqot 
— insonlarning axborot ayirboshlash asosidagi O‘zaro munosabatlaridir. 
•
 8. Muzokaralar

•
Kuyidagi jadvalda korxonada ijtimoiy-psixologik qo‘llaniladigan uslublar bilan tanishish mumkin.
•
Mazkur ijtimoiy-psixologik uslublarning ayrimlarini ko‘rib chiqamiz.
•
Dekompozitsiya
— murakkab masalalarni bo‘laklarga bo‘lib, soddalashtirgan holda taxdil etish uslubidir.
•
Bosqichma-bosqich
tahlil usulida xodimlarni boshqarish tizimiga eng sezilarli ta’sir ko‘rsatuvchi omillar o‘rganiladi.
•
Taqqoslash
— mavjud bo‘lgan tizimlarni solishtirish orqali eng maqbul usul tanlanadi.
•
Dinamik
— usul barqaror miqdor ko‘rsatkichlarini taxdil etishga asoslangan.
•
Maqsadni tizimlashda
xodimlarni boshqarish tizimining korxona (tashkilot) maqsadlarga muvofiqligining miqsor va sifat
ko‘rsatkichlari taxdil qilinadi.
•
Ekspert-tahliliy
usulda xodimlarni boshqarishga yuqori malakali ekspertlarni jalb etish ko‘zda tutiladi.
•
Me’yor
usuli xodimlarni boshqarish funksiyalari tarkibi va mazmunini belgilaydigan me’yorlardan qo‘llanishga
asoslangan.
•
Parametrli
usul vazifasi ishlab chiqarish tizimi va xodimlarni boshqarish tizimi o‘rtasidagi funksiyali bog‘liklikni
aniqlashdir.
•
Funksiyaviy-qiymat
tahlili, pirovard natija nuqtai
nazaridan, eng kam xarajat talab qilinadigan, eng samarali usulni
aniqlashni ko‘zda tutadi.
•
Bosh tarkib - 4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi

|
4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimiBosh tarkib
usuli bitta ko‘rsatkich (tarkib)da o‘nlab ko‘rsatkichlar xususiyatlarini aks ettiradi.
•
Balans
usuli balansli taqqoslash imkonini beradi.
•
Tajriba
usuli o‘xshash tizimdagi tajribadan foydalanishni ko‘zlaydi.
•
O‘xshashlik
usuli iqtisodiy-tashkiliy ko‘rsatkichlari o‘xshash bo‘lgan tizim bilan solishtirishga asoslangan.
•
Ijodiy kengashlar
usuli xodimlarni boshqarishni rivojlantirish yo‘nalishlarini jamoa holda muhokama etishga qaratilgan.
•
Jamoa yon daftari
(g‘oyalar banki) usuli har bir ekspert tomonidan bildirilgan fikrni jamoa muhokamasiga qo‘yishni
anglatadi.
•
Nazorat savollari
usulida avvaldan tayyorlab qo‘yilgan savollar orqali oldinda turgan vazifalarni ijodiy hal etishni faol-
lashtirishga qaratilgan.
•
Morfologik tahlil
xodimlarni boshqarish ayrim funksiyalarini amalga oshirish uchun hamma takliflardan eng maqbulini
tanlab olishga qaratilgan.
•
Xodimlar bilan suhbatlashish (intervyu olish)
ish jarayonini tahlil etish uchun zarur axborot olishga qaratilgan.
•
•
Xodimlarni boshqarish muayyan, aniq maqsadga
yo‘naltirilgan chora-tadbirlarni ko‘rish jarayonida
amalga oshiriladi. Bu jarayon Quyidagilarni ko‘zda
tutadi:
•
xodimlar bilan ishlashning maqsadlari va asosiy
yo‘nalish-larini aniqlash;
•
qo‘yilgan maqsadga erishishning vosita, shakl va
uslublarini aniqlash;
•
qabul qilingan qarorlar ijrosini ta’minlash bo‘yicha
ishlarni tashkil etish;
•
belgilangan tadbirlar bajarilishini muvofiqlashtirish
va nazoratqilish;
•
xodimlar bilan ishlashni muntazam takomillashtirib
borish.
|
| |
A survey on Blockchain Technology and its

A Survey on Blockchain Technology and its
Security
Huaqun Guo
Institute for Infocomm Research, A*STAR, Singapore
guohuaqun@u.nus.edu
Xingjie Yu
*
Singapore
stefanie_yxj@hotmail.com
Abstract—Blockchain is a technology which has desirable
features of decentralization, autonomy, integrity, immutability,
verification, fault-tolerance, anonymity, auditability and
transparency. In this paper, we first carry out a deeper survey
about Blockchain technology, especially its history, consensus
algorithms’ quantitative comparisons, details of cryptography
in terms of public key cryptography, Zero-Knowledge Proofs
and hash functions used in the Blockchain, and the
comprehensive list of Blockchain applications. Further, the
security on Blockchain itself is a focus in this paper. In
particular, we assess the Blockchain security from risk analysis
to derive comprehensive Blockchain security risk categories,
analyze the real attacks and bugs against Blockchain, and
summarize the recently developed security measures on
Blockchain. Finally, the challenges and research trends are
presented to achieve more scalable and securer Blockchain
systems for the massive deployments.
Keywords-Blockchain; consensus algorithm; smart contract;
risk; Blockchain security
I.
I
NTRODUCTION
In Blockchain, data are kept in a distributed ledger. It is
the Blockchain technology to provide integrity and
availability that allows participants in the Blockchain network
to write, read and verify transactions recorded in a distributed
ledger. However, it does not allow the deletion and
modification operations on the transactions and other
information stored on its ledger. The Blockchain system is
supported and secured by cryptographic primitives and
protocols, e.g., digital signature, hash functions, etc. These
primitives guarantee the transactions that are recorded into the
ledger are integrity-protected, authenticity-verified, and non-
repudiated. Further, as a distributed network, to allow the
entire set of participants to agree on a unified record, the
Blockchain technology further needs a consensus protocol,
which is essentially a set of rules to follow by every
|
Fan: Mikroiqtisodiyot Bajardi: Do’smamatov Zafarali

