nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Key words:
 сalculation method, carbon, humic acids, fulvic acid.
A. Ахатов

O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
44
кислоты как природные детоксиканты [5].
Гумусовые кислоты - гуминовые
кислоты и фульвокислоты, являются основой
гидролизуемого углерода в составе почвы.
Отношение углерода гуминовых кислот
к фульвокислотам косвенно указывает на
гумусное
состояние, определяет тип гумуса,
плодородие и структурность почвы и др.
Изучение гумуса имеет важное значение для
сельского хозяйства и, несмотря на большое
количество
проведенных
исследований
[6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13], эта тематика актуальна,
учитывая современный тренд изменения
климата в регионе [14].
Для получения препаратов гуминовых
кислот в настоящее время используют методы:
принятый в советской школе почвоведения
[15, 16] и рекомендованный Международным
гуминовым обществом –
International Humic
Substances Society (IHSS) [17].
В основе этих методов лежит общий
принцип: щелочная экстракция гуминовых
веществ из почв, разделение гуминовых кислот
и фульвокислот, очистка и сушка и, безусловно,
эти методы трудоемки и продолжительны [18].
Между
тем
стоящие
перед
исследователем задачи можно решить с помощью
математического
расчета,
позволяющего
избежать этих сложностей и ускорить процесс
получения нужной информации. В настоящей
статье рассматривается
метод расчета доли
гумусовых кислот, апробированный при анализе
углерода горных коричневых почв Узбекистана.
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi

|
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi
|
bet | 26/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD73. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi:
a) loyihaning rentabilligi
b) mahsulot va xizmat turlari
v) xulosa (rezyume)
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
74. Xulosa(rezyume) – bu:
a) biznes rejaning tarkibiy qismiga kirmaydi
b) biznes rejaning birinchi va eng qisqa bo‘limidir
v) dastlabki material bo‘lib, uning mazmuni hamda yozilish sifatiga qarab potensial investor loyiha haqida hukm suradi
*g) b+g.
75. Korxonaning imiji – bu:
a) xaridorlarning korxona to‘g‘risidagi fikri
b) korxonaning boshqa xuddi shunday shakldagi korxonalardan afzallik tomonlari
v) korxonaning savdo belgisi qaerlarda ma’lumligi va uning asosiy xaridorlari kimlar ekanligi
*g) korxona o‘z mijozlari doirasida erishgan obro‘ - e’tibori va nufuzi.
76. Rentabellikning chegaraviy nuqtasi, ya’ni «zararsizlik nuqtasi» deganda:
a) yalpi xarajatlarning o‘zgaruvchan xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
b) o‘zgaruvchan xarajatlarning doimiy xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
v) foyda va zarar zonalarini bir-biridan ajratib turadigan marjinal nuqta tushuniladi
*g) v+g
77. Quyida qayd qilingan xarajatlarning qaysi biri o‘zgaruvchan xarajatlarga kiradi:
a) xom ashyo va materiallar
b) ijara haqi
v) ishbay ish haqlari
*g) mukofot summalari.
78. Quyida qayd qilingan xarajatlarning qaysi biri doimiy xarajatlarga kiradi:
a) doimiy maoshlar
b) amortizatsiya ajratmalari
v) sug‘urta badallari
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
79. Ishlab chiqarishni boshqarish deganda:
a) ishlab chiqarish doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi a’lohida faoliyat tushuniladi
b) korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyat tushuniladi
v) buyumlarni iste’molchilar talabiga mos keluvchi sifat tasniflari bilan ishlab chiqarishni ta’minlovchi, maqsadga qaratilgan faoliyat tushuniladi
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
Xulosa, taklif va tavsiyalar

|
Xulosa, taklif va tavsiyalarBog'liq 3-2023-uzzamin.uzXulosa, taklif va tavsiyalar.
Gumusning
bu o‘zgarish dinamikasiga asosiy sabablardan biri
keyingi yillarda O‘zbekistondagi kam gumusli
tuproqlarda organik va mineral o‘g‘itlar yordamida
yuqori darajada hosil olish yo‘llari ishlab chiqildi
buning natijasida dehqonchilik ilmi ta’sirida
gumusi kam bo‘lgan tuproqlarda ham nisbatan
yuqori hosil yetishtirish texnologiyasi yaratildi.
Bu hodisa ayrim mutaxassislarni gumusga bo‘lgan
e’tiborini asossiz ravishda kamaytirib yubordi.
Bu holatlar tuproqni organik moddaga boyitishga
qaratilgan chora tadbirlarga e’tibor susayib
ketishiga olib keldi. Gumus kamayishining yana
bir sabablaridan biri tuproqqa kerakli o‘g‘itlar talab
darajasida berilmagan. O‘simlik tuproqdan organik
moddalarni, fosfor va kaliyni olib chiqib ketishi va
bu moddalarni o‘rni o‘z me’yorida qoplanmaganligi
ham asosiy sabablardan biridir. Samarali almashlab
va navbatlab ekishni joriy etilmaganligi, shu bilan
birga mineral o‘g‘itlar qo‘llashni agrokimyoviy
kartogrammalar asosida, tuproq sharoitlarini va
o‘simliklar talabini e’tiborga olgan holda tashkil
etilmasligi ham oziqa elementlar kamayishiga
sabab bo’lgan.
Hudud sug‘oriladigan tuproqlarining
gumus bilan ta’minlanganlik darajasiga ko‘ra
o‘rtacha va kam ta’minlanish darajalari ustunlik
qilib, tuproqlarining mexanik tarkibi asosan o‘rta,
og‘ir va yengil qumoqlardan iborat bo‘lib, fizik
loy (<0,01mm) zarrachalarining miqdori haydalma
qatlamda 23,9-49,3% oralig‘ida tebranadi. Do‘stlik
massivi sug‘oriladigan tuproqlarida asosan kuchsiz
sho‘rlangan, sho‘rlanmagan va o’rtacha sho‘rlangan
tuproqlar bilan bir qatorda, antropogen ikkilamchi
sho‘rlangan tuproqlar shakllangan. Sug‘oriladigan
tuproqlarining o‘rtacha bonitet balli 56,2 ni tashkil
qildi. Ball boniteti 2010-yilga nisbatan 5,2% ga,
2020-yilga nisbatan 3,4% ga oshganligi kuzatildi.
|
| |
Land of Uzbekistan - Земля Узбекистана

|
Земля УзбекистанаBog'liq 3-2023-uzzamin.uzLand of Uzbekistan
Земля Узбекистана
3/2023
O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
40
SARDOBA SUV OMBORI TOSHQINIDAN KEYIN EKILGAN MOYLI
KUNGABOQARNING SUG‘ORISH TARTIBLARI
UO‘K: 633.6:631.432
Annotatsiya.
Mazkur maqolada Sardoba suv ombori toshqinidan keyingi tuproqlarning meliorativ holatini yaxshilash,
unumdorligini oshirish maqsadida kungaboqar o‘simligini yetishtirish agrotexnologiyasi, sug‘orish oldi tuproq namligi,
sug‘orish tartiblari, sonlari va ma’vsumiy suv iste’moli ko‘rsatkchilari to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
Sardoba, suv ombori, loyqa cho‘kindisi, kungaboqar, sug‘orish tartibi, sug‘orish soni.
Процедуры полива масличного подсолнечника, высаженного после наводнения
водохранилищ Сардоба
Аннотация.
В данной статье была представлена информация об агротехнике возделывания подсолнечника
с целью улучшения мелиоративного состояния почв после наводнения Сардобинского водохранилища, повыше-
ния его продуктивности, полученной оросительной влажности почвы, процедурах полива, цифрах и показателях
водопотребления в сельском хозяйстве.
Ключевые слова:
Сардоба, водохранилищ, илистый осадок, подсолнечник, порядок полива, количество поли-
вов.
Irrigation procedures of oil sunflower planted after the flood of the Sardoba reservoir
Abstract.
In this article, in order to improve the reclamation of soils after the flood of the Sardoba reservoir, to increase
its productivity, the sunflower plant received irrigation in The Agrotechnology of soil moisture, irrigation procedures,
numbers and data on the indicators of the consumption of mineral water were presenteda composition, preparation and
printing of new editions of the flora of Uzbekistan, etc.), and their results are presented.
|
| |
Nazorat sinov savollari - Ma’lumotlar. Rеjа

