nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Yumshoq dori turlarini biosamaradorligini teng muvozanatli dializ

20-rasm. Yumshoq dori turlarini biosamaradorligini teng muvozanatli dializ
(Kruvchinskiy) usuli bo‘yicha aniqlash
1- dializ muhit quyish uchun shisha idish; 2-termometr; 3-dializ nayi; 4-namunalarni taxlilga olish uchun pipetka; 5- yarimo‘tkazuvchan sellofan membrana
Dializ nayining va muhitining harorati 37±0,5° S, dializ muhitining hajmi esa 25 ml. Kimyoviy shisha idishga dializ muhiti solinib, unga nay 2 mm tushib turadigan qilib joylashtiriladi. Asbob 37±0,5 °S haroratli termostatga qo‘yiladi va har 0,5;1;1,5 soatda 5 ml dializatdan namunalar olinadi. Dializatning hajmi o‘zgarmasligi uchun olingan namunaga teng miqdorda suv quyilib turiladi. Namunaga 10 ml oldindan fenolftalein bo‘yicha neytrallashtirilgan glitserin qo‘shiladi va 0,01 M natriy gidroksid eritmasi bilan pushti rang hosil bo‘lguncha titrlanadi. So‘ng eritmasiga 5 ml neytrallashtirilgan glitserin qo‘shiladi va rangi o‘chib ketsa, titrlash davom etadi.SHu tartibda oxirgi 5 ml glitserin rangini o‘zgartirmaguncha titrlanadi. 1 ml 0,01 M natriy gidroksid 0,0006183 borat kislotasiga teng.
Borat kislotasining konsentratsiyasini hisoblash tenglamasi:
K x T x U1 : 25
S = ------------------------ x 100 %
U2 x a
Bunda :
K - to‘g‘rilash koeffitsenti = 1,04;
T - 0,01M NaOH eritmasi titri borat kislotasi bo‘yicha (0,0006183);
U1 - titrlashga ketgan 0,01M NaOH eritmasining hajmi, ml;
25 - dializatning umumiy hajmi, ml;
U2 - namunaga olingan dializat hajmi, ml;
a - surtmadagi ta’sir etuvchi moddaning miqdori, g.
Olingan natija bo‘yicha chizma chiziladi va asosning dorivor moddani surtmadan ajralib chiqish tezligiga ta’siri o‘rganiladi.
S,%
L t,soat
Borat kislotasini surtmadan ajralib
chiqish kinetikasining chizmasi
|
FOYDALANUVCHILARNI BIOMETRIK IDENTIFIKATSIYALASH VA

39
qarshiligini o‘lchaydi. Masalan, Veridicom kompaniyasining daktiloskopik qurilmasi
yarim-o‘tkazgichli datchik yordamida sig‘im qarShiligini aniqlash orqali axborotni yig‘adi.
Sensor ishlashining prinsipi quyidagicha: ushbu asbobga quyilgan barmoq kondensator
plastinalarining biri vazifasini o‘taydi (6.2-rasm). Sensor sirtida joylashgan ikkinchi plas-
tina kondensatorning 90000 sezgir plastinkali kremniy mikrosxemasidan iborat. Sezgir
sig‘im datchiklari barmoq sirti do‘ngliklari va pastliklari orasidagi elektrik maydon kuchin-
ing o‘zgarishini o‘lchaydi. Natijada do‘ngliklar va pastliklargacha bo‘lgan masofa aniqlanib,
barmoq izi tasviri olinadi
Integral sxema asosidagi sensorli tekshirishda AuthenTec kompaniyasida ishlatiluvchi
usul aniqlikni yana ham oshirishga imkon beradi. Qator ishlab chiqaruvchilar biometr-
ik tizimlarni smart-kartalar va karta–kalitlar bilan kombinatsiyalaydilar. Integral sxema-
lar asosidagi barmoq izlari datchiklarining kichik o‘lchamlari va Yuqori bo‘lmagan narxi
ularni himoya tizimi uchun ideal interfeysga aylantiradi. Ularni kalitlar uchun breloklarga
o‘rnatish mumkin. Natijada foydalanuvchi kompyuterdan boshlab to kirish yo‘li, avtomo-
billar va bankomatlar eshiklaridan himoyali foydalanishni ta’minlaydigan universal kalitga
ega bo‘ladi.
Zichlashtirish - Biologiya (2) — копия cdr

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq Axborot xavfsizligiZichlashtirish
- axborot xajmini qisqartirishdir. Zichlashtirilgan axborot teskari o‘zgar-
tirishsiz o‘qilishi yoki ishlatilishi mumkin emas. Zichlashtirish va qayta o‘zgartirish vosi-
talariga murojaat qila olishlikni inobatga olib, maxfiy axborotni zichlashtirilgan fayllari
keyinchalik Shifrlanadi. Vaqtni qisqartirish uchun axborotni zichlashtirish va Shifrlash ja-
rayonini birgalikda ishlatish maqsadga muvofiqdir.
SHifrlash
- kriptografik o‘zgartirishni asosiy ko‘rinishidir. Bu ochiq axborotni Shifrlan-
gan axborotga (Shifrmatn) o‘zgartirish yoki Shifrlangan axborotni ochiq axborotga teskari
o‘zgartirish jarayonlaridir. Ochiq axborotni yopiq axborotga o‘zgartirish jarayoni Shifrlash,
teskarisi esa - qayta yayayayayayaыX‘yaC_Shifrlash deb ataladi. SHifrlash usullarining va
Shifrlarning ko‘plab turlari mavjud. Bu Shifrlash algoritmiga mos ravishda ochiq axborot-
ni yopiq axborotga orqaga qaytmaydigan o‘zgartirishlar to‘plamidir. EHM va KT larining
paydo bo‘lishi axborotni Shifrlash qayta Shifrlash uchun ham, Shifrga hujum qilish uchun
ham EHM ni ishlatish imkoniyatlarini inobatga oladigan yangi Shifrlarni ishlab chiqish ja-
rayonini keltirib chiqardi. SHifrga hujum qilish-kriptotahlil qilish - kalitni bilmasdan turib,
va mumkinki, Shifrlash algoritmi to‘g‘risida ma’lumotlar yo‘qligida, yopiq axborotni qayta
Shifrlash jarayonidir.
Zamonaviy Shifrlash usullariga quyidagi talablar qo‘yiladi:
- kriptochidamlilik (kriptotahlil qilishga qarShi turish) Shunday bo‘li-Shi kerakki, Shifr-
ni ochish kalitlarini to‘liq tanlab olish masalasini echish yo‘li bilan amalga oshirilishi kerak;
- kriptochidamlilik Shifrlash algoritmining maxfiyligi bilan emas, balki kalitning max-
fiyligi bilan ta’minlanadi.
- Shifrmatn o‘zi xajmi bo‘yicha boshlang‘ich axborotdan ko‘payib ket-
masligi kerak;
- Shifr xatoliklari axborotni to‘siqlarga uchrashiga va yo‘qolishlariga
olib kelmasligi kerak;
- Shifrlash vaqti katta bo‘lmasligi kerak;
- narxi berkitiladigan axborotning narxi bilan moslashtirilishi kerak.
Kriptotahlil qilishga sarflanadigan vaqt va vosita kalit uzunligiga va Shifrlash algo-
ritmining murakkabligiga bog‘liq bo‘ladi. Keng Shlatiladigan Shifrlash algoritmini max-
fiy saqlashni deyarli imkoni yo‘qdir, Shuning uchun algoritm yopiq kuchsiz joylarga
ega bo‘lmasligi kerak. Axborotni ishonchli yashirish uchun kalit uzunligi 90 bitdan kam
bo‘lmasligi kerak (masalan, 1978 yildan buyon AQSH da davlat standarti sifatida DES
(DATA Encrypting Standard) Shifri ishlatiladi, algoritm ochiq nashrda e’lon qilingan. 30
mln $ turadigan super EHM ni ishlatgan holda 56 bitli kalit 453 kunda topilishi mumkin,
qo‘Shimcha 300000 $ ni sarflasa - 19 kunda, agar maxsus chipni ishlab chiqsa - harajatlar
300 mln. $ bo‘lganda 12 sekundni tashkil etadi).
|
| |
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari - bet 27

