Kanal interfeysi - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

Kanal interfeysi
Format
Qisqa/oraliq masofa STM-16/G.957
1-16& S.16.1 ofis ichidagi ilovalar
Kirish signal satxi db
-18 dan -3 gacha
Chiqish signal satxi db
-5 ± 0.5
Kiritiladigan
nurlanishning
to‗lqin uzunligi, nm
1250-1600
Tarmoqni boshqarish
Boshqaruv tizimi
WaveWatch
TM
CIENA ning SNMP
yoki TMN maxsuloti
Standart interfeysi
VT100(TM) asinxron RS-232, Telnet,
ITU TMN, TL-1, SNMP orqali
uzokga ulanish
Kanallarning ishga qobiliyatlik
monitoringi
SDH
sarlavxasidagi
B1
orqali
kanalning bitli xatoligi, xar bir
kanaldagi optik quvvat nazorati
Uzoqdagi interfeyslar
RS-422/X.25
(TL-1
interfeys),
IP/802.3 10 Base 10Base-T orqali
Optik xizmat kanali
2.048 Mbit/s 1625 nm li to‗lqin
uzunlikda
144
Ta’minot bo‘yicha xarakteristika
Ta‘minot
kuchlanishi,
V,
doimiy tok
-4 dan -58 gacha
40 kanalning talab qiladigan
quvvati, Vt
Tipik 800, 1-ustun (maksimum) 925;
Tipik 1000, 2- ustun, (maksimum)
1250
DWDM texnologiyasining eng asosiy parametri bu so‗zsiz qo‗shni
kanallar
orasidagi
masofa
hisoblanadi.
Kanallarning
fazoviy
taqsimlanishini standartlashtirish juda zarur, chunki shu asosda xar hil
ishlab chiqaruvchilar uskunalarining kelishuvchanlik qobiliyatini sinovdan
o‗tqazishni amalga oshirish mumkin.
Keng polosali paketli transoprt tarmoqlarini qurish texnologiyalari
Ma‘lumki mamlakatimiz telekommunikatsiya operatorlari NGN -
yangi avlod tarmog‗ini qurishga kirishdilar. Bunday tarmoqning asosiy
afzalligi har qanday turdagi ma‘lumotni uzata olishidadir. NGN
tarnoqlarining
bunday
hususiyatga
ega
bo‗lishi
uning
paketli
kommutatsiya asosida faoliyat yuritishi bilan belgilanadi. NGN
tarmoqlarini
qurishda
telekommunikatsiya
operatorining
butun
tarmmog‗ini alohida uchastkalarini, ya‘ni kirish tarmoqlari, kommutatsiya
tugunlari va transport tarmoqlarini takomillashtirish lozim. Avvalo ular
paketlar ko‗rinishidagi signallarga ishlov bera olishlari shart. Chunki
yuqorida takidlab o‗tkanimizdek NGN tarmog‗i har qanday turdagi
axborotlar almashinishga imkon bera olishi uchun tarmoq paketli
kommutatsiya usulida ishlashi lozim.
NGN tarmoqlarini qurishdagi asosiy hal etilishi lozim bo‗lgan
vazifalardan biri paketli transport tarmog‗ini qurishdir.
NGN ning transport tarmog‗ini qurishning ikki hil tamoyili mavjud:
•
IP/MPLS texnologiyasi asosida;
•
SDH texnologiyasi asosida.
Shu sababli MPLS texnologiyasi NGN tarmog‗ini qurishda muhim
ahamiyatga ega. MPLS texnologiyasi yaratilmasdan oldin X.25, ATM
(Asynchronous Transfer Mode) texnologiyalari qo‗llanilar edi (hozir ham
qo‗llaniladi). Bu texnologiyalarning kamchiligini bartaraf qilish uchun
yuqori sifatga ega bo‗lgan texnologiya ishlab chiqish zaruriyati tug‗ildi.
1996 yilda Ipsilon, Cisco, IBM va boshqa kompaniyalar o‗zlarining
loyihalarini birlashtirib, yangi ko‗p bayonnomali metka kommutatsiyali
MPLS (Multiprotocol Label Switching многопротокольной коммутации
145
на основе меток) texnologiyasini ishlab chiqishdi. Bu texnologiyani
yaratishdan asosiy maqsad IP-tarmoqlaridagi eng kam yuklangan
marshrutlar orqali ma‘lumotlarni sifatli uzatishni amalga oshirish va VPN
(Virtual Private Network- Virtual Xususiy Tarmoq) tarmoqlarida
ma‘lumotlarni
osonlik
bilan
almasinishini
ta‘minlashdir.
