nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

Nazorat savollari:
1.
Nostandart toifalarni kiritish uchun qanday toifalar ishlatiladi?
2.
Qayd qilingan toifa qiymatlari qanday tanlanadi?
3.
Chegaralangan toifani aniqlashda qanday qoidalarga rioya qilinadi?
Tayanch iboralar:
Jarayon, toifa, sarlavha, VAR, nostandart toifa, qayd qilingan toifa, qiymat,
chegaralangan toifa, Paskal tili, ma'lumot, oddiy skalyar, murakkab, o’zgaruvchi,
standart, o’zgaruvchi toifa.
АДАБИЁТЛАР
1. Борланд Р. Эффективная работа с WORD 7.0 для WINDOWS 95. «Питер
Пресс», 1996 г.
2. Гукин Д. WORD for WINDOWS для «Чайников».
3. Гук М. Локальньхе сети NOVELL. «Питер Сервис», 1996 г.
4. Храмцов П. Лабиринт INTERNET. Практическое руководство.
5. Нанс Б. Компьютерньш сети. М., 1995 г.
6. Титтел Э., Коннор Д. NetWare для «Чайников». «Диалектика», 1995 г.
7. Безруков Д. Классификация компьютернмх вирусов MS-DOS и методы
защиты от них. М., 1990
8. Фигурнов В.Э. IBM РС для пользователя. М., 1990г.
9. Фигурнов В.Э. Работа пользователя с IBM РС. Комплект документации и
программ. М., 1990г.
10. Николь Н., Альберт Р. EXCEL 7.0 for WINDOWS. Электронние таблицн для
пользователя.
11. Компьютер Пресс. Обозрение зарубежной прессн.
12.Гуломов С.С. ва бошкалар.“ Иктисодий информатика. Т-1999й.
13.Рахмонкулова С.И. IBM PC шахсий компьютерида ишлаш.Т-1996 й.
14.Насретдинова Ш. Windows учун Еxcel сахифаларида. 1999й.
|
Buxoro davlat universiteti

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika –matematika fakulteti
“Fizika” kafedrasi
5140200 - “Fizika” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
Egamberdiyeva Dildora Salim qizining
“Qatlamli nanotolali materiallar shakllantirishning elektrospini va ularning fizik xossalari ”.
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoyaga Ilmiy rahbar:_______ o’qituvchi Sh.Fayziyev
ruxsat berildi” “_____” ___________2017 y.
Kafedra mudiri _____f-m.f.n. B.E.Niyazxanova Taqrizchi: _____ BMTI dots. M.Z. Sharipov
“____” __________2017 y. “_____” __________2017 y.
“Himoya qilishga ruxsat berildi”
Fakultet dekani __________ prof. SH.M. Mirzayev
“_______” ______________ 2017 y.
Buxoro-2017y
|
Mundarija.
Kirish ……………………………………………………………………3
|
|
|
|
|
3-nazorat ishi 5-sinf 3-chorak

|
3-nazorat ishi 5-sinf 3-chorak
|
bet | 1/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 40,08 Kb. | | #244825 |
Bog'liq 3-chorak NI 5-11 1
3-NAZORAT ISHI 5-sinf 3-chorak
Raqamli axborotni vizual usulda namoyish etuvchi tasvir bu nima..?
Diagramma B) Ma’lumot C) Jadval D) Dastur
Doiraviy diagrammaning har bir boʻlagi nimani anglatishini bildiruvchi belgi nima?
Miqdor B) Legenda C) O’q chizig’i D) Logotip
Ustunli diagrammaning nechta o’q chizig’i mavjud?
A)4 B)3 C)2 D)1
Kompyuter qanday vazifalarni bajarishini bildiruvchi koʻrsatmalar
ketma-ketligi nima deyiladi?
Software B) Dastur C) Algoritm D) Buyruq
Kompyuter qanday vazifa bajarishi kerakligini aytuvchi buyruqlar to‘plami nima deb ataladi?
Dastur kodi B) Algoritm C) Dastur D) Software
Strelkalar bilan tutashgan maydonchalar seriyasi bu nima …?
Tartib B) Jarayon C) Blok sxema D) Dastur
Spraytlarni boshqarishda bloklardan foydalanib dasturlar yaratish imkonini beruvchi dasturiy taʼminot qaysi dastur sanaladi?
Paint B) Software C) Scratch D) Spraytwork
……………-tuzatish uchun dasturdagi xatolarni topish.
A)Motion B) Debagging C) Control B) Wait
Uskunalarning rangini oʻzgartirish uchun ranglar palitrasidan qaysi tugmani tanlaymiz?
A) Save Color B) Shape C) Custom D) Edit colours
Kompyuterlar yordamida yaratilgan tasvirlarning nomi nima deyiladi?
A)Grafika B) Tasvir C) Textura D) Tasma
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
A
|
A
|
C
|
B
|
A
|
C
|
C
|
B
|
D
|
A
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3-NAZORAT ISHI 6-snf
…………..-asosiy dasturdan alohida bo‘lgan koʻrsatmalar toʻplami: bu koʻrsatmalarni takroran ishlatish mumkin.
A)Tartiblash B)Protsedura C) Dekompozitsiya D)Takrorlash
Zarur boʻlmagan qismlarni olib tashlash orqali masalani soddalashtirish bu nima?
A)Modellashtirish B) Abstraksiya C) Dekompozitsiya D)Takrorlash
Butun dunyo o’rgimchak to’ri bu nima?
A)Web sayt B)Web sahifa C) WWW D) Internet
Umumjahon o‘rgimchak to‘ridagi saytni manzilini bildiradi.Buni nima deyishadi?
A)Domen B)URL C) Sayt nomi D)Indeks
Qidiruv tizimida avval qidirgan kalit soʻzlar va vebsahifalar roʻyxati nima deb ataladi?
A)URL B)indeks C) Domen D) Sayt manzili
Foydalanilayotgan veb-sahifa manzili joylashgan vebbrauzerdagi kichik oyna nima deyiladi?
Menyu B) Sarlavha C) Manzil paneli D) Sayt manzili
Dunyoning turli nuqtalaridagi koʻplab insonlar tomonidan birgalikda yoziladigan onlayn bepul ensiklopediya nima deyiladi?
A)Inseklopediya B) Maqola C) Wikipedia D)Ishonchli
………..-manba maʼlum vebsahifaga kirishga imkon beruvchi
saqlangan yorliq. Bu baʼzida Favourites deb ham ataladi.
A)Done B)Bukmark C)Print D) Reolad
Internet orqali foydalaniladigan veb-saytlar kabi fayllarni saqlaydigan kompyuter
A)Server B) Network C)kompyuter Sieans D)Desktop
Web-sayt yoki elektron xabardagi biror soʻz yoki tasvir. Uning ustiga bosganda, boshqa veb-sahifaga olib oʻtadi. Bu nima deyiladi?
A)Giper havola B)Gipermatn C) Silka D)Havola
Bir mamlakat hududidagi barcha foydalanuvchilarni birlashtiruvchi tarmoq turi bu…?
A)Lokal B)Mahalliy C)Global D)Ichki va Tashqi
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
B
|
A
|
C
|
B
|
B
|
C
|
C
|
B
|
A
|
A
|
B
|
Sana_____________________________
|
| |
-masala. Mustaqillik yillarida sud tizimining fuqarolar huquqlarini himoya

