nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13

|
RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13
|
bet | 4/24 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #116909 |
Bog'liq RADİOİDARƏETMƏ SİSTEMLƏRİ 2023(1)13.4. Komanda idarə sistemləri
İdarəetmə məntəqəsindən radiokomandalar vasitəsilə mərminin kinematik trayektoriya üzərində saxlayan tuşlama komanda idarəetmə sistemi adlanır. Radiotexniki qurğuların yerləşməsindən asılı olaraq iki tip komanda idarəetmə mövcuddur: birinci və ikinci tip sistemlər. Birinci tip sistemlər hədəfin koordinatları mərmiyə nisbətən təyin edilir (şək.13.10) və ölçmənin nəticələri mərmidən idarə məntəqəsinə verilir və nəticədə idarə komandası formalaşdırılır. Komandalar ya avtomatik olaraq hesablama maşınları ilə, ya da əl ilə operator tərəfindən formalaşdırılır.
Şək. 13.10. Hədəfin koordinatlarını mərmiyə nisbətən təyin edən sistem. İEM- idarə etmə mərkəzi
Birinci tip sxemə müşahidə RLS-i, hədəfin koordinatlarını təyin edən RLS, mərminin dəqiq koordinatlarını təyin edən RLS, hesablayıcı-həlledici qurğu və komanda vericisi daxildir. Mərmini avtomatik müşayiət edən RLS istifadə edilir. Hesablayıcı- həlledici qurğu hədəf və mərminin Ani koordinatlarına əsasən onların kinematik trayektoriyalarını təyin edir, qabaqlamanı hesablayır və analoq şəklində siqnallar hasil edir. Bu siqnallar kodlanır və komanda radioxətti vasitəsilə mərmiyə verilir.
Tuşlamanın son mərhələsində komanda idarə sistemi özü-özünə tuşlama rejiminə keçməyi nəzərə alır (şək.13.11).
Şək.13.11. Özü-özünə tuşlama rejiminə keçməsi rejimi. İEM-idarəetmə məntəqəsi
Шяк. 88 Борт радиотехники комплекси
İkinci tip komanda idarə sistemində hədəfin mərmiyə nisbətən vəziyyəti bort RLS-i tərəfindən təyin edilir və koda çevrildikdən sonra radiokanal vasitəsilə idarə məntəqəsinə translyasiya olunur. Qəbuledici hədəfin vəziyyətini düzbucaqlı koordinat sistemində bərpa edir. Operator hədəf ilə mərmi arasında qalan məsafəyə nəzarət edir. Bu hal hava-yer və yer-yer mərmiləri üçün göstərilir (şək.13.10).
мярминин оху
командалар
борт
идаря
орган
БРК
İnformasiyanın radiokanallar vasitəsi ilə verilməsi üçün çoxkanallı rabitə sistemlərindən geniş istifadə edilir. Bu sistemlərdə kanallar tezliyə, zamana və məntiqə görə bir-birindən ayrılırlar.
|
| |
Tuşlama metodları - RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13

|
RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13
|
bet | 3/24 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #116909 |
Bog'liq RADİOİDARƏETMƏ SİSTEMLƏRİ 2023(1)13.3. Tuşlama metodları
Mərminin hədəfə avtomatik tuşlanması hədəfin və mərminin φm(x,y,z) koordinatları arasındakı fərq
qeyri-əlaqələnmə siqnalı yaradır. Bu siqnal mərminin hərəkətini elə idarə edir ki, koordinatlar arasındakı fərq sıfra qədər azalır və mərminin hədəfə düşməsi təmin edilir. Qeyri-əlaqələnmə siqnalının yaranma qaydası tuşlanma metodu və mərminin hədəfə yaxınlaşma (kinematik) trayektoriyası ilə təyin edilir.
Mərminin real hərəkəti dinamik (DT) və faktik (FT) trayektoriyalar üzrə baş verir. Bu trayektoriyalar mərminin ətalətliliyini idarə sisteminin xüsusiyyətlərini və xarici maneələrin təsirini nəzərə alır. Mərminin hədəflə görüşünə qədər uçduğu trayektoriya kinematik trayektoriya (KT) adlanır (şək.13.6).
Şək.13.6. Kinematik trayektoriya
Əgər bütün uçuş müddətində mərmi idarə nöqtəsi ilə hədəfi birləşdirən düz xətt üzərində saxlanarsa, belə tuşlanma üç nöqtəli tuşlanma adlanır.
Tuşlanmada yalnız mərmi və hədəf iştirak edərsə, belə tuşlanma metodu ikinöqtəli metod adlanır. Mərminin əvvəlcədən seçilmiş nöqtəyə düşməsini təmin edən ikinöqtəli tuşlanmanın bir neçə metodu mövcuddur: sabit qabaqlama və paralel yaxınlaşma metodları.
Sabit qabaqlama metodu realizə edildikdə hərəkət zamanı mərminin sürət vektoru ilə mərmi və hədəfi birləşdirən düz xətt arasındakı bucaq sabit olmalıdır (şək.13.7). Bu bucaq qabaqlama bucağı adlandırılır və o, sıfır olduqda tuşlanma xalis izlənmə adlanır.
Şək.13.7. Sabit qabaqlama metodu
Bu üsulla böyük sürətlə uçan hədəfi qabaqlamaq çox çətindir, çünki hədəf ilə mərmi bir-birinə yaxınlaşdıqca mərminin trayektoriyası kəskin əyilir, yəni əyrilik radiusu azalır. Bu, mərmiyə təsir göstərən qüvvələrin artmasına, yəni həddən artıq yüklənməsinə səbəb olur ki, nəticədə mərmi öz hərəkət trayektoriyasından çıxa bilər.
Paralel yaxınlaşma metodu realizə edildikdə mərmi hərəkət etdikcə onu hədəf ilə birləşdirən düz xətt özünə paralel olaraq sürüşür (şək.13.8). Bu halda mərminin trayektoriyası düzxətli olur və ona heç bir qüvvə təsir etmir və hərəkət daha dayanıqlı olur.
Şək.13.8. Paralel yaxınlaşma metodu
Şək. 13.9. İdarə olunan obyektlər.
KV- komanda vericisi, HHQ-hesablama –həlledici qurğu
|
| |
Uyga vazifa - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 22/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XUyga vazifa:
1.“B” va “C” toifa avtotransport vositalarining tuzilishi.
2. Yuk va yengil avtomobillarning vazifasi.
3. Ularning umumiy tuzilishi.
“TASDIQLAYMAN”
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
U.Aminov ________
(Imzo)
“____”______20__yil
2. Mavzu: Avtotransport vositalarining qisqacha texnik tavsiflari. Boshqaruv organlari.
O’QUV MASHG'ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ______ ta
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulotning rejasi:
|
1. Avtotransport vositalarining qisqacha texnik tavsiflari.
2. Vazifasiga ko’ra avtomobil turlari.
3. Boshqaruv organlari.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: ”Avtotransport vositalarining qisqacha texnik tavsiflari. Boshqaruv organlari.” mavzusi bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish bilimlarini mustahkamlash.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Avtotransport vositalarining qisqacha texnik tavsiflarini aytib beradi.
2. Vazifasiga ko’ra avtomobil turlarini aytib beradi.
3. Boshqaruv organlarini tushuntirib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
1. Avtotransport vositalarining qisqacha texnik tavsiflarini bilib oladilar.
2. Vazifasiga ko’ra avtomobil turlarini bilib oladilar.
3. Boshqaruv organlarini tushunib oladilar.
|
|
|
| |
Tómendegi aytimlardan qaysi biri predikat esaplanadı? Eger juwap awa bolsa, predikat túrin anıqlań

|
Tómendegi aytimlardan qaysi biri predikat esaplanadı? Eger juwap awa bolsa, predikat túrin anıqlań
|
Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 22,04 Kb. | | #110707 |
Bog'liq перевод1
2.2.1 Predikatlar.
1. 1 Tómendegi aytimlardan qaysi biri predikat esaplanadı? Eger juwap awa bolsa, predikat túrin anıqlań:
3. Lena hám Dima;
4. ;
5. kásiplik awqamı aǵzası, bul jerde toparıńizdaǵi studentler kópligi;
6. Belarus paytaxtı, bul jerde Minsk, Brest ;
7. dáryası teńizine quyıladı, bul jerde Volga, Ural, Dnepr, Neman}, Kaspiy, Qara .
1.2 Natural sanlar kompleksine kiriwshi har qiyli -orınlı predikatlarǵa mısallar keltiriń.
1.3 Pútkil sanlar kompleksinde predikatlarǵa mısallar keltiriń.
1. orinlaniwshi;
2. birdeyine jalǵan;
3. birdeyine shin;
4. hám sonday aytimlar, orinlaniwshi, biraq birdeyine shin emes;
5. olardıń hár biri birdeyine shin emes, biraq birdeyine shin;
6. hám lar sonday aytimlar birdeyine shin boladi;
7. olardıń hár biri birdeyine jalǵan emes, biraq birdeyine jalǵan;
8. sonday bolsın, birdeyine duris bolsın.
1.4 Pútin sanlar kópligindegi hám predikatlarina sonday mısallar keltiriń, nátiyjede tiń dawami bolsın.
2.2.2 Kvantorlar.
2.1 Tómendegi ańlatpalardi shinliqqa tekseriń:
bul jerde
bul jerde
bul jerde
bul jerde
bul jerde
bul jerde
bul jerde
bul jerde
2.2 “ tiń anasi” predikati bolsın. Tómendegi ańlatpalardi oqiń hám olardiń shinligin aniqlań ( hayallar kópligine tiyisli, barlıq adamlar kópligi):
2.3 Tómendegi predikatlardiń tipin aniqlań hám pútin sanlar kópligindegi jaylasiw izbe-izligin korsetiń:
2.4. Pútin sanlar kópliginde predikatlar dúziń:
1. sonday, birdeyine shin boladı;
2. qanaatlandirsa, birdeyine jalǵan boladi;
3. sonday, birdeyine jalǵan;
4. qanaatlandirsa, birdeyine shin boladi.
2.5. Tómendegi ańlatpalardı oqiń hám qaysisi shin yaki jalǵan ekenligin anıqlań. Barlıq ózgeriwshiler haqiyqiy sanlar kópligine jatadi dep esaplansin:
2.6. Haqiyqiy sanlar kópliginde berilgen predikatlardi ajiratiń.
2.2.3 Predikatliq logika formulaları.
1-mısal: Formuladaǵı qawıslardı tikleń
Sheshiliwi. Kvantorlar aytimlarǵa qaraǵanda kúshlilew boladi. Sol sebepli qawıslar birinshi náwbette kvantrlarǵa qoyıladı. Qawıslar formulanıń aniqlamasina qaray jaylastırıladı. Bul aniqlamaniń 2-bántine qaray formula bolıp tabıladı. Sol sebepli 3-bántine tiykarlanip formula bolıp tabıladı. Bunnan soń jáne tap sol tiykarda ańlatpası da formula bolıp tabıladı. Tap sonday etip, biz da formula dep alamız.
Kvantorlar ushin qawislardi qoyip shiǵamiz: . Endi tek ǵana ańlatpalar ushin qawislardi qoyiw qaldi:
.
3.1. Qawıslardı qayta tikleń:
3.2. Múmkin bolǵaninsha qawislardi qisqartpań:
|
| |
Mustaqil ta`lim - Chilangari kasbi bo’yicha

Mustaqil ta`lim: Startyorning vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
|
1
|
14
|
Mavzu: Elektr energiyasining manbai va istemolchilari.
Mashg`ulot mazmuni: O’t oldirish tizimining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
N
|
2
|
O’t oldirish tizimining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
|
O’t oldirish tizimining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
O’t oldirish tizimining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
Mustaqil ta`lim: O’t oldirish tizimining vazifasi
|
|
1
|
15
|
Mavzu:Transmissiyanig vazifasi va umumiy tuzilishi.
Mashg`ulot mazmuni: Transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi.
|
N
|
2
|
Turli yuritmali transmissiyalarning sxemalari.
|
Tezkor savollar
|
Turli yuritmali transmissiyalarning sxemalari.
|
Turli yuritmali transmissiyalarning sxemalari.
|
Mustaqil ta`lim: Turli yuritmali transmissiyalarning sxemalari.
|
|
1
|
16
|
Mavzu:Transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi.
Mashg`ulot mazmuni: Bir va bir nechta yetaklovchi o’qli transmissiyalarning sxemalari.
|
N
|
2
|
Bir va bir nechta yetaklovchi o’qli transmissiyalarning sxemalari. Transmissiya agregatlarini, uzellarini va detallarini moylash usullari.
|
|
Transmissiya agregatlarini, uzellarini va detallarini moylash usullari.
|
Bir va bir nechta yetaklovchi o’qli transmissiyalarning sxemalari. Transmissiya agregatlarini moylash usullari.
|
Mustaqil ta`lim: Transmissiya agregatlarini, uzellarini va detallarini moylash usullari.
|
N
|
1
|
17
|
Mavzu Transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi.
Mashg`ulot mazmuni:
Uzatmalar qutisining vazifasi.
|
N
|
2
|
Uzatmalar qutisining turlari. Uzatmalar nisbati. Uzatmalarni almashtirish sxemasi.
|
Xabarla
shib o`rganish usuli qoidasi
|
Uzatmalar nisbati. Uzatmalarni almashtirish sxemasi.
|
Uzatmalar qutisining turlari. Uzatmalar nisbati. Uzatmalarni almashtirish sxemasi.
|
Mustaqil ta`lim: Transmissiyada sodir bo’ladigan nosozliklar.
|
|
1
|
18
|
|
Mavzu Transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi.  
Mashg`ulot mazmuni

Mavzu Transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi.
Mashg`ulot mazmuni: Uzatmalar qutisining tuzilishi va ishlashi.
|
N
|
2
|
Uzatmalar qutisining tuzilishi va ishlashi. Taqsimlash qutisining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
|
Uzatmalar qutisining tuzilishi va ishlashi. Taqsimlash qutisining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
Uzatmalar qutisining tuzilishi va ishlashi. Taqsimlash qutisining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
Mustaqil ta`lim: Taqsimlash qutisining vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
|
1
|
19
|
Mavzu: Yurish qismi.
Mashg`ulot mazmuni:
Yurish qismi. Oldingi boshqariladigan ko’prik.
|
N
|
2
|
Oldingi osmaning vazifasi va tuzilishi. Oldingi osma detallarining ishlashi.
|
Tezkor savol javob
|
Oldingi osmaning vazifasi va tuzilishi. Oldingi osma detallarining ishlashi.
|
Oldingi osmaning vazifasi va tuzilishi.
|
Mustaqil ta`lim: Oldingi osma detallarining ishlashi.
|
|
1
|
20
|
Mavzu: Yurish qismi.
Mashg`ulot mazmuni: Osmalarning turlari.
|
N
|
2
|
Osmalarning turlari. Amortizatorlarning vazifasi va ishlashi.
|
|
Osmalarning turlari. Amortizatorlarning vazifasi va ishlashi.
|
Osmalarning turlari. Amortizatorlarning vazifasi va ishlashi.
|
|
Mustaqil ta`lim - Chilangari kasbi bo’yicha

Mustaqil ta`lim:
Elektr jixozlaridan foydalanishda xavfsizlik qoidalari.
|
|
1
|
34
|
Mavzu: Xavfsizlik texnikasi va atrof-muxitni muxofaza qilish.
Mashg`ulot mazmuni: Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish qoidalari.
|
A
|
2
|
Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish qoidalari.
|
|
Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish qoidalari.
|
Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish qoidalari.
|
Mustaqil ta`lim: Texnik xizmat ko’rsatish va mayda nosozliklarni tuzatishda mexnat muxofazasi.
|
|
1
|
35
|
Mavzu: “B” toifadagi avtotransport vositalarida amalda uchraydigan nosozliklar va ularni bartaraf qilish usullari.
Mashg`ulot mazmuni: Dvigatel ishga tushmayapti.
|
N
|
2
|
Dvigatelni ishlashida turli xil shovqinlar mavjud. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.
|
Aqliy xujum
|
Dvigatelni ishlashida turli xil shovqinlar mavjud. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.
|
Dvigatelni ishlashida turli xil shovqinlar mavjud. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.
|
Mustaqil ta`lim: Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi.
|
|
1
|
36
|
|
Mustaqil ta`lim - Chilangari kasbi bo’yicha

12
|
Mavzu: Elektr energiyasining manbai va istemolchilari.
Mashg`ulot mazmuni: Elektrolit va u bilan ishlaganda extiyot choralari.
|
N
|
2
|
Elektrolit va u bilan ishlaganda extiyot choralari.
Akkumulyator batareyalariga texnik xizmat ko’rsatish.
|
|
Elektrolit va u bilan ishlaganda extiyot choralari. Akkumulyator batareyalariga texnik xizmat ko’rsatish.
|
Elektrolit va u bilan ishlaganda extiyot choralari. Akkumulyator batareyalariga texnik xizmat ko’rsatish.
|
13
|
Mavzu: Elektr energiyasining manbai va istemolchilari.
Mashg`ulot mazmuni: Generatorning vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
N
|
2
|
Tashqi yoru’lik asboblari, yorug’lik va tovush ishorasi, nazorat-ulchov asboblari, oyna tozalagich va oyna yuvgichlar, salonni isitish
|
Guruxlar uchun o`quv topshirig`i
|
Tashqi yorug’lik asboblari, yorug’lik va tovush ishorasi, nazorat-ulchov asboblari, oyna tozalagich va oyna yuvgichlar.
|
Generatorning vazifasi, tuzilishi va ishlashi.
|
Tasdiqlayman "Ammofos-Maxam" aj bosh mexanigi U. X. Sa'dullayev

|
Tasdiqlayman "Ammofos-Maxam" aj bosh mexanigi U. X. Sa'dullayev
|
bet | 1/22 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 71,57 Kb. | | #148519 |
Bog'liq AbdurahimTest savollari TQMS Elektrgazpayvandchi II toifa
Tasdiqlayman
"Ammofos-Maxam" AJ
Bosh mexanigi
____________ U.X. Sa'dullayev
________________ 2023-yil.
TEST SAVOLLARI
Ta'mirlash qurilish-montaj sexi
“Elektrgazpayvandchi”
II-toifa
kasbi bo`yicha savollar to`plami.
Ijrochi: TQMS boshligʻi B.A. Yunusov
“Elektrgazpayvandchi” kasbi bo`yicha test savollari to`plami.
II-toifa
1. Elektrgazpayvandchi bo`lib kimlar ishlashi mumkin?
A. 18 yoshga to`lgan, kasb bo`yicha o`qigan, mustaqil ishlashga ruxsati bor.
B. 19 yoshga to`lgan, kasb bo`yicha o`qigan, mustaqil ishlashga ruxsati bor.
C. 18 yoshga to`lgan, kasb bo`yicha o`qigan bo`lishi shartmas, mustaqil ishlashga ruxsati bor.
D. 18 yoshga to`lgan, kasb bo`yicha o`qigan, mustaqil ishlashga ruxsati bo`lishi shartmas.
2. Elektrgazpayvandchi lavozimiga………..tayinlanadi.
A. boshliq tavsiyasi va korxona raisi buyrugi bilan
B. boshliq va korxona raisi buyrugi bilan
C. boshliq buyrugi va korxona raisi tavsiyasi bilan
D. boshliq tavsiyasisiz va korxona raisi buyrugi bilan
3. Elektrgazpayvandchi amaliyot davri necha kundan iborat?
A. 5 kundan 1 oy gacha
B. 15 kundan 2 oy gacha
C. 20 kundan 2 oy gacha
D. 10 kundan 1 oy gacha
4. Yangi ishga qabul qilingan elektrgazpayvandchi o`qish davri necha kundan iborat bo`ladi?
A. 5oy
B. 3oy
C. 6oy
D. 1oy
5. Elektrgazpayvandchi bilimini tekshirish va mustaqil ishlashga ruxsat berish imtixoni qancha vaqt oralig`ida bo`ladi?
A. bir yilda bir marta
B. bir yilda ikki marta
C. bir yilda to`rt marta
D. bir yilda o`n ikki marta
6. Bilimni tekshirish sex malaka komissiyasi tarkibi kamida necha kishidan iborat bo`lishi kerak?
A. 4
B. 6
C. 10
D. 3
|
| |
Hisob va biznes

