Brend menejerning vazifalari

6.Brend menejerning vazifalari.
Brend-menejerning asosiy vazifasi pozitsiya tanlash orqali brend kapitalini, brend imidjini yaratish va uni kommunikatsiya vositasiga aylantirishdan iborat. Ularning birinchisi bozorga yơnaltirilgan bơlsa, ikkinchisi kompaniya ichkarisiga yơnaltirilgan. ya'ni brend-menejer ichki marketing instrumentlari vositasida (ham tashkiliy ham kommunikatsion) maqsadlar umumiyligiga va har bir insonning brend kapitalini shakllantirish va natijada brendning bozorda muvaffaqiyat qozonishidagi rolini tushunib yetishiga erishishi zarur. Brend imidjining shakllanishi kompaniyaning har bir xodimiga boğliq. Shu tariqa, brendning ichki ơrni bu kompaniya ichidagi turli auditoriyalarning (rahbariyat, aktsionerlar, moliyaviy va ishlab chiqarish xizmati, umuman, barcha personal) brendga bơlgan munosabati, u haqidagi tasavvurlaridir. Maqsad – kompaniyaning har bir xodimini brend ğoyasining tashuvchilariga aylantirishdir.
Bunda har bir harakatlar ơz oldiga quyidagi maqsadlarni qơyishi kerak:
Xabardorlik. Har bir xodim brendning maqsadini bilishi va tơğri talqin qila olishi zarur.
Tushunganlik. Har bir xodim ham, komanda ham brendning bozordagi maqsadlari, kơrinishi va pozitsiyasini tushunishi kerak.
Qamrab olinganlik. Pozisionirovaniye kompaniyaning har bir xodimini qamrab olishi lozim.
Ilhom olish. Butunlay qamrab olinish ilhom bağishlashishi kerak, markani xaridor kơzi bilan kơra olish zarur.
Yơnaltirilganlik. Komanda brendning pozitsiyasini belgilovchi standart va ahloqiy normalarga ega bơlishi zarur.
Eg’iluvchanlik. Brendning bozordagi pozitsiyasi evolyutsiyasi brendga nisbatan firma ichidagi munosabat rivojini talab qiladi.
Iste'molchining talablariga mos keluvchi tơğri ichki yơnalishini tanlash - tashqi yutuğining garovidir.
Nazorat savollari:
1.Brending tarixi qaysi davrdan boshlanadi?
2.Brend deganda nimani tushunasiz?
3.Marketing amaliyotida brend qanday xususiyatlarga ega bơladi?
4.Brendni yaratish bosqichlarini aytib bering.
5.Brend imidji deganda nimani tushunasiz?
6.Brend menejerning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
Foydalanadigan adabiyotlar:
1.Ф.Котлер,К.Л.Келлер.МаркетингМенеджмент12-е издание.Питер.2009.
2.Маркетинг в индустрии моды, изд Гревцов Паблишер,2009
3.Хелен Говорек. Закупки в сфере моды. Пер.с англ.Гревцов Паблишер. Минск.2009.
4.А. Пименов. Хочу- Вижу,изд. Омега,Москва.2010
6- Ma'ruza
Mavzu: Zamonaviy kompaniyaning tashkiliy tuzilmasi.
Reja:
1.Korxonaning tashkiliy tuzilmasi.
2.Dizayn bơlimining vazifalari.
3.Marketing va sotuv bơlimi.
4.Ishlab chiqarishni kalkulyatsiya qilish bơlimi.
5.Sifatni nazorat qilish bơlimi.
6. Matolarni bichish bơlimi.
7.Ishlab chiqarish bơlimi.
1.Korxonaning tashkiliy tuzilmasi.
