nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Termostat - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 51/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishTermostat.Dvigatelnikizdirishnitezlatib, sovitishtizimidakulayharoratniavtomatikravishdasaklabturishuchunxizmatqiladi. Qo’llaniladigantermostatlarikkixilbo’ladi: suyo’qlik (ZMZ) yokiqattiqto’ldirgichli (ZIL-130 Neksiya) termostatlar. Suyo’qlik termostatida uning silindr ichiga tez buglanadigan etil spirti bilan dissirlangan suv aralashmasi to’ldirilgan. Qattiq to’ldirgichli termostatda esa uning balloni ichiga serezin aralashtirilgan mis kirindisi (ZIL-130, Neksiya) to’ldiriladi. Ayrim avtomobillarda (Tiko, Damas) termostat balloni ichiga parafin donalari to’ldiriladi. Dvigatel yurgazilganda sovitish tizimidagi suyo’qlikning harorati 700 S ga yetmagunicha termostat klapani yopiq bo’ladi. Bunda sovituvchi suyo’qlik kichik doira bo’yicha aylanishi sababli u tez isiydi. Tizimdagi suyo’qlikning harorati 850 S ga yetishi bilan termostat silindri yoki balloni ichidagi aralashma kengayib uning klapani tulik ochiladi. Sovitish tizimidagi suyo’qlik radiator orqali katta doira buylab aylanadi.
Havo bilan sovutish tizimining tuzilishi.
Havo bilan sovitiladigan avtomobil dvigatellarida asosan havo oqimini majburiy yo’naltirish usuli qo’llaniladi. Dvigatelning silindr va golovkalaridan issiqlik tarkatishni tezlashtirish maqsadida ularning tashki devorlariga kovirgalar yasalgan. Bu hol dvigatelning umumiy kompanovkasiga va uning ba’zi elementlarining konstruksiyasiga ta’sir etadi.
Havo bilan sovitiluvchi avtomobil dvigatellarining yaxshi sovitilishi havo oqimining tezligiga , bu oqimning silindr va silindrlar goldovkasi atrofidan aylanib utishiga bog’liq.
5.3 - rasm. Havo bilan sovutish tizimi.
1-parrak, 2-silindr qovurg’alari.
Mikrolitrajli «Zoporojets» avtomobilining havo bilan sovitiladigan dvigatelining sxemasi (5.3 – rasmda) keltirilgan. Bu dvigatel to’rt silindrli V – simon bo’lib , avtomobilning orqa qismida joylashgan. O’qiy parrak 1 yordamida havo oqimi silindrlar qatori oraligiga xaydaladi. Dvigatelning ustki tomoni bilan oldingi va ketingi qismi kanot bilan uralgan bo’lib , kanot havo oqimini silindr kovirgalari 2 buylab yo’naltirish va issiq havoni tashki muxitga chiqarish uchun xizmat qiladi. Dvigatel maksimal kuvvat bilan ishlaganda ventilyator uning 8% ga yakin kuvvatini sarflaydi. Ana shu va boshka ba’zi bir kamchiliklarga ko’ra avtomobil dvigatellarida havo bilan sovitish tizimi kam ishlatiladi.
|
| |
-bosqich Asosiy - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 55/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish | 2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
O’quvchilar bilimini faollashtirish;
5. Tezkor-so’rov, savol-javob, va boshqalar orqali bilimini faollashtiradi.
Yangi o’quv materiali bayoni;
6. Amaliy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayoni tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi
7. Slaydlar namoyishi va sharxlash
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash;
8. Mustaxkamlash uchun savollar
9. Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhga ishlash qoidasi bilan tanishtiradi.
Har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
10. Guruhlarda ishlaydi, bajarish jarayoni kuzatiladi, maslaxatlar beradi.
11. Ish vaqti tugagach, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruhlar bir-biri bilan savol-javob beradi, o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
12. Guruhlar ishi o’zaro baholashni o’tkazadi.
13. Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etilishini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog’lanadi.
|
Uyga vazifani taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar. Guruh ish natijalarini o’zaro baholaydilar
|
| |
Ishlatiladigan moylar - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 57/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishIshlatiladigan moylar
Dvigatel detallarini moylash uchun ishlatiladigan moylar mazutni qayta haydash yo’li bilan olinadi va ular erigan aralashmalardan tozalangan moylar deb ataladi. Ishlatiladigan moyning moylash xususiyati ishqalanuvchi detallarning yuzalarida yupqa moy pardasi yoki ishqalanish paytida bo’rtib chiqmaydigan oksidlar pardasining hosil bo’lishidan iborat. Bu moy pardasi ishqalanuvchi detallarning bir-biriga bevosita tegib turishiga,yeyilish zarrachalarining ishqalanuvchi yuzalarga payvanlanib qolishiga va detallarning tezyeyilishiga yo’l qo’ymaydi. Bu pardalar 100°S gacha issiqlikda ham qovushoqligini va moylash xususiyatini saqlab qolishi lozim. Moyning qovushoqligi, oksidlanishga chidamliligini oshirish, zanglamaslik va yuvib ketish xodisalarini yaxshilash, shuningdek, yuqori haroratda suyulmaydigan bo’lishi uchun unga 3..14 foiz har xil tarkibli murakkab qo’shilma qo’shiladi. Odatda quyidagi ko’p tarkibli (AZNI-1, PSS-200A, VNIINM 360 va boshqalar) moylar ishlatiladi. Karbyuratorli dvigatellar uchun ishlatiladigan moyning belgisi AS-8 yoki AS-10 (GOST-10514-61). Belgidagi A harfi moyning avtomobil moyi ekanligini, S harfi selliktiv usulda tozalanganligini, 8 raqami esa moyning 373 K (100°S) dagi qovushoqligini bildiradi. Raqam qancha kata bo’lsa, moyning qovushoqligi shuncha yuqori bo’ladi. Sovuq iqlimda ishlaydigan dvigatellarda qovushoqligi 8 va undan past, issiq iqlimda ishlaydigan dvigatellarda esa qovushoqligi 10 va undan yuqori belgili moylar ishlatiladi.yengil avtomobil dvigatellari uchun sifati yuqori darajali moylar ishlatiladi: M12G №8, M8G №9, va M10 №10. Bulardan M10G №10 barcha iqlim sharoitlariga, M12G №8 issiq sharoitga va M8G №9 sovuq sharoitga mo’njallangan. Avtomobilning boshqa mexanizm va ishqalanuvchi detallari uchun boshqa turli moylar ishlatiladi.
11-Moylash tizimi.
O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
|
| |
-bosqich Yakuniy - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 135/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish3-bosqich Yakuniy
(10 daqiqa)
|
Mashg’ulot yakuni:
1. Faol ishtirok etgan o’quvchilarni baxolaydi va rag’badlantiradi.
Uyga vazifaning berilishi:
2. Uyga vazifa mashq bajarish.
|
Baholar bilan tanishtiradilar
Topshiriqlarni yozib oladilar
| |
27-Mavzu: G’ildirak va shinalar.
Reja:
1. Avtomobil shinalarining belgilanilishi to’g’risida tushuncha.
2. Shinalarda havo bosimining me’yorlari.
3. Shinalarda havo bosimining me’yorlarining harakat xavfsizligiga ta’siri.
Shinalaryonsirtigabelgilashlar (asosiyo’lchamlar) varusumlaryozibqo’yiladi.TayorlovchizavodningTovarbelgisi, tayyorlamgansana, tartibraqami, ruxsatetilganmaksimalog’rligitezlikindeksi(L-120,P-150, Q-160 km/soatgamoskeladi), yukko’taruvchanlikindeksi (yengilavtomobillaruchun 75-387,78-425,80-450,82-475,84-500 kgk.gato’g’rikeladi);shinaningengqisminiko’rsatuvchibalansirlashbelgisi,yukavtomobillarishinalariuchunqatlamme’yori. Shinalarningasosiyo’lchamlariikkiguruhgaraqamlarbilanorasigachiziqchaqo’yibbelgilanadi.Raamlarningbirinchiguruhishinaningko’ndalangkesimiBni, ikkinchisiesag’ildirakto’g’inigao’tkazishdeametri –dniifodalaydi. Pokrishkaning yon sirtiga ko’rsatilgan o’lchamlar (B va d), uning tashqi D diametrini D=d+2Hformula bo’icha taqriban topish imkonini beradi.Masalan Vaz 2106 avtomobili uchun shina o’chami shunday ko’rsatiladi 165/70R13 , bu yerda 165- kondalang kesim eni 165mm, 70 ko’ndalang kesim balandligi eniga foizlardagi nisbati, R-radial,13 to’g’inning dyumlarda ifodalanish diametric. O’ta og’ ir sharoitlarda ham yura oladigan yuk avtomobillarida g’ildiraklar havo bosimini markazlashgan halda rostlash tizimi ishlatiladi.U tuprog’i bo’sh yo’llarda harakatlanishida havo bosimini kamaytrsh hisobigaavtomobilning yura olish imkoniyatini oshirish imkonini beradi. Havo bosimini o’zgartirish haydovchi tomonidan bevosita kabinadan turib boshqarib turadi.
|
| |
O’quv mashg’ulot maqsadi:a) - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 53/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’quv mashg’ulot maqsadi:a) ta’limiy:mavzuga oid nazariy bilimlarni egallash va mustahkalmlash. O’zlashtirgan bilim va ko’nikmalarni amaliy faoliyatda qo’llash.
b) tarbiyaviy:milliy g’oya va mafkurani o’quvchilar ongida shakllantirish: o’quvchilarda insonparvarlik, mehr-shavqat tuyg’ularini shakllantirish.
с) rivojlanuvchi:O’quvchilarni fikrlash qobiliyatini o’stirish; mavzuni o’rganish borasida o’quvchilarni ijodiy yondoshishga yo’llash.
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
1) Moylash tarmog’ining vazifasi o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladi
2) tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilarga tushuntiriladi
|
1) Moylash tarmog’ining vazifasi o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladio’quvchilar tushunadilar va amaliyotda qo’llaydilar
2) Moylash tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilar tushunadilar va BKMga ega bo’ladilar
|
| |
O’qitish usullari:
| | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
|
|
| |
Suyuqlik va havo bilan sovutish tizimining afzallik va kamchiliklari

