nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sul’fat kislotali alkillashning sanoat qurilmalari

|
Sul’fat kislotali alkillashning sanoat qurilmalari
|
bet | 4/9 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #158003 |
Bog'liq vaziraSul’fat kislotali alkillashning sanoat qurilmalari
Sul’fat kislotali alkillashning asosiy uchta sanoat jarayonlariga quyidagilar kiradi.
Kaskadli avtosovutuvchi reaktordagi jarayon;
Kontaktorli oqimli sovutish reaktordagi jarayon;
Oqimli aralashtirgich reaktordagi jarayon;
45–rasmda izobutanni propan-propilenli va butan-butilenli fraksiyalar aralashmasi bilan kaskadli avtosovutuvchi reaktorda alkillash qurilmasining sхemasi ko’rsatilgan. Issiqlikni echib olish reaktorning o’zida va sovutish apparatlarida propanning bug’lanishi hisobiga amalga oshiriladi.
Alkillash qurilmasi хom ashyoning tayorlash reaktorli, uglevodorodli aralashmaga ishlov berish, mahsulotlarni fraksiyaga bo’lish bloklaridan iborat. Хom ashyoni tayorlaganda (sхemada ko’rsatilmagan) undan vodorod sul’fid, merkaptanlar, suvni chiqarib yuboradilar. Quritish uchun atsorbentlar va turli suv ajratib oluvchilarni qo’llaydilar.
BBF (butan-butilenli fraksiya) GFQ dan idish 1 ga kelib tushadi. Idish 1 dan nasos 2 yordamida sovutgich 3 orqali BBF ni reaktor 4 ga yetkazib beradilar. Reaktor bir nechta seksiyalarga bo’lingan silindirik yotqichdan iborat. Birinchi uchinchidan ettinchigacha bo’lgan seksiyalarni (afzalroq beshta seksiyani) ta’sirlashayotgan komponentlarni jadal aralalashtirish uchun aralashtirgichlar bilan jiхozlaydilar. BBF ni aralashtirgichlar bilan jihozlangan barcha bo’linmalarga parallel yetkazib beradilar, izobutan bilan sul’fat kislotani esa faqat birinchi bo’linmaga. PPF (propan-propilenli fraksiya) idish 7 ga kelib tushadi, u erdan nasos 8 yordamida uni ham birinchi bo’linmaga yuboradilar. Ammo zarurat tug’ilganda uni aralashtirgichlar bilan jihozlangan barcha bo’limlarga BBF bilan birga yetkazib berish mumkin.
Shunday qilib birinchi bo’limaga sul’fat kislota, izobutan, BBF va PPF kelib tushadi, u erda ular aralashtirgichlar jadal ishlaganda muloqotda bo’ladi. Boshlangan alkillash reaksiyasi natijasida BBF, PPF lar va izobutanning konsentrasiyasi pasayadi. Shuning uchun ikkinchi bo’linmaga toza BBF va PPF larni qo’shadilar. Katalizator (sul’fat kislota) asta-sekin bir bo’linmadan ikkinchi bo’linmaga o’tadi, bunda u har safar BBF ning toza yangi ulushi bilan uchratadi. Ikkita oхirgi bo’linma kislota hamda reaksiya mahsulotlari (alkilat) ning tindirilishi va chiqarib yuborilishi uchun mo’ljalangan.
Sul’fat kislotani nasos 6 bilan reaktorga qaytarib yuboriladilar, uglevodorodlarni esa issiqlik almashtirgich 13 orqali uglevodorod aralashmasiga ishlov berish bo’limiga yetkazib beradilar.
|
| |
-rasm - Alkinlash jarayonlari asosida etil benzol va izopropilbenzol ishlab chiqarish texnologiyasi

|
Alkinlash jarayonlari asosida etil benzol va izopropilbenzol ishlab chiqarish texnologiyasi
|
bet | 8/9 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #158003 |
Bog'liq vazira50-rasm. UOP kompaniyasining vodorod ftoridli alkillash reaktori.
1-хom ashyoni kiritish forsunkasi; 2-kislotani kiritish forsunkasi;
Alkillashning sanoat teхnologiyalarini solishtirish. Hozirgi vaqtda alkillashning sanoat qurilmalarida katalizator sifatida konsentrlangan sul’fat kislotani yoki suyuq suvsiz vodorod ftoridni qo’llaydilar. Bularning ikkalasi ham zaharli va kuchli koroziyani keltirib chiqaruvchi.
Vodorod ftoridli alkilash mahsulotining sifati (alkilatning oktan soni) bir oz pastroq (1-2 birlikga), ammo sul’fat kislotali alkillash jarayonining kapital va eksplutasion sarflar yuqoriroqdir.
Jarayonda talab qilinadigan sul’fat kislotaning miqdori vodorod fitoritnikidan yuqori. Sul’fat kislotali alkillash jarayonini ta’minlash uchun sovutish konturida gazni kompresslash va reaksion aralashmani aralashtirish uchun quvvatni ko’p talab qiluvchi jihoz zarur. Agar vodorod ftoridli kislota minimal kapital va eksplutasion sarflarda qurilmaning chegarasi oralig’ida rektifikasiyalash yo’li bilan regenerasiyalansa, sul’fat kislotaning regenerasiyalanishi uchun maхsus qurilma zarur.
Atrof muhit muhofazasi va jarayonini хafsiz o’tkazish nuqtai– nazaridan vodorod ftoridli alkillash sul’fat kislotaliga ancha yon bosadi, chunki vodorod ftorid хavfliligi bo’yicha birinchi sinfga kiradi, sul’fat kislota esa ikkinchi sinfda. Teхnologiyalarning potensial хavf darajasidagi asosiy farq shundan iboratki atrof muhit haroratida sul’fat kislota suyuqlik, vodorod ftorid esa 19 ºS dan yuqori bo’lgan harorotda uchuvchan gazdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. E.A. Bakirov, V.I. Yermolkin, V.I. Larin i dr. Geologiya nefti i gaza Uch. Pos. Nedra 1989.
2. V.G. Kanalin, M.G. Ovanesov, V.P. Shugrin. Neftegazopromislovaya geologiya i gidrogeologiya Moskva. Nedra 1985.
3. I.X. Abrikosov, S.N. Gutman. Obshaya, neftyanaya i neftepromislovaya geologiya. Moskva. Nedra 1982.
|
| |
Fikr: professional sport maoshlari adolatli

40
Televizor tomosha qilish - dam olishning yaxshi usuli.
Televizionning ijobiy tomonlari
Televizorning salbiy tomonlari
Televizorning ko'plab afzalliklari bor.
Bu ko'pchilikning ishdagi og'ir kundan keyin dam olishning eng sevimli usuli.
Televidenie jamiyatga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda.
Ba'zi odamlar televideniedagi zo'ravonlikni real dunyodagi jinoyatlar darajasi bilan bog'lashadi.
Biroq, bu giyohvandlikka olib kelishi mumkin.
Yangiliklarni yoritish jamoatchilikni butun dunyodagi voqealardan xabardor qiladi.
Televizor tomosha qilish vaqtni behuda sarflashdir.
______________________________________________________________________
Hujjatli filmlar o'rganishni yanada qiziqarli qilishi mumkin.
Televidenie uyimizga
eng yaxshi komediyachilar, musiqachilar va aktyorlarni olib keladi.
Reklamachilar o'z marketinglarini bolalarga qaratadilar.
Televideniye haqida fikrlar
Boy davlatlar bunday tadbirlarni o'tkazishga moyil.
Ko'pgina dasturlar ko'p o'ylashni talab qilmaydi.
Rivojlanayotgan mamlakatlarga mezbon bo'lish imkoniyati berilishi kerak.
Olimpiada oÿyinlari mezbon davlat uchun reklama hisoblanadi.
Televizion dasturlar qiziqarli va qiziqarli bo'lishi mumkin.
Dasturlar ma'lumot beruvchi va ta'lim beruvchi bo'lishi mumkin.
Bolalar ekranda ko'rgan xatti-harakatlarini nusxalashadi.
Ular juda ko'p sayyohlar va sport muxlislarini jalb qiladi.
Tomoshabinlar juda ko'p turli xil ko'ngilochar kanallardan foydalanishlari mumkin.
Bolalar kamroq sog'lom, chunki ular o'yinga kamroq vaqt sarflashadi.
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Ma’ruza: 4 Loyihani tegishli organlar bilan kelishish, ekspertiza, tasdiqlash tartibi, mualliflik nazorati. Avtomatik tizimda loyihalash haqida umumiy ma’lumotlar

