nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-jadval Aralashmani qo‘lda quyish va aralashtirishga hamda bioreaktor

|
-jadval Aralashmani qo‘lda quyish va aralashtirishga hamda bioreaktor
|
bet | 51/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)1.7-jadval Aralashmani qo‘lda quyish va aralashtirishga hamda bioreaktor
ichida aralashmani qizdirishga ixtisoslashtirilgan biogaz uskunasining texnik ko‘rsatkichlari
Hajmi
|
10 m3
|
Qayta ishlanadigan chiqindi miqdori
|
(1-1,3) t/kun
|
Chiqindi namligi
|
(86-92) %
|
Gaz chiqishi
|
(14,0-20,0) m3/kun
|
Issiqlik almashinish qobiliyati
|
(24000-26000) kj/m3
|
Mahsulot shaklidagi biogaz chiqishi
|
(70-80)%
|
Mahsulot shaklidagi biogaz hajmi
|
(14-20) m3/kun
|
Hosil qiladigan issiqlik energiyasi miqdori
|
(60-90) kW soat/kun
|
Organik o‘g‘it chiqishi
|
(1 – 1,3) t/sutka
|
Quruq moddasi kam (organik modda miqdori 2%dan kam) bo‘lgan suyuqliklardan biogaz tayyorlanganda, anaerob sharoitda o‘sib, rivojlanayotgan bakteriyalar biomassasini ushlab qolishga mo‘ljallangan reaktorlardan foydalaniladi.
Bijg‘ishni tezlashtirish va turg‘un jarayonlarni yaratish maqsadida bioreaktorlarga qizdirish-isitish tizimlari ham o‘rnatilgan. Ushbu tizimdagi
bioreaktorlar mezofil va termofil tartibda ishlash imkoniyati mavjud.
Bunda biogaz uskunasi o‘zida hosil bo‘lgan biogazda qizdiriladigan suvli qozonlar yordamida qizdiriladi. Ortiqcha gazlar maxsus idishlarda saqlanadi yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri maishiy asbob-uskunalarga uzatiladi. Qayta ishlangan aralashmalar
esa vaqtinchalik idish yoki hovuzlarda saqlanadi va dala maydonlariga yuboriladi. 1.35-chizmada tajriba davomida yaratilgan biogaz olish uskunasi va 1.7-jadvalda shu uskananing texnik ko‘rsatkichlari keltirilgan.
|
| |
Ammoniyli tuzlar - Muqobil energiya manbalari

|
Muqobil energiya manbalari
|
bet | 55/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)Ammoniyli tuzlar. Biogaz ishlab chiqarishda reaktor muhiti kislota yoki ishqorli muhitga aylanib ketishi ham mumkin. Bunga sabab, reaktordagi C (uglerod) va N
(azot) nisbatining buzulishidan kelib chiqadi. Muhit o‘zgarib, neytral sharoit bo‘lmasligi, metan hosil qiluvchi bakteriyalarning rivojlanishi uchun noqulay muhit bo‘lib hisoblanadi. Muhitning neytral holatini ta’minlash uchun azot tutgan ammoniyli
tuzlar yoki qoramol mochavinasidan foydalanish mumkin. Kimyoviy mahsulotni 1 m3 hajmiga (50 - 100) g kerak bo‘ladi. Ammoniy tuzlarining yana bir ahamiyatli tomoni, dastlabki biogaz qurulmasidagi mikrobakteriyalarning o‘sib rivojlanishida ozuqa vazifasini bajradi hamda mahsulotlardan biogaz chiqishida katalizator vazifasini ham bajaradi. Bu xususiyat ko‘proq qoramol mochavinasida yorqinroq seziladi. Buni reaksiyada quyidagicha ko‘rish mumkin:
Reaksiyadan ko‘rinib turbdiki, mochavina metan gazi hosil bo‘lishida ham ishtirok etmoqda.
Suv. Suv barcha tirik organizmlar uchun ob-hayot manbayi hisoblanadi, demak metan hosil qiluvchi mikrobakteriyalar uchun ham zarur.
1.8-jadval
Kichik hajmdagi qurilmaga sarflangan mahsulotlar
№
|
Xomashyo
|
100 kg ga nisbatan
|
1.
|
Barg
|
6 kg
|
2.
|
Tovuq go‘ngi
|
8 kg
|
3.
|
Mochavina
|
5 kg
|
4.
|
Suv
|
86 kg
|
Quruq holatdagi mahsulotlarni bir – biriga aralashtirish hamda reaktorga joylash, jarayondan so‘ng biomassani reaktordan chiqarib olish ma’lum darajada qiyinchiliklar tug‘diradi. Agar suv bilan suyuqlantirib olinsa, bu muammolar bartaraf etiladi hamda suyuq bioo‘g‘itdan maqsadli foydalanish imkoniyatlari qulay hisoblanadi. Suv dastlabki biomassani va har kunlik biomassaning (86 – 92) % ni tashkil etishi lozim.
Ana shu biomassani kombinasiyalashgan quyosh qurilmasidan (1.36-chizma) foydalanib distillangan suv va bioo‘g‘it olinadi. 1.8-jadvalda kichik hajmli biogaz qurilmasiga zarur xomashyolar ko‘rsatilgan.
|
| |
Ota-onalar va farzandlar o‘rtasidagi nizolar

Oilaga yangi tushgan kelinlaming ko'pchiligi yuzaga
keladigan ba’zi
qiyinchiliklami osonlik bilan yengib,
kelinlik vazifalarini ko‘ngildagiday eplab ketadilar,
qaynonalarini ro ‘zg‘or tashvishlaridan xalos qiladilar,
tezda ularning mehriga sazovor bo'ladilar. Qaynonalar
ham bunday kelinni «qizim» deb bag‘rilariga oladilar,
bilmaganini o‘rgatadilar, qiynalganida yordam beradilar,
hayotiy yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadilar. Ularga uy-ro‘zg‘or ish-
larida va bolalar tarbiyasida yaqin ko'makdoshga ay-
lanadilar. Biroq hayotda qaynona-kelin orasida turli
to ‘qnashuvlar ham sodir bo‘lib turadi. Gap qaynona-ke
lin o‘rtasida borar ekan, shuni aytib o‘tishimiz lozimki,
bu masala azal-azaldan odamlarning, insoniyatning
atoqli namoyondalarining diqqat e’tiborida bo‘lib kelgan
muammolardan biridir. Jumladan, XIX asming ikkinchi
yarmida yashab ijod etgan sharq mutafakkirlaridan biri
Ahmad Donish o ’zining «Navodir ul vaqoe» («Nodir
voqealar») nomli kitobida qaynona kelin-nizolari haqida
yozar ekan shunday deydi: «Qaynona-kelin nizolari
bundan oldingi oilalarda ham bo‘lgan, hozir ham bor va
bundan keyin ham bo‘ladi. Ular doimo urishaveradilar.
Ular
nima uchun urishadilar? Chunki ular
nima
uchun urishishayotganliklarini o‘zlari ham bilmaydilar.
Shuning uchun urushadilar». Demak, bu o ‘rinda
qaynona-kelin nizolari, sabablarini aniqlash, ularni bar-
taraf etish alohida ahamiyatga molik masala ekanligi
ko‘rinib turibdi. Bunday kelishmovchiliklami keltirib
chiqaruvchi sabablardan ayrimlarini ko‘rib chiqamiz:
1.
Ba’zi qizlarda nikohgacha oilaviy hayotga,
qaynonaga, qaynona-kelin munosabatlariga nisbatan
salbiy tasaw ur shakllangan bo‘ladi. Ayniqsa, yoshlar
qaynonani oldindan faqat salbiy qiyofa sifatida tasawur
qiladilar. Keyin esa oila qurib, tasawuridagi emas, bal-
ki hayotdagi qaynona bilan yashay boshlaydilar.
Oqibatda ular o ‘z tasawuridagi qaynonaga xos bo‘lgan
kamchilik va illatlarni hayotdagi qaynonadan axtara
boshlaydilar. Borini-ku topishlari aniq, hatto yo‘g‘ini
ham topishga harakat qiladilar. Chunki tasawurlari
ularni aldaganini tan olishni istamaydilar.
Hayotda kamchiliksiz odam bo'lgan emas, bo‘lmay-
Ishni bajarish tartibi - Muqobil energiya manbalari

