Noorganik moddalarning nafas olish va bijg‘ish jarayonida xemorganatroflarning energetik metabolizmi - bet 2

|
Noorganik moddalarning nafas olish va bijg‘ish jarayonida xemorganatroflarning energetik metabolizmi
|
bet | 2/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 55,3 Kb. | | #138649 |
Bog'liq mardon boi 1Sementlash ko'pincha mo'rt bo'ladi, ko'plab fosforitlar mexanik ta'sir ostida, ayniqsa suvda namlangandan keyin osongina parchalanadi. Fosforitlarning sementi loy va fosfat-gil moddasi aralashmasi bilan nozik taneli kalsitdir. Konda fosforitlarning bir necha qatlamlari topilgan bo'lib, ularning dastlabki ikki qatlami tijorat maqsadlarida qo'llaniladi. Asosan past darajadagi fosforitlardan (taxminan 10-12% Р2О5) tashkil topgan birinchi qatlam tarkibida mineral tuzilmalar kalsit (CaCO3) va gips (СаSO4 * 7Н2О), ba'zida kremniyli komponent bilan ifodalanadi. Asosiy fosfat minerali - frankolit (ftorkarbonat apatit) va kalsit rudalarning 8090% ni tashkil qiladi. Frankolit o'rtacha 42,1% Р2О5, 55,4% CaO, 1,2% F, 2,3% Cl, 0,6% H2O ni o'z ichiga oladi. Kon rudalarida o'rtacha mineral tarkibi ifodalangan, (vazn, %): frankolit - 56,0; kalsit - 26,5; kvarts - 7,5 - 8,0; gidromikozli minerallar va dala shpati - 4,0 -4,5; gips - 3,5; getitom - 1,0; seolit <1,0; organik moddalar - taxminan 0,5 [3]. - Sementlash ko'pincha mo'rt bo'ladi, ko'plab fosforitlar mexanik ta'sir ostida, ayniqsa suvda namlangandan keyin osongina parchalanadi. Fosforitlarning sementi loy va fosfat-gil moddasi aralashmasi bilan nozik taneli kalsitdir. Konda fosforitlarning bir necha qatlamlari topilgan bo'lib, ularning dastlabki ikki qatlami tijorat maqsadlarida qo'llaniladi. Asosan past darajadagi fosforitlardan (taxminan 10-12% Р2О5) tashkil topgan birinchi qatlam tarkibida mineral tuzilmalar kalsit (CaCO3) va gips (СаSO4 * 7Н2О), ba'zida kremniyli komponent bilan ifodalanadi. Asosiy fosfat minerali - frankolit (ftorkarbonat apatit) va kalsit rudalarning 8090% ni tashkil qiladi. Frankolit o'rtacha 42,1% Р2О5, 55,4% CaO, 1,2% F, 2,3% Cl, 0,6% H2O ni o'z ichiga oladi. Kon rudalarida o'rtacha mineral tarkibi ifodalangan, (vazn, %): frankolit - 56,0; kalsit - 26,5; kvarts - 7,5 - 8,0; gidromikozli minerallar va dala shpati - 4,0 -4,5; gips - 3,5; getitom - 1,0; seolit <1,0; organik moddalar - taxminan 0,5 [3].
Donador fosforitlar konlarining hosil bo'lish mexanizmlari va frankolitni yo'q qilish xarakteri. Yer usti tizimlarida fosfor aylanishi optimal tabiiy sharoitda minimal yo'qotishlar bilan sodir bo'ladi. Bu organik moddalarning doimiy cho'kish (cho'ktirish) bilan bog'liq. Sayoz chuqurlikda joylashgan organik fosfor siklga qaytadi. Dengizning katta chuqurliklarida to'plangan fosfatlar kichik aylanishda qatnashmaydi [4]. - Donador fosforitlar konlarining hosil bo'lish mexanizmlari va frankolitni yo'q qilish xarakteri. Yer usti tizimlarida fosfor aylanishi optimal tabiiy sharoitda minimal yo'qotishlar bilan sodir bo'ladi. Bu organik moddalarning doimiy cho'kish (cho'ktirish) bilan bog'liq. Sayoz chuqurlikda joylashgan organik fosfor siklga qaytadi. Dengizning katta chuqurliklarida to'plangan fosfatlar kichik aylanishda qatnashmaydi [4].
- Shunday qilib, fosfor quruqlikdagi va sayoz okean cho'kindilaridagi fosfat konlaridan asta-sekin tirik organizmlarga va orqaga o'tadi (1-rasm).
- Hayvonlar (Zooplankton)
- O'simliklar (Fitoplankton)
|
| |