nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
«Редактировать» - Tahrirlash

|
«Редактировать» - Tahrirlash
|
bet | 21/35 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #346 |
«Редактировать» - Tahrirlash tugmasi.Ushbu funksiya tanlanganda kursor ob’ektni tanlashni so’raydi. Sichqoncha kursori tayor matn ustiga keltirib bosilganda «Формат текста» oynasi ishga tushadi va matnni tahrirlash imkoniyati vujudga keladi. Ya’ni tuzatishlar, qo’shimchalar kiritish va h…
«Найти» - Qidirish tugmasi. Interfaol tugma tanlanganda «Поиск и замена»- Qidirish va almashtirish axborot oynasi ekranga chiqariladi.
Ushbu oynaning «Строка для поиска:» bandiga qidirilayotgan matn, «Заменить на:» bandiga esa almashtiriladigan matn kiritiladi. So’ng «Найти» - Qidirish, «Заменить» - Almashtirish, «Заменить все» - Hammasini almash-tirish, «Выбрать все» - Hammasini tanlash, «Зумировать» - Katta-kichiklashtirish faol tugma-lari aktivlashadi. Ulardan ke-raklisi tanlanadi va «Зак-рыть» - Yopish tugmasi bosiladi.
|
| |
«Символ» - Belgi - Mundarij a Bet Kirish

|
Mundarij a Bet Kirish
|
bet | 20/35 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #346 |
«Символ» - Belgi faol tugmasi. U orqali ko’plab belgilanishlarni kiritish mumkin. Masalan: diametr, radius, burchak, kvadrat, kub, delta va h…
Harflarning og’ish burchagini belgilab beradi.
Harflar orasidagi masofalarni belgilab beradi.
Harflarni kengligini belgilab beradi.
«Однострочный» - Bir qatorli matn kiritish. Ushbu funcsiya bir qatorli so’zlarni, son va raqamlarni, belgilanishlarni kiritish uchun qo’llaniladi. Bu jarayon uch bosqichdan iborat. Birinchi bosqichda matn kiritiladigan joy sichqoncha orqali tanlanadi. Ikkinchi bosqichda harf balandligi klaviatura orqali kiritiladi. Uchinchi bosqichda esa qatorning og’ish burchagi sichqoncha yoki klaviatura orqali kiritiladi.
|
| |
Ob’ekt tushunchasi - Mundarij a Bet Kirish

Ob’ekt tushunchasi. AutoCAD dasturi bilan ishlashda ob’yekt tushunchasini to’g’ri aniqlab, tushunib olish lozim. Aytaylik Chizish asboblar panelidagi «Прямоугольник» - To’g’ri to’rtburchak chizish buyrug’i asosida bajarilgan shaklni dastur bitta ob’yekt deb qabul qiladi. Aynan shu shakl «Отрезоk» - Kesma buyrug’i asosida bajarilsa dastur ushbu shaklni to’rtta ob’yekt deb qabul qiladi. Chunki birinchi usulda bitta buyruq bilan amal bajarildi, ikkinchi usulda esa to’rt marta to’g’ri chiziq chizish buyrug’i ketma – ket takrorlandi.
-
2. 3.
-
«Прямоугольник» - To’g’ri to’rtburchak chizish buyrug’i asosida bajarilgan to’rtburchak. (1 ta ob’yekt)
-
«Отрезоk» - Kesma buyrug’i asosida bajarilgan to’rtburchak. (4 ta ob’yekt)
-
Bitta ob’yektdan iborat shakllar.
2.2. AutoCAD dasturida ob’ektlar va matnlar bilan ishlash
Ob’yektlarni tanlash odatda ularni tahrirlash uchun zarur. Bitta ob’yekt tanlanishi uchun sichqoncha ko’rsatkichi ob’yekt chizig’i ustiga olib boriladi va sichqoncha chap tugmasi bosiladi.
Bir nechta ob’yektlarni baravariga tanlash uchun odatda dinamik ramkadan foydalaniladi. Dinamik ramka bu sichqoncha yordamida ob’yektlar guruxini to’g’ri to’rtburchak asosida tanlash demakdir. Buning uchun ob’yektlar perimetridan tashqi hududda sichqoncha chap tugmasi bosiladi va sichqoncha siljitib ko’k yoki yashil rangdagi to’g’ri to’rtburchak hosil qilinadi. Bunda ramka ob’yekt yoki ob’yektlarni o’z hududiga olishi kerak. Ob’yekt (ob’yektlar) to’g’ri to’rtburchak hududida joylashgandan so’ng yana sichqoncha chap tugmasi takroran bosiladi. Natijada ob'yekt (ob’yektlar) chiziq turi o’zgarib tanlanganligini bildiradi. Ramka esa yo’qoladi.
Ko’k ramka – ob’yektlar guruxidan kerakli ob’yektlar to’plamini ajratib tanlash uchun qo’llanadi. Faqat o’z hududiga to’liq kirgan ob’ektlargina tanlanadi.
Bunday tanlashda sichqoncha ko’rsatkichi 1 – nuqtadan 2 – nuqtaga qarab yo’naltiriladi.
Ko’k ramka asosida ob’yektlarni tanlash. Natija.
Yashil ramka – to’liq ob’yektlar majmuasini tanlashni nazarda tutadi. Bunda ob’yektning biron bir qismi ramka hududiga to’liq kirmagan bo’lsa ham ob’yekt (ob’yektlar) bari bir tanlanadi. Agarda ob’yekt (ob’yektlar) ramka hududidan to’liq tashqarida qolsa u holda ular tanlanmaydi.
Sichqoncha harakati 1 – nuqtadan 2 – nuqtaga qarab yo’naltiriladi.
Yashil ramka asosida ob’yektlarni tanlash. Natija
|
«Текст» - Matn taxrirlash paneli

|
«Текст» - Matn taxrirlash paneli
|
bet | 19/35 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #346 |
«Текст» - Matn taxrirlash paneli
Ushbu panelning asosiy funksiyasi matn yaratish va mavjud matnlarni tahrirlashdan iboratdir. Panelda bir qator ma’lum bir funksiyalarga ega bo’lgan interaktiv tugmalar mavjud.
-
«Многострочный» - Ko’p qatorli matn kiritish.
-
«Однострочный» - Bir qatorli matn kiritish.
-
«Редактировать» - Tahrirlash.
-
«Найти» - Qidirish.
-
«Текстовые стили» - Matn turlari.
-
«Масштаб» – Masshtab.
-
«Выравнивание» - Tekislash.
-
«Преобразовать в единицы другого пространства» - Boshqa muxit o’lchov birligiga o’tkazish.
«Многострочный» - Ko’p qatorli matn kiritish. Usbu faol tugma tanlanganda sichqoncha ko’rsatkichi matn kiritiladigan hududning dastlabki satrini bosh vaziyatini, tanlangandan so’ng esa oxirgi satrning matn tugatiladigan joyini belgilab berishni so’raydi. Ya’ni matn kiritiladigan hududni to’g’ri to’rtburchak shaklida yuqori chap burchagini va pastki o’ng burchagini belgilab berishni so’raydi. Ushbu jarayon bajarilgandan so’ng ekranda matnni kiritish uchun «Формат текста» qo’shimcha axborot oynasi ishga tushadi.
Ushbu oynadagi aksariyat faol tugmalar bizga WINDOWSning boshqa dasturlaridan tanish. Quyida bizga notanish bo’lgan faol tugmalar funksiyasi bilan tanishib chiqsak.
-
Bosh harflarni kichik harflarga va kichik harflarni bosh harflarga o’giradi.
-
Kiritilayotgan matn ustida chiziq chizib borilishini ta’minlaydi.
-
|
| |
Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/53
Sana
21.05.2024
Hajmi
1,16 Mb.
#248249
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
Download
1,16 Mb.
Matnni ko'rish
Elektromexanik mashinalar davri

