nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yuguruvchi To'lqin Koeffitsienti

akslanishini ko'rsatadi. Bu koeffitsient, asosan, to'lqinlarning o'tish
qobiliyatini tahlil qilishda qo'llaniladi.
Matematik Ifodalanishi
: T=1− R
∣ ∣
Misol
: Yuqoridagi misoldan foydalanib, R = 0.25 bo'lsa: T=1−0.25=0.75
Bu misolda yuguruvchi to'lqin koeffitsienti 0.75 ga teng, ya'ni tushgan
to'lqinning 75% muhit orqali o'tadi.
Turg'un To'lqin Koeffitsienti
Ta'rif
: Turg'un to'lqin koeffitsienti (SWR - Standing Wave Ratio) turli
fazalarda bo'lgan to'lqinlarning kombinatsiyasi natijasida hosil bo'lgan
turg'un to'lqinlarning ko'rsatkichidir. Bu koeffitsient turg'un to'lqinning
maksimal va minimal amplitudalari nisbatini ko'rsatadi.
Fizik Ma'nosi
: Turg'un to'lqin koeffitsienti to'lqinning bir muhitdan
ikkinchi muhitga o'tganida hosil bo'lgan turg'un to'lqinlar qanchalik
samarali ekanini belgilaydi. Yuqori SWR koeffitsienti ko'proq akslanishni
bildiradi, past SWR koeffitsienti esa kamroq akslanishni anglatadi. Turg'un
to'lqin koeffitsienti asosan antennalar va uzatish liniyalarida o'lchanadi.
Matematik Ifodalanishi
: SWR=1− R 1+ R
∣ ∣
∣ ∣
Misol
: R = 0.25 bo'lsa: SWR=1−0.251+0.25=0.751.25≈1.67
Bu misolda turg'un to'lqin koeffitsienti 1.67 ga teng, ya'ni maksimal
amplituda minimal amplitudadan 1.67 marta katta.
Foydalanilgan Adabiyotlar

•
Acoustical Society of America
akustik to'lqinlar va
ularning qo'llanilishiga oid ilmiy maqolalar va adabiyotlar
bilan tanishtiradi.
•
NASA's Technical Reports Server (NTRS)
•
NASA NTRS
elektromagnetik to'lqinlar va akslanish
koeffitsientlari haqida ko'plab texnik hisobotlar va
maqolalar taqdim etadi.
4.
Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ………

|
Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ………
|
bet | 9/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org15. Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ……… .
A) C++. B) Java. C) Python D) IDLE.
16. Dasturlash tili buyruqlari nima deb ataladi?
A) Operator. B) IDE. C) Python D) IDLE.
17.Python dasturini o`rnatish necha bosqichdan iborat?
A) 5. B) 4. C) 6 D) 3.
18.IDLE oynasining necha hil muhiti mavjud?
A) 3. B) 4. C) 45 D) 2.
19.IDLEning interfaol muhiti yana nima deb yuritiladi?
A) Konsol. B) IDE. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
DASTUR TUZING
20. a=25 va b=45 bo’lsa ikki sonning yig’indisi hisoblash dasturini tuzing?
21. “12 16” natija shunday chiquvchi dastur tuzing?
22. O‘zgaruvchi uchun qiymat kiritilganda, uning turini aniqlovchi dastur tuzing. Darvozaning eni 4 metr, bo‘yi esa 3 metr, darvoza yuzasi (S)ni hisoblash dasturini tuzing?
23. Ikkita qayiq turg‘un suvda bir-biriga tomon a km/soat va b km/soat tezlik bilan suzmoqda. Ular orasidagi masofa S km bo‘lsa, ular qancha vaqtda uchrashadi?
24. “9a-9-b +5” chiquvchi dastur tuzing?
25.Doiraning radiusi r ga teng. Doiraning yuzi (s) va aylana uzunligi (l) ni topish dasturini tuzing. Doiraning radiusi foydalanuvchi tomonidan kiritiladi (PI=3.14
http://fayllar.org
|
| |
Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?

|
Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
|
bet | 2/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org11.Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
A) Dasturchi. B) Foydalanuvchi. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
12. Kir yuvish mashinasi ham dasturlash asosida ishlaydimi?
A) Yo`q. B) Ha. C) Bilmadim D) To`g`ri javob yo`q.
13.Kompyuter tushunadigan va muloqat olib boradigan “til” ……… deb ataladi.
A) Dastur. B) Dasturlash tili. C) Operator D) Dasturlash algoritmi.
14.Translyatr nima?
A) Dastur turi. B) Dasturchi nomi. C) Operator D)Tarjimon tili.
15. IDE so`zining to`liq nomi?
A) Integrated Development Environment.
B) Integrated Development.
D) To`g`ri javob yo`q.
16.Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ……… .
A) C. B) Java. C) Python D) Javascript.
17.Dasturiy taminot yaratish uchun dasturiy vositalar majmui?
A) IDE. B) Java. C) C++ D) Python.
18.Tizmli va amaliy dasturlarni yaratish uchun nimalardan foydalaniladi?
A) IDE. B) Dasturlash tili. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
19.Tarjimontilining necha turi mavjud?
A) 1. B) 3. C) 4 D) 2.
20. Kompyuterda dasturlash jarayoni necha bosqichdan iborat?
A) 6. B) 5. C) 3 D) 4.
21. Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ……… .
A) C++. B) Java. C) Python D) IDLE.
22. Dasturlash tili buyruqlari nima deb ataladi?
A) Operator. B) IDE. C) Python D) IDLE.
23.Python dasturini o`rnatish necha bosqichdan iborat?
A) 5. B) 4. C) 6 D) 3.
24.IDLE oynasining necha hil muhiti mavjud?
A) 3. B) 4. C) 45 D) 2.
25.IDLEning interfaol muhiti yana nima deb yuritiladi?
A) Konsol. B) IDE. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
9-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2
101-variant
1.Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sxemasi asosan nimalar yordamida tuziladi?
A) Algoritmni boshlash, tugatish boki. B) Kiritish/chiqarish bloki, funksional bloke. C) Yunaltiruchi strelka D) Barcha javob to`g`ri.
2. …………. Bir chiziq bo`ylab joylashgan, ketma-ket bajariladigan ko`rsatmalar to`plami ko`rinishida bo`ladi.
A) Chizqli algoritm B) Chiziqli tuzilish D) To`g`ri javob yo`q.
|
| |
Online Educational Platforms

|
Online Educational PlatformsBog'liq NormuhammedovSardorbek2Online Educational Platforms:
•
Khan Academy
•
Khan Academy
to'lqinlar, ularning xususiyatlari va
koeffitsientlari haqida bepul ta'lim materiallari taqdim
etadi.
•
Coursera
•
Coursera
elektromagnetik to'lqinlar, akustika va
antennalar haqida turli kurslarni taklif etadi.
5.
Standards and Guidelines:
•
IEEE Standards
•
IEEE standartlari elektromagnetik to'lqinlar, antennalar va
akslanish koeffitsientlarini o'lchash usullari haqida aniq
ko'rsatmalar beradi.
•
International Telecommunication Union (ITU)
•
ITU telekommunikatsiya standartlari va to'lqinlar haqida
xalqaro yo'riqnomalarni taqdim etadi.
Document Outline - Mustaqil Ish Rejasi
- Batafsil Tushuntirishlar
- Kirish
- Akslanish Koeffitsienti
- Yuguruvchi To'lqin Koeffitsienti
- Turg'un To'lqin Koeffitsienti
- To'lqin pulsi - bu muhit bo'ylab harakatlanadigan buzilish.
- Ushbu Koeffitsientlarning O'zaro Bog'liqligi
- Radiotexnika va telekommunikatsiyalarda doimiy to'lqin nisbati (SWR) yuklarning uzatish liniyasi yoki to'lqin o'tkazgichning xarakterli empedansiga mos keladigan empedans o'lchovidir. Empedans nomuvofiqligi uzatish liniyasi bo'ylab tik turgan to'lqinlarning paydo bo'lishiga olib keladi va SWR qisman tik turgan to'lqin amplitudasining antinoddagi (maksimal) chiziq bo'ylab tugundagi (minimal) amplitudaga nisbati sifatida aniqlanadi.
- Xulosa
- Foydalanilgan Adabiyotlar
|
| |
Yuguruvchi va turg'un to'lqin koeffitsientlari o'rtasidagi bog'liqlik

