Sinf rahbarining tarbiyaviy faoliyati samaradorligini oshirish usullari

|
Sinf rahbarining tarbiyaviy faoliyati samaradorligini oshirish usullari
|
bet | 14/17 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 4,17 Mb. | | #266557 |
Bog'liq SINF RAHBARINING O‘QUVCHILARNI RAG\'BATLANTIRISH USULLARI3. Sinf rahbarining tarbiyaviy faoliyati samaradorligini oshirish usullari.
Sinf rahbarining ish faoliyatini o‘rganish usullari. O‘quvchilarning bir xil saviyada, bir xil yoshda, bilimi jihatidan ham teng bo‘lgan jamoasini boshqarib turuvchi pedagog sinf rahbari deb ataladi. Sinf rahbarining asosiy maqsadi o‘quvchilarini to‘g‘ri tarbiyalash jarayonida o‘quvchi va sinf rahbari bilan bir-birini tushuna olishini ta'minlashdir.
Maktabda o‘quvchilarga tarbiya berish sinf rahbarining ishlari orqali beriladi. Jumladan, tadbirlar, mushoiralar, har xil kechalar, uchrashuvlar, tanlovlar va boshqa o‘yinlar orqali o‘quvchilarga ta'lim-tarbiya beriladi. Shunga qarab o‘quvchilarning fikrlash qobiliyati rivojlanib boradi.
Sinf rahbari maktab ma'muriyati bilan birgalikda va mahalla jamoasi, ota-onalar bilan hamkorlikda tarbiyaviy ishlarni olib boradi. Maktab ma'muriyati sinf rahbari va uning olib borayotgan ishlarini doimo qo‘llab-quvvatlashlari lozim. Chunki sinf rahbari o‘z o‘quvchilarini yaxshi biladi va ularni tarbiyalash uchun nimalar kerakligini hisobga olib ish yuritadi. Sinf rahbari ishini ma'naviyat va ma'rifat ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari boshqarib turadi.
Sinf rahbarining ish rejasini maktab direktori va direktor o‘rinbosari tuzadi va nazorat qilib boradi.
Boshlanich sinf maktab ta'limining dastlabki bosqichidir. Bolalar o‘qituvchi rahbarligida ta'limga birinchi qadam qo‘yadilar, o‘quv faoliyatida bilim, ko‘nikma va malakalarni egallaydilar, o‘qituvchi sinf bilan ko‘pincha yolg‘iz ishlaydi va tarbiyachi sifatida ish yuritadi.O‘qituvchilarning bolalarga bo‘lgan munosabati katta mehribonlik va g‘amxo‘rlik bilan xarakterlanadi. Bular esa talabchanlik bilan olib boriladi. O‘quvchilar bilan bo‘ladigan o‘zaro munosabatlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish hamda o‘quvchilarning o‘sishi va rivojlanishiga qarab ularni qayta tahlil qilish xususiyati ham sinf rahbari uchun muhim ahamiyatga ega.
Maktab ustavida sinf rahbarining asosiy vazifalari belgilab berilgan. Sinf rahbari barcha o‘qituvchilar bilan birgalikda aloqada bo‘lib, o‘zining sinfi bilan tarbiyaviy ishlarni olib boradi. O‘qituvchilar tamonidan o‘quvchilarga qo‘yiladigan pedagogik talablar birligiga erishadi. Ota-onalar, kun uzaytirilgan guruh tarbiyachilari, jamoatchilik bilan doimo aloqada bo‘lib turadi. Zarur bo‘lgan vaqtda o‘qishda o‘quvchilarga yordam ko‘rsatishni tashkil etadi. Sinf rahbari qiladigan ishlar hujjatlarini yuritadi va uni maktab ma'muriyatiga taqdim etadi. O‘quvchilar sog‘lgini mustahkamlashga doir ishlarni o‘tkazadi va jismoniy hamda aqliy mehnat qilishga o‘rgatib boradi.
Sinf jamoasini tashkil etishda sinf rahbarining roli kattadir. Sinf majlisi o‘tkazish uchun avalo jamoa jipslashtiriladi. Sinf rahbari majlisda ko‘plab masalalar ko‘taradi. Sinf majlisida 3-4 ta masalalar ko‘rilib, muammoli tomonlari tahlil qilinadi va o‘z yechimini topishi kerak bo‘ladi.
