nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kimyoviy xossalari - Vodorod va kislorod

|
Vodorod va kislorod
|
bet | 8/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari Kimyoviy xossalari
H₂ vodorod molekulalari juda kuchli va vodorodning reaksiyaga kirishishi uchun juda ko'p energiya sarflash kerak: H 2 \u003d 2H - 432 kJ. Shuning uchun oddiy haroratlarda vodorod faqat juda faol metallar bilan reaksiyaga kirishadi, masalan, kaltsiy, kaltsiy gidridini hosil qiluvchi: Ca + H 2 \u003d CaH 2 va yagona metall bo'lmagan ftor bilan, ftor vodorod hosil qiluvchi: F 2 + H 2 \u003d 2HF Ko'pgina metallar va metall bo'lmaganlar bilan vodorod yuqori haroratlarda reaksiyaga kirishadi yoki yorug'lik kabi boshqa ta'sirlar ostida. U ba'zi oksidlardan kislorodni "olib tashlashi" mumkin, masalan: CuO + H 2 \u003d Cu + H 2 0 Yozma tenglama qaytarilish reaktsiyasini aks ettiradi. Qaytarilish reaktsiyalari jarayonlar deb ataladi, buning natijasida kislorod birikmadan olinadi; Kislorodni olib tashlaydigan moddalar qaytaruvchi moddalar deb ataladi (ular o'zlari oksidlanadi). Keyinchalik "oksidlanish" va "qaytarilish" tushunchalarining yana bir ta'rifi beriladi. Va bu ta'rif, tarixan birinchi bo'lib, hozirgi vaqtda, ayniqsa, organik kimyoda o'z ahamiyatini saqlab qoladi. Qaytarilish reaksiyasi oksidlanish reaksiyasiga qarama-qarshidir. Bu ikkala reaksiya har doim bir jarayon sifatida bir vaqtda boradi: bir modda oksidlanganda (qaytarilganda), ikkinchisi bir vaqtning o'zida majburiy ravishda qaytariladi (oksidlanadi).
N 2 + 3H 2 → 2 NH 3
Galogenlar bilan hosil bo'ladi vodorod galogenidlari:
F 2 + H 2 → 2 HF, reaktsiya qorong'uda va har qanday haroratda portlash bilan davom etadi, Cl 2 + H 2 → 2 HCl, reaktsiya portlash bilan davom etadi, faqat yorug'likda.
Kuchli isitishda kuyikish bilan o'zaro ta'sir qiladi:
C + 2H 2 → CH 4
Ishqoriy va gidroksidi tuproq metallari bilan o'zaro ta'siri
Vodorod faol metallar bilan hosil bo'ladi gidridlar:
Na + H 2 → 2 NaH Ca + H 2 → CaH 2 Mg + H 2 → MgH 2
gidridlar- sho'r, qattiq moddalar, oson gidrolizlanadi:
CaH 2 + 2H 2 O → Ca(OH) 2 + 2H 2
Metall oksidlari bilan o'zaro ta'sir (odatda d-elementlar)
Oksidlar metallarga qaytariladi:
CuO + H 2 → Cu + H 2 O Fe 2 O 3 + 3H 2 → 2 Fe + 3H 2 O WO 3 + 3H 2 → W + 3H 2 O
|
| |
Mantiq chiqarish mashinasi

|
Mantiq chiqarish mashinasi
|
bet | 5/7 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 102,07 Kb. | | #117287 |
Bog'liq Reja Kirish Bilimlarni taqdim etish usullariMantiq chiqarish mashinasi. Uning maqsadi - tashqi muhit ob'yektlaridan olingan ma’lumotlar qayta ishlanishini muvofiqlashtirishdan iborat. Bu holda BB chekli natijalar olish uchun ishlatiladi. Tashqi muhit ostida texnik tizim, ya’ni ET hisoblagich yoki operatorlardan olayotgan ma’lumotlar tushuniladi. Natijada gipotezalar ilgari suriladi va tekshiriladi, yangi ma’lumotlar ishlab chiqariladi, yangi ma’lumotlarni kiritish shakllantiriladi, yechimlar shakllantiriladi, tavsiya qiluvchi yoki boshqaruvchilik xususiyati shakllantiriladi.
IIT ETda foydalanuvchining mantiqiy harakatlarini ifodalashga xizmat qiladi, masalan, ET “shaffoflik”ini ta’minlash uchun. Bu blok, ayniqsa o‘qituvchi va konsultatsiya beruvchi ETlarda ET foydalanuvchilarini o‘zlashtirish jarayonida alohida ahamiyatga ega. IIT vaqtning ihtiyoriy momentida ta’minlaydi:
• ayni vaqtdagi tizim holati haqidagi ma’lumotlarni to‘liq berish;
• foydalanuvchi so‘rovi bilan oldin bajarilgan harakatlar natijalarini xabar qiladi.
Bilimlar bazasi tahrirlagichi - BBT. BBni to‘ldirishda ekspertlar bilan ishlash jarayonida bilimlar muxandisiga yordam berish uchun mo‘ljallangan. BB - bu fayl tizimi va BBT tabiiy tilning ba’zi ichki to‘plamidan bilimlar muxandisi foydalanadigan, MChMga yo‘naltirilgan, maxsus kodga o‘tkazuvchi translyatorni ifodalaydi.
BBT shart:
• bilimlar muxandisiga qulay bo‘lishi;
• oldindan ko‘zda tutilgan BB tarkibining ixtiyoriy tuzilishini realizatsiya qilishi;
• BB elementlarini tuzilishga o‘zgartirish kiritmasdan to‘g‘rilashga imkon berishi;
• bilimlar muxandisi bilan “do‘stona interfeys”ni ta’minlashi.
Bilimlarni ifodalash moduli o‘ta ixtisoslashtirilgan soha maydoni haqidagi bilimlarni chiqarib olishga xizmat qiladi. Bu bilimlar empirik xarakterga ega va shu sohada uzoq vaqtdan beri ishlovchi, ekspert xususiyatiga ega bo‘ladi. Bu ETni loyihalashdagi muhim jihatidir.
Bilimni egallash - ET ishlab chiqishdagi eng nozik bosqichlardan biri. Hozirda bilimlarni egallashda hech qanday avtomatlashtirilgna vositalar mavjud emas.
YeT larning soha bo‘yicha bilimlari o‘quv adabiyotlari, hisobotlar, kasalliklar tarixi, tajribaviy malumotlar, shaxsiy tajriba kabi malum bir manbaalardan yig‘iladi.
Bilimlarning yagona asosiy manbasi - mutaxassis-ekspert hisoblanado. Bilimlar bo‘yicha muhandis bevosita ekspert bilan muloqot jarayonida bilimni to‘playdi.
|
| |
Toshkent 024 Variant – Yerga ulash qurilmalarini hisoblash

|
Toshkent 024 Variant – Yerga ulash qurilmalarini hisoblash
|
bet | 1/2 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,83 Mb. | | #241571 |
Bog'liq Hayot xavfsizligi 2 amal
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSHIRIQ №2
Bajardi: Mexatronika va robototexnika ta’lim yo‘nalishi
221 – 21 guruh
Ahmadjonov Ibrohim
Qabul qildi: Agzamova Mu’tabar
Toshkent 2024
Variant – 4
Yerga ulash qurilmalarini hisoblash
Mavzu:
|
Tabiiy va texnogen tabiatning xavfli va zararli omillarni hisoblash
|
Ishdan maqsad:
|
Asosiy tushuncha va ta’riflarni o‘rganish.
|
Adabiyotlar:
|
1. Hayot faoliyati xavfsizligi va ekologiya. Sapaev M.S., Qodirov F.M. O‘quv qo‘llanma, Toshkent-“Aloqachi”-2019, 276 b.
2. Hayot faoliyati xavfsizligi. Ekologiya. O.D.Raximov, I.X.Siddiqov, M.O.Murodov. Oliy ta’lim bakalavriyat yo‘nalishlari uchun darslik. T.: “Aloqachi”, 2017-332 b.
3. Ekologiya i bezopasnost jiznedeyatelnosti: Uchebnoe posobie dlya studentov VUZov/ red. L. A. Muraviy, 2002.-447 s.
4. Introduction to Health and Safety at Work. Phil Hughes, Ed Ferrett. The Boulevard, Langford Lane, Kidlington, Oxford OX5 1GB, UK. ISBN: 978-0-08-097070-7. 2011
|
Vaqti
|
10 soat.
|
Toshshiriqni bajarish ketma ketligi
|
|
|
| |
Intensional bilimlar - Reja: Kirish Bilimlarni taqdim etish usullari

|
Reja: Kirish Bilimlarni taqdim etish usullari
|
bet | 3/7 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 102,07 Kb. | | #117287 |
Bog'liq Reja Kirish Bilimlarni taqdim etish usullariIntensional bilimlar – obe’ktlarning ayrim sinflarini xarakterlovchi yoki ularga tegishli bо‘lgan bilimlar.
Ekstensional bilimlar – qaysidir bir sinfni konkret obe’ktiga tegishli bо‘lagn bilimlar (faktlar, ma’lumotlar, tasdiqlar).
Qayd etishimiz kerakki, intensional va ekstensional bilimlarning munosabatlari – qardosh – turli munosabatlardir. Masalan, “texnologik operatsiya” – bu interval “payvandlash” (kavsharlash) tushunchasi esa – ekstensionaldir, negaki, “payvandlash” texnologik operatsiyalarning biridir. Ushbu tushunchalar nisbiyligi ochiq kо‘rinib turibdi. Masalan, “payvandlash” tushunchasini, о‘z navbatida “kumush bilan payvandlash” va “qalay bilan payvandlash” tushunchalariga nisbatan intensional deb xisoblash mumkin. Qoidaga kо‘ra bu kabi bilimlar deklarativlilarga tegishli bо‘ladi.
Jismoniy bilimlar – real dunyo tо‘g‘risidagi bilimlar.
Mental bilimlar – obe’ktlarning munosabatlari tо‘g‘risidagi bilimlar.
Masala dunyosi – masalada qо‘llaniladigan bilimlarning majmuasi.
Foydalanuvchi dunyosi – foydalanuvchining bilimlari dunyosi.
Dastur dunyosi – dasturda qо‘llanilayotgan dasturlar majmuasi.
Morfologik va sintetik bilimlar – tasvilanilayotgan voqealar yoki obyekt strukturasining (tuzilishining) qurilish qoidalari tо‘g‘risidagi bilimlar (masalan, xarflar, sо‘zlar, gaplar va x.k.larni yozilish qoidalari).
Semantik bilimlar – tasvirlanayotgan voqealar va obe’ktlarning ma’nosi hamda moxiyati tо‘g‘risidagi bilimlar.
Pragmatik bilimlar – tasvirlanayotgan obe’ktlar va voqealarning konkret vaziyatlardagi amaliy ma’nosi tо‘g‘risidagi bilimlar (masalan, numizmat va filatelist uchun noyob tanga har xil pragmatik qiymatga egadir).
Predmetli bilimlar – predmetli soxa, bu soxa ichidagi obe’ktlar, ular ustida amallarni bajarish va x.k.lar tо‘g‘risidagi bilimlar.
Bilimlarni chaqirib olish uslublarining klassifikatsiyasi (sinflanishi)
Kommunikatsiyalar (muloqotlar);
ID3 – induktiv algoritm;
Bilimlarning saqlanish xonalari (omborlari) о‘zlarining ichiga axborotni saqlash va analiz qilinishiga yо‘naltirilgan ma’lumotlar manbalarini kiritadi. Bunday manbalar bir nechta tranzaksion tizimlardan olingan axborotni olishga qodir va uni ma’lumotlar ichida analiz qilishning zamonaviy dasturiy asbobini qо‘llash bilan bir kopmleksda analiz qilinishiga imkon beradi.
Ma’lumotlarni saqlash xonasi predmetli yо‘naltirilgan, integrallashgan, tо‘g‘rilanmaydigan, boshqarish qarorlarini quvvatlash uchun mо‘ljallangan va vaqtga bog‘liq bо‘lgan ma’lumotlar kolleksiyasidan iborat.
|
| |
oksidlangan nafaqat uchrashganda kislorod. Vodorodga taxminan bir xil ta'sir va ftor F2

|
oksidlangan nafaqat uchrashganda kislorod. Vodorodga taxminan bir xil ta'sir va ftor F2
|
bet | 14/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalariVodorod oksidlangan nafaqat uchrashganda kislorod. Vodorodga taxminan bir xil ta'sir va ftor F2, halogen va mashhur "qaroqchi" va ko'rinishda zararsiz azot N 2:
H 2 0 + F 2 0 = 2H + I F -I
|
|
3H 2 0 + N 2 0 \u003d 2N -III H 3 + I
|
|
Buning natijasida vodorod ftorid HF yoki ammiak NH3.
|
| |
Sanoatda - Vodorod va kislorod

|
Vodorod va kislorod
|
bet | 7/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari
1.Tuzlarning suvli eritmalarini elektroliz qilish:
2NaCl + 2H 2 O → H 2 + 2NaOH + Cl 2
2.Issiq koks ustidan suv bug'ini o'tkazish taxminan 1000°C da:
H 2 O + C ⇄ H 2 + CO
3.Tabiiy gazdan.
Bug 'konversiyasi: CH 4 + H 2 O ⇄ CO + 3H 2 (1000 °C) Kislorod katalitik oksidlanishi: 2CH 4 + O 2 ⇄ 2CO + 4H 2
4. Neftni qayta ishlash jarayonida uglevodorodlarni kreking va isloh qilish.
1.Suyultirilgan kislotalarning metallarga ta'siri. Bunday reaktsiyani amalga oshirish uchun ko'pincha sink va xlorid kislotasi ishlatiladi:
Zn + 2HCl → ZnCl 2 + H 2
2.Kaltsiyning suv bilan o'zaro ta'siri:
Ca + 2H 2 O → Ca (OH) 2 + H 2
3.Gidridlarning gidrolizi:
NaH + H 2 O → NaOH + H 2
4.Ishqorlarning sink yoki alyuminiyga ta'siri:
2Al + 2NaOH + 6H 2 O → 2Na + 3H 2 Zn + 2KOH + 2H 2 O → K 2 + H 2
5.Elektroliz yordamida. Ishqorlar yoki kislotalarning suvli eritmalarini elektroliz qilish jarayonida katodda vodorod ajralib chiqadi, masalan:
2H 3 O + + 2e - → H 2 + 2H 2 O
Gazsimon vodorod ikki shaklda (modifikatsiyada) - orto- va para-vodorod shaklida bo'lishi mumkin.
Ortohidrogen molekulasida (mp -259,10 °C, bp -252,56 °C) yadro spinlari bir xil (parallel), parahidrogenda (mp -259,32 °C, t bp -252,89 °C) - qarama-qarshi yo'naltirilgan. bir-biriga (parallelga qarshi).
Vodorodning allotropik shakllari suyuq azot haroratida faol uglerodga adsorbsiya yo'li bilan ajratilishi mumkin. Juda past haroratlarda ortohidrogen va parahidrogen o'rtasidagi muvozanat deyarli butunlay ikkinchisiga siljiydi. 80 K da tomonlar nisbati taxminan 1:1 ni tashkil qiladi. Desorblangan paravodorod xona haroratida muvozanat aralashmasi hosil bo'lguncha qizdirilganda ortovodorodga aylanadi (orto-para: 75:25). Katalizator bo'lmasa, transformatsiya sekin sodir bo'ladi, bu alohida allotropik shakllarning xususiyatlarini o'rganish imkonini beradi. Vodorod molekulasi ikki atomli - H₂. Oddiy sharoitlarda bu rangsiz, hidsiz va ta'msiz gazdir. Vodorod eng engil gaz bo'lib, uning zichligi havonikidan bir necha baravar kam. Shubhasiz, molekulalarning massasi qanchalik kichik bo'lsa, ularning bir xil haroratda tezligi shunchalik yuqori bo'ladi. Eng engil bo'lgani uchun vodorod molekulalari boshqa gaz molekulalariga qaraganda tezroq harakat qiladi va shuning uchun issiqlikni bir tanadan boshqasiga tezroq o'tkazishi mumkin. Bundan kelib chiqadiki, vodorod gazsimon moddalar orasida eng yuqori issiqlik o'tkazuvchanligiga ega. Uning issiqlik o'tkazuvchanligi havonikidan taxminan etti baravar yuqori.
|
| |
Organik birikmalarni gidrogenlash

|
Organik birikmalarni gidrogenlash
|
bet | 9/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari
Nikel katalizatori va yuqori harorat ishtirokida to'yinmagan uglevodorodlarga vodorod ta'sirida reaktsiya sodir bo'ladi. gidrogenlash:
CH 2 \u003d CH 2 + H 2 → CH 3 -CH 3
Vodorod aldegidlarni spirtga aylantiradi:
CH 3 CHO + H 2 → C 2 H 5 OH.
Vodorodning geokimyosi
Vodorod koinotning asosiy qurilish materialidir. Bu eng keng tarqalgan element bo'lib, barcha elementlar termoyadroviy va yadroviy reaktsiyalar natijasida hosil bo'ladi.
Erkin vodorod H 2 quruqlikdagi gazlarda nisbatan kam uchraydi, lekin suv shaklida u geokimyoviy jarayonlarda juda muhim rol o'ynaydi.
Vodorod minerallarda ammoniy ioni, gidroksil ioni va kristall suv shaklida bo'lishi mumkin.
Atmosferada suvning quyosh nurlari ta'sirida parchalanishi natijasida vodorod doimiy ravishda ishlab chiqariladi. U atmosferaning yuqori qatlamlariga ko'chib o'tadi va kosmosga qochadi.
Atom vodorod atomik vodorod payvandlash uchun ishlatiladi.
Oziq-ovqat sanoatida vodorod oziq-ovqat qo'shimchasi sifatida ro'yxatga olingan. E949 qadoqlash gazi sifatida.
Aylanmaning xususiyatlari
Vodorod havo bilan aralashtirilganda portlovchi aralashmani hosil qiladi - bu portlovchi gaz deb ataladi. Vodorod va kislorodning hajm nisbati 2:1 yoki vodorod va havo taxminan 2:5 bo'lsa, bu gaz eng portlovchi hisoblanadi, chunki havoda taxminan 21% kislorod mavjud. Vodorod ham yonuvchan. Suyuq vodorod teri bilan aloqa qilsa, qattiq sovuqqa olib kelishi mumkin.
Vodorodning kislorod bilan portlovchi kontsentratsiyasi hajmi bo'yicha 4% dan 96% gacha bo'ladi. Havo bilan aralashganda 4% dan 75 (74)% gacha.
Kimyo sanoatida vodorod ammiak, sovun va plastmassa ishlab chiqarishda ishlatiladi. Oziq-ovqat sanoatida margarin suyuq o'simlik moylaridan vodorod yordamida tayyorlanadi. Vodorod juda engil va doimo havoda ko'tariladi. Bir paytlar dirijabllar va havo sharlari vodorod bilan to'ldirilgan edi. Ammo 30-yillarda. 20-asr havo kemalari portlab, yonib ketganda bir nechta dahshatli baxtsiz hodisalar yuz berdi. Hozirgi vaqtda havo kemalari geliy gazi bilan to'ldirilgan. Vodorod raketa yoqilg'isi sifatida ham ishlatiladi. Bir kun kelib, vodorod avtomobillar va yuk mashinalari uchun yoqilg'i sifatida keng qo'llanilishi mumkin. Vodorod dvigatellari atrof-muhitni ifloslantirmaydi va faqat suv bug'ini chiqaradi (ammo vodorod ishlab chiqarishning o'zi atrof-muhitning ma'lum darajada ifloslanishiga olib keladi). Quyoshimiz asosan vodoroddan iborat. Quyosh issiqligi va yorug'ligi vodorod yadrolarining sintezi paytida yadro energiyasining chiqishi natijasidir.
|
| |
Vodorodning sanoat ishlab chiqarilishi

|
Vodorodning sanoat ishlab chiqarilishi
|
bet | 2/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalariVodorodning sanoat ishlab chiqarilishi
1. Metanning bug 'bilan aylanishi, Ni 800 °C (eng arzon):
CH 4 + H 2 O → CO + 3 H 2
CO + H 2 O → CO 2 + H 2
Jami:
CH 4 + 2 H 2 O → 4 H 2 + CO 2
2. 1000 o S da issiq koks orqali suv bug‘i:
C + H 2 O → CO + H 2
CO + H 2 O → CO 2 + H 2
Olingan uglerod oksidi (IV) suv tomonidan so'riladi, shu tarzda sanoat vodorodining 50% olinadi.
3. Temir yoki nikel katalizatori ishtirokida metanni 350°C gacha qizdirish orqali:
CH 4 → C + 2H 2
4. Qo'shimcha mahsulot sifatida KCl yoki NaCl ning suvli eritmalarini elektroliz qilish:
2H 2 O + 2NaCl → Cl 2 + H 2 + 2NaOH
Aralashmalarda vodorod har doim bir valentli bo'ladi. Oksidlanish darajasi +1 ga teng, ammo metall gidridlarda -1 ga teng.
Vodorod molekulasi ikkita atomdan iborat. Ularning orasidagi bog'lanishning paydo bo'lishi H: H yoki H 2 elektronlarning umumlashtirilgan juftligini hosil qilish bilan izohlanadi.
Elektronlarning bunday umumlashtirilishi tufayli H 2 molekulasi o'zining alohida atomlariga qaraganda ko'proq energiya barqarordir. 1 mol vodorodda molekulani atomlarga ajratish uchun 436 kJ energiya sarflash kerak: H 2 \u003d 2H, ∆H ° \u003d 436 kJ / mol
Bu oddiy haroratda molekulyar vodorodning nisbatan past faolligini tushuntiradi.
Ko'pgina metall bo'lmaganlar bilan vodorod RN 4, RN 3, RN 2, RN kabi gazsimon birikmalar hosil qiladi.
1) Galogenlar bilan vodorod galogenidlarini hosil qiladi:
H 2 + Cl 2 → 2HCl.
Shu bilan birga, u ftor bilan portlaydi, xlor va brom bilan faqat yoritilganda yoki qizdirilganda, yod bilan esa faqat qizdirilganda reaksiyaga kirishadi.
2) kislorod bilan:
2H 2 + O 2 → 2H 2 O
issiqlik chiqishi bilan. Oddiy haroratlarda reaktsiya sekin, 550 ° C dan yuqori - portlash bilan davom etadi. 2 hajm H 2 va 1 hajm O 2 aralashmasi portlovchi gaz deb ataladi.
3) qizdirilganda oltingugurt bilan kuchli reaksiyaga kirishadi (selen va tellur bilan ancha qiyinroq):
H 2 + S → H 2 S (vodorod sulfidi),
4) Azot bilan ammiak hosil bo'lishi bilan faqat katalizatorda va yuqori harorat va bosimlarda:
ZN 2 + N 2 → 2NH 3
5) Yuqori haroratlarda uglerod bilan:
2H 2 + C → CH 4 (metan)
6) gidroksidi va ishqoriy tuproq metallari bilan gidridlar hosil qiladi (vodorod oksidlovchi moddadir):
H 2 + 2Li → 2LiH
metall gidridlarida vodorod ioni manfiy zaryadlangan (oksidlanish darajasi -1), ya'ni Na + H gidridi xlorid Na + Cl - kabi qurilgan.
|
| |
-jadvalVodorod atomining valentlik imkoniyatlari

|
-jadvalVodorod atomining valentlik imkoniyatlari
|
bet | 4/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari28-jadvalVodorod atomining valentlik imkoniyatlari
Davriy tizimda vodorod o'z xususiyatlariga mutlaqo qarama-qarshi bo'lgan ikkita elementlar guruhida joylashgan. Bu xususiyat uni butunlay noyob qiladi. Vodorod nafaqat element yoki modda, balki ko'plab murakkab birikmalarning tarkibiy qismi, organogen va biogen elementdir. Shuning uchun biz uning xususiyatlarini va xususiyatlarini batafsil ko'rib chiqamiz.
Metall va kislotalarning o'zaro ta'sirida yonuvchi gazning ajralib chiqishi 16-asrda, ya'ni kimyoning fan sifatida shakllanishi davrida kuzatilgan. Mashhur ingliz olimi Genri Kavendish 1766 yildan boshlab moddani o'rganib, unga "yonuvchi havo" nomini berdi. Bu gaz yoqilganda suv hosil qilgan. Afsuski, olimning flogiston (gipotetik «giper nozik materiya») nazariyasiga sodiqligi to‘g‘ri xulosalar chiqarishga to‘sqinlik qildi.
Fransuz kimyogari va tabiatshunosi A.Lavuazye injener J.Meunye bilan birgalikda va maxsus gazometrlar yordamida 1783 yilda suvning sintezini, so‘ngra suv bug‘ini qizdirilgan temir bilan parchalab tahlil qilishni amalga oshirdi. Shunday qilib, olimlar to'g'ri xulosaga kelishdi. Ular “yonuvchi havo”ni nafaqat suvning bir qismi, balki undan ham olish mumkinligini aniqladilar.
1787 yilda Lavoisier o'rganilayotgan gaz oddiy modda va shunga mos ravishda birlamchi kimyoviy elementlardan biri ekanligini taklif qildi. U uni gidrogen (yunoncha hydor - suv + gennao - tug'aman) so'zlaridan, ya'ni "suv tug'diruvchi" deb atagan.
Ruscha "vodorod" nomi 1824 yilda kimyogar M. Solovyov tomonidan taklif qilingan. Suv tarkibining aniqlanishi “flogiston nazariyasi”ning tugashini belgilab berdi. 18-19-asrlar oxirida vodorod atomi juda engil (boshqa elementlarning atomlari bilan solishtirganda) va uning massasi atom massalarini taqqoslash uchun asosiy birlik sifatida 1 ga teng qiymatga ega ekanligi aniqlandi.
|
|
| |
-rasm. Bilimni egallash jarayoni

|
-rasm. Bilimni egallash jarayoni
|
bet | 6/7 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 102,07 Kb. | | #117287 |
Bog'liq Reja Kirish Bilimlarni taqdim etish usullari 2-rasm. Bilimni egallash jarayoni.
Bu jarayon uzluksiz, odatda oylab davom etadigan tizimli intervyular ketma-ketligidan tashkil topgan.
Bilimlar muhandisi ekspert bilan ishlashi zarur, ayni ma’lum bir vaziyatda qanday yo‘l tutmoqda, shuni kuzatishi zarur. Ma’lum bir toifaga kiruvchi masalani aniq hal etishda uning uslublari va qoidalari haqida to‘g‘ridan to‘g‘ri savol berish orqali samarali yondoshuvni tashkil etishi zarur. Bu kabi qoidalarni shakillantirishda odatda ekspertga qiyinchilik tug‘iladi. Bu tabiiy holat ekspertiza paradoksi deyiladi. Shu sababli asosiy talab: o‘zingizning ekspertingiz bo‘lib qolmang.
4. Bilimni egallash bosqichlari.
Bilimlarni egallash bosqichlari. O‘quvchilarning o‘quv yordamida bilish faoliyatiga rahbarlik qilishga o‘rgatish uchun o‘quvchining bilimlarini egallashning asosiy bosqichlarini yaxshi bilishi kerak.
Birinchi bosqich – idrok etish. Psixologiyadan ma’lumki, idrok etish, bu maqsadga yo‘naltirilgan tarzdagi bilish jarayoni demakdir. Shuning uchun ham o‘quvchilarga avval mavzu haqida xabar berish, ya’ni ular oliygohda ham nimani o‘rganajagini aytish zarur. Vazifa qo‘yish va uni tushuntirish shart. So‘ngra o‘quvchilar o‘qituvchi rahbarligida tayyorgarlik ishlarini bajaradi. U real yoki tasviri tushurilgan narsalar, hodisalar, vaziyatlarni kuzatishdan, sodda tajribalar o‘tkazishdan iborat bo‘ladi.
Ikkinchi bosqich – o‘quv materiallarini idrok etish bosqichi. U bilimlarning nazariy tomonini alohida ajratib ko‘rsatishdan va tahlil qilishdan iborat. Asosiy fikrni topish, tushunchalarni ajratib ko‘rsatish, ularning belgilarini asoslab berish, misollar va tushuntiruvchi faktlar yig‘indisini o‘rganish kerak.
Agar o‘quvchilar o‘quv vazifasini hal etish usullarini tushunib yetib va bilimlardagi tizimni anglab olgan bo‘lsalar, u holda mazkur bosqichni o‘tilgan deb hisoblash mumkin.
Uchinchi bosqich – yod olish (tushunish A.U) yoki mustahkamlash. Vazifa olingan bilimlarni uzoq vaqt davomida esda saqlab qolishdan iboratdir. Bu borada bilish faoliyati, asosan, mashqlar, mustaqil ravishda reproduktiv (so‘zlab borish, tushuntirish) va ijodiy ish qilish tarzida yuz beradi. Nazariy material tushunchalari, qoidalar, isbotlar har xil mashqlarda takrorlanadi. Ushbu bosqich yakunida o‘quvchilar nazariy materialni biladigan va uni mashqlarni bajarishda, masalalarni yechishda, isbotlashda va hokazolarda qo‘llay oladigan bo‘lishlari kerak. Ularda o‘quv ko‘nikmalari va malakasi shakillangan bo‘ladi.
|
| |
Bilimlarni klassifikatsiyalash(

|
Bilimlarni klassifikatsiyalash(
|
bet | 2/7 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 102,07 Kb. | | #117287 |
Bog'liq Reja Kirish Bilimlarni taqdim etish usullariBilimlarni klassifikatsiyalash(sinflash, sinflarga bо‘lish, ajratish).
Bilimlarni turli sabablarga kо‘ra sinflash mumkin.mavjud bо‘lganlikning uslubiga qarab, faktlar (yaxshi ma’lum bо‘lgan vaziyatlar(voqealar)) va evristikalar (ekspertlarning tajribalaridan olingan bilimlar)ni farqlaydi. Faktlar atamasi bilan ishonchli deb tan olingan axborot ifodalanadi.
ETlarda qо‘llashning uslubiga qarab – faktik bilimlar (faktlar) – (“A – bu A”) tipidagi bilimlardir; qoidalar – (“Agar - unda”) qarorni qabul qilish uchun bilimlar; metabilimlar (bilimlar tо‘g‘risidagi bilimlar) – tizimga bilimlarni qо‘llash uslublarini kо‘rsatadi va ularning xususiyatlarini belgilab beradi (aniqlaydi, ifodalaydi).
Metabilimlarning klassik (mumtoz) misoli sifatida xalq maqollari va chо‘pchaklari joy olgan bо‘lib, ularning xar birlari bilimlarni turli xil konkret vaziyatlar (masalan: “Yetti о‘lchab, bir kes!” jarroxlar va tikuvchilar orasidan tashqarida xam ishlatilishi mumkin) ning keng sifatida bilimlarni xarakterlab beradi.
Ifodalanishning shakllariga bilimlarni deklarativlilarga (faktlar, strukturalishtirilgan tо‘plamlari kо‘rinishida, protsedura (amal, tartib) (faktlarga ishlov berish amaliyoti kо‘rinishidagi algoritmlar) va nooshkoralarga) bо‘linadi.
Protsedura bilimlarni kо‘pincha u yoki bu narsani qanday qilish tо‘g‘risidagi bilimlar deb ataydi. Bu bilimlar misol uchun sirasiga bir paqir suvni qanday qilib qaynatish mumkinligi tо‘g‘risidagi bilimlar kiradi.
Deklarativ atamasi deklarativ qiymatlik shaklida ifodalangan bilimlarga qо‘llaniladi. Masalan, “Barmoqlaringizni, suvi qaynab turgan idishga soling”.
Nooshkora bilimlarni ayrim xollarda osti bilimlar deb ataydi. Negaki ularni til yordamida ifodalab berish mumkin bо‘lmaydi. Masalan, sun’iy neyron tizimida ifodalangan bilimlar nooshkora bilimlarni eslatadi, negaki, odatda neyron tarmog‘i uning ichida mavjud bо‘lgan bilimlarning asl ma’nosini bevosita tushuntirib bera olmaydi, ammo u bunday qobiliyatni tegishli dastur mavjud bо‘lganida olgan bо‘lar edi.
Bilimlarni о‘zlashtirib olish uslubi bо‘yicha ilmiylariga (sistematik ravishdi о‘qish va о‘rganish davomida qabul qilingan) va xayotiy, maishiy (xayot davomida olinadigan) larga bо‘linadi.
Adabiyotda uchraydigan yana bir necha aniqlanmalarni kо‘rib chiqamiz.
|
| |
To‘rtinchi bosqich - Reja: Kirish Bilimlarni taqdim etish usullari

|
Reja: Kirish Bilimlarni taqdim etish usullari
|
bet | 7/7 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 102,07 Kb. | | #117287 |
Bog'liq Reja Kirish Bilimlarni taqdim etish usullariTo‘rtinchi bosqich bilim, ko‘nikma va malakalarni amaliy faoliyatda, ayniqsa, maktab qoshidagi uchastkada, o‘quv ustaxonalarida, labaratoriyalarda ishlatish chog‘ida, mashinalarda ishlashga o‘rganish jarayonida qo‘llashdan iboratdir.
Bilimlarni egallash bosqichlari
bilimlarini qo’llash
mustahkamlash
anglab yetish
idrok etish
Ta’limning gnoseologik asoslari. O’quv jarayonini mantiqiy qurilishi ta’lim mazmunining xususiyatlari va gnoseologik jihatlariga bog’liq.
Gnoseologiya (yunoncha – «gnosis» («gnoseos»)- bilim, ong, o’rganish, logiya –fan, ta’limot) – bilish, ilmiy bilimlarning shakllanishi, xususiyatlari, qonuniyatlari, uslublari, ilmiy tafakkur shakllari, shuningdek, insonga xos bo’lgan borliqni anglash qobiliyati haqidagi nazariya, ta’limot.
Ijtimoiy taraqqiyot tarixida insonning atrof-muhitni bilishi umumiy tuzilishiga va bosqichlariga turlicha yondoshishlar ma’lum. Ana shu yondoshishlar o’quv jarayonini qurish va ta’lim mazmunini tushunish mantiqini belgilab beradi.
Muhammad al-Xorazmiy (IX asr) bilish nazariyasi rivojlanishiga katta hissasini qo’shgan. U birinchi bo’lib koinot ob’ektlarining harakatlari hamda yerdagi nuqtalarining joylashishini jadval ko’rinishida aks ettirib, tajriba-kuzatish va tadqiqotlar metodlarini ilmiy jihatdan asoslab berdi, yagonalikning birligi tamoyili, shuningdek, alohida va umumiy, induktsiya va deduktsiyalarning mohiyatini aniqlashtirdi; matematik masalalarni yechishning algoritmik metodini ishlab chiqdi. Bu metoddan bugungi kunda ham foydalanib kelinmoqda.
Al-Kindiy (IX asr) ilmiy bilishning uch bosqichli kontseptsiyasini ilgari suradi. Alloma insonning bilishini: sezgiga oid va ratsional bilish tarzida ikkiga ajratadi. Sezib bilishning predmeti va ob’ekti barcha jism va moddiy narsalar hisoblanadi. Kindiyning fikricha, sezib bilish aql uchun muhim materialni beradi.
Xulosa Intellektual tizimlar fanini o‘rganish natijasida men ko’pgina bilim, malaka va ko‘nikmaga ega bo‘ldim. Men ushbu mustaqil ishida Intellektual informatsion tizimlarda bilim tushunchasini o’rganib chiqdim, Xulosa o’rnida shuni aytish joizki, Bilimlar bazasi qandaydir mantiqiy xulosaga olib keladigan yo‘lni aniqlash uchun qo‘llanilishi kerak. Har qanday ob'yektlarni va uning atrofidagilarni bilim bazasi modeli shaklida ko‘rish, ya’ni noaniq va to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar paytida to‘g‘ri xulosa chiqarish kerak bo’ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar 1.Intellektual boshqarish nazariyasi. 2.Hozir.org 3.Ziyonet.com
|
| |
Kompyuter tarmog'iga kirishni cheklash usullari

|
Kompyuter tarmog'iga kirishni cheklash usullari
|
bet | 3/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksath Kompyuter tarmog'iga kirishni cheklash usullari: zonaning perimetri bo'ylab himoyalangan signalizatsiya tizimiga ega bo'lgan maxsus to'siqlarni qurish; hududlarda, binolarda, binolarda kirishni boshqarish tizimini yaratish. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Kirishni cheklash vositalarining maqsadi kompyuter tizimi joylashgan hududga ruxsatsiz shaxslarning tasodifiy va qasddan kirishini istisno qilishdir. An'anaviy usullar qo'llaniladi (shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar, kirishni boshqarish tizimi, xavfsizlik signalizatsiyasi va boshqalar) va xodimlarni identifikatsiyalashda yangi yutuqlar (barmoq izlari, ovoz va boshqalar) joriy etilmoqda. Ob'ektlarni ruxsatsiz shaxslarning kirib kelishidan himoya qilish uchun elektron tizimlar - maxsus avtomatlashtirilgan vositalardan foydalangan holda signalizatsiya tizimlari. Ishlash printsipiga ko'ra signalizatsiya tizimlarini quyidagilarga bo'lish mumkin: an'anaviy, turli kontaktlar (datchiklar) bilan birgalikda signalizatsiya va ko'rsatkich sxemalaridan foydalanishga asoslangan; ultratovush; televizor; radar; mikroto'lqinli pech; boshqalar. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Ichki o'rnatish, aloqa liniyalari va texnologik boshqaruv panellariga kirishni nazorat qilish uchun buzilishlarni aniqlaydigan uskunalar qo'llaniladi. Bu himoyalangan uskunalar ochilganda ishga tushiriladigan sensorlarni o'rnatish orqali ta'minlanadi. Sensorlardan signallar avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlariga yuboriladi.
|
| |
Quyidagi harakatlardan ruxsatsiz kirishdan himoya qilish nuqtai nazaridan

|
Quyidagi harakatlardan ruxsatsiz kirishdan himoya qilish nuqtai nazaridan
|
bet | 4/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksathQuyidagi harakatlardan ruxsatsiz kirishdan himoya qilish nuqtai nazaridan: kompyuter tizimining elektron sxemasini o'zgartirish va yo'q qilish; texnologik konsollar va boshqaruv vositalaridan foydalanish orqali kompyuter tizimining algoritmini o'zgartirish; uchinchi tomon dasturiy mahsulotlarini yuklab olish (viruslar va boshqalar); ruxsatsiz shaxslar tomonidan terminallardan foydalanish. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Qurilmaning ochilishini nazorat qilishning asosiy vazifasi -barcha nostandart va texnologik yondashuvlarning ishlash muddati. Tizimga standart kirishlar - terminallarga kirish kalitlarni chiqarish boshqaruvi yordamida boshqariladi va ma'lumotlarga kirish parol kodlari, dasturiy ta'minotning tegishli funktsional vazifalari va maxsus terminaldan foydalanishni o'z ichiga olgan identifikatsiya va kirishni boshqarish tizimi yordamida nazorat qilinadi. axborot xavfsizligi xizmati. Belgilangan terminal va boshqaruv moslamasi axborot xavfsizligi xizmati ish joyining bir qismidir. Foydalanuvchilarning mahalliy tarmoqlarga ommaviy kirishini ta'minlagan eng asosiy yutuqlardan biri ochiq tizimli kabel tizimlarining (SCS) tarqalishi edi. Bu, o'z navbatida, ma'lumotlarga kirishning qulayligi va ish stoli kompyuterlari va saqlash tizimlarining keng qo'llanilishi ma'lumotlarning xavfsizlik va maxfiylik darajasini pasaytirdi. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Ochiq elektr kabel tizimlaridan yetkazib berishda tarmoqni himoya qilish(SCS): - ekranlangan o'ralgan juftlikdan o'tish. Har bir metr uchun ekranlanmagan kabelning (NVP) narxi ekranlangan o'ralgan juftlik (ETP) narxidan bir oz past; - axborotni shifrlash texnologiyasini qo'llash - 10/100Base-T protokollari yordamida uzatiladigan ma'lumotlarning maxfiyligi va xavfsizligini ta'minlash. Agar siz hech bo'lmaganda bir marta ma'lumotlarni shifrlamasangiz, u ushlanib qolishi mumkin va shuning uchun tarmoqning keyingi ishlashi xavfsizligi buzilishi mumkin.
|
| |
Shifrlash va dekodlashning kamchiliklari shundaki, bu protseduralar juda ko'p tarmoq hisoblash resurslarini iste'mol qiladi. Ular, shuningdek, har bir tarmoq tugunida qimmatbaho uskunalarni o'rnatishn

|
Shifrlash va dekodlashning kamchiliklari shundaki, bu protseduralar juda ko'p tarmoq hisoblash resurslarini iste'mol qiladi. Ular, shuningdek, har bir tarmoq tugunida qimmatbaho uskunalarni o'rnatishn
|
bet | 5/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksathShifrlash va dekodlashning kamchiliklari shundaki, bu protseduralar juda ko'p tarmoq hisoblash resurslarini iste'mol qiladi. Ular, shuningdek, har bir tarmoq tugunida qimmatbaho uskunalarni o'rnatishni talab qilishi mumkin. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Tarmoqqa ruxsatsiz kirish. Ruxsatsiz kirish natijasida olingan ma'lumotlar tizimga kirish buyruqlarini, ish stantsiyalarining individual xususiyatlarini va hatto foydalanuvchi parollarini qidirish uchun tahlil qilinishi mumkin. Ushbu darajadagi ma'lumotni olish natijasida, hatto tarmoqqa to'g'ridan-to'g'ri kirish imkoni bo'lmasa ham, maxfiy ma'lumotlar tegishli ruxsatga ega bo'lmagan foydalanuvchilarning qo'liga tushishi mumkin. Agar parollar va login skriptlari tarmoqqa masofadan turib anonim kirish uchun ishlatilsa, tajovuzkor o'ziga kerakli ma'lumotlarni osongina olishi, tarmoqqa zarar etkazishi yoki keyinchalik tarmoqdan foydalanish uchun noqonuniy kirish skriptlarini yaratishi mumkin. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Xaos ma'lumotlarni himoya qilish vositasi sifatida. Ko'pgina tarmoq adminlari Ethernet protokoli yordamida ma'lumot paketlarini uzatishda individual signallarning tasodifiy to'plami paydo bo'lishiga ishonishadi. Agar siz bir vaqtning o'zida ko'plab ish stantsiyalaridan ma'lumot uzatish mumkinligini hisobga olsangiz, sizda signallarning ushbu "kakafoniyasi" ni hech kim tushuna olmaydi degan taassurot paydo bo'lishi mumkin. Biroq, Carrier Sense Multiple Access and Collision Detection (CSMA/CD) protokoliga ko'ra, istalgan vaqtda faqat bitta tarmoq qurilmasi axborot paketini uzatishi mumkin. Agar ikkita qurilma bir vaqtning o'zida ma'lumotlarni uzatishga harakat qilsa, ziddiyat (to'qnashuv) yuzaga keladi. Tarmoq orqali muvaffaqiyatli uzatilgan har qanday paket uzatish muddati davomida tarmoqda to'liq ustunlikka ega. Shunday qilib, olingan ma'lumotni tahlil qilish nuqtai nazaridan, har qanday konfliktsiz uzatilgan paketni to'liq deb hisoblash mumkin, ya'ni uning radiochastota signali osongina tiklanishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shifrlash va dekodlashning kamchiliklari shundaki, bu protseduralar juda ko'p tarmoq hisoblash resurslarini iste'mol qiladi. Ular, shuningdek, har bir tarmoq tugunida qimmatbaho uskunalarni o'rnatishn
|
Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish

|
Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish
|
bet | 6/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksathAxborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Kommutatsiyalangan Ethernet tarmoqlarida bir vaqtning o'zida bir nechta segmentlar ishlaganda signallarning "tartibsizliklari" paydo bo'lishiga qaramay, ushlangan ma'lumotlar hali ham turli usullar bilan dekodlanishi mumkin: Ma'lumotlarning shifrini ochish uchun siz turli xil tarmoq segmentlari tomonidan chiqarilgan radio signallarining oddiy amplitudasi va polarizatsiyasini ajratishingiz mumkin. radioqabul qiluvchi qurilmalar tomonidan maxsus signalni qayta ishlash, hatto ko'p segmentli tarmoq muhitida ham NVP liniyalari orqali ma'lumot uzatuvchi turli tarmoq qurilmalarini tanib olishni ta'minlashga qodir. Mumkin echimlar: ekran liniyalari. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. Kompyuter tarmoqlarini qurishda foydalaniladigan uzatish vositalarining tasnifi va xususiyatlari: 1. Transmissiya vositasi koaksiyal ekranlangan mis kabeldir. Tarmoq topologiyasi "umumiy avtobus" dir. Bular. barcha tarmoq tugunlarini ulash uchun bitta kabel segmenti ishlatiladi. Kabel segmentining yaxlitligini buzish tarmoq ishdan chiqishiga olib keladi. Bunday topologiyaning barcha tarmoq tugunlari (shu jumladan tajovuzkor tugunlari) ma'lumot uzatish jarayonini boshqarish qobiliyatiga ega. Ushbu printsip asosida qurilgan kompyuter tarmoqlari eng zaif hisoblanadi. Buzg'unchi barcha tugunlarning trafigini tinglash va alohida tugunlarga yoki butun tarmoqqa kirishni rad etish hujumlarini tashkil qilish uchun ushbu turdagi tarmoqlarda uzatish vositalarini ajratish mexanizmlaridan foydalanadi. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. 2. Uzatuvchi vosita mis o'ralgan juftlikdir. Jismoniy ulanishlar topologiyasi "yulduz" dir. Berilgan tarmoqdagi kabel segmentlarining soni tugunlar soniga mos keladi. Bir kabel segmentining atrof-muhit yaxlitligini buzish butun tarmoqning ishlashiga ta'sir qilmaydi.
|
| |
Tarmoqning eng zaif elementi - markaziy aloqa qurilmasi (markaz yoki kalit). Aslida, ushbu sinfning qurilmalari uzatish muhitini ajratish vositasidir

|
Tarmoqning eng zaif elementi - markaziy aloqa qurilmasi (markaz yoki kalit). Aslida, ushbu sinfning qurilmalari uzatish muhitini ajratish vositasidir
|
bet | 7/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksathTarmoqning eng zaif elementi - markaziy aloqa qurilmasi (markaz yoki kalit). Aslida, ushbu sinfning qurilmalari uzatish muhitini ajratish vositasidir. Konsentrator barcha tarmoq tugunlari uchun mavjud bo'lgan yagona uzatish vositasini tashkil qiladi. Ushbu qurilmalarda qurilgan kompyuter tarmoqlari jismoniy uzatish muhitini bo'lish o'ziga xosligi bo'yicha "umumiy shina" topologiya tarmoqlariga mos keladi. Konsentrator tomonidan yaratilgan uzatish vositasi tajovuzkorga xabarlarni translyatsiya qilish asosida trafikni tinglash va kirishni rad etish hujumini amalga oshirish imkonini beradi. Bunday holda, tajovuzkor markazning o'ziga bevosita jismoniy kirish huquqiga ega bo'lmasligi mumkin. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. 3. Uzatish vositasi optik tolali kabeldir. Tarmoq topologiyasi - magistral aloqa kanallarini qurish. Ushbu turdagi uzatish muhiti uchun odatiy jismoniy aloqa topologiyalari nuqtadan nuqtaga va halqadir. Biroq, so'nggi paytlarda, optik tolali ulanish uchun interfeyslar bilan jihozlangan kommutatsiya uskunasining arzonligi sababli, yulduz topologiyasining mahalliy tarmoqlarini qurishda ushbu turdagi kabeldan foydalanish tobora keng tarqalgan. Optik tolali kabel tizimining misga nisbatan muhim afzalligi PEMIN ning yo'qligi bo'lib, bu vosita tomonidan uzatiladigan xabarlarni ushlab turishni juda qiyinlashtiradi. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. Tajovuzkorning korporativ kompyuter tarmog'ining kabel tizimidan foydalanish ehtimolini kamaytirish bo'yicha asosiy tavsiyalar: 1. Korxona kompyuter tarmog'idagi jismoniy ulanishlarning tavsiya etilgan konfiguratsiyasi "yulduz" bo'lib, har bir tugunni ulash uchun alohida kabel segmenti ajratilgan. Uzatish vositasi sifatida sakkiz yadroli o'ralgan juft mis kabel yoki optik tola ishlatiladi. 2. Korxona uchun muhim bo'lgan serverlarni ulash uchun ikkita kabel segmenti ishlatiladi - asosiy va zaxira. 3. Tarmoq kabelini yotqizish yashirin o'tkazgichlarda yoki yirtilmaydigan stikerlar - "stikerlar" bilan yopishtirish imkoniyati bilan yopiq kabel kanallarida amalga oshiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tarmoqning eng zaif elementi - markaziy aloqa qurilmasi (markaz yoki kalit). Aslida, ushbu sinfning qurilmalari uzatish muhitini ajratish vositasidir
|
Mavzu: Korxona va tashkilot axborot kommunikatsiya tizimlarida vpn tarmoq qurish

|
Mavzu: Korxona va tashkilot axborot kommunikatsiya tizimlarida vpn tarmoq qurish
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 73,86 Kb. | | #232238 |
Bog'liq tarmoq hafszligi Mavzu:Korxona va tashkilot axborot kommunikatsiya tizimlarida VPN tarmoq qurish. Reja: - 1. Tahlil va talablar
- 2. Taqdimot va taqdim etish tuzumi
- 3. Shaxsiy axborotlarni himoya qilish
- 4.xulosa
Tahlil - Kompaniya ichidagi axborot kommunikatsiya xizmatlarining xususiyatlarini tahlil qilish uchun quyidagi bosqichlar yordam berishi mumkin:
- Foydalanuvchilar soni va tegishli qo'shimcha xizmatlar:
- Foydalanuvchilar soni: Kompaniya ichidagi har qanday axborot kommunikatsiya tizimi uchun foydalanuvchilar soni belgilanishi zarur. Bu, tizimni qo'llab-quvvatlash va resurslarni to'g'ri taqsimlash uchun muhimdir.
- Qo'shimcha xizmatlar: Kompaniya talablari va xizmatlariga qarab, qo'shimcha xizmatlarni integratsiya qilish talablari tahlil qilinishi kerak bo'ladi. Masalan, voIP (internet orqali ovozli aloqa), video-konferensiya, shaxsiy ma'lumotlarni almashish, fayl almashish tizimlari kabi.
Xavfsizlik talablari: - Xavfsizlik talablari:
- Ma'lumotlar himoyalash: Shaxsiy va korxona ma'lumotlarini himoya qilish talablari.
- Shaxsiy ma'lumotlar almashishni tekshirish: Foydalanuvchilar orasidagi ma'lumot almashishining xavfsizligi, unga kirish tizimlarining himoyalash darajasini oshirish.
- Monitoring va tekshiruv: Tarmoq faoliyatini monitoring qilish, xavfsizlik xavfsizlik holati, hujjatlarni qayta ishlash, kimlar qaysi ma'lumotlarga kirish imkoniyatlarini tekshirish.
- Mobil va o'zaro aloqalar:
- boshqa tizimlarga (masalan, shaxsiy kompyuterlar, qurilmalar yoki bosMobil aloqalar: Kompaniya ishchilariga mobil aloqalar (masalan, mobil ilovalar orqali) berish talablari.
- O'zaro aloqalar: Tarmoqni korxona tizimlariga integratsiya qilish talablari.
Taqdimot va taqdim etish tuzumi: - VPN (Virtual Private Network) tarmoqni o'zi o'rganish va taqdim etish uchun quyidagi bosqichlar amalga oshirilishi mumkin:
- O'rganish va tahlil: VPN tarmoqlari, xavfsizlik, bo'sh vaqt kiritish, foydalanishni boshqarish, o'zaro aloqani ta'minlash, va boshqalar kabi talablar uchun dizayn qilinadi. Tarmoqni tahlil qilish va foydalanuvchilar talablariga mos keluvchi xususiyatlarni aniqlash shart.
- Tarmoq topshiriqlari: VPN tarmoqi uchun yopiq protokollarni tanlash (masalan, OpenVPN, IPsec, L2TP) va ularni qo'llab-quvvatlashni belgilash. Tarmoq topshiriqlari foydalanuvchilar talablariga, tarmoqning kengayishi va xavfsizlik talablari bilan mos kelishiga e'tibor berishi kerak.
|
| |
Kompyuter tarmog'ining barcha tugunlarini ulash uchun ishlatiladigan kabel segmentlari bitta patch panelda to'planishi kerak

|
Kompyuter tarmog'ining barcha tugunlarini ulash uchun ishlatiladigan kabel segmentlari bitta patch panelda to'planishi kerak
|
bet | 8/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksath4. Kompyuter tarmog'ining barcha tugunlarini ulash uchun ishlatiladigan kabel segmentlari bitta patch panelda to'planishi kerak. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. 5. Jismoniy ulanishlar topologiyasining dastlabki konfiguratsiyasida har qanday tarmoq tugunlari juftligi bilan uzatish muhitini almashishni istisno qilish kerak. Istisno "tugun-switch" bilan ulanish hisoblanadi. 6. Tugunlar orasidagi jismoniy ulanishlar konfiguratsiyasi faqat patch panelda boshqariladi. 7. Yamoq paneli qulflanadigan simli shkafga o'rnatiladi. Simli shkafga kirish qat'iy cheklangan va korxona xavfsizlik xizmati tomonidan nazorat qilinadi. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. Radio ma'lumotlar tarmoqlarini (ya'ni, kompyuter tarmog'ining simsiz qismi) himoya qilish bo'yicha tavsiyalar: 1. Xavfsizlik xizmati korxona xodimlarining jismoniy kirishini qat'iy cheklashni va radio ma'lumotlar tarmoqlarini o'rnatish joylariga ruxsatsiz kirishni to'liq istisno qilishni ta'minlashi kerak. Yuqori chastotali kabellarni yotqizish yashirin tarzda yoki qutilarni keyinchalik "stikerlar" bilan yopishtirish bilan qutilarda amalga oshirilishi kerak. 2. Yuqori chastotali kabel segmentining uzunligi minimal bo'lishi kerak. 3. Radiomodemlar, radioko'priklar va radiotarmoq adapterlari bilan jihozlangan stansiyalarga kirish korxona xavfsizlik xizmati tomonidan qat'iy nazorat qilinishi kerak. Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. 4. Tarmoq administratori: radiomodemlar, radio ko'priklar va radiotarmoq adapterlari bilan jihozlangan stantsiyalarni o'rnatish tartib-qoidalarini batafsil hujjatlashtirish. ushbu qurilmalarni masofadan boshqarish uchun avtorizatsiya ma'lumotlarini muntazam ravishda o'zgartiring. ushbu qurilmalarni tarmoq orqali boshqarish uchun alohida manzillar pulini ajrating. radiomodemlar, radio ko'priklar va radio tarmoq adapterlari bilan jihozlangan stantsiyalarning foydalanilmagan funksiyalarini o'chirib qo'ying. uzatiladigan va qabul qilingan xabarlarning "tunnellash" va kriptografik himoyasini ta'minlovchi radiomodem yoki radio ko'prik funksiyalarini faollashtirish. korxona kompyuter tarmog‘i tugunlaridan radiomodemlarga, radioko‘priklarga va radioadapterlar bilan jihozlangan stansiyalarga kirishni nazorat qilish. Boshqarishning mumkin bo'lgan usullaridan biri xavfsizlik devoridan foydalanishdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompyuter tarmog'ining barcha tugunlarini ulash uchun ishlatiladigan kabel segmentlari bitta patch panelda to'planishi kerak
|
nurlanishning uzilishi - Кафедра «Обеспечение информационной безопасности» Дисциплина «Безопасность сетей»

|
Кафедра «Обеспечение информационной безопасности» Дисциплина «Безопасность сетей»
|
bet | 2/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksath televizor, radar, mikroto'lqinli pech va boshqalar (pnevmatik, magnit). LAN kabel tizimini himoya qilish - elektromagnit parazitlardan ma'lumotni olib tashlash imkoniyatini yo'q qilish. OSI fizik sathda kompyuter tarmoqlarini himoya qilish. Texnik kanallar orqali ma'lumotlarning tarqalishi tahdidlari: elektromagnit past chastotali to'g'ridan-to'g'ri kanal - kuchli magnit komponentli maydonlar (lasanlar, transformatorlar); elektromagnit bilvosita kanal - metall o'tkazuvchan ob'ektlardan shovqin; yerga ulangan avtobuslardagi pikaplar; akustik kanal; akusto-elektr kanali - tovush signallarini elektr signallariga aylantirish. OSI fizik sathda kompyuter tarmoqlarini himoya qilish. Texnik kanallar orqali axborotni himoya qilish vositalari passiv va faolga bo'linadi: Passiv - radiatsiyani lokalizatsiya qilish va axborot signallarini ajratish. Mahalliylashtirish: VT uskunasini ekranlash va topraklama, binolarni ovoz yalıtımı. Dekuplaj: maxsus qurilmalarni o'rnatish, elektr qo'shimchalar SCS (strukturali kabel tizimlari) turli ma'lumotlarni uzatishga qaratilgan tizimlardir. Ierarxik tuzilishga ega: ish maydoni - taxminan 10 m2; gorizontal simlar - 90 m gacha; vertikal simlar; Faol - fazoviy shovqin: elektromagnit shovqin yoki maqsadli shovqinlarni yaratish. O'rnatilgan qurilmalarni yo'q qilish. Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. Kirish nazorati himoyalangan ob'ekt bilan bog'langan shaxsning boshqariladigan kirishini tashkil qilish bilan himoyalangan ob'ekt atrofida qandaydir yopiq jismoniy to'siqni yaratishdan iborat.
|
| |