Shakllantirish, o'zgartirish va qayta ishlash bilan bog'liq bo'lgan impuls qurilmalarining bir turi. Raqamli elektronika qurilmasiga misol ilgari muhokama qilingan puls hisoblagichi - bet 3

K-saqlamoq- saqlash yoki saqlash).
Guruch.132.JK-tetik: diagramma, belgi
va haqiqat jadvali
Kirish signaliJtetikni yoqadi: qachonJ=1 o'rnatiladiQ=1. Kirish signaliK tetikni o'chiradi: qachonK=1 o'rnatiladiQ=0 . Da
kirish signaliJ=K=1 triggerning dastlabki holati (J=K=0) dan farq qiladigan qarama-qarshi tomonga o'zgaradiR.S.- tetik, qaerda signallarning shunga o'xshash kombinatsiyasi qabul qilinishi mumkin emas.
JK-triggerlar o'rnatish kirishlari bilan jihozlanishi mumkinSVaR. Bu
kirishlar asinxrondir: qachonS=1,R=0 darhol ishga tushiriladi o'rnatilganQ=1 va daR=1,S=0 tetik holatiQ=0 .
Yuqorida muhokama qilingan triggerlar ham alohida mikrosxemalar ko'rinishida integratsiyalashgan versiyada ishlab chiqariladi.
Uning ko'p qirraliligi tufayliJK- triggerlar bajarishi mumkin ilgari muhokama qilingan triggerlarning funktsiyalari. Bundan tashqari, ular bitta kirishga ega bo'lgan T-trigger (hisoblash trigger) rejimida ishlashi mumkin. (Biz avvalroq tranzistorlarda eng oddiy T-triggerga duch kelganmiz).
O'zgartirish uchunJK-T-trigger kirishlarida triggerJVaKbiriktirilgan mantiqiy birlikka mos keladigan potentsial tomon harakatlaning: J=K=1. Ayni paytda soat pulsining tushayotgan chekkasi o'tadi kirish C trigger teskari holatga o'tadiQ=Q. AgarJK-trigger sanash tetik rejimida, keyin soat ishlatiladi kirish odatda harf bilan ko'rsatiladiT.
Hisoblash flip-floplari chastotani ajratuvchilar, distribyutorlar va puls hisoblagichlarida keng qo'llaniladi.
Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, puls hisoblagichlari kirishga kelgan impulslar sonini hisoblash imkonini beradi. Hisoblash natijasi ularda ikkilik shaklda yoki ikkilik kodda yoziladi.
Maksimal raqamN, hisoblagichga yozilishi mumkin,
teng2n−1, qayerdan- hisoblagich raqamlari soni. Hisoblagichning har bir raqami triggerni o'z ichiga oladi. Eng oddiy hisoblagich sxemalari sinxronga asoslanganT- tetiklar.
Shaklda.133 uch xonali qo'shish hisoblagichining diagrammasini ko'rsatadi. U dan pulslarni hisoblaydi0 dan 7 gacha. RaqamNoshirish mumkin hisoblagich chiqishiga qo'shimcha raqamlarni ulashda.
Hisoblagichning birinchi flip-flopi eng kam ahamiyatli bitni, signalni hosil qiladiQ0
ikkinchi raqamning kirishiga beriladi, uning chiqish kuchlanishi uchinchi raqamning kirishiga beriladi.
Bitlarning holati ikkilik kodda qabul qilingan impulslar sonining rekordi ekanligini ko'rish oson. Yozib olgandan keyin
maksimal raqamNhisoblagich avtomatik ravishda nolga o'rnatiladi. Da Qo'shimcha impulslar kelishi bilan yangi hisoblash davri boshlanadi.
Guruch.133. Uch xonali qo‘shish hisoblagichi
Yig'ish hisoblagichiga o'xshab ayirish hisoblagichi quriladi, uning diagrammasi rasmda ko'rsatilgan.134.
Ishning boshida, o'rnatish kirishlariga signal qo'llash orqali holat o'rnatiladiQ0=Q1=Q2=Q3= 1.
Guruch.134. Uch xonali ayirish hisoblagichi
Hisoblagich bitlarining holati kamayib borayotgan sonning ikkilik ko'rinishidir.
