nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
BMI ning vazifalari - Html haqida

|
Html haqida
|
bet | 4/5 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 5,26 Mb. | | #255839 |
Bog'liq DiplomBMI ning vazifalari. Bitiruv malakaviy ishning vazifalari etib quyidagilar belgilandi:
Turistlar uchun mo‘ljallangan interaktiv veb ilovalarni koʻrib chiqish va ularning funksionalligi, afzalliklari va kamchiliklarini tahlil qilish;
Adabiyotlarni oʻrganish va bugungi turizm sanoatini kuzatish asosida veb ilova tizimining talablari va funksionalligini aniqlash;
Veb ilovani ishlab chiqish uchun tegishli texnologiya toʻplamini tanlash, jumladan dasturlash tilini, maʼlumotlar bazasini va boshqa vositalarni tanlash;
Veb ilovaning arxitekturasini, shu jumladan modullarni aniqlash, ularning oʻzaro taʼsiri va maʼlumotlar bazasini ishlab chiqish;
Veb ilovaning funksional imkoniyatlarini, jumladan, foydalanuvchilarga keng qamrovli tavsiflarni berish, interaktiv xaritalarni yaratish, boshqa sayohatchilarning sharhlari, reytinglari va tavsiyalarini shakllantirish, bron qilish, mashurtlarni yaratish va boshqa zarur funksiyalarni amalga oshirish.
Har xil turdagi foydalanuvchilar uchun tizimdan foydalanish qulayligini taʼminlovchi foydalanuvchi interfeysini ishlab chiqish;
Veb ilovaning texnik tavsifi, foydalanish boʻyicha koʻrsatmalar tayyorlash.
BMI ning obyekti. Turistlar uchun mo‘ljallangan veb ilova yaratish jarayoni.
BMI ning predmeti. Turistlar uchun mo’ljallangan yaratilgan veb ilova.
BMI tuzilishi va hajmi: Kirish, uchta bob, xulosa, adabiyotlar roʻyxati va ilovalardan tashkil topgan.
Kirish qismida ish faoliyati, maqsad va vazifalari va boblar haqida qisqacha ma’lumotlar berib o‘tiladi.
I va II bobda ishning asosiy qismi hamda yaratilish bosqichlari yoritilsa, III bobda hayot faoliyati xavfsizligi masalasi ko‘rib chiqiladi.
Xulosa qismida bitiruv malakaviy ishi bo‘yicha umumiy xulosalar va keyingi qadamlar bayon etiladi.
I bob. Turistlar uchun mo‘LJALLANGAN INTERAKTIV VEB ILOVA YARATISHNING nazariy asoslari
|
| |
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

3-MAVZU
Tasvirlarning turlari va formatlari.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
iO’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Dasturda ishlash uchun yordamchi ish qurollari.
2. Soha tanlash.
3. Tanlangan soha ustidan har xil harkat.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda tasvirlarning turlari
va formatlari haqida
tasavvur va tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Tasvirlarning turlari va formatlari bo`yicha mavzuni o’zlashtirish
natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Dasturda ishlash uchun
yordamchi ish qurollar, roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2.
Soha tanlash,
mazmuni va
vazifalarini yoritib berish.
3. Tanlangan
soha ustidan biz har
xil xarkatlarning asosiy elementlari
va usullari
xususiyatlarini ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Dasturda ishlash uchun yordamchi ish qurollar, roli
va o’rni haqida aytib beradilar.
2. Soha tanlash, mazmuni va vazifalarini ko’rsatib
beradilar.
3. Tanlangan soha ustidan har xil xarkatlarning asosiy
elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, BBB.
O’qitish vositalari:
O’quv
materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Mavzu: Adobe Photoshopda tasvir maydonlarini tanlash va

|
Mavzu: Adobe Photoshopda tasvir maydonlarini tanlash va Pdf ko'rish
|
bet | 14/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)4. Mavzu: Adobe Photoshopda tasvir maydonlarini tanlash va
o‘zgartirish .
Reja:
1. Photoshoр dasturidagi ko‘zlangan amallar.
2. Navigator.
3. Bir hil рalitralar oрsiyasi.
Photoshoр dasturidagi ko‘zlangan amallar siljitiladigan рalitralar yordamida
bajariladi. Ekranda рalitralar ko‘р joy egallamasligi uchun рalitralar sukut saqlagan
holda quyidagi guruhlarga biriktirilgan:
Navigator/Info
Навигация/Информация)
Navigatsiya/Ma’lumot,
Color/Swatches/
Styles
(Цвет/Образцы/Стили)
Rang/Ko‘rsatmalar/Stillar,
History/Actions/Tool
Presets
(История/Действия/Набор
инструментов)
Tarix/Amal/Asboblar majmuasi, Layers/Channels/Paths (Слои/Каналы/ Контуры)
Qatlamlar /Kanallar/ Konturlar va Character / Paragraрh (Шрифт / Абзац) Shrift /
Abzas.
Xohlagan рalitrani ochish uchun Window (Окно) buyruqlaridan foydalanamiz.
Ko‘rsatilgan рalitra shu guruhga kiradigan boshqa рalitralar ustiga joylashtiriladi.
Bir xil рalitralar oрsiya рanelidagi Туре tugmasiga chertish yordamida ham ochiladi,
masalan, Туре (Текст) asbobining Character/Paragraрh рalitrasi. Tab tugmasini
bosish
orqali
barcha
ochiq
рalitralarni,
asboblar
рanelini
ko‘rinadigan/ko‘rinmashollarga keltiradi. Agarda Shift+Tab tugmalar kombinatsiyasi
bosilsa, asboblar рanelidan tashqari ochiq turgan рalitralarni ko‘rinadigan /
ko‘rinmas hollarga keltiradi.
O’chirq’ich xolatlarini tanlash - mo’yqalam (Paintbrush - kist), aerograf
(Airbrush - aerograf), qalam (Pensil - karandash), blok (Block - blok). Blok xolatida
sichqoncha kursori 16x16 piksel kvadrat ko’rinishida bo’ladi. Blok kattaligi hech
o’zgarmaydi, shuning uchun rasmni 1600% masshtabida ko’rganimizda ushbu blok
rasmning 1 piksel kattaliga teng bo’ladi.
•
|
| |
Masalaning qoʻyilishi - Html haqida

|
Html haqida
|
bet | 3/5 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 5,26 Mb. | | #255839 |
Bog'liq DiplomMasalaning qoʻyilishi. Mazkur bitiruv malakaviy ishi “Turistlar uchun moʻljallangan interaktiv veb ilova yaratish”ga qaratilgan. Ushbu interaktiv veb ilova turistlarga turistik joylar, mehmonxonalar, restoranlar va boshqa turistik obyektlar haqida osonlik bilan ma’lumot olish va o’zlari uchun ekskursiyalar rejalashtirishiga yordam berishi nazarda tutilgan.
BMIning dolzarbligi. Ushbu interaktiv veb ilova foydalanuvchi (turist) larga sayohat qilish uchun barcha resurslarni o‘zida mujassam qiladi. Ilova foydalanuvchi (turist) larga sayohat uchun tanlagan manzilidagi barcha sayyohlik obyektlari haqida batafsil ma‘lumotlarni o‘zida jamlaydi. Turistlar o‘zlari uchun yo‘l xaritalarini shakllantirishi va o‘zlariga qulay vaqtni tanlashlari orqali cheklangan sayohat vaqtlarini va mablag‘larini tejashini ta‘minlab berishi ko‘zda tutilgan. Shuningdek, interaktiv xaritaning bugungi kunda yanada rivojlanib borishi turistlarni hech qanday sayyohlik agentliklarisiz sayohat qilishlarini ta‘minlab bera olmoqda. Bu esa, sayyohlarning sayohat uchun tanlagan manzildagi diqqatga sazovor joylar, tarixiy obidalar, mehmonxonalar, muzeylar, oromgohlar, restoranlar va boshqa sayyohlik obyektlari haqidagi ma‘lumotlarni bitta veb ilovadan izlashni xohlashadilar. Demakki, turistlar uchun mo‘ljallagan interaktiv veb ilova turistlar uchun ayni mudoa bo‘ladi. Yuqoridagilar bu ishning dolzarbligini ifodalaydi.
BMI ning maqsadi. Interaktiv veb ilovaning maqsadi turistlarga sayohat davomida qulaylik va imkoniyatlar taqdim etishdir. Ilova, turistlarga turistik joylar, mehmonxonalar, restoranlar va boshqa obyektlar ma‘lumotlarini tahlil qiladi va shu joylarning manzillari, ish vaqtlari, aloqa ma‘lumotlari, reytinglari, fotosuratlari va boshqa ma‘lumotlarni taqdim etadi. Ilova orqali turistlar, sayohatlarini osonlashtirsh, ma‘lumotlarga tezlik bilan murojaat qilish, xizmatlarni buyurtma berish va turistik tadbirlar bilan bog’liq harakatlarni amalga oshirish imkoniyatlaridan foydalanishilari mumkin. Bu maqsadlar bilan interaktiv veb ilovani yaratish, turistlar uchun qulay va samarali sayohat tajribasini ta'minlashni kafolatlaydi
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 3

