nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Növbəti CPU burst-in davamı

Növbəti CPU burst-in davamı
Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1)
Sadəlik üçün belə hesab edəcəyik ki, proseslərin bütün fəaliyyəti yalnız bir CPU burst vaxtından istifadə etməklə, məhdudlaşacaq, proseslər giriş-çıxış əməliyyatlarını yerinə yetirmirlər və kontekstin dəyişdirilmə vaxtı o qədər kiçikdir ki, onları nəzərə almamaq da olar. Əgər proseslər, proseslərin “hazır olma” növbəsinə p0, p1, p2 qaydasında yerləşmişsə, o zaman onların yerinə yetirilmə mənzərəsi şək.3.2-də göstərilən kimi olacaqdır. Şək.3.2. Proseslərin p0, p1, p2 qaydasında yerinə yetirilməsi Birinci yerinə yetirilmək üçün p0 prosesi seçilir və prosessor özünün CPU burst-in bütün vaxtı ərzində, yəni, vaxtın 13 vahidi ərzində onu əldə edur. O, bitdikdən sonra, “icra olunma” vəziyyətinə p1 keçirilir, o, prosessory 4 vaxt vahidi ərzində məşğul edir. Və, nəhayət, p2 prosesi işləmək imkanı əldə edir. p0 prosesi üçün gözləmə vaxtı 0 vaxt vahidi olur, p1 prosesi üçün -13 vahid, p2 prosesi üçün isə 13+4=17 vahid olur. Beləliklə, bu halda orta gözləmə vaxtı – (0+13+17)/3 = 10 vaxt vahidi olacaqdır. p0 prosesi üçün yerinə yetirilmənin tam vaxtı 13 vaxt vahidi, p1 prosesi üçün 13+4=17 vahid, p2 prosesi üçün 13+4+1=18 vahid təşkil edəcəkdir. Yerinə yetirilmənin orta tam vaxtı – (13+17+18)/3=16 vaxt vahidinə bərabər olacaqdır. Əgər, həmin proseslər p2, p1, p0 qaydasında yerləşmiş olsaydılar, onda onların mənzərəsi şək.3.3-ə uyğun gələcəkdir. Proses p0 üçün gözləmə vaxtı 5 vaxt vahidinə, p1 prosesi üçün -1 vahidinə, p2 prosesi üçün isə - 0 vahidinə bərabər olacaqdır. Orta gözləmə vaxtı (5+1+0)/3=2 vaxt vahidi olacaqdır. Bu əvvəlki hadisə ilə müqayisədə 5 (!) dəfə azdır. Proses p0 üçün yerinə yetirilmənin tam vaxtı 18 vaxt vahidinə, p1 prosesi üçün -5 vahidə, p2 prosesi üçün isə - 1 vahidə bərabər olacaqdır. Yerinə yetirilmənin orta tam vaxtı (18+5+1)/3=8 vahidi olur ki, bu da proseslərin yerləşdirilməsinin birinci variantına nəzərən, 2 dəfə azdır.
Şək.3.3. Proseslərin p2 , p1, p0 qaydasında yerinə yetirilməsi Gördüyümüz kimi, gözlənilmənin orta vaxtı və yerinə yetirilmənin orta vaxtı bu alqoritm üçün proseslərin növbədəki yerləşmə qaydasından əhəmiyyətli dərəcədə asılı olur. Əgər bizdə CPU burst müddətli proses varsa, o zaman “hazır olma” vəziyyətinə keçən qısa proseslər uzun müddətli prosesdən son-ra yerinə yetilmənin başlanmasını uzun müddət gözləməli olacaqdır. Buna gorə də, FCFS alqoritmi praktiki olaraq, vaxt bölünmə sistemləri üçün tətbiq oluna bilməzlər – interaktiv proseslərdə cavabın orta vaxtı həddindən artıq böyük olur. Download 1,95 Mb.
|
1. Marganes (IV)-oksidi kaliy gidroksid bilan kaliy nitrat ishtirokida qizdirilganda oksidlanib, hMnO

9 sinf takrorlash
1. Marganes (IV)-oksidi kaliy gidroksid bilan kaliy
nitrat ishtirokida qizdirilganda oksidlanib, hMnO4 kislotasining tuzini hosil qiladi. Ushbu reaksiyaning tenglamasini yozing va elektron balans usuli yordamida tenglang.
2. Eritmaning K2MnO4ni oksidlovchilik xossasi muhitga bog‘liq holda turlicha bo‘ladi (mavzuga e’tibor
bering). Quyidagi reaksiyalarning tenglamalarini electron balans usulda tenglang.
a) KMnO4 + Na2SO3 + H2SO4 =
b)KMnO4 + NaNO2 + KOH = d) KMnO4 + Na2SO3 + H2O =
3.Quyidagi oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarning tenglamalari uchun koeffitsiyentlar qo‘ying.
a) H2O2 + KMnO4 + H2SO4 →K2SO4 + MnSO4 + O2 + H2O,
b) H2S + KMnO4 + H2SO4 →S + MnSO4 + K2SO4 + H2O,
d) MnO2 + HCl = MnCl2 + Cl2 + H2O
isitilgan va suyultirilgan nitrat kislota bilan
Fe + HNO3 =
juda suyultirilgan va harorat 0–10 °C bo‘lganda: Fe + HNO3 =
FeCl2 + K3[Fe(CN)6] =
FeCl3 + K4[Fe(CN)6] =
…- tarkibida 2,14 % dan ko‘p uglerod tutgan temir va uglerod qotishmasi.
•…— tarkibida 2,14 % dan kam uglerod tutgan temir va uglerod qotishmasi.
Domnada qanday kimyoviy jarayonlar sodir bo‘ladi?
Shlak hosil bo’lish reaksiyasini yozing.
Cho‘yan — temirning uglerod bilan hosil qilgan qotishmasi bo‘lib, tarkibida 2–4,5 % ___________ bo‘ladi. Shuningdek, cho‘yan tarkibida 1,5 % gacha _________., 4,5 % gacha ________va oz miqdorda _________ hamda __________ bo‘ladi.
____________________tarkibida Cr, Ni, Si va Mn lar bo‘ladi. Po‘lat cho‘yandan olinadi.
Cho‘yan domna pechlarida olinadi. Xomashyo temir rudasi: _________, _______ va _______.
Quyma cho‘yan ________ bo‘lib, undagi uglerod ________shaklida mavjud. Undan __________, _______ uchun panjaralar, mashina qismlari, ______ uskunalar tayyorlanadi
Òo‘yingan cho‘yan ________ bo‘lib, undagi uglerod _____ shaklida bo‘ladi. Undan ______ olishda foydalaniladi.
Oltingugurt — cho‘yan tarkibida _______ ko‘rinishda bo‘ladi va u _____ yordamida _______
shakliga o‘tadi.
Kimyoviy tarkibiga ko‘ra po‘lat ______ va _________ po‘latlarga bo‘linadi. ________ po‘-
latlar tayyorlashda po‘latning xossalarini kuchli tarzda o‘zgartirish xususiyatiga ega bo‘lgan turli legirlovchi qo‘shimchalar: ______, _______, _______, _________, ___________, _____________ va boshqalar qo‘shiladi.
____________- tarkibida 2 % gacha uglerod bo‘lgan temirning qotishmasi.
– tarkibida 2 % gacha ____, 0,1–1 % gacha Mn, 0,4 % gacha Si, S va P bo‘lgan po‘latdir.
Rakhmatov live t me/rakhmatov s 1 Rahmatov Sanjarbek kompyuter arxitekturasi

