Mavzu: Keng polosali tarmoqlarda P2P(peer-to-peer) xizmati asoslari - bet 2

Keng polosoli tarmoq tushunchasi.
rasm. Keng polosali tarmoq.
Keng polosali - bu juda yuqori tezlikdagi internet aloqasi orqali bir nechta signal va ma'lumotlarni uzatishi mumkin bo'lgan keng tarmoqli uzatish. Federal Aloqa Komissiyasining ma'lumotlariga ko'ra, keng polosali ulanish kamida 25 Mbit / s yuklab olish tezligi va 3 Mbit / s yuklash tezligiga ega. Keng polosali ulanishning 4 turi mavjud: DSL, kabel, optik tolali va sun'iy yo'ldosh.
(1-rasm)
Internetga kirish kontekstida keng polosali ulanish - bu PSTN (Ommaviy kommutatsiyalangan telefon tarmog'i) orqali an'anaviy dial-up ulanishidan tezroq bo'lgan yuqori tezlikdagi Internetga ulanish.
Keng polosali ulanish turlari. Keng polosali ulanishning to'rt turi mavjud bo'lib, ular ma'lumotlarni uzatish rejimi va tezligi bilan farqlanadi:
1.DSL (Digital Subscriber Line): DSL ulanishida ma'lumotlar an'anaviy mis telefon liniyalari yordamida uzatiladi. DSL ulanishidagi internet tezligi kommutatsiya stantsiyasidan masofangiz bilan kamayadi. Masofa qanchalik uzoq bo'lsa, internet tezligi shunchalik sekin bo'ladi.
2.Kabel: Kabelli keng polosali ulanishda ma'lumotlar audio va tasvirni televizorga uzatuvchi bir xil koaksiyal kabellar yordamida uzatiladi. Bu yerda istalgan mintaqa yoki hududdagi internet tezligi o‘sha hududdagi internetdan foydalanadigan foydalanuvchilar soniga bog‘liq.
3.Sun'iy yo'ldosh: DSL va kabel keng polosali ulanishlarga qaraganda sekinroq, ammo qishloq joylarida DSL uchun yaxshi o'rinbosar. O'rnatish narxi yuqoriroq bo'lishi mumkin, ammo oylik to'lovlar DSL va kabel keng polosali ulanishlari bilan taqqoslanadi.
4.Optik tolali: Nomidan ko'rinib turibdiki, optik tolali keng polosali ulanish ma'lumotlarni optik tolali kabel orqali uzatadi. Bu eng tez keng polosali ulanish va keng polosali ulanishning eng ko'p afzal qilingan rejimidir.
Keng polosali ulanishga ega bo'lishning afzalliklari.
Biz allaqachon bilganimizdek, keng polosali ulanish - bu keng tarmoqli ma'lumotlarni uzatishi mumkin bo'lgan yuqori tezlikdagi internet aloqasi. Keng polosali ulanishning ba'zi afzalliklari:
1.Yuqori tezlikdagi internet. Keng polosali ulanish sizning joyingizda yuqori tezlikdagi internetga ega bo'lishini ta'minlaydi, bu sizning ishlayotganingizda, onlayn uchrashuvlar o'tkazayotganingizda yoki Internetdan ko'ngilochar maqsadlarda foydalanayotgan bo'lsangiz, masalan, oqim yoki onlayn o'yin o'ynasangiz, hech qanday uzilishlarga duch kelmasligingizni anglatadi.
2.Bir vaqtning o'zida bir nechta foydalanuvchi foydalanishi mumkin
Keng polosali ulanishning yana bir afzalligi shundaki, bir vaqtning o'zida bir nechta foydalanuvchi internetdan foydalanishi mumkin va bu internet tezligini pasaytirmaydi.
3.Ishonchli internet aloqasi
Vaqti-vaqti bilan amalga oshiriladigan texnik xizmatdan tashqari, sizga oldindan xabar beriladi, siz internet tezligida uzilishlarga duch kelmaysiz. Odatda, bu ko'pchilikning ish vaqtiga to'sqinlik qilmasligini ta'minlash uchun yarim tundan keyin va ertalabdan oldin sodir bo'ladi.
4.Samarali xarajat
Keng polosali provayderlar va telekom kompaniyalari o'rtasidagi bunday yuqori raqobat bilan siz keng polosali ulanishingizni juda tejamkor qiladigan ko'plab rejalar va narxlarni tanlashingiz mumkin.
