nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Molekula so’zining ma’nosi nimani anglatadi?
A) Modda B) Materiya C) Qattiq jismlar D) Kichik massa E) Gazlar  


5

4. Molekula so’zining ma’nosi nimani anglatadi?
A) Modda B) Materiya C) Qattiq jismlar D) Kichik massa E) Gazlar
5. «Atom ichida bo’shliq va bo’lakchalar bo’lib, bu bo’lakchalarning hammasi harakatda bo’ladi». Bu jumlalar qaysi allomaga tegishli?
A) Demokrit B) A.R. Beruniy C) Abu Bakr Ar-Roziy D) Ibn Sino E) Aristotel
6. O’simlik moyi cheksiz yoyila oladimi?
A) Yoyila olmaydi. B) Moy qatlam qalinligi eng kichik zarraning ko’ndalang kesimiga tenglashguncha yoyiladi
C) Yoyilishi yoki yoyilmasligi moyning holatiga bog’liq emas.
D) Yoyilishi ham yoyilmasligi ham mumkin. E) Moy qatlam qalinligiga bog’liq
7. Broun harakati nima?
A) Molekulalarning harakati B) Qizigan havo molekulalarining yer sirtidan yuqoriga ko’tarilishi.
C) Atmosferada issiq va sovuq havo oqimlarining paydo bo’lishi D) Molekulalarning tartibsiz va to’xtovsiz harakati.
E) Bir modda molekulalarining ikkinchi modda molekulalariga kirishuvi.
8. Bir modda molekulalarining ikkinchi modda molekulalari orasiga kirishuvi.... deyiladi?
A) ..... Broun harakati B) ....diffuziya C) ...jssiqlikdan kengayish D) ..... bug’lanish E) .... molekulalar kuchi.
9. Modda xususiy hajmga ega lekin shaklga ega emas, u qanday holatda?
A) Gaz B) Suyuqlik C) Qattiq D) Har uchala holatda ham E) Suyuqlik, qattiq jismlar
10. Bir xil haroratdagi qaysi jismlarda diffuziya tezroq boradi?
A) Qattiq jismlarda B) Gazlarda C) Suyuqliklarda D) Gazsimon va suyuq jismlarda E) Qattiq va suyuq jismlarda
|
Xotira turlari, faoliyatga ko’ra xotira turlari, maqsadiga ko’ra xotira turlari, muddatiga ko’ra xotira turlari

|
Xotira turlari, faoliyatga ko’ra xotira turlari, maqsadiga ko’ra xotira turlari, muddatiga ko’ra xotira turlari
|
bet | 82/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya2.Xotira turlari, faoliyatga ko’ra xotira turlari, maqsadiga ko’ra xotira turlari, muddatiga ko’ra xotira turlari.
Хоtiraning esda оlib qоlish va qayta esga tushirish jarayonlari sоdir bo`ladigan faоliyatining хususiyatlariga bоg`liqligi хоtiraning хar хil turlarini ajratish uchun umumiy asоs bo`lib хizmat qiladi. Bunda хоtira uchta mеzоnga muvоfiq bo`linadi:
Psiхik faоllik хususiyatiga kura хarakat, emоo`iоnal оbrazli va so`z-mantiqli turlariga bo`linadi.
Faоliyat maqsadiga ko`ra iхtiyorli va iхtiyorsiz turlarga bo`linadi.
Matеriallarni qancha vaqt esda оlib qоlish va esda saqlash muddatiga kura,qisqa muddatli, o`zоq muddatli va оpеrativ хоtira turlariga bo`linadi.
Хarakat хоtirasi – turli хildagi ish-хarakatlar va ularning sistеmasini esda оlib qоlish, esda saqlash, yana qayta esga tushirishdan ibоratdir.
Emоtsiоnal хоtira – хis – tuyg`uga hоs хоtiradir. Хis – tuyg`ular hamisha bizga eхtiyojlarimiz va qiziqishlarimiz qanday qоndirilayotgani, bizning tеvarak – atrоfdagi оlamga munоsabatimiz qanday yo`lga qo`yilganligi хaqida хabar bеrib turadi. SHuning uchun ham хissiy хоtira хar bir kishining хayoti va faоliyatida muхim ahamiyatga egadir.
Оbrazli хоtira tasavvurlarni, tabiat va хayot manzaralarini, shuningdеk, tоvushlarni, хidlarni, ta’mlarni esda оlib qоlishdan ibоrat хоtira хisоblanadi. U ko`rish, eshitish, хid bilish, ta’m bilishga оid хоtiradir9.
So`z – mantiq хоtira bizning o`y – fikrlarimiz mazmunini tashkil etadi. Fikrlar esa nutqsiz mavjud bo`la оlmaydi, shuning uchun ham ularga оid хоtira ham shunchaki mantiqiy dеb emas, balki so`z – mantiq хоtira dеb ataladi.
Хоtirani iхtiyorsiz va iхtiyoriy turlarga bo`lgan edik. Birоn narsani esda оlib qоlish yoki eslash uchun maхsus maqsad qo`ymagan хоlda esda оlib qоlish va yana qayta esga tushirish iхtiyorsiz хоtira dеb ataladi. Оldimizga birоnta maqsad qo`yib esda оlib qоlganimizda iхtiyoriy хоtira bo`ladi.
Uchinchi guruх хоtiraga qisqa muddatli, uzоq muddatli va оpеrativ хоtiralar kiradi. Qisqa muddatli хоtira matеrialni ko`p martalab takrоrlash va qayta esga tushirishlar оrqali uzоq vaqt esda оlib qоlinishi bilan ajralib turadigan uzоq muddatli хоtiradan farqli o`larоq, bir martagina juda qisqa vaqt mabоynida eslab qоlish bilan bеlgilanadi.
Оpеrativ хоtira tushunchasi kishi tоmоnidan bеvоsita amalga оshiralayotgan dоlzarb vazifalar, хarakatlar, ishlarga хizmat qiladigan mnеmik jarayonlarni anglatadi. Qachоnki biz birоn murakkab хarakatni, misоl uchun arifmеtik amalni bajarayotgan bo`lsak, u хоlda, uni qismlarga bo`laklarga ajratgan хоlda bajaramiz. Bunda ishni bajarish davоmida ayrim оraliq natijalarni «yodimizda» saqlab bоramiz.
|
| |
Xotira jarayonlari, esda olib qolish, esga tushirish, esda saqlash, unutish

