nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Diferensialın bloklanması

|
Diferensialın bloklanmasıBog'liq NV-konstruksiyası-və-nəzəriyyəsiDiferensialın bloklanması. Təkərlərarası və oxlararası bloklama mövcuddur.
Təkərlərarası bloklama yolla ilişməsi yaxşı olan təkərə aparan təkərə daha çox moment
ötürür.Əgər təkər buz üzərində fırlanırsa, diferensial çox güman ki,mənfi təsir
göstərəcək. Sadə diferensial hər iki təkərə eyni burucu moment ötürür. Təkərlərarası
bloklama hesabına ilişməsi yaxşı olan daha çox moment alır. Oxlararası bloklama da
təkərlərarası bloklama kimi işləyir,lakin o, burucu momentin oxlar arasında bölünməsini
təmin edir.Ötürülən burucu moment dartıcı qüvvədən və diferensialın bloklama
mexanizminin bloklama dərəcəsindən asılı olur.Bloklama dərəcəsi
S faizlərlə göstərilir
və aşağıdakı kimi hesablanır:
S=(burucu momentlərin fərqi / burucu momentlərin cəmi ) x 100 %.
Diferensialın bloklama konstruksiyalarının iki tipi mövcuddur:
mexaniki bloklama;avtomatik bloklama.
Mexaniki bloklamada diferensialın bloklanması əllə mexaniki və ya pnevmatik
intiqalın köməyi ilə qoşulur.Qoşulmuş vəziyyətdə yumruqcuqlu mufta sağ intiqal valını
diferensialın gövdəsi və aparılan konik dişli çarxla birləşdirir.Qoşulma muftasının daxili
dişli tacı və yumruqcuqlu mufta ilə sağ intiqal valı və diferensial sərt birləşdirilir.Bunun
nəticəsi olaraq diferensialın konik dişli çarxları aparan bənd kimi işləyir, diferensial
100% bloklanır.
Avtomatik bloklamada yarımox dişli çarxlarının fırlanma tezliklərinin dəyişməsi və
aparan təkərlərə ötürülən burucu momentin ilişmə şəraitinə uyğun paylanması
avtomatik baş verir.İlişməsi yaxşı olan təkər çox böyük moment alır.Bloklanmanın
qoşulması avtomatik baş verir,adətən,bloklama dərəcəsi 25 %-dən 75 %-ə qədər təşkil
edir.Avtomatik bloklamanın müxtəlif tipləri var.Diferensialın avtomatik bloklanma
sistemləri tam intiqallı avtomobillərin transmissiyası paraqrafında geniş baxılıb.
|
| |
T texniki kolleci - bet 32

yarımox qırıldıqda,onu sadəcə çıxartmaq olar (əgər bu tam intiqallı avtomobildirsə -bir
körpü ilə hərəkət etmək olar).
Çatışmayan cəhətləri:
daha mürəkkəb konstruksiyadır;çəkisi çoxdur.
Avt-bilin qabaq və arxa oxlarının
intiqal valları mühərrikin burucu momentini aparan
təkərlərə ötürür,aparan təkərlərin lazımi dönməsini təmin edir və asqının rəqsləri zamanı
oxboyu yerdəyişməni kompensasiya edir və arzuolunmaz vibro səs-küy effektini izolə
edir.
Intiqal valları qabaq intiqallı avt-rdə ötürmələr qutusu və təkərin topu arasında, arxa
intiqallı və qeyri-asılı asqılı avt-rdə arxa körpünün baş ötürməsi və təkər topu arasında
yerləşdirilir.
Hərəkət zamanı yüklənmə dərəcəsinin fərqlənməsi və yol şəraiti ilə bağlı diferensialın və
təkər topunun bir-birinə nəzərən yerdəyişməsi baş verir.Tormozlama və sürətlənmə
zaman daimi yuxarı və aşağı hərəkət də intiqal ilə kompensasiya olunur.
Hər bir təkər intiqalı konstruktiv olaraq bir-biri ilə intiqal valı ilə birləşmiş iki bərabər
bucaq sürətli kardan oynağından ibarətdir:
aparan təkər tərəfdə yerləşən oynaq fiksə edilmiş, ötürmələr qutusu (diferensial) tərəfdə
olan digər oynaq isə (hərəkətli) plunjer tipli olur.
qeyd etmək lazımdır.
Dəf oluna bilən xəndəyin eni və şaquli maneənin hün-

radiusundan 1...1,3 dəfəyə qədər böyük olan xəndəkləri keçə bilir. Natamam ötürməli
avtomobillər üçün dəf oluna bilən maneənin maksimal hündürlüyü təkərin radiusunun
0,3...0,5 hissəsini, tam ötürməli avtomobillərdə isə 0,5...0,8 hissəsini təşkil edir.
DAYAQ-İLİŞMƏ KEÇİCİLİYİ
Dayaq-ilişmə keçiciliyi süxurun aparma qabiliyyətindən istifadə olunma səmərəliyindən
asılı olub, əsasən hərəkət etdiricinin konstruksiyası və avtomobilin transmissiyası ilə
müəyyən edilir. Tərkibinə görə mineral və üzvi tərkibli süxurlar mövcuddur. Mineral
süxurlar bir neçə kateqoriyaya bölünür. Belə bölünmənin əsasını iki fraksiya hissəciklə-
rin: gil və qum hissəciklərinin ölçü və nisbəti müəyyən edir. Gil və qum fraksiyalarının
nisbi çəkisindən asılı olaraq mineral süxurlar gil (gil hissələrinin çəkisi kütlənin 30%-dən
çox olduqda), yarımgil (10...30 %), yarımqum (3...10 %) və qum (3%-dən az) süxur-
larına bölünür.Üzvi cisimlərdən yaranmış süxurlar xüsusi əhəmiyyətə malikdir.
Bunlara
müxtəlif növlü torflu-bataqlıqlı və lilli süxurları göstərmək olar. Bu süxurlar
yaranma
mənbəyinə və nəmliyinə görə bir-birindən fərqlənir.Süxurların mexaniki xüsusiyyəti
onların nəmliyindən asılı olur. Əlaqəli süxurların cüzi nəmlənməsi zamanı su nazik pərdə
şəklində hissəciklər arasındakı çox kiçik ara boşluqlarını doldurur. Bu halda su az hərə-
kətli olub çətin buxarlanır və süxurun əlaqəliyini artırır. Suyun miqdarı artdıqca
hissəciklər arasındakı su pərdəsi qalınlaşır və o süxurun daha böyük ara boşluqlarını
doldurur. Hər bir süxur üçün xarakterik olan nəmlik həddi keçilərsə onun bəzi
xüsusiyyətləri kəskin dəyişir. Buna görə də əlaqəli süxurların nəmlik dərəcəsi nisbi
nəmliklə (
W ) qiymətləndirilir.
Nisbi nəmlik süxurun tərkibində olan suyun quru kütləyə
nisbəti kimi tapılır:
0
0
/
)
(
m
m
m
W
,
Burada
m – süxurun təbii şəkildə kütləsi; m
0
– qurudulmuş süxurun kütləsidir. Nəmlik
dərəcəsinə görə süxur 3 vəziyyətdə ola bilər: bərk, plastik və axıntılı. Hərəkət üçün ən
ağır vəziyyət – III haldır. Qumlu süxurların xüsusiyyəti onların nəmliyindən az asılıdır.Bu
süxurların vəziyyəti onların sıxlığı ilə müəyyən edilir.Nəqliyyat vasitəsinin hərəkət
etdiricisinin süxura təsiri nəticəsində onda deformasiya baş verir. Deformasiyanın ölçü
və xarakteri xarici və daxili qüvvələrin təsiri ilə müəyyənləşir. Xarici təsir kəsildikdən
sonra süxurun hissəcikləri öz əvvəlki vəziyyətinə qayıdırsa, belə deformasiya
Amaliy qism - 2-Amaliy ish 2-topshiriq

