nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Umumiy sug‘urta qilish sohasi tarkibidaga klasslar

1-klass
|
Baxtsiz hodisalar-dan ehtiyot shart sug‘urta qilish
|
Quyidagi hollarda:
a) baxtsiz hodisa yoki muayyan turdagi baxtsiz hodisa natijasida sog‘liqning qattiq shikastlanishi, yoxud;
b) baxtsiz hodisa yoki muayyan turdagi baxtsiz hodisa natijasida vafot etgan taqdirda, yoxud;
v) kasallik yoki muayyan turdagi kasallik natijasida mehnat qobiliyatini yo‘qotish, shu jumladan ishlab chiqarishda jarohatlanish va kasb kasalliklari, biroq 2-klass va IV klass bo‘yicha sug‘urta shartnomalarini istisno qilgan holda, sug‘urta qilingan shaxsga sug‘urta ta’minotining belgilab qo‘yilgan pul summasi yoki pul kompensatsiyasi to‘lanishini ta’minlovchi sug‘urta turlari jami
|
Mashina kodi - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali

Mikroprotsessor 4 ta guruh buyruqlar to’plamini o’z ichiga oladi:
– ma’lumotlarni uzatish buyruqlari;
– arifmetik buyruqlar;
– mantiqiy buyruqlar;
– o’tish buyruqlari.
Ish unumdorligi
-bu kompyuterning ishlash tezligi ko’rsatkichidir.
MIPS
(Million Instruction Per Second)
FLOPS
(Floating Point Operation Per Second)
Суперкомпютерларнинг унумдорлиги
Номи
Йили
Флопс
флопс
1941
10
0
килофлопс
1949
10
3
мегафлопс
1964
10
6
гигафлопс
Axborot aktivlarini sug‘urtasi

|
Axborot aktivlarini sug‘urtasi
|
bet | 23/46 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #793 |
1. Axborot aktivlarini sug‘urtasi. Sug‘urta ob’ekti – umumiy va maxsus dasturiy ta’minoti, ma’lumotlar bazasi, elektron hujjatlar, turli axborot resurslari va hokazo. Sug‘urta risklari:
-
Kompyuter hujumlari;
-
Kompyuter viruslarining tushishi;
-
Axborot tizimlarini sozlash, ekspluatatsiya qilish, qayta ishlash natijasida behosdan ishdan chiqishi.
2. Eletron va kompyuter uskunalarini sug‘urtalash. Sug‘urta ob’ekti – texnik vositalar: kompyuterga oid, telekommunikatsiya va boshqa uskunalar.
Sug‘urta risklari:
-
Yong‘in, chaqmoq urishi, gaz portlashi;
-
Tabiiy ofatlar;
-
Kommunikatsiya uskunalarida avariya holati;
-
O‘g‘riliklar;
-
Uchinchi shaxslarning g‘arazli xatti – harakatlari;
-
Xodimlarning uskunalardan noto‘g‘ri foydalanish natijasida ishdan chiqishi;
-
Uskunalar o‘rnatilayotganda yoki montaj qilinayotganda ishdan chiqishi;
|
| |
“Yashil loyihalar”ni moliyalashtirish maqsadida xususiy investorlarni qo„llab-

muayyan qismini qayd etib qo„yilgan daromadga ega “yashil obligatsiyalar”ga
yo„naltirishga ruxsat beradi.
-
banklar tomonidan “yashil loyihalar”ni investitsiyalashga mablag„lar ajratishni
kvotalash.
Suveren jamg„armalar
2
“yashil loyhalar”ni investitsiyalashni moliyalashtirishning
istiqbolli manbalaridan biriga aylanishi mumkin. UNEP mutaxassislari fikricha,
“yashil loyihalar”ni moliyalashtirish va investitsiyalashni rag„batlantirish hamda
Barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishda suveren jamg„armalarning potensial
imkoniyatlari yuqori bo„lsada, ular hali kam o„rganilgan” . Jumladan, 2015-2017
yillarda suveren jamg„armalar tomonidan amalga oshirilgan “yashil
moliyalashtirish” miqdori 11 mlrd. dollarni tashkil etgan. Ushu “yashil
investitsiyalar”ga yo„naltirilgan mablag„lar jahon ehtiyojiga nisbatan juda kam
bo„lib, suveren jamg„armalar jami aktivlarining bor-yo„g„i 0,2 foizini tashkil etadi
(1-rasm).
- - 1. “Yashil loyihalar”ni investitsiyalash yo„nalishlari va dastaklari

obligatsiyalar”dan tushgan mablag„larning aksariyat qismi energetika (31,5%),
qurilish
(29,3%), transport (20,2%) tarmoqlarida “yashil loyihalar”ni
moliyalashtirish uchun yo„naltirilgan (5-rasm).
(%)
5
Climate Bond Initiative hisobotiga ko„ra 2019 yilda “yashil obligatsiyalar” bozorida
AQShning yirik ipoteka agentligi Fannie Mae (22,9 mlrd. doll.), Germaniya davlat
banki – (Kreditanstalt für Wiederaufbau - KFW) (9,0 mlrd. doll.), Niderlandiya
davlat g„aznachilik agentligi (6,7 mlrd. doll.), Fransiya Respublikasi hukumati (6,6
mlrd. doll.), Xitoy sanoat-tijorat banki (5,9 mlrd. doll.) eng yirik emitentlar sifatida
faoliyat olib borishdi
6
.
“Yashil obligatsiyalar” bozorida xalqaro moliya institutlari faol ishtirok etishadi.
Jumladan, 2010 yilda Xalqaro moliya korporatsiyasi tomonidan “IFC Green Bond”
dasturi ishga tushirilgan bo„lib, 2010-2019 moliya yillarida jami qiymati 9,2 mlrd.
4
-
расм. “Яшил облигациялар”нинг
эмитентлари бўйича таркиби, 2019 й.
5
-
расм. “Яшил облигациялар”
нинг
тармоқ таркиби, 2019 й. (%)
P’ezoelektrik datchiklar - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

|
Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects
|
bet | 26/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1) P’ezoelektrik datchiklar
P’ezoelektrik datchiklarni (2.31-rasm) ishlash prinsipi ba‘zi kristall moddalarning mexanik kuch ta‘sirida elektr zaryad hosil qilish qobiliyatiga asoslangan. Bu xodisa p ‗yezoeffyekt deb ataladi.
P‘ezoeffekt kvars, turmalin, segnet tuzi, bariy titanat va boshqa moddalar kristallarida kuzatiladi. Bu tipdagi asboblarda. ko‘pincha kvars ishlatiladi. Kvarsning p‘ezo elektroeffekti +500° S gacha bo‘lgan temperaturaga bog‘liq emas, lekin +570° S dan oshgan temperaturada bu effekt nolga teng bo‘lib qoladi.
Pezoelektrik datchiklarning hosil qiladigan EYUK bosimga proporsional bo‘lib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
U (2.32)
bu yerda – S - datchikning umumiy sig‘imi
Fx - mexanik bosim
a0 - proporsionallik koeffitsiyenti
2.31-rasm. Pezoelektrik datchikning sxemasi Ushbu datchikning sezgirligi:
д
К U Fх
(2.33)
Ko‘rib chiqilgan prinsipda pezoelektrik manometrlar ishlaydi (2.3.2-rasm).
2.32-rasm. Pezoelektrik manometrning sxemasi:
1-bosim memranasi, 2, 5-metall qistirmalar, 3-potensial qistirma, 4-izolyatsion o‘tkazgich, 6-sharik.
P‘ezokvars manometrning tuzilish sxemasi 4-rasmda keltirilgan. O‘lchanayotgan bosim membrana 1 orqali kvars plastinkalar 7 ga ta‘sir qiladi. Bu plastinkalarning metall kistirma 2 ga tegib turgan ichki tomonida bir hil ishorali zaryadlar paydo bo‘ladi. Plastinkalarning ichki tomonidagi potensial qistirma 3 bi- lan ulangan va izolyatsiyalangan o‘tkazgich 4 orqali olinadi, plastinkalarning ustki tomonidagi potensial esa korpus, metall qistirmalar 2 va 5, membrana 1 va sharik 6 orqali olinadi. O‘lchanayotgan bosimga proporsional bo‘lgan potensiallar farq plastinalardan olinib, kuchaytiruvchi lampa setkasiga uzatiladi.
|
| |
Nikoh va tug‘ilish - Himoyaga ruhsat

