nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tákirarlaw ushın sorawlar - Iii bap. Xaliq araliq auditorlik shólkemleri hám kompaniyalari, olardiń rawajlaniw tariyxi

|
Iii bap. Xaliq araliq auditorlik shólkemleri hám kompaniyalari, olardiń rawajlaniw tariyxi
|
bet | 6/7 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 28,56 Kb. | | #245053 |
Bog'liq 5-группа переводTákirarlaw ushın sorawlar
1. Xalıq aralıq auditorlik shólkemleri degende neni túsinesiz?
2. Buxgalteriya esabı standartları boyınsha komitet (IASC), Xalıq aralıq buxgalterlar federatsiyasi (IFAC), Xalıq aralıq auditorlik ámeliyatı komiteti (IAPS) dıń iskerlik baǵdarları jóninde nelerdi bilesiz?
3. Xalıq aralıq auditorlik kompaniyaları quramına qaysı kompaniyalar kiredi? 4. «Úlken tórtlik» quramına kiretuǵın auditorlik kompaniyaları degende neni túsinesiz?
5. Price Waterhouse, KPMG, Ernst and Young, Deloitte Touche Tohmatsu International auditorlik kompaniyaları hám olardıń iskerlik baǵdarları jóninde nelerdi bilesiz?
6. Price Waterhouse qaysı túrdegi auditorlik tekseriwlerin ótkeredi?
7. Ernst and Young kompaniyası iskerligi qashan óz jumısın baslaǵan?
8. Xalıq aralıq auditorlik ámeliyatı komiteti iskerligi qashannan óz jumısın baslaǵan?
Tema boyınsha testler
1. «PricewaterhouseCoopers» auditorlik kompaniyası qashan sol atqa iye bolǵan?
A. 1998
B. 1978
C. 1987
D. 1960
2. Milliy esap hám audit sistemaların xalıq aralıq kólemde uyqaslastırıw maqsetinde Xalıq aralıq izertlew toparı qashan dúzilgen edi?
A. 1966 jılda
B. 1968 jılda
C. 1978 jılda
D. 1988 jılda
3. Milliy esap hám audit sistemaların xalıq aralıq kólemde uyqaslastırıw maqsetinde dúzilgen Xalıq aralıq izertlew toparına tómendegi mámleketlerden qaysı biri kiritilgen?
A. Uels
B. Norvegiya
C. Islandiya
D. Makedoniya
4. Buxgalteriya esabı hám audit sistemaların standartlastırıw máseleleri menen BMTning qaysı shólkemi shuǵıllanadı?
A. ISAR
B. IAPC
C. IFAC
D. IASC
5. Qaysı shólkem Afrika kontinenti mámleketlerinde ámeldegi milliy esap hám audit sistemaların birdey tıykarǵa keltiriwge xızmet etedi?
A. Buxgalteriya esabı hám audit boyınsha Afrika Keńesi
B. Buxgalteriya esabı hám audit boyınsha Afrika Komissiyası
C. Buxgalteriya esabı hám audit boyınsha Afrika Konfederatsiyasi
D. Buxgalteriya esabı hám audit boyınsha Afrika Birlespesi
|
| |
Jizzax davlat pedagogika universiteti

1
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
TA’LIM MUASSASALARIDA BOSHQARUV VA O‘QUV SIFATINI
TAKOMILLASHTIRISH MUAMMOLARI
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
2022-yil, 6 Dekabr
Сигналнинг узатиш вақти - A-h-y-m” tizimida haydovchining o‘rni

|
A-h-y-m” tizimida haydovchining o‘rni
|
bet | 3/3 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 25,31 Kb. | | #110020 |
Bog'liq A-H-Y-MСигналнинг узатиш вақти. Ҳайдовчи ҳар бир сигнални қабул қилиб олиши ва уни англаб етиши учун маълум бир вақт (одатда 0,1 сек) зарур бўлади. Агар сигналнинг пайдо бўлиш вақти бу вақтдан кичик бўлса, ҳайдовчи уни англаб улгурмайди.
Сигналнинг пайдо бўлиш эҳтимоли. Агар ҳайдовчи маълум бир сигнал пайдо бўлишини олдиндан кўра олса, у шу сигналга жавоббериш учун тайёр бўлиб туради. Масалан, ҳайдовчи узоқдан йўлни кесиб ўтаётган пиёдани кўриб туради.
3.Психофизиологик хусусиятлар.
Ҳайдовчи автомобилни хавфсиз бошқариши учун йўл шароити,ўзи бошқараётган автомобилни бошқа ҳаракат қатнашчиларига нисбатан эгаллаб турган ҳолати ҳақида ахборотларни ўз вақтида қабул қилиб олиши ва англаб етиши керак. Ҳайдовчи бундай ахборотларни сезиш ва қабул қилиш аъзолари ёрдамида олади.
Ҳис қилиш. Сезги аъзоларига таъсир қилувчи предмет ва воқеликнингхусусиятларини инсон онгида акс этишини ҳис қилиш деб аталади.
Идрок этиш. Предметлами ва воқеликни мужассам ҳолда акс эттирувчи психик жараён идрок этиш деб аталади. Ҳайдовчи ўз идроки билан қабул қилиб олган сигналлардан ҳаракат хавфсизлигига таъсир этувчиенг асосийларини ажратиб олади Идрок этишда инсоннинг хотираси, фикрлашқобилияти, тасаввури, ҳатто фаҳм-фаросати ҳам катта рол ўйнайди.
Турли хил предметлар ёки обектлар ва улар орасидаги масофани тўғри баҳолай олиш - кўриш чуқурлиги деб аталади. Инсон бирон-бир муаммони ечиши учун уни сезиш ва идрок этиш қобилиятининг ўзи етарли бўлавермайди. Кўпгина муаммоларни ечишдан олдин инсон қабул қилган сигналларни таҳлил қилади ва умумлаштиради, сўнгра ўзидаги билими ва тажрибаси асосида хулосалар чиқаради. Инсоннинг бундай қобилияти фикрлаш деб аталади. Фикрлаш орқали инсон жараёнларни тушуниб етади ва ўзининг хатти-ҳаракатларининг қандай оқибатларга олиб келишини олдиндан кўра олади.
|
| |
“Haydovchi-avtomobil-yo‘l-muhit”  tizimida yo‘l-transport hodisalari

