-rasm. Marketingning bevosita tashqi muhiti

|
-rasm. Marketingning bevosita tashqi muhiti
|
bet | 37/89 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 414,67 Kb. | | #133091 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi s-fayllar.org5.2.-rasm. Marketingning bevosita tashqi muhiti.
Turfirmaning bevosita tashqi doirasida «teng huquqliklarning eng afzali» bu, shubhasiz, iste’molchilardir. Ularni o‘rganish qanday xizmatlarni ular ko‘proq qabul qilish, savdoning qanday hajmiga umid qilish, salohiyatli mijozlar doirasini kengaytirish masalasini yaxshiroq hal qilishga ko‘maklashadi. Marketing iste’molchilarni «qattiq» nazorat qila olmaydi va ulardan o‘z xohishicha foydalana olmaydi. Turistik firma uchun eng muhimi shundaki, marketing iste’molchilari hulqi, o‘zgarishiga juda sezgir bo‘ladi. Ularning keltiradigan sabablarini tahlil qiladi va korxona faoliyatini tartibga keltirishga oid chora-tadbirlarni taklif etadi.
Bevosita tashqi muhitning keyingi muhim tarkibiy qismi bu iste’molchilarni o‘ziga jalb qilishda to‘xtovsiz musobaqada ishtirok etuvchi raqiblardir. Marketing sohasida amerikalik mutaxassis J.Pildich o‘zining «Haridorga yo‘l» kitobida ta’kidlaganidek, o‘z raqibini bilmoq — vaqt bilan kuchni ko‘proq sarflab, ularni sinchiklab o‘rganmoq demakdir. Nima uchun bu zarur? Chunki faqat raqiblar firma kelajakda erishadigan yoki ustunlikni ta’minlaydigan mezonlarni yuzaga keltiradi.
Marketing bevosita tashqi muhitidagi dastlabki ikki tarkibiy qismlarning o‘ta ketgan muhimligini hisobga olgan holda iste’molchilarni o‘rganish va raqiblarni o‘rganishni marketing tadqiqotlarda mustaqil yo‘nalishlarga ajratadi.
Amaliyotda hech qaysi turistik korxona mustaqil tarzda turni tashkil qila olmaydi, mijozlarni zarur bo‘lgan transport vositalari, turar joylari bilan ta’minlay olmaydi, ovqatlanishni va h.k. tashkil qila olmaydi. Buning uchun, odatda, majmuali xizmat ko‘rsatishda yetishmaydigan bo‘g‘inlari bilan ta’minlaydigan munosib korxona va tashkilotlar «ko‘maklashuvchilar» jalb qilinadi:
* joylashtirish korxonalari;
* transport vositalari;
* turistlarga hamroh bo‘lish va axborotlarni yetkazib berish xizmatlarni yaratib beradigan sayrgoh byuro va boshqa firmalar;
* vositachi turistik korxonalar;
* savdo korxonalari;
* jamoa ovqatlanish korxonalari va h.k.
Turistik korxonaning faoliyatiga ahamiyatli ta’sirni muloqot qiluvchi jamoalar o‘tkazadi. Bu firma faoliyatiga salohiyatli yoki amaliy ta’sir etuvchi shaxslar guruhi, tashkilotlar, muassasalar salohiyatli ta’sir o‘tkazish firmaga nisbatan betaraflik saqlash yoki unga ma’lum qiziqish ko‘rsatish orqali namoyon bo‘ladi.
Turfirmaning doirasida asosiy bo‘lgan muloqot jamoalari quyidagilardir:
* moliyaviy tashkilotlar (banklar, sarmoya jamg‘armalari, moliyaviy, sug‘urta kompaniyalari va boshqa moliya-kredit institutlari);
* ommaviy axborot vositalari (matbuot, radio, televideniye);
* jamoatchilik (iste’molchilar ittifoqlari, ijtimoiy shakllanishlar hamda tashkillashtirilgan kuch sifatida namoyon bo‘lmaydigan aholi, masalan, kurort doirasida yashovchilar);
* o‘z korxonasi to‘g‘risida o‘z munosabatiga ega bo‘lgan firma xodimlari. Bundan tashqari, o‘z xodimlari ko‘ziga ega firmaning yaxshi obro‘-e’tibori boshqa muloqot qiluvchi jamoalarga ta’sir qiladi. Demak, turistik korxonasi rahbariyatidan firma xodimlarining axborot olish saviyasini oshirish harakatlari, mehnatini rag‘batlantiruvchi chora-tadbirlarni, ijtimoiy kafolatlarni amalga oshirish talab qilinadi.
Marketing tadqiqotlarning vazifasi muloqot jamoalardagi kayfiyatlar to‘g‘risida axborot olishdan, firmaga nisbatan eng ehtimoliy harakatlarni oldindan sezishdan iborat hamda jamoat bilan natijaviy hamkorlikni yo‘lga solishda vositalar tanlashdan iborat. Shunday qilib, turistik korxonasi bozorda yakka holda emas, balki marketingning tashqi muhitini yaratuvchi xilma-xil kuchlar muhiti va ta’sirida harakat qiladi. Muhit sub’ektlari va firma o‘rtasidagi vujudga keladigan munosabatlar turli-tuman bo‘ladi hamda firmaning ularga ta’sir o‘tkazishi bo‘yicha nazorat ostida yoki nazoratsiz bo‘lishi mumkin. Korxona vazifasi muhitning nazoratsiz bo‘lgan omillarni imkon qadar kamaytirish va ularga ta’sir etuvchi ijobiy imkoniyatlarni topishga qaratilgan bo‘ladi. Bunda tashqi muhitga murakkabligi va harakatchanligi bilan tavsiflanishini hisobga olish kerak.
Murakkabligi tashqi muhitning qancha ko‘p omillari korxonaga ta’sir etish va bu omillar bir-biri bilan qanchalik o‘xshashligi orqali aniqlanadi.
Tashqi muhitning harakatchanligi uning tez o‘zgarishi (asosan, barqaror yoki harakatchan, o‘zgaruvchan bo‘lib qolishi) bilan tavsiflanadi. Mamlakatimizda bozor munosabatlariga o‘tish sababli ko‘pgina korxonalarga tashqi muhitning yangi, juda o‘zgargan omillar ta’sir qila boshladi. Buning uchun talay firmalar o‘z tuzilishini qayta ko‘rib chiqishib, marketing tamoyillaridan amaliy foydalanishga qaratilgan yangi bo‘linmalar va xizmatlarni yaratishmoqda.
Tashqi marketing muhitining murakkabligi va harakatchanligini hisobga olgan holda vaziyatlarning quyidagi to‘rt turini belgilash mumkin (5.3.-rasm).
|
| |