3.1.
Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini
fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1.Kompyuter
grafikasi
fanining
vazifalari
nimalardan iborat?
2.Kompyuter grafikasi necha turga bo’linadi?
3.Kompyuter grafikasining
boshqa fanlar bilan
bog’liqligi nimada?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn
fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr, yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv
jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi:
kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster tuzish. O’qituvchining bоshlаng’ich
nаzоrаt vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib oladilar.
1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari

1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari
Download
1,77 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
16.05.2024
Hajmi
1,77 Mb.
#239066
Download
1,77 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari
Download
1,77 Mb.
Matnni ko'rish
Shaxsiy kompyuterlarning tuzilishi

Klaviaturada foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni kompyuterga kiritishga
mo`ljallangan qurilmadir. IBM PS XT kompyuterlarida 83 ta tugmachali klaviatura IBM PS AT
101 tugmachali klaviaturalar mavjud. Hozirda, asosan 101, 105 tugmachaliklari chiqariladi.
Klaviaturadagi tugmachalarni bajaradigan vazifaga qarab quyidagi bo`lakka bo`lamiz.
1. Alfavit – raqamli , maxsus belgilar kiritiladigan klavishalar (tugmachalar) ( probel,
0-9 bo`lgan sonlar , lotin xarflar A - Z , kirill xarflari , A – YA , xizmatchi simvollar va x.k.)
2. Funksional klavishalar F1- F12 3.
Xizmatchi klavishlar ENTER, EXC, yo`nalish
tugmachalari. TAB, LEFT, Up , DOWN, RIGHT, PgUp, PgDn,
4 . Yordamchi klaviatura. Ayrim xizmatchi klavishalarni ko`rib chiqamiz. ENTER –
satr kiritilishi tugaganligini bildiradi; EXC – (inglizcha qochish) buyruqni bekor qilish ,
dasturdan
chiqish uchun foydalaniladi; HOME – kursorni qator boshiga qo`yadi. END -
kursorni qator oxiriga qo`yadi PgUp – matnni orqaga varaqlaydi. PgDn - matnni oldinga
varaqlaydi. Delete [ Del ] – kursor ko`rsatayotgan belgini olib tashlash. Ins [ Insert ] – simvol
kiritayotgan
vaqtida bosilsa , kursor ko`rsatayotgan pozitsiyadagi mavjud simvol o`rniga
yangisi uriladi. Agar mazkur klavish bosilmasa, bor simvol bir pozitsiyaga, o`ngga surilib
oraga yangi simvol kiritiladi. Baskspace – kursordan chapdagi belgini o`chiradi. Print Screen
– ekrandagi tasvirni qog`ozga
printer orqali bosib chiqaradi, undan tashqari faylga va
Windows buferiga nusxa ko`chirishga xizmat qiladi. [ Break ] – programma ishini to`xtatadi.
[ Scroll Lock ] – blokirovka rejimi surishni saqlaydi. Kursor ekranga o`z xolatini
mustaxkamlash ishini bajaradi. Tab – matnlar bilan ishlanayotganda
keyingi qator
navbatdagi maxsus ko`rsatilgan nuqtaga (pozitsiyaga) suradi (o`ngga – chapga). Ctrl
(boshqarish) + Alt (o`zgartiruvchi) + Shift (surish ) – boshqa tugmachalarning vazifalarini
o`zgartirish uchun ishlatiladi. Numlock – bosilsa raqamlar kiritish,
aks holda kursorni
boshqaruvini klavishlar vazifasini o`taydi. [ Caps Lock ] – bosma xarflarni kiritish yana
bossangiz yozma (kichik) xarflarga o`tish mumkin. [ Shift] + [Ctrl] – alfavitni o`zgartirishimiz
mumkin. [Ctrl]+[Alt]+[Del] – baravariga bosilsa, kompyuter qayta yuklanadi. [Ctrl] + [Break]
– bajarilayotgan programma yoki buyruq tugatilishini ta’minlaydi. Kursor – bu o`chib yonib
turadigan vertikal chiziqcha. Agar shu chiziqcha ekranda ko`rinsa, demak, siz alfavit raqamli
axborotlarni kiritishingiz mumkin. Grafik holatda esa kursor o`z ko`rinishini o`zgartirishi
mumkin.
1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari - bet 5

Amaliyot №3. Davriy diskret signallarni MATLAB dasturida o’rganish Ishdan maqsad: Davriy signal, davr va chastota hamda diskretlash chastotalarni
o’zaro bog’liqligi xaqida tushunchaga ega bo’lish
Signal bu fizik kattalikni vaqt yoki fazoda o’zgarishidir. Misol uchun bir
turli signalni vaqtga bog’liq xolda o’zgarishi (a) yoki raqamli tasvirni oladigan
bo’lsak piksel yorug’liligini fazoda joylashuviga bog’liq xolda o’zgarishi (b).
1-rasm
Lekin matematik jixatdan qaraganda signal – bir yoki bir necha erkin
o’zgaruvchilarni funktsiyasidir. Bizning xolatda erkin o’zgaruvchi vaqt [t] va
fazodag xolat [m,n] xisoblanadi, bog’liq o’zgaruvchilar esa x[t] va x[m,n] bo’lishi
mumkin.
Endi esa diskret signal nima va uni analog signaldan qanday olishni ko’rib
chiqaylik. Uzluksiz analog signal vaqt oralig’ining istalgan nuqtasida aniqlanadi,
ya’ni biz istalgan t vaqt momentida signalning x qiymatini olishimiz mumkin.
agar bu qiymatni Td diskret davr oralig’i bilan olsak, biz aniq bir vaqt
momentlaridagina qiymatlarga ega bo’luvchi diskret signalni xosil qilamiz.
2-rasm
Davriy signal deb vaqt bo’yicha shakli takrorlanuvchi signalga aytiladi. Bu
uzluksiz yoki diskret signal bo’lishi mumkin. Signal davri deb takrorlanish
intervaliga aytiladi. Misol uchun y[n] diskret signalning shakli 4, 8, 12 sanoqlarda
takrorlanadi, z(t) uzluksiz signalning shakli esa xar 2,4,6 va boshqa sekundlarda
takrorlanmoqda.
3-rasm
Signalning fundamental yoki asosiy davri sifatida eng kichik takrorlanish
intervalini olamiz. Ya’ni bizning diskret y[n] signalimiz uchun u 4 sanoq (otchyot)
ga, uzluksiz signalimiz uchun esa 2 sekundga teng.
Fundamental davr tushunchasidan fundamental chastota
tushunchasini xosil qilishimiz mumkun. CHastota bu davrga teskari
kattalikdir va u gertsda o’lchanadi.
Agar biz z(t) uzluksiz signalimizni ko’radigan bo’lsak, uning asosiy davri 2
sek ga teng. Bundan kurinib turibdiki 1 sek da u yarim asosiy davrini bosib o’tadi.
4-rasm
Uzluksiz signalda fundamental chastotani aniqlash oson lekin diskret signal uchun
bu bir oz murakkabroqdir.
Tarqatish zichligi - 1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari

Tarqatish zichligi
Tarqatish zichligi qiymati tasodifiy o'zgaruvchining ma'lum bir
qiymatga ega bo'lish ehtimoli va grafik ostidagi
qisman maydon qiymatning
tanlangan chegaraga tushish ehtimolini ko'rsatadi.
8-rasm
Siz tasavvur qilganingizdek, butun qiymatlar oralig'idagi
grafik ostidagi maydon
bir yoki 100% ga teng. Zarga nisbatan biz bir xil taqsimotni, ya'ni
tasodifiy
o'zgaruvchining u yoki bu qiymatni olish ehtimoli bilan bir xil deb hisobladik.
Insonning balandligi holatida biz Gauss taqsimoti deb ham ataladigan normal
taqsimotni kuzatdik. Normal taqsimot tabiatda
keng tarqalgan va tasodifiy
jarayonning qulay modeli sifatida ishlatiladi. Ushbu mashhurlik markaziy chegara
teoremasidan kelib chiqadi, chunki ko'p sonli kuchsiz bog'liq bo'lgan tasodifiy
o'zgaruvchilarning yig'indisi normal taqsimotga ega. Qiymatning o'rtacha
qiymatdan chetlanishiga ko'plab omillar ta'sir qiladi, xuddi ko'plab
omillar
insonning balandligiga ta'sir qiladi, shuning uchun ularning ta'sirlari yig'indisini
tasodifiy jarayon bilan Gauss yoki Normal taqsimot bilan tasvirlash mumkin.
Buni matlab dasturida tekshiramiz. 5 ta vektorni qoymatlarini rand funksiyasi
yordamida avtomatik ravishda generuitsiya qilinadi.
9-rasm
Xulosa: Tarqatish zichligi biz tasodifiy jarayonlarni tavsiflovchi
xususiyatlardan
biridir. Tarqatish zichligi qiymati tasodifiy o'zgaruvchining ma'lum bir qiymatga
ega bo'lish ehtimoli va grafik ostidagi qisman
maydon qiymatning tanlangan
chegaraga tushish ehtimolini ko'rsatadi.
Tasodifiy jarayon - 1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari

Tasodifiy jarayon bu vaqtning tasodifiy funktsiyasi. Tasodifiy jarayon natijasining
o'ziga xos shaklni amalga oshirish deb ataladi. Quyidagi rasmda bitta tasodifiy
jarayonni amalga oshirish grafigi
ko'rsatilgan.
5-rasm
Analitik funktsiya bilan tavsiflangan signallardan farqli o'laroq, tasodifiy jarayonni
amalga oshirish deyarli har
doim bir-biridan farq qiladi, ammo ular umumiy
xususiyatlarga ega. Uning tasodifiy jarayonini cheksiz ko'p
saqlashga hojat
qoldirmasdan qanday qilib tasodifiy jarayonni tasvirlashimiz mumkin? Buni
tavsiflash uchun ehtimollar nazariyasi va matematik statistikadan foydalanamiz.
Tasodifiy o'zgaruvchining taqsimlanishi
Diskret tasodifiy o'zgaruvchining oddiy misoli,
shashqol toshi tashlanganda
tushgan sonlar 1 dan 6 gacha tushishi mumkin. Qiymat olti diskret qiymatdan
birini
olishi mumkin, ammo umuman tasodifiy. Har qanday raqamni olish
ehtimolini
hisoblash qiyin emas, u diskret qiymatlarning har biri uchun 1/6 yoki
16,67% ga teng.
6-rasm
Uzluksiz tasodifiy o'zgaruvchiga misolni ko'rib chiqamiz. Insonning o'sishi, u
diskret ravishda o'zgarmaydi, har qanday qiymatni oqilona chegaralar ichida olishi
mumkin. Tasavvur qilaylik, biz do'konga kiradigan har bir xaridorning bo'yini
o'lchayapmiz. Odamlarning yetarlicha sonini o'lchab,
siz shunday grafika
tuzishingiz mumkin, x o'qi santimetrdagi balandlik, y o'qi bu balandlikdagi
odamlar soni.
7-rasm
Rasmda biz diskret chiziqlarni ko'ramiz, ammo bu chiziqlar balandligi ma'lum bir
oraliqqa to'g'ri keladigan odamlar sonini anglatadi. Masalan, 182 dan 183
santimetrgacha.
Yuqoridagi ushbu rasmga qarab, biz ko'pincha o'rtacha
balandlikdagi odamlar do'konga kirganini va kamdan-kam ikki metrdan ziyod
mehmonlarni ko'rganligini tushunamiz. Grafada
keltirilgan narsa tasodifiy
o'zgaruvchining tarqalish zichligi tushunchasiga juda yaqin.
-Amaliyot - 1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: matlab tizimining imkoniyatlari

1-rasm
Deterministik va tasodifiy signallar
Keling, foydali signalni qanday tavsiflashimiz mumkinligini ko'rib chiqamiz.
Matematik model sifatida biz analitik funktsiya tomonidan berilgan deterministic
signaldan foydalanamiz.
2-rasm
Signal qiymatini istalgan vaqtda uni tavsiflovchi
analitik funktsiyaga barcha
kerakli argumentlarni almashtirish orqali aniqlash mumkin. Misolda sinusoidlar
ko'rsatilgan, agar biz amplituda, chastota va faza parametrlarini aniqlasak va
vaqtning o'zgaruvchan qiymatini formulaga o'tkazsak,
biz vaqtning ushbu
nuqtalarida signalning aniq qiymatini olamiz.
Deterministik signal
Ta'riflangan analitik funktsiyaning deterministik signali model sifatida juda
qulaydir, lekin real dunyo signallariga ko'plab jismoniy omillar ta'sir qiladi.
Ularning qiymatlari kuzatuvdan tortib kuzatishga farq qilishi mumkin va kuzatish
o'lchov xatolarini o'zlari ham kiritishi mumkin. Oddiy qilib aytganda,
haqiqiy
signal analitik tavsifidan tasodifiy xato bilan farq qiladi.
Uydagi yana bir misolni ko'rib chiqaylik, gaz choynakdagi suvni isitish. Vaqt
o'tishi bilan suvning harorati monoton ravishda oshadi, ammo biz ba'zi tebranishlar
yoki og'ishlarni kuzatamiz. Buning sababi burnerda, shamolda,
termodinamikada
gazning notekisligi, o'lchov vositalarining nomukammalligi bo'lishi mumkin, u
holda o'qishni to'g'ri chiziq bilan taxmin qilishimiz mumkin.
3-rasm
To'g'ri chiziq - bu tavsiflangan funktsiyaning deterministik signalidir. Biz uning
qiymatini qo'shni hisobotlar orasida bilib olishimiz mumkin, ya'ni ushbu
tajribalarni interpolatsiya qilamiz yoki hatto signal qiymatini kuzatish davridan
tashqarida hisoblaymiz, ya'ni harorat qiymatlarini bashorat qilish uchun
foydalanamiz.Ammo haqiqiy qiymatlar chiziqli aloqadan
yuqoriga yoki pastga
qarab bir oz farq qiladi. Yozib olingan signalni deterministik signalning matematik
modeli va ortiqcha tasodifiy jarayon deb hisoblash mumkin. Agar hamma narsa
signallarning deterministik tavsifi bilan ozmi-ko'pi aniq bo'lsa, unda biz faqat
tasodifiy
jarayon
modeli
bilan
tanishishimiz
kerak.
4-rasm
Kafedra: Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi Ta’lim yoʻnalishi: 5330500- kompyuter injiniringi ("at-servis")

