nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kalit so‘zlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 138/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatKalit so‘zlar
Axborot, shovkin, axborotni siqish, axborot aylanishi, axborot resurslari.
Nazorat savollari
1. "Axborot" tushunchasini aniqlang.
2. Menejerlar mehnatining asosiy predmeti nima?
3. Axborotni tasniflash.
4. Axborot manbai nima?
5. Perspektiv axborotning shakllari qanday?
6. Menejment aspektlari bo‘yicha ma’lumotlarning tasnifi.
7. Iqtisodiy axborot turlari.
8. Axborotga bo‘lgan asosiy talablar.
9. Axborot tizimi nima?
10. Elektr energetikasida axborot tizimlari.
11. Elektr energetikasi sohasidagi ma’lumotlarga bo‘lgan maxsus talablar.
12. Tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qiluvchi salbiy omillarni aytib o‘ting.
8- mavzu. Ishlab chiqarish xarajatlari (2 soat)
8.1. Ishlab chiqarish xarajatlarini tasniflash
8.2.Korxona ishlab chiqarish xarajatlari turlari
8.3.Yillik ishlab chiqarish harajatlari va mahsulot tannarxi
8.4. Iqtisodiy elementlar va kalkulyasiya bandlari bo‘yicha xarajatlar
8.5.Uchastka, sex, ishlab chiqarish, zavod mahsulotining tannarxi.
8.6.Sanoat mahsulotlarining tannarxini pasaytirishning manbalari va
omillari.
1. Ishlab chiqarish xarajatlarini tasniflash
Xar bir korxona maxsulot ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq xarajatlarni amalga oshiradi. Maxsulot ishlab chiqarish jarayonida sarf kilingan moddiy resurslar (asosiy vositalar eskirishi, xomashyo va materiallar, yonilg‘i-moylash materiallari, extiyot qismlar va boshqalar) va jonli mexnat sarfi ishlab chiqarish xarajatlarini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish xarajatlari korxonaga maxsulot ishlab chiqarish qanchaga tushishini ko‘rsatadi, ya’ni maxsulotning ishlab chiqarish tannarxini tashkil qiladi.
Korxonaning ishlab chiqarish, sotish va boshqa faoliyati natijasida yuzaga keladigan xarajatlarini kuyidagicha turkumlash mumkin:
1. Ishlab chiqarish jarayonidagi ishtirokiga ko‘ra:
- ishlab chiqarish xarajatlari;
- noishlab chiqarish xarajatlari.
|
| |
Davlatning narx siyosati – - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 150/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatDavlatning narx siyosati – bozor iqtisodiyotiga o‘tish sharoitida narxlarni erkinlashtirish va milliy bozor narxlarini jahon bozori narxlariga yaqinlashtirishga qaratiladi.
Narxlarni erkinlashtirishdan quydagi maqsadlar ko‘zlanadi:
xom ashyo bilan mahsulot ayrim turlari narxlari o‘rtasidagi nomutanosiblikni yumshatish;
narx bilan aholi daromadlari va korxonalar foydasi o‘rtasidagi mutanosiblikka erishish;
investitsion tovarlar, iste’mol tovarlari va xizmatlar narxlarining oqilona nisbatini ta’minlash;
ishlab chiqarish vositalari, xalq iste’mol tovarlari, bajarilgan ishlar va xizmatlarning erkin narxlari hamda tariflariga o‘tish;
milliy bozor narxlarini jahon bozori narxlariga yaqinlashtirish.
Narxlarni erkinlashtirish-iqtisodiy islohotlarning eng asosiy yo‘nalish-laridan biri bo‘lib, islohotlarning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari ko‘p jihatdan shu muammoning hal etilishiga bog‘liq bo‘ladi. Narxlarni erkinlashtirish xom ashyo bilan mahsulot ayrim turlarining narxlari, narx bilan aholi va korxonalar daromadlari o‘rtasida mutanosiblikka erishishga qanday yondashilishi bilan farqlanadi. SHu yondashuvlarga asoslanib, narxlar quyidagi yo‘llar bilan erkinlashtiriladi:
a) narxlarni birdaniga yoki «esankiratadigan» tarzda qo‘yib yuborish;
b) narxlar o‘sishini sun’iy ravishda to‘xtatib qo‘yish; v) narxni davlat tomonidan boshqarish va nazorat qilishni ma’lum darajada saqlab qolish.
Kalitli so‘zlar
Narx, narx siyosati, monopol narxlar, bozor narxi, talab, taklif, narx siyosati, ulgurji narxlar, chakana narxlar.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
Narxning iqtisodiy mazmunini uning vazifalari orqali tushuntirib bering.
Narx asosiy turlarining qisqacha tavsifini bering.
Narxning tashkil topishi borasida qanday nazariyalar mavjud?
Ularning afzallik va kamchilik tomonlarini ko‘rsatib bering.
Narx siyosati nima?
O‘zbekistonda narx siyosati amalga oshirilishining qanday xususiyatlari mavjud?
|
| |
-modda. Auditorlik tashkilotining javobgarligi

|
-modda. Auditorlik tashkilotining javobgarligi
|
bet | 289/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)30-modda. Auditorlik tashkilotining javobgarligi
Auditorlik tashkiloti auditorlik tekshiruvi buyurtmachilari, xo‘jalik yurituvchi subyekt va moliyaviy hisobotdan boshqa foydalanuvchilar oldida ularga moliyaviy hisobotlar hamda xo‘jalik yurituvchi subyektning boshqa moliyaviy axboroti to‘g‘risidagi noto‘g‘ri yakunni o‘z ichiga olgan auditorlik xulosasini tuzish oqibatida yetkazilgan zarar uchun javobgar bo‘ladi.
Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish to‘g‘risidagi qonunchilik talablarini buzganlik uchun auditorlik tashkiloti rahbari qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.
Ma’lumotlari Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilmagan tashkilot tomonidan auditorlik tekshiruvini o‘tkazganlik qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘ladi.
5-bob. Auditorlik tashkiloti tomonidan xizmatlar ko‘rsatish
31-modda. Auditorlik xizmatlarining turlari
Auditorlik tashkilotlari auditorlik tekshiruvlari va turdosh xizmatlari turidagi auditorlik xizmatlarini ko‘rsatadi.
Auditorlik xizmatlari auditorlik tashkiloti va auditorlik xizmatlari buyurtmachisi o‘rtasida tuzilgan shartnoma asosida ko‘rsatiladi.
32-modda. Auditorlik tekshiruvi
Xo‘jalik yurituvchi subyekt moliyaviy hisobotining va u bilan bog‘liq moliyaviy axborotining auditorlik tekshiruvi tekshiriladigan moliyaviy hisobotning hamda u bilan bog‘liq moliyaviy axborotning ishonchliligini va buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonunchilikka muvofiqligini aniqlash maqsadida auditorlik tashkiloti tomonidan o‘tkaziladi.
Ishonchlilik deganda moliyaviy hisobot ma’lumotlarining aniqlik darajasi tushunilib, u ushbu hisobot asosida xo‘jalik yurituvchi subyektning moliyaviy ahvoli va moliyaviy-xo‘jalik faoliyati natijalari to‘g‘risida xolis xulosalar chiqarish imkonini beradi.
Auditorlik tekshiruvi ushbu Qonunning 34-moddasida nazarda tutilgan cheklovlarga rioya etish sharti bilan majburiy tarzda va tashabbus shaklida o‘tkaziladi.
Auditorlik tekshiruvini davlat sirlaridan va qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirdan foydalangan holda o‘tkazish faqat ularni himoya qilish choralari ko‘rilganidan keyin qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
Ushbu Qonun talablaridan farq qiladigan tartibda amalga oshiriladigan tekshiruv auditorlik tekshiruvi bo‘lmaydi.
|
| |
Etalonning o‘zgarmasligi - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

