nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Elektrodlarni mustaxkamlash uchun shlemlar

|
-rasm. Elektrodlarni mustaxkamlash uchun shlemlar
|
bet | 68/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi20-rasm. Elektrodlarni mustaxkamlash uchun shlemlar.
Bu usuldan tashqari bolalarning oliy asab faoliyatini o’rganish uchun oziqlanish reaksiyasining harakat komponentlarini qayd qilish yo’lidan ham foydalaniladi. Buning uchun qalqonsimon tog’ay darajasiga havo bilan to’ldirilgan rezina ballon mahkamlandi. Shartli qo’zg’atuvchi ovqat bilan mustahkamlanishida, bolaning chaynash-yutinish harakatlari ballonchadagi havo bosimini o’zgarishini chaqiradi va u maxsus qayd qiluvchi apparatda yozib olinadi.
Chaqaloqlarning oliy asab faoliyati eksperimentatordan parda bilan ajratilgan va faqat kuzatish teshikchasi mavjud maxsus kameralarda o’rganiladi. Bu paytda bola karovatchada yotadi va ko’rpacha tagiga uning shartli qo’zg’atuvchilar ta’siri ostida yuzaga keladigan harakat faolligini qayd qiluvchi asboblar joylashtiriladi.
Hozirda shartli reflekslar usuli bilan bosh miya faoliyatini o’rganish po’stloq va miyani po’stloq osti tuzilmalaridagi elektr hodisalarni o’rganish bilan birgalikda bajariladi va bu elektroensefalografiya usuli (EEG) deyiladi.
Odamning bosh miyasida hosil bo’ladigan biotoklarni qayd qilish uchun odatda, ikki tiyinlik tanga o’lchamidagi plastinkalar shaklidagi kumush tangachalardan foydalaniladi. Odam boshiga elektrodlar shlemlar yordamida mustahkamlanadi. Odatda shlem uzaytirish-qisqaritirish mumkin bo’lgan rezina tasmalardan tayyorlanadi. Shlem tekshirilayotgan odam boshiga juda zich yotadi va elektrodlarni ishonchli holda ushlab turadi.
Miya biotoklarini yozib olish elektroensefalograf asbobida yozib olinadi, u turli konsturksiyalarga ega bo’lib bir necha biotoklarni kuchlantiruvchi va uning pult boshqaruvlariga egadir.
Hozirgi vaqtda bir yo’la miyaning 2 dan 32 tagacha undan ham ko’p nuqtalarida elektr faollikni qayd qiluvchi elektroensefalograflar ishlab chiqilmoqda. Bosh miyadagi elektr hodisalarni qayd qilish uchun elektron hisoblash mashinalaridan foydalanadi.
Katta yarim sharlardagi elektr faolliklar.Elektroensefalogrammada turli amplitudali (5-10 dan 200-300 mkV gacha) va chastotali (0,5 dan 60 martagacha/sekundiga o’zgaruvchi) to’lqinlarni kuzatish mumkin. Elektr faollikning ancha aniq va ko’p uchraydigan turlari shartli ravishda grek harflari Q L B G harflari bilan belgilanadi.
4-jadvall
Elektroensefalogramma ritmlari
Ritmning nomi
|
o’zgarish chastotasi, sek.
|
Delta – ritm
|
1,5-3
|
Teta –ritm
|
4-7
|
Alfa-ritm
|
8-13
|
Beta-ritm
|
14-35
|
Elektroensefalografiya usuli ham shartli reflekslar usuli singari miya faoliyatininig funksiyalarini tabiiy sharoitlarda o’rganish imkonini beradi.
|
| |
Uzluksiz elektr ta'minoti tizimlarini va ularning o'zgaruvchan tok (uetm) va o'zgarmas tok (uetm) qurilmalarini tanlash va hisoblashni o'rganishdir radiotopshiriq3

|
Uzluksiz elektr ta'minoti tizimlarini va ularning o'zgaruvchan tok (uetm) va o'zgarmas tok (uetm) qurilmalarini tanlash va hisoblashni o'rganishdir
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #246672 |
Bog'liq radiotopshiriq3
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
3-topshiriq
Kompyuter injiniring fakulteti
Radioelektron vositalar elektr ta'minoti fanidan
222-21-Guruh
Bajardi: Egamberdiyev Abduraxim
Tekshirdi: Sapayev Mamatkarim
TOSHKENT 2024
Xulosa.
Uzluksiz elektr ta'minoti tizimlarini va ularning o'zgaruvchan tok (UETM) va o'zgarmas tok (UETM) qurilmalarini tanlash va hisoblashni o'rganishdir. UETM, elektr ta'minoti tizimlarining zarurat holatlarida uzluksiz elektr energiyasi ta'minlash uchun qo'llaniladi. UETM lar turlariga ko'ra, chiqish tokining turiga qarab, o'zgaruvchan va o'zgarmas bo'linadi. O'zgaruvchan tok UETM larining o'rnatilishi va ishlash prinsiplari UETM lariga bog'liq. Off-line va on-line sinflar bo'lib, ularning ishlash xususiyatlari farq qiladi. Off-line sinfiga qaraganda, normal rejimda tarmoqdan keladigan elektr energiyasi beriladi, avariya holatida esa sinusoidal kuchlanish generatori ulanadi. On-line sinfiga qaraganda esa tarmoqning har qanday holatida yuklamaga stabil elektr energiyasi beriladi. Har ikkala turdagi UETM larda, sinusoidal chiqish kuchlanishini ta'minlash uchun invertorlar va akkumulyator batareyalari o'rnatingan. O'zgarmas tok UETM larining tuzilishi va ishlash prinsiplari ham aynan o'zgaruvchan tok UETM lariga o'xshash. Ular normal elektr ta'minoti holatida tarmoqdan keladigan elektr energiyasini yuklamaga beradi, avariya holatida esa akkumulyator batareyalari orqali yuklama beriladi. Bu ma'lumotlar asosida, infokommunikatsiya tizimlarining elektr ta'minoti tuzilish sxemasi tuziladi va kerakli elektr quvvatini hisoblash uchun uchun ma'lumotlar to'plab olinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Uzluksiz elektr ta'minoti tizimlarini va ularning o'zgaruvchan tok (uetm) va o'zgarmas tok (uetm) qurilmalarini tanlash va hisoblashni o'rganishdir
|
-rasm - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

114
1.
Reaktor;
2.
Yangi xomashyolarni yuklash uchun idish;
3.
Biogaz chiqish qurulmasi;
4.
Yangi suyuq go‘ng yuklash qurilmasi.
Qurilmani o‘rnatish tartibi:
1.
Xo‘jalikda to‘plangan bioaralashma miqdorini aniqlash;
2.
Reaktordagi kerakli hajmni aniqlash;
3.
Qurilma joyini aniqlash;
4.
Reaktor uchun kerakli materiallarni tayyorlash;
5.
Kiritish va chiqarish quvurlarini tekshirish;
6.
Reaktorni o‘rnatish;
7.
Yuklash idishini tayyorlash;
8.
Gaz chiqarish quvurini o‘rnatish;
9.
Xomashyo idishi uchun qopqoq tayyorlash;
10.
Reaktorning germetikligini tekshirish;
11.
Bo‘yash va issiqlikdan ajratish materiallarni o‘rash;
12.
Biogaz qurilmasini ishga tayyorlash.
Amaliy fanlar Texnologiya,tasviriy san’at va chizmachilik,jismoniy tarbiya,musiqa

O‘zbekiston Respublikasi XTV ning 2022-yil
5-dekabrdagi 372-sonli buyrug‘i
asosida
___________ viloyat___________ tumani
Maktabgacha va maktab ta’lim
bo‘limiga Qarashli ____-umumiy o‘rta ta’lim
maktabining
Amaliy fanlar
(
Texnologiya,tasviriy san’at va
chizmachilik,jismoniy tarbiya,musiqa ,
yo‘nalishi
o‘qituvchilariga uzluksiz metodik
xizmat ko‘rsatish bo‘yicha
2023-2024 O‘quv yili
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi
vazirining 2022-yil 5-dekabrdagi 372-sonli
buyrug‘iga
1-
ILOVA
Umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qituvchilariga uzluksiz metodik xizmat
ko‘rsatish
TARTIBI
1-
bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur tartib umumiy o‘rta ta’lim maktablarida o‘quv tarbiya
jarayoni sifatini yanada
yaxshilash, pedagog xodimlarning salohiyatini oshirish, o‘quvchilarda zamonaviy ko‘nikmalarni
shakllantirish va ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan metodik xizmat ko‘rsatish tizimini belgilaydi.
2. Ushbu tartib Respublika ta’lim markazi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi
vazirligi, Toshkent shahar xalq ta’limi bosh boshqarmasi va viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalari,
Pedagoglarni yangi metodikalarga o‘rgatish milliy markazlaridagi Metodik xizmat ko‘rsatish
bo‘limlari, tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limlari, xalq ta’limi tizimidagi umumiy o‘rta ta’lim
maktablariga tatbiq etiladi.
2-
bob. Uzluksiz metodik xizmat ko‘rsatish tartibi
3. Xalq ta’limi tizimida uzluksiz metodik xizmat ko‘rsatish
tizimi quyidagilardan
iborat:
umumiy o‘rta ta’lim maktablarining fan metodbirlashmalari; umumiy o‘rta
ta’lim maktablarining pedagogik kengashi; Tuman (shahar) xalq ta’limi
bo‘limlari;
Pedagoglarni yangi metodikalarga o‘rgatish milliy markazlaridagi Metodik xizmat
ko‘rsatish bo‘limlari huzuridagi O‘quv metodik kengashlar;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi, Toshkent shahar xalq ta’limi bosh
boshqarmasi va viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalaridagi O‘quvchilarda zamonaviy ko‘nikmalarni
shakllantirishni muvofiqlashtirish sho‘basi metodistlari;
Respublika ta’lim markazi huzuridagi ilmiy metodik kengashlar.
4. Ushbu uzluksiz metodik xizmat ko‘rsatish tizimidagi kengash va birlashmalarning
faoliyati tegishli nizom asosida tashkil qilinadi.
5. Quyidagilar umumiy o‘rta ta’lim maktablarining fan o‘qituvchilariga
metodik xizmat
ko‘rsatadi:
umumiy o‘rta ta’lim maktablarida fan metodbirlashma rahbarlari; umumiy o‘rta
ta’lim maktablarida pedagogik kengash a’zolari;
tuman, shahar xalq ta’lim bo‘limidagi Pedagog kadrlar salohiyatini
oshirish va zamonaviy
metodikalarni targ‘ib qilishni rivojlantirish sho‘basi metodistlari;
Pedagoglarni yangi metodikalarga o‘rgatish milliy markazlaridagi Metodik
xizmat ko‘rsatish bo‘limi fan metodistlari;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi,
Toshkent shahar xalq
ta’limi bosh boshqarmasi va viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalaridagi
O‘quvchilarda zamonaviy ko‘nikmalarni shakllantirishni muvofiqlashtirish sho‘basi
metodistlari;
Respublika ta’lim markazi fan metodistlari.
-chizma - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

138
Transfоrmatоr birlamchi chulg‘amidagi tоkning uzilishi magnit o‘tkazgichda vaqt
bo‘yicha o‘zgaruvchan
)
(
T
F
magnit оqimini vujudga kеltiradi. Natijada
chulg‘amlarda magnit оqimi o‘zgarish tеzligiga va chulg‘am o‘ramlar sоniga
prоpоrsiоnal bo‘lgan EYuK induksiyalanadi. Shunday qilib, o‘zgarmas kuchlanishdan
to‘g‘ri burchakli impulslar shaklidagi o‘zgaruvchan kuchlanish оlinadi, ya’ni
invеrtоrlash amalga оshiriladi. To‘g‘ri burchakli impulslar transfоrmatоr yordamida
amplituda bo‘yicha o‘zgartiriladi va kеyin
F
silliqlоvchi filtrli
T
to‘g‘rilagichga
bеriladi. To‘g‘rilagich chiqishidan o‘zgarmas kuchlanish оlinadi. Bunday o‘zgartirgich
kоnvеrtоr
dеyiladi. Uning chiqishidan kirish kuchlanishidan talab qilingan qiymatga
farqlanuvchi o‘zgarmas kuchlanish оlinadi.
-jadval
Aralashmani qo‘lda quyish va aralashtirishga hamda bioreaktor

119
ko‘rsatadi. Natijada reaktordagi mikroorganizmlarning maqbul barqarorligi buzilib,
jarayonning me’yorda borishi buziladi. Reaktorga solinadigan xomashyo reaktor ichki
hajmining 2/3 qismini egallashi kerak, qolgan bo‘shliq biogaz to‘planishi uchun kerak
bo‘ladi. Yuklanadigan xomashyo talabga javob bersa, idishga solinadi va suv bilan
to‘ldiriladi (bunda namlik 80 – 90% gacha bo‘lishi kerak).
Yirik shoxli qoramollar va cho‘chqalar go‘ngining boshlang‘ich namligi 82%,
parrandalarda esa 75% bo‘lishi mumkin. Reaktorga yuklanadigan xomashyo sovuq
bo‘lmasligi lozim, uning harorati bijg‘ish jarayoni haroratiga yaqin bo‘lishi kerak.
Biogaz qurilmasining yaxshi ishlashi reaktordagi metan hosil qiluvchi
mikroorganizm shtamplari miqdoriga bog‘liq. Ular yirik shoxli qoramollar go‘ngida
ko‘p bo‘ladi. Maqbul bijg‘ish jarayoniga erishish uchun quydagi usullarni qo‘llash
mumkin:
1.
Reaktorni iliq suv bilan to‘ldirish va unga hayvonlar go‘ngi oqavasini qo‘shish;
2.
Reaktorni yangi g‘o‘ng oqavasi bilan to‘ldirish;
3.
Reaktorga issiq gaz hamda vaqti – vaqti bilan g‘o‘ng oqavasini yuklash.
Reaktorda mikroorganizmlarning o‘sishi uchun reaktorga asta issiqlik berish
kerak. Kerakli haroratga erishguncha sutkada 2 - 3 gradusdan oshirib boriladi. 7 - 8
kundan keyin reaktorda mikroorganizmlarning yashash faolligi kuchayib, biogaz ajrala
boshlaydi va hosil bo‘lgan metan yonishi mumkin, lekin yaxshi yonmaydi, vaqt o‘tishi
bilan metan hosil bo‘lishi kuchaydi va biogaz juda yaxshi yona boshlaydi. Reaktorga
tovuq go‘ngidan tashqari qoramollarning go‘ngi, cho‘chqa va boshqa qushlarning
go‘ngini ham solish mumkin.
-chizma - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

123
talab etadi. Biogaz olish reaktoriga xazonni solishdan oldin unga bijg‘ish jarayonini
tezlashtitish uchun ishlov berib, undan so‘ng reaktorga solish kerak. Shu holatda xazon
tezda bijg‘ib sellyulyoza biogaz beradi. Xazonga alohida ishlov berish ortiqcha
mehnat, mablag‘ va vaqt talab etadi.
Biogaz olishda terak bargidan foydalanish mumkin. Terak bargidan biogaz
olishning quyidagi afzalliklari mavjud:
1. Terak bargining o‘rtacha kattalikda ekanligi uni bioaralashma bilan yaxshi va
birdek aralashishiga imkon beradi;
2. Terak bargining ko‘plab to‘kilishi;
3. Terak daraxtida erta xazonrezgilik ro‘y berishi, yog‘in-sochinli kunlarga
qolmasdan xazonni yig‘ishtirib olish imkonini beradi;
4. Terak bargining qalin va ko‘p bo‘lishi unda mikrobakteryalarning ko‘p
bo‘lishini ta’minlaydi;
5. Terak bargi o‘rtacha kattalikka ega bo‘lganligi uchun bioaralashmaning bir -
biriga yopishib qotib qolmasligi va ma’lum to‘siqlarni paydo qilmasligi jarayonga
xalaqit bermaydi.
Ammoniyli tuzlar - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

