I bob. O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholashning nazariy asоslari

2
MUNDARIJA
KIRISH
.................................................................................................. 3
I.BOB.
O‘QUVCHILAR
BILIMINI
RAQAMLI
VOSITALAR
YORDAMIDA BAHOLASHNING NAZARIY ASОSLARI
1.1.Ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalardan foydalanishning
afzalliklari……………………………………………........................... 9
1.2 Class Marker dasturi servis imkoniyatlari………………………...11
1.3. Class Marker dasturi interfeysi va afzalliklari………………….. 13
1.4. Masalaning qo‘yilishi va uning amaliy ahamiyati ......................... 16
II.BOB.
O‘QUVCHILAR
BILIMINI
RAQAMLI
VOSITALAR
YORDAMIDA BAHOLASH METODIKASINI ISHLAB CHIQISH
2.1.Class Markerda test yaratish texnologiyasi……............................ 17
2.2.O‘quvchilar
bilimini
Class
Marker
yordamida
baholash
texnologiyasini ishlab chiqish…………….......................................... 19
XULОSA
..................................................................................................... 29
ADABIYOTLAR RO
‘
YXATI
................................................................... 30
3
KIRISH
Baholash ta'lim tizimining muhim tarkibiy qismidir, chunki u o'quvchilar,
o'qituvchilar va manfaatdor tomonlarga ta'lim taraqqiyoti va yutuqlari haqida fikr-
mulohazalarni taqdim etadi. So'nggi yillarda raqamli texnologiyalar baholash
jarayonini tubdan o'zgartirib, o'quvchilarning o'qishi va taraqqiyotini o'lchashning
yangi va innovatsion usullarini taklif qildi. Baholashning anʼanaviy modeli, asosan
qogʻozda boʻlib, asosan standartlashtirilgan testlar va baholashga tayanadi,
oʻquvchilarning oʻqishi va taraqqiyoti haqida keng qamrovli tasvirni taqdim
etishdagi cheklovlari uchun tanqid qilingan. Shu sababli, texnologiyani baholashda
integratsiyalashuvi ushbu cheklovlarni bartaraf etishning mashhur va istiqbolli
echimiga aylandi.
Texnologiya ta'lim tizimini, xususan, baholash sohasida o'zgartirish imkoniyatiga
ega. Biz undan samaraliroq, ishonchli va to‘g‘ri baholarni ishlab chiqish uchun
foydalanishimiz mumkin, bu bizga o‘quvchilarning o‘rganishini yaxshiroq
tushunish va qo‘llab-quvvatlashga yordam beradi. Texnologik takomillashtirilgan
baholashlar samaradorlikni oshirish, xarajatni pasaytirish va o'qituvchilar va
talabalarga aniqroq va o'z vaqtida fikr-mulohazalarni taqdim etish kabi bir qator
afzalliklarni taqdim etadi, bu esa ko'proq shaxsiylashtirilgan ta'lim tajribasini
ta'minlaydi va o'qituvchilar va talabalar o'rtasida hamkorlik va muloqotni
osonlashtiradi.
Texnologiyadan foydalangan holda baholashni o'zgartirish uchun rejaga ega bo'lish
va baholashning maqsad va vazifalarini aniq tushunish muhimdir. O'qituvchilar
birinchi navbatda o'quvchilarning ta'lim ehtiyojlari uchun qaysi baholash
strategiyalari eng samarali bo'lishini aniqlashlari kerak. Bu baholash turini, talab
qilinadigan texnologiya vositalarini, zarur resurslarni, baholash va qayta aloqa
jarayonlarini aniqlashni o'z ichiga oladi. Qaysi biri eng samarali ekanligini aniqlash
uchun turli xil vositalar va platformalar bilan tajriba o'tkazish talab qilinishi
mumkin. Shuningdek, foydalaniladigan texnologiya vositalarining ishonchli va
xavfsiz boʻlishini hamda oʻqituvchilar va talabalarga tegishli trening va yordam
koʻrsatilishini taʼminlash ham muhim.Bundan tashqari, oʻqituvchilar, talabalar va
4
boshqa manfaatdor tomonlar oʻrtasidagi hamkorlik va muloqot muhim ahamiyatga
ega. texnologiya takomillashtirilgan baholashning muvaffaqiyatini ta'minlash.