|
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmuaEtalonning o‘zgarmasligi deganda, u orqali qayta tiklangan birlik o‘lchamini
chegaralanmagan vaqt oralig‘i mobaynida o‘zgarmasdan saqlangan xususiyati tushuniladi.
Har xil tashqi ta‘sirlardan (xarorat, bosim, gravitasion va boshqa maydonlar va h.k.) yoki etalonni
ichki tuzilmasidan sodir bo‘ladigan barcha o‘zgarishlar, kattalikni kerakli aniqlik bilan o‘lchash
uchun aniq funksiyada bo‘lishligini ta‘minlash zarur.
O‘zgarmaslikka
qo‘yiladigan
talab
etalonni
konstruksiyasini
tanlashga,
strukturasiga
(tuzilmasiga),
alohida
elementlarining
materialiga,
tayyorlash
texnologiyasiga,
saqlash
va
ishlatilishiga muayyan shartlarni yuklaydi.
Etalonni o‘zgarmasligini ta‘minlash zarurati o‘z vaqtida birlikni qayta tiklashni tabiiylik prinsipini
qo‘llashga olib keldi yoki o‘lchash birligi sifatida ―o‘zgarmas birliklar‖ ni tanlashga to‘g‘ri keladi.
Bundan ikki yuz yillar avval ―o‘lchovlarning metrik tizimi‖ tuzilib, ta‘sis etilgan. Metrik
tizim 1875 yil 20 mayda Parijda 20 ta mamlakatlar vakillarining konferensiyasida qabul qilingan
va Metrik Konvensiyasi nomini olgan. Konvensiya metrik etalonlarni saqlash va tekshirish uchun
ilmiy muassasa sifatida O‘lchovlar va tarozilar xalqaro byurosini ham ta‘sis etdi. Metrik tizimning
joriy etilishi bilan kattaliklarning birliklari orasida muayyan qonuniyat asosida o‘zaro bog‘liqlik
borligi aniqlangan. Masalan, uzunlikning ―o‘zgarmas birligi‖ sifatida er meridianining qirq
milliondan bir ulushi tanlangan.
O‘lchovlar va tarozilar XVII bosh konferensiyasining - O‘TBK (1983 y) qarorlariga
muvofiq uzunlik birligi metrni yangi ta‘rifi qabul qilingan (1-jadvalga qaralsin). Bu ta‘rifga,
shuningdek qiymati 8,8418817.10
-12
F/m teng deb qabul qilingan vakuumning elektrik doimiyligi
0
ham kiradi.
Bunga yaqqol misol qilib, uzunlik birligini yangi ta‘rifini keltirish mumkin, bunda
fundamental fizikaviy doymiylik (fizikaviy konstanta) - vakuumdagi yorug‘lik tezligi ishlatiladi,
va bu ta‘rif bo‘yicha tekis elektromagnit to‘lqinlarining vakuumda tarqalish tezligini qiymati S
0
-
299792458 m/s (aniq) ga teng deb qabul qilingan.
|
| |
Kalitli so‘zlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 145/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatKalitli so‘zlar
Maxsulot, xarajatlar, maxsulot tannarxi, xarajatlarni turkumlash, amortizatsiya, bevosita, bilvosita, noishlab chiqarish xarajatlari.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va uning mohiyati.
Maxsulot tannarxini tashkil etuvchi xarajatlar kaysilar?
Xarajatlarni qanday turkumlash mumkin? Xarajatlar turkumlarini aytib bering.
Iqtisodiy mazmuniga ko‘ra turlarini ifodalab bering.
Moddiy xarajatlar tarkibiga nimalar kiradi?
O‘zgaruvchan xarajatlar deb nimaga aytiladi?
Kalkulyasiya nima?
Maxsulot tannarxini tashkil etuvchi ish xaqi xarajatlari kaysilar?
Maxsulot tannarxini tashkil etuvchi amortizatsiya xarajatlari nima?
Maxsulot tannarxi nima?
Maxsulot tannarxi qanday usullar bilan xisoblanadi?
Tannarxni pasaytirish manbalari va omillari.
9-mavzu. Korxona mahsulotlariga (xizmatlarini, ishlarini) narxni shakllanishi (2 soat)
9.1.Narxning iqtisodiy mohiyat va turlari
9.2.Korxonaning narx siyosati
9.3.Narxning shakllanish strategiyasi va usullari
9.4.Tarmoqda narxning shakllanishi
9.5.Narxni aniqlash usullari
9.1. Narxning iqtisodiy mohiyat va turlari
Narx muammosi va uning tashkil topishi mexanizmi iqtisodiy nazariyada eng murakkab va asosiy hisoblanadi. Bozor iqtisodiyotida narx tizimi asosiy tashkiliy kuch sifatida namoyon bo‘ladi. Tovarlar narxi tadbirkor uchun asosiy bir dastak hisoblanadi. U narxga qarab o‘zining shaxsiy ehtiyojni qondirish yo‘lida harakat qiladi.
Sotuvchi va xaridorning, alohida ishlovchilarning, tadbirkorlarning, tarmoqlarning, butun jamiyatning va davlatning iqtisodiy manfaatlari narxda aks ettirilgan bo‘ladi.
Narx – tovar qiymatining puldagi ifodasi ekanligini qayd qiladi.
Narx – bu tovar va xizmatlarning foydaliligini, ya’ni kishilarga naf keltirishini baholash vositasi bo‘lib, tovar birligi uchun to‘lanadigan pul miqdori bilan o‘lchanadi.
Narx tovar uchun olinadigan pul birligi miqdori sifatida aniqlanadi. Bunda ikki xil narxni ajratib ko‘rsatishadi.
a) talab narxi bu – narx har bir tovar birligining xaridorlarni o‘ziga jalb qila olish qobiliyatidir (ma’lum vaqtda), istaklar ko‘paysa u pasayadi.
b) taklif narxi – bu tovar sotuvga kelib tushgan narxdir.
Narx – talab va taklifning muayyan nisbatida, tovar (xizmati)ni ishlab chiqarishga ketgan iqtisodiy resurs xarajatlari hamda uning nafliligining pul ko‘rinishida ifodalanishidir.
|
| |
-bob: Tarmoqlardan foydalanish

