nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
yangi munosabatni qaytaradi. Bu relyatsion algebradagi qaysi munosabat?

|
yangi munosabatni qaytaradi. Bu relyatsion algebradagi qaysi munosabat?Bog'liq test MBBTyangi munosabatni qaytaradi. Bu relyatsion algebradagi qaysi munosabat?
Ayirish (–)
Kesishma (∩)
Birlashtirish (U)
Dekart ko`paytirish (*)
№85 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Agar bitta jadvalning bir necha yozuvi boshqa jadvalning birta yozuviga to’g’ri kelsa, u
…. munosobat deyiladi.
ko’pga - bir
birga-bir
birga-ko’p
ko’pga-ko’p
№86 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Agar bitta jadvalning bir necha yozuvi boshqa jadvalning bir necha yozuviga to’g’ri
kelsa, u …. munosobat deyiladi.
ko’pga - ko’p
birga-bir
birga-ko’p
ko’pga-bir
№87 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
SQL tilining DDL (Data Definition Language) qismi, u .…
ma’lumotlarni aniqlash tili, u MB ni (jadvallarini, indekslarini va h.k.) yaratish va uning
sxemasini tahrirlash uchun mo’ljallangan.
ma’lumotlarni boshqarish tili, u foydalanuvchilarning MB ob’ektlariga murojaatini
chegaralash operatorlaridan iborat.
ma’lumotlarni qayta ishlash tili, u MB jadvallariga o’zgartirishlar kiritish uchun
mo’ljallangan.
Tranzaksiyalarni boshqarish uchun ishlatiladi
№88 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
SQL tilining DCL (Data Control Language) qismi, u ….
ma’lumotlarni boshqarish tili, u foydalanuvchilarning MB ob’ektlariga murojaatini
chegaralash operatorlaridan iborat.
MB ni yaratish va uning sxemasini tahrirlash uchun mo’ljallangan.
MB jadvallariga o’zgartirishlar kiritish uchun mo’ljallangan.
19
Barcha SQL operatorlari
|
| |
№113 Manba – - 5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича...

24
Sql sorovlar yaratshdan
Mb ob’yektlarini yaratishdan
№114 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
O’byekyga mo’ljallangan MB qanday bo’ladi?
Bu MB ning tuzilishi daraxtsimon bo’lib uning tugunida ob’yekt joylashgan.
Turli serverlarda saqlanadigan va mantiqan bog’langan MB.
Bu Mb da ma’lumotlar bog’langan jadvallarda saqlanadi.
To’rsimon strukturani tashkil qiladi.
№115 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
MBning fayl-server arxitekturasi nima?
MB ma’lumotlari fayl ko’rinishida faqat bir kompyuterda saqlanadi va ma’lumotlarga ishlov berish
uchun kerakli fayllar foydalanuvchi kompyuteriga ko’chiriladi hamda natija yana serverga uzatiladi.
Turli serverlarda saqlanadigan va mantiqan bog’langan MB.
MB faqat bir kompyuterda saqlanadi va ma’lumotlarga ishlov berish ushbu kompyuterda yoki
foydalanuvchi kompyuterida amalga oshiriladi.
MB ma’lumotlari faqat bir kompyuterda saqlanadi va ma’lumotlarga ishlov berish foydalanuvchi
so’roviga muvofiq ushbu serverda amalga oshiriladi hamda natija foydalanuvchiga uzatiladi.
№116 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -1 - 5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги...

33
HAVING kalit so’zi bu .… ?
HAVING kalit so’zi GROUP BY qatnashgan so’rov bajarilgandan keyin yozuvlarni tanlash uchun
ishlatiladi
HAVING kalit so’zi WHERE qatnashgan so’rovda qatorlarni tanlash uchun ishlatiladi
HAVING kalit so’zi GROUP BY orqali qatorlarni o’chirish uchun ishlatiladi
HAVING kalit so’zi jadvalni tartiblashtirish uchun ishlatiladi
№164 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -3
MBBT yadrosi MBBTning yuragi hisoblanadi va u nima vazifani bajaradi?
Ma’lumotlarni jismoniy strukturlashtirish va diskdagi ma’lumotlarni o’qish uchun xizmat qiladi
hamda SQL – so’rovlarini qabul qiladi.
SQL – so’rovlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi.
Natijalarni diskdan olishni tashkil etadi.
MBBT ning forma generatori, hisobotlar generatori yoki interaktiv so’rovlarni shakllantirish moduli
kabi komponentlardan iborat.
№165 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Mb atrofida, DVD disklar esa 4.7 - 4-mavzu: Ma’lumotlarni saqlash qurilmalari bilan ishlash Xotira qurilmasi

|
4-mavzu: Ma’lumotlarni saqlash qurilmalari bilan ishlash Xotira qurilmasi
|
bet | 3/3 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 55,86 Kb. | | #270463 |
Bog'liq 4-mavzu700 Mb atrofida, DVD disklar esa 4.7 Gb atrofidagi ma'lumotlarni o'zida saqlay oladi. Bu optik disklarni o'qish uchun kompyuterga CD-ROM, DVD-ROMqirilmalari ulanadi. Hozirgi kunda yangi DVD disklari paydo bo'lgan, bular Blu-ray deb nomlanadi va ular ko'k rangdagi lazer orqali ma'lumotlarni yozadi(oddiy optik disklarga qizil rangdagi lazer ishlatiladi). Blu-ray disklarning hajmi 25 Gb dan boshlanadi.
Keyingi tashqi xotira qurilmasi bu – elektr saqlash qurilmasidir. Bu xotira qirilmasida ma'lumotlar, mikrosxemalar orqali yaratilgan va programmalashtirilgan xotirada saqlanadi. Bunga misol, flesh-xotiralardir(fleshka). Bu qurilmalar kompyuterga USBport orqali ulanadi.
Qurilmaning o'lchamlari kichik va hajmi hozirgi kunda 64 Gb dan ham oshdi. Bu qurilmaning asosiy parametri hajmidan tashqari ma'lumotlarni o'qish va yozish tezligi hisoblanadi.
Ma'lumotlarni yozish va o'qishda hech qanday dasturlarning keragi yo'q va ishlatish juda soddadir. Flesh xotiralarni sotib olishda pulingizni ayamasdan o'sha paytdagi eng katta hajmliligini sotib olavering, sababi bu xotira qurilmasi juda katta tezlikda o'z hajmini kattalashtirib yubormoqda.
|
| |
№67 Manba - 5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича...