Ko'rib chiqilgan misollar ikkilik hisoblagichlarga mos keladi, uchun
qaysiN=2n−1 . DaN≠2n−1 - o'zboshimchalik bilan hisoblagich bo'ladi hisoblash koeffitsienti. O'zboshimchalik bilan hisoblash koeffitsientiga ega bo'lgan hisoblagichning keng tarqalgan misoli o'nlik hisoblagichdir (dan sanash).0 dan 9 gacha), bu raqamli qurilmalarda keng qo'llaniladi. Bunday hisoblagich odatdagidek to'rtta T-flip-flopda amalga oshirilishi mumkin
sxema. Biroq, sxemaga qo'shimcha ravishda mantiqiy elementni kiritishingiz kerak Barcha flip-floplarni nolga o'rnatish uchun NAND (tozalash hisoblagich) o'ninchi pulsning kelishi bilan (1-rasm).135).
Guruch.135. O‘nlik sanoqchi
Hisoblagich hisoblagandan keyin birinchi zarba kelishi bilan 1001 (o'nlik sanoq sistemasida 9 gacha), hisoblagich chiqishi 1010 bo'ladi, VA- EMAS elementi almashtiriladi va uning chiqishi mantiqiy bo'ladi. nol: barcha triggerlar o'rnatiladi0000.
Ko'pincha kiruvchi impulslarni qo'shadigan va olib tashlaydigan hisoblagichlarga ehtiyoj bor. Bunday hisoblagichlar qaytariladigan deb ataladi.Orqaga aylanish hisoblagichlarida ikkita hisoblagich mavjud Kirish. "+" kirishiga impuls qo'llanilgandaHisoblagichda yozilgan 1 "kod, bir marta ortadi va puls kirishga kelganda "-1" kod, taymerda qayd etilganlar birga kamayadi.
Ko'rib chiqilgan qurilmalarga quyidagilar kiradi
Kimga Shunday qilib chaqirdi
ketma-ket qurilmalar, ularda kirishlardagi ma'lumotlarni o'zgartirganda, chiqishdagi signallarni bashorat qilish uchun qurilma avvalroq bo'lgan holatini bilish kerak.
Bob25.Kombinatsiyalangan qurilmalar Mantiqiy qurilmalarning yana bir turi kombinatsiyalangan
qurilmalardir ,uning holati kirish bilan yagona aniqlanadi signal va uning oldingi holatlariga bog'liq emas.
Multiplekser va demultipleksator
Multiplekser - bu bir nechta kirish va bitta chiqishga ega bo'lgan kombinatsiyalangan qurilma. Bundan tashqari, chiqish biriga ulangan
kirishlar (X0,X1... ) individual bo'yicha ikkilik kodga qarab manzil kiritishlari (A,B).
Yoqilgan multipleksorga misol4 ta kirish rasmda ko'rsatilgan. 135. Diagrammalarda u
harflar bilan ko'rsatilganMUX.
DaA=B=0 ikkilik axborot chiqishiYdan keladi ma'lumot kiritishX0, daA= 1,B=0 - kirishdanX1va hokazo.
Guruch.135. Multiplekser diagrammasi va belgilanishi
Teskari masala bir kirishni bir nechta axborot chiqishidan biriga ulaydigan demultipleksator yordamida hal qilinadi. Demultipleksatorga misol4 ta chiqish rasmda ko'rsatilgan. 136.
Guruch.136. Demultipleksatorning diagrammasi va belgilanishi
AB kirishlariga berilgan manzil kodidan foydalanib, kirishX chiqishlardan biriga ulanadiY0−Y3.
Shifrlovchi va shifrlovchi
Kodlovchi - kirishlardan biridagi bitta signalni kirish raqamiga mos keladigan ikkilik kodga aylantiruvchi kombinatsiyalangan qurilma.
O'nlik sonlarni o'zgartirish uchun kodlovchini qurish misoliOR darvozalarida ikkilik kodda 0 dan 9 gacha berilgan rasmda.137.
Kodlovchining istalgan kirishigaX0...X9kontaktlar orqali mumkin mantiqiyga mos keladigan kuchlanishni qo'llang. Bunday holda, enkoderning chiqishida yopiq kontaktning raqamiga mos keladigan raqamli kod hosil bo'ladi. Diagrammalarda enkoder harflar bilan ko'rsatilganCD(dan Inglizcha so'zkodlovchi).
Guruch.137. OR elementlariga asoslangan kodlovchi sxemasi
Dekoder - bu kirishdagi ikkilik kodni o'nlik soni ikkilik kodga mos keladigan chiqishda paydo bo'ladigan yagona signalga aylantiradigan kombinatsiyalangan qurilma. Yoniq
Diagrammalarda dekoder harflar bilan ko'rsatilganDC(inglizcha so'zdan
dekoder).
Dekoder ikkilikdan o'nlik kodga o'zgartiruvchi sifatida keng qo'llaniladi. Keling, uni impulslarni taqsimlovchi sxemada qo'llash misolini ko'rib chiqaylik.