Manbada ham, axborotni uzatish belgilangan joyda
ham aynan bitta kodekdan foydalanish muhim
Turli kodeklar fayllarni turlicha siqadi va yoyadi Shu
bois ular bir-biriga mos kelmaydi ullas, bir qancha
kodek standartlari mavjud H 264 eng ommalashgan
kodeklardan biridir va nafaqat videokonferensiya
uchun, balki DVD va ouTube tarmogʻidagi videolarda
ham qoʻllanadi Boshqa videokonferensiya kodeklari
H 261 va H 263 kodeklarini oʻz ichiga oladi
i o on r nsi aning ami atga taʼsiri
qarshisida oʻzini noqulay his qiladi
Videokonferensiya
axborotni yuqori tezlikda uzatishni talab qiladi
Tarmoq
trafi gining yuqori darajada ekani videoni uzatishga
toʻsqinlik qilishi, yomonlashtirishi yoki uzib qoʻyishi
mumkin Bu esa foydalanuvchining muloqotning ovozli
usullariga qaytishiga olib keladi
Videokonferensiya
ra amli t n sizlik
ni kengaytirishga
yordam bermoqda, deb taʼkidlash mumkin Koʻplab
yoshi katta foydalanuvchilar texnologiyalarga
xavfsirab qaraydi Ular oʻziga tanish va qulay ovozli
aloqaning nisbatan anʼanaviy usullarini afzal koʻrib,
videokonferensiyaning murakkabliklaridan hadiksiraydi
Videokonferensiya hali qonunchilikka bevosita
oʻz taʼsirini koʻrsatmagan
Shunga qaramay, qator
mamlakatlarda guvohga videokonferensiya yordamida
koʻrsatma berishiga imkon yaratuvchi qonuniy tartib
joriy etilgan Bu sudda qatnashish tufayli psixologik
xastalikka duchor boʻlishi, ayniqsa, oʻziga nisbatan
jismoniy zoʻravonlik koʻrsatgan yoki shafqatsiz
munosabatda boʻlgan kishilar bilan toʻqnashishga
toʻgʻri kelayotgan guvohlar uchun moʻljallangan
Qoʻshma Shtatlarga oʻxshash ayrim mamlakatlarda
videokonferensiya ayblanuvchilarga qamoqni tark
etmagan holda sudda chiqish qilish imkonini beradi
Bu safar xarajatlarini tejaydi va jamoatchilik xavfsizligi
darajasini oshiradi Chunki gumonlanuvchilar hibsda
qoladi
Buyuk Britaniyadagi bir qancha politsiya idoralarida
tergovlarni nisbatan tezkor amalga oshirish maqsadida
videokonferensiya joriy qilingan
Tergovchi bir politsiya
idorasiga joylashtiriladi, biroq har bir uchastkaga
bormasdan boshqa uchastkalardagi gumonlanuvchi va
guvohlarni soʻroq qiladi
-modda. Auditorlik tashkilotining huquqlari

|
-modda. Auditorlik tashkilotining huquqlari
|
bet | 287/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)28-modda. Auditorlik tashkilotining huquqlari
Auditorlik tashkiloti:
auditorlik tekshiruvini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qilish uchun xo‘jalik yurituvchi subyektning ta’sis hujjatlari hamda buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobot hujjatlari bilan oldindan tanishib chiqishni amalga oshirishga;
auditorlik tekshiruvini o‘tkazish shakllari va usullarini mustaqil tarzda belgilashga;
auditorlik tekshiruvi o‘tkazilayotganda xo‘jalik yurituvchi subyektning moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishi bilan bog‘liq hujjatlarini to‘liq hajmda olishga, shuningdek ushbu hujjatlarda hisobga olingan har qanday mol-mulkning amalda mavjudligini hamda har qanday majburiyatlarning amaldagi holatini tekshirishga;
xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan e’lon qilingan auditorlik tashkiloti tanlovlarida ishtirok etishga, shuningdek tanlov shartlari bilan tanishib chiqish va o‘z takliflarini taqdim etishga;
xo‘jalik yurituvchi subyektning rahbarlik vazifalarini yoki buxgalteriya hisobi va moliyaviy boshqaruv vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslaridan, boshqa moddiy javobgar xodimlaridan, audit qo‘mitasidan auditorlik tekshiruvi jarayonida yuzaga kelgan masalalar yuzasidan og‘zaki va yozma tushuntirishlar olish hamda auditorlik tekshiruvi uchun zarur bo‘lgan qo‘shimcha ma’lumotlar olishga;
uchinchi shaxslardan axborotning yozma tasdiqnomalarini olishga;
auditorlik xulosasini tuzish uchun zarur bo‘lgan axborot xo‘jalik yurituvchi subyekt tomonidan taqdim etilmagan taqdirda auditorlik tekshiruvi o‘tkazishni rad etishga;
auditorlik tekshiruvini o‘tkazishda ishtirok etish uchun boshqa mutaxassislarni ekspert sifatida jalb etishga;
auditorlik tekshiruvi bilan qamrab olinadigan davrda xo‘jalik yurituvchi subyektga turdosh xizmatlar ko‘rsatishga, bundan buxgalteriya hisobini yo‘lga qo‘yish, qayta tiklash, yuritish va moliyaviy hisobot tuzish, shu jumladan moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari bo‘yicha moliyaviy hisobot tuzish, taftish komissiyasi (taftishchi) vazifalarini, investitsiya aktivlarini ishonchli boshqaruvchi vazifalarini amalga oshirish mustasno;
o‘z manfaatlarini ifodalash va himoya qilish maqsadida uyushmalarga hamda boshqa nodavlat notijorat tashkilotlariga birlashishga haqli.
Auditorlik tashkiloti qonunchilikka va auditorlik xizmatlari ko‘rsatish to‘g‘risidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
|
| |
masofa an ishlov hi - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

xodim bilan oʻtkazilgan videokonferensiya xodimda
yuzma-yuz uchrashuvdan koʻra koʻproq stress keltirib
chiqarishi ehtimoli mavjud
Videokonferensiya keng tarqalgan sohalardan
biri ommaviy axborot vositalari hisoblanadi
Videokonferensiya jonli translyatsiya imkonsiz boʻlgan
hollarda jurnalistlarga voqea joyidan toʻgʻridan toʻgʻri
reportajlar tayyorlashga imkon beradi
Hisobga olish kerak boʻlgan yana bir jihat matbuot
videokonferensiyasidir Korxona va tashkilotlar internet
bergan imkoniyatdan, global auditoriya afzalliklaridan
foydalanyapti Natijada xalqaro matbuot anjumanlarini
oʻtkazish nisbatan keng tarqalib bormoqda Bu
anjumanlar koʻpincha yangi mahsulotlarni taqdim
etish yoki siyosiy masalalar boʻyicha bayonot berish
maqsadida oʻtkaziladi
Matbuot videokonferensiyasi
jurnalistlarga unda bevosita qatnashmagan holda
ishtirok etish imkonini beradi
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