Keng polosali tarmoqlar yaratilishidan asosiy maqsad telekommunikatsiya tarmoqlari mijozlariga yuqori sifatli ko‘p sondagi xizmatlarni taqdim etishdir. Chunki, aloqa tarmog‘ining chastota polosasi
kengligi qanchalik katta bo‘lsa unda amalga o‘shiriladigan xizmatlar sifati va soni shunchalik yuqori bo‘ladi. Keng polosali tarmoqlar orqali abonentlarga taqdim etiluvchi xizmatlarni quyidagi tartibda klassifikatsiya qilish mumkin:
1.Kontent bo‘yicha (uzatiluvchi axborot turi bo‘yicha) xizmatlarning klassifikatsiyasi.
2.Xizmatga mijozni kirish imkoniyati ta'minlab berish usuli bo‘yicha xizmatlarning klassifikatsiyasi.
3.Mijoz turi bo‘yicha xizmatlarning klassifikatsiyasi.
4.Ma'lumotlar turlari almashish bo‘yicha xizmatlarning
klassifikatsiyasi.
Bu turdagi xizmatlar quyidagilarga bo‘linadi:
telefoniya (videotelefoniya) xizmatlari;
ma'lumotlar uzatish xizmatlari;
keng eshittirish xizmatlari;
ajratilgan kanallarning xizmatlari (axborot turiga qaramaydi);
infrastrukturali xizmatlari.
Xizmatga mijozni kirish imkoniyati ta'minlab berish usuli bo‘yicha xizmatlarning klassifikatsiyasi foydalangan texnologiyaga qarab bo‘linadi: ISDN, SDH, Frame Relay, ATM, Ethernet, xDSL (ADSL, SDSL, SHDSL), Passive Optikal Network, PON; koaksial va optik kabel asosida gibrid tarmoqlari HFC.
Ma'lumotlar turlari almashish bo‘yicha xizmatlarning
klassifikatsiyasi quyidagi turlariga bo‘linadi:
O‘zining tarmoq resurslarga kirish imkoniyatini ta'minlab berish;
Ikki tomonli almashuv;
Tranzit;
ma'lumotlar almashish markaz bilan aloqada bo‘lish;
O‘zini tarmog‘ida Internetga kirishni ta'minlab beradigan serverlarni o‘rnatish.
Intellektual xizmatlar
P2P haqida qisqacha malumot.
3.1 P2P haqida tushuncha.
rasm. P2P ga misol.
Peer-to-peer (P2P) markazlashtirilmagan tarmoq arxitekturasi sifatida belgilanadi, unda foydalanuvchilar markaziy serverga ehtiyoj sezmasdan bir-biri bilan bevosita o'zaro aloqada bo'lishadi.
P2P tarmog'ida har bir ishtirokchi ham mijoz, ham server vazifasini bajaradi, bu ularga resurslar va xizmatlarni boshqa ishtirokchilar bilan bevosita almashish imkonini beradi.
P2P tarmog'ida har bir ishtirokchi ham mijoz, ham server vazifasini bajaradi, bu ularga resurslar va xizmatlarni boshqa ishtirokchilar bilan bevosita almashish imkonini beradi. (2-rasm)
Yaxshiroq tushunish uchun bir guruh do'stlar imtihon uchun birga o'qiyotganini tasavvur qiling. An'anaviy sinf muhitida (mijoz-server arxitekturasi) markaziy hokimiyat bo'lib xizmat qiladigan va barcha talabalarga (mijozlarga) ma'lumot beradigan o'qituvchi mavjud. Talabalar kerakli o'quv materiallari va ko'rsatmalari uchun o'qituvchiga tayanadilar.
Keling, P2P kontseptsiyasini o'quv guruhimizga qo'llaylik. Bu stsenariyda har bir talaba ifoydalanuvchi hisoblanadi. Talabalar faqat o'qituvchiga tayanmasdan, bir-birlari bilan bevosita muloqot qilishlari, o'quv materiallarini almashishlari va qiyin tushunchalarni tushunishlariga yordam berishlari mumkin.
Misol uchun, agar bitta talaba ma'lum bir mavzu bo'yicha eslatmalarni jamlagan bo'lsa, ular nusxalarini yaratish yoki shunchaki boshqalarga ko'rsatish orqali uni guruhning qolgan a'zolari bilan baham ko'rishlari mumkin. Boshqa talaba foydali onlayn manbalar yoki amaliy savollarni topib olgan bo'lishi mumkin, ular ularni guruh bilan baham ko'rishlari mumkin. Talabalar bir-birlari bilan tushunchalarni muhokama qilishlari va tushuntirishlari, savollar berishlari va shubhalarni aniqlashlari mumkin.
