nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Bug’qozonida suv va bug’ning tabiiy harakatissirkulyasiyasi yopiq konto’rining sxemasi

|
-rasm. Bug’qozonida suv va bug’ning tabiiy harakatissirkulyasiyasi yopiq konto’rining sxemasi
|
bet | 36/58 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #144341 |
Bog'liq Щзбекистон республикаси олий20.5-rasm. Bug’qozonida suv va bug’ning tabiiy harakatissirkulyasiyasi yopiq konto’rining sxemasi
Shunday qilib, barabanlar sonining samayishi bilan bir vaqtda qozon isish sirtining konvektiv qismi qisqardi va o’txonada ekranlar tarzida joylashgan eadiatsion qismi ko’paydi; ekranlar qozon agregatining qo’shimchasi emas, balki uning asosiy elementi bo’lib qoladi.
O’txonalarni ekranlash bilan bir zaktda havo isitkichlar va konvektiv shaxtada joylashadigan suv ekonomay?erlari ham keng qo’lamda ishlatila boshlandi.
Hozirgi vaqtda vertikal suv-trubali qozonlar har qanday quvvatdagi statsiolar qozon ustanovkalarining asosiy tipi bo’lib koldi. Ishlab chiqariladigan qozon agregatlarining
parametrlari texnik qoidalari bilan aniqlanadi.
Qozon devorlarining o’ta qizib ketishi ularning buzilish xavfini tug’diradi; buning oldini olish uchun qozonning qiziydigan sirtlaridan Issiqlikni tez olib turish kerak. Issiqlikni qozon ichida qizish sirti bo’ylab to’xtovsiz harakatlanadigan suv va suv-bug’ aralashmasi olib turadi. Bu harakatssirkulyasiya deyiladi.ssirkulyasiya sistemasiga ko’ra qozonlar tabiiyssirkulyasiyali, va majburiyssirkulyasiyali qozonlarga bo’linadi.
Tabiiyssirkulyasiyali qozonlarda suvning va bug’-suv aralashmasining harakatlanishi ularning zichliklari orasidagi farqka asoslanib amalga oshiriladi. Majburiyssirkulyasiyali qozonlarda suv bilan bug’-suv aralashmasissirkulyasion nasos yordamida harakatlantiriladi.
-rasmda tabiiyssirkulyasiya yopiq konturining sxemasi tasvirlangan. Suv tushirish trubalari 2 o’txonadan tashqarida yoki o’txonaning kamroq isiydigan zonasiga joylashtiriladi. Kollektor 3 va ko’tarish trubalari 4 yuqori temperatura par zonasida bo’ladi.
T a’minlash suvi baraban bug’ yig’gich / dan tushirish trubalari orqali o’tib, kollektorni va ko’tarish trubalarini to’ldiradi. Kollektor va ko’tarish trubalari yuqori temperaturalar zonasida bo’lganligi uchun suv qaynaydi va hosil bo’lgan bug’-suv aralashmasi zichligi kamligi sababli qozon barabaniga ko’tariladi. Barabanda bug’ suvdan ajraladi va bug’izdirgichga yo’naladi, suv esa yana truba 2 lar orqali kollektor 3 ga tushadi. SHunday qilib, qozonda suv va bug’-suv aralashmasining tabiiyssirkulyasiyasi vujudga keladi. O’ta qizigan bug’ sistemadan iste’molchiga yuborilishi sababli sistema zarur bo’lganda yangi ta’minlash suvi bilan to’lib turadi.
Qozon ishonchli va xavfsiz ishlashi uchun undagissirkulyasiya barqaror bo’lishi, ya’ni suv va bug’-suv aralashmasi oknmlarining konturdagi harakati to’xtovsiz hamda zaruriy hisobiy tezlik bilan borishi lozim. Aks holda ko’tarish trubalarida bug’opchiqlari vujudga kelib, shu joylar qattiq qizib ketishi va trubalarning devori emirilishi mumkin.
Agar tabiiyssirkulyasiya ishonchsiz va beqaror bo’lsa, u holda majburiyssirkulyasiyadan foydalaniladi.
|
| |
Turli hil TTM mantiqini tayanch elementlarini nisbiy xaraktiristikalari

|
Turli hil TTM mantiqini tayanch elementlarini nisbiy xaraktiristikalari
|
bet | 6/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #99615 |
Bog'liq МЕТОДИЧКА НОРМУРОДОВTurli hil TTM mantiqini tayanch elementlarini nisbiy xaraktiristikalari.
TTM ni hillari
|
P pot mVt
|
Tez ishlashi ns larda berilgan
|
F takt. MGst
|
Standart
|
10
|
9
|
30
|
Tez ishlovchi
|
22
|
6
|
60
|
mikroquvvatli
|
1
|
33
|
10
|
TTMSH
|
19
|
3
|
100
|
Mikroquvvatli TTMSH
|
2
|
9
|
30
|
Iste’molli TTMSH
|
4
|
3
|
100
|
Rasm16. TTM TME sini uzib ulash xaraktiristikalari.
Mustaqil ishlab chiqish uchun topshiriq
1.YOKI – YOQ TTM mantiqi tayanch elementini ekvivalent sxemasini yeg’ing.
2. TTM TME ni halaqitga chidamliligini tekshirishini o’tkazish.
Mantiqiy elementlarni halaqitga chidamliligini tatqiq qilish uchun sxemalarni modeli TME ni kichik sxemasiga ega bo’lishi kerak, chiziqli o’zgaradigan kuchlarni generatori mantiqiy darajalarni kichlanishini o’zgarish darajasida o’zgartiruvchi va kanalli asstilogrif, harakteriogrif sifatida ishlatiladi. Uning old panelida AJB tugmasi bosilishi kerak, yani arrasimon kuchlanish generatorining chiqishidagi ikkita signal nisbatidan aks ettirish uchun mantiqiy elementni ham chiqishida. Foydalanmaydigan kirishlarga mantiqiy 1 darajani berish, testlovchi kirish esa generatorni chiqishiga ulanadi, shakllanadigan kuchlanishni 0 dan taminot manbayi kuchlanishigacha o’sishi.
|
| |
Inson tanasidan tok o’tishi natijasida tanani elektr kuyishi

deb ataladi. Bu holat inson tanasi uchun xatarli emas, lekin ko’zni metallanishi
xavfli bo’ladi.
Tok ta’sirida ter yuzasini elektr metallanishi
Yuqorida aytilgandan tashqari mehanik shikastlanishlar va elektroftalmiya
ham elektr jarohatlanishiga kiradi. Tok o’tishi vaqtida mushaklarni keskin
qisqarishi natijasida terini, qon tomirlarini va nervlarini yorilishiga, suyaklarni
sinishiga va tobiqlarni chiqishiga sabab bo’ladi.Yoydan chiqayotgan ultra-binafsha
nurlari natijasida ko’zni shamollashi еlektroftalmiya deb aytiladi.
Elektr zarb - elektr tokni ta’siri natijasida tirik to’qimalarni to’lqinlatib
mushaklarni keskin qisqartirishiga olib keladigan holat. Odamni tok urish xolati
to’rt darajada baholanadi:
I – darajada odam hushidan ketmagan holda yeqilib tushish, mushaklarni
qisqartirishiga olib keladi;
II – darajada odamning nafas olishi va yurak faoliyatiga ta’sir etilmagan
holda hushdan ketish;
III – darajada nafas va yurak faoliyatiga ta’sir etilgan holda hushdan ketish;
IV – darajada elektr shok, qon aylanishi va nafas olish to’xtab, klinik o’lim
yuz beradi.
Klinik o’lim-bu odamni tirik va o’lim orasidagi holat, shu holatida yurakni
faoliyati va nafas olishi to’xtaydi, insonda hech qanday hayot alomatlari
sezilmaydi. Klinik holati 6-8 minut davom etadi. Shu davrida hech qanday yordam
bermagan taqdirda miyani hujayralari parchalanib qaytarilmas-biologik o’limiga
o’tib ketadi.
Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillari

holati bir necha minutdan bir sutkagacha davom etishi mumkin. Shundan keyin
odam asta-sekin sog’ayib ketadi, yoki biologok o’limi holatiga o’tib ketadi.
Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillariga:
inson tanasini
elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi; tokning turi, inson tanasidan o’tayotgan
tokni davom etish muddati, tokni o’tgan yo’li, tokni chastotasiga, insonni shaxsiy
hususiyatlarga bog’liq:
a) Inson tanasidan o’tayotgan tok, eng kichik qarshilik ko’rsatadigan
yo’lidan boradi. Shu holatida tanani qismlari
har xil solishtirma
qarshiligiga ega bo’lgani bilan tushuntiriladi.
Inson terisining ko’rinishi (kesmada)а) epidermis – terning tashqi qatlami;
b) derma - terning ichki qatlami; 1) yuqori qatlami; 2) usish qatlami; 3) yog'
qatlami; 4) ter bezi; 5) yog’ bezlari; 6) qil; 7) qon tomiri; 8) sezgi asab uchlari
O’zgaruvchan tokni solishtirma
hajm qarshiligi
O’zgaruvchan tokni (50 gs)
Solishtirma hajm qarshiligi quyidagicha:
(om. sm)
Teri quruq holatidagi
gacha
Suyaklar
dan-
gacha
Tirik xujayralari
(3-6) ·
gacha
Mushaklar
150-300 gacha
Qon
100-200 gacha
Ko’rinib turibdiki teri eng katta solishtirma qarshiligiga ega, ayniqsa eng
yuqori qatlami. Inson tanasini qarshiligi ikki yo’nalishidan iborat: kontakt joyidagi
terini qarshiligi va ichki organlarni qarshiligi. Inson
tanasini faol va hajmli
yo’nalishlarini qarshiliklari bir yuz pikofaradan bir necha mikrofaradgacha bo’lishi
mumkin.
Inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi: a) qarshiligni
o’lchash sxemasi; b) Inson tanasini qarshiliging ekvivalent sxemasi; 1)
elektrodlar; 2) epidermis – terning tashqi qatlami; 3, 4) tananing ichki to’qimalar
Tok kuchlanishi oshishi bilan tanani qarshiligi kamayib boradi.
Natijada
terini yorib o’tadi. Tokni kuchi yoki o’tish muddati oshishi bilan teri qizib boradi
va tutash joylari terlashiga olib keladi. Shu ham terini elektr qarshiligini
kamaytiradi.
Ichki organlarni qarshiligi asosan tok kuchlanishiga bog’liq va 300-600 Om
bo’ladi.
Inson tanasini umumiy qarshiligi ham tokni kuchlanishiga bog’liq, lekin
chiziqli emas, kuchlanishni ko’payishi bilan umumiy qarshiligi kamayadi va 300 V
kuchlanishida ichki organlarni qarshiligiga yaqinlashadi.
= 2
+
- inson
tanasini aktiv qarshiligi, Om;
≈ 0,5 - inson
tanasining zichligi, F; f - tok chastotasi, Gz
Inson tanasini qarshiligi tokni kuchlanishiga bog’liqi 1, 2) o’zgaruvchan tokni, 50
gs; 3 ,4) o’zgarmas tok
Shunday qilib inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi bir tekis
va mo’tadil emas. Shu qarshiliklar bilan hisobkitob qilish o’ziga hos
qiyinchiliklarga duch keladi. Hisob-kitobni onsonlashtirish niyatida amaliyotda
yetarli aniqlik darajasida inson tanasini qarshiligini Rh = 1000
Om ga teng deb
qabul qilingan.
5-Mavzu: ishlab chiqarishda elektr xavfsizlik. Reja

5-Mavzu: ishlab chiqarishda elektr xavfsizlik. Reja
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
19.12.2023
Hajmi
0,75 Mb.
#123599
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
5-Mavzu: ishlab chiqarishda elektr xavfsizlik. Reja
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
Elektr himoya vositalari

|
Elektr himoya vositalariBog'liq 5-ma\'ruza13.4. Elektr himoya vositalari.
Elektr - uskunalar bilan ishlaydigan ishchilarni elektr jarohatlanishdan,
elektr yoyi va elektrmagnit maydonlaridan himoyalash uchun elektr himoya
vositalari (EHV) qo’llaniladi.
EHV qo’lda va avtomobilda eltib yuruvchi buyumlar mavjud. Himoyalovchi
vositalar shartli ravishda uch turga bo’linadi: izolyatsiyalovchi, to’suvchi va
yordamchi.
Insonni elektr kuchlanish ostida bo’lgan elektr uskunalarini qismlaridan va
yerdan izolyatsiyalash uchun xizmat qiladigan vositalar-izolyatsiyalovchi vositalar
deb ataladi. Unga quyidagi buyumlar kiradi: izolyatsiyalovchi va o’lchovchi
shtangalar; vaqtincha yerga ulash qurilmalari; izolyatsiyalovchi va elektr o’lchov
qisqichlar; kuchlanish ko’rsatkichlari; monter asboblarini izolyatsiyalangan
dastalar; dielektrik qo’lqoplar; etiklar va kalishlar; rezinali gilamchalar va
poyandozlar; izolyatsiyalangan narvonlar.
Izolyatsiyalovchi EHV ikki xilga bo’linadi: asosiy va yordamchi.
Kuchlanishga ishonchli bardosh beradigan va ular yordamida tok o’tkazuvchi
qismlarga tegishiga ruhsat beradigan vositalar asosiy vositalar deb ataladi.
Ishchilarni havfsizligini ta’minlab bera olmaydigan va qo’shimcha bo’lib asosiy
EHV bilan birgalikda qo’llaniladigan vositalar-qo’shimcha vositalar deb ataladi.
To’siqli himoya vositalar deb, vaqtincha tok o’tkazuvchi qismlarni to’sish
uchun qo’llaniladigan vositalarga aytiladi. Bunga olib yuruvchi to’siqlar
(sharmalar, qo’lqoplar, qafaslar) hamda vaqtinchalik yerga ulash qurilmalariga
aytiladi. Ularga shartli ravishda ogohlantiruvchi plakatlar ham kiradi. Insonni
yeqilib tushishini oldini olish uchun (himoyalovchi belbog’lar, ogohlantiruvchi
arqonlar) va tepaga ko’tarilish uchun (narvonlar, tirnoqchalar) hamda yorug’lik,
issiqlik, mehanika va kimyoviy ta’sirlaridan himoyalanish uchun shahsiy himoya
vositalari (ko’zoynak, protivogaz, mahsus kiyimlar va shunga o’xshash turli
buyumlar) qo’llanib kelinadi.
|
| |
Bir fazali elеktr tokni havfi