48
Joriy etilgan yangiliklar birinchi instansiya sudlari tomonidan yo„l qo„yilgan
xatolarni o„z vaqtida tuzatish, sud faoliyatida sansalorlikka yo„l qo„ymaslikning
muhim kafolatiga aylandi. Agar 2000-yilda sud xatolarining deyarli yarmi nazorat
tartibida tuzatilgan bo„lsa, 2009-yil yakunlariga ko„ra, bunday holatlarning 85
foizdan ortig„i apellatsiya va kassatsiya tartibida bartaraf etilgan.
2000-yilda umumiy sudlanganlarning 47,2 %
ga ozodlikdan mahrum qilish
jazosi tayinlangan bo‟lsa, davlatimiz rahbari tashabbusi bilan sud-huquq tizimida
olib borilayotgan islohotlarning muhim yo‟nalishlaridan biri – «Jinoiy jazolarning
liberallashtirilishi munosabati bilan O‟zbekiston Respublikasining Jinoyat, Jinoyat-
protsessual kodekslari hamda Ma‟muriy javobgarlik to‟g‟risidagi
kodeksiga
o‟zgartishlar va qo‟shimchalar kiritish haqida»gi Qonun qabul qilingach, 2006-
yilda bu ko‟rsatkich atigi 28,7 foizni tashkil etgan. Boshqacha aytganda, 71,3 foiz
sudlanganlarga nisbatan ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‟liq bo‟lmagan jazolar
tayinlanib,
ular oilasi, jamoasi bag‟rida qolgan. O„zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2008-yil 23-iyunda qabul qilingan “Sud qonunchiligini
demokratlashtirish va liberallashtirish hamda sud tizimi mustaqilligini ta‟minlash
bo„yicha tadqiqot markazini tashkil etish to„g„risida”gi
qarori ushbu chora-
tadbirlarning mantiqiy davomi bo„ldi.
Bizningcha, jinoyat ishlarini ko‟ruvchi sudlarning to‟laqonli hokimyat bo‟lib
shakllanishidagi, “Oddiy odamlarning huquqlari va manfaatlarini himoya qiluvchi
organga” aylanishidagi mavjud muammolarning, mamlakat bo‟yicha oqlov
hukmlari chiqarish kam darajada ekanligidadir balki.
(Savol: Kompyuterni o’chirishda nimalarga e'tibor berish kerak?)

muvofis. Oddiy ishlar uchun esa mikroprotsessorlarning dastlabki turlaridan
foydalanish mumkin.
Nazorat savollari.
1.
Informatika nimani o’rgatadi? Qanday ma'lumotlar axborot deyiladi?
2.
Axborotni uzatish usullarni ayting. Bit-bayt tushunchalarini izohlan?
3.
Sayta ishlayotgan axborot turiga ko’ra hisoblash texnikasi necha turga bo’linadi?
Informatika fanining predmeti va vazifasi nimadan iborat?
4.
EHMning asosiy qurilmalari nima?
5.
Protsessor deganda qanday qurilmani tushunasiz?
6.
Kiritish va chisarish qurilmalariga nimalar kiradi?
7.
Mikroprotsessorlarning qanday turlari mavjud?
Tayanch iboralar:
Informatika, ma'lumot, axborot,
axborotni uzatish, bit-bayt, sayta ishlayotgan
axborot,
hisoblash texnikasi, EHM, asosiy qurilma, protsessor,
kiritish va chisarish
qurilmalari, mikroprotsessor, Pentium, Pentium Pro, Cyrix, Celeron,
AMD Athlon,
mikroprotsessori, kompyuter.
Servisli dasturlar - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

imkoniyatlarini kengaytiradi. Drayverlar yordamida kompyuterga yangi qurilmalarni
ulash mumkin yoki mavjud qurilamalardan boshqacharoq foydalanish mumkin.
3) Qobiq - dasturlar; bu dasturlar operatsion tizim
DOS dasturlariga nisbatan
kompyuter bilan qulayroq va ko’rgazmali muloqot o’rganish imkoniyatini beradi.
Qobiq - dasturlardan ko’proq Norton Commander, XTree, Pro Gold va boshqalari
ishlatiladi.
4) Utilitlar; bular yordamchi vazifalarni bajaruvchi dasturlardir. Masalan:
Norton Utilities nomli sistemali dasturlar majmui mavjuddir.
Amaliy dasturlar.
IBM PC kompyuterlari uchun turli soxalarda qo’llaniladigan yuz minglab har xil
amaliy dasturlar ishlab chiqilgan. Eng keng qo’llaniladigan dasturlar quyidagilardir:
1) Matn muharrirlari. Bular kompyuter yordamida matn va hujjat tayorlaydi.
2) Nashriyot tizimlari. Bular tipografiyadek (bosmaxonadek) xujjat tayorlaydi.
3) Jadvali prosessorlar. Bular jadval ko’rinishida berilgan sonli ma'lumotlarni
qayta ishlaydi.
4) Ma'lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari. Bular axborotlar massivlarini
qayta ishlaydi. Kompyuterdan foydalanuvchilar o’z masalalarini yechish uchun tuzgan
dasturlar majmui.
5) Kompyuterdan foydalanuvchilarni yechish uchun tuzgan dasturlar majmuni.
Dasturlashtirish tizimlari.
IBM PC kompyuter uchun un minglab dasturlar bo’lsa ham, ular
foydalanuvchini qiziktirgan ayrim masalalarni yechishga mo’ljallanmagan bo’lishi
mumkin. Bunday hollarda foydalanuvchi kerakli dasturni o’zi tuzadi.
Yangi dasturni
tuzish uchun qaysidir dasturlashtirish tizimi ishlatiladi. IBM PC kompyuterlarida
ko’pincha SI, SI++, Paskal va Beysik tillari asosida yaratilgan TURBO C, TURBO
C++, TURBO PASCAL, MICROSOFT C, MICROSOFT BASIC dasturlash tizimlari
ishlatiladi.
Foydalanuvchi kompyuter bilan paketli hamda dialogli usullarda o’zaro
xamkorlik qilishlari mumkin.
Paketli usul iqtisodiy vazifalarni yechishni markazlashtirilgan holda tashkil
qilishda eng keng tarqalgan turi.
Paketli usulda hisoblash jarayonini tashkil qilish
foydalanuvchining EHMga
kirishisiz qurilgan.
Uning vazifasi vazifalar paketi bo’yicha dastlabki ma'lumotlarni tayyorlash va
EHM uchun ishlab chiqarishga vazifalar, dasturlar va meyoriy-ma'lumotnomaviy
ma'lumotlarga ega bo’lgan ishlab chiqarish markaziga uzatish bilan cheklangan.
Foydalanuvchi va EHM o’zaro hamkorligining dialogli usuli insonni
axborotlarni EHMda ishlab chikarish jarayoniga tezkor aralashishi uchun imkoniyat
yaratadi.
Dialog tizimining foydalanish tarifi quyidagi talablarni qondirishi kerak:
Foydalanuvchining tizimga osonlik bilan moslashishi;
Hisoblash, mantiqiy tadbirlar va atamalarning bir xilligi;
Foydalanuvchi videoterminal ekrani yoki bosib chikaruvchi
qurilmaga EHMdan
yordam olish payti yoki javob harakatlarnii o’tkazishsh zarurligini ko’rsatish bilan
chikariladigan ma'lumotla axborotlar yoki kerakli yuriqnomalar bilan ta'minlash;
Dialoglarning qisqacha shakllaridan foydalanish;
Tizimli axborotlarni operasion tizimlar va maxsus dasturlar bilan amalga
oshiraladigan himoya vositalarining mavjudligi.
Adabiyotlar - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

