Shamol energiyasining qadimda rivojlanganligi

1.2
Shamol energiyasining qadimda rivojlanganligi
Tvindkraft dunyodagi birinchi ko‘p
megavattli shamol turbinasi
Tvind yaqinida qurilgan 1978-yilda dunyodagi birinchi ko‘p megavattli
shamol turbinasi qurilganida ulkan o‘zgarishlar yuz berdi. U zamonaviy
shamol turbinalarida qo‘llaniladigan ko‘plab texnologiyalarni yaratdi va
Vestas, Siemens va boshqalarga kerakli qismlarni olish imkonini berdi.
Nemis aeronavtika mutaxassislari yordamida qanotning yangi qurilishi
ayniqsa muhim edi. Elektr stansiyasi 2 MVt quvvatga ega bo‘lib, quvurli
minoraga, qanotlari balandligi va uchta parrakga ega edi. U Tvind
maktabining o‘qituvchilari va o‘quvchilari tomonidan qurilgan.
Tugallanishidan oldin bu "havaskorlar" juda masxara qilingan.
Turbina
bugungi kunda ham ishlaydi va eng yangi eng zamonaviy tegirmonlar
bilan deyarli bir xil ko‘rinadi.
Daniyadagi shamol energetikasining tijoriy rivojlanishi, asosan
nazariy ekstrapolyatsiyaga asoslangan birlik o‘lchamida
keng qamrovli
qadamlarni talab qiladigan ishlab chiqish modellaridan farqli o‘laroq,
turbinalarni keng ko‘lamli seriyali ishlab chiqarishga asoslangan quvvat
va samaradorlikning bosqichma-bosqich yaxshilandi. Amaliy natija
17
shundaki, barcha tijorat shamol turbinalari Daniya modeliga o‘xshaydi,
yengil vaznli uch qanotli shamolga qarshi dizayn.
1.7-rasm Tvindkraft dunyodagi birinchi ko‘p megavattli shamol
turbinasi Tvind yaqinida qurilgan
Bugungi kunda barcha asosiy gorizontal o‘q turbinalari izchil
ko‘rinishni taqdim etish uchun bir xil tarzda (soat yo‘nalishi bo‘yicha)
aylanadi. Biroq, dastlabki turbinalar eski shamol tegirmonlari kabi soat
miliga teskari yo‘nalishda aylanardi, ammo 1978-yildan
boshlab siljish
sodir bo‘ldi. Individualist fikrli parrak yetkazib beruvchi Okaer kollektiv
Tvind va ularning kichik shamol turbinalaridan ajralib turish uchun
yo‘nalishni o‘zgartirishga qaror qildi. Ba'zi parrak mijozlari keyinchalik
Vestas, Siemens, Enercon va Nordexga aylangan kompaniyalar edi.
Jamoatchilik talabi barcha turbinalar bir xil tarzda aylanishini talab qildi
va bu kompaniyalarning muvaffaqiyati yangi standartni soat yo‘nalishi
bo‘yicha qildi.
21-asr boshlanganida, qazib olinadigan yoqilg‘i hali ham nisbatan
arzon edi,
lekin energiya xavfsizligi, global isish va qazib olinadigan
18
yoqilg‘ining tugashi bilan bog‘liq tashvishlarning kuchayishi qayta
tiklanadigan energiyaning barcha mavjud shakllariga qiziqishning
kengayishiga olib keldi. Tijoriy shamol energetikasi sanoati yiliga 25%
ga yaqin o‘sish sur'ati
bilan kengayib bordi, bu esa katta shamol
resurslarining mavjudligi va texnologiya va shamol fermalarini
boshqarishning takomillashgani tufayli xarajatlarning pasayishi bilan
bog‘liq.
Buning natijasi shamol tegirmonlarini qurish uchun ko‘plab
texnologiyalar bo‘lib, ularning quvvati megavattlarda hisoblanadi. Ular
orasida o‘zgaruvchan tezlik
generatorlaridan foydalanish, kompozit
parrak materiallari, aerodinamik va akustik dizayn mavjud. O‘shandan
beri shamol energiyasidan keng miqyosda foydalanish mumkin bo‘ldi.
Hozirgi vaqtda biz ko‘p joylarda shamol turbinalarini ko‘rishimiz
mumkin, qirg‘oq bo‘yi hududlari bunday qurilmalar uchun juda mos
keladi va hatto dengiz hududlari ham shamol kuchidan foydalanish uchun
yaxshi joylardir.
Shamol turbinalari so‘nggi 35 yil ichida juda ko‘p rivojlandi. Ular
ishonchliroq, ko‘proq tejamkor va tinchroq. Biroq,
evolyutsiya davri
tugadi, degan xulosaga kelish mumkin emas. Shamol tezligi past bo‘lgan
joylarda energiya narxini pasaytirish mumkin edi. Turbinalar uzoq
muddatlarda foydalanish uchun hali ham tijorat jihatdan foydali bo‘lib
kelmoqda.
Offshor shamol energiyasidan foydalanish dunyoda juda katta
imkoniyatlarni beradi. Turbinalarning iqtisodiy samaradorligini oshirish
uchun dizaynerlar doimiy izlanishda bo‘lishi talab etiladi. Tahlil qilish,
loyihalash va ommaviy ishlab chiqarish
uchun takomillashtirilgan