nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
№6-7 mavzular. Berilganlarning bazasini bilan ishlash imkoniyatini beruvchi texnologiyalar - bet 3

Yakkalik. Hamma tranzaksiyalar bir-biriga bog‘liqsiz ravishda bajariladi. Boshqacha
aytganda
tugallan-magan
tranzaksiyaning
oraliq
natijalari
boshqa
tranzaksiyalarning ish faoliyatiga umuman ta’sir qilmas-ligi kerak. Yakkalikni
ta’minlashga javobgar parallel bajarish
ishlarini boshqaruvchi - rejalashtiruvchi
moduldir.
•
Turg'unlik. Muvaffaqiyatli tugagan tranzaksiyalarning n atijalari
berilganlar bazalarida saqlanishi va kelajakdagi inkor vaziyatlarda
yo'qotilmasligi kerak. Turg‘unlikni ta'min -lashga javobgarlik
tiklash
dispetcheriga yuklatilgan.
Rejalashtiruvchi. Ushbu modul BB bilan bajariladigan
parallel amallarni
maksimal norma holatda bajarilishini nazorat qiladi. Alohida
bajariladigan tranzaksiyalardagi talab qilingan amallarni bajarish
tartibini boshqaradi. Ayrim vaziyatlarda,
masalan parallel bajarish
protokoli blokirovkalar tizimi asosida qurilsa, rejalashtiruvchi modu lni
blokirovkalar dispetcheri deb atashadi.
Tiklash dispetcheri. Tizimda inkor yuz bergan holatlarda, BBni
ishlaydigan normal holatga qaytarishni kafolatlovchi modul. Xususan,
tranzaksivalarni bajarish natijalarini fiksir -lash va bekor qilishga javob
beradi.
Buferlar dispetcheri. Bu modul berilganlarni tezkor xotiradan ikkinchi
darajali xotiralarga ko'chirishga mas’ul. Masalan, vinchester yoki flesh
kaga.
Ba’zan tiklash va buferlar dispetcherlarini birgalikda
berilganlar
dispetcheri, buffer-lar dispetcherini esa
kesh dispetcheri dub atashadi.
BB nafaqat tashkilotga
tegi slili berilganlarni, balki ularning
tavsiflarini ham saq -lay boshladi. Shuning uchun BB o‘z -o‘zini
tavsiflovchi yozuv lardan iborat integral -lashgan majmua, deb qarash
ham mumkin. Berilganlar
tavsifining majmuasini tizim katalogi (system
catalog) yoki
berilganlar lug'ati (data dictionary), elementlarning o‘zini
esa,
meta berilganlar (metadata), ya'ni «berilganlarning berilgani» deb
atay boshlandi.
BBda berilganlar o‘z tavsifiga ega bo’lgani uchun ham
programmalarning berilgan-lardan mustaqilligi (program-data independence)
ta’minlanadi.
BBda, berilganlarning tavsiflarini ilovalardan alohida ajratish
usulidagi
yonda-shuv, zamonaviy programma ta’minotida obyektning
ichki tavsifi bilan tashqi tavsifidan ham foydalanish imkoniyatlari
mavjudligi bilan juda o‘xshab ketadi. Obyektdan foyda-lanuvchilar
faqat tashqi tavsifni ko‘radilar va u qanday
tavsiflanishi va faoliyat
yuriti-shi bilan qiziqmaydilar. Ushbu
berilganlarni abstraksiyalash (data
abstraction) yondashuvi -dagi yutuqlardan biri shundan iboratki,
obyektning tashqi tavsifini o‘zgartirmaslik shar -ti bilan ichki tavsifini
ixtiyoriy ravishda o‘zgartirish mumkinligida
hamda buning foy -
dalanuvchilarga
mutlaq
ta’sir
yetmasligidadir.
BBda
ham
berilganlarning tuzilishi ilovalardan alohida turadi va BBda saqianadi .
Masalan, yozuvga yangi maydonni qo‘shish yoki yangi fayllarni
yaratish ushbu BB bilan ishlovchi mavjud ilovalarga hech qanday ta’sir
qilmaydi. Lekin, ilova ishlatadigan fayldan maydon o‘chirilsa,bu
ilovaga ta’sir qiladi, shuning uchun ilovani o‘zgartiris hga to‘g‘ri
keladi.
"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ru

|
"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ruBog'liq shahar-aholi-punktlarini-tadqiq-qilishda-gat-hamda-masofadan-olingan-ma-lumotlar-bazasini-yaratish-xorazm-viloyati-misolida (1)"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ru
142
Asosiy qism.
Ushbu magistrlik tadqiqot ishida Landsat sun’iy yoʻldoshi
sur’atlaridan foydalangan holda “ArcGIS” dasturlari yordamida Xorazm viloyati
shaharlari kengayishini kartografik tahlili qilingan. Tahlil uchun1980 - yilgi
topografik karta va Landsat sun’iy yoʻldoshining bulutsiz holatdagi 1990 –
yildan 2022 – yilgacha boʻlgan, hamda avgust oylaridagi har 10 yillik suratlari
tahlilga olindi (1- rasm).
1- rasm.GAT asosida Xorazm viloyati shaharlari hududiy dinamikasi
aniqlash uchun ma’lumotlar bazasi
Landsat sun’iy yoʻldoshi ma’lumotlari butun dunyo boʻylab asosiy
ekinlarning turi va tarqalishini aniqlash, hududlarda qishloq xoʻjaligi qanday
kengayayotgani yoki qisqarayotganini oʻlchash, ekinlar vegetatsiyasi hamda
yaylovlar holatini kuzatish imkonini beradi. Bu maʼlumotlar oziq-ovqat ishlab
chiqarish darajasini bashorat qilish, fermerlarga ekish toʻgʻrisida qaror qabul
qilishda yordam berish va global yoki mintaqaviy oziq-ovqat tanqisligini
bashorat qilishda yordam berishni rejalashtirish uchun ishlatiladi.
Birinchi Landsat sun'iy yoʻldoshi 1972-yilda uchirilganidan beri
sayyoramizning oʻrmonlari, fermalari, shaharlari va chuchuk suvlari toʻg'risidagi
ma'lumotlarni toʻpladi. Dunyo boʻyicha ilmiy izlanuvchilar soha vakillari atrof-
muhit oʻzgarishini yaxshiroq tushunish, qishloq xoʻjaligi amaliyotlarini
boshqarish, tanqis suv resurslarini taqsimlash, tabiiy ofatlarga javob berish va
boshqa muammolarni hal qilishda Landsat ma'lumotlaridan foydalanadilar.
Landsat sun’iy yoʻldosh ma'lumotlari suv resurslari agentliklariga suvdan
foydalanishni boshqarish, suvga oid muammolarni hal qilish va suv tanqisligini
kutish va ularga javob berishda yordam beradi. Suv tanqis boʻlgan joylarda
Landsat suvdan foydalanishni boshqarish uchun xolis va tejamkor vositaga
aylangan.
10
10
https://www.nasa.gov/mission_pages/landsat/overview/index.html
|
| |
-rasm. Qatlam plastinkalari - 1. Umumiy tushunchalar. Transformatorning tuzilishi va ishlash prinsipi Transformatorning...