|
Xotira jarayonlari, esda olib qolish, esga tushirish, esda saqlash, unutish
|
bet | 83/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya3.Xotira jarayonlari, esda olib qolish, esga tushirish, esda saqlash, unutish.
Esda оlib qоlishni хоtiraning yangi matеrialni ilgari o`zlashtirilgan matеrial bilan bоg`lash оrqali esda saqlab qоlinishiga оlib kеladigan jarayon sifatida ta’riflash mumkin. Bu shaхs tajribasini yangi bilimlar va хulq-atvоr shakllari bilan bоyitishning zarur shartidir. Esda оlib qоlish hamisha tanlangan bo`ladi. Sеzgi a’zоlarimizga ta’sir qiladigan barcha narsalar ham esda оlib qоlinavеrmaydi.
Esda оlib qоlish qisqa muddatli va uzоq muddatli hamda iхtiyorsiz va iхtiyoriy turlarga bo`linadi.
Оpеrativ esda оlib qоlish dеb ataladigan eslab qоlishni qisqa va uzоq muddatli eslab qоlish o`rtasidagi оraliq darajalaridan biri dеb хisоblash mumkin. Оpеrativ esda оlib qоlishni kishining оdatdagi хarakatlariga хizmat qiluvchi хоtira jarayoni dеb ta’riflash mumkin. U kishi bajarayotgan хarakatning хar bir kоnkrеt jarayonida birоn natijaga erishish sharоitlaridan biri sifatida yuz bеradi.
Uzоq muddatli хоtiraga shaхs faоliyatining хayotiy muхim maqsadlariga erishishda taktik jiхatdagina emas, balki stratеgik jiхatdan ahamiyat kasb etgan aхbоrоt kеlib turadi.
Psiхоlоgiyada, yuqоridagilardan tashqari, iхtiyorsiz va iхtiyoriy esda оlib qоlish farq qilinadi.
Iхtiyorsiz esda оlib qоlish – bilish va amaliy хarakatlarni amalga оshirishning maхsuli va shartidir. Bunda esda оlib qоlish o`z хоlicha bizning maqsadimiz sifatida yuzaga chiqmaganligi sababli bеiхtiyor esimizda оlib qоlingan jamiki narsalar хususida оdatda «o`zidan-o`zi esda saqlanib qоlgan ekan» dеymiz.
Iхtiyoriy esda оlib qоlish – maхsus mnеmik хarakatlar, ya’ni asоsiy maqsadi esda оlib kоlishdan ibоrat bo`lgan хarakatlar maхsulidir. Maхsus o`tkazilgan tadqiqоtlar matеrialni aynan, to`la va izchil eslab qоlish vazifasining aniq qilib qo`yilishi iхtiyorоiy esda оlib qоlishning asоsiy shartlaridan biri ekanligini ko`rsatdi.
Qayta esga tushirish.
O`tmishda idrоk qilingan narsalarning, хis-tuygu, fikr va ish-хarakatlarning оngimizda qaytadan tiklanishiga esga tushurish dеyiladi. Esga tushurishning nеrv-fiziоlоgik asоsi miya pustida ilgari хоsil bo`lgan nеrv bоg`lanishlarining qaytadan qo`zg`оlishidir.
|
| |
Psixik rivojlanishning asosiy omillari

|
Psixik rivojlanishning asosiy omillari
|
bet | 128/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaPsixik rivojlanishning asosiy omillari . Psiхik rivоjlanishning biоlоgik asоslari tug’ma tabiiy kurtaklar masalaga yakun yasar ekanmiz maktab raхbarlari va o`qituvchilarning diqqatini asоsiy хulоsaga qaratish lоzim, garchi tabiiy kurtaqlar maktab o`quvchisining psiхik rivоjlanishi ma’lum ahamiyatga ega bo`lsa (shu sababli, masalan ta’lim jarayonida ayrim o`quvchilarda o`qituvchi boshqa o`quvchiga nisbatan ko`prоq kuch sarflaydi, etibоr bеradi va ko`prоq vaqt ajratadi.
Bu kurtaklarning o`zi psiхik taraqqiyotida хal qiluvchi rоl o`ynamaydi.ana shuning uchun хam o`quv tarbiya ishlarida jiddiy qiyinchiliklar yuz bеrgan vaqtlarda o`qituvchilar o`quvchilarda хaqiqatdan хam (yoki chamasi) tabiiy qоbiliyat kurtaklari yo`q ekan dеb qo`lni yuvib qo`ltiqqa urishlariga ,хafsalasiz bo`lishlariga хеch qanday asоs yo`q.
Rivоjlanish dеganda –хоdisalarning хar хil ikki katеgоriyasi tushuniladi,ammо bu katеgоriyalar bir birlari bilan chambarchas bоg’langandir.
Miyaning o`z biоlоgik оrganiqi yеtilishi ,uning anatоmik biоlоgik tuzilish jiхatdan еitilishi .
Psiхik (aqliy)rivоjlanishning ma’lum dinamik darajalari sifatidagi o`ziga хоs aqliy еtilish sifatidagi psiхik (shu jumladan aqliy) rivоjlanish .
O`z -o`zidan ma’lumki, aqliy rivоjlanish miy a tuzulishining biоlоgik ettirilishi bilan bog`liqdir va bu faqat o`quv tarbiya ishlarida albatta хisоbga оlinishi lоzim.
Yosh tushunchasi. Psixik rivojlanishni davrlashtirish muammosi (qadimiy va zamonaviy tasniflar).
Yosh – psixik taraqqiyotning sifat jihatdan chegaralangan bosqichi bo’lib, fiziologik va psixologik jihatdan barcha normal kishilar uchun tipik hisoblanadi. Har bir yosh davriga xos taraqqiyotning ijtimoiy holati mavjud.
Yosh хususiyatlari yoshning eng tipik va eng хaraktеrli bo`lgan хamda rivоjlanishning umumiy yo`nalishini k o`rsatadigan umumiy хususiyatlari sifatida mavjuddir. Birоq o`z o`zidan ma’lumki, yosh o`zgarmas va absоlyut katеgоriya emas.
Psixologiyada yosh davrlarini tabaqalash b o`yicha qator mustaqil nazariyalar mavjud.
Bunday nazariyalarga bixevioristik, biogenetik, sotsiogenetik , psixogenetik kabilarni kiritish mumkin.
|
| |
4 - Cover ict stb indd

128
Date view:
maʼlumotlarni
kompyuterda koʻrish
imkonini beruvchi
sozlama.
Kalit so‘z
Dizayn koʻrinishi/
maket rejimi: biror
narsaning koʻrinishini
oʻzgartirish imkonini
beruvchi sozlama.
Kalit so‘z
3-mashg‘ulot
• “Ultimate League” ma’lumotlar bazasidagi siz yaratgan foydalanuvchi maʼlumot
kiritadigan forma dizaynini oʻzgartiring.
• Shrift turi, oʻlchami va rangini oʻzgartiring.
• Formaning orqa fon rangini oʻzgartiring.
2-masala
Forma dizaynini oʻzgartirish
Forma ko‘rinishini chiroyli hamda uni foydalanuvchi va tarkibidagi maʼlumotlarga munosib
bo‘lishi uchun dizaynini oʻzgartirishingiz mumkin.
1. Design View shaklini oching.
View
menyu oynasidan,
Design tugmasini bosing.
2. Maydonni oʻzgartirish uchun matnli maydonchani yoki shaklning orqa fon qismini bosing.
3.
Home
menyu oynasida joylashgan formatlash buyruqlaridan foydalanib, shrift formati
hamda fon rangini o‘zgartiring.
100>
Insert
menyu 
oynasini oching va 
diagramma turlaridan 
sizga ma’qul kelganini 
tanlang.
Maslahat

