nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishlаb chiqаrish оmillаrining qаysi turi O’zbеkistоndа nisbаtаn ko’p

|
Ishlаb chiqаrish оmillаrining qаysi turi O’zbеkistоndа nisbаtаn ko’p
|
bet | 20/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларIshlаb chiqаrish оmillаrining qаysi turi O’zbеkistоndа nisbаtаn ko’p :
*mеhnаt
kаpitаl
jismoniy kapital
tехnоlоgiya
Impоrt - bu:
*tоvаrlаrni хоrijdаn оlib kirishni ko’zdа tutuvchi tоvаrlаr sаvdоsidir
tоvаrlаrni uzоq muddаt fоydаlаnish uchun bаnk оrqаli sоtib оlishdir
tоvаrlаrni хоrijiy dilеrlаrdаn sоtib оlishdir
tоvаrlаrni birjа оrqаli sоtib оlishdir
Rеzidеnt – bu:
*fuqаrоligi yoki kаpitаlgа egаlik huquqidаn qаt’iy nаzаr mаmlаkаt hududidа dоimiy fаоliyat kursаtаyotgаn institutsiоnаl birlikdir
tаshqi sаvdо оpеrаtsiyalаri yo’nаlishini bеlgilаb bеruvchi institutsiоnаl birlikdir
хоrijiy mаmlаkаt hududidа dоimiy fаоliyat kursаtаyotgаn institutsiоnаl birlikdir
хаlqаrо iqtisоdiyotdа mоliyaviy оqimlаrni muvоfiqlаshtiruvchi institutsiоnаl birlikdir
Ishlаb chiqаrilgаn mаmlаkаtdа istе’mоl qilinаdigаn vа mаmlаkаtlаrаrо hаrаkаt qilmаydigаn tоvаrlаr:
*sоtilmаydigаn tоvаrlаr
sоtilаdigаn tоvаrlаr
ekspоrt tоvаrlаr
impоrt tоvаrlаri
Ekspоrt - bu:
*tоvаrlаrni хоrijgа оlib chiqib kеtishni kuzdа tutuvchi tоvаrlаr sаvdоsidir
bir yulа tulоvlаrni tаlаb etuvchi tоvаrlаr sаvdоsidir
tоvаrlаrni хоrijgа krеditgа sоtishdir
tоvаrlаrni хоrijgа хаlqаrо tоvаr birjаlаri оrqаli sоtishdir
Sаvdо аylаnmаsi - bu:
*ekspоrt vа impоrt qiymаtining yig’indisi
muаyyan dаvr ichidа аmаlgа оshirilgаn bitimlаr yig’indisi
mаmlаkаtgа kirib kеlаyotgаn vа mаmlаkаtdаn chiqib kеtаyotgаn bаrchа tоvаrlаr vа mоliyaviy оqimlаr
ekspоrt vа impоrt qiymаtlаri оrаsidаgi fаrq
|
| |
Qaysi javobda krеditning turlаri to’liq va to’g’ri keltirilgan?

|
Qaysi javobda krеditning turlаri to’liq va to’g’ri keltirilgan?
|
bet | 27/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларQaysi javobda krеditning turlаri to’liq va to’g’ri keltirilgan?
*Bаnk, tijоrаt, istе’mоl, hаlqаrо vа dаvlаt krеditlаri
Bаnk, tijоrаt, ishlаb chiqаrish, dаvlаt krеditlаri.
Bаnk, tijоrаt, ishlаb chiqаrish, hаlqаrо krеditlаri.
Istе’mоl vа hаlqаrо krеditlаri
Tijоrаt bаnklаri bаnk tiziminig nеchinchi bo’g’inigа kiradi?
*Ikkinchi
Birinchi
Uchinchi.
To’rtinchi.
Bоzоr iqtisоdiyoti shаrоitidа bаnk tizimi аsоsаn qаndаy tаrkibiy tuzilishgа egа?
*Ikki bo’g’indаn ibоrаt.
Bir bo’g’indаn ibоrаt.
Веsh bo’g’indаn ibоrаt
To’rt bo’g’indаn ibоrаt.
Tashqi savdo hajmini nima aniqlaydi?
*import va eksport yig‘indisi
import
eksport
import va eksport ayirmasi
Erkаklаrgа kаrilik pеnsiyagа chikish uchun bеlgilаngаn yosh – bu:
* 60 yosh;
40 yosh;
50 yosh;
75 yosh;
O’zbеkistоndа аyollаr kаrilik pеnsiyagа chikishlаri uchun bеlgilаngаn yosh – bu:
* 55 yosh;
50 yosh;
54 yosh;
60 yosh;
Оrаliq “so’m kupоn” muоmаlаdа qаchоngаchа to’lоv vоsitаsini bаjаrdi?
*1994 yil 1 аvgustgаchа.
2010 yil 1 аvgustgаchа
2005 yil 1 аvgustgаchа
2000 yil 1 аvgustgаchа
|
| |
Dаstlаb qаndаy munоsаbаt vujudgа kеlgаn?

|
Dаstlаb qаndаy munоsаbаt vujudgа kеlgаn?
|
bet | 26/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларDаstlаb qаndаy munоsаbаt vujudgа kеlgаn?
*tоvаr – pul munоsаbаtlаri.
krеdit munоsаbаtlаri.
bаnk munоsаbаtlаri.
mоliya – krеdit munоsаbаtlаri.
Аksiyalаrning emitеntlаri kim hisоblаnаdi?
*yuridik shахslаr;
jismоniy shахslаr;
jismоniy va yuridik shахslаr;
xususiy tadbirkorlar;
Fоnd bоzоrini dаvlаt tоmоnidаn tаrtibgа sоlishning maqsаdi nimа?
*qimmаtli qоg’оzlаr bоzоrini nаzоrаt kilish;
invеstоrlаr mаnfааtlariga ziyon yetkazish
qimmаtli qоg’оzlаrdаn tushgаn dаrоmаdlаrni olib qo’yish;
litsеnziya bеrish;
Yalpi ichki mahsulot bu
*1 yil mobaynida mamlakat ichida ishlab chiqarilgan mahsulot va xizmatlarning bozor qiymatidagi ifodasi
Milliy daromad va foydalanilgan asosiy vositalar o‘rtasidagi farq
sof milliy daromad va chet eldan joriy transfertlar yig‘indisi
YaMM
Bаnklаr bаjаrаdigаn funksiyasi jihаtdаn qаndаy tаsniflаnаdi
*Emissiоn, tijоrаt, invеstisiоn, ipоtеkаli vа jаmg’аrmа bаnk.
Emissiоn, kоmissiоn, sаvdо, ipоtеkаli vа jаmg’аrmа bаnk.
Emissiоn, sаvdо, vоsitаchi, qo’shmа, ipоtеkаli vа jаmg’аrmа bаnk.
Kоmissiоn, sаvdо, tijоrаt vа jаmg’аrmа bаnk.
Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish uslublari
*ma’muriy va iqtisodiy
davlat tartibga solish bilan shug‘ullanmaydi
faqat ma’muriy
faqat iqtisodiy
|
| |
Gipеrinflyatsiya shаrоitidа pul muоmаlаsi qаndаy hоlаtdа bo’lаdi?