Biroq, transmitterlar va signal generatorlari kabi odatiy RF manbalari
umumiy uzatish liniyalarining xarakteristik empedanslariga mos keladigan
50Ō yoki 75ũ kabi sof qarshilikli yuk empedansini ko'rib chiqish uchun
mo'ljallangan. Bunday hollarda, yukni uzatish liniyasiga moslashtirish,
Zload = Z0, har doim manba uzatish liniyasi yo'qligi kabi bir xil yuk
empedansini ko'rishini ta'minlaydi. Bu 1:1 SWR bilan bir xil. Bu holat
(Zload = Z0) shuningdek, manba tomonidan ko'rilgan yuk uzatish
liniyasining elektr uzunligidan mustaqil ekanligini anglatadi. Elektr uzatish
liniyasining jismoniy segmentining elektr uzunligi signal chastotasiga
bog'liq bo'lganligi sababli, bu holatning buzilishi, Zload bo'lsa ham,
uzatish liniyasi orqali manba tomonidan ko'rilgan impedans chastota
funktsiyasiga aylanishini anglatadi (ayniqsa, chiziq uzun bo'lsa).
chastotaga bog'liq emas. Demak, amalda yaxshi SWR (1:1 ga yaqin)
transmitterning optimal va xavfsiz ishlashi uchun kutgan to'liq impedansni
ko'rgan chiqishini bildiradi.
Formada turgan to'lqinning kuchlanish komponenti uzatish liniyasi oldinga to'lqindan iborat
(bilan murakkab amplituda
) aks ettirilgan to'lqinga (murakkab amplituda bilan)
).
Transmissiya liniyasi unga teng bo'lmagan empedans bilan to'xtatilganda to'lqin qisman
aks etadi xarakterli empedans. The aks ettirish koeffitsienti quyidagicha aniqlanishi
mumkin:
yoki
a murakkab raqam bu ko'zgu kattaligini ham, fazaviy siljishini ham tavsiflaydi. Eng oddiy
holatlar
Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?

|
Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?
|
bet | 7/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org10. Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?
A) Yozilgan dastur. B) Tuzilgan dastur. C) Operator D) Algoritm.
11.Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
A) Dasturchi. B) Foydalanuvchi. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
12. Kir yuvish mashinasi ham dasturlash asosida ishlaydimi?
A) Yo`q. B) Ha. C) Bilmadim D) To`g`ri javob yo`q.
13.Kompyuter tushunadigan va muloqat olib boradigan “til” ……… deb ataladi.
A) Dastur. B) Dasturlash tili. C) Operator D) Dasturlash algoritmi.
14.Translyatr nima?
A) Dastur turi. B) Dasturchi nomi. C) Operator D)Tarjimon tili.
15. IDE so`zining to`liq nomi?
A) Integrated Development Environment.
B) Integrated Development.
D) To`g`ri javob yo`q.
16.Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ……… .
A) C. B) Java. C) Python D) Javascript.
17.Dasturiy taminot yaratish uchun dasturiy vositalar majmui?
A) IDE. B) Java. C) C++ D) Python.
18.Tizmli va amaliy dasturlarni yaratish uchun nimalardan foydalaniladi?
A) IDE. B) Dasturlash tili. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
19.Tarjimontilining necha turi mavjud?
A) 1. B) 3. C) 4 D) 2.
DASTUR TUZING
20. Darvozaning eni a=5m va bo‘yi b=4 m bo’lsa darvoza yuzasini hisoblash dasturini tuzing?
21. “3-maktab” chiquvchi dastur tuzing?
22. O‘zgaruvchi uchun qiymat kiritilganda, uning turini aniqlovchi dastur tuzing. Darvozaning eni 4 metr, bo‘yi esa 3 metr, darvoza yuzasi (S)ni hisoblash dasturini tuzing?
23. Ikkita qayiq turg‘un suvda bir-biriga tomon a km/soat va b km/soat tezlik bilan suzmoqda. Ular orasidagi masofa S km bo‘lsa, ular qancha vaqtda uchrashadi?
24. “7a-9-b - 4+5” chiquvchi dastur tuzing?
25.Doiraning radiusi r ga teng. Doiraning yuzi (s) va aylana uzunligi (l) ni topish dasturini tuzing. Doiraning radiusi foydalanuvchi tomonidan kiritiladi (PI=3.14
|
| |
-> (-АС/,,) -♦ (+Ди - Abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat texnika universiteti

-> (-АС/,,) -♦ (+Диу) -> (+ДС/,) “► (+Aow) —> (+Д/) -> (+ДС/?) -> -►(+At/fl).
Protsess quyidagi tenglik hosil bo'lguncha davom etadi:
_ |дл/„| = |дс/,2| (1.10)
Turg‘unlashgan rejimda:
p-Ut=UUr\ AUt=0 (1.11)
ug - utt’i ux* const (1.12)
Obyektga beriladigan boshqaruvchi ta’sir quyidagicha topiladi: Qo‘zg‘atish chulg‘ami kuchlanishi:
Ы1 = КЫ 1.13)
25Potensiometrdagi uzunlik farqi:
t
Al^k^Aws^d
t
(1.14)
Sinxron motor aylanish farqi:
Ao)ul=k^-AUl
(1.15)
Sinxron motorga beriladigan kuchlanish:
AUi=ky-AUbos
h
(1.16)
Natijada qo‘zg‘atish chulg‘amiga beriladigan kuchlanish ifodasi:
0
(1.17)
1.19-rasmda yuqorida kel- tirilgan astatik sistemadagi chiqish kattaligi Ug generator kuchlanishining o'zgarish grafi- gi keltirilgan. Undan ko‘rina- diki, yakor toki o‘zgarishi davomida Ug deyarli o‘zgar- masdan qoladi, ruxsat etilga
n
og'ish ± AUg.
0
1.19-rasm.
Iva Shunday qilib, astatik sistemaning o‘ziga xosligi shundan iboratki, u og'ishning integ-
>. og‘ish ± AUg.
raliga proporsional bo‘lgan ta’simi qo'llaydi. Shuning uchun turg‘unlashgan rejimdagi xato nazariy jihatdan nolga teng. Astatik sistemadagi xato sezmaslik zonasiga bog'lig' ravishda aniqlanadi va yuklamaga bog‘liq emas.
Astatik sistema bo‘yicha xulosalar:
obyektga beriladigan boshqaruvchi ta’sir og‘ishning integraliga proporsional;
sistemadagi muvozanat rostlanuvchi kattalikning faqat bitta qiymatida mumkin;
2
6
rostlovchi organ rostlanuvchi kattalikning bir xil qiymatida har xil holatlarda bo‘lishi mumkin.
|
To'lqin pulsi - bu muhit bo'ylab harakatlanadigan buzilish

imageO'ng tarafdagi animatsiya muhitni buloqlar bilan bog'langan zarralar
qatori sifatida tasvirlaydi. Bitta
alohida zarracha bezovtalanib, so'ngra
o'zining dastlabki holatiga qaytganida, u buzilishni keyingi o'zaro
bog'langan zarrachaga uzatadi. Bu buzilish keyingi zarrachaga o'tishda
davom etadi.
Natijada, energiya muhitning bir chetidan ikkinchi uchiga
materiyaning haqiqiy transportisiz uzatiladi. Har bir zarracha o'zining
dastlabki holatiga qaytadi.
imagePeriodik to'lqinlar
chastotasi, to'lqin uzunligi va tezligi bilan
tavsiflanadi. To'lqin chastotasi f - alohida atomlar
yoki molekulalarning
tebranish chastotasi. T = 1/f davri - bu har qanday atom yoki molekula
harakatining to'liq tsiklidan o'tishi uchun zarur bo'lgan vaqt. To'lqin
uzunligi l - fazada tebranuvchi ikki atom orasidagi tarqalish yo'nalishi
bo'yicha masofa.
Davriy to'lqinda impuls bir T davriga teng vaqt ichida bir to'lqin
uzunligi l
masofani bosib o'tadi. To'lqinning v tezligini bu miqdorlar bilan ifodalash
mumkin.
v = l/T = lf
Ushbu Koeffitsientlarning O'zaro Bog'liqligi
Akslanish va turg'un to'lqin koeffitsientlari o'rtasidagi bog'liqlik
:
Akslanish koeffitsienti va turg'un to'lqin koeffitsienti o'zaro bog'liq. Agar
akslanish koeffitsienti katta bo'lsa, turg'un to'lqin
koeffitsienti ham katta
bo'ladi. SWR=1− R 1+ R
∣ ∣
∣ ∣
Hozirgi kunda qanday dasturlash tillari keng tarqalgan?