|
Ma’lumotlar. Rеjа
|
bet | 33/64 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 385,8 Kb. | | #122649 |
Bog'liq Ma’lumotlar. Rеjа Nazorat sinov savollari
Shunt qаrshiligi nimа mаqsаddа ishlаtilаdi?
Shuntlаsh kоeffitsiеnti nimа?
Qo‘shimchа qаrshilik qiymаti qаndаy hisоblаnаdi?
O‘lchаsh trаnfоrmаtоrlаri nimа mаqsаddа ishlаtilаdi?
Nоminаl trаnsfоrmаsiyalаsh kоeffisiеnti dеb nimаgа аytilаdi?
O‘lchаsh trаnsfоrmаtоrlаrining qаndаy xаtоliklаri bоr?
O‘lchаsh tоk trаnsfоrmаtоrlаrining nоrmаl ish rеjimi dеgаndа nimаni tushunаsiz?
O‘lchаsh trаnsfоrmаtоrlаrining burchаk xаtоligi nimаgа bоg‘liq?
– mа’ruzа: To‘g‘rilаgichli o‘zgаrtkichlаr vа аsbоblаr.
Rеjа: 1. To‘g‘rilаgichlаr to‘g‘risidа umumiy tushunchаlаr.
O‘zgаrtkichlаrni ulаnish sxеmаlаri.
Tеrmоelеktrik o‘zgаrtkichlаr.
Tаyanch so‘zlаr: diоd, yarim o‘tkаzgichli elеmеnt, to‘g‘rilаsh kоeffitsiеnti, vоl’t-аmpеrli xаrаktеristikа, bittа yarim dаvrli to‘g‘rilаsh sxеmаsi, tеrmоelеktrik yurituvchi kuch.
To’g’rilagichlar to’g’risida umumiy tushunchalar.
Magnitoelektrik sistemali asboblar elektr o’lchash asboblariga nisbatan qo’yiladigan ko’pchilik talabga javob bergani uchun ular keng qo’llaniladi. Lekin ularni o’zgaruvchan tok zanjirida ishlatib bo’lmaydi, chunki ularda qo’zg’aluvchan qismining burilish burchagi asbobdan o’tadigan tokning o’rtacha qiymatiga proporsional bo’lib, bir davr mobaynidagi sinusoidal tokning o’rtacha qiymati esa nolga teng.
Agar o’zgaruvchan kattalik (kuchlanish yoki tok) oldin to’g’rilansa, uni o’lchash uchun magnitoelektrik sistemadagi asbobdan foydalanish mumkin bo’ladi. To’g’rilagichli asboblarning ishlash prinsipi mana shunga asoslangan. To’g’rilagichli asboblar magnitoelektrik sistemadagi mexanizm va to’g’irlash qurilmasi (to’g’rilagich) dan iborat.
To’g’rilagichlar sifatida bir tomonlama o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan yarim o’tkazgichli elementlardan foydalaniladi, ya’ni ularda asosan germaniyli va kremniyli diodlar ishlatiladi
Д
i~ I=
U~ U=
Yarim o’tkazgichli elementlarning to’g’rilash xususiyati, ulardan o’tadigan tokning yo’nalishini elektr qarshiligiga bog’liq. To’g’rilagichlar to’g’rilash
koeffitsienti bilan xarakterlanadi. ( K
I1
|
| |
Land of Uzbekistan - Земля Узбекистана

O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
57
Decision Analysis) orqali yer osti suvlari bilan
bogʻliqligini tahlil qildi. Chukvudi va boshqalar,
[19] yogʻingarchilikning oʻziga xos xususiyatini
hisobga olgan holda janubi-gʻarbiy Nigeriyadagi
yillik
yogʻingarchilikning
oʻzgaruvchanlik
darajasi va tendentsiyalarini oʻrganib chiqdi.
Bu ma’lumotlar bashoratli modellashtirish
va havzadagi uzoq muddatli iqlim oʻzgarishi
moslashish dasturlariga ta’sir qilishi isbotlangan.
Yer qoplamining oʻzgarish tendensiyasida muhim
faktor ekanligi koʻrsatilgan.
Toshkent viloyati juda boy tabiiy resurslarga
ega, xususan, Ugom-Chotqol davlat milliy tabiat
bogʻi Oʻzbekistondagi eng yirik tabiiy muhofaza
hududi hisoblanadi [16].
Bogʻda 2200 dan ortiq Oʻsimlik
turlarining mavjudligi va katta oʻrmon
maydonlarining mavjudligi milliy bogʻni
2016-yilda YuNESKOning Butunjahon merosi
obyektiga aylantirdi [17], [18]. Ushbu tadqiqotda
biz fazoviy ma’lumotlar tahlili yordamida Milliy
bog‘ning yer qoplami va yerdan foydalanish
oʻzgarish dinamikasi, oʻsimlik qoplamining
oʻzgarish dinamikasi va soʻngi oʻn yillikda
yog‘ingarchilik oʻzgarishi xaritalarini tuzdik.
Maqolaning maqsadi global iqlim oʻzgarishi, milliy
bogʻning yer qoplami va yerdan foydalanishga
ta’sirini oʻrganishdir.
Tadqiqot
obyekti
va
uslublari.
Tadqiqot maydoni Ugom-Chotqol davlat
milliy tabiat bogʻi Toshkent viloyatining
Boʻstonliq, Parkent va Ohangaron tumanlaridagi
togʻli
hududida
joylashgan.
Vazirlar
Mahkamasining 1990-yil 30-iyundagi 270-
son qarori bilan tuzilgan. Umumiy maydoni
574,6 ming ga, shundan 56,4 ming ga oʻrmonlar
bilan qoplangan; archa - 64679 ga, pechak
- 139 ga, chinor - 565 ga, qayragʻoch - 1670 ga, oq
qayin - 985 ga, findiq - 1424 ga, yovvoyi - 1451 ga,
doʻlana - 2056 ga. Milliy bog‘da jami 70 dan ortiq
daraxt va 80 ga yaqin buta turlari oʻsadi. Oʻsimlik
turlari 1000 dan ortiq. Oʻrmonlar asosan shimoliy
va sharqiy yon bagʻrlarida joylashgan. Janubiy
yon bagʻrlari siyrak daraxt shoxlari yoki zich
1-rasm.
O‘z-o‘zini tekshirish savollari - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 242/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODO‘z-o‘zini tekshirish savollari
Menejerlar boshqaruv pog‘onasiga ko‘ra qanday turlarga bo‘linadi?
Boshqaruv usullari nima?
Tashkiliy-ma’muriy usul nima?
Ma’muriy usul nima?
Boshqaruvning iqtisodiy usuli nima?
Boshqaruvning ruxiy usuli nima?
Subsidiya deb nimaga aytiladi?
Sanatsiya nima?
Sanatsiyaga qo‘yiladigan shartlar qanday?
Boshqaruv qarorlari qanday ko‘rinishlarga bo‘linadi?
Tezkor va strategik qarorlar nima bilan farqlanadi?
Boshqaruv qarorlari samaradorligiga qanday omillar ta`sir etadi?
Boshqaruv qarorlariga qanday talab qo‘yiladi?
Boshqaruv qarorlarining ilmiy asoslanganligi deganda nimani tushunasiz?
Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik. -T.:Sano-Standart, 2014. -304 b.
Maxmudov E.X. Ekonomika promыshlennыx predpriyatiy. Uchebnik. -T.-Iqtisodiyot – 2015 . -370 c.
Ivanov I.N., Belyaev A.M. i dr. Proizvodstvennыy menedjment. Uchebnik dlya bakalavrov/ pod. red. I.N. Ivanova. -M.:YUrayt, 2013. -574s.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodi va menejmenti. -T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
N.X.Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O’quv-uslubiy qo’llanma.T.: 2013.148 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O’quv qo’llanma. T.: “Fan va texnologiya” , 2013. 208 b.
G.K.Taraxtiyeva, N.H.Gulyamova, K.S.Ibragimova “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg’ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma. 2018.
XORIJIY MANBALAR
Gorelik O.M. Proizvodstvennыy menedjment: prinyatie i realizatsiya upravlencheskix resheniy.- M.: KNORUS, 2007. 272 s.
Goncharov M.A. Osnovы menedjmenta v obrazovanii.- M.: KNORUS, 2008. 480 s.
Meskon M.X., Albert M., Xedouri F. Osnovы menedjmenta.- M.: Delo, 2005.
Povalyaeva M.A. Psixologiya i etika delovogo obщeniya. Rostov- na-Donu. 2008. - 237 s.
Polukarov V.P., Petrushin V.I. Psixologiya menedjmenta.- M.: KNORUS, 2008.- 280 s.
CHiker V.A. Psixologicheskaya diagnostika organizatsii i personala. -SPb., 2004.
Mossakovskiy YA.V. Ekonomika gornoy promыshlennosti: Uchebnik dlya vuzov. –M.: MGGU, 2004. - 575 s.
|
| |
Bozor iqtisodiyotida quyidagilar asosiy hisoblanadi