|
Suyuqlik va havo bilan sovutish tizimining afzallik va kamchiliklari
|
bet | 52/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish4.Suyuqlik va havo bilan sovutish tizimining afzallik va kamchiliklari.
Dvigatelda issiqlikni majburan tashqi muhitga tarqatish suyuqlik (suyuqlik bilan sovishi tizimi) yoki havo (havo bilan sovitish tizimi) bilan amalga oshirilishi mumkin. Avtomobil dvigatelda asosan qo’llaniladigan suyuqlik bilan sovitish tizimi havo bilan sovitish tizimiga nisbatan quyidagi afzalliklarga ega: 1) qo’llaniladigan suyuqlikni qaynash harorati 370…3800K (100…1100S) bo’lganligi sababli dvigatelning detallari qattiq qizib ketmaydi; 2) sovituvchi suyuqlik dvigateldan ishi nisbatan shovqinsiz bo’ladi; 3) tashqi muxitning harorat sharoiti past bo’lganda dvigatelni yurgazish nisbatan oson bo’ladi va qizishi tezlashadi, 4) bu turdagi dvigatelning sovitish tizimi qoburg’alarining bo’lmaganligi sababli u ixcham bo’ladi.
Havo bilan sovitish tizmining o’ziga xos xususiyatlari quyidagilar: 1) tizimda suyuqlik nasosi, radiator, suyuqlik kanallari, termostat yo’qligi sababli u bir muncha yengil va oddiy ishlangan; 2) dvigatelda suv g’ilofi bo’lmaganligi sababli u muzlab qolmaydi.
10 - mavzu: Moylash tarmog’i
O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt:80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ________nafar.
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi:
|
Aqliy hujum, ikkiyoqlama tahlil usuli, grafik organayzeridan foydalangan holda.
|
O’quv mashg’ulot rejasi:
|
1. Moylash tarmog’ining vazifasi o’rganish
2. Moylash tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumot.
3. Moylash tarmog’ining ishlash uslubi
|
|
|
| |
O’qitish usullari - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 133/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’qitish usullari:
| | | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
O’qitish vositalari:
|
Darsliklar, ma’ruza matni, slaydlar, tarqatma materiallar. Kompyuter, proektor, doska, bo‘r, jadvallar, sxema va rasmlar.
|
O’qitish sharoitlari:
|
Amaliy mashg‘ulotini o‘tish uchun sinf xonasi talabalar soniga mos stol va stullar bilan jixozlangan bo‘lishi shart. Auditoriyada doska, elektr toki bo‘lishi zarur. Didaktik vositalarni qo‘llash uchun barcha sharoitlar yaratilishi kerak, ya’ni sinf xonasini kerakli vaqtda nim qorong‘i bo‘lishini ta’minlash maqsadida sinf xonasining derazalariga qora parda tortish kerak.
|
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
|
O’qituvchi: ____________ ______________________________
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
Ta’lim tizimi va turlari - Mutaxasislikka kirish

