nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
foydalanish masalalari - Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi

|
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagiBog'liq 3-ILOVAfoydalanish masalalari
Qonunchilik normalari hamda ularga ogʻishmay rioya qilish. Taʼlimga oid
normativ-huquqiy hujjatlar. Kasbiy faoliyatga doir normativ-huquqiy hujjatlar.
Bolalarning huquqlari toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjatlar. Ish yuritish bilan
bogʻliq huquqiy asoslar. Ish yuritishning qonunchilikka muvofiq olib borilishi.
Mavjud tartibga muvofiq oldindan belgilangan muddatlarda ish yuritish. Ish
yuritishda shaffoflik va ommaviylik tamoyillari. Taʼlim muassasasining hisobot,
shu jumladan, moliyaviy hisobot masalalariga taalluqli qonunchilik bazasi.
7. Fandagi yangiliklar va fanni oʻqitishning dolzarb masalalari
Fandagi yangiliklar, kashfiyot va ixtirolar. Fanning ilmiy-nazariy asoslari
boʻyicha dolzarb muammolar, yangiliklar, ilmiy izlanishlar, dissertatsiyalar, ilmiy,
ilmiy-metodik maqolalar, anjumanlar materiallaridan fanni oʻqitishda foydalanish.
Fanning yangi tahrirdagi DTS va DT, modernizatsiya qilingan oʻquv
dasturlari, darslik va oʻquv qoʻllanmalari, ularning tahlili.
Fanni oʻqitish boʻyicha ilgʻor pedagogik tajribalar va ularni amalda qoʻllash.
Darslarda interfaol metodlardan foydalanish.
Ayrim murakkab mavzularni oʻqitish samaradorligini oshirish omillari.
Fan boʻyicha maʼruza, amaliyot, amaliy ishlar, trening, ochiq dars va boshqa
mashgʻulotlarni tayyorlash, kuzatish va tahlil qilish.
Fanni oʻqitishda elektron darsliklardan foydalanish.
Fan metod birlashmalari ishini samarali tashkil etish shakl va usullari.
Uzluksiz kasbiy rivojlanish, shu jumladan, mustaqil malaka oshirish va bilim
olishning tashkiliy, uslubiy asoslari.
Fan boʻyicha oʻqituvchilarning ilgʻor tajribalarini aniqlash, tahlil qilish,
oʻrganish, yozish, umumlashtirish, ommalashtirishning zamonaviy texnologiyalari,
shakl va usullari. Fanni oʻqitishda toʻplangan ilgʻor tajribalar.
8. Oʻquvchilar kompetensiyalarini xolisona baholash
Baholash taʼlim jarayonining ajralmas qismi sifatida. Oʻquvchilarning
kasbiy kompetensiyasini baholash usullari va vositalari. Oʻquvchilarning
kompetensiyalarini baholash natijalarini tahlil qilish. Tahlillar asosida tarbiyachi
faoliyatiga oʻzgartirishlar kiritish.
|
| |
Venchurli kompaniyalar - Atamalar lug‘ati aksiyadorlik jamiyati

244
bo‘lgan mashina va qurilmalar paydo bo‘lishi tufayli yuz berishi
mumkin.
Ijara
- mulkni ma’lum bir haq to‘lash evaziga, vaqtinchalik
foydalanishga berish to‘g‘risidagi shartnomaga asoslangan holda
yollash.
Ilmiy-texnik salohiyat
– mamlakatdagi fan, texnika va
muhandislik ishlarining rivojlanish darajasi, jamiyatning fan-texnika
muammolarini hal qilish uchun mavjud resurs va imkoniyatlarining
umumiy tavsifnomasi.
Investitsion siyosat
– kapital qo‘yilmalarning eng ustivor
yo‘nalishlarini tanlash, iqtisodiyot samaradorligini oshirish, sarflangan
har bir so‘mga mahsulot o‘sishi va milliy daromadning eng yuqori
ko‘rsatkichlariga erishish.
Investitsiyalar
- mamlakat ichkarisi va tashqarisida yangi
korxona yaratish va mavjud korxonalarni zamonaviylashtirish, eng
yangi texnika va texnologiyalarni o‘zlashtirish, ishlab chiqarish
darajasini oshirish va foyda olish maqsadida uzoq muddatli mablag‘lar
kiritilishi.
Investor
- biron-bir faoliyatga, korxonaga foyda olish maqsadida
uzoq muddatli kapital kiritishni amalaga oshiruvchi xususiy tadbirkor,
tashkilot yoki davlat.
Asosiy ishlab chiqarish fondlari

243
foydali xususiyatlarini yo‘qotishi. Asosiy ishlab chiqarish fondlari
eskirishining jismoniy va ma’naviy turlari mavjud.
Balans -
biron-bir holatning alohida tomonlarini taqqoslash va
solishtirish yo‘li bilan tavsiflanuvchi ko‘rsatkichlar tizimi.
Balans foydasi
- korxonaning balansida aks ettiriluvchi
faoliyatning barcha turlaridan olinuvchi umumiy foyda miqdori.
Bankrotlik
- kasodga uchrash, korxonaning (tashkilot, bank) o‘z
majburiyatlari bo‘yicha to‘lovlarni mablag‘lar yo‘qligi tufayli amalga
oshirmasligini anglatuvchi tushuncha. Qoidaga ko‘ra, korxonani
yopish yoki majburan tugatish hamda mol-mulkini qarzlarni to‘lash
uchun sotib yuborishga olib keladi.
Bashorat qilish
- kelajakda ro‘y berishi mumkin bo‘lgan turli
hodisa va jarayonlarni statistik, ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa turdagi
tadqiqotlar yordamida ilmiy asoslangan holda avvaldan aytib berish.
Biznes
- bozor iqtisodiyoti sharoitlarida sub’yektning ma’lum bir
mahsulot yoki xizmat turini yaratish va sotish yo‘li bilan foyda olishga
mo‘ljallangan iqtisodiy faoliyati.
Biznes-reja
- korxona faoliyati dasturi, kutilayotgan xarajat va
daromadlar hisobini o‘z ichiga oluvchi kompaniya faoliyatining
muayyan maqsadlariga erishish uchun muayyan chora-tadbirlar rejasi.
Marketing tadqiqotlari asosida ishlab chiqiladi.
Veksel
- qimmatbaho qog‘oz turi, belgilangan tartibda yozma
shakldagi qarz majburiyati, o‘z egasiga (veksel
ь
oluvchiga) veksel
ь
beruvchidan ko‘rsatilgan pul miqdorini belgilangan muddatda gap-
so‘zsiz to‘lanishini talab qilish huquqini beradi.
Giffen samarasi - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

