– r a s m. Ofisni avtomatlshtirishning asosiy tarkibiy qismlari

1.22 – r a s m. Ofisni avtomatlshtirishning asosiy tarkibiy qismlari
Ma’lumotlar bazasi. Avtomatlashtirilgan ofisdagi ma’lumotlar bazalari tashkilotning ishlab chiqarish tizimi, shuningdek tashqi muhit haqidagi ma’lumotlarni jamlaydi.
Ma’lumotlar bazalaridan axborot matnli protsessor, jadval protses-sori, elektron pochta, kompyuter konferensiyasi kabi kompyuter ilovalari-ning kirishiga kelib tushadi. Har qanday avtomatlashtirilgan ofisning kom-pyuter ilovasi tashkilot xodimlarining bir-biri bilan aloqasini ta’minlaydi.
Ma’lumotlar bazalaridan axborot olishda uzatish, nushalash, saqlash uchun nokompyuter texnik vositalardan foydalanish mumkin.
Boshqaruv kadrlarining asosiy ish faoliyati matnlarni qayta ishlash, saqlash va hujjatlarni berishdan iborat. Elektron ofisning asosiy tarkibiy qismini matn muharrirlari, elektron jadvallar, ma’lumotlar bazalarining boshqarish tizimlari kabi dasturiy vositalar tashkil etadi.
Elektron ofisda deyarli har qanday turdagi - gistogramma, diagramma, sxema, jadval va hokazo tasvirni olish imkonini beruvchi mashina grafikasidan foydalaniladi. Elektron ofis amaliyotida shuningdek, muassasa faoliyatini nazorat qiluvchi va muvofiqlashtiruvchi vositalardan ham foydalaniladi. Ular yordamida barcha boshqaruv faoliyati bajariladigan ishning xususiyatlarini tavsiflovchi jarayonlar majmui sifatida aks etadi. Ayni paytda har qanday alohida xodimning faoliyatigina emas, boshqa xodimlar bi-lan axborot va subordinatsiya aloqalari ko‘rib chiqiladi. Shakllan-gan sxemaga muvofiq, ko‘rsatilgan muddatlarda bevosita ijrochilar uchun kerakli vazifalar avtomatik ravishda yaratiladi. Dasturlar paketlarining quyidagi funksional guruhlaridan foydalaniladi:
matnlarni qayta ishlash;
jadvallarni yaratish va qayta ishlash;
ma’lumotlar bazalarini boshqarish;
grafik axborotni qayta ishlash;
elektron yozuv daftari.
Dasturlarning bunday paketlari ko‘pincha ixtisoslashtirilgan deb yuritiladi, chunki ular sanab utilgan funksiyalardan birini ba-arish uchun mo‘ljallangan. Ixtisoslashtirilgan dastur paketlaridan biridan (masalan, OFFICE 95) tez-tez foydalanishning qulayligi dasturning integrallashgan dastur paketlarini ishlab chiqishning maqsadga muvofiqligini shart qilib qo‘yadi. Shuni hisobga olish lozimki, bitta joy bo‘lgan hollarda, faoliyat-ning qatiy belgilangan turi (masalan, matnlarni qayta ishlash) ko‘proq, uning uchun mo‘ljallangan bo‘ladi. Shunday qilib foydalanuvchining vazi-fasi faqat dastur paketini aniq, bir holatlar uchun to‘g‘ri tanlash sanaladi.
Ko‘ptina shaxsiy kompyuterlar uchun integrallashtirilgan va ixtisos-lashtirilgan dastur paketlari turli funksiyalarga «menyu» (imkoniyatlar ro‘yxatlari va tanlash parametrlari) orqali kirishni ta’minlaydi.
Bu inson va kompyuter o‘rtasidagi muloqotni yengillashtiruvchi eng keng tarqalgan usul. Menyu yangi, yanada aniqroq funksiyalar va o‘lchamlarga kirish imkonini beruvchi ikki yoki undan ortiq, daraja-larga ega iyerarxik holda tuziladi. Foydalanuvchi har qanday holatda paketning barcha funksiyasiga murojaat qilishi mumkin. Bu yagona tilda, savollar va javoblardan iborat tizim yordamida amalga oshiriladi. Muloqot xabarni ekranta chiqarish va klaviaturadagi tegishli klavishni bosib bir yoki ikkita ramzni kiritish orqali bajariladi. Shunday kdyaib dasturlashtirish va kompter texnikasi sohasida mutaxassis bo‘lmagan foydalanuvchi SHKga kirish imkoniga ega bo‘ladi.
Muassasa faoliyatida u yoki bu hujjatlarning shakllanishigina emas, tashkilot ichi ma’lumotlar oqimining taqsimlanishi ham katta ahamiyatga ega. Muassasa mehnatini avtomatlashtirish tizimining rivojlanishi elektron pochta, telekonferensiya, videoteka kabi turli elektron aloqa vositalarining paydo bo‘lishiga olib keldi.
Telekommunikatsiya tizimlari aloqa yo‘llari bilan tutashgan va odamlar guruhi ichida bir paytda axborot almashish uchun mo‘ljal-langan texnik vositalarni namoyon etadi. Telekonferensiyalar ikki alohida turiga - kompyuterlashgan telekonferensiyalar va videokon-ferensiyalarga ajraladi. Videokonferensiyalar jismoniy jihatdan turli joylarda bo‘lgan ishtirokchilarga bir-birini ko‘rish va eshitish imkonini beradiki, bu hol xuddi bir joyda mavjud bo‘lish tasavvurini uygotadi. Aloqa uchun mo‘ljallantan umumiy telefon liniyalari yoki to‘laqonli televizion tasvirni ta’minlovchi koaksil, optik tolali liniyalardan foydalanilishi mumkin.
Shaxsiy kompyuterlardan keng foydalanish kompyuterlashgan telekonferensiyalarning o‘sishiga olib keladi.
Lokal tarmoq, hamkasblarning terminallariga, muassasalar-dagi ixtisoslashgan ma’lumotlar bazasiga va markazlashgan xizmat-larga (asosiy kompyuterlar, axborot fayllarga) kirish imkonini beradi. Lokal tarmoq idora kommunikatsiyasini ta’minlaydi va katta axborot otsimlarini uzatishga qobil. (1.23-rasm) Hujjatlar asosan elektron shaklda tarqatiladi va saqlanadi. Biroq qog‘ozdagi hujjat axborotni namoyon etishning eng ommaviy shakli bo‘lib qolmoqda, shu elektron hujjatlar oxirgi foydalanuvchiga yetib borguncha qog‘oz shakliga kiradi.
Zamonaviy, ma’lum ma’noda, ideal idora boshqaruvi mutaxas-sislar va idoraning boshqa xodimlari mehnatini kompleks avtomat-lashtirishni ta’minlashlari lozim.
|