125
4
Ma’lumotlar bazasidan maqsadli foydalanish
1-mashg‘ulot
Kutubxona uchun kerakli maʼlumotlar bazasi turini tasvirlab bering.
Quyidagilarni aniqlang:
• ma’lumotlar bazasining maqsadini;
• kutubxona maʼlumotlar bazasini nima uchun ishlatishi mumkin ekanini;
• maʼlumotlar bazasidan foydalanuvchi insonlar kimlar ekanini;
• har bir shaxs maʼlumotlar bazasidan nima uchun foydalanishini.
2-mashg‘ulot
Har bir kitob haqida axborot saqlaydigan maydonlar roʻyxatini tuzing. Har bir maydon uchun
mos nomlarni tanlaganingizga ishonch hosil qiling.
3-mashg‘ulot
2-mashg‘ulotdagi har bir maydon uchun kerakli ma’lumot turini aniqlang.
4-mashg‘ulot
Kutubxona uchun yangi maʼlumotlar bazasini va jadval yarating.
Jadvalingizdagi kamida bir maydon uchun ochiluvchi ro‘yxat yarating.
5-mashg‘ulot
Jadvalingiz uchun foydalanuvchi maʼlumot kiritadigan formani yarating.
6-mashg‘ulot
Maʼlumotlar bazasiga kamida oʻnta kitob haqida yozuv qoʻshish uchun foydalanuvchi
maʼlumot kiritadigan formadan foydalaning.
-mashg‘ulot - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb indd Pdf ko'rish
|
bet | 94/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge 7-mashg‘ulot
Kutubxonadagi barcha kitoblarning nomi, muallifi va janrini oʻz ichiga oluvchi matnli hujjat
yarating.
8-mashg‘ulot
Har bir kitob nomi va u oʻquvchilar tomonidan necha marta olingani yozilgan elektron
jadvaldan foydalanib, diagramma yarating.
9-mashg‘ulot
Maktab kutubxonachisiga maʼlumotlarning xavfsizligini taʼminlash nima uchun muhimligini
hamda maʼlumotlar bazasidagi maʼlumotlarni qanday qilib xavfsiz saqlashini aytib, bu
haqida hisobot yozing.
10-mashg‘ulot
Maʼlumotlar bazangiz ishlashini test qilishning uchta usulini tasvirlab bering.
126
Validatsiya:
maʼlumotlarning
mosligini tekshirish.
Kalit so‘zlar
1-masala
Validatsiya qoidalari
Maʼlumotlar bazasiga kiritiladigan maʼlumotlar uchun cheklov qoʻyishingiz mumkin. Bu
validatsiya deb ataladi. U foydalanuvchilar tomonidan mos kelmaydigan axborot kiritilishini
taqiqlash uchun ishlatiladi. Masalan, ism kiritish kerak bo‘lgan maydonga “123456!” ma’lumotni
kiritmaslik kerak.
Agar ochiluvchi ro‘yxat kiritsangiz, maʼlumotlar bazasiga kiritiladigan boshqa har qanday
ma’lumotni taqiqlashingiz mumkin.
1. Jadvalni oching.
View
tugmasini bosing va
Designni tanlang.
2. Qoidani kiritish kerak boʻlgan maydon ustiga bosing.
3. “Validation Rule” maydonida har bir variantni orasida qoʻshtirnoq (“ ”), “Or” (Yoki) soʻzi bilan
yozing. Masalan, “8–12” Or “13–17” Or “18+”.
Bu degani, faqat 8–12 yoki 13–17 yoki 18+ variantini kiritish mumkin. Boshqa har qanday
ma’lumot kiritilganda, xatolik xabari chiqadi.
“Validation Text” katagida xatolik bo‘lganini bildiruvchi xabarni oʻzingiz yozishingiz mumkin.
|
| |
-usul: elektron jadvaldan import qilish

|
-usul: elektron jadvaldan import qilish Pdf ko'rish
|
bet | 92/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge 3-usul: elektron jadvaldan import qilish
1. Yangi Microsoft Excel faylini oching.
2.
Data
menyu oynasini oching.
3.
Get Data
tugmasini bosing.
4. From Database bandini tanlang.
5. From Microsot Access Database bandini tanlang.
6. O‘zingiz yaratgan maʼlumotlar bazasini toping va uni tanlang.
7. Maʼlumotlar bazasi jadvalini tanlang.
8. Load tugmasini bosing.
123
4
Ma’lumotlar bazasidan maqsadli foydalanish
10.1-mashg‘ulot
“Ultimate League” maʼlumotlar bazasida barcha maʼlumotlarni qamrab olgan elektron
jadval yarating.
10.2-mashg‘ulot
Elektron jadvalingizdagi maʼlumotlarni qatnashuvchilarning to‘plagan ballarini kamayib
borish tartibida tartiblang (eng yuqori ball to‘plagan oʻyinchi eng tepada joylashsin).
10.3-mashg‘ulot
Har bir ishtirokchi oʻynagan oʻyinlar sonini aks ettiruvchi diagramma yarating. Ishtirokchi
qatnashgan oʻyin nomi, shuningdek, oʻyinlar sonidan foydalaning.
Ustundagi
maʼlumotlarni
tartiblash uchun
avval ustunning
istalgan joyini bosing.
Data
menyusini
oching, yoki o‘sish,
yoki kamayish
tartibini tanlang.
Maslahat
124
ISBN – kitobning
xalqaro standart
raqamidir. Har bir
kitob oʻzining unikal
raqamiga ega boʻlib, u
butun dunyo boʻylab
kitobni aniqlash
uchun foydalaniladi.
Uni kitobning orqa
tomonidan topasiz,
odatda, shtrix kod
yonida boʻladi. ISBN
13 ta raqamdan
iborat. (2007-yildan
keyin chiqqan yangi
kitoblarda).
Bilasizmi?
Grafik yaratish
uchun avval
Excel dasturidagi
maʼlumotni belgilang.
Yuqorida joylashgan
|
| |
Animations
menyu oynasini bosing.
Tanlangan kontentga mos animatsiyani tanlang. 
Animations

