Transportning paydo bo’lishi va taraqqiyoti

|
Transportning paydo bo’lishi va taraqqiyoti
|
bet | 1/6 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 302,01 Kb. | | #125669 |
Bog'liq MAN CLA 16.220 4x2 ТТХ
Mundarija.
1
|
Kirish
|
|
2
|
Transportning paydo bo’lishi va taraqqiyoti
|
|
3
|
Turli transport tizimlarini shakllanish jarayonlari
|
|
4
|
Respublikamizda avtomobilsozlikning rivojlanish bosqichlari
|
|
5
|
Berilgan ekspluatatsion hususiyatning ta’rifi
|
|
6
|
MAN CLA 16.220 4x2 avtomobilining texnik harakteristikasi
|
|
|
-Dvigatelning tashqi tezlik harakteristikasini hisoblash
|
|
|
-G’ildirakning radiusini aniqlash
|
|
|
-Avtomobilning tezligini hisoblash.
|
|
|
-Avtomobilning tortish balansi.
|
|
|
-Avtomobilning havo qarshiligi kuchini hisoblash.
|
|
|
-Avtomobilning yo’l qarshiligi kuchini hisoblash.
|
|
|
-Yonilg’i tejamkorligini baholovchi ko’rsatkichlar
|
|
7
|
Xulosa
|
|
8
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
|
Kirish
Respublikamiz mustaqillikka erishgan kundan boshlab Prezidentimiz tashabbuslari bilan avtomobil sanoati rivojiga katta e’tibor qaratilmoqda.Jumladan, 1992yil iyun oyida Janubiy Koreyaga tashrifi chog‘ida «DAEWOO» zavodi bilan tanishib, hamkorlikda Andijon viloyati Asaka shahrida avtomobil zavodini qurish to‘g‘risida Memorandum imzolandi va shu tariqa «UzDAEWOO» zavodiga asos solindi. 1996yil 19-iyulda zavod ishga tushishi bilan O‘zbekiston dunyodagi o‘z avtomobiliga ega bo‘lgan 28-davlatga aylandi.
«UzDAEWOO» Markaziy Osiyodagi birinchi avtomobil ishlab chiqaruvchi zavod hisoblanadi. Zavod jahon standartlari talablariga javob beruvchi o‘ta zamonaviy texnologiya bilan jihozlangan bo‘lib,o‘sha vaqtda umumiy hisobda yiliga 200 000 dona avtomobil (o‘rta sinfli «NEXIA» avtomobillari - 100 000 dona, «TICO» avtomobillari - 50 000 dona, «DAMAS» avtomobillari – 50 000 dona) ishlab chiqarish quvvatiga ega edi. Bu avtomobillarga ehtiyot qism va materiallarni o‘zimizda mahalliylashtirish dasturiga asosan ishlab chiqarish joriyqilinmoqda. Tinimsiz izlanishlar natijasida «TICO» avtomobili o‘rniga «MATIZ», «SPARK», «DAMAS» avtomobilining kuchaytirilgan varianti, «NEXIA» avtomobili o‘rniga «NEXIA-2», «LACETTI» avtomobillari ishlab chiqarilib, Respublikamizda va chet mamlakatlarda avtoishqibozlar e’tiborini tortmoqda.
O‘zbekiston avtomobil sanoatini yanada rivojlantirish maqsadida GM korporatsiyasi bilan shartnoma tuzilib, zavod «GM-Uzbekistan»qo‘shma korxonasiga aylantirildi va quvvati yiliga 250 000 donaga oshirildi.
Shu bilan bir qatorda 1999yil Samarqand shahrida O‘zbekiston-Turkiya qo‘shma korxonasi «Sam-Koch-avto» zavodidan «OTOYO’L» markali kichik rusumdagi avtobuslar va ixtisoslashtirilgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib, ekspluatatsiya qilindi. Keyinchalik bu zavod negizida O‘zbekiston-Yaponiya qo‘shma korxonasi «SamAvto» zavodi tashkil etilib, bu zavoddan ham «ISUZU» markali kichikrusumdagi avtobuslar va ixtisoslashgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib, ekspluatatsiya qilinmoqda. Shuningdek, Samarqandda yana bir O‘zbekiston–Germaniya qo‘shma korxonasi «MAN» yuk avtomobillari ishlab chiqarishga mo‘ljallangan zavod o‘z ishini boshlab yubordi.
