Международный научный журнал №4 (100), часть 2 «Научный импульс» Ноябрь, 202

Международный научный журнал № 4 (100), часть 2
«Научный импульс» Ноябрь, 202
1857
12. Qisqa tutashuv kuchlanishi (%).
13. O'rnatish turi (ichki yoki tashqi).
14. Sovutish usuli.
15. Transformatorning umumiy massasi (kg yoki t).
16. Yog 'massasi (kg yoki t).
17. Faol qismning massasi (kg yoki t).
18. Uning aktuatorida belgilangan o'tish joylari.
Sun'iy havo sovutgichli transformator uchun sovutish o'chirilganda uning quvvati
qo'shimcha ravishda ko'rsatiladi. Transformatorning seriya raqami, shuningdek, qalqon
ostidagi tankda, A fazasining HV kirishining yaqinidagi qopqoqda va magnit zanjirning
yuqori gardishining chap uchida muhrlanadi. Transformator belgisi alifbo va raqamli
qismlardan iborat. Harflar quyidagilarni anglatadi:
T - uch fazali,
O - bir fazali,
M - tabiiy moyni sovutish,
D - puflash bilan moyni sovutish (sun'iy havo va neftning tabiiy aylanishi bilan),
Ts - moyni suv sovutgich orqali majburiy aylanishi bilan moyni sovutish,
DC - yog'ning puflanishi va majburiy aylanishi bilan moy,
G - chaqmoqqa chidamli transformator,
Belgilanish oxirida H - yuk ostida kuchlanishni tartibga soluvchi transformator,
H ikkinchi o'rinda - yonmaydigan suyuq dielektrik bilan to'ldirilgan,
Uchinchi o'rinda T - uch o'rashli transformator.
Transformatorning harf belgisidan keyingi birinchi raqam nominal quvvatni (kVA),
ikkinchi raqam - HV o'rashining nominal kuchlanishini (kV) ko'rsatadi. Shunday qilib, TM
6300/35 turi 6300 kVA quvvatga ega tabiiy yog 'sovutish va 35 kV kuchlanishli HV
kuchlanishli uch fazali ikki o'rashli transformatorni anglatadi. Transformator turini
Международный научный журнал № 4 (100), часть 2
«Научный импульс» Ноябрь, 202
1858
belgilashda A harfi avtotransformatorni anglatadi. Uch o'ralgan avtotransformatorlarni
belgilashda A harfi birinchi yoki oxirgi joylashadi. Agar avtotransformator sxemasi asosiy
bo'lsa (HV va MV o'rashlari avtotransformatorni tashkil qiladi va LV o'rash qo'shimcha),
birinchi navbatda A harfi qo'yiladi, agar avtotransformator sxemasi qo'shimcha bo'lsa, A
harfi oxirgi qo'yiladi.
Transformatorning ishlash printsipi mashhur o'zaro induksiya qonuniga asoslanadi.
Agar siz uning asosiy o'rashini tarmoqqa qo'shsangiz, u holda o'zgaruvchan tok ushbu
o'rash orqali oqib chiqa boshlaydi. Ushbu oqim yadroda o'zgaruvchan magnit oqim hosil
qiladi. Ushbu magnit oqim transformatorning ikkilamchi o'rashining burilishlariga kira
boshlaydi. Ushbu o'rashda o'zgaruvchan EMF (elektr harakatlantiruvchi kuch) paydo
bo'ladi. Agar siz ikkilamchi o'rashni biron bir elektr energiyasini qabul qiluvchiga (masalan,
oddiy cho'g'lanma lampaga) ulab qo'ysangiz (yopib qo'ysangiz), unda induktsiyalangan
elektromotor kuch ta'sirida o'zgaruvchan tok ikkilamchi orqali qabul qilgichga oqib o'tadi.
o'rash.Shu bilan birga, yuk oqimi birlamchi o'rash orqali oqadi. Bu shuni anglatadiki, elektr
quvvati yuk mo'ljallangan kuchlanishda (ya'ni ikkilamchi tarmoqqa ulangan elektr qabul
qiluvchi) ikkilamchi o'rashdan birlamchiga aylantiriladi va uzatiladi. Transformatorning
ishlash printsipi ushbu oddiy o'zaro ta'sirga asoslanadi.Magnit oqimning uzatilishini
yaxshilash va magnit muftani kuchaytirish uchun transformator sargisi, asosiy va ikkilamchi,
maxsus po'lat magnit yadroga joylashtiriladi. Sariqlar magnit pallasidan ham, bir-biridan
ham izolyatsiya qilingan.
Transformatorning ishlash printsipi sariqlarning kuchlanishi jihatidan farq qiladi.
Ikkilamchi va birlamchi sariqlarning kuchlanishi bir xil bo'lsa, u holda u birga teng bo'ladi va
keyin transformatorning o'zi tarmoqdagi kuchlanish konvertori sifatida yo'qoladi. Alohida
pastga tushiruvchi va kuchaytiruvchi transformatorlar. Agar birlamchi kuchlanish ikkilamchi
kuchlanishdan past bo'lsa, unda bunday elektr moslamasi kuchaytiruvchi transformator
Международный научный журнал № 4 (100), часть 2
«Научный импульс» Ноябрь, 202
1859
deb ataladi. Agar ikkilamchi kamroq bo'lsa, u holda kamayadi. Shu bilan birga, bir xil
transformator ham yuqoriga, ham pastga tushiruvchi transformator sifatida ishlatilishi
mumkin. Yuqori transformator energiyani turli masofalarga uzatish, tranzit va boshqa
narsalar uchun ishlatiladi. Pastga tushirishlar asosan iste'molchilar o'rtasida elektr
energiyasini qayta taqsimlash uchun qo'llaniladi. Hisoblash, odatda, undan keyin pasayish
yoki kuchlanish kuchlanishi sifatida foydalanishni hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
Texnikada uch chulg‘amli va ko‘p chulg£amli transformatorlar, avtotransformator,
payvandlash va o'lchash transformatorlari kabi ulaming maxsus turlari ham keng tarqalgan.
Yuqorida qayd etilgan barcha transformatorlaming ishlash prinsipi elektromagnit induksiya
qonuniga asoslanib, ular bir-birlaridan faqat tuzilishi, ishlash rejimi va parametrlari bo'yicha
farq qiladi. Jumladan, oddiy bir fazali transformator berk po‘lat o‘zak va unga o'ralgan
birlamchi hamda ikkilamchi chulg‘amlardan iborat bo‘lib, uch fazali transformator esa
uchta
bir
fazali
transformatorlar
guruhidan
hosil
qilinadi.
Bunda
uchala
transformatorlaming birlamchi va ikkilamchi chulg'amlari o'zaro yulduz yoki uchburchak
sxemalarida ulanib, guruh deb ataluvchi transformatomi hosil qiladi. Shu bilan birga, uch
fazali transformatorlar uch fazali konstruksiyalarda ham ishlab chiqarilib, bunda berk po‘lat
o‘zakka uchta birlamchi hamda uchta ikkilamchi chulg‘am o'matiladi va ular ham yulduz
yoki uchburchak sxemasida ulanadi.Uch xil kuchlanishga ega bo‘lgan energetika
sistemalarini o‘zaro ulashda yoki elektr eneigiyasini iste’molchilarga turli kuchlanishlarda
taqsimlashda uch fazali va uch chulg‘amli transformatorlar qo‘llaniladi.
|