41-MAVZU
Tasvir elementlari.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа
o’quv mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.
Grafik dizayn elementlari
2. Fotoshop qatlamlari
3. Tasvir intensivligini o‘zgartirish.
Kontrast
va yorqinlik.
4. Tasvirning har bir elementini
almashtirishga tayangan usullar
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quv.chilarda tasvir elementlar tushunchalarni
shakllantirish
O’qitish natijasi: Tasvir elementlari bo`yicha mavzuni o’zlashtirish natijasida
o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Grafik dizayn elementlari, roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2. Fotoshop qatlamlari, mazmuni va
vazifalarini yoritib berish.
3. Tasvir intensivligini o‘zgartirish.
Kontrast va yorqinlik.
Tasvirning har
bir elementini almashtirishga tayangan
usullar ning asosiy elementlari va
usullari xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Grafik dizayn elementlari, roli va o’rni haqida aytib
beradilar.
2 Fotoshop qatlamlari, mazmuni va vazifalarini
ko’rsatib beradilar.
3. Tasvir intensivligini o‘zgartirish.
Kontrast va
yorqinlik. Tasvirning har bir elementini
almashtirishga tayangan usullar ning asosiy
elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual
ma’ruza,
tushuntirish, blis-so’rоv,
klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali,
slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus
texnika
vositalari
bilan
jihozlangan
auditoriya.
Qaytar
aloqaning
yo’l
va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Operatsiya
Operation (computer) 
berilgan vazifani 
bajarish uchun amalga oshiriladigan harakat.
Optik disk

|
Operatsiya
Operation (computer)
berilgan vazifani
bajarish uchun amalga oshiriladigan harakat.
Optik disk Pdf ko'rish
|
bet | 448/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAOperatsiya
Operation (computer)
berilgan vazifani
bajarish uchun amalga oshiriladigan harakat.
Optik disk
Optical disk
katta hajmdagi maʼlumotlardan
bevosita foydalanish imkonini beruvchi maʼlumot saqlash
qurilmasi Maʼlumotlar magnitli muhitda emas, balki lazer
yordamida saqlanadi va oʻqiladi
tik maʼlumot tashuv hi
Optical storage media
maʼlumotlarni
CD, DVD, BluRay
kabi optik diskda
saqlaydigan vosita.
Optik tola
tar.
Fibre optic
maʼlumotlarni yorugʻlik
sifatida uzatadigan kabel turi.
“Oq quti” usulida sinash
dast.
White box testing
tizimning ichki jarayonlaridan xabardor ravishda sinash.
lar
e-jad.
Axes
bittadan ko‘p gorizontal va vertikal
o‘q chiziqlar.
OR
atm. dast.
OR
maʼlumotlar bazasi query operatori
bo‘lib, shartlar orasiga qo‘yilganda bir yoki har ikki
tomon shartlariga mos ma’lumotlarni qidiradi bir necha
shartlarni bir vaqtda tekshirish uchun qoʻllanadigan
mantiqiy funksiya.
Orientation
atm.
Orientation
sahifaning kitob yoki
albom shaklida koʻrinishi
rin osh
Placeholders
matn, tasvir, tovush, video va
boshqalarni qoʻyish uchun
hudud
” yoki “
boʻsh maydonlar
”.
rin oshlik
mad.
Job sharing
ish joyining ikki yoki
undan ortiq xodimlar oʻrtasida boʻlinishi
Orphan qatori
Orphan
sahifaning oxirida qolib
ketgan abzasning birinchi qatori.
tkazuv hanlik obiliyati
tar.
Bandwidth
uzatish
vositasi (masalan, kabel) orqali yuborilishi mumkin
boʻlgan maksimal trafik miqdori bir vaqtning
oʻzida uzatilishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar hajmi
ma’lumotlarni uzatish tezligini belgilaydigan, aloqa
usuliga xos chastotalar diapazoni.
|
| |
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

39-MAVZU
Shakl kattalshtirilganda nuqtalar soni oshishi.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Rastrli tasvirlarni masshtablash.
2. Masshtablashtirishda interpolyatsiya metodi.
3. Kanallar palitrasi
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda shakl kattalshtirilganda
nuqtalar soni
oshishi tushunchalarni shakllantirish.
O’qitish natijasi: Shakl kattalshtirilganda nuqtalar soni oshishi bo`yicha
mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Rastrli tasvirlarni masshtablash,
roli va o’rni haqida ma’lumot
berish.
2.Masshtablashtirishda
interpolyatsiya metodi,
mazmuni
va vazifalarini yoritib berish.
3. Kanallar
palitrasining asosiy
elementlari
va
usullari
xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rastrli tasvirlarni masshtablash, roli va o’rni haqida
aytib beradilar.
2.Masshtablashtirishda
interpolyatsiya
metodi,
mazmuni va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3.Kanallar palitrasining
asosiy elementlari va
usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv
materiali,
slaydlar,
kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
mavzu. KORXONANING AYLANMA MABLAG‘LARI

|
mavzu. KORXONANING AYLANMA MABLAG‘LARI
|
bet | 208/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat5 mavzu. KORXONANING AYLANMA MABLAG‘LARI
Reja
5.1.Aylanma fondlar va aylanma mablag‘lar: tarkibi va tuzilishi
5.2.Aylanma mablag‘lardan oqilona foydalanish
5.3.Aylanma mablag‘lardan foydalanish ko‘rsatkichlari
5.4. Aylanma mablag‘larni me’yorlashtirish. Aylanishini tezlashtirish
Aylanma mablag‘lar ishlab chiqarishning aylanma fondlari va muomala fondlarini tashkil qilishga mo‘ljallangan pul mablag‘laridan iborat. Aylanma mablag‘lar korxonaning xisob raqamida nakd pul ko‘rinishida jamg‘ariladi. Aylanma mablag‘lar ishlab chiqarish va uning uzluksizligini ta’minlashning moddiy asosi xisoblanadi.
Aylanma ishlab chiqarish fondlari uch guruhga bo‘linadi:
" ishlab chiqarish zaxiralari;
" tugallanmagan ishlab chiqarish va yarim tayyor maxsulotlar;
" kelgusi davr xarajatlari.
Ishlab chiqarish zaxiralari - ishlab chiqarishning uzluksiz davom etishi uchun zarur bo‘lgan ishlab chiqarish vositalari xomashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yoqilg‘i, xarid qilinuvchi yarim tayyor maxsulotlar, butlovchi qismlar, qadoqlash va o‘rov materiallari, extiyot qismlar, yoqilg‘i-moylash materiallaridan iborat mehnat predmetlari.
Xom ashyo deb, qazib olish yoki ishlab chiqarish uchun ma’lum darajada mehnat sarflangan va shu mehnat natijasida bir kadar o‘zgargan mehnat buyumiga aytiladi. Ishlab chiqarish jarayonida xom ashyo tayyor maxsulot yoki yarim fabrikat xosil qiladi.
Xom ashyo resurslarini xom ashyodan farq kilmok kerak. Xom ashyo resurslariga mamlakatdagi foydali qazilma konlari, o‘rmon maydonlari, uy xayvonlari va shu kabi tabiiy boyliklar kirsa, ular qazib chikarilgan yoki ishlab chiqarish uchun mehnat sarflangandagina (Mehnat vositasi yordamida ovlangan xayvonlar, qazib olingan ma’danlar, kesilgan daraxtlar va boshqalar) xom ashyoga aylanishi mumkin.
Tugallanmagan ishlab chiqarish - ishlab chiqarish jarayoniga kirgan turli bosqichlarni o‘tayotgan xali to‘liq maxsulot xoliga kelmagan materiallar.
|
| |
Yillik ishlab chiqarish harajatlari va mahsulot tannarxi