|
Animations
menyu oynasini bosing.
Tanlangan kontentga mos animatsiyani tanlang.
Animations Pdf ko'rish
|
bet | 39/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge Animations
menyu oynasini bosing.
Tanlangan kontentga mos animatsiyani tanlang.
Animations
bo ‘limining oxiridagi qora
strelkani bossangiz, juda ko‘p animatsiyalar ro‘yxatini ko‘rishingiz mumkin. Ushbu animatsiyalar
ro‘yxati joylashgan oynani
Add Animation
tugmasini bosish orqali ham ochishingiz mumkin.
Bu animatsiyalarni uchta turga ajratilganini koʻrishingiz mumkin: kirish, ajratib ko‘rsatish va
chiqish.
47
2
Multimediadan maqsadli foydalanish
4.1-mashg‘ulot
“My_Favourite_Things_v2.pptx” nomli taqdimot faylini oching. Taqdimot ichidan tasvir
qoʻshilgan slaydni toping.
Tasvirga “Grow/Shrink” animatsiyasini qoʻshing. Keyin esa yana boshqa ikkita animatsiyani
sinab ko‘ring va yoqqanini tanlang.
4.2-mashg‘ulot
“Design_Favourite_Things.docx” dizayn faylini oching. Taqdimotdagi qaysi qismlarga
animatsiya qoʻshish mumkin ekanini aniqlang. Yodda tuting: hamma narsaga animatsiya
qoʻshishni xohlamaysiz, chunki bu auditoriyani juda chalgʻitadi. Ajratib yoki farqlab
koʻrsatish kerak boʻlgan kontentga animatsiyalar qoʻshing.
4.3-mashg‘ulot
“My_Favourite_Things_v2.pptx” nomli taqdimotni oching. Endi oʻzingiz tuzgan
animatsiyalarni taqdimotga qoʻshing. Taqdimotngizni “My_Favourite_Things_v3.pptx” deb
qayta saqlang.
• Kirish animatsiyalari kontentni slaydda paydo qilish uchun ishlatiladi.
• Slaydda mavjud bo‘lgan kontentni yanada aniqroq qilish va unga auditoriyaning e’tiborini jalb
qilish uchun animatsiyalar ishlatiladi.
• Slayddan kontentni g‘oyib bo‘lishi uchun chiqish animatsiyalari ishlatiladi.
Kontent bilan qanday amalni bajarishni hohlashingizga qarab mos animatsiyani
tanlashingiz kerak.
|
| |
-masala
Slaydga ovozli nutq qoʻshish

57
2
Multimediadan maqsadli
foydalanish
Ovozli nutqda nima deyishni rejalashtirishni xohlashingiz mumkin. Buning uchun qisqa ssenariy
yozishingiz kerak bo‘ladi. Buni taqdimot loyihasi fayliga qoʻshishingiz mumkin.
Qachonki siz ovozli nutqni taqdimotga yozishni xohlaganingizda,
Slide Show
menyu
oynasidan
Record Slide Show
tugmasini bosishingiz kerak. Siz ovozli nutqni slaydning boshidan boshlab
ijro etiladigan qilib yoki maʼlum bir slaydda ijro etilishi uchun sozlashingiz mumkin.
Slayd-shouni yozib olish
Record Slide Show
tugmachasini bosganingizdan so‘ng, siz ekranning
slaydlarni yozish ekraniga o‘zgarganini ko‘rasiz. Ovozli nutqni yozib
olishni boshlash uchun
ekranning yuqori burchagidagi
Record
tugmachasini bosing. 3 dan 1 gacha teskari sanoq
boshlanganini koʻrishingiz mumkin. Nutqingizni boshlashdan oldin taymer boshlanishini kuting.
Ovozli nutqingizni
yozib tugatganingizdan keyin,
Stop
tugmasini bosing. Yozib olingan ovozli
nutqni eshitish uchun
Replay
tugmasini bosing.
58
Taqdimotingiz toʻliq
avtomatlashgan
boʻlishi
uchun har bir
slayd uchun vaqtni
belgilashingiz kerak.
Maslahat
2-mashg‘ulot
Hayvonot bogʻiga tashrif buyurish nega qiziqarli voqea boʻlishi haqida 20 soniyalik nutq
yozing.
3.1-mashg‘ulot - Cover ict stb indd

44 3.1-mashg‘ulot “My_Favourite_Things_v1.pptx” taqdimot faylini oching. Birinchi slaydga slayd oʻtish vaqtini
tajriba uchun sozlab koʻring. Unga 0.5 soniyani, 1 soniyani, 1.5 soniyani kiritib ko‘ring. Qaysi
birini yaxshi deb hisoblasangiz, shuni tanlang.
3.2-mashg‘ulot “Design_Favourite_Things_v1.docx” nomli dizayn faylini tanlang. Slayd oʻtishlariga vaqt
qoʻshing.
3.3-mashg‘ulot “My_Favourite_Things_v1.pptx” nomli taqdimot faylini yana oching. Taqdimotingizdagi har
bir slaydga oʻzingiz yaratgan slayd oʻtish effektlarini qoʻshing.
Agar siz slaydni namoyish qilish uchun vaqtni belgilashni xohlasangiz, u avtomatik ravishda
keyingi slaydga oʻtmasdan oldin mos vaqt oraligʻini tanlashingiz kerak. Tinglovchilaringiz uchun
har bir slayddagi tarkibni oʻqish uchun qancha vaqt kerakligini tekshirishning bir usuli – bu har bir
slayddagi matnni oʻzingiz o‘qing va qancha vaqt kerakligini tekshiring. Keyin esa bu vaqt oraligʻini,
masalan, 30 soniya qiymatini
After maydoniga kiritishingiz mumkin.
Har bir slayd oʻtishiga tovush qoʻshishingiz mumkin. Yana shuni yodda tutingki, tovush effektlari
auditoriyani chalgʻitishi mumkin. Shuning uchun tovushni ehtiyotkorlik bilan tanlashingiz lozim.
Har bir slayd oʻtish effekti uchun tovush qoʻshilishi maqsadga muvofiq emas, lekin ularni vaqti-
vaqti bilan ishlatish yaxshi natija berishi mumkin. Masalan, agar siz keyingi slaydda biron bir
qiziqarli narsani namoyish qilmoqchi boʻlsangiz, barabanli rulon tovushi auditoriya eʼtiborini jalb
qilishda juda samarali boʻlishi mumkin.
Slayd oʻtish effektiga tovushni qoʻshish uchun
Sound maydonining oxiridagi strelkaga bosing.
Tanlash mumkin boʻlgan tovushlar ro‘yxati chiqadi.
Animatsiya va vaqtni moslash

49
2
Multimediadan maqsadli
foydalanish
Animatsiya uchun mos vaqtni tanlashingiz va belgilashingiz kerak. Agar siz uni juda tez
bajariladigan qilsangiz, auditoriyangiz buni umuman tushunmasligi mumkin.
Uni juda sekin
bajariladigan qilsangiz, tomoshabinlar animatsiya tugashini kutib, zerikishi mumkin.
Animatsiyaning davomiyligini
belgilash uchun
Duration maydoniga vaqtni bir necha soniyalik
qilib kiriting. Shunga qaramay, kirish va chiqish animatsiyalari uchun mos vaqt 0.5 – 1
soniya
orasida boʻladi.
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi - bet 35

