Texnologiyalari Axborot texnologiyalari

Axborot
texnologiyalari
Axborot texnologiyalari (
inglizcha
: Information Technology(IT)) — bu
kompyuter tizimlari
,
dasturiy taʼminot
,
dasturlash tillari
, maʼlumotlar, maʼlumotlarni qayta ishlash va saqlashni oʻz
ichiga olgan tegishli sohalar toʻplami. Axborot texnologiyalari (AT) axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari (
AKT
)ning bir qismini tashkil qiladi. AT tizimi — odatda, axborot tizimi, aloqa
tizimi yoki aniqrogʻi, kompyuter tizimi, jumladan, barcha apparat, dasturiy taʼminot va periferik
jihozlar — cheklangan AT foydalanuvchilari guruhi va AT loyihasi tomonidan boshqariladigan
tizim va odatda AT tizimini ishga tushirish va joriy etishni nazarda tutadi.
Garchi odamlar eng qadimgi yozuv tizimlari yaratilganidan beri maʼlumotlarni saqlash, olish,
manipulyatsiya qilish va muloqot qilish bilan shugʻullangan boʻlsalar-da, zamonaviy maʼnoda
axborot texnologiyasi atamasi birinchi marta 1958-yilda Garvard Business Review jurnalida
chop etilgan maqolada paydo boʻlgan; mualliﬂar Garold J. Leavitt va Tomas L. Uisler “yangi
texnologiyaning hali bitta aniq nomi yoʻq. Biz uni axborot texnologiyalari (AT) deb ataymiz”, deb
sharhladilar. Ularning taʼriﬁ uchta toifadan iborat: ishlov berish texnikasi, qaror qabul qilishda
statistik va matematik usullarni qoʻllash va
kompyuter dasturlari
orqali yuqori darajadagi
ﬁkrlashni simulyatsiya qilish.
AT atamasi odatda, kompyuterlar va kompyuter tarmoqlarining sinonimi sifatida ishlatiladi, lekin
u
televizor
va
telefon
kabi boshqa axborot tarqatish texnologiyalarini ham qamrab oladi.
Iqtisodiyot doirasidagi bir qancha mahsulot yoki xizmatlar axborot texnologiyalari, jumladan,
kompyuter
texnikasi,
dasturiy taʼminot
,
elektronika
,
yarimoʻtkazgichlar
,
internet
,
telekommunikatsiya uskunalari
va
elektron tijorat
bilan bogʻliq.
Bu maqolada manbalar teglariga olinmagan yoki umuman koʻrsatilmagan.
Ko‘proq o‘rganish
Amaldagi saqlash va qayta ishlash texnologiyalariga asoslanib, AT rivojlanishining toʻrtta
fazasini ajratish mumkin: mexanikgacha (miloddan avvalgi 3000-yildan miloddan avvalgi 1450-
yilgacha), mexanik (milodiy 1450-yildan milodiy 1840-yilgacha), elektromexanik (milodiy 1840-
yildan milodiy 1940-yilgacha) va elektron (1940-yildan hozirgi kungacha).
Axborot texnologiyalari, shuningdek,
informatikaning
bir tarmogʻi boʻlib, uni protsedura, tuzilma
va har xil turdagi maʼlumotlarni qayta ishlashni umumiy oʻrganish sifatida aniqlash mumkin.
Ushbu soha butun dunyo boʻylab rivojlanishda davom etar ekan, uning umumiy ustuvorligi va
ahamiyati ham oshib bordi, bu davrda biz
K-12
taʼlimida kompyuter fanlari bilan bogʻliq kurslarni
joriy qilishni boshlaymiz.
Kompyuter fanlari gʻoyalari birinchi marta 1950-yillardan oldin Massachusets Texnologiya
Instituti (
MIT
) va
Garvard universitetida
tilga olingan, ular kompyuter sxemalari va raqamli
hisoblarni muhokama qilishgan va oʻylashni boshlaganlar. Vaqt oʻtishi bilan AT va
informatika
sohasi murakkablashdi va koʻproq maʼlumotlarni qayta ishlashga qodir boʻldi. Turli
tashkilotlardan ilmiy maqolalar chop etila boshlandi.
