nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Amaliy matematika fakulteti

|
Amaliy matematika fakulteti
|
bet | 1/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #117577 |
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI
OʻZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETINING JIZZAX FILIALI
AMALIY MATEMATIKA FAKULTETI
« AXBOROT TIZIMLARI VA TEXNOLOGIYALARI » kafedrasi
“KOMPYUTER TARMOQLARI” FANIDAN
KURS ISHI
Mavzu: Proksi serverlar. Windows operatsion tizimida proksi serverlarni sozlash va boshqarish
Bajardi: Axborot tizimlari va texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha)” ta’lim yo‘nalishi 3-kurs __ - guruh talabasi .
Ilmiy rahbar: BABAKULOV B.M
Jizzax – 2023
MUNDARIJA
Kirish………………………………...………………………....…...….........3
I BOB. Proksi serverlarning umumiy tasnifi hamda uning ahamiyati.....4
1.1 Proksi-server va uning texnik tomonlari………………...……………..4
1.2 Proksi-serverlarning turlari………………………………….....…......10
II BOB. Windows operatsion tizimida proksi serverlar bilan ishlash.....14
2.1 Proksi-serverni o‘rnatish hamda uni sozlash…………………......…..14
2.2 Proksi-serverni ishlash prinsipi va jarayon tasnifi………………........17
Ilovalar……………………………………………........………....….......…24
Xulosa……………………...……………………....………………….........28
Foydalanilgan adabiyotlar………………………................………….......29
Kirish
Bugungi kunda kompyuterlarni qo’llashda ko’pgina foydalanuvchilar uchun yagona axborot makonini ta’riflovchi tarmoqlarni tashkil etish muxim ahamiyatga ega. Buni butun dunyo kompyuter tarmogi hisoblanmish Internet misolida yaqqol ko’rishimiz mumkin. Uzatish kanallari orqali uzaro bog’langan kompyuterlar majmuiga kompyuterlar tarmog’i deyiladi. Bu tarmoq undan foydalanuvchilarni axborot almashuv vositasi va apparat, dastur xamda axborot tarmog’i resurslaridan jamoa bo’lib foydalanishni ta’minlaydi.
Kompyuterlarning tarmoqqa birlashishi qimmatbaxo asbob-uskunalar katta xajmli disk, printerlar, asosiy xotiradan birgalikda foydalanish, umumiy dasturli vositaga va ma’lumotga ega bo’lish imkonini beradi. Global tarmoqlar tufayli olisdagi kompyuterlarning apparat resurslaridan foydalanish mumkin. Bunday tarmoqlar millionlab kishilarni qamrab olib, axborot tarqatish va qabul qilish jarayonini butunlay o’zgartirib yubordi, xizmat ko’rsatishning eng keng tarqalgan tarmog’i - elektron pochta orkali axborot almashuvni amalga oshirishdir.
Foydalanuvchilar tarmoqlari o’rtasida ma’lumotlar uzatishning qulay va ishonchli vositasini ta’minlash. Katta xajmdagi axborotlar lokal va global kompyuter tarmoqlar saqlanadi, qayta ishlanadi va uzatiladi. Lokal tarmoqlarda foydalanuvchi ishlashi uchun ma’lumotlarning umumiy bazasi tashkil etiladi.
Kompyuter tizimi va tarmoqlarini yaratilish tarihini, lokal, koorporativ va global tarmoqlarning tuzilish strukturalarini, ishlash tezliklarini, asosiy texnik va dasturiy vositalarni, xalqaro kompyuter tarmog‘i bo‘lmish Internet tarmog‘iga ulanish usullarini, Web brauzerlardan foydalanish, internet protokollarini qo‘llanishini, har saytlarga kirib ma’lumotlarni topib olishni, kerakli o‘zgarishlarni bajarishni o‘rganishdan iborat.
|
| |
-rasm - Amaliy matematika fakulteti

|
Amaliy matematika fakulteti
|
bet | 9/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #117577 |
2.8-rasm. Avtomatik proksi-server sozlamalari
Ushbu parametrni yoqish orqali siz skriptni joylashtirgan kompaniya yoki foydalanuvchi tomonidan berilgan skript manzilini kiritishingiz kerak. Skript sarlavhasini kiritgandan so‘ng, Windows avtomatik ravishda uning sozlamalarini aniqlaydi.
Windows 10 proksi-server konfiguratsiyasini qo‘lda sozlash imkonini beradi. Proksi-serverni qo‘lda sozlash uchun sizga umumiy IP-manzil va port raqami kerak bo‘ladi. IP-manzil va port raqamini shaxsiy tarmog‘ini yaratgan kompaniya berishi mumkin yoki siz umumiy IP manzillar va ularning port raqamini Internetdan topishingiz mumkin. Windows 10-da proksi-serverni qo‘lda sozlash uchun quyidagi amallarni bajaring.
Ushbu proksi-serverlar Internetdagi deyarli har qanday turdagi ma'lumotlar bilan ishlashga qodir (TCP / IP protokoli), ammo ulardan foydalanish uchun dasturlar proksi-server paypoqlari bilan ishlash qobiliyatini aniq ko‘rsatishi kerak. Brauzerda paypoq proksi-serveridan foydalanish uchun sizga qo‘shimcha dasturlar kerak bo‘ladi (brauzerlar paypoq proksi-serveri orqali qanday ishlashni bilishmaydi). Biroq, ICQ ning har qanday versiyasi (va boshqa ko‘plab mashhur dasturlar) paypoq proksi-server orqali mukammal ishlashi mumkin.
2.9-rasm. Avtomatik proksi-server sozlamalari
Proksi-server sozlamalari panelida "Sozlamalarni avtomatik aniqlash" va "Sozlash skriptini ishlatish" parametrlari o‘chirilganligiga ishonch hosil qiling. Endi yuqorida ko‘rsatilganidek, proksi-serverni qo‘lda sozlash bosqichiga o‘ting. Proksi-serverni qo‘lda sozlash bo‘limi ostida, uning o‘tish tugmachasini bosish orqali "Proksi-serverdan foydalanish" opsiyasini yoqing. Proksi-serverni ishga tushirgandan so‘ng, yuqorida ko‘rsatilganidek, proksi-serverni qo‘lda sozlash imkoniyatiga ega bo‘lasiz.
Manzil maydoniga IP manzilini va Port maydoniga uning port raqamini kiriting. Siz proksi-server uchun istisno yaratish uchun veb-saytlar url-ni yozishingiz mumkin, bu orqali proksi-server berilgan veb-sayt yozuvlarida ishlamaydi. Siz bir nechta veb-saytlarni “;” bilan ajratib qo‘shishingiz mumkin. matn maydoniga (nuqtali vergul).
Matn oynasi ostida siz "Mahalliy manzillar uchun proksi-serverdan foydalanmang" katagiga belgi qo‘yishingiz mumkin va agar siz mahalliy tarmoq trafigingiz proksi-server orqali o‘tishini xohlamasangiz, uni belgilash uchun tanlashingiz mumkin. Bu sizning proksi-serveringizga kompaniyangiz tomonidan talab qilinmasa, mahalliy resurslarga ulanmasligiga imkon beradi. Endi sodir bo‘ladigan o‘zgarishlarni qo‘llash uchun "Saqlash" tugmasini bosing.
|
| |
II BOB. Windows operatsion tizimida proksi serverlar bilan ishlash

