nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yo‘l poyini tog’ yon bag’irlarida

№5 Mа’ruzа
Yo‘l poyini tog’ yon bag’irlarida qurish Rеjа:
Yo‘l poyini tog‘ yon bag‘rlarida qurish. Tog‘ yon bag‘rida yo‘l poyini konstruktiv xususiyatlari va uni ishni bajarish usuliga ta’siri.
Yo‘l poyi ustki yuzasini va yon bag‘rini pardozlash. Yo‘l poyi yon bag‘rini mustaxkamlash.
Yo‘l poyini tog‘ yon bag‘rlarida qurish. Tog‘ yon bag‘rida yo‘l poyini konstruktiv xususiyatlari va uni ishni bajarish usuliga ta’siri
Ko‘tarma yoki o‘ymani qurish bo‘yicha asosiy ishlar tugallangandan so‘ng tekislash ishlari bajariladi, undan so‘ng yo‘l poyining yuzasi mutsahkamlanadi. Yo‘l poyi yuzasi va yon qiyaligi loyiha belgisigacha talab qilingan ravonlikda bo’lishi va suvning oqishni ta’minlash maqsadida tekislanadi.
Ko’tarmaning yon qiyaligini tekislash yo‘l poyi yuzasini tekislashdan so‘ng bajariladi, o‘ymalarda, aksincha, avval yon qiyalik, keyin o‘ymaning tubi tekislanadi.
Yon qiyalik tekislangandan so‘ng, darrov suv yuvib ketmasligi yoki boshqa omillar ta'siriga uchramasligi uchun mutsahkamlanadi.
Ko‘tarmaning yuzasi yoki o‘ymaning tubini tekislash avtogreyder bilan amalga oshiriladi. Bu ishlarni avtomat boshqariladigan sitsema bilan qurollangan (masalan, “Profil P”, “Profil 30” kabi mashinalar bajaradi. Bu sitsemalar maxsus kopir tizimida, yo‘l poyining tekislangan yuzasida yoki lazer yo‘naltiruvchi bo‘yicha ishlovchi, harakatlanuvchi ishi datchikdan avtomat sitsemasining funksiyalanishiga asoslangan.
To‘g‘ri yo‘l bo‘laklarida bo‘ylama qiyaligi 30 ‰ gacha bo‘lgan yo‘l poyi yuzasini va gorizontal egrili yo‘l bo‘laklarida tekislash lazer kopiri bilan, vertikal egrili yo‘l bo‘laklarida - bikr kopir bilan amalga oshiriladi.
Lazer nurining aylanishida yaratilgan lazer sitsemasi tayanch optik tekislikka asoslangan.
Nurning aylanish chatsotasi qurilish mashinasining surilish tezligiga asosan olingan va 70-100 ayl/minni tashkil qiladi.
Avtogreyder qirquvchi ag’dargichining cheti lazer tekisligiga qat’tiy ravishda parallel harakatlanadi. Lazer nurini bitta pulti orqali bir vaqtda bir necha mashinani boshqarish mumkin. Nurlantirgichning ta'sir masofasi 500 m gacha bo‘ladi.
Bikr kopir qo‘llab tekislashda kopir sim (kopir trosi) ko‘tarma qoshiga o‘rnatiladi. U bir-biridan 10-20 m masofada joylashgan metall qoziqqa o‘rnatiladi. Kopir simning loyiha chizig‘idan balandligi taxminan 0,55 m belgilanadi. U maxsus chig’ir bilan tortiladi va dinamometr bilan nazorat qilinadi. Asosiy qoziqlar va kopir simlari nivelir bo‘yicha o‘rnatiladi.
Hayot faoliyati xavfsizligi

1
Jumayeva Aziza Askarovna
HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI
.
FUQARO MUHOFAZASI
Tibbiyot instituti talabalari uchun o’quv qo’llanma
2
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG’LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI
ABU ALI IBN SINO NOMLI BUXORO DAVLAT TIBBIYOT INSTITUTI
Kafedra
: Umumiy gigiyena va ekologiya
Hayot faoliyati xavfsizligi
.
Fuqaro muhofazasi
Tibbiyot instituti talabalari uchun o’quv qo’llanma
Buxoro - 2020.
4
Tuzuvchilar:
Jumayeva Aziza Askarovna
Buxoro
davlat tibbiyot instituti
“Umumiy gigiyena ekologiya”
kafedrasi assistenti
Taqrizchilar:
R.M.Axmedov
Buxoro davlat tibbiyot instituti
“Fakultet va gospital xirurgiya, urologiya”
kafedrasi mudirit.f.d., professor.
A.T.Boboev
Buxoro davlat universiteti Harbiy ta’lim
Kafedrasi boshlig’i, podpolkovnik
Iqtisodiy siklning kelib chiqishini faqat tashqi omillarga bog‘lovchi nazariya qanday nomlanadi?

|
Iqtisodiy siklning kelib chiqishini faqat tashqi omillarga bog‘lovchi nazariya qanday nomlanadi?
|
bet | 23/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di29. Iqtisodiy siklning kelib chiqishini faqat tashqi omillarga bog‘lovchi nazariya qanday nomlanadi?
a) internal nazariya;
b) eksternal nazariya;
c) eksternal-internal nazariya;
d) kliring;
e) eksponatsiya.
30. Iqtisodiy siklining kelib chiqishini faqat ichki omillarga bog‘lovchi nazariya qanday nomlanadi?
a) internal nazariya;
b) eksternal nazariya;
c) eksternal-internal nazariya;
d) kliring;
e) eksponatsiya.
31. Qaysi nazariya siklni zaxiralar, bank kliringi va ulgurji narxlar o‘zgarishini YAMM hajmi o‘zgarishiga olib kelishi bilan bog‘laydi?
a) Kitchin sikli;
b) Juglar sikli;
c) Kuznets sikli;
d) Kondratev sikli;
e) Shumpeter sikli.
32. Foiz stavkalari va narxdagi tebranishlarning asosiy sabablarini tahlil qilish asosida sanoat siklining tabiatini o‘rganishga katta hissa qo‘shgan kishi – bu:
a) J. Kitchin;
b) K. Juglar;
c) S. Kuznets;
d) N.D. Kondratev;
e) Y. Shumpeter.
33. Qaysi sikl “biznes sikli”, “sanoat sikli”, “o‘rta sikl” va “katta sikl” deb ham nomlanadi?
a) Kitchin sikli;
b) Juglar sikli;
c) Kuznets sikli;
d) Kondratev sikli;
e) Shumpeter sikli.
34. Qaysi sikl “ qurilish sikli” deb ham nomlanadi?
a) Kitchin sikli;
b) Juglar sikli;
c) Kuznets sikli;
d) Kondratev sikli;
e) Shumpeter sikli.
35. “Uzun to‘lqinlar” sikli – bu:
a) Kitchin sikli;
b) Juglar sikli;
c) Kuznets sikli;
d) Kondratev sikli;
e) Shumpeter sikli.
36. Kim milliy daromad, iste’mol sarflari va yalpi investitsiyalarda 20 yillik davrda o‘zaro bog‘liq tebranishlar mavjud bo‘lishini aniqlagan?
a) J. Kitchin;
b) K. Juglar;
c) S. Kuznets;
d) N.D. Kondratev;
e) Y. Shumpeter.
37. Qaysi olim tovar narxlari, foiz stavkasi, renta, ish haqi, eng muhim mahsulotlar ishlab chiqarish indeksi o‘zgarishining o‘rtacha darajasini umumlashtirib bir qator katta sikllarni ajratib ko‘rsatadi?
a) J. Kitchin;
b) K. Juglar;
c) S. Kuznets;
d) N.D. Kondratev;
e) Y. Shumpeter.
38. Qaysi olim bir uzun to‘qinning boshqasi bilan almashinuvini ishlab chiqarishning yangi texnologik usuliga o‘tish, ishchi kuchining sifat jihatdan o‘zgarishi, ta’lim, tashkiliy iqtisodiy munosabatlar va boshqarishdagi tub o‘zgarishlar ro‘y berishi bilan izohlaydi?
a) J. Kitchin;
b) K. Juglar;
c) S. Kuznets;
d) N.D. Kondratev;
e) Y. Shumpeter.
|
| |
Kondratev siklining davomiyligi o‘rtacha necha yilni tashkil qiladi?