|
Bozor iqtisodiyotida quyidagilar asosiy hisoblanadi
|
bet | 241/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD4. Bozor iqtisodiyotida quyidagilar asosiy hisoblanadi...
A) Ishlab chiqaruvchi
B) Iste’molchi
D) Ishchi, har qanday kishi
*G) Iqtisodiy erkinlik
5. Jamoani boshqarish bu...
A) Boshqaruvni tashkil etish, rejalashtirish
B) Iqtisodiy qarorlarni qabul qilish
D) Ishlab chiqarish jamoasi maqsadlariga erishish
*G) Boshqaruv vazifalarini boshqarish
6. Korxonaning asosiy tuzilmaviy – tashkiliy birligi bo‘lib quyidagilar hisoblanadi:
A) Maydon va ish joyi
B) Ish joyi
*D) Sex
G) Ishlab chiqarish jarayoni
7. O‘n ikkita unumdorlik jarayonini quyidagi olimlardan qaysi biriga tegishli?
A) A.K.Gastev (1882-1941)
*B) G.Emerson (1853-1931)
D) F.Teylor (1856-1915)
G) G.Gant (1861-1924)
8. Integratsiyalangan ishlab chiqarish korxonasi – bu...
A) Ishlab chiqarish korxonasining rivojlanish strategiyasi ishlab chiqilayotganini anglatadi
B) Ishlab chiqarish va ishlab chiqarish tizimlarini anglatadi
D) Ishlab chiqarish vazifalarining anglatadi
*G) Ishlab chiqarish jarayonida barcha xizmatlar ishtirok etishini, ishlab chiqarish korxonasining rivojlanish strategiyasi ishlab chiqilayotganini anglatadi
9. Texnik resurslar bu:
A) Inventar va yordamchi materiallar
B) Ishlab chiqarish uskunalari
D) Asosiy va yordamchi materiallar
*G) Asosiy va yordamchi materiallarning ishlab chiqarish uskunalari xususiyatlari
10. Texnologik resurslar bu:
A) G‘oyalar raqobatbardoshligi
B) Ilmiy g‘oyalar
D) Texnologik jarayonlar
*G) Texnologik jarayonlarning qvyishqoqligi, ilmiy g‘oyalar
|
| |
Qanday qarorlar hamkasb qarorlari deyiladi?

|
Qanday qarorlar hamkasb qarorlari deyiladi?
|
bet | 240/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD7. Qanday qarorlar hamkasb qarorlari deyiladi?
a) mansab yoki xodimlardan Qat’iy nazar butun ishtirokchilar tomonidan umumiy majlisda ishlab chiqariladi
*b) moddiy tayyorgarlik talab qiladigan, bir guruh mutaxassislar va rahbarlar tomonidan ishlab chiqariladigan va qabul qilinadigan qarorlardir
c) SHaxsiy qarorlar rahbarning jamoadagi kelishuvisiz va muxokamasiz yoki aloxida shaxslar tomonidan ishlab chiqariladi
d) Barchasi to‘g‘ri
8. Mehnat turi bo‘yicha qarorlar qaysilar?
a) tashqi va ichki
*b) standart va nostandart
c) iqtisodiy, tashkiliy, ijtimoiy
d) shaxsiy, xamkasbiy va malakaviy
9. Boshqaruv qarorlariga asosiy talablar? Qaysi javob noto‘g‘ri?
a) aniq yo‘nalganlik
b) qabul qilinadigan qarorning demokratligi
*c)ilmiy asoslarga tayanmaslik
d) qarorni bajarish operativligi
10. Boshqaruv qarorlarining asosi deb qanday variantga aytiladi?
*a)Optimal variantga eng yaqin bo‘lgan, eng zo‘r variant
b) Optimal variantga yaqin bo‘lmagan, eng zo‘r variant
c) Eng kam sarf variant
d) Boshlang‘ich varint
Testlar
1.O‘zbekiston Respublikasining «Xususiy korxona tug‘risida»gi qonun qaysi qabul qilingan.
1990 yilning 30 sentyabrida
1991 yilning 15 fevralida
2002 yilning 25 noyabrida
*2003 yilning 11 dekabrida.
2. Korxona - bu
Davlatning mulkiy kompleksi
*Mustaqil xujalik yurituvchi bozor sub’ekti
Tadbirkorlik va biznes soxasidagi sub’ekti
Maxsulot ishlab chiqarishni tashkil etish va sotish shakli
3.Bozor iqtisodiyoti sharoitida korxona qanday afzal belgi bilan ajralib turadi.
Ishlab chiqaradigan mahsulotni xarakteri bilan
Foydali bo‘lishi
Ishchilarni to‘la ish bilan ta’minlanganligi
Xususiylashtirish formasi
*Xorijiy firmalar bilan xamkorlikda ishlashi va mahsulot sifati bilan.
|
| |
Ichki shaxsiy nizolar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 29/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD95. Ichki shaxsiy nizolar:
a) shaxslarning guruh bilan to‘qnashuvini bildiradi
*b) mohiyati jihatidan bir xil, lekin sabablari, ehtiyojlari, qiziqishlari qarama-qarshi bo‘lgan shaxs ichidagi to‘qnashuvni bildiradi
v) guruhlarning o‘zaro to‘qnashuvini bildiradi
g) bo‘limlararo to‘qnashuvlarni bildiradi.
96. SHaxslararo nizolar:
a) ko‘p hollarda ayrim shaxsning u yoki bu narsaga, masalaga nisbatan bo‘lgan fikrining yoki manfaatining guruh fikriga yoki manfaatiga mos tushmaslik oqibatida vujudga keladi
*b) ko‘p hollarda shaxslarning u yoki bu masalaga bo‘lgan nuqtai-nazarlarining mos tushmasligi yuzasidan vujudga keladi
v) ko‘p hollarda bo‘limlar bilan bo‘limlarning u yoki bu masalaga bo‘lgan nuqtai-nazarlarining mos tushmasligi yuzasidan vujudga keladi
g) chiziqli boshqaruv guruhlari bilan shtabli boshqaruv guruhlarinig manfaatlari mos tushmagan hollarda vujudga keladi.
97. Agar nizo hech qanday asosga ega bo‘lmasa, u holda bunday nizo:
*a) destruktiv nizo deb yuritiladi, sub’ektiv nizo deb yuritiladi
b) sub’ektiv nizo deb yuritiladi, konstruktiv nizo deb yuritiladi
v) yopiq nizo deb yuritiladi, destruktiv nizo deb yuritiladi
g) yopiq nizo deb yuritiladi, sub’ektiv nizo deb yuritiladi.
98. Agar nizo korxonada maqsadga muvofiq o‘zgartirishlar qilinishi sababli yuzaga kelgan bo‘lsa, u holda bunday nizolar:
a) yopiq nizolar deb yuritiladi
*b) konstruktiv nizolar deb yuritiladi
v) destruktiv nizolar deb yuritiladi
g) a+b.
99. Quyida qayd qilingan usullarning qaysi biri nizoli vaziyatlarning oldini olish yoki ziddiyatni yumshatish uchun qo‘llaniladi:
a) uzoqlashish
b) silliqlashish
v) majburlash
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
100. Stress – bu:
a) o‘zaro kelishmovchilik yoki qarama-qarshilik sababli tug‘iladigan holat
b) ixtilof
*v) asablarning qo‘zg‘alishi bilan bog‘liq bo‘lgan holat
g) nifoq.
|
| |
Assortiment - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 38/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODAssortiment – korxonada ishlab chiqarilgan mahsulotlar turi.
Auditor xizmati – korxona moliyaviy holatini tekshiradi va mavjud kamchiliklarini izohlab beradigan moliyaviy xizmat turi.
Axborot – menejment uchun zaruriy xabar va ma’lumotlar majmui.
Axborot resurslari – boshqaruv faoliyatida foydalanadigan axborotlar.
Axborot tizimi – murakkab axborot tuzilmasi bo‘lib, ushbu tuzilma turli hujjatlar, axborot oqimi, aloqa kanallari, texnik vositalar va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini qamrab oladi.
Balans - biron-bir holatning alohida tomonlari tengligini tarkiban ifodalovchi, taqqoslash va solishtirish yo‘li bilan tavsiflanuvchi ko‘rsatkichlar tizimi.
Balans foydasi - korxonaning balansida aks ettiriluvchi faoliyatning barcha turlaridan olinuvchi umumiy foyda miqdori.
Bankrotlik - kasodga uchrash, korxonaning o‘z majburiyatlari bo‘yicha to‘lovlarni mablag‘lar yo‘qligi tufayli amalga oshirmasligini anglatuvchi tushuncha.
Bashorat qilish - kelajakda ro‘y berishi mumkin bo‘lgan turli hodisa va jarayonlarni statistik, ijtimoiy, iqtisodiy va b. turdagi tadqiqotlar yordamida ilmiy asoslangan holda avvaldan aytib berish, prognozlash.
Biznes – faoliyat turi, ish, tijorat amaliyoti yoki korxonaning siyosati, savdo, tijorat.
Biznes-reja – korxonaning biznes faoliyati dasturi, kutilayotgan xarajat va daromadlar hisobini o‘z ichiga oluvchi, korxona faoliyatining muayyan maqsadlariga erishish uchun marketing tadqiqotlari asosida ishlab chiqiladigan muayyan chora-tadbirlar rejasi.
Boshqarish uslubi – boshqaruv jarayonida kelib chiqadgan muammolarni hal qilish usullarini qo‘llash tartibi.
Boshqaruv tuzilmasi – bir biri bilan bog‘liq holda boshqaruv maqsadlarini amalga oshiruvchi va uning funksiyalarini bajaruvchi turli boshqaruv organlari va bo‘g‘inlarining majmui.
Boshqaruv funksiyasi – zamonaviy menejment funksiyalari: rejalashtirish, tashkil qilish, muvofiqlashtirish, nazorat qilish, motivlash, marketing va b.
|
| |
-bosqich - 11-Mavzu. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlariga xizmat ko‘rsatuvchi bozor infratuzilmalari