Elektromexanik mashinalar davri. Mexanik hisoblash mashinalarida mos qurilmalar qo`l kuchi bilan harakatga
keltirilar edi. Endi mana shu vazifani elektr energiyasi yordamida amalgam
oshiruvchi hisoblash mashinalari paydo bo`la boshladi. Shuning uchun ham bunday
mashinalar elelktromexanik hisoblash mashinalari deyiladi. Elektromexanik
hisoblash mashinalarining deyarli hammasida sonlar mashinaga maxsus tugma
(klavish) yordamida kiritiladi. Bunday mashinalardan Rossiyada Odner arifmometri
kabi ishlaydigan o`nta tugmali “VK-1” mashinasi, keyinroq esa, barcha arifmetik
amallarni bajarish uchun yetarli sonda tugmalari bo`lgan hisoblash mashinalari
yaratildi. Shuni aytish kerakki bunday mashinalar mexanik mashinalarga nisbatan
takomillashtirilganligiga qaramay, unda mutaxassis laborant 8 soatlik ish kunida
hammasi bo`lib, 2000 amal bajara olar edi.
Elektron hisoblash mashinalar davri. Elektromexanik mashinalar ham o`z navbatida, XX asr fan va texnikasi
taraqqiyoti ehtiyojlarini qoniqtira olmay qoldi. Bu mashinalarda hisoblash jarayoni
ko`p vaqt talab qilishi, ya’ni ishlash tezligi va amal aniqligining kichikligi sababli
yanada tezroq hisoblaydigan yangi xil mashinalar yaratish zaruriyati tug`ildi. Shu
boisdan ham hisoblash mashinalarida yuqoridagi talablarni amalga oshirishga zamin
yaratuvchi electron lampalardan foydalanish ustida jadallik bilan tadqiqot olib borila
boshlandi. Shu maqsad yo`lida 1942-45 yillarda birinchi bo`lib AQShdagi
Pensilvaniya universitetida axborotlarni saqlash imkoniyatiga ega bo`lgan electron
lampalar yordamida raqamli hisoblash mashinasi yaratildi. 30 tonna( ba’zi
manbalarda 70 tonna) o`girlikdagi, 150 kvadrat metrli xonani egallagan va 18 mingta
elektron lampaga ega bo`lgan ulkan hisoblash mashinasi “ENIAK” deb nom oldi.
1946 yili amerika olimi Djon Fon Neyman (1903-1957) shunday elektron
hisoblash mashinalarini qurishni matematik jihatdan asoslab berdi. Bu hil mashinalar
hisoblash texnikasi tarixida keskin burilish yasadi, fan-texnikaning turli sohalari jadal
rivojlanishiga turtki bo`ldi.
Keyinroq
, AQShda va Buyuk Britaniyada “ADVAK”,
=-17-=
“EDSAK”, “SEAK”, “BINAK”, “UNIVAK” va boshqa mashinalar yaratildi.
Umuman, 1950 yilelektron hisoblash mashinalarining taraqqiyotining boshlanishi
bo`ldi.
«Рисование» - Chizish asboblar paneli

|
«Рисование» - Chizish asboblar paneli
|
bet | 26/35 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #346 |
«Рисование» - Chizish asboblar paneli
«Рисование» - Chizish asboblar paneli bevosita chizish, yozish, jadval tuzish kabi ishlarni amalga oshiriladi.
__ «Отрезоk» - Kesma tugmasi.
__ «Прямая» - To’g’ri nur o’tkazish tugmasi.
__ «Полилиния» - Xususiyatli chiziq tugmasi.
__ «Многоугольник» - Ko’pburchak chizish tugmasi.
__ «Прямоугольник» - To’g’ri to’rtburchak chizish tugmasi.
__ «Дуга» - Yoy chizish tugmasi.
__ «Круг» - Aylana chizish tugmasi.
__ «Облако» - Bulut chizish tugmasi.
__ «Сплайн» - Lekalo egri chiziqlar chizish tugmasi.
__ «Эллипс» - Ellips chizish tugmasi.
__ «Эллиптическая дуга» - Ellips yoy chizish tugmasi.
__ «Блок» - Qism tugmasi.
__ «Создать блок» - Qism yaratish tugmasi.
__ «Точка» - Nuqta qo’yish tugmasi.
__ «Штриховка…» - Strixlash tugmasi.
__ «Переход…» - Rang berish tugmasi.
__ «Область» - Hudud tanlash tugmasi.
__ «Таблица…» - Jadvalz… tuzish tugmasi.
__ «Многострочный…» - Ko’pqatorli… matn yozish tugmasi.
«Отрезок» - Kesma tugmasi. Tugma bosilganda sichqoncha kursori kesmaning dastlabki nuqtasini, tanlangandan so’ng esa keyingi nuqtani joyini so’raydi. Ikki nuqta tutashtirilib kesma hosil qilinadi.
Bundan tashqari kesmani belgilangan uzunlikda berish ham mumkin. Buning uchun ikkinchi nuqtaninig yo’nalishi ko’rsatilib sichqoncha tugmasi bosilmasdan, klaviaturadan sonli qiymat kiritiladi va “Enter” tugmasi bosiladi. Kesmani yana davom ettirish uchun sichqoncha kursori keyingi nuqtalar vaziyatini kutib turadi. Ushbu buyruqdan chiqish uchun klaviaturadan “Esc” tugmasi bosiladi
|
| |
Dasturlash texnologiyasining uskunaviy vositalari

=-8-=
—
kompyuterning va kompyuterlar tarmog’ining ishonchli va samarali
ishlashini ta`minlash;
— kompyuter va kompyuterlar tarmog’i apparat qismining ishini tashkil qilish
va profilaktika ishlarini bajarish.
Tizimli dasturiy ta`minot ikkita tarkibiy qismdan — asosiy (bazaviy) dasturiy
ta`minot va yordamchi(xizmat ko’rsatuvchi) dasturiy ta`minotdan iborat. Asosiy
dasturiy ta`minot kompyuter bilan birgaliqaa Yetkazib berilsa, xizmat ko’rsatuvchi
dasturiy ta`minot alohida, qo’shimcha tarzda olinishi mumkin.
Asosiy dasturiy ta`minot (haze software) — bu, kompyuter ishini ta`minlovchi
dasturlarining minimal to’plamidak iborat. Ularga quyidagilar kiradi:
—operatsion tizim (OT);
—tarmoq operatsion tizimi.
Yordamchi (xizmat ko’rsatuvchi) dasturiy ta`minotga asosiy dasturiy ta`minot
imkoniyatlarini kengaytiruvchi va foydalanuvchining ish muhitini (interfeysni)
qulayroq tashkil etuvchi dasturlar kiradi. Bo’lar tashxis qiluvchi, kompyuterning
ishchanligini oshiruvchi, antivirus, tarmoq ishini ta`minlovchi va boshka dasturlardir.
Shunday qilib, tizimli dasturiy ta`minotni sxematik ravishda quyidagicha
tasvirlash mumkin.
Operatsion tizim (OT). Kompyuterning yoqilishi bilan ishga tushuvchi ushbu
dastur kompyuterni va uning resurslarini (tezkor xotira, disqaagi urinlar va hokazo)
boshqaradi, foydalanuvchi bilan muloqotni tashkil etadi, bajarish uchun boshqa
dasturlarni (amaliy dasturlarni) ishga tushiradi.
OT foydalanuvchi va amaliy dasturlar uchun kompyuter qurilmalari bilan
qulay muloqotni(interfeysni) ta`minlaydi.
=-89-= - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-89-=
Asosiy adabiyotlar:
1.
M.Aripov, M.Muhammadiyev. Informatika, informasion texnologiyalar. Darslik.
T.: TDYuI, 2004 y.
2.
С.С.Ғуломов ва бошқалар. Ахботор тизимлари ва технологиялари. Дарслик.
Тошкент, “Шарқ”, 2000 й.
3.
M.Mamarajabov, S.Tursunov. Kompyuter grafikasi va Web-dizayn. Darslik. T.:
“Cho‘lpon”, 2013 y.
4.
U.Yuldashev, M.Mamarajabov, S.Tursunov. Pedagogik Web-dizayn. O‘quv
qo‘llanma. T.: “Voris”, 2013 y.
5.
M.Aripov, M.Fayziyeva, S.Dottayev. Web texnologiyalar. O‘quv qo‘llanma. T.:
“Faylasuflar jamiyati”, 2013 y.
6.
B.Moʻminov. Informatika. O‘quv qo‘llanma. T.: “Tafakkur-boʻstoni”, 2014 y.
Qo‘shimcha adabiyotlar
1.
Мирзиёев Шавкат Миромонович.
Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон
давлатини биргаликда барпо этамиз. Ўзбекистон Республикаси Президенти
лавозимига киришиш тантанали маросимига бағишланган Олий Мажлис
палаталарининг қўшма мажлисидаги нутқ / Ш.М. Мирзиёев. – Тошкент :
Ўзбекистон, 2016. - 56 б.
2.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони. Ўзбекистон
республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар стратегияси
тўғрисида.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 6-
сон, 70-модда)
3. M.Aripov, M.Fayziyeva, S.Dottayev. Web texnologiyalar. Oʻquv qoʻllanma.
Toshkent, “Faylasuflar jamiyati”. 2013.
4. R. Xamdamov va b. Ta’limda axborot texnologiyalari. “O‘zbekiston milliy
ensiklopediyasi” T. :, 2010 y.
5. Sh.I.Razzoqov, Sh.S.Yoʻldoshev, U.M.Ibragimov. Kompyuter grafikasi: Oʻquv
qoʻllanma. Toshkent: Noshir, 2013.
6. Toyloqov N. Amaliy matematik dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti.
Toshkent, Mehnat. , 2000 y.
7. А.Кореский. Установка, настройка и использование ОС Microsoft XP.
Компъютерная литература, Москва, 2003 г.
8. Борзенко А. IBM PC: устройство, ремонт, модернизаsия. М. : Компъютер.
Пресс. 1995 г.
9. Гребенюк Е.И. Технические средство информатизации. Москва, Асафета.
10. Информатика. Проф. Н. В. Макарова, Т. :, 2006 г.
=-90-=
11. Каримова Д. Компъютерные технологии управление трудом. Т. :, “Фан”,
2001 г.
Internet saytlari
1.
www.gov.uz
– O‘zbekiston Respublikasi hukumat portal
2.
www.lex.uz
- O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari milliy bazasi
3.
www.ziyonet.uz – Axborot ta’lim portali
4.
www.edu.uz
– Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi portali
5.
www.tdpu.uz – Nizomiy nomidagi TDPU rasmiy sayti
6.
www.amazon.com
|
Yangi universal ketma-ket periferiya shinalari

