nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat 10-MA\'RUZA (1)

|
10-ma’ruza: konni ishlatish jarayonini tartibga solish asoslari va geologik nazorat
|
bet | 1/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 168,33 Kb. | | #109690 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (1) Assalomu Alaykum! Xurmatli talabalar! REJA: - KONNING ISHLATISH JARAYONINI TARTIBGA SOLISHDAN ASOSIY MAQSAD
- KONNING ISHLATISH HOLATINING ASOSIY KO’RSATKICHLARI
- KONNI ISHLATISHNI TARTIBGA SOLISH
Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish deganda qatlamdagi suyuqliklar va gazlarning ishlatish quduqlari tubi tomon harakatlanish jarayonini boshqaradigan (quduqlarni joylashtirish, ularning miqdorini belgilash, ishlatish tartibi, rejimi va qatlam energiyasi balansini o’rnatish) chora-tadbirlar majmui tushuniladi. - Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish deganda qatlamdagi suyuqliklar va gazlarning ishlatish quduqlari tubi tomon harakatlanish jarayonini boshqaradigan (quduqlarni joylashtirish, ularning miqdorini belgilash, ishlatish tartibi, rejimi va qatlam energiyasi balansini o’rnatish) chora-tadbirlar majmui tushuniladi.
- Neft, gaz va kondensat uyumlarini ishlatish sistemasi deganda qatlamlardan neft, gaz, kondensat va yo’lakay komponentlarni chiqarib olinishini ta’minlaydigan va ushbu jarayonni boshqaradigan texnologik va texnik tadbirlar majmui tushuniladi.
1.KONNING ISHLATISH JARAYONINI TARTIBGA SOLISHDAN ASOSIY MAQSAD - Neft va gaz uyumlarini ishlatishni tartibga solish deganda turli texnologik va texnik tadbirlar majmuasi yordamida uglevodorodlarni qazib olish jarayonining boshqarish tushuniladi.
- Neft uyumini ishlatishni tartibga solishning maqsadi oqilona ishlatish sistemalariga quyiladigan talablarga bo’ysunadi. Birinchi navbatda loyihada qayd etilgan ishlatish ob’ekti neftni olish dinamikasini tartibga solish yordamida zarur ma’lumotlar bilan ta’minlanishi kerak.
Uyumni ishlatishni tartibga solishdan kutilgan yana bir maqsad qazilgan quduqlar fondidan eng ko’p foydalanish, neftni siqib chiqaruvchi omilni qatlamga haydash uchun sarf bo’ladigan harajatlarni kamaytirish, neft beraolishlikka zarar keltirmay, yo’lakay suvlarni chiqarib olish va b. orqali iqtisodiy ko’rsatkichlarni har tomonlama yaxshilashdan iborat.
|
| |
«Dialektike texne» (baxslashuv san’ati) tushunchasini kim ishlab chikkan?

|
«Dialektike texne» (baxslashuv san’ati) tushunchasini kim ishlab chikkan?
|
bet | 14/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa94. «Dialektike texne» (baxslashuv san’ati) tushunchasini kim ishlab chikkan?
*Sukrot;
Zenon;
Parmenid;
Platon ;
95. Ekologiya bu...
*organizmlar uyushmasi va tashki muxit urtasidagi munosabat haqidagi fan;
tabiat haqidagi fan;
flora va fauna haqidagi fan;
Tabiiy muxit omillari haqidagi fan;
96. Naosfera bu...
*planetaning oqilona inson faoliyati bilan qamrab olgan soxasi;
insonning tabiat ustunidan erishgan galabasi;
aqlni birinchi o‘ringa quyadigan texnokratiyaning yukori boskichi;
tabiat tanazuli;
97. Yerning hayot tarqalgan qismi:
*biosfera;
litosfera;
ozon qatlami;
naosfera;
98. Inson aql idrokining olamga ta’sir ko‘rsatish chegarasi
*naosfera;
nonosfera;
biosfera;
litosfera;
99. Tabiat borlig‘ining tarkibiy qismi
*organik, anorganik va ijtimoiy dunyo;
ijtimoiy borlik;
mikro olam, makrolam va elementlar majmui;
narsalar borlig‘i;
100. Inson mohiyatini, uning tabiat va jamiyatdagi o‘rnini, o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganuvchi fan:
*antropologiya;
anatomiya;
antropogenezis;
andronomiya;
101. Kimning nuqtai nazarida EHM kompyuter bilim egasi, balki insonni bilish faoliyatida vositachi predmet rolini uynaydi
B.Blumfild
A.Nyuell
*G.S.Pospelov
A.V.Paninni
|
| |
So‘zlar yordamida muloqot qilish kommunikasiyaning qaysi turiga kiradi

52. So‘zlar yordamida muloqot qilish kommunikasiyaning qaysi turiga kiradi
Vertikal
Gorizontal
*Verbal
Noverbal
53. Kommunikasiya shakllari qaysilar:1-Yozma, 2-Gorizontal, 3-Og‘zaki, 4-Verbal, 5-Video, 6-Elektron, 7-Emosional, 8-Noverbal
*1,3,5,6,7
1,2,3,4,5,6,7
2,3,4,7,8
1,2,3,4,7
54. Kommunikasiya vositalari qaysilar: 1-Yozma, 2-Hujjatlar, 3-Nutq, 4-Og‘zaki, 5-Belgilar tizimi, 6-Elektron aloqa vositalari, 7-Gorizontal, 8-Video
*2,3,5,6,8
1,2,3,5,6
1,2,3,4,5,7,8
2,3,4,5,8
55. Ilmiy – yoki nazariy – falsafiy inqilob tushunchasini fanga birinchi bo‘lib kim kiritgan.
*I.Kant
G.Gegel
Fexte
O.Shepingler
56. Odamlar o‘rtasida amal qiladigan axloqiy, diniy, ilmiy, falsafiy, huquqiy, iqtisodiy, mafkuraviy kabi munosabatlar umumiy nomda qanday ifodalanadi
*ijtimoiy munosabatlar
moddiy munosabatlar
ma’naviy munosabatlar
jamiyat tarkibiy qismlari
57. Jamiyatni ulkan organizm deb ifodalash qaysi oqimga xos
*Universalizm
Materializm
Atomizm
Idealizm
58. Jamiyatning sotsial borlig‘i deganda nimani tushunasiz?
*javoblarning barchasi tugri
xalk, axoli, ijtimoiy munosabatlar
millat va milliy munosabatlar
tabaka va toifalar
|
Davlat organi nima? - Davlat va huquq asoslari

^ 10. Davlat organi nima?
A) Muassasa;
B) Davlat apparatining bo’g’ini;
S) Davlat mexanizmi;
D) Siyosiy tashkilot;
11. Qaysi javobda “huquq”ning to’g’ri ta’rifi berilgan?
A) Davlat tomonidan belgilangan yoki maqullangan va uning majburlrov kuchi bilan ta’minlangan, barcha uchun majburiy hulq-atvor normalari tizimi;
B) Yuridik normalar bilan tartibga solinadigan huquqiy munosabatlar tizimi, odamlarning xaqiqiy (real) hulq atvori;
S) Hukumron sinfning qonun darajasiga ko’tarilgan va mazmuni jamiyat hayotining moddiy sharoitlari bilan belgilanadigan irodasi;
D) Odamlarning o’z huquq va burchlariga psixologik munosabati;
|
Monarxiya Respublikadan nimasi bilan farq qiladi?