Giffen samarasi deb ataladi (ingliz iqti-
sodchisi Robert Giffen nomi bilan).
R.Giffen kambag'al oilalar kartoshka qimmatlashishiga qaramasdan uni
iste'mol qilish hajmi ortib borishini kuzatib, bu samarani izohlab beradi.
Uning sababi oddiy, narx o'sganda kambag'al oilalar go'sht sotib olishdan
umuman voz kechib, ko'p bo'lmagan daromadlarning barchasini
kartoshka sotib olishga sarflaydi.______________________________
Talabga narxdan tashqari ta ’sir etuvchi omillar: -----
iste'molchi pul daromadlari;
-----
► iste’molchi didi;
-----
► o'rnini bosuvchi tovarlar narxi;
-----
► bozordagi iste’molchilar soni;
-----
► narx va daromadlar o'zgarishining kutilishi;
-----
► iste’molchidan olinadigan soliqlar darajasi.
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
miqdorQ (kg)
8 9
D arom adlar o'zgarishi bilan talab to 'g 'ri m utanosiblikda
o'zgaradigan tovarlar
oliy toifali tovarlar deyiladi.
Daromadlar kamayganda talab oshadigan tovarlar
past toifali tovarlar deyiladi.
Narx darajasi va taklif miqdori o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri bog'liqlikni
jadval ma’lumotlari hamda ularning grafik tasviri ham aniq ko'rsatadi.
2-$. Taklif tushunchasi. Taklif qonuni. Taklifga ta ’sir etuvchi omillar Taklif - bu narxlarning mavjud darajasida ishlab chiqaruvchilar
tomonidan bozorga sotishga chiqariladigan tovarlar miqdori.
Narx o'sishi bilan sotishga chiqariladigan tovarlar miqdori ham
ko'payadi, narx tushganda esa kamayadi. Bu o'zaro
to'g'ridan-to'g'ri bog'liqlik taklif qonuni deyiladi.
A Б В Г д
E
Un narxi
(so'm) P
500
400
250
200
100
50
Talab
qilinadigan un
miqdori (kg)
Q
100
60
40
20
10
5
narx
P
(so'm ,
5 0 0
400
300
200
100
10
20
30
40
50
60
70
80
90 100
miqdorQ (kg)
9 0
Taklifga narxdan tashqari ta’sir qiluvchi omillar:
> • resurslar narxi;
> • ishlab chiqarish texnologiyasi;
> • soliq va dotatsiyalar;
-► • bir-biriga bog'liq tovarlar narxi;
> • inflyatsion kutilish;
> • bozordagi sotuvchilar soni.
Fan-texnika taraqqiyoti - Atamalar lug‘ati aksiyadorlik jamiyati

|
Atamalar lug‘ati aksiyadorlik jamiyatiBog'liq Iqtisodiyot va menejment leksiyalar kursi-242-257Fan-texnika taraqqiyoti
- fan, texnika, texnologiyalar
rivojlanishi, mehnat predmetlari, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil
etishning uzluksiz rivojlanish jarayoni.
Firma
- huquqiy shaxs maqomiga ega bo‘lib, tovar ishlab
chiqarish va sotishni bir umumiy boshqaruv (va umumiy firma nomi)
ostida birlashtiruvchi, korxona yoki turli mulkchilik shaklidagi
ixtisoslashtirilgan tashkilotlar majmuasi.
Foyda
– korxona faoliyatining yakuniy moliyaiy natijalari; pul
tushumi va xarajatlar o‘rtasidagi farq sifatida aniqlanadi.
Fond qaytimi
– asosiy ishlab chiqarish fondlarining bir so‘miga
to‘g‘ri keluvchi mahsulot miqdori.
Fond sig‘imi
–fond qaytimiga teskari bo‘lgan nisbat. Asosiy
ishlab chiqarish fondlari o‘rtacha qiymatining ishlab chiqarilgan
mahsulot hajmiga nisbati sifatida hisoblanadi.
Fondlar bilan ta’minlanganlik
– asosiy ishlab chiqarish fondlari
bilan ta’minlanganlik ko‘rsatkichi (asosiy ishlab chiqarish
fondlarining korxonaning har bir xodimi yoki ishchisiga to‘g‘ri
keluvchi hajmi).
Franchayzer
- franchayzi bilan franchayzing shartnomasi
imzolovchi yirik korxona (korporatsiya, firma va hokazo).
Franchayzi (operator)
– yirik franchayzer korxona bilan bitim
tuzuvchi kichik korxona.
Franchayzing
- yirik va kichik tadbirkorlikning aralash shakli;
o‘zaro foydali hamkorlik munosabatlari.
Xolding kompaniyasi
- o‘z kapitalidan boshqa kompaniyalarni
boshqarish, ularga rahbarlik qilish va dividend olish maqsadida
ularning aksiyalarini sotib olishda foydalanuvchi aksiyadorlik
kompaniyasi.
Xususiylashtirish
– davlat mulkini boshqa mulkchilik
shakllariga, jumladan, jamoa, aksiyadorlik va xususiy mulkka
o‘tkazishda mulkchilik munosabatlarining o‘zgarish jarayoni.
Yalpi daromad
– korxona faoliyatining yakuniy natijalarini
tavsiflaydi hamda yalpi pul tushumi va mahsulot ishlab chiqarish va
sotishga sarflanuvchi barcha xarajatlar o‘rtasidagi farqni ifodalaydi.
|
| |
Shaxsiy axborot maydoni tushunchasining ta'rifi. shaxsning shaxsiy maydoni shaxsiy ma'lumotlar maydoni psixologiyasi

|
Shaxsiy axborot maydoni tushunchasining ta'rifi. shaxsning shaxsiy maydoni shaxsiy ma'lumotlar maydoni psixologiyasi
|
bet | 33/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Shaxsiy axborot maydoni tushunchasining ta'rifi. shaxsning shaxsiy maydoni shaxsiy ma'lumotlar maydoni psixologiyasi
Shaxs jamiyat va davlat mavjudligining zaruriy sharti va mahsuli hisoblanadi. Shaxs faqat fiziologik moyilliklar mavjud bo'lganda va jamiyatda tarqaladigan ma'lumotlar ta'siri ostida shakllanishi mumkin. Jamiyatni to'liq axborotlashtirish sharoitida shaxsga axborot ta'siri global miqyosga ega bo'ladi.
Axborot makonini tushunish uchun zamonaviy kibernetik tizimlarning rivojlanishi atmosfera, stratosfera, koinot, okeanlar va dengizlarning akvatoriyalariga qisqartirildi. Endi u kibernetik va virtual tizimlarni ham o'z ichiga oladi. Axborot makonining insonga ta'sirini hisobga olgan holda shuni yodda tutish kerakki, u jamiyat va davlatga va ular orqali bilvosita har bir shaxsga taalluqlidir. Bu ta'sir konstruktiv (xavfsiz) va halokatli (xavfli) bo'lishi mumkin.
Zamonaviy davlatning asosiy vazifalaridan biri bu shaxsning axborot xavfsizligini ta'minlash, uning ruhiyati va ongini xavfli axborot ta'siridan himoya qilish bilan tavsiflanadi: manipulyatsiya, noto'g'ri ma'lumotlar, o'z joniga qasd qilishga undashlar, tasvir va boshqalar.
Shaxsning axborot-psixologik xavfsizligi (tor ma'noda) - bu inson ruhiyatini salbiy ta'sirlardan himoya qilish holati bo'lib, u inson ongiga va (yoki) ong ostiga buzg'unchi ma'lumotlarni kiritish orqali amalga oshiriladi, bu esa ongga va (yoki) ong ostiga olib keladi. u tomonidan voqelikni etarli darajada idrok etmaslik.
Shaxsning axborot va psixologik xavfsizligi (in keng ma'noda) bu:
- birinchidan, axborot tahdidlari mavjudligidan qat'i nazar, shaxsning hayotiy manfaatlarini himoya qilish va amalga oshirish va barkamol rivojlanishiga erishiladigan nazariy va amaliy tayyorgarlikning tegishli darajasi;
- ikkinchidan, axborot tahdidlari mavjudligidan qatʼiy nazar, davlatning shaxsning axborotga boʻlgan ehtiyojlarini har tomonlama rivojlantirish va qondirish uchun shart-sharoitlar yaratish imkoniyati;
- uchinchidan, axborot muhitini ta'minlash, rivojlantirish va shaxs manfaatlari yo'lida foydalanish;
- to'rtinchidan, har xil turdagi axborot tahdidlaridan himoya qilish.
Shaxs va jamiyatning axborot-psixologik xavfsizligi davlat axborot xavfsizligining ajralmas qismi bo'lib, uni ta'minlashda davlat siyosatida alohida o'rin tutadi. Bu xususiyat tahdidlarning o'ziga xos xususiyatlari va ularning manbalari, ushbu sohadagi davlat siyosati tamoyillari va maqsadlarining o'ziga xos xususiyati bilan belgilanadi.
|
| |
Mahsulot sifatini boshqarish tizimi

248
Nizom (ustav)
- korxonani tashkil qilishning qonuniyligini
tasdiqlovchi, korxona xarakteri va faoliyat turi, qoidalari, a’zolar
o‘rtasidagi munosabatlar va hokazolarni o‘z ichiga oluvchi rasmiy
hujjat.
Raqobat
– bozor mexanizmining korxona va firmalarning
mahsulot va xizmatlarni sotish, kapitalni foydaliroq joylashtirishda
raqiblik asosida xo‘jalik nisbatlarini shakllantirish bilan bog‘liq
elementi.
Xususiy mulk - 6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши

|
6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши
|
bet | 6/6 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 309,15 Kb. | | #156332 |
Bog'liq 3 MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK I — копияXususiy mulk
4. O‘zbekistonda mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish maqsadi, yo‘llari va usullari
Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish — Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish xususiylashtirishdan tashqari, bu mulk hisobidan boshqa nodavlat mulk shakllarining vujudga keltirishni ham anglatadi
Xususiylashtirish — bu davlat mulkiga egalik huquqining davlatdan alohida shaxslarga o‘tishidir.
Adabiyotlar ro’yhati - Jo’rayev T.,Iqtisodiyot nazariyasi. . Darslik..-T.: «Fan va texnologiya» nashr, 2018. – 512 bet.
- Ўлмасов А., Ваҳобов А.В. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. – Т.: «Iqtisod- moliya», 2018. – 480 бет.
- Jo’rayevT.,Iqtisodiyotnazariyasi. О’quvqo’llanma. .-T.: «Fanvatexnologiya» nashr, 2017. – 638 bet
- В. Ф.Максимова [и др.] Экономическая теория:учебник для бакалавров /; под общей редакцией В. Ф. Максимовой. – Москва: Издательство Юрайт, 2019. – 580 с
- ToshmatovSH, AsatullaevX, AllaberganovZ. Darslik. T.: Iqtisodiy ta’limotlar tarihi« Iqtisod-moliya», 2018. – 341 bet.
- Г. Е. Алпатов [и др.]. Экономическая теория : учебник и практикум для бакалавриата и специалитета / Под редакцией Г. Е. Алпатова. – Москва: Издательство Юрайт, 2018. – 299 с.
- Mc Connell, Brue. Economics. 21th edition. Mcgraw-hill/Irwin, USA, 2018. – 450 p. Gregory Mankiw. Principles of Economics, Boston, MA, USA : Cengage Learning 2018. – 360 p
- ҚЎШИМЧА АДАБИЁТЛАР
- Ўзбекистон Республикаси Конституцияси – Т.: Ўзбекистон, 2017. – 46 б
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида"ги 4947-сонли Фармони. “Халқ сўзи” газетаси, 2017 йил 7-февраль.
- ИНТЕРНЕТ САЙТЛАРИ:
- www.gov.uz – Ўзбекистон Республикаси хукумат портали.
- www.lex.uz – Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси.
- www.cbu.uz- Ўзбекистон Республикаси марказий банки расмий сайти
- www.stat.uz– Ўзбекистон Республикаси Статистика Қўмитасининг сайти
- www.tmi.uz– Тошкент молия институтининг расмий сайти.
|
| |
Injiniring
- tijorat asosida (shartnoma shaklida) turli xil 
muhandislik-maslahat xizmatlari ko‘rsatilishi. 
Innovatsiya

245
chiqarish bo‘linmalari - sexlar, uchastkalar, xizmat ko‘rsatish xo‘jaligi
aloqalarining yig‘indisi.
Ishlab chiqarishni ixtisoslashtirish
– yirik korxonalarda
texnologiya va tuzilmasi bir xil bo‘lgan mahsulotlarni ommaviy
ravishda ishlab chiqarish.
Ishlab chiqarishni yiriklashtirish
–
mahsulotni yirik
korxonalarda chiqarishni tashkil qilish.
Ishlab chiqarishni kimyolashtirish
– mahsulot ishlab
chiqarishda kimyoviy mahsulot va sun’iy materiallar, shuningdek,
kimyoviy usullardan keng foydalanish.
Ishlab chiqarishning diversifikatsiyasi
– bir tomonlama,
ko‘pincha bitta mahsulotga asoslanuvchi ishlab chiqarishni keng
nomenklaturada tayyorlanuvchi mahsulotlarga asoslangan ishlab
chiqarishga o‘tkazish.
Kompaniyaning xavf-xatarli bo‘linmalari

|
Kompaniyaning xavf-xatarli bo‘linmalariBog'liq Iqtisodiyot va menejment leksiyalar kursi-242-257Kompaniyaning xavf-xatarli bo‘linmalari
— yirik
korporatsiyalar tomonidan yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish
maqsadida tuzilib, avtonom boshqariladigan kichikroq maxsus ishlab
chiqarish.
Litsenziyalash
— intellektual yoki sanoat mulkni o‘zlashtirga
shartlashayotgan tomonlarning nafaqat haq miqdorini, balki
to‘lovlarni ham amalga oshirish tartibini nazarda tutuvchi
shartnomalarni bir-biriga topshirish jarayoni.
Mahsulotning ilmiy hajmdorligi
(naykoyemkost
ь
produksii) —
mahsulot narxida ITvaTKIga xarajatlar ulushini aniqlash orqali
miqdoriy baholashni belgilovchi ko‘rsatkich.
Modernizatsiya
- an’anaviy jamiyatdan industriallashgan, yirik
mashinalashgan ishlab chiqarishga hamda ijtimoiy jarayonlarni
qonunlarga tayangan holda oqilona boshqarishga asoslangan
jamiyatga o‘tish jarayonlarining amal qilishi.
Novatorlik
— ijodiy xarakterga ega bo‘lgan va yangi ilmiy bilim,
kashfiyot, ixtiro, ratsionalizatorlik taklifi va boshqa novatorli
yechimlarning paydo bo‘lishiga olib keluvchi insonlarning intellektual
faoliyati jarayoni.
Nou-xau
— yangi va raqobatbardosh mahsulotni ishlab
chiqarishdagi bilim va tajriba ko‘rinishidagi axborotlar majmui.
Patentli litsenziyalar
— litsenziya oluvchiga patentdan
foydalanishning monopol yoki cheklangan huquqini berish shakli.
Oddiy, to‘liq va maxsus kabi litsenziya turlari mavjud.
Reinjiniring
— keskin (sakrash yo‘li bilan sodir bo‘ladigan)
yaxshilanishlarga erishish uchun ish jarayonlarini tubdan qayta
tushunib yetish va qayta loyihalash, yangilash.
Sanoatli hovli
— bosh firma orqali boshqariladigan bitta binolar
majmuida joylashib hududiy uyushmani tashkil etuvchi, asosan kichik
va o‘rta korxonalardan tashkil topgan, “fan-ishlab chiqarish”
sohasidagi innovatsion faoliyatning yangi tashkiliy shakli.
|
| |
Oʻzini oʻzi rivojlantirish, uzluksiz kasbiy rivojlanish

3. Oʻzini oʻzi rivojlantirish, uzluksiz kasbiy rivojlanish Oʻz-oʻzini rivojlantirish va kasbiy oʻsish. Uzluksiz qayta tayyorlash va
malaka oshirish tizimining asosiy gʻoyalari va tamoyillari. Butun hayot davomida
taʼlim olish gʻoyasini (lifelong learning). Formal va noformal taʼlim shakllari.
Kasbiy ehtiyojlarni amalga oshirish va kasbiy mahoratni rivojlantirish yoʻllari, usul
va vositalari.
4. Pedagogning masʼuliyati va moslashuvchanligi Masʼuliyat va moslashuvchanlik haqida tushuncha, maqsad va vazifalari.
Kattalar taʼlimi nazariyasi. Kichik va katta guruhlar psixologiyasiga oid
qonuniyatlar. Shaxs rivojlanishining diagnostikasi va psixologik xususiyatlar.
Shaxs rivojlanishi diagnostikasi usullari. Shaxslararo munosabatlar va ularning
xususiyatlari. Intellektual rivojlanish psixodiagnostikasi. Taʼlim jarayonida
moslashuvchanlik muammolarini hal qila olish, tarbiyaviy mashgʻulotlar
jarayonida tarbiyachi va oʻquvchilar oʻrtasida uchrayotgan nizoli vaziyatlarni
bartaraf etish. Shaxs shakllanishi va intellektual rivojlanishini diagnostika qilishda
ijtimoiy-psixologik metodlar.
5. Inklyuziv taʼlimni joriy etish masalalari Imkoniyati cheklangan oʻquvchilarni taʼlim jarayoniga jalb qilishga oid
qonun hujjatlarini bilish va ularning taʼlim olishlarini qoʻllab-quvvatlashning turli
strategiyalari. Imkoniyati cheklangan oʻquvchilarni taʼlim jarayoniga jalb etishga
qaratilgan tadbirlar. Zamonaviy taʼlim yondashuvlari orqali imkoniyati cheklangan
oʻquvchilar dunyoqarashi va hayotiy koʻnikmalarini shakllantirish. Imkoniyati
7
cheklangan oʻquvchilar bilan ishlashda yuzaga keladigan muammolar va ularning
yechimlari.
6. Taʼlimga oid normativ-huquqiy hujjatlarni bilish va kasbiy faoliyatda
-M AVZU. B O ZO R VA U N IN G TU ZILIShl

2-§. Bozorning turlari va tarkibi
Bozorning turkumlanish mezonlari
>
I. Ayriboshlashga chiqarilgan oldi-sotdi obyektining
turiga ko'ra
• Iste’mol tovarlari va xizmatlari bozori (oziq-ovqat va
nooziq-ovqat tovarlari hamda xizmatlar bozori).
•
Ishlab chiqarish omillari bozori (ishlab chiqarish
vositalari, xom ashyo va materiallar hamda ishchi kuchi
bozori).
• Ko'chmas mulk bozori (yer va uy-joy bozori).
• Moliya bozori (qarz majburiyatlari, kapital va valyuta
bozori).
• Intellektual tovarlar va nou xau bozori.
>
I I . R a q o b a tn in g y e tu k lilik d a ra ja s i y o k i b o z o r
subyektlarining mavqeiga ko‘ra
• Sof raqobatli bozor
• Sof monopolistik bozor
• Monopolistik raqobatli bozor.
• Oligopolistik bozor.
►
Download
Supermarket - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

9-MAVZU BO ‘YIChA TEST SAVOLLARI
1. Sof iqtisodiy ma’noda “bozor" tushunchasi nimani anglatadi?
a) s o tu v c h i va x a rid o rla r to 'p la n ib , a y rb o s h la s h n i am alg a
oshiradigan joyni;
b) bozor subyektlari iqtisodiy natijalarining amalga oshirishni;
v) ishlab chiqaruvchi (sotuvchi) va iste’molchi (xaridor)larning
tovarlarini ayrboshlash xususida harakatini o'zaro kelishtiruvchi
mexanizmlar, tartiblar va infrastrukturaviy tuzilm alar tizimini;
g ) a lo h id a to v a r la r ta k lifi va u la rg a b o 'lg a n ta la b la r n i
muvofiqlashtiruvchi mexanizmlarni;
d) yuqoridagilam ing barchasi.
2. Bozor qanday ko'rinishlarda chiqadi?
a) oziq-ovqat va qishloq xo'jalik mahsulotlari do'koni;
b) sanoat tovarlari magazini va tijoratchilar savdo shahobchalari;
v) fond, xom-ashyo va tovarlar birjalari;
g) auksionlar va chet el valyutalari bozori;
d) yuqoridagilam ing barchasi.
3. Bozorning quyidagi turlaridan qaysi birida sotuvchi va xaridorlar bevosita
ayirboshlash orqali bog’lanmaydi?
a) oziq-ovqat mahsulotlari bozorida;
b) sanoat tovarlari magazinida;
v) tovar va xom-ashyo auksionlarida;
g) avtomobillarga yog' quyish shahobchalarida;
d) yuqoridagilam ing barchasida.
4. Bozorning qaysi turida sotuvchi va xaridorlar bir-biri bilan aksiya,
obligatsiya kabi qimmatli qog'ozlar orqali bog'lanadi?
Download
ishonchlilik - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 58/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06ishonchlilik – tizim me'yoriy va g`ayri tabiiy hollarda rejalashtiriganidek o`zini tutishlik kafolati;
aniqlilik — hamma buyruqlarni aniq va to`liq bajarish kafolati;
tizimga kirishni nazorat qilish — turli shaxs guruhlari axborot manbalariga har xil kirishga egaligi va bunday kirishga cheklashlar doim bajarilishlik kafolati; nazorat qilinishi — istalgan paytda dastur majmuasining xohlagan qismini to`liq tekshirish mumkinligi kafolati;
identifikatsiyalashni nazorat qilish — hozir tizimga ulangan mijoz aniq o`zini kim deb atagan bo`lsa, aniq o`sha ekanligining kafolati;
qasddan buzilishlarga to`sqinlik — oldindan kelishilgan me'yorlar chegarasida qasddan xato kiritilgan ma'lumotlarga nisbatan tizimning oldindan kelishilgan holda o`zini tutishi.
Axborotni himoyalashning maqsadlari quyidagilardan iborat:
axborotning kelishuvsiz chiqib ketishi, o`g`irlanishi, yo`qotilishi, o`zgartirilishi, soxtalashtirilishlarning oldini olish;
shaxs, jamiyat, davlat xavfsizliligiga bo`lgan xavf-xatarning oldini olish;
axborotni yo`q qilish, o`zgartirish, soxtalashtirish, nusxa ko`chirish, to`siqlash bo`yicha ruxsat etilmagan harakatlarning oldini olish;
xujjatlashtirilgan axborotning miqdori sifatida huquqiy tartibini ta'minlovchi, axborot zaxirasi va axborot tizimiga har qanday noqonuniy aralashuvlarning ko`rinishlarining oldini olish;
axborot tizimida mavjud bo`lgan shaxsiy ma'lumotlarning shaxsiy maxfiyligini va konfidentsialligini saqlovchi fuqarolarning konstitutsion xuquqlarini himoyalash;
davlat sirini, qonunchilikka mos hujjatlashtirilgan axborotning konfidentsialligini saqlash;
axborot tizimlari, texnologiyalari va ularni ta'minlovchi vositalarni yaratish, ishlab chiqish va qo`llashda sub'ektlarning huquqlarini ta'minlash.
Ilmiy va amaliy tekshirishlar natijalarini umumlashtirish natijasida axborotga nisbatan xavf-xatarlarni quyidagicha tasniflash mumkin.
|
| |
II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari

|
II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlariBog'liq 3-ILOVA
II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari
1. Mirziyoyev Sh. M. Tanqidiy tahlil, qatʼiy tartib-intizom va shaxsiy
javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi boʻlishi kerak.
Mamlakatimizni 2016-yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari
va 2017-yilga moʻljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor
yoʻnalishlariga bagʻishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi
maʼruza, 2017-yil 14-yanvar. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2017. – 104 b.
2. Mirziyoyev Sh. M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
birga quramiz. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2017. – 488 b.
3. Mirziyoyev Sh. M. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2016. – 32 b.
III. Asosiy adabiyotlar
1.
Shomahmudova R. Maxsus va inklyuziv ta’lim. – Toshkent: Chashma
Print, 2011. – 214 b.
2.
Musurmonova O., Ibragimov X., Jamoldinov O. Umumiy pedagogika.
Darslik. I qism. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2020. – 376 b.
3.
Mavlonova R. A. Umumiy pedagogika. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2018. – 528 b.
4.
Begimkulov U. Sh. Pedagogik ta’limni axborotlashtirish: nazariya va
amaliyot. Monografiya. – Toshkent: FAN, 2011. – 232 b.
5.
Eshqobilov S. Oʻquv-tarbiyaviy ishlarni boshqarishda axborot
tizimlaridan foydalanish. Metodik qoʻllanma – Toshkent: A. Avloniy nomidagi
milliy-tadqiqot instituti, 2022. – 74 b.
6.
Jumanazarov S. Ta’limda raqamli texnologiyalar. Uslubiy qo‘llanma. –
Toshkent: 2023. – 46 b.
7.
Ishmuhamedov R. J, Yuldashev M. A. Ta’lim va tarbiyada innovatsion
pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: Nihol, 2013. – 96 b.
8.
Tolipova J. O. Pedagogik texnologiyalar – do‘stona muhit yaratish omili.
– Toshkent: UNICEFning O‘zbekistondagi vakolatxonasi, 2005. – 128 b.
|
| |
“Ma’naviy tarbiya” - 1. Davlat va jamiyat qurilishi / Davlat dasturlari, konsepsiyalari va boshqalar

|
1. Davlat va jamiyat qurilishi / Davlat dasturlari, konsepsiyalari va boshqalar
|
bet | 8/8 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 251,5 Kb. | | #156061 |
Bog'liq Konsepsiya | “Ma’naviy tarbiya”respublika jamoatchilik kengashida muhokama qilib borish.
|
1. Uzluksiz ma’naviy tarbiya samaradorligini o‘lchash va baholashning ilmiy metodik texnologiyasini yaratish.
|
2020-yil
15-aprel —
17-iyul
|
—
|
Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi,
Maktabgacha ta’lim vazirligi,
Xalq ta’limi vazirligi,
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, tegishli vazirliklar
va idoralar
|
|
|
2. Belgilangan mezonlar asosida uzluksiz ma’naviy tarbiya samaradorligini doimiy baholash tartibini joriy etish.
|
2020-2021 o‘quv yilidan muntazam
|
|
|
|
3. “Ma’naviy tarbiya” respublika jamoatchilik kengashiga tahliliy ma’lumotlar kiritish.
|
muntazam
|
|
61.
|
Teleradiokanallarda tarbiya mavzularida tok-shoular, ko‘rsatuv va eshittirishlar o‘tkazish, ijtimoiy tarmoqlarda tarbiyaviy mavzularda virtual muloqot maydonlarini tashkil etish.
|
1. Hamkor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ijodiy guruh shakllantirish.
|
2020-yil fevral
|
—
|
Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi, O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi,
O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi,
tegishli vazirliklar
va idoralar
|
|
|
2. MTRK bilan hamkorlikda turkum tok-shoular, ko‘rsatuv va eshittirishlarni tayyorlash bo‘yicha reja-jadval ishlab chiqish.
|
mart
|
|
|
|
3. Tok-shoular, ko‘rsatuv va eshittirishlarni muntazam efirga berib borish.
|
reja asosida
|
|
4. Ushbu ko‘rsatuvlarda ko‘tarilgan dolzarb mavzularni ijtimoiy tarmoqlarda muhokamalar o‘tkazish.
|
doimiy
|
|
(2-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 19-iyundagi 391-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 19.06.2020-y., 09/20/391/0777-son)
(Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 03.01.2020-y., 09/20/1059/4265-son, 19.06.2020-y., 09/20/391/0777-son)
| |
YouTube, LLC - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 29/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06YouTube, LLC — videomateriallar hostingini taqdim etuvchi vebsayt. YouTubedan foydalanish qulay va koʻrish osonligi tufayli juda ham mashhur va kirib koʻruvchilari soni koʻpligi boʻyicha jahonda uchinchi oʻrinda turadigan saytdir. Saytda video koʻruvchilar soni kuniga 2 milliarddan ortiq hisoblanadi. Saytda professional videolavhalardan tortib, havaskor videolar, videobloglargacha taqdim etilgan.
Google kompaniyasi 2021-yil yozidan youTubeʼda reklama orqali pul topadigan AQSHdan tashqaridagi videoblogerlardan daromad soligʻi ushlab qolishni boshlashi mumkin. Soliq bloger tomonidan eʼlon qilingan videoning Qoʻshma Shtatlarda qayd etilgan koʻrishlar sonidan tushadigan daromadga solinadi. Agar bloger zarur maʼlumotlarni vaqtida taqdim etsa, soliq stavkasi mamlakatda amal qiluvchi qonunga binoan daromadning noldan 30 foizigachani tashkil etadi. Googleʼning AQSHda boʻlmagan blogerlar uchun solinadigan soligʻi 2021-yil iyundan boshlab kuchga kirgan
(talaffuzi: Tvitter) — onlayn ijtimoiy-axborot xizmati. Twitter qoʻllanuvchilariga 140 ta harf qoʻllanishga imkoniyat beradi. Shu kunlarda Twitter dunyodagi eng muhim ijtimoiy-axborot tarmogʻiga aylanib ulgurgan. Twitter maʼlumot almashishda eng operativ qurollardan biri boʻlganligi uchun bu sohada u katta inqilobga sabab boʻldi. Shu bois ham bugungi kunda dunyoda yuz berayotgan siyosiy va ijtimoiy oʻzgarishlarga Twitter katta rol oʻynamoqda.
LinkedIn (/lɪŋktˈɪn/) — veb-saytlar va mobil ilovalar orqali ishlaydigan amerikalik biznes va bandlikka yoʻnaltirilgan onlayn xizmatdir. 2003-yil 5-mayda ishga tushirilgan platforma asosan professional tarmoq va martaba rivojlanishi uchun foydalaniladi va ish izlovchilarga oʻz rezyumelarini va ish beruvchilarga ish joylarini joylashtirish imkonini beradi. 2015-yildan boshlab kompaniya daromadining katta qismi oʻz aʼzolari haqidagi maʼlumotlarni ishga yollovchilar va savdo boʻyicha mutaxassislarga sotishdan tushgan.
LinkedIn aʼzolariga (ham ishchilar, ham ish beruvchilar) haqiqiy professional munosabatlarni ifodalashi mumkin boʻlgan onlayn ijtimoiy tarmoqda profil yaratish va bir-biri bilan bogʻlanish imkonini beradi. LinkedIn-dan oflayn tadbirlarni tashkil qilish, guruhlarga qoʻshilish, maqolalar yozish, ish eʼlonlarini nashr qilish, fotosuratlar va videolarni joylashtirish va boshqalar uchun ham foydalanish mumkin.
Kompaniya 2002-yil dekabr oyida Reid Xofman va PayPal va Socialnet.com asoschilari guruhi aʼzolari tomonidan tashkil etilgan., Kris Sakcheri). 2004-yil avgust oyida LinkedIn 1 million foydalanuvchiga yetdi. 2006-yil mart oyida LinkedIn birinchi oylik reabellikka erishdi. 2007-yil aprel oyida LinkedIn 10 million foydalanuvchiga yetdi. 2008-yil fevral oyida LinkedIn saytning mobil versiyasini ishga tushirdi.
|
| |
KITOBLAR - Instituti

|
InstitutiBog'liq Ilmiy tadqiqot metodologiyasiKITOBLAR. Har bir tajribali kitobxon biladiki, kitoblarda ilmiy muammolarni
bir xil to`g’ri yoritilishi bilan bir qatorda, ularning shakli va uslubiy jihatdan
takomillashganligi turlicha bo`lishi mumkin. Yangi boshlayotgan tadqiqotchi bu
kamchilikni ko`p sonli manbalarini yuzaki o`rganib chiqish bilan qoplaydi. Ammo,
tajriba shuni ko`rsatadiki, ixtiyoriy holda tanlangan bir necha kitoblar o`rniga
birgina to`g’ri tanlangan kitobni chuqur o`rganib chiqish yaxshi natija beradi.
JURNALLAR. Har bir ilm - fan sohasida, odatda ko’plab jurnallar bosib
chiqariladi. Bunda ularni o`rganishda quyidagiga amal qilish kerak: barcha
jurnallarni ba`zi - ba`zida ko`rib chiqqandan ko`ra, to`g’ri tanlangan oz sondagi
jurnallarni doimiy ravishda kuzatib borish yaxshi natija beradi. Bunda, 3-4 ta
mamlakatimiz va shu sonadagi horijiy mamlakatlarning jurnallarini o`rganib borishi
maqsadga muvofiq bo`ladi.
GLOBAL TARMOQ – INTERNET.
DAVRIY ILMIY TO`PLAMLAR. Bu to`plamlar yirik o`quv va ilmiy
institutlar tomonidan yiliga bir-ikki marotaba chiqariladi. Ular jurnallarga ekvivalent
bo`lib, ammo ko`proq maxsus mazmunga ega bo`ladi.
EKSPRESS AXBOROTLAR VA REFERATIV JURNALLAR. Bu turdagi
axborot manbalari Respublika axborotlar fondi instituti tomonidan bosib chiqariladi
va quyidagilarga bo`linadi:
a) referativ jurnal (RJ) - kitoblar, maqolalar, kashfiyotlarning qisqacha
annotatsiyalarini o`z ichiga oladi va har oyda bir marotaba turli yo`nalishlari
bo`yicha bosib chiqariladi;
b) ekspress axborot (EA) - maxsus jurnallarda bosib chiqarilgan eng muhim
materiallar to`la holda ta`riflanadi;
d) «Signal axborot» (SA)- respublika fondiga kelib tushgan barcha materiallar
ro’yxati beriladi, har oyda bir marotaba chop etiladi;
e) Referativ kartotekalar (RK) - faqat ilm-fanning ba`zi bir yo`nalishlari
bo`yicha chop etiladi;
|
| |
Instituti - bet 27

39
muammolarni amaliy yoki nazariy jihatdan hal qila
oladigan mustaqil ilmiy
tadqiqoti uchun beriladi.
I.d. muammolarning ilmiy asoslanganligiga bag’ishlangan dissertatsiyalarning
maxsus ilmiy kengashlarda ochiq himoya natijasi asosida maxsus ilmiy kengash va
O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi
Oliy Attestatsiya
komissiyasi (OAK) ekspert
kengashi tavsiyasiga binoan, oliy ma’lumotga ega
bo`lgan shaxslarga
OAK tomonidan beriladi.
Ilmiy darajalar O`zbekistonda fan, texnika va madaniyat sohasidagi yutuqlari
uchun chet ellik olimlarga ham beriladi.
Axborotning hayotiy davri - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 57/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Axborotning hayotiy davri.
Maxfiy va qimmatbaho axborotga ruxsatsiz kirishdan himoyalash eng muhim vazifalardan biri sanaladi. Kompyuter egalari va foydalanuvchilarning mulkiy huquqlarini himoyalash — bu ishlab chiqarilayotgan axborotni jiddiy iqtisodiy va boshqa moddiy hamda nomoddiy zararlar keltirishi mumkin bo`lgan turli kirishlar va o`g`irlashlardan himoyalashdir. Axborot xavfsizligi deb ma'lumotlarni yo`qotish va o`zgartirishga yunaltirilgan tabiiy yoki sun'iy xossali tasodifiy va qasddan ta'sirlardan har qanday tashuvchilarda axborotning himoyalanganligiga aytiladi.
Ilgarigi xavf faqatgina konfidentsial (maxfiy) xabarlar va hujjatlarni o`g`irlash yoki nusxa olishdan iborat bo`lsa, hozirgi paytdagi xavf esa kompyuter ma'lumotlari to`plami, elektron ma'lumotlar, elektron massivlardan ularning egasidan ruxsat olmasdan foydalanishdir. Bulardan tashqari, bu harakatlardan moddiy foyda olishga intilish ham rivojlandi.
Axborotning himoyasi deb boshqarish va ishlab chiqarish faoliyatining axborot xavfsizligini ta'minlovchi va tashkilot axborot zaxiralarining yaxlitliligi, ishonchliligi, foydalanish osonligi va maxfiyligini ta'minlovchi qatiy reglamentlangan dinamik texnologik jarayonga aytiladi.
Axborotning egasiga, foydalanuvchisiga va boshqa shaxsga zarar yetkazmoqchi bo`lgan nohuquqiy muomaladan har qanday hujjatlashtirilgan, ya'ni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlari qo`yilgan holda moddiy jismda qayd etilgan axborot himoyalanishi kerak.
Axborot xavfsizligi nuqtai nazaridan axborotni quyidagicha turkumlash mumkin:
•maxfiylik — aniq bir axborotga faqat tegishli shaxslar doirasigina kirishi mumkinligi, ya'ni foydalanilishi qonuniy xujjatlarga muvofiq cheklab qo`yilib, hujjatlashtirilganligi kafolati. Bu bandning buzilishi o`g`irlik yoki axborotni oshkor qilish, deyiladi;
• konfidentsiallik — ishonchliligi, tarqatilishi mumkin emasligi, maxfiyligi kafolati;
• yaxlitlik — axborot boshlang`ich ko`rinishda ekanligi, ya'ni uni saqlash va uzatishda ruxsat etilmagan o`zgarishlar qilinmaganligi kafolati. Bu bandning buzilishi axborotni soxtalashtirish deyiladi;
• autentifikatsiya — axborot zaxirasi egasi deb e'lon qilingan shaxs haqiqatan ham axborotning egasi ekanligiga beriladigan kafolat. Bu bandning buzilishi xabar muallnfini soxtalashtirish deyiladi;
• apellyatsiya qilishlik — yetarlicha murakkab kategoriya, lekin elektron biznesda keng ko`llaniladi. Kerak bo`lganda xabarning muallifi kimligini isbotlash mumkinligi kafolati.
Yuqoridagidek, axborot tizimiga nisbatan quyidagacha tasnifni keltirish mumkin:
|
| |
Avtomatlashtirilgan tizim majmuasi

