nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rang modellari. Additiv, subtraktiv, persepsion (RGB,CMY,CMYK,HSV)

bo'lsin. Uning yorqinligi 100 (foiz) ga teng bo'lsa, u oqligicha qoladi. Yorqinlik 0 ga teng
qilib olinsa, oq rang qora rangga aylanib qoladi. 50 ga teng bo'lsa, kulrang, 25 ga teng
bo'lsa, to'q kul rang, 75 ga teng bo'lsa, och kul rangga aylanadi. Bu tizimning yaxshi tomoni
unda bir-birini to'ldiruvchi va bir-biriga yaqin bo'lgan ranglar yaqqol ko'rinib turadi. Bir-
birini to'ldiruvchi ranglar deb doiraning bitta diametrida bir-biriga qarama-qarshi
joylashgan ranglarga aytiladi. Masalan, qizil va havo rang; va ko'k; yashil va pushti ranglar;
shuningdek, oq va qora ranglar bir- birini to'ldiruvchi ranglar hisoblanadi. To'ldiruvchi
ranglardan biri fon uchun olinsa, ikkinchisi chiziqlar chizish, matn yozish uchun ishlatiladi.
Bunda chiziq va yozuvlar fonda yaqqol ko'rinib turadi. Matnning biron qismini ajratish
uchun matnning asosiy rangiga yaqinroq rang tanlanadi. Ranglar ikki turga ajratiladi.
Ulardan birinchi iliq ranglar, ikkinchisi esa sovuq ranglar deb ataladi. Iliq ranglarga
tarkibida qizil va sariq ranglar ko'proq bo'lgan ranglar, sovuq ranglarga tarkibida ko'k va
siyoh ranglar ko'proq bo'lgan ranglar kiradi. Ayniqsa, ularga qora va kul ranglar
aralashsa, ular yanada sovuqlashadi.
Module: Topic: Time

|
Module: Topic: Time
|
bet | 1/4 | Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 89,94 Kb. | | #101551 |
Bog'liq 2 course reading and writing lesson 4
LESSON 4. JOURNAL ARTICLES (MAKING INFERENCES)
Module: Topic: Time: Aim:
Material:
Aids:
|
Journal articles
80 minutes
1. To have a knowledge on working with journal article
2. To develop oral speech skills on the theme
1. S.Philpot. Headway academic skills. Reading, writing and study skills 3
2. Lors and Jennifer Wilkin, Dorothy E.Zemach (2012) Skillful 2 and 3. Reading and writing. Macmillan.
Book, visual aids, handouts, a dictionary, a thesaurus,
|
Activity 1. Work with a partner. Discuss the questions.
1. What methods of communication were used in the past?
2. What methods are used today?
3. What developments might there be in the future?
Possible answers:
1. telegraph, pigeons, runners, etc.
2. telephone, mobile phone, SMS, emails, letters, videoconferencing, etc.
3. Students' own ideas.
Activity 2. Look at the title and headings of the text. Tick (/) the topics you predict the text will contain.
a. carrier pigeons
b. computers
с. flags (semaphore)
d. mirrors
e. newspapers
f. radio
g. telegraph
h. telephones
i. television
j. typewriters
Answer:
Students' own answers.
As this is a prediction task, there is no 'right' or 'wrong' answer at this stage.
Activity 3. Skim the text. Were your predictions in exercise 2 right?
Activity 4. Skim the text again. Which paragraphs would you read intensively to get information about...
1. how the first telegraph system worked?
2. the early stages of computer technology?
3. the first three types of mobile phones?
4. future developments of mobile telephony?
|
| |
ILIQ
S O U Q - Grafik formatlar Tasvirlami kompyuter xotirasida saqlash uchun ko'plab formatlar

2.9-rasm. CMYK va RGB ranglar.
yaratilgan tasvirni CMYK modeliga o'zgartirilsa, CMYK o'tkaza
olmaydigan RGB
modelining ba’zi ranglari buziladi.
RGB-ga qaytganda, bu ranglar tiklanmaydi.[2]
Photoshopda, masalan, ranglarni eng aniq o'zgartirish uchun, eng keng rang oralig'iga ega
va barcha rang modellarining ranglarini to'liq qamrab oladigan
Lab modeli yordamida
konversiya amalga oshiriladi. Xususan, RGB-dan Photoshopda CMYK-ga o'tkazish RGB-
dan Lab-ga, keyin esa CMYK-ga aylantirishga o'xshaydi.
Rangdan farqli o'laroq, CMYK rang modeli (Zangori, Qirmizi, Sariq, Key rang-
blacK) so'rilgan ranglarni tavsiflaydi. Undan spektrning ma'lum qismlarini ajratib olib, oq
nurni ishlatadigan ranglar deyiladi. Aynan shu ranglar CMYK modelida qo'llaniladi. Ular
RGB modelining qo'shimcha ranglarini oq rangdan ajratib olish yo'li bilan olinadi. CMYK-
ning asosiy ranglari - zangori, to'q qizil va sariq. Moviy rang oq qizil, binafsha - yashil,
sariq - ko'k ranglarni ajratib olish yo'li bilan olinadi. CMYK rangli modeli chop etish uchun
asosiy hisoblanadi. Rangli printerlar ham ushbu modeldan foydalanadilar. Qora rangni
bosib chiqarish uchun katta miqdordagi siyoh kerak bo'ladi. Bundan tashqari, CMYK
modelining barcha ranglarini aralashtirish aslida qora emas, balki iflos jigarrang rangni
beradi. Shuning uchun CMYK modelini yaxshilash uchun unga yana bitta qo'shimcha rang
- qora rang kiritildi. Chop etishda bu asosiy rang, shuning uchun model nomidagi oxirgi
harf B (emas), K (Key) bo'ladi, shuning uchun CMYK modeli to'rt kanalli. Gap shundaki,
CMYK RGB-ga qaraganda kamroq rang gamutiga ega. Shuning uchun RGB-dan CMYK-
ga o'zgartirganda ranglarning bir qismi yo'qoladi.
Полет книги - bet 4

|
Полет книги
|
bet | 4/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #146296 |
Bog'liq 12. (2)Kelajagingizni dasturchilik kasbi bilan bog’lagan bo’lsangiz, o’zingizga mos va eng muhimi – o’zingizga yoqadigan yo’nalishni talab olishingiz kerak. Mobil hamda web dasturchilik yo’nalishlari Sizning asosiy tanlovlaringiz bo’lsa va bu ikki yo’nalishdan birini tanlash ustida bosh qotirayotgan bo’lsangiz, quyidagi uch jihatni hisobga olgan holda qaror qabul qilishingizni maslahat beraman: qiziqishingiz, imkoniyatingiz va vaqtingiz. - Kelajagingizni dasturchilik kasbi bilan bog’lagan bo’lsangiz, o’zingizga mos va eng muhimi – o’zingizga yoqadigan yo’nalishni talab olishingiz kerak. Mobil hamda web dasturchilik yo’nalishlari Sizning asosiy tanlovlaringiz bo’lsa va bu ikki yo’nalishdan birini tanlash ustida bosh qotirayotgan bo’lsangiz, quyidagi uch jihatni hisobga olgan holda qaror qabul qilishingizni maslahat beraman: qiziqishingiz, imkoniyatingiz va vaqtingiz.
- Qiziqishsiz hech narsaga erishib bo’lmaydi. Qaysi sohaga ko’proq qiziqsangiz, shu sohani tanlang! Sizdagi kuchli qiziqish, shu soha sirlarini bilib olishga bo’lgan intilish sohada tajribali kadr sifatida shakllanishingizga yordam beradi.
- Imkoniyatlaringizni to’g’ri baholang. Qaysi yo’nalishda ko’proq imkoniyat ko’rayotganingizga ahamiyat bering. Atrofingizga e’tibor bering – qaysi sohada Sizga yordam beruvchilar, o’rgatuvchilar ko’proq? Resurslaringizni o’rganib chiqing. Siz yaxshiroq biladigan chet tilida qaysi soha ko’proq, chuqurroq yoritilgan? O’rganishdagi imkoniyatingizning kengligi mukammal dasturchi bo’lib yetishishingiz ehtimolligini oshiradi.
- Web-texnologiyaning (Internet-texnologiya) Web-dizayn qismini o’rganishni razmetkali til tasnifi bilan boshlaymiz.Maxsus til mavjud bo’lib, bu til yordamida matnlar, grafik ma’lumotlar Web-sahifa hujjatga joylashtiriladi va bu hujjatni barcha kompyuterda ko’rish imkoniyati mavjuddir. Bunday maxsus tillar razmetkali tillar deb ataladi. Ularning asosiy vazifasi - Web-sahifaga “ma’lumotlarni joylashtirish” va ular orasidagi aloqani (gipersaloqalar) ta’minlashdan iborat.
|
| |
Razmetkali tillar quyidagilarni o’z ichiga oladi: HTML (HyperText Markup Language)

|
Razmetkali tillar quyidagilarni o’z ichiga oladi: HTML (HyperText Markup Language)
|
bet | 5/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #146296 |
Bog'liq 12. (2)Razmetkali tillar quyidagilarni o’z ichiga oladi: HTML (HyperText Markup Language) - Razmetkali tillar quyidagilarni o’z ichiga oladi: HTML (HyperText Markup Language)
- Dastlab World Wide Web tizimi matnli ma’lumotlarni va HTML hujjatlarni ko’rishga mo’ljallangan, matnni taxrirlovchi tilga o’xshash tizim bo’lgan. Ayni damda HTML tili WWW daga eng ommabop tillardan biri hisoblanadi. HTML tilida yozilgan ma’lumotlar o’z ichiga matn fayllar, grafik ma’lumotlar va boshqalarni oladi.
- Hujjatlar orasidagi aloqani ta’minlash va ma’lumotlarni formatlash vositalari teg (tag) deb ataluvchi vosita orqali amalga oshiriladi.
- Web-sahifaning matn va teglari aralash ravishda HTML-hujjat deb ataluvchi faylining ichiga joylashtiriladi. Qanday tegni qo’llaganingizga qarab brauzer oynasida ma’lumotlar turlicha ko’rinadi. HTML hujjatga ma’lumotlarni joylashtirish va tahrirlash uchun yuzlab teglar mavjud
|
| |
Qaysi kuchliroq? - Полет книги

|
Полет книги
|
bet | 3/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #146296 |
Bog'liq 12. (2)Qaysi kuchliroq? - Mobil va web texnologiyalarni qaysi biri kuchli yoki qaysi biri kuchsiz, degan asosda solishtirib bo’lmaydi. Mobil texnologiyalarning katta qismida web texnologiyalarda foydalanishadi. Aksincha, web texnologiyalarning ko’pchilik holatlarida mobil texnologiyalarga ehtiyoj seziladi. Bu esa har ikki texnologiyaning bir-biridan ajratib bo’lmasligini anglatadi.
Hozirgi kunda webni mobillikdan butunlay uzilib qolgan texnologiya sifatida qabul qilish noto’g’ri. Chunki ilgari faqat stol ustuda turadigan, faqat bitta joyda ishlatiladigan kompyuter orqali ko’riladigan (foydalaniladigan) web dasturlardan bugungi kunda mobil qurilmalar asosida istalgan joyda foydalana olayapmiz. Demak, web texnologiyalar ham hozirgi vaqtga kelib haqiqiy mobil (harakatlanuvchan) texnologiyalarga aylanib ulgurgan. - Hozirgi kunda webni mobillikdan butunlay uzilib qolgan texnologiya sifatida qabul qilish noto’g’ri. Chunki ilgari faqat stol ustuda turadigan, faqat bitta joyda ishlatiladigan kompyuter orqali ko’riladigan (foydalaniladigan) web dasturlardan bugungi kunda mobil qurilmalar asosida istalgan joyda foydalana olayapmiz. Demak, web texnologiyalar ham hozirgi vaqtga kelib haqiqiy mobil (harakatlanuvchan) texnologiyalarga aylanib ulgurgan.
Qaysi biri ko’proq pul keltiradi? - Mobil dasturchilar qancha pul ishlashi, yoki web dasturchilarga qancha pul to’lanishi, ularning qay biri ko’proq pul ishlashi masalasi uzoq vaqtdan buyon muhokama etilib, qiziqish bildirilib kelinayotgan masala hisoblanadi. Turli sohalar bo’yicha maoshlarni hisoblash, taqqoslash xizmatini ko’rsatuvchi Salary.com sayti ma’lumotlariga ko’ra 2017-yilda AQShda faoliyat ko’rsatayotgan mobil dasturchilar o’rtacha bir yilda 93 000 dollar pul ishlashar ekan. Huddi shu hududda, aynan shu davrda faoliyat ko’rsatayotgan web dasturchilar esa o’rtacha bir yilda 65 000 dollar pul ishlashadi. Ma’lumotlarga ishonsangiz, Salary.com hisoblashlari asosida qaysi yo’nalishdagi dasturchilar ko’proq, yoki kamroq pul ishlashlari haqida umumiy tasavvurni olishingiz mumkin.
|
| |
– rasm - 2-ma’ruza: yorug’lik difraksiyasi. Reja

n
e
h
=
0
,
(3)
bu yerda
h
– Plank doimiysi. Plank gipotezasi qora jismning issiqlik nurlanishini ham oson
tushuntira oldi.
1905 yilda A.Eynshteyn
yorug‘likning kvant
nazariyasini kashf etdi. Bu nazariyaga
asosan, yorug‘lik nurlanishi va tarqalishi
fotonlar – yorug‘lik kvantlari oqimi
ko‘rinishida sodir
bo‘lib, ularning energiyasi quyidagi nisbat bilan aniqlanadi:
c
h
c
h
c
m
l
n
e
=
=
=
F
2
2
0
,
(4)
yorug‘likning tarqalish qonunlari, yorug‘likning moddalar bilan o‘zaro ta’siri
to‘g‘risidagi nazariyalar yorug‘lik murakkab xususiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi. (3) – va (4) –
ifodalardan ko‘rinib turibdiki, yorug‘lik harakatidagi korpuskulyar va elektromagnit to‘lqin
xarakterlari umumiylikka ega ekanligini ko‘rsatib turibdi. Demak, yorug‘lik tabiati
korpuskulyar
- to‘lqin dualizmi
tasavvuridan iboratdir.
Fan: Biologiya. Sinf : 9-“A” Mavzu: “