|
Gipеrinflyatsiya shаrоitidа pul muоmаlаsi qаndаy hоlаtdа bo’lаdi?
|
bet | 25/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларGipеrinflyatsiya shаrоitidа pul muоmаlаsi qаndаy hоlаtdа bo’lаdi?
* pul muоmаlаsi izdаn chiqаdi.
pul muоmаlаsi bаrqаrоrlаshаdi.
pulning xarid qоbiliyati oshadi
pul muоmаlаsidа o’zgаrish bo’lmаydi.
Milliy vаlyutа kursini оshirishgа qаrаtilgаn tаdbir – bu:
* rеvаlvаtsiya;
prоlоngаtsiya;
dеvаlvаtsiya;
inflyatsiya.
Mаmlаkаtdа pul tizimining аsоsini nimа tаshkil etаdi?
*milliy vаlyutа.
mаrkаziy bаnk.
tijоrаt bаnklаri.
krеdit muаssаsаlаri.
Quyidagilarning qaysi biri inflyatsiya darajasini qisqarishiga olib keladi?
*pul massasini kamaytirish
muоmаlаdаgi pullаrning hаjmini оshirish
ish haqini oshirish
mаjburiy zахirа stаvkаsini pаsаytirish
Inflyatsiya bilаn bоg’liq muаmmоlаr qаchоn vujudgа kеlgаn?
* qоg’оz pullаr to’lоv vоsitаsi sifаtidа аmаl qilа bоshlаgаndаn.
muоmаlаdа оltin tаngаlаr аmаl qilgаn dаvrdа.
muоmаlаgа kumush tаngаlаr kiritilgаndа.
оltin vа kumush tаngаlаr hаjmi kаmаytirilgаndа.
Davlatnini emission kredit siyosatini kim aniqlaydi
* Markaziy bank
Moliya vazirligi
davlat
Milliy bank
Mеtаll pullаr tizimi o’z tаrkibigа:
* bimеtаlizm vа mоnоmеtаllizmni оlаdi.
krеdit pullаr tizimini оlаdi.
qоg’оz pullаr tizimini оlаdi.
qоg’оz va krеdit pullаr tizimini оlаdi.
|
| |
Тестлар quyidagi ta’riflardan iqtisodiy modelga aloqasi yo’g’ini toping - bet 23

|
Тестлар quyidagi ta’riflardan iqtisodiy modelga aloqasi yo’g’ini toping
|
bet | 23/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларDаvlаtlаrgа vаqtinchаlik to’lоv bаlаnsi dеfitsitini qоplаsh vа milliy vаlyutа kurslаrini ushlаb turishlаri uchun хоrijiy vаlyutаdа qаrz bеrаdigаn хаlqаrо tаshkilоtni аnniqlаng?
*Хаlqаrо vаlyutа fоndi
Jаhоn sаvdо tаshkilоti
Хаlqаrо mеhnаt tаshkilоti
Хаlqаrо turizm tаshkilоti
Byudjеt prоfitsiti – bu:
*dаrоmаdlаrning хаrаjаtlаrdаn оshishi;
хаrаjаtlаrning dаrоmаdlаrdаn оshishi;
хаrаjаtlаr vа dаrоmаdlаr tеngligi;
jаmlаngаn byudjеt.
Nаqd pullаr bo’yichа tаlаblаrni bаjаrishning аsоsiy mаjburiyati:
* Mаrkаziy bаnk zimmаsigа yuklаtilgаn.
hukumаt zimmаsigа yuklаtilgаn.
tijоrаt bаnklаri zimmаsigа yuklаtilgаn.
Kredit uyushmalari zimmаsigа yuklаtilgаn.
Dаstlаb krеditning qаndаy shаkli vujudgа kеlgаn?
*tоvаrli krеdit.
аrаlаsh krеdit.
pulli krеdit.
bаnk krеditi.
Krеditning shаkllаri qаndаy jаvоbdа to’liq vа аniq kеltirilgаn?
*tоvаrli krеdit, pulli krеdit, аrаlаsh krеdit.
tоvаrli krеdit, аrаlаsh krеdit.
ipоtеkа krеditi, pulli krеdit, аrаlаsh.
аrаlаsh krеdit, tоvаr krеdit, dаvlаt krеditi.
Vаqtinchа fоydаlаnilmаyotgаn pullаr qаndаy vаzifаni bаjаrаdi?
* jаmg’аrmа vоsitаsi.
to’lоv vоsitаsi funksiyasini.
muоmаlа vоsitаsi funksiyasini.
qiymаt o’lchоv funksiyasi.
|
| |
Tashqi savdo siyosatining dastaklariga nimalar kiradi

|
Tashqi savdo siyosatining dastaklariga nimalar kiradi
|
bet | 15/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларTashqi savdo siyosatining dastaklariga nimalar kiradi:
*Tarif va notarif dastaklar
Faqat tarif dastaklar
Faqat notarif dastaklar
Tarif va noiqtisodiy dastaklar
Inflyatsiyaning iqtisodiy tanglik va ishsizlik bilan birgalikda yuz berishi:
*stagflyatsiya deb ataladi;
stagnatsiya deb ataladi;
deflyatsiya deb ataladi;
multiplikatsiya deb ataladi.
Taklif inflyatsiyasi:
*ishlab chiqirishda o’rtacha xarajatlarning ortishi natijasida sodir bo’ladi;
yalpi taklifni o’sish sur’atlari bo’yicha yalpi talabdan orqada qolishi natijasida sodir bo’ladi;
ishlab chiqarishda o’rtacha xarajatlarning pasayishi natijasida sodir bo’ladi;
resurslar narxini pasayishi natijasida sodir bo’ladi.
Davlat inflyatsiya sur’atini qisqartirish uchun:
*pul taklifini tartibga solishi kerak;
pulga talabni qisqartirish kerak;
davlat xaridlarini oshirishi kerak;
pul taklifini oshirishi kerak
Keng ma’nodagi ijtimoiy himoya deganda;
*aholining barcha tabaqalari uchun moddiy farovonlik va ijtimoiy kafolatning yuqori darajada ta’minlanishi tushuniladi;
millatlararo totuvlikni buzish tushuniladi;
iqtisodiyot militarizatsiyasi tushuniladi;
turmush darajasini pasayishi va inflyatsiya darajasini o’sishi tushuniladi.
Keynschilar pulga talabni nechi qisimdan iborat deb takidlashadi?
*3;
1;
10;
2;
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 518/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
561
Odatda psixologik iqlim deganda emotsional psixologik kayfiyat ham
tushuniladi va u jamoa yoki guruh ishtirokchilarining qadr qimat orentatsiyasi va
axloqiy normalarga va qiziqishlar asosida tarkib topgan o‘zaro munosabatlarning
hissiy emotsional xolatlarida ifodalanadi.
O‘zaro munosabatlar, muomala jarayonlari o‘zaro ta'sirning 4 ko‘rinishda amalga
oshirilishi mumkin:
1.Ishontirish- bu ma'lum bir fikr mulohaza, tafakkur mahsulini mantiqiy asoslash
jarayonidir. Ishontirish odatda shaxsning ratsional va emotsional tomonlarini
qamrab oladi. Ishontirish jarayoni ochiq va latent o‘zaro bir fikrga kelishdagi
iztiroblarda o‘z ifodasini topadi.
2.Psixologik yuqtirish odatda psixik holatlarni (kayfiyat, iztirob, kechinma) idrok
qilishda o‘z ifodasini topadi. O‘smirlar psixologik yuqtirishga ko‘proq moyil
bo‘lishadi.
3.Taqlid psixologik yuqtirishning bir ko‘rinishi sifatida boshqalarning psixik
xususiyatlari, hatti harakatlari, qiliqlarini takrorlash ko‘chirish orqali omalga
oshiriladi.
4.Qarshiliksiz ta'sir (vnushenie) bir insonning boshqasiga ta'sirining shunday
ko‘rinishidirki, bunda ta'sirni qabul qiluvchi qarshiliksiz boshqaning so‘zlarida
ifodalangan fikri va irodasining anglangan va anglanmagan ta'siri ostida bo‘lishi
yuz beradi. Shunday qilib qarshliksiz ta'sirning asosiy sharti bir tomondan ta'sir
qiluvchining salohiyati va ikkinchi tomondan unga bo‘lgan ishonuvchanlik bo‘lsada
u ongostlik jarayonlarining bilvosita yoki bevosita ro‘yobga chiqishida ifodalanadi.
Qarshiliksiz ta'sir boshqa kishi tomonidan va o‘z-o‘ziga nisbatan ham amalga
oshirilishi mumkin. Qarshiliksiz ta'sir odatda “ko‘rsatma”(ustanovka)likka
asoslanadi. Bu ta'sirni namoyon bo‘lishi ta'sir doiraga tushuvchi kishining yosh
davrlariga intellektual salohiyati, qadr qimat orientatsiyasi darajasiga e'tiqod va
dunyoqarashlari kabi shaxs tarkibi xususiyatlariga bog‘liqdir. Aytish joizki, bu ta'sir
boshlang‘ich ta'lim jarayonida bolalarda ancha kuchli bo‘ladi. Chunki bu yoshda
bolalar ong ostlik zachirasida kattalarga nisbatan blokada qiluvchi invariant
dasturlar nisbatan ancha kam bo‘ladi.
Demak, real muomala va insoniy munosabatlar asosan ishonch, taqlid,
yuqtirish va qarshiliksiz ta'sirlar zamirida ro‘yobga chiqar ekan, aytish joizki ularni
ro‘yobga chiqishida anglanmaganlik aktlari (ongsizlik, ongostlik,) katta rol
o‘ynashi shubhasizdir. Insonning bir- biriga o‘zaro ta'siri asosida ularning o‘zaro
bir -biriga bog‘liqlik darajasi yotadi. Chunki o‘zaro kontakt mobaynida insonda
psixologik jarayonlar ro‘y berishi ular o‘zi bilan o‘zi alohida bo‘lgandagidan
mutloq farq qiladi. Shu o‘rinda ta'kidlash joizki, pedagogik muomala va muloqot
|
| |
Maxmatqulova navbahor abdig‘ofur qizi

