nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Muhammad al-xorazimiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti

|
Muhammad al-xorazimiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti
|
Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #107321 |
Bog'liq Abdullaxonova Hilola latex3
MUHAMMAD AL-XORAZIMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
AKT sohasida KASB TA’LIMI fakulteti
651-21- gurux
Latex fanidan
(amaliy 3 )
Bajardi: Abdullaxonova Hilola
Tekshirdi: Abdullayev Asliddin
Topshiriq 3
Modulda yozish uchun; $ |a| $,$ \left|\dfrac{a}{b}\right| $\\foydalanamiz.
Turli xil matematik simvollardan foydalanish uchun $\alpha $,$\beta $ shu kabilardan foydalanamiz
Daraja ya’ni gradusni yozish uchun; $ 36.6^\circ $\\foydalanamiz.
Hosilani 2 xil korinshda yozishimiz mumkin ; $ f"(x) $, $ f^\prime(x)$ .
Matritsa vadeterminantlarni yozishda quyidagilardan foydalanamiz
$ \begin{vmatrix}
a_1&a_2&a_3\\
a_4&a_5&a_6
\end{vmatrix} $\\\\
Determinantlarni kopaytirish uchun quyidagilardan foydalanamiz;
$ det A$=$\begin{vmatrix}
a_1&a_2&a_3\\
a_4&a_5&a_6
\end{vmatrix} $$ \cdot $
$\begin{vmatrix}
a_1&a_2&a_3\\
a_4&a_5&a_6
\end{vmatrix} $\\
Ramkaga olish uchun
\framebox{$ E=mc^2 $}\\foydalanamiz.
Summalarni yozishda
$$ \sum_{i=1}^{n}a_i $$\\
$$ \sum\limits_{i=1}^{n}a_i $$ foydalanamiz.
Matinga rang berish uchun avvalambor buyruqlar qatoriga quyidagi kodni yozamiz;
\usepackage {xcolor}Matnning bir qismini ajratib ko‘rsatish uchun: \ textcolor {color} {text}.
Matinni ikkita ustunga yozish uchun buyruqlar qatoriga quyidagi buyruqni yozamiz: \setlength{\columnseprule}{0,4pt}
Rasm joylash uchun quyidagi amalni bajaramiz
\includegraphics[width=8cm,height=6cm]{kapalak.pdf}
Matnni qiya shakilda qilish uchun quyidagi koddan foydalanamiz
\rotatebox{30}{salom}}\\
Trim parametr rasmning tegishli qismini ko‘rsatish uchun xizmat qiladi. Bu parametr umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
trim=dl db dr du
Rasmni burish angle parametri orqali amalga oshiriladi.
Sahifa rangini o’zgartirish uchun; \pagecolor{yellow} foydalanamiz.\fcolorbox{red}{green}{yozuv\dots}\\ yozuvni quyidagicha rang beramiz.
|
| |
O‘rta asrda bojxonasi vazifasi shakllangan vaqt

|
O‘rta asrda bojxonasi vazifasi shakllangan vaqt
|
bet | 6/6 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 41,42 Kb. | | #139726 |
Bog'liq jaska13. O‘rta asrda bojxonasi vazifasi shakllangan vaqt
Strasburg, 982 yil Vena, 870 yil Afina, 1005 yil Rim, 970 yil 14. Xalqaro bojxona qoidalari
Inkotermes – 2000 Yunyesko tasis Trasyeka 15. Buxoro xonligi davrida tovarlar undirilgan zakotlar foizi
10 foiz 3 foiz 5 foiz 2,5 foiz 16. O‘zbekiston Respublikasida qo‘llanadigan bojlar
eksport, import bojlar import, demping bojlari import, eksport mavsumiy import, mavsumiy, aloxida 17. Markaziy Osiyoda Bojxona ishi rivojlangan davr
Samoniylar davri Temuriylar davri Shayboniylar davri Saljukiylar davri 18. Mavsumiy bojlar
jamoa idorasi sifatida qo‘llanilar tovarlarni tezkor tartibga solishda qo‘llaniladi
tovarlar qiymatini tartibga solishda qo‘llaniladi raqobatning sindirish uchun qo‘llaniladi 19. «Davlat bojxona xizmati tug‘risida» qonun qabuli 1992-yil 5-mart 1995-yil 14-iyul 1996-yil 6-iyul 1997-yil 29-avgust 20. Bojxona xizmati paydo bo‘lgan joy Qadimgi Misrda Vengriya Qadim Rim Xitoy
|
| |
«Boj» so‘zining ma‘nosi - 1. Markaziy Osiyoda Bojxona ishi rivojlangan davr A. Temuriylar davri B. Samoniylar davri...

1. «Boj» so‘zining ma‘nosi
bojxona organlari tomonidan undirilgan to‘lovlar davlat organlari undirilgan soliq
ichki ishlar organlari undirilgan to‘lov soliq organlari undirilgan to‘lov 2. O‘zbekiston Respublikasida qo‘llanadigan bojlar
eksport, import bojlar import, eksport mavsumiy
import, mavsumiy, aloxida import, demping bojlari 3. Davlat bojxona qo‘mitasining funktsiyalari
Bojxona siyosati, xalqaro shartnomalar statistika, xalqaro shartnomalar, soliq tizimi
Bojxona nazorat, valyuta nazorati, statistika Tulovlarni ta‘minlash, soliq, valyuta nazorati 4. Boj turlari
Import, eksport, mavsumiy, aloxida Eksport, import, aloxida
Maxsul, aloxida, demping Maxsul, kompansatsil, eksport 5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi tashkil etish tug‘risida»gi farmoni
1994-yil 12-avgut 1997-yil 8-iyul 19936-yil 1-sentyabr 1995-yil 6-iyul 6. Bojxona xizmati paydo bo‘lgan joy
Vengriya Qadimgi Misrda Qadim Rim Xitoy 7. Buxoro xonligi davrida tovarlar undirilgan zakotlar foizi
2,5 foiz 3 foiz 10 foiz 5 foiz 8. Bojxona tarixi bilan qiziqqan olim.
T.A. Kovalton V.A. Tsimmerman A.N. Povlovskiy I.R. Nikolskiy 9. Bojxona qumitasi tashkil bo‘lgan vaqt
1991-yil 25-oktyabr 1992-yil, 1-setyabr 1993-yil, 5-noyabr 1992-yil, 10-avgust 10. Markaziy Osiyoda Bojxona ishi rivojlangan davr Saljukiylar davri Samoniylar davri Shayboniylar davri Temuriylar davri 11. «Davlat bojxona xizmati tug‘risida» qonun qabuli
1997-yil 29-avgust 1995-yil 14-iyul 1996-yil 6-iyul\ 1992-yil 5-mart 12. Bojxona suzi ma‘nosi
ma‘lumot beriladigan joyi valyuta almashtirish joyi muxr bosish joyi ulpon umdirish 13. Bojxona siyosati nima?
ichki siyosat davlat siyosati bilan o‘zaro bog‘liq siyosatlar mustaqil siyosat tashqi siyosat 14. O‘rta asrda bojxonasi vazifasi shakllangan vaqt
Rim, 970 yil Vena, 870 yil Strasburg, 982 yil Afina, 1005 yil 15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Davlat Bojxona qo‘mitasini tashkil etish tugrisidagi» farmoni qabul klinishi
1992-yil 18-noyabr 1997-yil 8-iyul 1991 yil 2-sentyabr 1998-yil 6-may 16. «Bojxona ishi asoslari» kitobi muallifi
U.T. Komilov I.D. Tursunov Z.A. Xamidov A.I. Inoyatov 17. Xalqaro bojxona qoidalari
Tasis Trasyeka Yunyesko Inkotermes – 2000 18. DBK xuzuridagi o‘quv markazi tashkil etilgan vaqt
1997-yil 30-iyul 1996-yil 5 mart 1993-yil 14-iyun 1995-yil 30-iyul 19. Mavsumiy bojlar
tovarlarni tezkor tartibga solishda qo‘llaniladi raqobatning sindirish uchun qo‘llaniladi
jamoa idorasi sifatida qo‘llanilar tovarlar qiymatini tartibga solishda qo‘llaniladi 20. Bojxona ishining asosiy tushunchalari
Nazorat, ta‘minot, xizmat Bojxona, nazorat, chegara
Bojxona, organ, organ tizimi, xizmat, xudud, chegeralar Xizmat, chegara, organ, bojxona
|
Markaziy Osiyoda Bojxona ishi rivojlangan davr