sеzgirligiga tеskari ta’sir etadi. Muhitni tavsifnomasiga qarab ishlab chiqarish
honalarni quyidagilarga ajratiladi:
- mе’yorli
- xonalari quruq, issiq va chang bеlgilari hamda, kimyoviy faol
muxiti yo’q xonalar;
- quruq xonalar havodagi nisbiy namligi 60 % dan kam bo’lmagan xonalar;
- namli xonalar- nisbiy namligi 60 % dan -75 % gacha bo’lgan xonalar;
- zah xonalar havodagi nisbiy namligi 75 % dan oshgan, 100% ga yetmagan
xonalar;
- juda zax xonalar- nisbiy namligi 100 % ga yakin, dеvorlar, pol, shiplar va
buyumlarda
suv tomchilari mavjud;
- issiq xonalar - havo harorati uzoq vaqt davomida 30oC dan oshiq;
-chang xonalari – ajralib chiqayotgan chang simlarni qoplab oladi,
mashinalar va uskunalarni ichki qismlariga kirib kеtadi. Xona changlari tok
o’tkazuvchan va o’tkazmas bo’lishi mumkin;
- kimyoviy faol muhitli – doimiy yoki uzoq vaqt davomida bug’lar yoki
boshqa moddalar elеktr o’tkazgichlarning izolyatsiyasini yеmirishga olib keladi.
Inson uchun elеktr havf darajasi bo’yicha
ish sharoitlari quyidagicha
ajratiladi: yuqori xavfli, xavfli va havfsiz darajalari.
1. Yuqori havf daraja sharoitlari:
- namligini mavjudligi (bug’lar yoki suv tomchilari mavjudligi va nisbiy
namligi 75 % dan oshiq);
- tok o’tkazuvchan changlarni mavjudligi (tеxnologik yoki boshqa changlar
elеktr simlarni ko’plab mashinalar va uskunalarni ichkari qismlarga kirib
izolyatsiyalarni
sovutish sharoitlarini buzadi, lekin yong’in yoki portlash havfi
bo’lmaydi);
- tok o’tkazuvchan asoslar mavjudligi (yer, g’isht, mеtall yoki tеmirbеton);
- g) yuqori haroratni mavjudligi (yil fasliga va turli issiqlik nurlanishlarga
qaramasdan uzoq vaqt davomida harorat 350C dan va qisqa vaqt davomida 400
oshadi).
- bir vaqt o’zida inson tanasini bir tomondan elеktr uskunalarini qobiqlariga
ikkinchi tomondan, binolarni yеrga ulangan mеtallokonstruktsiyalariga, tеxnologik
apparatlarga, mеxanizmlar va boshqa (ulanib qolish) sharoitlarini mavjudligi.
2. Xavfli darajadagi sharoitlar:
- namlikni mavjudligi (yomg’ir, qor,
tеz-tеz suvni purkab turilishi, namlik
bilan qorejagan pol, ship, dеvor va xonada joylashgan boshqa jihozlar);
- kimyoviy faol muhitni mavjudligi (uzoq vaqt davomida izolyatsiya va
uskunani tok o’tkazuvchi qismlarga ta’sir
etuvchi yoki, doimo bo’lgan agrеssiv
bug’lari, gaz va suyuqliklar);
- yuqori xavfli ikki va undan ko’p bo’lgan yuqori xavfli sharoitlariga xos
hususiyatlar.
3. Havfsiz darajalari: Insonlarni elеktr tok jarohatlanishi sharoitlarni yo’qligi
yuqori xavfli, yoki ayniqsa xavfli sharoitlari yo’qligi.
b) Inson tanasidan o’tayotgan tokning turi

b) Inson tanasidan o’tayotgan tokning turi.Tokni kuchini insonga turli
ta’sir ko’rsatadi. Ko’rsatgan ta’siriga qarab quyidagi tok qiymatlariga ajratiladi:
-tokni sezish chegarasi. O’zgaruvchan tokni 50 Gs va miqdori 0.1-1.5 mA,
o’zgarmas tokni miqdori 5-7 mA. Shu holatda inson qo’l panjalari titraydi va
issiqlikni sezadi;
-qo’yib yuboradigan tok. O’zgaruvchan tokni miqdori 8-10 mA, o’zgarmas
tok uchun 20-25 mA. Shu holatda inson og’riq sezadi badani qiziydi;
-ushlab qoladigan tok. O’zgaruvchan tokni miqdori 10-15 mA, o’zgarmas
tok uchun 50-80 mA. Shu holatida qo’l mushaklari keskin qisqariladi, shok holati
kuzatiladi, nafas olish qiyinlashadi, va inson o’zini tanasini boshqarib ololmaydi;
-fibrilyasion tok. O’zgaruvchan tok miqdori 100 mA, o’zgarmas tok uchun
300 mA. Shu holatda insonni yurak mushaklari tartibsiz qisqariladi, ishlash tartibi
buziladi, natijada qon aylanish tizimi ishdan chiqadi.
v) Inson tanasidan tokni o’tgan yo’li. Inson tanasidan tokni o’tgan yo’li
ham katta ahamiyatga ega. Agar elektr tok muhim organlaridan yurak, o’pka,
miyalaridan o’tgan bo’lsa o’ta xavfli, boshqa yo’llardan o’tgan bo’lsa, hatari
kamroq bo’ladi. Inson tanasidan o’tayotgan tok eng ko’p uchraydigan yo’llari
aniqlangan. Tez uchrab turadigan yo’l o’n qo’l-oyoqlar, undan keyin, “qo’l-qo’l”
va “chap qo’l-oyoqlar”.
g) Inson tanasidan o’tayotgan tokni davom etish muddati. Inson tanasidan
o’tayotgan tokni davom etish muddati ham katta ta’sir ko’rsatadi, qanchali tok
vaqti ko’p bo’lsa, shunchalik havfi oshaveradi. Shu holatda insonni yurak
mushaklari tartibsiz qisqariladi, ishlash tartibi buziladi, natijada qon aylanish tizimi
ishdan chiqadi. T fazasi yurakning eng xavfli fazasi hisoblanadi.
Tokni yurak T kardiosikl fazasi vaqtida o’tish havfi. а) cog’ odamning elektrokardiogrammasi; b) o’tayotgan tok miqdorini vaqtga bog’liqligi
Tok yurakdan o’tayotgan vaqtda yurakning fibrilyasiyasi kuzatilinadi, unung
davomiyligi 0,2 sek teng.
Kuchlanish 1000 V dan oshiq bo’lgan elektr uskunalarda xizmat

