nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazariy savollar - O`zbekiston respublikasi raqamlitexnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
O`zbekiston respublikasi raqamlitexnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 2/2 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 449,1 Kb. | | #241086 |
Bog'liq nilufar.mo\'5Nazariy savollar:
- Topshiriqdan asosiy xulosalar va o'quv maqsadlarini umumlashtiring.
1. Epipolyar geometriyaga kirish:
2. Matematik asoslar:
3. Stereo ko‘rishda epipolyar geometriya:
4. Ilova stsenariylari:
5. O‘z-o‘zini baholash mashqlari:
6. Tadqiqot loyihasi:
7. Epipolyar qanday sohalarda ishlatiladi
Xulosa:
Hulosa qilib aytganda , biz bu mustaqil ishg davomida quydagi bilimlarga ega bo’ldik. Ushbu mustaqil o'rganish topshirig'i epipolyar geometriya va uning kompyuter ko'rish va tegishli sohalardagi amaliy ta'sirini har tomonlama tushunishni rivojlantirishga qaratilgan. Bu ilg'or matematik kontseptsiyani har tomonlama o'rganish uchun zarur yo'l-yo'riq va resurslarni taqdim etish bilan birga, mustaqil o'rganish va tanqidiy fikrlashni rag'batlantiradi.
Foydalangan adabiyotlar
Canny, J., 1986, A Computational approach to edge-detection. IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence, 8, 679-698 Gonzalez, R.C. and R.E. Woods, 2002.
Digital Image Processing, Prentice Hall. Honakanen, M., P. Saarenrinne, T. Stoor and J. Niinimaki, 2005, Recogniton of highly overlapping ellipse-like bubble images. Measurement Science and Technology, 16, 1760-1770.
Kosarev Yu. Robust Speech Understanding for a Voice Control System. // Proceedings of SPECOM’2002, St. Petersburg, 2002, pp. 13-18.
Потапова Р.К. Речевое управление роботом.// М.:КомКнига, 2005, 328 с.
Станкевич Л.А. Интеллектуальные роботы и системы управления. // Нейрокомпьютеры: разработка и применение, № 8-9, 2005.
|
| |
Topshiriq - Laboratoriya ishi dhcp snooping xavfsizlik texnologiyasi

|
Laboratoriya ishi dhcp snooping xavfsizlik texnologiyasi
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #234188 |
Bog'liq 4-Laboratoriya ishi dhcp snooping xavfsizlik texnologiyasi -2Topshiriq
DHCP protokoli haqida tushinchaga ega bo’lish
DHCP Snooping haqida tushunchaga ega bo’lish
CPT dasturida DHCP Snooping ni sozlash
Nazorat savollari
Telnet protokoli nima?
SSH protokoli nima?
DHCP nima?
DHCP Snooping nima?
Sniffing nima?
OSPF va RIP nima?
Topologiya nima?
Port xavfsizligi (port security) nima?
Topshiriq
DHCP protokolini o’rganib chiqish
CPT dasturida DHCP protkoli orqali kompyuterlarda IP addressni dynamic sozlash
Nazorat savollari
Statik IP address sozlash nima?
Dynamic IP address sozlash nima?
DHCP nima?
DHCP protokolining afzalliklari va kamchiliklari qanday?
|
| |
a) Kleyn qismgruppasi; b) berilgan o’rin almashtirishlarning hamma -darajalari. 

83

|
a) Kleyn qismgruppasi; b) berilgan o’rin almashtirishlarning hamma -darajalari.
83
|
bet | 46/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org82. a) Kleyn qismgruppasi; b) berilgan o’rin almashtirishlarning hamma -darajalari.
83. a) dioganal matrisalar qismgruppasi; b) butun gruppa;
c) , va ko’rinishdagi matrisalar to’plami;
d) ko’rinishdagi matrisalar to’plami, bunda , .
84. a)
b).
85 a) birlik gruppa; b) ikinchi tartibli gruppa, chunki gruppaning barcha birlik bo’lmagan elementlari qo’shma, gruppaning tartibi n son ga bo’linishi kerak.
86. a)
b)
87. Ko’rsatma. a o’rin almashtirishning mustaqil sikllarga yoyilmasi . bo’lsin. o’rin almashtirishni hisoblash uchun b ni
ko’rinishda yozish kerak. U holda bo’ladi.
88. a) 5; b) 7; c) 11. Ko’rsatma. Berilgan element bilan qo’shma elementlar sonini topish uchun uning sentralizatorining tartibini topin yetarli.
89. a) qo’shma qismgruppalar bir xil tartibga ega; b) bunda
90. a) b) hamma ikkinchi tartibli maxsusmas matrisalardan iborat, ularda
91. Yechish. va ning ikkita qo’shni sinflar yoyilmasi bo’lsin. U holda dagi ixtiyoriy element yoki shaklda yozilishi mumkin.
92. 1, 15, 20, 20, 12 va 12 lardan iborat 5 ta qo’shni sinflar. Ko’rsatma. 87- va 91-masalalarga berilgan ko’rsatmalarga qarang. gruppa da qo’shma bo’lgan to’rtta sinfdan iborat, ularning namoyandalari va (12345) lardir. Birinchi va ikkinchisi toq (1 va 15) sondagi elementlardan iborat va shu sababli da ham qo’shmadirlar. Uchinchisi ham da ikkita sinfga tarqalmaydi, chunki sifatida (91-masala ko’rsatmasiga qarang) (45) o’rin almashtirishni olish mumkin, ammo u holda (45) (123)(45)=(123). Nihoyat to’rtinchisi da ikkita sinfga yoyiladi, chunki uning elementlari soni 24 gruppaning tartibiga bo’linmaydi.
|
| |
Achilova zarina xasanovna

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ALISHER NAVOIY NOMIDAGI SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
Qo’lyozma huquqida
UDK 73/76:371.3(575.1)
ACHILOVA ZARINA XASANOVNA
TALABALARGA DIZYNNI O’QITISHDA O’ZBEK XALQ AMALIY SAN’AT VOSITALARIDAN FOYDALANISH
5A140901 - Amaliy san’at mutaxasisigi
M a g i s t r
akademik darajasini olish uchun yozilgan
dissertatsiya
Ish ko’rib chiqildi va himoyaga ruxsat Ilmiy raxbar: berildi.
“Badiiy grafika va uni o’qitish meto Prof. Muhammadiyev dologiyasi” kafedrasi mudiri
dots. Umarov M. . ______________
|
maydon maydonga izomorfligini isbotlang. 

190

|
maydon maydonga izomorfligini isbotlang.
190
|
bet | 41/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org189. maydon maydonga izomorfligini isbotlang.
190. ideal ning maksimal ideali ekanligini isbotlang. ideal da maksimal bo’ladimi?
191*. butunlik halqasi, uning ideali bo’lsin. maksimal ideal bo’lganda va faqat shu holdagina maydon bo’lishini isbotlang.
192. da maksimal bo’lmagan sodda ideallarga misollar keltiring.
193. bo’lsin. bo’ladigan akslantirish gomomorfizm bo’lishini isbotlang. Uning yadrosini va faktor halqani toping.
194. bo’lsin. bo’ladigan akslantirish gomomofizm bo’lishini isbotlang. Uning yadrosini va faktor halqani toping.
195. bo’lsin. ( - A matritsaning izi) bo’ladigan akslantirish gomomorfizm bo’lishini isbotlang. Uning yadrosi va faktor halqani toping.
196*. Halqalarning hamma o’zida gomomorfizmlarini toping:
a) b) c)
197. hamma haqiqiy funksiyalar to’plami, bo’lsin. Quyidagi tasdiqlarni isbotlang:
a) bo’ladigan akslantirish gomomorfizmdir;
b)
c) faktorhalqa .
198. Halqalarni xos ideallarining bevosita yig’indisiga yoying:
a) b) c) d) ye)
199. halqada va
to’plamlar chap ideallarligini va ni isbotlang. ideallarda birlik element mavjudmi?
200. Haqiqiy sonlar maydoni da matritsa bilan kommutirlanuvchi hamma ikkinchi tartibli matritsalar halqasi ni har biri ga izomorf bo’lgan ikki idealning bevosita yig’indisiga yoying.
201. Huyidagi halqalarni, agar mumkin bo’lsa, xos ideallarning bevosita yig’indisiga yoying:
a)
b)
c)
d)
202. Agar bo’lsa quyidagilarni isbotlang:
a) ning ixtiyoriy elementining ning ixtiyoriy elementiga ko’paytmasi nolga teng;
b) agar va mos ravishda va ning birlari bo’lsa, element ning biri bo’ladi;
c)
|
| |
Web dasturlash va dizayn