1. Markaziy Osiyoda Bojxona ishi rivojlangan davr
A.Shayboniylar davri B.Samoniylar davri C.Temuriylar davri D. Saljukiylar davri 2. Mavsumiy bojlar
A.tovarlar qiymatini tartibga solishda qo‘llaniladi B.tovarlarni tezkor tartibga solishda qo‘llaniladi
C.raqobatning sindirish uchun qo‘llaniladi D.jamoa idorasi sifatida qo‘llanilar 3. «Boj» so‘zining ma‘nosi
A.ichki ishlar organlari undirilgan to‘lov B.soliq organlari undirilgan to‘lov
C.davlat organlari undirilgan soliq D.bojxona organlari tomonidan undirilgan to‘lovlar 4. O‘zbekiston Respublikasida qo‘llanadigan bojlar
A.import, mavsumiy, aloxida B.import, demping bojlari
C.import, eksport mavsumiy D.eksport, import bojlar 5. Xalqaro bojxona qoidalari
A.Inkotermes – 2000 B.Trasyeka C.tasis D.Yunyesko 6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi tashkil etish tug‘risida»gi farmoni
A.1994-yil 12-avgut B.1996-yil 1-sentyabr C.1995-yil 6-iyul D.1997-yil 8-iyul 7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Davlat Bojxona qo‘mitasini tashkil etish tugrisidagi» farmoni qabul qilinishi
A.1991 yil 2-sentyabr B.1992-yil 18-noyabr C.1998-yil 6-may D.1997-yil 8-iyul 8. Boj turlari
A.Eksport, import, aloxida B.Import, eksport, mavsumiy, aloxida C.Maxsul, kompansatsil, eksport D.Maxsul, aloxida, demping 9. Bojxona suzi ma‘nosi
A.ma‘lumot beriladigan joyi B.ulpon umdirish C.valyuta almashtirish joyi D.muxr bosish joyi 10. Bojxona ishi tuzilmasi
A.Boj ta‘rifi nazorat, xizmat B.Bojxona statistikasi, organ tizimi, nazorat
C.Bojxona rejimlari, boj ta‘rifi, nazorat, ekspertizalar D.Bojxona organ tizimi, nazorati, ta‘rifi 11. O‘rta asrda bojxonasi vazifasi shakllangan vaqt
A.Afina, 1005 yil B.Rim, 970 yil C.Vena, 870 yil D.Strasburg, 982 yil 12. «Bojxona ishi asoslari» kitobi muallifi
A.Z.A. Xamidov B.I.D. Tursunov C.U.T. Komilov D.A.I. Inoyatov 13. Bojxona tarixi bilan qiziqqan olim.
A.A.N. Povlovskiy B.V.A. Tsimmerman C.I.R. Nikolskiy D.T.A. Kovalton 14. Bojxona qumitasi tashkil bo‘lgan vaqt
A.1993-yil, 5-noyabr B.1992-yil, 10-avgust C.1992-yil, 1-setyabr D.1991-yil 25-oktyabr 15. Buxoro xonligi davrida tovarlar undirilgan zakotlar foizi
A.10 foiz B.5 foiz C.2,5 foiz D.3 foiz 16. Bojxona siyosati nima?
A.ichki siyosat B.mustaqil siyosat C.davlat siyosati bilan o‘zaro bog‘liq siyosatlar D.tashqi siyosat 17. DBK xuzuridagi o‘quv markazi tashkil etilgan vaqt
A.1997-yil 30-iyul B.1995-yil 30-iyul C.1993-yil 14-iyun D.1996-yil 5 mart 18. Davlat bojxona qo‘mitasining funktsiyalari
A.statistika, xalqaro shartnomalar, soliq tizimi B.Tulovlarni ta‘minlash, soliq, valyuta nazorati
C.Bojxona siyosati, xalqaro shartnomalar D.Bojxona nazorat, valyuta nazorati, statistika 19. Bojxona xizmati paydo bo‘lgan joy
A.Qadim Rim B.Vengriya C.Xitoy D.Qadimgi Misrda 20. Bojxona ishining asosiy tushunchalari
A.Nazorat, ta‘minot, xizmat B.Xizmat, chegara, organ, bojxona
C.Bojxona, organ, organ tizimi, xizmat, xudud, chegeralar D.Bojxona, nazorat, chegara
|
Ilmiy rahbar - Matematika va informatika ta’lim yo‘nalishi 3-kurs talabalari malakaviy amaliyotiga qo‘yiladigan talablar

Ilmiy rahbar: ________ ____________________________
imzo (familiya, ismi, sharifi)
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
AMALIY MATEMATIKA VA INTELEKTUAL TEXNOLOGIYALAR FAKULTETI
«KOMPYUTER VA DASTURIY INJENIRING» KAFEDRASI
Malakaviy amaliyot bo’yicha Matematika va informatika ta’lim yo’nalishi
___-kurs _______ guruh talabasi
Familiyasi ______________________________________________
Ismi _______________________________________________
Otasining ismi _________________________________________ ning
K U N D A L I K D A F T A R I
Amaliyot o’tiladigan ob’ektning to’liq nomi:
________________________________________________________________________________________________________________________________
Amaliyot o’tiladigan joydagi amaliyot rahbari:
Familiyasi ______________________________________________________
Ismi _______________________________________________________
Otasining ismi __________________________________________________
Lavozimi _______________________________________________________
Universitetdan tayinlangan ilmiy rahbari:
Familiyasi ______________________________________________________
Ismi ___________________________________________________________
Otasining ismi _________________________________________________
Lavozimi _______________________________________________________
Amaliyot muddati 4 hafta
Amaliyot 20__ yil _________dan ___________gacha
Axborot texnologiyalari kafedrasi mudiri: ___________________
Talabaning kunlik bajargan ishi
Talaba__________________________________________________________
20____yil «____» _______da amaliyot o’tash joyiga keldi.
20____ yil «____» ______da amaliyot o’tashni tugalladi.
Amaliyot ob’ekti (Amaliyot ob’ekti) dan tayinlangan rahbarning amaliyot o’tash bo’yicha xulosasi:
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Amaliyot ob’ekti rahbari imzosi: _______ ___________ amaliyot ob’ekti muhri:
2024 yil «___»____
Universitet tomonidan tayinlangan rahbarning amaliyot hisoboti yuzasidan xulosasi: ______________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Malakaviy amaliyot bo’yicha talabaning bahosi: ______________
“a’lo”, “yaxshi”, “o’rta”, “qoniqarsiz”
20__ yil «___» _________
|
Adabiyotlar - Statistik jamlash va guruhlash Reja: Statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati

|
Statistik jamlash va guruhlash Reja: Statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati
|
bet | 5/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 19,23 Kb. | | #118188 |
Bog'liq 1. Statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati. Miqdoriy belgi bo’-fayllar.orgAdabiyotlar:
N.M.Soatov, X.Nabiev, D.Nabiev, G.N.Tillaxo’jaeva. Statistika. Darslik. – T.: TDIU, 2009. – 568 bet.
X.Nabiyev, D.X.Nabiyev. Iqtisodiy statistika. Darslik. – T.: Aloqachi, 2009. 512 bet.
Statistika: Uchebnik. / N.Umarov A. Abdullaev. R. Zulinova T-2009.
Qishloq va suv xo’jaligi statistikasi. S. Ochilov. SH. Ergasheva T-2008
Tashqi iqtisodiy faoliyat statistikasi. A.X. Ayubjonov T-2004
Makroiqtisodiy statistika YO. Abdullaev T-1998
A.X.SHoalimov, SH.A.Tojiboyeva. Iqtisodiy taxlil nazariyasi.Toshkent “Iqtisodiyot” 2012y.
SHodiyev va boshqalar. Statistika bo’yicha praktikum. Toshkent “Tafakkur bo’stoni” 2012y.
A.X.Ayubjonov, B.X.Mamatqulov, S.N.Sayfullaev.”Statistika fanidan amaliy mashg’ulotlar o’tkazish uchun o’quv qo’llanma. Toshkent. “Iqtisodiyot-2012
http://fayllar.org
|
| |
Miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish printsiplari

|
Miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish printsiplari
|
bet | 2/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 19,23 Kb. | | #118188 |
Bog'liq 1. Statistik guruhlash mohiyati va ahamiyati. Miqdoriy belgi bo’-fayllar.org2. Miqdoriy belgi bo’yicha guruhlashni tuzish printsiplari
Ayrim guruhlarni ta’riflovchi ko’rsatkichlar tipik va barqaror bo’lishi uchun ularga mansubli birliklar soni yetarli miqdorda bo’lishi kerak.
Ayrim guruhlar uchun hisoblanadigan umumiy ko’rsatkichlar tipik va barqaror bo’lishini ta’minlash uchun har bir guruhga tegishli birliklar soni yetarli miqdorda (5 birlikdan kam bo’lmasligi) bo’lishi kerak, chunki bu holda umumiy ko’rsatkichlarda tasodifiy kuchlar ta’siri o’zaro qirqiladi va qonuniyat, tipik jihat yaxshiroq namoyon bo’ladi.
Guruhlar soni ko’p - variantli yechim asosida belgilanishi ke-rak.
Guruhlar sonini to’g’ri belgilash guruhlash samarali bo’lishi uchun muhim garovdir. Bu masalani ko’pvariantlik qoidaga tayanib yechish eng yaxshi yo’l hisoblanadi.
Ayrim darsliklarda1[4] guruhlar sonini G.A. Sterjess formulasi va G. Bruks hamda N. Karuzers formulasi Kq5lgN (bu yerda: lg - o’nlik logarifm, ln - natural logarifm, N-berilgan to’plam birliklar soni, K - guruhlar soni) yordamida aniqlash tavsiya etilgan. Ammo bu formulalar variatsion qatorlarni tuzish uchun mo’ljallangan bo’lib, ulardan to’plam birliklar soni 100 dan ko’proq N>100 va guruhlash bir belgi asosida tuzilganda foydalanish mumkin. Formulalardan foydalanish uchun yana bir shart- ayrim birliklarda guruhlash belgisi bir ohangli o’zgaruvchan qiymatlarga ega bo’lishi kerak.
Guruhlar oralig’ining chegarasi - bu ayrim guruhlarga tegishli birliklar sonini to’g’-ri aniqlash garovidir.
Guruhlar oralig’ining chegarasi masalasiga kelsak, uni ikki shaklda yechish mumkin: biri - hamma guruhlar uchun oraliqni teng miqdorda belgilash, ikkinchisi - uni tengmas shaklda, ko’payib yoki ozayib keluvchi miqdorlarda ifodalash. Birinchi holda guruh oralig’i quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Bu yerda: Xmax - guruhlash belgisining eng katta qiymati;
Xmin -uning eng kichik qiymati, K-tuziladigan guruhlar soni.
Guruhlar oralig’i teng bo’lmagan shaklda belgilanayotganda ularni teng miqdorda birliklar bilan to’ldirish ayni muddao hisoblanadi. Bu holda berilgan to’plam guruhlarga teng sonda birliklarni taqsimlash yo’li bilan ajratiladi, ya’ni m q N:k
Bu yerda: m - harbir guruhga tegishli birliklar soni;
N-umumiy to’plam birliklari soni;
k-tuziladigan guruhlar soni.
Buning uchun dastlab to’plam birliklari guruhlash belgisining qiymatlari asosida ranjlashtiriladi, ya’ni tartib soni bo’yicha ularning qatori (ro’yxati) tuziladi, so’ngra har «m» ta birliklar sanalib, ulardan birinchi, keyin ikkinchi va h.k. guruhlar tuziladi.
|
| |
Maruza: AT dasturiy ta'minotining hayot sikli modellari

|
Maruza: AT dasturiy ta'minotining hayot sikli modellari
|
bet | 2/6 | Sana | 05.08.2024 | Hajmi | 28,45 Kb. | | #269123 |
Bog'liq ATAL yangi fan dasturgaMaruza: AT dasturiy ta'minotining hayot sikli modellari
Hayotiy tsikl modellari: kaskad, oraliq boshqaruvga ega model, spiral.
AT dasturiy ta'minotining hayot sikli bosqichlari. Mahalliy va xalqaro standartlarda loyihalash jarayonlarini tartibga solish.
Ma’ruza 3
Организация разработки ИС
Каноническое проектирование ИС. Стадии и этапы процесса канонического проектирования ИС. Цели и задачи предпроектной стадии создания ИС. Модели деятельности организации ("как есть" и "как должно быть"). Состав работ на стадии технического и рабочего проектирования. Состав проектной документации. Типовое проектирование ИС. Понятие типового проекта, предпосылки типизации. Объекты типизации. Методы типового проектирования. Оценка эффективности использования типовых решений. Типовое проектное решение (ТПР). Классы и структура ТПР. Состав и содержание операций типового элементного проектирования ИС. Функциональные пакеты прикладных программ (ППП) как основа ТПР. Адаптация типовой ИС. Методы и средства прототипного проектирования ИС.
Maruza: AT ishlab chiqishni tashkil etish
AT-ning kanonik loyihasi.
AT-ning kanonik loyihalash jarayonining bosqichlari.
ATni yaratishning loyihadan oldingi bosqichining maqsad va vazifalari.
Tashkilot faoliyatining modellari ("qanday bo'lsa "va"qanday bo'lishi kerak").
Maruza: Texnik va ishchi loyihalash bosqichidagi ishlarning tarkibi.
Loyiha hujjatlari tarkibi. AT-ning odatiy loyihasi. Namunaviy loyiha tushunchasi, yozish uchun zarur shart-sharoitlar. Yozish ob'ektlari. Oddiy dizayn usullari. Standart echimlardan foydalanish samaradorligini baholash. Oddiy dizayn echimi (TPR). TPR sinflari va tuzilishi. IP-ning odatiy elementar dizayni operatsiyalarining tarkibi va mazmuni. Amaliy dasturlarning funktsional paketlari (PPP) TPR asosi sifatida. Oddiy IP-ning moslashuvi. IP prototipini loyihalash usullari va vositalari.
Ma’ruza 4
Анализ и моделирование функциональной области внедрения ИС
Основные понятия организационного бизнес-моделирования. Миссия компании, дерево целей и стратегии их достижения. Статическое описание компании: бизнес-потенциал компании, функционал компании, зоны ответственности менеджмента. Динамическое описание компании. Процессные потоковые модели. Модели структур данных. Полная бизнес-модель компании. Шаблоны организационного бизнес-моделирования. Построение организационно-функциональной структуры компании. Этапы разработки Положения об организационно-функциональной структуре компании. Информационные технологии организационного моделирования.
|
| |
Transformator moyining texnik xususiyatlari

