nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Uyga vazifa berish - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

korlikda faoliyatini metodlari va usullarini birgalikda qo’llashga. Odatda
mavzuli rejalar soatlar hajmini o’zgarmagan taqdirda ayrim o’zgarishlar va
qo’shimchalar kiritilgan holda 3-4 yil davomida foydalanishga mo’jal-
langan bo’ladi.
Hozirgi davrda georafiya dasturlarning va predmetlarining asosiy
xususiyati ulardagi bilimlarni sinfdan- sinfga murakkablashib borishidir.
Shu munosabat bilan har bir geografiya darsi ma’lum bir bilim va
ko’nikmalarni o’quvchilar tomonidan mustaqil o’zlashtirishini shakllan-
tirishda alahida bosqich bo’lmog’i lozim. Shuning uchun umuta’lim
maktablaridagi har bir sinf predmeti bo’yicha, bo’limlar va mavzular
bo’yicha rejasi ma’lum bir – biri bilan bog’langan tizim deb qaralmohi
lozim. Mazkur tizimning barcha qismlari bir-biri bilan chambarchas
bog’langan. Mazkur tizimni ikkita yirik bo’limga bo’lishimiz mumkin:
tabiiy geografiya va iqtisodiy geografiya. Ushbu ikki tizim bir-birini
to’ldirishi lozim. Tabiiy geografik tizimning o’zi alohida geografiya pred-
meti tizimidan, ular esa bo’limlar, mavzular tizimlaridan iborat. Shuning
uchun har bir darsni ma’lum bir yaxlitlikni bir bo’lagi bo’lgan tizim deb
qarash mumkin.
Darslar tizimida turli xil darslar turlari ko’zda tutilmog’i lozim. Ular
turli xil didaktik maqsadlarga ega bo’lishi mumkin. Ayrim darslarda faqat
yangi material o’rganilishi mumkin, ayrimlarida darsni hamma qismlari
bo’lishi mumkin ya’ni tashkilliy qism, bilimlarni tekshirish yangi mavzuni
o’rganish, olingan bilim va ko’nikmalarni mustahkamlash, uyga vazifa
berish.
Mavzuli rejalatirishda quyidagi ma’lumotlar aks etish lozim: dars
mavzusi; dars turi; ta’limiy maqsadi; tarbiyaviy maqsadi; qo’llaniladigan
o’qitish metodi; darsning tuzulishi; dars jihozi; tayanch tushunchalar;
predmetlararo aloqalar; ichki predmetlararo aloqalar. (9-jadval).
Detalning yaqqol tasviri - Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi...

|
Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash. Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 5/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #133545 |
Bog'liq Sana 14-mart Sinf 8,,B’’ Fan Chizmachilik Mavzu Modelning be Detalning yaqqol tasviri
Detalning ustdan ko`rinishi
Detalning bosh ko`rinishi
Detalning o`ngdan ko`rinishi
Atama, tayanch tushuncha va nomlar
Ko`rinish, proyeksiya, bosh ko`rinish, frontal, gorizontal, profil, proyeksiya tekisligi, kompleks chizma.
O`tilgan mavzuni mustahkamlash maqsadida ekranga detal aksono-metriyasi tushiriladi, bu chizmaning uchta (bosh, ustdan va chapdan) ko`rinish-lari o`quvchilar tomonidan chiziladi. O`qituvchi o`quvchilar tomonidan bajarilgan topshiriqlarga qarab 5 ballik tizimda baholaydi.
Qiziqarli chizma test. Bu testda o`quvchilar berilgan yaqqol tasvirning uch tomondan (olddan, ustdan va chapdan) ko`rinishini topishlari kerak.
Masalan: “A” yaqqol tasvirning olddan ko`rinishiga “12” chizma tog`ri keladi.
Yaqqol tasvir nomi
|
A
|
Б
|
В
|
Г
|
Д
|
Olddan ko`rinish
|
12
|
|
|
|
|
Ustdan ko`rinish
|
6
|
|
|
|
|
Chapdan ko`rinish
|
3
|
|
|
|
|
Dars yakunida o`quvchilarga uyga vazifa beriladi:
Nazorat uchun savollar
Vhizmalar qanday o’qiladi?
Modelning berilgan ikkita proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishni chizsa bo’ladimi ?
Bosh ko`rinish qaysi proyeksiyalar tekisligiga chiziladi?
Amaliy topshiriqlar
O`quvchilarga uyda bajarib kelish uchun sodda geometrik jismlardan tuzilgan aksonometriyalar tarqatiladi.
Darslik kitobdagi o`tilgan mavzu yuzasidan berilgan savollarga javob topish, mavzuni o`qib kelish, zarur atama va ma’lumotlarni daftarga ko`chirib yozish.
Oddiy geometrik jismlarni qatttiq qo’go’z yordamida yasab kelish.
Darsning yakunida guruhlar to’plagan ballarni hisoblab, to’plangan ballar e’lon qilinadi va g’olib guruhga rag’bat kartochkasi beriladi.
O’quvchilarni quyidagicha baholash mumkin.
Agar dars jarayonidan qoniqgan bo’lsangiz doskamizga maxsus osib qo’yilgan plakatimizda kayfiyatingiz aks etgan stikerlarni yopishtiring.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash. Darsning texnologik xaritasi
|
Andozalarlar (proektsiyalar)

|
Andozalarlar (proektsiyalar)Bog'liq УКУВ КУЛЛАНМА география методикаAndozalarlar (proektsiyalar)
- bu Yer yuzasining kartada tasvirlash
usulidir. Yer dumaloq bo’lganligi tufayli uni tekislikda tasvirlanayotganda
ma’lum bir xatoliklarga yo’l qo’yiladi. Bunday xotaliklarga asosan
maydonni, uzunlikni va burchaklarni tasvirlayotganda yo’l qo’yiladi.
Shuning uchun turli hil (teng burchakli, teng maydonli, teng masofali va
aralash andozalar) qo’llaniladi.
Shartli belgilar
– voqea va hodisalarning ma’lum bir belgilar
yordamida kartada tasvirlanishidir. Miqyosli shartli belgilar yordamida
voqea va hodisalar haqiqiy o’lchamlari bilan tasvirlanadi. Miqyosziz
shartli belgilar bilan, kartalarning miqyosida ko’rsatib bo’lmaydigan voqea
va hodisalar tasvirlanadi (TETS, kon, aholi yashaydigan joylar). Chiziqli
shartli belgilar bilan daryo oqimining yo’nalishi, o’rmondagi daraxtlarning
turlari ko’rsatiladi. Bundan tashqari yozuvli, harfli, sonli shartli belgilar
ham bo’ladi.
Kartada voqea va hodisalar quydagi usullar bilan tasvirlanadi:
- belgilar usuli – miqyosda tasvirlab bo’lmaydigan narsalar, voqea va
hodisalar tasvirlanadi;
- chiziqli usuli – asosan uzunlik bo’yicha joylashgan daryo, yo’l va
chegaralar tasvirlanadi:
- rang berish usuli – voqea va hodisalarni maydon bo’yicha
tarqalishini tasvirlashda qo’llanadi (o’simlik, tuproq, iqlim kartalari);
- teng qiymatli chiziqlar usuli – bir xil qiymatga ega bo’lgan voqea va
hodisalar tasvirlanadi (harorat, balandlik, aholi zichligi);
- bog’langan diagrammalar usuli – ma’lum bir joydagi meteorologik
stantsiyada haroratni mavsumiy o’zgarishini, yog’in va shamollarni
taqsimlanishini tasvirlashda qo’llaniladi;
- chegara usuli – bir xil voqea va hodisalarni tasvirlashda qo’llanadi,
foydali qazilmalar, hayvonlar va qishloq xo’jaligi kartalari.
- nuqta usuli – narsalarni, voqea va hodisalarni tarqoq holda miqdorini
beradi. Masalan bitta nuqta 200 bosh sigir;
- harakat belgilari usuli – voqea va hodisalarni harakat yo’nalishini
ko’rsatadi ( daryo oqimi, shamol va oqim yo’nalishi, yuk tashish yo’llari).
|
| |
Atmosfera mavzusini o’rganishda bajariladigan tajribalar

