Ijtimoiy omillar - Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji

|
Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji
|
bet | 14/57 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #120356 |
Bog'liq Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kollejiIjtimoiy omillar. Ijtimoiy omillarga kichik guruhlar, nazorat guruhlari, oila va yakka shaxsning jamiyatdagi o’rni kiradi.
Iste’molchilarning ahloqi va hulq – atvoriga oilaning ta’siri kuchli va turg’un hisoblanadi. Oila yakka shaxsda eng kichik yoshdan boshlab uning dunyoqarashining shakllanishida muhim rol uynaydi. Yakka shaxs ota-onalar va boshqa oila shuhratparastlik, muhabbat va boshsqa xislatlar to’g’risida atroflicha ma’lumotlarni nioladi. Ming afsuski, keyingi paytlarda ota-onalar va katta yoshdagi oila a’zolarining nihoyatda ish bilan band olmayotirlar. Bu esa bolalarning ijtimoiy ehtiyojlarini qondirishni oila tashqarisidan izlanishni keltirib chiqarmoqda.
Xuddi shuningdek, bu borada shaxsning jamiyatdagi o’rni ham muhim hisoblanadi. Masalan shaxs direktor lavozimida ishlayotgan bo’lsa yoki oilada ota bo’lsa, uning xaridorlik xulq-atvoriga ana shu status ham katta ta’sir ko’rsatadi.
Psixologik omillar. Psixologik omillar tarkibiga tovar sotib olishni asoslash, qabul qilish, o’zlashtirish, ishontirish va munosabat kiradi. Bu omillar iste’molchining xulq atvoriga katta ta’sir ko’rsatadi. Asoslash – shunday zaruriyatki, natijada inson zaruriyatni qondirish yo’llarini va uslublarini izlaydi. Insonlar turli ehtiyoj va xohishga ega. Agar xohish etarli darajada kuchli bo’lsa, inson ma’lum harakatni amalga oshiriradi, ya’ni xarid qiladi.
Inson o’z xoxishini asoslagandan so’ngra u harakatni amalga oshirishi mumkin. Lekin, uning harakatining xarakteri mazkur holatni qanday qabul qilishiga ko’p jihatdan bog’liq bo’ladi. Msalan, ikki xil xaridor mavjud ob’ektiv holatni ikki xil baholashi natijasida bir-biriga o’xshamagan ikki xil harakterni amalga oshirishi mumkin.
O’zlashtirish – bu shaxsning ko’p vaqtlar davomida yig’ilgan tajribalari asosida xulq-atvorida bo’ladigan o’zgarishlardir.
Iste’molchilarning xulq-atvoriga ishonganlik, ya’ni ma’lum darajada tovar haqida tasavvurga ega bo’lish ham tahsir ko’rsatadi. Ishonchlilik aniq bilimga, fikrga, e’tiqod asoslanadi. Shu sababli marketologlarning iste’molchilarning sotilayotgan tovar haqida qanday tasavvurga ega ekanligini bilishlari ham foydadan xoli emas. Ma’lumki, ishonmaslik ma’lum tovarni xarid qilishda to’sqinlikni vujudga keltiradi.
Insonlarning keyim-kechakka, oziq-ovqat mahsulotlariga musiqaga, siyosatga dinga va boshqa ko’pgina narchalarga ma’lum bir munosabati shakllanadi.
Munosabat – bu ma’lum bir predmet va g’oyalarga nisbatan turg’un holdagi yaxshi va yomon fikr, his – tuyg’ularning shakllanishi bo’lib, u xaridorlarning xulq atvoriga kuchli ta’sir ko’rsatadi. Munosabatni o’zgartirish qiyin, lekin marketing siyosatini shakllantirishda bu munosabatni ma’lum bir munosabatga maksimal darajada moslashtirib olish talab etaladi.
Iste’molchilarning xulq atvori deganda xarid qiluvchilarning tovarni tanlash va sotib olish jarayonida tushunib yetgan xatti-xarakatlarining majmui tushuniladi. Korxonaning yoki firmaning bozorda samarali foliyat ko’rsatishida ham ko’p hollarda iste’molchilarning xulq-atvorini o’rganish uhim hisoblanadi. Aynan, iste’molchilarning tovarning har xil tushunib etgan firma raqobatchi firmaga qaraganda bir muncha qulayliklarga ega bo’ladi. Shu sababli ham firma va uning ilmiy xodimlari marketingning qo’zg’atuvchi omillari va xaridorlarning javob reaksiyalari o’rtasidagi bog’liqlikni tadqiq qilishga ko’p vaqtlarini sarf qiladilar. Bu harakatlarning tayanch nuqtasi bo’lib esa xaridorlar xulq-atvorining oddiy modeli hisoblanadi.
|
| |