|
Kondratev siklining davomiyligi o‘rtacha necha yilni tashkil qiladi?
|
bet | 24/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di39. Kondratev siklining davomiyligi o‘rtacha necha yilni tashkil qiladi?
a) 20-40 yilni;
b) 10-30 yilni;
c) 40-60 yilni;
d) 50-70 yilni;
e) 60-80 yilni.
40. Kondratev katta siklida nechta to‘lqin ajratiladi?
a) 4 ta;
b) 6 ta;
c) 5 ta;
d) 3 ta;
e) 7 ta.
41. Kondratev qaysi katta siklning yuksalish fazasini Angliyadagi sanoat revolyutsiyasi bilan bog‘laydi?
a) 1-to‘lqin: 1770-1783 yy.dan, 1812-1825 yy.gacha;
b) 2-to‘lqin: 1825-1838 yy.dan, 1866-1873 yy.gacha;
c) 3-to‘lqin: 1873-1885 yy.dan, 1913-1929 yy.gacha;
d) 4-to‘lqin: 1929-1938 yy.dan, 1966-1974 yy.gacha;
e) 5-to‘lqin: 1974-1982 yy.dan, 2010 yillargacha.
42. Qaysi katta siklning yuksalish fazasi temir yo‘l transportining rivojlanishi bilan bog‘lanadi?
a) 1-to‘lqin: 1770-1783 yy.dan, 1812-1825 yy.gacha;
b) 2-to‘lqin: 1825-1838 yy.dan, 1866-1873 yy.gacha;
c) 3-to‘lqin: 1873-1885 yy.dan, 1913-1929 yy.gacha;
d) 4-to‘lqin: 1929-1938 yy.dan, 1966-1974 yy.gacha;
e) 5-to‘lqin: 1974-1982 yy.dan, 2010 yillargacha.
43. Qaysi katta siklning yuksalish fazasi elektroenergiya, telefon va radioning kashf etilishi bilan bog‘lanadi?
a) 1-to‘lqin: 1770-1783 yy.dan, 1812-1825 yy.gacha;
b) 2-to‘lqin: 1825-1838 yy.dan, 1866-1873 yy.gacha;
c) 3-to‘lqin: 1873-1885 yy.dan, 1913-1929 yy.gacha;
d) 4-to‘lqin: 1929-1938 yy.dan, 1966-1974 yy.gacha;
e) 5-to‘lqin: 1974-1982 yy.dan, 2010 yillargacha.
44. Qaysi katta siklning yuksalish fazasi avtomobil sanoatining rivojlanishi bilan bog‘lanadi?
a) 1-to‘lqin: 1770-1783 yy.dan, 1812-1825 yy.gacha;
b) 2-to‘lqin: 1825-1838 yy.dan, 1866-1873 yy.gacha;
c) 3-to‘lqin: 1873-1885 yy.dan, 1913-1929 yy.gacha;
d) 4-to‘lqin: 1929-1938 yy.dan, 1966-1974 yy.gacha;
e) 5-to‘lqin: 1974-1982 yy.dan, 2010 yillargacha.
45. Qaysi katta siklning yuksalish fazasi elektronika, gen injeneriyasi, mikroprotsessorlar rivojlanishi bilan bog‘liq?
a) 1-to‘lqin: 1770-1783 yy.dan, 1812-1825 yy.gacha;
b) 2-to‘lqin: 1825-1838 yy.dan, 1866-1873 yy.gacha;
c) 3-to‘lqin: 1873-1885 yy.dan, 1913-1929 yy.gacha;
d) 4-to‘lqin: 1929-1938 yy.dan, 1966-1974 yy.gacha;
e) 5-to‘lqin: 1974-1982 yy.dan, 2010 yillargacha.
|
| |
Tarkibiy inqirozlarni keltirib chiqaruvchi asosiy sabab nima?

|
Tarkibiy inqirozlarni keltirib chiqaruvchi asosiy sabab nima?
|
bet | 19/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di7. Tarkibiy inqirozlarni keltirib chiqaruvchi asosiy sabab nima?
a) ishlab chiqarishning notekis rivojlanishi;
b) iqtisodiyot ayrim tarmoqlari va sohalarining rivojlanishidagi chuqur nomutanosibliklar;
c) yalpi talabning o‘zgarishi;
d) yalpi taklifning o‘zgarishi;
e) ishlab chiqarish va iste’molning mos kelmasligi.
8. Agrar inqirozlarning asosiy xususiyatlari nimalarda namoyon bo‘ladi?
a) mahsulotlarning nisbiy ortiqcha ishlab chiqarilishida;
b) narxlarning pasayishi, daromadlar va foydaning kamayishida;
c) siklli xarakterga ega bo‘lmaslikda va nisbatan uzoq davr davom etishida;
d) ishsizlikning o‘sishida;
e) ishlab chiqarishning qisqarishida.
9. Sikldan iqtisodiyotning qaysi sohalari ko‘proq yo‘qotishga uchraydi?
a) qisqa muddatli foydalaniladigan iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchi tarmoqlari;
b) uzoq muddatli foydalaniladigan iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchi sanoat tarmoqlari;
c) investitsion tovar ishlab chiqaruvchi sanoat tarmoqlari;
d) a) va b) to‘g‘ri;
e) b) va c) to‘g‘ri.
10. Bugungi kunning eng dolzarb muammosi nima?
a) AQSH dollarining qimmatini oshirish;
b) jahonda yuz berayotgan inflyatsiya darajasini pasaytirish;
c) ekologik muammolarni hal qilish;
d) 2008 yilda boshlangan jahon moliyaviy inqirozi, uning ta’siri va salbiy oqibatlari tufayli yuzaga kelayotgan vaziyatdan chiqish yo‘llarini izlash;
e) iqtisodiyotni diversifikatsiyalash.
11. 2013 yilda O‘zbekistonda o‘zlashtirilgan chet el investitsiyalari hajmi qanchani tashkil qilgan?
a) 3 milliard dollardan ko‘proq;
b) 1,5 milliard dollardan ko‘proq;
c) 2,5 milliard dollardan ko‘proq;
d) 1,3 milliard dollardan ko‘proq;
e) 4,3 milliard dollardan ko‘proq.
12. Retsessiya deganda:
a) iqtisodiy o‘sishning yuksalish nuqtasidan keyingi fazadan so‘ng ketma-ket ishlab chiqarish sur’atining keskin pasayishi tushuniladi;
b) ishlab chiqarish sur’atining keskin pasayishi tushuniladi;
c) birja indekslarining ommaviy pasayishi tushuniladi;
d) inflyatsiyaning bir turi hisoblanadi;
e) iqtisodiy o‘sishning pasayishi tushuniladi.
|
| |
вариант


