nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
System Procedure - 2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino

|
2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino
|
bet | 8/9 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 89,19 Kb. | | #232700 |
The way the voice-based control system works when using voice recognition was that the user records their voice to be stored in the database as a sample to be used in verifying the voice input later. Input in the form of voice commands given through the microphone, was forwarded to Easy VR as voice recognition which will match the voice sensor output data that had been sampled. The microcontroller was Arduino which will process the output from EasyVR and activate the controlled device as in “Fig. 2”. If the voice command used was in the form of speech recognition, the system works by utilizing speech to text on the Web Speech API, the input was then converted into text. Users must connect to the internet for intermediary data exchange in order to access the Speech API Web server. The input that was processed will be responded by the server by sending a switch on or switch off command. The microcontroller would then run the relay according to the command received.
Figure 2 Block diagram of how the system works Remote control can be done using bluetooth and
NodeMCU. Controlling using bluetooth, the system was run by opening an application that has been made on Android. Then given the command to activate the controlled device. This command would then be converted and sent via bluetooth to android using a voice and speech detector. The next command was processed by the Arduino Uno microcontroller and will be executed to turn on or turn off electronic devices and send feedback to Android as in “Fig.3”. In controlling using NodeMCU, the system worked by giving voice commands as input through an application that has been designed on Android which would then be converted and processed in Arduino and the data was sent to the NodeMCU module.
|
| |
Voice Command - 2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino

|
2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino
|
bet | 6/9 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 89,19 Kb. | | #232700 |
Voice Command
The differences in research that was conducted were at the voice command used, namely using voice
recognition or speech recognition. Researchers used voice commands in the form of voice recognition with the hope that the smart home prototype being developed can have a better level of security. This is because voice recognition identifies the user's voice based on intonation, accent, or speech style according to the stored voice. So that if other users given orders to the smart home, the system will not function like research conducted in reference [3], [6], [7], [8], [9], [10], [11],
[12], [13], [14], [15]. Meanwhile, researchers in reference [4] and [5] chose to used speech recognition because researchers focused more on developing research on the success of the system in capturing words uttered by users due to each accent. different regions, testing the sensitivity of the system better in which language, or testing whether the system could recognize words that do not match the structure of the language.
Hardware Used
The difference in the research conducted also were at the choice of hardware used by researchers in voice control or microcontrollers. The voice control module that can be used was the EasyVR module or the voice recognition module. This module was mostly chosen by researchers. But there were researchers in reference [9],
[11] who used applications developed on Android connected by bluetooth. As for the microcontroller, most researchers used Arduino Uno and others used Arduino Nano, Arduino raspberry pi3 (Arbaus and Aryani) and wemos (Prakoso). Arduino Uno has been chosen because it maked it very easy in rapid prototyping, trial and error, the upload process is faster, and safer because it had an internal regulator and fuse. Meanwhile, raspberry pi3 is used because it can be used in projects involving high- level software using the widely known C language, and wemos is used because it had ESP-8266-based Wireless Fidelity (Wifi) which makes it easier to develop devices that used Wifi.
Remote voice control is done by combining software that can be developed on Android and connected with a Bluetooth module or a NodeMCU module. Control that adds a bluetooth module can be carried out in an intermediate distance with a maximum distance of 10 meters. The drawback was that if there is a barrier, it can make the system unable to catch the command given. Meanwhile, control that adds a NodeMCU module can be done from anywhere with an internet connection. The drawback was that if the internet speed was low, the system couldnot catch the command given.
|
| |
INTRODUCTION - 2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino

|
2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino
|
bet | 2/9 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 89,19 Kb. | | #232700 |
INTRODUCTION
The rapid development of technology has made it possible to control electronic devices using a variety of control methods such as controlling electronic devices automatically by utilizing sensors or by remote control. The existence of this technological advancement makes electronic device users not have to feel difficult in controlling their electronic devices. Control that is widely used today is control that is done by using sound. Like controlling a smartphone to run applications installed in it, controlling a smart home such as turning off or turning on lights, opening or closing doors, and controlling the robot. Control using voice is in great demand because it has a security system that utilizes the characteristic pattern of an individual by determining the specific physiology of the individual so that only individuals who meet predetermined characteristics can control the electronic device. Control of this electronic device is called a voice command.
Voice commands are divided into two, there is voice recognition and speech recognition. Voice recognition is a system to identifying someone through the voice characteristics of that person. Characteristics can be the intonation of the voice, the level of sound depth, and so on. Voice recognition works by analyzing each individual's voice features derived from anatomical and behavioral patterns such as tone of voice, style and speech accent. Thus, voice recognition can assist users in matching previously validated voices, and verifying voice match. Speech recognition is a technology that can be used to convert voice into text. Users simply say the word they want to write, then the system will convert the voice into text. The use of this technology can be found in instant messenger applications, google voice, Microsoft dictation and so on.
Therefore, this writing is done with the aim of knowing the application of voice-based and Arduino- based control automation which has been developed from
Copyright © 2020 The Authors. Published by Atlantis Press B.V.
This is an open access article distributed under the CC BY-NC 4.0 license -http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/. 29
2014-2020 based on 25 journals to be studied. Journal assessments are carried out by taking into account the similarities or differences in each journal.
|
| |
Literature Review - 2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino

|
2020 Automatic Control Based on Voice Commands and Arduino
|
bet | 3/9 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 89,19 Kb. | | #232700 |
Literature Review Voice Command
Voice command is control of electronic devices that is carried out through commands given to the system using the voice of the system user. Control using voice is a control that is in great demand today in smart home systems. This is because the operation of the system is very easy and does not require a lot of power, which is the main reason voice commands are suitable for smart home systems. This voice command consists of voice recognition and speech recognition with the speaker, for example by using a series resistor. The exact value of the resistor depends on the sensitivity of the headphones and the desired output volume (usually in the order of 1- 10kΩ).
Software that can be used to connect the EasyVR module to a PC is EasyVR Commander. There is also SonicNet software that can be used to wirelessly connect the EasyVR module to a PC.
Voice Recognition Module V3
Voice recognition module V3 is a voice recognition module that can be used in voice recognition. This module has the ability to accommodate a maximum of 80 voice commands with a maximum of 7 voice commands that can be used at the same time. Each voice command can be given in 1500ms, which is one or two words.
This module has a voltage of 4.5-5.5V with a current of less than 40mA. The digital interface is a 5V TTL level for the UART interface and the GPIO, while the analog interface is a 3.5mm mono-channel microphone connector and a microphone pin interface. The size of this module is 31mm x 50mm with a speech recognition accuracy of 99% when used in ideal conditions.
Arduino
Arduino is an electronic device designed to facilitate the use of electronics in various fields in the form of an open- source single-board micro controller. Arduino uno is one of the Arduino products with an ATMega328 microcontroller. This tool is used to realize electronic circuits ranging from simple to complex.
In its use, Arduino is combined with Integrated Development Environment (IDE) software. IDE is a program that can be used in designing or sketching programs for Arduino boards. Arduino source code is made using the C programming language called sketch. Sketch that has been completed in the IDE can be immediately decompiled to find out where the program
error is. If the program has no errors then the program can be uploaded directly to the Arduino board.
|
| |
Nurbek Norboy o’g’li Achilov

