nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Operatsion tizim nima?

Operatsion tizim nima?
Bilamizki har qanday kompyuter texnik qurilmalar yig’indisidan tashkil topadi. Bular, Blok (Case), Onaplata (Motherboard), Markaziy protsessor (CPU), Tezkor xotira (RAM), Doimiy xotira (HDD yoki SSD), Markaziy protsessorni sovutish qurilmasi (CPU cooler), Elektr bloki (PSU) va Kiritish-chiqarish qurilmalari (Input-output devices) monitor, klaviatura, sichqoncha va hokazolar.
Kompyuter qismlari
Agarda kompyuterda qandaydir dastur ishlatmoqchi bo’lsak, albatta bizga qurilma resurslari zarur bo’ladi. Misol uchun Google Chrome brouzerini ishga tushirish uchun, protsessor, tezkor xotira, dastur qurilma bilan interaktiv ishlashi uchun klaviatura va sichqoncha va foydalanuvchiga beriladigan ma’lumotlarni monitorga chiqarishi kerak bo’ladi.
Operatsion tizim – bu kompyuter texnikasi va foydalanuvchi o’rtasidagi interfeys bo’lib, uning asosiy vazifasi texnik ta’minot (hardware) va dasturiy ta’minot (software) o’rtasidagi aloqani ta’minlash hisoblanadi.
1. Kompyuter resurslarini va ma’lumotlarni muvofiqlashtiradigan va boshqaradigan dasturiy ta’minotning asosiy qismi yoki, dasturlarning bajarilishini boshqaradigan va tizimning resurslarini taqsimlash, rejalashtirish, kirish-chiqishni va ma’lumotlarni boshqararish kabi vazifalarni ta’minlaydigan dasturiy vosita. Garchand operatsion tizimlar ko‘proq dasturiy bo‘lsalar ham, biroq, qisman apparat vositalari qo‘llanishi ham mumkin. Operatsion tizimlarning asosiy vazifalariga:
fayl tizimini boshqarish (yozish, o‘zgartish, fayllardan nusxa ko‘chirish, erkin foydalanishni nazorat qilish);
dasturlar bajarilishini boshqarish (protsessor vaqtini taqsimlash, dasturlarni diskdan tezkor
xotiraga yuklash, yashirin xavfli ta’sirni tutib olish va h.q.);
xotirani boshqarish (keshlash, taqsimlash, ma’lumotlar butligi nazorati va h.k.);
foydalanuvchi bilan muloqot (klaviaturadan, sichqonchadan buyruqlarni o‘qish, axborotni ekranga, printerga chiqarish va h.k.) kiradi.
Bundan tashqari operatsion tizimlar, kompyuterlarni turli rusumdagi tarmoqlardan – mahalliy tarmoqlardan global koorporativ tarmoqlargacha, shu jumladan, Internet tarog‘idan erkin foydalanishni boshqaradi. Operatsion tizimga misollar - MS-DOS, Linux, UNIX, Windows, Solaris va boshqalar.
Keling ularning ayrimlariga qisqacha to’xtalib o’tsak:
|
Energetik jarayonlari - Ammiak ishlab chiqarish va xossalari

|
Ammiak ishlab chiqarish va xossalari
|
bet | 5/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #243876 |
Bog'liq YUSUFJONOV SARVARBEKEnergetik jarayonlari
Ammiakning tarqalishi va energiya iste'moli farkli jarayonlarda amalga oshiriladi, bu energiya texnologiyalarda keng qo'llaniladi va kuchli qo'llaniladi.
Qishloq xo'jaligida ammiakning foydalanish sohaları
Foydalanish sohalarining ko'rsatkichlari
Qishloq xo'jaligida ammiakning foydalanish sohalarining o'rni va ahamiyati haqida ma'lumotlar.
Mahsulotlar boyicha foydalanish
Ammiakning qishloq xo'jaligida ne'matli mahsulotlar yaratish, ularni o'simliklarga va boshqa faydali kasblarga qo'llash haqida.
Yer tuzilmalarining issiqlik va suv resurslari uchun foydalanish
Ammiakning qishloq xo'jaligida yer tuzilmalarining issiqlik va suv resurslarini qanday foydalanishni o'rganing.
Biologik faoliyatni oshirish
Ammiakning qishloq xo'jaligida biologik faoliyatni oshirish, o'simliklar va hayvonot dunyosiga qanday ta'sir qilishni tushunish.
Ammiakning kimyoviy xossalari va sifati
1
Kimyoviy Struktura
Ammiak molekulasi NH3 ga teng bo'lgan, bir nechta qidiruv molekulalari, u suyuq suvda suyuq suvda tuziladi.
2
Elektron struktura
Ammiak molekulasi nitrogen atomida 3 ta tushning yoki 6 ta elektronning bo'luvchisi bo'lishi mumkin, bu elektronlari qo'shib ketiladi.
3
Kimyoviy xossalari
Ammiak suyuqlik va tozalikni o'z ichiga oladi, bu esa uning kislotalar, metallar bilan reaksiya ketishi va yuqorilikka olib borishi mumkin.
4
Qonunlar va reaksiyalar
Ammiak uni kimyoviy xossalari xususiyatlarini tushuntiruvchi qonunlar va uning reaksiyalari orqali ifodalaydi, bu esa uning kimyoviy faoliyatini tushuntiradi.
Ammiakning sanoat sohalaridagi roli va ahamiyati Ammiak sanoat sohalaridagi roli juda katta va ahamiyatli. Bu kimyoviy moddani tarqatishda, nixojni olishda va noyob foydalanish sohasida katta ahamiyatga ega. Keyingi xatoliklar va yengilashishlar uchun ehtiyotkorlik kerak.
|
| |
Ammiakning ekologik kesimga ta'siri va muammolari

|
Ammiakning ekologik kesimga ta'siri va muammolari
|
bet | 6/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #243876 |
Bog'liq YUSUFJONOV SARVARBEKAmmiakning ekologik kesimga ta'siri va muammolari
1
Ekologik kesimga ta'sir
Ammiak ekologik tizimlarga zararli ta'sir qilishi, ovqat mahsulotlarida zaharlanish va suv resurslariga zararlar keltiradi.
2
Muammolar
Ammiakning atmosferaga tashqarida qolishi, o'zgaruvchan iqtisodiy sharoitlar va ekologik muammolar ekologik kesimga o'z ta'sirini qo'shaydi.
3
Halqaro tartibga ta'sir
Ammiakning ekologik kesimga ta'siri global isitish va ozon qatlamining yopilishiga olib kelishi bilan xalqaro ekologik muammolarga olib keladi.
Ammiakning tashqi va ichki ishlab chiqarish jarayonlari
1
Tashqi ishlab chiqarish
Ammiakning tashqi usullari ximikor va ekologik muammolarga olib keladi, kimyoviy qog'ozlar va madaniyotlarda keng foydalaniladi.
2
Ichki ishlab chiqarish
Ichki ammiak hosil qilish jarayoni, kimyoviy reaksiyalari va energiya iste'molining tahlili, sanoat texnologiyalarida muhim ahamiyatga ega.
3
Tekislik va sifatlar
Tashqi va ichki ammiakning kimyoviy tekisliklari, fizikaviy xossalari va qulayliklari, sanoat sohalaridagi farqli xususiyatlari va ularning ta'sirining muhokamasi.
4
Muammolar va yechimlar
Ammiakning tashqi va ichki ishlab chiqarish jarayonlaridagi muammolar, sanoat sohalaridagi yechimlar va chuqurliklar, ekologik kesimga ta'siri va ularning hal etilishi yuzasidan tahlil.
Ammiakning hosil bo'lish usullari va ularning ta'siri Ammiakning hosil bo'lish usullari o'z ichiga ximoya suvini, gazni pasaytirishni va kimyoviy reaktsiyalarni qamrab oladi. Usullar ichida Haber jarayoni, ammiakning sanoatdagi ahamiyati va tarqalgan sohalar mavzulari keng o'rin tutadi.
Photo by National Cancer Institute on Unsplash
Xulosa
1
Asosiy tushunchalar
Ammiakning kimyoviy xossalari, sintez jarayoni va fizikaviy xossalari haqida o'zgaruvchilar keltirildi. Haber Usulining tarixiy rivojlanishi va kimyoviy reaksiyalari ko'rsatildi.
2
Ammiakning foydalari
Ammiakning qishloq xo'jaligida va sanoat sohalaridagi roli, energiya iste'molining ta'siri va ekologik kesimga ta'siri haqida o'zgaruvchilar mavjud.
3
Ammiakning hosil bo'lish usullari
Tashqi va ichki ishlab chiqarish jarayonlari, ammiakning kimyoviy xossalari va sifati, uni texnologik imkoniyatlari va ta'sirini o'rganishga yordam beradi.
E'tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
Kristal tuzilmalari - Ammiak ishlab chiqarish va xossalari

|
Ammiak ishlab chiqarish va xossalari
|
bet | 2/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #243876 |
Bog'liq YUSUFJONOV SARVARBEKKristal tuzilmalari
Ammiak kristallari o'zida o'zgarmas molekulyar tuzilishga ega bo'lib, qat'iy kristallar shaklida joylashadi va o'zaro bog'lanadi.
Polimorfizm
Ammiak tuzilmalari polimorfizm xossalarga ega, ya'ni bir nechta xil tuzilishlarni o'zida mujassam qilishi mumkin.
"Ammiakning suyuqlik va tozalik xossalari jiddiy muhimlikka ega. Suyuqlik uni suyuqlikligi va tozalik shakli bilan ta'kidlaydi. Tozalik esa uning qanday foyda olish uchun muhimdir."
Photo by Sven Mieke on Unsplash
Ammiakning reaktsion turlari
1
Ammiakning tuzilishi
Ammiak molekulasi, NH3 formulasi bilan ifodalangan. N yadroda 3 elektron yig'indisi bor.
2
Reaktsiyalar turlari
Ammiakning o'zgarishsiz va o'zgaruvchan reaktsiyalari mavjud. O'zgarishsiz reaktsiyalarda ammiak molekulasi bo'lgan qolgan reaktsiyalarda NH4+ ionlari yuzaga chiqadi.
3
Reaktsiyalarning xususiyatlari
Reaktsiyalarda energiya almashuvchiligi, harorat, bosqichlar, va katalizatorlar o'rin olishi amalga oshiriladi. Ammiak reaktsiyalari kimyoviy sintez jarayonlarida keng o'rnatilgan.
Haber Usulining Tarixiy O'zgarishlari
1
Haber Usuli Tarixiy Asoslar
Haber Usuli, 20-a yarmarka yoshlarida ishlab chiqilgan va kimyoviy sintezning ahamiyatini bilan tan olingan.
2
Haber Usuli Modifikatsiyalari
Haber Usulining o'zgarishlari tarixiy taraqqiyotga mos kelgan, yangi modifikatsiyalari va texnologik rivojlanishlarni o'z ichiga olgan.
3
Haber Usuli Adabiyotdagi o'rnini
Haber Usuli, kimyoviy soharo islohotlarida ahamiyatli o'rin egallagan va uning kimyoviy reaksiyalarining o'rganilganligi tarixiy adabiyotda ko'rsatilgan.
4
Haber Usuli O'zgarishlari va O'zgarmaganlik
Haber Usuli tarixiy o'zgarishlariga qo'shimcha o'rganish, usuli istiqbollari va o'zgarmaganlikning sabablari haqida to'liq tushuncha beradi.
|
| |
O’z o’zini tekshirish uchun savollar

|
O’z o’zini tekshirish uchun savollar
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 54 Kb. | | #242144 |
Bog'liq 4 LectureO’z o’zini tekshirish uchun savollar.
Loyiha nima?
Loyiha qanday texnik iqtisodiy asoslanadi?
Loyihani ishlab chiqarishga moslashtirish deb nimani tushunasiz?
Yig`ish koeffisientini mikdori qanday bo`lishi kerak (Ks 1,
Ks 1)?
Eski loyihadan qo`llanilgan detallar maksimal soni qancha bo`lishi mumkin?
Normallashtirish koeffisienti tushunchasi.
Materialdan foydalanish koeffisienti.
Har xil materiallarni ratsional qo`llash koeffisienti
|
| |
Mavzu. Inbriding va uning turlari. Reja

MAVZU. INBRIDING VA UNING TURLARI.
Reja:
1. Juftlash hakida tushuncha.
2. Juftlashning
ko‘payish texnikasi bilan bog‘liqligi
Z. Juftlashish shakllari va uning
qo‘llanilishi
4. Juftlashishning
asosiy k
o‘rsatkichlari(prinsiplari)
5. Saralash hakida tushuncha va uning ahamiyati.
Foydalanilgan adabiyotlar
ro‘yxati
Asosiy adabiyotlar: 1;2;3;4;
Xorijiy adabiyotlar: 5;
Qo‘shimcha adabiyotlar: 6; 7;
Internet saytlari: 8;9;10;11;
Ma’ruza mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
O‘quv soati: 4 soat
Talabalar soni:
O‘quv mashg‘ulotining shakli
B.B.B. texnikasini
qo‘llash
Ma’ruza mashg‘ulotining rejasi 1.
Juftlash xakida tushuncha.
2.
Juftlashning kupayish texnikasi bilan
boglikligi
Z. Juftlashish shakllari va uning kullanilishi
4. Juftlashishning
asosiy kursatkichlari
(prinsiplari)
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi Juftlashning moxiyati va tanlash bilan
boglikligi. Juftlashning asosiy prinsiplari:
maksadga muofikligi, erkak
xayvonlarning ustunliligi, moslashishi va boshkalar.
Juftlash shakllari, usullari va
tiplari. Xususiy, guruxli
va oilali guruxli juftlash, gomogen va getrogen juftlash.
YOshi buyicha juftlash. Imbriding va uni chorvachilikda kullanilishi. Imbriding va
autbridingni biologik moxiyati imbridingni foyda va zarari. Imbriding darajalarini
aniklash. Imbriding yordamida amalga oshiriladigan zootexnikaviy tadbirlar.
Pedagogik vazifalar:
-
(yuqori kuchlanishni - Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари

|
Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари
|
bet | 2/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23(yuqori kuchlanishni
transformatorlar keng
pasaytirish ishlatiladi.
uchun) Elektr
tarmog‘ining muhim apparati hisoblangan transformatorni rus elektrotexnigi P.N.Yablochkov 1876 yilda ixtiro qilgan. Transformatorni yanada takomillashtirish ustida rus ixtirochisi I.F.Usagin ham ko‘pgina tadqiqot ishlari olib borgan.
TRANSFORMATORNI IXTIRO QILINISHI
Elektr energiyasi ishlab chiqarishdan boshqa turga aylanishigacha bo‘lgan jarayon
faqat o‘zgaruvchan
- Transformator ulangandagina
o‘zgarmas
ulanganda o‘zgarmas
ishlaydi, esa ishlamaydi, tok tarmog‘iga
chunki birlamchi ulanganda undan
tok tarmog‘iga tok tarmog‘iga
chulg‘am o‘tadigan
o‘zgarmas tok ferromagnit o‘zakda o‘zgarmas magnit oqimi hosil qiladi. Magnit oqimi vaqt birligida o‘zgarmaganligi sababli chulg‘amlarda EYuK (Elektr yurituvchi kuch) hosil
bo‘lmaydi. Lekin zanjirda elektr tokining har o‘zgarishi chulg‘amlarda EYuK hosil bo‘lishiga
qanday sabab
bo‘ladi. O’zgarmas tok tarmog‘iga ulangan transformator chulg‘amlarida EYuK ning hosil bo‘lishi, transformator tarmoqqa ulanayotganda yoki uzilayotganda yaxshi seziladi, chunki transformator tarmoqqa ulanganda uning chulg‘amida tok noldan biror qiymatgacha ortib boradi yoki u tarmoqdan uzilganda, tok kuchi biror qiymatdan nolgacha kamaya boradi.
Energiya isrofi
Elektr energiyasi ma’lum masofaga uzatilganda
liniya simlarida sodir bo‘ladigan quvvat isrofi
mumkin qadar kam bo‘lishi lozim. Shundagina elektr uzatish liniyasining foydali ish koeffitsiyenti
katta bo‘ladi, ya’ni iste’molchilarga ko‘proq
energiya yetib boradi. Energiya uzatuvchi liniya
simlarida quvvat isrofi, asosan, ulardan o‘tuvchi tok kuchining kvadratiga hamda liniya simlarining
aktiv qarshiligiga bog‘liqdir. Tok kuchi qancha katta bo‘lsa, quvvat isrofi shuncha katta bo‘ladi.
|
| |
С, СГ, СЗ – ushbu belgilanishlar transformatorlarning qanaqa sovutish tizimiga mansubligini bildiradi?

|
С, СГ, СЗ – ushbu belgilanishlar transformatorlarning qanaqa sovutish tizimiga mansubligini bildiradi?
|
bet | 6/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 235. С, СГ, СЗ – ushbu belgilanishlar transformatorlarning qanaqa sovutish tizimiga mansubligini bildiradi?
A) Havoli sovitish tizimi C) Moy-suvli sovitish tizimli
B) Moyli sovitish tizimli D) Moyni majburiy aylanish tizimli
Mavzuga tadbiq etilgan interfaol metodlar ishlanmasi “B/B/B” metodi
B/B/B jadvali - Bilaman/ Bilishni hohlayman/ Bilib oldim.
B/B/B jadvali metodi mavzu, matn, bo‘lim bo‘yicha izlanuvchilikni olib borish imkonini beradi. Tizimli fikrlash, tuzilmaga keltirish, tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Tinglovchilar:
1. Jadvalni tuzish qoidasi bilan tanishadilar. Alohida / kichik guruhlarda jadvalni rasmiylashtiradilar.
2. “Mavzu bo‘yicha nimalarni bilasiz” va “Nimani bilishni xohlaysiz” degan savollarga javob beradilar (oldindagi ish uchun yo‘naltiruvchi asos yaratiladi). Jadvalning 1 va 2 bo‘limlarini to‘ldiradilar.
3. Ma’ruzani tinglaydilar, mustaqil o‘qiydilar.
4. Mustaqil kichik guruhlarda jadvalning 3 bo‘limni to‘ldiradilar.
Mavzuga tadbiq etilgan interfaol metodlar ishlanmasi “B/B/B” metodi
B/B/B jadvali - Bilaman/ Bilishni hohlayman/ Bilib oldim.
“B/B/B” metodining mavzuga tadbig’i:
B/B/B JADVALI
| | |
Bilaman
|
Bilishni xohlayman
|
Bilib oldim
|
Transformatorlarni va ularni vazifasini
|
Transformatorlarni turlarini
|
Bajaradigan vazifasiga ko‘ra transformatorlar quyidagi turlarga bo‘linadi:
- kuch transformatorlari;
- maxsus transformatorlar.
Transformatorlar fazalar soniga ko‘ra: bir, uch va ko‘p fazali (sohaviy); chulg‘amlar soniga ko'ra ikki, uch va ko‘p chulg‘amli turlarga bo‘linadi. Agar transformatommg har fazasida uchta yuqori kuchlanishli (YK), o‘rta kuchlanishli (O‘K) va past kuchlanishli (PK) elektr jihatdan ulanmagan chulg‘amlari bo‘lsa, bunday holda uch chulg‘amli transformator deyiladi.
|
|
| |
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ

|
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
|
bet | 8/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23 ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ
- Gayibov T.Sh. Elektr tarmoqlari va tizimlari/O‘quv qo‘llanma. – T.: Voris. 2010. 160 b.
2. Gayibov T.Sh. Elektr tarmoqlari va tizimlari fanidan ma’ruzalar matni. Toshkent, ToshDTU, 2000, 125 b.
3. В.А.Строева Электрические системы в примерах и иллюстрациях: Учебное пособие для Вузов Под ред. - М.: Энергоатомиздат, 2000.
4. Ю.Н.Руденко и В.А.Семенова Автоматизация диспетчерского управления в электроенергетике Под обш. ред.. –М.: МЕИ, 2000.
5. Фазилов Х.Ф., Насиров Т.Х. Установившиеся режимы электроенергетических систем и их оптимизация. – Т.: Молия, 1999.
6. Gayibov T.Sh. Elektr tarmoqlari va tizimlari. Misol va masalalar to‘plami. O‘quv qo‘llanma. – T.: ToshDTU, 2006.
7. Идельчик В.И. Электрические системы и сети. - М.: Энергоатомиздат, 1989, 592 с.
8. Блок В.М. Электрические сети и системы. - М.: Высшая школа, 1986, 430 с.
9. Sharipov U.B., Xamidov Sh.V., Xaydarov S.J Elektr tarmoqlari va tizimlari» fanidan kurs loyihasini bajarish bo‘yicha uslubiy qo‘llanma. – T.: ToshDTU, 2003.
10. Гайибов Т.Ш., Тазинбаева А.К.Методическое руководство к лабораторним работам по курсу «Электрические сети и системы – Т.: ТашГТУ, 2007.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
|
| |
Haber Usulining Yararlari va Zararlari

|
Haber Usulining Yararlari va Zararlari
|
bet | 4/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #243876 |
Bog'liq YUSUFJONOV SARVARBEK
1
Yararlari
Haber usuli, ammiakning sanoatda keng foydalanilishi va ommaviy sohada mahsulotlar tayyorlashda muhim ahamiyatga ega.
2
Texnologik imkoniyatlari
Haber usuli, uning texnologik sohalarida boy foydani va energiya iste'molining samaradorligi bilan ajratiladi, yangi texnologiyalar uchun oson va samarali.
3
Zararlari
Haber usuli, katta miqdorda energiya talab etadi va shuningdek, narxlari oshirish, ekologik muammolar va energiya israfining engel bo'lishi mumkin.
4
Biologik ta'siri
Haber usuli, biologik tizimlarga zararli bo'lishi mumkin, shuning uchun ekologik xavfsizlik va biologik muhitni himoya qilishning zarurligi haqida xabardor.
Haber Usulining Biologik ta'siri
1
Biologik jarayonlar
Haber usulining biologik ta'siri, ammiakning mikroorganizmlar o'rtasida yuqori tamoyilga aylanishi bilan bog'liqdir.
2
Mikroorganizmlar
Mikroorganizmlar, ammiakning biologik ta'sirini amalga oshiradigan asosiy elementlardir va bu jarayonlarni faollashtirishda muhim rol o'ynaydi.
3
Yarim havo
Biologik ta'sir, yarim havo sharoitida ammiakning mikroorganizmlar tomonidan o'zgartirilishi va aylanishi asosida yuzaga keladi, bu esa qo'shimcha ammiak hosil bo'lishiga olib keladi.
Ammiakning tarqalishi va energiya iste'molining ta'siri
1
Tarqalish jarayoni
Ammiakning tarqalish jarayoni kimyoviy protsesslar orqali o'tkaziladi va energiya iste'moli shartlariga bog'liq bo'ladi.
2
Kimyoviy energetika
Ammiak tarqalishida kimyoviy energetika muhim ahamiyatga ega bo'lib, energiya iste'moli jarayoni dastlabki bosqichda boshlanadi.
3
Qonunlar va qoidalar
Tarqalish va energiya iste'moli jarayonlari qonunlar va qoidalar bilan tartibga solinadi, kimyoviy protsessning samaradorligi uchun muhimdir.
4
|
| |
XULOSA VA TAKLIFLAR - Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари

|
Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари
|
bet | 7/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23XULOSA VA TAKLIFLAR
XULOSA
Yangi pedagogik texnologiyalar bilan o‘tkazilgan darslar o‘quvchini mustaqil fikrlashga, nutqi rivojlanishiga, o‘zaro bir-biri bilan muloqotga va hàòòî o‘zi xulosa chiqarishga o‘rgatadi. Malaka ishida q¢ëëàíèëãàí pedagogik va axborot texnologiyalari darslarni yanada qèçèqàðëè o‘tkazishga va barcha o‘quvchilarni dars davomida faol qàòíàøèøèãà undaydi. Bu usullar bilan dars olib borgan o‘qituvchi sinflarda yuqori sifat ko‘rsatkichiga erishadi.
O‘quvchilarga mavzuni tushuntirishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan unumli foydalanishga ayniqsa katta e'tibor berish maqsadga muvofiq. Ma'lumki hîçèðãè kunda dunyoda barcha sohalarda axborotlar o‘sib, ularni tahlil qèëèø jarayoni tabora murakkablashib bormoqda. Shuning uchun barcha sohalarda kompyuterlar va axborot texnologiyalaridan unumli foydalanish dolzarb muammolardan hèñîáëàíàäè.
Ta'limning barcha bosqichlariga oid umumiy pedagogik va didaktik talab o‘quvchining dasturiy bilim, tasavvur va ko‘nikmalari asosida mustaqil ishlash samaradorligini takomillashtirish, ilmiy fikrlashga, o‘quv faniga qèçèqèøèíè kuchaytirish, kasbiy bilimlarini chuqurlashtirish, nazariy va amaliy mashg‘ulot mobaynida ularning faolligini oshirishdan iboratdir.
XULOSA VA TAKLIFLAR
TAKLIFLAR:
1. Mutaxassislik fanlaridan olingan bilimlar faoliyat jarayonida mustahkamlanadi, shu sababli o‘quvchilarda nazariy bilimlarni amalda qo‘llay olish iqtidorini tarbiyalash lozim.
2. Ta'lim jarayonida pedagogik texnologiyalardan foydalanishning samaradorligini baholash muhim ahamiyatga ega. Mavzuning xususiyati va pedagogik texnologiyalarning imkoniyatidan kelib chiqqan holda eng samarali metod va vositalarni aniqlash va tanlash zarur.
3. Bitiruv malakaviy ishi mavzusi bo‘yicha so‘nggi adabiyotlarini, jumladan o‘quv adabiyotlari, internet materiallarini chuqur tahlil qilish lozim.
4. Zamonaviy transformatorlarni ishlatish sohasida yurtimizda va xorijiy davlatlarda amalga oshirilayotgan ishlar bilan yaqindan tanishib borish.
Tavsiyalar:
1. “Elektr tarmoqlari va uskunalarini ishlatish” fanidan nazariy va amaliy mashg‘ulotlarini samarali olib borish uchun zamonaviy axborot kommunikatsiya vositalarini ko‘proq qo‘llash, yangi pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda o‘quvchlar bilan “Aqliy hujum”, “Tezkor test”, “B/B/B” kabi metodlarini qo‘llash orqali fanga oid muammolarni o‘rganishga va mavzuning mazmunini tushunib yetishga erishadilar.
2. Malaka oshirish jarayonida o‘rganilgan bilim, ko‘nikma va malakalar asosida faoliyat yuritayotgan professional ta’lim muassasasida maxsus fan o‘qituvchilari va ishlab chiqarish ta’lim ustalari uchun malaka oshirish jarayonida o‘rganilgan bilim ko‘nikma va malakalar asosida “Professional ta’lim o‘qituvchisining innovatsion faoliyatini rivojlantirish usullari” mavzusida seminar-treninglar tashkil etish.
|
| |
Liniyalarda tok kuchi katta bo‘lsa, bu simlarning

|
Liniyalarda tok kuchi katta bo‘lsa, bu simlarning
|
bet | 3/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23Liniyalarda tok kuchi katta bo‘lsa, bu simlarning ko‘ndalang kesim yuzalarini katta qilib olishga simlarning aktiv qarshiligini kamaytirish lozim. Ma’lum uzunlikdagi simning aktiv qarshiligini,
asosan, uning ko‘ndalang kesim yuzini
kattalashtirish yo‘li bilan kamaytirish mumkin.
Тransformatorlarning tuzilishi
Тransformator, asosan ferromagnit o‘zakdan
va uning sterjenlariga o‘ralgan. ikkita yoki undan
ortiq chulg‘amdan tuziladi. Ferromagnit o‘zak
transformatorning magnit sistemasi, ya’ni magnit
o‘tkazgichi hisoblanadi. Ferromagnit o‘zak magnit oqimi o‘tadigan konturning magnit qarshiligini
kamaytiradi va chulg‘amlarning elektromagnig bog‘lanishlarini kuchaytiradi.
Quvvati uncha katta bo‘lmagan
transformatorlarning magnit sistemasi bronli (a),
sterjenli (b) va toroidal (v) shaklga ega bo‘lishi
mumkin. Amalda yupqa elektrotexnika po‘latidan ishlangan lentadan o‘rab tayyorlangan magnit
keng
po‘lat o‘zagi
qo‘llaniladi po‘latdan
o‘tkazgichlar
Transformatorlarning tayyorlanadi.
Transformatorlar ishlatilishiga qarab quyidagi turlarga bo`linadi
Avtotransfo rmatorlar
O’lchov transformatorlari
Maxsust
ransformat orlar
🠶 Bir fazali yoki uch fazali k u ch t r a n s
f o r m a t o r l a r i elektr energiyasini uzoq masofaga uzatishda, uni iste’molchilar orasida taqsimlashda va. umuman, iste’molchilarni elektr energiyasi bilan ta’minlashda ishlatiladi.
🠶 A v t o t r a n s f o r m a t o r l a r kuchlanish qiymatini bir oz o‘zgartirish yoki kuchlanish qiymatini noldan boshlab oshirish uchun hamda katta quvvatli asinxron dvigatellarni yurgizish uchun ishlatiladi;
Transformatorlar ishlatilishiga qarab bir necha xilga bo‘linadi:
|
| |
t r a n s f o r m a t o r l a r i

|
t r a n s f o r m a t o r l a r i
|
bet | 4/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23t r a n s f o r m a t o r l a r i
🠶 O’lchov (kuchlanish
transformatorlari va tok
Transforma torlari) – elektr o‘lchash sxemalarida, yuqori kuchlanishlarni va katta toklarni oddiy o‘lchash priborlari bilan o‘lchash uchun ishlatiladi.
🠶 M a x s u s t r a n s f o r m a t o r l a r payvandlash transformatorlari; sinov transformatorlari; radio, televideniye, aloqa va avtomatika
ishlatitadigan transformatorlar;
qurilmalarida o‘zgaruvchan chastotasini
tokning fazalari sonini yoki o‘zgartiruvchi transformatorlar
maxsus transformatorlar hisoblanadi.
Kuch transformatorning tuzilishi - Kengaytiruvchi bak.
- Izolyator.
- Transformator o‘zagi.
- Transformator qopqog‘i.
- Radiatorы
- Past kuchlanish cho‘lg‘ami.
- Yuqori kuchlanish cho‘lg‘ami
Uch fazali transformatorlarning sxemasi Kuch transformatorlarini tarmoqqa ulash sxemasi Avtotransformatorning ko‘rinishi Avtotransformatorning sxemalari va umumiy ko‘rinishi Payvandlash transformatorlari Transformatorlarni o‘lchov priborlari orqali ulash Maxsus transformatrlar - Transformator ishlaganda uning chulg‘amlaridan o‘zgaruvchan tok o‘tadi. Bu tok transformatorning magnit o‘tkazgichida o‘zgaruvchan magnit oqimi hosil qiladi. Bu oqim transformator chulg‘amlarida asosiy elektr yurituvchi kuchlar (EYuK) ЕI va E2 ni hosil qiladi
- Agar transformatorning magnit o‘tkazgichi yaxlit temir bo‘lagidan tayyorlansa, uning magnit o‘tkazgichida katta qiymatli uyurma toklar (fuko toklari) hosil bo‘lib, ular ferromagnit o‘zakni qizdirib yuboradi. Natijada transformator haddan tashqari qizib ketib, ishdan chiqadi, chunki uning sterjenida izolyatsiyalangan simdan o‘ralgan chulg‘amlar bo‘lib, chulg‘am izolyatsiyasi yonib ketadi.
- Befoyda uyurma toklarni kamaytirish maqsadida transformatorning magnit sistemasi qalinligi 0,3 ... 0,5 mm li ayrim plastinkalardan yig‘iladi. Bu plastinkalar bir–biridan yupqa qog‘oz yoki maxsus lok qatlami bilan izolyatsiyalanadi. Transformator ishlaganda ayrim plastinkalarda hosil bo‘ladigan uyurma toklarning qiymati kichik bo‘lganligidan uning magnit o‘tkazgichi (yo‘l qo‘yiladigan temperaturadan) ortiqcha qizimaydi.
|
| |
Mavzuni o‘qitishda foydalaniladigan interfaol ta'lim metodlari

|
Mavzuni o‘qitishda foydalaniladigan interfaol ta'lim metodlari
|
bet | 5/8 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,87 Mb. | | #141810 |
Bog'liq Bmi Sharipbayev M 14 12 23Mavzuni o‘qitishda foydalaniladigan interfaol ta'lim metodlari:
1. “Aqliy hujum” metodi
2. “Tezkor test” metodi
3. “BBB” metodi
“Aqliy hujum” metodini qo‘llashdagi asosiy qoidalar:
|
Mavzuga tadbig’i:
|
1. Bildirilgan fikr-g‘oyalar muhokama qilinmaydi va baholanmaydi.
2. Bildirilgan har qanday fikr-g‘oyalar, ular hatto to‘g’ri bo’lmasa ham inobatga olinadi.
3. Har bir ta’lim oluvchi qatnashishi shart.
|
1. Transformator nima?
2. Transformator nima uchun qo‘llaniladi?
3. Transformatorning vazifasi nimadan iborat?
4. Transformatorning qanday turlarini bilasiz
|
Mavzuga tadbiq etilgan interfaol metodlar ishlanmasi
Mavzuga tadbiq etilgan interfaol metodlar ishlanmasi “Tezkor test” metodi
“Tezkor test” metodi o‘quvchilarga yangi mavzu tushuntirilgandan so‘ng qo‘llaniladi va o‘quvchilarning yangi mavzu bo‘yicha egallagan bilimlari tekshiriladi. Ushbu metodni qo‘llash jarayonida o‘quvchilarga tarqatma material sifatida 4-5 ta test savollari beriladi va o‘quvchilarning bilimi test usulida tezkorlik bilan aniqlanadi.
“Tezkor test” metodining mavzuga tadbig’i:
1. Transformatorlarni havo bilan tabiiy sovitish (quruq) tizimi quvvati necha kVA gacha bo‘lgan transformatorlarda qo‘llaniladi?
A) 1600 kVA B) 6400 kVA C) 16000 kVA D) 32000 kVA
2. Transformatorlarda yong‘in o‘chirish avtomatikasi necha yilda bir marotaba sinovdan o‘tishi kerak?
A) 1 yilda B) 2 yilda C) 3 yilda D) 4 yilda
3. Moy bilan tabiiy sovitish (M) tizimi quvvati necha kVA gacha bo‘lgan transformatorlarda qo‘llaniladi?
A) 16000 kVA B) 64000 kVA C) 125 000 kVA D) 80000 kVA
4. Transformatorlardagi ДЦ sovutish tizimi necha MVA quvvatdan boshlab ishlatiladi?
A) 63000 kVA B) 32000 kVA C) 25 000 kVA D) 16000 kVA
|
| |
Ushbu laboratiriya ishida Microsoft Excel dasturi haqida nazariy ma’lumotlar, laboratoriya ishlarini bajarib zaruriy ko’nikmalar hosil qilamiz

|
Ushbu laboratiriya ishida Microsoft Excel dasturi haqida nazariy ma’lumotlar, laboratoriya ishlarini bajarib zaruriy ko’nikmalar hosil qilamiz
|
bet | 2/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #124373 |
Bog'liq Abdullayev MuxriddinUshbu laboratiriya ishida Microsoft Excel dasturi haqida nazariy ma’lumotlar, laboratoriya ishlarini bajarib zaruriy ko’nikmalar hosil qilamiz. Excel Microsoft Office paketi tarkibidagi dastur bo’lib, u Windows operatsion qobiq dasturi boshqaruvida ishlovchi hamda ma’lumotli elektron jadvallarni tayyorlash va qayta ishlashga mo’ljallangan. Excelda tayyorlangan har bir hujjat (ma’lumotli jadval) ixtiyoriy nom va .XLS kengaytmadan iborat Файл bo’ladi. Excel atamasida bunday Файл “Ish kitobi” (Workbook) deb yuritiladi. Microsoft Excelning asosiy ish maydoni - bu “Ish kitobi” bo’lib, u bir yoki bir nechta ish varaqlaridan iborat. Ish varag’ida buxgalter(hisobchi) kitobi kabi, sonlar, matnlar, arifmetik ifodalar, hisoblar qator va ustunlarda joylashgan bo’ladi. Excel ning buxgalter kitobidan asosiy farqi barcha hisob ishlarini uning o’zi bajaradi, lekin ma’lumotlarni kiritish foydalanuvchi zimmasida qoladi. Excel elektron jadvali 65536 ta satr (row) va 256 ta ustun (column)dan iborat. Qatorlar 1 dan 65536 gacha bo’lgan butun sonlar bilan tartiblangan, ustunlar esa lotin alifbosining harflari bilan belgilanadi Excel dasturi bilan ishni tugallash quyidagi usullarning biri bilan bajariladi: Excel dasturi bilan ishni tugallash quyidagi usullarning biri bilan bajariladi: - [ALT][F4] tugmachalarini birgalikda bosish bilan.
- Excel ishchi stolining yuqori o’ng burchagida joylashgan x belgida «sichqoncha» tugmachasini bosish bilan.
- Menyuning Файл bo’limidan Выход buyrug’ini tanlash bilan.
Agar Excel dasturidan chiqishda ekranda saqlanmagan Файл bo’lsa, u holda ekranda muloqat oynasi paydo bo’ladi va undagi so’rovga javob beriladi: Yes(Da)- faylni saqlash, No(Net)-faylni saqlamasdan chiqish, Cancel(Otmena)-dasturga qaytish. Agar foydalanuvchi dastlab Excel dasturida ma’lumotlarni qayta ishlashda Файл nomini kiritmagan bo’lsa, u holda kompyuter yangi faylni Kniga1(1-kitob) nomi bilan saqlashni tavsiya qiladi. Foydalanuvchi dastlab jadvaldagi ma’lumotni qayta ishlashi, keyin esa uni ixtiyoriy nom bilan Файл ko’rinishda diskda saqlashi mumkin. Foydalanuvchi faylga yangi nom kiritmoqchi bo’lsa, menyudan FaylSoxranit kak... buyrug’i tanlanadi va ekranda muloqat oynasi paydo bo’ladi(4-rasm). Oynaning Imya fayla darchasiga Файл nomi kiritiladi hamda Soxranit tugmachasi bosiladi va natijada jadval yangi nom bilan diskda saqlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ushbu laboratiriya ishida Microsoft Excel dasturi haqida nazariy ma’lumotlar, laboratoriya ishlarini bajarib zaruriy ko’nikmalar hosil qilamiz
|
Mavzu: Texnologik talim sohasida elektron jadval yordamida har XIL ma’lumotlar tayyorlash Reja: Excel dasturini ishga tushirish Excel elektron jadvali haqida tushuncha Excel dasturida faylni saqlash va ishga tushirish - bet 4

