Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Tadbirkorlik va boshqaruv fakulteti Iqtdisodiyot yo’nalishi 1i-22 guruh talabasi Tojiev Kamoliddinning Atrof muhitning ifloslanishi va uni iqtisodiy baholash haqida tayyorlagan Taqtimot

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti
Tadbirkorlik va boshqaruv fakulteti
Iqtdisodiyot yo’nalishi 1i-22 guruh talabasi
Tojiev Kamoliddinning Atrof muhitning ifloslanishi va uni iqtisodiy baholash
haqida tayyorlagan
Taqtimot
Tayyorlovchi:
Tojiev Kamoliddin
Qabul qiluvchi: Nargiza Eshqobilova
Reja:
1.
Atrof muhitning ifloslanishi va uni iqtisodiy baholash
2.
Atrof-muhit iqtisodiyotidagi muammolari
3.
Atrof tabiiy muhitning davlat monitoringi
Atrof-muhitni muhofaza qilish (yoki tabiatni muhofaza qilish, tabiatni
muhofaza qilish) – inson faoliyatining atrof-muhitga (tabiatga) salbiy
ta’sirini cheklash va uning buzilishining oldini olishga qaratilgan
chora-tadbirlar majmui. Bunday choralar quyidagilar bo’lishi
mumkin:
Umumiy ekologik vaziyatni yaxshilash maqsadida atmosfera va
gidrosferaga chiqindilarni cheklash.
Tabiat komplekslarini saqlash maqsadida qo’riqxonalar, milliy
bog’lar yaratish.
Ba’zi turlarni saqlab qolish uchun baliq ovlash, ov qilishni cheklash.
Chiqindilarni cheklash.
Ekologik lug’atga ko’ra, yerni muhofaza qilish – “yerlarning holatini
yomonlashtiradigan jarayonlarning oldini olish va bartaraf etishga
qaratilgan tashkiliy, iqtisodiy, agrotexnika, texnik, meliorativ, iqtisodiy va
huquqiy chora-tadbirlar majmui. Yerlardan foydalanish”[1]. Yerni
muhofaza qilish tuproqni muhofaza qilish bilan chambarchas bog’liq.
Yomg’ir qurtining yangi kenja turi Lumbricus rubellus zaharli sanoat
chiqindilari (shu jumladan qo’rg’oshin, mishyak, rux va mis) bilan
ifloslangan tuproqlarni qayta tiklash uchun ishlatilishi mumkin. Har bir
kichik tur xavfli birikmalarni zararsizlantiradigan o’z oqsil kompleksiga
ega, ya’ni u ma’lum bir elementni o’zlashtiradi va uni o’simliklar
tomonidan so’rilishi uchun mos shaklda tuproqqa qaytaradi. Shunday
qilib, ikki bosqichli tuproqni tiklash mumkin.
naslchilik qurtlari;
yashil maydonlarni ekish.
Ekologik faollik (ekologik, ekologizm) – atrof-muhitni muhofaza qilish
choralarini kuchaytirishga qaratilgan ijtimoiy harakat. Faollar atrof-
muhitning ifloslanishiga qarshi norozilik namoyishlarini uyushtiradilar
va ba’zan (Grinpis misolida bo’lgani kabi) ekologik xavfli iqtisodiy
faoliyatni faol ravishda sabotaj qiladilar. Eng radikal ekolog
tashkilotlar (masalan, Yerni ozod qilish fronti) o’z faoliyatida
ekoterrorizm usullariga ruxsat beradi.
Atrof-muhit iqtisodiyotidagi muammolarning iqtisodiy tomoni
iqtisodiy qarorlar va harakatlarning atrof-muhitga qanday ta’sir
qilishini va atrof-muhit siyosati va qoidalarining iqtisodiy faoliyatga
qanday ta’sir qilishini anglatadi. Bu bozor mexanizmlari, masalan,
talab va taklif, tabiiy resurslardan foydalanish va taqsimlashga
qanday ta’sir qilishini va iqtisodiy rag’batlantirish barqaror amaliyotni
qanday rag’batlantirishi yoki to’xtatishi mumkinligini tushunishni o’z
ichiga oladi
Atrof-muhit iqtisodiyotidagi muammolarni
iqtisodiy tahlil qilish ekologik muammolar bilan
bog’liq xarajatlar va foydalarni tahlil qilish uchun
iqtisodiy targʻib va vositalarni qo’llashni o’z
ichiga oladi. Bunga barqaror amaliyotni targ’ib
qilish va iqtisodiy faoliyatning atrof-muhitga
salbiy ta’sirini minimallashtirish uchun xarajatlar
va foyda tahlili, soliqlar va sotiladigan
ruxsatnomalar kabi bozorga asoslangan
vositalar va boshqa iqtisodiy imtiyozlar kiradi.
Atrof muhitning ifloslanish darajasini baholash tizimini yanada takomillashtirish
to‘g‘risida”gi Hukumat qarori (343-son, 03.06.2021 y.) qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasida
atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining Yagona geoaxborot
ma’lumotlar bazasi yaratildi.
Bundan tashqari, 2021–2025 yillarda O‘zbekistonda atrof tabiiy muhit
monitoringi dasturi ham tasdiqlandi.
Unga ko‘ra, jumladan, quyidagi tadbirlarni amalga oshirish belgilandi:
➖suv resurslari, atmosfera havosi va tuproqlarni ifloslantiruvchi manbalar
monitoringi;
➖atmosfera havosi, yer usti va yer osti suvlari hamda yerlarning ifloslanishi
monitoringi;
➖ko‘llar ekotizimlari monitoringi;
➖o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’yektlari monitoringi;
➖atrof muhitning transchegaraviy ifloslanish monitoringi.
2021 yil 1 dekabrga qadar atrof tabiiy muhit davlat monitoringi tizimining
Yagona geoaxborot ma’lumotlar bazasi to‘liq shakllantiriladi.
Shuningdek, respublikadagi 22 ta shahar va boshqa aholi punktlarida
joylashgan 61 ta turg‘un postlarda atmosfera havosining sifati bo‘yicha kunlik,
mayda dispersli zarrachalar bo‘yicha oylik kuzatishlar olib boriladi.
Document Outline - Slide 1
- Slide 2: Reja:
- Slide 3
- Slide 4
- Slide 5
- Slide 6
- Slide 7
- Slide 8
- Slide 9
- Slide 10
|