Ma'ruza № 2
Dasturiy ta’minotning turkumlanishi
Reja:
1.
Axborot tizimlarining dasturiy ta'minot
i
2.
Operatsion tizimlar
3.
Servis dasturiy ta'minoti
4.
Texnik xizmat ko’rsatish dasturlari
ShKning dasturli ta'minoti tarkibi uning muhim funktsional tavsifi hisoblanadi.
Dastur ta'minoti
(DT) — bu doimiy qullaniladigan dasturlar to’plami bo`lib,
ular foydalanuvchining masalalarini yechish uchun zarur va hisoblash texnikasini eng
samarali ishlatish, foydalanuvchilarga ishlashda eng ko’p
qulaylik yaratishni hamda
masalalarni va ma'lumotlarni qayta ishlashni dasturlashda eng kam mehnat sarfni
ta'minlaydi.
DTni tizimli (bazaviy) va amaliyga bo’lish qabul qilingan.
TizimliDT
axborotni qayta ishlovchi dasturlarni yaratish samaradorligini
oshirish
va ularni EXM da qo’llash uchun hamda EXM dan foydalanuvchilarga EXM
resurslari bilan ishlash bo`yicha ma'lum xizmatlarni taklif etish uchun mo’ljallangan.
Amaliy dasturli ta'minot
(ADT) foydalanuvchining aniq
bir muammoli masalasini
yoki shunday masalalar sinfini yechish uchun mo’ljallangan (ADT ni ko’pincha
dasturli ilova deb ataladi).
Tizimli dasturli ta'minot tarkibi:
Tizimli dasturli ta'minot
o’z ichiga quyidagilarni oladi:
Operatsion tizim
(OT) — TDT ning har doimgi, doimiy qismi bo’lib,
u ShK
ning turli rejimlarda samarali ishlashini ta'minlaydi, dasturning bajarilishini va
D T tizimi
Servisli
tizimlar
Instrumental
dasturli
vositatalar
Texnik
hizmat
ko’rsatish
tizimi
Instrumental
dasturli
tizimi
Tehnik hizmat
kursatish
tizimi
Yuklagichla
r
Diagnostikli
Interfeysl
tizimi
OC
qobiqlari
Utilitlar
Matn
muharrirlari
Testli
Operatsion
tizimi
MS-DOS
MS-DOS
MS-
DOS
MS-DOS
MS-DOS
OS/2
MS-DOS
MS-DOS
UNIX
MS-DOS
MS-DOS
Windows
….
Sozlash
vositalari
foydalanuvchi va EXM tashqi qurilmalarining o’zaro ishini tashkil etadi.
(Munozara: Arxivlash deganda nimani tushunasiz?)

Fayllarning
arxivli
nusxasini
yaratish
uchun
maxsus
arxivlovchi
programmalardan foydalaniladi. Bu programmalar arxiv disketalarda
joyni tejaydi va
arxiv fayllardan foydalanishda qulayliklar yaratadi.
Qoidaga ko’ra, arxivlovchi programmalar fayl nushalarini diskda siqib
joylashtiradi, fayllarni arxivdan olish va arxiv mundarijasini ko’rish
imkoniyatini
beradi .
Eng Ko’p tarqalgan arxivlovchilar: ARJ, PKARC, PKPAK, PAK, PKZIP,
LHRC, PKZIP va ARJ qulayroq va tezroq ishlaydi.
Shuning uchun qo’yida ARJ, PKZIP va PKUNZIP programmalarining qisqacha
tafsifini keltiramiz.
Arxivli fayl bir necha fayllarni sqqilgan holda bir faylga joylashgan majmuidir.
Arxiv fayl mundarijaga ega. Unda fayllar nomi,
fayl joylashgan katalog nomi, oxirgi
o’zgartirish
faqat va sanasi, faylning diskdagi va arxivdagi xajmi va tekshirish kodi
haqidagi ma'lumot beriladi.
(Munozarali holat: Siz qanday arxivlovchi programmalar bilan
ishlagansiz? Foydasini sezganmisiz?)
PKZIPG`PKUNZIP va ARJ programmalari
PKZIPG`PKUNZIP, ARJ programmalari fayllarni
arxivlashtirish va ularni
arxivdan qayta tiklash vazifalarini bajaradi.
Arxiv fayllarini saqlash uchun matnli axborot uchun 60-70% joy, bajariluvchi
fayllar uchun 20-30% joy tejaladi. Sikishtirilishi fayl nomi qarshisida ko’rsatiladi.
Bu programmalar
arxiv fayl tashkil etish, qayta tiklash yangi fayllarini arxivga
qo’shish, fayllarni yangi turlariga almashtirish, arxivdvn fayllarni o’chirish va fayllar
ro’yxatini chiqarish imkoniyatlariga ega.
ARJ programmasi bir necha bobli arxivlar tashkil qila oladi. Bu katta xajmdagi
programmalarni disketlarga arxivlashda qulaydir. PKZIP programmasi. ZIP,ARL esa.
ARJ kengaytgichiga ega.
(Savol: Bit va bayt tushunchalarini izohlang!!!)

Xotira ma'lumotlarni saqlash uchun xizmat qiladi. U o’z
navbatida tashqi va
ichki xotiraga bo’linadi. Tashqi xotira (qattiq disk yoki vinchester) ma'lumotlarni uzoq
muddatda saqlash uchun xizmat qiladi. Tashqi xotiraning quyidagi turlari ham mavjud:
Protsessor - dastur bilan berilgan ma'lumotlarni qzgartiradigan, hamma
hisoblash jarayonlarini boshqaradigan hamda hisoblash ishlariga tegishli moslamalarni
o’zaro aloqasini o’rnatadigan qurilmadir. Protsessorda arifmetik va mantiqiy amallarni
bajarish, xotiraga murojaat qilish, dasturda berilgan ko’rsatmalarni ko’rsatilgan ketma-
ketlikda bajarish hamda xotira bilan aloqa o’rnatish amalga oshiriladi.
Protsessor asosan quyidagi qurilmalardan tashkil topadi.
Mikroprotsessor-kompyuterni boshqarish va barcha hisob ishlarini bajaradi.
Mikroprotsessor turli amallarni tez bajarish sobiliyatiga ega.
Uning tezligi sekundiga
4 milliard amalga va undan ortiq bo’lishi mumkin.
Operativ xotira protsessor uchun zarur bo’lgan programmalar va ma'lumotlar
saqlaydi. Kompyuter o’chirilishi bilan operativ xotiradagi ma'lumotlar o’chiriladi.
Operativ xotira o’zida kompyuterda ishlayotgan programma va ma'lumotlarni
saqlaydi. Ma'lumotlar doimiy xotiradan operativ xotiraga ko’chiriladi, olingan
natijalar zarur holda diskka qayta yoziladi.
Qattiq diskka programma va ma'lumotlar ko’chiriladi.
Qattiq disk programma va ma'lumotlarni doimo saqlaydi.
Elektron sxemalar (yoki kontrollyorlar) kompyuterga kiruvchi (monitor,
klaviatura va hokazolar) turli qurilmalar ishini boshqaradi.
Kiritish chisarish porti orqali protsessor bilan ma'lumot almashadi.
Ichki qurilmalar bilan ma'lumot almashuvi uchun maxsus portlar,
hamda
umumiy portlar mavjud. Umumiy portlarga printer, "sichkoncha" ulanishi mumkin.
Umumiy portlar 3 xil bo’ladi: universal seriyno`y USB1 – USB6 bilan
belgilanadi, parallel - LPT1 - LPT4 bilan belgilanadi va ketma-ket COM1 - COM3
bilan belgilanadi. Universal portlar kirish chikishni parallel va ketma-ket portlarga
nisbatan tez bajaradi.
Kiritish qurimasi – komp'yuterga yangi ma'lumotlarni
kiritish uchun xizmat
qiladi. (Klaviatura, sichqon, skaner)
Chiqarish qurilmasi – komp'yuterda joylashgan ma'lumotni foydalanuvchiga
yetkazish uchun xizmat qiladi. (Printer, Monitor).
Shaxsiy kompyuterning so’shimcha qurilmalari. Kompyuter imkoniyatlarini
oshirish maqsadida unga turli qo’shimcha qurilmalar ulanishi mumkin. Bu
kompyuter, "sichkoncha", model, skaner va hokazolardir. Bunda: Printer - ma'lumotni
qog’ozga chiqaradi. "Sichqoncha" - ma'lumot kiritilishini yengillashtiruvchi
manipulyator.
Modem - telefon tarmog’i orqali boshqa kompyuter bilan ma'lumot almashish
imkoniyatini beradi. Skaner – qog’ozdagi ma'lumotni kompyuterga
tasviriy ravishda
kiritadi.
Menyu, andoza, buyruk, tabiy til