|
Hozirgi kunda qanday dasturlash tillari keng tarqalgan?
|
bet | 3/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org3.Hozirgi kunda qanday dasturlash tillari keng tarqalgan?
A) Pascal, Delphi, C, C++. B) Java, Python. C) Beysik D) Barcha javob to`g`ri.
4. Tarmoqlanuvchi struktura odatda qandaydir mantiqiy shartni ………… o`z ichiga oladi?
A) Tekshirish blokini B) Tarmoqlanuvchi tuzilish.
C) Aralash algoritm D)To`g`ri javob yo`q.
5. Biror bir shart tekshirilishi yoki qandaydir parametrning har xil qiymatlari asosida algoritmda takrorlanishi yuz beradigan jarayonlarga …………. .
A) Tarmoqanuvchi algoritm. B) Takrorlanuvchi algoritm.
D)Tekshiriluvchi algoritm. C) Aralash algoritm
6.Hisoblash jarayonining ko`p marta takrorlanadigan qismi nima deb yuritiladi?
A) SUMM. B) PRODUCT. C) PRINT D) Ichki sikl tanasi.
7.Tarkibida bir necha turdagi algoritmlar qatnashgan algoritmga ………….. deyiladi.
A) Aralash algoritm B) Tarmoqlanuvchinalgoritm. C) Aralash algoritm
D) Tekshiruvchi algoritm.
8.Kompyuter uchun dastur tuzish arayoni nima deyiladi?
A) Kompyuter dasturi. B) Dasturlash. C) Dastur tili D) Dasturchi.
9.Kompyuterda biror masalani hal qilish uchun eng avvalo nima qilinadi?
A) Kompyuterga yoziladi. B) Dastur tuziladi. D) Modeli va algoritmi tuziladi.
10. Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?
A) Yozilgan dastur. B) Tuzilgan dastur. C) Operator D) Algoritm.
11.Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
A) Dasturchi. B) Foydalanuvchi. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
12. Kir yuvish mashinasi ham dasturlash asosida ishlaydimi?
A) Yo`q. B) Ha. C) Bilmadim D) To`g`ri javob yo`q.
13.Kompyuter tushunadigan va muloqat olib boradigan “til” ……… deb ataladi.
A) Dastur. B) Dasturlash tili. C) Operator D) Dasturlash algoritmi.
14.Translyatr nima?
A) Dastur turi. B) Dasturchi nomi. C) Operator D)Tarjimon tili.
15. IDE so`zining to`liq nomi?
A) Integrated Development Environment.
B) Integrated Development.
D) To`g`ri javob yo`q.
|
| |
‘zgarmas tok generatorining differensial tenglamasi

2.2. 0‘zgarmas tok generatorining differensial tenglamasi
Differensial tenglamalar tuzish jarayonida chizig‘iylashtirishni
qo‘llash zarurligini ko‘rsatish
kuchlanishi Uq, chiqish kattaligi generatordagi E.YU.K. - E, ta’sirlar esa yordamchi
maqsadida o‘zgarmas tok generatorining differensial tengla- masini tuzishni ko‘rib chiqamiz
motoming tezligi co va generator qo‘zg‘atish chulg‘amining aktiv qarshiligi Rq hisoblanadi (2.2 - rasm).
0‘zgarmas tok generatori (0‘TG) uchun quyidagi tenglamalar o‘rinli bo'ladi:
E = c, • co ■ Ф;
ф = ?(/,);
dt
(2.5)
bu yerda, S] - mashinaning o'zgarmas koeffitsiyenti; a - magnit oqimin- ing yoyilish koeffitsiyenti.
Biz ko‘rib chiqayotgan holat uchun a = 1.
Agar co = ©o = const cleb qabul qilsak, u holda tenglamani chizig'iylashtirishdan so‘ng quyidagicha
yozish mumkin:
Г
Bu yerda: c\ — С'Щ> Ф = cp(I q) funksiya magnit o'zakning magnitlanish grafigi (2.3 - rasm).
3
0
tenglamalar sistemasining 1 - va 2 - tenglamalari orqali AF va Alq parametrlarini aniqlash ifodalarini quyidagicha yozish mumkin:
(2.7)
(2.8)
Дф = —г; Cl
Endi (2.7) va (2.8) ifodalarni (2.6) tenglamalar sistemasining 3 - tenglamasiga qo‘yib, qo‘zg‘atish chulg‘ami kuchlanishi uchun quyidagi ifodaga ega bo'lamiz:
AE-R, w d(AE)
A U =
(2.9)
' "4 + ' j-
ЛФ Cl dt
, di.
\ я J
o
Ushbu ifodaning o‘ng va chap tomonin
i
0
Л U -c\
ga bo‘lamiz:
/ \ dO
di .
* /о
ОФ
di
\ я J
d(AE)
dt
|
Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ………

|
Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ………
|
bet | 4/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org16.Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ……… .
A) C. B) Java. C) Python D) Javascript.
17.Dasturiy taminot yaratish uchun dasturiy vositalar majmui?
A) IDE. B) Java. C) C++ D) Python.
18.Tizmli va amaliy dasturlarni yaratish uchun nimalardan foydalaniladi?
A) IDE. B) Dasturlash tili. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
19.Tarjimontilining necha turi mavjud?
A) 1. B) 3. C) 4 D) 2.
DASTUR TUZING
20. Darvozaning eni a=2m va bo‘yi b=3 m bo’lsa darvoza yuzasini hisoblash dasturini tuzing?
21. Familiyangiz chiquvchi dastur tuzing?
22. O‘zgaruvchi uchun qiymat kiritilganda, uning turini aniqlovchi dastur tuzing. Darvozaning eni 4 metr, bo‘yi esa 3 metr, darvoza yuzasi (S)ni hisoblash dasturini tuzing?
23. Ikkita qayiq turg‘un suvda bir-biriga tomon a km/soat va b km/soat tezlik bilan suzmoqda. Ular orasidagi masofa S km bo‘lsa, ular qancha vaqtda uchrashadi?
24. Xonaning bo‘yi (x) va eni (y) metr foydalanuvchi tomonidan kiritiladi. Xonaning yuzasi (S) va perimetri (P)ni topish dasturini tuzing.
25.Doiraning radiusi r ga teng. Doiraning yuzi (s) va aylana uzunligi (l) ni topish dasturini tuzing. Doiraning radiusi foydalanuvchi tomonidan kiritiladi (PI=3.14
9-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2
102-variant
1. Kompyuterda dasturlash jarayoni necha bosqichdan iborat?
A) 6. B) 5. C) 3 D) 4.
2. Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ……… .
A) C++. B) Java. C) Python D) IDLE.
3. Dasturlash tili buyruqlari nima deb ataladi?
A) Operator. B) IDE. C) Python D) IDLE.
4.Python dasturini o`rnatish necha bosqichdan iborat?
A) 5. B) 4. C) 6 D) 3.
5.IDLEning interfaol muhiti yana nima deb yuritiladi?
A) Konsol. B) IDE. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
|
| |
Hisoblash jarayonining ko`p marta takrorlanadigan qismi nima deb yuritiladi?