1
Fan: Biologiya.
Sinf : 9-“A”
Mavzu: “Eukariot va prakariot hujayralar”
Maqsad:
Ta’limiy: O‘quvchilarga eukariot va prakariot hujayralarning
funksiyalari va
vazifalari yuzasidan tushunchalar berish hamda mavzuga oid videolar tomosha qilish,
topshiriqlarni bajarish ko‘nikmalarini shakllantirish.
Tarbiyaviy: O‘quvchilarning ilmiy dunyo qarashini kengaytirish,
fikrlash doirasini
o`stirish, ongida go`zal axloqiy xislatlarni shakllantirish, kasbiy ta`lim berish.
Rivojlantiruvchi: O‘quvchilarga hujayralar tuzilishi haqidagi ko‘nikmalarni
rivojlantirish, o‘quvchilar mavzu ustida ishlash orqali mustaqil fikrlash va o‘zaro
birgalikda ishlash, nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantiradilar.
Darsning turi: Yangi bilimlarni o‘zlashtirish darsi
Darsning metodi: Noan’anaviy
Darsning uslubi: Aralash, yangi pedagogik texnologiyalar hamda mashqlar asosida
Darsning jihozi: 9- sinf Sitologiya
va genetika asoslari darsligi, mavzuga oid rasmlar
va tarqatmalar
va texnika vositalari, kompyuter, ekran, mutimediya vositalari
DARSNING TEXNOLOGIK XARITASI
Darsning
maqsadi
O‘quvchilarga sitologiya bo‘limida o‘tilgan
mavzular yuzasidan
tushunchalar berish hamda mavzuga oid masalalar yechish,
topshiriqlarni bajarish ko‘nikmalarini shakllantirish.
Darsning
vazifasi
Mavzuni yoritish orqali o‘quvchilarning biologiya faniga bo‘lgan
qiziqishlari, munosabatlarini yanada yaxshilash.
2
Darsning
mazmuni
O‘quvchilarga o‘tilgan mavzular yuzasidan
topshiriqlar berish
hamda topshiriqlarni bajarishda fanga oid kompetensiyalar,
ko‘nikmalarini shakllantirish.
Darsning
tashkil etish
texnologiyasi
TheMasher - 4 – amaliu ish. Hot potatoes dasturidan foydalanib mashq qiluvchi elektron kurslarini yaratish

|
4 – amaliu ish. Hot potatoes dasturidan foydalanib mashq qiluvchi elektron kurslarini yaratish
|
bet | 2/2 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 16,3 Kb. | | #112398 |
Bog'liq 4 - amaliy ishTheMasher. Biz yuqorida Hot Potatoes beshta sinov mashqlarini yaratuvchi
dasturdan
iborat deb aytib o‘tgan edik. Lekin oltinchi dastur ham bor. Unda sinov
mashqlari yaratilmaydi. Uning vazifasi mashqlar to‘plamlarini bir yaxlit ro‘yxat
shaklini tashkil qilib, bir faylga jamlash. Bir faylni yuklab, barcha sinov
mashqlarini bajarish imkoni paydo bo‘ladi. Ro‘yxatni o‘qituvchi shakllantiradi.
Ya’ni ma’lum bob yoki paragrafga tegishli bo‘lgan sinov mashqlarini bir faylga
jamlab, uni ta’lim oluvchiga taqdim qilishi yoki elektron darsliklarning sinov
qismiga joylashi mumkin. Yaratilgan fayllar HTML formati ko‘rinishda
bo‘lganligi va aksariyat elektron darsliklar shu tilda yaratilayotganligi sababli,
mashqlarni biriktirishda hech qanday muammo tug‘ilmaydi.
Yuqoridagi barcha sinov mashqlari nafaqat matndan iborat bo‘lgan shaklda balki
jadvalli, rasmli, ovozli, video va gippermurojaatli ko‘rinishda ham tashkil
qilinish mumkin(Вставить menyusi yordamida). Bu imkoniyatlar ta’lim
oluvchi sinovini tashkil qilishning interaktivligini oshirish bilan birga barcha
fanlardan sinov mashqlarini yaratish imkonini beradi(Musiqa, matematika,
fizika, informatika, geografiya, o‘zbek tili, chet tili...). Bundan tashqari ta’lim
oluvchiga mashqni bajarishi uchun vaqt cheklovini tashkil qilish mumkin(
конфигурация-таймер yordamida). Lekin ta’lim oluvchi mashqni qayta yuklab
mashqni bajarish imkoniyati mavjudligini nazarda tutish kerak. Yаna sinov
natijalarni elektron pochtangizga borishini tashkillash ham mumkin(
конфигурация-CGI).
|
| |
Policy for the use of the Internet

|
Policy for the use of the Internet
|
Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 10,59 Kb. | | #232 |
Bushey Middle School
Policy for the use of the Internet
The internet is an extremely rich resource both for learning and for recreation.
We will encourage children to make effective use of the rich information resources available on the internet both for study and for recreation. We will encourage children to develop the appropriate skills and understandings that will enable them to use these resources well and safely, as well as the ability to analyse and evaluate the resources they find. These skills will be fundamental in the society our pupils will be entering. Children will be encouraged to make use of both the world wide web and email.
To prevent children having access to any materials on the internet which may be illegal, defamatory, inaccurate, obscene or offensive, the school’s internet access will be through a recognised educational service provider, offering a filtered service. In addition, use of the internet in school by pupils will only be permitted whilst they are supervised by an adult.
The school will build and maintain a site on the World Wide Web. Pupils whose work or images appear on the school’s website will be identified only by their first names. Should any parent or carer particularly wish their child’s name or photograph not to appear on the school’s website their wishes will be respected.
Children using the school’s computing facilities will be expected to comply with the following rules. Failure to keep to the rules may result in a temporary or permanent ban on a pupil’s use of the facilities.
-
I will only use the internet when I am being supervised by an adult.
-
I will not email or display offensive messages or pictures.
-
I will not send emails using obscene language.
-
I will not send emails which annoy, insult or attack other people.
-
I will not do anything that might cause damage to computers or data stored on computers.
-
I will respect the copyright of other people’s work and will not copy or download anything that belongs to someone else, without their permission.
-
I will respect other people’s work and not use other people’s passwords or interfere with their work or files.
-
I will not deliberately waste limited resources.
-
BMS Internet Policy 1999
|
| |
Brernd marketing

|
Brernd marketing
|
bet | 1/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #231146 |
Bog'liq BRERND MARKETING BRERND MARKETING. Tekshirdi: Mirxamidova Dilorom. BREND MARKETING. Brend marketingi-bu brend nomini yaratish, dizaynni ishlab chiqish, ijodiy aloqalarni o'rnatish va mahsulotni raqobatchilardan ajratib turadigan va uni ilgari surishga yordam beradigan marketing tadbirlarini o'tkazishga qaratilgan usullar to'plami. Bu prezintatsiyada : Nima uchun brend marketingi muhimligi; Brend marketing strategiyalari; Brend marketingiga misollar ni ko’rib cqamiz. Nima uchun brend marketingi muhim? Ushbu turdagi marketing butunlay brend va uning mahsulotlarini tan olishni rivojlantirishga, unga bo'lgan ishonchni oshirishga, bozorga kirishni oshirishga va obro' - e'tiborni oshirishga qaratilgan. Marketologlar kompaniyani raqobatchilardan ajratib ko'rsatish va xaridorlarga uning o'ziga xos qiymatini ko'rsatish uchun tovarlarni ilgari surishning noyob usullarini izlaydilar. Natijada, brendning ahamiyati va uning bozordagi afzalliklari sezilarli darajada oshadi. Brend marketingi maqsadli auditoriya bilan uzoq muddatli munosabatlarni o'rnatishga qaratilgan. Bu doimiy ravishda o'sib borayotgan sodiq mijozlar bazasini yaratish uchun potentsial iste'molchilar nazarida brend qiymatini oshirishga yordam beradi. Shunday qilib, samarali brend marketing strategiyasi kompaniyaga olomondan ajralib turishga, biznesni keyingi bosqichga olib chiqishga, yangi mijozlarni jalb qilishga va sotishni ko'paytirishga yordam beradi. Brend marketingining maqsadlari: Brendni yaratish biznesda muvaffaqiyatga erishish uchun murakkab, ammo muhim qadamdir. Brend marketingi bozorda ma'lum bir imidjni yaratish va daromadni oshirishni o'z ichiga olgan ko'plab muammolarni hal qilishga yordam beradi. Keling, kompaniyalar odatda brend strategiyasini ishlab chiqishda eng keng tarqalgan maqsadlarni ko'rib chiqaylik.
|
| |
- rasm. Har xil sindirish ko‘rsatkichli muhitlar chegarasida sinish hodisasi

124 - rasm. Har xil sindirish ko‘rsatkichli muhitlar chegarasida sinish hodisasi. bo‘lib, singan nur normaldan uzoqlashadi va
i 2
sinish burchagi
i 1
tushish burchagidan katta
bo‘ladi (
124 – rasm ).
Tushish burchagi oshishi bilan sinish burchagi asta-sekin osha boradi va qandaydir
chegaraviy tushish burchagi qiymatida (
i 1
-
i cheg.
chegaraviy burchakda) sinish burchagi
2
p
ga
tenglashadi.
i 1
=
i cheg.
holatda tushayotgan nur to‘liq qaytadi (
125 - rasm ).
Demak, tushish burchagining
i cheg.
qiymatlarida to‘la qaytish hodisasi kuzatiladi.
Chegaraviy tushish burchagi
2
2
p
=
i shartdan topiladi.
2
sin
sin
2
1
p
n i n cheg =
,
21
1
2
.
sin
n n n i cheg =
=
(6)
To‘la qaytish hodisasi, yorug‘lik optikaviy zich muhitdan zich bo‘lmagan muhitga o‘tganda,
kuzatiladi.
125 – rasm .
Ikki muhit chegarasida nurning to‘la qaytishi. 2. Geometriyaviy optika elementlari Yorug‘likning tarqalish qonunlarini yorug‘lik nurlari tushunchalari orqali o‘rganiladigan
optika bo‘limi
geometriyaviy optika deb ataladi.
Yorug‘lik nurlari deb, to‘lqin sirtlariga normal bo‘lgan chiziqlar bo‘yicha tarqaladigan
yorug‘lik energiyalari oqimiga aytiladi.
Linzalar deyilganda, ikkita sirt bilan chegaralangan tiniq jismlar tushuniladi. Ikkita
sirtdan biri, odatda, sferik yoki tsilindrik,ikkinchisi–sferik yoki Yassi bo‘lishi mumkin. Bu sirtlar
yorug‘lik nurini sindirib, buyumlarning optik tasvirini shakllantirishi mumkin. Odatda linzalar
shisha, kvarts, kristall va plastmassa moddalaridan tayyorlanadi.
Botiq yupqa linzadagi fokal nuqtalarning roli esa aksincha

3.
Yorug‘likning energetik kuchi I
e
- nuqtaviy nurlanish oqimi
F
e
ni, shu nurlanish
tarqalayotgan teles burchakka (
) nisbatiga tengdir:
e
e
Ф
I
=
Yorug‘likning energetik kuchi birligi bir
steradian
burchakka to‘g‘ri kelgan bir Vattli
nurlanish oqimini bildiradi (Vt/sr).
4.
Energetik ravshanlik V
e
- nurlayotgan sirt elementi yorug‘ligi energetik kuchini
I
e
,
nurlanish yo‘nalishiga perpendikulyar bo‘lgan tekislikdagi element yuzasi proektsiyasiga
nisbatiga teng kattalik bilan o‘lchanadi:
s
B
e
e
I
=
Energetik ravshanlik birligi Vt/sr.
m
2
ga tengdir.
5.
Energetik yoritilganlik E
e
- yoritiladigan birlik yuzaga tushayotgan nurlanish oqimiga
teng kattalikdir. Uning birligi Vt/
m
2
dir.
Yorug‘lik to‘lqinlarining kogerentligi va monoxromatikligi

Istalgan nomonoxramatik yorug‘lik to‘lqinlarini bir-birini o‘rnini oladigan, bir-biriga
bog‘liq bo‘lmagan garmonik tizimlar majmuasidan iborat, deb hisoblash mumkin. Bir tizimning
o‘rtacha davom etadigan vaqti
τ
kog
–
kogerentlik vaqti
deb ataladi.
Demak, kogerentlik faqat bitta tizma davomida saqlanib, kogerentlik vaqti nurlanish
vaqtidan ortiq bo‘laolmaydi
τ
kog
≈ τ
n
.
Agarda yorug‘lik to‘lqini birjinsli muhitda tarqalayotgan bo‘lsa, u holda fazoning
ma’lum nuqtasidagi to‘lqin fazasi faqat kogerentlik vaqti davomida saqlanib turadi. Bu vaqt
ichida, vakuumda, yorug‘lik to‘lqini
ℓ
kog
= cτ
kog
masofagacha tarqaladi, bu masofa
kogerentlik uzunligi
(yoki tizma uzunligi) deb ataladi.
Shunday qilib, kogerentlik uzunligiga teng masofada bir necha to‘lqinlar kogerentligini
yo‘qotishga ulgura olmaydilar.
Demak, yorug‘lik to‘lqinlari interferensiyasini kuzatish uchun optik yo‘llar farqlari
kogerentlik uzunligidan kichik bo‘lishi zarur.
Agarda to‘lqinlar monoxramatik bo‘lsalar, chastota spektri kengligi kichik bo‘lib,
kogerentlik vaqti
τ
kog
- katta bo‘ladi,
ℓ
kog
- kogerentlik uzunligi esa uzun bo‘ladi. Fazoning birdan
bir nuqtasida kuzatiladigan tebranishlar kogerentligi –
vaqtli kogerentlik
deb ataladi.
Interferensiya hodisasini kuzatish imkonini beradigan ikkita yorug‘lik manbaining
o‘lchamlari va o‘zaro joylashishi
fazoviy kogerentlik
deb ataladi.
Fazoviy kogerentlik uzunligi (yoki
kogerentlik radiusi
) deb, ko‘ndalang yo‘nalishda
to‘lqin tarqalishning maksimal masofasiga aytiladi.
τ
kog
~ λ/φ
bu yerda
l
– yorug‘lik to‘lqinlari uzunligi,
- manbaning burchakli o‘lchami.
Quyosh nurlarining mumkin bo‘lgan eng kichik kogerentlik radiusi (Yerdan Quyoshning
burchak o‘lchami
2
10
-
»
radian va
5
,
0
»
l
mkm )
»
0,05 mm tashkil etadi.
Bunday kichik kogerentlik radiusida, inson ko‘zining aniqlash imkoniyati taxminan 0,1
mm tashkil etganligi uchun, to‘g‘ridan - to‘g‘ri Quyosh nurlarining interferensiyasini kuzatish
mumkin emas.
– rasm. Yorug‘lik nurining linza orqali o‘tishi

Ular linzadan shunday sinib o’tadiki, ularlinzaning orqa tomonidagi fokal nuqtada
kesishadi.
Odatda, yig‘uvchi linzadan farqli, sochuvchi linzalarda mavhum fokuslar mavjud bo‘ladi
(
130 - rasm
).
130 – rasm. Sochuvchi linzada yorug‘lik nurining tarqalishi.
Linzaning optik kuchi ifodasidan foydalanib linzaning ifodasini quyidagicha yozish
mumkin:
f
b
a
1
1
1
=
+
Sochuvchi linzalar uchun
f
va
b
masofalar manfiy hisoblanadi.
Linzalarda buyumning tasviri quyidagi nurlar orqali amalga oshiriladi:
linzaning optik markazidan o‘tuvchi nur;
bosh optik o‘qqa parallel yo‘nalgan nur (bu nur linzadan singanda linzaning ikkinchi
fokusi orqali o‘tadi);
linzaning birinchi fokusi orqali o‘tadigan nur (bu nur linzada singandan so‘ng,
linzaning bosh optik o‘qiga parallel bo‘lib chiqadi).
Web dasturchilik - Полет книги

|
Полет книги
|
bet | 2/5 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #146296 |
Bog'liq 12. (2) - Web sohasi juda katta va keng qamrovli tushuncha. O’ta sodda va qisqa tarzda tasvirlaganda «brauzeringiz orqali ko’rishingiz va foydalanishingiz mumkin bo’lgan har qanday dastur (sayt, tizim) web texnologiyalar asosida yaratilgan», deyish mumkin. Chunki web dasturchilikning asosiy mahsulotlaridan brauzerlar yordamida foydalanamiz. Web texnologiyalar olamida dasturchilar backend yoki frontend dasturchilarga bo’linishadi. Ba’zi dasturchilar har ikki yo’nalish bilan birdek shug’ullanishadi. Ba’zilar esa o’ziga ma’qul bo’lgan aynan bitta yo’nalishda faoliyat yuritishadi.
Agar brauzer orqali foydalanish mumkin bo’lgan tizimlar, dasturlar va saytlarni yaratishga qiziqsangiz, web dasturchilik sohasini tanlaganingiz ma’qul. Web hozirgi zamonaviy dunyoda tobora chegara bilmas texnologiyalardan biriga aylanib borayapti. Web yordamida oddiy saytlarni tayyorlash qanchalik osonlashgan bo’lsa, tasavvur qilishingiz mumkin bo’lgan o’ta qiyin tizimlarni yaratish ham shu qadar imkonli bo’lib bormoqda. - Agar brauzer orqali foydalanish mumkin bo’lgan tizimlar, dasturlar va saytlarni yaratishga qiziqsangiz, web dasturchilik sohasini tanlaganingiz ma’qul. Web hozirgi zamonaviy dunyoda tobora chegara bilmas texnologiyalardan biriga aylanib borayapti. Web yordamida oddiy saytlarni tayyorlash qanchalik osonlashgan bo’lsa, tasavvur qilishingiz mumkin bo’lgan o’ta qiyin tizimlarni yaratish ham shu qadar imkonli bo’lib bormoqda.
Mobil dasturchilik - Bugungi kunda deyarli hammaning qo’lida mobil qurilma bor. Telefon, planshet, soat ko’rinishidagi bu qurilmalar Android, iOS, BlackBerry OS, Bada kabi maxsus tizimlar asosida ishlaydi. Har bir tizimda o’zining ixtisoslashgan dasturchilari va tizim uchun maxsus yaratilgan dasturlari bo’ladi. Ba’zi dasturlar kross-platforma asosida ishlay olsa ham, ko’pchilik dasturlarni aynan o’zining tizimiga moslab yozish talab etilishi mumkin.
- Mobil texnologiyalarda foydalanuvchi juda ko’p. Zamonaviy qurilmalarning ko’payishi bilan foydaluvchilar sonining kelajakda ortishi ham tabiiy. Mobil dasturchilarga ehtiyoj esa talab asosida ortib boraveradi. Webga nisbatan ancha yosh hisoblangan mobil texnologiyalar o’zining jadal rivojlanishi va sifatga bo’lgan talabini tez o’zgartirib borayotganligi bilan dasturchilar oldiga yangidan-yangi vazifalarni qo’ymoqda.
|
| |
Adabiyotlar - 1. Aktiv quvvat va uning ahamiyati. Elektr energetikasida aktiv quvvat «maxsulot»

|
1. Aktiv quvvat va uning ahamiyati. Elektr energetikasida aktiv quvvat «maxsulot»
|
bet | 3/3 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 79,5 Kb. | | #274351 |
Bog'liq 1. Aktiv quvvat va uning ahamiyati. Elektr energetikasida aktiv Adabiyotlar
1. Idelchik V.I. Elektricheskie sistemы i seti. - M. Energoatomizdat, 1989, 592 s.
2. Elektricheskie sistemы. Elektricheskie seti: Uchebnoe posobie dlya vuzov/Pod red. A.V.Venikova i V.A.Stroeva. – M.: Vыsshaya shkola. 1998. – 512 s.
3. Blok V.M. Elektricheskie seti i sistemы. - M.: Vыsshaya shkola, 1986, 430 s.
4. G‘oyibov T.Sh. Elektr tarmoqlari va tizimlari. Misol va masalalar to‘plami. G‘ Toshkent.: ToshDTU, 2006.
5. Elektricheskie seti i sistemы/ Pod red. G.I.Denisenko. - Kiev, Viщa shkola, 1986. – 452 s.
6. Fazыlov X.F., Nasыrov T.X. Ustanovivshiesya rejimы elektroenergeticheskix sistem i ix optimizatsiya. – T.: Moliya, 1999.
|
| |
Elektron tijoratda blokcheyn texnologiyalari va smart kontraktlar 270

|
Elektron tijoratda blokcheyn texnologiyalari va smart kontraktlar 270
|
bet | 2/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Elektron tijoratda blokcheyn texnologiyalari va smart kontraktlar 270
Elektron tijoratda qo’llaniladigan kriptovalyutalarning tavsifi 283
BOB. KRIPTOVALYUTALAR ELEKTRON TIJORAT BOZORINING RIVOJLANISHI 291
Elektron tijoratda ICO dan foydalanish 291
Elektron tijoratga investitsiyalar jalb qilish 298
Kriptovalyutaelektron tijoratida birjalardan foydalanish 304
Kriptovalyutalar tijorat bozorining kelajak istiqbollari 313
BOB. ELEKTRON TIJORIY MUHITNI SHAKLLANTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR 326
Sun’iy intellekt (Artificial Intellect) texnologiyalari va kompyuterlar yordamida o’qitish 326
Bulutli texnologiyalar (Cloud Computing) va ulardan foydalanish 333
Buyumlar interneti (Internet of Things - IoT)ning mohiyati va ishlatilishi 343
Katta hajmdagi ma’lumotlar (Big Data)texnologiyasi 350
Raqamli analitika (Digital Analitics)haqida tushuncha 362
BOB. ELEKTRON TIJORATDA BANK-MOLIYA HIZMATLARNI RAQAMLASHTIRISH 368
Moliyaviy hizmatlarni (Fintech) raqamlashtirish jarayonini amalga oshirish 368
Elektron tijoratda raqamli bank faoliyati (Digital Banking).381
Elektron tijoratda moliyaviy hizmatlarning raqamli transformatsiyasi (Digital Transformation) 386
BOB. RAQAMLI IQTISODIYOTDA ELEKTRON TIJORAT MODELLARI 397
Elektron tijoratning asosiy modellari 397
Elektron tijoratdagi muvaffaqiyat omillari 408
Elektron tijoratmuammolari va amaliy modellari 413
|
| |
Ravshan Hamdamovich Ayupov

Ravshan Hamdamovich Ayupov
Download
2,85 Mb.
bet
217/217
Sana
15.05.2024
Hajmi
2,85 Mb.
#236153
1
...
209
210
211
212
213
214
215
216
217
Bog'liq
Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020
Ravshan
Hamdamovich Ayupov
–
Nizomiy
nomidagi Toshkent Davlat
pedagogika universiteti “Informatika va uni o’qitish metodikasi”
kafedrasi
professori,
texnika
fanlari
doktori
Guzal Ravshanovna Boltaboeva – Toshkent
Moliya instituti tayanch
doktoranti
RAQAMLI IQTISODIYOT ASOSLARI
R.H.
Ayupov,
G.R.
Boltaboeva.
Raqamli
iqtisodiyot
asoslari.
Darslik.
T.:
ТМI,
2020,
575 bet.
R.H.
Ayupov
va
G.R.
Boltaboeva
Download
2,85 Mb.
1
...
209
210
211
212
213
214
215
216
217
Download
2,85 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ravshan Hamdamovich Ayupov
Download
2,85 Mb.
Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar Mustaqil ish

|
Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar Mustaqil ish
|
bet | 1/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 9,81 Kb. | | #133908 |
Bog'liq Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar-fayllar.org
Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar
Mustaqil ish
Hamidullayev A
Bajardi:
Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar
Web dasturlashga asoslangan amaliy tizimlar.Boriyeva Hidoyat Web va mobil texnologiyalar asosida dasturlash bugungi kunda har qachongidan ham ko’ra jadalroq rivojlanayapti. Web texnologiyalar hayotning turli jabhalariga qanchalik chuqur kirib borib, qanchalik ko’p dasturchilar orasida mashxur bo’layotgan bo’lsa, mobil texnologiyalar ham huddi shu ko’rsatkich bilan ommalashib, ixtisoslashgan dasturchilar doirasini kengaytirib bormoqda. Dasturchilik sohasiga endi kirib kelayotgan, hozircha aniq bir yo’nalishni tanlab olmagan o’rganuvchilar uchun web yoki mobil yo’nalishdagi dasturchilikning birini tanlash masalasi uzoq o’ylashga majbur qiluvchi mavhum jumboq bo’lishi mumkin. «Web dasturlashni oson o’rganish mumkinmi, yoki mobil dasturlash sohasiga tezroq kira olamanmi?«, «Mobil dasturlash orqali ko’proq pul ishlash mumkinmi, yoki web dasturlashdagi ishlar uchun ko’proq to’lashadimi?«, kabi savollar u yoki bu yo’nalishni tanlab olmagan yosh o’rganuvchilarni qiynashi tabiiy.
«Web dasturlashni oson o’rganish mumkinmi?>>
Ushbu maqolada har ikki yo’nalishning o’ziga xos jihatlari, foydali tomonlari va kamchiliklarini birma-bir tarozi pallalariga qo’yishga urinib ko’ramiz.Web dasturchilik Web sohasi juda katta va keng qamrovli tushuncha. O’ta sodda va qisqa tarzda tasvirlaganda «brauzeringiz orqali ko’rishingiz va foydalanishingiz mumkin bo’lgan har qanday dastur (sayt, tizim) web texnologiyalar asosida yaratilgan», deyish mumkin. Chunki web dasturchilikning asosiy mahsulotlaridan brauzerlar yordamida foydalanamiz. Web texnologiyalar olamida dasturchilar backend yoki frontend dasturchilarga bo’linishadi. Ba’zi dasturchilar har ikki yo’nalish bilan birdek shug’ullanishadi.
Dasturlash tillari
|
| |
Jarayonlarni diskretlash muammolari. Signallarni kvantlash va modulyatsiyalash

Jarayonlarni diskretlash muammolari. Signallarni kvantlash va modulyatsiyalash
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
25.01.2024
Hajmi
0,68 Mb.
#145742
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jarayonlarni diskretlash muammolari. Signallarni kvantlash va modulyatsiyalash
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Ustunlik tartibi: Heap tree'da katta elementlar kichiklardan, yoki umumiy tartibda kichik elementlar katta elementlardan ustunlikka ega bo'ladi. Bu tartib barcha qatordagi elementlar uchun amal qiladi

|
Ustunlik tartibi: Heap tree'da katta elementlar kichiklardan, yoki umumiy tartibda kichik elementlar katta elementlardan ustunlikka ega bo'ladi. Bu tartib barcha qatordagi elementlar uchun amal qiladi
|
bet | 5/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #125102 |
Bog'liq Eshmamatova M 4-mustaqil ish MT Ustunlik tartibi: Heap tree'da katta elementlar kichiklardan, yoki umumiy tartibda kichik elementlar katta elementlardan ustunlikka ega bo'ladi. Bu tartib barcha qatordagi elementlar uchun amal qiladi. Tez foydalanish: Heap tree'da elementlarni qo'shish, o'chirish va ustunlikni tekshirish amallari o'nlik vaqt bilan bajariladi. Bu tuzilma elementlarga tez va samarali murojaat imkonini beradi. Heap tree'da ikkita turi mavjud: - Max Heap: Max Heap'da har bir ota-element uning farzandlari bilan taqqoslashda katta bo'ladi. Bosh element (root) esa eng katta qiymatga ega bo'ladi.
- Min Heap: Min Heap'da har bir ota-element uning farzandlari bilan taqqoslashda kichik bo'ladi. Bosh element (root) esa eng kichik qiymatga ega bo'ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ustunlik tartibi: Heap tree'da katta elementlar kichiklardan, yoki umumiy tartibda kichik elementlar katta elementlardan ustunlikka ega bo'ladi. Bu tartib barcha qatordagi elementlar uchun amal qiladi
|
Elektronlar o‘zining bir qism energiyasini yuqori chastotali maydonga uzatishi KUD MDQka ega ekanini angalatadi

|
Elektronlar o‘zining bir qism energiyasini yuqori chastotali maydonga uzatishi KUD MDQka ega ekanini angalatadi
|
bet | 6/8 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #274181 |
Bog'liq Yarim o’tkazgichli diodlar (2)Elektronlar o‘zining bir qism energiyasini yuqori chastotali maydonga uzatishi KUD MDQka ega ekanini angalatadi. O‘YUCH maydonga energiya uzatishning maqbul shartidan kelib chiqqan holda, UD li generatorning ishchi chastotasif ni baholaymiz: L =10 mkmni tashkil etganda f =5 GGs bo‘ladi. Hisoblab topilgan chastota uchib o‘tish chastotasi, ko‘rilgan rejim esa uchib o‘tish rejimi deb ataladi. Generatsiyalovchi diodlarning boshqa turini Gann diodlari tashkil etadi. Gann diodlari (GD) Gann diodlari (GD) – bir jinsli yarimo‘tkazgichda Gann effekti hisobiga MDQka ega yarimo‘tkazgich asbob. Hajmiy rezonatorga ulangan GD O‘YUChli garmonik tebranilar generatsiyalashga qodir. Diod uzunligi 10-2÷10-3 smli bir jinsli yarimo‘tkazgich plastinadan iborat. Plastinanig qarma –qarshi tomonlarida katod K va anod A deb ataluvchi metall kontaktlar hosil qilinadi. Gann diodlarini hosil qilish uchun n – turli GaAs, InSb, InAs va InP kabi birikmalardan foydalaniladi. Diod tebranish konturiga ulanadi. Gann diodi kontaktlariga kuchlanganligi 3∙103 V/smga yaqin elektr maydon hosil qiluvchi doimiy kuchlanish berilganda uning hajmida chastotasi 60 GGs gacha bo‘lgan elektr tebranishlar hosil bo‘ladi. Elektr tebranishlar quvvati 10 ÷ 15 Vt gacha bo‘ladi, diodning FIKi esа 10÷12 % ni tashkil etadi. GD asosidagi generatorning 10 GGs chastotadagi maksimal quvvati 2 Vtga yaqin (FIK 9÷15%). Chastota ortishi bilan u qonun bo‘yicha kamayib boradi. Bunday natijalar nobarqaror hajmiy zaryad sohasi rejimida olingan. GDlari ko‘chma radiolokatorlarda, aloqa tizimlarida, shuningdek mantiqiy elementlar sifatida va boshqa qurilmalarda keng qo‘llaniladi. Bir jinsli, n – turli GaAs va InP kristallarida Gann effekti asosini vohalararo o‘tish deb ataluvchi davriy tok impulslari hosil bo‘lishiga olib keluvchi o‘tish tashkil etadi. Qutbli yarimo‘tkazgichlarda o‘tkazuvchanlik zonasi energiyalar oralig‘i bilan bir – biridan ajratilgan bir nechta minimumga yoki “vohaga” ega. Soddalashtirish uchun, o‘tkazuvchanlik zonasi bosh voha 1 va ekvivalent voha 2 dan iborat deb hisoblanadi
GaAs uchun ∆W1=0,36 эВ, ∆Wg=1,43 эВ.
|
| |
Neytron fizikasi

|
Neytron fizikasi
|
bet | 1/3 | Sana | 08.08.2024 | Hajmi | 25,5 Kb. | | #269269 |
Bog'liq nytron
Neytron fizikasi - fizikaning neytronlar xossalari (massasi, radioaktiv yemirilishi, magnit xossalari va h. k.) va ular bilan bogʻliq boʻlgan turli jarayonlarni oʻrganadigan boʻlimi. Neytron fizikasi neytron kashf qilingandan soʻng (1932) uning xossalarini oʻrganish asosida vujudga keldi va rivojlandi. Sovuq va issiq neytronlar bilan oʻtkazilgan tajribalarda ularning toʻlqin xususiyatlari namoyon boʻlib, koʻpgina optik hodi-salar kashf qilindi. Bunday neytronlar xossalari optika usullari va asboblari yordamida oʻrganiladi. Issiq neytronning moddada yutilishi katta boʻlganidan ularning har xil modsalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida elastik sochilish hodisasi va radiatsion tutuv (p, u) kabi ekzotermik reaksiyalar ke-tishi mumkin. Neytronlar taʼsirida yad-rolarning, ayniqsa, ogʻir yadrolarning boʻlinishi va boʻlinishning zanjirli reaksiyasi kabi muhim yadro reaksiyalari vujudga keladi. Bunday reaksiyalarning ketishi ham neytronlar energiyasiga bogʻliq. Ana shunday boglanishlar harakterini va ulardan foydalanish yoʻllarini (Mas, yadro texnikasida) Neytron fizikasi oʻrganadi va aniklaydi.
Yuqori energiyali neytronlarning modda atomlari bilan oʻzaro taʼsiri yadro reaksiyalariga olib keladi. Bu jarayonlar murakkab boʻlib, ularni oʻrganishda maxsus asbob va usullar zarur. Oʻta yuqori energiyali (relyativistik) neytronlar kosmik nurlar tarkibiga ki-radigan zarralardan hisoblanadi. Bunday neitronlarni (ularning oqimini) aniklash, oʻrganish va katta energiyali boshqa zarralarga taqqoslashga, ney-tronlarning yangidan-yangi harakteri-stikalari (kvant sonlari, oʻlchash usullari, tuzilishi va boshqalar)ni bilishga im-kon beradi. Bu ishlar ham Neytron fizikasida qaraladigan muhim masalalardan biridir.
Tadqiqot ishlarini bajarishda neytron manbalari bilan bir qatorda oʻlchash usullari, qurilma va asboblari (spektrometrlar, indikatorlar, filtrlar, monoxromatorlar va boshqalar)ni ishlab chiqish bilan bogʻliq boʻlgan turli masalalarni hal etish ham Neytron fizikasidagi asosiy masalalar hisoblanadi.
|
| |
- misol.   bazisda chiziqli operator matritsasi   berilgan boʻlsin. Yangi  bazisdagi chiziqli operator matritsasini toping.
Yechish

|
- misol. bazisda chiziqli operator matritsasi berilgan boʻlsin. Yangi bazisdagi chiziqli operator matritsasini toping.
Yechish
|
bet | 8/11 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #143898 |
Bog'liq 11-mavzu Chiziqli fazoning ta’rifi va misollar. Chiziqli fazoni5- misol. bazisda chiziqli operator matritsasi berilgan boʻlsin. Yangi bazisdagi chiziqli operator matritsasini toping.
Yechish. Oʻtish matritsasi , unga teskari matritsa . Demak, yangi bazisda operatorning matritsasi quyidagi koʻrinishda boʻladi:
9- ta’rif. Agar chiziqli operator va son uchun
tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda son operatorning xos soni, unga mos vektorga esa operatorning xos vektori deb ataladi.
Yuqoridagi tenglikni operatorning matritsasidan foydalanib yozsak, u holda quyidagi tenglamalar sistemasini hosil qilamiz:
Bundan .
Bizga maʻlumki bir jinsli chiziqli tenglamalar sistemasi har doim trivial yechimga ega. Chiziqli tenglamalar sistemasi trivial boʻlmagan yechimga ega boʻlishi uchun esa uning koeffitsiyentlaridan tuzilgan determinantning qiymati nolga teng boʻlishi zarur va etarli, yaʻni
(6)
determinant ga nisbatan darajali koʻphaddir. Bu koʻphad operatorning xarakteristik koʻphadi deb ataladi. (6) tenglama operatorning xarakteristik tenglamasi deyiladi. Chiziqli operatorning xarakteristik koʻphadi bazisni tanlashga bogʻliq emas.
6- misol. operatorning xos soni va xos vektorlarini toping.
Yechish. Avval operatorning matritsasini tuzib olamiz:
.
Berilgan operatorga mos keluvchi bir jinsli tenglamalar sistemasi quyidagi koʻrinishni oladi:
Bundan xarakteristik koʻphadni topamiz:
Demak, xos son ekan. Bu sonni sistemaga qoʻysak,
Bundan . Demak, .
7- misol. Ushbu
matritsaning xos soni va xos vektorlarini toping.
Yechish. Xarakteristik tenglamani tuzib yechamiz:
;
xos son uchun xos vektor
tenglamalar sistemasidan aniqlanadi. , deb qabul qilib, ni hosil qilamiz. Xos vektor: . Shunga oʻxshash ; xos vektorlarni topamiz.
8- misol. Agar da chiziqli operator bazisda oʻzining matritsasi bilan berilgan boʻlsa, vektorning aksini toping.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
- misol. bazisda chiziqli operator matritsasi berilgan boʻlsin. Yangi bazisdagi chiziqli operator matritsasini toping.
Yechish
|
- ta’rif. Agar    tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda    element  elementlarning chiziqli kombinatsiyasidan iborat deyiladi.
4- ta’rif

|
- ta’rif. Agar tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda element elementlarning chiziqli kombinatsiyasidan iborat deyiladi.
4- ta’rif
|
bet | 3/11 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #143898 |
Bog'liq 11-mavzu Chiziqli fazoning ta’rifi va misollar. Chiziqli fazoni3- ta’rif. Agar tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda element elementlarning chiziqli kombinatsiyasidan iborat deyiladi.
4- ta’rif. Agar koeffitsiyentlardan hech boʻlmaganda bittasi noldan farqli boʻlganda tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda elementlar chiziqli bogʻliq deyiladi.
Agar tenglik koeffitsiyentlardan barchasi nolga teng boʻlgandagina oʻrinli boʻlsa, u holda - elementlar chiziqli erkli , aks holda - elementlar chiziqli bogliqli deyiladi . Bu yerda, -chiziqli fazoning nol elementi.
5- ta’rif. Agar chiziqli fаzoda ta chiziqli erkli elementlar mavjud boʻlib, har qanday ta element chiziqli bogʻliqli boʻlsa, u holda chiziqli fаzoning oʻlchovi ga teng deyiladi.
6- ta’rif. oʻlchovli chiziqli fаzoda har qanday ta chiziqli erkli vektorlar sistemasi bu fazoning bazisi deyiladi.
Odatda bazis vektorlar sistemasi kabi belgilanadi.Masalan, darajasi dan oshmaydigan barcha koʻphadlar toʻplami chekli oʻlchovli, yaʻni ( ) oʻlchovli chiziqli fazo tashkil qiladi. Bu fazoning bazisini vektorlar sistemasi tashkil qiladi.
10- misol. Barcha ikkinchi tartibli matritsalarning chiziqli fazosi
berilgan boʻlsin. Bu chiziqli fazoning bazisi va oʻlchamini toping.
Yechish. Bu fazoning bazislaridan biri sifatida quyidagi matritsalar sistemasini olish mumkin.
Chunki ixtiyoriy 2-tartibli matritsani bu matritsalarning chiziqli kombinatsiyasi orqali quyidagicha yozish mumkin
matritsalar sistemasining chiziqli erkliligini koʻrsatamiz. Buning uchun quyidagi tenglikni qaraymiz:
. Bu tenglik faqat va faqat bajarilsagina oʻrinli boʻlgani uchun matritsalar sistemasi fazoning bazisi hisoblanadi. Bundan fazoning oʻlchovi 4 ga tengligi ham kelib chiqadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
- ta’rif. Agar tenglik oʻrinli boʻlsa, u holda element elementlarning chiziqli kombinatsiyasidan iborat deyiladi.
4- ta’rif
|
xossa. Hаr qаndаy chiziqli fаzo uchun yagonа  -nol vеktor mаvjud.
 
xossa

|
xossa. Hаr qаndаy chiziqli fаzo uchun yagonа -nol vеktor mаvjud.
xossa
|
bet | 2/11 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #143898 |
Bog'liq 11-mavzu Chiziqli fazoning ta’rifi va misollar. Chiziqli fazonixossa. Hаr qаndаy chiziqli fаzo uchun yagonа -nol vеktor mаvjud.
xossa. Hаr qаndаy chiziqli fаzodа hаr bir vеktor uchun ungа qаrаmа-qаrshi boʻlgаn yagonа vеktor mаvjud.
xossa. Hаr qаndаy chiziqli fаzodа hаr bir vеktor uchun tеnglik oʻrinli.
xossa. Hаr qаndаy haqiqiy sonva element uchun munosabat hamma vaqt bajariladi.
5-xossa.
Izoh. vеktorlаr аyirmаsi dеb, vа vеktorlаr yigʻindisi tushunilаdi.
Yuqoridagi aniqlashimizga koʻra chiziqli fаzo elementlari turli tabiatli boʻlishi mumkin. Quyida biz chiziqli fаzolarni aniq misollarda koʻrib chiqamiz.
1- misol. Barcha haqiqiy sonlar toʻplami - haqiqiy sonlarni qoʻshish va koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
2- misol. Barcha kompleks sonlar toʻplami kompleks sonlarni qoʻshish va koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
3- misol. Oldingi mavzularda koʻrgan fazolar oʻlchovli vektorlarni qoʻshish va songa koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
4- misol. Elementlari - tartibli matritsalardan iborat boʻlgan matritsalar toʻplami matritsalarni qoʻshish va songa koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
5- misol. kesmada aniqlangan va uzluksiz barcha haqiqiy funksiyalar toʻplami funksiyalarni qoʻshish va songa koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
6- misol. Darajasi dan yuqori boʻlmagan barcha koʻphadlar toʻplami koʻphadlarni qoʻshish va songa koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qiladi.
7- misol. Darajasi roppa-rosa ga teng boʻlgan barcha koʻphadlar toʻplami koʻphadlarni qoʻshish va songa koʻpaytirish amallariga nisbatan chiziqli fаzo tashkil qilmaydi. Haqiqatan ham
va
darajali koʻphadlar, lekin koʻphadning darajasi dan kichik.
8- misol. Quyidagi chiziqli bir jinsli tenglamalar sistemasini qaraymiz
Bizga maʻlumki, agar vektorlar chiziqli bir jinsli tenglamalar sistemasining yechimlari boʻlsa, u holda bu vektorlarning chiziqli kombinatsiyasi ham bu sistemaning yechimi boʻladi. Demak chiziqli bir jinsli tenglamalar sistemasining yechimlari toʻplami chiziqli fazo tashkil qiladi.
9- misol. Agar haqiqiy sonlar boʻlsa, u holda
funktsiyalar toʻplami chiziqli fazo tashkil qiladi.
2- ta’rif. chiziqli fazodan olingan elementlar va , ( ) sonlar yordamida qurilgan ifodaga - elementlarning chiziqli kombinatsiyasi deyiladi.
|
| |
- misol.  operator  qoida bilan aniqlangan boʻlsin, u holda bu operatorning chiziqli operator ekanligini koʻrsating.
Yechish

|
- misol. operator qoida bilan aniqlangan boʻlsin, u holda bu operatorning chiziqli operator ekanligini koʻrsating.
Yechish
|
bet | 6/11 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #143898 |
Bog'liq 11-mavzu Chiziqli fazoning ta’rifi va misollar. Chiziqli fazoni1- misol. operator qoida bilan aniqlangan boʻlsin, u holda bu operatorning chiziqli operator ekanligini koʻrsating.
Yechish. Maʻlumki, va vektor uchun . U holda elementga operatorni taʻsir ettirsak, quyidagiga ega boʻlamiz:
Bu esa operatorning additivligini koʻrsatadi.
Endi operatorning bir jinsli ekanligini tekshiramiz. Maʻlumki, . U holda
Demak, biz oʻrganayotgan operator chiziqli operatordir.
element elementning aksi, elementning oʻzi esa elementning proobrazi deyiladi. Agar boʻlsa, u holda operator fazoni oʻzini oʻziga akslantiruvchi operator boʻladi. Biz koʻproq fazoni oʻzini oʻziga akslantiruvchi operatorlarni oʻrganamiz.
1-teorema. Har bir chiziqli operatorga berilgan bazisda tartibli matritsa mos keladi va aksincha har bir tartibli matritsaga oʻlchovli chiziqli fazoni, oʻlchovli chiziqli fazoga akslantiruvchi chiziqli operator mos keladi.
3- ta’rif. matritsa operatorning bazisdagi matritsasi, matritsaning rangi esa operatorning rangi deyiladi.
fazoning barcha vektorlarini nol vektorga akslantiruvchi operator nol operator, tenglikni qanoatlantiruvchi operator birlik operator deb ataladi.
2- misol. fazoda bazisda chiziqli operator matritsasi
berilgan boʻlsin. vektorning aksini toping.
Yechish. Yuqorida qayd qilingan formulaga koʻra
Demak, .
3- misol. operatorning matritsasini toping.
Yechish. matritsaning har bir elementini topamiz:
U holda
.
Chiziqli operatorlar ustida bajariladigan chiziqli amallar bilan tanishib chiqamiz. chiziqli fazoda operatorlar berilgan boʻlsin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
- misol. operator qoida bilan aniqlangan boʻlsin, u holda bu operatorning chiziqli operator ekanligini koʻrsating.
Yechish
|