|
Kafedra: Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi Ta’lim yoʻnalishi: 5330500- kompyuter injiniringi ("at-servis")
|
Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 30,86 Kb. | | #230960 |
Bog'liq BMI Topshiriq
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Fakultet: Kompyuter injiniringi
Kafedra: Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi
Ta’lim yoʻnalishi: 5330500- Kompyuter injiniringi (“AT-Servis”)
“TASDIQLAYMAN”
Kafedra mudiri______________
“____” ____________ 2024-yil
Bitiruv malakaviy ishini bajarishga
TOPSHIRIQ
Mutalov Asqar Farxod oʻgʻli
BMI mavzusi: “Garant-bilim” xususiy maktabi kompyuter tarmogʻini loyihalash.
Mavzu tasdiq sanasi: universitetning “____” _________ 2024-yildagi _______ – sonli qarori bilan tasdiqlangan.
Ishni toʻliq bajarish uchun berilgan vaqt: “____” _________ 2024-yil.
Ishning boshlangʻich maʼlumotlari: Bitiruv malakaviy ishi oldi amaliyoti materiallari, mavzu boʻyicha olingan natijalar.
Hisob tushuntirish matni mundarijasi: (ishni bajarishdagi masalalar roʻyxti) 1. Elektr sarfini hisoblovchi dasturlar tahlili, 2. Elektr hisob yuritish dasturini ishlab chiqish bosqichlari, 3. Hayot foaliyati xavfsizligi, Xulosa, Foydalanilgan adabiyotlar.
Grafik materiallar roʻyxati: Prezentatsiya materiallari, rasmlar, jadvallar.
Topshiriq berilgan kun “____” _________ 2024-yil.
Rahbar_________________
Bitiruvchi_________________
BMIning har bir bo‘limida bajariladigan ishlarga maslahatchilar
Boʻlim
|
Maslahatchi oʻqituvchining F.I.Sh.
|
Imzo, sana
|
Topshiriq berildi
|
Topshiriq Olindi
|
Asosiy qism
|
Kuvnakov A.E.
|
25.01.2024
|
25.01.2024
|
Hayot faoliyati xavfsizligi
|
|
26.01.2024
|
26.01.2024
|
Ishni bajarish grafigi
T.R.
|
BMI boʻlimlarining nomi
|
Bajarish muddati
|
Rahbar (maslahatchi)
belgisi
|
1.
|
Kirish
|
12.02.2024
|
|
2.
|
Infarmatika fanining mazmuni va uning bugungi taraqqiyot darajasi
|
12.03.2024
|
|
3.
|
XAVFSIZLIKNI BOSHQARISH VA HIMOYALASH
IQTISODIY QISM
|
24.04.2024
|
|
4.
|
Hayot faoliyati xavfsizligi
|
20.05.2024
|
|
5.
|
Xulosa
|
01.06.2024
|
|
6.
|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
01.06.2024
|
|
Bitiruvchi _______________ “____” _________ 2024-yil.
Rahbar _______________ “____” _________ 2024-yil.
|
| |
=
ishlatiladi ( ko’pgina boshqa dasturlash tillari va 
matematik tizimlarda qabul qilingan tarkibiy belgi 
:=

bu yerda al, a2, aZ,…, — funktsiya argumentlarining vektorlari (yuqoridagi holda
ularning hammasi – x) , f1, f2, f3,... —grafiklari yagona oynada qurilayotgan
funktsiyalar qiymatlarining vektorlari. Ko’rsatilgan funktsiyalarning grafiklarini
qurish uchun plot komandasini quyidagicha yozamiz:
» plot(x,y1,x,y2,x.y3)
MATLAB kerakli grafiklarni qurishini kutish mumkin. Lekin hech qanday
grafik qurilmaydi. Buning sababi sin(x)/x ifodani hisoblashda. Agar x massiv
bo’lsa matritsaviy bo’lish / operatorini qo’llash mumkin emas. Grafiklarni olish
uchun
sin(x)
ning
x
ga
nisbatini massivlarni elementlararo bo’lish operatori
./
yordamida hisoblash kerak:
>> x=-pi:pi/2:pi;
>> y1=sin(x); y2=cos(x); y3=sin(x)./x;
Warning: Divide by zero.
(Type "warning off MATLAB:divideByZero" to suppress this warning.)
>> plot(x,y1,x,y2,x,y3)
MATLAB x=0 da 0ga bo’lish yuz berganligi to’g’risida ogohlantirish
berganligiga e’tibor bering. Gap shundaki, plot, sin(x)/x=0/0 noaniqlikni bartaraf
etish mumkinligi va u birga tengligini bilmaydi. Bunday kamchilik hamma sonli
hisoblash tizimlari uchun xarakterli.
Hosil qilingan grafiklar 6-rasmda keltirilgan.
6-rasm. Uchta funktsiyaning grafigini qurish
Havo massalari - Umumiy tabiiy geografiya

|
Umumiy tabiiy geografiya
|
bet | 41/86 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #137276 |
Havo massalari
Harorati, namligi va boshqa o’lchamlari bir xil bo’lgan havoning juda katta xajmdagi bo’laklari havo massalari deb ataladi. Ularning o’lchamlari materiklarning yoki okeanlarning ayrim qismlariga teng bo’ladi.
Troposfera kœndalang yo’nalishda havo massalariga bo’linadi. Troposferada bir paytning o’zida bir necha o’nlab havo massalari mavjud bo’lishi mumkin. Ular doimo xarakatda bo’ladi, shuning uchun ularining xossalari doimo o’zgarib turadi va issiq, quruq, yomg’irli, sovuq ob – havoni olib kelishi mumkin.
Ikki qo’shni havo massalari oralig’ida atmosfera frontlari vujudga keladi. Frontlar ikki havo massasini bir – biridan ajratib turadigan oraliq qatlamdir. Uning kengligi bir necha o’n kilometr bo’lishi mumkin. Atmosfera frortlarida havo tez suratlarda harakatlanadi, siklonlar va antisiklonlar hosil bo’ladi, yog’inlar yog’adi, ob – havo keskin o’zgaradi. Atmosfera frortlari troposferaning eng xarakatchan qismidir. Troposferada ekvatorial, tropik, mo’’tadil, arktika va antarktika havo massalari ajratiladi. Ular o’z navbatida kontinental va dengiz turlarga bo’linadi.
Ekvatorial havo massalari (EXM) ekvatorial kengliklarda vujudga keladi. Yil bo’yi xarorati va namligi yuqori. Okean va quruqlik havo massalari bir xil xususiyatga ega, shuning uchun bu yerda dengiz va quruqlik havo massalari ajratilmaydi. Yozda ekvatorial havo massalari subekvatorial mintaqaga bostirib kiradi va ko’p yog’in yog’ishiga sabab bo’ladi.
Tropik havo massalari. Tropik va subtropik kengliklarda okean va quruqlik ustida vujudga keladi (Saxroi Kabir, Arabiston yarim oroli, Meksika, Avstraliya). Yozda tropik xavo massalari mo’’tadil mintaqaning quruq xududlarida xam vujudga keladi (O’rta Osiyo, Mug’uliston, SHimoliy Xitoy, Katta xavza). Kontinental tropik havo yuqori harorat va namlikning kamligi bilan ajralib turadi. Quruq xududlardagi havo tarkibida changlar ko’proq bo’ladi. Dengiz tropik xavosida nam ko’proq bo’ladi, ammo haroratning yuqoriligi tufayli to’yinish chegarasidan ancha pastda. Natijada okeanlarning tropik kengliklarida bug’lanish ko’p bo’ladi.
Mo’’tadil havo massalari mo’’tadil kengliklarda vujudga keladi va xilma – hilligi bilan ajralib turadi. Mo’’tadil mintaqaning kontinental havosi materiklar ustida shakllanadi. Ular yil fasllari davomida o’zgarib turadi. Yozda havo kuchli qiziydi va sernam bo’lib qoladi. Qishda kuchli sovib ketadi va quruq bo’lib qoladi. Mo’’tadil dengiz havosi okeanlar ustida tarkib topadi, sernamligi va mo’’tadil harorati bilan ajralib turadi. Qishda mazkur havo massalari iliqlik va yomg’ir olib keladi, yozda esa salqin, yomg’irli ob – havoni olib keladi.
Arktika va Antarktika havo massalari muz va qorlar ustida shakllanadi. Qishda juda sovib ketadi, ayniqsa qutbiy tunlar davrida. Mazkur havolar past harorat, nisbiy namlikning kamligi va tiniqligi bilan ajralib turadi. Kontinental havo massalari Grenlandiya, Antarktida va qutbiy orollar ustida tarkib topadi. Dengiz havo massalari SHimoliy Muz okeani va janubiy okeanning ochiq joylarida vujudga keladi.
|
| |
MUHOKAMA MAVZUSI - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 10/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAMUHOKAMA MAVZUSI
Baʼzilar har qanday oʻzgaruvchan maʼlumotni
dinamik maʼlumot deb ato oʻylaydi. Masalan
veb saytlarning barchasida dinamik ma’lumot
joylashtiriladi degan ﬁ kr ham mavjud.
Biroq
https://uza.uz/uz/pages/oza-haqida
veb
manziliga kirsangiz undagi maʼlumotlar asosan
boshqa sahifalarga link tarzida berilgan statik
maʼlumotlar ekanini koʻrasiz. Shunga qaramay
sahifadagi aktual maʼlumotlar oʻzgartirilsa
ular ham oʻzgaradi. inamik maʼlumot esa
boshlang ich manba oʻzgargani uchun oʻzgaradi.
Agar
https://uza.uz/uz/photo-bank
linkiga
kirsangiz bu sahifadagi ko plab a borotlar
boshqa maʼlumotlar bazasida saqlanadigan
fotosurat va fotoreportajlardan olinganini
ko rasiz. Bu esa ularni dinamik maʼlumotga
aylantiradi chunki yangi fotosurat kiritilsa
a borot ham yangilanadi.
Veb saytdagi onlayn sport natijalari (gol urilsa,
natijalar veb saytda yangilanadi)
• Mobil telefon ilovasidagi yangiliklar tasmasi
(asosiy maʼlumotlar bazasida yangilik
oʻzgartirilsa, telefondagi yangiliklar tasmasi ham
yangilanadi)
Konsert chiptalarining mavjudligi (kimdir
chiptaga buyurtma berganida, chipta qolmagan
holat)
Kassa/savdo nuqtasi uchun mahsulot narxlari
(agar maʼlumotlar bazasidagi narxlar tushirilgan
yoki oshirilgan boʻlsa, keyingi safar mahsulot
kodi skanerlanganida yangi narx qoʻllanadi)
Poyezdning yetib kelish vaqti (bu ma’lumot
poyezdning joyi va tezligiga qarab avtomatik
yangilanadi)
Elektron jadvaldagi mahsulot foydasi (foyda
narx tannarx shuning uchun narx yoki tannarx
oʻzgarganida foyda ham oʻzgaradi)
M
tati va inami a borot manbalarining
solishtirma a vali
sin In ormati a va a borot t nologi alari
4
1.04-rasm. Met O ice veb saytidan olingan ushbu
ob-havo aritasi dinamik maʼlumotga misol bo la
oladi.
ICT_STB_G10-11_c01_p001-022_NT_R5_2023.indd 4
31.10.2023 9:51:55
|
| |
vosita maʼlumotlar manbasi

|
vosita maʼlumotlar manbasi Pdf ko'rish
|
bet | 11/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAvosita maʼlumotlar manbasi
Sport anjomlari doʻkoni boshqa doʻkonlar
krossovkani qanchaga sotayotganini
aniqlamoqchi Bu maʼlumotni olish uchun turli
bevosita manbalar mavjud Bularga quyidagilarni
kiritish mumkin
boshqa doʻkonlarga borish va narxlarni yozib olish
boshqa doʻkonlarning veb saytlariga kirish va
narxlarni yozib olish
narxlarni bilish uchun boshqa doʻkon egalari
orasida soʻrovnoma oʻtkazish (lekin ular bunday
maʼlumot berishni xohlamasligi aniq)
M
vosita maʼlumotlar
manbasidan (birlamchi
manba) toʻplangan maʼlumotlar qanday maqsadda
toʻplangan boʻlsa, shu maqsadda qoʻllanishi kerak
Odatda maʼlumotlar undan foydalanishni maqsad
qilgan shaxs tomonidan qidiriladi va toʻplanadi Bunday
ma’lumotdan boshqa maqsadda foydalanib boʻlmaydi
Maʼlumot toʻplayotgan shaxs ulardan qanday maqsadda
foydalanishini bilishi kerak
ilvosita maʼlumotlar manbasi
Sport anjomlari doʻkoni boshqa doʻkonlar
krossovkani qanchaga sotayotganini bilish uchun turli
bilvosita manbalardan foydalanishi mumkin Masalan
boshqa doʻkonlardan krossovka xarid qilgan
mijozlar orasida soʻrovnoma oʻtkazish
(krossovkani mijozga sotish narxi oʻsha payt
uchungina amal qilishi va hozirgi narxidan
farqlanishi yoki xarid paytida bu mahsulot
chegirmada boʻlishi mumkin)
doʻkondagi kassa cheklariga qarash (chekdagi
ma’lumot narxlarni belgilash uchun emas, mahsulot
xarid qilinganini bildirish uchun chop etilgan)
M
Quyidagilardan qaysilari bevosita, qaysilari esa
bilvosita maʼlumot manbalari hisoblanadi
Ma’lumotlar
Toʻplash
sababi
Foydalanish
sababi
Siyosiy partiya
aʼzolarining
ismlari va
elektron
pochta
manzillari
Ularning
aʼzoligini
qayd qilish
va ular bilan
bogʻlanish
imkoniyati
uchun
Xayriya qilishga
imkoniyati bor-
yoʻqligini bilish
uchun ular bilan
elektron pochta
orqali bogʻlanish
Xodimlarning
kelib-ketish
sanasi va
vaqtlari
Xodimlarning
ish vaqti va
maoshini
hisoblash
uchun
Xodimning
aybsizligini
tekshirish uchun
bu ma’lumotni
ichki ishlar
xodimiga taqdim
etish
Aviakompaniya
veb saytidagi
parvoz vaqtlari
va narxlari
haqida
ma’lumotlar
Floridaga
uchish narxi
va vaqtlarini
taqqoslash
uchun
Floridaga uchish
uchun eng arzon
parvozni tanlash
Kishilarning
ismi, yoshi va
manzillari
Aholini
roʻyxatga
olish uchun
Bu ma’lumotni
marketing
kompaniyasiga
qaysi hududlarda
bolalar soni
yuqori ekanini
aniqlashi uchun
taqdim etish
Ob-havo
stansiyasining
ma’lumotlari
Joriy ob-
havoni qayd
qilish uchun
Veb saytda
joriy harorat va
yogʻingarchilik
ehtimolini
koʻrsatish
|
| |
MUHOKAMA MAVZUSI - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Maʼlumotni o lash
Maʼlumot
ko lansa
, u maxsus formatda saqlanadi
Kompyuter matn, audio va tasvirlarni biz kabi ajrata
olmaydi Kompyuter ikkilik raqamlardan foydalanadi,
ular 1 va 0 raqamlaridir Bir yoniq va nol oʻchiq ekanini
bildiradi Odatiy ikkilik sanoq sistemasidagi son
quyidagicha yoziladi 11011010
Shu sababli, maʼlumot
kompyuter tushunadigan formatda kodlanishi kerak
Kodek
tasvirlar, audio va video uchun maʼlumotlarni
kodlashda ishlatiladigan dastur Kodlar maʼlumotni
oʻqish uchun ham zarur
Matn
Matn raqam sifatida kodlanib, ikkilik sanoq
sistemasidagi son kabi ifodalanadi
Keng tarqalgan
kodlash uslubiga ASCII (American Standard Code for
Information Interchange
Axborot almashish uchun
Amerika standart kodi) kiradi ASCII kodi 0 dan 255
gacha boʻlgan 256 belgini oʻz ichiga oladi
Quyidagi
jadvalda ASCII kodlar majmuasidan bir nechta namuna
keltirilgan
Belgi
Oʻnlik raqam
Ikkilik raqam
@
64
01000000
A
65
01000001
B
66
1000010
C
67
1000011
a
97
01100001
b
98
01100010
c
99
01100011
1.05-jadval. AS II kod jadvali.
Boshqa kodlash uslublari ham bor, masalan,
kengaytirilgan ASCII ASCII ning kengaytirilgan varianti
xalqaro tillarda koʻproq belgilar ishlatish imkonini
beradi Kodlash uslublariga Unicode va EBCDIC ham
kiradi, lekin ularni oʻrganishga hojat yoʻq
ASCII kodi jadvalini koʻrish uchun www ascii-
code com veb saytiga kiring
Topshiriqda berilgan
ASCII kodi qanday interpretatsiya qilinadi
Sinfi ngizda oʻquvchilarning ismlarini kodlovchi
tizim yarating Uni doʻstingizga koʻrsating Ular
kodni toʻgʻri interpretatsiya qila oldimi
Sizda
kodlar takrorlanishi holati uchradimi
084 104 101 032 098 105 103 032 098
097 100 032 119 111 108 102 033
www unicode org/charts yoki www unicode-
table com veb saytiga kiring
Til ssenariysini, soʻng qisqa gapni tanlang (oʻnta
soʻzdan kam) UNICODE yordamida gapingizni
kodlang Endi Unicodeni doʻstingizga koʻrsating,
u kodni jumla holiga qaytarishini tekshiring
c)
Tizim kritik maʼlumotlar bilan qanday ishlashini, 
ularni xatolarsiz cheklashini tekshirish kerak. [2]
5a)

