nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 166

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
183
Фойдаланилган дабиётлар
1.
М.Мирқосимов. Мактаб бошқарувининг назарий ва педагогик
асослари. Т. - Ўқитувчи. 1997 й.
2.
Таълим менежменти. 2010-йил 2-сони, 2011-йил 1-2-6-сонлари
Собирова Д.Т. Янги аxборот теxнологиялар таълим самарадорлигини
ошириш омили.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
184
Ш.Н.Турдиева
БВХТХҚТ ва МОҲМ, “Табиий ва аниқ
фанлар методикаси” кафедраси катта ўқитувчиси
БИОЛОГИЯ ФАНИНИНИ ЎҚИТИШДА SMART ЭDUCATION
ЛОЙИҲАСИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ АҲАМИЯТИ
Аннотация:
Ушбу мақолада биология фанини ўқитишда Smart education
таълим муҳити асосида дарсларни ташкил қилиш ва ўқувчилар
ўзлаштиришида самарали натижаларга эришиш усуллари кўрсатиб берилган.
Калит сўзлар:
глобаллашув, “Smart education”, тезкор старт, видеодарс,
ахборот технлогиялари
Узлуксиз таълим тизимида ташкил этиладиган ўқитиш жараёнининг
самарадорлигини ошириш юзасидан қабул қилинган меъёрий ҳужжатларда
педагогик ва ахборот технологияларидан уйғун фойдаланиш муҳим вазифа
сифатида белгиланган.
Дарҳақиқат,
ахборотлар
глобаллашган
даврда
таълим-тарбия
жараёнида педагогик ва ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда
ўқитиш самарадорлигини ошириш долзарб муаммо саналади.
Табиий
фанлар,
жумладан,
биологияни
ўқитишда
ахборот
технологиялардан фойдаланиш учун биология таълими мазмунининг ўзига
хос хусусиятларини эътиборга олиш зарур: тирик объектлар билан ишлаш,
уларда кечадиган ҳаётий жараёнларни кузатиш, тажриба қўйиш ва б.
Қуйида биз, биология фанини ўқувчилар онгига сингдиришнинг,
фанга доир материалларни ўзлаштиришнинг энг самарали усули
ҳиобланадиган “ ақлли таълим” - “Smart education” лойиҳаси орқали иш
олиб боришнинг аҳамиятли жиҳати ҳақида сўз юритамиз.
“Smart education”: таърифи, мазмун-моҳияти, имкониятлари
XXI асрга келиб инсоният ҳаммага бирдек ахборот олиш имкониятини
берувчи очиқ ахборот жамиятини шакллантириш томон жадал бормоқда.
“Электрон” ҳукумат, “электрон” уй, “электрон” тижорат, “электрон” таълим
каби рақамли борлиқ элементлари ҳаётимизга кириб улгурди ва одатий ҳол
бўлиб қолди. Эндиликда инсоният электрон ресурслардан шунчаки ахборот
манбаи сифатида эмас, балки интерфаол муҳитда улардан ақл билан
фойдаланишни мақсад қилиб қўймоқда. Бу жадал янгиланиб бораётган
ахборот
коммуникaция
технологиялари
имкониятларидан
мулоқот
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 160/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
176
П. Торранс креативликни камчиликлар, билимлардаги бўшлиқлар,
етишмаётган элементлар, ноқулайликни ўткир тарзда қабул қилиш
қобилияти сифатида талқин қилади... Инсоннинг ижодий жараёнига муаллиф
қийинчилик ҳиссиёти, ечимларни қидириш, йўқолган элементлар ҳақида
фаразларни пайдо қилиш ва шакллантириш, бу фаразларни синаб кўриш,
уларни ўзгартириш имконияти ва натижаларни маълум қилишни киритган.
Дж. Гилфорд ва П. Торранс, креативликнинг ақл-идрокдан
мустақиллигини эътироф қилиб, ўз тадқиқотларида улар ўртасидаги
корреляция муносабатларида баъзи қонунийликлар борлигини аниқлашган.
Қуйидаги боғлиқликлар аниқланган: интеллект даражаси қанчалик юқори
бўлса, синалувчида креативлик тестлари бўйича баллари шунча юқори
бўлади. Юқори интеллектли шахсларда креативлик даражаси паст эканлиги
аниқланган бўлса-да, IQ даражаси паст бўлган кишида юқори ҳеч қачон
маҳсулдорлик топилмаган. Шу муносабат билан П. Торранс "интеллектуал
чегара назарияси"ни шакллантиради. Агар IQ 115-120 баллдан паст бўлса,
интеллект ва креативлик фарқланмайди ва ягона омилни ташкил етади,
агарда IQ 120 баллдан юқори бўлса, креативлик ва интеллект мустақил
омиллар ҳисобланади.
Энди бевосита тадқиқотимизда фойдаланилган методикалар орқали
олинган
натижалар
таҳлилига
ўтамиз.
Дастлаб,
тадқиқотимизда
фойдаланилган методикалар сирасига кирувчи “Креативлик отаси” номи
билан машҳур Вильямснинг “Ижодкорлик тести” методикаси орқали
олинган тренингдан олдин ва тренингдан кейинги натижаларни таҳлил
қилдик. Бунда 4 та креативлик сифатлари кўриб чиқилди (1-жадвал).
1. Равонлик. Кўплаб ғояларни ўйлаб топиш кўникмаси-кўп деган сўзга
асосланади.
2. Мослашувчанлик.
Турли ғояларни ўйлаб топиш кўникмаси-
ўзгартириш деган сўзга асосланади.