|
2-Amaliy ish 2-topshiriq
|
bet | 2/3 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 356,5 Kb. | | #130212 |
Bog'liq 2-Amaliy 2-topshiriq
usul:
Kompyuterimizda mavjud protsessorlar haqida ma’lumotlarga ega bo’lish.
Amallar ketma-ketligi quyidagicha.
Biz dispetcherni tez ishga tushirish satrida sichqonchaning o‘ng tomonini bosish bilan boshlaymiz, odatda pastki qismida joylashgan.
Oyna ochiladi, unda "Task Manager - Vazifa menejerini ishga tushirish" bandini qidiramiz.
Windows-ning vazifalar menejerining yuqori qismida "Ishlash" yorlig‘i mavjud, bu erda markaziy xotiraning xronologik yukidan foydalanib, yadro sonini ko‘rishingiz mumkin. Axir, har bir oyna, shuningdek, uning yuklanishini ko‘rsatib, yadroni ham belgilaydi (2.1-rasm).
2.1-rasm. Shaxsiy kompyuterning Protsessorlari haqida ma’lumotlar
usul:
Shaxsiy Kompyuterimizning markaziy protsessori haqidagi ma’umotlarni ko‘rishning yana bir usuli bu qo‘shimcha dastur o‘rnatish orqali amalga oshiriladi. Bunda biz kompyuterimizga CPU-Z.exe dasturini o‘rnatish orqali kompyuterimizning protsessorini yadrolari haqida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lamiz (2.2-rasm).
2.2-rasm. Shaxsiy kompyuterimizning markaziy protsessorini CPU-Z.exe dasturi orqali ko‘rish
usul:
Shaxsiy Kompyuterimizning grafik protsessori haqidagi ma’umotlarni ko‘rishning yana bir usuli bu qo‘shimcha dastur o‘rnatish orqali amalga oshiriladi. Bunda biz kompyuterimizga GPU_caps_viewer.exe dasturini o‘rnatish orqali kompyuterimizning protsessorini yadrolari haqida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lamiz (2.3-rasm).
2.3-rasm. Shaxsiy kompyuterimizning markaziy protsessorini GPU_caps_viewer.exe dasturi orqali ko‘rish
Shaxsiy kompyuteringizda mavjud protsessorlar haqidagi (unig yadro, chastota va h.k.) malumotlarni 1-jadvalda keltiring va keltirilgan har bir ma’lumotlarni Nazariy qismda izoh bering.
Ushbu topshiriqni quyidagi ketma-ketliklarda bajaring:
Nazariy qismda yuqorida keltirilgan topshiriq bo‘yicha ma’lumotlarni keltiring va o‘rganim ko‘nikma hosil qiling;
Amaliy qismda shaxsiy kompyuteringizda mavjud protsessorlar haqida Amaliy qismda keltirilgan dasturlardan yoki o‘zingiz boshqa bir usullar yordamida ma’lumot oling;
Yuqorida keltirilgan 1 va 2-topshiriqlarda tasniflangan vazifalarni: Nazariy qism, Amaliy qismda rasmlar va jadval asosida keltiring.
1.1-jadval
Shaxsiy kompyuter protsessorlari
|
| |
Birinchidan - Pedagogik konfiliklarni bartaraf etish sharti va omillari Reja: 1

4. Flegmatik temperament.
Pedagogik nizolarning asosiy turlari
1. Ichki shaxsiy nizo.
2. Motivatsion nizo. Amalga oshirilmagan faoliyat nizosi.
3. Axloqiy nizo. SHaxslararo va guruhlararo nizolar.
Davomiyligiga ko'ra pedagogik nizolar bir necha turlarga bo'ladi. Ularning asosiy
turlari quyidagilardir:
tezda yakun topadigan nizolar; kuchsiz,
sust kechadigan nizolar; uzoq muddat
davom etadigan nizolar; kuchli, tez kechadigan nizolar.
Pedagogika nizoning echimi va uni boshqarish texnalogiyasi
Pedagogik nizolar, ziddiyatlarni, to'qnashuv, qarama-qarshilik mojorolarni
pedagoglar va o'quvchilar o'rtasida yuzaga kelmasligi uchun o'qituvchi
ziddiyatlarini olidini ola bilishi lozimdir. Zamonaviy
tarzda biz nizolarni
boshqarishimiz ziddiyatlarni munosabatlarini to'g'ri echimini topishimiz kerak.
Islom Karimov aytganidek: "Ilm" ma'rifat biz uchun bugun ham o'z ahamiyatini
yo'qotgani yo'q, yo'qolmaydi ham. Aql zakovatli yuksak ma'naviyatli kishilarni
tarbiyalay olsakkina, oldimizga qo'ygan maqsadlarimizga erisha olamiz.
Mustaqil O'zbekistonning kelajagi bo'lgan sog'lom avlodni tarbiyalash nozik,
nihoyatda katta diqqat e'tiborni
talab qiladigan, ichki ziddiyatli jarayondir.
SHunday ekan o'qituvchi, o'quvchi va talabaning shakllanish jarayonini zo'r
havas va sinchkovlik bilan kuzatish lozim. U pedagogik jarayonni barqaror ekan,
pedagogik bilim va mahorat egasi bo'lishi kerak.
Jamiyatimiz keng qamrovchi bo'lib u erda turli xil xarakterdagi shaxslarni
uchratishimiz mumkin. SHaxslararo nizolar albatta faoliyat turlarida namayon
bo'ladi. Masalan gurah misolida ko'ramiz. Tasawur qiling
bir gurahda iqtidorli
talantli shaxslarimiz bor. Ular har bir mazmuni yaxshi o'zlashtirib mustaqil
fikrlarini bildira oladilar, fikr doiralari keng bo'lganligi
sababli u shaxslar
o'rtasida to'qnashuv, majoro kelishmovchilik, nizolar yuzaga keladi. Har bir
guruh a'zosi o'z fikrini to'g'riligini isbotlay oladilar
bunday holatlarda nizoni
boshqarish o'qituvchi tomonidan bartaraf etiladi. Har bir sohada shaxslar o'rtasida
nizolarni ko'rishimiz mumkin. SHaxslar o'z ustidan ishlasa, fikrini isbotlay
oladimi, ular nizolarni echimini ham topadilar.
Kreativ yondashuv asosida pedagogik konfliktlarni bartaraf etish yo’llari

|
Kreativ yondashuv asosida pedagogik konfliktlarni bartaraf etish yo’llariBog'liq Pedagogik konfiliklarni bartaraf etish sharti va omillari (2)2.Kreativ yondashuv asosida pedagogik konfliktlarni bartaraf etish yo’llari
“Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi”da umumiy o‘rta ta’lim
maktablarida o‘quvchi va ota-onalar o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganib borish
ham muhim vazifalardan biri sifatida belgilangan [1]. Bunda yangi yo‘nalish
bo‘lgan Ijodkorlik pedagogikasining imkoniyatlaridan foydalanish ham muhim
o‘rin tutadi. Mazkur o‘rinda ana shu masalaning tahliliga e’tiboringizni
tortamiz.
O‘quvchilar va ota-onalar o‘rtasidagi pedagogik konfliktlar mazmuni.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida ta’lim va tarbiya jarayonining
xususiyatlariga mos ravishda o‘quvchilar va ota-onalar o‘rtasida muayyan
darajadagi pedagogik konfliktlar mavjud bo‘lib turadi [2]. Bunday
konfliktlarga quyidagi omillar asos bo‘lishini eslatib o‘tish joiz:
a)
ba’zi ota-onalarning o‘z farzandlariga nisbatan qat’iyatli munosabatda
bo‘lishi (bunda ota-onalar farzandlarining o‘z fikrlari bilan hisoblashishi
yondashuvi birlamchi hisoblanadi);
b)
ba’zi oilalardagi katta yoshlilar va o‘quvchilar o‘rtasidagi
tushunmovchilik munosabatlari;
v) oilada muammolarning mavjud bo‘lishi;
g) muayyan o‘quvchilarning me’yoridan ortiq darajada erkalatishi va ular
uchun me’yorsiz sharoitlarning yaratilishi;
d) tashqi kishilarning oilalardagi muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatishi
(masalan, farzandingizning o‘qishi past kabi munosabatlar);
ye) mahalla faollarining oilalarga o‘rinsiz aralashuvlari;
yo) o‘qituvchilarning yo‘naltirishlari ota-onalar tomonidan noto‘g‘ri
tushunilishi.
Bunday omillar oilalarda muddatli va salbiy ta’sir kuchiga ega pedagogik
konfliktlarning o‘quvchilar va ota-onalar o‘rtasida tarkib topishiga asos bo‘ladi.
Shu sababli bunday omillarni o‘z vaqtida bartaraf etib borish Pedagogik
konfliktologiyaning asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi.
|
| |
Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati - bet 6