Avtomobilning yuragi hisoblangan motor dunyoda sanoqlidavlatlarda ishlab chiqariladi. Shu bois, «GM-MOTOR» zavodi qurilishibilan O‘zbekiston ham shu davlatlar qatoriga qo‘shildi. Zavodning hozirgi kundagi quvvati yiliga 225 000 dona motor ishlab chiqarishga mo‘ljallangan. Mamlakatimizda avtomobil sanoatining rivojlanishiga juda katta e’tibor qaratilmoqda, jumladan, davlatimiz rahbari
Islom Karimov Vazirlar Mahkamasining 2011yil 21-yanvarda bo‘lib o‘tgan majlisida olib borilayotgan islohotlar ko‘lamiga baho berib: «O‘zbekistonda avtomobilsozlik Asakadan boshlandi. Shu zavodni ochgan kunim – 1996 yil 19-iyulni O‘zbekiston hayoti uchun, tarixi uchun baxtli kun deb hisoblayman»,- degan edilar. Zero, ana shu zavodda ishlab chiqarilayotgan sifatli va biri-biridan zamonaviy avtomobillar xalqimizning bu sohada ham xech kimdan kam emasligini, aksincha, raqobat borasidako‘plarni lol qoldirayotganligini ko‘rsatadi.
Istiqlol farzandi sanalmish ushbu qo‘shma korxonada 2000yilda 30700ta avtomobil ishlab chiqarilgan bo‘lsa, 2010 yil yakunida buko‘rsatkich 217733tani tashkil etdi. Ko‘rinib turibdiki, avtomobil ishlabchiqarish keyingi o‘n yil oralig‘ida 181 033 donaga yoki 7,1 barobar oshgan.
Ishlab chiqarilayotgan «CAPTIVA», «EPICA», «TACUMA», «LACETTI», «SPARK», «NEXIA», «DAMAS», «MATIZ» singari avtomobillar jahon bozorida yurtimiz nomini dunyoga tanitmoqda.
Masalan: O‘zbekiston Rossiya Federatsiyasiga 2005yilda eng ko‘p avtomobil eksport qilgan davlat hisoblandi. 2011yilda esa Yaponiya va Germaniyadan so‘ng uchinchi davlat deb topildi. 2011yil Rossiyada «Eng yaxshi avtomobil» sifatida O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan«SPARK» avtomobili deb topildi. Bir so‘z bilan aytganda «GM-Uzbekistan» qo‘shma korxonasi keyingi o‘n yilda mamlakat eksport salohiyatining qariyb 7,6 foizga oshishiga munosib hissa qo‘shmoqda. Eng muhimi, dastlabki kezlardaatigi 3 rusumdagi avtomobillar ishlab chiqarilardi.Hozirda esa konveyerlarda 8 turdagi avtomobillar ishlab chiqarilmoqda. Ayni paytda yana 3 ta loyiha uchun zarur mablag‘lar ajratilgan. Endilikda esa ular bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
«GM-Uzbekistan» (UzDAEWOO) qo‘shma korxonasining qisqacha tarixi:
1992yil, iyun.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov Janubiy Koreyagabirinchi marta tashrif buyurib, DAEWOO zavodi bilan tanishdi.
1992yil, iyul.O‘zbekiston va Janubiy Koreya davlatlari hamkorlikda Asaka shahrida avtomobil zavodi qurilishi to‘g‘risida Memorandum imzolandi.
1996 yil, mart.Konveyerdan birinchi Damas avtomobili ishlab chiqarildi.
1996 yil, iyul.Asakadagi UzDAEWOOavtomobil zavodi to‘liq ishga tushdi. Konveyerdan Nexia, Damas, Tico avtomobillari ishlab chiqarilaboshlandi.
1996 yil, 25-avgust.Rossiya Federatsiyasiga birinchi partiya avtomobil eksport qilindi.
1999yil, dekabr.Boshqaruv tizimining sifatini sertifikatsiya qilishni xalqaro ISO 9011standartlariga muvofiqlashtirish amalga oshirildi.