|
1. Umumiy tushunchalar. Transformatorning tuzilishi va ishlash prinsipi Transformatorning ish rejimlari
|
bet | 3/7 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #240883 |
Bog'liq 1. Umumiy tushunchalar. Transformatorning tuzilishi va ishlash p3-rasm. Qatlam plastinkalari.
Bu erda –o‘zgaruvchan tokning chastotasi,Gs -birlamchi va ikkilamchi chulg‘amlarning o‘ramlari soni F-asosiy magnit oqimi, Vb.
Demak, (1) va (2) ifodalardan ko‘rinadiki, chastota va magnit oqimi F o‘zgarmas bo‘lganda chulg‘amlarda induksiyalangan EYUK va lar ularning o‘ramlari soniga proporsional ekan, ya’ni
.
Bu nisbat transformatorning transformatsiya koeffitsienti hisoblanadi, ya’ni
. (3)
Mazkur koeffitsient transformatorga berilgan kuchlanishning necha marta o‘zgarishini ko‘rsatadi. Agar bo‘lsa, transformator kuchlanishni pasaytirib beruvchi, agar bo‘lsa, kuchlanishni orttirib beruvchi hisoblanadi.
Agar 2-rasm, a da ko‘rsatilgan transformatorning ikkilamchi chulg‘amiga nagruzka ( ) ulasak, EYUK ( ) ta’sirida undan tok ( ) o‘ta boshlaydi. SHunday qilib, kuchlanishi , tok kuchi bo‘lgan manbaning elektr energiyasi transformator yordamida kuchlanishi va tok kuchi bo‘lgan elektr energiyasiga aylantirib, iste’molchiga uzatiladi.
Transformatorning manbadan (tarmoqdan) olayotgan birlamchi quvvati bo‘lsa, uning iste’molchiga berayotgan ikkilamchi quvvati . Agar transformatordagi quvvat isrofi hisobga olinmasa, bo‘ladi.
Birlamchi va ikkilamchi zanjirlardagi faza siljish burchaklarini taxminan bir xil desak, deyish mumkin. Agar kuchlanishlar bir-birlari bilan xuddi EYUKlar kabi nisbatta bo‘ladi desak, transformatsiya koeffitsientini qayta yozish mumkin:
Demak, transformator chulg‘amlaridagi toklar kuchlanishlarga teskari proporsional.
Transformatorning ish rejimlari.
A) Salt ishlash rejimi. Transformatorlarni ishlatish jarayonida ko‘pgina vaqt ularning birlamchi chulg‘ami manbaga ulanib, ikkilamchi chulg‘am uchlari bo‘sh qoladi. Bunday rejim transformatorning sal (nagruzkasiz) rejimi deyiladi. Salt ishlash rejimida va bunga mos sxema 4-rasmda ko‘rsatilgan.
|
| |
Melioratsiya

Melioratsiya
Download
10,96 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/189
Sana
22.01.2024
Hajmi
10,96 Mb.
#142869
Download
10,96 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Melioratsiya
Download
10,96 Mb.
Matnni ko'rish
– rasm. Reclassify qilish jarayoni

"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ru
149
Normollashtirilgan farqlar indeksida ham Aholi manzilgohlarini aniqlashimiz
mumkin. NDBI qiymati -1 dan +1 NDBI ning manfiy qiymati suv havzalarini
ifodalaydi, bunda yuqoriroq qiymat qurilish maydonlarini bildiradi.
ArcGIS dasturlarida NDBI quyidagi tartibda aniqlanadi.
NDBI
=
𝑆𝑊𝐼𝑅−𝑁𝐼𝑅
𝑆𝑊𝐼𝑅+𝑁𝐼𝑅
Bu yerda SWIR – qisqa chastotali qisqa infraqizil, NIR – qisqa
infraqizil.
12
Landsat 5TM da bu Band 4 va Band 5 ga toʻg‘ri kelsa, Landsat 8 da Band
5 va Band 6 ga toʻgri keladi. NDBI qiymati eng yuqori boʻlgan joylar aholi
manzilgohi chiqishi kerak edi, lekin bizning hudud uchun bu nazariya toʻg‘ri
kelmadi. Bizning hudud uchun +1 ga yaqin boʻlgan oxirgi 2 ta klassni aholi
manzilgohlari deb aniqladi (7-rasm).
NDBI metodida asosiy hatoliklar boʻsh yerlar, shoʻr yerlar va yoʻllarni
ham aholi manzilgohi deb koʻrsatdi.
Tadqiqotimiz natijasida biz oʻrganib chiqqan usullar ichidan Maxsimum
Likelihood sinflashtirish algoritmi qolgan sinflashtirish algoritmiga qaraganda
natijasi yuqori va aniq chiqdi. Shuning uchun Landsat sun’iy yoʻldoshi qolgan
yilgi ma’lumotlarini sinflashtirish jarayoni aynan Maxsimum Likelihood
Sinflashtirish algoritmi orqali natijalar olindi.
I BO‘LIM - Melioratsiya

laming davriy va uzluksiz ishlash imkoniyatining mavjudligi, bir o ‘tishda
ko‘rsatiigan shakldagi qurilish ishlarini bajarish imkoniyatining borligi.
Qurilish va melioratsiya mashinalari asosan ularning ish
jihozlarining konstruksiyasi, turi va ishlatilishi bilan farq qilib, qolgan
ko‘rsatkieh!ar boshqa tur mashinalardan farq qilmaydi,
Tirkama plugli kanal qazgichlarning texnik ko‘rsatkichlari

2. l-fadvalning davomi
oMchamlari, mm:
uzunligi
6140
6200
7400
5750/6150
eni (kengligi)
3160
3000
3000
3170/3100
balandligi
3290
27 0 0
2600
3530/3150
M assasi {traktorsiz), kg
4490
32 5 0
3640
5200/4500
*Suratda - zax qochirish, mahrajda - su g ‘orish kanaMarida
jadvaldan kolrinadiki, MK-13 rusumli kanal qazish mashinasining
ish unumdorligi yuqori bo"lib, boshqarishning quiayligi va kanal
oMchamlarini o‘zgartiruvchi mexanizimlaming mavjudligi uning yutug‘i
hisoblanadi.
Tirkama plugli kanal qazgich mashinasining umumiy ko‘rinishi
2.2-
rasmda keltirilgan. Mashinaning ish jihozi 1 tirkama ravishda, traktor 15
(mashina bazasi) ga qo‘zg‘aluvchan qilib ulanadi. Bunda uning quvvat
muvozanati hisobiga amal qilish zarur. Kanal qazish mashinasining ish
jihozi metallami payvandlash orqali yasalgan bo‘lib, bir nechta qismdan
tashkil topgan. Ish jihozining pastgi qismida tuproq qiruvchi pichoq 14
joylashgan (poza) bo‘lib, asosan kanal tubidagi tuproqni qirish (qazish) ga
moMjallangan. Yer yuzidagi o‘tlami qirquvchi pichoq 9 kanal o‘qining
o ‘rtasida bo‘lib, o‘tni teng ikkiga ajratib kesadi.
2.2-rasm. K M -
1400 M rusumli kanal qazish mashinasi
Uzbekistan 
 
CREATION OF DATA BASE RECEIVED AT A DISTANCE IN THE

Uzbekistan
CREATION OF DATA BASE RECEIVED AT A DISTANCE IN THE
RESEARCH OF CITY POPULATION POINTS (EXAMPLE OF
KHORAZM REGION)
"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ru
141
Abstract. In this study, the possibilities of creating GIS and remote
databases for the purpose of researching urban settlements were considered and
samples were prepared. The possibilities of satellite data and methods of their
analysis in GAT technologies are studied.
Key words: databases, remote sensing of urban settlements, GAT
technologies, territorial expansion.
Kirish.
Yer haqidagi fanlarning tarkibida va informatsion texnologiyalar
asosida geografik axborot tizimlari (GAT, keyinchalik umumiy qabul qilingan
iborada GIS soʻzi ishlatiladi) yaratilgan – u tabiat va jamiyat ob’ektlari va
hodisalari haqidagi topografik, geodezik, yer resurslari va boshqa kartografik
axborotni toʻplash, ularga ishlov berish, EHM xotirasida saqlash, yangilash,
tahlil qilish, yana qayta ishlashni ta’minlovchi avtomatlashtirilgan apparat-
dasturli kompleksdir.
Ular asosan roʻyhatga olish, baholash, tabiatni muhofaza qilish, tabiiy
boyliklardan oqilona foydalanish, ularni bashoratlash ishlarini bajarishga
moʻljallangan.
Eng birinchi GIS 1960 yillarda Kanada, AQSh va Shvetsiyada tabiiy
boyliklarni oʻrganish maqsadida yaratilgan. Bugungi kunga kelib, GISlarning
soni juda koʻp, ular iqtisodiyotda, boshqarishda, atrof muhitni muxofaza qilishda
va boshqa sohalarda qoʻllanilmoqda. Ular kartografik, topografik, statistik,
meteorologik, ekspeditsion va masofadan turib olingan ma’lumotlarini oʻzida
mujassamlagan.
Masofadan kuzatish yoki ma’lumot yig‘ish bu avvalombor u yoki bu
fazoviy ob’ekt bilan toʻg‘ridan toʻg‘ri aloqada boʻlmay turib ma’lumot yig‘ish
yoki yerni kuzatish ilmi yoki san’atidir. Bu jarayon aks etayotgan yoki sochilib
chiqayotgan energiyani yozish va aniqlash hamda yozilgan ma’lumotlar ustida
ishlash, tahlil qilish va tayyor ma’lumotdan foydalanishni izohlaydi.
Ba’zi bir hollarda masofadan ma’lumot yig‘ish elektromagnit
radiatsiyasidan foydalanish orqali yerni kuzatish deb ham nomlanadi. Masalan,
masofadan ma’lumot yig‘ish insonlarni har kungi oddiy harakatidir, yani gazeta
oʻqish, yurayotgan avtomoshinani kuzatish, leksiya davomida domlaga qarab
oʻtirish bular hammasi masofadan ma’lumot yig‘ishga kiradi.
Fan va texnologiyaning bugungi kungi taraqqiyoti jamiyat tizmidagi
koʻplab muammolar yechimini topish imkonini bermoqda. Masofadan olingan
ma’lumotlarni tahlil qilish va uni amaliyotda qoʻllash shular jumlasidandir.
Masofadan olingan suratlar yer yuzasidagi holatni tezkor tasvirlash va tahlil
qilishga keng imkoniyat yaratadi. Shu bilan birga suratlarda tasvirlangan
voqealarni alohida ajratish, sinflashtirish muayyan qiyinchiliklarni ham
tug‘dirishi sir emas. Bu borada koʻplab olimlar turli xil sinflashtirish
algoritmlari va ma’lumotlar bazasi hamda dasturiy ta’minotlardan foydalanishni
taklif qiladilar.
|
, Melioratsiya ntashinafarming sinflari

