nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yoritish tizimini qurish - 1. Devorni o‘rnatish. Devor konstruksiyasi. Devorni qurish texnologiyasi

|
1. Devorni o‘rnatish. Devor konstruksiyasi. Devorni qurish texnologiyasi
|
bet | 4/5 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #115967 |
Bog'liq 12-ma\'ruza SHYKYoritish tizimini qurish
Yoritish tizimini qurish quyidagi jarayonlarni o‘z ichiga oladi:
Ishlar loyixa asosida bajariladi.
Tayanchlarni o‘rnatish uchun dumaloq yoki to‘g‘ri to‘rtburchak shakldagi chuqurligi 1.18-2.0 m. Bo‘lgan kotlovan qaziladi. Kotlovan diametri va o‘lchami d= 0.8-1.0, o‘lchami 0.7x 0.7m, 1.6 x 1.6m.
Kotlovan tagidagi grunt qo‘lda olib yuriladigan shibbalovchi bilan zichlanadi
Asos uchun chaqilgan tosh (markasi 600 va undan yuqori) keltirilib chuqur ichiga bir tekis qilib taqsimlanadi.
Kotlovanga avtomobil kranlari yordamida yoritish tayanchlari o‘rnatiladi. Teodolit yordamida tikkaligi tekshiriladi. Kotlovanni to‘ldirish uchun 150-200 markali beton qorishmasi keltirilib qalinligi 50-70 sm. bo‘lgan qatlam joylashtirilib vibrator yordamida zichlanadi. Agarda kotlovan kam bog‘langan gruntlarda qazilsa u xolda opalubka qilishga to‘g‘ri keladi. Opalubkaning tashqarisi tuproq bilan to‘ldirilib zichlanadi, so‘ngra yoritish lampalarining kronshteynlari yig‘iladi .
53-rasm. Zamonaviy ko‘cha yoritgichlari tizimi.
Ko‘cha xarakati jadaligi nazoratchisi; 2-Boshqaruv markazi; 3- simsiz aloqa; 4-Nazoratchi; 5 –ko‘cha yoritish qutisi; 6 – Elektr kabeli; 7 – o‘chirilgan; 8 – Maksimal yoritish kuchi; 9- Tungi yorug‘lik; 10 –Yangi texnologiya xarakat jadalligi kamaygan vaqtda yoritish kuchini kamaytirish imkonini beradi.
Elektr tarmog‘i
Yoritish tizimida elektr kuchlanishi 220/380 v. Magistral ko‘chalarda (Shahar yoki tuman miqyosida) elektr yoritish tarmoqlari yer osti kabel shaklida joylashtiriladi. Axoli yashash joylari ko‘chalarida xavoda tortilgan tarmoq shaklida qilinadi. Kabelni joylashtirish uchun transheyakopatel yordamida chuqurligi 0.7-1.0 m bo‘lgan bort bo‘ylab gazonda yoki trotuar tagida transheya qaziladi. Kabelni Shahar inshoatlaridan uzoqlikda joylashtirilishi me’yorlangan. Misol uchun imorat fundamentidan elektr kabellari 0.6 m, qatnov qismi bortidan 1.5 m, tramvay kontakt va yoritish tarmoqlari tayanchidan 0.5 m va x.k. Uzoqlikda joylashtiriladi.
|
| |
Devor (Bort) ni qurish texnologiyasi

|
Devor (Bort) ni qurish texnologiyasi
|
bet | 2/5 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #115967 |
Bog'liq 12-ma\'ruza SHYKDevor (Bort) ni qurish texnologiyasi
Devor qurilishi quyidagi texnologik jarayonlarni o‘z ichiga oladi:
1. Belgilash;
2. Xandak (transheya) kovlash;
3. Xandak tagi gruntini zichlash;
4. Bort qirrasi otmetkasi bo‘yicha shnur tortish;
5. Asosni qurish: qum, chaqilgan tosh, shag‘al, metallurgiya kukunini joylash;
6. Betonni joylash va zichlash;
7. Bortni asosga o‘rnatish;
8. Bortni o‘tqazish;
9. Bort toshi pastki qismi yon tomonidagi beton qorishmasi va boshqa materiallarni joylashtirish va zichlash;
10. Bortni o‘tqazish;
11. Bort toshlari orasidagi choklarni to‘ldirish;
12. Xandakni grunt bilan to‘ldirish.
Ko‘chalarni ko‘klamzorlashtirish
Yo‘l qurilish tashkilotlari qurilish ishlarini olib borish jarayonida ko‘chalar, maydonlar va boshqa loyixa bo‘yicha ko‘zda tutilgan maydonlarni ko‘klamzorlashtirishadi. Qurilish tashkilotini vazifasi – loyixada ko‘zda tutilgan o‘simliklarni ekish va tarbiyalashdir.
O‘simliklar turi mutaxassis agronomlar (ko‘klamzorlashtirish va dizayn) tomonidan tanlanadi.
Ko‘chalarni ko‘klamzorlashtirish trotuarlar va ko‘cha chetidagi imoratlar mikro klimati masalalarini xal qiladi.
Yo‘lovchilarni insolyatsiya va issiqlik ta’siridan ximoya qilish va shu bilan birga ko‘chalarga yorug‘lik tushishi bo‘yicha maxalliy iqlim sharoitlari bilan bog‘liq.
Ko‘klamzorlashtirish yana bir vazifani shahar magistrallari shovqinidan saqlaydi.
51-rasm. Insoyatsiya tartibini xisobga olgan xolda ko‘chalarni ko‘klamzorlashtirish.
a – Kunning xar xil vaqtlaridagi soyaning uzunligi; b – Xar xil balandlikdagi daraxtlardan tushayotgan soyaning uzunligi; v – naxor va kech vaqtlardagi yo‘laklarning tuzilishi.
52-rasm. Shahar magistrallarida shovqundan ximoya qilishning bo‘lishi mumkin bo‘lgan variantlari.
A – Yashil o‘simliklardan ximoya tasmasi; b – devor bilan qo‘shilgan gruntli karer; v – Noturarjoy imorati; g – qatnov qismi o‘ymada (shovqindan saqlash soyasi shtrixlangan)
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Amaliy mashg’ulot №1 Mexatronik elektryuritmalarning kinematik sxemasini loyihalash

|
Amaliy mashg’ulot №1 Mexatronik elektryuritmalarning kinematik sxemasini loyihalash
|
bet | 4/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 212,27 Kb. | | #106147 |
Bog'liq 1-amaliyIshni bajarish tartibi
Talabalar o`qituvchi tomonidan berilgan ma`lumotlar asosida 1 ta mexatronik yuritma uchun kinematik sxema qurib, uzatishlar soni hisoblanadi.
Talaba bajargan ishlari bo`yicha o`qituvchiga yozma hisobot tayyorlab topshiradi.
Takrorlash uchun savollar:
Kinematik sxema qaysi maqsadda quriladi?
Kinematik sxemada qanaqa parametrlar ko`rsatiladi?
Uzatishlar soni qanday hisoblanadi?
Umumiy uzatishlar sonini aniqlashda qaysi tavsiyalarga e`tibor berish kerak?
|
| |
-jadval - Amaliy mashg’ulot №1 Mexatronik elektryuritmalarning kinematik sxemasini loyihalash