|
Hisob va biznes
|
bet | 1/2 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #125018 |
Bog'liq 3-4-5 amaliy mashgulot BHAT 7-variant
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT TRANSPORT UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“HISOB VA BIZNES” KAFEDRASI
“BUXGALTERIYA HISOBINING AXBOROT TIZIMLARI” FANIDAN
3-4-5 AMALIY MASHG’ULOTI
Mavzu: “Xo`jalik operatsiyalarining hisob” jurnalini yuritish
Bajaruvchi: BXT-2 guruh talabasi:
Baxshilloyeva D. H.
Tekshirdi: Sultanova S.M.
TOSHKENT-2023
3-4-5-AMALIY MASHG’ULOTI
Mavzu: “Xo`jalik operatsiyalarining hisob” jurnalini yuritish
Kalit so`zlar: xo`jalik operatsiyalari, schyotlar bo`yicha oy boshiga qoldiqlari, aylanma-saldo balans qaydnomasi.
Ishdan maqsad: EXCEL 7.0-jadvalli protsessorni ishlatgan holda xo`jalik operatsiyalari jurnalini avtomatlashtirilgan ko`rinishda boshqarish va unda asosan “Asosiy kitob” va aylanma-saldo qaydnomasini shakllantirish.
Dastlabki ma`lumotlar
1. Xo`jalik operatsiyalari jurnali (2-ilova);
2. Buxgalteriya hisobi bo`yicha oy boshiga qoldiq; (3-ilova).
Amaliy mashg’ulotni bajarish tartibi
1. “Xo`jalik operatsiyalari jurnali” ish jadvalini tuzish uchun quyidagicha izchillikda harakatlar bajaradilar:
1.1. Jadvalni tayyorlash – topshiriq ustunlar, shakltlar kengligi, hisoblash rejimi.
2. “Shapkalar” va jadvallar sarlavhalarini tashkil qilish (shakllantirish).
2.1. Davr boshiga schyotlardagi qoldiqlarni kiritish (schyotlar bo`yicha oy uchun qoldiq).
2.2. Jurnal operatsiyasiga kiritish: operatsiyalarning tartiblangan raqami, xo`jalik operatsiyalarining tugagan sanasi, unga mundarija yozish, schyotlar raqamlari (debet va kreditlarda).
3. Jadvallarni asosiy kitobga har bir schyot bo`yicha alohida debet va kredit bo`yicha tashkil qilish;
3.1. Unga ma`lumotlar va formulalar yozish;
3.2. Davr boshiga schyotlardagi qoldiqlarni kiritish;
3.3. Hisobot jurnali operatsiyalaridan aylanmalarni schyotlarga kiritish;
3.4. Davr oxiriga debet va kredit bo`yicha qoldiq summalarni hisoblash.
4. “Aylanma-saldo balans” jadval-shakllarini shakllantirish.
5. “Asosiy kitob” va “Aylanma-saldo balans” dan olingan shakllar asosida himoya qilish.
6. “Korxona balansi” ish jadvalini tuzish uchun quyidagicha izchillikda harakatlar bajariladi:
6.1. Jadvalni tayyorlash – topshiriq ustunlar, shakltlar kengligi, hisoblash rejimi;
6.2. “Shapkalar” va jadvallar sarlavhalarini tashkil qilish (shakllantirish);
7. Balansni to`ldirish:
7.1 Davr boshiga aktiv balans qoldiqlarini kiritish;
7.2 Davr oxiri uchun aktiv balans qoldiqlarini hisoblash;
7.3 Davr boshiga passiv balans qoldiqlarini kiritish;
7.4 Davr oxiri uchun passiv balans qoldiqlarini hisoblash;
8. Aylanma-saldo qaydnomasining tuzilishi.
9. Hisobotlardan olingan usullar himoyasi.
|
| |
Pavel Hamřík 19. 12. 2008

|
Pavel Hamřík 19. 12. 2008
|
bet | 1/4 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 439,71 Kb. | | #6303 |
Pavel Hamřík
19. 12. 2008
|
Prohlášení
Prohlašuji, že tato bakalářská práce je mým samostatně vypracovaným, původním autorským dílem. Veškeré zdroje a prameny v práci použité nebo čerpané jsem řádně citoval a v závěru práce uvedl odkaz na příslušný zdroj.
Praktická část práce v podobě hudebních skladeb je rovněž mé původní, samostatně vypracované autorské dílo a to jak kompozičně, tak interpretačně i po stránce vlastní realizace.
...............................................
Pavel Hamřík
Poděkování
Na tomto místě bych chtěl poděkovat zejména docentu Josefu Prokešovi nejen za to, že na sebe vzal úděl vedení této práce, ale zejména za jeho průběžnou podporu mých kompozičních snah.
|
| |
İmpulssiqnallarınsadə - Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması,...

|
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
bet | 7/26 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #134372 |
Bog'liq RƏQƏM TEXNİKA Aviasiya DİA üçünİmpulssiqnallarınsadəformalaşdırıcıları. Elektron açarlarıElektron açarının əsasını açar rejimində işləyən element-yarımkeçirici diod, tranzistor, elektron lampası, ion cihazı və s. təşkil edir. Açar rejimi açarın iki- “qapalı” və “açıq” halları ilə xarakterizə olunur.Şəkil10.5-dəidealaçarınsadələşdirilmişsxemivəzaman
diaqramlarıgöstərilmişdir.BuradaaçarınqapalıvəziyyətindəiE
R
vəUçıx=0; “açıq” vəziyyətində isə i=0 və Uçıx=E olur. Bu vaxt fərz olunur ki, açarın açıq vəziyyətində onun müqaviməti sonsuz böyük, qapalı vəziyyətində isə müqaviməti 0-a bərabərdir.
Real açarlarda isə qapalı və açıq hallara uyğun olan cərəyan və çıxış gərginliyinin qiymətləri tətbiq olunan aktiv elementlərin növündənvəonlarınparametrlərindənasılıdır.Aktivelementlər
müəyyənətalətəvəbuelementlərdəntəşkilolunmuşdövrələrin
i =Uac
(10.3)
parazit tutum və induktivliyə malik olmaları nəticəsində real açarlar bir haldan digər hala ani olaraq keçmir.
əks
RяksR
Burada Rəks- diodun əks-istiqamətindəki müqavimətidir. Bu vaxt açarın çıxışında gərginlik:
Uçıx=R
Ugir
RяksR
(10.4)
Şəkil10.5.İdealaçarınsxemi(a),cərəyan(b)və çıxış gərginliyinin (c) zaman diaqramları.
Elektron açarların keyfiyyəti aşağıdakı parametrlərlə xarakterizə olunur:qapalıhaldaaçardagərginlikdüşgüsü-Uaç;açıqhaldaacardan keçən cərəyan-ia; açarın bir haldan başqa hala keçmə (çevrilmə) müddəti-tç;Buparametrlərkiçikolduqcaaçardaitkiyəsərfediləngüc azaldığından onun keyfiyyəti yüksək, çevrilmə sürəti isə böyük olur.
Ən sadə elektron açarı d i o da ç a r ı d ı r. Bunlarda aktiv ele- ment olaraq yarımkeçirici və ya elektrovakuum diodundan istifadə edilir. Şəkil 10.6-da ardıcıl yarımkeçirici diod açarın (diod yükə ardı- cıl qoşulmuşdur) sxemi və onun ötürmə xarakteristikası Uçıx=f(Ugir) göstərilmişdir. Müsbət giriş gərginliyində diod açılır və ondan
Ugir
Birqaydaolaraq, Rəks>>Rvə Uçıx<girolur.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
Radioteleölçü - RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13

|
RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13
|
bet | 9/24 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #116909 |
Bog'liq RADİOİDARƏETMƏ SİSTEMLƏRİ 2023(1)14.7. Radioteleölçü sistemi
Bu sistemlər vasitəsilə ölçülən fiziki kəmiyyətlər radiosiqnallar vasitəsilə qəbul məntəqəsinə verilərək orada qeydə alınırlar.
Fiziki kəmiyyətlərin ölçülməsini və onların radiosiqnal vasitəsilə verilməsini və qəbul edilməsini təmin edən sistemlər radioteleölçü sistemləri adlandırılır. Radioteleölçü sistemlərində müxtəlif fiziki kəmiyyətlər, o cümlədən temperatur, təzyiq, sürət, nəmlik və s. barədə məlumatlar verilə bilər. Teleölçü sistemlərində eyni zamanda çoxlu ölçmə nəticələri verilir. Məhz buna görə də teleölçü sistemləri çoxkanallı sistemlərdir və onların struktur sxemi aşağıdakı kimi ola bilər (şəkil 14.5).
Şəkil 14.5. Çoxkanallı teleölçü sisteminin struktur sxemi.
Datçik vasitəsilə ölçülən fiziki kəmiyyətlər elektrik rəqslərinə çevrildikdən sonra sıxlaşdırma qurğusuna verilir. AQ-də qrup siqnalı ayrı-ayrı məlumatlara çevrilərək qeyd etmə qurğusunda qeyd olunur. Həm vericidə həm də qəbuledicidə kəmiyyətlərin ölçülmə anı qeyd olunur. Bu sistemlərdə verici idarə olunan obyektdə, AQ-ci isə komanda məntəqəsində yerləşdirilir. Bu səbəbdən vericinin gücü nisbətən kiçik olur.
Radioidarə sistemlərində verilən məlumatların həcmi olduqca böyükdür. Buna görə də çoxkanallı sistemlərdən istifadə olunur (SQ-sıxılma qurğusu). Şüalandırılan siqnal AQ tərəfindən qəbul edilir, qrup siqnalı alınır, bu qrup siqnalı ayırma qurğusuna verilir, çıxışda şifrələnmiş istiqamətində alınır, komandalar verilir icraedici qurğulara, orada icra olunub müəyyən recim yaranır.
14.8. Radioidarə sistemləri (RİS)
Pilotsuz obyektləri idarə etmək məqsədilə istifadə edilən qurğular idarə qurğuları adlanır.
İdarə edilən obyektlərə misal olaraq uçan obyektləri, pilotsuz təyyarələri, süni peykləri, sənaye müəsissələrini və s. göstərmək olar. Əgər obyektlər uzaq məsafədən idarə olunarsa belə sistemlər teleidarə sistemləri adlanır. Teleidarə sistemlərində idarəemə radioqurğular vasitəsilə yerinə yetirilərsə, belə sistemlər radioidarə sistemləri adlanır. Ümumi şəkildə teleidarə sisteminin struktur sxemi aşağıdakı kimi göstərilə bilər (şəkil 14.6).
İdarə məntəqəsinə daxil olan məlumatların işlənməsi nəticəsində orbitdə nə dəyişdirmələr edilməsinə uyğun olaraq komanda məntəqəsindən orbitə komandalar (poz. siqnallar) verilir. Komandalar öz təsirini göstərərək orbitdə lazımi dəyişiklər etdikdən sonra, öz dəyişiklər barədə məlumatlar teleölçü sistemi vasitəsilə yenidən nəzarət xətti ilə komanda məntəqəsinə verilir.
Şəkil 14.6. Teleidarə sisteminin struktur sxemi.
Komanda xəttinin ehtiyatları yüksək olmalıdır. Bir qayda olaraq, eyni zamanda komanda xətti vasitəsilə çoxlu miqdarda məlumatın verilməsi tələb olunduğdan, bu xətlər çoxkanallı xətlərdir. Komanda xəttinin struktur sxemi şəkildə göstərilmişdir (şəkil 14.7).
Şəkil 14.7. Çoxkanallı teleidarə sisteminin struktur sxemi
|
| |
Peyk - RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13

|
RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13
|
bet | 8/24 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #116909 |
Bog'liq RADİOİDARƏETMƏ SİSTEMLƏRİ 2023(1)14.6. Peyk retranslyatorunun struktur sxemi
Peyk retranslyatorunun vasitəsilə telefon rabitəsi yaratmaq və televiziya proqramını ötürmək mümkündür. Peyk avadanlığı elə olmalıdır ki, ondan bir neçə məqsəd üçün istifadə oluna bilsin. Yəni, peyk retranslyatoru vasitəsilə rabitə siqnalından başqa, telemetrik siqnalın verilişi və qəbulu imkanının da olması məqsədəuyğundur. Şəkildə göstərilmiş peyk və retranslyator vasitəsi ilə telefon rabitəsi və ya televiziya verilişinin ötürmək olar.
Ötürülən məlumat yer tərəfindən müəyyənləşdirilir və buna əsasən yerdən verilən komandaya əsasən iş rejimi 1 və 2 rejiminə çevrilə bilər (şəkil 14.4)
1-vəziyyətdə telefon, 2-vəziyyətdə isə televiziya verilişləri yaranır. Yer stansiyasından şüalandırılan siqnal peyk retranslyatoru tərəfindən qəbul olunur və giriş qurğusu vasitəsilə İYT gücləndiricisinə ötürülür. İYT–də gücləndirilmiş siqnal, qarışdırıcıya verilir, burada geterodin tezliyi ilə qarışdırıldıqda fərq tezliyi alınır. Aralıq tezlikli siqnal çəngəl süzgəcinə ötürülür (1 –vəziyyətində, bu hal telefon rabitəsi üçündür). Çəngəl süzgəcindən sonra siqnal iki istiqamətə ayrılır.
Peyk orbitdə hərəkət edərkən bir stansiyadan uzaqlaşıb o birinə yaxınlaşır. Bu halda müxtəlif istiqamətlərdə siqnallar müxtəlif cür gücləndirilir. Çəngəl süzgəcindən alınan siqnallar gücləndirilir, məhdudlanır və daha sonra tezlik vurucusuna verilir. Hər iki qurğuda vurma əmsalı İT-dir. Tezlik vurucularının çıxışından siqnallar cəmləyici qurğuda cəmləndikdən sonra, qarışdırıcıya verilir. Qarışdırıcıda geterodin tezliyi ilə qarışdırıldıqdan sonra, alınan çıxış tezlikli siqnal İYT gücləndiricisində gücləndirilir və çıxış qurğusu vasitəsi ilə antenaya ötürülür.
Peyk rabitə sistemlərində stabiliyi təmin etmək və geterodin gərginliyi almaq üçün kvars generatorundan istifadə edilir. Kvarsın tezliyi aşağı olduğundan lazımi geterodin tezliyini almaq üçün qəbul və vericidə kvarsın müxtəlif harmonikalarından istifadə olunur. Yer stansiyalarının verici qurğularının gücünü böyük götürmək lazım gəlir ki, «yer-süni peyk» trassında siqnalın böyük qiymətini təmin etmək mümkün olsun. Süni peykdə isə enerji ehtiyatları məhduddur. Buna görə də verici qurğunun gücünü böyük götürmək mümkün olmur.
Bu halda süni «peyk-yer» trassında siqnal/maneə nisbətini artırmaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə olunur. Məsələn, siqnal/maneə nisbətini artırmaq üçün tezlik deviasiyasını artırmaq yaxşı nəticə verir.
|
| |
«Molniya - RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13

|
RadiOİdarəetmə SİstemləRİ 13
|
bet | 6/24 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #116909 |
Bog'liq RADİOİDARƏETMƏ SİSTEMLƏRİ 2023(1)14.2. «Molniya» peyk rabitə sistemi
1965-ci ildə Sovet İttifaqında «Molniya» peyk rabitə sistemi buraxılmışdır. Bu sistem birtərəfli televiziya və yaxud iki tərəfli çoxkanallı telefon, teleqraf və fototeleqraf məlumatlarının verilməsini və qeyd edilməsini təmin edir. Bu sistemin orbital parametrləri belədir:
Apogey 40.000 km, perigey 550 km
Orbit müstəvisinin ekvator müstəvisi ilə əmələ gətirdiyi bucaq 63-650. Molniya-1 sistemi üçün parametrlər uyğun olaraq 39957 km, 548 km və 650-dir. Bu peyk rabitə sisteminin siderik periodu 12 saatdır; yəni sutka ərzində peyk yer ətrafında iki dəfə dövr edir. Periodun belə seçilməsi SSRİ üçün əlverişlidir. Birinci dövr müddətində peyk SSRİ üzərindən uçaraq (şərq yarımkürəsi) 9 saat müddətində SSRİ-nin istənilən nöqtələri arasında və bir sıra Avropa və Asiya dövlətləri ilə SSRİ arasında rabitə yaratmağa imkan verir. Bu dövr müddətində isə peyk Şimali Amerika (qərb yarımkürəsi) qitəsi üzərindən uçur. Bu uçuş müddətində yerdən verilən komandalar mövcud olan iki recimdən birinin yaradılmasına imkan verir. Peyk rabitə sistemləri 3-11 QHs tezlik diapazonunda işləyə bilərlər. Hal hazırda 3,4-8,4 QHs diapazonunda işləyirlər.
Peyk rabitə sistemlərini başqa rabitə sistemlərindən fərqləndirən İki xüsusiyyət var.
1.Yer kürəsi və peyk qarşılıqlı hərəkət edərkən Dopler tezlik sürüşməsi yaranır. Yəni şüalanan tezliklə qəbul edilən tezlik arasında fərq var.
2. Rabitə uzaqlığı olduqca böyük olduğundan (Moskva-Vladivostok) radiodalğaların yerdən peykə, peykdən yerə sərf etdiyi vaxt (gecikmə) böyük alınır (0,27 san). Bu isə telefon danışıqlarında pauzaların əmələ gəlməsinə səbəb olur ki, nəticədə rabitə çətinləşir.
14.3. Aktiv peyk aparatlarına olan tələblər
Yerin süni peyklərinin bortunda yerləşdirilən radiotexniki aparatlara olan əsas tələblər aşağıdakılardır:
Minimal çəki və ölçü.
Apparatların çəkisinin bir qədər artırılması uyğun olaraq uçan obyekt yanacağının kəskin artırılmasını tələb edir.
2. Yüksək F.İ.Ə., yəni elə qurğulardan istifadə etmək lazımdır ki, onların qida mənbələrindən tələb etdiyi enerji sərfi minimal olsun.
3. Qurğular yüksək etibarlılığa malik olmalıdır, çünki peykin bortunda mexaniki titrəmələrə, silkələnmələrə məruz qalırlar.
Digər tərəfdən bortda t0-ur, təzyiq kəskin dəyişir və nəhayət bütün aparatlar kosmik və rentgen şüalanmasına məruz qalırlar. Bunun üçün aparatların tərkib hissələri hazırlandıqda, onlar bir sıra xüsusi sınaqlardan keçirilir və konstruksiya nöqteyi-nəzərindən möhkəmləndirilir. Bortda normal temperatur yaratmaq üçün aparatlar xüsusi istilik ötürənlər vasitəsilə peykin gövdəsinin xarici hissəsi ilə birləşdirilirlər. Kosmik rentgen şüalanmasının və başqa təsirləri azaltmaq üçün yarımkeçirici cihazlar və günəş batareyaları xüsusi örtüklərlə örtülürlər. Bunlara baxmayaraq, yenə də aparatların sıradan çıxma ehtimalı böyük olur. Bu, rezervləmə ilə aradan qaldılır.
|
| |
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir - bet 3

|
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
bet | 3/26 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #134372 |
Bog'liq RƏQƏM TEXNİKA Aviasiya DİA üçünVk = Hk ∆Fk tk (1.3)
şəklində yazmaq olar. Burada, ∆Fk - kanalın tezlik zolağının eni, tk -
(1.8)
m m
kanalın işləmə müddəti, Hk - kanaldakı aparatların tezlik zolağına görə yüklənməsinin yol verilən qiymətini başqa sözlə siqnalın
küylərə nisbətini xarakterizə edən parametrdir. Qeyd etmək lazımdır ki, kanalın tutumuna yerləşməyən siqnalı bu kanal vasitəsilə ötürmək olmaz; yəni Vk > Vs, daha dəqiq deşək, həmişə Fk > Fs, tk > ts, Hk >
H s olmalıdır.
Kəsilməz siqnalların diskretləşdirilməsi və kvantlanması Kotelnikov teoremi.
İlkin siqnallar əsasən kəsilməz olur və riyazi şəkildə zamana görə kəsilməz s(t) funksiysı ilə verilir. Lakin bir çox praktiki məsələlərdə belə kəsilməz (analoq) siqnalları müəyyən ∆ t zaman
intervalları ilə təkrarlanan diskret siqnallar şəklinə salmaq, yəni
.
kəsilməz s (t) funksiyasını diskret s (n ∆t) funksiyası ilə (burada n – impulsların sayını göstərən tam ədəddir) əvəz etmək lazım gəlir. Diskret siqnallar kəsilməz siqnalların qiymətl
Pa
ImUm
cos IU cos
. (1.5)
informasiyanı yalnız müəyyən zaman anlarında daşıdığından, aydındır ki, siqnalların diskretləşdirilməsində müəyyən informasiya
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
Şəkil10.6 - Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması,...

|
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
bet | 8/26 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #134372 |
Bog'liq RƏQƏM TEXNİKA Aviasiya DİA üçünŞəkil10.6.Sıfırsəviyyəliardıcıldiodaçarınsxemi(a)və onun ötürmə xarakteristikası (b).
Baxılan sxem“s ı f ı rs ə v i y y ə l i”qoşulma sxemi adlanır.Açarın açılıb–bağlanma səviyyəsinə uyğun gərginliyi dəyişmək üçün onun sxeminə E0 sürüşdürücü gərginlik mənbəyi daxil etməklazımdır(şəkil10.7).BuhaldaUgir>E0 olduqdadiodaçıqolurvə UçıxUgir olacaqdır. Ugir< E0 olduqda isə diod bağlı olur və Uçıx= E0. SxemdəE0mənbəyinqütblərininyerinidəyişdiyihalauyğunUçıx=
R
idüz
dR
(10.1)
f(Ug) xarakteristikası şəkil 10.7-də qırıq xətlə göstərilmişdir. Şəkil 10.8-də paralel diod açarının sxemi (diod yükə paralel qoşulmuşdur) vəonunötürməxarakteristikasıgöstərilmişdir.Müsbətgiriş
cərəyanıaxır.Burada,Rd-düzistiqamətdədiodunmüqavimətidir.
gərginliyindədiodaçıqdırvəUçıx=0olur,mənfigərginlikdəisədiod
Ondaaçarınçıxışındaalınangərginlik
bağlıolur,yəni
UcixUgir
.Yuxarıdagöstərildiyikimi,açarın
UчыхiRR
Ugir
RdR
(şəkil10.9).Beləaçarlargirişgərginliyibirincivəikinciaçarlarınhər birininqoşulmasına uyğun gələn Ug1və Ug2gərginliklər intervalında dəyişdikdə işləyə bilər, yəni giriş gərginliyini çıxışa ötürə bilər.
Şəkil10.7.Sıfırdanfərqlisəviyyəliardıcıldiodaçarınsxemi(a)və onun ötürmə xarakteristikası (b).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektronika – elm, texnika, istehsalat sahəsi olub, elektron vasitələrinin (EV) işlənibhazırlanması, tədqiqi və onlardan istifadə olunması prinsiplərini əhatə edir
|
Şəkil10.2.Radioimpulslar:
a-düzbucaqşəkilli,b-zəngşəkilli.
Şəkil 10.3

İmpulslar, əsas etibarilə, amplitud, davametmə müddəti, tək- rarlanma periodu, sönmə müddəti, dərinlik, doldurma əmsalı və s. parametrlərlə xarakterizə olunur. İmpulsun amplitudu (U
m), onun cərəyan və gərginliyə görə ən böyük qiymətinə deyilir.İmpulsların yaranmasından tam sönməsinə kimi keçən müddətə onun davametmə müddəti (
ti) deyilir. Müasir texnikada tətbiq olunan impulsların davametmə müddəti saniyənin hissələrindən- pikosaniyəyə qədər ola bilər. Bir impulsun sönməsindən digərinin yaranmasına qədər keçən vaxt p a u z a adlanır.
Təkrarlanma periodu (
T) isə bir impulsun yaranmasından digər impulsun yaranmasına qədər keçən zamandır. Təkrarlanmaperiodununtərsqiymətinəisə
təkrarlanmatezliyi
Şəkil10.4.Realimpulsunparametrləri
İmpuls texnikasında, xüsusilə, rəqəm texnikasında, baxılan impulslarla yanaşı gərginlik və cərəyan sıçrayışlarından da istifadə olunur.
dərinliyi vahiddən bir neçə minə qədər olan impulslar ardıcıllığından istifadə olunur.
İndiyə qədər ideal impulsların parametrləri ilə tanış olduq. Real impulslar isə təhrif olunmuş olur (şəkil 10.4).Onların davametmə müddətiamplitudun0.1
Umqiymətinəgörətəyinolunur.Amplitudun
0.1 qiymətindən 0.9 qiyməti alana qədər keçən zamana ön cəbhə müddəti-
tc,0.9 qiymətindən 0.1 qiyməti alınana qədər keçən zama- na isə impulsun sönmə müddəti-
tsdeyilir.
Uimpulsun zirvəsinin qeyri-hamarlığıdir.
O’qitish usullari - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 155/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XO’qitish usullari:
|
Tushuntirish, ko’rsatish, “Blits – so’rov”, “Klaster”, “Nima uchun”,Aqliy hujum. VENN diagrammasi
|
O’quv faoliyatini tashkil etish:
|
Guruhiy, guruhlarga bo’lib o’tish
|
O’qitish vositalari:
|
Ko’rgazmali qurollar, proektor, kodoskop. stendlar.
|
O’qitish sharoiti:
|
Kichik guruxlarda, Jihozlangan o’quv honasi.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, ogzaki savol - javob va boshqalar.
|
MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ish
bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.1. O’quvchilarning davomatini tekshiraman ;
1.2.O’quvchilarning darsga tayyorgarligini nazorat qilaman.
|
Mashg’ulotga
tayyorgarlik ko’radilar
|
Maqsad va vazifani belgilanishi:
1.3. Mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutila-yotgan natijalar bilan tanishtiraman. (1-ilova)
1.4. Mashgulotning baholash mezonlari bilan tanishtiraman.
|
Yozadilar. Tinglaydilar.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daq)
|
O’quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. O’tilgan mavzuni savol-javob orqali takrorlayman.
2.2. Blits savollar bilan o’quvchilar bilimini faollashtiraman.(2-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
2.3. Aqliy hujum bilan mavzuni bayon etaman.(3-ilova)
2.4. Klaster, Nima uchun, VENN diagrammasi bilan mavzuni bayon qilaman.
Yangi o’quv materialini mustahkamlash (4-ilova)
2.5. Tarqatma materiallar bilan yangi mavzuni mustahkamlayman.
2.6. Guruhlarga bo’lib savol-javob bilan mavzuni mustahkamlayman..
2.7.Piyodalar to’plangan joylarda avtomobilni boshqarishda YTH sodir bo’lganda qanday choralar ko’rilishini Nima uchun diagrammasi bilan mustahkamlayman.
2.8. O’tilgan yangi mavzu bo’yicha baxs-munozara o’tkazaman.
|
Savollarni eshitib , o’ylab, tahlil qilib javob beradilar.
Tinglaydilar,berilgan ma’lumotlarni yozib boradilar.
Muhokama qiladilar, faol qatnashadilar
O’quvchilar guruh bilan birga topshiriuqlarni bajaradi.
|
3-boskich.
Yakuniy qism (10 daq)
|
Mashg’ulot yakuni
3.1. Mavzuni umumlashtirib, mashg’ulotni yakunlayman. Faol qatnashgan o’quvchilar baholayman.
Uyga vazifa berish
. Uyga vazifa berib reja bo’yicha darsga yakun yasayman..
|
Tinglaydilar.
Vazifani yozib oladilar.
|
O’qituvchi: Sharipova Dilfuza.
|
| |
O’qitish usullari - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 158/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XO’qitish usullari:
|
Tushuntirish, ko’rsatish, “Blits – so’rov”, “Klaster”, “Nima uchun”,Aqliy hujum. VENN diagrammasi
|
O’quv faoliyatini tashkil etish:
|
Guruhiy, guruhlarga bo’lib o’tish
|
O’qitish vositalari:
|
Ko’rgazmali qurollar, proektor, kodoskop. stendlar.
|
O’qitish sharoiti:
|
Kichik guruxlarda, Jihozlangan o’quv honasi.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, ogzaki savol - javob va boshqalar.
|
MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ish
bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.1. O’quvchilarning davomatini tekshiraman ;
1.2.O’quvchilarning darsga tayyorgarligini nazorat qilaman.
|
Mashg’ulotga
tayyorgarlik ko’radilar
|
Maqsad va vazifani belgilanishi:
1.3. Mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutila-yotgan natijalar bilan tanishtiraman. (1-ilova)
1.4. Mashgulotning baholash mezonlari bilan tanishtiraman.
|
Yozadilar. Tinglaydilar.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daq)
|
O’quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. O’tilgan mavzuni savol-javob orqali takrorlayman.
2.2. Blits savollar bilan o’quvchilar bilimini faollashtiraman.(2-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
2.3. Aqliy hujum bilan mavzuni bayon etaman.(3-ilova)
2.4. Klaster, Nima uchun, VENN diagrammasi bilan mavzuni bayon qilaman.
Yangi o’quv materialini mustahkamlash (4-ilova)
2.5. Tarqatma materiallar bilan yangi mavzuni mustahkamlayman.
2.6. Guruhlarga bo’lib savol-javob bilan mavzuni mustahkamlayman..
2.7.Piyodalar to’plangan joylarda avtomobilni boshqarishda YTH sodir bo’lganda qanday choralar ko’rilishini Nima uchun diagrammasi bilan mustahkamlayman.
2.8. O’tilgan yangi mavzu bo’yicha baxs-munozara o’tkazaman.
|
Savollarni eshitib , o’ylab, tahlil qilib javob beradilar.
Tinglaydilar,berilgan ma’lumotlarni yozib boradilar.
Muhokama qiladilar, faol qatnashadilar
O’quvchilar guruh bilan birga topshiriuqlarni bajaradi.
|
3-boskich.
Yakuniy qism (10 daq)
|
Mashg’ulot yakuni
3.1. Mavzuni umumlashtirib, mashg’ulotni yakunlayman. Faol qatnashgan o’quvchilar baholayman.
Uyga vazifa berish
. Uyga vazifa berib reja bo’yicha darsga yakun yasayman..
|
Tinglaydilar.
Vazifani yozib oladilar.
|
O’qituvchi: Sharipova Dilfuza.
|
| |
O’quv faoliyati natijalari

|
O’quv faoliyati natijalari
|
bet | 161/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XO’quv faoliyati natijalari:
1. Tormozlanish samaradorligi yetarli emasligini bilib oladilar.
2. Hamma g’ildiraklar tormozdan to’liq bo’shamasligini tushunib oladilar.
3. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketishini bilib oladilar.
O’qitish usullari:
|
Tushuntirish, ko’rsatish, “Blits – so’rov”, “Klaster”, “Nima uchun”,Aqliy hujum. VENN diagrammasi
|
O’quv faoliyatini tashkil etish:
|
Guruhiy, guruhlarga bo’lib o’tish
|
O’qitish vositalari:
|
Ko’rgazmali qurollar, proektor, kodoskop. stendlar.
|
O’qitish sharoiti:
|
Kichik guruxlarda, Jihozlangan o’quv honasi.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, ogzaki savol - javob va boshqalar.
|
MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ish
bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.1. O’quvchilarning davomatini tekshiraman ;
1.2.O’quvchilarning darsga tayyorgarligini nazorat qilaman.
|
Mashg’ulotga
tayyorgarlik ko’radilar
|
Maqsad va vazifani belgilanishi:
1.3. Mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutila-yotgan natijalar bilan tanishtiraman. (1-ilova)
1.4. Mashgulotning baholash mezonlari bilan tanishtiraman.
|
Yozadilar. Tinglaydilar.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daq)
|
O’quvchilar bilimini faollashtirish
2.1. O’tilgan mavzuni savol-javob orqali takrorlayman.
2.2. Blits savollar bilan o’quvchilar bilimini faollashtiraman.(2-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
2.3. Aqliy hujum bilan mavzuni bayon etaman.(3-ilova)
2.4. Klaster, Nima uchun, VENN diagrammasi bilan mavzuni bayon qilaman.
Yangi o’quv materialini mustahkamlash (4-ilova)
2.5. Tarqatma materiallar bilan yangi mavzuni mustahkamlayman.
2.6. Guruhlarga bo’lib savol-javob bilan mavzuni mustahkamlayman..
2.7.Piyodalar to’plangan joylarda avtomobilni boshqarishda YTH sodir bo’lganda qanday choralar ko’rilishini Nima uchun diagrammasi bilan mustahkamlayman.
2.8. O’tilgan yangi mavzu bo’yicha baxs-munozara o’tkazaman.
|
Savollarni eshitib , o’ylab, tahlil qilib javob beradilar.
Tinglaydilar,berilgan ma’lumotlarni yozib boradilar.
Muhokama qiladilar, faol qatnashadilar
O’quvchilar guruh bilan birga topshiriuqlarni bajaradi.
|
3-boskich.
|
|
| |
Uyga vazifa - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 160/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XUyga vazifa:
Dvigatelning qizib ketishi.
Gildiraklarning aylanmay qolishi.
3. Gildiraklarning tormozlanishi.
“TASDIQLAYMAN”
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
U.Aminov ________
(Imzo)
“____”______20__yil
40. Mavzu: Tormozlanish samaradorligi yetarli emas. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketmoqda
O’QUV MASHG'ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ______ ta
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulotning rejasi:
|
1. Tormozlanish samaradorligi yetarli emas.
2. Hamma g’ildiraklar tormozdan to’liq bo’shamaydi.
3. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketmoqda.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi:”Tormozlanish samaradorligi yetarli emas. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketmoqda” mavzusi bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish bilimlarini mustahkamlash.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Tormozlanish samaradorligi yetarli emasligini aytib beradi.
2. Hamma g’ildiraklar tormozdan to’liq bo’shamasligini tushuntirib beradi.
3. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketishini aytib beradi..
|
|
|
| |
Jizzax viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Jizzax Politexnika instituti huzuridagi Sharof Rashidov PolitexnikaTexnikumi

|
Jizzax viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Jizzax Politexnika instituti huzuridagi Sharof Rashidov PolitexnikaTexnikumi
|
bet | 1/3 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 27,62 Kb. | | #143926 |
Bog'liq Baxrom domla
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
Jizzax viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi
Jizzax Politexnika instituti huzuridagi
Sharof Rashidov PolitexnikaTexnikumi
“TASDIQLAYMAN”
Sharof Rashidov Politexnika
Texnikumi direktori
________ J. O’. Xidirov
“______” ________ 20___ yil
“Avtomobillarga TXK va ta’mirlash” o’quv amaliyotidan
Ishchi o’quv dasturi
Tayyorlov yo’nalishi: 5.51.05.01. Avtomobil transportiga texnik xizmat ko`rsatish va t a`mirlash
Kasb yoki mutaxassislik nomi: Texnik
O’qitish materiallari to’plamini fanlar kafedrasining 20__ yildagi “_____”-sonli yig’ilishida muhokama etildi va ma’qullandi.
Ajratilgan soat : 360 soat
2023 -yil
Professional ta’lim muasssasasining 202_ yil ____ ____________dagi pedagogik
Kengashida muhokama qilingan va 202 __ yil __________ ____________dagi ____-son buyrug’i bilan tasdiqlangan.
Tuzuvchi:
Abdusolixov Bahrombek _____________ Sh.Rashidov Politexnika texnikumi
(imzo) ishlab chiqarish ta’lim ustasi .
Taqrizchilar:
Uskanov R _____________ Sh.Rashidov Politexnika texnikumi
(imzo) ishlab chiqarish ta’lim ustasi .
1. O’quv amaliyoti dasturining pasporti
1.1 Mutaxxassis tayyorlashda amaliyot dasturining o’rni : Avtomobillar klassifikatsiyasi. Avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat ko‘rsatish,tashxislash va ularning tavsifnomalari haqidagi bilimlarni o‘rganish
1.2 O’quv amaliyotining maqsadi va vazifalari.
1.2.1. Amaliyot mashg’ulotining maqsadi: Yonilg‘i sarfi va atrof-muhit ifloslanishini kamaytirish maqsadida mamlakatimizda avtomobil sanoatida ishlab chiqarilayotgan avtomobillar konstruksiyasi muttasil takomillashtirib borilmoqda
1.2.2. Amaliyot mashg’ulotining vazifasiBugungi avtomobillarning konstruksiyasi va unga texnik xizmat ko‘rsatish shu qadar murakkablashib bormoqdaki , ularni oddiy plakat yoki sxemalarda o‘quvchining ongiga etkazish mumkin emas, va o‘quvchilarga tushintirishda, amaliy ish paytida zamonaviy elektron tekshirish jixozlaridan avtamobilni tekshirishda to‘liq foydalanishni o‘rgatish kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Jizzax viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Jizzax Politexnika instituti huzuridagi Sharof Rashidov PolitexnikaTexnikumi
|
Uyga vazifa - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 157/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov X
“TASDIQLAYMAN”
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
U.Aminov ________
(Imzo)
“____”______20__yil
39. Mavzu: Dvigatelning qizib ketishi. Gildiraklarning tormozlanishdan keingi xolati bir xil emas.
O’QUV MASHG'ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ______ ta
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulotning rejasi:
|
1. Dvigatelning qizib ketishi.
2. G’ildirakning aylanmay qolishi.
3. G’ildiraklarning tormozlanishi.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi:”Dvigatelning qizib ketishi. Gildiraklarning tormozlanishdan keingi xolati bir xil emas.” mavzusi bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish bilimlarini mustahkamlash.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Dvigatelning qizib ketishini aytib beradi.
2. G’ildirakning aylanmay qolishini tushuntirib beradi.
3. G’ildiraklarning tormozlanishini tushuntirib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
1. Dvigatelning qizib ketishini bilib oladilar.
2. G’ildirakning aylanmay qolishini tushunib oladilar.
3. G’ildiraklarning tormozlanishini tushunib oladilar.
|
|
|
| |