Fakultet: Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar

|
Fakultet: Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar
|
bet | 1/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 36,33 Kb. | | #234407 |
Bog'liq kurs ishi
Mirzo Ulug’bek nomidagi O’zbekiston Milliy Universiteti
Fakultet: Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar
Yo’nalish: Axborot tizimlari va texnologiyalari
Fan: Kompyuter tarmoqlari
KURS ISHI
Guruh: ATT-2102 kechki
Bajardi: Farxotova Moxinur Sayfiddin qizi
Qabul qildi: Bozorov Obidjon Norqobilovich
Mavzu:Linux operatsion tizimida lokal tarmoq kompyuterlarini boshqarish.
MUNDARIJA
KIRISH
I.BOB.Linux operatsion tizimi haqida. Linux distributivalari.
1.1.Linux operatsion tizimi haqida.
1.2.Linux operatsion tizimining asosiy va umumiy xususiyatlari.
II.BOB.Linux operatsion tizimi distributivalari fayl tizimi boshqarish.
2.1.Linux distributivalari.
2.2.Linuxni operatsion tizimi grafik interfeysi elementlari.
2.3.Linux yadrosi. Linux fayl tizimi.
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Kirish
Mavzuning dolzrbligi.Linux operatsion tizimi keng jamoatchilikka ikki yildan ko'proq vaqt oldin ma'lum bo'ldi. Uzoq vaqt davomida yuqori texnologiyalar dunyosidagi yangiliklarga qiziqqan va vaqti-vaqti bilan "telba dasturchi" zotining vakillari bilan (ingliz tilida - geek yoki nerd) muloqot qiladiganlar 1995 yildan beri yilning Linux so'zini yaxshi bilishadi. Shunisi ajablanarli emaski, Linuxning ko'plab jabhalarda - tijoratdan "g'oyaviy" gacha bo'lgan muvaffaqiyatlari ko'pchilik uchun juda hayratlanarli va tezkor bo'lib tuyuladi. Windows-ni altavista.com so'rovlar oynasiga kiriting va 8,670,139 ta havolani olasiz. Sakkiz oy oldin ularning nisbati taxminan 6 500 000 dan 900 000 gacha bo'lgan Linux so'zi bilan ular 2 989 363 ga sakrab chiqadilar. Juda ajoyib, shunday emasmi? Xo'sh, bu Linux qayerdan paydo bo'ldi va nima uchun u muvaffaqiyatli? Ipni kim tortdi? Biz nimani va nima uchun olqishlaymiz? Keling, o'ttiz yilga bir soniya orqaga qaytib, bir oz yuguraylik - bu osonroq bo'ladi. Ushbu voqea dunyo so'nggi o'n yillikning eng muvaffaqiyatli dasturiy ta'minotini yaratuvchisi Linus Torvalds haqida bilishidan ancha oldin boshlangan. 1971 yilda yosh dasturchi va tadqiqotchi Richard Stallman mashhur Massachusets texnologiya institutida ish boshladi. O'sha paytlarda, "katta kompyuterlar" davrida, dasturiy ta'minot ko'pincha dasturchilarning bepul assotsiatsiyalari tomonidan ishlab chiqilgan va unga muhtoj bo'lgan boshqa foydalanuvchilarga bepul tarqatilgan. Hatto yirik firmalar ham buni ko'pincha qilishgan. Masalan, bunday kompaniya AT&T, aniqrog'i Bell Labs edi. Unga kompyuter sohasida ish olib borish taqiqlangan edi, shuning uchun Unix operatsion tizimini ishlab chiquvchilar Ken Tompson va Dennis Ritchi o'zlarining ish joylaridan Unix lentalarini faqat sarflanadigan materiallar narxi evaziga yuborishdi. 1983 yilga kelib vaziyat o'zgardi - shaxsiy kompyuterlar davri keldi, tijorat dasturlari va operatsion tizimlari (xususan, Microsoft DOS) butun dunyo bo'ylab g'alabali yurishini boshladi va ochko'zlikning zanglari "katta" mashinalar va "jiddiy" dasturlash dunyosiga kirib bordi. Shunday qilib Stallman yuragida qayg'u chekib, GNU loyihasini (www.gnu.org) tashkil qildi, uning maqsadi yaxshi kunlarni qaytarish edi. GNU - bu "bepul" (yoki "ochiq manbali") dasturiy ta'minot to'plamini o'z ichiga olgan UNIX-ga mos tizim.