Yangi universal ketma-ket periferiya shinalari 1996 yilda yangi universal ketma-ket shina USB (Universal Serial Bus) paydo
bo’ldi, taxminlarga qaraganda u yaqin orada ketma-ket va parallel, klaviatura va
sichqoncha portlarini almashtiradi— barcha qurilmalar bitta raz’yomga ulanadi va u
ko’p sonli qurilmalarni Plug®Play texnologiyasining engilligi bilan o’rnatish
imkonini beradi. Plug@Play texnologiyasi («ula va ishla») «issik» almashtirishni
amalga oshirish imkonini beradi, ya’ni qurilmalarni kompyuterni o’zmasdan va qayta
yuklamasdan almashtiradi. Fizik biriktirilgandan so’ng qurilmalar to’g’ri anglanadi
va avtomatik konfiguraciyalanadi. SHinaning o’tkazish qobiliyati 12 Mbit/s.
Ko’p qurilmalarni: vinchesterlar, videokameralar, yuqori o’tkazish kobiliyatli
printerlar va b. yaxshisi SCSI tipidagi interfeyslar va yangi standartlar: Fire Wire —
«olovli sim» nomi bilan ma’lum bo’lgan
IEEE-1394 va
AGP (Accelerated Graphics
Port — tezlashtirilgan grafikli porti ) orqali ulagan ma’quldir. Xususan, o’ta tezkor
raqamli ketma-ket shina
Fire Wire yuqori ishonchlilik va qiymatlarni uzatishning
yuqori sifati bilan tavsiflanadi, 400 Mbit/s o’tkazish qobiliyatiga ega, uning
bayonnomasi vaqt bo’yicha kritik ma’lumotlarni kafolatli uzatilishini ta’minlaydi,
bunda video va audioxabarlarning haqiqiy vaqt o’lchamlarida sezilarli buzulishlarsiz
o’tishi taninlanadi.
Fire Wire shinasi yordamida Plug@Play texnologiyasi bo’yicha
katta miqdordagi va amalda istalgan konfiguraciyadagi turli xil qurilmalarni bir-
=-25-=
biriga ulash mumkin, bu bilan u oddin aytib o’tilgan SCSI tipidagi qiyin
konfiguraciyalanadigan periferiya shinalaridan keskin farq kiladi.
Kuchliroq kompyuter tizimlari uchun (lokal tarmoqdar, maynfreylar) yaxshi
tanilgan, oson murojaat qilinadigan va unchalik qimmat bo’lmagan
Dasturlash texnologiyasining uskunaviy vositalari va unda qo’llaniladigan

=-11-=
Case-texnologiyalari
vositalari nisbatan yangi, 80- yillar oxirida shakllangan
yo’nalishdir.
Ulardan
keng
ko’lamda
foydalanish
qimmatligi
tufayli
chegaralangandir.
Case-texnologiyasi — murakkab dasturiy tizimlarni tahlil etish,
loyixalash, ishlab
chiqarish va kuzatib turish texnologik jarayonini avtomatlashtiruvchi dasturiy
ta’minotdir. Case-texnologiyasining asosiy yutug’i
- kompyuterlarning mahalliy
tarmog’ida ishlayotgan mutaxassislarni birgalikda, hamkorlikda loyiha ustida
ishlashini
tashkil eta olishi, loyihaning ixtiyoriy fragmentini eksport-import qila
olishligi va loyihani tashkiliy boshqara bilishligidadir.
Reja: Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari

Reja: Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari
Download
1,78 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
15.05.2024
Hajmi
1,78 Mb.
#235183
Download
1,78 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari
Download
1,78 Mb.
Matnni ko'rish
=-6-= 
2-MAVZU: DASTURLAR VA APPARAT TA’MINOTI, INTERFEYS

=-7-=
Ushbu yunalishdagi muhim natijalardan biri ekspert tizimlarning yaratilishi
hisoblanadi. Shu tufayli sun`iy intellekt tizimlarini ma`lum va kichik soxdparning
eksperti sifatida tan olinishi va qo’llanishi mumkin.
— EHM larning yangi arxitekturasini yaratish.
Bu yunalish sun`iy tafakkur mashinalari (beshinchi avlod EHMlari) ni yaratish
muammolarini urganadi.
— Intellektual robotlar.
Bu yunalish oldindan quyilgan manzil va maqsadga erisha oladigan intellektual
robotlar avlodini yaratish muammolari bilam shugullanadi.
Amaliy dasturiy ta`minot - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