Ma’ruza: 4 Loyihani tegishli organlar bilan kelishish, ekspertiza, tasdiqlash tartibi, mualliflik nazorati. Avtomatik tizimda loyihalash haqida umumiy ma’lumotlar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ma’ruza: 4 Loyihani tegishli organlar bilan kelishish, ekspertiza, tasdiqlash tartibi, mualliflik nazorati. Avtomatik tizimda loyihalash haqida umumiy ma’lumotlar
|
Jamoat transportining salbiy tomonlari

Hukumatlar suvni barcha uylarga bepul etkazib berishlari kerak.
Ularni saqlab qolish va yaxshilash uchun investitsiyalar kerak.
Agar ular samarali xizmat ko'rsatishsa, ular ko'proq pul ishlashadi.
Suv va siyosat
Soliqlardan tushgan mablag'lar suv ta'minoti tizimlarini to'lash uchun ishlatilishi mumkin.
Aholi sonining ko'payishi bilan suv ta'minotiga bosim kuchayadi.
Ayrim mamlakatlarda suv tanqis bo'lib bormoqda.
Argument: suv bepul bo'lishi kerak
Suv uchun pul to‘lashimiz kerak bo‘lsa, undan mas’uliyat bilan foydalanamiz.
Ularni
rejalashtirish, qurish va ta'mirlashda ko'plab mutaxassislar ishtirok etadilar.
Ular qancha suvni isrof qilishlari haqida o'ylamaydilar.
Ekinlarni sug'orish suvdan foydalanishning katta qismini tashkil qiladi.
Suv ta'minoti tizimlarisiz shahar hayoti mumkin emas edi.
Suv ta'minoti ham muhim siyosiy masaladir.
Xususiy kompaniyalar hukumatlarga qaraganda yaxshiroq xizmat ko'rsatishi mumkin.
Argument: suv bepul bo'lmasligi kerak
47
Bu suv inqiroziga olib kelishi mumkin.
Qurg'oqchilikdan aziyat chekadigan hududlar ko'pincha suvni import qilishlari kerak.
Ba'zi odamlar suv hamma uchun bepul bo'lishi kerak deb hisoblashadi.
Suv ta'minoti tizimlari juda qimmat.
Xususiy kompaniyalarning ushbu tabiiy resurslardan foyda olishiga yo'l qo'yilmasligi kerak.
Suv ta'minoti va taqsimoti asosiy muammolardan biridir.
Suv inqirozi siyosiy mojarolarga yoki hatto urushlarga olib kelishi mumkin.
Ular tishlarini yuvish yoki cho'tkalash paytida musluklarni qoldiradilar.
Ushbu tizimlar yirik muhandislik loyihalari.
Qishloq xo'jaligi va sanoat uchun katta miqdorda suv kerak.
Agar suv tekin bo'lsa, odamlar buni oddiy deb bilishadi.
Suv ta'minoti
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Machine Translated by Google
48
Plastik suv idishlari axlat va chiqindilar bilan bog'liq muammolarni keltirib chiqaradi.
Biroq, boshqa odamlar shisha suvni kamroq iste'mol qilishimiz kerak deb hisoblashadi.
Ular yaxshi pensiya va tibbiy sug'urtaga ega.
Boshqa kompaniya lavozimga ko'tarilish yoki yuqori maosh taklif qilishi mumkin.
Kompaniyalar suvdan foyda ko'rmasliklari kerak.
Ularning maoshlari asta-sekin oshib boradi.
Ular tashkilot ichida ko'tarilishi mumkin.
Ishni o'zgartirgan odamlar tajriba orttirishlari mumkin.
Ular shisha suvni musluk suvidan ko'ra foydaliroq deb hisoblashadi.
Hayot davomida bir xil ishda qolishning afzalliklari

Ishsizlik odamlar, jamoalar va jamiyat uchun katta muammodir.
Ba'zi hukumatlar ishsizlarga yordam berish uchun ishsizlik nafaqasini to'laydi.
Imtiyozlarni talab qilish orqali ular o'z uylari uchun to'lashda davom etishlari mumkin.
Biroq, yangi biznesni boshlash uchun xavf mavjud.
Ular etarli darajada ta'lim yoki malakaga ega bo'lmasligi mumkin.
Internet global bozorni ta'minlaydi.
O'z-o'zini ish bilan ta'minlash
O'z-o'zini ish bilan ta'minlash
mashaqqatli mehnat, uzoq soatlar va to'liq mas'uliyatni o'z ichiga oladi.
Hukumatlar kasbiy kurslar va qayta tayyorlashni ta'minlashi kerak.
Tez o'zgaruvchan dunyoda ishchilar moslashuvchan bo'lishi kerak.
Ishsizlar pul olish vositasi sifatida jinoyat sodir etishlari mumkin.
O'z-o'zini ish bilan ta'minlashda barqarorlik kamroq.
Ishni o'zgartirish qiziqarli va qiyin.
Yakka tartibdagi tadbirkorlar moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin.
Ishsizlar yangi ish topguncha moddiy yordamga muhtoj.
Ular uysiz qolishlari mumkin.
49
O'z-o'zini ish bilan ta'minlash kompaniyada ishlashdan ko'ra ko'proq erkinlik beradi.
Hozirgi kunda kompaniya ochish juda oson.
Misollar
Odamlar an'anaviy liboslar kiyib, maxsus taomlarni iste'mol qiladilar.
An'anaviy ko'nikmalarni yo'qotish

22. Transport
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Avtobuslarga tirbandlikni oldini olish uchun maxsus yo'laklar berilishi mumkin.
Avtomobillar va yo‘l maydonidan unumli foydalanilmayapti.
Ular yolg'iz sayohat qilishga moyil.
Yana bir yechim soliq haydovchilari bo'ladi.
Zamonaviy jamoat transporti tez va arzon bo'lishi mumkin.
Bu tig'iz soatlarda tirbandlikka sabab bo'ladi.
Ishchilar mashinalarini baham ko'rishlari va birgalikda sayohat qilishlari kerak.
Masalan, Londonda tirbandlik uchun to'lov mavjud.
Jamoat transporti shaharlardagi ifloslanishni kamaytirishga yordam beradi.
45
Aksariyat odamlar shahar markazlaridan tashqarida joylashgan shaharchalarda yashaydilar.
Uchrashuvlar videokonferentsiya shaklida o'tkazilishi mumkin.
Katta shaharlarda mashinani to'xtash juda qiyin bo'lishi mumkin.
Yo'lovchilar odatda kunning bir vaqtida sayohat qilishadi.
Ishchilarga moslashuvchan jadvallar berilishi mumkin.
Internet endi odamlarni ulash uchun ishlatilishi mumkin.
Mobil telefonlarning ijobiy tomonlari