Imtihon uslubidagi savollar
Daftaringizga quyidagi savollarga javob yozing.
Darsligingizga yozmang.
1.01. Quyidagi tasdiqlarning to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanini
belgilang.
[4]
To‘g‘ri Noto‘g‘ri
Hardware
kompyuter dasturidan
tashkil topgan.
Linker-dastur amaliy dasturlar
namunasi hisoblanadi.
Foydalanuvchining
grafik interfeysi
operatsion tizimning bir qismidir.
Qurilma drayveri kompyuter tizimining
qurilmalar qismiga misol bo‘ladi.
1.02. Chiqarish qurilmasi sifatida qoʻllaniladigan
ikkita
elementni belgilang.
[2]
Skaner
Sensorli panel
Harorat
sensori
Barchasi bittada printer
Slayd-shou taqdimoti
Joystik
Multimedia proyektori
1.03. Operatsion tizim (OT) taʼrifini keltiring.
[1]
Dronlar
Dron - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

a
b
1.14-rasm. (a) Dron (b) dronni boshqarish bloki.
Odatda dron yengil kompozit materiallardan yasalgan boʻladi,
chunki yuqori balandliklarda ucha olishi uchun uning vazni
yengil boʻlishi hamda oson harakatlanishi kerak bo‘ladi.
Dronlar infraqizil kameralar va GPS bilan jihozlanishi mumkin.
Dronlardan harbiy sohalarda,
shuningdek, qidirish va qutqaruv,
ob-havo tahlili, yetkazib berish,
brakonyerlarni aniqlash va
boshqa koʻplab maqsadlarda foydalaniladi.
Virtual reallik
Virtual reallik (VR) kompyuter tomonidan yaratilgan muhit
bo‘lib, ayrim hollarda virtual borliq deb ham ataladi,
inson
ushbu dunyoga o‘zini tasavvur etishi va turli harakatlarni
amalga oshirish uchun o‘zaro munosabatga kirishishi mumkin.
Virtual reallik oʻyinlarga aloqadordek koʻrinadi, ammo undan
boshqa, jiddiyroq maqsadlarni
amalga oshirishda ham
foydalaniladi. VRlar kundalik hayotimizga juda ko‘p yo‘llar bilan
taʼsir etishi mumkin.
Xulosa
●
Kompyuter tizimining jismoniy qismlari uning qurilmalarini tashkil etadi.
●
Dasturiy ta’minot yordamida kompyuter tizimi uchun ko‘rsatmalar beriladi.
●
Qurilmalar o‘z vazifasini bajarishi uchun dasturiy taʼminotdan foydalaniladi.
●
Kompyuter asosan kiritish,
qayta ishlash, chiqarish va saqlash qurilmalaridan iborat.
●
Markaziy protsessor (CPU) bilan bir qatorda kompyuterda ikkita turli xotira ham mavjud: RAM va ROM. RAM ma’lumotlarni qayta
ishlash jarayonida maʼlumot va dasturiy taʼminotni saqlasa-da, kompyuter oʻchirilganida ularni saqlab qolmaydi.
ROM esa
kompyuter yoqilganida asosiy dasturiy taʼminotni saqlaydi va kompyuter oʻchirilganida ham maʼlumotlarni saqlab qoladi.
●
Zaxira xotirasi kompyuter xotirasidan farq qiladi.
●
Tashqi xotira qurilmalari kompyuter oʻchiq holatida ham dasturiy taʼminot va maʼlumotlarni saqlaydi.
●
Operatsion tizimning foydalanuvchi interfeyslari turlicha boʻladi. Bunga buyruq qatori interfeysi (CLI) va foydalanuvchining grafik
interfeysini (GUI) misol qilish mumkin.
Boshqariladigan VR muhitida, har bir koʻzingiz
ozroq farq
bilan koʻrishi uchun koʻzoynak taqasiz, bu manzaradagi
obyektlarning tasvirini hajmli qilib koʻrsatuvchi 3D-effektini
beradi. Shuningdek, barmoqlarning
harakatini aniqlay
oladigan qoʻlqoplar hamda nima eshitayotganingizni nazorat
qilish uchun quloqchin taqishingiz mumkin.
Kundalik hayotdagi VRga ayrim misollar:
Raqamli klaviatura - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 32/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikRaqamli klaviatura
Koʻp QWERTY klaviaturalarning oʻng tomonida 0 dan 9
gacha boʻlgan raqamlar uchun toʻgʻri toʻrtburchak shaklida
joylashtirilgan tugmalar guruhi mavjud. Bu
raqamli klaviatura
deyiladi. Raqamli klaviatura xaridorlar biror narsa uchun karta
yordamida toʻlov qilganida PIN raqamlarini kiritishda ham
ishlatiladi. Raqamli klaviaturalar kichik, ishlatishga oson va biror
so‘zlashuv tiliga bogʻliq emas.
Manipulyatorlar
Sichqoncha
Sichqoncha ekrandagi kursorni harakatga keltiradigan va
tugmalarini bosish orqali tanlov qilishga imkon beruvchi
qurilma ekanligini bilsangiz kerak. Oddiy sichqonchaning
tagida kichik sharcha boʻladi. Sichqoncha stol ustida
yurgizilganida, sharcha tekis yuzada harakatlanadi.
Sharchaning harakati aniqlanadi va kompyuterga yuboriladi.
Kompyuter sichqoncha qanday harakat qilganini aniqlaydi va
unga mos ravishda kursorni harakatlantiradi.
Sichqonchadan foydalanishning afzalliklari:
• maʼlumot kiritishning tezkor usulini taqdim etadi;
• foydalanish uchun tushunarli, chunki uning yordamida
koʻrsatish va tanlashning o‘zi yetarli bo‘ladi.
Kamchiliklari:
• sichqonchani buzib qoʻyish yoki shikastlash oson;
• ayrim foydalanuvchilar, imkoniyati cheklangan shaxslar
uchun sichqonchadan foydalanish qiyinchilik tug‘diradi;
• sichqonchadan haddan tashqari koʻp foydalanish,
qurilmaning buzilishga olib kelishi mumkin (5-bobga qarang);
• sichqoncha harakatlanishi uchun, albatta, tekis yuza kerak.
Sensorli panellar
Ayrim hollarda sichqonchadan foydalanib kursorni boshqarish
samarali natija bermaydi. Laptop bir yuzada emas, balki turli
joyda foydalanish uchun ishlab chiqarilgan. Bu esa sichqoncha
uchun yuza boʻlmasligini bildiradi. Laptop barcha zarur
yordamchi qurilmalar bitta korpusda joylashishi nazarda
tutilgan qurilma hisoblanadi. Sichqoncha esa alohida olib
yurish talab etiladigan qurilmadir.
Laptoplarda manipulyator qurilmasi oʻzgacha koʻrinishda
boʻladi. U
|
| |
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilar tasnifi, texnologiyasining o‘ziga xosligi

|
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilar tasnifi, texnologiyasining o‘ziga xosligi
|
bet | 70/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilar tasnifi, texnologiyasining o‘ziga xosligi
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilarining 70 % ex tempore retseptura va dorixona sharoitida tayyorlanadi. Fakat 30% gina tayyor mahsulot sifatida bo‘ladi (in’eksiyalar, liniment, surtmalar). Shuning uchun yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilar texnologiyasiga oid masalalar dolzarb va muhim. Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilarning asosiy qismi (17-50% ) ichish uchun suyuq dorilarga to‘g‘ri keladi, suyuq sirtga ishlatiladigan dorilar miqdori-28%, poroshok va sepmalar 40% atrofida, yumshoq dori turlari –10%, in’eksion dorilar esa 5% ni tashkil etadi.
|
| |
Dorilarnita'minianiqlashusullari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus...

