nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 23

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI12. N (N>0) butun son berilgan. Quyidagi ko‗paytmani hisoblovchi algoritm
tuzilsin:
P=1.1*1.2*1.3* ... (N ta ko‗paytuvchi).
13. N (N>0) butun son berilgan. Quyidagi ifodani hisoblovchi algoritm tuzilsin:
S=1.1-1.2+1.3- ...
(N ta qo‗shiluvchi ishoralar almashib keladi. Shartli operatordan foydalanmang).
14. N (N>0) butun son berilgan. Shu sonning kvadratini quyidagi mula asosida
hisoblovchi algoritm tuzilsin:
N
2
= 1+3+5+ ... + (2N-1).
har bir qo‗shiluvchidan keyin natijani ekranga chiqarib boring. Natijada ekranda
1 dan N gacha bo‗lgan sonlarning kvadratlari chiqariladi.
15. A xaqiqiy va N (N>0) butun sonlari berilgan. A ning N- darajasini aniqlovchi
algoritm tuzilsin: A
N
= A*A* … *A
16. A xaqiqiy va N (N>0) butun sonlari berilgan. Bitta ssikldan foydalanib A
ning 1 dan N gacha bo‗lgan barcha darajasini chiqaruvchi algoritm tuzilsin.
17. A xaqiqiy va N (N>0) butun sonlari berilgan. Bitta ssikldan foydalanib
quyidagi Aning 1 dan N gacha bo‗lgan barcha darajalarini chiqaruvchi va
yig‗indini hisoblash algoritmi tuzilsin:
S=1+A+ A
2
+ ... + A
N
.
18. X xaqiqiy va N (N>0) butun sonlari berilgan. Bitta ssikldan foydalanib
quyidagi X ning 1 dan N gacha bo‗lgan barcha darajalarini chiqaruvchi va
yig'indini hisoblovchi algoritm tuzilsin:
S=1-X+ X
2
- X
3
+ ... +(-1)
N
X
N
.
Shartli operatordan foydalanmang.
19. N (N>0) butun soni berilgan. Birdan N gacha bo‗lgan natural sonlari
ko‗paytmasini chiqaruvchi algoritm tuzilsin: N!=1*2*…*N.
1 dan N gacha bo‗lgan natural sonlari ko‗paytmasi N faktorial deyiladi.
33
20. N (N>0) butun sonlari berilgan. Bitta ssikldan foydalanib quyidagi yig‗indini
hisoblash algoritmi tuzilsin:
S=1!+ 2!+ 3!+ ... + N!
( N! ifoda - N faktorial - 1 dan N gacha bo‗lgan butun sonlari ko‗paytmasini
bildiradi: N!=1*2*…*N).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Putpixel(x,y,)- - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s....

Line(x1,y1,x2,y2)Rectangle(x1,y1,x2,y2)Linerel(x,y)Arc(x,y,a,b,r) |
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov Pdf ko'rish
|
bet | 155/164 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #146073 |
Bog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARIBu sahifa navigatsiya:
- Line(x1,y1,x2,y2)
- Rectangle(x1,y1,x2,y2)
- Linerel(x,y)
- Arc(x,y,a,b,r)
Putpixel(x,y,)- funksiyasi rang nomi yoki kodiga
mos koordinatasi (x,y) bo‗lgan nuqta hosil qiladi.
Getpixel(x.y)- funksiyasi koordinatasi (x,y) bo‗lgan nuqta qanday rangda
hosil qilinganini aniqlaydi.
Line(x1,y1,x2,y2)-funksiyasi koordinatalari (x1,y1) va (x2,y2) bo‗lgan
nuqtalar orasidagi kesma hosil qiladi.
Circle(x,y,r)-funksiyasi markazi (x,y) radiusi r gat eng bo‗lgan aylana hosil
qiladi.
Rectangle(x1,y1,x2,y2)-funksiyasi yuqori chap koordinatasi (x1,y1) pastki
o‗ng koordinatasi (x2,y2) bo‗lgan to‗g‘ri to‗rtburchak hosil qiladi.
Lineto(x,y)-funksiyasi joriy nuqtadan (x,y) nuqtagacha kesma hosil qiladi.
Linerel(x,y)-funksiyasi (x,y) nuqtadan joriy nuqtagacha kesma hosil qiladi.
Lineto va linerel funksiyalari dastur tarkibida bo‗yruqlar asosida kursor kelib
qolgan nuqtani joriy nuqta sifatida qabul qiladi.
Drawpoly(n,p)-funksiyasi ko‗pburchak hosil qilish uchun xizmat qiladi. Bu
yerda n burchaklar soni, p burchaklar koordinatalari hisoblanadi.
Endi quyidagi dasturni tahlil qiling
250
#include
int main()
{ int gd = DETECT, gm, c , x = 100, y = 50;
initgraph(&gd, &gm, "C:\\TC\\BGI");
for ( c = 0 ; c <=5 ; c++ ) { setlinestyle(c,100, 3); line(x, y, x+200, y);
y = y + 25; } getch(); closegraph();
return 0;
}
Dastur natijasi quydagicha ko‗rinishda bo‗ladi:
Misol: Qora rangli ekranga oq rangli aylana chizish va uning markazini oq
rang bilan belgilash dasturini hosil qiling.
Bu masala yechimida ekran kattaligi (500,500), ekran fon rangi qora,
chiziladigan chiziqlar rangi oq deb qaraladi. Chiziladigan aylananing markazi
(200,200) radiusi 150 ga teng. Aylana markazidagi (200,200) nuqtani oq rang bilan
chiziladi.
#include
#include
int main()
{ initwindow(500,500);
setbkcolor(0);
setcolor(15);
circle(200,200,150);
putpixel(200,200,15);
system("PAUSE");
closegraph();
return EXIT_SUCCESS;
}
251
Yuqoridagi dastur natijasiga ko‗ra masalani berilish shartidagi shakl va
chizmalar hosil bo‗ladi.
Arc(x,y,a,b,r)-funksiyasi markazi ( x,y) radiusi r ga teng bo‗lgan a gradusdan
b gradusgacha bo‗lgan aylananing qismini hosil qiladi. Bu funksiya aylananing
qandaydir qismini chizadi, ya‘ni a gradusdan b gradusgacha qismini chizadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 58

O`zbekiston Respublikasida joriy etilgan uzluksiz ta`lim tizimi sxemasi.
Oliy ta`lim yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashni taminlaydi.
Oliy ma`lumotli
mutaxassislar tayyorlash, oliy o`quv yurtlarida o`rta maxsus, kasb -
hunar ta`limi asosida amalga oshiriladi. Oliy ta`lim ikki bosqich: bakalavrlik va
magistraturaga ega.
Oliy o`quv yurtidan keyingi ta`lim jamiyatning yuqori malakali ilmiy-
pedagogik kadrlarga bo`lgan ehtiyotlarini ta`minlashga qaratilgandir.
Kadrlar malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash kasb bilimlari va
ko`nikmalarini chuqurlashtirish hamda yangilashni ta`minlaydi.
Kadrlar malakasini
oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibi O`zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
Maktabdan tashqari ta`lim bolalar va o`smirlarning yakka tartibdagi
ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan, ularning bo`sh vaqti va dam olishini tashkil etish
uchun davlat organlari,
jamoat birlashmalari, shuningdek, boshqa yuridik va
jismoniy shaxslar madaniy-estetik, ilmiy ,
texnikaviy, sport va boshqa
yo`nalishlarda maktabdan tashqari ta`lim muassasalarini tashkil etishlari mumkin.
Maktabdan tashqari ta
lim muassasalariga bolalar, o`smirlar ijodiyot saroylari,
uylari,
klublari va markazlari, bolalar-o`smirlar sport maktablari, san`at maktablari,
musiqa maktablari, studiyalar,
kutubxonalar, sog`lomlashtirish muassasalari va
boshqa muassasalar kiradi.
“Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to`g`risida”gi qonun ham 1997 yil 29 avgustda
qabul qilingan . Maqsadi: ta`lim sohasini tubdan isloh qilish, uni o`tmishdan qolgan
mafkuraviy qarashlar va sarqitlardan to`la xalos etish,
rivojlangan demakratik
davlatlar darajasida, yuksak ma`naviy va axloqiy talablarga javob beruvchi yuqori
malakali kadrlar tayyorlash milliy tizimini yaratishdan iborat.
Kadrlar tayyorlashning milliy modeli:
Shaxs-
kadrlar tayyorlash tizimining bosh sub`ekti va ob`ekti, ta`lim sohasidagi
xizmatlarni iste`molchisi va ularni amalga oshiruvchsi.
#include - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov,...

246
boshini ekranning chap yuqori burchagida, OX o‗qi gorizontal yo‗nalishda o‗nga,
OY o‗qi esa vertikal yo‗nalishda pastga yo‗nalgan deb qaraladi. Natijada, ekranni
o‗zaro tig‗iz joylashgan nuqtalardan tashkil topgan deb tushunish mumkin va har
bir nuqta o‗z koordinatasiga ega bo‗ladi. Shuningdek, nuqtalar ketma-ketligiga
ekran rangidan boshqa rang berish yo‗li bilan tasvir hosil qilamiz. Masalan, ekran
rangida biror shakl chizsak, u ko‗rinmaydi. C++ dasturlash tilining grafik muhitida
har xil shakllarni chizishga mo‗ljallangan ko‗plab funksiyalar mavjud.
Grafik muhitini yaratish
C++ dasturlash tili tarkibida boshqa dasturlash tillari kabi grafik rejimi va
uning imkoniyatlari mavjud. C++ dasturlash tili tarkibida grafik rejimida ma‘lum
bir chizma, shakl va sohalar yaratish uchun, albatta, grafik muhitini hosil qilish
kerak bo‗ladi. Chizmalar va sohalarni hosil qilish uchun Dev C++ dasturining
grafik muhitiga sozlab olish kerak. Dev C++ dasturini grafik muhitiga sozlash
uchun Dev C++ ning o‗rnatilmagan papkasi ichidan
graphics.h va
libbgi.a
fayllarini kompyuteringizning quyidagi adresiga joylashtirish kerak.
C:\Dev-Cpp\include\graphics.h
C:\Dev-Cpp\lib\libbgi.h
Yuqoridagi adreslarga fayllarni joylashtirilgandab so‗ng Dev C++ dasturi
yuklanadi va dasturning
Tools bo‘limidan
Compiler Options qismi tanlanadi.
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 20

29
Misol: N! ni hisoblash jarayonini ifodalovchi algoritmni blok-sxema va
so‘zlar yordamida tuzilsin.
Algoritmni so‗zlar yordamida
tasvirlanishi
Algoritmni blok-sxema yordamida
tasvirlanishi
1.boshlanish
2.n soni kiritilsin;
3.P=1,i=0;
4. i=i+1; p=p*i;
5.Agar i
aks holda P chiqarilsin;
6.tamom.
Takrorlanuvchi algoritmlar asosan ikki xil ko‗rinishda bo‗ladi.
-Takrorlanishlar soni oldindan aniq;
-Takrorlanishlar soni qandaydir shartlarga bog‘liq.
Takrorlanishlar soni oldindan aniq bo‗lgan masalalarda algoritm bajarilishini
bitta parameter soni bilan bog‘lanadi. Takrorlanishlar soni qandaydir shartlarga
bog‘liq bo‗lgan holatlarda takrorlanishni shartli jarayon bilan ifodalanadi.
Misol: Quyidagi yig‘indini hisoblang. 
Berilgan masalani yechish algoritmi tarkibida takrorlanish soni oldindan 
ma‘lum chunki bu n ga

31
1) 1 dan n gacha bo‘lgan juft sonlar yig‘indisini topish.
2) 1 dan n gacha bo‘lgan 6 karrali sonlar yig‘indisini topish.
3) n faktorialni hisoblash.
4) n!! ni hisoblash
5) a=(-1)
n
(2n-8), n€[-4;6], ∆n=2 bo‘lsa, nechta manfiy had hosil bo‘lishini
aniqlang.
6) Ixtiyoriy natural sonning bo‘luvchilari sonini topish algoritmini tuzing?
7) Raqamlar yig‘indisi 9 ga teng bo‘lgan uch xonali sonlarni va ularning
yig‘indisini toping.
8) K ta raqamdan iborat butun son raqamlarning k darajalari yig‘indisi shu son
o‘ziga teng bo‘lsa, bu son Armstrong soni deyiladi. Masalan,
153=1
3
+5
3
+3
3
. 4 xonali Armstrono sonlarini topish al-g tuzing.
9) Chapdan va o‘ngdan bir xil o‘qiladigan sonlar Palindrom sonlari deyiladi.
Masalan, 121, 434,…
Uch xonali Palindrom sonlarni topish algoritmini tuzing.
10)
Sonning raqamlar yig‘indisini topish algoritminiv tuzing.
11)
Agar natural son o‘zidan boshqa bo‘luvchilar yig‘indisiga teng bo‘lsa
bunday son mukammal son deyiladi.
Masalan, 28=1+2+4+7+14. Uch xonali mukammal sonlarni toping.
www.mitc.uz Elektron hukumat tizimini rivojlanishi

129
Elektron hukumat — davlat organlarining
jismoniy va yuridik
shaxslarga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qо‘llash yо‘li bilan
davlat xizmatlari kо‘rsatishga
doir faoliyatini, shuningdek idoralararo
elektron hamkorlik qilishni ta’minlashga qaratilgan
tashkiliy-huquqiy
chora-tadbirlar va texnik vositalar tizimi.
Me’yoriy-huquqiy asos — Mamlakatimizda
elektron hukumat
tizimi О‘zbekiston О‘zbekiston Respublikasining «Axborotlashtirish
tо‘g‘risida» va «Elektron hukumat tо‘g‘risida»gi
qonunlari, О‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2013-yil
27-iyundagi
“О‘zbekiston
Respublikasining
Milliy
axborot-kommunikatsiya
tizimini
yanada
rivojlantirish chora-tadbirlari tо‘g‘risida”gi qarori va boshqa qonunchilik
hujjatlari asosida amalga oshirib kelinmoqda.
Amalga oshirilgan yirik loyihalar:
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz)
Ochiq ma’lumotlar portali (data.gov.uz)
Me’yoriy-huquqiy hujjatlar loyihalarini
muhokama qilish portali
(regulation.gov.uz)
“Litsenziya” axborot tizimlari kompleksi (license.gov.uz)
“Yagona darcha” markazlari faoliyatini avtomatlashtirish bо‘yicha
axborot tizim (birdarcha.uz)
130
Axborot tizimlari komplekslari:
«Kliring»
«Xarid»
«Byudjet»
«Bojxona»
«Adliya»
«Sog‘liqni saqlash»
«Ta’lim»
«Kommunal»
«Adliya-2»
«Nafaqa»
«Davlat boshqaruvi»
Elektron hukumat tizimini joriy etishga mas’ul organ va
muassasalar:
О‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi - elektron hukumat
sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini ta’minlaydi.
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish
vazirligi - elektron hukumat sohasidagi vakolatli organ bо‘lib,
elektron
hukumat sohasida yagona davlat siyosatini amalga oshiradi.
“Elektron hukumat” tizimini rivojlantirish markazi - Elektron
hukumat” tizimi loyihalarini amalga oshirishning me’yoriy-metodik
ta’minlanishini tashkil qilish, davlat organlarida foydalanilayotgan axborot
tizimlari, axborot resurslari va ma’lumotlar bazalarini
ishlab chiqish va
integrasiyalashni ta’minlaydi.
Davlat organlari elektron hukumat sohasida yagona davlat siyosatini
amalga oshirishda ishtirok etadi.
Umumiy standartlar bo’yicha guvohlik beruvchi va auditning

|
Umumiy standartlar bo’yicha guvohlik beruvchi va auditning Pdf ko'rish
|
bet | 152/174 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #132887 |
Bog'liq xalqaro audit (1)Umumiy standartlar bo’yicha guvohlik beruvchi va auditning
umumqabul qilingan standartlarini taqqoslash
Guvohlik beruvchi standartlar
Auditning umumqabul qilingan
standartlari
Umumiy standartlar
1. Shartnoma majburiyatlari guvohlik berish bo’yicha
maxsus texnik tayyorgarlikka ega bo’lgan mutaxassislar
tomonidan amalga oshirilishi kerak.
2. Shartnoma majburiyatlari tasdiqlash uchun qo’yilgan
masalalar
bo’yicha maxsus bilimga ega bo’lgan
mutaxassislar tomonidan bajarilishi kerak.
3. Shartnoma majburiyatlarini bajaruvchi mutaxassis
quyidagi talablar bo’lgan vaqtda shartnoma majburiyatlarini
bajarishi kerak:
- tasdiq kerakli mezonlarga muvofiq ravishda baholashni
ta’minlasa;
- tasdiqlash to’g’ri baho yoki mezonlar yordamida
o’lchashni ta’minlasa.
1
Auditor
tekshirishni
o’tkazishda
maxsus
texnik
tayyorgarlikka
va
auditorlarning
professional
xulq
sifatlariga ega bo’lishi kerak
4. Shartnoma majburiyatlari bilan bog’liq barcha masalalarni
bajaruvchi mustaqil hal qilishi kerak.
2. Har qanday vazifani bajarishda auditor
yoki auditorlar mustaqil bo’lishi shart.
5. Shartnomani bajarish vaqtida malakaviy sinchkovlik
bo’lishi shart.
3. Tekshirishni o’tkazishda va xulosani
tayyorlashda auditordan profes-sional
ziyraklik talab etiladi.
Ob’ektda ishlash standartlari bo’yicha guvohlik beruvchi va auditning
umumqabul qilingan standartlarini taqqoslash
Guvohlik beruvchi standartlar
Auditning umumqabul qilingan standartlari
Ob’ektda ishlash standartlari
1. Ishni auditorlik tekshiruvi muvofiq holda
rejalashtirilishi lozim, agarda auditorpning
yordam-chilari mavjud bo’lsa, ularning fao-
liyatini nazorat qilib borish lozim.
1. Ishni auditorlik tekshiruvi muvofiq holda rejalashtirilishi
lozim, agarda auditorning yor-damchilari mavjud bo’lsa,
ularning faoliyatini na-zorat qilib borish lozim.
2. Auditor auditorlik tekshiruvining ko’lami va unga
sarflanadigan vaqtni to’g’ri belgilash maqsadida ichki
nazorat tizimiga etarlicha baho berishi shart.
2. Xulosada fikr bildirish uchun etarli
miqdorda dalillarni to’plash lozim.
3. Auditorlik hisoboti haqida fikr tayyorlash uchun
tekshirish, so’roq kuzatish va tasdiq usullari orqali etarli
hajmda dalillar yig’ish.
|
| |
Compiler Options - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

247
Yuqoridagi oynaning ikkinchi tanlagichini tanlab strelka ko‗rsatilgan oynaga
-lbgi -lgdi32 -lcomdlg32 -luuid -loleaut32 -lole32 kodni kiritib
ok
tugmasini bosish kerak natijada dastur grafik rejimiga o‗tkaziladi va quyidagi oyna
hosil bo‗ladi:
Grafik muhitidan foydalanib bo‗lgandan so‗ng
dasturdan oddiy muhitga
qaytish uchun, albatta, tanlangan bayroqchani olib tashlash kerak aks holda dastur
xatolik beradi.
C++ dasturlash tilining grafik imkoniyatlaridan foydalanish uchun
kutubxonalarga murojat qilish bo‗limida graphics.h
kutubxonasiga #include<
graphics.h > ko‗rinishida murojat qilish kerak bo‗ladi. Kutubxonaga murojat
qilingandan keyin dasturning asosiy
main() funksiyasi tarkibiga
initwindow(x,y)
Prosedurasi yozilishi kerak.
initwindow(x,y) prosedurasini
vazifasi grafik rejimni
(x,y) kattalik bo‗yicha hosil qilib beradi. Grafik rejimi tarkibida kerakli vazifalar
bajarilgandan so‗ng
closegraph(); prosedurasi yordamida grafik rejimi yopiladi.
Initwindow(x,y)
va
closegraph() proseduralarni ishlatilish jarayoniga e‘tibor
qarating.
#include
#include
using namespace std;
int main(int argc, char* argv[])
{ initwindow(500,500);
system("PAUSE");
closegraph();
}
248
Grafik rejimi hosil qilingandan so‗ng kompyuter
ekranini koordinatalar
sistemasini I-choraki deb qarash kerak. Bunda kompyuter ekraniga chiziladigan
shakl va chizmalar xuddi koordinatalar sistemasining
I-chorakida chiziladigandek
buruqlar beriladi. Kompyuterning ekrani bir nechta nuqtalar matritsasidan tashkil
topgan. Dasturchi tomonidan chizilgan shakl va chizmalar ekran rangi bilan bir xil
rangda bo‗lsa, chizilgan shakl va chizmalar ko‗rinmasdan qoladi,
shuning uchun
chiziladigan shakl, chizma va nuqtalar uchun alohida ranglar ham berilish mumkin.
Tekislikda chizma va shakllar chizish

249
Och binafsha
Lightmagenta
13
Sariq
yellow
14
Oq
white
15
Setcolor funksiyasini
yashash davri qachonki,
chizma va shakllarga boshqa
rang berguncha ta‘sir qiladi.
C++ tilida ranglarga oid barcha xossalar tarkibida
ranglar nomi yoki kodi
yuqoridagi jadval asosida beriladi.
Nazariy savollar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARINazariy savollar
1.Dasturlash tarixi?
2.C++ dasturlash tarixi?
3.C++ dasturlash tilining alfaveti va belgilari?
4. C++ dasturlash tilining leksimmalari va ularning ta‘riflari?
5. C++ dasturlash tilining o‗zgarmas belgilar jadvalini yozing?
6. C++ dasturlash tilidagi dasturning umumiy ko‗rinishi?
7. Komplyatsiya qilingan fayl kengaytmalari?
8. C++ dasturlash tilida necha xil ko‘rinishda izohlardan foydalanish mumkin?
9. Nima uchun dastur oxirida retun 0; buyrug‗i yoziladi?
10.Dasturda har bir buyruq qanday yakunlanadi?
11. yozuvi qanday ma‘noni bildiradi?
12. int main() funksiyasi qanday funksiya. C++ tilida qanday dastur
tarkibida bu funksiyadan foydalanmaslik mumkin?
13. C++ dasturlash tilida {…} belgilari qanday belgilar va ular oralig‘ida
qanday ma‘lumotlar yoziladi?
44
14. C++ dasturlash tilida yozilgan dasturning qayerlarida vergul(,) va
nuqtali vergullar(;)dan foydalaniladi?
15.Dastur tarkibida return 0; va system(―pause‖); buyruqlaridan qanday
maqsadlarda foydalaniladi?
16. Dastur tarkibida izohlardan qanday maqsadlarda, qaerlarda va qanday
usullarda foydalanish mumkin?
17. Dasturning bir yoki bir nechta buyruqlarini ijro ettirmaslik mumkinmi?
2.2 C++ DASTURLASH TILI TARKIBIDAGI O„ZGARUVCHI TURLARI
VA O„ZGARMASLAR
Reja:
1.Identifikatorlar va kalit so‗zlar;
2.C++ tilida o‗zgaruvchi va uning turlari;
3.C++ tilida o‗zgaruvchi va o‗zgarmaslarni e‘lon qilish;
4.
Turni boshqa turga keltirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Misol: Pifagorning ko‘paytirish jadvalini hosil qilish algoritmini tuzing. 
- + 
Misol

|
Misol: Pifagorning ko‘paytirish jadvalini hosil qilish algoritmini tuzing.
- +
MisolBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARIMisol: Pifagorning ko‘paytirish jadvalini hosil qilish algoritmini tuzing.
- +
Misol: y=6x+3a+9 x [-3;6], x=0.5, a [0;10], a=2 funksiyaning qiymatini
hisoblash algoritimini tuzing. -qadam
boshlash
I:=1
i 9
j:=1
j 9
p:=i*j
i:=i+1
j:=j+1
tamom
Chiqar p
35
- +
-
Misol:
ifodaning qiymatini hisoblash algoritmini tuzing . Bu
yozuvni tushuntiramiz. Demak
belgi yig‘indi (summa) belgisidir. Masalan,
n=3 va m=4 bo‘lsin.
=((1+2)+(1+3)+(1+4)) +((2+2)+(2+3)+(2+4)) +
((3+2)+(3+3)+(3+4))
-
+
boshlanishi
x:=-3
x<=6
a:=0
a 10
x:=x+0.5
Y(x,a)=6x+3a+9
a:=a+2
chiqar
y(x,a)
tamom
boshlanishi
Kirit n va m ni
I:=1, s1:=0
i n
J:=2 , s2:=0
Chiqar s1
tamom
j m
i:=i+1
S1:=S1+S2
s2:=s2+(i+j)
j=j+1
36
Nazariy savollar
1.Ichma-ich joylashgan tsikllarning umumiy ko‘rinishini yozib, bajarilish
tartibini ayting.
2.
ifodaning yoyilmasini yozing.
3.
ifodaning yoyilmasini yozing.
4.Uchta ichma-ich joylashgan tsikllarning bajarilish tartibi nimaga o‘xshaydi?
5.To‘rtta ichma-ich joylashgan tsikllarning tashqi ikkitasida 12 martadan
takrorlanish, ichki ikkitasida 5 martadan takrorlanish ro‘y bersa, buyruqlar
nacha marta bajariladi? (j: 3600)
6.To‘rtta ichma-ich joylashgan tsikllarning tashqi ikkitasida 12 martadan
takrorlanish, ichki ikkitasida 5 martadan takrorlanish ro‘y bersa va oxirida
tsikllar parametrlari, ya‘ni x+y+z+t ifodaning qiymati chiqarilsa, algoritm
natijasini aniqlang. Barcha tsikl parametrlarining dstlabki qiymatlari va
qadamlari 1 deb hisoblansin (j: 38)
|
| |
Ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yosh inqirozi

|
Ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yosh inqirozi
|
bet | 136/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya5..Ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yosh inqirozi.
Ilk bоlalik davrining bоshlariga kеlib bоlada birinchi tafakkur оpеratsiyalari yuzaga kеladi. Buni biz birоn bir prеdmеtni оlishga хarakat qila оlganidan so`ng esa uni sinchiklab o`rganishida ko`rishimiz mumkin. Ularning tafakkurlari asоsan ko`rgazmali хarakatli bo`lib, u atrоf оlamdagi turli bоg’liklarni o`rganishga хizmat qiladi.
O`zidan uzоqrоq turgan kоptоkni birоn bir uzunrоq narsa bilan itarib yubоrish mumkinligini ko`rgan bоla endi mustaqil ravishda divan tagiga kirib kеtgan kоptоkni kaltak yordamida оlish mumkinligini tafakkur eta оladi.
Bu davrdagi bоlalar tafakkurida umumlashtirish katta o`rin tutadi. Umumlashtirishda nutq asоs hisоblanadi. Masalan, sоat dеyilishi bоla qo`l sоati, оsma sоat, shuningdеk, budilpnikni ham tushunishi kеrak. Lеkin ular turlicha bo`lgani sabab ularda umumiylikni tоpish bоla uchun birmuncha qiyinrоq hisоblanib, bu bоrada fikrlash еrdamga kеladi va umumlashtirishni tashkil etadi.
2-3 yoshli bоlalar ma`lum bir prеdmеtlarni o`rniga ularning o`rnini bоsishi mumkin dеb hisоblagan bоshqa narsalardan ham fоydalanadilar. Masalan, o`yin jarayonida bоla cho`pni qоshiq yoki tеrmоrmеtr o`rnida, yog’оchdan krоvat yoki mashina o`rniga fоydalanishi mumkin.
Bir prеdmеtni bоshqasi o`rnida qo`llash mumkinligini bilish bоla atrоf оlamni bilishi, o`rganishidagi ahamiyatli burilish hisоblanadi va u dastlabki tasavvurlarni yuzaga kеltiradi.
Bu yoshdagi bоlalar endi asta-sеkinlik bilan kattalar aytib bеrayotgan ertak, vоqеa, хikоyalarni, shuningdеk rasmda chizilgan narsalarni tasavvur eta оladilar. Ertak eshitish jarayonida bоla ertak qaхramоnlarini kimgadir o`хshatishga хarakat qiladi, u o`zi mustaqil ertak еki хikоyalarni to`qiy оlishi ham mumkin.
Ilk bоlalik davrida хоtira bilishdagi asоsiy funktsiya hisоblanib, u bilishning barcha ko`rinishlarini rivоjlanishida ishtirоk etadi. Bu davrda bоlaning хоtirasi jadal rivоjlanadi. Bоlaning ‘ayotiy tajribalarni o`zlashtirishida avvalо хarakatli, emоtsiоnal va оbrazli хоtira ishtirоk etadi. Bu bоrada хarakatli va emоtsiоnal хоtira ustunlik qiladi.
Хоtira bu yoshda asоsan iхtiyorsiz bo`ladi. Bu davrdagi bоlalarga ko`p kitоb o`qib bеrish natijasida ular uzun ertak va shеor хikоyalarni eslab qоladilar, lеkin bunday eslab qоlish bоlaning umumiy aqliy rivоjlanishidan ham, хоtirasining individual хususiyatidan ham dalоlat bеrmaydi. Bu ilk bоlalik davridagi bоlalarning barchasiga ‘оs bo`lgan nеrv sistеmasining umumiy egiluvchanligi natijasidir.
O`zi va atrоf hayot хaqidagi vоqеa va хоdisalarda kеtma-kеtlik bоrligi uchun ham ularni хali to`liq ravishda хоtirasida saqlab qоla оlmaydi.
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. MS Visual Studio dasturidagi web ilova
2. MS Visual Studio dasturidagi web ilovahaqida
3 MS Visual Studio dasturidagi web ilova foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.MS Visual Studio dasturidagi web ilovafoydalanish bilan tanishtirish.
2. MS Visual Studio dasturidagi web ilovafoydalanish tasnifini berish.
3. MS Visual Studio dasturidagi web ilovafoydalanish tushuntirish.
4. MS Visual Studio dasturidagi web ilova foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1 MS Visual Studio dasturidagi web ilova foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. MS Visual Studio dasturidagi web ilovafoydalanish ni tasniflaydilar,
3. MS Visual Studio dasturidagi web ilova foydalanish haqida aytib beradilar,
4. MS Visual Studio dasturidagi web ilova foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
Audit standartlarini o’zaro taqqoslash

371
auditorlik kompaniyasi bankdan kredit olgan mi-jozning kredit shartnomasini
bajarish holatini kuzatib boradi.
Auditorlik xizmatining ushbu turini tartibga solish uchun AQShda maxsus
standartlar ishlab chiqildi. AICPA tomonidan ishlab chiqilgan ushbu standartlar
auditning umumqabul qilingan standartlariga mos kelishi lozim.
Quyidagi jadvallarda guvohlik beruvchi auditorlik standartlari bilan
auditning umumqabul qilingan standartlarining o’zaro taqqoslanishi keltirilgan.
Xalqaro auditorlik standartlarini O’zbekistonda qo’llash

369
Shuningdek, har bir auditorlik xizmati vaqtida:
1. Auditorlik faoliyati to’g’risidagi qonunga muvofiq kelishligi.
2. Ishlab chiqilgan va amaliyotda qo’llanilayotgan auditning umumiy
standartlariga asoslanishi.
3. Auditning milliy standartlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Shuni qayd etish kerakki, auditorlik firmalarining ish faoliyatini yaxshilash va
sifat nazorati standartlariga to’la amal qilishni ta’minlash uchun ularni toifalarga
ajratish maqsadga muvofiq bo’ladi. Buning uchun ikkita sektsiya tashkil qilish
tavsiya etiladi:
1. Qimmatli qog’ozlar va birja muomalalari bo’yicha audit sektsiyasi.
2. Kompaniyalarning audit sektsiyasi.
Bunday sektsiyalar o’z-o’zini boshqarishda va nazorat qilishda katta rol
o’ynaydi. Sektsiyalarga a’zo bo’lish uchun auditorlik fir-malariga, albatta, ma’lum
talablar qo’yiladi va bunday sektsiyaga a’zo auditorlik firmalarining mavqei ham
oshib boradi. Auditorlik firmalari sektsiyalar ichida bir-birini tekshirish huquqiga
ega bo’ladi va faqat tekshiruvdan muvaffaqiyatli chiqqan firma sektsiya a’zoligida
qolishi mumkin. Bunday tekshiruvlar firmaga ham, auditorlarga ham foydali
bo’lib, ularga ishonchni oshirib boradi.
Evropa iqtisodiy hamjamiyatiga a’zo mamlakatlar auditorlariga

60
auditorlik jarayonlari to’g’risida Qoidalarni (SAF) chop etdi. 1972 yilga qadar 54
qoida e’lon qilindi. Qo’mita esa bu davrda yangi nomga ega bo’ldi: auditorlik
standartlari bo’yicha Ijroiya qo’mita (keyinchalik bu qo’mita auditorlik standartlari
bo’yicha Kengash deb yuritila boshlandi). Bu qo’mita barcha Qoidalarni
kodlashtirdi va ularni auditorlik jarayonlari bo’yicha qoida (SAF) №1 ga
birlashtirdi. Bu Qoida hozirgi kunda ham amal qilmoqda. XX asrning 70 va 80-
yillari jamoatchilikning auditorlar ishlari va majburiyatlari doirasiga qiziqishining
oshishi bilan tavsiflanadi.
Bu davr ko’plab muvaffaqiyatsiz tekshirishlar bilan bog’liq. Buning
natijasida Kongressda yig’ilish bo’lib o’tdi, auditorning roli va mas’uliyatini
aniqlash uchun maxsus komissiya tuzildi, jamiyat tasavvuridagi audit bilan
muayyan chegaralar bilan cheklangan auditning real jarayoni imkoniyatlari
o’rtasidagi nomuvofiqlik mavjudligi to’g’risida xulosalar chiqarildi, ushbu
nomutanosiblikni bartaraf etishga yo’naltirilgan auditorlik standartlari bo’yicha
Kengashning faolligi oshdi.
AQShda auditorlik firmalari 4 ta guruhga bo`linadi:
Bugungi kunda AQShda 45000 dan ortiq auditorlik firmalari mavjud.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

Kasbga yo`naltiruvchi maqsad:
o`quvchilarning do`ppido`zlik hunariga bo`lgan
qiziqishlarini oshirish, ularni shu hunarni o`rganib olishga undash.
Darsning vazifalari:
-
o`quvchilarning xalq hunarmandchiligi sohasidagi bilimlarini kengaytirish;
-
xalq hunarmandchiligida ishlatiladigan asbob-uskunalar va qo`llaniladigan
ish usllari haqidagi bilimlarni chuqurlashtirish;
-
do`ppi tikish ishlarini o`rgatish.
Dars tipi:
Yangi bilimlar berish.
Dars turi:
amaliy.
Darsda qo`llaniladigan o`qitish metodlari:
Taqdimot, baxs- munozara, savol-
javob, amaliy ish.
Fanlararo bog`lanish:
rasm, tasviriy san`at, chizmachilik, matematika, fizika,
iqtisodiy bilim asoslari va b.
Darsning jihozlari:
kompyuter, proyektor, ekran, slaydlar, Xalq hunarmandchiligiga
oid turli buyumlar, ularni tayyorlashga oid texnologik xaritalar, asabob-uskunalar va
moslamalar, xavfsizlik texnikasi, sahoga oid kasb bo`yicha korgazma materiallari.
Darsning borishi:
I.
Tahskiliy qism.
II.
So`rash.
O`tgan dars mavzusi yuzasidan savol-javob o`tkazish.
III.
Yangi mavzu bayoni,
Reja:
1.
Do`ppilar haqida umumiy ma`lumot
2.
Do`ppini bichish va tikish.
Do`ppilar haqida umumiy ma`lumot.
Do`ppi bosh kiyimi sifatida juda qadimdan
o`zbek xalqining kundalik turmish tarziga shunchalik singib ketganki, ularsiz
bayramlarni va yig`inlarni tassavur qilib bo`lmaydi. Mamlakatimizda do`ppini
erkaklar, o`g`il bolalar, qizlar, kelinchaklar, yosh-u qari-barcha sevib kiyishadi.
Do`ppi qadimdan o`zbek kashtachilik san`atining o`ziga xos go`zal turlaridan biri
hisoblanadi. Do`ppilarning qachon paydo bo`lganligi, uning ilk ijodkori haqida biror-
bir aniq ma`lumot yo`q. Faqat eramizdan ming yillar avval Ahamoniylar davrida
O`rta Osiyoda Sakatigruada degan qabila yashaganligi va bu atama tepasi
cho`nqaygan bosh kiyim kiygan saklar degan ma`noni bildirganligi haqida tarixiy
ma`lumotlar ma`lum. Demak, do`ppilar juda qadimgi bosh kiyimlardan biridir.
Asrlar o`tishi bilan do`ppilarning shakli ham, ularni tayyorlash usullari ham o`zgarib,
takomillashib borgan. Qadimdan Andijon, Marg`ilon, Chust, Qo`qon, Samarqand,
Buxora, Xorazm, Qashqadaryo, Surxondaryo va Toshkent do`ppilari shakli jihatidan
bir-biridan ajralib turgan. Do`ppilarning tuzilishiga qarab uni kiygan kishini qaysi
hududdan ekanligini bilib olish ham mumkin.
O`datda do`ppilar uch qismdan iborat bo`ladi: tepa qism, kizak qism, jiyak
qism. Mana shu qismlarning tayyorlanish uslublari bir-biridan farq qiladi, Do`ppilar
O`zbekistonning barcha tuman va viloyatlarida o`ziga xos texnologiya va uslublar
asosida tayyorlanib, ko`pincha, shu joyning nomi bilan atalib kelinadi. Xalqimiz,
ko`pincha, eng aziz va yaqin kishilariga bosh kiyimlar sovg`a qilishadi. Boshga
kiyilgan do`ppilar esa birovga berilmaydi. Do`ppilar razmiy ma`noda ehtiyot qilinib,
doimo ozoda va baland joyda avaylab saqlanadi.
10-rasm. Kizak qism. 11-rasm. Jiyak qism
|
Takrorlash uchun savollar - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)Takrorlash uchun savollar
1. Xalqaro auditorlik tashkilotlari deganda nimani tushunasiz?
2. Buxgalteriya hisobi standartlari bo’yicha qo’mita (IASC), Xalqaro
buxgalterlar federatsiyasi (IFAC), Xalqaro auditorlik amaliyoti qo’mitasi
(IAPS)ning faoliyat yo’nalishlari xususida nimalarni bilasiz?
3. Xalqaro auditorlik kompaniyalari tarkibiga qaysi kompaniyalar kiradi?
4. «Katta to’rtlik» tarkibiga kiruvchi auditorlik kompaniyalari deganda nimani
tushunasiz?
5. Price Waterhouse, KPMG, Ernst and Young, Deloitte Touche Tohmatsu
International auditorlik kompaniyalari va ularning faoliyat yo’nalishlari xususida
nimalarni bilasiz?
6. Price Waterhouse qaysi turdagi auditorlik tekshiruvlarini o’tkazadi?
7. Ernst and Young kompaniyasi faoliyati qachon o’z ishini boshlagan?
8. Xalqaro auditorlik amaliyoti qo’mitasi faoliyati qachondan o’z ishini
boshlagan?
Mavzu bo`yicha testlar
1. «PricewaterhouseCoopers» auditorlik kompaniyasi qachon shu nomga ega
bo’lgan?
А. 1998
B. 1978
С. 1987
D. 1960
2. Milliy hisob va audit tizimlarini xalqaro miqyosda uyg’unlashtirish
maqsadida Xalqaro tadqiqot guruhi qachon tuzilgan edi?
А. 1966 yilda
B. 1968 yilda
С. 1978 yilda
D. 1988 yilda
55
3. Milliy hisob va audit tizimlarini xalqaro miqyosda uyg’unlashtirish
maqsadida tuzilgan Xalqaro tadqiqot guruhiga quyidagi davlatlardan qaysi
biri kiritilgan?
А. Uels
B. Norvegiya
С. Islandiya
D. Makedoniya
4. Buxgalteriya hisobi va audit tizimlarini standartlashtirish muammolari
bilan BMTning qaysi tashkiloti shug’ullanadi?
А. ISAR
B. IAPC
С. IFAC
D. IASC
5. Qaysi tashkilot Afrika qit’asi mamlakatlarida mavjud milliy hisob va audit
|
| |
Ispaniyada 
auditorlik - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

Ispaniyada
auditorlik
faoliyatini
amalga
oshirishda
asosiy
hujjathisoblangan“Auditorlik faoliyati to’g’risida”gi Qonun qachon qabul
qilingan?
А. 1988 yil 12 iyul
B. 1974 yil 5 may
С. 1960 yil 20 avgust
D. 1991 yil 8 avgust
7. Italiyada majburiy auditorlik tekshiruvi bo’yicha qonun ilk marta qachon
ishlab chiqilgan?
А. 1972
B. 1978
С. 1984
D. 1994
8. Frantsiyada auditning milliy standartlarini qaysi tashkilot ishlab chiqadi?
А. Milliy kompaniya qo’mitasi
B. Milliy audit federatsiyasi
С. Milliy qo’mita
D. Frantsiya audit departamenti
9. Buyuk Britaniyada audit siyosati qaysi tashkilotlar tomonidan olib
boriladi?
А. Nohukumat tashkilotlar tomonidan
B. Nodavlat tashkilotlar tomonidan
С. Davlat tashkilotlari tomonidan
D. Hukumat tashkilotlari tomonidan
10. Angliyada majburiy audit to’g’risida qonun qachon qabul qilingan?
А. 1862 yilda
85
B. 1864 yilda
С. 1866 yilda
D. 1874 yilda
11. Frantsiyada majburiy audit to’g’risida qonun qachon qabul qilingan?
А. 1867 yilda
B. 1864 yilda
С. 1862 yilda
D. 1874 yilda
12. AQShda majburiy audit to’g’risida qonun qachon qabul qilingan?
А. 1937 yilda
B. 1932 yilda
С. 1938 yilda
D. 1842 yilda
Tayanch tushunchalar
Amerika buxgalter-ekspertlar instituti, balanslar auditi, auditorlarning
professional Nizomi, malakaviy imtihon, Auditorlar Palatasi, buxgalterlar jamiyati,
buxgalteriya ekspertizasi, hisoblar bo’yicha komissarlar, buxgalteriya hisobi va
audit instituti, auditorlarning davlat reestri.
|
Aholiga yuqori tezlikdagi internet xizmatlarini ko‘rsatish qurilmalarining umumiy sig‘imi 3,6 mln.ga yetkazildi

|
Aholiga yuqori tezlikdagi internet xizmatlarini ko‘rsatish qurilmalarining umumiy sig‘imi 3,6 mln.ga yetkazildi
|
bet | 2/5 | Sana | 13.09.2024 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #270991 |
Bog'liq MUSTAQIL ISHAholiga yuqori tezlikdagi internet xizmatlarini ko‘rsatish qurilmalarining umumiy sig‘imi 3,6 mln.ga yetkazildi. - Aholiga yuqori tezlikdagi internet xizmatlarini ko‘rsatish qurilmalarining umumiy sig‘imi 3,6 mln.ga yetkazildi.
- Mobil aloqa xizmatlarini rivojlantirish maqsadida, mobil internet tezligi 1,5 barobar oshirildi va 2021-yilda 14 150 ta qo‘shimcha tayanch stansiyalari o‘rnatilib, ularning umumiy soni 45 890 taga yetkazildi.
- Operator va provayderlarga Internet xizmatlari uchun tarif o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 42,9 foizga arzonlashtirilib, 1 Mbit/s uchun 30,0 ming so‘mni tashkil etmoqda.
- Bugungi kunga kelib 95 foiz aholi maskanlari mobil internet bilan qamrab olingan, 54 foiz uy xo‘jaliklariga yuqori tezlikdagi internetga ulanish imkoni yaratilgan.
- Respublikada raqamli infratuzilmani jadal rivojlantirish, shahar va qishloq hududlari o‘rtasidagi “raqamli tafovut”ni bartaraf etish hamda taqdim etilayotgan xizmatlar sifatini oshirish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish maqsadida, vazifalar belgilab olingan.
- Kelgusi to‘rt yilda optik tolali aloqa liniyalarini respublikadagi barcha aholi maskanlariga yetkazib borish, barcha xonadonlar uchun yuqori tezlikdagi internetdan foydalanish imkoniyatini yaratish hamda xalqaro va davlat ahamiyatiga molik avtomobil yo‘llarini mobil internet qamrovi bilan ta’minlanadi.
2020-yil axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasi uchun, shubhasiz, sermahsul bo‘ldi desak mubolag‘a bo‘lmaydi. O‘tgan yilda telekommunikatsiya infratuzilmani rivojlantirish borasida keng ko‘lamli ishlar va qator yirik loyihalar amalga oshirildi. Optik tolali aloqa liniyalarini qurish loyihasini amalga oshirish bo‘yicha qator ishlar olib borilmoqda. 2018-yilda optik tolali tarmoqlarning umumiy uzunligi 26,6 ming kilometrni tashkil etgan bo‘lsa, 2020-yilda esa 68,6 ming kilometrgacha yetkazildi. Joriy yil oxiriga qadar esa ushbu ko‘rsatqichni 118,6 ming kilomertgacha yetkazilishi rejalashtirilgan.
|
| |
Mavzu: O`zbekiston telekommunikatsiya va simsiz texnologiya rivojlanishiga ta`sir etuvchi asosiy omillar - bet 4

|
Mavzu: O`zbekiston telekommunikatsiya va simsiz texnologiya rivojlanishiga ta`sir etuvchi asosiy omillar
|
bet | 4/5 | Sana | 13.09.2024 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #270991 |
Bog'liq MUSTAQIL ISHTelekommunikatsiya tarmoqlarining tadrijiy rivojlanishini mamlakatimizda aloqa tarmoqlarini raqamlashgan tizimga o‘tkazish bo‘yicha bosqichma-bosqich amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli loyihalar bilan chambarchas bog‘lash mumkin. Telekommunikatsiyalar infratuzilmasi AKT ni rivojlantirishning asosi hisoblanadi. O'zbekistonda telekommunikatsiya tarmoqlarini raqamlashtirish mamlakat hududini to'la qamrab olgan. Mazkur tarmoqda NGN va MPLS rususmidagi zamonaviy elektron telefon stantsiyalari avlodidan foydalanilmoqda. Simli aloqa tarmoqlarining raqamlangan sig'imi milliondan oshiqni tashkil qiladi. O'zbekiston hududida har bir fuqaro va muassasa simli aloqa telefonlarini o'rnatish imkoniyatiga ega. - Telekommunikatsiyalar infratuzilmasi AKT ni rivojlantirishning asosi hisoblanadi. O'zbekistonda telekommunikatsiya tarmoqlarini raqamlashtirish mamlakat hududini to'la qamrab olgan. Mazkur tarmoqda NGN va MPLS rususmidagi zamonaviy elektron telefon stantsiyalari avlodidan foydalanilmoqda. Simli aloqa tarmoqlarining raqamlangan sig'imi milliondan oshiqni tashkil qiladi. O'zbekiston hududida har bir fuqaro va muassasa simli aloqa telefonlarini o'rnatish imkoniyatiga ega.
- 2019 yilda telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish yo‘nalishida ham bir qator ishlar amalga oshirildi.
- Xalqaro Internet tarmog‘iga ulanishning umumiy o‘tkazuvchanlik qobiliyati 1 200 Gbit/s.ni tashkil etib, kommutatsiya markazi orqali 750 Gbit/s tezlikda Internet tarmog‘iga chiqish imkoniyati yaratildi va tarmoqning yuklanish darajasi 76,6 foizni tashkil etdi.
2020 yilning 1 yanvaridan operator va provayderlarga Internet xizmatlari uchun tarif o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 34 foizga arzonlashtirilib, 1 Mbit/s uchun 56,0 ming so‘mni tashkil etdi. - 2020 yilning 1 yanvaridan operator va provayderlarga Internet xizmatlari uchun tarif o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 34 foizga arzonlashtirilib, 1 Mbit/s uchun 56,0 ming so‘mni tashkil etdi.
- Internet xizmatidan foydalanuvchilar soni
|
| |
mln.dan ortdi - Mavzu: O`zbekiston telekommunikatsiya va simsiz texnologiya rivojlanishiga ta`sir etuvchi asosiy omillar

|
Mavzu: O`zbekiston telekommunikatsiya va simsiz texnologiya rivojlanishiga ta`sir etuvchi asosiy omillar
|
bet | 5/5 | Sana | 13.09.2024 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #270991 |
Bog'liq MUSTAQIL ISH22 mln.dan ortdi, shundan mobil Internet foydalanuvchilari soni 19 mln.ni tashkil etdi. Respublika bo‘yicha 237 ta ob’ektda magistral telekommunikatsiya tarmoqlari kengaytirilib, telekommunikatsiya uskunalari modernizatsiya qilinib, magistral telekommunikatsiya tarmoqlari o‘tkazuvchanlik qobiliyati viloyatlararo darajada 200 Gbit/s.ga, tumanlararo darajada esa 40 Gbit/s.ga yetkazildi. Shuningdek, “Optik tolali aloqa liniyalarini qurish” loyihasi doirasida respublika bo‘yicha 10,0 ming km. optik tolali aloqa liniyalari qurilib, umumiy uzunligi 36,6 ming km. ga yetkazildi. Mobil aloqa tarmoqlarini rivojlantirish maqsadida 2 017 ta mobil aloqa baza stansiyasi o‘rnatilib, ularning umumiy soni 26 mingtadan ortdi va respublika aholi maskanlarini mobil aloqa bilan qamrovi darajasi 96 foizga va mobil Internet tarmog‘iga keng polosali ulanish qamrovi darajasi 70 foizga yetkazildi
|
| |
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash

16-17-dars.
“Texnologiya va dizayn” yo`nalishlari uchun.
Mavzu:
O’zbekiston xalq xo’jaligida, sanoat va qurilishda moddiy ishlab
chiqarish asoslari va uning tarkibi, o’zaro munosabati, bir-biriga
bog’liqligi
O`qituvchiga metodik tavsiya
Bu mavzu haqidagi ayrim ma`lumotlar yuqorida, ya`ni “O`zbekistondagi ishlab
chiqarish turlari” deb nomlangan 15-mashg`ulotda qisman ko`rib chiqilgan. Mazkur
mavzuni o`tishda o`sha o`tilgan mavzuni takrorlash, unda aytilmay qolgan
ma`lumotlarni aytish zarur bo`ladi.
Mazkur mashg`ulotni tashkil etishning yana bir ko`rinishi- o`quvchilarni biror
korxona yoki fermer xo`jaligiga sayohatga olib borish, u joydagi jihoz va ish
o`rinlarini ko`rish, o`quvchilar va o`qituvchilar bilan uchrashish, suhbat o`rkazishdan
iborat.
Bu holda ham o`quvchilarning to`plagan materiallarini va taassurotlarini
o`rganish maqsadida ularga yuqorida olib borgan ishlari bo`yicha erkin mavzuda
referat, insho, hikoya kabi yozma ishlarni bajarishni taklif etish maqsadga
muvofiqdir.
Vaqt:
45 daqiqa
Maqsad:
O„quvchilarni O`zbekiston iqtisоdiyotining rivojlantirilishi haqidagi
dunyoviy bilim, ko`nikma va malakalarinilarini shakllantirish. O„quvchilarni
O`zbekiston iqtisоdiyotini rivojlantirishni zamonaviy usullariga ijodiy
yondashishni rivojlantirish.
Dars turi: Yangi bilim beruvchi.

Darsning usuli

Dars turi: Yangi bilim beruvchi.
Darsning usuli: Suhbat, aqliy hujum.
Dars materiallari: 1. Fizika darsligi va multimediya darsligi.. 2. Plakatlar. 3. Doska, bo’r.
Darsning borishi.
1. Tashkiliy qism Guruhlarni tashkil etish. Taqdimot. (O’qituvchi tanlagan usul bilan jarayon amalga oshadi.)
2.O’tilgan mavzuni so’rash:
1. To’xtovsiz shovqin inson salomatligiga ta’sir qiladimi?
2. Musiqa asboblarini sozlashda, doirani qizdirishda undan chiqadigan tovushlarning qaysi parametri o’zgaradi?
3. Yangi mavzuning bayoni
Yorug'likning bir muhitdan ikkinchisiga o'tishida qisman qaytib, qisman ikkinchi muhitga o'tishini ko'rdik. Tovush ham bir muhitdan ikkinchi muhitga tushganda, tushish yuzasidan qaytadi. Bunga ichi bo'sh bochka yoki truba ichiga gapirib ko'rib ishonch hosil qilish mumkin. Ko'pchilik yangi qurilgan uy yoki hech kim yo'q sport zaliga kirib qolganda o'zaro gaplashgan so'zlarning baland eshitilganini sezgan. Televideniye va radioeshittirishlarni berk sport inshootlaridan olib borilganda ham ovozlar jaranglab eshitilganligiga e'tibor bergan bo'lsangiz kerak. Bularga sabab, tovushning tekis devorlardan qaytishidir. Agar devorning uzoqligi 20 m dan ko'proq bo'lsa, qaytgan tovush manbadan chiqqan tovushga nisbatan biroz kechikib eshitiladi. Bu qaytgan tovushni aks- sado deyiladi. Agar parallel joylashgan devorlar yoki tor tog' darasi oralig'ida ovoz chiqarilsa, aks-sado ko'p marta qaytariladi. Aks-sado faqat qattiq jismlardan qaytgandagina hosil bo'lmaydi. Masalan, chaqmoq chaqnaganda bitta yashin hosil bo'lganini ko'rsak ham, momaqaldiroq ovozi bir necha marta takror- langanligini kuzatganmiz. Bunda birinchi eshitilgani baland, keyingilari esa pastlashib boradi. Bunga sabab, momaqaldiroq ovozi tog'lar, o'rmonlar, binolar va bulutlardan ko'p marta qaytib bizga eshitilishidir.
Tovushning qaytishidan turmush va texnikada ko'p foydalaniladi. Masalan: dengiz va okeanlarda chuqurlikni o'lchash hamda suv osti kemalarini aniqlash uchun ultratovushlardan foydalanilad. Buning uchun dengiz tubiga ultratovush yuboriladi va urilib qaytgan tovush qabul qilinadi. Tovushning borishi va qaytishi uchun ketgan vaqt t o'lchanib, dengiz chuqurligi h aniqlanadi. Bunday asbob exolot deb ataladi.
Tovushning qaytishidan metall quymalar orasida havo bo'shliqlari yoki chet moddalar kirib qolganligi ham aniqlanadi. Quymaga bevosita tekkizilib qo'yilgan tovush manbayi va qabul qilgich quyma bo'ylab yurgiziladi. Agar quyma ichi bir xil zichlikda va tutash bo'lsa, qaytgan tovush bir xilda bo'ladi. Chet modda va bo'shliq bo'lsa, qaytgan tovush buziladi. Tibbiyotda ham buyrak kasalliklarini, homila holatini zararsiz holda o'rganish ultratovushlar vositasida amalga oshiriladi.
|
Tovushning qattiqligi - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 218/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
Tovushning qattiqligi. 121-rasmdagi kamertonning sharcha tegmagan shoxchasiga sekingina rezina bolg'a bilan uraylik. Shunda kamerton tebranishi tufayli sharcha ma'lum uzoqlikka borib keladi. Bolg'a bilan qattiqroq uraylik. Sharcha oldingidan uzoqroqqa borib keladi. Kamertonning tebranishi davrida eng katta chetlashishiga tebranishlar amplitudasi deyiladi. Kamerton qanchalik katta amplituda bilan tebransa, undan chiqadigan tovushning qattiqligi shuncha katta bo'ladi. Tovush energiyaga ega. Agar tovush energiyasi ma'lum kattalikdan kichik bo'lsa, inson unday tovushlarni eshitmaydi. Bu quyi chegara 1 m1 yuzaga to'g'ri kelgan tovush quvvati 0,000001 mkW deb belgilangan. Birlik yuzaga to'g'ri kelgan tovush quvvati 1 W/m2 ga borganda, inson qulog'ida og'riq sezadi va tebranishlarni tovush sifatida qabul qilmaydi. Tovushning qattiqligi 1858-yilda nemis fiziklari V. Veter va G. Fexner tomonidan tavsiya qilingan qonun asosida aniqlanadi. Inson sezadigan tovush qattiqligining quyi chegarasi Bell deb belgilangan. Bu birlik telefonni ixtiro qilgan G. Bell sharafiga qo'yilgan. Og'riq sezish bo'sag'asini 130 dB deb qabul qilingan (1 detsibelKl ldBIE10,l B). Shunga ko'ra sekin suhbatniki 40 dB, shovqinniki 80 dB, samolyotniki 110-120 dB ga teng. Tovushning balandligini mexanik va elektr qurilmalar yordamida kuchaytirish mumkin. Masalan: Karnaydan chiqayotgan ovozni bir tomonga yo'naltirib, tarqalish yuzasi kichiklashtiriladi. «Rupor» (123-rasm) ham shunday tovushni yo'naltirib beradi. Qadimda tovushni kuchaytirib beruvchi apparatlar bo'lmaganida, «qulog'i og'ir» odamlar ruporni qulog'iga qo'yib eshitganlar.
Tovushning balandligi. Bu kattalik tovush chastotasi bilan belgilanadi. Ma'lumki, inson gapirganda yoki ashula aytganda bir xil chastotali tebranishlar chiqarmasdan, ko'p xil chastotali tebranishlar hosil qiladi. Erkak kishi gapirganda uning tovushida 100 dan 7000 Hz gacha, ayol tovushida 200 dan 9000 Hz gacha bo'lgan tebranishlar uchraydi. Nog'oradan chiqadigan tovushlar 90 dan 14000 Hz gacha bo'ladi.
3. Tovush tembri. Unga qarab kim gapirayotganini, kim kuylayotganini yoki qanday cholg'u asbobi chalinayotganini aniqlash mumkin. Tovush ichidagi ko'p chastotali tebranishlardan eng kichik chastotasi ni asosiy ton deyilib, 2§0, 3§0 va h.k. chastotali tebranishlarni obertonlar deyiladi. Mana shu obertonlar soni va obertonlar kuchi hamda tovush balandligiga qarab, tovush manbalari turli xil tembrga ega bo'ladi.
Erkaklar chiqaradigan asosiy tonga qarab, ovozi «Bas» (80-350 Hz), «Bariton» (110-400 Hz), «Tenor» (230-520 Hz) kabilarga, ayollarnikini «Soprano» (260-1050 Hz), «Kontralto» (170-780 Hz), «Messo-soprano» (200- 900 Hz) va «Koloratur soprano» (260-1400 Hz) larga bo'linadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi

O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Download
2,52 Mb.
bet
220/230
Sana
15.06.2021
Hajmi
2,52 Mb.
#15054
1
...
216
217
218
219
220
221
222
223
...
230
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik
bilimlarini rivojlantirish
, turli didaktik
topshiriqlarni bajara olish
, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik
savodxonlik
, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi:
aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda
kundalik rejalarini tuza olish
,
formulalardan foydalanib
,
masalalar yecha olish
; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
DTS talabi:
Tovushning qaytishi. Aks-sadoni bilishi.
Download
2,52 Mb.
1
...
216
217
218
219
220
221
222
223
...
230
Download
2,52 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Download
2,52 Mb.