3. Ўзига хослик. Бошқаларга ўхшамаган, ажралиб турувчи ғояни ўйлаб
топиш кўникмаси-ноёб деган сўзга асосланади.
4. Яратувчанлик. Ғояларни кенгайтириш кўникмаси-қўшиш деган сўзга
асосланади.
Олий таълим тизимида таҳсил олаётган талабалардан ажойиб ғояларни
ўйлаб топиш (ўзига хослик); уларни кенгайтириш (ишлаб чиқиш); ёки
бошқа ғоялар билан солиштириш ва улардаги боғлиқликни топиш
(мослашувчанлик) талаб этилганда, мазкур кўникмалар бир-бири билан
кесишади.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
178
0
2
4
6
8
10
12
14
16
Равонлик
Мослашувчанлик
Ўзига хослик
Яратувчанлик
15,01
10,45
11,01
14,45
15,71
10,13
11,89
14,01
Вильямс методикаси бўйича назорат гуруҳидаги 1-2 курс
талабаларидан олинган эмпирик натижаларнинг диаграмма
кўриниши (n=180)
Вил
ьямс
мето
дика
си бўйича назорат гуруҳидаги 1-2 курс талабаларидан олинган эмпирик
натижаларнинг қиёсий статистик кўриниши (n=180)
Ушбу маълумотларни қуйидаги шархлар асосида изоҳлаш мумкин.
Жумладан, тажриба ва назорат объектлари бўйича қўлга киритилган эмпирик
маълумотларда талабалардаги креативлик сифатларини намоён этилиши
билан боғлиқ турли хил кўрсаткичлар аниқланди. Масалан, тажриба
объектларидаги 1-2-курс талабаларидаги (n
1
=90) “Равонлик” сифати бўйича
дастлабки (тажрибагача) бўлган даврда умумий ўртача қиймат 14,17 баллни
ташкил этган бўлса, тажриба даври якунлангандан сўнг эса бу
кўрсаткичнинг 19,71 баллни (самарадорлик p=0,01); ушбу методиканинг
бошқа омиллари яъни, “Мослашувчанлик” бўйича 11,01 дан 14,13 баллгача
(самарадорлик p=0,04), “Ўзига хослик” 11,54 балдан 15,51 балгача
(самарадорлик p=0,04) ва охирги омил “Яратувчанлик” 13,92 балдан 19,62
балгача (самарадорлик p=0,00) ошганлигини кўришимиз мумкин.
Ушбу креативлик сифатлари бўйича талаба-ёшлардаги энг юқори
кўрсаткич “Яратувчанлик”, p=0,00 ни ташкил этди. Энг қуйи кўрсаткич
“Ўзига хослик” сифати бўйича p=0,05 ни ташкил этди (3.3.1-жадвал).
Назорат объектларида эса мазкур сифат кўрсаткичлари орасидаги
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 460/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
498
Sakkizinchi nuqta - muvaffaqiyatni modellashtirish muvaffaqiyatga olib
keladi.
NLDasoschilari Richard Bandler va Jon Grinder omadli shaxslarga taqlid
qilib, ajoyib natijalarga erisha oldilar.
Agar siz o'z sohasidagi mutaxassisdan qanday qilib muvaffaqiyatga
erishganini so'rasangiz, u sizga javob bera olmaydi, chunki u uchun hamma narsa
shunchalik tabiiyki, u o'ylash va harakat qilish mumkinligi haqida hatto
o'ylamaydi.
Ammo agar siz unga diqqat bilan qarasangiz va u qanday nafas olayotganini,
qanday harakat qilishini, nimani qadrlashini va nimaga ishonishini o'rgansangiz,
siz uning idrok modelini sinab ko'rishingiz va shunga o'xshash muvaffaqiyatlarga
erishishingiz mumkin.
Modellashtirish - bu jarayonning eng to'liq tavsifi. NLDda modellashtirish
jarayoni til stereotiplarini ("lingvistik") va og'zaki bo'lmagan muloqotni tahlil
qilish orqali miyaning ("neyro") qanday ishlashini aniqlashni o'z ichiga oladi.
Keyinchalik, ushbu tahlil natijalari ushbu ko'nikmalarni boshqa odamlarga va
faoliyatning boshqa sohalariga o'tkazish uchun ko'p bosqichli strategiyalar yoki
dasturlarga ("dasturlash") kiritiladi.
Strategiya - bu vazifani bajarish uchun fikrlash va xatti-harakatlarimizni
qanday tashkil qilishimiz. NLP modeliga ko'ra, bizning hissiy va lingvistik
funktsiyalarimiz aqliy faoliyatning dasturlashtirilgan ketma-ketligida tashkil
etilishi ko'p jihatdan atrofimizdagi dunyoni idrok etishimizni belgilaydi.
Shunday
qilib,
neyrolingvistik
dasturlash
samaradorligining
sabablarini
quyidagilarda ifodalsh mumkin:
Strategik
Ijobiy e’tiqod tizimiga tayanish
Inson miyasi potentsialining katta qismini ishda yo'naltirish, ongsizda
mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Kovalev S. V. Neyrolingvistik dasturlash asoslari: Darslik.- M .:
Moskva psixologik-ijtimoiy instituti; Voronej: "MODEK" NPO
nashriyoti, 2001. - 160 p. ("Psixolog kutubxonasi" seriyasi).
2.
Kondrashenko V.T. va boshqalar Umumiy psixoterapiya 4-nashr, Mn
.: Vish. shk., 1999.-524 b.