|
Rakhmatov live t me/rakhmatov s 1 Rahmatov Sanjarbek kompyuter arxitekturasi
|
bet | 1/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,05 Mb. | | #244622 |
Bog'liq Rahmatov Sanjarbek KA 1-mustaqil ish
Rakhmatov_live
t.me/rakhmatov_s_1
Rahmatov Sanjarbek
KOMPYUTER ARXITEKTURASI
1-mustaqil ish
______________________________________________________________________
Reja:
- Pentium protsessorlarining qiyosiy tahlili
- AMD protsessorlari
- Intel protsessorlarining maxsus seriyalari tahlili.
Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar protsessorlari
Pentium protsessorlarining qiyosiy tahlili
Pentium protsessorlar ishlab chiqarishning so’nggi davlaridan biri bu PENTIUM davridir. O’zining suzuvchi vergullar bilan ishlashdagi xatoligi bo’lgan bloki bilan mashxur bo’lgan Pentium - Pentium-60 protssesoridir. Superskalyar arxitekturasiga ko’ra ( ikkita konveyerli ) u ikkita mashina instruktsiyasini bir taktda bajara olar edi. Ichki buyruqlar keshiga ichki 8 kilobaytli ma’lumotlar keshi qo’shilgan. O’tishlarni odindan aytish texnologiyasi (branch prediction) qo’shilgan. Ma’lumotlarni qayta ishlashda o’tkazish tezligini oshirish uchun Pentium protsessori ichki kengligi 128 va 256 bitli yo’llardan foydalanadi. Tashqi shina 64 bitga qadar kengaytirilgan. Ko’p protsessorli tizimlarni yaratish uchun vositalar qo’shilgan., jumladan kengaytirilgan dasturlanuvchi uzilishlarning nazoratchisi qo’shilgan. (Advanced Programmable Interrupt Controller, APIC), qo’shimcha chiqishlar va ikki protsessorli tizimlarni yaratish uchun dual qayta ishlovchi maxsus rejim (dual processing).
Taktli chastotasi 133MGTS bo’lgan Pentium modelli protsessorlarda (1997yil) ularga MMX–buyruqli blok kiritilgan. ((MMX - MultiMedia extensions). Soprotsessor bazasida yaratilgan ushbu blok SIMD-texnologiyasi bilan ishlar edi. Bu texnologiya bir jinsli ma’lumotlarning blokini bitta mashina ko’rsatmasiga (instruktsiyasiga) ko’ra qayta ishlar edi.
Ushbu kengaytirishni kiritishdan maqsad bir turdagi butun sonli ma’lumotlardan iborat bo’lgan massivlarni qayta ishlovchi dastur ilovalarning samaradorligini oshirishdir. Bunday ilovalarga misollar: tasvirlarni va tovushlarni qayta ishlash ilovalari, arxivlash va arxivlarni ochish, va boshqalardir. Bu kiritilgan yangiliklar Pentium protsessorining ish unumdorligini odingi protsessorlarga qaraganda anchagina yuqori bo’lishiga olib kedi. Shunga ko’ra odingi protsessorlar tezda o’z o’rnini bu protsessorlarga bo’shatib berishga majbur bo’ldi.
|
| |
Səsin reverberasiyası – qapalı məkanda səs mənbəyi söndürüldükdən sonra səsin çoxsaylı əks olunma nəticəsində tədricən sönməsi prosesidir

|
Səsin reverberasiyası – qapalı məkanda səs mənbəyi söndürüldükdən sonra səsin çoxsaylı əks olunma nəticəsində tədricən sönməsi prosesidir
|
bet | 13/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Səsin reverberasiyası – qapalı məkanda səs mənbəyi söndürüldükdən sonra səsin çoxsaylı əks olunma nəticəsində tədricən sönməsi prosesidir.
Əgər bu məkan boşdursa, onda səsin sönməsi tədricən baş verir və məkanda “ugultu” yaranacaq. Əgər səs tez sönərsə (səsuducu materiallar olan mühitdə), onda səs boğuq eşidilir. Reverberasiya müddəti - məkan daxilində səsin intensivliyinin 106 dəfə, səviyyəsinin isə 60 dB azalmasına sərf olunan zamandır. Reverberasiya müddəti 0,5 san olan məkanlar akustikası yaxşı olan məkan sayılır.
Dopler effekti
Əgər səs mənbəi və ya qəbuledicisi bir-birinə nəzərən υmənb sürəti ilə hərəkət edərlərsə, onda qəbul olunan səsin ν tezliyi, tərpənməz mənbəin ν0 tezliyindən fərqlənəcəkdir.
Dopler effekti, rəqs mənbəyinin və qəbuledicinin bir-birinə nəzərən hərəkəti zamanı qəbuledicinin qəbul etdiyi rəqslərin tezliyinin dəyişməsidir.
Məs., platformaya yaxınlaşan qatarın fitinin səsinin tonu yüksələcək və ondan
uzaqlaşanda isə kiçiləcəkdir. Bu effektin yaranmasına səbəb odur ki, bizim qulağımıza və ölçü cihazlarına bir saniyədə çatan səs rəqslərinin sayı dəyişir.
Əgər səs mənbəi və qəbuledici onları birləşdirən düz xətt boyunca hərəkət edirlərsə - υmənb və υq.e mənbəin və qəbuledicinin sürətləri (onlar yaxınlaşarkən müsbət, uzaqlaşarkən isə mənfi olacaqlar) ν0 – mənbəin rəqs tezliyi; υ – həmin mühitdə səsin yayılma sürətidir.
1. Mənbə və qəbuledici mühitə nəzərən sükunətdədir - υm = υq = 0.
Dalğa uzunluğu olan dalğa, mühitdə yayılarkən qəbulediciyə çataraq onda = tezlikli rəqslər yaradacaq.
2. Qəbuledici sükunətdəki mənbəyə yaxınlaşır – υm = 0, υq >0. Dalğanın mühitdə yayılma sürəti dəyişmədiyindən,
Qəbuledicinin qəbul etdiyi rəqsin tezliyi artır.
3. Mənbə sükunətdəki qəbulediciyə
yaxınlaşır: υq.e =0, υmənb >0 . Rəqsin υ
yayılma sürəti yalnız mühitin
xüsusiyyətlərindən asılı olduğundan,
ona görə də mənbəin rəqs perioduna
bərabər zamanda, onun şüalandırdığı
dalğa qəbulediciyə qədər υT = λ
məsafəsini gedəcək.
Bu zaman mənbə υmənb T məsafəsini qət etdiyindən, şüalanmanın son anında hərəkət istiqamətində dalğa uzunluğu qısalacaq və λ = λ0 - υm T. Qəbuledicinin qəbul etdiyi rəqsin tezliyi, böyüyəcək:
4. Mənbə və qəbuledici bir-birinə nəzərən hərəkətdədirlər.
Bu hal əvvəlki iki halın ümumiləşməsidir. Qəbuledicini qəbul etdiyi rəqsin tezliyi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Səsin reverberasiyası – qapalı məkanda səs mənbəyi söndürüldükdən sonra səsin çoxsaylı əks olunma nəticəsində tədricən sönməsi prosesidir
|
ALGORITMLAR VA ULARNING TO’LIQ TUZULISHINING