Kuchlanish 1000 V dan oshiq bo’lgan elektr uskunalarda xizmat
doirasidagi qo’llaniladigan himoya vositalari. Kuchlanish 1000 V dan oshiq
bo’lgan elektr uskunalarini quyidagi himoya vositalari mavjud: tezkor va o’lchov
shtangalar, himoyalovchi va tok o’lchov qisqichlari, kuchlanish ko’rsatkichlari,
hamda himoyalovchi qurilmalar va ta’mirlash
ishlari uchun moslamalar
(maydonchalar, teleskopik vishkalar, himoyalovchi bo’limlar va hakazo).
Himoyalovchi shtanga uch qismdan iborat: ishchi -shtangani mo’ljallangan ishiga
qarab barmoqqa o’xshash yoki qamramoq qisqich shaklida yoki sho’tka shaklida
va
hakazo tayyorlanadi; himoyalovchi, - ishchini tok o’tkazuvchi
qismlardan
himoyalash
uchun
(himoyalovchi
qismini
uzunligini
shtangani
ishchi
kuchlanishiga bog’liq); dasta - shtangalarini qo’lda ishlab turish uchun.
Tezkor himoyalovchi shtanga yordamida taqsimlash uskunalarida ayiruvchi
pichoqlarni yoqish va o’chirish
Shtangani bajariladigan ishiga qarab uch turga bo’linadi: tezkor,
ta’mirlovchi va o’lchovchi. Tezkor himoyalovchi
shtangalar taqsimlash
uskunalarida ayiruvchi pichoqlarni yoqish va o’chirish, tok o’tkazuvchi qismlarni
qizish darajasini aniqlash va boshqa 248 operatsiyalarida qo’llaniladi.
Himoyalangan ta’mirlash shtangalari kuchlanish ostida bo’lgan tok o’tuvchi
qismlarida ta’mirlash ishlarini olib borish uchun mo’ljallangan (izolyatorlarni
changini artish, elektropriyomniklarni vaqtincha ulash, o’tkazgichlarni
ulash va
hakazo).
Nаzоrаt sаvоllаri
1. Elеktr tоkidаn jаrоhаtlаnish sаbаblаri аyting?
2. Elеktr tоkining хаvfliligi nimаdа?
3. Elеktr tоkidаn jаrоhаtlаnish turlаrini аyting?
4. Fibriliyasiоn tоk nimа?
5. Insоnlаrni tоkdаn jаrоhаtlаnish ehtimоli nimаlаrgа bоg’liq?
6. Insоnlаrning shахsiy хususiyatlаrini tоkdаn jаrоhаtlаnishgа аlоqаsi bоrmi,
bo’lsа qаndаy?
7. Еrgа ulаsh himоyasi nimа?
8. Nоllаshtirish himоyasi nimа?
9. Qаdаm kuchlаnishi dеgаndа nimаni tushunаsiz?
10.Elеktr tоkidа ishlаydigаn uskunаlаrdаn qаndаy sаbаblаrgа ko’rа
jаrоhаtlаnish mumkin?
Qo’shimcha isitish sirtlari

|
Qo’shimcha isitish sirtlari
|
bet | 39/58 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #144341 |
Bog'liq Щзбекистон республикаси олий13.4.Qo’shimcha isitish sirtlari
Bug’ qizdirgichlar. Bug’izdirgichlar bug’ni quritish va uni berilgan temperaturagacha qizdirish uchun mo’ljallangan. Zonalar bo’yicha joylashuviga ko’ra bug’izdirgichlar radiatsion, konvektiv va aralash xillarga bo’linadi.
Bug’izdirgichlar 30—40 mm li trubalardan tayyorlanib, kollektorlarga payvandlangan parallel ishlaydigan bir qancha zmeeviklardan iborat. Ular gorizontal yoki ko’pincha,vertikal joylashtiridadi.
Bug’ va tutun gazlari oqimlarining yo’nalishiga qarab bug’izdirgichlar qarshi oqimli, to’g’ri, oqimli. va kombinatsiyalangan (aralash) xillarga bo’linadi ( -rasm). qarshi oqimli bug’izdirgichlarda (- rasm, a) bug’ trubalarning birinchi (bug’ yo’li bo’ylab) o’ramiga kirib qiziy boshlaydi. U oxirgi o’ramlardan o’tayotganda deyarli oxirgi qizish temperaturasigacha qiziydi. Bu vaqtda trubalarning tashqi sirti tutun gazlarning eng qaynoq oqimlari bilan yuvilib turadi.
SHunday qilib, qarshi oqimli bug’izdirgichning isish sirtidan eng ko’p darajada foydalaniladi. Lekin ulardan bug’ni taxminan 400—450"S temperaturagacha o’ta qizdirish uchun ham foydalanish mumkin, chunki qarshi oqimli bug’izdirgichning boshlang’ich seksiyalari (tutun gazlarning yo’li bo’ylab) og’ir sharoitlarda ishlaydi.
To’g’ri oqimli bug’izdirgichlarda ( -rasm, b) trubalarining birinchi o’ramlari (bug’ning yo’li bo’ylab) eng issiq tutun gazlari bilan yuviladi. Bunda tutun gazlarining temperaturasi asta-seknn pasayadi, bug’ning temperaturasi esa ko’tariladi. Buning natijasiyaa gaz bilan -bug’ning temperaturalari dastlab bir-biridan katta farq qiladi, oxirida esa bu farq juda kichik bo’ladi. Agar bunda bug’izdirgichga nam bug’ kiradigan bo’lsa, u holda namlik bug’langanida bug’ tarkibidagi tuzlar zmeeviklarning gazlar juda kuchli qizdira
21-rasm. Bug’izdirgichlarda gaz bilan bug’ing harakatlanish sxemasi
digan qismlariga o’tirib usladi, bu bug’izdirgich trubalarining ortiqcha qizib ketishiga olib keladi.
Kombinatsiyalangan bug’izdirgichlarda ( -rasm, v) to’g’ri oqim va qarshi oqimdan iborat kombinatsiyalar amalga oshiriladi. Bunda bug’izdirgichning eng ishonchli ishlashini ta’minlash uchun ham, gazlar issiqligidan optimal foydalanish uchun ham eng qulay sharoitlar yaratiladi. Bu holda qizish sirti hajmining eng kichik bo’lishiga erishiladi. Ekonomayzerlar. Ekonomayzerlarda ta’minlash suvi o’txonadan chiqayotgan tutun gazlari hisobiga isiydi.
O’rta va yuqori bosimli qozonlarda po’lat Ekonomayzerlar ishlatiladi (-rasm, a). Ular diametri 28— 42 mm li truba 2 lardan gorizontal zmeeviklar tarzida yasaladi. Past bosimli qozonlarda cho’yan Ekonomayzerlar ishlatiladi (- rasm, b). Ular alohida-alohida qovurg’asimon trubalar 2 dan yasaladi. Ta’minlash suvi patrubka / orqali ekonomayzerga beriladi, uning trubalari qizigan tutun gazlar bilan yuvilib turadi. Isigan suv patrubka 8 orqali qozonning bug’lantirish qismiga o’tadi.
|
| |
Microsoft Word Kon uskunalarini taˇmirlash Kompleks 1 Q

Microsoft Word Kon uskunalarini taˇmirlash Kompleks 1 Q
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
06.02.2024
Hajmi
0,58 Mb.
#152080
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft Word Kon uskunalarini taˇmirlash Kompleks 1 Q
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
EBM larni TME ni turli hillarini asosiy parametrlari

|
EBM larni TME ni turli hillarini asosiy parametrlari
|
bet | 8/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #99615 |
Bog'liq МЕТОДИЧКА НОРМУРОДОВEBM larni TME ni turli hillarini asosiy parametrlari
EBM larni turlari
|
P ist mVt
|
Tez ishlashiber ns
|
Halaqitga chidamlilik Up mV
|
Mantiqiy tushish Ulp, V
|
Standart EBM
|
|
E2SL
|
|
KEBM
|
|
2.1.Amaliy qism
1. EBM mantiqli tayanch elementni YOKI/YOKI – YOQ ekvivalent sxemasida yeg’ing va uni ishga yaroqliligini tekshiring.
Foydalanilayotgan kompanentlar va uskunalar:
Yer (ground);
Bi qutubiy tranzistor (BJT NPN);
Rezistorlar (Resistor);
Impuls generatorlar (Pulse voltage);
Osstilogrif (Oscilloscope).
Rasm 23. EBM TME ni dinamik rejimda tatqiq qilish uchun mo’ljallangan.
Tayanch elementini tatqiq qilish sxemasi uchun model rasm18 ga mos holda uning kirish signallari mantiqiy 0 va 1 ni darajasini berilishini o’xshatadigani generator yordamida beriladi, TME ni oz’i esa kichik sxema ko’rinishida qilingan, kirish va chiqish signallari ikki kanalli osstilogrif yordamida nazorat qilinadi va u rasm23 a da keltirilgan. TME ni 2YOKI/YOKI-YOQ kichik sxemasi rasm 23 b da keltirilgan. Mantiqiy elementlarni kirish va chiqish kuchlanishlarini osstilogrammalari modelni dinamik rejimda ishga yaroqliligini ko’rsatadi.
|
| |
Korxona yoki tashkilotning majlislarida ishtirok etish