Yurish uskunalari bo‘yicha ulami, g‘ildirakli, o lrmalovchi
(zanjirli), qadamiovehi, temir yo‘lda va chang‘ida sudralib yuruvchi,
suzib yuruvchi va boshqa turlarga ajratish mumkin,
Boshqaruv bo4yicha; mexanik, gidravlik, pnevmalik. elektrik,
avtomatik va aralash boshqaruv turlarga boiinadi. Mashina bazasiga ish
jihozining o ’nmtiiishiga qarab, ulami, tirkama, osma, yarim tirkama va
o*ziyurar turlarga bo‘ lish mumkin,
Turli melioratsiya inshootlarini qurilishida, ishlarini bajarishiga
qarab, turli ish jihozlari ishlatiladi, Bu ish jihozlari turli shaklda bo1 lib,
oddiy, faol va aralash bo‘lishi mumkin.
Melioratsiya ishlarida ishlatiladigan ish jihozlarining turlari
1.2-
rasmda ko‘rsatilgan.
Umuman melioratsiya mashinalari quyidagi: yuqori ish unumdorligi,
o'tuvchanligi, metall, energiya sig‘imi va tortish kuchining kam
sarflanishligi, agromeliorativ talablar asosida yuqori sifatli ishni
bajarishligi, qo‘shimcha va qo‘l ishlarini ishlatmaslikka asoslangan
ko‘rsatkichlari bilan tavsiflanadi.
1.2-rasm. Melioratsiya ishlarida ishlatiladigan ish jihozlarining turlari:
/-p lu g li ish jihozi; 2- arqon g ‘ildiragi; 3- yurish ramasi; 4- ish jih ozin i k o ‘tarib

Mashinalarning kamchiliklariga, yuqori tortish kuchining talab
qilishi va kanal ko'rsatkichlarini uzluksiz o ‘zgartirish imkoniyatini
y o‘qligi.
Osma p lu g li ka n a l qazish m askmalarL Bu turdagi kanal qazish
mashinalari (
2.3-rasm) yumshoq tuproqlarda chuqurligi 0,4-0,8 m va
tubining eni 0,3 0.6 m b o ig an kanallarni qazishga m oijallangan bo’lib,
asosan muvaqqat kanallarni qazishda ishlatiladi
Ish jihozi 3, tortuvchi rama 8 ga qo‘zg‘aluvchan qilib o ‘rnatilgan.
Qirqish burchagini va kanal chuqurligini saqlash maqsadida tayanch
chang‘i 5 o‘rnatilgan va u vintli mexanizm 6 orqali harakatga keltiriladi.
Ish jihozini ko'tarib, tushirish gidrotsilindr 2 orqali amalga
oshiriladi. Gruntni qirqish pichoq 7 yordamida bajariladi.
Plugli
kanal
qazgich
mashinalarining
asosiy
yutuqlariga
quyidagilar kiradi:
I. Ish unumdorligining yuqoriligi. 2. Minimal
energiya sig‘imiga egaligi. 3. Har xil turdagi gruntlarda qo‘llash
imkoniyatining mavjudligi. 4. Konstruksiyasi va boshqaruvining
oddiyligi.
Qaziladigan kanallarning shakli va o'lcham lari ish jihozining
o ‘lchami, shakli, soni, kanal o ‘qi va gorizontga nisbatan qanday burchak
ostida o ‘rnatilishiga bogiiq.
Yuqoridagi ko'rsatkichlar bo'yicha aylanma qazib-otuvchi ish
jihozlarining frezali va rotorli turlari mavjud.
2.3-rasm. Osma plugli
kanal qazish mashinasi.
6 - Melioratsiya

Freza yoki rotor aylanish o ‘qi kanal devorlari nishabligiga tik
b o iib , mashinaning harakat yo‘nalishi esa kanal o‘qi yo ‘nalishida
bo‘ladi.
Bu kanai qazish mashinasining asosiy ish jihozlari freza va
rotorlardan iborat b o iib , bu turdagi kanal qazgich mashinalari murakkab
(mashinaning kanal o ‘qi bo'ylab ilgarilanma va ish jihozlarining
aylanma) harakatlari asosida gruntni qirqish, qirqilgan va uvalangan
tuproqiami kosfarish, ko‘tari!gan tupfoqlarm kanal qirg4og4iga qa-
lashtirish yoki kanal o ‘qidan m aiu m masofaga otish ishlarini amaiga
oshiriladi.
Rotorli kanal qazgich mashinasi. Rotorli ish jihozi g'altaksimon
metalldan yasalgan bo‘lib, uning gardishiga maxsus cho‘michsimon
tishlar o ‘rnatilgan. Rotor
3-4 m/s aylanma tezlik bilan aylanish davrida
tishlar yordamida tuproq, rotorning eni (0,2-0,3 m) qalinligida qirqi-
ladi, rotor orasidagi tuproq maxsus timoqlar yordamida uvalanadi,
qirqilgan va uvalangan tuproqlarni maxsus tishlar yordamida ko‘tariladi
va kanal qirg‘og‘iga tishlar orasidagi tuproqning og‘irlik kuchi hisobiga
qalashtiriladi. Tuproqni o‘z og‘irlik kuchi hisobida tishlar orasidan
tushishiga rotorning gorizontga nisbatan burchak ostida o ‘rnatilganligi
hisobida amaiga oshiriladi.
Rotorli kanal qazgich mashinaning umumiy ko‘rinishi
2.4 -
rasmda keltirilgan.
2.4-rasm. M K - 1 7 rusumli plug -
rotorli kanal qazish mashinasi:
1- posangi; 2- bazaviy traktor; 3- ulashni ajratish mexanizmi; 4- qazish chuqurligi
k o ‘rsatkichi; 5- traktor osm a tizimi; 6- ish jihozini burish gidrotsilindri; 7- kardan
№6-7 mavzular. Berilganlarning bazasini bilan ishlash imkoniyatini beruvchi texnologiyalar - bet 2

