nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Begulov U.U., Xaydarov A. O‘zgaruvchan zichlikka ega chiziqsiz muhitda issiqlik tarqalish jarayonini matematik modellashtirishXaydarov Abdugappar , O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar fakulteti dotsenti, haydarovabdu@rambler.ru AnnotatsiyaKalit so‘zlar: avtomodel, diffuziya, zichlik, biologik populyatsiya, issiqlik o‘tkazuvchanlik, matematik modellashtirsh, filtiratsiya. AbstractKey words : self-similar, diffusion, density, biological population, thermal conductivity, mathematical modeling, filtration. Аннотация |
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati Pdf ko'rish
|
bet | 51/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Bu sahifa navigatsiya:
- Begulov U.U., Xaydarov A. O‘zgaruvchan zichlikka ega chiziqsiz muhitda issiqlik tarqalish jarayonini matematik modellashtirish
- Xaydarov Abdugappar , O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar fakulteti dotsenti, haydarovabdu@rambler.ru Annotatsiya
- Kalit so‘zlar: avtomodel, diffuziya, zichlik, biologik populyatsiya, issiqlik o‘tkazuvchanlik, matematik modellashtirsh, filtiratsiya. Abstract
- Key words : self-similar, diffusion, density, biological population, thermal conductivity, mathematical modeling, filtration. Аннотация
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Mukhamadiyev A, Khujayarov I, Djuraev O, Cho J. Automatic Speech Recognition
Method Based on Deep Learning Approaches for Uzbek Language. Sensors. 2022;
22(10):3683.
2. O. Djuraev, U. Khamdamov, S. Muminkhodjaeva, U. Abdullaev and K. Akhmedova, "An
In-Depth Analysis of Automatic Speech Recognition System," 2021 ICISCT, Tashkent,
Uzbekistan, 2021, pp. 1-5, doi: 10.1109/ICISCT52966.2021.9670184.
Begulov U.U., Xaydarov A. O‘zgaruvchan zichlikka ega chiziqsiz muhitda issiqlik
tarqalish jarayonini matematik modellashtirish
O‘ZGARUVCHAN ZICHLIKKA EGA CHIZIQSIZ MUHITDA ISSIQLIK TARQALISH
JARAYONINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH
Begulov Utkir Uktam o‘g‘li
, O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar
fakulteti tayanch doktaranti, begulov0108@gmail.com
Xaydarov Abdugappar
, O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar
fakulteti dotsenti, haydarovabdu@rambler.ru
Annotatsiya:
maqolada asosan chiziqsiz jarayonlarni o‘rganish, solishtirish teoremalari
hamda avtomodel tenglamaga keltirish orqali tenglamani yechish ko‘rib chiqiladi va
matematik modelning yangi xossalarini tahlili amalga oshiriladi.
Kalit so‘zlar:
avtomodel, diffuziya, zichlik, biologik populyatsiya, issiqlik
o‘tkazuvchanlik, matematik modellashtirsh, filtiratsiya.
Abstract:
the article mainly looks at the study of linearness processes, comparison
theorems, as well as the solution of the equation by bringing it to an self-similar equation,
and analyzes the new properties of the mathematical model.
Key words
: self-similar, diffusion, density, biological population, thermal conductivity,
mathematical modeling, filtration.
Аннотация
: в статье в основном рассматривается изучение процессов
линейности, теоремы сравнения, а также решение уравнения путем приведения его
к автомодельному уравнению и анализируются новые свойства математической
модели.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati Pdf ko'rish
|
bet | 53/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Aripov M. Khaydarov A., Sadullaeva Sh.A. Numerical modeling of some processes in a
lineless moving media // «Илм сарчашмалари», №1, 2007, стр. 20-26.
2. Самарский А.А., Галактионов В.А., Курдюмов С.П., Михайлов А.П. Режимы с
обострением в задачах для квазилинейных параболических уравнений. – М.: Наука,
1987, 480б.
3. Aripov M., Sadullaeva Sh. A. Properties of the solutions of one parabolic equation of
non-divergent type // Proceedings of CAIM 2003. vol. 2, 130-136.
4. Aripov M. Sadullaeva Sh. A. Computer modeling of nonlinear processes of diffusion
(Monography), Tashkent, 2020, 670 pp.
5. Aripov M. Standard Equation Methods for Solutions of Nonlinear problems
(Monograph) Tashkent, FAN, 1988, 137 p.
Begulov U.U., Haydarov A. Zichligi vaqtga bog‘liq ravishda o‘zgaruvchi muhitda chiziqsiz
issiqlik tarqalish tenglamasini matematik modellashtirish va sonli natijalar olish
ZICHLIGI VAQTGA BOG‘LIQ RAVISHDA O‘ZGARUVCHI MUHITDA CHIZIQSIZ
ISSIQLIK TARQALISH TENGLAMASINI MATEMATIK MODELLASHTIRISH VA SONLI
NATIJALAR OLISH
Begulov Utkir Uktam o‘g‘li
O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar fakulteti tayanch doktaranti,
begulov0108@gmail.com,
Haydarov Abdugappar
O‘zMU Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar fakulteti dotsenti,
haydarovabdu@rambler.ru
Annotatsiya:
maqolada chiziqsiz issiqlik tarqalish jarayonlarni o‘rganish, solishtirish
teoremalari hamda avtomodel tenglamaga keltirish orqali tenglamani yechish ko‘rib
chiqiladi va yechim uchun olingan boshlang‘ich yaqinlashish asosida berilgan matematik
modelning sonli tahlili amalga oshiriladi.
Kalit so‘zlar
: zichlik, avtomodel, matematik modellashtirish, diffuziya, issiqlik
o‘tkazuvchanlik.
Abstract
: the article examines the study of nonlinear heat dissipation processes,
comparison theorems, and the solution of the equation by bringing it to the self-similar
equation, and a numerical analysis of the given mathematical model based on the initial
approximation obtained for the solution is carried out.
|
| |
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming - bet 55

71
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Aripov M. Sadullaeva Sh. A. Computer modeling of nonlinear
processes of diffusion
(Monography),
Tashkent, 2020, 670 pp.
2. Aripov M. Khaydarov A., Sadullaeva Sh.A. Numerical modeling of some processes in a
lineless moving media // «Илм сарчашмалари», №1, 2007, стр. 20-26.
3. Aripov M., Rakhmonov Z.R. Asymptotic behavior of self-similar solutions of a lineless
problem polytrophic filtration with a lineless boundary condition // Jour. Comp. Tech.,
2013, v.18, 4, 50-55.
4. Samarskii A.A., Galaktionov V.A., Kurduomov S.P., Mikhajlov A.P. (1995).
5. Blowe-up in quasilinear parabolic equations. Berlin, №4, Walter de Grueter, p.535.
6. Samarskii A.A., Mikhailov A.P. (1998). Mathematical modeling. Moscow, p.420.
Турдиев У.K., Хужаев Л.Х. Решение и
моделирование задачи Коши
РЕШЕНИЕ И МОДЕЛИРОВАНИЕ ЗАДАЧИ КОШИ
Турдиев Улугбек Қаюмович
Каршинский
филиал ТУИТ, тел. 998939080101 е-mail: u.turdiyev.81@mail.ru
Хужаев Лочин Хусанович
Каршинский филиал ТУИТ, тел. 998903713123 е-mail: l.xujaev @mail.ru
Annotatsiya:
Ikki tezlikli gidrodinamikada paydo bo‘lgan Byurgers tipidagi bir o‘lchovli
tenglamalar tizimi uchun Koshi masalasi ko‘rib chiqildi. Bir o‘lchovli Burgers tipidagi tizim
uchun Koshi masalasini echimining mavjudligi va o‘ziga xosligi zaif approksimatsiya usuli
bilan isbotlangan.
Kalit so‘zlar:
Ikki tezlikli gidrodinamika, Byurgers tipidagi tizim,
zaif approksimatsiya
usuli.
Аннотация:
Рассмотрена задача Коши для одномерной системы уравнений типа
Бюргерса возникающая в двухскоростной гидродинамике.
Методом слабой
аппроксимации доказано существование и единственность
решения задачи Коши
для одномерной системы типа Бюргерса.
International scientific and practical conference “Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches” March 13, 2024 - bet 5

