nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Suyuqlik oqimining uzluk­sizlik teng­la­masi. Bernulli tenglamasi

|
Suyuqlik oqimining uzluksizlik tenglamasi. Bernulli tenglamasi
|
bet | 27/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni4.Suyuqlik oqimining uzluksizlik tenglamasi. Bernulli tenglamasi.
Suyuqlikning naydagi oqimini kuzataylik. Nayning ko’ndalang kesimi turli joylarda turlicha bo’lganda, oqim tezligi shunga qarab o’zgarishi mumkin, ammo suyuqlik oqimi hech yerda uzilmaydi. Nayning ko’ndalang kesim yuzlari S1 va S2 bo’lgan joylarni tanlab olaylik (1-rasm). Vaqt birligi ichida S1 kesimdan o’tadigan suyuqlik hajmi S11 ga teng, 1suyuqlikning S1 kesimdan o’tayotgan joydagi tezligi. Shuningdekvaqtbirligi ichida S2kesimdan o’tadigan suyuqlik hajmi S22 ga teng, 2suyuqlikning S2 kesimdan o’tayotgan joydagi tezligi. Siqilmas suyuqlik uchun S1 kesimdan o’tgan suyuqlik hajmi S2 kesimdan o’tgan suyuqlik hajmiga teng bo’ladi:
S11= S22 (1)
Siqilmassuyuqlikningoqimtezligibilanoqimnayiningko’ndalangkesimiyuziningko’paytmasiberilganoqimnayiuchuno’zgarmaskattalikdir. (1) munosabatgaoqimninguzluksizliktenglamasideyiladi.
DaniilBernullisuyuqliklarningnaylardagiharakatqonuninikashfetdi. Buqonunquyidagichata’riflanadi: nayningsuyuqlikoqiminingtezligikichikbo’lgankesimlaridasuyuqlikbosimikattabo’ladivaaksincha, tezlikkattabo’lgankesimlardabosimkichikbo’ladi.
Ko’ndalangkesimyuzasiharxiljoylaridaturlichabo’lgan, hamdagorizontdanbalandligio’zgaruvchanquvurdaoqayotgansuyuqlikuchunBernullitenglamasiniyozamiz:
(2)
1- suyuqlikning S1 kesim yuzidagi oqim tezligi, h1- (S1) kesimning gorizontdan balandligi, P1- (S1) kesimdagi suyuqlik bosimi. Xuddi shunengdek, 2- suyuqlikning S2 kesim yuzidagi oqim tezligi, h2- (S2) kesimning gorizontdan balandligi, P2- (S2) kesimdagi suyuqlik bosimi. Bernulli tenglamasi gorizontal joyashan quvur uchun quyidagicha yoziladi:
yoki
Bu ifodadan quyidagi xulosaga kelamiz: agar suyuqlik turli ko’ndalang kesimli gorizontal joylashgan nay bo’ylab oqatgan bo’lsa, suyuqlikning tezligi nayning toraygan joylarida kattaroq bo’ladi, bosim esa nayning keng joylarida kattaroq bo’ladi. Bu xulosani isbotlash uchun, ko’ndalang kesimi turlicha bo’lgan nayga bir necha a, b manometrik naychalar o’rnatib oqimni kuzataylik (3-rasm). Naychadagi suyuqlik sathi nay ichidagi bosimni ko’rsatadi. Tajriba ko’rsatadiki naydagi suyuqlik bosimi quyidagi munosabatda bo’ladi:Pa>Pb.
Idishdagi suyuqlik sathidan h balandlik pastda joylashgan idishning kichik teshigidan (4-rasm) oqib chiqayotgan suyuqlikning tezligi
(3)
formula bo’yicha hisoblanadi.
(3) formulani Torrichelli keltirib chiqarganligi uchun Torrichelli formulasi deyiladi.
Ko’ndalang kesim yuzasi S ga teng bo’lgan quvurdan suyuqlik tezlik bilan oqib chiqayotgan bo’lsin. t vaqt ichida quvurdan oqib chiqqan suyuqlikning hajmi quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
V=St (4)
(4) tenglikning har ikkala tomonini suyuqlikning zichligiga ko’paytirsak, quvurdan t vaqt ichida oqib chiqqan suyuqlikning massasini aniqlash ifodasiga ega bo’lamiz:
m=St (5)
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE

|
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCEBog'liq ARIMS1728ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
163
odamning
to'r
pardasi/xoroidini
olish
orqali
shaxsni
haqiqiy
identifikatsiyalashni ta'minlaydi.
Xulq-atvor biometrikasi
U foydalanuvchining harakatlaridan olingan o'lchovlardan iborat bo'lib, ularning
ba'zilari bilvosita inson tanasidan o'lchanadi.
Ovozli tekshirish
Ovozni tekshirish tizimlari ovozni aniqlash tizimlaridan farq qiladi, garchi
ikkalasi ko'pincha chalkashib ketadi. Ovozni tanib olish - bu odam aytgan
so'zlarni tanib olish jarayoni, ovozli tekshirish esa kim aytayotganini tan
olishdir. Ovoz har bir insonga xos xususiyatdir ularning barmoq izlari yoki yuzi
kabi. Dunyo bo'ylab ko'plab kompaniyalar aloqa uchun telefonlardan
foydalanishlari ushbu biometrik autentifikatsiya usulidan foydalanish uchun
ajoyib imkoniyat yaratadi. Bundan tashqari, ovozni aniqlash foydalanuvchilar
uchun juda qulay va ular tomonidan minimal kuch talab etiladi.
Ovozli biometrik autentifikatsiya texnologiyasi foydalanuvchilarning ovozlarini
qayta ishlash bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan bir qancha sohalarda, masalan,
qo‘ng‘iroq markazlarida keng qo‘llaniladi. Ushbu biometrik texnologiyani qabul
qilish xizmatni tezlashtirish, agentlar ishini osonlashtirish va ularning
samaraliroq bo'lishiga yordam beradi. Ushbu texnologiya turli xil foydalanish
holatlariga ega bo'lishi mumkin, masalan, xavfsizlik tizimlari, kredit kartalarini
tekshirish, sud ekspertizasi va telekonferentsiya va boshqalar. Kattaroq
loyihalarda, ayniqsa maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish zarurati katta bo'lsa,
ovozli identifikatsiyalash boshqa autentifikatsiya usuli bilan qo'llanilishi
mumkin, masalan barmoq izini skanerlash kabi.
Klaviatura bosish dinamikasi
Tizim "imzo yozish" deb ham ataladigan muayyan vaqt voqealarini o'lchaydi va
taqqoslaydi. Klaviaturada odam terish usuli ba'zi noyob xususiyatlarni namoyish
etishi ko'rsatilgan.
Qo'lda yozilgan imzo
Imzoni tanib olish tizimlari odamlarning qoʻlyozma imzosi asosida
autentifikatsiya qilishga harakat qiladi Dinamik imzo tekshiruvi ish jarayonini
avtomatlashtirishni talab qiladigan sohalarda, masalan, bank yoki sud
tizimlarida qo'llanilishi mumkin. Imzoni tanib olish naqshni aniqlash
algoritmlari yoki egri chiziqni tahlil qilishning matematik usullariga asoslanadi,
chunki nuqtalar to'plami imzoni ifodalashi mumkin. Shuning uchun, bu tizimlar
ko'pincha vaqt qatorlarining parchalanishi yoki egri chiziqqa yaqinlashadi.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE

|
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCEBog'liq ARIMS1728ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
162
izini sig'imga aylantirish. autentifikatsiya sensori. Bu xilma-xillikka qaramasdan,
oxirgi foydalanuvchi uchun yagona farq shundaki, qaysi manipulyatsiyalar
skaner bilan amalga oshirilishi kerak, ya'ni ularning barmog'ini qo'llash yoki
sensor orqali boshqarish.
Qo'l geometriyasi
Ikkinchi eng keng tarqalgan biometrik - qo'l geometriyasi. Biz shaxsni aniqlash
uchun
qo'lning
geometrik
xususiyatlaridan
foydalanamiz,
masalan,
barmoqlarning uzunligi va qo'lning kengligi.
Yuzni tanib olish
Tizim raqamli videokamera orqali yuz tasvirlarini yozib oladi va keyin koʻzlar,
burun, ogʻiz va jagʻ qirralari orasidagi masofa kabi yuz xususiyatlarini tahlil
qiladi. Yuzni tanib olish - bu tasvir yoki videodagi odam yuzini avtomatik
ravishda lokalizatsiya qilish. Agar kerak bo'lsa, yuzni tanish texnologiyasi
mavjud ma'lumotlar asosida shaxsni tasdiqlash uchun ishlatilishi mumkin -
kimningdir yuzining ma'lumotlar bazasida matematik kod sifatida saqlangan
tasviri.
Ushbu
texnologiyaga
qiziqish
yuqori,
chunki
bu
usul
videokonferentsaloqa aloqalarida qo'llanilishi mumkin.
Irisni tan olish
Quyidagi rasmda inson ko'zining qismlari ko'rsatilgan.
Iris ko'z qorachig'ini o'rab turgan rangli to'qima bo'lib, ko'plab jo'yak va
tizmalari bo'lgan murakkab naqshlardan iborat. Irisni skanerlash texnologiyasi
birinchi marta 1936 yilda oftalmolog Frank Bursch tomonidan taklif qilingan
(manba). 1990-yillarning boshida Iridian Technologies kompaniyasidan Jon
Dufman irisdagi farqlarni aniqlash algoritmini patentladi. Hozirgi vaqtda ushbu
biometrik autentifikatsiya usuli eng aniqlaridan biri bo'lib, maxsus iris
skanerlari yordamida amalga oshiriladi.
Texnologiya shunday ishlaydi: Birinchidan, ko'z qorachig'i joylashgan, so'ngra
iris va ko'z qovoqlarini aniqlash. Keyinchalik, ko'z qovoqlari va kirpiklar kabi
keraksiz qismlar faqat bloklarga bo'lingan va tasvirni ifodalovchi raqamli
qiymatlarga aylantirilgan iris qismini qoldirish uchun chiqarib tashlanadi.
Nihoyat, ilgari to'plangan ma'lumotlar bilan moslashtirish identifikatsiyani
tekshirish uchun bir xil usullar yordamida amalga oshiriladi.
Retina identifikatsiyasi
Retinaga asoslangan identifikatsiya identifikatsiyani tasdiqlashning eng xavfsiz
usuli sifatida qabul qilinadi. Retinal identifikatsiya ichki tana tasvirini,
soxtalashtirish qiyin bo'lgan tarzda hamkorlik qilishi kerak bo'lgan tayyor
|
| |
Arximed kuchi - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 26/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni3 . Arximed kuchi. Agar bir bo’lak po’kakni suyuqlik ichida ushlab qo’yib yuborsak, uning suyuqlik sirtiga qalqib chiqqanini ko’ramiz. Bundan suyuqliklarda, unga botirilgan jismga ta’sir etuvchi ko’taruvchi kuch bor ekanligini aniqlaymiz. Faraz qilaylik, silindr shaklidagi jism suyuqlikka to’liq botib turgan bo’lsin (1-rasm). Suyuq likka botirilgan jism asosining yuzasi S ga, balandligi esa h ga teng bo’lsin
(h=h2h1). Jismning ustki va pastki asoslariga ta’sir etuvchi gidrostatik bosim quyidagi -
tengliklar orqali aniqlanadi:
P1=sgh1 va P2=sgh2 (1)
h2>h1 bo’lganligi uchun P2>P1 bo’lib quyidagi ifoda orqali aniqlanuvchi bosimlar farqi yuzaga keladi:
P=P2P1=sg(h2h1) (2)
Paskal qonuniga asosan, P bosim suyuqlikning hamma tomoniga, shu jumladan, pastdan yuqoriga qarab tik uzatiladi. Bu bosimni yuzaga keltirgan kuch ham tik yuqoriga yo’nalgan bo’ladi va bu kuch quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi:
F=PS=sg(h2h1)S=sgV (3)
(3) ifodadagi sV ko’paytma jism siqib chiqargan suyuqlikning massasiga teng. U holda (3) ifodani quyidagi ko’rinishda yozish mumkin:
F=msg (4)
Demak, suyuqlikka (gazga) botirilgan jismga pastdan yuqoriga qarab yo’nalgan, jism siqib chiqargan suyuqlik og’irligiga teng bo’lgan ko’tarish kuchi ta’sir qilar ekan. Bu kuchga Yunon olimi Arximed sharafiga Arximed kuchi deyiladi. Arximed kuchining son qiymati quyidagi ifoda yordamida hisoblanadi:
FA=sVjg (5)
bunda, s suyuqlik zichligi, Vj suyuqlikka botirilgan jismning hajmi.
Arximed kuchi FA bilan jismning oirligi mg orasidagi ayirma ko’taruvchi kuch Fk deyiladi:
Fk=FA mg (6)
Ko’taruvchi kuchning kattaligi va yo’nalishiga bog’liq ravishda suyuqlikka botirilgan jism uch holatda bo’lishi mumkin:
1.Arximed kuchi og’irlik kuchidan kichik bo’lsin, bunda ko’taruvchi kuch manfiy: Fk< 0FA mg=sVjgjVjg=(sj)gVj< 0
Bu holda s<j va jism suyuqlik tubiga tushadi, ya’ni cho’kadi.
2. Arximed kuchi son jihatdan jismning og’irligiga teng, bunda ko’taruvchi kuch nolga teng,Fk=0FA mg=(sj)gVj=0
Bu holda s=j va jism suyuqlikka to’liq botgan holda suzib yuradi.
3. Arximed kuchi og’irlik kuchidan katta bo’lsin, bunda ko’taruvchi kuch musbat: Fk> 0FA mg q (sj)gVj> 0
Bunda s>j va suyuqlikka botirilgan jism undan qalqib chiqa boshlaydi. Jismning og’irligi uning suyuqlikka botib turgan qismi miqdoridagi suyuqlik og’irligiga tenglashgach jismning ko’tarilishi to’xtaydi. Suyuqlik ustida qalqib suza boshlayotgan jismga ta’sir etuvchi Arximed kuchining son qiymati uning og’irligiga teng bo’ladi, ya’ni:
FA=sVbg=mjg (7)
Bunda Vb jismning suyuqlikka botgan qismining hajmi (2-rasm). Jismning massasi mj=jVj, (bu yerda Vj jismning to’liq hajmi) ekanligini inobatga olib quyidagi ifodaga ega bo’lamiz:
sVbg=jVjgyoki (8)
Suyuqlikvaundasuzibyurganjismzichliklarianiqbo’lsa (7) ifodako’rajismningsuyuqlikkabotganqisminianiqlashmumkin.
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR
|
bet | 32/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR:
1 Tebranishlar deb nimaga aytiladi?
2. Erkin tebranishlar deb nimaga aytiladi?
3. Majburiy tebranishlar deb nimaga aytiladi?
4. Garmonik tebranishlar deb nimaga aytiladi?
5. Matematik mayatnik deb nimaga aytiladi?
6. Prujinali mayatnik deb nimaga aytiladi?
7. Matematik mayatnikning tebranish davri ifodasini ayting.
8. Prujinali mayatnikning tebranish davri nimaga bog’liq?
MAVZU: Matematik mayatnik yordamida erkin tushish tezlanishini aniqlash. Laboratoriya ishi №
Ishning maqsadi : Erkin tushish tezlanishini matematik mayatnik yordamidaaniqlash usulini o‘rganish.
Asbob va jihozlar: Matematik mayatnik, laboratoriya universal ta’minlash manbayi, lahza o‘lchagich, shtangensirkul, o‘lchov lentasi.
Matematik mayatnik
|
Laboratoriya universal ta’minlash manbayi
|
Lahza o‘lchagich
|
|
|
|
Laboratoriya ishini bajarishdan oldintebranma harakatni tavsiflovchi kattaliklar haqida tushuncha va ularni aniqlash to‘g‘risida qisqacha ma’lumot beriladi. Tajriba qurilmasini yig‘ishda, o‘quvchilar faol qatnashmog‘i kerak. Ishda elektr o‘quv-asboblaridan foydalanganligi uchun texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish qoidalari eslatiladi. Tajriba natija va xulosalari daftarga ko‘chiriladi.
Ishning nazariy asosi:
Uzun, vaznsiz, cho‘zilmaydigan ipga osilgan jism matematik mayatnik deyiladi. Matematik mayatnikning og‘irlik markazi osilish nuqtasidan pastda yotadi. Mayatnik ipining massasi unga osilgan jism, masalan metall sharcha massasidan juda ham kichik bo‘lganligi sababli uni hisobga olmasa ham bo‘ladi. Mayatnikning harakat qilmayotgan holati mayatninkning muvozanat vaziyati deyiladi (1- rasm, a). Mayatnikni muvozanat vaziyatidan uncha katta bo‘lmagan a burchakka og‘dirib, uni qo‘yib yuborsak, u muvozanat vaziyati atrofida
tebranma harakat qila boshlaydi (1- chizma, b).
Mayatnikning bir marta to‘liq tebranish uchun ketgan vaqtga tebranish davri deb ataladi va uni T bilan belgilanadi. Agar biror t vaqt ichida mayatnik Nmarta tebransa to‘liq bir marta tebranishi uchun ketgan vaqt, ya’ni tebranish davri quyidagicha hisoblanadi: (1)
SI sistemasida tebranish davri sekundlarda o‘lchanadi.
Matematik mayatnikning tebranish davri ipga osilgan yukning massasiga va tebranish amplitudasiga bog‘liq emas. Matematik mayatnikning uzunligi deganda ipning osilish nuqtasidan sharcha markazigacha bo‘lgan masofaga aytiladi. Matematik mayatnikning tebranish davri matematik mayatnik l uzunligining kvadrat ildiziga to‘g‘ri proporsional va g erkin tushish tezlanishining kvadrat ildiziga esa teskari proporsional bo‘lib, u quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi:
(2)
(2) ifodaga ko‘ra erkin tushish tezlanishi g ni aniqlash uchun quyidagi tenglikka ega bo‘lamiz:
(3)
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE

ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
164
Xulosa:
ko'plab biometrik autentifikatsiya usullari mavjud bo’lib, Ularning
har biri o'zining afzalliklari va kamchiliklariga ega. Bir so`z
bilan aytganda
biometrik identifikatsiyalash tizimi bir qancha yutuqlarga ega, insonlarni noyob
biologik xususiyatlar orqali shaxslarni ishonchli va
tezkor tarzda aniqlash va
yana shunga oʻxshash bir qancha ustunliklarga
Ushbu maqolada sanab o'tilgan autentifikatsiya usullari oddiy paroldan ko'ra
xavfsizroq. Shuning uchun biz sizni ushbu maqolada
tasvirlangan har bir
texnologiyani tahlil qilishingizni va qaysi birini
kompaniyangizda amalga
oshirishni hal qilishingizni tavsiya qilamiz.
Foydalanilgan manbalar:
1.
https://www.phonexia.com/blog/5-popular-types-of-biometric-
authentication-pros-and-cons/
2.
https://www.phonexia.com/blog/5-popular-types-of-biometric-
authentication-pros-and-
cons/#:~:text=The%20five%20most%20common%20types,palm%20or%20fin
ger%20vein%20patterns.
3.
https://www.rootstrap.com/blog/fingerprint-recognition-the-most-
popular-biometric
Ishni bajarish tartibi - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 33/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniIshni bajarish tartibi:
Ipni imkoni boricha uzunroq holatda mahkamlab, uning uzunligi o‘lchanadi.Avvalo millimetrli chizg`ich bilan mayatnik ipining OB orasidagi uzunligini o`lchab, so`ngra sharchaning diametri shtangensirkul bilan qayta-qayta o`lchanib o`rtacha qiymati topiladi. U vaqtda tebrangich uzunligi :
bo`ladi
2.Olingan natijani jadvalga yoziladi. l1=…m.
3.Laboratoriya universal ta’minlash manbayiga lahza o‘lchagich ulanadi.
4.Laboratoriya universal ta’minlash manbayi tok tarmog‘iga ulanadi va uni ish holatiga keltiriladi.
5.Lahza o‘lchagich ko‘rsatkichi nol holatiga keltiriladi.
6.Stol chetiga shtativ o`rnataming, sharcha poldan 1-2 sm masofada osilib turishi kerak.
7. Sharchani muvozanat vaziyatidan5-8 sm ga og`dirib , u harakatga keltiriladi. Shu onda lahza o‘lchagich ishga tushiriladi.
8.Matematik mayatnikning tebranishlar soni sanaladi. Mayatnik N1 = 30 marta tebranganda lahza o‘lchagich to‘xtatiladi.
TUXT
(Lahza o‘lchagichni to‘xtatish uchun
tugmasi bosiladi).
9.Lahza o‘lchagichning ko‘rsatishi qayd etiladi va jadvalga yoziladi.t1 =…s.
10.(1) ifodaga ko‘ra l1 uzunlikdagi mayatnikning tebranish davri T1 = … s. hisoblanadi.
11. (3) ifodaga ko‘ra erkin tushish tezlanishi hisoblanadi. g = … m/s2.
12.Mayatnik ipining uzunligini o‘zgartirmasdan tebranishlar soni N2 = 40 ta va N3 = 50 ta hollari uchin tajriba yuqoridagidek takrorlanadi.
13.Olingan natijalar asosida mayatnik tebranish davri va erkin tushish tezlanishining qiymatlari aniqlanaib, jadvalga yoziladi .
14.Mayatnik uzunligini o‘zgartirib, tajriba yuqorida ko‘rsatilgan tartibda takrorlanadi.
15.Erkin tushish tezlanishining tajribalarda olingan qiymatlarining o‘rtachasini hisoblanadi.
16.Olingan natijalar asosida quyidagi jadval to‘ldiriladi.
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR
|
bet | 28/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLAS BO’YICHA SAVOLLAR.
1.Paskal birligi keltirilgan birliklarning qaysi birining o’rniga ishlatilishi mumkin bo’ladi?A) N/m B) N/m2C) Nkg/s2 D) Nkg/s
2. Balandligi 10 mm suv ustunining bosimi necha Paskal bo’ladi.
A) 10 B) 100 C) 9 D) 0,1
3. Kerosin bilan to’ldirilgan bakning yon tomonida yuzasi 20 sm2 bo’lgan teshik bor. Teshikning markazi kerosin sathidan 3 m pastda. Teshik probka bilan mahkamlab qo’yilgan. Probkaga ta’sir etuvchi gidrostatik bosim kuchi nimaga teng (N)? Kerosin zichligi 800 kg/m3. A) 480 B) 48 C) 320 D) 160
4. Turli shakldagi uchta idishga bir jinsli suyuqlik bir xil balandlikda qo’yilgan. Idishlar tubiga bosimlar munosabati qanday?
A) P2>P1
3 B) P2>P1>P3C) P1=P2=P3 D) P1=P2
3
5. Balandligi 4 m bo’lgan suv ustunining bosimini aniqlang (kPa).
A) 400 B) 40 C) 4 D) 35
6. Areometr yordamida qanday fizik kattalik o’lchanadi?
A) tezlik B) tezlanish C) suyuqlik zichligi D) bosim
7. Massalari o’zaro teng bo’lgan alyuminiy, po’lat va misdan yasalgan sharlar suvga to’la botirildi. Ularning qay biriga ta’sir etayotgan Arximed kuchi eng katta bo’ladi?A) alyuminiyga B) misgaC) hammasiga bir xil D) po’latga
8. Bir xil hajmli silindrlar suvga va kerosinga botirilgan. Qaysi birida itaruvchi kuch necha marta ortiq (kam)? suv=1000 kg/m3, kerosin=800 kg/m3
A) Kerosinda 1,5 marta ko’pB) Suvda 1,25 marta ko’p
C) Suvda 2 marta ko’pD)Kerosinda 1,25 marta ko’p
9. Suv yuzida suzayotgan kub shaklidagi 2 kg massali muz parchasining suv ustidagi qismining massasini toping (kg). A) 0,2 B) 0,5 C) 0,9 D) 0,8
10. Ko’lda zichligi 0,2 g/sm3 va hajmi 0,1 m3 bo’lgan jism suv yuzida suzib yuribdi. Shu jismni suvga to’la botirish uchun qancha kuch kerak bo’ladi (N)?
A) 200 B) 400 C) 800 D) 1200
11. Samolyot qanotining ko’tarish kuchining paydo bo’lishi qanday fizikaviy qonun asosida tushuntiriladi? To’g’ri javobni tanlang.
A) impulsning saqlanish qonuni asosidaB)Nyutonning uchinchi qonuni asosida
C) Arximed qonuni asosidaD) Bernulli qonuni asosida
|
| |
Bug’-gaz qurilmalari - Elektr stansiyalar generatorlarini energitik xarakteristikalari