|
Amaliy mashg’ulot №1 Mexatronik elektryuritmalarning kinematik sxemasini loyihalash
|
bet | 3/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 212,27 Kb. | | #106147 |
Bog'liq 1-amaliy5.2-jadval. Kinematik sxemadagi elementlarning shartli belgisi
|
Elektrdvigatel
|
|
Mufta
|
|
Val
|
|
Podshipnik, tayanch
|
|
Silindrik tishli uzatma
|
|
Konussimon tishli uzatma
|
|
Chervyakli uzatma
|
|
Zanjirli uzatma
|
|
Tasmali uzatma
|
|
Bir boshqichli silindrik qiyshiq tishli reduktor
(yopiq tishli uzatma)
|
Ishni bajarish uchun namuna:
Mexatronik modulning quyidagi kinematik sxemasi berilgan:
Modul tarkibiga quyidagilar kiradi: valining aylanishlar soni ndv=1400 ayl/min bo`lgan elektrodvigatel 1, tasmali uzatma 2, bir boshqichli silindrik qiyshiq tishli reduktor 4, zanjirli uzatma 6 va valining aylanishlar soni nr.o.=12 ayl/min bo`lgan ishchi organ.
I va II vallardagi aylanishlar sonini aniqlash kerak bo`ladi.
Kinematik sxemadagi umumiy uzatishlar sonini (5.2) formula bilan aniqlaymiz:
2. (5.3) formulaga asosan umumiy uzatishlar sonini alohida bosqichlarga bo’lishda uzatishning umumiy soni har bir boshqich uzatish soni ko’paytmasiga teng bo’ladi. Bizning holatda 3 ta uzatishlar mavjud (tasmali uzatma, bir bosqichli reduktor va zanjirli uzatma), shuning uchun:
=
bu yerda u1; u2 va u3- tasmali uzatma, reduktor va zanjirli uzatma uzatishlari soni.
5.1-jadvalga asosan reduktor va zanjirli uzatma uchun uzatishlarni sonini belgilaymiz, tasmali uzatmani (5.4) formuladan hisoblaymiz.
u2 =6; u3=5,
Unda u1 = uum / ( = 116,67 / (6∙5)= 3,9
Kinematik sxemaning haqiqiy uzatishlar soni:
=6∙5∙3,9=117
Ishchi organning haqiqiy aylanishlar soni:
nh= ndv / = 1400/117=11,966 ayl/min
Ishchi organ valining berilgan va hisoblangan aylanishlar soni orasidagi xatolikni (5.5) formula yordamida aniqlaymiz:
∆n = ((n – nh) / n) ∙ 100 % = ((12-11,966)/12)∙100%=0,28%
|
| |
F. Teylor - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 33/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniF. Teylor ta’limotining asosiy mazmuni - yollanma mehnat unumdorligini oshirishda g‘oyatda samarador va maqbul usullarni izlashdir.
F. Teylorning tamoyillariga binoan: mehnatning har bir jarayoni, uning ko‘lami va ketma-ketligi aniq-puxta ihtisoslashtirilishi shart;
har bir mehnat turi qatiy vaqt oralig‘ida taqsimlanishi lozim;
har bir mehnat jarayoni va hatto har bir harakat puxta ishlab chiqilgan qoidalarga bo4isundirilgan boMishi kerak;
yuqoridan bclgilab bcrilgan ish usullari va qoidalarni bajarish uchun doimiy talabchan nazorat amalga oshirilishi lozim;
ishchilarmalakasi va darajasigaqarab joy-joyiga qo‘yilishi shart;
boshqaruvchi bilan boshqariluvchi mas’uliyatini aniq belgilash va vazifalarini to‘g‘ri taqsimlash shart.
rasm. F. Teylor tamoyillari1
Teylorning zamondoshi va ishining davomchisi amerikalik iqtisodchi G. Emerson mehnatni ilmiy tashkil qilish bo‘yicha yirik mutaxassislardan bo‘lib, u boshqarish va mehnatni tashkil qilishning kompleks, sistemali tizimini ishlab chiqqan. Uning «Mehnat unumdorligining 12 tamoyili» nomli asarida yoritilgan.
4.11-rasm. G. Emerson tamoyillari1
4.12-rasm. Rahbarlik qilishning usullari2
Tamoyillar
|
Izoh
|
Mehnat taqsimoti
|
Ixtisoslashuv natijasida ko‘p miqdorda va yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqariladi. Bunga e’tibor qaratilishi lozim bo‘lgan maqsadlar sonini keskin qisqartirish evaziga erishiladi.
|
|
|
| |
Tamoyillar
  
Mazmuni - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 32/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniTamoyillar
|
Mazmuni
|
Demokratiyalas h
|
Ishlarni ommani boshqarishga keng ko‘lamda jalb qilish, kengash va maslahatlar orqali bajarilishini talab qiladi.
|
Ierarxiya
|
Boshqarishning pog‘onaligiga asolanadi.
|
Rejalashtirish
|
Boshqarish bo‘g‘inlari o‘rtasidagi taraqqiyot nisbatlarini aniqlaydi, shartnomalarning bajarilishini tashkil qiladi va nazorat qiladi.
|
Yakkahokimlik
|
Boshqarish tayinlangan shaxs tomonidan bajarilib, unga boshqariladigan ob’ekt, uning mol-mulki, pul mablag‘lari ishonib toshiriladi YAkkahokimlik boshqarishda qatiy tartib va mehnat intizomini ta’minlaydi. Bunda «Ko‘plashib muhokama qilmoq keragu, lekin mas’uliyat yakka bir kishida bo‘lmog‘i kerak» degan tamoyil amal qiladi.
|
Ilmiylik
|
Menejerlardan chuqur bilimni, o‘z sohasi bo‘yicha iqtisod, mantiq, ruhiyat, matematika, chet tili, texnologiya kabi fanlarni yaxshi bilishni talab qiladi.
|
Qayta aloqalar
|
Topshiriqni berishda «tushundinglarmi?» deb so‘rash etarli emas. Bunday savolga javobgar shaxsdan tasdiqlovchi javobni, topshiriqni to‘g‘ri tushunganligini so‘rash kerak.
|
Javobgarlik
|
Bu eng avvalo, boshqaruvchilarning javobgarligini nazarda tutadi. Bajaruvchanlik madaniyati past, mas’uliyatsiz rahbar korxona va xodimlarning sho‘ri. Menejer uchun xuquqiy javobgarlik o‘ta yuqori bo‘lishi kerak.
|
tizimning o‘zini-o‘zi tashkil qiluvchi va o‘zini-o‘zi boshqaruvchi innovatsiya unsurlarini shakllantirish va rivojlantirish dinamizmi;
vertikal tuzilmalami detsentralizatsiya qilish va maqsadli faoliyatini ta’minlovchi gorizontal aloqalami kuchaytirish;
ijobiy va salbiy og‘ishlarga o‘z vaqtida, tez e’tibor berish;
firmada biigalikdagi harakatlar tashkil qilish borasida ko‘rilgan tadbirlarni tijoriy va funksional natijalarga, erishishga yordam berayotgan, ham samarali ishlashga g‘ov bo‘layotgan omillarga baho berish.
zamon va makonda foliyatni boshqarish, odamlami (personalni) boshqarish, ishlab chiqarishni yangilash uchun tashkilotdan tashqari aloqalami boshqarish usullari va jarayonlarini sintez qilish orqali ulami samarali birlashtirish.
rasm. Zamonaviy menejment tamoyillari1
|
| |
Ruza. Kvas ishlab chiqarish texnologiyasi. Kvasning tavsifi

