WI-FI TEXNOLOGIYASI - Article · February 021 citations reads 34,563 authors

WI-FI TEXNOLOGIYASI
Wi-Fi texnologiyasi hozirgi kunga kelib kompyuter olamida eng perspektiv
kompyuter tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Wi-Fi (Wireless Fidelity) —
ingliz tili so’zlaridan tashkil topgan bo’lib, «simsiz bog’lanish» ma’nosini
anglatadi. Wi-Fi texnologiyasi raqamli ma’lumotlarni radiokanallar orqali
jo’natish turlaridan biridir. Ushbu texnologiya yaratilishida avvalo korporativ
foydalanuvchilar uchun mo’ljallangan bo’lib, kabelli tarmoqni o’rnini egallashi
bashorat qilingandi. Bizga ma’lumki kabelli tarmoqli kompyuter tarmog’ini
yaratish uchun bir necha ming kabel tarmog’ini qo’lda o’rnatish hamda maxsus
tarmoq topologiyasini o’rnatish talab qilinadi. Wi-Fi radiochastotalarning
qisqartirilgan boshqaruv chastotalarida ishlovchi simsiz ma’lumot almashinish
standartlashtirilgan
texnologiyasi.
Odatda
Wi-Fi
tarmog’i
orqali
7
WLAN(Wireless Local Area Network — Simsiz Lokal Tarmoq) tarmoqlar
yaratiladi. Ushbu tarmoqda yuqori radioto’lqinlar orqali aloqa tashkil qilinuvchi
hamda ma’lumot almashinishini ko’rish mumkin bo’ladi. Bu tizim kabelli
tarmoqni kengayishi yoki unga alternativ sifatida bitta ofis, butun bir
bino yoki bir maydon territoriyasida ishlatiladi. Wi-Fi texnologiyasi
minglab
kabel
tarmog’ini tushirish kabi mablag’li jarayon uchun
mablag’laringizni tejash bilan birga, o’rnatishni oddiyligi esa murakkab texnik
o’rnatish jarayonlariga vaqtni iqtisod qilinishini bu tarmoqni boshqa
tarmoqlardan ustun qilib qo’yadi. Simsiz tarmoqlar radiochastotalardan
foydalanishiga sabab radioto’lqinlar bino yoki umuman ofislardagi devor yoki
shunga o’xshagan to’siqlardan ham o’tib
ketaveradi va umuman hech narsa unga to’siq bo’la olmaydi(masofadan
tashqari
albatta!). Simsiz tarmoqlar o’z-o’zidan kabelli tarmoqlardan ishonchliroq
hisoblanadi. Ko’pchilik WLAN tarmoqlarini diapazoni yoki qoplash
maydoni 160 metrni tashkil qiladi, bu albatta uning yo’lidagi to’siqlarning
qanaqaligiga va qanchaligiga bog’liq bo’ladi. Ushbu tarmoqni ishlash tezligi
kabelli tarmoq bilan tenglashashi ham mumkin va undan bir necha barobar
yuqori ham bo’lishi
mumkin. Bu albatta qaysi standartidan foydalanishga ham bo’gliq bo’ladi.
1-rasm. Wi-Fi aloqa tarmog’i Xuddi oddiy tarmoqlar kabi WLAN
tarmog’ida
ham
ma’lumotlarning
o’tkazuvchanlik
qobiliyati
uning
topologiyasidan, yuklanishidan, yuklanish nuqtasining masofasiga va shu kabi
parametrlarga bog’liq bo’ladi. Ushbu tarmoqni eng qulay tomonlaridan
birinchisi uni oson o’rnatilishida bo’lsa ikkinchisi esa Wi-Fi tarmog’ini
kengaytirishdagi muammolarni umuman yo’qligi yoki boshqacha qilib aytganda
ushbu tarmoq kengayishi oson bo’lgan eng sodda tarmoq hisoblanadi desam
mubolag’a bo’lmasa kerak. Ushbu WLAN tarmo’gini kengaytirish uchun esa
amaliy jihatdan yondoshib qaraganda yangi ulanish nuqtalarini yaratishning
o’zigina kifoya. Wi-Fi qurilmasini yoki razvyortkasini sotib olayotgan
8
foydalanuvchi o’zini bemalol quyidagi imkoniyatlarni ega deb hisoblashi
mumkin:
1. Ko’p funksional multiservisli simsiz aloqa bilan birgalikda qo’shimcha
qurilmalar bilan ishlovchi maxsus qurilma
2. Yuqori tezlikda uzoq masofalarga ma’lumot almashinish imkoniyatiga
ega bo’lasiz
3. Tarmoqni kengaytirish uchun deyarli hech qanday ishni amalga
oshirishni
keragi yo’q:yangi foydalanuvchi tarmoqqa ulanish uchun tarmoqqa ulanish
parolini bilishi buning uchun yetarli hisoblanadi.
4.Ushbu foydalanuvchi internet texnologiyalari hamda telekommunikatsiya
sohalarining eng oxirgi yutuqlaridan foydalanayotgan bo’ladi.
Quyidagi rasmda Wi-Fi tarmog’iga ulanish qurilmalari keltirilgan.
2-rasm. Wi-Fi tarmog’iga ulanish qurilmalari
Xuddi oddiy tarmoqlar kabi WLAN tarmog’ida ham ma’lumotlarning
o’tkazuvchanlik qobiliyati uning topologiyasidan, yuklanishidan, yuklanish
nuqtasining masofasiga va shu kabi parametrlarga bog’liq bo’ladi. Ushbu
tarmoqni eng qulay tomonlaridan birinchisi uni oson o’rnatilishida bo’lsa
ikkinchisi esa Wi-Fi tarmog’ini kengaytirishdagi muammolarni umuman
yo’qligi yoki boshqacha qilib aytganda ushbu tarmoq kengayishi oson bo’lgan
9
eng sodda tarmoq hisoblanadi desam mubolag’a bo’lmasa kerak. Ushbu WLAN
tarmo’gini kengaytirish uchun esa amaliy jihatdan yondoshib qaraganda yangi
ulanish nuqtalarini yaratishning o’zigina kifoya.
INTERNET – jahon bo‘yicha kompyuter tarmoqlaridan tuzilgan yaxlit
tarmoq bo‘lib, axborot almashinuvining yagona til – andoza – qoidalar majmuyi
asosida ishlaydi.
INTERNET tarmog‘i istalgan axborotni zamon va makoniga bog‘liq
bo‘lmagan xolda olish imkoniyatini yaratib beradi.
Apparat va dasturiy vositalarning rivojlanishi, mukammalligi va shu bilan
bir qatorda, ko`rinishidan soddaligi, ko`pchilik foydalanuvchilar tarmoqlari o`z
kuchlari bilan o`rnata oladigan darajaga keltirilgan.
Ammo har bir tarmoq bilan ishlovchi yoki tanishishni xohlagan
foydalanuvchi mavjud adabiyotlardan qoniqa olmasligi mumkin. Chunki
adabiyotlarning aksariyati ko`p va katta masalalarni bir kitob doirasida qamrab
olishga harakat qilingan.
Axborotlarni bir kompyuterdan ikkinchi kompyuterga uzatish muammosi
hisoblsh texnikasi paydo bol`gandan beri mavjuddir.
10
Axborotlarni bunday uzatish alohida foydalanilayotgan kompyuterlarni
birgalikda ishlashni tashkil qilish, bir masalani bir necha kompyuter yordamida
hal qilish imkoniyatini beradi.
Ayniqsa, Windows operatsion sistemasining oxirgi versiyalarida ancha
rivojlangan tarmoq vositalari mavjudligi maxsus tarmoq dasturlarini xarid
qilishdan ozod qiladi.
Bundan tashqari, har bir kompyuterni ma’lum bir vazifani bajarishga
ixtisoslashtirish va kompyuterlarning resurslaridan birgalikda foydalanish
hamda ko`pgina boshqa muammolarni ham hal qilish mumkin bo`ladi.
Yana tarmoqning asosiy texnik ko`rsatkichlaridan biri – katta yuklamada
ishlash imkoniyatidir, ya’ni axborot almashish tezligi (yana boshqacha qilib
aytganda, katta trafik bilan).
Tarmoqda qo`llanilayotgan axborot almashinuvi boshqaruvchi mexanizm
unumli bo`lmasa, u holda kompyuterlar axborot uzatish uchun ko`p vaqt navbat
kutib qolishi mumkin.
Navbat kelganidan so`ng katta tezlikda va bexato axborot uzatilsa ham,
tarmoqdan foydalanuvchiga baribir tarmoq resurslaridan foydalanish uchun
ma’lum vaqt kutishga to`g`ri keladi.
Har qanday axborot uzatishni boshqarish mexanizmi kafolatlangan
ravishda ishlashi uchun, oldindan tarmoqqa ulanishi mumkin bo`lgan
kompyuterlar, axborotlar soni ma’lum bo`lishi kerak.
Rejalashtirilganidan ko`p kompyuterlarni tarmoqqa ulanishi, yuklamaning
oshishiga olib kelishi natijasida har qanday mexanizm ham axborotlarni
uzatishga ulgura olmay qolishi tabiiydir.
Nihoyat, tarmoq deb, bu so`zning tub ma’nosi kabi, shunday axborot
uzatish sistemasini tushunish kerakki, bu mahalliy bir necha o`nlab
kompyuterlarni birlashtirgan bo`lishi lozim.
|