Dorilarnita'minianiqlashusullari
Boshlang’ich (kichik) kontsеntratsiyalar usuli: Bu usul bo’yicha prеparatning 10 ta kontsеntratsiyasi oldingisiga ko’ra 1:1,5 nisbatda tayyorlanadi va korrigirlovchi modda bilan suv muhitida ta'mi o’rganiladi. Eritmalarning ta'midagi farq korrigirlovchi moddaning niqoblash qiymatini bеlgilaydi, qanchalik farq katta bo’lsa, shuncha korrigirlovchi moddaning potеntsiali yuqori dеb hisoblanadi.
Sonli indеkslarni aniqlash usuli: Dori moddaning asosiy ta'mi ballarda bеlgilanadi - 0 dan 5 gacha. Yuqori indеks ko’rsatkichi muhitning niqoblash kuchini ifodalaydi.
Korrigirlovchi moddalarni organolеptik usulda baholash (prof. A.I.Tеntsova taklif etgan usul): Bu usul tajriba o’tkazilayotganda sеzish va his etish kuchini farqlash qobiliyatiga asoslangan. Organolеptik baholash bir guruh ko’ngillik shaxslarda (20 ta odam) 5 ballik sistеma bo’yicha o’rtacha arifmеtik qiymatni aniqlash bo’yicha olib boriladi. Bunda qanchalik son ko’rsatkichi yuqori bo’lsa, shunchalik korrigirlovchi moddaning ta'siri yuqori dеb hisoblanadi.
Harf va son indеkslari bo’yicha ta'mni baholash usuli (I.A. Egorov taklif etgan usul). Ta'mni to’g’ri va ob'еktiv ravishda niqoblash maqsadida «ta'mformulasi» tushunchasi taklif etilgan. Prеparatning asosiy organolеptik ta'm ko’rsatkichlari harf va son indеkslari bilan baholanadi va «ta'm xaritasi» tuziladi, bu esa tajribani hoyasida dori vositaning umumiy ta'm formulasini aniqlashga imkon bеradi. Standart eritmalarning ta'mini ta'riflash uchun quyidagi ko’rsatkichlardan foydalanish mumkin (1-jadval).
1-jadval
Organolеptik tahlil o’tkazish uchun standart eritmalarning ta'mini ta'riflash
|
Tayanchso‘zvaiboralar - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova,...

97
e)
ob’ektningtashqijilosi,
uniatrofdagibino-inshootlar,
landshaftbilanuyg‘unligiinobatgaolinadi.
2.
Mashhurlikmezonibo‘yichaekskursiyaob’ektlarinibaholashdanimagae’tiborbe
riladi?
a)
ob’ektningma’lumbirdavrtarixi,
mashhurarbobhayotibilanbog‘liqligi,
haykalningtasviriyqadr-qimmati, ekskursantniestetiktarbiyalashqobiliyatidir;
b) ob’ektningaholi, turistlarorasidataniqliligiinobatgaolinadi;
d)
ob’ektningbetakrorligi,
binolar,
tarixiy-
madaniyyodgorliklarningo‘zigaxosliginazardatutiladi.
e)
ob’ektningtashqijilosi,
uniatrofdagibino-inshootlar,
landshaftbilanuyg‘unligiinobatgaolinadi.
Elektron raqamli imzo tizimining prinsipial jihati

|
Elektron raqamli imzo tizimining prinsipial jihatiBog'liq Axborot xavfsizligiElektron raqamli imzo tizimining prinsipial jihati
— foydalanuvchining elektron raqa-
mli imzosini uning imzo chekishdagi maxfiy kalitini bilmasdan qalbakilashtirishning mum-
kin emasligidir. Shuning uchun imzo chekishdagi maxfiy kalitni ruxsatsiz foydalanishdan
ximoyalash zarur. Elektron raqamli imzoning maxfiy kalitini, simmetrik shifrlash kalitiga
o‘xshab, shaxsiy kalit elituvchisida, himoyalangan holda saqlash tavfsiya etiladi.
Imzo chekiluvchi faylga joylashtiriluvchi elektron raqamli imzo imzo chekilgan xujjat
muallifini identifikatsiyalovchi qo‘shimcha axborot-ga ega. Bu axborot xujjatga elektron
raqamli imzo hisoblanmasidan oldin qo‘shiladi. Har bir imzo quyidagi axborotni o‘z ichiga
oladi:
- imzo chekilgan sana;
- ushbu imzo kaliti ta’sirining tugashi muddati;
- faylga imzo chekuvchi shaxs xususidagi axborot (F.I.SH., mansabi, ish joyi);
- imzo chekuvchining indentifikatori (ochiq kalit nomi);
- raqamli imzoning o‘zi.
Elektron raqamli imzoning qator algoritmlari ishlab chiqilgan. 1977 yilda AQSH da
yaratilgan RSA tizimi birinchi va dunyoda mashhur elektron raqamli imzo tizimi hisobla-
nadi va yuqorida keltirilgan prinsiplarni amalga oshiradi. Ammo raqamli imzo algoritmi
RSA jiddiy kamchilikka ega. U niyati buzuq odamga maxfiy kalitni bilmasdan, xesh-lash
natijasini imzo chekib bo‘lingan xujjatlarning xeshlash natijalarini ko‘paytirish orkali his-
oblash mumkin bo‘lgan xujjatlar imzosini shakllantirishga imkon beradi.
Ishonchliligining yuqoriligi va shaxsiy kompyuterlarda amalga oshirilishining qulay-
ligi bilan ajralib turuvchi raqamli imzo algoritmli 1984 yilda El Gamal tomonidan ishlab
chiqildi. El Gamalning raqamli imzo algoritmi (EGSA) RSA raqamli imzo algoritmidagi ka-
mchiliklardan holi bo‘lib, AQSH ning standartlar va texnologiyalarning Milliy universiteti
tomonidan raqamli imzoning milliy standartiga asos kabi qabul qilindi.
Daydjestni generasi-
yalash algaritim
i
m xabar
daydjesti
Asimmetrik
shifrlash
Raqamli imzo
Xabar M
Qabul
qiluvchiga
Junatuvchining
maxfiy kaliti k
A
Junatiladigan xabar
|
| |
Muloqotning shakllari va bosqichlari