Dastlabki kompyuterlarga nazar tashlaydigan boʻlsak,
Alan Turing
,
J. Presper Ekkert
va
Jon
Mauchli
1900-yillarning oʻrtalarida kompyuter texnologiyalarining asosiy kashshoﬂari
hisoblangan. Ularga oʻzlarining ishlanmalari uchun bunday kredit berish, ularning harakatlarining
aksariyati birinchi raqamli kompyuterni loyihalashga qaratilgan edi. Shu bilan birga,
sunʼiy
intellekt
kabi mavzular koʻtarila boshlandi, chunki Tyuring oʻsha davr texnologiyasini shubha
ostiga qoʻya boshladi.
Qurilmalar ming yillar davomida hisoblashda yordam berish uchun ishlatilgan, ehtimol dastlab
hisoblagich shaklida. Miloddan avvalgi I asrning boshlarida paydo boʻlgan
Antikythera
mexanizmi odatda eng qadimgi mexanik analog kompyuter va eng qadimgi maʼlum boʻlgan
tishli mexanizm hisoblanadi. Taqqoslanadigan tishli qurilmalar
Yevropada
XVI asrgacha paydo
boʻlmadi va faqat 1645-yilga qadar toʻrtta asosiy arifmetik amalni bajarishga qodir boʻlgan
birinchi mexanik kalkulyator ishlab chiqildi.
Klapanli elektron kompyuterlar 1940-yillarning boshida paydo boʻla boshladi. 1941-yilda
tugallangan elektromexanik Zuse Z3 dunyodagi birinchi dasturlashtiriladigan kompyuter edi va
zamonaviy standartlarga koʻra toʻliq hisoblash mashinasi hisoblanishi mumkin boʻlgan birinchi
mashinalardan biri edi.
Ikkinchi jahon urushi
paytida Colossus nemis xabarlarini shifrlash uchun
birinchi elektron raqamli kompyuterni ishlab chiqdi. Garchi dasturlashtirilsa ham, u umumiy
maqsadli emas edi, faqat bitta vazifani bajarish uchun moʻljallangan edi. Shuningdek, u oʻz
dasturini xotirada saqlash qobiliyatiga ega emas edi; dasturlash ichki simlarni oʻzgartirish
uchun vilkalar va kalitlar yordamida amalga oshirildi. Birinchi taniqli zamonaviy elektron raqamli
Tarixi
saqlangan dastur kompyuteri 1948-yil 21-iyunda oʻzining birinchi dasturini ishga tushirgan
Manchester Baby
edi.
1940-yillarning oxirida
Bell Laboratoriesda
tranzistorlarning rivojlanishi energiya sarﬁni sezilarli
darajada kamaytiradigan yangi avlod kompyuterlarini ishlab chiqishga imkon berdi. Savdoda
mavjud boʻlgan birinchi saqlangan dasturli kompyuter Ferranti Mark I 4050 klapanni oʻz ichiga
olgan va 25 kilovatt quvvat sarﬂagan. Taqqoslash uchun, birinchi
tranzistorli kompyuter
Manchester universitetida
ishlab chiqilgan va 1953-yilning noyabrida ishga tushirilgan boʻlib,
uning yakuniy versiyasida atigi 150 vatt quvvat sarﬂagan.
Kompyuterlarga oid ushbu maqola
chaladir
. Siz uni
boyitib, (https://uz.wikipe
dia.org/w/index.php?title=Axborot_texnol
ogiyalari&action=edit) Vikipediyaga
yordam berishingiz mumkin.
"
https://uz.wikipedia.org/w/index
.php?
Maʼlumotlarni qayta ishlash
Manbalar
Bu sahifa oxirgi marta 15-Dekabr 2023, 04:22 da
tahrir qilingan.
•
Matndan
CC BY-SA 4.0
litsenziyasi boʻyicha
foydalanish mumkin (agar aksi koʻrsatilmagan
boʻlsa).
title=Axborot_texnologiyalari&old
id=3983445
" dan olindi
|