Nurbek Norboy o’g’li Achilov
Download
299,43 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
25.11.2023
Hajmi
299,43 Kb.
#105489
Download
299,43 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Nurbek Norboy o’g’li Achilov
Download
299,43 Kb.
Matnni ko'rish
Academic Research in Educational Sciences

Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 6 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12 | SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
654
June, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
10. Achilov, N. N. (2020). METHODS OF INCREASING THE EFFECTIVENESS
OF THE LESSON USING VISUAL AIDS IN THE TEACHING OF DRAWING
SCIENCE. Экономика и социум, (11), 35-39.
11. Achilov N.N. (2021). THE USE OF SIMPLE CLIPPINGS TO FORM A
SPATIAL IMAGE. Экономика и социум, 10(89), 1308-1313.
12. Moxir, X., Nurbek, A., Qudrat, B., Elbek, X. J., & Boburmirzo, K. K. (2020).
Chizmachilik va chizmageometriya fanlarida burchak topishning bazi usullari.
Физика математика фанлари журнали, 4(1), 47-52.
|
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq bo-lajak-pedagoglarning-kreativligini-rivojlantirish-usullari (1)Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 6 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12 | SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
653
June, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
pedagogika yoki mutaxassislik fani yutuqlari, ilg‟or tajribalardan foydalanish
imkoniyatlarini mustaqil tahlil qiladi;
pedagogik jamoa tomonidan olib borilayotgan ilmiy tadqiqot va ijodiy
loyihalarni bajarishda faol ishlarni olib borishlari kerak bo‟ladi.
REFERENCES
1. Achilov Nurbek Norboy o„g„li (2020). The use and importance of the three-
dimensional features of the auto cad program in drawing projects in public schools.
European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8 (3) Part II,
189-192.
2. Achilov Nurbek Norboy o„g„li (2020). Pedagogical and psychological
fundamentals of formation of space imagination and creative ability in students.
European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8 (4), Part II,
38-40.
3. Mokhir, K., Nurbek, A., Qudrat, B., Elbek, K., & Boburmirzo, K. (2020). SOME
METHODS OF FINDING ANGLE IN THE SCIENCES OF DRAWING AND
DRAWINGMEMETRY. JOURNAL OF PHYSICS AND MATHEMATICS, 4(1),
47-52.
4. Kukiev, B., O„g„li, A. N. N. & Shaydulloyevich, B. Q. (2019). Technology for
creating images in autocad. European Journal of Research and Reflection in
Educational Sciences, 7 (12), 49-54.
5. Achilov, N. N. (2020). Maktablarda chizmachilik darslarini o'qitish mеtоdlari va
ularni tashkil qilish prinsiplari. Academic Research in Educational Sciences, 1 (3),
280-286.
6. Achilov, N. N. (2020). O'yinli texnologiyalardan foydalanib chizmachilik
darslarida o'quvchilar ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish va dars samaradorligini
oshirish metodikasi. Academic Research in Educational Sciences, 1 (3), 49-60.
7. Achilov, N. N., Baxriyev, I. S., & Mahmudov, M. J. (2020). MUHANDISLIK
GRAFIKASIDA MULTIMEDIYANING TUTGAN O'RNI. Academic Research in
Educational Sciences, 1(4), 639-646.
8. Achilov N.N. Develop students' spatial imagination by making simple cuts in
drawing. Муғаллим ҳәм үзлуксиз билимлендириў илимийметодикалық журнали
№2 2020 ISSN 2181-7138
9. Norboy o'g'li, A. N., & Shaydulloyevich, B. Q. Ko'kiyev Boburmirzo Baxodir o'g'li
& Jumayev Isroil Omandovlat o'g'li (2020). Methods of
developing creative abilities in children. European Journal of
Research and Reflection in Educational Sciences, 8(10), 151-153.
|
| |
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq bo-lajak-pedagoglarning-kreativligini-rivojlantirish-usullari (1)Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 6 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12 | SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
651
June, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
Pedagogning kreativlik potensiali. Talabalarni kreativ fikrlashga o‟rgatish,
ularda kreativ tafakkurni shakllantira olish uchun avvalo o‟qituvchining o‟zi kreativ,
ijodkor shaxs bo‟lishi zarur. Bordi-yu, uning o‟zi kreativlik sifatlariga ega bo‟lmasa,
u holda qanday qilib, talabalarni kreativ fikrlashga rag‟batlantira oladi.
Chiqariladigan yagona xulosa quyidagicha: o‟qituvchining o‟zi kreativ, ijodkor
bo‟lsagina, talabalar ham shunday bo‟la oladi. O‟qituvchining ijodkor va kreativ
bo‟lishi yoki bo‟lmasligi emas, balki darslarni ijodkorlik, kreativlik ruhida tashkil
etishi, yangi g‟oyalarni ta‟lim jarayonida sinab ko‟rishga intilishi zarur.
Mashg‟ulotlarda o‟qituvchi “kreativlik yo‟l xaritasi”ga ko‟ra quyidagi to‟rtta
yo‟nalish bo‟yicha harakatlanadi va ulardagi harakatlar pedagoglarning kreativligini
ifodalovchi belgilar (Patti Drepreau) sanaladi:
1) ijodiy fikrlash ko‟nikmalarini namoyon etish;
2) talabalarni o‟quv fanlarini qiziqish bilan o‟zlashtirishga rag‟batlantiruvchi
strategiya (metod va vositalar)dan foydalana olish;
3) innovatsion yondashuv va pedagogik masala (muammo)larning yechimini
topishga kreativ yondashish;
4) kutiladigan natija
5. Kreativlik potensialining tarkibiy asoslari va ustuvor tamoyillari .
Pedagogning kreativlik potensiali uning umumiy xususiyati sifatida aks etadi.
U ijodiy faoliyatning dastlabki sharti va natijasi sanaladi. Mazkur sifat shaxsning o‟z-
o‟zini namotyon qilish layoqatiga egalikni va tayyorlikni ifodalaydi. Qolaversa,
kreativ potensial negizida har bir mutaxassisning shaxsiy qobiliyatlari, tabiiy va
ijtimoiy quvvati yaxlit holda namoyon bo‟ladi. Kreativ potensial bilish jarayoniga
yo‟naltirilgan ijodkorlik bilan chambarchas bog‟liq. Pedagogning kreativ potensiali
an‟anaviy tafakkur yuritishdan farqli ravishda quyidagilarda namoyon bo‟ladi:
- tafakkurning tezkorligi va egiluvchanligi;
- yangi g‟oyalarni yaratish qobiliyati;
- bir qolipda fikrlamaslik;
- o‟ziga xoslik;
- tashabbuskorlik;
- noaniqlikka toqat qilish;
- zakovatli bo‟lish
Pedagog kreativlik potensialiga ega bo‟lishi uchun kasbiy faoliyatida
quyidagilarga e‟tiborini qaratishi zarur:
- kasbiy faoliyatiga ijodiy yondashish;
- yangi-yangi g‟oyalarni yaratishda faollik ko‟rsatish;
- ilg‟or pedagogik yutuq va tajribalarni mustaqil o‟rganish;
|
| |
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq bo-lajak-pedagoglarning-kreativligini-rivojlantirish-usullari (1)Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 6 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12 | SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
652
June, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
- hamkasblar bilan pedagogik yutuqlar xususida fikr almashish
Har bir pedagogning o‟zini o‟zi rivojlantirishi va o‟zini o‟zi namoyon eta olishi
bevosita uning kreativlik qobiliyatiga egaligi bilan bog‟liq. Odatda pedagoglarning
kreativlik qobiliyatiga ega bo‟lishlari pedagogik muammolarni hal qilishga intilish,
ilmiy-tadqiqot ishlari yoki ilmiy loyihalarni amalga oshirish va o‟zaro ijodiy
hamkorlikka erishishlari orqali ta‟minlanadi. Pedagog o‟z- o‟zidan ijodkor bo‟lib
qolmaydi. Uning ijodkorlik qobiliyati ma‟lum vaqt ichida izchil o‟qib-o‟rganish, o‟z
ustida ishlash orqali shakllantiriladi va u asta-sekin takomillashib, rivojlanib boradi.
Har qanday mutaxassisda bo‟lgani kabi bo‟lajak pedagoglarning kreativlik
qobiliyatiga ega bo‟lishlari uchun talabalik yillarida poydevor qo‟yiladi va kasbiy
faoliyatni tashkil etishda izchil rivojlantirib boriladi. Bunda pedagogning o‟zini o‟zi
ijodiy faoliyatga yo‟naltirishi va bu faoliyatni samarali tashkil eta olishi muhim
ahamiyatga ega. Pedagog ijodiy faoliyatni tashkil etishda muammoli masalalarni
yechish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, shuningdek, pedagogik xarakterdagi
ijod mahsulotlarini yaratishga alohida e‟tibor qaratishi zarur. Muammoli masala va
vaziyatlarni hal qilar ekan, pedagogning masala yechimini topishga ijodiy
yondashishi unda hissiy-irodaviy sifatlarning rivojlanishiga yordam beradi. Pedagog
o‟z oldiga muammoli masalalarni qo‟yish orqali mavjud bilimlari va hayotiy
tajribalariga zid bo‟lgan dalillar bilan to‟qnash keladi. Buning natijasida o‟z ustida
ishlash, mustaqil o‟qib o‟rganishga nisbatan ehtiyoj sezadi. Pedagog o‟zida quyidagi
kreativlik malakalarini namoyon eta oladi:
bajariladigan vazifaning mohiyati va ahamiyatini belgilay bilish;
masalaning qo‟yilishini tahlil qila olish;
masalani hal qilish rejasini tuzish;
masalani hal qilishda samarali metodlar (analiz, sintez, induksiya, deduksiya,
taqqoslash va b.)larni qo‟llash;
masalani hal qilish usullarini tanlay olish;
qabul qilingan qarorning to‟g‟riligini asoslash va qayta tekshirish;
masalani hal qilishda kichik tadqiqot (izlanish)ni olib borish;
masalani hal qilish sharoiti, jarayonning borishi va masala yechimi yakunlarini
umumlashtirishga oid dalillarni rasmiylashtirish
Ilmiy-tadqiqot ishlari, ilmiy yoki ijodiy loyihalarni amalga oshirish ham
pedagogning kreativlik potensialini rivojlantiradi. Natijada pedagog:
ijodiy fikrlashga odatlanadi;
-ilmiy-tadqiqot faoliyatini olib borish ko‟nikmalarini puxta
o‟zlashtiradi;
|
| |
So’ngi ilmiy tadqiqotlar nazariyasi 9-son respublika ilmiy-uslubiy jurnali