|
Himoyaga ruhsat
|
bet | 34/46 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #793 |
Nikoh va tug‘ilish
|
Nikohga kirishda yoki bola tug‘ilganda sug‘urta summasi to‘lanishini ta’minlovchi, bir yildan ortiq muddatga amal qiluvchi hayotni sug‘urta qilish turlari jami
|
III klass
|
Hayotni uzoq muddatli sug‘urta qilish
|
Umrbod renta to‘lanishi bilan birgalikda hayotni sug‘urta qilish turlari jami
|
IV klass
|
Sog‘liqni sug‘urta qilish
|
Ko‘rsatib o‘tilgan sug‘urta davri kamida besh yildan kam bo‘lmagan muddatga yoki sug‘urta qilinuvchining pensiya yoshiga etguniga qadar belgilanishi sharti bilan baxtsiz hodisa yoki muayyan turdagi baxtsiz hodisa yoki kasallik yoki kasallanish tufayli qattiq shikastlanish natijasida mehnatga layoqatlilikni yo‘qotganda sug‘urta summalari to‘lanishini ta’minlovchi hayotni sug‘urta qilish turlari jami. Bunda shartnomada ko‘rsatilgan sug‘urta davri sug‘urtalovchi tomonidan bir tomonlama tartibda bekor qilinishi yoki o‘zgartirilishi mumkin emas
|
2 – ilova
|
| |
Buyruq 
va - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali

|
Texnologiyalari universiteti samarqand filialiBog'liq 2-mustaqil ishiBuyruq
va
ma’lumotlar
yakka
oqimli
arxitekturasi
(SISD).
Bu sinfga, ‘atribut-qiymat’ juftligi bilan ishlovchi, markaziy protsessor bo’lgan,
an’anaviy fonneyman arxitekturali bir protsessorli tizimlar tegishlidir.
Buyruq
va ma’lumotlar
yakka
oqimlari
arxitekturasi
(SIMD).
Bu sinfning alohidaligi, bir xil protsessorlarni boshqaruvchi bir (markaziy)
nazoratchining
mavjudligi
hisoblanadi. Nazoratchi,
protsessor
elementlari
imkoniyatlariga, protsessorlar soniga, qidiruv rejimini tashkilashtirish va manzil
tasniflariga qarab, quyidagilarni ajratish mumkin:
– vektorli va matritsali masalalarni yechish uchun qo’llaniluvchi matritsali
protsessorlar;
– sonli bo’lmagan masalalarni yechishda va unda saqlanayotgan
ma’lumotlarga
to’g’ridan-to’g’ri
murojaat
qilish
mumkin
bo’lgan
xotiralarni qo’llovchi assosiativ protsessorlar;
– sonli va sonli bo’lmagan ishlov berish uchun qo’llaniluvchi protsessor
ansambllari;
– vektorli va konveyerli protsessorlar.
Ko‘p oqimli buyruqlar va bir oqimli ma’lumotlar arxitekturalari
(MISD).
Bu sinfga konveyerli protsessorlarni kiritish mumkin.
Ko‘p oqimli buyruqlar
va ko‘p oqimli ma’lumotlar arxitekturalari (MIMD)
. Bu sinf axitekturalariga
quyidagi konfiguratsiyalarni kiritish mumkin: multi protsessorli tizimlar,
multiishlov beruvchi tizimlar, ko’p mashinalardan tashkil topgan hisoblash
tizimlari, hisoblash tarmoqlari.
Ma’lumotlar bilan ishlash jarayonini shartli ravishda quyidagicha
taqsimlash mumkin:
|
| |
10 - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali

Konveyerli qayta
ishlash
Konveyerli qayta ishlash
IF-(Instruction fetch)buyruqni o’qish
ID-(Instruction decode)
buyruqni deshifratsiyalash
OR-(Operand Reading) ma’lumotlarni o’qish
EX-(Executing) operatsiyalarni bajarish
WB-(write back) natijaning yozilishi
Parallel ishlov berish va ularning tamoyillari.
Axborotlarga
ishlov berish deyilganda, bir ‘axborot obyekti’ ustida
ma’lum bir algoritmlarning bajarilishi natijasida boshqa «axborot obyekti» ni
shakllantirish tushuniladi. Bu jarayon axborotning
turlitumanligi va hajmi
ortishining asosiy vositasi hisoblanadi.
Ishlov berishning eng yuqori darajasida sonli va sonli bo’lmagan
ishlov berish usullarini ko’rsatish mumkin. Ko’rsatilgan ishlov berish
turlari “ma’lumot” tushunchasiga turlicha izoh beradi.
Sonli ishlov
berishda
o’zgaruvchi, vektorlar,
matritsalar,
ko’p o’lchovli massivlar,
o’zgarmaslar
kabi
obyektlar
qo’laniladi.
Sonli
bo’lmagan
ishlov
berishda
obyekt
sifatida
fayllar,
yozuvlar,
maydonlar,
tarmoqlar,
nisbatlar va hokazolar olinishi mumkin. Yana
bir farqli tomoni shundaki, sonli
ishlov berishda ma’lumotlar mazmuni katta ahamiyatga ega emas, ayni vaqtda sonli
bo’lmagan ishlov berishda bizni
yaxlitligicha mosligi emas, balki obyekt haqida
ma’lumotlar qiziqtiradi.
Zamonaviy
hisoblash
texnikasi
yutuqlari
nuqtai
nazaridan
axborotlarga
ishlov
berishning
quyidagi
turlarini
ajratish
mumkin:
–
ketma-ket ishlov berish, bir protsessorga ega bo’lgan, an’anaviy
fon-neyman arxitekturali EHMlarda qo’laniladi;
parallel ishlov berish, EHMda bir necha protsessor bo’lganda qo’llaniladi;
konveyerli ishlov berish, turli masalalarni
yechish uchun EHM
arxitekturasida ayni bir manbalardan foydalanish bilan bog’liq.
Elektron
hisoblash
mashinalarning
mavjud
arxitekturalarini
axborotga ishlov berish nuqtai nazaridan quyidagi sinflardan biriga taalluqli deb
olish qabul qilingan:
Ma’lumotlarni yaratish - Texnologiyalari universiteti samarqand filiali

Ma’lumotlarni
modifikatsiyalash
–
yangilarini
kiritish
va
keraksizlarini yo’qotish yo’li bilan
amalga oshiriluvchi,
aniq predmet
sohasidagi o’zgarishlarni tasvirlash bilan bog’liq bo’lgan axborotlardir.
Xavfsizlik,
nazorat
va
yaxlitlik
–
axborot
modelida
predmet
sohasining
holatini
tasvirlash
uchun
yo’naltirilgan
va
axborotning
xavfsizligini, texnik va dasturiy vositalar zararlanishi va uzilishlaridan
himoyalanishni ta‟minlaydi.
Kompyuter xotirasida saqlanayotgan
axborotni qidirish, turli so’rovlarga
javob berishda mustaqil harakat va axborotga ishlov
berishda yordamchi amal
sifatida amalga oshiriladi
Foydalanilgan ilovalar.
https://musfight.ru/uz/sotovye-operatory/tipy-shin-sovremennogo-
pk-i-ih-harakteristika-shiny-personalnogo-kompyutera/
https://optolov.ru/uz/the-design-of-the-corridor/kakaya-pamyat-
ozu-operativnaya-pamyat-principy-ustroistva-i.html
https://uz.wikipedia.org/wiki/Kompyuter
https://optolov.ru/uz/the-design-of-the-corridor/kakaya-pamyat-
ozu-operativnaya-pamyat-principy-ustroistva-i.html
BOB. MANTIQIY ELEMENTLAR - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