|
Muqobil energiya manbalari
|
bet | 73/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)Ishni bajarish tartibi
O‘lchash ishlarini boshlashdan 30 minut oldin piranomеtr ochiq maydonchaga o‘rnatiladi, chunki uning qismlari tеmpеraturasi atrofidagi havo tеmpеraturasi bilan tеnglashishi kеrak. So‘ngra piranomеtr oyoqchalarini burash yo‘li bilan tеrmobaktеriya aniq gorizontal holatga kеltiriladi.
O‘lchash ishlari quyidagi tartibda olib boriladi:
- Piranomеtr tеrmobatarеyasidan chiqqan ikkita simni GSA-1 tipidagi galvanomеtrning “ ” va “ S ” dеb yozilgan klеmmalariga ulanadi.
- G‘ilof olib qo‘yiladi va ekran bilan piranomеtr to‘g‘ri radiatsiyadan tuziladi.
Oradan 20 sеkund o‘tgach, galvanomеtr ko‘rsatishi N aniqlanadi. So‘ngra har 20 sеkundda galvanomеtr ko‘rsatishlari N2 va N0 aniqlanadi.
- To‘suvchi ekranni olib qo‘yib, yuqoridagi tartibda o‘lchab, N4 , N5 va N6 lar aniqlanadi.
- Piranomеtrni ekran bilan yana to‘sib qo‘yiladi va N7 , N8 , N9 lar aniqlanadi.
- Piranomеtrni g‘ilofi bilan yopib qo‘yib, galvanomеtr strеlkasining kеyingi nol holati N0 aniqlanadi.
- Sochilgan radiatsiya intеnsivligini quyidagi formula bo‘yicha aniqlang.
)
N 10 N 4 0
N N N N N N
D k( 1 2 3 6 8 9
6 2
Bunda: k – aktinomеtrik doimiylik, k 11
(3.3)
3 2
7. Gorizontal sirtga tushadigan yig‘indi radiatsiya intеnsivligi quyidagicha hisoblanadi:
Q k( N4 N5 N6 N0 N0 )
(3.4)
Tajribalarni bir nеcha marta o‘tkazib, olingan natijalarni quyidagi jadvalga yozib qo‘ying.
3.1-jadval
Tajriba o‘tkaziladigan kun
|
Vaqt
|
Sochilgan radiatsiya
intеnsivligi, W / m2
|
Yig‘indi radiatsiya
intеnsivligi, W / m2
| | | | |
|
| |
(A h m ad Dortish) - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

• Bo‘ydoqlik — bu ayollarga bo‘lgan
sevgi-muhabbatning
benihoya kuchliligi oqibatidir.
(A leksan dr R atner)
• Xotin taniashda adashmaslik kafolati faqat Odam Atoga na-
sib qilgan xolos, chunki unda Momo Havodan o‘zga ayol
bo‘lmagan.
(Avgustin)
• Ba’zan hayotda benihoya nafis gul ko‘chada ochiladi va uni
birinchi uchragan odam uzib ketadi.
Oilaviy munosabatlar - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

|
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlariBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.BOilaviy munosabatlar
Yosh oilalarda er-xotin munosabatlari o ‘ziga xos
hududiy, etnik, jinsiy, yosh va individual psixologik
xususiyatlarga ega bo‘lgan er-xotin munosabatlari shakl-
lanishining eng nozik va hal qiluvchi shakli hisoblanadi.
U yoki bu yosh oilaga xos bo‘lgan er-xotin munosabat
lari boshqa bir er-xotinga mos kelmasligi mumkin.
Chunki yosh oilani yuzaga keltirgan er-xotinlar turli xil
shaxslararo munosabatlar tizimi, turlicha taomilga ega
bo'lgan oilalarda tarbiyalangan, shaxs sifatida shakllan-
gan individlardan tashkil topadi. Lekin shunga qaramas-
dan, maxsus psixologik tadqiqotlarda va ulardan olingan
natijalar asosida yozilgan ilmiy psixologik adabiyotlarda
yosh oilalarda er-xotin munosabatlarining shakllanishi
va rivojlanishining umumiy mexanizmlariga oid tegishli
m a’lumotlar keltirib o ‘tilgan.
Umuman, yosh oilalarda er-xotin munosabatlarining
qay tarzda rivojlanishi, awalo, shu yosh oilaning yuzaga
kelishiga asos bo‘lgan nikoh oldi omillarining xarakteri-
ga, shu oilalaming yuzaga kelish shart-sharoitlari bilan
uzviy bog‘liqdir. Bular haqida oldingi mavzuda qisman
to'xtalib o‘tdik.
Albatta, yosh oila yuzaga kelar ekan, ular bir-birlarini
sevib turmush qurishganmi, qarindosh urug‘chilik, ta-
nish-bilishchilik, sovchilik, hisob tufaylimi yoki stereoVip
bo‘yichami, qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, nikohning
ilk kunlarida ularning bir-birlariga nisbatan bo‘lgan o ‘zaro
munosabatlarida, er-xotin o ‘rtasidagi shaxslararo muno-
sabatlarda emotsional ko'tarinkilik, hissiy rang-baranglik
darajasi yuqori bo'ladi. Bir-birlarini m a’lum bir muddat
sevishib oila qurgan juftlarda bunday emotsional
ko‘tarinkilik darajasi nihoyatda yuqori bo‘ladi. Chunki
ular bir necha yil kutib, intilib yashagan, visol damlariga
nihoyat yetishgan bo‘ladilar. Bunday jufltlar nikohi boshi-
126
|
| |
shunday 
ekanligini uqtirishga harakat qiladilar. Va ular 
ham

Shuning uchun ham yoshlarni oilaviy hayotga
tayyorlashda oilaviy hayot,
er-xotin munosabatlarini
faqat bir yoqlama va faqat yaxshi tomondangina ko‘rsa-
taverish ham maqsadga muvofiq emas. Uni imkon
qadar butun borligicha: baland-pastiyu, shirin-achchig‘i,
rohat-farog‘ati-yu, azob uqubati, qorong‘u kechalari-yu,
yorug‘ kunduzlari bilan ko‘rsatgan ma’qul. Shundagina
yoshlarimizda oilaviy hayot
haqida nisbatan hayotiy
tasaw ur shakllanishi mumkin.
Bu borada oiladagi katta yoshli oqil kishilar yoshlarga
hayotda ko‘prik bo£lmog‘i, ularning bosib o‘tgan ko‘p qir-
rali hayot yo‘li farzandlariga saboq bo ‘lishi kerak. Ular
yoshlarimizni mustaqil, yetuk bir shaxs sifatida qabul
qilib, oilaviy hayotning past-balandlari haqida to ‘la-to‘kis
m a’lum otlar berishi maqsadga muvofiqdir. Toki yosh-
larimizning oilaviy hayotlari poydevoriga qo‘yayotgan ilk
g‘ishtlari to ‘g‘ri va mustahkam qo'yilsin.
Muloqot jarayonida yuzaga keladigan to‘siqlar