Sinf rahbari majlis o‘tkazish davomida yaxshi o‘qiydigan bolalarni sinfda, ya'ni jamoa ichida rag‘batlantirishi kerak. Bolalar bir-biriga do‘stona munosabatda bo‘lishadi. Ularni bir-biriga qarab yaxshi o‘qiy boshlashiga intiladi. Yomon o‘qiydigan bolalar ham yaxshi o‘qiydigan bolalarga intilib, ular ham yaxshi o‘qishga harakat qiladi. Bundan tashqari sinf rahbari o‘quvchilarning saviyasi rivojlanishi uchun o‘zi sinfda kutubxona qilishi kerak. Bu kutubxonadagi kitoblarni o‘quvchilar sinfdan tashqari o‘qish vaqtida yoki darsdan so‘ng bo‘sh qolgan paytlarida o‘qib o‘zlariga foydali tomonlarini olishi mumkin.
Bunday bilimlarning yo‘qligi oilaviy tarbiyada ko‘plab xatolarga olib keladi. Sinf rahbari ota-onalar bilan ishlashda buni hisobga olmay iloji yo‘q. Bu jihatdan ota-onalarning bolalarni tarbiyalashdagi quyidagi qiyinchiliklari va xatolarini ajratib ko‘rsatish mumkin.
1.Ota-onalarning bolalar bilan to‘g‘ri muomilasining yetishmasligi. Ular o‘zlari, ishlari haqida kam so‘zlab beradilar. Maktab bolalari jamoasining hayoti, o‘z bolasining qiziqishlari, uning jamoat ishlari bilan, ishga munosabati va boshqalar bilan kam qiziqadi.
2.Bolalarni mehnat jarayonlariga jalb etish orqali ularning mehnat tarbiyasini tashkil qila bilmaslik.
3.Ota-onalar turmushida salbiy misollarning mavjudligi maktabning pedagogik kuch-g‘ayratini yo‘qqa chiqaradi.
4.Ota-onalar tarbiyaviy ta'sirining izchil emasligi: onda-sonda o‘qishini tekshirish, biror nojo‘ya ish uchun tergash axloqiy immunitet hosil bo‘lishiga yordam bermaydi.
5.Oilaviy tarbiyaning asosi sifatida ta'qiqlashlar tizimi ijtimoiy namuna asosida tarbiyalay bilmaslik, bola hayotini u har doim to‘g‘ri xatti-harakatini mashq qiladigan tarzda tashkil eta olmaslik natijasidir.
6.Harakatlarning maktab bilan muvofiqlashtirilmaganligi yoki u bilan kelishmovchiligidadir.
7.Ayrim ota-onalarning bolalar ulg‘ayib borishi bilan tarbiyaviy faolligini susaytirib yuborishlari, bu esa bolalarning ota-onalardan uzoqlashuviga, maktabga qiziqishi pasayishiga olib keladi.
8.Qarorlar qabul qilishda kechikish. Bola katta bo‘lgandan keyin aqli kirib, tuzaladi deb o‘ylash odatda o‘zini oqlamaydi, ko‘pincha qayta tarbiyalashni talab etadigan pedagogik jihatdan qarovsizlik holatiga olib keladi.
Pedagogik ma'ruza pedagogik bilim berishning eng mashhur shakllaridan biridir. Keyingi paytlarda ota-onalarga pedagogik bilim berish keng miqyos kasb etib, korxonalardagi uyushmalar, madaniyat uylari huzuridagi, turar joylardagi va ota-onalar pedagogika universitetlari orqali turli shakllarda amalga oshiriladi. Ochiq eshiklar kuni yoki ota-onalar kuni, odatda maktab ta'tillari paytida o‘tkaziladi. Ularni tashkil etish shakllari xilma-xil bo‘lishi mumkin. Bu tarkib topgan an'analarga va sinf rahbari ijodkorligiga bog‘liqdir. Oilaning yuksak tarbiyaviy imkoniyati bolalar va ota-onalarning o‘ziga xos xususiyatlari: qon-qarindoshligi, muhabbati, yaqinligi, ishonchi, burch hissi, obro‘liligi bilan ta'minlanadi. O‘z farzandining barcha zaif va kuchli tomonlarini yo‘rgakdagi chog‘idan biladigan, ularning qalbidagi eng kichik harakatni ham sezadigan va tushunadigan, unga ta'sir etishni biladigan onadan va otadan yaxshiroq kim ham ezgulikka, mehnatsevarlikka, do‘stlikka, birodarlikka, muhabbatga o‘rgata boradi?!
