nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Fanning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi va uslubiy

|
Fanning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi va uslubiy
|
bet | 3/10 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 44,04 Kb. | | #118097 |
Bog'liq Dast.akademik.rang.va kom.5-kursFanning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi va uslubiy
jihatdan uzviy ketma-ketligi
“Dastgohli akademik rangtasvir va kompozitsiya” fani mohiyat va mazmun jihatdan o‘quv rejadagi barcha tasviriy va amaliy san'atga oid nazariy hamda amaliy jihatdan o‘rganiladigan san'at sohalariga taalluqlidir. U matematik va tabiiy ilmiy fanlar blokiga kiruvchi plastik anatomiya; umumkasbiy fanlar blokidagi tasviriy san’at va muhandislik grafikasini o‘qitish nazariyasi va metodikasi, qalamtasvir, rangtasvir, tasviriy san'at tarixi, tasviriy san'at texnologiyasi va nusha ko‘chirish, haykaltaroshlik, amaliy san’at, badiiy bezak san'ati; ixtisoslik fanlari blokidagi akademik qalamtasvir asoslari va kompozitsiya, tasviriy san'at o‘qitishning zamonaviy texnologiyalari kabi barcha fanlarga aloqador, hamda ular bilan uzviy bog‘liq.
Fanning ta'limdagi o‘rni
“Dastgohli akademik rangtasvir va kompozitsiya” fani tasviriy san'atga ixtisoslashgan barcha ta’lim bosqichlarida asos hisoblanib, ta'limning qaysi bosqichida bo'lishidan qat’iy nazar o‘quvchi rangtasvir bo‘yicha nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak. O‘rta umumta'lim maktablari va o‘rta maxsus kasb-hunar kollejlari uchun tasviriy san’at bo‘yicha yuqori malakali pedagog kadrlar tayyorlashda rangtasvir faning o‘rni katta ahamiyatga ega.
Fanni o’qitishda zamonaviy axborot
va pedagogik texnologiyalar
Talabalarning akademik rangtasvir asoslari va kompozitsiya fani bo'yicha bilimlarini yanada chuqurroq o‘zlashtirishlarida o‘qitishning ilg‘or va zamonaviy texnologiyalaridan foydalanish, yangi informatsion-pedagogik texnologiyalarini tadbiq qilish muhimdir. Fanni o‘zlashtirishda darslik, o‘quv uslubiy qo'llanmalar va ma’ruza matnlari, elektron adabiyotlar va tasvirlar, elektron materiallar, tasviriy san’at atributlaridan to’la foydalaniladi. Mashhur o‘zbek va xorijiy tasviriy san'at san’at usta rassomlarining jahon miqyosida tan olingan san’at asarlari namunalari, hamda metodik jihatdan mukammal reproduktiv ishlari; zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalangan holda mashg'ulotlar tashkil etish; postanovkalarni tashkil etishda foydalanish. Buyuk san’at ustalari va ularning ijod etish jarayonlarini aks ettirishga bag‘ishlangan kino lentalari, chop etilgan namuna va elektron versiyalaridan keng foydalaniladi.
“Dastgohli akademik rangtasvir va kompozitsiya” fanini o‘rganishda quyidagi vositalardan foydalanish mumkin:
Rangtasvirga oid bo’lgan qadimgi rassomlarning ijodiy ishlaridan namunalar, ular asarlaridan reproduktsiyalar, hozirgi zamon rangtasvir san’atiga oid namunalar, rangli reproduktsiyalar, kompyuterda kompakt disklardan, talabalar ishlagan o‘quv mashq ishlari namunalaridan tayyorlangan ko‘rgazmali qurollardan samarali foydalanish. Kitoblarda chop etilgan taniqli rassomlaming ijodiy ish namunalari, internet tizimidan, elektron versiyalar hamda yangi pedagogik texnologiyalar qo’llaniladi.
|
| |
Fan bo‘yicha talabalar bilimiga, ko'nikma va malakasiga
qo‘yiladigan talablar

|
Fan bo‘yicha talabalar bilimiga, ko'nikma va malakasiga
qo‘yiladigan talablar
|
bet | 2/10 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 44,04 Kb. | | #118097 |
Bog'liq Dast.akademik.rang.va kom.5-kursFan bo‘yicha talabalar bilimiga, ko'nikma va malakasiga
qo‘yiladigan talablar.
“Dastgohli akademik rangtasvir va kompozitsiya” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida bakalavr:
metodika va metodologiya tushunchalarini;
o‘qitish jarayonining va tadqiqot usullarining nazariy asoslarini;
o‘qitishning didaktik tamoyillarini;
tasviriy san'at va muhandislik grafikasini o‘qitishning metodlarini;
mashg’ulot turlari (leksiya, amaliy mashqulotlar va boshqalarni o‘tkazish va nazorat qilishning faol shakllari to‘qrisida tasavvurga ega bo‘lishi;
o‘quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirishni;
o‘qitishning muammoli va programmalashtirilgan usullarini;
yangi pedagogik va axborot texnologiyalarni;
tasviriy san'at va muhandislik grafikasi kursining kasbiy fanlar bilan boqliqligini;
o‘quvchilarning fazoviy tasavvuurini rivojlantirishni;
o‘quvchilarning grafik bilimi, ko‘nikma va malakalarini baholash va nazorat qilishni;
tasviriy san'at va muhandislik grafikasi bo’yicha to’garak ishlari va olimpiadalar tashkil qilish va o’tkazishni;
o’qitish sifati va kadrlarning kasbiy tayyorgarligiga ta’sir etuvchi faktorlarni;
pedagogik muloqot asoslarini; ilmiy tadqiqot ishining asosiy tushunchalari va metodlarini bilishi, malaka hosil qilishi va amalda qo’llay olishi malakalariga ega bo’lishi;
tasviriy san'at va muhandislik gralikasi bo'yicha o'quv ishlarini tashkil qilish, ma'ruza mutnlnrini tuzish, mutaxassislik xonalarini jihozlash va texnik vositalarni qo'llash, sinf doskasida ishlash;
iqtidorli va iste'dodli o‘quvchilarni tanlash va ular bilan pedagogik ishlarni tashkil qilish, tasviriy vosilalar, grafik topshiriqlar, tarqatma kartochkalar, modellar, ko'rgazmali plakatlar kabi o'qilish vosilalari (o'quv-metodik matearillar)ni ishlab chiqish, yangi pedagogik texnologiyalar, ularni tasviriy san'at va muhandislik grafikasi fanlarini o'qitishda qo‘llay olish ko'nikmlariga ega bo'lishi kerak;
zamonaviy fan yutuqlarini amaliyotga tadbiq eta olish, muammoni echishga ijodiy yondashish, mutaxassislikning ilmiy muammolarini echishda qarorlar qabul qila olish qamda undan kasbiy faoliyatida foydalana bilish, ilmiy tadqiqot natijalaridan foydalanish bo'yicha amaliy tavsiyalar va hisobotlar tuzish, tasviriy san'at va muhandislik grafikasi fanlari bo'yicha o'qitish vositalari, o‘qitishning interaktiv metodlari va pedagogik texnologiyalari, tizimli va muloqotli yondashuv kabi etakchi tamoyillar asosida o‘quv ishlarini tashkil qilish va o‘tkazish ko‘nikmalariga ega bo‘lishi lozim.
|
| |
Mustaqil ta’limda o‘zlashtiriladigan mavzular