|
Hisoblash jarayonining ko`p marta takrorlanadigan qismi nima deb yuritiladi?
|
bet | 5/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org6.Hisoblash jarayonining ko`p marta takrorlanadigan qismi nima deb yuritiladi?
A) SUMM. B) PRODUCT. C) PRINT D) Ichki sikl tanasi.
7.Tarkibida bir necha turdagi algoritmlar qatnashgan algoritmga ………….. deyiladi.
A) Aralash algoritm B) Tarmoqlanuvchinalgoritm. C) Aralash algoritm
D) Tekshiruvchi algoritm.
8.Kompyuter uchun dastur tuzish arayoni nima deyiladi?
A) Kompyuter dasturi. B) Dasturlash. C) Dastur tili D) Dasturchi.
9.Kompyuterda biror masalani hal qilish uchun eng avvalo nima qilinadi?
A) Kompyuterga yoziladi. B) Dastur tuziladi. D) Modeli va algoritmi tuziladi.
10. Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?
A) Yozilgan dastur. B) Tuzilgan dastur. C) Operator D) Algoritm.
11.Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
A) Dasturchi. B) Foydalanuvchi. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
12. Kir yuvish mashinasi ham dasturlash asosida ishlaydimi?
A) Yo`q. B) Ha. C) Bilmadim D) To`g`ri javob yo`q.
13.Kompyuter tushunadigan va muloqat olib boradigan “til” ……… deb ataladi.
A) Dastur. B) Dasturlash tili. C) Operator D) Dasturlash algoritmi.
14.Translyatr nima?
A) Dastur turi. B) Dasturchi nomi. C) Operator D)Tarjimon tili.
15. IDE so`zining to`liq nomi?
A) Integrated Development Environment.
B) Integrated Development.
D) To`g`ri javob yo`q.
16.Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ……… .
A) C. B) Java. C) Python D) Javascript.
17.Dasturiy taminot yaratish uchun dasturiy vositalar majmui?
A) IDE. B) Java. C) C++ D) Python.
18.Tizmli va amaliy dasturlarni yaratish uchun nimalardan foydalaniladi?
A) IDE. B) Dasturlash tili. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
19.Tarjimontilining necha turi mavjud?
A) 1. B) 3. C) 4 D) 2.
DASTUR TUZING:
20. Darvozaning eni va bo‘yi foydalanuvchi tomonidan kiritiladi:
1) darvoza yuzasini hisoblash dasturini tuzing;
2) darvoza qirrasining uzunligini hisoblash dasturini tuzing.
|
| |
-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2

|
-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2
|
bet | 8/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org9-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2
104-variant
1. Yaratilgan matn kompyuter tilida nima deb ataladi?
A) Yozilgan dastur. B) Tuzilgan dastur. C) Operator D) Algoritm.
2.Dastur tuzuvchi shaxs nima deb yuritiladi?
A) Dasturchi. B) Foydalanuvchi. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
3. Kir yuvish mashinasi ham dasturlash asosida ishlaydimi?
A) Yo`q. B) Ha. C) Bilmadim D) To`g`ri javob yo`q.
4.Kompyuter tushunadigan va muloqat olib boradigan “til” ……… deb ataladi.
A) Dastur. B) Dasturlash tili. C) Operator D) Dasturlash algoritmi.
5.Translyatr nima?
A) Dastur turi. B) Dasturchi nomi. C) Operator D)Tarjimon tili.
6. IDE so`zining to`liq nomi?
A) Integrated Development Environment.
B) Integrated Development.
D) To`g`ri javob yo`q.
7.Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sxemasi asosan nimalar yordamida tuziladi?
A) Algoritmni boshlash, tugatish boki. B) Kiritish/chiqarish bloki, funksional bloke. C) Yunaltiruchi strelka D) Barcha javob to`g`ri.
8.Kompyuter uchun dastur tuzish arayoni nima deyiladi?
A) Kompyuter dasturi. B) Dasturlash. C) Dastur tili D) Dasturchi.
9.Kompyuterda biror masalani hal qilish uchun eng avvalo nima qilinadi?
A) Kompyuterga yoziladi. B) Dastur tuziladi. D) Modeli va algoritmi tuziladi.
10.Interfaol Web saytlarini yozish uchun mo`ljallangan til ……… .
A) C. B) Java. C) Python D) Javascript.
11.Dasturiy taminot yaratish uchun dasturiy vositalar majmui?
A) IDE. B) Java. C) C++ D) Python.
12.Tizmli va amaliy dasturlarni yaratish uchun nimalardan foydalaniladi?
A) IDE. B) Dasturlash tili. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
13.Tarjimontilining necha turi mavjud?
A) 1. B) 3. C) 4 D) 2.
14. Kompyuterda dasturlash jarayoni necha bosqichdan iborat?
A) 6. B) 5. C) 3 D) 4.
|
| |
Zvenoning o‘tkinchi xarakteristikasi

Zvenoning o‘tkinchi xarakteristikasi
0‘tkinchi xarakteristika bu zvenoning birlik pog‘onali ta’sirga reaksiyasi yoki uning kirishiga l0(t) berilganda uning chiqishidagi olinadigan signaldir. 0‘tkinchi xarakteristika originalda h(t) va operator shaklda H(r) ko‘rinishida belgilanadi [1-8].
Demak, kirish kattaligi x(Osifatida birlik pog‘onali ta’sir olinsa,
ya’ni x(/) = 10(/) va operator shaklda X(p) = ^ bo‘lsa, u holda o‘tkinchi
xarakteristika formulasi operator shaklda quyidagicha yozilishi mumkin:
(3.11)
Ushbu ifodani original shaklga o‘tkazsak:
(3.12)
Boshlang'ich shartlar hisobga olinsa:
(3.13)
bu yerda: ^=^„(')=А(°°) - doimiy tashkil etuvchi; D(0)
-«‘tkinchi tashkil etuvchi.
м D IPi)
Vazniy funksiya
Vazniy yoki impuls о ‘tkinchi funksiyasi w(t) deb sistema kirishiga birlik impuls S(t) berilganda, uning chiqishida olinadigan signalga aytiladi [3-8]. Shunday qilib: x(t)=5(t) va *(/>) = 1.
Uzatish funksiyasi va chiqish signali orasidagi o‘zaro bog'liqlik:
4
5
(3.15)
(3.14)
wb>)-rfp>-gg -mp)p.
yoki,
Boshqacha aytganda w{t)=y(t)= Ul\w{p)\, ya’ni vazniy funksiya uzatish funksiyasining originalidir.
Umumiy holda vazniy funksiya quyidagi formula orqali topilishi mumkin :
(3.16)
0‘tkinchi va vazniy funksiyalar vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi yoki vaqt xarakteristikalari deb ataladi.
Vazniy funksiya yordamida zveno barqarorligini aniqlash
Avval aytib o‘tilganidek, agar tashqi ta’sir tugagandan keyin zveno vaqt o‘tishi bilan o‘zining awalgi holatiga qaytib kelsa, u barqaror boMadi. Sistema barqarorligini analiz qilishda birlik impuls va vazniy funksiyadan foydalanish ancha qulay. Impuls va vazniy funksiyalardan foydalanib, funksiya barqarorligi uchun quyidagi ifodalarni yozish mumkin:
= 0 - boMsa, zveno barqaror;
(3.17)
limMO - 00 - boMsa, zveno barqaror emas; (3.18)
(3.19)
Vazniy funksiya w,(f) = c,eA tashkil etuvchilar yigMndisidan iborat boMib, ulaming ko‘rinishi p, ildizlar qiymatlari bilan ятд1япяН;
4
6
Agar ildiz faqat haqiqiy qismga ega bo‘lsa, ya’ni p, = «,, u holda vazniy funksiya wi(t) = cj ■ ear' ko'rinishga ega bo‘ladi va funksiya monoton bo'Iadi.
47
Agar ildizlar kompleks qo‘shma bo‘lsa- Рц+1 =at± ja)t, u holda Щ (0 = W,(0 + w,+I(0=c, • e(“'+y")-' + c(+1 - =2M-cos(®, • t + n) (3.20)
ya’ni, funksiya tebranuvchan bo'ladi. Lekin ikkala holda ham ildizning haqiqiy qismi (uzatish fiinksiyasining qutblari) manfiy оц<0 bo'lsa funksiya so'nuvchan bo'ladi [3 — 7].
Demak, xulosa qilib shuni aytish mumkinki, chiziqli zveno (yoki sistema) barqaror bo‘lishi uchun uzatish fimksiyasi ildizlarining haqiqiy qismlari manfiy yoki barcha qutblar kompleks sonlar tekisligida mavhum sonlar o‘qidan chap tomonda yotishi kerak (3.5 - rasm).
0>
|
-► t 
  