|
Muloqotning shakllari va bosqichlari
|
bet | 2/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 71,15 Kb. | | #233645 |
2. Muloqotning shakllari va bosqichlari.
Aslida har bir insonning ijtimoiy tajribasi, uning insoniy qiyofasi, fazilatlari, xattoki, nuqsonlari ham muloqot jarayonlarining mahsulidir. Jamiyatdan ajralgan, muloqotda bo`lish imkoniyatidan mahrum bo`lgan odam o`zida individ sifatlarini saqlab qolishi mumkin, lekin u shaxs bo`lolmaydi. Shuning uchun muloqotning shaxs taraqqiyotidagi ahamiyatini tasavvur qilish uchun uning funkqiyalarini tahlil qilamiz.
Har qanday muloqotning eng elementar funksiyasi - suhbatdoshlarning o`zaro bir - birini tushunishlarini ta’minlashdir. Bu o`zbeklarda samimiy salom - alik, ochiq yuz bilan kutib olishdan boshlanadi. O`zbek xalqining eng nodir va buyuk hislatlaridan biri ham shuki, uyiga birov kirib kelsa, albatta ochiq yuz bilan kutib oladi, ko`rishadi, so`rashadi, xol - ahvol so`raydi. Shunisi xarakterliki, ta’ziyaga borgan chog`da ham ana shunday samimiyatli qabulni his qilamiz.
Uning ikkinchi muhim funksiyasi ijtimoiy tajribaga asos solishdir. Odam bolasi faqat odamlar davrasida ijtimoiylashadi, o`ziga zarur insoniy xususiyatlarni shakllantiradi.
Muloqotning yana bir muhim vazifasi - u odamni u yoki bu faoliyatga hozirlaydi, ruhlantiradi.
Ekstrovert va introvert toifali shaxslar
Bu tiplar muloqotga kirisha olish qobiliyatiga ko`ra farqlanadi. Masalan,
ekstrovert — o`ta muloqotga kirishuvchan, o`zini odamlar guruhisiz tasavvur qila
olmaydigan shaxsdir.
Introvert esa ekstrovertning teskarisi. U ko`proq ichki dialog formasidagi
muloqotni afzal ko`radi, ya’ni yolg`izlikda mulohaza yuritish, o`zi haqida o`ylash
va shunga o`xshaganlar uning uchun asosiy ishdir.
Mobil va rigid toifali shaxslar
Bu shaxs tiplari muloqotga kirishish me’zoniga ko`ra farqlanadi. Masalan,
mobil tip har qanday ish bilan mashg`ul bo`lgan sharoitda juda tez muloqotga kirishadi, lekin boshqa narsalarga ham diqqatini ko`chirishi mumkin. U tez gapiradi, doimo shoshadi, yuz ifodalari ham tez o`zgaradi.
|
| |
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Shuningdek,
almashtirma simvollar (wildcards) yordamida
maʼlumotlar toʻplamidan maʼlumotlarni qidirishingiz
mumkin. Almashtirma simvollar “*” yoki “?” boʻlib, oʻzingiz
bilgan simvollar yoki qiymatlarni koʻrsatganingizdan keyin
nima kerak boʻlsa, deyarli hamma narsani anglatadi. Agar
qidirayotgan narsangizning boshi yoki oxirini bilsangiz, biroq
hammasini eslay olmasangiz, oʻzingiz qidirayotgan narsani
topishda yordamlashish uchun almashtirma simvoldan
foydalanishingiz mumkin. Biz keltirgan namunada agar “G”
harfi bilan boshlanuvchi ismli oʻquvchini topmoqchi boʻlsangiz
va uning ismini eslay olmasangiz, almashtirma simvollar orqali
qidiruvdan foydalanishingiz mumkin. Deylik, “=G*” va bu sizga
“G” harfi bilan boshlanuvchi ismli barcha oʻquvchilarning
ismlarini taqdim etadi, masalan, Gulbahor.
Agar “?”dan almashtirma simvol sifatida foydalansangiz, bu
sizga oʻzingiz foydalanayotgan “?” belgili barcha yozuvlarni
taqdim etadi.
Deylik, agar “?”dan olti marta foydalansangiz, oltita belgili
barcha yozuvlarni topasiz, masalan, Jamila.
Vazifa - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 485/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
1. Vazifa. Pedagogik texnologiyaning “klaster”, “elpig‘ich” usullaridan foydalanib “dorixonaning moddiy boyliklari” bog‘lamini yarating.
2. Vazifa. Kruvchinskiy usulini qo‘llab borat kislotani 10 % surtmasidan ajralib chiqish tezligiga asos ta’sirini o‘rganish
3.Vazifa. Olingan natijalar bo‘yicha jadvalni to‘ldirish va chizma chizib, xulosa qilish.
4.Vazifa. Agar-agar geliga diffuziya usuli bilan salitsil kislotani 5 % li surtmalarning biofaolligini baholash.
5.Vazifa. Dorivor moddaning 10 % borat kislota surtmasidan ajralib chiqish dinamikasiga yordamchi moddalar - asosning ta’sirini o‘rganish (Kruvchinskiy usuli bilan).
10 % borat kislotasining surtmasi vazelin, vazelin-lanolin (6:4), konsistent emulsion va PGSli emulsion asoslarda tayyorlanadi. Dori moddaning umumiy miqdori 5 % dan yuqori bo‘lganligi sababli, borat kislotasini maydalash uchun 1/2 qism eritilgan asos bilan 2 daqiqa davomida maydalanadi. So‘ng asosning qolgan qismi qo‘shiladi.
Aniqlash mohiyati: borat kislotasining ajralib chiqishi naychali dializ usulida yarim o‘tkazuvchan (sellofan) membranadan tozalangan suvga o‘tishi o‘rganiladi.Turli asoslarda tayyorlangan surtmalar 5,0 g dan tekis qilib sellofanga surtiladi va dializ nayiga mahkamlanadi.
|
| |
Jami:
36 - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

ko‘ra in’eksion dori turlarini turg‘unlashtirish.
13.
Izotonik eritmalar tushunchasi. Izotonik konsentratsiyani hisoblash usullari.
2
14.
Infuzion
eritmalar, umumiy va xususiy texnologiyalari, sifatini baholash.
2
15.
Ko‘z dori turlari (ko‘z tomchilari va namlamalari), ularga qo‘yilgan talablar,
tayyorlash texnologiyasi, sifatini baholash.
2
16.
Antibiotiklar tushunchasi, ular bilan tayyorlanadigan dori shakllari (suyuq va
qattiq dori shakllari), sifatini baholash.
2
17.
Ko‘z
surma dorilari, xususiy texnologiyasi. Antibiotiklar bilan
tayyorlanadigan yumshoq dorilar texnologiyasi.
2
18.
Dori
shaklllarini
tayyorlashdagi
nomutanosibliklar,
ro‘y
beradigan
qiyinchiliklar va ularni bartaraf etish usullari.
2
Surtma asoslari - Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash....

