nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Flip tasvirni teskari tomonga oʻgiradi (19.09-rasmga qarang).
19.09-rasm. Matnni aylantirish.
19.10-rasm. 
Transform

suratli faylni turli fayl formatida saqlaydi va ularning ayrimlarini
import qilish mumkin emas. Bunday holatda, matn yoki suratni
foydalanadigan taqdimot dasturi tushunadigan fayl formatiga
aylantirish uchun fayl formati konverteridan foydalanishingiz
zarur. Internetdan bir necha xil bepul fayl konverterlarini topish
mumkin.
Slaydlarga mos suratlarni joylashtirish
Taqdimot slaydlariga bir necha xil suratlarni joylashtirish
mumkin: harakatsiz tasvir, videolavhalar va animatsion
suratlar.
Harakatsiz tasvirga ClipArt, logotiplar, chizilgan rasm, eskiz
va foto suratlar kiradi, hatto WordArt shaklidagi matnlar
ham surat sifatida qabul qilinadi. ClipArt xizmatida eng
keng tarqalgan mavzulardagi kichik suratlar mavjud. Ularni
tegishli kalit soʻzlar yordamida topish mumkin. ClipArt hajmini
boshqa suratlarni oʻzgartirgandek oʻzgartirishingiz mumkin.
Logotiplarni internetdan topish va taqdimotga import
qilishdan avval ularni tegishli papka ichiga saqlash mumkin.
Videolavhalar qisqa videofayllar boʻlib, ularni taqdimotga
turlicha joylash mumkin: kompyuteringizda avval saqlangan
fayldan, boshqa veb-saytdan yoki ClipArt video zaxirasidan.
Kompyuteringizda saqlangan videolavhani tanlaydigan
boʻlsangiz, uni bevosita taqdimotingizga joylashingiz hamda
taqdimotni slayd rejimida tomosha qilganingizda “Ijro
etish” tugmasini bosib, videolavhani koʻrishingiz mumkin.
Ammo, kichik hajmda koʻrishni istamasangiz, video hajmini
slaydingizga mos qilib oʻzgartirish kerak boʻladi.
Slaydlardagi videolarga hoshiya, shakl va videoeffekt
qoʻshish uchun ularni formatlash mumkin (19.11-rasm).
19.11-rasm. Slayddagi videolavha shakllari va hoshiya
qoliplari.
Taqdimotingizni qiziqarliroq qilish uchun animatsion
suratlardan foydalanish mumkin. Maxsus dasturiy taʼminot
yordamida oʻz animatsion suratingizni yaratishingiz yoki
animatsion suratni internet yoki ClipArt tasvirlaridan import
qilishingiz mumkin. Animatsion suratlarni turli fayl formatlarida
saqlashingiz mumkin: ular ichida eng koʻp ishlatiladigani –
.gif fayl formati. Boshqa animatsion suratlar formatlari
19.01-jadvalda keltirilgan.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 154

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 154/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Internet haqida tushuncha Internet— bu minglab lokal va
mintaqaviy kompyuter tarmoqla-rini bir butun qilib birlashtiruvchi butun
dunyo kompyuter tarmog'ir
Internetning paydo bo'lish tarixiga qisqacha to'xtalib o'tayliky 1969-
yilda AQSH Mudofaa vazirligining istiqbolli tadqiqotlar agentligi
(Advenced Research Projects Agency, ARPA)ga mamlakatdagi barcha
harbiy (ilmiy tadqiqot va o'quv) muassasalardagi kompyuterlarni
birlashtiruvchi yagona tarmoq yaratish topshirilgan edi. Bu tarmoq
(ARPA Net) harbiy mutaxassislarga axborot almashishga yordam
ko'rsatishga mo'ljallangan edi."
Uni yaratishda foydalanuvchilarning tizimga kirish imkoniyati,
boshqa kompyuterlardagi dasturlarni ishlatish (ulardan foydalanish), fayl
va xabarlarni elektron aloqa orqali uzatish va boshqalar nazarda
tutilgan. Eng asosiysi, tizimni ishlab chiqaruvchilar oldiga ishonchli,
ayrim kompyuter yoki aloqa kanallari ishdan chiqqanda ham o'z ish
qobiliyatini saqlab qoluvchi, «o'ta chidamli» tarmoqni yaratish masalasi
qo'yilgan edi.
ARPA Net tarmog'ining rivojlanishi bilan turli tarmoqlarni o'zaro
bog'lash, ya'ni yagona tarmoq yaratish muammosi yuzaga keladi. -
Bunday standart 1974-yildayaratildi. 1983-yilda esa AQSH Mudofaa
vazirligining ARPA Net shoxobchalaridagi barcha mashinalarida ishlab
chiqilgan standartlardan foydalanish haqida buyruq chiqarildi. Bu
standartlarni ishlatish uchun esa o'sha paytlarda keng tarqalgan
operatsion tizim UNIX operatsion tizimi ishlatildi.
1986-yilga kelib, AQSH Milliy fanlar fondi (National Science
Foundation — NSF) tomonidan o'zining oltita superkompyuterli
markazini birlashtirish uchun tayanch tarmoq yaratildi. Bu tarmoq juda
quwatli va yuqori sifatli qurilmalar va AQSH Mudofaa vazirligi
tomonidan belgilangan standartlarga asoslangan edi.
Vazir (arab. - yuk koʻtaruvchi) - oʻrta asrlarda Yaqin va Oʻrta Sharq
davlatlarida, shu jumladan Oʻrta Osiyo xonliklarida hukumat idorasi yoki
kengashi (devon) boshligʻi. V. lar vaziri aʼzam rahbarligida davlatni idora
etish vazifalari bilan shugʻullangan. V.
1992-yil NSF kompaniyasi ana shu tayanch tarmoqni boshqari-
shiga kelishib olindi. Ana shu vaqtdan boshlab internet nafaqat davlat
(o'quv va ilmiy) muassasalarida, shuningdek, tijorat maqsadlarida ham
ishlatila boshlandir Internet asta-sekin AQSH chegaralaridan chiqib
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 155

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 155/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
boshqa mamlakatlarga, dastlab Yevropa, ke-yinchalik Osiyo, Afrikaga
ham tarqaldi.
Afrika - kattaligi va aholi soni boʻyicha dunyoning ikkinchi qitʼasi.
Yevropa (yun. Yeigore, osuriy tilida „ereb“ - gʻarb) - qitʼa,
Yevrosiyo materigining gʻarbiy qismi. Maydoni 10507 ming km2; 730
ming km2 ni orollar tashkil etadi. Qitʼa Shimoliy yarim sharda
joylashgan, Osiyo bilan chegarasi shartli ravishda Ural togʻlarining
sharqiy etagi, Emba daryosi, Kaspiy dengizi, Kumamanich botigʻi orqali
va Don daryosining quyilish joyidan oʻtkazilgan.
Bugungi kunda internet haqiqatan ham dunyoviy tarmoqqa
aylangan.
Axborotlarni tadqiq qilish NUA firmasining 2001-yil noyabr oyida
bergan ma'lumotiga ko'ra, 2000-yilda internet tarmog'i-dan
foydalanuvchilar miqdori quyidagicha bo'lgan (110-betdagi jadval).
Internetning tarkibiy qismlari va resurslari haqida qisqacha to'xtalib
o'tamiz.
Mintaqa
Foydalanuvchilar soni (mln.)
AQSH va Kanada Yevropa Osiyo
va Tinch okeani mintaqasi Janubiy
Amerika Afrika O'rta Sharq Dunyo
bo'yicha
167,12 113,14
33,61 16,45 13,11
2,40 407,10
Internet o'z-o'zini shakllantiruvchi va boshqaruvchi murakkab tizim
bo'lib, asosan uchta — texnik, dasturiy, axborotli tar-kibiy qismlardan
tashkil topgan.
Internetning texnik tarkibiy qismi turli rusumdagi kompyuter, aloqa
kanallari, tarmoq texnik vositalari majmuyidan tashkil topgan. Ularning
barchasi doimiy va vaqtinchalik asosda faoliyat ko'rsatishi mumkin.
Ulardan ixtiyoriy birining ishdan chiqishi tarmoqning umumiy faoliyatiga
ta'sir etmaydi.
Internetning dasturiy ta'minoti tarmoqqa ulangan kompyuter va
tarmoq vositalarini yagona standart asosida muloqot qilish, ma'l-
umotlarni ixtiyoriy aloqa kanali yordamida uzatish darajasida qayta
ishlash, axborotlarni qidirib topish va saqlash hamda tarmoqda axborot
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 86

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Audioplata (audiokard) - turli musiqalami, tovushlarni kompyuter
tomonidan ijro etilishiga xizmat qiluvchi qurilma. Odatda ovoz
kolonkalari va mikrofoni boiadi; Joystik (joystick) - kompyuter o‘yinlarini
boshqaruvchi qurilma;
Digitayzer (digitizer) - tasvir va chizmalarni raqamlar ko'rinishida
ifodalab, so'ngra kompyuterga kirituvchi qurilma.
5. Kanalli va shinali sistemotexnika
Kanal-tezkor xotira bilan EHMning tashqi qurilmalari orasida
axborot almashinuviga imkon beradi. Shu tufayli ko‘p dasturli rejimni
amalga oshirish mumkin bo‘ladi. Bittadan ortiq bo‘lgan chiqishga ega
uzatish linyasi yoki signallarni uzatish muhitini shina deb atash mumkin.
Oddiy kompyutyerda bir nechta ichki va tashqi shinalar, har bir
protsessorda asosiy ma’lumotlarni va xotira manzillarini uzatish ikkita
shinalar mavjud.Bular ma’lumotlar shinasi va manzil shinasidir.
Protsessor shinasi deganda, ko‘pincha ma’lumotlarni uzatish yoki
qabul qilish bog‘lanishlari to‘plami sifatida ifodalangan ma’lumotlar
shinasi nazarda tutiladi. Shinaga bir vaqtning o‘zida qancha signal ko‘p
kelib tushsa, vaqtning aniq bir intervalida, u orqali shuncha ko‘p
ma’lumotlar uzatiladi va u shuncha tez ishlaydi.
Ma’lumotlar shinasining raryadliligi avtomagistral yo‘lidagi xarakat
yo‘nalishlarining miqdoriga o‘xshashdir, yo‘nalishlar miqdorini orttirish
trassadagi mashinalar oqimini orttirishga imkon tug‘diradi. Shunga
o‘xshash, razryadlilikni orttirish, unumdorlikni orttirishga olib keladi.
Kompyutyerdagi ma’lumotlar bir hil vaqt oralig‘ida raqamlar
ko‘rinishida uzatiladi.
Aniq vaqt intervalida ma’lumotlarning bir birlik bitini uzatish uchun,
yo‘qori bosqichdagi kuchlanish signali jo‘natiladi (5 V atrofida),
ma’lumotlarning nol bitini uzatish uchun quyi bosqichli kuchlanish
signali (0 bit atrofida) uzatiladi.
6. kompyuterni testlash
Testli dasturlar kompyuter konfiguraciyasini, uning tizimli
resurslarini identifikaciyalash hamda nisbiy unumdorlikni diagnostika-
lash va baholash uchun ishlatiladi.
DOS dasturlari asosiy paketiga Microsoft Diagnostics (MSD.EXE)
utilitasi kiradi. Uning yordamida bir qator murakkab bo‘lmagan
apparatura nosozliklarini va yoki tizim fayllarining noto‘g’ri konfigura-
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 152

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 152/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
shoʻrolar oʻtkazgan milliy-davlat chegaralanishi arafasida Turkiston
ASSR 6 V.
Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy,
umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati
organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar
(parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va
siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.
Bunday tarmoda bir nechta markazlashgan (ya'ni lokal tarmoqlarni
birlashtiruvchi) juda quwatli serverlar mavjud bo'ladi va bunday serverlar
o'rtasidagi axborot aloqa kabeli, optik tolali yoki sun'iy yo'ldosh
radioaloqa kanallari yordamida uzatiladi.
Global tarmoq— dunyoning ixtiyoriy davlatidagi kompyuterlarni
o'zida birlashtirish imkoniga ega bo'lgan tarmoq. Bu tarmoq internet
(Internet) deb ham yuritiladi.
Internet bilan birga «intranet» tushunchasi ham ishlatiladi.
Intranet— bu internet texnologiyasi, dastur ta'minoti va
bayonnomalari asosida tashkil etilgan, ma'lumotlar ombori va elektron
jadvallar bilan jamoa bo'lib ishlash imkonini beruvchi korxona yoki
tashkilot miqyosidagi yangi axborot muhitini tashkil etuvchi kompyuter
tarmog'idir.
Intranet boshqa kompyuter tarmoqlaridan quyidagi jihati bilan
farqlanadi: bir yoki bir nechta serverdan tashkil topgan tarmoq mijozi
undagi ma'lumotlardan foydalanish uchun ularning qaysi serverda,
qaysi katalogda, qanday nom bilan saqlanayotganligini, ularga kirish
usul va shartlarini bilishi zarur bo'ladi.
Internetda esa bunday noqulayliklarning oldi olingan bo'lib, uning
foydalanuvchisi bunday ma'lumotlarni bilishi shart emas. Bundan
tashqari, internet tarmog'ida mavjud bo'lgan barcha elektron hujjatlar
va ma'lumotlar omborini giperbog'lanishlar yordamida o'zaro bog'lab,
yagona axborot muhiti qurish, unda qulay axborot qidiruv tizimlarini
tashkil etish mumkin bo'ladi.
Tarmoqlarning texnik vositalari Kompyuter tarmoqlari (qisqacha
tarmoqlar) server (yoki xizmatchi kompyuter), konsentrator (HUB),
axborot uzatish kabellari va modemdan tashkil topadi. Har bir
qurilmaning xususiyatini qisqacha yoritib o'tamiz. Server — tarmoq
ishini ta'minlovchi maxsus kompyuter.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 153

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 153/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Server disklarida kompyuterlarni birgalikda ishlash imkonini
beruvchi dasturlar, ma'lumotlar omborlari va boshqalar saqlanadi.
Bundan tashqari, serverlar modemli va faksli aloqalarni,
ma'lumotlarni bosmaga chiqarish ishlarini amalga oshiradi. Serverda
joylashgan dasturlardan foydalanish doirasi umumiy masalaning
qo'yilishiga ko'ra cheklangan bo'lishi mumkin. Konsentrator (HUB)—
tarmoqda kompyuterlarni o'zaro axborot almashinuvini ta'minlovchi
maxsus qurilma. Ular 8, 12, 16 ta kompyuterni o'zaro bog'lashi mumkin.
Axborotni uzatish kabellari tarmoqda axborotni bir kompyuterdan
boshqasiga uzatish uchun xizmat qiladi (odatda, koaksial kabel ishla-
tiladi).
Modem — axborotni kompyuterdan uzatish kabeliga o'tkazuvchi
maxsus elektron qurilma.
Modem «modulator» va «demodulator» so'zlari birikmasidan hosil
bo'lgan. Bu qurilma yordamida axborotlar uzatuvchi kompyuterda
raqamli ko'rinishdan analog ko'rinishiga aylantiriladi, shuningdek, qabul
qiluvchi kompyuterda analog ko'rinishidan raqamli ko'rinishga
aylantiriladi. Boshqacha aytganda, modemning vazifasi kompyuterda
«0» va «1» ko'rinishida tasvirlangan ma'lumotni ikki asosiy chastotali
telefon signallariga va aksincha, telefon signalini «0» va «1» yordamida
kodlangan axborot ko'rinishiga o'tkazib berishdan iborat. Modemning
asosiy xarakteristikasi bodlarda o'lchanadigan ma'lumotlarni uzatish
tezligidan iborat. Zamonaviy modemlarning tezligi 2400, 9600, 14400,
19200, 22880 va 33600 boddan iborat. Elektron aloqalar uchun ushbu
modemlarning ixtiyoriysidan foydalanish mumkin.
Kompyuterlar tarmoqda ishlashi uchun serverga kerakli operatsion
tizim o'rnatilishi kerak. Bunday operatsion tizimlar ikki turga bo'linadi.
Masalan, Windows for Workdows 95, Windows — 1 Workstation
operatsion tizimi serversiz tarmoqlarni tashkil etish imkoniga ega
bo'lgan operatsion tizimlar hisoblanadi. Bunday tarmoqdagi komp-
yuterlar teng huquqli hisoblanadi. Ikkinchi turdagi operatsion tizimlarda
tarmoqni hosil qilish uchun maxsus kompyuter — server ajratiladi.
Ularga Novell Net Ware NT Server va boshqalarni misol qilib
keltirish mumkin. Bunday operatsion tizim kompyuter ishini ishonchli va
samarali qilib amalga oshiradi.
|
| |
Desert vino eramizdan aw algi VI-VIII asrlarda shoirlar Gomer va Gesiod

|
Desert vino eramizdan aw algi VI-VIII asrlarda shoirlar Gomer va Gesiod Pdf ko'rish
|
bet | 129/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeDesert vino eramizdan aw algi VI-VIII asrlarda shoirlar Gomer va Gesiod
qadimgi mazali va shirin vinolar to‘g ‘risida qo‘llaganlar. Bu vinolami so'litilgan
uzumlardan tayyorlashadi. Mevalardan vino olish uchun vinochilar barglami bir
qismi olib tashlaganlar, shingillami aylantirib qo‘shishgan yig‘ilgan hosilni soyaga
yoyganlar. Mevalardagi qand moddasi 40-50 g/100 ml ga yetgan. Hozirgi vaqtda
bu usul bilan kamdan-kam yillarda faqatgina Vengriyaning tokay vinolari va 0 ‘rta
yer dengizi vinolari tayyorlanadi. Odatda zamonaviy desert vinolar spirtli sig‘im
yo‘li bilan qandi to 22 dan 30 g/100 ml gacha bo'lgan uzumlardan tayyorlanadi.
Ulami 3 guruhga bo‘lish mumkin: tokay turidagi vinolar mazali va qizil desert
vinolar.
Tokay turidagi vinolar. Ulami o ‘rta mazali uzum navlari Firmint, Gars
Levemo, kulrang pino, Oq Kukor, Rkatsiteli va boshqa navlardan tayyorlanadi.
Jadal yetishtirilgan uzumlami yengil kislotalanishi ruxsat etiladi. Oxirida
boshlang‘ich bijg'ishi boshlanishining 24-28 soatida aralashtiriladi. Olingan sharbat
bijg'itishdan so'ng 2-3 g/100 ml qandligi spirtlanadi. Vino bochkalarda 2-3 yil
davriy aralashmalar solib saqlanadi. Bizning mintaqamizda buguruh vinolar
namunalari quyidagilardir: Kushli vodiy, Trifeshti, Qadimiy Nektar (Desert
Rkatsityeli), Pino-gri, Jemchujina Rossiya.
Bu vinolar rangi tillarang. Har xil buketli, nozik va murakkab, yangi pishirilgan
120
non va asal ludmi eslatadi. Mazasi asal, yong‘oq meva mazasi bilan uyg'unlashgan.
Bu vino xillari juda tez o‘z o‘mini topmoqda o‘zining yuqori sifatiga 20-50 yilda
erishadi.
Nav mazali vinolar. Bu vinolar hidli uzum navlaridan tayyorlanadi, bular Oq
|
| |
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti - bet 322

396
JAMI(1+2+3+4)
5.Pay to’lovlari bo’yicha boshqa tashkilotlardan
olingan
va qurilish ob’yektlarini qabul qilish bo’yicha olingan
vositalar
6.HAMMASI(1+2+3+4+5)
2-jadval
Kapitalqo’yilmalarningtarmoqlarvaob’yektlarbo’yichafoydalanilishi
Tarmoqlarvaob’yektlar
Miqdori, so’mJamiganisbatan, %
1.Sanoat korxonalari va ishlab chiqarishi, jami
2.Qishloq xo’jaligi korxonalari
Shu jumladan
suv xo’jaligi qurilishi
Shundan:
yerlarni sug’orish
3.Suv xo’jaligi(ishlab chiqarish ob’yektlari bo’yicha)
4.Qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishiga mo’ljallangan
ob’yektlar:
shu jumladan
a)o’simlikchilik bo’yicha
b)chorvachilik bo’yicha
JAMI
3-jadval
Tugallanmaganqurilishningqiymati
Tugallanmaganqurilishqiymati
Miqdori,
so’m
1.Hisobotyiliboshigatugallanmaganqurilish
shujumladan, ishlabchiqarishgamo’ljallangan
2.Hisobotyilioxirigatugallanmaganqurilish
shujumladan, ishlabchiqarishgamo’ljallangan
3.Yiloxiridayilboshiganisbatantugallanmaganqurilishqiymatiningko’payishi(+)
yokikamayishi(-)
4-jadval
O’simlikchilikvachorvachilikbo’yichakapitalqo’yilmalarningsamaradorligi
Kapital
qo’yilmalar
samaradorligining
ko’rsatkichlari
O’simlikchilik
bo’yicha
Chorvachilik
bo’yicha
Qishloq
xo’jaligi
bo’yicha
1 so’mlik kapital qo’yilmalarga to’g’ri kelgan:
a) yalpimahsulot, so’m
b) yalpidaromad, so’m
d) sof daromad(+)
yoki zarar(-)
Kapitalqo’yilmalarningqoplanishmuddati, yil
Spirtli los’on - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 115/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Spirtli los’on. Saqlash muddati 2-3 yil. Eskirgan losonlarda cho‘kma hosil bo‘ladi va pH ko‘rsatkichi o‘zgaradi.
Shampunlar va yuvuvchi vositalarni saqlash muddati 3-5 yil. Mahsulotning rangini o‘zgarishi, yoqimsiz hid paydo bo‘lishi va shampun qadoqlangan idish shishib qoladi. 1
Tenlar 3-5 yil saqlanishi mumkin, mahsulot idishi ochilganidan keyin 12-18 oy saqlanishi mumkin. Eskirgan tenlar yomon surtiladi, bir tomonda to‘planib qolib, bir hil surtilmaydi
Ko‘z, lab va qoshlar uchun kosmetik qalamlar 3 yil saqlanishi mumkin, ishlatilgan qalamlar 12-18 oy saqlanishi mumkin. Qalamni tez sinishi, yomon surtilishi eskirganligini bildiradi.
Kipriklar uchun tush 3-4 yil saqlanadi, ishlatilgan tush 3-6 oy saqlanishi mumkin. Tush kipriklarni yopishtirib qo‘yishi, yomon surtilishi va surtilganidan keyin to‘kilishi eskirganligini bildiradi. Mikroorganizmlar ko‘zlarni yallig‘lanishiga sabab bo‘ladi.
Ko‘z uchun podvodka 3 yil saqlanishi va ishlatilganidan boshlab 6-12 oy saqlash mumkin. Eskirgan podvodka quyuq bo‘lib qoladi va yomon surtiladi.
|
| |
kristall kabi tiniq, yaltiroq, jimjimador deb ham ataladi. Keyin esa tiniqlik

|
kristall kabi tiniq, yaltiroq, jimjimador deb ham ataladi. Keyin esa tiniqlik Pdf ko'rish
|
bet | 134/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbekristall kabi tiniq, yaltiroq, jimjimador deb ham ataladi. Keyin esa tiniqlik
darajasini xiralashtirib boradigan vinolar farqlanadi: juda tiniq, tiniq, yetarhcha
tiniq, xira tiniq.
Vinoning xiraligi ham bir necha darajalarga ega bo'lib ko'kimtir, xiraroq, xira,
juda xira, loyqa-xira deb nomlanadi.
Vino
tin iq ligini
yuqori yoki past darajaliligi uning yoshiga va ishlov berishiga
bog'liq. To'g'ti bijg'ish natijasida tayyorlangan yosh vino mutloq tiniq bo'lmaydi,
chunki uning tarkibida oqsil moddalaming mayda zarrachalari, uzum etining mayda
qismlari, achitqi hujayralaming qoldiqlari cho'kmagan bo'ladi. To'g'ri texnologiya
qo'llanilganda yosh vino, ayniqsa, qizil vino birinchi suzishdan so'ng ancha tiniq
bo'ladi.
Suzilgandan so'ng sodir bo'lgan achish jarayoni natijasida oqsil va oshlovchi
moddalar bilan boy boigan vinolarda tiniqlik kamayadi, chunki bu moddalaming
bir qismi oksidlinishi natijasida muallaq holatga o'tadi. Suzilgan vinoni tinch
holatda bo'lishi natijasida xiralashtiruvchi zarralar cho'kadi, ikkinchi suzilganda
uning tiniqligi yuqori darajada bo'ladi.
Keyingi yetiltirish davrida vinoning tiniqligi yana oshadi va eski yetilgan
vinolarda yuqori darajada bo'ladi. Butilkalarga vinolar biroz vaqt o'tgandan keyin
xiralashadi va cho'kindi hosil qiladi.
Butilkaga quyiladigan vinolarda xiralashish paydo bo'lishiga vino ustalari
oddiy bir hoi deb qaraydi va degustatsiyalash paytida tiniq vinoni cho'kindisidan
dekantatsiya usuli yordamida ajratib oladi.
Loyqani tarkibi va xususiyatiga qarab degustator vino sogiom ekanligini bilib
oladi. Ba’zi kasalliklari sabab bo'ladigan xiraliklar o'ziga xos xususiyatga egadir.
Vinoning tiniqligi doimo ham uning sog'lom ekanligidan darak bermaydi. Qator
|
| |
• maʼlumotlardan qay tarzda foydalanish va ularni kimlarga 
taqdim qilish;
•

|
• maʼlumotlardan qay tarzda foydalanish va ularni kimlarga
taqdim qilish;
• Pdf ko'rish
|
bet | 83/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik• maʼlumotlardan qay tarzda foydalanish va ularni kimlarga
taqdim qilish;
• kishilar haqidagi qanday maʼlumotlar toʻplanishi va keyin
ulardan qanday foydalanilishi mumkinligi toʻgʻrisidagi
individual tanlov;
• kishilarning o’zlariga taaluqli saqlangan maʼlumotlarga kirishi
va ularni oʻzgartirish yoki oʻchirish huquqi bor yoki yo’qligi;
• shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish uchun ularni qanday
boshqarish boʻyicha tashkilotlarga qoʻyiladigan talab;
• agar boshqa mamlakatda hech boʻlmaganda maʼlumot
manbasi hisoblangan mamlakatdagidek ishonchli
muqobil qonunlar boʻlmasa, bunday mamlakatga shaxsiy
maʼlumotlarni yubormaslik haqidagi talab.
Tarmoqli aloqa
Faksimil aloqa
Faks mashinasi telefon tarmogʻi orqali qogʻoz hujjatning
faksimile (ayni) nusxasini yuboradigan va qabul qiladigan
qurilmadir. Faks – “faksimile” soʻzining qisqartmasi bo’lib,
qogʻoz hujjatni skaner qiladi va uni qabul qiluvchi faks
mashinasiga telefon tarmogʻi orqali bora olishi uchun
tovushga aylantiradi. Keyin qabul qiluvchi mashina tovushni
qaytadan qogʻozga aylantiradi va shu orqali asl hujjatning
nusxasini yaratadi. Haqiqiy qogʻozga tayangani sababli, bu
usul
faksni jismoniy yuborish deb ataladi.
Buning aksi oʻlaroq, baʼzida e-faks deb ataluvchi
faksni
elektron yuborish jarayonida faksni joʻnatish uchun
internetdan foydalaniladi.
Faksni elektron yuborishning afzalliklari:
• qoʻshimcha qurilma, dastur yoki telefon liniyalarini talab
qilmaydi;
• qogʻozsiz aloqani taklif qiladi, shu sababli atrof-muhitga
ancha zararsiz;
• dunyoning istalgan nuqtasidan elektron pochta xabarlarini
yuborish yoki qabul qilish kabi osongina fakslarni yuborishi
va qabul qilishi mumkin;
• bu fakslarga kirish uchun smartfon yoki planshetdan
foydalana olasiz.
|
| |
Elektron pochta aloqasi va ilova hujjatlar

Video-konferensiya
Videokonferensiya turli manzillarda boʻlgan kishilarga kamera
va mikrofon oldida oʻtirgan holda bir-birini koʻrib, gaplashish
imkonini beradi (qarang: 4.09-rasm). Bu vaqt va safar
xarajatlarini tejaydi.
4.09-rasm. Video konferensiya jarayoni.
Video-konferensiya uchun quyidagi qurilmalar kerak boʻladi:
• video kamera;
• displey ekrani;
• mikrofon;
• karnaylar;
• yuqori tezlikdagi tarmoq / internet aloqasi.
Audio konferensiya
Audio konferensiya – alohida abonentlar orasida telefon
uskunasi orqali oʻtkaziladigan majlisdir. Shu tarzda u turli
manzillarda boʻlgan kishilarga bir-biri bilan guruh boʻlib
suhbatlashish imkonini beradi.
Koʻpchilikda telefon borligi va undan foydalanish oson ekanligi
sababli audio konferensiya ish majlislarini oʻtkazishning oddiy
usulidir.
Audio konferensiya ishga tushirishning turli usullari va
texnologiyalari mavjud. Koʻplab telefon kompaniyalari uch
kishilik qoʻngʻiroqni amalga oshirish imkonini taklif etadi.
Bunda siz ikki kishiga ikkita alohida liniyadan qoʻngʻiroq
qilib, keyin guruh hosil qilish uchun ularni birlashtirasiz. Bu
guruhdagi uch kishilik qoʻngʻiroq funksiyasiga ega har bir kishi
suhbatga yana ikki kishini qoʻshish orqali majlisni kengaytira
olishini anglatadi.
Shuningdek, audio konferensiyani kompyuter va internetdan
foydalanib ham amalga oshirish mumkinligi katta-kichik
turdagi barcha kompaniyalar va jismoniy shaxslarning ushbu
xizmatdan foydalanishiga imkon yaratadi.
i Yangi texnologiyalarning mavzusiga mos kelishi uchun 
barcha slaydlarning orqa fon ranglarini oʻzgartiring.
j

Auditoriya talablariga javob berish uchun
dasturning vositalaridan foydalanish
Barcha taqdimot dasturi paketlarida turli ehtiyojlarni
qondiruvchi slayd maketlari to‘plami mavjud.
Birinchi slayd,
odatda, asosiy sarlavha yordamida butun taqdimotning
muloqot maqsadi uchun xizmat qiladi.Qoʻshimcha
sarlavha
taqdimot maqsadlari bilan bir qatorda taqdimotchining ismini
tegishli shrift o‘lchamida berib, umumiy xulosani taqdim etadi.
Keyingi slaydlarning maketi turli ehtiyojlarga bogʻliq. Masalan,
ikki elementni
solishtirishni istasangiz, ikki katakli maket,
ikki element
taqqoslanishi haqida matn, oxirida umumiy
matn katagi zarur boʻladi. 19.08-rasmdagi
kabi tanlanadigan
qoʻshimcha maketlar mavjud.
19.08-rasm. Turli slayd maketlaridan foydalanish.
Agar hech qaysi taqdimot maketlari talabga javob bermasa,
View vositalar panelida bo‘sh joylardan foydalanib oʻz
maketingizni yaratishingiz mumkin.
Turli variantlar, masalan,
matn, rasmlar, multimedia va boshqalardan foydalanishingiz
mumkin.
Matnni yaxshilash
Bu – formatlashni ifodalaydigan boshqa soʻz.
Shrift turlari,
oʻlchamlari va ranglarini odatiy tanlashdan tashqari,
taqdimotda matnni
yaxshilash uchun WordArtdan
foydalanishingiz mumkin.
Rotate va
Flip vositalari yordamida
matnni turli burchaklarda burish mumkin.
Rotate vositasi
matnni har qanday burchakka qarab burish imkonini beradi.
Parol qoʻlga kiritilishining oldini olish

Masalan, bu dasturni boshqa dasturlar kabi oʻchirishga harakat
qilib koʻrsangiz, kompyuterni qayta ishga tushirganingizda uning
yana paydo boʻlib qolganini ko’rasiz.
Josuslik dasturiga qarshi
dastur, agar doimo yangilab tursangiz, bu kabi tajovuzlardan
himoya qiladi.
8.03-boʻlimda samarali axborot xavfsizligi, onlayn maʼlumotlar
xavfsizligi kabi masalalar boʻyicha koʻplab maʻlumotlar mavjud
boʻlib, ularning aksariyati tarmoqlarga ham tegishli.
Maʼlumotlarni himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun
hujjatlarining tamoyillari
Shaxsiy maʼlumotlarni xavfsiz tarzda toʻplanishi, qayta
ishlanishi va saqlanishiga boʻlgan talabning oshishi
maʼlumotlar maxfiyligi boʻyicha xalqaro qonunlarga ehtiyoj
tugʻdirdi. Hozir dunyoda shaxsiy maʼlumotlar bilan ishlashni
tartibga soluvchi koʻplab qonunlar mavjud. Bunday global
talab qonunlarning turli davlatlarda keskin farq qilishiga sabab
boʻldi. Biroq ularda quyidagi umumiy mavzular mavjud:
ATning bandlikka taʼsiri - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 89/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik5.01 ATning bandlikka taʼsiri
Ish uslublaridagi oʻzgarish
Buxgalteriya xodimlari, matn teruvchilar va avtomobil ishlab
chiqarish ishchilari kabi bir qancha soha vakillarining ish oʻrnini
kompyuterlar egallagach, ofislarda ishchilar soni kamaydi.
Hisobxona xodimlari
Saodat Moliya boshqarmasining Hisobxona boʻlimida
ishlardi. Uning boʻlimiga kompyuter tizimlari tatbiq etila
boshlagach, u ishchilarning maoshlari va ish haqini
hisoblashda foydalaniladigan maxsus dasturiy ilovalarni
ishlatishni oʻrgatuvchi kursga borish uchun ariza
topshirdi. Uning boʻlimidagi aksariyat ishchilar ishdan
boʻshatildi, biroq u kursni tugatib keldi va korxonada
ishda qolishga muvaffaq boʻldi.
U boshqa vazifa uchun kerakli koʻnikmalarni oʻrganish
orqali ishini oʻzgartirdi. Bu
qayta tayyorlash deyiladi.
KALIT SOʻZLAR
Qayta tayyorlash: kishilarning boshqa ishga kerakli boʻlgan
yangi koʻnikmalarni oʻrganish orqali ishini oʻzgartirishi.
Hisobxona xodimlari elektron jadval dasturlaridan mohirona
foydalana olishi va kompyuter hamda avtomatlashtirilgan
tizimlarni puxta bilishi kerak. Shuningdek, kompaniyalar tashqi
buxgalteriya xizmatlariga obuna boʻlishi mumkin, shunda
hisobchi ushbu xizmatning maxsus dasturidan foydalanadi;
shu sababli ular yangi dasturni qiynalmasdan, bemalol oʻrgana
oladigan boʻlishi lozim.
Maʼmuriyatdagi ishini saqlab qolgan xodimlar yangi
texnologiyalarni oʻrganishiga toʻgʻri keldi va ularning ishi ancha
oʻzgarib ketdi. Biroq endi koʻpincha ishlar aniq vaqtlarda
bajarilishi shart boʻlmay qolgani ijobiy oʻzgarish bo’ldi. Shu
tariqa, ishchilar ish soatlarini oilaviy majburiyatlariga moslab
rejalashtirish imkoniga ega boʻlishi mumkin.
Matn terish
AT matn terish byurosi haqidagi eskicha tushunchani
oʻzgartirishga yordam berdi (5.01-rasm), shu sababli hozirda
aksariyat hujjatlar yozuv mashinkasida yozilmaydi. Ular
ancha professional koʻrinish olgan, chunki maxsus dasturlar
yordamida kompyuterda tayyorlanadi yoki ishlov beriladi.
Kompyuterdan foydalanuvchi deyarli barcha professional
5.01-rasm. (a) Eskicha matn terish byurosi (b) Keng tarqalgan,
zamonaviy matn terish jarayoni.
|
| |
-rasm. “Oros “ sistemasining tuzilishi

16-rasm. “Oros “ sistemasining tuzilishi
1-dori modda eritmasi; 2-tuz; 3-o‘tkazmaydigan egiluvchan membrana;
4-toza suv o‘tkazadigan mustahkam membrana.
17-rasm. Osmoik nasos sistemalarning tuzilishi
(Deen A. va boshq., 2003 )
Biologik suyusula ichiga kiradi, tashqariga chiqmaydi;
Birinchi kamerada osmotik faol modda – bo‘kuvchi polimer joylashgan;
Ikkinchi kameraga suv o‘tmaydi;
To‘ldiruvchi moddaning hajmi ortadi – osmotik bosim hosil bo‘lib, lazer nurlari bilan hosil qilgingan teshik (300 mkm) orqali dori moddaning aniq dozasini tashqariga itarib chiqaradi;
Ajralib chiqqan dori moddaning dozasi biologik suyuqlikning osmotik bosimiga (ionlar konsentratsiyasi, muhitning kislotaligi va b.) bog‘liq bo‘ladi.
TTS faqat teri ustiga emas, balki stomatologiya va oftalmologiyaga ham ishlatiladi. Stomatologiyada ishlatiladigan TS uzun bo‘laklardan iborat bo‘lib, u og‘iz shilliq pardasiga epishtiriladi.
Masalan, tarkibida natriy ftorid saqlovchi TS yaratilgan, u karies kasalliklariga qarshi mo‘ljallangan. Tish kasalligini davolash uchun TDS metilmetakrilat sopolimeri ishtirokida yupqa parda (membrana) holida chiqarilib o‘z tarkibidagi natriy ftorni kuniga 0,02-1,0 mg dan 3-6 oy mobaynida ajratib turadi.
Xuddi shunday TS oftalmologiyada glaukoma kasalligini davolash uchun taklif qilingan. Ularning tuzilishi shunday: ikki etilenvinildan yasalgan polimer membrana o‘rtasida pilokarpin salqovchi qavat bor.
Sistemalar "Ocusert-20" ,"Ocusert-40" nom bilan ataladi va ko‘zning shilliq pardasiga o‘rnatiladi. Shu sistema orqali ko‘zning ichiga polimer membrananing teshiklaridan 7 sutka davomida 20 mkg/soat yoki 40 mkg/soat pilokarpin ajralib chiqadi. 7 kundan so‘ng sistemani olib tashlab, boshqasini o‘rnatsa bo‘ladi.
Ko‘rinishidan shu TS polimer ko‘z pardasiga o‘xshaydi. Lekin farqi uning parchalanib ketmasligida va ta’sir etish vaqti uzoqligida. Demak shu sistemani afzallik tomoni shundan iboratki:
1. 7 kun ichida kasal ko‘ziga tomchilarni ishlatmaydi (qo‘shimcha ta’siri bo‘lmaydi, arzon, vaqtni kam oladi);
2. Pilokarpin dozasi bir tekis aniq ravishda uzluksiz bo‘ladi.
Hozirgi vaqtda 1 yil mobaynida ishlatiladigan TS ham ishlab chiqarilgan (progesteron gormonning organizmga umumiy ta’sirini ta’minlaydi).
Terapevtik sistemalarni yana bir afzallik tomoni - ta’sir etuvchi dori modda kam sarflanib, isrof bo‘lmaydi, chunki jigar, oshqozon fermentlarining ta’siriga uchramaydi. Shuning uchun kasalni davolash uchun umumiy dorini miqdori kam ketadi. Bu esa katta iqtisodiy ahamiyatga ega.
|
Oddiy atir sovunning taxminiy tarkibi

Oddiy atir sovunning taxminiy tarkibi:
- Yog‘ kislotalarning natriyli tuzlari –78-80%
-glitserin-0-1%
-natriyxlorid-0,2-0,5%
-erkinishqorlar-0,3-0,5%
-smolalar -0-2%
-yog‘lantiruvchi moddalar -0-6%
-antioksidant, bo‘yovchi (pigmentlar) moddalar, yumshatuvchilar 0-1%
- hushbo‘y moddalar -0,5-3%
-suv-100%gacha
Kosmetik vositalarni saqlash sharoiti. Kosmetik vositalarni 0 - 25°S haroratda, jihozlangan holda, quyosh nuri tushmaydigan joyda saqlash tavsiya etiladi.
Parfyumeriya vositalarni 5 yil saqlash mumkin. Parfyumer vositaning yog‘li iz qoldirishi eskirganligini bildiradi.
Bolalarparfyumeriyasi tarkibida spirt oz miqdorda yoki umuman bo‘lmaydi, shuning uchun ularni saqlash muddati 3 yil. Parfyumer vositada cho‘kma hosil bo‘lsa eskirgan deb hisoblash mumkin.
Krem 2-3 yil davomida saqlanadi. Krem eskirganda qatlamga ajralishi, yoqimsiz hid paydo bo‘lishi kuzatiladi. Eskirgan kremni ishlatish mumkin emas, aks holda allergik dermatit paydo bo‘lishi mumkin.
|
-rasm. Membranali terapevtik sistemalardan dori moddalarni ajralib chiqishi

15-rasm. Membranali terapevtik sistemalardan dori moddalarni ajralib chiqishi
a - transdermal terapevtik sistemadan; b – implantatsiya qilingan terapevtik sistemalardan.
Hozirda ishlab chiqariladigan TTS larning ayrim vakillari 1-, 2- va 3-ilovalarda keltirilgan.
Peroral va boshqa turdagi terapevtik sistemalar
Dori moddalarning dori turidan ajrab chiqish tezligini boshqaruvchi dorilar hozirgi vaqtda terapevtik sistemalar peroral, transdermal va boshqalarga bo‘linadi.
Peroral terapevtik sistemalardan "Oros"sistemalari keng tarqalgan. Ularda dori moddaning chiqishi osmotik bosim ta’siriga asoslanib boshqariladi. "Oros" sistemasi - bu g‘ovak ustidan qobiq bilan o‘ralgan tabletkadir. Tuzilishi bo‘yicha yadro va teshigi bor yarim o‘tkazgich membranadan iborat. Shu membranadan suv o‘tib, tabletkaning yadrosidagi dori moddalarni eritadi. Membrana ichida eritma to‘yinib osmotik bosim ostida membrana teshigidan chiqadi.
Shu sistemalarni yaratishda qaysi polimerni tanlab olish muhim masala, chunki u faqat dori moddalarning chiqish tezligini boshqarib qolmay, balki erituvchini hajmini bir xil ushlab turishi lozim.
Membranaga qo‘yilgan talablar: mexanik chidamli, pishiq, yorilmagan bo‘lishi, oshqozon shirasiga nisbatan turg‘un bo‘lishi.
Membranani hosil qilish uchun, ko‘pincha, atsetat sellyuloza ishlatiladi va har-xil plastifikator, ya’ni yumshatadigan PEG, jelatin, kraxmal qo‘shiladi. Membrana teshigi kattaligi 250-300 mkm bo‘lib, uni lazer nurlari ta’sirida kuydirilib yoki membrana materiali uchirib olinadi, teshikcha yadrosiga tegilmaydi.
Misol qilib 85 mg indometatsin saqlovchi oros sistemasini keltirish mumkin. Sistemadan indometatsinni chiqish tezligi 10 mg/soatiga. Qon zardobida preparatning 18 soat davomida bir xil konsentratsiya saqlanadi. Klinikada qo‘llash natijasi bo‘yicha, osteoartrit va revmatoid artritlarda sistemani samaradorligi yuqori bo‘lishi va noxush qo‘shimcha ta’siri juda kam bo‘lganligi ko‘rsatilgan, xususan, markaziy asab tizimi va oshqozon ichak tarmog‘i orqali namoyon bo‘ladigan indometatsinni zarar ta’siri kamaygani ma’lum bo‘lgan.
Dori moddaning bo‘kmagan polimerlardan chiqishi kam, lekin bo‘kkan bo‘lsa ajralishi yuqori va polimerning bo‘kish tezligiga, tanada implantatsiya qilingan preparatning sistemadan so‘rilib chiqish kinetikasiga bog‘liq. Lekin bu kinetikani boshqarish murakkab. Misol uchun polimer setkaga suvni shimilishini ko‘z oldingizga keltiring. Tashqaridan boshqaruvchi MTS dir. YAna shunday tashqaridan boshqaruvchi kuchli MTS-bu osmotik mininasoslar. Ular quyidagilardan iborat:
1. Polimer rezervuar
2. Osmotik agent-natriy xlorid
Suv asta sekin natriy xloridni eritib rezervuar ichiga kirib dori moddani eritadi va osmotik bosim yonidagi rezervuar ichidagi eritma qattiq kuch bilan teshik orqali chiqadi. Teshik lazer yordamida teshilgan. Dori moddaning chiqishi bir xil bo‘lib, bunday mikroosmotik nasosli TTS ni peroral qabul qilinadi. Oros sistemalarni tuzilishi 16- va 17-rasmlarda keltirilgan.
|
Print tugmasini bosing.
19.07-rasm. Taqdimot davomida auditoriya oʻz qaydlarini 
yozishi uchun joy koʻrsatish.
a

|
Print tugmasini bosing.
19.07-rasm. Taqdimot davomida auditoriya oʻz qaydlarini
yozishi uchun joy koʻrsatish.
a Pdf ko'rish
|
bet | 339/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikPrint tugmasini bosing.
19.07-rasm. Taqdimot davomida auditoriya oʻz qaydlarini
yozishi uchun joy koʻrsatish.
a “Asset 19.01” MS PowerPoint fayli va “Asset 19.02”
MS Word faylini oching. Word faylida mavjud soʻzlardan 6
slayddan iborat yangi taqdimot yarating va taqdimotingiz
“Asset 19.01” pptx faylidagi bilan bir xil boʻlishi uchun
quyidagi koʻrsatmalarga amal qiling.
b Asosiy sarlavha va undan pastda taglavha boʻlgan
maketni tanlang.
c Asosiy sarlavha sifatida “Yangi texnologiyalar” matnini
ishlating va taglavha qoʻshing: “Hisobotni tayyorladi: toʻliq
ismingiz”.
d Bularni sarlavha sifatida taqdimotingizning keyingi
slaydlarida ishlating: Bulutli hisoblash, mobil
texnologiyalar, hamkorlik texnologiyalari, virtual muhitlar,
Web 3.0 texnologiyalar, 3D va 4D texnologiyalar.
e Har bir slaydga tegishli matnni joylashtirish uchun CD
diskdagi “Asset 19.02.docx” faylidan foydalaning.
f Har bir slaydda rasmlar bilan papkadan mos rasmlarni
joylashtiring.
g Har bir turdagi texnologiyaning mashhurligini koʻrsatuvchi
diagramma yaratish uchun “Asset 19.03.xlsx” faylidagi
elektron jadval maʼlumotlaridan foydalaning. Elektron
jadval dasturida jadval yarating va uni taqdimotingizning
7-slaydiga import qiling. Siz koʻrsatgan har bir nuqta
uchun bir qancha roʻyxatdagi belgilangan bandlardan
foydalanib, diagrammadagi ma’lumotlarni xulosalaydigan
matn qoʻshing.
h Ikki tomoniga soʻzlovchi qaydlarini yarating.
Auditoriyaga tarqatma materiallar yoki eslatmalar
sahifalarini topshirishni eslatib turadigan yoki
boshlanishida jilmayish va auditoriya bilan
salomlashishni eslatadigan sharhlar qoʻshing. Bu
taqdimotchi yoki soʻzlovchining qaydlari uchun
auditoriya ekaningizni bildiradi va bular auditoriya
uchun unchalik ahamiyatli emas. Lekin taqdimotingiz
davomida bajarishni istagan narsalaringiz haqida
eslatish yoki taqdimotingizni imkoni boricha eng yaxshi
holatda yetkazib berish uchun boshqa eslatmalar
vazifasini bajaradi.
|
| |
-rasm. Ibn Sino Tavsiya etgan o‘simliklar asosidagi dori shakllari

Tarkib 3:
Dorivor mavrak
4,0
Uzum sharbati 60 ml
Tozalangan suv 200 ml
Dorivor mavrak o‘tining suv shimish koeffitsientini (SSHK = 3,3) hisobga olgan holda
53,2 ml tozalangan suv. Infundir apparatida qaynoq suvda 15 daqiqa damalanadi va 45 daqiqa
sovitiladi. Damlama suziladi ikki qavat doka orqali va hajmi 200 mlgacha etkaziladi, so‘ng 60,0
ml o‘zum sharbati qo‘shiladi, jihozlanadi. Fitoichimlikning umumiy hajmi 260 ml.
Tarkib 4:
Chayon o‘ti 2,0
Shakar sharbati 10 ml nazariy
Tozalangan suv 100 ml gacha
Agar shifokor ko‘rsatmasi 1:10 nisbatda tayyorlanadi. Bizda 2,0 berilgan. CHayon o‘ti
o‘tining SSHK = 1,8 teng. Tozalangan suvdan 20 q (2,0 X 1,8) = 23,6 ml olib uni xom ashyo
ustiga solib 15 daqiqa infundir apparatida qaynatiladi va 45 daqiqa sovutiladi. Damlama suziladi
ikki qavat doka orqali, ajratmani ustiga 10 ml shakar sharbati qo‘shiladi va damlama hajmi 100
mlgacha etkaziladi, jihozlanadi.
Tarkib 5:
Dalachoy o‘ti 5,0
Uzum sharbati 60 ml ―Sito!‖
Tozalangan suv 200 mlgacha
Agar shifokor ko‘rsatmasi bo‘lmasa 1:10 nisbatda tayyorlanadi.Bizda 5,0 berilgan.
Dalachoy o‘tining SShK = 1,6 teng. Tozalangan suvdan 50 q (5 X 1,6) = 58 ml olib uni xom
ashyo ustiga solib ―Sito!‖ ko‘rsatmasi bo‘lganligi uchun 25 daqiqa infundir apparatida
qaynatiladi va sun‘iy yo‘l bilan sovutiladi. Damalama ikki qavat doka orqali suziladi, ajratmani
ustiga 60 ml o‘zum sharbati qo‘shiladi yaxshilab chayqatiladi va damlama hajmi 200 mlgacha
etkaziladi va jihozlanadi.
Na‘matak mevasi
Plodы shipovnika
Fructus Rosae
YAlpiz bargi
Listya myatы
Folium Menthae piperitae
Dorivor mavrak bargi Listya shalfeya
Folium Salviae
Chayon o‘t bargi
Listya krapivы
Folium Urticae
Dalachoy o‘ti
Trava zveroboya
Herba Hypericae
Veterinar dori turlari texnologiyasi

Veterinar dori turlari texnologiyasi
Veterinariyada ishlatiladigan dori turlarini tayyorlash texnologiyasida quyidagi o‘ziga xos qoidalar bajariladi:
Sirtga ishlatiladigan dori turlariga masalan, sepmalarga, ularni mol yalab qo‘ymasligi uchun, ta’mi va xidi yoqimsiz bo‘lgan moddalar qo‘shiladi. (aloe);
Ichki qo‘llaniladigan dori turlari ko‘pincha korrigentlar qo‘shib tayyorlanadi, undan tashqari, hayvonni sevimli ozuqasi aralashtiriladi.
Yig‘malar. Umumiy qoidalar bo‘yicha tayyorlanadi. Uy hayvonlarga sirtga va ichga ichish uchun qo‘llaniladi (sirtga yuvish, isitish, vannalarga; ichga –surgi, peshob xaydash uchun va boshq.). Yig‘malardan suvli ajratmalar tayyorlanadi, non, suv yoki ovqat bilan beriladi.
Rp: Species pectoralis 30,0
D.S.Choy damlanib, 1 osh qoshiqdan 1 stakan suv bilan itga beriladi.
Rp: Semini Lini
Aquae purificatae ana 100,0 ml
Misce ut fiat Cataplasma
D.S. Issiq holatda qo‘y terisiga qo‘yiladi.
Poroshoklar. Barcha hayvonlarga korrigentlar qo‘shib beriladi. Texnologiyasi umumiy qoidalar bo‘yicha, o‘ziga xosligi dorivor moddalar ko‘p miqdorda ishlatiladi.
Veterinar dorixonalarda ham dozaga bo‘lingan va bo‘linmagan poroshoklar qo‘llaniladi, jelatin kapsulalar ham ishlatiladi. Ayrim vaqtda sepmalarga rang beruvchi moddalar qo‘shiladi.
Rp: Fructus Juniperi pulveratis 15,0
Natrii chloridi 120,0
Kalii nitratis 30,0
Misce fiat pulvis
D.S. 1 osh qoshiqdan 3-4 marta kuniga otning ovqatiga solib beriladi.
Eritmalar. Eritmalar chin va kolloid bo‘lishi mumkin. Texnologiyasi umumiy qoidalar bo‘yicha amalga oshiriladi. Vodoprovod yoki quduq suvi olinadi.
|
Suyuq va quruq rumyanalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 116/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Suyuq va quruq rumyanalar 3-4 yil saqlanishi mumkin, idish ochilganidan keyin suyuq rumyanalar - 6-12 oy, quruq rumyanalar esa12-18 oy saqlanishi mumkin. Mahsulotning hidini o‘zgarishi va to‘kilishi eskirganligidan dalolat beradi.
Kompakt pudra 3 yil saqlanishi mumkin, ishlatilgan vaqtidan boshlab 12-18 oy saqlanadi. Mahsulotning hidini o‘zgarishi va to‘kilishi eskirganligidan dalolat beradi.
Tonal krem 3 yil mobaynida va ochilganidan keyin 6-18 oy saqlanishi mumkin. Mahsulotning hidini o‘zgarishi, to‘kilishi va surtilgani dog‘lar hosil qilishi eskirganligidan dalolat beradi.
Pomada. 3-4 yil mobaynida va ochilganidan keyin 12-18 oy saqlanishi mumkin. Mahsulotning hidini o‘zgarishi, tahir tortishi va yomon surtilishi eskirganligidan dalolat beradi.
Tirnoq uchun laklar va moylarni saqlash muddati 2 yil, ochilgan flakon 1 yil saqlanishi mumkin. Qotib qolgan laklarni maxsus suyuqlikda eritish mumkin, buning uchun atseton va lak o‘chiradigan suyuqlikni ishlatish mumkin emas. Tirnoq uchun moylarni eskirib qolganligi hidi va konsistensiyasini o‘zgarishidan aniqlab olish mumkin.3
11-Ma’ruza
|
| |
Inson ichki quloq kasalliklari

|
Inson ichki quloq kasalliklari
|
bet | 99/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Inson ichki quloq kasalliklari.
Ichki quloqning yallig’lanishi.
Labirintit-ichki quloqning o’tkir yoki surunkali yallig’lanishi bo’lib, u chegaralangan yoki tarqalgan xarakterga ega bo’lishi mumkin.
Kelib chiqishiga qarab quyidagilarga bo’linadi: timpanogen, meningogen, gematogen va jarohat tufayli.
Timpanogen labirintit ko’pincha surunkali, ba’zan esa, o’rta quloqning o’tkir yallig’lanishining asoratlari bo’lib, bu kasalliklarga nisbatan labirintit 1,5 - 5% tashkil etadi. Yallig’lanish jarayoni o’tkir hamda surunkali otitda o’rta quloqdan ichki quloqqa o’tishi chig’anoq darchasining membranasimon tuzilmasi va daxliz darchasi orqali yuz beradi.
Meningogen yoki liarogen labirintit miya pardasidagi yallig’lanish ichki eshituv yo’li, daxliz suv yo’li va chig’anoq suv yo’li orqali tarqalganda kuzatiladi. Meningogen labirintit epidemik, grippli, tuberkulyozli, skarlatinali, qizamiqli, tifli meningitlarda yuzaga kelishi mumkin.
Gematogenli labirintit umum yuqumli kasalliklarda, epidemic parotitda (tepki), zaxmda va boshqa infeksiyalarda infeksiyaning ichki quloqqa tushishiga sharoit yaratib beradi.
Jarohatdan keying labirintit ichki quloqning nog’ora parda bilan o’rta quloq orqali to’g’ridan to’g’ri jarohatlanganida to’satdan yot jismlar (spitsa, shpilka) bilan jarohatlanishda kuzatiladi.
Labirintitning asosiy belgilari: ichki quloqda vestibulyar va eshituv retseptorlarning faoliyatini buzilishi.
Vestibulyar belgilariga bosh aylanishi, spontan nistagm, muvozanatni yo’qolishi, vegetativ reaksiyalar xos. Bosh aylanganda odatda jismlarning bemor atrofida bir tekislikda aylanishi yoki bemorning o’zining aylanishlari kabi soxta sezgilar bilan ifodalanadi. Ayrim hollarda yurib turganda ishonchsizlik–huddi tushib yoki yeqilib ketayotgandek sezgilar bo’ladi. Muvozanat buzilganda bemor bir tomonga og’ib ketadi, yoki yiqilib tushadi, birovlarning yordamisiz harakat qila ololmaslik, oyoqlarini keng qilib tashlab yurishlik kuzatiladi.
Vegetativ reaksiyalar: ko’ngil aynishi, qayt qilish, terlash, rang oqarishi yoki qizarishi, taxikardiya yoki bradikardiya, yurakda og’riq, yoqimsiz hislar sezish kuzatiladi.
Tovush analizatorini buzilishi, quloqda shovqin bo’lishi va eshitish qobilyatining butunlay yo’qolishi diagnostik ahamiyatga ega.
O’tkir labirintit 2-3 hafta davom etadi, so’ng bemor sog’aya boshlaydi. Ba’zan o’tkir labirintit surunkali yashirin shaklda o’tadi, bunda kasallik yillab davom etadi va insonni ishga yaroqsiz qilib qo’yadi.
Ichki quloqning retseptor strukturasi halokatga uchraganda muvozanat faoliyati ikkinchi labirint bilan po’stloq propriotseptiv va eshituv analizatori hisobiga moslashadi.
Chig’anoq faoliyati tiklanmaydi. Zararlangan tomonda eshitish qobilyati yo’qoladi.
Davolash: kompleks ravishda olib boriladi.
|
| |
-rasm. Minitran nitroglitserin saqlovchi transdermal terapevtik sistemaning tashqi ko‘rinishi

14-rasm. Minitran nitroglitserin saqlovchi transdermal terapevtik sistemaning tashqi ko‘rinishi
"Nitrodisk" TTS applikatsion sistema bo‘lib, u stenokardiya kasalligini oldini olish va davolash uchun mo‘ljallangan. Nitrodisk matritsali sistema bo‘lib, faol ta’sir etuvchi modda matritsaga joylashgan. Matritsa esa gel eki polimer silikonli pardalardan iborat. Uning ichida ko‘p miqdorda mikrokapsulalar joylashgan. Ularning katta-kichikligi 10-200 mkm, faol modda laktoza bilan aralashtirilib PEG-400 suvli eritmasiga kiritilgan. Sistema teriga epishqoq disk orqali epishtiriladi, diskning o‘rtasiga silikon matritsa joylashgan bo‘ladi. Ta’sir etuvchi modda - Nitrosorbit 7 sutka davomida ajralib chiqib ta’sirini ko‘rsatadi.
"Nitrodur" unda ham nitroglitserin laktoza bilan aralashtirilib gidrogel ichida disperlangan holda bo‘ladi. Gidrogel suv, glitserin, PVS, PVP lardan iborat. Gelli matritsa teriga plastir yordamida yopishtiriladi.
"Deponit" sistemasida nitroglitserin o‘zi epishadigan polimer pardada bo‘lib, uning asosini poliizobutilen tashkil qiladi. Nitroglitserin laktoza bilan yuqori qavatda, pastki qavatida esa u eritilgan holatda bo‘ladi va shu tomoni bilan teriga epishtiriladi.
Bundan tashqari ko‘p qo‘llaniladigan "Nitroderm" nomli TTS Shveysariyada "Siba-Geychi" firmasida yaratilgan.
Nitroderm ikki xil bo‘ladi. Nitroderm TTS-5 va Nitroderm TTS-10. Nitroglitserinni miqdoriga ko‘ra birinchisida 5 mg, ikkinchisida 10 mg nitroglitserin saqlanadi. Nitrodermning tuzilishi yuqoridagi Skopoderm sistemasiga o‘xshagan va uning katta-kichikligi 10 va 20 sm2, qalinligi 0,2 mm bo‘ladi. O‘rta qismi (rezervuar) nitroglitserinni silikon moydagi eritmasini saqlaydi. Shu TTSning ishlatganda 24 soat mobaynida teri orqali nitroglitserin organizmga bir tezlikda 0,15 mg/s uzluksiz so‘riladi.
Shu dori turining oddiy nitroglitserin tabletkalariga nisbatan afzallik tomonlari bor.
Ushbu firmada klofelin saqlagan TTS lar ham ishlab chiqariladi. Uni ta’sir etish vaqti 2 haftaga mo‘ljallangan.
Yuqorida etib o‘tilgan sistemalar plastir eki disk ko‘rinishida chiqariladi. 15-rasmda membranali terapevtik sistemalardan dori moddani ajralib chiqish sxemasi keltirilgan.
|
Veb-konferensiya - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Imtihon uslubidagi savollar
Daftaringizga quyidagi savollarga javob yozing.
Darsligingizga yozmang.
4.01. a Tashkilot mustaqil kompyuterlardan foydalanadi
va ularni mahalliy tarmoqqa ulashni xohlaydi.
Kompyuterlarning LAN tarmoqqa ulanishiga imkon
beruvchi ikkita qurilmani ayting.
[2]
1 ………………………………………………………
2 ………………………………………………………
b Ikkita turli tarmoq birlashtirilishi kerak. Ularni
birlashtirish uchun ishlatiladigan qurilma nomini
ayting. Tanlovingizni tushuntiring.
[2]