|
Fan: Mikroiqtisodiyot Bajardi: Do’smamatov Zafarali
|
bet | 1/6 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 2,79 Mb. | | #104235 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Reja
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Fan:Mikroiqtisodiyot Bajardi:Do’smamatov Zafarali Tekshirdi:Mamatqulov G’ulom
FR
FABRIKAM RESIDENCES
O‘zbekiston Respublikasi hududlarining statistik ko‘rsatkichlari. Reja: - Demografik ko‘rsatkichlari
- Ijtimoiy-iqtisodiy obyektlari
- Hudud rivojlanishining iqtisodiy va statistik ko‘rsatkichlari
- Boshqa hudud ma’lumotlari bilan taqqoslab xulosa va takliflar kiritish.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Surxondaryo viloyati — O'zbekiston Respublikasi tarkibidagi viloyat. 1941 yilning 6 martida tashkil etilgan (1925 yilning 29 iyunidan Surxondaryo okruti bo'lgan). 1960 yil 25 yanvardada Qashqadaryo viloyati bilan qo'shilgan. 1964 yil fevralda qaytadan tashkil qilindi. Respublikaning janubi-sharqida, Surxon-Sherobod vodiysida joylashgan. Janubdan Amudaryo bo'ylab Afg'oniston, shimol, shimoli-sharq va sharqdan Tojikiston, janubi-g'arbdan Turkmaniston, shimoli-g'arbdan Qashqadaryo viloyati bilan chegaradosh. Mayd. 20,1 ming km2. Aholisi 1874,7 ming kishi (2004). Markazi — Termiz sh. Tabiati. Surxondaryo viloyati relьefi tog' va tekisliklardan iborat, shimoldan janubga qiyalanib va kengayib boradi. Tog'lardan oqib tushadigan ko'pdan-ko'p daryo va soylar dara hosil qilgan. Surxondaryo va Sheroboddaryo oqib o'tadigan tekislik shimol, g'arb va sharqdan baland Hisor tizmasi (eng baland joyi 4643 m) va uning tarmoqlari (Boysuntog', Ko'hitangtog', Bobotog') bilan o'ralgan. Tog'lar, asosan, yuqori paleozoy va mezozoy davrlari jinslaridan, tekislik qismi esa to'rtlamchi davr yotqiziqlardan tarkib topgan. Tog'lar bilan tekislik orasida adir va tog' oldi zonasi joylashgan. Tog'lar shimol sovuq havo oqimlarini to'sib turishi natijasida subtropik o'simliklar o'stirish uchun qulay iqlim sharoiti vujudga kelgan.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
|
| |
Ellipsis - Guruh talabasi hamroyeva munisaning

|
Guruh talabasi hamroyeva munisaning
|
bet | 9/11 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 50,3 Kb. | | #128974 |
Bog'liq Guruh talabasi hamroyeva munisaningEllipsis(yun.tushish,tushirilish) deb nutqiy aloqa jarayonida gap bo`laklarining ma'lum maqsad bilan tushib qolish hodisasiga aytiladi. Bunday tushirilish tildagi lingvistik iqtisod – lisoniy tejamkorlik tamoyili asosida amalga oshiriladi. Bu jonli nutq uchun tabiiy hol bo’lib, badiiy matnga ham xuddi shu – jonli nutqqa xos tabiiylikni ta’minlash maqsadi biln olib kirilgan. Badiiy matndagi ellipsis tekshrilganda, qaysi gap bo’lagi ellipsisga uchraganligi va bundan qanday maqsad kuzatilganligi izohlanadi. Ellipsisni maqollarda ko’p uchratamiz.So’zlarni tushirish orqali maqollarning tabiatiga xos ixchamlik va ifodalilik yuzaga keladi. Masalan: Ayrilganni ayiq er, bo`linganni bo`ri er.
Sukut ( yoki jim qolish ) deb, “ so’z yoki so’zlar guruhining gap oxirida tushirib qoldirishga” aytiladi. Bu hodisa adabiyotlarda ellipsisning bir ko`rinishi sifatida talqin qilinadi. Odatda, qahramonning sukuti (jim qolishi) ko’p nuqta bilan belgilanadi. Lekin shuni unitmaslik kerakki, ko’p nuqta bilan tugallangan hamma gaplar ham sukutga misol bo’lavermaydi.So`zlovchi nutq jarayonida nutqning tinglovchi uchun ma'lum qismini ataylab aytmaydi. Shunga qaramay, so`zlovchining maqsadi aniq bo`ladi.
Ritorik so’roq gaplar ham badiiy matnning emotsional-ekspressivligini ta’minlovchi uslubiy vositalardan biri hisoblanadi.Tasdiq va inkor mazmuniga ega bo’lgan, tinglovchidan javob talab qilmaydigan gaplar ritorik so’roq gap deyiladi. Ko’pincha ritorik so’roq gaplar tarkibida nahotki, axir kabi ta’kidni kuchaytiruvchi so’zlar qo’llanadi. Ular nutqqa ko’tarinki ruh bag’ishlaydi va tasdiqning kuchli emotsiya bilan ta’kidlanishi uchun xizmat qiladi.Bunday gap shakllari qahramonning hayratlanishi, quvonchi, ajablanishi, shubha va gumonsirashini, g’azab va nafratini ifodalashida juda qo’l keladi.Bunday gaplar ichki va tashqi nutqda, monoligik va dialogik nutqlarda keng qo’llaniladi.
Shuningdek, undalmalar ham gap tarkibida so’zlovchi va tinglovchining o’zaro munosabatini ifodalaydi. Undalma gap bo’laklaridan farqli ravishda maxsus intonatsiya bilan aytiladi. Undalmalar ijobiy yoki salbiy baho munosabatini ifodalab keladi.Salbiy baho munosabati ifodalovchi undalmalar badiiy asarlarda qahramonlar tasvirida, ruhiy holatni ko’rsatib berishda, qahramon nutqini individuallashtirishda kuchli uslubiy vosita bo’lib xizmat qiladi.Masalan: 1.- Ov! - dedi bo’ynini xo’rozdek cho’zib. – Raisman, deb o’zingdan ketma! Hasan Dumani endi ko’ryapsanmi, ahmoq! ( O’.Hoshimov). 2. – Shuni ayting, oyimposhsha! Birov bilan qochib ketmabdi.( O’.Hoshimov).4
|
| |
4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi

4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi
Download
1,19 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
19.05.2024
Hajmi
1,19 Mb.
#244339
Download
1,19 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi
Download
1,19 Mb.
Matnni ko'rish
Farmoyish bilan ta’sir ko‘rsatish

•
II. Boshqaruvning iqtisodiy uslublari
— xodimlarga iqtisodiy qonunlar va me’yoriy
hujjatlar asosida ta’sir ko‘rsatishdir. Ularning quyidagi turlari mavjuddir.
•
1. Xo‘jalikni rejali yuritish
— bu har qanday korxona faoliyat yuritishining
asosiy qonuni hisoblanib, korxona maqsadlariga erishishning aniq strategiyasi
mavjud bo‘lishini taqozo etadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitlarida korxona erkin tovar
ishlab chiqaruvchi hisoblanib, bozorda boshqa korxonalarning teng huquqli sherigi
maqomiga ega bo‘ladi. Korxonaning iqtisodiy rivojlanish rejasi tovarga bozor talabi
bilan zarur resurslar o‘rtasidagi balansni ta’minlovchi asosiy shakli hisoblanadi.
•
2. Xo‘jalik hisobi
— korxonaning mahsulot ishlab chiqarish xarajatlarini xo‘jalik
faoliyati natijalari (sotish hajmi, daromad) bilan taqqoslash asosidagi xo‘jalik
yuritish uslubidir. U korxona mustaqilligi, o‘z-o‘zini mablag‘ bilan ta’minlashi,
iqtisodiy me’yorlarga asoslangan.
•
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 235

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
235/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
231
232
233
234
235
236
237
238
...
246
,
,
,
Download
1,9 Mb.
1
...
231
232
233
234
235
236
237
238
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bilishi kerak; 
•
xodimlarni boshqarish maqsadi. Zamonaviy rahbarlik 
belgilangan

•
Xodimlarni boshqarishning 3asosiy yondashuvi mavjud:
•
1.Xodimlarni boshqarishga
«inson kapitali»
usulida yondashish ishchi kuchini
tashqaridan yollamasdan korxonaning o‘z mehnat salohiyatini rivojlantirishga
asoslangan. Ushbu yondashuv «yaratish yoki sotib olish» falsafasining bir
ko‘rinishidir: ayrim kompaniyalar o‘z mahsulotlarini butlovchi qismlarini ishlab
chiqarishdan ko‘ra sotib olish foydaliroq deb hisoblaydilar, boshqalari malakali
xodimlarni o‘zlari tayyorlash va rivojlantirishga pul sarflashdan ko‘ra, tayyor
xodimni chetdan yollashni afzal biladilar.
•
Xodimlarni boshqarishdagi
Boshqaruv me’yorlari - 4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi

•
Boshqaruv uslublari
— ishlab chiqarishni boshqarish maqsadlariga erishish uchun
xodimlarga boshqaruv ta’sirini o‘tkazish vositalaridir. Odatda, boshqaruvning
quyidagi uslublari farqlanadi:
•
I. Boshqaruvning ma’muriy uslublari.
Bu uslub hokimiyatga, xodimlarga imtiyozlar
berish va jazo choralari ko‘rishga asoslangan. Xodimlarga ma’muriy ta’sir
ko‘rsatishning besh asosiy vositasi mavjuddir:
•
1. Tashkiliy ta’sir
— korxona faoliyatini muvofiklashtirib turuvchi me’yoriy hujjatlar
(korxona nizomi, jamoa shartnomasi, shtatlar jadvali, xizmat yo‘riqnomalari, ish
o‘rnini tashkil etish qoidalari)ga asoslangan. Tashkiliy ta’sir yuqori darajada yo‘lga
qo‘yilgan korxonalarda mehnat va ijro intizomi, pirovard ishlab chiqarish natijalari
yuqori bo‘ladi va farmoyish ta’sirini qo‘llashga hojat bo‘lmaydi.
•
Mehnatga haq to‘lash - 4-mavzu: xodimlarni boshqarish tizimi