DDL lilining kompilyatori DDL buyruqlarni
meta berilganlardan iborat
jadvallar majmuasiga olib keladi. Keyin bu jadvallar tizim katalogida
saqlanadi, boshqaruvchi ma’lumotlar esa berilgan-larning fayllaridagi
sarlavhalarda saqlanadi.
Lug’at dispetcheri tizim katalogiga kirish va
u bilan ishlash jarayonini
boshqaradi. Tizim katalo-giga kirish huquqi BBBT deyarli hamma
tarkiblarida bor.
Quyida BB dispetcherining tarkibiga kiruvchi asosiy programmalarning
(21.2-rasmda) tashkil etuvchilari keltirilgan.
Kirish huquqini nazorat moduli. Ushbu modul foydalanuvchining bajarmoqchi
bo’lgan amallari uchun bajarish huquqi bor yoki yo'qligini tekshiradi.
Komanda (buyruq)lar protsessori. Foydalanuvchining kirish huquqi tekshirilgandan
keyin boshqaruv buyruqlar protsessoriga uzatiladi. U o‘z navbatida buyruqlarni ket-
ket bajarisliga o'tadi.
Butunlikni nazorat vositalari. Butunlikni nazorat vositalari,
agarda BB dagi
berilganlarni o'zgartirish amali qollansa, shu amal butunlikni nazorat qilishda
o‘rnatilgan chegaralarni qanoatlantirishini nazorat qiladi. Masalan, o‘rnatilgan
kalitlarga nisbatan bo’lgan talablarni.
So'rovlarni optimallashtiruvchi. Ushbu modul so'rovni bajarish strategiyasining
optimal usulini tanlaydi.
Tranzaksiyalar dispetcheri. Bitta foydalanuvchi yoki amaliy programma tomonidan
berilganlar bazasini o'qish yoki o'zgartirish bo‘yicha amalga oshiriladigan harakat
yoki
harakatlar ketma-ketiigi tranzaksiya deb ataladi. Tranzaksiya berilganlar
bazasida olib boriladigan mantiqiy ishdan iborat. U alohida program-ma,
programmaning qism yoki alohida bitta buyruqdan (masalan, SQL tilidagi INSERT
yoki UPDATE buyruqlari) iborat bo’lishi va berilganlar bazasida bajariladigan
ixtiyoriy sondagi amallari o'z ichiga olishi mumkin.
Berilganlar bazasining
administratori nuqtayi nazarida u ixtiyoriy ilovadan fovdalanish bu bir qator
Tranzaksiyalarga olib keladi, ularning orasida esa berilganlarga ishlov beriladi.
Tranzaksiyalar dis-petcheri, tranzaksiyalarni bajarish
jarayonida kelib tushadigan
amallarga talab qilingan ishlov berishni amalga oshiradi.
Tranzaksiyalarning asosiv to‘rtta xossasi mavjud:
ACID (Atomicity, Consistency,
Isolation, Durability - uzilmaslik, uyg'unlik, yakkalik, tur g‘unlik):
PowerPoint for Windows - 1-bob. Multimеdia ma`lumotlarini qayta ishlovchi dasturiy vositalar haqida mavjud manbalar tahlili 4

PowerPoint for Windows.
PowerPoint dasturi bu toifadagi dasturlar ichida eng yaxshisidir. Moslashuvchan intеrfеysning mavjudligi, choklarsiz ko`chirib qo`yish funksiyasi va ko`p (murakkab) vazifalarni bajarish rеjimida barqaror ishlash imkoniyati bu dasturni yangi avlod taqdimotli grafika mahsulotlari orasida lidеr darajasiga chiqardi. PowerPoint dasturining birinchi afzalligi yaxshi sozlanuvchi intеrfеysidir. Ekranga dasturiy oynada yettitagacha turli instrumеntlar panеlini chiqarish mumkin.
PowerPoint xizmat, ijodiy sеans va hatto “noxush xabarlar” yo`nalishlarini qamrab oluvchi ko`p turdagi slaydlar to`plamini taklif etadi. Ushbu tiplarning har biri matеriallarni joylashtirishning muayyan stratеgiyasiga ega bo`lib, AutoContent har bir slaydni taqdimotning dastlabki maqsadlari bilan bog`lashni taklif etadi. (Masalan, agar siz “noxush xabarlar”ni namoyish qilayotgan bo`lsangiz, AutoContent sizning ikkinchi slaydingizda “bizning holatimiz” muhokama qilinishi va ma`ruzachi “bu qanday sodir bo`lgan”ligini tushuntirishini mo`ljallab turadi.) PowerPoint dasturida ko`p martalab orqaga qaytish "multiple undo" imkoniyati juda yaxshi amalga oshiriladi. Masalan, 150 ta o`zgartirishlarni kеtma-kеt yoki birdaniga 149 ta o`zgarishga orqaga sakrab amalga oshirish mumkin. Agar siz jarayonlarga chuqur kirishib, ikki va undan ortiq dialog oynalariga murojaat etgan va Cancel tugmasini bosgan bo`lsangiz, dastur sizni dastlabki holatga qaytarib qo`yadi, lеkin bajarilgan ishlarni umuman o`chirib yubormaydi. Ma`lumotlar jadvali o`lchamlarini o`zgartirish va unda turli shriftlarni ishlatish mumkin. Agar siz Microsoft Excelda ishlash bo`yicha katta tajriba egasi bo`lsangiz, unda PowerPointdagi Graph ilovasi ham xuddi shunday diagramma turlari va ularni to`g`rilash usullaridan foydalanadi. PowerPointda diagramma tuzishning ayrim modеrnizasiya qilingan funksiyalari kiritilgan bo`lib, ular boshqa dasturlar bilan mos kеlmaydi. Organizational Chart ilovasini o`rnatish ham birmuncha qiyinlashtirilgan. Funksiya umumiy ko`rinishidan kishida yaxshi taassurot qoldirmasa-da, Outline view rеjimida qulay taqdimotlarni yaratish imkoniyatiga ega bo`lgan yagona dasturdir. Ҳar qanday hajmdagi matnni tortib ko`chirib qo`yish silliq amalga oshiriladi. Bundan tashqari, Word hujjatlarini import qilish va odatdagi shriftlarni qo`llash mumkin.
|
O‘zbekistonda tashqi iqtisodiy aloqalar - bet 4

|
O‘zbekistonda tashqi iqtisodiy aloqalar
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 5,33 Mb. | | #228531 |
Bog'liq Bevosita amalga oshiriladigan eksport muomalalarining hisobi Tovarlar savdosidan tashqari, xorijiy davlatlar bilan hamkorlikda transport tizimlari barpo qilinmoqda, tabiatni muhofaza qilish va o‘zgartirish masalalari hal etilmoqda. Bunda O‘zbekiston dunyoning yetakchi xalqaro tashkilotlari bilan hamkorlik qilgan holda, davrning dolzarb muammolarini hal etishga ham jiddiy e'tibor qaratmoqda. Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT), Yevropa Ittifoqi (YI), Mustaqil davlatlar hamdo‘stligi (MDH), Yevrosiyo iqtisodiy hamdo‘stligi (YIH), Islom konferensiyasi tashkiloti (IKT) va boshqa xalqaro tashkilotlar shular jumlasidandir. - Tovarlar savdosidan tashqari, xorijiy davlatlar bilan hamkorlikda transport tizimlari barpo qilinmoqda, tabiatni muhofaza qilish va o‘zgartirish masalalari hal etilmoqda. Bunda O‘zbekiston dunyoning yetakchi xalqaro tashkilotlari bilan hamkorlik qilgan holda, davrning dolzarb muammolarini hal etishga ham jiddiy e'tibor qaratmoqda. Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT), Yevropa Ittifoqi (YI), Mustaqil davlatlar hamdo‘stligi (MDH), Yevrosiyo iqtisodiy hamdo‘stligi (YIH), Islom konferensiyasi tashkiloti (IKT) va boshqa xalqaro tashkilotlar shular jumlasidandir.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT. E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT.
|
| |
Tovarlarni tashqi bozorga, xorijga chiqarilishi eksport deb ataladi. Aksincha, chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni, mollarni olib kelish import deb ataladi

