Pantomimika - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 214/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Pantomimika. Gavda, qo’l va oyoqning harakatiga - pantomimika deyiladi. Pantomimikadan mohir pedagoglar o’z fikrlarining asosiy o’rnini ta’kidlash, obraz yaratish maqsadida foydalanadilar. O’qituvchi dars paytida o’quvchilar oldida to’g’ri turish malakasini egallashi kerak (oyoqlar oralig’i 12-15 sm, bir oyoq biroz oldinga tashlangan holda). Uning barcha harakatlari nazokatli, oddiy va tabiiyligi bilan ajralib turishi lozim. Gavdani tutish estetikasi salbiy odatlardan xoli bo’lishni talab etadi: orqa-oldga tomon chayqalish, bir oyoqdan ikkinchisiga og’irlikni tashlash, stul suyang’ichini tutish, qo’lda darsga aloqasiz buyumlarni aylantirish, bosh qashish, burun qoqish, quloq kavlash va h.k.
Uning imo-ishoralari aniq tushunarli, ma’noli bo’lmog’i lozim. Imo-ishoralar tasviriy va psixologik turlarga bo’linadi. Tasviriy ishoralar fikr yo’nalishini tasavvur etish, chizib berish uchun xizmat qiladi. Eng muhimi psixologik testlar bo’lib, ular his-hayajon, tuyg’ularni ifodalashga xizmat qiladi. Masalan, o’qituvchi to’g’ri javobdan mamnunligini boshini 3 marta ohista pastga egish orqali, javobdan qoniqmaganligini esa boshini ikki tomonga “sarak-sarak” qilib chayqash orqali ifodalashi mumkin. Shuni ta’kidlash joizki, ishoralar aytilmoqchi bo’lgan fikr to’g’risida oldindan ogoh etish uchun ishlatiladi, aytilgan fikrdan keyin ularni qo’llashning foydasi yo’q. O’quvchilarga aytiladigan fikr ta’sirini oshirish uchun oldinga qarab yurish, ularga dam berish uchun esa orqaga qaytish lozim.
Mimika. O’z fikri, hissiyoti, ruhiy holatini ifodalash san’atiga - mimika deyiladi. Ba’zan o’qituvchi yuz ifodasi u aytmoqchi bo’lgan so’zdan ham ko’ra kuchli ta’sirga ega. Imo-ishora va mimika axborotning emosional ta’sir kuchini oshirib yaxshi qabul qilishiga sabab bo’ladi.
O’quvchilar o’qituvchining fikrini uning yuz ifodasidanoq bilib oladilar. Shuning uchun ham o’qituvchi o’z kechinmalarini yashira olish ham lozim. Yuz harakatlari faqatgina o’quv tarbiya maqsadida qo’llanilishi lozim.
Yuz ifodasi butun qiyofa kabi o’zga ishonch, xayrixohlik, hukm, norozilik, xursandlik, faxrlanish, loqaydlik, qiziquvchanlik, xafalik kabilarni ifodalay olishi lozim. Insonning barcha hissiyotlari uning tabassumida mujassamlashgan bo’ladi, u kishining ma’naviy sog’lomligi va axloqiy qudratini o’zida ifodalaydi. Mimikani ifodalovchi detallar - qosh va ko’zdir. Qoshning yuqoriga ko’tarilishi hayratlanishni, chimirilishi - diqqatni to’plashni, qimirlatmasdan turish-xotirjamlikni, loqaydlikni, tez harakatga kelishim - tang qolishni ifodalaydi.
Ko’z kishining eng ta’sirchan organidir. O’qituvchi o’z yuz tuzilishining imkoniyatlarini yaxshilab o’rganib chiqishi lozim. U har bir xodisaga nisbatan o’z ko’z qarashlari bilan o’zining ijobiy, salbiy, betaraf munosabatini ifodalay bilishi lozim. Uning ko’zi “olma-kesak” termasligi, yoki “baliq ko’z” bo’lmasligi lozim.
Mana masalan, quvonchli holatni ifodalovchi belgilar: tabassum, ko’z yashnaydi, haddan tashqari imo-ishoralar, so’zamollik, boshqalarga yordam berish istagi ko’zga tashlanadi.
Qo’rquv belgilari: ko’zlar katta-katta ochilgan, gavda shalpaygan, qoshlar biroz ko’tarilgan, ovoz titraydi, ko’z olma-kesak teradi, harakatlar shiddatli, gavda titraydi.
O’qituvchining nazari o’quvchilarda bo’lishi lozim. Ular orasidagi ko’z aloqasi mashg’ulotlar davomida mustahkamlanib borishi kerak. Biroq shuni ham unutmaslik lozimki, katta yig’in, mitinglarda so’zga chiqqanda bunday aloqadan voz kechish lozim. Chunki ko’pchilik tomonidan hosil bo’ladigan biomaydon notiqqa salbiy ta’sir ko’rsatadi. Shuning uchun ham olomonga xuddi devor yoki gulzorni kuzatgan kabi nazar tashlagan maqsadga muvofiq bo’ladi: olamon biomaydoni notiqqa salbiy ta’sir ko’rsata olmaydi.
|
| |