|
Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects
|
bet | 31/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1) BOB. MANTIQIY ELEMENTLAR Mantiq algebrasining asosiy tushunchalari
Хalq xo‘jaligining hamma tarmoqlarida mehnat unumdorligi bilan mos rav- ishda avtomatlashtirish darajasining o‘sishi elektr qurilmalari sxemalarining mu- rakkablashuviga olib keladi. Bu sxemalardagi asosiy qurilma rele hisoblanadi. U qoidaga binoan, elektr signallarining ko‘payishi, kuchayishi va bloklash uchun xizmat qiladi. Relelar ishining ishonchligi esa yuqori emas. Relening qo‘zg‘aluvchan elementlari deyiladi, tebranishdan vintli birikmalarning mexanik mustaxkamligi buziladi, kontaktlar kuyadi va xokazo. Shuningdek tashqi omillar, ya‘ni xaroratning ko‘tarilishi, chang, agressiv muhit ta‘siri metall narsalarning oksidlanishiga, elektr ulanishning buzilishiga olib keladi. Bundan tashqari rele juda hajmdor qurilma. U ishlayotganda shovqin va tebranishlar tarqatadi. Ular katta og‘irlikka va inersionlikka ega.
Zamonaviy elektronikada rele qurilmalari o‘rniga ularning vazifasini to‘la bajara oladigan kontaktsiz elementlar qo‘llaniladi. Releli va kontaktsiz sxemalarda signalning o‘tishi maxsus matematik apparat yordamida yoziladi. Bu to‘g‘rida quyida tushuncha beriladi. Mantiq algebrasi fikrlar orasidagi turli mantiqiy bog‘lanishlarni o‘rganadi va faqat ikkita qiymat xaqiqiy ―I‖ va sohta ―O‖ bilan ish ko‘radi. Mantiq algebrasida uchta asosiy mantiqiy funksiya bor.
Mantiqiy ko‘paytiruv, ya‘ni kon‘yunksiya ―VA‖.
Mantiqiy qo‘shuv, ya‘ni diz‘yunksiya ―YoKI‖.
Mantiqiy inkor ―YO‘Q‖.
Logika algebrasi - bu 0 va 1 qiymatlarini qabul qilib, o‘zgaruvchan kattal- iklar o‘rtasidagi bog‘liqliqni o‘rganadigan analiz va sintez matematik apparatidir. Bu ikkita qiymatga har hil o‘zaro qarama-qarshi hodisalar, shart va holatlar qo‘yiladi. Masalan, kontaktning ulanishi-1, kontaktning ajralishi-0: signal mavjud- ligi-1, signalning yo‘qligi-0: yopiq zanjir-1, ochiq zanjir-0. Bu yerda shuni nazarda tutish kerakki, 0 va 1 raqamlari miqdoriy nisbatni anglatmaydi va son ham emas, balki ular simvol hisoblanadi.
|
| |
Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?

Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?
funksional, v) strukturaviy, s) prinsipial, d) montaj, ye) texnologik
Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?
funksional, v) strukturaviy, s) prinsipial, d) montaj, ye) texnologik
F
HТOP. H
H
u
q
Wбо(S)=
Ко/TоS+1
Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?
funksional, v) strukturaviy, s) prinsipial, d) montaj, ye) texnologik
Avtomatik nazorat qilinadigan teploenergetik ko’rsatgichlarga qanday kattaliklar kiradi?
xarorat, bosim, satx, sarf,
v) tok, kuchlanish, quvvat, quvvat koeffitsiyenti,
s) burchak tezlanish, defarmatsiya, kuch, moment,
d) kotsentratsiya, tuzilishi, tarkibi,
ye) namlik, zichlik, yoritilganlik, elektr o‘tkazuvchanlik,
Avtomatik nazorat qilinadigan elektroenergetik ko’rsatgichlarga qanday kattaliklar kiradi?
xarorat, bosim, satx, sarf,
v) tok, kuchlanish, quvvat, quvvat koeffitsiyenti,
s) burchak tezlanish, defarmatsiya, kuch, moment,
d) kotsentratsiya, tuzilishi, tarkibi,
ye) namlik, zichlik, yoritilganlik, elektr utkazuvchanlik,
Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?
funksional, v) strukturaviy, s) prinsipial, d) montaj, ye) texnologik
10
|
20
|
9
|
19
|
8
|
18
|
7
|
17
|
6
|
16
|
5
|
15
|
4
|
14
|
3
|
13
|
2
|
12
|
V
|
Avtomatikaning texnologik sxemalari nimalarni ifodalaydi?

Avtomatikaning texnologik sxemalari nimalarni ifodalaydi?
avtomatik tizimlarni dinamik xususiyatlarini
v) qurilma va elementlarni bir –biriga bog‘liqligini
s) qurilmani aloxida elementlarini elektr bog‘lanishini
d) qurilmalar orasidagi bog‘liqlikni ye) qurilmaning ketma-ketligini.
Avtomatikaning prinsipial sxemalari nimalarni ifodalaydi?
avtomatik tizimlarni dinamik xususiyatlarini
v) qurilma va elementlarni bir –biriga bog‘liqligini
s) qurilmani aloxida elementlarini elektr bog‘lanishini
d) qurilmalar orasidagi bog‘liqlikni ye) qurilmaning ketma-ketligini.
Avtomatikaning montaj sxemalari nimalarni ifodalaydi?
avtomatik tizimlarni dinamik xususiyatlarini,
v) qurilma va elementlarni bir –biriga bog‘liqligini,
s) qurilmani aloxida elementlarini elektr boglanishini,
d) qurilmalar orasidagi bog‘liqlikni, ye) qurilmaning ketma-ketligini.
Avtomatik nazorat qilinadigan mexanik ko’rsatgichlarga qanday kattal- iklar kiradi?
xarorat, bosim, satx, sarf,
v) tok, kuchlanish, quvvat, quvvat koeffitsiyenti,
s) burchak tezlanish, defarmatsiya, kuch, moment,
d) kotsentratsiya, tuzilishi, tarkibi,
ye) namlik, zichlik, yoritilganlik, elektr o‘tkazuvchanlik,
Avtomatik nazorat qilinadigan kimyoviy ko’rsatgichlarga qanday kattal- iklar kiradi?
xarorat, bosim, satx, sarf,
v) tok, kuchlanish, quvvat, quvvat koeffitsiyenti,
s) burchak tezlanish, defarmatsiya, kuch, moment,
d) kotsentratsiya, tuzilishi, tarkibi,
ye) namlik, zichlik, yoritilganlik, elektr o‘tkazuvchanlik,
|
Relelarning asosiy ko’rsatkichlari

6. Kuchaytirish koeffitsiyenti - kontaktlardagi quvvatning kirish signalidagi
quvvatga nisbati
Кк
Relelarning yana bir muxim parametrlaridan (3.2- rasm) biri - ularning ishga tushish va qo‘yib yuborish vaqtlari. Cho‘lg‘amga kuchlanish berilganda u shu vaq- tning o‘zida ishga tushmasdan, balki bir oz vaqtdan keyin ishga tushadi. Ushbu Т
i.t vaqt ishga tushish vaqti deb ataladi. Kuchlanish cho‘lg‘amidan ajratilganda ham qo‘yib yuborish ma‘lum bir vaqt ichida amalga oshadi - Т
k 10. Bu vaqt quyib yuborish vaqti deyiladi. Ushbu inersionlik chulg‘amning katta induktivlik bilan tushuntiriladi. Grafikdagi 0 nuqtasi chulg‘amni manbaga ulanishiga to‘g‘ri keladi.
Т siljish vaqti mobaynida relening xarakatlanuvchi qismlari tinch xolatda bo‘ladi. Тok esa
I toki qiymatigacha o‘sadi.
Т=Т vaqt mobaynida relening xarakatlanuvchi qismlari bir turg‘un holatdan ikkinchi turg‘un holatga o‘tishadi. Shundan keyin tok o‘zining nominal ko‘rsatkichi –
I n gacha oshadi
.
Kuchlanish ajratilishi bilan relening toki Т gacha kamayadi. Bu vaqtda ya- kor o‘zining eski holatiga qaytadi. Demak relening ajralishi
Т vaqt mobaynida amalga oshadi.
Ishga tushish vaqtiga qarab relelar tez xarakatlanuvchi (Т=50-150 ms), o‘rta xarakatlanuvchi (Т=1-50 ms) va sekin xarakatlanuvchi (Т=0,15-1 s). Agar Т = 1 sek bo‘lsa bunday rele vaqt relesi deyiladi.
"AVТOMAТIKANING ТEХNIK VOSIТALARI "

"AVТOMAТIKANING ТEХNIK VOSIТALARI "
fanidan "ТESТ" savollari
Тexnika tarixida barinchi ma’lum bo’lgan avtomatik qurilma kim tomoni- dan va qachon yaratilgan?
I.Polzunov, 765y. v) F.Maksvell, 868y. s) I.Nyuton, 773y.
d) Popov, 904y. ye) Sharl, 878y.
Avtomatik rostlashning asosiy prinsiplari kim tomonidan va qachon yaratilgan?
I.Polzunov, 1765y. v) F.Maksvell, 1868y. s) I.Nyuton, 1773y.
d) Popov,1904y. ye) Sharl,1878y.
Qishloq va suv xo’jaligini avtomatlashtirish jarayoni nechta davrga bo’linadi? a) 1 v) 2 s) 3 d) 4 ye) 5
Avtomatikaning funksional sxemalari nimalarni ifodalaydi?
avtomatik tizimlarni dinamik xususiyatlarini, v) qurilma va elementlarni bog‘liqligini, s) qurilmani aloxida elementlarini elektr bog‘lanishini, d) qurilmalar orasidagi bog‘liqlikni, ye) qurilmaning ketma-ketligini.
Avtomatikaning strukturaviy sxemalari nimalarni ifodalaydi?
avtomatik tizimlarni dinamik xususiyatlarini, v) qurilma va elementlarni bog‘liqligini, s) qurilmani aloxida elementlarini elektr bog‘lanishini, d) qurilmalar orasidagi bog‘liqlikni, ye) qurilmaning ketma-ketligini.
Quyidagi rasmda qanday turdagi avtomatika sxemasi ko’rsatilgan?
funksional, v) strukturaviy, s) prinsipial, d) montaj, ye) texnologik
ТE
|
BOB. AVTOMATIKA RELELARI - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

|
Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects
|
bet | 28/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1)
Rele deb ma‘lum bir kirish signali o‘zgarganda chiqish signali sakrashsimon o‘zgaruvchi moslamaga aytiladi. Rele qishloq xo‘jalik avtomatikasida eng ko‘p qo‘llaniladigan elementlardan biri hisoblanadi. Тa‘sir qiladigan fizik kattaliklariga qarab ular elektrik, mexanik, magnit, issiqlik, optik, radioaktiv, akustik va kimeviy relelarga bo‘linadi.
Ish prinsipi bo‘yicha elektrik relelar o‘z navbatida 9-turga bo‘linadi (3.1-
rasm).
Ion
Induksion
3.1-rasm. Elektrik relelarning klassifikatsiyasi.
Elektromagnit relelarida chulg‘amdan o‘tayotgan tok ta‘sirida magnit may- don xosil bo‘lib yakorning va kontaktlarning xolati o‘zgartiriladi.
Magnitoelektrik relelarda chulg‘am ramka kurinishida bajarilib o‘zgarmas magnit maydonida joylashtirilgan. Chulg‘amdan tok utayotganda ramka prujinani kuchini yengib xarakatga keladi va kontaktlarning xolatini uzgartiradi.
Elektrodinamik rele ish prinsipi buyicha magnitoelektrik relega o‘xshash lekin undagi magnit maydoni maxsus uyg‘otish cho‘lg‘ami bilan hosil etiladi.
Induksion relening ish prinsipi relening cho‘lg‘ami hosil qiladigan o‘zgaruvchan magnit oqimi va xarakatlanuvchan diskda hosil bo‘ladigan tok o‘zaro ta‘siriga asoslangan.
Ferromagnit relelar magnit kattaliklari (magnit oqimi, magnit maydoni kuchlanganligi) yoki ferrodinamik materiallarining magnit tavsifnomalari o‘zgarilishi ta‘sirida ishlaydi.
Elektron va ion relelari bevosita kuchlanish yoki tok kuchi natijasida hosil bo‘ladigan sakrashsimon o‘zgarishlar ta‘sirida ishlaydi.
Elektroissiqlik relelari xarorat ta‘sirida ishlaydi. Ularning ish prinsipi yuqorida ko‘rib chiqilgan bimetalik va bilatomitrik datchiklarning ish prinsipiga o‘xshash bo‘ladi.
Rezonans relelari ish prinsipi elektrik tebranish tizimlarda hosil bo‘ladigan rezonasga asoslangan.
|
| |
Logik o’zgaruvchi - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

|
Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects
|
bet | 32/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1)Logik o’zgaruvchi deb faqat ikkita 0 va 1 qiymatlarini qabul qiluvchi kat- talikka aytiladi. Logik funksiya deb-argumentlari kabi faqat 0 va 1 qiymatlarni qabul qiluvchi funksiyaga aytiladi.
Logik funksiyalarda kirishdagi va o‘zgaruvchi qiymatlarning turli xil amal- lari termalar deyiladi. Kirishdagi o‘zgaruvchilar qiymatlari va logik funksiyalar qiymatlari termasi funksiyaning haqiqiylik jadvali deyiladi. Jadvaldan foyda- lanishning afzalligi shundaki, funksiyaning matematik yozuvi, uning tarkibini hamma vaqt ham yaqqol ko‘rsatavermaydi. Quyida asosiy funksiyalar to‘g‘risida bayon berilgan.
Mantiqiy elementlar bajaradigan funksiyalar.
«ТAKRORLOVChI»
«ТAKRORLOVChI» funksiyasining matematik ko‘rinishi y= k x bo‘lib, bu ifoda logik elementning chiqish signali y kirish signali x dan k marta farq qi- lishini anglatadi.
Bunda ularning ishoralari bir xil. Bunday elementlar kirish signalini kuchaytiruvchi va bo‘luvchilar hisoblanadi.
х y
Prinsipial sxema bo‘yicha belgilanishi.
Rele ekvivalenti.
Sxemali yechimi
4.1- rasm
“EMAS ”
― EMAS ‖ funksiyasi logik inkor deyiladi va matematik ko‘rinishi quydagicha: y= x-. Bu ifoda elementning chiqishdagi y signali, kirishdagi x sig- nali bo‘lmaganda mavjudligini va aksincha bo‘lishini anglatadi.
Prinsipial sxema belgilanishi.
Rele ekvivalenti.
х 1 10
Sxemali yechimi.
14 13
y HL
- rasm
“ VA ”
―VA‖ funksiyasi logik ko‘paytirish yoki konyuksiya deyiladi va matematik y = x1 . x2 ko‘rinishda ifodalanadi. Bu funksiya logik elementning kirishdagi x 1 va x 2 signallari faqat bir vaqtda paydo bo‘lgandagina, chiqishdagi y signali hosil bo‘lishini anglatadi.
х 1
Prinsipial sxemada belgilanish
Rele ekvivalenti
Хaqiqiylik jadvali
Х1
|
Х2
|
Y
|
1
|
1
|
1
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
9 12
Sxemali yechimli:
4
- rasm
|
| |
Raqam-analogli va analog-raqamli o’zgartkichlar