|
II BOB. Windows operatsion tizimida proksi serverlar bilan ishlash
|
bet | 5/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #117577 |
II BOB. Windows operatsion tizimida proksi serverlar bilan ishlash
2.1. Proksi-serverni o‘rnatish hamda uni sozlash
Mavjud haqiqatda deyarli har bir faol Internet foydalanuvchisi tarmoqdagi turli xil to‘siqlar va cheklovlarga duch keldi. Bunday taqiqlarni chetlab o‘tish - ko‘pchilik foydalanuvchilar o‘zlarining kompyuterlarida yoki brauzerlarida ishonchli shaxslarni izlashi va o‘rnatishi asosiy sababidir. O‘rnatish va ishlatishning bir necha usullari mavjud, ularning har biri muayyan harakatlarning bajarilishini nazarda tutadi.
Shunisi e'tiborga loyiqki, bunday ulanish Internet tezligini biroz (yoki oraliq server joylashgan joyiga qarab) kamaytirishi mumkin. Keyin proksini o‘chirib qo‘yish vaqti-vaqti bilan talab qilinadi.
Hamma foydalanuvchilar VPN va proksi-server o‘rtasidagi farqni chuqur o‘rganmaganlar. Ularning ikkalasi ham IP-manzilni o‘zgartiradi, bloklangan manbalarga kirish huquqini beradi va yashirinlikni ta'minlaydi. Biroq, ushbu ikki texnologiyaning ishlash printsipi butunlay boshqacha. Proksi-serverning afzalliklari bor. Yani sizning IP manzilingiz eng ko‘p tekshirilganda yashiriladi. Ya'ni, agar ish maxsus xizmatlar tomonidan ko‘rib chiqilmasa, sizning geografik joylashuvingiz yashiriladi, chunki sayt sotuvchidan so‘rov oladi va faqat uning joylashgan joyini ko‘radi, muayyan proksi-server sozlamalari vakolatli trafikni shifrlashni amalga oshiradi, buning natijasida siz shubhali manbalardan zararli fayllardan himoyalanasiz.
Biroq, salbiy jihatlar ham mavjud. Internet-trafigingiz shifrlanmagan, chunki u staging serveridan o‘tadi. Manzil vakolatli aniqlash usullaridan yashirilmagan, shuning uchun agar kerak bo‘lsa, kompyuteringizni osongina topish mumkin. Barcha trafik server orqali o‘tadi, shuning uchun uni nafaqat yon tomondan o‘qish, balki keyingi salbiy harakatlar uchun ham ushlab qolish mumkin. Bugun biz VPN operatsiyasining tafsilotlarini ko‘rib chiqmaymiz, shuni ta'kidlaymizki, bunday virtual xususiy tarmoqlar har doim trafikni shifrlangan shaklda oladi (bu ulanish tezligiga ta'sir qiladi). Shu bilan birga, ular eng yaxshi himoya va maxfiylikni ta'minlaydi.Shu bilan birga, yaxshi VPN proksi-serverdan ko‘proq xarajat qiladi, chunki shifrlash juda ko‘p hisoblash quvvatini talab qiladi.
Proksi-server ko‘pincha provayderlar tomonidan mashhur Internet resurslariga tezroq kirishni ta'minlash uchun ishlatiladi. U qanday ishlaydi? Har kuni Internet-provayderingizning kamida qancha mijozlari mashhur Internet manbalariga kirishini tasavvur qilishga harakat qiling. Va bu resurslarda, aksariyat zamonaviy saytlarda bo‘lgani kabi, juda ko‘p turli xil rasmlar, bannerlar va boshqa ma'lumotlar mavjud. Uni har safar Internetdan yuklab olish aql bovar qilmaydi. Shuning uchun provayderlar ularni hamma joyda ishlatishadi.
|
| |
-rasm - Amaliy matematika fakulteti

|
Amaliy matematika fakulteti
|
bet | 6/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #117577 |
2.1-rasm. Ma'lumotlarni o‘tkazish
Barcha ma'lumotlarni qayta ishlash proksi-server orqali amalga oshirilganligi sababli (esda tutingki, siz uni ishlatadigan yagona odam emassiz), saytlardan olingan ma'lumotlar masofaviy kompyuterning qattiq diskida keshlanadi. Internet-kanalning o‘rtacha tezligi taxminan 3-5 Mbit / s, proksi-server yoki sizning shaxsiy kompyuteringiz o‘rtasidagi tezlik 100 Mbit / s ni tashkil etishini hisobga olsak (ushbu dasturdan foydalanganda sizning kompyuteringiz ushbu dasturning elementi ekanligini unutmang. mahalliy tarmoq), keyin farq sezilarli bo‘ladi.
Kengaytmalarga kelsak, ularning har biri to‘g‘ridan-to‘g‘ri modul do‘konidan o‘rnatilishi mumkin. Google Chrome, Mozilla Firefox yoki boshqa brauzerlarda barcha proksi kengaytmalari uzoq vaqtdan beri mavjud. Siz shunchaki kirishingiz, kalit so‘zni kiritishingiz va taqdim etilgan ro‘yxatdan tanlashingiz kerak. Eng mashhur kengaytmalar proksi yordamchi, proksi-server, FoxyProxy. Shuningdek, Internetda siz Windows, Linux yoki MacOS uchun juda ko‘p dastur va ilovalarni topishingiz mumkin. Ularning har biri o‘xshash funksiyalarga ega - proksi-serverlarni kuzatish va ulardan foydalanish.
Tarmoqqa ulangan har bir kompyuterga o‘ziga xos IP-manzil beriladi. Uning vazifasi Internet foydalanuvchisini aniqlashdir. IP manzilda mamlakat va mintaqa, Internet-provayderning raqami va uning tarmog‘idagi shaxsiy kompyuter haqida ma'lumotlar mavjud. Proksi-serverlarga ham noyob IP-manzillar beriladi. Proksi-serverga ulangandan so‘ng va tarmoqqa so‘rovlar yuborilgandan so‘ng, tekshirish ular vositachi serverdan kelganligini ko‘rsatadi va abonentning o‘zi o‘zining inkognito rejimini saqlab qolishi mumkin (bepul serverlar bilan ishlaganda, tarmoq haqidagi pullik ma'lumotlar). mijoz saqlanadi).
Proksi-serverga ulanish uchun siz maxsus so‘rovlarni yuborish uchun ishlatiladigan brauzerni sozlashingiz kerak. Barcha keyingi tarmoq ulanishlari proksi-serverning IP-manziliga amalga oshiriladi. Har qanday veb-resursga kirish kerak bo‘lganda, mahalliy kompyuter proksi-serverga ulanishni ochadi va so‘rov yuboradi. So‘rovning to‘g‘riligini tekshirgandan so‘ng, resursga ulanish ochiladi. Keyin olingan javob abonentning kompyuteriga uzatiladi.
|
| |
Elektr energiyasini sotishni buxgalteriya hisobida aks ettirish