International scientific and practical conference
“Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches”
March 13, 2024
507
1. Fikrlashga undaydi, bu grafik organayzerlarning bugungi kunda mashhur bo‘lishining
asosiy sababidir. Misol uchun, ba’zi o‘quvchilar ko‘pincha ma’lum bir mavzu bo‘yicha eslatmalar
yozishni hohlamaydilar. Boshqa tomondan, grafik organayzerlar ko‘p yozishni o‘z ichiga olmaydi
va ko‘rgazmali qurollar orqali o‘quvchilar tushunchalar o‘rtasida osongina bog‘lanishlari mumkin.
O‘quvchilar vizual jadvallardan o‘rganishadi, shunda yozishni yoqtirmaydigan o‘quvchilarga ham
bu yaxshi samarali yo‘l hisoblanadi.
2. Turli qiyin terminlarni tushunishni va eslab qolishni osonlashtiradi. Aksariyat
o‘qituvchilar o‘quvchilarga ma’lum bir mavzu bo‘yicha muhim tushunchalar va faktlarni eslab
qolishlariga yordam berish uchun grafik organayzerlardan foydalanadilar.
3. Darsni mazmunli o‘tishida katta ahamiyat kasb etadi. Grafik organayzerdan foydalanish
ta’lim beruvchini ham dars o‘tishini osonlashtiradi va shuning bilan birga ta’lim oluvchilarda ham
qiziqishlar uyg‘otadi va darsda jadal qatnashishadi.
4. Katta sig‘imdagi ma’lumotlarni soddalashtiradi. Bu
esa
ko‘p
ma’lumotlarni
asosiylarini o‘rganishni imkonini yaratadi. Chunki tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, bir kunda inson
o‘rtacha 50ta so‘zni eslab qolish imkoniyatiga ega. Lekin agar inson kuchli harakat qilsa uzog‘i
100ta yangi so‘zni yodlab olishi mukin ekan. Biz o‘quvchilarga ma’lumot berayotgan vaqtimizda
aynan shuni hisobga olish kerak ekan. Aynan grafik organayzerlarning ma’lumotlarni qisqartirib
o‘quvchiga yetkazish orqali ma’lumotlarni eslab qolishiga imkon yaratgan bo‘lamiz.
5. Yaxshiroq tushunish, grafik diagrammalar o‘quvchilarga turli tushunchalarning bir-biri
bilan qanday bog‘liqligini tushunishga yordam beradi, aks holda ko‘plab ma’lumotlarni bir biriga
bog‘lash qiyin bo‘lishi mumkin edi.
6. Farqlash va solishtirish, ya’ni kreativ fikrlashga o‘rgatadi. O‘quvchilarda solishtirish,
farqlash, imkoniyatlarni oldindan ko‘rish, muammolarni izlab topish, faktlarga asoslanish kabi
harakterli xususiyatlarni, bilimlarni grafik organayzerlarning “Muammolarni aniqlash, uni hal
etish, taxlil qilish va rejalashtirish usullari va vositalari” turidan foydalangan holatda amalga
oshirishimiz mumkin bo‘ladi.
Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkinki, barcha grafik organayzerlar fanlarni
o‘zlashtirishda, mavzularni mazmunini soddalashtirib, katta sig‘imdagi bir necha mavzularni
birlashtirib, ularni asosiy mazmunini ochib o‘quvchilarga yetkazishda asosiy omil bo‘lib hizmat
qilmoqda. O’qitish jarayonida interfaol metodlarni qo‘llash o‘quvchilar o‘quv – biluv faoliyatini
faollashtirishga yordam beradi va mavzularni o‘zlashtirish darajasini ko‘tarilishiga olib keladi.
Interfaol metodlarni o‘quvchilarni guruhlarga bo‘lib o‘qitishda ham qo‘llash orqali ularning o‘quv
– biluv faoliyatini yuksaltirish va mustaqil fikrlay olish qobiliyatlarini rivojlantirish mumkin ekan.
Keywords - International scientific and practical conference “Economics, management and digital innovation in education:...

|
International scientific and practical conference “Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches” March 13, 2024Bog'liq zamonaviy-ta-lim-sharoitida-grafik-organayzerlarni-o-rni-va-foydalanish-usullariKeywords:
Graphic organizers, interactive methods, competence, visual, cluster, ven
diagram, hierarchical diagram, method, creative, leader.
Zamonaviy ta’lim tizimida bugungi texnologiya asrining yoshlari bilim olishi uchun juda
katta strategiyalar ishlab chiqilmoqda. “Taraqqiyot strategiyasi”ning IV bandiga ko‘ra “Adolatli
ijtimoiy siyosat yuritish, inson kapitalini rivojlantirish” da ta’lim tizimi uchun qator maqsadlar
o‘rnatilgan, masalan: “2026-yilga qadar o‘quv dasturlari va darsliklarni ilg‘or xorijiy tajriba
asosida to‘la qayta ko‘rib chiqish va amalda joriy etish”.
Bugungi kunda ta’lim sifatini oshirishda pedagoglar ham tinim bilmay ishlamoqdalar.
Shuning uchun ham ta’lim tashkilotlarida turli xalqaro tajribalarni o‘rganib, ayni bugun ta’lim
bozorida haqiqiy mutaxassislarni, kadrlarni taqdim etish uchun talab o‘rganilmoqda.
O‘qituvchining asosiy faoliyati komil insonga ta’lim va tarbiya berishdan iborat ekan, ana shu
kadrlarni yetkazib berishda faoliyat yurgizuvchi oliy ta’lim o‘qituvchisi zimmasiga yanada og‘ir
vazifalarni yuklashi aniq. Bu vazifalarni amalga oshiruvchi shaxs, o‘qituvchi, malakali kadrlarni
tayyorlashga har tomonlama haqli va munosib bo‘lishi va ana shu vakolatga ega bo‘lishi lozim.
Ana shunday vakolatga ega bo‘lish huquqini pedagogning kasbiy kompetensiyasi belgilab beradi.
Kompetensiya - lotincha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilida “munosib”, “to‘g‘ri keladi” yoki “mos keladi”
ma’nolarini anglatadi. O‘z bilim, mahorat va amaliy tajribalarni qo‘llagan holda oddiy va
murakkab masalalarni yecha olishga munosib inson deb tushunsa bo‘ladi. Avvalo o‘qituvchi o‘z
bilimini ta’lim oluvchiga yetkazib bera olishi darkor. Bu ham alohida kompetensiya hisoblanib,
bugungi kunda ta’lim berishning turli metodlarini kuzatishimiz mumkin. Uslubshunos olim
Nikandirov “O‘qitish metodlari bu darsda o‘quvchilarning bilish faoliyatlarini boshqarish
usullardir” deb ta’kidlaydi. Ayniqsa interfaol metodlar ta’lim metodlarining bugungi kundagi eng
yorqin namunasi bo‘ladi. Interfaol metodlarining eng keng tarqalgan turi grafik organayzerlardir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
International scientific and practical conference “Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches” March 13, 2024
|
International scientific and practical conference