IQTISODIYOTNING SIKLLILIGI VA MAKROIQTISODIY BEQARORLIK

|
вариант
IQTISODIYOTNING SIKLLILIGI VA MAKROIQTISODIY BEQARORLIK
|
bet | 18/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di4 вариант
IQTISODIYOTNING SIKLLILIGI VA MAKROIQTISODIY BEQARORLIK
1. XX asrning ikkinchi yarmida sikl fazalari va uning nomlari ham o‘zgardi. Quyidagi sanab o‘tilganlardan qaysi biri ana shu o‘zgarishni aks ettirmaydi?
a) depressiya fazasi yuz bermaydigan bo‘ldi;
b) yuksalishning cho‘qqisi ajratilib, u «BUM» deb atala boshlandi;
c) inqirozning eng pastki nuqtasi–tanazzul ajratiladigan bo‘ldi;
d) jonlanish bilan yuksalish bir fazaga birlashadi;
e) to‘rt fazaga ajratiladigan bo‘ldi.
2. O‘zbekiston uchun inqiroz eng halokatli bo‘lib, YAIM hajmi qachon avvalgi yilga nisbatan 11,1%ga qisqardi?
a) 1990 yil;
b) 1991 y;
c) 1992 y;
d) 1993 y;
e) 1994 y.da.
3. O‘zbekistonda qaysi davrda inqiroz to‘xtatilib, avvalgi yilga nisbatan 1,7 % o‘sishga erishildi?
a) 1994y;
b) 1995y;
c) 1996y;
d) 1997y;
e) 1998y.da.
4. Iqtisodiy sikl qanday harakatni ifodalaydi?
a) iqtisodiyotning yopiq doira shaklidagi harakatini;
b) iqtisodiyotning yuqorilab boruvchi chiziq shaklidagi harakatini;
c) milliy iqtisodiyotning bir iqtisodiy inqirozdan ikkinchisi boshlanguncha takrorlanib turadigan harakatini;
d) ishlab chiqarish o‘sish sur’atlarining o‘zgarishini;
e) takror ishlab chiqarish bosqichlarining almashinishini.
5. Iqtisodiy sikllar bir-biridan nimasi bilan farqlanadi?
a) har xil fazalarga ega bo‘lishi bilan;
b) davomiyligi bo‘yicha;
c) intensivligi bo‘yicha;
d) a) va b) to‘g‘ri;
e) b) va c) to‘g‘ri.
6. Ishlab chiqarishning qisqarishi, ishsizlikning o‘sishi, tovar zaxiralarining ortishi, kapitalning pul shaklida ortiqcha jamg‘arilishi va korxonalarning ommaviy sinishi iqtisodiy siklning qaysi fazasiga tegishli?
a) inqiroz;
b) turg‘unlik;
c) jonlanish;
d) yuksalish;
e) barcha fazasiga.
|
| |
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi oqibatlarining O‘zbekis­ton iqtisodiyotiga ta’siri

|
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi oqibatlarining O‘zbekiston iqtisodiyotiga ta’siri
|
bet | 20/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di13. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi oqibatlarining O‘zbekiston iqtisodiyotiga ta’siri:
a) dunyo bozoridagi talabning keskin tushib ketishida;
b) dunyo bozoridagi narxlarning keskin tushib ketishida;
c) eksportga yo‘naltirilgan yetakchi tarmoqlar va ular bilan bog‘liq turdosh korxonalar faoliyatida;
d) tashqi savdo aylanmasining qisqarishida namoyon bo‘ldi.
e) yuqoridagilarning barchasi to‘g‘ri.
14. Prezidentimiz I. A. Karimovning «Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari» asari necha qismdan iborat?
a) bir qismdan;
b) ikki qismdan;
c) uch qismdan;
d) to‘rt qismdan;
e) qismlarga bo‘linmagan.
15. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining oqibatlariga qarshi kurash yo‘lida qanday chora-tadbirlarni ishga solish ko‘zda tutilgan?
a) muomalaga ko‘proq pul chiqarish;
b) sug‘urtaning yangi turlarini joriy qilish;
c) bank va moliya tizimlariga qo‘shimcha yordam berish, iqtisodiyotning real sektori korxonalarining faolligini kuchaytirish va barcha boshqa imkoniyatlarni ishga solish;
d) davlat kafilligi bilan kiritiladigan xorijiy investitsiyalarning salmog‘ini yanada oshirish;
e) xalqaro tashkilotlardan imtiyozli kreditlar olishni ko‘paytirish.
16. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi eng avvalo iqtisodiyotimizning qaysi tarmoq va korxonalari faoliyatida namoyon bo‘lmoqda?
a) yengil sanoat korxonalari faoliyatida;
b) eksportga yo‘naltirilgan yetakchi tarmoqlar va ular bilan bog‘liq korxonalar faoliyatida;
c) oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyatida;
d) a) va b) to‘g‘ri;
e) farmatsevtika sanoati korxonalari faoliyatida.
17. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining har bir mamlakatga ta’siri va ko‘riladigan zararlar darajasi qaysi sohaning qudrati va barqarorligiga bog‘liq?
a) mudofaa sohasining salohiyatiga;
b) mamlakatning oltin zaxirasiga;
c) gaz va neft zaxiralarining hajmiga;
d) davlatning moliyaviy-iqtisodiy va bank tizimlarining nechog‘lik barqaror va ishonchli ekanligiga;
e) energetika sohasining barqarorligiga.
|
| |
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining har qaysi davlatdagi miqyosi, ko‘lami va oqibatlari qanday bo‘lishi ko‘p jihatdan

|
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining har qaysi davlatdagi miqyosi, ko‘lami va oqibatlari qanday bo‘lishi ko‘p jihatdan
|
bet | 21/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di18. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining har qaysi davlatdagi miqyosi, ko‘lami va oqibatlari qanday bo‘lishi ko‘p jihatdan:
a) mazkur davlatning moliya-valyuta tizimi nechog‘lik mustahkam ekaniga bog‘liq;
b) milliy kredit institutlarining qay darajada kapitallashuvi va likvidligi (to‘lov imkoni)ga bog‘liq;
c) kredit institutlarining chet el va korporativ bank tizimlariga qanchalik qaram ekaniga bog‘liq;
d) oltin-valyuta zaxirasining hajmi, xorijiy kreditlarni qaytarish qobiliyati, mamlakat iqtisodiyotining barqarorlik, diversifikatsiya va raqobatbardoshlik darajasiga bog‘liq.
e) yuqoridagilarning barchasi.
19. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining salbiy oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha 2009–2012 yillarga mo‘ljallab qabul qilingan «Inqirozga qarshi choralar Dasturi» O‘zbekistonning:
a) 2009 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng ustuvor yo‘nalishi bo‘lib qoladi;
b) 2010 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng ustuvor yo‘nalishi bo‘lib qoladi;
c) 2011 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng ustuvor yo‘nalishi bo‘lib qoladi;
d) 2012 yilgacha ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng ustuvor yo‘nalishi bo‘lib qoladi;
e) yuqoridagilarning barchasi to‘g‘ri.
20. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozidan imkon qadar tez chiqish, uning oqibatlarini yengillashtirish ko‘p jihatdan:
a) har qaysi davlat doirasida qabul qilinayotgan chora-tadbirlarning qanchalik samaradorligiga, ularning bir-biri bilan uyg‘unligiga bog‘liq;
b) dunyo hamjamiyati miqyosida qabul qilinayotgan chora-tadbirlarning qanchalik samaradorligiga, ularning bir-biri bilan uyg‘unligiga bog‘liq;
c) diversifikatsiya va raqobatbardoshlik darajasiga bog‘liq;
d) a) va b);
e) b) va c).
21. 2009 yilning 1 yanvarigacha O‘zbekistonning jami tashqi qarzi YAIMning:
a) 13,0 % tashkil etishi xalqaro nizomlar bo‘yicha «har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanadi;
b) 13,1 % tashkil etishi xalqaro nizomlar bo‘yicha «har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanadi;
c) 13,2 % tashkil etishi xalqaro nizomlar bo‘yicha «har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanadi;
d) 13,3 % tashkil etishi xalqaro nizomlar bo‘yicha «har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanadi;
e) 13,4 % tashkil etishi xalqaro nizomlar bo‘yicha «har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining har qaysi davlatdagi miqyosi, ko‘lami va oqibatlari qanday bo‘lishi ko‘p jihatdan
|
Mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va mustahkamlash

