nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Protes dastur - Islom karimov

|
Islom karimov
|
bet | 12/17 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 8,88 Mb. | | #235422 |
Bog'liq БМИ Дониер (Lotincha) охиргиProtes dastur:
Yangi oyna ochish uchun:
Kerakli elementlarni olish uchun shu knopkani bosamiz:
Shu yerda kerakli elemantlarni tanlab olamiz.
2.Kerak elemantlarni olganmizdan keyin sxemani teramiz.
3. Sxemani terib bo’lganmizdan keyin mikrokatrolerga kod yozish uchun Arduino Skicher dasturiga o’tamiz.Bu dastur yordamda biz oylasiga kiradigan mikrokatrolerlarga kodlar yozishimiz mumkin.
Arduino Sketch dastur:
Dasturning ichki muhiti:
4.Dastur yordamida biz kerakli kodni yozamiz:
#include #include "DHT.h" const int rs = 13, en = 12, d4 = 11, d5 = 10, d6 = 9, d7 = 8; LiquidCrystal lcd(rs, en, d4, d5, d6, d7); #define DHTPIN 2 #define DHTTYPE DHT11
DHT dht(DHTPIN, DHTTYPE);
void setup() { dht.begin();
lcd.begin(16, 2);
lcd.print("Namlik datchiki");
delay(1000);
lcd.clear();}
void loop() {
delay(2000);float h = dht.readHumidity();float t = dht.readTemperature();
lcd.setCursor(0,0);lcd.print("Xona namligi: ");lcd.print(h);
lcd.setCursor(0,1);lcd.print("Xarorati: ");lcd.print(t);}
5.Kodni yozib uni protus dasturiga o’tkazamiz:
.hex kengaytmali faylini tanlab olamiz:
Proteus dasturidagi arduino uno ga ustiga ikki marta bosamiz va quydagi oyna ochiladi:
6.Ok tugamsini bosamiz va proteusni ishga tushuramiz:
Dastur ishga tushganidan so’ng displayda dht11 datchikdan kelgan namlik va haroratni ko’rib nazorat qilishimiz mumkin.
3.3. Bosim datchiklari va ularning turlari.Bmp180 bosim datchiki yordamida atmosfera bosmini proteus dasturi yordamida o’lchash
|
| |
Class metodlari - 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari

|
1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari
|
bet | 10/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari19.Class metodlari
Sinf - bu Object Pascalda maxsus turlar bo‘lib, o‘zida maydon, usullar va xossalarni mujassamlashtiradi.
Pascal sinfik tili dasturchiga o‘zining murakkab ma’lumotlar turlari - yozuvlar (records) kiritishga imkon beradi. Ob’ektli dasturlash konsepsiyasiga asoslangan C++ Bulider tili, sinflar kiritishga imkon beradi. Sinf murakkab struktura bo‘lib, ma’lumotlar ta’riflaridan tashqari, protsedura va funksiyalar ta’riflarini o‘z ichiga oladi.
Maydon - bu sinfga birlashtirilgan ma’lumotlardir. Sinfga qarashli maydonlar oddiy yozuv maydoni kabi bo‘lib, ularning farqi har xil turda bo‘lishidir. Masalan,
Type
TchildClass=Class
Fore: Integer;
Ftwo: String;
Fthree: Tobject;
End;
Maydonlarga murojaat qilish sinf xossalari va usullari yordamida amalga oshiriladi. Maydonga murojaat qilish uchun oldin sinf nomi yozilib, keyin ajratuvchi nuqta qo‘yilib maydon nomi yoziladi.
Maydon nomi unga mos xossa nomining birinchi harfi “F” bo‘lishi bilan farqlanadi.
C++ Bulider da qabul qilingan kelishuv bo‘yicha maydonlar nomlari f harfidan boshlanishi lozim.
Sinf ta’rifi dasturda turlar ta’rifi bulimiga joylashtiriladi (type).
Usullar. Sinfga birlashtirilgan protsedura va funksiyalarga usullar deyiladi
Sinf usullari (sinf ta’rifiga kiritilgan protsedura va funksiyalar) sinf ob’ektlari ustida amal bajaradi. Usul bajarilishi uchun ob’ekt nomi va nuktadan sung usul nomi ko‘rsatilishi lozim.
Sinfda aniqlangan usullarni statistik, virtual (Virtual), dinamik (Dynamic) yoki abstrakt turlarga bo‘lish mumkin. Agar usul turi ko‘rsatilmasa, u avtomatik ravishda statistik turni oladi
Sinf davomchisida ishlatiladigan usul uchun Override kalit so‘zi ko‘rsatilishi lozim.
Agar Tbase sinfida MyJoy usuli dinamik bo‘lsa, Virtual so‘zi Dynamic so‘ziga almashtiriladi. Ularning asosiy farqi murojaat qilinganda Virtual usul vaqt jihatdan ancha effektiv bo‘lsa, Dynamic usul esa operativ xotiradan ratsional foydalanish imkonini beradi.
|
| |
Borland C++ Builder da butun va haqiqiy sonlar

|
Borland C++ Builder da butun va haqiqiy sonlar
|
bet | 11/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari20Borland C++ Builder da butun va haqiqiy sonlar
Butun sonlar o’lchami. Bir xil tipdagi o’zgaruvchilar uchun turli kompyuterlarda xotiradan turli hajmdagi joy ajratilishi mumkin. Lekin, bitta kompyuterda bir xil tipdagi ikkita o’zgaruvchi bir xil miqdorda joy egallaydi.
char tipli o’zgaruvchi bir bayt hajmni egallaydi. Ko’pgina kompyuterlarda short int (qisqa butun) tipi ikki bayt, long int tipi esa 4 bayt joy egallaydi. Butun qiymatlar o’lchovini kompyuter sistemasi va ishlatiladigan kompilyator aniqlaydi. 32 - razryadli kompyuterlarda butun o’zgaruvchilar 4 bayt joy egallaydi.S/S++ tilida konstantalar ishlatiladi:
Butun tip (toifa)li o’zgarmaslar: ular faqat butun sonlardan iborat bo’ladi. Masalan: 15, 64, 1964, - 21 va h.k.
Haqiqiy tipli o’zgarmaslar: ular butun va kasr qismlardan iborat bo’ladi. Masalan: 1,5 15,64 va h.k.
int Bu toifadagi o’zgaruvchilar xotiradan 2 bayt joy egallaydi. Ularning o’zgarish intervali (diapazoni): -32768 dan + 32767 gacha.
long Masalan: long a,b,s,dd2. Bu toifadagi o’zgaruvchilar xotiradan 4 bayt joy egallaydi. Ularning o’zgarish intervali -2147483648 dan + 2147483647 gacha.
unsigned short Xotiradan 2 bayt joy egallaydi, o’zgarish intervali (diapazoni): 0 dan 65535 gacha. unsigned long. Xotiradan 4 bayt joy egallaydi, o’zgarish intervali (diapazoni): 0 dan 4 294967 295 gacha. unsigned shar. Xotiradan 1 bayt joy egallaydi, o’zgarish intervali (diapazoni): 0 dan 255 gacha.
Haqiqiy toifadagi o’zgaruvchilar: float Bu toifadagi o’zgaruvchilar xotiradan 4 bayt joy egallaydi, o’zgarish intervali 10-38 dan 10+38 gacha. Juda katta ѐki juda kichik
o’zgaruvchilarni belgilashda double toifasi ishlatiladi va xotiradan 8 bayt joy oladi.
21.Borland C++ Builder da mantiqiy ifodalar
Borland C++ Builder da mantiqiy ifodalar. Mantiqiy operasiyalar:=&&- mantiqiy ko’paytirish (va), || - mantiqiy qo’shish (yoki), ! – mantiqiy inkor (emas). Mantiqiy operasiyalarni ixtiѐriy toifadagi sonlar 15 ustida bajarish mumkin. Agar, javob rost bo’lsa, natija 1 ga teng bo’ladi, agar javob yolg’on bo’lsa, natija 0 ga teng bo’ladi.
Masalan: (i<25 && j=64); (s16,4|| s4= =5));
Taqqoslash operasiyalari:=<|<=|>=|>|= =|!=;
Surish operasiyasi:=<<>>;
O’zlashtirish operasiyasi:=+=|-=|*=|/=|%=|>>=|<<=|=|^= ;
22.Borland C++ Builder da belgili ifodalar
25>
|
| |
Borland C++ muhiti asosiy tushunchalari