SO’NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI 9-SON
RESPUBLIKA ILMIY-USLUBIY JURNALI 13.04.2023
182
3D TEXNOLOGIYALAR SOHASIDA DUNYO TENDENSIYALARI TAHLILI
https://doi.org/10.5281/zenodo.7823188
Jamilova Maftuna
TATU 3-bosqich talabasi
Beknazarova Saida
Ilmiy raxbar: TATU kafedra mudiri
Yuqori texnologiyalar har yili kundalik hayotimizga yanada chuqurroq kirib
bormoqda. Multimedia, interaktiv, mobil va 3D texnologiyalar ―Raqamli dunyo‖ deb
ataladigan yangi muloqot va zamonaviy raqamli muhit imkoniyatlarini yaratdi.
Bugungi kun yoshlarining 85% dan ortig‘i turli xil zamonaviy yuqori texnologiyali
―gadjetlarga‖: kompyuterlar, planshetlar, Internetga kechayu-kunduz kirish imkoniyati
bor smartfonlarga ega. XX asr oxiri - XXI asr boshlarida mahsulot ishlab chiqarishning
ilg‘or innovatsion yo‘nalishlaridan biri bu 3D texnologiyasidir. Ushbu texnologiyadan
foydalanish asosida yaqin kelajakda mashina va mexanizmlarning qismlarini inson
ishtirokisiz ishlab chiqarish mumkin bo‘ladi. Ushbu innovatsion texnologiyadan
foydalanish robototexnika sohasidagi yutuqlarni yuqori darajaga ko‘tarish imkonini
beradi, chunki kompyuter tomonidan boshqariladigan bosib chiqarish moslamasi robot-
manipulyator hisoblanadi. Uning yordami bilan insonning individual organlari, plastik
qismlar, metall buyumlar (qurolgacha), yog‘och buyumlar, beton qurilish
konstruksiyalari va murakkab hajmli mahsulotlar, xususan, samolyotlar
tayyorlanmoqda.
Graphic Display World ma‘lumotlariga ko‘ra, geografik jihatdan 3D
texnologiyalar bozorida jahon yetakchilari Amerika Qo‘shma Shtatlari, Buyuk
Britaniya va Germaniya bo‘ladi. Qo‘shma Shtatlar 3D texnologiyasini joriy etish
bo‘yicha pionerlardan biri bo‘lib, 3D texnologiyalari bozorining muhim katta ulushini
egallashi kutilmoqda. Bundan tashqari, organ va to‘qimalar transplantatsiyasiga olib
keladigan surunkali kasalliklar sonining ortib borayotgani va organ donorlarining
cheklangan soni bozorning o‗sishiga turtki bo‘lgan asosiy omillardandir. Sog‘liqni
saqlash sohasida 3D bosib chiqarish uchun keng ko‘lamli spektrlar mavjud, ya‘ni bular
stomatologiyadagi qoliplardan tortib protezlash va murakkab operatsiyalar uchun 3D
bosilgan modellargacha.
3D texnologiyalaridan foydalanish deganda, quyidagi mahsulotlar: 3D sensorlar,
3D integral mikrosxemalar, 3D tranzistorlar, 3D printer, 3D o‘yinlar va boshqa 3D
modellardan foydalanish tushuniladi. Ularning ilg‘or vizual effektlari, animatsiyalari va
grafik imkoniyatlaridan foydalanish tufayli sog‘liqni saqlash, media, ta‘lim, ishlab
chiqarish, avtomobilsozlik va boshqa shu kabi turli sohalarda tez mashhurlikka
erishmoqda. Ularning yuqori texnologiyalari natijasida 3D texnologiyasini qabul qilishi
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona...

