nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ta’lim jarayoning mohiyati - Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi....

|
Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi. Pedagogika yunoncha paidagogike bo’lib, paida – «bola» va gogike «yetaklayman»
|
bet | 7/17 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 39,77 Kb. | | #249306 |
Bog'liq Umumiy pedogogika fani7.Ta’lim jarayoning mohiyati.
Ta’lim jarayonining mazmun – mohiyati.
Ta’lim berish g‘oyatda murakkab va mas’uliyatli ish, buning dalili sifatida shuni aytish mumkinki, pedagogning ta’lim jarayonidagi rahbarlik rolini ta’minlashga urinish va harakatlarini saqlashga intilishi o‘rtasidagi ta’limga xos dialektik ziddiyat aslida yuksalishning manbaidir.
Ta’lim maqsad, mazmun, o‘qituvchining shaxsi, talabalardagi dastlabki bilimlarning xarakteri, o‘qitishning moddiy – texnik bazasi va boshqa omillar bilan belgiladani. Bunda o‘qituvchi talabalar ishining borishini kuzatish va ular erishgan natijalarni baholash asosida o‘zining ko‘rsatmalari, yo‘naltiruvchi savollari, tegishli tushuntirishlari va hakozalar bilan ularning o‘quv faoliyati jarayoniga tuzatishlar kiritadi. Shunga ko‘ra ta’lim birinchidan, o‘qitish, ikkinchidan, o‘qitishni, ya’ni o‘qishni va shu bilan birga uni nazorat qilish hamda tuzatish tadbirlarini o‘z ichiga oladi.
“Ta’lim ma’lum qonuniyatlarga bo‘ysinadi va umumfalsafiy metodologiyaga muvofiq bu qonunlar ta’lim jarayoni bilan ancha kengroq ijtimoiy jarayonlar o‘rtasidagi umumiy, muhim zarur, barqaror aloqalardan, shuningdek, ta’limning alohida komponentlari, ya’ni uning maqsadi, mazmuni, shakli, usullari va uslublari o‘rtasidagi ichki bog‘lanishlardan iborat. Aniqlangan didaktik qonuniyatlardan qator asosiy talablar kelib chiqadi, ularga rioya qilish o‘qituvchining sifatli va samarali amalga oshiruvini ta’minlaydi. Ta’lim jarayoni – yagona dinamik tizim sifatida.
Ta’lim jarayoni o‘zaro bog‘liq bo‘lgan tashkil etuvchilar (ko‘rsatkichlar) – ning o‘zaro uzviy bog‘liqligi asosida tuzilgan yagona dinamik tizimni tashkil etadi. Dinamik tizim deyishiga sabab, ta’limni va ta’lim jarayonini tashkil etuvchilari jamiyat taraqqiyotiga mos holda muntazam rivojlanishda bo‘lib, takomillashtirilib boriladi.
Bunda tashkil etuvchilar quyidagilardir: maqsad; mazmun; shakl, usul; uslub; o‘qituvchi shaxsi; talabalardagi dastlabki bilim; o‘qitishning moddiy – texnik bazasi va shu kabilar. Bu ta’lim jarayonlarini bir butunlikda, ya’ni yagona yaxlit dinamik tizim sifatida qarash lozimligini taqozo etadi va bunday qarash ta’lim jarayonini boshqarish va boshqarishning optimal variantini topishga ham imkoniyat yaratadi.
Qayd etilgan ta’lim jarayonini tizim ko‘rinishida quyidagicha ifodalash mumkin
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi. Pedagogika yunoncha paidagogike bo’lib, paida – «bola» va gogike «yetaklayman»
|
GOOGLE CLASSROOMDA KURS YARATISH

|
GOOGLE CLASSROOMDA KURS YARATISH
|
bet | 5/12 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 3,4 Mb. | | #99046 |
Bog'liq Google Classroom (1)
Google Classroomda kurs yaratish uchun dastlab, brauzer orqali akkauntga kirish kerak bo’ladi. Brauzerning manzil qatoriga classroom.google.com manzilini yozgandan so’ng tizim sizdan akkauntga kirishni so’raydi:
Akkaunt tanlangandan so’ng, Classroom sahifasi ochiladi. Agar foydalanuvchi hali hech qanday kurs yaratmagan bo’lsa, quyidagi oyna hosil bo’ladi:
Agar kurs yaratuvchi brauzerda akkauntidan chiqmagan bo’lsa, u holda
brauzer oynasining o’ng yuqori qismidagi belgisini bosish orqali ham ishga
tushirish mumkin. Hosil bo’lgan ikonkalar menyusidan Classroom ikonkasi ustiga bosib, classroom.google.com sahifasiga o’tiladi.
Oynaning o’ng yuqori qismidagi “+” belgisi bosilib, “Создать курс”
buyrug’i tanlanadi.
Berilgan shartlarga rozi bo’lib, “Продолжить” tugmasi bosiladi.
Ekranda paydo bo’lgan “Создать курс” oynasida Kurs nomi kiritilib, tegishli qatorlar to’ldiriladi va “Создaть” tugmasi bosiladi.
Yaratilgan kurs virtual auditoriyada ochiladi.
Har bir kurs avtomatik ravishda kod oladi, unga ko’ra, talabalar keyinchalik o’zlarining "virtual auditoriyalarini" topishlari mumkin bo’ladi. Kirish Google Classroomning mobil ilovasida ham Android va iOS uchun mavjud.
Kurs yaratulgandan so’ng unga o’quvchilarni biriktirish uchun
“Ползователи” bo’limiga o’tib, “Учащиеся” qatoridagi belgisi bosiladi.
Hosil bo’lgan oynaning tegishli qatoriga qatnashuvchilarning e-mail adreslari yoziladi va kurs kodi ularning elektron pochatalariga yuboriladi.
Shunday qilib, siz Google Classroomda o’z kursingizga ega bo’ldingiz va u bilan ishlashni boshlashingiz mumkin.
|
| |
-chizma. Taqdimot materiallarini tayyorlash bosqichlari

3.3-chizma. Taqdimot materiallarini tayyorlash bosqichlari
Yuqoridagi chizmadan ko‘rinib turibdiki, taqdimot materiallarini tayyorlashning birinchi bosqichi tayyorlanadigan material bo‘yicha g‘oyaning shakllanishidir. YA’ni material kimlar uchun mo‘ljallangan va qanday ko‘rinishda bo‘lishi to‘g‘risida yaratuvchida bir necha g‘oyalar shakllanadi. Ikkinchi bosqichda material bo‘yicha kerakli ma’lumot yig‘iladi. Ushbu ma’lumotlar mavzuga taalluqli va aniq maqsadga qaratilgan bo‘lishi lozim. Aks holda keraksiz va foydasiz ma’lumotlar yig‘ilishiga hamda vaqtning behuda sarflanishishga olib keladi. Uchinchi bosqich-reja tuzish bosqichi hisoblanib, unda materiallar saralanib olinadi va mantiqiy ketma-ketlikda joylashtirish rejalashtiriladi. To‘rtinchi bosqichda saralab olingan materiallar ichidan slaydga beriladigan matn tanlab olinadi. Slaydlardagi matnlar juda ko‘p bo‘lishi maqsadga muvofiq emas. Matnlar qisqartirilgan ko‘rinishda tanlab olinadi. Bir slayddagi matnlar 7-8 qatordan oshmasligi lozim. Ta’lim beruvchi dars jarayonida qisqartirilgan matnlarni og‘zaki to‘ldirilgan holda tushuntirib beradi. Dizayn tanlash bosqichida matnning shrifti, matnga qo‘shimcha rasm, chizma, grafika va ranglar tanlab olinadi. Shundan so‘ng, ya’ni oltinchi bosqichda barcha tanlab olingan materiallarga animatsiya qo‘yiladi. Animatsiyada matn va tasvirlarni harakatlantirish, unga ovoz berish imkoniyatlari mavjud. Animatsiyadan foydalanish materialni yanada jonliroq va qiziqarli bo‘lishiga olib keladi. Bu esa o‘z navbatida ta’lim oluvchiga berilgan materialning uzoq vaqt xotirasida saqlanib qolishiga va ularning motivatsiyasining oshishiga beradi. Asosiy qulayligi shundaki, taqdim etiladigan materiallarni kompyuterda ta’lim beruvchi o‘zi tayyorlashi mumkin yoki professional darajada tayyorlangan elektron darsliklardan foydalanish mumkin. O‘quv materiallari turli kompyuter dasturlarida, Word, Excel, RowerPoint, CorelDraw dasturlarida tayyorlanishi mumkin. Videoproyektordan foydalanishdan oldin uning bexato ishlashini tekshirish lozim. Taqdimot davomida ekranga emas, balki ta’lim oluvchilarga qarab nutq tezligiga e’tibor bergan holda gapirish kerak. Ta’lim oluvchilar bilan doim «ko‘z aloqasi»ni saqlab turish va barcha ta’lim oluvchilarga qarab gapirish lozim.
|
Oson sozlamalar - Buxoro davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi

|
Buxoro davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
bet | 4/12 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 3,4 Mb. | | #99046 |
Bog'liq Google Classroom (1)Oson sozlamalar. O’qituvchilar kurslar tashkil qilishi, talabalar va boshqa o’qituvchilarni kurslarga taklif qilishi mumkin. Kurs davomida topshiriqlar, e’lonlar va savollarni joylashtirish juda qulay.
Qulaylik. Talabalar topshiriqlarni lentada, kalendarda yoki “Topshriqlar ro’yxat”da ko’rishlari mumkin. Barcha materiallar avtomatik ravishda Google Drivedagi papkalarga joylashadi.
Samarali aloqa. Google Classda o’qituvchilar topshiriqlarni yuklashi, e’lonlar yuborishi va muhokamaga qo’yishi mumkin. Shu o’rinda, ishtirokchilar ham o’zaro ma’lumot almashishi, kurs lentasida izohlar qo’yishi va elektron pochta orqali muloqot qilishi mumkin. Taqdim etilgan ishlar haqida ma’lumotlar doimiy ravishda yangilanib boriladi, bu o’qituvchilarga topshiriqlarni tezda tekshirish, baholarni belgilash va sharhlar qo’shish imkonini beradi.
Ommapob servislar bilan integratsiya. Google Classroom Google Docs, Calendar, Gmail, Drive va Formalar bilan ishlash mumkin.
Ochiqlik va xavfsizlik. Classroom bepul xizmatdir. Unda reklama mavjud emas va talabalar uchun materiallar va ma’lumotlar marketing maqsadlarida ishlatilmaydi.
GOOGLEDA AKKAUNT OCHISH Google Classroomda ishni tashkil qilish uchun sizda Googleda akkaunt bo’lishi kerak.
Gmail.com saytiga o’tib, “Создать аккаунт” tugmasi bosiladi. So’ng “Для себя” tugmasi tanlanadi.
Ism-familiyangizni kiriting:
Pochtangizga yangi ism kiriting.
8 belgidan kam bo’lmagan parol kiritib, keyingi qatorga yana shu parolni kiriting va “Далее” tugmasini bosing. Ahamiyat bering, “Подтвердить” qatoriga parolni ikkinchi marta doim klaviaturada kiriting. Zinhor “копировать”- “вставить” amalini bajarmang! Bu jarayon parolni to’g’ri terilganligini tekshirish
uchun bajariladi. Agar parol ikkinchi marta noto’g’ri terilsa, bu haqda tizim sizga ma’lumot beradi.
Telefon raqamingizni kiriting:
Telefon raqamingizni kiritayotganingizda, operator kodini va raqamni o’zini kiriting. Masalan: 90 1234567
Telefon raqamingizga kelgan 6 ta raqamdan iborat G-****** kod belgilangan qatorga kiritiladi va “Подтвердить” ugmasi bosiladi.
Navbatdagi bosqichda tug’ilganlik haqidagi ma’lumotlar kiritilib, “Далее”
tugmasi bosiladi:
Chiqib kelgan oynachani pastga tushirib “Принимаю” degan tugma bosiladi:
Pochta yaratildi, endi ishlashni boshlashingiz mumkin!
|
| |
Buxoro davlat universiteti

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA TA’LIM
VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika-matematika fakulteti
“Axborot texnologiyalari” kafedrasi
Bozorov Sunatillo Shobiddin o’g’lining
LMS Moodle tizimida“Matematik modellashtirish” fanini elektron kursini yaratish mavzusida
5111018- “Kasb ta’limi: Informatika va axborot texnologiyalari” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoyaga ruxsat Ilmiy rahbar ___ I.O.Jalolov
berildi” «___» ______________2017 y.
Kafedra mudiri Taqrizchi_________________
______dots.T.B.Boltayev «___» ______________2017 y.
«___» ______________2017 y.
«Himoya qilishga ruxsat berildi»
Fakutet dekani prof.Sh.M.Mirzayev
«___» ______________2017 y.
Buxoro-2017
|
Bosh harflarni yozish uchun "Shift" klavishasini bosishni unutmang

|
Bosh harflarni yozish uchun "Shift" klavishasini bosishni unutmang
|
bet | 9/67 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #133346 |
Bog'liq AXBOROTBosh harflarni yozish uchun "Shift" klavishasini bosishni unutmang.
Ba`zan matnning biror qismini faqat bosh xarflarda yozishga to'g'ri keladi. Bunday holda odatda "Caps Lock" klavishasidan foydalaniladi. Bu klavisha bosilganda klaviaturaning o'ng yuqori qismida "Caps Lock" indikatori yonadi va klaviatura yuqori registr holatiga o'tadi. "Caps Lock" klavishasi qaytadan bosilsa "Caps Lock" indikatori o'chadi va klaviatura quyi registr holiga qaytadi.
Faqat bosh harflarni yozish kerak bo'lganda Caps Lock klavishasini bosing.
Hosil qilingan matnni diskda saqlab qo'yish lozim. Buning uchun matnni oxirgacha yozib bo'lishni kutish shart emas. Odatda matn kiritilishi boshlanishi bilan uni diskda saqlab, matn yozib bo'linguncha vaqt vaqti bilan saqlab turish maqsadga muvofiq. Chunki turli sabablarga ko'ra kompyuter o'chib qolishi mumkin. Bu holda diskda matnning oxirgi marta saqlangan qismi qoladi.
Matnni saqlash uchun, agar u birinchi marta saqlanayotgan bo'lsa, fayl menyusidan ".. kabi saqlash" ("сохранить как .." buyrug'i tanlanadi. Ekranda "..kabi saqlash" muloqat oynasi hosil bo'ladi. Kerakli katalog ("папка") tanlanib, fayl nomi yoziladi va "saqlash" ("сoхранить") tugmasi bosiladi. Navbatdagi saqlashda fayl menyusidagi "saqlash" buyrug'ini tanlash yoki standart uskunalar panelidagi - "saqlash" tugmasini bosish kifoya.
Yozayotgan matnni vaqti-vaqti bilan saqlab qoyish esingizdan chiqmasin.
4. Xujjatlarni tahrir qilish
Matn yozilganda dastlab u xatoliklardan holi bo'lmaydi. Xatto yozuv mashinkasida ishlash bo'yicha katta tajribaga ega kotibalar ham matn terishda hatolikka yo'l qo'yadilar. Kitob yozish yoki dastur tuzishda esa ish jarayonida tez-tez fikr o'zgarib turadi. Bu holda umuman bexato yozilgan matnga ham tuzatishlar kiritiladi.
Qo'lda yoki yozuv mashinkasida yozilgan matnga tuzatish kiritish mushkul, aksariyat hollarda buning imkoniyati ham bo'lmaydi. Matn muharrirlari va matn protsessorlari esa matinlarga ihtiyoriy tuzatishlar kiritish imkoniyatini beradi. Matnli hujjatga tuzatishlar kiritish matnni tahrir qilish deyiladi.
Matnni tahrirlashda eng ko'p bajariladigan ish - bu ortiqcha belgini o'chirish yoki tushib qolgan belgini oraga joylashtirish.
Ortiqcha belgini bir necha usul bilan o'chirish mumkin. Mazkur jarayonni bosqichma bosqich ko'rib chiqamiz.
|
| |
Мавзу: Айланма фондлардан фойдаланиш муаммолари ва уни такомиллаштириш

Мавзу: Айланма фондлардан фойдаланиш муаммолари ва уни такомиллаштириш
Download
1,26 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/27
Sana
09.01.2024
Hajmi
1,26 Mb.
#133135
Download
1,26 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Мавзу: Айланма фондлардан фойдаланиш муаммолари ва уни такомиллаштириш
Download
1,26 Mb.
Matnni ko'rish
r = i - Amaliy mashgulotlat 1-mavzu (Neytral aralashmalarda zaryad tashuvchilarni rezonans sochilishi) seminar mashg‘ulotning...

|
Amaliy mashgulotlat 1-mavzu (Neytral aralashmalarda zaryad tashuvchilarni rezonans sochilishi) seminar mashg‘ulotning texnologik kartasi
|
bet | 5/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #158962 |
Bog'liq 11066 амалийr = i x + j y + k z
5 - rasm
|
Bu erda i , j , k -koordinata ortlaridir. Bundan tashkari kutb, silindrik koordinatalar sistemasidan xam foydalanish mumkin. Masalan: kutb koordinatalar sistemasida MN ning radius vektorini r, yunalishini θ, φ burchaklar bilan ifodalanadi. Atom tekislik vaziyatini ifodalovchi r, θ, φ lar kutb koordinatalari sistemasi deyiladi. Bu sistemadan Dekart koordinatasi sistemasiga utish kuyidagicha buladi.
z = r sinθ • cosφ
x = r sinθ • sinφ
y = r cosθ
|
Dekart koordinata sistemasida kutb koordinata sistemasiga utish kuyidagicha.
Aqliy xujum savollari
1. (110), (101), (011) atom tekisliklarni tasvirlang.
2. (132) va (122) tekisliklar orasidagi masofani aniqlang.
3. Panjara doimiysi qanday topiladi?
4. Brave panjarasi qanday panjara?
5. Sferik koordinatalarni yozib bering?
6. Qanday mahsus koordinata sistemalarini bilasiz?
7. vektorlarning mohiyati nimada?
8. tenglamani izohlab bering?
9. formulani ma’nosini tushuntirib bering?
10. Olmosning strukturasi qanday turga mos keladi, grafitniki?
4-ilova
Kristall jismlarga doir sxemani to‘ldiring
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ball)
1-savol
|
2-savol
|
3-savol
|
4-savol
|
Ballar yig‘indisi
|
(1.25)
|
(1.25)
|
(1.25)
|
(1.25)
|
(5.0)
|
|
|
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashgulotlat 1-mavzu (Neytral aralashmalarda zaryad tashuvchilarni rezonans sochilishi) seminar mashg‘ulotning texnologik kartasi
|
Chizmada kesik konusning o‘q - O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish

|
O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish
|
bet | 67/67 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #133346 |
Bog'liq AXBOROTYechilishi:
Chizmada kesik konusning o‘q kesimi tasvirlangan. Yasovchilari zidan o‘tadi. Kesimdagi doira radiusi R desak, shartdan
πr2 = 4π R =2,
ekanligi kelib chiqadi. Ma’lumki AD
konus yasovchisi, ikkinchi tomondan
trapetsiyaga ichki chizilgan aylana shartiga
ko‘ra
AD = = 2R =4
Javob: 4.
8 – masala. Konusning o‘q kesimi teng tomonli uchburchakdan, silindrniki esa kvadratdan iborat. Agar ularning to‘la sirtlari tengdosh bo‘lsa, hajmlarning nisbatini toping.
Yechilishi:
Masala shartiga ko‘ra St.sirt.k = St.sirt.s. konus asosining radiusini r, silindr asosi radiusini R desak, u holda konus balandligi Nk =R , silindr balandligi Н = 2 R.
St.sirt.k = πr2 + πr ·2r = 3π r2,
St.sirt.s = 2πR2 + 2πR ·2R =6πR2.
Shartga ko‘ra
3π r2 = 6πR2 r = R (1)
Ularning hajmlari mos ravishda
Vk= πr2 · Nk = πr3 ,
Vs= πR2 · Ns =2πR3 .
Bu yerda (1)ni e’tiborga olsak, ;
Javob: .
9 – masala. muntazam oltiburchakli piramidaning apofemasi 5 ga, uning asosiga tashqi chizilgan doiraning yuzi 12 ga teng. SHu piramidaga ichki chizilgan sharning radiusini toping.
Yechilishi:
Chizmada piramidaning qarama-qarshi
apofemalari orqali o‘tuvchi kesim tasvir-
langan. Masala shartidan piramida asosi
muntazam oltiburchakka tashqi chizilgan
aylana radiusi R = 2 kelib chiqadi.
Bunga ko‘ra ichki chizilgan aylana radiusi
r = 3 ekanligini topish mumkin. AOS
Misr uchburchagidan OS = 4 ga teng.
OO1 = = 1,5.
Javob: 1,5.
10 – masala. Radiusi R bo‘lgan sharga to‘rt burchakli muntazam piramida ichki chizilgan bo‘lib, bunda piramidaning asosi unga perpendikulyar bo‘lgan radiusni teng ikkiga bo‘ladi. Piramidaga ichki chizilgan shar sirtini aniqlang.
Yechilishi:
Piramidaning asosi o‘ziga perpendikulyar bo‘lgan shar radiusi O´R ni teng
ikikga bo‘ladi
| OD| = .
|OM| = |OD| · = R
|OS| = R. |SM| = = R.
r= ∆SMN ga ichki chizilgan aylana radiusi bo‘lsin, u
ichki chizilgan sharning xam radiusi buladi:
r =
=
Sshar = 4πr2 = 4πR · ( )2 = πR .
Javob: πR .
Adabiyot:
1. Hakimov A.
2. Xolikov Q.S
3. Ungarov B.X.
4. Abjalilov S.X.
5. www.ziyonet.uz
6. www.NUR.uz
|
| |
Ta’lim vositalari - O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish

|
O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish
|
bet | 4/67 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #133346 |
Bog'liq AXBOROTTa’lim vositalari: Doska va rangli bo‘rlar, flipchart doskasi, qog‘ozi va rangli markerlar, kodoskop, slayd qog‘ozi va slaydga yozish uchun maxsus markerlar.
Talab etiladigan vaqt: 80 daqiqa
Topshiriqni bajarish texnologik jarayoni:
“Ishbop o‘yin” metodidan foydalaniladi. Tinglovchilar 3 ta kichik guruhlarga ajratilib, har bir kichik guruhga ma’lum bir ta’lim vositasidan foydalanishning afzalliklarini ko‘rsatib berish bo‘yicha topshiriq beriladi. 1-guruhga “Doska ishlab chiquvchi korxona”, 2-guruh “Flipchart ishlab chiquvchi korxona”, 3-guruh “Kodoskop ishlab chiquvchi korxona” a’zolari deb nomlanadi. Har bir “Korxona” o‘z mahsulotini bozorda reklama qilishi lozim bo‘ladi. “Bozor” bo‘lib auditoriya xizmat qiladi, xaridorlar esa tinglovchilar bo‘ladilar. Kichik guruhlar “ishlab chiqadigan” ta’lim vositasini shu vositadan foydalangan holda reklama qiladi. Belgilangan vaqt tugagandan so‘ng, har bir guruh 5 daqiqadan berilgan ta’lim vositasini taqdimot (reklama) qiladi. Har bir taqdimotdan so‘ng, reklama qilingan mahsulotni “bozor”dagi necha xaridor sotib olishini aniqlaydi. Barcha taqdimotlardan so‘ng, kichik guruhlar bajargan ishlar bo‘yicha muhokama boshlanadi. Muhokamada ta’lim vositalarining afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinadi.
Amaliy mashg‘ulotning texnologik xaritasi
№
|
Bosqichlar
|
Vaqt (daqiqa)
|
Ta’lim beruvchi faoliyati
|
Ta’lim oluvchi faoliyati
|
Vositalar
|
1.
|
Motivatsiya
|
5
|
Amaliy mashg‘ulot maqsadi va vazifalari bilan tanishtiradi.
|
Tinglaydi
|
|
2.
|
|
|
| |
Muammoning o’rganilganlik darajasi

6
- ―Mash-Xim‖ ma'suliyati cheklangan jamiyatida mehnat unumdorligi va
unga ta‘sir etuvchi omillarni tahlil qilish;
- Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida mehnat unumdorligini
oshirishning asosiy yo‘nalishlari va istiqbollarini belgilash;
- Mehnat unumdorligini oshirish omillari, shart-sharoitlari va zahiralarini
aniqlash va hokazo.
Мавзу: Айланма фондлардан фойдаланиш муаммолари ва уни такомиллаштириш - bet 8

30
Ishlab chiqarish hajmlari va mehnat unumdorligini o‘lchashning qiymat usuli
birmuncha murakkab ishlab chiqarish hajmlarini hisoblashda
eng maqbul usulni
muayyan shart-sharoitlardan kelib chiqib tanlash mumkin. Ishlab chiqarish hajmlarini
o‘lchashning eng ko‘p qo‘llanadigan usuli yalpi, tovar va sotilgan mahsulotlar
ko‘rsatkichlaridir. Bu xil ulgurji narxlarda «zavod usuli» bo‘yicha
hisoblangan yalpi
mahsulot tovar mahsulotdan tugallanmagan ishlab chiqarish qoldiqlarini o‘lchaysh
bilan, sotilgan mahsulot tovar mahsulotdan sotish uchun mo‘ljallangan, lekin
sotilmagan tovar qoldiqlari summasi bilan farq qiladi. SHunday qilib, mahsulot ishlab
chiqarish normasi yalpi mahsulot bo‘yicha aniqlanganda eng aniq natijalar kelib
chiqqanday tuyuladi. Biroq, bozor iqtisodiyoti sharoitida unumdorlikni sotilgan
mahsulot hajmi bo‘yicha
hisoblash ancha muhimroqdir, chunki tugallanmagan ishlab
chiqarishning ko‘payishi va sotilmagan mahsulot qoldiqlarining to‘planib qolishi ijobiy
iqtisodiy ahamiyatga ega emas. Yalpi tovar va sotilgan mahsulot ishlab chiqarish
hajmlarni va normalarini o‘lchashning kamchiligi shundan iboratki,
ulgurji narxlar
barcha barcha moddiy xarajatlarning qiymatini o‘z ichiga oladi. Vatanimiz tajribasida
ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning hajm ko‘rsatkichlari faqat jonli mehnat bilan
bog‘liq bo‘lganligi sababli foydalinayotgan materiallar sig‘imining va qiymat
ko‘rsatkichlarining o‘zgarishiga duchor bo‘lmoqda. Moddiy xarajatlarrning har qanday
ko‘payishi yoki boshqa korxonalar bilan kooperatsiya bo‘yicha mahsulot yetkazib
berish va sotish bo‘lsin, baribir mehnat unumdorligining ortib borish tasavvurini beradi.
Material sig‘imining kamayishi esa – mazkur ko‘rsatkichning
pasayishi tasavvurini
o‘yg‘otadi.
Mehnat unumdorligini o‘lchashda material sig‘imining o‘zgarishi ishlab
chiqarilayotgan mahsulotning hajm ko‘rsatkichiga va mahsulot ishlab chiqarish
normasiga salbiy ta‘sir ko‘rsatishiga barham berish uchun qo‘shimcha o‘lchov
usullaridan foydalaniladi: shartli sof, normativ sof mahsulot bo‘yicha
va ishlov
berishdagi normativ qiymat usullari tatbiq etiladi. Bu usullarni qo‘llash material
sig‘imio‘zgarishlarining salbiy ta‘sirining to‘liq yoki qisman barham toptiradi. SHunga
31
qaramay ularning har biri o‘z kamchiligiga ega bo‘lib, haqiqatla ulardan birontasi ham
bozor iqtisodiyoti talablariga to‘liq javob bermaydi.
1.2.1-jadval
Tarbiya metodi va tasnifi - Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi....

|
Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi. Pedagogika yunoncha paidagogike bo’lib, paida – «bola» va gogike «yetaklayman»
|
bet | 9/17 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 39,77 Kb. | | #249306 |
Bog'liq Umumiy pedogogika fani9.Tarbiya metodi va tasnifi
Tarbiya metodi (yunoncha «metodos» – yo‘l) tarbiya maqsadiga
erishishning yo‘li. Maktab amaliyotiga tatbiq etilganda, metodlar – bu
tarbiyalanuvchilarning ongi, irodasi, tuyg‘ulari va xulqiga ta’sir etish usullaridir.
Tarbiyaning mutlaqo yangi metodlarini yaratishga bironta tarbiyachining
kuchi etmaydi. Metodlarni takomillashtirish muammosi doimo mavjud, har bir
tarbiyachi o‘zining imkoniyatiga ko‘ra uni hal qiladi, tarbiya jarayonining aniq
Shart-Sharoitlariga mos ravishda o‘zining xususiy qarashlarini ifoda etish asosida
umumiy metodikani boyitadi. Tarbiya metodlarini bunday xususiy
takomillashtirish tarbiya usullari deb ataladi. Tarbiya metodlari tasnifi
Zamonaviy pedagogikada ba’zilari amaliy vazifalarni hal etishga, ba’zilari
faqat nazariy vazifalarni o‘zida aks ettiradigan o‘nlab tarbiya tasniflari mavjud.
Metodlar o‘ziga xos xarakteriga ko‘ra ishontirish, mashq, rag‘batlantirish
va tanbeh berishga bo‘linadi (N.I. Boldыrev, N.K. Goncharov, F.F. korolev va
boshqalar). Mazkur holatda metodning Umumiy xarakterli belgisi uo‘zida
yo‘nalganlikni, o‘ziga xoslikni, qo‘llanishga yaroqlilikni aks ettiradi. Bu tasnifga
metodlarning ko‘proq umumlashganligi bilan ajralib turuvchi tarbiyaning umumiy
metodlari mustahkam tutashib ketadi. U o‘zida ishontirsh, faoliyatni tashkil etish,
o‘quvchilarning xulq-atvorini rag‘batlantirish metodlarini qamrab oladi. I.S.
Marenkoning tasnifida tarbiya metodlari guruhlar quyidagicha nomlanadi:
tushuntirshli-reproduktiv, muammoli vaziyatli, o‘rgatish va mashq metodlari,
rag‘batlantirish, to‘sqinlik qiluvchi, boshqarish, o‘zini-o‘zi tarbiyalash.
Tarbiyalanuvchilarga ta’sir etishi natijalariga ko‘ra metodlarni ikki guruhga
bo‘lish mumkin:
1. Axloqiy me’yorlar, motivlarni hosil qilishga, tasavvur, tushuncha,
g‘oyalarni shakllantirishga ta’sir etuvchi.
2. Xulq-atvorning u yoki bu turini aniqlaydigan odatlarni hosil qilishga
ta’sir etuvchi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Umumiy pedogogika fani predmeti. Tadqiqot metodlari. Pedogogika tadqiqotlar tarixi. Pedagogika yunoncha paidagogike bo’lib, paida – «bola» va gogike «yetaklayman»
|
Kichik guruhlarga ajratish - O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish

Kichik guruhlarga ajratish
|
3
|
3 ta kichik guruh tashkil etadi.
|
3 ta kichik guruh tashkil etishadi.
|
|
3.
|
Rollarni taqsimlash
|
2
|
“Doska”, “Flipchart”, “Kodoskop” so‘zlari yozilgan kartochkalar orqali rollarni taqsimlaydi.
|
Guruh a’zolari “Korxona a’zolari”ga (rahbar, menejer, buxgalter va boshqalar) taqsimlanib oladilar.
|
Kartochkalar
|
4.
|
Kichik guruhlarda ishlash
|
30
|
Ko‘rsatmalar beradi va yo‘naltiradi
|
“Korxona ishlab chiqqan ta’lim vositasi”dan foydalangan holda, uni reklama qilish yo‘llarini ishlab chiqadilar.
|
Doska va rangli bo‘rlar, flipchart doskasi, qog‘ozi va rangli markerlar, kodoskop, slayd qog‘ozi va slaydga yozish uchun maxsus markerlar.
|
5.
|
Rollarni ijro etish
|
15
|
Guruhni boshqaradi
|
Kichik guruh a’zolari berilgan vositani reklama qiladi.
|
Doska, flipchart doskasi, kodoskop
|
6.
|
Kichik guruhlar ishini tahlil qilish
|
15
|
Kichik guruhlar ishini tahlil qiladi va to‘ldiradi.
|
Kichik guruhlar bir-birining ishini tahlil qiladi, fikr-mulohazalarini bayon etadi.
|
|
7.
|
Yakuniy qism
|
10
|
Savollarga javob beradi va amaliy mashg‘ulotga yakun yasaydi.
|
Savollar beradi.
|
|
1. M.Xakimova. Kasbiy pedagogika.-T.TDIU,2007.
Xujjatlarni vujudga keltirish - O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish

3. Xujjatlarni vujudga keltirish
Siz avvalgi paragrafda matnli hujjatlarning asosiy parametrlari bilan tanishdingiz. Mazkur parametrlarni matn protsessorida qanday o'rnatishni ham bilib oldingiz. Endi matnli hujjat tayyorlashni ko'rib chiqamiz. Buning uchun avvalo yangi sahifa (ishchi maydoni) hosil qilinadi. Microsoft Word matn protsessorida bu quyidagicha amalga oshiriladi:
"Fayl" menyusidan "hosil qilish" (создат) buyrug'i tanlanadi. Natijada matn terish uchun yangi sahifa vujudga keladi. Bu ishni standart uskunalar panelidagi "hosil qilish" tugmasini bosish bilan ham amalga oshirish mumkin. Shu bilan matnli hujjat tayyorlash jarayoni boshlanadi. YAratilayotgan matnli hujjat xususiyatlariga qarab yuqorida aytib o'tilgan pa-rametrlar mos ravishda o'rnatiladi.
Matn kiritish aytarlik darajada murakkab emas. Bu erda klaviaturadan foydalanish maxorati katta axamiyatga ega. Ma`lumki, matn gaplardan, gaplar so'zlardan, so'zlar esa harflardan tashkil topadi.
Bundan tashqari matnda tinsh belgilari va maxsus belgilar ham ishlatiladi. Bu belgilarning xammasi klaviaturada mavjud. Shu sababli mazkur klavishalarning klaviaturada joylashish tartibini qanchalik yaxshi bilsangiz matn terish shunchalik oson bo'ladi. Buning uchun kerakli belgili klavishalarni ketma-ket bosish kifoya. Bosilgan klavishaga mos belgi ishchi maydonining yurgich (kursor) ko'rsatib turgan eriga yoziladi va yurgich bir o'rin o'ngga suriladi. Bundan tashqari kursor xarakatini boshqaruvchi yana bir nechta klavishalar bor. Ulardan eng muximi "ENTER" klavishasidir. "ENTER" klavishasi bosilganda yurgich keyingi qator boshiga ko'chadi. Bu matnda abzas tugab, yangi abzas boshlanganini bildiradi. Yurgich xarakatini yo'nalish klavishalari ham boshqaradi. "chapga", "o'ngga", "yuqoriga", "pastga" yo'nalish klavishalari yurgichni mos ravishda chapga, o'ngga, yuqoriga va pastga siljitadi.
Ba`zi klavishalarda ikkita yoki uchta belgining tasviri tushirilgan. Bunday klavishani bosganda, unda tasvirlangan belgilardan qay biri ekranga chiqarilishi kompyuter va klaviatura qaysi rejimda ishlayotganiga bog'liq. Masalan, klavishasi bosilganda ekranga to'rt xil belgidan bittasi chiqariladi:
1. Kompyuter lotin alifbosi va kichik harflar rejimida bo'lsa "v" belgisi;2. Kompyuter lotin alifbosi va katta harflar rejimida bo'lsa "V" belgisi; 3. Kompyuter kiril alifbosi va kichik harflar rejimida bo'lsa "m" belgisi;4. Kompyuter kiril alifbosi va katta harflar rejimida bo'lsa "M" belgisi ekranga chiqariladi.
Alifboning kichik harflari "quyi registr", katta harflari "yuqori registr" belgilari deyiladi. Kompyuter ishga tushirilganda klaviatura odatda quyi registr rejimida bo'ladi. Yuqori registr belgilarini ekranga chiqarish uchun mos klavisha "Shift" klavishasi bilan birgalikda bosiladi. Yuqori registr "Shift" klavishasi bosib turilgan vaqtda ishlaydi. "Shift" klavishasi qo'yib yuborilishi bilan klaviatura quyi registr hujjatiga qaytadi.
|
Videoproyektorning qulayliklari - O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish

|
O’quv jarayonida texnologiyalarning asosiy yo’nalishlari va uni tadbiq qilish
|
bet | 3/67 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #133346 |
Bog'liq AXBOROTVideoproyektorning qulayliklari: videoprektorni boshqa joyga siljitish mumkinligi; materiallarni kompyuter yordamida turli ko‘rinishda tayyorlash mumkinligi; materialdagi kamchiliklarni tezda tuzatish va takomillashtirib borish imkoniyatining mavjudligi; animatsiyalar orqali tasvirlarni “jonlashtirish” va harakatlantirish imkoniyati; materiallarning katta guruhga ko‘rinarli bo‘lishi; bir marta tayyorlab, ulardan bir necha bor foydalanish mumkinligi; rangli tasvirni qo‘llash mumkinligi; ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilar bilan «ko‘z aloqasi»ni doimo saqlab turishi mumkinligi.
Videoproyektorning kamchiliklari:videoproyektor boshqa vositalarga nisbatan qimmatroq; ta’lim beruvchidan kompyuter va videoproyektordan foydalanish ko‘nikmasining talab etilishi; fonni va ranglarni noto‘g‘ri tanlash oqibatida ko‘zning toliqishi; animatsiyadan noto‘g‘ri foydalanish oqibatida berilayotgan mazmunning ikkinchi darajali bo‘lib qolishi va “shou” (tomosha)ga aylanib ketishiga olib kelishi; elektr energiyasining talab etilishi.
Xulosa qilib shuni aytish kerakki, har bir ta’lim vositasi talab darajasida ishlab chiqilib, o‘z o‘rnida va samarali foydalanilsa, ta’lim jarayonida mazmunni o‘zlashtirishga katta yordam beradi. Ta’lim jarayonidagi eng muhim vositalar yuqorida ta’rif berilgan texnik vositalar hisoblanadi. Bu vositalar dars jarayonini ko‘rgazmali qilishga, o‘quv materialining o‘zlashtirilishini yengillashtirishga va ta’lim oluvchilarning motivatsiyasini oshirishga xizmat qiladi. “Yuz marta gapirgandan ko‘ra, bir marta ko‘rgan afzal” degan xalq iborasi bunga yaqqol misol bo‘ladi. Ko‘rgazmalilik, tushunarlilik va misol-namunalardan foydalanish kabi didaktik tamoyillar bu iboraga javob beradi. Chunki bu vositalardan foydalanishning mohiyati, ta’lim oluvchilarda bilimlarni ko‘rgazmali va imkon qadar real hayotga yaqin holda shakllantirishdan iboratdir.
1 – TOPSHIRIQ
Topshiriq ta’rifi: Ta’lim vositalaridan foydalanish afzalliklarini ko‘rsatib berish
Maqsad: Talabalarda ta’lim vositalarining afzalliklarini ko‘rsatib berish va ulardan foydalanish bo‘yicha ko‘nikmalarini takomillashtirish.
|
| |
Morfologik tahlil (leksik tahlil) - (Part-of-Spech-tagging)

|
Morfologik tahlil (leksik tahlil) - (Part-of-Spech-tagging)
|
bet | 10/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi SadullayMorfologik tahlil (leksik tahlil) - (Part-of-Spech-tagging).
Morfologik tahlilning asosiy masalasi - har bir so’z qaysi turkumga tegishli ekanligini aniqlash va barcha unga tegishli bo’lgan morfologik atribut (xususiyatlar) larning qiymatlarini aniqlashdir. Agar berilgan so’z uchun uning qanchalik ko’p atributlarining qiymatlari aniqlansa so’z shunchalik aniq tahlil qilingan bo’ladi. Rus tili uchun mavjud morfologik tahlilchilar taxminan 100 foiz aniqlikda tahlil qiladilar va asosan A.A. Zaliznyakning morfologik lug’atiga asoslanganlar. Ingliz tili so’zlari uchun ehtimollik nazariyasiga asoslangan tahlilchilar - 90% va undan yuqoriroq foiz aniqlikda ishlaydi va Myullerning morfologik lug’ati asosida qurilgan . Nemis tili uchun ham shunga o’xshash natijalar olingan.
So`zning morfologik analizi ularning turli xil shakllarini bir xil deb qarab sintaktik va semantik xususiyatlari haqida axborotlarni olishni maqsad qiladi, matn ustida ishlash jarayonida keyingi kerakli bosqichlariga qo`llaniladi.
Morfologik sintez – so`zning turli xil shakllarini olish maqsadida matnli axborotlarni qayta kodlash va uni insonga tushunarli shaklga keltirish.
Morfologik analiz va sintez o`zak so`zlar lug`ati bazasida va xuddi shunday so`z shakkllari lug`ati bazasida qurilishi mumkin. Ko`pincha birinchi yo`lni afzal ko`rishadi, bu kompyuter xotirasini tejash zaruriyati bilan asoslanadi. Ammo hisoblash texnikasining rivojlanishi sababli kompyuter xotirasi hajm jihatdan oshib bormoqda shuning uchun bunday dalillar asosida tanlash hamisha muvaffaqiyatli bo`lavermaydi. Lug`at asosan tashqi xotirada ma`lumotlarning o`zaro bo`g`liq tuzilmasi shaklida saqlanadi. Bunga xotira tejamkorligi asosiy faktor hisoblanmasdan lug`at tuzilmasi (axtarish jarayonining vaqt tejamkorligi) asosiy o`rinda turadi. Yetarlicha katta hajmga ega bo`lgan massivlarda (bir necha million so`zdan iborat) lug`atlarning ulushi 5% dan oshmaydi.
Morfologik analiz va sintezning turli usullari matnli xabarlarni (bir tildan boshqa tilga) rus tilidan o`zbek tiliga, o`zbek tilidan rus tiliga avtomatik tarjima qilishni tadqiq qilish bilan bog`liq, shu jumladan avtomatlashtirilgan axborot tizimlarini yaratilishi bilan ham aloqador. So`z shakllarining o`zgarishi har xil xarakterlanadi. Bu so`zning o`zagi o`zgarishi va qo`shimcha o`zgarishi bilan bog`liq bo`lishi mumkin. O`zakdagi harfiy tarkib o`rni o`zgaradi, misol uchun, rus tilidagi so`z shakllarining keyingi juftliklari:
Сижу – сидиш, шел – шли, кто – кого, человек – люди ...
Turli so`z shakllarini yaratishda qo`shimchaning o`zgartirilishi asosiy usullardan biridir.
Rus tilida bu ham mustaqil ravishda, ham so`z o`zagining o`zgarishi bilan birgalikda foydalaniladi.
|
| |
1. Iqtisodiy Pedagogikaning Metodologik Asoslari: a. Ta'lim Resurslarini Samarali Boshqarish

|
1. Iqtisodiy Pedagogikaning Metodologik Asoslari: a. Ta'lim Resurslarini Samarali Boshqarish
|
bet | 1/3 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #261443 |
Bog'liq farmon va qarorlar(Marjona) tayyor
Bajardi: Abduraimova Marjona
Iqtisodiy pedagogikaning va ijtimoiy pedagogik faoliyat rivojining metodologik asoslari farmon va qarorlar
Iqtisodiy pedagogika va ijtimoiy pedagogik faoliyat rivojlanishining metodologik asoslari o‘z ichiga quyidagi jihatlarni oladi:
1. Iqtisodiy Pedagogikaning Metodologik Asoslari:
a. Ta'lim Resurslarini Samarali Boshqarish:
Ta'lim muassasalari resurslarini (moliyaviy, moddiy-texnik, insoniy) samarali boshqarish va taqsimlash.
Resurslar va xarajatlar samaradorligini oshirish, ta'lim muassasalarida iqtisodiy rejalashtirish va byudjetlashtirish.
b. Ta'lim va Mehnat Bozori O‘rtasidagi Aloqa:
Ta'lim tizimini mehnat bozori talablariga moslashtirish.
Kadrlar tayyorlashda mehnat bozori ehtiyojlarini hisobga olish, kasbiy o‘quv dasturlarini moslashtirish.
c. Ta'limda Iqtisodiy Yondashuv:
Ta'lim jarayonlarini iqtisodiy jihatdan tahlil qilish va boshqarish.
Ta'lim muassasalarining iqtisodiy ko‘rsatkichlarini monitoring qilish va baholash.
d. Innovatsion Texnologiyalar va Investitsiyalar:
Ta'lim tizimiga innovatsion texnologiyalarni joriy etish va ularni moliyalashtirish.
Ta'limda investitsion loyihalarni amalga oshirish.
2. Ijtimoiy Pedagogik Faoliyatning Metodologik Asoslari:
a. Ijtimoiy Adolat va Tenglik:
Ta'lim tizimida ijtimoiy adolatni ta’minlash, barcha qatlamdagi bolalar va yoshlar uchun teng imkoniyatlar yaratish.
Ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalar uchun qo‘shimcha qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini ishlab chiqish.
b. Ijtimoiy Tarbiya:
Bolalar va yoshlarni ijtimoiy va axloqiy tarbiyalash, ularni jamiyatga moslashtirish.
Ijtimoiy tarbiya dasturlarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish.
|
| |
Mehnat unumdorligini o’lchash usullari

32
ta‘siri to‘la-to‘kis barham toptiriladi, lekin foydaning salmog‘i jiddiy ravishda ortadi.
SHuning uchun turli mahsulot xillarining turlicha foyda berishi sharoitida aynan foyda
sof mahsulot va mehnat unumdorligini ko‘rsatkichlarini soxtalashtirishda asosiy rolg‘
o‘ynaydi. SHuni aytish kifoyaki, foydaning turlichaligi bizning mamlakat xalq xo‘jaligi
uchun xos bo‘lib, o‘ sho‘rolar hukmronligi davrida markazlashgan
rejalashtirish
doirasida rivojlanib kelgan edi. Unda foyda va qiymatning o‘rtacha normasi bo‘yicha
mavjud bo‘lgan tenglamaga amal qilmas edi. Ko‘pgina xorijiy mamlakatlarda olingan
foyda darajasi muhim farqlar yo‘qligi tufayli sof mahsulot usulini mahsulot hajmlari va
mehnat unumdorligini aniqlash uchun batamom maqbul deb hisoblaydilar.
Lekin hatto bozor iqtisodiyoti qaror topgan mamlakatlarda ham sof mahsulot
ko‘rsatkichi tovar yoki yalpi mahsulot ko‘rsatkichlariga nisbatan narxlarning tebranib
turishiga ancha ta‘sir ko‘rsatadi.
Mehnat unumdorlgini aniqlashda foydalaniladigan normativ sof mahsulot
ko‘rsatkichi sof mahsulot ko‘rsatkichidan farqli o‘laroq
nomativ ish haqini va unga
qo‘shib yozilgan haqi, shuningdek o‘rtacha tarmoq foydasini o‘z ichiga oladi. SHuning
hisobiga mahsulot har xil turlarning turlicha foyda keltirishga barham beriladi. Ushbu
usulni qo‘llanish tajribasida muayyan qiyinchiliklar va kamchiliklar vujudga keladi.
Birinchi, mahsulotlarning barcha turlariga ulgurji narxlar tizimiga parallel ravishda ish
haqining yaxlit normativlari tizimini yaratish zarurati paydo bo‘ladi. Ommaviy ishlab
chiqarishda bu narsa qiyinchilik tug‘dirmasa ham, donalik va kichik seriyali ishlab
chiqarish va ulardagi mahsulot nomenklaturasining tez-tez o‘zgarib
turishi sharoitida
jiddiy qiyinchiliklar paydo bo‘ladi. Ikkinchidan, normativ sof mahsulot asosini tashkil
etuvchi ish haqi normativlarini ishlab chiqishda mazkur normativlarni oshirishga
moyillik paydo bo‘ldi. Bu esa mehnat sarflashning nisbatan ko‘payishiga, demak,
mehnat unumdorliginni oshirish surhatlarinng sekinlashuviga olib keldi. Uchinchidan,
unumdorlikning
normativ
sof
mahsulot
ko‘rrsatkichi korxonalar ishining
pirovardmoliyaviy natijalar bilan zaif bog‘langan: mahsulot ishlab chiqarish normasi va
mehnat unumdorligi hajmlari ko‘rsatkichiga ega bo‘lish mumkin.
Lekin moddiy
resurslarning ortiqcha sarflanishi tufayli foydaga ega bo‘lmasligi mumkin. Bitta ana shu
33
sababning o‘ziyoq normativ sof mahsulot ko‘rsatkichidan, asosiy usul sifatida
foydalanishni maqsadga muvofiq qilib qo‘yadi. Unda faqat tahlil qilish maqsadlarida
keng foydalanish mumkin bo‘ladi.
Mehnat unumdorligini o‘lchashning qiymat usulida
foydalanadigan ishlov
berining normativ qiymati ko‘rsatkichi yengil sanoatda ishlab chiqarish hajmlarini
aniqlash uchun qo‘llaniladi. Ishlov berish qiymati normativlariga ishlab chiqarishdagi
ishchilarning ish haqi va ularga yoziladigan qo‘shimcha haqlar,
tsex xarajatlar
normativi; umumzavod xarajatlari normativi kiritiladi.
МАТЕМАТИКА - download

|
Qidiruv: МАТЕМАТИКА | Бошлангич синф математика дарсларида ахборот технологияларини куллаш 1,48 Mb. 17 | o'qib | | Математика вокруг нас Matematika atrofimizda: grafiklar va diagrammalarda. Uslubiy qo‘llanma. Samarqand- 2022,80sahifa 5,17 Mb. 5 | o'qib | | Ключевые слова: математика, логическое мышление, текстовая This article describes the role, importance and stages of problem solving in the 345,11 Kb. 5 | o'qib | | Математика окытыу методикасы. Т. Байназаров Respublikada kadrlar tayarlaw milliy da`stu`rinin` islep shig`iliwi, onin` ken` analiz qiliniwi ha`m 419,65 Kb. 23 | o'qib | | Сборник задач по аналитической геометрии. М-: Наука, 986. Данко П. С., Попов А. Г., Кожевникова Т. Я. Высшая математика в упражнениях задачах. В ч. М.: Высшая; школа, 1998 Сборник задач 89,36 Kb. 1 | o'qib | | Педагогика олий ўҚув юртлари талабаларини – БЎлажак математика ва информатика ўҚитувчиларини дифференциал ва интеграл ҳисобга ўргатишда ахборот технологияларини қЎллаш методикаси Oliy ta’limda elektromagnitizmni axborot texnologiyalari asosida o’qitish metodikasini takomillashtirish 34,3 Kb. 5 | o'qib | | Kompyuter tarmoqlarini loyihalash va qurish Учебное пособие предназначено для самостоятельными изучающими сетевые технологии, студентами бакалавриата по направлению 5110100 «Математика и информатика», магистрантами направления 5А110102 «Информационные технологии в образовании» 22,91 Kb. 1 | o'qib |
1
| |
c. Hamkorlik va Integratsiya - 1. Iqtisodiy Pedagogikaning Metodologik Asoslari: a. Ta'lim Resurslarini Samarali Boshqarish

|
1. Iqtisodiy Pedagogikaning Metodologik Asoslari: a. Ta'lim Resurslarini Samarali Boshqarish
|
bet | 2/3 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #261443 |
Bog'liq farmon va qarorlar(Marjona) tayyorc. Hamkorlik va Integratsiya:
Ijtimoiy muassasalar, ta'lim muassasalari va jamiyat o‘rtasida hamkorlikni yo‘lga qo‘yish.
Ijtimoiy xizmatlar va ta'lim jarayonlarini integratsiya qilish.
d. Ijtimoiy Tadqiqotlar:
Ijtimoiy pedagogik faoliyatni rivojlantirish uchun ilmiy-tadqiqot ishlari olib borish.
Ijtimoiy-pedagogik muammolarni tahlil qilish va ularga yechim topish uchun tadqiqotlar o‘tkazish.
Metodologik Asoslar:
Ilmiy Tadqiqotlar:
Ilmiy yondashuvlar va tadqiqotlar orqali iqtisodiy va ijtimoiy pedagogikaning samaradorligini oshirish.
Ta'lim tizimining rivojlanishini tahlil qilish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish.
Innovatsiyalarni Joriy Etish:
Ta'lim jarayoniga innovatsion texnologiyalar va uslublarni kiritish.
Innovatsion yondashuvlar orqali ta'lim sifatini oshirish.
Normativ Huquqiy Asoslar:
Ta'lim va ijtimoiy sohalarda qabul qilingan qonun va me'yoriy hujjatlar.
Ta'lim va ijtimoiy himoya tizimini rivojlantirish uchun qabul qilingan davlat dasturlari va strategiyalar.
Ta'lim Sifatini Baholash:
Ta'lim jarayonlarini va natijalarini baholash, monitoring qilish.
Ta'lim sifatini oshirish uchun doimiy tahlil va tahlillar asosida chora-tadbirlar ko‘rish.
Bu metodologik asoslar iqtisodiy va ijtimoiy pedagogika rivojlanishining samaradorligini ta'minlashga xizmat qiladi.
Glossariy
Iqtisodiy Pedagogika:
Ta'rifi: Ta'lim jarayonlarini iqtisodiy tahlil qilish, resurslarni samarali boshqarish va ta'lim sifatini oshirishga qaratilgan yo'nalish.
Ijtimoiy Pedagogika:
Ta'rifi: Bolalar va yoshlarni ijtimoiy jihatdan qo'llab-quvvatlash, ularning huquqlarini himoya qilish va ijtimoiy tarbiya bilan shug'ullanishga qaratilgan yo'nalish.
Resurslarni Samarali Boshqarish:
|
| |
Chiqaruv daraxti - O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 15/27 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 294 Kb. | | #102034 |
Bog'liq Amaliy matemarika va axborot texnologiyalari” kafedrasi Sadullay
G grammatikada bo’sh bo’lmagan chiqariluvchan satrning chiqarilish jarayonini tasvirlovchi tuzilma – bu chiqaruv daraxti. Gohida chiqaruv daraxtini grammatik tahlil daraxti yoki sintaktik daraxt ham deb ataladi. Chiqaruv daraxtining formal tavsifi quyidagicha :
Agar A noterinal - ichki tugun bo’lib, X1,X2,…,Xn shu tugunning chapdan o’ngga qarab o’g’il tugunlari bo’lsa, u holda berilgan grammatika da A X1X2…Xn qoida mavjud.
Chapdan o’ngga qarab daraxt barglari mos kelgan simvollarni tizib yasalgan satr daraxt uchi deb ataladi. Chiqaruv daraxti uchi bo’sh noterminaldan chiqariladigan (generatsiya qilinadigan, hosil qilinadigan) satrni ifodalaydi.
Chiqaruv daraxti qiyidagi prinsipga asosan tabiiy ravishda o’z barglarini chapdan o’ngga tartiblaydi: agar X va Y bitta ota tugunning o’g’il tugunlari bo’lsa va X tugun Y tugundan chapda joylashgan bo’lsa, u holda X tugunning barcha avlodlari Y tugunning avlodlaridan chapda joylashadi.
KX grammatika tilining yana bir ta’rifini quyidagicha berish mumkin: KX grammatika tili deb uning barcha chiqaruv daraxtlari tomonidan hosil qilinadigan satrlar to’plamiga aytiladi. Berilgan satr uchun uning chiqaruv daraxtini topish sintaktik tahlil (parsing) deb ataladi.
KX grammatika tiliga tegishli terminal satr tuzilmasini qarayatgan vaqtda shuni aniqlash mumkinki, satrga bittadan ko’p chiqaruv daraxti mos kelishi mumkin. Bu holda KX grammatika bir qiymatli emas (ambiguous) deyiladi. KX grammatika bir qiymatli emasligini bittadan ko’p chiqaruv daraxti mavjud bo’lgan ixtiyoriy bitta KX grammatika tiliga tegishli satr mavjudligini ko’rsatish bilan isbotlash mumkin.
Yuqorida aytib o’tilganidek, bir qiymatli KX grammatika da grammatika tiliga tegishli bo’lgan har bir satr uchun yagona chiqarish daraxti mavjud. Satrning har xil chiqarishlari chiqarish jarayonidagi almashtiladigan noterminalni tanlanishiga bog’liq. Shuning uchun bir qiymatli KX grammatika da har bir chiqaruv daraxti uchun yagona bitta chap (o’ng) chiqaruv mavjud.
|
| |
-jadval - Мавзу: Айланма фондлардан фойдаланиш муаммолари ва уни такомиллаштириш

41
Shuni alohida ta‘kidlash joizki, korxonada 2013 yildan kengaytirilgan ishlab
chiqarishni tashkil etilishi munosabati bilan bir qator
yangi turdagi mahsulotlar
jumladan, boks qo‘i massaj stoli, boks ringi kabi boshqa tovarlar ham qo‘shimcha
ishlab chiqarila boshladi. Ushbu mahsulotlar 2013 yilda boks qo‘idan 2 dona, 300
ming so‘mlik 2014 yilda esa 3 dona 500 ming so‘mlik, massaj stolidan 2 dona 700
ming, 2014 yilda 3 dona 1,1 mln. so‘mlik va boks ringi 2013 yilda 1 dona 22 mln.
2014 yilda esa 2 dona 44 mln. somlik mahsulot ishlab chiqarildi.
Bunday ijobiy natijani esa o‘z navbatida sanoat bozorlarini segmentlashda
erishilgan katta muvaffaqiyatlar, bozor imkoniyatlari va iste'molchilarning
muayyan so‘rovlariga diqqatliroq e'tibor
qaratilishi, shuningdek, yangi mahsulot
ishlab chiqish jarayoni samaradorligining o‘sganligi bilan izohlash mumkin.
Ishlab chiqarilgan mahsulotlar assortimentini tahlil qilinganda 2012 yilda 40
turdagi mahsulot ishlab chiqarilgan bo‘lsa 2014 yilda bu ko‘rsatkich 77
turga
yetkazildi. jumladan, yangi mahsulotlar Bokserlar qo‘i, Armrestling stoli, Zal
uchun basketbol stoykasi, Z-shakldagi shtanga kabi yangi mahsulot turlari iste'mol
talabidan kelib chiqib shakllantirildi.
Namangan ―Mash-Xim‖ ma'suliyati cheklangan
jamiyat ishlab chiqarish
faoliyatini tahlil qilish uchun uning asosiy ko‘rsatkichlarini jumladan, ishlab
chiqarish yo‘nalishi bo‘yicha jamiyatda ishlab
chiqariladigan tayyor mahsulot,
jamiyatda faoliyat ko‘rsatayotgan ishchi va xizmatchilar, mehnatga xaq to‘lash
tizimi, ishlab chiqarish tannarxi, ishlab chiqarish samaradorligi hamda jamiyatning
‗rovard natijasi ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir.
Yuqoridagi keltirilgan ko‘rsatkichlar bo‘yicha karxonani o‘sib borish tartibida
oylik,choraklik va yillik ishlab chiqarish dasturlari tuziladi va asosiy e'tiborni
ushbu ma'sulyatit cheklangan jamiyatining faoliyatining ishlab chiqarish
dasturlarining bajarilishini tahlil qilishga qaratiladi. Ushbu tahlilni amalga oshirish
uchun korxona bozor aktivligi ko‘rsatkichlari, xarajatlar va ularning qo‘lanishi,
«Mash-Xim‖ ma'suliyati cheklangan jamiyatning rentabellik ko‘rsatkichlari,
ularning turlari va o‘zgarishlari, korxonaning to‘lov
qobiliyati, jamiyatning
42
moliyaviy natijalari tarkibi, tuzilishi va dinamik o‘zgarishlari
kabi tahlillarni
bajarish lozim.
Shuningdek, jamiyat faoliyatini tahlil qilishda asosiy ko‘rsatkichlardan biri bu
korxonaning bozor aktivligi ko‘rsatkichidir. Bozor aktivligi ko‘rsatkichlariga
aktsiyalar, qimmatli qog‘ozlarning foydalilik darajasini xarakterlovchi
ko‘rsatkichlar kiritiladi. Ular qatoriga bitta aktsiyaga to‘g‘ri keladigan xisob
foydasi
yoki sof foydasi, bir aktstyaga to‘g‘ri keladigan divident miqdori,
aktsiyalarning bahosi va foydasi orasidagi nisbat koeffitsientlari kiradi (2.1.5-
jadval).