15
MB jadvallarini o’zaro bog’langan sodda va ixcham bo’lishi.
№69 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Me’yorlashtirish - ….
MB dagi ma’lumotlar ortiqchaligini yo’qotish, takrorlanmaslik va o’zaro bog’lanishlarni
tashkil qilish jarayonidir.
bu har bir maydonida bir nechta qiymat joylashgan atributdir.
bu bir yoki bir nechta takrolanuvchi ma’lumotlar guruhiga ega bo’lgan jadval.
MB jadvallarini o’zaro bog’langan sodda va ixcham bir nechta jadvallarga ajratishdir.
№70 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Dekompozistiya - ….
MB jadvallarini o’zaro bog’langan sodda va ixcham bir nechta jadvallarga ajratishdir.
MB dagi o’zaro bog’lanishlarni tashkil qilish jarayonidir.
bu har bir maydonida bir nechta qiymat joylashgan atributdir.
bir yoki bir nechta takrolanuvchi ma’lumotlar guruhiga ega bo’lgan jadval.
№71 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для 
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с

№71 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
test MBBT
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa №71 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
|
№89 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для 
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с

|
№89 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 сBog'liq test MBBT№89 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
select extract(yearday from BIRTHDATE) from STAFF
STAFF jadvalining BIRTHDATE maydonidagi sanadan yilning nechanchi kuni ekanligini
aniqlaydi
STAFF jadvalining BIRTHDATE maydonidagi sanadan yilni aniqlaydi va uni sonli qiymat
shaklida chiqarib beradi.
Yilning nechanchi oyi ekanligini aniqlaydi
BIRTHDATE jadvalining STAFF maydonidadi sanadan haftani ajratib beradi
№90 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
PHP da md5 funkciyasi …. uchun ishlatiladi
Ma’lumotni xesh funksiya yordamida shifrlashni amalga oshish
Sonni 5 ga bo’lish
Matritsa determinantini hisoblash
Bo’lishdan hosil bo’lgan qoldiqni topish
№91 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
MVC koncepciyasi .… maqsadida ishlatiladi
Dastur kodini alohida guruhli fayllarga ajratib qulay holga keltirish
Ortiqchalikni yo’qotish
Dastur kodini birlashtirish
ma’lumotlar bazasidan foydalanishni tashkil etish
№92 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
SQL tilining DML (Data Manipulation Language) qismi, u ….
ma’lumotlarni qayta ishlash tili, u MB jadvallaridagi ma’lumotlarni o’zgartirish,
ma’lumotlarni kiritish, o’chirish, izlab topish va boshqa amallarni bajarish uchun
mo’ljallangan.
ma’lumotlarni boshqarish tili, u foydalanuvchilarning MB ob’ektlariga murojaatini
chegaralash operatorlaridan iborat.
ma’lumotlarni aniqlash tili, u MB ni (jadvallarini, indekslarini va h.k.) yaratish va uning
sxemasini tahrirlash uchun mo’ljallangan.
Tranzaksiyani boshqarish tili
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
№89 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
|
Uchinchi renessans: ilm-fan va ta’lim taraqqiyoti istiqbollari”

“Uchinchi renessans: ilm-fan va ta’lim taraqqiyoti istiqbollari”
ISSN 2181-1784
RAHBAR FAOLIYATIDA BOSHQARUV QARORLARINI QABUL QILISH TAMOYILLARINI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK XUSUSUSIYATLARI
Nazarov Azamat Sattarovich O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi a.nazarov.80@mail.ru
ANNOTATSIYA
Maqolada rahbar faoliyatida boshqaruv qarorlarini qabul qilish darajalari va bosqichlarini ijtimoiy-psixologik xusususiyatlari tahlil etilgan. Qaror qabul qilish jarayonining psixologik jihatini bilish mavjud bosqichlarni yanada samarali amalga oshirish imkonini beradi. Gap shundaki, to‘g‘ri qaror qabul qilish va uni samarali ravishda joriy etish uchun rahbar psixologik jihatdan ham ma’lum amallarga rioya qilishi kerak. Bu tadbirning asosiy mazmuni shundan iboratki, rahbar muammoli vaziyat haqida ma’lumot yig‘ar ekan, muammo haqida birlamchi tasavvur - informasion model yarata boshlaydi. Bu modelning haqiqatga va mavjud vaziyatga qanchalik mosligi olinayotgan ma’lumotning to‘la-to‘kisligi, har tomonlamaligiga bog‘liq.
Kalit so‘zlar: boshqaruv, qaror qabul qilish, boshqaruv qarorlari, shaxs, personal, rahbar, menejment, qaror qabul qilish bosqichlari.
ABSTRACT
The article analyzes the socio-psychological characteristics of the levels and stages of management decision-making in the activities of the leader. Knowing the psychological aspect of the decision-making process allows for more effective implementation of existing steps. The point is, in order to make the right decision and implement it effectively, a leader must follow certain psychological steps. The essence of this event is that as the leader gathers information about the problem situation, he begins to create a basic idea of the problem - an information model. The completeness and comprehensiveness of the information obtained depends on the accuracy of the model and the current situation.
Keywords: management, decision making, management decisions, person, staff, leader, management, decision making stages.
Zamonaviy boshqaruvda qarorlarni to‘g‘ri tayyorlash va qabul qilish ijtimoiy- siyosiy, ijtimoiy-psixologik va iqtisodiy hayotning barcha sohalarida boshqaruv samaradorligiga erishish ikoniyatini yaratadi.
Boshqaruv qarorlari qabul qilish jarayoni yuqori malaka va amaliy ish tajribasini talab qiluvchi mehnat faoliyatining alohida turidir. Odatda, boshqaruv qarorlari qabul qilish biron-bir maqsadga yo‘naltirilgan bo‘lib, ma’lum qoida, aniq harakatlar doirasida amalga oshiriladi.
Boshqaruv qarorlarini qabul qilish jarayonida ko‘p omillilik tamoyili kuchga kiradi. Shunday omillardan biri shaxsiy kompetentli omil hisoblanadi.
Mazkur omilni qaror qabul qilish jarayonidagi o‘rnini ko‘rsatish uchun “Ringi” usulidan foydalanish mumkin. “Ringi” usuli yapon biznesida keng qo‘llaniladigan usuldir. Bu usulga ko‘ra majlislarda emas, balki so‘rab chiqish yo‘li bilan rozilik olish vositasida hal etiladi, bir necha bosqichda amalga oshiriladi (1-rasm).
|
№93 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для 
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с

20
cheklanishlarini o’zgartirish.
biror SQL –so’roviga mos virtual jadvalni yaratish.
№94 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Drop table buyrug’ining ishlashi qaysi javobda to’g’ri keltirilgan
MB dan jadvalni o’chirish.
MB da maydonlarni kiringan holda yangi jadval yaratish.
mavjud jadval tuzilmasini o’zgartirish yoki joriy jadval uchun o’rnatilgan butunlik
cheklanishlarini o’zgartirish.
biror SQL –so’roviga mos virtual jadvalni yaratish.
№95 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Alter table - ….
mavjud jadval tuzilmasini o’zgartirish yoki joriy jadval uchun o’rnatilgan butunlik
cheklanishlarini o’zgartirish.
MB dan jadvalni o’chirish.
MB da yangi jadval yaratish.
biror SQL –so’roviga mos virtual jadvalni yaratish.
№96 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Create view - ….
biror SQL –so’roviga mos virtual jadvalni yaratish.
mavjud jadval tuzilmasini o’zgartirish.
MB dan jadvalni o’chirish.
MB da yangi jadval yaratish.
O hakni so‘ndirish - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