|
Borland C++ muhiti asosiy tushunchalari
|
bet | 16/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari32.Borland C++ muhiti asosiy tushunchalari.
C++ Bulider -Windows operatsion tizimida dastur yaratishga yo‘naltirilgan dasturlash muxitidir. C++ Buliderda dastur tuzish zamonaviy vizual loyihalash texnologiyalariga asoslangan bo‘lib, unda dasturlashning ob’ektga yo‘naltirilgan g‘oyasi mujassamlashgan. C++ Buliderda dastur Turbo Pascal dasturlash tilining rivoji bo‘lgan Object Pascal tilida yoziladi.C++ Bulider -bir necha muhim ahamiyatga ega bo‘lgan texnologiyalar kombinatsiyasini o‘zida mujassam etgan: Yuqori darajadagi mashinali kodda tuzilgan komplyator; Ob’ektga yo‘naltirilgan komponentalar modellari; dastur ilovalarini vizual tuzish; Ma’lumotlar bazasini tuzish uchun yuqori masshtabli vosita. C++ Bulider - Windows muhitida ishlaydigan dastur tuzish uchun qulay bo‘lgan vosita bo‘lib, kompyuterda dastur yaratish ishlarini avtomatlashtiradi, xatoliklarni kamaytiradi va dastur tuzuvchi mehnatini engillashtiradi.
33.Borland C++ muhiti Access komponentalari paneli ob’yektlari.
Data Access panelida ma'lumotlarga bo'lgan murojatni tashkil etib beruvchi novizual(kurinmaydigan) komponentalar joylashgan bolib bular: -DataSource - ma'lumotlar manbai, - ClientDataSet - klint malumotlar to'plami, - DataSetProvider - ma'lumotlar to'plami provayderi, ADOTable, ADOQuery va RDSConnection lardan iborat.
34.Borland C++ muhiti ADO komponentalari paneli ob’yektlari
ADO panelida ADO (Active Data Objects) texnologiyasi bilan ma'lumotlarni boshqarishga muljallangan komponentalar joylashgan bo'lib bular quyidagilar: - ADOConnection - ulanish; - ADOCommand - komanda; - ADODataSet – ma’lumotlar tuplami; - ADOTable - Table ma'lumotlar tuplami; - ADOQuery - Query ma'lumotlar tuplami; - ADOStoredProc - sever chaqiruv protsedurasi, va RDSConnection lardan tashkil topgan.
36.Borland C++ grafik muhitida ishlash.
C++ Bulider dasturchiga grafik dasturlar sxema, chertej, illyustratsiyalar yaratishga imkon beradi. Dastur grafikani ob’ekt (forma eki Image komponentasi) yuzasiga chiqaradi. Ob’ekt yuzasiga canvas xossasi moc keladi. Ob’ekt yuzasiga grafik element (to‘g‘ri chiziq, aylana, turtburchak va hokazo), chiqarish uchun bu ob’ektning canvas xossasiga mos usul qo‘llash lozim. Misol uchun Form1.anvas. Rectangle (10,10,100,100) instruksiyasi dastur oynasida turtburchak chizadi.Soha o‘lchovlarini image komponentasining Height i width xossalari va formaning ClientHeight va Clientwidth xossalari orqali aniqlash mumkin.
|
| |
Label komponentasi xodisalari va xossalari

|
Label komponentasi xodisalari va xossalari
|
bet | 25/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari75. Label komponentasi xodisalari va xossalari.
Label Shaklda tahrir qilib bo‘lmaydigan statik matnning to‘rtburchak sohasini aks ettiradi. Odatda matn boshqa komponyenta nomidan iborat bo‘ladi. Nom matni Caption xususiyatining qiymatidir. Alignment xususiyati matnni tyekislash usulini aniqlaydi. Shrift o‘lchami avtomatik tarzda sohaning maksimal to‘ldirilishiga mos kyelishi uchun, AutoSize xususiyatining true qiymatini o‘rnating. Kalta soha ichida matnning hammasini ko‘rish imkoniga ega bo‘lish uchun, WordWrap xususiyatining true qiymatini byering. Transparent xususiyatining true qiymatini o‘rnatsangiz, boshqa komponyentaning bir qismini to‘g‘ri uning ustida joylashtirilgan nom orasidan ko‘rinib turadigan qilishingiz mumkin.
76. LisBox komponentasi xodisalari va xossalari.
Tаnlаsh, qo‘shish yoki o‘chirish uchun mo‘ljаllаngаn mаtn vаriаntlаri ro‘yхаtining to‘rtburchаk sahifasini аks ettirаdi. Аgаr ro‘yхаtdаgi bаrchа elеmеntlаr аjrаtilgаn sоhаgа sig‘mаsа, ro‘yхаtni аylаntirish linеykаsi yordаmidа ko‘rib chiqish mumkin. Ro‘yхаt elеmеntlаri ltems хususiyatining ichidа, dаstur bаjаrilish vаqtidа tаnlаb оlinаdigаn elеmеnt rаqаmi esа ltemIndex хususiyatining ichidа jоylаshgаn bo‘lаdi. Ro‘yхаt elеmеntlаri mаtn muhаrririning dаrchаsi Items хususiyati qiymаtining grаfаsidа tugmаchа bilаn оchilаdi. Ro‘yхаt elеmеntlаrini Items оb’еktining Add, Append, Delete vа Insert mеtоdlаri yordаmidа dinаmik tаrzdа qo‘shish, o‘chirish, оrаsigа jоylаsh vа o‘rnini аlmаshtirish mumkin. Mаsаlаn: LisBoxI->Items->Add(«Ro‘yхаtning охirgi elеmеnti»); Sorted хususiyatining true qiymаti ro‘yхаt elеmеntlаrini аlifbо tаrtibidа nаvlаrgааjrаtib jоylаshtirаdi. TListBox kоmpоnеntаsi TCustomListBox sinfining hоsilаsi bo‘lib,
77. LabelEdit komponentasi xodisalari va xossalari.
Additional bo’limidagi komponenta bulib,Label(nishon) hamda Edit komponentalarining umumlashmasidir.Caption xossasi mavjud.
Labeledit Xossalari-Anchors, AutoSelect, AutoSize, BevelEdges, BevelInner, BevelKind, BevelOuter, BorderStyle, CharCase Color, Constraints, Ctl3D, Cursor, DragCursor, DragKinD,EditLabel, Enabled, Font, Height, HelpContext, HelpKeyword, HepType, Hint, ImeMiode, ImeName, LabelPosition, Left, Name, ParentColor, ParentCtl3D, ParentFont, PopupMenu, ReadOnly, ShowHint, TabOrder, TabStop, Tag, Top, Visible, Width.
|
| |
Belgili turlar - 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari

|
1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari
|
bet | 12/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslariBelgili turlar. Ma’lumotlarning belgili turlari faqat bitta belgini saqlash uchun xizmat qiladi. Jadvalda C++ Bulider 7 da ishlatiladigan belgili turlar ro‘yxati keltirilgan.
Tur
|
O‘lcham (baytda)
|
Char
|
1
|
ANSChar
|
1
|
WideChar
|
2
|
Belgili o’zgarmaslar. Belgili o’zgarmas – bu nomga ega bo’lgan o’zgarmasdir. S/S++ tilida belgili o’zgarmasni aniqlashning ikki usuli mavjud:
1. # define direktivasi ѐrdamida o’zgarmasni aniqlash.
2. const kalitli so’zi orqali o’zgarmasni aniqlash.
An’anaviy usul hisoblangan #define direktivasi orqali o’zgarmasni aniqlashni quyidagi misolda ko’rishimiz mumkin.
#define STAT 15
Bu holda STAT o’zgarmas hyech qanday tipga tegishli 37 bo’lmaydi.
Preprosessor STAT so’ziga duch kelganida uni 15 literaliga almashtiradi.
S/S++ tilida #define direktivasidan tashqari o’zgarmasni aniqlashning nisbatan qulayroq bo’lgan yangi usuli ham mavjud:
const unsigned short int STAT=15
Bu misolda ham belgili konstanta STAT nomi bilan aniqlanayapti va unga unsigned short int tofasi berilyapti. Bu usul bir qancha imkoniyatlarga ega bo’lib, u sizning dasturingizni keyingi himoyasini yengillashtiradi. Bu o’zgarmasni oldingisidan eng muhim afzalligi uning toifaga egaligidir.
Belgili o’zgarmaslarni literal o’zgarmaslarga nisbatan ishlatish qulayroqdir. Chunki agarda bir xil nomli literalli o’zgaruvchini qiymatini o’zgartirmoqchi bo’lsangiz butun dastur bo’yicha uni o’zgartirishga to’g’ri keladi, belgili o’zgarmaslarni esa faqatgina birining qiymatini o’zgartirish yetarli.
23.Borland C++ Builder da Forma tushunchasi
Ixtiyoriy ilovaning asosiy elementi forma (konteyner) xisoblanadi. Formaga bir nechta ko’rinadigan va ko’rinmaydigan komponentalar joylashtirish mumkin. Forma, foydalanuvchi nuqtayi nazardan, u ilova bilan ishlayotgan darchadir. Ilovaga kiritilgan har bir yangi forma o’zining moduli (unit) ga ega. Modulda formada bajarish kerak bo’lgan funksiya, protseduralar keltiriladi.
Odatda murakkab ilovalar bir nechta formadan iborat bo’ladi. Yangi ilova (programma) tuzish uchun File menyusidan New Application komandasi tanlandi. Doimo birinchi forma asosiy forma hisoblanadi. Ilovaga yangi forma qo’shish uchun File menyusidan New Form tanlanadi. Bir formadan boshqasiga o’tish uchun Show va ShowModal metodi joriy forma ustida ishlashga ruxsat beradi. Bir formani ustiga ikkinchi formani chaqirganimizda asos formaning Unit1 ga Unit2 ni qo’shib Ixtiyoriy ilovaning asosiy elementi forma (konteyner) xisoblanadi. Formaga bir nechta ko’rinadigan va ko’rinmaydigan komponentalar joylashtirish mumkin. Forma, foydalanuvchi nuqtayi nazardan, u ilova bilan ishlayotgan darchadir. Ilovaga kiritilgan har bir yangi forma o’zining moduli (unit) ga ega. Modulda formada bajarish kerak bo’lgan funksiya, protseduralar keltiriladi.
|
| |
Основы пакета - bet 28

38
IBM PC AT Pentium mikroprotsessorda–Pentium 4 (64- razryadli);
IBM PC AT VLIW turidagi mikroprotsessorda: Itanium, Crusoe (64-
razryadli);
IBM PC AT Core (64-razryadli) mikroprotsessor oilasida.
Amerikada quyidagi firmalar tomonidan ishlab chiqariladigan kompyuterlar
ham keng tarqalgan va taniqli: Apple (Macintosh), Compaq Computer, Hewlett-
Packard, Dell, DEC (Digital Equipment Corporation), shuningdek Angliya
firmalari: Spectrum, Amstrad; Fratsiya: Micral; Italiya: Olivetti; Yaponiya:
Toshiba, Matsushita (Panasonic) va Partner.
Hozirgi vaqtda eng ko‗p tarqalgan shaxsiy kompyuterlar IBM firmasining
kompyuterlaridir, ularning birinchi modellari 1981-yili ishlab chiqarilgan va ularga
o‗xshashini boshqa firmalar ham ishlab chiqargan. Lekin ular unchalik ko‗p
tarqalmagan Apple (Macintosh) firmasi ishlab chiqargan kompyuterlari dunyoda
tarqalganligi bo‗yicha 2-o‗rinni egallaydi.
Hozirgi vaqtda kompyuterlarning eng ko‗p tarqalgan modeliga Pentium 4 va
Core 2 mikroprotsessorli IBM PC kompyuterlari kiradi.
Hozirgi zamon kompyuter modellarlning umumlashtirilgan ko‗rsatkichlari
1.2 jadvalda keltirilgan.
Rossiya sanoati (MDH davlatlari) quyidagi mikrokompyuterlarni ishlab
chiqarmoqda:
Apple-mos–―Elektronika MS-1201‖; ―Elektronika 85‖, ―Elektronika 32‖
asosidagi muloqot hisoblash mashinasi DVK-1-DVK-4 va boshqalar;
IBM PC-mos–YES 1840, YES 1842, YES 1845, YES 1849, YES 1861,
―Iskra 1030‖, ―Iskra 4816‖, ―Neyron I9.66‖ va hokazo.
Shaxsiy kompyuterlarni qator ko‗rsatkichlari bo‗yicha turlarga ajratish
mumkin. Avlodlar bo‗yicha shaxsiy kompyuterlar quyidagi tartibda guruhlarga
bo‗linadi:
1-avlod–8-bitli protsessorlar ishlatilgan;
39 2-avlod–16-bitli protsessorlar ishlatilgan;
3-avlod–32-bitli protsessorlar ishlatilgan;
4-avlod–64-bitli protsessorlar ishlatilgan.
GroupoBox komponentasi xodisalari va xossalari

|
GroupoBox komponentasi xodisalari va xossalari
|
bet | 28/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari GroupoBox komponentasi xodisalari va xossalari
GroupBox to‘g‘ri burchаkli rаmkа ko‘rinishidаgi kоntеynеr bo‘lib, u qаndаydir bir intеrfеys elеmеntlаrining mаntiqаn bоg‘lаngаn guruhini shаkldа vizuаl birlаshtirаdi. Bu kоmpоnеntа Windowsning bir nоmdаgi obyеktning inkаpsulаtsiyalаnishidаn ibоrаt.To‘g‘ri burchаkli rаmkа ko‘rinishidаgi kоntеynеr bo‘lib, u bir-birini mаntiqаn istisnо qilаdigаn rаdiо-tugmаlаr guruhini shаkldа vizuаl birlаshtirаdi. Rаdiо-tugmаlаr bittа kоntеynеrgа jоylаshtirilgаndа «guruhlаnаdi». Bu guruhdаn fаqаt bittа tugmаchа tаnlаb оlinishi mumkin.
86. Image komponentasi xodisalari va xossalari.
Image shаkldа grаfik tаsvir kоntеynеrini yarаtаdi (bu bit оbrаzi, piktоgrаmmа yoki mеtаfаylаbo‘lishi mumkin). Tаsvirlаr fаyllаri muhаrririning dаrchаsi Picture хususiyati qiymаtlаri grаfаsidаgi tugmа bilаn оchilаdi. Kоntеynеr o‘z o‘lchаm- lаrini tаsvirni to‘liq sig‘dirаdigаn qilib o‘zgаrtirishi uchun AutoSize хususiyatining true qiymаtini o‘rnаting. Kichikrоq o‘lchаmdаgi dаstlаbki tаsvir butun kоntеynеrgа cho‘zilib kеtishi uchun Stretch хususiyatining true qiymаtini o‘rnаting. Tаsvirlаr fаyllаrining dinаmik yuklаnishi vа sаqlаnishi uchun Picture obyеkt хususiyatining LoadFromLile vа SaveToFile mеtоdlаridаn quyidаgi turlаr yordаmidа fоydаlаning: Image->Picture->LoadFromFile(«»); Image->Picture->SaveToFile(«»); Shape aylаnа vа ellips, kvаdrаt vа to‘g‘ri to‘rtburchаk (bur-chаklаrini yumаlоqlаsh mumkin) оddiy gеоmеtrik shаkllаrning rаsmini chizаdi. Tаnlаb оlingаn gеоmеtrik shаklning turini Shape хususiyati, rаng vаbo‘yash usulini Brush kоmpоnеntаsigа jоylаngаn ikkitа Color vа Style хususiyatlаri аniqlаydi. Shаkllаrning o‘lchаmlаrini hаm tеgishli хususiyatlаr аniqlаydi.
87. ImageList1 komponentasi va uning xususiyatlari.
ImageList Bir хil K*k o‘lchаmdаgi grаfik tаsvirlаrdаn ibоrаt kоllеksiya uchun kоntеynеr yarаtаdi. Bu tаsvirlаrning hаr bittаsini ulаrning 0 dаn n-1 gаchа qiymаtlаr intеrvаlidаgi indеks bo‘yichа tаnlаb оlish mumkin. Grаfik kоllеktsiyalаr bitli оbrаzlаr yoki piktоgrаmmаlаrning kаttа to‘plаmlаrigа sаmаrаli хizmаt ko‘rsаtish uchun qo‘llаnаdi. Ushbu bitli оbrаzlаr vа piktоgrаmmаlаr eni k*n bo‘lgаn yagоnа bitli оbrаz sifаtidа sаqlаnаdi. Niqоbli mоnохrоm tаsvirlаr tiniq trаfаrеtlаr sifаtidааks ettirilаdi. ImageList kоmpоnеntаsi sаqlаnаyotgаn tаsvirlаrni yozish, tаnlаsh vа chiqаrish jаrаyonlаrini оsоnlаshtiruvchi mеtоdlаrgа egа. Tаsvirlаr kоllеksiyasi muhаrririning dаrchаsi kоmpоnеntаgа sichqоnchа bilаn ikki mаrtа shiqillаtish оrqаli yoki uning kоntеkst mеnyusidаgi ImegeListEditor оptsiyasi bilаn оchilаdi. ImageList kоmpоnеntаsi CustomlmageList sinfining hоsilаsi bo‘lib, uning хususiyatlаri, mеtоdlаri vа vоqеаlаrigа to‘liq vоrislik qilаdi.
88.
|
| |
Memo kompanentasi xodisalari va xossalari