^ 4. Monarxiya Respublikadan nimasi bilan farq qiladi?
A) Referendum va ommaviy saylov e’lon qilinishi;
B) Hukumatning parlament asosida tuzulishi;
S) Prezident va parlament oldida hukumatning ikki yoqlama javobgarligi;
D) Hokimiyatni bir shahs qo’lida bo’lib uning meros qilib berilishi;
^ 5. Hukumat Parlament tomonidan tashkil etilib, Parlament oldida javob beradigan boshqaruv shaklini ko’rsating.
A) Konstitutsiyaviy monarxiya;
B) Parlament respublikasi;
S) Prezident respublikasi;
D) Monarxiya;
6. Davlatning tuzilish shakllari qanday?
A) Parlament respublikasi, monarxiya;
B) Demokratiya, avtokratiya, totalitarizm;
S) Prezident respublikasi, konstitutsiyaviy monarxiya;
D) Unitar davlat, federatsiya, konfederatsiya;
^ 7. Unitar davlat belgilarini ayting.
A) Qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, sud hokimiyatining ikki tizimi;
B) Asosiy tashqi siyosiy faoliyatni federatsiya organlari amalga oshiradi.
S) Bitta konstitutsiya, davlat hokimiyati va qonun chiqaruvchi organlarning bir tizimi; yagona moliya va soliq tizimi, yagona qurolli kuchlar;
D) Yagona qurolli kuchlar, yagona moliya, soliq va pul tizimlari;
|
Mavzu: Fazalar qoidasi - bet 2

|
Mavzu: Fazalar qoidasi
|
bet | 2/3 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #131360 |
Bog'liq fazalar qoidasi Demak, murakkab sistemalarda erkinlik darajasini topish uchun komponentlar sonidan fazalar sonini ayirib, qoldiqqa ikkini qo’shish kerak. Bosim kam ta’sir etadigan kondensatlangan ya’ni qattiq va suyuq fazalardan iborat sistemalar uchun fazalar qoldig’i: F =K – Ф + 1.
Muvozanat holatiga erishish yo’nalishida moddaning bir fazadan ikkinchisiga o’tish jarayoniga massa o’tkazish deyiladi.
Massa almashinish jarayonida eng kamida 3 ta modda ishtirok etadi: 1) birinchi fazani tashkil etuvchi modda; 2) ikkinchi fazani tashkil etuvchi modda; 3) bir fazadan ikkinchisiga o’tgan tarqaluvchi modda.
Massa almashinish jarayonida muvozanat holatlarini aniqlashda fazalar qoidasidan foydalaniladi:
bu yerda Ф – fazalar soni; C – erkinlik darajasi soni; K – sistemadagi komponentlar soni.
Fazalarning bir-biriga bu kabi aylanishida harorat va bosim orasidagi bog’lanish KLAUZIUS – KLAPEYRON tenglamasi bilan ifodalanadi.
Bu yerda: Q - bir fazaning ikkinchi fazaga aylanish issiqligi,
V2 - yuqoriroq haroratda barqaror bo’lgan fazaning hajmi,
V1 - pastroq haroratda barqaror bo’lgan fazaning hajmi,
T - bu ikki fazaning muvozanat harorati.
Suyuq holatdagi metallarning bir jinsli aralashmasi yoki bu aralashmaning qotishidan hosil bo’lgan mahsulot qotishma deyiladi. - Suyuq holatdagi metallarning bir jinsli aralashmasi yoki bu aralashmaning qotishidan hosil bo’lgan mahsulot qotishma deyiladi.
- Muayyan metallardan tayyorllangan barcha qotishmalar ichida eng past haroratda qotadigan qotishma evtektika deb ataladi.
- Endi ikki modda o’zaro qattiq eritma hosil qiladigan ya’ni suyuq holatda ham qattiq holatda ham bir-biriga cheksiz eriydigan hollarni ko’rib chiqamiz. Ikki modda o’zaro qattiq eritma hosil qilishi uchun bir moddaning oddiy zarrachalari (molekula, atom yoki ionlari) o’zining kristallik panjarasida ikkinchi modda zarrachalari bilan o’rin almasha olishi yoki ikkinchi modda kristallik panjarasidagi bo’sh o’rinlarga kirib olishi kerak, ular aralash kristallar hosil qiladi. Bunday sistemalarda bir modda zarrachalari ikkinchi modda zarrachalarining o’rnini almashtirganligi sababli, qattiq faza gomogen sistemani tashkil etadi.
Barcha qattiq eritmalar ikkiga bo’linadi:
- 1) joylashish (singish) bilan;
- 2) o’rin olish bilan.
- Singish bilan hosil bo’ladigan qattiq eritmalar vujudga kelganda, eruvchi metallning atomlari erituvchi metallning kristall panjarasida panjara tugunlararo bo’shliqqa joylashadi.
|
| |
Mavzu: Fazalar qoidasi - bet 3

|
Mavzu: Fazalar qoidasi
|
bet | 3/3 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #131360 |
Bog'liq fazalar qoidasiO’rin olish bilan hosil bo’ladigan qattiq eritmalar vujudga kelishida eruvchi metall atomlari bilan erituvchi metall atomlari kristall panjara tugunlarida bir-birining o’rnini almashtiradi. Buning natijasida metallarning kristall panjarasida katta o’zgarish sodir bo’lmasligi uchun ikkala metall atomlarining kattaliklari bir-biriga yaqin bo’lishi kerak. - O’rin olish bilan hosil bo’ladigan qattiq eritmalar vujudga kelishida eruvchi metall atomlari bilan erituvchi metall atomlari kristall panjara tugunlarida bir-birining o’rnini almashtiradi. Buning natijasida metallarning kristall panjarasida katta o’zgarish sodir bo’lmasligi uchun ikkala metall atomlarining kattaliklari bir-biriga yaqin bo’lishi kerak.
- Agar radiuslar orasidagi ayirma 12-15% dan ortiq bo’lsa, bunday metallar bir-birida ma’lum generagacha eriydi.
Qattiq eritmalar hosil bo’ladigan ikki komponentli sistemalarning suyuqlanish diagrammasi yuqorida ko’rib o’tilgan diagrammadan shunisi bilan farq qiladiki, qattiq eritma hosil bo’ladigan konsentratsiyalar intervalida suyuq fazaning qotish va qattiq fazaning suyuqlanishi boshqa-boshqa haroratlarda sodir bo’ladi. Suyuqlanish egri chiziqlari diagrammada pastroq joylashadi, qotish egri chiziqlari suyuqlanish egri chizig’i ustida yotadi. Pastki chiziq solidus chizig’i deb, ustki chiziq esa likvidus chizig’i deb ataladi. Likvidus chizig’i suyuq aralashmadan kristallar ajralib chiqadigan haroratlarni ko’rsatadi. Solidus chizig’i qattiq qotishmalar suyuqlana boshlaydigan haroratlarni ko’rsatadi. - Qattiq eritmalar hosil bo’ladigan ikki komponentli sistemalarning suyuqlanish diagrammasi yuqorida ko’rib o’tilgan diagrammadan shunisi bilan farq qiladiki, qattiq eritma hosil bo’ladigan konsentratsiyalar intervalida suyuq fazaning qotish va qattiq fazaning suyuqlanishi boshqa-boshqa haroratlarda sodir bo’ladi. Suyuqlanish egri chiziqlari diagrammada pastroq joylashadi, qotish egri chiziqlari suyuqlanish egri chizig’i ustida yotadi. Pastki chiziq solidus chizig’i deb, ustki chiziq esa likvidus chizig’i deb ataladi. Likvidus chizig’i suyuq aralashmadan kristallar ajralib chiqadigan haroratlarni ko’rsatadi. Solidus chizig’i qattiq qotishmalar suyuqlana boshlaydigan haroratlarni ko’rsatadi.
Likvidus va solidus chiziqlari toza metallarning suyuqlanish haroratlarida bir-biri bilan birlashadi. Shuning uchun qattiq eritmalar hosil bo’ladigan sistemalarning holat diagrammalari linza shakliga o’xshaydi.
Qattiq eritmalar faqat metallar orasida emas, balki ikki tuz, ikki oksid, (masalan: Al2O3 va Cr2O3) metall bilan metallmas orasida ham hosil bo’ladi. Metallar orasida hosil bo’ladigan qattiq eritmalar katta nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Metallar o’zaro qotishmalar hosil qilganda, metallik boglanish bilan bir qatorda ma’lum darajada kovalent bog’lanish ham yuzaga chiqadi.
- E’tiboringiz uchun rahmat
|
| |
Konfederatsiya nima? - Davlat va huquq asoslari