MPLS
texnologiyasi integrallashgan IETF xizmatini yaratish uchun ishchi guruh
tomonidan ishlab chiqildi. Bu yangi arxitektura magistral (shaharlararo)
tarmoqlar uchun mo‗ljallangan bo‗lib, bunda tarmoq masshtabini
keraklicha kengaytirish, trafikni qayta ishlash tezligini oshirish,
organizatsiya‘ning qo‗shimcha xizmatlari uchun katta imkoniyatlarni
yaratish mumkin. MPLS texnologiyasi trafikni boshqarishni o‗ziga oladi,
bunda
OSI
modelining
kanal
pog‗onasiga
mos
keladigan
masshtablashtirish va kerakli bo‗lgan protokollari tarmoq pog‗onasiga ham
xarakterli bo‗ladi. MPLS o‗ziga ishonchli texnologiya hisoblangan ATM,
IP tarmoqlarida vositalarni qulay va aniq manziliga yetkazish, sifatli
xizmat ko‗rsatish kafolatini ta‘minlashni birlashtiradi. Tarmoqlarning
bunday integratsiyasi IP va ATM protokollarini birgalikda ishlatilishidan
qo‗shimcha daromadlarni olish imkoniyatini beradi.
MPLS texnologiyasining asosiy hususiyati paketli kommutatsiya
jarajonini IP adres sarlavhasidan ajratish, paketlarini kommutatsiyalashni
tez amalga oshiradi. MPLS protocoli bilan mos ravishda marshrutizatorlar
va kommutatorlar kirishning xar bir nuqtasida marshrutizatsiya jadvalidan
alohida belgini o‗zlashtiradi va qo‗shni qurilmalarga bu belgi haqida habar
qiladi.
Bunday belgining borligi MPLS texnologiyasini qo‗llab —
quvvatlovchi marshrutizator va kommutatorlarga paket marshrutining
keyingi qadamini adres qidirish prosedurasini bajarmasdan aniqlashga
imkon beradi. Hozirgi kunda MPLS qo‗llashning uchta asosiy sohasi
mavjud:
•
trafik boshqaruvi;
•
xizmat turlarini ta‘minoti (CoS);
•
virtual xususiy tarmoqlar (VPN).
Ko‗p protokolli belgilar kommutatsiyasi MPLS (Multi protocol label
switching) ikkinchi satx kommutatsiyasi (ulash o‗rnatish orqali) IP
protokolini (ulash o‗rnatishsiz) birlashtiradi. Bu holda IP protokolining
trafigi o‗zi harakatlanayotgan kommutatsiyalanadigan magistralning ichki
strukturasida aks etadi, buning xisobiga quyidagilarga erishiladi:
-
xizmat ko‗rsatish sifati (QoS);
-
trafik boshqaruvi (TE);
146
-
o‗tkazuvchanlik qobiliyatini boshqarish osonlashadi, ya‘ni IP
tarmog‗ida odatda uchramaydigan va ikkinchi satx tarmoqlarining
xarakteriga mos.
Bunday olib qaraganda MPLS da ham ATM va FR ga o‗xshab
virtual
kanallardan
foydalanadi
(VC),
odatda
ularni
belgilar
kommutatsiyasining marshruti (LSP) deb nomlanadi va ular MPLSni
bazaviy ulanishini ta‘minlaydi. Bu texnologiyaning ―ko‗p protokolli‖
ma‘nosi shuni bildiradiki u ko‗pgina boshqa protokollar bilan ham ishlay
oladi.
MPLS ancha universal texnologiya va uning yordamida bugungi
kunda quyidagi vazifalarni yechish mumkin:
ATM va FR ni IP bilan integratsiyalanashuvini;
Paketlarni operator tarmog‗i qiska marshrut orqali tezkor
harakati;
Shaxsiy virtual tarmoqlarni yaratish (VPN);
Yo‗nalishlarni tekis taqsimlangan holda tanlab o‗rnatish.
MPLS texnologiyasining negizini 3 ta asosiy element tashkil etadi.
Ular quyidagilardir:
•
Metka (4 bayt); (Metka o‗zbek tilida belgi ma‘nosini bildiradi,
lekin fanda ham metka tushunchasi mavjud);
•
FEC(Forwarding Equivalence Class)- Metkalarni munosib
uzatish sinfi;
•
LSP(Label Switched Path)- Ma‘lumotlar oqimini metkalar
asosida kommutatsiyalash.
MPLS texnologiyasida bog‗lanish LSR (Label Switch Router)
metkalarni kommutatsiyalash marshrutizatori yordamida amalga oshiriladi.