Ruza. Kvas ishlab chiqarish texnologiyasi. Kvasning tavsifi
Download
470,75 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
12.12.2023
Hajmi
470,75 Kb.
#117448
Download
470,75 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ruza. Kvas ishlab chiqarish texnologiyasi. Kvasning tavsifi
Download
470,75 Kb.
Matnni ko'rish
Hodisa Tavsifi - Windows otda zahira nushalashni (Backup and Restore) amalga oshirish

Hodisa Tavsifi
Xatolik
Ma'lumotni yo'qotish yoki funktsionallikni yo'qotish kabi muhim muammoni
ko'rsatadigan voqea. Masalan, agar xizmat ishga tushirish paytida yuklana olmasa,
xatolik hodisasi qayd yetiladi.
Ogohlantirish:
Hodisa juda ahamiyatli yemas, lekin kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan
muammolarni ko'rsatishi mumkin. Masalan, diskda bo'sh joy kam bo'lsa,
ogohlantirish hodisasi qayd yetiladi. Agar ilova biron bir hodisani funktsional yoki
ma'lumot yo'qotmasdan tiklay olsa, u odatda voqeani ogohlantirish voqeasi
deb
tasniflashi
mumkin. Axborot:
Ilova, drayver yoki xizmatning muvaffaqiyatli ishlashini tasvirlaydigan voqea.
Masalan, tarmoq drayveri muvaffaqiyatli yuklanganda, axborot hodisalarini qayd
yetish o'rinli bo'lishi mumkin. Esda tutingki, desktop ilovalarda har safar
boshlanganida biron-bir voqeani qayd yetish noto'g'ri bo'ladi.
Muvaffaqiyatli audit:
Muvaffaqiyatli tekshirilgan xavfsizlikka kirish urinishlarini yozib oladigan hodisa.
Masalan, foydalanuvchining tizimgamuvaffaqiyatli urinishi muvaffaqiyatli audit
hodisasi sifatida qayd yetiladi.
Muvaffaqiyatsiz audit:
Tekshirilgan xavfsizlikka kirish urinishining muvaffaqiyatsiz tugaganligini qayd
yetadigan hodisa. Masalan, agar foydalanuvchi tarmoq drayveriga kirishga harakat
qilsa va muvaffaqiyatsiz bo'lsa, urinish Muvaffaqiyatsiz audit hodisasi sifatida
qayd yetiladi.
Hodisalar jurnallari tizim nomidan muhim voqealar va tizimda
ishlaydigan dasturlarning yozuvlarini saqlaydi.
• Jurnalni ro'yxatga olish funktsiyalari umumiy maqsadga ega bo'lganligi sababli,
siz kirish uchun zarur ma'lumotni tanlashingiz kerak.
Siz faqat apparat yoki dasturiy ta'minot muammolarini tashxislashda foydali
bo'lgan ma'lumotlarni kiritishingiz kerak.
• Hodisalarni ro'yxatga olish kuzatuv vositasi sifatida foydalanish uchun
mo'ljallanmagan.
Resurs muammolari
• Xotirani ajratishda xatolik yuz bergan taqdirda ogohlantirish hodisasini
qayd yetish, kam xotirali vaziyatning sababini ko'rsatishga
yordam beradi.
Uskuna bilan bog'liq muammolar
• Agar qurilma drayveri disk boshqaruvchisining ishdan chiqishi, parallel
portdagi quvvatning uzilishi yoki tarmoq, serial kartadagi
ma'lumotlarning xatosiga duch kelsa, qurilma drayveri tizim
ma'muriga apparatdagi muammolarni aniqlashga yordam
berish uchun ushbu hodisalar haqida ma'lumotni qayd etishi
mumkin.
Document Outline - Windows OTda zahira nushalashni (Backup and Restore) amalga oshirish.
- Xodisalarni yozib borish
- Operatsion tizim (OT) hodisalari
- Hodisa Tavsifi
|
Windows OTda foydalanuvchi qayd yozuvini(xususan, paroldan

•dasturni ishga tushirish va o'chirish;
•dastur xatolari;
•dastur konfiguratsiyasining asosiy o'zgarishlari;
•dastur operatsiyalari, masalan:
• har bir yelektron pochta uchun yuboruvchini, qabul qiluvchilarni, mavzular nomini
va ilova nomlarini qayd yetadigan yelektron pochta serverlari;
• talab qilingan har bir URL manzilini va server tomonidan berilgan
javob turini yozadigan veb-serverlar;
• har bir foydalanuvchi foydalanishi mumkin bo'lgan moliyaviy yozuvlarni qayd
qiluvchi biznes-ilovalar.
Har bir voqea uchun qayd qilingan tafsilotlar juda farq qilishi mumkin, ammo har
bir voqeani quyidagi parametrlar yordamida yozib olish kerak:
•vaqt belgisi;
•voqea, holat va / yoki xato kodlari;
•servic / buyruq / ilova nomi;
•foydalanuvchi yoki tizim bilan bog'liq voqea;
• amaldagi qurilma (masalan, IP va manba manzili, terminal sessiyasi
identifikatori, veb-brauzer va hk.).
Zeyebek effekti - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M. B. Fizika kursu. Bakı, 2016

1 və 2 çubuqlarından yaradılmış qapalı dövrədəki A və B nöqtələrinin temperaturları və olduğunu fərz edək. (>)≠ - görə belə bir dövrədə kontakt potensiallar fərqinin cəmi sifra bərabər deyil və həmin dövrədə müəyyən e.h.q. əmələ gəlmiş olur.
(1)
Burada - verilmiş iki metal üçün sabit bir kəmiyyətdir.
Onda (2)
Bir neçə metaldan təşkil olunmuş qapalı dövrədə kontakt nöqtələrin temperaturlarının fərqli olması nəticəsində e.h.q əmələ gəlməsinə termoelektrik hadisəsi və əmələ gəlmiş e.h.q-nə termoelektrik hərəkət qüvvəsi deyilir.
Obyektlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi

Əməyin təhlükəsizliyi tələblərinə uyğun gəlməyən və işçilərin sağlamlığı, yaxud həyatı
üçün təhlükə törədən müəssisələrin işi və ya istehsal vasitələrinin istismarı, onlar əməyin
təhlükəsizliyi tələblərinə uyğunlaşdırılanadək qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada Dövlət
Əmək Müfəttişliyi tərəfindən dayandırılır.
Həmkarlar ittifaqları “Həmkarlar ittifaqları haqqında” Azərbaycan Respublikası
Qanununda nəzərdə tutulmuş hüquqlar çərçivəsində əməyin mühafizəsi qaydalarına və müvafiq
normativ – hüquqi aktlara işəgötürən tərəfindən əməl edilməsinə nəzarəti həyata keçirir.
Həmkarlar ittifaqları əməyin mühafizəsi üzrə normativ aktların hazırlanmasında və
müəyyən edilmiş qaydada razılaşdırılmasında iştirak edir, onlarla razılaşdırılmamış aktların
qüvvəyə minməsinə qarşı müvafiq dövlət orqanları vasitəsilə etiraz edirlər.
Həmkarlar ittifaqlarının nümayəndələri istehsal obyektlərinin və vasitələrinin sınağı və
istismara qəbulu üzrə dövlət komissiyalarının işində, istehsalatda bədbəxt hadisələrinin
təhqiqində, əməyin mühafizəsi vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün, kollektiv müqavilələrdə
nəzərdə tutulmuş tədbirlərin yerinə yetirilməsi üzrə yoxlamalarda iştirak edirlər.
Vəzifəli şəxslər tərəfindən əməyin mühafizəsi tələbləri pozulduqda, istehsalatda baş
vermiş bədbəxt hadisələr gizlədildikdə, həmkarlar ittifaqlarının, təqsirkar şəxslərin məsuliyyətə
cəlb edilməsi üçün, dövlət orqanları qarşısında vəsatət qaldırmaq hüququ vardır.
İşçilərin sağlamlığı və həyatı üçün bilavasitə təhlükə yarandıqda, habelə əməyin
mühafizəsi haqqında qanunvericiliyə işəgötürən tərəfindən riayət olunmadıqda, həmkarlar
ittifaqı tərəfindən Dövlət Əmək Müfəttişliyi qarşısında müvafiq tədbirlər görülməsi haqqında
məsələ qaldırılmalıdır.
Həmkarlar ittifaqları Əmək Məcəlləsi ilə, habelə digər normativ – hüquqi aktlarla müəyyən
olunmuş əməyin mühafizəsi normalarına və qaydalarına nəzarəti həyata keçirir.
-jadval. Har xil uzatmalarning uzatishlar soni qiymatlari

|
-jadval. Har xil uzatmalarning uzatishlar soni qiymatlari
|
bet | 2/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 212,27 Kb. | | #106147 |
Bog'liq 1-amaliy5.1-jadval. Har xil uzatmalarning uzatishlar soni qiymatlari
Uzatmalar
|
Uzatishlar soni qiymati
|
o’rtachasi
|
Yuqorisi
|
Reduktorgagi tishli uzatma:
silindrik g’ildirakli
konus g’ildirakli
|
3-6
2-3
|
10
6
|
Ochiq tishli
|
3-7
|
15
|
Chervyakli:
yopiq
ochiq
|
10-40
15-60
|
80
120
|
Zanjirli
|
2-5
|
6
|
Friksion
|
2-4
|
5
|
Tasmali:
yassi tasmali ochiq
yassi tasmali tortish rolikli
ponasimon tasmali
|
2-4
4-6
2-4
|
6
8
6
|
Keyingi hisoblashda tishli yoki yulduzchali uzatma tishlari soni, shkivlar diametri va h.k. aniqlanadi, bunda umumiy kinematik hisoblashda aniqlangan va qabul qilingan uzatishlar soni orasida tafovut bo’lishi mumkin. Umumiy uzatishlar sonini o’zgartirmaslik uchun bu tafovut yurutmaga kiradigan ba’zi uzatmalar sonini o’zgartirish bilan yoqotiladi. Odatda hisob-kitoblarni o’zgartirish uchun ochiq tishli va zanjirli uzatmalar uzatishlar soni o’zgartiriladi.
Uzatishlar sonini o’zgartirishda quyidagilar e’tiborga olinadi: tishli, chervyakli yoki zanjirli uzatmalar soni butun sonlar (tishlar sonlari) nisbatiga teng bo’ladi; tasmali uzatma uchun – sirpanishni hisobga olgan holda shikivlar diametri standart qatoridagi qiymatlar nisbatiga teng. Shuning uchun yurutmaning haqiqiy uzatishlar soni hamma vaqt hisoblangan uzatishlar soniga teng bo’lmaydi. Chiqayotgan valning haqiqiy aylanish chastotasi deyarli hamma vaqt hisoblangan aylanish chastotasidan oz-moz farq qiladi. Bu farqni quyidagi formula bilan aniqlash mumkin:
∆n = ((n - nh) / n) ∙ 100 % (5.5)
bu yerda n- berilgan aylanish chastotasi , ayl/min (s-1); nh - haqiqiy aylanish chastotasi, ayl/min (s-1).
Faqat etaklanuvchi valning aylanish chastotasidagi xatolik ±1% bo’lsa, hisoblash qoniqarli hisoblanadi.
|
| |
Mantiqiy funksiyani tuzish - Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti qo’qon filiali elektronika...

2.1 Mantiqiy funksiyani tuzish
"I" funktsiyalarning yoyish jarayonini ko‘rib chiqamiz, buning uchun 1 jadvalning mos qatorlariga murojaat etamiz. "I" funktsiya x1 va x0 larning ikkilik to‘plamlarida (00,01,10,11) qiymatlarida 0,0,0,1 qiymatlarni oladi. (12.1) ifodani yuqoridagi qiymatlari uchun yozib, quyidagilarni hosil qilamiz:
F1(x1,x2)= ~ x1*~x0*0+~x1*x0*0+x1*~x0*0+x1*x0+1=x1*x0.
Bu esa aniqlangan bilan mosdir. Shunday qilib, F7 "ILI" uchun algebarik ifodani aniqlaymiz, ular uchun ham ko‘rilgan yo‘nalishlarda 0,1,1,1 qiymatlar oladi. Bunda (12.1) ifodaga asosan,
F7 (x1,x2)=~x1*x0*0+~x1+~x0*1+~x1*x0*1+x1*x0*1
oxirgi ifodalarda x1 qavsdan tashqariga, F7=~x1*x0*1+x1*(~x0+1+x0*1) (6) aksiomaga asosan qavsdagi ifoda 1ga tengdir va F7=~x1*x0*1+x1 taqsimlanish qonunini qo‘llab, (~x1+x1)*(x0+x1)=x1+x0 aniqlaymiz.
2 - jadvalga kaytib,
Y=0*~x1*~x0+1*~x1*x0+1*x1+~x0+0x1*x0= ~x1+x0+x1*~x0= x1+x0=F6 (tengsizlik funktsiyasi) topamiz.
(12) formula bilan ihtiyoriy kurinishlik murrakkab funktsiyalarni uch asosiy mantiqiy funktsiyalar asosida keltirish mumkindir.
(12) ifoda yordamida aniklangan (SDNF) BONF kayta ishlanib, shunday ko‘rinishga (xar doim xam emas) keltirish mumkinligi, unda o‘zgaruvchilar va operatsiya soni birlamchi ifodadan kam xolatda bo‘lishi mumkindir. Bunday qayta ishlanish ixchamlash deyiladi.
Misol. Uchta ikkilik Xi dagiliklar bor. Shunday mantiqiy funktsiyalash ishini bajarishni, chiqish funktsiyasi 1 teng bo‘lsin-ki, agarda ikki va undan ortiq datchiklar 1 teng bulsa. Bunday funktsiya majoritar funktsiya deyiladi. Uning xolatlar jadvali quyidagi ko‘rinishga ega.
(12) formula yordamida Ymajor = ~ x2*x1*x0*x2* ~x1*x0+x2*x1* ~X0+x2*x1*x0 (3,5,6,7-jadval qatorlari). Aniklangan ifodaga 6 rasmdagi sxema to‘gri keladi.
Keltirilgan sxema 4 ta uch kirishli "VA" elementi va to‘rt kirishli "YoKI" elementlardan iborat. Mantiqiy funktsiyalarning ixcham formasi algebrani qayta ishlash, qarama-qarshi yoki katta o‘zgaruvchilar amalga oshirish mumkin.
Karno kartasi
Karno Kartasi xolatlar jadvalining o‘zgartirilganidir. Oxrigi misol Majoritar funktsiya uchun Karno kartasi quyidagi ko‘rinishga ega.
Karno kartasininig qurish qoidasi quyidagichadir:
1. Karno Kartasi kataklari xolatlar jadvali katoriga tengdir.
2. Chap va yuqorida agrument kiymatlari kursatilgandir. Argumentlarningjoylashuvi shunday-ki ko‘shni gorizontal va vertikal kataklardagi qiymatlar faqat bir argument qiymati bilan farqlanadi. (chetki qarama-qarshi kataklar shuning uchun qo‘shni xisoblanadi).
3. Xar bir katakka MF qiymatlar yoziladi.
4. Bir teng kataklar ui katak (to‘rt burchaklarga) (imilikantlari) birlashtiriladi.
5. Xar bir to‘rt burchak uchun argumentlraning shunday qiymatlari yoziladiki, ular o‘z qiymatlarini yozishdagi, qo‘shni kataklarda o‘zgartimaydilar.
|
-rasm. Boshqaruvga klassiklar ta’riflari