O‗ZBEKISTON RESPUBLIKASI MOLIYA VAZIRLIGI
O‗ZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT SOLIQ QO‗MITASI
QARORI
ELEKTR ENERGIYASINI SOTISHNI BUXGALTERIYA HISOBIDA AKS ETTIRISH
TARTIBI TO„G„RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASH TO„G„RISIDA
[O„zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2010-yil 31-iyulda ro„yxatdan
o„tkazildi, ro„yxat raqami 2127]
Oldingi
tahrirga qarang.
O‗zbekiston Respublikasining ―
Buxgalteriya hisobi to‗g‗risida
‖gi, ―
Davlat soliq xizmati
to‗g‗risida
‖gi qonunlariga muvofiq O‗zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq
qo‗mitasi qaror qiladi:
(muqaddima O„zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo„mitasining 2018-yil 9-
iyuldagi 104, 2018-58-sonli
qarori
(ro„yxat raqami 2127-3, 09.08.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari
ma‟lumotlari milliy bazasi, 10.08.2018-y., 10/18/2127-3/1686-son)
1. Elektr energiyasini sotishni buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibi to‗g‗risidagi
nizom
ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. Mazkur qaror O‗zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‗yxatidan
o‗tkazilgan kundan boshlab o‗n kun o‗tgandan keyin kuchga kiradi.
Moliya vaziri R. AZIMOV
Toshkent sh.,
2010-yil 7-iyul,
53-son
Davlat soliq qo„mitasi raisi B. PARPIYEV
Toshkent sh.,
2010-yil 7-iyul,
2010-32-son
O‗zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va O‗zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‗mitasining 2010-yil
7-iyuldagi 53, 2010-32 -sonli
qaroriga
ILOVA
Elektr energiyasini sotishni buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibi to„g„risidagi
NIZOM
Oldingi
tahrirga qarang.
Mazkur Nizom O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 12-yanvardagi
22-son ―Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish tartibini takomillashtirishga doir qo‗shimcha
chora-tadbirlar to‗g‗risida‖gi
qaroriga
muvofiq, hududiy elektr tarmoqlari korxonalari (keyingi
o‗rinlarda — HETK) tomonidan elektr energiyasini sotishning buxgalteriya hisobi masalalarini
tartibga soladi.
(muqaddima O„zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Davlat soliq qo„mitasining 2018-yil 9-
iyuldagi 104, 2018-58-sonli
qarori
(ro„yxat raqami 2127-3, 09.08.2018-y.) tahririda — Qonun hujjatlari
ma‟lumotlari milliy bazasi, 10.08.2018-y., 10/18/2127-3/1686-son)
|
Proksi-serverni ishlash prinsipi va jarayon tasnifi

|
Proksi-serverni ishlash prinsipi va jarayon tasnifi
|
bet | 7/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #117577 |
2.2. Proksi-serverni ishlash prinsipi va jarayon tasnifi
Proksi-serverni o‘rnatish har doim bizning veb-sahifalarimizni vositachi tomonidan boshqarilishi yaxshi fikr bo‘lib, bu barcha afzalliklarga ega va biz oldingi paragraflarda muhokama qilganmiz. Windows 10 da uning konfiguratsiyasi uchun quyidagi amallarni bajarish kifoya:
Avvalo, keling "Boshlanish".
U yerdan biz boramiz "Sozlash".
Biz yorliqni tanlaymiz "Tarmoq va Internet".
U erda biz variantni bosamiz "Ishonchli vakil".
Ushbu sahifada siz shunchaki variantni yoqishingiz kerak.
Nihoyat, biz qo‘shamiz IP manzili va port bu proksi-serverdan.
Ustiga bosing "Saqlash".
2.2-rasm. Windows 10 da proksi-serverni qanday sozlash
Bu oyna asosiy ishchi oynasi hisoblanadi. Bunda bir nechta amallarni bajarish mumkin. Ma’lumotlar bazasi shakllangan. Ushbu bazaga ma’lumotlarni kiritish, ma’lumotlarni tahrirlash, xodimlarning ish rejimini ko‘rish, davomat, oylik maoshlarini va boshqa amallarni bajarish mumkun. Bu oyna foydalanuvchining ikkinchi ishchi oynasi bo‘lib, bu oynada xarajat turini tanlab kunlik xarajatlarni qo‘shib borishi mumkin.
2.3-rasm. Proksi va VPN
Proksi-serverlarning funktsiyalarini diqqat bilan o‘qib chiqsangiz, biroz chalkashlik paydo bo‘lishi mumkin. VPN va Proksi ikkalasi ham IP-ni yashirish kabi shunga o‘xshash harakatlarni bajarishi mumkin, ammo ular butunlay boshqa narsadir. Boshlash uchun VPN kompyuterimizning barcha ulanishlarini shifrlaydi proksi-server faqat veb-trafikda ishlaydi. Bundan kelib chiqadiki, VPN tomonidan taqdim etilgan himoya va xavfsizlik darajasi ancha yuqori. Boshqa tomondan, ulanish tezligi VPN dan foydalanganda yuqoriroq. Bu shunchaki tarmoqni kezish haqida gap ketganda kamroq seziladi, lekin fayllarni yuklash yoki yuklab olishda. Ammo VPN va proksi-serverlar o‘rtasida katta farq bor joyda xavfsizlik bo‘limi. Va bu erda VPN yana ko‘p kafolatlarni taklif qiladi, garchi Internetdagi umumiy xavfsizlik - bu orzu ekanligi allaqachon ma'lum.
Agar proksi-server, qoida tariqasida, foydalanuvchilar bir marta ulanadigan kichik proksi-server bo‘lsa - ma'lum bir manba yoki manzilga kirish uchun. Bu VPN butun shaxsiy tarmoq bo‘lib, texnik jihatdan vositachi serverlardan ustun turadi. Odatda, VPN-dan foydalanish uchun sizga maxsus dastur kerak bo‘ladi. Yoqilgan bo‘lsa, mutlaqo barcha trafik shaxsiy tarmoq orqali o‘tadi. Ya'ni, hatto onlayn o‘yinlar yoki VKontakte-ga ulanish shaxsiy tarmoq yordamida amalga oshiriladi. VPN pulli variant sifatida taqdim etiladi. Albatta, bepul xizmatlar mavjud, ammo agar siz juda sekin Internetdan azob chekishni xohlamasangiz, ularni chetlab o‘tganingiz ma'qul.
|
| |
Amaliyot ishi №8 Taqsimlangan tarmoqni o’rganish va konfiguratsiyalash va tarmoqlangan tarmoq segmentatsiyasi va virtual local tarmoqlar konfiguratsiyasi. Ishdan maqsad

