Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan

|
Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan
|
bet | 1/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 348,11 Kb. | | #233129 | Turi | Referat |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ISLOM KARIMOV NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
QO‘QON FILIALI
REFERAT
“Muxandislik” fakulteti
“ ______________________________________________” fanidan
Mavzu: Suyuq azotli o`g`itlar. Suyuq azotli o`g`itlarning fizik kimyoviy xossalari. Suyuq azotli o`g`itlar ishlab chiqarish. Ammiakatlar.
Topshirdi:
Qabul qildi:
QO‘QON – 2024
Suyuq azotli o`g`itlar. Suyuq azotli o`g`itlarning fizik kimyoviy xossalari. Suyuq azotli o`g`itlar ishlab chiqarish. Ammiakatlar.
Reja|:
1. Suyuq azotli o‘g‘itlar
2. Suyuq azotli o‘g‘itlarning fizik-kimyoviy xossalari
3. Suyuq azotli o‘g‘itlar ishlab chiqarish
4. Suyuq suspenziyalashtirilgan kompleks fosforli selitra o‘g‘iti ishlab chiqarishning prinsipial texnologik sxemasi.
Suyuq azotli o‘g‘itlar
Suyuq azotli o‘g‘itlar sifatida suyultirilgan ammiak, ammiakli suv va ammoniy nitrat, ammoniy karbonat va boshqa komponentlarning suyuq yoki ammiakli suvdagi eritmalari qo‘rinishdagi suyuq amminlar (ammiakatlar) ishlatiladi. Shuningdek, ammiaksiz azot tutgan suvli eritmali moddalar - ammoniy nitrat, karbamid va boshqalar ham ishlatiladi. Suyuq o‘g‘itlar olishda ularning kristallanish (muzlash) haroratlarining past bo‘lishini, amminlar uchun esa - undagi azotning konsentratsiyasi yuqori bo‘lganda eritma ustidagi ammiak bug‘larining bosimi kam bo‘lishini ta’minlanishi zarurdir. Suyuq azotli o‘g‘itlar o‘simliklarga xuddi qattiq o‘g‘itlardagi kabi o‘zlashsada, ularni ishlab chiqarish soddaligi va arzonligi bilan qattiq o‘g‘itlardan ustun turadi. Suyuq azotli o‘g‘itlarni ishlatish ularni yuklash, tushirish va tuproqka solish ishlarini to‘la mexanizatsiyalash imkonini beradi, bu esa ozuqa moddalarni kam darajada yo‘qotilishiga olib keladi. Ularni tuproqka solishda qattiq o‘g‘itlarga nisbatan mehnat 2-3 marta kam sarflanadi. Shu bilan birgalikda suyuq o‘g‘itlar tuproqda bir tekisda taqsimlanadi. Uchadigan ammiak tutmagan ayrim suyuq o‘g‘itlar bilan o‘simliklarni oziqlantirish uchun ularni samolyotda sepilishi yoki traktor mexanizmlari bilan purkalishi mumkin.
Suyuq ammiak va ammiakli suvning to‘g‘ridan-to‘g‘ri suyuq azotli o‘g‘it sifatida ishlatilishi azotli ishlab chiqarish korxonalarini «qisqartirilgan» sxema bo‘yicha - ammiakni nitrat kislota va ammoniy nitratga yoki karbamidga aylantirish sexlarisiz tezkorlik bilan qurish imkoniyatini yaratadi. Bunda energetik, transport va ombor xo‘jaligi, yordamchi xizmatlar va uy-joy bo‘yicha qurilish ishlarining hajmi qisqaradi.
Ishlatish xarajatlari ham anchagina kamayadi, xususan, o‘g‘it arzonlashadi, chunki ammiakda azot birligining tannarxi eng arzon qattiq, o‘g‘it - ammiakli selitraga nisbatan taxminan 35% ga kamdir. Bundan tashqari, suyuq o‘g‘itlarda qattiq, o‘g‘itlardagi yopishqoqlik, segretsiya va boshqalar kabi yomon xususiyatlar bo‘lmaydi.
Yutuqlari bilan bir qatorda, suyuq o‘g‘itlarni ishlab chiqarish va ishlatishda ma’lum qiyinchilik va kamchiliklar mavjuddir. Suyuq o‘g‘itlar - tuzlarning suvli eritmalaridir, ularning yuqori konsentratsiyali eritmalari past haroratda tuzlar to‘yinishi, kristallanishi mumkin. Nisbatan past konsentratsiyali eritmalarni ishlatish esa ko‘p miqdordagi erituvchi - suvni tashish lozimligiga olib keladi. Suyuq o‘g‘itlarni saqlash uchun katta hajmdagi rezervuarlar talab etiladi, chunki ular nisbatan qisqa vaqt mobaynida ishlab chiqariladi va ishlatiladi. Suyuq o‘g‘itlarning ishlatilishi iste’molchi yaqinidagi hududlarda taqsimlash markazlarini, tuproqka o‘g‘it solish maxsus jixozlarini, shuningdek (temir yo‘l va atomobil) sisternalar parkini tashkil etish uchun kapital mablag‘lar talab etadi; o‘g‘it sifatida suvsiz ammiak ishlatilishida yuqori bosimga mo‘ljallangan maxsus jixozlar talab etiladi.
Ayrim suyuq o‘g‘itlarning muhim kamchiligi ularning korroziyalash ta’sirining mavjudligidir. Bunday xususiyatli o‘g‘itlarga qora metallarga ta’siri bo‘yicha yuqori korroziyalovchi xossaga ega bo‘lgan ammoniy nitrat ammiakatlarining eritmalari kiradi. Ammoniy nitrat va kalsiy nitrat ammiakatlari aralashmasining eritmasi nisbatan kam agressivdir. Korroziya o‘g‘itlarni ishlab chiqarishda, saqlashda, tashishda va tuproqka solishda qiyinchiliklar tug‘diradi, chunki bular qimmatbaxo materiallar (changlamaydigan po‘latlar, alyuminiy va boshqalar) ishlatilishi bilan bog‘liqdir.
Suvli ammiakatlar va ayniqsa suvsiz ammiak - azot yo‘qotilishini oldini olish maqsadida tuproqqa 12-15 sm chuqurlikda solishni talab etadi. Ammiakatlar turidagi suyuq o‘g‘itlarni tuproq ustiga solishga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi, chunki bunda ammiakning ko‘p qismi yo‘qotiladi. Bundan tashqari, o‘simliklarning barglari va tanasi ammiak va ammiakatlar ta’sirida kuyishi mumkin. Shuning uchun suyuq o‘g‘itlarni solishda maxsus mashinalar ishlatiladi. Ularning rezervuarlari yuqori bosimda ishlay olishi lozim va bosimni nazorat qiladigan va suyuqlikni ta’minlaydigan qurilmalar bilan jixozlangan bo‘ladi.
Suyuq azotli o'g'itlar (CAS) Mineral o'g'itlar o'simliklar uchun zarur bo'lgan elementlarni o'z ichiga olgan noorganik birikmalardir. Intensiv dehqonchilikning asosiy usullaridan biri mineral o'g'itlardan foydalanish hisoblanadi, bu esa hosildorlikni oshiradi. Tarkibiga qarab turli xil sharoitlarda ishlatiladigan juda ko'p turli xil mineral o'g'itlar mavjud. Ishlatishdan oldin turli xil kasalliklarning oldini olish uchun kompozitsion bilan tanishib chiqishingiz kerak. Suyuq o'g'itlarni saqlash uchun juda katta hajmdagi agrotanklar ishlatiladi.
|
| |