Tikuvchilik fabrikasining bơlimlarining strukturasi kompaniyaning kattaligiga va ishlab chiqarish hajmiga boğliq bơladi. Katta firmalar kichikroq firmalarga nisbatan kơproq bơlimlarga ega bơladi. Zamonaviy kompaniyalarda yuzdan ortiq xodimlar ishlashi mumkin, ular ikkita vazifani bajarishlari mumkin masalan: ishlab chiqarish boshqaruvchisi va sifatni nazorat qilish menejeri, dizayner va modeler konstruktor.
Tikuvchilik sanoati korxonalari quyidagi bơlimlardan iborat:
-dizayn;
-marketing va savdo;
-ishlab chiqarishni kalkulyatsiya qilish;
- sifatni nazorat qilish;
- matolarni bichish bơlimi;
-ishlab chiqarish;
-oirgi ishlov berish;
-omborxona.
2. Dizayn bơlimining vazifalari.
Ishlab chiqaruvchi korxonada bir nechta yoki katta guruh dizaynerlar ishlashi mumkin. Ularning soni korxonaning kattaligiga boğliq bơladi. Dizaynerlar guruhini menejer boshqaradi. Dizaynerlar andoza tayyorlashga javob beradilar, ularga konstruktor modelerlar yordam beradilar. Har bir dizayner bitta yoki bir necha reteylerlar bilan ishlashi mumkin. Dizayner yaratgan modelni birinchi nushasi korxonada dizayner nazorati ostida tikuvchi tomonidan tikiladi. Dizaynerlar yangi modellarni yaratishdan oldin, ushbu modelni ishlab chiqarishni rejalashtirgan korxona tơğrisida tơliq ma'lumotlarga ega bơlishi kerak. Korxonaning tikuvchilari ham dizaynerlarga yangi modelni yaratish jarayonida ơzlarining maslahatlari bilan yordam berishlari mumkin. Dizaynerlar mahsulotni rejalashtirish jarayonida ham albatta ơz fikrlarini bildirishlari kerak. Dizayn bơlimi matolar va furniturani tanlashga va buyu rtma berishda ishtirok etadi.
3.Marketing va sotuv bơlimi.
Kichik tikuv korxonalarida bitta sotuv bơlimi vakili ishlashi mumkin, lekin yirik tikuvchilik korxonalarda katta marketing va sotuv bơlimi faoliyat kơrsatadi. Bu bơlimni direktor boshqaradi. Ushbu bơlim koxonaning ishlab chiqargan tovarini sotish uchun reteylerlar bilan ơzaro aloqani ơrnatish bilan shuğullanadi. Bơlimdagi xodimlar korxonaning ishlab chiqarish hajmi tơğrisida tơliq ma'lumotlarga ega bơlishi kerak. Shundagina ular sotilishi kerak bơlgan mahsulotni sonini va bahosini belgilaydilar. Marketing va sotuv bơlimi hodimlari reteylerlar bilan majlis ơtkazishganda, dizaynerlar ham ishtirok etishlari shart. Reteylerlar buyurtmaning hajmi va bahosi bilan shuğullansa, dizaynerlar matolar va dizayn bilan shuğullanishadi. Marketing va sotuv bơlimining mutahassislari merchandayzerlar bilan ham xamkorlik qiladilar, chunki ular mahsulotni sotish joylariga kelishilgan vaqtda yetkazib berishga javob beradilar.
4.Ishlab chiqarishni kalkulyatsiya qilish bơlimi.
Ishlab chiqarish korxonasida ishlab chiqarishni kalkulyatsiya qilish bơlimi faoliyat kơrsatadi. Bu bơlimni asosiy vazifasi ishlab chiqarishni kalkulyatsiya sini tuzish hisoblanadi. Ushbu tuzilgan kalkulyatsiyasida ular bitta mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflanadigan matolar, furnituralar, ishlov berish harajatlarining narhini hisoblashadi va foyda miqdorini aniqlashadi. Bayerlar shunday hujjatni qisqa vaqt ichida tuzib berishlarini talab qilishadi, lekin bunday hujjatni tuzishdan oldin mahsulotni namunasi tikilishi va tahlil qilinishi lozim. Ayrim vaqtlarda tajribali dizaynerlar yoki sotuv bơlimining xodimlari mahsulotning tannarhini namuna tayyorlamasdan faqat model eskiziga qarab turib hisoblab berishlari mumkin.
5.Sifatni nazorat qilish bơlimi.
Fabrikada odatda bir nechta sifatni nazorat qilish inspektorlari (kompaniyaning kattaligiga boğliq) faoliyat kơrsatadi. Ular fabrikada ishlab chiqarilgan tovarni sifatini nazorat qilishga javobgar bơladilar. Katta korxonada bunday bơlimni alohida menejer boshqaradi. Reteylerlar bilan muloqotda bơlib, sifatni nazorat qilish inspektorlari sotiladigan tovarni sifatiga javob beradilar.
6.Matolarni bichish bơlimi.
Kơp katta tikuvchilik fabrikalarda matolarni bichish bơlimi faoliyat kơrsatadi, lekin shunday ishni bajaradigan alohida firmalar ham bor.Ularni hizmatlaridan katta hajmdagi buyurtmalarni bajaradigan yirik kompaniyalar foydalanadi. Modelni razmer qatori tasdiqlangandan sơng, bichuvchi andozalarni gazlamalarga iloji boricha kam chiqindi chiqadigan qilib joylashtiradi. Ommaviy ishlab chiqarishda gazlamalar kơp taxlamalardan iborat bơlib, ularning ustki qismiga andozalar joylashtiriladi. Kơp fabrikalarda elektromotorda ishlaydigan tơğri pichoqli bichish mashinalari qơllanadi. Ular yordamida konstruktorchi modeler andozalarni joylashtirish rejasiga binoan, gazlamalarni bir necha tahlamini kesib oladi. Hozirgi kunda bichish uchun yangi zamonaviy texnologiyalar yaratilmoqda. Shulardan lazer,suvli,ul trazvukli kesish texnologiyalari eskilarini ơrnini egallamoqda. Bichilgan mahsulot markalanadi va boğlab ishlab chiqarish tsexiga boriladi.
7.Ishlab chiqarish bơlimi.
Ishlab chiqarish bơlimini menejer boshqaradi. Menejerning asosiy vazifasi mahsulotni tikishni rejalashtirish hisoblanadi. Fabrikalarda odatda mahsulotni tayyorlash jarayoni potokli liniyalar bơyicha amalga oshiriladi, bunda tikuvchilar bir qatorda ơtirishadi ularga bichilgan ơramlarni uchastka masterlari yetkazib turishadi. Ishlab chiqarishda foydalanadigan texnologiyani ikki turi mavjud-chelnok chokli tikuv mashinalari va overloklar. Birinchi tikuv mashinalari kiyim detallarini biriktirish va ularga turli choklar bilan ishlov berish uchun ishlatiladi. Overloklar yordamida choklarni chetlariga. sitilib ketmasligi uchun ishlov beriladi. Mahsus tikuv mashinalarining turlari juda kơp.Bunday mashinalardan yashirin chokli va tekis choklilari trikotaj gazlamalariga ishlov berishda ishlatiladi. Tikuvchilar aynan kiyimning bir detalini tikishga ihtisoslashgan bơladilar. Uchastka masterlari juda tajribali tikuvchilardan tanlab olinadi. Tayyor mahsulot dazmollash va buğ bilan ishlov berishga boriladi. Mahsulot sifati sifatni nazorat qilish inspektorlari tomonidan tekshiriladi va sifatsiz mahsulotni tikuv tsexiga boshqa tikish uchun qaytariladi. Yaroqsiz tovarlar ikkinchi navli deb tasdiqlanadi va reteylerlarga berilmaydi.
Omborxona.
