Navigatsiya saytlari - 5-mavzu. Iste’molchilar bilan o’zaro munosabatlar

|
5-mavzu. Iste’molchilar bilan o’zaro munosabatlar
|
bet | 15/24 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 141,75 Kb. | | #153952 |
Bog'liq 5-mavzu 4 soatNavigatsiya saytlari
Internet saytlari birinchi guruh bo’lib tomosha . Ularning maqsadi iste’molchilarni manzilga yo’naltirishdir. Ushbu guruhga qidiruv tizimlari, kataloglar va tashabbuskor saytlar (portallar) kiradi.
3.5-rasm. Web-sayt tasnifi7
Qidiruv tizimlari
Qidiruv tizimlarning vazifasi foydalanuvchi tomonidan kiritilgan so’rovga muvofiq Internet-saytlarga havolalar berishdir. Qidiruv tizimlarning taniqli vakili - bu Alta-Vista xalqaro tizimi va Rossiyaning Yandex tizimi.
Qidiruv tizimlar uchta asosiy qismdan iborat:
Qidiruv tizim - bu o’rgimchak, tırtıl yoki robot (Spider, Crawler, Robot) deb ham ataladi - web-saytlarga kiradigan, tarkibini to’liq yoki bir qismini o’qiydigan va indekslaydigan, so’ngra serverda joylashgan havolalarga amal qiladigan dastur. Qidiruv tizim muntazam ravishda, masalan, har oy saytlarga qaytadi va sahifalarni qayta indekslaydi.
Qidiruv tizimining indekslari. Bunga qidiruv tizimi topadigan va o’qiganlarning barchasi yoki asosiy qismi kiradi. Tizim indekslari - bu ulkan ma’lumot ombori, bu erda qidiruv tizimi tomonidan tashrif buyurilgan va indekslangan barcha sahifalarning matn nusxalari saqlanadi.
Foydalanuvchi so’roviga binoan ma’lumot qidirishda qidiruv tizimining indekslaridan o’tadigan va unga tegishli hujjatlarning kamayib boruvchi tartibida (berilgan mezonga muvofiqlik darajasi) beradigan dastur. Albatta, har doim ham qidiruv tizimi tomonidan eng dolzarb deb tan olingan hujjat, foydalanuvchining o’zi fikricha, shunday bo’lmaydi.
Shunday qilib, qidiruv tizimining harakati ushbu qidiruv tizimida mavjud bo’lgan barcha Internet-saytlarni, ularning barcha havolalari va filiallarini doimiy ravishda izchil o’rganishdan iborat. Axborot doimiy ravishda yangilanib turishi tufayli qidiruv tizimi ma’lum bir vaqtdan so’ng (bir oyga yaqin) o’zgarishlarni aniqlash va ro’yxatdan o’tkazish uchun muntazam ravishda o’rganilgan tugunlarga qaytadi. O’qilgan barcha ma’lumotlar indekslanadi, ya’ni tizim tomonidan ko’rib chiqilgan barcha Internet-sahifalar kodlangan maxsus ma’lumotlar bazasi yaratiladi.
Agar foydalanuvchidan so’rov kelib tushsa, qidiruv tizimi barcha indekslangan ma’lumotlarni tekshiradi va qidiruv vazifasiga mos keladigan hujjatlar ro’yxatini ishlab chiqaradi . Topilgan hujjatlar kalit so’zlarning joylashuvi (sarlavhada, matn boshida, birinchi xatboshilarida) va ularning matnda tez-tez uchrab turishi asosida tartiblanadi.
Qidiruv tizimlarining har birida aniq kalit so’zlar yoki iboralar bo’yicha so’rov odatda turli xil natijalarni keltirib chiqaradi. Buning sababi shundaki, xuddi shunday ishlash printsipiga qaramay, qidiruv tizimlari so’rovlar tillari, qidirish zonalari, hujjat ichidagi qidirish chuqurligi, tartiblash usullari va ustuvorliklari bilan farq qiladi, shuning uchun turli xil qidiruv tizimlaridan foydalanish har xil natijalarni beradi.
Qidiruv tizimlar doimo rivojlanib bormoqda. Yaxshilash barcha asosiy jihatlar bo’yicha davom etmoqda: ma’lumotlar bazalarining o’sishi, so’rovni tuzish qobiliyati va interfeys uchun qulaylik, natijalarni berish va qo’shimcha xizmat funksiyalarining mavjudligi. Uzoq vaqt davomida yangi elementlarni kiritmaydigan va mavjud funksiyalarni optimallashtirmaydigan tizimlar asta-sekin faol foydalanishdan olib qo’yilmoqda.
Eng taniqli xalqaro qidiruv tizimlari Alta Vista (www.altavista.com), Excite (www.excite.com), Lycos (www.lycos.com), WebCrawler (www.webcrawler.com). Rus tilida so’zlashadigan tizimlar orasida Yandex (www.yandex.ru), Rambler (www.rambler.ru) va Aport tizimlarini ajratib ko’rsatish mumkin! (www.aport.ru).
|
| |