•
5. Bozor narxining shakllanishi
— tovar-pul munosabatlari-ning muvofiklashtiruvchi vosita,
daromad va xarajatlar, mahsulot bahosi va qiymati muhim iqtisodiy kategoriyasidir. Mahsulot
bahosi yuqori bo‘lsa, u bozorda raqobatbardosh bo‘lmaydi, arzon bo‘lsa korxona zarar
ko‘rishi mumkin. U quyidagicha aniqlanadi:
•
N = T + F,
•
bu erda:
•
N — mahsulot bahosi;
•
T — mahsulot tannarxi;
•
F — foyda.
•
6. Qimmatbaho qog‘ozlar
— fond bozorining tarkibiy qismi, mulkka egalik ekvivalenti
hisoblanadi. Bunda
aksiya
— korxona aksiya kapitaliga qo‘shilgan payni ko‘rsatuvchi
qimmatbaho qog‘ozdir. U foydaning bir qismini dividend shaklida olish imkonini beradi.
Veksel
— bir shaxsning ikkinchi bir shaxs oddidagi pul majburiyatini aks ettiruvchi qarzdorlik
hujjati hisoblangan , qimmatbaho qog‘ozdir.
Obligatsiya
— aniq belgilab qo‘yilgan foiz
miqdorida yillik daromad olish huquqini beruvchi qimmatbaho
;
qog‘oz.
Kredit kartochkalari
— pul o‘rnini bosuvchi hujjat bo‘lib,
\
ularga egalik qiluvchilar o‘zlari hisob raqamlarida
bo‘lgan pul s miqdoriga tovarlar sotib olishlari mumkin, xizmatlar haqini ; to‘lay oladilar.
Dividendlar
aksiyalar uchun to‘lanadigan foydaning
•
bir qismidir.
•
7. Soliqtizimi
— davlat g‘aznasini to‘ddiruvchi muhim iqtisodiy mexanizm bo‘lib, soliq
korxona va fuqarolardan olinadi.
•
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 237

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
237/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
233
234
235
236
237
238
239
240
...
246
D)
,
Download
1,9 Mb.
1
...
233
234
235
236
237
238
239
240
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Qabul kunlari: Har ish kunlari vaqtida

|
Qabul kunlari: Har ish kunlari vaqtida
|
Sana | 26.12.2019 | Hajmi | 31,5 Kb. | | #5059 |
Asenbaev Nagmetdiyin Bauetdinovich
«Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shaxar elektr taminot korxonosining boshliǵi.
Qabul kunlari:
Har ish kunlari vaqtida.
1978 -yil 30-mayda Kegayli tumanida to‘g‘ilgan.
2002 - Nukus avtomobil yollar texnikumin tamomlagan.
2019-yil 4 - iyuldan «Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shaxar elektr taminot korxonosining boshliǵi. Iyul (lot. mensis Julius) - Grigoriy taqvimida yilning yettinchi oyi. 31 kundan iborat. Shu oyda tugʻilgan Yuliy Sezar sharafiga nomlangan.
Nukus shahar elektr taminoti korxonasi manzili.
Nukus shahari, A.Utepov kuchasi, raqamsiz uy.
Ish joyi telefon raqami.(8-361) 226-52-52
Genjemuratov Raxat Shabatovich «Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shaxar elektr taminot korxonosining bosh muxandisi.
Qabul kunlari:
Har ish kunlari vaqtida.
1977-yil 8-oktyabrda Sho‘manoy tumanida to‘g‘ilgan.
2004-yil Qoraqalpoq Davlat universitetin tamomlagan.
2018-yil 23-iyuldan «Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shaxar elektr taminot korxonosining bosh muxandisi .
Nukus shahar elektr taminoti korxonasi manzili.
Nukus shahari, A.Utepov kuchasi, raqamsiz uy.
Ish joyi telefon raqami.(8-361) 226-52-53
Akimniyazov Azat Oraqbayevich «Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shahar elektr taminot korxonosining boshliǵining orinbosori.
Qabullash kunlari:
Har ish kunlari vaqtida.
1982- yil 9-yanvarda Nukus shahrida to‘g‘ilgan.
2004- yil Toshkent Davlat texnika universitetin tamomlagan.Texnika (techne - mahorat, sanʼat) - moddiy boylik olish hamda odamlar va jamiyatning extiyojlarini qondirish maqsadida inson atrofdagi tabiatga taʼsir qilishiga imkon beradigan vositalar va koʻnikmalar majmui. Toshkent - Markaziy Osiyoning eng yirik qadimiy shaharlaridan biri - O‘zbekiston Respublikasining poytaxtidir. Oʻrta Osiyoning yirik sanoat-transport chorraxasi va madaniyat markazlaridan biri. Mamlakatning shimoli-sharqiy qismida, Tyanshan togʻlari etaklarida, 440–480 m teppalikda, Chirchiq daryosi vodiysida joylashgan.
2017-yil 18- oktyabrdan «Qoraqalpoq xududiy elektr tarmoqlari korxonasi» aktsiyadorlik jamiyati, Nukus shahar elektr taminot korxonosining boshliǵining orinbosori.
Nukus shahar elektr taminoti korxonasi manzili.
Nukus shahari, A.Utepov kuchasi, raqamsiz uy.
Ish joyi telefon raqami.(8-361) 226-52-54
|
| |
ikkinchi «mehnat bozori» yondashuvi

