Namangan muhandislik-qurilish instituti «Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti «Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti
|
bet | 1/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
O’ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI
NAMANGAN MUHANDISLIK-QURILISH INSTITUTI
«Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti
«Axborot tizimlari va texnologiyalari» kafеdrasi
“Axborot boshqarish tizimlarini instrumental vositalari” fanidan
KURS loyihasi
Mavzu: Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosma platasi uchun montaj sxemasini yulash.
Bajardi: 3-kurs 78s-ATT-21 guruh talabasi
Musaxonov Rahmatillo
Komissiya raisi: _____________________
A`zolari: 1. _____________________
2. _____________________
Rahbar: E.Imamnazarov
Namangan – 2024
MUNDARIJA:
Kirish………………………………………………………………….___
1-BOB. Asosiy qism
1.1.Masalaning qo’yilishi va uning amaliy ahamiyati……………….___
1.2. Raqamli zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili…..___
1.3. Analog zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili……___
1.4. Bosma plata mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili……..___
1.5 WorkBanch dasturi va undan foydalanish ………………………____
II-BOB.
2.1. Mavzuni yaratishda foydalanilgan dasturiy vosita tahlili ……..___
2.2. Topshiriqni yaratish texnologiyasi ……………………………___
2.3. Topshiriqni yaratish jarayonining ekran ko’rinishlari………..___
Xulosa………………………………………………………………___
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati………………………………___
Ilova…………………………………………………………………___
Kirish
Hozirgi zamon fani va texnikasining jadal ravnaqi muxandis-pedagog xodimlarning nihoyatda yuksak bilim saviyaga ega bo’lishini, binobarin, oliy o’quv yurtlarida ularni tayyorlash usul uslubini muttasil takomillashtirishni taqozo etmoqda. Bu muammoni hal etishda, ya’ni talabalarni samarali o’qitishda mashg’ulotlarda nazariya bilan amaliyotni puxta, birga qo’shib olib borish ayniqsa muhim ahamiyatga ega, chunki amaliy ishlarni izchil o’tkazish talabalarning ma’ruza darslarida olgan bilimlarini mustahkamlash imkonini beradi.
Asosiy qoida va tushunchalar.
Har bir muxandis-pedagog har tomonlama qobiliyatli, ma’rifatli, bozori munosabatlari sharoitida o’z bilim va ko’nikmalari bilan KHK larda Informatika va elektr energetikasi yo’nalishlari bo’yicha kichik mutaxassislarni tayyorlashda samarali faoliyat ko’rsata oladigan bo’lishi lozim.
« Axborot boshqarish tizimlarini instrumental vositalari » fanini o’qitishdan maqsad bakalavriat talabalarini xalq xo’jaligining turli sohalarida shaxsiy kompyuterlardan oqilona foydalanish uchun zarur bo’lgan kompyuterning ishlash prinsipini o’rganishdan iborat. Shu bilan birgalikda uning barcha ichki sxemalarini yaxshi bilishi, ichki energiya manbalari haqida mukammal tushunchaga ega bo’lishi hamda ushbu mutaxassislik talabalarida elektron qurilmalar va boshqa elektrotexnik qurilmalarning ish rejimlarini o’rganishda ko’nikma hosil qilish va bilim berishdir. Bu qurilmalarga mantiqiy va raqamli elementlar, yarim o’tkazgichli elementlar tuzilishidi va bular bo’yicha talabalarga nazariy bilim berish va amaliyotda o’rgatishdan iborat. Talabalarga, fanni o’qitishda asosiy e’tibor mantiqiy va raqamli qurilmalar (trigger, schyotchik, multivibrator. ATSP. TSAP. va x,k ) ishini va ularni EHM larda foydalanishning fizik prinsiplariga qaratiladi. Shuningdek elektron qurilmalar yordamida mantiqiy elementlar. Hotira elementlari hamda odam EHM muloqatidagi o’zaro informatsiya almashuvining fizik prinsiplari sxemotexnika yordamida tushuntiriladi. Talabalarga elektron xisoblash mashinalarining tuzilishi
ularning ishlash printsiplari va EHM larda ishlatiladigan elementlarning qo’llanishi, tuzilishlarini va ular ustida bajariladigan amallarni o’rgatishdan iborat.
Sxemotexnika fani nisbatan yangi fan bo’lib u bevosita EHM lar va uni qo’llanilishi bilan bog’liqdir. Ma’lumki xozirgi kunda EHM lar xalq xo’jaligi va kundalik hayotimizga to’la kirib kelmoqda. Shunday ekan biz o’z navbatida xar bir mutaxassis hattoki oddiy insondan EHM to’g’risida to’laroq bilimga ega bo’lishni va undan samarali foydalanishni taqozo etadi. Buning uchun esa albatta EHM larni ishlash printsipi va uni mantiqiy tuzilishini bilish zarur. Shu nuqta’i nazardan «Sxemotexnika» fani elektronikaning eng ilg’or yutuqlaridan kelib chiqib yaratilayotgan zamonaviy yarim o’tkazgichli qurilmalar ishini va ularni tuzilishini o’rganadi.
«Axborot boshqarish tizimlarini instrumental vositalari» fanini o’rganishdan maqsad, raqamli va qisman, analog raqamli, EXM va sistemalari sxemotexnikasining qurilishi, ishlash va qo’llanishi printsiplarini o’rganishdir. Bu fan avval o’qitilgan «Informatika» «Mashina arifmetikasi va avtomatlar nazariyasi» va «Elektrotexnika va elektronika» fanlariga tayangan bo’lib, uni o’rganish natijasida talaba EXM va sistemalar uchun ishlab chiqariladigan:
integral sxemalarning turlarini, xususiyatlari va funktsional vazifalarini bilish;
matritsali katta integral sxemalar (IS) asosida EXM sxemalarini loyixalash amaliy ko’nikmalarini hosil qilish;
zamonaviy IS lar asosida kombinatsion va tadrijiy sxemalarni loyixalashni o’rganish; IS da qurilma uzellarini, ko’rsatkichlarini o’lchash, shikastlikni qidirish xamda qurilmalarini sinash ko’nikmalariga ega bo’lish kerak.
Qadimdan insonda hisoblash extiyoji paydo bo’lgan, hamda insonlar miqdor o’lchami - sonni azaldan bilganlar.
Ibtidoiy odamlar faqat bir necha sonni bilgan va uning «sanash asbobi»- o’z qo’llari bo’lgan. Inson sanashini o’rganib olib, xamisha hisoblash usullarini mukammalashtirdi va turli hisoblash vositalarini yaratdi. Qadimiy Misrda ishlatilgan sanash taxtachasi «abak» dan hozirgi zamonaviy kompyuter vositalarigacha bo’lgan davr - shu rivojlanishning xosilalaridandir.
Birinchi EHMlar 40-yillarda paydo bo’lgan bo’lib, ularning rivojlanishi bevosita elektronika rivojlanishiga bog’liq bo’ldi, EHM sohasida texnik tarqqiyot xususida ga’ ketganda, ularning rivojlanishi yagona fizik-texnik ‘rintsi’ga asoslangan ma’lum bosqichlarga ajratiladi. Bu bosqichda EXM avlodlari deb ataladi.
EXM lar ularda ishlatiluvchi fizik elementlarga bog’liq holda u yoki bu avlodga mansubligi aniqlanadi.
Uzellarni tuzishda ulardan soddaroq EXM elementlari ishlatiladi. Elementlar turlicha bo’lib, o’z navbatida EXM ning element bazasini tashkil etadi. Bu jarayoni davom etsak, o’z navbatida elementlar elektroradiokomponentlar asosida tuziladi.
Elektroradiokomponentlar - rezistor, diod, triod, o’tkazuvchi simlar, transformator, kondensator, induktivlik va xokazo.
Keng ma’noda esa element bazasi deganda, radiokomponentlarni xamda ular asosida tuzilgan elementlarni tushunish kerak.
EXM elementlari - oddiy mantiqiy funktsiyalarni amalga oshiruvchi yoki ko’shimcha amallarni bajaruvchi elektron sxemalar bo’lib, ular asosida qurilmalar tuziladi. EXM elementlari tizim yoki seriya qilib ishlab chiqiladi. Bitta seriyada mantikiy elementlardan tashqari murakkab uzellar, qo’shimcha va maxsus elementlar bo’lishi mumkin.
Agar xar qanday murakkab mantiqiy funktsiyalarni tizimdagi mantiqiy elementlar asosida amalga oshirish imkoni bo’lsa, bundan tizim (seriya) funktsional to’lik tizim hisoblanadi. Funktsional to’lik tizimda qo’shimcha va maxsus xabarlarni moslash elementlari bor bo’lsa, bunday tizim texnik to’lik tizim deyiladi. Inson aqil – idroki, zakovati bilan o’rganayotgan, shakillantirayotgan hamda rivojlantirgan qaysi fanni, uning yo’nalishini olmaylik albatta o’lchashlarga ularning usullariga, o’zaro bog’lanishlariga duch kelamiz. Bu o’lchash usullari va vositalari yordamida har xil kattaliklarni o’lchash va ularga bog’liq masalalarni mukammal o’rganish orqaligina amalga oshiriladi. Shu sababli, hozirgi qaysi bir fan, ilmiy yo’nalishi, u xoh tabiiy, xoh ijtimoiy bo’lmasin, albatta u yoki bu darajada o’lchash bilan bog’liq. To’la ishonch bilan aytish mumkinki, o’lchash inson ongli hayotining asosini tashkil etadi.
Faylasuflarning taxminicha fizikaviy xossalar, jarayonlarni tekshirish, o’rganishda eng asosiy yo’l (metod) o’lchashlar hisoblanadi. Shunday ekan “Elektronika va sxematexnika “ fanini o`rganish ham ulkan yutuqlarga olib keladi deb barilla aytsa mubolag`a bo`lmaydi.
|
| |