|
-rasm. Boshqaruvga klassiklar ta’riflari
|
bet | 29/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotni4.2-rasm. Boshqaruvga klassiklar ta’riflari2
Boshqaruv hokimiyati va san’ati;
«Menejment» so‘zi ingliz tilining Oksford lug‘atida 2 ta ma’noga ega:
Tashkilot resurslarini boshqaruv bo‘yicha alohida ko‘nikmalar va mohirlik.
Publik administration - davlat boshqaruvi.
Business administration - ishbilarmon ma’muriy boshqaruvchisidir.
4.4-rasm. Menejment tiplari
Business management - xo‘jalik, tijorat tashkilotlarini boshqarishdir, ya’ni biznes boshqaruvidir.
4.3-rasm. Boshqaruv ma’nosi1
4.5-rasm. Menejment turlari1
maqsadga yo‘naltirilgan jarayon
Demak, boshqaruv ob’ektiv zaruriyat va hisoblanadi.
4.6-rasm. Boshqaruvning sub’ekti va ob’ekti2
Ko‘rinib turibdiki, u holatda ham, bu holatda ham insonlarni boshqarish ularning o‘zi tomonidan amalga oshiriladi. Faqat kishilar, ularning faoliyati, jumladan, mahsulot ishlab chiqarish, xo‘jalik va boshqa jarayonlar bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyatlari boshqaruvning predmeti, ya’ni hozirgi zamon menejmentining asosi hisoblanadi. Boshqaruvning sub’ekti va ob’ektisiz menejment fan va xo‘jalik tajribasi sifatida o‘z mazmun va mohiyatini yo‘qotadi.
Albatta, minglab kishilar ishlaydigan sanoat ham bu tushuncha va mulohazalardan xoli emas. Ayniqsa sanoat ishlab chiqarishida «sub’ekt» va «ob’ekt» tushunchalari boshqa tarmoqlarga nisbatan xiyla ravshanroq ko‘rinadi. Bunda vazirlik, kompaniya va aksiyadorlik jamiyatlaridagi boshqaruvchilar korxonadagi boshqaruvchilarga, korxonadagi boshqaruvchilar esa sex, uchastka
boshqaruvchilariga rahbarlik qiladilar.
Sanoat ishlab chiqarishida boshqaruvning vazifalari quyidagilardan iborat:
-kelajakni aniq ko‘rmoq (istiqbolni to‘g‘ri bashorat qilish va unga monand bo‘lgan faoliyat dasturini tuzish);
-tashkillashtirmoq (sanoatning ichki, moddiy va ijtimoiy tuzilmasini barpo etish);
-pcrsonalni idora qilmoq (sanoat ishlab chiqarish xodimlarini harakatga keltirish);
-kelishish (harakat va tirishqoqlikni bir-biri bilan uyg‘unlashtirish);
-nazorat qilish va kuzatish (joriy etilgan va berilgan buyruq asosida harakatning, ya’ni faoliyatning qanday tarzda bo‘layotganini mushohada qilish).
rasm. Sanoat ishlab chiqarishida boshqaruvning vazifalari1
|
| |
Qadınların və yaşı 18-dən az olan işçilərin əməyinin mühafizəsinin tənzimlənməsi

Yaşı 18-dən az olan şəxslər işə, yalnız tibbi müayinə keçirildikdən sonra qəbul edilirlər və
onlar 18 yaşına çatanadək hər il işəgötürənin vəsaiti hesabına hökmən tibbi müayinələrdən
keçirilməlidirlər.
İşçilərin ayrı-ayrı kateqoriyalarına, onların yaşı, səhhəti, əmək şəraiti və digər hallar nəzərə
alınaraq qısaldılmış iş vaxtı müəyyən edilir. Qısaldılmış iş vaxtının müddəti həftə ərzində 16
yaşınadək işçilər üçün 24 saatdan, 16 yaşdan 18 yaşadək işçilər üçün, həmçinin hamilə və
yaşyarımadək uşağı olan qadınlar üçün 36 saatdan artıq olmamalıdır.
Xisob-tushuntirish xati tarkibi - Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti qo’qon filiali elektronika...

3. Xisob-tushuntirish xati tarkibi: ____________________________________________
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
4. Kurs ishi raxbari: ________________________________________________________
(F.I.SH)
5. Foydalanadigan adabiyotlar ro‘yxati ________________________________________
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Topshiriqni oldim________________________________________ ___________
(F.I.SH) (imzo)
Elektronika va elektrotexnika fakulteti ___________guruh talabasi _____________________________________________________________ ning
__________________________________________________________________
____________________________________________ mavzusida bajarilgan
Kurs ishiga
T A Q R I Z
1. Ishning dolzarbligi va mazmuni__________________________________
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
3. Ishning ijobiy tomonlari_______________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
4. Ishning salbiy tomonlari________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Tushuntirish xatini rasmiylashtirish_________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Xulosalar___________________________________________________________________________________________________________________________
Taqrizchi ________________________________________________________
(imzo, familiyasi, ismi, sharifi)
|
Практические результаты исследования

27
Достоверность результатов исследования определяется тем, что
научно-теоретические, научно-методические основы совершенствования
методики преподавания информатики посредством телекоммуникационных
технологий
студентам
образовательного
направления
бакалавриата
«Технологическое образование» опирается на содержание реформ,
осуществляемых в нашей стране в области образования, а также научно-
теоретические идеи отечественных и зарубежных педагогов-исследователей
по исследуемой проблеме; соответствием методов исследования задачам
исследования; подтверждением положительных показателей результатов
экспериментального
исследования
выдвинутых
научных
идей
уполномоченными организациями.
Industrial iqtisodiyot - bet 31

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 31/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotni/ \
Hisobga olish - korxonaning ma’lum bir vaqt davomida baj argan ishlariga yakun yasash.
/ \
Tahlil - ma’lumotlami yig‘ish, saqlash, qayta ishlash ham da ulardan boshqaruvni asoslash va boshqavazifalari uchun foydalanish.
rasm. Boshqaruv funksiyalari1
Boshqarishning asosiy tamoyillari va usullari
Boshqaruv tamoyillari deganda, rahbarlik qilishning fundamental qoidalari tushuniladi. Ular iqtisodiy qonunlar harakati va boshqarish usullari bilan bog‘liq bo'lgan voqeliklarning mohiyatini aks ettiradi.
rasm. Boshqaruv mexanizmi2
Boshqaruv tamoyillarining shakllanishi chuqur tarixiy ildizga ega. Xususan, O’zbekistonda bu tamoyillar Amir Temur xukmronligi davrida shakllana va rivojlana boshlagan. Buyuk Sohibqiron davlati o’zining ixcham, tezkor boshqarish devoniga ega bo‘lib, yakkaxonlik, ierarxiya (bo‘ysunish tartibi), bilimdonlik, ilmiy, javobgarlik, demokratiya kabi tamoyillar asosida boshqarilgan.
Bu borada sohibqiron Amir Temurning quyidagi so‘zlarini keltirish o‘rinlidir. «Tajribamdan ko‘rilganki, ishbilarmon, mardlik va shijoat sohibi, azmi qat’i tadbirkor va hushyor bir kishi ming-minglab tadbirsiz, loqayd kishilardan yaxshidir. Chunki tajribali bir kishi ming kishiga ish buyuradi».
4.1-jadval1
Menejmentning tamoyillari
|
| |
Апробация результатов исследования

32
будущего преподавателя оцениваются в соответствии с наличием такого
интереса и уровню его проявления. В таком случае уровень проявления
интереса к использованию сетевых технологий является критерием состояния
профессиональной ориентации.
Дальнейшее развитие профессиональной подготовки студентов может
осуществляться в процессе изучения дисциплин, основной задачей которых
является формирование знаний и умений, в основе которых лежит интерес к
преподаванию с использование компьютерных технологий. Среди
вышеуказанных дисциплин курс “Технические и аудиовизуальные учебные
средства”, на наш взгляд, способствует наибольшей подготовки студентов
факультета педагогики к использованию информационных технологий, в
частности, компьютерных телекоммуникационных технологий.
Посредством преподавания информатики с использованием технологий
телекоммуникации в педагогических высших образовательных учреждениях
усовершенствовано методическо-дидактическое обеспечение развития
профессиональных компетенций и профессональной подготовки студентов:
разработан электронный комплекс по дисциплине “Информационные
технологии”, разработаны электронные педагогические программные
средства, такие как “Информационные технологии”, “Информатика и
информационные технологии”, “Введение в проектирование цифровых
установок”, издано и внедрено в образовательный процесс учебное пособие
“Информационные технологии (тексты лекций и лабораторные работы)”.
В разработанной В.А.Сластениным концепции педагогического
образования уделено особое внимание комплексному решению проблемы
подготовки будущего преподавателя. Эта концепция строится на основе таких
методологических подходов, как системный, культурный, деятельностный,
индивидуально-творческий, которые обеспечивают построение всего
процесса формирования личности преподавателя и осуществление им
деятельности. В нашем исследовании осуществлено преподавание
информатики на основе системного, деятельностного, компетентостного
подходов. Системный подход – это направление методологии научных знаний
и социальной практики, которое основывается на рассмотрении объектов в
качестве систем. Использование системного подхода включает разработку
педагогических моделей, копириующих изучаемые процессы в качестве
систем, что позволяет получить знания о закономерностях их работы и
принципах их эффективной организации. Деятельностный подход в
педагогике формируется и проявляется в деятельности личности, поэтому
требует особых знаний, труда для выбора и организации деятельности
студента, ее активизации и перевода ее на уровень субъективного подхода.
Компетентностный подход: является образованием, направленным на
формирование компетентности, как ответ системы образования на требования
работодателей в условия общества с интенсивно развивающимися высокими
технологиями и социально-экономического развития нашей страны.
Во второй главе диссертации, озаглавленной
“Методика преподавания
Mantiqiy elementlar sxemasi elementlari

2.2. Mantiqiy elementlar sxemasi elementlari
Ymajor = Ya + Yb + Yc = x2*x0 + x1*x0 + x2*x1.
2. Raqamli qurilmani loyihalash (misol)
Boshlash uchun quyidagi chiqish parametrlarini oling: 0101101010101000
Asboblar, materiallar va boshqalar:
Electronics Workbench
• O‘lchagich, qalam va qog‘oz (umumiy hisoblar uchun)
• Diskret matematika, raqamli sxemalar va taqdim etilgan dasturlarning ishlash printsipi bo'yicha asosiy bilimlar
• 7404 (analog K155LN1), 7410 (analog K155LA4), 7410 (analog K155LA4) va 7420 (analog K155LA1) mikrosxemalarning ramziy grafik belgilari.
• 7404 (analog K155LN1), 7410 (analog K155LA4), 7410 (analog K155LA4) va 7420 (analog K155LA1) mikrosxemalarning haqiqiy tasviri
1. Haqiqat jadvalini tuzish va mukammal disjunktiv normal shaklni topish (PDNF)
Birinchi qadam formuladan foydalanib haqiqat jadvalini yaratishdir
Bu erda N - mumkin bo'lgan variantlar soni, i - chiqish signallari soni.
Hozirgi holatda u quyidagicha ko'rinadi:
Olingan ma'lumotlarga asoslanib, siz haqiqat jadvalini qurishga o'tishingiz mumkin. Aniqlik uchun kirish signallari A, B, C deb belgilangan va D, F sifatida chiqariladi.
0101101010101000
Haqiqat jadvalini tuzgandan so'ng, siz SDNF ni olishni boshlashingiz mumkin. Bu ikki bosqichda amalga oshiriladi:
Haqiqat jadvalining chiziqlari ajratib ko'rsatilgan, bunda F=1.
1. O‘zgaruvchilarning birikmasi tanlangan barcha qatorlar uchun quyidagi formula bo‘yicha yoziladi: agar o‘zgaruvchining qiymati 1 ga teng bo‘lsa, o‘zgaruvchining o‘zi bog‘lovchiga kiritiladi. Agar qiymat 0 bo'lsa, o'zgaruvchini inkor etish yoqilgan bo'ladi. Hosil bo‘lgan qo‘shma gaplar ayirma gapga bog‘lanishi kerak.
Natijada quyidagi SDNF olinadi:
Aniqroq:
2. Karno xaritasini yaratish, minimallashtirish va NAND asosiga qisqartirish
Olingan SDNFni Karno xaritalari yordamida kamaytirish kerak.
Karno xaritalarini yaratish uchun uchta qadam:
1. to'rtta o'zgaruvchidan (A, B, C va D) foydalanilganligi sababli, 5 × 5 katakchali jadval tuziladi;
2. jadval haqiqat jadvalidan (F=1 bo‘lgan qatorlardan) yoki SDNF (mohiyati bir xil. Huddi hamma uchun qulayroq bo‘lganidek) “koordinatalari” asosida to‘ldiriladi;
3. Nihoyat, qo'shni hujayralar guruhlarga birlashtiriladi. Guruhlarda nol boʻlmasligi kerak. Guruhlar ikkiga karrali boʻlishi kerak. Guruhlar bir-biriga mos kelishi mumkin. Natijada 4 guruh:
Aniqroq:
Keyingi qadam, natijada paydo bo'lgan guruhlarni minimallashtirishdir. Umumiy printsipni quyidagicha umumlashtirish mumkin:
Agar 11 bo'lsa - qiymat o'zgarmaydi;
Agar 00 bo'lsa - inkor tayinlangan;
Agar 01 (yoki 10) bo'lsa - chizilgan.
Olingan mahsulotlar ajratilgan holda bog'lanadi:
Shundan so‘ng tuzilgan ifoda de Morgan qonuni yordamida NAND asosiga keltiriladi (bog‘lanishni inkor qilish inkorlar diszyunksiyasi, diszyunksiyani inkor qilish inkorlar birikmasidir):
O'zgarishlarga e'tibor bering - ikkita inkor paydo bo'ldi (biri "guruh" uchun va bitta umumiy) va belgilar o'zgardi.
|
– rasm. Bulьdozerning printsipial sxemasi

|
– rasm. Bulьdozerning printsipial sxemasi5.18 – rasm. Bulьdozerning printsipial sxemasi.
Bulьdozerlargruntlarni ishlash qiyinligi bo’yicha uch guruhga bo’linadi.Uchinchi guruh gruntlari
oldindan yumshatgichlar bilan yumshatiladi.
Bulьdozerning
ish tsikli
gruntni paraxa ko’rinishida kesib olish va to’plash, gruntni bulьdozer
surgichibilan surib ko’chirish va bulьdozerning orqaga yurishi bilan gruntni to’plash joyiga qaytib
kelishidan iboratdir. Gruntni to’plash tekis uchastkalarda,mumkin qadar 10...20% qiyalik
ostidaharakatlanish bilan olib borilsa ma’quldir,bu gruntnikerakli qalinlikda qatlamlab kesish imkonini
beradi. Qiyalikda ishlash ish unumdorligini 1,5...2,5 martagaoshiradi. Qiyalikda gruntni ko’chirishda
bulьdozer ancha katta tezlikdagi uchinchi uzatmada harakatlanishi mumkin.
Maydonlarni tekislashda ishlarning ikkita asosiy usuli – transheyali va qatlamli usullaridan
foydalanish mumkin (5.19 rasm).
Transheyali usulda
qazilmalar balandligi 0,4...0,5 m bo’lgan yaruslarga
bo’linadi. Bulьdozer surgichining eniga to’g’ri keladigan har bir uchastka bo’ylab 2...3 marta
harakatlanibqaziladi. Qo’shni uchastkalar orasida eni 0,6 m bo’lgan qazilmagan (ishlanmagan) grunt
polosasi qoldiriladi. Bu grunt transheyalarni qazishda ularning devorisifatida xizmat qilib, bulьdozer
surgichining to’lishinita’minlaydi. Bu polosalar maydonni uzil–kesil tekislashdan oldin oxirgi navbatda
surib ko’chiriladi. Mazkur usul gruntning ma’lum darajada yo’qotilishining oldini oladi va shuning uchun
bu usul ancha unumlidir.
Qirqish qatlamlari aytarlik darajada chuqur bo’lmagan va ish maydoni murakkab shaklga ega
bo’lgan maydonlarda
qatlamli usulni
qo’llash maqsadga muvofiqdir. Qazilmalar qirqib olinadigan qatlam
qalinligida bulьdozerning butun qazilma maydoni bo’ylab ketma-ket bir marta o’tishi bilan qaziladi
(ishlanadi).
|
| |
Kvas sharbatini (suslosini) bijg‘itish jarayoni

Kvas sharbatini (suslosini) bijg‘itish jarayoni
Kvas sharbatini bijg‘itishning texnologik parametrlariga muvofiqligi nuqtai
nazaridan, jarayonni juda oddiy deb atash mumkin: bijg‘ish
odatda quruq
moddalar miqdori 1,0-1,5% ga kamayguncha 25 ... 28 ° C haroratda sodir bo'ladi.
Bu 1,2-2,2 k birlik kislotalilikka erishadi. Tayyor kvasning ko'rsatkichlari keyingi
aralashtirish bilan ta'minlanadi.
Butun qiyinchilik shundaki, kvas ishlab chiqarish mikrobiologik jarayondir
va kvas sharbatini achitish uchun turli xil jismoniy shakllardagi mikrobiologik
madaniyatlar
qo'llaniladi:
quruq
va
presslangan
xamirturush,
kvas
xamirturushining sof madaniyati va sut kislotasi bakteriyalari. Ba'zi
sanoatlarda
pivo xamirturushlari shtammlari va quruq pivo xamirturushlarining sof kulturalari
qo'llaniladi.
Nonli kvasini ishlab chiqarishning klassik texnologiyasi xamirturush va sut
kislotasi bakteriyalaridan iborat kupajli boshlang'ich achitqilarni tayyorlash kabi
murakkab bosqichni o'z ichiga oladi. Qiyinchilik xamirturush
va sut kislotasi
bakteriyalarining sof madaniylashtirilgan ekining kerakli hajmga erishish uchun
steril sharoitda materialni takroriy subkulturalash orqali etishtirishda yotadi.
Ushbu texnologiya yirik korxonalar uchun eng mos keladi. Bu xamirturush va sut
kislotasi bakteriyalarining quruq madaniylashtirilgan
ekinidan foydalanish kvas
ishlab chiqarishni kichik korxonalarga taqdim etaladi.
Kvasni tiniqlashtirish
Kvas ishlab chiqarishda saqlash muddatini oshirish alohida vazifadir.
Kvasni issiqlik bilan ishlov berish barcha mikroorganizmlarning o'limiga olib
keladi, ammo kvasda mavjud bo'lgan issiqlikka chidamli bakteriyalar va yovvoyi
xamirturushlarni yo'q qilish uchun issiqlik bilan ishlov berish intensivligini
oshirish kerak, bu kvasning ta'mi va xushbo'yligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi
mumkin. oksidlangan va pasterizatsiyalangan ohanglarning paydo bo'lishi tufayli.
tashqari, pasterizatsiyasidan
foydalanganda, issiqlik almashtirgich yuzasiga
joylashadigan ko'p miqdordagi xamirturush hujayralari
va bakteriyalar kamayadi
va yuqori yuk ostida pasterizatsiyani butunlay blokirovka qilishi mumkin. Bu
uskunalarni tozalash va dezinfektsiyalash xarajatlarini sezilarli darajada oshiradi.
Kvasning shaffofligini yaxshilash, uning
barqarorligini oshirish va
organoleptik xususiyatlarini yaxshilash uchun fermentlangan kvas sharbati 2 ... 7
° C haroratgacha sovutiladi, plastinka issiqlik almashtirgichidan o'tadi yoki
sovutish ko'ylagi yoki rulonlardan foydalanadi. Sovuq suvi bu haroratda 72
soatgacha saqlanadi.
Greyfer turlari - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

