nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
To‘lov topshirig‘i - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 97/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKTo‘lov topshirig‘i – korxona, firma, tashkilotning unga xizmat qiladigan o‘z schetidan mablag‘ o‘tkazish zarurligi haqidagi topshirig‘i.
To‘lov topshiriqnomasi – To‘lovchining bankka yozma toshirig‘i bo‘lib, unda to‘lovchining hisobidan oluvchining hisobiga ma’lum bir pul mablag‘i summasini o‘tkazish yuzasidan topshirig‘idir.
To‘lov valyutasi – tomonlarning kelishuvi bilan tovarlarning tashqi savdo aloqalarida haqini to‘lashda yoki xalqaro kreditni qaytarishda ishlatiladigan valyuta.
To‘lovga qodirlik – yuridik yoki jismoniy shaxsning moliyaviy majburiyatlarini o‘z vaqtida bajara olish imkoniyati.
To‘liq bandlik - mehnatga layoqatli bo‘Igan va ishlashni xohlagan barcha kishilaming ish bilan ta’minlanganini anglatadi.
To‘lov balansi - mikroiqtisodiy statistikaning muhim bo'limi; Shu mamlakat va boshqa dunyo rezidentlari orasidagi barcha tashqi iqtisodiy operatsiyalar haqidagi ma’lumotlami ma’lum tizimga keltiradi.
Tovar – biron-bir naflilikka va qiymatga ega bqlgan ayriboshlash uchun yaratilgan mahsulotdir.
Tovar ishlab chiqarish – bunda tovarlar o‘zining iste’moli uchun emas, balki bozorda sotish, ayriboshlash uchun va boshqalarning iste’molini qondirish maqsadida ishlab chiqariladi.
Tovar ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi raqobat - tovarlami qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman yuqori foyda olish, iqtisodiyotda o‘z mavqeyini mustahkamlash uchun kurashdan iborat.
Tovar markasi (trade mark)- texnologiyalarni huquqiy himoya qilish shakllaridan biri, mahsulotda joylashtiriladigan surat, grafik tasvir, firma asoschisi (egasi) ning nom iva xakazolardan iborat bo‘ladi.
To‘ldiruvchi tovarlar (complementary goods) - birgalikda, komplеktlarda istе`mol qilinadigan tovarlar.
To‘lov balansi – muayyan muddat davomida mamlakatning chet ellarga to‘lagan va xuddi shu davr mobaynida mamlakatga chet ellardan tushgan to‘lov summalari nisbati.
|
| |
To‘g‘ri xarajatlar - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 96/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKTo‘g‘ri xarajatlar - mahsulot tannarxiga bevosita qo‘shilib, uning tarkibiga kiradigan xarajatlar.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri boshqaruv aloqalari - boshqaruv tizimi tomonidan ishlab chiqiluvchi, boshqarish tusidagi ko‘rsatmalar.
To‘Iovga qobillik - pul va qarz majburiyatlarini o‘z vaqtida bajara olishiga imkon beruvchi yuridik va jismoniy shaxslaming moliyaviy holati.
To‘ldiruvchi tovarlar (complementary goods) - birgalikda, komplektlarda iste’mol qilinadigan tovarlar.
To‘liq bandlik - mehnatga layoqatli boigan va ishlashni xohlagan barcha kishilaming ish bilan ta’minlanganini anglatadi.
To‘lov balansi - 1. Ma’lum bir vaqt mobaynida (chorak, yarim yil, bir yil va hokazo) bir mamlakat va unda ro‘yxatdan o‘tgan korxonalar, jismoniy shaxslar va davlat idoralarining boshqa mamlakatlardagi korxonalar, jismoniy shaxslar va davlat idoralari bilan amalga oshirgan barcha iqtisodiy operatsiyalarini o‘zida aks ettiruvchi statistik hisobotdir. 2. Bir mamlakatning boshqa mamlakatlarga ma’lum bir davr mobaynida haqiqatda o‘tkazgan valutaviy to‘lovlari va tushumlari o‘rtasidagi nisbatni, mamlakatning xalqaro pullar harakatini o‘zida aks ettiruvchi hujjatdir. Agar to‘lov balansida valutaviy tushumlar to‘lovlardan ortib ketsa, to‘lov balansi aktiv, aksincha esa passiv hisoblanadi.
To‘lov balansi joriy hisob varag‘ining saldosi (current q accont q balance)- savdo balansining, sotilgan xizmatlari va bir tomonli to‘lovlarga doir daromadlarning saldosi.
To‘lov funksiyasi - o‘yin natijasi bo‘lib o‘yinchining yutug‘ini yoki yuqotishini bildiradi.
To‘lov talabnomasi - hisob-kitob hujjati bo‘lib, mol yetkazib beruvchining (eksporter) yoki boshqa to‘lov oluvchining bank orqali aniq bir summani to‘lovchidan olish haqidagi talabi aks ettiriladi. mol yetkazib beruvchi xaridorga bank orqali to‘lov talabnomasini yuboradi. Mol yetkazib beruvchiga xizmat ko‘rsatuvchi bank to‘lov talabnomasini xaridor korxonaga xizmat qiluvchi bankka yuboradi vaqt uchun taqdim etiladi. To‘lov hisob-kitob qoidalariga asosan amalga oshiriladi.
|
| |
To‘lov funksiyasi - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 98/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKTo‘lov funksiyasi - o‘yin natijasi bo‘lib o‘yinchining yutug‘ini yoki yo‘qotishini bildiradi.
To‘xtovsiz inventarizatsiya usuli - asosiy fondlarning tiklashdagi bahosini aniqlash uchun (u yoki bu kunga nisbatan). Buning uchun baho indekslari yordamida investitsiyalaming tiklashdagi bahosi aniqlanadi. Uv xo'jaligi - umumiy yashash sharoitlarini va ayrim tovar va xizmatlami birgalikda iste’mol qilish uchun o 'z daromadlarini va moddiy boyliklarini birlashtirgan shaxslar guruhi.
Transaksion xarajatlar (transaction costs) - bozorda tovarlarni sotishda egalik huquqini aniqlash va uni berish bilan bog‘liq xarajatlar.
Transfer (o‘tkazish) – ilgari yaratilgan intellektual mulkni tijorat asosida (mulk egasiga mukofot bergan tarzda) berish yoki yangi mulkni paritetli asoslarda (oldindan kelishib olingan egalik qilish va foydalanish huquqlari) yaratish, bozorda talabga ega va jamiyat ehtiyojlariga javob beruvchi tovar mahsuloti sifatida ko‘rib chtqtladi.
Trаnsfеrt to’lоvlаri – evаzigа hеch qаndаy tоvаr yoki хizmаtlаr оlinmаydigаn dаvlаt хаrаjаtlаri ( pеnsiya, stеpеndiyalаr, ishsizlik nаfаqаsi vа bоshqаlаr).
Transfertlar - daromadlar va boyliklami qayta taqsimlashni ifodalaydigan ko'rsatkich; U bir institutsional birlik tomonidan ikkinchisiga tekinga berilgan pullar, tovarlar, xizmatlar yoki aktivlami ifodalaydi. Ular joriy va doimiyga yoki pul formadagi va natural formadagi transfertlarga bo'linadi.
Transmilliy korporatsiya (TMK)- xalqaro konsernlar; xalqaro bozorda faoliyat ko‘rsatuvchi, muayyan tovarni ishlab chiqish va sotishda yetakchi mavqeni egallagan eng yirik kompaniyalar.
Transaktsion xarajatlar (transaction costs) - bozorda tovarlarni sotishda egalik xuquqini aniqlash va uni bеrish bilan bog‘liq xarajatlar.
Tranzit schetlar – bu hisobot davri davomida daromad va xarajatlarni hisobga olish uchun vaqtinchalik ishlatiladigan schetlardir. Bu schetlar bo‘yicha hisobot davrininig oxiriga qoldiq qolmaydi.
|
| |
Овоз карталари ва уларни типлари