|
Raqam-analogli va analog-raqamli o’zgartkichlar
|
bet | 38/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1) Raqam-analogli va analog-raqamli o’zgartkichlar
Raqam-analogli o’zgartirgichlar
Qishloq va suv xo‘jaligi ishlab chiqarishini avtomatlashtirishda, oxirgi vaq- tda zamon talabiga javob beradigan raqamli uskunalar keng qo‘llanilmoqda. Ushbu uskunalarda raqamli hadni analog signaliga yoki aksincha analog signalini raqamli kodga o‘zgartirish vazifasini RAU va ARU lar bajarishadi.
Raqam-analog o‘zgartkichlari raqamli kod ko‘rinishdagi signalni unga pro- porsional bo‘lgan tok yoki kuchlanishga aylantirishda xizmat qiladi. Ular teleo‘lchash tizimlaridagi raqam ko‘rinishidagi axbarotni analog signalga o‘zgartirib ushbu signalni maxsus asboblarga uzatadi, yoki raqamli EХM lar va analog elementlar orasida aloqani amalga oshiradi.
RAU larning ish prinsipi kirish raqam razryadlariga proporsional bo‘lgan analog signallarni qo‘shishcha asoslangan. RAU da analog chiqish signali U chiq kirish raqam signali bilan quyidagicha bog‘langan.
Uchiq=Uet.S (5.3)
bu yerda Uet — etalon kuchlanish
S — ma‘lum miqdorda ikkilamchi razryadlardan iborat
S=a12-1+a22-2+... an2-n (5.4)
bu yerda a1 a2 an- 1 yoki 0 qabul qiluvchi ikkilamchi razryadlarni koeffitsiyentlari, n — ikkilamchi razryadlarning umumiy soni. ai=1 bo‘lganda S ning qiymati 1 ga yaqinlashib undan 2-n farq qiladi.
RAU ning ish prinsipini ko‘rib chiqamiz (5.4-rasm).
Bu yerda razryad I1,I2 ... In toklari vazn rezistorlar yordamida tekshiriladi. Sxemadan ko‘rinib turibdiki katta razryaddan kichik razryadga o‘tgan sari tok mi- qdori 2 barobar kamayadi, chunki har bir katta razryadning rezistori keyingi kichik razryadning rezistorining qarshiligiga nisbatan 2 barobar katta.
Raqamli boshqarish sxema RBS — hisoblagich yoki rezistr bo‘lib uning signallari ikkilamchi razryadlarga mos ravishda kontaktsiz kalitlarning SA1, SA2 ... San xo- latlarini topshiradi shunda kalitlarning holati mos razryadlarning qiymatlariga bog‘liq.
Kalitning har biri vazn rezistorini operatsion kuchaytirgichning inventori kirishi yoki nol shinasi bilan bog‘lab turibdi.
Shunday qilib kuchaytirgichning kirishiga kirish signallari ai=1 bo‘lgan razryadlarning umumiy toki uzatiladi.
2Uet
I0= ------- (a12-1+a22-2+ .... +an2n) (5.5)
R
5.4.-rasm. Raqam-analogli o‘zgartirgich
a)-og‘irlik rezistorlari bilan, b)-pog‘onali tok topshirish zanjiri.
Kuchaytirgich DA I0 tokini U chiq kuchlanishiga aylantirib beradi.
Uchiq= - I0R0c=Uet (a12-1+a22-2+ .... +an 2-n) (5.6)
Bu yerda ko‘rinib turibdiki ikkilamchi razryadlarni ma‘lum sonida n U chiq 2n dis- kret qiymatlarga, 0 – U chiq max diapazoniga ega bo‘lishi mumkin.
|
| |
turt. = - Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects

|
Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € technical objects
|
bet | 59/75 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #122696 |
Bog'liq Avtomatikaning texnik vositalari (darslik) automatically € techn (1) (1)turt. = (t1+t2+t3+tn)/P (9.2)
Rad etishlarning xaqliyligi bilan ikkinchi davr uchun o‘rtachaa buzilmay ishlash vaqti orasida quyidigi bog‘lanishni yozish mumkin ( = const , deb hisoblanadi).
Qo‘shni ikki rad etish orasidagi o‘rtacha vaqt quyidagicha aniqlanadi:
turt. = (t1+t2+t3+tn)/n (9.3)
bunda t1 - birinchi rad etishgacha ishlash vaqti:
t2 - birinchi va ikkinchi rad etishlar orasida ishlash vaqti:
tn - n-1va n - rad etishlar orasida ishlash vaqti. n - rad etishlarning umumiy soni.
Buzilmay ishlash extimolligi deganda sistema (detal, element) belgilangan davr ichida ma‘lum rejim sharoitida ishlatilganda rad etishning sodir bo‘lmaslik extimolligi tushuniladi.
Ayrim detallarning puxtaligini ularning yuklamasi (elektrik mexanikaviy termik yuklamasini) kamaytirish hisobiga xam, takomillashgan materiallar, texnologiyadan foydalanish va tayyor buyumlarni sinchiklab nazorat qilish hisobi- ga xam oshirish mumkin. Bu tadbirlar yoki gabaritlarni kattalashtirish bilan yoxud narxni ancha oshirish bilan bog‘liq. Puxtalilikni oshirishning ikkinchi yo‘li rezervlashdir. Umumiy va ayrim rezervlash bo‘ladi.
Umumiy rezervlashda har qaysi rostlagich yoki uning biror qismi xuddi shunday rostlagich yoki uning qismi bilan rezervlanadi. Rezerv rostlagichlar soni rostlagichning vazifsiga qarab istalgancha bo‘lishi mumkin. Rezerv rostlagichni ishga tushirish uchun avtomatik qurilma bo‘lishi shart. Asosiy rostlagich ishdan chiqqanda bu qurilma avtomatik tarzda ishga tushishi lozim.
Ayrim rezervlashda rostlagich elementlarining har biri yoki uning qismlari xuddi shunday elementlar bilan mustaqil rezervlanadi.
Sistemaning puxtaliligini oshirishda avtomatikaning elektr sxemalarni takomillashtirish va soddalashtirish xam muxim axamiyat kasb etadi. Bu usul keng qo‘llaniladi, chunki qurilmalarning puxtaliligini oshiradi, vaznini, gabaritlarini va narxini kamaytiradi. Muxim ARS larda rad etishlarning oqibatini cheklovchi sxe- malar qo‘llaniladi, shuning uchun xar qanday element ishdan chiqqanda ham avariya sodir bo‘lmaydi.
|
| |
Mijoz dasturi funksiyalari - O’zbekiston Respublikasi Axborot Texnologiyalari va Kommunikatsiyalarini Rivojlantirish...

Mijoz dasturi funksiyalari:
So'rovlarni serverga jo'natish.
Serverdan olingan so'rov natijalarini talqin qilish.
Natijalarni biror shaklda foydalanuchiga ko'rsatish (foydalanuvchi interfeysi).
Server funksiyalari:
Mijoz –dasturlardan so'rovlarni qabul qilish.
So'rovlarni talqin qilish.
MB ga so'rovlarni optimallashtirish va bajarish.
Natijalarni mijoz-dasturga jo'natish.
Xavfsizlik tizimini va murojatnichegaralash.
MB butunligini boshqarish.
Ko'p foydalanuvchili ish rejimi stabilligini ta'minlash.
Sanoat MBBT lari o'rta va yirik masshtabli korxona, tashkilot va banklarning axborot tizimlarining faoliyatini ta'minlab beradi. Sanoat MBBT lariga MS SQL Server, Oracle, Gupta, Informix, Sybase, , DB2, InterBase va boshqalar misol bo'ladi. Qoidaga ko'ra, SQL – serverga bitta xodim yoki xodimlar guruxi (SQL – server administratori) tomonidan xizmat ko'satiladi. Ular ma'lumotlar bazasini fizik xarakteristkalarini boshqaradi, MB turli komponentlarini rostlaydi va qayta aniqlaydi, optimallashtiradi, yangi MB lar yaratadi, mavjud MB larni o'zgartiradi, hamda turli foydalanuvchilar vakolatlarini belgilaydi. Bu arxitekturaning “fayl-server” arxitekturaga nisbatan afzalliklarini ko'rib chiqamiz:
Tarmoq trafiki keskin kamayadi.Mijoz dasturlarining murakkabligi kamayadi (asosiy yuklama server qismiga beriladi), buning natijasida mijoz kompyuterlarining apparat quvvatlariga bo'lgan talab pasayadi. Maxsus dasturiy vosita -– SQL-serverni mavjudligi – loyixaviy va dasturlash masalasining kattagina qismi yechiladi. MB butunligi va xavfsizligi oshadi. Bu arxitekturaning kamchiligi sifatida apparat va dastriy ta'minot uchun, hamda turli joylardagi ko'p sonli mijoz kompyuterlardagi mijoz-dasturlarni yangilash uchun zarur bo'ladigan yuqori moliyaviy xarajatni aytish mumkin. Shunga qaramasdan “mijoz-server” arxitekturasi amalda o'zini oqladi va xozirgi paytda joriy arxitektura asosidagi ko'pgina MB lar mavjud va ishlatilmoqda.
Har bir mijoz kompyuterida foydalanuvchilar kichik - mijoz dasturini ishga tushirish imkoniga ega. Bu dastur yaratgan foydalanuvchi interfeysi yordamida foydalanuvchilar ilovalar serveridagi ishbilarmon doiraning dasturiy ta'minotiga
murojaat etadi.
Ilovalar serveri foydalanuvchi talabini taxlil qiladi va MB so'rovlarni xosil
qiladi, buning uchun maxsus SQL –so'rovlartili qo'llaniladi, ya'ni tarmoq orqali ilovalar serveridan MB serveriga faqat so'rov teksti jo'natiladi.
Foydalanilgan Adabiyotlar
Uslubiy qo’llanmalar , Google va SQL serveridan olingan malumotlarga tayanib tayorlangan.
http://fayllar.org
|
Elyaf yorug'lik manbasining ikkita asosiy navi