Muloqot jarayonida yuzaga keladigan to‘siqlar Ijtimoiy psixologlar muloqot jarayonida yuzaga ke
lishi mumkin bo‘lgan to ‘siqlaming quyidagilarini farq-
laydilar: psixologik, vaziyatli, mazmuniy va motivatsion
to ‘siqlar.
Psixologik to‘siq — bu sherigiga m a’qul tushmay
qolish, tushunilmay qolishdan qo‘rqish, u tomondan
inkor etilish va kalaka qilinishdan yoki keskinlikdan
qo‘rqish, eng ezgu hislarini va niyatlarini samimiy izhor
etishiga javoban qo‘pollik bilan javob berilishi mumkin-
ligidan xavotirlanish kabilar tufayli intellektga oid,
mehribonlikka oid, kuchga oid shaxsiy imkoniyatlarini
namoyon qilish va amalga oshirishga halaqit beruvchi,
o ‘ziga xos ichki psixik tormozdir.
Vaziyatli to‘siqlar — bu suhbatdoshlarning bir xil
vaziyatni turlicha tushunishlari, unga turlicha yon-
dashishlari bilan bog‘liq.
Mazmuniy to‘siqlar — odatda suhbatdoshini tushun-
maganlik tufayli, uning mazkur jumlasi qanday m a’no-
da aytilgani, u qanday fikrni ilgari surayapti, nimani
nazarda tutayapti, nimaga olib boradi va shu kabi mulo-
hazalarga borish tufayli yuzaga keladi.
Motivatsion to‘siqlar — shunday vaziyatlarda yuzaga
keladiki, bunda gapirayotgan odam yo o ‘zi bayon
qilayotgan fikming motivini yetarlicha anglay olmaydi
yoki u atayin ularni (asosiy motivni) yashirishga harakat
qilayotgan bo‘lishi mumkin.
Bulardan tashqari muloqotga to ‘siq bo'lib, suhbat
doshlarning psixologik madaniyatlilik nuqsonlaridan
biri, ya’ni ularning yo eshitishni, yoki tinglashni bil-
masligi, «teskari aloqaning» yo’qligi xizmat qilishi
mumkin. Odamlar o ‘rtasidagi suhbat ko‘pincha ularda
aqlning yetishmasligi tufayli emas, balki ularning xud-
binligi tufayli: har biri o‘zi haqida yoki o ‘zini qiziqtira-
digan masalalar haqida gapirishga intilishligi tufayli ku-
tilganidek amalga oshmay qolishi mumkin. Oqibatda
bitta «aqlli» dialog o ‘rniga, ikkita behuda, hatto zararli
monolog amalga oshadi. Shuning uchun ham muloqot
ga, suhbatlashish san’atiga o ‘rganish, ijtimoiy-psixologik
madaniyatni egallash, o‘zi, o ‘z kayfiyati va hissiyotlarini
boshqara olish, bilim va malakalarini ishlab chiqish, o ‘z
125
gapi bilan suhbatdoshini qiziqtira olish qobiliyatini
rivojlantirishga erishish kerak. Biroq, buning uchun,
birinchi navbatda, har qanday muloqotning umumiy
qoidasi: boshqa odamlarning, o‘z suhbatdoshlarining
ehtiyojlari, xohishlarini qondira oladigan odamgina
hurmatga erisha olishini yodda tutishi lozim.
Elektromagnitli ijro mexanizmlari

|
Elektromagnitli ijro mexanizmlari
|
bet | 50/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1) Elektromagnitli ijro mexanizmlari
Avtomatik rostlash va boshqarish tizimlarida elektr energiyasini ishchi organning tekis xarakatiga aylantirib beruvchi elektromagnitli uzatmalar IM lar sifatida qo‘llanishi mumkin. Bu elementlar yana solenoidli mexanizmlar deb ham yuritiladi.
Elektromagnitli IM lar tipi, tuzilishiga ko‘ra chiqish koordinatasi ko‘rinishlarga ajratilishi mumkin:nto‘g‘ri xarakatlanuvchan rostlovchi organga ega bo‘lgan IM lar uchun: siljish, tezlik ta‘sir qiluvchi kuch; aylanuvchan xarakatga ega bo‘lgan rostlovchi organli IM lar uchun: aylanish burchagi, aylanish chastotasi, aylanish momenti.
Elektromagnitlar o‘zgaruvchan (bir fazali va uch fazali), o‘zgarmas tokli bo‘lishi mumkin. Ularning asosiy tavsifnomasi: yakorning surilishi; yakorning surilishi va tortish kuchi orasidagi bog‘lanish; yakorning surilishi va elektroenergiya sarfi, ishga tushish vaqti orasidagi bog‘lanish.
Yakorning maksimal surilishiga qarab qisqa yurishli va uzun yurishli elektro- magnitlar ajratiladi.
Elektromagnitlar qo‘yidagi talablarga javob berishi kerak:
Тanlanayotgan konstruksiya siljish uzunligi, tortish kuchi va berilgan tortish tavsifnomasiga mos kelishi kerak;
Тez xarakatlanuvchan tizimlar uchun shixtalangan magnitli o‘tkazgichga ega bo‘lgan elektromagnitlar, sekin xarakatlanuvchan tizimlar uchun shixtalanma- gan magnit o‘tkazgichga ega bo‘lgan hamda massivli mis gilzali elektromagnitlar qo‘llanilishi mumkin.
Ishga tushish sikllari soni yo‘l qo‘yilgandan kam bo‘lishi kerak.
Bir xil mexanik ishlar uchun o‘zgaruvchan tok elektromagnitlari o‘zgarmas tokda ishlovchi elektromagnitlarga nisbatan ko‘proq elektroenergiya talab qiladi.
Elektromagnitlar ishlatish uchun qulay va oddiy bo‘lishi kerak.
Elektromagnitlarni kuchlanish, tok va quvvat kattaliklari orqali tanlash mumkin. Elektromagnit tanlangandan so‘ng uning cho‘lg‘amlari qizishga nisbatan xisoblanadi. Bu holda ruxsat etilgan qizish harorati 85...900 S xisobida olinadi. El- ektromagnitli IM ning uzatish funksiyasi :
U(r) Km
W(p) = = (7.1)
U(p) (Тer+1) (Т21 r+Т2r+1)
bu yerda U — yakorning siljishi;
Тe=L0/R0 — elektromagnitning vaqt doimiysi;
L0 va R0 — induktivlik va elektromagnit galtagining aktiv qarshiligi; Т1= m/cn; m — qo‘zg‘aluvchan qismlarning massasi;
Sn — prujina qattiqligi; Т2=Kd/Sn ;
Kd — koeffitsiyent (dempfirlash).
2K0/K
Km= ---------- — elektromagnit tortish kuchi va g‘altakdagi Ik toki- SnK0 SnR0
ning orasidagi proporsionallik koeffitsiyenti.
Agar boshqaruv obektining vaqt doimiysidan (Тe, Т1, Т2) katta bo‘lsa, uzatish funksiyasi inersiyasiz zveno ko‘rinishida berilishi mumkin: W(p)= Km
|
| |
Qaynona-kuyov orasidagi kelishmovchiliklar

obro’sini tushirmoqchi bo‘ladi, kamsitadi. Bunday hol
larda
ba’zi qaynonalar nima sababdan kuyovining qasdi-
ga
tushib qolganini o ‘zlari ham bila olmaydilar, bunga
turli
bahonalar topadilar.
Aslida
esa buning bitta-yu
bltta sababi bor — rashk, faqat qizini
qizg‘anishdir.
Bunday holatni kelin erning uyida yashagan juftlarda
ham
kuzatish mumkin. Bunda yuqorida bayon qilin-
ganidek,
qaynona o ‘g‘lini kelinidan qizg‘onadi.
Buning oldini olish uchun turmushga chiqqanlaridan
10‘ng, ayniqsa, onasi bilan birga turadigan bo‘lsa,
undan
O'z
diqqat-e’tiborini, farzandlik m ehr-m uhabbatini
darig‘ tutmasligi, yolg‘izlatib qo‘ymasligi lozim. Qayno
nalar
ham awalo, o‘z yoshliklarini eslashlari, qolaversa,
qizining kuyoviga, o‘g‘lining
xotiniga mehr-muhabbati,
e’tibori ular oilasi baxt-saodatining, iqbolining garovi
ekanligini unutmasliklari kerak. Ayrim qaynonalar ong-
siz ravishda kuyovini o ‘z eri bilan taqqoslaydilar. U ba-
davlatlikda, jamiyatda egallagan
mavqei va boshqa bir
jihatlari bilan farq qilishi mumkin. Natijada qaynona
nazarida kuyovning obro‘i pasayadi, qarab turibsizki,
yana
kelishmovchiliklar chiqishiga sabab bo‘ladi.
Hadislar - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

• Uylanishdan, xotin olishdan
hammaning maqsadi bir xil
emasdur. Ba’zilar aysh-ishrat qilish, shahvat nafsini qondirish
uchun uylanadilar; ba’zilar xotin olgan boy bo'larkan deb,
uning mohga qiziqarkanlar. Yana bir xil odamlar farzandtalab
bo‘ladilar. Ba’zi bir odamlar gunohdan saqlanish uchun uy
lanadilar. Yana bir qanchalari uy-ro‘zg‘or, saranjom-sarishta-
liklari uchun uylanadilar. Xotinning moliga ko‘z
tikib uylan-
gan kishidan ko'ra ahmoqroq kishi yo'qdir.
Kompyuterning asosiy bloklari, ularning vazifalari va ko‘rsatgichlari

|
Kompyuterning asosiy bloklari, ularning vazifalari va ko‘rsatgichlari
|
bet | 9/12 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 484,9 Kb. | | #266784 |
Bog'liq Alisher 1-mustaqil ishKompyuterning asosiy bloklari, ularning vazifalari va ko‘rsatgichlari
Kompyuterning funksional ko‘rsatgichlari. Kompyuterning asosiy funksional ko‘rsatgichlariga quyidagilar kiradi:
1.Tizimli plataning unumdorligi, tezligi, takt chastotasi va mikroprotsessorning takt chastotasi.
2.Mikroprotsessorning va interfeysning kod shinalari.
3.Tizimli, maxalliy va tashqi interfeyslarning turlari.
4.Operativ xotiraning sig‘imi va turi.
5.Kesh-xoiraning mavjutligi, sig‘imi va turi.
6. Qattiq diskli jamlovchining sig‘imi va turi.
7.CD va DVD jamlovilarning sig‘imi va turi.
8.Vidiomonitor va vidioadapter turi.
9.Printerning mavjutligi va turi.
10. Modemning mavjutligi va turi.
11.Multimediali audio- va vidio vositalarning mavjutligi va turi.
12.Operatsion tizim turi va mavjut dasturiy ta’minoti.
13.Kompyuterning boshqa turlari bilan apparat va dasturiy mosligi.
14.Xisoblash tarmog‘ida ishlash imkoniyati.
15.Ko‘p masalali ish tartibida ishlash imkoniyati.
16.Ishonchliligi.
17.Narxi.
18.O‘lchami va og‘irligi.
Kompyuter unumdorligini baxolash xar doim taxminiydir, chunki qandaydir umumlashtirilgan yoki teskarisi aniq operatsiya turiga mo‘ljallanadi. Amalda turli masalalarni xal qilishda turli operatsiyalar to‘plami ishlatiladi. 1970 yillarda turli masalalar uchun (iqtisodiy, texnik, matematik va xokazo) o‘rtacha operatsiyalar to‘plami (Gibson aralashmalari) ishlab chiqilgan edi. Gibson aralashmasi bo‘yicha keltirilgan masalalar turi uchun kompyuterning o‘rtacha tezligini aniqlash mumkun. Ancha yangi testlar xam mavjut – ishlab chiqaruvchi firmalarning o‘z maxsulotlarini tezligini aniqlash uchun test to‘plamlari mavjut: iCOMP – Intel Comparative Microprocessor Performance (1992) ko‘rsatgich Intelfirmasining mikroprotsessorlari uchun; (iCOMP2.0 – test 1996 yilniki), 32 bitli operatsion tizim va multimediali texnologiyalarga mo‘ljallangan; kompyuterni aniq bir tadbiq soxasiga yo‘naltirilgan testlar – Winstone 97-Business ofis masalalar guruxi uchun mo‘ljallangan, boshqa turdagi masalalarga mo‘ljallangan variantlari WinBench 97.
Juda turli-tuman masalalarni bajaruvchi universal kompyuterlar uchun bu baxolashlar juda xam aniq bo‘lmaydi. Shuning uchun ShK ko‘rsatgichi uchun unumdrlik ko‘rsatgichi o‘rniga kompyuter tezligini ancha aniq ifodalovchi takt chastotasini ko‘rsatiladi, chunki xar bir operatsiya o‘zining bajarilishi uchun aniq taktlar sonini ta’lab etadi. Takt chastotasini bilgach, xarqanday mashina operatsiyasini bajarilish vaqtini yetarli darajada aniq aniqlash mumkun bo‘ladi.
Masalan, buyuruqlarni konveyerli bajarish bo‘lmagan taqdirda va mikroprotsessorning ichki chastotasini oshirilsa, 100 MGs chastotali takt generatori sekundiga 20 million qisqa operatsiyalarni bajarilishini taminlaydi (oddiy qo‘shish va ayirish, axborotlarni uzatish va xokazo); 1000 MGs chastotada esa – sekundiga 200 million operatsiyani bajaradi.
|
| |
Kompyuter arxitekturasi - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya...

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakultet kompyuterni tashkillashtirish Mustaqil ish Talaba guruhi: cao001 Bajardi: Olloyorov Alisher Tekshirdi
|
bet | 7/12 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 484,9 Kb. | | #266784 |
Bog'liq Alisher 1-mustaqil ishKompyuter arxitekturasi
IBM PC turidagi shaxsiy kompyuterlar ananaviy mikroprotsessor tizimining arxitekturasiga ega bo‘lib, odatdagi funksional qurilmalarni o‘z ichiga oladi: protsessor, doimiy va operativ xotira, kritish/chiqarish qurilmasi, tizimli shina, energiya manbai (1.8-chizma). Shaxsiy kompyuter arxitekturasining asosiy xususiyatlari asosan apparatlarni joylashtirish tamoiliga va shuningdek tanlangan tizimli apparat vositalar to‘plamiga keltiriladi.
Kompyuterning asosiy qurilmalarining vazifalari quydagilar:
Markaziy protsessor – bu barcha zarur yordamchi mikrosxemalarga ega bo‘lgan mikroprotsessor va shu jumladan tashqi kesh – xotira va tizimli shina kontrolleriga egadir. Ko‘pchilik xolda aynan markaziy protsessor tizimli shina orqali axborot almashuvini amalga oshiradi.
Operativ xotira protsessor xotirasining manzillanadigan deyarli barcha xududini egallashi mumkun. Ammo ko‘pincha uning xajmi ancha kam. Zamonaviy shaxsiy kompyuterlarda tizimli xotiraning standar xajmi odatda 512 Mbayt dan 4 Gbayt gachan bo‘ladi. Kompyuterning oprativ xotirasi dinamik xotira mikrosxemalarida amalga oshiriladi va shuning uchun qayta tiklash talab etiladi.
Doimiy xotira (ROM BIOS – Base Input/Output System) katta bo‘lmagan xajimga ega (64 Kbayt gachan), dastlabki ishga tushirish dasturini, tizim konfiguratsiya bayonini va shuningdek tizimli qurilmalar bilan muloqot uchun drayverlarni (quyi bosqich dasturlari) saqlaydi.
1.5-chizma. IBM PC turidagi shaxsiy kampyuterning arxitekturasi.
Uzulishlar kontrolleri tizimli magistralning apparat uzulishlarini protsessorni apparat uzulishiga o‘zgartirib beradi va uzulish vektorining manzilini beradi. Uzulish kontrollerining barcha vazifalarini bajarish ish tartiblarini protsessor tomonidan ish boshlanishidan oldin dasturiy beriladi.
Xotiraga bevosita ega bo‘lish (XBEB) kotrolleri XBEB so‘rovlarini tizimli magistraldan qabul qiladi, uni protsessorga uzatadi, so‘ng protsessor tomonidan magistral berilgach xotira bilan kiritish/chiqarish qurilmasi o‘rtasida axborot jo‘natish amalga oshiriladi. XBEB kontrollerining barcha vazifalarini bajarish ish tartiblarini protsessor tomonidan ish boshlanishidan oldin dasturiy beriladi. Kompyuterlarda joylashtirilgan uzulish va XBEB kontrollerlarini ishlatilishi kengaytirish platasida qo‘llaniladigan apparatlarni jiddiy soddalashtirishga imkon beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakultet kompyuterni tashkillashtirish Mustaqil ish Talaba guruhi: cao001 Bajardi: Olloyorov Alisher Tekshirdi
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 12/12 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 484,9 Kb. | | #266784 |
Bog'liq Alisher 1-mustaqil ishFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Таненбаум Э. Архитектура компьютера. издание. СПб.: Питер, 2013.
2. Таненбаум Э. Архитектура компьютера. издание. СПб.: Питер, 2011.
3. Довгий В.С., Поляков В.И. Прикладная архитектура базовой модели процессора Intel. Учебное пособие по дисциплине «Организация ЭВМ и систем». СПб.: НИУ ИТМО, 2012.
4. Баденко В.Л. Высокопроизводительные вычисления. Учебное пособие. СПб. Изд. Политехнического университета. 2010.
5. Бройдо В.Л. Архитектура ЭВМ и систем. Учебник для вузов. СПб.: Питер, 2009.
6. Kenjaboyev A.T “Axborot - kommunikatsiya texnologiyalari ” o‘quv qo‘llanma / 2017. - 408 b. Toshkent, 2017 yil.
1. www.intuit.ru
2. http://tuitfiles
3. http://www.kgtu.runnet.ru
4. http://www.piter.com
|
| |
Shkalalash - Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети

|
Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети
|
bet | 51/146 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142672 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi то-fayllar.orgShkalalash – aniq jarayonlarni raqamlar tizimi yordamida modellashtirish.
Reyting nazoratida ta’lim oluvchilarning o‘quv faoliyatini nazorat qilishning yuqorida keltirilgan metodlari bilan birga test usulidan ham samarali foydalanilmoqda. Test so‘rovidan nafaqat ta’lim oluvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalari darajasini aniqlash, balki 1993 yildan boshlab O‘zbekiston Respublikasida abiturentlarni Oliy o‘quv yurtlariga tanlov asosida qabul qilish jarayonida ham samarali foydalanib kelinmoqda.
Pedagogik amaliytda testning bir qator afzalliklari ko‘zga tashlanadi. Ular quyidagilardir:
nazorat uchun vaqtning kam sarflanishi;
nazariy va amaliy bilim darajasini obektiv sharoitda aniqlash imkonining mavjudligi;
bir vaqtning o‘zida ko‘p sonli ta’lim oluvchilar bilan nazoratni tashkil etish mumkinligi;
bilim natijalarining ta’lim beruvchi tomonidan qisqa muddatda tekshirilishi;
barcha ta’lim oluvchilarga bir xil murakkablikdagi savollar berilib, ular uchun bir xil sharoitning yaratilishi.
Ta’lim tizimi uzluksiz ravishda islohatlarni amalga oshirishni talab etadigan sohadir.
Ta’lim tizimida islohatlarni amalga oshirish jarayonida ta’lim oluvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini nazorat qilish va baholash ham yangicha mazmun kasb etadi. Bu Davlat ta’lim standartlarining ishlab chiqilganligi va yangi o‘quv dasturining amaliyotga joriy etilganligi bilan ham izohlanadi. Erkin va mustaqil fikrlovchi shaxsni tarbiyalashga nisbatan yuqori talabning qo‘yilganligi, ta’lim oluvchilarni kasbga muvaffaqiyatli yo‘llash maqsadida psixologik va pedagogik diagnostika barcha turdagi ta’lim muassasalarida keng ko‘lamda amalga oshirilayotganligi kabi holatlar ko‘zga tashlanayotgan bir vaqtda ta’lim oluvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini eng samarali shakl, metod va vositalar yordamida nazorat qilish hamda baholash muhim ahamiyatga ega.
Ta’lim oluvchilar bilimini baholashning besh balli tizimining eskirganligi va zamon talablariga javob bera olmagani uchun uni reyting tizimi asosida baholash uslubi bilan almashtirish davr taqozosiga aylanadi. Shu o‘rinda “qanday sabablarga ko‘ra besh balli baholash mezoni o‘zini oqlamadi?” degan savolga javob berish o‘rinlidir:
|
| |
Ta’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari

|
Ta’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari
|
bet | 50/146 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142672 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi то-fayllar.orgTa’lim olganlikni nazorat qilish va tashxislash tamoyillari.
Pedagogikada ta’lim oluvchilarning ta’lim olganligini tashxislash va nazorat qilish tamoyillarining tizimi ishlab chiqilgan. Ulardan eng muhimlari xolislik (obektivlik), tizimlilik (sistemalilik), ko‘rgazmalilik (oshkoralik) sanaladi. Xolislik (obektivlik) tashxis testlari (topshiriqlari, savollari), tashxis jarayoni mazmunining ilmiy asoslanganligi, pedagogning barcha ta’lim oluvchilarga do‘stona munosabati hamda bilim, malakalarni baholashning aniq ko‘rinishda belgilangan mezonlaridan iborat. Amalda tashxisning xolisligi qo‘yilgan baholar nazorat metodlari vositalaridan, tashxis o‘tkazgan ta’lim beruvchidan qat’iy nazar hamma vaqt mos kelishini anglatadi.
Tizimlilik (sistemalilik) tamoyilining talabi shundan iboratki, tashxislash nazoratini ta’lim jarayonining barcha bosqichlarida – bilimlarni boshlang‘ich idrok etishdan to amalda qo‘llashgacha bo‘lgan bosqichlarida olib borish kerak. Tizimlilik barcha ta’lim oluvchilar o‘quv muassasasida bo‘lgan birinchi kundan boshlab oxirigacha muntazam tashxisga jalb etilishini anglatadi. Ta’lim oluvchining bilimi va egallashi lozim bo‘lgan barcha jihatlarni ishonchli tekshirish uchun ta’lim nazoratini tez – tez o‘tkazish kerak. Tizimlilik tamoyili tashxis o‘tkazishga butun yondashuvni talab etadiki, bunda nazorat, tekshirish, baholashning turli shakllari, metodlari, vositalari uzviy o‘zaro bog‘liqlikda va birlikda qo‘llaniladi, bir maqsadga xizmat qiladi. Bu kabi yondashuv tashxisning ayrim metodlari va vositalarini mutloqlashtirishga yo‘l qo‘ymaydi.
Ko‘rgazmalilik (oshkoralik) tamoyili avvalo barcha ta’lim oluvchilarni aynan bir xil mezonlar bo‘yicha ochiq sinovdan o‘tkazishni anglatadi. Tashxis jarayonida belgilanadigan har bir ta’lim oluvchi reytingi ko‘rgazmali, qiyosiy harakterga ega. Oshkoralik tamoyili, shuningdek, baholarni e’lon qilish va motivatsiyalashni talab etadi. Baho mo‘ljal (oriyentir) bo‘lib, ta’lim oluvchilar unga muvofiq o‘zlariga qo‘yiladigan talablar va pedagogning xolisligi haqida fikr yuritadi.
Ma’lumki, bugun ta’lim tizimida reyting nazoratidan keng foydalanilmoqda. Reyting deganda baholash, tartibga keltirish, klassifikatsiyalash (tizimlashtirish, sinflash), bironta hodisani oldindan belgilangan shkala bo‘yicha baholash tushiniladi. Reyting nazorati ta’lim oluvchining ma’lum bir fandan reytingini aniqlaydi.
|
| |
P=F1 - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 36/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq MexanikaP=F1=F2=F3.
Ko’chmas blok kuchdan yutuq bermaydi, u faqat kuchning yo’nalishini o’zgartiradi.
Ko’chmas blokda yukning ko’tarilish tezligi ipning tortish tezligiga teng.
|
- ko’chmas blokdagi taranglik kuchi.
- ko’chmas blokdagi tezlanish.
|
|
— ko’char blok kuchdan 2 marta yutuq beradi.
|
Ko’char blokda yukni ko’tarilish tezligi ipni tortish tezligini yarmiga teng.
??? 1)Oddiy mehanizmlar deb nimaga aytiladi? 2)Mehanikaning “Oltin qoidasi”ni tariflang. 3)Bloklar necha hil bo’ladi? 4)Ko’chmas blok nima uchun qo’llaniladi?
T akrorlash uchun masalalar.
m massali jismni muvozanatda ushlash uchun dinamometrdan foydalanilmoqda. Dinamometrlarning 3 ta holatdagi ko’rsatishlarini taqqoslang.
F123 B) F1=F2=F3 C) F1>F2>F3 D) F1=F32
Massasi 80 kg bo`lgan kishi qo`zg`almas blok yordamida eng ko`pi bilan necha kg massali yukni ko`tara oladi? A) 160 B) 80 C) 40 D) T.J.Y.
Ishqalanish hisobga olmasdan, arqonning erkin uchiga 210 N kuch qo`yib, og`irligi 20 N bo`lgan qo`zg`aluvchan blok yordamida necha qanday og`irlikdagi yukni (N) ko`tarish mumkin?
190 B) 230 C) 400 D) 440
30§. Energiya.
Jismning ish bajara olish qobiliyatiga energiya deyiladi. E yoki W energiya [E]=[W]=J 1erg=10-7J.
Energiya skalyar kattalik.
Mehanik energiya 2 turga bo’linadi:1) Kinetik; 2) Potentsial.
Energiya — harakatning turli ko’rinishlari uchun yagona o’lchovi hisoblanadi.
|
| |
§. Muvozanat turlari - Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma

|
Do’stov Shuhratning daftaridan qisqacha ko’chirma
|
bet | 34/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika27§. Muvozanat turlari.
Muvozanat 3 hil bo’ladi:
Muvozanat holatidan jism biroz chetlatilganda muvozanat holatiga qaytaruvchi kuch paydo bo’lsa, jismning muvozanat turg’un deyiladi. Botiq sirtda turgan jismning muvozanati turg’un muvozanatga misoldir. (a rasm )
M uvozanat holatidan jism biroz chetlatilganda muvozanat holatidan uzoqlashtiruvchi kuch paydo bo’lsa, jismning muvozanat turg’unmas deyiladi. Qavaruq sirtda turgan jismning muvozanati turg’unmas muvozanatga misoldir. (b rasm )
Muvozanat holatidan jism biroz chetlatilganda, hech qanday qu’shimcha kuch paydo bo’lmasa jismning muvozanat farqsiz deyiladi. Gorizontal sirtda turgan jismning muvozanati befarq muvozanatga misoldir. (c rasm)
Turg’un muvozanatdagi muvozanatga qaytaruvchi kuch va turg’unmas muvozanatdagi muvozanatdan uzoqlashtiruvchi kuch ( P2) bu og’irlik kuchining tashkil etuvchilaridan biridir. Ikkinchi tashkil etuvchisi (P1) normal bosim kuchidir.
Jism asosining yuzasi tayanch yuzasi deyiladi. Agar jism qiyalatilganda og’rlik kuchi vektorining davomi tayanch yuzasidan o’tsa jism turg’un muvozanatda bo’ladi (d rasm). Agar jism qiyalatilganda og’rlik kuchi vektorining davomi tayanch yuzasidan chiqib ketsa jism ag’darilib ketadi (e rasm). Demak tayanch yuzasi qancha katta bo’lsa, jism muvozanati shuncha turg’unroq bo’ladi.
??? 1)Muvozanat necha hil bo’ladi? 2)Turg’un muvozanat nima? 3)Turg’unmas muvozanat nima? 4)Farqsiz muvozanat nima?
Takrorlash uchun masalalar.
Gaplarni to’g’ri to’ldiring.
Jism muvozonat holatidan bir oz chetlatilganda, muvozanat holatiga qaytaruvchi kuch paydo bo’lsa, uning muvozanati … bo’ladi.
Jism muvozonat holatidan bir oz chetlatilganda, hech qanday qo’shimcha kuch paydo bo’lmasa,, jismning muvozanati … bo’ladi.
Jism muvozonat holatidan bir oz chetlatilganda, muvozanat holatidan uzoqlashtiruvchi kuch paydo bo’lsa, uning muvozanati … bo’ladi.
1-farqsiz, 2-turg’unmas, 3-turg’un. C) 1- turg’unmas, 2- farqsiz, 3-turg’un.
1- turg’un, 2- farqsiz, 3- turg’unmas. D) 1- turg’un, 2-turg’unmas, 3- farqsiz .
|
| |
§. Oddiy mehanizmlar. Richag. Kuch momenti