20. Turizm
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Turizm yovvoyi tabiatga kam ta'sir ko'rsatishi kerak.
Chet elga sayohat ongimizni ochadi.
Ular plyajlarda quyosh botishi yoki diqqatga sazovor joylarni tomosha qilishlari mumkin.
Arzon aviakompaniyalar xorijga sayohat qilishni arzonlashtiradi.
Tovarlar, xizmatlar va uy-joy narxi sezilarli darajada oshishi mumkin.
Biz boshqa tillarda gapirishni o'rganishimiz mumkin.
Turizmning salbiy oqibatlari
Turizm tabiiy muhitga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Turizmning kelajagi
43
Odamlar dam olish va dam olish uchun dam olishga boradilar.
Turizm ko'p millatli kompaniyalardan investitsiyalarni jalb qiladi.
Mahalliy urf-odatlar va madaniyatlar xavf ostida qolishi mumkin.
Sayyohlar turli madaniyatlarni his qilishlari mumkin.
Bu turmush darajasini yaxshilashga yordam beradi.
Ba'zi hududlar o'z daromadlari uchun turizmga tayanadi.
Turizm ifloslanish va chiqindilarni keltirib chiqaradi.
Yashash narxining oshishi mahalliy aholiga ta'sir qiladi.
Turizmning ijobiy tomonlari
Bu mahalliy resurslarga bosim o'tkazadi.
Turizm - dam olishning mashhur turi.
Turistlar pul sarflashadi.
Sayyohlik savdosi ba'zi iqtisodiyotlar uchun juda muhimdir.
Ob'ektlar va infratuzilmani qurish yovvoyi hayvonlarning yashash muhitini buzishi mumkin.
Hukumatlar tabiiy muhit va mahalliy madaniyatlarni himoya qilish uchun qonunlar kiritishlari kerak.
______________________________________________________________________
Bu
turar joy, transport va o'yin-kulgi kabi xizmatlarda ish o'rinlarini yaratadi.
Go'zal plyajlar mehmonxonalar qurilishi bilan buziladi.
Machine Translated by Google
Global reklama hammani bir xil mahsulotni sotib olishga undaydi.
Sanoatlashtirish va global savdo tufayli ko'plab an'analar yo'qoldi.
Odamlar an'anaviy liboslardan ko'ra o'xshash kiyimlarni kiyishadi.
Biz
bayramlarni nishonlashimiz, an'anaviy ko'nikmalarni o'rgatishimiz va tarixiy joylarni himoya qilishimiz kerak.
Ko'pgina mahsulotlar hozir zavodlarda ishlab chiqariladi.
Jinslar va futbolkalar endi butun dunyoda kiyiladi.
Tarixiy binolarni qurish uchun mohir hunarmandlar yillar talab qilgan.
44
______________________________________________________________________
Jamoat transportining ijobiy tomonlari

Toza suv ta'minoti ko'plab rivojlanayotgan mamlakatlarda aholi salomatligini yaxshilaydi.
Mobil telefonlar haydovchilar uchun xavfli chalg'itishi mumkin.
Charchagan yoki mast holatda haydash juda xavflidir.
Fuqarolar toza vodoprovod suvidan foydalanishlari mumkin.
46
Ular haydovchining e'tiborini yo'ldan uzoqlashtiradi.
______________________________________________________________________
Toza suvning ahamiyati
Ichimlik suvi kanalizatsiya yoki chiqindi suv bilan ifloslanmaydi.
Avtomobillar ancha qulayroq.
Tezlikni pasaytirish - bu tirbandlikni tinchlantirishning yana bir shakli.
Rivojlanayotgan mamlakatlar ko'pincha fuqarolarni suv bilan ta'minlash va tozalash vositalariga ega emaslar.
Yo'l harakati xavfsizligi
Ko'pgina ko'chalar transport harakatini sekinlashtirish maqsadida yaratilgan.
Televizion kampaniyalar odamlarga xavfsiz haydashlarini eslatish uchun ishlatiladi.
Ba'zi mamlakatlarda suv sifatining pastligi kasallik va o'limning asosiy sababidir.
Rivojlangan mamlakatlarda sanitariya holati ancha yaxshi.
Metro tizimlari va poezdlar ko'pincha iflos va gavjum.
Odatda suv ichishimizdan oldin uni davolash kerak.
Odamlar o'zlarini "konservadagi sardalya" kabi his qilishadi.
Televizor, Internet, Telefonlar

Ko'pgina veb-saytlar haqoratli tarkibga ega.
Internetda ma'lumotni nashr qilish yoki kirish uchun hech qanday xarajat talab qilinmaydi.
Gazeta maqolalari va kitoblari professionallar tomonidan yoziladi.
Do‘konlar va boshqa xizmatlar endi onlayn tarzda mavjud.
Ota-onalar farzandlari Internetda nima ko'rayotganini nazorat qilish qiyin.
Internetdan foydalanishning ko'plab afzalliklari bor.
Telekompaniyalar ko'proq ijobiy, ma'rifiy dasturlar yaratishi kerak.
Video xabarlar ish uchrashuvlari uchun odatiy holga aylanib bormoqda.
Gazetalar va kitoblar endi bosma nashrlar bilan bir qatorda onlayn nashr etiladi.
Bolalar zo'ravonlik, so'kinish yoki jinsiy tasvirlarga duchor bo'lmasligi kerak.
Jinoyatchilar Internetdan odamlarning pullarini o'g'irlash uchun tobora ko'proq foydalanmoqda.
U aloqada inqilob qildi.
Televizorda ko'rsatilgan xatti-harakatlar odamlarga ta'sir qilishi mumkin.
Odamlar tovar va xizmatlarni o'z uylaridan turib sotib olishlari mumkin.
Internet har kimga o'z yozuvlarini nashr etish imkonini beradi.
Ular har doim ham farzandlarining kim bilan gaplashayotganini bilishmaydi.
41
Bu bizga deyarli har qanday mavzu bo'yicha ma'lumot olish imkonini beradi.
Internetning ijobiy tomonlari
Internetning salbiy tomonlari
Biz dunyoning istalgan davlatidan istalgan tildagi yangiliklarni o‘qishimiz mumkin.
Ba'zi saytlar zo'ravonlik yoki jinsiy tasvirlarni ko'rsatadi.
Bolalar dasturlari paytida reklama qat'iy nazorat qilinishi kerak.
Biz elektron pochta yoki messenjer xizmatlari orqali aloqada bo'lishimiz mumkin.
Internet gazeta va kitoblarga nisbatan
Ota-onalar farzandlari tomosha qilayotgan narsalarni diqqat bilan tanlashlari kerak.
Internet boshqa o'yin-kulgi turlarini almashtira boshlaydi.
Ko'p veb-saytlar bilan yaxshi ma'lumotni qidirish qiyin.
Bolalar kun bo'yi ekran oldida o'tirishdan ko'ra, tashqarida o'ynashlari kerak.
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Machine Translated by Google
Foydalanuvchilar
matnli xabarlar yuborishlari,
Internetda kezishlari, suratga olishlari va musiqa tinglashlari mumkin.
Biz qayerda bo'lmasin, oilamiz, do'stlarimiz va hamkasblarimiz bilan aloqada bo'lishimiz mumkin.
Mobil telefonlar ham xavfli chalg'itishi mumkin.
Mobil telefonlar ham moda aksessuarlariga aylandi.
Haydash paytida telefondan foydalanish haydovchining diqqatini jamlashini kamaytiradi.
Mobil telefonlar o'g'rilar uchun mashhur nishondir.
Mobil telefon bugungi dunyoda eng mashhur gadjet hisoblanadi.
Mobil telefonlar elektron jihozlarga ham xalaqit berishi mumkin.
Mobil telefonlar biz bilan muloqot qilishda inqilob qildi.
Ularning to'lqinlari bizning miyamizga zarar etkazishi mumkin.
Qo'ng'iroq telefonlari kinoteatrlar va maktab darslarida tartibsizliklarni keltirib chiqaradi.
Biz ushbu telefonlardan ehtiyotkorlik bilan foydalanishimiz kerak.
Odamlar ekrandan o'qishni yoqtirmaydilar.
42
Asosiy va qo`shimcha o`quv adabiyotlar hamda axborot manbalari

|
Asosiy va qo`shimcha o`quv adabiyotlar hamda axborot manbalari
|
bet | 2/2 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 21,96 Kb. | | #105280 |
Bog'liq Elektromexanik tizim elementlari to’G’risida tushuncha rejaAsosiy va qo`shimcha o`quv adabiyotlar hamda axborot manbalari
Asosiy adabiyotlar
David G., Michael B. Introduction to mechatronics and measurement systems. 4th ed. New York, McGraw-Hill. 2012. P.573
Majidov S.M., Berdiev U.T. va boshqalar. Elektr mashina va elektr yuritmalardan praktikum. O‘quv qo‘llanma. -T.: O‘qituvchi, 2005. -175 b.
Тюков, В.А. Электромеханические системы: учеб. пособие / В.А. Тюков. – Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2006. – 183 с.
Введение в мехатронику: уч. пособие / А.И. Грабченко, В.Б. Клепиков, В.Л. Доброскок и др. – Х.: НТУ «ХПИ», 2014. – 264 с.
Дорф Р. Современные системы управления. Р. Дорф, Р. Бишоп: Пер. с англ. – М.: Лаборатория базовых знаний, 2004.
Yusupbekov N.R. Texnologik jarayonlarni boshqarish sistemalari. Darslik.- T.:O‘qituvchi, 1997.
A.A. Qodirov, N.M.Usmonxo‘jaev, Texnologik mashinalar va jihozlarni avtomatlashtirish. Darslik.-T.:O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashryoti-2012.
Qo‘shimcha adabiyotlar
2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947 sonli Farmoni.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirish va ularning mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarda faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2018 yil 5 iyundagi PQ-3775-son qarori.
Majidov S.M. Elektr mashinalari va yuritmalari. Darslik. -T.: O‘qituvchi, 1988. -358 b.
Шишмарев В.Ю. Типовые элементы систем автоматического управления. Учебник. –М.: Издат. «Академия», 2004 -304 с.
Егупов Н.Д. Методы анализа, синтеза и оптимизации нестационарных систем автоматического управления. МГТУ,1999.
Сторожев В. В. Системотехника и мехатроника технологических машин и оборудования: Монография / В. В. Сторожев, Н. А. Феоктистов; под ред. д.т.н., профессора Феоктистова Н. А. М: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К», 2015. - 412 с.
Подураев Ю.В. Мехатроника: основы, методы, применение: учеб. пособие для студентов вузов. - 2-е изд., стер. - М.: Машиностроение, 2007. -256 с: ил.
Internet saytlari
http://ziyonet.uz
http://titli.uz
http://nauki-onIine.ru
http://modle.titli/uz:8080/
http://www.elec.ru
http://www.cpd.meria.ru
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyhati

|
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyhati
|
bet | 8/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #113908 |
Bog'liq Kurs ishi. Lazer modulyatsiya qilish. SevaraFoydalanilgan adabiyotlar roʻyhati
1. Delone N.B, Kraynov V.P. Atom kuchli yorug’lik maydonida. M.: Energoatomizdat, 1984 yil.
2. Delone N.B. Lazer nurlanishining moddalar bilan o’zaro ta'siri. Moskva:Nauka, 1989yil.
3. Bonch-Bruevich A.M, Xodovoy.V.A. Multifoton jarayonlari, "Fizika fanlaridagi yutuqlar", 1965-yil.
4. V.A.Xodovoy. Optik diapazondagi multifoton jarayonlari, Izv. AN BSSR, ser. Fizika-matematika fanlari, 1965
Internet saytlar:
1.www.chemport.ru
2.www.worldscientific.com
3.www.pereplet.ru
4.www.window.edu.ru
5.www.books.google.co.uz
6.www.elektrovesti.net
|
| |
23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11

Парманов Ж.Т.,
Каршибойев Ш.Э.
Хамраев Ю.Б.,
Каршибойев Ш.Э.,
Норқулова М.M.
Вариации барометрических коэффициентов нейтронной
компоненты в 22-23 циклах солнечной активности
120
Kamalova N.I.
Yangi dasturlash tiliga moslashishda
qiyosiy tahlil hamda
differensial yondashuvdan foydalanish
126
Turdiev H.H.,
Saidova N.M.
Initial and nonlocal boundary
value problem for the
fractional wave equation with the generalized riemann–
liouville time derivative
131
Shafiyev T.R.,
Halimova M.A.,
Niyozova Z.K.
Ijtimoiy so'rovlarni o'tkazish
uchun avtomatlashtirilgan
tizimning prototipini ishlab chiqish
141
Aslonov J.O.,
Ergashev M.A.,
Nabiyeva Ch.F.
Polinomial strukturali riman ko’pxilliklarida egriliklarning
ba’zi
xossalari
147
Abdullaeva M.A.
Point spectrum of the operator matrices with the fredholm
integral
operators
153
Esanov N.Q.
Kema
korpusining
xususiy
tebranish
chastotalarini
hisoblashdagi simmetrik yechim
162
Tursunov A.R.,
Hasanov S.A.
ISO 9000 standarti asosida korxonalarda mahsulot sifatini
yaxshilash
167
Barakayev N.R.,
Uzoqov Y.A.,
Nurulloyev A.A.,
Mashrabov M.I.
Don xavfsizligi bo'yicha umumiy
texnik reglamentni tahlil
qilish
171
Generatsiya bo’sag’asi - Kurs ishi mavzu: Lazer nurini modulyatsiya qilish Topshirdi: Masharipova Sevara Qabul qildi:...

|
Kurs ishi mavzu: Lazer nurini modulyatsiya qilish Topshirdi: Masharipova Sevara Qabul qildi: Jumaboyev Beksod Urganch – 2023 Mundarija I bob. Kirish
|
bet | 5/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #113908 |
Bog'liq Kurs ishi. Lazer modulyatsiya qilish. Sevara2.2 Generatsiya bo’sag’asi
Lazеr rеzоnatоrlari оrasi L ga tеng bo’lsa, faоl muhitda хarakatlanuvchi yorug’lik dastasi bir sikl davоmida 2L ga tеng yo’l bоsadi va rеzоnatоrlardan 2 marta qaytadi. Bir sikl davоmida yorug’lik оqimining susayishi rеzоnatоrlarning qaytarish kоeffitsiеntlari ρ1 va ρ2 bo'lsa, bir sikldagi kuchaytirish kоeffitsiеntini α bilan bеlgilasak, yorug’lik enеrgiya оqimi zichligining to’la kuchayishi e2αL ga prоpоrtsiоnal bo’ladi. Bir siklda yorug’lik energiya oqimi zichligining to’la kuchayishi S=Sρ1ρ2e2αL (1) ifоda yordamida aniqlanadi. Bu yеrda S–sikl bоshlanishidagi yorug’lik enеrgiyasi оqimi zichligi. (1) ifodada 2f=-lnρ1ρ2 bеlgilash kiritsak, uni quyidagi ko’rinishda yoza оlamiz. S=Se2αL-2f (2) ifоdadan ko’rinib turibdiki, bir sikl davоmida yorug’lik оqimi faоl muhitdan оlgan enеrgiya faоl muhitdan tashqariga nurlanish hisоbiga yo’qоtilgan va 2L masоfani o’tishdagi yo’qоtilgan enеrgiyalar yig’indisidan оrtiq bo’lganda lazеr nurlanishi gеnеratsiyasi bоshlanadi. Gеnеratsiya bo’sag’asida enеrgiya оqimi zichligi kam bo’lganligi sababli sathlar jоylashuv hоlatini o’zgartirishga yеtarli bo’lmaydi. Shu bоis gеnеratsiya bo’sag’asi uchun yorug’lik оqimi bo’lmagan hоldagi kuchayish kоeffitsiеntini α=α0 dеb оlish mumkin. (2) ifоdadan gеnеratsiya bo’sag’asi aL=f (3) bo’ladi. Turg’un gеnеratsiya hоlida yorug’lik оqimining faоl muhitdan оlgan enеrgiyasiga yo’qоtilgan to’la enеrgiyaga tеng bo’ladi. Yorug lik enеrgiyasi оqimi zichligining ma’lum qiymatida turg’un gеnеratsiya sоdir bo’lishi mumkin ekanligidan qiymatini yorug’lik оqimi mavjud bo’lgandagisini оlamiz. Bu hоlda turg’un gеnеratsiya sharti quyidagicha bo’ladi. αL=f (4)
Asillik
Lazеrning asоsiy qismlaridan biri оptik rеzоnatоr bo’lganligidan lazеrlar nazariyasida tеbranishlar nazariyasi atamalari ishlatiladi. Bir davrda yo’qоtilgan enеrgiya asllik bilan хaraktеrlanib, u sistеma jamg’argan enеrgiya W ni bir davrda yo’qоtilgan ∆W energiyaga nisbati bilan o’lchanuvchi kattalikdir. Sistеma jamg’argan enеrgiya 8W=wσL (6) ifоda yordamida aniqlanadi. Bu yеrda σ lazеr nurlanishi dastasining kеsim yuzasi. Bir sikl davоmidagi enеrgiya yo’qоtilishi ifоdadan aniqlanadi va unda enеrgiyaning hajmiy zichligi w qarama-qarshi yo’nalishda bir hil hajmiy zichlikdagi ikki оqim enеrgiyasi yig’indisidan ibоrat bo’ladi. Bir sikl davоmiyligi va davr ekanini inоbatga оlib, bir to’la tеbranishdagi enеrgiya yo’qоtilishi ifoda bilan ifodalanadi. Bu yerda e-2f≈1-2f va f
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kurs ishi mavzu: Lazer nurini modulyatsiya qilish Topshirdi: Masharipova Sevara Qabul qildi: Jumaboyev Beksod Urganch – 2023 Mundarija I bob. Kirish
|
Surxondaryo viloyatining turizm salohiyati

Surxondaryo viloyatining turizm salohiyati
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
05.02.2024
Hajmi
1,3 Mb.
#151656
Turi
Статья
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Surxondaryo viloyatining turizm salohiyati
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
Dastlabki lazer qurilmalarining mualliflari

|
Dastlabki lazer qurilmalarining mualliflari
|
bet | 3/8 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #113908 |
Bog'liq Kurs ishi. Lazer modulyatsiya qilish. Sevara
Lazer nurlanishining modulyatsiyasi – ma’lum bir qonunga muvofiq kosmosda hosil bo’lishi va vaqtning o’zida bir yoki bir nechta nurlanish parametrlarining o’zgarishidir.
Modulyatsiya qilingan parametrning o’zgarish qonuni, odatda, uzatilgan ma’lumotlarga mos keladi. Axborotni lazer nurlanishiga kiritish turli yo’llar bilan mumkin. Axborot signali bilan nurlanish intensivligini, chastotasini, fazasini va polarizasyonini modulyatsiya qilish mumkin. Amplitudali modulyatsiyadan eng ko’p foydalanish – qurilishning soddaligi uchun mos qurilmalar. Modulyatorning muhim parametrlaridan biri modulyatsiya chuqurligi, chiqish signali amplitude qiymati bilan belgilanadi:
m=(Emax–Emin)/(Emax+Emin)
Modulyatsiya qurilmalariga quyidagilar kiradi:
1.Modulatorlar – l azer nurlanishining bir yoki bir nechta parametrlarini vaqt ichida ma’lum bir qonunga muvofiq o’zgartirish uchun asboblar.
2.Deflektorlar – lazer nurining o’rnini o’z vaqtida o’zgartirish uchun asboblar.
3.Spatio – vaqtinchalik modulyatorlar – lazer nurlarining intensivligi, fazasi yoki polirizatsiyasining fazoviy taqsimotini vaqt ichida o’zgartirish uchun asboblar.
1.2 Lazer radiyatsiyasini modullashtirish
Lazer nurlanishining modulyatsiyasi – ma’lum bir qonunga muvofiq kosmosda hosil bo’lishi va vaqtning o’zida bir yoki bir nechta nurlanish parametrlarining o’zgarishidir.
Modulyatsiya qilingan parametrning o’zgarish qonuni, odatda, uzatilgan ma’lumotlarga mos keladi. Axborotni lazer nurlanishiga kiritish turli yo’llar bilan mumkin. Axborot signali bilan nurlanish intensivligini, chastotasini, fazasini va polarizasyonini modulyatsiya qilish mumkin. Amplitudali modulyatsiyadan eng ko’p foydalanish – qurilishning soddaligi uchun mos qurilmalar. Modulyatorning muhim parametrlaridan biri modulyatsiya chuqurligi, chiqish signali amplituda qiymati bilan belgilanadi:
m=(Emax–Emin)/(Emax+Emin)
Modulyatsiya qurilmalariga quyidagilar kiradi:
1.Modulatorlar – l azer nurlanishining bir yoki bir nechta parametrlarini vaqt ichida ma’lum bir qonunga muvofiq o’zgartirish uchun asboblar.
2.Deflektorlar – lazer nurining o’rnini o’z vaqtida o’zgartirish uchun asboblar.
3.Spatio – vaqtinchalik modulyatorlar – lazer nurlarining intensivligi, fazasi yoki polirizatsiyasining fazoviy taqsimotini vaqt ichida o’zgartirish uchun asboblar.
|
| |
Mitsella tushunchasi - Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023

|
Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023
|
bet | 12/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari38.Mitsella tushunchasi
Granula bilan diffuziya qavati mitsellani hosil qiladi. Mitsellalar – alohida kolloid zarrachalar bo‘lib, ular zolning dispers fazasini tashkil etadi. Kolloidlarning mitsellalari ikki xil shaklda bo‘ladi: 1) Simmetrik mitsellalar (masalan, sharsimon mitsellalar); 107 2) Asimmetrik mitsellalar (masalan, tekis plastinkasimon, cho‘ziq tayoqchasimon va hokazo shakllardagi mitsellalar). Mitsellaning shakli mitsella yadrosining kristallik tuzilishiga bog’liq bo‘ladi, chunki yadro tarkibiga kiruvchi atom yoki molekulalar ma`lum tipidagi kristallik panjaraga egadir.
39.Molekulyar eritma.Mitsellyar eritmaga tarif bering.
Mitsella hosil bo‘lish o‘z-o‘zidan amalga oshadigan va qaytar jarayondir.
Sistema temperaturasi va SFM konsentratsisining o‘zgarilishiga qarab kimyoviy jarayon muvozanatini agregatsiya va dezagregatsiyalash holatlari tomon siljitish
mumkin:
molekulyar eritma ↔ mitsellyar eritma ↔ gel.
SFM larining mitsellyar eritmalari termodinamik jixatdan barqaror sistemalardir. Bu eritmalardagi zarrachalarning kattaliklari kolloid disperslik
darajalari kabi bo‘lganligi sababli ular l i o f i l d i s p e r s s i s t e m a l a r y o k i a s s o t s i a t s i y a l a s h g a n k o l l o i d l a r deb ataladi. Suvli
eritmalarda SFM dan mitsella tabiatli zarrachalarning hosil bo‘lishi asosida
ularning gidrofob va gidrofil tabiatli guruxlarining o‘ziga xos tabiati yotadi: ular suv muxitiga gidrofil guruxlari bilan ma`lum bir tarafga yo`nalgan va yadrolari uglevodorod radikallaridan tashkil topgan sferik mitsellalar hosil kiladi.
Eritmadagi SFM ning konsentratsiya qiymati ortishi ularning zanjiri silindrsimon tuzilishiga va nixoyat plastinkasimon shaklga ega bo‘lishiga olib
keladi.
Mitsellyar eritma hosil bo‘lishi va ularning bir turdan ikkinchi turga o‘tishi SFM ning ma’lum konsentratsiya qiymatida sodir bo‘ladi: mitsella
hosil bo‘lishiga olib keladigan SFM larning eng kichik konsentratsiyasi mitsella hosil bo`lishining kritik konsentratsiyasi deb ataladi (MKK)
|
| |
Solyubizator tarif bering - Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023

|
Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023
|
bet | 13/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari40.Solyubizator tarif bering
Mitsellyar eritmalarning o‘ziga xos va axamiyatli xususiyatlaridan biri ularning, suvda erimaydigan moddalarni, o‘zida eritishidir. Toza erituvchida erimaydigan moddalarning mitsellyar sistemalarda erishiga solyubilizatsiyalash deb ataladi. Bunda mitsella tomonidan yutilayotgan modda s o l y u b i l i z a t ,sirt--faol modda esa-- s o l y u b i l i z a t o r ( s oly u b i l lov chi ) deb ataladi. Solyubilizatsiyalash natijasida hosil bo‘ladigan sistema solyubillashgan sistema deb ataladi:
Solyubilizatsiyalash jarayoni o‘z-o‘zidan boradi ( ∆G< O). U termodinamik qaytar va muvozanat holatida turgan sistema tabiatiga ega bo‘ladi
va to`yingan solyubillashgan sistema hosil bo‘lguncha davom etadi.
41.Shulse Garde qoidasi
Shulse - Gardi qoidasi. Zollarning koagullanishiga elektrolitlar ta’sirini
o‘rganish natijasida Shulse va Gardi elektrolitlarning koagullash ta’siri kolloid
zarrachalarning zaryadiga teskari bo‘lgan ion zaryadining kattaligiga bog‘liqligini aniqlab berdilar. Elektrneytral zarrachalar eng katta tezlik bilan koagullanadi. Masalan,
koagullanish boshlanishidan oldin musbat zaryadlangan zarracha diffuziya qavatidagi manfiy zaryadlangan qarama-qarshi ionlarning barchasi adsorbsion qavatga ko‘chirilgandagina ana shunday holda bo‘lishi mumkin.
42.Sorbsiya jarayoni hususiyatiga qarab necha guruhga bo’linadi.
Sorbsiya (lotincha «sorbeo») - so`zidan olingan bo`lib, yutaman, so`raman ma`nosini bildiradi. Mexanizmidan qat`iy nazar bir moddaning (sorbtiv) ikkinchi modda (sorbent) bilan so`rilishi sorbsiya deyiladi. Sordsiyani
mexanizmi bo`yicha adsorsiya, absorsiya, hemosorsiya va kapillar kondensatsiyaga bo`lishadi.
43.Solishtirma sirt qoidasi.
Sirt energiyasining qiymati sirt yuzasiga to‘g‘ri proporsionaldir.1 kg modda sirtiga solishtirma sirt deb aytiladi. Agar 1 kg temir bo‘lagining
solishtirma sirti qiymati ≈0,015m2 bo‘lsa, ammiak sintezida ishlatiladigan temir
katalizatorining solishtirma sirti ≈10000 m2 /kg ga to‘g‘ri keladi. Mana shu ikkala holatda sirt hodisalarining bir biridan farki yaqqol ko‘rinadi. Solishtirma sirtni yana hamma zarrachalar umumiy sirtining maydalashga uchragan modda
hajmiga nisbati bilan ham topiladi.
S=S/V
Solishtirma sirt S0 moddaning maydalanish, ya’ni disperslanish darajasiga to‘g‘ri proporsionaldir. Disperslanish darajasi 1 kg moddadagi zarrachalar soni bilan aniqlanadi.
|
| |
Ion almashuvchilar necha turga bo’linadi

|
Ion almashuvchilar necha turga bo’linadi
|
bet | 17/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari55.Ion almashuvchilar necha turga bo’linadi.
56.Gibbs tenglamasini adsorbsiya mohiyatini tushuntiring.
57.1-va 2-tur o’tkazgichlarga misollar keltiring.
Elektr tokini o`tkazuvchi jism o`tkazgich
deb nomlanadi. o`tkazgichlar 2 turga bo`linadi: 1- chi tur o`tkazgichlar deb elektr toki faqat erkin elektronlar harakati tufayli vujudga keladigan
o`tkazgichlarga aytiladi. Ularga misol qilib metallar, metall qotishmalari, ko`mir, grafit va b. olish mumkin. Bunday moddalardan elektr tokining o`tishi xech qanday kimyoviy o`zgarishsiz, tegishli jismni qizishiga olib keladi.
Elektr tokining o`tishi moddalarda kimyoviy o`zgarishlar sodir qilsa bunday moddalar 2- chi tur o`tkazgichlar yoki elektrolitlar deyiladi.
Elektrolitlarga - tuz, kislota, asoslarning suvli erimtmalari, metallarning eruvchan oksidlari misol bo`la oladi. Eritmalarda elektr tokini musbat va manfiy zaryadlangan ionlar tashiydi
58.Elektrokardiograf Elektromiograf Elektroensefalografga misollar keltiring.
59.Elektro’tkazuvchanlikni ifodalash formulasi.
O`tkazgichning elektr tokini o`tkazish qobiliyati elektr o`tkazuvchanlik kattaligi bilan baholanadi. Elektro‘tkazuvchanlik deb, moddalarning elektr tokini o‘tkazish qobiliyatiga aytiladi. Elektro‘tkazuvchanlik, L- tok o‘tkazgich
qarshiligining teskari ifodasidir:
L=1/R
Ikkinchi tur o‘tkazgichilar (elektrolitlarning eritmalari va qotishmalari) da elektr toki ionlar orqali uzatiladi. Eritmalardagi ionlarning harakat tezligi metallardagi elektronlarning
harakat tezligiga qaraganda kam, shu sababli masalan, mis va kumushning elektro‘tkazuvchanligi eritmalarning elektro‘tkazuvchanligidan taxminan
1000 000 marta ko‘p bo‘lishi ajablanarli hol emas.
60.Solishtirma elektro’tkazuvchanlik haqida malumot bering
Solishtirma elektro‘tkazuvchanlik. Ma’lumki, o‘tkazgichning qarshiligi
uning uzunligi l ga to‘g‘ri proporsional va ko‘ndalang kesimining yuzasi S ga
teskari proporsionaldir
R l /S
bu erda ρ- o‘tkazgich moddasining tabiatiga bog‘liq bo‘lgan solishtirma qarshilik.
Ikkinchi turdagi o‘tkazgichlar uchun qo‘llaniladigan tenglamalardan S elektrodlar satxni l esa elektrodlar orasidagi masofani ifodalaydi.
Elektrolit eritmasi uchun solishtirma elektr o`tkazuvchanlik deb 1 sm2 yuzali, oralaridagi masofa 1 sm bo`lgan, ikki parallel elektrod o`rtasiga joylashtirilgan 1 sm3 elektrolit eritmasining elektr o`tkazuvchanligiga aytiladi.
|
| |
Toshmali tifni qo’zg’atuvchi toksin qaysi sohada adsorsiyalanadi

|
Toshmali tifni qo’zg’atuvchi toksin qaysi sohada adsorsiyalanadi
|
bet | 16/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari51. Toshmali tifni qo’zg’atuvchi toksin qaysi sohada adsorsiyalanadi.
Odam organizmida ko‘pincha toksinlar va boshqa moddalarning turli to‘qimalar va hujayralar orqali tanlab adsorbilanishn kuzatiladi. Masalan,
qoqshol, botulizm va boshkalarning qo`zg‘atuvchi toksinlari avvalo markaziy nerv sistemasi hujayralarini shikastlantiradi, dizenteriyani qo‘zgatuvchi toksinlari esa vegetativ nerv sistemasini zararlantiradi; toshmali tifda ko‘pincha teri, miya va qisman yurak tomirlari shikastlanadi va xokazo. Har bir antitelo uchun aniq bir begona oqsil (antigenlar) lar bilangina birikadigan immunli oqsillar (antatelolar) juda katta tanlanish qobiliyatiga egadir. Elektron mikroskop yordamida tekshirish shuni kursatdiki, antitelolar masalan ich terlama bakteriyalari ustida bir xil adsorbilanmasdan, ma`lum bir qismlari
bilangina, go`yo «aktiv markazlar» buyicha adsorbilanadi.
52.Nafas fermentlarini blokadalaydigan adsorbent.
Masalan organizmga sian birikmalarini yuborish tarkibida temir saqlaydigan nafas fermentlarining blokadalanishi natijasida bir necha sekund o‘tgach o‘limga olib keladi. Tanlanib adsorbilanishga adsorbent bilan adsorbtivning elektr zaryadlari shak-shubxasiz
ahamiyatga ega, chunki har xil zaryadlangan zarrachalar osonroq birikadi.
53. Adsorbsion Xromotografiya haqida malumot bering.
Adsorbsion xromatografiya. Xomatografiyaning bu xili birorta adsorbentning moddani tanlab adsorbilashiga asoslangandir.
Kalsiy karbonat bilan to‘ldirilgan adsorbsion kolonkadan xlorofill bo‘lgan eritma o‘tkazilsa, kolonkaning yuqori qismida avval yahshi so`riladigan moddalar adsorbilanadi. So‘ngra kolonkadan erituvchi – efir o‘tkazilsa, u xlorofill tarkibidagi aralashgan moddalarni asta-sekin, adsorbsiyalanish qobiliyatiga qarab, rangli qatlamlarga agratib beradi.
54.Gidrolitik adsorbsiya
Ion almashinish adsorbsiyasi almashinish adsorbsiyasining bir turidar. Uning moxiyati shundan iboratki, ba’zi adsorbentlarda dissotsilanadigan kimyoviy guruhlar bo‘lib, ular o‘z ionlarini eritmadagi bir xil zaryadlangan
ionlarga almashtiradi. Eritmadagi H+ yoki OHionlari almashinsa, almashinish natijasida eritmada ularning nisbatlari almashinib, pH o‘zgaradi . Masalan, BaSO4 kolloid zarrachalari adsorbilangan C1- ionlarini OHionlariga almashtirishi mumkin, bu — eritmada Na + ionlarining ko‘p bo‘lishiga olib keladi va, demak eritmadagi pH kislotali muhit tomoniga kuchadi. Ion almashinish adsorbsiyasining bundai xususiy holi gidrolitik adsorbsiya deb ataladi.
|
| |
Qandli diabetning yuzaga kelishiga sabab bo’luvchi omillar?

|
Qandli diabetning yuzaga kelishiga sabab bo’luvchi omillar?
|
bet | 21/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari76.Qandli diabetning yuzaga kelishiga sabab bo’luvchi omillar?
Qandli diabetning yuzaga kelishiga sabab bo`luvchi omillar
Ortiqcha vazn;
Irsiy moyillik, chunki kasallikka chalingan bemorlarning 9%ida diabet bilan og`rigan qarindoshlar bor;
Noto'g'ri ovqatlanish tarkibi (ovqatlanish ratsionida uglevodlarning ko'pligi);
Diabetogen dori vositalarini qabul qilish (glyukokortikoid gormonlar,);
Yurak-qon tomir kasalliklarining mavjudligi.
Kasalliklar. Insulin ishlab chiqarish uchun javobgar beta hujayralarini shikastlanishiga olib keluvchi kasalliklar. Ularga pankreatit, me’da osti bezi saratoni, boshqa endokrin bezlar kasalliklari kiradi.
77.Poligafiya Poliureya nima malumot bering?
Doimiy ravishda og’izning quruqligi, doimiy chanqoq, ba'zida bemor kuniga yetti litrdan o'n litrgacha suv ichishi mumkin;
ko'p va tez-tez siyish (poliuriya);
ishtahaning oshishi (polifagiya);
78.Qandli diabet kasallik belgilarini sanang?
doimiy ravishda og’izning quruqligi, doimiy chanqoq, ba'zida bemor kuniga yetti litrdan o'n litrgacha suv ichishi mumkin;
ko'p va tez-tez siyish (poliuriya);
ishtahaning oshishi (polifagiya);
terining, yumshoq to`qimalarning achishishi/qichishi/quruqligi, teri va yumshoq to’qimalarda yiringli yarachalar paydo bo’lishi;
kuchli charchoq, uyqusizlik, jismoniy va aqliy faoliyatning pasayishi;
ko'rish qobiliyatining yomonlashishi;
Agar kasallik uzoq vaqt davom etsa, u holda osteoporoz rivojlanishi mumkin (suyak to'qimasi yemiriladi), bo'g'imlarda, suyaklarda og'riqlar bo`lishi, bo`g`imlar va umurtqalar chiqishi va surilishi mumkin, ba'zida bunday holatlar nogironlikka olib keladi
79.Insulin terapiyasi haqida malumot bering?
Insulin faqat qon va siydikdagi glyukoza miqdorini ehtiyotkorlik bilan nazorat qilish ostida qo'llaniladi. Insulinlar uch xil bo'ladi: qisqa muddatli, uzoq muddatli va o'rta ta'sirli. Uzoq muddatli ta'sir qiluvchi insulin kuniga bir marta yuboriladi, odatda ta'sirni kuchaytirish va kasallikni to'liq qoplash uchun boshqa ikkita turdagisi ham buyuriladi.
Insulin dozasini oshirib yuborilishi gipoglikemik koma kabi hayot uchun xavfli vaziyatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun insulinni qo'llashda faqat shifokorning ko'rsatmalariga amal qilish va ulardan chetga chiqmaslik lozim.
|
| |
Kolloid eritmalar tozalash usullari

|
Kolloid eritmalar tozalash usullari
|
bet | 11/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari35.Kolloid eritmalar tozalash usullari
O‘z navbatida kolloid eritmalarni tozalashda quyidagi usullardan foydalaniladi:
- Dializ
- Elektrodializ
- Ultrafiltratsiya
Dializ yarim o‘tkazgichli membranadan o‘tadigan aralashmalardan kolloid eritmalarni tozalash usulidir. Yarim o‘tkazgichli membranaga kollodiy
sellofanini misol keltirish mumkin.
Dializ o‘tkaziladigan asbobga dializator deb aytiladi.
Elektrodializ. Elektr toki yordamida o‘tkaziladigan dializga elektrodializ deb aytiladi. Elektdializ o‘tkaziladigan asbobga elektrodializator deb aytiladi.
Elektrodializning dializdan farqi – kolloid eritmalarni elektr maydoni ta’sirida juda tez (minutlar va soatlar davomida) tozalanishidir
Ultrafiltratsiya uslubi kolloid eritmaning maxsus yarimo‘tkazgich
membranadan filtrlab o‘tkazishga asoslangan. Bunda filtratga o‘lcham qiymati kichik bo‘lgan zarrachalar o‘tadi, filtrda esa kolloid zarrachalar tutib qolinadi.
Ultrafiltratsiya jarayonini tezlatish maqsadida tozalanilayotgan kolloid eritmaga bosim bilan tasir etiladi
36.Ultrafiltratsiya usuliga tarif berish.
Ultrafiltratsiya uslubi kolloid eritmaning maxsus yarimo‘tkazgich membranadan filtrlab o‘tkazishga asoslangan. Bunda filtratga o‘lcham qiymati kichik bo‘lgan zarrachalar o‘tadi, filtrda esa kolloid zarrachalar tutib qolinadi.
Ultrafiltratsiya jarayonini tezlatish maqsadida tozalanilayotgan kolloid eritmaga bosim bilan tasir etiladi
37.Kolloid zarrachalarda diffusion qavat,adsorbsion qavat va yadroga tarif bering.
Qarama-qarshi ionlarning qoldig‘i elektrostatik tortilish kuchlari ta’sirida granula atrofida
bo‘ladi va diffuziya qavatini hosil qiladi.
Qarama-qarshi ionlarning adsorbilanish jarayoni boshlanadi, buning natijasida adsorbilangan ionlar bilan erkin ionlar o‘rtasida dinamik muvazanat qapop topadi. Kolloid zarrachalar yadrosiga adsorbilangan barcha qarama-qarshi
ionlarning asosiy qismi potensial belgilovchi ionlar bilan birgalikda adsorbsion qavatni hosil qiladi. Yadro bilan adsorbsion qavat granula (donacha) ni tashkil qiladi. Granulada ham elektr potensial bo‘ladi, uning belgisi E-potensialga
o‘xshash, lekin uning qiymati bir qadar kichik bo‘lib, adsorbsion qavatdagi qarama-qarshi ionlarning miqdoriga boglikdir.
|
| |
Fibrinoliz nima - Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023

|
Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023
|
bet | 19/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari65.Fibrinoliz nima
Qonning ivishi jarayonida, ya’ni uning agregat holati o'zgarishida elektro'tkazuvchanlik o'zgaradi. Qonda fibrin (qon iviganida hosil bo'ladigan
erimaydigan ferment) va qon quyqasi hosil bo'lsa elektro'tkazuvchanlik kamayishga boshlaydi. Elektr o'tkazuvchanlik kamayishi retraksiya (qisqarish, ichga tortish, g'ujlashish) va fibrinoliz (ferment ta’sirida fibrinning parchalanishi), ya’ni quyqada zardob ajralib, quyqa erishi boshlanguncha davom etadi. Erish boshlanishi bilan elektro'tkazuvchanlik orta boshlaydi.
66.Fibrin nima
Fibrin (qon iviganida hosil bo'ladigan
erimaydigan ferment)
67.Uremiya nima
Orqa miya kasalliklari rivojlanishida qon tarkibini tashkil qiluvchi moddalarning
ba’zi birlarining konsentratsiya ko’rsalkichlari ko'tariladi. Bunday holatda ivigan qonning elektro'tkazuvchanligi o'pka yallig`lanishi, diabet, ketonuriya, uremiya (azot chiqindilarining organizmda to'planib qolib, uning zaharlanishi) va jigar yallig'lanishlarida ham kamayadi.
68.Elektr tokini yaxshi o’tkazadigan organlar
Orqa miya suyuqligi, limfa, o‘t (safro), qonning elektr o‘tkazuvchanligi juda yuqori; mushak, teri osti kletchatkasi, bosh miyaning kul rang moddasi ham elektr tokini yaxshi o‘tkazadi. O‘pka, yurak, jigar elektr tokini birmuncha kam
199o‘tkazadi. Yog‘, nerv, suyak, asab to‘qimalaridan tok juda kam o‘tadi. Teri
(shox qavati) elektr tokini hammadan kam o‘tkazadi. Quruq epidermis elektr tokini deyarli o‘tkazmaydi.
69.Konduktometrik titrlash haqida malumot.
Konduktometrik titrlash usuli indikatorlarni qo‘llanib bo‘lmaydigan loyqa yoki rangli eritmalarni tekshirishda katta ahamiyatga ega. Bu usul kislota (yoki asos) lar eritmalarida yaxshi elektr o‘tkazuvchanlikka sabab bo‘ladigan juda harakatchan H+ (yoki OH- ) ionlarining ishtirok etishiga asoslangan. Titrlashda neytrallanish reaksiyasi ro‘y beradi va bu ionlar o‘rniga eritmada bir qadar kam
harakatchanlikka ega bo‘lgan tuz ionlari to‘planadi.
|
| |
Kolraush qonuni - Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023

|
Qarshi davlat unversiteti tibbiyot fakulteti tibbiy kimyo oraliq savollariga javoblar qarshi -2023
|
bet | 18/22 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 350,34 Kb. | | #229858 |
Bog'liq Tibbiy kimyo javoblari61.Kolraush qonuni.
Kolraush aniqlab berishicha, cheksiz suyultirilganda kation va anionlar bir
biriga bog‘liq bo‘lmagan holda elektr o‘tkazadi, chunki bu sharoitlarda ionlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir deyarli bo‘lmaydi. Bu holda eritmaning molyr elektr o‘tkazuvchanligi kation va anionlarning elektr o‘tkazuvchanliklarining
yig‘indisiga teng bo‘ladi (Kolraush qonuni).
62.Normal holatda va buyrak kasalliklarda siydikning elektr o’tkazuvchanligi.
Normal holatda inson siydiginitig solishtirma elektr o'tkazuvchanligi (165-229) orasida bo'ladi. Buyrak kasalliklariga uchragan odamlarda siydikning solishtirma elektro`tkazuvchanligi (86,5-138,0) gacha kamayib ketadi. Siydikning elektr o'tkazuvchanligi kamayishiga sabab NaCI konsentratsiyasining kamayishi va oqsil miqdorining ortishidir. Qand kasalligida ham siydikning elektro'tkazuvchanligi noelektrolit bo'lgan qand miqdorining ortishi hisobiga kamayib ketadi
63.Meda suyuqligida elektro’tkazuvchanlik
Tekshirishlar shuni ko'rsatadiki, me’da suyuqligida uning elektr o'tkazuvchanligi va umumiy kislofaligi erkin HCI bilan uzviy bog'liq. 18°C da
solishtirma elektr o'tkazuvchanlik qiymati (80— 100) oralig'idagisi kam kislotalikni, (100— 125) mo'tadil kislotalilikni va 125 dan ko'pi yuqori kislotalilikni belgilaydi.
64.Fizioterapiya va ionoforez usuli haqida malumot bering.
Fizioterapiyada davolash usullarini qo`llaganda tanaga doimiy tokning ikki elektrodi qo‘yilsa, manfiy zaryadlangan ionlar va kolloid zarrachalar (shu bilan birga ko‘pchilik oqsillar ham) anodga tomon harakat qiladi. Katodga esa gidratlangan musbat zaryadli ionlar keladi. Hozirgi vaqtga kelib tibbiyotda davolashning fizioterapiya usullari keng
qo‘llanilmoqda. Ular boshqa usularga nisbatan arzon va qo‘shimcha reaksiyalarni organizmda chaqirmaydi. Fizioterapiya usullari ichida asosiy
o‘rinni dorilar yordamida davolash elektroforezi egallaydi.
fizioterapiyada ionoforez, ya’ni dorilarni ionlar holida, teri va shilliq pardalar ustiga tegishli elektrodlar qo‘yib berish muvaffaqiyat bilan
qo‘llaniladi
|
| |