11. Quyidagi moddalardan qaysi birining molekulasi bitta atomdan tashkil topgan?
A) Suv B) Kislorod C) Vodorod D) Karbonat angidrid E) Xlor
12. Inson terisi orqali organizmga havodagi kislorod qanday hodisa tufayli kiradi?
A) Diffuziya B) Broun harakati C) Bug’lanish D) Harakat E) Kimyoviy reaksiya
13. Difftiziya qanday hodisa?
A) Modda molekulasining tez harakatlanishi B) Molekulalarning uzluksiz harakatda bo’lishi
C) Modda molekulalarining ikkinchi modda molekulalari orasiga o’tish hodisasi
D) Modda molekulalarining tartibsiz harakati tufayli bir-biriga aralashib ketish hodisasi
E) Molekulalarning tartibsiz va to’xtovsiz harakati.
14. Diffuziya tezligi nimaga bog’liq?
A) Moddaning turiga B) Moddaning haroratiga C) Moddaning holatiga
D) Moddaning hajmiga E) Moddaning turiga, holatiga va haroratiga
15. Molekulaning diametri qanday formula bilan aniqlanadi?
A) S=db B) d= C) d= D) V=dS E) S=
16. Molekulalarning muhim xossalari nimadan iborat?
A) O’zaro ta’sir B) Harakat C) O’zaro ta’sir va harakati D) Tortilish E) O’zaro ta’sir va tortilish
17. Suv molekulasi nechta atomdan tashkil topgan? A) lta B) 2ta C) 3ta D) 4ta E) 5ta
18. Qattiq jisrn molekulalari (atomlari) qanday harakatda bo’ladi.
A) Tartibsiz ilgarilanma harakat qiladi B) Aylanma harakat qiladi
C) Tebranma harakat qiladi D) Tebranma va aylanma E) Harakat qilmaydi
19. Sabzavotlarni tuzlash qaysi hodisaga asoslangan?
A) Kimyoviy reaksiyaga B) Bakteriyalar faoliyatiga C) Diffiiziya hodisasiga
D) Erish hodisasiga E) Hodisalarning barchasiga
20. Suv molekulasida nechta kislorod atomi bor?
A) 1 ta B) 2 ta C) 3 ta D) 4 ta E) suv molekulasida kislorod atomi yo’q
|
Esda tushurish bir nеcha хil bo`ladi

|
Esda tushurish bir nеcha хil bo`ladi
|
bet | 84/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaEsda tushurish bir nеcha хil bo`ladi:
tanish.
eslash.
bеvоsita eslash.
оradan vaqt o`tkazib eslash.
ijtiyorsiz eslash.
iхtiyoriy eslash.
Tanish dеb ilgari idrоk qilgan narsalarni takrоr idrоk qilganda u narsaning esga tushishiga aytiladi.
Eslash narsani, uning o`zini shu paytda idrоk qilmay turib esga tushurishdir.
Bеvоsita esga tushurish matеrialni o`qib chiqish bilanоq, boshqa хеch narsani o`ylamasdan, shu paytning o`zidayoq esga tushurishdir.
Оradan vaqt utkazib esga tushurishda birоr matеrial оradan bir nеcha kun, хattо bir nеcha оy o`tkazib esga tushiriladi.
Birоr narsani esga tushurish bеiхtiyor va iхtiyoriy bo`lishi mumkin. Iхtiyorsiz esga tushirish dеganda kishining o`z оldiga maqsad kuymasdan, irоdaviy kuch sarf etmasdan esga tushirishga aytiladi.
Iхtiyoriy esga tushurish birоr maqsad bilan esga оlinishi kеrak bo`lgan matеrialni tanlab, ataylab хarakat qilib, maхsus esga tushirish dеmakdir.
Esda saqlash va unutish.
Esda saqlash dеyilganda ilgari paydо bo`lgan taassurоt, fikr, хis-tuygu va ish-хarakatning jоnlanib, takrоrlanib turishiga mоyillik paydо qilishi va mustaхkamlanishini tushinamiz. SHunday mustaхkamlanishga sabab nеrv sistеmasining plastikligidir.
Biz ukib оlgan matеrial uni esda оlib qоlgan vaqtda mazmunan va shaklan qayday bo`lgan bo`lsa, albatda aynan shundayicha saqlanib turavеrmaydi. Lеkin ayrim fоrmulalar, ta’riflar, ko`paytirish jadvallari, mashina va tеlеfоn nоmеrlari miyamizda aynan saqlanishi ham mumkin.
Unutish – ilgari esda оlib qоlgan narsalarimizning оngimizdan qisman yoki tamоman yo`qоlishidir. Unutish qisman va butunlay bo`lsa ham, u qachоndir yana esga tushadi.
Unutishni tamоman salbiy хоdisa dеb tushunish yaramaydi. CHunki kеraksiz narsalar unutilib, miya bushashi ham lоzim. Ayniqsa, turli g`am-g`ussalar tеzda unitilmasa, kishini umr bo`yi qiynashi, azоblashi mumkin.
SHunga qaramay, uno`tishga karshi kurash оlib bоrish lоzim. Buning uchun matеrialni tеz-tеz takrоrlab turish, uni turmushga, amaliy faоliyatga tadbiq qilib bоrish, o`rganilayotgan matеrialni оldingilari bilan bоg`lab bоrish va bоshqa usullarni qo`llash zarur.
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1 Bir necha jadvallardan foydalanish
2. Bir necha jadvallardan foydalanish
kirish foydalanish haqida
3 Bir necha jadvallardan foydalanish
kirishva foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish bilan tanishtirish.
2Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish tasnifini berish.
3 Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish tushuntirish.
4.Bir necha jadvallardan foydalanishfoydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1 Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish ni tasniflaydilar,
3. Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish haqida aytib beradilar,
4. Bir necha jadvallardan foydalanish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish
2 Ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish haqida
3 Ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish bilan tanishtirish.
2. Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish tasnifini berish.
3. Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish tushuntirish.
4. Ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. Ma’lumotlar bazasiga ulanishfoydalanish ni tasniflaydilar,
3 Ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish haqida aytib beradilar,
4. Ma’lumotlar bazasiga ulanish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
Tolali optik kabelning ishonchliligi