Korxona yoki tashkilotning majlislarida ishtirok etish
Kunlar
|
Ko‘rilgan mavzu va bildirilgan fikrlar
|
|
|
Korxona yoki tashkilot xodimlarining ma’ruzasida ishtirok etish
Kunlar
|
Ma’ruza mavzusi
|
Vaqt davomiyligi
|
Maruzachi F.I.SH lavozimi
|
|
|
|
|
AMALIYOT BO‘YICHA EKSKURSIYA O‘TKAZISH
Kunlar
|
Ekskursiya o‘tkazilgan joy
|
O‘tkazilgan vaqt davomiyligi
|
Ekskursiya raxbari F.I.SH lavozimi
|
|
|
|
|
DALOLATNOMA
MALAKA KOMISSIYASI
Malaka komissiyasi _______________________________________________________
________________________________________________________________________
(korxona yoki tashkilot nomi)
Rais: ___________________________________________________________________
A’zolar: 1._________________________________________________________________
2._________________________________________________________________
3._________________________________________________________________
«____»______________________________2023_y.
Tosh.DTU Olmaliq filiali___________________________________________________________
__________________________________________________________________________
Malakaviy pedagogik amaliyot bo‘yicha imtihondan_____________________________________
________________________________________________________________baxolandi.
(a’lo,yaxshi,qoniqarli,qoniqarsiz)
Reg.№__________________
Amaliyotni a’lo darajada o‘tagan talabalarni rag‘batlantirish
(berilgan faxriy yorliq yoki tashakkurnoma qayd raqami)
«____»__________________________2023 y.
Rais______________________________________________________________________
A’zolar: 1. ________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________
3. ________________________________________________________________
Muxr o‘rni
TAVSIFNOMA
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Korxona yoki tashkilot direktori _________________________________________________
Korxona yoki tashkilot tomonidan biriktirilgan raxbar____________________________________
«___»________________________________2023 y.
|
Ular orasida quyidagilar mavjud - Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlari batafsil qo'llanma

|
Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlari batafsil qo'llanma
|
bet | 5/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 201,61 Kb. | | #103068 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaUlar orasida quyidagilar mavjud:
Protsessor (shifrlash, axborotni siqish va hisoblash tezligi uchun);
Videokartalar (2D va 3D grafika, animatsiya, DirectX kabi grafik paketlar bilan bit bitli namoyish etish imkoniyati uchun);
Qattiq disk (yozish, o'qish va ma'lumotlarni qidirish tezligi uchun);
Optik disklar (o'qish tezligi, ma'lumotlarni saqlash;
RAM (ma'lumotlarga kirish, ish tezligi).
Natijalar eng mashhur formatlarda saqlanadi - HTML-dan Word-ga, keyin ularni yuborish mumkin elektron pochta, veb-sayt kodiga joylashtiring, tahrir qiling matn muharriri yoki chop etish.
Va testlarning o'zi dasturga yangi xususiyatlarni qo'shib import qilinishi mumkin.
PerformanceTest-ning asosiy vazifalari:
O'yinlarning minimal yoki optimal talablari bilan taqqoslash uchun kompyuter imkoniyatlarini aniqlash;
Uskunaning noto'g'ri ishlashini bartaraf etish uchun komponentlarni tekshirish;
Kompyuter konfiguratsiyasini yangilashda yoki yangisini sotib olishda qaror qabul qilishda yordam berish;
O'zingizning testlaringizni yaratish.
Ayni paytda, dastur bepul tarqatilmaydi. Uning ba'zi imkoniyatlari, shu jumladan yaxshilangan grafik testlari, faqat siz sotib olishingiz kerak bo'lgan variant uchun mavjud.
Ilova ichida joylashgan bo'lsa ham bepul kirish juda funktsional va ko'plab sozlamalardan foydalanishga imkon beradi, menyuga qayting
CrystalDiskMark
Hajmi kichik va shuning uchun tarmoqdan tezda yuklab olinadigan dastur har qanday turdagi (HDD yoki SSD) qattiq disklarda va barcha turdagi interfeyslarda sinovlarni o'tkazish uchun mo'ljallangan.
Yordamchi dastur tomonidan aniqlanadigan asosiy parametrlar - o'qish va yozish tezligi.
Natijada, oddiy odam uchun foydali bo'lishi ehtimoldan yiroq bo'lgan kengaytirilgan hisoblash, ammo elektr energiyasi foydalanuvchisi va sizning diskingiz qanday muammoga duch kelayotganini aniqlaydigan kishi uchun bu deyarli idealdir.
Bunday holda, test natijalarini avtomatik ravishda o'rtacha hisoblab, ketma-ket bir necha marta o'tkazilishi mumkin.
SpeedFan
Kompyuter bilan bog'liq muammolarni topish uchun mos dastur - har xil turdagi interfeyslarga ega bo'lgan anakartlar va grafik kartalar, disklar, protsessorlar va sovutgichlarning noto'g'ri ishlashi.
Kichkina kamchilik - ba'zilarning ma'lumotlarini o'qish qiyinligi qattiq disklarIDE ulagichi yordamida ulangan.
|
| |
Mashina detallari fanini o‘qitishda amaliy mashqulotlarini tashkil etish va o‘tkazish metodikasi nurova Oliya Salomovna

|
Mashina detallari fanini o‘qitishda amaliy mashqulotlarini tashkil etish va o‘tkazish metodikasi nurova Oliya Salomovna
|
bet | 1/3 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 306,64 Kb. | | #126113 |
Bog'liq Тишли узатмалар.МАКОЛА
MASHINA DETALLARI FANINI O‘QITISHDA AMALIY MASHQULOTLARINI TASHKIL ETISH VA O‘TKAZISH METODIKASI
Nurova Oliya Salomovna
Qarshi muhandislik iqtisodiyot instituti dotsenti v.b., pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Annotasiya. Ushbu maqolada mashina detallari faninig amaliy mashqulotlarida tishli uzatmalarni turlari,afzalliklari va kamchiliklari,ishlatilish sohalari haqida tushunchaga ega bo‘lasiz.,undan tashqari Evolventali silindrik tishli g‘ildiraklar uzatmalarining geometriyasi va kinematikasiga doir masalalar yechimi tushintirilgan.. Tishli g‘ildiraklarni tayyorlash ushun ishlatiladigan materiallarni o‘rganish. Tishli g‘ildiraklar tayyorlashda aniqlik darajasi va uning ishlash sifatiga ta’sirini tushunish.
Ruxsat yetilgan yeguvshi kushlanishlar. Hisobiy yuklanish haqida tushunsha. Qabul qilingan cheklanishlar. O‘qitish jarayonida talabalarga shaxs sifatida qaralishi, turli pedagogik texnologiyalar hamda zamonaviy metodlarni qo‘llanilishi ularni mustaqil,erkin fikrlashga, izlanishga, har bir masalaga ijodiy yondashishi, mas’uliyatini sezish, ilmiy tadqiqot ishlarini olib borish,tahlil qilish, ilmiy adabiyotlardan unumli foydalanishga qatilgan fikrlar korsatilgan.
Kalit so‘zlar: Shesternya, evolvent, modul, bo‘luvshi diametrik,evolvent tish, modul, kontakt mustaxkamligi.
МЕТОДИКА ОРГАНИЗАЦИИ И ПРОВЕДЕНИЯ ПРАКТИЧЕСКИХ ЗАНЯТИЙ ПО ПРЕПОДАВАНИЮ НАУКИ ДЕТАЛИ МАШИН
Аннотация. В данной статье вы получите представление о типах, преимуществах и недостатках зубчатых колес на практических занятиях науки детализации машин, а также решение задач, связанных с геометрией и кинематикой передач эвольвентных цилиндрических передач. материалы. Понять степень точности при изготовлении зубчатых колес и ее влияние на производительность.
Разрешенные съедобные продукты. Разберитесь с биллингом. Принятые ограничения. В процессе обучения к учащимся относятся как к личности, используются различные педагогические технологии и современные методы, позволяющие им мыслить самостоятельно, свободно, исследовать, творчески подходить к каждому вопросу, чувствовать свою ответственность, проводить научные исследования, анализировать, эффективно использовать научную литературу.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mashina detallari fanini o‘qitishda amaliy mashqulotlarini tashkil etish va o‘tkazish metodikasi nurova Oliya Salomovna
|
d) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasi

|
d) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasiBog'liq 5-ma\'ruzad) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasi. O’zgaruvchan tok xatarligi
tokni chastotasiga bog’liq. Tadqiqotlar bilan aniqlanganki, tokni chastotasi 10Gs
dan- 500 Gs gacha birdek xavfli. 500Gs dan oshgan sari fibrilyasion tok miqdori
oshib boradi, va chastotasi 1000Gs dan oshgandan keyin yahshigina havsizligi
kamayadi.
O’zgarmas tok xatarligi kamroq va fibrilyasion tok miqdori 3-4 barobar
yuqoriroq, chastotasi 50 Gs li o’zgaruvchan tokga nisbatan. Lekin o’zgarmas tok
ta’sirida inson o’tkir o’g’riqlarni sezadi. O’zgarmas tokni xatarligini, o’zgaruvchan
tokga nisbatan, faqat tok kuchlanishi 400V gacha haqiqat desa bo’ladi. O’zgarmas
tok kuchlanishi 400-600V oralig’ida va 50Gs li o’zgaruvchan tikni xatarligi
tahminan bir xil. O’zgarmas tokni kuchlanishi 600 V dan oshgan sari inson uchun
xatarliroq bo’lib boradi. Buni fiziologik jarayonlari ta’siri bilan tushuntiriladi.
Demak, insonga elektr tokni ta’siri turli va har xil faktlar bilan chambarchas
bog’liq. Inson tanasidan tokni o’tkazuvchanligi fizikaviy biokimyoviy va
biofizikaviy jarayonlariga bog’liq, shuning uchun elektr tokiga inson tanasini
qarshiligi bir tekis emas.
e) Elektr jarohatni insonni shaxsiy hususiyatiga bo’g’liqligi. Elektr
jarohatni og’irliligi insonni shaxsiy hususiyatlarga ham bo’g’liq. Misol uchun
“ushlab qoladigan” tokni miqdori ayrim tanaga “sezish chegarasi” ayrimlarga
“qo’yib yuboradigan” chegarasi bo’lishi mumkin. Bundan tashqari inson tanasini
o’g’irligiga va uning baqvatligiga ham bo’g’liq. Shuni aytish kerakki ayollar uchun
tokni miqdori tahminan 1,5 barobar pastroq, erkaklarga nisbatan. Tokni ta’sirini
darajasi insonni asab tizimi va organizmning holatiga ham bog’liq. Agar inson
asablangan, dipressiya yoki kasal (ayniqsa teri kasalligi, yurak tomir tizimi, asab
tizimi va hakazo) yoki mast holatida bo’lsa tokni havfi yanada oshadi.
|
| |
Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa

Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa
Download
1,79 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/72
Sana
13.06.2024
Hajmi
1,79 Mb.
#263182
Download
1,79 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa
Download
1,79 Mb.
Matnni ko'rish
-ma’ruza. AKT bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa

7
darajasini oshirishga yo’naltirilganligi munosabati bilan ularning ta’riflari bir-
birini to’ldiradi.
O’zbekistonda MRM bo’yicha ilk asosiy tadqiqot MRMni mamlakatning
rivojlanish xususiyatlariga moslashtirish jarayonida tayyorlangan edi. Unda yetti
MRMdan har biri O’zbekiston sharoitiga tatbiqan ko’rib chiqiladi, MRMni
ro’yobga chiqarishning va erishilgan natijalarni monitoring qilishning ehtimol
tutilgan muammolari belgilanadi.
Aholining MRMdan xabardorligini oshirish bo’yicha kampaniyani
o’tkazish O’zbekistonda ularni ro’yobga chiqarishni ta’minlash shartlaridan
biridir. Bu borada asosiy e’tibor davlat institutlariga, fuqarolik jamiyatiga, OAV
va keng jamoatchilikka qaratiladi, bunda siyosatchilarga ham, oddiy fuqarolarga
ham teng darajada tayaniladi.
Biroq, buning funktsionalligi - Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlari batafsil qo'llanma