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali sirtqi bo’lim
|
bet | 5/5 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 423,95 Kb. | | #267811 |
Bog'liq Javoblar!! Shahar tarmoqlari (man) va ularning qurilish usullariFoydalanilgan adabiyotlar
Bruinsma, F. va Rietveld, P. (1992). Yevropa infratuzilma tarmoqlarida shahar aglomeratsiyalari. Shaharshunoslik, 30, 919-934.
https://doi.org/10.1080/00420989320080861
Derudder, B. va Witlox, F. (2008). Aviakompaniya oqimlari orqali jahon shahar tarmoqlarini xaritalash: kontekst, dolzarblik va muammolar. Transport geografiyasi jurnali, 16, 305-312.
https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2007.12.005
Fang, DC va Sun, MY (2015). Tezyurar temir yo'l davrida Yangtze daryosi deltasida shahar aglomeratsiyalarining fazoviy tuzilmasini qayta qurish - ijtimoiy tarmoq tahlili asosida. Iqtisodiy geografiya, 35, 50-56.
Huang, JN, Chen, SY, Sellers, J., & Xing, XJ (2017). Yangtze daryosi shahar aglomeratsiyasining o'rta yo'nalishini o'zaro bog'liqlik modeli asosida ko'p masshtabli tarmoq strukturasini o'rganish. Shahar va qishloq rejalashtirish, № 5, 65-
Li, T. va Chjou, R. (2016). Yangtze daryosi deltasidagi tarmoqning hinderland bo'limi uchun korrelyatsiyani o'lchash usullarini taqqoslash. Acta Geographica Sinica, 71, 236-250.
Mans, U. (2014). Jahon shaharlari tarmog'idagi yakuniy tugunlarning o'rnini tushunish: markaz bo'lmagan shaharlarni farqlash uchun Peer City tahlilidan foydalanish. Global tarmoqlar, 14, 188-209.
https://doi.org/10.1111/glob.12016
|
| |
YuNESKO haqida - Yevropa Ittifoqi-Yunesko o'zbekistondagi qishloq xo'jaligi sohasini

|
Yevropa Ittifoqi-Yunesko o'zbekistondagi qishloq xo'jaligi sohasini
|
bet | 2/3 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 138,5 Kb. | | #15745 |
YuNESKO haqida
YuNESKO 1945 yil 16-noyabrda Birlashgan Millatlar Tashkilotining ixtisoslashgan agentligi sifatida tashkil etilgan. Ushbu tashkilot ta'lim, fan, madaniyat, aloqa va axborot orqali tinchlik o’rnatish, qashshoqlikka barham berish, barqaror rivojlanish va madaniyatlararo muloqotni mustahkamlashga xizmat qiladi. YuNESKOning O'zbekistondagi faoliyati YUNESKOning Toshkentdagi Vakolatxonasi, YuNESKO Bosh qarorgohi, Bangkok, Jakarta va Olmaotadagi mintaqaviy vakolatxonalari, hamda O'zbekiston Respublikasining YuNESKO ishlari bo'yicha Milliy komissiyasi bilan yaqin hamkorlikda rejalashtiriladi va boshqariladi.
Websayt: https://ru.unesco.org/
Facebook: www.facebook.com/UNESCO.Tashkent
|
| |
Tarmoq texnologiyalari

|
Tarmoq texnologiyalari
|
bet | 1/7 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 56,64 Kb. | | #103447 |
1-mavzu: “Tarmoq texnologiyalari” fani haqida tushuncha. Kompyuter kommunikatsiyalari va ularning turlari
Reja:
1. Axborot – kommunikatsiya texnologiyalari haqida tushuncha.
2. Kommunikatsiya texnologiyalari va aloqa uchun kompyuterlardan foydalanish.
3. Kompyuter tarmoqlari va uning asosiy tushunchalari
4. Kompyuter tarmoqlari tarixi
Tayanch iboralar:
Kommunikatsiya. Bit-sekund (bod). Aloqa kanali. Aloqa tarmog'i. Telekommunikatsiya. Manba. qabul qiluvchi,Web brouzer, web peyjer, stansiya, abonent tizimi,LAN, MAN,CANruzi,GAN, mijoz-server
1. Axborot – kommunikatsiya texnologiyalari haqida tushuncha
«Ta’lim to`g`risida»gi qonun, hamda «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»ning qabul qilinishi O`zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini keng miqyosda isloh qilishning boshlanishi bo`ldi. Ta’lim tizimini dunyo standartlari darajasiga yetkazish ushbu islohotning muhim vazifalaridan biridir. Jahonda zamonaviy ta’limning xarakterli tomoni shundaki ta’limni axborotlashtirish va axboriy jamiyatning ehtiyojini hisobga olgan holda kadrlarni tayyorlash hisoblanadi. Bu O`zbekiston Respublikasi ta’limida ham ro`y bermoqda, axborotlashtirish sohasidagi davlat siyosati «axborot resurslari, axborot texnologiyalari va axborot tizimlarini rivojlantirish hamda takomillashtirishning zamonaviy jaxon tamoyillarini xisobga olgan holda milliy axborot tizimini yaratishga qaratilgan»1. Ushbu holatlar kadrlarni tayyorlash tizimida informatika fanining alohida o`rni muqimligini ko`rsatib beradi.
O`zbekiston Respublikasida milliy kadrlar tayyorlash tizimida informatika nazariy va amaliy informatika sohasidagi mutaxassislarni kasbiy tayyorlash yo`nalishi hamda mutaxassislarning umumta’lim darajasini shakllantirishning muhim elementi sifatida qaraladi. Birinchi yo`nalishning zaruriyati informatikani bugungi kunda metafan sifatida, ya’ni uning ahamiyati olamning zamonaviy manzarasini shakllantirishda, informatika tushunchalarining fundamental xususiyati va metodologiyasining umumiyligida aniq namoyon bo`lmoqda. Ikkinchi yo`nalish doirasida informatika tayyorlanayotgan kadrlarning axboriy madaniyatini shakllantirish vazifasidan iborat bo`lgan umumta’lim fani sifatida namoyon bo`ladi.
Informatikaning asosiy tushunchalaridan biri – bu axborot-kommunikatsiya texnologiyasidir.
Texnologiya grek tilidan (techne) tarjima kilganda san’at, maxorat, bilish ma’nolarini anglatadi, bular esa o`z navbatida jarayonlardir. Jarayonlar - bu qo`yilgan maqsadga erishish uchun ma’lum xarakatlar majmuasidir.
|
| |
Batafsil ma’lumot uchun mas’ul shaxs