2.
Tarmoqli operasion tizimni tanlash.
3.
Apparatli karorlar bo’yicha takliflarni, jumladan: kompyuterlar bo’yicha,
kommunikasion uskunalar bo’yicha tanlash.
Tarmoqni kalit ostida yaratishga kodir malakali tizimli integrasiyalarning uch
asosiy alomatini farqlash mumkin:
Birinchidan, firma tizimli tarmoqli integrayiyalash
soxasida ixtisoslashishi
kerak.
Ikkinchidan, firma tavsiya etilgan uskunalar va dasturli ta'minlashning asosiy
yetkazib beruvchilari bilan uzok muddatli bitimlarga ega bo’lishi lozim.
Uchinchidan, firma tarmoqlarni loyixalashtirish, o’rnatish va kuzatish bo’yicha
yetarli ish tajribasiga ega bo’lishi kerak.
Zamonaviy axborot texnologiyalarining gurkirab rivojlanishi va uni qo’llash
sohasining kengayishi dasturiy ta'minotning (DT) jadal rivojlanishiga olib keldi. Shuni
takidlash kerakki, 1990 yilda jahon jamiyatida dasturiy ta'minotga 100 mlrd. AKSH
dollaridan ziyod mablag sarflandi. Bunda DT rivojlanishi yyonalishi shuni
ko’rsatadiki, harakatlar tendentsiyasi yiliga 20% usib bormokda.
Axborot tizimlarining DTi deganda, hisoblash texnikasi vositalari bilan
ma'lumotlarni qayta ishlash tizimini yaratish va ulardan foydalanish uchun dasturiy
va xujjatli vositalarni jamlash tushuniladi.
Dasturiy ta'minot tomonidan bajariladigan funktsiyalarga bog’liq holda, uni ikki
guruhga bo’lish mumkin:
tizimli dasturiy ta'minot va amaliy dasturiy ta'minot.
Tizimli dasturiy ta'minot kompyuterda axborotni qayta ishlash jarayonini
tashkil etadi va amaliy dasturlar uchun me'yordagi ish muhitini ta'minlaydi.
Amaliy DT foydalanuvchining aniq vazifalarini
xal etish va umuman axborot
tizimining hisoblash jarayonini tashkil etish uchun mo’ljallangan.
Tizimli DT tarkibiga quyidagilar kiradi:
- operatsion tizimlar;
- servis dasturlar;
- dasturlash tillari translyatorlari;
- texnik xizmat dasturlari
(Savol: Yuqorida keltirilgan qurilmalarning qaysi biri bilan tanishsiz?)

Avvalam bor kompyuterning tarmoq kuchlanishiga mosligini tekshirish kerak.
Shaxsiy kompyuterlar 220 yoki 110 kuchlanishli elektr tarmoslarida ishlashi mumkin.
Shaxsiy kompyuterlar uchun kuchlanishning o’zgarishi ayniqsa keskin
o’zgarishlar xavfli bo’lishi mumkin. Shuning uchun maxsus
stabilizatorlardan yoki
elektr quvvati uzluksizligini ta'minlovchi - UPS qurilmasidan foydalanish tavsiya
etiladi.
Maxsus UPS qurilmasi elektr quvvatini o’zgarmas
holda ushlab turadi hamda
elektr manbai o’chirilgandan keyin muayyan vaqt davomida kompyuter ishlashini
ta'minlab turadi. Bu vaqt kompyuterda bajarilayotgan ishlarni tugatish uchun yetarlidir.
Masalan kerakli ma'lumotlarni diskka yozib quyish
yoki programmalar ishini
to’gatish uchun va hokazo.
Kompyuterni ishga tayyorlash tartibi. Kompyuterni ishga tayyorlash tartibi
quyidagicha:
Stalibizator yoqiladi.
Printer kerak bo’lsa, u yoqiladi. Protsessor yoqiladi, monitor yoqiladi.
Shundan keyin ekranda
tekshiruvchi maxsus programma, hamda operatsion
sistemani ishga tushiruvchi programmalar haqida ma'lumotlar chiqadi.
Operatsion sistema ishga tushgach u komandalar berishni taklif qiladi.
Kompyuterdan to’liq foydalanish tug’ri o’chirishga ham bog’liq.
Buning uchun quyidagilar bajariladi.
Ishlayotgan programmalar tugatiladi.
Monitor o’chiriladi.
Protsessor o’chiriladi.
Printer yosilgan bo’lsa o’chiriladi.
Stalibizator o’chiriladi.
Mikroprotsessor programmalarning ishlashini ta'minlaydi va kompyuter boshqa
qurilmalari ishini bajaradi. U kompyuterning tezligini ta'minlaydi.
IBM PC
kompyuterlarida odatda Intel, AMD, Cyrix, Celeron firmasi va unga
muvofis boshqa firmalarning mikroprotsessorlari o’rnatiladi.
(Savol: 1990 yilda jahon jamiyatida dasturiy ta'minotga necha mlrd

Bir vazifali OT bir foydanuvchining aniq bir paytda
aniq bir vazifani bajarish
uchun mo’ljallangan. Bu operatsion tizimlarning tipik vakili MS DOS dir.
Ko’p vazifali OT vaqtni multidastur rejimida tasvirlashda EXMdan jamoa bo’lib
foydalanishni
taminlaydi.
Bunday
sinfdagi
OTning
tipik
vakillari:
IBM
korporatsiyasining UNIX, OS 2, Microsoft Windows 95, Microsoft WindowsNT va
boshqalardir.
Tarmoqli operatsion tizimlar lokal va global tarmoqlarning paydo bo’lishi bilan
bog’liq va foydalanuvchining hisoblash tarmoqlari barcha
resurslariga kirishini
ta'minlash uchun mo’ljallangan. Tarmoqli OTlarning tipik vakillari: Novell NetWare,
Microsoft
Windows NT, Banyan Vines, IBM LAN, UNIX,Sun
firmasi maxsuloti
Solfris dir.
(Savol: Bajariladigan vazifalardan kelib chikib OTni necha guruhga bo’lish
mumkin?)
Servis
dasturiy
ta'minoti-foydalanuvchiga
kompyuter
bilan
ishlashda
qo’shimcha xizmatlar taqdim etuvchi va operatsion tizimlar imkoniyatlarini oshiruvchi
dasturiy maxsulotlar jamgarmasidan iborat.
Biroq, funktsional imkoniyatlarga ko’ra, servis vositalarni quyidagi vositalarga
bo’lish mumkin:
- foydalanuvchi interfeysini yaxshilovchilar;
- ma'lumotlarni buzilish va qoidasiz kirishlaridan ximoya
qiluvchilar;
- ma'lumotni qayta ishlovchilar;
- disk va tezkor xotira qurilmasi o’rtasida ma'lumot almashuvini
tezlashtiruvchilar;
- virusga qarshi vositalar.
OT ning sozlovchisi bo’lgan qobiqlar operatsion qobiqlar deb ataladi. O’tilitalar
va avtonom dasturlar tor ixtisoslashgan bo’lib, har biri o’z vazifasini bajaradi.
Biroq
o’tilitalar avtonom dasturlardan farqli ravishda tegishli qobiqlar muhitida bajaradi.
Qobiq foydalanuvchiga sifat jixatdan yangi interfeys taqdim etadi. Virusga qarshi
ximoyali dasturiy vositalar viruslarni topish va davolashni ta'minlaydi.
Qonun hujjatlarining nomi qonun raqami