58.Memo kompanentasi xodisalari va xossalari.
Memo aхbоrоt ko‘plаb sаtrining tаhrir qilinаyotgаn kiritishidаgi to‘rtburchаk sоhаni shаkldааks ettirаdi. Tаhrir sоhаsining ichidаgi bоshlаng‘ich nаrsаlаrni Lines хususiyatining qiymаti bo‘lgаn sаtrlаr mаssivi аniqlаydi. Ushbu хususiyat qiymаti ustunidа tugmаchаni bоssаngiz, ro‘yxаt elеmеntlаri muhаrririning dаrchаsi оchilаdi. Memo kоmpоnеntаsi CustomMemo sinfining to‘g‘ridаn-to‘g‘ri hоsilаsi bo‘lib, uning bаrchахususiyatlаri, mеtоdlаri vа vоqеаlаrigа vоrislik qilаdi.
59. MaskEdit kompanentasi xodisalari va xossalari.
MaskEdit o‘zigа хоs fоrmаtdаgi mа’lumоtlаrning tаhrir qilinаdigаn nаzоrаtdаgi to‘rtburchаk sоhаsini yarаtаdi. Kiritilаyotgаn mаtnning to‘g‘riligi ruхsаt etilgаn fоrmаtlаrni kоdlоvchi niqоb vоsitаsidа tеkshirilаdi. Bu fоrmаtlаrgа mаtn kiritilgаn vа fоydаlаnuvchigа tаqdim etilgаn bo‘lishi mumkin (sаnа, vаqt, tеlеfоn rаqаmi vа h.k.). EditMask хususiyati jоriy niqоb kоdini sаqlаydi. Niqоblаr muhаrriri dаrchаsi ushbu хususiyat qiymаtlаri grаfаsidа tugmа bilаn оchilаdi. MaskEdit kоmpоnеntаsi CustomMaskEdit sinfining to‘g‘ridаnto‘g‘ri hоsilаsidir. U sаtrlаr yoki ustunlаr bo‘yichа bеlgili kеtmаkеtliklаrni аks ettirish uchun mo‘ljаllаngаn muntаzаm rеgulyar to‘rni yarаtаdi.
60.MonthCalendarkomponentasixodisalarivaxossalari.
MonthCalendar Xossalari- Align,Anchors, BevelEdges, AutoSize, BevelInner, BevelKind, BevelOuter, CalAlignment, CalColors, Constraints, Cursor, Date, DragCursor, DragKinD, Enabled, EndDate, Font, Height, HelpContext, HelpKeyword, HepType, Hint, ImeMode, ImeName, Left, MaxDate, Name, ParentColor, ParentCtl3D, ParentFont, PopupMenu, ShowChechbox, ShowHint, TabOrder, TabStop, Time, Tag, Top, Visible, WeekNumbers,Width.
MonthCalendar Xodisalari- OnClick, OnContextPopur, OnDragDrop, OnDragOver, OnDrawItem, OnEndDock, OnEndDrag, OnEnter, OnExit, OnKeyDown, OnKeyPress, OnKeyUp, OnStartDrag, PopurMenu. Bu xossalar va xodisalardan dasturchi o’z ixtiyojlaridan kelib chiqib foydalanishi uchun mo’ljallangan asosiy vazifalrni bajaruvchi xususiyatlardir.
|
RadioBox komponentasi xodisalari va xossalari.( notugri savol RodioButton xaqida )

|
RadioBox komponentasi xodisalari va xossalari.( notugri savol RodioButton xaqida )
|
bet | 27/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari82.RadioBox komponentasi xodisalari va xossalari.( notugri savol RodioButton xaqida )
RadioButton ikkitа hоlаtgа hаmdа tаvsifiy mаtngа egаbo‘lgаn yumаlоq tugmаchаni yarаtаdi (bundа tаvsifiy mаtn yumаlоq tugmаchаning vаzifаsini spеtsifikаtsiya qilаdi). Rаdiо-tugmаlаr bir-birini istisnо qilаdigаn tаnlоv vаriаntlаrining to‘plаmidаn ibоrаt: ya’ni ushbu vаqt dаqiqаsidа fаqаt bittа tugmаtаnlаb оlinishi mumkin (ichki qоrа dоirаchа bilаn bеlgilаnаdi), аvvаl tаnlаngаn tugmаdаn esа tаnlоv аvtоmаtik tаrzdаоlinаdi. Rаdiоtugmа bоsilgаndа, Checked kоmpоnеntаsining хususiyati hаm mоs rаvishdа o‘zgаrаdi vа OnCkick vоqеаsi yuzаgа kеlаdi. Оdаtdа rаdiо-tugmаlаr аvvаldаn shаkldа o‘rnаtilgаn kоntеynеr ichigаjоylаshtirilаdi. Аgаr bittа tugmа tаnlаngаn bo‘lsа, ushbu guruhgа mаnsub bаrchа bоshqа tugmаlаrning tаnlоvlаri аvtоmаtik tаrzdаоlib tаshlаnаdi.
83. RichEdit komponentasi xodisalari va xossalari.
RichEdit fоrmаtidаgi ko‘p sаtrli ахbоrоtning tаhrir qilinаdigаn kiritish sоhаsini аks ettirаdi. ATF fоrmаti shrift аtributlаri vа pаrаgrаflаrni fоrmаtlаshning turli vаriаntlаrini o‘z ichigаоlаdi. Kоd Muhаrriri dаrchаsidа OnActivate vоqеаsi qаytа ishlоvchisining yagоnа instruktsiyasi аjrаtib ko‘rsаtilgаn bo‘lib, u shаkl fаоllаshgаndа yuzаgа kеlаdi vа OVER VIEW.RTF fаylining o‘qilishini tаhrir qilinаyotgаn kiritish kоmpоnеntаsining RichEditl оb’еktigа chаqirib оlаdi. Rаsmning pаstki qismidа kоmpilyatsiya qilingаn vа to‘plаngаn ilоvаning ishi
ko‘rsаtilgаn. TrichEdit kоmpоnеntаsi CustomRichEdit sinfining to‘g‘ridаn-to‘g‘ri hоsilаsi bo‘lib, uning хususiyatlаri, mеtоdlаri vа vоqеаlаrigа to‘liq vоrislik qilаdi.
84. RichEdit1 komponentasi va uning xususiyatlari.
RichEdit fоrmаtidаgi ko‘p sаtrli ахbоrоtning tаhrir qilinаdigаn kiritish sоhаsini аks ettirаdi. ATF fоrmаti shrift аtributlаri vа pаrаgrаflаrni fоrmаtlаshning turli vаriаntlаrini o‘z ichigаоlаdi. Kоd Muhаrriri dаrchаsidа OnActivate vоqеаsi qаytа ishlоvchisining yagоnа instruktsiyasi аjrаtib ko‘rsаtilgаn bo‘lib, u shаkl fаоllаshgаndа yuzаgа kеlаdi vа OVER VIEW.RTF fаylining o‘qilishini tаhrir qilinаyotgаn kiritish kоmpоnеntаsining RichEditl оb’еktigа chаqirib оlаdi. Rаsmning pаstki qismidа kоmpilyatsiya qilingаn vа to‘plаngаn ilоvаning ishi
ko‘rsаtilgаn. TrichEdit kоmpоnеntаsi CustomRichEdit sinfining to‘g‘ridаn-to‘g‘ri hоsilаsi bo‘lib, uning хususiyatlаri, mеtоdlаri vа vоqеаlаrigа to‘liq vоrislik qilаdi.
85.
|
| |
Chart kompanentasi bilan ishlash