Tayyor mahsulotlar maxsus paketlarda qutilarga joylanadi yoki ilgichlarga osib qơyiladi. Shu paytda sifatni nazorat qilish bơlimidagi inspektorlar yana bir marotaba mahsulotni sifatini tekshirishlari mumkin. Shundan sơng mahsulot reteylerning omborxonasiga boriladi va sơnggi marta savdo dơkonlariga borilishidan oldin sifati tekshiriladi.
Nazorat savollari:
1.Zamonaviy kompaniyalarning tuzilmasi qanday?
2.Dizayn bơlimining vazifalari nimalardan iborat?
3.Tikuvchilik korxonasining bơlimlarini aytib bering.
4.Sifatni nazorat qilish bơlimining asosiy vazifalarini ayting.
Foydalanadigan adabiyotlar:
1.Ф.Котлер,К.Л.Келлер.МаркетингМенеджмент12-е издание.Питер.2009.
2.Хелен Говорек. Закупки в сфере моды. Пер.с англ.Гревцов Паблишер. Минск.2009.
7-Ma'ruza
Mavzu: Fashion – bayerning vazifalari.
Bayerlar uchun fashion – marketing.
Reja:
1.Fashion – bayerlar nima bilan shuğullanadi?
2.Fashion – bayerning vazifalari.
3.Muvaffaqiyatli bayerning xussusiyatlari.
4.Boshqaruv malakalari.
1. Fashion – bayerlar nima bilan shuğullanadi?
Professional Fashion – bayer – bu har tomonlama rivojlangan, nafaqat ơzaro munosabatlarni qurish va tashkilotchilik qobiliyatiga ega bơlgan, balki mahsulot va u bilan boğliq jarayonlar bo’yicha chuqur bilimga ega bơlgan insondir. Bu kasb qiyin bơlib, ushbu kasb bilan shuğullanmoqchi bơlganlardan mustahkam iroda va fidokorlikni talab qiladi. Mazkur sohaning mutaxassislari ma'lum kompaniyaning aniq bozori uchun mơljallangan mahsulotlarni tanlash bilan shuğullanishadi. Masalan, ular ommaviy bozor uchun ayollarning kechki kiyimlari yoki bozorning ơrtacha segmenti uchun ayollar ichki kơylaklarini tanlab olish vazifasi bilan shuğullanadilar.
Bayerlar ơz ishlarida muvaffaqiyatga erishishlari uchun quyidagilarni bajarishlari zarur:
1.Aktual moda tendentsiyalarini aniqlash.
2.Mahsulotni yetkazib beruvchilar bilan aloqada bơlish.
3.Tanlangan mahsulotlarning assortimentini hamkasblari va rahbariya tiga taqdim qilib borish.
4.Foyda hajmini hisoblash.
5.Moda ishlab chiqarish mahsulotlarini sotish natijalari nazorati va tahlilini amalga oshirish.
6.Raqobatchilar mahsulotlarining assortimentini kuzatib borish va tahlil qilish.
Bayer mahsulot mơljallangan auditoriya bilan tanish bơlishi kerak, chunki u keyinchalik ularga mahsulotni foydasi bilan sota olishi zarur. Bayerlar yakka holda harakat qilishmaydi, zero eng sơnggi modadagi assortimentini sotish - bu komanda ishining natijasidir. Sotish bơyicha mutaxassis kompaniyaning boshqa bơlimlariga va mahsulot yetkazib beruvchilarning tashqi tarmoğiga boğliq bơladi. Bayer kasbi iste'molchilarning didiga mos ravishdagi yangi texnologiyalar va ơzgarishlarga bevosita boğliq ravishda rivojlanib boradi.
2. Fashion – bayerning vazifalari.
Turli kompaniyalarda fashion – bayerning vazifalari bir-biridan farq qiladi, ammo barcha bayerlarning vazifasiga kiruvchi umumiy vazifa bor, bu – iste'molchining aniq bir toifasiga yơnaltirilgan va muayn bir narh-navo diapazonida turuvchi mahsulot assortimentini shakllantirishdir.