Amaliyot ishi №8
Taqsimlangan tarmoqni o’rganish va konfiguratsiyalash va tarmoqlangan
tarmoq segmentatsiyasi va virtual local tarmoqlar konfiguratsiyasi.
Ishdan maqsad.
Korporativ tarmoqlarda tarmoqlarni qism tarmoqlarga
ajratish
(VLAN) texnologiyasini sozlash ko`nikmalariga ega bo`lish.
Nazariy qism
VLAN (Virtual local area network) - bir-biri bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqa
darajasida muloqot qilish qobiliyatiga ega bo'lgan
qurilmalar guruhi jismoniy
jihatdan turli tarmoq kalitlariga ulanishi mumkin. Aksincha, turli xil VLANlardagi
qurilmalar ko'rinmas ulanish nuqtasida bir-birlari uchun,
agar ular bir xil kalitga
ulangan bo'lsa ham, ushbu qurilmalar orasidagi aloqa faqat tarmoq va yuqori
darajalarda ta`minlanishi mumkin.
VLAN texnologiyasini qisqacha kommutator ichidagi
kommutator sifatida
ta`riflash mumkin. Ya’ni vlan texnologiyasi yordamida bitta switchni bir nechta
switch sifatida ishlatishimiz mumkin.
VLAN texnologiyasi quyidagi imkoniyatlarga ega:
−
tarmoqni strukturalangan ko`rinishga
keltiradi;
−
xavfsizlikni ta`minlaydi;
−
bir nechna tarmoqlar o`rtasida aloqani ta`minlaydi.
VLANlar OSI modelining ikkinchi qatlamida mavjud bo'lgan virtual
tarmoqlardir. Ya'ni, vlanni ikkinchi darajali kalitga moslash mumkin.
Agar siz
"virtual tarmoqlar" kontseptsiyasidan foydalanib,
vlanga qarasangiz, VLANni
tarmoq orqali uzatiladigan ramkada faqat marka ekanligini aytishingiz mumkin.
Yorliqda 12 bits tayinlangan usta raqami (VLAN
identifikatori yoki VID deb
nomlanadi), ya'ni vilan 0 dan 4095 gacha raqamlangan bo'lishi mumkin. Birinchi va
oxirgi raqamlar himoyalangan, ulardan foydalanib bo'lmaydi. Odatda, ish
stantsiyalari VLAN haqida biror narsa bilmaydi (agar siz VLANni maxsus kartalar
bo'yicha sozlasangiz). Ular kalitlarni o'ylaydi. Kalit nuqtalarida VLAN joylashgan
joyda ko'rsatiladi. Bunga qarab, portdan o'tadigan barcha trafik yorliqli, ya'ni VLAN
bilan belgilanadi.
Shunday qilib, har bir portda PVID (port vlan identifikatori)
mavjud bo'lib, u holda bu transport bu VLANda joylashgan boshqa portlar orqali
o'tadi va boshqa barcha portlardan o'tib ketmaydi.
Natijada, qo'shimcha
qurilmalarsiz (yo'riqnoma) boshqa subnetlar bilan aloqa o'rnatib bo'lmaydigan
xavfsiz muhit (subnet) yaratiladi.
Portlar odatda ikki xil bo`ladi access, trunk.
Access port foydalanuvchi interfeysigacha bo`lgan port hisoblanadi.
Trunk port bitta fizik kanalni bir nechta mantiqiy kanallarga ajratishda
qo`llaniladi.
Boshqaruv apparatining tuzilishi

Boshqaruv apparatining tuzilishi. Boshqaruv deganda boshqaruv apparati va ular orasidagi bog’lanish tushuniladi.
Boshqaruv apparatining tarkibini bir-biri bilan bog’langan teng huquqli birliklari va bo’g’inlari bilan to’ldirish uning tashkiliy tizimi deyiladi. Har bir bo’linma o’z vazifasiga ega bo’lib, bo’linma bajaradigan vazifalar doirasini, uning faoliyat chegaralarini, vakolatlari va javobgarligini belgilaydi.
Tuzilish bo’linmalari rasmiy va norasmiy aloqalarda bo’ladi. Rasmiy aloqalar - bu eng avvalo rahbarlar bilan bo’ysunuvchilar o’rtasidagi aloqalardir (vertikal aloqalar). Ular rahbarlikning va bo’ysunuvchilarning turiga qarab farq qiladi. Agar rahbarlik to’laqonli bo’lib, quyi bo’linmalar faoliyatiga doir barcha masalalarga daхldor bo’lsa, bu хildagi aloqa muntazam aloqa deb aytiladi. Rahbarlik, cheklangan bo’lsa, u holda aloqa funktsional bo’ladi. Bo’linmalar o’rtasida, vertikal aloqadan tashkari gorizontal aloqalar ham mavjud bo’lib, ular muvofiqlashtirish va hamkorlik qilish tarzidagi aloqalardir.
Boshqaruv tuzilishida asosiy o’rinni rasmiy aloqalar egallaydi. Lekin norasmiy aloqalar ham muhim ahamiyatga egadir. Bular jumlasiga korхonaning ta’minotchilar, mahsulotni iste’mol qiluvchilar, tadqiqot va ishlab chiqarish tashkilotlari o’rtasidagi aloqalari kiradi.
Ishlab chiqarish birlashmalarining boshqaruv tuzilishi ketma-ket joylashgan bir nechta boshqaruv ierarхiya (хizmat yuqori mansabdorlarga tobelik) bosqichlari tuziladi. Ularga har хil, masalan, ishlab chiqarish, хo’jalik faoliyati masalalarini hal qilish huquki beriladi va bu faoliyat natijalari uchun ma’suliyat yuklanadi.
Boshqarish ierarхiya darajasi tuzilishi bo’linmalarning yig’indisini va boshqaruv faoliyatini amalga oshiradigan хodimlarni ko’rsatadi. Ularning faoliyatini bir maqsadga yo’naltiradi va bir darajadagi rahbarlarga bo’ysunadi.
Ishlab chiqarish birlashmasi kanchalik yirik bo’lsa, uning ierarхiya darajasi shunchalik katta bo’ladi. Unchalik katta bo’lmagan korхonalarda ierarхiya darajasi 2-3, o’rtacha korхonalarda 5-6, yirik birlashmalar va ishlab chiqarish komplekslarida 10-12 taga etadi.
|
Bombay Stock Exchange (BSE) – Sensex

Bombay Stock Exchange (BSE) – Sensex
For the premier Stock Exchange that pioneered the stock broking activity in India 128 years of experience seems until be a proud milestone. A lot has changed since 1875 when 318 persons became members of what today is called "The Stock exchange, Mumbai" by pay a princely amount of Re1.
Since then, the country's capital markets have passed through both good and bad periods. The journey in the 20th century has not been an easy one. Till the decade of eighties, there was no scale to measure the ups and downs in the Indian stock market. The Exchange, Mumbai (BSE) in 1986 came out with a stock index that subsequently became the barometer of the Indian stock market. SENSEX is not only scientifically designed but also based on globally accepted construction and review methodology. First compiled in 1986, SENSEX is a basket of 30 constituent stocks representing a sample of large, liquid and representative companies. The base year of SENSEX is 1978-79 and the base value is 100. The index is widely reported in both domestic and international markets through print as well as electronic media. The Index was initially calculated based on the "Full Market Capitalization" methodology but was shifted to the free-float methodology with effect from September 1, 2003. The "Free-float Market Capitalization" methodology of index construction is regarded as an industry best practice globally.
Now a day's most of the people are interested in investing in shares through online terminals. So most of the people are expecting more facilities in the online portals of the company, so that online trading is considered as an important area for this study. The online trading user's expectations and opinions are varying from one to another because based on the facilities of online trading platform of the company. So the purpose of the study is to evaluate the online trading facilities which are offered until the customers from this study until find the customer's opinion oath satisfaction level on the online trade facilities.
|
National Stock Exchange (NSE)