|
Mutaxasislikka kirish
|
bet | 18/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni3. Ta’lim tizimi va turlari. Ta’lim tizimi:
- davlat ta’lim standartlarini, davlat ta’lim talablarini, o’quv rejalari va o’quv dasturlarini;
- davlat ta’lim standartlarini, davlat ta’lim talablari va o’quv dasturlarini amalga oshiruvchi ta’lim tashkilotlarini;
- ta’lim sifatini baholashni amalga oshiruvchi tashkilotlarni;
- ta’lim tizimining faoliyat ko’rsatishi va rivojlanishini ta’minlash uchun zarur bo’lgan tadqiqot ishlarini bajaruvchi ilmiy-pedagogik muassasalarni;
- ta’lim sohasidagi davlat boshqaruvi organlarini, shuningdek ularning tasarrufidagi tashkilotlarni o’z ichiga oladi. Ta’lim tizimi yagona va uzluksizdir.
Ta’lim turlari quyidagilardan iborat:
maktabgacha ta’lim va tarbiya;
umumiy o’rta va o’rta maxsus ta’lim;
professional ta’lim;
oliy ta’lim;
oliy ta’limdan keyingi ta’lim;
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
maktabdan tashqari ta’lim.
4. Professional ta’lim mazmuni. Professional ta’lim egallanadigan kasb va mutaxassislik bo’yicha quyidagi darajalarni o’z ichiga oladi:
- boshlang’ich professional ta’lim;
- o’rta professional ta’lim;
- o’rta maxsus professional ta’lim.
Boshlang’ich professional ta’lim kasb-hunar maktablarida IX sinf bitiruvchilari negizida bepul asosda kunduzgi ta’lim shakli bo’yicha umumta’lim fanlarining va mutaxassislik fanlarining ikki yillik integratsiyalashgan dasturlari asosida amalga oshiriladi.
O’rta professional ta’lim kollejlarda davlat buyurtmasi yoki to’lov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi ikki yilgacha bo’lgan kunduzgi, kechki va sirtqi ta’lim shakllari bo’yicha umumiy o’rta, o’rta maxsus ta’lim hamda boshlang’ich professional ta’lim negizida amalga oshiriladi.
O’rta maxsus professional ta’lim texnikumlarda umumiy o’rta, o’rta maxsus, boshlang’ich professional va o’rta professional ta’lim negizida davlat buyurtmasi yoki to’lov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi kamida ikki yil bo’lgan kunduzgi, kechki va sirtqi ta’lim shakllari bo’yicha amalga oshiriladi.
Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi (to’qqiz yillik umumiy o’rta va uch yillik o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi) olgan fuqarolar ham o’rta professional va o’rta maxsus professional ta’lim olish huquqiga ega. Kasb-hunar maktablari, kollejlar va texnikumlar ta’lim oluvchilarning o’zi tanlagan kasbga va mutaxassislikka ega bo’lishini ta’minlaydi. Fuqarolar shartnoma asosida ikkinchi va undan keyingi professional ta’limni olish huquqiga ega.
|
| |
Ish bosqichlari va vaqti - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
O’quvchilar bilimini faollashtirish;
5. Tezkor-so’rov, savol-javob, va boshqalar orqali bilimini faollashtiradi.
Yangi o’quv materiali bayoni;
6. Amaliy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayoni tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi
7. Slaydlar namoyishi va sharxlash
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash;
8. Mustaxkamlash uchun savollar
9. Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhga ishlash qoidasi bilan tanishtiradi.
Har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
10. Guruhlarda ishlaydi, bajarish jarayoni kuzatiladi, maslaxatlar beradi.
11. Ish vaqti tugagach, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruhlar bir-biri bilan savol-javob beradi, o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
12. Guruhlar ishi o’zaro baholashni o’tkazadi.
13. Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etilishini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog’lanadi.
|
Uyga vazifani taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar. Guruh ish natijalarini o’zaro baholaydilar
|
Mavzuni niustahkamlash uchun savollar

|
Mavzuni niustahkamlash uchun savollar
|
bet | 63/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiMavzuni niustahkamlash uchun savollar:
Bilimlami baholashning elektron shakllari va an’anaviy baholash o'rtasidagi tafovitlar haqida fikrlaringizni bayon qiling.
Ma’ruzada sanalgan universal test dasturlaridan tashqari yana qanday dasturlar bi lan tanishgansiz?
O‘zbek tilida uneraktiv testlarni tuzish va qo'llash bo'yicha takliflaringizni bildiring?
Mustaqil ish topshiriqlari. Universal test dasturlaridan foydalanib elektron testlar yaratishga harakat qiling va loyiha ishingizga foydalaning.
Asosiy tushunchalar:
Metodik materiallarni tayyorlashda qorilaniladigan dasturlar - amaliy va veb dasturlar. Metodik materiallami tayyorlash dasturi - Blaknot, WordPad, Word, Latex.
Modem (модем, modem) - modulyatsiya, demodulyatsiya so'zlaridan olingan bo'lib, uzluksiz signallami raqamli ma’lumotlami uzluksiz signMlarga almashtirib beradigan qurilma.
Moderator (модератор, Moderator) elektron
konferensiyalami hamda tarqatmalar ro‘yxatini boshqaruvchi inson.
Moderator (Модератор, Moderator) - 1. Forum, teleanjuman va chatlarda qoidalarga rioya qilishni nazorat qiluvchi yetakchi.
Operatsion sistema (операционная система, operation system) - bosh boshqaruv dasturi.
Ofis dastur paketiga kiruvchi dasturlar (офисные программы, office programs) - Word, Excel, Access, PowerPoint, Outlook
Ommaviy onlayn ochiq kurslar taqdim etayotgan internet ta’lim tizimlari - Coursera, EdX, Khan academy
Offlayn (Off-line) - tarmoqqa ulanmagan (avtonom) holatda ishlash tartibi.
Offlayn texnologiyalari (офлайновые технологии, offline technologies) ma’lumotlar va xabarlar almashuvida, sezilarli asinxronlikka yo‘l qo'yadigan, axborot makonidagi xabarlar kommunikatsiyasi vositalan: tarqatish ro'yxatlari, yangiliklar guruhi, web-forumlar va h.k. Adabiyotlar:
. Adilova S. O'zbek tilini o‘qitishda kompyuter i.niuilogiyalaridan foydalanish. —T.: TDPU, 2006. - 96 b.
.HegimquIov U.Sh. Pedagogik ta’limda zamonaviy axborot Miokigiyalarini joriy etishning ilmiy-nazariy asoslari. - T.: Fan, 007. 159 b. ’
L Peter Wallet. Information and communication technology in • ducitlion in Asia. - Montreal: UNESCO UIS. 2014. - 65 p.
|
| |
Ma’lumotlar banki ( банк данных, databank) -