Jamoaning ichki tuzilmasi turli tashkilotlarda turlicha. Masalan, kichik savdo dơkonlarida birgina bayer ishlab, u mahsulotni sotishda ham, reklama qilishda ham qatnashadi. Yirik, moda mahsulotlarni sotish bilan shuğullanuvchi magazinlarning tarmoğida esa sotish bơlimi qơl ostida stajer, assistent, xaridlar bơyicha bayerlar va menejerlar ishlaydilar.
Odatda bayerlar aniq, muayyan bir mahsulotni assortimentini tayyorlash bilan shuğullanadilar. Uncha katta bơlmagan kompaniyada uchun bu mahsulotlarning juda keng kơlami bơlishi mumkin, masalan, ayollarning kundalik kiyimi, topiklari, yubka va shimlari. Ammo yirik tarmoqlar miqyosida bayerlar shuğullanadigan assortiment juda tor bơladi, masalan, bayer faqatgina erkaklar kơylagini sotish bilan shuğullanishi mumkin. Demak, kompaniya qancha katta bơlsa, bayerning mahsulot spetsializatsiyasi shunchalik tor bơladi. Shunga kơra, yirik firmalarda tor soha bilan shuğullanuvchi bayerlar turli mahsulotlarning assortimenti bilan ishlovchi hamkasblariga kơra nisbatan kơproq miqdordagi pul uchun mas'ul bơladilar. Yirik kompaniyalarda bayerlarning vazifalari mayda kompaniyalardagiga nisbatan ancha talabchan belgilangan bơladi, shunga kơra ularning ishlari mahsulotlar masalasida ham, aniq burchlari masalasida rang-barang xarakterga ega. Bu bilan boğliq holda uncha katta bơlmagan firmalar bayer lavozimiga keng spektrga ega bơlgan mutaxassislarni qabul qilishadi, chunki ularning ishi dizayn yoki sifatni nazorat qilish kabi sohalarda ijodiy yondashuv va texnik malakalarni talab qiladi.
3.Muvaffaqiyatli bayerning xususiyatlari
Fashion – bayer turli xususiyatlarga ega bơlishi lozim, ammo ularning ichida eng muhimi va ahamiyatlisi - yangi vaziyatlarga tez va oson moslashish xususiyatidir. Uning bir kun uchun ish grafigida hisobotlarni tuzish, telefon orqali muzokaralar ơtkazish va elektron pochta orqali xat yozishish kabi butun ish vaqtini ofisda ơtkazishni talab qiluvchi ishlar belgilab qơyilgan bơlishi mumkin. U keyingi haftada kelgusi mavsumning moda tendentsiyalarini aniqlash uchun Parijga, bir oydan sơng esa mahsulot ta'minotchilari bilan muzokara olib borish maqsadida Yaqin Sharqqa jơnab ketishi mumkin.