mavzusini o’tishda ko’rsatish mumkin. Tajriba quyidagi tartibda olib
boriladi:
-ikkita bir xil quticha shaklidagi idish olinadi. Mazkur idishlarning
o’lchamlari quyidagicha bo’lishi lozim; uzunligi 15 sm, kengligi- 7,5 sm,
balandligi-5 sm, ikkita bir xil termometr, lampa (qizdirish uchun):
-idishlarni biriga suv, ikkinchisiga tuproq solinadi, bir paytni o’zida
ikkalasini ham harorati o’lchanadi;
-ikkala idishdagi suv va tuproq lampa yordamida qizdiriladi va 6-7
minutdan so’ng haroratlar yana qaytadan o’lchanadi;
Termometrdan olingan ma’lumotlar o’qituvchi tomonidan sinf
taxtasiga yoziladi, o’quvchilar esa daftarlariga yozib olishadi.
Ma’lumotlar quyidagi jadval shaklida ifoda qilinadi.
5-jadval
Tajriba natijalari
Yuza
Xarorat darajasi
Farqi
Dastlabki
Qizdirilgandan
so’ng
Sovutilgandan
so’ng
Suv
14
18
16
2
Tuproq
14
39
14
25
Suv va tuproq haroratidagi farqning kattalgi tuproq, yani Yer yuzasi
nisbatan tezroq isib tezroq sovishi o’quvchilarda ishonch xosil qiladi. Bu
esa quruklik va okaenda iqlimni turlichaligini asoslab beradi.
Bulut va yomg’irni xosil bo’lishini tajribada ko’rsatish uchun baladligi
25-30 sm keladigan shisha idish (tslindr) olinadi. Idishning devori
terlamasligi uchun u bir oz qizdiriladi. Idish ichiga suv solinadi va spirtli
lampada qizdiriladi. Idishning qopqog’ini tepasiga muz solib qo’yilsa, muz
ostida bulut (bug’) xosil bo’ladi, sungra undan yomg’ir (suv tomchilari)
ajralib chiqa boshlaydi. Demak o’quvchilar bulutlar va yog’inlar xosil
bo’lishini sinf sharoitida kuzatishi va ushbu jarayonni to’la kuzatishi
mumkin.
Yangi mavzu bayoni: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash

|
Yangi mavzu bayoni: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash
|
bet | 4/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #133545 |
Bog'liq Sana 14-mart Sinf 8,,B’’ Fan Chizmachilik Mavzu Modelning beYangi mavzu bayoni: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash .
Chizmani o’qish jarayoni chizmachilikni yaxshi o’rganishga yordam beradi .Fazoviy tasavvurni yaxshi o’stirishga va chizmalardagi barcha shartliliklarni to’laroq o’zlashtirishga imkoniyat yaratadi va o’quvchi tomonidan chizmani tez o’qiy olish qobiliyatini o’stiradi.
Umuman chizmalarni o’qish chizmada tasvirlangan detalning shaklini to’la tasavvur etishga va uning konstruktiv xususuyatlarini aniqlashga chizmaga qo’yilgan hamma o’lchamlarni o’qishga, ular detalning qaysi qismiga oidligini aniqlashga o’rganishdir. Bulardan tashqari, chizmani o’qish natijasida detalning nomini, u qanday materialdan tayyorlanganligini va chizmaning masshtabini aniqlab olishga yordam beradi. Chizmani o’qishda eng qiyin tomoni tasvirlangan detalning umumiy shaklini tasavvur qilishdir. Buning uchun mumkin qadar ko’proq chizmalarni tahlil qilishga o’rganishdir.
Ko`rinish deb – buyumning kuzatuvchiga nisbatan ko`rinib turgan tomoni
tasviriga aytiladi.
Ko`rinishlar bosh va asosiy ko`rinishlarga bo`linadi. Buyum haqida eng ko`p ma`lumot beradigan ko`rinish bosh ko`rinish deb ataladi. Bosh ko`rinish frontal (V) proyeksiyalar tekisligiga chiziladi. Bosh ko`rinish shunday joylashtirilishi kerakki, buyumning shakli va o`lchamlari tog`risida tasavvur qilish imkoni bo`lsin.
Detal chizmasi chizilayotganda ko`rinishlar soni eng kam bo`lishiga, ammo unda detal to`g`risida to`liq ma’lumot berilishiga harakat sifatida kubning olti yog`i qabul qilingan:
2-chizma,
Buyumning frontal proyeksiyalar tekisligiga qarab turgan tomoni olddan ko`rinish yoki bosh ko`rinish, buyumning gorizontal proyeksiyalar tekisligiga qarab turgan tomoni ustdan ko`rinish va buyumning profil proyeksiyalar tekisligiga qarab turgan tomoni chap tomondan ko`rinish deb ataladi.
Demak, asosiy ko`rinishlar oltita bo`lib ular quyidagicha nomlanadi: 1-olddan ko`rinish, 2-ustdan ko`rinish, 3-chapdan ko`rinish, 4-o`ngdan ko`rinish, 5-ostdan ko`rinish, 6-orqadan ko`rinish (2-chizma).
Chizmada ko`rinishlar sonini kamaytirish maqsadida ko`rinishlar buyumnmg ko`rinmaydigan qismlari shtrix chiziq bilan chiziladi.
Detalning olti tomonidan ko`rinishini AutoCAD dasturi yordamida o`rganamiz va yangi detal chizmalarini chizamiz:
|
| |
Darsning shiori - Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha...