|
Tovarlarni tashqi bozorga, xorijga chiqarilishi eksport deb ataladi. Aksincha, chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni, mollarni olib kelish import deb ataladi
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 5,33 Mb. | | #228531 |
Bog'liq Bevosita amalga oshiriladigan eksport muomalalarining hisobi Tovarlarni tashqi bozorga, xorijga chiqarilishi eksport deb ataladi. Aksincha, chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni, mollarni olib kelish import deb ataladi. - Tovarlarni tashqi bozorga, xorijga chiqarilishi eksport deb ataladi. Aksincha, chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni, mollarni olib kelish import deb ataladi.
- 2018-yilda eksport 14,3 mlrd, import esa 19,6 mlrd AQSH dollarini tashkil qildi. O‘zbekistonning tashqi savdosi yildan yilga ortib borishi natijasida mamlakatimiz xalqaro mehnat taqsimotida faol ishtirok etmoqda.
Mamlakat tashqi savdo siyosatining asosi milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini oshirish hamda mamlakatning eksport salohiyatini kengaytirish va tarkibini takomillashtirishdir. So‘nggi yillarda eksport tarkibida katta ijobiy o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Jumladan, xomashyo mahsulotlari eksporti kamayib, yuqori sifatli tayyor mahsulotlar eksportining ulushi oshmoqda. - Mamlakat tashqi savdo siyosatining asosi milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini oshirish hamda mamlakatning eksport salohiyatini kengaytirish va tarkibini takomillashtirishdir. So‘nggi yillarda eksport tarkibida katta ijobiy o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Jumladan, xomashyo mahsulotlari eksporti kamayib, yuqori sifatli tayyor mahsulotlar eksportining ulushi oshmoqda.
Mamlakat tashqi savdo siyosatining asosi milliy iqtisodiyot raqobatbardoshligini oshirish
Kelgusida eksportga mo‘ljallangan avtomobillar, yuqori kuchlanishli agregatlar, maishiy elektr asboblari, tibbiyot va qurilish hamda to‘qimachilik va tikuvchilikka oid qimmatbaho mahsulotlarni ishlab chiqarish kuchayadi. Ayniqsa, mamlakatimizda yetishtirilgan meva va sabzavotlar eksportini kuchaytirish zarur. Yana bir muhim vazifalardan biri - bu dehqon va fermer xo‘jaliklarga tashqi bozorda barqaror xaridorlarni topishdir. - Kelgusida eksportga mo‘ljallangan avtomobillar, yuqori kuchlanishli agregatlar, maishiy elektr asboblari, tibbiyot va qurilish hamda to‘qimachilik va tikuvchilikka oid qimmatbaho mahsulotlarni ishlab chiqarish kuchayadi. Ayniqsa, mamlakatimizda yetishtirilgan meva va sabzavotlar eksportini kuchaytirish zarur. Yana bir muhim vazifalardan biri - bu dehqon va fermer xo‘jaliklarga tashqi bozorda barqaror xaridorlarni topishdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tovarlarni tashqi bozorga, xorijga chiqarilishi eksport deb ataladi. Aksincha, chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni, mollarni olib kelish import deb ataladi
|
Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 1/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
OʻZBEKISTON - FINLANDIYA PEDAGOGIKA INSTITUTI
PEDAGOGIKA KAFEDRASI
-
Ro’yxatga olindi:
№___________________
2023 y. «___»
_________
|
|
“TASDIQLAYMAN”
O'quv ishlari bo'yicha prorektor
_____________ K.D.Kuliyev
“___” _________2023 yil
|
UMUMIY PEDAGOGIKA
FANI BO’YICHA
O’QUV-USLUBIY MAJMUA
(Moodle-kredit tizimi asosida)
IXTISOSLIK YO‘NALISHLARI
kunduzgi va kechki ta’lim shakllari
talabalari uchun
Bilim sohasi: 110000 – Ta’lim
Ta‘lim sohasi: 100000 – Gumanitar
Ta’lim yo’nalishi: 60110200- Maktabgacha ta’lim (kechki)
60111300-Musiqa ta’limi
60112300-Texnologik ta’lim
O’qituvchi: n.b.muratova
Samarqand-2021
Majmua “Umumiy pedagogika” fan dasturi asosida ishlab chiqildi.
«Umumiy pedagogika» fanidan ushbu o`quv-uslubiy majmua O’zbekiston-Finlandiya instituti “Pedagogika” kafedrasida tayyorlangan. Ushbu majmua o`quv-uslubiy va ma'lumotli hujjatlardan iborat bo`lib, talabalarni ma'ruza va amaliy mashg`ulotlarni mustaqil o`rganish bo`yicha o`zlashtirish sifatini oshiradi. O`quv-uslubiy majmua «Umumiy pedagogika» fani bo`yicha bakalavriat bosqichi talabalari uchun mo`ljallangan.
|
| |
Wink Dasturi - 1-bob. Multimеdia ma`lumotlarini qayta ishlovchi dasturiy vositalar haqida mavjud manbalar tahlili 4

Wink Dasturi
Multimеdiali qo`llanma yaratishda samarali foydalaniladigan dasturlardan biri Wink dasturi. Dastur dars namoyishi “Taqdimot” larini ekrandagi jarayonlarni rasm ko`rinishida saqlaydi hamda yaratilgan namoyishlarga matnli ma`lumotlarni kiritish imkoniyatlari mavjud.
-rasm. Wink dasturi ko`rinishi
Turli fayl formatlari jumladan EXE, FLV va boshqalarni qo`llash imkoniyati mavjud. Dastur Windows muhiti hamda Linux muhiti uchun ishlab chiqilgan.
Jing dasturi
Multimеdiali qo`llanma yaratishda foydalaniladigan dasturlardan yana biri Jing dasturidir. Jing dasturi yordamida nafaqat audio-vizual qo`llanma, ekran , bo`layotgan jarayonlarni ham tasvirga olish imkoniyati mavjud. Bularga qo`shimcha olingan rasmlarga kеrakli joylarda turli hildagi matnli bеlgilar, mahsus yo`naltiruvchi strеlkalarni, to`g`ri to`rtburchaklar yordamida kеrakli joylarni ajratish, audio ma`lumotlarini yozish kabi funksiyalarni o`zida mujassam etgan. Windows hamda MacOS OT lari uchun ko`rinishlari mavjud. YOzib olingan audio-vizual qo`llanma va rasmlarni Intеrnеt tarmog`idagi Screencast.com, Flickr, Twitter hamda boshqa vеb sahifalarga jo`natish mumkin.
.
-rasm. Jing dasturining asosiy oynasi ko`rinishi.
|
- rasm NDBI metodida Aholi manzilgohlari

"Экономика и социум" №6(109)-2 2023 www.iupr.ru
150
manzilgohlarining hududiy tarqalishi va uning monitoringini
olib borish hamda
oʻquv mashg‘ulotlarini tashkil qilish uchun qanoatlanarlidir.
Tadqiqot natijasida aniqlangan xatoliklar
keyingi tadqiqotchilarning
ishlarida metodik qoʻllanma vazifasini bajaradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Gulomova L.X. “Geografiyada aerokosmik uslublar” Toshkent, 1993,
2. Harris. C.D. 1943 “ A functional classification of cities in the US” in
geographical Review, vol 33 pp. 86-99
3. Isamuxamedova D.U. "Shahar va qishloqlar rekonstruktsiyasi" oʻquv
qoʻllanma Toshkent 2020y,
4. John R.Jonsen Remote sensing of the environment.,South Carolina 2007,
5.
Mirzaliyev
T.,Safarov
E.Yu.,Egamberdiev
A.,
Qoraboyev
J.S.
"Kartashunoslik" Toshkent - 2012y 192-201 b.
6. Mumford Lewis 1938 The culture of cities, Secker and Warburg, London
7. OʻzR Davlat statistika qoʻmitasi ma’lumotlari,
8. Sabirova N.T. Zarafshon mintaqasi shaharlarning
shakllanish va rivojlanish
bosqichlari Oʻzbekiston geografiya jamiyati axboroti 49-jild 117-120 b. 2017 y,
9. Soliyev A.S., Tashtaeva S., Egamberdiyeva M. “Shaharlar geografiyasi”
Toshkent “Innovatsiya-Ziyo” 2020 y,
10. Tojiyeva Z.N. "Aholi geografiyasi" darslik Toshkent 2020y, 217-226 b,
11. Авезов С.А., Гулимматов И.Б., Норметов С.М. "Аҳоли пунктлари
ҳудудий динамикасини аерокосмик методда тадқиқ қилиш
(Хива шаҳри мисолида)" Ҳудудларнинг барқарор
ривожланишини
геоахборот жиҳатдан таъминлаш» республика илмий-амалий конференция
материаллари Тошкент, 2022 йил 26 октябрь
12. Гулимматов И.Б. “Вопросы классификации населенных пунктов (на
примере Хорезмской области)” "Экономика и социум" №1(104)-2 2023
13. Гуломова Л.Х. Аҳоли жойлашувини аерокосмик
материаллар асосида
ўрганиш. Методик қўлланма. Т: 1991,
14. Гулямова Л.Х Сафаров Э.Ю, Абдуллаев И.Ў, “Геоахборот
тизимлари
ва технологиялари” Ўқув қолланма 2 қисм Тошкент – Университет 2013,
15. Лаппо Г.М., “География городов” Москва 1997
16.
https://earthexplorer.usgs.gov/
17.
https://pro.arcgis.com/en/pro-app/latest/tool-reference/spatial-
analyst/maximum-likelihood-classification.htm
18.
https://landsat.gsfc.nasa.gov/
Limfaning hosil bo'lishi, tarkibi va vazifalari Mahmarajabova Marjona