|
Transformator moyining texnik xususiyatlari
|
bet | 2/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 81,81 Kb. | | #233220 |
Bog'liq Transformator moyining va qattiq izolyatsiyasini namligini aniqlash.Transformator moyining texnik xususiyatlari
Bu modda quyidagi xususiyatlarga ega:
Kam quyilish nuqtasi (-45 oS). Bu mahsulotdan turli sharoitlarda foydalanish imkonini beradi.
Kam yopishqoqlik, bu ularga haddan tashqari qizib ketgan elementlardan issiqlikni olib tashlash imkonini beradi.
Oksidlanishga chidamlilik. Buning yordamida ular o'z mulklarini uzoq vaqt saqlab qolishlari mumkin.
Transformator moylarini qayta ishlash usullari
Har qanday moy, ayniqsa reaktiv dvigatellar uchun ishlatiladi, ishlatishdan oldin barcha turdagi mexanik aralashmalar va namlikdan tozalashni talab qiladi. Aks holda, u o'z vazifasini bajara olmaydi. Bugungi kunga kelib, bir nechta tozalash usullari mavjud. Keling, ularni batafsil ko'rib chiqaylik.
Santrifügalash orqali qayta ishlash. Tozalash moddaga markazdan qochma kuch qo'llanilganda sodir bo'ladi. Odatda, ushbu protsedura kuchlanishi 35 kV dan ortiq bo'lmagan qurilmalar uchun qo'llaniladi. Bu tozalash oldindan tozalash deb ham ataladi.
Filtrni qayta ishlash. Transformator moylari maxsus gözenekli qismlardan o'tkaziladi. Aynan ularda barcha keraksiz iflosliklar saqlanib qoladi.
Adsorbsion davolash. Moddaga adsorbentlar qo'shiladi, ko'pincha zeolitlar suvni juda yaxshi o'zlashtiradi.
Vakuumlarda ishlov berish. Birinchidan, transformator moylari isitiladi va keyin püskürtülür. Shu maqsadda degasser ishlatiladi. Tozalash ikki bosqichda amalga oshiriladi, ammo natijada mutlaqo sof mahsulot olinadi.
Transformator moylari va atrof-muhit
Moddaning ishlashi paytida odatda unda zararli aralashmalar va oksidlanish mahsulotlari to'planadi. Bunday transformator moylari o'z vazifalarini bajara olmaydi va almashtirishni talab qiladi. Ishlatilgan mahsulot qayta ishlanishi yoki utilizatsiya qilinishi kerak.
transformator moyi gost
Agar boʻlmasatransformator moylarini yo'q qiling, bu ko'plab ekologik muammolarga olib keladi. Ular atrof-muhitni ifloslantirishi mumkin. Suv havzalariga tushadigan neft unda yashovchi turlarga va suv sifatiga salbiy ta'sir qiladi. Bundan tashqari, bu modda olovga moyil. Bu yong'inlarga olib kelishi va atmosferaga zararli moddalarning tarqalishiga olib kelishi mumkin, bu odamlar va hayvonlar hayoti uchun xavflidir. Shuning uchun transformator moylari ifloslantiruvchi moddalar va qarish mahsulotlarini olib tashlash uchun qayta ishlanadi yoki yo'q qilinadi.
Ko'rib turganingizdek, barcha foydali xususiyatlarga qaramay, bu modda xavfli bo'lishi mumkin. Shuning uchun u bilan ishlashda ehtiyotkorlik talab etiladi.
|
| |
Kutilayotgan o'quv natijalari

|
Kutilayotgan o'quv natijalari
|
bet | 3/3 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 20,1 Kb. | | #147913 |
Bog'liq Sillabus IMB
ADABIYOTLARNING INDIKATIV RO’YXATI
Coronel, C. va Morris, S. (2018). Ma'lumotlar bazasi tizimlari: loyihalash, amalga oshirish va boshqarish. Boston, MA, AQSh: Cengage Learning.
Elmasri, R., Navathe, S. va Elmasri, R. (2011). Ma'lumotlar bazasi tizimlari: modellar, tillar, dizayn va amaliy dasturlash. Boston, MA: Pearson.
|
| |
python manage.py runserver

|
python manage.py runserver
|
bet | 14/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplompython manage.py runserver
Brauzerda http://127.0.0.1:8000 manzilini oching va "Salom, Django!" xabarini ko'rasiz.
Foydalanuvchi Interfeysi: HTML Shablonlari
Django yordamida foydalanuvchi interfeysini yaratish uchun HTML shablonlaridan foydalanish mumkin. templates papkasida index.html faylini yaratamiz:
myapp/views.py faylini yangilab, foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni qabul qilish va ko'rsatish uchun kerakli marshrutlarni qo'shamiz:
myapp/urls.py faylini tahrirlab, yangi yo'nalishni qo'shamiz:
Django freymvorki yordamida oddiy va samarali veb ilova yaratish jarayonini ko'rdik. Django ning kuchli funksiyalari, kengaytiriladigan arxitekturasi va xavfsizlik choralari uni yirik va murakkab loyihalar uchun ideal qiladi. Ushbu mustaqil ishda Django yordamida veb ilova yaratishning asosiy qadamlarini ko'rib chiqdik, lekin Django ning imkoniyatlari buning bilan cheklanmaydi. Ilova rivojlantirish jarayonida ko'plab qo'shimcha funksiyalar va vositalardan foydalanish mumkin. Ko'proq ma'lumot va ilg'or funksiyalar uchun Django ning rasmiy hujjatlariga murojaat qilish tavsiya etiladi.
1.4. Xulosa
Veb dasturlash – bu veb-saytlar va veb-ilovalarni yaratish va ularni samarali ishlashini ta'minlash jarayonidir. Ushbu jarayon bir nechta texnologiyalar va tillarni o'z ichiga oladi, va bu texnologiyalar ikki asosiy qismlarga bo'linadi: front-end (mijoz tomoni) va back-end (server tomoni).
Front-end dasturlash – bu veb-saytning foydalanuvchi interfeysi qismiga tegishli. Bu qism foydalanuvchilar bilan bevosita muloqot qiladi va ularning ko'rish, ishlatish tajribasini tashkil etadi. Front-end dasturlashda ishlatiladigan asosiy texnologiyalar: HTML (HyperText Markup Language), CSS (Cascading Style Sheets), JavaScript.
Back-end dasturlash – bu veb-saytning server tomonidagi qismi bo'lib, foydalanuvchi ko'rmaydigan va bevosita ishlatmaydigan qismidir. Bu qismda veb-saytning mantiqiy qismi, ma'lumotlar bazasi bilan ishlash, autentifikatsiya va boshqa server tomonidagi vazifalar bajariladi. Back-end dasturlashda ishlatiladigan asosiy texnologiyalar: Server tillari (PHP, Python, Ruby, Java, Node.js), Ma'lumotlar bazalari (MySQL, PostgreSQL, MongoDB), Serverlar (Apache, Nginx).
|
| |
-rasm. Frontend texnalogiyalari