|
Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash. Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 3/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #133545 |
Bog'liq Sana 14-mart Sinf 8,,B’’ Fan Chizmachilik Mavzu Modelning beDarsning shiori:
“To`xtama, o`qi, o`rgan Koinot ilmin,
Zero, tinmay aylanar Kurrai-zamin”
Darsning borishi:
1. Tashkiliy qism:
a) Psixologik iqlim yaratish (salomlashish, sinfning va o`quvchilarning darsga tayyorligini baholash, navbatchini aniqlash, davomat, sanani aniqlash)
b) Darsning mavzusini va maqsadini e`lon qilish
d) O`rganiladigan BKM larni e`lon qilish:
1. Detallarning ko`rinishlari haqida tushuncha hosil qilish.
2. Tasavvur qila olish.
3. Berilgan topshiriqlarni bajara olish.
4. Chizmalarni o`qiy olish.
5. Detallar tuzilishini chiza olish.
e) “Oltin qoidalar” ni ishlab chiqish:
1. O`zaro hurmat.
2. O`zgalar fikrini hurmat qilish.
3. Erkin fikrlash.
4. Intizomlilik.
5. Topqirlik.
6. Hozirjavoblik.
O`tilgan mavzu yuzasidan o`quvchilarni baholash.
O`tilgan mavzu yuzasidan tayanch so`z va tushunchalar yozilgan kartochkalar o`quvchilarga tarqatiladi.
Chizma nima?
Qalam turlari sanab o’ting?
Format so`zining ma’nosi va format turlari?
Masshtablarni ketma-ketlik bilan sanab bering?
Ikki nuqtali shtrix punktr chiziqning vazifasi?
Chizmachilik fanining asoschisi kim?
maktab darslarida ishlatiladigan guniyalarning burchak o`lchamlari?
Chizmaning asosiy yozuvi formatning qaysi qismiga joylashtiriladi?
Chiziq turlarini sanab bering?
Shrift o`lchamlarini ketma-ketlik bilan sanab bering?
1.Asosiy ko’rinidh nechta?
2.Ko’rinish deb nimaga aytiladi?
3.Chiziq turlarini sanab bering?
4.Kubning nechta qirrasi ,nechta kvadratdan tashkil topgan ?
5.Geometrik jismlar haqida ma’lumot bering.
Guruhlardan ikki nafardan o’quvchilar chiqib yuqoridagi kartochkalarni javobini topishguncha partalarga quyidagi savollar tarqatilib beriladi.
1. Chizma nima?
2 . Chizmachilik asboblari haqida ma’lumot bering?
3. Chizmachilik faniga hissa qo’shgan allomalar kimlar?
4. O`lcham chizig`i qanday chiziqda qo`yiladi?
5. Tutashtirish radiusideb nimaga aytiladi?
6. Ikki nuqtali shtrix punktr chiziq o`lchamlari va ishlatilishi?
7. Masshtab deb nimaga aytiladi?
8. A4 format o`lchami?
9. Shtrix chiziqlar qayerlarda qo` llaniladi?
10. Asosiy yozuv chizmaning qaysi qismida chiziladi?
11. Qalam turlari va ularning belgilaninishi?
12. Qiyalik deb nimaga aytiladi?
13. Tutashma deb nimaga aytiladi?
14. Chizmachilik deb nimaga aytiladi?
15. Tutashma turlari va ularning nomlari?
16. Gabarit o`lcham deb nimaga aytiladi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sana: 14-mart Sinf: 8,,B’’ Fan: Chizmachilik Mavzu: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash. Darsning texnologik xaritasi
|
Baholash: rag`batlantirish, o`z-o`zini baholash, ball tizimi.
    
Kutiladigan

|
Baholash: rag`batlantirish, o`z-o`zini baholash, ball tizimi.
Kutiladigan
|
bet | 2/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #133545 |
Bog'liq Sana 14-mart Sinf 8,,B’’ Fan Chizmachilik Mavzu Modelning beBaholash: rag`batlantirish, o`z-o`zini baholash, ball tizimi.
Kutiladigan
natijalar.
|
O`quvchilarning kompyuter imkoniyatlari to`g`risidagi bilim va ko`nikmalari rivojlanadi. Muhandislik dasturlari haqidagi tushunchalari kengayadi. Yangi bilim va ko`nikmaga ega bo`ladi. Yakka holda va guruh bo`lib ishlashni o`rgatish.
|
Kelgusi rejalar.
(tahlil, o`zgarishlar)
|
O`qituvchi: Navbatdagi mavzu uchun mashg`ulot materiallarini qaytadan ko`rib chiqish, mashg`ulotni tahlil qilish, mavzuni qo`shimcha ma`lumotlar bilan boyitish, mashg`ulot metodikasi va texnikasiga o`zgartirish kiritish, keyingi mashg`ulotni o`tkazishga tayyorgarlik ko`rish.
O`quvchi: Modelning berilgan ikki proyeksiyasi bo’yicha uchinchi ko’rinishini yasash mavzusini o`qish, amaliy mashg`ulotlar bajarish, savol-javobga tayyorgarlik ko`rish va qo`shimcha manbalarni izlab topish.
|
Dars uslubi: Ko`rgazmali-amaliy;
Dars usuli: Noan`anaviy, “Aqliy hujum”.
Dars tipi: Yangi bilimlar beruvchi;
Dars didaktikasi:
jihozi: Darslik, yozuv taxtasi, tarqatma materiallar, tezkor savollar,
kartochkalar, chizmalar, detal vositalar.
b)texnik vositalari: kompyuter (“AutoCAD” muhandislik dasturi o`rnatilgan), videoproyektor, kadoskop, ekran.
Darsning blok-sxemasi:
T/r
|
Darsning bosqichlari
|
Vaqt
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 daqiqa
|
2.
|
Guruhlarga topshiriq berish orqali o`tilgan mavzuni so`rash
|
8 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu bayoni
|
11 daqiqa
|
4
|
Amaliy mashqlar bajarish orqali mavzuni mustahkamlash
|
20 daqiqa
|
5
|
Dars yakuni:
1.G`olib guruhni aniqlash va o`quvchilarni baholash
2. Uyga vazifa
|
4 daqiqa
|
|
| |
Yaratiladigan yangi ishlanma

moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
Qishloq xo‘jalik vazirligi, O‘rmon xo‘jaligi qo‘mitasi, Ekologiya
va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi, (FIO, lavozimi)
Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн - bet 68

120
11.1-rasm. Haydov chuqurligini avtomatik rostlash tizimining
printsipial sxemasi:
1-zolotnikli gidrotaqsimlagich; 2-gidrotsilindr; 3-plug;
4-polzunkali harakatlanuvchi planka; 5-prujina; 6-vint.
Haydov chuqurligini chetga chiqishlash printsipi bo‘yicha
avtomatik
rostlashning funktsional sxemasi 11.2-rasmda keltirilgan.
F N
Htop. TO H
u q
H
11.2 - rasm. Haydov chuqurligini avtomatik rostlashning funktsional
sxemasi:
BO – boshqarish ob’ekti (plug), IM – ijrochi mexanizmi (gidrotsilindrni chikishi),
BE – boshqarish elementi (zolotnikli gidrotaqsimlagich), QE – qabul qilish
elementi (polzunkali harakatlanuvchan kopir), TO – taqqoslash organi, N –
plugning chiqish ko‘rsatgichi-haydov chuqurligi, l - kirish ko‘rsatgichi –
porshennning harakatlanish masofasi.
Ushbu sxemaning (11.2-rasm) ishlash printsipi quyidagicha:
Qabul qilish
elementiga (QE) taqqoslash organi (TO) orqali haydov chuqurligini o‘zgarishi (N)
haqidagi
kirish
signali
beriladi.
Chiqish
signali
vazifasini
zolotnikli
QE
BE
IM
BO
121
gidrotaqsimlagich plunjeri (u) bajaradi. Uning o‘zgarishi natijasida moy oqimi (q)
hosil bo‘ladi va bu oqim chiqish ko‘rsatgichiga (u) proportsional bo‘ladi.
Gidrotsilindrning u yoki bu tomoniga yo‘naltirilgan
moy oqimi q uning
kirish ta’siri hisoblanadi. Bunda porshennning harakatlanishi ( l ) ta’sirida
boshqarish ob’ekti va uning chiqish ko‘rstkichi N holati o‘zgaradi.
Tizim
elementi – vint ta’sirida QE holati o‘zgarib boradi
hamda haydov chuqurligining
har xil ko‘rsatgichlarini nazorat qilib boradi.
Boshqarish ob’ektining qo‘shimcha ta’siri F – polozkali kopir
harakatlanadigan maydonning notekisligi va haydov agregatining harakatlanishida
plugda paydo bo‘ladigan vertikal siljishlari hisoblanadi.
Ushbu tizimning
strukturaviy sxemasi 11.3-rasmda keltirilgan.
F N
Htop. TO H
u q
H
Innovatsion va amaliy loyihalar - bet 55

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Farmasevtika sanoati
uchun Qora andiz
(
Inula Helenium L.) va
tol bargli andizning
(Inula grandis Schrenk)
o‘simliklarini intensiv
yetishtirish hamda xom-
ashyo bazasini yaratish.
X.Xaydarov, botanika
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, Qora andiz (
Inula Helenium L.)va
tol bargli andizning
(InulagrandisSchrenk) o‘simliklarini ildizpoyalarini dastlab
in-vitro usulida ko‘paytirish, keyin dala
sharoitida o‘stirib sifatli xom-ashyo tayyorlash.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Qora andizni (Inula Helenium L.) va tol bargli andizning (
Inula grandis Schrenk)
in-vitro usulida
ildizpoyalarini ko‘paytirish;
- O‘simlikni dala sharoitida o‘sish va rivojlanishi o‘rganish;
- Intensiv o‘stirish texnologiyasini ishlab chiqish;
- Farmasevtika sanoati uchun ildizpoyalaridan sifatli xom-ashyo
tayyorlash texnologiyasini
mahalliy sharoitga moslashtirish.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Qora andiz (
Inula Helenium L.) va tol bargli andizning (
Inula grandis Schrenk) o‘simligi xom-
ashyosini dala sharoitida ko‘paytirish yo‘lga qo‘yilgach, farmasevtika sanoati uchun efir moyli
tarkibli dori preparatlari tayyorlash imkoniyati tug‘iladi;
- Chetdan olib kelinayotgan dori preparatlari uchun sarflanadigan valyuta tejab qolinadi.
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Bemorlarda qon ketish
kasalligini erta va
sifatli
diagnostikalashning
intellektual tizimi
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, bemorlarda qon ketish kasalligini erta va sifatli aniqlash jarayoni
avtomatlashtirish.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Samarqand viloyatining tibbiyot markazlaridagi laboratoriyalarda dastlabki ma’lumotlar sifatida elektron
ma’lumotlar shakllantiriladi;
- Samarqand viloyatining tibbiyot markazlaridagi laboratoriyalardan olingan dastlabki ma’lumotlar o‘zbek, rus
va ingiliz tillarida shakllantiriladi;
- Samarqand viloyatining Oilaviy shifokor punktlari (OShP), oilaviy poliklinikalar, qishloq virachlik
punkt(QVP)larida qon ketish kasalligini diagnostikasini avtomatlashtirish uchun yagona intellektual tizimi
ishlab chiqiladi va joriy qilinadi;
- Intellektual tizimining mobil ilovasi ishlab chiqiladi va playmarket tizimlariga joylashtiriladi;
- Axborot tizimining xavfsizligi va ishlash samaradorligini oshirishning modeli hamda algoritmlari ishlab
chiqiladi;
Chiziqli kartalar bilan ishlash texnologiyasi

-o’kituvchini darsni gapirib berishi davomida chiziqli kartalarni
to’ldirish. Bunday ishlar asosan yuqori sinflarda bajariladi. Bunda
o’quvchilar shartli belgilarni to’la o’zlashtirgan bo’lishlari shart;
-tog’ tizmalarini, shamollarni, yuk tashish oqimlari, migratsiya
yo’nalishlari, yo’llarni, oqimlarni yo’nalishlarini karta sxemalarini tuzish;
-chiziqli kartaga iqlim elementlarini tushirish, yog’in miqdorini
ranglar bilan shamol yo’nalishini strelka bilan tasvirlash;
-chizikli kartaga tuproq turlarini tushirish. Ko’proq materiklar tabiiy
geografiyasini o’rganishda qo’llaniladi;
-chiziqli kartaga foydali qazilmalarni tushirish. Bunda o’quvchilar
foydali qazilmalarni shartli belgilarini yaxshi bilishi zarur;
-chiziqli kartaga aholini ko’rsatgichlarini tushirish (zichligi, milliy
tarkibi, urbanizatsiya darajasi, til va kasb, jinsiy tarkibi va x.k.);
-chiziqli kartada sanoat tarmoqlarini ko’rsatish (yoqilg’i-energitika,
metallurgiya, mashinasozlik, transport, yengil sanoat, oziq-ovqat sanoati,
va x. k.);
-
chiziqli
kartada
qishloq
xo’jaligi
tarmoqlarini
tasvirlash
(dehqonchilik, bog’dorchilik, uzumchilik, chorvachilik va x.k.);
- chiziqli kartada mamlakatlarni tasvirlash (rivojlangan, rivojla-
nayotgan, mustamlaka).
O’quvchilarni chiziqli karta bilan ishlashini o’qituvchi muntazam
ravishda nazorat qilib borishi zarur. Bajaradigan vazifalar muntazam
baholanib bormog’i lozim.
Chiziqli kartalar tabiiy geografik, iqtisodiy geografik va siyosiy
geografik yo’nalishda bo’ladi o’quvchilar aynan mavzuga doir chiziqli
kartadan foydalanmog’i lozim, aks holda ularni chiziqli kartalar bilan
ishlashi qiyinlashadi va ular berilgan vazifani bajara olishmaydi.
Ilmiy natijalarni chop etish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan ilmiy loyihalar tanloviga
tavsiya etilayotgan mavzu nomi
Dorivor sarxushlovchi bozulbang (
Lagochilus inebrians
Bunge) o‘simligini intensiv ko‘paytirish
hamda xom-
ashyo bazasini yaratish.
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori(ilmiy tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi
Samarqand davlat
universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental, amaliy va innovatsion
loyihalar natijalari tahlili
O‘zbekiston Respublikasi
Qizil kitobiga kiritilgan
noyob
sarxushlovchi
bozulbang
(
Lagochilus
inebriansBunge)
o‘simligini
in-vitro
usulida
ko‘chatlarini ko‘paytirish, keyin dala sharoitida o‘stirib
sifatli xomashyo tayyorlash qoidalari ishlab chiqilgan va
tajribadan o‘tkazilgan.Bu
sohada AQSh, Isroil,
Germaniya va Rossiyaning
yetakchi ilmiy markazlari
bilan hamkorlikda tadqiqot
ishlari ham boshlab
yuborilgan.
Qo‘lga 
kiritilishi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Sarxushlovchi bozulbang (Lagochilus inebrians Bunge)
o‘simligini in-vitro usulida ko‘chatlari ko‘paytiriladi.
O‘simlikni dala sharoitida-ex situ, quasi in situ o‘sish va
rivojlanishi
o‘rganiladi.
Intensiv
o‘stirish
texnologiyasini ishlab chiqiladi. Farmasevtika sanoati
uchuner ustki organlaridan sifatli xom-ashyo tayyorlash
texnologiyasini mahalliy sharoitga moslashtiriladi.
6. Ehtiyoj
(talab)ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
O‘zbekistonda, jumladan Samarqand viloyatida dorivor
o‘simliklarni in-vitro usulida ko‘paytirish yildan yilga
talab ko‘payib bormoqda. Bunday noyob dorivor
o‘simliklarni arealini kengaytirish zamonaviy yo‘llar
bilan ko‘paytirish yo‘llarini ishlab chiqilmagan va bu
sohada muammolar juda ko‘p.Bu loyiha orqali
Isroilning zamonaviy metodlaridan foydalanib tabiiy
populyatsilari ham saqlab qolinadi.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot, texnologiya)ning xorijiy
analoglaridan qiyosiy ustunligini
ko‘rsatuvchi indikatorlar
Bu ishlanma ushbu joyning tarixiy100 yillikiqlim
omillari o‘rganilib va shu hududlarning tuproq-iqlim
sharoitini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan hamda
bizning sharoitga moslashtirilgan, shunisi bilan chet el
analoglaridan farq qiladi.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning
resurs/xom-ashyo
|
| |
Ilmiy natijalarni chop etish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan ilmiy loyihalar tanloviga
tavsiya etilayotgan mavzu nomi
Farmasevtika sanoati uchun Qora andiz (
Inula
Helenium L.) va tol bargli andizning (Inula grandis
Schrenk) o‘simliklarini intensiv yetishtirish hamda
xom-ashyo bazasini yaratish.
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy loyiha mavzusi tashabbuskori
(ilmiy tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat
universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental, amaliy va innovatsion
loyihalar natijalari tahlili
Qora andiz (
Inula Helenium L.) va tol bargli andizning
(
Inula grandis Schrenk) o‘simliklarini ildizpoyalarini
dastlab
in-vitro usulida ko‘paytiriladi, keyin dala
sharoitida o‘stirib sifatli xom-ashyo tayyorlanadi.
5. Qo‘lga kiritilishi rejalashtirilayotgan
yakuniy natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Qora andiz (
Inula Helenium L.) o‘simligini
in-vitro
usulida ildizpoyalari ko‘paytiriladi. O‘simlikni dala
sharoitida o‘sish va rivojlanishi o‘rganiladi. Intensiv
o‘stirish
texnologiyasini
ishlab
chiqiladi.
Farmasevtika sanoati uchun ildizpoyalaridan sifatli
xom-ashyo tayyorlash texnologiyasini mahalliy
sharoitga moslashtiriladi.
boshqaruvi 
organi) - Innovatsion va amaliy loyihalar

