nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yig’indi va ko’paytmani Excelda hisoblash/

|
Yig’indi va ko’paytmani Excelda hisoblash/
|
bet | 6/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanYig’indi va ko’paytmani Excelda hisoblash/
1. x=1,46 m=10
2. x=3,21 m=11
Vazifa quyidagi tartibda bajariladi:
Birinchi misolni yechish uchun uchta ustun tanlanadi va ularga yig’indining o’zgarish parametri nomini (n), ikkinchisiga esa x o’zgaruvchining qiymatlari va uchunchisiga S ning har bir qiymatidagi hisoblanish belgilanadi.
Birinchi ustunga N ning qiymatlari kiritiladi.
Ikkinchi ustunga X ning qiymati kiritiladi.
Uchunchi ustuniga S ning har bir qiymatidagi hisoblanish uchun =B6^2*C6^3/(2*B6+1)^3 formulasini kiritib, Enter tugmasi bosiladi.
Yig’indini hisoblash uchun =СУММ(D6:D15) formulani kiritib enter tugmasi bosiladi.
5- rasm
Ikkinchi vazifa ham xuddi shunday bajariladi.
Ko’paytmani hisoblash uchun =ПРОИЗВЕД(D6:D16) formulani kiritib enter tugmasi bosiladi.
6- rasm
Tenglamalar tizimini Excelda yechish.
Tenglamalar tizimini Excel elektron jadval protsessorida yechish ketma-ketligi quyidagicha:
A matritsa elementlarini elektron jadvalga kiritamiz.
B vector elementlarini elektron jadvalga kiritamiz.
A-1 teskari matritsa topish uchun:
A matritsa elementlarini ajratib,CTRL tugmasini bosgan holda elektron jadvaldan A-1 teskari matritsa elementlari chiqishi kerak bo’lgan joylarni ham ajratamiz. Sungra, “Вставка функции (fx)” piktogrammasini bosib, muloqot oynasining kategoriyalar bo’limidan matematika keyingi darchadan МОБР funksiyasini tanlab, OK tugmasini bosamiz.
Yana A matritsa elementlarini ajratib massiv adresini aniqlab, va CTRL+Shift+Enter tugmalarini barobar bosamiz *(rasmlarda bu jarayon ko’rsatilgan). Natijada A-1 teskari matrisa elementlari hosil bo'ladi.
7- rasm
4. A-1 teskari matrisa elementlarini b vektor elementlariga ko'paytiramiz.
Ushbu amallarni bajarish natijasida koordinatalari sistemaning echimlari bo'lgan X vektor topiladi.
A-1 teskari matritsa elementlarini ajratamiz.
Ctrl tugmasini bosgan holda B vector elementlari keyin hisoblanishi kerak bo’lgan X vector elementlarini ajratamiz.
“Вставка функции” (fx) piktogrammasini bosib muloqot oynasining kategoriyalar bo’limidan matematika, keyingi darchadan МУМНОЖ funksiyasini tanlab OK tugmasi bosiladi.
Oldin A matritsa elementlarini sungra b massiv elementlarini belgilab Ctrl+Shift+Enter tugmalari baravar bosiladi.
8- rasm
|
| |
Adabiyotlar - Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish

|
Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish
|
bet | 8/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanAdabiyotlar
Gerbekov X.A., Kubekova B.S., Chankaeva N.M. Matematika o’qitishda axborot texnologiyalaridan foydalanish // Rossiya xalqlar do’stligi universitetining xabarnomasi. "Ta’limni axborotlashtirish" seriyasi. 2016. No 3. B. 78-84.
Grigoryev S.G., Grinshkun V.V. Ta’limni axborotlashtirish. Asoslar: pedagogika oliy o’quv yurtlari talabalari va o’qituvchilar malakasini oshirish tizimi talabalari uchun darslik. M.: MGPU, 2005. 231 b.
Kornilov V.S. Amaliy matematik ta’limni axborotlashtirishning nazariy asoslari: monografiya. Voronej: Ilmiy kitob, 2011. 140 b.
Kuznetsov A.A., Henner E.K., Imakaev V.R. Zamonaviy o’qituvchining axborot-kommunikatsiya kompetensiyasi // Informatika va ta’lim. 2010. No 4. P. 3-11.
Lapchik M.P., Semakin I.G., Henner E.K. va boshqalar informatika o’qitish nazariyasi va metodikasi. M.: Akademiya, 2008. 592 b.
Magomedov R.M., Surkhaev M.A. Bo’lajak informatika o’qituvchisining metodik tayyorgarligi tarkibiy qismlarini o’zgartirish uchun zarur shartlar // Chechen davlat pedagogika instituti yangiliklari. 2014 yil. No 1 (9). 22-25-betlar.
Surxayev M.A., Nimatulaev M.M., Magomedov R.M. Bo’lajak o’qituvchilarni axborot-ta’lim muhitida tayyorlash tizimini modernizatsiya qilish // Fan va dunyo. 2016. T. 3. No 2. B. 96-97.
Surkhaev M.A. Informatika darslarida ob’ektlar va jarayonlarni modellashtirish uchun elektron jadvallardan foydalanish // Informatika va ta’lim. 2009. No 10. B. 80-83.
Filatova L.O. Ta’limni axborotlashtirish: maktab va universitetda ta’lim uzluksizligini amalga oshirishning yangi imkoniyatlari // Informatika va ta’lim. 2004. No 7. 118-bet.
e’lon qilingan . ru
|
| |
Excel dasturini yuklash va unda ishni tugatish

|
Excel dasturini yuklash va unda ishni tugatish
|
bet | 2/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanExcel dasturini yuklash va unda ishni tugatish.
MS Excel 2003 dasturini yuklashdan oldin Windows XP operatsion tizimini yuklash lozim. Bu esa sodda, ya‘ni xozirgi paytda kompyuter yuklanishi bilan amalga oshadi.
Excel dasturini yuklash jarayoni qo’yidagicha:
Sichqoncha kursatkichi ekranning qo’yi tomonida joylashgan Pusk (Start) tugmachasiga keltirilib chap tugmasi bosiladi. Natijada ekranda bosh menyu hosil bo’ladi. (1 – rasm).
1 – rasm.
Bosh menyuning programm bo’limidan Microsoft Excel bandini tanlanadi va sichqonchaning chap tugmachasi bosiladi natijada Microsoft Excel dasturining zarvarag’i ekranga chiqadi, (2-rasm)
2- rasm
3- rasm
sungra Microsoft Excel dasturining ish oynasi ekranga chiqadi (3-rasm).
Microsoft Excel dasturidan chiqishning bir necha yo’llari mavjud bo’lib bo’lardan ayrimlarini ko’ramiz.
Tizimli tugmalardan - yopish tugmasini sichqonchaning chap tugmasini bosish orqali dasturdan chiqishimiz mumkin.
Fayl menyusiga kirib выход buyrug’ini tanlab ham dasturdan chiqishimiz mumkin.
Klaviatura orqali esa Alt + F4 tugmalarini birgalikda bosish orqali dasturdan chiqishimiz mumkin
Microsoft Excel dasturining ish oynasi qo’yidagi qismlardan tashkil topgan
SARLOVHA SATRI -oynaning eng yuqoridagi qismi. Bu satrda dastur belgisi, fayl nomi va dastur nomi, oynaning uchta asosiy tugmalari joylashgan buladi. Shu satrga sichqoncha bilan bosib turib, harakatlantirsak, u holda oynani ekranda joyini o’zgartirish mumkin.
MENYU SATRI - oynaning bu satri asosan sarlovha satri tagida joylashadi va shu satr yordamida dasturning hamma buyruqlari bilan ishlashimiz mumkin, chunki bu satrda hamma buyruqlar saralanib guruxlarga bulingan.
USKUNALAR SATRI - oynaning uchinchi va to’rtinchi satri bulib bu satrda yordamchi kurollar (asboblar) tugmalari joylashgan, ular yordamida dasturning har xil asosiy va ko’p ishlatiladigan buyruqlarni tezkor bajarishimiz mumkin.
|
| |
Namangan viloyati adliya boshqarmasining vazifalari, funktsiyalari va huquqlari - bet 4