Texnologiya turli xil baholash turlarini, jumladan formativ baholashni o'z ichiga
oladi, bu esa o'qitishni xabardor qilish, o'qituvchilar va o'quvchilarga ta'lim
strategiyalarini o'zgartirishga yordam berish va kuchli va zaif tomonlarini aniqlash
uchun o'quvchilarning o'rganishi haqida fikr-mulohazalarni yig'ishni o'z ichiga
oladi. Onlayn platformalar va vositalar o'qituvchilarga talabalar ma'lumotlarini tez
va oson to'plash va tahlil qilish imkonini beradi, ularga talabalar taraqqiyoti va
ehtiyojlari haqida qimmatli tushunchalar beradi. Formativ baholashning mashhur
shakllari sinf so'rovlari va ta'limni boshqarish tizimi (LMS) yoki onlayn viktorina
platformasi orqali yetkazilishi mumkin bo'lgan onlayn viktorinalarni o'z ichiga
oladi. O'qituvchilar o'quvchilar bilimini sinab ko'rish va darhol fikr-mulohazalarni
taqdim etish uchun testlar yaratishi mumkin, bu ularga natijalar asosida
ko'rsatmalarni moslashtirish va individual talabalarga shaxsiy yordam ko'rsatish
imkonini beradi. Yana bir misol, raqamli chiqish chiptalari , bu o'quvchilarning dars
yoki sinf davri oxirida o'rganishini baholash uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan
tezkor formativ baholash, o'qituvchilarga talabalarning o'rganishi haqida tez va oson
ma'lumotlarni to'plash imkonini beradi.
Bundan tashqari, texnologiya haqiqiy dunyo stsenariylariga yaqinroq o'xshash
haqiqiy baholashni osonlashtirishga yordam beradi, bu esa o'quvchilarning
qobiliyatlarini yanada aniqroq ko'rsatishni ta'minlaydi. Shuningdek, kengaytirilgan
va virtual haqiqat real dunyo senariylarini taqlid qiladigan chuqur o'rganish
tajribasiga ega talabalar. Masalan, arxitektura fakulteti talabasi virtual haqiqatdan
bino yoki inshootning 3D modelini loyihalash va tajriba qilish uchun foydalanishi
mumkin, bu esa nazariy tushunchalarni amaliy kontekstda qo‘llash qobiliyatini
haqiqiy baholash imkonini beradi. Yana bir misol videoga asoslangan baholash
bo‘lib, u o‘quvchilardan videoyozuvlar orqali ko‘nikma va bilimlarni ko‘rsatishni
va o‘z qobiliyatlarini chinakam aks ettirishni talab qiladi. Baholashni o'zgartirish
uchun texnologiyadan foydalanishning yana bir usuli - moslashuvchan baholashni
5
ishlab chiqish. Moslashuvchan baholashlar talabalarning javoblari asosida
savollarning qiyinchilik darajasini sozlash uchun sun'iy intellekt va mashinani
o'rganish algoritmlaridan foydalanadi. Mashinani o'rganish algoritmlari talabalar
ma'lumotlarini tahlil qilishi va ularning kuchli va zaif tomonlari haqida shaxsiy fikr
bildirishi mumkin. Ushbu samaradorlik ma'lumotlarini tahlil qilish orqali platforma
talabalarning qobiliyatlarini to'g'ri baholaydigan va ularni yaxshilashga yordam
beradigan amaliy fikr-mulohazalarni taqdim etadigan maqsadli baholashlarni
taqdim etishi mumkin. Masalan, platforma ma'lum bir kontseptsiya bilan
kurashayotgan talabaga yordam berish uchun qo'shimcha resurslarni taqdim etishi
mumkin. Bu baholashni o'quvchining qobiliyat darajasiga moslashtirishni
ta'minlaydi, bu motivatsiya va faollikni oshirishi mumkin, bu esa o'quv jarayoni
haqida aniqroq va batafsil tasvirni taqdim etadi. Bu yondashuv nafaqat
o‘qituvchilarga o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini qondirish va o‘quv
natijalarini yaxshilash uchun o‘z darslarini yoki sinf faoliyatini loyihalashda yordam
beradi, balki ularga har bir o‘quvchining qobiliyatiga moslashtirilgan baholashni
ishlab chiqishda yordam beradi va ularning bilim va malakalarini yanada aniqroq
ifodalash.