•
Xodimlarni boshqarish tizimi quyidagi tamoyillarga javob berishi
kerak:
•
Egiluvchanlik
— ishlab chiqarishda va xodimlar tarkibida ro‘y berayotgan
o‘zgarishlarga muvofiq qisqa muddatda tizim tuzilmasini qayta tashkil etish
imkoniyati.
•
Markazlashtirish
— korxona bo‘linmalari va xizmatlaridagi xodimlar
funksiyalarini oqilona markazlashtirish, tezkor boshqarish funksiyalarini kuyi
bo‘g‘inlar ixtiyoriga berish.
•
Mehnat xavfsizligi va tibbiy yordam bo‘limi

Mehnat xavfsizligi va tibbiy yordam bo‘limi:
•
—texnika xavfsizligi standartlarini ishlab chiqish;
•
—tovarlar, loyihalar, jihozlarning xavfsizlik standartlariga muvofikdik
ekspertizasini amalga oshirish;
•
—baxtsiz hodisalarni tekshirish, bu haqda tegishli hujjat-larni
rasmiylashtirish;
•
—ishlab chiqarishda mehnat xavfsizligini ta’minlash, bu masalada tegishli
targ‘ibot ishlarini olib borish;
•
—xodimlarga tibbiy xizmat ko‘rsatish;
•
—xodimning ishlab chiqarishda yo‘kdigi sabablarini anikdash va tahlil etish.
•
Xodimlar bo‘iicha tadqiqotlar bo‘limi:
•
—ma’lumotnomalar tayyorlash;
•
—kadrlar xizmati uchun hujjatlar aylanishi shaklini ishlab chiqish;
•
—kadrlar bilan ishlash qoidalari, me’yoriy usullari va tartib-larini ishlab
chiqish;
•
—mehnat munosabatlarini taftish qilish;
•
—hayot qiymati, mehnat bozorida ish haqi darajasi to‘g‘risida ma’lumotlar
to‘plash va ma’muriyat hisobotlarini taqdim etish, ish haqi, mehnat ta’tili
tizimlari bo‘yicha takliflar tayyorlash;
•
—turli tadqiqotlar o‘tkazish va statistika sohalarida barcha bo‘linmalar bilan
hamkorlik qilish vazifalarini bajaradi.
•
Xodimlarni boshqarishning chet el tajribalari
. Transmilliy
korporatsiyalar, qo‘shma korxonalar, 100 foizli Nizom
jamg‘armasiga ega chet el sarmoyasi hisobiga shakllangan
qo‘shma korxonalar jadal rivojlanib borayotgan hozirgi global-
lashuv sharoitida xodimlarni boshqarishning umum e’tirof
etilgan qoida va tamoyillari bilan bir qatorda ushbu sohada
har bir davlatning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olish
kerak.
•
Ikki yoki bir necha mamlakat ishbilarmonlari ishtirokida
tashkil etilgan qo‘shma korxonalarda tadbirkorlar o‘z
sheriklari-ning davlatidagi nafaqat amaldagi qonunchiligi,
balki o‘ziga xos mehnat etikasi, milliy xususiyatlarini,
madaniyatini, urf-odatlarini ham juda yaxshi bilishlari talab
etilmoqda. SHuning uchun, aytaylik, yaponiyalik
ishbilarmonlar o‘zlarining AQSHda joylash-tirilgan
korxonalarida xodimlarni boshqarishning an’anaviy uslublarini
amerikaliklarning ichki ishlab chiqarish munosa-batlari va
turmush tarzini hisobgaolgan holda sezilarli darajada
o‘zgartiradilar.
•
Gollandiya modelida imzolangan bitimlarga hurmat
hamda firmaning har bir a’zosi tomonidan bu bitimlar
ijrosini eng yaxshi tarzda bajarish uchun maqbul
yo‘llarni izlash xosdir. Ammo belgilab qo‘yilgan qoida
va tamoyillar o‘zgargan taqdirda ishlab chiqarish
tarkibidagi xohlagan bo‘g‘in yangi bitim bo‘yicha o‘z
tashabbusi bilan chiqishi va uni yangi bitim
imzolangunga qadar himoya qilish huquqiga ega.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, boshqaruvning bu
modeli gollandiyaliklarning XVI asrdayoq tarkib
topgan siyosiy tamoyillariga borib taqaladi. O‘sha
davrda muhim qarorlar qabul qilish uchun mamlakat
provinsiyalari aholisiga yangi qarorlarning ahamiyati
to‘g‘risida uzoq vaqt tushuntirish olib borish va ularni
ushbu prinsipial masalalarda bir murosaga keltirish
kerak bo‘lgan.
E’tiboringiz uchun raxmat
|
Foyda, tushum va aktiv hajmining o‘sishidagi muvofiqlik

|
Foyda, tushum va aktiv hajmining o‘sishidagi muvofiqlik
|
bet | 13/23 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 124,65 Kb. | | #114008 |
Bog'liq 3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion fFoyda, tushum va aktiv hajmining o‘sishidagi muvofiqlik
Foydaning o‘sishi
|
Tushumning o‘sishi
|
Aktivning o‘sishi
|
%
|
F1/F0*100
|
ST1/ST0*100
|
A1/A2*100
|
100
|
|
|
|
|
O‘sishning muvofiqligi
|
F1/F0*100>ST1/ST0*100>A1/A2*100>100 yoki
|
100 |
Realizatsiya hajmi, ishlab chiqarish xarajatlari va foyda ko‘rsatkichlari uzviy bog‘liqlikga ega. Realizatsiya hajmi orqali yalpi daromad, yalpi tushum ko‘rsatkichiga ega bo‘linadi. Uning ishlab chiqarish xarajatlari bilan taqqoslash asosida foyda, natija ko‘rsatkichiga chiqiladi. Buni matematik ifodada quyidagicha tasvirlash mumkin.
F(D)=MSST-SMICHT(TSOQ)
|
(3.1)
|
Bunda:
F(D)-foyda (daromad);
MSST-mahsulot sotishdan sof tushum;
SMICHT (TSOQ)-mahsulotni ishlab chiqarish tannarxi (sotib olingan tovarlar qiymati).
Buxgalteriya hisobida mahsulot chiqishi, xarajat va natija aloqadorligini quyidagi bog‘lanishda hisobga olish tartibi ham belgilanadi.
Sotish hajmi - Xarajatlar=Natija
Natijaviy ko‘rsatkich demakki, sotish hajmiga yoki tovaroborot ko‘rsatkichiga hamda, ishlab chiqarish xarajatlari yoki tovarlarni sotib olish qiymatiga bog‘liq deb qaraladi. Uning birlik ifodasini esa quyidagicha tasvirlash mumkin:
|
| |
Matnning sintaktik tahlili

|
Matnning sintaktik tahlili
|
bet | 6/11 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 50,3 Kb. | | #128974 |
Bog'liq Guruh talabasi hamroyeva munisaning2.3.Matnning sintaktik tahlili
Badiiy matnning morfologik xususiyatlari haqida gap ketganda, morfologik birliklarning ishlatilishi bilan bog`liq holatlar nazarda tutiladi. Morfologik birliklarning estetik vazifasi deyilganda mahsus so`z shakllari vositasida, shuningdek, ma'lum bir grammatik ma'no va funktsiyaga ega bo`lgan so`z shakllarini mahsus qo`llash orqali ekspressivlik – emotsionallik ifodalanishi tushiniladi. 8[8]
Ekspressivlik ijobiy va salbiy ma'no ottenkasiga ega bo`lgan so`zlarda aniq ko`rinib turadi. Badiiy matn lisoniy tahlil qilinganda ana shunday birliklarni ajratish, qaysi turkumga oidligi, kimning nutqida, nima maqsadda qo`llanilganligi, kimga nisbatan, qanday vaziyatda ishlatilganligi e'tiborga olinishi zarur.
Odatda, erkalash, suyish, hurmat, ulug`lash kabi ma'nolar ijobiy, jirkanish, mensimaslik, kibr, masxara, nafrat, g`azab, kinoya kabi munosabatlarni bildiruvchi so`zlar salbiy ma'no ottenkasiga ega bo`lgan so`zlar kiradi. Tahlil jarayonida matnda qo`llanilgan barcha morfologik birliklar emas, estetik maqsad aniq ko`rinib turgan, yozuvchining badiiy niyati ifodalangan morfologik o`zgachaliklar haqida so`z yuritiladi. Masalan: takror, morfologik parallelizm.
Atoqli otlar: G`oyibnazar Pinxonov, Oldi Sottiev, Tijoratxon, Dehqonqul.
Badiiy matnning ta'sirchanligini ta'minlashda sintaktik usuldan keng foydalaniladi.
Badiiy adabiyotda ifodali nutq vositasi sifatida muhim rol o`ynaydigan, mazmunan stabillashgan nutq oborotlari sintaktik-stilistik figuralar deyiladi.
Sintaktik figuralar nutq ta'sirchanligini oshirish, tasviriylikni kuchaytirishga yordam beruvchi maxsus sintaktik qurilish, nutq ko`rinishlaridir. Troplar so`zlar bilan ish ko`rsa, figuralar gap tuzilishi va gapdan anglashilgan umumiy ma'noga asoslanadi.
Figuralar nutqni ohangdor, ta'sirchan va jozibador qilishi va shu yo`l bilan tinglovchi tomonidan osonlik bilan qabul qilinishida muhim uslubiy vositadir. Shuning uchun ham ularni ma'lum darajada nutq muzikasi deyish mumkin.
Matnni sintaktik jihatdan tahlil etishda sohaga oid barcha adabiyotlarda quyidagi uslubiy vositalarga e’tibor berish qayd etiladi:3 1.Sintaktik parallelizm. 2. Emotsional gaplar. 3. Ritorik so’roq gap. 4. Inversiya. 5. Ellipsis. 6. Sukut. 7. Gradatsiya. 8.Antiteza. 9. Farqlash.10. O’xshatish.
Badiiy matnda sintaktik jihatdan bir xil shakllangan gaplar ko’p qo’llaniladi. Tilshunoslikda bunday atamalar parellelizm (yun. parallelos-yonma-yon boruvchi) atamasi ostida o’rganiladi.
|
| |
Parallelizm - Guruh talabasi hamroyeva munisaning

