nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- 5.11 - Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические науки

|
Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические наукиBog'liq az-rbaycanin-ki-zaqatala-iqtisadi-co-rafi-rayonunun-land-aftlarinin-ekoco-rafi-x-susiyy-tl-ri2019 - 5.11
2020 - 5.497
ISI 2019 – 0.172
ОФ
“Международный научно-исследовательский центр “Endless Light in Science”
307
ГЕОГРАФИЧЕСКИЕ
НАУКИ
Şəkil -3. Qax rayonunun Qarayazı
ərazisində səhralaşma prosesi gedən çöl
landşaftı.
Şəki-Zaqatala
bölgəsinin
Acınohur
yaylasının
yarımsəhra
landşaftlarında yer səthini 50%-ə qədər
örtən mozaik şəkilli yаrımsəhrа bitкiliyinə rast gəlinir. Yarımsəhralarda illik yağıntının miqdarı 200-
300 mm olub, əsаsən yаz və pаyız аylаrındа düşür. Qurаqlıq dövr 4-5 аy dаvаm еdir. Əsasən, otlaqlar
kimi istifadə olunur. Yarımsəhralarda əksər hallarda çoxillik kserofit otlar, yovşanlar, taxılkimilər və
şorlucalardan əlavə həm də efemer və efemeroidlər bitir. Bu bitki növləri eyni zamanda Azərbaycanın
Кür-Аrаz düzənliyində (Şirvаn, Sаlyаn, Muğаn, Mil və Qаrаbаğ çöllərində), Cеyrаnçöl və
Qоbustаndа (şərq hissə) gеniş sаhə tutur.
Yаrımsəhrаlаrın fiziкi-cоğrаfi şərаiti səhralara nisbətən bitкi örtüyünün inкişаfı üçün
əlvеrişlidir. Əsas bitki növləri-yulğun, ardıc, saqqızağacı, nar, zeytun, əncir, nubiya akasiyası, üzərlik,
dəvətikanı, yovşan, astraqal, kirpiotu, cuzqun, çingil, efedra, çaşır, qaraşoran və s.-dən ibarətdir
(Şəkil-4).
Şəkil 4. Şəki rayonunun Acınohur
yaylası ərazisində quru-çöl landşaftı.
Böyük Qafqazın cənub yamacının Şəki-Zaqatala bölgəsində rekreasiya meşələri, yəni əhalinin
kütləvi istirahət və əyləncə məqsədi üçün ayrılmış sahələri xeyli çoxdur. Rekreasiya məqsədilə təşkil
olunan yaşıl zonalar, meşə-parklar təbii meşələr fonunda yaradılır və meşələrin normal funksiyası
saxlanılmaqla rekreasiya həcmləri artırılır. Belə ki, meşə-parklar yaradılarkən orada meşə
landşaftları, çəmənlik sahələri, ayrı-ayrı meşə talaları öz təbii halında saxlanılır. Eyni zamanda burada
bir sıra tədbirlər sistemini də həyata keçirmək lazım gəlir. Meşə-parklarda çəmənliklər, idman
|
| |
Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические науки - bet 5

|
Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические наукиBog'liq az-rbaycanin-ki-zaqatala-iqtisadi-co-rafi-rayonunun-land-aftlarinin-ekoco-rafi-x-susiyy-tl-ri
Şəkil -1. Şəki rayonunun Xan yaylağı
ərazisində subalp çəmənliyi.
Dağətəyi landşaftlar parçalanmış relyefə malik olan 400-600 m hündürlükdə olan maili
yamaclarla yanaşı, dərəli-təpəli sıralar, adırlar, qobularla fərqlənir. Dağ silsilələri dik yamaclarına
nisbətən cavan və yumşaq süxurlardan təşkil olunmuşdur. Təpəliklər arasında dağ çaylarının və
müvəqqəti axınların yaratdıqları gətirmə konuslarının allüvial çöküntüləri də iştirak edir. Digər
landşaftlardan fərqli olaraq burada iqlim şəraiti və geomorfoloji amillər mühüm rol oynayır. Hər bir
morfostruktur özünəməxsus yüksəklik qurşaqları kompleksinə malik olur. Burada landşaftlar
düzənliklərdən dağlara keçidin birinci yüksəklik zolağını təşkil edir və landşaft fasiya, mərzləri və
mozaikaları ilə təmsil olunur.
Düzən meşələrinə Böyük Qafqazın cənub yamacının düzənlik və ovalıq sahələrində bitən meşə
landşaft mərzləri misal göstərilə bilər. İqlim və meşələrin bitməsi üçün münasib şəraitin, həmçinin,
meşə örtüyünün xüsusiyyətlərini nəzərə aldıqda düzən meşəlikləri əsasən iqlim qurşaqları və təbii
zonalara uyğun olaraq bölünür. Böyük Qafqazın cənub yamacının Şəki-Zaqatala bölgəsində
subtropik və mülayim iqlim qurşaqlarının enliyarpaq düzən-meşə landşaftları mövcud ola bilər.
Bəzən düzən meşələrini bir-birlərindən ağac növlərinin çoxluğuna görə də fərqləndirirlər. Şimal-qərb
regionunda düzən meşələrin-palıd, vələs, yalanqoz, qızılağac, söyüd,akasiya, qovaq və s. kimi ağac
növlərindən ibarət həm təbii, həm də antropogen tipli sahələrinə, eləcə də yarırütubətli subtropik,
|
| |
Tədqiqatın məzmunu - Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303...

Impact Factor:
SJIF
2019 - 5.11
2020 - 5.497
ISI 2019 – 0.172
ОФ
“Международный научно-исследовательский центр “Endless Light in Science”
305
ГЕОГРАФИЧЕСКИЕ
НАУКИ
Subаlp çəmənlikləri əsasən hündürbоylu (60-120 sm), çохilliк ot və kol bitкi növlərindən ibаrət
olur. Burada ot bitkiləri hündür və çох sıх оlduğu üçün bu sаhələrdən əsasən biçənəкlər кimi istifаdə
edilir. Alp bitкi örtüyü fоrmаsiyаlаrının müхtəlif növlərini – nəmli аlp çəmənləri, sıх çimli çəmənləri
və аlp хаlılаrını misal göstərmək olar. Alp bitкiləri (xalıları) çох şirəli və rəngarəng olmaqla çim
əmələ gətirərəк, çох хırdа və tоrpаğа yаpışmış hаldа оlur. Аlp çəmənlərinin və хаlılаrının səciyyəvi
bitкiləri primulа, şахdurаn, üçyаrpаq yоncа, alp yoncası, zəngçiçəyi, tоpаlоtu, kəklikotu, qırtıc və s.-
dən ibаrətdir.
Böyük Qafqazın cənub yamacının
subalp meşələri-dağın yüksək hissələrində (dəniz səthindən
1800-2200 m-dən yuxarı) qısamüddətli yayı olan xüsusi iqlim şəraitində yayılır və özünəməxsus bitki
örtüyü yaradır. Belə iqlim şəraiti ağac bitkisi üçün az əlverişlidir. Ona görə də subalp meşələri seyrək,
ağacların gövdəsi çox vaxt əyri, boyları alçaq olur. Meşənin seyrək çətiri altında isə rəngarəng hündür
ot örtüyü inkişaf edir. Subalp meşələrinin edifikatorları əsasən fıstıq, şərq palıdı və tozağacı ağacları
sayılır. Onlara yüksək dağlıq ərazilər üçün səciyyəvi olan dağ ağcaqayını, ayı fındığı, quşarmudu,
başın ağacı, doqquzdon, rododendron və s. ağac və kollar qarışaraq landşaft talaları yaradır. Böyük
Qafqazın cənub yamacında subalp tipli meşələr olduqca az qalmışdır. Çox yerdə uzun müddətli
intensiv antropogen fəaliyyət nəticəsində (mal-qara ilə ifrat otarılma) subalp meşələri deqradasiyaya
uğrayaraq tikanlı kolluqlar (ardıc, itburnu, böyürtkən və s.), gəndəlaş və gicitkənli dağ çəmənliklərinə
və bozqırlara çevrilmişdir (Şəkil-1).
“Elektron ta’lim” – “Электронное обучение” – “E-learning” December-2020,Volume 4 issn2-181-1199