Differensiallovchi zveno

-► t
Differensiallovchi zveno
Real sharoitlarda chiqishda kirish signalini aniq tarzda differensiallovchi zveno mavjud emas, lekin sistemaning struktura sxemasini
5
6
tuzishda uni shunday zvenolarga bo‘lish mumkinki, natijada diffe- rensiallovchi zveno tushunchasini kiritish mumkin bo‘ladi [3,4].
Bu holda u chiqish kattaligi kirish kattaligi hosila ko'rinishida bog‘liq bo'ladi:
(4.15)
Differensiallovchi zvenoga misol sifatida sig‘im va induktivlik asosidagi to‘rtqutblilar va taxometrni keltirish mumkin (4.10-rasm):
Agar kirishdagi signal x = Xmsinу = к co Xm.cos©t ko‘rinishda bo‘ladi.
Bundan:
4.10-rasm.
(
(4.16)
Xm =^„;va Ym=j-k-m\
Kompleks kuchaytirish koeffitsiyenti:
(4.17
Differensiallovchi zvenoning uzatish fimksiyasi:
W(p) = kF,
(4.18)
- ifoda asosida qurilgan differensiallovchi zvenoning godografi 4.11-rasmda ko'rsatilgan. Undan ko‘rinadiki, chastota fV(ja), ya’ni godograf mavhum sonlar
5
7
o'qining musbat qismi bilan ustma-ust tushuvchi to‘g‘ri chiziqdan iborat boMadi.
4.11-rasm. Differensiallovchi zvenoning godografi.
Chastota xarakteristikalari ifodalari:
A(co) = k a> va
) = yi
(4.19)
(4.20)
L(at)) = 20 • lgfc + 20 ■ lg со.
Differensiallovchi zvenoning chastota xarakteristikalari grafiklari 4.12- va 4.13- rasmlarda ko‘rsatilgan.
4.12-rasm. Differensiallovchi zveno uchun AChX va FChX.
4.13-rasm. Differensiallovchi zveno uchun LAChX.
Vaqt xarakteristikalari formulalari
:
kp
(4.21)
Kt) = Ll
58
w{t) = ^p- = k-S\t), ' at
bu yerda, S'(t) - ikkinchi darajali impuls funksiyasi.
(4.22)
0‘tkinchi va vazniy funksiya grafiklari 4.14- rasmda ko‘rsatilgan:
|
Sifatni tadqiq qilishning bevosita metodlari

Sifatni tadqiq qilishning bevosita metodlari
0‘tkinchi jarayonlar sifati to‘g‘risidagi to‘laqonli ma’lumotni faqat u(t) grafigi, ya’ni A(p) u(p) = K(p)x(p) tenglamaning yechimi bera oladi. Bu yechim quyidagicha ko'rinishga ega:
y(t) = y0.m(t)+yn(t) (5.27)
bu yerda:
*(0= (5.28)
/«!
Yuqoridagidan ko‘rinadiki, o'tkinchi jarayon sifati (barqarorlikdan farqli oiaroq) nafaqat sistemaning xususiy xossalariga, balki tashqi ta’sirga (uning qo'yiladigan nuqtasiga, kattaligiga, shakliga va vaqt bo‘yicha o‘zgarish xarakteriga) bog‘liq. Bular yuqorida keltirilgan tenglamaning o‘ng qismini xarakterlaydi. Bundan tashqari 0‘tkinchi jarayon sifati boshlang'ich shartlarga bog'liq bo'lib, bu bog'liqlik integrallash doimiysi S; orqali ifodalanadi. Shuning uchun bir nechta sistemani o‘tkinchi jarayon sifatini baholaganda bir xil standart sharoitlarda ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir. Odatda buning uchun birlik pog‘onali ta’sir nol boshlang'ich shartda qo'llaniladi (ya’ni o‘tkinchi xarakteristika).
Sifatni tadqiq qilishning bevosita metodlari o'tkinchi jarayon xarakteristikasini qurishga asoslangan. Ma’Iumki, bu xarakteristikani bir nechta metodlar bilan qurish mumkin: klassik metod, operator metodi, chiziqli integrallash metodi, chastota metodi va h.k. Chastota metodidan boshqa barcha metodlar boshqa kurslarda bundan oldin ko‘rib chiqilgan. Chastota metodi asosida birlik funksiyani Furye qatoriga yoyish:
93
l(/)4+1J— (5.29)
я J0 to v 7
va uni yordamida chastotali va vaqt bo'yicha xarakteristikalar orasidagi farqni topish mumkin:
h(l) = — f sin eotdeo (5.30)
Я-J
Haqiqiy qism chastota xarakteristikasi juda mu- rakkab funktsiya yoki eks- perimental jadval ko‘rini- shida berilgan boMishi mumkin, ya’ni yuqorida ko‘rsa- tilgan integral juda murak- kab yoki amalga oshirib bo‘lmaydigan boMishi mumkin.
Bunday hollarda Salo- dovnikov va Voronovning taqribiy metodidan foydalanish maqsadga muvofiqdir [3 - 6]. Bu metodga ko‘ra haqiqiy chastota xarakteristikasi R(co) bir nechta trapetsiadal yoki uchburchaksimon tipik xarakteristikalarga bo'linadi. Bu tipik xarakteristikalar uchun o‘tkinchi jarayon jadvallashtirilgan, ya’ni adabiyotda jadval ko‘rinishida berilgan. Bu yerda o'zgaravchan parametr bo'lib, faqat Я = a>d /ю0 hisoblanadi va buyerda ®0 - o‘tkazish chastotasi; a>4 - bir maromda o‘tkazish chasto- tasi; 0^t/ (5.13-rasm).
Jadvallardan X ni hisobga olgan holda topilgan o'tkinchi xarakteristikalar (har bir trapetsiya yoki uchburchak uchun) o‘zaro qo‘shiladi va sistemaning o‘tkinchi jarayon grafigi hosil bo'ladi.
|
Quyidagi o‘zgaruvchilar turini aniqlang: alfa = 8764; beta = ‘Lola’