Yaxshi bayer mustahkam irodali, vijdonli, qat'iyatli bơlishi, ơz kasbini sevishi, ijodiy fikrlash qobiliyatiga va jonli tasavvurga ega bơlishi zarur. U raqamlar bilan yaxshi ishlay olishi va yuksak motivatsiyaga ega bơlishi kerak. Bayerlar karerada yutuqqa erishish uchun ơzida uzoqni kơzlay olish hamda insonlar va vaqtni boshqara olish qobiliyatini rivojlantirishi zarur. Bayer ơzining kơp vaqtini ishlab chiqaruvchi kompaniyaning vakili (u odatda dizayn yoki sotish bơlimining mutaxassisi bơladi) bilan olib borilayotgan muzokaralarga sarflaydi, Ya'ni u asosiy vaqtini ofisidagi boshqa bayerlar bilan suhbatlashishga emas, balki aynan muzokaralar olib borishga ketkazadi. Shunga kơra mahsulot yetkazib beruvchilar bilan yaxshi ish munosabatlarni yơlga qơyish zarur, chunki bir-birini yaxshi tushunish, ơzaro yordam berish vaziyatining yaratilishi har ikki tomonga ham manfaat keltiradi. Mazkur aspekt assortimentni foydali sotib olishda bosh faktor hisoblanadi. Effektiv muloqot uchun bayer va mahsulot yetkazib beruvchi sofdillikka, ơzaro hurmat va ishonchga asoslangan munosabatlarni yaratishlari lozim. Bayerning mahsulot yetkazib beruvchi bilan narxlar va mahsulotni yetkazib berish muddatlari yuzasidan bơladigan muzokaralari muhim ahamiyatga ega bơladi, shuning uchun yirik reteylerlar sotish bơyicha ơz mutaxassislariga muzokara olib borish mahorati kurslarini ơtashni taklif qiladilar. Bayerlar firmaning boshqa bơlimlaridagi hamkasblari bilan ham doimiy aloqada bơladilar, chunki assortimentni tuqli tarzda ishlab chiqish va sotish insonlar guruhi ishining natijasidir, u kơplab mutaxassislarning faol ishtirokini talab qiladi. Bayerlar quyidagi bơlimlar bilan doimiy tarzda aloqani ushlab turishlari zarur: merchandayzing bơlimi, sifatni nazorat qilish bơlimi, dizayn bơlimi, matolarni ishlab chiqarish texnologiyasi bơlimi. Ammo moliya bơlimi, marketing bơlimi va savdo personali bilan bayerlar odatda kamroq muloqotda bơladilar. Bayerning merchandayzing bơlimi, sifatni nazorat qilish bơlimi, dizayn bơlimi vakillari bilan doimiy ravishda majlis ơtkazib turishi belgilab qơyilgan bơladi. Kơpchilik bayerlar assortimentning bozorda yoyilishida qatnashish maqsadida marketing bơlimi yoki RR bơlimi bilan hamkorlik qilishadi. Jurnallar sahifalarida e'lon qilingan mahsulotlar u bozorga chiqarilguniga qadar ishlab chiqilgan namunalar hisoblanadi. Bayer aynan shu namunalarni ishlab chiqaruvchiga buyurtma qilib berishi kerak. Shuningdek, bayer bosh ofisning yordamchi personali bilan ham yaxshi munosabatlarni yơlga qơyishi kerak. Bular sirasiga qabulxona xizmatchilari, adminstratorlar va bufetdagi xizmatchilarni ham kiritish mumkin, chunki ular ham bayer ishining yutuqli bơlishiga muhim hissa qơshadilar.
4.Boshqaruv malakalari
Bayerlarning kơpchiligi kichik personalni – stajer yoki assistentlarni boshqarish bơyicha muayyan burchlarga ega bơladilar. Shuning uchun ayrim kompaniyalar ơz bayerlarini boshqaruv xusussiyatlariga maxsus ơqitishadi, ammo bu amaliyot keng ommalashmagan.
Bayer bunda ơz tajribasidan foydalanishi, ya'ni ơzi assistent yoki stajer bơlgan vaqtlarini esga olishi va u bilan boshliği qanday muomala qilganligini xotirlashi kerak. Bu bayerga ơzini unga tobe bơlganlar nuqtai nazaridan baholash va professional bơlib qolish imkoniyatini beradi. Bayerning barcha hamkasblariga nisbatan bơlgan munosabati hamisha yuksak professional darajada bơlishi kerak. Bayer personalga rahbarlik qilishidan tashqari kiyim assortimenti, byudjet, resurslar va vaqtni boshqarishi zarur. Boshqaruv malakasi ham xuddi sotish sohasidagidek yillar davomida tajriba orqali orttiriladi.
Asosiy qoidalar
Bayerning asosiy vazifasi shundaki, u reteyler ishlaydigan bozor uchun mahsulot assortimentini shakllantirishi zarur. Bu vazifani amalga oshirish uchun quyidagilar lozim bơladi:
- ơz mamlakati, shuningdek, xorijdagi mahsulot yetkazib beruvchilar bilan doimiy aloqani ushlab turish;
-kompaniyaning turli bơlimlari bilan doimiy kontaktlarga ega bơlish, ya'ni boshqa bayerlar, merchandayzerlar va sifat bơyicha inspektorlar bilan yaqin aloqada bơlish;
-ơz bơlimidagi kichik xodimlarni boshqarish. Ushbu vazifalarni bajarish uchun bayer mustahkam iroda, ơz ishiga bơlgan muhabbat va yuksak motivatsiyaga, kreativlikka ega bơlishi hamda mahsulotni juda yaxshi bilishi zarur.
Nazorat savollari:
1.Fashion- bayerning moda industriyasida tutgan ơrni.
2.Zamonaviy bayerning vazifalari nimalardan iborat?
3.Kompaniyaning qaysi bơlimlari bilan bayer doimiy muloqotda bơlishi kerak?
4.Professional bayer qanday xussusi tlarga va malakaga ega bơlishi lozim?
Foydalanadigan adabiyotlar:
1.Хелен Говорек. Закупки в сфере моды. Пер.с англ.Гревцов Паблишер. Минск.2009.
2.А. Пименов. Хочу- Вижу,изд. Омега,Москва.2010.
8-Ma'ruza
Mavzu: Moda industriyasida merchandayzing.
Reja:
1.Merchandayzing tushunchasi.
2.Moda industriyasida merchandayzing maqsadi va vazifalari.
3.Merchandayzing bơlimi.
1.Merchandayzing tushunchasi.
Merchandayzing ( inglizcha merchandise - mahsulotlar, savdo qilmoq) - bu chakana savdo joylarida xaridorga ta'sir ko’rsatishning kompleks sistemasidir.
Merchandayzing turli reklama tashuvchilar (POS materiallar), psixologiya (kognitiv psixologiya ), kompozitsiya asoslari, atrof-muhit dizayni, rang psixosemantikasi, vizual belgilar va obrazlar haqidagi fan sifatida koloristika va semiologiya (semiotika)dan foydalanishga asoslanadi.
Merchandayzingning ta'riflari juda kơp. Ulardan faqat ikkitasini keltiramiz:
1) Merchandayzing - bu savdo nuqtasida savdo xodimlarining yordamisiz xaridorga maksimal ta'sir kơrsatishdir»;
2) Merchandayzing - bu savdo joyidan samarali foydalangan holda savdo nuqtasi va uning egasi uchun maksimal daromadga ega bơlish imkoniyatini yaratishga yonaltirilgan tadbirlar majmuasi».
Shu ơringa "savdo xodimlarini"ni ham qơshish zarur, chunki kơplab merchandayzerlar moda mahsulotlari sotiladigan magazinlarni «tirik organizmlar» deb hisoblashadi, ammo tirik organizmning hayotiy faoliyatiga ta'rif berish juda murakkab vazifa.
Fashion - industriyadagi barcha merchandayzing tadbirlarida quyidagilardan foydalaniladi:
-brendning jonsiz tarkibiy qismlaridan (magazinning ekste eri va intereridan, vitrinalaridan, savdo zalidan, savdo jihozlaridan, manekenlardan, POS-materiallardan, kassadan, musiqiy fondan va b.);
- brendning jonli tarkibiy qismlaridan (savdo personali va magazin mijozlaridan).
Shu tariqa, merchandayzingni –brend mahsulotlarini sotish joylarida xaridorga ta'sir kơrsatishning kompleks sistemasi deb aytish mumkin. Demak, merchandayzing brendni chakana savdo orqali tarğib qilish vositalaridan biridir.
2.Moda industriyasida merchandayzing maqsadi va vazifalari.
Merchandayzingning maqsadi - maksimal mahsulotni maksimal narxda maksimal xaridorlarga sotishdan iborat.
Filipp Kotler kompleks marketing kommunikatsiyalarni 6R sifatida xarakterlaydi:
1) PRODUCT - mahsulot (moda dunyosida brend mahsulot hisoblanadi);
2) PRICE-narh;
3) PLACE - joy;
4) PROMOTION - targib qilish (reklama tadbirlari kompleksi);
5) PUBLIC OPINION - jamoatchilik fikri ( modadagi masulotni iste'mol qiluvchilarning motivatsion-ahloqiy qarashlari);
6) POLITICS - siyosat (moda spetsifikasi, bu yerda siyosat brend falsafasi va uning kollektsyalari haqidagi afsonalardir, ular magazinning merchandayzingini yaratadi).
Moda industriyasidagi merchandayzing kơrsatilgan maqsadlarni amalga oshirishi uchun bir qator vazifalarni ham bajarishi zarur, ya'ni ular quyidagilar:
- magazinda sotilishi kerak bơlgan mahsulotga xaridorni e'tiborini tortish va uni sotib olishga qiziqtirish ;
-magazin falsafasini ishlab chiqish, va buning natijasida , haridlarning falsafasini (firma konseptsiyasini) ishlab chiqish;
- merchandayzing-bukni tuzish, magazin intereri, savdo jihozlarining turlari va joylashtirilishi mijozlar psixologiyasiga mos ravishda bơlishini ta'minlash va rangshunoslik qonunlaridan foydalanish;
-magazin mijozlarining maqsadli auiditoriyasini aniqlash, maqsadli auiditoriya ning aniqlangan motivatsion - ahloqiy modellari bilan ishlash;
-xaridorni ma'lumot bilan ta'minlashni yangicha tarzda shakllantirish;
magazinning yangiliklari va savdo strategiyasini iste'molchiga taqdim qilib borish;
kollektsiyaning afsonalarini yaratish va ularni
kollektsiyalar namoyishida aks ettirish;
- savdo amalga oshiriladigan muhitni tashkil qilish maqsadida dizayn konuniya tlarini amaliyotda qơllash;
- yoritish xussusiyatlarini manipulyatsiya qilish;
-xaridorlar ơrtasida «qiziqishlar klubi»ni shakllantirish, ularni magazinga «boğlab olish» .
Moda industriyasida merchandayzingga nisbatan iqtisodiy yondashuv eskirdi. Sotuv kompleksi bu ơrinda barcha boshqa chakana savdo komplekslaridan farqlanadi. Buning bir nechta ob'ektiv sabablari bor. Birinchidan, savdo sohasida 30 dan ortiq formatdagi magazinlar bor (gipermarket, supermarket).
Moda industriyasida esa magazinning asosiy turlaridan butik hisoblanadi (albatta, butiklarning ơzi ham turlicha bơladi: kơchalardagi va savdo markazlaridagi butiklar, tarmoq butiklari, bitta yoki bir nechta savdo markalari bilan savdo qiluvchi butiklar, kornerlar va b.)
Ikkinchidan, ma'lumki, butikdagi ơziga hos muhitni yaratishda unda sotiladigan har bir kollektsiyaning noyobligi, brend falsafasi va ğoyasi, brend imidji va shunga mos tanlangan noyob savdo jihozlari, interer dizaynini tuzish katta rol ơynaydi.
Uchinchidan, butik formatida savdo zali uncha katta bo’lmaganligi tufayli modellar soni cheklangan bơladi, boshqa formatdagi magazinlarda esa, aksincha, mahsulotlarning juda keng assortimentini taqdim qilish imkoniyati mavjud. Ushbu 3ta sabab moda industriyasi merchandayzingini chakana savdoning boshqa turlari merchandayzingidan ajratish tendentsiyasini keltirib chiqaradi.
|