№
|
QONUN HUJJATLARINING NOMI
|
QONUN RAQAMI
|
1
|
Davlat maktabgacha ta’lim tizimi xodimlari mehnatiga haq to‘lash tartibini takomillashtirish to‘g‘risida
|
|
2
|
2020-yil uchun davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovi miqdorlarini tasdiqlash to‘g‘risida
|
|
3
|
Davlat maktabgacha ta’lim tizimi xodimlari mehnatiga haq to‘lash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
|
|
4
|
Davlat maktabgacha ta’lim tizimi xodimlari mehnatiga haq to‘lash va ularni moddiy rag‘batlantirish tartibi to‘g‘risidagi nizomga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat maktabgacha ta’lim muassasalari xodimlarining ayrim toifalari mehnatiga haq to‘lashni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘isida” 2018-yil 28-fevraldagi PQ-3571-son qarori)
|
|
5
|
Bolalarni davlat maktabgacha ta’lim muassasalariga qabul qilish bo‘yicha davlat xizmatlari ko‘rsatishning ma’muriy reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida
|
|
6
|
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi huzuridagi Ixtisoslashtirilgan loyiha-izlanish instituti va Infratuzilmani rivojlantirish injiniring kompaniyasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida
|
|
7
|
|
5 dekabr Dars mavzusi: “Microsoft Word matn muharriri haqida umumiy ma’lumotlar Ochiq dars ishlanmasi-fayllar.org

|
5 dekabr Dars mavzusi: “Microsoft Word matn muharriri haqida umumiy ma’lumotlar
|
bet | 1/2 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 52,96 Kb. | | #106727 |
Bog'liq Ochiq dars ishlanmasi-fayllar.org
Ochiq dars ishlanmasi
SamDU qoshidagi 1-son akademik litseyi
“Informatika” pedagogik amaliyotchilari
OCHIQ DARS ISHLANMASI
Fan: Informatika
Guruh: 118-guruh.
Xona: D-22.
Jami o’quvchilar soni: 15 ta.
Darsga qatnashdi: 15 ta.
Dars o’tilgan sana: 5 dekabr
Dars mavzusi: “Microsoft Word matn muharriri haqida umumiy ma’lumotlar ”.
Dars maqsadi: O’quvchilarga kompyuter bilan samarali ishlashi uchun Microsoft Word dasturi haqida o’quvchilarga umumiy malumot berish.
Tayanch iboralar va jihozlar: MS Word dasturi, menyu buyruqlari, asboblar paneli, chizg’ichlar, matn, hujjat, holat satri, list, sistemali menyu tugmalari
O’quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchi
|
Talaba
|
1-bosqich.
O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 min.)
|
Mavzu: Microsoft Word matn muharriri haqida umimiy ma’lumotlar Darsning maqsadi O’quvchilarda MS Word dasturi, turli matnli ma’lumotlar bilan ishlash ko’nikmasini shakllantirish.
Dars rejasi:
1. Matn muharriri haqida umumiy ma’lumotlar.
MS Word dasturini yuklash.
MS Word matn muharririning imkoniyatlari
Dasturda ishni tugallash
|
Tinglaydilar,
yozib oladilar,
aniqlashtiradilar.
|
2-bosqich. Asosiy
(65 min.)
|
Ma’ruza mashg’ulotining rejasi va tuzilishiga muvofiq ta’lim jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi;
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum, orqali bilimlarni faollashtiradi;
1,2,3,4,5-ilovalardan foydalanadi;
|
Yozadilar, guruhlarda ishlaydilar, javob beradilar, ilovalar bilan tanishadilar.
|
3-bosqich. Yakuniy
(15 min.)
|
Mavzuni yakunlaydi;
Guruhlar ishini baholaydi;
O’quvchilarni individual ravishda baholaydi;
Mustaqil ish uchun topshiriq beradi;
|
O’z-o’zini va o’zaro baholashni amalga oshiradilar;
Savol beradilar;
Topshiriqni yozadilar;
Aniqlashtiradilar;
|
|
| |
Prospects of development of science and education

Prospects of development of science and education
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
17.05.2024
Hajmi
0,82 Mb.
#239470
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Prospects of development of science and education
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Amaliy ishi 1 Bajardi

|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Amaliy ishi 1 Bajardi
|
Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 117,12 Kb. | | #138133 |
Bog'liq Amaliy ish 1 Otabek
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
Amaliy ishi 1
Bajardi: Majidov Otabek
Tekshirdi: Zarmasov E.
1-Амалий машғулот Мавзу: Aссемблер тилида рақамлар устида оддий арифметик мантиқий операцияларни бажариш Ишнинг мақсади: КР580 МП регистрлари билан танишиш. Командаларга ишлов бериш ва маълумотларни ўтишини ўрганиш
Variant 19
M=28H B=12H C=20H D=15H
MVI H,28H
MVI B,12H
MVI C,20H
MVI D,15H
MOV A,M
ADD D
RAR
RAR
SUB B
XRA C
STA 0x0012
HLT
M=40h D=20h B=15h C=3Fh
MVI M,40
MVI D,20
MVI B,15
MVI C,3F
MOV A,M
SUB D
ADD B
XRA C
MOV L,A
STA 0x000A
HLT
|
| |
Электроника фанининг мазмуни, электрониканинг ривожланиш босқичлари

|
Электроника фанининг мазмуни, электрониканинг ривожланиш босқичлари
|
bet | 1/22 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #124948 |
Bog'liq Электроника фанининг мазмуни, электрониканинг ривожланиш босқичл-fayllar.org
Электроника фанининг мазмуни, электрониканинг ривожланиш босқичлари
Javoblar:
Электроника фанининг мазмуни, электрониканинг ривожланиш босқичлари.
Elektronika-elektronlar bilan elektronlar o'rtasidagi o'zaro ta'sirni va ma'lumotlarni uzatish, qayta ishlash va saqlash uchun ishlatiladigan elektron qurilmalar va qurilmalarni yaratish usullarini o'rganadigan fan. Elektronika birinchi navbatda inson jamiyatining axborot ehtiyojlarini qondirish uchun mo'ljallangan. Ishlab chiqarish kuchlari va ishlab chiqarish munosabatlarining rivojlanishi yangi texnika va texnologiyalarni yaratishga asoslangan va ommaviy axborot vositalarining rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq. Axborot almashish qurilmalarining rivojlanish tarixi bir necha bosqichdan iborat: yuz, ovoz, yozish, kitoblarni chop etish, elektronika harakati va ifodasi.
Elektronika rivojlanishning to'rt bosqichidan o'tdi. Birinchi bosqich 1895 yilda yakunlandi, A. S. Popov simsiz telegrafiya - radio ixtirosi bilan boshlandi.
CHIROQ ELEKTRONIĞI . YARIM SUPERO'TKAZUVCHILAR ELEKTRONIKA . Nanoelektronika. FUNKTSIONAL ELEKTRONIKA. Bioelektronika. Akustoelektronika. MAGNITELEKTRONIKA.
Нано ва функционал электроникаларга изоҳ беринг.
100 nanometrdan kam bo'lgan elementlarning o'lchamlari bilan integral elektron davrlarni qurishning texnologik va jismoniy asoslarini ishlab chiqadigan elektronika maydoni nanoelektronika deb ataladi. Nanoelektronika atamasi zamonaviy yarim o'tkazgichlarning mikroelektronikasidan o'tishni aks ettiradi, bu erda elementlarning o'lchamlari mikrometr birliklari, kichikroq elementlarga — o'nlab nanometr o'lchamlari bilan o'lchanadi.
Nanorazmerlarga o'tish bilan, sxemalar ko'plab yangi xususiyatlarni ochib beruvchi kvant effektlari ustidan hukmronlik qila boshlaydi va shuning uchun ularning foydali foydalanish istiqbollarini belgilaydi. Va mikroelektronika uchun kvant ta'siri ko'pincha parazit bo'lib qolsa, masalan, tranzistorning hajmini pasayishi bilan uning ishi tunnel ta'siriga aralasha boshlaydi, aksincha, nanoelektronika nanogeterastrukturali elektronika uchun asos sifatida bunday ta'sirlardan foydalanish uchun mo'ljallangan.
|
| |
ярим ўтказгичли - 10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni tayyorlash...