|
Elektr stansiyalar generatorlarini energitik xarakteristikalari
|
bet | 5/5 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #126887 |
Bog'liq Elektr stansiyalar generatorlarini energitik xarakteristikalariBug’-gaz qurilmalari
G TQ da ishlatilgan gazlar yuqori haroratga ega bo’ladi, bu esa termodinamik siklning FIK ga salbiy ta’sir etadi. Gaz va bug’ turbina qurilmalarini birlashtirish, yoqilg’ini yonishdan hosil bo’lgan issiqlikdan umumiy foydalanish hisobiga ishchi qurilmaning samaradorligini 8-10% ga oshiradi va tannarxini 25% ga kamaytiradi.
Rasm 17. Bug’-gaz qurilmasinig prinsipial sxemasi:
1-bug’ qozoni; 2-kompressor; 3-gaz turbina; 4-generator; 5-bug’ turbina; 6kondensator; 7-nasos; 8-ekonomayzer; a) bug’; b) suv va kondensat; v) yoqilg’i; g) havo; d) yonish mahsulotlari; e) sovituvchi suv.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Fedorov A.A. Kameneva V.V. Osnovi elektrosnabjeniya promishlennix predpriyatiy. M.: Energoatlmizdat 1984
Yermilov A.A. Osnovi elektrosnabjeniya promishlennix predpriyatiy. M.: Energoatomizdat,1983
Gladilin L.V. Osnovi elektrosnabjeniya gornix predpriyatiy. M.: Nedra, 1980
Konavalova L.L., Rojkova L.D. Elektrosnabjeniya promishlannix predpriyatiy i ustanovok. M.: Energoatomizdat, 1989
Pravila ustroystva elektroustanovok. M.: Energoatomizdat, 1985
Spravochnik po elektrosnabjeniyu i elektroobrudovaniyu. T.1 i 2. M.: Energoatomizdat, 1986, 1987
Nasritdinov Sh.G. Kon elektrotexnikasi, III kism, Toshkent-1995.
|
| |
Bug’ qozonlari va ularning turlari. Barabanli bug’ qozonlari

|
Bug’ qozonlari va ularning turlari. Barabanli bug’ qozonlari
|
bet | 2/5 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #126887 |
Bog'liq Elektr stansiyalar generatorlarini energitik xarakteristikalari2.Bug’ qozonlari va ularning turlari. Barabanli bug’ qozonlari
Barabanli bug’ qozonlarda temirli baraban 3 mavjud, uning pastki qismida suv va yuqori qismida bug’ joylashadi. Aylanish quvurlaridan 2 suv, o’txona 7 devorlarini egallagan ekran quvirlariga 1 o’tadi. Ekran quvurlari, bug’ni katta bosimda ushlab turish uchun, temirdan kichik diametrli qilib (ichki diametri 32 mm va tashqi diametri 40 mm) yasaladi. Katta bug’ qozonlarida har soatda yuzlab tonna suv bug’latiladi, shuning uchun ularni quvurlarining umumiy uzunligi 50 km gacha etadi.
Quyidagi rasmda issiqlikni hosil qilish va undan elektr energiyasi ishlab chiqarish ko’rsatilgan.
Rasm 10. Issiqlik kondensatsion elektr stansiyasi texnologik jarayonining sxemasi.
1-bug’ qozoni; 2-yoqilg’i uzatish; 3-havo uzatish; 4-ta’minot suvi;
5-bug’ quvuri; 6-bug’ turbina; 7-tutun gazlari; 8-kul va shlakni chiqarib yuborish; 9elektr generator; 10-elektr energiyasini iste’molchilari; 11-kondensator; 12-sovutish suvining nasosi; 13-kondensat nasosi; 14-past bosimli isitgichlar;
15-deaerator; 16-yuqori bosimli isitgichlar; 17- ta’minlash nasosi; 18-issiqlikni isitish yoki sanoat iste’molchilari.
Bug’ qozonlarini samaradorligini oshirish uchun suv barabaniga berilishdan oldin eknomayzerda 5 o’txonaga berilayotgan havo esa havo qizdirgichda 6 isitiladi.
B arabandan chiqayotgan bug’ qozonlarda suv va suv-bug’ qorishmasi ularning zichliklar hisobiga tabiiy aylanadi. Bug’ni harorati va bosimi ortishi bilan suv-bug’ zichliklari farqi kamayadi va aylanishi yomonlashadi.
Rasm 11. Barabanli bug’ qozonining ishlash sxemasi
To’g’ri oqimli bug’ qozonlari
To’g’ri oqimi bug’ qozonlarida baraban yo’q. Suv va bug’ aylanishi nasoslar orqali amalga oshiriladi. Suv isitgich 3 orqali, quvurlarga 1 o’tadi va bug’ga aylanadi. Keyin bug’qizdirgichga 2 uzatiladi, so’ngra turbinaga beriladi. Havo qizdirgichda 4 havo qizdiriladi va o’txonaga beriladi. To’g’ri oqimli bug’ qozonlari sifatli suv ta’minotini rostlashni taqozo etadi.
Bundan tashqari bu turdagi bug’ qozonlarida ishlatiladigan iste’mol suvining kimyoviy tozaligiga juda yuqori talablar qo’yiladi. To’g’ri oqimli bug’ qozonlari ko’p tarqalgan, chunki ular barabanli qozolardan arzon. Barabanli qozonlarda, katta bosimlarda (20 MPA dan yuqori) tabiiy suv bug’ining aylanishi buziladi. Bug’ qozonga kerakli miqdorda yoqilg’i va havo, shuningdek iste’mol suvi uzatiladi.
Rasm 12. To’g’ri oqimli bug’ qozonining ishlash sxemasi
YOqilg’ini yonishi natijasida ajralib chiqqan issiqlik hisobiga iste’mol suvidan bug’ hosil qilinadi va bu bug’ maxsus quvur orqali bug’ turbinasiga uzatiladi.
|
| |
Garmonik tebranishlar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 31/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniGarmonik tebranishlar. Garmonik tebranish deb, fizik kattalikning vaqt o'tishi bilan kosinus (sinus) qonuniga muvofiq o'zgaradigan tebranma harakatiga aytiladi.
Garmonik tebranishlar eng sodda tebranishlar hisoblanadi va quyidagi ikki sababga ko'ra ular batafsil o'rganiladi: birinchidan, tabiatda va texnikada uchraydigan tebranishlarning aksariyati garmonik tebranishga yaqindir; ikkinchidan, turli murakkab tebranishlarni ham garmonik tebranishlarning yig'indisi sifatida qarash mumkin.
Garmonik tebranish tenglamasi.
Garmonik tebranma harakat quyidagi tenglama bilan ifodalanadi.
Garmonik tebranm harakat energiyasi quyidagicha hisoblanadi:
energiyaning saqlanish qonunining matematik ifodasidir. Demak, energiyaning saqlanish qonuni quyidagicha ta’riflanadi. “Yopiq sistemada garmonik tebranma harakatda to’lqin energiya potensial va kinetic energiyalar yig’indisiga teng bo’lib, ularning yig’indisi o’zgarmaydi, ular faqat bir turdan ikkinchi turga aylanib turadi. “
S kattalikning garmonik tarzda o'zgarishi quyidagi tenglama bilan aniqlanadi:
S = A cos(w0)
Bu erda A — tebranish amplitudasi, w0 —siklik chastota, -tebranishning b'oshlang'ich fazasi — tebranish fazasi.
Kosinus + 1 dan — 1 gacha qiymatlarni kabul qilgani uchun S + A dan — A gacha qiymatlarni qabul qiladi.
Т— kattalik tebranish davri deyiladi.
v — kattalikka tebranish chastotasi.
ni olamiz
Chastotaning SI dagi birligi — gerts (Gts). U nemis fizigi G.Gers sharafiga shunday nomlangan. 1 Gs chastota deb, 1 sekundda 1 marta to'la takrorlanadigan davriy jarayonning chastotasiga aytiladi.
Garmoniktebranmaxarakatqilayotgannuqtaningto'lamexanikenergiyasiuningkinetikvapotentsialenergiyalariningyig'indisigatengvao'zgarmaskattalik
E=Ek +En
Endi garmonik tebranma xarakat qilayotgan ba'zi qurilmalar bilan tanishaylik. Ularning eng soddalari prujinali va matematik mayatniklardir.
Prujinali mayatnik. Prujinali mayatnik deb, absolyut elastik prujinaga berkitilgan va elastiklik kuchi F=—kx ta'sirida garmonik tebranma harakat qiladigan m massali' yukka aytiladi
Bu erda k — prujinaning qattiqligi, x — yukning muvozanat vaziyatidan og'ishi.
Prujinali mayatnikning tsiklik chastotasi ω0 quyidagiga teng.
Tebranish davri
T=
Prujinali mayatnikning potensial energiyasi
En=
Matematik mayatnik. Matematik mayatnik deb, cho'zilmaydigan, vaznsiz ipga osilgan va og'irlik kuchi ta'sirida tebranma harakat qila oladigan moddiy nuqtaga aytiladi.
Muvozanat vaziyatidan ф burchakka og'dirilgan mayatnikni FK og'irlik kuchining tashkil etuvchisi xarakatga keltiradi. Matematik mayatnikning tsiklik chastotasi
ifodalar bilan aniqlanadi.
Shuningdek matematik mayatnikning potentsial energiyasi
E=
Bu erda g— erkin tushish tezlanishi, 1 — mayatnikning uzunligi, m — moddiy nuqtaning massasi.
|
| |
Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi

Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya
qurilmasi
Iqbol Baxodirovna Savriyeva
Buxoro muhandislik-texnologiya instituti
Annotatsiya: Ushbu maqolada eksperimental namunaning dizayni ko‘rsatilgan,
xomashyoning yuklanish hajmi 100 kg, quyosh quritgichlari uchun umumiy maydoni
9 m
2
bo‘lgan havo isitgichlari qishloq xo‘jaligi mahsulotlari uchun qo‘llab tajriba
ishlari olib borildi. Tajriba davomida natijalar shuni ko‘rsatdiki vaqt (28 soat) olma
15% namlikgacha quritildi, nok 27% va nazorat namunalari 45-47% natijani
ko‘rsatdi. Harorat aniqlandi quritgichdagi havoni quyoshdan isitish 2 kVt/s ya’niy
1300 m
3
/soat quvvat bilan ishlayotgandagi natija. Tajriba jarayonida ushbu natijalar
ma’lum bo‘ldiki, loyhalangan quyosh quritgichining kamchiliklari va tavsiflari
batafsil bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: quyosh quritgichi, harorat va namlik havo, isitish, issiqlik sig‘imi,
psixometr, gigrometr.
Laboratory device for drying fruits and vegetables in the sun
Iqbol Baxodirovna Savriyeva
Bukhara Institute of Engineering and Technology
Abstract: This article shows the design of the experimental sample, the
experimental work was carried out using agricultural heaters for agricultural products
with a load capacity of 100 kg of raw material and a total area of 9 m2 for solar
dryers. During the experiment, the results showed that the time (28 hours) the apples
were dried to a moisture content of 15%, the pears showed a result of 27% and the
control samples showed a result of 45-47%. The temperature was determined by
heating the air in the dryer from the sun at 2 kW / h, ie 1300 m3 / h. During the
experiment, it became clear that the shortcomings and characteristics of the designed
solar dryer are described in detail.
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Allaberganova zilolaning tarmoq xavfsizligi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi

|
Allaberganova zilolaning tarmoq xavfsizligi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi
|
bet | 6/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 36,06 Kb. | | #249251 |
Foydalanilgan adabiyotlar
1. IoT Security Statistics 2022 - Everything You Need to Know. https://webinarcare.com/bestiot-security-software/iot-security statistics/#:~:text=Privacy%20violations%20related%20to%20data,access%20to%20IoT%2 0devices%202%25.
2. http://srcyrl.rfidtagcn.com/news/what-is-iot-17798686.html
3. Abbass W. [ va boshqalar]. Classifying IoT security risks using Deep Learning algorithms 2019.
4. Ali B., Awad A. I. Cyber and physical security vulnerability assessment for IoT-based smart homes // Sensors (Switzerland). 2018. № 3 (18).
5. Alladi T. [va boshqalar]. Consumer IoT: Security Vulnerability Case Studies and Solutions // IEEE Consumer Electronics Magazine. 2020. № 2 (9).
6. Popescu T. M., Popescu A. M., Prostean G. Iot security risk management strategy reference model (Iotsrm2) // Future Internet. 2021. № 6 (13).
7. Snehi M., Bhandari A. Vulnerability retrospection of security solutions for software-defined Cyber-Physical System against DDoS and IoT-DDoS attacks // Computer Science Review. 2021. Т. 40.
8. Zakaria H. [va boshqalar]. IoT security risk management model for secured practice in healthcare environment 2019.
|
| |
10 ma’ruza: pomidorlarni qayta ishlash texnologiyalari reja

|
10 ma’ruza: pomidorlarni qayta ishlash texnologiyalari reja
|
bet | 1/3 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 32,54 Kb. | | #107517 |
Bog'liq 10 (Lotincha)
10 - MA’RUZA: POMIDORLARNI QAYTA ISHLASH TEXNOLOGIYALARI
Reja:
Xom ashyo tavsifi. Tomat-pyure va tomat-pasta.
Tomatlarni yig‘ish, tashish qabul qilish va saqlash.
3. Ishqalangan tomat massasini olish.
4.Tomat massasini konsentrlash.
5.Tomat mahsulotlarini qadoqlash.
1.Xom ashyo tavsifi. Tomat-pyure va tomat-pasta.
Fanda dunyoning barcha halqlari pomidor o‘simligi va uni mevasini tomat deb
1-rasm. Tomat meva-
sining tuzilishi
|
ataydi. Tomat mevasi po‘stloq, et, sharbat va urug‘dan iborat. Mevaning ichki bo‘shlig‘i (1-rasm) urug‘ bo‘limlariga ajralgan. Meva kameralarining tashqi devorlari 3 po‘stloq 2 bilan tutashgan, ichki devorlar 5 kameralarni bir-biridan ajratadi. Kamera ichi bo‘shlig‘i 4 sharbat va urug‘ 1 bilan to‘lgan.
|
Quruq modda miqdori tomatda 4-dan 9 %-gacha bo‘ladi va o‘rtacha 6%-ni tashkil etadi.
2. Tomatlarni yig‘ish, tashish qabul qilish va saqlash
Mayda mevali tomatlar SKT-2 kombaynlarda yig‘iladi. Ularga PT-3,5 telejkalari tirkaladi. Yirik mevali tomatlarni yig‘ish uchun traktor tortib yuruvchi keng qamrovli transportyorlar ishlatiladi. Plantatsiyalar POU-2 markali harakatlanuvchi platformalar va transport tarali almashinuvchi yarim pritseplar bilan ta’minlanadi. “CHayka -58” rusumli tomat yig‘ish agregati DT-54 traktori, 100 M rusumli ikki trasportyor hamda meva-sabzavot platformali suv sepish qurilmasidan iborat.
Zavodga keltirilgan tomatning suvli basseyn yoki gidravlik transportyorga tushurilishi va bevosita qayta ishlashga uzatilishi maqsadga muvofiq. Birlamchi punktlardan keltirilgan maydalangan tomat massasi darhol qayta ishlanadi.
Ishning uzluksizligini ta’minlash uchun tomat mevalari ko‘pincha xom ashyo maydonchasida saqlanadi. Xom ashyo quruq moddasining yo‘qolishi atrof muhit temperaturasi va saqlash muddatiga bog‘liq. 180S temperaturada 4 soat saqlangandan so‘ng yo‘qolish bo‘lmaydi, 240S da yo‘qotish 1,7%-ni tashkil etadi. 22-250S temperaturada 22 soat saqlangandan so‘ng yo‘qotish 5,1%-ni tashkil etadi, 36 soatdan so‘g – 7%. Sovutgichda 1-20S temperaturada tomatni 20 sutka saqlash mumkin. Tomatni 12 soatgacha suvda meva va suv nisbati 2:1 holatda saqlash ham amalda qo‘llaniladi. Quruq modda yo‘qolishi bunda zararlangan va yorilgan meva miqdoriga bog‘liq.
|
| |
Sodda oksidlar: Murakkab oksidlar

Sodda oksidlar: Murakkab oksidlar:
Kuprit – Cu2 O Ilmenit – Fe Ti O3
Kassiterit – Sn O2 Magnetit – FeO. Fe2O3
Sinkit – Zn O Xromit – FeO. Cr2O3
Kvars – Si O2
Murakkab gidrooksidlar:
Korund – Si O2 Opal – SiO2 . nH2O
Gematit – Fe2 O3 Limotit – Fe2O3 . nH2O
Psilomelan – MnO . MnO2 . nH2O
5. K a r b o n a t l a r s i n f i. Bunga karbonat kislotasi (H2CO3) tuzlarining birikmasidan paydo bo‘lgan cho‘kindi va metfomik jins metallari kiradi. Karbonatlar sinfiga 80 ga yaqin minerallar ma’lum bo‘lib, er po‘stining ustki qavatida ko‘p uchraydi va uning 2 % ini tashkil etadi.
Karbonatlar sinfi minerallari suvsiz karbonatlar va suvli karbonatlar guruhiga ajratiladi.
Suvsiz karbonatlar: Suvli karbonatlar:
Kalsit – CaCO3 Soda – Na2CO3 . 10H2O
Magnezit – Mg CO3 Malaxit – CuCO . Cu(OH)2
Dolomit – CaMg(CO3)2 Azurit 2SuCO3 . Cu(OH)2
Siderit – FeCO3
6. S u l f a t l a r s i n f i. Bu sinfga sulfat kislotasi H2SO4 tuzlari kiradi. Sulfatlar sinfi minerallari natriy, kaliy, magniy, bariy elementlari bilan sulfatlarning birikishidan hosil bo‘ladi va er po‘stining 0,61 % ini tashkil etadi.
Er po‘stida eng ko‘p uchraydigan suvsiz va suvli sulfatlar mineraliga:
Suvsiz sulfatlar: Suvli sulfatlar:
Selestin – Sr(SO3) Mirabilit – Na2SO4 . 10H2O
Barit – Ba (SO4) Alunit – KAl3(SO4) . (OH6)
Anglezit – Pb(SO4) Gips - CaSO4 . 2H2O
Angidrid – Ca(SO4) kiradi.
7. V o l f r a m a t l a r. Bu sinf minerallari volfram kislotasi H2WO4 ning tuzlari bo‘lib, er po‘stida juda oz uchraydi. Volframatlar sinfiga tipik vakil v o l f r a m i t (Mn, Fe) WO3 va suvli fosfatlardan- sheelit Ca WO4 bo‘lib, volfram metalini olish uchun muhim xom ashyodir. O‘zbekistonda Nurota, Zirabuloq, Qoratepa tog‘laridan topilgan.
8. F o s f a t l a r. Qishloq xo‘jaligida o‘g‘it olish uchun xom ashyo sifatida foydalaniladi. Bu minerallarga fosfor kislotasining H3PO4 mineral tuzlari - m i sh ya k – H3AsO4, vanaditlar- H3VO4 kislotaning tuzlari kiradi.
Suvsiz fosfatlar guruhiga:
Apatit – Ca5(PO4)2 (F,Cl) (OH)
Fosforit – Ca5(PO4)3 (Cl,F) . CaCO3 gil va qum aralashmasi
|
IoT xavfsizligining asosiy tahdidlari va zaifliklari

|
IoT xavfsizligining asosiy tahdidlari va zaifliklari
|
bet | 3/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 36,06 Kb. | | #249251 |
IoT xavfsizligining ba'zi zaifliklari, ularning oldini olish yoki tahdidni kamaytirish uchun qurilmalarni kuchaytirishni ba’zi omillarini ko‘rib chiqish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
1. Xavfsiz aloqalar. IoT bilan bog'liq eng katta xavflardan biri bu xavfsiz bo‘lmagan aloqadir. Qurilmalar o‘rtasida ma'lumotlar uzatish uchinchi shaxslar tomonidan to‘xtatilishi mumkin. Bu tahdid qiluvchi shaxslarga foydalanuvchi parollari yoki kredit karta raqamlari kabi maxfiy ma'lumotlarga kirish imkonini berishi mumkin. Xavfsizlik nazoratini kuchaytirish maqsadida uzatish paytida ma'lumotlarni himoya qilish uchun shifrlashdan foydalanish kerak. Agar uzatish paytida ma'lumotlar shifrlay olinmasa, qurilma joylashgan tarmoqni ajratib ko‘rish mumkin. Segmentatsiya qurilma bilan bog'liq hujum vektorini kamaytirishga yordam beradi. Tashkilotlar ushbu segmentlangan tarmoqlarga xavfsiz va shifrlangan tarzda kirishni birlashtirish uchun birqancha platformalarning mavjud imtiyozli masofaviy ulanishidan foydalanishlari mumkin (misol uchun BeyondTrust platformasi [6]).
2. IoT xavfsizlik yangilanishlarining yo‘qligi. Qurilma chiqarilgandan so‘ng, yangi xavfsizlik tahdidlarini bartaraf etish uchun yangilanishlarni taqdim etish ishlab chiqaruvchiga bog'liq. Biroq, ko‘pgina IoT/IIoT ishlab chiqaruvchilari o‘z vaqtida yangilanishlarni chiqarmaydi [7]. Bu IoT qurilmalarini ma'lum xavfsizlik kamchiliklari hujumiga qarshi himoyasiz qoldiradi.
Xavfsizlik nazorati: bundan himoya qilish uchun korxonalar faqat o‘z vaqtida yangilanishlarni chiqarish bo‘yicha yaxshi tajribaga ega bo‘lgan ishlab chiqaruvchilarning qurilmalaridan foydalanishlari kerak. Ushbu xavfni bartaraf etish uchun zaifliklarni boshqarish tizimi IoT qurilmalarini skanerlash qobiliyatiga ega bo‘lishi muhim, shuning uchun ularni skanerlangan qurilmalar ro‘yxatiga qo‘shish lozim. Agar qurilmani tuzatish avtomatlashtira olinmasa, iloji boricha qurilmalarga barmoq izini olishga harakat qilish kerak. Keyin uni himoya qilish uchun boshqa choralarini ko‘rish mumkin [8].
|
| |
Muskovit - Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar

|
Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar
|
bet | 9/15 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 165 Kb. | | #156355 |
Bog'liq Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlarMuskovit —KA12(ON)2 (A1Si3O10), silikatlar sinfiga xos, solishtirma og‘irligi—2,7-3,1 g/sm3, qattiqligi—2,5, shishasimon va sadafsimon yaltiraydi, yupqa varaqlari tiniq, rangsiz oq, chizig‘i rangsiz oq. Ulanishi o‘ta mukammal. Monoklin singoniyali. Muskovitning yupqa bargsimon bo‘laklari egiluvchan, elektr tokini o‘zidan o‘tkazmaydi, kislotalarda erimaydi. Paydo bo‘lishi: magmatik nordon va o‘rta magma jinslarda mayda kristall shaklida pnevmotoliz, gidrotermal va metamorfik jarayonlardan ham kelib chiqadi. Ishlatilishi: muskovitdan elektrotexnikada izolyasiya sifatida foydalaiiladi. U yirik kristall kondensatorlar, elektr lampalari, telefonlar, modali kuzoynak tayyorlashda qo‘llaniladi. Bundan tashqari maydalangan muskovit kukuni o‘tga chidamli qurilish materiali — gulli qog‘ozlar, kartonlar, avtomobil shinalarini tayyorlashda, elektr choynak va dazmollarda ishlatiladi.
19. Biotit —K(Mg, Fe)3 (ON)2 (A1Si3O10). Silikatlar sinfiga kiradi. Solishtirma og‘irligi—2,7-3,1 g/sm3. SHishasimon yaltiroq, yupqa varaqlari tiniq. Rangi qo‘ng‘ir, och yashil, qora, chizig‘i och yashil, oq, ulanishi o‘ta mukammal. Monoklin singoniyali. YUpqa varaqlari egiluvchan, xlorid kislota kuchsiz ta’sir etadi, konsentrlangan sulfat kislotada parchalanadi. Biotitning kelib chiqishi muskovitga o‘xshash bo‘lib, ko‘pchilik muskovit konlari biotit konlari hamdir. Biotit nordon, o‘rta asosli magmatik jinslarda va uning effuziv turlarida, traxit va boshqa turlarida ko‘p uchraydi. Bulardan tashqari biotit metamorfik tog‘ jinslarida, slanetslarda va gneyslarda ham ma’lum miqdorda uchraydi. Biotit tog‘ jinslarini hosil qiluvchi mineral bo‘lib, amalda qo‘llanilmaydi.
20. Zmeevik yoki serpentin — Mg6 (ON)8 Si4O10) silikatlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—2,5-3. Solishtirma og‘irligi—2,5-2,7 g/sm3, shishasimon va moysimon yaltiroq. Rangi sarg‘ish, yashil, to‘q yashil, butilkasimon yashil, och qo‘ng‘ir. CHizig‘ining rangi oq, och yashil, ulanishi yuq. Singoniyasi aniqlanmagan. Mineral xlorid va sulfat kislotalarda parchalanadi. Serpentin olivinli o‘ta asosli magmatik tog‘ jinslarida; piroksinit, dunit, periodit va olivinli jinslar, rogovaya obmanka va boshqa minerallarning gidrotermal jarayonlarda o‘zgarishidan kelib chiqadi va serpentinit tog‘ jinslarini hosil qiladi. Rangi chiroyli. Qattiq zmeevikdan siyohdonlar, shkatulkalar, kuldonlar yasaladi. Bundan tashqari kimyo sanoatida serpentin magnit birikmalarini olishda xom ashyo sifatida foydalaniladi. Asbestniig tolalaridan o‘ta chidamli ustki kiyimlar, olovga chidamli qog‘ozlar, kartonlar tayyorlanadi. Asbest elektrotexnikada izolyasiya materiallari va o‘tga chidamli buyoqlar tayyorlashda katta rol o‘ynaydi.
21.
|
| |
Mineral va foydali qazilmalar

|
Mineral va foydali qazilmalar
|
bet | 5/15 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 165 Kb. | | #156355 |
Bog'liq Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlarMineral va foydali qazilmalar
1. Grafit — S. Sof elementlar sinfiga kiradi. Qattiqligi-1. Solishtirma og‘irligi -2-2,4 g/sm3. Metallsimon yaltiroq. Rangi po‘latga o‘xshash kulrang, qora. CHizig‘ining rangi kulrang-qora, yaltiroq, ulanish yuzasi yaxshi rivojlangan. Geksagonal singoniyali. Qog‘ozda chiziq qoldiradi, qo‘lga yuqadi. Kelib chiqishi er ostidagi ko‘mirning magma bilan tutashgan joyi — kontaktda, metamorfik tog‘ jinslar — gneys, slanetslar orasida, nordon, o‘rta nordon va asosli magmatik tog‘ jinslarda uchraydi. Ishlatilishi: grafit metallurgiyada yuqori sifatli uchta chidamli material sifatida, elektr sanoatida elektrodlarni tayyorlashda, grafitlarning yaxshi sorti qalam va qora buyoqlar tayyorlashda ishlatiladi.
2. M o l i b d e n i t — Mo S2 sulfidlar sinfga xos. Qattiqligi — 1-1,5. Solishtirma og‘irligi — 4,8—5 g/sm3, metallsimon yaltiroq. Rangi qo‘rg‘oshinga o‘xshash kulrang. CHizig‘iniig rangi och yashil, ulashish yuzasi yaxshi ko‘rinadi. Geksagonal singoniyali. Grafitga o‘xshash qog‘ozda chiziq qoldiradi. YUqa varaqlari egiluvchan. Kelib chiqishi: nordon magmatik jinslar paydo bo‘layotganda har xil yuqori haroratda eritmalardan kvars bilan birga hosil bo‘ladi. Bulardan tashqari, ba’zi jinslar bilan kontaktlarda ham uchraydi.
3. Antimonit — surma yaltirog‘i Sb2S3, sulfidlar sinfiga xos, qattiqligi— 2,5. Solishtirma og‘irligi — 4,6 g/sm3. Metallsimon, yaltiroq. Rangi qo‘rg‘oshinga o‘xshash kulrang, po‘latsimon kulrang, chizig‘ining rangi qo‘rg‘oshinsimon kulrang. Ulanishi o‘ta mukammal, murt mineral. Nitrat kislotada eriydi. Kelib chiqishiga ko‘ra issiq suv eritmalari (gidrotermal) sharoitlarda hosil bo‘ladi. Rudali tomirlarda va cho‘kindi jinslar orasida uchraydi. Antimonit muhim surma xom ashyosidir (meditsina, tuqimachilik, shisha, fotografiya, rangdor, chidamli metall olishda ishlatiladi).
4. Gips — SaSO4 2N2O, sulfidlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—1.5—2. Solishtirma og‘irligi — 2,3 g/sm3, shishasimon, sadafsimon va shoyisimon yaltiroq. Rangsiz, oq, kulrang, och pushti, sariq, qizil, qora; chizig‘iniig rangi oq. Ulanishi o‘ta mukammal. Monoklin singoniyali. Mineralning ingichka tolalari egiluvchan. Xlorid kislota kuchsiz ta’sir etadi. Gipsning turlari: oq rangli mayda donador gipsni alebastr, ingichka tolali, ipaksimon yaltiroq gipsni esa selenit deyiladi. Kelib chiqishiga ko‘ra tiniq, kimyoviy cho‘kindi, angidritlardan gidrotatsiya yo‘li bilan hosil bo‘ladi. Gips minerali cho‘kindi jinslarning orasida keng tarqalgandir. Ishlatilishi: gips juda muhim qurilish materiali, kuydirilgan gips haykaltaroshlikda va meditsinada qo‘llaniladi. Bundan tashqari gips kimyo sanoatida, sement tayyorlashda va qishloq xo‘jaligida mineral o‘g‘it sifatida qo‘llaniladi. Gips tiniq optik priborlar tayyorlashda ishlatiladi.
5.
|
| |
Muhokama va xulosalar - Allaberganova zilolaning tarmoq xavfsizligi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi

|
Allaberganova zilolaning tarmoq xavfsizligi fanidan tayyorlagan mustaqil ishi
|
bet | 5/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 36,06 Kb. | | #249251 |
IoT korxonalar qanday ishlashi va iste'molchilar o‘z hayotlarini qanday o‘tkazishini inqilob qilishda davom etmoqda. Bu ko‘plab kompaniyalar hozirda harakat qilayotgan raqamli transformatsiya to‘lqinining asosiy qismidir. Biroq, ko‘pgina tashkilotlar kiberxavfsizlikni umumiy rejalashtirishning bir qismi sifatida IoTni qanday himoya qilishni hali ham yetarli darajada ko‘rib chiqmagan.
Yuqorida aytib o‘tilgan IoT hujumi maydonlaridan xulosa qilish mumkinki, IoT tizimlarining barcha asosiy tarkibiy qismlaridan foydalanish mumkin. Shuning uchun IoT tizimlarini yaratish va saqlashda xavfsizlik ustuvor bo‘lishi kerak. IoT tizimi qanday miqyosda va qanday muhitda o‘rnatilgan bo‘lishidan qat'iy nazar, xavfsizlikni tizimning har bir jihatiga yaxshiroq integratsiya qilish uchun dizayn bosqichidan boshlab ko‘rib chiqish kerak. Shu tarzda, IoT tizimi individual qurilmalaridan tortib umumiy konfiguratsiyasigacha ham funktsional, ham xavfsiz bo‘lishi uchun moslashtirilishi mumkin.
Yuqoridagilarni inobatga olgan holda, quyidagi xavfsizlik qoidalarini ko‘rib chiqish mumkin:
Barcha yig'ilayotgan va saqlanayotgan ma'lumotlar hisobga olinishi kerak. IoT tizimida aylanayotgan har bir axborot va ma'lumotlar mos ravishda konfiguratsiyada ko‘rsatilishi kerak. Bu nafaqat muhitda o‘rnatilgan sensorlar va qurilmalar tomonidan to‘plangan narsalarni nazarda tutmaydi, balki avtomatlashtirish serverlari yoki boshqa IoT ilovalaridagi har qanday mumkin bo‘lgan hisobga olish ma'lumotlariga ham tegishli.
Tarmoqqa ulangan har bir qurilma xavfsizlikni hisobga olgan holda sozlanishi kerak. Qurilmani tarmoqqa ulashdan oldin xavfsiz sozlamalar ta'minlanishi kerak. Bunga kuchli foydalanuvchi nomi va parol birikmalaridan foydalanish, ko‘p faktorli autentifikatsiya va shifrlash kiradi.
Tashkilotning xavfsizlik strategiyasi mas’ullar tomonidan jiddiy e’tiborda bo‘lishi va asoslanishi kerak. Mavju bo‘lgan va rivojlanayotgan tahdidlarga qarshi mukammal himoya yo‘qligini tan olish muvaffaqiyatli hujum oqibatlarini sezilarli darajada o‘z ichiga oladigan va kamaytiradigan protokollarini yaratishga yordam beradi.
Har bir qurilma jismoniy himoyalangan bo‘lishi kerak. Shuningdek, IoT qurilmalarining jismoniy mavjudligini ham hisobga olish muhimdir. Agar IoT qurilmasining o‘zida buzg'unchilikka qarshi jismoniy himoya vositalari bo‘lmasa, u cheklangan joyda saqlanishi yoki tegishli qulflar yoki boshqa vositalar bilan mustahkamlanishi kerak.
Shunday qilib, IoT ning barcha afzalliklaridan foydalanish uchun unung ekotizimi xavfsiz va himoyalangan bo‘lishini ta'minlash kerak. IoT muhitida kiberxavfsizlikni ta’minlashda bir necha muhim jarayonlar inobatga olinishi lozim: tahdidning oldini olish, tahdidni aniqlash, unga nisbatan javob berish. Bu jarayonlar keyingi maqolalarda batafsil yoritilishi va IoT ekotizimi nuqtai nazaridan ta’riflanishi nazarda tutilgan.
|
| |
def Summa(n): 
s=0 

for

|
def Summa(n):
s=0
for
|
bet | 4/8 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 49,28 Kb. | | #101088 |
Bog'liq Mavzu pythonga kirish-fayllar.org (1)def Summa(n):
s=0
for a in range(1,n+1):
s = s + a
| |
8
|
print(a, " ",s)
|
9
|
return s
|
Asosiy funksiyalar. Python o‟z ichiga bir necha ichki funksiyalarni qamrab olgan. Ularni ba`zilari dasturlash jarayonida, ayniqsa dasturlash sistaksisini o‟rganish paytida juda ko‟p qo‟llanilganligi sababli ularni alohida qarab chiqamiz.
Ma`lumotni konsol ekraniga chiqarish – print() funksiyasi hisoblanadi. Funksiyaga argument sifatida konsolga chiqariluvchi qiymatlar (satr, son, ifoda va x.k.) berilishi mumkin:
Agarda birdaniga bir nechta qiymatlarni chop etish talab qilinsa, u holda ularni
print() funksiyasiga “,” bilan ajratib kiritiladi:
|
print("F.I.SH.:",”Eshmatov”,”Toshmat”)
|
Natijada ular ekranga probel bilan ajratilgan holatda chop etiladi. F.I.O:
Eshmatov Toshmat
Agarda print() funksiyasi ma`lumotlarni chop qilish uchun mo‟ljallangan bo‟lsa, input() ekrandan berilganlarni kiritish uchun qo‟llaniladi. input() funksiyasiga argument sifatida biror bir satr berilishi mumkin. Ushbu satr konsol ekranida aks ettirilib, kiritilishi kerak bo‟lgan berilganlar uchun yordamchi taklif vazifasini bajaradi. Masalan:
Natijaning konsol ekranidagi ko‟rinishi quyidagicha bo‟ladi:
F.I.O.: Eshmatov Toshmat Salom Eshmatov Toshmat
|
| |
Pythonni o‘rnatish - Mavzu: pythonga kirish

Pythonni o‘rnatish. Pythonda dastur tuzish uchun interpretator kerak bo„ladi. Uni kompyuteringizdagi o„rnatilgan operasion tizim turiga mos ravishda https://www.python.org rasmiy saytidan kerakli versiyasini tushirib olishingiz mumkin.
Python tilida dastur instruktsiyalar to‟plamidan tashkil topgan bo‟lib, har bir instruktsiya alohida qatorda joylashgan bo‟lishi kerak bo‟ladi. Masalan:
|
print(3 + 5)
print("Python – dasturlash tili!")
|
Python da xat boshi (otstup) juda muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. xat boshining noto‟g‟ri joylashtirilishi dasturda xatolikka olib keladi. Masalan yuqoridagi dastur kodini quyidagicha yozamiz:
|
print(3 + 5)
print("Python – dasturlash tili!")
|
Ushbu dastur kodi yuqoridagisi bilan bir xil bo‟lishiga qaramasdan interpretator xatolik haqida xabar chiqaradi va dastur bajarilmaydi. Shuning uchun ham Pythonda har bir instruktsiya alohida qatorda yozilishi shart. Ushbu hususiyat Pythonning boshqa tillardan, masalan, Java, C# tillaridan farqli jihatlaridan biri hisoblanadi.
Shunga qaramasdan Python tilining ba`zi konstruktsiyalari bir necha qatorlarda yoziladi. Masalan if shart konstruktsiyasi shular jumlasidan:
if 10 < 20:
print("Shart bajarildi")
Bu holatda 10 soni 20 sonidan kichik va "Shart bajarildi" so‟zi chiqariladi. print("Shart bajarildi") instruktsiyasi oldida albatta xat boshi bo‟lishi shart, chunki u alohida o‟zi ishlatilmagan balki if shart konstruktsiyasining qismi sifatida qo‟llanilgan. Odatda xat boshi 4 ga karrali probellar soni (4, 8,12) bilan yozish kelishilgan, lekin probellar soni 5 va undan ortiq bo‟lsa ham dastur ishlaydi.
|