nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
8
Suyuqlik va gazlar mexanikasi (18 soat)
Bosim. Suyuqlik va gazlarda bosim. Gidrostatik bosim. Paskal qonuni.
Gidrostatik paradoks. Tutash idishlar. Gidravlik press.
Normal atmosfera bosimi. Torrichelli tajribasi. Atmosfera bosimining
balandlikka bog’liqligi. Bosimning o’lchov sistemasidan tashqari birliklari.
Barometr. Manometr.
Suyuqlik va gazlar uchun Arximed qonuni. Jismlarning suzish sharti.
Suyuqlik va gazlarning laminar va turbulent oqimi. Siqilmaydigan suyuqlik
uchun uzluksizlik tenglamasi. Harakatlanuvchi suyuqlik va gazlarda bosim.
Bernulli tenglamasi. Samolyot qanotining ko’tarish kuchi.
MOLEKULYAR FIZIKA (78 soat)
Molekulyar-kinetik nazariya (28 soat)
Molekulyar-kinetik nazariyaning asosiy qoidalari va ularning
eksperemental asoslari. Avogadro doimiysi. Nisbiy molekulyar massa. Modda
miqdori. Molekula massalari va o’lchamlari. Broun harakati. Diffuziya. Modda
atomlari va molekulalarining o’zaro ta’siri, uning tabiati. Molekulalarning o’zaro
ta’sir potensial energiyasi. Moddalarning gaz, suyuq va qattiq holatlari.
Ideal gaz. Ideal gaz molekulyar-kinetik nazariyasi va uning asosiy
tenglamasi. Temperatura
– molekulalarning o’rtacha kinetik energiyasining
o’lchovi. Temperatura shkalasi. Bolsman doimiysi va uning ma’nosi. Molekulalar
issiqlik harakatining o’rtacha tezliklari. Gaz molekulalarining tezligini o’lchash.
Shtern tajribasi.
Ideal gaz holat tenglamasi. Ideal gazlarda izojarayonlar. Boyl-Mariott
qonuni. Gey-Lyussak qonuni. Sharl qonuni. Universal gaz doimiysi. Avogadro
qonuni. Dalton qonuni. Gaz jarayonlarining texnikada qo’llanishi.
Termodinamika asoslari (32 soat)
Ichki energiya. Ideal gazning ichki energiyasi va uni o’zgartirish usullari.
Issiqlik miqdori. Issiqlik sig’imi. Issiqlik balansi tenglamasi. Gaz hajmi
o’zgarganda bajariladigan ish. Termodinamikaning I qonuni. Izojarayonlar uchun
termodinamikaning I qonuni. Adiabatik jarayon, uning grafigi. Mayer formulasi.
Qaytar va qaytmas jarayonlar. Tabiatdagi jarayonlarning qaytmasligi va
ularning tushuntirilishi. Issiqlik dvigatellari. Karno sikli. Issiqlik dvigatellarining
maksimal FIKi. Sovutgich mashinalar. Issiqlik dvigatellari va ekologiya.
Termodinamikaning II qonuni. II turdagi abadiy dvigatelning bo’lmasligi.
|
| |
To’lqin optikasining asoslari (22 soat)

AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
15
tenglamasi.
Fotonlar. Ichki fotoeffekt. Fotoeffektning qo’llanilishi. Geliotexnika
elementlari. Quyosh energiyasidan foydalanish. Yorug`likning bosimi. Lebedev
tajribasi. Yorug`likning kimyoviy ta`siri. Fotografiya. Yorug’lik tabiatini
tushuntirishdagi dualizm-
yorug’likning to’lqin va kvant xossalari.
Atom fizikasi (16 soat)
Atom tuzilishi. Tomson modeli. Rezerford tajribasi va formulasi. Atomning
planetar modeli. Bor postulatlari. Atom spektrlaridagi asosiy qonuniyatlar.
Vodorod atomining spektral seriyalari. Balmerning umumlashgan formulasi.
Vodorod atomining Bor nazariyasi. Energetik sathlar diagrammasi. Bor
nazariyasining qiyinchiliklari.
Spontan va majburiy nurlanishlar. Yorug’likning kuchaytirish prinsiplari.
Rubin lazerining tuzilishi va ishlash prinsipi. Lazer nurlanishining xossalari.
Lazerlarning qo’llanilishi.
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
4
UQTIRISH XATI
I.
O’quv fanining maqsad va vazifalari
Fizika fanini o‘qitishning asosiy maqsadi: fizika ta’limining fan-texnika
taraqqiyotida, ishlab chiqarish
sohalari va hayotda tutgan o‘rni haqida mantiqiy
fikrlay olish qobiliyati, aqliy rivojlanishi, o’quvchilarda milliy va umuminsoniy
qadriyatlarni shakllantirish, ijtimoiy hayoti va ta’lim olishni davom ettirishlari uchun
zarur bo‘lgan bilimlarni egallashi, ulardan kundalik hayotlarida foydalana olishish,
olamning fizik manzarasiga oid dunyoqarashini kengaytirish va ularni ilmiylikka
yo`naltirishdan iborat.
Fzika fanini o‘qitishning asosiy vazifasi: o‘quvchilarda atrof olamni,
tabiatdagi jarayon va hodisalarn
i kuzatish, tahlil qilish ularni o‘rganishda mavjud
jihozlardan to‘g‘ri foydalana olish, fan sohasida erishilayotgan yutuqlaning ilmiy
asoslarini anglash, fan va texnika ijodkorlariga hurmat bilan qarash orqali
umumbashariy madaniyat elementlarini tarbiyal
ashdan iborat. Mazkur o‘quv
dasturni tuzishda umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfini tugatgan o‘quvchilar
umumiy fizika kursining barcha bo‘limlaridan, chunonchi, mexanika, molekular
fizika va termodinamika, elektr, optika, atom va yadro fizikasidan olgan bilim,
ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarga ega bo‘lishlari hamda ta’lim
muassasasining o’quv rejasi soatlar hajmi, ularning ma’lumotlar qabul qilish
imkoniyatlari ham inobatga olindi.
Dasturda laboratoriya ishlari uchun ajratilgan mavzular asosiy va
qo`shimchaga (*) ajratilgan. Ta`lim muassasani imkoniyatidan kelib chiqub
tanlash ixtiyori berilgan.
O‘quv dasturi jami 540 soatga mo’ljallangan bo’lib, shundan mexanika
bo`limiga 138 soat, molekulyar fizika va termodinamika asoslari bo`limga 78 soat,
elektrodinamika bo`limiga 180 soat, optika, atom va yadro fizikasi, elementar
zarralar fizikasi va takrorlash kursi uchun 144 soat ajratilgan.
Fizikadan umum ta`lim fanidagi 72 soat mavzular bo`yicha I-IV
semestrlarga taqsimlangan. Shundan kelib chiqib, I- II semestrda 216 soat
mexanika va molekulyar fizika, III semestrda 180 soat elektrodinamika, IV
semestrda 144 soat optika, atom va yadro fizikasi, elementar zarralar fizikasi va
takrorlash kursi o`tiladi.
|
| |
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
7
Ishqalanish kuchlari va uni vujudga keltiruvchi sabablar. Tinchlikdagi
ishqalanish kuchi. Uning tabiati va ta’sir etuvchi kuch kattaligi, yo’nalishi, uning
tabiyat va texnikadagi roli. Sirpanish ishqalanish kuchi. Sirpanish ishqalanishning
koeffitsienti va
uning sirt g’adir-budirligi darajasiga bog’liqligi. Dumalanish
ishqalanish kuchi. Dumalanish va sirpanish ishqalanish koeffisiyentlarini
taqqoslash.
Havoning qarshilik kuchi. Havo qarshilik kuchining jism tezligiga bog’liqligi.
Jismning bir necha kuch t
a’sirida harakati.
Mexanikada saqlanish qonunlari (28 soat)
Jism va kuch impulsi. Jismlar yopiq sistemasi ta’rifi. Impulsning saqlanish
qonuni-Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonuni sifatida. Tabiatda va texnikada
impulsning saqlanishi. Reaktiv harakat.
Ish. Mexanik ish. Musbat va manfiy ish.
Quvvat. Quvvat
– mexanizmlar ta’sirining unumdorligi sifatida. Oddiy
mexanizmlarning FIKi.
Energiya. Mexanik energiya va uning turlari. Ish va energiya
tushunchalarining o’zaro bog’liqligi. Kinetik energiya – harakatlanuvchi jismning
energiyasi. Potensial energiya
– jismlar o’zaro ta’siri energiyasi. Potensial
energiyaning ikki turi. Yerdan yuqoriga ko’tarilgan jismlar potensial energiyasi.
Mutlaq elastik deformatsiyalangan prujinaning potensial energiyasi. To’la
mexanik energiya.
Mexanikada energiyaning saqlanish va aylanish qonuni. Elastik va
noelastik to’qnashishlar.
Statika (20 soat)
Statikaning asosiy vazifalari. Statikada kuchlarning tavsifi. Kuchlar
sistemasi. Jismning turli nuqtasiga burchak ostida yo’naltirilgan ikki kuchning
teng ta’sir etuvchisi. Parallel va antiparallel kuchlar. Ikki parallel kuchning teng
ta’sir etuvchisi. Kuchlarni ikki tarkibiy qismga ajratish. Aylanish o’qiga ega jismlar
statikasi. Kuchning aylantiruvchi ta’siri, kuch momenti. Kuch yelkasi. Kuch
momentining vektor tabiati. Juft kuchlar. Aylanish o’qiga ega bo’lmagan va
aylanish o’qiga ega bo’lgan jismning muvozanat sharti. Qattiq jism
muvozanatining umumiy sharti. Jismning og’irlik markazi.
Qattiq jism muvozanati turlari. Turg’un, noturg’un va befarq muvozanat.
Turg’un muvozanat ta’rifi va uning massalar markazi vaziyati bilan bog’liqligi.
Potensial energiya
– muvozanat turg’unligining tavsifi sifatida. Tayanch yuzasiga
ega jism muvozanati. Turg’un muvozanatdan noturg’un muvozanatga o’tish.
Turg’un muvozanatni amalga oshirish yo’llari.
|
| |
USMONOV SH.E - Akademik litseylar uchun namunaviy