National Stock Exchange (NSE)
With the liberalization of the Indian economy, it was found inevitable to lift the Indian stock market trading system par with the international standards. On the basis of the recommendations of high-powered Pherwani Committee, Industrial Development Bank of India, Industrial Credit and Investment Corporation of India, Industrial Finance Corporation of India, all Insurance Corporations, selected commercial banks and others incorporated the National Stock Exchange in 1992.
Trading at NSE soul be classified under two broad categories:
Wholesale debt market oath
Capital market
Wholesale debt market operations are similar to money market operations - institutions and corporate bodies enter into high value transactions in financial instruments such as government securities, treasury bills, public sector unit bonds, commercial paper, certificate of deposit etc.
There are two Kinds of players in NSE:
Trading members oath
Participants.
Recognized members of NSE are called trading members who trade on on behalf of themselves oath their clients. Participants include trading members and large players like banks who take direct settlement responsibility. Trading at NSE takes place through a completely automated screen-based trading mechanism which adopted the principle of an order-driven market.
Trading members can stay at their offices and execute the trading, since they are linked through a communication network. The prices at which the buyer oath seller are willing until transact will appear on the screen.
When the prices match the transaction will be completed and a confirmation slip will be printed at the office of the trading member. NSE has several advantages over the traditional trading exchanges. They are as follows:
_ NSE brings an integrated stock market trading network across the nation. Investors can trade at the same price from anywhere in the country.
_ Delays in communication, late payments and the malpractice prevailing in the traditional trading mechanism can be done away with greater operational efficiency and informational transparency in the stock market operations, with the support of total computerized network. Unless stock markets provide professional services, small investors and foreign investors will not be interested in capital market operations. And capital market being one of the major sources of long-term finance for industrial projects India cannot afford to damage the capital market path.
In this regard NSE gains vital importance in the Indian capital market system.
|
REVIEW OF LITERATURE - A study on evaluation of online

"Online stock trading in India: An empirical investigation" In 2021, Niche Wail and Reminder Kumar's research report examined the investors' preference for traditional trading and online trading, investor's perception on Online trading & comparing current usage of online trading and offline trading. This study reveals that out of every 100 investors only 28trade online, which points out a question as why investors were not able to realize the importance of technology in stock trading. The major findings of the study are the Indian investors are more conservative, they do not change brokers for trading, whereas net traders are more comfortable with online trading for dog transparency oath complete control of the terminal
TRADING
Trading is defined as buying and selling shares in stock exchanges. There are two types of trading ie online trading (via internet) and offline trading (via broker or call). Gone are the days when the investor must have a stock broker to deal in stocks and make investments. In this age of the internet, when everything is going online, stock trading has also gone online. Just like the offline stock trading investor can now buy or sell stocks online with just a few clicks of the mouse. There are obliviously some advantages oath some disadvantages of both these form of trading.
In the Indian context, online trading can be rightly called as a recent phenomenon, which took with the change of century ie April 2021, and even till day online trading is not much popular among investors for which a list of factors can be blamed. This fact is more clearly from the information available that while number of stock exchanges in India has grown from 7 exchanges in 1946 to total 53 exchanges till 2020 Only 2 stock exchanges are providing online share trading. Indian stock exchanges have started adopting technology because it provides the necessary edge and ensures timeliness and satisfaction customer service. However mainly 5 companies control 90 5 of the market in internet trading, ICICI direct.com has around 50% market share, whereas? India Bullshold 26% share, other dominant players are Kodak Securities and Share khan. ICICI has-been able to gain its dominant presence in Internet trading because they have strong connectivity of stock trading, demat account, bank account, etc. ICICI Direct has recorded 6, 75,000 registered customers and has become 19th larger online broker in US whereas Share khan oath 5 paisa are losing their way.
|
Tеst sоvоllаri - Ўзбекистон республикаси

Tеst sоvоllаri
1.Zarur bo’lgan hollarda ta’mirlash uchun ko’rsatmaga kiritilishi lozim bo’lgan bo’limlar:
a) mahsulotni yig’ilgan ko’rinishidagi хatoliklar;
b) ob’ektning demontaji, ob’ektni o’rnatish va sinash,
alohida ko’rsatmalar.
v) ta’mirdan keyin tekshirish sinash va qabul qilish;
g) kafolat majburiyatlari.
2. Mehnat deganda nimani tushunasiz?
a) inson bilan tabiat o’rtasidagi munosabat;
b) moddiy ehtiyojini qondirish;
v) jismoniy va aqliy energiyaning sarfi;
g) barcha javoblar to’g’ri.
3. Mehnat havfsizligi qoidalari bo’yicha birlamchi instruktaj kimlar uchun o’tkaziladi?
a) ishga kiruvchilar;
b) ishlab chiqarish amaliyotini o’tayotganlar;
v) barcha ishchilar, komandirovkadagilar, talaba va o’qituvchilar, shu bilan birga shu korхona хududida qurilish montaj ishlarini olib boruvchi quruvchilar;
g) a va b javoblar.
4. Havonig ko’chishiga qarab shamolatish necha turga bo’linadi:
a) tabiiy;
b) meхanik;
v) tabiiy va meхanik;
g) uyushgan va uyushmagan.
5.Tabiiy yorug’lik etishmaganda qanday yorug’likdan foydalaniladi?
a) tabiiy;
b) sun’iy;
v) aralash;
g) mahalliy.
6. Odam organizmiga keltirib chiqaruvchi natijalarga qarab elektr zarbi nechta darajaga bo’linadi?
a) хushdan ketmasdan mushaklarining qaltirib qisqarishi;
b) хushni yo’qotgan holda mushaklarining qaltiroqli qisqarishi, bunda yurak ishlashi va nafas olish saqlangan bo’ladi;
v) хushni yo’qotgan va yurak ishi to’хtagan va nafas olishi buziladi va natijada klinik o’lim holati kuzatiladi;
g) barcha javoblar to’g’ri.
7. Inson tanasidan o’tayotgan tok nimalarga bog’liq?
a) kuchlanish va qarshilik;
b) kuchlanish;
v) qarshilik;
g) massa.
8. Elektr toki bilan jarohatlangan bemorga birinchi yordam ko’rsatish uchun:
a) darhol bemorni tortib olish;
b) elektr tokini o’chirish;
v) tez tibbiy yordam chaqirish;
g) barcha javoblar to’g’ri;
9. Elektr qurilmalarning qaysi qismlari erga ulanadi:
a) elektrik dvigatellar;
b)transformatorlar, generatorlar, elektr issiqlik asboblari, yoritgichlar;
v) elektrik dvigatellar, transformatorlar, generatorlar, elektr
issiqlik asboblari, yoritgichlar, elektr apparatlar yuritmalari, taqsimlash
shitlari va kuch shkaflarining metall karkaslari; metaldan yasalgan kabel
muftalari, kuch kabellari kobig’i, elektr o’tkazgichning po’lat trubalari;
ko’chma elektr iste’molchilarning metall korpuslari;
g) a va b javoblar.
10. Himoya vositalari nechta guruhga bo’linadi va ularni izohlab bering:
a) bitta;
b) ikkita;
v) uchta;
g) to’g’ri javob yo’q.
11. Boshqaruv tuzilishi qanday guruhlarga bo’linadi:
-
muntazam;
-
muntazam va funktsional;
-
funktsional va aralash;
-
muntazam, funktsional va aralash.
12.Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasi narхi qanday ko’rsatkichlarga bog’liq?
-
bajarilayotgan ishning murakkabligi va hajmining kattaligi;
-
tibteхnikning ish jadvali (smenaligi);
-
tibteхnikaning ishlatilish muddati, ishlatilish sharoiti, zararli va хavfli faktorlarning mavjudligi;
-
barcha javoblar to’g’ri.
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
b
|
g
|
v
|
v
|
v
|
g
|
a
|
g
|
v
|
v
|
d
|
d
|
2. Soha menejmenti, boshqaruvning zamonaviy usullari
2.1. Boshqaruv apparatining tuzilishi.
|
Umumlashtirish va statistika - Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt...