|
Mavzu: Texnologik talim sohasida elektron jadval yordamida har XIL ma’lumotlar tayyorlash Reja: Excel dasturini ishga tushirish Excel elektron jadvali haqida tushuncha Excel dasturida faylni saqlash va ishga tushirish
|
bet | 4/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #124373 |
Bog'liq Abdullayev MuxriddinSatrning balandligini o’zgartirish uchun FormatStrokaVыsota buyruqlari tanlanadi va ekranda paydo bo’lgan so’rovga (7-rasm) satr balandligi(sonlarda) kiritiladi va OK tugmachasi bosiladi. Odatda jadval satrining balandligi standart holatda 12,75 o’lchamda bo’ladi. Foydalanuvchi bu sonning o’rniga kerakli o’lchamni o’rnatishi mumkin. Masalan, 12,75 sonining o’rniga 18,50 sonini kiritishi mumkin. U holda jadvalning kursor turgan satrining balandligi o’zgaradi Excel elektron jadvalida hisoblashlarni bajarish uchun quyidagi matematik funktsiyalar ishlatiladi. Bu erda matematik funktsiyalarning ruscha va lotincha versiyalari keltirilgan. Excel elektron jadvalida hisoblashlarni bajarish uchun quyidagi matematik funktsiyalar ishlatiladi. Bu erda matematik funktsiyalarning ruscha va lotincha versiyalari keltirilgan. PROIZVED(yoki RRODUCT)(argumentlar ro’yxati) - argument qiymatlarining ko’paytmasini hisoblaydi. Masalan, PROIZVED(F25:F30)- F25 yacheykadan F30 yacheykagacha bo’lgan sonlarning ko’paytmasini hisoblaydi. Koren(yoki sqrt)(son yoki yacheyka nomeri) - sonning kvadrat ildizini hisoblaydi. Masalan, Koren(D5)- D5 yacheykadagi sonning kvadrat ildizini hisoblaydi. SUMM(yoki SUM)() - barcha argumentlar qiymatining yig’indisini hisoblaydi. Masalan: =SUMM(G1:G100) –G1 yacheykadan G100 gacha bo’lgan yacheykalardagi sonli qiymatlarning yig’indisini hisoblaydi. EXCEL menyusi bilan ishlash EXCEL ekranining yuqori qatorida matn va uning qismlari ustida turli xil amallar bajarish uchun mo’ljallangan uning menyusi joylashgan. EXCEL menyusi bilan ishlash EXCEL ekranining yuqori qatorida matn va uning qismlari ustida turli xil amallar bajarish uchun mo’ljallangan uning menyusi joylashgan. Файл bo’limi. Bu menyu bo’limi yordamida yangi elektron jadvalni tayyorlash uchun oyna ochish(Создать), xotiradagi faylni ekranga chaqirish(Открыть), joriy faylni yopish(Zakrыt), tayyorlangan ma’lumotli hujjatni kompyuter taklif qilgan nom bilan(Soxranit) yoki foydalanuvchi o’zi hohlagan nom bilan (Soxranit kak...) Файл ko’rinishda diskda saqlash, sahifalar parametrlarini o’rnatish (Parametrы stranitsы), faylni printerdan chop qilishdan oldin saxifalarda qanday joylashganligini ekranda ko’rish (Predvaritelnыy Просмотр), faylni printerda chop qilish (Pechat), Excel dasturidan chiqish va hokazo ishlarni bajarish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Texnologik talim sohasida elektron jadval yordamida har XIL ma’lumotlar tayyorlash Reja: Excel dasturini ishga tushirish Excel elektron jadvali haqida tushuncha Excel dasturida faylni saqlash va ishga tushirish
|
Opgaven week 1

Opgaven week 1
1) Het is gebruikelijk in de astrofysica, de atoomfysica en de deeltjesfysica om de eenheden ħ (= 1.054x10-34 Js) en c (=2.998x108 m/s) te gebruiken als fundamentele maten voor Energie*tijd en snelheid. Zo kan men gemakkelijk energieen, lengtes, massas, impulsen en tijden in dezelfde eenheden uitdrukken. De energie wordt typisch uitgedrukt in elektronVolt (eV), de energie die een deeltje met elementaire lading e krijgt in een potentiaal van 1 V:
1 eV= 1.602x10-19 J.
De massa van een elektron is bijvoorbeeld gelijk aan 511 keV/c2. Een impuls kan worden uitgedrukt in eV/c, een afstand in (ħc) eV-1.
a) De energie van een foton is gelijk aan hf (met f de frequentie), de golflengte is c/f (met c de lichtsnelheid). Reken uit voor een foton met energie van 1 eV, wat de energie is in Joule, de frequentie in Hz, de golflengte in meter en de impuls in kilogram meter per s (kg m/s).
b) Reken uit hoeveel meter de afstand van 1 lichtjaar is.
c) de zon staat op 150 miljoen kilometer afstand van de aarde, hoeveel lichtjaar is dat?
2) De gemiddelde luchtdruk op zeeniveau bedraagt ongeveer 1.01x105 Nm-2. Lucht bestaat voor 79% uit stikstof, een molekuul met een massa van ongeveer 4.65x10-26 kg (dus een gewicht van ongeveer 4.55x10-25N).
Reken uit, hoeveel stikstof molekulen er ongeveer de dampkring zitten.
Hoeveel stikstofmolekulen adem je ongeveer per minuut in en uit ?
Laten we aannemen dat de molekulen zich volkomen homogeen verspreiden over de gehele atmosfeer in tien jaar tijd. Schat, hoeveel stikstofmolekulen je deze minuut inademt, die iemand anders 10 jaar terug gedurende 1 minuut heeft uitgeademt.
3) De relatie tussen de gemiddelde afstand a van een planeet tot de zon en de omloopstijd T kan worden uitgedrukt als . In de tabel hier beneden staan de afstanden a uitgedrukt in AE (1 AE = 1.49x1011 m) en omloopstijden van een aantal planeten.
Planeet
|
A (AE)
|
T(jaar)
|
Mercurius
|
0.387
|
0.240
|
Venus
|
0.723
|
0.615
|
Aarde
|
1
|
1
|
Mars
|
1.523
|
1.881
|
Jupiter
|
5.203
|
11.86
|
Saturnus
|
9.54
|
29.46
|
Bepaal de waarde van n.
Als a in km wordt uitgedrukt en T in s, wat is dan de waarde (en eenheid) van de constante c?
Wat is de verhouding van de snelheid van een planeet en de afstand tot de zon?
Antwoorden:
1a) 1.60x10-19 J,
|
- Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi:...

|
Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi: Jobboraliyev m tekshirdi
|
bet | 2/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 89,08 Kb. | | #236686 |
Bog'liq Kiber-huquq maruza12781-modda. Axborotlashtirish qoidalarini buzish
Axborotlashtirish qoidalarini buzish, ya’ni belgilangan himoya choralarini ko‘rmagan holda axborot tizimlari, ma’lumotlar bazalari va banklarini, axborotga ishlov berish hamda uni uzatish tizimlarini yaratish, joriy etish va ulardan foydalanish hamda axborot tizimlaridan ruxsat bilan foydalanish fuqarolarning huquqlariga yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlariga yoxud davlat yoki jamoat manfaatlariga ko‘p miqdorda zarar yoxud jiddiy ziyon etkazilishiga sabab bo‘lsa, —
eng kam oylik ish haqining ellik baravarigacha miqdorda jarima yoki bir yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanadi.
O‘sha harakatlar juda ko‘p miqdorda zarar etkazgan holda sodir etilgan bo‘lsa, —
eng kam oylik ish haqining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki bir yildan ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud olti oygacha qamoq bilan jazolanadi.
2782-modda. Kompyuter axborotidan qonunga xilof ravishda (ruxsatsiz) foydalanish
Kompyuter axborotidan, ya’ni axborot-hisoblash tizimlari, tarmoqlari va ularning tarkibiy qismlaridagi axborotlardan qonunga xilof ravishda (ruxsatsiz) foydalanish, agar ushbu harakat axborotning yo‘q qilib yuborilishi, to‘sib qo‘yilishi, modifikatsiyalashtirilishi, undan nusxa ko‘chirilishi yoxud uning qo‘lga kiritilishiga, elektron hisoblash mashinalari, elektron hisoblash mashinalari tizimi yoki ularning tarmoqlari ishining buzilishiga sabab bo‘lsa, —
eng kam oylik ish haqining yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilish yoxud bir yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanadi.
O‘sha harakat:
a) bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib;
b) takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan;
v) xizmat mavqeidan foydalangan holda;
g) uyushgan guruh tomonidan yoki uning manfaatlarini ko‘zlab sodir etilgan bo‘lsa, —
eng kam oylik ish haqining yuz baravaridan uch yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki bir yildan ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi: Jobboraliyev m tekshirdi
|
Gəminin yük tutumu - T texniki kolleci

Yüklənmə əmsalı yük götürmə qabiliyyətindən istifadəni yalnız sadə reyslərdə
xarakterizə edir. Dövri və ya mürəkkəb reyslərdə gəmi müxtəlif yük altında və ya
ballastlı keçidlərlə hərəkət ebə bilər. Bu zaman gəminin yük götürmə qabiliyyətindən
istifadə əmsalı tətbiq olunur.
Dəniz nəqliyyatının çatışmayan

Dəniz nəqliyyatının çatışmayan cəhətlərinə aşağıdakıları aid etmək olar:
coğrafi xüsusiyyətlərdən və meteoşəraitdən asılılıq (axın. külək, naviqasiya
dövrünün uzunluğu). Dəniz nəqliyyatı naviqasiya dövrü ərzində fəaliyyət göstərir. Bir
sıra ölkələrdə dəniz yollarının donması dəniz daşımalarına mövsümi xarakter verir;
dəniz nəqliyyatınm birbaşa rabitələrdə istifadə olunmasınm məhdudluğu. Dəniz
yolları, adətən ölkələrin kənar hissələrindən keçir, ona görə də birbaşa rabitələr yalnız
kənarlarda yerləşən müəssisə və təşkilatlar arasında yaradıla bilər. Ölkə daxilində kiçik
kabotaj üzrə istifadə olunan dəniz nəqliyyatı dəmir yolu və çay yollarına nisbətən maya
dəyərinin yüksək olması hesabına az səmərəlidir. Bununla bərabər böyük kabotajda
dəniz nəqliyyatının xərcləri dəmir yolu nəqliyyatına nəzərən üç dəfə azdır;
liman təsərrüfatına və nəqliyyat donanmasına sərf olunan kapital qoyuluşunun
çoxluğu.
Dəniz nəqliyyatı üçün aşağıdakı texniki istism ar göstəriciləri xarakterikdir.
Gəminin su basımıG - gəminin sıxışdırdığı suyun kütləsi - gəminin tonlarla kütləsinə
bərabərdir.
Gəminin tam yük götürmə qabiliyyəti, və ya
dedveyti d G G- gəminin götürə biləcəyi
yükün tonlarla maksimal miqdarı q, həmçinin yanacaq
y Q , su
s Q və təchizat yüklərinin
Q təc cəmidir:
tec s y d Q Q Q q G
Gəminin təmiz yük götürmə qabiliyyəti
t q - gəminin daşımaya qəbul edə biləcəyi yükün
(su, yanacaq və təchizat yükləri nəzərə alınmadan) maksimal miqdarıdır:
)
(
tec s y d t Q Q Q G q
Elektrik dartqısının - T texniki kolleci

Yolun alt qatına torpaq yatağı və süni qurğular (körpülər, borular, yol keçidləri və
s.) aiddir.
Rusiyada relsin standart uzunluğu 12,5 m və ya 25 m-dir, lakin hal - hazırda
stansiyalararası pereqonlarda və stansiya yollarında calaqsız yollar - qaynaq vasitəsilə
bir - birinə birləşdirilmiş, uzunluğu 800 m - ə çatan rels gövdələri tətbiq olunur.
Əsasən P 65 və P 50 (reslin 1 m-nin çəkisi uyğun olaraq 65 və 50 kq), həmçinin daha
ağır P 75 markalı relslər işlədilir.
Yeni dəmir yolları layihələndirilərkən onların uzununa meylinin uyğun olaraq
teplovoz dartqılı yollarda 12 %o, elektrovoz dartqılı yollarda isə 15 %o - dən artıq
olmasına icazə verilmir.
- Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi:...

|
Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi: Jobboraliyev m tekshirdi
|
bet | 3/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 89,08 Kb. | | #236686 |
Bog'liq Kiber-huquq maruza12784-modda. Kompyuter axborotini modifikatsiyalashtirish
Kompyuter axborotini modifikatsiyalashtirish, ya’ni kompyuter tizimida saqlanayotgan axborotni qonunga xilof ravishda o‘zgartirish, unga shikast etkazish, uni o‘chirish, xuddi shuningdek bila turib unga yolg‘on axborotni kiritish fuqarolarning huquqlariga yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlariga yoxud davlat yoki jamoat manfaatlariga ko‘p miqdorda zarar yoxud jiddiy ziyon etkazilishiga sabab bo‘lsa, —
eng kam oylik ish haqining yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki bir yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud ikki yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
O‘sha harakatlar:
a) juda ko‘p miqdorda zarar etkazgan holda;
b) bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib;
v) takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan sodir etilgan bo‘lsa, —
bir yildan ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki ikki yildan uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
2785-modda. Kompyuter sabotaji
O‘zganing kompyuter uskunasini yoki xizmatda foydalaniladigan kompyuter uskunasini qasddan ishdan chiqarish, xuddi shuningdek kompyuter tizimini buzish (kompyuter sabotaji) —
uch yilgacha muayyan huquqdan mahrum qilib, eng kam oylik ish haqining uch yuz baravaridan to‘rt yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki ikki yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
O‘sha harakatlar:
a) bir guruh shaxslar tomonidan oldindan til biriktirib;
b) takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan sodir etilgan bo‘lsa, —
ikki yildan uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud ikki yildan uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
Axborot texnologiyalari sohasidagi jinoyatlar ichida eng ijtimoiy xavfi katta, keng miqyosda va ko‘p miqdorda zarar yetkazuvchi turi – bu zarar yetkazuvchi dasturlarni yaratish va tarqatish bilan bog‘liq bo‘lib, yangi kiritilgan
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ish axborotlashtirish qoidalarini buzganlik uchun javobgarlik Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi: Jobboraliyev m tekshirdi
|
Gəminin yük götünnə qabiliyyətindən istifadə əmsalı

Mövzu 6.
Çay nəqliyyatı,onun yaranması və tarixi.
Daxili su (çay) nəqliyyatı yük və sərnişinlərin (kontinent) daxili su yolları ilə
daşınmasını həyata keçirir.
Daxili su nəqyyatının ölkənin ümumi yük dövriyyəsindəki payı AB üzvləri olan
ölkələrdə 2000 ci ildə aşağıdakı kimi olmuşdur: Hollandiya 42,6 %, Almaniya 13,6%,
Belçika 11,9 %, Lüksemburq 8,9 % , Avstriya 5,4
%, Fransa 2,2 %, Finlandiya 1.3 %,
İtaliya 0,1 %.
Ən böyük çay və göl donanması ABŞ - dadır. Daxili su nəqliyyatı ilə yerinə
yetirilən yük dövriyyəsinin həcminə görə dünyanın aparıcı ölkələri sırasına Çini,
Rusiyanı, Almaniya və Kanadanı aid etmək olar.
Lakin çay nəqliyyatı ilə sərnişin daşımalarının payı çox aşağıdır. Bu, çay
nəqliyyatınm sürətinin aşağı (20 - 30 km/saat) olması ilə bağlıdır.
Daşıma sürəti 50 - 60
km/saata qədər artırıldıqda isə daşımaların maya dəyəri xeyli artır.
Çay nəqliyyatmm tarixi bir neçə min illəri əhatə edir. Hesab
olunur ki, ilk iri çay
gəmiləri Qədim Misirdə hələ b.e.ə. dördüncü minillikd ə tikilmişdir..
Sonra sahil boyu
gedərək c|ayıqları çəkən at və insan dartqısından (burlak, yedəkçi) istifadə edirdilər. Bu
cür gəmilər işləyən kanallar XVII əsrdə Hollandiyada meydana gəlmiş və trekvart
(
trekvart - hollandca trekken - çəkmək, dartmaq və vaart - gəmiyolu, kanal sözlərinin
texnoloji proseslərdir - T texniki kolleci

müddət, bəzi hallarda üç ilə qədər saxlanmasına imkan verir. Bu rejim mal yiyəsinə gomrük
orqanlarmın icazəsi ilə gömrük anbarında yükü daha kiçik partiyalara bölməyə, çeşidləmə və
qablaşdırmağa imkan verir. Mal yiyəsi yükünü anbardan hissə - hissə və ya bütöv şəkildə götürə
bilər. Birinci halda gömrük haqqı da hissə - hissə ödənilə bilər. Bu, yük sahibi üçün böyük
üstünlükdür.
Nəqliyyat-ekspedisiya və gömrük-anbar xidmətləri bazarının əsas çatışmayan cəhəti onun praktiki
olaraq kor-təbii formalaşmasıdır. Bəzən istənilən avtonəqliyyat müəssisəsi, müştərilərə
minimum servis
xidmətləri göstərməyə qadir olmasa belə, məhdud ərazidə gömrük terminalı yaratmaq fıkrinə düşür. I
,akin müasir dünyada anbar biznesinin iri loqistik və nəqliyyat - paylanma mərkəzləri şəklində
inteqrasiyası prosesi gedir. Bu, yük ycrdəyişməsi prosesini səmərələşdirməyə, mal və xidmətlərin
istehsalı, paylanması və istehlakı sahəsində maksimal iqtisadi səmərə almağa imkan verir.
Yaranmış vəziyyət obyektiv olaraq daşıma prosesində ayrı - ayrı təkmilləşdirmələr
aparmanı yox, prinsipial olaraq yeııi yük yerdəyişməsi sistemi yaratmanı tələb edir.
Müxtəlif nəqliyyat növlərinin qarşılıqlı əlaqəsində bir nəqliyyat növünün ərazisində
digərinə məxsus olan infrastrukturun yaradılması mühüm rol oynayır. Məsələn, dəniz və çay
nəqliyyatlarının qarşılıqlı əlaqəsi iki üsulla: yükün çay gəmisinə bilavasiə dəniz gəmisindən və ya
limanda yerləşən anbarlardan yüklənməsi yolu ilə həyata keçirilir. Dəniz nəqliyyatı üçün ən
proqressiv hesab olunan daşımaların «çay - dəniz» gəmiləri ilə yerinə
yetirildiyi intermodal
sistemdir.
Dəmir yolu nəqliyyatı ilə əlaqə liman ərazisində sahnmış dəmir yolu sahəsi ilə yerinə
yetirilir ki, bu da birbaşa və ya anbardan boşaldıb -yükləmə aparmanı asanlaşdırır.
İlk dəfə bu cür qarşılıqlı əlaqə Şimali Amerika kontinen-tində meydana gəlmişdir. Amerika
digər kontinentlərlə dəniz nəqliyyatı vasitəsilə əlaqələndiyindən, dəniz nəqliyyatı quru
nəqliyyatı ilə müxtəlif texnologiya və əlaqələrin inkişafını tələb edirdi. Bunlar vasitəsilə yüklərin
ölkə daxilində aparılıb - gətirilməsi həyata keçirilməli idi. Amerikada
lend-bric (ingiliscədən
land -
torpaq, quru, ölkə və
bridge - körpü), yəni ölkənin ərazisindən «körpü» (quru körpüsü);
mini -
Правка bo’limi. Bu menyu bo’limi yordamida jadvalning

|
Правка bo’limi. Bu menyu bo’limi yordamida jadvalning
|
bet | 5/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #124373 |
Bog'liq Abdullayev Muxriddin Правка bo’limi. Bu menyu bo’limi yordamida jadvalning biror bir bo’lagini qirqib olish(Vыrezat) yoki nusxa ko’chirish (Kopirovat), qirqib olingan jadval bo’lagini kerakli joyga qo’yish(Вставить), jadvalni to’ldirish(Zapolnit), jadval yacheykasini tozalash(Ochistit), yacheykadagi ma’lumotlarni o’chirish (Удалит), jadval varaqlarini o’chirish (Удалит list) va hokazo ishlarni bajarish mumkin. ochish(Novoe), oynani yashirish(Skrit), oynani bo’lish(Razdelit), oynani ko’rsatish(Otobrazit) kabi ishlarni amalga oshirish mumkin. Окноbo’limida foydalanuvchi ishlayotgan fayllar ro’yxati ham joylashadi. ? bo’limi. Bu menyu bo’limi yordamida Excel dasturi to’g’risida ma’lumot olish mumkin 1-misol. Talabalarning oylik stipendiyasini hisoblash to’g’risida ma’lumotli jadval tayyorlash. Dastlab, Excel dasturi ishga tushiriladi va ekranda paydo bo’lgan jadvalga ma’lumotlar kiritiladi. Dastlab jadval mavzusi kiritiladi, ya’ni Talabalarning oylik stipendiyasini hisoblash Ustunning eni agar zaruriyat tug’ilsa o’zgartiriladi. Bu erda A,B va E ustunlar eni o’zgartirilgan. Keyin esa ustun nomlari kiritiladi
So’ngra jadval yacheykalariga ma’lumotlar kiritiladi
|
| |