2001yil, may. Zavodda 250 000 avtomobil ishlab chiqarildi.
2001yil, avgust.O‘zDEU zavodida ishlab chiqarilgan yangi Matiz avtomobilining taqdimoti bo‘lib o‘tdi va ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.
2002yil, sentabr.Nexia DONS avtomobilini ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi. 2003yil, fevral.Boshqaruv tizimining sifatini sertifikatsiya qilishni xalqaro ISO 9001standartining 2003 yildagi versiyasi muvofiqlashtirish amalga oshirildi.
2003yil avgust. Lacetti avtomobili va avtomatik uzatmalar qutisi bilan jihozlangan Matiz avtomobili ishlab chiqarildi.
2005 yil, yanvar.Dvigatel ish hajmi 1 litrli Matiz best avtomobili ishlab chiqarila boshlandi.
2005yil, oktabr.Asaka zavodi konveyeridan 500 000 avtomobil ishlab chiqarildi.
2006 yil, fevral.Yangi markadagi Damas-2 avtomobili ishlab chiqarildi.
2007 yil, may.O‘zbekiston boshqaruv tizimi GM DAT bilan strategik sheriklik to‘g‘risida hamkorlik imzolandi, kelajakda Nexia va Matiz avtomobillarini ishlab chiqarishni lokalizatsiya qilish va O‘zDEU yangi rusumlarini ishlab chiqarishga kelishildi.
2008yil, mart.Yangi “GM-Uzbekistan” qo‘shma korxonasi tashkil topdi va Chevrolet markasi ostida Captiva, Epica, Tacuma avtobillari ishlab chiqarila boshlandi.
2008 yil, mart.NEXIA-2 avtomobilining taqdimoti o‘tkazildi va ishlabchiqarish boshlandi.
2010yil.Spark avtomobilining taqdimoti o‘tkazildi va ishlab chiqarish boshlandi.
2011yil, avgust.Captiva-2 avtomobilining taqdimoti o‘tkazildi va 2012 yilning fevral oyidan boshlab ishlab chiqarildi.
2012 yil mart.Malibu avtomobilining taqdimoti bo‘lib o‘tdi va 2012-yilning iyun oyidan, ishlab chiqarila boshlandi.
Hozirda “O‘zavtosanoat” Davlat Aksiyadorlik kompaniyasi tarkibida avtotransport vositalarini ishlab chiqaruvchi qo‘shma “GM Uzbekistan”, “SamAuto”, “MAN auto Uzbekistan”, “GM Powertrain Uzbekistan” kabi korxonalar, 3 ta o‘zbek korxonalari va 160 ta boshqa sohalarining korxonalari, 3 ta ta'lim muassasalari (Italiya Turin Politexnika universtiteti filiali, Samarqand kasb hunar kolleji, Andijon kasb-hunar kolleji) faoliyat ko‘rsatib kelmoqda.
Jahon bozorida barqaror o‘rin egallab kelayotgan Germaniyadagi avtomobil ishlab chiqaruvchi mashhur MAN konsernining « MAN Nutzfahrzeuge AG» kompaniyasi «O‘zavtosanoat» bilan hamkorlikda ishlab chiqarish quvvati yiliga 2000 dan ortiq bo’lgan «MAN auto Uzbekistan» dastlabki qo‘shma korxonasini tashkil qildilar.
“SamAuto” zavodida hozirgi zamon talablariga javob beruvchi raqobatbardosh “Low floor” avtobusi ishlab chiqarilmoqda.
MAN, ISUZU rusumidagi ixtisoslashtirilgan avtomobillarning bir necha turlari ishlab chiqarilib, xalq xo‘jaligining turli sohalarida keng ishlatilmoqda.
Undan tashqari Respublikamizda avtomobil sanoatini rivojlantirish maqsadida yengilavtomobillarning yangi nusxalari ishlab chiqarilmoqda. “Nexia 1.6”, “Lacetti”, “Spark”, “Cobalt”, “Malibu” avtomobillari bunga misol bo‘ladi.
Respublikamizda avtomobil sanoatining jadal sur'atlar bilan rivojlanishi bo‘lajak mutaxassislar oldiga ko‘plab vazifalarni yuklaydi.
|
| |