Sinf rahbari har doim o‘quvchilaridan xabardor bo‘lib turishi kerak. Masalan, bir o‘quvchining o‘zlashtirishi yomon bo‘lsa, uni yaxshilash uchun o‘qituvchi birinchi o‘rinda ota-onasi bilan uchrashib, surishtirshi kerak. Nimaga yaxshi o‘qimayapti, nima uchun darslarni o‘z vaqtida qilmaydi, shular haqida ota-onasi bilan suhbat olib borishi kerak. Agar bolaning oilasida hamma sharoit bo‘lib, bola o‘zi yaxshi o‘qishni xohlasada, o‘zi o‘ylagan natijaga erisha olmayotgan bo‘lsa, o‘qituvchi bolani yaxshi o‘qiydigan o‘rtog‘ining yoniga o‘tqizib qo‘yishi kerak. Bundan tashqari o‘shanga o‘xshagan o‘zlashtiruvchi o‘quvchilarni yig‘ib har xil fanlardan, masalan, matematika, ona tili, o‘qish va boshqalardan qo‘shimcha darslarni tashkil etib, bolalaring o‘qishga bo‘lgan qiziqishini yanada oshirishga harakat qilishi kerak. O‘qituvchi o‘quvchilarning ota-onalari bilan faol ishlashi kerak. Negaki, maktabda sinfda bo‘layotgan ishlardan ota-onalar ham xabar topib, qiynalgan vaqtida hamroh bo‘lishi lozim. Buning uchun ota-onalar bilan o‘qituvchining o‘rtasida bog‘lab turavchi aloqa daftarchasini tutishi va uni doim qoldirmasdan yuritib turishi darkor.
1. Hozirgi zamon pedagogika fani oldida turgan muhim muammolardan biri o‘qituvchi va pedagogika mehnat sharoiti muammosi hisoblanadi. Chunki o‘qituvchida barcha pedagogik g‘oyalar mujassamlangan bo‘lib, uning faoliyati orqali bu pedagogik g‘oyalar amalga oshiriladi va hayotga tatbiq etiladi. O‘qituvchining ko‘p qirrali va murakkab faoliyati zaminida yosh avlodni odobli, e'tiborli qilib tarbiyalash, ularni ilmiy bilimlar bilan qurollantirish kabi muhim vazifalar yotadi. Bularni amalga oshirish esa o‘qituvchining xilma-xil faoliyatiga bog‘liq: bolalarni o‘qitish, maktabdan va sinfdan tashqari ishlarni tashkil eta bilish, o‘tkazish, ota-onalar o‘rtasida pedagogik targ‘ibot ishlarni olib borish va hakozo. Bularni hammasi o‘qituvchilardan chuqur bilimlarga ega bo‘lishni, o‘z sohasini, bolalarni sevishni talab etadi.
Respublikamiz mustaqilligi e'lon qilingan sana 1991-yil 31-avgust xalqimiz hayotida ulug‘vor voqyealardan hisoblanadi. Endi xalqimiz o‘zining boy tarixi, madaniyati, urf-odatlarini o‘rganish, targ‘ib qilish, o‘zligini tanish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu voqyeadan so‘ng ko‘p sonli o‘qituvchilar jamoalari oldiga Vatan ravnaqi uchun hormay-tolmay xizmat qila oladigan, buyuk vatani uchun o‘z jonini ham ayamaydigan yoshlarni tarbiyalash vazifasi ko‘ndalang qo‘yiladi.
Bunday ulkan vazifani amalga oshirishda sinf rahbari ham o‘zining beqiyos hissasini qo‘shadi. Sinf rahbarining asosiy vazifalaridan biri bizning kelajagimiz bo‘lmish yosh avlodni to‘g‘ri, insonparvarlik ruhida tarbiyalashdan iborat.
