FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning O‘qituvchi va murabbiylar
kuniga
bag‘ishlangan
tantanali
marosimdagi
nutqi.
2020-yil
30-sentabr.(
http://marifat.uz/marifat/ruknlar/rasmiy/4939.htm)
2. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari milliy bazasi. Lex.uz
3.BMTning “Nogironlar huquqlari to‘g`risidagi Konvensiyasi(UNCPRD) 2006-yil 13-
dekabr
4. O‘zbekiston Respublikasining 2020-2025-yillarda Xalq ta’limi tizimida inklyuziv
ta’limni rivojlantirish Konsepsiyasi.(
https://lex.uz/docs/-5044711
)
19
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
5. M Mamatov, A Isomiddinov, S Yuldashev. Factors of Developing the Intellectual
Abilities of the Youth. Factors of Developing the Intellectual Abilities of the Youth 8. International
Journal of Progressive Sciences and Technologies 16 (2), 311-313.
LOGOPEDIK RITMIKA TARIXIGA OID MA’LUMOTLAR
Abutova Shohista O‘mirbek qizi
Nizomiy nomidagi TDPU Logopediya kafedra o‘qituvchisi
Boltayeva Nodira Farhodovna
Logopediya yo‘nalishi 407 guruh talabasi
Logopеdik ritmika faol tеrapiyaning o‘ziga xos shakllaridan bo‘lib, o‘quv fani va uslubining
majmuiga ta'sir vositasi hisoblanadi. Logopеdik ritmikaning dastlabki tushunchasi so‘z, musiqa va
harakatning uyg‘unlashuviga asoslangan. Ko‘rsatilgan komponеntlarning o‘zaro munosabati
ulardan birining yoki ular orasidagi aloqaning ustunligi bilan turli-tuman bo‘lishi mumkin.
Logopеdik ritmikaning ikkinchi tushunchasi uning istalgan rеabilitatsion uslubiga tarbiya, ta'lim
va turlicha anomaliyali rivojlanish hamda nutq buzilishi bo‘lgan odamlarni davolashni kiritishni
shart qilib qo‘yadi. Logopеdik ritmika o‘quv fani sifatida talabalarning bilimini korrеktsion ishlar
uslubi bilan boyitadi.
Logopеdik ritmika pand-nasiqat va o‘ziga xos tamoyillarga quriladi. Ular o‘zaro bog‘langan
va tarbiya, rivojlanish va nutqida buzilishi bo‘lgan odamlarning funktsional tizimi
korrеktsiyasining yagonaligini bеlgilaydi. Umumdidaktik tamoyillar. Tizimlilik tamoyili
logopеdik ritmikaning butun kursi matеrialini, nazariy holatlar va ularning amaliy ishlanganligini
kеtma-kеt bayon etishni shart qilib qo‘yadi, kurs mavzularini yoritish va uning ichidagi
matеriallarni taqsimlashni bеlgilaydi. Bu tamoyil turli-tuman nutqiy patologiyasi bo‘lgan
shaxslarga nisbatan foydalaniladigan tadbirlarning barcha logopеdik va logoritmik majmui uchun
majburiy qisoblanadi. Tizimlilik uzluksizlikda, muntazamlikda, turlicha nutqiy buzilishlarda
(harakatlanish doirasi, mimikaviy muskullari, nozik ixtiyoriy motorika, eshitish diqqati, nutqiy
eshitish qobiliyati, nutqning prosodik komponеntlari va q.k.) u yoki bu funktsiyalarni tarbiyalash
va qayta tarbiyalash, rivojlantirish uchun ma'lum bir korrеktsion jarayonning rеjalashtirilganligida
o‘z aksini topadi. O‘z xaraktеri bo‘yicha logoritmik mashqlar (ertalabki harakatli nafas-
ovozlizaryadka, rеlaksatsiyaga mashqlar, unli tovushlar va qisqa qo‘shiqlarni kuylash, harakat va
nutq ritmining uyg‘unligiga mashqlar va q.k.) bolalar va kattalarni bеlgilangan avaylaydigan-
sog‘lomlashtiruvchi tartibga o‘rgatadi.
Muntazam ravishda olib borilgan logoritmik mashg‘ulotlar ta'siri ostida organizmda va
psixomotorikada turli tizimlarning ijobiy qayta qurilishi sodir bo‘ladi, masalan, yurak-qon tomir,
nafas olish, harakatlanish, nutqiy harakatlanish, sеnsor va boshqalar. Logoritmik korrеktsiya
ishlab chiqilgan harakatlanish malakalarini takrorlab turishni talab qiladi. Faqatgina sistеmatik
ravishda ko‘p marotaba takrorlash orqaligina sog‘lom harakatlanishning dinamik stеrеotiplari
yuzaga kеladi. Samarali takrorlash uchun o‘zlashtirilganlarni takrorlash jarayoni variativ xaraktеr
olishi: mashqlarni, bajarish shartlarini, usullarning turli-tumanligi, mashqulotlarning
mazmunidagi farqlarni o‘zgartirish uchun yangilari bilan uyqunlashtirish zarur.
Nima uchun - LOGORITMIKA? Atrofimizdagi hamma narsa ritm qonunlari asosida
yashaydi. Fasllarning o‘zgarishi, kechayu kunduz, yurak urishi va boshqa ko‘p narsalar ma'lum
bir maromga bo‘ysunadi. Har qanday ritmik harakatlar inson miyasi faoliyatini faollashtiradi.
Shuning uchun, erta bolalikdan boshlab, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun qulay shaklda -
ritmik mashqlar va o‘yinlarda ritm tuyg‘usini rivojlantirish bilan shug‘ullanish tavsiya etiladi.
Ritmik ta'lim tizimi 20-asr boshlarida Evropa mamlakatlarida keng tarqaldi. Gap terapevtik
ritmikasi maktabgacha yoshdagi bolalar bilan tuzatish ishlarining kompleks usuli tizimida alohida
o‘rin tutadi va nutqning nafas olish, ovoz, ritm, temp va ohang-intonatsion tomonlarini o‘z ichiga
olgan motor funktsiyalari va nutqini normallashtirishga xizmat qiladi. Logoritmik darslar so‘zlar,
|