|
11-Mavzu. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlariga xizmat ko‘rsatuvchi bozor infratuzilmalari
|
bet | 10/15 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 60,32 Kb. | | #259908 |
Bog'liq 11 мавзу БЖЛ (1)1-bosqich: akvizatsiya.
* korxonaning o‘ziga xos muammolarini muxokama qilish;
* konsaltingning maqsadlari, tashkil etilishi va davomiyligini belgilash;
* kutilayotgan natijalarni izoxlash,
* kalam xaki va qo‘shimcha xarajatlar, masalan, sutkalik sarf-xarajatlar;
* maslaxatchilarning mo‘ljaldagi guruxini tayinlash.
2-bosqich: korxona iqtisodiy faoliyatining tahlilini tayyorlash.
*o‘tish va uning ayrim odimlarini kelishib olish; * tushuntirish va talab qilinadigan axborotni olish;
* bosqichlar aniq chegaralab chiqilgan kalendar rejgrafigini tuzish;
3-bosqich: korxona iqtisodiy faoliyati taxlilining natijalarini mufassal muxokama qilib chiqish;
* taxlil natijalarini mufassal baxolash va takliflarni ishlab chiqish;
* kiritilgan takliflar muvaffaqiyatini tahminlashning shart-sharoitlari;
* muqobillardan biri foydasiga umumiy qaror qabul qilinishi.
4-bosqich: qabul qilingan choralarning bajarilishi
ishglab chiqilgan xarakat dasturining ruyobga chiqarilishi;
yondosh faoliyat: xarakat dasturining bajarilishi ustidan nazorat;
* barcha zarur xujjatlar topshirilab, ishni yakunlash.
Konsalting firmasiga quyilayotgan talablarga bog‘liq ravishda konsaltingning ikki qatlamini farqlaydilar:
Umumiy konsalting. Korxonaning tashkil etilishidan tayyor maxsulotni
sotishgacha bo‘lgan jamiki faoliyat soxasini qamrab oladi.
Tajriba faqat bahzi bir korxonalargina mana shunday kompleks konsaltinga extiyoj sezishini ko‘rsatmoqda. Ko‘pchilik xollarda aloxida uchastkatardagi muayyan ojiz joylarni aniqdash va yetilgan muamlyularni hal etish to‘g‘risida so‘z boradi.
Boshqacha qilib aytganda, umumiy konsalting faqat quyidagi xollarda tavsiya etiladi;
korxona tuzilayotganida;
huquqiy shakllar o‘zgarganida;
korxonaning turli bo‘limlari birlashganida;
tashkilot tubdan qayta tashkil etilganida.
|
| |
Tadqiqot hududining joylashuvi

O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
58
butalar, koʻpincha yaylovlardan iborat. Chotqol
milliy bogʻi togʻlari va oʻrmonlari bilan Toshkent
viloyatida joylashgan [21].
Ma’lumotlar. Landsat-7 ETM+ va Landsat
8 (OLI & TIRS) sun’iy yoʻldoshlari tasvirlarini
yuklab olish uchun Earth Explorer platformasidan
foydalanilgan. 2000–2020 yillar davri uchun sunʼiy
yoʻldosh tasvirlari iyun-avgust oyida tanlab olindi,
bu bizga bulut qoplamini minimal taʼminlash
imkonini beradi. Landsat sun’iy yoʻldosh tasvirlari
30x30 m/pixel fazoviy oʻrta aniqlikka ega, sakkizta
aks ettirish diapazoni 30 m, panxromatik diapazon
15 m va ikkita termal diapazon 100 m. Yuklab
olingan ma'lumotlar ArcGIS 10.8 dasturida qayta
ishlandi. Sun’iy yoʻldoshning qolgan texnik
parametrlarini quyidagi jadvalda koʻrish mumkin.
Usullar.
Tadqiqotchilar tomonidan
masofadan zondlash materiallarini tahlil qilishda,
turli bosqichlarida foydalaniladigan turli xil
geofazoviy dasturiy vositalar mavjud. Ulardan
ba’zilari: ArcGIS, ENVI, ERDAS Imagine, QGIS
va Google Earth [9]. Yer qoplamining oʻzgarishi
tasnifi va tushunish turli masofadan zondlash
indekslari yordamida ham baholanishi mumkin:
NDVI, NDWI, NDBI, SAVI va boshqalar shu
jumladandir [24]. Sun’iy yoʻldosh tasvirlari
yordamida hisoblangan indekslar GATning koʻplab
indekslarini tizimli, ishonchli va fazoviy ravishda
har tomonlama nazorat qilish qobiliyatini koʻrsatdi
[8], [24]. Quyidagi rasmda ilmiy tadqiqotning
2-rasm.
Bilimni tekshirish uchun savollar