|
International scientific and practical conferenceBog'liq zamonaviy-ta-lim-sharoitida-grafik-organayzerlarni-o-rni-va-foydalanish-usullari
International scientific and practical conference
“Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches”
March 13, 2024
506
“VENN DIAGRAMMASI”- ikki yoki undan ortiq narsalarni, voqealarni, odamlar va
tushunchalarni taqqoslash va farqlash uchun ishlatiladigan vositadir. Odatda til san‘atida va
matematika kurslarida turli xillik va o‘xshashliklarni tashkil qilish uchun ishlatiladi. Ushbu sodda
grafik o‘quvchilarning ikkita narsaning bir vaqtning o‘zida turli xil va bir xil bo‘lganligini
tushunishlarini osonlashtiradi. Venn diagrammasi metodini barcha o‘quvchilar bir-biriga bog‘liq
mavzularni tahlil qilish, solishtirish, taqqoslash va mustahkamlashda foydalanish yaxshi samara
beradi.
Xulosa
Bugungi kunda zamonaviy o‘qituvchidan kreativlik, malaka, kompetensiya darsga
yangicha yo‘nalishda yondashish talab etilmoqda. Sababi bugungi ta’lim oluvchilarni diqqatini bir
joyga jamlash, ularni bilimini kengaytirish, hayotga tayyorlash va olgan bilimlarini hayotda
qo‘llay olish asosiy vazifa hisoblanib bormoqda. Shuning uchun o‘qituvchilar dars o‘tishning turli
metodlarini va pedagogik texnologiyalarni o‘rganib, o‘z ustilarida ishlab, malakalarini oshirib
borishmoqda. Dars o‘tishda interfaol metodlardan foydalanish, pedagogik texnologiyalarni
o‘rganish avj olib bormoqda.
Grafik organayzerlardan foydalanganimizda fanni o‘zlashtirish samarasini ko‘rdik.
Xarakter va
hususiyatlari
___________________
___________________
___________________
___________________
___________________
_____
Qisqacha hayoti
_________________
_________________
_________________
_________________
_________________
|
| |
REFERENCES - International scientific and practical conference “Economics, management and digital innovation in...

REFERENCES
1.
O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining Farmoni, 28.01.2022 yildagi PF-60-son
2.
Sh.Mirziyoyevning 28-yanvar kuni qabul qilingan «2022-2026 yillarga moʻljallangan Yangi
Oʻzbekiston Respublikasinining taraqqiyot strategiyasi» videoselektr yig‘ilishidagi nutqi.
3.
Jon Dron “How
education works teaching,
technology, and technique”.
Published by AU
Press, Athabasca University -2023
4.
S.I.Mirhayitova “Pedagogik texnologiya” Muqimiy nomidagi Qo`qon
Davlat Pedagogika
Instituti, pedagogik texnologiya bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. Toshkent-2020
5.
H.T. Omonov, M.B. Xattabov “Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorati”, iqtisodiyot
oliy ta’lim muassasalari magistrlari uchun o‘quv qo‘llanma, Toshkent. “Iqtisod-moliya”2016.
International scientific and practical conference
“Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches”
March 13, 2024
508
6.
Z.D.Rasulova, Sh.H.Quliyeva, A.R.Jo‘rayev “Texnologiya fanini o‘qitish metodikasi”.
Buxoro-2020.
7.
Astanqulova M.B. “Ta’lim tizmi menejmenti va boshqarishning zamonaviy muammolari”.
2023
8.
Wim Jochems, Jeroen van Merriënboer and Rob Koper “Integrated E-learning implications
for pedagogy, technology and organization” This edition published in the Taylor & Francis e-
Library, 2004.
9.
M.Sharifxo‘jayev, Y.Abdullayev “Menejment”, Toshkent-2000
10.
https://kun.uz
11.
https://www.splashlearn.com
12.
https://creately.com
Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 524/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Ключевые слова:
изображения, изображение лица, алгоритм, методы базы
данных, идентификация, распознавание изображений, обработка.
Abstract:
Based on the computerization model in this area, the article analyzes the
database on the image of a person's face and applies the theoretical and practical principles
of the problem in these areas, as well as the processes of improving image recognition and
identification systems using a programming language and algorithms.
Key words:
images, face image, algorithm, database methods, identification, image
recognition, processing.
Hozirgi davrda raqamlashtirish sohasida kompyuterlash modeli asosida shaxs yuz
tavsiriga ko‘ra ma’lumotlar bazalarni tahlil etish va ushbu yo‘nalishlarda masalaning
nazariy va amaliy asoslarning qo‘llanilishida
ma’lumotlar bazasini ishlab chiqishning asosiy
maqsadi uning mantiqiy tuzilishini aniqlashdan iboratdir.
Shuningdek ma’lumotlar bazasini ishlab chiqish predmet sohasini tavsiflash asosida
amalga oshiriladi. Bu tavsiflash ma’lumotlar bazasiga kiruvchi hamma ma’lumotlarni o‘z
ichiga oluvchi hujjatlar majmuini va predmet sohasini ifodalovchi ob’ekt va jarayonlar
haqidagi boshqa ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi. Testlash tanlanmasi sifatida mavjud yuz
tasvirlari ma’lumotlar bazasidan foydalanish yaxshiroq hisoblanadi. Ularning ba’zilarini
keltirib o‘tamiz[1].
The ORL Database of Faces.
40 ta sub’ektlarning har birining o‘nta turli xil tasvirlari.
Ba’zi sub’ektlar tasvirlari yorug‘likni, yuz ifodalarini (ochiq/yopiq ko‘zlar,
tabassum/jilmayish) va yuz detallarini (ko‘zoynaksiz/ko‘zoynaksiz) farqlanuvchi turli
vaqtlarda olingan. Barcha tasvirlar tik, frontal holatda bo‘lgan (biror tomonga surilishga
bardoshli) qorong‘u bir jisnli fonda olingan.
The AR Face Database, Purdue University, USA.
Ushbu yuz tasvirlari bazasi 126
kishining yuziga mos keladigan 4000 ta rangli tasvirlardan (70 erkak va 56 ayol) iborat.
Tasvirlarda turli xil yuz ifodalari, yorug‘lik sharoitlari va to‘siqlar (quyoshdan saqlaydigan
ko‘zoynaklar va sharflar) mavjud yuzning frontal tasvirlari to‘plangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
6. Globus penen islew texnologiyası