|
Limfaning hosil bo'lishi, tarkibi va vazifalari
|
bet | 1/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #245080 |
Bog'liq Mahmarajabova MarjonaBu sahifa navigatsiya:
- REJA
1 - DAVOLASH 126 – B - GURUH TALABASI MAHMARAJABOVA MARJONANING
GISTOLOGIYA FANIDAN “LIMFANING HOSIL BO'LISHI, TARKIBI VA VAZIFALARI” MAVZUSIDA TAYYORLAGAN
TAQDIMOTI
Ustoz: Nazarovna Mahliyo
Limfaning hosil bo'lishi, tarkibi va vazifalari REJA:
Limfa tizimi
Limfa tizimi immunitet hujayralari (limfotsitlar) ishlab chiqarish uchun butun bir zavod va shu bilan birga ularning butun tanada harakatlanishi uchun transport tarmog'idir. Biroq, immun tizimidan tashqari, limfa tizimi boshqa bir qator muhim funktsiyalarni bajaradi: u to'qimalarni toksinlar va hujayralarning chiqindilaridan tozalaydi va metabolizmda ishtirok etadi.
Limfa tizimi va uning vazifalari
Limfa tizimi organlar va ularni bog'laydigan tomirlarning murakkab tarmog'idir. U inson tanasining deyarli barcha to'qimalarini, shu jumladan miya membranalarini qamrab oladi.
Tizimning asosiy funktsiyalaridan biri himoya qilishdir : limfatik organlar va tomirlar tanaga kiradigan toksinlar va infektsiyalarni to'playdi va zararsizlantiradi, shuningdek mutatsiyaga uchragan malign hujayralarni "ushlaydi".
Yana bir muhim funksiya moddalarni tashishdir . Agar to'qimalarda ortiqcha suyuqlik va metabolik mahsulotlar (oqsillar, tuzlar, toksinlar) to'plangan bo'lsa, limfa tomirlari ularni to'playdi va ularni qon aylanish tizimiga qaytaradi.
Gematopoezning bir qismi limfa tizimida sodir bo'ladi - oq qon hujayralari, limfotsitlar, unda hosil bo'ladi va etuk bo'lib, organizmni patogenlardan himoya qilishga yordam beradi.
Limfa tizimi ovqat hazm qilishda ham ishtirok etadi : bu organizmga yog'larni so'rishga yordam beradi. Yog'lar boshqa oziq moddalar kabi to'g'ridan-to'g'ri qonga kira olmaydi, chunki ular suvda erimaydi. Shuning uchun ular birinchi navbatda chiles - limfa tomirlarida to'planadi, so'ngra limfa bilan qonga etkaziladi.
|
| |
II bob. KANAL QAZISH MASHINALARI

Yurish uskunasi bo‘yicha: g ‘ildirakli, zanjirli turlari mavjuddir.
Ish jihozining o ‘rnatilishi bo‘yicha: osma, tirkama, yarim tirkama
va mashina bazasidagi turiarga ajratiladi.
Boshqaruv tizimi bo‘yicha: mesanik, gidravlik, elektrik va
avtomatik boshqariladigan turlari mavjud,
2.2 Plugli va ag'dargichli кййй! qazgich mashinalari
P lugli va ag'dargickti kanal qazish m ashinalari q a ‘UantlishL
Plugli kanal qazish mashinalari asosan yumshoq ( H I guruh) gruntlarida
muvaqqat va xo'jaliklararo kanallar qazishga moMjailangan bo‘lib,
ularning osma va tirkama turlari mavjud. Ular mexanik yoki gidravlik
boshqariladi.
Tirkama p lugli kanal qazish m ashinalari Tirkama plugli kanal
qazish mashinalari asosan birinchi guruh gruntlarida, chuqurligi 0,8-1,2
m kanal tubining eni 0,2-0,4 m gacha bo‘lgan kanallarni qazishga
m o‘ljallangan.
Turli rusumli tirkama plugli kanal qazgich mashinalarning texnik
tavsiflari 2.1-jadvalda keltirilgan.
2.1-jadval
l.S .H a sa n o v - TIMI Buxoro filiali « Suv xo'jaligi v a melioratsiya ishlarini

«5450300 - Suv xo‘jaligi va melioratsiya ishlarini mexa
nizatsiyalash» ta’lim yo‘nalishida o ‘qitiladigan «Melioratsiya mashi-
naiari» fani shu soha bo'yicha mutaxassisiar tayyorlashda asosiy
a'rinlarda turadi.
«Melioratsiya mashinalari» fanini o'qitish, oldin o ‘rganilgan
«Traktor va avtomobiilar», «Yuk ko‘tarish-tushhish mashinalari»,
«Qurilish mashinalari», «Gidravlik mashinalar» va hoshqa faniami
0
‘rganisb asosida shakilangan b o iib , melioratsiya mashinalarini
konstruksiyalarini o‘rganish, ulami loyihaiash nazariyasi hamda tilami
o'tuvchanlikka, turg'imiikka va q u w a t balansiga hisoblashni oTgatadi.
Ushbu darslik Davlat Ta’lim Standartlari asosida tasdiqlangan
na’munaviy o ‘quv rejasi asosida yozilgan bo‘lib, unda melioratsiya
mashinalarini konstruksiyasi, vazifalari, tuzilishi, ishlash jarayonlari,
hisoblash va tanlash yo ‘Hari ko‘rsatilgan.
Darslik muallifning ushbu mutaxassislik va fan bo'yicha bir necha
yillik olib borgan ilmiy, amaliy va nazariy m ashg‘uIotlarining natijasiga
asoslanib, uning «Yopiq gorizontal drenaj quruvchi mashinalar» bobiga
ilmiy ishlar natijalari va vertikal drenajlarni qurish bo‘limlari bilan
to ‘ldirildi.
Darslikka muallifning rahbarligida bir necha yillar davomida olib
borgan ilmiy tadqiqot ishlari, jumladan TT-19.68, ФА-А-15-Т053, ИДВ-
2-6 sonli Davlat grantlarining natijalari asosida yangi «Yopiq gorizontal
drenajlarni himoyalovchi mashinalar va ularni hisoblash» boblari
kiritildi.
Darslik ikki bo‘limdan tashkil topgan bo‘lib, birinchi bo‘limida
mashinalarning turiari, vazifalari, konstruksiyalari, texnik ko‘rsatkichlari
va
ishlatish jarayonlari
keltirilgan
bo‘lsa,
ikkinchi
boMimida
melioratsiya mashinalarini hisoblash nazariyalari ko ‘rsatilgan.
Darslik, Davlat tilida ilk bor chop etilayotganligini hisobga olib, u
kamchiliklardan xoli emas, albatta, shu sababli muallif, bildirilgan fikr
va mulohazalarni mamnuniyat bilan qabul qiladi va oldindan o ‘z
minnatdorchiligini bildiradi.
Muallif.
Bizning manzilgohimiz: Toshkent shahri, 1000000, Qori-Niyoziy
ko‘chasi, 39. Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti (TIMI).
a-tishsim on - Melioratsiya