|
“Elektron ta’lim” – “Электронное обучение” – “E-learning” December-2020,Volume 4 issn2-181-1199Bog'liq Mundarija
“Elektron ta’lim” – “Электронное обучение” – “E-learning” December-2020,Volume 1,№4 ISSN2-181-1199
https://nspi.uz/
3
MUNDARIJA
Тармоқ технологиялари фанини ўқитишнинг метод ва воситалари
Мўминов Баҳодир Болтаевич, Джураев Даврон Дониёрович
4
Information technologies in fine arts lessons
Samadov Olim Navruzovich, Sa’dullayeva Ferangiz Sobirovna
14
Talabalarni obyektga yo‘naltirilgan dasturlash tillariga oid
kompetentligini shakllantirish
Mirsanov Uralboy Muxammadiyevich, Ravshanova Gulhayo Azamatovna
23
Применения теории числовых рядов для доказательства равенств,
исследования на сходимость несобственных интегралов и
приближенного вычисления значения функции
Пиримов Акрам Пиримович, Маратова Фариза Азаматовна
36
Таълим жараёнини оптимал бошқариш амалий масаласи
математик модели
Сувонов Олим Омонович, Жўракулов Толиб Тохирович
44
Бўлажак информатика ўқитувчиларни тайёрлашда ахборот-
таълим муҳитларидан фойдаланиш методикаси
Рўзиев Рауф Ахмадович, Норбеков Азамат Останақулович
52
Informatika turkumiga kiruvchi fanlardan laboratoriya ishlarini
tashkil etish va baholash usullari
Nuraliyeva Parvina Erkinovna
67
Exploring the general theoretical foundations and technologies of
programming
Djurayeva Dilafruz Raupovna
73
|
| |
- 5.11 - Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические науки

|
Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические наукиBog'liq az-rbaycanin-ki-zaqatala-iqtisadi-co-rafi-rayonunun-land-aftlarinin-ekoco-rafi-x-susiyy-tl-ri2019 - 5.11
2020 - 5.497
ISI 2019 – 0.172
ОФ
“Международный научно-исследовательский центр “Endless Light in Science”
310
ГЕОГРАФИЧЕСКИЕ
НАУКИ
Şəkil
-7.Şəki-Zaqatala
İqtisadi
Coğrafi
Rayonunun landşaft xəritə-sxemi.
1. Yüksək dağlığın ibtidai torpaqlı alp çəmənlikləri landşaft qurşağı (2500-3500 m).
2. Yüksək və orta dağlığın çimli torpaqlı subalp çəmənlikləri landşaft qurşağı (1800-2500 m).
3. Orta dağlığın qonur və açıq qonur torpaqlı dağ-mеşə landşaft qurşağı (1000-1800 m).
4. Alçaq dağlığın qonur və qəhvəyi torpaqlı dağ-mеşə landşaft qurşağı (600-1000 m).
5. Alçaq dağlığın tünd qonur və qəhvəyi torpaqlı mеşə-çöl landşaft qurşağı (500-600 m).
6. Alazan-Həftəran vadisinin qəhvəyi və qara torpaqlı mеşə-çöl landşaft qurşağı (200-500 m).
7. Alazan-Həftəran vadisinin düzənlik və yüksəklik ərazilərinin qəhvəyi və qara torpaqlı
antropogen landşaft qurşağı (200-500 m).
8. Düzənliyin və yaylaların şabalıdı və qonur-boz torpaqlı səhralaşan antropogen quru-çöl
landşaft qurşağı (200-500 m).
9. Acınohur gölü sahili düzənliyin və yaylaların boz torpaqlı səhralaşan yarımsəhra landşaft
qurşağı (200-300 m).
Qeyd etmək lazımdır ki, bu qurşaqların daxilində yerləşən landşaft zonaları konkret olaraq bir
sıra fiziki-coğrafi amilləri də özündə əks etdirir. Məsələn, Orta dağlığın qonur və açıq qonur torpaqlı
dağ-mеşə landşaft qurşağını (1000-1800 m) götürsək, burada onun daxilində aşağıdakı fərqli
zonaların olduğunu da müşahidə edərik: 1.dağ çölləri və yaxud bozqırları, 2.dağ çəmənləri, 3.aşınma
zonaları, 4.komfort zonalar, 5.yüksəkdağlıq zona (2000m-dən artıq olan hündürlüklərdə, 6.meşə-çöl
zonası, 7.izafi rütubətlənən zona, 8.dağ yarımsəhra zonası. Göründüyü kimi, Şəki-Zaqatala
bölgəsinin eyni bir dağ-meşə landşaft qurşağına daxil olan ərazisinin müxtəlif sahələri fauna və flora
növlərinin də yayılmasında və kimyəvi elementlərin biogeokimyəvi miqrasiyasında mühüm rol
oynayacağı şübhə doğurmur.
Şəki-Zaqatala bölgəsi üçün səciyyəvi olan 9 mövcud landşaft qurşaqlarının hər birində ola
biləcək landşaft zonalarının tipləri də bir-birindən fərqlidir. Əgər, orta dağlığın qonur və açıq qonur
torpaqlı dağ-mеşə landşaft qurşağında (1000-1800m), biz səkkiz fərqli landşaft zonası müəyyən
etmişdiksə, Alazan-Həftəran vadisinin qəhvəyi və qara torpaqlı mеşə-çöl landşaft qurşağının (200-
500m) tərkibində: 1. düzənliyin meşə çölləri, 2. yüksəkliyin meşə çölləri, 3. quru çöllər, 4.
yarımsəhralar, 5. izafi rütubətlənmə zonaları (Şəki rayonu Kotan düzü meşə-çöl qurşağının Şorsu
bataqlıqlaşma sahəsi) kimi landşaft qurşaqları vardır.
|
| |
- 5.11 - Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические науки