|
Mustaqil ta’limda o‘zlashtiriladigan mavzular
|
bet | 6/10 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 44,04 Kb. | | #118097 |
Bog'liq Dast.akademik.rang.va kom.5-kursMustaqil ta’limda o‘zlashtiriladigan mavzular
|
Soati
|
VII – semestr
|
1
|
Usta rassom va pedagoglarning qalamtasvir va grafika bo'yiclia yaratgan asarlarini tahlil qilish
|
8
|
2
|
Tasviriv san'atning asosiy qonun va qoidalarini namoyish etuvchi plakatlarni o'rganish
|
8
|
3
|
Tasviriy san'atga oid maxsus adabiyotlarni mutoola qilish
|
8
|
4
|
Natyurmort, portret, manzara kompozitsiyasi. Tabiat qo‘ynida chiziqli va havo perspektivasini qo’llagan holda qalamchizgi va qoralamalar ishlash
|
8
|
5
|
Rassomlar ustaxonalari, ko‘rgazma zallari va galereyalarga tashrif buyurish, hamda ulardan nushalar olish
|
8
|
6
|
Konstruktiv anatomik tuzilish asoslarini hisobga olgan holda ayol qiyofachining yuz tuzilishining xarakterli xususiyatlarini e'tiborga olib boshning elkalari bilan tasvirlash (bo‘yin va elka muskullari bog’lanishini ifoda etgan xolda)
|
10
|
7
|
Yalang‘och gavdaga qarab turli nuqtalardan tez qalamchizgilar bajarish, inson tana bo’laklarining konstruktiv - anatomik jihatdan tuzilishini o‘rganish
|
10
|
8
|
Asar namunalari (reproduktsiyalar) bilan tanishib, ularni tahlil qilish.
|
8
|
|
|
|
| |
fanidan yakuniy baholash savollari

|
fanidan yakuniy baholash savollari
|
bet | 8/10 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 44,04 Kb. | | #118097 |
Bog'liq Dast.akademik.rang.va kom.5-kursfanidan yakuniy baholash savollari
Amaliy ish bajarish
Yalong’och erkak qiyofachi gavdasini ishlash
Yalong’och ayol qiyofachi gavdasini ishlash
Keksa erkak qiyofachi gavdasini ishlash
Baholash mezonlari
Baholash usullari
|
Ekspress testlar, yozma ishlar, og’zaki so’rov, prezentatsiyalar
|
Baholash mezonlari
|
5 - “a’lo”
O’tilgan mavzularni nazariy gapirib, mazmunini to’liq yoritib berish hamda vazifani mukammal bajarish, ijodiy fikrlay olish, mustaqil mushohada yuritish. Darsda innovatsion texnologiya va metodlar asosida dars mavzulariga puxta va batafsil javob berish. Mashhur san’at ustalari tomonidan ishlangan asarlarni tahlil qila bilishi.
4 - “yaxshi”
O’tilgan mavzularni nazariy gapirib, mazmunini o’rtacha yoritib berish hamda vazifani yaxshi bajarish, mustaqil mushohada yuritishga harakat qilish. Darsda innovatsion texnologiya va metodlar asosida dars mavzulariga javob berishga harakat qilish. Mashhur san’at ustalari tomonidan ishlangan asarlar haqida tasavvurga ega bo’lish.
3 - “qoniqarli”
Dars mavzularini o’rtacha tushunishga va javob berishga harakat qilish. Mashhur san’at ustalari tomonidan ishlangan asarlarni ajrata olish.
2 - “qoniqarsiz”
O’tilgan mavzular bo’yicha aniq tassavurga ega emaslik.
|
|
Baholash turlari
|
Maksimal baho
|
O’tkazish vaqti
|
|
|
|
| |
Gidrotsiklonlarnihisoblash

|
Gidrotsiklonlarnihisoblash
|
bet | 12/15 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #126089 |
Bog'liq boyitish13Gidrotsiklonlarnihisoblash
Texnologikhisoblargidrotsiklonniunumdorliginianiqlash, berilganunumdorligibo‘yichaesaunio‘lchamlarinivasoninihamdamaxsulotningyirikliginianiqlashdaniborat .
Gidrotsiklonlarnibirmaromdaishlashinita’minlashuchun, gidrotsiklongakelayotganbo‘tananigbosiminivazichliginibirmeyordaushlabturishuchun, qumnichiqaribtashlashtezligininazoratqilishdaniborat.
Gidrotsiklonlarni ish davridagi (ekspluatatsion) harajatlari uncha katta emas. Bo‘tanani xaydovchi nasoslar uchun elektroenergiya va gidrotsiklonlarni emirilgan qismlarialmashtiriladi. Elektroenergiyani solishtirma sarfi 1m3 bo‘tana uchun 0.15 kVt /soatni tashkil etadi.
Gidrotsiklongakirishdagibo‘tananingishchinaporio‘rtacha 0,1 MPanihosilqiladi. gMAX 20 gidrotsikloniningxarakteristikasiquyidagicha: dpit. = 150 mm; dsl. = 190,5 mm; dq. = 112 mm;
GS –500 gidrotsikloniningishunumdorligiquyidagichaaniqlanadi:
Vg.s. = 3 · 1 · (0,8 + (1,2/1,35)) · 15 · 19,05 · = 468,7 m3/soat;
GS-500gidrotsikloniningsoni:
ng.s. = 545/ 468,7 = 1,59 ≈ 2
qumnasadkasibo‘yichayuklama:
qpesk. = 4 *·Qk. / (π · dq2· ng.s.)
qpesk = 4 * 235,68/ (3,14 · 122 · 2) = 1,04
SHundayqilib 1,04 Є (0,5 ÷ 2,5) t/(soat·sm2), vagMAX 20 gidrotsikloniniqabulqilishmaqsadgamuvofiq.
Loyihada2 dona ishchi va 1donazahiragajami3donagMAX 20 markaligidrotsiklono‘rnatishgaqabulqilamiz.
Gidrotsiklongakirishdagibo‘tananingishchinaporio‘rtacha 0,1 MPanitashkilqiladi. GS 380 gidrotsikloniningxarakteristikasiquyidagicha: dpit. = 100 mm; dsl. = 140 mm; dq. = 90 mm;
GS –380 gidrotsikloniningishunumdorligiquyidagichaaniqlanadi:
Vg.s. = 3 · 1 · (0,8 + (1,2/1,35)) · 10 · 14 · = 224,3 m3/soat;
GS-380gidrotsikloniningsoni:
ng.s. = 163,5 / 224,3 ≈ 1
qumnasadkasibo‘yichayuklama:
qpesk. = 4 *·Qk. / (π · dq2· ng.s.)
qpesk = 4 * 104,14 / (3,14 · 92 · 1) = 1,64
SHundayqilib 1,64 Є (0,5 ÷ 2,5) t/(soat·sm2), vaGS 380 gidrotsikloniniqabulqilishmaqsadgamuvofiq.
Loyihada 1donaishchiva 1 donazahiragajami 3 donaGS 380 markaligidrotsiklono‘rnatishgaqabulqilamiz.
|
| |
G‘alvirnitanlashvahisoblash

|
G‘alvirnitanlashvahisoblash
|
bet | 13/15 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #126089 |
Bog'liq boyitish132.4.4 G‘alvirnitanlashvahisoblash
Gidrotsiklonningqumisetkasiko‘ziningo‘lchami 2mmbo‘lgantitramag‘alvirgayuoriladi. + 2mmsinfdagimahsuloto‘zoqimibilanikkinchibosqichyanchishgaMSHSgayuboriladi.
G‘alvirlashjarayonigasetkasiyuzasi 3,16 m2 vako‘ziteshigio‘lchami 2 mmbo‘lgan 5000 V-47-15 SL titramag‘alvirinio‘rnatamiz
O‘rnatishgaqabulqilingan 2dona 5000 V-47-15 SL titramag‘alviriyanchishsexiunumdorligita’minlaydi.
2.4.5 Ikkinchibosqichyanchishuchunuskunalarnitanlashvahisoblash
Hisoblashniquyidagishartuchunolibboramiz:
βisx= 45%, βk = 80%, Q = 327t/soat
Solishtirmaishunumdorliginianiqlashformulasidayanchishsxemasinihisoblashgako‘raikkinchibosqichyanchishdasolishtirmaishunumdorligiuchunkoeffitsientkiritiladi. CHunkibirinchiboskichyanchishjaasosantezyanchiluvchvnkomponentlaryanchilibketadi, ikkinchibosqichyanchishdaesaqiyinyanchiladiganqattiqkomponentlaryanchidali.
Markaziyzavodlaboratoriyasima’lumotigamuvofiqMSHЩ-45x60 tegirmoniningsolishtirmaishlabchiqarishunumdorligi 0,82 t/m3 • soatnitashkilqiladi.
kkningqiymatinianiqlaymiz: m1va m2ningqiymatinitopamiz [K.A. Razumov. 33 jadval]:
m1 — 1,17 (dastlabkirudao‘lchami 45 % vaoxirgirudao‘lchami 80% -0,074mmsinfuchun)
m2 — 0,92 (dastlabkirudao‘lchami 80 %vaoxirgirudao‘lchami 80% -0,074mm sinfuchun)
kk = =1,25
Tegirmonnio‘rnatishuchunquyidagivariantlarniqabulqilamiz:
1) MSHS – 45 x 60
2) MSHS – 45 x 80
3) MSHS – 55 x 65
1. To‘g‘irlovchikoeffitsientlarnivategirmonningishunumdorliginihisoblaymiz:
MSHS – 45 x 60 (V=82m3)
Kk=
KD=
q=qekkkLkD=0,82x1,25x1x1=1,025 t/m3·soat
Q=
MSHS – 45 x 80 (V = 114m3)
Kk=
KD=
q=qekkkLkD=0,82x1,25x1,044x1=1,07 t/m3·soat
Q=
|
| |
Geologik hodisalar, ulardan muhofazalanish chora