|
Yillik ishlab chiqarish harajatlari va mahsulot tannarxi
|
bet | 141/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat3. Yillik ishlab chiqarish harajatlari va mahsulot tannarxi
Maxsulot tannarxi korxona xarajatlari tushunchasidan farq qiladi. Korxonaning maxsulot ishlab chiqarish, sotish va boshqa moliyaviy-xo‘jalik faoliyati natijasida yuzaga keladigan barcha xarajatlari maxsulot tannarxiga kiritilmaydi.
Maxsulotning (ishning, xizmatning) ishlab chiqarish tannarxiga uni bevosita ishlab chiqarish bilan bog‘liq xarajatlar kiritiladi. Ularga kuyidagilar tegishli:
- bevosita moddiy xarajatlar;
- bevosita mehnat xarajatlari;
- ishlab chiqarish xususiyatiga ega bilvosita ustama xarajatlar. Bu xarajatlarning ko‘pchiligini naturada, ya’ni dona, kg, metr va boshqa ko‘rinishlarda xisobga olib borish va rejalashtirish mumkin. Ammo maxsulot ishlab chiqarishga sarflangan barcha xarajatlarni birgalikda xisobga olish uchun ularni yagona o‘lchov birligiga - qiymat-pul ko‘rinishiga keltirish talab etiladi.
Maxsulot tannarxining bevosita va bilvosita xarajatlari tarkibi
Xarajat moddalari
|
Maxsulot tannarxiga olib
borilishi jixatidan
|
|
bevosita
|
bilvosita (ustama)
|
Xomashyo va asosiy materiallar (qayta kirim kilingan chikitlardan tashkari)
|
+
|
|
Sotib olingan butlovchi qismlar va yarim fabrikatlar
|
+
|
|
Ishlab chiqarish xarakteridagi ish va xizmatlar
|
|
+
|
Texnologik maqsadlar uchun ishlatilgan yoqilg‘i energiya
|
+
|
|
Ishlab chiqarishga tegishli mehnatga xaq to‘lash xarajatlari
|
+
|
|
Ishlab chiqarishga tegishli ijtimoiy sug‘urtaga ajratmalar
|
+
|
|
Moddiy qiymatliklar kamomadi va maxsulotlarning buzilishidan ko‘rilgan zararlar
|
+
|
|
Asosiy vositalar amortizatsiyasi
|
|
+
|
Ishlab chiqarishga oid boshqa xarajatlar
|
|
+
|
Maxsulot tannarxi bir turdagi maxsulotni bevosita va bilvosita ishlab chiqarish xarajatlarini shu maxsulot miqdoriga bo‘lish orqali topiladi:
|
| |
Xarajatlarni doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar bo‘lishdan maqsad

|
Xarajatlarni doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar bo‘lishdan maqsad
|
bet | 207/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD7. Xarajatlarni doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlar bo‘lishdan maqsad.
Mahsulotni bahosini aniqlash.
Ishlab chiqarish hajmini prognozlash.
Foydali va zararsiz ishlashni bashorat qilish.
*Korxonani daromad va xarajat balansini tuzish uchun.
8. Korxona xarajatlarini minimizatsiya qilishdagi manfaatdor. U quyidagi shartlarga rioya qilsagina unga erishishi mumkin
Ishlab chiqarish omillarini raqobatli bozorrda sotib olsa
Omillarni texnik joylashtirishning normalari bilan u omillar bahosi o‘rtasidagi tenglikni saqlasa
*Doimiy va uzgaruvchan xarajatlar xarajatlar o‘rtasidagi tenglikni qo‘llab-kuvvatlasa
Ishlab chiqarish xajmini kamaytirish va tejamkorlik tartibi ta’minlansa
9. O‘zgaruvchan xarajatlar:
* ishlab chiqaruvchilarning ish haqi;
boshqaruv xodimlarining ish haqi;
amortizatsiya ajratmalari;
qorovulning ish haqi.
10. Iqtisodiy resurslar hisobiga olinadigan daromad turini aniqlang?
ish haqi;
foiz;
renta;
*yuqoridagilarning barchasi.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
1. Ishlab chiqarishni ixtisoslashtirish deb nimaga aytiladi?
2. Ixtisoslashtirishning asosiy shakllari kaysilar?
3. Xamkorlik deb nimaga aytiladi?
4. Ishlab chiqarish xamkorligining qanday turlari mavjud?
5. Ishlab chiqarishni yiriklashtirish deb nimaga aytiladi?
6. Yiriklashtirishning afzalliklari va kamchiliklari?
7. Kombinatsiyalashtirish deb nimaga aytiladi?
8. Kombinatlar necha xil bo‘ladi va ularning afzalligi?
9.Ishlab chiqarish jarayoni tushunchasi va mohiyati
10.Ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillarini sanang.
Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik. -T.:Sano-Standart, 2014. -304 b.
Maxmudov E.X. Ekonomika promыshlennыx predpriyatiy. Uchebnik. -T.-Iqtisodiyot – 2015 . -370 c.
Ivanov I.N., Belyaev A.M. i dr. Proizvodstvennыy menedjment. Uchebnik dlya bakalavrov/ pod. red. I.N. Ivanova. -M.:YUrayt, 2013. -574s.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodi va menejmenti. -T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
N.A.Xashimova. Antikrizisnoe upravlenie predpriyatiem. Uchebnoe posobie -T.-Tafakkur qanoti 2016/ -284 b;
N.X.Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O’quv-uslubiy qo’llanma.T.: 2013.148 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O’quv qo’llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 208 b.
G.K.Taraxtiyeva, N.H.Gulyamova, K.S.Ibragimova “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg’ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma. 2018.
|
| |
-bob
Ekspert tizimlar - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

96
ash islash
alomatlarni
tahlil qilish orqali
muammolar yoki kasallikni aniqlash.
unʼiy int ll kt
odatda
inson intellekti
darajasidagi topshiriqlarni
bajaradigan kompyuter
tizimlari.
an ir
koʻrsatmalarni birgalikda uygʻunlashtirish
ranzaksiya
ayirboshlanadigan maʼlumotlar
toʻplami
May on
maʼlumotlar bazasidagi axborot
elementi, masalan, ism maydoni.
Diqqat!
Ekspert tizim —
ekspert odamlar kabi qaror
qabul qilish jarayonini
amalga oshiruvchi
kompyuterlashgan tizim.
Ular muayyan sohada
ekspert bilimga ega boʻlgan inson(lar)ning
qarorlarini amalga oshirishga moʻljallangan
Shunday qilib, ulardan ekspertni almashtirish
yoki unga yordam koʻrsatish maqsadida
foydalanish mumkin.
Diqqat!
Bilimlar bazasi —
ekspertlar guruhi tomonidan
taqdim etilgan maʼlumotlar toʻplami
U ekspert
tizim foydalanadigan muayyan soha boʻyicha
bilimlarni oʻz ichiga oladi
Diqqat!
akunlovchi mexanizm
ekspert tizimning
bilimlar bazasi va foydalanuvchilarning javoblari
yordamida xulosa hamda mulohazalarni
shakllantiruvchi qismi U qoidalar toʻplamiga
asoslangan mulohazalarni hosil qilishga
moʻljallangan
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

38-MAVZU
Rastr garfikasida hosil qilingan tasvirlar jilosi.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Yaltiroq nima?
2. Tez harakat paytida ko'rish.
3. Rangli ko'zoynaklar orqali ko'rish.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda rastr garfikasida hosil qilingan tasvirlar
jilosi tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Rastr garfikasida hosil qilingan tasvirlar jilosi bo`yicha
mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Rastr garfikasida rang tasvirlar
jilosi, roli va o’rni haqida ma’lumot
berish.
2. Tez harakat paytida ko'rish,
mazmuni
va vazifalarini yoritib
berish.
3. Rangli ko'zoynaklar orqali
ko'rishning
asosiy elementlari va
usullari
xususiyatlarini
ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rastr garfikasida rang tasvirlar jilosi, roli va o’rni
haqida aytib beradilar.
2 Tez harakat paytida ko'rish, mazmuni va vazifalarini
ko’rsatib beradilar.
3. Rangli ko'zoynaklar orqali ko'rishning
asosiy
elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali,
slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Topshiriq: Savollarga javob berish

153
2.Topshiriq:
Guruhda kichik guruhlarga bo’linib savol-javob o’yinini olib boramiz.
14-AMALIY MASHG’ULOT: Windows 95 operatsion tizimining umumiy
ta’rifi
.
Windows 95 tizimi yangi tulakinli operatsion tizim bulib, kudratli va
foydalanishda oddiydir.
Agar Windows 3.x ning ilgarigi versiyalari MS-DOSni asos sifatida olgan bulsa,
WINDOWS 95 esa kompьyuterda biror bir boshka operatsion tizim ishtirokini talab
etmaydi. Siz mashinaga bittagina maxsulotni urnatasiz va darxol WINDOWS muxitiga
tushasiz.
Bundan tashkari , WINDOWS 95-shunchaki operatsion tizimgina emas. Bu
kuplab yangi, foydali va љiziљarli narsalarni uzida saklaydigan dasturiy maxsulotdir.
Oddiy va tushunarli xujjatga yunaltirilgan interfeys, kontekstli menyu, sozlashning
oddiyligi, DOS ilovalar va WINDOWSning oldingi versiyalari bilan tulik moslik ,
shuningdek, umuman butun tizimning garoyib kuch-kudrati - ularning uzok va
mashakkatli ishi natijasi buldi. Endi xatto yangi foydalanuvchi xam mazkur yangi OT
bilan ishlashda uzini ishonchsiz xis etmaydi. Foydalanuvchi kanday vaziyatda
kolmasin, kulay va tushunarli interfeysda adashib kolmaydi. Ish jarayonida istalgan
joyda “aytib beradigan” va kompьyuter texnikasi soxasidan uzok bulgan kishiga
muljallangan interfeys bu maxsulotni ommaviy isteьmolchiga kulay kilib kuydi.
WINDOWS 95 OTning asosiy menyusida ishlash juda xam oddiy bulib ,
foydalanuvchi uchun kushimcha kiyinchiliklar tugdirmaydi.
1– jamoa
Karta bo'yicha operatsiya qilingan sana

|
Karta bo'yicha operatsiya qilingan sanaBog'liq AVO dkbo uzKarta bo'yicha operatsiya qilingan sana
- Mijoz tovarlarni/xizmatlarni to'lash va/yoki naqd pul
olish/depozit qilish uchun kartadan foydalangan holda operatsiyani amalga oshirgan sana, karta
hisobvarag'idan mablag'larni hisobdan chiqarish/o'tkazish sanasiga to'g'ri kelmasligi mumkin.
Karta hisobvarag'iga (dan) mablag'larni hisobdan chiqarish/o'tkazish sanasi
- Mijoz tomonidan
kartalardan foydalangan holda operatsiyalarni amalga oshirganligini tasdiqlovchi yoki karta hisobvarag'iga
(dan) mablag'larni ilgari hisobdan chiqarish/o'tkazishni bekor qiladigan buyurtmalar bankka tushgan
kundan keyingi operatsion kundan kechiktirmay amalga oshiriladigan karta hisobvarag'idagi operatsiya
summasini hisobdan chiqarish/hisobga olish sanasi mos kelmasligi mumkin operatsiya sanasi bilan.
Disput – Mijoz bajarilgan operatsiyadan norozi bo‘lgan taqdirda Bank tomonidan, shu jumladan Xalqaro
to‘lov tizimlari bilan birgalikda bahsli operatsiya bo‘yicha tekshiruv o‘tkazishga so‘rov yuborishi mumkin
bo‘lgan holat.
Operatsiyalar uchun limit
- bank / Mijoz tomonidan kartalar va/yoki MBX (Agar bankda bunday imkoniyat
mavjud bo'lsa) yordamida amalga oshiriladigan operatsiyalarni (topshiriqlarni) amalga oshirish uchun
belgilangan
cheklov.
Mojaro – Bankning Bankomatlari bilan bog‘liq bo‘lgan holat hisoblanib, bu bo‘yicha Mijoz bajarilgan
operatsiyadan norozi bo‘lgan taqdirda Bank tomonidan bahsli tranzaksiya tergovini o‘tkazishga so‘rov
jo‘natishi mumkin.
Asosiy karta
- shartnoma doirasida hisob egasi nomiga chiqarilgan virtual karta, shuningdek, avvalgi asosiy
kartadan foydalanish muddati tugagan yoki yo'qolgan/yaroqsiz holga kelgan bo'lsa, ilgari chiqarilgan asosiy
karta
o'rniga
chiqarilgan/qayta
chiqarilgan
karta.
Qo'shimcha karta
- hisob raqamiga chiqarilgan plastik karta, uni ochish uchun MBX orqali hisob egasining
bayonoti
kerak.
|
| |
Aylanma fondlar va aylanma mablag‘lar: tarkibi va tuzilishi

|
Aylanma fondlar va aylanma mablag‘lar: tarkibi va tuzilishi
|
bet | 100/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD1.Aylanma fondlar va aylanma mablag‘lar: tarkibi va tuzilishi
Korxonalar ishlab chiqarish faoliyatini tashkil qilishda mehnat qurollari va ish kuchidan tashkari, aylanma mablag‘larga xam ega bo‘lishlari zarur. Aylanma mablag‘lar ishlab chiqarishning aylanma fondlari va muomala fondlarini tashkil qilishga mo‘ljallangan pul mablag‘laridan iborat. Aylanma mablag‘lar korxonaning xisob raqamida nakd pul ko‘rinishida jamg‘ariladi. Aylanma mablag‘lar ishlab chiqarish va uning uzluksizligini ta’minlashning moddiy asosi xisoblanadi.
Korxonaning aylanma mablag‘lari aylanma fondlar va muomala fondlariga taksimlanadi.
Aylanma ishlab chiqarish fondlari korxona ishlab chiqarish fondlarining bir qismi bo‘lib, bitta ishlab chiqarish sikli davomida sarflanadi xamda natural shaklini o‘zgartirib, o‘z qiymatini to‘lig‘icha tayyor maxsulot tannarxiga o‘tkazadi.
Aylanma ishlab chiqarish fondlari ishlab chiqarish jarayonining majburiy elementi ishlab chiqarish xarajatlarining asosiy qismi xisoblanadi.
Aylanma ishlab chiqarish fondlari uch guruhga bo‘linadi:
" ishlab chiqarish zaxiralari;
" tugallanmagan ishlab chiqarish va yarim tayyor maxsulotlar;
" kelgusi davr xarajatlari.
Ishlab chiqarish zaxiralari - ishlab chiqarishning uzluksiz davom etishi uchun zarur bo‘lgan ishlab chiqarish vositalari xomashyo, asosiy va yordamchi materiallar, yoqilg‘i, xarid qilinuvchi yarim tayyor maxsulotlar, butlovchi qismlar, qadoqlash va o‘rov materiallari, extiyot qismlar, yoqilg‘i-moylash materiallaridan iborat mehnat predmetlari.
Xom ashyo deb, qazib olish yoki ishlab chiqarish uchun ma’lum darajada mehnat sarflangan va shu mehnat natijasida bir kadar o‘zgargan mehnat buyumiga aytiladi. Ishlab chiqarish jarayonida xom ashyo tayyor maxsulot yoki yarim fabrikat xosil qiladi.
Xom ashyo resurslarini xom ashyodan farq kilmok kerak. Xom ashyo resurslariga mamlakatdagi foydali qazilma konlari, o‘rmon maydonlari, uy xayvonlari va shu kabi tabiiy boyliklar kirsa, ular qazib chikarilgan yoki ishlab chiqarish uchun mehnat sarflangandagina (Mehnat vositasi yordamida ovlangan xayvonlar, qazib olingan ma’danlar, kesilgan daraxtlar va boshqalar) xom ashyoga aylanishi mumkin.
|
| |
Testlar
1.Korxonada mahsulot tannarxi qanday topiladi?