|
10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni tayyorlash texnologiyalari. Ims larning turlari Ims aktiv va passiv elementlari
|
bet | 2/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #245779 |
Bog'liq 10-maruzaярим ўтказгичли
Element deb, konstruktsiyasi bo’yicha kristall yoki asosdan ajralmaydigan, ma’lum funktsiyasini bajaruvchi IMSning qismiga aytiladi.
ИМС компонентаси деб унинг дискрет элемент функциясини бажарадиган, лекин аввалига мустақил маҳсулот каби монтаж қилинадиган қисмига айтилади.
Асосий ИМС конструктив белгиларидан бири бўлиб асос тури ҳисобланади. Бу белгига кўра ИМСлар икки турга бўлинади: ярим ўтказгичли ва диэлектрик.
Асос сифатида ярим ўтказгичли материаллар орасида кремний ва галлий арсениди кенг қўлланилади. ИМСнинг барча элементлари ёки элементларнинг бир қисми ярим ўтказгичли монокристалл пластина кўринишида асос ичида жойлашади.
Диэлектрик асосли ИМСларда элементлар унинг сиртида жойлашади.
Ярим ўтказгич асосли микросхемаларнинг асосий афзаллиги – элментларнинг жуда катта интеграция даражаси ҳисобланади, лекин унинг номинал параметрлари диапазони жуда чекланган бўлиб улар бир - биридан изоляцияланишни талаб қилади. Диэлектрик асосли микросхемаларнинг афзаллиги – элементларнинг жуда яхши изоляцияси, уларнинг хоссаларининг барқарорлиги, ҳамда элементлар тури ва электр параметрлари танловининг кенглиги.
Elementlari yarimo’tkazgich asosning sirtiga yaqin qatlamda hosil qilingan mikrosxemalar yarimo’tkazgich IMS deb ataladi.
Пардали ва гибрид микросхемалар
Пардали ИС – бу диэлектрик асос сиртига суртилган элементлари парда кўринишида бажарилган микросхема. Пардалар паст босимда турли материаллардан юпқа парадалар кўринишида чўкмалар ҳосил қилиш йўли билан олинади.
Парда ҳосил қилиш усули ва унга боғлиқ бўлган қалинлигига кўра юпқа пардали ИС (парда қалинлиги 1 – 2 мкмгача) ва қалин пардали ИС (парда қалинлиги 10 – 20 мкм гача ва катта) ларга бўлинади.
Ҳозирги кунда барқарор пардали диодлар ва транзисторлар мавжуд эмас, шу сабабли пардали ИСлар фақат пассив элементлар (резисторлар, конденсаторлар ва х.з.) дан ташкил топади.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni tayyorlash texnologiyalari. Ims larning turlari Ims aktiv va passiv elementlari
|
Классификация по степени интеграции

|
Классификация по степени интеграции
|
bet | 6/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #245779 |
Bog'liq 10-maruzaКлассификация по степени интеграции:
Наименование ИС
|
Вид ИС
|
Технология изготовления
|
Число элементов и компонентов в корпусе N
|
Малая ИС (МИС)
|
Цифровая
Аналоговая
|
Биполярная, МДП
Биполярная
|
1…100
1…30
|
Средняя ИС (СИС)
|
Цифровая
Аналоговая
|
МДП
Биполярная
Биполярная, МДП
|
101…1000
101…500
31…100
|
БИС
|
Цифровая
Аналоговая
|
МДП
Биполярная
Биполярная, МДП
|
1001…10000
501…2000
101…300
|
СБИС
|
Цифровая
Аналоговая
|
МДП
Биполярная
Биполярная, МДП
|
>10000
>2000
>300
|
Степень интеграции К =|lgN|:
К=1 N<=10
K=2 N<=100
K=3 N<=1000
K=4 N<=10000
K=5 N<=100000
K=6 N<=1000000
Ожидается К=7
Nazorat savollari
1. Integral mikrosxema nima ?
2. IMSlarning asosiy xususiyatlari nimada ?
3. IMS elementi va komponenti deb nimaga aytiladi ?
4. Pardali, gibrid va yarimo’tkazgich IMSlar farqini tushuntiring.
5. Nima sababdan tranzistor tuzilmasi IMS turli elementlarini tayyorlash asosi bo’lib xizmat qiladi ?
6. IMS elementlari qanday qilib bir – biridan izolyatsiyalanadi ?
7. Planar va planar – epitaksial usullari bilan tayyorlangan tranzistorlar nimasi bilan bir – biridan farqlanadi ?
|
| |
Полупроводниковая ИС - 10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni...

|
10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni tayyorlash texnologiyalari. Ims larning turlari Ims aktiv va passiv elementlari
|
bet | 5/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #245779 |
Bog'liq 10-maruzaПолупроводниковая ИС – это микросхема, элементы которой выполнены в приповерхностном слое полупроводниковой подложки. Эти ИС составляют основу современной микроэлектроники.
Технология полупроводниковых ИС основана на легировании полупроводниковой (кремниевой) пластины поочередно донорными и акцепторными примесями, в результате чего под поверхностью образуются тонкие слои с разным типом проводимости и p-n-переходы на границах слоев. Отдельные слои используются в качестве резисторов, а p-n-переходы – в диодных и транзисторных структурах.
Пленочная ИС – это микросхема, элементы которой выполнены в виде разного рода пленок, нанесенных на поверхность диэлектрической подложки. В зависимости от способа нанесения пленок и связанной с этим их толщиной различают тонкопленочные ИС (толщина пленок до 1 – 2 мкм) и толстопленочные ИС (толщина пленок от 10 – 20 мкм и выше).
Поскольку до сих пор никакая комбинация напыленных пленок не позволяет получить активные элементы типа транзисторов, пленочные ИС содержат только пассивные элементы (резисторы, конденсаторы и т.п.). Поэтому функции, выполняемые чисто пленочными ИС, крайне ограничены. Чтобы преодолеть эти ограничения, пленочную ИС дополняют активными компонентами (отдельными транзисторами или ИС), располагая их на той же подложке и соединяя с пленочными элементами. Тогда получается ИС, которую называют гибридной.
Гибридная ИС (или ГИС) – это микросхема, которая представляет собой комбинацию пленочных пассивных элементов и активных компонентов, расположенных на общей диэлектрической подложке. Дискретные компоненты, входящие в состав гибридной ИС, называют навесными, подчеркивая этим их обособленность от основного технологического цикла получения пленочной части схемы.
Группа типов микросхем - совокупность типов микросхем в пределах одной серии, имеющих аналогичное функциональное назначение и принцип действия, свойства которых описываются одинаковым или же близким составом электрических параметров.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
10- ma’ruza ims tayyorlash texnologiyasi. Ims aktiv va passiv elementlari. Reja: imslarni tayyorlash texnologiyalari. Ims larning turlari Ims aktiv va passiv elementlari
|
Adabiyotlar - Prospects of development of science and education

“PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF
SCIENCE AND EDUCATION”
60
http://7universum.com/ru/tech/archive/item/7095
4. I.Kh.
Siddikov, A.B.Abubakirov, А.А. Yuldashev, G.Z. Babaxova, I.М.
Xonturaev, N.N. Mirzoev. «Мethodology of calculation of techno-economic indices of
application of sources of reactive power». European science review, Scientific journal.
No 1–2. Austria, Vienna. 2018. 248-251 p.
5. I.Petrova, V.
Zaripova, Yu. Lezhnina, I.Kh.Siddikov.
Automated system for
synthesis of sensors for smart cities. XXII International Scientific Conference on
Advanced In Civil Engineering “CONSTRUCTION THE FORMATION OF LIVING
ENVIRONMENT’,
Tashkent, Uzbekistan, 18-21 April, 2019 E3S Web of 6.
Сиддиков И. Х., Анарбаев М. А., Махсудов М. Т. Преобразователи сигнала
величины тока для систем управления источниками реактивной мощности //
Инженерно- строительный вестник Прикаспия : научно-технический журнал /
Астраханский государственный архитектурно-строительный университет.
Астрахань : ГАОУ АО ВО «АГАСУ», 2018. № 1 (23). С. 53–56.
switch .. case da break - JavaScript Kirish

|
JavaScript Kirish
|
bet | 8/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 83,24 Kb. | | #249890 |
Bog'liq Js kitobswitch .. case da break
JavaScript break kalit so'zga yetganda, u switch blokidan chiqib ketadi. Asosan break kommanderini quyish zarurati yo'q chunki blog oxirida yetkanda avtomatik tarizda tanlash operatoridan chiqib ketadi.
switch .. case da default
switch..case da hech bir qiymatni qabul qilmaganda sizga default kalit so'zi ishlatiladi. Chunki ungacha bo'lgan hech bir qiymat qabul qilmasa default bo'limidagi kod blogi ishlaydi.
Misol: Yuqoridagi misolda hafta kuni 8 yoki undan katta raqam kiritilsa "Bunday hafta kuni yo'q" degan javob chiqaradigan dastur kodini yozamiz.
switch (hafta_kuni) {
case 1:
day = "Dushanba";
break;
case 2:
day = "Seshanba";
break;
case 3:
day = "Chorshanba";
break;
case 4:
day = "Payshanba";
break;
case 5:
day = "Juma";
break;
case 6:
day = "Shanba";
break;
case 7:
day = "Yakshanba";
default:
console.log("Bunday hafta kuni yo'q"); }
Takrorlash Operatorlari
JavaScriptda takrorlash operatorlari, biror bir amalni bir necha marta takrorlash uchun ishlatiladigan operatorlardir. Bu operatorlar, kodni tekrarlash va tsikllar yaratish imkonini beradi. JavaScriptda ikkita asosiy takrorlash operatori mavjud: while va do/while.
1. while takrorlash_operatori:
while takrorlash operatori, bir shart bajarilguncha bir kod blokini takrorlayadi. Shart rost bo'lganida, kod bloki takrorlanadi. Shart yolg'on bo'lganida, kod bloki takrorlanmaydi. while operatorining sintaksisi quyidagicha:
while (shart) {
// takrorlanadigan kod bloki
}
Misol uchun, agar "Hello, World!" so'zini 10 marta ekranga chiqarishni istasangiz, quyidagi kodni ishlatishingiz mumkin:
let i = 1;
while (i <= 10) {
console.log("Hello, World! " + i);
i++; }
Bu kodda i o'zgaruvchi 1 dan 10 gacha o'sib, har bir marta "Hello, World!" so'zini va i ni ekranga chiqaradi.
2. do/while takrorlash_operatori:
do/while takrorlash operatori, bir kod blokini bajarishdan oldin shartni tekshiradi. Shart rost bo'lganida, kod bloki takrorlanadi. Shart yolg'on bo'lganida, kod bloki takrorlanmaydi. do/while operatorining sintaksisi quyidagicha:
do {
// takrorlanadigan kod bloki
} while (shart);
Misol uchun, agar "Hello, World!" so'zini 10 marta ekranga chiqarishni istasangiz, quyidagi kodni ishlatishingiz mumkin:
let i = 1;
do {
console.log("Hello, World! " + i);
i++;
} while (i <= 10);
Bu kodda ham i o'zgaruvchi 1 dan 10 gacha o'sib, har bir marta "Hello, World!" so'zini va i ni ekranga chiqaradi.
|
| |
String metodlar   JavaScript da string uzunligi

String metodlar JavaScript da string uzunligi
Xususiyat length satr uzunligini qaytaradi:
let txt = "ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ";
let length = txt.length;
console.log(length);
nateja: 26
String ni qism kesimida chaqirish.
Satrning bir qismini ajratib olishning 3 ta usuli mavjud:
slice(start, end)
substring(start, end)
substr(start, length)
slice() satrning bir qismini chiqaradi va chiqarilgan qismini yangi qatorga qaytaradi. U ikki parametr qabul qiladi boshlang'ich nuqtasi va oxirgi nuqtasi.
let str = "Uzbek, Devs, Sherkulov";
let part = str.slice(7, 11);
nateja: Devs
JavaScript indekslarni noldan boshlab sanaydi. Birinchi indeks 0. Ikkinchi indeks - 1.
Agar parametr manfiy bo'lsa, pozitsiya satr oxiridan boshlab hisoblanadi.
let str = "Uzbek, Devs, Sherkulov";
let part = str.slice(-15,-11);
nateja: Devs
substring() funksiya slice() bilan o'xshash. Birgina farqi teskari indeks qabul qilmaydi.
let str = "Uzbek, Devs, Sherkulov";
let part = str.substring(7, 11);
nateja: Devs
Agar siz ikkinchi parametrni kiritmasangiz substring() satrning qolgan qismini kesib tashlaydi.
JavaScript da String substr()
substr() funksiya slice() bilan o'xshash. Farqi shundaki birinchi parametr kesib olinadigan matn ni boshlang'ich indeksi ikkinchi paremetrga boshlang'ich indeksdan satr kengligini kesib oladi.
let str = "Uzbek, Devs, Sherkulov";
let part = str.substr(7, 4);
nateja: Devs
split() metodi bir matnni belgilangan separator bo'yicha bo'lib bo'linadi va natijada yangi bir array hosil qilinadi.
let message = 'Men yaxshi odamman';
let arr = message.split(' ');
console.log(arr);
nateja: ["Men", "yaxshi", "odamman"]
|
JavaScript Izoh - JavaScript Kirish

|
JavaScript Kirish
|
bet | 4/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 83,24 Kb. | | #249890 |
Bog'liq Js kitob
JavaScript da ichki izoh kodni bir qismida yozib ketilib kodni ma'lum bir qismini tushuntirish uchun ishlatilishi mumkin. Izohda yozilgan ma'lumotlar kalit so'z sifatida qabul qilinmaydi va browser o'qigan vaqtda tashlab ketadi.
// bir qatorli izodx.
/* kup qatorli izox */
JavaScript Operatorlar
JavaScript dasturlash tilida ham boshqa dasturlash tillari singari operatorlar mavjud. Bularga quyidagilarni misol keltirishimiz mumkin.
Arifmetik operatorlar
Tayinlash operatorlari
String Opertorlar
Solishtirish operatorlari
Mantiqiy opertorlar
Bitli operatorlar
JavaScript arifmetik operatorlari
Arifmetik operatorlar raqamlar ustida arifmetikani bajarish uchun ishlatiladi:
"+" - Qo'shish
"-" - Ayirish
"*" - Ko'paytirish
"**" - Eksponentatsiya (ES2016) yoki kvadratga kutarish
"/" - Bo'lish
"%" - Modul (boʻlinish qoldigʻi)
"++" - 1 qo'shib borish
"--" - 1 kamaytirib borish
JavaScript Tayinlash operatorlari
Qo'shishni tayinlash operatori (+=) o'zgaruvchiga qiymat qo'shadi.
JavaScript String operatorlari
Operator + qatorlarni qo'shish (birlashtirish) uchun ham ishlatilishi mumkin.
let text1 = "Azizbek";
let text2 = "To’lqinov";
let text3 = text1 + " " + text2;
text3 ning natijasi quyidagicha bo'ladi:
Azizbek To’lqinov
+= operatori qatorlarni qo'shish (birlashtirish) uchun ham ishlatilishi mumkin:
let text1 = "Azizbek ";
text1 += "To’lqinov";
Azizbek To’lqinov
Satrlarda foydalanilganda + operatori birlashtiruvchi operator deb ataladi.
JavaScript solishtirish operatorlari
"==" - ga teng
|
| |
else - Agar aks holda bo'lsa, shart operatori ishlasa biriktirilgan kod blok ishlaydi.
 