Bundan tashqari, raqamli portfellardan foydalanish talabalarga raqamli
artefaktlar to'plami orqali o'zlarining ta'lim yutuqlari va yutuqlarini namoyish qilish
imkonini beradi. Baholashning bu turi o‘quvchilarning o‘z ishlarini multimedia
formatida ko‘rsatishga imkon berish orqali ularning qobiliyatlarini yanada to‘liqroq
va to‘g‘ri ko‘rsatish imkonini beradi. Talabalar o'z ishlari bo'yicha videolar, rasmlar
va yozma mulohazalarni kiritishlari mumkin, bu esa an'anaviy qog'ozga asoslangan
baholashdan ko'ra o'z qobiliyatlarini yanada kengroq ko'rish imkonini beradi.
Masalan, muhandislik fakulteti talabalari mahsulotni loyihalashtirish yoki haqiqiy
muammolarni hal qilishni talab qiladigan baholashni olishlari mumkin. Raqamli
portfellardan foydalanish an'anaviy qog'ozli portfellarga nisbatan bir qator
afzalliklarga ega, jumladan, tarkibni osongina tartibga solish va almashish,
o'qituvchilar va tengdoshlardan fikr-mulohazalarni olish va o'quv safari haqida fikr
yuritish. Bundan tashqari, raqamli portfellar odamlarga raqamli savodxonlik
6
ko'nikmalarini rivojlantirishga va ijobiy raqamli identifikatsiyani yaratishga yordam
beradi, raqamli portfellar talabalarga “axborot savodxonligi, media savodxonligi va
raqamli fuqarolik kabi XXI asr koʻnikmalarini” rivojlantirishga yordam beradi.
Ijobiy raqamli mavjudlikni yaratish orqali talabalar o'zlarining yutuqlari va
ko'nikmalarini potentsial ish beruvchilar va ilmiy muassasalarga namoyish etishlari
mumkin. Texnologiya, shuningdek, o'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi hamkorlik
va muloqotni osonlashtirishi mumkin, bu esa yanada mazmunli baholash tajribasiga
olib kelishi mumkin. Onlayn hamkorlik vositalari, onlayn munozara forumlari,
video konferentsiya va xabar almashish platformalaridan foydalangan holda,
talabalar vaqt va makon to'siqlarini buzib, real vaqtda muloqot qilishlari va
birgalikda ishlashlari mumkin. Loyihalar va topshiriqlar uchun umumiy
maydonlardan foydalangan holda, o'qituvchilar va talabalar jonli ravishda
topshiriqlarni yaratishi va baholashi, darhol fikr-mulohazalarni taqdim etishi va
hamkorlikdagi o'quv muhitini rivojlantirishi mumkin. Texnologiya, shuningdek,
o'quvchilarga bir-birlarining ishlarini baholash va fikr-mulohazalarini bildirish
imkonini beradigan, o'zaro hamjamiyat hissini va o'rganish uchun umumiy
mas'uliyatni oshirishga imkon beradigan tengdoshlarni tekshirish imkonini beradi .