|
Ma’lumotlar banki ( банк данных, databank) -
|
bet | 58/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiMa’lumotlar banki ( банк данных, databank) - Ma’lumotlar majmui. Bu ma’lumotlar berilgan mavzuga tcgishli bo'lib foydalanuvchilar bilan o'zaro ta’sir qila olishini ta’minlaydigan tarzda tashkil qilingan.
Ma’lumotlar banki (банк данных, Databank) ma’lum mavzular doirasida jamlangan va markaziasbtirilgan holda saqlash, jamoa bo'lib foydalanishga imkon beruvehi avtomatlashlirilgan tizimlar.
Ma’lumotlar bazasi (база данных, Database) elektron hisoblash mashinalari yordamida qidirib topilishi va qayta tshlanishi iiiuiiikin bo’lgan larzda tartibga solingan va aniq qoidalar asosida Inshkil qilingan ma’lumotlar to'plami.
Mii’lumotlar bazasi serveri (сервер базы данных, Database »< rver) ma'lumoilar bazasini boshqaruvchi server. Bu serveming \и/ifiiluriga inijoz Kompyuterlaming so'rovlariga javob berish, yiingiliiiigaii ma’lumotlami qabul qilish, bazadan foydalanishga iiilisat berish kabilar kiradi.
Ma'luinotlarning elektron almashinuvi (электронный обмен чинных, Electronic Data Interchange) - Axborot tuzilmalashning kchsliilgan standartidan foydalanib, bir kompyuterdan boshqasiga ilekiron tarzda axborot uzatish.
Ma’lumotlami yig‘ish (сбор данных. Data capture) ma’ luiiiotlarni yig’ib ulami Kompyuterga kiritish jarayoni. Ma’lumotlami yig'ish avtomatik tarzda yoki qo‘l mehnati bilan iiinnlga oshiriladi.
Ma’lumotlarni izlash (поиск данных, searching for data) nui'hirnotlami aniq bir belgilar bo'yicha izlash.
Adabiyotlar
Yuldashev 0‘. Masofali o’qitishga mo’ljallangan o‘quv- ir.lnbiy vositalardan foydalanish.
Vendors of Learning Management and E-learning Products, lly Don McIntosh, Ph.D.(2013). For Trimeritus eLearning Solutions, lue h(lp://www,trimeritus.com, Updated Nov. 20, 2013.
Internet saytlari:
www.yazikoznanie.ru
www.coursera.org
www.klianacademy.org
www.Yestudy.uz
|
| |
UI,-I, O’-zbek tilidan interaktiv testlarni tuzish va qo‘llash yo‘Hari

|
UI,-I, O’-zbek tilidan interaktiv testlarni tuzish va qo‘llash yo‘Hari
|
bet | 61/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiUI,-I, O’-zbek tilidan interaktiv testlarni tuzish va qo‘llash yo‘Hari iSpring Suite dasturlar paketida iSpring QuizMaker dasturi niiilio, video fayliar, tasvir va formulalar yordamida interaktiv testlar va .mkclular yaratadi. Interaktiv testlarni iSpring QuizMaker dasturi youlumida tuzish uchun kompyuterga iSpring Suite dasturi bilan Adobe Flash (operasion tizim razryadiga ko‘ra 32 va 64 bitli) dasturi o'rnatilishi talab etiladi. Dastur o'rnatib bo'lingach Пуск menyusidan Все программы bo'limida iSpring Suite tanianadi. Bundan iSpring QuizMaker dasturi tanlanishi bilan 10-rasmdagi oyna ochiladi.
Bu oynadan Созлат новый тест bo‘liinini tanlasak pedagogik testlarni tuzish uchun oyna ochiladi. Bu oyna dastuming ishchi oynasi hisoblanadi. Ishchi oynaning Добавит тест bo'hmidan test yaratish amali boshlanadi. Ushbu bo'limda pedagogik testlar turlarining 11 ta tun keltirilgan ulamtng keraklisini tanlab test tuzishimiz mumkin. Ular quyidagilar:
Верно/неверно (to'g'ri/noto'g'ri) test turida savol benlib, to‘g‘ri yoki noto'g'ri javobi tanianadi;
Одиночный выбор (bitta javobni tanlash) - bir necha variantdan kerakli javobni tanlash;
Множественный выбор (bir necha javobni tanlash);
Ввод строки (satr kiritish) -javobni satrga kiritish yo‘li bilan javob berish; ®
Соответсвие (mos keltirish) - savollarni javoblariga mos keltirib qo‘yish orqali javob berish;
Порядок (tartib) - javobni kerakli tartibga keltirib javob berish;
Ввод числа (sonni kiritish) - satrga savol javobiga mos sonnt kiritish;
Пропуски (tushirib qoldinlgan) - tushirib qoldirilgan so'zlami kerakli joyga yozish;
Вложенные ответы (jamlagan javoblar) - egizak javoblar ichidan to'g'ri javobni tanlash;
Банк слов (so'zlar ombori) - so'zlar omboridan kerakli so'zlami to'g'ri kelina - ketlikda qo'yish orqali javob berish. Bunda so'zlar omboriga so'zlami ham kiritish kerak bo'ladi;
Активная область (faol soha) - rasmda aktiv sohani tanlab javob bcriladi. Bunda rasmning biror sohasini tanlash kerak bo'lgan savol kiritiladi. Test tuzishda ana shti testjar turini tanlab unga mos savollar beiib, javobini ham kiritish zarur.
|
| |
Xavfsizlik siyosatlarining afzalliklari

235
-
Tarmoqni yuqori unumdorligi:
xavfsizlik siyosati to’g’ri amalga oshirilganda
va tarmoq doimiy monitoring qilinganda, ortiqcha yuklamalar mavjud
bo’lmaydi. Tarmoqda ma’lumotni uzatish tezligi ortadi va bu umumiy
samaradorlikni ortishiga olib keladi.
-
Muammolarga tezkor javob berish va harakatsiz vaqtning kamligi:
xavfsizlik
siyosatini amalga oshirilishi tarmoq muammolari kuzatilganda tezda javob
berish imkoniyatini taqdim etadi.
-
Boshqaruvdagi stress darajasini kamayishi:
xavfsizlik siyosati amalga
oshirilgan vaqtda boshqaruvchi roli kam stressga ega bo’ladi. Tashkilotda har
bir siyosatidagi vazifa biror xodimga biriktirilishi shart. Agar ushbu holat
amalga oshirilsa, tarmoqda biror nojo’ya holat kuzatilsa, boshqaruvda hyech
qanday xavotir bo’lmaydi.
-
Xarajatlarni kamayishi:
agar xodimlar siyosatga to’g’ri amal qilsalar,
tashkilotga ta’sir qiluvchi turli xalaqitlar uchun ortiqcha harajat kamayadi.
Download
Ma’lumotlarni qayta tiklash usullari