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Samarqand
viloyati
sharoitida chakanda, kizil,
do‘lana va zirkning istiqbolli
formalarini ko‘paytirish va
dastlabki
plantasyalarini
yaratish.
A.Xujanov, botanika
Tadqiqot shakli: amaliy bo‘lib,
Chakanda (
Hippophae rhamnoides L.), kizil (
Cornus mas L.),
do‘lana (
Crataegus turkestanica A.Pojark.) va zirk (
Berberis integerrima Bunge) xalq
tabobatida va ilmiy tibbiyotda keng qo‘llanilishini inobatga olgan holda ularni ko‘paytirish va
dastlabki plantatsiyalarini yaratish maqsadga muvofiqdir.
xorijiy 
analoglaridan - Innovatsion va amaliy loyihalar

moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy
va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Turizm va madaniy meros
vazirligi
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)
ning
yuqori
turuvchi
vazirlik/idorasi
tomonidan
tashkil
etiladigan
muvofiqlashtiruvchi kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
y o ’ r i q n o m a - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash

Milliy idoralam ing m uvofiqlik faoliyati uchun savdodagi texnik to ’siqlam i olib
tashlash maqsadida, Boltiqbo’yi mamlakatlaridan tashqari bo’lgan barcha muhitda
1992
yil
standartlashtirish,
m etrologiya
va
sertifikatlashtirish
b o ’yicha
MDHdavlatlari orasida Xalqaro Davlat Kengashi yaratildi.
Standartlashtirish, m etrologiya va sertifikatlashtirish bo’yicha quyidagi
Ozarbayjon
Respublikasi,
Belorussiya
Respublikasi,
Gruziya,
Q irg’iziston
Respublikasi, Rossiya Federasiyasi, Latviya, Litva, Moldaviya Respublikasi,
Ukraina, Turkm enistan, Turkiya Respublikalari bilan uch tomonlama hamkorlik
shartnomalari tuzildi.
Kartalar miqyosiga qarab quyidagi turlarga bo’linadi

- yirik miqyosli kartalar 1: 1 0000 dan 1:200000 cha;
- o’rta miqyosli kartalar 1: 200000 dan 1:1000000 cha;
- mayda miqyosli kartalar 1: 1000000 dan kichik
Kartalar ularda tasvirlanadigan maydonning ko’lamiga qarab
quyidagi turlarga bo’linadi:
- yulduzlar kartasi;
- sayyoralar va Yer kartasi;
- yarim sharlar kartasi;
- quruqlik va okeanlar kartalari;
- tabiiy geografik o’lkalar kartalari;
- mamlakatlar haritalari;
- ma’muriy birliklar kartalari;
- maxsus hududlar haritalari (qo’riqxona, sayohatbon joylar);
- shaharlar va aholi punktlari kartalari ;
- shahar va viloyat tumanlari kartalari;
Mazmuniga ko’ra kartalar
.- umumgeografik
va mavzuli kartalarga
bo’linadi. Umumgeografik kartalar o’z navbatida yana
a) topografik ( 1: 100000 va undan katta);
b) umumtopografik (1: 200000 dan 1: 1000000 cha)
v) umumtasavvur (obzor) kartalarga bo’linadi (miqyosi 1:1000000
kichik).
Mavzuli kartalar tabiiy va iqtisodiy (iqlim, tuproq, o’simlik, qishloq
xo’jalik, sa’noat va x. k.) kartalarga bo’linadi:
Vazifasiga ko’ra kartalar quyidagi turlarga bo’linadi:
a)ilmiy kartalar;
b)madaniy va tashviqot kartalari;
v) texnik kartalar (kosmik, havo, dengiz, yo’l
va muxandislik
kartalari);
g)o’quv kartalari;
d)sayohat kartalari;
Tuzilishiga ko’ra kartalar 3 turga bo’linadi:
a)tasviriy kartalar alohida voqea va xodisalarni tasvirlaydi.
Masalan
havo xarorati, yog’inlar va bosim kartalari;
b)jamlama kartalar ma’lum bir hodisaning hamma o’lchamlari
birga
tasvirlanadi. Masalan, bitta kartada shamol va bosimni tasvirlash mumkin:
v)yakuniy kartalar bir biri bilan o’zaro bog’langan hodisalar bir butun
holda tasvirlanadi (iqlim mintaqalari kartasi).
ToVar haqidagi ma'lumotda quyidagilar b o ’lishi shart