3.
Malkina-Pykh I. G. Ijobiy terapiya va NLD texnikasi: Eksmo;
Moskva; 2004 yil
4.
Robert Dilts "NLDbilan modellashtirish"
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 459/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
497
boshqarish mumkin.
NLD ko'lami juda keng bo'lib, psixoterapiya, pedagogika, tibbiyot, biznes,
marketing, reklama, shuningdek, menejment va siyosiy maslahatlarni o'z ichiga
oladi.
NLD 1970-yillarning boshida paydo bo'lgan va o'sha paytda Kaliforniya
universitetining tilshunoslik kafedrasi dotsenti Jon Grinder va shu universitetning
psixologiya fakulteti talabasi Richard Bandler o'rtasidagi hamkorlik samarasi edi.
Richard Bandler ham psixoterapiyaga katta qiziqish bildirgan.
NLD ikkita asosiy printsipga asoslanadi:
1. Xarita hudud emas. Biz biladigan narsa faqat bu haqiqatni idrok etishimizdir.
Biz atrofimizdagi dunyo haqida tasavvur hosil qilamiz va unga hissiy vakillik
tizimlarimiz orqali munosabat bildiramiz. Va bizning "neyrolingvistik" voqelik
xaritalarimiz harakatlarimizni belgilaydi va ularga ma'no beradi.
2. Hayot va ong tizimli jarayonlardir. Bunday tizimlar "o'z-o'zini tashkil etish"
ning ma'lum tamoyillariga asoslanadi.
NLD haqida tushunishingiz kerak bo'lgan birinchi narsa bu "xarita hududning o'zi
emas". Ushbu iboraning ma'nosi shundaki, bizning haqiqat haqidagi g'oyalarimiz
haqiqatdan juda farq qiladi.
Har bir insonning o'z kartasi bor va agar kimdir o'zini o'zi kutganidek
tutmasa, tushkunlikka tushishi mumkin.
Ikkinchi muhim nuqta - "Tana va ong - yagona tizimning qismlari" iborasini
tushunish. Bundan kelib chiqadiki, tashqi ko'rinishimizni o'zgartirish orqali biz
ongimizni o'zgartirishimiz mumkin.
Tushunish uchun uchinchi muhim nuqta - bu hayot tajribasi. Bizning
xotiramiz hayotimizdagi barcha voqealar va fikrlarni saqlaydi. NLD yordamida siz
nafaqat eski xotiralarni osongina jonlantirishingiz, balki ularni o'zingiz xohlagan
yangi usulda qayta kodlashingiz mumkin.
To'rtinchi nuqta - aloqa. Suhbatdoshingizni his qilish, uning harakatlarini,
yuz ifodalarini, so'zlarini o'rganish juda muhim, faqat bu holatda muvaffaqiyatga
erishasiz.
Beshinchi muhim nuqta - vaziyatga nafaqat ishtirokchi, balki tashqi
kuzatuvchi sifatida ham qarashga intilish. Ko'pincha tashqaridan ko'rinadiki,
voqealarni ichidan tushunish qiyin.
Oltinchi nuqta - esda tuting, kerakli natijaga erishish uchun sizda hamma
narsa bor. O'ylab ko'ring, sizning haqiqiy maqsadlaringiz ba'zan uzoqda bo'ladi,
lekin siz ularga erisha olmaysiz. Zaxiralaringizni noto'g'ri ishlatasizmi?
Ettinchi nuqta har qanday harakat odatda yaxshi niyat bilan belgilanadi.
|
| |
ulanish holatini nazoratlashli filtrlash

yishi, himoyaning unchalik yuqori bo‘lmagan darajasini ta’min
laydi. Shu sababli, amalda ekspert sathini filtrlash texnologiyasidan
kompleks brandmauerlar ishlashi samaradorligini oshirishda foyda-
laniladi. Ekspert sathning filtrlash texnologiyasini ishlatuvchi komp
leks brandmauerlarga misol tariqasida Fire Wall-1 va ON Guardlami
ko‘rsatish mumkin.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 461/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
499
Kasimov Ubaydulla Akhrorovich
Head of the Department of Pedagogy
and Psychology, Educational Technologies,
Bukhara Region candidate, dotsent
E-mail: ubaydulla.kasimov@mail.ru
NEUROLINGUISTIC PROGRAMMING (NLD) IN LEARNING A
FOREIGN LANGUAGE
Аннотация:
Мақолада тил ўрганишда нейролингвистик дастурлаш
имкониятларидан фойдаланишнинг аҳамияти ёритилган ва таҳлил этилиб
тавсиялар берилган.
Annotation:
In the article on the analysis of the application of
neurolinguistic programming in learning forein laguage
Аннотация: В статье обсуждается важность использования
возможностей нейролингвистического программирования в изучении и
анализе языков, даются рекомендации.
Neurolinguistic programming (NLD) is such a field of knowledge that it
studies the structure of subjective experience, its structure, the language of its
description, and the mechanisms of its realization. The first name of NLD is
“Metabolims” which means to incorporate subjective (successful, successful)
experience into others ’activities based on modeling. In the “neuro” part of the
name NLD, the description of subjective experience reflects the processes of brain
neurological processes responsible for receiving, storing, processing, and
transmitting information. The "linguistic" part is the mechanisms of thinking and
behavior as an important feature of language and includes a description of the
processes of organizing communication. "Programming" refers to the systematic
nature of the expression of thought and behavior, and means that they are
manifested in a certain order. Because “program-program” in Greek means a clear
sequence of steps in achieving the results of a specific goal.
Thus, neurolinguistic programming (NLD) is a systemic process that relates
to life, to a particular subjective positive, successful experience. These, in turn, are
psychotechnics, technologies, to create a neurolinguistic model of human
perfection and to transfer it to others, to improve his subjective experience, to
make his life a success.
At the same time, neurolinguistic programming pays great attention to the
|
| |
Yopiq va ochiq qism tarmoqlarni alohida himoyalovchi sxema-

moqdan foydalanish yopiq qismtarmoqdan
foydalanishga imkon
bermaydi.
Marshrutizator
8.15-rasm. Ikkita tarmoq interfeysli ikkita brandmauer asosida
yopiq va ochiq qismtarmoqlami alohida himoyalash sxemasi.
Ikkita brandmauerli sxema tarmoqlararo aloqa xavfsizligining
yuqori darajasini ta’minlaydi. Bunda har bir brandmauer yopiq
tarmoqni himoyalashning alohida
eshelonini hosil qiladi, himoya
lanuvchi ochiq qismtarmoq esa ekranlovchi qismtarmoq sifatida ish-
tirok etadi. Odatda ekranlovchi qismtarmoq shunday konfigurat-
siyalanadiki, qismtarmoq kompyuteridan g‘anim tashqi tarmoq va
lokal tarmoqning yopiq qismtarmog‘i foydalana olsin. Ammo tashqi
tarmoq va yopiq qismtarmoq orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri
axborot pa-
ketlarini almashish mumkin emas. Ekranlovchi qismtarmoqli ti-
zimga hujum qilishda, bo‘lmaganida,
himoyaning ikkita mustaqil
chizig‘ini bosib o‘tishga to‘g‘ri keladi. Bu esa juda murakkab ma-
sala hisoblanadi. Tarmoqlararo ekran holatlarini monitoringlash
vositalari bunday urinishni doimo aniqlashi va tizim ma’muri o ‘z
vaqtida ruxsatsiz foydalanishga qarshi zaruriy choralar ko‘rishi
mumkin.
220
Ta’kidlash lozimki, aloqaning kommutatsiyalanuvchi
liniyasi
orqali ulanuvchi masofadagi foydalanuvchilaming ishi ham
tashkilotda o‘tkaziluvchi xavfsizlik siyosatiga muvofiq nazorat
qilinishi shart. Bunday masalaning namunaviy hal
etilishi - zaruriy
funksional imkoniyatlarga ega bo‘lgan masofadan foydalanish ser-
verini (terminal servemi) o‘matish. Terminal server bir necha
asinxron portlarga va lokal tarmoqning bitta interfeysiga ega bo‘l-
gan tizim hisoblanadi. Asinxron portlar va lokal tarmoq orasida ax
borot almashish faqat tashqi foydalanuvchini autentifikatsiyalashdan
keyin amalga oshiriladi.
Terminal servemi ulashni shunday
amalga oshirish lozimki,
uning ishi faqat tarmoqlararo ekran orqali bajarilsin. Bu masofadagi
foydalanuvchilaming tashkilot axborot resurslari bilan ishlash xavf-
sizligining kerakli darajasini ta’minlashga imkon beradi.
Terminal servemi ochiq qismtarmoq tarkibiga kiritilganida,
bunday ulanish joiz hisoblanadi. Terminal serveming dasturiy ta’-
minoti kommutatsiyalanuvchi kanallar orqali aloqa seanslarini ma’-
murlash va nazoratlash imkoniyatini ta’minlashi lozim. Zamonaviy
terminal serverlami boshqarish modullari serveming o‘zini xavfsiz
ligini ta’minlash va mijozlaming foydalanishini chegaralash bo‘-
yicha yetarlicha rivojlangan imkoniyatlarga
ega va quyidagi funk-
siyalami bajaradi:
- ketma-ket portlardan, PPP protokoli bo‘yicha masofadan
hamda ma’mur konsolidan foydalanishda lokal parolni ishlatish;
- lokal tarmoqning qandaydir mashinasining autentifikatsi-
yalashga so‘rovidan foydalanish;
- autentifikatsiyalashning tashqi vositalaridan foydalanish;
- terminal served portlaridan foydalanishni nazoratlovchi ro‘y-
xatni o‘matish;
- terminal server orqali aloqa seanslarini protokollash.
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 123/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruza matnlar,plakatlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Mavzu nomi: Konsentratsion stollarda boyitish

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1.Konsentratsion stol haqida tushuncha
2.Konsentratsion stollarda boyitishda ta’sir etuvchi omillar
3.Konsentratsion stollarning afzalligi va kamchiliklari
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Foydali qazilmalarni konsentratsion stollarda boyitish haqida umumiy ma’lumotberish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Foydali qazilmalarni konsentratsion stollarda boyitish haqida umumiy ma’lumotberish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
Nazorat va topshiriq savollari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 177/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotNazorat va topshiriq savollari
Boyitishning asosiy texnologik ko‘rsatkichlariga quyidagilar kiradi
Komnponent miqdoriu deb nimaga aytiladi?
Boyitishg darajasi qanday aniqlanadi?
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI:
1. А б р а м о в A .A ., П е р е р а б о т к а , о б о г а щ е н и е и к о м п л е к с н о е
и сп о л ь зо в ан и е тверды х п олезн ы х и скоп аем ы х, М , М ГГУ , 2004.
2. Абрамов Л .А Т ехн ол оги я п ереработки и обогащ ен и я руд цветны х
м еталлов. М .: М ГГУ , 2005.
3. Араш кевич В.М . О сновы о богащ ен и я руд. М .: Н едра, 1989.
4. Егоров B.JI. О сновы обогащ ен и я руд. М .: Н едра, 1986.
5. Umarova I.K. Foydali qazilm alam i qayta ishlash va boyitish. M a’ruzalar
Internet saytlari
1.htt’://www.set-svl.narod.ru/
2. htt’://www.tchno.edu.ru/
3 htt’://o’i.nuu.uz/books/2000eletr/dos
4. htt’://www.uzvi’.uz/dowhioad/’h’ id=940
BAHOLASH MEZONLARINI QO’LLASH BO’YICHA USLUBIY KO’RSATMALAR
Talabalar bilimini baholash mezonlari:
Mavzu: Mehnatni muhofaza qilish qonunlari va uning tashkiliy asoslari
|
“A’lo”baho uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim
|
-Xulosa va qaror qabul qilish;
-Ijodiy fikrlay olish;
- Mustaqil mushohada yurita olish;
- Olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
- Mohiyatini tushunish;
- Bilish, aytib berish;
-Tasavvurga ega bo’lish.
-Mavzu bo’yicha taqdimot o’tkaza olish
|
“Yaxshi”baho uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim
|
-Mustaqil mushohada yurita olish;
-Olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
-Mohiyatini tushunish;
-Bilish, aytib berish;
-Tasavvurga ega bo’lish.
|
“Qoniqarli”baho uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim
|
-Mohiyatini tushunish
-Bilish, aytib berish;
-Tasavvurga ega bo’lish.
|
Talabaning bilim darajasi “Qoniqarsiz”deb quyidagi hollarda baholanadi
|
-Aniq tasavvurga ega bo’lmaslik;
-Javoblarda xatoliklarga yo’l qo’yilganlik;
-Bilmaslik
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1. Shlyuzlar haqida ma’lumot
2. Shlyuzlarda boyitish
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Foydali qazilmalarni Shlyuzlarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Foydali qazilmalarni Shlyuzlarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 125/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotYO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu Konsentratsion stollarda boyitish.
Maqsad:O’quvchilarga Foydali qazilmalarni konsentratsion stollarda boyitish haqida umumiy ma’lumotberish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Konsentratsion stol haqida umumiy ma’lumot
|
Baner, chizmalar ,sxemalar,
plakatlar
|
|
Konsentratsion stol haqida umumiy ma’lumot
|
2
|
Konsentratsion stollarda boyitishda ta’sir qiluvchi omillar
|
Baner, chizmalar ,sxemalar,
plakatlar
|
|
Konsentratsion stollarda boyitishda ta’sir qiluvchi omillar
|
3
|
Konsentratsion stollarning afzalliklari va kamchiliklari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar,
|
|
Konsentratsion stollarning afzalliklari va kamchiliklari
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Nazorat savollari - S. K. Ganiyev

tashqari, foydalanuvchilar uchun qachon
va qaysi foydalanuvchilar
qaysi servisdan va qaysi kompyuterda foydalanishlarini tavsiflovchi
qoidalar ko‘rsatilishi lozim. Foydalanish usullariga cheklashlar ham
beriladi. Bu cheklashlar foydalanuvchilaming Intemetning man
etilgan servislaridan aylanma yo‘l orqali foydalanishlariga yo‘l
qo‘ymaslik uchun zarur. Foydalanuvchilar va kompyuterlami auten-
tifikatsiyalash qoidalari hamda tashkilot lokal tarmog‘i
tashqari-
sidagi foydalanuvchilaming ishlash sharoitlari alohida belgilanishi
lozim.
Tarmoqlararo ekran ishlashi siyosatida

Tarmoqlararo ekran simmetrik emas.
Unga ichki tarmoqning
tashqi tarmoqdan va aksincha foydalanishni cheklovchi qoidalar
alohida beriladi.
Umumiy holda, tarmoqlararo ekranning ishi quyi
dagi ikkita guruh funksiyalarni dinamik tarzda bajarishga asos-
langan:
- u orqali o‘tayotgan axborot oqimini filtrlash;
- tarmoqlararo aloqa amalga oshirilishida vositachilik.
Oddiy tarmoqlararo ekranlar bu funksiyalaming birini bajarish
ga mo‘ljallangan. Kompleks tarmoqlararo
ekranlar himoyalashning
ko‘rsatilgan funksiyalarining birgalikda bajarilishini ta’minlaydi.
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 134/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu № 42 Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi
Maqsad: O’quvchilarga Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Konusli separatorlarning ishiga ta’sir eyuvchi omillar
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlarning ishiga ta’sir eyuvchi omillar
|
2
|
Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi
|
3
|
Konusli separatorlarning afzalligi va kamchiliklari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlarning afzalligi va kamchiliklari
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
ILOVALAR - S. K. Ganiyev

dan boshqa birorta umumiy bo‘luvchisiga ega bo‘lmagan sonlar tu-
shuniladi.
4-qadam. f(p,q)
qiymati bilan o‘zaro tub bo‘lgan katta tub son
d
tanlab olinadi.
5-qadam.
Quyidagi shartni qanoatlantiruvchi e soni aniqlanadi:
e d=l(modf(p,q)).
Bu shartga binoan
e d
ko‘paytmaning
f(p,q)
funksiyaga bo‘-
lishdan qolgan qoldiq lga teng. e soni ochiq kalitning ikkinchi tash-
kil etuvchisi sifatida qabul qilinadi. Maxfiy kalit sifatida
d
va
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 124/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 127/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu Konsentratsion stollarning texnik xarakteristikasi
Maqsad: O’quvchilarga Konsentratsion stollarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Konsentratsion stollarning ishiga ta’sir etuvchi omillar
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konsentratsion stollarning ishiga ta’sir etuvchi omillar
|
2
|
Konsentratsion stollarning texnik xarakteristikasi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konsentratsion stollarning texnik xarakteristikasi
|
3
|
Konsentratsion stollarning afzalligi va kamchiliklari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konsentratsion stollarning afzalligi va kamchiliklari
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Audit.
Operatsion tizimga nisbatan auditni qo‘llashda 
xavfsizlik

- fayllar ustida amallar bajarish (ochish, bekitish, nomini o‘z-
gartirish, yo‘q qilish);
- masofadagi tizimga murojaat;
- imtiyozlami yoki xavfsizlikning boshqa atributlarini almash-
tirish (foydalanish rejimini, foydalanuvchining ishonchlilik daraja-
sini va h.).
Agar audit jurnalida barcha hodisalar qayd etilsa, axborot
hajmi tezda o‘sib boradi. Bu esa qayd etilgan hodisalami samarali
tahlillashga imkon bermaydi. Shu sababli, foydalanuvchilar va hodi-
salarga nisbatan tanlov asosidagi qaydlashni ko‘zda tutish lozim.
Qanday hodisalami qaydlash, qanday hodisalami qaydlamaslik ma-
salasini yechish auditorlarga yuklanadi. Ba’zi operatsion tizimlarda
audit qismtizimi qaydlangan hodisalar xususidagi axborotni yozish
bilan bir qatorda ushbu hodisalar xususida auditorlarga interaktiv
xabar berish imkoniyati ko‘zda tutilgan.
Xavfsizlik siyosatini boshqarish.
Axborot xavfsizligi siyosati
doimo adekvat holatda ushlab turilishi shart, ya’ni u ОТ ishlashi
sharoitining o‘zgarishiga tezda reaksiya ko‘rsatishi lozim. Axborot
siyosatini boshqarish ma’mur tomonidan OTga o‘matilgan tegishli
vositalardan foydalanilgan holda amalga oshiriladi.
Kriptografik funksiyalar.
Axborotni himoyalashni kriptografik
vositalardan foydalanmasdan amalga oshirisHni tasavvur qilib bo‘l-
maydi. Operatsion tizimda shifrlash foydalanuvchilar parolini ham
da tizim xavfsizligi uchun jiddiy bo‘lgan boshqa ma’lumotlami saq-
lash va aloqa kanali orqali uzatishda ishlatiladi.
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 129/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu № 37 Shlyuzlarda boyitish
Maqsad: O’quvchilarga Foydali qazilmalarni Shlyuzlarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Shlyuzlar haqida ma’lumo
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Shlyuzlar haqida ma’lumot
|
2
|
Shlyuzlarda boyitish
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Shlyuzlarda boyitish
|
3
|
Shlyuzlarning tuzilishi va ishlash prinsipi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Shlyuzlarning tuzilishi va ishlash prinsipi
|
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
38-Mavzu nomi: Shlyuzlarning texnik xarakteristikasi
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1. Shlyuzlar ishiga ta’sir etuvchi omillar
2. Shlyuzlarning texnik xarakteristikasi
3.Shlyuzlarning afzalligi va kamchiliklari
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga . Shlyuzlarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
. Shlyuzlarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
O`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Tarmoqlararo ekranlarni ulashning asosiy sxemalari

- himoyalanuvchi yopiq va himoyalanmaydigan ochiq qismtar-
moqli sxemalar;
- yopiq va ochiq qism tarmoqlami alohida himoyalovchi sxe
malar.
Ekranlovchi marshrutizatordan foydalanilgan himoya sxemasi.
Paketlami filtrlashga asoslangan tarmoqlararo ekran keng tar-
qalgan va amalga oshirilishi oson. U himoyalanuvchi tarmoq va bo‘-
lishi mumkin bo‘lgan g‘anim ochiq tarmoq orasida joylashgan ek
ranlovchi marshrutizatordan iborat (8.10-rasm).
Ekranlovchi marshrutizator (paketli filtr) kiruvchi va chiquvchi
paketlami ulaming adreslari va portlari asosida blokirovka qilish va
filtrlash uchun konfiguratsiyalangan.
8.10-rasm. Tarmoqlararo ekran - ekranlovchi
marshrutizator.
Himoyalanuvchi tarmoqdagi kompyuterlar Intemetdan to‘g‘ri-
dan-to‘g‘ri
foydalana oladi, Intemetning ulardan foydalanishining
ko‘p qismi esa blokirovka qilinadi. Umuman, ekranlovchi marshru-
tizator yuqorida tavsiflangan himoyalash
siyosatidan istalganini
amalga oshirishi mumkin. Ammo, agar marshmtizator paketlami
manba porti, kirish va chiqish yo‘li portlari nomeri bo‘yicha filtrla-
masa, "oshkora mxsat etilmagani man qilingan"
siyosatini amalga
oshirish qiyinlashadi.
Paketlami filtrlashga asoslangan tarmoqlararo ekranning kam-
chiliklari quyidagilar:
- filtrlash qoidalarining murakkabligi; ba’zi hollarda bu qoida-
lar majmui bajarilmasligi mumkin;
- filtrlash qoidalarini to‘liq
testlash mumkin emasligi; bu tar
moqni testlanmagan hujumlardan himoyalanmasligiga olib keladi;
216
-
hodisalami ro‘yxatga olish imkoniyatining yo‘qligi; natijada
ma’murga mashrutizatoming hujumga duch kelganligini va obro‘-
sizlantirilganligini aniqlash qiyinlashadi.
Ringеr va Ringеr-Lokk eritmalari - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Ringеr va Ringеr-Lokk eritmalari Ringеr va Ringеr-Lokk eritmalarini tayyorlash uchun uning tarkibidagi tuzlar kеtma-kеt
eritiladi, lеkin qattiq chayqatilmaydi, chunki qattiq chayqatilsa gidrokarbonat yo’qolishi mumkin.
Eritma filtrlanib shisha idishlarga quyiladi va jips qilib yopiladi. Ringеr eritmasini tayyorlashda
natriy gidrokarbonat bilan kaltsiy xloridni bitta idishda eritish mumkin, bunday eritmadagi kaltsiy
ionlarining umumiy kontsеntratsiyasi 0,005% dan oshmaydi va eritma xiralashmaydi. Tayyorlash
tеxnologiyasiga ko’ra yaxshi yopiladigan idishda tuzlar kеtma-kеt eritiladi. Avtoklavda 0,1 MPa
bosim ostida120 °С haroratda stеrillanadi. Eritmaning pH i 6,5-7,5 va saqlash muddati bir oy.
1. Ringеr eritmasining tarkibi:
Natriy xlorid 9,0
Kaliy xlorid 0,2
Kaltsiy xlorid 0,2
Natriy gidrokarbonat 0,2
In'еktsiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha
Stеrillang!
2. Ringеr-Lokk eritmasining tarkibi:
Natriy xlorid 8,0
Kaliy xlorid 0,2
Kaltsiy xlorid 0,2
Natriy gtstsrokarbonat 0,2
Glyukoza 1,0
In'yеksiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha
Stеrillang!
Filatov eritmasiningtarkibi:
Natriy xlorid 8,0
Glyukoza 50,0
Kaltsiy xlorid 0,2
Barbital natriy 0,8
Etil spirti 95% — 50 ml
Mеtilеn ko’ki 0,002
Glyukoza uchun stabilizator 50 ml
In'yеksiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha
Tayyorlanishi: isitilgan in'yеktsiya suvining bir qismida glyukoza eritiladi, unga natriy
xlorid, kaltsiy xlorid (eritmalaridan) va stabilizator qo’shiladi, suv bilan eritmani hajmi 948 ml ga
yеtkaziladi. Filtrlab, eritmani tozaligi tеkshiriladi va unga 2 ml 0,1% mеtilеn ko’ki eritmasidan
qo’shiladi. Eritma stеrillanadi, 50 ml etanolda barbital natriy asеptik sharoitda eritiladi va birinchi
eritmaga qo’shiladi, shisha idishning og’zi mahkamlab yopiladi.
Ikkinchi senariy - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

245
- UA) va xabarlarni uzatish agentlari (message transfer agents - MTA)
kerak.
7.9- rasm. Ikkinchi senariy
Afoydalanuvchio‘zxabarinio‘zpochtaserverigayuborishuchunfoy
dalanuvchiagentidasturidanfoydalanishikerak.
Pochta
serveri
yuborilishini kutayotgan xabarlarni saqlash uchun navbatdan
foydalanadi. Shuningdek, B ham pochta qutisida saqlangan xabarlarni
olish uchun foydalanuvchi agenti dasturiga muhtoj. Xabarni Internet
orqali A dan B ga yuborish kerak. Bu yerda
ikkita xabarni uzatish
agenti kerak: bitta mijoz va bitta server. Ko‘pgina Internetdagi mijoz-
server dasturlari singari, server doimo ishlashi kerak,
chunki mijoz
qachon ulanishni so‘rashini bilmaydi. Boshqa tomondan, mijoz
yuborishi kerak bo‘lgan xabar mavjud bo‘lganda
tizim tomonidan
ishga tushishi mumkin.
Elektron pochta jo‘natuvchisi va qabul qiluvchisi turli xil pochta
serverlarida bo‘lganda, ikkita foydalanuvchi agenti (UA) va bir juft
xabarlarni uzatish agentlari (MTA, mijoz va server) kerak bo‘ladi.
Uchinchi senariy.
7.10- rasmda uchinchi senariy ko‘rsatilgan.
B, ikkinchi senariyda bo‘lgani kabi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri pochta serveriga
ulangan. Ammo, A o‘zining pochta serveridan ajratilgan. A pochta
serveriga yoki point-to-point
WAN orqali ulangan - masalan, dial-up
modem, DSL yoki kabel-modem yoki bitta pochta serveridan
foydalanish uchun tashkilotda LANga ulangan elektron pochta
xizmatiga ulangan, bu orqali barcha foydalanuvchilar o‘z
xabarlarini
ushbu pochta serveriga yuborishlari kerak.
Xabarni tayyorlash uchun A ga hali ham foydalanuvchi agenti
kerak. Keyin u LAN yoki WAN orqali xabarni yuborishi kerak. B uni
xabarlarni uzatish agentlari (mijoz va server) orqali amalga oshirish
246
mumkin. A har safar xabar yuborishi bilan
u foydalanuvchi agentini
chaqiradi, u esa o‘z navbatida MTA mijozini chaqiradi. MTA mijozi
doimiy ravishda ishlaydigan tizimdagi MTA serveri bilan aloqani
o‘rnatadi. Tizim qabul qilingan barcha xabarlarni navbatga qo‘yadi.
Keyin MTA mijozidan xabarlarni B
ga yuborish uchun foydalanadi;
tizim xabarni oladi va uni B ning pochta qutisiga saqlaydi.
O‘ziga qulay bo‘lganida, B o‘zining foydalanuvchi agentidan
xabarni olish uchun foydalanadi va uni o‘qiydi. E’tibor bering, bizga
ikkita juft MTA mijoz-server dasturlari kerak. Yuboruvchi pochta
serveriga LAN yoki WAN orqali ulanganda
bizga ikkita UA va ikki
juft MTA (mijoz va server) kerak bo‘ladi.
7.10- rasm. Uchinchi senariy
Tushuntirish matni - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 360/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Tushuntirish matni
Infuzion eritmalar tеxnologiyasi
1. Natriy xloridning izotonik eritmasidan 1000 ml olib uni stеrillang.
Avval natriy xloridni quritkich shkafida 180°С da 2 soat davomida pirogеn moddalarni
parchalash maqsadida qizdiriladi. Kеyin apirogеn suvda eritiladi. Eritma filtrlanib, tayyorlab
qo’yilgan flakonlarga quyiladi va rеzina tiqin bilan yopib alyumin qopqoq bilan bеrkitiladi va
120°С da 12-15 daqiqa stеrillanadi. Bunday tayyorlangan eritmaning saqlanish muddati 1 oy.
2. 3%, 4%, 5% va 7% natriy gidrokarbonat eritmasi juda kеng qo’llaniladi. Lеkin eritma
hamma vaqt ham tiniq chiqmaydi, stеrillangandan so’ng cho’kma, yoki xira opolеstsеntsiya paydo
bo’lishining sababi, natriy gidrokarbonat prеparat yoki shishadagi kaltsiy tuzlari bilan rеaktsiyaga
kirishishi natijasidir.
Shuning uchun natriy gidrokarbonatning «kimyoviy toza» va «tahlil uchun toza» navlari
(GOST 4201—79 asosida chiqarilgani) olinadi. Ko’rsatilgan natriy gidrokarbonatda erimaydigan
qo’shimchalar miqdori juda kam bo’lib, (0,005% dan oshmaydi), uning eritmasi tiniq bo’lib,
saqlanish muddati 1 oy. Shuning bilan birga moddaning namligi ham hisobga olinadi.
Natriy gidrokarbonatni 15-20°С haroratda eritish lozim, qattiq chayqatish mumkin emas.
Idishni to’latib yubormaslik kеrak, uni 4/5 qismigacha to’ldirib, 1/5 qismi ochiq qoldiriladi. Aks
holda stеrilizatsiya vaqtida idish yorilib kеtishi mumkin. Shuning uchun ham stеrilizatorni
bo’shatish 20-30 daqiqadan so’ng yani u to’liq sovigach amalga oshiriladi. Tayyor eritma 2 soat
sovitilgandan so’ng asta aralashtirilib ishlatilishi mumkin. Stеrillangan eritma tiniq, rangsiz, pH
ko’rsatgichi 8,0-8,9 ga tеng, saqlanish muddati 1 oy bo’ladi.
Murakkab tuzli eritmalar tеxnologiyasi
Tuzli eritmalar: trisol, disol, atsеsol, xlosol va kvartasollardir, ular infuzion eritma sifatida
har xil og’ir holatdagi infеktsion kasalliklarda (xolеra, ich kеtar, zaharlanish kabi oshqozon-ichak
kasalliklari) ishlatiladi. Tuzli eritmalar suv-elеktrolit va kislota-ishqor muvozanatini saqlaydi.
Tuzli eritmalar tarkibi:
1. Disol: Natriy xlorid 6,0
Natriy atsеtat 2,0
In'еktsiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha
Stеrillang!
2. Trisol: Natriy xlorid 5,0
Kaliy xlorid 1,0
Natriy gidrokarbonat 4,0
In'еktsiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha.
Stеrillang!
3. Atsеsol: Natriy xlorid 5,0
Kaliy xlorid 1,0
Natriy atsеtat 2,0
In'еktsiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha.
Stеrillang!
4. Xlosol: Natriy xlorid 4,75
Kaliy xlorid 1,5
Natriy atsеtat 3,6
In'еktsiya uchun ishlagiladigan suv 1000 ml gacha.
Stеrillang!
5. Kvartasol: Natriy xlorid 4,75
Kaliy xlorid 1,5
Natriy gidrokarbonat 1,0
Natriy atsеtat 2,6
In'еktsiya uchun ishlatiladigan suv 1000 ml gacha.
Stеrillang!
|
| |
Samaradorlik - S. K. Ganiyev

Nazorat savollari:
1. Tarmoqlami ekranlovchi marshrutizatorlar yordamida hi
moyalash sxemasini tushuntirib bering.
2. Tarmoqlararo ekran yordamida lokal tarmoqni himoyalash
sxemasini yoritib bering.
3. Himoyalanadigan yopiq va himoyalanmaydigan ochiq qism-
tarmoqli sxemani tushuntirib bering.
4. Yopiq va ochiq qismtarmoqlami tarmoqlararo ekranlar yor
damida alohida himoyalash sxemasining mohiyati.
5. Ikkita tarmoqlararo ekran orqali ochiq va yopiq qismtar
moqlami alohida himoyalash sxemasini tavsiflab bering.
6. Shaxsiy va taqsimlangan
tarmoqlararo ekranlar, ulaming
kamchilik va afzalliklari.
225