|
Web dasturlash va dizayn
|
bet | 1/3 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 7,18 Kb. | | #126547 |
Bog'liq Web dasturlash va dizayn-kompy.info
Web dasturlash va dizayn
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI NAMANGAN VILOYAT KASBIY TA’LIMNI RIBOJLANTIRISH VA MUVOFIQLASHTIRISH HUDUDIY BOSHQARMASI TO`RAQO`RG`ON 1-SON KASB-HUNAR MAKTABI “MAXSUS FAN” O`QITUVCHISI G`IYOSOV SHAVKATJONNING “WEB DASTURLASH VA DIZAYN” FANIDAN “SAYT DIZAYNINI YARATISH BOSQICHLARI VA UNI YARATISH” MAVZUSIDA TAYYORLAGAN TAQTIMOTI REJA: Sayt dizayni Sayt dizayni saytning tashqi ko’rinishi bo'lib, bunga ranglar, stil va ma’lumot bloklarini joylashuv tartibi kiradi. Sayt dizayni uning mavzusiga mos bo’lishi kerak. Masalan, bolalar kiyimi internet do’koni yorqin ranglardan tashkil topishi kerak, qurilish mollari ishlab chiqaruvchisining sayti esa qat’iylikni anglatuvchi ranglardan tashkil topgani ma’qul. Sayt foydalanuvchilariga sayt dizayni katta ta’sir ko’rsatadigan eng muhim qism bo’lib, mijozlarning siz haqingizdagi birinchi tasavvurlarini belgilaydi va mos ravishda ular sizga murojaat qilish yoki qilmasliklari, mahsulotingizni xarid qilish yoki qilmasliklari ko’p jihatdan dizaynga bog’liqdir. Ulkan tizimi sizga rangba-rang dizayn variantlarini taqdim etadi. Xohlaganingizni tanlashingiz va uni o’z didingizga mos ravishda sozlashingiz mumkin. Sayt dizayni tuzilishi Ulkan tizimida sayt veb sahifalardan iboratdir. Veb sahifa esa veb elementlardan, ya’ni vidjetlardan iborat. Veb sahifani yaratishda siz oldindan tayyorlab qo’yilgan xilma-xil vidjetlardan foydalanishingiz mumkin. Ulkan vidjetlari eng ko’p uchraydigan ma’lumot joylashtirish turlarini o’rganib chiqqan holda tuzilgan va ular barcha turdagi ma’lumotlarni ko’ngildagidek joylashtirishingizni ta’minlaydi. Ikkita maxsus vidjet: Yuqori qism va Pastki qism vidjetlari mavjud bo’lib, ularning boshqalaridan asosiy farqi shundaki, ular barcha sayt sahifalarida bir xil, o’zgarmas ko’rinishda bo’ladi. Yuqori qism ko’p hollarda brend logosini, bosh menyuni, aloqa ma’lumotlarini, xarid savatini va ijtimoiy tarmoqlarga havolalarni o’z ichiga oladi. Pastki qism ham yuqoridagisiga o’xshaydi, lekin bunda qo’shimcha sifatida mualliflik huquqlari, sayt haqida qisqacha ma’lumot va ikkinchi darajali menyu bo’lishi mumkin. Quyidagi rasmda asosiy sahifa aks ettirilgan.
|
| |
Yadro - ga karrali bo’lgan butun sonlar additiv gruppasi. 

95

|
Yadro - ga karrali bo’lgan butun sonlar additiv gruppasi.
95
|
bet | 47/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org94. Yadro - ga karrali bo’lgan butun sonlar additiv gruppasi.
95. Yadro ga bo’linadigan ko’phadlarning additiv gruppasidan iborat bo’ladi.
96. e) Ko’rsatma. sifatida aniqlangan akslantirishni olib qarash kerak. ning normal bo’luvchisi, ammo ning normal bo’luvchisi emas.
100. Gomomorfizm yaratuvchi elementning obrazi bilan to’la aniqlanadi. Šuyida bu elementning mumkin bo’lgan obrazlari keltirilgan: a) gruppaning ixtiyoriy elementi, gomomorfizmlar soni ga teng; b) c) d) e.
101. Ko’rsatma. bo’lganda ning obrazini toping.
102. Ko’rsatma. Šuyidagi akslantirishlarni qarang: a) b) c) d) e) f) g)
103. Ko’rsatma. ko’rinishdagi izomorfizmni isbotlash uchun yadrosi bo’lgan ning ga gomomorfizmini topish kerak:
c) d)
e)
105. Ko’rsatma. Tartibi bo’lgan yagona qismgruppaga ko’rinishdagi hamma qo’shni sinflar doxil bo’ladi.
106. Ko’rsatma. Har bir elementga avtomorfizmni mos qilib qo’yuvchi akslantirishni qarab chiqish kerak.
107. Ko’rsatma. Agar bo’lsa ixtiyoriy elementlar ko’rinishga ega bo’ladi va bu holda bo’ladi.
4-§
108. e) va s) dan boshqa hamma to’plamlar halqadirlar; s) da esa bo’lganda halqa bo’ladi; ulardan b), d), f), h), j), l), n), r) dagi to’plamlar maydon teskarilanuvchi elementlar to’plamlari:
a) c)
g) i) k) m)
p) agar
q) agar
109. 1. Nokommutativ halqalar yo’q.
2. b), f) h), l), n), o) dagi halqalar maydondirlar.
3. Teskarilanuvchi elementlar:
a)
d)
g) i)
j)
k) yoki ko’rinishdagi matrisalar;
m) nolmas maxsus matrisalar.
4. Nolning bo’luvchilari:
i) va ko’rinishdagi matrisalar;
j) va ko’rinishdagi matrisalar;
k) ko’rinishdagi matrisalar;
m) nolmas maxsus matrisalar.
|
| |
faktor halqaning qo’shni sinfiga tegishli bir nechta butun son ko’rsating. 

172

|
faktor halqaning qo’shni sinfiga tegishli bir nechta butun son ko’rsating.
172
|
bet | 40/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org171. faktor halqaning qo’shni sinfiga tegishli bir nechta butun son ko’rsating.
172. Qo’shni sinflarning tengligi qanday shartda o’rinli bo’ldi?
173. Qanday shartda bo’ladi? va sonlarning bu tenglik o’rinli bo’ladigan qiymatlariga misollar keltiring.
174*. Ushbu:
sonlardan halqada (2) ideal bo’yicha bitta qo’shni sinfga tegishlilarni ko’rsating.
175. Quyidagi tengliklarning qaysilari faktor halqada o’rinli:
a)
b)
c)
d)
e)
f)
176. faktor halqaning hamma elementlarini toping. Qo’shish va ko’paytirish ammallari jadvallarini tuzing. Bu faktor halqa butunlik sohasi emasligini ko’rsating.
177*. faktor halqaning hamma elementlarini ko’rsating. Qo’shish va ko’paytirish jadvallarini tuzing. ning maydonligini isbotlang.
178. faktor halqa nechta elementni o’z ichiga oladi? U maydon bo’laoladimi?
179. faktor halqa butunlik sohasi ekanligini isbotlang.
180. maydon bo’lsin. Uning hamma faktor halqalarini tavsiflang.
181. qo’shni sinf halqada nolning bo’luvchisi bo’lishini isbotlang.
182. faktor halqaning qo’shni sinfda darajasi 4 dan kichik bo’lgan vakillarini ko’rsating. Darajasi mumkin qadar kichik bo’lgan vakilni toping.
183. faktor halqaning qo’shni sinfida darajasi mumkin qadar kichik bo’lgan ko’phadni ko’rsating.
184. faktor halqaning
qo’shni sinfida darajasi mumkin qadar kichik bo’lganini ko’rsating. Bunday ko’phadlari nechta?
185. faktor halqaning quyidagi elementlari orasidan nolga tenglarini ko’rsating:
b)
c)
d)
186*. va halqalarning izomorfligini isbotlang.
187. va halqalarning izomorfligini isbotlang.
188. halqaning ideali ozod hadi 3 ga karrali bo’lgan hamma butun koeffisiyentli ko’phadlardan iborat ekanligini isbotlang. faktor halqa nechta elementdan iborat?
|
| |
Amaliy matematika va inteliktual texnologiyalar fakulteti axborot xavsizligi yunalishi

|
Amaliy matematika va inteliktual texnologiyalar fakulteti axborot xavsizligi yunalishi
|
bet | 1/10 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 40,1 Kb. | | #119976 |
Bog'liq O’zbek tili leksikasining boyish manbalari. Sohaga xos o’z va o’
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy Universiteti
AMALIY MATEMATIKA VA INTELIKTUAL TEXNOLOGIYALAR FAKULTETI
AXBOROT XAVSIZLIGI YUNALISHI
MAVZU: O’zbek tili leksikasining boyish manbalari. Sohaga xos o’z va o’zlashgan so’zlar tasnifi
Bajardi: Muhammadiyev Abbos Qabul qildi: D.Mirvaliyeva
O’zbek tili leksikasining boyish manbalari. Sohaga xos o’z va o’zlashgan so’zlar tasnifi Reja: 1. O`zbek tilining boyish manbai . 2. O`zbek tilining eskirgan so’zlar o’quv izohli lugʻati. 3. O`zbek tilining izohli lugʻati. 4. O`zbek tilining ma'nodosh so’zlar o’quv lugati. 5. O`zbek tiling orfoepik luğati. 6. O`zbek tilining sòzlar darajaga ishi òquv lugʻati. 7. O`zbek tilining zid ma’noli so’zlar òquv lugʻati. 8. O`zbek tilining soʻz yasalishi òquv lugʻati. 9. O`zbek tilining soʻz tarkibi òquv lugʻati.
O`ZBEK TILINING BOYISH MANBAI O`zbek tili leksikasi bir qancha manba asosida boyib, rivojlanib boradi. Uni, eng avvalo, ikki katta guruhga ajratish mumkin: 1) ichki imkoniyat; 2) tashqi imkoniyat. Birinchisi ichki manba, ikkinchisi tashqi manba deyiladi: 1. O`zbek tili lug`at tarkibining birinchi yo`l bilan boyib borish imkoniyati juda keng. Masalan: a) ilgari qo`llanib, keyin iste’moldan chiqib ketgan so`zdan yangi tushunchani ifodalash uchun foydalanish: vazir, hokim, viloyat, shirkat, noib, tuman kabi; b) yasovchi qo`shimcha yordamida yangi so`z yasash: uyali (telefon), omonatchi, pudratchi, bojxona, auditchi (auditor), dizaynchi (dizayner) va boshqa; d) shevaga xos so`zni faollashtirish: mengzamoq (Xorazm) «o`xshatmoq», «tenglashtirmoq», «qiyoslamoq» ma’nosida. 2. O`zbek tili lug`at tarkibi tashqi manba asosida ham boyib bormoqda. Dunyoda ichki imkoniyati asosidagina rivojlanadigan til yo`q. Faqat ma’lum zarurat tufayli yangi tushunchani tilimizning ichki imkoniyati asosida ifodalab bo`lmagandagina tashqi manbaga murojaat qilish foydali. Mahmud Koshg`ariy, Alisher Navoiy ham shunga da’vat qilgan. Keyingi davrda tilimizga Yevropa tillaridan bir qancha so`z yangi tushuncha bilan birgalikda kirib keldi. Masalan: monitoring, diler, skaner kabi. Buning hammasi o`zbek tili leksik imkoniyatini kengaytirib, boyitmoqda.
|
| |
“C++ dasturlash tilida chiziqli dasturlar tuzish”

“C++ dasturlash tilida chiziqli dasturlar tuzish”, hamda shu kuni “C++ dasturlash tilida butun sonlar ustida amallar bajaruvchi dasturlar tuzish” dars mavzularini kuzatdim va o`zimga kerakli bilim va malakalarni oldim.
Kompyuter grafikasi va web dizayn fanidan 106-20-Z-MI, 107-20-I-MI va 108-20-K-MI guruhlariga o‘qituvchi D.D.Djurayevning ma’ruza darsi kuzatilganda, talabalarga “HTML hujjatga multimedialar o‘rnatish” mavzusi o‘tildi. Ma’ruza darsida o‘qituvchi o‘quv uslubiy majmua va ma’ruzadan unumli foydalandi. Ma’ruza darsini o‘tishda o‘qituvchi tomonidan sinf doskasi, videoproyektordan foydalanildi. Mavzu yuzasidan talabalar quyidagi bilimga ega bo‘ldilar:
“HTML da multimedia” - Ilmiy pedagogika ish va malaka amaliyoti

|
Ilmiy pedagogika ish va malaka amaliyoti
|
bet | 2/3 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 18,46 Mb. | | #159671 |
Bog'liq Amaliyot chala“HTML da multimedia” mavzusida laboratoriya mashg`ulotlarini kuzatdim.
Web-sahifada formalar so`rovlar o`tkazish, web-server va mijoz o`rtasida muloqot o`tkazish yoki berilgan ro`yxatdan kerakli hujjatni tanlash maqsadida qo`llaniladi.Forma hosil qilish uchun
|
| |
-§ 
66 - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti algebra va geometriya kafedrasi asosiy algebraik sistemalar
|
bet | 45/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org3-§
66. a)
Šo’shni sinflar:
b)
67.
68. Šo’shni sinflar oxiri berilgan to’g’ri chiziqqa parallel bo’lgan to’g’ri chiziqda yotuvchi hamma vektorlardan iborat.
69. Ko’rsatma. Tartibi tub son bo’lmagan ixtiyoriy gruppada xos qismgruppalar borligini isbot qilish uchun ushbu hollarni qarab chiqish kerak: da cheksiz tartibli element mavjud, da hamma elementlar chekli tartibli ammo o’zi siklik gruppa emas, -- chekli tub bo’lmagan tartibli siklik gruppa.
70. Ko’rsatma. Tub tartibli gruppa o’zining ixtiyoriy noldan farqli elementi bilan yaratilishini isbotlang.
71. Ko’rsatma. Agar ning qismgruppasi va ning tartibi bo’lsa, ixtiyoriy uchun . Demak, birning darajali ildizlaridan iborat.
72. 71-masalaga berilgan ko’rsatmaga qarang.
73. a)
b)
c)
d) oxiri to’g’ri chiziqda yotuvchi vektorlar to’plami.
ye) markazi nuqtada bo’lgan radiusli aylana.
f)
nurning to’ldiruvchisi nuqtadan to’g’ri chiziqqacha.
g) nuqtasiz to’g’ri chiziq;
h) chap qo’shni sinflar: ;
k)
l)
m)
n) bir xil determinantli matrisalar to’plami.
74. gruppaning birlik qismgruppa bo’yicha yoyilmasi bu gruppani uning hamma bir elementli qismgruppalari birlashmasi ko’rinishida yozilishidan iborat bo’ladi. gruppaning uning o’zi bo’yicha yoyilmasi ga teng bo’lgan bitta qo’shni sinfdan iborat bo’ladi.
75.
76. Masalan, Kleyn gruppasi. ( o’rin almashtirishlar gruppasi va har qanday unga izomorf gruppa).
81. bilan qo’shma, chunki bir xil Jordon shakliga ega, bilan esa qo’shma emas, chunki har xil Jordan shakllariga ega.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti algebra va geometriya kafedrasi asosiy algebraik sistemalar
|
12-oktabr 2021-yil Mavzu: Big data va Data mining - bet 2

|
12-oktabr 2021-yil Mavzu: Big data va Data mining
|
bet | 2/4 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 272 Kb. | | #115085 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaKatta ma'lumotlarni analiz qilish, inson his etish imkoniyatidan tashqarida bo'lgan qonuniylatlarni aniqlashda yordam beradi. Bu esa kundalik hayotimizdagi barcha sohalar, hukumatni boshqarish, tibbiyot, telekommunikatsiya, moliya, transport, ishlab chiqarish va boshqa sohalarni yanada yaxshilash, ularning imkoniyatlarini oshirish, muommolarga muqobil yechimlar izlab topish imkonini yaratadi. - RFID-texnologiyasining keng tarqalishi, elektron transaksiyalarning moliya sohasida keng qo´llanilishi, ilmiy-tadqiqot muassasalarining to´plagan natijalari, web-texnologiyalarining keng tarqalishi, telekommunikasion tizimlardagi protokollar shular jumlasidandir. Big Data aslida ilmiy-tadqiqotga aloqador sohalarda avvaldan ham mavjud bo´lgan bo´lsa-da, lekin so´nggi yillardagina ushbu fenomen ko´proq tilga olinadigan bo´ldi. Buning sababi shundaki, katta miqdordagi ma´lumotlarni tahlil qilish endi iqtisodiy tashkilotlar tomonidan ham keng qo´llanila boshlanishi va buning oqibatida ma´lumotlar tahlilining raqobatbardoshlikni oshirish va samaradorlikni kuchaytirish kabi muhim masalasarda asosiy o´rinni egallaganidir. Big Data odatiy Bosh Informasion Mutaxassis (Chief Information Officer - CIO) uchun qo´shimcha vazifalar va talablar yaratishdan tashqari, yangi Ma´lumot Boshqaruvchisi (Data Steward) va Ma´lumot bo´yicha mutaxassis (Data Scientist) kabi kasblarning paydo bo´lishiga olib keldi.
- Katta hajmli multimedia ma’lumotlar to‘rtta asosiy xarakteristikaga ega bo‘ladi: hajm, xilma-xillik, tezlik, narhi. 1. Hajm. Insonlar va mashinalar tomonidan xosil qilinayotgan ma’lumotlarningo‘sib borayotgan soni, axborot texnologiyalari infrastrukturalariga ma’lumotlarnisaqlash, ishlov berish va taqdim etishida yangi talablarni qo‘yadi. 2. Xilma-xillik. Turli strukturalarda taqdim etilgan ma’lumotlar xilma-xilbo‘ladi. Bular kredit kartalar bo‘yicha operatsiyalar bo‘ladimi, ilmiy tadqiqotnatijalari bo‘ladimi, fotografik suratlar bo‘ladimi, video va audio ma’lumotlarbo‘ladimi barchasi o‘ziga xos ishlov va saqlash shart sharoitlarini talab etadi. 3. Tezlik. Tezlik deganda nafaqat ma’lumotlarning ma’lumotlar bazasiga kelibtushish tezligi, balki bu ma’lumotlar bazasidan olinadigan ma’lumotlarni chiqariblish tezligi ham anglanadi. 4. Narhi. Katta hajmdagi ma’lumotlar – qimmat resurs hisoblanadi. Ma’lumotdolzarbligi, foydaliligi va ichidagi kontentiga qarab uning qanchalik qimmat.
|
| |
1 Maruza matnlari

з
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT SHARQSHUNOSLIK INSTITUTI
G.SH.RIXSIYEVA SH.B.SODIQOVA
O‘QITUVCHI NUTQI MADANIYATI
(MA’RUZALAR KURSI VA TOPSHIRIQLAR)
TOSHKENT – 2009
Ushbu o‘quv-uslubiy qo‘llanma oliy o‘quv yurtlarining bakalavriyat
yo‘nalishida tahsil oluvchi talabalar, akademik litsey o‘quvchilari uchun
tayyorlangan bo‘lib, talabalarning adabiy til me’yorlari doirasida nutq
tuzish, mustaqil tarzda erkin fikrlash va o‘z fikrlarini madaniy tarzda
ifodalay olishlariga erishish maqsadiga yo‘naltirilgan.
Mas’ul muharrir:
f.f.n. Q.SH.Omonov
Taqrizchilar:
f.f.n. O‘.P.Lafasov
f.f.n. A.Tilavov
Tuzuvchilar:
f.f.n. dots. G.SH.Rixsiyeva
f.f.n. SH.B.Sodiqova
Ushbu o‘quv-uslubiy qo‘llanma Toshkent davlat sharqshunoslik
institutining O‘quv-uslubiy kengashi tomonidan nashrga tavsiya
etilgan. (Bayonnoma № 1. 13.11.2009)
© Toshkent davlat sharqshunoslik instituti, 2009
|
Data lake - 12-oktabr 2021-yil Mavzu: Big data va Data mining

|
12-oktabr 2021-yil Mavzu: Big data va Data mining
|
bet | 3/4 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 272 Kb. | | #115085 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaData lake(ma'lumotlar ko'li) - qayta ishlanmagan katta ma'lumotlar ombori. "Ko'l" har xil manbalardan kelgan, har xil formatda bo'lgan ma'lumotlarni saqlaydi. Bu esa odatiy relatsion ma'lumotlar omborida ma'lumotlarni aniq struktura asosida saqlashdan ko'ra arzonroqqa tushadi. Ma'lumotlar ko'li, ma'lumotlarni boshlang'ich holatida analiz qilish imkonini beradi. Bundan tashqari, "ko'l"lardan bir vaqtni o'zida bir nechta ishchilar foydalanishlari mumkin. Data science(ma'lumotlar haqidagi fan) - analiz muommolarini , ma'lumotlarni qayta ishlash va ularni raqamli ko'rinishda taqdim etishni o'rganadigan fan. Bu atama dunyoga kelgan vaqt 1974-yil hisoblanadi. O'sha yili Daniyalik informatik, Peter Naur "A Basic Principle of Data Science" nomli kitobini chop ettirgan. 2010-yillar boshida katta ma'lumotlarni tarqalishi natijasida bu yo'nalish juda foydali va kelajagi bor biznesga aylandi. Va o'shandi katta ma'lumotlar bilan ishlaydigan mutaxassislarga talab juda oshib ketdi. Data science tushunchasiga ma'lumotlar omborini loyihalash va raqamlangan ma'lumotlarni qayta ishlashning barcha metodlari kiradi. Ko'plab mutaxassislar fikricha, aynan data science big dataning biznes nuqtai nazaridan hozirgi zamonoviy o'rindoshi hisoblanadi. Data mining(ma'lumotlarni topish) - biron qonuniyatni topish maqsadida ma'lumotlarni intellektual analiz qilishga aytiladi. Isroillik matematik Grigoriy Pyatetskiy-Shapiro 1989-yilda bu atamani fanga kiritgan. Texnologiyalar, avvalari noma'lum va foydali bo'lgan qayta ishlanmagan(hom) ma'lumotlarni topish jarayoniga data mining(ma'lumotlarni topish) deyiladi. Data mining metodlari ma'lumotlar ombori, statistika va sun'iy intellekt tutashgan nuqtada joylashadi. Machine learning(mashinali o'qitish) - o'zi o'rganadigan dasturlar yaratish amaliyoti va nazariyasi, sun'iy intellektning katta qismi. Dasturchilar o'z algoritmlariga xususiy hollarda umumiy qonuniyatlarni aniqlashni o'rgatishadi. Natijada, kompyuter, inson avvaldan ko'rsatib o'tgan buyruqlaridan emas, balki, o'z shaxsiy malakasidan kelib chiqib qaror qabul qiladi. Bunday o'qitishning juda ko'p metodlari data mining'ga oid bo'lishi mumkin.
|
| |
Mashinali o'qitishga birinchi tarifni 1959-yilda amerikalik informatik Artur Samuel bergan. U sun'iy intellekt elementlariga ega bo'lgan shashka o'yini, dunyoda birinchi o'zi o'rganadigan dasturni yar

|
Mashinali o'qitishga birinchi tarifni 1959-yilda amerikalik informatik Artur Samuel bergan. U sun'iy intellekt elementlariga ega bo'lgan shashka o'yini, dunyoda birinchi o'zi o'rganadigan dasturni yar
|
bet | 4/4 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 272 Kb. | | #115085 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaMashinali o'qitishga birinchi tarifni 1959-yilda amerikalik informatik Artur Samuel bergan. U sun'iy intellekt elementlariga ega bo'lgan shashka o'yini, dunyoda birinchi o'zi o'rganadigan dasturni yaratgan. Deep learning(chuqur o'qitish) - yanada murakkab va yanada mustaqil bo'lgan o'zi o'qidigan dasturlar yaratadigan mashinali o'qitish turi. Oddiy mashinali o'qitish hollarida boshqariladigan malaka yordamida kompyuter bilimlarni aniqlab oladi: dasturchi algoritmga ma'lum misollarni ko'rsatadi, xatolarni qo'lda to'g'rilaydi. Deep learningda esa, tizim o'zi o'z funksiyalarini loyihalaydi, ko'p darajali hisob-kitoblar amalga oshiradi va atrof-muhit haqida xulosalar qiladi. Odatda chuqur o'qitishni neyron tarmoqlarga tadbiq qilishadi. Bu texnologiya asosan rasmlarni qayta ishlashda, nutqni tanishda, neyromashina tarjima, farmatsevtikadagi hisoblashlarda va boshqa zamonaviy texnologiyalarda qo'llaniladi. Asosan Google, facebook va Baidu tomonidan loyihalarga tadbir qilinadi. Sun'iy neyron tarmog'i - oddiy protsessorlar(sun'iy neyronlar) birlashtirilgan tizimi bo'lib, insonning nerv tizimini imitatsiya qiladi. Bunday struktura evaziga, neyron tarmoqlari dasturlanmaydi, ular o'qitishadi. Huddi haqiqiy neyronlar kabi, protsessorlar signallarni oddiygina qabul qilishadi va boshqa protsessorlarga o'zatishadi. Shu bilan birga, boshqa butun tizim algoritmlar bajara olmaydigan murakkab topshiriqlarni bajaradi.1943-yilda amerikalik olimlar Uorren Makkalok va Uolter Pittslar sun'iy neyron tarmog'i tushunchasini fanga kiritishgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mashinali o'qitishga birinchi tarifni 1959-yilda amerikalik informatik Artur Samuel bergan. U sun'iy intellekt elementlariga ega bo'lgan shashka o'yini, dunyoda birinchi o'zi o'rganadigan dasturni yar
|
Kerakli jihozlar: kompyuter, ms word dasturi. Masalaning qo`yilishi

|
Kerakli jihozlar: kompyuter, ms word dasturi. Masalaning qo`yilishi
|
bet | 1/3 | Sana | 28.08.2024 | Hajmi | 121,53 Kb. | | #269967 |
Bog'liq 2- LABORATORIYA ISHI
2- LABORATORIYA ISHI
MUHARRIR DASTURLAR
Maqsad: Talabalarga Microsoft Word dasturida hujjatlar kiritish, sahifani tartiblash, kolontitul kiritish, jadval yaratish va jadval bilan ishlashni o‘rgatish.
Kerakli jihozlar: kompyuter, MS Word dasturi.
Masalaning qo`yilishi
Microsoft Word dasturi bilan tanishish
Qisqacha nazariy ma’lumotlar:
Microsoft Wordni ekrani. Microsoft Wordni ekrani menyu, lentalar, piktogrammalar to‘plami, status bar, xujjat yozish uchun kerakli oynadan iborat. Microsoft Wordni quyidagi ko‘rinishga ega:
Вид lentasi ekranni va xujjatni ko`rinishi qanday bo`lishini sozlaydigan paneldir.
Yangi fayl yaratish uchun Файл menyusining Создать bandini tanlaymiz yoki Быстрый доступь panelidan Создать piktogrammasini bosish kifoya.
Bor faylni ochish uchun Файл menyusining Открыть bandini yoki Быстрый доступь panelidan piktogrammasi tanlanadi. Bunda Открыть oynasi ekranga chiqadi. Undan kerakli faylni tanlab olib uning Wordni oynasiga chaqirish mumkin.
Xujjatni saqlash uchun Файл menyusidagi Сохранить bandini tanlab yoki Быстрый доступь panelidan piktogrammasini bosish kifoya.
Ishni bajarish tartibi:
Microsoft Word dasturini yuklang.
Word dasturini ishga tushirishning turlicha usullari mavjud:
1-usul: Windows bosh menyusi orqali (все программы, Microsoft Office):
2-usul: Klassik menyuga biriktirilgan yorliq orqali (agar mavjud bo‘lsa);
3-usul: Windows bosh menyusidagi “qidiruv maydoni “orqali;
4-usul: Ish stolidagi yorliq orqali (agar mavjud bo‘lsa);
5-usul: Tez ishga tushirish panelidagi yorliq orqali (agar mavjud bo‘lsa);
6-usul: Ish stolining kontekst menyusi (создать) orqali;
7-usul: Total Commander dasturi orqali.
Menyular satridagi menyularni tushuntiring.
Лента va Быстрый доступ oynalarini tushuntiring.
Lineyka qayerda joylashgan?
Hujjat oynasi nima?
Xolat satri qayerda joylashgan?
O‘tkazish yo‘lakchasi qayerda joylashgan?
Hujjat tasviri ko‘rinishlari.
|
| |
26 - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti algebra va geometriya kafedrasi asosiy algebraik sistemalar
|
bet | 43/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org22.
26. b) c) d) e)
27.
29. a) ning tartibi 6; niki 10; b) bilan ning tartibi 22, ning tartibi esa 88; s) va larning tartibi 19.
30. a) tartibi 5 va 7 bo’lan ildizlar mavjud emas; ning tartibi sakkizga teng, ning tartibi esa 12 ga teng; b) tartiblari besh, yetti va 12 bo’lgan ildizlar mavjud emas. ning tartibi yettiga teng.
31. a) qilib belgilab: ning tartibi birga, niki ikki, bilan larniki uchga, bilan larning tartibi oltiga, , larning tartibi beshga, larning tartibi 18 ga tengligini topamiz; b) qilib belgilab: ning tartibi bir, larning tartibi besh va boshqa hamma ildizlarning tartiblari 25 ga tengligini topamiz.
32. ning tartibi birga teng, larning tartiblari ikki, va larning tartiblari uch, siklik gruppa emasligini topamiz.
33. a) bitta; b) ikkita; s) d), e) da to’rtta.
35. 17-masaladagi muntazam burchak burishlari gruppasi yasovchisi, masalan, burchakka burish bo’lgan iklik gruppa; 18-masaladagi gruppa siklik gruppa yasovchisi uchun 2 element bo’lishi mumkin.
37. Yasovchisi uzunligi bo’lgan sikl bo’lgan siklik gruppaning tartibi bo’ladi.
42. a) b) c)
46. a) b) son 100 ning bo’luvchisi}.
48. a) 2; b) 20; c) 0.
49. Ko’rsatma. Sikl tartibi uning uzunligiga teng bo’lishidan foydalaning.
50. Ko’rsatma. Agar va bo’lsa, bo’ladi. Bundan va EKUB element va shuning uchun EKUB bo’lganda shartni qanoatlantiradi.
51. a) Ko’rsatma. 10-misolga qarang; b) Ko’rsatma. Œzaro tub va sonlar uchun shunday va sonlar mavjudki, s) Ko’rsatma. bo’ladigan eng kichik natural sonlarni qarab chiqing. d) s) dan foydalaning; agar va ning har xil bo’luvchilari bo’lsa mos qismgruppalar har xil tartiblarga ega bo’ladi.
52. esa elementlari tartiblarining EKUK si bo’lsin. a) Lagranj teoremasiga ko’ra son ga bo’linadi, bundan shuning uchun d son gruppa ixtiyoriy elementi tartibiga bo’linadi, ya’ni ; bo’lsin, a) ga asosan da tartibi bo’lgan element mavjud, bunda va o’zaro tub; u holda ning tartibi bo’ladi. Xuddi shu tarzda ham va ko’paytma (10-misolga qarang) d tartibga ega; b) va c) tasdiqlar uchun to’g’ri emas.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti algebra va geometriya kafedrasi asosiy algebraik sistemalar
|
Birning darajali kompleks ildizlari gruppasi (tub son). 

54

|
Birning darajali kompleks ildizlari gruppasi (tub son).
54
|
bet | 44/48 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 181,1 Kb. | | #257836 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti-fayllar.org53. Birning darajali kompleks ildizlari gruppasi (tub son).
54. b) to’g’ri emas: tekislikning o’ziga biyeksiyasi gruppasi da ikki parallel to’g’ri chiziqlarga nisbatan simmetriyalar kompozisiyasi parallel ko’chirishdan iborat; s) 1 ning hamma darajali ildizlari to’plami; bosh dioganalida 1 ning ildizlari joylashtirilgan dioganal matrisalar to’plami.
55. To’g’ri emas: da tartibi 2 bo’lgan elementlar gruppa tashkil eta olmaydi (54 b) ga qarang).
56. a) gruppa (kvadrat harakatlari gruppasi); b) ikkinchi tartibli diagonal matrisalar gruppasi bo’lganda, bo’lganda esa ; s)
60. a) da ko’rinishdagi har qanday tenglama yechiladi; da ko’rinishdagi tenglama hamma vaqt ham yechilavermaydi. b) da ikki yechimga ega, da esa faqat bitta; s) da ko’rinishdagi har qanday tenglama yechiladi, da esa bunday shart bajarilmaydi. d) b) ga qarang; e) a) ga qarang; f) da ixtiyoriy nol bo’lmagan lar uchun bo’ladigan noldan farqli butun sonlar mavjud; da ixtiyoriy butun noldan farqli lar uchun bo’ladigan larni topish mumkin. Masalan, bunda
61. a) bitta gruppa – uchinchi tartibli siklik gruppa; b) ikkita gruppa: to’rtinchi tartibli siklik gruppa va algebraik amallar quyidagi jadval bilan ifodalanadigan elementlardan iborat gruppa
-
|
e
|
a
|
b
|
c
|
e
|
e
|
a
|
b
|
c
|
a
|
a
|
e
|
c
|
b
|
b
|
b
|
c
|
e
|
a
|
c
|
c
|
b
|
a
|
e
|
c) ikkita gruppa: oltinchi tartibli siklik gruppa va podstanovkalar gruppasi.
65. Siklik gruppaning avtomorfizm yaratuvchi elementning obrazi bilan to’la aniqlanadi. Šuyida yaratuvchi elementning turli avtomorfizmlardagi obrazlari ko’rsatilgan: a) 1, -1; b)
b) b)
|
| |
O’zgaruvchan tok zanjirida sig’im

|
O’zgaruvchan tok zanjirida sig’im
|
bet | 4/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 223,5 Kb. | | #234966 |
O’zgaruvchan tok zanjirida sig’im
Kondensatorning kismlariga quyidagi sinusoidal kuchlanish berilgan bulsin
Uc = Um sin (t +)
U holda kondensator zanjiridan
i = C dUc /dt = C Um sin (t + yoki
i = Im sin (t + + 900)
tok utadi.Bu tokning amplitudasi I m = C Um
Tok kuchinig kuchining effektiv qiymati
I m = C Um = Uc /xc
Boglanish Om qonuniga uxshash, bunda xc= 1 /xc kattalik qarshilik urnida turibdi: bu kattalik kondensatorning sig’im qarshiligi deb ataladi. U (Om) larda ulchanadi.
Sigim qarshiligi va o’zgaruvchan tokning chastotasi teskari proportsional. Chastota f = 0 dan …f =. gacha o’zga rganda sig’im qarshiligi xc = .. дан …xc = 0.. gacha o’zgaradi.
Sigimli zanjirdagi oniy quvvat ikkilangan chastota bilan o’zga rib gox musbat Р=I2 / C. maksimumga, gox shunday kattalikdagi manfiy maksimumga erishib turadi .
Kuchlanish ortayotganda elektr maydonining energiyasi generator energiyasi xisobiga noldan maksimal qiymatgacha ortadi.
Wm = CUm2 /2 = CU2
Shunday qilib zanjir iste’molchi rejimida ishlaydi va rejim quvvatning musbat qiymatiga mos keladi. Kuchlanish kamaya boshlaganda elektr maydonining energiyasi maksimal qiymatidan nolgacha kamayadi. Shunday qilib davrning bu kismlarida zanjir generator rejimida ishlaydi va bu rejim sig’imli zanjir quvvatining manfiy qiymatiga mos keladi.
|
| |
O’zgaruvchan tok zanjirida aktiv qarshilik

Induktivlik va sig’imga ega bo’lmagan aktiv qarshilikni biror zanjirda sodir bo’ladigan xodisani kurib chikaylik
Agar zanjirning o’zgarmas tokdagi qarshiligi …R1.. ga teng bo’lsa, shu zanjirdan o’zgaruvchan tok utganda uning qarshiligi ortadi va qiymati biror R ga teng bo’ladi. Tajriba o’zgaruvchan tok chastotasi ortishi bilan zanjirning qarshiligi ortishini ko’rsatadi. Shuning uchun o’tkazgichning o’zgarmas tokdagi omik qarshilik deb ataluvchi qarshiligidan fark qilishi uchun o’sha o’tkazgichning o’zgaruvchan tokdagi qarshiligi aktiv qarshilik deb ataladi. Modomiki o’tkazgichning aktiv qarshiligi tokning chastotasi ortishi bilan ko’paysa unda asosan sirt effekti tufayli hosil buluvchi bu xodisa yukori chastotalarda ayniksa ayniksa muxim ahamiyatga ega bo’ladi.
Bu toklar o’tkazgichning sirtida birlamchi tok yo’nalishida o’tkazgichning ukida esa birlamchi tokka teskari yunalishda utadi.
Natijada o’tkazgichning ichida tok zaiflashadi sirtida esa kuchayadi . Aktiv qarshilikdan o’zgaruvchan tok utganda o’tkazgich ukining yakinida tokning zichligi deyarli nolga teng bo’ladi hamma tok o’tkazgichning sirtida utadi.
Zanjir kismlariga quyidagi sinusoidal kuchlanish berilgan deb faraz qilaylik:
u = Um sin ( t +)
Zanjirdagi tok kuchi qanday o’zga rishini kurib chiqamiz
Tokning oniy qiymatini Om qonuniga kura aniqlash mumkin :
i = u / R = Um / R sin ( (t +()
yoki
i = Im sin ( t +)
ifodalarni o’zaro solishtirib zanjirdagi tok kuchi va kuchlanish faza jihatidan bir- biriga mos keladi deyish mumkin.
Tok kuchining amplitudasi kuchlanishning amplitudasi bilan quyidagicha boglangan:
Im = Um / R
Ifodaning ung va chap tomonlarini (2.. ga bulib yezsak aktiv qarshilik uchun Om qonuni kursatuvchi formulaga ega bulamiz
I = U / R
|
O’zgaruvchan tok zanjirida induktivlik

|
O’zgaruvchan tok zanjirida induktivlik
|
bet | 3/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 223,5 Kb. | | #234966 |
O’zgaruvchan tok zanjirida induktivlik.
Induktivlik L bulgan g’altak kismlariga o’zgaruvchan kuchlanish berilgan bulsin. Zanjir orqali
i = Im sin ( t +)
tok utganda induktivlik galtagida sinusoidal o’zga ruvchi magnit maydoni oqimini hosil kiladi :
Ф = Li / W = Li sin (t +) / W = Фm sin ( t +)
bu yerda Фm = LIm / W..- magnit maydoni oqimining maksimal qiymati. Sinusoidal o’zga ruvchi magnit maydoni oqimi induktivlik galtagida uzinduktsiya e.yu.k. ini hosil kiladi :
eL= - L di /dt = - LIm cos(t +)
yoki
еL= Е Lm sin (t + -900)
E.yu.k. ning amplituda qiymati
ЕLm = LI m
effektiv qiymati esa
ЕL = LI
Kirxtofning ikkinchi koidasiga kura
U+e2 = i r
bundan g’altak kismlaridagi kuchlanish
u = uL = L di / dt = LIm cos(t +)
yoki
uL= uLm sin (t + + 900)
Bu tenglama bir tomondan berilgan kuchlanish ta’sirida zanjirda biror vaqt paytida E.YU.K. hosil kiladigan tok vujudga kelishini va bu E.YU.K. kattaligi jihatidan berilgan kuchlanishga teng va yunalish jihatidan unga karama – qarshi bulishini ikkinchi tomonidan tenglama induktivlikdagi kuchlanish tokning vaqt buyicha o’zgarish tezligiga proportsianal ekanligini ko’rsatadi.
Tok sinusoudal bo’lganda uning o’zgarish tezligi
di / dt = I d(sint) / dt = Icost
ga teng . Demak tok maksimumdan utayotganda uning o’zgarish tezligi nolga teng tok nol qiymatdan utayetganida esa uning o’zgarish tezligi eng katta bular ekan
Shunday qilib tok sinusoidal bo’lganda induktivlikdagi kuchlanish ham sinusoidal bo’lganda induktivlikdagi kuchlanish ham sinusoidal birok faza buyicha tokdan 2(burchakka ilgarilagan bo’ladi.Induktivlikli zanjirning grafigi quyidagi rasmda berilgan.
Kuchlanishning amplituda qiymati va E.YU.K.ning unga teng amplituda quyidagicha bulishi kelib chikadi.
Um = ЕLm = LI m
Shuningdek kuchlanishning effektiv qiymati
U = ЕL = L I
bo’ladi.
Bunda tokning effektiv qiymati
I = U / L = U / XL
Bunda XL-. induktiv qarshilik
Induktiv qarshilik xL= (L ning ulchov birligi:
[L] = 1 / сек Гн =Ом
|
| |
O'quv mashg'ulotining texnologik xaritasi O — копия

Vaqt: 240 daqiqa
|
Guruh: Talabalar soni: 26 gacha
|
O’quv amaliyot mashg’ulotining shakli
va turi
|
O'quv amaliyot mashg'uloti
|
O’quv mashg’ulotining rejasi.
|
Reja:
1. Facebookda videolarni yuklab olish
2. Instagramda videolarni yuklab olish
|
O'quv mashg'uloti maqsadi: Ijtimoiy tarmoqlarda video va audiolar bilan ishlashni o’rganish
|
O’qitish natijasi
|
Ijtimoiy tarmoqlarda video va audiolar bilan ishlashni mustaqil qo’llay bilish
|
Pedagogik vazifalar
1. Mavzu to'liq yoritib va tushintirib
berish.
2. Dars davomida qilinadigan ishlar
jarayonini ko’rsatib tushuntirib berish.
3. O’quvchilarga bajradigan ishlarni
taqsimlab berish.
4. Yaxshi bajara olmagan va
tushunmagan o’quvchilarga amaliy
yordam berish.
|
O’quv faoliyati natijalari:
1. Mavzu haqida to’liq ma’lumotga
ega bo’lish yaxshi tushinib olish.
2. Bajaradigan ish jarayonini qay
tarizda ketishini bilib olish va bajarish.
3. Har bir o’quvchi o’zi bajaradigan
ishni bilib olishi dars jarayonidan chetda
qolib ketmasligi.
4. O’zlashtirishga qiynalgan
o’quvchilar qo’shimcha ma’lumotlarga
ega bo’lishi.
|
O’qitish metodlari
|
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma
berish, mashq va namoyish
|
O’qitish vositalari
|
Kerakli jihoz va asboblar. Kompyuterlar,
kompyuter qo'shimcha va asosiy
qurilmalari, televizor, slaydlar, yo'riqli
texnalogik xarita, video darsliklar fleshka
disklar, internet
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
umumiy guruhda, yakka tartibda ishlash
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan kompyuter xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish ,
og’zaki savol –javob,
|
Bizda quyidagicha oyna ochiladi va biz oldindan ko'chirib olgan Windows OT ining o'rnatuvchi paketini tanlaymiz

|
Bizda quyidagicha oyna ochiladi va biz oldindan ko'chirib olgan Windows OT ining o'rnatuvchi paketini tanlaymiz
|
bet | 2/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #237772 |
Bog'liq operatsion tizimlar 1 amaliyBizda quyidagicha oyna ochiladi va biz oldindan ko'chirib olgan Windows OT ining o'rnatuvchi paketini tanlaymiz
Mana bizning parametrlarimiz avtomatik sozlandi. Endi biz «Старт» tugmasini bosamiz
Bizda «fleshkamizda biron ma'lumot mavjud bo'lsa u o'chib ketishi» haqida ogohlantiruvchi oyna ochiladi. Albatta biz agar fleshkamizda kerakli ma'lumot mavjud bo'lmasa «OK» tugmasini bosamiz.
Bizda quyidagicha «Готов» yozuvi chiqganda Windows OT ining o'rnatiluvchi paketi yozilgan bo'ladi
Mana endi bizda Windows OT ni o'rnatuvchi paketi yozilgan fleshkamiz mavjud. Endigi galda qiladigan ishimiz bu BIOS ni sozlash. Demak, siz bilan BIOS haqida gaplashamiz.
“BIOS” termini IBM firmasi tomonidan kompyuter bilan mos bo’lgan qurilmalarga nisbatan qo’llaniladi. Boshqa firmalar tomonidan ishlab chiqarilgan kompyuter qurilmalarida “PROM” yoki “Boot” terminlari qo’llaniladi.
Agarda siz sotib olgan noutbuk yoki kompyuteringizda windows belgisi bo’lsa, siz qo’rqmasdan “BIOS” terminini qo’llasangiz bo’ladi.
«BIOS» — bu har bir kompyuter yoki noutbukning tizim osti tizimidir. Ya'ni, siz kompyuteringizga biror bir windows (xp, 7, 8,10) o'rnatmagan bo'lsangiz ham sizning kompyuter/noutbukingizda operatsion tizim mavjud. Faqat uning vazifasiga rasm/video ko'rish, qo'shiq eshitishni ta'minlash emas, foydalanuvchi o'ziga mos Operatsion Tizim (OT) ni o'rnatishini ta'minlab turishdir.
“BIOS” kompyuterning doimiy xotirasiga o‘rnatilmaydi, shuning uchun operatsion tizimingiz o‘chib ketsa ham BIOS hech ham o‘chmaydi.
BIOS ga kirish qiyin emas, buning uchun kompyuteringizni yoqasiz (yoki qayta ishga tushirasiz) va monitor tasvir uzatishi bilan quyidagi tugmalarni bosasiz: F2 + Delete tugmalarini birgalikda qayta va qayta bosasiz – bu deyarli barcha kompyuterlar uchun BIOS ga kirishni ta’minlovchi tugmalar kombinatsiyasi hisoblanadi.
Lekin, noutbuklarda bu masala biroz chalkashroq. Noutbuklarni ishlab chiqaruvchi firmalar odatda o‘zlarining BIOS ga kirish kombinatsiyalarini kiritadi. Noutbuklarida BIOSga kirish quyidagi tartiblarda biri orqali amalga oshiriladi:
• F2 – odatda Acer, Asus, Fujitsu-Siemens, Panasonic, Samsung, Sony, Toshiba, Dell и Lenovo noutbuklari uchun;
• F2 + delete — agar yuqoridagi yordam bermasa Acer, Asus, Fujitsu-Siemens, Panasonic, Samsung, Sony, Toshiba, Dell и Lenovo noutbuklari uchun;
• F2+Fn — agar u ham yordam bermasa Acer, Asus, Fujitsu-Siemens, Panasonic, Samsung, Sony, Toshiba, Dell и Lenovo noutbuklari uchun;
• Esc – ayrim Toshiba noutbuklarida F2 ni o'rnida qo'llaniladi;
• F10 –Hewlett Packard (HP) noutbuklarida, hamda atyrim Dell noutbuklarida qo'llaniladi;
• F1 – ba'zi Lenovo/IBM noutbuklarida qo'llanilishi mumkin;
• Agarda sizda kamyob turdagi noutbuk bo'lsa, unda quyidagi kombinatsiyalardan birini qo'llab ko'ring: Ctrl+Alt+Esc, Ctrl+Alt+S, Ctrl+Alt+Del, Ctrl+Alt+Ins, Ctrl+Alt+Enter, Fn+F1, Ctrl+Ins
|
| |
BIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir

|
BIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir
|
bet | 3/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #237772 |
Bog'liq operatsion tizimlar 1 amaliyBIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir
Hozirgi kunda zamonaviy ko‘rinishdagi BIOS lar ham keng tarqalmoqda
Windows o’rnatilgan diskovod yoki fleshkani ishga tushirish uchun BIOS ga kiriladi va u yerdan BOOT qismi topiladi.
U yerda o’zimga kerakli disk/fleshkani 1-o’ringa qo’yamiz.
1-o’ringa qo’yish har bir BIOS tizimida uning yangi eskiligi, ishlab chiqargan firmasiga qarab turlicha amalga oshiriladi. Jumladan, eski turdagi BIOSlarda siz 1-o’rinda turga qurilma nomiga bossangiz, u sizga mavjud qurilmalar ro’yxatini ko’rsatadi, siz shulardan o’zingizga keragini birinchi o’ringa qo’yasiz, birinchi o’rinda turgani esa tanlangan qurilmaning o’rnini egallaydi.
Yangiroq turdagi BIOS larda esa bu amaliyot F5 va F6 tugmalari (yoki boshqa F tugmalarda) amalga oshiriladi. Ya’ni, siz o’zingizga kerakli disk/fleshka nomini belgilaysiz va yo F5 (past) yo F6 (tepa) tugmalarini bosgan holda tartibini o’zgartirasiz.
Boshqa turdagi BIOS larda (“POST” yoki “Boot”) bu boshqacha tarzda amalga oshirilishi mumkin (F1 va F2; “+” va “-” va boshqacha tarzda) .
Biz BIOS ni sozlamasini sozladik endi fleshkani kompyuterga ulaymiz va kompyuterni yoqamiz. Qora ekranimiz chiqishi bilan istalgan klaviaturani klavishlaridan biri bir necha bor bosamiz.
Bizda Windows ni qaysi tilda o’rnatish haqida so’rov chiqadi. Shuni tanlab so’ng «Next» tugmasini bosamiz
Bu oynada «Install» now tugmasini bosamiz
So'ngra biz «Лицензионное соглашение» ga qabul qilaman deb galochkani belgilaymiz va «Next» tugmasini bosamiz
Bu yerda Windows ni o’rnatish boyicha turini tanlimiz. Bizga boshidan o’rnatish kerakligi sababli biz «Выборочная» ni tanlimiz
Windows OT o’rnatadigan joyni tanlaymiz va «Далее» tugmasini bosamiz
So'ng bizda Windows OT ini o'rnatish jarayoni boshlanadi
|
| |
O’rnatish tugagandan so’ng bizga kompyuterimizning nomini kiritishimiz talab etiladi va o'zimiz istagan fon rangini tanlashimiz mumkin

|
O’rnatish tugagandan so’ng bizga kompyuterimizning nomini kiritishimiz talab etiladi va o'zimiz istagan fon rangini tanlashimiz mumkin
|
bet | 4/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #237772 |
Bog'liq operatsion tizimlar 1 amaliyO’rnatish tugagandan so’ng bizga kompyuterimizning nomini kiritishimiz talab etiladi va o'zimiz istagan fon rangini tanlashimiz mumkin
«Использовать стандартные параметры» tanlaymiz
Foydalanuvchi nomi, parol va parol uchun kalit so'z kiritamiz (o'tgan darslarda yangi foydalanuvchi yaratishni ko'rgan edik. Bu yerda ham xuddi jarayonni bajaramiz)
Windows OT ining sozlamalari tugashini kutamiz
Sozlamalar tugaganda so'ng bizda quyidagicha yozuv paydo bo'ladi
Mana bizning Windows 8.1 OT miz
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’rnatish tugagandan so’ng bizga kompyuterimizning nomini kiritishimiz talab etiladi va o'zimiz istagan fon rangini tanlashimiz mumkin
|
T sh. Gayibov, H. F. Shamsutdinov, B. M. Pulatov elektr energiyani ishlab chiqarish, uzatish

1
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
T.SH.GAYIBOV, H.F.SHAMSUTDINOV, B.M.PULATOV
ELEKTR ENERGIYANI ISHLAB
CHIQARISH, UZATISH
VA TAQSIMLASH
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus
ta’lim vazirligi tomonidan 5310200-Elektr energetika
(tarmoqlar va yo‘nalishlar bo‘yicha) ta’lim yo‘nalishi talabalari
uchun o‘quv qo‘llanma sifatida tavsiya etilgan
TOSHKENT
‒
2015
2
UO‘
К
: 621.316
KB
К
31.27
G-15
G-15
T.Sh.Gayibov, H.F.Shamsutdinov, B.M.Pulatov. Elektr
energiyani ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash. –T.:
«Fan va texnologiya», 2015, 216 bet.
ISBN 978–9943–975
‒
97
‒
2
Ushbu kitobda elektr energiyani ishlab chiqarishning an’anaviy va
noan’anaviy usullari, elektr energetika tizimlari va ularning tashkiliy
qismlari, elektr stansiyalari va podstansiyalarining asosiy jihozlari,
elektr uzatish liniyalarining konstruktiv elementlari, elektr tarmoqlarida
isroflarni hisoblash va kamaytirish, elektr tarmoq elementlarining
almashtirish sxemalari va hisobiy parametrlari, elektr tarmoqlarini
hisoblashga oid masalalar keltirilgan.
O‘quv qo‘llanma oliy o‘quv yurtlarining «Elektr energetikasi
(tarmoqlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)» ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun
mo‘ljallangan. Shuningdek, ushbu ta’lim yo‘nalishi bazasidagi
magistratura mutaxassisliklari va unga yaqin bo‘lgan boshqa ta’lim
yo‘nalishlari talabalari, elektr energiyani ishlab chiqarish, uzatish va
taqsimlash masalalari bilan shug‘ullanuvchi yosh mutaxassislar uchun
ham foydali hisoblanadi.
|