|
Mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va mustahkamlash
|
bet | 5/5 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #254863 |
Bog'liq 5-ma\'ruzaMavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va mustahkamlash (10 daqiqa). Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar va tasdiqlar o’z ifodasini topgan o’z – o’zini tekshirish savollari va muammoli topshiriqlardan ba’zilari taklif etiladi va talabalarning javoblari eshitiladi, so’ngra, mavzu bo’yicha o’z– o’zini tekshirish savollariga javoblar yozish va muammoli topshiriqlarni bajarish talabalarga uyga vazifa sifatida beriladi (ular ma’ruza matnining oxirida keltirilgan).
O’z-ozini tekshirish savollari
1. Son o’qi ba tekislikda nuqta qanday yasaladi.
2. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofani topish formulasini keltirib chqaring.
3. Kesmani berilgan nisbatda bulish formulasini keltirib chqaring.
4. Fazoda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi nuqtalar qanday yasaladi.
5- ma’ruza bo’yicha muammoli topshiriqlar
1. Uchburchak yuzini topish formulasini keltirib chqaring.
5- ma’ruza uchun Klaster
Tekislikda ikki nuqta
orsidagi masofa
|
| |
Misol.  va  nuqtalar - 5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta...

|
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
bet | 4/5 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #254863 |
Bog'liq 5-ma\'ruzaMisol. va nuqtalar nisbatda buladigan nuktaning koordinatalarini xisoblang.
Yechilishi. nuktaning koordinatasini topish uchun berilgan kesmani nisbatda bulish formulasidan foydalanamiz:
, .
4. Uchburchak yuzi . Uchlari , va nuktalarda bulgan uchburchakning yuzini topish talab kilingan bulsin. va deb belgilaymiz. Bu kesmalarning uki bilan xosil kilgan burchaklarini va deb olamiz (5-chizma).
5-chizma
(1)
(2)
deb bilan belgilaymiz, bunda . Uchburchakning yuzini topish formulasidan
va (2) formulaldan quyudagi S uchburchak yuzini xisoblash formulasiga yega
bulamiz:
Shunday kilib ,uchburchak yuzini topish formulasini kuyidagi kurinishda yozamiz:
yoki
.
Misol. Xujalik yer maydoni uchburchak shaklibda bulib,uchlari , va nuktalarda joylashgan.Xujalik yer maydonining yuzini toping.
Yechilishi. Xujalik yer maydonining yuzini toping uchun uchburchak yuzini topish formulasidan foydalanamiz:
5. Ffazoda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Fazoda to’g’ri burchakli Dekart koordinatalar cictemasi uzunlikni o’lchov birlikning ba biror tartibda nomerlangan (ya’ni ulardan qaysi biri birinchi, ikkinchi va uchinchi ekanligi ko’rsatilgan), bir nuqtada kesishuvchi o’zaro perpendikulyar uchta o’qnning berlishi bilan aniqlanadi.
O’qlarning kesishish nuqtasi koordinatalar boshi, o’qlarning o’zi esa, koordinata o’qlari deb ataladi, bunda ulardan birinchisi abstsissa, ikkinchisi ordinata, uchinchsi esa applikata o’qi deb ataladi. Koordinata boshini harif bilan, abstsissa o’qini , ordinata o’qini , applikata o’qini esa hariflar bilan belgilaymiz.
fazoning ixtiyoriy nuqtasi bulsin. nuqtaning koordinata o’qlariga proektsiyasini olamiz, dan , , to’g’ri chiziqlariga perpendikulyar tushiramiz. Shu perpendikulyarning asoslarini mos ravishda va bilan belgilaymiz. nuqtaning berilgan sistemadagi koordinatalari deb songa aytiladi, bu erda abstsissa o’qining kesmasi miqdorini, ordinata o’qining kesmasi miqdorini, applikata o’qining kesmasi miqdorini bildiradi. nuqta abstsissaga, ordinataga va applikataga egaliginl qisqacha ko’rsatish uchun yozuvdan foydalaniladi (2-chizma)
2 - ÷èçìà
, va uch tekislik birgalikda fazoni sakkiz qisimga ajratadi. Ular koordinata oktantalari deb ataladi va quyidagi qoudaga ko’ra nomerlanadi:
I: ; II: ; III: ; IV: ; V: ; VI: ; VII: ; VIII: .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
Sarf-xarajat va jamg‘arish miqdori quyidagi omilga bog‘liq

|
Sarf-xarajat va jamg‘arish miqdori quyidagi omilga bog‘liq
|
bet | 67/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di10. Sarf-xarajat va jamg‘arish miqdori quyidagi omilga bog‘liq:
a) olayotgan daromad miqdoriga;
b) talabga;
c) inflyatsiya darajasiga;
d) taklifga;
e) iste’molchining yashash joyiga.
11. Transfert to‘lovlari nima?
a) kredit foizlarini to‘lash;
b) kommunal xizmat to‘lovlari;
c) eksport xarajatlari;
d) chet ellardan olingan qarzlarni to‘lash;
e) aholini ijtimoiy himoyalashga ajratiladigan mablag‘lar va pensiyalar.
12. Aholi daromadlari nima?
a) ish haqi;
b) ish haqi va ijtimoiy nafaqalar;
c) meros qoldirilgan va hadya qilingan mol-mulk;
d) moddiy daromadlar;
e) ma’lum vaqt davomida aholining olgan barcha pul va
natural daromadlari.
13. Aholi pul daromadlari nima?
a) ish haqi;
b) ish haqi va ijtimoiy nafaqalar;
c) o‘z ehtiyojini qondirish uchun aholi ixtiyoridagi moddiy vositalar qiymati;
d) ma’lum bir vaqt ichida (masalan, bir oy yoki bir yil) aholi tomonidan olinadigan pul mablag‘lari summasi;
e) yuqoridagilarning barchasi.
14. Aholi daromadlarining manbai nima?
a) davlat nafaqalarining hamma turlari;
b) yordamchi xo‘jalik va mulkdan olinadigan daromadlar;
c) ish haqi va u bilan bog‘liq daromadlar;
d) tadbirkorlik faoliyati natijasida olinadigan daromadlar;
e) yuqoridagilarning barchasi.
15. Qaysi vaqtda ishchining real ish haqi oshadi?
a) oylik nominal ish haqi va narxlar mutanosib oshganda;
b) narx va nominal ish haqi mutanosib pasayganda;
c) nominal ish haqi kamayganda;
d) nominal ish haqi oshib narxlar pasayganda;
e) yuqoridagi barcha hollarda.
16. Ijtimoiy iste’mol fondi nima?
a) aholi uchun to‘lanadigan yordam mablag‘lari;
b) mukofot pullari;
c) ish haqi, yordam va mukofot pullari;
d) insonning mehnat qilish jarayonida ishtirok etish-etmasligidan qat’iy nazar, davlat tomonidan tashkil qilingan maxsus fondlardan o‘zlariga ajratiladigan pul mablag‘lari;
e) yuqoridagilarning barchasi.
|
| |
Quyidagi usullardan qaysi biri aholini eng kam iste’­mol byudjetini hisoblashda foydalanilmaydi?