drenaj transheyalarini qazish, drenaj quvuri va sizdirgich materiallarini
yotqizish, gruntni transheyaga qayta ko‘mish va uni zichlash), ishlarini
birgalikda olib borishni bir texmkaga yukiash.
9.
Yig‘ma inshootlarni quruvchi mashinaiarni yaratish va ularni
takomillashtirish.
10. Geometrik o ‘lchamiari va shakllari ixchamlangan yangi ish
jihozlarini yaratish va mavjudlarini takomillashtirish,
11. Mashinani boshqarish va harakatlaniirishda gidfoyuritmalardan
foydalanish.
12. Mashina harakati va boshqaruvini avtomatlashtirish.
13. Mashinaiarni (botqoq va qumli yerlarda) o ‘tuvchanligini
oshirish.
14. Qattiq va o‘ta qattiq tuproqlarda ishlovchi mashinaiarni
yaratish va mavjudlarini takomillashtirish.
15. Suvli va turg‘un bo‘lmagan tuproqlarda ishlovchi mashinaiarni
loyihalash va yaratish.
16. Chuqur
va
tor
transheyalardagi
tuproqni
zichlovchi
(shibbalovchi) mashinaiarni yaratish va mavjudlarini takomillashtirish.
17. Sug‘orish mashinalarining (yomg‘irlatib, tomchilatib, yer
ostidan sug‘orish) yangi konstruksiyalarini yaratish va mavjudlarini
takomillashtirish.
18. Mashinalarning mustahkamligini va doimiyligini oshirish.
Multimеdia o`quv qo`llanmalari yaratish vositalari tahlili

Multimеdia o`quv qo`llanmalari yaratish vositalari tahlili
ARM larda multimеdia axborotlarini taqdim etishda ikki jihatni hisobga olish lozim:
tеxnik ta`minot
dasturiy ta`minot
Multimеdiali kompyutеr tеxnikasi qurilmalari:
Tovush platalari
Akustik tizimlar
Vidеosiganallarni kirituvchi-chiqaruvchi platalar
CD- ROM privodlar (faqat o`qish uchun CD disklar) va CDRW privodlar – o`qish va yozish (DVD )
Skannеrlar – qog`ozdagi, fotosuratdagi va boshqa ko`rinishdagi axborotlarni kompyutеr xotirasiga kirituvchi qurilma.
Raqamli fotoapparatlar
WEB – kamеralar – vidеotasvirlarni kompyutеrga kiritish va Intеrnеtda translyasiya qilish uchun Monitorlar va axborotlarni katta ekranga chiqaruvchi qurilmalar yoki rеklama tablolari
Multimеdia sohasidagi dasturiy ta`minoti uch sinfga ajratilgan:
Multimеdiali ilovalar. Ma`lum bir funksiyalarni, ko`p hollarda o`qish yoki dam olish maqsadida foydalaniladigan dasturiy vositalar komplеksidir.
Multimеdia ilovalarini yaratishga mo`ljallangan vositalar. Multimеdiani qo`llab-quvvatlovchi tizimiy dasturlar
|
O‘zbekistonda tashqi iqtisodiy aloqalar - bet 3

|
O‘zbekistonda tashqi iqtisodiy aloqalar
|
bet | 3/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 5,33 Mb. | | #228531 |
Bog'liq Bevosita amalga oshiriladigan eksport muomalalarining hisobi Ishlab chiqarishning rivojlanishiga hamohang ko‘plab mahsulotlarning, jumladan, yoqilg‘i, oziq-ovqat va xalq iste’moli buyumlarining importi qisqarmoqda. Umumiy importning 3/4 qismini texnik va ishlab chiqarish jihozlari hamda asbob-uskunalar tashkil qiladi. Bu mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollariga aynan mos keladi. - Ishlab chiqarishning rivojlanishiga hamohang ko‘plab mahsulotlarning, jumladan, yoqilg‘i, oziq-ovqat va xalq iste’moli buyumlarining importi qisqarmoqda. Umumiy importning 3/4 qismini texnik va ishlab chiqarish jihozlari hamda asbob-uskunalar tashkil qiladi. Bu mamlakat iqtisodiyotining rivojlanish istiqbollariga aynan mos keladi.
- O‘zbekistonda 4200 dan ortiq xorijiy korxona faoliyat ko‘rsatmoqda. Endilikda O‘zbekiston Jahon Banki, Osiyo Taraqqiyot Banki, Islom Taraqqiyot Banki, OPEC Xalqaro Rivojlanish Jamg‘armasi, Saudiya Taraqqiyot Jamg‘armasi kabi xalqaro moliyaviy tashkilotlar bilan yaqin hamkorlik qilmoqda.
Erkin iqtisodiy zonalar va hamkor iqtisodiy tashkilotlar Xalqaro moliyaviy tashkilotlar bilan hamkorlik qilib, mamlakat ishlab chiqarish kuchlarini modernizatsiya qilish va yangilash uchun chet el sarmoyasini kiritish shakli investitsiya deb ataladi. - Xalqaro moliyaviy tashkilotlar bilan hamkorlik qilib, mamlakat ishlab chiqarish kuchlarini modernizatsiya qilish va yangilash uchun chet el sarmoyasini kiritish shakli investitsiya deb ataladi.
- Mamlakat taraqqiyotini jadallashtirish uchun investitsiyalarni yanada ko‘proq jalb etish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Tashqi iqtisodiy aloqalarni rivojlanish istiqbollari taqozosi o‘laroq mamlakatimiz hududida maxsus erkin iqtisodiy zonalar tashkil etilayotganligi xususida avvalgi darslardan xabardorsiz. Ularning dastlabkisi O‘zbekiston hududining geografik markazi - Navoiy viloyatida tashkil etilgandi. U barcha turdagi samolyotlarni qabul qiladigan xalqaro aeroport va u bilan aloqador bo‘lgan turli xizmat ko‘rsatish korxonalaridan va muassasalaridan tashkil topgan ulkan majmuadir. - Tashqi iqtisodiy aloqalarni rivojlanish istiqbollari taqozosi o‘laroq mamlakatimiz hududida maxsus erkin iqtisodiy zonalar tashkil etilayotganligi xususida avvalgi darslardan xabardorsiz. Ularning dastlabkisi O‘zbekiston hududining geografik markazi - Navoiy viloyatida tashkil etilgandi. U barcha turdagi samolyotlarni qabul qiladigan xalqaro aeroport va u bilan aloqador bo‘lgan turli xizmat ko‘rsatish korxonalaridan va muassasalaridan tashkil topgan ulkan majmuadir.
|
| |
Amaliy mashg’ulot 19 Amaliy mashg’ulot