USMONOV SH.E. DAVLATOV A. QO’YBOQOV X.R. DADAJANOVA J.S. SHAMAYEV X.M. Toshkent davlat texnika universiteti akademik litseyi
Toshkent davlat texnika universiteti akademik litseyi
Namangan muhandislik-qurilish instituti akademik litseyi
TATU Farg’ona filiali akademik litseyi
Buxoro davlat tibbiyot instituti akademik litseyi
Andijon davlat universiteti akademik litseyi
Farg’ona davlat universiteti akademik litseyi
Navoiy davlat pedagogika instituti akademik litseyi
Navoiy davlat pedagogika instituti akademik litseyi
Buxoro muhandislik texnologiya instituti akademik litseyi
Jizzax politexnika instituti akademik litseyi
Jizzax davlat pedagogika instituti akademik litseyi
Samarqand davlat universiteti akademik litseyi
I.M.Gupkin nomli RDNGU Toshkent shahridagi filiali akademik litseyi
Tabiiy va aniq fanlarga ixtososlashtirilgan S.X. Sirojiddinov nomidagi
Respublika akademik litseyi
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
3
O‘QUV FANINING MAQSAD VA VAZIFALARI FOYDALANILADIGAN ASOSIY DARSLIKLAR VA O‘QUV QO‘LLANMALARI 18 4
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
10
7. To’g’ri geometrik shaklga ega bo’lmagan jismning zichligini aniqlash.
8. Boyl-Mariot qonunini tekshirish.
* Gey-
Lyussak qonunini o’rganish.
9. Xonaning nisbiy namligini aniqlash.
*Sirt taranglik kaeffisiyentini aniqlash.
10. Kapillyar naychda suyuqlikning ko`tarilish balandligiga qarab nayning
radiusini aniqlash.
2-KURS
III semestr
ELEKTRODINAMIKA ASOSLARI (180 soat)
Elektrostatika (28 soat)
Elektr zaryadi, zaryadning ikki turi, elementar zaryad. Elektr zaryadning
saqlanish qonuni. Jismlarning elektrlanishi. Elektr zaryadlarining o’zaro ta’siri.
Kulon qonuni. Zaryad birliklari. Elektr doimiysi. Elektroskop va elektrometrlar,
ularning ishlash prinsipi.
Elektr maydon. Elektr maydon kuchlananligi. Kuchlanganlik (kuch)
chiziqlari va ularni o’tkazish qoidalari. Sinash zaryadi haqida tushuncha. Nuqtaviy
zaryadning elektr maydon kuchlanganligi. Maydonlarning superpozitsiya prinsipi.
Elektr maydonini grafik ravishda tasvirlash. Bir jinsli elektr maydon. Elektr
maydon induksiya oqimi. Ostragradskiy-Gauss teoremasi. Bir jinsli zaryadlangan
cheksiz tekislikning elektr maydon kuchlanganligi. Ikkita har xil ishorali
zaryadlangan cheksiz tekisliklarning elektr maydoni. Bir jinsli zaryadlangan shar
va sferaning elektr maydoni.
Elektrostatik maydonda o’tkazgichlar. O’tkazgich ichidagi elektr maydon.
Elektrostatik
maydonda
dielektriklar.
Dielektrik
singdiruvchanlik.
Segnetoelektriklar va pyezoelektriklarning qo’llanilishi.
Elektr maydonida nuqtaviy za
ryadlarni ko’chirishda bajarilgan ish.
Potensial. Potensiallal ayirmasi. Elektr maydonidagi nuqtaviy zaryadning
potensial energiyasi va uning o’zgarishi bilan ish orasidagi bog’lanish.
Potensiallar ayirmasi va kuchlanganlik orasidagi bog’lanish. Nuqtaviy
z
aryadlarning o’zaro ta’sir potensial energiyasi. Nuqtaviy zaryad, zaryadlangan
shar va sferaning elektr maydon potensiali. Ekvipotensial sirtlar.
|
| |
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
9
Suyuqlik va ga
zlarning o’zaro aylanishi. Suyuqliklarning bug’lanishi.
Kondensatsiya. Suyuqlik bilan bug’ning muvozanati. To’yingan va to’yinmagan
bug’lar. Kritik holat. Kritik temperatura. Qaynash. Qaynash temperaturasining
tashqi bosimga bog’liqligi. Solishtirma bug’lanish issiqligi. Havoning namligi.
Absolyut va nisbiy namlik. Shudring nuqtasi. Gigrometr. Psixrometr.
Suyuqlik va qattiq jismlarning xossalari (18 soat)
Suyuqlik xossalari. Sirt taranglik. Sirt qatlamining molekulyar manzarasi.
Sirt energiyasi. Sirt tara
nglik kuchi va uni o’lchash. Qattiq jism-suyuqlik
chegarasidagi hodisalar. Ho’llash va ho’llamaslik. Menisk. Kapillyarlik hodisasi va
uning qo’llanilishi.
Qattiq jismlar. Qattiq jismlarning tuzilishi. Kristall panjara va ularning turlari.
Polikristallar va monokristallar. Qattiq jismlarda deformatsiya. Deformatsiya
turlari. Plastiklik va mo’rtlik. Amorf jismlar. Kristall va amorf jismlarning erishi va
qotishi. Kristallizatsiya. Erish issiqligi.
Qattiq jism va suyuqliklarning issiqlikdan kengayishi. Chiziqli kengayish va
hajmiy kengayish koeffitsiyentlari, ular orasidagi bog’lanish. Qattiq jismlarning va
suyuqliklarning issiqlikdan kengayishini hisobga olish va texnikada qo’llanilishi.
1-kurs laboratoriya ishlari
1. Tekis tezlanuvchan harakatda tezlanishni aniqlash.
*Erkin tushish tezlanishni aniqlash.
2. Burchak ostida otilgan jismning boshlang’ich tezligi, maksimal ko’tarilish
balandligini (h
max
) aniqlash
*Gorizontal otilgan jismlarning boshlangich, oxirgi tezligini va tushish
burchagini aniqlash.
3. Sirpalanish ishqalanish koefitsiyentini aniqlash.
*Parallel va ketma-ket ulangan prujinalar bikrligini aniqlash.
4. To’g’ri geometrik shaklga ega bo’lgan jismning zichligini aniqlash.
5. Qiya tekislikning foydalanish koeffitsiyentini aniqlash.
6. Qo’zg’almas aylanish o`qiga ega bo’lgan jismlarning muvozanat shartini
o`rganish.
|
| |
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
19
10.
Choriev R. va boshqalar. O'rta maxsus kasb-hunar ta'limi
muassasalarida laboratoriya ishlari. T. "Talqin" 2002
11.
Suyarov Q. T. va boshqalar. Mexanika
va molekulyar fizika -
Т.:
"O'qituvchi", 2002.
12.
Xusanov A. X. va boshqalar. Elektrodinamika.
Elektromagnit
tebranishlar.
–Т.: "O'qituvchi", 2003.
13.
Suyarov Q.T. va boshqalar. Fizikadan
laboratoriya va namoyishli
tajriba ishlari.
–Т.: "Talqin", 2002.
14.
Suyarov Q. T va boshqalar. Fizika. I kitob. Mexanika. -
Т.: "Yangi
nashr", 2009.
15.
Suyarov Q. T., Usmonov Sh., Usarov. J. Fizika. II kitob. Molekulyar
fizika.
– T. "Yangi nashr", 2010.
16.
Физика часть I . «Механика.
Молекулярная физика,
термодинамика» Т. М. Оплачко, К. А. Турмунметов.
17.
Физика часть II . «Электродинамика. Оптика. Атомная физика» Т.
М. Оплачко, К. А. Турмунметов.
18.
Jurayev U.B., Umarov A. M., Qo
’yboqov X. R. Fizika. I-qism. SamDU
tahririy-nashriyot. 2020.
19.
Jurayev U. B., Umarov A. M., Qo’yboqov X. R. Fizika. II-qism. SamDU
tahririy-nashriyot. 2020.
20.
Turdiyev N. Sh. va boshqalar. Fizika 10-sinf
darsligi. ”Niso poligraf”
Toshkent: 2017.
21.
Turdiyev N. Sh. va boshqalar. Fizika 11-
sinf darsligi. ”Niso poligraf”
Toshkent: 2018.
Elektron manbalar
1.
10 класс. Физика. Механика. Г.Я. Мякишев.
2.
11 класс. Физика. Оптика квантовая физика. Г. Я. Мякишев.
3. 10
класс. Физика. В.А. Касьянов.
4.
11 класс. Физика. В.А. Касьянов.
5. Nurmatov J. va boshqalar. Fizikadan laboratoriya ishlari.
Т.: "O'qituvchi",
2002.
6.
Сборник задач по физике. Ремкевич.
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI

|
AKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURIBog'liq FIZIKA NAMUNAVIY O`QUV DASTURAKADEMIK LITSEYLARDA FIZIKAT FANIDAN NAMUNAVIY O’QUV DASTURI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
5
I-kurs
MEXANIKA ( 138 soat)
Kirish (2 soat)
Dunyoga ilmiy qarashning vujudga kelishi va rivojlanishi. XI
– XVI asrlarda
O’rta Osiyo va o’zbek olimlarining fizikani rivojlantirishdagi roli. O’zbekistonda
fizika va texnikaning taraqqiyoti bo’yicha ilmiy ishlar. Ilmiy tekshirishning hozirgi
zamon usullari. Ilmiy tekshirishning fizik usullarining asosiy xususiyatlari. Fizik
kattaliklarni o’lchash, fizik kattaliklar orasidagi bog’lanishlar. Fizik nazariyalar,
qonunlar, hodisa modellari.
Kinematika (34 soat)
Mexanik harakat va uning nisbiyligi. Fazo va vaqt. Nyuton klassik
mexanikasi, uning qo’llanish chegarasi. Matematik tushunchalar. Vektorlar
to’g’risida ma’lumotlar. Vektorning kattaligi va yo’nalishi – uning mustaqil va teng
kuchli ikki tafsifi. Vektorlarni qo’shish va ayirish. Ikki vektorni skalar ko’paytirish.
Fizik formulalarni skalar va vektor shaklda yozish.
Sanoq sistemasi. Inersial va noinersial sistemalar. Inersial sanoq
sistemasining ikki ta’rifi, harakatning nisbiyligi. Fizik qonunlarning inersial sanoq
sistemasini tanlashga bog’liq emasligi. Galileyning harakatlar nisbiyligi
prinsipining qo’llanish sohasi. Harakatlarni qo’shish. Mustaqil harakatlar ta’rifi.
Murakkab harakatni mustaqil oddiy harakatlar yig’indisi sifatida tavsiflash
imkoniyati.
Harakat turlari. To’g’ri chiziqli va egri chiziqli harakatlar. Yo’l va ko’chish,
trayektoriya. To’g’ri chiziqli tekis harakat. To’g’ri chiziqli tekis harakatning tezligi.
To’g’ri chiziqli tekis harakatda yo’l formulasi. To’g’ri chiziqli tekis harakatda tezlik
va yo’l grafiklari. To’g’ri chiziqli tekis harakat koordinatasining vaqtga bog’liqlik
grafigi.
O’zgaruvchan to’g’ri chiziqli harakat. O’zgaruvchan harakatda o’rtacha va
oniy tezlik. Tezlik tushunchalarini umumlashtirish. Tezlanish tushunchasi.
To’g’ri chiziqli tekis o’zgaruvchan harakat. Tekis tezlanuvchan harakatda
oniy tezlik formulasi. Tekis tezlanuvchan harakatda tezlanish va tezlik grafiklari.
Tekis tezlanuvchan harakatda tezlik grafigidan yo’l formulasini keltirib chiqarish.
Koordinataning vaqtga bog’liqlik grafigi va trayektoriya tenglamasi. To’g’ri chiziqli
tekis sekinlanuvchan harakat. Tekis o’zgaruvchan harakatning xususiy hollari:
erkin tushish va yuqoriga tik otilgan jism harakati, ularning harakat tenglamalari.
Egri chiziqli harakat. Aylana bo’ylab tekis va notekis harakat. Chiziqli va
burchak tezlik. Aylanish chastotasi va davri. Burchak tezlikning chastota va
|
| |
1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari

1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari
|
-Mavzu: Atom va atom yadrosi fizikasi bo'limiga oid masalalar yechish

|
-Mavzu: Atom va atom yadrosi fizikasi bo'limiga oid masalalar yechish
|
bet | 5/16 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 62,16 Kb. | | #112480 |
Bog'liq Mavzu 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi el-fayllar.org8-Mavzu: Atom va atom yadrosi fizikasi bo'limiga oid masalalar yechish
Yadroning massasini aniklashning 5 ta usuli bor:
1. Yadroning massasini mas-spektrometr yordamida aniklash;
2. Yadroning massasini yadro reaksiyalarini energetik balansini taxlil kilish yuli bilan aniklash;
3.Yadroning massasini -yemirilish energetik balansidan foydalanib aniklash;
4. Yadroning massasini -yemirilish energetik balansidan foydalanib aniklash;
5. Yadroning massasini kiska tulkinli radiospektroskopiya metodidan foydalanib aniklash.
Atomning yoki yadroning massasi asosan massaning atom birligi (m.a.b.) da ulchanib, bu son jixatdan uglerod (6S12) izotopining massasini 1/12 ulushiga tengdir, ya’ni
1м а б = M( )= 1,6597610-27 kg
Shuningdek, yadro fizikasi va elementar zarralar fizikasida kupincha massa energiya birliklarida, ya’ni elektronvolt (eV), kilo-, mega-, elektronvolt (keV, MeV) xisobida ulchanadi.
1m.a.b.=931, 5 MeV
Atom yadrosi nuklonlardan tashkil topgani uchun, yadro biror bir chizikli ulchamga, ya’ni radiusga ega deb aytish mumkin. Atom yadrosining radiusi deganda yadro kuchlarning ta’sir masofasi tushuniladi. Atom yadrosining radiusi kuyidagi formula orkali aniklanadi. R=r0A 1/3 (5) Bunda r0 – doimiy kattalik bulib, u bitta nuklon yadro ichida egallagan urni ulchami. r0=(1,21,5) 10-15m. Atom yadrosining radiusini aniklashni oltita usuli mavjud. 1. Atom yadrosining radiusini -zarrachalarning anomal sochilishini urganish yuli bilan aniklash; 2. -radioaktiv yadrolarning radiusini Geyter-Netall qonunidan foydalanib aniklash; 3. Atom yadrosining radiusini tez neytronlarning biror bir moddada sochilishini urganish yuli bilan aniklash 4. -kuzgu yadrolarning radiusini Bete-Veyszekker yarim empirik formulasidan foydalanib aniklash; 5. Mezoatomlarni rentgen nurlanishini urganish yuli bilan atom yadrosini radiusini aniklash; 6. Atom yadrosining radiusini tez elektronlarni biror bir moddada sochilishini urganish yuli bilan aniklash. Agar yadroni shar deb kabul kilsak, yadrodagi maydonning zichligi: 3 3 4 R М я (6) formuladan topiladi. Bu ifodadan yadroning zichligi =1,31017kg/m3 buladi.
|
| |
To choose other color combinations

|
To choose other color combinations
|
bet | 11/31 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #1088 |
To choose other color combinations
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
6
|
To choose other color combinations, select:
-
Open classic appearance properties for more color options.
-
Color scheme to choose a color scheme.
-
Select OK.
|
To choose other color combinations:
-
Open classic appearance properties for more color options by pressing TAB, then ENTER.
-
Move to Color scheme by pressing ALT+C.
-
Use the arrow keys to move to your color scheme selection.
-
Press ENTER.
|
Fine tune display effects
You can change the visual appearance of windows, the Start menu, and the taskbar, and you can fine tune effects such as how the edges of screen fonts are smoothed, show shadows under menus and the contents of windows while dragging.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings:
-
Select Make the computer easier to see.
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
Fine tune display effects.
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
Fine tune display effects, by pressing ALT+C.
|
4
|
In Appearance Settings, select:
|
In Appearance Settings, select:
-
Effects button by pressing ALT+E.
|
5
|
In Effects, select the options you want:
-
ClearType to smooth edges of screen fonts.
-
Show shadows under menus.
-
Show window contents while dragging.
-
Select OK.
|
In Effects, select the options you want:
-
ClearType to smooth edges of screen fonts by pressing ALT+S, and the arrow keys.
-
Show shadows under menus by pressing ALT+A.
-
Show window contents while dragging by pressing ALT+W.
-
OK by pressing TAB, then ENTER.
|
Make the focus rectangle thicker
You can change the size of the focus rectangle to make it easier to see which item on screen has focus.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see.
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
Make the focus rectangle thicker.
-
Select Save.
|
Under Make things on the screen easier to see select:
-
Make the focus rectangle thicker by pressing ALT+K.
-
Select Save by pressing ALT+S.
|
|
| |
-Mavzu: Kristallar issiqlik o‘tkazuvchanligining mexanizmi. Issiklik uzatish turlari: issiklik o‘tkazuvchanlik, konveksiya va nurlanish