Sinf rahbari ishining o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, u oddiy bolalar jamoasini emas, balki o‘quvchilar jamoasini shakllantiradi. O‘quvchilarning asosiy vazifasi o‘qishdan iborat. Shuning uchun sinf rahbari dastavval bolalarning o‘qishiga qanday munosabatda ekanliklarini, o‘zlarini qanday tutishlarini, uy vazifalarini sidqidildan bajarishlarini yoki bajarmasliklarini aniqlaydi. Va nihoyat, eng muhimi, ularning o‘qishidagi mo‘ljallari nimalardan iboratligi, bu mo‘ljallar ijtimoiy mohiyatga molik yoki molik emasligi hisoblanadi. Pedagog sinf bilan ishlashning dastlabki bosqichida turli vaziyatlarga duch kelishi mumkin.
Sinf rahbari jamoa rivojlanishining aniqlangan darajasiga qarab tarbiya usullarini tanlaydi. Bunda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olish qo‘shimcha shart hisoblanadi. Pedagog shaxsni har tamonlama yetuk kamol toptirishda katta rol o‘ynaydi. Aqliy tarbiya shaxsni har tomonlama taraqqiy ettirishda muhim rol o‘ynaydi.
2. O‘qituvchilik kasbiga, shu jumladan sinf rahbari kasbiga xos bo‘lgan muhim fazilatlardan biri - bolalarni sevishi, ularing hissiyoti bilan qiziqishi, har bir shaxsni hurmat qilishdan iborat. Bolani sevgan, butun kuch va bilimini bolalarning kelajagi buyuk vatanga sodiq fuqaro qilib tarbiyalashga safarbar qila oladigan odamgina haqiqiy o‘qituvchi bo‘la oladi. Bolaga befarq, uning kelajagi bilan qiziqmaydigan, o‘qituvchilik kasbiga loqayd odam haqiqiy o‘qituvchi bo‘la olmaydi.
"Boshlanich ta'lim konsepsiyasfda Boshlanich sinf o‘qituvchisi qiyofasi ta'riflanadi: "...eng muhimi bolalarda o‘qish, o‘rganishga chinakkam havas, ishtiyoq uyg‘otuvchi, e'tiqod hosil qiluvchi ustoz sifatida alohida o‘rin tutadi". Va yana shu konsepsiyada Boshlanich sinf o‘qiruvchisi fazilatlariga qo‘shimcha keltiriladi. o‘qituvchi: "...O‘zbekiston kelajagi buyuk davlat ekaniga ishonadigan milliy iftixorli bo‘lishi;
bolalarni xalq pedagogikasi durdonalari hamda milliy qadriyatlarimiz asosida tarbiyalay olishi;
nutqi ravon, xalq tili boyligi, ifoda usuli va tasvir vositalarini, adabiy til uslubi va me'yorini to‘la egallagan bo‘lishi" zarur.
O‘qituvchilik kasbiga xos bo‘lgan bunday fazilatlar, pedagogik odob sinf rahbarining yuksak kasbiy fazilatidir. U o‘qituvchining savodli bo‘lishiga, o‘z hissiyotini idora eta olishiga, bolalarga pedagogik ta'sir o‘tkazish vosita va me'yorlarni belgilash, aniqlashda yordam beradigan fazilat hisoblanadi. Yuksak pedagogik odobga ega bo‘lgan sinf rahbarigina sinfda mo‘tadil psixologik iqlim o‘rnata oladi, bolalar qalbiga tez yo‘l topa oladi. O‘z xizmati xususiyatiga ko‘ra sinf rahbari tashkilotchilik fazilatiga ham ega bo‘lmog‘i lozim. Buning uchun o‘qituvchi tashabbuskorlik va tashkilotchilik qobilyatiga ega bo‘lib, har doim tetik, g‘ayratli, o‘z kuchi va imkoniyatiga ishongan bo‘lmog‘i zarur. Tashabbuskor va g‘ayratli sinf rahbari bolalarni o‘z orqasidan ergashtira oladi, o‘quvchilar unga ergashadi.