|
Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati
|
bet | 6/6 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #268605 |
Bog'liq Jamiyat hayotida TV ning ahamiyatiToshkent telemarkazining tajriba sinov koʻrsatuvlari 1956-yil 5-noyabrdan boshlandi. 1957-yilda Oʻzbekiston radioeshittirish va televideniye qoʻmitasi tashkil etildi, qoʻmita 1992-yil 7-yanvarda Oʻzbekiston davlat teleradioeshittirish kompaniyasiga, Oʻzbekiston Prezidentining 1996-yil 7-maydagi farmoni bilan esa Oʻzbekiston Teleradiokompaniyasi ("Oʻzteleradio") ga aylantirildi. "Oʻzteleradio" ommaviy axborot vositalarining muassasasi, tahririyati, tarqatuvchisi va noshiri huquklariga ega boʻldi. "Uzteleradio"ning Qoraqalpogʻiston Respublikasida, viloyatlarda hududiy (mintaqaviy) boʻlimlari mavjud. Hozirda, Oʻzbekistonda ko‘plab telekanallar faoliyat yuritmoqda. - Toshkent telemarkazining tajriba sinov koʻrsatuvlari 1956-yil 5-noyabrdan boshlandi. 1957-yilda Oʻzbekiston radioeshittirish va televideniye qoʻmitasi tashkil etildi, qoʻmita 1992-yil 7-yanvarda Oʻzbekiston davlat teleradioeshittirish kompaniyasiga, Oʻzbekiston Prezidentining 1996-yil 7-maydagi farmoni bilan esa Oʻzbekiston Teleradiokompaniyasi ("Oʻzteleradio") ga aylantirildi. "Oʻzteleradio" ommaviy axborot vositalarining muassasasi, tahririyati, tarqatuvchisi va noshiri huquklariga ega boʻldi. "Uzteleradio"ning Qoraqalpogʻiston Respublikasida, viloyatlarda hududiy (mintaqaviy) boʻlimlari mavjud. Hozirda, Oʻzbekistonda ko‘plab telekanallar faoliyat yuritmoqda.
- "Oʻzteleradio" jahondagi koʻpgina yirik telekompaniyalar bilan, jumladan, Amerikaning CNN, Germaniyaning DW, Yaponiyaning NHK, TBS, FUJI, Koreyaning KV5, Turkiyaning TRT, Rossiyaning yetakchi telekompaniyalari bilan keng tarmoqli aloqalarga ega. Oʻzbekiston TV ning "Axborot" dasturi SCOLA (AQSh) konsorsiumi hamkorligida internet orqali uzatib boriladi.
Xulosa - Televideniye paydo boʻlishi bilan ommaviy axborot vositalari tizimida sifat oʻzgarishi yuz berdi — insoniyat ijtimoiy hayot voqealarini bevosita koʻrish imkoniyatiga ega boʻldi, ijtimoiy ong bilan ijtimoiy borliq oʻrtasida eng kiska va qulay yoʻl barpo etildi, i neon ongiga va histuygʻusiga taʼsir etishning ishonchli vositasi vujudga keldi. Televideniye garchi soʻzni bosma ravishda koʻpaytirmasdan ijtimoiy hayotni ovoz va tasvir vositasida aks ettirsada, u matbuotning , ommaviy axborot vositalarining bir turi hisoblanadi va uning krnunkridalari asosida ish koʻradi. Televideniye matbuotning ijtimoiy informatsiya yigish va tarqatish vazifasining 3 qirrasi boʻlmish tasvir, tahlil va taʼsir funksiyalarini toʻla bajaradi, yaʼni u hayotdagi voqea va hodisalarni tasvirlaydi, ularni taxlil qiladi, hayotga oʻz taʼsirini koʻrsatadi. Matbuotning umuminsoniylik, xalqchillik, milliylik, haqqoniylik va boshqa tamoyillari ham televideniye faoliyati uchun bosh qonun hisoblanadi. Matbuotning ijodiy anʼanalariga amal qilish va yangi omillar yaratish, jamoatchilik fikrini ifodalash va boshqa qonuniyatlari ham televideniye uchun bevosita taalluqlidir.
Foydalanilgan adabiyotlar - 1. Wikipedia.org
- 2. sonre.ru
- 3. infocom.uz
- 4. ZiyoNet.uz
|
| |
Lagranj interpolyatsion kophadining tadbiqlari K20. 122-guruh talabasi Qosimova Mohidil Qosimjon qizi

|
Lagranj interpolyatsion kophadining tadbiqlari K20. 122-guruh talabasi Qosimova Mohidil Qosimjon qizi
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 201,86 Kb. | | #120323 |
Bog'liq Lagranj interpolyatsion kophadining tadbiqlari Lagranj interpolyatsion kophadining tadbiqlari K20.122-guruh talabasi Qosimova Mohidil Qosimjon qizi
Reja:
KIRISH
I.BOB. INTERPOLYATSIYA HAQIDA UMUMIY MA’LUMOTLAR. INTERPOLYATSIYA MASALASININING QO’YILISHI.
1.1. Interpolyatsion masalaning qo’yilishi.
1.2. Chiziqli interpolyatsiya.
1.3. Nyutonning interpolyatsion formulasi.
II.BOB. LAGRANJ INTERPOLYATSION FORMULASI. LAGRANJ INTERPOLYATSION FORMULASI XATOLIGINI BAXOLASH
2.1. Lagranj interpolyatsion ko‘phadi.
2.2. Lagranj koeffitsientlarni hisoblash
2.3. Interpolyatsiya formulalari xatoliklarni baholash.
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROYXATI.
KIRISH
Hisoblash usullari amaliyotda uchraydigan masalalarni taqribiy yechish bilan shug’ullanadi. Ma’lumki tabiiy fanlar hamda texnika fanlarida uchraydigan ko’pgina masalalar chiziqsiz differensial tenglamalarga keltiriladi, ya’ni ularning analitik yechimini topish nihoyatda murakkab masala, shu sababli taqribiy yechish usullaridan foydalanish ko’proq samara beradi.
Hisoblash usullari zamonaviy matematikaning ajralmas bir qismi xisoblanadi. Hisoblash usullari ko’pgina amaliyoy masalalarini yechishda, ayniqsa, modellarni differensial tenglamalar terminida ifodalanadigan jarayon, jarayonlarni tanqid qilishning ajralmas qismi ekanligi ma’lum. Bunday modellarni samarali tadbiq qilish u yoki bu hisoblash algoritmlarini tanlash va kompyuterda dasturlash usullari bilan bevosita bog’liq.
- BOB. INTERPOLYATSIYA HAQIDA UMUMIY MA’LUMOTLAR. INTERPOLYATSIYA MASALASININING QO’YILISHI.
- Interpolyatsion masalaning qo’yilishi.
Interpolyatsiya - (lot. inter – orasida va polio –tekislayman) degan ma’noni anglatadi.
Matematikada — bir necha nuqtada berilgan funksiya qiymatlaridan shu nuqtalar orasidagi nuqtalarda funksiyaning taqribiy qiymatini topish. Interpolyatsiyadan farqli ravishda ekstrapolyatsiyada funksiyaning taqribiy qiymati berilgan nuqtalardan tashqaridagi nuqtalarda topiladi;
Statistikada — voqealar qatorining oraliq hadlari taxmin qiymatlarini matematik usulda hisoblab topish; qatorning nomaʼlum qiymatlarini topish. Qatorning nomaʼlum qiymatlari qatorning maʼlum hadlari orqali hisoblab topiladi yoki miqdori aniq boʻlgan boshqa hadlar bilan oʻzaro bogʻliqligi asosida aniqlanadi.
|
| |
Pedagogik jihatlari respublika ilmiy-amaliy anjumani

