tastakiliy qismiari - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

tastakiliy qismiari
Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatida qaror qabul qilish va uni
ishlab chiqishda kichik biznes va tadbirkorlikning samarali vositasi
hamda asosi boMib marketing hisoblanadi hamda kichik biznes va
tadbirkorlik faoliyatini boshqarish tizimida, uni tashkil etishda,
rejalashtirish va nazorat qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. «Ay-si-ay»
konsemi boshqaruvi raisi Djon Harvi Djons kichik biznes va
tadbirkorlikda marketingni o ‘mini tavsiflab shunday deydi, ya’ni
((Marketing kichik biznes va tadbirkorlikning tayanch omilidir. Bu
nafaqat yoqilg‘i, balki kema komandasidir». Marketing asosida bozomi
har tomonlama o ‘rganish y o ‘nalishlarining asosiylaridan quyidagilami
ko‘rsatib o ‘tish zarur: - talabni o ‘rganish; - bozor tarkibini aniqlash; -
tovami o ‘rganish; - raqobat sharoitlarini tadqiq qilish; - sotish shakli va
uslublarini tahlil etish. M arketing quyidagilami o ‘rgatadi: - bozomi
o ‘rganish; - uni taqsimlash; - tovarlami joylashtirish; - marketing
siyosatini olib borish; - tovar siyosati; - narx siyosati; - taqsimot siyosati;
- siljitish (yo‘naltirish) siyosati; - yuksalish, qo‘shimcha xizmatlami
(Plus) - (bunga marka, sotishdan keyingi xizmat, kafolat va texnik
126
yordam, yetkazib berish, assortiment, shaxsiy iste’mol va boshqalami
kiritish mumkin). Marketing korxonalaming bozorda ishlash uslubi,
bozor metodologiyasi bo‘lib, iste’molchilar va ulaming talab istaklarini
o‘rganish, ularga mos tovarlar yaratish, narx belgilash, tovarlami yetkazib
berish, taqdim etish, sotish, xizmat ko‘rsatishni uyushtirish usullari,
vositalari, tartib-qoidalari majmui hisoblanadi. Bulaming hammasi
birinchi asosiy maqsadga talab bilan taklifni o ‘zaro muvofiqlashtirishga
xizmat qiladi. Marketing tamoyillari marketing asosi va uning mohiyatini
ochib beruvchi holat, talabdir. Marketingni mohiyati - tovar ishlab
chiqarish va xizmat ko‘rsatish albatta iste’molchiga, talab ishlab chiqarish
imkoniyatlarini doimo bozor talabiga mo‘ljallashdan iborat. Marketing
mohiyatidan quyidagi asosiy tamoyillar kelib chiqadi. Marketingning
asosiy tamoyillari: - bozomi bilish; - unga moslashish; - bozorga ta’sir
o‘tkazish.
Xulosa
qilib
aytganda,
marketingning
mohiyati
va
maqsadlaridan
quyidagicha
asosiy
tamoyillar
kelib
chiqadi:
-
iste’molchilarga yo‘naltirilgan tamoyil, ya’ni iste’molchi shohdir; -
istiqbolga yo‘naltirilgan tamoyil, y a’ni subyekt faoliyati istiqbolga
yo‘naltirilgan bo‘lishi zarur; - pirovard ko‘rsatkichga erishishga
yo‘naltirilgan tamoyil, ya’ni bozor hissasi, foyda oshishi va hokazolar.
Marketing konsepsiyasining mazmuni uning vazifalarini amalga oshirish
orqali hal etiladi. Marketing vazifalari quyidagi guruhlarga bo ‘linadi: -
marketing tadqiqotlari; - mahsulot assortimenti ishlab chiqarish sohasini
rivojlantirish; - sotish va taqsimot vazifasi; - tovami siljitish; - narxni
tashkil etish vazifasi; - marketing-menejment vazifasi. Marketing
vazifalari firmaning boshqa vazifalari, ya’ni ishlab chiqarish, kadrlar,
moddiy texnika ta’minoti, moliyaviy, buxgalteriya hisobi funksiyalari
bilan birga amalga oshiriladi.
Marketingning vazifalari x o ‘jalik
yurituvchi subyektlaming boshqa vazifalaridan farqi shundan iboratki,
marketing vazifalari xo‘jalik yurituvchi subyektlar, uning iste’molchilari,
mijozlari o ‘rtasida ayirboshlash jarayonini amalga oshirish va tashkil
etishga qaratilgan.
Shuning uchun ham marketing vazifalari doimo o ‘zgarib boradigan
ehtiyoj hamda talabning shakllanishi, yaratilishi va rivojlanishiga ta’sir
etadi. Xulosa qilib aytganimizda bozor munosabatlari sharoitida fao
liyat ko‘rsatayotgan kichik biznes subyektlarida marketing tizimlarini
yuqorida ko‘rsatilgan y o ‘nalishlarda amaliyotda keng foydalanishga
127
tatbiq etish, m am lakatim iz sharoitiga mos marketing strategiyasini
ishlab chiqish va uni amalga oshirish, shubhasiz kichik biznes
subyektlarining ishbilarmonlik faoliyatini va iqtisodiyot tuzilmalari-
ning rivojlanishini t o i a ta ’minlaydi.
|