|
Elyaf yorug'lik manbasining ikkita asosiy navi
|
bet | 14/15 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 41,44 Kb. | | #136984 |
Bog'liq 14 dilshpodElyaf yorug'lik manbasining ikkita asosiy navi
Sinov maqsadida optik tolali kabelga yorug'lik kiritish uchun tolali yorug'lik manbai ishlatiladi. Ular ikkita asosiy turda mavjud: yorug'lik chiqaradigan diodlar (LED) va lazerli diodlar. Ular ishlab chiqaradigan to'lqin uzunligi va sinovdan o'tgan kabel turi bilan yanada farqlanadi.
LEDlar arzonroq, tezligi pastroq, ishlatish uchun qulay, faqat multimodda va keng chiqish naqshiga ega. LEDlar lazerlarga qaraganda kamroq konsentrlangan yorug'lik ishlab chiqaradiganligi va lazerlarga qaraganda ancha past quvvatga ega bo'lganligi sababli ularni tolalarga ulash qiyin va ularni multimodli tolalar bilan cheklaydi. LEDlar lazerlarga qaraganda kamroq tarmoqli kengligiga ega va maksimal 1 Gbit / s o'tkazish qobiliyatiga ega.
Lazerli diodlar yuqori xarajat va tezroq tezlikka ega, bir rejimli yoki ko'p rejimga ruxsat beradi va tor chiqish naqshiga ega. Lazerlar 10 Gbit / s gacha va undan yuqori o'tkazish qobiliyatiga ega.
Uch xil lazer
Optik tolali uzatish uchun ishlatiladigan lazerlarning uchta turi Fabry-Perot lazerlari, taqsimlangan qayta aloqa (DFB) lazerlari va vertikal bo'shliq sirtini chiqaradigan lazerlar (VCSELs). Fabry-Perot lazerlari eng ko'p qirrali bo'lib, ko'p rejimli va bir rejimli kabel orqali ishlaydi. DFB lazerlari bir rejimli tolalar orqali juda uzoq masofali ilovalar uchun ishlatiladi. VCSELlar juda yuqori tezlikni tashishi mumkin. Ular odatda faqat ko'p rejimli tolalar uchun ishlatiladi, ammo ular 1310 bitta rejimli tolani ham qo'llab-quvvatlay oladi.
Sinov uchun ishlatiladigan yorug'lik manbai sinovdan o'tayotgan tola bilan, shuningdek quvvat o'lchagich bilan ishlashi kerakligi sababli, yorug'lik manbasi sizda mavjud bo'lgan kabel (ko'p rejimli yoki bitta rejim) va to'lqin uzunligi bilan ishlashiga ishonch hosil qilish uchun uning texnik xususiyatlarini o'qib chiqish muhimdir. foydalanyapsiz.
Hech qachon yorug'lik manbasiga qaramang!
Optik tolali yorug'lik manbalari odatda juda kam quvvatga ega bo'lib, ko'zni ko'p zarar etkazsa ham, ba'zi yuqori quvvatli manbalar retinaning shikastlanishiga va ko'r nuqtalarga olib kelishi mumkin. Agar u qorong'i ekanligiga ishonchingiz komil bo'lmasa, hech qachon yorug'lik manbasiga yoki tolali kabelning oxiriga qaramang. Har doim tolaga qarashdan oldin uni quvvat o'lchagich yoki transport identifikatori bilan tekshiring.
|
| |
Jоylаshtirilgаn - O’zbekiston Respublikasi Axborot Texnologiyalari va Kommunikatsiyalarini Rivojlantirish Vazirligi...

|
O’zbekiston Respublikasi Axborot Texnologiyalari va Kommunikatsiyalarini Rivojlantirish Vazirligi Muxammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch filiali
|
bet | 2/5 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 17,48 Kb. | | #123084 |
Bog'liq Mustaqil ishi Mavzu Tizimni umumiy tashkil etish Sql ma’lumotl fayllarJоylаshtirilgаn SQL bоshqа tildа yarаtilgаn dаsturgа jоylаshtirilgаn SQL kоmаndаlаrdаn ibоrаt. SQL Interаktiv vа jоylаshtirilgаn fоrmаlаridа ko'p sоnli guruхlаr yoki subbo'limlаr mаvjud. Ulаr ANSI tоmоnidаn e'tibоrgа оlingаn vа kоntseptuаl dаrаjаdа fоydаli, lekin ko'pchilik SQL dаsturlаr ulаrni аlохidа qаytа ishlаmаydi, shuning uchun ulаr аslidа SQL kоmаndаlаrining funktsiоnаl kаtegоriyalаridir.
∙ DDL ( Mа’lumоtlаrni Tа’riflаsh Tili ) - ANSI dа Sхemаni tа'riflаsh tili, оb'ektlаrni( jаdvаllаr, indekslаr, tаsаvvurlаr vа хоkаzо) yarаtuvchi kоmаndаlаrdаn ibоrаt.
∙ DML (Mа’lumоtlаrni O‘zgаrtirish Tili) - bu iхtiyoriy dаqiqаdа jаdvаllаrdа qаndаy qiymаtlаr sаqlаnishini аniqlоvchi kоmаndаlаr mаjmuаsidir.
∙ DCD (Mа’lumоtlаrni Bоshqаrish Tili) fоydаlаnuvchigа mа'lum оb'ektlаr ustidа mа'lum tа'sir o'tkаzishgа ruхsаt berish yoki bermаslikni аniqlоvchi vоsitаlаrdаn ibоrаt.
SQL Stаndаrti ANSI tоmоnidаn аniqlаngаn vа хоzirdа ISO tоmоnidаn qаbul qilingаn. Lekin kоmmertsiаl mа'lumоtlаr bаzаlаri dаsturlаri ANSI ni оgохlаntirmаsdаn SQL ni kengаytirаdilаr, ya'ni fоydаli hisoblаgаn har хil хоssаlаr qo'shаdilаr.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari dajallik bilan rivojlanayotgan bir davrda barcha jarayonlarni imkon darajasida ruxsatsiz kirishlardan, ruxsatsiz o'zgartirishlardan va tizimga ruxsatsiz kirishlardan ma'lumotlarimizni ximoyalash dolzarb masala hisoblanadi. Ushbu qo'yilgan masalaning maqsadi shundan iboratki xozirgi kunda soxa korxonalarini birgin muommo tegishli ma'lumotlar bazasini (ombori) ximoyasini ta'minlashga ko'maklashishdan iborat.
Ахборот хавфсизлигининг қуйидаги учта компоненталари тушунчаси
орқали аниқланади:
• konfidensiallik (ruxsat etilmagan kirishdan himoya);
• butunlik (axborotni ruxsat etilmagan o'zgartirishdan himoyalash);
• kirish xuquqi (ishlanuvchanlikni himoyalash, buzilishdan himoyalash,
axborot va resurslarni ruxsat etilmagan ushlab qolishdan himoyalash).
Quyida biz ko'rsatib o'tadigan dastur jamiyatimizni turli soxalarda turlicha qo'llanishi mumkin. Masalan Xozirgi kunda O'zbekistonning deyarli hamma tashkilot, korxona va firmalarida yoki Aloqa kompaniyalari (Ucell, Belayn) ham o'z ma'lumotlarini My SQL, Oracle, Ms SQL Server va boshqa dasturlaridan foydalanishadi va o'z ishini amalga oshiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Axborot Texnologiyalari va Kommunikatsiyalarini Rivojlantirish Vazirligi Muxammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch filiali
|
Net BIOS/SMB - Kompyuter tarmoqlari” fani bo‘yicha mustaqil ishi

|
Kompyuter tarmoqlari” fani bo‘yicha mustaqil ishi
|
bet | 21/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar Net BIOS/SMB
Yetarli darajada taniqli protokol steki bo‘lib, uni IBM va Microsoft kompaniyalari loyihalashtirgan va shu kompaniyalar mahsulotida foydalanish ko‘zda tutilgan. TCP/IP kabi Net-BIOS/SMB stek protokollari fizik kanal bosqichida Ethernet, Token-Ring kabi va boshqa standart protokollar ishlaydi. Bu esa har qanday aktiv tarmoq qurilmasi bilan juftlikda ishlash imkonini beradi. Yuqori bosqichlarda esa NetBIOS (Network Basic Input/Output System) va SMB (Server Message Blick) protokollari ishlaydi. NetBIOS o‘tgan asrning 80-yillarida yaratilgan bo‘lib lekin tez orada ancha yaxshilangan NetBEUI (NetBIOS Extended User Interface) protokol bilan almashtiriladi, u 200 tagacha komp’yuteri bo‘lgan tarmoqlarda juda samarali axborot al-mashinuvini tashkil qilish imkonini yaratildi.Komp’yuterlar o‘rtasida axborot almashinuvini hosil qilish uchun, ulardan har biri mantiqiy nomga bog‘lanishi zarur. Komp’yuterlarni tarmoqqa ulashda dinamik ravishda har bir komp’yuterga mantiqiy nom beriladi. Nomlar jadvali tarmoqdagi har bir komp’yuterga tarqatiladi. Shuningdek, guruhli nomlar bilan ham ishlash qo‘llaniladi, bu esa axborotlarni birdaniga bir necha manzilga uzatish imkonini yaratadi.Net BEUI protokolining asosiy afzalligi ishlash tezligi va resurslarga bo‘lgan kam talabidir. Agarda katta bo‘lmagan bir segmentdan iborat tarmoqlarda axborot almashinuvini tez tashkil qilish talab etilsa, u holda bu protokoldan yaxshisitopilmaydi. Undan tashqari xabarlarni yetkazish uchuno‘rnatilgan bog‘lanishlar zarur talab emas: protokolda bog‘lanish bo‘lmagan holda datagramma usuli qo‘llanilib, xabar jo‘natuvchining va qabul qmluvchining manzili bilan ta’minlanadi va «yo‘lga jo‘natiladi».Lekin NetBEUI ning asosiy kamchiligi ham mavjud bo‘lib, u paketni yo‘naltirish tushunchasidan to‘liq mahrumdir, shuning uchun uni murakkab tarmoqlarda foydalanish maqsadga muvofiq emas.SMB (Server Message Block) protokoli yordamida esa tar-moqning ishini uchta eng yuqori bosqichlarda tashkil etish mumkinyu Bular aloqa vaqti, prezentatsiya va amaliy faqat undan foydalanish orqaligina fayllarga bog‘lanish mumkin, ya’ni printer vatarmoqning boshqa resurslariga. Bu protokol bir necha marotaba rivojlantirilgan, shuning uchun uni Microsoft Vista va Windows 7 zamonaviy operatsion tizimlarda tadbiq qilish mumkin. mumkin,
|
| |
TC/IP transport qatlami protokoli

|
TC/IP transport qatlami protokoli
|
bet | 19/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 88,05 Kb. | | #247780 |
Bog'liq KT 1-2-mustaqil ishlar TC/IP transport qatlami protokoli
TCP / IP har kuni millionlab odamlar tomonidan ishlatiladi
Etkazish Boshqarish Protokoli (TCP) va Internet protokoli (IP) ikki xil kompyuter tarmog'i protokollaridir. Protokol - kelishilgan tartib va qoidalar to'plami. Ikki kompyuter bir xil protokollarni - bir xil qoidalar to'plamini kuzatganda, ular bir-birlarini tushunib, ma'lumot almashishadi. TCP va IP juda keng tarqalgan bo'lib foydalanilsa-da, TCP / IP bu protokollar paketiga murojaat qilish uchun standart terminga aylandi.
Etkazish Boshqarish bayonnomasi internet orqali uzatiladigan paketlarga paket yoki xabarni ajratadi va so'ngra maqsadga yetganlarida birlashadi. Internet protokoli har bir paketning manzili uchun to'g'ri manzilga jo'natiladi. TCP / IP funktsiyasi to'rtta qatlamga bo'linadi, ularning har biri o'z kelishilgan protokollari to'plamiga ega:
Datalink qatlami faqatgina ulanishda ishlaydigan usul va protokollardan iborat, bu tarmoqdagi tugunlarni yoki xostlarni bir-biriga bog'laydigan tarmoq komponenti. Qatlamdagi protokollar Ethernet va ARP ni o'z ichiga oladi.
Internet yoki Tarmoq qatlami tarmoq chegaralaridagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan paketlarni ko'chirish uchun mustaqil tarmoqlarni birlashtiradi. Protokollar IP va ICMP hisoblanadi.
Transport qatlami mezbonlar o'rtasidagi aloqani boshqaradi va oqimni boshqarish, ishonchlilik va ko'paytirish uchun javobgardir. Protokollarga TCP va UDP kiradi.
Dastur qatlami ilovalar uchun ma'lumotlar almashinuvini standartlashtiradi. Protokollarga HTTP, FTP, POP3, SMTP va SNMP kiradi.
TCP / IP TCP transporti IP-tarmoqlar orqali ma'lumotlarni uzatish uchun ishlatiladigan tarmoq aloqalariga texnik ravishda qo'llaniladi. "Aloqa yo'naltirilgan" protokoli deb ataladigan TCP, jismoniy tarmoq orqali yuborilgan bir qator so'rovlar va javob xabarlari orqali ikkita qurilma o'rtasida virtual ulanishni o'rnatish orqali ishlaydi.
Ko'pchilik kompyuter foydalanuvchilari TCP / IP termini eshitishdi, hatto nima demoqchi ekanligini bilmasa ham. Internetdagi o'rtacha shaxs asosan TCP / IP muhitida ishlaydi. Veb-brauzerlar , masalan, veb- serverlar bilan bog'lanish uchun TCP / IP dan foydalanadilar . Har kuni millionlab odamlar TCP / IP dan har kuni e-pochtani yuborish, onlayn suhbatlashish va onlayn o'yinlar o'ynash uchun qanday ishlashini bilmaydilar.
|
| |
To`garak mashg’ulotlarida ayollar milliy ko`ylaklariga kashta choklari bilan bezak berish