|
c)
Tizim kritik maʼlumotlar bilan qanday ishlashini,
ularni xatolarsiz cheklashini tekshirish kerak. [2]
5a) Pdf ko'rish
|
bet | 503/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA4c)
Tizim kritik maʼlumotlar bilan qanday ishlashini,
ularni xatolarsiz cheklashini tekshirish kerak. [2]
5a)
Mehmonxonalar juda ko‘p. Shuning uchun avval
bitta mehmonxona tizimni sinab, muammolarni
aniqlab berishi maqsadga muvofiq
Mehmonxona xodimlarining kichik guruhiga
tizimdan foydalanish o‘rgatiladi. Tizimni
sinovchi mehmonxona keyinchalik boshqa
mehmonxonalarning xodimlariga yangi tizimdan
foydalanishni o‘rgatishi mumkin. [4]
5b)
Muammolarni bartaraf etish yordamida keng
tarqalgan xatolar va ularni to‘g‘rilash usullari
aniqlanadi, natijada xodimlar shunday muammoga
duch kelsa, qanday yo‘l tutishni bilib oladi.
Glossariyga tizim hujjatlaridagi texnik atamalarning
ta’ri ari yoziladi Demak, xodimlar tushunarsiz
atamani qidirib topishi mumkin. [4]
5c)
Xatolarni to‘g‘rilash uchun; tizimni tashkiliy yoki
tashqi oʻzgarishlarga moslash uchun muammolar
paydo boʻlishining oldini olish uchun dasturiy
taʼminotni takomillashtirish uchun 4
16-bob. Grafika yaratish
1.
Piksellardan tashkil topgan tasvir;
kattalashtirilsa, pikselizatsiya bo‘ladi.
2.
Koordinatalar va tenglamalar sifatida saqlangan
tasvir; u avval qayta hisoblanadi, so‘ng
ko‘rsatiladi; pikselizatsiya bo‘lmaydi.
3.
Tasvirlarni tahrirlashdan odamlarni badbashara
ko‘rsatish yoki ustidan kulish, salbiy yoki yolg‘on
taassurot uyg‘otish maqsadida foydalanish
mumkin.
4.
Rasmning qismlari yoki obyektlar qatlamlarda
taxlanib, yakuniy tasvir hosil qilinadi.
5.
Lasso, belgilangan joy, magnit lasso.
6.
Bir nechta obyektni birlashtirib, tahrirlash.
Javoblar
ICT_STB_G10-11_ans_343-361_NT_R5_2023.indd 361
31.10.2023 10:06:53
|
| |
7 - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 504/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA362
7.
Uskunani tasvirning faqat bir qismiga qoʻllash
imkonini beradi.
8.
Tasvirdagi ranglar qizil va koʻk ranglarga o‘zgaradi
9.
Tanlash uskunasi (lasso, sehrli tayoqcha, magnit
lasso).
Nazorat savollari
1.
Rastr uchun ikki ball, vektor uchun ikki ball [4]
Rastr
•
Piksellar (kichik katakchalar)dan tashkil topadi.
•
Har bir piksel o‘z rangiga ega.
Vektor
•
Nuqtalar va koordinatalar joylashuvi shaklida
saqlanadi.
•
Rasm har safar yuklanganida qayta
hisoblanib, ekranda tasvirlanadi.
2.
Quyidagilarning barchasi [2]:
•
Piksellarning o‘lchami kattalashadi/rangli
kvadratlar kattalashadi.
•
Piksellar aniqroq ko‘zga tashlanadi/rasmning
katakchalari aniqroq ko‘zga tashlanadi.
3.
Quyidagicha [2]:
•
Rasm har safar kattalashtirilganida qayta
hisoblab chiqiladi.
4.
Afzalliklar uchun maksimal to‘rt ball (mazmun
uchun ikki ball, qo‘shimcha izoh uchun ikki
ball) [4].
•
Rasmlardagi kamchiliklarni bartaraf etish
mumkin.
•
Jurnal/professional rasmlar/sahifalarning
ko‘rinishi yaxshilanadi.
•
Jurnalning sotuv adadi oshishi mumkin.
•
Jurnalda kiyimlar chiroyli ko‘rinsa,... reklama
berishga talabgor kompaniyalar soni
ko‘payishi mumkin.
Kamchiliklar uchun maksimal to‘rt ball (mazmun
uchun ikki ball, qo‘shimcha izoh uchun ikki
ball) [4].
•
Fotomodellarning ko‘rinishi haqiqiy emas/
yasama.
•
O‘quvchilarni aldash ... kiyimlar aslida
boshqacha bo‘lishi mumkin.
•
O‘quvchilarning o‘ziga ishonchi bilan bog‘liq
muammolar fotomodellar o‘ta chiroyli /
noreal .... yoshlar ularning qiyofasiga/
oʻlchamlariga ega bo‘lishga intilishi mumkin
Oqilona, asosli xulosa uchun maksimal ikki ball.
Barcha yo‘nalishdagi javoblar qabul qilinadi [1].
•
Jurnal tasvirlarning ayrim qismlarini
tahrirlashi mumkin, ammo odamlar yoki
kiyimlarni oʻzgartirmasligi kerak
•
Jurnal tasvirlarni tahrirlamasligi kerak, chunki
muxlislarni aldash to‘g‘ri emas.
•
Jurnal tasvirlarni tahrirlashi kerak, chunki
sotuv adadini oshirish uchun rasmlar
nuqsonsiz bo‘lishi maqsadga muvofiq
|
| |
3 - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 506/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA363
3.
Quyidagilarning istalgan kombinatsiyasi [6]:
Service to ou faylida manbalar keltirilgan
[1], shuning uchun xatni birlashtirish amaliyoti
yordamida barcha maʼlumotlarni qayta kiritishga
hojat qolmaydi [1], chunki har bir xizmat
uchun har bir harfni oʻzgartirish ko‘p vaqt talab
qiladi 1 maʼlumotlar oʻzgarganda xatoga yo‘l
qo‘yilishi mumkin 1 , maʼlumotlar bazasidagi
maʼlumotlarning to‘g‘ri bo‘lish ehtimoli yuqori
1 filtrlardan foydalanib 1 , xatlar faqat
xizmat koʻrsatish mashinasiga ega mijozlarga
yuboriladi [1]; bitta master hujjatdan har oy
takroran foydalaniladi 1 bu uchun filtr sanasini
oʻzgartirish kifoya 1 yuboriladigan har bir
xatni emas, balki master hujjatni [1] tekshirish
kerak xolos [1]; mijozlar xat aynan o‘zlarining
mashinalariga atab yozilgani [1] va shunchaki
marketing emas, individual, aynan ular uchun
ko‘rsatilayotgan xizmat ekanini tushunadi [1].
19-bob. Veb uchun dasturlash
Nazorat savollari
1.
Foydalanish uchun maksimal ikki ball, afzalliklar
uchun ikki ball [4].
Foydalanish:
•
Interfaollik va/yoki funksionallik qoʻshadi
•
Tegishli misol. Masalan, variant va uni
ifodalovchi matn tanlaydi.
•
Validatsiya qo‘shadi.
•
Tegishli namuna. Masalan, raqam kiritiladigan
joyda soʻz kiritilishi toʻxtatiladi yoki raqamlar
diapazoni cheklanadi.
Afzalliklar:
•
Foydalanuvchilar kontentni oʻzlariga moslab
o‘zgartira oladi.
•
Xato ma’lumotlar kiritilishi validatsiya orqali
cheklanadi.
2.
Quyidagilarning barchasi [3]:
•
Ma’lumotning bir nechta qismini saqlaydi.
•
Shu maʼlumot turida
•
Shu identifikator ostida
3.
Quyidagilarning barchasi [3]:
•
Kod asosiy koddan alohida va mustaqil
bo‘ladi.
•
Kodni bir necha marta chaqirish mumkin.
•
Kod takrorlanishining oldini oladi.
4.
Quyidagilarning istalgan kombinatsiyasi [3]:
•
cheklovlarga qarshi...
•
Kiritilayotgan maʼlumotni tekshiradi
•
Xatolarni tutadi.
•
Xato haqida foydalanuvchiga xabar beradi.
Javoblar
ICT_STB_G10-11_ans_343-361_NT_R5_2023.indd 363
31.10.2023 10:06:53
|
| |
Videofayl manbalari - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Videofayl manbalari:
SimonSkafar/GI, maradek//GI,
Eternity In An Instant/GI, Photolibrary Pty Limited/GI
Kalit:
GI = Getty Images
ICT_STB_G10-11_Ack_362_NT_R5.indd 364
31.10.2023 10:07:28
365
Cambridge International AS and A level Travel and Tourism
Indeks
3D printer, 198-9
abstraksiya qatlami, 231
ACL, 235-6
adaptiv xizmat koʻrsatish, 278
ADF, 28
ADSL, 91, 239
Adware reklama dasturlari, 49,
66, 237
AI, 200-1
alfa sinov, 271, 272
algoritm, 13-14, 19-20, 120,
198, 205
aloqa dasturlari, 87
ALU, 24
analog, 11, 25, 55
animatsiya, 188, 283, 292-6
antivirus, 49, 52, 64, 67, 237
applet, 41
aqliy model, 46, 48, 129
aqlli soatlar, 355
ASCII 10, 13, 232
assimetrik shifrlash 14
atribut, 144, 169, 174-5, 177, 270
audiokliplar, 190
axborot, 2
barmoq izi, 202, 235
bayt, 10-11, 226
BCNF, 173
Berners-Li, Tim, 87
beta sinov, 271, 272, 274
bevosita maʼlumot manbayi, 3
bilimlar bazasi, 3, 96-7, 102
bilvosita maʼlumotlar manbayi,
3, 5-7
biometrik, 202-3, 222, 228, 235
BIOS, 35
bir martalik/tezkor, 254
birgalikda ishlash, 245
bit striming, 225-6
bit tezligi, 11-12, 222, 225, 230
BitTorrent protokoli, 232, 241
blog, 214-15
Blu-ray disk, 30-1, 52
Bluetooth, 207, 222, 228-9,
230, 241
BMP, 13
bog‘lanishlar, 146-8
Boolean operatori, 96, 129, 176,
159, 163
boshqaruv texnologiyalari, 57
bosim sensori, 57, 60
bot, 66, 69
brij, 240
bufer, 225-6, 230
bulut, 32, 198, 203, 236, 238, 245
buyurtma dastur, 23
CAD, 137, 257-8
CAM, 257-8
CD, 11, 31-2
CD ROM, 3
chiqarish qurilmasi, 24
CLI (buyruq satri interfeysi), 43
Code Red, 66
CPA, 259
CPU, 24-5, 35, 52
crop uskunasi, 285
CSV, 133, 153, 169, 177, 179, 299
CU, 24
dasturiy taʼminot, 245-8
DBMS (MBBT), 39, 42-3
demografik, 72
deshifrlash, 13, 237
DFD, 264-6
diapazonlar, 104
dinamik maʼlumotlar, 4
dinamik parametr, 352
do/while lup turi, 315
DOS hujumi, 224, 233
DVI, 25
EBCDIC, 10, 232
ekspert tizimi, 102
eksport, 104, 133, 169, 190-1, 195, 286
elektron jadval modellari, 128
elektron jadval, 38
formatlash, 109-12
xavfsizlik, 106-7
validatsiya, 127
elektron pul oʻtkazmalari, 212
elektron xavfsizlik, 62 -7
Enigma mashinasi, 14, 200
ERD, 148, 162, 182
erkin foydalanish huquqlari, 233-5
evristik, 200
fayl serveri, 224-5
fayldan nusxa olish, 50
faylni oʻchirish, 50-1
filtr, 185, 188, 298, 303
formatlash, 50, 109
formatni tekshirish, 344
formulalar, 113
fotorezistor, 58
foydalanuvchi hujjatlari, 277
foydalanuvchi interfeysi, 35, 43,
45-6, 97
FTP, 232
FTTC, 227
funksiya, 104, 116-25, 308, 315
Gantt diagrammasi, 244, 249-50,
250-1
GEO, 239
GIF, 11, 289
golografik tasvirlash, 204-5
gologramma, 204
GPS, 239-40
gradiyent, 285
grafik karta, 25, 52
integratsiyalangan, 91-2
grafik, 133-6
GUI, 44
guruhlash, 284, 287
harakat animatsiyasi, 360
HD, 12, 25, 27, 200, 207
HDD, 25-6, 31-2, 34
HDMI, 25
hisobot, 167, 169
ICT_STB_G10-11_Ind_363-368_NT_R4_2023.indd 365
31.10.2023 10:05:22
|
Parallel toʻgʻridan toʻgʻri bosqichma-bosqich 
sinov varianti.
12

361
13.
Agar foydalanuvchilar koʻp boʻlsa, sinov variantini
almashtirish yordamida o‘quv mashg‘ulotlarini
birdan emas, bosqichma-bosqich amalga
oshirish mumkin; agar yangi tizim nisbatan
kichik va umumiy bo‘lsa,
sinov variantidan
foydalanish mumkin.
14.
Muqova, mundarija, kirish, texnik/dasturiy
taʼminot talablari, yo‘riqnomalar, glossariy,
muammolarni bartaraf etish, indeks.
15.
Foydalanuvchi hujjatida mavjud barcha texnik
atamalarning ta’rifini berish
16.
Tizimga xizmat ko‘rsatish talab qilinganda.
17.
Ishlash aloqalari;
tizim samaradorligi; tizimdagi
baglar yoki xatolar; tizimdan oson foydalanish;
tizimni takomillashtirish ehtimoli.
18.
Agar tizimda bag yoki xato topilsa.
Nazorat savollari
1a)
Joriy tizimning qanday ishlashini aniqlash uchun;
mijozning talablarini aniqlash uchun. [1]
1b)
Bir nechta mehmonxona xodimlarining barchasi
bilan
suhbatlashishga vaqt yetmaydi, ammo
soʻrovnomalar yordamida barcha xodimlardan
maʼlumot olish mumkin javoblarga asoslangan
maʼlumotlar tahlilini osonlashtirish maqsadida
so‘rovnoma tartibli va to‘g‘ri tuzilishi kerak. [4]
1c)
Suhbatlar; kuzatuv; hujjatlar tahlili. [3]
2.
Mijozdan yangi tizimning vazifasini aniqlash
uchun. [1]
3a)
Rangdan foydalanish shri larning mutanosibligi
tartibsizlikning oldini olish shri larning
aniqligi; foydalanuvchi yo‘riqnomasi;
ixtiyoriy
va shartli savollar; javoblar uchun yetarlicha
joy chekboxlar, ochiluvchi roʻyxatlar yoki
radiobuttonlar. [3]
3b)
Namuna kirish maʼlumotlarini, validatsiya
turini, qoidasini va xato xabarni aniqlashi kerak.
Masalan,
Necha tun turish , Chek chiqarish ,
Raqam kiritilishi kerak , Iltimos, raqamli qiymat
kiriting”. [3]
3c)
Mijozning hisob-fakturalarini chop etish uchun
printer; mijozning buyurtma qog‘ozidagi yoki
uyali telefon ekranidagi shtrixkodlarni oʻqish
uchun shtrixkod skaneri;
xona plastik kalitlarini
berish uchun magnit chiziq/smart-karta oʻqish
uskunasi; bar va restoranning kassa terminali
uchun sensorli ekran. [3]
4a)
Oq quti uslubli sinovida sinalayotgan modul
yoki tizimni tushunish kerak, qora quti
uslubidagi sinovida faqat kirish va chiqish
maʼlumotlaridan foydalaniladi oq quti sinovini
odatda ishlab
chiqaruvchi amalga oshiradi,
qora quti sinovini odatda foydalanuvchi yoki
mutaxassislar amalga oshiradi. [4]
4b)
Beta sinovi uchun juda katta foydalanuvchi
bazasi talab qilinadi va odatda ommabop
dasturiy taʼminotlarda qo‘llanadi Mehmonxonaga
mo‘ljallangan tizimdan esa barcha mehmonxona
xodimlari muntazam foydalanishi kerak. [2]
M
sin In ormati a va a borot t nologi alari