Gidrat ohak (kipelka) 60-70 foiz suv aralashtirilganda hosil bo‘ladi.
Bunda ohak hajmi 200-300 foiz ortadi. Hosil bo‘lgan gidral ohak Ca(OH)2
ning juda mayda zarrachalaridan iborat oq rangli kukundir. Uning erkin
holatdagi o ‘rtacha zichligi 400—450 kg/m3, zichlangan holatdagi o‘rtacha
zichligi esa 500 - 700 kg/m3.
Gidrat ohagi to‘xtovsiz ishlaydigan gidratorlarda so‘ndiriladi, bunda
hosil bo‘lgan katta issiqlik va suv bug‘i bo‘lak holatdagi ohakning kukun
ohakka aylanishiga olib keladi.
Ohak qorishmasi ohak kipelkaga massasiga nisbatan 200-300 foiz
suv qo‘shib tayyorlanadi. Bunda so ‘ndirilgan ohakning massasi 2-2,5
mart a ortadi va mahsulot hajmi ko‘payadi. Ohak kipelka massasiga ko‘ra
suv miqdori 300 foizdan ko‘proq qo‘shilsa, ohak suti hosil bo‘ladi. Ohak
qorishmasi to‘la mexanizatsiyalashgan maxsus qorishmalar tayyorlaydigan
sexlarda ohak so‘ndiruvchi mashinalarda bo‘lak holatdagi ohak so‘ndirib
olinadi. Bu usulda ohak so‘ndirilganda ohak qorishmasining sifati yuqori
bo‘ladi va so ‘ndirish jarayoni tezlashadi.
S.l-rasm . Shaxtali xumdon.
1. shaxta; 2. yuklash qurilmasi; 3. qizdirish zonasi;
4.
kuydirish zonasi: S. sovitish zonasi: 6. havo
beriladigan greben; 7. kuydirilgan ohakni chiqarib
Qiyinlik darajasi -1 - 5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги...

|
5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича магистратурага кирувчилар учун дастур ва баҳолаш мезонлариBog'liq test MBBTQiyinlik darajasi -1
Generatorlar MB dagi qanday ob’ekt
Generatorlar ketma–ket oshib boruvchi sonni hosil qilish va GEN_ID() funkstiyasi yordamida
jadvaldagi maydonga kirish uchun ishlatiladi.
bu SQL tilidagi dastur bo’lib, aniq bir jadval ustidan aniq bir amalni bajaradi.
jadval maydonining olish mumkin bo’lgan ma’lumotlarini aniqlash mexanizmi.
Jadvallarni o’zaro bog’lovchi dastur kodi.
№159 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -3
Aniq bir MBBTda ma’lumotlarni tashkil etish va ularga murojaat qilish usuli qaysi javobda
to’g’ri keltirilgan.
Ma’lumotlar modeli.
Ma’lumotlar strukturasi.
Ma’lumotlar arxitekturasi.
Ma’lumotlar boshqaruvi.
№160 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
(UPDATE STAFF SET Zip = 8320) SQL buyrug’i qanday vazifani bajaradi ?
STAFF jadvalining barcha qatorlari uchun Zip maydoniga 8320 kiritiladi
STAFF jadvalining joriy qatori uchun Zip maydoniga 8320 kiritiladi
STAFF jadvalining barcha qatorlari uchun Zip maydoniga 8320 qo’shiladi
STAFF jadvalining barcha qatorlari uchun Zip maydonidan 8320 ayiriladi
№161 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -1
SQL tilini qo’llab – quvvatlaydigan MBBTlari qanday arxitektura asosida ishlaydi?
Mijoz – server arxitektura.
Avtonom arxitektura.
Fayl – server arxitekturasi.
Tarmoqlashgan arxitektura.
№162 Manba – Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича магистратурага кирувчилар учун дастур ва баҳолаш мезонлари
|
Magnitli saqlash - 4-mavzu: Ma’lumotlarni saqlash qurilmalari bilan ishlash Xotira qurilmasi

|
4-mavzu: Ma’lumotlarni saqlash qurilmalari bilan ishlash Xotira qurilmasi
|
bet | 2/3 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 55,86 Kb. | | #270463 |
Bog'liq 4-mavzuMagnitli saqlash qurilmasi.
Optik saqlash qurilmasi.
Elektr saqlash qurilmasi.
Endi har bir turiga qisqacha to'htab o'tamiz.
Magnit saqlash qurilmalari kompyuterga o'rnatiladigan asosiy saqlash vositasi hisoblanadi. Bu turdagi xotira qurilmasining asosi, ya'ni barcha ma'lumotlar magnit asosga ega bo'lgan materiallarda saqlanadi. Bu turdagi xotiradan, barcha turdagi kompyuterlar(ishchi kompyuterlar, serverlar, portativ kompyuterlar,..) foydalanishadi
Bu turdagi xotira qurilmasiga quyidagilar kiradi:
Qattiq disklar(HDD).
Egiluvchan disklar(floppi disk).
Magnit lentalar.
Qattiq diskni(vinchester, HDD), kompyuterning asosiy xotirasi deyish mumkin. Bu qurilma kompyuterga bevosita ATA yoki SATA porti orqali ulanadi. Hajmi ham xar hil bo'ladi(250 Gb, 500 Gb, 1 Tb, 2Tb,..). Hajmi qanchalik katta bo'lsa, narxi ham shunchalik qimmat hisoblanadi. Undan tashqari ma'lumotlarni o'qish va yozish tezligi ham narxiga ta'sir qiladi. Bu xotira turiga yana tashqi qattiq disklar ham kiradi. Ular USB port orqali ulanadi va kompyuterdan elektr manbai oladi. Bu turi katta hajmdagi ma'lumotlarni olib yurish uchun ishlatiladi.
Egiluvchan disklar hozirgi kunda kamayib ketgan. 1.44 Mb hajmga ega bo'lib, ma'lumotlarni bir necha martta o'qib, yozish uchun ishlatiladi. Unchalik ishonchli emas, magnit plyonkalar ham yupqa bo'lib, juda tez ishdan chiqish ehtimoli katta. Tashqi ta'sirlarga umuman bardoshli emas.
Keyingi magniitli saqlash qurilmasi bu – magnit lentalardir. Bular asosan server kompyuterlar bilan ishlaganda kerak bo'ladi. Katta hajmdagi ma'lumotlarni arxivlash yoki nusxasini olish jarayonida ishlatiladi. O'qish va yozish tezligi unchalik katta emas, lekin uzoq vaqt davomida saqlash uchun mo'ljallangan.
Navbatdagi tashqi saqlash qurilmasi bu optik disklar hisoblanadi. Bu disklarga ma'lumotlar lazer nurlari orqali yoziladi va lazer nurlari orqali o'qiladi. Optik disklarni quyidagi turlari mavjud:
Faqat o'qish uchun mo'ljallangan disklar: CD, DVD.
Faqat bir marotaba yozish uchun mo'ljallangan disklar: CD-R, DVD-R.
Bir necha marotaba yozish uchun mo'ljallangan disklar: CD-RW, DVD-RW.
CD disklar
|
| |
CaS04-2H20 = C a S 0 4 0,5H20+ l,5H 20