Geologik hodisalar, ulardan muhofazalanish chora
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
16.05.2024
Hajmi
0,54 Mb.
#237702
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Geologik hodisalar, ulardan muhofazalanish chora
Download
0,54 Mb.
Matnni ko'rish
Ko‘chki xavfining belgilari

3.13-rasm. Ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan hududlarda ko‘chkiga xos belgilar.
Odatda bu belgilar bahor va kuz oylarida yoqqan yomg‘irlar va qorlarning
erishi natijasida paydo bo‘ladi.
Qir va adirlarning tuproq qatlamini yahshi o‘rganmay turib yerlarni
o‘zlashtirish va sug‘orish tartib-qoidalariga
rioya etmaslik hollari ham
tuproqlardagi namlikni oshib ketishiga va ko‘chkini rivojlanishiga olib keladi.
Ayniqsa, ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan hududlarda foydali qazilmalarni qazib
olish, temir va avto yo‘llar qurish, suv va gaz quvurlari yotqizish, o‘rmonzor va
butazorlarni kesib yuborish kabi texnogen o‘zgarishlar ham ko‘chki sodir bo‘lish
jarayonini tezlashtirib yuboradi.
Ko‘chki sodir bo‘lganda aholining harakati
Avvalambor, ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan
hududlarda yashaydigan
odamlar o‘z uylarini ko‘chki ostida qolish xavfi bor yoki yo‘qligini oldindan
bilishi shart. Odatda ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan yerlarga yashash yoki boshqa
maqsadlarda imoratlar qurish mumkin emas. Agar aholi yashaydigan hududda
ko‘chki xavfi mavjud bo‘lsa, bu haqda aholi
mahalliy organlar tomonidan
ogohlantiriladi va oldindan tuzilgan rejaga ko‘ra xavfsiz joylarga ko‘chiriladi.
3.14-rasm. Ko‘chki sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan hududdan aholini ko‘chirish
sxemasi.
Ko‘chki sodir bo‘lgandan so‘ng bu yerdagi elektr, suv va gaz ta’minoti
tizimlarini tekshirib, ularning sozligiga ishonch hosil qilish zarur.
Hozirga kunga kelib Respublikamizning barcha tog‘li va tog‘ oldi
viloyatlarida ko‘chkini kuzatuv davlat xizmatlari tashkil etilgan va ular xavfli
geologik
jarayonlar, shu jumladan, ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan hududlarni
tekshirish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlarini olib boradilar. Davlat kuzatuv xizmati
xodimlari hududdagi barcha xavfli
jarayonlarni aniqlaydilar, ularni bartaraf etish
chora-tadbirlarini belgilaydilar. Agar shunday xavf mavjud bo‘lsa, bu haqida
mahalliy hokimiyat organlariga ogohlantirish
xatlari orqali chiqib, aholini
ogohlantirish bo‘yicha tadbirlar belgilashga yordam beradilar.
Ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan hududlarda yashovchi fuqarolarning
majburiyatlari quyidagilardan iborat:
- ko‘chki sodir bo‘lishi mumkinligi to‘g‘risida
mahalliy xokimiyat
tomonidan qo‘yilgan javobgar shaxslarning ko‘rsatmalarini, ogohlantirish
tartiblarini qat’iy bajarish;
- ko‘chki sodir bo‘lganda uni bartaraf etishda faol qatnashish;
- ko‘chki sodir bo‘lish mumkinligidan xabar
topganda bu haqida darhol
fuqarolar yig‘iniga xabar yetkazish;
- ko‘chki sodir bo‘lgan joylardagi aholini tezda xavfsiz hududlarga
ko‘chirishda
ishtirok etish;
- xavfli hududlarga belgilar qo‘yish va boshqa ishlarda kuzatuv xizmati
xodimlariga yordamlashish.
Ko‘chkini oldini olishning bilvosita va bevosita usullari

Ko‘chkini oldini olishning bilvosita va bevosita usullari
mavjud:
Ko‘chkini oldini olishning
bilvosita usullariga
quyidagilarni kiritish mumkin:
-qiya sathlarda qurilish va u bilan bog‘liq bo‘lgan qazish ishlarini olib
bormaslik;
-yonbag‘irliklar ostida yemirilgan tog‘ jinslarini to‘planishiga yo‘l
qo‘ymaslik;
-ko‘chki xavfi mavjud bo‘lgan joylarga yaqin joylashgan yo‘llarda
temir
yo‘l poyezdlari va avtotransportlar harakatini belgilangan tezlikdan oshirmaslik;
-yonbag‘irliklarda serildiz daraxtlar turini ko‘paytirish;
-yonbag‘irliklarda sug‘orish va shudgorlash ishlarini olib borilishiga yo‘l
qo‘ymaslik.
Ko‘chki harakati va ta’sirini bartaraf etishning
bevosita
usullari
quyidagilardan iborat:
-ko‘chki harakati tezligining sekinlashtirish yoki to‘xtatishga
qaratilgan
tadbirlarni ishlab chiqish;
-suv oqimini tartibga soluvchi va boshqaruvchi qurilmalar qurish;
-daryo va suv havzalari qirg‘oqlarining yuvilib ketishini oldini oluvchi
tusiqlar qurish;
-yer osti suvlari sathini pasaytirish;
-tog‘ jinslarini surilib ketishidan saqlovchi tirgak devorlar qurish;
-ko‘chib tushishi mumkin bo‘lgan tog‘
jinslarining fizik-mexanik
hususiyatlarini sun’iy usulda yaxshilash. Ularning namligini oshib ketishiga yo‘l
qo‘ymaslik.
Ko‘chkilarning shunchalik halokatli xususiyatga ega ekanligini inobatga olib
1958 yilda O‘zbekistonda ularni maxsus kuzatadigan muhandis-geologik Davlat
kuzatuv xizmati tashkil etilgan.
Hozirgi vaqtda Davlat kuzatuv xizmati vatanimiz hududi bo‘yicha 7 ta
hududiy kuzatuv stansiyasiga va 21 ta postlarga ega.
Ularning kuzatuv
maydonlarida 8 mingdan ortiq xo‘jalik obyekti, 144 ta sog‘lomlashtirish majmuasi,
170 ta avtoyo‘l maydoni, 20 dan ortik tog‘-kon sanoati va gidrotexnika inshootlari
mavjud. Davlat kuzatuv xizmati Favqulodda vaziyatlar vazirligi xodimlari bilan
tunu-kun xizmat vazifasini ado etmoqda. Ko‘chkilarni o‘rganishdagi
birinchi
muammo ularning ro‘y berish vaqtining mavhumligidadir. Chunki ko‘chki
bexosdan rivojlanadigan xavfli geologik jarayonlar sirasiga kiradi. Ko‘chki
balosidan saqlanishning eng ishonchli usuli, bu aholini o‘z vaqtida ogoh etish va
xavfsiz joylarga ko‘chirishdir.
Buxoro davlat universiteti b. T. Jurayev