Bog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslari
ToVar haqidagi ma'lumotda quyidagilar b o ’lishi shart: -tovar majburiy talablarga muvofiq qilinishi sh a rt b o ’lgan m e'yoriy hujjatning
nomi;
-tovam ing asosiy iste'mol xususiyatlari, s h u jum ladan o ’ziga xos xususiyatlari: -bahosi va sotib olish shartlari;
-ayrim turdagi tovarlari ishlab chiqarish vaqti;
-ishlab chiqaruvchining kafillik majburiyatlari;
-tovardan samarali va xavfsiz foydalanish sh artlari;
-tovaming xizmat muddati va shu muddat tu g a g a n d a n so ’ng iste'molchi nim a
ishlar qilish zarurligi shuningdek bu ishlami bajarmasdan k e lib chiqish okibatlari;
-ishlab chiqaruvchining nomi va mulkchilik shakli r o ’yxatga olish nomeri;
-ishlab chiqaruvchining hamda uning iste'm o lch id an da'vo qabul qilishga
vakolat bergan, shuningdek ta'mirlash ishlarini b a jarad ig an texnikaviy korxonalar
manzillari.
-tovami saqlash xavfsiz utilizatsiya qilish u su lla ri v a qoidalari;
-sertifikatsiyalanish
shart
bo’lgan
tovar
h a q id a
iste'm olchiga tovar
sertifikatsiya (berish) bor ekanini k o ’rish.
Tovar haqidagi zarur axborotning y o ’qligi b u n d ay tovam i realizatsiya qilish
ma'lumot berilgunga qadar tegishli davlat boshqaruv idor& ining k o ’rsatmasi b o ’yicha
to’xtatib turilishiga sabab bo’ladi.
7- modda. Tovar haqida noto’g ’ri m a'lumot
berishda iste'molchining
huquqlari k o ’rsatilgan.
8- modda. Iste’molchining savdo va boshqa x iz m a t k o ’rsatish sohalarida
sifatini tekshirish huquqlari ko’rsatilgan.
Ushbu qonunni hayotga tadbiq etishda albatta har b i r fuqaro o ’z huquqlarini
t0 liq bilishi va uni talab eta olishi lozim. O ’tish davrida h a r bir davlatda o ’ziga xos
sharoitlar vujudga keladiki buni aylanib o ’tish qiyindir. S h u n in g uchun qabul qilingan
263
qonunlar qanchalik tez tadbiq etilsa shunchalik sohada bir tekis rivojlanish vujudga
keladi.
N a zo ra t sa v o lla ri va top sh iriq lari

Inson hayot faoliyati uchun oziq-ovqat birinchi navbatda tursa unda keying;
o ’rinni albatta kiyinish egallaydi. K iyinganda ham chiroyli, estetik did bilan
kiyinishni zamon talab etadi. Bundan ko’rinib turibdiki insonlam ing to ’qimachilik
mahsuiotlariga bo’lgan talabi hech qachon pasaymaydi, balki ortadi. Buni hisobga
olganda to ’qim achilik m ahsulotlarini ishlab chiqarish va uni import qilish etakchi
o ’rinlam i egallab turaveradi. Agar talab bozordagi m ahsulotdan yuqori bo’lsa demak
bozorga past sifatli m ahsulotlar ham kelishi ortadi. N atijada iste'molchi sifatsiz
mahsulot sotib olishiga to ’g ’ri keladi. Yuqorida aytib o ’tilganidek bu holatni nazorat
qilish mukammal ishlab chiqilgan sertifikatsiyalash tizim ini yaratish lozim b o ’ladi.
Sifat-ob'ektga
q o ’yilgan
v a
k o ’zda
tutilgan
talablam i
qondiruvchi
xususiyatlari jam lanm asidir. M ahsulotga q o ’yilgan va ko’zda tutilgan talabalar
deganda bir qancha xususityalari tushuniladi, ya'ni tashqi ko’rinishi, k o ’pga
chidamliligi, kafolatlangan muddatda xizm at qilishi va boshqalar. Sifat tekshirilishi
va tasdiqlanishi lozim.
Shuni xulosa qilib aytish m um kinki yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarish
va uning jahon bozorida muhim jo y egallab turishini ta'm inlash uchun ishlab
chiqarish jarayonlarida, idishlarga joylashda, saqlash va tashishda va ulardan
foydalanishda qo’yilgan talablarga rioya qilish hamda mahsulot sifatini barqarorligini
ta'm inlash lozim. Bu talablar turli xil darajada me'yoriy hujjatlar bilan
rasmiylashtirilgan.
M ahsulotlar quyidagi m aqsadda sertifikatsiya qilinadi:
-inson salomatligiga va a tro f muhitga zararli bo’lgan mahsulotlarni
realizatsiya qilishni nazorat qilish;
-xalqaro bozorda m ahsulotning raqobatbardoshligini ta'minlash;
-xalqaro iqtisodiy va savdo, q o ’shma tadbirkorlik va boshqa tadbirlarda
qatnashishini ta'minlash;
-iste'm olchilam i tayyorlovchilam ing ma'sulyatsizligidan himoya qilish va
mahsulot sifat ko’rsatkichlarini tasdiqlash.
Quyidagilar
sertifikatsiya
qilinishi
mumkin:
mahsulotlar,
tashabbuskori - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 187/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Turizm uchun Samarqand madaniy ob’ektlari va ko‘ngilochar
maskanlarining yagona axborotli tizimi va mobil ilovasi endi
bajarilmoqda.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Turizmni
rivojlantirish,
Samarqandning
investitsion
jozibadorligini ko‘rsatish hamda Samarqandni dunyoga tanitish
uchun Samarqand shahridagi madaniy ob’ektlar va ko‘ngilochar
maskanlarning tarixi, buguni hamda joylashuvi bo‘yicha yagona
axborotli tizimi va mobil ilovasi yaratiladi.
6. Ehtiyoj
(talab)ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Turizm, madaniyat, madaniy meros va sport sohalarini yanada
rivojlantirish uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratish to‘g‘risida
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 15.01.2022 yildagi PF-
52-sonli Farmoni, O‘zbekiston Respublikasida turizmni jadal
rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
farmonlarida
belgilangan vazifalarni bajarish hamda sayyohlar uchun uch
tildagi qulay yagona axborotli tizimga ehtiyoj mavjud bo‘lib, ilm-
fan va boshqa sohalarga joriy etilishi asosida yuqori samaradorlik
beradi.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
|
| |
Innovatsion va amaliy loyihalar - bet 51

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Dorivor sarxush
bozulbang (
Lagochilus
inebrians Bunge)
o‘simligini intensiv
ko‘paytirish hamda
xom-ashyo bazasini
yaratish.
A. Axmedov., Botanika,
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan noyob sarxush
bozulbang (
Lagochilus inebriansBunge) o‘simligini
in-vitro usulida.. ko‘paytirish,
keyin dala
sharoitida o‘stirib dorivor xom-ashyo tayyorlash.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Sarxushlovchi
bozulbang
in-vitro
usulida
urug‘i
va
uchki
meristema
to‘qimasidanko‘chatlarini ko‘paytirish;
- O‘simlikni dala sharoitida o‘sish va rivojlanishi o‘rganish;
- Intensiv o‘stirish va yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqish;
- Farmasevtika sanoati uchun yer ustki qismidan sifatlidorivor
xom-ashyo tayyorlash
texnologiyasini mahalliy sharoitga moslashtirish va O‘zFarmga tayyor xom-ashyo yetkazish.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Sarxushlovchi bozulbang o‘simligini Respublikamizning turli
adir mintaqasining lalmikor
(marginalhududlar-Qo‘shrobot, Payariq, Narpay va Paxtachi tumanlari) yerlarida plantatsiyalar-
10ga tashkil qilinadiva ko‘chatchiligi yo‘lga qo‘yiladi hamda o‘stirib ko‘paytiriladi;
- Sarxushlovchibozulbango‘simligi xom-ashyosini dala sharoitida ko‘paytirish yo‘lga qo‘yilgach,
farmasevtika sanoati uchun qon to‘xtatuvchi dori preparatlari tayyorlash imkoniyati tug‘iladi va
tug‘riqxonalarda qon to‘xtatuvchi preparatlarga bo‘lgan ehtiyoj qondiriladi;
- Chetdan olib kelinayotgan dori preparatlari uchun sarflanadigan valyuta tejab qolinadi.
Ehtiyoj 
(talab)ning - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)6. Ehtiyoj
(talab)ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
O‘zbekistonda, jumladan Samarqand viloyatida
dorivor o‘simliklarni in-vitro usulida ko‘paytirish
yildan yilga talab ko‘payib bormoqda. Bunday noyob
dorivor o‘simliklarni arealini kengaytirish zamonaviy
yo‘llar bilan ko‘paytirish yo‘llarini ishlab chiqilmagan
va bu sohada muammolar juda ko‘p.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot, texnologiya)ning xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi indikatorlar
Bu ishlanma ushbu joyning tuproq-iqlim sharoitini
hisobga olgan holda ishlab chiqilgan va bizning
sharoitga moslashtirilgan va shunisi bilan chet el
analoglaridan farq qiladi.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning
resurs/xom-ashyo
bazasining va zarur infratuzilmaning
mavjudligi
Bu ishlanmani joriy qilish uchun ijodiy guruh mavjud
va ular kerakli bilim hamda ko‘nakmalarga ega.
Buning uchun maxsus xom ashyo talab etilmaydi.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining asoslanganligi
Loyiha uchun so‘ralayotgan mablag‘ oylik, safar
xarajatlari, ishlanmalarni amaliyotga joriy qilish,
asbob-uskuna va reaktivlar sotib olish hamda ustama
xarajatlar uchun sarflanadi. Taklif etilayotgan
loyihaning moliyalashtirish hajmining bir yillik
smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif
etilayotgan
mavzuning
|
| |
O‘qitish sharoitlari - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
1-bosqich.
Mavzuga
kirish
(10
daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
Salomlashadilar,
1.2. O‘quvchilarning davomati va darsga
tayyorligini va berilgan vazifalarni
tekshiradi
Tinglaydilar,
berilgan
topshiriqlarni
ko‘rsatadilar
Maqsad va vazifani belgilanishi
1.3. Amaliy o‘quv mashg‘uloti mavzusi va rejasi
bilan tanishtiradi va uning maqsad, o‘quv
faoliyati natijalarini bayon qiladi, yozib
olishlarini aytadi
Tanishadilar, yozib
oladilar
2-bosqich
Asosiy
(60
daqiqa)
O‘quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. Tayanch bilimlarni aniqlash va
rivojlantirish maqsadida tezkor-so‘rovdan
foydalaniladi (1-ilova). O‘quvchilarning
fikrlarini umumlashtiradi
Savollarga javob
beradilar
2.2. Ish tartibini tushuntiradi va ishni
bajarish uchun yo‘riqnoma beradi (2-ilova)
Amaliy mashg‘ulotni
bajarish tartibi bilan
tanishadi
2.3. Amaliy mashg‘ulotning maqsad,
vazifasini va bajarish tartibini
o‘quvchilardan so‘raydi
Amaliy
mashg‘ulotning
maqsad va
vazifalarini aytadi
maks
  