|
Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi
|
bet | 3/19 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 105,83 Kb. | | #124414 |
Bog'liq Surtmalar Surtma asoslari
Surtma asoslarini tanlash kasallikning joyi va harakteri, shuningdek tavsiya etilgan dori moddalarning fizik-kimyoviy xossalariga bog’liq. Surtma asoslarga quyidagi talablar qo’yiladi:
Surtiladigan, ya’ni kerakli struktura-mexaniq xossaga ega bo’lishi kerak.
Dori moddalarni yorug’lik, xavo ta’sirida o’zgartirmaslikni ta’minlashi kerak, ya’ni kimyoviy turg’un bo’lishi lozim.
Dori moddalarni o’ziga yaxshi qabul qilishi kerak. Dori moddalar ta’sirini oshirish xossasiga ega bo’lgani ma’qul.
Surtma asoslari dori ta’sirini o’zgartiruvchi xossaga ega bo’lmasligi kerak. Ular teri va shilliq qavatning asl sharoitini saqlab turishi kerak.
Mikroorganizmlar ko’paymaydigan bo’lishi kerak.
Asoslar o’zining davolash tavsiyasiga to’g’ri kelishi kerak. Masalan, himoya surtmasi teriga surtilgan vaqtda teri ustida zich yopishib yuzasi tez kurib, ta’siri ish vaqtining oxirigacha saqlanib turishi kerak. Sirtga qo’llaniladigan surtmalar teri orqali surilmasligi kerak. Rezorbtiv ta’sirga ega bo’lgan surtma asoslari esa, aksincha, teriga chukur surilib qon va limfaga dori moddalarining surilishiga yordam berishi kerak.
Kiyimlarni iflos kilmasligi, uta yopishkok bo’lmasligi, sovun va suv bilan oson yuvilishi kerak. SHifokor har xil surtma asoslari yozib beraverishi mumkin. Kasalni davolash asosni to’g’ri tanlashga bog’liq. Zamonaviy farmatsiya juda ko’p surtma asoslarini qo’llaydi. Bunga sabab surtma holida tavsiya etiladigan dori moddalarning turli xil fizik-kimyoviy xossaga ega ekanligidir. Demak, surtma asoslarining shunday tuplami bo’lishi kerakki, unda har bir surtma uchun eng ratsional asosni topish qulay bo’lsin.
Surtma asoslarining tasnifi.
Surtma asoslariga qo’yilgan talab shubhasiz ma’lum darajada shu davlat farmatsiyasida to’plangan an’analarning ta’siridir. Masalan: AQSH da hamma asoslar 4 sinfga bo’lingan tasnifi hukmrondir (davlat farmakopeyasida). Uglevodorodli, absorbsion, suvda yuviluvchi va suvda eruvchi. Bu tasniflanish o’zida kimyoviy va fizik-kimyoviy belgilarni mujassamlashtiradi.
Bizning amaliyotda surtma asoslarini quyidagi 3 guruhga bo’lish ko’p uchraydi:
1)Gidrofob, 2) Gidrofil, 3) Difil-emulsion.
Emulsion asosni biz alohida guruhga ajratamiz, chunki unga ham gidrofoblik, ham gidrofillik belgilari xos. Uning boshqa alohida xususiyatlari bundan mustasno.
|
| |
Jami
36 - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 413/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Jami
36
O’quv yili bo’yicha jami: 72 soat
Ma'ruza mashg'ulotlari mul`timedia qurulmalari bilan jihozlangan auditoriyada akadem.
guruhlar oqimi uchun o'tiladi.
2.
Laboratoriya mashg‘ulotlari
Darsni olib borish rejasi (xronoxarita):
1. O’qituvchining mavzu bo’yicha kirish so’zi - 5 daqiqa;
2. Talabalarning bilimini og’zaki usulda mavzuga tegishli savollar bilan tekshirish -30 daqiqa;
3. Mavzuni tushuntirish: o’qituvchi talabalarning bergan javoblariga qarab, yo’l qo’yilgan
xatoliklarni tuzatib, javoblarni umumlashtiradi - 10 daqiqa;
4. Kundalik daftarni tekshirish: (retseptni lotin tilida yozilishi, dorivor moddalarning fizik-
kimyoviy xususiyatlari, pasport qismidagi hisob-kitob va texnologiyasi to’g’ri
yozilganligiga ahamiyat beriladi) – 15 daqiqa;
5. Laboratoriya ishini bajarish: (mavzuga tayyor, kundaligi to’g’ri yozilgan talabaga
laboratoriya mashg’ulotini bajarish uchun ruxsat beriladi. O’qituvchi tomonidan texnologik
jarayon nazorat qilib boriladi) -80 daqiqa;
6. Bajarilgan ishni qabul qilish - 20 daqiqa.
Jami: 160 daqiqa.
KASB TA’LIMI YO‘NALISHI TALABALARI UCHUN
№
Laboratoriya mashg‘ulotlarining mavzulari
Dars soatlari
hajmi
5-semestr
1
Og‘irlik, hajm va tomchi bo‘yicha dozalarga bo‘lish. Retsept va unda
ishlatiladigan qisqartmalar. Tarozilarning metrologik tavsifi.
4
2
Qiyin maydalanadigan, to‘zg‘uvchi va bo‘yovchi moddalar bilan
poroshoklar tayyorlash, sifatini baholash
4
3
Turli agregat holatdagi ekstraktlar va efir moylari bilan poroshoklar
tayyorlash, sifatini baholash
4
4
Trituratlar texnologiyasi. Zaharli va kuchli ta’sir qiluvchi moddalar bilan
murakkab poroshoklar tayyorlash, sifatini baholash
4
5
Yig‘malar. Tuzlar, efir moylari va spirtda eruvchi moddalarni yig‘malar
tarkibiga kiritish. Yig‘malar sifatini baholash.
4
6
Suvli eritmalar. Qiyin eriydigan va kompleks birikma qosil qiladigan
moddalardan eritmalar tayyorlashni o‘ziga xos tomonlari
4
|
| |
Mumlar ( - Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi

|
Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi
|
bet | 5/19 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 105,83 Kb. | | #124414 |
Bog'liq SurtmalarMumlar (Cera) — bu yog’ kislotalarining va yuqori spirtlarning murakkab efirlaridir.
Lanolin, spermatset va asalari mumi surtma asoslari tarkibida ishlatilishi mumkin.
Lanolin (Lanolinum). Spirtlar, erkin yog’ kislotalari va efirlarning murakkab tabiiy aralashmalaridir. Lanolin sovunlanishi natijasida taxminan teng miqdorda kislota va spirtlar hosil bo’ladi. Sovunlanmaydigan qismi 50% ga yakin miqdorni tashqil qiladi. Lanolin tarkibida saqlanadigan moddalarning umumiy soni 70 dan oshadi. Tozalangan lanolin — o’ziga xos hidli, erish haroarti 36-42S suvda erimaydi va shu sababli surtmaga uxshash konsistensiyasini yukotmay 150% gacha suvni yutib u bilan aralashadi. Ayni shu xossasiga asoslanib surtmalar tayyorlashda suvsiz lanolin (Lanolinum anhydricum) ishlatib surtma tarkibiga suvli suyuqliklar kiritilishi mumkin. Xaqiqiy suvsiz lanolin tarkibida suvning miqdori 1% dan oshmasligi kerak,kislota soni 1 dan yuqori bo’lmasligi kerak. Lanolin spirtda kiyin eriydi. Lekin 40 qismgacha 70% spirtni qabul qilishi mumkin. Xloroform va efirda oson eriydi. Lanolin tarkibi buyicha odam terisini koplab turuvchi yog’ga uxshash moddalarga yakin bo’lganligi uchun teriga yakin surtiladi. Teri va shilliq pardani qitiqlamaydi. Kimyoviy ta’sirlarga juda chidamli. Uta yopishqoqligi uchun u har doim boshqa asoslar bilan birga ishlatiladi. Agar shifokor tomonidan lanolin yozilgan bo’lsa suvli lanolin ishlatiladi. U 7 qism suvsiz lanolinga 3 qism suv qo’shib tayyorlanadi. Suvni oz-ozdan qo’shiladi. Suvli lanolinda suvning miqdori 30% ni tashqil etadi. Suv hammomida suvli lanolinni eritilsa emulsiya parchalanadi.
Spermatset (Cetaceum) ushlab kurganda yog’li, qattiq, ok, plastinkasimon tuzilgan, hidsiz massa. Suyuqlanish harorati 45-54 0S. Tarkibi buyicha setil spirti (S16N33 ON) va palmitin kislotaning murakkab efiridir. Surtma asosiga qo’shilgan spermatset unga yuqori zichlik, sirpanuvchanlik va suvli suyuqliklarni o’ziga singdirib dagal emulsiya hosil qiladi. SHuning uchun qoldkremlar tarkibiga ko’p yoziladi. Kogozga surtilganda yog’li dog qoldirmaydi, kislota soni 2 dan oshmaydi. Spermatset suvda ham, sovuq spirtda ham erimaydi. 95% li kaynok spirtda, efirda va xloroformda eriydi.
Mum (Cera). Asalari mumi — tuk sarik (Cera flava). 65 0S haroratda suyuqlanadi. Ok mum sarik mumni kuyosh yorugligida okartirib olinadi. Sarik mumning kislota soni 17-20,5 dan oshmaydi. Ok mumniki 18,7-22,4 dan oshmaydi. Suv va spirtda erimaydi. Kaynok spirtda, efir, xloroform, efir moylarida qisman eriydi. Surtmaga qattiqlik berish, suvli suyuqliklarning shimilishini yaxshilash va yopishqoqlik berish uchun ishlatiladi. Kimyoviy ta’sirga chidamli.
|
| |
• 90 daraja chapga burish;
•