|
Isi 2019 172 оф "Международный научно-исследовательский центр "Endless Light in Science" 303 географические наукиBog'liq az-rbaycanin-ki-zaqatala-iqtisadi-co-rafi-rayonunun-land-aftlarinin-ekoco-rafi-x-susiyy-tl-ri2019 - 5.11
2020 - 5.497
ISI 2019 – 0.172
ОФ
“Международный научно-исследовательский центр “Endless Light in Science”
306
ГЕОГРАФИЧЕСКИЕ
НАУКИ
mülayim-isti iqlimin Əyriçay vəAlazan çayı sahillərinin tuqay meşələri tiplərinə rast gəlinir (Şəkil -
2).
Şəki-Zaqatala bölgəsində yerləşən meşə-çöllərə, yəni şimal yarımkürəsindəki Meşə və çöl
landşaftlarına aid olan ərazilərin qovuşmasından yaranan təbii zona nümunələrinə Alazan-Əyriçay
vadisində geniş ərazidə rast gəlmək olar. Meşə-çöl landşaftlara malik olan ərazilər üçün mülayim-isti
yaya və mülayim-soyuq qışa malik olan, havadakı buxarlanmanın yağıntıya bərabər, yaxud bir qədər
çox olduğu mülayim iqlim şəraiti səciyyəvidir. Belə ərazilər Avrasiya materikində geniş ərazidə,
Karpat dağlarından Altay dağlarına qədər olan zonanı əhatə edir. Bir sıra yerlərdə, məsələn, Orta
Dunay, Ukrayna və Rusiya düzənlikləri, Cənubi Sibirin dağlararası çökəklikləri, Şimali Qazaxıstan,
Monqolustan, Uzaq Şərq, Şimal-Şərqi Çin ərazilərində və Azərbaycanda isə Şəki-Zaqatala və Quba-
Qusar bölgələrində rast gəlinir. Böyük Qafqazın cənub yamacında meşə-çöllər enliyarpaq meşələrdən
quru çöllərə keçid zonasında xüsusi meşə-kolluq landşaft mərz və mozaikaları yaradırlar.
Şəkil - 2.Qax rayonunun Əyriçay
ərazisində Tuqay meşələri.
Böyük Qafqazın cənub yamacında çöl (bozqır) landşaftları, əsasən Qax, Şəki və Qəbələ
rayonlarının cənub yayla ərazilərində rast gəlinir. Çöl zonası landşaftlarını Avrasiyada çox hallarda
bozqırlar kimi adlandırırlar. Belə landşaftlar Şimali Amerikada prerilər, Cənubi Amerikada
pampaslar, Yeni Zelandiyada isə tussoklar adlı bitki qruplarından təşkil olunmuşdur. Bu ərazilər
mülayim qurşağa daxil olub, qismən kserofit bitkilərlə örtülü olur. Heyvanat aləminin yaşayış tərzi
nöqteyi-nəzərincə çöl zonası yaxşı görünüşü, bitki qidasının bolluğu, nisbətən quru yay dövrünün
olması, yay dövründə yarım dinclik və ya tam dincliyin mövcudluğu ilə səciyyələnir. Bu baxımdan,
çöl zonasının qrupları meşə zonasından kəskin fərqlənir. Çölün canlı bitki örtüyünün əsas forması
çim əmələ gətirən taxılkimilərdən ibarət otlar hesab olunur. Çöl şəraiti üçün səciyyəvi olan kol
bitkiləri qrup halında, bəzən isə tək-tək bitir. Bunlardan Şəki-Zaqatala bölgəsindəki çöllərdə
qaratikan, qarağat, dağdağan, iydəyarpaq armud və ardıcın bəzi növlərini göstərmək olar. Alimlərin
fikrincə, Cənubi Qafqazda, o cümlədən, Azərbaycanda ilkin çöl olmayıbdır. Çöl burada meşə məhv
edilən yerlərdə əmələ gəlib və törəmə tiplidir. Belə çöllər Böyük Qafqazda Bozqır yayla ərazisində
dağətəyi və orta dağ-meşə qurşağında qırılmış meşələrin yerində yayılmışdır. Hazırda intensiv
otarılma nəticəsində mövcud olan çöllərdə səhralaşma prosesi sürətlənib və onların yarımsəhralara
çevrilməsi baş verir (Şəkil -3).
|
| |
ADABIYOTLAR RO’YXATI - Международный научный журнал №7 (100), часть 1 «Новости образования: исследование в XXI веке»...

Международный научный журнал № 7 (100), часть 1
«Новости образования: исследование в XXI веке» февраль, 2023 г
946
QISQA MASОFAGA YUGURUVCHI TЕZKОR-KUCH SIFATLARINI RIVОJLANTIRISH
USLUBIYATI
Nurmetov Soliyjon Raxmonbergan o’g’li
UrDU Jismoniy madaniyat fakulteti talabasi
Annototsiya: Hоzirgi paytda yеngil atlеtikaning har хil turlari bilan nafaqat erkaklar,
balki хоtin-qizlar ham shug’ullanadi. Yurish, yugurish, sakrash, ulоqtirish bo’yicha
sportchilar o’rtasida muntazam jahоn chеmpiоnatlari o’tkazib kеlinadi. Sportchilar bilan
ishlash trеnеrdan ularning оrganizmi to’g’risida ma’lum bir bilimga ega bo’lishni taqоzо
etadi. Ayollar оrganizmining хususiyatlarini trеnirоvka jarayonini tuzishda hisоbga оlish
juda muhimdir.
Kalit so’zlar:
Yurish, yugurish, sakrash, uloqtirish, jismoniy mashq, organism, jismoniy
holat, mashg’ulot.
Annotation:
Currently, not only men, but also women are engaged in various types of
athletics. Regular world championships are held among athletes in walking, running,
jumping, and throwing. Working with athletes requires the trainer to have certain
knowledge about their body. It is very important to take into account the characteristics of
the female body when designing the training process.
Key words: landscape structure, landscape types, landscape balance, modified landscapes, 
landscape recreation. 
 
Giriş

|
Key words: landscape structure, landscape types, landscape balance, modified landscapes,
landscape recreation.
GirişBog'liq az-rbaycanin-ki-zaqatala-iqtisadi-co-rafi-rayonunun-land-aftlarinin-ekoco-rafi-x-susiyy-tl-riKey words: landscape structure, landscape types, landscape balance, modified landscapes,
landscape recreation.
Giriş. Azərbaycan Respublikasının təbii şəraiti mürəkkəb olduğundan onun ərazisində inkişaf
etmiş landşaftlar da müxtəlifliyi ilə səciyyələnir. Landşaftlar dağlıq və düzənlik landşaftlarına
bölünür. Bunların daxilində isə bir sıra landşaft tiplərinə və yarımtiplərinə ayrılır [2, s.24-28.].
Şəki-Zaqatala bölgəsində rast gəlinən təbii landşaftlar insanların təsərrüfat fəaliyyəti
nəticəsində dəyişilməyə məruz qalmışdır. Onların dəyişilmə dərəcələri bizim tərəfimizdən aşağıdakı
qruplar üzrə qəbul edilir: 1) qismən dəyişilmiş-insanın təsiri ayrı-ayrı komponentlərdə müşahidə
olunur və əsas təbii əlaqə, müvazinət pozulmamış qalır; 2) pozulmuş-çox dəyişilmiş, uzunmüddətli
təsərrüfat təsirinə məruz qalmış komplekslərin strukturu pozulmuş, eroziya, deflyasiya, şorlaşma,
suyun çirklənməsi və s. proseslərin inkişaf etdiyi landşaftlar; 3) dəyişilmiş və ya xüsusi mədəni
landşaftlar-burada təbii əlaqə elmi əsaslar üzrə, cəmiyyətin xeyrinə dəyişdirilir.
Tədqiqatın metodikası. Tədqiqat işlərində A.Q. İsaçenkonun (1991) təbii landşaftların
strukturunun insanın təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində dəyişmə dərəcəsini nəzərə almaqla [14, s.3-11],
bütün müasir landşaftların fərqləndirilmə metodikalarından da istifadə edilmişdir [5, s.15-34, s.39-
44; 3, s.9-18].
Burada təbii komplekslərin dəyişmə dərəcəsini nəzərə alaraq [4, s.204-211], antropogen
landşaftların alt qrupu üzrə (ilkin vəziyyətini saxlayan, zəif dəyişilmiş, təbii ehtiyatlardan uzun
müddət səmərəsiz istifadə nəticəsində əmələ gələn pozulmuş, qüvvətli pozulmuş və ya antropogen
bedlend ərazilər, dəyişilmiş və ya mədəni komplekslər və təbii amillər əsasında insanlar tərəfindən
yaradılan süni obyektlər) tədqiq edilməsi həyata keçirilmiş və sonda tədqiq olunan ərazi üçün iqlim,
relyef, hidroloji şərait [5, s.49-53], torpaq örtüyü və bitki örtüyü də nəzərə alınmaqla 9 landşaft tipi
bölgüsü verilmişdir [6, s.15-34].
|
| |
Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy

Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy
Download
1,05 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
11.12.2023
Hajmi
1,05 Mb.
#116283
Turi
Исследование
Download
1,05 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy
Download
1,05 Mb.
Matnni ko'rish
Исследование в XXI веке январь, 2023 г 901 mooc

Исследование в XXI веке январь, 2023 г 901 mooc
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
19.12.2023
Hajmi
0,73 Mb.
#123310
Turi
Исследование
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Исследование в XXI веке январь, 2023 г 901 mooc
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Исследование в XXI веке» январрь, 2023 г 145 «fizik jarayonlarni "crocodile physics"

Исследование в XXI веке» январрь, 2023 г 145 «fizik jarayonlarni "crocodile physics"
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
09.12.2023
Hajmi
0,85 Mb.
#114327
Turi
Исследование
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Исследование в XXI веке» январрь, 2023 г 145 «fizik jarayonlarni "crocodile physics"
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
ADABIYOTLARNI TUZISH - Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy

Международный научный журнал № 10 (100), часть 2
«
Новости образования: исследование в XXI веке» май, 2023
868
Rasm 2. Raqamli imzoni tekshirish oynasi
Sinov natijasi shuni ko'rsatadiki, AES turli xil foydalanuvchi yuklarida soniyada so'rov
jarayonlari soni va javob vaqtlari bo'yicha boshqa algoritmlarga qaraganda yaxshiroq. RSA
va Triple DES ning yuqori quvvat sarfiga qaramay, AES yaxshi ishlash va xavfsizlikka ega.
DES AESga qaraganda kamroq quvvat sarflaydi. Old DES eng zaif xavfsizlikka ega va atigi o'n
besh soat ichida qo'pol kuch hujumlari bilan osongina echilishi mumkin. 128-bitli AES kaliti
RSA 2600-bitli kalitlar bilan taqqoslanadigan kuchga ega.
Bu AESni taqqoslangan
algoritmlar orasida eng yaxshisi qiladi.
2.2 Ochiq kalitlarni shifrlash algoritmiga sharh
Kompyuter xavfsizligi yovvoyi tomonlardan axborot tizimlari resurslarining yaxlitligi,
mavjudligi va maxfiyligini saqlashga xizmat qiladi [24][25]. Yuborilgan xabarning haqiqiyligi
va to'g'riligi to'ldirilishi kerak, shunda qabul qiluvchi xabarni jo'natilgandek qabul qiladi.
Xavotirli
tomoni shundaki, xabarlarni jo'natish paytida xabarning o'zgarishi sodir bo'ladi.
Ma'lumotlar maxfiyligi, ayniqsa, mamlakat ma'lumotlariga ega kompaniyalarda maxfiy
saqlanishi kerak. RSA - bu autentifikatsiyani topshirish vaqtida ma'lumotlarning maxfiyligini
saqlab qolishi mumkin bo'lgan algoritm. RSA dinamik kalitlarga ega, ular har safar kalitning
generatsiyasiga qarab o'zgarishi mumkin [14][26].
Hung-Min Sun [27] tadqiqoti RSA ni dual tizim yordamida o'zgartirishga harakat qiladi.
Ushbu tizim kalitlarni saqlashga bo'lgan ehtiyojni kamaytirishga xizmat qiladi.
Muallifning
ta'kidlashicha, RSA dual-tizimlarining kamchiliklari - kalitlarni yaratish algoritmlari ham
optimallashtirilgan hisoblash murakkabligi.
Taher ElGamal diskret logarifmlarga asoslangan imzo sxemasini taklif qildi. U shifrlash
va dekodlash jarayonlari uchun ochiq kalitni yaratish uchun Diffie-Hellman kalitlarni
taqsimlash sxemasini amalga oshirdi. Kuchlilik cheklangan maydonlar bo'yicha
diskret
logarifmlarni hisoblash qiyinligiga bog'liq. Qanchalik ko'p son ishlatilsa, diskret logarifmlar
shunchalik qiyin bo'ladi [15].
3.
NATIJA VA MUHOKAMA
Tadqiqotchining ushbu bo'limi ikkita algoritmni solishtirishga va qaysi algoritm tezroq
ekanligini aniqlashga va har bir algoritmning afzalliklarini izlashga harakat qiladi.
KALIT YARATISH - Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy

Международный научный журнал № 10 (100), часть 2
«
Новости образования: исследование в XXI веке» май, 2023
872
4.
XULOSA
RSA algoritmining shifrlash va shifrni ochish vaqti ElGamal algoritmiga qaraganda
yaxshiroq. RSA shifrlangan matnda ElGamal algoritmiga
qaraganda kamroq raqamlar
mavjud. ElGamal algoritmida shifrlangan matn juftligi mavjud. Har bir shifrlangan ochiq
matn ikkita shifrlangan matn qiymatini hosil qiladi. RSA algoritmi
va ElGamal algoritmi
assimetrik algoritmlar bo'lib, shifrlash va shifrni ochish uchun turli formulalarga ega. RSA
algoritmi ElGamal algoritmiga qaraganda tezroq. Xavfsizlikka kelsak,
ElGamal algoritmini
RSA algoritmiga qaraganda echish qiyinroq bo'ladi, chunki ElGamal diskret logarifmlarni
echish uchun murakkab hisob-kitoblarga ega.
Matematika fanini o‘qitishda noan’anaviy ta’lim yondashuvlari yusupova Zulfiya Abdumalikovna

Matematika fanini o‘qitishda noan’anaviy ta’lim yondashuvlari yusupova Zulfiya Abdumalikovna
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
09.12.2023
Hajmi
0,74 Mb.
#114404
Turi
Исследование
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Matematika fanini o‘qitishda noan’anaviy ta’lim yondashuvlari yusupova Zulfiya Abdumalikovna
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI:
1. Imamov E.Z., Ibragimov B. Texnika oliy o‘quv yurtlarida fizika fanini o‘qitishning
ayrim xususiyatlari // Materialы IV Mejdunarodnoy konferensii «Opticheskie i
fotoelektricheskie yavleniya ..», Fergana-2018
2. Ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalari-yangi imkoniyatlar (Gulnoz
Hamrayeva) 2015
3.. Matematika fanini o‘qitishda zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish –
tema nauchnoy stati po smi (media) i massovыm kommunikatsiyam chitayte besplatno
tekst nauchno-issledovatelskoy rabotы v elektronnoy biblioteke kiberleninka
(cyberleninka.ru)
5. Matematika fanlarini oqitishda innovatsion va
axborot texnologiyalaridan
foydalanish | Sovremennыe innovatsionnыe issledovaniya aktualnыe problemы i razvitie
tendensii: resheniya i perspektivы (inlibrary.uz)
6. Zokirov, S. I., Sobirov, M. N.,
Tursunov, H. K., & Sobirov, M. M. (2019).
Development of a hybrid model of a thermophotogenerator and an empirical analysis of
the dependence of the efficiency of a photocell on temperature.
Journal of Tashkent
Institute of Railway Engineers, 15(3), 49-57.
7. Горовик, А. А., & Турсунов, Х. Х. У. (2020). Применение
средств визуальной
разработки программ для обучения детей программированию на примере Scratch.
Universum: технические науки, (8-1 (77)), 27-29.
8. Hamidullo o‘g‘li, T. H. (2022). NEYRON TARMOQLARNING TASNIFI. Scientific
Impulse, 1(3), 757-763.
9. Tursunov, H. H., &
Hoshimov, U. S. (2022). TA’LIM TIZIMIDA KO ‘ZI OJIZ O
‘QUVCHILARNI INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANIDA O ‘QITISH
TEXNOLOGIYALAR. Новости образования: исследование в XXI веке, 1(5), 990-993.
10. Hamidulloo‘g‘li, T. H. (2022). HOZIRGI KUNNING DOLZARB IMKONIYATLARI. JAWS
VA NVDA DASTURLARI. Scientific Impulse, 1(2), 535-537.
Tc - Hozirgi vaqtda C - Mustaqil ishi Mavzu