holatda esa 1250-1450 kg/m3. Uning normal quyuqligi 50-70 foiz suv
sarfi bilan ifodalanadi va maydalik darajasi va aralashmalaming miqdoriga
bog‘liq bo‘ladi. Suv sarfini kamaytirish uchun uning tarkibiga organik
plastifikatorlar kiritiladi.
Gips quyuqlanish davriga qarab 3 guruhga b o iin a d i: A - tez
quyuqlanuvchan (quyuqlanish boshi 2 daqiqa va oxiri 15 daqiqa); В
- normal quyuqlanuvchan (6 daqiqadan 30 daqiqagacha); V - sekin
quyuqlanuvchan (quyuqlanish boshlanishi kamida 20 daqiqa).
Davlat standarti tomonidan 12 markada gips bog‘lovchisi ishlab
chiqariladi (MPa): G -2, G -3, G-4, G-5, G-6, G-7, G-10, G-13, G-16,
G-19, G -22, G -25. Bunda egilishdagi mustahkamlik chegarasi kamida
liar bir marka uchun mutanosiblikda 1,2 dan 8 MPa gacha qiymatda mos
bo‘lishi kerak.
Gips havoyi bog‘lovchi bo‘lgani tufayli nam sharoitda mustahkamligi
kamayadi. Uning namlikka chidamliligini oshirish uchun sement, pussolan
minerallar va domna shlaki kukuni, suvga chidamli polimerlar qo‘shiladi
yoki gipsdan tayyoflangan buyum sirti lok-bo‘yoqlar va plyonkalar bilan
qoplanadi.
oluvchi mexanizm - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

Kichik qurilish maydonlaridabo‘lak-bo‘lak ohak maxsus xandaqlarda
suv bilan aralashtirilgan holda kamida ikki hafita davomida so‘ndiriladi.
Bu usulda ohak so‘ndirilganda so‘nmagan zarrachalar miqdori m e’yordan
oshmasligi shart.
O hakning qo^ghi.
Havoyi ohak so‘ndirilgach
ochiq havoda asta-
sekin quriydi va havo tarkibidan C 0 2, gazini olib qotadi:
C a(0H )2+ C 0 2=CaC 03+H20
Ohak bog'lovchisi qotish jarayonida Ca(OH)2 zarrachalari bir-biriga
yaqinlashadi, zichlashadi, kristallanadi va mustahkam
qurilish materiali
hosil bo‘ladi. Ohak materiallari mustahkamligini tezlikda oshirish uchun
ulami issiqlik bilan qayta ishlanadi.
S o ‘ndirilmagan kukun ohakni
avvaldan so‘ndirmasdan
maxsus
tegirmonda kukun holatga keltirib tayyorlanadi. Bu ohak asosidagi qurilish
qorishmalari tez qotadi.
Ohak tarkibiga 90-150 foiz suv kiritilganda ohak bevosita material
ichida gidratlansa, (CaOHzO) CaO ning gidratatsiya
va kristallanish
jarayonlari tezlashadi. Gidratatsiya jarayonida ajrab chiqqan issiqlik
qurilish qorishmasi va betonning qotishini tezlashtiradi.
Uning tarkibiga kukun holatdagi mineral qo ‘shimchalar (shlaklar,
kullar, ohaktosh va shu kabilar) qo‘shiladi. Bu turdagi ohak bog‘lovchisi
tayyorlangandan keyin darhol ishlatilgani m a’qul, aks holda mahsulot
havodan namni olib, bog‘lovchilik xususiyatini yo‘qotadi.
O hak b og‘lovch isin in g asosiy xossalari.
Sifatiga
qarab havoyi
ohak sanoatda 3 xil navda ishlab chiqariladi. So‘nish tezligiga nisbatan
havoyi ohak tez so‘nadigan (8 daqiqagacha), o ‘rtacha tezlikda so‘nadigan
(25 daqiqagacha) va sekin so ‘nadigan (25 daqiqadan ko‘p) turlarga
bo‘linadi. To‘yingan so‘ndirilmagan ohakning maydalik darajasi №02
va №008 elaklardagi qoldiqlari bilan belgilanadi.
Elaklardagi qoldiqlar
1,0 va 15 foiz bo‘lishi kerak. Uning to‘kma zichligi 800 - 1200 kg/m3.
Havoyi ohak mustahkamligi jihatidan mineral bog‘lovchilar o ‘rtasida eng
pasti hisoblanadi. Ohak asosidagi qurilish qorishmalarinirg siqilishdagi
mustahkam chegarasi, so‘ndirilgan
ohak ishlatilganda, 0,4 - 1,0 MPa
b o iad i. Shuning uchun havoyi ohak navlari mustahkamligi bo‘yicha
emas, balki uning tarkibiga nisbatan belgilanadi. Ohaktosh tarkibida
tuproqsimon va boshqa qo‘shimchalar kam bo‘lsa, ohak aktivligi shuncha
yuqori, so‘nishi esa tez bo‘ladi.
55
Vlastnosti použité PIGE - Obsah Úvod Seznam zkratek

|
Obsah Úvod Seznam zkratek
|
bet | 8/15 | Sana | 02.07.2020 | Hajmi | 4,2 Mb. | | #10874 |
Vlastnosti použité PIGE: pórovitý grafitový váleček (délka 152 mm, průměr 6 mm, elektrická resistence 1000 cm-1, pórovitost 30%, příměsi (v ppm): B – 0,01; Ca - 0,1; Cu – 0,1; Fe – 0,2; Mg – 0,01; Si – 0,1; Al – 0,05; Ti – 0,01). Grafit byl impregnován parafínem při teplotě okolo 150 - 200C po dobu 3 hodin. Tento postup byl prováděn při nízkém tlaku s pomocí olejové pumpy (VRO 05-20, MEZ, Mohelnice, Czech Republic). Na následujícím obrázku 6 je znázorněno, jak vypadá povrch PIGE.
|
| |
№74 Manba - 5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича...

|
5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича магистратурага кирувчилар учун дастур ва баҳолаш мезонлариBog'liq test MBBT
№74 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Uchinchi me’yoriy shaklning asosiy sharti nima?
Birlamchi kalit tarkibiga kirmagan, ammo birlamchi kalit bilan tranzitiv funkstional
bog’liqlikda bo’lgan atributlarga ega bo’lmasa.
Agar jadval atributlarining har biri bo’linmas (atomar) qiymat qabul qilsa.
Birlamchi kalitga ega bo’lib, kalit bo’lmagan atributlar birlamchi kalitga to’liq funkstional
bog’liq bo’lsa.
Atributlari orasidagi har qanday funkstional bog’lanish kalit hisoblangan atributlar bilan to’liq
funkstional bog’lanishga olib kelsa.
№75 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
Boys-Kodd me’yoriy shaklning asosiy sharti nima?
Atributlari orasidagi har qanday funkstional bog’lanish kalit hisoblangan atributlar bilan to’liq
funkstional bog’lanishga olib kelsa.
Agar jadval atributlarining har biri bo’linmas (atomar) qiymat qabul qilsa.
Birlamchi kalitga ega bo’lib, kalit bo’lmagan atributlar birlamchi kalitga to’liq funkstional
bog’liq bo’lsa.
Birlamchi kalit tarkibiga kirmagan, ammo birlamchi kalit bilan tranzitiv funkstional
bog’liqlikda bo’lgan atributlarga ega bo’lmasa.
№76 Manba Хомоненко А.Д, Цыганков В.М., Мальцев М.Г. Базы данных: Учебник для
высших учебных заведений. 6-е изд. доп., -СПб.: КОРОНА –Век, 2009. – 736 с
Qiyinlik darajasi -2
SQL tili ….
faqat relyastion MB bilan ishlaydi.
faqat ierarxik MB bilan ishlaydi.
faqat to’rsimon MB bilan ishlaydi.
Barcha MBlari uchun ishlatiladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5А321701 – «технологик жараёнларни бошқаришнинг ахборот-коммуникация тизимлари» мутахассислиги бўйича магистратурага кирувчилар учун дастур ва баҳолаш мезонлари
|
Ohakni tashish, saqlash va ishlatish