|
Testlar
1.Korxonada mahsulot tannarxi qanday topiladi?
|
bet | 206/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODTestlar
1.Korxonada mahsulot tannarxi qanday topiladi?
*1 so‘mlik mahsulot ishlab chiqarish uchun ketgan harajatlar yig‘indisi;
Xizmatlar yig‘indisi;
Daromadda xarajatlarni ayirganda;
Xizmatlar va ishlar yig‘indisi.
2.Mahsulot ishlab chiqarish xarajatlari quyidagilardan iborat...
Pul formasida ifodalangan mahsulot ishlab chiqarish va uni realizatsiya qilish uchun sarflangan xarajatlardan
*Xom ashyo, materiallar, asosiy fondlarning amartizatsiyasi va nomoddiy aktivlar, ish xaqi, ijtimoiy sug‘urtalash uchun ajratmalar va boshqa ishlab chiqarish xarakteridagi xarajatlar
Ishlab chiqarish xarakteriga ega bo‘lgan kundalik va kapital xarajatlar
Boshqaruv va mahsulotni sotish bilan bog‘liq, ishlab chiqarish xarajatlari va chikimlari
3.Iqtisodiy elementlar bo‘yicha ishlab chiqarish xarajatlarining tasnifi quyidagi maqsadlar uchun zarur
Ma’lum bir turdagi aniq mahsulot turli xarajatlarini xisoblash uchun
*Ishlab chiqarish bo‘yicha xarajatlar smetasini tuzish uchun
Mahsulot narxini asoslash uchun
Ish xaqi uchun xarajatlarini aniqlash uchun
4.Kalkulyasiya moddalari bo‘yicha xarajatlar tasnifi zarur.
To‘g‘ri va egri xarajatlarni aniqlash uchun.
Ma’lum bir turdagi aniq maxsulotni ishlab chiqarish.
*Ishlab chiqarish xarajatlari tizimini tuzish uchun.
Marjinal foydani aniqlash uchun xarajatlari.
5.Davr xarajatlari o‘z ichiga quyidagilarni oladi.
Sotuv va boshqaruv xarajatlarini.
*Ilmiy tekshirish va tajriba konstruktorlik tadqiqotlar, ishlab chiqarishni rivojlantirish boshqaruv tizimi uchun xarajatlarni va boshqa operatsion o‘z ichiga oladi xarajatlari.
Tijorat chiqimlari.
Umumxujalik chiqimlari.
6.O‘zgaruvchan xarajatlar o‘z ichiga .....
*Moddiy xarajatlar va xodimlarni ish haqi uchun xarajatlar.
Maxsulot realizatsiyasi uchun xarajatlarini.
Amortizatsiya xarajatlarini.
Ishlab chiqarishni modernizatsiyasi uchun xarajatlarini.
|
| |
O‘zgaruvchan xarajatlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 204/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODO‘zgaruvchan xarajatlar deb, ishlab chiqarish xajmiga nisbatan to‘g‘ri proporsional bo‘lgan xarajatlarga aytiladi.
Maxsulotning (ishning, xizmatning) ishlab chiqarish tannarxiga uni bevosita ishlab chiqarish bilan bog‘liq xarajatlar kiritiladi. Ularga kuyidagilar tegishli:
- bevosita moddiy xarajatlar;
- bevosita mehnat xarajatlari;
- ishlab chiqarish xususiyatiga ega bilvosita ustama xarajatlar.
Maxsulot tannarxi bir turdagi maxsulotni bevosita va bilvosita ishlab chiqarish xarajatlarini shu maxsulot miqdoriga bo‘lish orqali topiladi:
MT = MX+IX+ST+A+BIX / M
Bu erda:
MT – maxsulot tannarxi, so‘m;
MX - ishlab chiqarishning moddiy xarajatlari, so‘m;
IX - ishlab chiqarish xususiyatidagi mehnatga xaq to‘lash xarajatlari, so‘m;
ST - ishlab chiqarishga tegishli bo‘lgan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari, so‘m;
A - asosiy vositalar amortizatsiyasi, so‘m;
BIX - boshqa ishlab chiqarish xarajatlari, so‘m;
M - maxsulot miqdori, sentner, dona, kg, tonna va xaqozo
Mehnat unumdorligini oshirish, xomashyo va material, yoqilg‘i va elektr energiya xarajatlarini kamaytirish, xizmat ko‘rsatish va boshqarish sarflarini qisqartirish, ishlab chiqarishdan tashkari xarajatlarni tejash maxsulot tannarxini pasaytirishning muhim manbalari xisoblanadi.
Tannarxda korxona ishlab chiqarish faoliyatining sifat ko‘rsatkichlari - ishlab chiqarish resurslaridan foydalanish samaradorligi, ishlab chiqarish texnologiyasi va mehnatni tashkil etish darajasi, korxonani tejamkorlik bilan va oqilona yuritish omillari, maxsulot ishlab chiqarishni yuksaltirish sharoitlari o‘z aksini topadi.
Kalkulyasiya bu pul bilan ifodalangan xarajatlarni umumlashtirish usuli mahsulot birligiga, aniq ish turiga, xizmat turiga shakl aytiladi.
Hisob-kitob xarajatlari buxgalteriya ma’lumotlariga asoslanadi va mahsulotning haqiqiy tannarxini ko‘rsatadi, bu esa mahsulot tannarxi bo‘yicha rejaning bajarilishini tekshirish va individual ishlab chiqarish maydonlarida rejadan chetga chiqishlarni aniqlash imkonini beradi.
Sex va zavod xarajatlarini qisqartirish zaxiralari, birinchi navbatda, boshqaruv apparatini soddalashtirish va arzonlashtirish, ma’muriy xarajatlarni tejashda. Sex va ishlab chiqarish xarajatlari tarkibiga ko‘p jihatdan yordamchi va yordamchi ishchilarning ish haqi ham kiradi. YOrdamchi va yordamchi ishlarni mexanizatsiyalash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish ushbu ishlarda band bo‘lgan ishchilar sonining qisqarishiga va natijada sex va zavod xarajatlarini tejashga olib keladi.
|
| |
Kоmpyutеr bilan ishlaganda quyidagi qоidalarga amal qolish kеrak

|
Kоmpyutеr bilan ishlaganda quyidagi qоidalarga amal qolish kеrak
|
bet | 8/11 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 454,67 Kb. | | #265860 |
Bog'liq 11 Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash va BIOS ni sozlash Kоmpyutеr bilan ishlaganda quyidagi qоidalarga amal qolish kеrak:
1. .Ishdan оldin:
- Ish jоyini to’g’ri tashkil qolish;
Kuchlanish kabеllarini, ulоvchi o’tkazgichlarni, rоzеtka, shtеpsеl vilkalarini sоzligini tеkshirish;
Mashinani shunday o’rnatish kеrakki, tеbranish (vibratsiya) va chayqalish turlari bartaraf etish imkоni bo’lsin;
Mashinaning hamma blоklarini sоzligini va kоmpyutеrni butun ishga tayyorlik darajasini tеkshirish;
2. Ish mоbaynida:
- Kоmpyutеrda bеgоna shaхslarni ishlashiga yo’l qo’ymaslik;
- Bеgоna buyumlarni mashinaning ishlayotgan blоklariga tushib qоlmasligini nazоrat qilib turish;
3. Ishdan so’ng: .
- Ishjоyini tartibga kеltirish:
Kiritish-chiqarish qurilmalari (mоnitоr, klaviatura, va sichqоncha) ergоnоmik ekspluatatsiya va sоg’liqni asrash uchun mo’ljallangan. Shuning dеk , kiritish/chiqarish qurilmalarini nоsоz ishlashi, qo’lni nоto’g’ri qo’yish yoki to’g’ri o’tirmaslik, uzоq vaqt uzluksiz klaviatura yoki sichqоncha оrqali aхbоrоt kiritish insоn tanasining zo’riqishiga va charchashiga оlib kеlishi mumkin. Ko’zni zo’riqishiga, mushaklarda asab tizimini susayishiga, bo’g’imlarda оg’riq paydо bo’lishiga ham sababchi bo’ladi. Bu hоlat quyidagi maslahatlarga amal qilinganda sеzilarli darajada kamayishi mumkin.
Ish jоyida mоnitоr shunday jоylashishi kеrakki, yorug’lik ilоji bоricha yuqоridan burchak оstida tushishi kеrak. Mоnitоr dеrazaga nisbatan yoni bilan turishi, ish stоli esa, yorituvchi qurilmalar оrasida turishi kеrak. Ko’zni zo’riq tiradigan, to’g’ri (ko’rish maydоniga tushayotgan yorug’lik manbai) va qaytgan (ekrandan qaytgan yorutlik) yorug’likdan ilоji bоricha himоyalanish kеrak. Buning uchun ish jоyini o’zgartirish kеrak. Mоnitоrdagi tasvirning yoritilgan ligi, ravshanligi va kоntrasti bajarilayotgan ishga va хоnaning yoritilganligiga bоg’liq hоlda sоzlanishi kеrak. Mоnitоr, hujjatlar va klaviatura shunday jоylashishi kеrakki, ularni yorug’lik manbasiga nisbatan jоylashganligiga bоg’liq bo’lgan yuzalaridagi ravshanlik 1:10 nisbatdan оshib kеtmasligi kеrak (1:3 nisbat tavsiya etiladi).
Klaviatura va sichqоnchani shunday jоylashtirish zarurki, ularning ekspluatatsiyasida sеzilarli kuchlanishlar paydоbo’lmasligi kеrak. Klaviaturani tananing yuqоri qismiga nisbatan parallеl ravishda, sichqоnchani esa, aynan klaviatura sathida jоylashtirish kеrak.
Stоl chеti bilan klaviatura оrasi 5-10 sm bo’lishi kеrak.
Mоnitоrni shunday jоylashtirish kеrakki, undagi tasvirni bоshni yoki tanani burmasdan ko’rish mumkin bo’lsin. Mоnitоrgacha bo’lgan masоfa 70 sm dan оshmasligi zarur (оptimal masоfa 30 sm).
|
| |
Elektr xavfsizligi - Mavzu: Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash mundarija

|
Mavzu: Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash mundarija
|
bet | 10/11 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 454,67 Kb. | | #265860 |
Bog'liq 11 Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash va BIOS ni sozlashElektr xavfsizligi
Xona joylashuvi elektr tok bilan ta'sirlanishning 1 darajasiga kiradi (quruq , normal havo temperaturali o‘tkazmaydigan- poli). Xonada elektr tokidan foydalanishda xavfsizlik choralari ko‘rilgan, ya'ni barcha metall konstruksiyalar zazemleniya qilingan. Har qnday elektr tokining salbiy ta'siri elektr jaroxatlarga olib kelishi mumkin.
Elektr tokining insonga tasir etish darajalari quyidagilarga bog‘liq:
· Elektr tokining kuchlanishiga;
· Elektr tokining chastotasiga;
· Insonning tanasidan elektr tokining o‘tishiga;
· Inson tanasiga qancha ta'sir etishn. Qaysi xollarda dasturchini to`k urishi mumkin:
· Kompyuterning metall bilan qoplangan qismlarini ushlaganda ( agar izolyatsiya qilingan joyi ochilib ketgan bo`lsa):
· Ruxsat etilmagan elektr asboblaridan foydalanishda, ya'ni elektr plitalar, elektr choynaklar va x.z.
Elektr tokining salbiy ta'siri elektr jaroxatlarga olib keladi. Elektr tokidan ximoya qolish uchun quyidagilarni bajarish kerak:
· Instruktaj o‘tkazish;
· Ximoyalangan ishlashni o‘rgatish.
Agar kompyuterni ta'mirlamoqchi bulsak, uni o‘chirish va kuchlanishni tekshirib ko‘rish kerak.
Dasturchini ish joyini tashkil etish.
Dasturni ishlab-chiqarish jarayoni da dasturchini kun qismini o‘tirgan xolda o‘tkazadi, shuning uchun dasturchining tanasi doim xarakatsizlikdan qiynaladi. O‘tirib ish qilganda uelka qismi katta axamiyatga ega. Qo‘llarnn xarakatga keltirganda faqat uelkaga ta'sir etmay, balki bel, umurtqa pog‘nasiga, kosa qismiga va xatto oyoq, qismiga ga'sir etadi. Shu sababli xar xil kasalliklarni oldini olish uchun dasturchn vaqti-vaqti bilan dam olib turishn kerak. Shuning uchun dasturchi ish vaqti va dam olish vaqtiga aniq rioya etishi kerak. Dasturchining ish joyini tashkil etamiz.
Yong‘in xavfsizligi
Xona joylashgan bino yong‘in xavfn bo‘yicha K-1(kam yong‘in xavfi) toifasiga kiritilgan, chunonchi bu uerda yonadigan(kitoblar, xar xujatlar, jixozlar va x.z) va qiyin yonuvchi maxsulotlar (seyflar, xar xil turdagi qurilmalar), qaysiki ular olov bilan to‘qnashganda portlamasdan yonadi.
Bino kurilishida tabiiy va sun'iy toshlardan, betondan, yog‘och va boshqa maxsulotlardan foydalanilgan. Xona yong‘in xavfi bo‘yicha F 4.2 toifaga kiradi, ya'ni Oliy O‘quv Yurti . Xonada yong‘in paydo bo‘lishi yomon oqibatlarga olib kelashi mumkin ( kerakli xujjatlarni yo‘qolishiga, mulkni buzilishiga, insonlarni xalok bo‘lishiga va x,.z). Shuning uchun yong‘in paydo bo’lishi sabablarni va ularni oldini olishni ta'minlash ; Yong‘in o‘chirish rsjasini tuzish; Yong‘in bo‘lganda insonlarni binodan evakuvatsiya qolish.
|
| |