|
ALGORITMLAR VA ULARNING TO’LIQ TUZULISHINING
|
bet | 2/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 209,72 Kb. | | #138613 |
Bog'liq DASTURLASH ASOSLARI2ALGORITMLAR VA ULARNING TO’LIQ TUZULISHINING
BOSQICHLARI
Algoritmlarning turli ta’riflari mavjud. Rasmiy ta’riflardan biri bo’yicha algoritm bu qo’yilgan masalani bir xil yechilishiga olib keluvchi aniq harakatlarning ketma-ketligi. Bu tushunchadan algoritmning quyidagi xossalari kelib chiqadi:
Diskretlilik – ya’ni aniqlanayotgan jarayonni qadamba-qadam ko’rinishi.
Ommaviylik – algoritm o’xshash masalalar turkumini yechishi kerak.
Tushunarlilik – algoritmda beriladigan ko’rsatmalar foydalanuvchiga tushunarli bo’lib, uning talablariga javob berishi kerak.
Aniqlilik – algoritmda ma’lum tartibda amallarni bajarish nazarda tutilishi kerak va bajaruvchiga joriy qadam tugatilishi bilan qaysi qadam keyingi bo’lib bajarilishi aniq ko’rsatilishi kerak. A lgoritmlar rasmiy ravishda bajariladi, bu degani bajaruvchi bajarilayotgan amallarni mazmunini anglash shart emas. Algoritm tuzish jarayoniga algoritmlashtirish deyiladi.
Algoritmlаr, ulаrning хоssаlаri. Bеrilish usullаri vа strukturаlаri
Yuqorida qayd qilganimizdek, qo‘yilgan biror masalani EHMda yechish uchun, avval uning matematik modelini, keyin algoritmini va programmasini tuzish kerak bo‘ladi. Bu uchlikda algoritm bloki muhim ahamiyatga ega. Endi algoritm tushunchasining ta’rifi va xossalarini bayon qilamiz.
Algoritm bu oldimizga qo‘yilgan masalani yechish zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligidir.
Algoritm so‘zi va tushunchasi IX asrda yashab ijod etgan buyur alloma Muhammad al-Xorazmiy nomi bilan uzviy bog‘liq. Algoritm so‘zi Al-Xorazmiy nomini Yevropa olimlari tomonidan buzib talaffuz qilinishidan yuzaga kelgan. Al-Xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq sistemasining tamoyillarini va undagi to‘rtta amallarni bajarish qoidalarini asoslab bergan.
Algoritmning asosiy xossalari.Algoritmning 5-ta asosiy xossasi bor:
Diskretlilik (Cheklilik). Bu xossaning mazmuni algoritmlarni doimo chekli qadamlardan iborat qilib bo‘laklash imkoniyati mavjudligida. Ya’ni uni chekli sondagi oddiy ko‘rsatmalar ketma-ketligi shaklida ifodalash mumkin. Agar kuzatilayotgan jarayonni chekli qadamlardan iborat qilib qo‘llay olmasak, uni algoritm deb bo‘lmaydi.
|
| |
Tushunarlilik - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi
|
bet | 3/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 209,72 Kb. | | #138613 |
Bog'liq DASTURLASH ASOSLARI2Tushunarlilik. Biz kundalik hayotimizda berilgan algoritmlar bilan ishlayotgan elektron soatlar, mashinalar, dastgohlar, kompyuterlar, turli avtomatik va mexanik qurilmalarni kuzatamiz.
Ijrochiga tavsiya etilayotgan ko‘rsatmalar, uning uchun tushinarli mazmunda bo‘lishi shart, aks holda ijrochi oddiygina amalni ham bajara olmaydi. Undan tashqari, ijrochi har qanday amalni bajara olmasligi ham mumkin.
Har bir ijrochining bajarishi mumkin bo‘lgan ko‘rsatmalar yoki buyruqlar majmuasi mavjud, u ijrochining ko‘rsatmalar tizimi (sistemasi) deyiladi. Demak, ijrochi uchun berilayotgan har bir ko‘rsatma ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga mansub bo‘lishi lozim.
Ko‘rsatmalarni ijrochining ko‘rsatmalar tizimiga tegishli bo‘ladigan qilib ifodalay bilishimiz muhim ahamiyatga ega. Masalan, quyi sinfning a’lochi o‘quvchisi "son kvadratga oshirilsin" degan ko‘rsatmani tushinmasligi natijasida bajara olmaydi, lekin "son o‘zini o‘ziga ko‘paytirilsin" shaklidagi ko‘rsatmani bemalol bajaradi, chunki u ko‘rsatma mazmunidan ko‘paytirish amalini bajarish kerakligini anglaydi.
Aniqlik. Ijrochiga berilayotgan ko‘rsatmalar aniq mazmunda bo‘lishi zarur. Chunki ko‘rsatmadagi noaniqliklar mo‘ljaldagi maqsadga erishishga olib kelmaydi. Odam uchun tushinarli bo‘lgan "3-4 marta silkitilsin", "5-10 daqiqa qizdirilsin", "1-2 qoshiq solinsin", "tenglamalardan biri yechilsin" kabi noaniq ko‘rsatmalar robot yoki kompyuterni qiyin ahvolga solib qo‘yadi.
Bundan tashqari, ko‘rsatmalarning qaysi ketma-ketlikda bajarilishi ham muhim ahamiyatga ega. Demak, ko‘rsatmalar aniq berilishi va faqat algoritmda ko‘rsatilgan tartibda bajarilishi shart ekan.
Ommaviylik. Har bir algoritm mazmuniga ko‘ra bir turdagi masalalarning barchasi uchun ham o‘rinli bo‘lishi kerak. YA’ni masaladagi boshlang‘ich ma’lumotlar qanday bo‘lishidan qat’iy nazar algorim shu xildagi har qanday masalani yechishga yaroqli bo‘lishi kerak. Masalan, ikki oddiy kasrning umumiy mahrajini topish algoritmi, kasrlarni turlicha o‘zgartirib bersangiz ham ularning umumiy mahrajlarini aniqlab beraveradi. Yoki uchburchakning yuzini topish algoritmi, uchburchakning qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, uning yuzini hisoblab beraveradi.
Natijaviylik. Har bir algoritm chekli sondagi qadamlardan so‘ng albatta natija berishi shart. Bajariladigan amallar ko‘p bo‘lsa ham baribir natijaga olib kelishi kerak. Chekli qadamdan so‘ng qo‘yilgan masala yechimga ega emasligini aniqlash ham natija hisoblanadi. Agar ko‘rilayotgan jarayon cheksiz davom etib natija bermasa, uni algoritm deb atay olmaymiz.
|
| |
Dasturni tekshirish - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vazirligi
|
bet | 6/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 209,72 Kb. | | #138613 |
Bog'liq DASTURLASH ASOSLARI2Dasturni tekshirish
Biz dasturni har bir qismini tekshiradigan kirituvchi ma’lumotlar to’plamini tanlashimiz kerASLIDDINIntelak. Ko’p murakkab algoritmlarni matematik tomondan tadqiq qilish yoki juda qiyin yoki mumkin emas. Bunday holatlarda algoritmni faoliyat jarayonida va qiyinligi bo’yicha tekshiradi. Bundan tashqari dasturlarni hisoblash imkoniyatlarini aniqlash uchun ham testlash maqsadga muvofiq. Ko’p dasturlar qandaydir kiritiladigan ma’lumotlar bilan yahshi ishlasa, boshqalari bilan yomon ishlaydi. “Yahshi” lardan “yomon” larga o’tish “mayin” bo’lish kerak. Testlash uchun ma’lumotlar dasturning qiyinligiga, mavjud vaqt resurslariga, kiritish-chiqarishsoniga bog’liq holda tanlanadi. Bu yerda analitik va eksperimental tahlil birbirini to’ldiradi.
|
| |
Hsrp standart Cisco protokoli bo'lib, standart shlyuz sifatida ishlaydigan marshrutizatorlarning mavjudligini oshirish uchun mo'ljallangan. Protokol 1997 yilda rfc 2281 tavsiyanomasi asosida ishlab chiqilgan

|
Hsrp standart Cisco protokoli bo'lib, standart shlyuz sifatida ishlaydigan marshrutizatorlarning mavjudligini oshirish uchun mo'ljallangan. Protokol 1997 yilda rfc 2281 tavsiyanomasi asosida ishlab chiqilgan
|
Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #155575 |
Bog'liq HSRP
MUHAMMAD AL-XOZAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
FAKULTET
Kommutatsiya va marshrutizatsiya
10-labaratoriya ish
Talaba guruhi: 412-20
Bajardi:Samadov Ravshan
Tekshirdi:Reypnazarov
Yernazar
10– LABORATORIYA ISHI
HSRP protokolini IPv4 va IPv6 adreslash asosida sozlash
Ishdan maqsad: IPv4 va IPv6 manzillash tizimi asosida HSRP konfiguratsiyalarini sozlashni amalga oshirish va ko`nikmaga ega bo’lish
Nazariy ma’lumotlar
HSRP - standart Cisco protokoli bo'lib, standart shlyuz sifatida ishlaydigan marshrutizatorlarning mavjudligini oshirish uchun mo'ljallangan. Protokol 1997 yilda RFC 2281 tavsiyanomasi asosida ishlab chiqilgan.
XULOSA:
Biz ushbu labaratoriyada HSRP protokolini IPv4 va IPv6 adreslash asosida sozlash ni o`rgandik va ushbu labaratoriyda bizga 3 ta router , 1 ta switch va 3 ta kompyuter kerak bo`ldi. Har bir routerga loopback orqali ip address berib qo`ydik. Bu bizga telnet orqali routerga oson ulanish imkonini berdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Hsrp standart Cisco protokoli bo'lib, standart shlyuz sifatida ishlaydigan marshrutizatorlarning mavjudligini oshirish uchun mo'ljallangan. Protokol 1997 yilda rfc 2281 tavsiyanomasi asosida ishlab chiqilgan
|
Mühazirə XIV - Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs...

Mühazirə XIV
Termoelektrik hadisəsi (Zeybek effekti)
Əgər müxtəlif cinsli metallardan ibarət dövrəni qapamış olsaq, onların temperaturu eyni olarkən kontakt cərəyan olmayacaq, çünki tam kontakt potensiallar fərqi sıfra bərabərdir:
Əgər kontaktların temperaturu müxtəlif olarsa, tam kontakt potensiallar fərqi (dövrənin gərginliyi) sıfırdan fərqli olacaq, bu da termo EHQ adlanır.
Termoelektrik hadisəsi (Zeybek effekti) – toxunan (kontakt) hissələrində temperaturları fərqli olan müxtəlif tərkibli keçiricilərdən yaradılmış qapalı dövrədə cərəyanın yaranması hadisəsidir.
Termo – EHQ-in yaranmasının səbəbəblərindən biri – Fermi enerjisinin temperaturdan asılı olmasıdır.
İkinci səbəb – keçiricinin qeyri bərabər qızması ilə əlaqədar olaraq elektronların diffuziya etməsidir.
Keçirici daxilində yaran:elektrik cərəyanının gərginliyi birinci yaxınlaşmada temperatur qradiyentilə mütənasib olub, ona doğru istiqamətlənmişdir:
Zeybek əmsalı keçiricinin ucları müxtəlif temperaturda olarkən yaranan potensialın qradiyentini xarakterizə edir.
Peltye effekti
Peltye effekti – termoelektrik hadisəsinin əksidir.
İki müxtəlif cinsli keçiricilərin kontaktından cərəyan axarkən Coul-Lens istiliyindən savayı, cərəyan şiddəti ilə mütənasib olan əlavə istilik ayrılır ( ya da udulur – cərəyanın istiqamətindən asılı olaraq) :
Cərəyanın istiqaməti dəyişdikdə, Peltye istiliyi də işarəsini dəyişir.
Keçiricilərin birləşmə yerində kontakt potensiallar fərqi mövcud olduğundan, kontakt elektrik sahəsi yaranır.
Bu birləşmə yerində elektronların sürəti sahə tərəfindən azaldılır və ionlarla toqquşarkən onlardan enerji aldığından, bu birləşmə yeri soyuyur.
Əgər cərəyan axarkən elektron sahəninəksinə hərəkət edərsə, sahə onu sürətləndirdiyindən, elektron qazandığı əlavə enerjini kristal qəfəsə ötürür – birləşmə yeri qızır.
|
Sulfonik kislotalarni ajratib olishning asosiy usullari

|
Sulfonik kislotalarni ajratib olishning asosiy usullari
|
bet | 2/2 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 106,87 Kb. | | #111625 |
Bog'liq Aromatik uglevodorodlarni surforlash
Ko'p hollarda sulfonik kislotalar tuzlar shaklida ajratiladi. Neytrallashtiruvchi moddalar sifatida soda, bo'r, ohak, natriy sulfit va gidroksidi ishlatiladi. Kamdan kam hollarda natriy xlorid yoki sulfat bilan tuzlash qo'llaniladi. Biroq, oxirgi usul hech qachon mahsulotning yaxshi hosilini bermaydi.
Sulfomassani soda yoki natriy sulfit bilan neytrallashda quyidagi reaktsiyalar yuzaga keladi:
neytrallash natijasida hosil bo'lgan sulfonik kislotalarning natriy tuzlari eritmada ham, cho'kindi ham bo'lishi mumkin. Bu eritmaning konsentratsiyasiga va natriy sulfat va natriy arilsulfonatning eruvchanlik nisbatiga bog'liq .
sulfonatlarning gidroksidi erishi jarayonlari bilan birlashtirilgan sohalarda foydalidir . Bunday holda, sulfonatni zararsizlantirish uchun ishlatiladigan sulfit sulfonatning gidroksidi erish jarayonining chiqindi mahsulotidir va neytrallash paytida hosil bo'lgan oltingugurt dioksidi gidroksidi eritmani zararsizlantirish uchun ishlatilishi mumkin.
Natriy karbonat bilan neytrallash xavfsizroq, oddiyroq uskunalar talab qiladi, ammo xom ashyo xarajatlari jihatidan qimmatroq. Shuningdek, siz suvli tuz eritmalari uchun bug'lanish jarayonlarining narxini va ishlab chiqarish chiqindilarini qayta ishlashning murakkabligini hisobga olishingiz kerak .
Bo'r va ohak nisbatan arzon xom ashyo hisoblanadi. Neytrallash quyidagi tenglamalarga muvofiq amalga oshiriladi:
sulfomassani ohak bilan neytrallashda karbonat angidrid hosil bo'lmaydi, bu esa ushbu bosqichda jarayonni sezilarli darajada osonlashtiradi. Boshqa tomondan, bo'r arzonroq xom ashyo bo'lib, bo'r bilan neytrallanganda, kaltsiy sulfat osonroq filtrlanadigan shaklda hosil bo'ladi. Eng oson filtrlanadigan shakl dihidratdir Ca SO 4 2H 2 O (gips). Gips hosil bo'lishi uchun ozgina kislotali muhit va 60-65 S haroratni saqlab turish kerak.
Keyingi bosqich - bu kaltsiy tuzining natriyga aylanishi:
Mahsulot yo'qotilishini kamaytirish uchun cho'kindilarni yuvishdan olingan yuvish suvi bo'r suspenziyasini tayyorlash uchun ishlatiladi.
Ca SO 4 , Na 2 SO 4 , Na 2 SO 3 dan foydalanish uchun ularni oldindan tozalash kerak.
|
| |
Sosial və tətbiqi ekologiyanın əsasları, qaydaları və prinsipləri

Ekoloji problemlərin həlli üçün insanlar öz fəaliyyətləri ilə təbiətin imkanları arasında
aşağıda göstərilən iki istiqamətdə uzlaşma yaratmalıdırlar:
1) Texnoloji istiqamət: –
ekoloji qanun, qayda və normalara cavab verən yeni və
təkmilləşdirilmiş texnologiya işləyib hazırlamaq;
2) Sosial istiqamət: – istehsal olunan məhsulların səmərəli istifadəsi nəzərdə tutulur. Bu
zaman üçün normaların bioloji və ekoloji cəhətdən əsaslandırılması kriteriyası əsas götürülmə-
lidir.
Bu məsələlərin səmərəli həlli qəbul olunmuş qayda və normaların ümumi
ekologiya
qanunlarına nə dərəcədə uyğun edilməsindən asılıdır. Bunun üçün, insanlar başa düşməlidirlər
ki, yalnız və yalnız onlar biosfer üçün təhlükə yaradanlardır. Düşünülməmiş hərəkət həyat üçün
təhlükə mənbəyidir. İnsanlarla ətraf mühit arasında olan münasibətlərin uyğunsuzluğunun aradan
qaldırılması kifayət qədər vəsait tələb edir.
Məsələn, insanlar tərəfindən son 20 ildə biosferə vurulan zərərin neytrallaşdırılması üçün
lazım olan xərcin həcmi dünya üzrə məhsul istehsalına sərf olan xərcdən xeyli yüksəkdir. Belə
xərclərin həcmi ilbəil artır. Bununla yanaşı, sosial-tətbiqi ekologiya üzrə həlli tələb
olunan
məsələlərin həcmi də geniş- lənir. Ümumi planda bu məsələləri 3 bölməyə ayırmaq olar:
1) insanların biosferdə yeri və rolu, onların ətraf mühitə olan təsiri;
2) insanlar tərəfindən yaradılan ekoloji problemlər, onların məzmunu, səbəbləri və
nəticələri;
3) Ekoloji problemlərin həllinin mövcud və proqnozlaşdırılan yolları.
Göstərilənlərdən belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, “Sosial və tətbiqi ekologiya” yalnız
“Ümumi ekologiya” ilə yox, həm- çinin sosial (mədəniyyət, iqtisadiyyat, sosiologiya, demoqrafi-
ya), təbiət (biologiya, kimya, coğrafiya), tətbiqi (təbiətdən istifadə, energetika, şəhərsalma və s.)
elementlər və tədris fən- ləri ilə sıx əlaqədardır. “Sosial və tətbiqi ekologiya” üzrə baş verən
hadisələr və onların yaratdıqları problemlər dinamiki xarakter daşıyır. Onların öyrənilməsi üçün
yeni-yeni materiallar tələb olunur.
Sosial və tətbiqi ekologiyada tətbiq olunan qayda, norma və prinsiplər əsasən digər elm
sahələrindən götürülərək ekologiya prinsiplərinə uyğunlaşdırılmışdır. Bu sahədə alimlərdən
V.İ.Vernadski, N.F.Reymers, B.Kommonerin böyük xidməti olmuşdur.
“Sosial və tətbiqi ekologiya”da xüsusi əhəmiyyət kəsb edən aşağıdakı mövcud qayda,
qanun və prinsipləri nəzərdən keçirək:
Graflarni bo'yash. Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar

|
Graflarni bo'yash. Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar
|
bet | 1/7 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #132798 |
Bog'liq DISKRET 5 M O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI DI-12-22 GURUH 2-BOSQICH TALABASI DISKRET TUZILMALAR FANIDAN TAYYORLAGAN 5-MUSTAQIL ISHI Bajardi: ABDUMANNOPOV A. Qabul qildi: Soibnazarov.J a) Graflarni bo'yash.Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar. - a) Graflarni bo'yash.Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar.
- b) Yo'nalgan graflar matritsalari, yo'l tushunchasi.Graflar izomorfligi, misollar bilan
- c) Planar graflar. Pontryagin-Kuratovskiy teoremasi
- Xulosa
- Foydalanilgan adabiyotlar
Graflarni bo'yash.Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar. - Graflarni bo'yash.Graf xromatik sinfi va xromatik soni. Bixromatik graflar.
- Graflarni bo'yash, graf teoriyasining bir qator muhim konseptlari bilan bog'liqdir, shunday qilib grafni eng kam sonli ranglar bilan to'g'ridan-to'g'ri bo'lish va grafning xromatik sonini aniqlash imkonini beradi.
- Quyidagi tushunchalarga e'tibor bering:
1. Graf Xromatik Sinfi (Chromatic Class): Graf xromatik sinfi, grafda bo'lishgan ranglar soni bo'yicha yaratilgan sinflardan biridir. Grafning har bir uchi rang bilan to'g'rilangan va bu ranglar qanday qilib grafning barcha uchlarni boshqarishini ko'rsatadi. Xromatik sinf, grafni eng kam ranglar bilan qanday qilib bo'lishi mumkinligini ifodalaydi. - 1. Graf Xromatik Sinfi (Chromatic Class): Graf xromatik sinfi, grafda bo'lishgan ranglar soni bo'yicha yaratilgan sinflardan biridir. Grafning har bir uchi rang bilan to'g'rilangan va bu ranglar qanday qilib grafning barcha uchlarni boshqarishini ko'rsatadi. Xromatik sinf, grafni eng kam ranglar bilan qanday qilib bo'lishi mumkinligini ifodalaydi.
|
| |
Sanoatda raqamli texnologiyalar

SANOATDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
ЦИФРОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ В ПРОМЫШЛЕННОСТИ
DIGITAL TECHNOLOGIES IN INDUSTRY
ID: 37094
Volume 1, № 1
September 2023
DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.8376859
GEOLOGIYA VA NEFT-GAZ SANOATI
ГЕОЛОГИЯ И НЕФТЕГАЗОВАЯ ПРОМЫШЛЕННОСТЬ
GEOLOGY AND OIL-GAS INDUSTRY
www.srt-journal.uz
76
ADSORBSION QURITISH JARAYONI TADQIQ QILISH
Sh.A.Rizayev, X.I.Ne’matov
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti
Annotatsiya. Ushbu maqolada adsorbsiya jarayonini afzalilari
va adsorbent sifatida
ishlatiladigan moddalar va texnologik seximlar keltirilib o‘tilgan va adsorbentga qo‘yiladigan
talablar ular quyidagilar gazdan namlikni tez shimib olishi va osongina qayta tiklanishi faolligi
va kuchini sezilarli darajada yo‘qotmasdan bir necha marta regeneratsiyaga bardosh berishi,
yuqori mexanik kuchga va singdirish qobiliyatiga ega bo‘lishi kerakligi maqolda ko‘rsatib
o‘tilgan.
Kalit so‘zlar: suv maydalagich, voronka,
quvurli isitgich, adsorberlar,
ajratuvchi,
issiqlik
almashtirgich, adsorbent, seolitlar, regeneratsiya, desorbsiya.
STUDY OF THE PROCESS OF DRYING ADSORBION
Sh.A.Rizayev, X.I.Nematov
Karshi engineering-economics institute
Abstract. In this article, the advantages of the adsorption process and the substances used as
adsorbents and technological sections are presented, and the requirements for the adsorbent
are as follows: it can quickly absorb moisture from the gas and is easily regenerated, it can
withstand regeneration several times without significant loss of activity and strength, high it is
indicated in the proverb that it should have mechanical strength and absorption capacity.
Lazerlər və ya optik kvant generatorları

|
Lazerlər və ya optik kvant generatorları
|
bet | 29/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Lazerlər və ya optik kvant generatorları – koherent şüalanma mənbəi olub, bir çox unikal keyfiyyətlərə malikdir.
Lazer – ingilis sözü olub, Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation (indusiya şüalanması ilə işığın gücləndirilməsi).
Lazerlərin növləri: qaz lazeri, bərkcisimli, yarımkeçirici.
İşləmə rejimi: impulsu, kəsilməz.
Şüalanmanın gücü: 1012 _ 1013 Vt .
Tətbiq oblastı: Materialların işlənmə texnolugiyasında, tibb sahəsində, hərbi texnikada, naviqasiyanın, rabitənin və lokasiyanın optik sistemlərində, interferensiynın təcrübələrində, kimyada,məişətdə və s.
Lazer şüalanmasının əsas xüsusiyyətləri : İşçi maddənin çoxsaylı atomlarının birlikdə buraxdığı işıq kvantlarının yüksək tərtibdən monoxromatik olması.
1. Zaman və fəza koherentliyi : ~ 10−3 san zaman koherentliyi, l = c ~ 105 m koherent uzunluğuna uyğun gəlir ki,bu da adi işıq mənbəyinkindən yeddi tərtib böyükdür.
2. Ciddi monoxromatiklik (∆ λ <10−11 m).
3. Enerji selinin sıxlığının böyük olması (~ 1010 Vt/m2).
4. İşıq dəstəsinin dağılma bucağının çox kiçik olması ( adi projektorun işıq dəstəsindən 104 dəfə az) .
Mühazirə XII
Yarımkeçiricilərin fotokeçiriciliyi. Yarımkeçiricilərdə kontakt hadisələri: p-n keçid, ventil fotoeffekti , işıq diodu, tranzistor.
Fotokeçiricilik(daxili fotoeffekt) – elektromaqnit şüalanması (işıq) nın təsirilə elektrik keçiriciliyinin artmasıdır. Fotoeffekt yalnız o halda baş verə bilər ki, əgər fotonun enerjisi elektronun keçirici zonaya keçməsinə kifayət etsin:
Məxsusi yarımkeçiricilər üçün fotoeffektin qırmızı sərhədi
spektrin infraqırmızı oblastında yerləşir : ΔE~1 eV olduqda, λ0=1200 nm
Fotokeçiricilik hadisəsindən fotorezistorların hazırlanmasında isifadə olunur.
Üstünlüyü:
Yüksək həssasdır.
Ətalətsiz olması (zaman sabiti ~10-3÷10-8 san ).
Ölçüsünün kiçik olması.
Uzaq infra qırmızı olastda işləyir.
|
| |
Mühazirə XIII - Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və...

|
Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs konturu. Eyni istiqamətdə və eyni tezlikli harmonik rəqslərin toplanması. Döyünmə. Harmonik rəqslərin kinematika və dinamikası
|
bet | 33/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Mühazirə XIII
Metallarda kontakt hadisələri . Elektronların metaldan çıxış işi. Kontakt potensiallar fərqi. Termoelektrik hadisəsi (Zeybek effekti). Peltye effekti
Kontakt potensiallar fərqi
İki müxtəlif metalı toxundurarkən onlar arasında kontakt potensiallar fərqi yaranacaq.
Birinci Volta qanunu: Kontakt potensiallar fərqi yalnız metalın kimyəvi tərkibindən və temperaturundan asılıdır.
Volta sırası
Toxunan metalların potensiallarının azalma sırası: Al>Zn>Sn>Pb>Fe>Cu>Ag>Pt
Metallar toxunarkən Fermi səviyyələri eyniləşir. Birinci metalın elektronları dolmuş yuxarı səviyyədən ikinci metalın aşağı boş səviyyələrinə keçirlər; birinci metal müsbət, ikinci isə mənfi yüklənəcək.
Səviyyələr yerdəyişmə edirlər. Birinci metalda elektronun potensial enerjisi azalacaq, ikincidə- artacaq.
Xarici kontakt potensiallar fərqi
Birinci metalın səthi yaxınlığındakı elektronun enerjisi, ikinciyə nəzərən kiçik olacaq; bu enerjilər fərqi xarici kontakt potensiallar fərqini yaradacaq.
Xarici kontakt potensiallar fərqi, iki metalın çıxış işlərinin fərqi ilə təyin edilir. Onun tərtibi ~ 1V yaxındır.
Daxili kontakt potensiallar fərqi
Metalların daxili nöqtələri arasında da Fermi səviyyələri ilə bağlı olan daxili kontakt potensiallar fərqi mövcuddur.
Daxili kontakt potensiallar fərqinin tərtibi:
Daxili potensiallar fərqinin yaranmasına səbəb, melların konsentrasiyalarının fərqli olması ilə bağlıdır. Elektron qazlarının konsentrasiyasındakı fərq, elektronların bir metaldan digərinə diffuziya etməsinə səbəb olur.
Metallarda elektron qazının cırlaşmış olmasına baxmayaraq, klass Bolsman statistikasından ona tətbiq eetmək olmaz.
Metallarda elektronların konsentrasiyaların nisbəti enerjilərin fərqi və temperatur ilə təyin olunduğu üçün :
Tam kontakt potensiallar fərqi xarici və daxilinin cəminə bərabərdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs konturu. Eyni istiqamətdə və eyni tezlikli harmonik rəqslərin toplanması. Döyünmə. Harmonik rəqslərin kinematika və dinamikası
|
Tranzistor
Tranzistor – iki p-n keçidli kristal
 Deşik və elektron keçiriciklərinin növbəli olması ilə:


n-p-n tip tranzistor

|
Tranzistor
Tranzistor – iki p-n keçidli kristal
Deşik və elektron keçiriciklərinin növbəli olması ilə:
n-p-n tip tranzistor
|
bet | 32/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Tranzistor
Tranzistor – iki p-n keçidli kristal
Deşik və elektron keçiriciklərinin növbəli olması ilə:
n-p-n tip tranzistor
Tranzistor - gücləndirici
Emitterdə gərginliyin kiçik dəyişməsində, kollektor dövrəsindəki cərəyan şiddəti güclü dəyişəcək : düzünə dəyişmədə Volt-Amper-Xarakteristikası kəskin dəyişir.
p-n keçid – elektron texnikasının müxtəlif qurğularında elektrik siqnallarının qeyri-xətti çevrilməsi üçün əksər cihazların əsas struktur elementidir .
Lampalı aparatlarla müqayisədə yarımkeçiricilərdən istifadə elektron cihazların ölçü və kütləsinin on dəfələrlə azalmasına gətirmişdir.
Müasir texnalogiyanın köməkliyilə ölçüləri bir neçə mikrometr olan diod, tranzistor, yarımkeçirici fotoqəbuledicilər və s., kimi yarımkeçirici cihazların yaradılması mümkün olmuşdur.
Elektron texnikasında keyfiyyətcə yeni etap olaraq, inteqral mikrosxemlərinin yaradılması ilə məşqul olan mikroelektronikanın inkişafı olmuşdur.
Onlar öz aralarında birləşdirilmiş çoxsaylı mikroelektron kompanentlərdən - kristalların səth təbəqəsində hazırlanan tranzisterlər, rezisterlər, kondensator və diodlardan ibarətdir.
İnteqral sxemləri sahəsindəki proqres böyük və ifrat böyük inteqral sxemlərin (BİS və İBİS) texnalogiyasının yaradılmasına gətirmişdir. Bu texnalogiyalar hər birində bir neçə min sxem yerləşdirən inteqral sxemlərinin hazırlanmasına imkan verir : bir çipdə bir milyondan çox kompanentlər yerləşdirmək olur. Mikrosxemlərin tətbiqi müasir elektron texnikasında inqilabi dəyişikliyə səbəb olmuşdur. Bu əsasən özünü elektron hesablama texnikası sahəsində göstərir.
Elektronun metaldan çıxış işi -
–– bu elektronun metaldan çıxması üçün sərf etməli olduğu minimal enerjidir.
Elektronlar metaldan çıxarkən metal-vakuum sərhədindəki potensial maneəni aşmalıdırlar. Bu maneənin hündürlüyi elektronların metaldan çıxış işinə bərabərdir:
Metal-vakuum sərhədində potensialın sıçrayışı:
M etal daxilində elektronun enerjisi:
Metal – elektron üçün potensial çuxurdur.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tranzistor
Tranzistor – iki p-n keçidli kristal
Deşik və elektron keçiriciklərinin növbəli olması ilə:
n-p-n tip tranzistor
|
İşıq diodu - Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs...

|
Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs konturu. Eyni istiqamətdə və eyni tezlikli harmonik rəqslərin toplanması. Döyünmə. Harmonik rəqslərin kinematika və dinamikası
|
bet | 31/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl İşıq diodu
İşləmə prinsipi – ventil fotoeffektinin əksi: əgər p-n keçidindən cərəyan buraxmış olsaq, şüalanma yaranacaq.
İşığın generasiyası, p- və n- oblastlarının sərhədində elektron və deşiklərin rekombinasiyası zamanı yaranan enerji hesabına baş verir.
Kvantların enerjisinin qiyməti, qadağan zonasının enindən asılıdır. Qadağan zonasının eninin 1,7 –dən 3,4 eV qiymətlərində, şüalanan kvantların enerjisi dalğa uzunluğu 400-dən 700 nm olan görünən işıq diapazonuna uyğun gəlir. Şüalanan işıq bütün istiqamətlərdə yayılır. Şüalnmanı fokuslaşdırmaq üçün plastik linzalardan istifadə olunur.
a –linza
b –işıq şüalandıran kristal
d –korpus
с –istilik ötürücüsü
İşıq diodunun şüalandırdığı işıq qeyri-monoxromatik olub, yarımkeçiricinin tərkibindən asılıdır. Ağ işıq almaq üçün RQB texnalogiyasından istifadə edərək, rənglərin qarışığından istifadə olunur :
hər hansı bir matrisdə kip yerləşdirilmiş qırmızı, mavi və yaşıl rəngli işıq diodlarının şüalanmaları , optik sistemlər vasitəsilə, məs., linza ilə qarışdırılır və nəticədə ağ işıq alınır.
İşıq diodlarının üstünlükləri:
işləmə müddəti onilliklərlədir
alçaq gərginliklərdə işləyi, yəni elektrik cəhətdən təhlükəsizdir;
lüminisent lampalarından fərqli olaraq, ətraf mühitə zərər verən (civə və başqaları)
kompanentləri yoxdur;
yüksək mexaniki möhkəmdir – vibrasiyaya davamlı;
İşıq diodlarına gərginlik verməklə onların tez qoşulması, onların praktik olaraq
yüksək tezliklə qoşulub –açılmasına imkan verir;
işıq diodlarının hazırlanma texnalogiyasındakı yeni nəaliyyətlər, görünə işıq
spektrinin bütün rənglərinin alınmasına imkan yaradır;
işıq diodlarının kiçik ölçülü və kompakt olması
Çatışmazlıqları:
baha qiymətə başa gəlməsi
işığın spektral diapazonunun ensiz olması ( bu ətrafın işıqlandırılmasına imkan vermir)
Cərəyan mütləq stabilləşmiş olmalıdır ( xarakteristik əyrisini kəskin olmasından irəli gəlir)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mühazirə I harmonik rəqslər və onların xarakteristikaları. Yaylı, fiziki və riyazi rəqqaslar və rəqs konturu. Eyni istiqamətdə və eyni tezlikli harmonik rəqslərin toplanması. Döyünmə. Harmonik rəqslərin kinematika və dinamikası
|
Ekoloji faktorlar - Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

|
Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərinBog'liq M asir d vrd istehsalatda h r hans s viyy d q bul edil n q ra2. 3. Ekoloji faktorlar
Ətraf mühitin vəziyyətinə və canlı orqanizmlərə müxtəlif ekoloji faktorlar güclü təsir
göstərir. Canlı orqanizmlərə bilavasitə və ya dolayı təsir edən hər hansı bir mühit ekoloji faktor
adlandırılır. Ekoloji faktorları üç kateqoriyaya bölürlər:
1) Cansız təbiət faktoru – abiotik faktor;
2) Canlı təbiət faktoru – biotik faktor;
3) İnsan fəaliyyəti faktoru – antropogen faktor.
Orqanizmlərin bu və ya digər faktor təsirinə uyğunlaşması həmin təsirin (faktorun)
dövrlülüyündən asılı olur. Birinci dövrü faktora yerin fırlanması, ilin fəsillərinin dəyişməsi,
gündəlik işıq dəyişməsi və s. aid edilir. Bu faktorlar hələ həyatın yaranmasından əvvəl mövcud
olmuşdur. Yaranan orqanizmlər bu şəraitə uyğunlaşmaq məcburiyyətində qalaraq onlara
uyğunlaşmışlar.
İkinci dövrü faktora, ətraf mühitin temperaturu, nəmliyi, atmosfer çöküntüləri və s. aid
edilir.
Dövrü olmayan faktorlara təbii fəlakətlər və texnogen xa- rakterli faktorlar aid edilir.
Yer üzərindəki abiotik faktorlar:
1. İşıq. Bu spektrdə 45% narıncı günəş şüalarıdır ki, onlar fotosintez üçün böyük rol
oynayırlar. Dalğasının uzunluğu 750nm-dən çox olmayan infraqırmızı şüalar heyvanlar və
bitkilər tərəfindən hiss olunmamasına baxmayaraq, əsas istilik enerji mənbəyi sayılır. Günəş
enerjisinin 7%-i ultrabənövşəyi şüaların hesabına düşür ki, bu spektrdə dalğanın uzunluğu 400
nm-dən çox olur.
2. İonlaşdırıcı şüalar. Bu şüalar yüksək enerjiyə malikdirlər. Onlar bir elementin
atomundan onun elektronunu çıxarıb başqa bir elementə birləşdirərək mənfi və müsbət ionlardan
ibarət cüt yaradırlar.
İonlaşdırıcı şüaların mənbəyi radioaktiv maddələr və kos- mik şüalardır. Günəş
radiasiyasının atmosferin yuxarı sərhəd- dindəki intensivliyi 1380 vt/m
2
və ya 1,980 kal/(dəqiqə.
sm
2
) çatır. Yer üzərinə çatan günəş radiasiyası atmosferin yuxarı sərhədinə nisbətən az olur.
Şüanın udulma dozası “ber” ilə ölçülür. Ber – rentgenin bioloji ekvivalentidir. 1 ber 0,01
coul/kq-a bərabərdir. İnsan il ərsində orta hesabla 0,1 ber şüaya məruz qalır.
|
| |
Darsning texnologik xaritasi

|
Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 1/8 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 78,52 Kb. | | #254243 |
Bog'liq Darsning texnologik xaritasi (1)
Sinf:7-I
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Asoslarning olinishi va xossalari
|
Maqsad va vazifalar
|
Ta’limiy maqsad :O’quvchilarga suvda eriydigan a suvda erimaydigan asoslarning olinishi va xossalari haqida ma’lumot berish
Tarbiyaviy maqsad: Atrof muhitni muhofaza qilish har birimizning burchimiz ekanligini uqtirish
Rivojlantiruvchi maqsad: Dars davomida reaksiya tenglamalarini to’g’ri yoza bilishni takrorlash orqali xotirani mustahkamlash
|
O’quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Dars metodi: Og’zak va yozma
Dars tipi: Yangi bilim va ko’nikma hosil qilish
Dars jihozi: Darslik, mavzuga oid ko’rgazma, tarqatma savollar, slayd, reaktivlar (mavzuga oid asoslar, tuzlar)
Baholash : 5 balli tizim asosida
|
Kutiladigan natijalar
|
O’qituvchi: Qisqa vaqt davomida suvda eriydigan va suvda erimaydigan asoslarning olinishi , xossalari yuzasidan bilim va ko’nikma ,malaka hosil qilinadi.
Mavzuning dars jarayonida ta’limning ilg’or usullari vositasida barcha o’quvchilar tomonidan o’zlashtirilishiga erishadi.
O’quvchi faolligini oshiradi. O’quvchilarga fanga nisbatan qiziqish uyg’otadi.
|
Kelgusi natijalar
|
O’qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o’zlashtirish va darsda tatbiq etish , takomillashtirish , o’z ustida ishlash. Pedagogik mahoratini oshirish
O’quvchi :Mavzu yuzasidan berilgan topshiriq ustida mustaqil ishlashni o’rganadi. .O’z fikrini ravon bayon eta oladi. Yangi mavzuga oid qo’shimcha materilallar topishga harakat qiladi.
|
|
|
| |
Şəkil 1 - Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

|
Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin Pdf ko'rish
|
bet | 106/113 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #109072 |
Bog'liq M asir d vrd istehsalatda h r hans s viyy d q bul edil n q raŞəkil 1. Yanğının söndürülməsi üsulları
Yanğının söndürülməsi və onun dayanıqlığının azaldılmasına bu və ya digər odsöndürücü
maddələrin yanma zonasına yönəldilməsi vasitəsi ilə nail olmaq olar. Odsöndürən maddələr
bərk, maye və qaz halında ola bilər. Yanğının söndürülməsi üçün lazım olan odsöndürücünün
tipi yanar maddə ilə odsöndürücünün fiziki-kimyəvi qarşılıqlı təsiri nəzərə alınaraqdan seçilir.
Yanğının söndürülməsi üçün su və su buxarı ilə yanaşı, böyük söndürücü effektliyinə
malik olan bərk maddələrin tozundan, müxtəlif maye və qazlardan istifadə edilir. Bu və ya digər
odsöndürücünün seçilməsində, onların insan orqanizminə və texnoloji avadanlıqlara mənfi təsir
etməyəcəyi əsas tutulmalıdır.
11.4. Yanğınsöndürücü maddələrin seçilmə prinsipi
Yanğının söndürülmə üsulu və vəsaiti hər bir konkret hal üçün, onun inkişaf
mərhələsindən, maddələrin yanma xüsusiyyətindən və s. asılı olaraq seçilir. Bərk və maye
yanacaq maddələrinin yanmasında yanğının artmasının üç mərhələsi qeyd edilir.
Başlanğıc mərhələdə yanmanın davamiyyəti az, temperaturu alçaq olmaqla bərabər kiçik
sahəni əhatəedir (1-2m
2
). Bu mərhələdə yanğın ən sadə vəsaitlərlə tez bir zamanda asanlıqla
söndürülə bilər.
İkinci mərhələdə yanğından ayrılan istilik yanar maddənin buxarlanması və ya
parçalanmasına sərf olaraq onun sürətini artırır. Yanma səthi və alovun yüksəkliyi artır, yanma
daha dayanıqlı forma alır. Bu zaman, ətraf mühitin temperaturu yüksəlir və şüa enerjisinin təsiri
güclənir. Yanğının söndürülməsi üçün, xeyli miqdarda, ilk yanğınsöndürmə vəsaiti tələb olunur.
Üçüncü mərhələdə yanma sahəsi genişlənir (on kvadrat metrlərlə), temperatur yüksəlir,
şüalanma səthinin sahəsi artır və nəticə etibarilə tikinti və konstruksiyalar deformasiyaya
uğrayaraq dağılırlar.
Yanar qazlarda yanma daha sürətlə yayıldığı üçün, onun mərhələlərə ayrılması mümkün
olmur.
Hər bir yanğının onun başlanğıc mərhələsində söndürülməsi daha asan olur. Yanğının ilk
mərhələdə məhdudlaşdırılması və söndürülməsinin müvəffəqiyyəti, mövcud yanğınsöndürmə
vasitələrindən düzgün istifadə edilməsindən asılıdır. Bu müvəffəqiyyət, həmçinin yanğın siqnal
vasitələrinin , avtomat yanğınsöndürücü qurğuların və s. tətbiqindən asılıdır.
|
| |
Scientific Journal Impact Factor (sjif) 2021: 5

Academic Research in Educational Sciences
VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-1006-1012
Google Scholar
Scientific Library of Uzbekistan
Academic Research, Uzbekistan 1006 www.ares.uz
TEXNIK XIZMAT KO‘RSATISH VA TA’MIRLASHNING TEXNOLOGIK
JARAYONLARINI TASHKIL ETISH
G‘olibjon Ulug‘bek o‘g‘li Jaloldinov
Farg„ona Politexnika instituti
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolamda avtomobil texnikalariga zamonaviy
park-garaj uskunalari
yordamida texnik xizmat ko„rsatish va tajribali avtoservis ustalarini yangi dasgohlarni
qo„llashi o„rni va mohiyati to„g„risidagi ma‟lumotlar keltirilgan.
Kalit so‘zlar
: mahsus kalitlar, usta,
chilangar, payvandchi, xizmat ko„rsatish,
park
jihozlari, to„plam, avtomobil,
jangovar,rivojlanishi, sanoat, engil, transport,
vosita.
Ratsional tashkil etilgan avtomobillarga texnik xizmat ko„rsatish va ta‟mirlash
texnologik jarayon ostida ta‟mirlash uchun ma‟lum bir
ish ketma-ketligi minimal
xarajatlar bilan ularni amalga oshirishning yuqori sifati tushuniladi.
Avtomobillarga texnik xizmat ko„rsatish va ta‟mirlash bo„yicha ishlarning
asosiy qismi amalga oshiriladi ishlab chiqarish hududining ish joylari bilan birga.
Bundan
tashqari, ishlagan elektor ta‟minoti tizimi qurilmalariga texnik xizmat
ko„rsatish va ta‟mirlash, elektor,
akkumulyator, shina, mexanik va boshqa ishlar
qisman
ixtisoslashtirilgan
ishlab
chiqarish
maydonlarida
hamda
tegishli
komponentlar va agregatlarni mashinadan olib tashlangandan so„ng
amalga
oshiriladi.
Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin - bet 111

Layihələndirilən bina və onun hissələrinin odadavamlılıq dərəcəsini müəyyən etdikdə
onlarda yanğın və partlayışın baş verə biləcəyi ehtimalı nəzərdə tutulur və onun qəza törətmə
xarakteri müəyyən edilir. Bu baxımdan yanğın əleyhinə münasib tədbirlərin hazırlanmasında
istehsalatın yanğın təhlükəsi dərəcəsinə görə kateqoriyasını düzgün təyin etmək əhəmiyyət kəsb
edir.
İnşaat normalarına və qaydalarına uyğun olaraq (sənaye müəssisələrinin istehsalat binaları,
layihə normaları CH və П 90-81) bütün istehsalat növləri yanğın və partlayış təhlükəsi
baxımından 6 kateqoriyaya bölünürlər:
A, B, V, Q, D, E. Bunlardan
A və
B kateqoriyaları yanğın-