140
Burilish burchagini
aniqlash uchun 360
sonini shakldagi
tomonlar soniga
boʻling.
Maslahat
6.3-mashg‘ulot
Uchburchakning uchta tomoni bor.
Teng tomonli uchburchakda har bir burchakning oʻlchamini aniqlang.
Takrorlash buyrugʻi yordamida yon tomoni 100 qadam uzunlikka ega
uchburchak hosil qilish uchun blok-sxema chizing.
6.4-mashg‘ulot
Uchburchak chizish uchun Scratch dasturini yaratishda
6.3-mashg‘ulotdagi
blok-sxemadan foydalaning.
6.5-mashg‘ulot
Oktagonning sakkizta tomoni bor.
Takrorlash yordamida 50 qadam yon tomoniga ega oktagon hosil qilish uchun
blok-sxema chizing.
6.6-mashg‘ulot
Scratchda oktagon chizuvchi dastur yaratish uchun
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 7/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 71,15 Kb. | | #233645 |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti SHavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. 2020 yil 29 dekabr 5-6-11 betlar.
Mirziyoyev Sh. M. “Tanqidiy tahlil, qat`iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo`lishi kerak”. T. “O`zbekiston”-2016 yil.
AxmedovaM.T.Pedagogikkonfliktologiya.-T.:TDPU,2014 y.
Karimova V.M., Akramova F.A. “Psixologiya”. 1-qism. Ma’ruzalar matni. – T.: TDIU, 2005. – 208 b.
E.G‘oziev.Tafakkurpsixologiyasi.Toshkent."O‘qituvchi".1990.
Umumiypsixologiya.A.V.Petrovskiytahririostida."O‘qituvchi",T.,1992.
Xalilova Sh. T. “Tarbiyasi qiyin o`quvchilar bilan ishlash metodikasi”. T-2017 y.
Deyl Karnegi.O’z-oziga ishonch hosil qilish va omma oldida so’zlash san’ati.Toshkent: “Yangi asr avlodi”.2012
Internet saytlari:
1.www/forum.ziyouz.uz
2.www.nrm.uz
3.www.lex.uz
4.referat.arxiv.uz
5.www.nmm.uz
6.www.uza.uz
7.www.psychology.ru
8. www.google.co.uz
|
| |
5 - Cover ict stb indd

138
5.3-mashg‘ulot
Ushbu chiziqda ikkita burilish mavjud.
Har bir burilishda sprayt chapga yoki oʻngga burilishikerakligini aniqlang.
Oxirigacha chiziqqa yetish uchun burilish zarur boʻlgan burchakni oʻlchang.
5.4-mashg‘ulot
Sprayt endi teskari yoʻnalishda harakat qilmoqda.
Har bir burilishda sprayt chapga yoki oʻngga burilishi kerakligini aniqlang.
Chiziqning yakuniga yetish uchun burilish zarur boʻlgan burchakni oʻlchang.
6-amaliy koʻnikma
Takrorlash bloki yordamida muntazam shakl chizish
Takrorlash blokidan kvadrat kabi muntazam shakl
chizish uchun foydalanish
mumkin.
Shaklning har bir
burchagini bilishingiz kerak, masalan,
kvadratning har bir
burchagi 90 darajaga teng.
Burchaklarni hisoblash
Butun aylana 360 daraja.
Muntazam shaklning har bir burchak qiymatini aniqlash uchun 360
daraja
tomonlar soniga boʻlinadi.
139
5
Dasturlashni oʻrganish
Masalan:
Kvadratning toʻrt tomoni bor: 360 / 4 = 90 daraja.
Uchburchakning uchta tomoni bor: 360 / 3 = 120 daraja.
Kvadratni quyidagi buyruqlar to‘plamidan foydalanib chizish mumkin:
• Oldinga 100 qadam;
• 90
daraja chapga burish;
• oldinga 100 qadam;
Ikkinchi davr- - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 86/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIkkinchi davr-kichik maktab yoshi. Bu davrdagi eng ahamiyatli sabablar: ota-onalarning pedagogik bilimsizligi va spirtli ichimlikka qiziqish paydo bo‘lishiga olib keluvchi oilaviy ichkilikbozlik an’analaridir.
Biologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, ichkilikbozlik irsiy jihatdan avloddan-avlodga o‘tmaydi, faqatgina unga mayl o‘tadi. Bolalarda ichkilikbozlikning rivojlanishiga ota-onalarning yomon odatlari, oiladagi vaziyat hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.
Maktablarda sinfdosh bolalarning xususiyatlaridan kelib chiqib, ota-onalar shuni esda tutishlari lozimki, spirtli ichimliklar iste’mol qilishga nisbatan salbiy munosabatlarni shakllantirishning zaruriy sharti bola shaxsiyatiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lish, uning maktabdagi hayotiga doimiy e’tibor qaratish, maktabda va oilada gigiyenik me’yorlarga amal qilishdir.
Agar oilada hech kim bolaning maktab hayoti bilan qiziqmasa yoki nomiga qiziqsa, uning maktabga nisbatan qiziqishi neytrallashadi, so‘ngra ta’lim olishga nisbatan salbiy munosabat shakllanadi. Bola o‘zini namoyon qilishining boshqa usullarini qidira boshlaydi. Odatda, bu bola ko‘cha guruhlariga qo‘shilib qoladi va u yerda spirtli ichimliklar iste’mol qilishga o‘rganadi. Agar bola spirtli ichimlik bilan “tanish” bo‘lsa va bu “tanishuv” oilada sodir bo‘lgan bo‘lsa, bu o‘rganish jarayoni nihoyatda oson kechadi. Natijada maktab, maktab hayotiga nisbatan salbiy munosabat shakllanadi va bola o‘ziga o‘xshagan bolalarning ko‘cha guruhini afzal ko‘ra boshlaydi.
Uchinchi bosqich-o‘smirlik va o‘sprinlik davri. Bu davrdagi asosiy sabablar oiladagi nomaqbul holat, o‘zini namoyon qilish, OAVlaridagi reklama, muammolardan qochish, shaxsning psixologik xususiyatlari, ichkilikbozlik oqibatlari haqidagi bilimlarning yo‘qligidir. Bolada ichkilikka ruju qo‘yish ro‘y beradi. Ichkilikka mayli bor bolalarning 4 turi farqlanadi:
1). o‘ziga yuqori baho bergan bolalar;
2). shafqatsiz va agressiv xulqli bolalar;
3). amaliy hayotga ko‘nikmagan, shaxsiy tashabbus qobiliyatidan ayrilgan bolalar;
4). turg‘unlikka tushgan bolalar.
Bolalarning spirtli ichimlik iste’mol qilishni boshlaganliklarining bir nechta darajalari mavjud. Nolga teng daraja juda kamdan-kam iste’mol qilish. Epizodik iste’mol darajasi turli spirtli ichimliklar turlari bilan tanishlik. Yuqori daraja 1 oyda ikki martadan ortiq iste’mol qilish. Namoyon bo‘lgan ruhiy tobelik darajasi mast bo‘lishning va ruhiy holatning istalgan holatiga aylanishi, ichkilikka ruhiy qaram bo‘lishning yuzaga kelishi. Ichkilikka jisman tobe bo‘lish darajasi spirtli ichimlikni nazoratsiz iste’mol qilish.
|
| |
…………………………………………………………… - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 28/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik
……………………………………………………………
……………………………………………………………
1.04. Foydalanuvchi grafik interfeysining (GUI) uchta
funksiyasini sanang.
[3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
1.05. Buyruq qatori interfeysini tasvirlang.
[1]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
1.06. Bir kunga shahar tashqarisiga chiqib ketyapsiz,
ammo ishingizni davom ettirishingiz kerak.
Smartfon yoki planshetingizdan birini oʻzingiz bilan
olishingiz kerak. Har birining foyda va zararlarini
qiyoslang.
[6]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
1.07. Avtonom kompyuterda boʻlmagan, ammo tarmoqqa
ulangan kompyuterda mavjud imkoniyatlarni sanab
oʻting.
[3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
1.08. Soʻnggi yillarda kompyuter xotirasiga oid koʻplab
yutuqlarga erishildi. Ushbu yo‘nalishda planshet
kompyuterlariga qanday oʻzgarishlar kiritganini
tasvirlab bering.
[4]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
15
1-bob: Kompyuter tizimlarining turlari va komponentlari
|
| |
Kasallikning og‘ir kechishi

|
Kasallikning og‘ir kechishi
|
bet | 89/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaKasallikning og‘ir kechishi. Bu bola organizmining shakllanish bosqichida turganligi bilan organizmning asab tizimi alkogol ta’siriga qarshi kurasha olmasligi natijasida organizm va asab tizimini buzuvchi, og‘ir tuzatib bo‘lmaydigan jarayonga sabab bo‘lishi bilan ifodalanadi.
Davolashning kam samaraliligi. Voyaga yetmaganlar o‘rtasidagi ichkilikbozlik xulqiy og‘ishganlik bilan uzviy bog‘liqdir. O‘smir uchun alkogolizmning eng asosiy xavfliligi shundaki, u o‘z-o‘zini nazorat qilish xususiyatini bo‘shashtiradi. Ichkilikbozlik va jinoyatchilik o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik bir qator illatlarga sabab bo‘ladi:
Voyaga yetmaganlar ko‘pgina jinoyatlarni mast holatda sodir etadilar (22 % o‘g‘rilik, 76 % bezorilik, 6 % zo‘ravonlik, 56% bosqinchilik). Ko‘pgina zo‘ravonlik holatlari (agressiv) mastlikda sodir etiladi. Bu holat-mastlik odatiy sharoitdagi ijtimoiy hulq-atvor ko‘nikmalarining yo‘qolishiga sabab bo‘ladi;
ko‘pgina jinoyatlar spirtli ichimliklar sotib olish uchun mablag‘ga ega bo‘lish maqsadida sodir etiladi;
ichkilikbozlik voyaga yetmaganlarda ko‘pgina jinoyatlarni sodir etishga intilish (kriminologiyada «mast motivasiya» atamasi mavjud);
ichkilikbozlik (kriminal) jinoyatchilik holatlarining vujudga kelishiga sabab bo‘ladi;
ichkilikbozlik voyaga yetmaganlarning jamiyatdan xulqiy og‘ishgan tengdoshlari guruhlariga qo‘shilishlarida vosita sifatida namoyon bo‘ladi;
ichkilikbozlik voyaga yetmaganlarni jinoyatchilik faoliyatiga qo‘shilib qolishlariga sabab bo‘lib, uni ko‘pincha katta yoshdagilar tashkil etadi.
Bolalarni ma’naviy tarbiyalash va rivojlantirishning muhim shartlari oilaviy munosabatlarning ma’naviy-emosional tomonlari hisoblanadi. Boshqa oilalarga nisbatan bolalar ko‘proq spirtli ichimlik iste’mol qilishni boshlaydigan oilalarning bir necha turlari mavjud:
Janjalkash oilalar, bunda oilaviy munosabatlar dushmanlik, raqiblik, yakkalanish, oila a’zolari orasida keskinlik ko‘rinishida mavjud bo‘ladi. Oila a’zolari bir-birlarini yomon xususiyatlarini ko‘rsatib ayblaydilar va bir-birilariga yomon niyatda bo‘ladilar. Qandaydir bir yon bosishga erishish uchun bolalar spirtli ichimliklar iste’mol qila boshlaydilar.
|
| |
Biologik oqibatlari – - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 88/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaBiologik oqibatlari – bu inson faolligini keskin pasayib borishi, shaxsning energetik imkoniyati kamayishi, qiziqish, orzu-havaslari, biologik talablari so‘nadi (ovqat yeyish, uyqu) bola organizimining chidamliligi pasayishi va holsizlanishi.
Ijtimoiy-psixologik oqibatlari – bu bola shaxsiy ma’naviy-axloqiy buzilishi. Narkotiklarga bo‘lgan talabdan boshqa hamma talablari, qiziqishlari avval pasayadi, keyin esa butunlay qadr-qimmatini yo‘qotadi. Jamiyat bilan ijtimoiy-foydali aloqalari uzilishi sodir bo‘ladi. Befarq, loqaydlik holatiga tushadi, o‘rtoqlaridan ajraladi, o‘qishni hohlamaydi va o‘qiy olmaydi, oxir-oqibatda tekinxo‘r kimsaga aylanadi.
Kriminal oqibatlari – narkoman o‘zining ehtiyoji, qiziqishini qondirish uchun avvaliga o‘qish yoki ishdan qolishga odatlanadi, keyin esa umuman tashlab yuboriladi, narkotiklarni doimiy sotib olishga mablag‘i yetmayotganligi sababli narkoman noqonuniy yo‘llar bilan ularni sotib olishga harakat qiladi, ko‘pincha o‘g‘irlik bosqinchilik talon-taroj yo‘li bilan puli bo‘lmaganda narkoman maqsadiga erishadi, har qanday ishga tayyor bo‘ladi, hech narsa uni to‘xtata olmaydi, bu yerda asosiy sabab hayotdan qoniqmaslikdir, pastkashlangan ba’zi narkomanlar daydilik bilan kun o‘tkazadilar, tekinxo‘r hisoblanadilar.
Yuqorida ta’kidlaganimizdek, alkogolizmning bir necha belgilari mavjud. Tibbiy nuqtai nazardan alkogolizm surunkali kasallik bo‘lib, davolanishi zarur. Ijtimoiy jihatdan alkogolizm - shaxsni deviant (xulqiy og‘ishganlik) hulq-atvorining shakli bo‘lib, shaxsni ijtimoiy degradasiyalash, spirtli ichimlikka qarshi davolash patologiyasi bilan xarakterlanadi.
Alkogolizm rivojlanishining boshlang‘ich bosqichida inson alohida kasalmand ahvolga tushadi. Doimiy ravishda spirtli ichimliklarni iste’mol qilish natijasida kasallik rivojlanib ichkilikbozlik deb nomlanuvchi holatga olib keladi. Bu ikki ichkilikbozlik va alkogolizm holati bir-biri bilan o‘zaro aloqador bo‘lib, quyidagi holatlarga sabab bo‘ladi: jinoyatchilik, huquqbuzarlik, ijtimoiy parazitizm (tanballik), ma’naviy ahloqsizlik, hulq-atvor buzuqligi, o‘z-o‘zini o‘ldirish. Bolalar alkogolizmiga 18 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlardagi kasallikning birinchi ko‘rinishlari kiritiladi. Kattalarga nisbatan bolalar alkogolizmi bir qator o‘ziga xos xususiyatlarga ega.
|
| |
2-bob: Kiritish va chiqarish qurilmalari

2
Konseptual klaviaturalar QWERTY klaviaturasidan farqli
ravishda foydalanuvchiga har bir tugmaning vazifasini oʻzgartirish
imkonini beradi. Zaruratga ko‘ra tugmalar vazifalari oʻzgartiriladi.
Konseptual klaviatura –
yuzasiga bosiluvchi panel
joylashtirilgan tekis varaqqa oʻxshaydi. Klaviaturaga ustida
turli belgilar boʻlgan, baʼzida “overley”
deb nomlanuvchi
varaq joylashtiriladi. Kompyuter biror tugma bosilganda qaysi
belgini ko‘rsatishi kerakligi belgilangan
dastur ishlab chiqiladi,
natijada ushbu belgi hosil qilinadi. Agar dastur oʻzgartirilsa,
xuddi shu panel boshqa belgilarni ham ko‘rsatishi mumkin.
Konseptual klaviaturadan odatiy belgilarning o‘zi yetarli
bo‘lmaganda yoki odatiy klaviaturani ishlatolmaganda
foydalaniladi.
Bunday klaviaturalarda belgilarning soni cheklangan boʻlishi
mumkin. Ushbu jarayon esa ko‘plab
belgilarni kiritish uchun
to‘sqinlik qilgani sababli uni kamchilik sifatida ta’kidlash mumkin.
Fastfud restoranlarida konseptual klaviatura uchun overley
varaqlarini koʻrgan boʻlsangiz kerak.
Varaq bosiluvchi panelning
oʻzgarmas kataklari ustiga joylashtiriladi. Har bir bosiluvchi
panel kompyuterga ulangan boʻlib,
foydalanuvchi istagan
maʼlumotlar uchun uni dasturlagan bo‘ladi. Yuqoridagi misolda
panel menyudagi taom yoki ichimlik
hamda uning narxlari uchun
dasturlangan.
7 - Cover ict stb indd

200
URL: UNIFORM
Resource locator.
Bu
veb-sayt
nomidir. Masalan,
www.google.com.
Kalit soʻz
3-mashg‘ulot
Biriktirilgan faylni yuklab oling va hujjatni oching.
Unda siz javob berishingiz
kerak bo‘lgan koʻplab savollar mavjud .
Savollarga javob topish uchun internetdan (yoki o‘z bilimlaringizdan)
foydalaning.
Hujjatdagi har bir savolga javobingizni yozing. Agar
yordam uchun internetdan
foydalansangiz, oʻzingiz foydalangan veb-sayt
URL manzilini nusxalab, joylang.
Hujjatni yakunlagach saqlang.
4-mashg‘ulot
Javoblaringizni doʻstingizning javoblari bilan taqqoslashingiz kerak.
Tayyorlangan hujjatingizni biriktirilgan fayl tarzida biror doʻstingizga elektron
xabar qilib yuboring.
Bccni kimga yuborganingizni biladigan qilib oʻqituvchiga yuboring.
5-mashg‘ulot
Doʻstingizning
javoblarini olganingizda, oʻzingiznikini ular bilan taqqoslang.
Sizniki toʻgʻrimi? Ikkilansangiz, oʻqituvchingizdan yordam soʻrang.
Nimanidir
oʻzgartirish kerak boʻlsa, oʻzgartiring.
Yakuniy, tugallangan hujjatingizni oʻqituvchiga qaytarib yuboring.
Qaysi
javoblarni oʻzgartirganingizni koʻra oladigan qilib 4-mashg‘ulot doʻstingizga
nusxasini yuboring.
20-bob: Maʼlumotlar tahlili

20.08-amaliy topshiriq
20.37- va 20.38-rasmlardagi ikkita elektron jadvalni taqqoslang va taqdimot yaxshilangan
barcha holatlarni ajratib
koʻrsating.
20.37-rasm. Matni yaxshilanmagan elektron jadval.
20.38-rasm. Matn rangi va katak rangini formatlash.
Elektron jadvalingizni yaxshilash
Baʼzida maqsadli auditoriya ehtiyojlariga mos tarzda elektron
jadvalingiz taqdimotini yaxshilash
maqsadga muvofiqdek
tuyulishi mumkin.
272
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
Agar bu sahifani shu koʻrinishda
chop etishga urinsangiz,
20.39-rasmdagi dastlabki koʻrish aynan shunday koʻrinishga
ega boʻladi.
KALIT SOʻZLAR
Sahifalar: bular elektron jadval varaqlari bilan bir xil.
Ular “Tik” holatda ikki sahifaga ajraladi. Uni yanada aniqroq va
faqat bitta sahifa koʻrinadigan qilish uchun “Sahifalarni sozlash”
funksiyasini oʻzgartirish maʼqul boʻlishi mumkin.
Buning uchun
20.40-rasmda koʻrsatilganidek “Sahifalarni sozlash” oynasidan
foydalanishingiz mumkin.
20.40-rasm. Sahifangizni aniqroq koʻrinadigan
qilish uchun
“Sahifani sozlash” funksiyasidan foydalanish.
Bu maket va maʼlumotlaringizni taqdim etmoqchi boʻlgan
sahifadagi maʼlumotlar taqdimotini yaxshiroq nazorat qilish
imkonini beradi. Agar sahifa holatini “Yotiq” qilib oʻzgartirsangiz
va
uni bitta sahifaga joylasangiz, u 20.41-rasmdagi kabi
koʻrinishga ega boʻlishi kerak.
20.41-rasm. Aniqroq sahifa.
20.42-rasmda koʻrsatilganidek “Chop qilishni dastlabki koʻrish”
menyusining “Sahifani sozlash” boʻlimidagi “Varaq” oynasi
orqali “Toʻrli chiziqlar” va “Qatorlar va ustunlar sarlavhalari”
funksiyalarini yoqishingiz mumkin.
20.42-rasm. Toʻrli chiziqlardan foydalanish.
20.39-rasm. Sahifa holatini “Print Preview” - “Chop etishdan oldingi koʻrish” rejimiga oʻzgartirish.
7 - Cover ict stb indd

206
Multimedia hujjatiga qayta ishlov berish
Bu modulda quyidagilarni oʻrganasiz:
1
Matn, tasvir va ovozli axborotlardan iborat sahifa yaratish
2
Sahifa dizaynidan samarali foydalanish
3
Kerakli tanlovlar va havolalar yordamida taqdimot slaydlarini tahrirlash
4
Foydalanuvchiga taqdimotni turli yoʻnalishlarda keyingisiga oʻtkazishni
taklif qiluvchi sahifalar yaratish
5
Taqdimot auditoriyangiz ehtiyojlariga qanchalik javob berishini tahlil etish
Bu modulda yakuniy loyihani bajarish uchun Microsoft PowerPoint yordamida
ajoyib
multimedia taqdimotlarini yaratishda yordam beruvchi amaliy koʻnikmalar
rivojlantiriladi. Shuningdek, iWork tizimida topshiriqlarni toʻliq bajarishga imkon
beruvchi Keynote yoki boshqa dasturiy taʼminot vositasidan foydalanishingiz ham
mumkin.
Taqdimot taqdim etilayotgan auditoriya uchun qiziqarli bo‘lishi uchun unga matn,
tasvirlar, ovoz (
audio) qoʻshishni oʻrganasiz. Bu taqdimotni qiziqarli qilish uchun
turli elementlarni sahifalarga joylashtirishni taqozo qiladi.
Shuningdek, oʻquvchilarga taqdimot slaydlaridan biridan ikkinchisiga o‘tish uchun
tugmalar qoʻshasiz. Bu tugmalar giperhavolalar yordamida yaratiladi.
Taqdimot kim uchun tayyorlanayotganidan xabardor ekaningiz, uni
auditoriyangizga moslab yaratishda sizga mos shriftlar, ranglar va tasvirlarni
tanlashga yordam beradi.
Shuningdek, quyidagilarni bilib olasiz: