Nazorat savollari - О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

Nazorat savollari
1. Zamonaviy menejmentda tashkiliy madaniyat tо‗g‗risida tushuncha bering.
2. Tashkiliy madaniyatning о‗nta asosiy parametriga nimalar kiritiladi?
3. Tashkiliy madaniyatning
Piters-Uotermen modelini tushuntiring.
4. Tashkiliy tuzilmalar bosqichlarining о‗ziga xos jihatlarini tushuntiring.
5. Tashkiliy madaniyati boshqarish tо‗g‗risida tushuncha bering.
6. Inson bilan tashkilotning о‗zaro munosabati qanday xususiyatga ega.
Tayanch iboralar: tashkiliy madaniyat, bazaviy mо‗ljallar, qadrlash yо‗nalishlari,
ishonch va kutishlar, xodimlar xatti-harakati normalari, kommunikatsion tizim,
muloqot tili, ishonch, qadriyatlar.
2.5. Boshqaruv qarorlari
Insonlar о‗z hayoti davomida har doim hal etishning bir necha usullariga yoki
muqobil variantlarga ega bо‗lishi mumkin bо‗lgan turli muammolarga duch
kelishadi. Ular ichidan yagona muqobil variantni tanlash — qaror qabul qilish
hisoblanadi. Insonlar tomonidan qabul qilinadigan qarorlar oqibatlari ularning
kelajagiga ta‘sir kо‗rsatadi. Agar qaror tashkilot rahbari tomonidan qabul qilinsa, u
holda mazkur qarorning oqibatlari boshqa insonlarga ta‘sir kо‗rsatishi aniq. Shuning
uchun rahbar hamma vaqt qabul qilinadigan qarorlar natijalari uchun ma‘naviy,
kо‗pincha esa moddiy javobgarlikka ega bо‗ladi. Shundan kelib chiqqan holda,
boshqaruv qarorining tо‗liqroq ta‘rifini berish mumkin.
Shunday qilib, qarorni rahbarning ixtiyoriy rasmiy hujjati, harakat qilish uchun
kо‗rsatma, fikrlash jarayoni yoki vaqtga kо‗ra kechadigan jarayon sifatida kо‗rib
chiqish mumkin. Qarorni fikrlash jarayoni sifatida kо‗rib chiqishda ularni intuitiv
qarorlar va fikr-mulohazalarga asoslangan oqilona qarorlarga bо‗lish mumkin.
141
Intuitiv qarorlar - bu faqat u tо‗g‗riligini his etish asosida qilingan tanlov.
Mazkur holatda qaror qabul qiluvchi shaxs barcha ―ham‖ va ―qarshi‖larni ongli
ravishda chamalamaydi, balki kо‗pincha hatto vaziyatni ongli ravishda tahlil qilishga
urinmaydi ham. Yuqori bо‗g‗in menejerlari 80 foizining tasdiqlashlaricha, jiddiy
muammolarni hal etishda, asosan, norasmiy axborot va ichki his-tuyg‗uga tayaniladi.
Lekin bunda shuni hisobga olish lozimki, tо‗g‗ri intuitiv qarorlar kо‗pincha boy
amaliy ish tajribasiga ega bо‗lgan menejerlar tomonidan qabul qilinadi, ya‘ni ongsiz
ravishda tо‗plangan va ishlov berilgan katta hajmdagi axborot ichki his-tuyg‗uga asos
bо‗ladi.
Fikr-mulohazalarga
asoslangan
qarorlar
bilimlar
va
tajriba
bilan
mustahkamlangan, ongli ravishda qilingan tanlovni о‗zida namoyon etadi. Ushbu
holatda inson, hozirgi vaziyatni о‗tmishdagi shunga о‗xshash vaziyatlar bilan ongli
ravishda taqqoslagan holda, kо‗pincha ilgari muvaffaqiyat keltirgan muqobil
variantni tanlaydi. Boshqaruv faoliyatida bunday qarorlar katta ahamiyatga ega,
chunki rahbar kо‗pincha bir-biriga о‗xshash vaziyatlarga duch kelishiga tо‗g‗ri
keladi. Mazkur qarorlar ikkita yaqkol afzallikka ega:
- ularni qabul qilish uchun faqat rahbarning intellekti zarur, ya‘ni ular katta
vaqt sarflarini talab qilmaydi;
- rahbar, u nima uchun aynan ushbu qarorni qabul qilayotganligini tushuntirish
holatiga tushib qoladi, ya‘ni bu yerda personalga о‗rgatish holati ishtirok etadi.
Shu bilan birga, yakka tartibda qabul qilinadigan, fikr-mulohazalarga
asoslangan qarorlar uchta yaqqol kamchilikka ega:
- ular rahbarning tо‗g‗ri fikriga asoslangan, u haqiqat bilan farq qilishi
mumkin;
- avvalgi tajribadan foydalanish zarurligi qarorlarni asoslash usulini prinsipial
jihatdan yangi vaziyatlarda qо‗llash mumkin bо‗lmasligiga olib keladi;
- avvalgi tajribadan foydalanish ―Biz hamma vaqt shunday qilganmiz!‖ degan
yondashuvda о‗z ifodasini topishi mumkin, bu hol qarorni rahbarga tanish bо‗lgan
yо‗nalishlarga buradi, shu sababdan u о‗ziga ma‘lum variantlarga qaraganda yanada
samarali bо‗lishi mumkin bо‗lgan yangi muqobil variantni boy berishi mumkin.
|