124
Reaksiyadan ko‘rinib turbdiki, mochavina metan gazi hosil bo‘lishida ham
ishtirok etmoqda.
Suv.
Suv barcha tirik organizmlar uchun ob-hayot manbayi hisoblanadi, demak
metan hosil qiluvchi mikrobakteriyalar uchun ham zarur.
1.8-jadval
Kichik hajmdagi qurilmaga sarflangan mahsulotlar
№
Xomashyo
100 kg ga nisbatan
1.
Barg
6 kg
2.
Tovuq go‘ngi
8 kg
3.
Mochavina
5 kg
4.
Suv
86 kg
Quruq holatdagi mahsulotlarni bir – biriga aralashtirish hamda reaktorga joylash,
jarayondan so‘ng biomassani reaktordan chiqarib olish ma’lum darajada qiyinchiliklar
tug‘diradi. Agar suv bilan suyuqlantirib olinsa, bu muammolar bartaraf etiladi hamda
suyuq bioo‘g‘itdan maqsadli foydalanish imkoniyatlari qulay hisoblanadi. Suv
dastlabki biomassani va har kunlik biomassaning (86 – 92) % ni tashkil etishi lozim.
Ana shu biomassani kombinasiyalashgan quyosh qurilmasidan (1.36-chizma)
foydalanib distillangan suv va bioo‘g‘it olinadi. 1.8-jadvalda kichik hajmli biogaz
qurilmasiga zarur xomashyolar ko‘rsatilgan.
Qurilmani yasash uchun tayyorgarlik ishlari

Qurilmani yasash uchun tayyorgarlik ishlari.
Biogaz qurilmasi uchun joy tanlashda quyidagi omillarni hisobga olish kerak:
Maydon tanlash, yashash joyidan uzoq yoki yaqinligini hisobga olish, go‘ng
chiqadigan joyni o‘rganish, hayvonlar boqiladigan joyni o‘rganish, xomashyo
saqlanadigan va ular yuklanadigan reaktorni imkon darajasida chuqurlikda
joylashtirishga harakat qilish kerak.
Bunda haroratni boshqarish oson, issiqlikdan ajratuvchi materiallar (qum va
tuproq)dan foydalanish qulay, issiqlikni rostlash materiallari arzon va qulay bo‘lishi
lozim. Bunday materiallarga somon, qum, shlak va quruq go‘ng kiradi (1.13-rasm). Bu
materiallar qavatma-qavat joylanadi, avval somon sepiladi, qum tuproq yoki soz
tuproq, reaktorning yuqori qismigacha shunday sepiladi. Keyin soz tuproq bilan shlak
aralashmasi quyiladi, bunda aralashma qalinligi 300
mm
dan kam bo‘lmasligi kerak.
Yer bilan himoya o‘rtasi polietilen bilan qoplanadi.
115
Somon
Qum
Shlak
Quruq go‘ng
1.13 - rasm.
Issiqlikdan ajratuvchi mahsulotlar
Reaktorni yig‘ish.
Reaktor metalldan yoki qurilish matreallaridan tayyorlanishi
mumkin, masalan: g‘isht, sement va toshdan. Reaktor, albatta, yopiq va korroziyaga
chidamli bo‘lishi kerak.
Avvalo, chiqindilarni yuklash va chiqarish quvurlari montaj qilinadi. Quvurlar
qarama - qarshi tomonga joylashtiriladi. Chunki yangi tushayotgan xomashyo, ishlab
chiqarilayotgan mahsulotga aralashib ketmasligi lozim. Buning uchun diametri 150
mm
dan kam bo‘lmagan quvurlar ishlatiladi. Yuklab olish quvuri idishga
mahkamlanib, keyin reaktor asosga o‘rnatiladi va issiqlikdan ajratiladi.
Qurilmani yig‘ish.
Iste’molchiga gaz yetkazib berish quvurida hech qanday
yoriq va teshiklar bo‘lmasligi kerak. Gaz uzatish quvuri reaktorning yuqori qismiga
mahkamlanadi. Buning uchun diametri 25
mm
dan kam bo‘lmagan po‘lat quvur
ishlatiladi.
Gaz uzatish qurilmasiga
suv zatvori
kiradi. U yarmigacha suv to‘ldirilgan idishni
o‘z ichiga oladi. Kirish quvuri suvga tushiriladi. Gaz chiqish quvuri suv ustida, yani
suv yuzasida to‘plangan gaz bor joyda joylashadi.
|
- guruh uchun tarqatma material

218
shu sxemaga jo bo’lmaydi. Masalan, ajablanish Emotsiya-si na ijobiy va na
salbiy emosional xolatga kiritilishi mumkin emas.
Emosional xolatlarning regulyativ (bir xil tarzda tartibga solib turadigan)
funksiyasi ularning eng muhim belgisi hisoblanadi. Kishida paydo bo’ladigan
kechinmalar unga ehtiyojlarning qondirilish jarayoni qay tarzda borayotgani, u
qanday to’siqlarga duch kelayotgani, nimalarga ehtiborni qaratish lozimligi,
nimalar haqida mulohaza qilishi kerakligi, nimalarni o’zgartirish zarurligi
haqida axborot beruvchi signallar rolini bajaradi.
Emotsiyalar voqyealarning ko’ngildagidek yoki noxush yuz berayotgani,
subyektning konkret va shaxslararo munosabatlar sistemasidagi xolatning ko’p
yo oz darajada aniqligi haqida axborot beradi va bu bilan uning munosabat va
faoliyat sharoitidagi xatti-harakati boshqarib, to’g’rilab turilishini
tahminlaydi.
Emosional xolatlarning shakllari asosan qyidagilar: 1.
Kayfiyat; 2. Affekt; 3. Stress; 4. Frustrasiya.
Kayfiyat
deb nisbatan turgun kishining umumiy xolatiga ta’sir kiluvchi,
uzok Vaqt davom etadigan emosional xolatga aytiladi. Yaxshi kayfiyat
kishining ishchanligiga, uzini to’tishiga, boshqalar bilan munosabatiga ijobiy
ta’sir qilib turadi.
Affekt – bu kiska muddatli, juda ham kuchli va jo’shqin emosional
portlash xolatidir. Affekt xolatida xotiraning yukolishi, dikkatning torayishi,
ongli nazoratning susayishi kuzatiladi. Masalan: kuchli gazablanish, jaxl
chiqishi, kurkish, xoljanlanish xolatlarida inson uzini boshqarolmaydi.
Affektning 3 ta stadiyasi bor: 1. Emosional xolatning yigilib, summasiya
bo’lishi; 2. Emosional portlash; 3. Emosional portlashga nisbatan qarshi teskari
xolat.
Stress – kishi organizmi va ruxiyatiga ta’sir kilgan salbiy ta’sirlar ostida
xosil bo’ladigan emosional xolat bo’lib, organizm nerv sistemasining tashki
ta’sirlarga tayyorgarlik darajasini belgilaydi va u bilan boglik bo’ladi.
Frustrasiya xolati kishi uz oldiga kuygan maksadga erisholmagan yoki
intilish jarayonida tusiklarga uchragan paytda xosil bo’ladigan xolat.
Emotsiyalarning kelib chiqishi to’g’risidagi nazariyalar.
Djeyms – Lange nazariyasiga binoan emosional xolatlarining, xis-
tuygularning kelib chiqishi, organizmdagi fiziologik uzgarishlar, jumladan,
yurak urishining tezlashishi, nafas olishning uzgarishi, kon bosimi, teri
pigmentasiyasi hamda sekresiya bezlarining funksiyalari bilan uzviy boglikdir.
Ularning fikricha avval odamning organizmdagi fiziologik uzgarishlar sodir
bo’ladi, shuning natijasida emosional xayot yoki xis-tuygu paydo bo’ladi.
Ularning fikricha, biz yiglaganimiz uchun xafa bo’lamiz, kulganimiz uchun
kuvonamiz.
Kennon nazariyasiga kura, emosional xolatni yuzaga keltiruvchi, qo’zg’atuvchi
ta’siri miyaning talamus degan kismiga ta’sir kiladi. Shu tufayli emosional xolat
va organizmdagi fiziologik o’zgarishlar bir vaqtning o’zida yuzaga keladi. Bu
nazariya ko’plab psixologlar tomonidan tan olingan.
sekret bilan birga alveola ichiga chiqadi. Alveolalarga chiqqan sekret