U c h i n c h i b o ‘ l i m
BALIQ VA BALIQ MAHSULOTLARI
TEXNOLOGIYASI
Avvalo shuni aytish lozimki, sobiq sovet ittifoqi
g ‘oyat katta baliq boyligiga ega bo‘lgan.
Uning suv
havzalarida xilma-xil oila va turlarga mansub baliqlar
yashaydi. Bir qancha baliq turlari shu qadar ko‘p
ovlanadiki, ular savdoda alohida mahsulot guruhlarini
tashkil qiladi.
Jumladan, seldlar, mayda seldlar, treska
va boshqalar bunga misol bo‘la oladi.
Shuningdek,
osyotrlar oilasiga mansub, qimmatbaho baliq turlari
ko‘p ovlanadi. Lekin,
bunday baliq turlari boshqa
mamlakat suv havzalarida kamdan-kam uchraydi.
Baliq va baliq mahsulotlari oziq-ovqat resurslarida
muhim ahamiyat kasb etadi. Ular to‘yim!iligi va
oziqaviy qiymati jihatidan uy hayvonlari go‘shtiga
o ‘xshash bo‘lib, hazm qilinishi borasida undan yuqori
turadi. Adabiyotlardagi ayrim ma'lumotlarga qaraganda
har bir kishi bir yil davomida 14,6 kg baliq go‘shti
iste’mol qilishi lozim ekan.
Ovlanadigan hamma baliqlaming 82
%i
ochiq
suv havzalarida tutiladi.
Baliqlami ochiq dengizlarda
ko‘plab ovlash bilan birga, qirg‘oq bo'yidan va ko‘l-
dengiz havzalaridan baliq tutish ham o‘z ahamiyatini
saqlab qolmoqda. Masalan, oq dengiz qirg‘oqlaridan
seld, treska, syomga, navaga,
koryushka deb nomla-
nuvchi baliqlar tutiladi. Bu baliqlaming oziqaviy sifati
boshqa havzalardagi shu xil baliqlarga qaraganda ancha
yuqori turadi.
Azov - qora dengiz havzalarida (dunay, dnepr,
don, kuban daryolari bilan birga) turi va nomlari juda
xilma-xil bo‘lgan baliqlar ovlanadi. Bu havzalardan
182
www.ziyouz.com kutubxonasi
ov qilinadigan asosiy baliqlar: leshch, sudak, kambala,
xamsa, bichki, stavrida,
skumbriya va kefal kabilar
hisoblanadi.
Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini

|
Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini
|
bet | 27/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD80. Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini:
*a) ishlab chiqarishni boshqarish deb yuritiladi
b) korxonani boshqarish deb yuritiladi
v) mahsulot sifatini boshqarish deb yuritiladi
g) xodimlarni boshqarish deb yuritiladi.
81. Boshqariluvchi – bu:
a) boshqaruvchi sub’ekt
b) boshqaruv apparati
*v) boshqarish ob’ekti
g) a+b.
82. Motivlashtirish – bu:
a) ruhiy omil bo‘lib, shaxs faolligining manbaasi, sababi, dalili va har turli ehtiyojlaridir
b) xodimlarni jonli mehnat faoliyatiga rag‘batlantiruvchi vositadir
v) kishilar faoliyatini ruhiy yo‘llar bilan maqsadga muvofiq yo‘naltirishdir
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
83. Quyida qayd qilingan ehtiyojlarning qaysi biri birlamchi ehtiyojlarga kiradi:
*a) fiziologik ehtiyojlar
b) ijtimoiy ehtiyojlar
v) ma’rifatga bo‘lgan ehtiyojlar
g) ma’naviyatga bo‘lgan ehtiyojlar
84. Amerikalik ruhshunos Abraham Maslouning motivatsiya nazariyasi:
a) boisiy tozalanish nazariyasi deb yuritiladi
*b) ehtiyojlar ustunligi nazariyasi deb yuritiladi
v) “gigienik omillar” nazariyasi deb yuritiladi
g) kutish nazariyasi deb yuritiladi.
85. Frederik Gersbergning motivatsiya nazariyasi:
a) kutish nazariyasi deb yuritiladi
b) adolatlilik nazariyasi deb yuritiladi
*v) boisiy tozalanish nazariyasi deb yuritiladi
g) ehtiyojlar ustunligi nazariyasi deb yuritiladi
86. Vakolat – bu:
a) vakillik huquqini beruvchi xujjat, ishonch qog‘ozi, tilxat
b) biror davlat tomonidan o‘zga erda ta’sis etilgan va uning manfaatlarini ko‘zlab ish ko‘radigan muassasa
v) vakolati bor, vakillik xuquqiga ega bo‘lgan sub’ekt kabilar
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
87. Quyida qayd qilingan vakolatlarning qaysi biri farmoyishli vakolat turiga kiradi:
a) tavsiyali vakolatlar
*b) chiziqli vakolatlar
v) muvofiqlashtiruvchi vakolatlar
g) hisob va nazorat qilish bo‘yicha vakolatlar.
|
| |
T uxum turlari - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Bog'liq Chorva parranda va baliq mahsulotlarini yetishtirish qayta ishlash texnologiyasi (T.Ikromov) (1)
T uxum turlari Tovuq tuxumlari, ulaming saqlash muddati, sifati,
og‘irligiga qarab parhez va oshxona tuxumlarga
bo‘linadi. Parhez tuxumlarga og‘irligi kamida 44 g
bo‘Igan va ko‘pi bilan m e’yor sharoitda 7 kungacha
saqlangan tuxumlar kiradi. Bunday tuxumlar eng sifatli
tuxum hisoblanadi. Oshxona tuxumlari deb qachon
olinganidan qat’i nazar og'irligi 43 g bo‘lgan, shuning-
dek, tovuq qilgan kunidan boshlab 7 kun o‘tguncha
vaqt ichida iste'molchiga yetkazib berilgan tuxumlarga
aytiladi.
Saqlash usuli va muddatiga ko‘ra oshxona tuxum-
lari: yangi, muzlatgich va ohakda saqlangan tuxumlarga
bo'linadi.
Yangi tuxum larga tovuq tuxum qilgandan so‘ng
ombor va muzlatgich (xolodilnik)da -1 ° dan 2° gacha
bo‘lgan haroratda 30 kundan ortiq saqlangan oshxona
tuxumlari kiradi.
Muzlatgichda saqlangan tuxumlar tovuq tuxum qil-
gandan keyin muzlatgichda va omborda -1 ° dan 2°
gacha bo‘lgan haroratda 30 kundan ortiq saqlangan
oshxona tuxumlari kiradi.
O haklangan tuxumlarga ohak eritmasida saqlangan
(qancha saqlanganligidan qat’i nazar) oshxona tuxumlari
kiradi. Ulaming sifati biroz pastroq bo‘lganligi uchun
non-bulka mahsulotlarini tayyorlashda foydalaniladi.
Parhez tuxumlar og‘irligiga qarab, oshxona tuxum-
lari sifati va og‘irligiga qarab I va II kategoriyalarga
bo‘linadi. I kategoriyali 1 dona tuxumning og‘irligi
99
www.ziyouz.com kutubxonasi
kamida 54 g va II kategoriyasiniki kamida 44 g bo'lishi
lozim.
0 ‘rdak va g ‘oz tuxumlari, shuningdek, parrandalar
sil kasaliga uchragan bo‘lsa, ulaming tuxumlari sotuvga
chiqarilmaydi. Bunday tuxumlardan now oyxona va
konditer mahsulotlari korxonalarida non-bulka tayyor-
lashda yoki yaxshilab pishirilgach, umumiy ovqatlanish
muassasalarida foydalanish mumkin.
T o‘sh va organlarning veterinariya-sanitariya