|
-rasm. Frontend texnalogiyalari
|
bet | 2/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplom 1.1-rasm. Frontend texnalogiyalari.
1.2-rasm. Backend texnalogiyalari.
Veb dasturlashning ahamiyatini yanada kengroq yoritish uchun, uning rivojlanishi, muammolari, xavfsizlik masalalari va kelajakdagi trendlar haqida ham ma'lumot qo'shish foydali bo'ladi.
Veb dasturlashning rivojlanishi 1990-yillarda boshlanib, hozirgi kunda jadal sur'atlar bilan rivojlanmoqda. Veb dasturlashning asosiy bosqichlari:
Statik veb-sahifalar (1990-2000):
Asosiy texnologiyalar: HTML va CSS.
Sahifalar statik bo'lib, bir marta yozilgandan keyin o'zgartirilmaydi.
Dinamik veb-sahifalar (2000-2010):
Asosiy texnologiyalar: JavaScript, PHP, ASP.NET.
Dinamik sahifalar foydalanuvchilarning talablariga mos ravishda o'zgaradi.
Interaktiv veb-ilovalar (2010-hozirgi kunga qadar):
Asosiy texnologiyalar: AJAX, Node.js, Angular, React, Vue.js.
Interaktivlik va real vaqt rejimida ma'lumotlar almashinuvi ta'minlanadi.
Dinamik Internet-dasturlarni ishlab chiqishga yo'naltirilgan dasturlashning tez rivojlanayotgan bo'limi. Web dasturlash tillari, mos ravishda, asosan Internet texnologiyalari bilan ishlashga mo'ljallangan tillardir. Veb dasturlash tillari ikki guruhga bo'linadi: mijoz tomoni va server tomoni.
Veb dasturlashda bir nechta umumiy muammolar mavjud:
Muvofiqlik: Turli brauzerlar va qurilmalarda saytning to'g'ri ishlashini ta'minlash.
Xavfsizlik: SQL injection, Cross-site scripting (XSS), Cross-site request forgery (CSRF) kabi xatolardan saqlanish.
Optimallashtirish: Saytning tezkor ishlashini ta'minlash uchun kod va ma'lumotlarni optimallashtirish.
Foydalanuvchi tajribasi (UX): Foydalanuvchilar uchun qulay interfeys va navigatsiya yaratish.
Web-resurslarning zaif tomonlarini aniqlash jarayonini oʻtkazish muntazam boʻlishi va web-xavfsizlik sohasidagi mutaxassislar tomonidan amalga oshirilishi kerak. Shu bilan birga, nafaqat foydalanish paytida, balki dasturlash jarayonida ham ularning zaif tomonlarini aniqlashni unutmang.Web dasturlashda xavfsizlik masalalari juda muhim ahamiyatga ega, chunki xavfsizlikning etishmasligi foydalanuvchilarning ma'lumotlarini yo'qotishiga, moliyaviy zarar ko'rishiga yoki obro'ning tushishiga olib kelishi mumkin. Quyida web dasturlashda e'tibor berilishi kerak bo'lgan asosiy xavfsizlik masalalari keltirilgan:
HTTPS protokolini qo'llash: Ma'lumotlar uzatilayotganda ularni shifrlash.
Ma'lumotlarni validatsiya qilish: Foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni tekshirish va to'g'ri ekanligiga ishonch hosil qilish.
Autentifikatsiya va avtorizatsiya: Foydalanuvchi identifikatsiyasini tekshirish va unga ruxsatlarni berish.
Zahira nusxalarini yaratish: Ma'lumotlar yo'qolishining oldini olish uchun muntazam ravishda zahira nusxalari yaratish.
Veb dasturlash sohasida tezkor rivojlanishlar va yangi texnologiyalar paydo bo'lishi bilan bir qatorda kelajakdagi bir qancha trendlar veb-sayt va ilovalarni yaratish usullarini o'zgartirmoqda. Quyida veb dasturlashda kutilayotgan asosiy trendlar haqida ma'lumot keltirilgan:
|
| |
Tavsiya:
Sanoat moylari: turlari, xususiyatlari

|
Tavsiya:
Sanoat moylari: turlari, xususiyatlari
|
bet | 3/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 81,81 Kb. | | #233220 |
Bog'liq Transformator moyining va qattiq izolyatsiyasini namligini aniqlash.Tavsiya:
Sanoat moylari: turlari, xususiyatlari
Sanoat moyi - neftni qayta ishlash mahsuloti. U turli tizimlarning elementlarini moylash uchun ishlatiladi, shuningdek, gidravlik suyuqlik sifatida ishlatiladi. Keling, ushbu moylash suyuqliklarining xususiyatlarini va turlarini batafsil ko'rib chiqaylik
Ishonchli himoya xususiyatlari: moylash moylari
Hech qanday ishlab chiqarish jarayoni muayyan komponentlarsiz amalga oshirilmaydi. Yog'lar - bu o'zgarmas mo''jizaviy vositalar. Ular nafaqat ishlab chiqarishda, balki kundalik hayotda ham qo'llaniladi
Turbin moylari: xususiyatlari, tasnifi va qoʻllanilishi
Turbin moylari yuqori sifatli birikmalar boʻlib, turli maqsadlarda turbina qurilmalarining turli mexanizmlari va komponentlarini moylash uchun keng qoʻllaniladi
Eng yaxshi litiy moylari qaysilar? Xususiyatlari, afzalliklari, qo'llanilishiga misollar
Zamonaviy moylash materiallari bozori turli xil mahsulotlarning keng assortimentidir, ammo ko'pchilik avtoulovchilar ko'pincha lityum moylardan foydalanadilar. Buning sababi shundaki, bunday kompozitsiyalar ko'p qirrali va turli sohalarda qo'llanilishi mumkin
Sovutgich moylari: umumiy ma'lumot
Sovutgich uskunasining ishlash muddatini uzaytirish uchun turli vositalardan foydalaniladi. Ular yordamida ishqalanish elementlarining aşınmasını kamaytirish va qismlarning ishqalanish kuchini kamaytirish mumkin bo'ladi. Buning uchun sovutgich moylari ishlatiladi. Moylash kerak, chunki u qurilmaning mahkamligini yaxshilaydi, ichkariga kirgan zarralarni yo'q qiladi. Bundan tashqari, moylash materiallari ortiqcha issiqlikni qismlardan olib tashlaydi. Ushbu vosita haqida ko'proq maqolada o'qing
|
| |
WebAssembly (Wasm) - 1 Veb dasturlash haqida tushuncha