Bu qurilma xuddi IP-marshrutizatoriga o‗xshab kanallarni virtual
kommutatsiyalash vazifasini bajaradi. IP va MPLS bir-biri bilan bog‗liq
bo‗lib, IP tarmog‗idan paketlar MPLS tarmog‗iga kelganda ularga 20 bit
hajmga ega metka birlashtiriladi. Bu metka paketlarni MPLS tarmog‗i
bo‗ylab harakatlanish imkoni beradi. Bu jarayonni LER (Label Switch
Edge Router) chegaraviy LSR amalga oshiradi. U MPLS tarmog‗ining
chegarasida joylashadi. MPLS tarmog‗ining ichida bir nechta LSP bo‗lishi
mumkin. Ular metkalarni kerakli yo‗nalishda harakatlanishini ta‘minlaydi.
Bir yo‗nalishdan kirib kelgan oqim tarmoqning chiqishidagi LER orqali
yana standart IP paket ko‗rinishida uzatiladi. Oxirgi LER dan bitta oldingi
marshrutizator metkalarni ochirib tashlaydi. Haqiqatdan ham, oxirgi LER
metkaning keyingi qadamdagi joyini aniqlaydi, MPLS kadridagi metkalar
allaqachon IP ko‗rinishiga keltirilgan bo‗ladi. Bu marshrutizatorlar 256
147
Mbayt operativ xotira va protsessor asosida qurilgan bo‗lib, ular kerakli
vazifani bajarishga yetarli bo‗ladi. U sifatli kommutatsiyalashni amalga
oshira oladi.
3.7-rasm. MPLS tarmog‗i. PE- chegaraviy marshrutizatorlar
Yuqoridagi rasmda MPLS tarmog‗i bilan bir nechta IP tarmog‗ining
bog‗liqligi ko‗rsatilgan: Bunda biror IP-tarmoqdan kelayongan paket
ko‗rinishidagi ma‘lumotlar oqimi biror bir misol uchun LER 3 chegaraviy
marshrutizatoriga keladi. Bu marshrutizator pakenlarga 20 bit hajmli
metkalarni qo‗shadi. Keyin bu oqim LSP 1 orqali LSP 3 ga undan keyin
LSP 4 ga yetib keladi. LSP 4 paketlardagi metkalarni o‗chirib tashlab
ularni LER 5 ga uzatadi. LER 5 orqali IP paket ko‗rinishiga aylantirilgan
oqim yana IP-tarmoqqa uzatiladi. Bunda ma‘lumotlar oqimi harakatlanish
jadvali orqali kerakli yo‗nalishga kommutatsiya qilinadi. Shu tarzda
ma‘lumotlar oqimi MPLS-tarmoq bo‗ylab harakatlanadi. Bunda jarayon
juda sifatli va yo‗qotishlarsiz amalga oshiriladi, ya‘ni paketlarning
yo‗qolish ehtimoli juda kichiq bo‗ladi. Bundan shu ko‗rinadiki, MPLS
texnologiyasi ma‘lumotlar oqimini tez va samarali uzatilishini ta‘minlaydi
va aloqa sifati oshadi.
MPLS texnologiyasining quyidagi afzalliklarini ko‗rsatib o‗tish
lozim:
•
IP-adres analizidan alohida marshrutlash imkoni, ya‘ni paketlar IP-
adreslari bo‗yicha emas, balki MPLS-adreslari bo‗yicha harakatlanadi. Bu
keng spektrdagi xizmatlar turini yaratish imkonini yaratadi;
148
•
Tezkor kommutatsiyalash, bunda harakatlanish jadvallaridan adresni
qidirish vaqti kamayadi;
•
Tarmoqning yadro va chegaraviy qismlarida funksionalligining
bo‗linish, bunda tarmoqda xavfsizlik va ishonchlilik masalalari
yaxshilinadi;
•
Marshrutlarni samarali qo‗llash;
•
QoS(Quality of Service) xizmat ko‗rsatish sifatining ortishi;
•
MPLS yordamida VPN tarmoqlarini qurish.
Bugungi kunda transport tarmoqlari optik texnologiyalar asosida
qurilayotganligi ma‘lum. Shunung uchun MPLS ning keyingi avlodi
sifatida metkani optik darajada qo‗yuvchi texniligiya GMPLS ishlab
chiqildi. Bu texnologiya IP tarmoqlarni transport qismida optik
uzatishlarni ta‘minlab, transport tarmog‗i hududida hech qanday elektro-
optik o‗zgartirishlarni amalga oshirmaydi.
|