Rasm. Skvajinalarni pog'onalarda joylashish sxemalari

|
Rasm. Skvajinalarni pog'onalarda joylashish sxemalari
|
bet | 47/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari4.11. Rasm. Skvajinalarni pog'onalarda joylashish sxemalari.
a - bir qatorli; b, v - kvadrat va “shaxmat”setkasi shaklida ko'p qatorli joylashishi; g - birinchi qatorda juft yaqinlashgan skvajinalar bilan;
Shpurli zaryadlash usuli. Shpur - bu tog’ jinsida stilindrik shaklda o’yilgan bo’shliq bo’lib, uning chuqurligi 5m gacha va diametri 75 mm gacha bo’lishi mumkin.
Massivda shpurli zaryadlash usulini qo'llash natijasida portlovchi moddalarni ancha to'g'ri taqsimlash mumkin bo'ladi. Shpurli zaryadlash usuli asosan, qurilish materiallarini qazib olish karyerlarida, yer osti usulida qo'llaniladi va ma’lum darajada foydali qazilmalarning strukturasini o'zgartirmasdan saqlab qolish imkoniyatini beradi. Bu usulning kamchiliklari: mehnat darajasi yuqori, portlovchi modda sarfi baland.
Quyma zaryadlash usuli. Qayta maydalashda va yordamchi ishlarda bu usul qo'llaniladi. Quyma zaryadlarni portlatishdan avval ularning ustki qismi loy yoki yopishqoq modda bilan berkitiladi. Berkitilgan qismining balandligi zaryad balandligidan kichik bo'lmasligi kerak. Zaryadning o'zi katta tog' jinsi bo'lagining chuqurroq qismiga yoki ostiga qo'yiladi. (7.5 rasm a).
Quyma zaryadlarni joylashtirish oddiy bo'lib tayyorlash ishlarini talab qilmaydi, lekin juda katta portovchi modda sarflashga to'g'ri keladi. Hattoki xarsang toshlarni maydalashda kichik shpurli usulga qaraganda 10 baravar ko'p portlovchi moddalar sarflanadi.
BOB. QAZISH-YUKLASHISHLARI ASOSLAR
Qazish-yuklash ishlari haqida umumiy ma'lumot. Qazish- yuklash ishlarining texnik va texnologik asoslari.
Qazish-yuklash ishlari haqida tushuncha.
Tog' jinsi massivini to'g'ridan to'g'ri qazib olish va transport vositalari ga yuklash yoki qazib olishning o'zi, mashinaning ishchi organi yordamida tog' jinsini bir joydan ikkinchi joyga siljitish va ag'darmaga bo'shatishga - qazish- yuklash ishlari deb ataladi. Bu jarayonni mexanizatsiyalash uchun ishlatilish va texnologik sifatlari turlicha bo'lgan universal va karyer mashinalarining har xil turlaridan foydalaniladi va bu mashinalarning qayerda va qaysi sharoitlarda qo'llanilishi hududiy tabiiy sharoitga va kon texnik sharoitga qarab belgilanadi.
Ekskavator deb shunday mashinaga aytiladiki, tog' jinslarini cho'michlab, qisqa masofaga tashib va transport vositalariga yoki ag'darmaga to'kuvchi mashinadir.
Ish jarayoni quyidagi 4 xil ketma-ket bajariladigan harakatlardan iborat: cho'michni to'ldirish (cho'michlash), uni to'kish joyiga surish (harakatlantirish), to'kish va bo'sh cho'michni cho'michlash joyiga qaytarib keltirish.
Ekskavatorlar umumiy holda quyidagi belgilar bo'yicha turlanadi:
4- mo'ljaliga va bajariladigan ish turiga qarab;
4- cho'mich hajmiga qarab (bir cho'michli) yoki nazariy unumdorligiga qarab (ko'p cho'michli).
Ishchi a'zosini turiga qarab ko'p cho'michli ekskavatorlar: zanjirli, sidirg'ichli- cho'michli, rotorli, frezerli-cho'michli va cho'michsiz frezerli ishchi a'zoli turlarga bo'linadi.
Harakatlanish turiga qarab:
4- bo'ylama qazuvchi ekskavatorlar, ularda harakatlanish yo'nalishi qazish yo'nalishiga to'g'ri keladi;
-I- ko'ndalang qazuvchi ekskavatorlar, ularda harakatlanish yo'nalishi yo'nalishiga perpendikulyar bo'ladi;
-I- radial qazuvchi ekskavatorlar, ularda ishchi a'zo asos bilan birgalikda mashinaning umumiy asosiga nisbatan buriladi.
Ekskavatorlar pastdan cho'michlaydigan va yuqoridan cho'michlaydigan turlarga bo'linadi.
Harakatlanish mexanizmlari bo'yicha relslik, gusenitsalik, relsli gusenitsalik va qadamlovchi turlarga bo'linadi.
Normal iqlim sharoitiga va yuqori unumdorlikka ega bo'lgan karyerlarda ochish ishlari uchun ko'p cho'michli rotorli ekskvavatorlar va draglaynlarni qo'llab yuqori samaradorlikka erishish mumkin. Vaqt qisqa bo'lganida, ya’ni qazib oluvchi mashina va uskunalar qisqa vaqt davomida ishlaganida - ochish ishlarida cho'michi hajmi katta bo'lgan sidirg'ich (skreper) lardan foydalanish maqsadga muvofiq bo'ladi. Karyer unumdorligi kam bo'lgan yoki mavsumiy sharoitlarda, yoz paytlarida buldozerlarni, cho'michi sig'imi kam bo'lgan sidirg'ichlar va minorali ekskavatorlarni qo'llash mumkin.
Yarim qoya va qoyali tog' jinslarini oldindan yumshatilib qazib olishda - mexanik kurak, yuklagichlar va cho'michi hajmi katta bo'lgan draglaynlarni qo'llash mumkin.
Konchilikda qo'llaniladigan barcha mashinalar ishlash prinstipiga qarab:
-k uzluksiz ishlovchi mashinalar (ko'p cho'michli rotorli va zanjirli ekskavatorlar, buroshnekli qurilmalar, uzluksiz yuklovchi mashinalar, kombaynlar);
4- davriy ishlovchi mashinalar (bir kovshli ekskavatorlar, g'ildirakli va gusenitsali yuklagichlar, kabelli ekskavatorlar, mexanik kuraklar, buldozerlar va sidirg'ichlar) ga bo'linadi.
Transport vositalariga nisbatan mashinalar quyidagilarga bo'linadi:
Qazib-yuklovchi mashinalar. Bu mashinalar foydali qazilmani qazib oladi va qazish joyining o'zida transport vositasiga yuklaydi. Bularga misol qilib, rotorli va ko'p cho'michli ekskavatorlarni, mexanik kurak, minorali ekskavatorlar va
burozaryadli kombaynlami olish mumkin.
|
| |