120
foydalanilmoqda. CAD/CAM/CAE- texnologiyalari tizimi rus tilida-“
Системы
автоматизированнного проектирования (САПР)”- ya`ni o`zbek tilida
“avtomatlashtirilgan loyihalash tizimi” deyiladi.
48
Biz yangi mahsulotlarni yaratish va ishlab chiqarish jarayonlarida bajarilishi kerak
bo`lgan ishlar va hal etilishi lozim bo`lgan muammolarni, har xil operatsiyalarni
puxta o`rganishimiz kerak bo`ladi. Barcha bu vazifalar birgalikda olinganda
mahsulotning
hayot sikli deyiladi. Qisman takomillashgan holda Zeyd tomonidan
tuzilgan mahsulotning hayot siklini misol tariqasida qarab chiqamiz:
Mahsulotni hayot sikli (Zeyd tomonidan tuzilgan)
Instituti - bet 81

122
olish uchun texnologik operatsiyani amalga oshiruvchi jihozlar tanlanadi. Ishlab
chiqarishni tayyorlash natijasida ishlab chiqarish rejasi , uskuna jihozlar uchun
dasturlar va materiallar ro`yxati tuziladi. Shu bosqichda boshqa maxsus talablar,
qisqich va bog’lash materiallarining konstruktsiyalariga ishlov beriladi. Ishlab
chiqarish jarayoniga tayyorgarlik loyihalash jarayonining sintez kichikjarayoni kabi
mutaxasislarning katta hayotiy tajribasini va sifatli qarorlarni qabul qilishni talab
etadi. Bu tavsifdan mazkur bosqichni to`liq komp’yuterlashti rish murakkabligi
ko`rinib turibdi. Texnologik tayyorgarlik tugagach tayyor mahsulotni ishlab
chiqarishni boshlash hamda ishlab chiqarilgan mahsulot talabga to`liq mos kelishi
tekshiriladi. Sifat nazoratida a`lo baho olgan detallar bir joyga yig’iladi, ishlashi
sinovdan o`tkazilib, qadoqlanadi. Tamg’alanib buyurtmachilarga yuboriladi.
Biz mahsulotning hayot siklini qarab chiqdik. Endi bu siklning barcha bosqichlarida
CAD/CAM/CAE- texnologiyalari qanday qo`llanilishini ko`rib chiqamiz. Yuqorida
aytib o`tgakichikizdek, sintez kichikjarayonida komp’yuterlar keng qo`llanilmaydi.
Chunki ular bo`lgusi mahsulot to`g’risidagi axborotlarni sifatli qayta ishlash
imkoniyatiga ega emas. Lekin hatto bu bosqichda loyihachi masalan, tijorat
ma`lumotlar bazasidan tahlilni amalga oshirish uchun muhim axborotlarni
muvofaqqiyatli yig’ishi, shuningdek kataloglardagi ma`lumotlardan foydalanishi
uchun loyihalarni asoslash jarayonida komp’yuterlarni qo`llashini tasavvur etib
bo`lmaydi, chunki komp’yuterlar hali intellektual ijod uchun kuchli vositaga
aylangani yo`q.
Bu bosqichda har xil asoslangan loyihalarni chizmalarini yaratish, hisob kitob
ishlarini amalga oshirishda komp’yuterlardan keng foydalanildi.
Chizmalarni ishlab chiqishning avtomatlashgan tizimida makrodasturlar,
shuningdek parametrik va geometrik modellashtirish vositalaridan foydalanish
foydali bo`ladi.
Loyihalash jarayonida keng qo`llaniladigan geometrik modellashtirish tizimi bu
chizmalarni ishlab chiqishning avtomatlashgan tizimida uch o`lchovli ekvivalent,
ya`ni uch o`lchamli ishlovchi dasturiy paketdir.
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 5

|
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professionalBog'liq Qurilish chizmachiligi Kamilova Shamsiya Kamilovna
20
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashgulotiga
kirish (5 daq)
Tashkiliy qism :O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1. Yangi mavzu bo‘yicha tayanch iboralar
bilan tanishtirish, mavzu bo‘yicha o‘quvchilar
tushuncha beradi
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv
mashg‘ulotida
o‘quv
ishlarini
baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan
tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
juftlikda
fikr
almashing
bilimlarni
faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi, kichik guruhda
ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda ishlarni boshlashga ruhsat
beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga
javob
beradilar.
Mavzu
nomi va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat
qiladilar.
Savollarga
javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar. Kichik
guruhlarga
bo‘linadilar.
Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq varaqlari
bo‘yicha faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib o‘z ishlarini
taqdim
qiladilar.
Berilgan
qo‘shimcha
savollarga
javob
beradilar.
Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
1. Faol
ishtirok
etgan
o‘quvchilarni
javoblarini
izoxlab
baxolaydi
va
rag‘batlantiradi.
2. Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni
bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
|
| |
Asosiy yozuv (burchak shtamp)lar

23
Masshtablar
Buyumning chizmasini uning haqiqiy o‘lchamida kattalashtirib yoki kichiklashtirib
chizish mumkin.
Masshtab deb chizmadagi kesim uzunligi qiymati nisbatiga aytiladi. Masshtablar
uch turga bo‘linadi:
Haqiqiy kattalik
masshtabi
1:1
Kichraytirish
masshtabi
1:2
1:2,5
1:4
1:5
1:10
1:15
1:20
Kattalashtirish
masshtabi
2:1
2,5:1
4:1
5:1
10:1
20:1
40:1
Masshtab asosiy yozuv kattaligidagi joyga 1:1, 1:2 yoki 2:1 ... ko‘rinishida, qolgan
hollarda M 1:1 , M 1:2, M 2:1 tarzida yoziladi, ya’ni masshtab belgisining oldiga “M”
harfi qo‘yiladi.
Chizma qanday masshtabda chizilishidan qat’iy nazar har doim uning haqiqiy
o’lchamlari qo’yiladi.
Kurs hajmi - Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi

malaka talablariga mos holda maktab kutubxonalari xodimlarining kasbiy
bilim, koʻnikma va malakalarini zamonaviy yondashuvlar
va innovatsiyalar
asosida uzluksiz rivojlantirish.
Kurs yakunida tinglovchilarning bilim, koʻnikma, malaka
va kompetensiyalariga qoʻyiladigan talablar
Oʻquv modullari boʻyicha tinglovchilarning bilim, koʻnikma,
malaka va
kompetensiyalariga qoʻyiladigan talablar “Maktab kutubxonalari rahbar va
xodimlari
malakasini oshirish mazmuni, sifati va ularning tayyorgarligi hamda
kompetentligiga qoʻyiladigan malaka talablari” bilan belgilanadi.
Uzluksiz kasbiy rivojlantirish kursi boʻyicha
tinglovchilar quyidagi bilim,
koʻnikma, malaka hamda kompetensiyalarga ega boʻlishlari talab etiladi:
b) ish turlarining turli-tuman bo'lishi

