- rasm. Iste‟molchiga qaratilgan boshqaruv tizimi

1.18- rasm. Iste‟molchiga qaratilgan boshqaruv tizimi Iste‘molchiga qaratilgan tashkiliy tuzilmaning afzalliklari:
-mijozlar va bozorlarga xizmat kо‗rsatishning operativligi va sifatini oshishi;
-rahbarlikka aniq sohadagi omilkorroq mutaxassislarni jalb qilinishi;
-jipslashgan boshqaruv va ishlab chiqarish jamoasini tashkil qilinishi;
-norstandart vaziyatlarni hal qilishdagi operativlik;
-shaxsiy javobgarlikni oshirish.
Bu tuzilmaning kamchiliklari:
-xizmat kо‗rsatish hajmini pasayishining katta xavfi;
-barcha bо‗limlar faoliyatini muvofiklashtirishdagi qiyinchilik.
Ushbu
tuzilma
nashriyot,
bank
firmalari
tomonidan
foydalaniladi.
Iste‘molchiga qaratilgan tashkiliy tuzilmalar ulgurja va chakana (savdo) firmalari
uchun xosdir.
Telefon kompaniyasi va xizmat ko‘rsatuvchi
bo‘linmalar direktorligi
Yangi qurilishlar aolisiga xizmat
ko‘rsatuvchi guruh rahbari
Sanoat korxonalariga xizmat
ko‘rsatuvchi guruh rahbari
79
Boshqaruvning kombinatsiyalashtirilgan tuzilmasi bitta tashkilot doirasidagi
bо‗linmalar ishi xususiyatlari bilan belgilanadigan tо‗g‗ri chiziqli, vazifaviy, tо‗g‗ri-
chiziqli vazifaviy va boshqa tashkiliy tuzilmalar yig‗indisidan iboratdir. Bunda
tashkilot ushbu vaziyat uchun yaxshiroq tо‗g‗ri keluvchi shaklni о‗ziga oladi.
Masalan, firmaning bitta bо‗limida mahsulotli, boshqasida vazifali, uchinchisida
matritsa tuzilmadan foydalanish mumkin. Qoidaga kо‗ra, boshqaruvning yuqori
darajasi tо‗g‗ri chiziqli vazifaviy tuzilma bо‗yicha quriladi. Boshqaruvning quyi
darajasi odatda boshqaruvning tо‗g‗ri chiziqli tuzilmasi bо‗yicha quriladi. Bunda
tashkilotlar boshkaruv tuzilmalarining egiluvchanligi, ularning turli tumanligi asosan
boshqaruvning о‗rtacha darajasi bilan belgilanadi.Tashkilotlardagi boshqaruvning
yuqori va quyi darajalari о‗zgarishlarga nisbatan konservativroqlar (1.19- rasm).
Ushbu tashkil qilishda korporatsiyaning yuqori darajadagi rahbariyati uzoq
muddatli rejalashtirish, strategik siyosatni ishlab chiqish, hamda butun tashkilot
doirasidagi harakatlarni muvofiqlashtirish va nazorat qilish uchun javob beradi.
Qoidaga kо‗ra, mustaqil iqtisodiy birliklar bо‗lgan bо‗linmalar operativ qarorlarni
qabul
qiladilar.Ular
asosiy
kompaniyaga
asosan
moliyaviy
masalalarda
bо‗ysunadilar.
Hozirgi sharoitlarda tashkiliy tuzilmalarni takomillashtirishning asosiy
yо‗nalishlari qо‗yidagilardan iboratdir:
- ishlab chiqarish va sotish operatsiyalarini markazlashtirilmaganligi;
- tashkiliy tuzilmalarning epchilligini oshishi;
- direktorlar
kengashining
rolini
kuchayishiga
ega
boshqaruvning
markazlashtirilmagan tuzilmalari;
- vertikal dezintegratsiya(tarkibiy qismlarga taqsimlanish) korxonani oddiy
bо‗linmalar tashkil qilish maqsadida segmentlarga ajratishdan to yuridik mustaqil
shо‗ba kompaniyalariga ajratishgacha (vertikal yoki pastga qaytadan tuzilmalarga
ajratish) yoki faoliyatning ma‘lum sohalariga ixtisoslashgan firmalarni tashkil qilish
yо‗li bilan shо‗ba korxonalarni ajratilishi (gorizontal qaytadan tuzilmalarga ajratish);
80
Tashkilot
Boshqaruvning yuqori darajasi
(boshqaruvning tо‗g‗ri chiziqli-
vazifaviy tuzilmasi)
.......
Tuzilmalarning
barcha turli-
tumanligi
Pastki daraja
(boshqaruvning tо‗g‗ri
chiziqli tuzilmasi)