|
-Mavzu: Kristallar issiqlik o‘tkazuvchanligining mexanizmi. Issiklik uzatish turlari: issiklik o‘tkazuvchanlik, konveksiya va nurlanish
|
bet | 9/16 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 62,16 Kb. | | #112480 |
Bog'liq Mavzu 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi el-fayllar.org15-Mavzu: Kristallar issiqlik o‘tkazuvchanligining mexanizmi. Issiklik uzatish turlari: issiklik o‘tkazuvchanlik, konveksiya va nurlanish
Reja:
Issiqlik o'tkazuvchanligining mohiyati.
Konveksiyaning mohiyati.
Uy tajribasi.
Fikrlash uchun muammolar.
Xulosa.
Issiqlik o'tkazuvchanligining mohiyati
`Issiqlik o'tkazuvchanligi issiqlik harakati va uning tarkibiy qismlarining bir-biri bilan o'zaro ta'siri tufayli yuzaga keladi. Issiqlik o'tkazish jarayoni butun tananing harorati bir xil bo'lishiga olib keladi.
Odatda, uzatiladigan energiya harorat gradientiga mutanosib bo'lgan issiqlik oqimi zichligi sifatida aniqlanadi. Bunday mutanosiblik koeffitsienti issiqlik o'tkazuvchanlik koeffitsienti deb ataladi.
Issiqlik o'tkazuvchanligi - bu tananing atomlari va molekulalari o'rtasida sodir bo'ladigan issiqlik almashinuviga asoslanib, jismlarning issiqlikni uzatish xususiyati.
Issiqlik o'tkazuvchanligi bilan moddaning tananing bir chetidan ikkinchisiga o'tishi yo'q. Suyuqliklar simob va eritilgan metallardan tashqari past issiqlik o'tkazuvchanligiga ega.
Bularning barchasi molekulalarning qattiq jismlardan farqli ravishda bir-biridan uzoqda joylashganligi bilan bog'liq. Gazlar uchun issiqlik o'tkazuvchanligi yanada past bo'ladi. uning molekulalari suyuqliknikidan ham uzoqroqda joylashgan.
Yomon issiqlik o'tkazuvchanligi jun, soch, qog'ozga ega. Buning sababi, bu moddalarning tolalari orasida havo mavjud. Turli moddalarning issiqlik o'tkazuvchanligi har xil
Uylar g'isht va loglardan qurilgan, chunki ular issiqlikning yomon o'tkazuvchanligi va xonani salqin yoki issiq ushlab turishi mumkin. Qovurilgan idishlar uchun plastik tutqichlar odamlar o'zlarini kuydirmasliklari uchun tayyorlanadi, chunki ular issiqlik o'tkazuvchanligi past.
Konveksiyaning mohiyati
Konvektsiya issiqlik uzatishning yana bir turi bo'lib, unda energiya suyuqliklar va gazlarning o'zlari tomonidan amalga oshiriladi.
Misol: isitiladigan xonada konventsiya tufayli issiq havo ko'tariladi va sovuq havo cho'kadi.
Issiqlik oqimi Q - issiqlik miqdori W, J orqali o'tadi vaqt T, S unga normal yo'nalishda berilgan sirt orqali
Agar uzatilgan issiqlik miqdori W sirt maydoni F va T vaqtiga bog'liq bo'lsa, biz qiymatni olamiz:
Issiqlik oqimining zichligi Vt / m2 da o'lchanadi
Ikki turdagi konveksiya mavjud - tabiiy va majburiy.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-Mavzu: Kristallar issiqlik o‘tkazuvchanligining mexanizmi. Issiklik uzatish turlari: issiklik o‘tkazuvchanlik, konveksiya va nurlanish
|
Change mouse button settings

|
Change mouse button settings
|
bet | 17/31 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #1088 |
Change mouse button settings
You can change several settings for your mouse that can make it easier and more comfortable to use including changing the button configuration (what button causes what action), double-click speed and turning on ClickLock that enables you to highlight or drag without holding down the mouse button.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the mouse easier to use.
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the mouse easier to use by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under See also, select:
|
Under See also, select:
-
Mouse settings by pressing TAB, then ENTER.
|
4
|
On the Buttons tab, under Button configuration, select:
-
Switch primary and secondary buttons if you want to make the button on the right the one you use for primary functions such as selecting and dragging.
|
On the Buttons tab, under Button configuration, select:
-
Switch primary and secondary buttons if you want to make the button on the right the one you use for primary functions such as selecting and dragging, by pressing ALT+S.
|
5
|
Under Double-click speed, select:
-
A speed from Slow to Fast (you can preview the speed before changing).
|
Under Double-click speed, select:
-
A speed from Slow to Fast (you can preview the speed before changing), by pressing ALT+D and the arrow keys.
|
6
|
Under ClickLock, select:
-
Turn on ClickLock if you want to highlight or drag without holding down the mouse button.
To set ClickLock while working, briefly press the mouse button. To release, click the mouse button again.
|
Under ClickLock, select:
-
Turn on ClickLock if you want to highlight or drag without holding down the mouse button, by pressing ALT+T.
To set ClickLock while working, briefly press the mouse button. To release, click the mouse button again.
|
7
|
To save your selections:
|
To save your selections:
-
Select OK by pressing TAB, then ENTER.
|
Make the Keyboard Easier to Use Control the mouse pointer with the keyboard (Mouse Keys)
Instead of using the mouse, you can use the arrow keys on your keyboard or the numeric keypad to move the mouse.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the mouse easier to use.
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the mouse easier to use by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under Control the mouse with the keyboard, select:
|
Under Control the mouse with the keyboard, select:
-
Turn on Mouse Keys by pressing ALT+M.
|
|
| |
-Mavzu: Molekullarning erkin yugurish yo’li