|
Овоз карталари ва уларни типлари
|
bet | 33/39 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #141219 |
Bog'liq muzaffar13.3. Овоз карталари ва уларни типлари.
Таянч сщз ва иборалар:
Овоз картаси, овозни синтез ыилиш, картани ишлаш приципи, WT, FM, овоз картаси турлари, MIDI.
Овоз карталари ёрдамида овозни синтез ыилишни иккита методи мавжуд:
WT(Wave Table-тулкинлар жадвали)-олдиндан ёзилган раыамли овозларини чиыаришни-самплов (Samрles) дейилади. Киска ваыт овоз берувчи инструментлар одатда тула ёзилади. Колганлари боши ва охири ёзилиб щртада ёзилиб щртада ыайтарувчи ыисмлари ёзилади. Овоз балантлигини щзгартириш учун щыиш тезлиги щзгаради.
Бу методни ютуги-овозни хаыиыийсига щхшашлиги ва овоз олишни содалигидир. Камчилиги олдинданлаб ыщйилган тембрлар, кщпчилик параметрларни ваыт бщйича щзгартириб бщлмаслигидир.
Айтиб щтиш керакки, кщпчилик музика платаларида WT синтез методида ишловчилари эски системасидалигидадир.
FM (Frequency Modulation-частота модуляцияси)-овозни бир неча сигнал гинераторлари ёрдамида синтез ыилиш. Одатда синусоидал генератор кузда тутилади. Ъар бир генератор частота бошыариш ва сигнал амплитудасини бошыариш схемасига эга.
Методни ютуьи-олдиндан ёзиб ыщйилган овоз йуклиги ва хотира керакмаслигидир. Камчилиги жуда оз тембрлар мавжудлигидир.
MIDI (Misical Instrument Digitalb Interface)-музикал инструментларни раыамли интерфейси. У бошыариш системасини ва бир неча инструментларни бирлаштирилиши.
MIDI дейилганда инструментларни улаш-кабели разёмини методлари, сигналларни узатиш методлари ва инструментлар щртасида хабарлар, буйруклари йигиндиси. кщпчилик хабарлар реал ваытда узатилиб клавиатурага таoсир унда сезилади.
Овоз карталарини ишлатилиш маысадига караб уч группага бщлинади:
-фаыат овозли, фаыат раыамли ёзиш ва щыишни бажаради. Бу платалар фаыат узликсиз овоз окимини магнитафон сингари ёзади ва щыийди.
-фаыат музикали,музикали синтезатордан иборат. Бу платалар зунга узун бщлмаган музикаларни генерацияланишини процессордан олинган буйрук асосида амалга оширади.
-Комбинациялашган платалар, бунда музикасиз синтезатор раыамли овоз билан кушилади.
Комбинациялашган картада бир-бирига унчалик боьлик бщлмаган тщрта блокга бщлиши мумкин:
1.Блок, раыамли ёзиш ва щыиш блоки. Анолог сигналини раыамига, раыамлини аналог сигналига айлантириш. У аналог-раыамли айлантирувчи ва бошыариш ыисмидан иборат.
2.Блок синтезатор.
3.Блок MРU.Ташыи MIDI-интерфейси орыали берилганларни ыабул ыилиш ва узатишни бажаради.
4.Микшер блоки. Аналог сигналларни сатхини, комщтацияни бошыаришни ташкил этилади. Микшер таркибига олдиндан, оралик ва чиыиш сигналларни кучайтиргич киради.
|
| |
Diversifikatsiya - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 24/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKDiversifikatsiya - 1) tovar strategiyasi turi, unga asosan korxona ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar sonini kengaytiradi; 2) yangi bozorlarni egallab olish va kushimcha foyda olish maqsadida ishlab chiqarishning bir-biri bilan bog‘liq bo‘lmagan ikki yoki undan ortiq turini bir vaqtning o‘zida kengaytirish va rivojlantirish.
Dividend - aksiyadorlik jamiyati foydasining bir qismi bo‘lib, aksiyadorlar o‘rtasida soliqlarni, ishlab chiqarishni kengaytirishga ajratmalarni, zaxiralarni tashkil etish, obligatsiyalar bo‘yicha foizlarni va boshqa to‘lovlarni amalga oshirilganidan so‘nggina taqsimlanadi.
Djobber – yirik miqdordagi tovarlarni tez sotib yuborish maqsadida xarid qiladigan firma.
Dotatsiyalashgan narx - davlat budjeti hisobidan maxsus arzonlashtirilgan narxdir.
E
Egri xarajat - mahsulot tannarxiga ustama bo‘lib, narxda aks etadigan xarajatlar.
Ehtimol (probability) - ma`lum natijaga erishish imkoniyati.
Ehtiyoj (needs) - insonni, korxonani faoliyat ko‘rsatishi va rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan barcha narsalar. Ehtiyoj - bu insonlarni iktisodiy faoliyat bilan shug‘ullanishiga undaydigan ichki kuch.
Ehtiyoj- insonning yashashi va kamol topishi uchun kerakli hayotiy vositalarga bo‘lgan zaruriyati.
Ekologik prognozlar – atrof-muhitdan foydalanish holatini, tabiiy muhitning ifloslanish muammolarini, o’simlik va hayvonot dunyosining rivojlanish istiqbollarini, qishloq xo’jaligi hosillarining unumdorligini, salbiy ekologik oqibatlarni minimallashtirish maqsadida ishlab chiqarishni amalga oshirish imkoniyatlarini tadqiq etadi.
Ekspansiya – unda o‘zaro hamkorlikni tashkil etish ilgari boshqa kelishuvlar hukmronlik qilgan sohalardagi kelishuvlardan birining normalari asosida amalga oshadigan kelishuvlar nisbati.
Eksport – tovarlar, xizmatlar va kapitalni sotish maqsadida chet el bozorlariga chiqarish; eksport import bilan bir qatorda xalqaro ijtimoiy mehnat taqsimoti bilan bog‘langan va tashqi savdoning tarkibiy qismidir. Eksportning quyidagi ko‘rinishlari mavjud: 1. Tovar eksporti – bunda moddiy ne’matlar chetga chiqariladi. 2. Xizmatlar eksporti – bunda xorijdag isheriklarga to‘lov evaziga turli xizmatlar ko‘rsatiladi.
|
| |
Diffuziya - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 23/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKDiffuziya - bu qachonlardir o‘zlashtirilgan va foydalanilgan innovatsiyalardan yangicha sharoitda yoki yangi qo‘llash joylarida foydalanilishni bildiradi.
Diler - bu tovarlarni, qimmatli qog‘ozlarni, valyutalarni oldi-sotdi bitimlarida ishtirok etuvchi vositachi (yuridik yoki jismoniy) shaxsdir. Diler-daromadlari tovarlarni, qimmatli qog‘ozlarni, valyutalarni sotib olish hamda ularni sotish narxi o‘rtasidagi farqdan vujudga keladi. Marketingda diler taqsimot kanallarining zvenosi sifatida ko‘riladi.
Diskont - 1) vasiqa hisobi; 2) hisob foizi - vasiqa hisobida banklarga to‘lanadigan foiz; 3) birja va valyuta ishlarida - tovar katiral bahosidan ustama (masalan, agar tovar sifati standartdan past bo‘lsa) valyuta.
Diskontirlash - qiymatlarii (daromadni, xarajatni, kapitalni) boshlangich yilga yoki oxirgi yilga keltirish.
Diskretsion fiskal siyosat – bu milliy ishlab chiqarish real hajmini o‘zgartirish, bandlik darajasini ushlab turish va inflyasiya ustidan nazorat o‘rnatish hamda iqtisodiy o‘sishni ta’minlash maqsadida soliqlar bilan birga, davlat xarajatlarini ongli ravishda manipulyatsiya qilish tushuniladi. 2. Milliy ishlab chiqarish hajmiga, bandlikka, inflyatsiyaga ta’sir etish maqsadida, davlat tomonidan ongli ravishda soliq solish va davlat xarajatlarini tartibga solish tushuniladi, tanazzul sharoitida unga muvofiq davlat sarflari oshiriladi, soliqlarning pasayishi bilan qo‘shib olib boriladi, natijada kamomadni moliyalashtirishga, ishlab chiqarishning o‘sishiga olib keladi. Inflyatsiya sharoitida diskretsion siyosat davlat sarflarini kamaytirish, soliqlar miqdorini oshirish, davlat sarflarini qisqartirish bilan soliq miqdorini oshirishni qo‘shib olib borishni nazarda tutadi. Bu esa davlat byudjetining ijobiy saldoga ega bo‘lishiga olib keldi. Real hayotda, iqtisodiyotda har xil omillar harakat qiladi. Shuning uchun muvofiq fiskal siyosatni ishlab chiqish juda qiyindir.
Dispersiya - kutiladigan natijadan haqiqiy natijaning o‘rtacha kvadratik chetlanishi.
Distribyuter – o‘z nomidan va o‘z mablag‘i hisobiga tovarlarni xarid qilib, sotuvchi vositachi. Mollarni ulgurji sotib oladi va chakana savdo firmalari, do‘konlarga sotadi.
|
| |
D
Da’vo - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 19/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKD
Da’vo - da’vo qo‘zg‘atuvchining talabi. Korxonalar ularga qarzdorlarga (debitorlarga) o‘z vaqtida to‘lanmagan qarzlik summalar uchun da’vo qo‘zg‘atishlari lozim. Da’vo moddiy zarar keltirganlarga nisbatan asosli ravishda qo‘zg‘atilishi zarur.
Daromad (revenue, yalpi daromad, TR) - sotilgan tovar miqdorini narxga ko‘paytirilganiga teng, mahsulotlarni sotishdan tushgan tushum.
Daromad samarasi (income effect) - iste`mol majmuasiga kiruvchi ne`matlardan birining narxi o‘zgarishi natijasida hosil bo‘lgan real daromad hisobidan iste`mol tarkibini o‘zgarishi.
Daromadlar – korxona, tashkilot, firmalar faoliyatining muhim ko‘rsatkichi bo‘lib, faoliyatning barcha tomonlaridan kelishi mumkin. Savdo firmasi, do‘konning daromadi molning xarid narxi bilan sotilish narxi o‘rtasidagi tafovutdan kelib chiqadi.
Daromadlar usuli - bu YAIMni rezidentlar tomonidan ishlab chiqarilgan barcha daromadlar summasiga teng deb ham hisoblash mumkin.
Davlat - iqtisodiyotni tartibga solish va ijtimoiy ehtiyojlami qondirishga xizmat qiluvchi muassasalar.
Davlat antimonopol siyosati - monopoliyalar faoliyatini cheklash, tartibga solish va raqobatchilik muhitini vujudga keltirishga qaratiladi.
Davlat budietining taqchinligi - xarajatlar summasining daromadlar summasidan ortiq bo'lishi. Doimiy baholar - ba’zi baho sifatida olingan qandaydir joriy davr bahosi; Uni fizik hajm indikatorini aniqlash uchun ishlatiladi. Ular odatda 5 yilda bir o'zgartiriladi.
Davlat budjeti - bu davlat xarajatlari va ulami moliyaviy qoplash manbalarining yillik rejasidir.
Davlat fiskal siyosati - bu davlat budjeti daromadlari va xarajatlari tarkibiy qismini o‘zgartirish orqali milliy iqtisodiyotga ta’sir qilishni anglatadi.
Davlat krediti - bunda davlat bir tomondan qarz oluvchi, ikkinchi tomondan qarz beruvchi sifatida maydonga chiqadi.
Davlat tasarrufidan chiqarish - bu davlat mulki hisobidan boshqa nodavlat mulk shakllarining vujudga keltirilishi.
|
| |
Buxgalteriya hisobining sub’ektlari

