Axborot tizimlari quyidagi ҳossalar bilan ҳarakterlanadi

|
Axborot tizimlari quyidagi ҳossalar bilan ҳarakterlanadi
|
bet | 2/4 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 129,33 Kb. | | #101696 |
Bog'liq 55-mavzu 19ldto6pjMxyH8wUNzst3ALYUMpURAg0nSPxyglJAxborot tizimlari quyidagi ҳossalar bilan ҳarakterlanadi
Har qanday axborot tizimi,tizimni tashkil etishning umumiy prinspi asosida tahlil qilinadi va boshqariladi.
Axborot tizimi dinamik ko’rinishga e`ga bo’lib, rivojlanuvchi tizim hisoblanadi
Axborot hisoblanadi
Axborot
tizimining maxsuloti ham axborot
tizimini odam-kompyuter tizimi
ko’rinishida tasavvur qilish lozim
Axborot tizimlarini hayotda qo'llab qanday natijalar olish mumkin
Matematik metod va intellektual tizimlarni qo'llab, boshqarishning optimal variantlarini olish.
Tizimni avtomatlashtirish natijasida
engillashtirish.
Eng tog’ri axborotga ega bo'lish.
ishchilarning vazifalarini
Axborotlarni qog’ozda emas balki magnit yoki optik disklarda saqlash
Maҳsulot ishlab chiқarish sarf ҳarajatlarini kamaytirish. Foydalanuvchilar uchun qulayliklar yaratish.
Axborot tizimlarida boshqaruv tuzilmasining o'rni
Axborot tizimi jamiyat va har bir tashkilot uchun quyidagilarni bajarishi lozim:
Axborot tizimining tuzilmasi va uning qo'llanilish maqsadi, jamiyat va korxona oldida turgan vazifa bilan to'g'ri kelishi kerak. Masalan; tijorat firmasida – foydali biznes, davlat korxonasida ijtimoiy va siyosiy vazifalarni bajarishi kerak.
- Axborot tizimi inson tomonidan boshqarilishi va ijtimoiy etika prinsplari asosida foyda keltirishi kerak.
- To'g'ri, kafolatli va o'z vaqtida axborotlarni mijoz yoki tizimlarga etkazishi lozim.
turli
maqsadlarga
Hozirgai mo’ljallangan
davrda
turli
axborot tizimlari
muvoffaqiyatli
ishlab turibdi, ular
foydalanuvchilarning axborot so’rovlarini qondirish uchun yo’naltirilgan. Bunday tizimlarning o’ziga xos xsusiyati shundaki ularda so’rovga muvofiq topilgan axborotdan aynan shutizimning doirasida
bevosita foydanilmaydi,
balki foydalanuvchiga beriladi, u olingan
axborotda o’ziga zarur istalgan maqsadda foydalanadi.
- Aeroport va temir yo’l transportida joylarni oldindan band qilishning avtomatlashtirilgan tizimi ana shunday axborot-ma’lumot tizimiga misol bo’ladi. Bu tizimlar opertiv tizimlarning tipik misoli ham bo’la oladi. Chunki mtizimga har bir murojat qilish axborot fondining joriy holati o’zgarishiga olib keladi.
- Axborot- ma’lumot tizimi so’rovga muvofiq ravishda uning axborot fondida saqlanayotgan ma’lumotlar ichidan zarur axborotlarni qidirish ishlarini amalga oshiradi. Qidirish bunday tizimlarda asosiy operatsiyalardan biri hisoblanadi, shuning uchun ular axborot qidiruv tizimlari hamdir.
tizimlari navjud: elektron
Biznesda ishlatiladigan quydagi
tijorat
axborot tizimlari,
tranziksiyalarni qayta ishlash
(processing),
boshqaruv axborot tizimlari, qarorlarni qabul
qilishni tashqari
qo’llab bazi
quvvatlash tizimlari. Undan tashkilotlar maxsus maqsadli
tizimlarni ishlatadilar: suniy intellekt, ekspert tizimlari, virtual voqealik va boshqalar.
Elktron-tijorat – axoborot texnologiyalari
yordamida amalga oshiriladigan
sotish, ishlarni bajarish va xizmat
tovarlarni kor’satish
bo’yicha tadbirkorlik faoliyati.
Tranzaksiya biznesga bog’liq o’zaro almashish. Masalan: masalan mijoz amalga oshirgan to’lov ,ishchiga to’langan ish haqi.
Tranzaksiyalarni qayta ishlash tizimi - bu biznes tranzaksiyalarini saqlab qolish va qayta ishlash uchun foydalaniladigan odamlar, jarayonlar, dasturlar, ma'lumot bazalari va uskunalar bilan tashkil etilgan to'plamdir.
Boshqaruv tizimlari turli-tuman boshqaruv va texnik-
iqtisodiy masalalarni hal etilish uchun mo'ljallangan. Odatda bu tizimlar korxonalar, tashkilotlar,
(masalan: kasalxonalar, avtomatlashgan
tarmoqlar omborlar,
moddiy-texnika ta'minoti va zahira qismlarini boshqarish, kadrlarni hisobga olish va buxgalteriya hisobining axborot tizimlari) avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari (ABT) doirasida ishlaydi.
Ko'pincha bu tizimlar ayrim sohalarga xizmat ko'rsatadi va mustaqil hisoblanadi, ya'ni o'zining axborot fondi, algoritmi va dasturiy ta'minotiga ega bo'ladi.
Boshqaruv tizimlari integratsiyalashgan, ma'lumotlar bazasi tamoyili bo'yicha qurilgan bo'lishi mumkin. Bunday tizimlar korxonadagi aylanib yuruvchi butun axborot oqimiga ishlov beradi va korxonaning resurslaridan oqilona foydalangan holda uning bir maromda va rejali
ishlashini ta'minlashga yo'naltirilgan
bo'ladi. Texnik vositalar yordamida faqat axborot
operatsiyalarini avtomatlashtirishga erishiladi.
Bevosita qarorlar qabul qilish funksiyalarini va boshqa boshqaruv operatsiyalarini odamning o’zi bajaradi. Shuning boshqaruv tizimlari odatda alohida xizmatlar va korxona rahbariyatiga turli ma’lumotlar va hisobot
shakllarini boshqaruv
berishga yo’natirilgan tizimlari bir vaqtning
bo’ladi. o’zida
Demak, axborot-
ma’lumot tizimlarining vazifalarini ham bajaradi. Bu tizimda so’rovlar odatda doimiy va reglamentli xarakterga ega bo’ladi. Axborot tizimi bu so’rovlarni amalga oshira borib, nazorat qilinadigan jarayonlarning holati to’g’risidagi axborotga muntazam ravishda (har kuni har hafta va h.k) ishlov berish natijasida ma’lumot shakllarining muayyan ro’yxatini beradi, shuningdek boshqa turdagi so’rovlarga ham xizmat ko’rsatadi.
- Axborot-hisoblash tizimlarida saqlanayotgan axborotdan turli hisoblash operatsiyalari bilan bog'liq vazifalarni hal qilish uchun foydalaniladi. Bunday vazifalarga statistik hisobot va tahlil, ob-havo va konlarni prognozlash, tashhislash (kasalliklarga tashhis qo'yish, uskunalarning nosozliklari sabablarini aniqlash) kabilar kiradi. Avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari (ALT) doirasida ishlaydigan axborot tizimlarini ham axborot-hisoblash tizimlariga kiritish mumkin. Avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari asbobsozlik va mashinasozlik, radioelektronika va kemasozlikda turli
loyihalar hisob-kitoblarini bajaradi, sxemalar, qurilmalarning
elementlar, parametrlarini
maqbullashtirish vazifalarini hal qiladi.
tizimlarining funktsiyalari boshqa turlariga ham xos
Hisoblash tizimlarining mumkin.
axborot bo'lishi
Axborot-mantiqiy tizimlar boshqa tizimlardan farqli o'laroq ilgari bevosita shaklda tizimga kiritilmagan, balki tizimdagi mavjud axborot massivlarini mantiqiy tahlil qilish, umumlashtirish, ma'lumotlarni qayta ishlash asosida ishlab chiqiladigan axborotni bera oladi. Bunday tizimlar muayyan darajada mutaxassis-
tadqiqotchi mehnatining o'rnini bosib,
tadqiqot masalalarini hal qilishi mumkin.
ba'zan intellektual tizimlar deb ataydilar,
ilmiy- Ularni chunki
ularni ishlab chiqishda sun'iy intellekt nazariyasi qoidalaridan foydalaniladi.
Har qanday ixtiyoriy
so’rovlarni
amalga
oshira
oladigan tizimlar
foydalanuvchilar
uchun
katta
imkoniyatlar ochib beradi. So’rovlarni shaklantirish uchun tizim so’rovlar tiliga, ularni tuzish qoidalariga ega bo’lishi kerak. Foydalanuvchining tizim bilan muomilasi insonning mashina bilan muloqoti shaklidagi muomilasidan qulaydir. Bunda foydalanuvchi olinayotgan axborot bilan tanishib o’z sorovini tuzatish imkoniyatiga ega bo’ladi.
Shuni qayd etib o’tish zarurki, har qanday muayyan axborot tizimi tizimlarning alohida ajratib ko’rsatilgan turlariga xos bo’lgan xsusiyatlar majmuyi bilan tacsiflanishi mumkin. Shu bilan birga axborot tizimlarini qo’llanilish sohasiga bog’liq holda tizimning o’zigagina xos xsusiyatlarga ega bo’ladi.
Har qanday avtomatlashtirilgan axborot tizimlari (AAT) tashqi muhit qurshovida ishlaydi, u AAT uchun kiritiladigan axborot manbai va chiqadigan axborotning iste'molchisi hisoblanadi.
|
| |