|
Ohakni tashish, saqlash va ishlatishBog'liq Qurilish materiallari A.Odilхo\'jayevOhakni tashish, saqlash va ishlatish.
So‘nclirilmagan donador ohak
temir yo‘l vagonlari va avtosamosvallarda to‘kilgan holda tashiladi. Bunda
ohakni namlik ta’siridan saqlash zarur. Ohak-pushonka va kukun ohak jips
yopiladigan metall konteynerlarda, maxsus polietilen katta qoplarda va
bitumlangan yoki yog‘langan qog‘oz qoplarda tashiladi. Ohak qorishmasi
maxsus kuzovli avtosam osvallarda, ohak suti esa avtosistem alarda
tashiladi.
Ohak-pushonka qurilish maydonlaridagi omborxonalarda qoplarda
qisqa muddat saqlanadi. Ohak-kipelkani qurilish maydonlarida usti yopiq
holda uzoq muddat saqlanadi va zarurat bo‘lganda ohak qorishmasi
tayyorlanadi. Kukun ohakni bir oy saqlash mumkin, aks holda havodagi
namlik ta’sirida aktivligi kamayadi.
Havoyi ohak keramik g ‘isht va bloklar terishda, suvoqchilik murakkab
va oddiy qorishmalari, bo‘yoq tarkiblari tayyorlashda ishlatiladi.
Ohak va ohak-pushonka asosida ohak-pussolanli va ohak-shlakli
gidravlik bog‘lovchilar ishlab chiqariladi.
Ohak-pussolanli bog‘lovchilar ohak va aktiv minerallar - trepel,
opoka, diatomit, gliyej va shu kabilar birgalikda kukunlanadi. Ohak-shlakli
va ohak-pussolanli bog‘lovchilar asosidagi qorishma va betonlar namlikka
va qisman suvli muhitga chidamli.
Havoyi ohak silikat g ‘isht va bloklari, g ‘ovak, yengil hamda
og‘ir silikat betonlami tayyorlashda ishlatiladi. Uni tashish, saqlash va
ishlatishda texnika xavfsizligi choralariga rioya qilish zarur.
5.2.2. Gipsli bogMovchilar
Gips bogiovchisi asosida tayyorlanadigan buyum lar gigiyena
talablariga to‘lajavob berishi, zaxiralari ko‘p bo‘lganligi tufayli qurilishda
keng miqyosda ishlatiladi. Gips toshi zaxiralari 0 ‘zbekistonda ko‘p
bo‘lib, tarkibiy qismi jihatidan farq qiladi. Gips bog‘lovchisi asosida
kompozitsion qurilish materiallari, xususan gipskarton plitalami ishlab
chiqarishning yo‘lga qo‘yilishi, bunday bog‘lovchilarni ko‘plab ishlab
chiqarishni taqozo etadi.
Gips bog‘lovchilari ishlab chiqarish usuliga ko‘ra past va yuqori
haroratda pishirilgan turlariga bo‘linadi.
Past haroratda pishirilgan gips C aS04 2HzO ni 110-180°S qisman
suvini yo‘qotish hisobiga olinadi:
56
|
| |
Kislotabardosh sement - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

5.3.2. Romansem ent
Romansement tarkibida 20 foiz va undan ortiq miqdorda giltuproq
bo‘lgan mergelli ohaktosh va magnezitlarni 900°S
haroratda kuydirib
olinadi, hosil bo‘ladigan kichik tartibli m inerallar roman-sementga
gidravlilik xususiyatini beradi.
Xomashyo kuydirilganda romansement tarkibida
ohak erkin holatda
2-3 foiz hosil boMadi. Uning tarkibiga 3-5 foiz gips va 10-15 foiz opoka,
diatomit, trepel, gliyej kabi aktiv mineral qo‘shimchalar kiritilishi uning
gidravlilik xususiyatlarini yaxshilaydi. Romansement 3 markada: 2,5; 5,0
va 10 (MPa) ishlab chiqariladi. U qurilish qorishmalari va betonlari olishda
ishlatiladi.
Portland sem ent - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

Klinker mineral tarkibiga alit, belit, uch kalsiyli silikat, to‘rt kalsiyli
alumoferrit kiradi.
Alit 3 C a 0 S i0 2(C3S) klinkeming asosiy
minerali sementning qotish
tezligini, mustahkamligini belgilaydi. Alit klinker tarkibida 45-60 foiz.
Uning tarkibida 2-4 foiz MgO, A120 3, P20 3, Cr20 3 va shu kabilar bo‘lib,
alit xususiyatlariga'i^sir ko‘rsatadi. Alit kristallari uzunchoq (3-20 mkm)
bo‘lib, sement aktivligini oshiradi.
Belit 2 C a 0 S i0 2(C 2S) klinkerning ikkinchi asosiy minerali bo ‘lib,
sementning vaqt bo‘yicha mustahkamligini ta ’minlaydi. Belit klinker
tarkibida 20-30 foizni tashkil etadi va boshlang‘ich davrda sekin qotadi.
Uning tarkibida 1-3 foiz A120 3, MgO, Fe20 3, Cr20 3 va shu kabilar boMadi.
Kuydirish xum donlaridan chiqqan klinkerni
asta-sekin sovitish
natijasida, harorat 525°S dan pasayganda (P-C2S o ‘rniga v - C 2S hosil
boMishi belit strukturasining buzilishiga va klinkerning kukunga
aylanishiga olib keladi. Bunda klinkerning hajmi 10
foiz ortadi, p -
C2S ning zichligi 3,28 g/sm3 dan v -C2S ning zichligi 2,97 g/sm3 gacha
kamayadi. Hosil boMgan v -C2S 100°S haroratgacha suv bilan reaksiyaga
kirishmaydi va bog‘ lovchilik xususiyatlariga ega bo‘ lmaydi. Shuning uchun
klinker
Sxematik omillar - Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja

|
Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja
|
bet | 6/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Sxematik omillar
Ishlab chiqiluvchi dasturiy ta ’minot tavsiflarini belgilovchi omillar sxematik ravishda ko‘rsatilgan. Bunday omillar quyidagilardir:
dastur yoki tizim funksiyalarini belgilaydigan boshlang‘ich ma’lumotlar va talab qilinuvchi natijalar;
funksiyalar bajarish muhjti (dasturiy va apparatli) yuklatilishi ham, texnik topshiriqda ko‘rsatilgan parametrlarni ta ’minlash uchun tanlanishi ham mumkin;
boshqa dasturiy ta ’minot yoki maxsus texnik vositalar bilan mumkin bo‘lgan o‘zaro harakatlanishi ham, bajariluvchi funksiyalar majmuidan kelib chiqqan holda tanlanishi ham mumkin.
Texnik topshiriqni ishlab chiqish quyidagicha davomiylikda bajariladi. Eng avvalo, bajariluvchi funksiyalar majmui tayinlanadi, so‘ngra natijalar ro‘yxati, ularning tavsifnomalari va taqdim etish usullari belgilanadi. Keyin esa dasturiy ta ’minot funksiyalari bajarilishining muhiti aniqlanadi; texnik vositalarning muayyan komplektlashuvi va parametrlari, foydalaniluvchi operatsion tizim versiyasi hamda bo‘lg‘usi dasturiy mahsulot o‘zaro harakatlanishi joiz bo‘lgan boshqa o‘rnatilgan dasturiy ta ’minlash ning versiyalari va parametrlari belgilanadi.
GOST standarti
Ishlab chiqilayotgan dasturiy ta’minot ayrim axborotni to‘playdigan va saqlaydigan yoki boshqaruvga qandaydir texnik jarayon bilan qo'yiladigan hollarda ham uskuna, ham energiya ta ’minoti izdan chiqishlari' holatlarida dastur ishlashini aniq reglamentlash zarur.
Texnik topshiriq uchun GOST Texnik topshiriq. Mazmun va rasmiylashtirishga talablar standarti mavjud. Ushbu standartga muvofiq texnik topshiriq quyidagi bo‘limlardan iborat bo'lishi shart:
kirish;
ishlab chiqish uchun asos;
ishlab chiqish ahamiyati;
dasturga yoki dasturiy jihozga talablar;
dasturiy hujjatlarga talablar;
texnik-iqtisodiy kocrsatkichlar;
ishlab chiqish davrlari (stadiya) va bosqichlari;
nazorat va qabul tartibi.
|
| |
Dasturlar paketi - Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja

|
Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja
|
bet | 11/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Dasturlar paketi-ayrim amaliy sohada vazifalarni hal etuvchi dasturlar majmuidan iborat. Masalan, grafik dasturlar paketi, matematik dasturlar paketi.
Dasturiy komplekslar-dasturlar majmuidan iborat bo‘lib, birgalikda biror amaliy sohada murakkab vazifalarning kichikroq sinfini hal etishni ta’minlaydi.
Dasturiy tizimlar-ayrim amaliy sohada keng ko‘lamdagi vazifalarni hal etish imkonini beruvchi dasturlar (tizim osti)ning uyushgan majmuini ifodalaydi.
Ko‘p foydalanuvchi dasturlar tizim-odatdagi dasturiy tizimlardan farqli ravishda dasturiy ta ’minotning alohida komponentlari tarmoq ta’sirini tashkil etishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar
Kuznesov S.D. Osnovы sovremennыx baz dannыx. Uchebnik. -http://www.citforum.ru/database/osbd/contents.shtml
Kirillov V.V. Osnovы proektirovaniya relyatsionnыx baz dannыx. Uchebnoe posobie. – http://www.citforum.ru/database/dbguide/index.shtml
Noskov Yu.M. Sistema programmirovaniya Delphi. - razdel «Osnovы rabotы s bazami dannыx». – http://www.mgopu.ru/PVU/2.1/Delphi/index.html
Pushnikov A.Yu. Vvedenie v sistemы upravleniya bazami dannыx. Uchebnoe posobie/Izd-ye Bashkirskogo un-ta. - Ufa, 1999. - 246 s. - http://www.citforum.ru/database/dblearn/index.shtml
Kozlenko L. Informatsionnaya bezopasnost v sovremennыx sistemax upravleniya bazami dannыx. - KompyuterPress 3'2002. - http://www.citforum.ru/security/articles/safe_db/
|
| |
Dasturiy ta’minot arxitekturasi

|
Dasturiy ta’minot arxitekturasi
|
bet | 7/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Dasturiy ta’minot arxitekturasi
Dasturiy ta’minot arxitekturasini tanlash. Dasturiy ta’minot arxitekturasi deb, uning tuzilishining bazaviy konsepsiyalari rnajmuiga aytiladi. U yengiladigan vazifalar murakkabligi, ishlab chiqiladigan dasturiy ta ’minot universalligi darajasi va uning bir nusxasi bilan ishlovchi foydalanuvchilar soni bilan belgilanadi va quyidagilarni farqlaydi:
bitta foydalanuvchi arxitekturasini.
Bunda dasturiy ta ’minot personal kompyuterda ishlovchi bitta foydalanuvchiga mo‘ljallangan:
lokal yoki global tarmoqda ishlashga mo‘ljallangan ko‘p foydalanuvchi arxitekturasi.
Bundan tashqari bitta foydalanuvchi arxitekturasi quyidagilarni farqlaydi:
dasturlar;
dasturlar paketi;
dasturiy komplekslar;
dasturiy tizimlar.
Ko‘p foydalanuvchili arxitektura mijoz-server tamoyili bo‘yicha tuzilgan tizimlarni amalga oshiradi.
“Dastur”
Dastur deb aniq bir masalani yechish uchun bajarilish ketmaketligi kompyuterda aniq va ravshan bayon etilgan instruksiya (yo‘riqnoma)lar to`plamiga aytiladi. Dastur tuzilmali (strukturali) yondashuvda aniq bir masalani yechisb jarayonida bir-birini chaqiruvchi dastur ostilari (tag, dastur (dastur qismi)lari) iyerarxiyasini namoyon etadi, obyektli yondashuvda esa, realizatsiya uchun maxsus yaratilgan sinflardan iborat obyektlarning xabarlar bilan almashinuvi majmuasidan iborat. Dastur bunday holatda alohida jamlanuvchi dasturiy birlikni namoyon etadi. U standart kutubxona dastur ostisidan foydalanishi mumkin, ammo o'zinikini tashkil etmaydi. Bu eng sodda arxitektura turi bo‘lib, odatda kichik vazifalarni yechishda foydalaniladi.
Dasturlar paketi
Dasturlar paketi ayrim amaliy sohada vazifalarni hal etuvchi dasturlar majmuidan iborat. Masalan, grafik dasturlar paketi, matematik dasturlar paketi. Bunday paketlar dasturi bir-biri bilan ma’lum bir amaliy sohaga mansubligi bilan bog‘liq bo‘ladi. Dasturlar paketi alohida dasturlar to‘plami sifatida amalga oshiriladi. Ularning har biri kerakli ma’lumotlarni kiritadi va natijalarni chiqaradi. Mohiyatan, dasturlar paketi bu dasturning o‘ziga xos kutubxonasidir.
|
| |
So‘rovlar tili - Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja

|
Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja
|
bet | 10/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1So‘rovlar tili - ma'lumotlar bazasida ma’lumotlami qidirish so‘rovlari va ular ustida amallar bajarishni tavsiflashda qo‘lla- niladigan sun’iy til.
Tarmoq xavfsizligi — axborot tarmog‘ini ruxsatsiz foydala- nishdan, me’yoriy ishlashiga tasodifan yoki atayin aralashishdan yoki tarmoq komponentlarini buzishga urinishdan ehtiyot qiluvchi choralar. Asbob-uskunalami, dasturiy ta’minotni, ma’lumotlami himoyalashni o‘z ichiga oladi.
Tizim xavfsizligi - tizimning uning resurslaridan va funksio- nal imkoniyatlaridan ruxsatsiz foydalanishdan hamda tizim ish- lashida turli bashorat qilinadigan yoki qilinmaydigan holatlar sabab bo‘luvchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan buzilishlardan himoyalanishi.
Tizimning tayyorligi - tizimning ishlash holatida o‘z vazifa- larini bajarish qobiliyatining o‘lchovi. Miqdoran, tayyorgarlikni tay- yorlik koeffitsienti yordamida baholash mumkin.
Xavfsizlik auditi - kompyuter tizimi xavfsizligiga ta’sir etuvchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan xavfli harakatlami xarakterlovchi, oldindan aniqlangan hodisalar to‘plamini ro‘yxatga olish (audit faylida qaydlash) yo‘li bilan himoyalanishni nazoratlash.
Xavfsizlik - ta’siri natijasida nomaqbul holatlarga olib keluvchi atayin yoki tasodifan, ichki va tashqi beqarorlovchi faktorlarga qarshi tizimning tura olish xususiyati. Ma’lumotlar fayllarining va dastur- laming ishlatilishi, ko‘rib chiqilishi va avtorizatsiyalanmagan shaxslar (jumladan tizim xodimi), kompyuterlar yoki dasturlar tomonidan modi- fikatsiyalanishi mumkin bo‘lmagan holat.
Tizimning tayyorligi - tizimning ishlash holatida o‘z vazifa- larini bajarish qobiliyatining o‘lchovi. Miqdoran, tayyorgarlikni tay- yorlik koeffitsienti yordamida baholash mumkin.
Kirish- dastur yoki dasturiy mahsulot nomini va ularning qo‘llanish sohasi qisqacha tavsifnomasini, shuningdek ulardan foydalanish ko‘zda tutilayotgan obyekt (masalan tizim) nomi hamda tavsifnomasini qamrab olishi shart.
Dasturiy ta’minot arxitekturasi-deb, uning tuzilishining bazaviy konsepsiyalari rnajmuiga aytiladi.
Dastur-deb aniq bir masalani yechish uchun bajarilish ketmaketligi kompyuterda aniq va ravshan bayon etilgan instruksiya (yo‘riqnoma)lar to`plamiga aytiladi.
|
| |
Nazorat savollari - Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja

|
Ma’lumotlar bazasi boshqarish tizimida xavfsizlik auditi Reja
|
bet | 9/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Nazorat savollari
Axborot tizimi auditi nima?
Axborot xavfsizligi auditini o‘tkazishda tashkilotning qanday aktivlari ko‘riladi?
Axborot xavfsizligi auditining turlari.
Oracledagi audit qanday qismlarga bo‘lingan?
Tizim xavfsizligi nima?
Xavfsizlik auditi nima?
Ko‘p foydalanuvchi dasturlar tizim nima?
Dasturiy komplekslar nima?
Dasturlar paketi nima?
Dasturiy ta’minot arxitekturasi nima?
Oracle dagi audit uchta qismga ajraladi?
Audit turlari nechta turga bo'linadi?
Tashkilotning asosiy aktivlari qaysilar?
IZOHLI LUG‘AT
Ma’lumotlar avtorizatsiyasi - ma’lumotlaming ma’lumotlar bazasiga tegishli darajasini aniqlash va belgilash.
Ma’lumotlar xavfsizligi - ma’lumotlami ruxsatsiz (atayin yoki tasodifan) modifikatsiyalanishidan, buzilishidan, fosh etilishi- dan himoyalash. Kompyuter tizimining ishlanadigan va saqlanadi- gan axborotdan ruxsatsiz foydalanishga qarshi tura olishi xususiyati.
Ma’lumotlar bazasining tashqi sxemasi - ma'lumotlarning muayyan modeliga muvofiq ma’lumotlar bazasining tashqi sathdagi rasmiy tavfsifi.
Ma’lumotlar bazasining ichki sxemasi — ma’lumotlarning muayyan modeliga muvofiq ma’lumotlar bazasining ichki sathidagi rasmiy tavsifi.
Ma’lumotlar bazasini tiklash — 1) Ma’lumotlar bazasini to‘liq yoki qisman qayta yuklash. 2) Mashina yanglishishi yoki dastu- riy xatolik holida ma’lumotlar yaxlitligini madadlash maqsadida ma’lumotlar bazasi tarkibini rezerv nusxa bo‘yicha asliga keltirish.
Ma’lumotlar bazasi tili — ma’lumotlar bazasini yaratish, yuri- tish va qo‘llash jarayoalarini tavsiflash uchunqo‘llaniladigan sun’iy til.
Ruxsatsiz foydalanishdan himoyalash - apparat-dasturiy va kriptografik usullar va vositalar yordamida hamda tashkiliy tad- birlami o‘tkazib, dasturlardan va ma’lumotlardan ruxsatsiz foyda- lanishni bartaraf etish yoki jiddiy qiyinlashtirish. Himoyalashning eng keng tarqalgan dasturiy usuli parollar tizimi hisoblanadi.
|
| |
Auditning umumiy tushunchasi

|
Auditning umumiy tushunchasi
|
bet | 2/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Auditning umumiy tushunchasi.
1. Axborot tizimi yoki axborot texnologiyasining auditi deganda tizimning, texnologiyaning joriy xolati, unda kechuvchi texnologiyalar va xodisalar xususidagi ob’ektiv ma’lumotlarni olish va baholashning, ularning ma’lum mezonga moslik darajasini o‘rnatish va natijalarni buyurtmachiga taqdim etishning tizimli jarayoni tushuniladi. (S_1)
Audit o‘tkazilishi axborot texnologiyasining joriy xavfsizligini baholashga, xavf-xatarlarni baholash va boshqarishga, ularning tashkilot biznes jarayonlariga ta’sirini boshqarishga, tashkilot axborot aktivlarining xavfsizligini ta’minlash masalasiga to‘g‘ri va asoslangan yondashishga imkon beradi.
Tashkilotning asosiy aktivlari quyidagilar: (S_2)
g‘oyalar;
bilimlar;
loyihalar;
ichki tekshirish natijalari.
Auditning umumiy tushunchasi. 1844 yili Angliyada aksioner shirkatlar xususida qonun qabul qilingan. Ushbu qonunga binoan shirkat boshqarmasi har yili aksionerlar oldida hisob berishi lozim. Buning ustiga hisobot maxsus kishi - mustaqil auditor tomonidan tekshirilishi va tasdiqlanishi shart. Ushbu yil auditning tug‘ilgan yili hisoblanadi.
Hozirda audit o‘z rivojining bir necha bosqichlarini o‘tib davlatlar xo‘jalik hayotining qismiga aylandi. Aksionerlik shirkatining buxgalteriya hisoblarini alohida professional auditorlar tekshirishidan boshlab audit, tarkibida professional auditorlar va auditorlik firmalar ko‘rsatuvchi qator xizmatlar (buxgalteriya hisobotini tekshirish, moliyaviy taxlil, maslaxat berish) bo‘lgan, kompleks tushunchagacha rivojlandi. Bunday firmalarning orasida o‘nlab xodimlari bo‘lgan katta bo‘lmaganlari va minglab xodimlari bo‘lgan juda kattalari mavjud.
“Kirish”
Kirish dastur yoki dasturiy mahsulot nomini va ularning qo‘llanish sohasi qisqacha tavsifnomasini, shuningdek ulardan foydalanish ko‘zda tutilayotgan obyekt (masalan tizim) nomi hamda tavsifnomasini qamrab olishi shart. Kirishning asosiy ahamiyati tegishli ishlab chiqish dolzarbligini namoyish etish va ushbu ishlab chiqish, o‘xshash ishlab chiqishlar qatorida qanday o‘rin egallashini ko‘rsatish. Ishlab chiqish uchun asos bo‘limi ishlab chiqish yuritilishiga asos hujjat va ushbu hujjatni tasdiqlagan tashkilot nomini hamda ishlab chiqish mavzusining nomini yoki shartli ifodasini o‘z ichiga olishi darkor. Reja, buyruq, shartnoma va hokazolar asos hujjat tariqasida xizmat qilishi mumkin.
Ishlab chiqish ahamiyati foydalanuvchilar toifalari ko‘rsatilgan holda dasturiy mahsulot funksional va tasarrufiy ahamiyatining bayonini qamrab olishi shart.
|
| |
Portland sementning