23. Inson kapitaliga investitsiyalar qanday sarflarni o'z ichiga oladi?
a) umumiy va maxsus ta ’limga hamda malaka oshirishga sarflarni;
b) sog'liqni saqlashga va tibbiy yordam ko'rsatishga sarflarni;
v) ishchilarning migratsiyasi (harakatchanligi)ni cheklash uchun
sarflarni;
g) malaka oshirishga sarflarni;
d) yuqoridagilarning barchasi.
24. Turli xil kasblar va bir kasbdagi turli ishchilar ish haqi darajasidagi
katta farqlar mavjud bo'lishini nima belgilab beradi?
a) aniq ish ch i kuchi (m eh n at) ta k lifi va unga b o 'lg an talab
o'rtasidagi katta farqlar;
b) ishch ilarn in g q o b iliy a ti va ta y y o rg a rlik d arajasi bo'yicha
farqlanishi;
v) ish turlari o'zlarining jozibadorligi bilan farqlanishi;
g) ishchi kuchi bozorining aksariyat hollarda cheklangan raqobat
bilan ifodalanishi;
d) yuqoridagilarning barchasi.
25. Inson kapitaliga investitsiyalardan qaysi biri bir vaqtda ish haqi
darajasida ko'proq farqlar bo'lishiga olib keladi?
a) ta ’lim va kasbiy tayyorgarlikka investitsiyalar;
b) sog'liqni saqlashga investitsiyalar;
v) harakatchanlikni geografik cheklashga investitsiyalar;
g) harakatchanlikni muassasaviy cheklashga investitsiyalar;
Download
-§. R aqobat usullari: narx yordam ida va n arxsiz raqobat

Narxsiz raqobatlashish
Sotish vaqtida va kafolatlangan muddatda tekin servis xizmati
ko'rsatish.
Tovar sifatini tabaqalashtirish - bir xildagi ehtiyojni qondiradigan
va bir turga mansub bo'lgan tovarlar turlicha iste’mol xossalariga
ega bo'ladi.
Marketing - uning vositasida mahsulot ishlab chiqarish va
sotish jarayonini talabga moslashtirishga harakat qilinadi.
Reklama, tovar belgilari, firma muhirlari hamda qadoqlash
usullari tovarlar jozibadorligini oshirish va sotish hajmining
ko'payishini rag'batlantirishning muhim yo'llari hisoblanadi.
Tovarlarni kreditga sotish - tovarlar nisbatan ortiqcha bo'lgan
sharoitda ishlab chiqaruvchi o'z tovarlarini narxini kechiktirib
to'lash sharti bilan sotib, raqiblaridan ustun kelishi mumkin.
Download
Введение - Pedagogs international research journal

|
Pedagogs international research journal Pdf ko'rish
|
bet | 168/194 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 5,34 Mb. | | #121843 |
Bog'liq 98-71-PB
Введение:
Настоящее исследование основано на результатах анализа клинических,
инструментальных и лучевых исследований 27 больных с посттравматической
нейропатией
нижнего
альвеолярного
нерва.
Диагноз
повреждения
нижнеальвеолярного нерва ставили на основании клинических проявлений
невропатии. Исследование чувствительности кожи нижней губы и подбородка в
сегменте дисфункции нижнеальвеолярного нерва и в симметричном сегменте
проводили с помощью сенсорных тестов.
Работа основана на результатах анализа клинических, инструментальных и
лучевых исследований 27 больных с посттравматической нейропатией нижнего
альвеолярного нерва. Методы диагностики включают объективные и
субъективные методы, в том числе нейросенсорное тестирование. Диагноз
повреждения нижнеальвеолярного нерва ставился на основании клинических
проявлений невропатии.
Анализ литературы и методология:
Противовоспалительное, обезболивающее, антиоксиданты, комплекс В
группы витаминов. Магнитолазерная терапия включена в комплекс
консервативного лечения больных. Большинство пациентов после имплантации
предъявляли жалобы на боли различной степени, снижение или отсутствие
чувствительности нижней губы, кожи подбородка, слизистой оболочки
альвеолярного отростка нижней челюсти, парестезии или гиперестезии.
Имплантация зубов, получившая сейчас широкое распространение,
является достаточно популярным видом ортопедической помощи при частичной
или полной адентии. В то же время известно, что у 5-26% пациентов после
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
|
| |
tizimlashtirish - Instituti

tizimlashtirish Har qanday ilmiy tadqiqot tadqiqot o`tkazilishi mo`ljallanayotgan yo`nalishga
bag’ishlangan ilmiy-texnikaviy axborotlarni izlashdan boshlanadi.
Ilmiy-texnikaviy axborotni o`rganish va tahlil qilish - masalani mavzu bo`yicha ahvolini yoritish, ilmiy-tadqiqot maqsadi va vazifasini isbotlash uchun asos bo’lib xizmat qiladi. Axborot «eskirish» xususiyatiga ega. Yangi ilmiy va ilmiy-texnikaviy
ma`lumotlar jadal o`sib borishi munosabati bilan axborot "eskiradi".
Chet ellik tadqiqotchilarning ma`lumotlariga ko`ra, axborot qimmatining
pasayish ("eskirish") jadalligi taxminan gazetalar uchun bir kunda 10%, jurnallar
uchun bir oyda 10%, ilmiy-texnikaviy kitoblar uchun bir yilda 10% ni tashkil etadi.
4.1-rasm. Axborotning “eskirish” tendensiyasi 1- texnikaviy axborot varaqalari; 2- ekspress-axborot; 3- amaliy jurnal maqolalari; 4- nazariy jurnal maqolalari; 5- monografiyalar; 6- ixtirolar. Ilmiy-texnik taraqqiyot natijasida, kiritilgan tushunchalardan biri - axborotlar
miqdorini har yili ortib borishidir. Bundan, tadqiqotchining o`ziga nisbatan
cheklangan sohasi bo`yicha ham barcha adabiyotlarni kuzatib turishini qiyinligi yoki
mumkin emasligi haqidagi xulosa chiqariladi. Buning isboti sifatida, ilm-fanni turli
sohalarida chop etilayotgan materiallar yoki maqolalar soni keltiriladi. Bu ko`pchilik
hollarda noto`g’ridir, chunki bunda "ilmiy axborot miqdori" bilan «maqolaning varaqlarining soni» aralashtirilib yuboriladi. Ma`lumki, maqolalar va boshqa
manbalar o`zlarining ilmiy va amaliy qiymati jihatidan ekvivalent (teng) bo`la
44
olmaydilar. Shu sababli, axborot darajasi (rangi) degan tushuncha kiritilgan. Bunda
qo`yidagi 10 darajadan foydalanish mumkin: