qamrov koeffitsienti - Metrologiya va standartlashtirish

|
Metrologiya va standartlashtirish
|
bet | 26/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIqamrov koeffitsienti:To‘liq noaniqlikka erishish uchun yakuniy standart noaniqlikning ko‘paytiruvchisi sifatida foydalaniladigan son bilan ifodalangan koeffitsient.
kuzatib borish:Belgilangan noaniqliklarga ega bo‘lgan solishtirishlar-ning ajralmas zanjiri vositasida muvofiq etalonlar, ko‘pincha milliy va xalqaro etalonlar bilan aloqa o‘rnatish imkoniyatidan iborat bo‘lgan o‘lchash natijalari yoki etalon qiymatlarining xossalari
presizionlik:Sinovlarning kelishilgan sharoitlarda olingan mustaqil natijalarining bir biriga yaqinligi.
Izohlar
Presizionlik faqatgina tasodifiy xatoliklarning taqsimlanishiga bog‘liq va o‘lchanayotgan kattalikning haqiqiy yoki qabul qilingan qiymatiga bog‘liq emas.
Miqdoriy presizionlik ko‘pincha noaniqlik sifatida ifodalanadi va sinov natijalarining standart og‘ishi ko‘rinishida hisoblanadi. Kamroq presizionlikka ko‘proq standart og‘ish muvofiq keladi.
3. «Sinovlarning mustaqil natijalari» ifodasi, bu natijalar xuddi shu yoki aynan o‘xshash sinov ob’ektlaridan olingan qandaydir avvalgi natijalar ta’sir ko‘rsatmaydigan tarzda olinganligini bildiradi. Presizionlikning miqdoriy tavsiflari hal qiluvchi tarzda kelishilgan shartlarga bog‘liq.
SI: Xalqaro birliklar tizimi
SO: Standart namuna
MVI: O‘lchashlarni bajarish metodikasi
Umumiy qoidalar
Metodlar yaroqliligini baholash
Izoh - Bu yerda va bundan keyin metod (metodlar) deyilganda o‘lchashlarni bajarish metodikalari va sinovlar metodikalari tushuniladi.
Amaliyotda eskirgan o‘lchashlar uchun qo‘llaniladigan aniq maqsadning metodlarini ko‘proq ularning yaroqliligini baholash bo‘yicha tadqiqotlar jarayonida belgilanadi.
Bunday tadqiqotlarning natijalari metodlarning umumiy tavsifnoma-lari bo‘yicha ham, unga ta’sir etuvchi alohida faktorlar bo‘yicha ham axborot beradi va bu axborotdan noaniqlikni baholashda foydalanish mumkin.
Izoh - Metodlar yaroqliligini baholash (validation of methods) chet elda qabul qilingan o‘lchashlar sifatini ta’minlash tizimining muhim tashkil etuvchisi bo‘lib hisoblanadi. «Validation» atamasi tegishli tushunchalarning turli mazmuni sababli milliy metrologiyada qabul qilingan «attestatlash» atamasi bilan teng ma’noga ega emas. Qonuniy metrologiya protsedurasi sifatida amalga oshiriladigan metodikalarni attestatlash metodikaning unga qo‘yilgan metrologik talablarga muvofiqligini o‘rnatishni maqsad qilib qo‘yadi. Bunda diqqat markazida olingan natijalar xatoliklarining tavsifnomalari bo‘ladi. Metodning yaroqliligini baholash odatda samaradorlikning qator ko‘rsatkich-larini belgilashdan (topish va aniqlash chegarasi, selektivlik/spesifiklik, yaqinlashish va qayta ishlab chiqarish, barqarorlik va boshqalar) va ular asosida aniq o‘lchash masalasini yechish uchun metodning yaroqliligini muhokama qilishdan iborat bo‘ladi. Yaroqlilikni baholash bo‘yicha tadqiqotlar natijalaridan noaniqlikni (xatolik tavsifnomalarini) topishda foydalanish mumkin.
Metodning yaroqliligini baholash bo‘yicha tadkiqotlar samaradorlikning umumiy ko‘rsatkichlarini aniqlash maqsadiga egadir. Ularni metodni ishlab chiqish va uning laboratoriyalararo tadqiqoti jarayonida yoki ichki laboratoriya tadqiqoti dasturiga rioya etgan holda belgilaydilar. Xatolikning yoki noaniqlikning alohida manbalari odatda presizionlikning umumiy tavsiflari bilan solishtirilganda ahamiyatliroq bo‘lganidagina ko‘rib chiqiladi. Bunda tirgak tahlil natijalariga tegishli tuzatishlarni kiritishdan ko‘ra, muhim samaralarning aniqlanishi va yo‘qotilishiga qilinadi. Bu potensial muhim ta’sir o‘tkazuvchi faktorlar umumiy presizionlik bilan solishtirilganda ahamiyatlilikka belgilanganda, tekshirilganda bu faktorlarga e’toborsizlik bilan qarash holatiga olib keladi. Bu sharoitlarda tadqiqotchilar ko‘pchilik tartibli samaralarning ahamiyatsizligi isboti va qolgan ahamiyatli samaralarning ba’zi baholanishlari bilan bir qatorda umumiy samaradorlik ko‘rsatkichlariga erishadilar.
Metodlar yaroqliligini baholash bo‘yicha tadqiqotlar odatda quyida-gi tavsifnomalarning ba’zilari yoki barchasining aniqlanishini o‘z ichiga oladi:
|
| |