Portland sementning
xossalariga maydalanganlik darajasi, normal
quyuqligi, qotish davri, markasi va shu kabilar kiradi.
Maydalanganlik
darajasi quruq holatdagi sementning №008 elakdagi
qoldig‘i (15 foizgacha) hamda dispersligini aniqlash usuli bilan aniqlanadi.
Oddiy 400 markadagi sfementning dispersligi (solishtirma yuzasi) 2500
3000 sm2/g.
w
Zichligi.
Sement zichligi 3,05-3,15 g/sm3. To‘kilgan holatda 1100
kg/m3, zichlashtirilganda 1300 kg/m3. Mineral qo‘shimchalar sement
zichligiga ta’sir etadi.
Suvga talabi.
Normal quyuqlikdagi sement xamirini olishga zarur
bo‘lgan suv miqdori bilan (massa bo‘yicha, foiz) belgilanadi. Sement
xamirining normal quyuqligi Vika asbobining pestigi taglikka 5-7 mm
qolgan holatda belgilanadi. Sementning suvga talabi 22-28 foiz atrofida.
Gidravlik qo‘shimchalaming sement klinkeriga qo‘shilishi suvga boMgan
talabni 32-37 foizgacha oshiradi.
Quyuqlanish davri.
Oddiy sementlarda quyuqlanish 45 daqiqadan
keyin boshlanib, 10 soatgacha davom etadi. Sementning quyuqlanish davri
klinker maydalayotganda 3-5 foiz gips qo‘shib boshqariladi.
Hajmining bir tekisda o ‘zgarmasligi
erkin holdagi CaO va MgO
lar gidratatsiyasidan hosil boMadigan ichki zo‘riqish natijasidir. Bu xossa
normal quyuqlikdagi sement xamirining 24 soatdan keyin 3 soat davomida
suvda qaynatilib, radial yoriqlarning hosil bo‘lmasligi bilan aniqlanadi.
Portland sem ent aktivligi va markasi
oMchamlari 4x4x16 sm.
sement-qum 1:3 nisbatdagi qorishmasidan (massa bo‘yicha), s/sm=0,4
bo‘lgan, 28 sutka davomida qotgan (birinchi sutka qolipda va27 sutka xona
haroratidagi suvda) namunalar sinab topiladi. Namunalar avval egilishga,
so‘ng hosil boMgan yarimtalik prizmalar siqilishdagi mustahkamlikka
sinaladi. Sement aktivligi siqilishdagi mustahkamlik chegarasiga barobar
kattalikdir. Sement markalari esa yaxlit kattalik boMib, 400. 500, 550, 600
(kgs/sm2).
Predmetli sohada loyihadan oldingi tadqiqotlar

|
Predmetli sohada loyihadan oldingi tadqiqotlar
|
bet | 5/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 51,11 Kb. | | #253621 |
Bog'liq topshiriq 1Predmetli sohada loyihadan oldingi tadqiqotlar
Loyiha oldi tadqiqotlarning maqsadi bo‘lg‘usi biror narsaga mo`ljallangan dasturiy ta’minot haqidagi umumiy noravshan bilimlarni unga nisbatan aniq talablarga aylantirishdan iborat.
Noaniqlikning ikki varianti mavjud:
shakllantirilayotgan vazipredmeti hal etish usullari noma’lum, odatda ilmiytexnik vazifalarni hal etishda shunday tipdagi noaniqliklar yuzaga keladi;
avtomatlashtiriluvchi axborot jarayonlarning tuzilmasi
noma’lum, odatda korxonalar boshqaruvining avtomatlashgan tizimlarini barpo etishda uchraydi.
Birinchi holat
Birinchi holatda loyihadan oldingi tadqiqotlar vaqtida qo‘yilgan vazipredmeti hal etish imkoniyati va talab qilinuvchi natijani olishga imkon beradigan usullar belgilanadi, bu esa ham fundamental, ham amaliy mazmundagi tegishli ilmiytadqiqotlarni, real dunyo obyektlari yangi modellafining ishlab chiqilishi hamda tadqiq qilinishini talab ctishi mumkin.
Ikkinchi holat
Ikkinchi holatda quyidagilar belgilanadi:
avtomatlashtiruvchi va axborot jarayonlarining tuzilmasi hamda o‘zaro aloqasi;
inson va tizim o‘rtasidagi, shuningdek apparatlar va dasturiy ta ’minot o‘rtasidagi funksiyalar taqsimoti;
dasturiy ta ’minot funksiyalari: uning ham foydalanuvchilar bilan, ham zaruratga ko‘ra apparatlar bilan birga ishlashining tashqi shart-sharoitlari va uni interfeysining xususiyatlari;
dasturiy va axborot komponentlariga talablar, zarur apparat resurslari, ma’lumotlar bazalariga talablar hamda dasturiy komponentlarning fizik tavsifnomalari. Predmetli sohaning loyihadan oldingi tadqiqotlari natijalaridan texnik topshiriqni ishlab chiqish jarayonida foydalaniladi.
Texnik topshiriqni ishlab chiqish
Texnik topshiriq ishlab chiqishning asosiy maqsadlari, dasturiy mahsulotga talablar shakllantirilgan, ishlab chiqish muddatlari va bosqichlari belgilangan hamda qabul, topshirish sinovlari jarayoni reglamentlangan hujjatni o‘zida ifoda etadi. Texnik topshiriqni ishlab chiqishda buyurtmachi vakillari ham, ijrochi vakillari ham ishtirok etishadi. Ushbu hujjatning asosida buyurtmachining boshlang‘ich talablari, texnika ilg‘or yutuqlarining tahlili, ilmiy-tadqiqot ishlarining, loyihadan oldingi tadqiqotlarning, ilmiy bashorat (prognozlash)ning natijalari va hokazolar turadi.
|
| |