84
Da’reje torı, paraleller, geografiyalıq uzınlıq h’a’m ken’lik tusiniklerin
rawajlandırıwda da h’a’m globustın’ a’h’miyeti ulken. Bunda h’a’r bir tu’sinik
mısalı: ekvator, poyaslar, meridian h’a’m paralleller tuwrıdan tuwrı globusta
ko’rsetiledi. Maselen: jer sharın ten’ ekige bo’lip turatug’ın onın’ ortasınan
o’tkerilgen sızıq ekvator dep ataladı, dep oqıtıwshı globustan ekvatordın’
jaylasıwın ko’rsetedi h’a’m onnan qubla h’a’m arqa poyaslar, keyin meridian,
paraleller geografiyalıq koordinatalar tu’sinikleri ko’rsetiledi.
Jerdin’ o’z ko’sheri a’tirapında h’a’m quyash a’tirapında aylanıwın
ko’rsetiw ushın globus h’a’m lampadan paydalanıladı. Bunda globus lampa
a’tirapında aynaldırıladı, jaqtılanıw arqalı poyaslarının’ payda bolıwı tu’sindiriledi.
Globustın’ o’z ko’sheri a’tirapında aynaldırıp tu’n h’a’m ku’n, qaran’g’ı h’a’m
jaqtı tu’siniklerin, ko’rsetiw mu’mkin. Bul o’z gezeginde ma’wsimlerdin’ payda
bolıwın tu’sindiriwge imkan beredi.
Usı ta’jiriybeler ja’rdeminde quyash nurlarının’ jer betinin’ tu’rli jerlerinde
tu’rli mu’yeshlerde tu’siwine, ekvator a’tirapında tik, polyarlarg’a barg’an sayın
tu’siw mu’yeshi kemeyip barıwın h’a’m bunın’ aqıbetinde jer betinin’ tu’rli
orınlarında tu’rli mug’darlarda ıssılıq alınıwına h’a’m polyarlıq aymaqlarda yarım
jıl toqtawsız quyashtın’ batpawı yamasa shıqpawın tu’sindiriw mu’mkin.
Ta’biyiy geografiyalıq globuslarda en’ a’h’miyetli ekspeditsiya h’a’m
sayaxatlar bag’darı tu’sirilgen. Usı mag’lıwmatlar arqalı materikler h’a’m okeanlar
geografiyasın u’yreniwde paydalanıw mu’mkin. Mısalı: Amerika du’nya bo’legin
izertlew h’a’m tekseriw tariyxın u’yreniw dawamında X.Kolumb ekspeditsiyası
bag’darların anıq h’a’m tolıq tu’sindiriw mu’mkin. Ekonomikalıq h’a’m sotsiallıq
geografiya sabaqlarında globuslar ko’birek ja’h’a’n siyasiy kartasın u’yreniwde,
ma’mleketlerdin’ jaylasıwı h’a’m maydanın anıqlawda, ten’iz h’a’m
qurg’aklıqtag’ı jollardın’ bag’darın h’a’m uzınlıg’ın anıqlawda, iri ekonomikalıq
h’a’m siyasiy a’h’miyetke iye bolg’an portlardı anıqlawda qollanıladı.
Kartalar 
olarda - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

75
«Atlas» ataması Flamandr kartatanıwshısı Merkator ta’repinen kiritilgen. Ol
o’zi du’zgen kartalar toplamın (1595-jılı) Liviyanın’ a’psanalı h’u’kimdarı Atlas
atı menen ataydı. Kartalar toplamı birinshi ma’rte II-a’sirde Klavdiy Ptolomey
ta’repinen du’zilgen. Atlaslar planetalar, materikler, okeanlar, u’lkeler,
ma’mleketler, wa’layatlar atlaslarına bo’linedi. Mazmunına qarap ulıwma
geografiyalıq h’a’m tematikalıq atlaslarg’a bo’linedi. Wazıypasına karay ilimiy,
ulıwmalıq, oqıw, sayaxat h’a’m jol atlaslarına bo’linedi.
Sha’rtli belgiler - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
bet
50/140
Sana
18.05.2024
Hajmi
1,58 Mb.
#241765
1
...
46
47
48
49
50
51
52
53
...
140
Bog'liq
Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikası
Sha’rtli
belgiler
-qubılıslardın’ ma’lim bir belgiler ja’rdeminde kartadag’ı
ko’rinisi bolıp esaplanadı. Masshtab sha’rtli belgiler ja’rdeminde qubılıslardın’
h’aqıyqıy o’lshemleri menen ko’rsetiledi. Masshtab sha’rtli
belgiler menen
,
kartalardın’, masshtabında ko’rsetip bolmaytug’ın qubılıslar ko’rsetiledi (TETs,
ka’nler, elatlı punktler). Sızıqlı sha’rtli belgiler menen da’rya ag’ımının’ bag’darı,
tog’aydag’ı tereklerdin’ tu’rleri ko’rsetiledi. Bunnan basqa jazıwlı, h’a’ripli, sanlı
sha’rtli belgiler de boladı.
Kartada qubılıslar to’mendegi usıllar menen su’wretlenedi:
- belgiler usılı-masshtabta su’wretlep bolmaytug’ın qubılıslar ko’rsetiledi;
- sızıqlı usılı-tiykarınan uzınlıq boyınsha jaylasqan da’rya, jol h’a’m
shegaralar ko’rsetiledi;
- ren’ beriw usılı-qubılıslardın’ maydan boyınsha tarqalıwın su’wretlewde
qollanıladı. (o’simlik, topıraq, klimat kartalar);
- ten’dey birlikke iye sızıqlı usılı-bir qıylı birlikke iye bolg’an qubılıslar
su’wretlenedi (temperatura, ba’lentlik, xalıqtın’ tıg’ızlıg’ı);
- baylanısqan diagrammalar usılı–belgili bir orındag’ı meterologiyalıq
stantsiyalarda temperaturanın’ ma’wsimli o’zgeriwi, jawın h’a’m samallardın’
bo’listiriliwin su’wretlewde qollanıladı;
- shegara usılı-bir tu’rdegi qubılıslardı su’wretlewde qollanıladı, paydalı
qazılmalar, h’aywanlar h’a’m awıl xojalıg’ı kartaları;
- tochka usılı -qubılıslardın’ tarqalıw mug’darın beredi. Ma’selen: bir tochka
1000 bas sıyır;
- h’a’reket belgileri usılı-qubılıslardın’ h’a’reket bag’darın ko’rsetedi;
( da’rya ag’ımı, samal bag’darı, ju’k tasıw jolları).
Kartalar masshtabına qarap to’mendegi tu’rlerge bo’linedi:
- orınlar, masshtab 1:5000 h’a’m onnan u’lken;
74
- u’lken masshtablı kartalar 1: 1 0000 nan 1:200000 g’a;
- orta masshtablı kartalar 1: 200000 nan 1:1000000 ga;
- mayda masshtablı kartalar 1: 1000000 dan kishi;
Download
1,58 Mb.
1
...
46
47
48
49
50
51
52
53
...
140
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
Globus h’a’m onın’ tu’rleri