O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, qonunlari va xalqaro shartnomalarida mustahkamlangan inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishni ta’minlash sohasida:
Inson huquqlari sohasidagi qonunchilikni doimiy ravishda tahlil qiladi va uni takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi va Vazirlikka taqdim etadi;
davlat boshqaruvi organlarining hududiy bo’linmalari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, qonunlari va xalqaro shartnomalarida mustahkamlangan inson huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
xalqaro tajribani o’rganadi va xalqaro-huquqiy normalarning O’zbekiston Respublikasi qonunchiligiga implementatsiya qilish bo’yicha takliflar ishlab chiqadi va Vazirlikka taqdim etadi;
fuqarolarning huquqiy ongi va huquqiy madaniyati darajasini oshirish, aholida inson huquqlari va erkinliklariga hurmat ruhini, qonunga itoatkorlikni shakllantirish bo’yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqadi;
davlat organlarining hududiy bo’linmalarida inson huquqlari sohasidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi holatini tahlil qiladi va umumlashtiradi hamda ularni yaxshilash yuzasidan tegishli davlat organlariga takliflar kiritadi;
inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishda advokaturaning rolini kuchaytirishga, fuqarolik jamiyati institutlarining rivojlanishiga hamda ularning huquqiy asoslari mustahkamlanishiga ko’maklashadi;
inson huquqlari bo’yicha, shu jumladan inson huquq va erkinliklariga rioya qilinishi monitoringi sohasida O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo’yicha vakilining (ombudsman) mintaqaviy vakili va Inson huquqlari bo’yicha O’zbekiston Respublikasi milliy markazi bilan o’zaro hamkorlik qiladi;
fuqarolarning o’z konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklari buzilishi to’g’risidagi murojaatlarini xolisona va har tomonlama ko’rib chiqishini ta’minlaydi, ular bo’yicha qonun hujjatlariga muvofiq choralar ko’radi.
|
Yuridik shaxslarni davlat ro’yxatidan o’tkazish, ularni tashkil etishda qonunchilikka rioya qilinishini ta’minlash sohasida

Yuridik shaxslarni davlat ro’yxatidan o’tkazish, ularni tashkil etishda qonunchilikka rioya qilinishini ta’minlash sohasida:
Xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi korxonalarni, lombardlarni, soliq maslahatchilari tashkilotlarini, yuridik shaxs birlashmalarini va viloyatda tashkil etiladigan bozorlar va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda boshqa tashkilotlarni davlat ro’yxatidan o’tkazadi;
yuridik shaxslarni davlat ro’yxatidan o’tkazishda qonuniylikka rioya qilinishini ta’minlaydi;
o’zi tomonidan ro’yxatdan o’tkazilgan yuridik shaxslarning davlat reestrini yuritadi;
moliya-xo’jalik faoliyatini amalga oshirmayotgan va o’z ustav fondlarini qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda shakllantirmagan korxonalarni tugatish bo’yicha belgilangan tartibda chora-tadbirlar ko’radi;
tuman (shahar) hokimliklari huzuridagi tadbirkorlik sub’yektlarini ro’yxatga olish bo’yicha inspektsiyalari faoliyatida ushbu sohada byurokratik to’siqlar va g’ovlarni oldini olish maqsadida qonuniylikka rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
tuman (shahar) hokimliklari huzuridagi tadbirkorlik sub’yektlarini ro’yxatga olish bo’yicha inspektsiyalari faoliyatiga uslubiy yordam ko’rsatadi.
Zamonaviy talablarni hamda davlat va jamiyat qurilishi sohasidagi demokratlashtirish jarayonlarini hisobga olgan holda huquqshunos kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish sohasida:
Zamonaviy talablar hamda davlat va jamiyat qurilishi sohasidagi demokratlashtirish jarayonlarini, standartlarni hisobga olgan holda huquqshunos kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish bo’yicha Vazirlikka takliflar beradi;
kadrlar ishini yuritadi, shuningdek huquqshunoslar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimini takomillashtirish bo’yicha takliflar ishlab chiqadi va Vazirlikka kiritadi;
boshqarma va uning tizimiga kiruvchi idoralarning kadrlar zahirasini yaratadi, ularni tayyorlash va stajirovkadan o’tishini tashkil etadi, tanlashni amalga oshiradi va belgilangan tartibda joy-joyiga qo’yishda qatnashadi, ularni qayta tayyorlashni tashkil etadi;
|
Kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg - bet 2

DXM (duragay (gibrid) xisoblash mashinasi), yoki kombinatsiyalashtirilgan xisoblash
mashinasi, raqamli va uzuluksiz shaklda ifodalangan axborotlar bilan ishlaydi. Ular o‘zida
AXM va RXM afzalliklarini mujassamlashtirgan bo‘ladi. DXM
ni murakkab tez ishlovchi
texnik majmualarni boshqarish masalalarini xal qilishda foydalanish maqsadga muvofiqdir.
Iqtisodda va shuningdek ilim xamda texnikada eng ko‘p foydalaniladigan va tarqalgan
turi bu RXM, odatda ularni raqamli xususiyatini eslatmasdan oddiy
kompyuter deb ataladi.
Yaratilish bosqichi va element asosi bo‘yicha kompyuterlarni shartli ravishda
avlodlarga bo‘linadi:
1-avlod, 1950 yillar: elektron vakuumli lampalardagi EXM;
2-avlod, 1960 yillar; diskret yarimo‘tkazgichli asboblardagi EXM (tranzistorlardagi);
3-avlod, 1970 yillar; yarimo‘tkazgichli kichik va o‘rta integral sxemalardagi
kompyuterlar (bitta g‘ilof ichida yuzlab – minglab tranzistorlar joylashtirilgan). Integral
sxema – maxsus vazifalar uchun mo‘ljallangan elektron sxema, u yaxlit yarimo‘tkazgichli
kristal sifatida bajarilgan bo‘lib, o‘zida katta sondagi aktiv elementlarni (diod va
tranzistorlarni)
birlashtiradi;
4-avlod, 1980-90 yillar; katta va juda katta integral sxemalardagi kompyuterlar,
ularning asosiysi – mikroprotsessorlar (bitta kristalda o‘n mingta’lab – millionlab aktiv
elementlar mavjut). Katta integral sxemalarda aktiv elemantlar shunchalik zich
joylashtirilganki, 1-avlod kompyuterining barcha elektron qurilmalari 100 – 150 m
2
maydonni egallagan bo‘lsa, xozir 1,5 – 2 sm
2
maydonni egallovchi bitta mikroprotsessorga
joylashtirilgan. Juda katta integral sxemalardagi aktiv elementlar o‘rtasidagi masofa 0,032
– 0,11 mikronni tashkil etadi (solishtirish uchun, odamning soch tolasining qalinligi bir
necha o‘n mikronga teng).
5-avlod, xozirgi vaqt (2015...); bir necha o‘nlab parallel ishlovchi
mikroprotsessorlardan tashkil topgan kompyuterlar, ular
yordamida bilimlarga ishlov
berishning samarali tizimlarini qurishga imkoniyat mavjut; parallel tarkibli juda
murakkab
mikroprotsessorlarda bajarilgan kompyuterlar bir vaqtning o‘zida dasturning o‘nlab ketma-
ket ko‘rsatmalarini bajara oladilar.
6-avlod va keyingilari: yalpisiga parallellashtirilgan va
neyron tarkibdagi optoelektron
kompyuterlar, ularda ko‘p sonli murakkab bo‘lmagan mikroprotsessorlarning
taqsimlangan tarmoqli bo‘lib, neyronli biologik tizimning modeli kabidir.
Kompyuterlarning xar bir keyingi avlodi o‘zining oldingi avlodiga
nisbattan jiddiy
yaxshi ko‘rsatgichlarga ega bo‘ladi. Kompyuterlarning unumdorligi va barcha xotirasining
sig‘imi odatda birnecha o‘n marotaba ortiq.
FORMULALAR QATORI - Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish

|
Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish
|
bet | 3/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanFORMULALAR QATORI – bo’ qatorga formulalar kiritiladi
ISH SOHASI - oynaning asosiy qismi bulib uning ichida dastur bajariladi va ma‘lumotlar kursatiladi. Excel dasturining ish sohasi elektron jadvaldan iborat bo’lib, shuning uchun Excel elektron jadval ham deb yuritiladi
MA‘LUMOTLAR SATRI - oynaning eng pastki satri. Bu satrda har xil kushimcha ma‘lumotlar kursatiladi
OYNA CHEGARALARI - oynaning turt tomonida joylashgan kalinchizikli sohalar. Ularni sichqoncha yordamida bosib turib siljitsak natijada oynani xajmini uzgaradi (chuziladi, kattalashadi yoki kichkinalashadi).
KURIB CHIQISH CHIZGICHLARI - oynaning ung va pastki qismlarda joylashgan sohalar. Ular yordamida oyna ichidagi ma‘lumotlarni tulik kurib chiqish mumkin., buning uchun shu sohalardagi ustki yoki pastki, chap yoki ung tomondagi strelkalarni bosish kerak yoki shu sohalarda joylashgan turtburchak kursatkichni kuzgaltirish kerak.
Excel elektron jadvali 65536 qator (row) va 256 ustun (column)dan iborat. Qatorlar 1dan 65536 gacha bo’lgan butun sonlar bilan tartiblangan, ustunlar esa lotin alifbosining bosh xarflari (A, B, .... Z, AA, AB, .... IV) bilan belgilangan. Qator va ustun kesishmasida elektron jadvalning asosiy tarkibiy elementi – katak (yacheyka) (cell) joylashgan. Har bir katak (yacheyka)ga son, matn yoki formula tarzidagi ma‘lumotlar kiritiladi. Ustun kengligini va qator balandligini o’zgartirish ham mumkin. Jadvalning tanlangan katagiga o’tish uchun aniq manzil (adres) ko’rsatilishi kerak. U qator va ustun kesishmasida, masalan A1, B4, F9, AB3 kabi ko’rsatiladi.
Microsoft Excelda formula va funktsiyalar bilan ishlash.
Excel EJ kataqlaridagi ma‘lumotlar - matnlar, sonlar va formulalar bilan tuldiriladi. Ba‘zan katakdagi qiymatlar ustida ayrim hisoblashlarni bajarish zaruriyati tugiladi, bunday hollarda formulalardan foydalaniladi.
Umuman ixtiyoriy yacheykadagi sonlarni hisoblash yoki formulalarni hisoblash uchun “=” (tenglik) belgisidan foydalanadi.
Masalan, A5 yacheykadagi sonni D7 yacheykadagi songa ko’paytirish uchun kerakli kattakka quyidagicha yoziladi;
|
| |
KURS ISHIGA TAQRIZ - Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish

|
Elektron jadvallardan maqsadli foydalanish
|
bet | 9/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanKURS ISHIGA TAQRIZ
Talaba _______________________________________________________
(familiyasi, ismi, otasiningismi)
____ kurs _____ guruh __________________________________ yo‘nalishi
Mavzu______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Kursishiningmazmuni:
Umumiyhajmi _______ bet
Ishquyidagibo‘limlarbo‘yichabajarilgan:__________________________
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ishga va muallifga berilgan baho: ________________________________
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ilmiy rahbar: ____________________________ ______________
(F.I.SH.) (imzo)
|
| |
Hodisalar algebrasi va sigmaalgebrasi

|
Hodisalar algebrasi va sigmaalgebrasi
|
bet | 3/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 155,66 Kb. | | #261512 |
Bog'liq Abdubannopov A 2. Hodisalar algebrasi va sigmaalgebrasi.
Ta’rif. Agar tajriba natijasida hodisa ro‘y berganida hodisa albatta ro‘y bersa, hodisa hodisani ergashtiradi deb ataladi va kabi yoziladi.
Masalan, tajriba o’yin soqqasini tashlashdan iborat bo‘lsin. hodisa “4” ochko tushishidan iborat hodisa, esa “juft” ochko tushishidan iborat hodisa bo‘lsin. U holda ravshanki .
Ta’rif. Agar hodisa hodisani ergashtirsa va o‘z navbatida hodisa hodisani ergashtirsa, u holda A va ekvivalent yoki teng kuchli hodisalar deb ataladi va A= kabi yoziladi.
Masalan, tajriba o’yin soqqasini uch marta tashlashdan iborat bo‘lib, A hodisa “har xil toq ochkolar” tushishidan iborat, hodisa esa tushgan ochkolar ko’paytmasi “15” ga tengligidan iborat bo‘lsa, u holda = bo‘ladi.
Ta’rif. Tajriba natijasida va hodisalardan kamida bittasining ro‘y berishidan iborat hodisa ularning yig‘indisi deb ataladi va + bilan belgilanadi.
Masalan, tajriba o’yin soqqasini tashlashdan iborat bo‘lib, A hodisa “toq ochkolar” tushishidan iborat, hodisa esa “2 yoki 4 ochkolari” tushishidan iborat bo‘lsa, u holda va hodisalarning yig’indisi “5 dan ortiq bo’lmagan ochko” tushishidan iborat hodisa bo‘ladi.
Ta’rif. Tajriba natijasida va hodisalarning birgalikda ro‘y berishidan iborat hodisa ularning ko‘paytmasi deb ataladi va kabi belgilanadi.
Masalan, tajriba o’yin soqqasini tashlashdan iborat bo‘lib, A hodisa “toq ochkolar” tushishidan iborat, hodisa esa “3 yoki 4 ochkolari” tushishidan iborat bo‘lsa, u holda va hodisalarning ko’paytmasi “3 ochko” tushishidan iborat hodisa bo‘ladi.
Ta’rif. Agar A va hodisalar bir paytda ro‘y berishi mumkin bo‘lmagan hodisalar, ya’ni bo‘lsa, u holda va birgalikda bo‘lmagan hodisalar deyiladi. Aks holda ular birgalikda bo‘lgan hodisalar deyiladi.
Boshqacha aytganda tajribada birining ro‘y berishi qolganlarining ro‘y berishini yo‘qqa chiqaradigan hodisalarga birgalikda bo‘lmagan hodisalar deb atalar ekan.
Masalan, tanga tashlash natijasida bir vaqtda gerbli va raqamli tomonlar tushish hodisalari birgalikda bo‘lmagan hodisalardir.
Ta’rif. Agar va hodisalarning yig‘indisi muqarrar hodisa, ko‘paytmasi esa mumkin bo‘lmagan hodisa, ya’ni , bo‘lsa, u holda va hodisalar o‘zaro qarama-qarshi hodisalar deyiladi. Odatda hodisaga qarama-qarshi hodisa kabi belgilanadi. Demak, , .
Masalan, tangani bir marta tashlashdan iborat tajribada gerbli va raqamli tomonlari tushishidan iborat hodisalar qarama-qarshi hodisalardir. Shunga o‘xshash detalning standartligini tekshirishdan iborat tajribada detalning standart chiqish hodisasi va standart chiqish hodisasi qarama-qarshi hodisalardir.
Ta’rif. Tajriba natijasida hodisaning ro‘y berishidan, hodisaning esa ro‘y bermasligidan iborat hodisa va hodisalar ayirmasi deb ataladi va kabi belgilanadi.
Masalan, tajriba to‘liq qartalar dastasidan bitta qartani tortishdan iborat bo‘lib, hodisa “g‘ishtin” qartaning hodisa esa istalgan “dama” qartaning chiqishdan iborat bo‘lganda - hodisaning ro‘y berishi chiqqan qarta “dama”dan farqli “g‘ishtin” qarta bo‘lishini anglatadi.
|
| |
-ta’rif - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali
|
bet | 2/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 155,66 Kb. | | #261512 |
Bog'liq Abdubannopov A3-ta’rif. Har bir sinashda albatta ro‘y beradigan hodisalar muqarrar hodisalar deyiladi.
Masalan: 1) bahor faslidan keyin yoz fasli kelishi; 2) yuqoriga otilgan tosh yerga qaytib tushishi; 3) normal sharoitda temperaturasi 500 bo’lgan suvning muz holatda bo’lishidan iborat hodisalar muqarrar hodisalardir.
4-ta’rif. Sinash natijasida albatta ro’y bermaydigan hodisalar mumkin bo’lmagan hodisalar deyiladi.
Masalan: 1) o’yin soqqasi tashlanganda 10 dan ortiq ochko tushishi; 2) quyosh galaktikasida harakatlanayotgan jism tezligining ga teng bo’lishi; 3) tenglamaning haqiqiy yechimga ega bo’lishidan iborat hodisalar mumkin bo’lmagan hodisalardir.
5-ta’rif. Sinash natijasida albatta ro’y beradigan hodisalar tasodifiy hodisalar deyiladi.
Masalan: 1) tanga tashlaganda gerbli tomoni tushishi; 2) o’yin soqqasi tashlanganda juft ochko tushishi; 3) yangi tu’g’ilgan chaqaloqning o’g’il bola bo’lishidan iborat hodisalar tasodifiy hodisalardir.
Odatda muqarrar hodisalar harfi bilan, mumkin bo‘lmagan hodisalar esa bilan belgilanadi.
Tajribaning har qanday natijasi elementar hodisa deb ataladi va ω bilan belgilanadi. Elementar hodisalar to‘plami Ω bilan belgilanadi.
1-misol. Tangani bir marta tashlashdan iborat tajriba natijasi ikkita elementar hodisadan: -tanganing gerbli tomoni tushishi hodisasi ( ) va -tanganing raqamli tomoni tushishi hodisasidan ( ) iborat bo‘ladi. Bu holda elementar hodisalar to‘plami bo‘ladi.
Shuningdek tangani ikki marta tashlashdan iborat tajribani qaraganimizda natija quyidagicha bo‘ladi: -elementar hodisalar bo‘lib ularning to‘plami bo‘ladi.
Elementar hodisalarga ajratish mumkin bo‘lgan hodisalar murakkab hodisalar deb ataladi.
Ehtimollar nazariyasi yetarlicha, ko‘p sondagi bir jinsli tasodifiy hodisalar bo‘ysunadigan qonuniyatlarni aniqlash bilan shug‘ullanadi.
Demak, ehtimollar nazariyasining predmeti ommaviy bir jinsli tasodifiy hodisalarning ehtimoliy qonuniyatlarini o‘rganishdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali
|
-misol.  ifodani soddalashtiring.
 Yechish

|
-misol. ifodani soddalashtiring.
Yechish
|
bet | 5/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 155,66 Kb. | | #261512 |
Bog'liq Abdubannopov A2.3-misol. ifodani soddalashtiring.
Yechish.
.
Shunday qilib . Isbotlashda biz quyidagi xossalardan foydalandik:
bunda elementar hodisalar fazosi.
2.4-misol. Faraz qilamiz va tasodifiy hodisalar bo‘lsin. Quyidagi tenglikni isbotlang:
.
Isboti. Tajribaning ixtiyoriy natijasi elementar hodisa. Faraz qilaylik, bo‘lsin, unda va bo‘ladi, ya’ni , lekin Shunday qilib va . Bundan ya’ni hodisa hodisani ergashtiradi, ya’ni . Shunga o‘xshash munosabat isbotlanadi. Bulardan kelib chiqadi.
2.5-misol. isbotlang, bunda va tasodifiy hodisalar. Hodisalarning geometrik talqinini keltiring.
Yechish. Hodisalar ustida amallarning xossalariga asosan
fazoni to‘g‘ri to‘rtburchak orqali chizib, elementar hodisalarni (natijalarini) – shu to‘g‘ri to‘rtburchakning nuqtalari deb, hodisani – uning qism to‘plami (to‘plamlarni bunday tasvirlash Eyler-Venn diagrammasi deyiladi), quyidagi rasmni hosil qilamiz:
Xulosa :
Yuqoridagi “Hodisalar va ularning turlari. Hodisa algebrasi va sigma
Algebrasi” Mavzusiga doir nazariy bilimlarim va ko’mnikmalarimni mustahkamladim. Hodisalar algebrasi va Sigma algebrasi orasidagi uzviy bog’liqlikni o’rgandim. Va ikkilangan savollarga javob topdim. Mustaqil ish qilish jarayonida Ko’plab termin va teoremalarni ko’rib chiqdim Ular ichidan eng muhimlari: Hodisa deb, ma’lum bir shartlar bajarilishi natijasida ro‘y bergan voqeaga aytiladi , Hodisa bilan bog‘liq bo‘lib, uning paydo bo‘lishiga sababchi bo‘lgan barcha kompleks shartlarga sinash yoki tajriba deyiladi. Ushbu mavzu qiziqarli va salmoqli bo’ldi!
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati :
1.Plazma: Osnovniy muloqot" - Y. M. Ignatov
2."Plazma fizikasi" - F. F. Chen
3."Plazma fizikasi asoslari" - H. R. Griem
4."Plazma" - D. A. Gurney va R. W. M. Gurney
5."Plazma ko'nikmasi" - F. L. Chen
6.https://www.wikipedia.org/
7.https://chatgpt.com/
8. A.A.Abdushukurov “Ehtimollar nazariyasi va matematik statistika”
9. V.Y.Gmurman “ Ehtimollar nazariyasi va matematik statistikadan masalalar yecchishga doir qo’llanma”
|
| |
D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi - bet 27