|
Quyidagi o‘zgaruvchilar turini aniqlang: alfa = 8764; beta = ‘Lola’
|
bet | 6/9 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 18,71 Kb. | | #128555 |
Bog'liq 101-variant Chiziqli tuzilishga ega bo`lgan algoritmning blok-sx-fayllar.org22. Quyidagi o‘zgaruvchilar turini aniqlang: alfa = 8764; beta = ‘Lola’.
23. Ikkita qayiq turg‘un suvda bir-biriga tomon 4 km/soat va 2 km/soat tezlik bilan suzmoqda. Ular orasidagi masofa 24 km bo‘lsa:
1) ular qancha vaqtdan keyin uchrashadi?
2) qancha vaqtdan keyin ular orasidagi masofa 12 km ni tashkil etadi?
24. Ikkita qayiq turg‘un suvda bir-biriga tomon a km/soat va b km/soat tezlik bilan suzmoqda. Ular orasidagi masofa S km bo‘lsa, ular qancha vaqtda uchrashadi? a va b foydalanuvchi tomonidan kiritiladi.
25. Avtomobilning o‘rtacha tezligi v (km/soat) va bosib o‘tgan yo‘li s (km) foydalanuvchi omonidan kiritiladi. Avtomobilning yurgan vaqti t (soat)ni hisoblash dasturini tuzing.
9-sinf.Informatika va AT fanidan 2-chorak uchun Nazorat ishi №2
103-variant
1. blok-sxemasi asosan nima bildiradi?
A) Algoritmni boshlash, tugatish boki. B) Kiritish/chiqarish bloki, funksional bloke. C) Yunaltiruchi strelka D) Barcha javob to`g`ri.
2. Kompyuterda dasturlash jarayoni necha bosqichdan iborat?
A) 6. B) 5. C) 3 D) 4.
3. Python tilini o`rganish uchun taqdim etilgan IDE ……… .
A) C++. B) Java. C) Python D) IDLE.
4. Dasturlash tili buyruqlari nima deb ataladi?
A) Operator. B) IDE. C) Python D) IDLE.
5.Python dasturini o`rnatish necha bosqichdan iborat?
A) 5. B) 4. C) 6 D) 3.
6.IDLE oynasining necha hil muhiti mavjud?
A) 3. B) 4. C) 45 D) 2.
7.IDLEning interfaol muhiti yana nima deb yuritiladi?
A) Konsol. B) IDE. C) Operator D) To`g`ri javob yo`q.
D) Tekshiruvchi algoritm.
8.Kompyuter uchun dastur tuzish arayoni nima deyiladi?
A) Kompyuter dasturi. B) Dasturlash. C) Dastur tili D) Dasturchi.
9.Kompyuterda biror masalani hal qilish uchun eng avvalo nima qilinadi?
A) Kompyuterga yoziladi. B) Dastur tuziladi. D) Modeli va algoritmi tuziladi.
|
| |
Nazorat savollari - Abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat texnika universiteti

103Karimov X.G‘., Bobojanov M.K. Avtomatik boshqarish va rostlash nazariyasi asoslari. Ma’ruzalar matni/ -Т., 2000.
Аплаев K.P., Мирзабоев А. Малые колебания электрических систем, под редакцией проф.В.К.Соколова. -Т.: Издательство «Fan va technologiya», 2011.
Теория автоматического управления, под редакцией А.В.Нетушила.-М.: «Высшая школа», 1976.
Е.И.Юрьевич. Теория автоматического управления, «Энергия», -Л., 1975 г.
Бабаков Н.А., Воронов А.А. Теория автоматического управления. -М.: «Высшая школа», 1986.
Шаталов А.С. Теория автоматического управления. -М.: «Высшая школа», 1977.
Куропаткин Н.В. «Теория автоматического управления». —М.: «Высшая школа», 1973.
Miraxmedov D.A. «Avtomatik boshqarish nazariyasi», -Т.: «0‘qituvchi» nashriyoti, 1993.
Сборник задач по теории автоматического управления под ред. Бессекерского В.А. -М.: «Высшая школа», 1985.
Методическое указание к практическим занятиям по курсу «Теория автоматического управления». -Т.: Изд. ТашПИ, 1990.
Nazorat savollari - Abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat texnika universiteti

Nazorat savollari:
Naykvist kriteriysi bo‘yicha ochiq yoki yopiq sistemaning uzatish funksiyasi ko‘rib chiqiladi va buning afzalligi nimada?
Ochiq holda nobarqaror bo‘lgan sistema uchun Naykvist kriteriysining ta’rifi.
Ochiq holda neytral bo‘lgan sistema uchun chegaraviy o‘tish.
Naykvist kriteriysining uchta holat uchun ta’rifi.
Naykvist kriteriysi bo'yicha chegaraviy parametrlari qanday topiladi?
Naykvist kriteriysining umomiy ta’rifi
Naykvist kriteriysining oldingi ta’riflarida ishlatilgan (- 1, jO) nuqtani o‘z ichiga olish tushunchasi biroz noaniqlikka ega. Undan ko‘ra Naykvist kriteriysiga boshqacha, ya’ni Wp(j©) chastota godografi
88
(+) (-) 1 haqiqiy sonlar o‘qining manfiy (- 1 dan -
oo gacha) qismini kesib o'tishlar sonini _ hisoblashga asoslangan ta’rif bergan + ma’qul.
Agar godograf ю oshganda yuqoridagi yarim tekislikdan pastdagiga o‘tsa, bunday o‘tishni musbat o‘tish deb va agar godograf pastki yarim tekislikdan yuqoridagisiga o‘tsa, bu o‘tishni manfiy o‘tish deb qabul qilamiz (5.8 - rasm).
5.8-rasm.
Shunday qilib, ARS barqaror bo‘lishi uchun ochiq sistemaning chastota godografi WR(j<») to qiymati 0 dan +oo gacha o‘zgarganda, haqiqiy sonlar o‘qining -1 dan -oo gacha bo'lgan qismini musbat va manfiy kesib o'tishlar orasidagi farq m/2 ga teng bo‘lishi kerak. Bu yerda, m - ochiq sistema xarakteristik tenglamasining o‘ng yarim tekislikda yotuvchi ildizlar soni.
Agar birinchi holda m = 0, ikkinchi holda esa m = 2 bo‘Isa, yuqorida
ko‘rsatilgan godograflar barqaror sistemalarga mos keladi.
L(a>),
Naykvist kriteriysining umumiy ta’rifi ochiq sistemalaming logarifmik chastota xarakteristikalari uchun ham olinishi mumkin.
WrO'co) godografining haqiqiy sonlar o‘qining (- oo, - 1) bo‘lagi bilan kesishishiga quyidagi nuqta- lar mos keladi:
Ц®) = 20 lg | W (je>) |> 0;
= arg WAjm) = -тг-3я,-5я,...
Vi®) logarifmik faza xarakteristikasining Цсо) > 0 shartga mos keluvchi va qiymat jihatdan oshayotganda -те, -Зл, -5л, ... to‘g‘ri chiziqlarini pastdan yuqoriga kesib o‘tish nuqtalari musbat va yuqoridan pastga kesib o‘tish esa xarakteristikaning manfiy o‘tishlari deyiladi.
Bu hoi uchun, agar logarifmik faza - chastota xarakteristikasining musbat va manfiy o‘tishlar orasidagi farq m/2 ga teng bo‘lsa, ARS
89
barqaror bo'ladi, bu yerda m - xarakteristik tenglamaning o‘ng yarim tekislikda yotuvchi ildizlar soni.
|
“Nima uchun” sxemasi

“Nima uchun” sxemasi
Download
353,93 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
03.07.2024
Hajmi
353,93 Kb.
#266541
Download
353,93 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“Nima uchun” sxemasi
Download
353,93 Kb.
Matnni ko'rish
Nazorat savollari - Abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat texnika universiteti

Nazorat savollari:
Naykvist kriteriyasining umumiy ta’rifi qanday?
Barqarorlik zaxirasi nima?
Qaysi holda sistema qoniqarli loyihalangan deyiladi?
0‘tkinchi jarayonlar sifati to‘g‘risida tushuncha
Avtomatik boshqarish sistemalariga quyidagi uchta talab qo‘yiladi:
muvozanat rejimidagi aniqlik;
barqarorlik;
v) o'tkinchi jarayonning sifati.
Dastlabki ikkita talab yuqorida ko‘rib o'tildi. ABS barqarorligi uning ishga yaroqliligining zarur, lekin yetarli sharti emas. Rostlash sifatini uchta sifat ko'rsatkichi orqali baholash qabul qilingan [1,4]:
tezkorlik;
rostlash aniqligi;
tebranuvchanlik.
0‘tkinchi iaravon vaati tp sistemaning tezkorligini xarakterlaydi va o‘tkinchi jarayon boshlangandan, to chiqish kattaligining qiymati uning yangi muvozanatlashgan qiymatiga nisbatan 5% dan kam farq qiladigan qiymatga erishguncha o‘tgan vaqt oralig'i bilan aniqlanadi. 0‘tish
91
davridagi maksimal og'ish bilan bog‘liq bo‘lgan o‘ta rostlash kattaligi quyidagicha topiladi:
д. - У/т~Уя 100% (5.26)
У«
foizlarda ifodalanadi:
Normal holatda о =18 -25 %.
0‘tkinchi jarayon te- branuvchanligi to vaqt davo- midagi tebranishlar (yoki maksimal og'ishlar) soni bilan aniqlanadi. Ko‘p hollarda o'tkinchi jarayon tebranu- vchanligi qo'shni maksimum- lar nisbati ko'rinishida ba- holanadi. Bu kattalik te- branuvchanlik deb ataladi va
^^-•100%
АУпшЧ
So'nmaydigan tebranishlar uchun bu kattalik birga yoki 100% ga teng. Agar ikkinchi maksimum Ay^, nolga intilsa, tebranuvchanlik ham nolga intiladi. Odatda, bitta yoki ikkita tebranish yetarli boiadi, bir xil sistemalarda tebranish boMishi man etiladi, ba’zi sistemalarda esa uchta va undan ortiq tebranishlar bo‘lishiga ruxsat etiladi.
Sifat ko‘rsatkichlariga nisbatan talablar ko‘p hollarda o‘zaro qarama- qarshi ma’nolarga ega. Masalan, kuchaytirish koeffitsiyentining kichik qiymatlarida sistema o‘tkinchi jarayon xarakteristikasi 5.12 - rasmdagi 1-xarakteristikaga o'xshab monoton bo'Iadi. Kuchaytirish koeffit- siyentini oshirganda, o‘tkinchi jarayon grafigi oldin 2 - ko‘rinish oladi, so'ngra esa 3 - ko'rinishga ega bo‘ladi, ya’ni bu holda sistemaning tezkorligi oshadi (to kamayadi), lekin shu bilan bir paytda tebranuvchanlik paydo bo‘ladi va oshib boradi. Kuchaytirish koeffitsiyentini kritik qiymatgacha oshirganda tebranuvchanlik 100% gacha oshadi. Buning oqibatida oldin kamayishni boshlagan o'tkinchi jarayon davomiyligi to cheksiz qiymatgacha oshadi.
92
Nazorat savollari:
Godograf o‘tishi nima?
Naykvist kriteriysining umumiy ta’rifi nimadan iborat?
Logarifmik xarakteristikaning o‘tishi nima?
Barqarorlik zahirasi nimani aniqlaydi?
Rostlash sifati deganda nimani tushunasiz?
6.0‘tkinchi protsess sifatining qanday ko‘rsatkichlarini bilasiz?
|
Maksimal tokli himoya - Elektr uskunalarining releli himoya va avtomatikasi

|
Elektr uskunalarining releli himoya va avtomatikasiBog'liq RELE o\'quv qo\'llanma (2)Maksimal tokli himoya. Himoya RT – 40 relesi orqali bajarilgan. Maksimal tokli himoya ning ishlash toki quyidagi ifodadan aniqlanadi:
MTH ning sezgirligi quyidagi formuladan aniqlanadi:
Maksimal tokli himoyaning sezgirligi kam shuning uchun kuchlanish bo‘yicha ishga tushuvchi maksimal tokli himoyani o‘rnatamiz.
Kuchlanish bo‘yisha ishga tushuvshi maksimal tokli himoya.
Agar transformator shinasiga motorlar ulangan bo‘lsa, motorlar quvvati va ishga tushirish tokning karraligini ( va ) hisobga olgan holda o‘z–o‘zidan ishga tushish koeffitsientini haqiqiy qiymati aniqlanadi:
Himoyaning ishlash toki va kuchlanishi quyidagi ifodadan aniqlanadi
Kuchlanish transformatori ta’minlovchi manba tomonga o‘rnatilgan
Kushlanish transformatorini tanlaymiz
Kuchlanish transformatorini transformatsiyalash koeffitsienti:
Tok bo‘yicha sezgirlik koeffitsienti
Kuchlanish bo‘yicha sezgirlik esa
Himoyaning ishlash vaqti
O‘ta yuklanishdan himoya. Himoya xohlagan fazaga bitta releni ulanishi orqali bajariladi. Uning ishlash toki quyidagiga teng bo‘ladi:
bu yerda, .
Himoya RT–40 relesi bilan bajarilgan, himoyaning ishlash vaqti ga teng bo‘ladi.
L–2 liniya himoyasi
Liniya uchun tok transformatorini tanlaymiz:
Liniya uсhun ruxsat etilgan tok bo‘lgani uchun tok transformatorini tanlaymiz. U holda, .
Sabr vaqtsiz tokli kesim (himoyaning birinchi pog‘onasi). Himoya RT–40 relesida bajarilgan. Sabr vaqtsiz tokli kesimning birlamchi ishlash toki quyidagi ifodadan topiladi:
-
Tok trnasformatorlari va relelar to‘liq bo‘lmagan yulduz sxemasiga ulagan , . Kesimning ikkilamchi ishlash toki (relening ishlash toki) barcha tokli himoya uchun bir xil hisoblanadi va u quyidagi ifodadan aniqlanadi:
-
Uch pog‘onali himoyalar, ya’ni kuchlanishi 20–35 kV li liniyalarda tokli kesim qo‘shimcha himoya hisoblanadi va uning sezgirligi sezgirlik koeffitsienti orqali aniqlanadi:
|
| |
d) sifatni ochiq sistema logarifmik chastota xarakteristikalari bo‘yicha baholash

d) sifatni ochiq sistema logarifmik chastota xarakteristikalari bo‘yicha baholash.
Bu baholashlar w\ip) = boMgan hoi uchun o‘rinli bo‘ladi;
*+wP[p)
qolgan hollarda esa ular juda ham taqribiy hisoblanadi, va Wp{p) orasidagi farq qancha katta bo'lsa, xatolik ham shuncha katta bo'ladi.
97
Tebranuvchan o‘tkinchi jarayon xarakteristikasi uchun yopiq sistema AChX rezonans chastotasi со,- ochiq sistema LAX ning kesishish chastotasi ©s bilan teng, bu yerda oos - kesishish chastotasi LAX chastota o‘qi bilan kesishishiga mos keluvchi chastota. Bu holda W. ~ я/©s> o‘tkinchi jarayon vaqti esa tp = (Н2)лЛо5 ga teng bo‘ladi. Agar o‘tkinchi jarayon xarakteristikasi ijionoton bo‘lsa, u holda tj ~ n/s. Tebranuvchanlik masalasiga kelsak, o‘tkinchi jarayon juda kichik tebranuvchanlikka ega, chunki faza bo‘yicha zaxira A^S30°, amplitude bo‘yicha zaxira esa AL £ 6 db ga teng va bu chiziqli masshtabda 2 ga mos keladi.
Minimal fazali sistema tebranuvchanligini baholash uchun faqat bitta LAX ga ega bo‘lishning o‘zi kifoyadir.
Agar kesishish chastotasida LAX 20 db/dek. qiyalikka ega bo‘lsa, tebranuvchanlik ruxsat etilgan chegarada bo‘ladi. Shu bilan birga bunday qiyalikka ega boMgan uchastka qancha keng bo‘lsa, tebranuvchanlik shuncha kichik boMadi.
Ta’kidlash lozimki, ochiq sistemaning LAX yordamida o‘tkinchi jarayon sifati analizi yoki ABS sintezi juda oson amalga oshiriladi.
Nazorat savollari:
Sifatni tadqiq qilish bevosita metodlarining afzalliklari.
Sifatni tadqiq qilish bilvosita metodlarining ma’nosi.
Sifatni tadqiq qilishning qaysi kriteriyalari bilasiz?
Sifatni tadqiq qilishning chastotali kriteriyalari qaysi xarakteristikalaridan aniqlanadi?
Ochiq holdagi sistemaning logarifmik xarakeristika bo‘yicha sifatini aniqlash.
|
Barqarorlik zaxirasi - Abu rayhon beruniy nomidagi toshkent davlat texnika universiteti