|
-Mavzu: Molekullarning erkin yugurish yo’li
|
bet | 6/16 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 62,16 Kb. | | #112480 |
Bog'liq Mavzu 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi el-fayllar.org11-Mavzu: Molekullarning erkin yugurish yo’li Muvozanat holatda turgan gaz molekulalari agar gazga hech qanday tashqi kuchlar maydoni ta’sir etmayotgan bo`lsa, o`zaro to`qnashib turadi. Har bir to`qnashish jarayonida, energiya almashinuvi tufayli, molekula o`z tezligini ham miqdori bo`yicha, ham yo`nalishi bo`yicha o`zgartiradi.
Muvozanat holatda turgan gaz molekulalari agar gazga hech qanday tashqi kuchlar maydoni ta’sir etmayotgan bo`lsa, o`zaro to`qnashib turadi. Har bir to`qnashish jarayonida, energiya almashinuvi tufayli, molekula o`z tezligini ham miqdori bo`yicha, ham yo`nalishi bo`yicha o`zgartiradi. Maksvell extimollik nazariyasidan foydalanib 1859 yilda gaz molekulalarining tezlikka qarab taqsimlanish qonunini aniqladi, uning fikricha:1. Тezliklar ichida extimolligi eng katta bo`lgan shunday e tezlik mavjudki, ko`pchilik molekulalar unga yaqin bo`lgan tezliklarda harakatlanadi. Тezligi dan juda katta va juda kichik bo`lgan molekulalar oz miqdorni tashkil etadi. 2. Harakat tartibsiz bo`lgani uchun aniq bir tezlikda harakatlanayotgan molekulalar sonini hisoblab bo`lmaydi. Lekin ma’lum oraliqdagi tezlikda harakatlanayotgan molekulalar sonini hisoblash mumkin. Buning uchun Maksvell nisbiy tezlikdan foydalanadi. Nisbiy tezlik u deb oniy tezlikni extimolligi eng katta bo`lgan tezlikka nisbatiga aytiladi
Gaz molekulalarining o`rtacha erkin yugurish yo`li. Тartibsiz harakatdagi gaz molekulalari doimo bir- biri bilan to`qnashib turadi. Gaz molekulalarining o`rtacha erkin yugurish yo`li. Тartibsiz harakatdagi gaz molekulalari doimo bir- biri bilan to`qnashib turadi.
Molekulalarning ikkita ketma-ket urilishlari orasida bosib o`tgan masofasi erkin yo`l uzunligi deyiladi. Erkin yo`l uzunliklari turlicha bo`lganliklari uchun biz faqat molekulalar o`rtacha erkin yo`li uzunligini ya’ni ni hisoblashimiz mumkin.
tezlik bilan harakatlanayotgan r radiusli molekulani olib ko`raylik. Molekula o`z yo`lida markazlari harakat to`g`ri chizig`idan 2r dan katta bo`lmagan masofada yotuvchi molekulalarga tegib o`tadi.
Demak molekula vaqt birligida radiusi R=2r va uzunligi son jixatdan molekulaning tezligiga teng bo`lgan silindr ichida markazlari joylashgan z dona molekulaning barchasiga tegib o`tadi.
|
| |
Qattiq jism - Mavzu: 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi elektr toki

|
Mavzu: 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi elektr toki
|
bet | 8/16 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 62,16 Kb. | | #112480 |
Bog'liq Mavzu 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi el-fayllar.orgQattiq jism — moddaning shakli turgʻun agregat holati. Bu holatda modda atomlarining issiqlik harakati ularning blaq bu yerda unaqa savolga javob yoq muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. Kristall va amorf Q j.lar mavjud. Kristallarda atomlarning muvozanat vaziyatlari fazoda davriy joylashadi. Amorf jismlard a atomlar tartibsiz joylashgan nuqtalar atrofida tebranadi. Qattiq jismning turgʻun (eng kichik ichki energiyali) holati kristall holatdir. Termodinamik nuqtai nazardan amorf jism metaturgʻun holatda boʻladi va vaqt oʻtishi bilan kristallanishi kerak. Tabiatdagi barcha moddalar (suyuq geliydan tashqari) atm. bosimida va T>0 K trada qotadi. Qattiq jism xossalarini uning atommolekulyar tuzilishini va zarralari harakatini bilgan holda tushuntirish mumkin. Qj.ning makroskopik xususiyatlari haqidagi maʼlumotlarni toʻplash va tartiblashtirish 17-asrdan boshlangan. Qattiq jismga mexanik kuch, yorugʻlik, elektr va magnit maydon va h.k.ning taʼsirini ifodalovchi bir qator empirik qonunlar ochildi:
Guk qonuni (1660), Dyulong va Pti qonuni (1918), Om qonuni (1826), Videman — Frans qonuni (1835) va boshqalar Qattiq jism atomlar, molekulalar va ionlardan tuziladi. Qattiq jismning tuzilishi atomlar orasidagi taʼsir kuchiga bogʻliq. Bir xil atomlarning oʻzi turli strukturalarni hosil qilishi mumkin (kul rang va oq qalay, grafit va olmos va h.k.)
Klapeyron-Mendeleyev tenglamasi — berilgan t massali gazning holatini tavsiflaydigan bosim r, hajm Kva temperatura Torasidagi bogʻlanishni ifodalovchi holat tenglamasi:
Klapeyron-Mendeleyev tenglamasi — berilgan t massali gazning holatini tavsiflaydigan bosim r, hajm Kva temperatura Torasidagi bogʻlanishni ifodalovchi holat tenglamasi:
pV=BT, bunda V — berilgan gaz massasi uchun oʻzgarmas kattalik. Bu tenglamani 1834-yilda B. Klapeyron topgan. Tenglamalardagi V ning bir molga toʻgʻri keladigan qiymatini R bilan belgilansa, bir mol uchun pV—RT tenglama hosil boʻladi. Buni 1875-yilda D. I. Mendeleyev topgan.Shu sababli u K. — Klapeyron-mendeleyev tenglamasi deb ataladi. Suyuqlikning harakteri. Muvozanat tenglamasi. Suyuqlik va gazlar o`zlarining hususiyatlari bo`yicha qattiq jismlardan tubdan farq qiladi. Suyuqlikning egallagan xajmi o`zgarmas kattalikdan iborat bo`lib, suyuqlik o`ziga hos tayinli shaklga ega emas, u o`zi turgan idish shaklini oladi.
|
| |
Mavzu:Suyuqlik bilan qattiqjismning yondoshish