|
Chart kompanentasi bilan ishlash
|
bet | 17/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari37.Chart kompanentasi bilan ishlash.
Chart kompanentasi Addinational bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi biron bir narsani miqdorini diagrammalarda tasvirlash uchun ishlatiladi.Uning xususiyatlari:
38.AdoTable kompanentasi va uning xususiyatlari.
AdoTable Ado bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
39.AdoConnecton kompanentasi va uning xususiyatlari.
AdoConection Ado bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
40.DataTimepicker kompanentasi xodisalari va xossalari
Vaqt / sana tanlagich. Ushbu komponent vaqtni yoki sanani kiritish yoki ko'rsatish uchun mo'ljallangan.
41.DataSource1 komponentasivauningxususiyatlari.
DataSource1 komponentasi Data Accces kampantalari biri bo’lib u asosan bizga ma’lumotlar bazasi bilan ishlashda qo’llasak bo’ladi.
Xususiyati
42.DBGrid1 komponentasivauningxususiyatlari.
DBGrid DataControls bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
43.DBNavigator1 komponentasivauningxususiyatlari
DBNavigator DataControls bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
44.DBChart1 komponentasivauningxususiyatlari.
DBChart DataControls bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
|
| |
MainMenu kompanentasi va hodisalari

|
MainMenu kompanentasi va hodisalari
|
bet | 15/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari29.MainMenu kompanentasi va hodisalari.MainMenu Bоsh mеnyu kоmаndаlаri pаnеlini vа ulаrgа mоs kеlаdigаn tushib qоlаdigаn mеnyulаrni yarаtаdi. Bаrchа mеnyu kоmаndаlаrining idеntifikаtоrlаri mеnyuning hаr qаndаy kоnkrеt kоmаndаsigа kirish huquqigа egа bo‘lgаn Items хususiyati bilаn аniqlаnаdi, AutoMerge хususiyati Merge vа Unmerge mеtоdlаri bilаn birgаlikdа turli shаkldаgi mеnyulаrning birlаshish jаrаyonini bоshqаrаdi. Shаkl yoki birоntа bоshqа kоmpоnеntа uchun mахsus mеnyu yarаtаdi. Аgаr sichqоnchаning o‘ng tugmаsini shаklgа yoki bеrilgаn kоmpоnеntа mаnsub bo‘lgаn birоn bоshqа elеmеntgа bоsish bilаn mахsus mеnyu ekrаndа pаydо bo‘lishini хоhlаsаk, AutoPopup хususiyatining true qiymаtini o‘rnаtish kk. Vеqеа qаytа ishlаtgichi - OnPopup yordаmidа bеvоsitа mахsus mеnyuning pаydо bo‘lishi оldidаn bаjаrilаdigаn prоtsеdurаni аniqlаsh mumkin.
30.Button kompanentasi xodisalari va xossalari. Button yozuvli to‘rtburchаk tugmаni yarаtаdi. Tugmаchа bоsil-gаndа, dаsturdа birоr bir xаtti-hаrаkаt nоmlаnаdi (initsiаllаshtirilаdi). Tugmаchаlаr ko‘prоq diаlоgli dаrchаlаrdа qo‘llаnаdi. Defaultхususiyatining true qiymаti tоmоnidаn tаnlаb оlingаn yashirin tugmаchа, diаlоg dаrchаsidа hаr gаl Enter klаvishаsi bоsilgаndа, OnClick vоqеа qаytа ishlаtgichini ishgа tushirаdi. Cancel хususiyatining true qiymаti tаnlаb оlgаn uzish tugmаchаsi, diаlоg dаrchаsidа hаr gаl Escape klаvishаsi bоsilgаndа, OnClick vоqеа qаytа ishlаtgichini ishgа tushirаdi. TVutton kоmpоnеntаsi TButtonControl sinfining hоsilаsi hisоblаnаdi
31.Borland C++ Builder da mantiqiy ifodalar.
Mantiqiy operasiyalar:=&&- mantiqiy ko’paytirish (va), || - mantiqiy qo’shish (yoki), ! – mantiqiy inkor (emas). Mantiqiy operasiyalarni ixtiѐriy toifadagi sonlar 15 ustida bajarish mumkin. Agar, javob rost bo’lsa, natija 1 ga teng bo’ladi, agar javob yolg’on bo’lsa, natija 0 ga teng bo’ladi.
Masalan: (i<25 && j=64); (s16,4|| s4= =5));
Taqqoslash operasiyalari:=<|<=|>=|>|= =|!=;
Surish operasiyasi:=<<>>;
O’zlashtirish operasiyasi:=+=|-=|*=|/=|%=|>>=|<<=|=|^= ;
25>
|
| |
Основы пакета - bet 27

37
Serverlar (server)–hisoblash tarmoqlaridagi ko‗p foydalanuvchi uchun
quvvatli mikrokompyuterlar, tarmoqning barcha ish stansiyalaridan keluvchi
so‗rovlarga ishlov berish uchun ajratilgan.
Tarmoq
kompyuterlari
(network
computer)–soddalashtirilgan
mikrokompyuterlar, tarmoqda ishlashni va tarmoq resurslariga ega bo‗lishni
ta‘minlovchi, ko‗pincha ma‘lum turdagi ishlarni bajarishga maxsuslashtirilgan
(tarmoqqa ruxsat etilmagan ega bo‗lishni himoyalash, tarmoq resurslarini ko‗rishni
tashkillashtirish, elektron pochta va hokazo).
Shaxsiy kompyuterlar. Shaxsiy kompyuterlar (ShK)
mikrokompyuterlar
guruhiga taalluqli, lekin ular ommaviy tarqalganligi uchun alohida diqqatga
sazovordir. ShK tatbiq etilishdagi ommaboplik va universallik talablarini
bajarish
uchun quyidagi sifatlarga ega bo‗lishlari kerak:
narxining arzon bo‗lishi;
atrof-muhitga maxsus talabsiz alohida ishlata olishlik;
arxitekturasining moslashuvchanligi,
boshqarishda, ilm-fanda, ta‘limda,
ro‗zg‗orda va boshqa turli sohalarda tatbiq etilishiga uni moslashtirib beradi;
hech qanday maxsus tayyorgarliksiz foydalanuvchi operatsion tizimining
va boshqa dasturiy ta‘minotlarining do‗stonaligi (ishlata olishligi);
ishlashining yuqori ishonchliligi (birinchi buzilishgacha ishlash vaqti 5000
soatdan ko‗p).
Shaxsiy kompyuterlar orasida birinchi navbatda IBM (International Business
Machine Corporation) firmasining kompyuterlarini qayd qilib o‗tish kerak:
IBM PC XT (Personal Computer eXtended Technology);
IBM PC XT (Personal Computer Advanced Technology) 80286 (16-
razryadli) mikroprotsessorlarida;
IBM PS/2 8030–PS/2 8080 (PS
Personal System, quyidagilardan tashqari
barchasi PS/2 8080,-16- razryadli, PS/2 8080 – 32- razryadli);
IBM PC AT 80386 va 80486 mikroprotsessorlarida (32-razryadli);
biSystemMenu - 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari

|
1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari
|
bet | 13/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari. biSystemMenuFormada sistema menyusini ko’rinishi va ko’rinmasligini taminlaydi
. biMinimizeFormani «svernut» qilishga ruxsat berishini ta’minlaydi.
. biMaximizeFormani «Razvernut» qilishga ruxsat berishini ta’minlaydi.
WindowState
wsMaximized – Darchani to’liq ekran holda bo’lishini ta’minlaydi.
wsMinimized - Darchani yig’ilgan («svernut») xolda bo’lishini ta’minlaydi.
24.Formaning xossalari. Xossalari:
OnActivate – xodisasi qachonki forma aktiv bo’lganda yuz beradi.
OnClick – xodisasi qachonki forma ustida sichqoncha cherganda yuz beradi.
OnClose – xodisasi qachonki forma yopilganda yuz beradi.
OnCreate – xodisasi qachonki forma yaratilganda yuz beradi.
OnResize – xodisasi qachonki forma o’lchami o’zgartirilganda kattalashtirilganda yoki kichiklashtirilganda yuz beradi.
OnCloseQuery – xodisasi qachonki forma yopilish oldidan savol bilan murojat qilish uchun ishlatiladi
25.Borland C++ Builderning asosiy oynalari nechta va ular haqida ma’lumotlar keltiring
C++ Bulider oynasi ko‘rinishi odatdagidan ancha boshqacharoq bo‘lib, u o‘z ichiga beshta oynani oladi:
boshoyna - C++ Bulider Project1;
forma oynasi - Form1;
ob’ekt xossalarini taxrirlash oynasi-Object Inspector;
ob’ektlar ro‘yxatini ko‘rish oynasi - Object tree View;
dastur kodlarini tahrirlash oynasi - Unit.pas.
Bosh oyna ekranning yuqori qismida joylashgan bo‘lib, uning birinchi qatorida sarlovha, ya’ni proektning nomi joylashgan. Ikkinchi qatorda buyruqlar menyusi gorizantal ko‘rinishda joylashgan. Keyingi qatorning chap tarafida uskunalar paneli va o‘ng tarafida komponentalar politrasi joylashgan.
Buyruqlar menyusi quyidagilarni o‘z ichiga olgan:
-File (fayl) bo‘limi fayllar ustida ish bajarish uchun kerakli buyruqlarni o‘z ichiga olgan;
-Edit (taxrir) bo‘limi fayl ichidagi ma’lumotlarni taxrirlash uchun kerakli buyruqlarni o‘z ichiga olgan;
-Seerch
-View
-Compile
-Run formaniishgatushirish.
-Options
-Tolsservisxizmatidanfoydalanish.
-Help yordam chaqirish.
Forma oynasida ilovalar yaratiladi. Object Inspector oynasi ob’ekt xossalarini taxrirlash uchun xizmat qiladi. Ob’ekt xossalari bu - ob’ektga berilgan xarakteristika bo‘lib, uning ko‘rinish, joylashishi va holatidir. Masalan, Width va Height xossalari forma o‘lchamini, top va Lift esa formaning ekrandagi holati, Caption - sarlovha matnini aniqlaydi.
|
| |
Основы пакета - bet 339

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 339/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
456
Ethernet ramka formatini o'zgartirish IEEE 802.1Q standartini qo'llab-
quvvatlamaydigan tarmoq qurilmalari (bunday qurilmalar Tag-bexabar deb
nomlanadi) yorliqlar qo'yilgan ramkalar bilan ishlay olmaydi va bugungi kunda
tarmoq qurilmalarining aksariyati (xususan, Ethernet) -Tarmoqning so'nggi
tugunlarini boshqaruvchilari) ushbu standartni qo'llab-quvvatlamaydi. Shuning
uchun, IEEE 802.1Q standartini (Tag-know qurilmalari) qo'llab-quvvatlaydigan
qurilmalar bilan muvofiqligini ta'minlash uchun IEEE 802.1Q kalitlari an'anaviy
Ethernet ramkalarini, ya'ni etiketkalarsiz va ramkali freymlarni qo'llab-
quvvatlashi kerak. .
Kirish va chiqish trafigi, manbaning turiga va yo'nalishiga qarab, Tagged
freymlar va Taglanmagan freymlar tomonidan shakllantirilishi mumkin - faqat
bu holda kommutatordan tashqaridagi qurilmalar bilan moslikni ta'minlash
mumkin. Kommutator ichidagi trafik har doim Tagged turidagi paketlar orqali
hosil bo'ladi. Shuning uchun, har xil turdagi trafikni qo'llab-quvvatlash va
kalitning ichki trafikini Tagged paketlardan hosil qilish uchun, oldindan
belgilangan qoidalarga muvofiq, kommutatorning qabul qiluvchi va uzatuvchi
portlariga konvertor o'tkazilishi kerak.
2.4.1 Qo'llash qoidalari
Keling, ramkalarni kalit orqali uzatish jarayonini batafsil ko'rib chiqaylik (5-
rasm). Trafikka nisbatan, har bir o'tish porti kirish yoki chiqish bo'lishi mumkin.
Kommutatorning kirish porti qabul qilinganidan so'ng, uni keyinchalik qayta
ishlash to'g'risida qaror kirish portining oldindan belgilangan qoidalari (Ingress
qoidalari) asosida qabul qilinadi. Qabul qilingan freym Tagged tipi yoki
Taglanmagan turi bo'lishi mumkinligi sababli, kirish portining qoidalari port
tomonidan qaysi ramka turlarini qabul qilish kerakligini va qaysi qismini
filtrlash kerakligini aniqlaydi. Quyidagi variantlardan foydalanish mumkin:
faqat Tagged tipdagi freymlarni olish, faqat Taglangan turdagi freymlarni olish,
ikkala turdagi freymlarni olish. Odatiy bo'lib, barcha kalitlarga kirish portining
qoidalari ikkala turdagi freymlarni olish imkoniyatini o'rnatadi.
Shakl 5. IEEE 802.1Q mos keladigan kalitda freymni takomillashtirish jarayoni
Изм. Лист
№ документа
Подпись Дата
Лист
456
KURS ISHI5311000.0001 T.YO .
|
| |
Основы пакета - bet 340

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 340/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
457
Agar kirish portining qoidalari ma'lum bir virtual tarmoqqa (VID) a'zolik
to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan Tagged kadrni qabul qilishi
mumkinligini aniqlasa, u holda bu ramka o'zgartirmasdan uzatiladi. Va agar
virtual tarmoqqa tegishliligi haqida ma'lumotni o'z ichiga olmasdan, tegsiz
freymlar bilan ishlash qobiliyati aniqlansa, birinchi navbatda, bunday freym
kalitning kirish porti orqali Tagged turiga o'zgartiriladi (esda tutingki,
kommutator ichidagi barcha ramkalar virtual tarmoqqa tegishli yorliqlarga
ega bo'lishi kerak). .
Ushbu o'zgartirishni amalga oshirish uchun har bir kommutator portiga noyob
PVID (Port VLAN identifikatori) tayinlangan, bu port kommutator ichidagi
ma'lum bir virtual tarmoqqa tegishliligini aniqlaydi (sukut bo'yicha barcha
kommutatsiya portlarida bir xil identifikator mavjud PVID \u003d 1).
Belgilanmagan tipdagi ramka Taggedga o'zgartiriladi, buning uchun u VID
yorlig'i bilan to'ldiriladi (6-rasm). Kiruvchi tegsiz freymning VID maydoni kirish
portining PVID-ga teng ravishda o'rnatiladi, ya'ni barcha kirish tegsiz freymlari
avtomatik ravishda kiruvchi port joylashgan kommutator ichidagi virtual
tarmoqqa ulanadi.
2.4.2 Paketlarni reklama qilish qoidalari (yo'naltirish jarayoni)
Kiruvchi port qoidalariga muvofiq barcha kiruvchi freymlar filtrlanadi,
o'zgartiriladi yoki o'zgarishsiz qoldiriladi, ularni chiqish portiga o'tkazish
to'g'risida qaror paketlarni ilgari surish qoidalariga asoslanadi. Kommutator
ichidagi paketlarni targ'ib qilish qoidasi shundaki, paketlarni faqat bitta virtual
tarmoq bilan bog'langan portlar o'rtasida o'tkazish mumkin. Yuqorida ta'kidlab
o'tilganidek, har bir portga qabul qilinmagan yorliqlarni o'zgartirish,
shuningdek VID \u003d PVID identifikatori yordamida portning virtual
tarmoqqa tegishliligini aniqlash uchun foydalaniladigan PVID beriladi. Shunday
qilib, bitta kalit ichidagi bir xil identifikatorlarga ega portlar bitta virtual
tarmoq bilan bog'langan. Agar virtual tarmoq bitta kommutatsiya asosida
qurilgan bo'lsa, uning virtual tarmoqqa tegishli ekanligini aniqlaydigan PVID
port identifikatori etarli. To'g'ri, shu tarzda yaratilgan tarmoqlar bir-birini
to'ldirolmaydi, chunki har bir o'tish portiga faqat bitta identifikator mos keladi.
Shu ma'noda, yaratilayotgan virtual tarmoqlar portga asoslangan virtual
tarmoqlar kabi moslashuvchan bo'lmaydi. Biroq, IEEE 802.1Q standarti
boshidanoq kengaytiriladigan virtual tarmoq infratuzilmasini qurish uchun
ishlab chiqilgan va bu portga asoslangan VLAN texnologiyasiga nisbatan asosiy
afzalligi. Ammo tarmoqni bitta kalitdan tashqarida kengaytirish uchun faqat
port identifikatorlari etarli emas, shuning uchun har bir port turli xil VID-larga
ega bo'lgan bir nechta virtual tarmoqlar bilan bog'lanishi mumkin.
Agar paketning manzil manzili paketning o'zi bilan bir xil virtual tarmoqqa
tegishli bo'lsa (paket VID va VID porti yoki VID paketi va PVID porti mos kelishi
Изм. Лист
№ документа
Подпись Дата
Лист
457
KURS ISHI5311000.0001 T.YO .
|
| |
Основы пакета - bet 26