Hisoblagich va dekoder asosida impuls distribyutori quriladi, u navbat bilan chiqishlarida impulslarni hosil qiladi. Impuls distribyutor sxemasi uchun7 ta chiqish va vaqt diagrammasi uning asarlari rasmda ko'rsatilgan.138. ga soat pulslari yuboriladi uch bitli ikkilik hisoblagichni kiritish ST. Hisoblagich chiqishidagi ikkilik kod dekoder tomonidan o'zgartiriladiDCuning biriga impulsda chiqadi.
Guruch.138. Puls tarqatuvchi Raqamli ma'lumot ekrani
Segment ko'rsatkichlari ko'pincha raqamli ma'lumotlarni vizual ko'rsatish uchun ishlatiladi. Ko'rsatkichning ettita mustaqil elementi har qanday raqamlarni yozishga, shuningdek, minus belgisini ko'rsatishga imkon beradi.
Raqamli qurilmalarni segment ko'rsatkichlari bilan ulash uchun kirishdagi to'rt xonali ikkilik kodni ettita chiqish signaliga aylantiradigan maxsus dekoderlar ishlab chiqilgan bo'lib, ularni bir xil nomdagi indikator segmentlariga etkazib berish mos keladigan o'nli raqamning yoritilishini ta'minlaydi.
Bunday dekoderdan foydalanishga misol rasmda ko'rsatilgan.139.
Guruch.139. LED indikatorli hisoblagich
Bob26.Qo'shimchalar
Keling, qo'shimchaning ishlash printsipini ko'rib chiqamiz, buning uchun biz birinchi navbatda ikkita o'nlik va ikkilik A + B sonlarining yig'indisini solishtiramiz:
Tashqi ko'rinishida qoidalar bir xil:
Qo'shish bit bo'yicha amalga oshiriladi - eng muhim raqamdan boshlab eng katta (o'ngdan chapga);
Eng kam ahamiyatli raqamda eng kam ahamiyatli raqamlar yig'indisi hisoblanadi atamalar A0va B0. Berilgan sanoq sistemasidagi bu miqdor bo'lishi mumkin bir xonali raqam sifatida yoziladiS0, yoki ikki xonali raqamP0S0. Raqam P0eng muhim raqamga ko'chirish yoki oddiygina tashish deb ataladi.
Barcha keyingi raqamlarda bu raqamlarning yig'indisi mavjud shartlariAiVaBi, va daPi−1≠Ushbu summaga 0 o'tkazma qo'shiladi: qo'shish natijasii-chi raqam shaklda yoziladiSiyokiPiSi.
Topuvchi - bu birinchi va ikkinchi raqamlarning "birliklari" va "nollari" ni asta-sekin (eng muhim bitdan boshlab) qo'shadigan qurilma.
shartlari. Ikkita bir xonali ikkilik sonlarni qo'shish uchun haqiqat jadvali:
A
|
IN
|
R
|
S
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
Birinchi uchta operatsiya bitta OR elementi tomonidan bajarilishi mumkin. Atamalarning to'rtinchi birikmasiga kelsak (1+1), keyin bu erda kerak "bir" ni keyingi raqamga o'tkazish. Bu bir nechta mantiqiy elementlar yordamida amalga oshiriladi.
Bitta bitli qo'shimchaning ishlashi rasmda ko'rsatilgan.140.
Ikkala atama ham faqat OR elementiga emas, balki bir vaqtning o'zida AND elementiga ham beriladi2, va undan EMAS elementiga. Shaklda. 140 Ikkita bitta xonali sonni yig'ishning barcha mumkin bo'lgan variantlari ustunda ko'rsatilgan. Birinchi uchta holatda (0+0, 0+1, 1+0) VA elementi2 o'zgarmaydi, chunki uning kirishida ikkita bitta impuls yo'q. Bu shuni anglatadiki, bu holatlarda inverterning chiqishi mantiqiy bo'ladi. Agar qo'shimcha qurilmaning kirishida bir vaqtning o'zida ikkita bitta impuls qabul qilinsa (1+1), u holda chiqish summasi (S) nolga teng bo'ladi va tashish P oladi mantiqiy bitta qiymat.
Ko'rib chiqilgan sxema Balki foydalanilsin faqat Uchun
yig'indisi eng kam ahamiyatli bitda va shuning uchun yarim qo'shuvchi deyiladi. Yarim to'ldiruvchi diagrammalarda harflar bilan ko'rsatilganH.S..