|
Mustaqil ishi Mavzu
|
bet | 2/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 3,77 Mb. | | #153566 |
Tc - Hozirgi vaqtda C (CBS) chelakidagi tangalar (Token) soni.
Ushbu maqolada men "Tc" atamasi RFC 2697 da (Single Rate Three Color Marker) ishlatilgani kabi foydalanaman.
Biroq, tangalarning yangi qismi chelakka quyilgan vaqt oralig'ini tavsiflovchi yana bir Tc mavjud.
Bu erda biz chekinishimiz kerak.
Politsiyachining shartlarini qondirish uchun interfeys tezligini sozlashning iloji yo'q, shuning uchun TDM (Time-Division Multiplexing) ni amalga oshiradigan Token Bucket tizimi joriy etilmoqda - bu trafikni faqat ma'lum vaqtlarda jo'natish imkonini beradi. .
Ya'ni, tangalar chelakka uzluksiz oqim bilan tushmaydi - zamonaviy dunyo, afsuski, diskretdir.
Birinchi taxmin sifatida, CIR tangalarini soniyada bir marta quyish taklif etiladi. Keyin bir soniyadan keyin va hokazo.
Bu yaxshi ishlamaydi, chunki chayqalish - va bir soniya sukunat, chayqalish - va bir soniya sukut, chayqalish - va bir soniya sukunat.
Shuning uchun, ikkinchi taxmin qilish uchun, soniya ma'lum miqdordagi tangalar chiqarilgan vaqt oralig'iga bo'linadi.
Bu vaqt oralig'i, shuningdek, (hech bo'lmaganda Cisco adabiyotida) Tc deb ataladi va tushgan tangalar soni Bc deb ataladi. Bunday holda, Bc = CIR*Tc (bit/s*s).
Ya'ni, har bir interval Tc boshida, Bc tangalar chelakka tushadi.
Bu eng oddiy stsenariy. Bu Single Rate - Two Color deb ataladi.
Single Rate faqat bitta o'rtacha ruxsat etilgan tezlik mavjudligini anglatadi va Two Color trafikni ikkita rangdan biriga bo'yash mumkinligini anglatadi: yashil yoki qizil.
Agar C chelakidagi mavjud tangalar (bitlar) soni hozir o'tkazib yuborilishi kerak bo'lgan bitlar sonidan ko'p bo'lsa, paket yashil rangga bo'yalgan - kelajakda tashlab yuborish ehtimoli past. Tangalar chelakdan chiqariladi.
Aks holda, paket qizil rangga bo'yalgan - tushish ehtimoli katta (yoki tez-tez, darhol tashlab yuboriladi). Bunday holda, tangalar C chelakidan chiqarilmaydi.
PHB CS va EFda polislar uchun ishlatiladi, bu erda tezlikni oshirish kutilmaydi, lekin agar u sodir bo'lsa, uni darhol tashlab yuborish yaxshiroqdir.
Keyinchalik, murakkabroq narsani ko'rib chiqaylik: Single Rate - Three Color.
|
| |
Single Rate — Three Color Marking

|
Single Rate — Three Color Marking
|
bet | 3/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 3,77 Mb. | | #153566 |
Single Rate — Three Color Marking
Oldingi sxemaning kamchiligi shundaki, faqat ikkita rang mavjud. Agar biz o'rtacha tezlik chegarasidan yuqori bo'lgan hamma narsani tashlab yuborishni istamasak, lekin undan ham sodiq bo'lishni xohlasak-chi?
sr-TCM (Single Rate - Three Color Marking) tizimga ikkinchi chelakni kiritadi - E. Bu safar to'liq chelak C ga to'g'ri kelmaydigan tangalar E ga quyiladi.
EBS CIR va CBS ga qo'shiladi - Excess Burst Size- cho'qqilar vaqtida ruxsat etilgan portlash hajmi. Te - E chelakidagi tangalar soni.
Aytaylik, konveyer bo'ylab B o'lchamdagi paket keldi. Keyin
Agar C chelakida tangalar etarli bo'lsa, sumka yashil rangga bo'yalgan va o'tadi. B tangalar C chelakdan olinadi (qolgan: Tc - B).
Agar C chelakda tangalar yetarli bo‘lmasa, E chelak tekshiriladi, agar undagi tangalar yetarli bo‘lsa, sumka sariq rangga bo‘yaladi (o‘rtacha tushish ehtimoli), E chelakdan esa B tangalar olinadi.
Agar E chelakda tangalar etarli bo'lmasa, sumka qizil rangga bo'yalgan va tangalar hech qanday joydan chiqarilmaydi.
E'tibor bering, ma'lum bir paket uchun Tc va Te yig'ilmaydi.
Ya'ni, C chelakda 3000, E da 7000 tanga bo'lsa ham, hajmi 8000 bayt bo'lgan paket o'tmaydi. C da yetmaydi, E da etishmaydi - qizil belgi qo'yamiz - oling bu yerdan.
Bu juda chiroyli dizayn. O'rtacha CIR + CBS chegarasiga mos keladigan barcha trafik (muallif siz to'g'ridan-to'g'ri bit/s va bayt qo'sha olmasligingizni biladi) yashil rangdan o'tadi. Mijoz C chelakidagi tangalarni tugatgan paytda, E chelakda to'xtab qolgan vaqt davomida to'plangan Te zaxirasi saqlanib qoladi.
Ya'ni, siz biroz ko'proq o'tkazib yuborishingiz mumkin, ammo tirbandlik bo'lsa, ularni tashlab yuborish ehtimoli ko'proq.
sr-TCM RFC 2697 da tavsiflangan.
PHB AF da polistirolash uchun ishlatiladi.
Xo'sh, oxirgi tizim eng moslashuvchan va shuning uchun murakkab - Two Rate - Three Color.
|
| |
Two Rate — Three Color Marking

|
Two Rate — Three Color Marking
|
bet | 4/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 3,77 Mb. | | #153566 |
Two Rate — Three Color Marking
Tr-TCM modeli boshqa foydalanuvchilarga va trafik turlariga zarar etkazmasdan, nima uchun mijozga biroz yoqimliroq imkoniyatlar bermaslik va undan ham yaxshiroq sotish degan fikrdan kelib chiqqan.
Keling, unga 400 Mb / s kafolatlanganligini aytaylik va agar bepul resurslar mavjud bo'lsa, unda 500. Siz 30 rubl ko'proq to'lashga tayyormisiz?
Yana P chelak qo'shiladi.
Shunday qilib:
CIR - kafolatlangan o'rtacha tezlik.
CBS bir xil ruxsat etilgan portlash hajmi (paqir hajmi C).
PIR - Peak Information Rate - maksimal o'rtacha tezlik.
EBS - cho'qqilar paytida ruxsat etilgan portlash hajmi (paqir hajmi P).
sr-TCM-dan farqli o'laroq, tr-TCM-da ikkala chelak endi tangalarni mustaqil ravishda oladi. C da - CIR tezligida, P - PIR da.
Qoidalar qanday?
B bayt o'lchamli paket keladi.
Agar P chelakida tangalar etarli bo'lmasa, sumka qizil rang bilan belgilanadi. Tangalar olib tashlanmaydi. Aks holda:
Agar C chelakda tangalar etarli bo'lmasa, sumka sariq rang bilan belgilanadi va P chelakdan B tangalar olinadi. Aks holda:
Xalta yashil rang bilan belgilangan va ikkala chelakdan B tangalar olinadi.
Xulosa:
Ya'ni, tr-TCM da qoidalar boshqacha.
Trafik kafolatlangan tezlikka javob bersa, tangalar ikkala chelakdan ham olib tashlanadi. Shu sababli, C chelakidagi tangalar tugagach, ular P da qoladi, lekin PIR dan oshmaslik uchun etarli (agar ular faqat C dan olingan bo'lsa, u holda P ko'proq to'ldiriladi va ancha yuqori bo'lar edi. tezlik).
Shunga ko'ra, agar u kafolatlanganidan yuqori bo'lsa, lekin tepalikdan past bo'lsa, tangalar faqat P dan olinadi, chunki C da hech narsa qolmaydi.
tr-TCM monitorlari nafaqat portlashlarni, balki doimiy tepalik tezligini ham kuzatadi.
tr-TCM RFC 2698 da tavsiflangan.
Shuningdek, PHB AF-da polistirollash uchun ishlatiladi
Foydalanilgan adabiyotlar:
https://linkmeup.gitbook.io sayti
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Исследование в XXI веке май, 2023 866 rsa va elgamal kriptografik ochiq kalitli algoritmlarning qiyosiy

