Yangi nomlar fazosi yaratish

1.3. Yangi nomlar fazosi yaratish.
Nomlar fazosi haqida qisqacha ma’lumotga ega bo‘lsangiz kerak.Endi bu
tushunchani batafsilroq ko‘rib chiqamiz va foydalanuvchining nomlar fazosi qanday
yaratilishini ko‘rib chiqamiz.Namespaces tushunchasi C++dasturlash tilida nisbatan
yaqinda paydo bo‘lgan tushunchalardan biridir. Ular nomlarning o‘zaro bir xilligini
oldini olish(kolliziyasaqlanish) uchun identifikatorlarning nomlarini lokalizatsiya
qilish uchun mo‘ljallangan.
C++dasturlash muhitida,o‘zgaruvchan nomlari aql bovar qilmaydigan bir qator
operatorlari, funksiyalari, metodlari va sinflar mavjud.Nomlar fazosi tushunchasi
kiritilishidan oldin, bu nomlarning barchasi bir xil global nomlar bo‘lib, ko‘plab
nizolarni (xatoliklarni, o‘zaro bir xilliklarni)keltirib chiqargan. Agar dasturda dasturchi
o‘zining toupper()funksiyasini yaratgan bo‘lsa, masalan, agar, u(uning parametrlari
ro‘yxatiga qarab) standart kutubxona toupper(),funksiyasini almashtirish mumkin.
Ammo,ikkala funuksiyalarning nomlari bir xil global namespaceda saqlangan
bo‘ladi.Bir xil dasturlarni turli ishlab chiqaruvchilarning funksiyalari va
sinflar,kutubxonalar foydalanganda nomlar bir xil bo‘lgan funksiyalar dastur
bajarilishida ziddiyatlarga duch keladi.
Bunday holda,bir kutubxonada aniqlangan nomlar boshqa kutubxonada
aniqlangan nomlar bilan to‘qnashishi mumkin.Barcha muammolar nomlar fazosi
tushunchasi va namespace kalit so‘z tomonidan halqilindi.Bu kalit so‘z yangi nomlar
fazosi eʻlon qilish orqali barcha funksiya,sinf va kutubxonalarni mahalliylashtirish
imkonini beradi.Bu nomlar fazosi turli kontekstlarda bir xil nomdagi funksiya va
sinflar ziddiyatga olib kelmasdan ishlatish imkonini beradi. std standart kutubxona (std
-Standart Library) juda ko‘p foydalanilgan bo‘lishi mumkin.Tilning dastlabki
variantlarida C++ kutubxonasi global nomlar fazosida belgilangan.Sezilarli nomlar
ziddiyatlari ehtimolini kamaytirish uchun std namespace nomlar fazosi yaratilgan.
Bundan tashqari,ziddiyatlarni oldini olish uchun nomlar fazosi ko‘lamini
mahalliylashtirish uchun dasturda o‘z nomfazongizni yaratishingiz mumkin.Bu
shaxsiy sinf yoki funksiya kutubxonalar yaratishda, ayniqsa,muhim ahamiyatga
ega.Namespace kalit so‘zi nomlar fazosida sohalarni qo‘shib global namespacedan
ajratish imkonini beradi. Aslida,bir nomlar fazosi doirasi belgilaydi. Namespace kalit
so‘zidan foydalanishning asosiy shakli quyida ko‘rsatilgan:
namespace Space{
//....
}
Misol:Nomlar fazosini yaratish va foydalanish.
#include "stdafx.h"
#include
using namespace std;
// birinchi nomlar fazosi
namespace NS1{
class demo{
int i;
public:
demo(int x) { i=x; }
void set(int x) { i=x; }
int get() { return i; }
};
char str[] = "Nomlar fazolarini oʻrnatish\n";
int counter;
}
// ikkinchi nomlar fazosi
namespace NS2 { int x, u; }
int main(){
NS1::demo ob(10);
cout <<" ob = " << ob.get() << endl;
ob.set(99);
cout << "Endi ob = "<< ob.get() << endl;
using NS1::str; cout << str;
using namespace NS1;
for(counter = 1; counter<=10; counter++)
cout << counter << ends;
cout << endl;
NS2::x = 10; NS2::u = 20;
cout << "oʻzgaruvchilar x, y = "<< NS2::x<<", "
<< NS2::u<< endl;
using namespace NS2;
demo x_ob(x), y_ob(u);
cout << "x_ob, y_ob ob’ektlarning qiymati:
"<< x_ob.get(); cout<< " " << y_ob.get() << endl;
system("pause");
return 0;
}
Dastur natijasi:
ob = 10
Endi ob = 99
Nomlar fazolarini oʻrnatish
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
oʻzgaruvchilar x, y = 10, 20
x_ob, y_ob ob’ektlarning qiymati: 10 20
Dasturda bir muhim nuqta ko‘rsatilgan:
bir nechta nomlarn ibirgalikda ishlatganda,
bir nomni boshqasi almashtirmaydi.
Hozirgi fragmentda baʻzi nomlarni kiritganingizda,
uning nomlari o‘sha paytda boshqa nomdagi nomlarning o‘zida bo‘lishidan qatʻi
nazar, bu fragmentda qo‘shiladi. Shunday qilib,dastur bajarilayotgan vaqtda, std, NS1
va NS2namespaces global namespace bo‘lib qo‘shildi.Yuqorida aytib
o‘tilganidek,fayllar orasida yoki bitta fayl ichida nomlar fazosini ajratish
mumkin,keyin esa bu nomlar fazosining a’zolarini mazmunan
birlashtiriladi.Birgalikda nomlar fazosini birlashtirish misolini ko‘rib chiqamiz.
Namespace larni birlashtirish.
#include "stdafx.h"
#include
using namespace std;
namespace Demo {
int a; // Demo fazoda a oʻzgaruvchi
}
int x; // Global fazoda x oʻzgaruvchi
namespace Demo {
int b; // Demo fazoda b oʻzgaruvchi
}
using namespace Demo;
int main(){
a = b = x = 101;
cout << a << " " << a << " " << x << endl;
system("pause");
return 0;
}
Dastur natijasi:
101 101 101
|