192
kontentiga bog’liq bo’ladi. Ushbu dasturiy vosita quyidagi ikki mexanizmdan
foydalanadi:
Yo’qolgan fayl:
ushbu mexanizm o’chirilgan fayllarni qidiradi va bunda
notanish turlar inobatga olinmaydi.
Yo’qolgan diskni tiklash:
ushbu mexanizm eski disklarda saqlangan
ma’lumotlarni tiklashda yordam beradi.
EASEUS Data Recovery Wizard.
Ushbu ma’lumotni qayta tiklash dasturiy
vositasi iOS, Android, USB xotiralar va qattiq disklardan kutilmagan xatolik yuz
bergan holatlarda yo’qolgan ma’lumotni tiklash uchun foydalaniladi.
Ushbu dasturiy vosita quyidagi xususiyatlarga ega:
-
o’chirilgan, formatlangan va foydalanishga yaroqsiz ma’lumotni qaytarish;
-
barcha o’chirilgan fayllar, rasmlar, hujjatlar, videolar va boshqa fayllarni
qaytarish;
-
shaxsiy kompyuter, noutbuk, qattiy disq va boshqa qurilmalardan ma’lumotni
tiklash;
-
o’chirilgan, yo’qotilgan va yashiringan razdellardan ma’lumotni tiklash;
-
mijozlarga texnik yordamchi vazifasini amalga oshiradi.
Bulardan tashqari, Windows OTda Advanced Disk Recovery, Handy
Recovery, R-Studio, Data Recovery Pro, Recuva, Total Recall, Pandora Recovery
kabi dasturiy vositalardan foydalanib ma’lumotlarni qayta tiklash mumkin.
Download
Internet of Things - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

232
tizimidagi maxsus funksiyaga ega boshqaruvchi bo’lib, ular odatda apparat va
mexanik qismlarni o’z ichiga olgan to’liq qurilmaning bir qismi sifatida o’rnatilgan
bo’ladi. O’rnatilgan tizimlar bugungi kunda keng foydalaniladigan bir qancha
qurilmalarni boshqarishda foydalanilib, ishlab chiqarilgan mikroprosessorlarning 98%
o’rnatilgan tizimlar sifatida foydalaniladi (92-rasm).
O’rnatilgan tizimlar
(Embedded systems)
92-rasm. O’rnatilgan tizimlarga misollar
Zamonaviy o’rnatilgan tizimlar ko’pincha mikrokontrollerlarga asoslangan
(ya’ni, o’rnatilgan xotira va pereferik interfeysga ega mikroprosessorlar) bo’lsada,
murakkab tizimlarda oddiy mikroprosessorlar (xotira va pereferik interfeys uchun
tashqi qurilmalardan foydalanish) ham keng foydalanilmoqda. O’rnatilgan tizim
aniq vazifalarga bag’ishlangani sababli, uni mahsulotning hajmi va narxini
kamaytirish, ishonchligini va ishlashini oshirish uchun optimallashtirish imkoniyati
mavjud. Ba’zi o’rnatilgan tizimlar ommaviy ishlab chiqilgan bo’lib, hajmni
tejashdan foyda qiladilar.
O’rnatilgan tizimlar raqamli soatlar va MP3 pleyerlar kabi ko’chma
qurilmalardan tortib, svetafor, dasturlashtirilgan mantiqiy boshqaruv qurilmalari
kabi yirik statsionar qurilmalar, gibrid transport vositalari hamda tibbiy tashxislash
tizimlarida ham foydalanilmoqda.
Download
7.2. Axborot xavfsizligi siyosati va uni amalga oshirish

234
-
Xavfsizlik siyosati tashkilotning barcha funksiyalarini xavfsiz tarzda amalga
oshirish orqali xavfsizlik prinsiplarining kelishilgan vazifalarini ta’minlaydi.
Xavfsizlik siyosatlari mijozlar bilan ishonchga asoslangan aloqani qurishda
axborot xavfsizligi standartlarining mosligini ta’minlaydi. Xavfsizlik siyosati
tashqi axborot tahdidlariga kompaniyaning duchor bo’lishini kamaytirishga
yordam beradi.
-
Xavfsizlik siyosati tarmoqda qanday qoidalar foydalanishi kerakligi,
konfidensial axborot qanday saqlanishi va tashkilot ma’lumotlarini oshkor
bo’lishi va majburiyatlarni kamaytirish uchun qanday shifrlash algoritmlari
kerakligini aniqlash orqali qonuniy himoyani ta’minlaydi.
-
Xavfsizlik siyosatlari tahdidlarni sodir bo’lishidan oldin ularni bashoratlash
va zaifliklarni aniqlash orqali xavfsizlik buzilishlari holatining ehtimolini
kamaytiradi.
-
U shuningdek, zaxira nusxalash va qayta tiklash amallarini joriy qilish orqali
tashkilot ma’lumotlarini yo’qolishi va chiqib ketishi xavfini minimallashtiradi.
Download
Elektromagnitli interfaol doskalar

|
Elektromagnitli interfaol doskalar
|
bet | 103/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiElektromagnitli interfaol doskalar
Elektromagnitli interfaol doskalarda elektromagnit to'lqinlarining izolyatsion materiallar orasidan o'tish xususiyatiga asoslangan lexnologiyadan foydalanilgan. Elektromagnit to'lqinlarini uzatish vositasi silatida “elektron stilus” yoki “elektron marker” deb ataluvehi maxsus elektron qalamdan foydalaniladi.
Ushbu elektron qalam bilan interfaol doska ustiga chizilganda, qalam uchi tekkan joyda elektromagnit to'lqinlari yitzaga keladi. Ynzaga kelgan elektromagnit to'lqinlari doskaning X-Y koordinata simlari orqali qabul qilinadi. Qabul qilingan axborotlar kompyuterga uzatilib tahlil qilinadi va elektron marker ta’sir etgan nuqtalarning koordinatalari hisoblanadi, ^xborotlarga ishlovlar berilib tegishli amallaming ijrosi ta’minlanadi.
Elektromagnitli interfaol doska ham infraqizil elektron doska yuzasi kabi qattiq anivandal qoplamga ega, lekin bunday doskada qo‘l barmoqlari bilan ishlash imkoniyati mavjud emas.
Mikronuqtali interfaol doskalar
Bunday interfaol doska yuzasiga maxsus tarzda, mikronuqtalardan tarkib topgan. ko‘zga ko'rinmas koordinataii to'r tushirilgan. Aynan mazkur mikronuqtalaming o'zaro joylashishi elektron stilusga o'rnatilgan infraqizil datchik tomonidan noyob koordinata sifatida qabul qilinadi.
Mikronuqtali texnologiya asosida ishlab chiqilgan bunday elektron interfaol doskalar kompyuterga yoki tarmoqqa ulanishni talab etmaydi. Barcha ma’lumotiar interfaol doska tarkibiga kiruvehi elektron stilusga joylashtirilgan Bluetooth - o'zatgich yordamida kompyuterga uzatiladi va ularga tegishli ishlov beriladi.
Interfaol doskaning qattiq inustahkam yuzasi va unda elektronika uskunalarining mavjud emasligi ushbu doskani haqiqatdan ham juda chidamli (antivandal) qiladi.
Sensorli, elektromagnitli, ultratovushli va infraqizil lexnologiyalar asosida yaratilgan interfaol daskalar kompyuterga va ozuqa nnanbalariga elektr simian orqali ulanadi.
Elektromagnitli va mikronuqtali texnologiyalar asosida yaratilgan elektron interfaol doskalarda faqat maxsus stiluslar bilan ishlash mumkin.
|
| |
B4
4 Naz - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy...

B4
4 Naz
70-rasm. RAID 5 disklari
183
RAID 10: bloklarni navbatlash va akslantirish.
RAID 10 sathi gibrid sath
bo’lib, RAID 1 va RAID 0 sathlaridan iborat. Bu sath “akslantirishlar tasmasi” ham
deb ataladi. RAID 10 sathi nazoratlash imkoniyatsiz RAID 1 texnologiyasining
akslantirishi va RAID 0 texnologiyasining navbatlanishidan iborat. RAID 10
sathining unumdorligi RAID 1 nikidan yuqori va RAID 1 kabi buzilishga chidamli.
RAID 10 sathi uchun kamida 4 ta disk talab etiladi. Ushbu tizimdan ma’lumotlar
bazasi serverlari, veb serverlar, pochta va boshqalarda foydalanish yuqori samara
beradi. Ushbu sath yuqori IO amallarini ta’minlaydi, samarali yozish amaliyotiga
ega bo’lsada, undan foydalanish juda ham qimmat (71-rasm).
A
B
C
D
A
B
C
D
=
A
B
C
D
E
F
G
H
Akslantirish
Navbatlash
RAID 1
RAID 0
71-rasm. RAID 10 disklari
RAID 50: bir qancha RAID sathlari bo’ylab akslantirish va navbatlash.
RAID
50 bir qancha RAID sathlari bo’ylab akslantirish va navbatlashni o’z ichiga oladi.
Ushbu sath 0 sathli navbatlash va 5 sathli taqsimlangan ma’lumotni to’liqligini
nazoratlashdan iborat. RAID 50 sathini sozlash uchun kamida 6 ta disk talab etiladi.
Disk zararlangan vaqtda “qaynoq almashtirish” yordamida uni almashtirish mumkin.
Umumiy holda, RAID 50 sathi RAID 5 sathini yozish va buzilishga qarshi
himoyalangan ko’rinishi hisoblanadi. Ushbu sath xavfsizligi, yuqori funksioanllik
(bir diskni buzilishi katta ta’sir qilmaydi) va o’qish hamda yozish unumdorligi kabi
afzalliklar bilan xarakaterlanadi. Biroq, nazoratlash uchun maxsus kontrollerni talab
etadi (72-rasm).
|
Sensorli interfaol doskalar

|
Sensorli interfaol doskalar
|
bet | 102/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiSensorli interfaol doskalar
Sensorli interfaol doskalarda rezistiv matritsa - ya’ni interfaol doskaning plastik yuzasiga montaj qilingan, juda ham ingichka simlardan to’qilgan va qatlamlari orasida havo bo‘shlig‘i rnavjud bo'lgan ikki qatlamli sim to‘r ishlatiladi. Doska yuzasiga tushirilgan hosim oqibatida birinchi qatlam to‘r simlari ikkinchi qatlam to‘r simlari bilan to'qnashadi. Sensorli texnologiyaga asoslangan interfaol doskalar, kompyuter sichqonchasining tugmasini bosish orqali ta’sir ko'rsatilgani kabi qo‘l barmoqlari (yoki har qanday boshqa predmet) bilan doska yuzasiga te-gish orqali ta’sir ko’rsatish amallariga javoban tegishli munosabat bildiradi.
Ushbu texnologiya maxsus elektron markerlardan foylanishni talab qilmaydi, isb jarayonida hech qanday nurlanishlardan loydalanilmaydi va tashqi to‘siqlarga chidamli. Mazkur tcxnologiyaning kamchiliklariga quyidagilar kiradi - doska yuzasida barmoq yoki marker bilan tez harakat qilinganda rezistiv matritsaning reaksiyasi biroz kcchikadi, shuningdek, doska yuzasiga osonlik bilan zarar yetkazilishi mumkin.
Infraqizil va ultratovushli interfaol doskalar
Mazkur interfaol elektron doskalarda marker (stilus) xolatini aniqlash uchun infraqizil yoki ultratovushli datchiklardan foydalaniladi. Ayrira xolatlarda bunday datchiklar o’miga marker (stilus)nmg joriy holatini yuqori darajada aniqlay oladigan infraqizil lazcrlardan ham foydalaniladi. Infraqizil elektron interfaol doskalarda signallarni qabul qilish va uzatish vazifasini bajaruvehi infraqizil uskunalardan foydalaniladi, bunda interfaol doska yuzasida gorizontal va vertikal chiziqlardan iborat ko’zga ko'rinmas to‘r paydo bo’ladi. Interfaol doska yuzasiga elektron marker t.:kkazilganda infraqizil nur yo‘li berkitiladi va datchikga signal yetib botmaydi. Shunday qi'ib, marker bilan elektron doska yuzasiga ta’sir ko’rsatilgan nuqta koordinatalari aniqlanadi va keyingi ishlov berish uchun kompyuterga uzatiladi. Infraqizil elektron doska yuzasi qattiq antivandal qatlarn bilan qoplangan bo'lib, unda marker bilan ham, qo‘l barmoqlari bilan ham ishlash mumkin
|
| |
r v bob.
 K O R P O R A T IV S IY O S A T K O ‘ R S A T K IC H L A R I

olish yoki noma’qul darajasini oldindan pasaytirish bo'yicha chora-
tadbirlami ishlab chiqish mumkin.
Savoliar
1. Korporativ siyosat sifati nima va uni nimalar belgilaydi?
2. Korporativ siyosat reytingi qanday ko'rsatkich va unga qanday
komponentalar kiradi?
3. Korporativ siyosat reytingi qanday darajalarda baholanadi?
Topshiriqlar
1. Korporativ siyosat sifatini baholashning mazmunini yoritib
bering.
2. Tenninlar lug'atini tuzing.
Vbob. 0 ‘ZBEKIST0NDA AKSIYADORLIK

Vbob.0 ‘ZBEKIST0NDA AKSIYADORLIK JAMIYATLARINING KORPORATIV SIYOSATI MEXANIZMI 5.1. Aksiyadorlik jamiyatlarida qo‘Uaniladigan korporativ siyosat modeli va uning xususiyatlari Globallashuv
sharoitlarida
o‘tish
iqtisodiyotini
boshidan
kechirayotgan mamlakatlar iqtisodiyotlarining rivojlanish bosqichlari
kompaniyalar rolini keskin oshirish muammolari bilan belgilanadi (1.1
paragrafga qaralsin). Bunda kompaniyalaming кофогайу siyosati
modelini shakllantirish masalalari muhim ahamiyatga egaligiligi bilan
ajralib turadi (3.1 - 3.4 paragraflarga qaralsin). Bunday holat
0 ‘zbekiston kompaniyalarining korporativ siyosati modeli uchun ham
xosdir (3.5 paragrafga qaralsin).
0 ‘zbekistonda кофогайу siyosat modeli ilg‘or jahon tajribasi va
mamlakatda xususiylashtirish negizida tuzilgan aksiyadorlik jam iyat-
laming boshlang'ich faoliyati tajribasi jihatlarini o'ziga olgan holda
oyoqqa turish bosqichini boshidan kechirmoqda. Bunda korporativ
siyosatning «Germancha» modeli asos qilib tanlangan bo'lsada (3.3
paragrafga
qaralsin),
unda,
O'zbekistonning
ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishi modelidan (o‘tish iqtisodiyoti modeliga mansub) kelib
chiqib, «anglo-sakson» (3.2 paragrafga qaralsin) va «tarmoq» (3.4 chi
paragrafga qaralsin) modellariga xos ba’zi unsurlar qo‘llanilgan.
Natijada, 0 ‘zbekistonda кофогайу siyosatning aralash modeli qabul
qilingan.
Ustav fondi jam iyatning aksiyadorlarga nisbatan majburiyatlarini
tasdiqlovchi muayyan miqdordagi aksiyalarga taqsimlangan xo'jalik
yurituvchi subyekt aksiyadorlikjamiyati deb hisoblanadi.
■/Aksiyadorlar jam iyatning majburiyatlari yuzasidan javobgar
bo'lm aydilar va uning faoliyati bilan bogliq ziyonlami o‘zlariga tegishli
aksiyalar qiymati doirasida toMaydilar.
Aksiyalar haqining hammasini to'lam agan aksiyadorlar jam iyat
majburiyatlari yuzasidan o‘zlariga tegishli aksiyalar qiymatining
to‘Ianmagan qismi doirasida solidar javobgar bo'ladilar. Jamiyat o ‘z
aksiyadorlarining majburiyatlari yuzasidan javobgar bo‘lmaydi.
79
, Agar
jamiyatning
bankrotligi
jamiyat
uchun
majburiy
koMsatmalami berish huquqiga ega boMgan aksiyador
Word matn muharririda jadvallar bilan ishlash va ularining yordamchi tugmalar guruhi bilan tanishish

|
Word matn muharririda jadvallar bilan ishlash va ularining yordamchi tugmalar guruhi bilan tanishish
|
bet | 2/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 38,08 Kb. | | #126448 |
Bog'liq Microsoft Word matn muharriri va unda hujjatlar bilan ishlash-fayllar.orgWord matn muharririda jadvallar bilan ishlash va ularining yordamchi tugmalar guruhi bilan tanishish.
Word matn muharirining asosiy imkoniyatlardan biri - bu jadvallar bilan ishlash imkoniyatlar. Word jadvallari - rezina jadvallari deb nomlanadi, chunki ular ma‘lumotlarga ko’ra o’ng va pastki tomonga cho’zilishi mumkin. Jadvallar ustunlar, satrlar va xonalardan iborat bo’ladi. Shulardan asosiy e‘tiborni ustunlarga karatishimiz kerak chunki agar ustunlar sonida biz adashsak u holda jadvalimiz yoki varaqaga sigaolmasligi yoki juda kichiq bo’lishi mumkin. Jadval satrlari esa matn satrlariga o’xshash holda bitta varaqdan ikkinchiga o’tish imkoniyati bor.
№
|
Familiya va ismi
|
Malumot
|
Millati
|
Tugilgan yili
|
Adres
|
1
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
Jadvalni ustun va satrlar chegaralgan. Ush bu chegarani biz sichqoncha yordamida o’zgartirishimiz (siljitishimiz) mumkin. Buning uchun kerakli chegaraga sichqoncha bilan ko’rsatamiz, shunda sichqoncha quyidagi ko’rinishlarga o’tishi mumkin.
- Вертикал чегараларда - jadval ustunlar enini o’zgartirish.
- Горизонтал чегараларда - jadval satrlar buyini o’zgartirish
- Хоналар чап томонида - jadval xonalarini tanlash
- Устун тепа кисмида - jadval ustunini tanlash
|
| |
Сервис menyusi komandalarining mazmuni

|
Сервис menyusi komandalarining mazmuni
|
bet | 8/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 38,08 Kb. | | #126448 |
Bog'liq Microsoft Word matn muharriri va unda hujjatlar bilan ishlash-fayllar.orgСервис menyusi komandalarining mazmuni:
1. Орфография. . . - Imlo xatolarini tekshirish tizimini ishga tushiradi.
2. Язык - Xatolarni tekshirish tilini o’zgartirish yoki tanlangan so’zga sinonim topish.
3. Статистика - Dokument haqida umumiy ma‘lumotlarni ko’rish.
4. Автореферат - Dokument matnidan har xil asosiy satrlarni tanlab olish
5. Параметры автозамена. . . - Komanda ko’rsatilgan belgilar ketma-ketligini avtomatik ravishda bitta belgigi o’zgartirishni amalga oshiradi. Bu buyruq tanlangandan keyin quyidagi dialog oyna hosil qilinadi.
Bu yerda ЗАМЕНИТЬ sohada o’zgarishi shart bo’lgan belgilar ketmaketligini ko’rsatamiz, НА sohada esa o’zgargan holatini ko’rsatamiz. Ikala soha tulgandan keyin pastki ДОБАВИТЬ tugmasini bosamiz.
6. Исправления - Tuzatishlar ekranda ko’rsatish
7. Объеденить исправления - Xatolarni jamlash
8. Установить защиту - Dokumenti ochib ko’rish yoki o’zgartirishlardan parol bilan ximoyalash.
9. Слияние - Bir nechta dokumentlarni birlashtirish.
10. Конверты и наклейки - Konvert va naqleykalarni yaratish yordamchisidan foydalanish.
11. Макрос. . . - Mavjud makroslar bilan ishlash yoki yangilarini yaratish.
12. Шаблоны и надстройки. . . - Dokument parametrlarini o’zgartirish
13. Настройка. . . - Yordamchi tugmalar panellarini, menyu bo’limlarini ekranda ko’rinishini yoki tartibini sozlash, klaviaturadan bajariladigan amallarni o’zgartirish. Shu buyruq tanlangandan keyin ekranda buyruq dialog oyna hosil qilinadi.
Ushbu oynaning ПАНЕЛЬ ИНСТРУМЕНТОВ qismida ekranda ko’rinib turga yordamchi tugmalar panellarni tanlashimiz va ularni СБРОС tugmasi yordamida standart tartibga olib kelish. КОМАНДЫ qismi yordamida esa ekrandagi yordamchi tugmalar panellarga yangi tugmalar qo’shish. Buning uchun kerakli buyruq tugmasini sichqoncha yordamida tanlab, qo’yib yubormasdan panelning ixtiyoriy joyga olib borib tashlaymiz. Dialog oynaning ПАРАМЕТРЫ qismi yordamida esa Menyu ochilishi va tugmalar ko’rinishini sozlashimiz mumkin.
14. Параметры. . . - Dasturning asosiy parametrlarini o’zgartirish va uning ishlash holatlarini sozlash. Bu buyruq tanlangandan keyin quyidagi dialog oyna hosil qilinadi.
|
| |
Правка menyusi komandalarining mazmuni

|
Правка menyusi komandalarining mazmuni
|
bet | 5/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 38,08 Kb. | | #126448 |
Bog'liq Microsoft Word matn muharriri va unda hujjatlar bilan ishlash-fayllar.orgПравка menyusi komandalarining mazmuni:
1. Отменить изменения - Ma‘lumotlarni o’zgartirishga olib kelgan oxirgi bajarilgan harakatni bekor qilish (orqaga qaytish).
2. Повторить - Bekor qilingan harkatni qaytarish (oldinga qaytarish)
3. Вырезать - Tanlab olingan matn qismi nusxasini xotiraga kuo’chirib (kirkib) olish
4. Копировать - Tanlab olingan matn qismi nusxasini xotiraga olish
5. Вставить - Xotirada joylashgan matn qismini chiqarib Kursor turgan joyiga quyish
6. Специальная вставка - Xotirada joylashgan matn qismini chiqarib Kursor turgan joyiga har xil ko’rinishda quyish Buni amalning dialog oynasida bir qator parametrlarni hisobga olgan holda bajarish mumkin bo’ladi.
7. Выделить всё - Butun fayldagi matnni tanlash
8. Очистить - Faylning tanlagan kimni ichini yoki yozuvlarni tashqi ko’rinishini tozalash.
9. Найти . . . - Butun matnda so’z yoki so’zlar ketma ketligini kidirib topish komandasi.
Bu buyruqni tanlaganimizdan keyin ekranda quyidagi oyna hosil qilinadi.
Oynaning НАЙТИ satriga kidirish zarur bo’lgan so’zni yozamiz va НАЙТИ ДАЛЕЕ tugmasini bosamiz. Natijada ekranda biz kidirgan so’z joylashgan matn qismi ko’rsatiladi va shu so’z tanlangan bo’ladi. Agar shu so’z matnda topilmasa u holda shu haqida ma‘lumot bilan oyna ekranda hosil qilinadi.
10. Заменить . . . - Butun matnda so’z yoki so’zlar ketma ketligini kidirib topib almashtirish komandasi. Bu buyruqni tanlaganimizdan keyin ekranda quyidagi oyna hosil qilinadi.
Oynaning НАЙТИ satriga kidirish zarur bo’lgan so’zni, ЗАМЕНИТЬ НА satrida esa shu so’zni o’rniga yoziladigan yangi so’zni yozamiz va НАЙТИ ДАЛЕЕ tugmasini bosamiz. Natijada ekranda biz kidirgan so’z joylashgan matn qismi ko’rsatiladi va shu so’z tanlangan bo’ladi. Agar shu matn qismida so’zni o’zgartirish kerak bo’lsa u holda ЗАМЕНИТЬ tugmasini bosamiz agar esa so’zni o’zgartirish kerak emas bo’lsa u holda НАЙТИ ДАЛЕЕ tugmasini bosamiz. Natijada keyingi so’z joylashgan matn qismiga utamiz. Agar butun matndagi so’zlarni yangi so’zga o’zgartirish kerak bo’lsa u holda ЗАМЕНИТЬ ВСЕ tugmasini bosamiz. Agar esa matnda so’z topilmasa u holda shu haqida ma‘lumot bilan oyna ekranda hosil qilinadi.
11. Перейти . . . - Kursorni boshqa varaq, satr, abzats, rasm, jadval va umuman faylning boshqa qismiga utkazish. Bu buyruqni tanlaganimizdan keyin ekranda quyidagi oyna hosil qilinadi.
Бу oynaning chap tomondagi qismida utmokchi bo’lgan ob‘ektlar turini tanlaymiz. O’ng tomondagi satrda esa shu ob‘ekt nomini yoki raqamini ko’rsatamiz. Pastdagi НАЗАД tugmasi yordamida oldingi ob‘etga, ДАЛЕЕ tugmasi yordamida esa keyingi ob‘ektga o’tishni amalini bajaramiz.
|
| |
To’liq 
zaxiralash - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

190
Genie Backup Manager Home vositasi.
Ushbu dasturiy vosita zaxiralash
muolajasini to’liq nazoratini ta’minlaydi va uning asosiy xususiyatlari
quyidagilardan iborat:
-
to’liq zaxiralovchi dasturiy ta’minot;
-
nusxalashda xavfsizlikni ta’minlanishi;
-
zarar yetkan vaqtda butun tizimni qayta tiklash;
-
qo’shimcha dasturiy vositasiz zaxira nusxalardan foydalanish;
-
zaxira nusxani ixtiyoriy manzilda saqlash.
Norton Ghost vositasi.
Norton Ghost 15 dasturiy vositasi butun tizim yoki
maxsus fayl va katalogni masofadagi FTP serverga saqlash uchun mo’ljallangan
bo’lib, tiklash nuqtasini saqlash orqali amalga oshiriladi.
Bulardan tashqari, Windows OTda Active Backup Expert, NTI Backup Now,
PowerBackup, Backup4all, Handy Backup, SyncBackPro kabi dasturiy vositalardan
keng foydalanib kelinmoqda.
Download
Dasturiy vosita xavfsizligining fundamental prinsiplari

205
Teran himoya prinsipi.
Ushbu prinsipga ko’ra, bitta nazoratning bo’lishi
yaxshi, ko’plab nazoratlardan foydalanish esa yaxshiroq deb qaraladi. Teran
himoyada foydalanilgan nazoratlar turli zaiflik orqali bo’lishi mumkin bo’lgan
tahdidlarni oldini oladi. Xavfsiz dastur yozish orqali esa, kirish qiymatini
tekshirishni, markazlashgan auditni boshqarishni va foydaluvchilarni barcha
sahifalarga kirishlarini talab qilishlari mumkin.
Agar noto’g’ri ishlab chiqilgan administrator interfeysi, tarmoqqa kirishni
to’g’ri bajarsa, foydalanuvchilarni avtorizasiyasini tekshirsa va barcha holatlarni
qayd qilsa, u anonim hujumga bardoshsiz bo’lishi mumkin emas.
Download