|
sekret bilan birga alveola ichiga chiqadi. Alveolalarga chiqqan sekret Pdf ko'rish
|
bet | 96/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotsekret bilan birga alveola ichiga chiqadi. Alveolalarga chiqqan sekret
epiteliy hujayralarining qisqarishi natijasida alveola y o ‘llariga, bu y o ‘llar
esa, ulardagi silliq muskul tolalarining qisqarishi tufayli bez y o ‘liga o ‘tadi.
SO‘LAK AJRATISHNIN G BOSHQARILISHI
So‘lak bezlarining faoliyati organizm ehtiyojiga mos holda neyro-
gumoral y o ‘l bilan muntazam boshqarilib turadi. Neyro - gumoral y o ‘l
bilan boshqarilishi sababli so‘alk bezlari o ‘z faoliyatini tez o ‘zgartira oladi
va natijada yeyilayotgan ozuqaning hiliga, xarakteriga, miqdoriga va
tarkibiga mos tushadigan so‘lak ajrata oladi. O g‘izga tushgan ozuqa va
oziqmas moddalar og ‘iz devori, lunj va tildagi xilma-xil (mexano, xemo,
termo) retseptorlami ta’sirlaydi; hosil bo‘lgan qo‘zg‘alish nerv impulsi
sifatida uchlik nervining til tarmog‘ida til halqum nervi va adashgan
nervning hiqildoq osti tarmog‘i tarkibidagi tegishli afferent tolalar orqali
167
uzunchoq miyadagi so‘lak ajratish markaziga beriladi. Oqibatda markaz
qo‘zg‘aladi. Markaziy javob reaksiaysi parasimpatik va simpatik nerv
tizimini tegishli tolalari orqali so ‘lak bezlariga yetib keladi. Natijada
bezlardan so ‘lak ajralib chiqadi. Bu shartsiz refleks y o ‘li bilan so ‘lak
ajralishidir. Parasimpatik nerv tolalari qo‘z g ‘alganda ko‘p miqdorda
suyuq, simpatik nerv tolalari qo‘zg‘alganda esa kam miqdorda quyuq,
ya’ni organik noorganik moddalarga boy s o ia k ajraladi.
So‘lak ajratishni boshqaradigan markaz faqatgina uzunchoq miyada
bo‘masdan, oraliq miya, talamus va gipotalamus hamda bosh miya
p o‘stlog‘idagi nerv hujayralarining m a’lum guruhlari ham bu jarayonda
ishtirok etadi. So‘lak ajralishini boshqarilishida po‘stloq hujayralarining
|
| |
flltratsiya va sekretsiya nazariyalari

|
flltratsiya va sekretsiya nazariyalari Pdf ko'rish
|
bet | 95/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotflltratsiya va sekretsiya nazariyalari.
Birinchi nazariya tarafdorlari so ‘lak qon plazmasidan filtrlanish
oqibatida hosil b o ‘ladi deb tushuntirilar edi. Karl Lyudvig so‘lak bezlariga
boradigan qon tomchilaridagi bosim so‘lak y o ‘lidagi bosimdan ortiq
emasligini isbotlangandan so ‘ng bu nazariya’ni ahamiyati pasaydi.
166
Ikkinchi nazariya so ‘lak bezlarining faol
sekretsiyasi
tufayli so‘lak
hosil b o ‘ladi, deb hisoblaydi. 0 ‘tkazilgan juda ko£p lajribalar bu
nazariya’ni to‘g ‘riligini tasdiqlaydi. Jumladan faol uchraydigan bezda
kislorod sarfi ortib, karbonat angidrid hosil bo‘lishining kuchayishi
kuzatilgan. Yana bir dalil shuki tomirlami kengaytirib, bezning qon bilan
ta’minlanishining yaxshilaydigan va shu tariqa filtratsiyaning zo ‘rayishi va
y o ‘l
ochadigan
modda
-
atropin
yuborish
so‘lak
ajralishini
kuchaytirmaydi.
28-rasm. Y olg‘ondakam oziqlantirilayotgan it.
So‘lak
bezlarining
hujayralarida
endokrin
va
apokrin
bez
sekretsiaylar kuzatiladi. Bez hujayralari o ‘z suyuqligini ishlab chiqarish
uchun zarur barcha moddalami o ‘ziga keladigan qondan oladi. Bez sekreti
hujayra ribosomasi ishtirokida hujayraning endoplazmatik to‘ri va Golji
apparatida hosil bo‘lib, hujayraning uch qismiga to‘planadi va u yerda
asta-sekin hujayra pasti orqali alveolaga ya’ni bez
pufakchasiga
chiqariladi. Sekret endokrin
y o ‘l bilan chiqarilganda hujayra hech
shikastlanmaydi, apokrin y o ‘l bilan chiqarilganda esa hujayra emerilib,
|
| |
,75G avlod standartlari - Raqamli mobil aloqa

182
sial imkoniyatiga egaligi taxmin qilinmoqda. Texnologiyada bir
necha eltuvchi chastotalarda (har biri 5MGs dan) bir vaqtda
uzatish va qabul qilish prinsipi ham ishlatilishi mumkin, bu nar-
sa tezlikni bir necha marta oshirib berishi mumkin. Opsional
ravishda HSPA+ tarmoqlari to‘liq IP-arxitekturasi asosida
(ingl.
all-IP–architecture) qurilishi mumkin, bu BSlarni IP-protokol-
lar asosida qurilgan magistral liniyalarga to‘g‘ridan to‘g‘ri ulash
imkoniyatini beradi. HSPA+ texnologiyasida AUlar akkumulya-
torlari tejamliroq ishlatiladi va ularning “kutish” rejimidan
“faol” rejimiga o‘tish vaqti sezi larli qisqaradi.
HSPA+ texnologiyasi 3GRR loyihasi standartlarining 7- va 8-
bosqichlari (relizlari)ga
(ingl. 3GRR Rel. 7 & 8) kiradi.
HSPA+ texnologiyasi asosidagi birinchi tarmoq 2008-yil-
da Avstraliyaning Telstra kompaniyasi tomonidan Ericsson
(Shvetsiya) uskunalari yordamida ishga tushirildi. 2011-yilning
may oyida jahonning 65 davlatida 123 ta HSPA+ tarmoqlari
bor edi [19].
ishtirok etishi - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 97/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotishtirok etishi
so ‘lak bezlari tabiyatini shartli refleks y o ‘li bilan
boshqarilishidan darak beradi. I. P. Povlov shartli refleks y o ‘li bilan so ‘lak
ajralishini o ‘rganib, oliy nerv foaliyati xaqidagi ta’imotga dastlab asos
solgan. Kundalik hayotda hayvonga ozuqa bilan birgalikda turli-tuman
ta’sirlar ozuqaning ko‘rinishi, joyi hidi va boshqalar ta’sir etib turadi.
Ozuqani yemasdan oldin uni ko‘rish, hidlash
po‘stloqdagi tegishli
zonalarni ta’sirlashtirsa so ‘ngra ozuqani istemol qilish, uzunchoq
miyadagi, pirovardida esa
p o ‘stloqdagi so ‘lak ajratish markazlaming
qo‘zg ‘alishiga sabab b oiad i. Bu xodisa shu tartibda bir necha marta
takrorlanganidan so ‘ng po‘stloqdagi ko‘rish, hid bilish va so‘lak ajratish
markazlari o ‘zaro funksional
jihatdan bir-biriga bogianib, o ‘zaro
aloqador b o iib qoladi.Bunday aloqadorlik ancha mustahkamlanganidan
so‘ng, ozuqaning ko‘zga ko‘rinishi yohud hidini burunga kirishining
o ‘zidayoq mustaqil, ravishda hayvon ozuqani hali yutmasdan turib so ia k
ajralishiga sabab bo‘laveradi. Kundalik hayotda ozuqalanish bilan b o g iiq
b o ig a n xilma-xil ta’sirotlarga jovaban so ‘lak ajralish bilan b o g iiq shartli
reflekslari hosil b o iib turadi. Hayot uchun ahamiyatini yoqotgan, “25
kundan”ya’ni shartli ta’sirot shartsiz ta’sirot bilan, mustahkamlanayotgan
shartli refleks esa yoqoladi. Shunday qilib so ia k ajralishi jarayonini
shartsiz va shartli murakkab reflektor y o i bilan boshqarilib turadi.
Nerv tizimi bilan bir qatorda gumoral sistema ham so ia k ajratishning
boshqarilishida ishtirok etadi. Jumladan, parasimpatik nerv sistema
qo‘zg ‘alganda kallekrein degan to ‘qima gormoni hosil b oiadi. U qon
tomirlarini kengaytirib va hujayralar po‘stining moddalar o ‘tkazish
|
| |
Tranking radioaloqa tizimlaridagi standartlar

170
Sinxronizatsiya kodi
Ko‘chma stansiya
radiointerfeysi
Asosiy stansiya
interfeysi
16 bit
16 bit
Xatolarni
topish
va tuzatish kodi
(MPT1327/MPT1347)
MPT1327
MPT1327
10.5-rasm. MRT 1317 protokolining strukturasi.
Message
16 bit
16 bit
64-bit
1-bit
5-bit
LET Preamble
kodli sinxroso‘z
A kodi
A kodi
kodli so‘z
Axborot
maydoni
Boshqarish
kanalining
sinxro ketma-ketligi
1........................16
Bit A — “1” adress
kodini bildiradi
“0” — ma’lumotlar kodini bildiradi
H — “1” — yoki “0” xabarni so‘nggi bitiga
qo‘shish
Axborot maydonlari
Tekshirish
bitlari
kodli so‘z
Aloqa kanalining
sinxroqiymati
1........................16
001110110001000
16 bit
1100010011010111
1
47 bit
16 bit
1 bit
2...........48
1010....10
49...........64
-rasm - Raqamli mobil aloqa

173
raqam li standartlardan biri hisoblanadi. Dastlab so‘zlashuv (nutq)
ni analogli uzatish uchun ishlab chiqarilgan bo‘lib, keyinchalik
esa u kelib chiqqan talablarga muvofiq raqamli turga o‘zgartirildi.
EDACS standarti ham bir zonali, ham ko‘p zonali tizimlar
tuzishning imkonini beradi. Ular tayanch stansiyalari (BTS)dan,
tarqatilgan qabulning uzoqlashtirilgan punktlaridan, ko‘p stan-
siyali muvofiqlashtiruvchi (ko‘p zonali konfiguratsiya uchun) va
abonent qurilmasidan tashkil topgan. BTS tarkibiga qabul qi lish-
uzatish retranslyatori (RT) va boshqaruvning taqsimlangan qu-
rilmasi (BQ)ga qo‘shimcha markaziy boshqaruv kompyuteri, dis-
petcherlik pultlari va umumiy foydalanish telefon tarmoqlarining
UFTT interfeysi kiradi.
Standart MS va BQ o‘rtasidagi kerakli axborot almashinuvi
uchun yuqori tezlikli (9.6 kbit/s) ajratilgan boshqaruv kanali (BK)
dan foydalanib, kanallarni chastotali bo‘lishni ko‘zda tutadi. BK
mavjudligi aloqa kanalini tez (masalan, bir zonali tizimda bu vaqt
0.25 s dan oshmaydi) tashkil etish imkonini beradi. Qayd qilish
lozimki, ishchi kanalda axborotni uzatish tezligi ham 9.6 kbit/s
mos keladi.
Abonent radiostansiyasi
BSC
radiostansiyasi
Ma’lumotlar
terminali
Kompyuter
MODEM
MODEM
MAP 27
MAP 27
MAP 27
MAP 27
SS
MS
Turg‘un radiostansiya
Davolash filtr zonasi - Muqaddima

|
Muqaddima
|
bet | 58/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришга2.9.2 Davolash filtr zonasi
Pnevmopuls qurilmalari quduqlarning filtrga yaqin zonasini davolash uchun ishlatiladi.
Pnevmatik kamera yordamida quduq filtrida pnevmopulsni qayta ishlash jarayonida quduqdagi suyuqlikka siqilgan havoning tez zarbasi bilan qo'zg'atiladigan elastik tebranishlar hosil bo'ladi. Havo bosim ostida pnevmatik kamerada.
Ushbu turdagi ishlov berish uchun ASP-PV o'rnatilishi qo'llaniladi. ASP-PV (er osti yuvish quduqlari uchun pnevmopulsli quduq apparati) ZIL-131 yo'ltanlamas avtomobili asosida o'rnatilgan. ASP-PV quyidagilarni o'z ichiga oladi:
• AK-2-150M markali yuqori bosimli elektr kompressor;
• Siqilgan havo uchun tsilindrlar - 4 dona;
• PNP-6-250 markali diametri 14 mm bo'lgan yuqori bosimli shlang;
• Pnevmatik lyukka;
• 80, 75 va 50 mm diametrli tushirish kameralari (pnevmatik kameralar);
• Silindrlar kompressor va pnevmatik kameraga o'chirish uskunasi orqali ulanadi.
O'rnatish quyidagicha ishlaydi: havo ballonlarga kompressor orqali 120÷150 kg/sm2 bosimgacha solinadi. Keyin havoni impulslar bilan ta'minlash uchun xizmat qiluvchi pnevmatik kamera (daqiqada 30 ÷ 40 impuls) quduq filtriga tushiriladi va shlang orqali silindrdan havo etkazib beriladi. Kamera bo'shatilganda, filtrda gaz pufakchasi hosil bo'ladi, uning pulsatsiyasi tufayli filtrga va quduqning filtrga yaqin zonasiga ta'sir qiladigan seysmik tebranishlar hosil bo'ladi. Shu bilan birga, suv ombori bo'ylab seysmik to'lqinlarning kirib borish chuqurligi 15-20 m ga etadi.
Quduqning filtr va yaqin filtr zonasi eng kuchli ta'sirga duchor bo'ladi. Filtr zonasida keskin impuls tebranishlari tufayli kolmatantlar asosiy jinslarning zarralari va filtr devorlari ajraladi. Pnevmatik kamerani 1÷3 m/min tezlikda ko'tarish va tushirish pnevmoprocessing hosil qiladi.
Odatdagi ishlov berish vaqti 1-2 reys (ya'ni 1-2 safar) yoki filtr uzunligi 10 m bo'lgan vaqt ichida 7÷30 minut.
Pnevmatik ishlov berish tugagandan so'ng, quduq kompressor yordamida havo ko'taruvchisi tomonidan intensiv ravishda pompalanadi. Pnevmatik ishlov berishdan so'ng quduqni tezda nasos bilan ta'minlash zarurati, tiqilib qolgan cho'kindilarning katta o'ziga xos tortishish va siqilish tendentsiyasiga ega bo'lishi bilan bog'liq. Shuning uchun, agar siz darhol nasosni boshlamasangiz, unda kolmatantlarni ko'tarishda qiyinchiliklar bo'lishi mumkin.
Quduqlarni pnevmopulsli dekolmatatsiya qilish usuli Qizil viloyatidagi vodorodli uran konlarini o'zlashtirishda yuqori samaradorlikni ko'rsatdi. 100 dan ortiq quduqlarni qayta ishlash nasosli quduqlarning debitini 1,5÷2,0 dan 5,0÷6,0 m3/soatgacha oshirish imkonini berdi [7,11,12].
Pnevmopuls bilan ishlov berish, shuningdek, ularning loyqalanish darajasini oshirish orqali burg'ulashdan keyin quduqlarni ishlab chiqish jarayonini sezilarli darajada tezlashtirishga imkon berdi.
|
| |
KURS BO'YICHA AMALIY ISHLAR