|
§. Oddiy mehanizmlar. Richag. Kuch momenti
|
bet | 35/54 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,27 Mb. | | #143558 |
Bog'liq Mexanika28§. Oddiy mehanizmlar. Richag. Kuch momenti.
Kuchni o’zgartirishga hizmat qiladigan mehanizmlar oddiy mehanizmlar deyiladi. Masalan: richag, blok, chig’iriq, qiya tekislik... .
Mehanikaning “Oltin qoidasi”: Kuchdan necha marta yutsak, masofadan shuncha marta yutqazamiz va aksincha.
Qo’zg’almas o’q atrofida aylana oladigan jism richag deyiladi.
←richag formulalari→
Richag qonunini Arximed kashf etgan.
Jismga ta’sir qilayotgan kuchning aylantiruvchi ta’sirini kattalik jixatidan tavsiflash uchun kuch momenti deb ataluvchi fizik kattalik qabul qilingan.
- kuch momenti l – elka [l]=m
- kuch momenti [M]=N∙m
Kuch momenti kuchning shu kuch elkasiga ko’paytmasiga teng.
Richagning muvozanat sharti: Soat strelkasi bo’yicha yo’nalgan kuch momentlarining yig’indisi, soat strelkasiga qarama-qarshi yo’nalgan kuch momentlarining yig’indisiga teng bo’lsa, richag muvozanatda bo’ladi.
Masalan:
M1+M2+M4+M7=M3+M5+M6
|
Musbat kuch momentlarini yug’indisi, manfiy kuch momentlarini yug’indisi teng bo’lsa, jism muvozanatda bo’ladi.
|
??? 1)Richag deb nimaga aytiladi? 2)Richag qonunini kim kashf etgan? 3)Kuch momenti skalyar kattalikmi, vektor? 4)Richagning muvozanat shartini tariflang.
Takrorlash uchun masalalar.
Richag qoidasini kim kashf etgan?
Nyuton B) Arximed C) Galiley D) Paskal.
R ichagning kichik yelkasi uzunligi 5 sm, katta yelkasining uzunligi 30 sm. Kichik yelkasiga 12N kuch ta’sir qiladi. Richagni muvozanatga keltirish uchun uning katta yelkasiga qanday kuch (N) qo’yish kerak? A) 0,5 B) 2 C) 72 D) 47.
Richagning A nuqtasida massasi 200 g bo’lgan yuk osilgan. Agar AO = 5sm. OB = 2 sm bo’lsa, B nuqtaga osilgan, richagni muvozanatlovchi dinamometr necha nyutonni ko’rsatadi? A) 5 B) 0,5 C) 10 D) 2.
29§. Bloklar.
Bloklar 2 hil bo’ladi: 1)Ko’char, 2)ko’chmas.
|
| |
O‘z-o‘zini nazorat va muhokama qilish uchun savollar

O‘z-o‘zini nazorat va muhokama qilish uchun savollar:
Kasb ta’limi metodlariga nimalar kiradi?
Ishlab chiqarish jarayonida faollik metodini izohlang?
Nazariy ta’lim metodi – bu nima?
Ko‘rgazmali va amaliy metodlarni tushuntirib bering?
Nima uchun ishlab chiqarishda yozma yo‘riqnomadan foydalaniladi?
Bilim, ko‘nikma va malakaga ta’rif bering?
Mehnat faoliyatining harakatlarini ko‘rsatish metodiga nimalar kiradi?
Ta’lim jarayonida nazorat qilishning necha turi mavjud?
Testning afzallik tomonlari nimada?
Suhbat metodiga nimalar kiradi?
Tavsiya etilayotgsan adabiyotlar:
1. Boravskaya N.V., Rean A.A. Pedagogika.-M.: «Piter», 2004.
2. Professionalnaya pedagogika. Uchebnik dlya studentov. – M.: Pedagogika, 2002.
3. Galaktinov V.V. Chernova M.V. Mejdunarodnaya praktika vzaimnogo priznaniya dokumentov ob obrazovaniya i professionalno‘x kvalifikatsiy. - M.: 2003.
4. Pedagogika. Pedagogicheskiye teorii sistemi, texnologii. Pod.redaksiyey. S.A.Smirnova v kachestve uchebnika.- M.: Akademia, 2004.
5. I.Y.Tursunov., U.N.Nishonaliyev. Pedagogika kursi. – T.: «Shiituvchi», 1997.
6. Tolipov O‘., Barakayev M., Sharipov SH. Kasbiy pedagogika. – T.:TDIU, 2001 yil.
7. www.inter-pedagogika.ru.
15-MAVZU. KASB-HUNAR TA`LIMINI TASHKIL QILISHDA O’QITUVCHINING ASOSIY VAZIFALARI
Reja:
O’qituvchining lavozim vazifalari.
O’qituvchining metodik ishlari.
O’qituvchining lavozim vazifalari
Kasb-hunar ta'limi tizimida kichik malakali mutaxassislarni tayyorlash ko`p jihatdan Mutaxassislik fan o`qituvchilari va muhandis-pedagoglarning layoqatlariga bog`liqdir. Ishlab -chiqarish ta'limi jarayonida kasbiy- pedagogik ko`nikma va malakalar tizimi yaratiladi, o`quvchilar kerakli ishlab iqarish tajribasiga, kasbiy mahoratga ega bo`ladilar. Shuning uchun kasb-hunar kollejlari Mutaxassislik fan o`qituvchilari va muhandis-pedagoglari ishlab chiqarish jarayonining va o`z mehnat faoliyatining mazmunini aniq tasavvur etishi lozim.
Hozirda kasb-hunar ta'limi tizimiga har yili Mutaxassislik pedagogika ma'lumotiga va ta'lim-tarbiya ish tajribasiga ega bo`lmagan yangi muhandis-pedagoglar, ya'ni korxonalarning malakali ishchilari, oliy va o`rta Mutaxassislik kasb-hunar ta'limi muassasalarining bitiruvchilari kelib qo`shilmoqda. Kasb-hunar ta'limi tizimida faoliyat ko`rsatayotgan muhandis-pedagoglar mutaxassislik malakasiga hamda pedagogik malakaga ega bo`lishi lozim (1-chizma).
|
-modda. Umumiy o‘rta ta’lim - Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети

|
Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети
|
bet | 119/146 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142672 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi то-fayllar.org12-modda. Umumiy o‘rta ta’lim
Umumiy o‘rta ta’lim bosqichlari quyidagicha:
boshlang‘ich ta’lim (I-IV sinflar);
umumiy o‘rta ta’lim (I-IX sinflar).
Boshlang‘ich ta’lim umumiy o‘rta ta’lim olish uchun zarur bo‘lgan savodxonlik, bilim va ko‘nikma asoslarini shakllantirishga qaratilgandir. Maktabning birinchi sinfiga bolalar olti-yetti yoshidan qabul qilinadi.
Umumiy o‘rta ta’lim bilimlarning zarur xajmini beradi, mustaqil fikrlash, tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba ko‘nikmalarini rivojlantiradi, dastlabki tarzda kasbga yo‘naltirishga va ta’limning navbatdagi bosqichini tanlashga yordam beradi.
Bolalarning qobiliyati, iste’dodini rivojlantirish uchun ixtisoslashtirilgan maktablar tashkil etilishi mumkin.
13-modda. O‘rta maxsus, kasb-xunar ta’limi
O‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim olish maqsadida xar kim umumiy o‘rta ta’lim asosida akademik litseyda yoki kasb-xunar kollejida o‘qishning yo‘nalishini ixtiyoriy ravishda tanlash xuquqiga ega.
Akademik litseylar va kasb-xunar kollejlari egallangan kasb-xunar bo‘yicha ishlash xuquqini beradigan xamda bunday ish yoki ta’limni navbatdagi bosqichda davom ettirish uchun asos bo‘ladigan o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’limi beradi.
Akademik litsey o‘quvchilarning intellektual qobiliyatlarini jadal o‘stirishni, ularning chuqur, tabaqalashtirilgan va kasb-xunarga yo‘naltirilgan bilim olishlarini ta’minlaydigan uch yillik o‘rta maxsus o‘quv yurtidir.
Kasb-xunar kolleji o‘quvchilarning kasb-xunarga moyilligi, maxorat va malakasini chuqur rivojlantirishni, tanlangan kasblar bo‘yicha bir yoki bir necha ixtisos olishni ta’minlaydigan uch yillik o‘rta kasb-xunar o‘quv yurtidir.
14-modda. Oliy ta’lim
Oliy ta’lim yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashni ta’minlaydi.
Oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash oliy o‘quv yurtlarida (universitetlar, akademiyalar, institutlar va oliy maktabning boshqa ta’lim muassasalarida) o‘rta maxsus kasb-xunar ta’limi asosida amalga oshiriladi.
Oliy ta’lim ikki bosqichga: davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi oliy ma’lumot to‘g‘risidagi xujjatlar bilan dalillanuvchi bakalavriat va magistraturaga ega.
Bakalavriat oliy ta’lim yo‘nalishlaridan biri bo‘yicha puxta bilim beradigan, o‘qish muddati kamida to‘rt yil bo‘lgan tayanch oliy ta’limdir.
Magistratura aniq mutaxassislik bo‘yicha bakalavriat negizida kamida ikki yil davom etadigan oliy ta’limdir.
Fuqarolar ikkinchi va undan keyingi oliy ma’lumotni shartnoma asosida olishga xaqlidirlar.
|
| |
-modda. Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim

|
-modda. Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim
|
bet | 120/146 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142672 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi то-fayllar.org15-modda. Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim
Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim jamiyatning ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlarga bo‘lgan extiyojlarini ta’minlashga qaratilgandir. Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim oliy o‘quv yurtlari va ilmiy-tadqiqot muassasalarida (aspirantura, adyunktura, doktorantura, mustaqil tadqiqotchilik) olinishi mumkin.
Ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlash, ilmiy darajalar va unvonlar berish tartibi qonun xujjatlarida belgilanadi.
16-modda. Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash kasb bilimlari va ko‘nikmalarini chuqurlashtirish xamda yangilashni ta’minlaydi.
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan belgilanadi.
17-modda. Maktabdan tashqari ta’lim
Bolalar va o‘smirlarning yakka tartibdagi extiyojlarini qondirish, ularning bo‘sh vaqti va dam olishini tashkil etish uchun davlat organlari, jamoat birlashmalari, shuningdek boshqa yuridik va jismoniy shaxslar madaniy-estetik, ilmiy, texnikaviy, sport va boshqa yo‘nalishlarda maktabdan tashqari ta’lim muassasalarini tashkil etishlari mumkin.
Maktabdan tashqari ta’lim muassasalariga bolalar, o‘smirlar ijodiyoti saroylari, uylari, klublari va markazlari, bolalar-o‘smirlar sport maktablari, san’at maktablari, musiqa maktablari, studiyalar, kutubxonalar, sog‘lomlashtirish muassasalari va boshqa muassasalar kiradi.
Maktabdan tashqari ta’lim muassasalarining faoliyat ko‘rsatish tartibi qonun xujjatlarida belgilab qo‘yiladi.
18-modda. Oiladagi ta’lim va mustaqil ravishda ta’lim olish
Davlat oilada ta’lim olishga va mustaqil ravishda ta’lim olishga ko‘maklashadi. Bolalarni oilada o‘qitish va mustaqil ravishda ta’lim olish tegishli ta’lim muassasalarining dasturlari bo‘yicha amalga oshiriladi. Ta’lim oluvchilarga vakolatli davlat muassasalari tomonidan uslubiy, maslaxat va boshqa yo‘sinda yordam ko‘rsatiladi.
|
| |
-modda. Ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlar

|
-modda. Ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlar
|
bet | 121/146 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142672 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi то-fayllar.org19-modda. Ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlar
Akkreditatsiya qilingan ta’lim muassasalarining bitiruvchilariga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ma’lumot to‘g‘risidagi xujjat (shaxodatnoma, diplom, sertifikat, guvoxnoma) beriladi. Davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ma’lumot to‘g‘risidagi xujjat oilada ta’lim olgan yoki mustaqil ravishda bilim olgan va akkreditatsiya qilingan ta’lim muassasalarining tegishli ta’lim dasturlari bo‘yicha ekstern tartibida imtixonlar topshirgan shaxslarga xam beriladi, davlat ta’lim muassasalarida o‘qitilishi shart bo‘lgan va ro‘yxati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan belgilab qo‘yiladigan mutaxassisliklar bundan mustasno.
Oliy ma’lumot to‘g‘risidagi diplomga o‘zlashtirilgan fanlar ro‘yxati, ularning xajmlari va fanlarga qo‘yilgan baxolar yozilgan varaqa ilova qilinadi.
Dissertatsiya ximoya qilgan shaxslarga belgilangan tartibda fan nomzodi yoki fan doktori ilmiy darajasi beriladi va davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi diplom topshiriladi.
Davlat ta’lim standartlariga mos kelgan taqdirda O‘zbekiston Respublikasi bilan xorijiy davlatlarning xukumatlari o‘rtasidagi ikki tomonlama bitimlar asosida xar ikki tomonning ma’lumot to‘g‘risidagi xujjatlari belgilangan tartibda o‘zaro tan olinishi mumkin.
Tegishli bosqichdagi ta’limni tugallamagan shaxslarga belgilangan namunadagi ma’lumotnoma beriladi.
Davlat tasdiqlagan namunadagi ma’lumot to‘g‘risidagi xujjat navbatdagi bosqich ta’lim muassasalarida ta’lim olishni davom ettirish yoki tegishli ixtisoslik bo‘yicha ishlash xuquqini beradi.
III. TA’LIM JARAYONI QATNASHCHILARINI IJTIMOIY HIMOYA QILISH
20-modda. Ta’lim oluvchilarni ijtimoiy ximoya qilish
21-modda. Ta’lim muassasalari xodimlarini ijtimoiy ximoya qilish
22-modda. Yetim bolalarni va ota-onalarining yoki boshqa qonuniy vakillarining vasiyligisiz qolgan bolalarni o‘qitish
23-modda. Jismoniy yoki ruxiy rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar va o‘smirlarni o‘qitish
24-modda. Ijtimoiy yordamga va tiklanishga muxtoj bo‘lgan shaxslar uchun o‘quv-tarbiya muassasalari
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 28/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
|
| |