^ 20. Konfederatsiya nima?
A) Suverenitetga ega bo’lgan, ichki va tashqi ishlarda mustaqil sub’ekt hisoblangan muayyan maqsad uchun birlashgan, davlatlar ittifoqi;
B) Oliy hokimiyat organlari orqali shakllantiriladigan davlat;
S) Muayyan suverenitetga ega bo’lgan, siyosiy tuzilmalarga asoslangan davlat
yoki milliy davlat tuzilishining shakli;
D) Boshlig’i bu amalni meros qilib olgan davlat.
^ 21. O’zbekistonda qaysi organ davlat hokimiyatining oliy vakillik organi hisoblanadi?
A) Prezident;
B) Oliy Majlis;
S) Oliy sud;
D) Vazirlar Mahkamasi.
|
Psixologik virtuallikning qanchalik ko‘p hajmli axborotni qabul qilishi va saqlashiga qarab necha turga bo‘lamiz

|
Psixologik virtuallikning qanchalik ko‘p hajmli axborotni qabul qilishi va saqlashiga qarab necha turga bo‘lamiz
|
bet | 2/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa7. Psixologik virtuallikning qanchalik ko‘p hajmli axborotni qabul qilishi va saqlashiga qarab necha turga bo‘lamiz
3
4
*2
5
8. Shizofreniyaning mohiyati nimada
*Uning asosida fikrlash, mulohaza yuritish jarayonining buzilishi yotadi.
Unda hissiyot,iroda, fikrlash va xulq-atvorning buzilishlari ustun bo‘lib, vasvasa, illyuzyya va gallyusinasiyalar paydo bo‘lishi xos emas
Unda hissiyot,iroda, fikrlash va xulq-atvorning buzilishlari qisman uchraydi.
Hamma javoblar to‘g‘ri
9. Qaysi virtual reallik ko‘rinishi xuddi biz his etadigan, mushohada qilsa bo‘ladigan borliqqa o‘xshaydi
Tabiiy virtual reallikda
Psixologik virtual reallikda
*Kompyuterli virtual reallikda
Virtual reallikning gratual va ingratual shakllarida
10. "Sensorama" deb nomlangan ko‘p sezuvchi virtual reallik simulyatori qachon yaratildi
1963-yilda
1961-yilda
*1962-yilda
1964-yilda
11. N.Kuzanskiy qaysi asarida virtuallik mavjudligi va inergiyasi masalalarini bayon etgan.
*«Ollohning anglanishi»
“Neuromancer”
«Virtual reallik»
“Psixologik virtual reallik”
11. Borliqning asosiy atributlari (ajralmas xususiyatlari) qaysilar?
*A. harakat, fazo va vaqt
B. harakattva uning shakllari
S. fazo va vaqt
D. harakat va vaqt
12. ... materiyaning tuzilish tartibi, ko‘lamini, olamdagi narsalarning o‘zaro joylashish vaziyatini ifodalaydi. (nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan tushunchani qo‘ying)
A. vaqt
* B. fazo
S. harakat
D. substansiya
|
| |
Inson bilish jarayonining umumiy natijasi bu…

|
Inson bilish jarayonining umumiy natijasi bu…
|
bet | 4/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa22. Inson bilish jarayonining umumiy natijasi bu…
A. idrokdir
B. tushunchadir
*S. bilimdir
D. sezgidir
23. Inson bilishining bosqichlarini ko‘rsating.
A. sezgi, idrok, tasavvur
*B. hissiy va aqliy (mantiqiy) bilish
S. tushuncha va xulosa
D. hukm va xulosa
24. Hissiy bilish shakllarini aniqlang.
*A. sezgi, idrok, tasavvur
B. tushuncha, hukm, xulosa
S. til, belgi, ma’no
D. kuzatish, analiz, sintez
25. Aqliy (mantiqiy) bilish shakllari qaysilar?
*A. tushuncha, hukm, xulosa
B. sezgi, idrok, tasavvur
S. kuzatish, analiz, sintez
D. induksiya, deduksiya, analogiya
26. Sofistika bu...
A. ongli ravishda mantik qonun-qoidalarini bo‘zmasdan fikrlaydi
*B. ongli ravishda mantik qonun-qoidalarini bo‘zib fikrlaydi
S. bilishni ziddiyatli ekanligini inkor qiladi
D. falsafada mantiqqa tayangan yo‘nalish
27. Dogmatizm bu...
A. hamma narsani o‘zgarishda rivojlanishda deb o‘rganuvchi ta’limot
B. dogma haqidagi ta’limot
*S. hamma narsani o‘zgarishsiz qotib qolgan holda o‘rganuvchi ta’limot
D. dogmaga asoslangan faoliyat turi
28. Dialektika ta’limotida qonun tushunchasi
A. olamdagi obyektlarning xarakatini yo‘naltiradigan xislat
B. qonun jamiyatda amal qiladigan qonunlarni ifodalaydigan tushuncha
S. insonlar va narsa va xodisalarning harakatini belgilaydigan bog‘lanishdir
*D. narsa va xodisalar o‘rtasidagi ichki, zaruriy, takrorlanadiganaloqa va bog‘lanishdir
29. Olamdagi narsa va hodisalar doimo o‘zgarishda, o‘zaro aloqadorlik va bog‘liqlikda, rivojlanish va taraqqiyotda deb hisoblovchi ta’limotni ko‘rsating?
*A. dialektika
B. metafizika
S. eklektika
D. sofistika
30. Obyektni qismlarga bo‘lib, tahlil qilib, shu qismlarni fikran bir butunga birlashtirishni qaysi metod o‘rganadi?
A. kuzatish va eksperiment
*B. analiz va sintez
S. modellashtirish
D. analogiya
|
| |
Qanday belgilar davlatni ijtimoiy hokimiyatdan farqlaydi?

18. Qanday belgilar davlatni ijtimoiy hokimiyatdan farqlaydi?
A) Ommaviy hokimiyatning mavjudligi, davlat fuqarolarining hududiy bo’linishi, ommaviy hokimiyatni saqlab turish uchun aholidan soliq va yig’imlar to’plash;
B) Davlat jamiyatning rasmiy vakili ekanligi;
S) Qonuniylik va huquqiy tartibni ta’minlash uchun majburlov apparatining mavjudligi;
D) Normativ huquqiy hujjatlarni qabul qiladigan vakolatli davlat organlarining mavjudligi.
^ 19. Respublika nima?
A) Xokimiyat yuridik jihatdan va amalda monarx tuzgan hukumat hamda parlament o’rtasida bo’linadigan davlat;
B) Oliy hokimiyatni davlat hokimiyatining saylov organlari amalga oshiradigan boshqaruv shakli;
S) Oliy davlat hokimiyati butunicha bir shaxsga tegishli bo’ladigan boshqaruv shakli;
D) Davlat hayotini tashkil etishda hal qiluvchi o’rin parlamentga tegishli bo’ladigan boshqaruv shakli.
|
1-rasm. Microsoft (MS) Office 2016 dasturi quyidagicha elementlardan tashkil topgan bo’ladi 2-rasm

|
1-rasm. Microsoft (MS) Office 2016 dasturi quyidagicha elementlardan tashkil topgan bo’ladi 2-rasm
|
Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #158919 |
Bog'liq 1-Laboratoriya
Microsoft Office 2016 dasturini o’rnatishni ko’rib chiqamiz
1-rasm. Microsoft (MS) Office 2016 dasturi quyidagicha elementlardan tashkil topgan bo’ladi
2-rasm. Biz bu yerdan “Office_ProPlus_2016_Repack” ni tanlaymiz. Turli MS Office 2016 versiyalarda turli yozilishi mumkin lekin ularni qolgan o’rnatuvchi paketlardan farqlab olish oson.
3-rasm. Bizda ogohlantiruvchi yo’l jo’rsatuvchi oyna ochiladi. Bunda biz “Yes” tugmasini bosamiz.
4-rasm. Kerakli fayllarni chiqarish jarayoni.
So’ng bizda quyidagicha 3ta paket “Распоковка” qilinadi ya’ni daturni o’rnatishga tayyorlash.
5-rasm. Yuqoridagi jarayon davom etmoqda
6-rasm. Ogohlantirish
So’ng bizda dasturni o’rnatishni sozlash oynasi ochiladi undan oldin esa ogohlantiruvchi oynani ko’rishimiz mumkin. Bu oyna odatda versiyani chiqqanidaga 3 oydan oshsa bunday oyna chiqadi. Bu yerda biz “OK” tugmasini bosamiz va bizni saytga yo’naltiradi uni yopib o’rnatish oynasiga qaytamiz
7-rasm. O'rnatish menyusi
Bu oynadan bizga kerakli bo’lgan bo’limlarni ko’rib chiqamiz:
1. Bu bo’limda MS Office 2016 dasturining standart o’rnatish va qayerga o’rnatishni o’zimiz belgilash huquqiga ega bo’lamiz;
2. Bu bo’limni o’chirib qo’yish kerak ya’ni belgilash olib tashlanadi. Sababi Buni belgilasak bizda har safar internet brauzer ochilganda “hi.ru” sayti yuklanaveradi;
3. O’rnatish jarayonini boshlashimiz uchun shu tugma bizga kerak bo’ladi.
8-rasm. Bu oynadan biz 1-bo’limni tanlaymiz va “Продолжить” tugmasini bosamiz
9-rasm. Bu oynada “Установить” tugmasini. Bu yerda “Настройка” bo’limida sozlamalar standart holatda bo’ladi. Agar uni o’zgartirmoqchi bo’lsangiz shu bo’limga kirishingiz mumkin.
10-rasm. Bizning MS Office dasturimiz o’rnatilishni boshladi va bu to’lgandan so’ng dastur o’rnatilishi tugaydi
11-rasm. Tekshirish
Dastur o’rnatilganligini tekshirish uchun tizim qayta yuklanish “Перезагрузка” beriladi va tizim qayta yuklanganda ish stolida turib sichqonchani o’ng tugmasi bosiladi va “New” bo’limiga kiriladi. Agar yuqoridagi ko’rsatilganlar paydo bo’lgan bo’lsa, siz MS Office dasturidan foydalana olishingiz mumkin bo’ladi.
12-rasm. MS Office paketining Word dasturining ko'rinishi.
ESLATMA !!!
Siz va bizning dasturlarni o'rnatilish jarayonlarimizda biroz farq qilishi mumkin lekin asosi bitta hisoblanadi ya'ni siz o'rnatayotgan va biz o'rnatib ko'rsatayotgan dasturlarda bir ikki qadamlarga farq qilishi mumkin.
|
| |
Prezident Sh.Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining qanday rezolyusiyasini qabul qilishni taklif qildi

|
Prezident Sh.Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining qanday rezolyusiyasini qabul qilishni taklif qildi
|
bet | 28/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa26.Prezident Sh.Mirziyoyevning BMT Bosh Assambleyasining qanday rezolyusiyasini qabul qilishni taklif qildi
A. Ma’naviyat va diniy bag‘rikenglik
B. Ma’rifat va millatlaraaro totuvlik
*S. Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik
D. Ma’rifat va islom
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning "Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimizning sofligini asrash – davr talabi" mavzusidagi anjumanda so‘zlagan nutqidagi ustuvor vazifalar nimalar edi?
A. Yoshlarning diniy ma’rifatini oshirish
B. Muqaddas dinimiz sofligi asrash
S. Diniy ekstremizmga qarshi kurashda davlat, nodavlat va jamoatchilik tashkilotlarini rolini oshirish
*D. Hammasi to‘g‘ri
Global muammolar tasnifida "inson va jamiyat" munosabatlariga tegishli muammolarni belgilang:
= a) xalqaro terrorizm, diniy ekstremizm, insoniyat kelajagi, kishilar salomatligi;
~ b) aholini oziq-ovqat va ichimlik suvi bilan ta’minlash, tabiatni muhofaza qilish;
~ c) xalqaro energetika inqirozi, moliyaviy inqiroz;
~ d) to‘g‘ri javob yo‘q;
Globallashuvning vujudga kelishiga asos bo‘lgan yirik sabablarni toping?
=A. hayotning barcha sohasidagi integrasiyalashuv;
~V. fan va texnika kashfiyotlari;
~S. falsafada yangi ta’limotlarning vujudga kelishi;
~D. odam sonining keskin o‘sishi;
|
| |
Sinergetikada tartibsizlik bu - Virtual reallik g‘oyasi «kibermakon» «cyberspace» sifatida dastlab kimning asarida shakllangan

|
Virtual reallik g‘oyasi «kibermakon» «cyberspace» sifatida dastlab kimning asarida shakllangan
|
bet | 5/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa31. Sinergetikada tartibsizlik bu...
*xaos;
logos;
kosmos;
bifurkasiya;
32. Ilmiy bilish metodlarini o‘rganadigan maxsus soxa
*metodologiya;
gnoseologiya;
gneseologiya;
metodika;
Ma’lum sharoit mavjud bo‘lgan taqdirda albatta yuz beradigan voqyea yoki hodisa qaysi?
*A. zaruriyat;
B. tasodif;
S. butun;
D. imkoniyat;
Nazariy bilishning usullari qaysilar?
A. kuzatish, analiz, sintez, eksperiment;
B. abstraktlashtirish, konkretlashtirish, eksperiment;
*S. induksiya, deduksiya, modellashtirish;
D. kuzatish, abstraktlashtirish, analiz, sintez;
Insonni faoliyatga undovchi sabablardan birini toping?
*A. Ehtiyojlar;
B. Maqsadlar;
S. Orzular;
D. Xayollar;
36. Analogiya nima?
A. umumiylikdan umumiylikka fikran o‘tish asosida hodisada belgining borligini aniqlab chiqarilgan gipotetik-induktiv xulosa;
B.* ikki predmet, hodisada belgining borligini aniqlab, ularning boshqa o‘xshash belgilarga ega ekanligi haqida chiqariladigan xulosa;
C. munosabatli hukumlarning mantiqiy bog‘lanishi asosida chiqariladigan xulosa;
D. uchunchi predmet haqida chiqariladigan induktiv xulosa.
37. Yakkalikdan yakkalikka qarab borish xulosa chiqarishning qaysi turiga xos?
A. munosabatli;
B. induksiya;
C.* anologiya;
D. sillogizm.
38. Qo‘yidagi xalq maqolalaridan qaysi biri analogiyaga asoslangan?
A. Sinamaganni sirtidan o‘tma;
B. Ahmoq o‘zini maqtar;
C.* Eru - xotin qo‘sh ho‘kiz;
D. Sirti yaltiroq, ichi qaltiroq.
39. Sofizm bu:
A.* muhokama yuritishdagi mantiqiy hiyla;
B. anglanmagan holda xatolikka yo‘l qo‘yish;
C. fikrlashdagi ziddiyat;
D. induktiv xulosa.
|
| |
Huquq manbaini O’zbekistonda nima tashkil etadi?

^ 12. Huquq manbaini O’zbekistonda nima tashkil etadi?
A) Huquqiy odat;
B) Normativ huquqiy hujjat;
S) Jamiyatning iqtisodiy asosi;
D) Yuridik pretsedent;
13. Huquqiy normalarning qaysi turlari huquq sub’ektlari xulq atvor qoidalarining tabiatini belgilab beradi?
A) Dispozitiv normalar;
B) Taqiqlovchi normalar;
S) Majburlovchi normalar;
D) Imperetiv normalar;
^ 14. O’zbekiston davlatining tashqi funksiyalarini aniqlang?
A) Tashqi iqtisodiy aloqalar,mamlakat mudofasi,diplomatik aloqalar.
B) Nufuzli halqaro tashkilotlarga a’zo bo’lish
S) CHet el sarmoyalariga yo’l ochish,tashqi siyosiy aloqalar
D) Mamlakat mudofasini rivojlantirish
|
Qo‘shmalik matritsasi - Diskret tuzulmalar fanidan mustaqil ishi

|
Diskret tuzulmalar fanidan mustaqil ishi
|
bet | 2/2 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 3,35 Mb. | | #132591 |
Bog'liq 2-mustaqil ish2.2 Qo‘shmalik matritsasi. Bizga G yo‘naltirilmagan graf berilgan bo‘lib, u chekli bo‘lsin. Aytaylik (a1,…,an), G grafning qirralari bo‘lsin. U holda qo‘shmalik matritsasi ||Aij||, i=1,m, j=1, n m ta qator va n ta ustundan iborat bo‘ladi, Aij matritsaning ustunlariga G ning tugunlari, qatorlariga G ning qirralarini mos qo‘yamiz. U holda
Aij=
qoidadan foydadanib qœshmalik matritsasini ќosil qilamiz. Misol.
|
a1
|
a2
|
a3
|
a4
|
a5
|
a6
|
a7
|
e1
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
e2
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
0
|
e3
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
e4
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
e5
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
e6
|
0
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
e7
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
e8
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
e9
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
e10
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
1
|
Agar G yo‘naltirilgan graf bo‘lsa, u holda
Aij=
|
| |
Reja: 1 Ommoviy axborot vositalarining jamiyat hayotidagi kirish - bet 2

|
Reja: 1 Ommoviy axborot vositalarining jamiyat hayotidagi kirish
|
bet | 2/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 101,11 Kb. | | #138357 |
Bog'liq Mavzu O\'zbekiston respublikasida ommaviy axborot vositalari (2)Bunday tanqidiy-tahliliy fikrlarga yana bir misol tariqasida www.uza.uz saytida berilgan ―Saida Mirziyoyeva: ―Axborot xizmatlari tizimini tubdan takomillashtirish lozim!‖ sarlavhali xabarda yanada teranroq va tahliliy fikrlar bayon etilgan. Berilgan xabarga ko‘ra ―Hyatt Regency Tashkent‖ mehmonxonasida ―OAV sohasida milliy qonunchilikni yanada takomillashtirishning dolzarb masalalari‖ mavzusida respublika konferensiyasi o‘tkazilgan. Konferensiyada agentlik direktor o‘rinbosari Saida Mirziyoyeva ham o‘z ma‘ruzasi bilan ishtirok etgan. Ma‘ruzada ta‘kidlanishicha, o‘tkazilgan tahlillar va o‘rganishlar shuni ko‘rsatmoqdaki, sohada eng asosiy muammo, bugungi kunda yagona davlat axborot siyosati to‘g‘risidagi konseptual hujjatning mavjud emasligidir. Hozirda esa ushbu hujjat tayyorlanmoqda.
· Bunday tanqidiy-tahliliy fikrlarga yana bir misol tariqasida www.uza.uz saytida berilgan ―Saida Mirziyoyeva: ―Axborot xizmatlari tizimini tubdan takomillashtirish lozim!‖ sarlavhali xabarda yanada teranroq va tahliliy fikrlar bayon etilgan. Berilgan xabarga ko‘ra ―Hyatt Regency Tashkent‖ mehmonxonasida ―OAV sohasida milliy qonunchilikni yanada takomillashtirishning dolzarb masalalari‖ mavzusida respublika konferensiyasi o‘tkazilgan. Konferensiyada agentlik direktor o‘rinbosari Saida Mirziyoyeva ham o‘z ma‘ruzasi bilan ishtirok etgan. Ma‘ruzada ta‘kidlanishicha, o‘tkazilgan tahlillar va o‘rganishlar shuni ko‘rsatmoqdaki, sohada eng asosiy muammo, bugungi kunda yagona davlat axborot siyosati to‘g‘risidagi konseptual hujjatning mavjud emasligidir. Hozirda esa ushbu hujjat tayyorlanmoqda.
· Shuningdek, Saida Mirziyoyeva o`z nutqida davlat va xo`jalik tashkilotlari Axborot xizmatlari faoliyatidagi mavjud kamchiliklar xususida alohida to`xtaldi. Sohada ish hajmining ko`p, zamonaviy talablarga javob bera olmayapti. Mavjud sharoitlarning yetarli darajada emasligi sabab axborot xizmatlari faoliyati qoniqarsiz ahvolda qolib ketmoqda. O`ndan ortiq respublika darajasidagi tashkilotlar, ko`pgina tuman va shahar hokimliklarida haligacha axborot xizmati faoliyati tashkilotlari etilmagan. Ko`plab davlat va xo`jalik tashkilotlari veb-saytlari, ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalarida axborotlar yetarli darajada emasligini ham tanqid qilindi.
· – Ularning veb-saytlariga kiruvchilarning umumiy soni 400 ming, Facebook ijtimoiy tarmog`idagi rasmiy sahifalariga murojaat qiluvchilar soni 150 mi ng, Telegram tarmog`ida a‘zolar 300 ming nafardan oshmaydi, – dedi Saida Mirziyoyeva.
· –O`zbekistonda internetdan foydalanuvchilar soni 20 milliondan ortiq ekanini hisobga olsak, yuqoridagi ko`rsatkichlardan o`zingiz xulosa olishingiz mumkin. Saida Mirziyoyeva shu va boshqa bir qator kamchiliklarni sanab o`tar ekan, «Axborot xizmatlari tizimini tubdan takomillashtirish lozim», deya qat‘iy ta‘kidladi.
|
| |
Totalitar rejimning asosiy belgilaridan birini ajratib ko’rsating

^ 8. Totalitar rejimning asosiy belgilaridan birini ajratib ko’rsating.
A) Barcha davlat organlari faoliyatining huquqiy hususiyati;
B) Ijtimoiy hayotning keng ko’lamda harbiylashganligi;
S) Shahsning o’zboshimchaliklar va qonunsizliklardan yaxshi himoyalanmaganligi;
D) Aholining davlat hokimiyati tabiatiga bevosita ta’sir etishi uchun samarali mexanizimining mavjudligi;
^ 9. Hokimyatning bo’linishi nima?
A) Odil sudlov va prokuratura organlari funksiyalarining ajratib qo’yilganligi;
B) Ma’muriy va huquqni muhofaza qilish organlari funksiyalarining ajratib qo’yilganligi;
S) Qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, sud organlari vakolatlarining ajratib qo’yilganligi;
D) Oliy va mahalliy hokimiyat organlari faoliyatining ajratib qo’yilganligi;
|
Raqamli xisoblash mashinalari tuzilishining asosiy prinsiplarini kimlar ishlab chiqqan?

|
Raqamli xisoblash mashinalari tuzilishining asosiy prinsiplarini kimlar ishlab chiqqan?
|
bet | 7/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa45. Raqamli xisoblash mashinalari tuzilishining asosiy prinsiplarini kimlar ishlab chiqqan?
*amerika olimlari Dj.fon Neyman, G.Goldstayn va A.Berks
XIX asrda turli mamlakat olimlari Eduard Lerua (1870-1954) va Pyer Teyyar de Sharden
akademik S.A.Lebedev raxbarligida
frantsiya olimi Blez Paskal
46. Kompyuterning qaysi qurilmasi kommunikatsion hisoblanadi ?
*modem
monitor
klaviatura
vinchester
47. Axborotni tarqatish usuliga ko‘ra qanday turlarga bo‘linadi
*Hujjatlashtirilgan va hujjatlashtirilmagan axborot
Birlamchi, ikkilamchi
Ichki va tashqi
Kiruvchi va chiquvchi
48. Axborot qayta ishlash darajasiga ko‘ra qanday turlarga bo‘linadi
Hujjatlashtirilgan va hujjatlashtirilmagan axborot
*Birlamchi, ikkilamchi
Ichki va tashqi
Kiruvchi va chiquvchi
49. Axborot harakat yo‘nalishiga ko‘ra qanday turlarga bo‘linadi
Hujjatlashtirilgan va hujjatlashtirilmagan axborot
Birlamchi, ikkilamchi
Ichki va tashqi
*Kiruvchi va chiquvchi
50. Bir pog‘onadagi aholi o‘rtasida axborot almashinuvi jarayoni kommunikasiyaning qaysi turiga kiradi
Vertikal
*Gorizontal
Verbal
Noverbal
51. Davlat boshlig‘i va uning aholisi o‘rtasida axborot almashinuvi jarayoni kommunikasiyaning qaysi turiga kiradi
*Vertikal
Gorizontal
Verbal
Noverbal
|
| |
hodisalarning ketma-ketligi, jarayonlarning davomiyligini ifodalaydi. (nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan tushunchani qo‘ying)

|
hodisalarning ketma-ketligi, jarayonlarning davomiyligini ifodalaydi. (nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan tushunchani qo‘ying)
|
bet | 3/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa13. ... hodisalarning ketma-ketligi, jarayonlarning davomiyligini ifodalaydi. (nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan tushunchani qo‘ying)
*A. vaqt
B. fazo
S. borliq
D. materiya
14. Borliqning miqyosiy struktura darajalarini ko‘rsating.
*A. mikrodunyo, makrodunyo, megadunyo
B. mikrodunyo va makrodunyo
S. makrodunyo va megadunyo
D. jonli va jonsiz tabiat
15. Ma’lum sharoit mavjud bo‘lgan taqdirda albatta yuz beradigan voqyea yoki hodisa qaysi?
*A. zaruriyat
B. tasodif
S. butun
D. imkoniyat
16. Inson bilimlarining voqelikka muvofiqligini qaysi falsafiy tushuncha aks ettiradi?
*A. haqiqat
B. adolat
S. erkinlik
D. tenglik
17. Dialektika ta’limotida qonun tushunchasi
A. olamdagi obyektlarning xarakatini yo‘naltiradigan xislat
B. qonun jamiyatda amal qiladigan qonunlarni ifodalaydigan tushuncha
S. insonlar va narsa va xodisalarning harakatini belgilaydigan bog‘lanishdir
*D. narsa va xodisalar o‘rtasidagi ichki, zaruriy, takrorlanadiganaloqa va bog‘lanishdir
18. Narsalarning ichki va tashqi muayyanligi bo‘lib, uning xossa, xususiyatlari birligini ifodalaydi
*A. sifat
B. me’yor
S. miqdor
D. tafovut
19. Miqdor va sifat o‘rtasidagi birligini ifodalaydigan tushuncha.
*A. me’yor
B. sakrash
S. ayniyat
D. tafovut
20. Narsa, hodisalar, jarayonlarga xos doimiy, takrorlanadigan belgilar, xususiyatlar yig‘indisini aks ettiruvchi falsafiy tushunchani ko‘rsating?
*A. umumiylik
B. sabab
S. oqibat
D. alohidalik
21. "Kurash hamma narsaning otasi, hamma narsaning podshosidir", - bu so‘zlarni kim aytgan?
Pifagor;
*Geraklit;
Demokrit;
Epikur;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
hodisalarning ketma-ketligi, jarayonlarning davomiyligini ifodalaydi. (nuqtalar o‘rniga to‘g‘ri keladigan tushunchani qo‘ying)
|
Xalq tushunchasining tug‘ri ta’rifini toping?

|
Xalq tushunchasining tug‘ri ta’rifini toping?
|
bet | 9/28 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 84,88 Kb. | | #121311 |
Bog'liq falsafa59. Xalq tushunchasining tug‘ri ta’rifini toping?
*xalq – tarixni xarakatga keltiruvchi moddiy va ma’naviy ne’matlarniyaratuvchi borliq
xalq bu shaxslar yigindisi
xalq bu sinflar
xalq bu turli kasb egalari birligi
60. Jamiyatning ma’naviy borlig‘iga nimalar kiradi?
*javoblarning barchasi tugri
ijtimoiy ong shakllari va darajalari
ma’naviy extiyojlarni konkiruvchi kadriyatlar
ma’naviy ishlab chikarish va iste’mol
61. Ijtimoiy ong shakllarining tugri tartibini toping.
*iktisodiy, siyosiy, xukukiy, axlokiy, diniy, badiiy ong
extiyojlar, xis-tuygular, karashlar, goyalar, nazariyalar, ta’limotlar
Empris bilimlar, normalar, urf-odatlar, kadriyatlar
ijtimoiy va individual, empirik va nazariy, emosional va ratsional ong.
62. Ijtimoiy munosabatlar asosida nima yotadi.
Maqsadlar
*Ehtiyojlar
Faoliyat
Ijtimoiy ong shakllari
63. Quyidagilardan qaysi biri jamiyatga xos emas?
*Integrasiya kuchining yo‘qligi
Alohidalik va o‘z-o‘zicha nazoratning yuqori darajasi
Ichki o‘zaro aloqalarning yuqori darajasini ta’minlaydigan va qayta ishlab chiqaradigan usul
Sotsial nazorat
64. Ochiq va yopiq jamiyat nazariyasining asosichisi kim?
*K.Popper
G.Spenser
O.Kont
G.Tard
65. Jamiyatni organizm sifatida tasavvur qilgan olim bu …
*Spenser
Voris
Kont
E.Dyurkgeym
|
| |
Mehnat qonunlarining amal qilish doirasini aniqlang

41. Mehnat qonunlarining amal qilish doirasini aniqlang.
A) O’zbekiston va Qoraqalpog'iston hududlarida amal qiladi;
B) O’zbekistonda amal qiladi;
S) O’zbekiston Res’ublikasining butun hududlarida amal qiladi;
D) Qonun bilan belgilangan hududlarda amal qiladi;
^ 42. Mehnat huquqlarini himoya qilish qanday amalga oshiriladi?
A) Tekshiruv va nazorat qiluvchi organlar himoya qiladi;
B) Sud organlari himoya qiladi;
S) Qonun har bir shaxsning mehnat qilish huquqlarini himoya qiladi;
D) Mehnat nizolarini ko'ruvchi organlar himoya qiladi;
^ 43. Umumta'lim maktablarining o'quvchilari 6 kunlik ish haftasida ishlayotgan bo'lsalar, o'quv yili mobaynida necha kun ishdan ozod qilinadi?
A) 24 kun;
B) 56 kun;
S) 46 kun;
D) 36 kun;
|
SILJISHNI O‘LCHASH - 11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja

|
11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja
|
bet | 2/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.orgSILJISHNI O‘LCHASH
Chiziqli va burchakli siljishlarni o’lchovchi asboblar turli xil texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirishda keng qo’laniladi.
Potensiometrik siljish olchagichlar oraliq X yoki burchak a bo‘yicha
siljishni olchaydi va elektr signalga aylantiradi. Kirish signali oraliq X ga yoki
a burchakka siljish bo’sa, oraliq X yoki a dagi, kuchlanish potensiometrik
chiquvchi signal Uchiq bo’adi (7.1-rasm, a, b).
Potensiometr U kuchlanishli manbaga ulanganda, qarshilik R orqali tok I o‘tadi. Agar surilgich S qarshilik R bo‘yicha X oraliqqa surilsa, undan
a — to‘g‘ri chiziq bo‘yicha surilgichli potensiometr; b — burchak bo‘yicha surilgichli potensiometr. chiquvchi signal quyidagicha aniqlanadi:
bu yerda
Potensiometrning chulg‘ami bir tekis o‘ralgan va uni birlik oraliqlaridagi qarshiligi o‘zgarmas bo’lsa, quyidagi tenglama o‘rinli bo’ladi:
chiqish signali
bu yerda: I = U/R
Potensiometrning chulg‘ami bir tekis o‘ralgan va uni birlik oraliqlaridagi qarshiligi o‘zgarmas bo’lsa, quyidagi tenglama o‘rinli bo’ladi:
Chiqish siganli
ifoda potensiometrik sezgichlardan chiquvchi Uchiq kuchlanish bilan kiruvchi signal (surilish oraligi) X orasida to ‘g‘ri mutanosiblik borligini ko‘rsatadi. Potensiometr chulg‘amining solishtirma qarshiligi katta va issiqlik koeffitsiyenti juda kichik bo’gan simlar (konstanta, manganin, nixrom va boshqalar) dan tayyorlanadi. Avtomatik tizimlarda bunday bir taktli surilish sezgichlari o‘rnida, ko‘pincha ikki taktli potensiometrik sezgichlar ham qo’laniladi. Bu sezgichlarning surilgichidan olinadigan signal Uchiq ning miqdoridan tashqari ishorasi ham o‘zgaradi.
2. Datchiklarning texnik xususiyatlari
Har qanday qurilma kabi datchikning ham ishlab chiqaruvchilar tomonidan berilgan texnik pasporti bo’ladi. Pasportda datchikning muhim xususiyatlari beriladi. Ulardan ba’zi birlarini ko’rib chiqamiz.
|
| |
Huquqiy normalar tizimi nimani muhofaza etadi?

^ 15. Huquqiy normalar tizimi nimani muhofaza etadi?
A) Huquq sohalarini;
B) Huquqiy ongni;
S) Ahloqiy munosabatlarni;
D) Huquqiy tartibotni;
16. Yuridik javobgarlikning mazmuni qaysi javobda ko’rsatilgan?
A) Huquqbuzarning maxrumliklariga chidashga majburligi;
B) Davlat majburlovining turi;
S) Jazoning muqarrarligi;
D) Faqat sodir etilgan huquqbuzarlikni baholash;
^ 17. Huquqiy ongning tarkibiy tuzulishi qanday?
A) Huquqiy psixologiya va huquqiy mafkura;
B) Huquqiy madaniyat va huquqiy mafkura;
S) Huquqiy mafkura va huquqiy siyosat;
D) Huquqiy ahloq va huquqiy munosabat;
|
O’zbekistonda kim farmonlar chiqarish vakolatiga ega?

22. O’zbekistonda kim farmonlar chiqarish vakolatiga ega?
A) Oliy Majlis;
B) Bosh vazir;
S) Respublika Prezidenti;
D) Konstitutsiyaviy sud.
^ 23. Qaysi organ odil sudlovni amalga oshiradi?
A) Notarial;
B) Sud;
S) Prokuratura;
D) Advokatura.
24. Yuridik normaning davlat jazosi me’yorini belgilab beradigan tarkibiy qismini ko’rsating?
A) Gipoteza;
B) Prezumptsiya;
S) Dispozitsiya;
D) Sanktsiya.
^ 25. Unitar davlat belgilarini ayting?
A) Qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi, sud hokimiyatining ikki tizimi;
B) Asosiy tashqi siyosiy faoliyatni federatsiya organlari amalga oshiradi.
S) Bitta konstitutsiya, davlat hokimiyati va qonun chiqaruvchi organlarning bir tizimi; yagona moliya va soliq tizimi, yagona qurolli kuchlar;
D) Yagona qurolli kuchlar, yagona moliya, soliq va pul tizimlari;
|
-rasm. Printsipial elektr sxemalarda normal yopiq kontaktning belgilanishi

|
-rasm. Printsipial elektr sxemalarda normal yopiq kontaktning belgilanishi
|
bet | 7/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.org20.7-rasm. Printsipial elektr sxemalarda normal yopiq kontaktning belgilanishi
Bunday kontakt xavfsizlik nuqtai-nazaridan ishlatilgan. Masalan, jihozni ishga tushirish-to`xtatish knopkasi uchun normal yopiq kontakt ishlatiladi. Bunda knopka bosilmaganda kontakt orqali elektr toki o`tadi va jihoz ishlash holatida bo`ladi. Knopka bosilganda tok o`tishi yopiladi va jihoz ishdan to`xtatiladi. Bunday holatda normal ochiq kontakt qo`llanilganda knopka ishi ishonchli bo`lmaydi, chunki tok o`tayotgan o`tkazgichni ochganda elektr zanjirni ishlatib bo`lmaydi, bu esa garantiyali jihozni ishdan to`htatishini ta`minlay olmaydi.
Induktiv kontaktsiz datchikning ishlash printsipi datchik ichida joylashgan induktivlik katushkasi hosil qiladigan magnit maydoni parametrlarini o`zgarishiga asoslangan.
Induktiv katushkasi – uning induktivligidan foydalanish uchun mo`ljallangan elektr zanjiri elementidir.
Induktivlik (yoki o`zinduktsiya koeffitsienti) – yopiq konturda oqayotgan elektr toki va kontur yuza qismi orqali elektr toki tomonidan hosil qilingan to`liq magnit maydoni orasidagi proportsionalnik koeffitsientidir.
Induktivlik jismning mexanik inertsiyasiga monand elektr inertsiyasi hisoblanadi. O`tkazgichning o`zkazgichda tokning paydo bo`lishi, yo`qolishiga va o`zgarishiga qarshilik qilish xususiyati belgilaydi.
Formulasi:
Ψ = L I
Ψ — magnit maydoni oqimi, I — konturdagi tok kuchi, L — induktivlik.
Induktiv datchiklarning ishlash printsipi datchikning avtik zonasiga ma`lum o`lchamga ega bo`lgan metall, magnit, ferro-magnit yoki amorf materialni kiritilganda generatorning tebranish amplitudalarini o`zgarishiga asoslangan. Yakuniy viklyuchatelning sezgir yuzasiga tok berilganda o`zgaruvchan magnit maydoni paydo bo`ladi. U kiriltilgan materialda to`lqinli tok hosil qiladi. Bu tok generatordagi tebranishlar amplitudasi o`zgarishiga sabab bo`ladi. Natijada nazorat qilinayotgan jism va datchik orasidagi masofa o`zgarishiga bog’liq bo`lgan analogli chiqish signali ishlab chiqiladi.
|
| |
yoshga tolmagan xodimlarning ish vaqtini aniqlang?

44. 18 yoshga tolmagan xodimlarning ish vaqtini aniqlang?
A) Haftasiga 35 soat;
B) Haftasiga 24 soat;
S) Haftasiga 36 soat;
D) Haftasiga 30 soat;
^ 45. Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb tan olish asoslari.
A) Nikoh yoshiga yetmagan shaxsning, uning ota-onasining yoki vasiysining, prokurorning talabi bilan;
B) Xotinning talabi bilan;
S) Homiylarining talabi bilan;
D) Oila a'zolarining talabi bilan;
^ 46. Voyaga yetmaganlar javobgarligi uchun jinoiy jazo tizimini aniqlang.
A) Jarima, mol-mulkni musodara qilish;
B) Ahloq tuzatish ishlari, maxsus vazifadan ozod qilish
S) Ozodlikdan mahrum qilish, jarima, axloq tuzatish ishlari, qamoq;
D) Ozodlikdan mahrum qilish, intizomiy qismga jo'natish;
^ 47. Ahloq tuzatish ishlari voyaga yetmagan jinoyatchilar uchun necha yoshdan qo'llaniladi?
A) 14 yoshdan;
B) 16 yoshdan;
S) Qonunda yoshi ko'rsatilmagan;
D) Sud hukmi hal qiladi;
48. Voyaga yetmaganlar 13 yoshdan 16 yoshgacha uncha og'ir bo'lmagan jinoyat sodir etsalar necha yilgacha jazo beriladi?
A) 2 yilgacha;
B) 1 yilgacha
S) 3 yilgacha;
D) Sud hukmi hal qiladi;
49. Oila kodeksi qachon joriy qilingan?
A) 1998-yil 30-aprel
B) 1998-yil 1-sentabr
S) 1998-yil 12-dekabr
D) 1996-yil 1-sentabr
50. Iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlarga qaysilar kiradi?
A) Bosqinchilik, talonchilik.
B) O'zlashtirish,firibgarlik.
S) O`grilik, davlat va hususiy mulkka qarshi jinoyatlar
D) Tuhmat qilish, o’zlashtirish
|
-rasm. Harakatchan dielektrikli chiziqli siljish sig’imli datchiki

|
-rasm. Harakatchan dielektrikli chiziqli siljish sig’imli datchiki
|
bet | 9/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.org20.10-rasm. Harakatchan dielektrikli chiziqli siljish sig’imli datchiki
Kapasitiv sensorlar uchun mumkin bo'lgan ilovalar juda xilma-xildir. Ular sanoatning deyarli barcha tarmoqlarida boshqaruv va jarayonlarni boshqarish tizimlarida qo'llaniladi. Kapasitiv datchiklar tanklarni suyuqlik, chang yoki donador moddalar bilan to'ldirishni boshqarish uchun, avtomatlashtirilgan liniyalarda, konveyerlarda, robotlarda, ishlov berish markazlarida, dastgohlarda, signalizatsiya tizimlarida, turli mexanizmlarni joylashtirishda va hokazolarda chegara kalitlari sifatida ishlatiladi.
Sig’imli datchik ishlash prinsipi
Kontaksiz sig’imli datchik quyidagicha ishlaydi:
Generator ob`ekt orasida ta`sir etuvchi elektr maydonni hosil qiladi;
Demodulyator generatorning yuqori chastotali tebranishlar amplitudasini o`zgarmas kuchlanish o`zgarishiga aylantirib beradi;
Trigger o`chirish/yoqish signaliga kuch beradi va gisterezisni hosil qiladi;
Kuchaytirgich chiqish signalini kerakli qiymatgacha kuchaytirib beradi;
Svetodiod indikatori viklyuchatel holatini ko`rsatadi;
Kompaund datchik ichiga qattiq moddalar va suv kirishidan himoyalaydi;
Korpus datchikni o`rnatish va mexanik ta`sirlardan homoyalash uchun kerak.
Nazorat savollari
Mehanik kattaliklarni sanab o’ting ?
Siljishni o’lchovchi asboblarni tariflang ?
Tezlikni o’lchash asboblari ?
http://fayllar.org
|
| |
Datchikning nisbiy xatoligi - 11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja

|
11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja
|
bet | 4/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.orgDatchikning nisbiy xatoligi
Y= (∆U / Ul) ∙100%
Datchikning dinamik tavsifnomasi - chiqish signalining vaqt mobaynida o’zgarilishini xarakterlaydi.
DATChIKLAR VA ULAR NAZORAT QILADIGAN KATTALIKLAR
3. Mexatronikada ishlatiladigan holat va tezlik datchiklari
Holat va siljish datchiklari mexatronikada juda ham ko`p ishlatiladigan axborot qurilmalari hisoblanadi. Ular mexatronika tizimlarida elektron va mexanik qismlarini bog’lovchi muhim zveno hisoblanadi.
Datchiklarni tanlashda quyidagi kriteriyalarga e`tibor qaratiladi: sezgirlik; aniqlilik; chiziqlilik; jarayonni o`lchash tezligi; ishlatish sharoiti va himoya darajasi; ishonchlilik; gabarit o`lchamlar; narx-navosi.
Holat datchiklarini o`lchashning ikkita usuli mavjud.
Birinchi usulda datchik harakatchan ob`ekt bilan bog’liq biror bir qismining holat funktsiyasi bo`lgan signal ishlab chiqadi, bu signal o`zgarishi siljishni o`lchaydi.
Bunday holat datchiklari absolyut datchiklar deyiladi.
Bularga quyidagilar kiradi:
Ikkinchi usulda datchik har bir elementar siljishda birlik impuls hosil qiladi, holat esa harakat yo`nalishiga qarab impulslar yig’indini hisoblash natijasida aniqlanadi.
Bunday datchiklar nisbiy datchiklar deyiladi.
Bularga quyidagi datchiklar kiradi:
Fotoelektrik (optoelektron) impulsli holat datchiklari kiradi.
Absolyut datchiklarga nisbatan ularning afzalligi: oddiy va narxi arzon. Kamchiligi esa: davriy kalibrovkalash va keyingi mikroprotsessorli qayta ishlash kerakligi
Datchiklar kontaktli va kontaktsizlarga bo`linadi.
Kontaktsiz datchiklarda harakatchan ob`ekt va datchik o`rtasidagi aloqa magnitli va elektromagnitli va elektrostatik maydonlar yordamida, hamda optoelektron usulda amalda oshiriladi.
Birinchi ma`ruzada aytib o`tganimizdek, datchiklar konstruktsiyasi ularni mexanik tizimda joylashtirish imkonini berishi kerak, demak konstruktsiyasi kam joy egallashi kerak, shovqinga himoyasi bo`lishi kerak, ya`ni elektrmagnit ta`sirlar, tarmoqda kuchlanishning o`zgarishi bo`lganda, hamda mexanik ta`sirlar (zarba, silkinish) bo`lganda, atrof muhit o`zgarishiga himoyasi kuchli bo`lishi kerak.
Texnikaning turli sohalarida analogli holat datchiklari ishlatiladi.
|
| |
Potensiometrik datchiklar - 11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja

|
11, 12 – Ma’ruza Mavzu : Mexanik kattaliklarni o’lchashning asosiy qurilmalari Reja
|
bet | 5/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 25,4 Kb. | | #120313 |
Bog'liq 11, 12 – Ma’ruza Mavzu Mexanik kattaliklarni o’lchashning asos-fayllar.org2.1.Potensiometrik datchiklar
Mexatronik tizimlarda potentsiometrik datchiklar qo`llaniladi.
Bunday turdagi datchiklarning ish prinsipi nazorat qilinayotgan kattalikning ta’sirida uning aktiv qarshiligi o’zgarilishiga asoslangan bo’ladi.
Potensiometrik datchiklarda nazorat qilinayotgan harakat sezgir elementga uzatilib uning qarshiligi hisobiga o’zgaruvchan yoki o’zgarmas kuchlanishga aylantiriladi.
Potensiometrning harakatlanuvchi kontakti nazorat qilinayotgan harakatga bog’langan bo’lib, ob’ektning holati o’zgarilganda uning qarshiligi va ikkilamchi asbobdagi ko’rsatgich o’zgaradi. Ikkilamchi asbob esa nazorat qilinayotgan parametrlar birligida darajalangan. Kuchlanishning tebranishlarini ta’sirini yo’qotish maqsadida stabillashgan manbalardan foydalanish tavsiflanadi.
Potentsiometrik datchiklar chiziqli va burchakli siljishlarni elektr signalga o`zgartirish uchun, hamda avtomatik qurilmalarda oddiy funktsional bog’liqlarni aks ettirish uchun mo`ljallangan.
U kuchlanish manbasi bo`lgan o`zgaruvchan rezistor shaklida ishlangan bo`lib, uning kirish kattaligi bo`lib tokli kontaktning chiziqli yoki burchak siljishi xizmat qiladi, chiqish kattaligi bo`lib kontaktning holati o`zgarishi miqdori bo`yicha o`zgaradigan shu kontakt kuchlanishi xizmat qiladi.
Manba kuchlanishi reostatning barcha cho`lg’amiga ushbu cho`lg’amning qo`zg’almas chiqish kontaklari orqali beriladi. Uning ichida bitta qo`zg’aluvchan kontakt bor. Chiqish kuchlanishi ushbu qo`zg’aluvchan va reostatning bitta qo`zg’almas kontaklari orasidan olinadi. Bu kuchlanish qo`zg’aluvchan kontakning harakatiga proportsional bo`ladi. elektrtexnika bunday ulanish potentsiometrik sxema deyiladi.
REOSTAT (yun. rheos — oqim va statos — qoʻzgʻalmas) — elektr zanjiridagi tok yoki kuchlanishni rostlab turadigan qurilma. Asosan, faol qarshilikdan iborat; qarshilikni ravon yoki pogʻonali oʻzgartirish mumkin. Vazifasiga koʻra, Reostat ishga tushirish, ishga tushirishrostlash, rostlash va nagruzka, qarshilik; materialiga koʻra, metall, lampali, suyuqlikli va koʻmirli xillarga boʻlinadi.
|
| |