|
1 Veb dasturlash haqida tushuncha
|
bet | 4/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplomWebAssembly (Wasm):
WebAssembly (Wasm) - bu brauzerda yuqori samarali, ya'ni yaqin ko'rsatkichda ishlashga imkon beruvchi yangi turdagi kod. Bu texnologiya C/C++ va Rust kabi tillarda yozilgan kodlarni veb-brauzerda ishga tushirishga imkon beradi. Wasm yordamida murakkab hisoblashlar va grafikali ilovalarni veb-muhitda samarali ishlatish mumkin.
Yashil Kodlash (Green Coding):
Energiya sarfini kamaytirish va atrof-muhitni himoya qilishga qaratilgan yashil kodlash veb dasturlashda ham o'z aksini topmoqda. Optimizatsiya qilingan kod, kamroq resurs talab qiladigan server arxitekturasi va samarali ma'lumotlar uzatish protokollari bu trendning asosiy yo'nalishlari hisoblanadi.
Ushbu trendlar veb dasturlashning kelajagini belgilab beradi va dasturchilarga yanada samarali, xavfsiz va interaktiv veb-saytlar va ilovalarni yaratishga imkon beradi. Hozirgi vaqtda dasturchilar bu trendlarni o'z loyihalarida qo'llash orqali foydalanuvchi tajribasini yaxshilash va ilg'or texnologiyalarni joriy etish imkoniyatiga ega bo'lishadi.
1.2. Veb dasturlash texnalogiyalari.
Veb dasturlash texnologiyalari veb-saytlar va veb-ilovalarni yaratishda qo'llaniladigan vositalar, tillar va ramkalarni o'z ichiga oladi. Ushbu texnologiyalarni bilish, ularning qanday ishlashini tushunish va ulardan samarali foydalanish veb-dasturchilarning asosiy vazifalaridan biridir. Quyida veb dasturlashda keng qo'llaniladigan asosiy texnologiyalar va ularning qisqacha tavsifi keltirilgan.Veb-texnologiya deganda Internet orqali har xil turdagi qurilmalar o'rtasidagi aloqa jarayonida qo'llaniladigan turli xil vositalar va texnikalar tushuniladi. Veb-sahifalarga kirish uchun veb-brauzer ishlatiladi. Veb-brauzerlar Internetda matn, ma'lumotlar, rasmlar, animatsiya va videolarni aks ettiruvchi dasturlar sifatida belgilanishi mumkin. Butunjahon Internetdagi giperbog'langan resurslarga veb-brauzerlar tomonidan taqdim etilgan dasturiy interfeyslar yordamida kirish mumkin.
Front-end texnologiyalari foydalanuvchi interfeysi bilan bog'liq va foydalanuvchilarga veb-saytni ko'rish va unda ishlash imkonini beradi. Asosiy front-end texnologiyalari:
|
| |
Tcp / ip va osi modeli o'rtasidagi farq

|
Tcp / ip va osi modeli o'rtasidagi farq
|
bet | 1/4 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 10,09 Kb. | | #115725 |
Bog'liq Tcp ip va osi modeli o\'rtasidagi farq-hozir.org
Tcp / ip va osi modeli o'rtasidagi farq
TCP / IP va OSI modeli o'rtasidagi farq
TCP / IP va OSI - bu aloqa uchun eng ko'p ishlatiladigan ikkita tarmoq modeli. Ularning orasida bir-biriga o'xshash va o'xshash bo'lmagan jihatlar mavjud. Asosiy farqlardan biri shundaki, OSI kontseptual model bo'lib, u deyarli aloqa uchun ishlatilmaydi, TCP / IP esa ulanish va tarmoq orqali aloqa o'rnatish uchun ishlatiladi.
OSI modeli asosan xizmatlarga, interfeyslarga va protokollarga e'tiborni qaratadi; ushbu tushunchalar o'rtasida aniq farqni ko'rsating. Aksincha, TCP modeli ushbu tushunchalarni aniq ta'riflashga qodir emas. Bundan tashqari, TCP / IP tarmoq sathida faqat ulanishsiz aloqa rejimini, lekin transport darajasida har ikkala rejimni (Connectionless va ulanish yo'naltirilgan) ta'minlaydi.
OSI modeli haqida gap ketganda, u tarmoq sathida ulanishga va aloqaga yo'naltirilgan aloqani qo'llab-quvvatlaydi, ammo transport qatlamida ulanishga yo'naltirilgan aloqa faqat ruxsat etiladi. Yaxshiroq tushunish uchun ulanishsiz va ulanishga yo'naltirilgan xizmatlar o'rtasidagi maqola farqini ko'rib chiqing. Boshqa farqlar quyida muhokama qilinadi.
Taqqoslash jadvali
Taqqoslash uchun asos
|
TCP / IP modeli
|
OSI modeli
|
To kengaytiradi
|
Uzatishni boshqarish protokoli / Internet protokoli
|
Interconnect-ni oching
|
Ma'nosi
|
Bu Internet orqali ma'lumotlarni uzatish uchun ishlatiladigan mijoz-server modeli.
|
Bu hisoblash tizimi uchun ishlatiladigan nazariy model.
|
Qatlamlar soni
|
4 qatlam
|
7 qatlam
|
Tomonidan ishlab chiqilgan
|
Mudofaa vazirligi (DoD)
|
ISO (Xalqaro standart tashkilot)
|
Moddiy
|
Ha
|
Yo'q
|
Foydalanish
|
Ko'pincha ishlatiladi
|
Hech qachon ishlatilmagan
|
Itoat qiladi
|
Landshaft yondashuv
|
Vertikal yondashuv
|
|
| |
Jamstack Arxitekturasi - 1 Veb dasturlash haqida tushuncha

|
1 Veb dasturlash haqida tushuncha
|
bet | 3/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplomJamstack Arxitekturasi:
Jamstack (JavaScript, API, va Markup) arxitekturasi statik saytlarni dinamik qilib yaratishga imkon beradi. Bu yondashuv xavfsizlik, tezlik va o'lchamlilik (scalability) nuqtai nazaridan katta afzalliklarga ega. Jamstack yordamida old tomon (frontend) va orqa tomon (backend) alohida ishlanadi, bu esa yanada tezroq va xavfsizroq ilovalarni yaratishga yordam beradi.
Progresiv Veb Ilovalar (PWA):
PWA'lar veb-saytlarni mobil ilovalarga o'xshatib ishlash imkonini beradi. Bu texnologiya yordamida veb-saytlar oflayn rejimda ishlashi, push- bildirishnomalarni qo'llab-quvvatlashi va tez yuklanishi mumkin. PWA'lar foydalanuvchilarga an'anaviy mobil ilovalar tajribasini taklif qiladi, lekin ularni brauzer orqali ochish mumkin.
Yagona Sahifali Ilovalar (SPA):
Yagona sahifali ilovalar foydalanuvchiga bir martalik yuklanadigan sahifa orqali butun ilovani taqdim etadi. SPA'lar AJAX va JavaScript yordamida ma'lumotlarni dinamik tarzda yuklash va yangilash orqali tezkor va silliq foydalanuvchi tajribasini ta'minlaydi. React, Angular va Vue.js kabi framework'lar SPA yaratishda keng qo'llaniladi.
Server-Komponentlar va Server-Tomonidan Rendering (SSR):
Server-komponentlar va SSR texnologiyalari veb-sahifalarni serverda oldindan yuklash va foydalanuvchiga to'liq yuklangan sahifani taqdim etish imkonini beradi. Bu yondashuv SEO uchun qulay va sahifalarning tezroq yuklanishini ta'minlaydi. Next.js va Nuxt.js kabi framework'lar SSR qo'llab- quvvatlash bilan mashhur.
Sun'iy Intellekt va Mashinani O'rganish (AI va ML):
Sun'iy intellekt va mashinani o'rganish texnologiyalari veb-dasturlashda shaxsiylashtirilgan tajribalarni taqdim etish, foydalanuvchi ma'lumotlarini tahlil qilish va interaktiv xizmatlarni yaratish uchun keng qo'llanilmoqda. Chatbotlar, tavsiyalar tizimi va ovozli yordamchilar AI va ML texnologiyalari asosida ishlaydi.
GraphQL:
GraphQL an'anaviy REST API'lariga alternativa sifatida keng tarqalmoqda. U foydalanuvchilarga kerakli ma'lumotlarni aniq so'rovlar orqali olish imkonini beradi, bu esa resurslardan samarali foydalanish va ma'lumotlar oqimini optimallashtirish imkonini beradi.
|
| |
Relyatsion ma’lumotlar bazalari (RDBMS)

|
Relyatsion ma’lumotlar bazalari (RDBMS)
|
bet | 9/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplomRelyatsion ma’lumotlar bazalari (RDBMS)
Relyatsion ma’lumotlar bazalari jadval (tabel) shaklidagi ma’lumotlarni saqlaydi. Har bir jadvalda qatorlar (record) va ustunlar (field) mavjud.
SQL (Structured Query Language) yordamida boshqariladi.
Ma’lumotlar jadval formatida saqlanadi va ular o’rtasida munosabatlar o’rnatiladi.
Relyatsion ma’lumotlar bazalari ma'lumotlarni strukturaviy jadval shaklida saqlaydi va boshqaradi. Ular SQL orqali boshqariladi va ko'pchilik biznes tizimlarida, moliyaviy dasturlarda va korporativ muhitlarda ishlatiladi.
Misollar: MySQL, PostgreSQL, Oracle, Microsoft SQL Server.
Afzalliklari: Ma'lumotlarning yaxlitligi, mustahkamligi va standartlashtirilgan SQL.
Kamchiliklari: Katta hajmdagi ma'lumotlarni boshqarishda va tarqatilgan tizimlarda samaradorlikni yo'qotishi mumkin.
NoSQL ma’lumotlar bazalari
NoSQL ma’lumotlar bazalari relyatsion bo’lmagan ma’lumotlarni saqlash va boshqarish uchun mo’ljallangan. Ular ko’pincha katta hajmdagi ma’lumotlarni yuqori tezlikda boshqarish imkonini beradi.
NoSQL ma'lumotlar bazalari relyatsion bo'lmagan ma'lumotlarni yuqori tezlikda va kengaytirish imkoniyatiga ega holda boshqaradi. Ular turli ma'lumotlar modellari (hujjat, kalit-qiymat, ustun-oila, graf) yordamida ishlaydi.
Document-oriented: Hujjatlar (yoki JSON kabi hujjatlar) shaklida ma’lumot saqlaydi. Misollar: MongoDB, CouchDB.
Key-Value: Kalit-qiymat juftligi shaklida ma’lumot saqlaydi. Misollar: Redis, DynamoDB.
Column-family: Ustun oilalari shaklida ma’lumot saqlaydi. Misollar: Cassandra, HBase.
Graph: Graf shaklidagi ma’lumotlarni saqlaydi, ya’ni tugunlar va ular orasidagi bog’lanishlar. Misollar: Neo4j, ArangoDB.
Afzalliklari: Yuqori kengayuvchanlik va ishlov berish tezligi, moslashuvchanlik.
Kamchiliklari: SQL va relyatsion ma'lumotlar bazalarining tranzaktsion yondashuvlarini qo'llab-quvvatlamasligi.
|
| |
-rasm. Front-end texnologiyalari

|
-rasm. Front-end texnologiyalari
|
bet | 5/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplom1.2-rasm. Front-end texnologiyalari.
HTML (HyperText Markup Language):
Vazifasi: Veb-sahifalarning asosiy tuzilishini yaratish uchun ishlatiladi.
Xususiyatlari:
Matn, rasmlar, videolar va boshqa elementlarni sahifaga qo'shish.
Sahifalararo havolalar (hyperlink) yaratish.
HTML5 versiyasi multimedia va grafik elementlarni qo'llab-quvvatlaydi, yangi elementlar va API-lar (Canvas, Web Storage, Geolocation va boshqalar) bilan kengaytirilgan.
CSS (Cascading Style Sheets):
Vazifasi: Veb-sahifalarning ko'rinishini va uslubini belgilash.
Ranglar, shriftlar, orqa fonlar va chegaralarni belgilash.
Elementlarning joylashuvi va o'lchamini boshqarish (layout).
CSS3 versiyasi bilan animatsiyalar va transformatsiyalar qo'shish.
Media queries orqali responsiv dizayn yaratish, ya'ni turli qurilmalarda moslashuvchan ko'rinishni ta'minlash.
JavaScript
Vazifasi: Veb-sahifalarga interaktivlik va dinamiklik qo'shish.
DOM (Document Object Model) bilan ishlash, sahifa tarkibini dinamik ravishda o'zgartirish..
AJAX texnologiyasi yordamida sahifani qayta yuklamasdan server bilan ma'lumot almashish.
ECMAScript standarti asosida rivojlanadi, yangi versiyalar (ES6 va keyingilari) yangi xususiyatlar va imkoniyatlar qo'shadi.
Ko'plab kutubxonalar (jQuery, D3.js) va ramkalar (React, Angular, Vue.js) yordamida dasturlashni osonlashtiradi.
React
Facebook tomonidan ishlab chiqilgan.
Komponentlar asosida ishlaydi, ya'ni veb-sahifalar kichik, qayta ishlatiladigan komponentlarga bo'linadi.
Virtual DOM texnologiyasi yordamida yuqori samaradorlikka ega.
Single Page Applications (SPA) yaratish uchun mos.
Angular :
Google tomonidan ishlab chiqilgan.
Komponentlar va xizmatlar (services) asosida ishlaydi.
TypeScript asosida yoziladi, bu JavaScriptning kengaytirilgan versiyasi.
Katta va murakkab ilovalarni yaratish uchun mo'ljallangan.
Vue.js:
Yengil va moslashuvchan.
Ikki tomonlama ma'lumotlar bindingi (two-way data binding) va Virtual DOM texnologiyasi.
Oson o'rganish va tezkor rivojlantirish imkonini beradi.
Katta va murakkab ilovalarni yaratish uchun mo'ljallangan.
Backend texnalogiyalari.
Backend texnologiyalari veb-ilovalarning server tomonini yaratish uchun zarur bo'lgan vositalar, tillar va ramkalar to'plamiga ega. Ushbu komponentlar sahna ortida ishlaydi, serverlarni, ma'lumotlar bazalarini va server va foydalanuvchi brauzeri o'rtasidagi aloqani ta'minlaydigan dastur mantig'ini boshqaradi.
|
| |
2- laboratoriya ishi mavzu: kommutatorda port xavfsizligi (port security)ni sozlash ishdan maqsad

2- LABORATORIYA ISHI
MAVZU: KOMMUTATORDA PORT XAVFSIZLIGI
(PORT SECURITY)NI SOZLASH
Ishdan maqsad:
Kommutatsiya jadvallari to`ldirilishiga yo`naltirilgan
hujumlardan, tarmoqni himoya qilish imkonini beruvchi kommutatorning “port-
security” funksiyasini sozlash bo`yicha amaliy ko`nikmalarga ega bo’lish.
Qisqacha nazariy ma’lumotlar
Port-security funksiyasi kommutatorning biror bir porti orqali tarmoqqa faqat
ko`rsatilgan qurilmalar kirishini sozlashga imkon beradi.
Ushbu portga kirishga
ruxsat berilgan qurilmalar MAC-manzillar bo`yicha aniqlanadi.
MAC-manzillar
dinamik yoki tarmoq administrator tomonidan qo`lda sozlanishi mumkin. Bundan
tashqari Port-security funksiyasi portga ulanuvchi
tugunlar sonini cheklashga
imkoniyat yaratadi, bu esa portga MAC-manzillar sonini ko`rsatish orqali amalga
oshiriladi, shu jumlardan kommutatorni himoyalash hisoblanadi (2.1-rasm.).
2.1-rasm. Kommutatorda Port Security funksiyasining ishlash tartibi
MAC-manzillarga cheklov kiritishning ikkita usuli mavjud:
1.
Statik – administrator qaysi manzillar kirishini ko`rsatadi;
2.
Dinamik – administrator nechta manzil kirishini ko`rsatadi
va kommutator
qaysi manzillar shu vaqtda ko`rsatilgan port orqali murojat qilayotganini eslab
qoladi.
Windows OS da Ethernet adapterining MAC-manzilini
ipconfig /all
buyrug`i
yordamida aniqlanadi. Quyidagi 2.2-rasmga kompyuterning MAC-manzili 00-18-
DE-C7-F3-FB ko`rinishda keltirilgan.
2.2-rasm. Kompyuter qurilmasining MAC-manzilini ko`rish
Kommutator qurilmasining MAC-manzillar jadvalini ko`rish
uchun
show
mac-address-table
buyrug`i orqali aniqlanadi (2.3-rasm).
2.3-rasm. Kommutator qurilmasining MAC-manzilini ko`rish
Kommutatorni himoya qilishning oddiy usullaridan biri bu – ishlatilmayotgan
portlarni o`chirib qo`yish hisoblanadi.
Full-stack dasturlash - 1 Veb dasturlash haqida tushuncha