|
KURS BO'YICHA AMALIY ISHLAR
|
bet | 75/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаKURS BO'YICHA AMALIY ISHLAR
§ 4.1 | FAN BO'YICHA BA'ZI ATAMALAR, TERMINLAR VA TA'RIFLAR |
Ishning maqsadi
|
"Geotexnologiya asoslari" fanida eng ko'p qo'llaniladigan iboralar va ma'nolar lug'ati.
|
Geotexnologiya- qazib olishning geotexnologik usullari va ularni amalga oshirish vositalari haqidagi fan.
Geotexnologik usullar- yer qa'ridan foydali qazilmalarni qazib olish jarayonini amalga oshirish imkonini beruvchi issiqlik, massa almashinish, kimyoviy, gidrodinamik jarayonlarni amalga oshirish yo'li bilan yer qa'rida paydo bo'lgan joydagi foydali qazilmalarni harakatchan holatga aylantirishga asoslangan metallarni qazib olish va qayta ishlash usullari. (odatda quduqlar orqali).
Yuvish- reaktivlar eritmasi yordamida qattiq moddaning bir yoki bir nechta komponentlarini suyuqlikka aylantirishning kimyoviy jarayoni.
In-situ yuvish (IS)- rudani yer yuzasiga chiqarmasdan, texnologik quduqlar tizimi orqali reagent eritmasi yordamida foydali komponentlarni ajratib olish usuli.
Reaktiv- foydali komponentni yuvish yoki tiklashni tezlashtirish uchun ishlatiladigan kimyoviy (odatda suvli eritma shaklida).
Kislota (sulfat kislota) bilan yuvish- tarkibida katta miqdordagi karbonatlar bo'lmagan rudalardan foydali komponentlarni sulfat kislota eritmalari bilan yuvish (2% gacha CO2).
Karbonat (bikarbonat) yuvish (BCL)- karbonatlar yoki bikarbonatlar (odatda natriy yoki ammoniy) eritmalari yordamida rudadan foydali komponentlarni yuvish.
|
| |
Geotexnologik jarayon ko'rsatkichlari

|
Geotexnologik jarayon ko'rsatkichlari
|
bet | 76/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаGeotexnologik jarayon ko'rsatkichlari- asosiy geotexnologik ko'rsatkichlarga quyidagilar kiradi: foydali komponentni ajratib olish darajasi, L:T qiymati, reaktivning solishtirma sarfi, ajratilgan komponentning eritmadagi konsentratsiyasi va yuvish vaqti.
Faol yoki optimal quvvat (Ma)- texnologik yechimlar oqimi bilan qoplangan mahsuldor gorizontning umumiy yoki samarali quvvatining bir qismi; Ma ning qiymati ma'dan konining paydo bo'lishining berilgan tabiiy sharoitlarida va loyiha tomonidan qabul qilingan ISR jarayonining parametrlarida optimal hisoblanadi.
Haqiqiy yuvilgan quvvat (Mf)- texnologik yechimlar oqimi bilan qoplanadigan mahsuldor gorizontning haqiqiy qalinligi faqat nazorat yoki kuzatuv quduqlari burg'ilangan joylarda ishning ma'lum bir davrida ko'proq yoki kamroq aniq belgilanadi.
Yuviladigan maydon (F)- texnologik yechimlar harakati sodir bo'ladigan samarali suv qatlamining maydoni.
Suyultirilgan hajm (V)- samarali quvvatga teng balandlik va yuvilgan maydonga teng maydonga ega bo'lgan unumdor gorizontdagi tosh massasi hajmi.
Operatsion blok- konning bir vaqtning o'zida ishlab chiqarish jarayoniga kiritiladigan va bir vaqtning o'zida jarayondan chiqariladigan quduqlarning yagona tizimi tomonidan ishlab chiqilgan geologik bir hil qismi.
Texnologik (ishchi) eritma- reagentlarning suvli eritmasi va ularning rudali va rudali jinslar bilan o'zaro ta'siridan hosil bo'lgan mahsulotlar. Yer osti ishqorlashda texnologik eritmalar yuvish, mahsuldor, ona, chiqindilarga bo'linadi.
Yuvish eritmasi (BP)- foydali komponentni ajratib olish uchun zarur bo'lgan va in'ektsiya quduqlariga etkazib beriladigan reagentlarni o'z ichiga olgan eritma.
Mahsuldor eritma (ME)- eritish eritmasining rudalar va mahsuldor gorizontning asosiy jinslari minerallari bilan fizik-kimyoviy o'zaro ta'siri natijasida er qa'rida hosil bo'lgan va minimal sanoat konsentratsiyasidan yuqori konsentratsiyadagi mineral (lar) ni o'z ichiga olgan eritma.
ona eritma-foydali komponent olinadigan samarali eritma; reagentlar bilan "mustahkamlash" yo'li bilan eritmani tayyorlash uchun ishlatiladi.
|
| |
Rel-9 va undan keyin relizlar

181
HSDPA (ingl. High-Speed Downlink Packet Access – “pastga”
yo‘nalishida ma’lumotlarni yuqori tezlikda paketli uzatish) – mu-
taxassislar tomonidan to‘rtinchi avlod texnologiyalariga o‘tishda
oraliq bosqichlaridan biri sifatida baholanayotgan mobil aloqa
texnologiyasidir. HSDPA texnologiyasida ma’lumot uzatishning
maksimal nazariy tezligi 14,4Mbit/sek gacha etishi mumkin, mav-
jud tarmoqlarda amaliy erishilgan tezlik esa 3Mbit/sek ni tashkil
etadi.
HSDPA texnologiyasi kabi
HSUPA (ingl. High-Speed Uplink
Packet Access – “tepaga” yo‘nalishida ma’lumotlarni yuqori tezlik-
da paketli uzatish texnologiyasi) takomillashgan modulyatsiyalash
usullari hisobiga foydalanuvchining W-CDMA AUsidan BSga
ma’lumot uzatishni tezlatishga imkon beradigan mobil aloqa tex-
nologiyasi hisoblanadi.
Nazariy jihatdan HSUPA texnologiyasi “yuqoriga”
ma’lumot larni maksimal 5,76Mbit/sek gacha bo‘lgan tezlikda
uzatishga mo‘ljallangan bo‘lib, bu bilan AUdan BSga ma’lu-
motlarning katta oqimini talab qiluvchi uchinchi avlod ilova-
larini (masalan, vi deokonferensiya) ishga tushirish imkonini
beradi.
Enеrgiya tеjamkоr lampalar - O‘zbеkistоn rеspublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi buхоrо davlat univеrsitеti

162
qo‘shimcha uskuna kеrak emas, eng murakkab jоylarga ham jоylashtirish mumkin),
ekоlоgik хavfsiz (utilizatsiya qilish uchun infrastruktura talab etmaydi). Undan
tashqari, yuqоri fоydali kоeffitsiyеntga ega, mехanik mustahkam, spirali bo‘lmagani
uchun tеbranishga va bоshqa sеzilarli ta’sirlarga ham chidamli, dеyarli qizimaydi,
shuning uchun yong‘inga minimal хavfli.
Svеtоdiоdlarning ijоbiy tavsifi uning хizmat qilish muddati (yuqоri bo‘lmagan
kuchlanish hоlatida 100 ming sоat, ya’ni avariya hоlatidagi yoritishdan tashqari)
hisоblanadi. Lеkin uzоq fоydalanilishi tufayli yoki yarim o‘tkazgich vazifasini
bajaruvchi kristallarning yеtarli sоvutilmasligidan yoritish sifati susayib bоradi.
Svеtоdiоd yuqоri kuchlanish talab qilmaydi, shuningdеk, ancha kam elеktr enеrgiya
(cho‘g‘lanadigan lampalarning yorug‘lik effеktini hоsil qiladigan 10 fоiz miqdоrini)
istе’mоl qilishini hisоbga оlib, uni aniq cho‘g‘lanadigan lampaning nоan’anaviy
(muqоbil) shakli dеb atash mumkin.
Undan turmushda kеng fоydalanilmasligining jiddiy sababi narхining
qimmatligidir. Оlimlarning fikricha, bоshqa yorug‘lik manbalari amalda o‘zining
maksimal imkоniyatlarini ko‘rsatib bo‘lgan bo‘lsa-da, svеtоdоid o‘zining 10 fоiz
imkоniyatinigina namоyon qilgan.
Shunday qilib, enеrgiyaga tеjamkоr yoritgichlar yaqin vaqt ichida yangi sifatga
o‘zgarishi mumkin.
,9G yoki Pre 4G avlod standartlari

184
chiqildi. Natijada, 2010-yil noyabrida Jenevada bo‘lib o‘tgan
Butunjahon radioaloqa konferensiyasida ikki texnologiya:
“LTE-Advanced” va “WirelessMAN-Advanced” IMT-Ad-
vanced texnologiyalar tuzimining birinchi versiyasi sifati-
da qabul qilindi. 11.3-jadvalda o‘tkazilgan tahlillar yakunidagi
mobil aloqa tizimlari evolyutsion rivojlanishining asosiy ko‘rsat-
kichlari keltirilgan.
11.3-jadval
-rasm - Raqamli mobil aloqa

175
da ro‘yxatga olish qo‘llanilinadi. Boshqaruv kanali (BK) bilan aloqa-
ning yo‘qolib qolishi qayta ro‘yxatga olish kriteriyasi hisoblanadi.
Har bir zona uchun RT va BTS miqdori (soni) 20 taga yetishi
va ishchi kanallardan har biri boshqaruvchi sifatida qo‘llanilishi
mumkin. Har bir RT universal bo‘lib, 9600 bit/s tezlikda ham
analogli so‘zlashuv signalini, ham raqamli axborotlarni uzatish
imkoniga ega bo‘lishligi tufayli bunday almashinish mumkindir.
Har bir RT tarkibiga BK retranslyator ishdan chiqadigan holatda
uning o‘rnini bosuvchi intellektual BQ kiradi.
Talabga qarab, BTS turli xil qo‘shimcha qurilmalar bilan to‘ldi-
rilgan bo‘lishi mumkin, bu esa tizimning darajasini taqdim etadi-
gan imkoniyatlarini oshiradi.
1996-yil Ericsson tomonidan chiqarilgan EDACS ProtoSall
raqamli tranking tizimi TDMA radiointerfeysidan foydalanishi
mumkin va u EDACS tizimining keyingi zamonaviylashgan turi
hisoblanadi. Bu tizimda bitta asosiy tashuvchi chastotada bitta,
ikkita yoki to‘rtta nutq kanallari uzatiladi. Chastotalar o‘zgarish
qadami, ilgarigidek 25 kHz ga teng, ammo uzatish kanallar so-
niga bog‘liqli ravishda chastotlarning samarali polosasi 25 kHz
(1 kanal), 12,5 kHz (2 kanal) va 6,25 kHz (4 kanali) ish tashkil
qiladi)larga tengdir.
EDACS ProtoSall tizimida radiochastotali qurilma 800MHz
va 900MHz so‘zlashuvni uzatish ham amalga, ham raqamli forma-
da amalga oshirishi mumkin, ammo raqamli chastotali kanallarni
yoki ma’lumot uzatish (MU) kanallarni ajiratish ko‘zda tutilmaydi.
EDACS tizimini EDACS Protocall ga o‘tkazish ko‘zda tutil-
gan. Unda ma’lumotlar bazasi avtomat ravishda o‘zgartiriladi,
TDMAdan foydalanish esa yuklamaning ortishiga qarab amalga oshi-
rilishi mumkin, uning ustiga har bir chastotali kanalga alohida holatda.
WiMAX tizimining tavsifi - Raqamli mobil aloqa

465
turg‘un terminallar bilan ishlaydigan IEEE 802.16d standarti va
turg‘un, ko‘chma va mobil abonentlar bilan aloqa o‘rnata oladigan
IEEE 802.16e standarti namoyon etilgan. 2012-yilda WiMAX
ning yangi standarti – IEEE 802.16m tasdiqlanishi kutilmoqda.
-rasm - Raqamli mobil aloqa

196
CHM SHPS
chastotali
sintezator
PTK
GEN
S
SHIPS
X
f
0
f
f
n
f
1
t
t
12.2-rasm. Chastotali sintizator.
Keng polosali (shovqinsimon) signal (KPS)ni qabul qil-
ish uchun optimal qabul qilgich foydalaniladi va u ma’lum
parametrli signallar uchun korrelyatsion integralni hisoblab
chiqaradi:
r
0
Z
X(t)u(t)dt
=
ò
Bu yerda X(t) – kirish signal boshlang‘ich
signal u
s
(t) va shovqin
u
sh
(t)larning summasini tashkil qiladi.
X
u(t)
f
PTK
GEN
Z(t)
12.3-rasm. Keng polosali (shovqinsimon) signalning (SHPS)
korrelyatsion qabul qilgichi.
197
Keyinchalik Z ning qiymati bo‘sag‘aviy Z
o
qiymat bilan taqqos-
lanadi. Korrelyatsion integralning hisoblanishi
korrelyator yoki
moslashtirilgan filtr yordamida amalga oshiriladi (12.3-rasm).
Korrelyatorning vazifasi keng polosali kiruvchi signal spektrini
uning etalonli nusxasiga U(t) ko‘paytirish va keyinchalik 1/T po-
losada filtrlash yo‘li bilan “siqishdan” iborat. Bu esa korrelyator
chiqishidagi signal/shovqin munosabatni kirishdagiga nisbatan 8
marta oshiradi.
Kirish signali X (t) bilan tayanch signal U(t)
korrelyatorga kelib
tushganda, STK elementining teng davomliligi siljishida chiqish
signali amplitudasi pasayadi va “O” ga tenglashadi. Korrelyator-
ning chiqish signal amplutudasining o‘zgarishi
korrelyatsion funk-
siyaning turi bilan aniqlanadi. Agar kirish va tayanch STK orasida
siljish bo‘lmasa, unda u avtokorrelyatsion funksiya (AKF), siljish
bo‘lganda esa o‘zaro korrelyatsion funksiya (O‘KF) deb ataladi.
N=15 li M —
ketma-ketlikning strukturasi, uning davriy AKF (b)
va nodavriy AKF (v), ya’ni davriy vaqt bo‘yicha davom etmay-
digani 12.4-rasmda keltirilgan.
u(t)
1
1,0 R(t)
1/N
1,0
t
0
T
T
-T
t
t
a)
b)
d)
Quduqlarni kimyoviy tozalash