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Akkreditatsiya qilingan standartlar qo'mitasi X9, Amerika milliy standarti X9.62-
2005,
Moliyaviy xizmatlar sanoati uchun ochiq kalit kriptografiyasi, Elliptik egri raqamli imzo
algoritmi (ECDSA), 2005 yil 16 noyabr.
2.
Certicom Research, Samarali
kriptografiya standartlari, SEC 1:
Elliptic Curve
Cryptography, Versiya 2.0, 21 may, 2009 yil.
3. Lopez, J. va Dahab, R. Elliptik egri kriptografiyaga umumiy nuqtai, IC-00-10 texnik
hisoboti,
Kampinas davlat universiteti, 2000 yil.
4. N. Koblitz, ―Eliptik egri kriptotizimlar‖, Hisoblash matematikasi, 48-son, 1987 yil.
Shtamplashni maxsus usullari

|
Shtamplashni maxsus usullari
|
bet | 14/18 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #109234 |
Bog'liq Metallarga ishlov berish stanoklari boʻyicha maʼlumotShtamplashni maxsus usullari
62-rasm. Plastik cho‘zish
Kichik seriyadagi detallarni shtamp yordamida olish ancha qimmatga tushadi. Shuning uchun shtamplashni ba’zi usullarini qo‘llash mumkin.
Mexanik shtamplash;
Gidravlik shtamplash;
Portlash bilan shtamplash;
Zagotovka elementlari bo‘yicha shtamplash.
63-rasm. Rezinada shtamplash sxemasi
Rezinada shtamplash krivoship shtamplash presslarida bajarilib, asosan rangli metal va qotishmalarini qalinligi 2 mm gacha bo‘lgan, kam uglerodli po‘lat listlarni, metalmaslarni shtamplash mumkin. Bunda puanson yoki matritsa metaldan qilinib, ikkinchi qismi qattik rezinadan qilinadi.
Gidravlik shtamplashda zagotovka ajraluvchi matritsaga o‘rnatiladi va katta bosimda suyuqlik yoki gaz beriladi. Natijada zagotovka matritsani shaklini oladi.
64-rasm.Gidravlik shtamplash
1-Matritsa;
2-Qobiq;
3-Suyuqlik.
1.Zagatovka.
2..Sim.
3. Bak
4. Detanator
5.Zaryad
6.Tshliin
7 Iisiich
8-Kojux
9 Plastinka
10 Matritsa
11Stop
65-rasm. Portlatish bilan shtamplanish sxemasi
Portlatish bilan shtamplash asosan qattiq qotishmalardan, yomon deformatsiyalanadigan materialdan olinadigan detallar shtamplanadi.
Portlatish bilan shtamplashning mohiyati quyidagicha zagotovka gaz yoki suyuqlikdan katta bosimda hosil bo‘lgan kuch hisobiga matritsa bo‘shlig‘i shaklini qabul qiladi. Zagotovka hosil bo‘lgan katta energiya hisobiga katta tezlik bilan deformatsiyalanadi.
Sharli, murakkab, katta buyumlarni shtamplashda, ularni shtamplash noqulay yoki shtamplarni o‘lchamlari juda katta bo‘ladi va olinadigan konstruksiya murakkab bo‘ladi. Bunday hollarda, buyum elementlari bo‘yicha shtamplab olinib, so‘ng bo‘laklari payvandlanadi. Eskizlardagi detallarni uchta sodda bo‘laklari shtamplab olinib, so‘ng payvandlansa maqsadga muvofiq bo‘ladi.
|
| |
Presslashning afzalligi - Metallarga ishlov berish texnologiyasi

|
Metallarga ishlov berish texnologiyasi
|
bet | 9/18 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #109234 |
Bog'liq Metallarga ishlov berish stanoklari boʻyicha maʼlumotPresslashning afzalligi:
Boshqa usullar bilan olingan mahsulotga qaraganda presslash bilan olinadigan mahsulot sifati yuqori bo‘ladi;
Kam unumli pardozlash operatsiyasini bajarmasa ham bo‘ladi;
Ish unumdorligi yuqori;
Murakkab profilli zagotovkalarni olish mumkin.
Kamchiligi:
Instrumentning tez va ko‘p yeyilishi;
Ko‘p metalni chiqindiga chiqishi, ba’zan 25-30% metal forma hosil bo‘lishda ishtirok etmay, chiqindiga chiqadi.
Presslash bilan olingan buyumlar profili 36-rasmda ko‘rsatilgan.
36-rasm. Presslash bilan olingan mahsulotlarni turlari
Presslash bilan olinadigan buyumlarning o‘lchamlarini aniqligi, yuzasini tozaligi, zagotovka yuzasini tozaligi katta rol o‘ynaydi.
Qizdirilgan zagotovka yuzi kuyindilardan albatta tozalanishi kerak, aks holda matritsani ham tezda ishdan chiqaradi. Presslash uchun boshlang‘ich material sifatida og‘irligi 0.1-3 tonnagacha bo‘lgan yumaloq va olti qirrali quyma material ishlatiladi. Konteynerga o‘rnatish uchun zagotovka yaxshilab tozalanadi, qizdiriladi, so‘ngra zagotovka yuzasi oksidlardan yaxshilab tozalanadi.
37-rasm Matritsani kesimlari
Presslashda matritsa ko‘zini profili har xil bo‘lib, bitta matritsada bir nechta teshik bo‘lishi mumkin. Matritsa materiali yuqori sifatli legirlangan po‘latdan tayyorlangan.
Matritsa ko‘zini shakli va parametri 37-rasmda ko‘rsatilgan.
Presslash kuchi
, кг
г- press shaybaga kuchlanish, kg/mm2;
Fk-konteynerning ko‘ndalang kesim yuzi.
bunda Fn- konteneynerning ko‘ndalang kesimi yuzi, sm2;
Fm-matritsaning ko‘ndalang kesimi yuzi, sm2.
Metalni matritsadan chiqish tezligi metal va qotishmalarni turiga qarab, har xil: duralyumin uchun 4-6 sm/s, alyuminiy 8 sm/s, mis va uni qotishmalari 12-15 sm/s bo‘ladi. Presslash gorizontal va vertikal presslash mashinalarida bajariladi. Olinadigan trubani diametri 20-400 mm bo‘ladi.
38-rasm. Trubalarni presslash sxemasi
1. Puanson;
2. Konteyner;
3. Matritsa;
4. Chiqayotgan truba;
5. Zagotovka;
6. Nina.
|
| |
Metallarni qizitgich qurilmalarida qizdirish

|
Metallarni qizitgich qurilmalarida qizdirish
|
bet | 4/18 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #109234 |
Bog'liq Metallarga ishlov berish stanoklari boʻyicha maʼlumotMetallarni qizitgich qurilmalarida qizdirish. Metallarni issiq holda bosim bilan ishlaganda, uning plastikligi yaxshilanadi. Metal qizdirilganda deformatsiyaga qarshiligi 15-20 marta kamayishi mumkin. Lekin metalni kerak bo‘lgan temperaturagacha qizdirish va ushlab turish vaqti metalni kuyidindiga chiqishdan saqlaydigan bulsin. Qizdirish noto‘g‘ri bo‘lsa, metalda nuqsonlar bo‘ladi (yoriq, uglerodsizlanish, ko‘p oksidlanadi, metal kuyib qolishi mumkin).
Metalni issiqlik o‘tkazuvchanligi uni qizdirilayotgan vaqtda katta rol o‘ynaydi. Chunki metalni yuza qismi oson qizib, ichki qismi yomon qizishi mumkin. Natijada uni qizdirish uchun ko‘p vaqt sarf bo‘ladi. Po‘lat tarkibida С ni % miqdori oshishi bilan issiqlik o‘tkazuvchanligi kamayadi.
Misol: 0.1 % С li po‘latni issiqlik o‘tkazish koeffitsiyenti 46.5 % bo‘lsa, 1.5 % С li po‘latniki esa 32 % bo‘ladi.
Legirlangan po‘latlarni issiqlik o‘tkazuvchanligi yuqori bo‘ladi. Legirlovchi elementning (%) miqdori ko‘p bo‘lsa, shuncha yaxshi issiqlik o‘tkazuvchan bo‘ladi.
Metalni qizishi natijasida uning kengayishi har xil qatlamlarda hosil bo‘ladi. Metalni yuza qatlamini ichidagi qatlamga nisbatan ko‘prok kengayadi.
Tashqi qatlam kengayishini ichki qatlam bir muncha tormozlaydi va tashqi qatlam hisobiga majburan cho‘ziladi. Natijada ichki kuchlanish hosil bo‘ladi. Bunday kuchlanishni issiqlik kuchlanishi deb yuritish qabul qilingan. Bu kuchlanishlar qatlamlar o‘rtasidagi temperatura farqiga qarab ko‘p va oz bo‘lishi mumkin.
Ba’zan katta quyma va detallar qizdirilganda darz ketishi mumkin. Metalni qizitish natijasida oksidlanadi, natijada po‘latni yuza qismida kuyindi hosil bo‘lib, bu metallni miqdorini kamayishiga sabab bo‘ladi. Ba’zi vaqtlarda kerak bo‘lgan shakldagi detalni olishda zagotovka bir necha marta qizdiriladi va isrof 5% yetadi. Metalni kuyindiga chiqarishni kamaytirish uchun kam havoli yonilg‘i ishlatish, ya’ni toza kislorodli havodan kamroq foydalanish, metalni belgilangan vaqtda va temperaturada qizdirish bilan erishish mumkin.
Agar metalni 900 0 С da oksidlanishi 1 ga teng bo‘lsa, 1000 0 С va 12000 С da 5 ga teng bo‘ladi.
Metallni qizdirish natijasida uglerodsizlanadi, bu buyum sifatini yomonlashtiradi. Ba’zi vaqtlarda oksidsiz kameralarda qizdirish yo‘li bilan metal oksidlanishini va kuyindisini kamaytirish mumkin.
Metalni kritik nuqtalaridan yuqori temperaturada qizdirilganda uni strukturasidagi donlar o‘sa boshlaydi. Temperatura oshishi vaqt o‘tishi bilan donlar ham tez kattalashadi. Buni natijasida po‘latni mexanik xususiyati pasayadi. Bunday hodisani ortiqcha qizdirish deb ataydilar.
Temperaturani ko‘tarilishi natijasida metall strukturasida donlarning bog‘langanligi buziladi va po‘lat juda mo‘rt bo‘lib, cho‘zilgan vaqtda uziladi. Bunday hodisani normal temperaturadan 100-120 0 С yuqoriroq hollarda kuzatiladi.
|
| |
Avtomobil shassisiga - So‘z boshi

|
So‘z boshi
|
bet | 10/48 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #272894 |
Bog'liq Avtomobillarni tamirlash tayyor Malaka nalabiAvtomobil shassisiga texnik xizmat koʻrsatish va taʼmirlash
chilangari kvalifikatsiyasi bo‘yicha :
KK-2.1.Ish jarayonida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlikni ta’minlash; KK-2.2.Yurish qismini tashxislashga ga oid hujjatlarni yuritish;
KK-2.3.Yurish qismini umumiy diagnostika qilish nosozliklarini aniqlash;
KK-2.4.Rama, ko‘prik, kuzov va osmalarga texnik xizmat ko‘rsatish hamda ta’mirlash ishlarni amalga oshirish;
KK-2.5.G‘ildirak, shinalarga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlarni amalga oshirish;
KK-2.6.Avtomobillarning mexanik va avtomatik uzatmalar qutisini tashxislash hamda nosozliklar aniqlash ishlarini oʻtkazish;
KK-2.7.Avtomobil mexanik uzatmalar qutisiga texnik xizmat ko‘rsatish hamda ta’mirlash;
KK-2.8.Avtomobil avtomatik uzatmalar qutisiga texnik xizmat ko‘rsatish hamda ta’mirlash.
Avtomobil kuzovini taʼmirlash chilangari kvalifikatsiyasi bo‘yicha : KK-3.1.Ish jarayonida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlikni ta’minlash; KK-3.2.Avtomobil xavfsizligini tiklash ishlarini o‘tkazish;
KK-3.3.Transport vositalarining shikastlangan kuzovni ta’mirlash;
KK-3.4.Avtomobil kuzovi qismlarining sirt shaklini tiklash ishlarini tashkil
etish;
KK-3.5.Avtomobil kuzovini geometriyasini tiklash.
Avtomobil elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko‘rsatish
bo‘yicha elektrchilangar kvalifikatsiyasi bo‘yicha:
KK-4.1.Ish jarayonida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlikni ta’minlash;
KK-4.2.Avtomobil elektr va elektron jihozlarini texnik xizmat ko‘rsatish oid hujjatlarni yuritish;
KK-4.3.Avtomobilni elektr ta’minot tizimiga texnik xizmat ko‘rsatish ishlarni bajarish;
KK-4.4.Avtomobil dvigatelning ishga tushirish tizimiga texnik xizmat ko‘rsatish ishlarni bajarish;
KK-4.5.Avtomobil o‘t oldirish tizimiga texnik xizmat ko‘rsatish ishlarni bajarish;
KK-4.6.Avtomobil nazorat o‘lchov va yoritish, daraklash asboblariga texnik xizmat ko‘rsatish ishlarini bajarish;
KK-4.7.Avtomobil elektron boshqarish tizimiga oid hujjatlarni yuritish;
KK-4.8.Avtomobil dvigatelining yonilg‘i ta’minlash tizimini diagnostika ishlarini bajarish;
KK-4.9.Avtomobil elektr jihozlarini diagnostika qilish ishlarini bajarish; KK-4.10.Avtomobil shassisini diagnostika qilish.
|
| |
Mikro biznes - So‘z boshi

|
So‘z boshi
|
bet | 15/48 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #272894 |
Bog'liq Avtomobillarni tamirlash tayyor Malaka nalabiMikro biznes o‘yini:
qaror qabul qilish;
eng muhim moliyaviy xujjatlarni tuzish (balans, foyda va zarar hisobi, naqd pul oqimi hisobi);
sotuvni rejalashtirish va shunga mos ravishda harakatlarni amalga oshirish;
harajatlar va sarmoyalarni bir-biridan farqlash va ularning korxonaga ta’sirini anglash;
o‘z mijozlarini bilish orqali korxonani rivojlantirish;
reklamani maqsadli ravishda qo‘llash;
kutilmagan holatlarda qarorlar qabul qilish;
bozor sharoitlariga mos munosabat bildirish;
tadbirkorlik faoliyati sohalarini kengaytirish va qo‘shimchalar qilish.
Biznesni rejalashtirish va kredit olish bo‘yicha suhbatga tayyorgarlik ko‘rish:
o‘z biznes-rejasini tuzish;
korxona xo‘jaligini yuritishga oid bilimlar va jarayonlarni qo‘llash;
bozorni tadqiq qilganda va raqobat tahlilida tizimli(sistematik) yondashish;
xarajatlar va sarmoyalarni bir-biridan farqlashni bilish va amalda qo‘llash;
kreditni qaytarish turlarini bilish;
|
|
Malaka talabi
30711601- Avtomobillarni taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish
16
|
|
talablari va kichik tadbirkorlarni bu jarayonda qo‘llab-quvvatlashi bo‘yicha ma’lumotga ega bo‘lish;
eng muhim huquqiy va soliqqa oid talablar bo‘yicha asosiy bilimlarga ega bo‘lish;
korxonani ochish uchun lozim bo‘lgan ta’sis hujjatlarni bilish.
|
sarmoya va kredit xarajatlarini hisoblashni o‘zlashtirib olish;
kredit olish uchun hujjatlarni tayyorlash;
kredit olish uchun suhbatga tayyorgarlik ko‘rish;
biznes g‘oyani o‘ziga ishonch bilan taqdimot qilib berish;
bank berishi mumkin bo‘lgan savollarga tayyorgarlik ko‘rish;
bankdagi kredit olish suhbatlarini
simulyatsiya qilish.
|
|
|
|
| |
O‘quv - So‘z boshi