Ichki organlaridan
taloq (qora jigar), jigar,
o ‘pka, buyrak, ichak, yelin kabilar ham tekshiriladi.
Bunga sabab bu organlar holatiga ko‘ra hayvonda si-
bir yarasi, sil, finnoz, exinokokkoz kasalligi bor-yo‘q-
ligini aniqlash mumkin. Xulosanomada to‘sh holati
va sifati to‘g ‘risida fikr ko‘rsatiladi. Agar talab etil-
sa, hayvon to‘shi va organlari qo‘shimcha holda bak-
teriologik va gistologik tekshirishdan o'tkaziladi.
Shartli holda iste'molga yaroqli deb topilgan mahsulot
zararsizlantirish maqsadida maxsus laboratoriyaga -
patologik kuzatuvga beriladi. Jiddiy patologik o ‘zga-
rishlari bo‘lgan
organlari
veterinariya-sanitariya muta-
xassislari ko‘rsatmasi bilan maxsus chora-tadbirlarga
tortiladi.
Subprodktlarni veterinariya-sanitariya nazora-
tidan o‘tkazish ishlari
maxsus, mahsulotga ishlov be-
rish sexida olib boriladi. Bu tadbir tezlik va mas’uliyat
bilan mahsulot so‘yish sexidan olib kelinishi bilan
o ‘tkaziladi.
Sex veterinariya vrachi har bir organ va mahsulotni
umumiy sanitariya talablari asosida kuzatish ishlarini
olib boradi. Ayrim organlami shaxsan o‘zi ham teks-
hirib ko‘rishi mumkin. Mahsulotga o ‘z vaqtida ishlov
berish, barcha asbob-uskuna va idishlaming tozaligiga
alohida e’tibor beradi.
Ayrim patologik o ‘zgarishlari bo‘lgan organlar
masalasida qo‘shimcha dastlabki ishlov berish uchun
veterinariya vrachi ko‘rsatmasiga asoslanib talab etilgan
tadbirlar amalga oshiriladi.
-jadval
Sog‘in sigirlarning zotiga ko‘ra sutining kimyoviy 
tarkibi, foiz (prof. Sh.A.Akmalxonov ma'lumoti, 1979)
Tarkibi, foiz

Oqsil
3,2
3,5
3,6
Kazein
2,5
2,6
2,8
Sut qandi
5,2
5,2
5,1
Quruq
moddalar
11,8
13,4
12,8
Olib borilgan kuzatishlardan aniqlanishicha, sut
tarkibidagi mineral moddalar miqdori birinchi galda
sigirlarga beriladigan yem-xashak tarkibiga, uning
to‘yimliligi va sifatiga, qolaversa sigirlaming orga-
nizmida yuz beradigan barcha fiziologik va biokimyoviy
jarayonlaming jadalligiga, ulaming fiziologik holatiga
va individual xususiyatiga bog‘liq ekan. Umuman, si-
gir suti tarkibidagi mineral moddalar orasida kalsiy va
fosfor eng salmoqli o ‘rin tutadi va miqdor jihatidan
birinchi o ‘rinda turadi. Bu moddalar sutdan pishloq
tayyorlashda muhim ahamiyatga egadir. Shuningdek,
sigir sutining taribida ma’lum miqdorda kaliy, natriy,
magniy, xlor moddalari va kobalt volfram, nikel, litiy
kabi mikroelementlar borligi ham aniqlangan.
Sut zardobi tarkibidagi oqsillar. Sut qaynatilganda
o‘sha idish yoki qozon tagida ma'lum miqdorda quyqa
qoladi. Shu quyqa asosan sut zardobi oqsillaridan iborat
bo'ladi. Sut zardobida albumin, globulin kabi oqsillar
uchraydi.
Sut zardobidagi oqsillar tarkibidagi aminokislotalar
kazeinnikidan farq qiladi. Ulaming miqdori ham har
xil bo‘ladi. Masalan, glyutamin kislotasi bilan treonin -
18,49 foiz; valin-metionin - 9,0 foiz; letsin - 11,85
foiz; fenilalanin - 9,42 foiz; alanin - 4,38 foiz; prolin-
tirozin - 2,5 foiz; serin - 5,32 foiz; glitsin - 2,08 foiz;
asparagin kislotasi - 2,53 foiz; arginin - 1,9 foiz; li-
zin va gistidin - 7,98 foiz; sistin - 2,0 foiz miqdorida
uchraydi.
Orol dengizi - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

XV BOB. BALIQLARNING AYRIM BIOLOGIK
XUSUSIYATLARI
B aliqlarga um um iy tavsifnom a
Baliqlar umurtqali,
ayrim jinsli, sovuqqonli jonivor
bo‘lib, faqatgina suvda yashashga moslashgan. Ulaming
tanasi tog‘ay yoki umurtqa pog'onasi tayanch sifatida
vazifasini bajaradi. Baliqlaming umurtqa pog‘onasida
orqa miya joylashgan. Orqa miyaning kalla suya-
gi bilan tutashgan joyida esa bosh miya hosil bo'lgan.
Baliqlaming
bosh qismida nerv markazlari, ko‘zi va
nafas olish organlari sifatida jabralari joylashgan.
Baliqlaming bosh, tana va dum qismlari o‘rtasida
aniq muayyan chegara bo‘lmaydi. Binobarin, ulaming
tumshg‘idan jabralarini berkitib tumvchi qopqoq
oxirigacha
b o ig an tana qismini
Sig’im o’lchovlari - Ma’lumotlar. Rеjа

|
Ma’lumotlar. Rеjа
|
bet | 29/64 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 385,8 Kb. | | #122649 |
Bog'liq Ma’lumotlar. RеjаSig’im o’lchovlari. Sig’imning namunaviy va ishchi o’lchovlari sifatida o’zgarmas va o’zgaruvchan sig’imli havo va boshqa turdagi dielektrikli (slyudali) kondensatorlari hizmat qiladi. Sig’im o’lchovlariga quyidagi talablar qo’yiladi: chastota va haroratning o’zgarishi hamda vaqt o’tishi bilan sig’imning kam o’zgarishi; dielektrik isrofning harakterlovchi isrof burchagi tangensining kichik bo’lishi; izolyatsiya qarshiligining kattaligi va boshqalar. Havo dielektrikli kondensatorlar yuqoridagi talablarga javob bersada, sig’im qiymatining kichikligi tufayli geometrik o’lchamlari nisbatan katta bo’ladi. Slyuda dielektrikli kondensatorlarda sig’im qiymati nisbatan katta (1?F) bo’lsada, isrof burchagining tangensi katta bo’ladi. Alohida sig’im o’lchovlari bilan bir qatorda sig’im magazinlari ham ishlatiladi. Bu sig’im magazinlari bilan 0.0001 … 1000 ?F oralig’idagi sig’imlarni olish mumkin.
Nazorat sinov savollari
O‘lchоv dеb qаndаy vоsitаgа аytilаdi?
Stаndаrt nаmunа, nаmunаviy mоddа dеb nimаgа аytilаdi?
O‘lchоvning qаndаy turlаri mаvjud?
Etаlоn dеb qаndаy vоsitаgа аytilаdi?
Qаrshilik, induktivlik o‘lchоvlаri to‘g‘risidа tushuntiring?
– mа’ruzа: O‘lchаsh o‘zgаrtkichlаri
Rеjа: 1. Shunt vа qo‘shimchа qаrshiliklаr.
Kuchlаnish bo‘lgichlаri
O‘lchаsh trаnsfоrmаtоrlаri.
Tаyanch so‘zlаr: shuntlаsh kоeffitsiеnti, bo‘lish kоeffitsiеnti, nоminаl trаnsfоrmаtsiyalаsh kоeffitsiеnti, nоminаl yuklаmа, trаnsfоrmаtsiya kоeffitsiеnti xаtоligi, burchаk xаtоligi.
O’lchash o’zgartkichlari, umumiy, o’lchanadigan kattalikni keyingi o’zgartish, o’lchash uchun qulay bo’lgan formadagi kattalikka o’zgartirish uchun xizmat qiladi. Elektr kattaliklarni o’lchashda shunt va qoshimcha rezistrlar, kuchlanish bo’lgichlari, o’lchash taransformatrlari, to’g’rilagichli o’zgartkichlar va
x.k. ishlatiladi.
Shunt (inglizcha shunt – tarmoq demakdir) nisbatan kichik, lekin o’zgarmas qarshilikli rezistrdir. U o’lchash asboblarining tok o’lchash chegaralarini kengaytirish uchun xizmat qiladi va o’lchash mexanizmi (O’M) ga parallel ulanadi. (9.1 – rasm).
|
| |
B ilim ni tekshirish uchun savollar

B ilim ni tekshirish uchun savollar
1. Parranda tuxumlarining tuzilishi to‘g ‘risida so'zlab be-
ring.
2. Tuxumlaming kimyoviy tarkibi va oziqaviy qiymati
to‘g ‘risida tushuncha bering.
3. Tuxum turlari to‘g ‘risida so‘zlang.
4.
Muzlatilgan tuxum mahsulotlari to‘g ‘risida so‘zlab be-
ring.
5. Tuxum poroshoklari to‘g ‘risida tushuncha bering.
102
www.ziyouz.com kutubxonasi
I k k i n c h i b o ‘ l i m
SUT VA SUT MAHSULOTLARI TEXNOLOGIYASI
V II BO B. SUTNING KIMYOVIY TARKIBI, FIZIK
VA BIOKIM Y O VIY XUSUSIYATLARI
Sutning kimyoviy tarkibi.
Sigirlardan sog‘ib oli-
nadigan sutning tarkibi muntazam bo‘lmasdan, u bir qan-
cha omillar: sigirlami oziqlantirish darajasi, yem-xashak
turlari va sifati, sigirlami to‘g ‘ri saqlash, parvarishlash,
asrash, ulaming yoshi, vazni, oriq-semizligi, mahsulot
yo‘nalishi, zoti, individual xususiyati, fiziologik holati
va hokazolar ta'sirida doimo o'zgarib turadi.
Sigirlaming suti o‘zining kimyoviy tarkibi, fiziolo-
gik xususiyati va yem-xashakning to‘la qiymatligi,
tez hazm bo‘lishiga ko‘ra boshqa hayvon sutidan farq
qiladi.
Sut o ‘zining tarkibiga ko‘ra asosan ikki xil: suv
va qumq moddalar kompleksidan tashkil topgan. Sut
tarkibidagi suv undagi qumq moddalaming eritmasi
sifatida uning zardobi (plazmasi) va kolloid sistemasi
vazifasini bajaradi. Sut tarkibidagi qumq moddalar
miqdori uning to‘yimdorlik darajasini aniqlashda mu-
him ko‘rsatkich hisoblanadi. Sigir sutidagi suv va qumq
moddalar hamda uni tashkil qiluvchi elementlar turli
miqdorda bo‘lishi aniqlangan
(2-jadval).
Sigir sutining kimyoviy tarkibi, ulaming zotiga ko‘ra
turlicha bo'lishi aniqlangan. Jumladan, 0 ‘zbekistonda
ko‘paytirilayotgan sersut sigirlaming zotiga ko‘ra sut
tarkibini ko‘rish mumkin
(3-jadval).
Kuzatishlardan ma’lum bo‘lishicha, bir litr umumiy
sigir sutidagi vitaminlar miqdori quyidagicha bo‘lar
ekan: A — 130-150 mkg; E — 700-900 mkg; D —
103
www.ziyouz.com kutubxonasi
0,07-1,2 mkg; K — 1000 shartli birlik; C — 900-20000
mkg, RR — 1500-1700 mkg; B, — 700-900 mkg;
B2 — 9000-20000 mkg; B6 - 1 5 5 - 7 6 0 mkg; B,2 —
2-7 mgk va h.k.
2-jadval
Sigir sutining kimyoviy tarkibi, foiz hisobida
Sutning tarkibi:
0 ‘rtacha:
Oz va ko‘p bo‘lishi:
Suv
87,5
82,7-90,7
Quruq moddalar
12,5
9,3-17,3
Yog‘
3,8
2,7-7,0
Oqsil
3,3
2,0-5,0
Jumladan: kazein
2,7
2,20-2,50
Albumin va globulin
0,6
0,45-1,1
Oqsilsiz birikmalar
0,1
0,02-0,15
Sut qandi (laktoza)
4,7
4,00-5,30
Mineral moddalar
0,7
0,50-1,00
Limon kislotasi
0,15
0,10-0,20
Fosfatidlar
0,10
0,10-0,20
|
Sut yo g ‘ining fizik va kim yoviy k o ‘rsatkichlari

Sut yo g ‘ining fizik va kim yoviy k o ‘rsatkichlari
Sut yog‘i - sutning eng qiymatli tarkibiy qis-
midir. U asosan moy kislotalari (glitsirin)dan tashkil
topgan bo‘lib, uning tarkibida taxminan 20 tacha moy
l i i
www.ziyouz.com kutubxonasi
kislotalari uchraydi hamda moy sifatiga va mazasiga
o‘z ta’sirini ko‘rsatadi.
Sut yog‘i asosan juda mayda (0,5-10-20 mikron)
sharchalar shaklida, ustki qismi nozik oqsil parda
bilan qoplangan bo‘ladi. Yog‘ sharchalari 1 ml
sutda taxminan 2 mln. dan 5 mln. gacha bo‘ladi.
Yog‘ sharchalarining soni, katta-kichikligi sarimoy
tayyorlashda muhim ahamiyatga ega. Sigirlaming
sutida yog‘ miqdori turli (2,7-6,0%) darajada boMgani
holda uning tarkibida - fosfatid, stearin kabi moddalar
erigan holda uchraydi. Sut yog‘i yog‘ kislotalarining
glitserin bilan birikishidan hosil boMadi. Unda yog‘
kislotasining miqdori o‘rtacha 92,5 foiz, glitsirin esa
7,5 foiz miqdorda uchraydi. Sut yog‘ining tarkibida tur-
li xildagi yog‘ kislotalari uchraydi
(5-jadval).
5-jadval
Sut yogMdagi kislotalarning fizikaviy va kimyoviy
xususiyatlari (Z.X.Dilanyan maMumotidan)
Yog‘
kislotalari
Sut
yog'idagi
miqdor
Molekulyar
og‘ irligi
Harorat °C
Zichligi
qaynashi
erishi
Moy
1,4
88,1
162
8,0
0,966
Kapron
1,6-3,3
116,1
205
15,0
0,929
Kapril
0,5-2,2
144,1
237
16,0
0,910
Kaprin
0,3-3,0
272,2
264
31,0
0,895
Laurgin
2,6-7,3
200,2
225
44,0
0,883
Miristin
9,9-6,0
226,2
250
52,5
0,863
Palmitin
14,8-42,7
256,0
271
62,5
0,849
Stearin
1,7-62
287,3
291
69,4
0,845
Araxin
0,5-07
312,3
328
77,0
-
Dioksis-
tearin
0,4-1,0
316,3
-
136
-
112
www.ziyouz.com kutubxonasi
Sut yog‘i issiq haroratga chidamsiz, tez erib ke-
tish xususiyatiga ega. U o ‘zidagi yog‘ kislotalaming
tarkibiga ko‘ra 27-34°C da eriy oladi va 17-22°C da
qotadi. Sut yog‘ining zichligi (100° da areometr
yordamida aniqlanganda) 0,863-0,869 va 20°C da esa
0,918-0,925 ga tengdir.
|
Tuxum poroshoklari - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Tuxum poroshogini muzlatilgan tuxum mahsulotla-
ridan ham tayyorlash mumkin. Bunda mahsulot 43-
47°C da maxsus quritgich asboblari (sushilka) yorda-
mida bajariladi.
Tuxum poroshogining sifati,
uning tuzilishi, rangi,
ta’mi, hidi kabi xususiyatlariga qarab aniqlaniladi. U
asosan och sariq rangli, poroshoksimon, tuxumga xos
m e’yordagi ta’m, maza va hidga ega bo‘lishi kerak.
Agar poroshok nam, yuzasi shilliqlangan, mog‘or
otgan, yot hidli, taxir, rangi keskin o ‘zgargan bo‘lsa,
bunday poroshoklar sotuvga chiqarilmaydi. Tuxum
poroshoklari maxsus bochkalarga yoki sig‘imi 500
g gacha kardon idishlarga yoki sig‘imi 10 kg gacha
bo‘lgan tunika bankalarga joylashtiriladi. Etiketka
yoziladi va yopishtiriladi. Unda xo‘jalik nomi, mahsulot
turi, sof va umumiy og‘irligi, qutilar soni, tayyorlangan
vaqt, davlat standarti (gost) nomeri va iste'mol etish
tartibi ko‘rsatiladi.
Tuxum poroshogini saqlash asosan harorati 8°
dan 5° gacha, havo namligi 60-65 foiz b o ig an joylarda
olib boriladi. Uni oddiy idishlarda saqlash muddati 8
oygacha, germetik idishlarda esa 12 oygachadir. Saq-
lash talablariga rioya qilinmasa, poroshokning eruv-
chanligi pasayadi yoki oksidlanadi va taxir b o iib
qoladi.
(18-jadval) - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

xususiyat asosan yuqori haroratda (95° da) pasterlash
ishlarini olib borish natijasida yuz berishidir. Bunday
sariyog1 imkoni boricha tezroq sotuvga jo'natilishi
maqsadga muvofiqdir.
«Nordon» sariyog‘. Bunday sariyog‘ o ‘ziga
xos nordon sut mazasini eslatadi va iste'mol uchun
xushbo‘y va aromatli hisoblanadi. Bunda esa qaymoq
massasining texnologik jarayonda biokimyoviy jihatdan
yetilishini asosiy sabab sifatida ko‘rsatish mumkin.
Sariyog‘larni
saqlash
texnologiyasi.
Zavod
sharoitida sariyog'lar maxsus xonalarda saqlanadi. U
yerda havo harorati +1° va havo namligi 80% bo‘lishi
talab etiladi. Lekin zavodda sariyog1 5 kundan ortiq
saqlanmaydi. Jo‘natishda sariyog* harorati 10° dan ortiq
bo‘lmasligi talab etiladi. Sariyog‘lami jo ‘natishdan
oldin ulaming usti odeyal yoki brezentlar bilan
yaxshilab berkitiladi. Bunga sabab yo‘lda qor-yomg‘ir,
chang va iflosliklaming mahsulotga salbiy ta'siridan
saqlashdan iborat. Basharti, talab etilsa, yashiklar
qaytadan joylashtiriladi va ulami usti hamda atrofi
yaxshilab berkitiladi.
fyuchers - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 58/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.fyuchers (futures) - o’zida nazarda tutilgan muddatda muayyan miqdordagi qimmatli qog’ozlarni qat’iy belgilangan narxda sotib olish yoki sotish majburiyatini tasdiqlovchi emissiyaviy qimmatli qog’oz.
Fyuchers shartnomalari birjalarda sotiladigan qimmatli qog’ozlarga ham, tovarlarga ham taqdim etilishi mumkin.
Fyucherslarning asosiy belgisi – narxining aniqligi va ijro etishning majburiyligidir. Fyucherslar shartnoma bo’yicha sotib olinadigan qimmatlikka egalik qilish huquqining bir qo’ldan boshqa qo’lga zudlik bilan o’tkazilishini nazarda tutmaydi. Fyucherslar yordamida qonun bilan kafolatlangan majburiyat sotib olinadi, bu bitim sifatida rasmiylashtirilishi mumkin. Fyuchersning o’ziga xos belgisi shundan iboratki, ular mazkur qimmatliklar (sotuvchilarda yoki umuman) ayni yilda bormi yoki yo’qmi, undan qati nazar, sotilishi mumkin.
O’zbekistonning qonun hujjatlariga ko’ra, fyuchers – bu ma’lum qimmatli qog’ozlarni shartnomada belgilangan narxda ma’lum kelajak sanada sotib olish yoki sotish uchun so’zsiz majburiyatni tasdiqlovchi qimmatli qog’oz (shartnoma)dir. Bazis aktivi birinchi marta muomalaga chiqarilayotgan qimmatli qog’oz bo’lgan fyucherslarni chiqarishga yo’l qo’yilmaydi.
90. Investitsiya faoliyatini moliyalashtirishda qimmatli qog’ozlar bozorining o’rni va roli tahlili.
Investitsiya faoliyatini moliyalashtirishda qimmatli qog’ozlar bozorining o’rni va roli tahlili
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida moliya bozorining ajralmas tarkibi hisoblangan qimmatli qog’ozlar bozori (QQB) mamlakatning iqtisodiy rivojlanishida muhim o’rin tutadi. QQBning iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish jarayonidagi rolini oshirish mamlakatimiz oldida turgan ustuvor vazifalardan sanaladi. Ya’ni, uning iqtisodiyotdagi roli va ahamiyatini oshirish uchun quyidagi muammolar samarali echim topishiga erishish vazifalarini bevosita hal etish bilan bog’liq bo’ladi: investitsiyalarni faol jalb qilish, ishlab chiqarishni modernizatsiyalash va tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirish, sanoatni rivojlantirish, inflyatsiyani pasaytirish, barqaror iqtisodiy o’sishni ta’minlash. Ushbu muammolarni hal etish QQBning raqobatbardoshligi, xavfsizligi, barqarorligi, likvidligi, investorlar uchun jozibadorligi va risksizligi darajasini ta’minlash bilan uzviy bog’liq bo’lib, turli tashqi va ichki omillar ta’sirini hisobga olish muhim hisoblanadi.
|
| |
Davlat qimmatli qog’ozlari

|
Davlat qimmatli qog’ozlari
|
bet | 56/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Davlat qimmatli qog’ozlari - O’zbekiston Respublikasining g’azna majburiyatlari va O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakolat bergan organ tomonidan chiqarilgan obligatsiyalar, shuningdek O’zbekiston Respublikasi Markaziy bankining obligatsiyalari.
Munitsipal obligatsiyalarning emitentlari sifatida O’zbekiston Respublikasining milliy – davlat va ma’muriy – hududiy tuzilmalarining hokimiyat idoralari qatnashishi mumkin. Obligatsiyalarni chiqarish to’g’risidagi qaror davlat hokimiyatining mahalliy idoralari: Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, shaharlar, tumanlar hokimiyatlari tomonidan qabul qilinadi.
Korporativ obligatsiyalar - aksiyadorlik jamiyatlari tomonidan chiqariladigan obligatsiyalar hisoblanadi. Korxonalar obligatsiyalari tijorat krediti va munosabatlarining asosiy quroli bo’lib, unda bir turdagi korxonalar qarzdorlar, boshqa korxonalar yoki aholi esa, kreditorlar bo’lishadi.
O’zbekiston Respublikasining g’azna majburiyatlari - emissiyaviy qimmatli qog’ozlar egalari O’zbekiston Respublikasining Davlat byudjetiga pul mablag’lari kiritganliklarini tasdiqlovchi va bu qimmatli qog’ozlarga egalik qilishning butun muddati mobaynida qat’iy belgilangan daromad olish huquqini beruvchi emissiyaviy qimmatli qog’ozlar.
O’zbekistonda g’azna majburiyatlarining quyidagi turlari chiqariladi:
Uzoq muddatli–5 va undan ortiq yil muddatga chiqarilishi
mumkin (xalqaro amaliyotda ular BOND degan nomni olishgan).
O’rta muddatli – 1 yildan 5 yilgacha bo’lgan muddatga chiqariladigan (NOTE)
Qisqa muddatli – 1 yilgacha, 3, 6 va 9 oygacha bo’lgan muddatga
chiqariladigan (BILL).
“Uzoq muddatli va o’rta muddatli xazina majburiyatlarini chiqarish to’g’risida”gi qaror O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan, qisqa muddatlilarni chiqarish qarori esa – Moliya vazirligi tomonidan qabul qilinadi.
O’z tabiatiga ko’ra xazina majburiyatlari davlat obligatsiyalariga juda yaqin. Amalda xazina majburiyatlari jismoniy shaxslar uchun chiqariladigan davlat obligatsiyalaridan boshqa narsa emas, ular bo’yicha daromadlarni qimmatli qog’ozlarga egalik qilishning butun muddati davomida olish mumkin.Depozit sertifikatlari
|
| |