|
Mavzu:Suyuqlik bilan qattiqjismning yondoshish
|
bet | 7/16 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 62,16 Kb. | | #112480 |
Bog'liq Mavzu 1 O‘zgarmas tok qonunlari. Metal, vaukum va gazlardagi el-fayllar.org12Mavzu:Suyuqlik bilan qattiqjismning yondoshish chegarasida bo’ladigan hodisalar.
Suyuqlik bilan qattiq jismning yondoshish chegarasida bo’ladigan hodisalar.
Sirt qatlamidagi molekulalar turgan maxsus sharoitlar to’qrisidagi aytilgan hamma gaplar butunlay qattiq jismlarga xam oiddir. Binobarin qattiq jismlar, suyuqliklar kabi, sirt tarangligiga ega.Har hil muhitlarning ajralish chegarasidagi hodisalarni ko’rib chiqishda shuni nazarda tutish kerakki, suyuq yoki qattiq jismning sirt energinsi o’sha suyuq yoki qattiq jismning xossalarigagina emas, balki ular Bilan chegaradosh bo’lgan moddaning xossalariga ham bog’liq. To’qrisini aytganda, bir-biri bilan chegaradosh bo’lgan ikki muxitning umumiy 12sitr energiyasi bilan ish kurish kerak .Moddalardan bir gaz bo’lib, ikkinchisi bilan kimyoviy reaksiyaga kirishmaydigan va unda juda oz eriydigan holdagina umumiy sirt energiyasini tilga olmasdan sodda qilib ikkinchi suyuq yoki qattiq jismning sirt energiyasi (yoki sirt tarangligi koeffisenti) to’qrisida gapirish mumkin.Agar birdaniga uchta modda: qattiq, suyuq va gaz holatidagi modda bir-biri bilan chegaradosh bo’lsa unda butun sistema umumiy potensial energiya(sirt energiyasi, oqirlik kuchi maydonidagi energiya va xakazo) minimum bo’ladigan konfigurasiya oladi. Jumladan, uchala modda chegaradosh bo’ladigan konturning har bir elementiga qo’yilgan sirt taranglik kuchlarining kontur elementi siljiy oladigan yo’nalishdagi (ya'ni qattiq jism sirtiga o’tkazilgan urinma yo’nalishdagi) proeksiyalari yiqindisi nolga teng bo’lad qattiq jism-gaz, qattiq jism-suyuqlik va suyuqlik -gaz chegaralaridagi sirt tarangligi koeffisentlari. qattiq jism sirtiga va suyuqlik sirtiga o’tkazilgan urinmalar orasidagi burchak chegaraviy burchak deb ataladi. (bu burchak suyuqlik ichida hisob qilinadi).Slarda molekulalar birbiriga yaqin turadi. Shuning uchun har bir molekula oʻzining atrofidagi qoʻshni molekulalar bilan oʻzaro taʼsirlashib turadi.S. molekulalari gaz molekulalari kabi erkin harakat qilmasdan, qandaydir vaqt oraligʻida oʻtroq holat deb ataluvchi holatdagi muvozanat vaziyat atrofida tebranib turadi.Vaqtvakti bilan S molekulasi oldingi muvozanat vaziyatdan oʻz oʻlchamlariga yaqin boʻlgan masofacha uzoqlikka oʻtib, yangi muvozanat vaziyatni egallab boradi.Shu tarzda S molekulalari S. hajmi boʻyicha betartib ravishda sekinlik bilan koʻcha boshlaydi. S aniq hajmga ega boʻlishiga qaramay, maʼlum shaklni saklab qola olmaydi va idishning oʻzi egallagan qismining shaklini oladi.
Qattiq jism — moddaning shakli turgʻun agregat holati. Bu holatda modda atomlarining issiqlik harakati ularning blaq bu yerda unaqa savolga javob yoq muvozanat vaziyatlari atrofida kichik tebranishlaridan iborat boʻladi. Kristall va amorf Q j.lar mavjud.
|
| |
Set the thickness of the blinking cursor

|
Set the thickness of the blinking cursor
|
bet | 12/31 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #1088 |
You can set the thickness of the blinking cursor to make it easier to see where your cursor is located on screen.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
|
2
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see.
|
Under Explore all settings, select:
|
3
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
Note: You can preview your selection in the Preview box.
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
A number from 1 to 20 from the drop-down list to Set the thickness of the blinking cursor by pressing ALT+B, and then the arrow keys.
Note: You can preview your selection in the Preview box.
-
Select Save by pressing ALT+S.
|
Turn off all unnecessary animations
If you use your computer without a display, or prefer to block unnecessary animations, you can turn them off in programs that support this option.
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings, select:
|
Under Explore all settings, select:
-
Use the computer without a display by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under Adjust time limits and flashing visuals:
-
Select Turn off all unnecessary animations (when possible).
-
Select Save.
|
Under Adjust time limits and flashing visuals:
-
Select Turn off all unnecessary animations (when possible) by pressing ALT+W.
-
Select Save by pressing ALT+S.
|
If you find background images make your screen difficult to see, or if they are otherwise bothersome or undesirable, you can remove them (where available).
|
Mouse actions
|
Keyboard actions
|
1
|
To open the Ease of Access Center, select:
-
Start.
-
Control Panel.
-
Ease of Access.
-
Ease of Access Center.
|
To open the Ease of Access Center, press:
-
Windows logo key +U.
|
2
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see.
|
Under Explore all settings, select:
-
Make the computer easier to see by pressing TAB, then ENTER.
|
3
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
Remove background images (where available).
-
Select Save.
|
Under Make things on the screen easier to see, select:
-
Remove background images (where available) by pressing ALT+G.
-
Select Save by pressing ALT+S.
|
|
| |
Terminallar va uskunalar - 1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion...

1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari
1-amaliy
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari
|
AKT (Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) nima

AKT (Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) nima: AKT hozirgi kunda yanada samarali axborot va kommunikatsiya uchun ishlab chiqilgan
texnologiyalar to'plamidir, bilimga kirish usulini ham, odamlar o'rtasidagi munosabatlarni ham
o'zgartirgan.
AKT kommunikatsiya texnologiyalari (gazeta, radio va televidenie), Internet va kompyuterlar,
planshetlar va kompyuterlar kabi yangi texnologik qurilmalarni rivojlantirish orqali ma'lumot olish
parametrlarini o'zgartirdi.
smartfon , shuningdek platformalar va
dasturlar mavjud
AKT ilm-fan va muhandislik birgalikda kundalik muammolarni hal qiladigan qurilmalar va
tizimlarni ishlab chiqishda ishlaydigan innovatsion mahsulotlar sifatida tan olingan. Ular axborot
texnologiyalari bilan aloqa texnologiyalari yoki TK (radio, matbuot va televidenie) elementlarini
sintez qilishadi.
AKT xususiyatlari -
Ular inson bilimlari va ijtimoiy hayotining barcha sohalariga: uy, ta'lim, ko'ngil ochish va ish
joylariga kirib boradilar.
-
Ular bilimlarni o'zlashtirishning aqliy jarayonlarini o'zgartiradilar;
-
Ular ahamiyatsiz, chunki ma'lumotlar virtual tarmoqlardan yaratilgan;
-
Ular bir zumda yoki darhol, chunki ma'lumot va aloqa jismoniy masofadan qat'i nazar, real
vaqtda sodir bo'ladi;
-
Unda mavjud bo'lgan ma'lumotlar, matn, rasm yoki audio bo'lsin, raqamlashtirilishi kerak;
-
Ular moslashuvchan, demak, ularni zarur bo'lgan o'zgarishlarga qarab qayta tuzish mumkin;
-
Ular o'zaro bog'liqlik printsipi bilan boshqariladi, ya'ni bu ikki yoki undan ortiq
texnologiyalarning ulanishidan yangi aloqa imkoniyatlarini yaratishga imkon beradi;
-
Ular interfaol bo'lib, foydalanuvchini axborotni qayta ishlash jarayonida ishtirok etishini va
mavjud resurslarni o'z ehtiyojlariga moslashtirishni nazarda tutadi.
AKT turlari
AKT haqida gapirganda, bu atamani ishlatish kontekstiga qarab turli mezonlarga murojaat
qilishi mumkin. Aynan
1 Tarmoq . Bu radio va televizion tarmoqlarga, shuningdek, statsionar va mobil telefon
tarmoqlariga, shuningdek, tarmoqli kengligiga taalluqlidir.
Zamonaviy Axborot texnologiyalarining asosiy xususiyatlari

|
Zamonaviy Axborot texnologiyalarining asosiy xususiyatlariBog'liq 1-amaliyZamonaviy Axborot texnologiyalarining asosiy xususiyatlari
-Raqamli ma'lumot almashish algoritmlari standartlarining tizimliligi.
-Kompyuterlarni saqlashdan keng foydalanish va kerakli shaklda ma'lumotlarni
taqdim etish
-Raqamli texnologiyalar orqali ma'lumotni deyarli cheksiz masofada uzatish
Asosiy vositalar
Axborot texnologiyalari axborotni boshqarish uchun zarur bo'lgan barcha resurslarni,
ayniqsa, axborotni yaratish, saqlash, boshqarish, uzatish va olish uchun zarur bo'lgan
kompyuterlar, dasturiy ta'minot va tarmoqlarni o'z
ichiga oladi
Axborot texnologiyalarini quyidagicha guruhlash mumkin
-
Texnik vositalar
-
Aloqa vositalari
Axborot - kommunikatsiya texnologiyalari – bu :
1. Xususiy, umumiy va ishlab chiqarish kommunikatsiyasida axborotlar tayyorlash, qayta
ishlash va eltib berish bilan bog’liq bo’lgan obektlar, harakatlar va qoidalar, shuningdek barcha
texnologiyalar hamda sanab o’tilgan jarayonlarni birlashgan ravishda ta’minlovchi sohalar
majmuasi.
AKT
tushunchasiga
mikroelektronika,
kompyuter
va
dasturiy
ta’minot,
telekommunikatsiyalar ishlab chiqish hamda ishlab chiqarish, Internetdan erkin foydalanishni
ta’minlash, Internetning axborot resurslarini ta’minlash, shuningdek sanab o’tilgan sohalar bilan
bog’liq bo’lgan turli xil hodisalar va bu faoliyat sohalarini tartibga soluvchi qoidalar (rasmiylari
kabi norasmiylari ham) kiradi.
2. Axborotni yaratish, uzatish, boshqarish va unga ishlov berish bilan bog’liq bo’lgan
texnologiyalar.
3. Xohlagan kommunikatsiya qurilmasi yoki qo’llanmaga nisbatan
ishlatiluvchi umumiy
atama
, jumladan: radio, televidenie, uyali telefonlar, kompyuterlar va tarmoq uskunalari va
dasturiy ta’minot, yo’ldosh tizimlari va h.k., shuningdek turli xizmatlar va ularga tegishli
dasturlar, masalan, videoanjuman va masofaviy ta’lim.
AKT, shuningdek, torroq ma’noda ham ishlatiladi, masalan, AKT ta’limda, tibbiyotda,
kutubxonada va h.k. Evropa Komissiyasi fikricha, AKT muhimligi texnologiyaning o’zida emas,
balki AKTning aholi orasida ko’proq axborot va kommunikatsiyasidan erkin foydalanish
qobiliyatidadir. Dunyoning ko’p mamlakatlari AKT rivojlanishi uchun tashkilotlar yaratgan,
chunki rivojlangan mamlakatlarning texnologiya jihatidan kamroq rivojlangan mamlakatlarga
nisbatan ustunligi texnologiyalar bor va texnologiyalar yo’q hududlar o’rtasidagi iqtisodiy
ajralishni keskinlashtirishi mumkin. Jahon miqyosida BMT raqamli tabaqalanishga qarshi vosita
sifatida «AKT rivojlanish uchun» dasturini faol ravishda olg’a surmoqda.
AKT - bu Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari qisqartmasi.
Tarkib
AKT (Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) nima:
AKT xususiyatlari
AKT turlari
Ish joyidagi AKT
Ta'limdagi AKT
AKTning afzalliklari
AKTning kamchiliklari
|
| |
AKTning afzalliklari - 1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion...

|
1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalariBog'liq 1-amaliyAKTning afzalliklari
Ular ma'lumotlardan foydalanishni osonlashtiradi;
U turli ta'lim markazlarining tarmoqqa ulanishini qo'llab-quvvatlaydi, jamoatchilik
tushunchasini kengaytiradi;
-
Bu fikrlashning yangi usullarini ilgari suradi;
-
Bu bilimlarni hamkorlikda qurish tamoyilini ma'qullaydi;
-
Bu foydalanuvchilarning raqamli savodxonligini ta'minlashga imkon beradi;
-
Ta'lim sohasida ular o'quvchilar va o'qituvchilar o'rtasidagi avlodlar o'rtasidagi farqni bartaraf
etishga yordam beradi;
-
Bu o'quv va ma'muriy boshqaruv vositasidir, chunki u o'quvchilarning akademik xatti-
harakatlarini bilish uchun ma'lumotlar bazalariga va statistik ma'lumotlarga zudlik bilan kirish
imkoniyatini beradi.
AKTning kamchiliklari
Umuman olganda, AKTning bir qator kamchiliklari bor. Aynan:
-
Ma'lumotlar juda ko'p, ammo ular tartibsiz, ammo tarqoq, bu juda katta bo'lishi mumkin;
-
AKT mavzuni maqsadidan chetlashtiradigan chalg'itish manbai bo'lishi mumkin;
-
Qurilmalar va asboblar platformalar sifatida doimiy ravishda o'zgarib turadi, bu doimiy
yangilanishni talab qiladi;
-
Shaxsiy ma'lumotlarning zaifligi xavfini oshiradi.
-
Ta'limning o'ziga xos sohasida ushbu kamchiliklar quyidagilarni ko'paytiradi:
-
Kambag'allik yoki davlat ta'lim siyosatining etishmasligi kabi omillar tufayli
texnologiyalardan foydalanish sohasida hali ham katta tengsizlik mavjud.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1- amaliy Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari faniga kirish. Axborot kommunikatsion texnologiyalarining komponentalari
|