|
“Haydovchi-avtomobil-yo‘l-muhit” tizimida yo‘l-transport hodisalari
|
bet | 2/3 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 25,31 Kb. | | #110020 |
Bog'liq A-H-Y-M2.“Haydovchi-avtomobil-yo‘l-muhit” tizimida yo‘l-transport hodisalari.
Рухий жараён бу ҳис қилиш, сезиш, хотира, диққат кабилардир. Рухий ҳолат бу тетик ва хорғинлик, ишчанлик ва чарчоқлик, яхши ва ёмон кайфият хамда соғлиқ ва касалликдир.
Академик Павловнинг назарияси асосида рефлекторлик табиати фаолиятида марказий нерв тизимининг учта асосий принципи мавжуд.
.Детерманизм принципи: табиатда тирик организмда сабабсиз хеч нарса содир бўлмайди.
2.Тахлил ва синтезнинг бирлик принципи нерв тизими бутун фаолияти давомида узлуксиз равишда мураккаб таъсирларга бўлинади,улар бизни сезги органларимизга таъсир қилишда содда элементлар сифатида ва шу ернинг ўзида қўшилиб мос холатдаги тизимни ташкил этади.
3.Таркиблик принципи хар қандай рефлекторлик акти маълум соҳада бош мия билан боғланган. Организмда бўладиган барча жараён материаллардир.
Автомобилни ишончли бошқариш учун зарур бўлган барча ахборотларни хайдовчи анализаторлар ёрдамида олади. Ҳар бир анализатор 3 та бўлимдан ташкил топади:
1. Ташқи қабул қилувчи аппарат-бунда энергия таъсиридан олиниб нерв жараёнига айлантирилади,булар кўз,қулоқ,бурун...
2. Сезувчи нервлар -бунда таъсирлар марказий нерв тизимига юборилади.
3. Марказ. Бош мияни ихтисослашган участкаси бўлиб нерв таъсирини унга хос тизимга айлантирилади.
Ҳайдовчи автомобилни бошқарар экан, у зарур бўлган ахборотларни қисқа муддат ичида қабул қилиб олиши, уларни англаб етиши ва автомобилни бошқариш бўйича ечимлар қабул қилиб, уларни амалга ошириши керак. Бу ерда яна шуни эслатиб ўтиш жоизки, бошқа касбдаги операторлар асосан ахборотларни тайёр ҳолда ўлчов асбоблари ёрдамида қабул қилиб олса, ҳайдовчи керакли ахборотларнинг асосий қисмини бевосита йўлни ва ундаги обектларни кўриш, эшитиш ва сезиш аъзолари ёрдамида қабул қилиб олади.
Сигналнинг ранги. Инсон кўзи орқали жуда кўп рангларни бир-биридан ажрата олади. Тажриба ортиши билан у ажрата олиши мумкин бўлган рангларнинг сони ҳам ортиб боради (рассомлар бир неча минг рангниажрата олади). Инсонлар энг осон ажрата оладиган ранглар - қизил,яшил, ҳаворанг, сариқ ҳамда қора ва оқ ранглардир.
Сигнал кучи.Сезиш аъзоларига таъсир қилувчи сигналларни ҳайдовчиқабул қила олиши учун улар маълум бир кучга эга бўлиши керак.Таъсир этувчи сигналнинг энг кичик қиймати сезиш остонаси дебаталади.Сигналнинг кучи кичик бўлганида ҳайдовчи уни ўз вақтидақабул қила олмай қолиши мумкин. Шу билан бирга сигнал жуда кучлибўлса, у ҳайдовчининг психофизиологик ҳолатига салбий таъсир кўрсатади.
|
| |
Infraqizil nurlanish IKOllaniladigan yangi mashina va qurilmalar

|
Infraqizil nurlanish IKOllaniladigan yangi mashina va qurilmalar
|
bet | 3/5 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 20,23 Kb. | | #158659 |
Bog'liq Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina-fayllar.org
Infraqizil nurlanish IKOllaniladigan yangi mashina va qurilmalar
elektromashinasini boshqarish pulti va ulangan egiluvchi elektro kabeli bilan birga keltiriladi.
umumiy komashinaning prinsipial sxemasi; 1kabel;3pult; 5 mashina korpusining yon devori; 7aks ettiruvchi; 9yunalturuvchi val; 11shimcha o nurlantiruvchi fokusni orulni baland pasligini moslovchi sektor;14lini holatini moslovchi bolt; 15l; 16lni ulaydigan bolt;17 Sektorning qoalmas olovchisini ajratuvchisining bolgyumshatuvchi val tayanchi; 21materialning kleylaydiogan jarayonda bitum tasdiqlanadigan bitim mastiqasida hosil boinfarqizil nurlanishning tasiri; 24shin va nurlanturuvchining bogelektror ishining blogi;27 Luch1000 apparatiga joylashtiriladi.
Mashina harakatini natijasida yumalaydigan val yopilgan ruloni asosiga optimal issiqlik 150lganda yoqadi.Eriyotgan bitumning unga katta boldiradi va barcha tekismas yuzalari tekislanadi va rulon chekasida butun cholib tekis uchaskada yelimlash uchun IKO
Indeks
|
Mashina komplektiga yordamchi jihoz bo1000
|
IKO
|
Bir qatlamli yopqichga elekrt energetikani sarflash 1M2,KBT*c
|
20.2
|
20.2
|
n\d
|
21.5
|
Yelimlash tezligi M\Min
|
2.0
|
2.0
|
n\d
|
n\d
|
|
|
| |
Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina - bet 5

|
Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina
|
bet | 5/5 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 20,23 Kb. | | #158659 |
Bog'liq Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina-fayllar.org
1ildirak; 2boshqaruv roli; 4 yuqori tok oqizdiruvchi blok; 7ulovchi
knopka; 9tkazuvchi; 10tkazuvchi shina.
Qurilmani harakati oldinga bopqatlamli yopqich massasini zichlaydi keyinchalik u birRMKL10 qatlamgacha isitadi.
Nazorat savollari.
Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashinalr torisida maglumot bering.
Qoglumot bering.
Ashyolarni yozish dumalatish va kesish qurilmalari torisida mada qoglumot bering.
http://fayllar.org
|
| |
Bitumli mastikalarni uzatish va purkash uchun qurilmalar

|
Bitumli mastikalarni uzatish va purkash uchun qurilmalar
|
bet | 2/5 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 20,23 Kb. | | #158659 |
Bog'liq Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina-fayllar.orgBitumli mastikalarni uzatish va purkash uchun qurilmalar
Rulon materialini issiq (olovli) usulda eritib yelimlash uchun molinadi: harakatlanadigan (olda boshqariladigan), siqilgan (suyuqlantirilgan) gaz (propanlinadi.
shlang; 2injektorli gorelka; 4 rasm) quyidagilardan iborat bonalgan va qaynash holiga keltirilgan qatlam material toyicha kleylanadi. Taqsimlagich shlang quvur 1 gazli balonlar bilan ulangan, ular gazsimon yonilgl gorelkasi, asosiy gorelkani olovlatishni (yondirib olish) uchun foydalaniladi. Bu mashinani hajmi kichikroq boproq torroq, noqulay joylarda ruberoidlarni yelimlash uchun ishlatiladi, uning ish unumdorligi 150 m2/soat ni tashkil qiladi.
Qop ishlatilayotgan usul, bu qorasm) komleks jihozlari bilan boi (sifatida) vazifasini suyiltirilgan gaz hamda suyuq yoqilgrasm. Qogaz havo garelkasi GH02P; bi gorelkasi PBstakan; 2moslovchi ventil; 4stuser; 6nippel; 8I baki; 9yoqilgushlab turuvchi 12yoqilgpolimer materialini yonishi talib kleylanayotgan material ustki qismini yonishi natijasida qoplama materialini ustki qismi alangani notekis taqsimlangani taqligidir. Ayrim korxonalarda neftni qayta ishlash, gazlarni qayta ishlash, yogovqat sanoatida ochiq olov bilan tomlarni tom yoqichlar bilan yopish ishlari taqiqlangan. Infraqizil nurlanishlar texnologiyasida sifati yuqori boladi, ish unumdorligi va yongladi.
Tarkibida bitum aralashmasi bozida eriydigan rulon materiallarini yuqoridagi qatlamining ostki yuza tekisliklari va yuqoridagi tekislikning yuza qismlari qiziydi. Eriydigan rulon material (ERM) tayyorlangan yopiq 140tkazmaydigan material mato yumaloqlangan ko0,8 mm lik va erigan bitumni shakllantirib qalinligi 1 sm gacha chuqurchalarni asosini toazib va ERM barcha yuzasi bilan yelimlash ishlarini bajariladi. Bu texnologiya bolib material qatlamlari molekulalar darajasida birikib ketadi. Yopqichni asosini tayyorlashda elektr yopqich jihozi tatkazmaydigan materiallarni ham olib tashlamaydi. Regenerator eski yopqich qoplamasini (10 qatlamgacha) monolitligini tiklab, ularni yayadi.
IQ (infraqizil) jihozi har qanday eriydigan rulon materiallarini tekis kleylab va yuqori sifatli bominlab qolmay, har qanday obma va vertikal yuzalarni, tor va noqulay joylarda fizikrsatkichlarni pasaytirmasdan amalga oshiradi.
Suv oymasdan, rulon materiallarini tekis isitgan holda asosini barcha yuzalarini tekislab ishlash muddatini 2minlaydi.
Bitummirlaydigan va quradigan komlekt quyidagi jihozlar: Rulon qatlamlarini gorizontal tekislikda yelimlash infraqizil nurlanuvchi bilan qoplanadigan qatlam matoni ostki tomonidan yumshatish uchun mashinasini sodda varianti bolib matoni ostki qatlamini qizdirish uchun vav vertikal tekislikda yelimlash uchun ishlatiladi.
|
| |
Bir ishchi smenada ish unumdorligi M

