Qadimgi davr (miloddan avvalgi IV ming yillik – milodiy 476 yil)

|
Qadimgi davr (miloddan avvalgi IV ming yillik – milodiy 476 yil)
|
bet | 2/12 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 37,28 Kb. | | #274042 |
Bog'liq Joylashtirish tizimi va vositalari. Qadimgi davr (miloddan avvalgi IV ming yillik – milodiy 476 yil)
Aksariyat tarixchilar jamiyat taraqqiyotining bu davriga hozirgi mehmonxonalar va restoranlarning "ajdodi" - dastlabki mehmonxona korxonalari paydo bo'lgan davrni kiritadilar. Bunday korxonalar - tavernalar qadimgi manuskriptlarda tilga olinadi. Taxminan miloddan avvalgi 1700 yilda yozilgan Bobil podshosi Xammurapi kodeksi mana shunday manuskriptlardan biridir.
Qadimgi Yunonistonda miloddan avvalgi I ming yillikda tavernalar ijtimoiy va diniy hayotning muhim unsuri hisoblangan. Tavernalarda sayohatchilarni joylashtirish uchun xonalar mavjudligiga qaramay, ular asosan ovqatlanish xizmatlari ko'rsatishga mo'ljallangan. Vaholanki, savdo-sotiqning rivojlanishi va shu bilan bog'liq uzoq muddatli safarlar nafaqat ovqatlanish, balki tunash joylarini tashkil qilishni ham taqozo etar edi. Shu holat mehmonxona korxonalarining boshqa turi - karvonsaroylar paydo bo'lishini belgilab berdi.
Karvonsaroylarning eng rivojlangan tarmog'i Rim imperiyasi hududida tashkil etilgan edi. Qadimgi Rim karvonsaroylari asosiy yo'llar yoqasidagi shaharlar va qishloqlarda, bir-biridan taxminan 25 mil (40,225 km.) oraliqda joylashgan edi.
Rim davlati zamirida yotuvchi qat'iy sinfiy tabaqalanish o'sha davrdagi mehmondo'stlik korxonalarining faoliyatiga kuchli ta'sir ko'rsatdi. Chunonchi, sayohatchilar bu erda sinfiy belgisiga ko'ra joylashtirilar edi. Savdogarlar, tojirlar hamda oddiy xalqdan chiqqan boshqa sayohatchilar davlat xizmatchilari va hukumat choparlari bilan yonma-yon joylashtirilishi mumkin emas edi. Bu karvonsaroylarning sifat holatiga jiddiy ta'sir ko'rsatdi. Zodagonlar va davlat amaldorlari to'xtaydigan karvonsaroylar me'morchilik san'atining barcha qoidalariga muvofiq qurilar, o'sha davr mezonlariga ko'ra ancha keng xizmatlar ko'rsatar edi. Marko Polo bunday karvonsaroylar to'g'risida so'z yuritar ekan, ularda hatto "qirol to'xtashga ham uyalmas edi" deb qayd etadi.
Quyi tabaqa vakillariga xizmat ko'rsatish uchun mo'ljallangan tavernalar va karvonsaroylar tunash va dam olish uchun minimal shart-sharoitlar taklif qilar edi. Masalan, sayohatchilar ko'pincha poxol ustida, yilning sovuq mavsumida esa muzlab qolmaslik uchun otlarining issiq biqiniga tiqilib uxlardilar. Biron-bir qo'shimcha qulaylik haqida gap bo'lishi ham mumkin emas edi.
Yaqin Sharq, Osiyo va Kavkaz ortida savdo aloqalarining rivojlanishi mehmondo'stlik korxonalarining paydo bo'lishida katta ro'l o'ynadi. Ushbu mintaqalar hududidan yirik savdo yo'llari o'tar, ular bo'ylab yuk ortilgan uzun karvonlar harakatlanar edi. Karvonlardagi yo'lovchilar tunashi uchun savdo yo'llari yoqasida karvonsaroylar tashkil etilardi. Bunday karvonsaroylar, qoida tariqasida, odamlar dam olishi uchun hujralar hamda tuya va otlar uchun mo'ljallangan qo'tonlardan tashkil topar edi. Bularning barchasi tabiiy ofat (shamol, yomg'ir, bo'ron)lardan, shuningdek talonchilar va qaroqchilardan saqlovchi qal'a devori bilan o'ralgan edi.
Milodiy 476 yilda Rim imperiyasi qulaganidan keyin mehmondo'stlik korxonalarining rivojlanishida yangi bosqich boshlandi.
|
| |