Guruch.140. Bir xonali qo‘shimcha (yarim qo‘shimcha)
Ikkita ko'p xonali raqamni yig'ishda har bir raqam uchun (eng muhimidan tashqari) qo'shimcha tashish kiritishiga ega bo'lgan qurilmadan foydalanish kerak. Bunday qurilma to'liq qo'shuvchi deb ataladi (2-rasm).141).
Yarim qo'shimchalar va to'liq qo'shimchalarni ma'lum bir tarzda ulash orqali ikkilik sonlarning bir nechta raqamlarini qo'shish qurilmalari olinadi. Misol uchun, uch bitli qo'shuvchi rasmda ko'rsatilgan.142.
ChiqishlardaS0−S2 ikkining yig'indisi uchun ikkilik kod hosil bo'ladi
uch xonali raqamlarA2A1A0VaB2B1B0, va chiqishdaP2shakllantirilmoqda
uzatish signali, chunki ikkita uch bitli ikkilik raqamni qo'shish to'rt bitli raqamga olib kelishi mumkin.
Bir xonali, ikki xonali va to'rt xonali qo'shimchalar integral sxemalar shaklida ishlab chiqariladi. Yig'ilgan sonlarning bit chuqurligini oshirish uchun mikrosxemalar ketma-ket ulanadi, buning uchun uzatish chiqishi yuqori bitlarga tegishli bo'lgan mikrosxemalarning uzatish kirishiga ulanadi. Raqamlarning past tartibli raqamlarini yig'adigan mikrosxema uchun tashish kiritish umumiy simga ulanishi kerak.
Guruch.141. To‘liq qo‘shimcha Guruch.142. Uch xonali
qo'shuvchi
Shaklda ko'rsatilgan.142 to'ldiruvchi parallel, pos- chunki axborot signallari bir vaqtning o'zida barcha kirishlarga keladi. Parallel qo'shimchada har bir ikkilik raqam alohida qo'shimchani talab qiladi.
Seriya qo'shgichda qo'shishning yana bir usuli qo'llaniladi. Shift registrlari yordamida to'rt bitli ketma-ket qo'shgichni rasmda ko'rsatilganidek ko'rsatish mumkin.143
Ushbu sxemada yig'ilgan raqamlarning qiymatlari oldindan yozilgan ikkita siljish registrlari mavjudAVaB. Chiqarish miqdoriSyig'indini almashtirish registrida to'planadi.
Guruch.143. Seriya tipidagi qo‘shimchalar
Taktli impulslar generatoridan (GTI) keladigan birinchi taktli pulsda eng kam ahamiyatli bitning qiymatlari (A0VaB0),
so'mS0yig'indisi registrida va ko'chirish chiqishida paydo bo'ladiPi uzatish signali (belgi) paydo bo'ladiP0("1" yoki "0"). Ikkinchisida
soat pulsi, keyingi bit va tashish qiymatlari qo'shiladiP0, kirish joyiga kelishPi−1dan qo'shuvchiD-tetik,
keyingi razryad kelguncha uzatish signalining kechikishini ta'minlash.
NatijaS1yig'indisi registriga yoziladi va chiqishda
uzatish yangi signal hosil bo'ladiP1. Uchinchi soatda puls raqamlar qo'shiladiA2,B2va uzatishP1. To'rtinchi (oxirgi) soat pulsi yig'ish jarayonini yakunlaydi.
Bob27.Protsessor tuzilishi
Keling, oddiy misol yordamida protsessorning ishlash tamoyillarini ko'rib chiqaylik. Ushbu tamoyillarni bilish har qanday turdagi kompyuterlarni va turli mikroprotsessor modullarini o'zlashtirish uchun yaxshi asosdir.
Shaklda.144 protsessorning soddalashtirilgan blok diagrammasini ko'rsatadi va uning kompyuter xotirasi bilan aloqasi.
Manba dasturining ko'rsatmalari odatda foydalanuvchi tomonidan qo'shni xotira kataklariga joylashtiriladi. Protsessor xotiradan bitta buyruqni o'qiydi va unda ko'rsatilgan amalni bajaradi. Keyin u keyingi katakdan keyingi buyruqni o'qiydi va keyingi amalni bajaradi va hokazo.
Protsessor o'z ichiga beshta asosiy registrni (buyruqlar registri, akkumulyator, ma'lumotlar registri, dastur hisoblagichi, manzil registri), ikkita operandni qo'shish, mantiqiy ko'paytirish va boshqalarni bajaradigan arifmetik-mantiqiy birlik (ALU) kiradi.
Guruch.144. Protsessor blok sxemasi
Keling, barcha protsessor registrlari va ALU larning maqsadini ko'rib chiqaylik.
Dastur hisoblagich(SK). Bu murojaatni tashkil qilish uchun xizmat qiladi dastur saqlanadigan xotira hujayralari. Har bir buyruqni bajarish siklining oxirida hisoblagich keyingi dastur ko'rsatmasini o'z ichiga olgan xotira katakchasi manzilini ko'rsatadi. Buyruqlar ko'pincha ketma-ket hujayralarga kiritilishi va joriy buyruq bajarilganda hisoblagichning tarkibi bittaga ko'payganligi sababli u avtomatik ravishda keyingi buyruqning manzilini ko'rsatadi.
Buyruqlar registri(RK). Ushbu registr saqlash uchun ishlatiladi to'g'ridan-to'g'ri mashina tomonidan bajariladigan buyruqlar. Buyruqning ishlash kodi RC dan kompyuterni boshqarish moslamasiga yuboriladi va dekodlanadi. Shundan so'ng, buyruqni bajarish bo'yicha harakatlar sodir bo'ladi: operandni o'qish va (yoki) buyruq bilan belgilangan operatsiyani bajarish.
Manzil reestri(RA). U ijrochi manzilning qiymatini o'z ichiga oladi xotira hujayralari. Agar kompyuter buyruqni qabul qilsa, u holda SK buyruq hisoblagichining mazmuni buyruq saqlanadigan katak manzilini ko'rsatish uchun PAga yuboriladi.
Ma'lumotlar reestri(RD). So'zlarni vaqtincha saqlash uchun ishlatiladi
xotira va protsessor o'rtasida ma'lumot almashishda. Buyruq, raqam yoki belgi xotiradan protsessorga o'qilganda, bu so'z avval ma'lumotlar registriga kiradi va keyin buyruqlar registriga (buyruqlar) yoki boshqa protsessor registrlariga o'tkaziladi. Protsessordan xotiraga ma'lumotlarni jo'natishda u birinchi navbatda RD ga joylashtiriladi va shundan keyingina kerakli xotira katagiga yoziladi.
Axborot so'zi ma'lumotlar registrida bo'lsa, u arifmetik yoki mantiqiy operatsiyalar uchun mavjud. RD tarkibi, masalan, akkumulyator tarkibiga qo'shilishi mumkin va natijada olingan natija akkumulyatorda saqlanadi.
Batareya(A). Batareya asosiylaridan biridir protsessor elementlari.
Mashina bir vaqtning o'zida faqat ikkita operandda arifmetik yoki mantiqiy amalni bajarishi mumkin. Odatda birinchi operand xotiradan ma'lumotlar registriga olinadi, ikkinchisi esa akkumulyatorda. Buyruqda ko'rsatilgan operatsiya RD va A ning mazmuni bo'yicha bajariladi va operatsiya natijasi akkumulyatorga joylashtiriladi.
Ikkilik qo'shish operatsiyasi eng muhim bitda to'lib ketganda, tashish yo'qoladi. Shu bilan birga, uni bir bitli tashish registriga (C) yozish mumkin, u akkumulyatorning kengaytmasi sifatida ishlaydi va u to'lib ketganda to'ldiriladi.
Arifmetika-mantiqiy qurilma(ALU)bajarishga imkon beradi ko'chirishni hisobga olgan holda qo'shish va ayirish kabi arifmetik amallar va hokazo.
Masalan, raqamlar qo'shilish tartibini ko'rib chiqing53 va 106 quyida berilgan dastur. Ko'rsatmalar ham, ma'lumotlar ham ikkilik shaklda (kompyuter tushunadigan yagona shakl) kodlangan bo'lishi kerak bo'lsa- da, bu dastur soddaligi uchun ramziy ko'rsatmalar belgisi bilan yozilgan.
Quyidagi buyruqlar qo'llaniladi
CLA (Clear Accumulators - batareyani tozalash) - ushbu buyruq yordamida Batareya quvvati nolga o'rnatilgan.
ADD (Qo'shish - qo'shish) - bu buyruq yordamida katak tarkibi bilan A dan keyin yozilgan raqamDD, mazmuni bilan steklar batareya va natija batareyada qoladi.
MOV (MOVe - oldinga) - bu buyruq bilan tarkib batareya MO dan keyin yozilgan raqam bilan hujayraga yuboriladiV, batareyaning tarkibi saqlanadi.
HLT (HaLT - to'xtatish).