Barqarorlik zaxirasi
Sistemalami loyihalashda ulaming barqarorligini biroz zaxira bilan ta’minlashga harakat qilish kerak, ya’ni parametrlaming biroz o‘zgarishi barqarorlikni yo‘qotishga olib kelmasligi kerak.
Shu maqsadda ARS ning barqarorlik bo'yicha zaxirasi (zapasi) tushunchasi qo‘llaniladi va bu tushuncha Naykvist kriteriysi asosida kiritiladi.
J
-1 am/
|
Wp(jco)
|
|
0 +
|
(Ы/Ус>0
|
|
|
|
5.10-rasm.
Barqarorlik zaxirasi WR(j
Faza bo‘yicha barqarorlik zapasi A
x radiusi birga teng va markazi koordinata boshida bo‘lgan aylananing (-1, jO) nuqtadan unga eng yaqin bo‘lgan Wp{ja)e) chastota godografi nuqtasi orasidagi yoyi bilan o‘lchanadi (5.10 - rasm). Birlik aylana va WP(ja>) chastota godografi orasidagi kesishuv chastotasi kesishish chastotasi (oc deyiladi; bu chastotada \Wt(jm) | = l. Faza bo‘yicha barqarorlik sistemadagi kechikish oshganda ham barqarorlikni saqlab qolish imkonini beradi.
Kuchaytirish (modul) bo‘yicha barqarorlik zaxirasi barqarorlik shartidan topilgan sistema kritik kuchaytirish koeffitsiyentini ko‘rib
*Ц®)> «К»)
5.11-rasm.
P — kkrIMy
(5.24)
WAja.) I’
Naykvist kriteriysiga ko‘ra, bu nisbat wP(ja>) godograf haqiqiy sonlar o'qining manfiy qismida hosil qiluvchi OA kesmasiga teskari proporsional bo‘ladi,bu erda s - kesishish chastotasi. Kuchaytirish bo‘yicha 90
chiqilayotgan holdagi kuchaytirish koeffitsi- yentiga nisbatiga teng.
=X*
barqarorlik zaxirasi kuchaytirish koeffitsiyenti oshganda barqarorlikni saqlab qolishni ta’minlaydi.
Kuchaytirish (amplitude) bo'yicha barqarorlik zaxirasi logarifinik masshtablarda ko‘rsatish qulay:
A£(©) = 2Olg>0 = -20 lg | Wp(ja>„) |= -Ца>я) (5.25)
ДL kattaligi barqaror sistemalar uchun musbat va nobarqaror sistemalar uchun esa manfiy bo‘ladi.
Avtomatik rostlash sistemalarining barqarorlik bo‘yicha zapaslarini bilish nafaqat sistema barqarorligini parametrlar o‘zgarganda saqlab qolishga kafolat beradi, balki sistemadagi o‘tkinchi protsesslar xarakterini ham aniqlaydi. Agar AL>6 db, A.
30° bo‘lsa, sistema qoniqarli loyihalangan deyiladi.
|
Sabr vaqtsiz tokli kesim (himoyaning birinchi pog‘onasi)

|
Sabr vaqtsiz tokli kesim (himoyaning birinchi pog‘onasi)Bog'liq RELE o\'quv qo\'llanma (2)Sabr vaqtsiz tokli kesim (himoyaning birinchi pog‘onasi). Himoya RT–40 relesida bajarilgan. Sabr vaqtsiz tokli kesimning birlamchi ishlash toki quyidagi ifodadan topiladi:
-
Tok trnasformatorlari va relelar to‘liq bo‘lmagan yulduz sxemasiga ulagan , . Kesimning ikkilamchi ishlash toki (relening ishlash toki) barcha tokli himoya uchun bir xil hisoblanadi va u quyidagi ifodadan aniqlanadi:
-
Uch pog‘onali himoyalar, ya’ni kuchlanishi 20–35 kV li liniyalarda tokli kesim qo‘shimcha himoya hisoblanadi va uning sezgirligi sezgirlik koeffitsienti orqali aniqlanadi:
Sabr vaqtli tokli kesim (himoyaning ikkinchi pog‘onasi). Sabr vaqtli tokli kesimning birlamchi ishlash toki quyidagi ifodadan topiladi:
bu yerda transformatordan keyingi uch fazali qisqa tutashuv tokining maksimal qiymati bulib quyidagiga teng buladi:
Relening ishlash toki quyidagi ifodadan aniqlanadi:
Ikkinсhi pog‘onaning sezgirligi himoya qilinayotgan liniyaning oxiridagi ikki fazali QT ning minimal tokidan aniqlanadi:
Maksimal tokli himoya. Maksimal tokli himoyaning ishlash toki quyidagi ifodadan aniqlanadi:
bu yerda, – zahira koeffitsienti, himoya RT–40 turidagi relesida bajarilganligi uchun 1,2 – 1,3 ga, – o‘z – o‘zidan ishga tushish koeffitsienti, liniya uchun ga, – qaytish koeffitsienti, RT–40 relesi ushun 0,8 – 0,85 ga teng, – ekspluatatsion yuklanishni hisobga olgan holda liniyadan oqib o‘tishi mumkin bo‘lgan ishchi tokning maksimal qiymati.
Relening ishlash toki quyidagi ifodadan aniqlanadi:
MTH ning sezgirligi quyidagi formuladan aniqlanadi:
- asosiy zona uchun
|
| |
Differensial tokli kesim hisobi

|
Differensial tokli kesim hisobiBog'liq RELE o\'quv qo\'llanma (2)Differensial tokli kesim hisobi. Differensial tokli kesimning ishlash toki ikki shartdan tanlanadi:
magnitlanish tokining sakrashlaridan to‘g‘rilash:
maksimal nobalans tokidan to‘g‘rilash:
Himoyaning sezgirligi quyidagicha:
Transformatorlarning chulg‘amlari Y/Δ ulanganligi uchun Himoyaning sezgirligi yetarli darajada emas, shuning uchun differensial himoyada RNT–560 turidagi rele sxemasi qo‘llaniladi.
RNT–560 turidagi releli differensial himoyani hisoblash. Himoyaning ishlash toki ikki shartdan tanlanadi:
magnitlanish tokining sakrashlaridan to‘g‘rilash:
maksimal nobalans tokidan to‘g‘rilash:
Himoyaning sezgirligi quyidagicha:
Kuch transformatori himoyasining ikkilamchi ishlash toki:
“Asosiy” tomonga ulangan RNT chulg‘amining hisobiy o‘ramlar sonini:
eng yaqin butun kichik soniga yaxlitlaymiz.
Birlamchi va ikkilamchi ishlash tokining haqiqiy qiymati topiladi:
Himoyaning sezgirlik koefftsienti
RNT ning “asosiy bo‘lmagan” chulg‘amining hisobiy o‘ramlar sonini quyidagicha aniqlanadi:
eng yaqin butun katta ga yaxlitlanadi. Tokning nobalans tashkil etuvchisi aniqlanadi:
Nobalanslik va himoyaning ishlash tokini yangi qiymati topiladi:
bo‘lganligi uchun ishlash tokini ga teng deb qabul qilib kuch transformatori himoyasining ikkilamchi ishlash tokini topamiz:
Kuch transformatori himoyasining ikkilamchi ishlash toki:
“Asosiy” tomonga ulangan RNT chulg‘amining hisobiy o‘ramlar sonini:
eng yaqin butun kichik soniga yaxlitlaymiz.
Birlamchi va ikkilamchi ishlash tokining haqiqiy qiymati topiladi:
Himoyaning sezgirlik koefftsienti
RNT ning “asosiy bo‘lmagan” chulg‘amining hisobiy o‘ramlar sonini quyidagicha aniqlanadi:
eng yaqin butun katta ga yaxlitlanadi. Tokning nobalans tashkil etuvchisi aniqlanadi:
Nobalanslik va himoyaning ishlash tokini yangi qiymati topiladi:
uchun hisoblash shu yerda tugatiladi va RNT–560 turidagi releli differensial himoyani ishlash tokini deb qabul qilamiz.
|
| |