76
Usı kartalar ja’rdeminde oqıwshılar a’meliy h’a’m o’z betinshe jumıs orınlaydı
h’a’m belgili bir sorawlarg’a juwap beredi.
Sonın’ ushın olar jaqsı ko’riniske h’a’m u’lken anıqlıqqa iye bolg’an
o’lshemde bolıwı kerek.
Kartalardın’ tu’rine qarap olardın’ o’lshemleri h’a’r qıylı boladı. Du’nya
h’a’m materiklerdin’ kartaları h’a’zirgi waqıtta 1,5x1,8m o’lshemde, O’zbekstan
h’a’m Orta Aziya kartaları usı o’lshemde shıg’arılmaqta.
Kartalar anıq h’a’m ra’wshan ko’rinip turıwı kerek. Olardag’ı geografiyalıq
obektler h’a’m qubılıslardı oqıwshılar 5-6 m den anıq ko’riwleri kerek. Bunın’
ushın kartada en’ za’ru’r na’rselerdi ko’rsetedi. Ma’selen: da’rya
su’wretlengeninde onın’ o’zegi h’a’m en’ u’lken tarmaqları ko’rsetiledi,
mayda
salaları bolsa ko’rsetilmeydi. Karta anıq ko’rinip turıwı ushın ren’ler jaqsı
tan’lanıwı kerek. Ren’ler bir-birinen keskin ajırılıp turıwı kerek. Ma’selen:
qurg’aqlıq h’a’m suwlar. Kartalarg’a qoyılatug’ın ja’ne bir talap kartalardın’
ko’rkem bolıwı bolıp tabıladı. Eger karta ko’rkem h’a’m anıq
islengen bolsa
oqıwshılar olardı an’sat oqıydı h’a’m tu’sinedi.
Mektep kartalarında relef tiykarınan tu’rli qalın’lıqta ren’
beriw menen
a’melge asırıladı. Pa’s tegislikler toyg’ın jasıl, tegislikler bolsa ashıq jasıl,
ba’lentlikler ashıq qon’ır ren’, tawlar qon’ır ren’, ba’lent tawlar toyg’ın qon’ır
ren’de beriledi.
Karta geografiyalıq atamalar menen tolıp qalmawı kerek.
Onda tek
oqıwshılardın’ jas o’zgeshelikleri esapqa alınıwı h’a’m bilim da’rejesine say
bolg’an jazıwlar bolıwı kerek. Baslang’ısh klass kartalarında geografiyalıq
atamalar az h’a’m u’lken jazılıwı, orta h’a’m joqarı klasslarda olardın’ sanı
ko’beyip h’a’m o’lshemleri maydalasıp barıwı mu’mkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

647
asoslarning qo‘llanilishi hamda dasturulash tili va algoritmlar yordamida tasvirlarni tanib
olish va identifikatsiyalash tizimlari masalalarini takomillashtirish jaryonlari ko‘rib
chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
tasvirlar, yuz tasviri, algoritm, ma’lumotlar bazalari usullar,
identifikatsiya, tasvirlarni tanib olish, qayta ishlash.
Аннотация:
В статье на основе модели компьютеризации в данной сфере
проводится анализ базы данных по изображении лица личности и применение в
направление теоретических и практических принципов задачи в этих областях а
также рассмотрены процессы совершенствования систем распознавания и
идентификации изображений с использованием языка программирования и
алгоритмов.
V-BO’LİM. MEKTEPTEN HA’M KLASSTAN TIS JUMISLAR

163
Ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatlarının’ tiykarg’ı maqseti oqıwshılardın’
mektepte alg’an bilim h’a’m ko’nlikpelerin ja’nede bekkemlew. Ta’biyiy geografiyalıq
baqlawlar alıp barıw ta’jiriybesine iye bolıw esaplanadı.
Ekonomikalıq geografiyalıq oqıw sayaxatları dawamında oqıwshılar o’ndiris
protsessi h’a’m o’ndiristin’ texnikalıq ko’rsetkishleri h’aqqında bilim h’a’m
ko’nlikpeleri ken’eytiriledi.
U’lke tanıw boyınsha oqıw sayaxatları dawamında oqıwshılar u’lkenin’ ta’biyatı,
baylıqları, xojalıg’ı, ma’deniy-tariyxıy esteliklerin u’yrenedi h’a’m tiyisli
mag’lıwmatlar toplanadı.
Arnawlı geografiyalıq sayaxatlar oqıtıwshının’ da’stu’rine muwapıq alıp barıladı.
Olar ko’binese orınnın’ geologiyası, paydalı qazılmaları, topırag’ı, o’simligi h’a’m
h’aywanat du’nyası h’aqqında ko’nlikpelerdi u’yreniwge arnalg’an boladı.
2. Oqıw sayaxatlarına tayarlıq h’a’m sayaxat ushın za’ru’r buyımlar

164
sayaxatlarında to’mendegi a’sbap-u’skeneler kerek bolıw mu’mkin; kompas,
termometr, reyka, arqan, karta, barometr h’a’m t.b.
Oqıw sayaxatların na’tiyjeli o’tkiziw sayaxat o’tkiziletug’ın orındı tan’lawg’a
baylanıslı. Eger sayaxattın’ teması relef formaların u’yreniwge arnalg’an bolsa, ilajı
barınsha relef formaları h’a’r tu’rli bolg’an orınlar tan’lanıwı kerek. Taw jınıslarına
arnalg’an sayaxatlardı o’tkiziwde geologiyalıq qazılmalar bolg’an orınlar tan’lanadı.
Oqıw sayaxatları o’tkiziletug’ın orınlardı tan’lawda to’mendegilerge itibar beriw
lazım:
tan’lang’an
orın oqıw temalarına, u’lketanıwdın’ maqseti h’a’m
wazıypalarına say keliwi za’ru’r. Demek, u’lketanıw materialları menen tikkeley
baylanısta bolg’an tema h’a’m maqsetlerde u’yreniwde;
o’zine ta’n oqıw sayaxatı obektleri boyınsha mag’lıwmatlardan paydalanıw,
u’yreniw, olardı su’wretlew h’a’m tikkeley ko’riw imkaniyatın jaratıw lazım;
oqıw sayaxatları dawamında ta’rbiyalıq jumıslar a’melge asırılıwı kerek.
Ma’selen: mektep jaylasqan awıl, rayon, qalada jog’alıp baratırg’an o’simlik h’a’m
h’aywanat du’nyasının’, kem ushırasatug’ın ta’biyat esteliklerine sayaxat h’a’m t.b.
oqıw sayaxatlarında oqıwshılardın’ jası menen baylanıslı bolg’an
o’zgesheliklerdi esapqa alıw;
geografiya h’a’m u’lketanıw obektlerinin’ o’zgeriwinde oqıwshılar ta’repinen
qabıl etiliwinin’ emotsional ta’replerin esapqa alıw;
oqıtıwshı h’a’m oqıwshılardın’ oqıw sayaxatların o’tkiziwge tayarlıq
da’rejesin esapqa alıw;
oqıw sayaxatlarında tiyisli mag’lıwmatlar jıynalıp esabat formasında
tapsırıladı.
3. Ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatları

165
16. 3. 1. Ulıwma ta’biyiy-geografiyalıq oqıw sayaxatları
Ulıwma ta’biyiy-geografiyalıq oqıw sayaxatları mektep ta’biyiy kurslarının’
belgili bir predmetlerin u’yrenip bolıng’annan son’ o’tkiziledi.
Bul ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatları to’mendegi ta’rtipte o’tkiziledi:
1. Oqıw sayaxatlarına tayarlıq jumısları. Tayarlıq jumıslarına to’mendegiler
kiredi: sayaxat o’tkiziletug’ın orındı tan’law h’a’m onın’ kartasın tabıw yamasa rejesin
du’ziw; sayaxattın’ waqtın h’a’m dawamlılıg’ın anıqlaw; sayaxat ushın za’ru’r bolg’an
a’sbap-u’skeneler priborlar dizimin du’ziw h’a’m olardı tabıw; oqıwshılar menen
sa’wbet o’tkiziw; h’a’m olardı belgili toparlarg’a bo’liw;
2. Oqıw sayaxatın o’tkiziw to’mendegi ta’rtipte a’melge asırıladı:
Belgili bir waqıtta oqıwshılar jıynaladı. Olar menen ja’ne bir ma’rte sa’wbet
o’tkiziledi. Onda oqıw sayaxatının’ maqseti h’a’m wazıypaları tu’sindiriledi.
Ha’r bir toqtalg’an orında to’mendegi jumıslar orınlanadı. Tochkanın’
geografiyalıq ornı anıqlanadı. Tochkanın’ geografiyalıq ornı mektepke, da’ryag’a,
jolg’a qaray salıstırmalı anıqlanadı.
Eger topografiyalıq karta bolsa tochkanın’ matematikalıq, geografiyalıq ornı
anıqlanadı. Sonın’ ushın tochkanın’ ulıwma ta’biyiy geografiyası u’yreniledi. Da’slep
tochkanın’ geologiyalıq du’zilisi, paydalı qazılmaları, relefi, gidrografiyalıq tarmaqları,
topıraqları, o’simlik h’a’m h’aywanat du’nyası da landshaftları da u’yreniledi. Demek,
ulıwma ta’biyiy geografiyalıq sayaxatlarda oqıwshılar h’a’r bir tochkanı yaki orınnın’
ulıwma ta’biyiy geografiyalıq sharayatın u’yreniw h’a’m bah’alaw ko’nlikpelerine iye
boladı. Jıl dawamında alg’an ta’biyiy geografiyalıq bilim h’a’m ko’nlikpeleri
teren’lesedi h’a’m ken’eyedi.
Orınnın’ paydalı qazılmalarınan: shag’al taslar, qurılıs u’shın shiyki zatlar
u’yreniliwi mu’mkin.
Orınnın’ relefin u’yreniwde oqıwshılar dıqqatın relef payda etiwshi faktorlar
h’a’m tiykarg’ı relef formaların ajıratıwg’a qaratılıwı lazım. Bunnan basqa sırtqı
ku’shler h’a’m insan iskerligi ta’sirinde payda bolg’an relef formalarında o’z aldına
ajıratıp ko’rsetiwimiz lazım.
Orındag’ı suw basseynlerine da’rya, ko’l, bulaq qiredi. Sonlıqtan oqıwshılarg’a
orınnın’ gidrografiyası tu’sindirilip beriledi.
Amalga oshirilmoqchi bo‘lgan loyihada nima ishlab chiqarish ko‘zda tutilganligi. 
5

|
Amalga oshirilmoqchi bo‘lgan loyihada nima ishlab chiqarish ko‘zda tutilganligi.
5Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmR4.
Amalga oshirilmoqchi bo‘lgan loyihada nima ishlab chiqarish ko‘zda tutilganligi.
5.
Ishlab chiqarish jarayonini bilishlik, ya`ni maxsulot ishlab chiqarish jarayonini boshidan
oxirigacha kuzatib borish.
6.
Ishlab chiqarish korxonasining tashkiliy, iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va ekologik jixatdan
asoslanishi va tashkil etilishi.
7.
Loyihani moliyalatirish manbalarini aniqlash va uni moliyalashtirishni amalga oshirish.
Monitoring olib borish bosqichlari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi:
-
korxonaning moliyaviy-xo‘jalik faoliyati to‘g'risidagi ma`lumotlarni yiyaish va qayta
ishlash;
-
olingan ma`lumotlar asosida korxonalarning moliyaviy-xo‘jalik holatini taxlil etish;
- taxlil natijalari bo‘yicha xulosalar qilish va takliflar berish.
Dasturni amalga oshirilishi monitoringi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2000
yil 4 yanvardagi 1-son qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Investitsiya dasturiga
kiritilgan loyihalarning amalga oshirilishi ustidan davlat monitoringi to‘grisidagi Nizomga muvofiq
amalga oshiriladi.
Dasturning davlat monitoringi:
- investitsiya loyihalarini, va birinchi navbatda, markazlashtirilgan investitsiyalardan
foydalangan holda ro‘yobga chiqarilayotgan investitsiya loyihalarini o‘z vaktida va samarali amalga
oshirilishini ta`minlash;
- loyihalarni belgilangan tartibda tasdiqlangan parametrlarga (texnik-iqtisodiy asoslar, texnik-
iqtisodiy hisob-kitoblar), tanlov savdolari (tenderlar) shartlariga rioya qilish;
- amalga oshirilayotgan loyihalar bo‘yicha axborot bazasini shakllantirish;
- investitsiya loyihalarini amalga oshirishda paydo bo‘ladigan muammoli masalalarni kuzatib
borish;
- investitsiya iklimini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqish maqsadida amalga
oiriladi.
Dasturning monitoringi xar oyda statistika hisoboti va so‘rov yo'li bilan iqtisodiyot vazirligi
tomonidan amalga oshiriladi.
Dasturning monitoring natijalari Dasturning amalga oshirilishi to‘grisidagi xar choraklik
axborotlarni tayyorlashda xamda navbatdagi uch yillik davrga Dasturni shakllantirishda foydalaniladi.
|
| |
3. 2. Arnawlı ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatları

166
Arnawlı ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatların o’tkiziw to’mendegi ta’rtipte
a’melge asırıladı. Oqıw sayaxatının’ maqseti h’a’m wazıypaları, o’tkiziw ornı, waqtı
oqıtıwshı ta’repinen islep shıg’ıladı. Oqıw sayaxatı, sayaxat o’tkiziw ta’rtip
qag’ıydaları h’aqqında oqıwshılar menen sa’wbet o’tkiziledi.
Arnawlı oqıw sayaxatları to’mendegi temalarda alıp barılıwı mu’mkin. orınnın’
relefin u’yreniw; orınnın’ ishki suwların u’yreniw; orınnın’ topırag’ı, o’simlik h’a’m
h’aywanat du’nyasın u’yreniw; orınnın’ landshaftların u’yreniw;
Ulıwma ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatlarınan arnawlı ta’biyiy geografiyalıq
oqıw sayaxatlarının’ o’zgesheligi ta’biyattın’ ayırım komponentlerin teren’ h’a’m h’a’r
ta’repleme u’yreniw bolıp esaplanadı. (B.A.Chernov, 1985)
Orındag’ı landshaftlar to’mendegi ta’rtipte ajratıladı:
Ta’biyiy h’a’m antropogen landshaftlar ajıratıp alınadı h’a’m olar kartag’a
tu’siriledi;
Ta’biyiy landshaftlardın’ tiykarg’ı tu’rleri anıqlanadı. (tog’aylar, terekler,
qumlıqlar h’a’m t.b.)
antropogen landshaftlardın’ tiykarg’ı tu’rleri anıqlanadı. (agrogen, gidrogen,
jol, sanaat h’a’m t.b.)
Mektep geografiyasında landshaft boyınsha ulıwma h’a’m a’piwayı
bilimler
beriledi. Sonın’ ushın oqıw sayaxatları dawamında da landshaftlar h’aqqında a’piwayı
h’a’m ulıwma bilimler beriliwi kerek. Mektep ta’biyiy geografiyası kurslarında
landshaft bo’linip u’yrenilmeydi, sonın’ ushın sayaxat dawamında
olar birliklerge
ajıratılmaydı.
Tap sonday, basqa bo’limlerdi de o’z aldına u’yreniw mu’mkin. Ma’selen:
orınnın’ relefin, topıraq qatlamın, o’simligin, h’aywanat du’nyasın u’yreniw.
4. Geografiyalıq kartalardı oqıw texnologiyaları

81
olardı oqıtıwshı ja’rdeminde oqıwshılarg’a geologiyalıq sızılmalarda tu’sindiriliwi
mu’mkin. Sonday kartalardı oqıw tiykarında tiyisli juwmaqlar shıg’arıladı.
Orınnın’ yamasa belgili bir territoriyanın’ paydalı qazılmaları tiyisli paydalı
qazılma tu’ri kartasın oqıw tiykarında anıqlanadı. Bunda janılg’ı energetikalıq
paydalı qazılmaları kartasınan neft, gaz, ko’mir ka’nleri anıqlanadı, paydalı
qazılmalar kartasınan qara, ren’li h’a’m qımbat bah’alı metallar ka’nleri
anıqlanadı. Metall emes paydalı qazılmalar kartasınan qurılıs, ximiya sanaatı,
shiyki zat ka’nleri anıqlanadı. Usının’ natiyjesinde belgilengen orında qaysı
paydalı qazılma tu’ri ken’ tarqalg’anlıg’ın oqıwshılar anıqlay aladı.
Klimatlıq kartalardı oqıw arqalı to’mendegilerdi u’yreniw mu’mkin: jazg’ı
h’a’m qısqı temperatura ekzotermaları, jazg’ı h’a’m qısqı samallar bag’darı, jawın
mug’darı, suwıqsız ku’nler sanı h’a’m t.b. Olardı oqıp analiz qılıw arqalı tiyisli
juwmaqlar shıg’arıladı. Oqıwshılardın’ juwmaqları oqıtıwshı ta’repinen ko’rip
shıg’ıladı h’a’m bah’alanadı.
Oqıwshılar orındı yamasa belgili bir territoriyanın’ tabiyiy sharayatın
oqıtıwshı basshılıg’ında ta’biyiy kartanı oqıw h’a’m sıpatlama beriw tiykarında
u’yrenedi.
Oqıwshılar orınnın’ topıraq h’a’m o’simlik qatlamı kartaların oqıw h’a’m
analizlew arqalı topıraq h’a’m o’simlik tu’rlerin anıqlaw h’a’m sıpatlama beriw
tiykarında tiyisli juwmaqlar shıg’aradı.
Materiklerdin’ ta’biyiy-geografiyalıq sharayatı u’yrenilgende oqıwshılar
ta’biyat zonaları kartasın biliw h’a’m analizlew arqalı usı materikte payda bolg’an
ta’biyat zonaların anıqlaydı.
O’zbek korxonalari va tadbirkorlari foydalanishi mumkin bo’lgan investitsion

97
- tijorat banklari;
- chet el banklari va kredit liniyalari;
- portfel investorlari - xususiy fondlar;
- strategik investorlar.
Shuningdek, aksiyalarning ommaviy emissiyasi, obligatsiyalar, konvertatsiya qilinadigan
obligatsiyalar va lizing kabi uzoq muddatli moliyalashtirish manbalari ham e'tiborga loyiq.
Strategik investorlar bo’lib quyidagilar xizmat qilishi mumkin:
- mazkur yoki o’xshash sohada faoliyat yurituvchi va o’z faoliyatini kengaytirish istagida
bo’lgan kompaniyalar;
- boshqa sanoat sohalarida faoliyat yurituvchi va o’z aktivlaridan samaraliroq foydalanish
istagida bo’lgan kompaniyalar;
- strategik aloqalarni rivojlantirish istagida bo’lgan moliya-sanoat guruhlari (MSG).
Strategik investorlar, ko’pgina hollarda, korxona aksiyalarini portfelli investorga nisbatan
yuqoriroq baholaydilar. Bu holatni, strategik investorlarning uzoq muddatli hamkorlik va korxonada
qaror qabul qilishda ishtirok etish istagi bilan tushuntirish mumkin.
O’zbek korxonalari strategik investordan investitsiya olishni ma'qul biladilar, chunki ular
investordan quyidagilarni olishga intiladilar:
- yangi texnologiya va uskunalar;
- bozor va tarmoq to’g`risidagi bilimlar;
- chet el bozorlariga kirib borish imkoniyati;
- mahsulot assortimentini kengaytirish;
- bozor tomonidan tan olinish;
- ishlab chiqarish, ta'minot va savdo miqyoslarini kengayishidan samara olish (miyos samarasi);
- sinergetik samara (ishlab chiqarishda o’zaro to’ldiruvchanlik);
- yetkazib berishlar (agarda investor yetkazib beruvchi bo’lsa) yoki tayyor bozor (agarda investor
xaridor bo’lsa);
- tajriba.
Obligatsiyalar investitsion vosita bo’lib aksiyalardan quyidagi jihatlari bilan farq qiladi:
- obligatsiyalar bo’yicha foizlarning belgilangan to’lovlari amalga oshiriladi;
- obligatsiyalar belgilangan amal qilish muddatiga ega;
- obligatsiyalar qoplanishida asosiy summa qaytarilishi nazarda tutilgan;
- obligatsiyalar bo’yicha majburiyatlarni bajarish birinchi darajali (ustuvor) hisoblanadi.
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming - bet 57

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 57/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20и
и
̃
можно рассматривать, как скорости подсистем (компонент),
составляющих двухскоростной континуум с соответствующими парциальными
плотностями
̃ ̅ ̃
- общая плотность континуума,
̃
̃
—
коэффициент трения с размерностью
1/ [ ,
]
t
который является аналогом
коэффициента Дарси для пористых сред. Положительные константы
и
̃
играют
роль кинематических вязкостей подсистем с размерностью
2
/
x
t
.
У системы уравнений двухскоростной гидродинамики и системы уравнений типа
Бюргерса много общего. Например, квадратичная нелинейность по и и
u
члены с
адвективным слагаемым, отвечающим зависимости звука от амплитуды звуковых
волн и линейных вязкостей
,
, коэффициента трения b [1] в правых частях,
отвечающие за затухание звуковых волн. Что касается свойств решений, то они
совершенно разные. У системы уравнения Бюргерса при исчезающих
коэффициентах
,
, b
, формируются как сильные (ударные волны), так и слабые
разрывы, в то время как решения системы двухскоростной гидродинамики такими
особенностями не обладают. Однако область применимости этой системы отнюдь
не ограничиваются приведенными примерами, такие системы возникают во многих
задачах, чем и определяется ее значение.
Рассмотрим для системы уравнений типа Бюргерса (1), (2) в отсутствии массовых
сил (
( , )
0
F t x
) в полосе
1
0,
( , ) : 0
,
T
t x
t
T x
R
задачу Коши со следующими
начальными данными
0
0
( )
t
u
u x
,
0
0
( )
t
v
v x
,
1
x
R
. (3)
Нас будут интересовать решения задачи Коши для системы уравнений типа
Бюргерса (1), (2) со свойствами
1,2
0,
( , ), ( , )
T
u t x v t x
C
(класс функций один раз
непрерывно дифференцируемых по
t
и два раза непрерывно дифференцируемых по
x
).
Рассмотрим задачу Коши (1), (2), (3) в предположении, что
2
1
0
0
( ),
( )
u x v x
C
R
и
0
( )
n
n
n
d u
x
c
dx
,
0
( )
n
n
n
d v
x
c
dx
,
1
x
R
,
0,1, 2
n
, (4)
где
n
c
,
n
c
- некоторые заданные неотрицательные постоянные.
Вначале рассмотрим случай бесконечно дифференцируемых данных Коши.
Предположим, что
1
0
0
( ),
( )
u x v x
C
R
и
0
( )
n
n
n
d u
x
c
dx
,
0
( )
n
n
n
d v
x
c
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Investitsiyalarning ichki manbalari