|
Buxgalteriya hisobining sub’ektlari
|
bet | 18/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKBuxgalteriya hisobining sub’ektlari - bu davlat hokimyati va boshqaruv organlari, O‘zbekiston Respublikasida ro‘yxatga olingan yuridik shaxslar, ularning O‘zbekiston Respublikasi hududida hamda undan tashqarida joylashgan shu’ba korxonalari, filiallari, vakolatxonalari va boshqa tarkibiy bo‘linmalaridir.
Buxgalteriya kartochkalari - bu bir-birlari bilan birlashtirilmagan maxsus ustunlar chizilgan qog‘ozdan yoki yupqa kartondan tayyorlangan alohida-alohida jadvallardir.
Buxgalteriya kitoblari - bu muqovalangan juzlangan maxsus ustunlar chizilgan qog‘oz varaqlaridir.
Buyurtma – xaridorning (buyurtmachining) sotuvchiga jo‘natadigan hujjati bo‘lib, unda molni xarid qilishga qat’iy qaror qilinganligi ifodalanadi.
Byudjet - 1. Qonuniy tartibda tasdiqlangan davlat daromadlari va xarajatlarining aniq bir muddatga ro‘yxati. 2. Ma’lum bir muddatga davlat muassasa korxona yoki alohida kutilayotgan daromadlar va xarajatlarining taxminiy hisoblanishi.
Byudjet chegarasi (budget constraint) - «umumiy vaqt - daromad» koordinatalariga ega bulgan to‘g‘ri chiziq bo‘lib, uning yotiqlik burchagi ish haqini ifodalaydi.
Byudjet chizig‘i - byudjegni to‘liq sarflash sharti bilan iste’molchi sotib oladigan tovarlar kombinatsiyalarini ifodalovchi chiziq.
Byudjet hisobi - bu mamlakatning davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobidir. Budjet hisobi davlat budjeti ijrosi bilan bog‘liq bo‘lgan barcha operatsiyalarni qamrab oladi va uning ijrosi jarayonida budjet holatini harakterlashni ta’minlaydi.
Byudjet tashkilotining balansi - bu budjet tashqi lotining mablag‘lari, ularning sarflanishi va mablag‘lar manbalari holatini harakterlaydigan budjet tashqi lotining xarajatlar smetalarini ijrosi bo‘yicha balansidir.
Byudjet taqchilligi – moliyaviy yil natijalariga ko‘ra davlat byudjetida xarajatlarning daromadlardan ustun bo‘lishi.
Byurokratiyaning iqtisodiy nazariyasi – ijtimoiy tanlov nazariyasining yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, u qimmatbaho ne’matlarni ishlab chiqarmaydigan va daromadlari o‘z faoliyati natijalarini sotish bilan bog‘liq bo‘lmagan tashkilotlarning faoliyatini o‘rganadi.
|
| |
Айрим муаммо сохаларидаги АДП

|
Айрим муаммо сохаларидаги АДП
|
bet | 31/39 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #141219 |
Bog'liq muzaffarАйрим муаммо сохаларидаги АДП
Турли муаммо сохалар: бухгалтерлик хисоби, молиявий менежмент, хукукий тизимлар ва хоказолар учун АДП ишлаб чиыариш бир неча йиллар мобайнида "софтвер" саноати ривожланишининг асосий йщналишларидан биридир.
Бухгалтерлик хисоби АДП. Замонавий Бухгалтерлик хисоби АДП корхона фаолияти комплекс тизимларини автоматлаштиришга интеграциялашади. кщпгина бундай пакетлар Windоws операцион тизими бошыаруви остида ишлайди ыва локал тармоыларида фойдаланиш учун мщлжалланган. Янги Бухгалтерлик хисоби АДП одатда махсус ривожланиш воситаларига эга ва тизимнинг бундан кейинги ривожланишини таoминлаб, фирма ишлаб чиыарувчининг бошыа дастурий воситаларига тулик мувофиы келади. Ic ва Mikrоsоft фирмаси махсулотларини бир лаштирувчи "Офис" Бухгалтерлик хисоби АДПни бунга мисол келтириш мумкиныи, у нафаыат бухгалтерлик ишини автоматлаштириш, балки фирманинг барча иш юритишини "электрон офис" кщринишида ташкил этишга ъам имкон беради.
Молиявий менежмент АДП фирма фаолиятини молиявий режалаштириш ва тахлил этиш зарурияти туфайли пайдо бщлади. Бугунги кунда бизда у асосан икки синфдаги дастурлар: корхона молиявий тахлили ва сармоялар самарадорлигини бахолаш сифатида такдим этилган.
Корхонанинг молиявий тахлили дастурлари утган ва жорий давр фаолиятини комплекс бахолашга йщналтирилган ва молиявий баркарорлик, тугатилиш, капиталдан фойдаланиш самарадорлиги, мулкни бахолаш ва бошыаларни щз ичига олган холда умумий молиявий ахволни бахолаш имконини беради.
Бухгалтерлик хисоби хужжатлари бундай турдаги вазифаларни хал этиш учун ахборот манбаи бщлиб хизмат килади,улар мулкчилик туридан каътий назар ягона шаклар бщйича ташкил зтилади ва корхонанинг бухгалтерлик баланси, молиявий натижалар ва улардан фойдаланиш хакида хисобот, мулкий ахвол хакида хисобот, пул маблагларининг мавжудлиги ва ъаракати хакидаги хисоботни щз ичига олади.
Мазкур синфдаги АДПлар орасида ЭДИП (ЦентрИнвестСофт ) , Альт Финанси (Альт), Финансовий анализ (Инфософт)ларни ажратиб кщрсатиш мумкин. ММ АДПларнинг бошыа синфи капитал маблаьлар ва реал инвестициялар самарадорлигини баъолашга йщналтирилган. Бу синфдаги АДПнинг энг машхурлари рrоject Exрert (РRО - Invest cоnsalting), Алpт - Инвест (Алpт), FОCCAL (Центринвест Софт)лардир.
Банк ва инвестичия жамьармалари таoлилчилари учун энг аввало инвестициялар истиыболлиги ва капитал маблаьларининг ыиёсий таoлили ъаыидаги ыарорларни ишлаб чиыиш муъимдир. Компаниялар молиявий менежерлар учун учун аниы бир инвестициявий лойиъани амалга ошириш бщйича ыарорларни ишлаб чиыиш учун корхоналарнинг щтмиш ва келгуси фаолиятининг икир - чикиригача таoлил ыилиш аъамиятга эга.
Назорат саволлари:
1. CASE- техналогиялари нима?
2. Эксперт тизим нима?
3. Банк АДПлари нима?
4. Бухгалтерлик хисоби АДПлари нима?
5. Амалий ДТ таркибига ыайсилар киради?
6. АДП ыайси турлари фарыланади?
7. Бу АДП синфига ыайсилар киради?
8. Текстли (матнли) муъаррирлар асосан ыайси вазифаларни бажаради?
9. Замонавий интеграциялашган АДПларга нималарни киритиш
мумкин?
10. Муаммоли - йщналтирилган АДП нима?
|
| |
Eksport operatsiyasi - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 25/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKEksport operatsiyasi – mahsulotlarni chet mamlakatlarga chiqarish.
Eksport subsidiyasi (export subsidy) - savdoni notarif cheklashlar shakllaridan biri, bunda hukumat o‘z eksportini rag‘batlantirsh va importni yashirishga kamsitish maqsadida mamlakatning ishlab chiqaruvchilarini ochiqdan-ochiq yoki niqobli ko‘rinishda subsidiyalaydi.
Eksportni «ixtiyoriy cheklash» (volutary export restraint- VER) - notarif savdo cheklovlari shakllaridan biri, bunda mamlakatlardan biri boshqa mamlakatni eksportni «ixtiyoriy ravishda» cheklashga undaydi.
Ekstensiv iqtisodiy o‘sish – qo‘shimcha ish kuchi ishlab chiqarish vositasi va resurslarini jalb qilish hisobiga, ya’ni mehnat va moddiy resurslarni ko‘proq qo‘llash hisobiga o‘sish. Bunda oddiy mehnat sarflari qisqarmaydi, mehnat unumdorligi oshmaydi.
EKYu (European currency unit)-12 mamlakatning valyuta xaltasi bazasida hisoblangan umuiy Yevropa valyutasi. Har bir valyutaga berilgan vazn alohida olingan mamlakatlarning Yevropa hamjamiyati YaMM ga nisbatan hissasini aks ettiradi.
Elastiklik (elasticity) - talab va taklifga ta’sir qiluvchi omillarning o‘zgarishi natijasida ularni qanchaga o‘zgarishi tushuniladi (narxni, daromadi, iste’molchilar soni va hokazo).
Embargo (embarqo)-mamlakat bilan savdo qilishga to‘liq taqiqning joriy etilishi.
Emigratsiya - ishchi kuchining mamlakatdan doimiy yashash joyiga chiqib ketishi.
Emissiya - pul yoki qimmatli qog‘ozlarni tayyorlash va muomalaga chiqarish.
Eng yirik ixtirolar – har o‘n yillikda ham paaydo bo‘lavermaydi va davrga xos bo‘lgan yangiliklar kiritish, yangi texnologik ukladlar va ishlab chiqarishning yangi texnologik usullari, jamiyatdagi o‘zgaruvchan moddiy-texnika bazasi uchun asos hisoblanadi.
Engel chiziqlari - iste`mol qilingan tovarlar miqdorini iste`molchi daromadining o‘zgarishidan bog‘liqligini ko‘rsatuvchi chiziq.
Erkin iqtisodiy zonalar – bu qo‘shma sohibkorlik zonalari, xorij kapitalining erkin amal qilishi uchun ajratilgan maxsus hudud.
|
| |
Global iqtisodiy siyosat - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 30/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKGlobal iqtisodiy siyosat - dunyodagi yetakchi mamlakatlar hukumatlari, xalqaro banklar, moliya korporatsiyalari, transmiliy korporatsiyalar tomonidan amalga oshiriladi.
Globallashuv – jahon iqtisodiyotining integratsiyalashuv, transmilliylashuv va baynalminallashuv jarayonlari.
Gollandcha auksion - bu auksionda stavka yuqoridan pastga tovar sotilgunga qadar pasayib boradi.
Gorizontal diversifikatsiya - firma assortimentini ayni paytda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar bilan bog‘liq bo‘lmagan, birok mijozlarning qiziqishini o‘ygotishi mumkin bo‘lgan mahsulotlar bilan tuldirish.
Grantlar - bu belgilangan muddatlarda muayyan aniq maqsadlarga erishilishini ta’minlash uchun qaytarilmaslik sharti bilan ajratiluvchi mablag‘lardir.
G‘
G‘azna majburiyati – davlat qimmatli qog‘ozi, ma’lum muddat davomida daromad olish huquqini beradi.
H
Haqiqiy iqtisodiy o‘sish – bu statistika organlari tomonidan muntazam nashr etiladigan YaIM yoki boshqa makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarning haqiqiy yillik ko‘payishidir.
Haqiqiy xarajatlar - budjet tashqi lotini saqlashga budjet mablag‘lari hisobidan qilingan xarajatlardir, ya’ni budjet mablag‘lari hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlarni tashqi l qiluvchi summalar hamda hisoblangan yoki amalga oshirilgan, lekin hali to‘lanmagan xarajatlardir.
Hisоb stаvkаsi – Mаrkаziy bаnk tijоrаt bаnklаri vеksеllаrini hisоbgа оlishdа vа ulаrgа krеdit bеrishdа qo’llаydigаn fоiz stаvkаsi.
Hisobdor shaxslar - bu xarajatlarni naqd pul bilan to‘lash uchun bo‘nak berilgan korxonaning xodimlaridir.
Hisobot davri daromadlari va xarajatlarining muvofiqligi prinsipi - bu muayyan davrda shu davr daromadlarining olinishini shart qilgan xarajatlarnigina aks yettirilishidir.
Hisobotning betarafligi prinsipi - bu hisobotda keltirilgan axborot, uning ishonchliligini ta’minlash uchun oldindan bichib-to‘qib qo‘yishdan holi bo‘lishligidir.
|
| |
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha; 
 

DDR2

|
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2
|
bet | 2/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 15,38 Kb. | | #119538 |
Bog'liq Labaratoriya ishi tezkor va doimiy xotira qurilmalari-fayllar.orgDDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2 — maksimal chastotasi 800 megagersgacha;
DDR3 — maksimal ishlash chastotasi 1800 megagersgacha.
Har bir tezkor xotira turi o’zining platasiga ega, ya’ni platadagi slot faqat bir turdagi tezkor xotirani qabul qiladi. Misol uchun, DDR1 uchun mo’ljallangan plataga DDR2 ni o’rnatib bo’lmaydi. Chunki har bir tezkor xotira turi oʻzgacha ulanish tishlariga ega. Oʻlchami bir xil boʻlishi mumkin lekin tishlari oʻrtasida farq bor.
Muhim ma’lumotlardan biri shuki, plata shinasini ham tezkor xotirani oʻrnatishda e’tiborga olish, uning chastotasini ham bilib qoʻyish zarur. Bu ma’lumotni kompyuter platasi hujjatidan topishingiz mumkin. Misol uchun, 800 MGʼda ishlaydigan DDR2 tezkor xotirasini 533 MG shinada ishlaydigan plataga qoʻyilsa, tezkor xotira ham 533 MGʼda ishlaydi yaʼni shu chastotaga moslashadi. Agar har xil chastotada ishlaydigan 2 ta tezkor xotirani bir plataga oʻrnatilganda, umumiy ishlash chastotasi kichik bo’lgan chastota bilan bog’liq bo’ladi. Misol tariqasida 1000 MG va 600 MG chastotada ishlaydigan tezkor xotirani bitta plataga oʻrnatilsa, shunda tezkor xotira 600 MGЦ chastota bilan ishlaydi. Tezkor xotira koʻplab oʻyin va dasturlar uchun javobgardir.
Katta hajmdagi ma’lumotlarga bo‘lgan ehtiyoj kompyuterdan bu ma’lumotlarni tezkorlik bilan o‘qishni talab qiladi. Buning uchun esa RAM ( Random Access Memory), ya’ni bosh tezkor xotira qurilmasining imkoniyati ham keng bo‘lishi kerak.
Kompyuterga biror dastur yuklanganida, internet sahifasi ochilganida dastlab tezkor xotiraga yozilib, u yerdan ishga tushadi. Misol uchun, siz biror internet sahifasini 1 marta ochsangiz va uni yopib, kompyuterni o‘chirmasdan ikkinchi marotaba yana ochsangiz, kompyuterda bir xil sahifa ikkinchi martada tezroq ochiladi. Boisi Tezkor xotira qurilmasida saqlanadigan ma’lumotlar kompyuter elektr manbaidan uzilganda yoki bu xotira ma’lumotga to‘lganida o‘chib ketadi.
DDR1 RAM
|
| |
Davlat xarajatlari multiplikatori

|
Davlat xarajatlari multiplikatori
|
bet | 20/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKDavlat xarajatlari multiplikatori – hukumat xarajatlarining o‘zgarishini iqtisodiy ishlab chiqarish muvozanatli darajasi o‘zgarishiga nisbati. Oddiy iqtisodiy modeldan foydalangan holda, davlat xarajatlari multiplikatori jamg‘armaga cheklangan moyillik (MPS) bilan teskari bog‘liqligini ko‘rsatishi mumkin.
Davlatning fiskal siyosati - bu soliq-budjet siyosati bo‘lib, u soliqlar vositasida budjetga mablag‘lami jalb qilish hamda uni iqtisodiy va ijtimoiy maqsadlar uchun sarflashni nazarda tutadi.
Davlatning innovatsion siyosati - iqtisodiyotni rivojlantirish va iqtisodiy-ijtimoiy taraqqiyot masalalarini hal qilish maqsadida mamlakat innovatsion salohiyatini samarali qo‘llash, innovatsiyalami amalga oshirish uchun zarur sharoitlarni ta’minlashga xizmat qiluvchi maqsadli faoliyati tushuniladi.
Davlatning iqtisodiy siyosati - bu iqtisodiyotni tartibga solish va iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, bandlikni ta’minlash va inflatsiyaning oldini olish orqali aholi farovonligini oshirib borishga qaratilgan chora-tadbirlaridir.
Davlatning iqtisodiy vazifalari - iqtisodiy tizimning amal qilishiga shart-sharoit yaratish va iqtisodiyotni tartibga solish hamda iqtisodiy o ‘sishni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlardan iborat bo‘ladi.
Davlatning monetar siyosati - bu pul-kredit siyosati bo‘lib, pul muomalasini tartiblashni ko'zda tutadi.
Davlatning tashqi iqtisodiy siyosati — xalqaro munosabatlarda milliy manfaatlarni ta’minlash borasidagi davlat faoliyatining yo‘nalishi va sohasi, shuningdek, tegishli maqsad va vazifalarni amalga oshirishdagi aniq chora- tadbirlar yig‘indisidir.
Davrga xos innovatsiyalar – inson bilimining rivojlanishidagi asosiy o‘sish, ular uzoq muddatli rivojlanishning asosi bo‘lib, dunyoda keng tarqalganligi uchun ularni davrga xos yangiliklar kiritish deb atash mumkin. Iqtisodiy tarixning o‘zgaruvchan yo‘nalishini ulardan har biri o‘sish tavsifnomasiga ega bo‘lgan davrga xos yangiliklar kiritish bilan ifodalanuvchi iqtisodiy davrlarga bo‘lish imkonini beradi.
|
| |
ROM asosida - Labaratoriya ishi

|
Labaratoriya ishi
|
bet | 6/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 15,38 Kb. | | #119538 |
Bog'liq Labaratoriya ishi tezkor va doimiy xotira qurilmalari-fayllar.org2. ROM asosida optik printsip axborotni saqlash.
Ushbu qurilmalarning ishlash printsipi tashuvchining bir qismining optik xususiyatlarini o'zgartirishga asoslangan, masalan, shaffoflik darajasini yoki aks ettirish koeffitsientini o'zgartirish. Axborotni saqlashning optik printsipiga asoslangan ROMga misol sifatida CD, DVD, BluRay disklarini keltirish mumkin.
Ushbu turdagi ROMning asosiy afzalligi tashuvchining arzonligi, tashish qulayligi va takrorlash imkoniyatidir. Kamchiliklari - past tezlik o'qiydi / yozadi, cheklangan miqdordagi qayta yozish, o'quvchiga bo'lgan ehtiyoj.
3. ROM asosida elektr printsipi axborotni saqlash.
Ushbu qurilmalarning ishlash printsipi yarimo'tkazgichli tuzilmalarda chegara effektlariga asoslangan - izolyatsiya qilingan hududda zaryad mavjudligini saqlash va qayd etish qobiliyati.
Ushbu printsip qattiq holatda xotirada - ma'lumotlarni o'qish / yozish uchun harakatlanuvchi qismlardan foydalanishni talab qilmaydigan xotirada qo'llaniladi. Axborotni saqlashning elektr printsipiga asoslangan ROMga misol sifatida flesh xotirani keltirish mumkin.
Ushbu turdagi ROMning asosiy afzalligi yuqori o'qish / yozish tezligi, ixchamlik, ishonchlilik, iqtisodiy samaradorlikdir. Kamchiliklari - cheklangan miqdordagi qayta yozish.
Hozirgi vaqtda doimiy xotiraning boshqa "ekzotik" turlari mavjud yoki ishlab chiqilmoqda
http://fayllar.org
|
| |
Davriy ishsizlik - Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov

|
Termiz davlat universiteti iqtisodiyot kafedrasi n. X. Turopova, J. E. Ashurov
|
bet | 21/108 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 146,5 Kb. | | #267806 |
Bog'liq Lugat iqtisodiyot UDKDavriy ishsizlik – ishlab chiqarish darajasining pasayishiga bog‘liq holda ishchi kuchiga bo‘lgan talabning kamayishi oqibatida yuzaga keladigan ishsizlik.
Debet (lat. debet - u majbur) - buxgalteriya hisobining bir qismi. Aktiv schetlarning debetiga summalarning ko‘payishi yozilsa, passiv schetlarda esa, summaning kamayishi yoziladi. Hisoblashish schetlarining debetida esa, boshqa korxona va shaxslarning shu korxonaga qarzlari aks ettiriladi va debetorlik qarzlari deyiladi. Debet qoldiqlari esa, aktiv va aktiv-passiv schetlarda bo‘ladi.
Debitor – biror korxonadan, firmadan, muassasadan boshqa yuridik shaxs yoki fuqaroning qarzdor bo‘lib qolishi.
Debitorlar (lat. debitor - љarzdor) - ushbu sub’ektga =arzdor bыlgan bosh=a korxona, tashkilot, muassasa yoki shaxslar bыlib, ular debetorlik =arz-larini tыlashlari lozim.
Defitsit – biror narsaning yetishmasligi, kamchiligi. Jumladan, tovarlar yetishmasligi, byudjet mablag‘ining yetishmasligi.
Deflatsiya - inflatsiyaga qarama-qarshi jarayonni, ya’ni narxlaming umumiy darajasining pasayib borishini bildiradi.
Deflyatsion siyosat – bu siyosat ichki talabni qisqartirishga, ustuvor ravishda fuqarolarga yo‘naltirilgan budjet xarajatlarini, narxlar va ish haqlarini muzlatishga yo‘naltirilgandir.
Deklarasiya – ma’lum axborotni o‘z ichiga oluvchi hujjat. Deklarasiya bojxona uchun tayyorlangan bo‘lsa, unda boj to‘lanadigan molning nomi, miqdori, narxi va boshqalar ifodalanadi.
Dekort – molning haqini muddatdan avval to‘langan yoki molning miqdori, sifati kelishuv shartlariga mos kelmagani uchun molning narxidan chegirma.
Demarketing – marketingning bir turi bo‘lib, ishlab chiqarish quvvati, xom ashyoning yetishmasligi tufayli bozorga kam chiqariladigan molga talabni pasaytirishga qaratilgan.
Demografik bozor segmentatsiyasi - bu bozorni quyidagi tavsifnomaga ega bo‘lgan xaridorlar guruxiga bo‘lish tushuniladi. Ularga quyidagilar kiradi: xaridorni yoshi hamda jinsi, oilaviy ahvoli, oilaning hayotiy davri, daromadi, qaysi ish bilan shug‘ullanishi, ma’lumoti, qaysi dinga mansubligi, millati va hokazolar.
|
| |
Yangi tezkor xotira tizimlari

|
Yangi tezkor xotira tizimlari
|
bet | 3/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 15,38 Kb. | | #119538 |
Bog'liq Labaratoriya ishi tezkor va doimiy xotira qurilmalari-fayllar.orgYangi tezkor xotira tizimlari
Ayniqsa bugungi rang-tasvir va harakatga boy o‘yinlar operativ xotiraning kattaroq bo‘lishini talab qiladi. Agar operativ xotira talab darajasida bo‘lmasa, ilovalarning ochilish jarayoni sekinlashadi. Hozir birgalashib sizning kompyuteringizga qanday turdagi tezkor xotira zarurligi, DDR3 va DDR4 kabi yangi tezkor xotira tizimlari bilan tanishamiz.
2005 yildan 2009 yilgacha kompyuterlar DDR2 tizimidagi tezkor xotiraga ega bo‘lishgan. Bugun esa aksariyat qurilmalarda DDR3 tizimidagi RAM’dan foydalaniladi.
2007 yilda taqdim qilingan DDR3 zamonaviy, yangi operativ xotira turi hisoblanadi. Maksimal ishlash chastotasi 1800 MGS gacha.
Operativ xotira chastotasi kompyuterning ishlash tezligini aniqlab beradi. Chastota bu – vaqt birligidagi jarayondir. Misol uchun, 600 megagers (MGS) chastotali operativ xotira 100 MB ma’lumotni 10 soniyada yuklasa, 1000 MGS operativ xotira bu jarayonni 5 sekundda amalga oshiradi.
Sizga qancha axborot hajmiga ega operativ xotira zarurligini kompyuterdan nima maqsadda foydalanishingizga qarab aniqlash mumkin. So‘nggi yillarda ishlab chiqaruvchilar noutbuk qurilmalarida foydalanuvchi tomonidan yangilash mumkin bo‘lgan tezkor xotira tizimlarini yaratmoqdalar.
Apple’ning MacBook Air noutbukining RAM tizimi 4 GB. Biroq Dell, HP kabi ishlab chiqaruvchilar kamida 8 GB tizimda ishlaydigan tezkor xotirali qurilmalarni taklif qilmoqdalar.
Noutbuklarda 2 GB.dan 16 GB.gacha tezkor xotira bo‘ladi, ba’zida 32 gigabaytli noutbuklar ham uchraydi. Operativ xotirasi 8 gigabaytdan yuqori noutbuklar faqatgina videolar bilan ishlaydigan yoki o‘ta zamonaviy o‘yinlarni o‘ynaydiganlar uchungina kerak bo‘ladi. Xotirasi 4 gigabaytdan past noutbuklarni esa hech kimga tavsiya qilmaymiz. Eng yaxshi variant 4 GB operativ xotiraga ega noutbuk hisoblanadi, lekin zamonaviy o‘yinlarni o‘ynash niyatida bo‘lsangiz, kamida 8 GB xotirali noutbukni tanlang.
1990-2000 yillarda Photoshop ilovasini o‘rnatish uchun zarur RAM tizimi 2MBdan 64MBgacha, ya’ni 10 yilda 32 barobarga o‘sgan bo‘lsa, keyingi 10 yillikda, ya’ni 2016 yilga kelib bu dasturni kamida 16 GB tezkor xotiraga ega qurilmalarga o‘rnatish mumkin.
Bugungi deyarli barcha dastur-ilovalar uchun 4 GB tezkor xotira hajmi kifoya qiladi. 16 GB tezkor xotira esa kelajak uchun juda qulay texnologiya. Bu video va audio tahriri uchun ayni muddao.
|
| |
Doimiy xotira- - Labaratoriya ishi

|
Labaratoriya ishi
|
bet | 5/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 15,38 Kb. | | #119538 |
Bog'liq Labaratoriya ishi tezkor va doimiy xotira qurilmalari-fayllar.orgDoimiy xotira- Doimiy xotira BIOS (Basic Inrut – Outrut System – kiritish va chiqarishning baza tizimi ) nomli zavodda yozilgan boshqaruv dasturlari to`plamini saqlovchi mikrosxemadir. Doimiy xotirada saqlanayotgan axborotni tezkor xotiradigilardan farqi shuki, kompyuter tok manbaidan o`chirilganda ham axborot saqlanib qoladi.
BIOS dasturini o`rganishga kirishishdan avval, kompyuterning tizimli blokda o`zaro bog`liq uskunalari bilan tanishib chiqish tavsiya etiladi.
ROM doimiy dastur va ma'lumotnoma ma'lumotlarini saqlash uchun mo'ljallangan. ROMdagi ma'lumotlar ishlab chiqarish jarayonida kiritiladi. ROMda saqlangan ma'lumotlar faqat o'qilishi mumkin, o'zgartirilmaydi.
ROM quyidagilarni o'z ichiga oladi:
protsessorni boshqarish dasturi;
kompyuterni ishga tushirish va to'xtatish dasturi;
kompyuter har safar yoqilganda uning bloklarining to'g'ri ishlashini tekshiradigan qurilmalarni sinovdan o'tkazish dasturlari;
displey, klaviatura, printer, tashqi xotirani boshqarish dasturlari;
operatsion tizim diskda joylashgan joy haqida ma'lumot
doimiy xotira bo'lib, quvvat o'chirilganda ma'lumotlar unda saqlanadi.
ROM va operativ xotiradan tashqari tizim platasida doimiy ravishda o‘z akkumulyatori bilan quvvatlanib turuvchi CMOS xotirasi ham mavjud. U har safar tizim yoqilganda tekshiriladigan kompyuter konfiguratsiyasi sozlamalarini saqlaydi. Bu yarim doimiy xotira. Kompyuteringizning konfiguratsiya sozlamalarini o'zgartirish uchun BIOS-da kompyuterni sozlash dasturi - SETUP mavjud.
ROM turlari
ROM - faqat o'qish uchun mo'ljallangan xotirani anglatadi, u har qanday jismoniy tashuvchida ma'lumotni o'zgarmas saqlashni ta'minlaydi. Ma'lumotni saqlash usuliga ko'ra, ROMni uch turga bo'lish mumkin:
1. ROM asosida magnit printsipi axborotni saqlash.
Ushbu qurilmalarning ishlash printsipi o'zgaruvchan magnit maydon ta'sirida ferromagnit uchastkalarining magnitlanish vektorining yo'nalishini yozib olingan ma'lumotlar bitlarining qiymatlariga muvofiq o'zgartirishga asoslangan.
Ferromagnit - bu tashqi magnit maydon bo'lmaganda ma'lum bir chegaradan (Kyuri nuqtasi) past haroratda magnitlanishga qodir bo'lgan moddadir.
Bunday qurilmalarda yozma ma'lumotlarni o'qish elektromagnit induksiya yoki magnitorezistiv effekt ta'siriga asoslangan. Ushbu tamoyil disk yoki lenta shaklida harakatlanuvchi tashuvchisi bo'lgan qurilmalarda amalga oshiriladi.
Elektromagnit induksiya - yopiq zanjirda o'tadigan magnit oqim o'zgarganda elektr tokining paydo bo'lishining ta'siri.
Magnitorezistiv effekt tashqi magnit maydon ta'sirida qattiq o'tkazgichning elektr qarshiligining o'zgarishiga asoslangan.
Asosiy afzallik bu turdagi- saqlanadigan ma'lumotlarning katta miqdori va saqlangan ma'lumotlar birligining arzonligi. Asosiy kamchilik - harakatlanuvchi qismlarning mavjudligi, katta o'lchamlar, past ishonchlilik va sezgirlik tashqi ta'sirlar(vibratsiya, zarba, harakat va boshqalar)
|
| |
DDR3 yoki DDR4? - Labaratoriya ishi

|
Labaratoriya ishi
|
bet | 4/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 15,38 Kb. | | #119538 |
Bog'liq Labaratoriya ishi tezkor va doimiy xotira qurilmalari-fayllar.orgDDR3 yoki DDR4?
Ayni vaqtda tezkor xotiraning DDR3 tizimlari ham sotilmoqda. Ammo uning keyingi avlodi – DDR4 tizimi ham allaqachon ommalashishga ulgurdi. Agar DDR3 tizimidan foydalanishni talab etadigan biror sababingiz bo‘lmasa, sizga birato‘la DDR4 xotira tizimiga ega qurilmani xarid qilishni tavsiya qilamiz. Undan keyingi o‘n yillikda bemalol foydalanishingiz mumkin.
Kattaroq RAM tizimi video o‘yinlarni ham sifatli o‘ynash kafolatini bermaydi. RAM qurilma tarkibidagi boshqa tizimlardan kelib chiqib, ba’zida tizim faoliyatini oshiradi.
Kompyuter sizga grafik tasvirlar, televideniye yoki film ko‘rish, o‘yin o‘ynash, CAD/CAM ilovalaridan foydalanish uchun kerak bo‘lsa, sizga katta hajmli RAM kerak. Xat, yozish, operatsion tizim ilovalaridan foydlanish, veb-saytlarga kirib turish uchun esa kichik hajm ham yetarli bo‘ladi.
64 bit xotira hajmiga ega Windows 7 talqinini xotirasi 2 GB dan kam bo‘lgan tizimga o‘rnatib bo‘lmaydi. Bu 2 GB ma’lumot hajmi kamlik qiladi degani emas. Bu tizimda siz bir vaqtning o‘zida audio tinglab, internetdan foydalanib, Word hujjatlarni tahrir qila olmaysiz.
Windows operatsion tizimi doimo yarim bo‘sh tezkor xotirani yoqtiradi. Shunda kerakli ilovalar zudlik bilan ochiladi. Aslida bu kabi operatsion tizimlarning muhim tarkibiy qismlari tezkor xotiraning ancha-muncha hududini egallab oladi.
Agar siz zamonaviy qidiruv tizimlari orqali bir vaqtning o‘zida ko‘plab axborot manbaalarini izlab, aksariyat vaqtingizni internetda sahifalarning yuklanishi kutib o‘tkazishni istamasingz, unda kamida 4 GB tezkor xotiraga muhtojsiz.
Video, audio va foto tahrir, grafikaga boy o‘yinlar o‘ynash istagida bo‘lsangiz, 4 GB tizimidagi operativ xotira eng ma’quli. Ammo yuqori pikselli tasvir, 3D modelidagi tasvirlar tahriri uchun bu hajm kichkinalik qilish ham mumkin.
Tezkor xotirani tanlash
Windows Vista / Windows 7 32-bit uchun 2-4 GB, Windows Vista / Windows 7 64-bit uchun 6-16 GB, Windows 8 32-bit uchun 2-4 GB, Windows 8 64-bit uchun 6-16 GB, Ubuntu, Mint, yoki X-Server’li boshqa Linux 32-bit uchun 1-4 GB, Ubuntu, Mint, yoki X-Server’li boshqa Linux 64-bit 4-16 GB hajmga ega tezkor xotira kerak.
Tekor xotirani tanlashda uning chastota tezligini ham inobatga olish kerak. 1600 chastotali DDR3 yoki 2133 chastotali DDR4 tezkor xotira tizimlari bugungi ishlab chiqaruvchilarning “asosiy plata”lariga muvofiq keladi.
Agar siz 800 MGS da ishlaydigan DDR2 operativ xotirasini 533 chastotali plataga ulasangiz ham operativ xotira tezligi oshmaydi va 533 chastotada ishlaydi.
|
| |
Massiv yordamida stek hosil qilish

Massiv yordamida stek hosil qilish. Koʻplab dasturchilar stek
shablonidan foydalanmaydilar, aksincha massivlar orqali stek bilan
ishlashadi. Endi massiv yordamida stekni qanday amalga oshirishni
koʻramiz:
Quyida biz 20 ta elementdan iborat - stek nomli massiv yaratdik,
shuningdek, i oʻzgaruvchini yaratdik, bu esa stekning yuqori elementiga
ishora qiladi. Element qoʻshish uchun biz
i ni birma-bir oshiramiz va
elementni stek[i] katakchasiga yozamiz. Elementni olib tashlash uchun
biz shunchaki
i -ni kamaytiramiz. Ehtimol, allaqachon taxmin
qilganingizdek, stekning yuqori elementiga murojaat qilish uchun biz
shunchaki qatorning
i elementiga murojaat qilamiz.
i oʻzgaruvchisi
push() funksiyasi va
top() funksiyasini almashtirdi. Stekning boʻshligini
35
koʻrish uchun biz shunchaki i == -1 holatini tekshiramiz: agar u rost
boʻlsa, demak stek boʻsh, aks holda boʻsh emas.
Stekni massiv yordamida amalga oshirish quyida keltirilgan:
#include using namespace std; int main() { int stek[20]; int i = -1; for (int j = 0; j < 6; j++) { int a; cin >> a; i++; stek[i] = a; } if (i == -1) cout << "Stek boʻsh"; cout << stek[i] << " stekning yuqori elementi"< cout << "Yuqori elementini oʻchirish"; i--; return 0; } Yuqorida stekni realizatsiya qilishning ikkita usulini koʻrib chiqdik:
1)
C++ shablonidan foydalanish.
2)
Massivdan foydalanish.
Agar siz dasturingizda stekdan foydalansangiz va uni iloji boricha
tezroq bajarishni afzal bilsangiz, unda stekni amalga oshirishning
birinchi usulidan foydalaning.
Agar siz dasturning ishlashi haqida qaygʻurmasangiz, unda massiv
orqali stek yaratilishidan foydalanishingiz mumkin. Birinchi usulda
ishlatish va e‘lon qilish tez va oson.
36
Quyida yana bir juda muhim ma‘lumotlar tuzilishini - navbatni
oʻrganamiz. Ushbu ma‘lumotlar tuzilishi koʻplab messenjerlarda
(masalan, telegramda) foydalaniladi.
Navbat - Samarqand davlat universiteti o. R. Yusupov, I. Q. Ximmatov, E. Sh. Eshonqulov

37
queue ;
Misol uchun:
queue navbat;
Navbatning metodlari.
Navbat bilan ishlash uchun funksiyalarni
bilish kerak: push(), pop(), front(), back(), empty().
1. Navbatga yangi element qoʻshish
uchun
push()
funksiyasidan
foydalanish kerak. Qavslar tarkibida biz qoʻshmoqchi boʻlgan qiymat
boʻlishi kerak.
2. Agar biz birinchi elementni olib tashlashimiz kerak boʻlsa,
pop()
funksiyasi bilan ishlashimiz kerak. Qavslar ichida endi koʻrsatilishi
kerak boʻlgan narsa yoʻq, lekin qoidalarga koʻra,
ular albatta mavjud
boʻlishi kerak. Ushbu funksiyalarga argument kerak emas: empty(),
back() va front().
3. Agar navbatning birinchi elementiga murojaat qilishingiz kerak
boʻlsa, unda
if (V1 == V2) { // Taqqoslash - Samarqand davlat universiteti o. R. Yusupov, I. Q. Ximmatov, E. Sh. Eshonqulov

42
Albatta, kompilyator baribir
yacheykalarni tekshirib,
ushbu ikkita
vektorni taqqoslab chiqadi.
Vektorlar vektori qanday yaratiladi?
Raqamlarni ikki oʻlchovli massivga yozishingiz kerak boʻlishi aniq.
Vektorlar vektori quyidagicha e‘lon qilinadi:
vector > Vektor_nomi;
Misol uchun:
vector > V;
V.resize(10);
Vektorga vektorlarni qoʻshishning yana bir usuli bor.
Ushbu usul
uchun biz
push_back()
funksiyasidan foydalanamiz:
vec.push_back(vector ());
Ikki oʻlchovli vektor quyidagicha initsializatsiya qilinishi mumkin:
vector < vector > V = {{1, 4, 7},
{2, 5, 8},
{3, 6, 9}};
Vektorlar uchun aniqlangan metodlar.
1) size() va empty().
Agar biz vektorning
uzunligini bilishimiz
kerak boʻlsa, bizga size() funksiyasi kerak.
Ushbu funksiya deyarli har
doim for sikli bilan birgalikda ishlatiladi.
for(int i = 0; i < V.size(); i++)
{
//
}
43
Bundan tashqari, agar vektor boʻshligini bilishimiz kerak boʻlsa, biz
- empty() funksiyasidan foydalanishimiz mumkin.
Agar yacheykada
qiymatlar boʻlmasa, bu funksiya true qiymat qaytaradi.
Aks holda
yolgʻon qiymat qaytadi.
2) push_back() va pop_back().
2.1)
push_back()
funksiyasi yordamida
biz vektorning oxiriga
yacheyka qoʻsha olamiz.
)
pop_back() - Samarqand davlat universiteti o. R. Yusupov, I. Q. Ximmatov, E. Sh. Eshonqulov

44
5-rasm. Vektorlar ustida pop_back() va push_back()
metodlarining foydalanish natijasi
3) insert() funksiyasi.
Yuqorida biz push_back() funksiyasini
koʻrsatdik, lekin insert() funksiyasi yordamida
ham shunday qilish
mumkin. Faqatgina u yordamida siz vektorning boshiga elementlarni
qoʻshishingiz mumkin.
insert() funksiyasini quyidagi dasturda qarab chiqamiz:
#include
#include
using namespace std;
int main() {
vector V(2);
V[0] = 2;
V[1] = 3;
for (int i = 0; i < V.size(); i++) {
cout << V[i] << " ";
}
cout << endl;
V.insert(V.begin(), 1); // boshiga element qoʻshish
for (int i = 0; i < V.size(); i++) {
cout << V[i] << " ";
}
cout << endl;
V.insert(V.end(), 4); // Oxiriga element qoʻshish
45
for (int i = 0; i < V.size(); i++) {
cout << V[i] << " ";
}
return 0;
}
front() va back() funksiyalari.
Vektorning
birinchi va oxirgi
yacheykalarining qiymatlarini bilish uchun front() va back()
funksiyalarini ishlatamiz.
2.4. Roʻyxat
Roʻyxat
- bu ikki tomonlama bogʻlangan roʻyxatlarga asoslangan
ma‘lumotlar strukturasi. Bu shuni anglatadiki, har qanday element faqat
oldingi va keyingi elementlar haqida biladi.
Quyidagi rasm bu qanday
ishlashini koʻrsatib beradi:
6-rasm. Roʻyxat ma’lumotlar strukturasi
Ikki tomonlama bogʻlangan roʻyxatda
indekslar mavjud emas,
ammo C++ da uning oʻrniga iteratorlar mavjud.
List1[2] = 8; // Bu xato!
Dasturchilar tezkor qoʻshish va olib tashlash sababli ushbu
konteynerdan foydalanadilar. Bu juda tez sodir boʻladi,
chunki
elementlarni bir-birining orasidan siljitish shart emas, koʻrsatkichlarni
toʻgʻri boshqarishingiz kerak.
7-rasm. Roʻyxat ma’lumotlar strukturasi elementlari bogʻlanishi
46
Yuqoridagi misolda, boshida ikkita element boʻlgan, keyin biz ular
orasida bitta element qoʻshishga qaror qildik.
8-rasm. Roʻyxat ma’lumotlar strukturasiga element qoʻshish
Oʻchirish xuddi shu tarzda amalga oshiriladi.
9-rasm. Roʻyxatdan elementni oʻchirish
Roʻyxat hosil qilish.
Dastlab list kutubxonasini ulash lozim.
#include
Oldingi konstruktorlar kabi roʻyxatni e‘lon qilamiz: