”Pedagogik texnologiyalar” fanining boshqa fanlar bilan bog’liqligi

|
”Pedagogik texnologiyalar” fanining boshqa fanlar bilan bog’liqligi
|
bet | 23/46 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #102386 |
Bog'liq Mavzu Kasb-hunar kollejlarida fizika o`qitishda yangi pedagogik2.2”Pedagogik texnologiyalar” fanining boshqa fanlar bilan bog’liqligi.
“Pedagogik texnologiyalar” fanini o’rganish pedagogik nazariyasi va tarixi, pedagogik mahorat, psixologiya, demokratik jamiyat qurish nazariyasi va amaliyoti, falsafa, mantiq, etika, ma’naviyat, O’zbekiston tarixi, maktab gigienasi va fiziologiyasi, ona tili bilan o’zaro bog’liqlikda quriladi.
Pedagogik texnologiya fan sifatida bir qancha asoslarga ega. Bulardan eng ahamiyatlilari ijtimoiy, falsafiy, metodologik, gigienik, mafkuraviy, huquqiy-me’yoriy, iqtisodiy, tarixiy, nazariy, amaliy va boshqa asoslar hisoblanadi. Ular bilan qisqacha tanishib chiqamiz.
Pedagogik texnologiyaning ijtimoiy asosi har bir shaxs, jamiyat va davlatning ta’lim-tarbiya sohasidagi ehtiyojlaridan kelib chiqadi va shu ehtiyojlarni qondirishning maqsad va talablarini tashkiliy shakllari va usullarini belgilaydi. U shaxsning jamiyatning va davlatning rivojlanishida asosiy omillardan hisoblanadi. Pedagogik texnologiyaning falsafiy asosi uning maqsadlari hamda tashkiliy shakl va usullarini falsafiy jihatdan to’g’ri yo’nalishda bo’lishini ta’minlashga xizmat qiladi. Falsafiy oqimlar va yo’nalishlarning har biri ta’lim-tarbiya masalalariga o’ziga xos yondoshadi. SHu sababli «Pedagogik texnologiya» fanining falsafiy yo’nalishi uning to’g’ri yoki noto’g’riligini, jamiyatning ma’lum maqsadlariga muvofiq yoki zidligini ko’rsatadi. Bu pedagogik texnologiyalarga baho berishda asosiy ko’rsatkichlardan hisoblanadi.
Pedagogik texnologiya fanining metodologik asosi uni amalga oshirishda qanday metodlarga asoslanishini belgilaydi, insonlarning olamini hamda o’zlarini bilishlari turli tarixiy davrlarda turlicha asoslarga ega bo’lgan va ular o’ziga xos metodlarni keltirib chiqargan. Hozir olam va uning hususiyatlari haqida xolis ma’lumotlar olish haqqoniy bilimlar hosil qilishning ilmiy metodikasi pedagogik texnologiyalarning metodologik asosi hisoblanadi. Metodologik asosning ilmiy jihatdan to’g’ri bo’lishi texnologiyalar uchun zaruriy shartdir. Pedagogik texnologiyaning didaktik asosi uning ta’lim-tarbiya qoida va tamoyillariga muvofiqligini belgilaydi. Didaktik talablar ta’lim-tarbiyaviy vazifalarning nazariy jihatdan to’g’ri bajarilishini ta’minlaydi.
Pedagogik texnologiyaning pedagogik asosi zamonaviy pedagogika fanining ilmiy xulosalaridan kelib chiqadi. Bunda pedagogik texnologiyaning umumiy tarkibiy tuzilmasi, mazmuni, shakli, usullari, vositalari, pedagogik jarayonning tashkil qilinishi, olib borilishi, uning diagnostikasi, monitoringi, o’quv-mavzu rejalar va shu kabilarning ilmiy jihatdan to’g’ri bo’lishi ta’minlanadi. Pedagogik texnologiyalar hozirgi pedagogika fanining rivojlanishida katta o’rin egallab bormoqda.
Pedagogik texnologiyaning psixologik asosi psixologiya fanining ilmiy hulosalari va tavsiyalari bilan belgilanadi. Ulardan ta’lim-tarbiya jarayonida to’g’ri foydalanish orqaligina kutilgan natijaga erishish mumkin. SHu sababli pedagogik texnologiya psixologiya qonunlarini to’liq hisobga olishi talab etiladi.
Ta’limning har bir bosqichida tegishli yosh psixologiyasi hususiyatlariga moslashtirilgan pedagogik texnologiyalar qo’llaniladi. Har bir bosqichda tegishli darajadagi bilim va tarbiya beriladi. Bu masalalarni o’rganish bilan pedagogik psixologiya fani shug’ullanadi.
Pedagogik texnologiyaning fiziologik asosi o’quvchilarning turli yoshdagi fiziologik hususiyatlarini hisobga olishdan iborat. Bunda o’g’il va qiz bolalar fiziologiyasidagi farqlar alohida hisobga olinishi lozim. Pedagogik texnologiya jarayonida fiziologik talablarni hisobga olish sog’lom avlodni voyaga yetkazishning zaruriy sharti hisoblanadi.
Pedagogik texnologiyaning gigienik asosi ta’lim-tarbiya jarayonida salomatlikni saqlash talablariga rioya qilishdan iborat. Bunda turli zararli va ortiqcha ta’sirlarni bartaraf qilish, o’quv sharoiti: yoritilganlik, harorat, havoning tozaligi, o’quvchining va o’qituvchining ish o’rni, jihozlar, o’quv yuklamalarining me’yorlari, didaktik vositalarning qulayligi sifati va shu kabilar tibbiyot, fiziologiya, ekologiya talablariga, insonparvarlik g’oyalariga muvofiq bo’lgan ilmiy asoslarda belgilab boriladi.
Bu talab va me’yorlarga rioya qilish pedagogik texnologiyani amalga tatbiq etish imkoniyatini yaratadi. Bu masalalarni o’rganish bilan maktab gigienasi fani shug’ullanadi.
|
| |