Ushbu P2P o'quv guruhida hech bir talaba barcha ma'lumotlarni taqdim etish uchun javobgar emas. Buning o'rniga, har bir talaba bilim va resurslarni o'z hissasini qo'shadi va hamma jamoaviy sa'y-harakatlardan foyda oladi. Agar bitta talaba yo'q bo'lsa, bu boshqalarga o'qish va ma'lumot almashishga to'sqinlik qilmaydi. O'quv guruhi samarali ishlaydi, chunki foydalanuvchilar markaziy hokimiyatga tayanmasdan to'g'ridan-to'g'ri o'zaro ta'sir qiladi va resurslarni almashadi.
Xuddi shunday, P2P kompyuter tarmog'ida har bir qurilma tarmoqdagi boshqa foydalanuvchilar bilan bevosita fayllar, ma'lumotlar yoki xizmatlarni almashishi, ishtirokchi sifatida ishlashi mumkin. Resurslarni boshqarish va tarqatish uchun markaziy serverga ehtiyoj yo'q. Foydalanuvchilar har bir kishi tizimning umumiy ishlashiga hissa qo'shadigan markazlashtirilmagan tarmoqni yaratib, muloqot qilishi, ma'lumot almashishi va hamkorlik qilishi mumkin.
Peer-to-peer (P2P) tarmog'ida kompyuterlar guruhi ma'lumotlarni qayta ishlash uchun teng ruxsat va mas'uliyat bilan bir-biriga bog'langan. An'anaviy mijoz-server tarmog'idan farqli o'laroq, P2P tarmog'idagi hech qanday qurilma faqat ma'lumotlarga xizmat ko'rsatish yoki qabul qilish uchun mo'ljallangan. Har bir ulangan mashina o'zining "foydalanuvchilari" bilan bir xil huquqlarga ega va bir xil maqsadlarda ishlatilishi mumkin.
3.2P2P tarmoqlari qanday ishlaydi?
Foydalanuvchi faylni yuklab olganda, jarayon odatda quyidagicha bo'ladi: Foydalanuvchi veb-brauzerni ochadi, tegishli veb-saytga tashrif buyuradi va faylni yuklab oladi. Bunda veb-sayt server, foydalanuvchi kompyuteri esa ma’lumotlarni qabul qiluvchi mijoz vazifasini bajaradi. Bu jarayon bir tomonlama ko'chaga o'xshaydi, unda yuklab olingan fayl A nuqtadan, veb-saytdan B nuqtasiga, foydalanuvchi kompyuteriga o'tadi.
(3-rasm)
Agar foydalanuvchi bir xil faylni P2P tarmog'i orqali yuklab olsa, jarayon boshqacha sodir bo'ladi. Foydalanuvchi o'z kompyuteriga P2P dasturini o'rnatishi kerak, bu P2P ilovasi foydalanuvchilarining virtual tarmog'ini yaratadi. Foydalanuvchi faylni yuklaganida, fayl allaqachon faylga ega bo'lgan tarmoqdagi turli kompyuterlardan kelgan bitlarda yuklab olinadi.
Bir vaqtning o'zida ma'lumotlar foydalanuvchi kompyuteridan tarmoqdagi uni so'ragan boshqa kompyuterlarga ham o'tadi. Bu holat ikki tomonlama ko'chaga o'xshaydi -- fayl foydalanuvchi kompyuteriga keladigan ko'p sonli kichik ma'lumotlar bitlariga o'xshaydi, lekin so'ralganda ham chiqib ketadi. Aslida, fayllarni uzatish yuki tengdosh kompyuterlar o'rtasida taqsimlanadi.
3-rasm. Peer to peer network
3.3P2P tarmoq arxitekturasi
P2P tarmoq arxitekturasida har bir kompyuter bir xil mas'uliyat va imkoniyatlarga ega. Server yo'qligi sababli, kompyuterlar fayllar, printerlar va internetga kirishni almashish uchun ishchi guruhda bir-biri bilan bog'lanadi. Ushbu arxitektura 12 yoki undan kam kompyuterdan iborat ishchi guruhlar uchun amaliydir.
P2P arxitekturalari har bir shaxsiy kompyuter mustaqil ish stantsiyasi sifatida ishlaydigan kichik uy tarmoqlari yoki ofis muhitlarida keng tarqalgan; har bir kompyuter ma'lumotlarni o'zining qattiq diskida saqlaydi, lekin tarmoqdagi boshqa shaxsiy kompyuterlar bilan ma'lumotlarni almashish imkoniyatiga ega.
4-rasm. Peer to Peer model.
3.4. Peer-to-peer tarmoqlarining asosiy xususiyatlari
Bir nechta asosiy xususiyatlar P2P tarmoqlarining noyob imkoniyatlari va afzalliklariga hissa qo'shadi. Keling, ushbu muhim xususiyatlardan ba'zilarini batafsil tushunaylik.
5-rasm. Peer-to-peer tarmoqlarining asosiy xususiyatlari
1. Markazsizlashtirish
P2P tarmoqlari markazlashtirilmagan, ya'ni hech qanday markaziy server yoki hokimiyat tarmoqni nazorat qilmaydi. Buning o'rniga, har bir ishtirokchi yoki tengdosh teng imkoniyatlar va mas'uliyatga ega. foydalanuvchilar markaziy nazorat nuqtasiga tayanmasdan resurslar va xizmatlarni almashib, bir-biri bilan bevosita muloqot qiladi. Ushbu markazsizlashtirish yagona nosozlik nuqtalarini yo'q qiladi va yanada moslashuvchan va kengaytiriladigan tarmoqlarga imkon beradi.
2. O'z-o'zini tashkil qilish tizimi
P2P tarmoqlari o'z-o'zini tartibga soluvchi tizimlardir. Foydalanuvchilar tarmoqqa qo'shilishlari va tark etishlari bilan tarmoq o'zini dinamik ravishda sozlaydi va qayta tashkil qiladi. Foydalanuvchilar markazlashtirilgan kataloglar, taqsimlangan xesh-jadvallar (DHT) yoki foydalanuvchi almashish protokollari kabi turli mexanizmlar yordamida bir-birlarini kashf qilishlari va ulanishlari mumkin. Mahalliy o'zaro ta'sirlarga va taqsimlangan qarorlar qabul qilishga tayangan holda, P2P tarmoqlari ishtirokchilar mavjudligi va resurslar mavjudligining dinamik tabiatiga javob berishda mustahkamlik va moslashuvchanlikni namoyish etadi.
3. Resurslarni almashish
P2P tarmoqlari tengdoshlar o'rtasida resurslarni samarali almashish uchun mo'ljallangan. foydalanuvchilar tarmoqqa o'tkazish qobiliyati, saqlash, qayta ishlash quvvati yoki kontent kabi o'z resurslarini qo'shishlari va ularni boshqa foydalanuvchilarga taqdim etishlari mumkin. Bu resurslardan taqsimlangan va birgalikda foydalanish, ulardan maksimal darajada foydalanish va individual foydalanuvchilar yoki markaziy serverlar yukini kamaytirish imkonini beradi. P2P tarmoqlarida resurslarni almashishga misollar fayl almashish, kontentni yetkazib berish va birgalikdagi hisoblashlarni o'z ichiga oladi.
4. To'g'ridan-to'g'ri aloqa
P2P tarmoqlari tengdoshlar o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri muloqotni osonlashtiradi. foydalanuvchilar vositachilarsiz bir-birlari bilan muloqot qilishlari mumkin, bu esa samarali va real vaqtda muloqot qilish imkonini beradi. To'g'ridan-to'g'ri aloqa, ayniqsa, lahzali xabar almashish, ovozli va video qo'ng'iroqlar va tarqatilgan hamkorlik kabi ilovalarda foydalidir. Xabarlarni uzatish uchun markaziy serverlarga bo'lgan ehtiyojni bartaraf etish orqali P2P tarmoqlari tezroq aloqani taklif qilishi va kechikishni kamaytirishi mumkin.
5. Masshtablilik
P2P tarmoqlari tabiatan kengaytirilishi mumkin. Tarmoqqa ko'proq tengdoshlar qo'shilsa, mavjud resurslar va imkoniyatlar ortadi. Tarmoq muammoga aylanishi mumkin bo'lgan markazlashtirilgan infratuzilmaga tayanmasdan ko'proq yuklarni ko'tarishi va ko'proq foydalanuvchilarni joylashtirishi mumkin. P2P tarmoqlarining markazlashtirilmagan tabiati taqsimlangan ishlov berish va saqlash imkonini beradi, bu esa koʻproq foydalanuvchilarni qoʻshish orqali ularni gorizontal ravishda oʻlchash imkonini beradi.
6. Xatolarga chidamlilik va ortiqchalik
P2P tarmoqlari nosozliklarga chidamlilik va ortiqchalikni namoyon qiladi. Boshqaruvning markaziy nuqtasi yo'qligi sababli, individual foydalanuvchilarning ishdan chiqishi butun tarmoqni buzmaydi. Ma'lumotlar va xizmatlar bir nechta tengdoshlar bo'ylab taqsimlanadi, bu esa tarmoqni nosozliklarga chidamliroq qiladi. Agar foydalanuvchi mavjud bo'lmasa, boshqa foydalanuvchilar tarmoqning uzluksiz ishlashini ta'minlab, uning mas'uliyatini to'lashi va o'z zimmasiga olishi mumkin.
7. Maxfiylik va xavfsizlik
P2P tarmoqlari kengaytirilgan maxfiylik va xavfsizlikni taklif qilishi mumkin. Foydalanuvchilar o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri aloqa ma'lumotlarni shifrlangan holda uzatish imkonini beradi, bu esa almashtirilgan ma'lumotlarning maxfiyligini himoya qiladi. Bundan tashqari, P2P tarmoqlari shifrlash, autentifikatsiya va kirishni boshqarish mexanizmlarini qo'llashi mumkin, bunda faqat vakolatli tengdoshlar umumiy resurslarga kirishlari mumkin. P2P tarmoqlari markaziy serverlarga bo'lgan ishonchni yo'qotib, bir nuqtali hujumlar va ruxsatsiz kirishlarga nisbatan zaiflikni kamaytiradi.
Ushbu asosiy xususiyatlar P2P tarmoqlarini turli ilovalar, jumladan, fayl almashish, lahzali xabar almashish, kontentni yetkazib berish, hamkorlikda hisoblash va taqsimlangan saqlash uchun mos qiladi. P2P tarmoqlari mustahkam va samarali tizimlarni yaratish uchun ishtirokchi tengdoshlarning imkoniyatlaridan foydalanadigan moslashuvchan va kengaytiriladigan infratuzilmani ta'minlaydi.
3.5 P2P afzalliklari va kamchiliklari
Peer-to-peer (P2P) tarmoqlari an'anaviy mijoz-server arxitekturasiga nisbatan bir qancha afzallik va kamchiliklarni taklif etadi. Ushbu afzalliklar va kamchiliklarni tushunish P2P ning turli ilovalar uchun mosligini baholashga yordam beradi. Quyida P2P tarmoqlarining afzalliklari va kamchiliklari batafsil tavsiflangan:
*P2P tarmoqlarining afzalliklari
Markazsizlashtirish va barqarorlik jihati: P2P tarmoqlari \markazlashtirilmagan, ya'ni bitta nosozlik nuqtasi yo'q. Ayrim tengdoshlar oflayn rejimga o'tgan yoki tarmoqni tark etgan taqdirda ham tarmoq ishlashda davom etishi mumkin. Ushbu markazlashtirilmagan arxitektura tarmoqning mustahkamligi va mustahkamligini oshiradi.
Oson o'lchov: P2P tarmoqlari ko'proq foydalanuvchilarni qo'shish orqali osongina gorizontal ravishda o'lchaydi. Ishtirokchilar soni ortib borishi bilan tarmoqning mavjud resurslari va imkoniyatlari oshib boradi, bu esa unga kattaroq ish yuklarini boshqarish va koʻproq foydalanuvchilarni joylashtirish imkonini beradi.
Resurslardan samarali foydalanish: P2P tarmoqlari yukni bir nechta foydalanuvchilarga taqsimlash orqali resurslardan samarali foydalanishga yordam beradi. foydalanuvchilar tarmoqdagi boshqalarga foydalanish imkoniyatini beruvchi tarmoqli kengligi, saqlash va qayta ishlash quvvati kabi o'z resurslarini hissa qo'shadilar. Resurslarning bunday taqsimlanishi ulardan foydalanishni optimallashtiradi va individual ishtirokchilar uchun yukni kamaytiradi.
Xarajatlarni tejash: P2P tarmoqlari mijoz-server arxitekturasiga nisbatan infratuzilma va operatsion xarajatlarni kamaytirishi mumkin. Qimmatbaho ajratilgan serverlar yoki markazlashtirilgan infratuzilmaga ehtiyoj yo'qligi sababli, P2P tarmog'ini o'rnatish va unga xizmat ko'rsatish narxi pastroq bo'lishi mumkin.
To'g'ridan-to'g'ri aloqa va tezroq kontentni yetkazib berish: P2P tarmoqlari foydalanuvchilar o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri aloqani ta'minlaydi, vositachilarga bo'lgan ehtiyojni yo'qotadi. Ushbu to'g'ridan-to'g'ri aloqa tezroq kontentni etkazib berishni, real vaqtda o'zaro ta'sirlarni va ma'lumotlar yoki media fayllarni samarali taqsimlashni osonlashtiradi.
Kengaytirilgan maxfiylik va xavfsizlik: P2P tarmoqlari maxfiylik va xavfsizlikni oshirishi mumkin. Foydalanuvchilar o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri aloqa shifrlangan bo'lishi mumkin, bu tarmoq ichida uzatiladigan ma'lumotlarning maxfiyligini ta'minlaydi. Bundan tashqari, markaziy serverning yo'qligi bir nuqtali hujumlarga nisbatan zaiflikni kamaytiradi, bu esa P2P tarmoqlarini zararli harakatlarga nisbatan chidamliroq qiladi.
* P2P tarmoqlarining kamchiliklari
Markazlashtirilgan nazoratning yo'qligi: P2P tarmoqlarida markazlashtirilgan boshqaruvning yo'qligi tarmoq faoliyatini boshqarish va muvofiqlashtirishda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Izchil siyosatlarni qo'llash, ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash yoki tarmoq bo'ylab murakkab vazifalarni muvofiqlashtirish qiyin bo'lishi mumkin.
Tarmoqni boshqarishning murakkabligi: P2P tarmoqlarini boshqarish mijoz-server arxitekturasidan ko'ra qiyinroq bo'lishi mumkin. Foydalanuvchilar teng mas'uliyatga ega bo'lganligi sababli, manzilni aniqlash, xavfsizlik va ishlashni optimallashtirish kabi tarmoqni boshqarish vazifalari ishtirokchilar o'rtasida taqsimlanishi kerak, bu qo'shimcha muvofiqlashtirish va harakatni talab qiladi.
Tengdoshlarning mavjudligiga bog'liqlik: P2P tarmog'ida resurslar va xizmatlarning mavjudligi foydalanuvchilarning faol ishtirokiga bog'liq. Agar foydalanuvchilarning katta qismi tarmoqni tark etsa yoki faol bo'lmasa, bu umumiy ishlash va resurslar mavjudligiga ta'sir qilishi mumkin.
Ishlash va samaradorlikning o'zgaruvchanligi: P2P tarmog'ining ishlashiga ishtirokchi foydalanuvchilar soni va sifati, ularning mavjud resurslari va tarmoq topologiyasi kabi omillar ta'sir qilishi mumkin. Foydalanuvchilar kelishi va ketishi bilan tarmoqning ishlashi va samaradorligi o'zgarishi mumkin, bu esa oldindan aytib bo'lmaydigan xatti-harakatlarga olib keladi.
Xavfsizlik xavflari: P2P tarmoqlari tegishli choralar ko'rilmasa, xavfsizlik xavflarini keltirib chiqarishi mumkin. Foydalanuvchilar to'g'ridan-to'g'ri o'zaro aloqada bo'lganligi sababli, ular boshqa foydalanuvchilardan olingan ma'lumotlarning haqiqiyligi va yaxlitligini ta'minlashi kerak. Bundan tashqari, zararli foydalanuvchilar hujumlarni boshlash yoki zararli kontentni tarqatish uchun tarmoq ichidagi zaifliklardan foydalanishlari mumkin.
Yuridik va mualliflik huquqi bilan bog'liq muammolar: P2P tarmoqlari mualliflik huquqining buzilishi va mualliflik huquqi bilan himoyalangan materialni noqonuniy almashish bilan bog'liq. P2P texnologiyasi tabiatan noqonuniy bo'lmasa-da, mualliflik huquqi bilan himoyalangan kontentni ruxsatsiz almashishni osonlashtirishi mumkin, bu qonuniy oqibatlarga olib keladi va axloqiy tashvishlarni keltirib chiqarishi mumkin.
3.6.P2P va mijoz-server.
P2P tarmog'i DVD pleerlar, printerlar va disk drayverlari kabi individual resurslarni almashadigan ikki yoki undan ortiq kompyuterlarni o'z ichiga oladi. Har bir kompyuter mijoz va server vazifasini bajaradi va tarmoqdagi boshqa kompyuterlar bilan bevosita muloqot qiladi. P2P tarmog'ida tarmoqdagi barcha kompyuterlar tarmoqdagi ma'lum bir kompyuterga bevosita ulangan mijoz qurilmalariga kirishlari mumkin. Yagona talab - ulanish vositasi, masalan, Wi-Fi router.
Mijoz-server tarmog'i ko'pgina ilovalar va ma'lumotlar o'rnatilgan kamida bitta markaziy serverga ulanadigan ko'plab mijozlarni o'z ichiga oladi. Mijozlar ushbu resurslarga serverdan kirishadi. Mijoz-server tarmoqlari odatda qo'llab-quvvatlagan mijozlar sonining ko'pligi tufayli tezroq kirish tezligiga ega.
Mijozlar resurslarni almashmasdan ish stantsiyalari sifatida ishlaydi. Mijozlar ilovalar va fayllarni ham oson yangilashlari mumkin, chunki faqat bitta kompyuter fayllarni saqlaydi. Mijoz-server tarmog'ida server har bir foydalanuvchi emas, balki xavfsizlik bilan shug'ullanadi.
6-rasm. Client-server va P2P farqi
3.7. P2P tarmoqlari tarixi
P2P tarmoqlaridan birinchi marta foydalanish 1980-yillarda shaxsiy kompyuterlar paydo bo'lganidan ko'p o'tmay sodir bo'ldi. 1988 yil avgust oyida ishlab chiqilgan Internet Relay Chat matn almashish va suhbatlashish uchun qurilgan birinchi P2P tarmoqlaridan biri edi.
Napster 1999 yil 1 iyunda chiqarildi. Platformaning birinchi iteratsiyasi o'zining markazlashtirilgan P2P tarmog'ida musiqa almashish imkonini berdi. Napster, boshqa birinchi avlod P2P tarmoqlari bilan bir qatorda, xuddi shu dasturning nusxalari yordamida tarmoq bo'ylab foydalanuvchilarni boshqa shaxslarga bevosita bog'laydi.
Gnutella, birinchi markazlashtirilmagan P2P fayl almashish tarmog'i, bir yil o'tib, 2000 yil iyun oyida chiqarilgan. Gnutella foydalanuvchilarga markazlashtirilgan fayl katalogi bilan emas, balki bir-birlari bilan fayllarni almashish imkonini beradi. Keyingi bir necha yil ichida qo'shimcha P2P media fayl almashish xizmatlari ishlab chiqildi, ular 2009 yil 3 yanvarda chiqarilgan Bitcoin tarmoqlari kabi boshqa P2P tarmoqlari uchun zamin yaratadi.
Xulosa
Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, P2P tarmoqlari markazlashmagan aloqa, resurslarni almashish va hamkorlikda hisoblash uchun ko'p qirrali va bardoshli yondashuvni ifodalaydi. Xavfsizlik zaifliklari va huquqiy tekshirish kabi muammolarga duch kelgan bo'lsa-da, P2P tarmoqlari blokcheyn, chekka hisoblash va maxfiylikni saqlash texnologiyalaridagi yutuqlar tufayli rivojlanish va innovatsiyalarni davom ettirmoqda. Ular markazlashmagan moliya va chekka hisoblash kabi rivojlanayotgan paradigmalar bilan integratsiyalashganligi sababli, P2P tarmoqlari taqsimlangan tizimlar va markazlashmagan ilovalarning kelajagini shakllantirishda o'zgaruvchan rol o'ynashga tayyor.
Foydalanilgan adabiyotlar.
Kommunikatsiya tizimlari. A.M. ESHMURADOV, A.F. XAYTBAYEV. Toshkent 2019.
“Keng polosali tarmoqlar” o‘quv qo‘llanmasi.
FarDU Fizika kafedrasi professori, f-m.f.d, S.Otajonov.
TATUFF “TI” kafedrasi dotsenti, t.f.n, O. Qo`ldoshov.
https://www.spiceworks.com.
https://www.investopedia.com
|