Pedagogik jihatlari respublika ilmiy-amaliy anjumani
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
17.02.2024
Hajmi
0,5 Mb.
#158127
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Pedagogik jihatlari respublika ilmiy-amaliy anjumani
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati - bet 5

|
Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati
|
bet | 5/6 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #268605 |
Bog'liq Jamiyat hayotida TV ning ahamiyatiKVN-49 televizori juda kamdan-kam xonadonlarda bo‘lgani sababli ko‘pchilik qo‘ni-qo‘shnilar televizorga ega bo‘lgan xonadonda to‘planib, ko‘rsatuvlarni tamosha qilganlar. Keyinchalik ekran oldida katta linza qo‘yiladigan bo‘lib, u tasvirga biroz zangori tus berardi. Toshkent telemarkazining muntazam ko‘rsatuvlar bera boshlashi 1956-yilning noyabr oyiga to‘g‘ri keldi. Uch yildan so‘ng esa toshkentliklar studiyadan tashqaridagi ko‘rsatuvlar — bayram tadbirlari, sport musobaqalaridan reportajlar tamosha qila boshladilar. Keyinchalik davr bilan hamnafas holda rus olimi B. L. Rozing tomonidan taklif etilgan televideniyaning mexanik tizimi o‘rniga elektron-nurli tizim qo‘llanila boshlandi. Tasvirni qabul qilishga mo‘ljallangan trubkalar keyinchalik kineskop deb nomlandi. Elektron-nurli televideniya elektron-nurli trubka konstruksiyasi vositasida yaratildi. 1930-yillar boshida zaryadlar to‘plangan televizion elektron-nurli trubka S. I. Katayev tomonidan taklif etildi va u elektron televideniyaning rivojlanishiga asos bo‘lib xizmat qildi. - Keyinchalik davr bilan hamnafas holda rus olimi B. L. Rozing tomonidan taklif etilgan televideniyaning mexanik tizimi o‘rniga elektron-nurli tizim qo‘llanila boshlandi. Tasvirni qabul qilishga mo‘ljallangan trubkalar keyinchalik kineskop deb nomlandi. Elektron-nurli televideniya elektron-nurli trubka konstruksiyasi vositasida yaratildi. 1930-yillar boshida zaryadlar to‘plangan televizion elektron-nurli trubka S. I. Katayev tomonidan taklif etildi va u elektron televideniyaning rivojlanishiga asos bo‘lib xizmat qildi.
Dastlabki rangli televideniya tajribalari 1960-yil yanvar oyida boshlangan. Shu bilan bir vaqtda, tajribaviy rangli televizor turlarini yaratish ustida izlanishlar olib borilgan. 1980-yillarda rangli teleko‘rsatuvlarni tamosha qilib, huzurlanish barchaga nasib eta boshladi. Televideniya dastlabki oq-qora va rangli sozlash jadvali Televizor «Neva D» 1963-yil Televideniyani jamiyat hayotidagi o’rni - Televideniye inson turmushida muhim oʻrinni egalladi; televizion eshittirish sifatida keng tarqaldi. Televizion apparaturalar fan, tibbiyot, xalq xoʻjaligining turli tarmoklarida turli masalalarni hal qilishda keng ishlatiladi. Tasvirni uzoq masofaga olib koʻrsatish tajribalari 20-asr 30y.larida boshlandi. Televideniye Oyning Yerdan koʻrinmaydigan tomonini oʻrganishga imkon yaratdi, Oy, Merkuriy, Venera, Mars va Yupiter sayyoralarining fototelevizion suratlari olindi. Muntazam telekoʻrsatuvlar Birlashgan Qirollik va Germaniyada 1936-yilda, Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1941-yilda, Yevropa mamlakatlarida 20-asr 50-yillarida, rivojlanayotgan mamlakatlarida 60-yillarda boshlandi. Bugungi kunda, televideniye yuqori darajada rivoj topdi va insoniyat hayotining ajralmas qismiga aylandi. Barcha rivojlangan mamlakatlar oʻz televideniyesiga ega, AQSh va 3 ta umummilliy teletarmoq — "ABC", "CBS" va "NBC" faoliyat koʻrsatmoqda. Angliyada "BBC", Fransiyada TF va boshqa televizion studiyalar mavjud.
|
| |
Tekis ekranli televizorlar-2008 yil

|
Tekis ekranli televizorlar-2008 yil
|
bet | 2/6 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #268605 |
Bog'liq Jamiyat hayotida TV ning ahamiyatiTekis ekranli televizorlar-2008 yil - Televideniye (grekcha: τήλε — uzoq va lotincha: video — koʻraman) — harakatlanayotgan tasvir va tovushni masofadan uzatish tizimi. Televideniyening ishlash prinsipi tasvir kadrini satrlarga boʻlib uzatishga asoslangan. Kadrlar almashinishi chastotasi tasvir oʻzgarishi tezligiga qarab tanlanadi.
- Televideniye taraqqiyotida ichki fotoeffektni ochgan (1873) U. Smith'ning, tashqi fotoeffektning asosiy qonuniyatlarini belgilab bergan (1888) A. G. Stoletovnij, radioaloqani ixtiro qilgan (1895) A. S. Yaoiovning , "katod teleskop" tizimini ishlab chiqqan (1907) va shu tizim boʻyicha labaratoriya sharoitida birinchi marta elektron televizion uzatishni amalga oshirgan (1911) B. L. Rozingning xizmatlari katta. 1928 yilda oʻzbekistonlik ixtirochilar B. P. Grabovskiy va I. F. Belyanskiylar elektronnur yordamida xarakatdagi tasvirni bir joydan ikkinchi joyga uzatadigan va qabul qiladigan "radiotelefot"ni yaratdilar.
Televideniye elektron tizimlari amalda 1920—40 yillarda ishlab chiqarilgan asboblardan foydalanishga asoslangan. Bunga B. K. Zvorikin va F. Farnsuort (AQSH), K. Svintov (Buyuk Britaniya), A. A. Chernishev, S. I. Katayev, A. P. Konstantinov, B. L. Rozing , P. V. Timofeyev, P. V. Shmakov (SSSR) va boshqa olimlar katta hissa qoʻshishgan. - Televideniye elektron tizimlari amalda 1920—40 yillarda ishlab chiqarilgan asboblardan foydalanishga asoslangan. Bunga B. K. Zvorikin va F. Farnsuort (AQSH), K. Svintov (Buyuk Britaniya), A. A. Chernishev, S. I. Katayev, A. P. Konstantinov, B. L. Rozing , P. V. Timofeyev, P. V. Shmakov (SSSR) va boshqa olimlar katta hissa qoʻshishgan.
- Televizion tasvirlar uzatilishi jarayoni:
1. Uzatuvchi obyekt chiqargan yoki qaytargan yorugʻlikni elektr signallariga aylantirish;
2. Elektr signallarini aloqa kanallari boʻyicha uzatish va qabul qilish;
3. Elektr signallarini obyektning optik tasvirini hosil qiluvchi yorugʻlik impulslariga aylantirish.
|
| |
Televideniya tarixi - Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati

|
Jamiyat hayotida tv ning ahamiyati
|
bet | 4/6 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #268605 |
Bog'liq Jamiyat hayotida TV ning ahamiyatiTelevideniya tarixi - Ma’lumki, o‘tgan asr boshlarida, aniqrog‘i, 1907-yilda Peterburg texnologiya instituti professori B. L. Rozing «elektr teleskopi» bilan juda ham qiziqib, tasvirni ekran orqali ko‘rinish tamoyillarini o‘zlashtirdi. 1911-yilda olim elektron nurli trubka ekraniga ko‘chmas panjara ko‘rinishini tushirishga erishdi. Keyinchalik televideniye sohasining rivojlanishi Toshkent shahri bilan bog‘liq bo‘ldi. O‘tgan asrning o‘ttizinchi yillari arafasida Toshkent shahrida aholi endigina simyog‘ochlarga o‘rnatilgan radiokarnaylarga oddiy holatdek ko‘nika boshlagan davr edi.
- Hali biror xonadonda zamona mo‘jizasi — radio ham mavjud emasdi. Kutilmaganda xalq saroylaridan birida — «Radio ko‘rsatadi» mavzusida ma’ruza e’lon qilinadi. Zal — talabalar, hunarmandlar va ishchi-xodimlar bilan to‘liq edi. Radio qanday ishlashi haqida ko‘pchilik xabardor emasdi. Agar odamlar radiodan taralayotgan ovozga endigina ishona boshlagan bo‘lsalar, «radio ko‘rsatishi» mumkinligini tasavvur ham qila olmaganliklarini tushunish qiyin emasdi. Ma’ruzani yosh muhandis Boris Grabovskiy o‘qidi. U holat go‘yo ertakka o‘xshardi. Grabovskiy juda ajoyib qurilma «telefot»ni yaratgan va u masofadan turib, tasvirni namoyish etishga qodir edi.
Yosh olimga u faoliyat yuritadigan dorilfununda barcha laboratoriyalar eshigi keng ochildi. Rossiyaning «Svetlana» zavodida harakatdagi tasvirlar namoyish etiladigan dastlabki elektron-nurli trubkalar ishlab chiqarila boshladi. 1928-yil 26-iyul kuni soat 12:00 da birinchi rasmiy televizion seans namoyish etildi: komissiya a’zolari «telefot» ekranida harakatlanayotgan tasvirni ko‘rdilar. - Yosh olimga u faoliyat yuritadigan dorilfununda barcha laboratoriyalar eshigi keng ochildi. Rossiyaning «Svetlana» zavodida harakatdagi tasvirlar namoyish etiladigan dastlabki elektron-nurli trubkalar ishlab chiqarila boshladi. 1928-yil 26-iyul kuni soat 12:00 da birinchi rasmiy televizion seans namoyish etildi: komissiya a’zolari «telefot» ekranida harakatlanayotgan tasvirni ko‘rdilar.
- Shundan keyin dastlabki telereportaj namoyish etilgan. Apparaturalarni chorrahaga yaqin «Xiva» kinoteatri yoniga o‘rnatganlar. Ikki tomonga tramvay harakati va o‘tib borayotgan yo‘lovchilar «telefot»ning kichik ekranida namoyish etildi. Shunday qilib, Toshkent televideniyesi — jahonda birinchi bo‘lib o‘zini ko‘rsatdi va ekranda harakatli tasvir namoyish etildi. Biroq 1950-yilgacha jahondagi o‘zgarishlar televideniye taraqqiyotini ortga surdi. Faqat tinchlik hukm sura boshlagan davrlarga kelibgina xonadonlarda «KVN-49» televizori paydo bo‘ldi.
|
| |
Tashqi hujjatlarga - Buxgaltreriya hujjatlarida hatoliklarni tuzatish tartiblari

Bog'liq BUXGALTRERIYA HUJJATLARIDA HATOLIKLARNI TUZATISH TARTIBLARI
Tashqi hujjatlarga mol yetkazib beruvchilar, buyurtmachilar soliq idoralari hamda boshqa yuridik shaxslardan kelib tushadigan hujjatlar kiradi.
Ichki hujjatlarga korxonaning o’zida rasmiylastirilgan va korxona doirasilan chetga chiqmaydigan hujjatlar kiradi.
1 Karimov A, Ismoilov F, Avloqulov A. Bugalteriya isobi. Darslik-T.: Sarq, 2004-592 b.
2 Qurbonov Sh.va boshqalar. Barkamol avlod orzusi (“Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ni amalga oshirish borasidagi publististik mulohazalar). –T.: Sharq? 1998. – 184 b. (-98 b.).
Hujjatlashtirish - Buxgaltreriya hujjatlarida hatoliklarni tuzatish tartiblari

|
Buxgaltreriya hujjatlarida hatoliklarni tuzatish tartiblari
|
bet | 3/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 88,36 Kb. | | #151714 |
Bog'liq BUXGALTRERIYA HUJJATLARIDA HATOLIKLARNI TUZATISH TARTIBLARIHujjatlashtirish. Bu korxona ho'jalik faoliyatini kuzatib borish, hisobga olinadigan xo'jalik operatsiyalarini nazorat qilish va aks ettirishning asosiy usulidir. Hujjatlashtirish bugalteriya hisobida muhim ahamiyatga ega bo'lib, har qanday sodir bo'lgan xo'jalik muomalasining hujjatlarda o'z vaqtida hamda to'g’ri 1 aks ettirilishini taqozo etadi. Hujjatsiz bugalteriya hisobida yozuvlar amalga oshirilmaydi. hujjat yuridik asosga ega bo'lib, ular korxona faoliyatiga baho berishda bugalteriya hisobi ma'lumotlarining ishonchliligini ta'minlaydi.
Inventarizatsiya. Bu bugalteriya hisobi ma'lumotlari bilan haqiqat o'rtasidagi tafovutni bartaraf qilish maqsadida korxona mablag’lari natura holatini, ushbu korxonaning boshqa korxonalar bilan hisob- kitob ishlarini tekshirish usulidir. Inventarizatsiya yordamida haqiqatdagi mavjud moddiy qiymatliklar, tugallanmagan ishlab chiqarish, debitor va kreditorlar bugalteriya hisobidagi ma'lumotlar bilan taqqoslanadi. Aniqlangan tafovut, ya'ni mablag’larning ortiqcha yoki kam chiqishi tegishli dalolatnomalarda rasmiylashtiriladi va hisobotda aks ettiriladi.
Baholash. Baholash xo'jalik mablag’lari, ularning tashkil topish manbalari va xo'jalik jarayonini pul o'lchovida ifodalash usulida namoyon bo'ladi. Bu usul bugalteriya hisobida natura o'lchovidagi mulklarni qiymat o'lchoviga keltirish va bir yil o'lchovda aks ettirish hamda umumlashtirish uchun foydalaniladi. Ushbu usul yordamida mulklar umumlashtirilib, umumiy balans chiqarish imkoni mavjud bo'ladi.
Kalkulyatsiya. Bu korxona faoliyatini boshqarish jarayonida sarflangan xarajatlarni va ishlab chiqarilgan mahsulot, ish yoki xizmat birligining tannarxini aniqlash usulidir.
Hisobvaraqlar tizimi. Hisobvaraqlar tizimi hisob ob'ektlarini ularning iqtisodiy belgilariga qarab guruhlashtirishga asoslangan. Hisobot davri mobaynida xo'jalik faoliyatini amalga oshirish jarayonida turli-tuman muomalalar sodir bo'ladi. Ular hisobvaraqlar tizimidan foydalanib, xo'jalik muomalalarining ma'lum iqtisodiy mazmuniga qarab umumlashtiriladi.
Hisobvaraqlar tizimi bugalteriya hisobini ikki tomonli tizimda yuritiladigan aksiyadorlik jamiyatlari, korxonalar, xususiy firmalar uchun O'zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tasdiqlagan yagona hujjat hisoblanadi.
|
| |
Dars o’tish usuli - Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uzluksizligi, uzulish turlari

Dars o’tish usuli: Avval o’tilgan mavzu qay darajada o’zlashtirilganligini tekshirish, o’z – o’zini tekshirish savollariga javoblar va topshiriqlarni bajarish bo’yicha munozarali jonli muloqotni amalga oshirish, talabalarni yangi mavzu bo’yicha asosiy tushuncha va natijalar haqida fikr – mulohazalarni bayon qilishga o’rgatish, savol – javob usulidan foydalanib, o’zlashtirishga erishish; tayanch iboralarga alohida izoh berish; o’tilgan mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va mustahkamlash.
Darsning borishi: Tashkiliy qism (7 daqiqa): dars xonasining sanitariya holatini kuzatish, davomat va talabalarning darsga tayyorligini tekshirish. Talabalarni o’tgan ma’ruza boshida bajargan ishlari (o’z – o’zini tekshirish savollariga javoblar va muammoli topshiriqlarni bajarish) natijalarini e’lon qilish.
Yangi dars mavzusining bayoni (55 daqiqa): (matn keltiriladi, matnda asosiy materialdan tashqari, avvalgi mavzularda o’rganilgan tushunchalar, tasdiqlar hamda mashhur olimlar haqida ma’lumotlarni o’zida mujassam qilgan glossariy ham keltiriladi va ma’ruzaning elektron variantida giperssilkalar yordamida ularning ekranda ko’rsatilishi ta’minlanadi).
Mavzuning asosiy mazmuni–ma’ruza muloqot uslubi vositasida talabalarga yetkaziladi.
1.1. Nuqtaning atrofi. Bizga , hamda ixtiyoriy musbat yetarli kichik >0 va sonlar berilgan bo’lsin.
1.1-ta’rif. Quyidagi to’plam, nuqtaning atrofi deyiladi, - son esa atrofning radiusi deyiladi (1.1-chizma).
Ushbu
to’plam, nuqtaning o’ng atrofi va chap atrofi deyiladi (1.2-chizma).
Ushbu tengsizlik, , tengcizliklarga teng- kuchli bo’lib, ularning har ikkalasini a nuqtaning atrofi shaklida ifodalash mumkin:
=
Ba’zi hollarda, atrof, nuqtaning teshik atrofi deb ham yuritiladi.
Haqiqiy sonlar to’plami tarkibiga va simvollarni uchun va xususiyat bilan qo’shib, to’plamni hosil qilamiz:
.
da va «nuqta» larning atrofi tushunchalari quyidagicha kiritiladi (1.3-hizma):
, ,
.
|
-ta’rif - Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uzluksizligi, uzulish turlari