O‘qituvchilik kasbi juda katta ruhiy va jismoniy kuch talab etadi, shuning uchun o‘qituvchining salomatligiga ham mavhum talablar qo‘yiladi. O‘qituvchining ovoz paychalari rivojlangan, ko‘rish qobilyati yaxshi bo‘lishi kerak. Uzoq tikka tura olishi, ko‘p yurishi, epchillik kabi fazilatlarga ham ega bo‘lmog‘i lozim. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta'lim konsepsiyasida mutaxassis vazifalari quyidagicha belgilangan: "... mutaxassis o‘z faoliyatini sohasidan qatiy nazar, ijodiy jamoalarda ishlay olish qobilyatiga, menejment va marketing sohalarida tayyorgarlikka ega bo‘lishi, yangi texnologiyalarni joriy etishning xo‘jalik ijtimoiy va madaniy jihatlarini aniq tasavvur qila olishi kerak".
Ushbu fikrlar o‘qituvchilarga ham, ya'ni mohir sinf rahbarlariga ham bevosita taalluqlidir. Chunki jamiyatimizda sodir bo‘layotgan tub o‘zgarishlar, bozor munosabatlariga kirib borishimiz o‘qituvchilarni nafaqat kasbiy bilimlarini, balki iqtisodiy, yuridik, texnikaviy bilimlardan ham xabardor bo‘lishini taqozo qilmoqda. Bu o‘rinda Boshlanich sinf o‘qituvchilari, sinf rahbarlarining xizmati katta.
3. Boshlanich sinflar jamoasini jipslashtiruvchi omillardan biri o‘quv-tarbiya mazmunidir. Davlat ta'lim standarti asosida belgilangan fanlarning mazmuni salohiyati o‘quvchilarning ma'naviy-axloqiy tarbiyasi bilan birga jamoaga xos bo‘lgan o‘rtoqlik, do‘stlik, hamkorlik, adolatparvarlik, mehr-u shavqat kabi fazilatlarning uyg‘o‘unligi tufayli jipslashadi. Shu tufayli davlatimiz darsliklarning yangi avlodini tuzish konsepsiyasiga e'tibor qaratdi, hamda ta'lim mazmunini milliy istiqlol g‘oyasi asosiy tamoyillari bilan boyitishga e'tibor kuchaytirildi. Sinf rahbari ishida o‘quvchilar jamoasini shakllantirish markaziy vazifa hisoblanadi. Chunki jamoa gultoji tarbiyalashdir va tarbiyaning yetakchi vazifalaridan biridir. Tarbiya metodlarini tanlashda ularning jamoada rivojlanish darajasiga mosligi muvafaqiyatning muhim sharti hisoblanadi.
4. Hozirgi zamon o‘qituvchisining asosiy fazilatlaridan biri-o‘z kasbiga sadoqatliligi, g‘oyaviy e'tiqodliligi - uni boshqa kasb egalaridan ajratib turadi. Chunki maktabda ta'lim-tarbiya ishining yuqori saviyada bo‘lishi o‘qituvchiga, uning kasbiy tayyorgarliliga bog‘liq.
Sinf rahbari shaxsiga qo‘yiladigan muhim talablardan biri sinf rahbarining o‘z ishini yaxshi bilishidir. U tarbiya metodikasini puxta o‘zlashtirgan bo‘lishi zarur. Ishni to‘g‘ri tashkil qilish va uni bolalar bilan tushunarli, qiziqarli va masuliyatni his qilgan holda olib borish kerak. O‘quvchilar o‘qituvchining bilimini bolalarga yetkaza olish imkoniyatlarini qadrlabgina qolmay, balki uning shu predmetga bo‘lgan qiziqishini, uning fidoyiligini ham qadrlashadi. Sinf rahbarining yuksak madaniyati, uning teran bilim doirasi, ayniqsa, O‘zbekiston mustaqilikka erishgandan so‘ng xalqimizning o‘z tarixini, madaniyatini, urf-odatini o‘rganishiga, bilishga bo‘lgan qiziqishi ortib borayotgan davrda, ta'lim-tarbiya ishlarini muvaffaqiyatli bo‘lishiga yordam beradi. Hozirgi zamon o‘qituvchisi, ayniqsa sinf rahbari milliy qadriyatlarimizni bilibgina qolmay, keng ota-onalar jamoatchiligi ichida, sinfda uning otashin targ‘ibotchisi ham bo‘lishi kerak.