Maxmatqulova navbahor abdig‘ofur qizi
Download
124,85 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
08.01.2024
Hajmi
124,85 Kb.
#132377
Download
124,85 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Maxmatqulova navbahor abdig‘ofur qizi
Download
124,85 Kb.
Matnni ko'rish
Milliy tоvаr ishlаb chiqаruvchilаrni qo’llаb-quvvаtlаsh vа impоrtni bilvоsitа kаmsitishgа mo’ljаllаngаn pul-to’lоvlаri?

|
Milliy tоvаr ishlаb chiqаruvchilаrni qo’llаb-quvvаtlаsh vа impоrtni bilvоsitа kаmsitishgа mo’ljаllаngаn pul-to’lоvlаri?
|
bet | 22/28 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 48,88 Kb. | | #230971 |
Bog'liq ТестларMilliy tоvаr ishlаb chiqаruvchilаrni qo’llаb-quvvаtlаsh vа impоrtni bilvоsitа kаmsitishgа mo’ljаllаngаn pul-to’lоvlаri?
*subsidiyalаr
nafaqa
stipendiya
bojxona boji
Jаhоn хo’jаligi - bu:
*bir-biri bilаn bоg’liq milliy iqtisоdiyotlаr yig’indisidir
хаlqаrо tashkilotlar
хаlqаrо moliyaviy munоsаbаtlаr
хаlqаrо xizmatlar bozori оb’еktlаri yig’idisidir
Impоrtni chеklаshning tаrif usulini ko’rsаting?
*bоjхоnа bоjlаrini jоriy etish
milliy tехnik stаndаrtlаrni jоriy etish
fitоsаnitаr mе’yorlаrni jоriy qilish
impоrt kvоtаsini jоriy etish
Mаmlаkаt bоjхоnа hududidаn tаshqаrigа chiqаrilаyotgаn ekspоrt tоvаrlаrdan undiriladigan bоjlаr bu:
*ekspоrt tаrifi (boji)
trаnzit bоjlаri
import bоjlаri
preferentsial boj
Jаhоn bоzоri bu:
*ХMT vа ishlаb chiqаrishning bоshqа оmillаrigа аsоslаngаn mаmlаkаtlаrаrо tоvаr – pul аlоqаlаr
milliy xizmatlar bоzоrlаri yig’indisi
moliyaviy xizmatlar bоzоrlаri yig’indisi
xalqaro kapital migratsiyasi
Ekspоrt vа impоrt qiymаti summаsi:
*tаshqi sаvdо аylаnmаsi
sоf ekspоrt
tаshqi sаvdо sаldоsi
tulоv bаlаnsi
Jаhоn mоliyaviy inqirоzini аsоsiy sаbаblаri nimаlаrdаn ibоrаt?
*Bаnklаrning tulоv qоbiliyati zаifligi, krеdit bоzоridаgi tаnglik vа pul mаblаg’lаrnin yеtishmаsligi
Tоzа ichimlik suvini еtishmаsligi
Nаrkоbiznеs vа tеrrоrizmning kuchаyishi
Pul mаblаg’lаrning kupаyib kеtishi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Milliy tоvаr ishlаb chiqаruvchilаrni qo’llаb-quvvаtlаsh vа impоrtni bilvоsitа kаmsitishgа mo’ljаllаngаn pul-to’lоvlаri?
|
Теории взаимодействия - «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения...

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
54
трактует социальные
ситуации как драмы в миниатюре, по ходу действия
которых люди стремятся создать и поддержать о
себе определенные
впечатления, как правило, хорошие.
4) Символический интеракционизм. Сущность теории:
взаимодействие
людей – это непрерывный диалог, в процессе которого они наблюдают друг
друга, намерения друг друга,
осмысливают эти намерения, проводят их, на
них реагируют. Взаимодействие на уровне
символов и значений этих
символов.
5) Теория этнометодологии рассматриваются принимаемые на веру правила,
регулирующие взаимодействия людей (эти правила могут определять, когда
уместно что-то сказать или промолчать, или пошутить и т.д.).
6) Транзактный анализ– направление, предлагающее регулирование действий
участников взаимодействия
через регулирование их позиций, а также учет
характера ситуаций и стиля взаимодействия.
Литература
1.Мирзиёев Ш.М.“Стратегия действий”2017-2021год.– Т.: Шарк,2017 г.с.136.
2.Каримов И.А. Высокая духовность непобедимая сила. Ташкент:
Маънавият, 2008.
3. Ананьев Б. Человек как предмет познания. «Питер», 2010.
4.Грякалов
А.А.
Эстетическое
и
политическое
в
контексте
постсовременности: топосHomoAestheticus// Вопр. философии. - 2013. - № 1.
5.В.В. Бычкова Лексикон нонклассики. Художественно-эстетическая
культура XX века. - М., 2003.
6.Толстых В.И.и другие. Эстетическоевоспитание.-М.:Высшая школа.1984г
7.Хьелл Л., ЗиглерД.Теория личности . «Питер»,2010.
8.Худойкулов Х.Дж. Педагогика и психология.Тошкент, Дзайн-Пресс. 2011 г.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 516/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
556
4.
Одатлар
Аввало компетенция тушунчасини изоҳлаб ўтсак. “Компетенция”
лотинча сўздан олинган бўлиб, “ўз касбига яроқли, лойиқ” деган маънони
билдиради. Компетенция – бу нафақат олинган назарий билим, кўникма ва
малакаларнинг мажмуаси, балки олинган назарий ва амалий билим, кўникма
ва малакаларнинг мажмуасини амалиётга мустақил ва ижодий қўллай олиш
даражасидир.
Компетенция - Маълум бир фаолиятни мувафаққиятли омилкорлик,
моҳирлик билан эплай олишлик, қила олишлик қобилиятлари бўлиб, у
эгалланган назарий ва амалий билимлар, малакалар ва кўникмалар асосида
намоён бўлади.
Компетенция шахснинг муракаб таълимий структураси бўлиб, у ўзида
шахснинг сенсор, субсенсор ва экстрасенсор, сенсомотор, идео
динамик(идеомотор, идеосенсор, идеоэмотив, идеокогнитив) инттеллектуал,
иродавий, креатив , эмоционал сифатларини ўзида жамлаганки, улар
фаолиятдан кўзланган мақсадга унинг ўзгариб борувчи шароитида амалга
ошувини таъминлайди.
Шундай қилиб компетенция шахснинг юксак сифатий хислати бўлиб,
унинг шаклланиши таълимнинг ҳал қилувчи оқибат, натижаси ҳисобланади.
Юқоридагиларга асосланиб, компетенцияни қуйидагича схематик ифода
этиш мумкин бўлади:
Ўқитувчи компетенцияси – унинг назарий ва амалий билим, кўникма ва
малакаси, дунёқараши, эътиқоди ва барча шахсий индивидуал ижтимоий
психологик сифатларининг намоён бўлишидир. Таълимнинг сифат ва
самарадорлигини таъминловчи муҳим омиллардан бири, бу – ўқитувчининг
ўз фани бўйича компетенцияга эга бўлишидир. У педагогик мослашув
тизими асосида намоён бўлади. Булар:
-
илмий билиш;
-
гносеологик билиш;
-
педагогик фаолиятни эпчиллик, омилкорлик, моҳирлик билан
бажара олиш;
-
ҳар қандай муаммоли вазиятларнинг самарали ечимини топишга
ижодий креатив ёндашиш;
-
таълимий, тарбиявий таъсир жараёнида юксак ижтимоий
психологик хусусиятларни намоён этиш;
|
| |
Xalqaro ilmiy-metodik jurnal

Xalqaro ilmiy-metodik jurnal
Download
1,37 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
28.12.2023
Hajmi
1,37 Mb.
#128878
Download
1,37 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xalqaro ilmiy-metodik jurnal
Download
1,37 Mb.
Matnni ko'rish
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali

1(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali
163
XXI asr texnologiyasi nanotexnologiyalar,
ularning paydo bo‘lishi, nanotexnologiyalarning
qo‘llanilish sohalari, iqtisodiy muammolarni
bartaraf etish uchun ishlatiladigan nanoqurilmalar,
nanotexnologiyalarning tibbiyot sohasida tutgan
o‘rni va ahamiyati haqidagi boshlang‘ich
tushunchalar
bayon
etilgan,
va
nanotexnologiyalarning fan-texnika taraqqiyotidagi
ahamiyati haqidagi fikrlar aytib o‘tilgan. Shuning
uchun yuqorida aytilganidek nanotrubkalarning
amaliy qo‘llanishi masalalari ko‘rib chiqildi unda
asosiy e’tibor nanotrubkalar asosida kompyuterlar
xotirasini
ishlab
chiqish
nanotranzistorlar,
nanobatareyalar,
metaloeletronika,
molekulyar
elektronika elementlarini ishlab chiqish va
nanorobotlarning medetsina sohasida qo‘llanilishi
o‘rganildi va chuqur tahlil etildi.
Adabiyotlar
1.
K.Muqimov. “Mitti bunyodkorlar yoxud nanotexnologiya nima?”. Toshkent, “Kamolot”
nashriyoti, 2017-yil. 156 bet.
2.
Дьячков П.Н. “Углеродные нанотрубки. Материалы для компьютеров XXI века”.
Природа № 11, 2000. С. 105-110
3.
Пул Ч., Оуэнс Ф. М.: Техносфера. 2005. “Нанотехнологии”. 325 c.
4.
Евгений Адольфович Кац. Университет им. Бен-Гуриона в Негеве, Израиль, “Экология
и жизнь”. 2012. №9. c. 112-118.
5.
Головин Юрий Иванович, Патрикеев Лев Николаевич, “Наномир без формул” Москва
“Лаборатория знаний”. 2020. 367-c.
6.
Орлова М.Н., Борзыхб И.В. “Наноелектроника”. Москва, 2013. -50 c.
7.
Хартманн У. “Очарование нанотехнологии”. Москва, “Лаборатория знаний”. 2020. 211
c.
8.
Волков Георгий Михайлович. “Нанотехнология в машиностроении”. Москва, “ИНФРА-
М”. 2020. 307 c.
9.
Aminov A.A. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. 2021. -c. 352-361.
|
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali

|
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnaliBog'liq PА#2.2022 158-1641(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali
161
ko‘pincha aktiv qatlam qalinligi oshiriladi. Natijada
zaryad tezligi kamayadi.
1.3-rasm. Batareyalarning nanosterjenlari
Yangi texnologiyaning asosi bo‘lib, aktiv
material uchun nanosterjenlarni “yakorlar” sifatida
qo‘llash hisoblanadi. Aktiv material nanosterjenlar
atrofida
yupqa
plyonka
qilib
“o‘raladi”.
Elektrodlarning 1sm
2
yuzasiga yupqa plyonkaning
50 sm
2
yuzasi to‘g‘ri keladi. Shunga asosan kichik
o‘lchamlarda katta sig‘imlarga ega batareyalar olish
mumkin
bo‘ladi.
Bu
birinchi
navbatda
kardiologiyada (sun’iy yurak) manba sifatida, turli
avtonom zondlarda qo‘l keladi.
Ammo
olimlar
katta
o‘lchamlardagi
akkumulyatorlar
haqida
o‘ylamoqda.
Bu
texnologiya elektromobil qo‘llash
mumkin bo‘lgan
batareyalarni ishlab chiqarish imkonini beradi.
Ayni vaqtda nanotexnologiyalar sohasida
erishilgan yangiliklar ko‘pchilik doimiy ravishda
nanotexnologiyalarning u yoki bu yutuqlaridan
foydalanib
kelmoqda.
Masalan,
zamonaviy
mikroelektronika endi “mikro” emas, balki “nano”.
Chunki bugungi kunda ishlab chiqarilayotgan
barcha elektron sxemalarning asosiy bo‘lgan
tranzitorlarning o‘lchami 100nm. Ularning
o‘lchamlarini shu darajada kamaytirish natijasida
kompyuter protsessorida 100 milliongacha yaqin
tranzistlarni joylashish mumkin.
1991- yilda yaponiyalik
proffessor Sumio
Iidzila nanotrubkalar deb atalgan uzun uglerod
silindrlarini qayd etdi.
Nanotrubka- bu uzunligi bir necha o‘n mikron,
diametri qariyb 1nm bo‘lgan, uglerodning
miliondan ortiq atomlaridan toshkil topgan
molekuladir.
|
| |
Kirish - Xalqaro ilmiy-metodik jurnal