|
Batafsil ma’lumot uchun mas’ul shaxs
|
bet | 3/3 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 138,5 Kb. | | #15745 |
Batafsil ma’lumot uchun mas’ul shaxs:
YuNESKOning Oʻzbekistondagi vakolatxonasi loyihasining Ahborot va jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha mutaxassisi Sabina Bakiyeva
+998903585225
|
Yevropa Ittifoqi hadida
27 aʼzo-davlatlardan tashkil topgan Yevropa Ittifoqi dunyoning eng katta ko’mak donoridir. Evropa Ittifoqi tomonidan O’zbekistonga 2014-2020 yillarda 168 million evro miqdorida yordam ko’rsatildi. Shuningdek, O'zbekiston chegaralarni boshqarish va giyohvand moddalar nazorati, ta'lim, demokratiya va inson huquqlari, energetika, transport, kichik va o'rta biznesni rivojlantirish, tinchlik va barqarorlik, suv / ekologik va yadro xavfsizligi kabi sohalarda mintaqaviy va tematik ko’mak ham oladi. Yevropa Ittifoqi O'zbekistonda 1996 yildan buyon faoliyat yuritib kelmoqda va har yili rivojlanish uchun 24 million evro miqdorida yordam ko’rsatadi.
Websayt: http://eeas.europa.eu/delegations/uzbekistan
Facebook: www.facebook.com/eudeluzb
Batafsil ma’lumot uchun mas’ul shaxs:
Yevropa Ittifoqining Oʻzbekistondagi delegatsiyasining Matbuot va axborot bo’yicha mutaxassisi Nargiza Alikulova
Narghiza.ALIKULOVA@eeas.europa.eu
|
|
| |
Fasslar
Yil davomida 4 fasl almashib turadi. Qish, bahor, yoz va kuz. Bu hodisalar er va quyosh orasidagi masofaga

|
Fasslar
Yil davomida 4 fasl almashib turadi. Qish, bahor, yoz va kuz. Bu hodisalar er va quyosh orasidagi masofaga
|
bet | 13/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)Fasslar
Yil davomida 4 fasl almashib turadi. Qish, bahor, yoz va kuz. Bu hodisalar er va quyosh orasidagi masofaga
qarab havo harorati ta'sirida o'zgaradi. Hozirda kuz fasli davom etmoqda.
2_2 Sizni qiziqtirgan sport turi to`g`risida rus tilida qisqacha bayon yozib bering.
Мне очень нравится футбол, я с детства смотрел все крупные футбольные соревнования. Мне нравятся команды «Барселона» и «Насаф». Для меня Месси – король футбола. Надеюсь, что мы поедем на чемпионат мира (в две тысячи двадцать шестом году).
Menga futbol juda yoqadi, bolaligimdan barcha yirik futbol musobaqalarini tomosha qilganman. Menga “Barselona” va “Nasaf” jamoalari yoqadi. Men uchun Messi futbol qiroli. Umid qilamanki, biz jahon chempionatiga chiqamiz (ikki ming yigirma oltida).
2_3 Nyuton qonunlari qisqacha tariflang va misollar keltiring.
Nyutonning harakat qonunlari klassik mexanikaning uchta asosiy qonuni boʻlib, jismning harakati va unga taʼsir
qiluvchi kuchlar oʻrtasidagi munosabatni tavsiflaydi.Birinchi qonun
Har bir jism oʻzining tinch holatida yoki toʻgʻri chiziqda bir tekis harakatda davom etadi, agar unga taʼsir qiladigan
kuchlar bu holatni oʻzgartirishga majbur boʻlmasa.
Nyutonning birinchi qonuni inersiya prinsipini ifodalaydi: tananing tabiiy harakati toʻgʻri chiziqda doimiy tezlikda
harakat qilishdir. Tashqi taʼsirlar boʻlmasa, tananing harakati hozirgi holatini saqlab qoladi.
Ikkinchi qonun
Jismning harakatining oʻzgarishi taʼsirlangan kuchga proportsionaldir; va kuch taʼsirlangan toʻgʻri chiziq yoʻnalishi
boʻyicha amalga oshiriladi. [4]
„Harakat“ deganda Nyuton hozirgi impuls deb ataladigan miqdorni nazarda tutgan, bu jismdagi materiya
m iqdoriga, bu jismning harakat tezligiga va harakat yoʻnalishiga bogʻliq. Zamonaviy yozuvda jismning impulsi uning
|
| |
effekti, agar gaz temperaturasi isisa ΔT > 0, (-) effekt deyiladi

|
effekti, agar gaz temperaturasi isisa ΔT > 0, (-) effekt deyiladi
|
bet | 12/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)effekti, agar gaz temperaturasi isisa ΔT > 0, (-) effekt deyiladi.
Devorlari issiqlikni juda yomon o’tkazadigan trubka ichida gazning barqaror oqimi hosil qilinadi. Тrubka ichida
mayda teshiklari bo’lgan to’siq bor, mana shu tiqinda eng katta bosim R1 eng kichik P2 bosimga qadar o’zgaradi.
Bu vaqtda gaz keskin kuchayadi. Тajribada temperaturalar farqi ΔT = T1 - T2 o’lchab boriladi. Gaz ichki energiyasi:
U2-U1=A' (1) Gazning bajargan ishi: A'=P1SL1 - P2SL2=P1V1 - P2V2 (2); (1) va (2) dan: U1+P1V1=U2+P2V2 (3)
B u tajribada ichki energiya emas, U+PV kattalik saqlanadi.
R2 ni RT2 ga teng deyilsa, U2=SvT2 deb (2) B-D-V tenglamadan
foydalanib hamda real gazning ichki energiyasi (8) tenglamani hisobga
o lib, ularni hammasini (3)ga qo’yib temperaturalar ortirmasi quyidagicha ↕ ( 4 )
a niqlanadi.
( Vi, Ti) tekislikda (9-chizma) (5) tenglama egri chiziq bilan tasvirlangan. Effektning ishorasi va hatoligi gazning
boshlanish temperaturasi va boshlang’ich hajmi bilan aniqlanadi. da effekt hamisha (-) bo’ladi.
da (+) effekt bo’ladi (10-chizma). Boshlang’ich (bosim) tayinli bo’lganda Т , T1 ga chiziqli bog’liq. Gazning
boshlang’ich temperaturasi qancha kam bo’lsa, u Joul-Тomson effekti natijasida shuncha ko’prok soviydi. JoulТomson effekti asosan ideallikdan chetlanish tufayli yuz beradi. Ideal gaz uchun PV=RT bo’ladi va (2) shart:
SVT1+RT1=CVT2+RT2 (5). shartga aylanadi, bundan T1=T2 ekanligi kelib chiqadi.
2_1 Tabiat fasllari to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering.
Seasons
4 seasons alternate throughout the year. Winter, spring, summer and autumn. These events change due to the influence of air temperature, depending
on the distance between the earth and the sun. The autumn season is currently underway.
|
| |
neftni qayta haydashda (benzin miqdorini oshirish va aromatik uglevodlardan olish uchun) keng qoʻllanadi. Neftni

|
neftni qayta haydashda (benzin miqdorini oshirish va aromatik uglevodlardan olish uchun) keng qoʻllanadi. Neftni
|
bet | 15/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)neftni qayta haydashda (benzin miqdorini oshirish va aromatik uglevodlardan olish uchun) keng qoʻllanadi. Neftni
maxsus pechlarda 600—750° gacha qizdirganda uglevodorodgacha boʻlgan mol. m.si kichik birikmalar hosil boʻladi;
ayni vaqtda zichlashish reaksiyasi roʻy berib, mol. m.si yuqori boʻlgan moddalar, aromatik va toʻyinmagan
uglevodorodlar vujudga keladi. Neft P. kilinganda uglerodli qoldiq, neft koksi va boshqa hosil boʻladi. temperatura,
bosim va qizdirish davomiyligi P. natijasiga taʼsir kiladi. Pirolizh. da ishlatiladigan zaharli kimyoviy vositalar, xalq
xoʻjaligining turli tarmoqdarida qoʻllanadigan uglevodorodlar (yogʻoch spirti, sirka kislota va boshqalar), qazib
olinadigan koʻmirlardan koks, gaz va boshqa olishda qoʻllanadi. Sanoatda metall karbonillarini P.ga uchratib metall
kukunlari hosil qilinadi. SaSO3 dan kalsiy oksidi, baʼzi anorganik tuzlarni pirogidroliz qilish yoʻli bilan oksidlar
olinadi.
2_5 Konversiya va selektivlik haqida tushuncha bering
Konversiya (lotin. conversio — aylanish, o'zgarish demakdir) - datlabki gaz aralashmasining tarkibini o'zgartirish
maqsadida gazlarni qayta ishlash jarayoni bo'lib, odatda, vodorod yoki uning CO bilan aralashmasini olish
maqsadida gazsimon uglevodorodlar (metan va uning gomologlari) va CO konversiya qilinadi. Bu aralashmalaror
organikaviy mahsulotlarni sintcz qilish maqsadida va gaz-qaytaruvchilar sifatida metallurgiyada qo'llaniladi yoki
toza vodorod olish uchun bu jarayon amalga oshiriladi. Ko'mir uyumlaridan ajraladigan gaz, metandan tarkib
topgan bo'lib, unda uglerod dioksid, azot, oltingugurt, parafin va olefin qatoridagi gazlar ham uchraydi. Kon
inshootlari havosida metan miqdori oshganda portlash xavfi kuchayadi
2_6 Javob:1_10
2_7 Izotermik jarayonni tushuntiring
|
| |
yaʼni adsorbent bilan kimyoviy bi-riksa, kimyoviy A. deyiladi. Fizik A. temperatura, bosim, konsentratsiyaga

|
yaʼni adsorbent bilan kimyoviy bi-riksa, kimyoviy A. deyiladi. Fizik A. temperatura, bosim, konsentratsiyaga
|
bet | 17/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)yaʼni adsorbent bilan kimyoviy bi-riksa, kimyoviy A. deyiladi. Fizik A. temperatura, bosim, konsentratsiyaga,
adsorbent va adsorbatning tabiatiga, shuningdek, adsorbent tuzilishiga ham bogʻliq. A. hodisasi tabiatda keng
tarqalgan. Yerga solingan oʻgʻit, avvalo tuproqqa A. lanadi. Oʻsimlik tuproqdagi ozuqani ildizi orqali A. jarayoni
asosida oʻzlashtiradi. A. gaz va suyuq aralash-malarni ajratish-da (qarang Xromatografiya), biologik jarayon-da,
havoni iflos gazlardan tozalashda, eritmalarni har xil qoʻshilmalardan holi qilishda, ulardan erigan moddalarni
ajratib olishda A. dan keng foydalaniladi.
Gaz, bug` yoki eritmalar aralashmalari tarkibidagi bi ryoki bir necha komponentlarni qattiq jism (adsorbent) yuzasi
va g’ovaklari hajmida yutilish jarayoni adsorbsiya deb ataladi. Adsorbsiya paytida yutilayotgan modda adsorbtiv
deb yuritiladi. Adsorbent tarkibiga yutilib bo’lgan modda esa adsorbat deyiladi. Sanoatda adsorbsiya jarayoni
gazlarni tozalash va quritish, eritmalarni tozalash va tindirish hamda gaz va bug` aralashmalarini ajratish uchun
qo’llaniladi. Masalan, havo va boshqa gazlar aralashmalaridan uchuvchan erituvchilarni ajratish, ammiakni kontakt
qurilmasiga berishdan oldin toza-lash, tabiiy gazni quritish, koks gazidan aromatik uglevodorodlarni ajratish,
plastmassa va sintetik kauchuk ishlab chiqarishlarida adsorbsiya jarayoni keng qo’llaniladi. Bu usul yordamida xom
ashyo va mahsulotlarning sifatini ham yaxshilash mumkin.
Sanoat gazlarini turli zaharli moddalardan adsorbentlar yordamida tozalash atrof-muhitni muhofaza qilishga
xizmat qiladi.
Adsorbsiya jarayonlari odatda desorbsiya jarayoni bilan chambarchas bog`langan bo’ladi. Adsorbent tarkibidagi
yutilgan moddani ajratib chiqarish desorbsiya deyiladi.
Qattiq jismning yuzasiga ta`sir qilayotgan kuchlarning tabiatiga ko’ra adsorbsiya ikki xil bo’ladi: fizik adsorbsiya va
|
| |
keladi. Ammo bir narsa sizni oʻyga solayotgan boʻlishi mumkin. Agar suv siqilish paytida tezlashsa, u qoʻshimcha

|
keladi. Ammo bir narsa sizni oʻyga solayotgan boʻlishi mumkin. Agar suv siqilish paytida tezlashsa, u qoʻshimcha
|
bet | 11/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)keladi. Ammo bir narsa sizni oʻyga solayotgan boʻlishi mumkin. Agar suv siqilish paytida tezlashsa, u qoʻshimcha
kinetik energiya oladi.
1_9 0.2 mol CO2, 11,1g Ca(OH) tutgan eritma orqali utkazilganda hosil bulgan chukmani hisoblang.
11.1----0.2--x=15gr
Ca(OH)2+CO2=CaCO3+H2O
74-----1----100
Ca(oh)+CO2=CaCo3+h2o reaksiya
11.1gr--0.2mol--x=15gr
Ca(OH)2+CO2=CaCO3+H2O
74gr----1mol--100gr
11.1÷74=0.15 mol
Kichkinasi boyicha qaysini moli kam bolsa chokmani
massasi topiladi
1_10 Joul – Tomson effekti deganda nimani tushunasiz?
Thomson effekti — termoelektr hodisalaridan biri; Tokli oʻtkazgich boʻylab temperatura grandiyenti mavjud
boʻlganda, issiqlik zanjirida Joule–Lenz qonuniga asosan ajralayotgan issiqlikdan tashqari, yana maʼlum miqdorda
issiqlikning ajralish yoki yutilish hodisasi (tok yoʻnalishiga qarab). Tok kuchining kvadratiga proporsional boʻlgan
Joule–Lenz issiqligi va Thomson issiqligining hosil boʻlishi bir-biridan tubdan farq qiladi. temperatura gradiyenti
mavjud boʻlgan oʻtkazgichdagi elektronlar sovuq oʻtkazgichga oʻtganda, kinetik energiyalarini atomlarga beradi va
panjara atomlari harakatga kelib, issiqlik (Thomson issiqligi) ajraladi. Tok yoʻnalishi oʻzgarganda, sovuqoʻtkazgichdagi elektronlar temperaturasi yuqori boʻlgan oʻtkazgich atomlarining energiyasi hisobida energiyalarini
oshiradi, yaʼni issiklik yutiladi. 1856-yilda William Thomson nazariy jihatdan kashf etgan.
Joul va Тomson gazni issiqlik izolyatsiyasiga ega bo’lgan va ichida g’ovak
to’sig’i bor trubkadan o’tkazganda gaz to’siq, orqali o’tib kengayishi
natijasida temperatura biroz o’zgarishini payqagan. Bu hodisa
JoulТomson effekti deyiladi. Agar gaz temperaturasi pasaysa ΔT <0, (+)
|
| |
yuqori oktanli komponentlarini olish

|
yuqori oktanli komponentlarini olish
|
bet | 10/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)yuqori oktanli komponentlarini olish
uchun xom ashyo hisoblangan izopentan
olinadi. Jarayon harorat 120-150 C va
bosim 1 MPa gacha bo‘lgan sharoitda olib boriladi.
1_8 Bernulli tenglamasi haqida tushuncha bering
Bernulli tenglamasi — gidrodinamikaning asosiy tenglamasi. Suyuqlik oqimi barqaror (statsionar) boʻlganda
suyuqlikning oqish tezligi v bilan bosimi r orasidagi munosabatni ifodalaydi. Bernulli tenglamasi ga koʻra suyuqlik
koʻndalang kesimi oʻzgaruvchan gorizontal quvurdan oqayotgan boʻlsa, quvurning tor joylarida suyuqlikning
tezligini kattaroq, bosimi kichikroq va, aksincha, quvurning keng joylarida bosimi kattaroq, tezligi kichikroqboʻladi.
Bernulli tenglamasi gidravlika masalalarini yechishda, mas, quvurning biror koʻndalang kesimidan
vaqt birligida oqib oʻtayotgan suyuqlik (yoki siqilgan gaz) miqdorini hisoblashda ishlatiladi.
Buning uchun Pito naychasi yordamida suyuqlikning bosimi aniqlanadi.
Bernulli tenglamasi ning gidravlika va texnika, gidrodinamikada muhim
ahamiyati bor. Hajm birligidagi suyuqlik energiyasining saqlanish
qonunidan foydalanib D. Berpulli chiqargan (1738).
Bernulli qonuni: gorizontal oqayotgan suyuqlikning tezroq oqayotgan
nuqtalarida bosim sekinroq oqayotgan nuqtalarga nisbatan kichik boʻladi. Shunday qilib, diametri oʻzgaradigan
gorizontal suv quvurining suv tez harakatlanadigan qismi suv sekin harakatlanadigan qismiga qaraganda kichikroq
bosim ostida boʻladi. Bu koʻpchilikka erish tuyuladi, chunki odamlar yuqori tezlikni yuqori bosim bilan bogʻlaydi.
Ammo biz keyingi boʻlimda haqiqatan ham suv ortida oldiga nisbatan kattatoq bosim boʻlsa, u tezroq
harakatlanishini koʻrsatamiz. Siqilmaydigan suyuqliklar oʻzgarmas hajmiy oqimni ushlab turishi uchun quvurning
ingichka qismiga yetib kelganda tezlashishi kerak. Shu sababli ingichka joʻmrak quvurdagi suvning tezlashishiga olib
|
| |
IZOTERMIK JARAYON (izo… va Yunoncha therme — issiqlik) — o’zgarmas temperaturada fizik sistemada ro’y

|
IZOTERMIK JARAYON (izo… va Yunoncha therme — issiqlik) — o’zgarmas temperaturada fizik sistemada ro’y
|
bet | 16/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)IZOTERMIK JARAYON (izo… va Yunoncha therme — issiqlik) — o’zgarmas temperaturada fizik sistemada ro’y
beradigan fizik yoki kimyoviy jarayon. Masalan, o’zgarmas bosimda suyuqlikning qaynashi, qattiq jismning erishi va
boshqalar. Qaytar va qaytmas Izotermik jarayonlar bor. Izotermik jarayonda ideal gaz bosimi bilan hajmi o’zaro
teskari proportsional holda o’zgaradi. Izotermik jarayon issiqlik mashinalarida ham ro’y beradi. Uning grafigi
izoterma deyiladi. Izotermik jarayon tarkibiy qism sifatida Karno tsiklit’ kiradi.
Izotermik jarayon (yun. ἴσος (izos) - "barobar" va θέρμη (termon) - "issiq") deb oʻzgarmas haroratda tizim
holatining oʻzgarishiga aytiladi.[1] Bu jarayonda harorat sobit qoladi: ΔT = 0. Havoning asta-sekin siqilishini yoki
meshdan gazni soʻrib chiqarganda nasos porsheni ostida gazning kengayishini taxminiy oʻlaroq izotermik jarayon,
deb hisoblash mumkin. Izotermik jarayonni oʻtkazish uchun odatda tizimga termostat oʻrnatiladi. Bunda
jarayonning kechishi yanada tezlashadi. Tizim harorati esa termostat haroratidan farq etmaydi. Izotermik jarayon
shunday jarayonki, gaz vazni, molyar gaz va harorat є — konstanta hisoblanadi.
2_8 Javob:1_3
2_9 Adsorbsiya jarayonini tushuntiring. Adsorbentlarga misol keltiring.
Adsorbsiya — qattiq yoki suyuq moddalar (adsorbentlar) sirtiga suyuq yoki gaz holidagi modda (adsorbat)larning
konsentrlanishi (yutilishi). A. adsorbent sirtidagi molekulalararo kuch taʼsirida sodir boʻladi. Adsor-bat molekulalari
adsorbent sirtiga yaqinlashib, unga tortiladi va adsorbatning bir (mono-), ikki (bi-) va hokazo koʻp (poli-) molekulali
adsorbsion qavati hosil boʻladi. Adsorbatning adsorbsion qavatdagi konsentratsiyasi maʼlum dara-jaga yetganidan
keyin desorbsiya boshla-nadi. Yutilgan modda adsorbsion qavatda oʻz xususiyatini saqlab qolsa, fizik A., oʻzgarsa,
|
| |
H2S + NaOH → NaHS + H2O (nordon tuzi, 1:1 nisbatda)

|
H2S + NaOH → NaHS + H2O (nordon tuzi, 1:1 nisbatda)
|
bet | 22/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)H2S + NaOH → NaHS + H2O (nordon tuzi, 1:1 nisbatda)
Havoda ko’k olov hosil qilib yonadi: [2H_{2}S + O_{2} → 2S + 2H_{2}O]
kislorod etishmaydigan sharoitda: [2H_{2}S + O_{2} → 2S + 2H_{2}O]
Olinishi
Suyultirilgan kislotalarning sulfidlar bilan o’zaro ta’siri: FeS + 2HCI → FeCl2 + H2S ↑
3_5 Sikloalkanlarnig tuzilishi va izomeryasi haqida tushuncha bering.
Sikloalkanlar – halqali to’yingan uglevodorodlar. Ular yana naftenlar, polimetilen uglevodorodlar deb ham
nomlanadi. Umumiy formulasi CnH2n . Birinchi vakili siklopropan – C3H6
Nomenklaturasi:
Sikloalkanlarni nomlashda halqa raqamlanadi, o’rinbosar holati ko’rsatiladi, shu sikloalkanga to’g’ri keladigan
alkan nomiga siklo- old qo’shimchasi qo’shiladi: Masalan: C3H8 - propan, C3H6 – siklopropan
Izomeriyasi:
Sikloalkanlarda ham alkanlardagi izomeriya turlari kuzatiladi. Shuningdek, ularda halqadagi uglerodlar soni
o ’zgarishi bilan ham izomeriya hodisasi kuzatiladi.
1 ) O’rinbosar izomeriyasi: 2) Halqa izomeriyasi:
3) Holat izomeriyasi
3_6 Javob 2_8
3_7 Izoxorik jarayonni tushuntiring.
Izoxorik jarayon - sistema hajmi oʻzgarmagan holda sistemada sodir boʻladigan fizik jarayon. Sistemaning
termodinamik holat diagrammasida izoxora bilan ifodalanadi.
Qattiq jismdagi jarayonlarda, jumladan, izotermik jarayonlar esa hajm deyarli oʻzgarmagani uchun ular, odatda,
Izoxorik jarayon deb hisoblanadi. Shuningdek, juda tez sodir boʻladigan jarayonlar (mas, portlash jarayoni) da
hajm oʻzgarishga deyarli ulgurmagani sababli ularni Izoxorik jarayon deb qarash mumkin. Izoxorik jarayon
issiqlik mashinalari (mas, Otto, Dizel sikllari)da uchraydi.
Izoxorik jarayonda hajm oʻzgarishi bilan bogʻliq mexanik ish bajarilmaydi; sistemaning ichki energiyasi
|
| |
ionlardan tashkil topgan . Eritmada erigan moddaning har bir molekulasi, erituvchi molekulalarning qurshovida

|
ionlardan tashkil topgan . Eritmada erigan moddaning har bir molekulasi, erituvchi molekulalarning qurshovida
|
bet | 41/46 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 444,31 Kb. | | #108683 |
Bog'liq x vareant gtl(1)ionlardan tashkil topgan . Eritmada erigan moddaning har bir molekulasi, erituvchi molekulalarning qurshovida
bo’ladi. Agar erutuvchining molekulalarning qurshovida bo’ladi. Agar erituvchining molekulalari ham qutubli
bo’lsa u holda ular erigan modda molekulalari yaqinida uning hosil qilgan elektr maydonida orientatsiyalanuvchi
kuch tasirida bo’ladi. Shuning uchun erituvchi molekulasi erigan modda molekulasining musbat zaryadlangan
qismiga manfiy uchi bilan manfiy zaryadlangan qismiga esa – musbat uchi bilan o’girilib qoladi.
Suyuqliklarda elektro utkazuvchanlik munosabati nima?
Zvob: Barchaga elektr toki elektr toki ta'siriga munosabatiga kura ikki gurukhga: elektroki o'kazadigan va o'tkazmaydiganga
belinad.Eritmalari elektr tokini o'tkazadigan – elektrolitlar, Eritmalari elektr tokini o'tkazmaydigan – elektrolitmaslar.
Elektrolitlar – kislotalar, ishkorlar, tuzlar. Elektrolitmaslar – qand, spirt, shu jumladan toza suv ham.
“Ion” - atamasi grekcha suz bulib, “boruvchi” degan manoni bildiradi.
Electrolitlar – Tuzlar, acid va ishkorlar suvda erithyganda tahrirlangan molecularari musbat va manfiy ishorali ionlarga
azhraladi. Ana shu ionlarning tartibli harakati electr toking o'tishini ta'minlash. Elektrolitlarning ionlarga azhralishi dissocialanish
zharayoni deyiladi. Kand, ether, spirt va boshkaning quvvatiga molecularari suvda erithylganda ionlarga dissocialanmaydi.
5_6 10gr mis va mis (II) -oksid aralashmasini eritish uchun xlorid kislotaning 20% li eritmasidan 36,5 gr sarflandi.
Dastlabki aralashma tarkibidagi misning massa ulushini hisoblang.
C u+ 2HCl=CuCl2+H2
10 gr 0.2mol
CuO+ 2HCl=CuCl2=H2O
36.5×0.2=7.3gr÷36.5=0.2 mol
64x+80y=10
2x+2y=0.2
Tenlamani yechib misni topib gramini 10 gramga bolib qoyasiz misni massa uluwi chiqadi
|
| |