|
Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlari batafsil qo'llanma
|
bet | 6/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 201,61 Kb. | | #103068 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaBiroq, buning funktsionalligi dasturiy ta'minot uchun etarli:
Ventilyator tezligi va kuchlanish parametrlari;
Dastur foydalanuvchini xabardor qiladigan protsessor haroratining chegara qiymatlarini belgilash;
Xotirani dekodlash turli xil turlari (SDRAM dan DDR4 gacha).
DA so'nggi versiyalar kommunal xizmatlar Windows 10-ni qo'llab-quvvatlaydi. Ilova ko'p tilli, shu jumladan rus tilida ishlaydi.
Va uning asosiy afzalliklari nafaqat foydalanuvchi buzilishlarga ta'sir qilishi uchun ogohlantirishni (har bir shunga o'xshash dastur qila olmaydi), shuningdek, laganda ichidagi boshqariladigan haroratni ko'rsatishni ham o'z ichiga oladi.
Biroq, SpeedFan bepul tarqatiladi.
SIW
Tizim parametrlarini va qurilmaning tarkibiy qismlarini aniqlashni istagan shaxsiy kompyuter foydalanuvchilari SIW kabi dasturdan ham foydalanishlari mumkin, uning nomini Windows uchun tizim ma'lumotlari deb bilish mumkin.
U kichik Windows hajmi va sodda interfeysga ega bo'lib, u standart Windows yordam dasturlariga o'xshaydi va foydalanuvchi uchun eng kerakli bo'lgan barcha ma'lumotlarni namoyish eta oladi.
Masalan, SIW yordamida siz bilib olishingiz mumkin so'nggi yangilanishlar tizimlari, tizim fayllari yoki papkalari, shuningdek drayverlar, ishlaydigan jarayonlar va xizmatlar haqida ma'lumot olish - bundan tashqari, "Vazifa menejeri" ruxsat berganidan ko'ra batafsilroq shaklda.
Tijorat yoki korporativ foydalanish uchun litsenziyani sotib olish kerak.
xulosalar
Uskuna va operatsion tizimni tekshirish uchun dasturlarning soni juda ko'p.
Kompyuter parametrlari va apparatdagi nosozliklarni boshqarishda yordam beradigan yangi dasturlar deyarli doimo yaratilmoqda.
Ammo ro'yxatda keltirilgan dasturlar buni imkon qadar samarali bajarishga imkon beradi, faqat 2-3 dasturni o'rnatadi, o'nlab vaqtni tejaydi va keraksiz fayllarni tarmoqdan yuklab olmaslik, tasodifan virusni kompyuteringizga yuborish xavfini tug'diradi.
Bunga qo'shimcha ravishda, agar tarmoqqa kirish imkoni bo'lmasa, Windows-da bir qator yordam dasturlari mavjud bo'lib, ular sizga ba'zi parametrlarni bilib olishga imkon beradi.
|
| |
Qo’shimcha adabiyotlar - Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa

Qo’shimcha adabiyotlar
1. "Elektron hukumat". X.Zaynidinov, M.Yakubov, J.Qoraboev, 2014, 2-nashr,
"Akademiya", 270 b.
3.
Understanding E-government. Vincent Homburg. 140 p. 2008 y.
4.
United Nations E-Government Survey 2014. E-Government for the Future We
Want,
Printed at the United Nations, New York, 2014, pages - 284
5.
E-Government Diffusion, Policy, and Impact: Advanced Issues and Practices.
Mehdi Khosrow-Pour. Information Resources Management Association. USA.
394 p. 2009 y.
Internet resurslar
1.
http://www.gov.uz
2.
http://www.my.gov.uz
3.
http://www.data.gov.uz
4.
http://www.lex.uz
5.
http://www.unapcict.org
6.
http://www.un.org/desa
7.
http://www.unpan.org/e-government
138
Elektron hukumat
5330500 - Kompyuter injiniringi (“Kompyuter injiniringi”, “AT-Servis”, ,
“Multimedia texnologiyalari”) 5330700-“Axborot havfsizligi”
5330600 - Dasturiy injiniring
5350100 - Telekommunikatsiya texnologiyalari (“Telekommunikatsiyalar”,
“Teleradioeshittirish”, “Mobil tizimlar”)
5350200 - Televizion tehnologiyalar (“Audiovizual texnologiyalar”,
“Telestudiya tizimlari va ilovalari”)
5350300 - Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari
sohasida iqtisodiyot va menejment
5350400 - Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida kasb ta'limi
5350500 - Pochta
aloqasi texnologiyasi
5350600 - Axborotlashtirish va kutubhonashunoslik
yunalishlari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma
AT kafedrasining 2018 yil “__” ____,
(______ - sonli bayonnoma) majlisida
ko‘rib chiqildi va
chop etishga tavsiya etildi
KI fakultetining ilmiy-uslubiy Kengashida
ko‘rib chiqildi va chop etishga tavsiya etildi
2018 yil “___” _____ , __ -sonli bayonnoma
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
TATU ilmiy-uslubiy Kengashida
ko‘rib chiqildi va chop etishga tavsiya etildi
2018 yil “___” _____ , __ -sonli
bayonnoma
AKT va ta’lim - Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa

15
1) Bilim olish yo‘lidagi to‘siqlarni yengish. Axborotlardan foydalanish
insonning imkoniyatlarini shakllantirish uchun ta’lim kabi muhim ahamiyatga
ega. Agarda ta’lim kognitiv ko‘nikmalarini rivojlanishiga olib kelsa, axborot
bilimlarni to‘plash jarayoni mazmunli jihatini ta’minlash uchun zarur. Internet va
«Jahon axborot tarmog‘i» turli yoshdagi va ijtimoiy holatidan qat’iy nazar,
barcha insonlar uchun axborotlar izlash kanali bo‘lib xizmat qiladi.
2) Ijtimoiy hayotda ishtirok etishni ta’minlash yo‘lida to‘siqlarni yengish.
Internet orqali butun dunyo bilan aloqa qilish imkoniyatlari oxirgi yillarda
ko‘plab dolzarb fuqarolik tashabbuslarini amalga oshirishga imkon berdi, misol
uchun ta’lim sohasida qayta aloqani ta’minlash harakati amalga oshirilmoqda.
3) Iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytirish yo‘lidagi to‘siqlarni yengish.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va ular bilan bog‘liq sohalar ta’lim
sohasining ham eng jadal rivojlanayotgan yo‘nalishlari hisoblanadi. Yangi
axborot texnologiyalari axborot va aloqalarga, elektron pochta, elektron
kutubxonalardan foydalanishni keskin kengaytiradi — saytlar ta’lim tizimi uchun
cheksiz imkoniyatlarga ega, dunyoning har qanday nuqtasidan o‘quv va ilmiy
axborotlarni olish imkoniyatlarini yaratadi.
AT vositalari bilan muhim bilimlar bo‘yicha axborot bazasi to‘planishi
mumkin, bu foydalanuvchilarni yangi ijodiy izlanishlarga undaydi. Bu maqsad
uchun talabalarga qulay axborot bazasi ham, shuningdek, bir o‘quv muassasasi
ichida hamda boshqa ta’lim muassasasi talabalari o‘rtasida tajriba almashish
imkonini beruvchi ta’lim muassasasi Web-resursi xizmat qilishi mumkin. Ijodiy
ishlanmalar virtual klubi iqtidorli foydalanuvchilarni birlashtirishga imkon
beradi.
Ta’limda AT vositalaridan foydalanish olamni global tarzda ma’naviy,
ijtimoiy, yaxlit anglashni rivojlantirishi kerak. Hozirgi vaqtda juda katta sonli
Internet resurslari, shu jumladan, shubhali xususiyatdagilari ham mavjud. Shu
sababli ham foydalanuvchilarda tarmoqdagi xavflarni to‘g‘ri tasavvur qilish,
ularda yaxshilik, tinchlik, inson qadri va huquqlariga hurmatga salbiy ta’sir
ko‘rsatuvchi g‘oyalarga asoslangan resursga qarshi immunitetni shakllantirish
kerak. Ulardan foydalanishda talabalarning axborotni to‘g‘ri qabul qilishlari,
ularning psixologik xususiyatlari va kompyuter oldida o‘tkazilgan vaqt sanitar-
gigiyenik me’yorlari bilan tanish bo‘lishlari zarur.
Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa - bet 3