|
Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uzluksizligi, uzulish turlari
|
bet | 4/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 21,7 Kb. | | #236990 |
Bog'liq Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uz-www.fayllar.org1.2-ta’rif. Agar shunday o’zgarmas son mavjud bo’lib, ketma – ketlikning har bir hadi shu sondan katta bo’lmasa, ya’ni uchun tengsizlik o’rinli bo’lsa, ketma - ketlik yuqoridan chegaralangan deb ataladi. Masalan, ketma – ketliklar yuqoridan chegaralangan, chunki, birinchi ketma-ketlikning har bir hadi dan, ikkinchi ketma-ketlikning har bir hadi esa dan katta emas, ya’ni uchun uchun
1.3-ta’rif. Agar shunday o’zgarmas son mavjud bo’lib, ketma – ketlikning har bir hadi shu sondan kichik bo’lmasa, ya’ni uchun tengsizlik bajarilsa, ketma-ketlik quyidan chegaralangan deyiladi.
Masalan, ketma-ketliklar quyidan chegaralangan, chunki, birinchi ketma-ketlikning har bir hadi dan, ikkinchi ketma-ketlikning har bir hadi esa dan kichik emas.
1.4-ta’rif. Agar ketma-ketlik ham quyidan, ham yuqoridan chegaralangan bo’lsa, ya’ni shunday va o’zgarmas sonlar mavjud bo’lib, uchun tengsizlik o’rinli bo’lsa, ketma-ketlik chegaralangan deyiladi.
Masalan, ketma-ketliklar chegaralangan ketma- ketliklardir.
1.1-teorema. ketma-ketlik chegaralangan bo’lishi uchun, shunday son mavjud bo’lib, uchun
(1.4)
tengsizlikning bajarilishi zarur va yetarlidir.
Odatda (1.4) shart ketma-ketlikning chegaralanganlik sharti deb ham yuritiladi.
1.5- ta’rif. Agar ixtiyoriy (istalgancha katta) son olinganda ham, ketma-ketlikning hech bo’lmaganda bitta elementi topilib,
(1.5)
tengsizlik bajarilsa, ketma-ketlik chegaralanmagan ketma-ketlik deyiladi.
Masalan, ketma-ketlik chegaralanmagan bo’ladi, chunki ixtiyoriy musbat haqiqiy sonni qanday qilib olmaylik, ketma- ketlikning juft nomerdagi elementlari ichidan dan kata bo’lgani, ya’ni (1.5) tengsizlikni qanoatlantiruvchisi topiladi.
1.1. Yaqinlashuvchi ketma-ketliklar va ularning xossalari .
ketma- ketlik berilgan bo’lsin.
1.9 – ta’rif. Agar shunday haqiqiy a son mavjud bo’lib, uchun shunday nomer topilib, lar uchun
(1.6)
tengsizlik bajarilsa, ketma-ketlik yaqinlashuvchi ketma – ketlik deyiladi. Bunda soniga ketma-ketlikning limiti deyiladi. Bu ta’rifni qisqacha quyidagicha ifodalash mumkin:
(1.9) tengsizlik ushbu
yoki
tengsizlikka ekvivalent bo’ladi.
Demak, agar nuqta ketma-ketlikning limiti bo’lsa, nuqtaning ixtiyoriy atrofining tashqarisida ketma-ketlikning birorta ham hadi bo’lmasligi, agar bo’lsa, chekli sondagi hadlari bo’lishi mumkin.
Bu ta’rifni qisqacha
kabi ifodalash ham mumkin.
1.11- ta’rif. Agar ixtiyoriy son va ixtiyoriy son olinganda ham shunday son va shunday natural son topilib,
bo’lsa, ketma-ketlik limitga ega emas deyiladi.
Bu ta’rifni qisqacha quyidagicha ifodalash mumkin:
1.12- ta’rif. Agar ketma-ketlik limitga ega bo’lmasa, u uzoqlashuvchi ketma-ketlik deyiladi.
Ketma-ketlik limitining ta’rifidan foydalanib, cheksiz kichik va cheksiz katta ketma-ketliklarning ta’riflarini quyidagicha ifodalash mumkin.
|
| |
4 Mavzu. Monoton ketma-ketlikning limiti. Ichma-ich joylashgan segmentlar prinsipi. Qismiy ketma-ketlik. Bolsano-Veyershtrass teoremasi. Ketma-ketlik yaqinlashishining Koshi kriteriyasi

|
4 Mavzu. Monoton ketma-ketlikning limiti. Ichma-ich joylashgan segmentlar prinsipi. Qismiy ketma-ketlik. Bolsano-Veyershtrass teoremasi. Ketma-ketlik yaqinlashishining Koshi kriteriyasi
|
bet | 1/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 190,6 Kb. | | #236981 |
Bog'liq 4 Mavzu. Monoton ketma-ketlikning limiti. Ichma-ich joylashgan s
4 - Mavzu.
Monoton ketma-ketlikning limiti. Ichma-ich joylashgan segmentlar prinsipi. Qismiy ketma-ketlik.Bolsano-Veyershtrass teoremasi. Ketma-ketlik yaqinlashishining Koshi kriteriyasi
DARSNING TEXNOLOGIK XARITASi
Darsning maqsadi
|
Tinglovchilarga Monoton ketma-ketlikning limiti, Ichma-ich joylashgan segmentlar prinsipi haqida tushuncha berish.
|
Darsning rejasi
|
1. Monoton ketma – ketlik tushunchasi.
2. Monoton ketma – ketlikning limiti.
3. Qismiy ketma – ketliklar. Bolsano – Veyershtrass teoremasi.
4. Fundamental ketma – ketliklar. Koshi teoremasi.
|
Dars bosqichlari va dars taqsimoti
|
80 daqiqa.
I. Tashkiliy qism – 5 daqiqa.
II. Yang mavzu bayoni – 50 daqiqa.
III.Mavzuni mustahkamlash– 20 daqiqa.
IV. Darsga yakun yasash – 5 daqiqa.
|
O’quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o’rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz: dars ishlanmasi namunasi, marker, rangli qalamlar, qog’oz.
Usul: og’zaki, yozma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o’tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish. Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
10. Monoton ketma – ketlik tushunchasi.
Aytaylik, ketma – ketlik berilgan bo’lsin.
1 – ta’rif. Agar (1) ketma – ketlikda uchun tengsizlik bajarilsa, o’suvchi ketma – ketlik deyiladi. Agar (1) ketma – ketlikda uchun tengsizlik bajarilsa, qat’iy o’suvchi ketma – ketlik deyiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
4 Mavzu. Monoton ketma-ketlikning limiti. Ichma-ich joylashgan segmentlar prinsipi. Qismiy ketma-ketlik. Bolsano-Veyershtrass teoremasi. Ketma-ketlik yaqinlashishining Koshi kriteriyasi
|
Natural argumentli funksiya va uning limiti

1.2. Natural argumentli funksiya va uning limiti. va to’plamlar berilgan bo’lib, – har bir natural songa biror haqiqiy sonni mos qo’yuvchi qoida yoki usul bo’lsin: . Bu holda to’plamda natural argumentli funksiya aniqlangan deyiladi va kabi belgilanadi.
Agar funksiya berilgan bo’lsa, u holda uning argumenti, yoki indeksini o’zgaruvchi mos qiymatining nomeri deb qarash mumkin. Shunday qilib, – funksiyaning birinchi qiymati, – ikkinchi qiymati, – uchinchi qiymati va h.k. Biz har doim qiymatlar to’plami ni natural ketma-ketlikka o’xshash nomerlarning ortishi bo’yicha tartiblangan, ya’ni
(1.1)
sonlar ketma-ketligi shaklida tasavvur qilamiz. (1.1) ketma – ketlik qisqacha kabi belgilanadi. Ketma-ketlikning qiymatlar to’plami chekli yoki cheksiz bo’lishi mumkin, lekin shunday bo’lsa-da ketma – ketlikning elementlari har doim cheksiz ko’p bo’ladi.
Biz bundan keyin, qulaylik uchun, natural argumentli funksiyani sonli ketma-ketlik deb qaraymiz. Masalan, agar funksiya
formulalardan birortasi bilan berilgan bo’lsa, ularga mos ketma-ketliklar quyidagi shaklda bo’ladi:
va hokazo.
Yuqoridagi keltirilgan misollardan ko’rinadiki, ba’zi ketma- ketliklarning umumiy hadlari aniq formulalar orqali ifodalanib, ularning hamma hadlari shu formulalar orqali topilsa, ba’zi ketma- ketlikning hadlarini ma’lum bir qoidalar yordamida topish mumkin, Ba’zi hollarda ketma-ketliklarning berilishi, uning hadlarining nomini aytish bilan amalga oshiriladi.
Masalan, 1)- 5)- misollarda ketma-ketlikning umumiy hadi aniq formula orqali ifodalangan, 6) misolda ketma-ketlikning dastlabki va hadlari berilgan holda, qolgan hadlarini rekurrent formula orqali topiladi. 6)- misolda ketma-ketlik rekurrent formula orqali topilgan sonlar Fibonachchi sonlari deyiladi. 7) misolda ketma-ketlikning umumiy hadi so’zlar orqali ifoda qilingan.
(1.2)
(1.3)
ketma-ketliklar berilgan bo’lsin. (1.2) va (1.3) ketma-ketliklarning yig’indisi (ayirmasi), ko’paytmasi, bo’linmasi (nisbati) deb, mos ravishda
ketma-ketliklarga aytiladi va ular mos ravishda kabi belgilanadi. (1.2) va (1.3) ketma-ketliklar nisbatining ta’rifida uchun deb faraz qilinadi. Agar ketma-ketlikning chekli sondagi elementlari nolga teng bo’lsa, u holda ketma-ketlikni, ning nolga teng bo’lmagan hadlaridan boshlab aniqlash kerak bo’ladi.
Endi ketma-ketlikning chegaralanganligi tushunchalari bilan tanishamiz.
|
Monoton ketma-ketlikning ta’riflari

|
Monoton ketma-ketlikning ta’riflari
|
bet | 6/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 21,7 Kb. | | #236990 |
Bog'liq Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uz-www.fayllar.org1. 1. Monoton ketma-ketlikning ta’riflari. -ketma-ketlik berilgan bo’lsin.
1.15- ta’rif. Agar ketma-ketlikning elementlari uchun tengsizlikni qanoatlantirsa, o’suvchi (qat’iy o’suvchi) ketma-ketlik deyiladi.
1.16- ta’rif. Agar ketma-ketlikning elementlari uchun tengsizlikni qanoatlantirsa, kamayuvchi (qat’iy kamayuvchi) ketma-ketlik deyiladi.
1.17- ta’rif. O’suvchi va kamayuvchi ketma-ketliklar umumiy nom bilan monoton ketma-ketlik deb ataladi.
Monoton ketma-ketlik bir tomonlama (yuqoridan yoki quyidan) chegaralangan bo’ladi. Masalan, o’suvchi ketma-ketlik quyidan chegaralangan (quyi chegarasi sifatida uning birinchi hadini olish mumkin) bo’ladi, kamayuvchi ketma-ketlik esa, yuqoridan chegaralangan (yuqori chegarasi sifatida ham uning birinchi hadini olish mumkin) bo’ladi. Bu mulohazalardan ko’rinadiki, yuqoridan chegaralangan o’suvchi ketma-ketlik chegaralangan bo’ladi, quyidan chegaralangan kamayuvchi ketma-ketlik ham chegaralangan bo’ladi.
Masalan: 1) ketma-ketlik o’suvchi ketma-ketlik bo’lib, u quyidan 1 bilan chegaralangan;
2) ketma-ketlik qat’iy o’suvchi va u quyidan bilan chegaralangan;
3) ketma-ketlik kamayuvchi ketma-ketlik bo’lib, u yuqoridan bilan, quyidan nol bilan chegaralangan, ya’ni u chegaralangan ketma-ketlik bo’ladi;
4) ketma-ketlik qat’iy kamayuvchi ketma-ketlik bo’lib, u chegaralangan bo’ladi.
1.6. Monoton ketma-ketlikning yaqinlashishi haqidagi teoremalar.
1.2- teorema. Agar ketma-ketlik o’suvchi bo’lib, yuqoridan chegaralangan bo’lsa, u yaqinlashuvchi (chekli limitga ega) bo’ladi; agar ketma-ketlik yuqoridan chegaralanmagan bo’lsa, u holda u uzoqlashuvchi (limiti ) bo’ladi.
1.3- teorema. Agar ketma-ketlik kamayuvchi bo’lib, quyidan chegaralangan bo’lsa, u yaqinlashuvchi (chekli limitga ega) bo’ladi; agar ketma-ketlik quyidan chegaralanmagan bo’lsa, u holda u uzoqlashuvchi (limiti ) bo’ladi.
Bu teoremalardan quyidagi natijalar kelib chiqadi.
|
| |
SÜKAN İDARƏSİ - T texniki kolleci

hərəkətinin təmin edilməsində sükan idarəsinin rolu çox böyükdür.Sükan idarəsinin
müxtəlif əlamətlərə görə təsnifatı şəkil6.1-də verilmişdir. İdarərtmə orqanı-sükan
çarxı daim sürücünün əlində olduğu üçün müasir avt-billərdə,o həm də informasiya
fukksiyasını yerinə yetirir,sükan çarxındakı qüvvələrdən və titrəyişlərdən sürücüyə yol
örtüyünün vəziyyəti,təkərlərin yolla ilişməsinin yüklənməsi haqda məlumatlar ötürülür.
Avt-bilin sükan idarəsi istənilən sürətdə sükan çarxının dünmə bucağı və avt-bilin
hərəkət istiqamətlərnin dəyişməsi arasında hiss olunan əlaqəni təmin etməli və
yüksək etibarlılığa malik olmalıdır.Avt-bilin hərəkət istiqaməti iki müxtəlif üsulla
dəyişilə bilər.avt-bilin təkərlərinin və ya bəndlərinin üfüqi müstəvidə döndərilməsi
hesabına(kinematik dönmə üsulu) və ya bir bortdakı təkərlərin sürətinin azaldılması
və ya yormozlanması heasbına (tırtıllı dönmə). Əksər avt-billərdə qabaq təkərlərin
döndərilməsi üsulundan istifadə olunur. İkioxlu avt-bilin adətən yalnız
qabaq oxu
idarəolunan təkərli olur.Bəzi hallarda belə avt-billərin idarə olunma qabiliyyətini
yüksəltmək üçün bütün təkərləri idarə olunan hazırlanır,lakin bu zaman sükan
idarəsinin konstriksiyası mürəkkəsbləşir və yükərsək sürətlərdə idarəolunma ilə
bağlı problemlər meydana çıxır.Buna görə də qabaq və arxa idarə olunan təkərli avt-
llərdə yüksək sürətlərlə hərəkət etdikdə,arxa təkərlərin məcburi idarə olunması
söndürülür, təkərlər isə neytral vəziyyətdə fiksə edilir.İdarəolunmayan təkərlərin
"kiçik dönməsi" adlanır və düzgün layihələndirilmiş asqıda sürətli döngələrdə idarə
olunma qabiliyyətini yüksəltməyə imkan arxıverir.Üçoxlu avt-billərdə də idarə
olunan təkərli bir ox ola bilər,lakin bu zaman ikinci və üçüncü idarəolunmayan oxlar
yaxınlaşdırılmalıdır. Əgər bu oxlar paylanıbsa və ya avt-bilin üçdən çox oxu varsa,
təkərlərin yana sürüşməsinin qarşısını almaq üçün idarə olunan təkərli bir neçə
oxdan istifadə edilir.Bu zaman sürücü irbaşa yalnız birinci oxun təkərlərini döndərir,
qalan oxların təkərləri isə
birinci oxla,onların dönməsin idarə edən mexaniki, hidravlik
və ya elektrohidravlik intiqalla əlaqələnir.
Domen bu … #Bir turdagi atomar qiymatli to’plam