1-ON - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 93/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)maks
|
1-ON
|
2-ON
|
1
|
Darslarga qatnashganlik darajasi. Ma’ruza darslaridagi faolligi, konspekt daftarlarining yuritilishi va to’liqligi.
|
16
|
0-8
|
0-8
|
2
|
Talabalarning mustaqil ta’lim topshiriqlarini o’z vaqtida va sifatli bajarishi va o’zlashtirish.
|
10
|
0-5
|
0-5
|
3
|
Og’zaki savol-javoblar, kollokvium va boshqa nazorat turlari natijalari bo’yicha
|
10
|
0-5
|
0-5
|
Jami ON ballari
|
36
|
0-18
|
0-18
|
Talabalar JN dan to’playdigan ballarning namunaviy mezonlari
№
|
Ko’rsatkichlar
|
JN ballari
|
maks
|
1-JN
|
2-JN
|
1
|
Darslarga qatnashganlik va o’zlashtirishi darajasi.Amaliy mashg’ulotlardagi faolligi, amaliy mashg’ulot daftarlarining yuritilishi va holati
|
14
|
0-7
|
0-7
|
2
|
Mustaqil ta’lim topshiriqlarining o’z vaqtida va sifatli bajarilishi. Mavzular bo’yicha uy vazifalarini bajarilish va o’zlashtirilish darajasi.
|
10
|
0-5
|
0-5
|
3
|
Yozma nazorat ishi chki test savollariga berilgan javoblar
|
10
|
0-5
|
0-5
|
Jami JN ballari
|
34
|
0-17
|
0-17
|
Yakuniy nazorat “Yozma ish” shaklida belgilangan bo’lsa, u holda yakuniy nazorat 30 ballik “Yozma ish” variantlari asosida o’tkaziladi.
Agar yakuniy nazorat markazlashgan test asosida tashkil etilgan bo’lib fan bo’yicha yakuniy nazorat “Yozma ish” shaklida belgilangan bo’lsa u holda yakuniy nazorat quyidagi jadval asosida amalga oshiriladi
№
|
Ko’rsatkichlar
|
YAN ballari
|
maks
|
O’zgarish oralig’i
|
1
|
Fan bo’yicha yakuniy chzma ish nazorati
|
6
|
0-6
|
2
|
Fan bo’yicha yakuniy test nazorati
|
24
|
0-24
|
Jami
|
30
|
0-30
|
Yakuniy nazoratda “Yozma ish”larni baholash mezoni
Yakuniy nazorat “Yozma ish” shaklida amalga oshirilganda, sinov ko’p variantli usulda o’tkaziladi. Har bir variant 2 ta nazariy savol va 4 ta amaliy topshiriqdan iborat. Nazariy savollar fan bo’yicha tayanch so’z va iboralar asosida tuzilgan bo’lib, fanning barcha mavzularini o’z ichiga qamrab olgan.
Har bir nazariy savolga chzilgan javoblar bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichi 0-3 ball oralig’ida baholanadi. Amaliy topshiriq esa 0-6 ball oralig’ida baholanadi. Talaba maksimal 30 ball to’plashi mumkin.
Yozma sinov bo’yicha umumiy o’zlashtirish ko’rsatkichini aniqlash uchun variantda berilgan savollarning har biri uchun chzilgan javoblarga qo’yilgan o’zlashtirish ballari qo’shiladi va yig’indi talabaning yakuniy nazorat bo’yicha o’zlashtirish bali hisoblanadi.
4. Seminar mashg‘ulot
Fanning iqtisodiyot tarmoqlari bilan uzviy bog‘lanishi.
Gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy fanlar mazmuni va komponentlari
Gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy fanlarning zaruriy mazmuni va komponentlari «Gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy fanlar» bloki bо‘yicha bakalavrlar tayyorgarlik darajasi va zaruriy bilimlar mazmuniga qо‘yilgan talablar» asosida belgilanadi.
Matematik va tabiiy-ilmiy fanlar mazmuni va komponentlari
|
| |
Amaliy mexanika - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 95/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Amaliy mexanika:
statika: statika aksiomalari, (bir nuqtada) kesishuvchi kuchlar tizimi, juft kuchlar nazariyasi, kuch momenti, erkin joylashgan kuchlar tizimi, massalar markazi;
kinematika: nuqta kinematikasi (nuqta harakati berilishining usullari, nuqta tezligi va tezlanishi), nuqtaning murakkab harakati, qattiq jism kinematikasi (qattiq jismning oddiy, tekis va sferik harakati), qattiq jismning murakkab harakati;
inersion va noinersion hisob tizimlarida nuqta harakatining differensial tenglamalari, qattiq jism dinamikasi (ilgarilama-qaytma, tekis va aylanma harakatlarning dinamik tenglamalari, Eylerning kinematika tenglamalari, Dalamber tamoyili), analitik mexanika asoslari (mexanikaning umumiy tenglamasi, ehtimoliy siljish tamoyili, Lagranj tenglamasi), mexanik tizimlar tebranishlari va turg‘unligi.
Ekologiya:
biosfera va inson: biosferaning tuzilmasi, ekologik tizimlar, muhit va organizmlarning о‘zaro munosabati, ekologiya va inson salomatligi, atrof-muhitning global muammolari;
tabiatdan foydalanish: tabiiy resurslardan ratsional foydalanish va tabiat muhofazasining ekologik tamoyillari, tabiatdan tejab-tergab foydalanish asoslari, ekologik himoya texnikasi va texnologiyasi, ekologik huquq asoslari va kasbiy mas’uliyat, atrof-muhit sohasida xalqaro hamkorlik.
Umumkasbiy fanlar mazmuni va komponentlari
Chizma geometriya va muhandislik grafikasi:
Chizma geometriya: chizma geometriyava: fazoviy shakllarni tekislikda tasvirlashning proyeksiyalar metodi;
muhandislik grafikasi va loyihalashtirish asoslari: geometrik modellashtirish asoslari, proyeksiyalar, proyeksiyalash turlari, tasvirlar (umumiy kо‘rinishi, kesmalar, kesimlar), aksonometrik kо‘rinishlar, sirtlar, sirtdagi nuqta va chiziqlar, sirtlarni kesilishi, detallar chizmasi va eskizlari, chizmani о‘qish va qismlarga ajratish, chizmani yoyish, ajraladigan va ajralmaydigan birikmalarni tasvirlash, davlat standart tizimi;
muxandislik grafikasi: kompyuter grafikasi texnik vositalari, kompyuterning grafik vositalari, interaktiv kompyuter grafikasi, dasturlash vositalari, ma’lumotlar bazasi tuzilishi;
|
| |
Ishchi-hodimlarga badal to'lash bilan kim qoplaydi? Quyida AQSH shtatlaridan birida amal qiladigan tajribadan bir misol keltirilgan

|
Ishchi-hodimlarga badal to'lash bilan kim qoplaydi? Quyida AQSH shtatlaridan birida amal qiladigan tajribadan bir misol keltirilgan
|
bet | 67/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Ishchi-hodimlarga badal to'lash bilan kim qoplaydi? Quyida AQSH shtatlaridan birida amal qiladigan tajribadan bir misol keltirilgan:
• Balog’at yoshiga etmagan o'spirinni ham qo'shganda hoh qonun bo'yicha va hohg’ayriqonuniy ishga olingan har bir inson ish beruvchining hizmat ko'rsatishida
• Korporatsiyaning har bir rahbari
• Har bir inson shtat, mamlakat yoki shaharga hizmat ko'rsatishda
• Ihtiyoriy tez yordam, yong’indan qo'riqlash bo'limi yoki politsiya boshqarmasi a’zosi bo'lgan har bir inson
• Fuqarolarni mudofaa qilish korpusining muntazam ravishda ro'yhatga olinadigan ishtirokchisi- volontyor yoki stajer bo'lib hisoblanadigan har bir inson
• Milliy gvardiyaning faol a'zosi bo'lib hisoblanadigan har bir inson
• Savdo, biznes, jarohat paytida ish beruvchi kasbi jarayonida hizmat ko'rsatuvchi har bir inson
• Ko'chada yoki mijozlarga ularning uylarida yoki biznes o'rinlarida muntazam ravishda gazeta sotuvchi yoki gazeta tarqatuvchi har bir inson
• Ishga yollash uchun yoki boshqa maqsadda hizmat ko'rsatish uchun boshqa insonni ishga yollaydigan biznes sohibi (sohiblari).
To’lovlardan ozod qilish
Quyidagi xizmatchi (ishchi)lar ishchi (xodim) tovoni (badali) ni to’lashdan odatda ozod qilinadi.
Xususiy (shaxsiy) uyda uy xizmatkori sifatida ishlayotgan har qanday shaxs
Xususiy ish beruvchining uyida yoki uyi yonida 20 kundan ortiq muntazam
(ketma- ket, har kuni) ishlagan har qanday odam
Biror diniy yoki hayriya tashkilotidan olingan yordam yoki tirikchilik
evaziga xizmatlarni bajaruvchi har qanday shaxs
Qishloq xo’jaligi bnilan shug’ullanadigan har qanday kishi
Ish joyiga borish yoki ish joyidan orqaga qaytish vaqtida yengil yo’lovchi
furgon yoki avtomobillardan ixtiyoriy dastur asosida birgalikda
foydalanadigan xaydovchi yoki yo’lovchi sifatida ishtirok etayotgan har
qanday shaxs
Boshqa yo’llar bilan sug’urta qilingan, lekin sug’urta qilinmaganman deb
hisoblagan har qanday shaxs
Agar xodim AQSH shtatidan tashqarida ish topshiriqlari vaqtida yaralangan bo’lsa, u qayerda ishga joylashganligiga qarab to’lovlarni olish huquqiga ega.Agar xodim jarohat vaqtida ish beruvchi talab qilgan xavfsizlik uskunalaridan foydalanmagan bo’lsa, ba’zi shtatlarda to’lovlar kamaytiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ishchi-hodimlarga badal to'lash bilan kim qoplaydi? Quyida AQSH shtatlaridan birida amal qiladigan tajribadan bir misol keltirilgan
|