|
Quyidagi usullardan qaysi biri aholini eng kam iste’mol byudjetini hisoblashda foydalanilmaydi?
|
bet | 66/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di4. Quyidagi usullardan qaysi biri aholini eng kam iste’mol byudjetini hisoblashda foydalanilmaydi?
a) aholi jon boshiga yaratilgan milliy daromadni avvalgi yillar bilan taqqoslash;
b) iste’mol savati asosida hisoblash;
c) regressiv model: turli xarajatlar va daromadlar, eng kam iste’mol qiymati bo‘yicha aniqlash;
d) ekspert baholash usuli;
e) sotsiologik kuzatish o‘tkazish.
5. Shvetsariya iqtisodchisi V. Pareto daromadlar taqsimlanishidagi bog‘liqlikni o‘rganib shunday qarorga keladi:
a) eng kam daromad oladiganlar mamlakatda ko‘pchilikni tashkil etadi;
b) eng yuqori daromad oladiganlar ko‘pchilikni tashkil etadi;
c) o‘rtacha daromad oladiganlar kamchilikni, kambag‘al va boy tabaqa birgalikda ko‘pchilikni tashkil etadi;
d) eng kam va eng ko‘p daromad oladigan tabaqa uncha ko‘p emas;
e) daromaddagi farq soliq olingandan so‘ng qisqaradi.
6. Pareto qonuniga ko‘ra:
a) jamiyat doimo o‘rta sinfga tayanadi;
b) jamiyat boy qatlamga tayanadi;
c) jamiyat kambag‘allikka qarshi kurashadi;
d) jamiyat a’zolari ular uchun xayriya qilishni yoqtirganlarga tayanadi;
e) pulni uyda saqlamay, bankka qo‘yganlarga tayanadi.
7. Lorens egri chizig‘i bissektrisa o‘qidan ancha uzoqlashishi nimani bildiradi?
a) ijtimoiy tenglikka erishilganini;
b) aholining tabaqalashuvi kuchayganini;
c) aholining turmush darajasi pasayganini;
d) aholi turmush darajasining oshganini;
e) aholi daromadlari ko‘payganini.
8. Respublikada aholini ijtimoiy himoyalashning asosiy yo‘nalishini ko‘rsating:
a) daromadlarning eng kam va o‘rtacha darajasini muntazam oshirib borish;
b) ichki iste’mol bozorini himoya qilish;
c) aholining kam ta’minlangan tabaqalarini ijtimoiy himoyalash;
d) faol ijtimoiy siyosatni amalga oshirish;
e) yuqoridagilarning barchasi.
9. Daromadlarni indeksatsiyalash nima?
a) narx-navo indekslarini oshirish;
b) narxlar indeksining oshishiga muvofiq ravishda to‘lanadigan ish haqi va boshqa to‘lovlarni oshirish;
c) davlat byudjeti daromadlarini shakllantirish;
d) daromadlardan olinadigan soliqlar miqdorini o‘zgartirish;
e) ish haqi va boshqa daromadlarni “qotirib” qo‘yish.
|
| |
+
  
- - 5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi...

|
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
bet | 3/5 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #254863 |
Bog'liq 5-ma\'ruza+
|
-
|
-
|
+
|
Ordinatalar
|
+
|
+
|
-
|
-
|
2. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. 1). Koordinata boshidan , nuqtagacha bo’lgan masofani topamiz. Ravshanki, masofa ‘ ning gipotenuzasi, va lar yesa katetlari bo’ladi. Pifagor teoremasiga ko’ra, bo’ladi. Shunday qilib, koordinata boshidan ixtiyoriy nuqtagacha bo’lgan masofa shu nuqta koordinatalari kvadratlari yig’indisining arifmetik ildiziga teng.
2). tekislikda ixtiyoriy va nuqtalar berilgan bo’lsin. va nuqtalar orasidagi masofani topamiz. Pifagor teoremasiga ko’ra, tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa
3-chizma
4-chizma.
(1)
formula bilan topiladi (3-chizma).
Misol. va nuqtalar orasidagi masofani toping.
Yechilishi. (1) formulaga asosan, nuqtalar orasidagi masofani topamuz:
km.
3. Kesmani berilgan nisbatda bulish. tekisligida va nuktalar berilgan bulsin. va nuktalarni tutashtiruvchi kesmani nuqta yordamida ikkita va kesmalarga ajratamiz. Bunda va kesmalarning nibatini ga teng bulsin, ya’ni
(1)
nuqtaning koordinatalarini va nuqtaning koordinatalari orqali ifodalash talab qilinadi. , va nuqtalardan o’qiga , va pependikulyarlarni tushiramiz, u holda uchta parallel to’g’ri chiziq o’tkazamiz. Ma’lum, yelementar geometriyadagi proporsional kesmalar haqidagi teoremaga asosan, ushbu
buladi. (1) tenglikka asosan , quyidagiga yega bulamiz. 4-chizmada kurinadiki
,
bo’ladi. Bu ifodalarini (2) formulaga kuyyamiz:
(3)
(3) tenglamani nisbatan yechamiz: . Shunga uxshash xolda topiladi.
Demak, berilgan kesmani nisbatda bulish formulalari
,
orqali topiladi. Agar nukta kesmani teng ikkiga ,ya’ni ga bo’lsa ,u holda bo’ladi.
Demak , nuktaning koordinatalari kuyidagicha topiladi:
, .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
Davlatning iqtisodiyotni tartibga solishdagi ijtimoiy dastagi, bu…

|
Davlatning iqtisodiyotni tartibga solishdagi ijtimoiy dastagi, bu…
|
bet | 65/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di42. Davlatning iqtisodiyotni tartibga solishdagi ijtimoiy dastagi, bu…
a) hisob stavkasi;
b) soliqlar;
c) dotatsiyalar;
d) pensiyalar;
e) boj to‘lovlar.
43. Davlatning iqtisodiyotga ta’sir ko‘rsatishining tashqi iqtisodiy dastagi, bu…
a) bankning majburiy ehtiyotlar normasi;
b) subsidiyalar;
c) soliqlar;
d) import kvotalari;
e) dotatsiyalar.
44. Monetaristik qarashni toping:
a) jamg‘arma daromadga bog‘liq;
b) investitsiya kutilayotgan foyda va foiz stavkasiga bog‘liq;
c) pul taklifini o‘zgartirish bevosita narx va ishlab chiqarish natijasiga ta’sir ko‘rsatadi;
d) odamlar ratsional qarorlar qabul qiladi;
e) talab o‘z taklifini vujudga keltiradi.
9 вариант
AHOLI DAROMADLARI VA DAVLATNING IJTIMOIY SIYOSATI
1. Bozor iqtisodiyotida rivojlanayotgan mamlakatlarda davlatning daromadlar siyosati, bu …
a) barcha toifadagi bandlar (ishlovchilar) uchun ish haqi va maosh miqdorini davlat tomonidan belgilash;
b) daromadlardagi katta farqlarni soliq tizimi va ijtimoiy to‘lovlar orqali yumshatish;
c) milliy iqtisodiyotning turli tarmoqlarida bir xil ish haqi darajasini saqlash;
d) zarur tarmoqlarda tabaqalashgan ish haqi darajasini saqlash;
e) yaratilgan milliy daromadning aholi o‘rtasidagi taqsimotini muvofiqlashtirish.
2. Jinni koeffitsiyenti 0,35dan 0,55ga o‘sganda ...
a) aholi jon boshiga o‘rtacha real daromadlar kamayadi;
b) daromadlarning tabaqalanishi pasayadi;
c) daromadlarning tabaqalanishi kuchayadi;
d) yashash minimumiga qaraganda daromadi past aholi ulushi kamayadi;
e) aholi jon boshiga o‘rtacha real daromadlar o‘sadi.
3. Rivojlangan bozor iqtisodiyoti mamlakatlariga milliy daromadda iste’mol hissasining o‘sib borishi xos. Ko‘rsatilganlardan qaysi biri uning sababi bo‘la olmaydi?
a) milliy daromadning kamroq qismini jamg‘argan holda barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash mumkin;
b) inson omilining ahamiyati ortib, uning iste’moli ortishini taqozo etadi;
c) iqtisodiyot rivojlangan sari iste’molchilar sonining ko‘payishi sekinlashadi;
d) aholi farovonligini oshirish tamoyili kuchayib boradi;
e) aholi tabaqalanishining oldini olishga davlat o‘z ta’sirini o‘tkazadi.
|
| |
Siklning qaysi fazasida iqtisodiy faollik o‘zining eng past darajasiga tushib, nisbatan muqim bo‘lib turadi?

|
Siklning qaysi fazasida iqtisodiy faollik o‘zining eng past darajasiga tushib, nisbatan muqim bo‘lib turadi?
|
bet | 25/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di46. Siklning qaysi fazasida iqtisodiy faollik o‘zining eng past darajasiga tushib, nisbatan muqim bo‘lib turadi?
a) inqiroz;
b) turg‘unlik;
c) jonlanish;
d) yuksalish;
e) inqiroz, turg‘unlik.
47. Iqtisodiy siklni farqlantiruvchi belgini toping:
a) siklli ro‘y berishi;
b) iqtisodiy faollikning o‘zgarishi;
c) fan-texnika taraqqiyotini aks ettirish;
d) yalpi talab va yalpi taklif mutanosibligi buzilishi;
e) davomiyligi va intensivligi.
48. Iqtisodiy faollikni tavsiflovchi qaysi ko‘rsatkich sikl fazalarini ajratishda asosiy mezon hisoblanadi?
a) ishlab chiqarishning real hajmi;
b) bandlik va ishsizlik darajasi;
c) foiz stavkasi o‘zgarishi;
d) valyuta kurslari tebranishi;
e) pul massasi hajmi.
49. Iqtisodiy inqiroz natijasidan unchalik katta yo‘qotishga uchramaydiganlar – bu:
a) investitsiya tovarlar ishlab chiqaruvchi tarmoqlar;
b) qurilish sohalari;
c) uzoq muddat foydalanuvchi iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchi tarmoqlar;
d) qayd qilingan daromad oluvchilar;
e) kundalik iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchilar.
50. Iqtisodiy inqiroz natijasidan ancha ko‘p yo‘qotishga uchraydiganlar – bu:
a) kundalik iste’mol tovarlari ishlab chiqaruvchilar;
b) monopoliya mavqeiga ega bo‘lgan ishlab chiqaruvchilar;
c) qayd qilinmagan yuqori daromad oluvchilar;
d) ishlab chiqarish vositalari yaratuvchilari;
e) qarz olganlar.
51. Tarkibiy inqirozlarni kelitirib chiqaruvchi omilni toping:
a) FTT, talab tarkibidagi o‘zgarishlar;
b) asosiy kapitalning xizmat davri;
c) davlatning iqtisodiy siyosati;
d) qimmatli resurslar yirik zaxiralari topilishi;
e) investitsion faollikning ortishi.
52. Chakana savdodagi mavsumiy yoki davrli sezilarli tebranishlar nimaning natijasi hisoblanadi?
a) tovarlar taqchilligining;
b) narxlar tushishining;
c) daromadlar ko‘payishi;
d) bayramlar arafasidagi ommaviy xaridlar ortishining;
e) savdo shaxobchalari kengayishining.
|
| |
Quyidagilardan qaysi biri davlatning iqtisodiyotni tartib­ga solishdagi bilvosita usullariga kirmaydi?

|
Quyidagilardan qaysi biri davlatning iqtisodiyotni tartibga solishdagi bilvosita usullariga kirmaydi?
|
bet | 64/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di36. Quyidagilardan qaysi biri davlatning iqtisodiyotni tartibga solishdagi bilvosita usullariga kirmaydi?
a) narxlarni “muzlatib” qo‘yish;
b) hisob stavkalarini o‘rnatish va o‘zgartirish;
c) tijorat banklari majburiy ehtiyojlari minimal darajasini belgilash;
d) davlatning qimmatli qog‘ozlar bozoridagi operatsiyalari;
e) byudjet daromadlari va xarajatlari nisbatini o‘zgartirish.
37. Davlatning iqtisodiyotni tartibga solishga qaratilgan bilvosita usullaridan qaysi biri yalpi talabni kengaytiradi?
a) soliq turlari, stavkalari va imtiyozlarini belgilash;
b) davlat kreditlari, subsidiya va moliyaviy kafolatlarini amalga oshirish;
c) byudjet mablag‘lari hisobiga investitsiyalar qo‘yish;
d) jadallashgan amortizatsiyani rag‘batlantirish;
e) davlat maqsadli dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirish.
38. Davlatning iqtisodiyotni tartibga solishga qaratilgan tashqi iqtisodiy usullaridan qaysi biri tashqi savdoni me’yorlashtirishga qaratiladi?
a) tovarlar, kapital va innovatsiya yutuqlari eksportini rag‘batlantirish;
b) eksportni davlat mablag‘lari hisobiga kreditlash;
c) chet el investitsiyalari va kreditlarini kafolatlash;
d) tashqi savdoga tarifli va tarifsiz cheklashlar kiritish;
e) davlatning xalqaro iqtisodiy va moliyaviy tashkilotlarda qatnashishi.
39. Davlatning iqtisodiyotga ta’sir ko‘rsatishining ma’muriy vositasi (dastagi)ni toping:
a) bankning majburiy ehtiyoti;
b) soliqlar;
c) pensiya va ishsizlik nafaqasi;
d) qonunlar va huquqiy bitimlar;
e) import kvotalari.
40. Davlatning iqtisodiyotga ta’sir ko‘rsatishining kreditli dastagini toping:
a) qarorlar, farmoyishlar va boshqa me’yoriy bitimlar;
b) hisob stavkasi;
c) subsidiya va dotatsiyalar;
d) ish haqining minimal darajasi;
e) boj to‘lovlari.
41. Davlatning iqtisodiyotga ta’sir ko‘rsatishining moliyaviy vositasi, bu…
a) qonunlar, qarorlar va boshqa me’yoriy hujjatlar;
b) valyuta kurslari;
c) davlat investitsiyalari;
d) litsenziyalar;
e) mahsulot sifatiga standartlar.
|
| |
Mehnat resurslari miqdoriga ta’sir qiluvchi omillarni toping

|
Mehnat resurslari miqdoriga ta’sir qiluvchi omillarni toping
|
bet | 30/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di27. Mehnat resurslari miqdoriga ta’sir qiluvchi omillarni toping:
a) band bo‘lganlar va ishsizlar;
b) aholi yoshi va jinsiy tarkibi;
c) aholining tabiiy o‘sishi va ishchi kuchi migratsiyasi;
d) industrial taraqqiyot va urbanizatsiya;
e) mehnat resurslarining hududiy va mulkiy tarkibi.
28. Quyidagilardan qaysi biri ishchi kuchi migratsiyasiga ta’sir ko‘rsatmaydi?
a) ish haqi darajasidagi farqlar;
b) ishsizlikning yuqori darajasi;
c) ijtimoiy va tarixiy shart-sharoitlar;
d) milliy an’ana va udumlar;
e) ishchi kuchi tarkibi.
29. Quyidagilardan qaysi biri ishchi kuchini takror hosil qilish jarayonining takibiga kirmaydi?
a) ishchi kuchining jismoniy layoqatini tiklash;
b) ishchi kuchining aqliy qobilyatini tiklab borish;
c) ishchi kuchining malaka va kasbiy tayyorgarligini o‘stirib borish;
d) ishchi avlodini tayyorlash;
e) ish haqini ishlovchilar kasbiy tayyorgarligini hisobga olib, tabaqalashtirish.
30. Ishchi kuchini takror hosil qilishning qaysi jihati tabiiy ishsizlarni qamrab olmaydi?
a) aholi tabiiy o‘sishining umumiy shart-sharoitlarini yaratish;
b) ishga jalb qilish va bo‘shatish;
c) mehnat resurslarini taqsimlash va qayta taqsimlash;
d) aholining turli ehtiyojlarini qondirib borish;
e) to‘liq va samarali bandlikni ta’minlash.
31. Qaysi omil aholining tabiiy o‘sishiga ta’sir ko‘rsatmaydi?
a) mamlakat industrial taraqqiyoti va urbanizatsiya darajasi;
b) ijtimoiy muhit va iqtisodiy shart-sharoitlar;
c) madaniy-maishiy turmush an’analari;
d) milliy, tarixiy va demografik omillar;
e) aholining hududlar bo‘yicha joylashuvi.
32. Ish bilan to‘liq bandlik nimani inkor etmaydi?
a) mehnatga layoqatli bo‘lganlarning ish bilan ta’millanishini;
b) ishlashni xohlagan barcha kishilarning ish bilan band qilinishini;
c) ishsizlikning tabiiy darajasi mavjud bo‘lishini;
d) mehnatga layoqatli barchaning ishlab chiqrarishga jalb etilishini;
e) siklik ishsizllik mavjud bo‘lishini.
|
| |
Intranetdan yuridik shaxslar quyidagi yo‘nalishlarda foydalanadilar

|
Intranetdan yuridik shaxslar quyidagi yo‘nalishlarda foydalanadilar
|
bet | 2/20 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 281 Kb. | | #129 |
Intranetdan yuridik shaxslar quyidagi yo‘nalishlarda foydalanadilar:
-
Yuridik shaxs hujjatlarini elektron nashr qilib turish. Intranet serverlarida ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar, aktsiyalar ro‘yxati, ichki ma'lumotnomalar, standartlar, qoidalar va umuman yuridik shaxsning e'lon qilinadigan har qanday hujjati Web - sahifalar tarzida chiqarib turiladi. SHunday qilib yuridik shaxsning barcha xodimlari va mexmonlar uchun zarur axborot Web-sahifalarda yoritilib boriladi.
-
Yuridik shaxsning ma'lumotlar bazasi(jamg'armasi)dan foydalanish. Intranetdan foydalanuvchi brauzer vositasida serverdagi ma'lumotlar bazasi bilan to‘la ishlay oladi: server bazasidagi ma'lumotlarni o‘zgartish, ulardan foydalanish uchun uning HTML shaklini olib ishlab, so‘ngra serverga qaytarish kifoya. Server tegishli o‘zgarishlarni ma'lumotlar bazasiga o‘zi kiritib qo‘yadi.
-
|
| |
Mavjud komputer tarmog'i - Intrane t asoslar I

|
Intrane t asoslar I
|
bet | 5/20 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 281 Kb. | | #129 |
Mavjud komputer tarmog'i (agar u mavjud bo'lsa) yoki unga tegishli qismlardan imkoni boricha to'la foydalanish;
Sinovdan o‘tgan mavjud texnologiyalarni qo‘llash;
-
Tayyor dastur ta'minotlarini qo‘llash;
-
Internetning ochiq standartlaridan foydalanish.
Intranetning bosh texnologiyasi - Web texnologiyasidir. CHunki, u axborotni nashr qilish va undan birgalikda foydalanish uchun juda qulay bo‘lib, tarmoqning asosiy tuguni Web-server hosil qilish uchun katta mablag‘ talab qilmaydi.
Yuridik shaxs hududida Intranet yaratilishi oldidan ishlab turgan kompyuter tarmog'i bor - yo'qligi Intranet yaratish bo'yicha bajariladigan ishlar ko'lami va tartibiga, yechimlar mazmuniga va ish muddatlariga juda katta ta'sir ko'rsatadi.
^ 3. Mavjud kompyuter tarmog'i asosida Intranet yaratish
|
| |
Yangi dars mavzusining bayoni - 5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda...

|
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
bet | 2/5 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #254863 |
Bog'liq 5-ma\'ruzaYangi dars mavzusining bayoni (55 daqiqa): (matn keltiriladi, matnda asosiy materialdan tashqari, avvalgi mavzularda o’rganilgan tushunchalar, tasdiqlar hamda mashhur olimlar haqida ma’lumotlarni o’zida mujassam qilgan glossariy ham keltiriladi va ma’ruzaning elektron variantida giperssilkalar yordamida ularning ekranda ko’rsatilishi ta’minlanadi).
Mavzuning asosiy mazmuni–ma’ruza muloqot uslubi vositasida talabalarga yetkaziladi.
1. Tekislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Son o’qi ba tåêislikdagi nuqtaning koordinatalari. Biror to’g’ri chiziqda ixtiyoriy nuqtani belgilab, uning nuqtadan boshlab ikki tomonini biror birlik kesma (masshtab) yordamida, masalan, 1 sm dan qilib teng bo’laklarga bo’lamiz va nuqtadan boshlab o’ng tomondagi kesmalarning uchlarini: 1, 2, 3, 4 va h.z sonlar bilan, chap tomondagi kesmalarning uchlarini -1, -2, -3, -4 va hokazo sonlar bilan belgilaymiz (1-chizma).
1-chizma
Bunday xossaga yega bo’lgan to’g’ri chiziq son o’qi deyiladi. nuqta uning boshlang’ich nuqtasi deyiladi.
Tekislikda, boshlang’ich “ ” nuqtalari ustma-ust tushadigan o’zaro perpendikulyar va son o’qdarini olaylik. U holda nuqtadan o’ngda va yuqorida joylashgan kesmalar musbat sonlar (masalan, 1, 2, 3, 4, ...); chapda va pastda joylashgan kesmalarga yesa manfiy sonlar (masalan, -1, -2, -3, -4, ...) yozilgan bo’ladi (2-chizma).
2-chizma
o’qda olingan har bir nuqtaga mos sonlar abssissalar deb; o’qda olingan har bir nuqtaga mos sonlar yesa ordinatalar deb ataladi. yoki o’qini abssissalar o’qi; yoki ni yesa ordinatalar o’qi va nuqta koordinatalar boshi deyiladi.
Ularning hammasi birgalikda tekislikdagi to’g’ri burchakli Dekart koordinatalar sistemasi deb ataladi (R. Dekart – XVII asrda yashagan mashhur fransuz matematigi).
, , va tekisliklarni koordinata tekisliklari deyiladi va ulardan – birinchi chorak, – ikkinchi chorak, – uchinchi chorak, – to’rtinchi chorak deb ham ataladi. Koordinatalar tekisligidagi har bir nuqtaning vaziyati, birinchisi abssissa, ikkinchisi ordinata deb ataluvchi ikki son bilan belgilanadi. Abssissa bmlan ordinata birgalikda nuqtaning koordinatalari deb ataladi. Berilgan koordinatalar sistemasi yordami bilan ikki masalani yechish mumkin:
1). Tekislikda berilgan nuqtaning koordinatalarini aniqlash;
2). Nuqtaning koordinatalri berilganda nuqtaning o’zini topish.
Nuqta to’rtta chorakning birortasida yotganda, uning koordinatalarining ishoralari jadvaldagidek bo’ladi:
Choraklar
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
Abstsissalar
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-ma’ruza. Tkislikda to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi. Tekislikda ikki nuqta orsidagi masofa. Kesmani berilgan nisbatda bulish. Uchburchak yuzi. Tekislik va fazodagi to’g’ri burchkli Dekart koordinatalar cictemasi Reja
|
Intranet serveri - Intrane t asoslar I

Intranet serveri sifatida Internet serverlari ishlatiladi. Ular orasida Microsoft ning Internet Information Server dasturi (bepul) va Netscape firmasining Netscape Communications Server dasturi (495$, yaxshi xarakteristikaga ega) keng qo’llaniladi.
Amal tizimi uchun ko‘pincha Windows yoki UNIX platformasi asos qilib olinadi. Agar, yuridik shaxsda Intranet yangidan qurilayotgan bo‘lsa, yoki mavjud (eski) tarmoqda UNIX platformasi asos uchun qabul qilinmagan bo‘lsa, serverlar uchun Windows platformasini qabul qilish maqsadga muvofiq. Microsoft kompaniyasi tomonidan chiqarilayotgan Internet Information Serverlari Internetning so‘nggi texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi va OS Windows NT 4.0 amal tizimi tarkibiga kiradi.
^ Tarmoq amal tizimi
Tarmoq amal tizimi tarmoqdagi turli apparat vositalari va dastur ta’minotlarining birgalikda amalga oshiriladigan ishlarini yuzaga chiqaradi. Tarmoq amal tizimini tanlashda Unix server, Windows NT server va NetWare server amal tizimlaridan birida to‘xtashga to‘g‘ri keladi.
Ko‘pgina yirik kompaniyalar Unix amal tizimidan foydalanadilar. O’rtacha korxonalarda eng ko‘p tarqalgan tarmoq amal tizimlari sirasiga bugungi kunda Microsoft kompaniyasining Windows NT Serveri va Novell kompaniyasining NetWaresi kiradi. Bular mijoz/server tarmoq modeli tamoyilida ishlaydilar.
Windows NT Serverda ma’lumotlar uzatish uchun TSP/IP yoki IPX/SPX protokollari, NetWareda IPX/SPX – tarmoq protokoli qo‘llaniladi.
Mahalliy kompyuter tarmoqlarida NetWare, asosan fayl serveri va bosish stantsiyasi bo‘lgani uchun, fayllar va bosgichlardan birgalikda foydalanishda ishlatiladi. U TCP/IP protokolini qo‘llab-quvvatlamaydi. TCP/IP protokolini ishlatish uchun IPXni IPga o‘giruvchi maxsus dastur (shlyuz dastur)lardan foydalanish lozim bo‘ladi.
Intranet hosil qilish uchun server dastur ta’minoti Intranet Wareni ishlatish mumkin. Bunda IP - manzil har bir mijozga taqdim etilishi shart bo’lmasada Web-serverga berilishi shart. Bunda IPXni IPga va teskari yo‘nalishda o‘girish muammosi o‘z-o‘zidan hal bo‘ladi.
NetWare tizimi unchalik tez va tadbiqiy jarayonlar uchun unchalik baquvvat server emas. NetWare tarmoq amal tizimidan Intranet yaratishda foydalanish faqat agar mavjud kompyuter tarmog‘i – NetWare asosida qurilgan bo‘lsa-gina o‘zini oqlashi mumkin. Lekin u foydalanuvchilarning ko‘pgina tadbiqiy dasturlardan foydalanish imkoniyatlarini cheklab qo‘ygani uchun ham, bir kuni kelib, kelajakda baribir TCP/IP protokolini qo‘llab-quvvatlaydigan tarmoq amal tizimini o‘rnatishga to‘g‘ri keladi. Amaliy tadbiqiy dasturlar Windows platformasi uchun ko‘proq ishlab chiqilayotganligi juda ko’p korxonalar tomonidan Windows platformasini tanlanishiga sabab bo‘lmoqda.
|
OSI(Open System Interconnection)

OSI(Open System Interconnection) asosida qurilgan. Bu model qisqacha ISO/OSI tarmoq modeli deb nomlanib, ko’pqatlamli tugunlar to’plamidagi qatlamlararo aloqalar majmuasidir. Quyidagi rasmda WAN asosida tarkib topgan Intranetni aks ettiruvchi ISO/OSI tarmoq modelining bir qismi keltirilgan.
Modelda 7 qatlamli tugun server, mijoz, brandmaurer, ma'lumotlar bazasini aks ettiradi, 3 qatlamli tugun marshrutlovchini, 2 qatlamli tugun ko'prikni, 1 qatlamli tugun takrorlovchini, nolinchi qatlam aloqa muhitini(kabelli ulanishlarni) aks ettiradi. Modelning 0-,1-,2-3-qatlamlari Intranetning aloqa qismini, 4-qatlam aloqa qismi bilan birgalikda TSP/IP tarmog'ini aks ettiradi.
Model tugunidagi har bir ko'pqatlamli tugun aslida Intranet elementini iyerarxiya tizimi tarzida ifodalaydi. Tugundagi har bir qatlam faol dasturiy va/yo texnikaviy obyektlardan tashkil topgan bo'lib, axborot uzatish bo'yicha ma'lum vazifa(funktsiya)larni ado etadi va tarmoqdagi o'zi bilan teng qatlamda joylashgan obyektlar bilan aloqaga kirishadi. Qatlamlarning asosiy dasturiy tashkil etuvchilari protokollar bo'lib, vazifasi tegishli protokollarga binoan ostki qatlam xizmat(service)idan foydalanib ustki qatlamga xizmat ko'rsatishdir. Tugunning qo'shni qatlamlari o'z vazifalarini bajarishda axborot ayirboshlaydilar. Bunda server yo mijoz tugunidagi tadbiqiy jarayonlarning axborot oqimi 7 chi qatlamdan past tomon 0 chi qatlamga o'tib, undan uzatish muhiti(simli yo simsiz muhit) va aloqa elementi (takrorlovchi, ko'prik, marshrutlovchi, shlyuz tugunlari) orqali boshqa mijoz yo server tugunining tadbiqiy jarayoniga borib qo'shilishi sodir bo'ladi. Axborot oqimi birliklari qatlamdan qatlamga o'tganda o'zgarib boradi. Masalan, tadbiqiy qatlam, ifodalash, seans va transport qatlamlari uchun ma'lumotlar birligi xabar bo'lsa, tarmoq qatlamida malumotlar birligi paketdir. Malumotlar birligi kanal qatlamida kadr bo'lsa, fizikaviy qatlamda 1 yo 0 ni bildiruvchi bit erur. Malumotlar bir qatlamdan boshqasiga o'tgan sari ularning formatlari ham qatlamga mos tarzda o'zgartirilib qo'yiladi. Ko'pqatlamli modelning afzalligi shundaki, tarmoqning apparat va dasturiy vositalarini yaratuvchilar tegishli qatlam uchun o'z ishlanmalarini yuzaga keltirishda shu qatlamga qo'yilgan talablar bilan cheklanib boshqa qatlamlarning qanday tarzda yaratilishiga parvo ham qilmaydilar. Bu tarmoq yaratishda turli platformalarga oid apparat va dastur vositalaridan foydalanishga keng yo'l ochib beradi. Quyida qatlamlar vazifalari bayon etilgan.
|