|
Quduqlarni kimyoviy tozalash
|
bet | 59/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришга2.9.3 Quduqlarni kimyoviy tozalash
Amaliyotda uning mavjudligi va yuqori samaradorligi tufayli eng keng tarqalgani quduqlarni kimyoviy tozalash usuli hisoblanadi.
Ushbu usulning ishlash printsipi kimyoviy reagentlarni quduqning filtrga yaqin zonasiga etkazib berish, ko'prik birikmalarini eritish yoki bo'shatishdir, ular keyingi quduqni nasos bilan olib tashlashadi. Reagent quduqqa og'iz orqali yoki to'g'ridan-to'g'ri filtr zonasiga quyiladi va ko'prik moddalarining erishi uchun zarur bo'lgan ma'lum vaqt davomida unda saqlanadi. Tozalash tugagandan so'ng, quduq ehtiyotkorlik bilan pompalanadi, kerakli o'lchovlar olinadi va quduq ishga tushiriladi.
Yaxshi natijalar reaktivni qatlamga siqilgan havo bilan pulsatsiya qilish (quduq boshini muhrlash orqali) orqali olinadi. Kimyoviy ishlov berish uchun reagentlarning tarkibi juda xilma-xildir. Asosiy reagentlar jadvalda keltirilgan. 2.4.
2.4-jadval
Quduqlarni kimyoviy tozalash
Loy zarralarini yo'q qilish
|
Xlorid kislotasi
|
HCl
|
ammoniy ftorid
|
NH4F
|
Hidroflorik kislota
|
HF
|
Gipsni yo'q qilish
|
Nitrat kislota
|
HNO3
|
Hidroflorik kislota
|
HF
|
Karbonatlarni yo'q qilish
|
Sirka kislotasi
|
CH3COOH
|
Nasos quduqlariga kimyoviy ishlov berish natijasida ularning sarflanishi o'rtacha 50% ga oshadi. Inyeksiya va qazib olish quduqlarini kimyoviy ishlov berish chastotasi yiliga taxminan 7 marta bo'lishi kerak. Kimyoviy dekolmatatsiyaning boshqa usullari odatda amalda qo'llanilmaydi.
Har bir dala sharoiti individualdir, shuning uchun har bir dala uchun mos keladigan quduq unumdorligini tiklash retseptlarini berish mumkin emas. Bundan kelib chiqadiki, ISR usulida qazib olingan har bir kon uchun ularga qarshi kurashishning samarali usullarini tanlash uchun tadqiqot o'tkazish, tiqilib qolish hodisalarining sabablari va oqibatlarini o'rganish kerak.
|
| |
ko‘p marta takrorlaydigan bunday uzluksiz harakatlari ketma-ket keluvchi

|
ko‘p marta takrorlaydigan bunday uzluksiz harakatlari ketma-ket keluvchi Pdf ko'rish
|
bet | 270/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotko‘p marta takrorlaydigan bunday uzluksiz harakatlari ketma-ket keluvchi
bir qancha reflekslardan iborat. Bunday (ketma-ket keluvchi) reflekslarda
har bir harakat tamom bo‘lishi bilan navbvatdagi harakat boshlanadi.
4.Harakatlar koordinatsiyasining buzilishi (ataksiya). Miyachasi olib
tashlangan it aniq, chaqqon, uyg‘un harakatlar qila olmaydi. U oyoqlarini
kerib, qoqilib-surilib va yiqilib turib yuradi. Yurganda oyoqlarini xuddi
x o ‘rozga o ‘xshab yuqori ko‘tarib tashlaydi, shu sababli bunday yurish
363
x o ‘roz yurish deb ataladi. Odamning miyachasi zararlanganda ham
shunday o ‘zgarishlar kelib chiqadi.
Miyachaning funksiyasi harakatlarni koordinatsiyalash (uyg‘un-
lashtirish) va muskullar tonusini mutadil ravishda taqsimlashdan iborat
ekanligi ko'pgina tekshirishlar bilan uzil-kesil aniqlangan. Miyacha
harakatlar koordinatsiyasini amalga oshirish bilangina qolmay, organizm
dagi vegetativ jarayonlarga ham ta’sir etadi.
Miyacha simpatik nerv tizimi orqali miyaning barcha bo‘limlariga
adaptatsion-trofik ta’sir ko‘rsatadi. Boshqacha aytganda, miyacha nerv
tizimida modda almashinuviga ta’sir etadi va uning o ‘zgarib turadigan
sharoitlarga moslashuviga imkon beradi.
VEGETATIV ASAB TIZIMI
Vegetativ nerv tizimining tuzilishi. Vegetativ asab tizimi, markaziy
asab tizimining bir qismi bo‘lib, uning boshqa har bir qismi singari, bosh
miya katta yarim sharlari po‘stlog‘ining ta’siri ostida turadi. Qon aylanish,
nafas olish, ayiruv, ko‘payish organlarining faoliyati, shuningdek modda
almashinuvi vegetativ nerv tizimi orqali idora etiladi. Ammo vegetativ
asab tizimining roli yuqorida aytilgan funksiyalar bilangina cheklanib
|
| |
qon reaksiyasining nisbatan - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 93/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotqon reaksiyasining nisbatan
doimiyligini ta’minlashga yordam beradi. Bundan tashqari so‘lak
tarkibidagi ishqorlar m e’da shirasining ortiqcha kislotaligini pasaytiradi.
SO‘LAK AJRALISHI
So‘lakni asosan uch juft - quloq oldi, til osti va jag‘ osti so ‘lak
bezlaridan ishlab chiqaradi. Bulardan tashqari, so‘lak hosil bo‘lishida og‘iz
devorida, til ildizida, tomoqda joylashgan mayda qo‘shimcha bezchalar va
ayrim qadoqsimon hujayralar ham ishtirok etadi. Mayda qo‘shimcha
bezchalaming bir qismi tarkibida oqsil saqlovchi suvsimon suyuqliklar
ajratsa, aksariyati shilimshiq ajratadi.
Asosiy so‘lak bezlarining hujayra tuzilishi bir xil emas, binobarin
ajratgan suyuqliklari ham bir-biridan ma’lum darajada tafovut qiladi.
Jumladan, quloq oldi so‘lak bezi doim seroz hujayralardan tuzilgan bo‘Isa,
jag‘ osti va til osti so‘lak bezlari seroz va shilliq hujayralardan tashkil
topgandir. Shu tufayli quloq oldi so‘lak bezi tarkibida oqsil saqlovchi
suvsimon shira suyuqlik ajratadi; til osti va jag‘ osti so‘lak bezlari esa,
shilliq modda - mutsin ajratadi. Asosiy so ‘lak bezlarining faoliyatini
o ‘rganish uchun tegishli bez y o ‘liga fistula qo‘yiladi. Yoxud bez y o ‘li lunj
orqali teri yuzasiga chiqarib tikiladi. So‘lak bezlari y o ‘liga fistula qo‘yish
usuli I.P.Pavlov laboratoriyasida D.L.Glinskiy tomonidan ishlab chiqilgan.
Bu usul qo‘yidadilargan iborat: so ‘lak bezining chiqish y o ‘li lunjning ichki
yuzasidan atrofdagi shilliq parda bilan birgalikda kesib olinadi, so‘ngra
lunj devori teshilib, bezning y o ‘li tashqariga, teri yuzasiga chiqarilib,
tikiladi. Operatsiya jarohati bitib ketganidan so‘ng tegishli moslama
yordamida so‘lak maxsus idishga y ig ‘ib olinadi (27-rasm).
165
|
| |