|
Guruh talabasi hamroyeva munisaning
|
bet | 7/11 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 50,3 Kb. | | #128974 |
Bog'liq Guruh talabasi hamroyeva munisaningParallelizm – ikki hodisani yonma-yon qo`yib tasvirlash orqali ularni bir-biriga qiyoslash usuli bo`lib, undan tasvir etilayotgan ob'ektga tinglovchini diqqatini qayta tortish maqsadida foydalaniladi. Parallelizmning asosiy vazifasi fikrga izoh berish, unga tinglovchini to`la ishontira olishdan iborat. 9[9]
Parallelizm usuli his-hayajon, ko`tarinki ruh bilan aytilgan nutq ko`rinishlari uchun xarakterli bo`lib, tinglovchida turli emotsiyalarni uyg`otuvchi ifoda shakli hisoblanadi. Parallelizm natijasida davomiylik, ko`tarinkilik, qat'iylik kabi ifodalanishiga erishiladi.Ular til uslubiy vositalarining boyish manbalaridan biri bo’lib, poetik nutqda ko’p qo’llanadigan, eng mahsuldor va ta’sirchan sintaktik birlik hisoblanadi. Bir xil shakllangan gaplar badiiy nutq ta’sirchanligini oshirish bilan birga ma’noni kuchaytirishga va fikrningbatafsil – atroflicha ifodalanishiga, tasvir obyekti bilan bog’liq malumotlar fondining kengayib borishiga xizmat qiladi.
Quyidagi vazifalarni bajaradi:
1.Nutqninggo`zal va jozibador bo`lishini ta'minlaydi. Tinglovchining diqqati asosiy ob'ektga jalb etiladi, u orqali fikr tez anglashiladi.
2.U orqali fikrni lo`nda, aniq, o`tkir, jonli va kuchli ifodalash imkoniyati tug`iladi.
3.Parallelizm vositasida fikrning tub mohiyati ochib beriladi, fikr predmetining asosiy sifatlari yoritiladi.
4.Mantiqiy jihatdan ajratib ko`rsatish orqali fikr ob'ekti haqida keng ma'lumot beradi.
Umr degan bir keladi, yoshlik ham bir keladi.
Emotsional gaplar. So’zlovchining o’ta xursandlik yoki o’ta xafalik holatlarini yoki qahramonning his-hayajonini,voqea-hodisaga emotsional munosabatini ifodalovchi gaplar emotsional gaplar hisoblanadi.Emotsional gaplar tarkibida maxsus ijobiy va salbiy bo’yoqdor so’zlar ( chehra, o’ktam, tabassum , turq,qo’pol, tirjaymoq kabi ) mavjud bo’ladi. O’sha so’zlar orqali qahramon ruhiyatida kechayotgan sevinch, qo’rquv, g’azab kabi psixologik jarayonlarni hamda yozuvchining tasvir obyektiga nisbatan subyektiv munosabatini bilib olamiz. Emotsional gaplar tarkibida ijobiy yoki salbiy bo’yoqdor so’z va iboralar,his-tuyg’u ifodalovchi undovlar ( oh, voy, eh attang, voy sho’rim, bay-bay-bay kabi), munosabat ifodalovchi undalmalar qatnashadi va ular nutqning ekspressivligini ta’minlashga xizmat qiladi. 10[10]
|
| |
QO’LLANILGAN ADABIYOT - Guruh talabasi hamroyeva munisaning

Mamajonov A. Tekst lingvistikasi. - T.: 1989.
Matyoqubova D. Undalmalarning badiiy nutqdagi o’rni. // Nutq madaniyati va ozbek tilshunosligining dolzarb muammolari. Respub. Ilmiy-amaliy anjumani mater. Andijon, 2016.
Muhamedоva D. Matn va uning turlari / Istiqlоl va til. 3-qism. -Tоshkent, 2007.
Qurbonova M. Yo’ldoshev M. Matn tilshunosligi. –T.: Universitet, 2014.
Rasulov I. Murakkab sintaktik butunlik. //O’zbek tili va adabiyoti, 1983, 1-son.
Shahоbiddinоva Sh., Isоqоv Z. Matn va uni bоg’lоvchi vоsitalardan biri // O’zbek tili va adabiyoti, 2004, N6.
To’xsonov M. Mikromatn va uning kommunikativ yahlitligi // O’zbek tili va adabiyoti, 1990, 5 – son.
Turniyazоva Sh. Hоzirgi o’zbek tilida matn shakllanishining derivatsiоn хususiyatlari. Filоl.fan.nоmz...dis.-Tоshkent, 2010.
Turniyozоv N. Matn lingvistikasi (ma’ruzalar matni). -Samarqand, 2004.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Assortiment rejasining bajarilishi tahlili (qiymat ifodasida)