2
Mazkur metodik ko‘rsatma bakalavriatning 5110900 – Pedagogika va
psixologiya ta’lim yo’nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, unda kurs ishi,
uning mazmuni, reja tuzish va kurs ishini rasmiylashtirish, kurs ishiga xulosa yozish
tartibi ko‘rsatilgan.
Tuzuvchi:
B.T.Jurayev – pedagogika kafedrasi o’qituvchisi
Taqrizchi:
ped.f.doktori, professor Sh.Sh.Olimov
Metodik ko’rsatma Buxoro davlat universiteti o’quv-metodik Kengashining 3-son
bayonnomasi (27.10.2021) bilan nashr etishga tavsiya etilgan.
3
KIRISH
Zamonaviy ta’limda ta’lim muassasalardagi o‘qitish sifatini ta’minlashga
qaratilgan tizimli islohotlar zamirida bo‘lajak o‘qituvchilarning
kasbiy mahorati,
ularning zamonaviy ta’lim va innovatsion texnologiyalar, ilg‘or
xorijiy tajribalarni
o‘zlashtirish borasidagi zamonaviy bilim, ko‘nikma va
malakalarini rivojlantirish
dolzarb vazifalardan sanaladi. Mamlakatimizda pedagog kadrlarni tayyorlash
jarayonini modernizatsiyalash, sohadagi zamonaviy rivojlanish tendentsiyalari, ilg‘or
xorijiy tajribalar va innovatsion yondashuvlar asosida ta’lim mazmuni va o‘qitish
sifatini takomillashtirish muhimligi sababli u davlat siyosati darajasiga ko‘tarilgan.
Buxoro davlat universitetida ta’lim oluvchi 5110900 – Pedagogika va psixologiya
bakalavriat ta’lim yo’nalishi 5-6-semestrlarda “Pedagogik
va psixologik fanlarni
o’qitish metodikasi” fanidan kurs loyihasini bajarish ko’zda tutilgan. Bo‘lajak pedagog
mutaxassislarni zamon talablari asosida aqliy, axloqiy, intellektual, estetik va jismoniy
jihatdan komil inson sifatida tarbiyalash “Pedagogik va psixologik fanlarni o‘qitish
metodikasi” fanining ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Mazkur fan orqali bo‘lajak
mutaxassis o‘qituvchilar ta’lim jarayonini samarali tashkil etish, yosh avlodga yuksak
ma’naviy-axloqiy sifatlarni tarkib toptirishga doir ilmiy-nazariy,
amaliy-metodik
bilimlar, zarur ko‘nikma va malakalar hajmini, o‘qituvchi shaxsida namoyon bo‘lishi
lozim bo‘lgan umumkasbiy va shaxsiy fazilatlarni muvaffaqiyatli egallashlari kerak.
“Pedagogik va psixologik fanlarni o‘qitish metodikasi” darsligi mazmunida
mutaxassislik fanlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik, milliy va jahon ta’lim
tizimidagi
ilg‘or g‘oyalarning uyg‘unligi, ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasi, zamonaviy ilm-
fan, texnika, texnologiyalar taraqqiyotini o‘ziga aks ettirib, hozirgi zamon pedagogika
fanining so‘nggi yutuqlari hamda uzoq yillar olib borgan ilmiy kuzatish va mazkur
fanni o‘qitish tajribasiga tayanib, mazkur fanning ilmiy-metodik asoslari xususida fikr
yuritilgan.
Fond Birjalar Nima?

|
Fond Birjalar Nima?
|
Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 16,65 Kb. | | #134947 |
Bog'liq doniyor test
Fond Birjalar Nima?
a) Bank
b) Bozor
c) boshqa tarmoqqa sotish imkonini beradigan elektron tijorat birjasi turi.
d) Qimmatbaho metal bazar
ETF (Exchange-Traded Fund) Nima?
a) Elektron tijorat fonda
b) Ayrimlashtirilgan fond
c) El tijorat fonda
d) Eng taniqli fond
Fond Birlashmalari va Xususiyatlar:
a) Kapitalizatsiya va o'zlashtirilishi
b) Daromad olish
c) Chiqindilar soni
d) Ayrimlashtirilishi
Fond Birjalarining Asosiy Xususiyatlari:
a) Birinchi o'ynash bo'lsatqichli fondlar
b) Barcha fondlarga xos
c) Tashqi savdo fondlari
d) Birjaviy fondlar
Fond Birjalari Tarixi:
a) 20-asr boshlarida
b) 19-asr o'rtalarida
c) 18-asr oxirlarida
d) 21-asr boshlarida
Fond Bilan Savdo:
a) To'lovsiz
b) Shuningdek davlat tomonidan to'lanadigan
c) Barcha javoblar to'g'ri
d) Faqat valyuta
Fond Birlashmalari Turlari:
Fondlarning Baholash Usullari:
a) O'tish darajasi
b) Soatlik baholash
c) Kuponga baholash
d) Barcha javoblar to'g'ri
Fondlar va Rivojlanishchi Bozorlar:
a) Eng katta moliya bozori xususiyatlari
b) Yuqori potentsialga ega bozorlar
c) Ayrimlashtirilgan fondlar uchun xususiy tijoratlar
d) Barcha javoblar to'g'ri
Fond Birjasi Davlatlarning Ro'yxati:
a) Qirg'iziston va Turkiya
b) AQSH va Italiya
c) Xitoy va Indiya
d) Kanada va Braziliya
|
| |
Shimchalari va ularni olish biotexnologiyasi

Shimchalari va ularni olish biotexnologiyasi
Download
332,25 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
22.02.2024
Hajmi
332,25 Kb.
#160820
Download
332,25 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Shimchalari va ularni olish biotexnologiyasi
Download
332,25 Kb.
Matnni ko'rish
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari unvirsiteti television texnologiyalari fakulteti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari unvirsiteti television texnologiyalari fakulteti
|
Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 3,57 Mb. | | #240171 |
Bog'liq Dustmurodov.J
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNVIRSITETI
TELEVISION TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
Raqamli media va TV texnologiyalari
3- mustaqil ishi
Bajardi: TTS001- guruh talabasi
Dustmurodov Jahonbek
Tekshirdi: Qayumova Gulshan
Mavzu : Tabiat manzaralari mavzusida videolavha tasvirga olish va montaj qilish
CapCut - bu bepul, barchasi birida video tahrirlash vositasi. U yuqori sifatli, vizual jozibali video va grafiklarni yaratish uchun zarur bo'lgan barcha narsalar bilan to'ldirilgan.
Ilova va onlayn versiyani taklif qiluvchi CapCut barcha video ishlab chiqarish ehtiyojlarini qondiradi. Asosiy video tahrirlash, uslub va musiqadan tashqari, u asosiy kadrlar animatsiyasi, sekin harakatlanish, aqlli stabilizatsiya, bulutli saqlash va ko‘p a’zoli tahrirlash kabi ilg‘or funksiyalarni o‘z ichiga oladi – barchasi bepul
Hozir biz telefonimizdagi bir necha video suratlarni bitta video surat qilib birlashtirib chiqdik. Cap Cut bizga vidolarimizni kesishga va musiqa qo’yib ularga effect berishga yordam beradi. Har bir sekundda biz videoyimiz uchun effect berishimiz mumkin.
Bu yerda biz videomizga animatsya qushsak bo’ladi va tezligini oshirib kamaytirsak bo’ladi.
Yoki bo’lmasa stilini o’zgartirishimiz mumkin. Yoki razdilit bo’limidan ajratib olsak bo’ladi.
Bu rasmda biz videomizni har xil so’zlar bilan boyitishimiz mumkin.Masalan kanalingiz havolalarini yoki ism,joy nomlarini kiritishimiz mumkin.
Bizga Cap Cut shunchalik ko’pimkoniyat beradiku videolarimiz xuddi video kameralarda olingandek ko’rinadi.
Tik Tokdan shabloni oldik va foydalanish tugmasini bosdik va Cap Cut programmasiga avtomatik kirib bizga shablonni ko’rsatadi.
|
| |
Jarayonni amalga oshirishdan maqsad

|
Jarayonni amalga oshirishdan maqsad
|
bet | 1/4 | Sana | 18.06.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #264198 |
Neft qoldiqlarini kokslash jarayonlari. Qizdirilmaydigan kameralarda sekinlik bilan boruvchi kokslash qurilmasi texnologik tizim tavsifi
Reja:
1. Neft qoldiqlarini kokslash.
2. Kokslash jarayonlari turlari.
3. Qizdirilmaydigan kameralarda sekinlik bilan boruvchi kokslash qurilmasi ishlash printsipi.
Og’ir neft qoldiqlarini krekinglashda qattiq koks, suyuq mahsulotlar va uglevodorod gazlari hosil bo’ladi. Kokslashni bir marta yoki suyuq mahsulotni reakciya zonasiga qaytarish bilan amalga oshirilishi mumkin. Bunda chiqadigan gaz, koks va yengil distillyatlar miqdori xomashyoga ko’ra hisoblaganda ortadi.
Jarayonni amalga oshirishdan maqsad. - Neft kokslashni ishlab chiqarish, neftni qayta ishlashdagi og’ir qoldiqlardan nisbatan engil frakstiyalar olish. Uch turdagi kokslash jarayoni mavjud: apparat kubida davriy kokslash; isitilmaydigan apparatda sekinlashtirilgan kokslash; mavxum qaynash katlamida kokslash.
Jarayonni amalga oshirish uchun xom ashyo va olinadigan mahsulotlar. Jarayon uchun xom ashyo sifatida gudron, termik krekinglash jarayonida olingan og’ir gazoyl, moylar ishlab chiqarishda xosil bo’lgan asfalt va ekstraktlar. Xom ashyo sifatiga asosiy talab: kokslanish kursatkichi - 10-20 % (massa), elektrod koksi ishlab chiqarishda xom ashyo tarkibidagi oltingugurt miqdori- 1.5 % (massa) gacha.
Jarayon natijasida quyidagi mahsulotlar olinadi.
1. Neft koksi - alyuminiy eritishda qo’llaniladigan anodlar ishlab chiqarishda; elektrolitik po’lat, xlor, magniy olishda qo’llaniladigan grafitlangan elektrodlar ishlab chiqarishda, hamda ferrakotishmalar, kremniy va kalstiy karbidi ishlab chiqarishda qo’llaniladi. Kokslash tizimida olingan koks, unga kuyiladigan talablarga javob berish uchun u maxsus pechlarda toblanadi.
2. Gaz - tarkibi termik krekingda olingan gazga uxshash bo’lib, faqat olifinlar miqdori nisbatan kam.
3. Benzin - tarkibida 60 % (massa) to’yinmagan uglevodorodlar bo’lgan, kimyoviy nostabil, oktan soni 60-66 bo’lgan benzin frakstiyasi bo’lib, past navli avtomobil benzini komponenti va ikkilamchi benzinlarni chukur gidrotozalash jarayonida xom ashyo sifatida kullanilishi mumkin.
|
| |
Baholash:


Uyga vazifa

Baholash:
Uyga vazifa: test tuzish
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
12-Mavzu: Misollar yechish.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Arifmetik amallarning xossalarini misol va masala yechishda qo’llay olish
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish,o’quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: o‘rganilgan matematik tushunchalarni va qoidalarni tushuntirib bera oladi, tegishli misollar keltira oladi; ifodalarning yig‘indisi, ko‘paytmasini o‘z ichiga olgan formulalar bo‘yicha aniq va taqribiy arifmetik hisob-kitoblarni va ayniy almashtirishlarni bajara oladi.
Dars turi: olingan bilim, malaka, ko’nikmalarni rivojlantiruvchi
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
Otilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
1) 2,3a-0,7a+3,6a-1=5,2a-1
2) 0,48b+3+0,52b-3,7b=3-2,7b
3)
4)
5) 2,1m+n-3,2n+2m+1,1m-n=5,2m-3,2n
6) 5,7p-2,7q+0,3p+0,8q+1,9q-p=5p
Mustahkamlash
3(2x+1)+5(1+3x)=6x+3+5+15x=21x+8
4(2+x)-3(1+x)=8+4x-3-3x=5+x
10(n+m)-4(2m+7n)=10n+10m-8m-28n=2m-18n
11(5c+d)+3(d+c)=55c+11d+3d+3c=58c+14d
53-masala.
1) 5(3x-7)+2(1-x)=15x-35+2-2x=13x-33
2) 7(10-x)+3(2x-1)=70-7x+6x-3=67-x 67-(-0.048)=67.048
3) 2x-1+2x-30=4x-31
4) 0,01∙(2,2x-0,1)+0,1∙(x-100)=0,022x-0,001+0,1x-10=0,122x-10,001
54-masala.
1) (1/7)∙(0,14+2,1-3,5)=0,02+0,3-0,5=0,02-0,2=-0,18
2) (1/12)∙(4,8-0,24-1,2)=0,4-0,02-0,1=0,28
3)
4)
|
Baholash:


Uyga vazifa

|
Baholash:
Uyga vazifa
|
bet | 17/90 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 5,91 Mb. | | #129663 |
Bog'liq 7-sinf 2018 algebraBaholash:
Uyga vazifa: 90- misol.
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
17-Mavzu: Bir noma’lumli birinchi darajali tenglamalarni yechish.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga bir noma’lumli 1-darajali tenglamalarni yechish haqida tushuncha berish
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish. O’quvchilarni o’zaro xurmat ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: o‘rganilgan matematik tushunchalarni va qoidalarni tushuntirib bera oladi, tegishli misollar keltira oladi; chiziqli tenglamaga olib kelinadigan shakldagi tenglamalarni aniq hamda shakldagi tenglamalarni hisoblash vositalari yordamida yecha oladi
Dars turi: yangi tushuncha va bilimlarni shakllantiruvchi
Darsda foydalanilgan metodlar: an’anaviy, interfaol
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
O’tilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
90-misol.
1) 25x-1=9 25x=9+1 25x=10 x=0,4
2) 7x+8=11 7x=3 x=3/7
3) 3x-5=10-x 3x+x=10+5 4x=15 x=3,75
4) 4x+4=x+5 4x-x=5-4 3x=1 x=1/3
92-misol.
1)
2)
3)
4)
Mustahkamlash
93-misol.
1)
2)
3)
4)
|
| |
Berilgan masala sharti va uni jadval asosida tuzib olish

|
Berilgan masala sharti va uni jadval asosida tuzib olish
|
Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #121602 |
Bog'liq mikromary=uza
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
AKT sohasidagi iqtisodiyot va menejment fakulteti
Mikroiqtisodiyot fanidan
MUSTAQIL ISHI
Bajardi: MIE002-guruh talabasi
Ergasheva Nigora
Tekshirdi: Babaxanova Dildora
TOSHKENT_2023
BERILGAN MASALA SHARTI VA UNI JADVAL ASOSIDA TUZIB OLISH
5 бирлик озиқ-овқат махсулотини ишлаб чиқариш учун ўртача ўзгармас харажатлар (AFC) 2000 сўмга;
4 бирлик озиқ-овқат маҳсулотини ишлаб чиқариш учун ўртача ўзгарувчан харажатлар (AVC) 850 сўм қийматга;
6 бирлик озиқ-овқат махсулотини ишлаб чиқариш учун умумий харажатлар (ТС) 1240 сўмга кўпаяди;
5 бирлик озиқ-овқат махсулотини ишлаб чиқариш учун ўртача умумий харажатлар (АТС) 2880 сўмга тенг;
1 бирлик озиқ-овқат махсулотини ишлаб чиқариш учун ўзгарувчан харажатлар 1000 сўмни ташкил этади;
8 бирлик озиқ-овқат махсулотни ишлаб чиқариш учун умумий харажатлар (ТС) 19040 сўмга;
7 бирлик озиқ-овқат махсулот ишлаб чиқарилганда ўзгарувчан харажатлар (VC) 1535 сўмга ошади;
3 бирлик озиқ-овқат ишлаб чиқарилганда ўртача ўзгармас харажатлар ҳамда ўртача ўзгарувчан харажатлар йиғиндиси 4185 сўмни ташкил этган;
Озиқ-овқат ишлаб чиқариш 1 бирликдан 2 бирликка ошганда ўртача умумий харажат 5100 сўмга пасаяди.
TEST
1-B
2-A
3-B
4-B
5-A
6-G
7-G
8-B
9-B
10-B
|
| |
-savol bayoni. SHirin ta‟m beruvchi moddalar yoki shakar o„rnini

Uni makkajo‗xori, donlar, kartoshka kraxmalini fermentativ yoki kislotali
gidrolizlash orqali olinadi, so‗ng ajratilib tozalanadi va quritiladi.
D-fruktoza asal va mevalarning tarkibida bo‗ladi. Boshqa monosaxaridlarga
nisbatan ular oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash uchun - yaxshi eruvchanlik,
gigroskoplik, past qovushqoqlik, eritmalarining turg‗unligi, mahsulotning ta‘mi
xushbo‗yligini oshirish kabi qator xususiyatlarga ega.
Fruktoza qandolatchilik, alkogolsiz ichimliklar, yogurtlar, meva sharbatlari,
sabzavot pyuresi, pudingli aralashmalar tayyorlashda qo‗llaniladi. Fruktoza
o‗simliklarning xom ashyolarini ekstraksiyalash va saxaroza gidrolizatlarini
ekstraksiyalash orqali olinadi. Xozirgi kunda 90-95% fruktoza tutuvchi fruktozali
siroplar ishlab chiqarilmoqda.
Ba‟zi bir tabiiy va kimyoviy sintez yo„li bilan olingan moddalarni shirinligini

Tabiiy antioksidantlardan tokoferol muxim ahamiyatga ega. Baliq moyi,
qand lavlagi, bug‗doy murtagi yog‗i, qoramol moyi tokoferolga boy. Tokoferol
moy massasining 0,003-0,02% konsentratsiyasida antioksidantlash ta‘siriga ega
bo‗ladi. O‗simliklar moylarida tokoferoldan tashqari
boshqa antioksidantlar
guruxi-gossipol va sesamol ham mavjud. Gossipol chigitda, sesamol kunju
donlarida bo‗ladi.
Natural antioksidantlarga letsiitin va karotin kiradi. Ular ko‗pchilik o‗simlik
moylari, mevalar, sabzavotlar tarkibiga kiradi.
Ularni rafinadlangan paxta, soya,
palma yog‗i, kakao yog‗iga 1-5% miqdorda qo‗shiladi.
Tabiiy antioksidantlar- ziravor o‗simliklar ekstraktlari%
Garimdori, murch, lavr yaprog‗i, shivit, razmorinlarning ekstraktlari
hisoblanadi.
PIGMENTLAR VA QUYULTIRUVCHI MODDALAR

2-savol bayoni.Tabiiy bo„yoqlarni olishning biotexnologik usullari
Tabiiy bo‗yoqlar-tabiiy manbalardan ajratiladi. Ularga oziq-ovqat maxsulotlari
yoki biologik ob‘ektlarning tabiiy komponentlari kiradi.
Ular oziq-ovqat
maxsulotlari sifatida iste‘mol qilinmaydi.
Natural bo‗yoqlar-karotinoidlar, antotsianlar,
flavonoidlar, xlorofillar va
ularning mis bilan kompleksi kiradi. Ular maxsulotlarga ta‘m va xushbo‗y xid
beradi va oziqaviy qiymatini oshiradi. Ular yovvoyi va madaniy o‗simliklarning
turli qismlaridan hamda o‗simlik materiallarini qayta ilash asosida olinadi.
Biologik konsevantlari - Shimchalari va ularni olish biotexnologiyasi

foydalaniladi. Lekin antibiotiklar inson organizmiga mahsulotlar bilan ko‗p
miqdorda tushsa nojo‗ya ta‘sir etishi, oshqozon ichak
tizimidagi mikrofloraning
balansi buzilishiga olib keladi.
NAZORAT SAVOLLARI
1. Oziqa tolalar tabiatiga qanday moddalar sirasiga kiradi?
2. Oziqa tolalar qanday klassifikatsiyalanadi?
3. Oziqa tolalarning organizmdagi axamiyati nimalardan iborat?
4. Radioprotektorlarning organizdagi funksiyasi nimadan iborat?
5. Radioprotektorlar nechta sinfga bo‗linadi?
6. Enterosorbentlarqanday preparatlar?
7. Xozirgi kunda enterosorbentlarning enterosorbsiyalash davolash ta‘siri
mexanizmlari xaqida
ma‘lumot bering
8. Biosorbentlar olish uchun xom ashyo sifatida nimalardan foydalaniladi?
9. SHirin ta‘am beradigan birikmalarni nechta guruhga
ajratish mumkin
10. SHirinlashtiruvchi moddalarga qo‗yilgan talablar nimalardan iborat?
11. SHirin ta‘m beruvchi moddalarni olish usullari.
12. Qaysi o‗simliklardan shirinlashtiruvchi moddlar olinadi?
13. Oziq-ovqat mahsulotlarinining antioksidantlarining
vazifasi nimadan
iborat?
14. Antioksidantlar qanday klassifikatsiyalanadi?
15. Konservantlardan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
SHirin ta‟m beruvchi moddalarni olish usullari

SHakar o‗rnini bosadigan boshqa moddalardan steviozid diqqatga
sazovordir. Bu modda Janubiy Amerikada o‗suvchi Stevia vebaudiana
o‗simligidan ajratib olingan. Bu o‗simlik qora dengiz qirg‗oqlarida ham o‗sib,
yuqori hosil beradi. Bu o‗simlikni barglari juda shirin bo‗lib, atigi 3-4 donasi 1 l
suvni shirin qilib yuboradi.
Bu o‗simlikni o‗stirish mahrum professor
Juraqul Tursunov tomonidan
mamlakatimizning Surxandaryo viloyatida amalga oshirilgan. Endilikda bu
viloyatda steviya o‗simligining birnecha gektarlik plantatsiyasi yaratilgan.
Steviya o‗simligi bargidan shakar o‗rnini bosadigan modda ajratish esa
professor M.M.Raximov tomonidan amalga oshirilgan. Steviozidni molekulasi 3 ta
glyukoza va 1 ta ta‘amsiz aglikondan iborat. Bu moddani toza holda ajratib olish
murakkab bo‗lganligi sababli, uni oziq-ovqat sanoatida keng qo‗llash
imkoniyati
yaratilganicha yo‗q.
Boshqa tipdagi shakar o‗rnini bosaoladigan moddalrdan biri flavonol-7-
glyukoziddir. Bu modda sitrus o‗simliklarida saqlanadi. Bu birikmani uncha
murakkab bo‗lmagan modifikatsiyaga uchratilganda – shakardan ham shirin
bo‗lgan digidroxalkonlar hosil bo‗ladi. Bu birikmalar orasida e‘tiborga loyiqlari –
naringenindigidroxalkon,
neogesperedindigidroxalkon
va
gesperedindigidroxalkon-4-β-D-glyukozid hisoblanadilar. Bu birikmalarni oxirgi 2
tasi saxarozadan 300 marotaba shirinroqdir. Naringenindigidroxalkon
marotaba
saxarozadan shirinroq bo‗lsada, karoq zaharlik xususiyatiga ham egadir. AQSHda
naringenindigidroxalkon sanoat miqyosida ishlab chiqariladi.
Neogesperedindigidroxalkon-4-β-D-glyukozid
sitrus
o‗simliklari
chiqindilaridan (sokini siqib olgandan keyin qolgan chiqindilar) ajratib olinadi.
Taumatin – oqsil tabiatli birikma. Sanoatda taumatin o‗simligini mevasidan
ekstraksiya qilish orqali ajratib olinadi. Bugungacha aniq bo‗lgan shakar o‗rnini
bosaoladigan moddalarni eng shirini taumtin hisoblanadi.
Quyidagi jadvalda sanoatda ishlatiladigan birikmalarni shirinligini
ekvivalenti keltirilgan.
6-jadval
Oziq-ovqat bo„yoqlarning biotexnologik usulda olinishi

Saflor - respublikamizda o‗sadigan bir yoki ikki yillik o‗tsimon bo‗yovchi
saflor gullaridan olinadigan bo‗yoq.
Krotsin - za‘faronning bo‗yovchi moddasi bo‗lib yuqori rang berish
qobiliyatiga ega, ko‗pincha ziravor sifatida qo‗llaniladi.
Karotinoidli bo„yovchi moddalar o‗simliklarning to‗qimalarida keng
tarqalgan va ko‗pchilik oziq-ovqat mahsulotlarining rangi ularda shu moddaning
mavjudligi bilan belgilanadi. Bu bo‗yovchi moddalar yordamida oziq-ovqat
mahsulotlarining tabiiy rangini kuchaytirish mumkin.
Xlorofill - yashil rangdagi qimmatli oziqaviy bo‗yoq bo‗lib,
turli
mahsulotlarni va ichimliklarni bo‗yash uchun ishlatiladi. U o‗simliklar-ning
barglaridan va suv o‗tlaridan olinadi.
Sintetik bo‗yoqlar. Bizning mamlakatimizda oziqaviy bo‗yoq sifatida
indigokarmin va tartrazindan foydalanishga ruxsat etilgan.
Indigokarmin - ko‗k rangli bo‗yoq bo‗lib, indigosulfokislotasining ik-ki
natriyli to‗zidaniborat. Bo‗yoq
suvda yaxshi erib, toza, ko‗k rangli erit-ma hosil
qiladi.
Tartrazin - sariq rangli bo‗yoq. Bo‗yoq suvda yaxshi eriydi,
spirtda kam,
yog‗da erimaydi. Yaxshi yorug‗likka va haroratga bardoshliligi bilan farqlanadi,
lekin barcha sintetik bo‗yoqlar ichida kuchli gigroskopik modda hisoblanadi.
SHuning uchun uni saqlashda namlik ta‘siridan himoyalash kerak.
Barcha rang beruvchi moddalar qadoqlangan holda toza, quruq,
yaxshi
shamollatiladigan, havo harorati 20 °C dan, nisbiy namligi 75% yuqori bo‗lmagan
sharoitda saqlanadi.
-savol bayoni. Emulgatorlar va stabilizatorlar

4-savol bayoni. Emulgatorlar va stabilizatorlar. Emulgator oziq-ovqat
maxsulotlaridagi buikki yoki undan ortiq bir-biriga aralashmaydigan moddalarning
bir jinsli dispersini xosil qilish va saqlanish imkoniyatini ta‘minolovchi
moddalardir. Oziq-ovqat sanoatida bunday moddalar sifatida fosfolipidlardan
foydalaniladi. Xozirgi kunda Blakeslea trispora zamburug‗i biomassasidan atseton
va etanol yordamida uch bosqichli ekstraksiyalash usuli
yordamida fosfolipidlar
ajratish yo‗lga qo‗yilgan. Texnologiyaga asosan Blakeslea trisporaning 100 kgdan
8,2 kg fosfolipid olish mumkin. Sanoatda oziq-ovqat soxasida ishlatish uchun
enzimatik va kimyoviy modifikatsiyalash natijasida fosfolipidlarning xosilalarining
turli xillarini olish mumkin.
Stabilizatorlardan mikroorganimlar
yordamida polimiksan, dekstran va
boshqa polisaxaridlarni olish mumkin.
Polimiksan- Bacillus polymyxa shtammidan olinadigan ekzopolisaxariddir.
Tarkibi glyukoza (36%),mannoza (36%),galaktoza (7%)
va glyukuron kislotasi
(21%) dan tashkil topgan, molekulyar og‗irligi 1-10MDa.
Polimiksinlar kleykovinasisi past undan non tayyorlashda yuqori samarali
sifatini
oshiruvchi hisoblanib, natijada nonning xajmi, g‗ovakligi
va elastikligi
oshadi. Polimiksinni qo‗shishning optimal me‘yori unning 0,4% miqdoridadir.
Polimiksindan qovoq sharbatini stabillashda ham foydalaniladi. Dekstran
Leuconostoc mesenteroides dan olinadi va xozirgi
kunda qandolat maxsulotlari,
muzqaymoq ishlab chiqarishda stabilizator sifatida foydalaniladi.
-savol bayoni. Radioprotektorlar

moddalari, o‗simlik maxsulotlaridir misol bo‗la oladi. O‗simlik materiallaridan
enterosorbentlarni olishning kimyoviy va biologik usullari mavjud.Eng ko‗p
tarqalgan enterosorbent bu lignindir. Gidrolizlangan
lignindan tibbiyot uchun
―polifepan‖ (polimer va fenilpropan) enterosorbenti ishlab chiqariladi.Bu preparat
yuqori sifatli detoksikatsion modda hisoblanadi, u nafaqat oshqozon ichak
infeksiyalariga qarshi ko‗rashda , shuningdek turli patologik xolatni yuzaga
keltiruvchi intoksikatsiyani davolashda ham foydalaniladi.
Biosorbentlar-olish
uchun xom ashyo sifatida xitin,xitozan va mikrob
biomassasidan
foydalaniladi.
Mikroorganizmlar
hujayrasi
sorbsiyalovchi
preparatlar olishda asos sifatida bir qator ustunlikga ega:
-ishlab chiqarish chiqindilarini utilizatsiya qilishga imkon beradi;
-agar u yoki bu ishlab chiqarishning chiqindisi bo‗lsa nisbatan arzon narxga ega;
-turlitabiatga ega bo‗lgan kimyoviy birikmalarning keng spektriga nisbatan
texnologik etarli sorbsiyalash hususiyatiga ega;
-Optimallash jarayonini standart tarzda o‗tkazish
uchun ularning qatnashishi
xarakterli bo‗lishi mumkin.
Rossiya olimlari tomonidan etanol va sut zardobida o‗stirilgan Pichia
membranaefaciens va Kluyveromyces fragilis achitqi zamburug‗lari hujayra
devorlari asosida biosorbentlar ishlab chiqarish texnologiyasi yaratilgan.
Biosorbent sharbat va vino materiallardan uchuvchan fenolli birikmalar va
og‗ir
metallar, zaxarli moddalarni bog‗lab olish hususiyatiga ega.
-savol bayoni. Konservantlar

sekinlashtirish, mahsulotlarning organoleptik xususiyatiga ta‘siri yo‗qligi,
ishlab
chiqarish tannarxining arzon bo‗lishi.
-konservantlar fiziologik xavfli bo‗lmasligi, ko‗nikish hosil qilmasligi, oziq-
ovqat mahsulotlarining turli komponentlari bilan reaksiyaga kirishmasligi,
texnologik jarayonda ekologik va texnologik muammolar yaratmasligi,
mikrobiologik jarayonlarga ta‘sir etmasligi kerak. Barcha konservantlar ikkita
guruhga bo‗linadi:
1.
Kimyoviy konservantlar: sorbin kislota, sulfat kislota,oltingugur ikki
oksidi, propion kislota,sirka kislota, chumoli kislota.
2. Biologik konservantlar: nizin, nitamitsin, sut
kislota va propion kislota
metobolizm maxsulotlari, sirka kislota.
Kimyoviy konservantlar inson va hayvonlar organizmiga nojo‗ya ta‘sir
ko‗rsatishi mumkin bo‗lganligi uchun, uni mahsulotlarga iste‘molchiga zarar
ko‗rsatmaydigan miqdorda qo‗shiladi.
Iste‘mol mahsulotlari ishlab chiqarish sanoatida kimyoviy konservantlar
isitish, suzlatish,
quritish, nurlantirish bilan birgalika qo‗llaniladi. Konsevantlar
mikroorganizmlar hujayrasiga tormozlovchi ta‘sir ko‗rsatadi, natijada xujayralar
nobud bo‗ladi. Kimyoviy konservantlarni kamchiligi shundaki, ularning ta‘siridan
oziq-ovqat maxsulotlarining ta‘mi o‗zgaradi va oziqaviy qiymati pasayadi.
Ba‘zilari esa sifatsiz maxsulotlarning kamchiligini yashiradi, masalan, chumoli
kislotasi sifatsiz go‗sht maxsulotlarini niqoblaydi.
SHuning uchun bunday
konservantlar ko‗pchilik mamlakatlarda qo‗llanilmaydi.
Talabalarni baholash

|
Talabalarni baholash
|
Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 15,36 Kb. | | #231157 |
Bog'liq 1710422063 (2)
Talabalarni baholash
Talabalar bilimini baholash semestr va yakuniy nazorat davomida o'quv materiallarini o'zlashtirish ko'rsatkichi (sinovlar, topshiriqlar va yozma ishlar natijalari) asosida amalga oshiriladi.
TA’limda raqamli texnologiyalar kursiga kirish paytida talabalar 100 balli tizim bo'yicha baholanadi. Shulardan 50% joriy va oraliq natija uchun, 50% yakuniy test uchun. Umumiy joriy va oraliq balli 30 dan past bo'lgan talabalar yakuniy nazorat imtihoniga qo'yilmaydi. Yakuniy nazoratda 30 va undan ortiq ball to'plagan talaba intizomni o'zlashtirgan hisoblanadi.
Topshiriq 5
Viktorinalar uchun mobil xizmatlar bilan ishlash. Viktorinalar yaratish va internetda taqdim etish.
// Topshiriqni bajarishda berrilgan vazifalarni to‘g‘ri anglab bajarish kerak bo‘ladi. Viktorinalar yaratish uchun Mustaqil ish mavzusi olinadi va qilingan ishlar xisobot shaklida word variantda yuklanadi. Ishlab chiqilgan resurs amaliyot o`qituvchiga topshiriladi.
Ta’lim jarayonida portfolio ishlab chiqish texnologiyalari.
// Topshiriqni bajarishda berrilgan vazifalarni to‘g‘ri anglab bajarish kerak bo‘ladi. Har bir talaba o`zining portfoliosini yaratadi.
Topshiriqni topshirish tartibi
Ism, familya, guruh raqami, topshiriq nomeri, bajarilish muddati yoziladi.
Berilgan har bir vazifalar xisobot tartibida bajarib PDF ko‘rinishida tizimga yuklanadi.
Maksimal ball 5.
|
| |
Alif saytlar va ilovalar uchun komissiyasiz onlayn to‘lovlarni ishga tushirdi

|
Alif saytlar va ilovalar uchun komissiyasiz onlayn to‘lovlarni ishga tushirdi
|
bet | 3/3 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 80,5 Kb. | | #145231 |
Bog'liq Alijonova D lab 13 (1)Alif saytlar va ilovalar uchun komissiyasiz onlayn to‘lovlarni ishga tushirdi
Alif Pay birinchi uch oylikda foizsiz 1 mlrd so‘mgacha ekvayring hizmatini yo‘lga qo‘ydi. Bu xizmat tadbirkorlarga qulaylik yaratib, ilovani yuklab olish majburiyatisiz to‘lovni amalga oshirish imkoniyatini beradi.
Alif kompaniyasi dastlabki uch oyda 1 mlrd so‘mlik aylanmaga komissiyasiz ekvayringni yo‘lga qo‘ydi. Ushbu davrdan so‘ng komissiya 1% ni tashkil qiladi. Kompaniya shu tarzda O‘zbekistonda elektron tijorat va kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash niyatida.
Yechim xizmatlar ko‘rsatuvchi yoki savdo qiluvchi ko‘pgina saytlar va mobil ilovalar uchun mos keladi:
-onlayn-do‘konlar;
-marketpleyslar;
-professional xizmatlar;
-obuna xizmatlari;
-ta’lim loyihalari.
Xaridorlar saytda “To‘lash” tugmasini bosishganida ular avtomatik ravishda karta ma’lumotlarini kiritish sahifasiga o‘tishadi. Pul mablag‘lari muvaffaqiyatli yechib olingandan so‘ng, pul bir ish kuni ichida mijozning hisob raqamiga o‘tkaziladi.
Xulosa
Xulosa o’rnida shuni aytib o’tishim mumkinki, hayotimizda innovatsion texnologiyalar tobora rivojlanib borishi natijasida internet magazinlar paydo bo’lib savdo imkoniyatlarimiz ham kengaydi. Rivojlangan mamlakatlarda internet magazinlar hozirgi kunda keng rivojlangan va aholi ham internet magazinlardan kundalik hayotlarida keng foydalanmoqda. Haqiqatan ham internet magazinlar bizlarga juda ko’plab qulayliklar yaratadi va hayotimizni yengillashtirishga xizmat qiladi.
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi tatu qarshi filiali tt fakulteti ri 11-21 guruh talabasining “biznes jarayonlarini boshqarish” fanidan 1-amaliy ishi

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi tatu qarshi filiali tt fakulteti ri 11-21 guruh talabasining “biznes jarayonlarini boshqarish” fanidan 1-amaliy ishi
|
bet | 1/6 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 5,08 Mb. | | #274562 |
Bog'liq xalqaro iqtisodiyot 1-mustaqil ish SN MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TATU QARSHI FILIALI TT FAKULTETI RI-11-21 GURUH TALABASINING “XALQARO IQTISODIYOT” FANIDAN 1-MUSTAQIL ISHI TOPSHIRDI: SAITDINOV N QABUL QILDI: UBAYDULLAYEV G` Mavzu:Xalqaro mehnat taqsimotining asosiy jihatlari va xususiyatlari, turlari va tasnifi o‘rganish va xalqaro savdo ko‘rsatkichlari asosida Turkiya davlatini tahlil qilish
REJA:
Xalqaro mehnat taqsimotining asosiy jihatlari.
Xalqaro mehnat taqsimotining xususiyatlari.
Xalqaro mehnat taqsimotining turlari va tasnifi.
Xalqaro savdo ko`rsatgichlari asosida Turkiya davlati.
XULOSA.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
Xalqaro mehnat taqsimoti (XMT) – bu turli mamlakatlar o‘rtasidagi mehnat, ishlab chiqarish jarayonlari va iqtisodiy faoliyatning ixtisoslashuvini ifodalovchi jarayon. Xalqaro miqyosda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish jarayonlarida turli mamlakatlar qatnashadi va har bir mamlakat o‘ziga xos ustunliklarga ega bo‘lgan sohalarda ixtisoslashadi. XMTning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat - Xalqaro mehnat taqsimoti (XMT) – bu turli mamlakatlar o‘rtasidagi mehnat, ishlab chiqarish jarayonlari va iqtisodiy faoliyatning ixtisoslashuvini ifodalovchi jarayon. Xalqaro miqyosda tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish jarayonlarida turli mamlakatlar qatnashadi va har bir mamlakat o‘ziga xos ustunliklarga ega bo‘lgan sohalarda ixtisoslashadi. XMTning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat
Ixtisoslashuv: Har bir mamlakat o‘zining tabiiy resurslari, mehnat kuchi, texnologik darajasi va boshqa omillarga ko‘ra ma’lum bir sohada ixtisoslashadi. Masalan, ayrim davlatlar qishloq xo‘jaligida, boshqalari sanoatda yoki yuqori texnologiyali xizmatlar sohasida ustun bo‘lishi mumkin.
Resurslar va imkoniyatlar taqsimoti: Xalqaro mehnat taqsimoti resurslarni samarali taqsimlash imkonini beradi. Mamlakatlar tabiiy resurslar, mehnat, kapital va texnologiyalarni o‘z ehtiyojlari va imkoniyatlariga muvofiq foydalanishga harakat qiladi. Bu resurslarning global darajada samarali ishlatilishini ta’minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi tatu qarshi filiali tt fakulteti ri 11-21 guruh talabasining “biznes jarayonlarini boshqarish” fanidan 1-amaliy ishi
|