nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Стохастик - download

Qidiruv: Стохастик
Норавшан ва стохастик ахборот муҳитларида маълумотларни излаш ва қайта ишлаш усуллари, моделлари
Buning uchun bizga Math sinfi metodlari yordam beradi. Bu metodlarni chaqirish uchun Math so'zidan keyin nuqta qo'yib, metod nomini yozamiz. Metod turiga qarab bir yoki bir nechta qiymatni kiritganimizda bizga hisoblangan qiymatni
0,61 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kommunikatsiya korxonalari - Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish

|
Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish
|
bet | 5/5 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 104,12 Kb. | | #239303 |
Bog'liq asilbekKommunikatsiya korxonalari: Kommunikatsiya korxonalari real vaqt tizimlarini ishlatib, aloqa tarmoqlarini boshqarishda va axborotni uzatishda kuchli vositalardan foydalanadi.
Raqamli texnologiyalar: Raqamli telekommunikatsiya tizimlari, real vaqt tizimlarini o’z ichiga oladi. Ular, internet, mobil aloqalar, televizor va radio tarmoqlari kabi ko’plab tizimlarda ishlatiladi.
Real vaqt tizimlari, kompyuter tizimlari sohasidagi muhim vositalardan biri hisoblanadi. Ularning ishlatilishi, aloqa tarmoqlarini boshqarishda va axborotni uzatishda samarali vaqtni boshqarish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi.
Xulosa:
"Real vaqt tizimlari, kompyuter arxitekturasida ahamiyati yuqori bo'lgan tizimlardir. Bu tizimlar, ma'lum bir vaqtda amalga oshirilishi lozim bo'lgan topshiriqlarni muayyan vaqt oralig'ida yakunlash uchun mo'ljallangan. Ular kompyuter arxitekturasida joriy etilgan holda, samarali va tez ishlaydi. Real vaqt tizimlarining muhim ustuvor tasiriga misol sifati bilan, animatsiyalarni yaratishda yoki boshqa asosiy grafikaviy hajmlarni sifatli boshqarishda ko'rinadi.
Bu esa, kompyuter arxitekturasida joriy etish jarayonining juda muhim va kerakli ekanligini ko'rsatadi. Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida to'g'ri joriy etish, kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi va yangilanishi uchun katta ahamiyatga ega."
|
| |
Avtomatlashtirilgan tizimlar - Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish

|
Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish
|
bet | 3/5 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 104,12 Kb. | | #239303 |
Bog'liq asilbekAvtomatlashtirilgan tizimlar: Real vaqt tizimlari, avtomatlashtirilgan vositalarni boshqarish uchun keng qo’llaniladi. Misol uchun, avtomobillarning boshqa transport vositalari bilan sinchik sinchik ishlashini ta’minlayadigan real vaqt tizimlari mavjud.
Telekommunikatsiya: Real vaqt tizimlari, telefon aloqalarini, internetni va boshqa telekommunikatsiya vositalarini boshqarishda ishlatiladi. Bu tizimlar, ma’lum vaqtda ma’lum joyga ma’lum ma’lumlikni o’tkazishni ta’minlayadi.
Robotika: Robotlar va avtomatlashtirilgan tizimlar real vaqt tizimlaridan foydalanadi. Ularning ishlashini to’g’ri va vaqtida bajarish uchun real vaqt tizimlari keng qo’llaniladi.
Tibbiyot: Real vaqt tizimlari, tibbiyot sohasida yordam berish uchun ishlatiladi. Misol uchun, monitorlarda yoki tibbiyot apparatlari orqali ma’lumotlarni to’plash va ko’rsatish uchun real vaqt tizimlari ishlatiladi.
Finanslar: Banklar, fond birjalar va boshqa moliyaviy institutlar real vaqt tizimlarini moliyaviy operatsiyalarni boshqarishda ishlatadi. Ularning ishlashini to’g’ri va vaqtida bajarish uchun real vaqt tizimlari keng qo’llaniladi.
O’yinlar: Kompyuter o’yinlarida ham real vaqt tizimlari keng qo’llaniladi. O’yinlar o’ynash vaqti, grafika va boshqa tizimlar real vaqt tizimlarini ishlatadi.
Real vaqt tizimlari muhandislik sohasidagi muhim vositalardan biri hisoblanadi. Ularning ishlatilishi, har bir sohada samarali vaqtni boshqarish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi.
Real vaqt tizimlari kompyuter tizimlari sohasidagi muhim va kuchli vositalardan biridir. Ularning muhimligi quyidagi sabablarga asoslanadi:
Javob vaqti: Real vaqt tizimlari, belgilangan vaqt ichida javob berishga majbur bo’lgan voqea yoki so’rovga qanday javob berish kerakligini ta’minlaydigan kuchli vositalardir. Misol uchun, avtomobillarning boshqa transport vositalari bilan sinchik sinchik ishlashini ta’minlayadigan real vaqt tizimlari mavjud.
Sinxronizatsiya: Real vaqt tizimlarining ishlashini to’g’ri va vaqtida bajarish uchun sinxronizatsiya vositalari foydalaniladi. Bu, tizimning barcha qismlarining bir vaqtda to’g’ri ishlashini ta’minlayadi.
|
| |
Yuqori oqimli taymerlar - Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish

|
Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish
|
bet | 4/5 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 104,12 Kb. | | #239303 |
Bog'liq asilbekYuqori oqimli taymerlar: Real vaqt tizimlarida ma’lum interval vaqtida harakatlarni bajarishni ta’minlayadigan kuchli taymerlar ishlatiladi. Misol uchun, robotlar, avtomobillar va boshqa avtomatlashtirilgan tizimlar real vaqt tizimlaridan foydalanadi.
Sinxron kirish-chiqish: Real vaqt tizimlarining sinxron kirish-chiqish vositalari, tizimning ishlashini boshlash va to’xtatish jarayonlarini boshqarish uchun ishlatiladi. Bu, tizimni boshqarish va tizimni to’xtatish imkonini beradi.
Real vaqt tizimlari muhandislik sohasidagi murakkab loyihalardan biridir va ularga iqtisodiy, texnikaviy va dasturiy qo’llanma bor. Bu tizimlar, kompyuter tizimlari sohasidagi muhim va kuchli vositalardan biri hisoblanadi.
Telekommunikatsiya sohasida real vaqt
tizimlari qanday ishlatiladi?
Telekommunikatsiya sohasida real vaqt tizimlari muhim va kuchli vositalardan biri hisoblanadi. Ularning ishlatilishi, aloqa tarmoqlarini boshqarishda va axborotni uzatishda samarali vaqtni boshqarish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi1. Quyidagi misollar telekommunikatsiya sohasida real vaqt tizimlarining ishlatilishi haqida ko’proq ma’lumot beradi:
Avtomatlashtirilgan tizimlar: Real vaqt tizimlari, avtomatlashtirilgan vositalarni boshqarish uchun keng qo’llaniladi. Misol uchun, avtomobillarning boshqa transport vositalari bilan sinchik sinchik ishlashini ta’minlayadigan real vaqt tizimlari mavjud.
Telefon aloqalari: Telefon tarmoqlari real vaqt tizimlaridan foydalanadi. Ushbu tizimlar, telefon aloqalarini boshqarish va ma’lumotlarni uzatishda ishlatiladi.
Telegraf: Telegraf tarmoqlari ham real vaqt tizimlaridan foydalanadi. Bu tizimlar, matnli xabarlarni uzatish va qabul qilishda ishlatiladi.
Optik tolalashtirish: Optik tolalashtirish tizimlari real vaqt tizimlarining bir turidir. Ular, optik xatlar orqali ma’lumotlarni tez va samarali tarzda uzatishda ishlatiladi.
|
| |
Real vaqt signallari - Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish

|
Mavzu: Real vaqt tizimlari va ularni kompyuter arxitekturasida joriy etish
|
bet | 2/5 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 104,12 Kb. | | #239303 |
Bog'liq asilbekReal vaqt signallari: Bu tizimlar, belgilangan vaqt ichida javob berishga majbur bo’lgan voqea yoki so’rovga qanday javob berish kerakligini ta’minlaydigan kuchli vositalardir.
Sinxronizatsiya vositalari: Real vaqt tizimlarining ishlashini to’g’ri va vaqtida bajarish uchun sinxronizatsiya vositalari foydalaniladi.
Yuqori oqimli taymerlar: Bu tizimlar, ma’lum interval vaqtida harakatlarni bajarishni ta’minlaydigan kuchli vositalardir.
Sinxron kirish-chiqish: Real vaqt tizimlarining sinxron kirish-chiqish vositalari, tizimning ishlashini boshlash va to’xtatish jarayonlarini boshqarish uchun ishlatiladi.
Real vaqt tizimlari muhandisligi juda ko’p tarmoqli bo’lgani uchun, u juda ixtisoslashgan yo’nalish sifatida ajralib turadi. Bu yo’nalishda ishlaydigan tizimlarni loyihalash va amalga oshirish diqqat talab qiladi. Bu jarayonlar quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Apparat va dasturiy ta’minotni tanlash va savdoni baholash: Bu, iqtisodiy jihatdan samarali echimni ta’minlaydi.
Real vaqt tizimlarining spetsifikatsiyasi va dizayni: Tizimning to’g’ri tasvirlanishi va ishonchliligini oshirish uchun kerakli.
Dasturlash tilini mashina kodiga tarjima qilish natijasida yuzaga keladigan real vaqt ta’siri: Bu, tizimning ishlamay qolishi va ishonchliligini oshirish uchun muhimdir.
Sinovlarni loyihalash va boshqarish: Tizimni sinovga olish va ishlab chiqarish uskunalarini tanlash.
Real vaqt tizimlari, kompyuter tizimlari sohasidagi murakkab loyihalardan biridir va muhandislik texnikalari uchun kuchli vosita hisoblanadi. Bu tizimlar, boshqaruv nazariyasi, dasturiy ta’minot muhandisligi va operatsiyalariga kuchli ta’sir qiladi2. Sizga qanday yordam bera olishim mumkin?
Real vaqt tizimlarining muhimligi
Real vaqt tizimlari bir nechta sohada keng qo’llaniladi. Quyidagi misollar real vaqt tizimlarining ishlatilishi haqida ko’proq ma’lumot beradi:
|
| |
char * sc;  
cin.getline (sc,100); //”0123456789” satri kiritiladi

|
char * sc;
cin.getline (sc,100); //”0123456789” satri kiritiladi
|
bet | 4/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,21 Kb. | | #144268 |
Bog'liq Mushtariybonu dasturlashchar * sc;
cin.getline (sc,100); //”0123456789” satri kiritiladi
unsigned int i=3;
string s1,s,s2;
s2=sc; s1=”misollar”; s=”xyz”; // s2=”0123456789”
s2.insert(i,“abcdef”); // s2=”012abcdef3456789”
s1.insert(i-1,s2,4,5); //
s1=”mi45678sollar”
s.insert(i-
2,sc,5); // s=”x01234yz”
Satr qismini o‘chirish funksiyasi
atr qismini o‘chirish uchun quyidagi funksiyani ishlatish mumkin:
erase(unsigned int pos=0,unsigned int n=npos);
Bu funksiya, uni chaqiruvchi satrning pos o‘rnidan boshlab n ta belgini o‘chiradi. Agarda pos ko‘rsatilmasa, satr boshidan
boshlab o‘chiriladi. Agar n ko‘rsatilmasa, satrni oxirigacha bo‘lgan belgilar o‘chiriladi:
string s1,s2,s3;
s1=”0123456789”;
s2=s1;s3=s1;
s1.erase(4,5); // s1=”01239”
s2.erase(3);
// s2=”012”
s3.erase();
// s3=””
void clear() funksiyasi, uni chaqiruvchi satrni to‘liq tozalaydi.
Uchinchi ko‘rinishda funksiya chaqiruvchi satrning pos1 o‘rnidan boshlab n1 ta belgili satr qismi va str satrdan ros2
o‘rnidan boshlab n2 ta belgili satr qismlari o‘zaro solishtiriladi.
Misol:
#include
int main() {
string s1=”01234567893456ab2csef”, s2=”456”,
s3=”ghk”;
cout<<
cout<<
cout<<
if(s2.compare(s3)>0)cout
if(s2.compare(s3)==0)cout<<
if(s2.compare(s3)<0)cout<<“s2
if(s1.compare(4,6,s2)>0)cout
if(s1.compare(5,2,s2,1,2)==0)
cout<<
}
Masala.
Familiya, ismi va shariflaribilan talabalar ro‘yxati berilgan.Ro‘yxat alfavitbo‘yicha tartiblansin.
Programma matni: #include
|
| |
Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish

|
Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish
|
bet | 1/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,21 Kb. | | #144268 |
Bog'liq Mushtariybonu dasturlash
Muhammad al Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg’ona Filiali
“Dasturlash 1” fanidan bajargan
MUSTAQIL
ISH
Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot
Bajardi: Yusopova Mushtariybonu
Qabul qildi: _________________
MAVZU: Belgilar va satrlar haqida malumot
Reja:
1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish
2 Satrlar bilan ishlash
3String turidagi satr funktsiyalar (metodlar)
Ushbu ma’ruzada char tipidagi massivlarning elementlariga va string turidagi o’zgaruvchilarga qayta ishlov
beruvchi maxsus funksiyalar haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Kalit so’zlar: char turidagi massiv, string, strlen(), sizeof(), strcpy(), strcat(), strstr(), strchr(), assign(), append(), resize(),insert(), delete(), add().1. Satrlar ilan ishlash
C++ tilida standart satr turiga qo‘shimcha sifatida string turi kiritilgan va u string sinfi ko‘rinishida amalga oshirilgan. Bu
turdagi satr uchun ‘\0’ belgisi tugash belgisi hisoblanmaydi va u oddiygina belgilar massivi sifatida qaraladi. string turida
satrlar uzunligining bajariladigan amallar natijasida dinamik ravishda o‘zgarib turishi, uning tarkibida bir qator funksiyalar
aniqlanganligi bu - tur bilan ishlashda
ma ’lum bir qulayliklar yaratadi.
1.String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish
string turidagi o‘zgaruvchilar quyidagicha e’lon qilinishi mumkin:
string s1,s2,s3;
Bu turdagi satrlar uchun maxsus amallar va funksiyalar aniqlangan. string
satrga boshlang‘ich qiymatlar har xil usullar
orqali berish mumkin:
string
s1=”birinchi usul”
;string
s2(”ikkinchi usul”);
string s3(s2);
string s4=s2;
Xuddi shunday, string turidagi o‘zgaruvchilar ustida qiymat berish amallari ham har xil:
|
| |
#include  

int main(int argc, char* argv[]){

|
#include
int main(int argc, char* argv[]){
|
bet | 5/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,21 Kb. | | #144268 |
Bog'liq Mushtariybonu dasturlash#include
int main(int argc, char* argv[]){
const int FISh_uzunligi=50;
string * Talaba;
char * Satr=(char*)malloc(FISh_uzunligi);
unsigned int talabalar_soni;
char son[3];
do {
cout<<"Talabalar sonini kiriting: ";
cin>>son; }
while((talabalar_soni=atoi(son))<=0);
Talaba =new string[talabalar_soni];
cin.ignore();
for(int i=0; i
cout<
cin.getline(Satr,50);
Talaba[i].assign(Satr); }
bool almashdi=true;
for(int i=0; i
almashdi=false;
for(int j=i; j
if(Talaba[j].compare(Talaba[j+1])>0) {
almashdi=true;
strcpy(Satr,Talaba[j].data());
Talaba[j].assign(Talaba[j+1]);
Talaba[j+1].assign(Satr); } }
cout<<"Alfavit bo'yicha tartiblangan ro'yxat:\n";
for(int i=0; i
cout<
delete [] Talaba; free(Satr); return 0; }
Programmada talabalar ro‘yxati string turidagi Talaba dinamik massiv ko‘rinishida e’lon qilingan va uning o‘lchami
Foydalanuvchi tomonidan kiritilgan talabar_soni bilan aniqlanadi. Talabalar sonini kiritishda nazorat qilinadi: klaviaturadan
satr o‘qiladi va u atoi() funksiyasi yordamida songa aylantiriladi. Agar hosil bo‘lgan son noldan katta son bo‘lmasa, sonni
kiritish jarayoni takrorlanadi. Talabalar soni aniq bo‘lgandan keyin har bir talabaning familiya, ismi va sharifi bitta satr
sifatida oqimdan
o‘qiladi. Keyin, string turida aniqlangan compare() funksiyasi yordamida massivdagi satr-laro‘zaro
solishtiriladi va mos o‘rindagi belgilar kodlarini o‘sishi bo‘yicha «pufakchali saralash» orqali tartiblanadi. Programma
oxirida hosil bo‘lgan massiv chop etiladi, hamda dinamik massivlar yo‘qotiladi.
Satr xossalarini aniqlash funksiyalari
String sinfida satr uzunligi, uning bo‘shligini yoki egallagan xotira hajmini aniqlaydigan funksiyalar bor:
|
| |
string s1,s2,s3 - Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish

|
Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish
|
bet | 2/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,21 Kb. | | #144268 |
Bog'liq Mushtariybonu dasturlashstring s1,s2,s3
; char *str=”misol”;
//satrli o‘zgarmas qiymati berish
s1=”Qiymat berish 1-usul”;
s2=str; // char turidagi satr yuklanmoqda
s3=’A’; // bitta belgi qiymat sifatida berish
s3=s3+s1+s2+”0123abc”; //qiymat sifatida satr ifoda
8.2-jadvalida string turidagi satrlar ustidan amallar keltirilgan.
Satr elementiga indeks vositasidan tashqari at() funksiyasi orqali murojaat qilish mumkin:
string s1=”satr misoli“;
cout<
Shuni aytib o‘tish kerakki, string sinfda shu turdagi o‘zgaruvchilar bilan ishlaydigan funksiyalar aniqlangan. Boshqacha
aytganda, string turida e’lon qilingan o‘zgaruvchilar (obyektlar) o‘z funksiyalariga ega hisoblanadi va ularni chaqirish
uchun oldin o‘zgaruvchi nomi, keyin ‘.’(nuqta) va zarur funksiya nomi (argumentlari bilan) yoziladi.
8.2-jadval. string turidagi satrlar ustidan amallar
3. String turidagi satr funktsiyalar (metodlar).
Satr qismini boshqa satrga nusxalash funksiyasi
Bir satr qismini boshqa satrga yuklash uchun kuyidagi funksiya-larni ishlatish mumkin, ularni prototipi kuyidagicha:
assign(const string &str);
assign(const string &str,unsigned int pos,
unsigned int n);
assign(const char *str, int n);
Birinchi funksiya qiymat berish amal
bilan ekvivalentdir: string turidagi str satr o‘zgaruvchi yoki satr o‘zgarmasni amalni
chaqiruvchi satrga beradi:
string s1,s2;s1=”birinchi satr”;
s2.assign(s1); // s2=s1 amalga ekvivalent
Ikkinchi funksiya chaqiruvchi satrga argumentdagi str satrning pos
o‘rnidan n ta belgidan iborat bo‘lgan satr qismini
nusxalaydi.Agarda pos qiymati str satr uzunligidan katta bo‘lsa, xatolik haqida ogohlantiriladi, agar pos + n ifoda qiymati
str satr uzunligidan katta bo‘lsa, str satrining pos o‘rnidan boshlab satr oxirigacha bo‘lgan belgilar nusxalanadi. Bu qoida
barcha funksiyalar uchun tegishlidir.
Misol:
|
| |
string s1,s2,s3 - Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish

|
Mavzu: Belgilar va satrlar haqida malumot Reja: 1 String turidagi satrni e’lon qilish va qiymat berish
|
bet | 3/6 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,21 Kb. | | #144268 |
Bog'liq Mushtariybonu dasturlashstring s1,s2,s3;
s1=”0123456789”;
s2.assign(s1,4,5); // s2=”45678”
s3.assign(s1,2,20
// s3=”23456789”
Uchinchi funksiya argumentdagi char turidagi str satr
ni string turiga aylantirib, funksiyani chaqiruvchi satrga o‘zlashtiradi:
char * strold;
cin.getline(strold,100);//”0123456789” kiritiladi string s1,s2; \
s2.assign(strold,6);
// s2=”012345”
s3.assign(strold,20);
// s3=”0123456789”
Satr qismini boshqa satrga qo‘shish funksiyasi
Satr qismini boshqa satrga qo‘shish funksiyalari quyidagicha:
append(const string &str);
append(const string & str,unsigned int pos,
unsigned int n);
append(const char *str, int n);
Bu funksiyalarni yuqorida keltirilgan mos assign funksiya-lardan farqi -
funksiyani chaqiruvchi satr oxiriga str satrni o‘zini
yoki uning qismini qo‘shadi.
char * sc;
cin.getline(sc,100);
//”0123456789” kiritiladi
string s1,s,s2;
2=sc; s1=”misol”;
s=”aaa”; //s2=”0123456789”
s2.append(”abcdef”); //s2+=”abcdef” amali
//va
s2=”0123456789abcdef”
s1.append(s2,4,5);
//s1=”misol45678”
s.append(ss,5);
// s=”aaa012345”
Satr qismini boshqa satr ichiga joylashtirish funksiyasi
Bir satrga ikkinchi satr qismini joylashtirish uchun quyidagi funksiyalar ishlatiladi:
insert(unsigned int pos1,const string &str); \
insert(unsigned int pos1,const string & str,
unsigned int pos2,unsigned int n);
insert(unsigned int pos1,const char *str, int n);
Bu fuksiyalar append kabi ishlaydi, farqi shundaki, str satrini yoki uning qismini funksiyani chaqiruvchi satrning ko‘rsatilgan
pos1 o‘rnidan boshlab joylashtiradi. Bunda amal chaqiruvchi satrning pos1 o‘rindan keyin joylashgan belgilar o‘nga
suriladi.
Misol:
|
| |
Quvvatlar balansini tuzish

|
Quvvatlar balansini tuzish
|
bet | 9/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)3. Quvvatlar balansini tuzish.
Har qanday elektr zanjirida e.yu.k. manbalarining umumiy quvvati iste`molchilarda sarflanadigan quvvatlar yig`’indisiga teng bo`lishi kerak, ya`ni:
1.1 - rasmda keltirilgan elektr zanjiri uchun quvvatlar balansini tuzamiz:
e.yu.k. manbalarining umumiy quvvati:
= 72 · 6,7 – 12 · 4,25 + 4·2,45 = 441,2 Vt.
Iste`molchilarni umumiy quvvati:
= (6,7)2 · 6 + (4,25)2 · 1 +(2,45)2 · 10 + (3,9)2 · 4 + (0,35)2 · 12 + (2,8)2 · 4 = 441,2 Vt. Demak, 441,2 = 441,2 Vt.
4. Potensiallar diagrammasini qurish.
Potensiallar diagrammasi, asosiy murakkab zanjirning tashqi konturi uchun quriladi (2 - rasm); zanjirda biror nuqta (a) ning potensiali nolga teng deb olinib, shu nuqtaga nisbatan boshqa nuqtalarning potensiallari hisoblanadi. Buning uchun, soat mili harakati yo`nalishida, a nuqtasidan boshlab konturni aylanib chiqiladi
2 – rasm
a nuqtaning potensiali nolga teng:
φa = 0.
b nuqtaning potensiali a nuqtaning potensalidan E1 ga katta:
φb = φa + E1 = 0 + 72 = 72 V.
v nuqtasining potensiali b nuqtasining potensialidan I1 · R1 ga kichik bo`ladi, chunki R1 qarshiligida kuchlanish pasayishi φb – φv = I1 · R1 bo`ladi. Bundan,
φv = φb – I1 · R1 = 72 – 6,7 · 6 = 31,8 V.
g nuqtasining potensiali ham v nuqtaning potensialidan I6 · R6 ga kichik bo`ladi:
φg = φb – I6 · R6 = 31,8 –2,8 · 4 = 20,6 V.
d nuqtasining potensiali g nuqtaning potensialidan E3 ga katta bo`ladi:
φd = φg + Ye3 = 20,6 + 4 = 24,6 V.
yana, a nuqtasining potensialini tekshirsak, bunda u d nuqtasining potensialidan I3 · R3 ga kichik bo`ladi:
φa = φd – I3 · R3 = 24,6 – 2,46·10 = 0.
Endi, masshtabda potensiallar diagramma [φ = f(R)] sini quramiz (3 - rasm).
3 - rasm. Potensiallar diagrammasi.
2- masala bo`yicha variantlar.
|
| |
Hisob gafik ishi bo`yicha o`zgarmas tok zanjirlarini hisoblash tartibi

|
Hisob gafik ishi bo`yicha o`zgarmas tok zanjirlarini hisoblash tartibi
|
bet | 7/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)Hisob gafik ishi bo`yicha o`zgarmas tok zanjirlarini hisoblash tartibi
2-bobda Krixgofning 1- va 2- qonunlarini hamda zanjirning bir qismi va butun zanjir uchun om qonunlarini qo`llanishlarini kuzatishlari mumkin.
O`z variantingiz bo`yicha berilgan elektr sxemasi uchun quyidagilarni bajaring:
Kirxgofning birinchi va ikkinchi qonunlari asosida tarmoq toklarini aniqlash uchun zarur bo`lgan tenglamalar sistemasini tuzing.
Kontur toklar usulidan foydalanib elektr sxemasidagi hamma toklar aniqlansin.
Quvvatlar balansin hisoblansin.
Tashqi kontur uchun masshtabda zanjirning ayrim nuqtalarida potensiallar taqsimlanishi hisoblansin va a nuqtaning potensialini nol deb olib, zanjir uchun potensiallar diagrammasi qurilsin.
1- Masala.
1 - rasmdagi murakkab zanjir uchun quyidagilar berilgan:
E1=72 V; E2=12 V; E3=4 V; R1=6 Om; R2=1 Om; R3=10 Om; R4=4 Om; R5=12 Om; r6=4 Om Energiya manbalarining ichki qarshiliklari e`tiborga olinmasin.
1 – rasm.
Masalaning yechilishi:
1. Berilgan murakkab zanjirda uchta kontur, ya`ni I (abvl), II (ales), III (vgdel) konturlar va to`rtta tugun – a, v, l, e bor. Aniqlanuvchi toklar – I1, I2, I3, I4, I5, I6
Avvalo, har bir konturda kontur toklari - II, III, IIII ning yo`nalishini ixtiyoriy ko`rsatamiz. Kirxgofning I – qonuni asosida tugunlar uchun tugunlar sonidan bitta kam tenglamalar tuzamiz:
a tugun uchun: I2 + I3 – I1 = 0;
v tugun uchun: I1 – I4 – I6 = 0;
e tugun uchun: I6 – I5 – I3 = 0;
Kirxgofning II – qonuni asosida har bir kontur uchun tenglamalar tuzamiz:
I – kontur uchun: E1 – E2 = I1 · R1 + I4 · R4 + I2 · R2 (1)
II – kontur uchun: E2 + E3 = I3 · R3 – I2 · R2 – I5 · R5 (2)
III – kontur uchun: 0 = I5 · R5 + I6 · R6 – I4 · R4 (3)
|
| |
Elektr iste’molchilarning quvvat koeffitsientini oshirish usullari

|
Elektr iste’molchilarning quvvat koeffitsientini oshirish usullari
|
bet | 2/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)Elektr iste’molchilarning quvvat koeffitsientini oshirish usullari.
Shaxsiy xo’jaliklarda quvvat koeffitsientini oshirishning iqtisodiy samaradorliklari.
Shaxsiy xo’jaliklarda an’anaviy va mukobil energetikadan kompleks foydalanish.
Elektr uzatish liniyalarida samaradorlikni oshirish.
Elektr yoritish tizimlarida samaradorlikni oshirish.
Talaba o’z qiziqish doirasidan kelib chiqib yana boshqa yo’nalishlarda ham samaradorlik bo’yicha izlanishlar olib borishi mumkin.
Muqobil energetika yo’nalishi bo’yicha tavsiyalar:
Muqobil energiya manbalarini amalda qo’llaganda yuzaga keladigan iqtisodiy, ekologik, texnologik, ijtimoiy, sotsial va boshqa turdagi samaradorlik, afzalliklarni o’rganish, kamchilik va iqtisodiy muammolarni bartaraf etish yo’llarini izlash mazkur hisob-grafik ishining asosiy maqsadini tashkil etadi. Talaba o’zining qiziqish sohasi, bilimlari doirasi, kasbiy yo’nalishi va boshqa asoslardan kelib chiqib, quyosh energiyasidan foydalanishdagi, yuqorida ko’rsatilgan yo’nalishdan biri yoki bir nechtasi doirasida izlanishlar olib borishi mumkin. Bunda asosiy e’tibor aniq hisob-kitoblarga, ularning reallik darajasi va amalga oshirilishi imkoniyatlariga qaratiladi.
Hisob grafik ishini bajarish bo`yicha tavsiyalar.
Hisob grafik ishini o`zingiz yashab turgan uy misolida bajaring. Buning uchun quyidagi savollarni yoriting:
Iste’molchining energetik xarakteristikalari.
Bunda quyidagilarni yoriting:
- uyning elektr bilan taminlanish sxemasi, elektr hisoblagich turi, zavod №––, oxirgi bir oy ichidagi ko`rsatkichlari;
- mavjud barcha elektr qurilmalarining xarakteristikalari (nomi, quvvati); - elektr qurilmalarining ish rejimlari va bir oydagi energiya sarfi;
- elektr energiyasi sarfining sutkalik oylik va yillik diagrammalari;
|
| |
Energiyadan foydalanish samaradorligini oshirish

|
Energiyadan foydalanish samaradorligini oshirish
|
bet | 3/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)2. Energiyadan foydalanish samaradorligini oshirish.
Siz taklif etayotgan usullari, bular energiya tejamkor Akva yoritish lampalaridan foydalanishga o`tish, elektr o`rniga gaz yoki boshqa manbalardan foydalanish, noan’anaviy elektr manbalaridan (quyosh, shamol energiyalaridan, bioenergiyalardan foydalanish rejalari va xokazo boshqa usullar) foydalanish;
3. Mamlakatimizda energetikani rivojlantirish borasidagi asosiy istiqbolli rejalar, jumladan:
O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013 yil 1-martdagi “Muqobil energiya manbalarini yanada rivojlantirishning chora-tadbirlari” to`g`risidagi farmoni va uning amalga oshirilishidan kelib chiqadigan natijalar; -mamlakatimizda energetik muammolarning yechimlari yo`nalishida olib borilayotgan ilmiy–texnikaviy dasturlar haqida ma’lumotlar.
4. Natijalar taxlili.
Olingan natijalarni kengaytirib o`zingiz yashab turgan qishloq, shaxar, tuman viloyat miqyosida hisoblab ko`ring va elektr energiyasini tejash imkoniyatlarini va uning miqdorini baholab ko`ring. Hisob grafikishini bajarishga ijodiy yondoshib natijalarni iqtisodiy samarasini baholang. Hisob grafikishini ixtiyoriy korxona, tashkilot, ishlab chiqarish yoki boshqa istalgan maishiy sharoitlar misolida ham bajarishingiz mumkin.
HISOB GRAFIK ISHINI BAJARISH UCHUN NAMUNA:
Reja.
1. Iste’molchining elektr sxemasi.
2. Iste’molchining energetik xarakteristikasi.
3. Elektr energiyasidan foydalanish rejimi va miqdori.
4. Elektr energiyasi sarfining sutkalik oylik va yillik diagrammalari
5. Elektr energiyasidan foydalanish samaradorligini oshirish usullari.
6. Natijalar taxlili va takliflar.
1. Iste’molchi 3 xonali kvartira, 1- qavat; 5 kishidan iborat xonadon, iste’mol kuchlanishi bir fazali 220 V kuchlanish. Elektron elektr hisoblagich tipli__________ Zav. №_____________ ishlab chiqarilgan yili 20____
Elektr sxema.
|
| |
Iste’molchining energetik xarakteristakasi

|
Iste’molchining energetik xarakteristakasi
|
bet | 4/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)2. Iste’molchining energetik xarakteristakasi.
Iste’molchi faqat maishiy elektr jihozlari va stardart uy-ro`zg`or elektr buyumlariga ega. Yuqori quvvatli energiya iste’molchilari va boshqa maxsus elektr uskuna va jihozlar yo`q. Elektr ta’minoti quyidagi iste’mollar uchun ishlatiladi:
2.1 Elektr yoritish tizimlari 15 ta xar biri 100 Vt quvvatli cho`g`lanma tolali lampalar jami - 5 KVt;
2.2. Oshxona elektr anjomlari:
elektr pechka - 2 KVt;
mikroto`lqinli pechka - 1.5KVt;
xolodilnik - 650 Vt;
elektr maydalagich - 150 Vt;
elektr choynagi (Tefal) - 1 KVt;
elektr isitkich (Areston )- 2.5 KVt.
2.3. Maishiy elektr jihozlari:
dazmol - 1 KVt;
tikuv mashinasi (Zenger) - 1.5 KVt;
quritkich (Fen) - 1.5 KVt
televizor Samsung - 250 Vt;
kompyuter (komplekt) - 450 Vt;
radiopriyomnik Panasonik - 65 Vt;
mobil telefon zaryadlash - 25 Vt;
kir yuvish mashinasi - 2.5 KVt
3. Elektr energiyasidan foydalanish rejimi va miqdori.
Iste’molchining bir kundagi elektr energiyasi sarfi 2 punktda ko`rsatilgan elektr jihozlarning bir kun mobaynida ishlagan soatlaridan va ularning quvvatlaridan kelib chiqib hisoblanadi va u quyidagilardan iborat:
3.1 Elektr yoritish tizimlari bir kunda lampalar 8 soatdan yonib tursa:
8 soat x 15 x 100 Vt = 12 KVt. soat.
Jami : 12 KVt.soat
3.2. Oshxona elektr anjomlari:
elektr pechka 2 KVt x 1 soat = 2 KVt.soat;
mikroto`lqinli pechka 1.5KVt . 0.5 soat = 0.75 KVt.soat ;
xolodilnik 650 Vt x 10 soat = 6.5 KVt.soat;
elektr maydalagich 150 Vt x 0.5 soat = 0. 075 KVt.soat;
elektr choynagi (Tefal) 1 KVt 0.1 soat = 0.1 KVt.soat;
elektr isitkich (Areston ) 2.5 KVt x 2 soat = 3 KVt.soat
Jami: 12.425 KVt.soat
3.3. Maishiy elektr jihozlari:
dazmol KVt x 0.2 soat = 0.2 KVt.soat
tikuv mashinasi (Zenger) 1.5 KVt x 0.1 soat = 0.15 KVt.soat
quritkich (Fen) 1.5 KVt x 0.3 soat = 0.45 KVt.soat
televizor Samsung 250 Vt x 12 soat = 3 KVt.soat;
kompyuter (komplekt) 450 Vt x 5 soat = 2.250 KVt.soat;
radiopriyemnik Panasonik 65 Vt x 10 soat =0.65 KVt.soat;
mobil telefon zaryadlash 25 Vt x 2 soat = 0.05 KVt.soat;
kir yuvish mashinasi 2.5 KVt x 0.5 soat = 1.25 KVt.soat
|
| |
NAMUNA
Yoritish tizimlarida quyosh energiyasidan foydalanishning samaradorligini hisoblash.
Maqsad

|
NAMUNA
Yoritish tizimlarida quyosh energiyasidan foydalanishning samaradorligini hisoblash.
Maqsad
|
bet | 6/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)NAMUNA
Yoritish tizimlarida quyosh energiyasidan foydalanishning samaradorligini hisoblash.
Maqsad. Xonadonning yoritish tizimida 6 ta lampa mavjud, xar biri 100 Vt dan jami 600 Vt. Lampalar energiya samarador lampalarga almashtirilib, quyosh panellari orqali ta’minalanadi va olingan samaradorlik hisoblanadi.
Mavjud energiya iste’moli:
6 ta lampa quvvati 40 Vt dan (energiya samarador lampalar) sutkasiga 10 soat ishlaydi.
Bir sutkadagi energiya sarfi 6 ·40·10 = 2400 Vt soat = 2,4 kVt soat.
Bir oyda 2,4 kVt soat · 30 = 72 kVt soat Elektr energiyasining narxi 250 so`m/kVt soat bo`lgan xolda.
Bir oydagi sarf 250 so`m/kVt soat · 72kVt soat = 18 000 so`m.
Bir yilda 18 000 so`m · 12 = 216 000 so`m.
Lampalarning narxi 12 000 so`mdan 6 ta lampa 72 000 so`m
Umumiy xarajatni 10 yil uchun hisoblaymiz,
bu orada lampalar kamida 10 marta almashtiriladi,
umumiy xarajatlar: 10· 72 000 = 720 000 so`m
lampalar uchun 10· 216 000 = 2 160 000 so`m
elektr energiyasi uchun Jami 2 880 000 so`m.
Endi quyosh panellari asosidagi elektr ta’minoti tizimni hisoblaymiz. Buning uchun quidagi jihozlar kerak:
Quyosh paneli; 12 v kuchlanishli LED lampalar; Akkumulyator; Kontroller; Qo`shimcha jihozlar (ulash uchun simlar va mexanik vositalar). Narxlarini hisoblaymiz:
100 Vt quvvatli quyosh paneli taxminan 1 200 000 so`m;
6 ta lampa 12 V kuchlanishli 15 Vt quvvatli har biri 35 000 so`mdan 6· 35 = 210 000 so`m;
Akkumulyator 12 V, 100 A· soat – 500 000 so`m,
10 yil davomida 3 marta almashtiriladi, shuning uchun 1 500 000 so`m;
Kontrollyor – 700 000 so`m;
Qo`shimcha jihozlar 100 000 so`m.
Jami: 3 710 000 so`m.
Demak 10 yilda xarajatlardan 3 710 000 so`m –2 880 000 so`m = 880 000 so`m qoladi, bu qoldiq elektr energiyasi hisobidan (xar yili 216 000 so`mdan) keyingi 4 yilda butunlay qoplanadi. Demak bu tizimdagi xarajatlar 13 yilda butunlay o`z narxlarini qoplab, foyda berishga kirishadi .
|
| |
Kontur toklar usulidan foydalanib tarmoqdagi barcha toklarni aniqlaymiz

|
Kontur toklar usulidan foydalanib tarmoqdagi barcha toklarni aniqlaymiz
|
bet | 8/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)2. Kontur toklar usulidan foydalanib tarmoqdagi barcha toklarni aniqlaymiz:
Bunda tarmoqdagi barcha toklar yuq, konturdan faqat bita kontur toki o`tadi deb faraz qilinadi.
Kirxgofning II – qonuni asosida har bir kontur uchun tenglamalar tuzamiz:
I – kontur uchun: E1 – E2 = II · (R1 + R4 + R2) – III · R2 – IIII · R4 (4)
II – kontur uchun: E2 + E3 = III · (R2 + R5 + R3) – II · R2 – IIII · R5 (5)
III – kontur uchun: 0 = IIII · (R4 + R5 + R6) – II · R4 – III · R5 (6)
Endi, masalaning shartida berilganlarni (4), (5) va (6) tenglamalarga qo`yamiz:
72 – 12 = II · (6 + 4 + 1) – III · 1 – IIII · 4 (4I)
12 + 4 = III · (1+10+12) – II · 1 – IIII · 12 (5I)
0 = IIII · (4 + 12 + 4) – II · 4 – III · 12 (6I)
(4I), (5I), (6I) larni ixchamlashtirib, quyidagi tenglamalar sistemasini hosil qilamiz:
60 = 11 · II – III – 4 · IIII (4 II)
16 = – II + 23 · III – 12 · IIII (5 II)
0 = – 4 · II – 12 · III + 20 · IIII (6 II)
(4 II), (5 II) va (6 II) lar uch noma`lumli uchta tenglamalar sistemasidir. Bu tenglamalar sistemasini determinant usulidan foydalanib yechamiz:
Unda
= 60 · 23 · 20 + (–1) · (–12) · 0 + (–4) · 16 · (–12) –
– (–4) · 23 · 0 – 60 · (–12) · (–12) - (–1) · 16 · 20 = 27600+0+768+0 –
– 8640 + 320 = 20048.
= 11 · 16 · 20 + 60 · (–12) · (–4) + (–4) · (–1) · 0 – – (–4) · 16 · (–4) – (11) · (–12) · 0 – 60 · (–1) · 20 = 3520 + 2880 + 0 – – 256 – 0 + 1200 = 7344.
= 11 · 23 · 0 + (–1) · 16 · (–4) + 60 · (–1) · (–12) – –60 · 23 · (–4) – 11 · 16 · (–12) – (–1) ∙ (–1) · 0 = 0 + 64 + 720 + 5520 + 2112 – 0 = 8416
Kontur toklarining qiymatlari:
bo`ladi.
Endi haqiqiy I1, I2, I3, I4, I5 va I6 toklarini aniqlaymiz:
konturning tashqarisidagi qarshiliklar (R1, R6, R3) dan o`tayotgan tok kuchlari (I1, I6, I3) o`sha kontur toklariga teng bo`ladi;
konturning abv qismidan faqat II kontur toki o`tadi va bu tok zanjirning shu qismidan o`tayotgan haqiqiy I1 tokiga teng bo`ladi, ya`ni II = I1= 6,7 A. Xuddi shunday II va III - kontur toklari III = I3 = 2,45 A; IIII = I6 = 2,8 A bo`ladi. Qolgan I2, I4, I5 toklari Kirxgofning I – qonuni asosida aniqlanadi, ya`ni:
I2 = II – III = 6,7 – 2,45 = 4,25 A.
I4 = II – IIII = 6,7 – 2,8 = 3,9 A.
I5 = IIII – III = 2,8 – 2,45 = 0,35 A.
Izlanayotgan barcha toklar aniqlandi.
|
| |
Mustaqil ish bajardi: 021-guruh talabasi Erkinova Mushtariybonu Tekshirdi: Naim Nodira Toshkent 2022 1-Amaliy ish sql

|
Mustaqil ish bajardi: 021-guruh talabasi Erkinova Mushtariybonu Tekshirdi: Naim Nodira Toshkent 2022 1-Amaliy ish sql
|
bet | 1/5 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #130389 |
Bog'liq 1M b
O’zbekiston Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
MUSTAQIL ISH
Bajardi: 021-guruh talabasi
Erkinova Mushtariybonu
Tekshirdi: Naim Nodira
Toshkent 2022
1-Amaliy ish
SQL(Strucred Query Language)so’ri-ov tili ko’p operatorlardan tashkil topgan bo’lib, bu operatorlar orqali foydalanuvchilar va dasturlar Oracle(MBBT)dagi ma’lumotlar ba’zasiga murojaatni amalga oshirish mumkin.Oracle utilitlari yoki har xil dasturlar SQL operatotlarisiz bazaga murojaatni amalga oshirishi mumkin, lekin so’rovlarni amalga oshirishda bu so’rov tilidan foydalanmaslikning iloji yo’q.
SQL operatorlari orqali quyidagi vazifalarni bajarish mumkin:
1.Ma’lumotlarni so’rov orqali olish.
2.Jadvallarning qatorlariga ma’lumot qo’shish,qatorlarini ochirish, yangilash, qoshish.
3.Ob’yektlarni yaratish, o’zgartirish va o’chirish.
4.Ma’lumotlar ba’zasi va ob’yektlarga ruhsatlarni o’rnatish.
2-Amaliy ish
Relyatsion ma’lumotlar ba’zasini loyihalash, mohiyat diagramma aloqasi
Ishning maqsadi: Ma’lumotlar ba’zasini relyatsion modeli uchun jadval tizimini ishlab chiqishni o’rganish va ob’yektlarni bir biriga bog’lash munosabatlarini tahlil qilish.
Masalani qo’yilishi: Berilgan predmet soha ma’lumotlar ba’zasidagi barcha ob’yektlarni relyatsion modelini ishlab chiqish.
Uslubiy ko’rsatmalar: Ma’lumotlarni relyatsion modeli asosida munosabat tushunchasi yotadi. Munosabatni 2 o’lchamli jadvallar yordamida tsvirlash qulay.
Mohiyat – aloqa‖ modelidagi bog`lanishlarga, ikki mohiyat o`rtasidagi har bir bog`lanish turiga tegishli munosabatlarni kiritish zarur (binar, ternar.., n-nar) Mohiyat – aloqa‖ modeli predmet sohani (PS) faqat aniq bir qismini akslantiradi. Bu holda uni lokal model deyiladi.
Ma`lumotlar bazasida quyidagi munosabatlar mavjud:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ish bajardi: 021-guruh talabasi Erkinova Mushtariybonu Tekshirdi: Naim Nodira Toshkent 2022 1-Amaliy ish sql
|
Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari

|
Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari
|
bet | 1/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #232732 |
Bog'liq KURS ISHI (4)
RESPUB000000000000000000000000000000000000
00000000000000000000
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O`RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
FARG`ONA POLITEXNIKA INSTITUTI
ENERGETIKA FAKULTETI
"ELEKTR TEXNIKASI, ELEKTR MEXANIKASI VA ELEKTR TEXNOLOGIYALARI" kafedrasi
USLUBIY KO`RSATMA
Farg`ona – 2022
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
FARG`ONA POLITEXNIKA INSTITUTI
«ENERGETIKA» FAKULTETI
«ELEKTR TEXNIKASI, ELEKTR MEXANIKASI VA ELEKTR TEXNOLOGIYALARI» KAFEDRASI
USLUBIY KO’RSATMA
FarPI u s l u b i y
kengashida tasdiqlangan
Bayon № 2022 yil
FARONA – 2022
HISOB GRAFIKMAVZULARI
Hisob grafik mavzulari bugungi energetikaning (xususan elektroenergetikaning) dolzarb muammolariga va mukobil energiya manbalaridan foydalanish, ularni amalga keng tadbiq etish masalalariga bag’ishlangan. Ushbu yo’nalishlar bo’yicha Hisob grafik ishini bajarishda elektr energiyasidan foydalanishdagi samaradorlikni oshirish asosiy maqsad hisoblanadi. Bunda samaradorlikka erishish yo’llari va ularni miqdoridan qat’iy nazar talaba biror bir usulni aniq misollarda tadbiq etishi talab etiladi.
Samaradorlik masalan quyidagi yo’nalishlarda bajarilishi mumkin:
Quyosh energiyasidan foydalanishning muammolari;
O’zbekistonda shamol energiyasidan foydalanish;
O’zbekistonda gidroenergetika muammolari va ularning yechimi;
O’zbekistonda issiklik elektrostansiyalari taraqqiyoti va ekologik muammolar;
Bioenergetika.
|
| |
-bob. Quvib o‘tish - Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston...

|
Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori Yo‘l harakati qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
|
bet | 19/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)12-bob. Quvib o‘tish
82. Quvib o‘tishni boshlashdan oldin haydovchi chapga burilishni bildiruvchi ishorasini yoqib:
o‘zi o‘tmoqchi bo‘lgan harakatlanish bo‘lagi quvib o‘tish uchun yetarlicha masofada bo‘sh ekanligiga, quvib o‘tish jarayonida harakatlanishga xavf tug‘dirmasligiga va boshqa harakat qatnashchilariga xalaqit bermasligiga;
shu tasmada orqada harakatlanayotgan transport vositasi quvib o‘tishni boshlamaganligiga;
oldinda harakatlanayotgan transport vositasi quvib o‘tish, chapga burilish (qayta tizilish) ishorasini bermayotganligiga;
quvib o‘tishni tugallayotganda quvib o‘tilayotgan transport vositasiga xalaqit bermasdan ilgari egallagan qatorga qaytib o‘ta olishiga ishonch hosil qilishi shart.
83. Bir yo‘nalishda harakatlanayotgan relssiz transport vositalarini har ikki tomonidan o‘zib ketishga ruxsat beriladi. Biroq chapga burilish ishorasini berib, burilishga kirishgan transport vositasini o‘zib ketish o‘ng tomondan amalga oshiriladi.
84. Quvib o‘tilayotgan transport vositasining haydovchisiga harakatlanish tezligini oshirish yoki boshqa xatti-harakatlar bilan quvib o‘tishga to‘sqinlik qilish taqiqlanadi.
85. Quvib o‘tishni tugallagandan so‘ng haydovchi ilgari egallagan harakatlanish yo‘nalishiga qaytishi shart.
86. Quvib o‘tish quyidagi hollarda taqiqlanadi:
tartibga solingan chorrahalarda;
tartibga solinmaydigan chorrahalarda asosiy hisoblanmaydigan yo‘llarda harakatlanishda;
ko‘priklarda, yo‘l o‘tkazgichlarda, estakadalarda va ularning ostida;
piyodalar o‘tish joylarida;
temir yo‘l kesishmalarida va ulargacha 100 metrdan kam masofa qolganda;
quvib yoki aylanib o‘tayotgan transport vositalarini;
tepalikning oxirida va yo‘lning ko‘rinishi cheklangan joylarida;
3.20 va 3.22 yo‘l belgilari ta’sir oralig‘ida.
87. Aholi punktlaridan tashqaridagi yo‘llarda sekin harakatlanadigan, katta hajmli yoki katta hajmli yuk tashiyotgan transport vositasini quvib o‘tish qiyin bo‘lgan hollarda uning haydovchisi ushbu transport vositasini iloji boricha yo‘lning o‘ng tomoniga olishi, zarur bo‘lganda esa orqasida to‘planib qolgan transport vositalarini o‘tkazib yuborish uchun to‘xtashi kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori Yo‘l harakati qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
|
-bob. Tik balandlik va nishabliklarda harakatlanish

|
-bob. Tik balandlik va nishabliklarda harakatlanish
|
bet | 25/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)21-bob. Tik balandlik va nishabliklarda harakatlanish
128. Agar yo‘lning 1.13 va 1.14 yo‘l belgilari bilan belgilangan qiyaliklarda, qarama-qarshi yo‘nalishlarda harakatlanishni qiyinlashtiradigan to‘siq bo‘lsa, nishablikka harakatlanayotgan transport vositasining haydovchisi yo‘l berishi kerak.
129. Tik nishablikda, dovonda va 1.13 yo‘l belgisi o‘rnatilgan yo‘l qismida tormoz tizimi ishlamay qolgan transport vositasini to‘xtatish uchun haydovchi uni 5.40 yo‘l belgisi bilan belgilangan avariyali holatlarga mo‘ljallangan yo‘lga yo‘naltirish kerak.
130. Yo‘lning 1.13 yo‘l belgisi bilan belgilangan qismida uzatma va ilashish mexanizmi (ssepleniye) ajratilgan holatda harakatlanish taqiqlanadi.
22-bob. Yo‘nalishli transport vositalarining imtiyozlari
131. Tramvay yo‘llari chorrahadan tashqarida qatnov qismini kesib o‘tadigan joylarda tramvay relssiz transport vositalariga nisbatan imtiyozga ega bo‘ladi (depodan chiqish joylari bundan mustasno).
132. Yo‘nalishli transport vositalarining harakatlanishi uchun 5.9, 5.10.1 — 5.10.3 yo‘l belgilari bilan ajratilgan tasmada boshqa transport vositalarining harakatlanishi va to‘xtashi taqiqlanadi.
Agar 5.9 yo‘l belgisi bilan belgilangan tasma qatnov qismining boshqa tasmalardan uzuq-uzuq chiziq bilan ajratilgan bo‘lsa, burilmoqchi bo‘layotgan transport vositalari bu tasmaga qayta tizilishlari kerak.
Shuningdek, bunday joylarda yo‘nalishli transport vositalarining harakatiga xalaqit bermaslik sharti bilan yo‘lga chiqish, qatnov qismining chetki o‘ng tomonida yo‘lovchilarni chiqarish va tushirish uchun bu bo‘lakka o‘tishga ruxsat etiladi.
133. Haydovchilar aholi punktlarida bekatdan harakatlanishni boshlayotgan avtobus va trolleybuslarga yo‘l berishlari kerak. O‘z navbatida avtobus va trolleybus haydovchilari o‘zlariga yo‘l berilganligiga ishonch hosil qilganliklaridan keyingina harakatlanishni boshlashlari mumkin.
Yo‘nalishli transport vositalariga bekatlardan tashqari joylarda yo‘lovchi olish va tushirish taqiqlanadi (yo‘nalishli taksilar bundan mustasno).
|
| |
-bob. Temir yo‘l kesishmalari orqali harakatlanish

|
-bob. Temir yo‘l kesishmalari orqali harakatlanish
|
bet | 23/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)18-bob. Temir yo‘l kesishmalari orqali harakatlanish
116. Transport vositalarining haydovchilari temir yo‘llarni faqat temir yo‘l kesishmalari orqali poyezd (lokomotiv, drezina)larga yo‘l berib kesib o‘tishlari lozim.
117.Temir yo‘l kesishmasiga yaqinlashib uni kesib o‘tmoqchi bo‘lgan haydovchi kesishma navbatchisining ko‘rsatmalariga, svetoforlar ishoralariga, yo‘l belgilariga, yo‘l chiziqlariga, shlagbaum holatiga amal qilishi va yaqinlashayotgan poyezd (lokomotiv, drezina) yo‘qligiga ishonch hosil qilish shart.
118. Quyidagi hollarda temir yo‘l kesishmasiga kirish taqiqlanadi:
svetofor ishorasidan qat’i nazar, shlagbaum yopiq turgan yoki yopila boshlagan holatda, kesishmani to‘suvchi qurilma ko‘tarilib turgan yoki ko‘tarila boshlagan holatda;
shlagbaumning holatidan va bor-yo‘qligidan qat’iy nazar svetoforning taqiqlovchi ishorasida;
kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida (navbatchi haydovchiga oldi yoki orqasi bilan turib jezlni, qizil chiroq yoki bayroqchani yuqoriga ko‘tarib tursa yoki qo‘llarini yonga uzatsa);
agar kesishmadan keyin, haydovchini kesishmada to‘xtashga majbur qiladigan tirbandlik paydo bo‘lsa;
agar ko‘rinish chegarasidagi masofada kesishmaga poyezd (lokomotiv, drezina) yaqinlashayotgan bo‘lsa.
Bundan tashqari:
kesishma oldida turgan transport vositalarini qarama-qarshi harakatlanish bo‘lagiga chiqib aylanib o‘tish;
shlagbaumni o‘zboshimchalik bilan ochish;
transport holatiga keltirilmagan qishloq xo‘jaligi, yo‘l qurilishi, qurilish va boshqa mashina hamda mexanizmlarni kesishma orqali olib o‘tish;
temir yo‘l distansiyasi boshlig‘ining ruxsatisiz tezligi soatiga 8 kilometrdan kam bo‘lgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
119. Kesishma orqali harakatlanish taqiqlangan hollarda haydovchi to‘xtash chizig‘i, 2.5 yo‘l belgisi yoki svetofor oldida, ular bo‘lmaganda shlagbaumga kamida 5 metr, shlagbaum bo‘lmaganda esa birinchi temir yo‘l iziga kamida 10 metr qolganda to‘xtashi kerak.
120. Temir yo‘l kesishmasida majburan to‘xtab qolgan transport vositasining haydovchisi darhol odamlarni tushirish va kesishmani bo‘shatish choralarini ko‘rishi;
Shu bilan bir vaqtda haydovchi:
imkoniyati bo‘lganda, yaqinlashib kelayotgan poyezd mashinistiga to‘xtash ishorasini berish qoidasini tushuntirib, ikki kishini temir yo‘l yoqasi bo‘ylab ikkala tomonga 1000 metr masofaga (agar bir kishi bo‘lsa — uni yo‘l yaxshi ko‘rinmaydigan tomonga) yuborishi;
transport vositasi yonida qolishi va umumiy xatar ishorasini berishi;
poyezd ko‘ringanda to‘xtash ishorasini berib, u kelayotgan tomonga yugurishi kerak.
To‘xtash ishorasi qo‘lni (kunduzi yorqin mato parchasi yoki aniq ko‘rinadigan biror narsa bilan, tunda esa mash’ala yoki chiroq bilan) gir aylantirish orqali beriladi.
Bitta uzun va uchta qisqa tovushli ishoralar umumiy xatar ishorasi hisoblanadi.
|
| |
-bob. Chorrahalarda harakatlanish

|
-bob. Chorrahalarda harakatlanish
|
bet | 21/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)14-bob. Chorrahalarda harakatlanish
96. Chapga yoki o‘ngga burilayotgan haydovchi kesishayotgan yo‘lning qatnov qismidan o‘tayotgan piyoda(lar)ga, shuningdek velosiped yo‘lkasidan yo‘lni kesib o‘tayotgan velosipedchi(lar)ga yo‘l berishi kerak.
97. Haydovchi tirbandlik tufayli majburiy to‘xtab, ko‘ndalang yo‘nalishdagi transport vositalarining harakatlanishiga to‘sqinlik tug‘diradigan bo‘lsa, chorrahaga kirishi, agar to‘xtash chizig‘i yoki 5.33 yo‘l belgisidan o‘tib bo‘lgan haydovchiga esa qatnov qismlari kesishmasiga kirishi taqiqlanadi.
98. Harakatlanish navbati svetofor yoki tartibga soluvchining ishoralari bilan boshqariladigan chorraha — tartibga solingan chorraha hisoblanadi.
Miltillovchi sariq ishora yonib-o‘chayotgan, svetoforlar ishlamayotgan yoki tartibga soluvchi bo‘lmagan chorraha — tartibga solinmagan chorraha hisoblanadi. Haydovchilar tartibga solinmagan chorrahalardan o‘tish qoidalariga hamda chorrahada o‘rnatilgan imtiyoz belgilariga amal qilishlari shart.
Aylanma harakatlanish chorrahasida harakatlanayotgan transport vositalari aylanaga kirib kelayotgan transport vositalariga nisbatan ustunlikka (imtiyozga) ega.
15-bob. Tartibga solingan chorrahalar
99. Svetoforning ruxsat etuvchi ishorasida chapga burilayotgan yoki qayrilib olayotgan relssiz transport vositasining haydovchisi qarama-qarshi tomondan to‘g‘riga harakatlanayotgan va o‘ngga burilayotgan transport vositalariga yo‘l berishi shart. Tramvay haydovchilari ham ushbu Qoidaga amal qilishlari kerak.
100. Svetoforning taqiqlovchi qizil yoki sariq ishorasi bilan bir vaqtda yongan qo‘shimcha tarmoqning ko‘rsatkichli yashil ishorasi yo‘nalishida harakatlanayotgan haydovchi boshqa yo‘nalishlardan harakatlanayotgan transport vositalariga yo‘l berishi kerak.
101. Agar svetofor yoki tartibga soluvchining ishoralari tramvay va relssiz transport vositalariga bir vaqtda harakatlanishga ruxsat bersa, harakatlanish yo‘nalishidan qat’i nazar, tramvay oldin o‘tish huquqiga ega bo‘ladi.
Svetoforning qizil yoki sariq ishorasi bilan bir vaqtda yongan qo‘shimcha tarmog‘ining yo‘naltirgichli yashil ishorasi yo‘nalishida harakatlanayotgan tramvay boshqa yo‘nalishlarda harakatlanayotgan transport vositalariga yo‘l berishi kerak.
102. Svetoforning ruxsat etuvchi ishorasida chorrahaga kirgan haydovchi undan chiqishda svetofor ishoralaridan qat’iy nazar, mo‘ljallangan yo‘nalishda harakatlanishni davom ettirishi kerak. Biroq chorrahada haydovchining harakatlanish yo‘lida joylashgan svetoforlar oldida to‘xtash chiziqlari (yoki 5.33 yo‘l belgisi) bo‘lsa, u har bir svetofor ishoralariga amal qilishi shart.
103. Svetoforning ruxsat etuvchi ishorasi yonganda haydovchi chorraha orqali harakatlanishni tugallayotgan transport vositalari va qatnov qismidan tegishli yo‘nalishda o‘tishni tugallayotgan piyoda(lar)ga yo‘l berishi shart.
|
| |