|
Assortiment rejasining bajarilishi tahlili (qiymat ifodasida)
|
bet | 20/23 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 124,65 Kb. | | #114008 |
Bog'liq 3-mavzu. Korxonaning operatsion faoliyatini tahlili operatsion fAssortiment rejasining bajarilishi tahlili (qiymat ifodasida)
|
Mahsulot turlari
|
Rejada
|
Haqiqatda
|
Assortimentga qabul qilingan mahsulot hajmi
|
Assortiment bo‘yicha reja bajarilishi,
%
|
Umumiy reja bajarilishi,
%
|
1
|
A
|
12000
|
15000
|
12000
|
100
|
125
|
2
|
B
|
25000
|
30000
|
25000
|
100
|
120
|
3
|
S
|
10000
|
9000
|
9000
|
90
|
90
|
4
|
D
|
40000
|
35000
|
35000
|
87.5
|
87.5
|
5
|
Jami
|
87000
|
89000
|
71000
|
81.6
|
103
|
Korxonada mahsulot ishlab chiqarish rejasi ortig‘i bilan, ya’ni 103 foizga bajarilgan. Ammo ayrim tur mahsulotlar bo‘yicha reja bajarilishi buzilgan. Buning natijasida assortiment rejasi bor yo‘g‘i 81.6 foizga bajarilgan. Bunga “S” va “D” mahsulotlar turi bo‘yicha rejada belgilangan ko‘rsatkichlarning bajarilmasligi sabab bo‘lgan. Ahamiyatli jihati shundaki, assortiment bo‘yicha reja bajarilishida ayrim tur mahsulotlar bo‘yicha rejaning ortig‘i bilan bajarilishi boshqa tur mahsulotlar bo‘yicha reja topshiriqlarini bajarilmasligini qoplamaydi.
Mahsulot turlari bo‘yicha rejaning bajarilishi har xil darajada bo‘lishi strukturani o‘zgarishidan dalolat beradi. Struktura bo‘yicha mahsulot ishlab chiqarish rejasining bajarilishi uchun haqiqiy ishlab chiqarilgan mahsulotning barcha xillari rejalashtirilgan mahsulot tarkibi va tuzilishiga teng kelishi kerak. Ishlab chiqarilgan mahsulot strukturasining o‘zgarishi firmaning barcha iqtisodiy ko‘rsatkichlariga ta’sir etadi. Mahsulot ishlab chiqarish tarkibida qimmatbaho mahsulot turlari ulushini ortishi tufayli mahsulot qiymat shaklida ortadi va buning aksicha bo‘lsa, qiymat shaklida mahsulot kamayadi. Xuddi shunday yuqori rentabellikka ega bo‘lgan mahsulot turlarini ortishi, rentabelligi past turlarini pasayishi tufayli umumiy foyda miqdori ortadi.
Mahsulot assortimentini ishlab chiqarish maromiyligi bilan kompleks o‘rganish operatsion faoliyatga to‘liq baho berishga, o‘zgarishlarni makon va zamonda aniq tasniflash imkonini beradi. SHu sababli, assortiment rejaining bajarilishi bilan bir qatorda ularni ishlab chiqarishng maromiyligiga ham baho beriladi.
Ayrim korxonalar yillik, kvartal, oylik rejalarini ortig‘i bilan bajarishi, ammo, ishlab chiqarishni bir maromda tashkil eta olmaslik natijasida erishilgan samara va natijaviylik ko‘zda tutilgan yoki rejalashtirilgan yutuqni ta’minlay olmaydi. SHu bilan birga mahsulot ishlab chiqarishdagi maromiylikni buzilishi shartnoma majburiyatlarini barbod bo‘lishiga, uning oqibatida jarimalar to‘lanilishiga, moliyaviy ahvolning qiyinlashishiga ham olib keladi.
22-jadval
Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining tahlili
(ming so‘mda)
|
| |
Mening yaqin qarindoshlarim otam

|
Mening yaqin qarindoshlarim otam
|
Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 29 Kb. | | #139897 |
Bog'liq Tarjimai hol
TARJIMAI HOL
Men Karimov Fayzixon O’ktamboy o’g’li 2001-yil 12-iyunda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tug’ilganman. O’zbekiston Respublikasi fuqarosiman. Millatim o’zbek. Ma’lumotim tugallanmagan oliy. Hozirgi kunda Qashqadaryo viloyati Qarshi muhandislik iqtisodiyot institutida 3-bosqich talabasiman.
Men va mening yaqin qarindoshlarim tergov ostida bo’lmagan va sud javobgarligiga tortilmagan. Men va mening yaqin qarindoshlarim chet elda bo’lmagan, chet elda yashaydigan qarindoshlarim yo’q. Men va mening yaqin qarindoshlarim islom diniga amal qilamiz va boshqa sektalarga a’zo emasmiz.
MENING YAQIN QARINDOSHLARIM
Otam – Karimov O’ktamboy Hakimovich 1974-yil 17-mayda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tug’ilgan. Millati o’zbek. O’zbekiston Respublikasi fuqarosi. Ma’lumoti o’rta maxsus. Hozirgi kunda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahridagi MCHJ Suv ta’minoti filialida bo’lim boshlig’i. Yashash manzili: Qarshi shahri Alisher Navoiy MFY Qumqishloq 86-uy.
Onam – Avlaqulova Dilafro’z Bobonazarovna 1981-yil 16-martda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tug’ilgan. Millati o’zbek. O’zbekiston Respublikasi fuqarosi. Hozirgi kunda REKMIATIMda katta hamshira lavozimida ishlaydi. Yashash manzili: Qarshi shahri Alisher Navoiy MFY Qumqishloq 86-uy.
Singlim – Karimova Fayoza O’ktamboy qizi 2002-yil 24-iyunda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tug’ilgan. Millati o’zbek. O’zbekiston Respublikasi fuqarosi. Hozirgi kunda QDU Agrokimyo va tuproqshunoslik 2-bosqich talabasi. Yashash manzili: Qarshi shahri Alisher Navoiy MFY Qumqishloq 86-uy.
Singlim – Karimova Shaxruza O’ktamboy qizi 2008-yil 9-sentabrda Qashqadaryo viloyati Qarshi shahrida tug’ilgan. Millati o’zbek. O’zbekiston Respublikasi fuqarosi. Hozirgi kunda Qarshi shahri 29-umumiy o’rta ta’lim maktabida 9-sinf o’quvchisi. Yashash manzili: Qarshi shahri Alisher Navoiy MFY Qumqishloq 86-uy.
Men 2008-yil Qarshi shahri 29- umumiy o’rta ta’lim maktabi 1-sinfiga qabul qilindim. Shu maktabni 2017 yil 9-sinfini tugatib № 7809460 , shu yilning o’zida Qarshi shahridagi Axborot texnologiyalar kasb-hunar kollejiga o’qishga kirdim.
2020-yil kollejni tugatdim № 5860420. 2021-yil Qarshi muhandislik iqtisodiyot institutiga o’qishga qabul qilindim. Hozirgi kunda 3-bosqich talabasiman.
Bu tarjima holni o’z qo’lim bilan yozdim.
To’ldirilgan sana:_____________________ Imzo: _______________
|
| |