|
Investitsiyalarning ichki manbalariBog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRInvestitsiyalarning ichki manbalari.
O’zbekistonda kapital qo’yilmalarni moliyalashtirish ichki manbalar va chet el kredit
liniyalarining resurslari hisobiga amalga oshirilgan.
Investitsiyalarning ichki manbalari 1.4.-rasmda ko’rsatilgan.
Kapital qo’yilmalarni moliyalashtirishning ichki imkoniyatlari ahvoliga ta'sir etuvchi asosiy omil
bo’lib, moliyaviy-iqtisodiy barqarorsizlik hisoblanadi. Bunga qaramasdan, ichki investitsion salohiyat
yetishmasligini nisbiy deb qarash mumkin.
1.4.-Rasm. Investitsiyalarning ichki manbalari.
Investitsiyalarning tashqi manbalari.
O’zbekistonda chet el investitsiyalari quyidagi yo’llar bilan amalga oshirilishi mumkin:
- chet el kapitalining ulushli ishtiroki bilan qo’shma korxonlar tuzish;
- to’liq chet el investorlariga tegishli korxonalar, ularning filiallari va vakolatxonalarini tuzish;
- chet el investori tomonidan korxonalar, bino, inshootlar, korxonalardagi ishtirok ulushlari,
aksiya va obligatsiyalarni sotib olish;
- yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanish huquqini va boshqa mulkchilik huquqlarini sotib
olish;
- zayom, kredit, mulk va mulkchilik huquqlarini taqdim etish.
Asosiy muammo chet el kapitalining samarali oqimini rag`batlantirishdan iborat. Ushbu
munosabat bilan quyidagi ikkita savolga aniq javob topish lozim: qaysi sohalarga chet el
investitsiyalari kirib kelishi chegaralanishi, qaysi sohalarga esa ularni birinchi navbatda jalb qilish
lozim?
Bevosita kirib kelgan chet el investitsiyalari, bu faqatgina iqtisodiyotga kiritilgan oddiy kapital
qo’yilma emas, balki o’zbek korxonalarining ishlab chiqarish samaradorligini va texnik darajasini
oshirishning birdan-bir yo’li hamdir. O’zbekiston o’z kapitalini joylashtirish orqali chet el
kompaniyasi yangi texnologiyalar, ish faoliyatini tashkil etishning yangi uslublari va jahon bozoriga
chiqish imkoniyatini ham olib keladi.
|
| |
Dynamic Priority Calculation - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating...

value per unit for processes that use the same memory as ancestors (for
example, if the process shows the flow created by using the clone () ) .
Recounting A Quantum When Creating A New
Process
Consider what happens when you create a new process. The simplest
solution (to copy the counter value to the descendant data structure) can
cause processes to artificially extend their quant by creating new
descendants that execute the same code. In order to prevent this, after
the fork () function, the values of the counter are split in half: one half goes
to descendants, the other remains ancestral.
List the disadvantages of the algorithm.
❖
The choice of process to execute is due to the calculation of the
dynamic priority for all processes in the queue of finished
processes. With the increasing number of ready processes in the
system, it is unprofitable to view the queue from start to finish during
each call of the scheduling procedure
❖
If the number of processes is very large, it will take a long time to
list all the dynamic priorities at the beginning of a new era. On the
other hand, epochs change less often with more processes in the
system
❖
The algorithm is designed to reduce response time for processes
with limited I / O capabilities, even if they are not interactive (eg,
background search engine indexing) and do not require a short
response time
❖
With the increase in the number of processors, maintaining common
queues that do not take into account the presence of different
processors becomes unprofitable
Planning Procedure Call Conditions

quantum is not exhausted - they can be queued (most often, these are
processes that are limited by I / O.
When a new era opens, the quantum is recalculated for all system processes
(not just standby processes). In this case, the length of the quantum for each
process is set equal to the sum of its base priority and half of the remaining
quantum in it:
for each_task (p)
p.counter = (p.counter / 2) + p.nice;
Since the beginning of a new era of quantum remains nonzero only in
processes that are not in a state of readiness, this algorithm provides an
advantage to processes disabilities output. In this case, the quantum value
for the process can never be greater than twice its base priority value .
The Concept Of Virtual Memory - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating...

Problems of virtual memory
implementation: Memory fragmentation
The main problem that occurs when using virtual memory is the efficiency
of its implementation. Because address conversions need to be done every
time memory is accessed, careless implementation of these conversions can
have the worst effect on the performance of the entire system. If most
memory accesses make the system actually have to access the disk (which
is tens of thousands of times slower than the main memory), it will be
virtually impossible to operate such a system. The issue of improving the
performance of virtual memory implementation will be discussed.
Another problem is the memory fragmentation that occurs when free
memory cannot be used. There are
internal and
external memory
fragmentations. The external is reduced to the fact that due to the allocation
and subsequent freeing of memory, it creates free blocks of small size
-
holes . Because of this situation may arise in which it is impossible to
provide a continuous memory block size N, because there is no contiguous
free block of size S ≥ N, although in general, the amount of free memory
space more than N. So in the above case, there is not enough space to
execute the P5 process due to external fragmentation.
Internal fragmentation is the result that, on request, memory blocks larger
than actually used are allocated, resulting in unused areas inside the
dedicated blocks that can no longer be allocated to something else.
3. 2. U’stirtin izleniwshi metod

93
- muzlıqlar Arqa Amerika materiginde qanday xızmetler atqarg’an?
- Arqa Amerikanın’ qaysı bo’liminde topıraqlar jas, arqa yamasa qubla
ta’repindeme?
- ne sebepten Kanada arxipelagı atawlarındag’ı topıraqlar juqa h’a’m taslı?
Usı sorawlarg’a oqıwshılar juwap berip bolg’annan son’ oqıtıwshı da’slep
bergen sorawın qaytaradı «Qa’dimgi muzlıqlar Arqa Amerika topıraqlarg’a qanday
ta’sir etken» oqıwshılar endi usı sorawg’a tolıq juwap beredi. Bul metodtı
qollang’anda evristikalıq sa’wbetlesiwdi paydalanıw u’lken na’tiyje beredi.