|
So‘z boshi
|
bet | 16/48 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #272894 |
Bog'liq Avtomobillarni tamirlash tayyor Malaka nalabi2.05
|
O‘quv amaliyoti. Avtomobillar tuzilishi,
|
avtomobillarning umumiy tuzilishi;
dvigatellarni umumiy tuzilishi va ish sikllari;
dvigatel va mexanizm tizimlari tuzilishi va ishlash prinsipi;
transmissiyaning vazifasi, tuzilishi va ishlash prinsipi, yurish qismining vazifasi va tuzilishi;
boshqarish organlarining vazifasi va tuzilishi;
kuzov va kabinalarining vazifasi va tuzilishi.
|
аvtomobillаrni tuzilishini bo‘lаklаrgа bo‘lib o‘rgаnish;
dvigаtellаrni mexаnizm vа tizimlаrini bo‘lаklаrgа bo‘lib o‘rgаnish bo‘yichа аmаliy mаshg‘ulotlаrni mustаqil rаvishdа bаjаrish;
аvtomobillаrning trаnsmissiyasi, yurish qismi, boshqаrish jihozlаrini bo‘lаklаrgа bo‘lib o‘rgаnish bo‘yichа аmаliy mаshg‘ulotlаrni mustаqil rаvishdа bаjаrish;
bаrchа turdаgi аvtomobillаrni tаvsifnomаlаrini mаxsus mа’lumotnomа аsosidа tuzib chiqish;
avtomobilning birikmа, аgregаt,
mexаnizmlаrni qismlаrgа аjrаtish va yig‘ish.
|
KK-1.1-KK-1.9.
KK-2.1-KK-2.8.
KK-3.1-KK-3.5.
KK-4.1-KK-4.10.
KK-5.1-KK-5.4
|
2.06
|
O‘quv amaliyoti: Chilangarlik ishlari
|
chizmalarni o‘qish;
o‘lchov asboblarining turlari va ularning tuzilishi;
metallarni rejalashning vazifasi;
metallarni kesish usullari;
|
o‘quv ustaxonalarida texnika va yong‘in xavfsizligi qoidalariga rioya qilish;
o‘lchov asboblarni tanlash va detallarni o‘lchash;
metallarni rejalash va kesish;
|
UK-2,
UK-4,
UK-7,
UK-10, KK-1.4,
|
Malaka talabi
30711601- Avtomobillarni taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish
17
|
|
metallarni qirqish uskuna va moslamalari;
egovlarning turi, guruhi;
parma, zenker razvyortkalarning turlari;
metall kesish dastgohlarini ishga sozlash qoidalari;
metallarni silliqlashda ishlatiladigan materiallar, uskunalar va moslamalar;
chilangarlik ishlarini bajarishda xavfsizlik texnikasi talablari.
|
metallarni qirqish;
metallarni egovlab silliqlash;
metallarni parmalash, zenkerlash;
yo‘nib kengaytirish;
ishqalash va o‘lchamlarga yetkazish;
detallarni dastlabki jilvirlash;
metallarni to‘g‘rilash va egish;
metallarning kesish qismini belgilash;
metallarga egov bilan dastlabki va yakuniy ishlov berish;
detallarga parma bilan ishlov berish;
o‘lchash asboblarining tuzilishini o‘rganish;
metall plastinani silliqlash;
chilangarlik ishlarini bajarishda xavfsizlik texnikasi talablariga amal qilish.
|
KK1.5, KK-1.8,
KK-2.6,
KK-2.7,
KK-3.3,
KK-4.3,
KK-4.4,
KK-5.4.
|
|
|
| |
“Foydali ulanish” aksiyasini o‘tkazish va unda ishtirok etish shartlari

“Foydali ulanish” aksiyasini o‘tkazish va unda ishtirok etish shartlari
1. Ushbu shartlar “Foydali ulanish” aksiyasi (keyingi oʻrinlarda - Аksiya)ni
oʻtkazish va unda ishtirok etish tartibini belgilaydi.
2. Аksiya oʻtkazilishi davri – 2023-yil 15-martdan 30-iyulga qadar.
3. Aksiya faqat “O‘zbektelekom” AKning “Simli Internet xizmatlari”ga ulangan va
“faol” holatda bo‘lgan abonentlar uchun amal qiladi.
4. Aksiya bo‘yicha ulanish faqat “O‘zbektelekom”
AKning sotuv va xizmat
koʻrsatish ofislarida amalga oshiriladi.
5. Аksiya doirasida “Chiroyli raqamlarga” chegirma UZTELECOM GSM
tarmogʻiga quyidagi tarif rejalariga ulangan yangi abonentlar (jismoniy shaxslar)
uchun amal qiladi: “Milliy 40/50/70/100/150”.
6. Bitta jismoniy shaxs uchun Aksiya boʻyicha 3 ta raqamgacha ulanish imkoniyati
mavjud.
To
ifa
la
r
Ta
r
m
o
q
sta
n
d
a
r
ti
Narxi (so‘m)
Aksiya amal qilishi davrida quyidagi tarif rejalariga ulanganda pullik toifadagi raqamlarning
narxi, (so‘m)
GSM- Milliy 40, Milliy 50, Milliy 70, Milliy 100, Milliy 150
95/99 kodli raqamlar uchun
7
GSM
399 999
10 000
8
199 999
6 000
9
99 999
4 000
10
29 999
2 000
77 (GSM) kodli raqamlar uchun
11
GSM
400 000
10 000
12
300 000
8 000
13
200 000
6 000
14
100 000
4 000
7. Aksiyada ishtirok etuvchi abonentlarga “Milliy 50” tarif rejasiga ulanishda 50
foiz chegirma ham taqdim etiladi.
“Milliy 50”
Abonent to‘lovi, so‘m
50 000
Аksiya doirasida abonent to‘lovi, so‘m
25 000
8. 50 foizli chegirma tarif rejasiga muvofiq abonent to‘lovi amalga oshirilishining
dastlabki uchta sikli (3 marotaba oylik abonent to‘lovi yechib olinishi)
davomida
amal qiladi.
9. 3 ta sikl tugaganidan so‘ng, ya’ni 4-sikldan boshlab abonent to‘lovi tarif rejasi
shartlariga muvofiq amalga oshiriladi, bunda, Aksiya shartlariga muvofiq chegirma
taqdim etilishi toʻxtatiladi.
10. Aksiya boʻyicha abonent to‘loviga chegirma faqat “Milliy 50”
tarif rejasiga
ulanishda qoʻllaniladi. Aksiya shartlari yangi ulangan raqam uchun amal qiladi,
lekin amaldagi tarif rejasi Aksiyadagi tarif relalariga o‘zgartirilganda, amal
qilmaydi.
11. Aksiyani o‘tkazish muddati va Aksiyada ishtirok etish shartlari to‘g‘risida
tegishli ma’lumotlar “O‘zbektelekom” AKning www.uztelecom.uz
rasmiy veb-
saytida joylashtiriladi hamda boshqa aloqa vositalari orqali e’lon qilinadi.
12. “O‘zbektelekom” aksiyadorlik kompaniyasi Aksiya shartlariga o‘zgartirish
kiritish huquqiga ega va ushbu haqda tegishli ma’lumotlar Kompaniyaning
www.uztelecom.uz rasmiy veb-saytida joylashtiriladi
hamda boshqa aloqa
vositalari orqali ma’lum qilinadi. Ishtirokchilar Aksiya shartlariga tegishli
o‘zgartirishlar kiritilganligini Kompaniyaning mazkur
rasmiy veb-sayti orqali
mustaqil ravishda tekshirib turishlari mumkin.
О‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti “O‘zbek tili va adabiyoti” kafedrasi tomonidan “Jadid dramalari poetikasi va sahnalashtirish masalalari: muammo va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi

О‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti “O‘zbek tili va adabiyoti” kafedrasi tomonidan “Jadid dramalari poetikasi va sahnalashtirish masalalari: muammo va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa О‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti “O‘zbek tili va adabiyoti” kafedrasi tomonidan “Jadid dramalari poetikasi va sahnalashtirish masalalari: muammo va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
|