nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Zaxiralarni nazorat qilish tizimlari

|
Zaxiralarni nazorat qilish tizimlari
|
bet | 2/3 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 7,67 Kb. | | #117976 |
Bog'liq Mavzu Zahira logistikasi Reja-fayllar.orgZaxiralarni nazorat qilish tizimlari:
Zaxiralarni nazorat qilish jarayonida zaxiralarning turli xil miqdoriy darajalari ajratiladi:
- maksimal zaxira — bu zaxira kafolatlangan,
tayyorlov, zaxiralari va maksimal joriy zaxiraning yigindisiga teng.
o'rtacha yoki o ‘tuvchi zaxira — bu kafolatlangan tayyorlov
zaxiralari va joriy zaxiralar yarmining yig‘indisiga teng.
- minimal zaxira — bu kafolatlangan va tayyorlov zaxiralari
yigindisiga teng.
Zaxiralarni boshqarish jarayonida buyurtma nuqtasi va talab qilinayotgan materiallar miqdorini belgilab olish muhimdir. Buyurtma nuqtasi - bu zaxiralarning belgilangan maksimal darajasidir, u kamayganda moddiy boyliklarning keyingi partiyasining yetkazilishiga buyurtma beriladi. Buyurtma hajmi — bu zaxirani to’ldirish uchun buyurtma berilishi zarur bo’lgan materiallar miqdoridir. Agar minimal zaxiraga yangi partiyani qabul qilish vaqtida erishilgan bo’lsa, zaxira maksimal darajaga ko’tariladi. Buyurtma hajmini partiya hajmi va yetkazib berishlar o‘rtasidagi intervalni o’zgartirish yoki ham hajmni, ham yetkazib berish intervalini o‘zgartirish orqali boshqarish mumkin. Shunga qarab zaxira-larni boshqarish amaliyotida ikkita asosiy tizimdan foydalaniladi:
Zaxiralarni boshqarish jarayonida buyurtma nuqtasi va talab qilinayotgan materiallar miqdorini belgilab olish muhimdir. Buyurtma nuqtasi - bu zaxiralarning belgilangan maksimal darajasidir, u kamayganda moddiy boyliklarning keyingi partiyasining yetkazilishiga buyurtma beriladi. Buyurtma hajmi — bu zaxirani to’ldirish uchun buyurtma berilishi zarur bo’lgan materiallar miqdoridir. Agar minimal zaxiraga yangi partiyani qabul qilish vaqtida erishilgan bo’lsa, zaxira maksimal darajaga ko’tariladi. Buyurtma hajmini partiya hajmi va yetkazib berishlar o‘rtasidagi intervalni o’zgartirish yoki ham hajmni, ham yetkazib berish intervalini o‘zgartirish orqali boshqarish mumkin. Shunga qarab zaxira-larni boshqarish amaliyotida ikkita asosiy tizimdan foydalaniladi:
— buyurtma miqdori belgilangan tizim;
— buyurtma davomiyligi belgilangan tizim.
|
| |
CAN, LAN, WAN , LAN va boshqa kompyuter tarmoqlarining tasnifi

|
CAN, LAN, WAN , LAN va boshqa kompyuter tarmoqlarining tasnifi
|
bet | 4/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar
CAN, LAN, WAN , LAN va boshqa kompyuter tarmoqlarining tasnifi
Kompyuter tarmog'i dizaynlarining turli turlarini tasniflashning usullaridan biri ularning ko'lami yoki o'lchovidir. Tarixiy sabablarga ko'ra, tarmoq tarmoqlari deyarli barcha turdagi dizaynlarni tarmoqning bir turdagi tarmog'i deb atashadi. Tuman tarmoqlarining umumiy turlari quyidagilar:
LAN - Mahalliy tarmoq
WAN - Keng tarmoq tarmog'i
WLAN - Simsiz mahalliy tarmoq
MAN - Metropolitan joy tarmog'i
San - saqlash maydoni tarmog'i, tizim maydoni tarmog'i, Server maydoni tarmog'i yoki ba'zan kichik maydon tarmog'i
JON - Kampus maydoni tarmog'i, Controller Area Network, yoki ba'zan Klaster tarmog'i
PAN - Shaxsiy tarmoqlar tarmog'i
LAN va WAN - ikkita asosiy va eng taniqli hududiy tarmoqlar toifalari, boshqalari esa texnologiya yutuqlari bilan paydo bo'lgan
Tarmoq turlarining tarmoq topologiyalaridan (avtobus, ring va yulduz kabi) farq qilganligini unutmang. (Shuningdek qarang - Tarmoq topologiyalariga kirish .)
LAN tarmoq qurilmalarini nisbatan qisqa masofada joylashtiradi. Bir tarmoq binosi, maktab yoki uy odatda bitta LANni o'z ichiga oladi, ba'zan bir binoda bir nechta kichkina LAN (ehtimol xona uchun) bo'lishi mumkin, va ba'zan LAN LAN yaqin binolarni o'z ichiga oladi. TCP / IP tarmog'ida LAN ko'pincha bir IP subneti sifatida qo'llanilmaydi.
Cheklangan hududlarda ishlashga qo'shimcha ravishda LANlar odatda bitta shaxs yoki tashkilot tomonidan boshqariladi va boshqariladi. Ular, shuningdek, muayyan aloqa texnologiyalari, asosan, chekilgan va Token rishtalarini ishlatishadi .
WAN: keng tarmoqli tarmoq
Vaqt degani, WAN katta jismoniy masofani tashkil qiladi. Internet - Erni qamrab olgan eng yirik WAN.
WAN - geografik jihatdan tarqalgan LANlar to'plami. Router deb nomlangan tarmoq qurilmasi LANni WAN ga ulaydi. IP-tarmog'ida router ham bir LAN manzili, ham WAN manzilini saqlaydi.
WAN bir necha muhim jihatdan LANdan farq qiladi. Ko'p WAN (Internet kabi) hech bir tashkilotga tegishli emas, balki jamoaviy yoki taqsimlangan mulk va boshqaruv ostida mavjud. WAN'lar ATM , Frame Relay va X.25 kabi uzoq masofalardagi ulanish uchun texnologiyadan foydalanishga moyildirlar.
|
| |
3- mustaqil ish. Quyida berilgan variantlar bo’yicha mikroprotsessor turi haqida to’liq ma’lumot berib o’ting

3- mustaqil ish. Quyida berilgan variantlar bo’yicha mikroprotsessor turi haqida to’liq ma’lumot berib o’ting
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 3- mustaqil ish. Quyida berilgan variantlar bo’yicha mikroprotsessor turi haqida to’liq ma’lumot berib o’ting
|
Yangi mavzuni bayon etish - Viloyati tuman umumiy o’rta ta’lim maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi

|
Viloyati tuman umumiy o’rta ta’lim maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi
|
bet | 3/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #273310 |
Bog'liq Yashil boyligimizYangi mavzuni bayon etish.
Yashil boyligimiz
O'rmonlarni yashil boylik deb atash mumkin. Ormon
va uning atrofidagi havo esa doimo mussaffo bo'ladi. Sof
havo inson uchun nihoyatda zarur. Inson bir sutkada 12
ming litr kislorod yutadi. Yashil yaproqlar birga ana shu
kislorodni chiqarib beradi.
Bir gektar o'rmon yoki bog yiliga 18 million kubometr
havoni tozalaydi. Shuning uchun biz o'rmonlarni - yashil
boylikni asrashimiz kerak. Har bir hududda o'rmon hosii
qilish uchun bolalar ham oz hissalarini qo'shsalar qanday
hayrli ish boʻlardi.
MUSTAHKAMLASH
O'quvchilar bilimini baholash.
Uyga vazifa. «Kelgusi darsga tayyorlanib kelish
O’IBDO’:_____________
|
| |
2-mavzu. Kompyuter grafikasining vositalari. Reja: Kompyuterda yaratilgan tasvirlar, qurulmaviy vositalar. Tasvirlarni saqlashni tashkil etish

2-mavzu. Kompyuter grafikasining vositalari. Reja: Kompyuterda yaratilgan tasvirlar, qurulmaviy vositalar. Tasvirlarni saqlashni tashkil etish
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 2-mavzu. Kompyuter grafikasining vositalari. Reja: Kompyuterda yaratilgan tasvirlar, qurulmaviy vositalar. Tasvirlarni saqlashni tashkil etish
|
Faol va passiv uskunalar. Oxirgi oraliq tizimlari

|
Faol va passiv uskunalar. Oxirgi oraliq tizimlari
|
bet | 6/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar Faol va passiv uskunalar. Oxirgi oraliq tizimlari
Bugun biz har qachongidan ko'ra ko'proq ma'lumotlarga ega bo'lamiz. Biz raqamli dunyoda yashayapmiz va tarmoqli kengligi raqamli dunyoni yuzaga keltiradigan narsa. Qarish mis tarmoqlari uy-joy va biznes mijozlari tomonidan soliqqa tortiladi. Shu bilan birga, Fiber-to-the-Home (FTTH) kabi Passiv Optik Tarmoq (PON) tobora kengayib bormoqda. PONni taqdim etishdan oldin passiv va faol tarmoqlarning asoslari haqida gapirishimiz kerak.
Ko'pgina turdagi ma'lumotlarga ega bo'lgan ko'plab turdagi tarmoqlar mavjud. Biroq, bu barcha shaxsiy tarmoqlar ikki toifadan biriga joylashtirilishi mumkin: passiv yoki faol . Passiv tarmoq, signalni bir joydan ikkinchisiga o'tish uchun elektr bilan ishlaydigan asboblarni yoki tarkibiy qismlardan foydalanmaydi. Faol tarmoq signalni bir joydan ikkinchisiga yo'naltirish uchun elektrga ishlaydigan asbob-uskunalar yoki tarkibiy qismlardan foydalanadi. Tarmoqlarda ishlatiladigan transmisyon vositalariga ko'ra, mis tarmoqlari , mis tarmoqlari , passiv optik tarmoqlar va faol optik tarmoqlar mavjud .
Passiv mis tarmog'i
Passiv mis tarmoqlarining ko'p turlari mavjud. Biroq, deyarli har bir kishi o'z uyida kabel televideniesi (CATV) tarmog'i bilan tanish. Mis CATV tarmog'ida simi provayder uyni koaksiyal kabel orqali uyga uzatadi. Eng asosiy tarmoqlarda kabel uyga kiradi va bitta televizorga yo'naltiriladi. Biroq, ko'plab uylarda bitta televizor yo'q. Ko'p televizorli uylar uchun signalni qabul qilish uchun simi provayderidan olingan signal har bir televizor uchun bo'linishi kerak. Bo'lish odatda splitter deb ataladigan arzon moslama bilan amalga oshiriladi. Splitter elektr energiyasini talab qilmaydi. Odatda bitta kirishga ega bo'ladi va ikki, uch, to'rt yoki undan ko'p ezilgan bo'lishi mumkin. Har bir televizorga alohida kabel ajratiladi.
Ushbu turdagi tarmoq bilan bog'liq muammolardan biri signal kuchining yo'qolishi hisoblanadi. Bolal etkazib beruvchilardan olingan signal bir necha televizorga bo'lingan va yo'naltirilgandan so'ng, har bir televizorga signal kuchayadi. Ko'plab televizorlarni qo'shib qo'yish signal kuchini televizorlarning hech biri to'g'ri ishlamasligi uchun etarli signal kuchini olmaydigan nuqtaga tushirishi mumkin. Bunday holda, faol CATV tarmog'ini o'rnatish uchun vaqt kerak.
|
| |
Malumotlarni sinxron va asinxron uzatish usullari

|
Malumotlarni sinxron va asinxron uzatish usullari
|
bet | 8/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar Malumotlarni sinxron va asinxron uzatish usullari
Malumot uzatish rejimlari: asinxron va sinxron:
Tasavvur qiling, kompyuteringiz “TABRIKLAYMIZ” sizni bit va baytlar shaklida aloqa uzatayapti. Savol tug’ladi: qabul qiluvchi qurilma qaysi bayt (bitlar ketma – ketligi) qachon boshlangan (yani aynan qaysi bitdan boshlangan) va qayerda tugaganini qanday aniqlaydi? Maslan: ….10001001010010110 010010101101… Bo’lganda qaysi baytlar turibdi. Baytlar nima bilan ajratilgan. Albatta 1-baytning 8-bittan iborat ekanligini bilish ham buni aniqlash uchun yetarli emas. Bayt aynan qaysi bit (0 yoki 1) dan boshlangan va tugaganligini bilish kerak. Sinxron va asinxron uzatish shu narsaga asoslangan. Umuman, xar qanday malumot yo sinxron yoki asinxron usulda uzatiladi.
Asinxron malumot uzatish. Bu usul deyarli barcha shaxsiy kompyuterlarda qo’llaniladi va “boshlash-tugatish (star-stop) uzatish” deb ham yuritiladi. (“Asinxron” sivyazi qadimgi grekcha so’z bo’lib, “vaqti bir xil emas” degan manoni bildiradi). Asinxron uzatishda shar bir vaqt oralig’da bitta bayt (bitlar ketma-ketligi) uzatiladi. Bunda shar bir baytni tashkil etuvchi bitlar ketma-katligi “qavslarga” olingan va maxsus boshqaruvchi bitlar (“qavslar”) ham boshlanish biti (start bit) va to’xtash biti (stop bit) lardan iborat.Boshlanish biti baytni tashkil etuvchi birinchi bittan oldin, to’xtash biti esabaytni tashkil etuvchi oxirgi bitdan keyin “turadi”.
Ko’pgina shaxsiy kompyuterlarda bu usul qo’llaniladi, ammo bunda malumot uzatish tezligi nisbatan past. Qisqa muddat ichida katta hajmdagi malumotni uzatish uchun albatta bu metod ancha noqulay. Bu usulning afzalligi shundaki, malumot jo’natuvchi axborotini hohlagan paytda jo’natishi mumkun.
Sinxron malumot uzatish. Asinxron uzatishdan farqli bo’laroq sinxron uzatishda malumot boshlovchi va tugatuvchi bitlar orqali emas balki malumot bloklari (baytlar yig’indisi)uzatiladi.(“Sinxron” sivyazi qadimgi grekcha so’z bo’lib “bir vaqtda” degan manoni bildiradi. Bunda boshlovchi va tugallovchi bitlar xar bir bayt boshi va oxirida emas, balki shar bir blok (baytlar ketma-ketligi ) boshi va oxirida bo’ladi. Bu bitlarning vazifasi nafaqat bloklarni bir biridan ajratib turish, balki uzatuvchi va qabul qiluvchi qurulmalardagi ichki soatlar vaqtini bir xilligini (sinxron ekanligini) nazorat qilishdan iborat. Bu usul juda murakkab va qimmatga tushushi sababli shaxsiy kompyuterlarda ham qo’llanilgan. Shunga qaramasdan, bazi modemlar kompyuter ketma ket portidan asinxron tarzda uzatilayotgan signallarni liniyaga sinxrons ignallar shaklida uzata oladi.
|
| |
Viloyati tuman umumiy o’rta ta’lim maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi

|
Viloyati tuman umumiy o’rta ta’lim maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi
|
bet | 1/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #273310 |
Bog'liq Yashil boyligimiz
___________________viloyati
_______ tuman _-umumiy o’rta ta’lim maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi
___________________________ning
________-sinf uchun “________________________________” deb nomlangan ________________________________
MAVZU: Yashil boyligimiz
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O'quvchilarning tabiatdagi narsa va hodisalar haqidagi tasavvurlarini boyitish, atrofdagi o'simlik va hayvonot dunyosi namunalari bilan tanishtirish, ularni asrab-avaylashga, himoya qilishga o'rgatish. T.k.2 televizor, radio va boshqa manbalardan tabiat va undagi hodisalarga oid zarur ma’lumotlardan foydalana lish, o‘ziga zarur ma’lumotlarni o‘zlashtira olish.
Tarbiyaviy: Ona tabiatga mehr-muhabbatlarini yanada oshirish. T.k.1 mavzuni ravon gapirib berish, muloqotda muomala madaniyatiga amal qilish.
Rivojlantiruvchi: O‘quvchilarning lug`at boyligini oshirish, og`zaki nutqini
o`stirish. Mustaqil fikrlash qobiliyatini o`stirish orqali o`z-o`zini rivojlantirish
kompetensiyasini shakllantirish.
Darsning turi: Yangi bilim beruvchi.
Darsning jihozlanishi: Tabiatning turli fasllardagi manzaralari, o'simlik va hayvonlarning rasmlari, kishilarning mehnat jarayoni, ular tomonidan yaratilgan buyumlarning rangli suratlari.
Darsning borishi:
T/R
|
Bo‘limlar
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O`tgan mavzuni mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu bayoni
|
15 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
10 daqiqa
|
5
|
O`quvchilarni rag`batlantirish. Darsni yakunlash.
|
10 daqiqa
|
6
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
|
|
| |
Jami
  
45 daqiqa
    


Tashkiliy qism

|
Jami
45 daqiqa
Tashkiliy qism
|
bet | 2/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #273310 |
Bog'liq Yashil boyligimiz
Tashkiliy qism. O'quvchilar uch guruhga bo'linib o'tiradilar.
Tarmoqlash usuli orqali 1- sinfda o'tilgan mavzular takrorlanadi
insonlar
.
Daraxtlar
daraxtlar
Insonlar
Tog'lar
Yer Havo
qushlar
Jonli tabiat
Toshlar
gullar
Atrofimizdagi
olam
Jonli tabiat
hayvonlar
Osmon
Suv
Hayvonlar
O`simliklar
O'simliklar
Qushlar
Gullar
«Klaster» usulidan foydalanish ham mumkin. Atrofimizdagi olam nima degan savolga bolalar javob beradi. O'qituvchi strelkalar to'g'risiga yoza boshlaydi.
Sinf guruhlarga bo’linadi
1-guruh:Buxoro
2-guruh:Samarqand
3-guruh:Toshkent
4-guruh:Xorazm
Guruhlar taqdimoti o’tkaziladi
”Mohihr quruvchi” metodida baholanadi.Har bir to’g’ri javob uchun g’ishtchalar berib borilishi aytiladi.Dars so’ngida eng baland minoraning sohiblari g’olib bo’lishi ta’kidlanadi.
”Kashfiyotchi rassom” Har bir guruhdan bir o’quvchi kashfiyotchi rassom deb belgilanadi va guruh nomiga xos rasm chizishi so’raladi.
1-guruh:Qish fasli tabiatidagi o’zgarishlar
2-guruh:Harakatlar strategiyasi
3-guruh:2024-yil haqida
4-guruh:Muhim sanalarni ingliz va rus tilida aytishadi
”Everestga chiqish”,bunda eng baland tog’lar,tog’lar nomi va uzunligi aytiladi.
Qush maketini yasaydi.
Globus maketini yasaydi
Quyosh metodi
|
| |
Tasvir imkoniyati - 2-mavzu. Kompyuter grafikasining vositalari. Reja: Kompyuterda yaratilgan tasvirlar, qurulmaviy...

Hozirgi kunda tasvirni 16 bitli kodlash imkoniga ega dasturlar mavjud bo`lib,
ular yordamida kulrangning 256 xil emas, balki 65536 xil tusi ishtirok etgan
tasvirlar hosil qilish mumkin. Ammo bunday tasvirlarni saqlashda fayl hajmi 8
bitliga nisbatan 2 marta katta bo`ladi.
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Kompyuter grafikasi qanday turlarga bo`linadi ?
2.Animatsion, namoyish, bezatilgan, kommertsiya, injener va ilmiy
grafikalarni xarakterlovchi xususiyatlari nimalardan iborat ?
3. Grafik tasvirning asosiy turlari qanaqa ?
4. Grafiklarning asosiy ko`rinishlari qanaqa ?
5. Kompyuter grafikasining asosiy qo`llanish sohalari qanaqa?
6. Rastrli tasvirlar qanday asosiy xarakteristikalariga ega?
7. Tasvir shaklda taqdim etilgan malumotlarning qanday turlarini bilasiz?
Faol mis tarmog'i - Kompyuter tarmoqlari” fani bo‘yicha mustaqil ishi

|
Kompyuter tarmoqlari” fani bo‘yicha mustaqil ishi
|
bet | 7/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar Faol mis tarmog'i
Passiv mis tarmoqlarining ko'p turlari mavjud bo'lgani kabi, ko'plab faol mis tarmoqlari mavjud. Avvalgi bo'lim passiv uy CATV tarmog'iga e'tibor qaratdi va faqat ushbu turdagi tarmoqqa cheklangan miqdordagi televizorni ulash mumkinligini ta'kidladi. Ko'p televizor uchun etarli signal kuchiga ega bo'lish uchun (masalan, har bir xonada bitta) faol tarmoq talab qilinadi.
Faol uy CATV tarmog'ining bir misolida, bitta simi uyga kiradi va tarqatish kuchiga yo'naltiriladi. Tarqatish kuchaytirgich simi provayderidan signalni kuchaytiradi yoki kuchaytiradi va ajratadi. Tarqatish kuchaytirgichining har bir chiqishi simi provayderining kirish kabelidagi signal kuchiga teng bo'lgan signal kuchiga ega. Har bir televizorga alohida kabel tarqatuvchi kuchaytirgichdan yo'naltiriladi.
Ushbu faol tarmoqning turi passiv tarmoq bilan bog'liq signal kuchining muammolarini yengib chiqadi. Biroq, bu murakkablik darajasini oshiradi va kuch talab qiladi. Agar tarqatish kuchaytirgichi ishlamasa, barcha televizor signallarini yo'qotadi. Agar tarqatish kuchaytirgichi tasodifan chiqarib yuborilsa, xuddi shu narsa to'g'ri bo'ladi: uydagi har bir televizor signalsiz bo'ladi.
Passiv Optik Tarmoq
Passiv Optik Networks (PONs) ning ko'plab turlari mavjud. Eng keng tarqalgan turlaridan biri ilgari tasvirlangan passiv CATV tarmog'iga juda o'xshash. Biroq koaksial kabel o'rniga optik tolalar ishlatiladi. Turli xil jismoniy tarmoq topologiyalarini qo'llab-quvvatlash uchun turli xil passiv qurilmalar mavjud. Optik aloqa moslamalari har qanday PONning yadrosidir. Optik bog'langan ulagich ikki yoki undan ortiq optik signalni bitta chiqishda birlashtirishi mumkin, yoki ulagich bitta optik uskuna olishi va uni ikkita yoki undan ortiq alohida ezilganlarga tarqatishi mumkin. Mana, 1 × 6 razryadga misol. Ushbu ulagich bir olisdagi signalni oltita chiqishga ajratadi
Ko'pgina optik aloqa moslamalari signallarni birlashtirish yoki signallarni ajratish uchun bir xil ulagichni ishlatishga imkon beruvchi ikki tomonlama (BiDi) ishlov berish uchun mo'ljallangan. BiDi ulanishida, har bir port yoki kirish yoki chiqish bo'lishi mumkin. Biroq, PON ilovasi uchun bir signalni ajratish uchun ishlatiladigan optik aloqa moslamasi Optik Splitter deb ataladi.
PON-da, to'siqqa kiritilgan ma'lumotlar oltita chiqish o'rtasida teng ravishda bo'linadi.
|
| |
baza tokining uzatish koeffisienti