O‘qituvchilik kasbi juda katta va ruhiy va jismoniy kuch talab etadi. Shuning uchun o‘qituvchining, ayniqsa sinf rahbarining salomatligiga ham ma'lum talablar qo‘yiladi. O‘qituvchi shaxsiga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan,boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi kasbining o‘ziga xosligi ayrim maxsus talablarni keltirib chiqaradi. Chunonchi, Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi anatomiya, fizologiya, maktab gigienasi fanlaridan xabardor bo‘lmog‘i, o‘quvchilar faoliyatini shu fanlar tavsiyasi asosida tashkil etishi lozim (sinf gigienik talabga javob berishi, o‘quvchilar rejimi, ularning aqliy va jismoniy rivojlanishini kuzatish va to‘g‘ri yo‘naltirish); o‘qituvchi o‘z nutqini nazorad qilishi; adabiy nutq normalariga rioya qilishi; ovozning baland-pastligiga ahamiyat berishi, nutqining jonli, ifodali bo‘lishiga e'tibor berishi; bolalarni charchatib qo‘ymaslik maqsadida ish turlarini tez-tez o‘zgartira olishi, ota-onalar o‘rtasida pedagogik bilimlarni targ‘ib qilishi, ular bilan yaqindan aloqa o‘rnata olishi (bu faoliyat turi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining jismoniy holatini o‘rganishga yordam beradi) va ularga tarbiyaviy ta'sir o‘tkazishga yordamlashishi kerak.
Nihoyat, u o‘z ustida tinmay ishlashi lozim. Ayniqsa qadriyatlarimizni o‘rganishga, o‘zligimizni bilishga ehtiyoj katta bo‘lmoqda, zero bu narsalarni bilmay turib mustaqilligimizni mustahkamlab, buyuk davlat qurib bo‘lmaydi. Shunday ekan, Boshlang‘ich sinfdan boshlab bolalar Sharqona tarbiya ta'siriga o‘tmog‘i, o‘z qadriyatlarini bilmog‘i lozim. Bu o‘qituvchidan, qolaversa sinf rahbaridan chuqur bilimli bo‘lishni talab etadi.
5. Ustozlik - bu kelajak, istiqbol uchun meros qilib qoldiriladigan boylikdir. Bu boylikning qadr-qiymati shu qadar buyukki, u odamni ma'naviy jihatdan boy qilib, qalbini baxtga, ilohiy nurga to‘ldiradi.
"Ustoz" so‘ziga berilgan ta'rifga e'tibor bering-a, uning mazmuni naqadar boy: Ustoz - muayyan fan, bilim, gohida betakror olim, pedagog mutaxassis, o‘z yo‘nalishi bo‘yicha barcha yangliklardan boxabar, hayotda o‘z o‘rnini topgan, mavqyei, salohiyati va maktabiga ega; olim fuzalo, oqil, komil, o‘rnak bo‘ladigan, o‘zining ilg‘or tajribasiga ega va kelajakni ilmiy tasavvur qiladigan; ilmli, bilimli, hamma tomondan tan olingan maslahatgo‘y inson.
Dunyoda biron kimsa yo‘qki, uning ustozi bo‘lmasa. U hukumat rahbarimi, buyuk allomami, vazir yoki iqtidorli shifokormi, xalq mehrini qozongan yozuvchimi yoki qo‘li gul kosibmi, qarangki barcha-barchaning o‘z ustozi va hayot yo‘lini charog‘on etib turuvchi yo‘lboshchisi bo‘ladi. Siz o‘zingizni ustozlik baxt sohibi hisoblasangiz, quyidagilarni unutmaslik kerak:
"O‘zbekiston kelajagi buyuk davlat" g‘oyasi sizning har kungi faoliyatingiz uchun dasturulamal bo‘lsin va shu buyuk xalq va davlatga munosib shogirdlar tayyorlang. Ustozning eng buyuk burchi - xalqga nafi tegadigan, aql-idrokli, qobiliyatli o‘quvchi-shogirdlar tayyorlashdan iborat. Ustoz yaxshi shogird tayyoriash uchun eng avvalo uning o‘zi ma'naviy jihatdan barkamol, fikrlash tarzi noyob, dunyoqarshi sog‘lom, o‘z yurti va xalqining g‘oyasi va ilg‘or mafkuraning bayroqdori bo‘lishi kerak.
|
| |