gidravlik ekskavatorlarning universalligini almashtiriladigan jihozlar va ishchi organlari sonini
40 tagacha yetkazish hisobiga kengaytirish;
ishchi jarayoning avtomatlashtirilganligi;
boshqarish sistemasining tubdan takomillashtirilganligi va mashinistlar uchun qulay sharoit
yaratilganligi;
mashinalar estetik ko’rinishining yaxshilanganligi;
gusenitsali mashinalar yurish qismlari sifatining tubdan oshirilganligi.
Hamma turdagi universal ekskavatorlar orasida gusenitsali ekskavatorlar yetakchi o’rinni
egallaydi, chunki g’ildirakli ekskavatorlar bilan solishtirganda ular massasi buyicha chegaralanmagan.
Ko’pgina davlatlarda sanoat va fuqaro qurilishida asosiy yer ishlar xajmini bajaruvchi massasi 10...50 t li
gusenitsali gidravlik ekskavatorlar eng keng tarqalgan.
Ishchi parametrlar (kovsh sig’imi, kovlash chuqurligi to’kish balandligi) ekskavatorning
ekspluatatsion massasiga uzviy bog’liq, shuning uchun og’irligi 50 t gacha bo’lgan yangi ekskavatorlar
loyixalanayotganda bu parametrlar juda kam farqlanadi.
Firmalarning asosiy diqqat e’tibori bir cho’michli ekskavatorlarningalmashtiriladigan jixozlari
va ishchi organlarini takomillashtirishularning sonini ko’paytirishga qaratilgan. Eng avvalo bu turli
turdagi cho’michlarni ishlab chiqish, uzaytirilgan dastalar, qo’shimcha dastalar, uzaytirilgan strelalar,
qazish o’qi so’rilgan ishchi jixozlar, qiyaliklarni tekislash-planirovka qilish uchun cho’michlar,
ejektorto’shiruvchi cho’michlar.Yurish moslamalarini takomillashtirishga katta ahamiyat berilyapti,
ayniqsa keng tarqalgani gusenitsaliklarga.Bu mashinalarningyurishini va turg’unligini oshiradi va katta
sig’imli cho’michlar bilan jihozlash uchun sharoit yaratadi.
Oxirgi yillarda yangi ko’rinishdagi gidravlik ekskavatorlarni qo’llash ko’lami ishchi jihozlar va
ishchi organlarni o’rnatish hisobiga ancha kengaydi. Bu o’z navbatida ulardan binolarni demontaj
qilishda, tunellarni o’tkazishda foydalanish imkonini yaratdi. Ekskavatorlarga atrof muhitni himoya
qilish, tashqi shovqinni pasaytirishni ta’minlash va dvigateldan chiqayotgan gaz tarkibini boshqarish
bo’yicha yuqori talablar quyilayapti.
Gusenitsali ekskavatorlarning asosiy texnik (xarakteristikasi) tasniflari:
ekskavator massasi – 23,5 dan 41,0 t gacha;
asosiy cho’mich sig’imi – 0,9 dan 2,3 m
3
gacha;
kovlash chuqurligi – 5,24 dan 8, 24 mgacha;
to’kish balandligi – 4,9 dan 7,5 mgacha;
dvigatel quvvati – 110 dan to 216 kVtgacha;
harakatlanish tezligi – 3,4 dan 7.0 km/sgacha;
gruntga bo’lgan bosim – 0,048 dan 0,080 MPagacha;
Mini ekskavatorlar - 1. Umumiy qoidalar. Yer inshootlari turlari. Gruntga ishlov berish texnologik jarayonining tarkibi

5.15 – rasm. Mini ekskavatorlar
.
Bir cho’michli ekskavatorlarning o’ziga xos jihatlari.
Ekskavatorlarningish unumdorligini
rejalashda quyidagi omillarni hisobga olish kerak:
cho’michning to’lish koeffitsienti 0,75 – 1,1 chegarada o’zgaradi;
ekskavatordanfoydalanish zaboyda ko’chirishda yo’qotilgan vaqtnihisobga olgan holda K=
0,92...0, 98;
ekskavtorning zaboyda yuksiz yurishi bo’yicha yo’qotilgan vaqtnihisobga olgan holda undan
foydalanish K = 0,74...0,94;
gruntni yumshatilish koeffitsienti keng oraliqlarda o’zgaradi: yengil gruntlar uchun – 0,88;
o’rtacha gruntlar uchun – 0,8; og’ir gruntlar uchun – 0,75; va qoyatoshli gruntlar uchun – 0,67.
Ekskavatorlarni ob’ektlarda qullash samarasi bir oylik mehnat unumdorligida:
CHo’mich sig’imi, m
3
................... 0,5 1,0 2,0
Unumdordorlik, ming m
3
......0,8...1,2 1,2...2,0 2,0...3,3
Ayrim holatlarda bir cho’michli ekskavatorlar bilan ( eski markali shu qatorda boshqaruvi
arqonli bo’lgan) zaminga zarar yetmaslik va ortiqcha qazilishini oldini olish uchun, transheya va
kotlovanlar loyixa chuqurligidan 5... 10 sm kam qaziladi. Bunday holatlarda ekskavatorlarning ish
samaradorligini oshirish uchun, ekskavatorning cho’michiga kurakchali pichoq kiygizib qo’llash mumkin.
Bu moslama kotlovan va transheya tubini tozalash operatsiyasini mexanizatsiyalash imkonini yaratib uni
±2 sm aniqliqda bajarishni ta’minlaydi va bunda tubni qo’lda tozalashga ehtiyoj qolmaydi.
Tomson effekti - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M. B. Fizika kursu. Bakı, 2016

Tomson effekti
Tomson nəzəri olaraq belə bir nəticəyə gəlmişdir ki, hətta bircins naqildədə temperatur qradiyenti olarsa cərəyan azarkən istiqamətdən asılı olaraq istilik ayrılır və ya udulur. Bu istilik Coul istiliyi ilə toplanır.
Fərz edək ki, eyni metaldan hazırlanmış iki çubuq elektrik dövrəsinə qoşulub və onun uyğun uclarının temperaturları sabit saxlanılır (qaynar su və əriyən buz)
Əgər cərəyan keçənə qədər çubuq üzərindəki a və b nöqtələrinin temperaturu eyni olubsa, cərəyan keçəndən sonra bu nöqtələrdən birinin temperaturu yüksələcək, digərinin isə azalmış olacaq. Həmin nöqtələrdə temperaturun dəyişməsi Peltye effektində olduğu kimi, əlavə istiliyin ayrılması və ya udulması nəticəsindədir. Buna Tomson effekti və ya elektrotermik effekt deyilir.
Metalın bir tərəfi qızdırılıb, digər tərəfi soyudulduqda elektronların diffuziyası nəticəsində metalda müəyyən potensiallar fərqi əmələ gəlir. Elektronlar yüksək poyensiallı olan nöqtələrdən alçaq potensiallı olan nöqtələrə axarkən əlavə iş görülür və bunun nəticəsində də əlavə istilik ayrılır.
Əgər Peltye effektində istilik udulub və ayrılması metalların müxtəlif növ olması ilə əlaqədar idisə, Tomson effektində bu, bircinsli metalın qızdırılması ilə əlaqədardır. Tomson effekti mahiyyət etibarı ilə müəyyən dərəcədə Peltye effektini yada salmış olur.
Təəcrübə göstərmişdir ki, Tomson istiliyi, yəni metalın vahid həcmində, vahid zamanda ayrılan və ya udulan istilik temperatur qradiyenti , cərəyan sıxlığı və metalın növündən (- Tomson əmsalı metalın növü və temperaturundan asılıdır) asılıdır. Yəni:
(1)
və olduğundan alırıq:
(2)
(1)- Tomson effektinin differensial, (2) inteqral formasıdır.
Tomson əmsalı çox kiçik kəmiyyətdir. Məsələn: bismut üçün otaq temperaturunda olur.
|