Ikki raqam yig'indisini hisoblash uchun dastur
Xotira hujayralari
|
Izohlar
|
|
manzil
|
mazmuni
|
20
21
22
23
24
25
26
27
|
0053
0106
0000
CLA
qo'shing
qo'shing
MOV 22
HLT
|
Birinchi muddat Ikkinchi muddat
Natijaga ajratilgan hujayra
Batareya mavjud0000 (tozalash) Batareya mavjud53 Batareya mavjud 59 (53 + 106) Manzil ko'rsatilgan hujayraga22 yozilgan Mashinani to'xtatish
|
Dastur kompyuter xotirasiga yacheykadan boshlab yoziladi23 va raqamli ma'lumotlar - hujayradan20. 22-sonli katak summani qayd etish uchun ajratilgan. Dasturni bajarish uchun dastur hisoblagichini raqamga o'rnatish kerak23 va kompyuterni ishga tushiring. Shundan so'ng dasturning bajarilishi boshlanadi hujayra tarkibini o'qish23. CLA buyrug'i batareyani o'rnatadi
nol. Ushbu buyruq bajarilganda, dastur hisoblagichining tarkibi ga ortadi 1 va keyingi buyruq 24-joydan o'qiladi. Bu A jamoasiDD 20 20-hujayra tarkibini tarkibi bilan birga qo'shadi batareya, ya'ni53 s 0. Buyruq bajarilgandan keyin in batareyada raqam mavjud53, va jamoa hisoblagichida - 25 (u yana tomonidan ortadi1)
Quyidagi buyruq hujayradan o'qiydi25, yugurish hujayra tarkibini yig'ish21 va batareyalar, ya'ni 106 va 53. Buyruqning oxirida akkumulyator yig'indini o'z ichiga oladi106 + 53= 159, va dastur hisoblagichida -26. Keyingi buyruq - MOV 22 oldinga akkumulyator tarkibini manzili bo'lgan katakka kiriting22. Endi bu katakchada va batareyada raqam mavjud159, va buyruqlar hisoblagichida - 27. HLT buyrug'i 27-yacheykadan tanlanadi, buyruq hisoblagichi 1 ga oshiriladi (unda raqamni o'z ichiga oladi28), lekin HLT buyrug'i buyruqlarni olishni to'xtatadi, ya'ni dastur bajarilishining oxiri qayd etiladi (yacheyka mazmuni28 ko'rsatmalar registrida tanlanmagan va shunday talqin qilinmaydi jamoa).
Test savollari va test topshiriqlari
Asosiy mantiqiy amallarni sanab bering?
EMAS elementning diagrammasini chizing va qanday ishlashini tushuntiring.
OR elementining diagrammasini chizing va qanday ishlashini tushuntiring.
Elementning diagrammasini chizing va qanday ishlashini tushuntiring.
VA-EMAS va NOR-EMAS mantiqiy elementlardan foydalanib, sxema chizing mantiqiy operatsiyani amalga oshirish EMAS.
VA-EMAS va NOR-EMAS mantiqiy elementlaridan foydalanib, sxema chizing mantiqiy OR operatsiyasini amalga oshirish.
VA-EMAS va NOR-EMAS mantiqiy elementlaridan foydalanib, sxema chizing mantiqiy operatsiyani amalga oshirish I.
Sxemani chizing va multivibratorning ishlashini tushuntiring
mantiqiy elementlar.
Diagramma chizing va Shmitt triggeri qanday ishlashini tushuntiring mantiqiy elementlar.
Mantiqiy multivibrator sxemasiga misol keltiring kvars bilan barqarorlashtirilgan elementlar.
Amalga oshirishga misol keltiring va qanday ishlashini tushuntiring asinxronR.S.-mantiqiy elementlarda trigger.
Sinxron flip-flop nima?
Amalga oshirishga misol keltiring va ishlash tartibini tushuntiring sinxronR.S.-mantiqiy elementlarda trigger.
NimaD- trigger va u qayerda ishlatiladi?
Ishlash tartibini tushuntiringD- tetik.
Registr nima?
Amalga oshirishga misol keltiring va ishlash tartibini tushuntiring parallel registr.
Amalga oshirishga misol keltiring va qanday ishlashini tushuntiring ketma-ket registr.
Puls hisoblagichi nima?
Ikkilik qo‘shish hisoblagichining diagrammasini chizing.
Ikkilik ayirish hisoblagichining sxemasini chizing.
O‘nli kasr diagrammasini chizing.
Qaytaruvchi hisoblagich nima?
Qanday qurilmalar kombinatsion deyiladi?
Multipleksor nima? Uning diagrammasini chizing.
Demultipleksator nima? Uning diagrammasini chizing
Shifrlovchi nima? Uning diagrammasini chizing.
Dekoder nima? Uning diagrammasini chizing.
Raqamli axborot qanday tasvirlanadi?
Ikki ikkilik sonni yig'ish qanday bajariladi?
Diagramma chizing va bir raqamli ishini tushuntiring qo'shuvchi.
Uch bitli qo‘shimchali sxemani chizing.
Diagramma chizing va qo‘shimchaning ishini tushuntiring ketma-ket tur.
Diagramma chizing va raqamli sxema qanday ishlashini tushuntiring to'ldiruvchiga asoslangan taqqoslashlar.
Oddiy protsessorning sxemasini chizing. Tavsif bering uning
registrlarining ishlashi.
ADD va MOV buyruqlarining maqsadini tushuntiring.
NOT elementi qanday mantiqiy amalni bajaradi?
Mantiqiy inkor.
Mantiqiy qo‘shish.
Mantiqiy ko‘paytirish.
OR darvozasi qanday mantiqiy amalni bajaradi?
Mantiqiy inkor.
Mantiqiy qo‘shish.
Mantiqiy ko‘paytirish.
AND darvozasi qanday mantiqiy amalni bajaradi?
Mantiqiy inkor.
Mantiqiy qo‘shish.
Mantiqiy ko‘paytirish.
NOR elementi qanday mantiqiy amalni bajaradi? agar biz uning kirishlarini birlashtirsak?
Qo‘shishning mantiqiy amali.
Mantiqiy ko‘paytirish amali.
Mantiqiy inkor amali.
Registr nima?
Muayyan kirish uchun kommutatsiyani ta'minlovchi qurilma chiqishga.
Kirishning biriga ulanishini ta'minlovchi qurilma chiqadi.
Axborotni saqlashni ta'minlovchi qurilma.
Ikki raqamni solishtiruvchi qurilma.
Multipleksor nima?
Muayyan kirish uchun kommutatsiyani ta'minlovchi qurilma chiqishga.
Kirishning biriga ulanishini ta'minlovchi qurilma chiqadi.
Axborotni saqlashni ta'minlovchi qurilma.
Ikki raqamni solishtiruvchi qurilma.
Demultipleksator nima?
Muayyan kirish uchun kommutatsiyani ta'minlovchi qurilma chiqishga.
Kirishning biriga ulanishini ta'minlovchi qurilma chiqadi.
Axborotni saqlashni ta'minlovchi qurilma.
Ikki raqamni solishtiruvchi qurilma.
Taqqoslovchi nima?
Muayyan kirishni ga almashtirishni ta'minlovchi qurilma Chiqish.
Kirishning biriga ulanishini ta'minlovchi qurilma chiqadi.
Axborotni saqlashni ta'minlovchi qurilma.
Ikki raqamni solishtiruvchi qurilma.
Shifrlovchi nima?
Kirishlardan birida bitta signalni aylantiruvchi qurilma kirish raqamiga mos keladigan ikkilik kodga.
Ikkilik kiritishni birlik kodiga aylantiruvchi qurilma chiqishlardan birida signal.
Uzluksiz signalni aylantiruvchi qurilma ikkilik kodlar ketma-ketligi.
Ikkilik kodlarni uzluksiz signalga aylantiruvchi qurilma.
Dekoder nima?
Kirishlardan birida bitta signalni aylantiruvchi qurilma kirish raqamiga mos keladigan ikkilik kodga.
Ikkilik kiritishni birlik kodiga aylantiruvchi qurilma chiqishlardan birida signal.
Uzluksiz signalni aylantiruvchi qurilma ikkilik kodlar ketma-ketligi.
Ikkilik kodlarni uzluksiz signalga aylantiruvchi qurilma.
QISM7.ELEKTR O'lchovlar
Magnitelektrik va elektromagnit tizimlarning o'lchash mexanizmlari.
Ampermetr va voltmetrning qurilishi.Elektron qurilmalarning xususiyatlari voltmetrlar.Analog-raqamli signalni konvertatsiya qilish.Teorema Kotelnikova.DAC va ADC sxemalariga misollar.Vaqt o'lchagich intervallar.Raqamli faza o'lchagich.Raqamli chastota o'lchagich.O'lchov
individual rezistorlar parametrlari,kondansatörler va bobinlar
induktivlik.
O'lchov - bu maxsus texnik vositalar yordamida fizik miqdorning qiymatini eksperimental ravishda topish jarayoni.
Elektr o'lchovlari juda xilma-xildir. Ular natijani olish usullari, o'lchov aniqligi uchun turli talablar va boshqalar bilan farqlanadi.
Elektr zanjirlarida ko'pincha ikki turdagi o'lchovlar mavjud. Birinchisi, elektr ta'siri va signallarining parametrlarini aniqlash bilan bog'liq bo'lib, kuchlanish yoki oqim amplitudasini, elektr quvvatini, tebranish chastotasini, oqim va kuchlanish orasidagi yoki ikkita sinusoidal signal orasidagi faza burchagini, vaqt oralig'ini o'lchashni va hokazolarni o'z ichiga oladi. Ikkinchi turdagi o'lchovlar elektron elementlarning parametrlarini aniqlash bilan bog'liq: rezistorlar, kondansatörler va induktorlar.
O'lchovlarni amalga oshirishda analog va raqamli signallardan foydalaniladi.
Analog elektr signallari kuchlanish va oqim sifatida ifodalanadi, ularning qiymatlari istalgan vaqtda aniqlanadi. Ushbu signallar doimiy ravishda ularni yaratadigan jismoniy jarayonlarni aks ettiradi: ular bevosita analoglari.
Analog o'lchov asboblari elektr miqdorini aylantirish uchun mo'ljallangan elektron qismdan va o'lchash mexanizmidan iborat.
Raqamli o'lchash asboblari avtomatik ravishda kiritilgan o'lchangan analog (uzluksiz) qiymatni mos keladigan diskret qiymatga aylantiradi, so'ngra o'lchov natijasini raqamli shaklda taqdim etadi.
Bob28.Analog parametr o'lchovlari
elektr signallari
Voltaj va oqim amplitudasini o'lchash sinusoidal signallar
Analog o'lchash asboblari elektromexanik o'lchash asboblari asosida qurilgan bo'lib, ularning o'qishlari o'lchangan miqdorning o'zgarishining uzluksiz funktsiyasidir. Elektromexanik qurilma ikkita asosiy qismdan iborat: o'lchash sxemasi va elektromexanik o'lchash transduseri (o'lchash mexanizmi). O'lchov sxemasi, odatda o'lchov o'tkazgichi, o'lchangan miqdorni o'lchash mexanizmiga bevosita ta'sir qiluvchi boshqa miqdorga aylantiradi. Harakatlanuvchi va harakatsiz qismlardan tashkil topgan o'lchash mexanizmida bu miqdorning elektromagnit energiyasi harakatlanuvchi qismning harakatsiz qismiga nisbatan harakatining mexanik energiyasiga aylanadi.
Keling, masalan, ikki turdagi o'lchash mexanizmlarini ko'rib chiqaylik: birinchi o'lchash mexanizmi magnitoelektrik, ikkinchisi elektromagnit deb ataladi.
Magnetoelektrik o'lchash mexanizmi bilan birga yordamchi elementlar rasmda ko'rsatilgan.145.
Magnitelektrik o'lchash mexanizmining ishlash printsipi doimiy magnit maydon va to'g'ridan-to'g'ri oqim bilan o'tkazgichning kuch o'zaro ta'siriga asoslangan.
O'lchov mexanizmining magnit davri doimiy magnit bilan hosil bo'ladi1, ustiga qutb bo'laklari 2 mahkamlangan, orasiga o'z navbatida statsionar tsilindrni joylashtirdi3. qutb Maslahatlar va statsionar silindr yumshoq magnit materialdan qilingan. Magnit konturning bunday dizayni qutb qismlari orasidagi bo'shliqni olish imkonini beradi2 va silindr 3 bir xil radial doimiy magnit maydon. Bu maydonda harakatlanuvchi lasan mavjud4, ko'pincha o'raladi alyuminiy ramka. harakatlanuvchi lasan4 o'q vallariga o'rnatiladi 5
yoki cho'zilgan belgilar. O'lchangan to'g'ridan-to'g'ri oqim lasan kamonlari orqali lasanga kiradi6, bu qarshi momentni yaratadi. Bundan tashqari, yordamchi dizayn elementlari quyidagilardir:7 - ko'rsatgich- strelkaning nol holatini o'rnatish uchun qurilma8 , 9 - muvozanat,10 - masshtab.
Bo'shliqdagi magnit maydonning g'altakdagi oqim bilan o'zaro ta'siri natijasida moment hosil bo'ladi, uning ta'sirida harakatlanuvchi bobin yarim o'qlarda aylanadi.5. og'ish lasan M momentiga qadar davom etadi
vr
M qarama-qarshi moment bilan muvozanatlashmaydiva boshqalar. Bu holda o'q 8 burchak ostida chetlanadia, g'altakdagi oqimga mutanosib.
Guruch.145. Magnetoelektrik o'lchash mexanizmi
O'lchov mexanizmining momenti formula bilan aniqlanadiMvr=BV
|