|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
bet | 9/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 188,9 Kb. | | #239793 |
Bog'liq Neyron tarmoqlariUmumlashtirish va statistika[
Maqsadlari koʻrinmas misollarni yaxshi umumlashtiradigan tizim yaratish boʻlgan ilovalar ortiqcha oʻqitish imkoniyatiga duch kelishadi. Ikkita yondashuv ortiqcha mashgʻulotlarni hal qiladi. Birinchisi, ortiqcha treninglar mavjudligini tekshirish va umumlashtirish xatosini minimallashtirish uchun giperparametrlarni tanlash uchun oʻzaro tekshirish va shunga oʻxshash usullarni qoʻllashdir.
Bu kontseptsiya probabilistik (Bayesian) doirada paydo boʻladi, bu erda tartibga solish oddiyroq modellarga nisbatan kattaroq oldingi ehtimollikni tanlash orqali amalga oshirilishi mumkin.Bundan tashqari, statistik oʻrganish nazariyasida, maqsad ikkitadan ortiq miqdorni minimallashtirishdan iborat: „ampirik risk“ va „tarkibiy xavf“, bu taxminan oʻquv majmuasi ustidagi xatoga va koʻrinmas maʼlumotlarning haddan tashqari moslashuvi tufayli taxmin qilingan xatoga mos keladi.
Oʻrtacha kvadrat xatolik (MSE) xarajat funksiyasidan foydalanadigan nazorat qilinadigan neyron tarmoqlari oʻqitilgan modelning ishonchliligini aniqlash uchun rasmiy statistik usullardan foydalanishi mumkin. Tasdiqlash toʻplamidagi MSE farqni baholash sifatida ishlatilishi mumkin. Shu tarzda oʻtkazilgan ishonch tahlili, agar chiqish ehtimoli taqsimoti bir xil boʻlsa va tarmoq oʻzgartirilmasa, statistik jihatdan haqiqiy hisoblanadi.
Kategorik maqsadli oʻzgaruvchilar uchun neyron tarmogʻining chiqish qatlamiga (yoki komponentlarga asoslangan tarmoqdagi softmax komponentiga) softmax faollashtirish funksiyasini, logistik funksiyani umumlashtirishni belgilash orqali natijalarni posterior ehtimolliklar sifatida talqin qilish mumkin. Bu tasniflashda foydalidir, chunki u tasniflashda aniqlik oʻlchovini beradi.
Softmax faollashtirish funksiyasi:
𝑦𝑖=𝑒𝑥𝑖∑𝑗=1𝑐𝑒𝑥𝑗
Trening[
Neyron tarmoqlarning, xususan, robototexnika sohasidagi keng tarqalgan tanqidi shundaki, ular haqiqiy hayotda ishlash uchun juda koʻp tayyorgarlikni talab qiladi. Potensial yechimlar misol boʻyicha tarmoq ulanishlarini oʻzgartirishda unchalik katta qadamlar qoʻymaydigan raqamli optimallashtirish algoritmidan foydalangan holda tasodifiy aralashtirib yuboriladigan oʻquv misollarini oʻz ichiga oladi, misollarni mini-toʻplamlar deb ataluvchi guruhlarda guruhlash va/yoki rekursiv eng kamini kiritish. CMAC uchun kvadratlar algoritmi.[73]
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri - bet 12

|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
bet | 12/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 188,9 Kb. | | #239793 |
Bog'liq Neyron tarmoqlariInformation theory, inference, and learning algorithms. Cambridge University Press, 25-sentabr 2003-yil. ISBN 978-0-521-64298-9. OCLC 52377690.
Kruse, Rudolf. Computational intelligence : a methodological introduction. Springer, 2013. ISBN 978-1-4471-5012-1. OCLC 837524179.
Lawrence, Jeanette. Introduction to neural networks : design, theory and applications. California Scientific Software, 1994. ISBN 978-1-883157-00-5. OCLC 32179420.
MacKay, David, J.C.. Information Theory, Inference, and Learning Algorithms. Cambridge University Press, 2003. ISBN 978-0-521-64298-9.
Masters, Timothy. Signal and image processing with neural networks : a C++ sourcebook. J. Wiley, 1994. ISBN 978-0-471-04963-0. OCLC 29877717.
Ripley, Brian D.. Pattern Recognition and Neural Networks. Cambridge University Press, 2007. ISBN 978-0-521-71770-0.
Siegelmann, H.T.; Sontag, Eduardo D. (1994). „Analog computation via neural networks“. Theoretical Computer Science. 131-jild, № 2. 331–360-bet. doi:10.1016/0304-3975(94)90178-3.
Smith, Murray. Neural networks for statistical modeling. Van Nostrand Reinhold, 1993. ISBN 978-0-442-01310-3. OCLC 27145760.
Wasserman, Philip D.. Advanced methods in neural computing. Van Nostrand Reinhold, 1993. ISBN 978-0-442-00461-3. OCLC 27429729.
Wilson, Halsey. Artificial intelligence. Grey House Publishing, 2018. ISBN 978-1-68217-867-6.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
Oʻz-oʻzini oʻrganish - Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi...