8
Ko’p mamlakatlar o’z kambag’allik chizig’i ko’rsatkichini o’z
mamlakatlari xususiyatlari hamda rivojlanish sharoiti asosida o’zlari belgilashadi.
O’zbekistonda kam ta’minlanganlikni qisqartirish maqsadida qanday
choralar ko’rilmoqda?
Hukumat hamkorlar bilan o’zaro jips munosabatda kam ta’minlanganlik
holatini tahlil qilish va kambag’allikka qarshi kurash siyosatini amalga oshirish
uchun qator ishlarni bajardi.
Asosiy tendentsiyalar va kambag’allikning kontsentratsiyalanishi
Rivojalanayotgan mamlakatlarning ko’pchiligidagi kabi, aholining eng
nochor guruhlari qishloq aholisi, ko’p bolali oilalar, nogironlar, ishsizlar,
ma’lumoti darajasi past kishilar hamda boquvchisi ayol bo’lgan oilalardir.
Daromad darajasi kam ta’minlanganlikning asosiy bo’lsa-da, yagona
aniqlovchisi emas. Hozirgi O’zbekistonda kam ta’minlanganlik sog’liqni
saqlashdan, ta’limdan, kommunal xizmatlarning toza suv va tegishli sanitariya
sharoiti singari asosiy turlaridan bahramand bo’lish sifati bilan bog’liq. Shunday
qilib, kambag’allik darajasini pasaytirish boshqa barcha MRMga erishish bilan
chambarchas bog’liq bo’lgan kompleks vazifadir.
Kam ta’minlanganlikning “Aholi farovonligini oshirish strategiyasi oraliq
hujjati”da belgilangan bosh omillari quyidagilardir:
Demografik vaziyat;
Bandlik darajsi va mehnat bozori tuzilmasi;
Ta’lim va sog’liqni saqlashdan bahramandlik;
Mintaqaviy tafovutlar;
Atrof muhitning ahvoli.
Kam ta’minlanganlikning “Aholi farovonligini oshirish strategiyasi oraliq
hujjati”da belgilangan bosh omillari quyidagilardir:
Demografik vaziyat;
Bandlik darajsi va mehnat bozori tuzilmasi;
Ta’lim va sog’liqni saqlashdan bahramandlik;
Mintaqaviy tafovutlar;
Atrof muhitning ahvoli.
Milliy maqsad 2. Boshlang’ich va o’rta maktablarda ta’lim sifatini
oshirish
Foydalanilgan adabiyotlar - Mundarija kirish 4 akt bilan taraqqiyot o'rtasidagi o'zaro aloqa

26
Jadval 2.1
Elektron hukumat ta’riflari
Birlashgan
Millatlar
Tashkiloti
Elektron hukumat fuqarolarga davlat organlari tomonidan
axborot va xizmatlarini etkazib berish uchun Internet
foydalanish deb ta’riflangan.
Jahon banki
Elektron hukumat davlat organlari axborot texnologiyalaridan
foydalanib fuqarolar, tadbirkorlik sub’ektlari va boshqa davlat
organlari o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni yaxshilashni
nazarda tutadi. Ushbu texnologiyalar turli maqsadlarga xizmat
qilishi mumkin: fuqarolarga davlat xizmatlarini yaxshiroq
etkazib berish, biznes va ishlab chiqarish bilan o’zaro
muloqotni takomillashtirish, kerakli ma’lumotlarni olish orqali
fuqaro huquq va imkoniyatlarini kengaytirish, yoki yanada
samarali davlat boshqaruvini amalga oshirish.
Iqtisodiy
hamkorlik va
taraqqiyot
tashkiloti
Elektron hukumat termini xukumat tomonidan AKTdan
foydalanib, bir qator amaliy funktsiyalarini to’laqonli bajarishi
nazarda tutadi.
Xususan, Internet va tegishli texnologiyalar tomonidan taklif
etilgan tarmoq salohiyati tuzilmalari va hukumatning ishlash
jarayonini transformatsiyasi tushuniladi.
Academic Research in Educational Sciences Volume 3

Academic Research in Educational Sciences Volume 3
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
27.05.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#255052
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Academic Research in Educational Sciences Volume 3
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq kreativ-ta-lim-texnologiyasiAcademic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 11 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12 | ASI-Factor: 1,3 | SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
368
November, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
tashqari bo„lgan fanlarni ham o„rganishi kerak. Faoliyatini kreativlik muhitida olib
borishi, ijodkor bo„lishi kerak.
Islom Karimov Abdug„aniyevich asarlarida “ Yuksak ma‟naviyat – yengilmas kuch”
ham bu haqida juda ko„p gapirilgan. “ Ongli yashaydigan, mantiqiy fikrlashga qodir
bo„lgan, o„z qarashlarining ma‟no mazmunini har tomonlama asoslab, isbotlab
beradigan odamlarni – ma‟naviyatli shaxs deya olamiz.”
“Chindan ham, agarki hozirgi vaqtda dunyoviy ilm-fan va texnologiyalarni
chuqur o„zlashtirmasak, faqat tariximizga maxliyo bo„lib yashaydigan bo„lsak ana
o„sha noyob meroslarni asrab-avaylab, yanada boyitib, unga oz hissamizni
qo„shmasak, zamon bilan hamqadam bo„lib yurmasak, bizning jahon maydonida
munosib o„rin egallashimiz qiyin bo„ladi” deydilar. Darhaqiqat hozirgi zamonaviy
axborot texnologiyalari yaxshi o„rganish ular asnosida innavatsion loyihalarni
yaratish bizning davlatimizni rivojlanishiga katta yordam beradi. Buning uchun biz
o„sib kelayotgan yosh avlodni ma‟naviyatini yuksaltirishimiz, kreativ fikrlashga
undashimiz,innavatsion muhitda dars olib borishimiz albatta yoshlarimizni kelajakda
O„zbekiston jahon maydonida o„z o„rnini topishga yordam beradi.
O„qtuvchining ta‟lim tarbiya jarayonida duch keladigan ko„p ziddiyatli
vaziyatlar yoki muammoli vaziyatda mohirona chiqa bilishligi ham pedagogda
kreativlik darajasi yuqoriligidan darak beradi. Bu o„qtuvchining qobilyatiga ham
bog„liq. Qobilyatlar jamlanmasi iste‟dod deyiladi. O„qtuvchining qobilyati qancha
yuqoriligi ta‟lim olayotgan o„quvchilarning tushunchalari, darsning sifati qay
darajadaligi bilan bilib olish mumkin.
Har qanday ko„nikmani shakllantirish mumkin bo„lgandek kreativ fikrlashni
ham rivojlantirish mumkin. Kreativlik ruhida tarbiyalashda pedogogning ro„li katta.
Bunda dars jarayonida talabalarni o„z fikrini,g„oyalarini qo„rqmasdan gapirishi, yangi
g„oyalar ustida munozara va mulohazalar yuritishi va talabalarni dars jarayonida
o„zini erkin his qilishi asosiy qismi hisoblanadi. Bu esa bo„lajak kadrlarimizni
muvaffaqiyatini ta‟minlaydi. Kreativ fikrlashda hosil bo„ladigan qobilyatlar
Talabalarni har qanday sohada to„g„ri fikrlash qobilyati
Aqliy faoliyatni rivojlanishi ya‟ni aqlning charxlanib yaxshi ishlashi
Muammoli vaziyatlarda to„g„ri fikrlay olish
Shaxsning o„ziga bo„lgan ishonchini ortishi
Tanlovni mustaqil ravishda ikkilanmasdan qabul qila olish
Ilg„or tajribalarni yo„lga qo„yish
Hayotda
oson,qiyinchiliklarsiz,samarali
yashashni
o„rganadi
Insonparvarlik psixologiya tamoyillarini amalga oshiradi
|
| |