|
To`garak mashg’ulotlarida ayollar milliy ko`ylaklariga kashta choklari bilan bezak berish
|
bet | 3/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 13,97 Kb. | | #147179 |
Bog'liq Ayollar milliy ko`ylagini murakkab fasonda modellashtirish va ma-www.fayllar.orgTo`garak mashg’ulotlarida ayollar milliy ko`ylaklariga kashta choklari bilan bezak berish
Kiyimlar qadim qadimdan kashta choklari bilan bezab kelinadi, Lekin kashta chok bilan bezak berishda har doim ham kiyim tashqi ko`rinishiga zeb bermaydi. Chunki kiyimga kashta chok solishda uni texnologiyalariga, rang tasvir qoidalariga, kishi salohiyatiga e’tibor berish lozim bo`ladi. Ayrim tikuvchilar bu kashta hozir modaga kirgan deb barcha kiyimlarga ham uni tikaveradi. Kiyimni tashqi ko`rinishini ochgan bilan kiyimni kim kiyganiga qarab kashta chok bezagini tanlash zarur hisoblanadi. Kiyimga kashta chok solishda quyidagilarga e’tiborni qaratish lozim:
- kiyimga kashta chok bilan bezak berishda kashta gullarini kiyim gazlamasi gullariga moslash, gazlama gullarini bug’masdan uni yanada yorqinroq, chiroyliroq qilib ko`rsatadigan gul elementlarini tanlash;
- kashta gullarini rangini tanlashda gazlama gullarini ranglaridan birini tanlash yoki gazlama gullarini ochadigan ranglarni tanlash lozim;
- agar gazlama gulsiz sidirg’a rang bo`lsa kashta gullarini rangini gazlama rangini ochadigan, yoshi katta kishilar uchun bo`lsa sal siporoq rangni tanlash lozim;
- kashta ornamentini kiyimni qayerda kiyilishiga qarab tanlash lozim, masalan, kiyim to`ylarga mo`ljallangan bo`lsa kashta ornamentlari to`laroq bo`lishi kerak, agar kiyim odatiy kiyiladigan bo`lsa gullari siyrakroq bo`lishi lozim. Quyida kashtalar bilan bezatilgan ko`ylak namunalarini keltiramiz;
- kiyimga kashta chok bezagini tanlashda kishining yoshi, tashqi ko`rinishi, kiyimni qayerda kiyishi, kim kiyishiga e’tiborni qaratish lozim. Yoshi katta kishilarga mo`ljallansa sal rangsizroq, oddiroq kashtalarni tanlash kerak. Yoshlarga, kelinlarga kiyim tikishda kashta gullari yorqinroq, rang-barang bo`lishini ko`zda tutuish lozim.
- milliy iftixorimiz bo`lmish atlash gazlamadan tikiladigan kiyimlarga kashta chok bilan bezak berish yanada e’tiborliroq bo`lishlikni talab etadi. Chunki bilasizki atlasda kamalak ranglarini barchasi mujassam bo`lim. Noto`g’ri rang va kashta ornamenti tanlansa atlasni tashqi ko`rinishiga salbiy ta’sir ko`rsatishi mumkin.
- atlasdan tikilgan kiyimlarga kashta chok bilan bezak berishda yaltiroqligi kam bo`lgan iplarni tanlash maqsadga muvofiqdir.
7-rasm. Kashta chok bilan bezatilgan milliy ko`ylak namunalari
|
| |
Ayollar milliy ko`ylaklarda bezakli to`rlarni tikish texnologiyasi

|
Ayollar milliy ko`ylaklarda bezakli to`rlarni tikish texnologiyasi
|
bet | 4/5 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 13,97 Kb. | | #147179 |
Bog'liq Ayollar milliy ko`ylagini murakkab fasonda modellashtirish va ma-www.fayllar.orgAyollar milliy ko`ylaklarda bezakli to`rlarni tikish texnologiyasi
Milliy ko`ylaklarimizga moda yo`nalishiga qarab turli to`rlar va tayyor kiyim elementlari bilan bezash hozirda urf bo`lgan. Lekin barcha kiyimlar kabi milliy ko`ylaklarga ham to`rlar va kiyim bezaklarini tikishda ularda foydalanish qoidalariga rioya qilish bilan birga ularni kiyim uchun tanlay olish ham kerak bo`ladi. Kiyimga kiyim bezaklarini chiroyli tikkan bilan uni kiyimga estetik did bilan tanlanmasa u kiyimni chiroyini ochish o`rniga uni sifatini tushirishi mumkin. Shuni nazarda tutgan holda quyida kiyim bezakalaridan foydalanishni ayrim usullarini tahlil qilamiz.
- Kiyim bezaklari (to`rlar, tasmalar, burmalar, mag’izlar) ni tanlashda avvalo kiyim tikiladigan gazlama xususiyatini e’tiborga olish lozim. Chunki gazlama tabiiy tolali bo`lsa kiyim bezagi ham shunga xos bo`lishi lozim. Kiyim gazlamasi sun’iy tolali bo`lsa kiyim bezagi ham sun’iy tolali bo`lishi kerak.
Kiyim gazlamasi kirishuvchan bo`lganda kiyimga bezakni o`rnatib tikishda bu xususiyatni esda saqlagan holda tikishi lozim, aks holda kiyim yuvilgandan so`ng kiyim bezagini qayta so`kib tikishga to`g’ri keladi.
- Kiyimga to`r yoki tasmali bezaklarni tikishda kiyim bezagi tikuv mashinasi tishqi reykasi tomonda ya’ni kiyimni ostki tomonida bo`lishligini ta’minlash lozim. Chunki tishli reyka albatta kiyimga ma’lum chim tashlab tikadi. Kiyim detaliga to`r ulashda kiyim detaliga chim aslo tushmasligi kerak, aks holda kiyim detalini o`sha joyi burishib chiroyli chiqmasligi mumkin.
- Kiyimga tayyor tasmalar – kantlar bilan ishlov berishda ham tasmani kiyimga o`rnatish qoidalariga rioya qilish lozim. Tasmani kiyimga tikishdan oldin unga namlab-issiqlik bilan ishlov berish lozim. Agar tasma yoqa o`miziga tikilsa, ya’ni botiq yuzaga tikilsa tasma ikkiga bo`ilinib ochiq qirqim tomoni cho`zilib, yopiq qirqim tomoni kirishtirib dazmollanadi. Agar tasma qabariq yuzaga, koketka ostki qirqimiga, yeng uchiga, cho`ntaklarga va h.k. tasma ikkiga bukilib yopiq qirqim tomoni cho`zilib, ochiq qirqim tomoni kirishtirib namlab dazmollangandan so`ng o`rnatilsa kiyim chiroyli chiqadi.
|
| |
Optik tolali tashqi bog’lanish vositalari va ularni konstruktsiyalari

Texnologik boshqarishni optik tolali sistemasini printsipial sxemasi 3.18 -
rasmda keltirilgan. Ma`lumotlarni uzatuvchi kanallardagi elektrik signal, signal
datchiklaridan (1), modulyator (3), nur ta`minoti (4), svetodiodlardan tashkil
topgan uzatuvchiga (2) tushadi (3.18 - rasm).
3.18-rasm. Texnologik nazorat va boshqaruvchi optik tolali sistemani printsipial
sxemasi.
Svetodiodni nuri (nurlanishi) linza turidagi nurlanuvchi qurilma (5) orqali
nur o`tkazuvchiga (6) tushadi. Uzatuvchining apparaturasi va svetodiodga
nurlanishni kirituvchi qurilma elektrooptik o`zgartirgich (EOP) funktsiyasini
bajaradi.
Datchikning (1) elektrik signaliga ekvivalent bo`lgan optik signal svetovod
bo`yicha ma`lumotni qabullovchiga uzatadi, bunga esa optik signal svetovoddan
nurlanishni chiqaruvchi qurilma (7) orqali beriladi. Qabullovchi (8) fotodetektor
(10) va kuchaytirgichdan (9) tashkil topgan. Fotodetektorda optik signal ekvivalent
bo`lgan elektrik signaliga o`zgartiriladi. Bu elektrik signal kuchaytirilgandan keyin
ma`lumotlarni qayd qiluvchi qurilmaga (11) tushadi. Ko`rsatuvchi asbob, displey va
shunga o`xshash qabullovchi optoelektron uzgartirgichlar (OEP) vazifasini
bajaradi.
SHunga o`xshash boshqaruvchi signalni uzatuvchi kanal ishlaydi.
Bunday xolatda 1-qurilmasi boshqaruvchi signalni uzatuvchi ta`minot
xisoblanadi, 11-qurilma esa boshqarish ob`ektiga ta`sir etuvchi, ijro etuvchi
mexanizm vazifasini bajaradi.