Domen bu … #Bir turdagi atomar qiymatli to’plam
Download
21,57 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
30.01.2024
Hajmi
21,57 Kb.
#148678
Download
21,57 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Domen bu … #Bir turdagi atomar qiymatli to’plam
Download
21,57 Kb.
Matnni ko'rish
- ta’rif - Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uzluksizligi, uzulish turlari

|
Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uzluksizligi, uzulish turlari
|
bet | 5/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 21,7 Kb. | | #236990 |
Bog'liq Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uz-www.fayllar.org1.13- ta’rif. Limiti nolga teng bo’lgan ketma-ketlik cheksiz kichik ketma-ketlik deyiladi.
1.14- ta’rif. Limiti cheksiz bo’lgan ketma-ketlik cheksiz katta ketma-ketlik deb ataladi.
Cheksiz kichik ketma-ketlik o’z navbatida yaqinlashuvchi, cheksiz katta ketma-ketlik esa, uzoqlashuvchi ketma-ketlik bo’ladi.
1.1- misol. Ushbu ketma-ketlikning limiti ga teng ekanligini ta’rif bo’yicha isbot qiling va quyidagi jadvalni to’ldiring:
|
0,1
|
0,01
|
0,001
|
0,0001
|
.......
|
|
|
|
|
|
......
|
Yechilishi. Ixtiyoriy musbat sonni olamiz. Bu songa ko’ra, shunday nomerning mavjudligini ko’rsatish kerakki, lar uchun (1.9) tengsizlik o’rinli bo’lsin. Buning uchun
tengsizlikni ga nisbatan yechish kerak:
natural son (izlanayotgan nomer) sifatida son olinsa, u holda uchuntengsizlik bajariladi. Endi berilgan ga ko’ra, ni topib, jadvalni to’ldiramiz:
|
0,1
|
0,01
|
0,001
|
0,0001
|
|
5
|
55
|
555
|
5555
|
Yaqinlashuvchi ketma-ketliklar quyidagi xossalarga ega:
1-xossa. Yaqinlashuvchi ketma-ketliklar yagona limitga ega bo’ladi.
2-xossa. Har qanday yaqinlashuvchi ketma-ketlik chegaralangan ketma – ketlik bo’ladi, aks holda ketma-ketlik chegaralanmagan bo’ladi.
3-xossa. va ketma-ketliklar yaqinlashuvchi bo’lib, ular, mos ravishda, va limitlarga ega bo’lsa, u holda ketma – ketliklar ham yaqinlashuvchi bo’ladi va ushbu
munosabatlar o’rinli bo’ladi.
4-xossa. va ketma-ketliklar yaqinlashuvchi bo’lib, bo’lsin. Agar uchun bo’lsa, u holda bo’ladi.
5-xossa. va ketma-ketliklar yaqinlashuvchi bo’lib, bo’lsin. Agar uchun tengsizlik o’rinli bo’lsa, u holda ketma-ketlik ham yaqinlashuvchi va bo’ladi.
1–eslatma. Agar yaqinlashuvchi ketma-ketlikning hamma elementlari qat’iy tengsizlikni qanoatlantirsa, u holda, bu ketma-ketlikning limiti x uchun har doim ham bo’lmaydi.
Masalan, bo’lsin. Bundan uchun bo’ladi, lekin bo’lib, u tengsizlikni qanoatlantirmaydi.
6-xossa. Agar yaqinlashuvchi ketma-ketlikning hamma hadlari segmentning ichida joylashsa, u holda uning limiti x ham segmentning ichida joylashadi.
2–eslatma. Ikki va ketma – ketliklarning yig’indisi, ayirmasi, kupaytmasi va nisbatidan iborat bo’lgan ketma – ketlikning yaqinlashuvchi bo’lishidan bu va ketma – ketliklarning har birining yaqinlashuvchi bo’lishi har doim kelib chiqavermaydi. Masalan; 1) ketma – ketlik yaqinlashuvchi. Haqiqatan ham,
, lekin ketma-ketliklar uzoqlashuvchi.
1.2- misol. bo’lganda ekanligini isbotlang.
Yechilishi. Shartga ko’ra, bo’lgani uchun bo’ladi. chunki, uchun tengsizlik o’rinli. Bundan
Demak, yaqinlashuvchi ketma-ketliklarning 5-xossasiga ko’ra, bo’ladi.
|
| |
-misol. Ushbu ketma-ketlikning yaqinlashuvchiligini Koshi kriteriysi orqali ko’rsating. 

Yechilishi

|
-misol. Ushbu ketma-ketlikning yaqinlashuvchiligini Koshi kriteriysi orqali ko’rsating.
Yechilishi
|
bet | 8/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 21,7 Kb. | | #236990 |
Bog'liq Sonli va funksional ketma-ketliklar. Ketma-ketlikning limiti, uz-www.fayllar.org1.4-misol. Ushbu ketma-ketlikning yaqinlashuvchiligini Koshi kriteriysi orqali ko’rsating.
Yechilishi. sonni olaylik. U holda, .
deb olinsa, u holda tengsizlik uchun bajariladi.
Shunday qilib, berilgan ketma-ketlik Koshi kriteriysiga ko’ra, yaqinlashuvchi bo’ladi.
Mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va mustahkamlash (10 daqiqa). Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar va tasdiqlar o’z ifodasini topgan o’z – o’zini tekshirish savollari va muammoli topshiriqlardan ba’zilari taklif etiladi va talabalarning javoblari eshitiladi, so’ngra, mavzu bo’yicha o’z– o’zini tekshirish savollariga javoblar yozish va muammoli topshiriqlarni bajarish talabalarga uyga vazifa sifatida beriladi (ular ma’ruza matnining oxirida keltirilgan).
O’z – o’zini tekshirish uchun savollar
1. Nuqtaning qanday atroflari mavjud?
2. Natural argumentli funksiyaning ta’rifini ayting.
3. Sonli ketma-ketlikning limit ta’rifini ayting.
4. Cheksiz kichik ketma-ketliklarning asosiy xossalari ayting.
5. Yaqinlashuvchi ketma-ketlik ta’rifini ayting.
6.Yaqinlashuvchi ketma-ketlikning xossalarini ayting.
7. Monoton ketma-ketlikning ta’riflarini ayting.
8. Monoton ketma-ketlikning yaqinlashish haqidagi teoremalarni ayting.
1- ma’ruza bo’yicha muammoli topshiriqlar
1. Agar monoton ketma – ketlikning biror qimiy ketma – ketligi yaqinlashuvchi va bo’lsa, u holda ekanligini isbotlang.
2.Agar ketma – ketlik limitga ega bo’lsa, u holda uning istalgan qismiy ketligi ham shu limitga bo’lishini isbotlang.
3.Chekli qismiy limitga ega bo’lmagan chegaralanmagan ketma – ketlikka misol keltiring.
1.Chekli sondagi qismiy limitlarga ega bo’lgan chegaralanmagan ketma – ketlikka misol keltiring.
1.Ikkita fundamental ketma – ketliklarning ko’paytmasi yana fundamental ketma – ketlik bo’lishini isbotlang.
6.Agar bo’lsa, u holda ketma – ketlikning uzoqlashuvchi ekanligini isbotlang.
http://fayllar.org
|
| |