|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
bet | 6/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 188,9 Kb. | | #239793 |
Bog'liq Neyron tarmoqlariOʻz-oʻzini oʻrganish
Neyron tarmoqlarda oʻz-oʻzini oʻrganish 1982-yilda Crossbar Adaptive Array (CAA) deb nomlangan oʻz-oʻzini oʻrganishga qodir neyron tarmogʻi bilan birga kiritilgan.[65] Bu faqat bitta kirish, vaziyat s va faqat bitta chiqish, harakat (yoki xatti-harakatlar) boʻlgan tizimdir. Unda na tashqi maslahat kiritish, na atrof-muhitdan tashqi mustahkamlash kiritish mavjud. Tizim idrok va hissiyot oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir orqali boshqariladi.[66] Xotira matritsasi W =||w(a, s)|| ni hisobga olgan holda, har bir iteratsiyada oʻzaro bogʻliqlikni oʻz-oʻzidan oʻrganish algoritmi quyidagi hisoblashni amalga oshiradi:
In situation s perform action a;
Receive consequence situation s';
Compute emotion of being in consequence situation v(s');
Update crossbar memory w'(a,s) = w(a,s) + v(s').
CAA ikkita muhitda mavjud boʻlib, biri oʻzini tutadigan xulq-atvor muhiti va ikkinchisi genetik muhit boʻlib, u erdan dastlab va faqat bir marta xulq-atvor muhitida duch keladigan vaziyatlar haqida dastlabki his-tuygʻularni oladi. Genetik muhitdan genom vektorini (turlar vektorini) olgandan soʻng, CAA kerakli va nomaqbul vaziyatlarni oʻz ichiga olgan xulq-atvor muhitida maqsadga intiladigan xatti-harakatni oʻrganadi.[67]
Neyroevolyutsiya
Neyroevolyutsiya evolyutsion hisoblash yordamida neyron tarmoq topologiyalari va ogʻirliklarini yaratishi mumkin. Neyroevolyutsiyaning afzalliklaridan biri shundaki, u „oʻlik nuqtalar“ ga tushib qolishga kamroq moyil boʻlishi mumkin.
Stokastik neyron tarmogʻi
Sherrington-Kirkpatrik modellaridan kelib chiqqan stoxastik neyron tarmoqlar tarmoqqa tasodifiy oʻzgarishlar kiritish yoki tarmoqning sunʼiy neyronlariga stokastik uzatish funksiyalarini, berish yoki ularga stokastik ogʻirliklar berish orqali qurilgan sunʼiy neyron tarmoq turidir.Bu ularni optimallashtirish muammolari uchun foydali vositalarga aylantiradi, chunki tasodifiy tebranishlar tarmoqni mahalliy minimaldan qochishga yordam beradi.[68]
Boshqa
Evolyutsion usullar,[69] gen ifodasini dasturlash,[70] simulyatsiya qilingan tavlanish,[71] kutish-maksimizatsiya, parametrik boʻlmagan usullar va zarrachalar toʻdasini optimallashtirish[72] boshqa oʻrganish algoritmlaridir. Konvergent rekursiya — serebellar model artikulyatsiya boshqaruvchisi (CMAC) neyron tarmoqlarini oʻrganish algoritmi.[73][74]
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
DATA INTERPRETATION AND DATA ANALYSIS

|
DATA INTERPRETATION AND DATA ANALYSIS
|
bet | 6/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 152,08 Kb. | | #248565 |
Bog'liq onlayn savdo
The data after collection has to be processed and analyzed in accordance with the outline laid down for the purpose at the time of developing the research plan. This is essential for a scientific study and for ensuring that we have all the relevant data. A processing implies editing coding, classification oath tabulation of collected data so that they acquiescent until analysis.
The term analysis refers to the computation of certain measures along with searching for pattern of relationship that exists among data groups thus "the process of analysis relationships or difference supporting or conflicting with original or new hypothesis should be subjected to statistical test of significance to determine with what validity data can be set to indicate any conclusion.
Analysis of data in a general way involves a number of closely related operations that perform with purpose of summarizing the collected data oath organize said in such a manner.
SI.No
|
Gender
|
No. of
Respondents
|
Percentage
|
1
|
Male
|
171
|
85.50
|
2
|
Female
|
29
|
14.50
|
|
Total
|
|
|
| |
Boshqaruv tuzilishi turlari

Boshqaruv tuzilishi turlari. Ishlab chiqarish birlashmalarining boshqaruv tuzilishi turli - tumandir. Boshqaruv idoralari o’rtasidagi aloqalarning turiga qarab boshqaruv tuzilishi uchta asosiy turga - muntazam, funktsional va aralash turlarga bulinadi.
Muntazam tuzilish. Bu tuzilishning eng sodda turi bo’lib, unda har bir rahbar o’ziga ishonib topshirilgan bo’linma faoliyatini yakkaboshchilik asosida boshqaradi va hamma zarur qarorlarni mustaqil ravishda qabul qiladi.
Muntazam boshqaruv turida rahbar hamma zarur vakolatlarga ega bo’ladi va o’zining хo’jalik faoliyati natijalariga to’la javob beradi.
Boshqaruv tuzilishi ko’p bosqichli bo’lganda, bitta bosqichdagi tashkilotlarning har bir guruhi idora qilinishi ko’lamlariga qarab yuqori bosqichda o’zining rahbar tashkilotiga ega bo’ladi. Masalan, ikkinchi bosqichdagi idoralar guruhi uchinchi bosqichdagi, to’rtinchi bosqichdagi rahbar bo’g’iniga ega va hakozo. Bunda barcha tuzilish bo’linmalari muntazam ravishda boshqariladi. Bunda boshqaruvning barcha masalalari bitta yo’nalish bo’yicha echilib, har qaysi bo’g’in bitta rahbarga va bir necha tabellarga (хodimlarga) ega bo’ladi. Хodimlar faqat uz rahbariga hisobot beradilar. Bo’linmalar o’rtasida muntazam bog’lanish o’rnatiladi. Rahbarlar ish yuzasidan o’z хodimlariga bevosita ko’rsatmalarni, ularning oldida o’z harakatlari va ish natijalari to’g’risida hisoblarni beradi. Bu bilan teng huquqli tuzilish, birliklari negizida gorizontal bog’lanish yo’qligi va хodimlarning iхtisoslashmaganligi bilan boshqa turdagi boshqaruv tuzilishidan ajralib turadi.
Bunday boshqarishda ijro etish, intizom darajasi ancha yuqori bo’ladi. Lekin bu ishchilarning ijodiy qobiliyatini yanada yuzaga chiqarishlari uchun rag’batlantirmaydi. Bunday boshqaruv tuzilishi o’zining raхmsizligini kuchaytirib, ishlab chiqarish хo’jalik holatiga epchil, mos ravishda ta’sir etish qobiliyatini yo’qotadi. Muntazam boshqaruv tuzilishi oddiy, barqaror masalalarni echishga mo’ljallangan bo’ladi. Bu tuzilish doirasida kompleks masalalarni echish ancha kiyin bo’ladi. Muntazam boshqaruv tuzilishiturini oddiy mahsulotning barkaror turlarini ishlab chiqaradigan kichik tashkilotlarda qo’llash juda yaхshi samara beradi. Yirik sanoatda ishlab chiqarish rivojlangan sari va ishlab chiqarishni iхtisoslashtirish va kooperatsiyalashtirish, kombinatsiyalashtirish jarayoni keng tarqalganligi sababli muntazam boshqaruv turini boshqa turdagi boshqaruv tuzilishlari siqib chiqarmokda, uning o’rniga funktsional boshqaruv tuzilishiqo’llanilmokda.
|
Nazoratsiz oʻrganish - Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi...

|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
bet | 5/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 188,9 Kb. | | #239793 |
Bog'liq Neyron tarmoqlariNazoratsiz oʻrganish
Xarajatlar funksiyasi vazifaga (model sohasi) va har qanday apriori taxminlarga (modelning yashirin xususiyatlari, uning parametrlari va kuzatilgan oʻzgaruvchilar) bogʻliq. Arzimas misol sifatida modelni koʻrib chiqing 𝑓(𝑥)=𝑎 qayerda 𝑎 doimiy va xarajat hisoblanadi 𝐶=𝐸[(𝑥−𝑓(𝑥))2] . Xarajat funksiyasi ancha murakkab boʻlishi mumkin. Uning shakli qoʻllanilishiga bogʻliq: masalan, siqishda u oʻrtasidagi oʻzaro maʼlumot bilan bogʻliq boʻlishi mumkin 𝑥 va 𝑓(𝑥) , holbuki, statistik modellashtirishda bu maʼlumotlar berilgan modelning posterior ehtimoli bilan bogʻliq boʻlishi mumkin (esda tutingki, bu ikkala misolda ham bu miqdorlar minimallashtirilgan emas, balki maksimallashtiriladi).
Oʻrganishni mustahkamlash[
Videooʻyinlarni oʻynash kabi ilovalarda aktyor bir qator harakatlarni amalga oshiradi va har biridan keyin atrof-muhitdan umuman oldindan aytib boʻlmaydigan javob oladi. Oʻqitishni mustahkamlashda maqsad uzoq muddatli (kutilgan yigʻilgan) xarajatlarni minimallashtiradigan harakatlarni amalga oshirish uchun tarmoqni tortish (siyosatni ishlab chiqish) hisoblanadi. Vaqtning har bir nuqtasida agent biror harakatni amalga oshiradi va atrof-muhit baʼzi (odatda nomaʼlum) qoidalarga koʻra kuzatuv va bir lahzalik xarajatlarni keltirib chiqaradi. Har qanday vaziyatda agent xarajatlarni aniqlash uchun yangi harakatlarni oʻrganish yoki tezroq davom etish uchun oldingi oʻrganishdan foydalanishga qaror qiladi.
Rasmiy ravishda atrof-muhit davlatlar bilan Markov qaror jarayoni (MDP) sifatida modellashtirilgan 𝑠1,...,𝑠𝑛∈𝑆 va harakatlar 𝑎1,...,𝑎𝑚∈𝐴 . Holatga oʻtishlar nomaʼlum boʻlgani uchun uning oʻrniga ehtimollik taqsimotlari qoʻllaniladi: lahzali xarajatlar taqsimoti 𝑃(𝑐𝑡|𝑠𝑡) , kuzatish taqsimoti 𝑃(𝑥𝑡|𝑠𝑡) va oʻtish taqsimoti 𝑃(𝑠𝑡+1|𝑠𝑡,𝑎𝑡) , siyosat esa kuzatishlar berilgan harakatlar boʻyicha shartli taqsimlash sifatida belgilanadi.
SNT bunday ilovalarda oʻrganish komponenti boʻlib xizmat qiladi.[58][59] SNT bilan birgalikda dinamik dasturlash (neyrodinamik dasturlash)[60] SNT qobiliyati tufayli transport vositalarini marshrutlash,[61] videooʻyinlar, tabiiy resurslarni boshqarish[62][63] va tibbiyot[64] kabi muammolarga qoʻllanilgan. nazorat masalalarini echish uchun sonli yaqinlashish uchun diskretizatsiya tarmogʻining zichligini kamaytirishda ham aniqlik yoʻqotilishini kamaytirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
Oʻrganish darajasi - Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi...

|
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|
bet | 4/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 188,9 Kb. | | #239793 |
Bog'liq Neyron tarmoqlariOʻrganish darajasi
Oʻrganish tezligi modelning har bir kuzatishdagi xatolarni tuzatish uchun koʻrsatadigan tuzatish qadamlari hajmini belgilaydi.[50] Yuqori oʻrganish tezligi mashgʻulot vaqtini qisqartiradi, ammo past aniqlik bilan, pastroq oʻrganish koʻproq vaqt talab etadi, lekin aniqroq boʻlishi mumkin. Quickprop kabi optimallashtirishlar, birinchi navbatda, xatolarni minimallashtirishni tezlashtirishga qaratilgan boʻlsa, boshqa yaxshilanishlar asosan ishonchlilikni oshirishga harakat qiladi. Tarmoq ichidagi tebranishlarni, masalan, ulanish ogʻirliklarining oʻzgarishini oldini olish va konvergentsiya tezligini yaxshilash uchun takomillashtirish moslashtirilgan oʻrganish tezligidan foydalanadi, bu mos ravishda oshiradi yoki kamayadi.[51] 0 ga yaqin momentum gradientni taʼkidlaydi, 1 ga yaqin qiymat esa oxirgi oʻzgarishlarni taʼkidlaydi.
Narx funksiyasi[
Xarajat funksiyasini ad hoc aniqlash mumkin boʻlsa-da, koʻpincha tanlov funksiyaning kerakli xususiyatlari (masalan, qavariqlik) yoki modeldan kelib chiqqanligi sababli aniqlanadi (ehtimollik modelida modelning orqa ehtimoli teskari sifatida ishlatilishi mumkin).
Orqaga tarqalish
Orqa tarqalish — bu oʻrganish jarayonida aniqlangan har bir xatoni qoplash uchun ulanish ogʻirliklarini sozlash uchun ishlatiladigan usul. Ogʻirlikni yangilash stokastik gradient tushishi yoki boshqa usullar orqali amalga oshirilishi mumkin, masalan, Extreme Learning Machines,[52] „No-prop“ tarmoqlari,[53] orqaga yoʻl qoʻymasdan mashq qilish,[54] „vaznsiz“ tarmoqlar,[55][56] ][56] va koNTektsionist boʻlmagan neyron tarmoqlar.
Paradigmalarni oʻrganish
Uchta asosiy taʼlim paradigmalari nazorat ostida oʻrganish, nazoratsiz oʻrganish va mustahkamlovchi oʻrganishdir. Ularning har biri maʼlum bir oʻquv vazifasiga mos keladi
Nazorat ostida oʻrganish
Nazorat ostidagi oʻrganish juftlashtirilgan kirishlar va kerakli natijalar toʻplamidan foydalanadi..Bu holda xarajat funksiyasi notoʻgʻri ajratmalarni bartaraf etish bilan bogʻliq.[57] Keng tarqalgan ishlatiladigan xarajat oʻrtacha kvadrat xato boʻlib, u tarmoqning chiqishi va kerakli natija oʻrtasidagi oʻrtacha kvadrat xatoni minimallashtirishga harakat qiladi. Nazorat ostida oʻrganish uchun mos boʻlgan vazifalar naqshni aniqlash (klassifikatsiya deb ham ataladi) va regressiya (funksiyani yaqinlashish deb ham ataladi) hisoblanadi. Nazorat ostida oʻrganish ketma-ket maʼlumotlarga ham tegishli (masalan, qoʻlda yozish, nutq va imo- ishoralarni aniqlash uchun).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bu insonning asab tizimini ko’paytirishga urinishlarga asoslangan sun’iy intellekt sohasidagi tadqiqotlar yo’nalishlaridan biri
|