|
Bir ishchi smenada ish unumdorligi M
|
bet | 4/5 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 20,23 Kb. | | #158659 |
Bog'liq Tom asosidan suvni ketkazish uchun ishlatiladigan mashina-fayllar.org
Mashina komplektiga yordamchi jihoz bo1000 (12.5tkirlib, ikki operator boshqaradi.
IKOlib, ishlash texnologiyasi, asosiy jihoz ishlash texnologiyasidan farq qilmaydi.
1ajratkichni mahkamlash uchun bolgkorpus;4qonurovchi;7chirish va yondirish bloke; 8yumalanadigan valni mahkamlaydigan shtanga;10lissitqichi IKO(12.6irligi 6kg nurlanish razmeri 25*35sm tor joylarda ishlatish uchun morasm. Kichik gabaritli IKOkorpus;2ushlabturgich;4 elektr linyasi 5nurlanuvchi;7nurlanuvchining ajratgichi;
Barcha rulon materiallari matosini kleylaydigan qurilmalarda uchtadan isitgich elementi boladi,materialni boshqa tomoni qizdirilmaydi va barcha sturukturasi bozgarmay qoladi.Chunki isitgich manbasi ishlab, infraqizil nurlar talab qiladigan tekisliklarga yoladi.
Luch mashinasini, IKO500 tashqi elektr setiga ulash uchun elektronsiy boshqaruvidan foydalaniladi.Tashqi setga ulashnish uchun KG(4ndalang kesimi 6mm2 ) foydalaniladi.
Komplekt qoRMKLrasm) eski komirlash qilish)lar qizdirib va pishirish, isitish elementi va qisish roligi kerak borasm. regenerator qurilmasining sxemasi
|
| |
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6

Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6
Download
199,29 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
11.10.2024
Hajmi
199,29 Kb.
#274507
Download
199,29 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6
Download
199,29 Kb.
Matnni ko'rish
Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari

|
Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari
|
Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,08 Kb. | | #233989 |
Bog'liq Mustaqil ish-№4 (1)
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
2022/2023- o‘quv yili 5-semestrda 5330500 - Kompyuter injiniringi (Kompyuter injiniringi), 5350100- Telekommunikatsiya texnologiyalari (“Telekommunikatsiya”) bakalavr ta’lim yo‘nalishining 3-kurs talabalari uchun “Kompyuter arxitekturasi” fanidan 4-mustaqil ta’lim bo‘yicha mavzularning
REJASI №2
№
|
|
Ajratilgan soat
|
Bajarilganligi
|
O‘qituv chining imzosi
|
Sana
|
Soatlar soni
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
4-Mustaqil ta’lim ish rejasi
|
|
Multimedia protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari.
|
|
|
|
|
Kripto protsessorlari va ularning asosiy xususiyatlari.
|
|
|
|
|
Multiprocessors va ularning asosiy xususiyatlari.
|
|
|
|
|
Multicompyuterlar va ularning asosiy xususiyatlari.
|
|
|
|
|
| |
Natijalar qismi - Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6

|
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6Bog'liq MAKTABGACHA TALIM TASHKILOTLARIDA RIVOJLANTIRUVCHNatijalar qismi.
Ilk qadam‖ davlat o‘quv dasturi asosida
maktabgacha ta‘lim tashkilotlarida quyidagi rivojlanish markazlari
faoliyati yuritilishi nazarda tutiladi: Qurish va konstruksiyalash markazi,
Syujetli-rolli o‘yinlar va sahnalashtirish markazi, Til va nutq, Ilm-fan va
tabiat markazi, San‘at markazi. Rivojlanish markazlari bolalarga
o‘zlarining shaxsiy ko‘nikmalari va qiziqishlaridan kelib chiqqan holda
ta‘lim-tarbiya jarayonini mustaqil individuallashtirish imkoniyatini
beradi. Tarbiyachi-pedagoglar rivojlanish markazlarida bolalarning
yordamchilari rolini o‘ynaydilar, mashg’ulotlar olib boriladigan joyda
imkoniyatlar kengligini ta‘min etadilar va har bir bola individual
rivojlanishi darajasini egallay olgan xolda faoliyat turlarini
rejalashtiradilar. Kun tartibi turli mashg’ulot turlarini o‘zida qamrab
olishi lozim: kichik guruhlarda birgalikda va tarbiyachi hamkorligida
yakka tartibda (individual) yoki mustaqil (ular tomonidan tanlagan
mashg’ulotlarga vaqt ajratish kerak, chunki bolalar ongli tanlab olishni
o‘rganadilar, o‘z qiziqish va qobiliyatlarini amalga oshiradilar).
Bolalarning o‘z tanlovlarini amalga - oshirishi, muammolarni hal etishi,
atrofdagi kishilar bilan birgalikda harakat qilishi, indivdual maqsad
qo‘yishi va unga erishishni bilishlari lozim. Faollik markazlarini tashkil
etish va rahbarlik guruhlardagi markazlar shunday tarzda yaratilishi
kerakki, u bolaga mustaqil tanlash imkonini bersin.Har bir guruhda 5 ta
markazlar bo‘lib, ularning har birida izlanish va o‘yinlar uchun yetarli
miqdordagi materiallar saqlanadi. Qurish va konstruksiyalash markazida
turli xil va shakldagi qurilish elementlari mavjud bo‘lib, bolalar ulardan
o‘z fantaziyasiga tayangan xolda inshootlar bunyod etadilar: misol
uchun ko‘rgan tarixiy obidalari, uylar, garajlar, ferma va shu kabilar.
Qurilish bilan mashg’ul bo‘lgan bolalar bu yerda juda ko‘p narsalarni
o‘zlashtirib oladilar. U bolalarning matematik qobiliyatlarini
rivojlantirishga, ijtimoiy ko‘nikmalarni egallashga yordamlashadi,
muammolarni xal etish tajribasini beradi. Bu yerda, shuningdek, ijodiy
yondashishni namoyon etish va bajariladigan ishga diqqatni jalb etishni
o‘rganish mumkin.
|
| |
Metodologiya - Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6

|
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6Bog'liq MAKTABGACHA TALIM TASHKILOTLARIDA RIVOJLANTIRUVCH
Metodologiya.
Tarbiyachi o‘quv materialini bolalarning yosh
xususiyatlarini inobatga olgan holda ularga munosib tarzda yetkazadilar.
Maktabgacha ta‘lim tashkilotlari pedagogik jamoasining o‘rni shundan
iboratki, ular har bir bolaning qiziqishi, qobiliyati va ehtiyojini inobatga
olgan holda mos keladigan maqsadlar qo‘yishlari, bolalardagi tabiiy
qiziqishlarni qo‘llab-quvvatlashlari, ularda borliqni birgalikda
o‘zlashtirish ko‘nikmalarini shakllantirishlari kerak.
Bola rivojlanishining o‘ziga xosligini inobatga olishda avvalo
shuni tushunib yetish kerakki, barcha bolalar rivojlanishning ma‘lum
bosqichlarini bosib o‘tadilar, biroq bunda har bir bola noyob va
takrorlanmasdir. Tarbiyachilar bolalarni aynan bir xil, o‘xshash narsalar
va faoliyat turlari bilan ta‘minlashlari uchun ularning o‘ziga xos,
boshqalardan ajralib turadigan rivojlanish ko‘rsatkichlari to‘g’risida
to‘liq tasavvurga ega bo‘lishlari lozim. Shuningdek, tarbiyachilar bir xil
yoshdagi bolalarning qobiliyatlari va qiziqishlaridagi farqlarga e‘tibor
bilan munosabatda bo‘lishlari kerakligini mutaxassislar alohida
ta‘kidlashadi. Masalan: Quvnoq matematika: Xon qizini sanaymiz!
Buning uchun siz hovlingizdan bir nechta yapaloq shakldagi toshlarni
bolangiz bilan birga to‘playsiz. Ularning bir nechtasiga Xon qizlarini
rasmini chizib, ularning hollarini sanagan holda joylashtirasiz va boshqa
toshlarga aynan usha sonlarni yozasiz. Qo‘shish, ayirish va barobar
belgilarini ham yozib olasiz. Tayyorlagan xonqizlaringizning qo‘yilgan
hollarini soni bo‘yicha arifmetik ishlanmalar tayyorlab farzandingiz
bilan birga hisoblaysiz. Mantiqiy o‘yin: Raqamli moychechak Kerak
bo‘ladigan jihozlar: A4 formatdagi oq qog’oz, flamaster, rangli stiker
qalamchalari. Oq qog’ozga flamaster orqali moychechak tanasini chizib
olamiz va o‘rtasiga istaganizcha sonlarni yozamiz. Alohida rangli stiker
qalamchalariga shu sonlarni biron belgilar yordamida joylashtiramiz.
Farzandingizdan aynan shu rangli stikerlar orqali moychechak
yaproqlarini shakllantirishini so‘rang (belgilar va sonlar mos kelgan
holda). Rasm chizamiz: Barmoqlarimiz bilan chizamiz. Kerak
bo‘ladigan jihozlar: A4 formatdagi oq qog’oz, rangli bo‘yoqlar,
flamaster. Kerakli rang tanlanib uni barmoqlarimizga botiramiz va
qog’ozga bosib tushiramiz. Tayyor shakllarga flamaster yordamida
ishlov beramiz.
Faollik markazlarini tashkil etishning mazmun-mohiyati «Ilk va
maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanishiga qo‘yiladigan davlat
talablari» va «Ilk qadam» davlat o‘quv dasturining ishlab chiqilishi
uzluksiz ta‘lim tizimida maktabgacha ta‘limni samarali amalga oshirish
uchun keng imkoniyatlar yaratdi. Albatta maktabgacha ta‘limni ham
shaklan, ham mazmunan yangilashga qaratilgan bu kabi innovatsiyalar
ota-onalardan tortib barcha pedagoglar bola tarbiyasi, uning ta‘lim
|
| |
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6 - bet 3

65
olishga tayyorgarligiga zamon talablaridan
kelib chiqqan holda
yondashuvini talab etadi. Bunda tarbiyachilar bola rivojlanishi qanday
kechayotganligi to‘g’risida aniq tasavvurga ega bo‘lishlari,
buning
uchun esa ularni doimiy ravishda nazorat qilib borishlari zarur bo‘ladi.
Bunda bola rivojlanishining o‘ziga xosligiga doir, bolalar qiziqishlariga
javob beruvchi faoliyat turlari, ya‘ni ularning aqliy, ijtimoiy va ma‘naviy
yetuklik darajasi nazarda tutiladi. Bunday faoliyat turlari bolalarning
tabiatga
qiziqishlariga, tajribadan qoniqish hosil qilishlariga va o‘z
g’oyalarini tajribada sinab ko‘rish xoxish-istaklariga qaratilgandir.
Bunda bolalarda paydo bo‘lgan savollarga o‘zlari javob topishiga
yordam berish muhim ahamiyatga ega. Negaki,
savolga javob izlash
barobarida bolada qiziqish, dalillash va e‘tibor berish avtomatik tarzda
faollashadi. Bunda tarbiyachining roli savolni soddalashtirmasdan va
bolani ko‘p axborot bilan chalg’itmasdan
uni qoniqtiradigan javob
topish
yo‘llarini
birgalashib
qidirishdan
iboratdir.
Faollik
markazlaridagi ta‘lim jarayonida bolalarning o‘zlari tegishli rivojlanish
markazini ixtiyoriy tanlay boshlaydilar. Bolalarni mustaqil guruhlarda
ishlashi, individuallashtirishda tarbiyachi
shunday faoliyat turlarini
o‘ylab topadiki, unda barchaga birdek ko‘rsatma berilsada, biroq har bir
bola undan kelib chiqqan holda o‘zi mustaqil ravishda muvaffaqiyatga
erishishiga
imkon
beriladi.
Individuallashtirish
darajasini
optimallashtirish mumkin. Epchillik va topqirlik talab etiladigan faoliyat
turini tanlagan va bolalarni diqqat bilan kuzatgan holda tarbiyachi
zaruriyat tug’ilib qolsa topshiriq va materiallarni o‘zgartirishi yoki
moslashtirishi mumkin.
Iqtisodiy tizimlar va ularning modellari

IQTISODIY TIZIMLAR VA ULARNING MODELLARI
Iskandarov Bekzod Abdijalilovich
SamISI, “Iqtisodiyot nazariyasi”
kafedrasi katta o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqola jahon amaliyotida iqtisodiyot nazariyasini
o‘rganish, iqtisodiyot tizimlarning rivojlanish bosqichlarini tahlil etish,
iqtisodiy
tizimlar va ularning modellari
muallif tomonidan o’rganilgan hamda fikr-
mulohazalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
iqtisodiyot nazariyasi, iqtisodiy tizimlar, klassik va
neoklassik,
iqtisodiy sektor, iqtisodiy tizim modellari.
ECONOMIC SYSTEMS AND THEIR MODELS
Iskandarov Bekzod Abdizhalilovich
senior teacher of department
“Economic theory”, SamIES
Abstract:
This article examines the
theory of economics in world
practice, analyzes the stages of development of economic systems, economic
systems and their models are studied by the author, and comments are presented.
Key words:
economic theory, economic systems,
classical and
neoclassical, economic sector, economic system models.
Insoniyat tarixi – bu ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning sodda - bir quyi
bosqichidan keyingi, tarixiy taraqqiyotning
yuqori bosqichiga bosqichma-
bosqich о‘tishi tarixidir. Ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishning turli bosqichlari uchun
maxsus iqtisodiy tizimlar mos keladi. Kishilik jamiyatining rivojlanish
bosqichlarini va har bir bosqichga xos bо‘lgan iqtisodiy tizimlarning umumiy
xususiyatlarini о‘rganish iqtisodiy jarayonlar va ularning rivojlanish sabablarini
tushunishda muhim ahamiyatga ega.
________________________________________________________________
"Экономика и социум" №6(121) 2024 www.iupr.ru
Ijtimoiy rivojlanish bosqichlarini tushunishda
turlicha yondashuvlar
mavjud bо‘lib, ularning asosiylari: о‘zgaruvchan iqtisodiy tizimlar nuqtai
nazaridan: formatsion, sivilizatsion(taraqqiyot), texnologik yondashuvlardir.
Formatsion yondoshuvni idrok etish – bu ijtimoiy rivojlanish
bosqichlarini bilishni insoniyat tarixini ishlab chiqarish
usullari yoki ijtimoiy-
iqtisodiy formatsiyalarga bо‘lishdan kelib chiqadi va ular quyidagilarga
bо‘linadi:
-
ibtidoiy jamoa;
-
quldorlik;
-
feodal,
-
kapitalistik;
-
sotsialistik.
Shtepsel vilkasi oqimli parchalash qurilmasi

|
Shtepsel vilkasi oqimli parchalash qurilmasi
|
bet | 2/2 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 323 Kb. | | #132187 |
Bog'liq BIOGAZ TEXNOLOGIYASINI LOYIHASINI TAYYORLASH
Bu qurilmalar qattiq moddalar, jumladan, konsentratsiyasi 11 % dan 13 % gacha boʻlgan kavsh qaytaruvchi hayvonlarning goʻngini qayta ishlab, biogaz olish jarayoniga mos keladi. Bir uchida tankga qoʻshilgan yangi substrat eski substratni qarama-qarshi tomonga itaradi. Kavsh qaytaruvchi jonivorlar goʻngdagi qattiq moddalar hazm boʻlganda yopishqoq material hosil qiladi, bu esa parchalanish idishida qattiq moddalarning ajralishini cheklaydi. Natijada, substrat bir „shtepsel vilkasi“ ichida tank orqali oqadi. Oʻrtacha saqlash muddati 20 30 kunni tashkil etadi[7].
Biogas reaktori
Anaerob filter
Anaerob Filter
Anaerob filter moslamasi 1950-yillarda nisbatan suyultirilgan va eruvchan oqava suvdan foydalanish uchun ishlab chiqilgan. Bu reaktor hajmini kamaytirish uchun ishlab chiqilgan eng qadimgi va eng oddiy dizayndagi reaktor turlaridan biridir. U qadoqlash vositasi bilan toʻldirilgan ustundan iborat. Toshlar, plastmassa, marjon qoldiqlar, midiya qobigʻi, qamish va bambuk halqalari kabilar anaerob filtr reaktorlarida oson ajratiladi va parchalanadi. Metan hosil qiluvchi bakteriyalar qadoqlash muhitining katta yuzasida plyonka hosil qiladi va oqava suv bilan parchalanuvchidan ajralib ketmaydi. Shu sababli, bu reaktorlar „qoʻzgʻalmas plyonka“ yoki „ushlangan plyonka“ parchalanuvchilari sifatida ham tanilgan.
Upflow anaerobic sludge blanket (UASB) reactor in Brazil
Yuqori oqimli anaerob loy qoplamasi — UASB zavodlari[
UASB (Upflow anaerobic sludge blanket digestion) dizayni 1980-yilda Gollandiyada ishlab chiqilgan. U anaerob filtrga oʻxshaydi, chunki u reaktorda immobilizatsiyalangan bakteriyalarning yuqori konsentratsiyasini oʻz ichiga oladi. Biroq, UASB reaktorlarida qadoqlash muhiti mavjud emas, aksincha, metan hosil qiluvchi bakteriyalar reaktorning pastki qismini qoplaydigan loy qoplamasining zich granulalarida toʻplangan. Oziqlantiruvchi suyuqlik reaktorning pastki qismidan kiradi va suyuqlik loy adyolidan oqib chiqayotganda biogaz hosil boʻladi. Yevropada qand lavlagini qayta ishlashda va asosan eriydigan uglevodlarni oʻz ichiga olgan boshqa suyultirilgan chiqindilardan foydalangan holda biogaz ishlab chiqarishda UASB reaktorlaridan foydalaniladi.
|
| |
Tartibga solish va muvofiqlashtirish

|
Tartibga solish va muvofiqlashtirish
|
bet | 3/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 9,53 Kb. | | #119926 |
Bog'liq Toshkent moliya instituti menejment fanidan mustaqil ish Gurux -hozir.org3. Tartibga solish va muvofiqlashtirish.
Kadrlar boshqarish funktsiyasi sifatida kerakli malaka va tajribaga ega odamlarni kerakli vaqtda kerakli ishga jalb qilishni o'z ichiga oladi. Bu odamlarni tanlashni va agar kerak bo'lsa, ular tashkiliy maqsadlarga samarali va samarali erishish uchun etarlicha qodir bo'lishlari uchun o'qitishni ta'minlashni o'z ichiga oladi.
Misol: Bankda ushbu shaxslarni ma'lum bir yo’nalish toifasiga qarab shu yo’nalish uchun yetarli malakaga va tajribaga ega bo'lgan xodimlar ishga tayinlanadi. Buxgalter buxgaleriya haqida ma'lumotga ega bo'lishi mumkin, ammo tahlilchi yoki dasturchi sifatida ishlay olmasligi mumkin, chunki u uchun har xil malaka va tajriba talab qilinishi mumkin.
4. Nazorat qilish.
Nazorat qilish boshqa barcha boshqaruv funktsiyalari bilan bog'liq. Faoliyat rejalarga muvofiq amalga oshirilganligini yoki bajarilishini ko'rish bilan bog'liq. Xaymanning so'zlariga ko'ra, "Nazorat - bu maqsadlar va maqsadlar bo'yicha to'g'ri siljish yoki yo'qligini aniqlash uchun tekshiruv jarayoni va har qanday og'ishni to'g'rilash uchun zarur bo'lsa harakat qilish". Koontz va O'Donnell nazoratni "korxonaning maqsadlari va ularga erishish uchun ishlab chiqilgan rejalar amalga oshirilayotganiga ishonch hosil qilish uchun bo'ysunuvchilarning faoliyatini o'lchash va tuzatish" deb ta'rifladilar.
Shunday qilib, nazorat quyidagi quyi funktsiyalarni o'z ichiga oladi:
a) ish samaradorligini o'lchash standartlarini aniqlash.
b) haqiqiy ko'rsatkichlarni o'lchash.
c) haqiqiy ko'rsatkichlarni standartlar bilan taqqoslash.
d) ikkalasi orasidagi farqlarni va farqlanish sabablarini topish.
e) maqsadlarga erishishni ta'minlash uchun tuzatish choralarini ko'rish.
Nazorat samarali va samarali bo'lishi uchun u rejaga asoslangan bo'lishi kerak; og'ishlarni aniqlash va og'ishlarni bartaraf etish choralarini ko'rish uchun haqiqiy ko'rsatkichlarni o'lchash kerak.
Boshqarish funktsiyasi sifatida nazorat qilish barcha muhim darajadagi xodimlarning ish faoliyatini nazorat qiladi. Bu tuzatish choralari ko'rilishi va xohlagancha tashkiliy maqsadlarga erishilishi uchun amaldagi ko'rsatkichlarni belgilangan ishlash standartlari bilan taqqoslashni o'z ichiga oladi.
Misol: Ishlab chiqarish rahbari ishlab chiqarish rejasini, ishlatilishi kerak bo'lgan xom ashyo miqdorini va ishlab chiqarish uchun standart vaqtni belgilaydi. Ishlab chiqarish jarayoni boshlangandan so'ng, u ishchilarning ish faoliyatini doimiy ravishda kuzatib boradi va kerakli maqsadlarga erishish uchun ularga ish bo'yicha ko'rsatmalar berib turadi.
|
| |
Rag’batlantirish (motivlashtirish)

|
Rag’batlantirish (motivlashtirish)
|
bet | 4/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 9,53 Kb. | | #119926 |
Bog'liq Toshkent moliya instituti menejment fanidan mustaqil ish Gurux -hozir.org5. Rag’batlantirish (motivlashtirish).
Menejment funktsiyasi sifatida yo'naltirish menejerlarga o'zlarining yetakchilik fazilatlaridan foydalanib, ishchilarga ularga berilgan vazifalarni eng samarali bajarishga rahbarlik qilish, ta'sir o'tkazish va rag'batlantirish uchun jalb qilishni o'z ichiga oladi. Bir ma'noda, bu shaxslarga nima qilish kerakligini, qanday qilish kerakligini va rejalashtirilgan tarzda bajarilishini ta'minlashni o'z ichiga oladi. Maqtovlar, ijobiy tanqidlar va o'z vaqtida ko'rsatmalar xodimlarga eng yaxshi natijalarga erishishda yordam beradi.
Misol: Bank rahbari har bir bo’lim boshlig’i uchun javobgarlikni tayinlaydi va maqsadlarni belgilaydi. Ular vaqti-vaqti bilan har bir xodimning ish faoliyatini ko'rib chiqadi va maqsadlarga erishish uchun rag’batlantirishlar beradi.
http://hozir.org
|
| |
Tashkil qilish - Toshkent moliya instituti menejment fanidan mustaqil ish Gurux: Moliya mm-56 Bajardi: Musinov Ne’matjon

|
Toshkent moliya instituti menejment fanidan mustaqil ish Gurux: Moliya mm-56 Bajardi: Musinov Ne’matjon
|
bet | 2/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 9,53 Kb. | | #119926 |
Bog'liq Toshkent moliya instituti menejment fanidan mustaqil ish Gurux -hozir.org2. Tashkil qilish
Tashkil qilish: Reja tuzilgandan so'ng menejer o'z jamoasi va materiallarini o'z rejasiga muvofiq tashkil qilishi kerak. Ishni tayinlash va vakolat berish tashkilotning ikkita muhim elementidir.
Tashkil etish - bu rejalashtirishdan so'ng boshqariladigan funktsiya. Bu inson, jismoniy va moliyaviy resurslarni sinxronlashtirish va birlashtirish amalga oshiriladigan funktsiya. Uchala resurs ham natijaga erishish uchun muhimdir. Shuning uchun tashkiliy funktsiya, natijada kontsern faoliyati uchun muhim bo'lgan natijalarga erishishda yordam beradi. Chester Barnardning so'zlariga ko'ra, “Tashkilot - bu funktsiya, bu orqali kontsern rollar pozitsiyalarini, tegishli ishlarni va vakolat va mas'uliyat o'rtasidagi muvofiqlashtirishni aniqlay oladi. Demak, menejer har doim natijaga erishish uchun tartibga solishi kerak.
Bu tashkiliy maqsadlarga erishish uchun jismoniy, moliyaviy va inson resurslarini birlashtirish va ular o'rtasida ishlab chiqarish munosabatlarini rivojlantirish jarayonidir. Genri Fayolning so'zlariga ko'ra, "biznesni tashkil qilish bu unga foydali bo'lgan barcha narsalarni yoki uning ishlashini, ya'ni xom ashyo, asbob-uskunalar, kapital va xodimlar bilan ta'minlashdir".
Boshqarish funktsiyasi sifatida tashkil etish rejalashtirish bosqichida qabul qilingan qarorlarni amalga oshirish uchun inson va jismoniy resurslarni tashkil etadi. Bu vazifalarni taqsimlash, vazifalarni tayinlash, vakolat va mas'uliyatni o'rnatish va resurslarni tartibga solishni o'z ichiga oladi. Bir ma'noda, boshqaruv funktsiyasi sifatida tashkil qilish qaysi faoliyatni amalga oshirilishini, kim bajarishini, qanday amalga oshirilishini va qaerda amalga oshirilishini belgilaydi.
Operatsiyalar samaradorligi va natijalar samaradorligiga erishish uchun tashkilot butun biznesni boshqariladigan bo'limlarga yoki ish bo'limlariga ajratadi. Kafedralar tashkiliy ierarxiya asosida, belgilangan vakolat, mas'uliyat va hisobot aloqalari asosida ishlaydi.
Misol - har bir korxona tashkilotida ishlab chiqarish, sotish, moliya, kadrlar va boshqalar kabi bo'limlar mavjud. Har bir bo'lim o'ziga xos vazifalarni bajaradi, masalan, ishlab chiqarish bo'limi nafaqat kerakli miqdordagi tovarlarni ishlab chiqarish, balki sifatini saqlab qolish uchun ham javobgardir. Ishlab chiqarish menejeri ishlab chiqarish bo'limiga rahbarlik qiladi. U resurslarni tartibga soladi, vazifalarni belgilaydi va belgilangan maqsadlarga erishish uchun bo'limda ishlaydigan barcha odamlarga vakolat beradi.
|
| |
-variant - Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat” fanidan 1-variant Pedagogik mahorat – pedagogik kategoriya sifatida

|
Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat” fanidan 1-variant Pedagogik mahorat – pedagogik kategoriya sifatida
|
bet | 4/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 27,39 Kb. | | #158553 |
Bog'liq Педагогик технология ва педагогик маҳорат разница aprel 00111-variant
Pedagogik texnika va uni egallash. Pedagogik takt.
Testlarga qo’yiladigan pedagogik talablar. Test darajalari va turlari.
“Ikki qismli kundalik” metodini qo’llash
12-variant
Fikrlashni rivojlantiruvchi o’yinlar.
Ta‘limni jadallashtirish texnologiyasi.
Kasbiy faoliyatda zamonaviy AKT-dan foydalanish.
13-variant
Pedagogik ijodkorlik va shaxsiy pedagogik izlanish
Tabaqalashtirilgan o‘qitish texnologiyasi
“Klaster” metodini qo’llash
14-variant
1. Tarbiya jarayonini texnalogiyalashtirish
2. Pedagogik jarayondagi rejissyorlik va aktyorlik elementlari
3. Pedagogik texnalogiyalarda qo‘yiladigan talablar
15-variant
1. Metodika bilan pedagogik texnologiya tushunchalarining moxiyati va mazmuni
2. O‘qituvchining kasbiy va ijodiy sifatlari
3. Axborot texnalogiyalari: ta’limiy va nazorat qiluvchi dasturlar
|
| |
-variant - Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat” fanidan 1-variant Pedagogik mahorat – pedagogik kategoriya sifatida

|
Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat” fanidan 1-variant Pedagogik mahorat – pedagogik kategoriya sifatida
|
bet | 3/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 27,39 Kb. | | #158553 |
Bog'liq Педагогик технология ва педагогик маҳорат разница aprel 0012-variant
O’qituvchining pedagogik qobilyatlari
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim texnologiyalari (V.P.Bespalьko)
Pedagogik mahorat asoslari va uning tarkibiy qisimlari.
3-variant
O’qituvchi faoliyatida muloqot madaniyati va psixologiyasi.
Muammoli ta’lim texnologiyasi
Pedagogik kasbiy kompetentlik va kreativlik.
4-variant
Pedagogik texnalogiyalarning ilmiy asoslari.
Loyiha ta’lim texnologiyasi. Loyixalash.
Bo‘lajak o‘qituvchining proffessiogrammasi.
5-variant
Muammoli ta‘lim – rivojlantiruvchi ta‘lim texnologiyasi.
O‘qituvchining kommunikativ malakalari va kasbiy sifatlari.
“Sinkveyn” metodini qo’llash
6-variant
Didaktik o’yin texnologiyalar
Pedagogning nutq texnikasi va unga qo’yilgan talablar
Blum Taksonomiyasi asosida o‘quv maqsadlarini belgilash.
7-variant
Pedagogik nizolar va ularning kelib chiqish sabablari
O’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatish texnologiyasi
Rivojlantiruvchi ta‘lim texnologiyalari
8-variant
1. Pedagogik jarayondagi rejissyorlik va aktyorlik elementlari
2. Keys-stadi ta‘lim texnologiyasi
3. O‘qituvchining pedagogik etikasi
9-variant
Interaktiv ta’lim texnologiyalari.
Pedagogik texnika va uni egallash.Pedagogik takt.
“B.B.B” metodini qo’llash.
10-variant
Yosh pedagoglar faoliyatidagi kamchiliklar va ularni oldini olish.
Ijodiy tafakkur sohibini tarbiyalashda darsning ahamiyati..
“Hamkorlik pedagogikasi” texnalogiyasi va uning mazmuni va metodikasi.
|
| |
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv

Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv
Download
353,78 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
24.11.2023
Hajmi
353,78 Kb.
#104997
Download
353,78 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv
Download
353,78 Kb.
Matnni ko'rish
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv - bet 5

Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities
Hosted online from Plano, Texas, USA.
Date: 1
st
April, 2023
ISSN: 2835-3196 Website: econferenceseries.com
113 |
P a g e
the younger generation. Texnologik ta’limni innovatsion tashkil etish. Общество
и инновации, 3(5/S), 153-157.
5.
Sobirovna, U. M. (2022). Improving the educational system for children with
disabilities. The Peerian Journal, 4, 20-22.
6.
Sobirovna, U. M. (2022). MODERN APPROACHES TO EFFECTIVE
ORGANIZATION OF TECHNOLOGY LESSONS.
7.
Sobirovna, U. M. (2022). DIDACTIC PRINCIPLES OF EFFECTIVE
ORGANIZATION OF TECHNOLOGY LESSONS.
8.
Sobirovna, U. M. (2022). TEXNOLOGIYA FANI MASHG’ULOTLARINI
SAMARALI
TASHKIL
ETISHDA
SHARQ
MUTAFAKKIRLARI
ASARLARIDAN FOYDALANISH. World scientific research journal, 9(1), 220-
224.
|
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv - bet 3

|
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv
Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities
Hosted online from Plano, Texas, USA.
Date: 1
st
April, 2023
ISSN: 2835-3196 Website: econferenceseries.com
111 |
P a g e
N.M. Nazarova bu atamani quyidagicha qayd etadi integratsiya noaniq va
o'zgaruvchan talqinlarga ega. Jamiatda rivojlanishida nuqsonlari bo'lgan bolalarni
ta'lim muassasalariga integratsiyalashuvini o'rganish odatda yaxshi rivojlanayotgan
tengdoshlari bilan bir xil imkoniyatga ega bo'ladilar. M.I. Nikitina,
integratsiyalashgan ta'lim, Rossiya Federatsiyasi qonun loyihasiga asoslanib, o'z
ta'rifini beradi "Maxsus ta'lim to'g'risida" (Ostida integratsiyalashgan ta'lim
tushuniladi) qo'shma shaxslarni o'qitish jismoniy va (yoki) ruhiy nogironlar va
bunday nogiron bo'lmagan shaxslar, maxsus vositalar, usullar yordamida va
mutaxassis o'qituvchilar ishtirokida amalga oshiriladi. Shunga o'xshash ta'rif bilan
integratsiyalashgan
ta'limga
Stepanov:
«G'ayritabiiy
bolalar
uchun
integratsiyalashgan ta'lim - o'rganish va aqliy va jismoniy rivojlanishida nuqsonlari
bo'lgan bolalarni umumiy ta'lim tizimi muassasalarida normal rivojlanayotgan
bolalar bilan birga tarbiyalash deb ta’rif beradi.
Inklyuziv ta'lim (fr. inclusif-shu jumladan, lot. kiritish - men xulosa qilaman, men
o'z ichiga olaman) - barcha bolalarning har xil ehtiyojlariga moslashish nuqtai
nazaridan hamma uchun ta'lim mavjudligini nazarda tutadigan umumiy ta'limning
rivojlanish jarayoni, bu alohida ehtiyojli bolalar uchun ta'lim olish imkoniyatini
beradi.
Inklyuziv ta’limda Texnologiya fani mashg’ulotlariga integratsion yondoshuvni
quyidagilarda ko’rishimiz mumkin.
O'quvchilar matematika darslarida o'rgangan son, sanoq son yig'indi, ayirma,
mavzularini Texnologiya darsida ishlatishi mumkin. Masalan: O'quvchilar bir necha
gul yaproqlarini sanab chiqib qirqadilar. Gullarni qirqishda sanoq asosida doira
shakllari chizib qirqiladi. Barcha olingan bilimlar Texnologiya darsida
mustahkanilanadi.
Ona tili darslarida o'rgangan mavzular Texnologiya darslarida ham qo'llash
mumkin. Masalan: Sifat mavzusi Texnologiya darsining ko'p mavzularida
qo'llanadi. Orttirma, qiyosiy daraja, kamaytirma musbat tushunchalar bo'ladi.
Ranglarni bir-biridan farqi: Qizil, qip-qizil, qizg'ish, katta, kattaroq, kichikroq.
O'qish darslarida masal, ertak, sh'er, hikoya o'qishadi. O'rganilganlar asosida
Texnologiya darsida applekatsiya yasash mavzusi bo'ladi. Masalan: I-sinflarda
„Bo'g'irsoq", “Sholg'om” ertaklari asosida applekatsiya yasaladi. Applekatsiyani
bajarishdan oldin o'quvchi tomondan ertak so'zlab beriladi.
|
| |
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv - bet 4

|
Texnologiya fani darslariga integratsion yondashuv
Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities
Hosted online from Plano, Texas, USA.
Date: 1
st
April, 2023
ISSN: 2835-3196 Website: econferenceseries.com
112 |
P a g e
Tabiyatshunoslik fani bilan bog'liqligi darslarda o'quvchilar tabiat in'om etgan
barglar, urug'lar, mevalar, postloq, daraxt shoxlari, parranda patlari, loylardan
o'yinchoqlar, applikatsiyalar yasashadi.
Tarix fani bilan bog'liqligi qog'oz mavzusini o'tishda uning kelib chiqishi tarixi,
kuiolchilk, naqqoshlik, kashtachilik, misgarchilik, yog'ochsozlik tarixi haqida
o'quvchilarga tushun- cha beriladi. Bunda o'quvchilarga milliy an'analarimizga
nisbatan muhabbat uyg'otishadi.
Tasviriy san'at darsi bilan Texnologiya darsi chambarchars bog'liqdir. Bu ikki fan
har doim bir-birim to'ldirib boradi. Chunki yasalgan narsa tasviri oval chiziladi. Shu
chiziqlar asosida kerakli shakllar qirqiladi.
Pedagogika fani ta'lim-tarbiya usullarini o'rgatuvchi fan bo'lganligi sababli
Texnologiya darsi bilan doim bog'liq.
Psixologiya fani o'quvchilarning yosh xususiyatlarini bilgan holda Texnologiya
darsini olib boradi. Texnologiya har bir narsani yasattirayotganda o'quvchilarning
ruhiy jarayonini hisobga olish zarur.
O'lkamiz tarixi bu fan bilan bog'liqligi o'quvchilarni atrofda bo'ladigan barcha
yangiliklar
o'quvchilarni
yangi
bilimlar
asosida
dars
o'tishga
ularni
fikrlash qobilyatlarini kengaytirishga, ekskursiyalar tashkil qilish va ekskursiyalar
asosida ko'rgan narsalarni bajarishga o'rgatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Maryam, I., & Mukhlisa, U. The Use of Interactive Methods in the Orientation of
Students to Entrepreneurial Activity. JournalNX, 7(03), 223-226.
2.
Sobirovna, U. M., & Sharifjon, P. O. (2023). Choosing Organizational Forms of
Education in the Effective Organization of Technology Courses. Journal of
Innovation, Creativity and Art, 2(2), 77-81.
3.
Gulomovna, I. M., & Sobirovna, U. M. (2022). IMPROVING THE FIELD OF
PROFESSIONAL DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL PERSONNEL IN
THE
SPECIALTY
OF
TECHNOLOGICAL
EDUCATION
IN
UZBEKISTAN. International
Journal
of
Early
Childhood
Special
Education, 14(7).
4.
Ибрагимова, М., Усмонова, М., & Юсуфходжаева, Ф. (2022). This article
discusses the idea that preparing students for work at the current stage of
education is one of the most important issues in the education and upbringing of
|
| |
Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities

|
Proceedings of International Conference on Educational Discoveries and HumanitiesProceedings of International Conference on Educational Discoveries and Humanities
Hosted online from Plano, Texas, USA.
Date: 1
st
April, 2023
ISSN: 2835-3196 Website: econferenceseries.com
110 |
P a g e
So`nggi yillarda ta’lim-tarbiya tizimida yangi avlod tarbiyasida jahon fani
madaniyatining ilg`or yutuqlarini jamlagan, o`tmish ajdodlarimiz aql-zakovati
mahsuli sifatida yaratilgan milliy va ma’naviy qadriyatlarimizga tayangan holda
zamonaviy ta’lim-tarbiya berish uslublarini shakllantirish muammosi vujudga keldi.
Barkamol avlod jamiyat taraqqiyotining asosi. Shu bois mamlakatimizda ham
jismonan, ham ma’nan barkamol avlodga ta’lim-tarbiya berish davlat siyosati
darajasiga ko`tarilgan. Ta’lim amaliyoti ko`rsatishicha, maktab ta’limida fanlararo
aloqadorlikni yo`lga qo`yish fan va jamiyat hayotida bugungi kunda sodir
bo`layotgan integratsion jarayonlarning yorqin ifodasidir. Ushbu aloqadorlik
o`quvchilarning bilimlarni ongli o`zlashtirishi, dunyo haqidagi yaxlit tasavvurlarini
rivojlantirish va amaliy tayyorgarligini oshirishda muhim o`rinni egallaydi.
Boshlang`ich maktabda integratsiyani amalga oshiruvchi bo`g`in vazifasini
o`qituvchining o`zi amalga oshiradi. “Integratsiya” so`zi lotincha integration-
tiklash, to`ldirish, “integer” butun so`zidan kelib chiqqan. Integratsiya tushunchasi
quyidagi ikki xil jarayon sifatida talqin etiladi.
- birinchidan, tizim, organizmning alohida tabaqalashtirilgan qism va vazifalarning
bog`liqlik holatini bildiruvchi tushuncha va shu holatga olib boruvchi jarayon;
- ikkinchidan tabaqalashtirish jarayonlari bilan birga amalga oshirilayotgan fanlarni
yaqinlashtirish jarayoni. Genetik jihatdan integratsiya – uzviylik predmetlararo
aloqadorlik, o`zaro aloqadorlik va nihoyat o`zaro bir-birini to`ldiruvchi,
kengaytiruvchi hamda chuqurlashtiruvchi, o`quv predmetlari mazmunini eng
kamida ta’lim standartlari darajasida sintezlab, mantiqan tugallangan mazmun shakli
va oliy darajasidir.
Rossiyada va chet elda integratsiyalashgan ta'lim chuqur ajralib turadi.
N.M.Nazarova ishida bu tushuncha quyidagicha ta'riflanadi: "Eng umumiy shaklda,
maxsus pedagogikaga nisbatan “integratsiya” jarayonni anglatadi. Nogironlar va
nogiron jamiyatining boshqa a'zolari natijasi va holati, razvedka, sezgi sohasi va
boshqalar, ijtimoiy jihatdan ajralib turmagan yoki yakkalanmagan, ijtimoiy
hayotning barcha turlari va shakllarida birgalikda va qolganlar bilan teng asosda
qatnashish. Ta'lim tizimida, uning barcha darajalarida integratsiya haqiqiy degan
ma'noni anglatadi va rivojlanish muammolari bo'lgan bolalar, o'smirlar va yoshlar
uchun minimal cheklovchi alternativning e'lon qilingan imkoniyati emas, ta'lim yoki
maxsus ta'lim muassasasida, yoki teng imkoniyatli, umumiy ta'lim muassasasida,
masalan, umumiy o'rta ta'lim muassasalarida amalga oshiriladi".
|
| |
EHMlarning birinchi avlodi - Mavzu 2: Kompyuter avlodlari va uning klassifikatsiyasi. Kompyuterning asosiy va atrof qurilmalari

|
Mavzu 2: Kompyuter avlodlari va uning klassifikatsiyasi. Kompyuterning asosiy va atrof qurilmalari
|
bet | 4/7 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 59,85 Kb. | | #112340 |
Bog'liq 2-maruza (1)EHMlarning birinchi avlodi (1940-1950 yillar) qatoriga Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi davlatlarining olimlari yaratgan MESM, BESM-1, BESM-2, MINSK-1, URAL-1, URAL-2 va boshqalar kiradi. Bu mashinalarning hammasi elektron lampalar asosida qurilgan. Ular o‘lchamlarining kattaligi, elektr quvvatini ko‘p iste’mol qilishi, amallarning bajarilish tezligi pastligi, katta miqdorda axborotlarni saqlay olmasligi va ishonchsizligi bilan ajralib turardi. Bu toifa mashinalar sekundiga o‘rtacha 10000 amal bajaradi. Xotirasiga faqat 2047 tagacha so‘z sig‘adi.
EHMlarning ikkinchi avlodi(1950-1965 yillar) tranzistorlar (yarim o‘tkazgich va magnitli elementlar) tuzilgan bo‘lib, bu avlodga mansub mashinalarning o‘ziga xos xususiyatlaridan biri, ular qo‘llanish sohasi bo‘yicha ixtisoslashtirilgandir. Ikkinchi avlod EHMlarida oldingilariga qaraganda ma’lumotlarni ko‘proq, tezroq va ishonchli qayta ishlash imkoniyati yaratildi. EHMning ikkinchi avlodiga quyidagi mashinalar kiradi: Minsk-2, Razdan-3, M-220, BESM-6, Mir, Nayiri, Minsk-22, Minsk-32, Ural-14 va boshqalar. Bu mashinalarda qo‘yilgan masalalarni tez yechish imkoniyatini yaratidigan programmadan, ya’ni masalani yechishda EHM bajarishi lozim bo‘lgan amallar ketma-ketligidan foydalanish mumkin . Bunday EHMlarning o‘rtacha tezligi 100000 amal-sekund, xotirasiga 10000 tagacha so‘z sig‘adi.
Elektron hisoblash mashinalarining keyingi mukammallashuvi turli vazifalarni bajaruvchi moslamalarning yaratilishiga olib keldi, bu esa o‘z navbatida, element va sxemalarning o‘lchamlarini kichraytirishni va ularning ishlashdagi ishonchligini oshirishni, xotira sig‘imini kattalashtirishni, ishlash tezligini yana ham tezlatishni talab etdi. Shunga asosan, mikroelektronikada tez orada 1 kub.sm hajmli kristallida eng kamida 5 dona elektronika elementini birlashtirgan elektron qurilma, ya’ni mitti integral sxemalar paydo bo‘la boshladi. Bunday sxemalar ikkinchi avlod mashinalarida mavjud bo‘lgan barcha kamchiliklarning ancha qismini bartaraf etishga va yangi hisoblash mashinalarining paydo bo‘lishiga zamin yaratdi. Integral sxema, avvalo yasalayotgan moslamalarni juda ham kichiklashishiga olib keldi.
|
| |