Bog'liq Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti
Amaliy dasturiy ta`minot Kompyuterning dasturiy ta`minoti orasida eng ko’p kullaniladigani amaliy
dasturiy ta`minot (ADT)dir. Bunga asosiy sabab — kompyuterlardan inson
faoliyatining barcha sox^alarida keng foydalanishi, turli predmet soxalarida
=-9-=
avtomatlashtirilgan tizimlarning yaratilishi va kullanishidir. Amaliy dasturiy
ta`minotni quyidagicha tasniflash mumkin.
Muammoga yo’naltirilgan ADTta quyidagilar kiradi:
—buxgalteriya uchun DT;
—personali boshqarish DT;
—
jarayonlarni boshqarish DT;
—
bank axborot tizimlari va boshkalar.
Umumiy matssadli ADT — soxa mutaxassisi bo’lgan foydalanuvchi axborot
texnologiyasini kullaganda uning ishiga yordam beruvchi ko’plab dasturlarni uz
ichiga oladi. Bo’lar:
—
kompyuterlarda ma`lumotlar bazasini tashkil etish va saklashni ta`minlovchi
ma`lumotlar bazasini boshqa rish tizimlari (MBBT);
—
matnli hujjatlarni avtomatik ravishda bichimlash tiruvchi, ularni tegishli xrlatda
rasmiylashtiruvchi va chop etuvchi matn muharrirlari;
—
grafik muharrirlar;
—
hisoblashlar uchun qulay muhitni ta`minlovchi elek tron jadvallar;
—
taqaimot k.ilish vositalari, ya`ni tasvirlar xrsil qilish, ularni ekranda namoyish etish,
slaydlar,
animatsiya,
filmlar
tayyorlashga
mo’ljallangan
maxsus
das
turlar.
Ofis ADT idora faoliyatini tashkiliy boshqarishni ta`minlovchi dasturlarni uz
ichiga oladi. Ularga quyidagilar kiradi:
—
rejalovchi yoki organayzerlar, ya`ni ish vaktini re jalashtiruvchi, uchrashuvlar
bayonnomalarini, jadvallarni tuzuvchi, telefon va yozuv kitoblarini olib boruvchi
dasturlar;
—
tarjimon dasturlar, ya`ni berilgan boshlangich matnni ko’rsatilgan tilga tarjima
qilishga mo’ljallangan dasturlar;
—
skaner yordamida ukilgan axborotni tanib oluvchi va matnli ifodaga binoan
uzgartiruvchi dasturiy vositalar;
—
tarmoqdagi uzoq masofada joylashgan abonent bilan foydalanuvchi orasidagi o’zaro
muloqotni tashkil etuvchi kommunikatsion dasturlar.
=-10-=
Multimedia dasturiy vositalari dasturiy maxsulotlarning nisbatan yangi sinfi
hisoblanadi. U ma`lumotlarni k.ayta ishlash muxitining uzgarishi, lazerli disklarning
paydo bo’lishi, ma`lumotlarning tarmoqdi texnologiyasining rivojlanishi natijasida
shakllandi.
– avlod mashinalari - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-13-=
1-avlod (1950 yillar boshida). Element bazasi elektron chiroqlardan
iborat. EHM katta hajmi, ko‘p elektr quvvati iste’mol etishi, kam harakatchanligi,
kam ishonchliligi, kodlarda dasturlanishi bilan ajralib turgan.
2-avlod (1950 yillar oxiridan). Element bazasi yarim o‘tkazgichli
elementlardan iborat. Oldingi avlod EHMga nisbatan barcha texnik xususiyatlari
yaxshilangan. Dasturlashtirish uchun algoritmik tildan foydalanilgan.
3-avlod (1960 yillar boshi). Element baza integral chizmalardan iborat. EHM
hajminng keskin kichrayishi, ishonchliligining ortishi, samaradorligini ortishi,
ma’lum masofadagi terminallardan alohida bo‘lish.
4-avlod (1970 yillar o‘rtalaridan). Element bazasi — mikroprotsessorlar, katta
integral chizmalar. Texnik xususiyatlari yaxshilangan. Shaxsiy komp`yuterlarning
ommaviy chiqarilishi. Asosiy yutuqlaridan biri — rivojlanish yo‘nalishi; yuqori
ishlab chiqarish quvvatiga ega qudratli ko‘p protsessorli hisoblash tizimlari arzon
mikro EHMlarni yaratilishidir.
5-avlod (1980 yillar o‘rtalaridan). Intellektual komp`yuterlar ishlab chiqarila
boshlandi.
Rangli tasvirni filtrlash

|
Rangli tasvirni filtrlash
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 21,06 Kb. | | #241301 |
Bog'liq 5-Mustaqil ta'lim (2)
21-01 gruh
Rangli tasvirni filtrlash
Filtrlar (O'rtacha filtrlar, Gauss filtrlari. Chetlarni aniqlash filtrlari)
Genetik algoritm
Rangli tasvirlarni fazoviy oʻzgarishi va filtratsiyasi
Psevdo-rangli tasvirlarga ishlov berish.
Epipolyar geometriya
Stereo tasvirli tizimlar.
MeanShift/CAMSift ob'ektni aniqlash
Tasvirlarni chastotali qayta ishlash
Ob'ektning aktiv shakli va chegarasi
Ob'ektning shaklini aniqlash usuli.
Ob'ektning chegarasini aniqlash.usullari.
Rekursiv o’rta qiymat fil`tri
Rekursiv harakatli o’rta qiymat fil`tri
Quyi chastotali fil`tr
Kalman fil`tri.
Tasvirlar segmentatsiyasi algoritmlarini o‘rganish.
2D tasvirlarini qayta ishlash usullarini o‘rganish.
3D tasvirlarini qayta ishlash usullarini o‘rganish.
XYZ rangli modellarning o‘zgarishi.
XYZ RGB va RGB XYZ ga o‘tkazish.
Yuz(bet)ni aniqlash algortimini o‘rganish.
21-02, 03 gruh
Rangli tasvirni filtrlash
Filtrlar (O'rtacha filtrlar, Gauss filtrlari. Chetlarni aniqlash filtrlari)
Genetik algoritm
Yuz(bet)ni aniqlash algortimini oʻrganish.
Tasvirlarni chiziqli oʻzgartirish.
Rangli tasvirlarni fazoviy oʻzgarishi va filtratsiyasi
Tasvirlarni chiziqlimas oʻzgartirish.
Komp`yuterli ko'rishning rivojlanish tarixi.
Komp`yuterli ko'rish asoslari.
Rangli tasvirlar bilan ishlash
Rang asoslari
Rang modellari
Psevdo-rangli tasvirlarga ishlov berish.
Epipolyar geometriya
Stereo tasvirli tizimlar.
Tasvirlarni qayta ishlash usullari
Tasvirni shovqindan tozalash
MeanShift/CAMSift ob'ektni aniqlash
Tasvirlarni chastotali qayta ishlash
Ob'ektning aktiv shakli va chegarasi
Ob'ektning shaklini aniqlash usuli.
Ob'ektning chegarasini aniqlash.usullari.
Rekursiv o’rta qiymat fil`tri
Rekursiv harakatli o’rta qiymat fil`tri
Quyi chastotali fil`tr
Kalman fil`tri.
Объektlar tasvirlarini xarakteristikalarini o‘rganish.
Ob’ektlar tasvirlarni taqdim etish usullarni o‘rganish
Tasvirlarning ma’lumotlari va turlari sinflarini konvertatsiya qilishni o‘rganish.
Tasvirlar segmentatsiyasi algoritmlarini o‘rganish.
2D tasvirlarini qayta ishlash usullarini o‘rganish.
3D tasvirlarini qayta ishlash usullarini o‘rganish.
Yuz(bet)ni aniqlash algortimini o‘rganish.
Video kuzatuv strukturasi va apparatli komplekslarini o‘rganish.
Video ma’lumotni aniqlash harakteristikalarini o‘rganish
Chastotali sohada qayta ishlash usullarini o‘rganish.
Furening ikki o‘lovli diskret o‘zgarishi (islohoti) va uning munosabatlari.
XYZ rangli modellarning o‘zgarishi.
XYZ RGB va RGB XYZ ga o‘tkazish.
Yuz(bet)ni aniqlash algortimini o‘rganish.
Ob’ektlar tasvirlarini xarakteristikalarini o‘rganish.
Ob’ektlar tasvirlarni taqdim etish usullarni o‘rganish.
|
| |
-MARUZA: KOMPYUTER AVLODLARI VA ULARNING

=-12-=
Tranzistorga asoslangan birinchi kompyutеrlar 50-yillarning oxirlarida paydo bo`ldi.
60-yillarda tashqi tomondan ancha kichikrok kompyutеrlar paydo bo’ldi.
Digital
Equipment firmasi 1965 yilda birinchi xolodilnikka tеng kеladigan kiymati atigi
20000 $ ni tashkil kiladigan mini-kompyutеr PDP-8 yaratdi. Tranzistorning
eng qulay
jixati shunda ediki 1 tarnzistor 40 ta elеktron lampalar urnini bosa olardi.
Kompyutеrdagi eng katta yangilik tеzligining bir sеkundga million opеratsiya bajara
olishi bo’ldi. Tranzistorli kompyutеrlar oilasiga "Strеtch" (Angliya), "Atlas" (SShA).
Usha davrdagi "BESM-6" (SSSR).
Birinchidan - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 22/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Birinchidan, ma’lumotlar tipi, ko’rinishi, ularni qo’llaydigan programmalarga bog’liq bo’lmasligi lozim, ya’ni MB ga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki ma’lumotlar tipini o’zgartirganda, programmalarni o’zgartirish talab etilmasligi lozim.
Ikkinchidan, MB dagi kerakli ma’lumotni bilish yoki izlash uchun biror programma tuzishga hojat qolmasin.
Shuning uchun ham MB ni tashkil etishda ma’lum qonun va qoidalarga amal qilish lozim. Bundan buyon axborot so’zini ma’lumot so’zidan farqlaymiz, ya’ni axborot so’zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma’lumot deganda aniq bir belgilangan narsa yoki hodisa sifatlarini nazarda tutamiz.
Bugungi kunda ma’lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri esa hozirgi zamon kompyuterlaridir. Kompyuterlarda saqlanadigan MB - bu maxsus formatga ega bo’lgan muayyan tuzilmali fayl demakdir. Kompyuter xotirasida har bir fayl, yozuv deb ataladigan bir xil tipdagi qismlardan iborat bo’ladi.
Yozuv-o’zaro bog’langan ma’lumotlarning bir qismidir. Fayldagi yozuvlar soni, qaralayotgan ma’lumotning o’lchoviga bog’liq. Har bir yozuv esa maydon deb ataladigan bo’laklardan tashkil topadi.
Maydon ma’lumotlarning, imkoni boricha, qisqa to’plamidan iborat bo’lishi lozim. Har bir maydon, o’zi ifodalaydigan ma’lumotlariga ko’ra, biror nomga ega bo’ladi. Fikrimizni misol bilan ifodalashga harakat qilamiz.
Masalan, Farg’ona Mashinasozlik kasb hunar kolleji 1-chi bosqich talabalarni informatika va matematika fanidan o’zlashtirish darajasini aniqlovchi bazasni yaratishimiz kerak bo’lsin.
bosqich guruh talabalari to’g’risidagi ma’lumotlar bitilgan quyidagi jadvalni ko’raylik:
|
Familyasi.
|
Ismi
|
Guruhi №
|
Informatika
%
|
Matematika %
|
|
|
|
| |
Filename— fayl nomi;
Original

|
Filename— fayl nomi;
Original
|
bet | 13/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Filename— fayl nomi;
Original — faylning siqilmasdan oldingi o’lchami;
Compressed — faylning sik,ilgandan keyingi o’lchami;
Ratio — SIQILISh koeffitsienta (siqilgan xolatining dastlabki xolatiga nisbati);
Date time - faylning oxirgi o’zgartiridgan sanasi;
modified — faylning oxirgi o’zgartirilgan vaqti;
CRC-32 — har bir faylning davriy nazorati uchun arxivning yaxlitligini tekshirishda foydalaniladigan kod.
Ba’zan arxiv fayldagi fayllar soni kushishgi sababli mundarijaning yuqori qismi ekranda ko’rinmay qoladi. Shunday xollarda quyidagi parametrdan foydalaniladi:
arj I -jp uuu.arj — uuu.arj fayli mundarijasini ekranda varaqlab ko’rsatadi. Bu holda har bir varaqning tagida "Press Enter to continue:" degan yozuv chiqib turadi.
Ko’p tomli arxivlar
Ba’zi paytlarda katta o’lchamdagi fayl eki fayllar to’plami-ni bo’laklarga bo’lib arxivlashga ehtiyoj tug’iladi. Chunki katta hajmdagi ma’lumotning arxiv holati ham yana yetarlicha kattali- gicha koladi. Shunday paytda ARJ dasturi bir necha fayldan iborat arxivlar tuzish imkonini beradi. Bunday arxivlar ko’p tomli arxivlar deyiladi. Tomlarga bo’lib arxivlash arxivatorning eng muhim xususiyatlaridan biridir,
Ko’p tomli arxivlar bir-biridan kengaytmasiga ko’ra farq qiladi. Odatda birinchi faylning kengaytmasi arj bo’ladi, keyingilari esa mos ravishda a01, a02 va hokazo ko’rinishda bo’ladi. Agar bu kengaytmalar sizni qoniqtirmasa, siz buyruqni yozish mobaynida birinchi tom arxivning kengaytmasini aniq ko’rsatishingiz mumkin:
.a01: kengaytmalar ketma-ketligi - .a01, ,a02, ...
.aOO: kengaytmalar ketma-ketligi - .aOO, .a01, ...
.001: kengaytmalar ketma-ketligi - .001, .002, ...
.000: kengaytmalar ketma-ketligi - .000, .001, ... v a hokazo.
Ko’p tomli arxivni yaratish -VS parametrni ko’rsatish bilan amalga oshiriladi. Bu erda V — ko’p tomli arxiv yaratish paramet-ri, S — bo’linishi kerak bo’lgan tomning aniq ko’rsatkichi. S fa-kat 360 , 720 , 1200 va 1440 bo’lishi mumkin.
Misol:
1 )arj a -V1440 davr.OOO *.doc — joriy katalogdagi barcha doc kengaytmali fayllarni o’z ichiga olgan, har biri 1440 Kb dan oshmaydigan davr.OOO, davr.OOl, davr.002, ... arxiv fayllarini xosil qiladi;
2) arj a -W360 letter—joriy katalogdagi barcha fayllardan ko’rsatilgan o’lchamda letter nomli ko’p tomli arxiv fayllarni xosil k,iladi va arxivning navbatdagi tomini xosil k.ilishdan avval ovozli signal chiqaradi.
|
| |
Arj[yo’l1/[ - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 10/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Arj< buyruq>[yo’l1/[ buyruq>[ buyruq>]] fayl nomi> [yo’l 2]...]
()-arj dasturiga yuklangan, bajariladigan ishning asosiy maqsadini ifodalovchi bitta harfdan iborat buyruq;
()- oldida”-” yoki “/” belgisi bo’lgan arxivlash jarayonida kerakli yo’nalishlarni ta’minlovchi bir yoki bir nechta harfdan iborat buyruq parametri.
() — arxivlanishi kerak bo’lgan fayllarning siqilgan holatini umumiy bitta nom bilan o’z ichiga oluvchi arxiv fayl;
[yo’l1\] [path\] — (arxivlanayotganda) arxivlashdan hosil bo’lgan arxiv faylni joylashtirish kerak bo’lgan joyni kursa-tuvchi yo’l yoki (arxivdan chikarilayotganda) arxivdan ochilayotgan arxiv fayl turgan joyni ko’rsatadigan yo’l;
[yo’l2\] — (arxivlanayotganda) arxivlamishi kerak bo’lgan fayllarning joylashgan o’rnini ko’rsatuvchi yo’l yoki (arxivdan chiqarilayotganda) chiqariadigan fayllarni joylashtirish kerak bo’lgan joyni ko’rsatuvchi yo’l;
[< fayllar nomlari...>] ([...]) — arxivga kiri-tiladigan fayllar nomlari. Agar fayllar nomlari berilmasa, ARJ joriy katalogdagi barcha fayllarni nazarda tutib amal bajaradi. Fayllar nomlarini berishda «*» va «?» belgilaridan foydalanish mumkin.
Arxivator buyruqlaridan foydalanish uchun joriy katalogda arj.exe nomli fayl mavjud bo’lishi zarur1. Ixtiyoriy amalni bajaradi.
Agar autoexec, bat faylida arj.exe fayli mavjud bo’lgam biror katalogga yo’l ko’rsatilgan bo’lsa, u xolda arxivlash amalga oshiriladigan katalogda arj.exe fayli bo’lishi shart emas.
Tekshirish quyidagi tartibda amalga oshiriladi: DOS buyruqlari satriga arj.exc fayli Ctrl+Enter tugmalar majmuasi orqali tushiriladi yoki qo’lda arj terilib, so’ng maqsadga qarab mos parametrlar terila-di. Arxiv fayl avtomatik ravishda o’ziga arj kengaytmasini oladi.
Asosiy buyruqlar
Endi arxivatorning ba’zi eng ko’p ishlatiladigan buyruqlarini yaqqol misollar orqali ko’ramiz.
Buyruqlar
|
| |
a: Arxiv - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 11/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.a: Arxiv faylga fayllarni kmchish
Misol:
arj a letter — joriy katalogdagi barcha fayllarni letter.arj arxiv fayliga qo’shadi;
arj a letter family.txt toefl.exe ... - ko’rsatilgan barcha fayllarni letter.arj arxiv fayliga qo’shali.
t: Arxiv faylga fayllarni qo’shish
Misol:
arj t letter — joriy katalogdagi barcha fayllarni letter, arj arxiv fayliga ko’ch i radi;
arj m letter family.txt toefl.exe ... -- ko’rsatilgan fayllarni letter.arj arxiv fayliga ko’chiradi.
d: Arxiv fayldan fayl(lar)ni uchirish
Misol:
arj d letter family.txt toefl.exe... — letter.arj arxiv faylidan ko’rsatilgan fayllarni o’chiradi.
t: Arxiv faylning to’laligini tekshirish
Misol:
arj t letter — letter.arj arxiv faylida mavjud bo’lgan fayllar ro’yxatini ko’rsatadi. Agar arxivga kiritilgan biror faylda nosozlik bo’lsa, bu haqida xabar beriladi;
arj t letter family.txt toefl.exe ... -- letter.arj arxiv faylida ko’rsatilgan fayllarning mavjudligini tekshiradi.
e: Arxiv fayldan fayllarni chiqarish
Misol:
arj e letter ~ letter.arj arxiv faylida mavjud bo’lgan barcha fayllarni arxivdan chiqaradi;
arj e letter LJ family.txt [_J toefl.exe — letter.arj arxiv faylidan family.txt va toefl.exe fayllarni arxivdan chiqaradi.
i: Arxiv faylda mavjud bulmagan fayllarni kushish
Misol:
arj u letter — joriy katalogdagi fayllarni letter.arj arxiv fayli bilan solishtirib, yangisi (arxiv faylning ichida mavjud bo’lmagan) bo’lsa qo’shadi;
arj u letter A:\*.* — Adisketdagi barcha fayllarni letter.arj arxiv fayli bilan solishtirib, arxiv faylda mavjud bo’lmaganlarini letter.arj arxiv fayliga qo’shadi.
|
| |
Eng ko’p - Axborot tex maruza doc

Axborot tex maruza doc
III bob. Fayllarni arxivlash.
Topshiriq Arxiv fayli ichidagi ma’lumotlarni ko’rib chiqinglar. Arxivda joylashgan fayllar haqidagi ma’lumotni faylga yozish yoki qog’ozga chop etish imkoniyatini tushuntiring. Hohlagan arxiv fayllardan ko’rsatilgan fayllar mavjudligini tekshirib bering Arxivlangan faylni qanday qilib o’zi ochiladigan faylga aylantirish mumkin Download 0,64 Mb.
|
G; Arxiv - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 12/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.G; Arxiv fayldagi fayllarni yangilash
Bu buyruq, ko’rsatilgan fayllar bilan arxiv fayldagi fayllar orasida faqat nomi bir xil bo’lganlarinigina solishtiradi. Agar solishtirilayotgan bir xil nomli ikki fayl tarkibi jihatidan farq qilsa, arxiv fayldagi shu nomli fayl o’rnini tashqaridagi fayl egallaydi.
Misol:
arj f letter.arj — joriy katalogdagi fayllarni letter.arj arxiv faylidagi fayllar bilan solishtirib, bir xil nomlilarni yangisi bilan almashtiradi;
2 )arj f letter.arj readme.txt — joriy katalogdagi readme.txt fay-lini letter.arj arxiv fayli bilan solishtiradi va undagi aynan shu nomli fayldan farq qilsa, uning o’rniga almashadi. Agar letter.arj arxiv faylida readme.txt fayli mavjud bo’lmasa, hech narsa o’zgarmaydi.
p: Arxiv fayldagi fayllarning nomini o’zgartirish
Misol:
1 ) arj n letter.arj readme.txt — letter.arj arxiv faylidagi readme.txt faylining nomini o’zgartirish uchun quyidagi suroq, chiqadi:
Current filename: readme.txt Enter new filename: read
Natijada readme.txt nom read ga o’zgarib krladi;
2 )arj n C:\MAShQ\letter.arj *.doc— S diskning MAShQ kata-logidagi letter.arj arxiv faylidagi barcha doc kengaytmali fayllarning nomini o’zgartirish uchun suroq, chiqadi.
I: Arxiv fayl mundarnjasini ko’rish
Ko’pincha arxiv fayl tarkibini to’liq. x,olatda ko’rish lozim bo’lib qoladi. Boshqacha aytganda, arxiv fayl nechta fayl va katalogni o’z ichiga olgan, ular siqilgandan keyin o’lchami qanchaga kamaydi, arxivlash darajasi kanday va shunga o’xshash boshtqa savollarga javob berishga to’g’ri keladi. Bu savollarga javob topish uchun biz arxiv mundarijasini ko’rish buyrug’idan foydalanamiz. Misol:
1 )arj I uuu.arj — joriy katalogdagi uuu.arj faylining mundarijasini ko’rsatadi; Processing archive: UUU.ARJ
Archive created; 2000-12-11 01:03:44, modified: 2000-12-11 02:35:28 Filename Original Compressed Ratio DateTime modified CRC-32
MUZAF
|
198
|
132
|
0.667
|
00-07-21
|
20:06:06
|
DD7628
D5
|
MUZAP
|
204
|
120
|
0.588
|
00-08-30
|
09:30:22
|
D573916
8
|
^SER^NO
|
38
|
31
|
0.816
|
96-10-01
|
00:37:26
|
82E4DF
8A
|
FFFF
|
198
|
132
|
0.667
|
00-07-21
|
20:06:06
|
DD7628
D5
|
ARJ.EXE
|
11626
0
|
77120
|
0.663
|
93-06-04
|
09:19:32
|
D5FE60
A1
|
WZTI
|
10
|
GkG~
|
1.000
|
00-12-11
|
01:01:24
|
D39EE9
78
|
RRR.ARJ
|
379
|
371
|
0.979
|
00-12-10
|
09:44:16
|
EC44E6
80
|
7 files 117287 77916 0.664
Bu erda:
|
| |
Savol va topshiriqlar - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 31/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Savol va topshiriqlar.
Axborotni avtomatik izlashning xususiyatlari haqida gapirib bering.
Axborot tizimlari qanday masalalarni hal qilishga mo’ljallangan ?
Axborot tizimlarida axborotni qayta ishlash qanday amalga oshiriladi?
Axborotni izlash andozalari haqida gapirib bering.
Ma’lumotlar qanday tartibga keltiriladi?
Qanday holda izlangan ma’lumot tez topilishi mumkin ?
Indeksli fayl nima ?
Indeksli faylning ahamiyatini tushuntiring.
Indeksli faylga ega bo’lgan ma’lumotlar omboriga misol keltiring.
- 50 -
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
«Ta’lim samaradorligini oshirish yo’llari» mavzusidagi seminar –trenning materiallari. Qo’llanma. Mualliflar: O’MKHTRI-ning xodimlari-B.Haydarov, B.Nuridinov. A.Rasulov va boshqalar.
Axborotlar texnologiyasi.
Mualliflar: A.A.Abduqodirov, A./. Haydarov, R.R.SHodiev. «O’qituvchi» nashriyoti. Toshkent. 2002 y.
Informatika asosolari.
M.Aripov, A. Haydarov. Toshkent « O’qituvchi» 2002 y.
Qo’shimcha adabiyotlar :
Abduqodirov A.A. «Informatika va hisoblash texnikasi asoslari». 10-sinf uchun qo’llanma. Toshkent, 1996 yil.
Ortiqov A., Mamatqulov A. «IBM RS kompyuteridan foydalanish». qomuslar Bosh taxririyati. Toshkent, 1992 yil.
Sattorov A. «Informatika va axborot texnologiyalari» . Toshkent «O’qituvchi»
2002
Nikol N., Albert R. EXCEL 7.0 for WINDOWS. «Электронная таблица для
пользователя ».
SH.Narimov, M.Najmiddinova. «Kompyuter muloqotini o’rganamiz».Toshkent
«Moliya»2002
|
| |
/ bob - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 36/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash./ bob. SOLIQ NAZARIYASI VA SIYOSATINING SHAKLLANISHI
I -§. Soliq nazariyasining rivojlanish asoslari
Soliq nazariyasi — soliqlar va soliqqa tortish to'g'risidagi ilmiy • .y;il;ir, konsepsiyalarva ta'limotlar majmuyi. Har bir davr uchun i|M \os soliq nazariyasi paydo bo'lgan va uning asosida soliqqa i"iiish uslublari shakllangan.
Ma'lumki, soliqchilik davlat, uning vazifasi hamda faoliyati nii.iliv jarayonining ibtidosini tashkil etadi. Chunki har qanday
H ii|urma muayyan iqtisodiy bazisdan oziqlanadi. O'z navbatida, r.iniig fundamental asosini yaratuvchi omillar ayni paytda uning ii m.iiini ham belgilaydi. Mazkur ta'kiddan kelib chiqib, ana shu
i .11 ing ratsional asosini shakllantiruvchi soliq hamda uning
|| iinini jamiyat tarixi taraqqiyotida tutgan rolini ko'zdan
1111; idigan bo'lsak, o'ziga xos dastak ekanligini ilg'ash qiyin emas.
« luiiiki har qanday jamiyat o'zining xususiyati va tabiatiga ko'ra, IMI i.-irayonga hamohangdir. G'oyat mas'uliyatli, o'z navbatida o'ta Viiqori darajadagi ehtiyojni o'zida ifodalagan soliqchilik o'ziga xos
< •' /garish hamda islohotlarga uchragani bilan jamiyat taraqqiyoti
11.11 ijasida uning yangi qirralari, imkoniyatlari orta bordi.
Davlatchilikning ilk ko'rinishlari shakllangan Qadimgi Gretsiyada (cr. aw. IV—I asrlar) soliqlar, asosan, daromadlardan olingan.' Alioli daromadining o'ndan bir, ayrim tabaqalar yigirmadan bir <|ismini davlatga to'laganlar. Erkin (hech qanday ma'muriy rhoralarga mustahiq etilmagan) fiiqaro daromad qilmagan taqdirda niajburiy soliqqa tortilmagan, ammo ular o'z xohishlariga ko'ra imkoniyatlaridan kelib chiqib, davlatga in'omlar qilganlar. Bu hoi mazkur jamiyatdagi fuqarolarning tub manfaatlarini ongli ravishda idrok eta olganliklarini ko'rsatadi.
/// bob. SOLIQQA TORTISHNING HUQUQIY MUNOSABATLARI
|
| |
TAVSIYA ETILADIGAN - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 34/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.TAVSIYA ETILADIGAN ADABIYOTLAR:
A.A.Abduqodirov, A.E. Xayitov, R.R. SHodiev.
Axborot texnologiyalari: Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik . – T.: O’qituvchi, 2002,
Raxmonqulova S.I. “IBM PC shaxsiy kompyutyerda ishlash” “SHark” NMK bosmaxonasi, 700083, Toshkent sh, Buyuk Turon, 41, 1996.
U.Yu.Yo’ldoshev, R.R.Boqiev, F.M.Zokkirova «Informatika». O’zbekiston matbuot va axborot agentligining G’.G’ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. 700129, Toshkent shahri, Navoiy ko’chasi, 30, 2002.
A.A.Abduqodirov «Informatika va hisoblash texnikasi asoslari» 10-sinf uchun qo’llanma. Toshkent 1996.
A.Sattorov «Informatika va axborot texnologiyalari». Toshkent
«O’qituvchi» 2002.
Axborotni kodlash. Bosh kalit mavzusini o’tishning
texnologik xaritasi
2 soatlik nazariy mashgulot uchun
bosqichi
|
Ta’lim
beruvchining faoliyati
|
Ta’lim oluvchining faoliyati
|
Metod
|
vosita
|
Vaqt
|
Tayyor- lov
|
Maqsad va natijalarni belgilaydi, mantiqiy struktura va texnologik xarita tuzish.
Tarqatama materiallar, fanga oyid bo’lgan adabiyotlar test topshiriqlari, baholash mezonlari, nazariya mashg’ulot uchun metodik ko’rsatmalar va ma’ruza matnlarini tayyorlash
|
|
|
|
5 d
|
Kirish
|
Dars boshlanadi, o’quvchilarning o’tilgan
mavzu yuzasidan bilimlari aniqlanadi.
|
Berilgan savollarga javob beradilar.
|
Ma’ruza. Suhbatla shish
|
Slayd Kodosk op
|
5 d
|
Asosiy
|
O’quvchilarning bilimini nazorat qilish:
|
Tinglab, berilgan yakka og’zaki savollariga javob beradilar
|
Aqliy hujum Ma’ruza ixtiyoriy taqdimot
|
Doska Bo’r
|
15
d
|
Yangi mavzuni tushuntirish: Mavzuni tavsifi va amaliyotda qo’llanish yo’llari.
Yangi materiallarni o’zlashtirishda va bilimlarni kengaytirish
|
Kerakli ma’lumotni o’zlariga qayd etadilar Kitob bilan ishlaydilar
|
Ma’ruza Kitob bilan ishlash
|
Slayd Kodos- kop Kom- pyuter
|
30
d
|
Mavzuni mustahkamlash
|
Berilgan savollarga javob beradilar
|
Aqliy hujum
|
Flip- chart, flamas- ter
|
10
d
|
Savol-javobda ishtirok aytganlarni baholaydi
|
Tinglaydilar.
|
Ma’ruza
|
Slayd Kodos-
kop
|
10
d
|
Yakuniy
|
Dars yakunlanadi
|
Tinglaydilar
|
|
Doska
|
5 d
|
|
| |
1. Ta’lim turlari (illyustrativ, muammoli, dasturlashtirilgan ta’lim) va shakllarining tavsifi

1. Ta’lim turlari (illyustrativ, muammoli, dasturlashtirilgan ta’lim) va shakllarining tavsifi
Download
281,08 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
29.12.2023
Hajmi
281,08 Kb.
#129050
Download
281,08 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Ta’lim turlari (illyustrativ, muammoli, dasturlashtirilgan ta’lim) va shakllarining tavsifi
Download
281,08 Kb.
Matnni ko'rish
tushuntiruvchi – namoyish etuvchi ta’lim

bo‘ladi. Ular ketma – ket tartibda va kompleks amalga oshirilishi kerak. Bunday o‘qitishda
muammoli vaziyatni yaratish muhim bosqich hisoblanadi, chunki mazkur jarayonda fikrlash
jarayonida qiyinchilik his qilinadi.
Muammoli o‘qitishda muammoni ilgari surish
dastlabki bosqich hisoblanadi. Muammoni
hal
etishning keyingi bosqichida ta’lim oluvchilar berilayotgan savol bo‘yicha mavjud
muammoni aniqlaydilar, tahlil qiladilar, javob topish uchun ularning yetarli emasligini aniqlaydilar
va yetishmayotgan axborotni topishga intiladilar.
Uchinchi bosqich muammoni yechish uchun
zarur bo‘lgan bilimlarni turli usullar bilan egallashga qaratilgan faoliyat bo‘lib, u ta’lim oluvchida
mustaqil fikr shakllanishi orqali aniqlanadi. Shundan keyin muammoni hal etish, olingan
natijalarni
tekshirish, dastlabki gipoteza bilan solishtirish, egallangan bilimlar,
malakalarni
tizimlashtirish va umumlashtirish jarayonlari amalga oshiriladi.
Muammoli topshiriqlar savollar, o‘quv masalalari, amaliy vaziyatlardan iborat bo‘lishi
mumkin. Muammoli savolda javoblar izlash turli variantlarda bo‘lishi mumkin.
Muammoli masala esa uni yechish yo‘llarini mustaqil izlashga intilishni yuzaga keltiruvchi
o‘quv – o‘rganish topshirig‘idir. Muammoli masala asosini mavjud bilimlar o‘rtasidagi qarama –
qarshiliklar tashkil etadi.
O‘qish jarayonida muammoli vaziyat sub’ekt (ta’lim oluvchi) o‘zi uchun qiyin bo‘lgan
masalani
yechishga qiziqishi, ammo unga ma’lumotlar yetishmasligi va uning o‘zi ularni izlab
topishi zarurligini ko‘zda tutiladi.
Axborotlarni - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 30/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Axborotlarni ko’rib chiqish va indeksli fayllar.
Ma’lumot omboridan kerakli satrni tez topish uchun jadvaldagi ma’lumotlar berilgan kalit bo’yicha tartibga keltiriladi.(Alifbo bo’yicha, qiymatlarning kamayishi yoki ortishi bo’yicha)
Telefon ma’lumotnomasidan iborat quyidagi jadval, bosh kalit (telefon nomeri) qiymatini o’sishi bo’yicha tartiblangan:
Nomer
|
Abonent nomeri
|
Manzili
|
Kategoriya
|
65-76-11
|
Murodov Tolib
|
A.Qodiriy, 13
|
UK
|
101-13-02
|
Aliev Alisher
|
Mustaqillik
12165
|
SHT
|
.. .. .. .. .. ..
|
|
|
|
131-60-55
|
.. .. .. .. .. ..
|
.. .. .. .. .. ..
|
.. .. .. .. .. ..
|
120-50-54
|
.. .. .. .. .. ..
|
.. .. .. .. .. ..
|
.. .. .. .. .. ..
|
130-70-56
|
SHokirova
Zuhra
|
/./ulom 1326
|
UK
|
Jadvaldan kerakli telefon nomerini topish uchun saralash bosh kalit bo’yicha olib boriladi. Agar bosh kalit alifbo bo’yicha tartiblangan bo’lsa,kerakli abonentni tez topish mumkin, aks holda izlash vaqti anchaga cho’zilib ketishi mumkin.
Ma’lumotlar omboridagi ro’yxatni turli kalitlar asosida tartiblash mumkin.Hatto,tartiblash kalitlarini bir necha ma’lumotlardan tuzish ham mumkin.Masalan,litseyda o’qiydigan talabalarni oldin guruhlar (GURUH) bo’yicha tartiblash mumkin.
U holda tartiblash kaliti GURUHFAMILIYa dan tashkil topadi va GURUH bosh satr hisoblanadi.
Ma’lumotlarni kompyutyerda saralash anchagina vaqtni talab qiladigan jarayon hisoblanadi.Shuning uchun axborot tizimini yaratuvchi saralashning optimal variantini izlab topish kerak.
Bu muammo quyidagicha hal qilinadi.Boshlangich jadvalni o’zgartirmasdan,har bir saralash kaliti uchun indeksli fayl belgilanadi.Indeksli faylga kalitning qiymati(masalan,guruh va familiya) yoziladi (ular tartiblangan bo’ladi). Har bir qiymat dastlabki jadvalda o’z tartib nomeriga ega.Tizimda izlashni indeksli faylning kerakli kalitini topgach, dastlabki jadvalga murojaat qiladi va izlangan satrni o’z nomeri bo’yicha ekranga chiqaradi. Har qanday dbf fayli uchun ixtiyoriy sondagi indeksli fayllarni yaratish mumkin. Bunday holda faylning o’ziga indekslangan fayl deyiladi. Har bir indeksli fayl muayyan indeksli kalit (ya’ni bosh kalit) ga ega bo’ladi. Indekslash tizimi ma’lumotlar omborida ma’lumotlarni ko’rib chiqish va izlashning bir necha barobar tezlashishiga imkon beradi.
|
| |
Mundarija kirish bob. Kompyuter animasiyasi tarixi. To’liq metrajli animasiya Bob. Animatsiyaning turliligi. Multfilm yaratish texnologiyasi

Mundarija kirish bob. Kompyuter animasiyasi tarixi. To’liq metrajli animasiya Bob. Animatsiyaning turliligi. Multfilm yaratish texnologiyasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mundarija kirish bob. Kompyuter animasiyasi tarixi. To’liq metrajli animasiya Bob. Animatsiyaning turliligi. Multfilm yaratish texnologiyasi
|
Mundarija kirish bob. Kompyuter animasiyasi tarixi. To’liq metrajli animasiya Bob. Animatsiyaning turliligi. Multfilm yaratish texnologiyasi - bet 2

5
ko’rinishdagi o’zlashtirish texnologiyalarini har bir pedagog dars jarayonida
qo’llay bilishi lozim.
Kompyuter animatsiyasi bu animatsiya yaratishning bir turi bo’lib,
jonlantirilgan tasvirlarni yaratish uchun ishlatiladigan jarayondir. Kompyuter
animatsiyasi faqat harakatlanuvchi tasvirlarga nisbatan ishlatilayotgan bo'lsa ham,
statik va dinamik tasvir sahnalarini o'z ichiga olgan kompyuter tomonidan ishlab
chiqarilgan tasvirdir. Bugungi kunda animatsiya uch o'lchamli fazoda tobora
ko'proq foydalanilmoqda, garchi ikki o'lchamli foydalanilsada, u oson va tezroq
yaratiladi va odatda kamroq joy oladi. Kompyuter animatsiyasi aslida 3D modellar
bilan an'anaviy animatsiyada ishlatiladigan to'xtash Motion texnologiyasining
raqamli vorisi va 2D grafikada ishlatiladigan kalit kadrli animatsiya
texnologiyasidir.
Animation dunyoda yuzaga kelgan turli jarayonlar, makrokozm, inson tanasi,
fazoda va hokazolarni ko'rish uchun zamonaviy dunyoda keng qo'llaniladi.
Kompyuter texnologiyalari rivojlanishi tufayli tarixiy davrda yuz bermagan yoki
sodir bo'lmagan hodisalarni tasvirlash, shuningdek, rassomning ishini kengaytirish
va mavjud bo'lmagan dunyo va mamlakatlarni ko'rsatish mumkin bo'ladi.
Animatsiyani qo'llashning asosiy yo'nalishlari vaqtincha ikkita guruhda - o'yin-
kulgi va ilm-fanda taqdim etilishi mumkin.
Ushbu o’quv qo’llanma talabalarga kompyuterli animatsiyaning qo’llanilish
sohalari, turlari, rivojlanish tarixi, animatsion mahsulotlar yaratish usullari
bo’yicha maxsus bilim va ko’nikmalar hosil qilishga yordam beradi.
Muammoli o‘qitishning afzalliklari

Muammoli o‘qitishning afzalliklari: shaxsiy ijodiy faoliyatni
tashkil etish asosida
bilimlarni
mustahkam egallash, o‘qishga qiziqishni uyg‘otish, ijodiy
va mustaqil fikrlashni
rivojlantirish, o‘qitishning mustahkam va amaliy natijalariga erishish.
Kamchiliklari ta’lim
oluvchilarning idrok etish faoliyatlarini boshqarishning qiyinligi, muammoni qo‘yish va hal etish
uchun ko‘p vaqt sarflanishi, muammoli vaziyatni yaratish va mustaqil hal qilish imkoniyatini har
bir ta’lim oluvchiga taqdim etishning qiyinchiligi bilan belgilanadi.
Dasturiy ta’lim (Dasturlashtirilgan ta’lim) harakat (operatsiya) lar ketma – ketligi tizimini
ifodalovchi, ularni bajarish oldindan rejalashtirilgan natijaga olib keluvchi “dastur”
terminidan
kelib chiqadi.
Dastur – bajariladigan ish yoki biror faoliyat rejasi bo‘lib, uning yordamida ta’lim
oluvchilarga ta’lim – tarbiya berishda o‘quv rejasi va dasturlarini og‘ishmay amalga oshirilishida
zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanishga keng imkoniyatlar yaratadi.