|
Xalqaro ilmiy-metodik jurnalBog'liq PА#2.2022 158-164
Kirish. Ilm-fan va innovatsion taraqqiyotning
muhim ko‘rinishi bo‘lgan nanotexnologiyalar
hayotimizga chuqur kirib kelmoqda. Hozirgi
hayotimizni turmushda ishlatadigan elektron
qurilmalar, nanorobotlar, zamonaviy elektron
hisoblash mashinalari uchun keyingi avlod
elemetrlar bazasini: nanoo‘tkazgichlar, maydon
tranzistori, displey va akustik sistemalari ishlab
chiqarish, nanomeditsina: viruslarni yo‘qotish
uchun nanoqurollar ishlab chiqarish, organlarni
lokal tekshirish uchun va yuqori aniqlikda dori
vositalarini tirik organizmning ma’lum joyiga
yetkazish uchun nanojihozlar ishlab chiqarish
sohasidagi ishlanmalar asosida yangi materiallar
kompozitsiyalar, yarim o‘tkazgichlar, optik tolalar,
elektronika va optoelektronika yaratish, quyosh
energiyasidan
foydalanish,
nurga
sezgir
yarimo‘tkazgichlar, aerokosmik, raqamli, yadroviy
tibbiyot va biotexnologiya maktabning fizika
ta’limini sozlash uchun dastlabki shartlarni taqdim
etadi.
Zamonaviy ishlab chiqarishning rivojlanishini
hisobga olgan holda, biz talabalarining bilim
faoliyatini rivojlantirish uchun biz ta’lim muhitini
nanotexnologiyalar bilan boyitishni taklif qilamiz.
Yangi manbalar va o‘rganish obyektlari deganda
biz quyidagilarni tushunamiz: har kuni ortib
boradigan axborot oqimi; o‘quv jarayonida keng
qo‘llaniladigan kompyuter texnikasi va dasturiy
ta’minoti; fan, texnika va ishlab chiqarishning
yangi yutuqlari bilan bog‘liq o‘rganish obyektlari.
Yangi standartlar va dasturlarning tahlili shuni
ko‘rsatdiki,
sanoat
sohasidagi
zamonaviy
tendentsiyalar
va
nanotexnologiyalar
o‘rganilmagan.
"Pedagogical akmeology" international scientific-metodical journal 1(1)2022
|
| |
-rasm. Grafit strukturasi

|
-rasm. Grafit strukturasiBog'liq PА#2.2022 158-1641.1-rasm. Grafit strukturasi
1.2- rasm. Olmos strukturasi
Bundan tashqari, yarim o‘tkazgichli qurilma
bo‘lmish tranzistorning tug‘ilish sanasi 1947-yil.
deb
qabul
qilingan.
AQSh
dagi
Bell
laboratoriyasidan Dj.Bardin, U. Bratteyn va U.
Shoklilar 1958-yilda bu ish uchun fizika bo‘yicha
Nobel mukofoti bilan taqdirlandilar. Tranzistorning
kashf etilishi katta sotsial qiymatga ega bo‘ldi.
Tranzistorli texnologiyalarning keskin o‘sishi XX
asr oxirida insoniyatni informatika asriga yetakladi.
Bugungi kunda nanotranzistorlar haqidagi
ilmiy so‘zlashuvlar ko‘payib, ularning holatidagi
prototiplari yaratildi. Nanometrli o‘lchamlarda Bell
laboratoriyasidan chiqqan tranzistorlar gigant edi.
Ularning o‘lchamlari smlarda o‘lchanardi. Yarim
asr davomida tranzistorning chiziqli o‘lchamlari
100 000 marta, massasi 10
10
marta kamaydi. Elektr
signallarning xususiyatlari ham nanodunyoda
mikrodunyodagiga nisbatan ancha farq qiladi.
Endi elektr tokini qandaydir “elektr suyuqlik”
yoki “elektr gaz” sifatida tasavvur qilish mumkin
emas, chunki nanodunyoda elektr zaryadning
kvantlangani birinchi o‘ringa chiqadi. Foydalanish
mumkin bo‘lgan zaryadning miqdori elektron
zaryadiga karrali. Elektr toki va u orqali
uzatilayotgan informatsiya miqdorini qanchalik
aniqlik bilan qayd etmaylik, ular cheklangan va
uzatilgan
elementar
zaryadlar
soni
bilan
aniqlangan.
Oddiy doimiy elektr toki har doim bexosdan
fluktuatsiyalanadi. Chunki zanjirda har bir yangi
elektr zaryadning paydo bo‘lishi oldingi zaryad
hosil bo‘lishi bilan moslashmagan. Bunday
fluktuatsiyalarni ko‘pincha kasriy shovqin deb
atashadi va uni Puasson statistikasi bilan
ifodalashadi. Ideal holda manba zanjirda bir
sekundda n
0
zaryadlarning o‘rtacha tokini ushlab
tursa, u holda o‘rtacha t vaqtda zanjir bo‘ylab N=n
0
t
zaryad o‘tadi. Bu kattalikning o‘lchanadigan
qiymati
o‘rtacha
kvadratik
chetlashish
|
| |
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali

|
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnaliBog'liq PА#2.2022 158-1641(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali
159
-bioanaloglar bakteriyalar, viruslar asosida
o‘z-o‘zidan ko‘payuvchi sistemalarni ishlab
chiqarish
-organizmga kiritish uchun robot-vrachlarni
hosil qilish (hujayra tartibida genetik va fiziologik
kamchiliklarni bartaraf etish).
-nanomashinalar,
nanorobotlar
ishlab
chiqarish.
Kabi juda murakkab bo‘lgan muammolarni hal
etishga zamonaviy va ishonchli imkoniyatlarni
beradi
1985-yilda Robert Kerl, Garol’d Kroto va
Richard Smolli tasodifiy ravishda printsipial
ravishda yangi uglerod birikmasi bo‘lgan fullerenni
ochishdi. Fullerenning ajoyib xususiyatlari bir qator
tadqiqotchilarni jalb etdi. 1996-yilda fullerenni
kashf etganlar Nobel mukofoti sovrindorlari
bo‘lishdi.
Fulleren molekulasining asosi ugleroddir.
Uglerod- ajoyib kimyoviy element bo‘lib, u
ko‘pgina kimyoviy elementlar bilan bog‘lanib, turli
tarkib va tuzulishga ega bo‘lgan molekulalarni hosil
qila olish xususiyatiga egadir.
Maktab kimyo kursidan ma’lumki, uglerod
ikkita asosiy allotrop holatiga ega. Bular: grafit va
olmos. Fulleren ochilishi bilan uglerod yana bir
allotrop holatga ega ekanligi ma’lum bo‘ldi. Grafit,
olmos va fulleren molekulalarining strukturasini
ko‘ramiz.
Grafit qatlamli strukturaga ega. Uning har bir
qatlami bir- biri bilan kovalent bog‘langan to‘g‘ri
olti burchaklarni hosil qiluvchi uglerod atomlaridan
iborat. Qo‘shni qatlamlar bir- birini Van-der- Vaals
kuchlari bilan ushlab turadi. Shuning uchun ular
bir-biriga nisbatan erkin sirpanadi. Bunga oddiy
misol qalam. Grafit sterjenni qog‘oz ustida
yurg‘izsak, qatlamlar sekin bir-biridan ajralib,
qog‘ozda iz qoldiradi.
Olmos uch o‘lchovli tetraedrik strukturaga
ega. Har bir uglerod atomi qolgan to‘rttasi bilan
kovalent bog‘langan. Kristall panjaradagi barcha
atomlar bir-biridan bir xil masofoda(154nm)
joylashgan. Ularning har biri boshqalari bilan
to‘g‘ri kovalent aloqa bilan bog‘langan bo‘lib,
kristallda bitta gigant makromolekulani hosil qiladi.
“C-C” kovalent bog‘lanishlarning katta
energiyaga ega ekanligidan olmos o‘ta mustahkam
bo‘lib, nafaqat qimmatbaho tosh sifatida, balki
metall kesuvchi asboblar uchun ham xom ashyo
sifatida ishlatiladi.
|
| |
Ishning bajarilishi - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 86/107 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #15319 |
Ishning bajarilishi: 2 ta probirkaga 2 ml dan 1%-li kraxmaldan solinadi. Ulardan biriga 1 ml suyultirilgan so‘lakdan (1 : 10), ikkinchisiga 1 ml distillangvn suv solib, 10 minut suvli termostatga (37-38°S) qo‘yiladi. Vaqt o‘tgandan keyin probirkalar sovuq suv bilan sovitiladi. SHundan so‘ng har ikkala probirkadagi suyuqlik ikkiga bo‘linib, har birida Trommer va Lyugol reaksiyalari qilib ko‘riladi. Trommer reaksiyasini amalga oshirish uchun tajriba probirkalariga avval teng miqdorda o‘yuvchi natriy qo‘shiladi, so‘ngra 2-3 tomchi mis sulfatdan solinadi va past olovda qaynaguncha qizdiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 515/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
555
Д.Козимова
БВХТХҚТМОҲМ “Педагогика ва психология,
таълим технологиялари” кафедраси ўқитувчиси
ПЕДАГОГНИНГ КОМПЕТЕНТЛИГИНИНГ ПСИХОЛОГИК
ЖИҲАТЛАРИ
Аннотация:
Мақола педагог компетентлигининг психологик жиҳатларига
бағишланган бўлиб, унда компетентликнинг психологик томонлари уларнинг
таркиби, компетентликнинг таърифи , моҳияти ёритилган
Annotation:
The article is devoted to the psychological aspects of pedagogical
competence, which describes the psychological aspects of competence, their
composition, definition of competence, the essence
Аннотация:
Статья
посвящена
психологическим
аспектам
педагогической компетентности, в которой описаны психологические
аспекты компетентности, их состав, определение компетентности, сущность.
Республикамизда қабул қилинган “Таълим тўғрисида”ги қонун ва
“Кадрлар тайёрлаш миллий дастури”да белгилаб берилган вазифаларнинг
босқичма-босқич амалга оширилиб борилаётганлиги натижасида замонавий
таълим тизимига муваффақият билан жорий этилаётганлиги замон
талабларига мос ҳар томонлама ривожланган юксак ижтимоий-психологик
хусусиятларга эга малакали мутахассис кадрларни тайёрлашни таъминлайди.
Ана шундай замонавий талабларни муваффақият билан амалга ошириш
замонавий педагогнинг компетентлик даражасига чамбарчас боғлиқдир.
Таълим инсоннинг(таълим олувчининг) ҳаётий тажрибаларини
бойитиш орқали ривожлантириш бўлиб у жараён ёки оқибат натижа
сифатида намоён бўлади. Шу нуқтаи назардан педагогика таълим
тўғрисидаги фан инсон ҳаётий тажрибаларини бойитиш орқали
ривожлантиришдир. Шахснинг структуравий иерархияасида таълим ва шахс
ҳаётий тажрибаси ривожланишини қуйидаги контекстда ифода этиш мумкин:
ўрганиш-
бу шахс тажрибасининг ривожланиши бўлиб у ўз навбатида
қуйидаги унсурлардан таркиб топади:
1.
Индивидуал билим
2.
Маълум бир фаолиятни мувафаққиятли омилкорлик, моҳирлик билан
эплай олишлик, қила олишлик қобилиятлари-компетенция.
3.
Малака
|
| |
Laboratoriya ishi. 1-ish - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning...

Laboratoriya ishi. 1-ish.
Nuklein kislotalarning pentoza bo’yicha Meyboum usuli bilan aniqlash.
Bu usul RNK tarkibiga kiradigan riboza va Arsen o’rtasidagi reaksiyaga asoslangan. RNK gidrolizi natijasida HCl ta’sirida ribozadan furfora hosil bo’ladi. Arsen bilan qizdirilganda yashil rang bo’ladi. Reaksiya yuqori sifatli emas, lekin eng yaqqol yashil rangni faqat riboza bilan hosil qiladi.
Reaktivlar: HCl (konsentrlangan) asosida tayyorlangan FeCl3 ning 0,1% li eritmasi. 2-eritma bevosita ishlashdan oldin tayyorlab, 1- eritma asosida tayyorlangan arsenning 0,5% li eritmasi. 1 ml da 0,1 mg RNK tutadi.
1-0,01/0,1
2-0,02/0,2
3-arsen solinadi. 0,5% Yashil rang hosil bo’ladi.
|
«SKARABEY» texnologiyasi - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 54/107 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #15319 |
«SKARABEY» texnologiyasi
“Skarabey” interaktiv texnologiya bo’lib, u o’quvchilarda fikriy bog’liklik, mantiq, xotiraning rivojlanishiga imkoniyat yaratadi, qandaydir muammoni hal qilishda o’z fikrini ochiq va erkin ifodalash mahoratini shakllantiradi. Mazkur texnologiya o’quvchilarga mustaqil ravishda bilimning sifati va saviyasini xolis baholash, o’rganilayotgan mavzu haqidagi tushuncha va tasavvurlarni aniqlash imkonini beradi. U, ayni paytda turli g’oyalarni ifodalash hamda ular orasidagi bog’liqliklarni aniqlashga imkon yaratadi.
“Skarabey” texnologiyasi har tomonlama bo’lib, undan o’quv materialining turli bosqichlarini o’rganishda foydalaniladi:
Boshida – o’quv faoliyatini rag’batlantirish sifatida;
Mavzuni o’rganish jarayonida – uning mohiyati, tuzilish va mazmunini belgilash, ular orasidagi asosiy qismlar, tushunchalar, aloqalar xarakterini aniqlash, mavzuni yanada chuqurroq o’rganish, yangi jihatlarini ko’rsatish;
Ohirida – olingan bilimlarni mustahkamlash va yakunlash maqsadida;
“Skarabey” texnologiyasini o’quvchilar tomonidan oson qabul qilinadi, chunki u faoliyatning fikrlash, bilish xususiyatlari inobatga olingan xolda ishlab chiqilgan. U o’quvchilar tajribasidan foydalanishni ko’zda tutadi, reflektiv kuzatishlarni amalga oshiradi, faol ijodiy izlash va fikriy tajriba o’tkazish imkoniyatlariga ega.
Mazkur texnologiyaning ayrim afzalliklari sifatida idrok qilishni engillashtiruvchi chizma shakllardan foydalanishni ko’rsatish mumkin. “Skarabey” alohida ishlarda, kichik guruhlarda hamda o’quv jamoalarida qo’llanilishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Faglar asosidagi vektorlar - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 43/107 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #15319 |
Faglar asosidagi vektorlar. Kosmidlar. Vas- va Yas- vektorlar. Bakteriya plazmidalarida o‘rtacha 7-8 m.j.n. uzunlikdagi fragmentlarni klonlash mumkin, eukariot genlari izchilligi esa (~10-25 m.j.n.) uzunroq bo‘ladi. Bundan tashqari genlarning kodirlovchi qismi atrofida joylashgan regulyator izchilliklarni o‘rganish uchun genomni kengroq klonlash zarur. Bunday katta fragmentlarni klonlash uchun bakteriofagi asosida tarkibiga 22 m.j..n. uzunlikdagi begona DNK fragmentlarini tutuvchi vektor konstruksiya yaratilgan. bakteriofag asosida klonlash uchun bunday vektorlarni yaratishda fag DNK molekulasining markaziy qismi fagning E.coli da ko‘payishi uchun zarur emasligi e’tiborga olingan xolda restriktazalar yordamida fag genomidan kesib olinganda replikatsiya uchun zarur bo‘lgan fagning o‘ng va chap elkasi o‘zgarmasdan qolishi kerak. Fag elkalari boshqa fragmentlardan alohida ajratilib, klonlash uchun vektor sifatida qo‘llaniladi. Kesilgan fag DNKsi o‘rniga o‘lchami 9-21 m.j.n. bo‘lgan begona DNK ulanadi. Bakteriyalarda faqat fagning ikkala elkasi va begona DNK tutuvchi faglar ko‘payadi. Bunda olingan fag rekombinant DNKsi 30 m.j.n. dan kam bo‘lmasligi kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Laboratoriya ishida ishlatiladigan jihozlar

Laboratoriya ishida ishlatiladigan jihozlar
Sentrifuga.
Vakuum eksikator.
Chinni hovoncha.
48-rasm.Elektron tarozi.
49-rasm. Magnit aralashtirgich.
Trening «MULOQOT»
Ushbu trening o’quvchi-talabalarda dars jarayonida mustaqil fikrlashga, o’z fikrlarini erkin xolda bayon eta olishga hamda ularda baxslashish madaniyatini tarbiyalashga qaratilgan bo’lib, odatda bunday mashg’ulot tinglovchilarni kichik guruhlarga bo’lgan guruhlarga bo’lgan xolda o’tkaziladi.
Maqsad:Tanlangan mavzu, muammo asosida tinglovchilarning fikrlarini hamda ushbu mavzuga bo’lgan munosabatlarini aniqlash, mustaqil xolda umumiy bir fikrga kelishlariga va to’gri xulosa chiqarishlariga yordam berish, erkin xolda Bahslashishlariga sharoit yaratish.
O’tkazilish tartibi.
Trener mashg’ulotni boshlashdan avval tinglovchilarni muloqot, baxs-munozarani o’tkazishga qo’yilgan talablar, qoidalar bilan tanishtiradi, so’ngra ushbu trening bochqichma-bosqich o’tkazilishini tushuntiradi.
|
Agrobakterial transformatsiyaning molekulyar-genetik

Agrobakterial transformatsiyaning molekulyar-genetik
mehanizmlari
Transformatsiya jarayonini 4 bosqichga ajratish mumkin:
bakteriyani o'simlik hujayrasi devoriga bog'lanib olishi;
o'simlik hujayrasiga T-DNKni kirishi;
T-DNKni o'simlik genomiga integratsiyasi (qo'shilishi);
T-DNK ekspressiyasi (rasm 13.).
Agrobakterial ransformatsiyaning asosiy bosqichlari: I-o'simlik hujayrasi devori gidrolizlanadi, gidroliz mahsulotlari VirA hemoretseptorlarini faollantiradi; II- VirG – vir-genlarning transkriptsiyasi va ekspressiyasi aktivatori; III- VirD1 va VirC1 yordamida VirD2 ni T-DNKga bog'lanishi va TDNKning o'ng (RB-right bound) va chap (LB-left bound) tomonidan uzilishi; IV- VirE2 ni T-zanjir bilan bog'lanishi va T-zanjir+ VirD2 + VirE2 kompleksini bakteriya hujayrasi g'ovagidan o'tishi; V- operon VirB agrobakteriya hujayrasi devorida g'ovak hosil qilgan; VI- T-DNKning o'simlik hromosomasiga integratsiyasi;
Transformatsiya jarayonining dastlabki bosqichlari o'simlikning jarohatlangan eridan boshlanadi. O'simlik jarohtlanganida quyi molekulyar fenol birikmalar (masalan, atsetosiringon), uglevodlar (masalan, glukoza va glyukuron kislota) ajraladi. pH muhit esa kislotali bo'ladi. Agrobakteriya plazmidasidagi T-DNKni kesilishidan tortib o'simlik hromosomasiga integratsiyasigacha bo'lgan jarayonlarni Ti-plazmidaning vir zonasidagi genlar bajaradi.
O'simlik jarohatidagi signallarni VirA va ChvE oqsillari qabul qiladi. ChvE oqsilini agrobakteriyaning hromosoma genlari sintezlaydi. U atsetosiringonga nisbatan sezgir bo'lib, VirA oqsiliga ta'sir qiladi. Natijada VirA oqsili fenol birikmalarini sezishni boshlaydi. VirA oqsili - proteinkinaza fermenti. U bakteriya hujayrasi ichki membranasini ikki marta teshadi. Shuningdek VirG oqsiliga fosfor donori bo'lib hizmat qiladi. O'z navbatida VirG boshqa vir-genlar transkriptsiyasini boshlanishiga sababchi bo'ladi.
Agar o'simlik kasallangan yoki boshqa sabablar bilan yahshi rivojlana olmaydigan bo'lsa, vir genlar faollanmaydi, T-DNK ham o'simlik hromosomasiga birikmaydi.
VirD operoni bir qancha metabolitlarni sintezlaydi. Bu metabolitlardan biri – ikki komponentli endonukleaza fermenti. Bu ferment T-DNKni kesadi. Kesilgan T-DNKni VirB va VirE oqsillari agrobakteriyadan o'simlikka o'tkazadi. T-DNKni bakteriyadan o'simlik hujayrasiga o'tishi uchun 30 minut vaqt talab etiladi. T-DNKning o'simlik genomiga qo'shilishi ko'p bosqichli jarayon hisoblanadi. Genomga T-DNKning bir necha nushalari joylashishi mumkin. Jarayon tugaganidan so'ng T-DNK o'simlik genomining bir qismiga aylanadi. T-DNK o'simlik hujayrasidagi RNK-polimeraza II fermenti yordamida transkriptsiyalanadi.
Agar yuqorida keltirilgan ma'lumotlarga e'tibor bergan bo'lsangiz, agrobakteriyaning o'zi o'simlik hujayrasiga kirmaydi. Bakteriya o'zining T-DNKsini o'simlik hujayrasiga kiritdi, hromosomaga joylashtirdi va o'simlikni opinlar sintez qiluvchi «fabrika»ga aylantirdi. Opinlar esa bakteriya uchun azot va uglerod manbaidir.
|
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali

|
(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnaliBog'liq PА#2.2022 158-164
1(1)2022 "Pedagogik akmeologiya" xalqaro ilmiy-metodik jurnali
157
Alijon AMINOV
Buxoro davlat universiteti,
fizika kafedrasi o‘qituvchisi
ORCID iD 0000-0003-1313-6516
FIZIKA FANINI O‘QITISHDA NANOTEXNOLOGIYALARNING QO‘LLANILISHIGA
OID KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada zamonaviy ishlab chiqarish va fanning bugungi kunda ta’lim jarayonida
zamonaviy texnologiyalarni o‘rganishning ahamiyati davlat darajasida qayd etilgan. Hozirda
nanotеxnologiyalar
bizning hayotimizda jahon hamjamiyatida egallagan ahamiyati katta.
Nanotеxnologiyalar ekologik muammolarni yеchishda, zamonaviy elеktron qurilmalarni sifat jihatdan
yangilashda katta ahamiyatga ega hisoblanadi. Shuning uchun fizika darslarini o‘tishda texnika va
texnologiyalarning rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega bo‘lgan nanotexnologiyalar haqidagi
kompetensiyalarni shakllantirishimiz zarur.
Kalit so‘zlar: Nanotexnologiya, nanobatareya, superkondinsatorlar, kvant kompyuterlari, neyro-
kompyuter interfeysi, nanorobotlar yoxud assemblerlar, nanotibbiyot va tibbiyotda tashxis qo‘yish,
nanokristal, nanotuzilma, nanofaza va nanokompozitlar.
В данной статье подчеркивается важность современного производства и изучения
современных технологий в образовательном процессе науки сегодня на государственном уровне.
Сегодня нанотехнологии играют важную роль в нашей жизни в мировом сообществе.
Нанотехнологии играют важную роль в решении экологических проблем, качественном обновлении
современных электронных устройств. Поэтому нам необходимо развивать компетенции в
области нанотехнологий, которые важны для развития приемов и технологий в обучении физике.
Ключевые слова: нанотехнологии, нанобактерии, суперконденсаторы, квантовые
компьютеры, нейрокомпьютерный интерфейс, нанороботы или ассемблеры, диагностика в
нанотерапии и медицине, нанокристаллы, наноструктуры, нанофазы и нанокомпозиты.
This article deals with the importance of modern production and the study of modern technologies
in the educational process of science today at the state level. Today, nanotechnology plays an important
role in our lives in the world community. Nanotechnologies play an important role in solving environmental
problems, qualitative updating of modern electronic devices. Therefore, we need to develop competencies
in nanotechnology, which are important for the development of techniques and technologies in the teaching
of physics.
Keywords: Nanotechnology, nanobacteria, supercapacitors, quantum computers, neurocomputer
interface, nanorobots or assemblers, diagnostics in nanotherapy and medicine, nanocrystals,
nanostructures, nanophases and nanocomposites.
|
| |
Deformatsion prujinali bosim o‟lchash asboblari

76
Naycha uchining siljish yo‟nalishini ko‟rsatuvchi τ burchak quyidagicha
ta„riflanadi:
J
J
J
arctg
sin
cos
1
(11.30)
Naycha
ichidagi
ortiqcha
bosim
oshirilganda elliptik yoki yassi oval kesim
doiraviy kesimga yaqinlashadi, ya„ni ellips
yoki ovalning kichik o‟qi kattalashib, katta
o‟qi kichiklashadi va naycha teskari
yo‟nalishda buriladi. Naychada siyraklanish
hosil bo‟lganda u buriladi. Naycha tavsiflari
va erkin uchining siljish kattaligi bir qator
omillarga bog‟liq, ulardan eng muhimlari:
naycha o‟qlarining nisbati, devorlarining
qalinligi, materialning elastiklik moduli va
naycha yoyining egilish radiusidir.
11.6-rasmda
bir
o‟ramli prujinali
umumiy ishlab chiqarish manometrlarining
kinematik
chizmasi
keltirilgan.
Bosim
o‟zgarishi natijasida prujina 3 uchining siljishi tortqi 5 orqali o‟q 6 aylanayotgan
sektor 1 ga uzatiladi. Sektorning burchakli siljishi tishli ilashma yordamida tribka 2
ning aylanishiga olib keladi. Tribkaning o‟qiga ko‟rsatuvchi strelka 4 biriktirilgan.
Yuqori bosimli (98 mN/m
2
dan oshiq) manometrlarda doiraviy kesimli po‟lat
naychalar ishlatiladi. Naychaning bo‟sh uchida siljish uncha katta bo‟lmagan sababli,
ko‟pincha, ko‟p o‟ramli naychasimon prujinalar ishlatiladi. Ko‟p o‟ramli (gelikoidal)
naychasimon prujinali manometrlarning ishlovchi organi olti – tuqqiz o‟ramli yassi
naychadan hosil qilingan silindrik spiral shakliga ega.
11.7-rasm. Gelikoidal naychasimon prujinali manometrlar o‟ziyozar va
ko‟rsatishlarni masofaga uzatuvchi bo‟ladi. Bu manometrlarning tuzilishi 11.7-
rasmda ko‟rsatilgan. Shtutser 2 ga ga ko‟rsatilgan (o‟lchanayotgan) bosim kapillyar
naycha 1 orqali gelikoidal prujina 5 ga ta„sir qiladi. Prujinaning bir uchi asbob
korpusiga biriktirilgan burchakli lineykaga, ikkinchisi esa o‟q 6 bilan ulangan. Bosim
ko‟tarilishi bilan prujinaning erkin uchi suriladi va o‟q 6 ni aylantiradi. O‟qning
aylanishi richag 7 va tortqi 10 orqali richag 4 ga uzatiladi hamda strelka 3 ni siljitadi.
Shunday qilib, bosimning o‟zgarishi uchiga pero 7 biriktirilgan strelka 3 ni
proporsional burchakka buradi. Pero ko‟rsatishlarni diagrammali qog‟oz 12 ga
yozadi. Qog‟oz soat mexanizmi va elektr yuritgich orqali strelka 3 ni u yoki bu
tomonga surish mumkin.
Naychasimon prujinali manometrlar ko‟rsatishlarni hisoblash, yozish,
signalizatsiya qilish va ko‟rsatishlarni masofaga uzatish mo‟ljallangan.
Geofazoviy ma’lumot toʻplash usullari

|
Geofazoviy ma’lumot toʻplash usullari
|
bet | 40/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Geofazoviy ma’lumot toʻplash usullari
GATda ma’lumot toʻplash koʻp vaqt talab qiladigan, qimmat, shu bilan birga juda muhim boʻlgan qismlardan biridir. GATda ma’lumot manbalarining va bu ma’lumotlarni tizimga kiritishning juda koʻp turlari mavjud. Ma’lumot toʻplashning eng muhim ikkita usuli mavjud boʻlib, ular ma’lumotni olish va uni uzatishdir. Bundan tashqari, GATda ma’lumot toʻplashda asosiy (birlamchi, toʻgʻridan toʻgʻri oʻlchov yoki syomka yordamida) va ikkilamchi (yordamchi, boshqa manbalardan hosil qilish) ma’lumot olishning oʻrtasida farq borligini bilish zarur. Bu hol rastr va vektor format ma’lumotlar turlariga ham tegishli.
GAT turli xil manbalardan tashkil topgan ma’lumotlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Geografik ma’lumotlar bazasini tashkil qilishda rastr va vektor formatdagi ma’lumotlar manbalarini asosiy (birlamchi) va yordamchi (ikkilamchi) kabi ikki turga boʻlishimiz mumkin. Asosiy ma’lumotlar manbayi bu GAT loyihalari uchun toʻplangan raqamli formatdagi ma’lumotlardir. Bunga misol qilib rastr formatdagi SPOT va IKONOS kabi yer sun’iy yoʻldoshlarining raqamli suratlarini va vektor formatdagi muhandislik-geodezik oʻlchovlarni (elektron teodolit va GPS) koʻrsatishimiz mumkin.
3.4-jadval
Ma’lumotlar toʻplash uchun geografik ma’lumotlarning tasnifi
|
Rastr
|
Vektor
|
Asosiy
|
Sun’iy yoʻldoshlar va masofadan zondlashdan olingan raqamli tasvirlar
Raqamli aerofotosuratlar
|
GPS oʻlchovlari
Syomka oʻlchovlari
|
|
|
| |