"Bepul" dasturiy ta'minotning asosiy tushunchasi haqida to'xtalib o'tishga arziydi. GNU Manifestida juda ko'p joy "bepul" va "bepul" dasturiy ta'minot o'rtasidagi farqga bag'ishlangan - rus tilida bu juda qisqa bo'lishi mumkin, chunki bu tushunchalar ingliz tilida bo'lgani kabi, bitta "bepul" so'zi bilan belgilanmagan. "Bepul" dasturini olgan yoki sotib olgan holda siz quyidagilarni qilishingiz mumkin:
xohlagancha nusxa oling, xohlagancha tarqating;
uning manba kodini o'zgartirish yoki takomillashtirish (GNU "ommaviy litsenziyasi" bo'yicha tarqatiladigan dastur har doim ishlab chiquvchining manba kodi bilan birga keladi - bu tijorat dasturining eng qat'iy himoyalangan va hech qachon oshkor qilinmaydigan qismidir);
nihoyat, siz o'zgartirilgan versiyani bemalol tasarruf etishingiz mumkin - hatto uni bepul berib yuboring, hatto buning uchun milliard so'rang.
Ammo bunday dasturiy ta'minot foydalanuvchisi har qanday holatda bitta narsaga haqli emas. U keyingi tarqatish paytida dasturning manba kodini yashira olmaydi, o'zini "egasi" deb e'lon qiladi va shu bilan uni to'xtatadi, dastur, bepul takomillashtirish va rivojlanish. Ayniqsa, bunday dasturlar uchun GNU Project "copyleft" tushunchasini taqdim etdi ("mualliflik huquqi" dan farqli o'laroq, mahsulot yaratuvchisi har qanday sharoitda unga deyarli barcha mualliflik va mulk huquqlarini o'zida saqlab qolganda - hatto uni butunlay bepul tarqatsa ham). Shubhasiz, "bepul" dasturiy ta'minotda qaroqchilik muammosi oddiygina mavjud emas.
GNU hali ham muvaffaqiyatli mavjud. Stallman tomonidan ixtiro qilingan GPL (Umumiy jamoat litsenziyasi) ham muvaffaqiyatli emas, shu tufayli Linus Torvalds tomonidan ixtiro qilingan Linux o'zining to'rt yillik faoliyati davomida 20 milliondan ortiq foydalanuvchini yutdi.
O'tgan yilning oxiriga kelib ushbu operatsion tizim ostida ishlaydigan veb-serverlar soni Windows platformasida ishlaydigan serverlar sonidan oshib ketdi. Xususiy foydalanuvchilar sonini aniq taxmin qilishning iloji yo'q - axir, Linux tarqatish, umuman tijorat dasturlaridan farqli o'laroq, do'stlar yoki notijorat distribyutorlardan butunlay bepul olinishi mumkin, shuningdek Linux bilan muvaffaqiyatli savdo qiladigan o'sha kompaniyalarning FTP-serverlaridan yuklab olish mumkin. Oddiy kapitalizm nuqtai nazaridan tasavvur qilib bo'lmaydigan sxema barcha ishtirokchilarga mos keladi. "Linus Torvalds o'zi uch yil oldin Finlyandiyadan AQShga, Kaliforniyaning Santa-Klara shahriga ko'chib o'tdi va sirli Transmeta kompaniyasiga qo'shildi (uning mikroprotsessorlari alohida hikoya uchun mavzu). Ammo Linus Linux yadrosida ishlashni tark etmaydi "va Linus ketmaydi, yangi versiyalar havas qilarli darajada muntazam ravishda chiqarilmoqda, endi unga Linuxni takomillashtirishda yordam berilmoqda" va - GNU tamoyillariga to'liq mos ravishda - dunyo bo'ylab o'nlab emas, balki minglab ishlab chiquvchilar.
|
| |