else if

|
else - Agar aks holda bo'lsa, shart operatori ishlasa biriktirilgan kod blok ishlaydi.
else if
|
bet | 7/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 83,24 Kb. | | #249890 |
Bog'liq Js kitobelse - Agar aks holda bo'lsa, shart operatori ishlasa biriktirilgan kod blok ishlaydi.
else if - Agar birinchi shart noto'g'ri bo'lsa, sinov uchun yangi shartni belgilash uchun foydalaniladi. Shart operatori ishlasa biriktirilgan kod blok ishlaydi.
switch - Bajariladigan ko'plab muqobil kod bloklarini belgilash uchun foydalaning
IF shart operatori
Agar belgilangan shart rost bo'lsa, shart operatori ishlasa biriktirilgan kod blok ishlaydi.
if (shart) {
// if shart operatori tanasi
}
Misol: Agar soat 19:00 dan katta bo'lsa hayirli tun tilash :
if (soat > 19) {
console.log("hayirli tun"); }
nateja: hayirli tun
Else shart operatori
Agar if shart operatori yolg'on qiymat qabul qilsa aks holda else tarkibidagi kod bajariladi.
if (shart) {
// if shart bajarilsa
} else {
// if shart bajarilmasa
}
Misol: Agar soat 19:00 bo'ldan katta bo'lsa hayirli tun aks holda hayirli kun yozuvini chiqarish.
if (soat > 19) {
console.log("hayirli tun");
}else{
console.log("hayirli kun");
}
Else IF shart operatori
else if agar if shart operatori bajarilmagan taqdirda siz boshqa shart berish imkonini beradi.
if (shart) {
// if shart bajarilsa
} else if (shart 2) {
// if shart bajarilmasa aks holda shart
} else {
// barcha shart bajarilmasa bajariladi. }
JavaScript Switch (shart tanlash operatori)
JavaScript da tanlash switch tanlash operatori kod blogini tanlashda ishlatiladi. Uning sintaksisi quyidagicha.
switch(shart) {
case x:
// code block
break;
case y:
// code block
break;
default:
// code block
}
Bu qanday ishlaydi?
switch shart bir marta tekshiriladi.
Keltirilgan qiymat har bir qator bilan taqqoslanadi.
Agar mos keltirilgan qator topilsa, tegishli kod bloki ishlatiladi.
Agar mos kelmasa, standart "default" kod blogi ishlatiladi.
Misol: Hafta kunlarini kiritib usha hafta kuni nomini qaytaradigan funksiya yaratamiz.
switch (hafta_kuni) {
case 1:
day = "Dushanba";
break;
case 2:
day = "Seshanba";
break;
case 3:
day = "Chorshanba";
break;
case 4:
day = "Payshanba";
break;
case 5:
day = "Juma";
break;
case 6:
day = "Shanba";
break;
case 7:
day = "Yakshanba";
}
|
| |
"=== " - - JavaScript Kirish

|
JavaScript Kirish
|
bet | 5/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 83,24 Kb. | | #249890 |
Bog'liq Js kitob"=== " - teng qiymat va teng turdagi
"!=" - teng emas
"!==" - qiymat teng emas yoki teng emas
">" - dan katta
"<" - dan kam
">=" - dan katta yoki teng
"<=" - dan kam yoki teng
JavaScript mantiqiy operatorlari
"&&" - mantiqiy va
"||" - mantiqiy yoki
"!" - mantiqiy emas
JavaScript O'zgaruvchilar
JavaScript dasturlash tilida o'zgaruvchilarni e'lon qilishning 3 xil usuli bor bo'lib quyidagilar kiradi.
O'zgaruvchilar nima?
O'zgaruvchilar - bu ma'lumotlarni saqlash uchun konteynerlar (ma'lumotlar qiymatlarini saqlash). Ushbu misolda, x, yva z, o'zgaruvchilar bo'lib, ular varkalit so'z bilan e'lon qilinadi:
var x = 5;
var y = 6;
var z = x + y;
Ushbu misolni let kalit so'zi bilan e'lon qilishga misol keltiramiz.
let x = 5;
let y = 6;
let z = x + y;
Ushbu misolda, x, yva z, e'lon qilinmagan o'zgaruvchilar:
x = 5;
y = 6;
z = x + y;
JavaScript da const ni qachon foydalanish kerak?
Kod yozish jarayonida umumiy qoida bo'lishini hohlasangiz ushbu holatda siz const kalit so'zi bilan o'zgaruvchini e'lon qilsangiz bo'ladi. Bunda o'zgaruvchini o'zgartirib bo'lmaydi. Misol uchun PI ni qiymati o'zgarmas bo'lib uni const bilan e'lon qilishimiz mumkin.
const PI = 3.14;
JavaScript da var ni qachon ishlatish kerak?
Har doim JavaScript o'zgaruvchilarini var va let yoki const bilan e'lon qiling. var kalit so'zi 1995 yildan 2015 yilgacha barcha JavaScript kodlarida qo'llaniladi. let kalit so'zi 2015 yildan boshlab JavaScript kodlarida qo'llaniladi. Agar siz eski browser ishlatsangiz u holda var kalit so'zidan foydalanishingiz zarur bo'ladi.
|
| |
1 Nazariy qism - bet 9

|
1 Nazariy qism
|
bet | 9/10 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #239946 |
Bog'liq Pythonda csv fayllari bilan ishlash (2)
2.3.CSV fayllari qanday tashkil etilgan
O'zingizning CSV faylingizni yaratish juda oson. Yuqoridagi vositalardan birida maʼlumotlaringizni oʻzingiz xohlagan tarzda tartibga soling, soʻngra oʻzingizdagi narsalarni CSV formatida saqlang.
Siz qo'lda ham yaratishingiz mumkin, ha - noldan, istalgan matn muharriridan foydalanib.
Barcha CSV fayllari bir xil umumiy formatga amal qiladi: har bir ustun ajratuvchi (masalan, vergul) bilan ajratilgan va har bir yangi qator yangi qatorni bildiradi. Ma'lumotlarni CSV fayliga eksport qiluvchi ba'zi dasturlar yorliq, nuqta-vergul yoki bo'sh joy kabi qiymatlarni ajratish uchun boshqa belgidan foydalanishi mumkin.
Yuqoridagi misolda siz CSV fayli matn muharririda ochilganda ma'lumotlar qanday paydo bo'lishini ko'rasiz. Biroq, Excel va OpenOffice Calc kabi elektron jadval dasturlari CSV fayllarni ochishi mumkinligi va bu dasturlar ma'lumotni ko'rsatish uchun hujayralarni o'z ichiga olganligi sababli, qiymati اlاsm bilan birinchi hujayrada John Doe Uning ostidagi yangi qatorda boshqalar ham xuddi shu naqshga amal qilishadi.
Agar siz CSV faylingizga vergul qo'shsangiz yoki tirnoqlardan foydalansangiz, CSV maqolalarimizni o'qing edoceo و csvReader.com buni qanday qilishni bilish uchun.
2.4.Berilgan misolning algoritimini va python tilida yechilishi.
S= 7/11 + 17/21 +…………….+2007\2011 yig’indini hisoblash dasturini tuzing
n
S=0
i=7
I<=n
S+=i\(i+5)
i+=10
S
|
| |