baza tokining uzatish koeffisienti deb ataladi.
ning
qiymati o‘ndan yuzgacha, ba’zi tranzistor turlarida esa bir necha minglargacha
oralig‘ida bo‘lishi mumkin. Demak, UE sxemasida
ulangan tranzistor tok
bo‘yicha yaxshi kuchaytirish xossalariga ega hisoblanadi.
Nazorat savollari.
1. Optoelektronika deb nimaga aytiladi?
2. Optoelektronika diodlar nima?
3. Optronlar nima?
4. Fotodiod deb nimaga aytiladi?
5. fotodiod sezgirligi deb nimaga aytiladi?
6. Yorug‘lik diodi haqida tushuncha bering?
7. Bipolyar tranzistorlar nima?
8. Bipolyar tranzistorning ulanish sxemalari?
Tasvir turlari - 2-mavzu. Kompyuter grafikasining vositalari. Reja: Kompyuterda yaratilgan tasvirlar, qurulmaviy...

egaligini ko`rish mumkin. Piksellarning ekranda joylashishini shaxmat doskasidagi
kataklarning joylashishiga yoki rangli jadvalga o`xshatish mumkin. Demak,
piksellar majmui ekranda tasvirni hosil qiluvchi jadval (matritsa)ni tashkil etar
ekan. Monitor turiga qarab matritsa o`lchamlari piksellarda 640x480, 800x600,
1024x768, 1600x1200… kabi bo`lishi mumkin.
Matritsa o`lchami ekran o`lchamiga bog`liq bo`lmaydi. Bir xil o`lchamli
ekranda matritsa o`lchami qancha katta bo`lsa, uni tashkil etuvchi nuqtalarning
o`lchami shuncha kichik bo`ladi. Ya’ni, ekrandagi tasvirning
sifati ham yaxshi
bo`ladi. Ekran imkoniyati monitor, videoqurilma va operatsion sistema
imkoniyatlariga bog`liq bo`lib, piksellarda o`lchanadi va ekranda to`lig`icha
joylashadigan tasvir o`lchamini aniqlaydi
Bipolyar tranzistorlar - Lecture №6. Optoelectronic diodes. 6-ma’ruza: optoelektronika diodlari. Reja

Bipolyar tranzistor deb o‘zaro ta’sirlashuvchi ikkita p
-n o‘tish va
uchta
elektrod (tashqi chiqishlar)ga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgich asbobga aytiladi.
Tranzistordan tok oqib o‘tishi ikki turdagi zaryad
tashuvchilar - elektron va
kovaklarning harakatiga asoslangan.
Bipolyar
tranzistor p-n-p va
n-p-n o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan uchta
yarim o‘tkazgichdan tashkil topgan (3
a va
b-rasm). Endilikda
keng tarqalgan n-
p-n tuzilmali bipolyar tranzistorni ko‘rib chiqamiz.
Tranzistorning kuchli legirlangan chekka sohasi (
n
+
- soha)
emitter deb
ataladi
va u zaryad tashuvchilarni baza deb ataluvchi o‘rta sohaga (
r - soha)
injeksiyalaydi. Keyingi chekka soha (
n - soha)
kollektor deb ataladi. U emiitterga
nisbatan kuchsizroq legirlangan bo‘lib, zaryad tashuvchilarni
baza sohasidan
ekstraksiyalash uchun xizmat qiladi (4- rasm). Emitter va baza oralig‘idagi o‘tish
emitter o‘tish, kollektor va baza oralig‘idagi o‘tish esa -kollektor o‘tish deb
ataladi.
3 – rasm.
Tashqi kuchlanish manbalari (
U
EB
, U
KB
) yordamida emitter o‘tish to‘g‘ri
yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa – teskari yo‘nalishda siljiydi. Bu holda tranzistor
aktiv yoki normal rejimda ishlaydi va uning kuchaytirish
xossalari namoyon
bo‘ladi.
4 – rasm.
Agar emitter o‘tish teskari yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa to‘g‘ri
yo‘nalishda siljigan bo‘lsa, u holda bu tranzistor
invers yoki teskari ulangan deb
ataladi. Tranzistor raqamli sxemalarda qo‘llanilganda u
to‘yinish rejimida (ikkala
o‘tish ham to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan), yoki
berk rejimda (ikkala o‘tish teskari
siljigan) ishlashi mumkin.
Yorug‘lik diodi - Lecture №6. Optoelectronic diodes. 6-ma’ruza: optoelektronika diodlari. Reja

Yorug‘lik diodlari optik aloqa liniyalari, indikator qurilmalar, optoparalar
va x.z.larda qo‘llaniladi.
Optoelektron juftlik, yoki optopara, konstruktiv
jihatdan optik muhitda
bog‘langan yorug‘lik nurlatuvchi va foto qabul qilgichdan tashkil topgan.
Yorug‘lik nurlatuvchi va foto qabul qilgich orasidagi to‘g‘ri optik aloqa barcha
turdagi elektr aloqalarni bartaraf etadi.
Optronlar. Kirish elektr signali ta’sirida yorug‘lik diodi yorug‘lik
nurlatadi, foto qabul qilgich (fotodiod, fotorezistor va x.z.) esa yorug‘lik
ta’sirida tok generatsiyalaydi.
a)
b)
v)
g)
2-rasm. Fotodiodlar.
2-rasmda yorug‘lik diodi va fotodiod (
a), fototranzistor (
b), fototiristor (
v),
fotorezistor (
g) dan tashkil topgan optoparalar keltirilgan. Optoparalar raqamli
va
impuls qurilmalar, analog signallarni uzatish qurilmalari,
yuqori voltli
manbalarni kontaktsiz boshqarish avtomatik tizimlari va boshqalarda ajratuvchi
element sifatida qo‘llaniladi.
elektronlarning uzatish koeffisienti

K
Б
Э
I
I
I
. (6.5)
Bu ifodani (6.4)ga qo‘yib, baza tokining emitterning to‘liq
toki orqali
ifodasini olishimiz mumkin:
0
1
K
Э
Б
I
I
I
. (6.6)
Koeffisient
1 ligini hisobga olgan holda,
shunday hulosa qilish
mumkin: UB ulanish sxemasi tok bo‘yicha kuchayish bermaydi (
Э
K
I
I
).
Tok bo‘yicha yaxshi kuchaytirish natijalarini umumiy emitter sxemasida
ulangan tranzistorda olish mumkin (5
b-rasm). Bu sxemada emitter umumiy
elektrod, baza
toki - kirish toki, kollektor toki esa – chiqish toki hisoblanadi.
(6.4) va (6.5) ifodalardan kelib chiqqan holda UE sxemadagi tranzistorning
kollektor toki quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:
0
K
Б
K
K
I
I
I
I
.
Bundan
0
1
1
1
K
Б
K
I
I
I
. (6.7)
Agar
1
belgilash kiritilsa, (6.7)
ifodani quyidagicha yozish
mumkin:
Bipolyar tranzistorning ulanish sxemalari

qutblari va tranzistor toklarining yo‘nalishi tranzistorning
aktiv rejimiga mos
keladi. UB ulanish sxemasi qator kamchiliklarga ega bo‘lib, juda kam ishlatiladi.
a) b) v)
5 – rasm.
Bipolyar tranzistorning aktiv rejimda ishlashi. UB ulanish sxemasida
aktiv rejimda ishlayotgan
n-p-n tuzilmali diffuziyali qotishmali bipolyar
tranzistorni o‘zgarmas tokda ishlashini qo‘rib chiqamiz (5
a-rasm).
Bipolyar
tranzistorning normal ishlashining asosiy talabi bo‘lib baza sohasining
yetarlicha kichik kengligi
W hisoblanadi; bu vaqtda
W
L sharti albatta bajarilishi kerak (
L-bazadagi asosiy bo‘lmagan
zaryad
tashuvchilarning diffuziya uzunligi).
Bipolyar tranzistorning ishlashi uchta asosiy hodisaga asoslangan:
- emitterdan bazaga zaryad tashuvchilarning injeksiyasi;
- bazaga injeksiyalangan zaryad tashuvchilarni kollektorga o‘tishi;
- bazaga injeksiyalangan zaryad tashuvchilar va kollektor o‘tishga
yetib kelgan asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilarni bazadan kollektorga
ekstraksiyasi.
Emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘naliishda siljiganda (
U
EB
kuchlanish manbai bilan
ta’minlanadi) uning potensial to‘siq balandligi kamayadi va emitterdan bazaga
elektronlar injeksiyasi sodir bo‘ladi. Elektronlarning bazaga injeksiyasi, hamda
kovaklarni bazadan emitterga injeksiyasi tufayli emitter toki
I
E
shakllanadi.
Shunday qilib, emitter toki
эp
эn
Э
I
I
I
, (6.1)
bu yerda
I
en
, I
er
mos ravishda elektron va kovaklarning injeksiya toklari.
Emitter
tokining I
er
tashkil etuvchisi kollektor orqali oqib o‘tmaydi va
zararli hisoblanadi (tranzistorning qo‘shimcha qizishiga olib keladi).
I
er
ni
kamaytirish maqsadida bazadagi akseptor kiritma konsentratsiyasi emitterdagi
donor kiritma konsentratsiyasiga nisbatan ikki darajaga kamaytiriladi.
Emitter tokidagi
I
en
qismini
injeksiya koeffisienti aniqlaydi.
Э
эn
I
I
, (6.2)
Bu kattalik emitter ishi samaradorligini xarakterlaydi (
=0,990-0,995).
Injeksiyalangan elektronlar kollektor o‘tish tomon baza uzunligi bo‘ylab
elektronlar zichligining kamayishi hisobiga bazaga diffundlanadilar va kollektor
o‘tishga yetgach, kollektorga ekstraksiyalanadilar (kollektor o‘tish
elektr
maydoni hisobiga tortib olinadilar) va
I
Kn
kollektor toki hosil bo‘ladi.
Zichlikning kamayishi
konsentratsiya gradienti deb ataladi.
Gradient
qancha katta bo‘lsa, tok ham shuncha katta bo‘ladi. Bu vaqtda bazadan
injeksiyalanyotgan
elektronlarning
bir
qismi
kovaklar
bilan
bazaga
ekstraksiyalanishini ham hisobga olish kerak. Rekombinatsiya jarayoni bazaning
elektr neytrallik shartini tiklash uchun talab qilinadigan kovaklarning
kamchiligini yuzaga keltiradi. Talab qilinayotgan kovaklar baza zanjiri bo‘ylab
kelib tranzistor baza toki
I
brek
ni yuzaga keltiradi.
I
brek
toki kerak emas hisoblanadi
va shu sababli uni kamaytirishga harakat qilinadi.
Bu holat baza kengligini
kamaytirish hisobiga amalga oshiriladi
W
Ln (elektronlarning diffuziya
uzunligi). Bazadagi rekombinatsiya uchun emitter elektron tokining yo‘qotilishi
Oksidlanish qaytarilish reaksiyalari

|
Oksidlanish qaytarilish reaksiyalari
|
bet | 1/4 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 107,37 Kb. | | #156216 |
Bog'liq Oksidlanish qaytarilish reaksiyalari
Oksidlanish - qaytarilish reaksiyalari
Reja:
1.Oksidlanish qaytarilish reaksiyalarining mohiyati.
2.Oksidlanish qaytarilish reaksiyalarining turlari.
3.Oksidlanish qaytarilish reaksiyalarining tenglamalarini tuzish.
Oksidlanish qaytarilish reaksiyalarining mohiyati. Ko'pchilik kimyoviy reaksiyalarda reaksiyaga kirishuvchi moddalar tarkibidagi elementlarning oksidlanish darajasi (valentligi) reaksiya natijasida o'zgarmaydi.
Boshqa turdagi reaksiyalarda elementlarning oksidlanish darajasi o'zgaradi.
;
Elektronlarning bir atomdan ikkinchi atomga o'tishi natijasida elementlarning oksidlanish darajasi (valentligi) o'zgaradigan reaksiyalar oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari deyiladi.
Oddiy moddalarda atomlar elektroneytral bo'ladi. Shuning uchun ularning oksidlanish darajasi shartli ravishda nolga teng deb qabul qilingan.
Neytral atomlar elektron yo'qotishi natijasida musbat zaryadlangan ionga aylanadi va nechta elektron bergan bo'lsa o'shancha musbat oksidlanish darajasi namoyon qiladi. Atomlarning elektron berish jarayoni oksidlanish deyiladi.
Masalan: Al – oksidlanadi.
Cu – oksidlanadi.
Atomlar elektron biriktirib olsa manfiy zaryadlangan ionga aylanadi. Bunda atom nechta elektron qabul qilgan bo'lsa uning oksidlanish darajasi shuncha manfiy bo'ladi. Atomning elektron biriktirib olish jarayoni qaytarilish deyiladi. Masalan:
Cl2 2e- 2Cl- (Cl – qaytariladi)
S 2e- S-2 (S – qaytariladi)
O'zidan elektron bergan atom qaytaruvchi, o'ziga elektron biriktirib olgan atom esa oksidlovchi hisoblanadi.
Faqat neytral atomlar emas, balki ionlar ham elektron biriktishi yoki berishi mumkin.
Fe3 e- Fe2 (qaytarilish)
S-2 - 2e- S0 (oksidlanish)
Qaytaruvchi elektron berganligi sababli, uning oksidlanish darajasi algebraik qiymati ortadi. Oksidlovchi elektron biriktirib olish tufayli uning oksidlanish darajasi algebraik qiymati kamayadi. Masalan:
Pb0 2AgNO3 Pb(NO3)2 2Ag0
Pb0 – 2e- Pb2 (qaytaruvchi, o'zi oksidlanadi)
2Ag- 2e- 2Ag0 (oksidlovchi, o'zi qaytariladi)
Demak, oksidlanish - qaytarilish reaksiyasi yagona jarayondir. Oksidlanish vaqtida qaytarilish sodir bo'ladi, aksincha qaytarilish vaqtida oksidlanish jarayoni ham boradi.
|
| |
Loyixalashtirish usullariga talablar

|
Loyixalashtirish usullariga talablarBog'liq LJAA fani ma\'ruzalar16.3 Loyixalashtirish usullariga talablar
Loyihalash usullarini tanlash quyidagi asosiy mezonlar orqali bajarilishi shart:
a) loyihalashtirish sifati.
b) loyihalashtirish qiymati.
v) ishlab chiqarish muddati.
g) band bo`lgan ishlab chiqaruvchi mutaxassislar soni.
a) va g) mezonlarning eng yaxshi natijalari tejamkorlik, aniqlik, universal uslublarni
qo`llash imkonini beradi.
Loyihalashtirishda mashinaviy usul har doim ham an`anaviy eksperemintal
uslulardan samarali bo`lavermaydi. Uncha murakkab bo`lmagan mahsulotning sifat
ko`rsatkichiga juda yuqori talab qo`yilganda injener an`anaviy usuldan foydalanib
modelni tezda va ishonchli darajada yaratib oladi. Bunday hollarda eHM dan
foydalanish loyihalashda katta moliyaviy xarajatga sabab bo`ladi.
SHunday holatlar mavjudki mashinaviy usullar loyihalashda foydali
hisoblanmaydi, ammo boshqa tomonlama ustunliklarga ega bo`ladi. Masalan
platadagi elementlarni yoki integral sxemani kristallarini ulashda eng optimal
variantni tanlash masalasini echishda mashinaviy usul ancha sifatli bajariladi.
Texnikaning ko`pgina sohalarida hali mashinaviy usuldan foydalanishda tajriba
kamlik qiladi va shunga asosan hozirda matematik modellar, algoritmlar va echim
usullarining eng qulay varianti ishlab chiqilmagan. Tajribaning kamligi mashinaviy
analizda modelni va algoritmini tanlashda echimning xatolik ehtimoli oshib boradi.
Juda sodda matematik model tanlanishi natijalarning aniqligini pasayishiga olib
kelishi mumkin, juda murakkab model tanlanishi esa mashina analiz qilishga ko`p
vaqt sarflashiga olib keladi. Lekin umuman olganda sanoat sohalaridagi ALS (SAPR)
ning tajribalariga tayanib va hozirgi kun fan taraqiyotini nazarda tutgan holda aytish
mumkinki ALS (SAPR) loyihalashtirish tashkilotlarida eng mustahkam hrinni
egallagan. Bunday hollarda eng yaxshi natijalar har xil loyihalash usullaridan oqilona
foydalanilganda erishiladi. Muxandis foydalaniladigan usullarning imkoniyatlarini,
ustun va kamchilik tomonlarini bilishi lozim, ya`ni u loyihalash jarayonida eng
samarali usulni tanlay bilishi kerak.
|
| |
Tayanch iboralar - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya instituti

3. Proektirovanie sistem avtomatiki, Martinenko I.I. i dr., 2-e izdanie, M.,
Agropromizdat, 1990.
5. Avtomatlashtirilgan qurilmaning umumiylashtirilgan
strukturali sxemasi.
Ob`ektlarni ishlashlarini, ularni ishchi parametrlarini nazorat qiluvchi va ularni
ishlashini boshqaruvchi ko`p kanalli avtomatlashtirilgan qurilmani (sistemani)
umumlashtirilgan strukturali sxemasini quyidagi ko`rinishda tasavvur etsa bo`ladi
(1.1 - rasm):
1.1– rasm. Ob`ektning parametrini nazorat qiluvchi va boshqaruvchi
programmalashtiriladigan qurilmaning umumlashtirilgan strukturali sxemasi
Ob`ektning
parametrini
nazorat
qiluvchi
va
boshqaruvchi
programmalashtiriladigan qurilmaning umumlashtirilgan strukturali sxemasi
quyidagi bloklardan tashkil topgan:
DT – datchiklar to`plami; SBQIM – signallarni birlamchi (oldindan) qayta
ishlovchi blok (modul); A/RSKB – analog/raqamli signallarni kirituvchi blok;
CPU – markaziy protsessor (kontroller, mikroprotsessor); A/RSCHB –
analog/raqamli signallarni chiqaruvchi blok; BQ – boshqaruvchi qurilma; IEM –
ijro etuvchi mexanizm; NQBO – nazorat qilinuvchi, boshqariluvchi ob`ekt; Dis –
displey; MKB – ma`lumotlarni kirituvchi blok; PROG – programmator.
Mashinaviy loyihalash uslubi - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya...

yo`naltirish qila olindi. Ba`zi maqsadli funktsiyalar ahamiyatli ekstimal strategik
qidiruviga tobe, ―analiz‖ protsedurasini aniqlash. SHunday qilib eHMda
rializatsiyalashgan topshiriqlarda parametrik optimizatsiyasi bor ekan. Boshqa
muhim topshiriq, eHMda keng echiladigan texnik hujjatlarni to`g‘rilash topshiriq
bo`lib chiqdi. Bu topshiriqni echish moshinaviy grafikni rivojlantirishga bog‘liq edi.
Nazorat savollari.
1. Mashinoviy va nomashinaviy uslublarning loyihalash mohiyati [L2,24 – 25].
2. Loyihalashning an`anaviy yaqinlashuvi haqida gapirib bering.
3. Maketlashtirish uslubini qanday tushinasiz.
4. ektrementlash jarayoni haqida gapirib bering.
5. Modellash uslubi haqida siz nimani tushinasiz.
6. Modellash uslubini tanlashda qaysi asosiy faktorlar ta`sir etadi.
7. Loyihalash qo`l – hisob uslublarini tushintiring.
8. Matematik modellash sistemasini qanday tushshinsiz.
9. Loyihalashning sxema jarayonni ierarxik darajasi haqida gapirib bering.
10. Texnik hujjatlarni bezashda qaysi topshiriqlarga bog‘liq.
Tayanch iboralar - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya instituti

taqqoslashni talab etadi. Taqqoslash paytida eA asosiy ko`rsatgichlarga: ishlatish
(ekspluatatsiya qilish) va iqtisodiy ko`rsatkichi muhim o`rin egallaydi. Bu bilan
yaratilayotgan
eA
konstruktorlik
– texnalogik ob`ektidek tasvirlaydigan
parametrlariga bog‘liq.
Bunday ko`rsatgichlarga birinchi navbatda, ushbularni kiritsa bo`ladi:
EA konstruktsiyalarini murakkabligi;
EA tashkil etadigan elementlar soni;
EA hajmi;
Fizik hajmdan foydalanish koeffitsenti yoki integratsiyalash koeffitsenti;
EA umumiy massasi;
EA umumiy iste`mol qiluvchi quvvati;
EA egallaydigan umumiy maydoni;
EA konstruktsiyasini tebranish chastotasi;
EA konstruktsiyasini germetizatsiyalash darajasi;
EA buzilmasdan ishlash ehtimolligi -P(t)s va o`rtacha buzilmasdan ishlash vaqti
(Tcp);
EA unifikatsiyalangan darajasi;
Konstruktorlik ishlarini avtomatlashtirish koeffitsenti.
- Amallar sistemasini moduli - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya...

Kiritish/chiqarish modullarini signallarini holati jarayonni aks etadigan
qismiga markaziy protsessor orqali o`tkaziladi (yuklanadi). Jarayonni aks etadigan
qism (oblast‘) markaziy protsessorni RAM xotirasida jarayonni aks etish qismi
(oblasti) zahiralangan qismi bo`ladi. Kiritish/chiqarish modullari uchun har xil
qismlari bor:
– kirishlar jarayonini aks etish qismi (PAE);
– kirishlar jarayonini aks etish qismi (PAA).
- Ketma – ket interfeys.
Ketma – ket interfeys programmatorli diagnostika qurilmasini ulash uchun va
monitoring qilish uchun foydalaniladi. Bulardan tashqari, bu interfeys orqali
kontrollerlarni SINECL1 lokal to`riga (iniga) SLAVE sifatida ulash mumkin. 943
va 944 markaziy protsessorli elementi ikkita ketma – ket interfeysli variantga ega.
Bu esa, ushbu vazifani bajarishga imkon beradi:
– boshqa programmalashtiriladigan kontroller bilan nuqtadan – nuqtaga
bog‘lanishini;
– klaviatura, printer va shunga o`xshaganlarni ulash uchun ASCII drayveri.
- Taymerlar, sanagichlar, markerlar.
Foydalanuvchi printerni markaziy protsessorni ichki taymerlar, sanagichlar
va markerlardan (signallarni holatlarini saqlash uchun xotira qismi sifatida)
foydalanishi mumkin, bular boshqarish programmasi orqali so`ralishi mumkin.
- Akkumulyator. Akkumulyator – bu hisoblaydigan registr, uning yordamida
qiymatlar ichki sanagichlarga va taymerlarga yuklanadi. Bulardan tashqari,
akkumulyatorda taqqoslash, hisoblash, o`zgartirish amallari bajariladi.
- Boshqaruvchi qurilma. Boshqaruvchi qurilma boshqarish programmasiga mos
ravishda ( to`g‘ri keladigan) xotira programmasidan ketma–ket, birin – ketin
buyruqlarni chaqiradi va ularni bajaradi. Bu erda kirishlarni aks etuvchi qismidagi
xotiralarni va sanagichlarni ichki qiymatlari hamda ichki markerlarni holatlari
qayta ishlanadi.
Hujjatni, uni ochmasdan va mos dasturni ishga tushirmasdan turib tezkor qanday chop etish mumkin?

|
Hujjatni, uni ochmasdan va mos dasturni ishga tushirmasdan turib tezkor qanday chop etish mumkin?
|
bet | 2/3 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 19,11 Kb. | | #159382 |
Bog'liq Документ Microsoft Word7.Hujjatni, uni ochmasdan va mos dasturni ishga tushirmasdan turib tezkor qanday chop etish mumkin?
a)Hujjatga sichqoncha chap tugmasini bosish va menyudan “Печать” bo‘limini tanlash
b)Hujjatga sichqoncha o‘ng tugmasini bosish va kontekst menyusidan “Печать” bo‘limini tanlash
c)Sichqoncha ko‘rsatkichi yordamida hujjatni printer belgisiga olib o‘tish
d)Hujjatga sichqoncha tugmasini bilan ikki marta bosish va menyudan “Печать” tugmasini bosish
8.Bosh menyu bo‘limlariga biror dastur yoki hujjatning yorliqlarini (ярлык) qo‘shish uchun qanday amallarni bajarish kerak?
a)Bosh menyu bo‘limining kontekst menyusidan “Добавить ярлык” amalini bajarish va talab qilinayotgan dastur yoki hujjat faylini ko‘rsatish kerak
b)Sichqoncha ko‘rsatkichi bilan dastur yoki hujjat faylini tutgan holda uni talab qilinayotgan menyu bo‘limiga olib o‘tish kerak
c)Bosh menyuning talab qilinayotgan bo‘limi kontekst menyusidan “Добавить” amalini bajarish va kerakli dastur yoki xujjatni ko‘rsatish kerak
d)Dastur yoki hujjat faylining nusxasini olish va bosh menyu bo‘limi kontekst menyusidan “Вставить” amalini bajarish kerak
9.Biror hujjat fayli ustiga sichqoncha chap tugmasi bilan ketma-ket ikki marta bosilsa qanday jarayon sodir bo‘ladi?
a)Hujjat ekranga yuklanadi b)Hujjat qayta nomlash rejimiga o‘tadi
c)Hujjat yopiladi d)Hujjat jo‘natiladi
10.Tizimga kirishda foydalanuvchining logini va paroli to‘g‘ri kiritilsa qanday jarayon sodir bo‘ladi?
a)Tizimga kirgandan so‘ng login va parolni yana qayta kiritish so‘raladi
b)Tizim yuklanadi va ish stoli tasviri paydo bo‘ladi
c)Foydalanuvchining ismi va sharifini kiritish talab qilinadi
d)Tizim qayta yuklanadi
11.Operatsion tizim va kompyuter funksiyalaridan foydalanish va ularni boshqarish bo‘yicha to‘liq huquqga ega bo‘lgan foydalanuvchini turini ko‘rsating.
a)Foydalanuvchi
b)Xaker
c)Mehmon foydalanuvchi
d)Administrator
|
| |
Qaysi tugmalar birikmasi yordamida ob’ektlar almashish buferiga kesib olinadi?

|
Qaysi tugmalar birikmasi yordamida ob’ektlar almashish buferiga kesib olinadi?
|
bet | 3/3 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 19,11 Kb. | | #159382 |
Bog'liq Документ Microsoft Word12.Qaysi tugmalar birikmasi yordamida ob’ektlar almashish buferiga kesib olinadi?
a)Ctrl+X b)Ctrl+V c)Alt+C d)Ctrl+C
13.Klaviaturaning qaysi tugmasi yordamida ob’ektlarni o‘chirish mumkin?
a)End b)Delete c)Backspace d)F8
14.Ctrl+Shift yoki Alt+Shift tugmalar birikmasi qanday vazifani bajaradi?
a)Operatsion tizim interfeysi tilini o‘zgartiradi
b)Sichqoncha ko‘rsatkichini o‘zgartiradi
c)Matnlarni bir tildan boshqasiga o‘giradi
d)Klaviatura kiritish tilini almashtiradi
15.Tizimda o‘rnatilgan va unda ishlayotgan barcha dasturlarning yorliqlarini qayerda ko‘rish mumkin?
a)Boshqaruv panelida (Панел управление) b)Bosh menyuda (“Пуск” меньюси)
c)Kontekst menyusida d)Ish stolida (Рабочий стол)
16.Biror dastur ta’minoti o‘rnatilganda, ayrim sozlashlar amalga oshirilganda va kompyuter ishi to‘xtab (osilib) qolganda qanday amalga bajarish tavsiya etiladi?
a)Tizimni qayta yuklash b)Foydalanuvchini almashtirish
c)Foydalanuvchi qayd ma’lumoti bilan qayta kirish d)Tizimni o‘chirish
17.Qanday amal yordamida biror fayl yoki papkani korzinaga jo‘natmasdan butunlay o‘chirish mumkin?
a)Shift+Delete b)Ctrl+Delete c)Delete d)Backspace
18.Bosh menyu bo‘limlarini yoki yorliqlarni (ярлык) siljitish uchun qanday amallarni bajarish kerak?
a)Menyu bo‘limi yoki yorliqning kontekst menyusidan “Перемещение” amalini bajarish va uning yangi joyini ko‘rsatish kerak
b)Sichqoncha ko‘rsatkichi bilan menyu bo‘limini yoki yorliqni tutgan holda talab qilingan joyga siljitish kerak
c)Menyu bo‘limlarini va yorliqlarni siljitish uchun “Удалить” va “Создать” amallaridan foydalanish kerak
d)Menyu bo‘limlarini yoki yorliqlarni siljitish uchun “Вырезать” va “Вставить” amallaridan foydalanish kerak
19.O‘zi nomi, kengaytmasi va hajmiga ega bo‘lgan u yoki bu turdagi axborotlarni o‘zida jamlagan ob’ekt qanday nomlanadi?
a)Papka b)Yorliq c)Dastur d)Fayl
20.Diskda o‘z nomiga ega bo‘lgan va o‘zida turli fayl ob’ektlarini va yorliqlarni jamlagan ob’ekt qanday nomlanadi?
a)Fayl b)Dastur c)Yorliq d)Papka
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Mundarija - O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya instituti

|
O oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ‘zbekiston respublikasi termiz muhandislik-texnologiya institutiBog'liq LJAA fani ma\'ruzalarMundarija
1. Avtomatik sistemalarni loyihalash asoslari fanining maqsadi, mazmu-
ni, loyihalash bosqichlari va loyiha hujjatlarini tayyorlash tartibi.....3
2. Avtomatik sistema asboblari va vositalarini shartli belgilanishlari-ning o`qish
texnikasi.........................................................................................8
3. Avtomatik sistemalarini loyihalashda blokli-ierarxik yondashuv............16
4. Avtomatik sistemalarining struktur sxemalarini loyihalash...................21
5.
Avtomatlashtirilgan
qurilmaning
umumiylashtirilgan
strukturali
sxemasi.................................................................................................................25
6. Avtomatlashtirish va o`lchash sistemalarining funktsional sxemalarini
loyihalash............................................................................................................34
7. Avtomatik sistemalarining printsipial sxemalarini loyihalash...............36
8. Avtomatik sistemalarni konstruktsiyasi...........................................................41
9. Avtomatlashtirilgan sistemalarni , qurilmalarni , bloklarni ichki bog‘lanishlari
(aloqalari).........................................................................................56
10. Avtomatlashtirilgan tizimlarni tashqi bloklar bilan boglanishlari....62
11. Avtomatik sistemalari vositalarini va hisoblash texnikasini sinflanishi va ularning
boshqarish ob`ektlari bilan o`zaro ta`siri.........74
12. Avtomatik sistemalari vositalarini va hisoblash texnikasini sinflanishi va ularning
boshqarish ob`ektlari bilan o`zaro ta`siri.........82
13. Avtomatik sistemalarni loyihalashning asosiy bosqichlari.......................86
14. Avtomatik sistemasini loyihalash jarayonida hal qilinishi zarur bo`lgan asosiy
vazifalar..................................................................................................90
15. Avtomatik sistemalarni loyihalash uslublari.............................................94
16. Mashinaviy usulni loyihalashtirishda modellashtirish va analiz masalalarini
ta`rifini qo`llash.......................................................................96
17. Gaz analizatorlarining montaji va sozlash ishlari
18. Suyuqlik zichligini o`lchash vositalarining montaji va sozlash ishlari
19. Rostlagich va ijro mexanizmlarning montaj va sozlash ishlari
20. SHchit va pul`tlarning montaji va ularga avtomatika vositalarini o`rnatish
|
| |
Suyuqlik zichligini o`lchash vositalarining montaji va sozlash ishlari

2. Zichlik o`lchash asboblari qanday montaj qilinadi?
3. Qovushqokdikni o`lchash vositalarini o`rnatish qanday amalgaoshiriladi?
4. Zichlik va qovushqoklshs asboblarining sozlash ishlariga qandayishlar kiradi?
5. Zichlik va qovushqoklik asboblarining darajalash kandayamalga oshiriladi?
Adabiyotlar:
1. Texnologik jarayonlarni boshqarish sistemalari, YUsufbekovN. R. va
boshkalar, T. , O`qituvchi, 1997. 204-222betlar.
2. Montaj sistem kontrolya i avtomatiki, Minaev P. A. , M. ,Stroyizdat,
1990, str. 411-413.
3.
Naladka sredstv izmereniy i sistem texnologicheskogokontrolya, Pod red.
A. S. Klyueva, 2-e izd. , M.Energoatomizdat, 1990, str. 302-309.
4. Avtomatika asoslari o`quv qo`llanma, Usmonov A.U., T., 2001, Mualif, 125 bet.
5. Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, Usmonov A.U., T., G‘.
G‘ulom nomidagi matbaa uyi, 2002, 145 bet.
6. Nazorat o`lchov asboblari va ularni o`rnatish, Usmonov A.U., O`quv
qo`llanma., T., ―O`MKNTN‖ bilim nashriyoti, 2005, 156 bet.
7. Konservalvsh va ishlab chiqarish jarayonlarni dasturlash va avtomatlashtirish,
Usmonov A.U., Kasb hunar kollejlari uchun o`quv qo`llanma., T., Iqtisod molya
nashriyoti., 2010, 278 bet.
21-maruza. Sinov turlari. Sinovni rejalashtirish

|
21-maruza. Sinov turlari. Sinovni rejalashtirishBog'liq 21 Testlash
21-maruza.
Sinov turlari. Sinovni rejalashtirish
Test - ishlab chiqilgan dasturiy ta'minotning to'g'riligi, to'liqligi va sifatini
baholashga qaratilgan jarayon.
Sinovni juda ko'p sonli xususiyatlarga ko'ra tasniflash mumkin. Quyida turli
sabablarga ko'ra test turlarining umumlashtirilgan ro'yxati keltirilgan.
Qoplash testlarining turlari (chuqurlik bo'yicha)
Tutun testi - batafsil ma'lumot bermasdan, umuman dasturning asosiy
funktsiyalarining to'g'ri ishlashini aniqlash uchun tizimni sinovdan o'tkazish. Sinov
jarayonida yig'ilishning keyingi sinov uchun yaroqliligi aniqlanadi.
Minimal qabul qilish testi (MAT, ijobiy test): tizimni yoki uning bir qismini
faqat haqiqiy ma'lumotlarda sinab ko'rish (to'g'ri ma'lumotlar modul/funksiya
to'g'ri ishlashi uchun ishlatilishi kerak bo'lgan ma'lumotlar). Sinov paytida barcha
funktsiyalar va modullarning to'g'ri ishlashi tekshiriladi.
Katta va murakkab ilovalar uchun cheklangan stsenariylar va funktsiyalar
to'plami qo'llaniladi.
Qabul qilish testi (AT): tizimni yoki uning bir qismini to'g'ri va noto'g'ri
ma'lumotlar/stsenariylar bo'yicha to'liq sinovdan o'tkazish. Ilovadan barcha
sharoitlarda o'z maqsadiga muvofiq foydalanish mumkinligini tasdiqlashga
qaratilgan test turi.
Ushbu darajadagi test barcha mumkin bo'lgan test stsenariylarini qamrab
oladi: to'g'ri qiymatlarni kiritishda modullarning funksionalligini tekshirish;
noto'g'ri qiymatlarni kiritishda tekshirish; talablarda ko'rsatilganidan boshqa
ma'lumotlar formatlaridan foydalanish; istisno vaziyatlarni, xato xabarlarini
tekshirish; kirish parametrlarining turli kombinatsiyalarida sinovdan o'tkazish;
barcha ekvivalentlik sinflarini tekshirish; intervallarning chegaraviy qiymatlarini
sinash; spetsifikatsiyada taqdim etilmagan stsenariylar va boshqalar.
|
| |
vazifa bajarish ketma ketligi - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

3.2. vazifa bajarish ketma ketligi . UTP tarmoq kabelini bosqichma-bosqich
ochish va ulagichni o‘rnatish kerak. Buning uchun quyidagi vositalarni tayyorlash
kerak:
1.UTP Cat 5e Kabeli
2. UTP Cat 5e Kabeli ulagichi - RJ-45
3. Krimper
4. Chiziqli Tester
Siqish operatsiyasini bajarish uchun quyidagi algoritmga amal qilish kerak:
1. Tarmoq simining kerakli uzunligini o‘lchang va uni 12 a-rasmda
ko‘rsatilgandek asbob yordamida kesing
2. Sim uchlarini tekislang (har bir tomonida 6-7 mm tishlab). ( 12 a rasm)
3. Izolyatsiyani olib tashlash uchun chetidan 0.15 sm masofada toza kesma
qiling. (12 b rasm)
12 а rasm
12 b rasm
4.
Kesim joyida kabelni turli tmonlarga buking/
5.
Izolyatsiyani yeching
6.
Ekranni olib tashlab simlarni tekislang (13 b rasm)
13 а rasm 13 b rasm
7.
Simlarni sxemalardagi kabi joylashtiring
8.
Simlarni RJ-45 ichiga to’liq joylashtiring
9.
Konnektorni krimperning maxsus joyiga kiriting
10.
RJ-45 konnertorini krimperda siqing.
To’g’ri ulangan kabek rasmdagi kabi bo’ladi
11.
Tayyor kabelni testerda tekshiring. Bunda testerning chiroqlari bir xil
ketma ketlikda yonishlari kerak.
12.
Chiziqli tester
4. Hisobot tarkibi Hisobotda quyidagilar keltirilishi lozim:
- Ishning nomi va maqsadi.
- Ishni bajarilganligini ko’rsatuvchi “screen shot” lar.
- Ishning natijasi.
Topshiriq 2. Cisco Packet Tracer dasturini o‘rnating va ishlash jarayonini tekshiring (ikkita kompyuterni bir-biriga ulash).