Boshqaruv tamoyillari

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARI
VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZIMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
KIBERXAVFSIZLIK FAKULTETI 711-21AXO` GURUHI
TALABASINING “BOSHQARUV TAMOYILLARI ” FANIDAN
AMALIY ISHI№3
Mavzu: Strategik boshqaruv, Boston modeli - Boston Consulting Group
(BCG)
BAJARDI:Raxmatov Bexzod
QABUL QILDI:Parpiyeva Malika
Toshkent-2023
Amaliy ishdan maqsad:Boston modeli.
Boston strategik boshqaruv
modelining xususiyatlarini AKT korxonalari misolida taxlil qilish - AKT
korxonalarining Boston modeli tuzish.
Boston modeli biznesning pozitsiyalari, tashkilotdagi har bir bo'linma va,
albatta, strategik istiqbollar to'g'risida o'zaro bog'liq xulosalarni aniqlash uchun
ishlatiladi. Ushbu matritsa yordamida tashkilot rahbariyati portfelni shakllantiradi,
chunki turli tarmoqlar va biznes bo'linmalariga barcha kapital qo'yilmalarning
kombinatsiyasi aniqlanadi. Ushbu modelning afzalligi: BCG matritsasi strategiyalar
uchun turli xil variantlarni taklif qiladi. Bozor ulushining oshishi va biznesning
o'sishi bilan "savol belgisi" osongina "yulduz" ga aylanadi va "pul sigir"
strategiyasiga amal qilgan holda, ya'ni bozor ulushini saqlab qolgan holda, biznes
ham muhim bo'lgan daromadni saqlab qoladi. moliyaviy innovatsiyalar va har bir
o'sib borayotgan biznes turi duch keladigan muammolarni hal qilish uchun. BCG
modelining afzalliklari, birinchidan, u eng uzoq muddatli maqsadlarga erishish
uchun tashkilotga kiradigan barcha biznes bo'linmalari o'rtasidagi munosabatlarni
tahlil qilish uchun ishlatilishi mumkin. Ikkinchidan, ushbu model biznes
rivojlanishining turli bosqichlarini butun va uning har bir bo'linmasini tahlil qilishga
qodir. Va eng muhim afzallik: model sodda va tushunarli, ammo shunga qaramay,
biznes portfelini (ya'ni, tashkilotning qimmatli qog'ozlari) yig'ish uchun ajoyib
yondashuvni taklif qiladi. Ikkita kamchilik bor. Birinchisi, ushbu model yordamida
biznes imkoniyatlari har doim ham to'g'ri baholanmaydi va barcha imkoniyatlar
hisoblanmaydi. Barcha ichki va tashqi o'zgarishlar hali tugallanmagan bo'lsa, ular
bozorni tark etishni maslahat berishlari mumkin va biznesning mavqei hali ham
yaxshilanishi va hatto muvaffaqiyatli bo'lishi mumkin. Misol uchun, yetmishinchi
yillarda ma'lum bir fermer zo'rg'a va keyin ekologik toza mahsulotlar uchun modaga
kirdi va uning biznesi "pul sigir" ga aylanishi mumkin edi, lekin BCG modeli bu
imkoniyatni oldindan ko'ra olmaganligi sababli, u sotilgan. Ikkinchi kamchilik - bu
pul oqimlariga (naqd pul) haddan tashqari e'tibor va aslida u deyarli har doim
investitsiyalar tomonidan qo'llab-quvvatlanadi, bu yo'l ancha samarali. Ultra tez
o'sishga e'tibor ham unchalik yaxshi emas, chunki u biznesni yaxshilash uchun yangi
va samaraliroq boshqaruv usullarini qo'llash imkoniyatini ko'rmaydi.
Strategik
biznes
birligining turi
Pul oqimlari
Mumkin strategiyalar
"Muammo"
o'sib borayotgan,
beqaror
Salbiy
Tahlil: mumkin
biznes ko'tarilishi
"yulduz" darajasiga ""
"Yulduz"
barqaror,
o'sib borayotgan
Taxminan nolga
teng
Investitsiyalar
o'sish uchun
"Sog'uvchi
sigir"
barqaror
Ijobiy barqaror
bo'linmalar
Xizmat ko'rsatish
rentabellik
boshqa sohalarga investitsiyalar
"It"
beqaror
Taxminan nolga
teng
Tugatish
bo'linmalar /
"hosil yig'ish"
Shunday qilib, BCG matritsasi asosidagi tahlil quyidagi xulosalarga olib keladi:
* biznes bo'linmalari yoki mahsulotlar uchun mumkin bo'lgan strategiyani aniqlash;
* ularning moliyalashtirish ehtiyojlari va potentsial rentabelligini baholash;
* korporativ portfel balansini baholash.
Amalda portfel tahlilini o'tkazishda korxona rahbariyati ko'plab uslubiy
muammolarga duch kelishi mumkin. Xususan, ko'p mahsulotli kompaniyalarda
biznes bo'linmalarini aniqlash, shuningdek, tez va sekin o'sib borayotgan biznes
turlarini ajratib turadigan chegarani tanlash qiyin, yagona rivojlanish strategiyasini
ishlab chiqish uchun biznes bo'linmalarini guruhlash qiyin va hokazo. Shunga
qaramay, portfel tahlili o'ziga xos kuchli tomonlari tufayli korporativ strategiyani
shakllantirishda qo'llaniladi. Portfel tahlili quyidagi sohalarda ijobiy ta'sir ko'rsatadi:
* yuqori rahbariyatni korxonaning har bir biznes turini alohida baholashga, unga
maqsadlar qo'yishga va resurslarni qayta taqsimlashga undaydi;
* korporativ portfeldagi har bir biznes bo‘linmasining qiyosiy “kuchliligi”ning
sodda va vizual tasvirini beradi;
* har bir biznes bo'linmasining daromad oqimini yaratish qobiliyatini ham,
moliyalashtirishga bo'lgan ehtiyojini ham ko'rsatadi;
* tashqi muhit haqidagi ma'lumotlardan foydalanishni rag'batlantiradi;
* moliyaviy oqimlarni biznesni kengaytirish va o'sish ehtiyojlariga moslashtirish
muammosini ko'taradi.
Boston maslahat guruhining yondashuviga asosiy tanqidlar quyidagilardan iborat:
* matritsa faqat ikkita o'lchovni ta'minlaydi - bozor o'sishi va nisbiy bozor ulushi,
boshqa ko'plab o'sish omillari hisobga olinmaydi;
* strategik biznes bo'linmasining pozitsiyasi asosan bozor chegaralari va ko'lamini
aniqlashga bog'liq;
* Amalda, bozor / bozor ulushining o'sishi biznesning rentabelligiga qanday ta'sir
qilishi har doim ham aniq emas. Nisbiy bozor ulushi va rentabellik salohiyati
o'rtasidagi bog'liqlik haqidagi gipoteza faqat eksperimental egri chiziq mavjud
bo'lganda, ya'ni asosan ommaviy ishlab chiqarish tarmoqlarida qo'llaniladi;
* korxona bo'linmalarining o'zaro bog'liqligi e'tiborga olinmaydi;
* tovar bozorlarining ma'lum bir davriy rivojlanishi e'tiborga olinmaydi.
Portfel matritsalari shuni ko'rsatadiki, korxona ichidagi alohida bo'linma nafaqat o'z
foydasining hisobini yuritishi va uni boshqa bo'linmalar bilan bo'lishmasligi kerak.
Vaqt o'tishi bilan vaziyat o'zgaradi va, masalan, "yulduz" bo'lgan birlik "pul sigir"
ga aylanadi va bu, o'z navbatida, ertami-kechmi "it" ga aylanadi. Yana bir bor
ta'kidlaymizki, ushbu yondashuv doirasida sanoatda eksperimental egri chiziq
mavjudligi taxmin qilinadi va har bir alohida biznesning rivojlanish strategiyasi
soddalashtirilgan muqobilga tushiriladi: kengaytirish - texnik xizmat ko'rsatish -
faoliyatni qisqartirish (bosqichlar bo'ylab harakatlanish). mahsulotning hayot
aylanishi). Garchi ichida
haqiqiy hayot
omillar va mumkin bo'lgan rivojlanish
strategiyalarining o'zaro bog'liqligi ancha murakkab. Shu bilan birga, Boston
matritsasidan korxona ichidagi pul oqimlarini aniqlashda uslubiy yondashuv sifatida
foydalanish mumkin.
BCG matritsasi marketing tahlilining eng mashhur vositalaridan biridir. Uning
yordami bilan siz mahsulotni bozorda ilgari surish uchun eng foydali strategiyani
tanlashingiz mumkin. Keling, BCG matritsasi nima ekanligini va uni Excel
yordamida qanday qurishni bilib olaylik.
Boston Consulting Group (BCG) matritsasi bozor o'sish sur'ati va ularning ma'lum
bir bozor segmentidagi ulushiga asoslangan mahsulot guruhlarini ilgari surish tahlili
uchun asosdir.
Matritsa strategiyasiga ko'ra, barcha mahsulotlar to'rt turga bo'linadi:
•
|