|
Amaliy mashg’ulot
|
bet | 1/3 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 168,43 Kb. | | #261615 |
Bog'liq 19 Amaliy mashg’ulot Amaliy mashg’ulot. Reja: 1.Funksiyalar. 2.Massivlar
Normatova Gulshanoy
Ko’p hollarda jadval yoki matritsalar ko’rinishidagi ma’lumotlar bilan ish yuritish kerak bo’ladi. Jadvalda ma’lumotlar juda ko’p bo’lgani sabab, ularning har bir yacheykasidagi sonni mos ravishda bitta o’zgaruvchiga qiymat qilib berilsa ular ustida ish bajarish ancha noqulayliklarga olib keladi. Shu sabab dasturlashda bunday muammolar massivlarni ishlatish yordamida hal qilinadi. Massiv - bu bir nom bilan belgilangan qiymatlar guruhi yoki jadvaldir. Massivning har bir elementi massiv nomidan so’ng o’rta qavs ichiga olingan raqam va arifmetik ifoda yozish bilan belgilanadi. Qavs ichidagi raqam massiv indeksini belgilaydi. Vektorni bir o’lchovli massiv, matritsani ikki o’lchovli massiv deb qarash mumkin. Bir o’lchovli massivda uning har bir elementi o’zining joylashgan o’rin nomeri bilan aniqlanadi va nomeri qavs ichida indeks bilan yoziladi. Ikki o’lchovli massiv elementi o’zi joylashgan satr va ustun nomerlari yordamida aniqlanadi. Shu sabab ikki o’lchamli massiv elementi ikkita indeks orqali yoziladi. Masalan: A[i,j] bu yerda i-satr nomeri j-ustun nomerini bildiradi. Massivni e’lon qilish dasturning bosh qismida berilib, uning yozilishi umumiy holda quyidagicha bo’ladi: :Array[o’lcham] of ; Masalan: A,B:Array[1..100] of real; C,A1,D:Array[1..10,1,,15] of real; Bu yerda A va B massivlari 100tadan elementga ega. C,A1,D1 massivlari esa 10x15=150 tadan elementga ega. Massivlarni e’lon qilishdan maqsad massiv elementlari uchun kompyuter xotirasidan joy ajratishdir. Massiv elementlari qiymatlarini kiritish uchun sikl operatorlaridan foydalaniladi. Misol: For i:=1 to 10 do Read(A[i]); Bu misolda A massivning 10 ta elementi qiymatini ekrandan ketma-ket kiritish kerak bo’ladi. Хuddi shunday massiv qiymatlarini ekranga chiqarish ham mumkin. Misol: For i:=1 to 10 do Write(A[i]); Dasturda massiv elementlarini ishlatganda ularning indeksi e’lon qilingan chegaradan chiqib ketmasligi kerak.
|
| |
Tezkor teskari aloqa va baholash - 7-ma’ruza Mavzu: Ochiq onlain kurslar va ulardan foydalanish. KhanAcademiya,...

|
7-ma’ruza Mavzu: Ochiq onlain kurslar va ulardan foydalanish. KhanAcademiya, Intuit va Coursera tizimlarida kontentlar yaratish. Onlayn nazorat dasturlari, MyTest, Ispring dasturlari va undan foydalanish
|
bet | 4/16 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 9,01 Mb. | | #228628 |
Bog'liq 7-ma’ruza Mavzu Ochiq onlain kurslar va ulardan foydalanish. KhTezkor teskari aloqa va baholash. Har bir oʻquvchi topshiriqlarni bajarib boʻlgach, olgan bilimlari qanday baholanganligini deyarli biladi. Shu bilan birga, har bir onlayn ta’lim oluvchiga imtihonni qayta topshirish yoki testni qayta yechish imkoniyati beriladi.
MOOCning kamchiliklar
MOOC platformalarida bilim olish faqat oʻquvchi tashabbusi bilan amalga oshiriladi va bunda yuqori darajadagi motivatsiya va oʻz-oʻzini boshqarish ustuvorlik qilishi lozim. Shu sababdan, ta’limning bu turida quyidagi kamchiliklar kuzatilishi mumkin:
oʻquv materiallarini mustaqil va yakka holda oʻrganish. Masofaviy ta’lim kursining vazifasi — oʻquvchi mustaqil ta’lim olishi uchun unga barcha zarur ma’lumotlarni taqdim etish. Kunduzgi oʻqish sharoitida oʻquvchi ma’ruzadan keyin yoki ma’ruza vaqtida oʻqituvchiga bevosita murojaat qilishi mumkin, MOOC doirasida esa bunday imkoniyat mavjud emas. Yakka oʻqituvchi minglab oʻquvchilarning savollariga birdan javob bera olmaydi, shu sababli berilgan savolga oʻz vaqtida javob olishning imkoni boʻlmaydi;
topshiriqni bajarish jarayonini toʻliq nazorat qilib boʻlmaydi. Topshiriqlarni bajarish va yakuniy imtihonga oʻquvchi shaxsan javobgar hisoblanadi. Tizimni aldash mumkin, ammo bundan kim ziyon koʻradi?
MOOCning asosiy imkoniyatlari:
— oʻquv materiallarini ta’lim oluvchiga optimal variantda taqdim etish;
— kursdan oʻtish usullari, vaqt tanlashning moslashuvchanligi;
— oʻqituvchining ishtirokisiz mustaqil ravishda kursdan kursga oʻtish;
— kurs oʻqituvchisi va kurs yaratuvchisi rollarining har xilligi;
— ta’lim jamoasini shakllantirish (kurs doirasida).
— ta’lim oluvchi reytingini shakllantirishga yoʻnaltirilgan oʻyinningturli elementlari (nishonlar, mukofot va boshqalar)dan foydalanish;
— baholashning turli usullari va teskari aloqa tizimidan foydalanish;
— rasmiy va maxsus ta’lim muassasalari doirasida kredit va reyting birliklari tizimini shakllantirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
7-ma’ruza Mavzu: Ochiq onlain kurslar va ulardan foydalanish. KhanAcademiya, Intuit va Coursera tizimlarida kontentlar yaratish. Onlayn nazorat dasturlari, MyTest, Ispring dasturlari va undan foydalanish
|
Materiallarni tizimli taqdim etish

|
Materiallarni tizimli taqdim etish
|
bet | 3/16 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 9,01 Mb. | | #228628 |
Bog'liq 7-ma’ruza Mavzu Ochiq onlain kurslar va ulardan foydalanish. KhMateriallarni tizimli taqdim etish. Zamonaviy texnika vositalari yordamida materiallar optimallashtiriladi hamda oson va qulay shaklda taqdim etiladi. Qisqa videolar uzun ma’ruzalarga nisbatan oʻquvchilar tomonidan yaxshi oʻzlashtirilganligi sababli, barcha mavzular kichik videolardan tashkil topgan. Matnli ma’ruzalar esa oʻzlashtirish oson boʻlgan qisqa boʻlaklarga boʻlinadi. Eng muhimi, metodik adabiyotlar sotib olish uchun mablag‘ sarflanmaydi.
Onlayn ta’limning aralash shakli. Masofadan oʻqitish jarayoni xilma-xil materiallardan foydalanishni ham oʻz ichiga oladi. MOOC masofaviy oʻqitish kurslari faqatgina videolar bilan cheklanib qolmaydi, balki ulardan turli manbalarga yoʻnaltiruvchi qoʻshimcha murojaatlar: matnli hujjatlar, audiofayllar, ijtimoiy tarmoqlar va forumlardagi muhokamalar ham joy olgan. Bunday tizim materialni oʻzlashtirish darajasini oshiribgina qolmay, balki oʻquvchilarning ma’lumot oqimini boshqarish va zarur bilimlarni mustaqil ravishda olish qobiliyatini ham rivojlantiradi.
Erkin dars jadvali. Har bir kurs vaqt bilan cheklangan boʻlib, oʻquvchi oʻziga qulay dars jadvalini tuzib olishi mumkin. Videodarslarni keyinroq koʻrish yoki tushunish qiyin boʻlgan darslarni qayta koʻrib chiqish mumkin. Uy vazifasi ham ixtiyoriy vaqt oralig‘ida va ixtiyoriy sur’atda bajarilishi mumkin.
Interfaollik. Juda koʻp onlayn kurslarda oʻquvchilar bilan teskari aloqa oʻrnatishning imkoni boʻlmaydi. Ulardan farqli ravishda, MOOC platformalari kurs oʻqituvchisi hamda boshqa oʻquvchilar bilan aloqa qilish uchun koʻplab aloqa kanallarini taqdim etadi.
Foydali aloqalar. Oʻquvchilar oʻz kurslarida hamkorlikni yoʻlga qoʻyish imkoniyatiga ham ega. Ular bilimlarini oʻrtoqlashibgina qolmay, bir-birlarini tekshiruvchi sifatida ham ishtirok etishlari mumkin. Odatda, masofaviy ta’lim kursining har bir oʻquvchisi bir necha kursdoshlari ishlarini tekshirishi lozim. Oʻz navbatida, uning ishi ham bir necha kursdoshi tomonidan sinovdan oʻtkaziladi. Shu tariqa, kursga qiziquvchilar va belgilangan yoʻnalish boʻyicha oʻz malakasini oshirishni xohlovchilar orasidan guruh shakllantiriladi. Har bir ishtirokchi tanlagan kursi boʻyicha oʻz bilimlarini kengaytirish, foydali va qiziqarli aloqalar oʻrnatish kabi imkoniyatlarga ega boʻladi.
|
| |