51
Natija qonuni: maqsadga erishilganda olingan
qoniqish darajasi kelajakda
shunga o'xshash holatlarda insonning xatti-harakatlariga ta'sir qiladi.
Ehtiyojlar-harakatga da'vat qiluvchi biror narsaning ongli ravishda
uyg’onishi. A. Maslowning asosiy omiliga ko'ra, ehtiyojlar asosiy-tashqi va
ikkinchi darajali-ichki bo’ladi. Resurslarning aksariyati o'ziga xos emas: kapital,
asbob –
uskunalar, moddiy boyliklar-bir ishni chuqur mohiyatda boshqasidan
farqlash uchun foydalanish mumkin emas. Biznesni ajratib turadigan va
raqobatbardosh ustunliklarni ta'minlaydigan eng muhim resurs – bu o'ziga xos
ishlab chiqarish va boshqaruv bilimlari
44
.
Boshqaruv funktsiyalari - - D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi

55
sanoat, korxona) boshqarishni ta'minlaydi. "Rejalashtirish"
boshqaruv funktsiyasi
alohida ahamiyatga ega va quyidagi jarayonlarni o'z ichiga oladi:
tashqi muhit va guruhlarning manfaatlarini tahlil qilish asosida tashkilot
missiyasi shakllanada;
maqsadlar bozor talablari va tashkilotning imkoniyatlarini tahlil qilish
asosida
aniqlanadi;
tashkilotning belgilangan maqsadlaridan va tashqi hamda ichki muhit
holatidan kelib chiqqan holda muqobil strategiyalar belgilanadi;
strategiyalarni amalga oshirish uchun tashkilot xodimlari tomonidan amalga
oshiriladigan siyosat va
tartiblar ishlab chiqiladi;
operatsion rejalarga asoslangan bo'linmalarda ish olib boriladi;
tashkilotning rejalari ko'rsatkichlar va moliyaviy resurslarga moslashadi.
2.
Muayyan boshqaruv funktsiyalari (o'ziga xos) nazorat obyekt tomonidan
belgilanadi.
Zamonaviy korxonaning boshqaruv funktsiyalari quyidagilardan iborat:
rejalashtirish (ishlatiladigan resurs-vaqt);
marketing (ishlatiladigan resurs-iste'molchi);
tadbirkorlik (ishlatiladigan resurs biznes);
moliya (ishlatiladigan resurs-pul);
tashkilot (ishlatilgan resurs-odamlar ) ;
ishlab chiqarish (ishlatiladigan resurs-texnologiya);
innovatsiya (ishlatiladigan resurs - g'oyalar);
axborot (ishlatiladigan resurs - ma'lumotlar);
ijtimoiy rivojlanish (ishlatiladigan resurs - madaniyati).
Funktsiyani amalga oshirish jarayoni savolga javob beradi:
funktsiyaning
uzilishsiz amalga oshirilishi uchun harakatlarning mantiqiy ketma-ketligi nimada
bo’lishi mumkin. Funktsiyaning tuzilishi savolga javob beradi: qanday qilib yoki
qay yo’sinda barcha harakatlar bir-biriga bog'liq bo’ladi. Odatda, korxonada
rejalashtirish
funktsiyasi bir tomonlama emas, balki bir nechta bo’linmalar
tomonidan amalga oshiriladi. Bu yerda rejalashtirish bo'limi (xizmati) etakchi
o'rinni egallaydi. Shu bilan birga, moliya bo'limi,
buxgalteriya hisobi, ta'minot
bo'limi, marketing, yetkazib berish va boshqa bo’limlar. Boshqaruv
funktsiyasining mazmuni, jarayoni va tuzilishi
asosida tahlil qilinadi, natijalari
ma'lum bir funktsiyani rivojlantirish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Bundan
tashqari, ushbu faoliyat sizga yangi boshqaruv funktsiyalarini ta'kidlash yoki
56
aksincha, keraksiz funktsiyalarni olib tashlash imkonini beradiIqtisodiy faoliyatni
boshqarish jarayoni umumiy va o'ziga xos funktsiyalarni bajarishdan iborat.
Boshqaruv organlari o'rtasida boshqaruv amaliyotida
funktsiyalar tengsiz
taqsimlanadi: ba'zan ular sochib tashlanadi yoki takrorlanadi
48
.
Eslatma - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali
|
bet | 4/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 155,66 Kb. | | #261512 |
Bog'liq Abdubannopov AEslatma. Xuddi shunday chekli sondagi hodisalarning yig‘idisi va ko‘paytmasi ta’riflari ham 1.8 va 1.9- ta’riflarga o‘xshash ta’riflanadi.
Ta’rif. Agar , ya’ni tajribada hodisalardan hech bo‘lmaganda biri ro‘y bersa, bu hodisalar hodisalarning to‘la guruhini tashkil qiladi deyiladi.
Agar , ( ) bo‘lsa hodisalar juft-jufti bilan birgalikda bo‘lmagan hodisalarning to‘la guruhini tashkil etadi deyiladi.
Agar bir nechta hodisalardan istalgan birini tajriba natijasida ro‘y berishi boshqalariga qaraganda imkoniyatliroq deyishga asos bo‘lmasa, bunday hodisalar teng imkoniyatli hodisalar deyiladi.
Masalan tanga tashlanganda gerbli tomon va raqamli tomon tushishlaridan iborat hodisalar teng imkoniyatlidir.
2.2-misol. Uchta talaba bir biri bilan bog‘lanmagan holda bitta masalani ishlayaptilar. Faraz qilamiz, hodisa – birinchi talaba masalani yechdi, ikkinchi talaba masalani yechdi, uchinchi talaba masalani yechdi. hodisalar orqali, quyidagi hodisalarni ifodalang:
1) - barcha talabalar masalani yechdi;
2) - masalani faqat birinchi talaba yechdi;
3) - hech bo‘lmaganda bitta talaba masalani yechdi;
4) - masalani faqat bitta talaba yechdi.
Yechish. 1) hodisaning ro‘y berishi, bu hodisalarni bir vaqtda ro‘y berganini bildiradi, ya’ni hodisalarning ko‘paytmasini ifodalaydi: .
2) Bu holda hodisa ro‘y berdi, va hodisalar ro‘y bermadi, ya’ni va hodisalar ro‘y berdi. Shunday qilib, .
3) hodisa shuni bildiradiki, yo hodisa, yo hodisa, yo hodisa, yoki ulardan ixtiyoriy ikkitasi, yoki uchala hodisa birgalikda ro‘y bergan, ya’ni ularning yig‘indisi ifodalaydi .
4) Masalani faqat birinchi talaba yechgan yoki faqat ikkinchi talaba yoki faqat uchinchi talaba ya’ni bu hodisalarning yig‘indisini tashkil etadi
.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali
|
SUM () - barcha argumentlar qiymatining yigindisini hisoblaydi.
ДИСП

|
SUM () - barcha argumentlar qiymatining yigindisini hisoblaydi.
ДИСП
|
bet | 5/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,91 Mb. | | #259992 |
Bog'liq Yuldoshev HasanSUM () - barcha argumentlar qiymatining yigindisini hisoblaydi.
ДИСП() barcha argumentlar uchun dispersiyasini hisoblaydi.
ДОВЕРИТ(a;b; n)
а - ishonchlilik darajasi uchun tanlab olingan qiymat. Masalan, a 0 ga teng bo’lsa ishonchlilik 100% ni tashqil qiladi,agar a 0,05 bo’lsa ishonchlilik darajasi 95% ni tashqil qiladi
b - tanlab olingan tajriba natija to’plami uchun o’rtacha farqlanish bo’lib, oldindan ma‘lum deb faraz qilinadi.
n - tanlanmadagi elementlar soni.
КВАДРОТК () barcha argumentlar uchun kvadrat farqlanishni aniqlaydi.
Mantiqiy funktsiyalar
Ayrim amaliy masalalarni yechishda hisoblashlar u yoki bu shartlarga bog’liq bulishi mumkin. Bunday holatda IF shartli funktsiyasidan foydalanish mumkin. Bu funktsiyaning formati qo’yidagicha:
IF (;1-ifoda;2-ifoda)
Uning ishlash printsipi qo’yidagicha:ning qiymati “chin” (1) bulsa 1-ifoda, “yolgon” (0) bulsa <2-ifoda> bajariladi.
Arifmetik ifodalarni Excel elektron jadvalida matematik funksiyalaridan foydalanib hisoblash
|
x
|
y
|
t
|
Z
|
1,04
|
1,2
|
1,5
|
|
1,12
|
1,5
|
1
|
|
0,11
|
2,1
|
2.5
|
|
Ushbu funksiyna Excel electron jadval protsessorida hisoblash ketma ketligi quyidagicha:
1.Berilgan x,y va t larga qiymat bering.
2. a ning qiymatini hisoblash uchun D11 katagiga ko’rsatilgan formulani kiritib, Enter tugmachasi bosiladi. Keyingi qiymatlar hisoblash ham xuddi shunday bajariladi.
4- rasm
|
| |
Informatika o`qitish metodikasi

|
Informatika o`qitish metodikasi
|
Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,77 Kb. | | #149770 |
Bog'liq Informatika o`qitish metodikasi-fayllar.org
Informatika o`qitish metodikasi
Fizika-matematika fakulteti “Informatika o`qitish metodikasi” kafedrasi o`qituvchilari R. Ro`ziyev va U.Mirsanovlarning «Matematik va kompyuterli modellashtirish asoslari » fanidan yaratgan o'quv-uslubiy majmuasiga
TAQRIZ
“Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ning rivojlanish bosqichida ta’lim muassasalarining moddiy texnika va axborot bazasini mustahkamlashni davom ettirish, o`quv-tarbiya jarayonining yuqori sifatli o’quv va uslubiy adabiyotlar hamda yangi pedagogik texnologiyalar bilan ta’minlash, uzluksiz ta’lim tizimini axborotlashtirish ko`zda tutilgan. Talabalarning bilim saviyasini oshirishda, dunyoqarashini kengaytirishda, faolligini yuqori darajaga ko’tarishda, mustaqil ishlashini ta’minlashda darslik va o’quv qo’llanmalar muhim ahamiyatga ega. Ushbu «Matematik va kompyuterli modellashtirish asoslari» fanidan yaratilgan o'quv-uslubiy majmua oliy o`quv yurtlari talabalari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari talabalari va barcha yoshdagi foydalanuvchilar uchun mo`ljallangan.
Ushbu o'quv-uslubiy majmuadagi ma`ruza, amaliy mashg`ulot va laboratoriya mashg`ulot ishlanmalari to`liq tushunarli qilib yoritilgan.
Mualliflar R.Ro`ziyev, U.Mirsanovlar tomonidan yaratilgan o'quv-uslubiy majmua oliy o`quv yurtlari Informatika o`qitish metodikasi ta’lim yo`nalishi bakalavrlari shu fanni o`rganishi uchun qo`yilgan barcha talablariga to`liq javob beradi.
Taqrizchi: S. Jumayev
http://fayllar.org
|
| |
-rasm. Asosiy boshqaruv tushunchalarini o'zgartirish

58
Sifat menejmenti
(jarayon yo'naltirilgan
boshqaruv)
Menejment kontseptsiyasi sifatida "sifat menejmenti" funktsional
vazifasiga tushib qolmaydi, balki tashkilotning sifati mafkurasi va
to'g'ri identifikatsiya qilingan (marketing) mijozlar talablarini
qondirishga qaratilgan faoliyat jarayonlarini takomillashtirish
asosida biznesni tashkil etishni o'z ichiga oladi.
Bilim boshqaruvi
O’zaro bog'liq "nomoddiy iqtisodiyot" tushunchasi - "bilim
iqtisodiyoti", qaysi kompaniya jarayonlarini optimal tashkil etish
asosidir.
Boshqarish tadqiqotlari boshqaruvning o'zi tadqiqotlarni amalga oshiradi va
shuning uchun har qanday o'zgarishlarga samarali,
barqaror, hayotiy,
moslashuvchan bo'ladi
50
.
Tadqiqot nafaqat zamonaviy boshqaruvning funktsiyasi, balki butun
boshqaruv tizimining ishlash uslubi, xodimlar faoliyatining muayyan turi (talablar,
mas'uliyat,
motivatsiya, standartlar). Tadqiqot menejeri faoliyatida esa, tushunish
ijodkorliksiz bo’lmaydi, ilmiy va boshqaruv san'ati - ijodkorlikni
"tadqiqot"tushunchasidan ajratib bo'lmaydi.
Boshqaruv – faqat tadqiqotchining o'zi emas, balki barcha ratsionalizatsiya,
modernizatsiya va takomillashtirishda tadqiqot yondashuvining ta'siri bo'lishi
kerak.
Boshqacha aytganda, nafaqat boshqaruv obyektning jarayonlarini, balki
boshqaruvning ishlashi va rivojlanish jarayonlarini ham o'rganish kerak.
Bu erda
o'rganilayotgan muammolarning tabiati va ularni o'rganish usullari va natijalardan
foydalanish bo'yicha o'ziga xoslik mavjud.
Zamonaviy menejer so'zning an'anaviy ma'nosida ilmiy xodim bo'lmasligi
kerak, ammo u tadqiqot faoliyatining asosiy texnikasiga ega bo'lishi va boshqaruv
samaradorligini oshirish uchun yangi omillarni topishda uni tashkil qilishi kerak.
Shunday qilib, bugungi kunda tadqiqot boshqaruvning asosiy funktsiyalaridan biri
bo'lib, boshqaruv qarorlarining sifatini ta'minlaydigan boshqaruv yondashuvi va
boshqaruvni takomillashtirish vositasi sifatida (professionallik, innovatsiya,
motivatsiya va boshqalar).
Zamonaviy boshqaruvning formulasi "boshqarish,
takomillashtirish va
takomillashtirish"dir. Faqat menejment tadqiqotlari ushbu formulani amalga
oshirishga yordam beradi. Boshqaruvni o'rganish professional fikrlashning ijobiy
50
Кабаченко Т.С.
Психология управления. — М.: Пед.
общество России, 2005.
59
tendentsiyasini aks ettiradi. Ijodkorliksiz professionallik bo'lishi mumkin emas,
tadqiqotsiz ijodkorlik bo'lishi mumkin emas va tadqiqotning o'zi uning texnikasini,
usullarini, yondashuvlarini o'zlashtirmasdan bo'lishi mumkin emas.
Boshqaruvning muloqot qonunlari

60
Biznes aloqasining axloqiy asoslari muvofiqlashtirish va iloji bo'lsa,
uyg'unlik, manfaatlar bo'lishi kerak. Biznes aloqasining san'ati va muvaffaqiyati
asosan menejerning o'z subordinatlariga nisbatan
foydalanadigan axloqiy
me'yorlar va printsiplar bilan belgilanadi
51
:
1.
Tashkilotingizni yuqori axloqiy me'yorlarga ega bo'lgan Birlashgan
jamoaga aylantirishga harakat qiling. Xodimlarni tashkilot maqsadlariga jalb
qiling. Biror kishi, keyinchalik jamoa bilan tasdiqlanganida, axloqiy va psixologik
jihatdan qulay bo'ladi. Shu bilan birga, har bir kishi shaxsiy bo'lib qolishga intiladi
va u kabi hurmat qilinishini xohlaydi.
2.
Agar yomon niyat bilan bog'liq muammolar
va qiyinchiliklar yuzaga
kelsa, rahbar uning sabablarini aniqlashi kerak. Agar biz jaholat haqida
gapiradigan bo'lsak, unda uning zaif tomonlarini, kamchiliklarini abadiy ayblashni
bilib bo'lmaydi. Ularni engishga yordam berish uchun nima qilishingiz
mumkinligini o'ylab ko'ring. Uning shaxsiyatining kuchli tomonlariga tayanib.
3.
Agar xodim sizning buyurtmangizni bajarmagan bo'lsa, unda siz bu haqda
bilganingizni
tushunishingiz kerak, aks holda u sizni nima o'tkazganiga qaror
qilishi mumkin. Bundan tashqari, agar rahbar subordinatsiyaga tegishli izoh
bermagan bo'lsa, u o'z vazifalarini bajarmaydi va axloqiy jihatdan harakat qiladi.
4
. Xodimning fikri axloqiy me'yorlarga muvofiq bo'lishi kerak.
Ushbu
voqea uchun barcha ma'lumotlarni to'plang. To'g'ri aloqa shaklini tanlang.
Birinchidan, xodimning ishini bajarmaslik sababini tushuntirishni so'rang, ehtimol
u sizga noma'lum faktlarni keltirib chiqaradi. Sizning so'zlaringizni birma-bir
qiling: insonning qadr-qimmati va his-tuyg'ularini hurmat qilish kerak.
Muallif: Abduvohidjon Tarixiy Globalizatsiya Asosiy Omillari

|
Muallif: Abduvohidjon Tarixiy Globalizatsiya Asosiy Omillari
|
bet | 1/4 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 121,28 Kb. | | #143155 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotni globa Jahon iqtisodiyotni globallashuv jarayonlarini vujudga kelish va rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar Muallif: Abduvohidjon Tarixiy Globalizatsiya Asosiy Omillari
1
2
3
Avvalgi savdo yo'llari
Eksploratsiya davri
San'at Inqilobi
Tarixiy globallashtirishning asosiy yorug'ligi, masalan, Ipak yo'li kabi engil va g'arbni tovar va g'oyalar almashish uchun bog'laydigan engil savdo yo'llariga qaytarilishi mumkin.
15-16 asrlarda Jahonni zamonaviy eshiklar davrida, Yevropa muharrirlari dunyoda yangi savdo yo'llarini va kolonial imperiyalarni qurish orqali globalizatsiyaga qo'shilishga qo'shimchani keltirdi.
18-19 asrlarda Sanoat Inqilobi jahon iqtisodiyotini globallashtirishda aham aylanish nuqtasi boʻlib, chunki bu oʻz ichiga koʻproq ishlab chiqarish, transport va xalqaro savdo rivojlanishiga olib
Texnologik rivojlanish va globalizatsiya
1
2
3
Ma'lumot texnologiyalarining ta'siri
Avtomatlashtirish va samaradorlik
Dunyo bozorlariga kirish
Ma'lumot texnologiyalari sotsial media, elektron pochta va video konferensiyalar kabi platformalar orqali global kommunikatsiyani va hamkorlikni osonlashtirdi.
Texnologik rivojlanish avtomatlashtirishda global ta'minot tizimlarida, ishlab chiqarish jarayonlarida va xizmat ko'rsatishda o'sishga olib kelgan samaradorlikni oshirdi.
Globalizatsiya, tijoratni e-tijorat, raqamli marketing va onlayn savdo platformalari orqali yangi bozorlarga kirish imkoniyatlarini beruvchi texnologik rivojlanishlar orqali yengillangan.
Iqtisodiy omillar, globalizatsiyani rivojlantiradigan faktorlar
Ommaviy Savdo Erkinligi
Tijorat liberalizatsiyasi, yani tarif va kvotalarni olib tashlash, xalqaro savdo va investitsiyalarni rag'batlantirish orqali jahon iqtisodiy integratsiyasini rivojlantiradi.
Texnologik rivojlanishlar
Texnologik rivojlanishlar, internet va raqamli kommunikatsiya kabi, global iqtisodiy aloqalar o‘rtasida ulkan bog‘lanishni ta’minlaydi va korxonalar vaqtinchalik chegaralarni o‘tqazishlari uchun imkoniyatlar
|
| |
Insonning shaxsiyati emas, balki xatti-harakatlar va harakatlarni tanqid 
qiling. 
6

61
8.
Uy hayvonlari bilan O'smang. Xodimlarni teng huquqli a'zolar va har bir
kishi uchun bir xil standartlar bilan davolash.
9.
Hech qachon xodimlarga hurmatni saqlamoqchi bo'lsangiz,
vaziyatga
egalik qilmayotganingizni sezish imkoniyatini bermang.
10.
Tarqatish adolat tamoyiliga rioya qiling: qanchalik qimmatga tushsa,
mukofot qancha ko'p bo'lishi kerak.
11.
Muvaffaqiyat asosan menejerning muvaffaqiyati
tufayli erishilgan
taqdirda ham jamoangizni rag'batlantiring.
12.
O'z-o'zini hurmat qilish tuyg'usini kuchaytirish. Yaxshi bajarilgan ish
nafaqat moddiy, balki ma'naviy rag'batlantirishga ham loyiqdir. Xodimni yana bir
bor maqtash uchun dangasa bo'lmang.
13.
O'zingiz qilgan imtiyozlar jamoaning boshqa a'zolariga
ham tegishli
bo'lishi kerak.
14.
Xodimlarga ishoning va ishdagi o'z xatolaringizni tan oling. Jamoa
a'zolari hali ham ular haqida bilishadi. Ammo xatolarni
yashirish zaiflik va
nohaqlikning namoyonidir.
15.
Sizning bo'ysunuvchilaringizni himoya qiling va ularga sodiq bo'ling.
Ular sizga bir xil javob beradi.
Birinchi navbatda ikkita omilni hisobga olgan holda, buyurtmaning to'g'ri
shaklini tanlang:
- vaziyat, nuances uchun vaqt borligi;
- bo'ysunuvchining shaxsiyati sizning oldingizda, vijdonli va malakali ishchi yoki
har bir qadamda itarilishi kerak bo'lgan shaxsdir.
Bunga qarab, xatti-
harakatlarning axloqiy jihatdan eng maqbul normalari
va tasarruf etish shakli
tanlanishi kerak. Buyurtma shakllari bo'lishi mumkin:
11-Mavzu. Ma’lumotlar bazasi xavfsizligi qismtizimining arxitekturasi va ishlash prinsipi “S2” xavfsizlik sinfi

11-Mavzu.Ma’lumotlar bazasi xavfsizligi qismtizimining
arxitekturasi va ishlash prinsipi
“S2” xavfsizlik sinfi
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari, ayniqsa relyatsion MBBTlari,
axborotning katta massivlarini saqlashda ustun instrument bo‘lib qoldi. Bir qadar
rivojlangan ilovalar operasion tizimning fayl strukturalariga emas, balki
mijoz/server texnologiyasida bajarilgan ko'pchilik foydalanuvchi MBBTga
ishonadi. Shu sababli MBBTning, birinchi navbatda uning server
komponentlarining, axborot xavfsizligini ta’minlash butun tashkilot xavfsizligi
uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Yuqorida aytib o‘tilganidek, MBBT uchun axborot xavfsizligining uchta asosiy
jihatlari - konfidensiallik, yaxlitlik va foydalanuvchanlik muhim hisoblanadi.
Ma’lumotlar bazasini himoyalashning umumiy g'oyasi “Ishonchli kompyuter
tizimlarini baholash mezonlari”da S2 xavfsizlik sinfi uchun ta’riflangan
tavsiyalarga rioya qilishdan iborat. Umuman, ba’zi MBBTlar
VI sinfiga xos
qo‘shimchalar taklif etadi, ammo bunday qo‘shimchalami amalda
qoilash faqat
tashkilot axborot strukturasining barcha komponentlari xavfsizlikning V
kategoriyasiga ega bo‘lgandagina ma’no kasb etadi. Bunga erishish texnik va
moliya nuqtayi nazaridan murakkab.
Undan tashqari quyidagi ikkita jihatni hisobga olish kerak. Birinchidan, aksariyat
tijoriy tashkilotlar uchun xavfsizlikning S2 sinfi yetarli. Ikkinchidan, yaxshi
himoyalangan versiyalar ma’nodorligi va imkoniyatlari bo‘yicha
oddiy
“kasbdoshlar” idan orqada qoladi. Shuning sababli maxfiylik uchun kurashuvchilar
aslida ma’naviy eskirgan (garchi sinchiklab tekshirilgan) mahsulotlardan
foydalanishga majburlar.
Identifikalsiya va faydalanuvchilarning haqiqiyligini
tekshirish.
Odatda, MBBTda foydalanuvchilami identifikatsiyalash va ulami haqiqiyligini
tekshirish uchun operatsion tizimning mos mexanizmlari, yoki SQL-CONNECT
operatori qo'llaniladi.
Masalan,
ORACLE MBBT holida CONNECT operatori quyidagi ko‘rinishga
ega bo‘ladi:
CONNECT foydalanuvchi [parol] [@ma’lumotlar_bazasi].
Har holda, ma’lumotlar bazasi serveri bilan ishlash seansining boshlanishi onida
foydalanuvchi o‘zining nomi bilan identifikatsiyalanadi, autentifikatsiya vositasi
sifatida esa parol ishlatiladi. Ushbu jarayonning tafsilotlari ilovaning mijoz
qismining amalga oshirilishi orqali aniqlanadi.
UNIX kabi ba’zi operatsion tizimlar dastur ishga tushirilishi vaqtida amaldagi
foydalanuvchi identifikatorini o‘zgartirishga imkon beradi. Ma’lumotlar bazasi
bilan ishlovchi ilova odatda, oddiy foydalanuvchilar imtiyozlariga
nisbatan ancha
ortiqcha imtiyozlarga ega. Tabiiyki, bunda ilova puxtalik bilan o‘ylangan, qat’iy
belgilangan imkoniyatlar naborini taqdim etadi. Agar foydalanuvchi u yoki bu usul
yordamida ilovani nihoyasiga yetkaza olsa, ammo ma’lumotlar
bazasining serverga
ulanishini asray olsa, u ma’lumotlar bilan har qanday
harakatlami bajarishi mumkin.
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish

|
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish
|
bet | 1/4 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #109624 |
Bog'liq 3-4-5 amaliy ishlar.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
3-AMALIY ISH
Guruh: DBM001-2
Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish
Bajardi:Jahongir Gaybullayev
Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin
Toshkent 2023
Postgre sql da funksiya yaratish
Reja:
1. PostgreSQLda funksiya?
2. PostgreSQL da funksiya yaratish .
3.Xulosa
Ishdan maqsad: Funktsiyani yaratish sintaksisi va tuzilishini tushunish. Mavjud dasturlash tillari haqida bilib olish. Oddiy funktsiyani yaratish. Ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish bilan ishlash. Istisno va xatolarni boshqarish. Funktsiyani ortiqcha yuklashni o'rganish. Funktsiya ishlashini optimallashtirish. Murakkab mantiqni amalga oshirish. Funktsiyalaringizni hujjatlashtiring va baham ko'ring. Funksiyalaringizni sinab ko'rish va tasdiqlash.
PostgreSQL-da funktsiya ma'lum bir vazifani bajaradigan nomlangan kod blokidir. U kirish parametrlarini qabul qilishi, bir qator bayonotlarni bajarishi va natijani qaytarishi mumkin. PostgreSQL-dagi funktsiyalar PL/pgSQL, SQL, Python va boshqalar kabi turli xil dasturlash tillarida yozilishi mumkin.
PostgreSQL-da funktsiyani yaratishda siz funktsiya nomini, kirish parametrlarini, qaytish turini va funktsiya tanasini aniqlaysiz. Keyin funktsiyani SQL so'rovlari yoki boshqa funktsiyalar ichida chaqirish va bajarish mumkin.
Funktsiyalarning o'ziga xos sintaksisi va ishlatilishi ishlatiladigan dasturlash tiliga va ishlatilayotgan PostgreSQL versiyasiga qarab farq qilishi mumkin.
1-rasm. Techers jadvali
2-rasm. UpdateTeacherName nomli funksiya yaratamiz. Ushbu funksiya bizga kerakli satrning ma’lumotlarini o’zgartirishda yordam beradi.
3-rasm. Funksiyani chaqirib teccher_name columnidagi id=1 o’zgartiramiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish
|