|
1 Veb dasturlash haqida tushuncha
|
bet | 15/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplomFull-stack dasturlash – bu ham front-end, ham back-end qismlarini qamrab oladi. Full-stack dasturchilar har ikki tomonida ham ishlay oladigan ko'p qirralik mutaxassislardir.
Veb dasturlashda bir nechta umumiy muammolar mavjud: Muvofiqlik, Xavfsizlik, Optimallashtirish, Foydalanuvchi tajribasi (UX). Xavfsizlik muhim ahamiyatga ega, chunki xavfsizlikning etishmasligi foydalanuvchilarning ma'lumotlarini yo'qotishiga, moliyaviy zarar ko'rishiga yoki obro'ning tushishiga olib kelishi mumkin.
Veb dasturlash internetdagi xizmat va mahsulotlarni taqdim etish, bizneslarni rivojlantirish va foydalanuvchilarga ma'lumot yetkazish uchun muhimdir. Zamonaviy veb dasturlash usullari tezkor, xavfsiz va foydalanuvchi uchun qulay ilovalarni yaratishga yordam beradi, bu esa oxir-oqibatda muvaffaqiyatli va barqaror veb-loyihalarni amalga oshirishga olib keladi.
|
| |
-rasm. Front-end texnologiyalari

|
-rasm. Front-end texnologiyalari
|
bet | 6/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplom1.3-rasm. Front-end texnologiyalari.
PHP:
PHP veb ilovalarni yaratishda keng qo'llaniladigan skript tili bo'lib, WordPress, Drupal va Joomla kabi CMS'lar asosidir. Laravel va Symfony kabi framework'lari bilan ham mashhur..
Veb rivojlantirish uchun maxsus yaratilgan.
WordPress, Drupal kabi ko'plab CMS (Content Management Systems) bilan ishlaydi.
Ochiq kodli va keng qo'llaniladi.
Python:
Python veb dasturlash uchun juda ommabop til bo'lib, Django va Flask kabi framework'lari bilan mashhur. Django katta va kompleks ilovalar uchun mos bo'lsa, Flask yengil va mikro ilovalar uchun qulaydir.
Ko'p maqsadli dasturlash tili.
Django va Flask kabi veb-ramkalar bilan mashhur.
Toza va sodda sintaksis, tezkor rivojlantirish imkonini beradi.
Ruby:
Ruby tilida yozilgan Ruby on Rails framework'i tez va samarali ilovalar yaratish uchun ishlatiladi. Bu framework kuchli konventsiyalari va avtomatizatsiya xususiyatlari bilan mashhur.
Ruby on Rails ramkasi bilan tanilgan.
Sodda va qulay sintaksis.
"Convention over Configuration" va "DRY" (Don't Repeat Yourself) tamoyillariga asoslangan.
Java:
Java katta korporativ ilovalar yaratishda keng qo'llaniladi. Spring va Hibernate kabi framework'lari bu jarayonni soddalashtiradi.
Katta korporativ ilovalar yaratish uchun keng qo'llaniladi.
Spring ramkasi bilan mashhur.
Yuqori darajadagi xavfsizlik va barqarorlikni ta'minlaydi.
Node.js:
Node.js JavaScript yordamida server tomonida kod yozishga imkon beruvchi platformadir. Asinxron va tadbirga asoslangan modelini qo'llab-quvvatlashi bilan ma'lum.
Bir martalik tadbirli (event-driven) arxitektura.
Sodda va qulay sintaksis.
Real vaqt rejimidagi ilovalar uchun juda mos.
|
| |
Ma‘lumotlar bazasi - 1 Veb dasturlash haqida tushuncha

|
1 Veb dasturlash haqida tushuncha
|
bet | 8/15 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #254308 |
Bog'liq diplomMa‘lumotlar bazasi – bu ma’lum bir predmet sohasiga oid tizimlashtirilgan(strukturalashtirilgan)ma’lumotlarningnomlangan to‘plamidir. Ma’lumotlar bazasi - axborot tmzimlarining eng asosiy tarkibiy qismi bo‘lib hisoblanadi. Ma’lumotlar bazasidan foydalanish uchun foydalanuvchi ishini engillashtirish maqsadida ma’lumotlar bazasini boshqarish trizimlari yaratilgan. Bu tizimlar ma’lumotlar bazasini amaliy dasturlardan ajratadi.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) -bu dasturiy va apparat vositalarining murakkab majmuasi bo‘lib, ular yordamida foydalanuvchi ma’lumotlar bazasini yaratish va shu bazadagi ma’lumotlar ustida ish yuritishi mumkin.
Juda ko‘p turdagi MBBT mavjud. Ular o‘z maxsus dasturlash tillariga ham ega bo‘lib, bu tillarga SUBD buyruqli dasturlash tillari deyiladi. MBBTga Oracle, Clipper, Paradox, FoxPro, Access va boshqalarni misol keltirish mumkin.
Ma’lumotlar bazasi tushunchasi maydon, yozuv, fayl (jadval) kabi elementlar bilan chambarchas bog‘liq .
Maydon-bu ma’lumotlarni mantiqiy tashkil etishni elementar birligi bo‘lib, u axborotni eng kichik va bo‘linmas birligi bo‘lgan rekvizitga mos keladi. Maydonni tasvirlash uchun quyidagi tavsiflardan foydalaniladi: Maydon nomi, masalan, familiyasi, ismi, tug‘ilgan sana, lavozimi, ish staji, mutaxassisligi.
1.4-rasm. Ma’lumotlar bazasi turlari.
MySQL:
Ochiq kodli relyatsion ma'lumotlar bazasi.
Keng qo'llaniladi va ko'plab dasturlash tillari bilan mos.
PostgreSQL:
Ilg'or relyatsion ma'lumotlar bazasi.
Keng imkoniyatlar, tranzaksiyalar va kengaytirilgan SQL funksiyalari.
Ochiq kodli va yuqori darajadagi integratsiya imkoniyatlari.
MongoDB:
NoSQL ma'lumotlar bazasi.
Hujjatga asoslangan (document-oriented), JSON formatida ma'lumotlarni saqlaydi.
Katta hajmdagi va murakkab ma'lumotlar uchun mos.
SQLite:
NoSQL ma'lumotlar bazasi.
Yengil va ko'chma ma'lumotlar bazasi.
Server talab qilmaydi, faqat fayl tizimida ishlaydi.
Ma’lumotlar bazalari turlari turli maqsad va ehtiyojlarga ko’ra farqlanadi. Quyida eng keng tarqalgan ma’lumotlar bazasi turlarini ko’rib chiqamiz. Ma'lumotlar bazalari turli xil arxitektura va maqsadlarga ega bo'lib, ularning tanlovi loyiha talablariga, ishlatiladigan ma'lumotlar hajmi va turi, ishlov berish tezligi, shuningdek, kengaytirilish imkoniyatlariga bog'liq. Quyida turli ma'lumotlar bazalarining qisqacha xulosalari keltirilgan:
|
| |