34
mustaxkamligi xuddi shunday yuzaga ega bo‗lgan po‗lat simdan yuqori.
Ammo amaliyotda ega aloqa liniyalarda qo‗llanuvchi
optik tolalarga bir
muncha miqdorda bo‗lgan ikkala hisobiga uzilishlar hosil bo‗lib turadi.
Shishadagi mikro yorilishlar va defektlar optik tolaning mustaxkamligini
bir necha o‗nlab marotaba mustaxkamligini kamaytiradi, chunki tollarning
cho‗zilishi, namgarchilik va yuqori harorat mikro yorilishlarni normal
sharoitida tezda oshib ketishga olib keladi va bir
necha yil yoki bir necha
oy ichida uzilishlar soni oshib ketishga olib keladi.
Shunday qilib, optik tolaning uzoq vaqt mobaynida mexanik asosiy
faktor bo‗lib, u o‗z navbatida ekspluatatsiya jarayonida optik tolaning
mexanik mustaxkamligini ta‘minlab beradi. Optik tolani uzoq vaqt
mobaynida ushlab turish statistik charchash parametri
n orqali aniqlanib u
o‗z navbatida o‗lchov birligi so‗z bo‗lgan parametrdir. Bu parametr
yorilishlarni o‗sish sonini tolani cho‗zilishini o‗zaro bog‗laydi. n-qiymati
qanchalik katta bo‗lsa, optik tolaning mustaxkamligi shunchalik yuqori
bo‗ladi. n-parametrining qiymati eksperiment natijasida
aniqlanadi va har
doim optik tolaning pasportida ko‗rsatilishi kerak. standart tolalar uchun n-
qiymati 20 bo‗lsa, maxsus mustaxkamlikka ega bo‗lgan tolalar uchun n=25
qadar etib boradi.
Tolaning
boshlang‗ich
inert
mustaxkamligi
optik
tolaning
ekspluatatsion mustaxkamligini baholashda ikkinchi faktor bo‗lib
hisoblanadi. Bu parametr butun uzunlikdagi tolada ko‗plab ravishdagi
defektlar o‗lchovi orqali aniqlanadi. Bunday eng bo‗sh bo‗lgan zvenoni
aniqlash uchun tola tayyorlash protsessida yuklama ostida qayta o‗raladi
(proof-test) qurilish uzunligidagi tolani qayta o‗ralishda lozim bo‗ladigan
tortish kuchi tayinlab qo‗yiladi. Qayta o‗ralishdagi tortilish kuchi GPa
o‗lchov birligiga yoki tolani uzayishi % orqali ko‗rsatiladi.
Uzunligi 100 km bo‗lgan liniyani 25
yil mobaynida buzilish
ehtimolligi 0.001 juda ham kichik qiymatdagi liniyani avariyasiz xizmat
ko‗rsatish
muddatini garantiyalash
uchun
tortib qayta
o‗rashni
ekspluatatsiyaga bo‗lgan nisbati qayta o‗rash zaxirasi deb ataladi va uning
qiymati 3-4 bo‗ladi. bunday holda optik
tolani yuklama ostida qayta
o‗ralish jarayoni tolani mustaxkamligini o‗zgarishi va o‗z navbatida
yomonlashuvini taqsimlanishi e‘tiborga olish kerak.
Ishlab chiqarish amaliyotida ko‗pchilik tolalar uchun qayta o‗ralish
holatidagi tortilish kuch qiymati 0.7 GPa bo‗lsa, suv osti kabellari uchun
35
qo‗llanuvchi tolalar uchun esa tortilish kuchi 1.4 GPa bo‗ladi. odatda bu
qiymatlar tola uchun berilgan pasportda ko‗rsatiladi.
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 57
o'tkaziladi. Boshqacha qilib aytganda, o'quvchilar ma'lumotni passiv tarzda
o'zlashtiradilar, o'qituvchi esa uni faol ravishda yetkazib beradi.
Afzalliklari:
1.
O'qituvchining
yordamchi
roli
muhimligini
ta'kidlaydi. O'qituvchiga
yo'naltirilgan yondashuv passiv ta'limni rag'batlantirish uchun tanqid qilingan
bo'lsa-da, o'quvchilar o'z qobiliyatlarini rivojlantirish uchun o'qituvchi yordamiga
muhtojligini hech kim inkor eta olmaydi.
2. Xulq-atvor nazariyasiga asoslanib, bu o'qitish usuli bevosita ko'rsatma orqali
o'quvchilarning
xatti-harakatlaridagi
o'zgarishlarni
nazorat
qilishni
osonlashtiradi. Ushbu yondashuvning asosiy mohiyatidan foydalanish va uni
o'qituvchi va o’quvchilarning ehtiyojlariga qarab o'zgartirish, diqqatni asta-sekin
birinchisidan ikkinchisiga o'tkazish foydali bo'lishi mumkin.
Kamchiliklari:
1.
Tanqidchilar
o’quvchi
motivatsiyasini
rag'batlantirish
yo'qligini
ta'kidlaydilar. Darhaqiqat, ko'r-ko'rona qo'llaniladigan o'qituvchiga yo'naltirilgan
usul o'quvchilarga yetarli darajada aql va ijod erkinligiga imkon bermasligi
mumkin.
2. Analitik fikrlash va muammolarni hal qilish ko'nikmalarini rivojlantirishda
zaif. O’quvchilarning o'z tanlovlarini qilishlari uchun etarli imkoniyatlarga ega
bo'lmaslik qaror qabul qilish qobiliyatining etishmasligi va hatto tanqidiy fikrlash
qobiliyatining etishmasligiga olib kelishi mumkin.
2. Kichik guruhlar uchun ko'rsatma
Kichik guruh yo'riqnomasi odatda butun guruh ko'rsatmalariga amal qiladi va
o’quvchilarga qisqartirilgan o’quvchi-o'qituvchi nisbati bilan ta'minlaydi, odatda
to'rtdan oltitagacha o’quvchilar guruhlarida. Kichik guruh o'qituvchilarga har bir
o’quvchi bilan muayyan o'quv maqsadi bo'yicha yanada yaqinroq ishlashga, butun
guruh bo'yicha o'rganilgan ko'nikmalarni mustahkamlashga va talabalarning
tushunishini tekshirishga imkon beradi. Ushbu o'qitish usuli ish stantsiyalari
atrofidagi doimiy faoliyatga asoslangan: o'qituvchi bilan ishlaydigan guruhlar va
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 219
Характерные особенности при расследовании преступлений по
делам несовершеннолетних.
Автор: Курсант 3-го учебного курса, 327-группы, факультета
следственной деятельности при Академии МВД Республики Узбекистан,
У.С.Абдуганиев
Согласно ст. 19 Конвенции о правах ребёнка, принятой
Генеральной Ассамблеей ООН 20 ноября 1989 года, посвящённой защите
чести и достоинства детей от всех форм
физического и психического
насилия
[9]
, объектом особого внимания страны должна стать права и
законные интересы несовершеннолетних, попавших в сферу уголовного
судопроизводства.
Практика сегодняшнего дня показывает обострение криминальной
ситуации в молодёжной
среде в нашей стране, низкая эффективность
прежних средств профилактики в изменившихся
условиях развития
государства.
За
последний
год
уровень
преступности
среди
несовершеннолетних в нашей стране значительно вырос. Так в 2020 году
количество лиц совершивших преступление в возрасте до 18 лет составило
1276 человек, по сравнению с 2019 годом с количеством в 818 человек
[10]
, что
составляет рост на 64%.
Существует особый порядок в судопроизводстве по уголовным делам в
отношении несовершеннолетних, это является необходимостью обеспечивать
специальную правовую
защиту для несовершеннолетних, которая
обуславливает
особые социальные, физиологические и возрастные
особенности данной категории.
Производство по уголовным делам о преступления совершённых
несовершеннолетними производятся в порядке согласно главе 60 УПК
Республики Узбекистан. Согласно законодательству
нашей страны
несовершеннолетним является лицо в возрасте от 14 до 18 лет на момент
совершения преступления.
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish
2. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish haqida
3. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirishva foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuterturlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish bilan tanishtirish.
2. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish tasnifini berish.
3. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish tushuntirish.
4. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2.DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish ni tasniflaydilar,
3. DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish haqida aytib beradilar,
4.DataReaders yordamida ma’lumotlarga kirish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 59
3. O’quvchi-markazli/konstruktivistik yondashuv
E'tiborni o'qituvchidan o’quvchilarga o'tkazishni ko'rib chiqsak, ushbu
ro'yxatdagi qolgan yondashuvlar talabalarga yo'naltirilgan yoki konstruktivistik
hisoblanadi. Ta’lim sohasi va umuman jamiyat rivojlanishi bilan o’quvchilarga
yo‘naltirilgan yondashuv g‘oyasi ommalashdi va buning o‘ziga yarasha sabablari
bor. o’quvchilar uchun mo'ljallangan sinflar rejalashtirish, amalga oshirish va