Turli texnologiya yordamida baholashlar onlayn, kompyuterga asoslangan va mobil
baholashlarni o'z ichiga oladi. Baholash uchun texnologiyani tanlash test
topshiruvchi va muassasaning o'ziga xos ehtiyojlari va kontekstiga bog'liq bo'ladi.
Ushbu texnologiya turlari o'ziga xos xususiyatlar va funktsiyalarga ega va ular
orasida bir nechta asosiy farqlar mavjud:
• Onlayn baholashlar: internet orqali topshiriladi, ular odatda test
topshiruvchidan baholashga kirish uchun veb-sayt yoki platformaga kirishini talab
qiladi. Onlayn baholar Internetga ulangan har qanday qurilmada, masalan, ish stoli
kompyuter, noutbuk yoki planshetda o'tkazilishi mumkin. Ular ko'pincha kollejga
kirish yoki professional sertifikatlash imtihonlari kabi yuqori darajadagi testlar
uchun ishlatiladi.
7
• Kompyuterga asoslangan baholash: kompyuter yoki noutbukda topshiriladi,
lekin internetga ulanishni talab qilmaydi, ular ko'pincha test topshiruvchining
kompyuteriga o'rnatiladi yoki xavfsiz test markazi kompyuterida taqdim etiladi.
Kompyuterga asoslangan baholash multimediya elementlari yoki moslashuvchan
test kabi ilg'or xususiyatlarni taklif qilishi mumkin.
• Mobil baholash: smartfonlar yoki planshetlar kabi mobil qurilmalarda
taqdim etiladi, ular ko'pincha formativ baholashlar, viktorinalar yoki so'rovlar uchun
ishlatiladi. Mobil baholash qulay va uni yo'lda olish mumkin, lekin ekran o'lchami
va funksionalligi jihatidan cheklovlar bo'lishi mumkin.
Baholashda raqamli texnologiyalardan foydalanish anʼanaviy qogʻozga asoslangan
baholashga nisbatan qulaylik va qulaylikdan xavfsizlikni yaxshilash va faollikni
oshirishgacha bir qator afzalliklarni taqdim etsa-da, shuni taʼkidlash kerakki,
raqamli texnologiyalar anʼanaviy baholash usullarining oʻrnini bosa
olmaydi.Raqamli texnologiyalar , masalan, onlayn baholashlar, kompyuterga
asoslangan baholashlar va mobil baholashlar xavfsizlik, foydalanish imkoniyati va
ishonchlilik nuqtai nazaridan cheklovlarga ega bo'lishi mumkin. Masalan, internetga
ulanish muammolari yoki apparat yoki dasturiy ta'minot bilan bog'liq texnik
muammolar baholash tajribasiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Bundan tashqari,
raqamli baholashlar hal qilinishi kerak bo'lgan yangi tarafkashlik va adolat
muammolarini keltirib chiqarishi mumkin. Masalan, ba'zi populyatsiyalar
texnologiyadan foydalanish va/yoki raqamli platformalar bilan tanishishdagi farqlar
tufayli noqulay ahvolga tushib qolishlari mumkin.
To‘g‘rirog‘i, raqamli texnologiyalardan an’anaviy usullar bilan uyg‘unlashgan
holda o‘quvchilar bilimi va ko‘nikmalarini har tomonlama ko‘rsatishni
ta’minlaydigan har tomonlama baholash yondashuvini yaratish kerak. Ba'zi
hollarda, yozma imtihonlar yoki amaliy baholash kabi an'anaviy baholash usullari
muayyan ko'nikmalar yoki malakalarni baholash uchun yaxshiroq mos kelishi
mumkin. Baholash usulini tanlash turli omillarga, jumladan, baholash maqsadlariga,
o‘quvchilarning ehtiyojlari va xohishlariga hamda baholash o‘tkazilayotgan
kontekstga asoslanishi kerak.
8
|