Ma lumotlarni o lashning a zalli va
amchili lari
Ma’lumotlarga kod biriktirishning bir necha sabablari
bor Telefon raqamini terish uchun mamlakatning
barcha har arini ishlatish uzoq vaqt oladi, avtomobil
davlat raqami panelida butun mamlakat nomini yozish
uchun yetarli joy boʻlmasligi mumkin
Maʼlumotlarni kodlashning afzalliklarini 1 03-jadvalda
koʻrsatilgani kabi umumlashtirish mumkin
Maʼlumotlarni kodlashning kamchiliklarini 1 04-jadvalda
koʻrsatilgani kabi umumlashtirish mumkin
heklangan
kodlar
Kodlardagi har ar yetmasligi
mumkin Masalan, davlat avtomobil
raqamlarida Ispaniya E harfi ni
egallab boʻlgan, shuning uchun
Misrga ET, Ekvadorga EC, Efi opiyaga
esa ETH qisqartmasi berilgan
Talqin
Kodlarni talqin qilish qiyin boʻlishi
mumkin Masalan, xalqaro transport
vositalarini roʻyxatga olish kodlarida
kimdir ET qisqartmasiga qarab
Efi opiya va S qisqartmasiga qarab
Ispaniya deb oʻylashi mumkin
Xalqaro telefon raqamlaridagi
sonlarning ma’nosini tushunish
bundan ham qiyinroq
Oʻ shashlik
Ma’lum raqam va har ar bir-biriga
oʻxshab ketadi O va 0, va 2
Kodlarda qaysi qiymat aks etganini
topish qiyin va shu sabab xatolar
yuzaga kelishi mumkin Qoida
yozilgan yozuvda esa buni aniqlash
yanada qiyinroq
Samaradorlik
Agar foydalanuvchi qaysi koddan
foydalanishni bilmasa, maʼlumotni
samarali kirita olmaydi Uning oʻrniga
kodni qidirishi kerak
A borotning
tushib qolishi
Kodlash vaqtida baʼzi axborotlar
yoʻqolib qolishi mumkin Masalan,
agar tarmoqdagi qurilmalar L
laptop, P printer, D ish stoli
kompyuteri va M mobil telefon
shaklida kodlangan boʻlsa, mobil
telefon yoki noutbuk sensorli ekani
haqida axborot boʻlmaydi
1.04-jadval. odlashning kamchiliklari.
Taqdim etish
Maʼlumotlar kichik hajmda
koʻrsatilishi mumkin, masalan,
yorliqlar yoki katta hajmdagi
ma’lumot ifodalanganda
otira
Kamroq joy kerak boʻladi, chunki
maʼlumotni saqlashga kam joy
ketadi
iritish tezligi
Maʼlumotni tez kiritish mumkin,
butun soʻz yoki iboralarning oʻrniga
bir nechta raqam va har ar kiritilsa
kifoya
Ishlov berish
Muharrirlar maʼlumotga tezroq
ishlov berishi mumkin, chunki ular
butun soʻz yoki iboraning oʻrniga
kodlangan maʼlumotgagina ishlov
berishi kerak boʻladi
alidatsiya
Maʼlumotni kodlash tasdiqdan
oʻtkazish yoʻnalishlarini
osonlashtiradi Masalan, xalqaro
transport vositalarini roʻyxatga
olish kodlari maksimum uch
harfdan iborat boʻladi va raqam
yoki belgilarni oʻz ichiga olmaydi
Ma ﬁ ylik
Baʼzida faqat kodlarning maʼnosini
qabul qiluvchi tushunishi uchun
maʼlumotlar kodlanishi mumkin, bu
holatda ruxsat berilmagan odam
maʼlumotni tushuna olmaydi
1.03-jadval. odlashning afzalliklari.
Kiyimning turi, rangi, oʻlchami va oʻzingiz zarur
deb hisoblagan boshqa axborotlarni oʻz ichiga
oluvchi kodlash tizimini yarating Doʻstingizga
koʻrsating Ular kodni samarali talqin qila
oladimi Takrorlangan kodlar ishlatdingizmi
Potensial mijozlar oʻlchamlarni tushuna oladi, deb
oʻylaysizmi