33
- boshqa kompyuterlar bilan apparat va dasturiy mosligi;
tarmoqni quvvatlashi va boshqalar.
An‘anaviy meynfreymning tashqi ko‗rinishi 1.8-rasmda keltirilgan.
Kichik kompyuterlar. Kichik kompyuterlar (mini-EHM )-ishonchli, uncha
qimmat bo‗lmagan, foydalanishda qulay kompyuterlar, meynfreymlarga qaraganda
bir muncha kam imkoniyatlarga ega. Mini-kompyuterlar (ulardan eng quvvatlilari
supermini-kompyuterlar) quyidagi ko‗rsatkichlarga ega bo‗ladi:
unumdorligi – 1000 MIPS gacha;
asosiy xotira sig‗imi – 8000 Mbaytgacha;
diskli xotira sig‗imi – 1000 Gbaytgacha;
qo‗llanadigan foydalanuvchilarning soni–16–1024.
Mini-kompyuterlarning barcha modellari 32, 64 va 128–razryadli
mikroprotsessorlar to‗plamlari asosida loyihalashtiriladi. Ularning
asosiy xususiyatlari:
aniq tatbiq sohasidan kelib chiqqan holda unumdorlikning keng
oralig‗i;
axborotni kiritish-chiqarish tizimli vazifasining ko‗pchiligini apparatli
joriy etilishi;
ko‗p protsessorli va ko‗p mashinali tizimlarni oddiy joriy etilishi;
uzilishlarga ishlov berishning yuqori tezligi;
turli uzunlikdagi axborotlar o‗lchami bilan ishlash imkoniyati;
34
1.8-rasm. Katta hisoblash mashinasining tashqi ko„rinishi.
Mini-kompyuterlarning afzalliklariga quyidagilar kiradi:
- yuqori modulli o‗ziga xos arxitekturasi;
- meynfreymlarga qaraganda unumdorlik/narx nisbatining yaxshiligi;
- hisoblashlarning yuqori aniqligi.
35
Mini-kompyuterlar boshqaruvchi hisoblash majmua sifatida ishlatilishga
mo‗ljallangan. Ushbu majmualarga xos bo‗lgan tashqi qurilmalarning ko‗p turliligi
protsessorlararo aloqa bloklari bilan to‗ldirilgan, uning sharofati bilan tarkibi
o‗zgaruvchan hisoblash tizimlarini joriy etilishi ta‘minlanadi. Mini-kompyuterlarni
texnologik jarayonlarni boshqarishda ishlatishdan tashqari, ko‗p foydalanuvchilar
uchun mo‗ljallangan hisoblash tizimlarida, avtomatlashtirilgan loyihalash
tizimlarida, murakkab bo‗lmagan obyektlarni modellashtirish tizimlarida va sun‘iy
intellekt tizimlarida muvaffaqiyatli ishlatilmoqda.
Hozirgi zamonaviy mini-kompyuterlar avlodining boshlovchisi DEC
firmasining (AQSH) PDP-11 kompyuterlari hisoblanadi va Rossiyada ishlab
chiqarilgan SM EVM (Sistema Malix EVM-EHM Kichik Tizimi): SM-1, -2, -3, -4,
-1400, -1700 va hokazo. Hozirgi vaqtda PDP-11 mini-kompyuterlar oilasi ko‗p
sonli modellarni o‗z tarkibiga oladi, VAX-11 dan VAX-3600 gacha; mini-
kompyuterlarning quvvatli guruh modellariga 8000 (VAX-8250, -8820);
supermini-kompyuterlarning guruh modellariga 9000 (VAX-9410, -9430) kiradi va
hokazo.
VAX modellari keng oraliqdagi ko‗rsatkichlarga ega:
protsessorlar soni–1 dan 32 tagacha;
unumdorligi–10 dan 1000 MIPS gacha;
asosiy xotira sig‗imi–512 Mbaytdan 2 Gbaytgacha;
diskli xotira hajmi–50 Mbaytdan 500 Gbaytgacha;
kiritish-chiqarish kanallar soni–64 tagacha.
VAX mini-kompyuterlari shu guruh kompyuterlari ko‗rsatkichlarining to‗liq
oralig‗ini qoplaydi va ular orasidagi chegarani hamda meynfreymlar o‗rtasidagi
chegarani yuvib yuboradi.
Boshqa mini-kompyuterlar o‗rtasidagi quyidagilarni qayd qilib o‗tishimiz
kerak:
bir protsessorli: IBM 4381, HP 9000;
|
IEEE 802.1Q asosida virtual tarmoqlar

|
IEEE 802.1Q asosida virtual tarmoqlar Pdf ko'rish
|
bet | 338/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1) 2.4 IEEE 802.1Q asosida virtual tarmoqlar.agar ko'plab kalitlarga ega
rivojlangan tarmoq infratuzilmasi mavjud bo'lsa, IEEE 802.1Q texnologiyasi
virtual tarmoqlarni yaratish uchun yanada samarali echim bo'ladi. IEEE 802.1Q
standartiga asoslangan virtual tarmoqlarda, uzatilgan Ethernet ramkalarning
ma'lum bir virtual tarmoqqa tegishliligi to'g'risidagi ma'lumotlar uzatilayotgan
ramkaning o'zida joylashtirilgan. Shunday qilib, IEEE 802.1Q standarti tarmoq
orqali VLAN ma'lumotlarini uzatish imkonini beruvchi Ethernet ramkasining
tuzilishidagi o'zgarishlarni belgilaydi.
Ethernet freymiga 4 baytlik teg qo'shilgan - bu freymlarga teglangan freymlar
deyiladi. Qo'shimcha bitlarda virtual tarmoqqa tegishli Ethernet ramkasi va
uning ustuvorligi to'g'risida ma'lumotlar mavjud (4-rasm).
Qo'shilgan ramka yorlig'i ikki baytli TPID (Tag Protocol identifikatori) va ikki
baytli TCI (Tag Control Information) maydonini o'z ichiga oladi. TCI maydoni,
o'z navbatida, Priority, CFI va VID maydonlaridan iborat. 3 bitli Priotity
maydoni sakkizta mumkin bo'lgan kvadrat ustuvorlik darajasini belgilaydi. 12
bitli VID (VLAN ID) maydoni virtual tarmoq identifikatoridir. Ushbu 12 bit 4096
turli xil virtual tarmoqlarni aniqlashga imkon beradi, ammo 0 va 4095
identifikatorlari maxsus foydalanish uchun ajratilgan, shuning uchun 802.1Q
standartida 4094 virtual tarmoqlarni aniqlash mumkin. 1 bitli CFI (Canonical
Format Indicator) maydoni boshqa tarmoq turlarining (Token Ring, FDDI)
Ethernet magistraliga uzatiladigan maydonlarini ko'rsatish uchun ajratilgan va
Ethernet ramkalari uchun har doim 0 bo'ladi.
Изм. Лист
№ документа
Подпись Дата
Лист
455
KURS ISHI5311000.0001 T.YO .
|
| |
Основы пакета - bet 341

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 341/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
458
mumkin) bo'lsa, unda bunday paketni uzatish mumkin. Agar uzatilayotgan
ramka chiqish porti hech qanday tarzda ulanmagan virtual tarmoqqa tegishli
bo'lsa (VID paketi portning PVID / VIDiga mos kelmasa), unda freym uzatilishi
va bekor qilinishi mumkin emas.
2.4.3Egress qoidalari
Kommutator ichidagi freymlar chiqish portiga o'tkazilgandan so'ng, ularni
keyingi konvertatsiya qilish chiqish portining qoidalariga bog'liq. Yuqorida
aytib o'tilganidek, kommutator ichidagi trafik faqat Tagged tipdagi paketlar
orqali yaratiladi va kiruvchi va chiquvchi trafik ikkala turdagi paketlar orqali
ham shakllanishi mumkin. Shunga ko'ra, chiqish portining qoidalari (yorliqlarni
boshqarish qoidasi - Tag boshqarish) Tagged freymni Etikatsiz formatga
o'zgartirish yoki yo'qligini aniqlaydi.
Har bir almashtirish porti Tagged yoki Etikatsiz Port sifatida sozlanishi
mumkin. Agar chiqish porti Tagged port sifatida belgilangan bo'lsa, chiquvchi
trafik virtual tarmoqqa tegishliligi haqidagi ma'lumotlarga ega Tagged tipdagi
freymlar tomonidan yaratiladi. Shuning uchun, chiqish porti freymlar turini
o'zgartirmaydi, ularni kommutator ichida bo'lgani kabi bir xil qoldiradi.
Belgilangan portga faqat IEEE 802.1Q standartiga mos keladigan qurilma
ulanishi mumkin, masalan, ushbu standartning virtual tarmoqlari bilan
ishlashni qo'llab-quvvatlaydigan kalit yoki tarmoq kartasi bilan server.
Agar kommutatorning chiqish porti "Belgilanmagan port" deb belgilangan
bo'lsa, unda barcha chiquvchi ramkalar Untagged turiga o'zgartiriladi, ya'ni
virtual tarmoqqa tegishli bo'lgan qo'shimcha ma'lumotlar ulardan o'chiriladi.
Ushbu portga har qanday tarmoq moslamasini, jumladan IEEE 802.1Q
standartiga mos kelmaydigan kalitni yoki tarmoq kartalari ushbu standartning
virtual tarmoqlari bilan ishlashni qo'llab-quvvatlamaydigan oxirgi
kompyuterlarni ulashingiz mumkin.
Изм. Лист
№ документа
Подпись Дата
Лист
458
KURS ISHI5311000.0001 T.YO .
|
| |
Основы пакета - bet 33

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
44
Arifmetik-mantiqiy qurilma (AMQ) barcha arifmetik va mantiqiy
operatsiyalarni sonli va belgili axborotlar ustida bajarish uchun mo‗ljallangan
(kompyuterlarda operatsiyalarning bajarilishini tezlatish uchun AMQ ga
qo‗shimcha matematik soprotsessor ulanadi).
Mikroprotsessor xotirasi (MPX) bevosita yaqin taktlarda axborotni qisqa
vaqt saqlash, yozish va uzatish uchun ishlatilishga mo‗ljallangan; kompyuterni
yuqori tezlik bilan ta‘minlash uchun MPX registrlarda qurilgan, tezkor
mikroprotsessorning samarali ishlashi uchun asosiy xotira esa har doim ham zarur
bo‗lgan axborotni yozish, qidirish va o‗qish tezligini ta‘minlab bera olmaydi.
Registrlar–xotiraning turli uzunlikdagi tezkor yacheykalaridir (OX yacheykasidan
farqli, ularda standart uzunligi 1 bayt va tezligi ancha kam).
Mikroprotsessorning interfeys tizimi ShK ni boshqa qurilmalari bilan ulash
va aloqasini tashkil etish uchun mo‗ljallangan; o‗z tarkibiga MP ning ichki
interfeysini, buferli xotira registrlarini va kiritish-chiqarish portlarini boshqarish
sxemalarini hamda tizimli shinani oladi.
Interfeys (interface)–kompyuter qurilmalarining samarali muloqotini
ta‘minlab beruvchi ulanish va aloqa vositalar majmuasi.
Kiritish-chiqarish portlari (I/O ports)–ShK interfeys tizimining elementlari,
ular orqali MP boshqa qurilmalar bilan axborot almashadi.
Takt impulslar generatori elektor impuls ketma-ketliklarini hosil qiladi,
uning
chastotasi
tizimli
shinaning
takt
chastotasini
aniqlab
beradi.
Mikroprotsessorning takt chastotasi ancha yuqori, u shinaning takt chastotasini N
marta oshirilganiga teng (N chastota ko‗paytiruvchisidir). Ikkita impuls
oralig‗idagi vaqt bitta takt vaqtini aniqlab beradi, yoki oddiy qilib mashinani
ishlash takti deb aytiladi. Takt impulslar generatorining chastotasi shaxsiy
kompyuterning asosiy ko‗rsatkichlaridan biri bo‗lib, ko‗pincha uning ishlash
tezligini aniqlab beradi, chunki hisoblash mashinasida har bir operatsiya maʻlum
taktlar sonida bajariladi.
|
| |
Основы пакета - bet 32

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
43
Kompyuterning asosiy bloklari, ularning vazifalari va ko‗rsatkichlari
Shaxsiy kompyuterning tarkibiy sxemasi 1.11-rasmda keltirilgan.
1.11-rasm. Shaxsiy kompyuterning tarkibiy sxemasi.
Mikroprotsessor. Mikroprotsessor (MP)–shaxsiy kompyuterning markaziy
qurilmasi bo‗lib, kompyuterning barcha bloklarini boshqarish va axborotlar ustida
arifmetik hamda mantiqiy operatsiyalarni bajarish uchun mo‗ljallangan.
Boshqarish qurilmasi (UU) kerakli vaqt momentlarida kompyuterning
barcha bloklariga ma‘lum boshqarish signallarini (boshqarish impulslarini)
bajarilayotgan
operatsiyalarning
xususiyatlaridan
va
oldingi
bajarilgan
operatsiyaning natijasidan kelib chiqqan holda beradi; bajarilayotgan operatsiya
ishlatadigan xotira yacheykasining manzilini hosil qiladi va bu manzilni
kompyuterning tegishli blokiga uzatadi; boshqarish qurilmasi tayanch impulslar
ketma-ketligini takt impulslar generatoridan oladi.
Mikroprotsessorning tarkibiga bir necha komponentlar kiradi:
Matematik
soprotsessor
Mikroprotsessor
Arifmetik
mantiqiy-
qurilma (AMQ)
Mikroprotsessor
xotirasi
Boshqarish
qurilmasi
Takt impulslar
generatori
I
n
t
e
r
f
e
y
s
t i
z
i
m
i
Doimiy xotira
qurilmasi (DXQ)
Operativ xotira
qurilmasi (OXQ)
Asosiy xotira
Qattiq magnit
diskdagi
jamlovchi
Yumshoq magnit
diskdagi
jamlovchi
Tashqi xotira
KMDJ adapteri
YMDJ adapteri
Tizimli shina
Videoadapter
Printer
adapteri
Manba
Tarmoq
adapteri
Taymer
Aloqa kanali
Kо‗rsatuv
monitori
Printer
Klaviatura interfeysi
Klaviatura
|
| |