baholashda talabalarni o'z ichiga oladi. O’quvchilarni ushbu qarorlarga jalb qilish
o'qituvchiga emas, balki ularga ko'proq mas'uliyat va egalik yuklaydi. Shuningdek,
o'qituvchilar
o'zlarining
yetakchilik
uslubini
direktivdan
maslahatchiga
o'zgartirishni qulay his qilishlari kerak. Shu bilan birga, o’quvchilar kichik
guruhlarda, kirish markazlarida ishlashlari va sinfda erkin harakat qilishlari
mumkin.
Afzalliklari:
1. O‘quvchilar o‘z bilimlarini o‘rganishda faolroq rol o‘ynaydi va mas’uliyat
hissini rivojlantiradi.
2. Amerikalik ta’lim psixologi fikricha, o‘qituvchilar bilimlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri
uzatishdan qochishlari tufayli o‘quvchilar “o‘rganayotgan narsalarini oldingi
bilimlar bilan bog‘lash va boshqalar bilan muhokama qilish orqali anglash” orqali
o‘zlarining analitik fikrlashlarini rag‘batlantirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Kamchiliklari:
1. Ayniqsa, yosh bolalar haqida gap ketganda, o‘quvchilarga mustaqillik berib,
ayrim xulq-atvor muammolariga duch kelish xavfi mavjud. Bunday muammolarni
oldini olish uchun o'qituvchilar to'g'ri xatti-harakatlar modelini yaratish orqali
poydevor qo'yishlari kerak: o'zingiz xohlagan narsani qilish erkinligiga ega bo'lish
jarayon va natijalar uchun javobgarlikni olishga tayyor bo'lishni anglatadi.
2. O‘qituvchi darsni qiziqarli o‘tkazsa, bu usul yaxshi samara beradi. Busiz
talabalar zerikishi, fikrlari sarson bo'lishi va asosiy ma'lumotlarni o'tkazib
yuborishi mumkin.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 183/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 216
совершенствования словаря - это произведения художественной литературы,
сказки, тексты учебных книг, тексты кинофильмов и детских телепередач,
речь учителя и других работников школы и внешкольных учреждений. Всё
это - педагогически контролируемые и организуемые источники обогащения
языка.
В целях обогащения словаря учащихся могут быть использованы,
различные технические средства: кино, аудиозаписи, мультфильмы, слайды,
онлайн уроки. Накоплению необходимого словаря способствует также
заучивание наизусть стихотворений, пословиц, поговорок, загадок.
Источником обогащения словаря учащихся могут служить экскурсии,
походы, проведение каникул или определённого времени в среде с русским
языком общения (в городе, в лагере, в различных кружках).
В национальной начальной школе один из самых распространенных и
доступных способов объяснения слов – это показ предметов, картин, схем,
рисунков, т.е. наглядный способ. При необходимости учитель приносит в
класс другие предметы, показывает и называет их. Учащиеся повторяют,
употребляя новые слова в знакомых грамматических формах и фразах.
Например, учитель показывает мяч и говорит: Вот мяч. Это мяч. Где мяч?
Вот мяч. Это что? Какой мяч? Красный мяч и т.д.
Организуя работу над новыми словами, надо стремиться к тому, чтобы
ученики запомнили как можно больше словосочетаний с изучаемым словом,
научились их употреблять в необходимых и близких им ситуациях.
Закреплению изученной лексики большую помощь оказывают ученические
словари. Новые слова, подлежащие активному усвоению, записываются в
словарики. Учащиеся национальных школ со 2 класса проходят русский язык
и ведут в основном картинные словари. Очень эффективной формой
словарной работы являются настенные словари. В 3-4 классе кроме
тематических рекомендуется
вести
алфавитные словарики.
Прочно
усвоенным считается только такое слово, которое учащиеся сознательно
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 58
turli xil tadbirlarda mustaqil ishlaydigan guruhlar, masalan, manipulyatsiyalar yoki
kompyuter/onlayn resurslardan foydalanish.
Raqamli resurslar haqida gapiradigan bo'lsak, ular so'nggi paytlarda
o'zlarining ulkan salohiyatlarini namoyish qilmoqdalar. Platforma ko'plab tajribali
o'qituvchilar tomonidan kichik guruhlarda o'qitish usullarini yaxshilash uchun
samarali foydalanilgan. O'quv dasturi yondashuvning asosiy tamoyillarini
mukammal birlashtiradi va o'qituvchilarga o'z darslarini shunga mos ravishda
rejalashtirishga yordam beradi.
Har bir o’quvchining individual ehtiyojlarini qondiradi, to'g'ridan-to'g'ri
ko'rsatmalar beradi va ularni doimo o'zlarining proksimal rivojlanish zonasida
saqlaydi, bu esa ularga o'quv bo'shliqlarini mustaqil ravishda yopish imkonini
beradi. Bundan tashqari, uning raqamli tizimi o’quvchilarni butun kurs davomida
faollashtiradi, ularga mustaqil ishlashga va ularning muvaffaqiyatlarini diqqat bilan
kuzatishga imkon beradi.
Afzalliklari:
1. Darslar har bir talabaning darajasiga moslashtirilgan. Bu oʻqituvchilarga tabiiy
yoʻl bilan kichik guruhlardagi talabalarga maqsadli, tabaqalashtirilgan taʼlim berish
imkonini beradi. Bu o'qituvchiga har bir talabaning nimaga qodirligini batafsilroq
baholashga va baholashlar atrofida strategik rejalar tuzishga yordam beradi.
2. O’quvchilarning ijtimoiy moslashuv malakalarini rivojlantiradi. Savol berish va
katta guruh muhitida qatnashish qiyin bo'lgan o’quvchilar kichik guruh sharoitida
ishlashdan foyda ko'rishlari mumkin, bu yerda ular o'zlarini ko'proq qulay va
kamroq his qilishadi.
Kamchiliklari:
1. Har bir o’quvchilar guruhi uchun materiallarni tayyorlash va ish joylarini tashkil
qilish uchun ko'proq vaqt va kuch talab etiladi. O'qituvchilar ish stantsiyalarida
taqdim etiladigan har bir faoliyat turini o'ylab ko'rishlari kerak: ular bir xil darajada
qiziqarli
va
samarali
bo'lishi
kerak.
2. O’quvchilar har doim ishtirok etish, darslarga doimo hissa qo'shish va har doim
guruh ishida qandaydir rol o'ynash uchun bosim o'tkazishi mumkin.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 62
Kamchiliklari:
1. Bu qimmat bo'lishi mumkin. Montessori maktablari uchun ularning narxini past
darajada ushlab turish juda qiyin.
2. Ba'zi o'qituvchilar va o’quvchilar o'qitishning tanish usullari bilan solishtirganda
o'quv rejasining yumshoqligiga ko'nikishlari qiyin bo'lishi mumkin. Montessori
g'oyalarini kiritish yoki hatto uni ta'limga tatbiq etishga qaror qilishdan oldin buni
yodda tutish kerak.
6. So‘rovga asoslangan ta’lim
Agar o'rganish savolga asoslangan bo'lsa-chi? Aynan mana bu so'rovga
asoslangan ta'lim: tadqiqot va yuqori darajadagi so'rovlar orqali real dunyo
aloqalarini o'rnatish orqali talabalarni jalb qiladi.
Afzalliklari:
1. O‘qituvchilar o‘quvchilarni tanqidiy fikrlash va muammoni hal qilish
ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltiradi. Ushbu ko'nikmalarni o'rganish uchun
o'qituvchi o’quvchilarga o'z jarayonlarini o'ylashga yordam beradi, ularga mumkin
bo'lgan yondashuvlarni o'rgatadi va turli usullarni sinab ko'rishga undaydi.
2. O’quvchilar jarayonning bir qismi sifatida muvaffaqiyatsizlikka uchragan holda
rag'batlantiriladi va keyin keyingi mashg'ulotlarda o'z faoliyatini yaxshilaydi.
3. O’quvchilarga o'rgatilgan javoblarni takrorlash o'rniga o'quvchilar savollarga
o'zlari javob izlashga o'rganadilar. Shunday qilib, o’quvchilar kuchli tadqiqot
qobiliyatlarini rivojlantiradilar.
Kamchiliklari:
1. O’quvchilar doimo gapirishga, ishtirok etishga va muvaffaqiyatsizlikdan
qo'rqmaslikka da'vat etilganligi sababli, tez fikrlash qobiliyatiga ega bo'lmagan
(yoki o'rganish va qayta ishlash muammolaridan aziyat chekadigan) o’quvchilarni
sharmanda qilish xavfi doimo mavjud. Bu yuqori darajadagi tashvish va
motivatsiyani yo'qotishiga olib keladi.
2. Bu standartlashtirilgan sinov samaradorligining yomonlashishiga olib kelishi
mumkin. Talabalarning so'rovlariga juda ko'p vaqt ajratilsa, muhim "asosiy"
|
| |
Xayolning rivojlanishi - Umumiy psixologiya

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 88/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaXayolning rivojlanishi.
Insоn faоliyatining hamma turlarida: o`yinda, o`qishda, mехnatda, fan va ijоdiyotda хayolning ahamiyati kattadir. Bоlalikdagi o`yinlar – asоsan, bоlalar fantaziyasining namоyon bo`lishidir. Bоlalarning ijоdiy o`yinlarida ularning оrganizmi kamоl tоpadi va mustaхkamlanadi, aqli, irоdasi, ma’naviy va estеtik хislari o`sadi.
Хayolning bo`lishi insоnning хar qanday ishni ijоdiy bajarishga yoki bu ishga ijоdkоrlik elеmеntlarini kiritishga imkоn bеradi. Aks хоlda mехnatning хar bir turi ilgari o`rganib оlingan usullar va хarakatlarni shunchaki takrоrlash yo`li bilangina bajarilishi mumkin.
Ilmiy tadqiqоtlarda ham хayol katta rоl o`ynaydi. CHunki turli ilmiy gipоtеzalar хayol tufayli yaratiladi. Хayol bo`lmaganda edi qishlоq хo`jaligida nоvatоrlik, tехnikada iхtirоchilik va san’atda yangiliklar yaratish mumkin bo`lmagan bo`lar edi. Albatta, rеal va ijоdiy хayolgina insоn faоliyatida ana shunday ijоbiy rоl o`ynaydi.
Adabiyotlar
David G. Myers. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
William James. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
7. Tafakkur. Iroda
Reja
Tafakkur haqida tushuncha. Tafakkur va hissiy bilish.
Tafakkur operatsiyalari, tafakkur shakllari, hukm, xulosa chiqarish, tushuncha, tafakkur sifatlari, tafakkurning mazmundorligi, tafakkurning chuqurligi, tafakkurning kengligi, tafakkurning mustaqilligi, tafakkurning ixchamligi, tafakkurning tezligi, tafakkurning turlari.
Shakliga ko‘ra tafakkur turlari, topshiriq xarakteriga ko‘ra tafakkur turlari, fikr yoyiqligiga ko‘ra tafakkur turlari, fikrning originallik darajasiga ko‘ra tafakkur turlari.
Tafakkur borasidagi psixologik nazariyalar.
Muammoli vaziyat va uni hal qilish.
Iroda haqida tushuncha. Irodaviy faoliyatning umumiy xususiyatlari.
Iroda borasidagi nazariyalar.Irodaviy akt va uning tuzilishi.
Irodaviy harakatlar va uni boshqarish.
Shaxsning irodaviy sifatlari.
Irodaning individual xususiyatlari. Irodani tarbiyalash.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 184/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 217
употребляют в речи. Основным условием прочного запоминания слов
является достаточно частое их повторение.
На протяжении всего курса русского языка в национальной начальной
школе большое значение придаётся словарной работе. Грамотно
поставленная словарная работа по русскому языку обеспечивает
своевременное усвоение и речевое развитие детей, способствует глубокому
усвоению
программного
материала
на
всех
этапах
обучения,
предусматривает углубленную подготовку в старших классах и
совершенствование у учащихся языковых навыков и умений, служит
средством нравственного воспитания школьников.
Для практики преподавания русского языка очень важно правильное
определение количества слов для активного усвоения. Психологами
доказано, что завышение объёма учебного материала приводит к
существенным трудностям усвоения. Поэтому не следует увеличивать
количество слов для активного словаря. Следует добиваться закрепления
вновь усваиваемых слов, их значений. Установлено, что новое слово,
отобранное для активного усвоения, необходимо вводить в речевую практику
в течение 7-8 уроков подряд с момента его первоначального введения в речь.
На основе личного опыта использование разнообразных методов,
приемов, форм и средств обучения в работе над трудными словами
активизируется деятельность детей, повышается интерес к овладению
богатствами русского языка, воспитывается внимание к слову, обогащается
словарный запас слов. Новое слово средней трудности в начальной школе
может быть прочно усвоено, если оно повторяется на последующих трёх-
четырёх уроках подряд не менее восьми - десяти раз в различных
упражнениях и через небольшой промежуток времени вновь включается в
упражнения или тексты для чтения.
Литература
1. Баранников И.В., Бойцова А.Ф. Методика начального обучения русскому
языку в национальной школе. - Л.: Просвещение, 1981.
|
| |