nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mehnatga vaqtbay xaq to‘lash - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 109/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODMehnatga vaqtbay xaq to‘lash tarif tizimida ko‘zda tutiluvchi ishlab berilgan vaqt - kalendar vaqt emas, balki me’yoriy vaqt uchun to‘lanadigan xaqni anglatadi. Vaqtbay - mukofotli xaq to‘lashda ishchi ishlab bergan vaqtiga xaq olishdan tashkari, ushbu ish xaqiga ma’lum bir foiz xisobida mukofot xam oladi.
Mehnatga xaq to‘lashning akkord usuli ishbay xaq to‘lashning bir turi bo‘lib, mohiyatiga ko‘ra, bunda bajarilishi kerak bo‘lgan ishlar muddatini ko‘rsatgan xolda baxolash amalga oshiriladi. Kuyidagi xollarda akkord xaq
to‘lash tizimidan foydalanish maqsadga muvofik xisoblanadi.
Korxona biror-bir buyurtmani o‘z vaqtida bajara olmasa va buning uchun shartnomaga asosan katta miqdorda jarima to‘laydigan bo‘lsa, korxonani to‘xtab kolishiga sabab bo‘luvchi favkulodda vaziyatlar (yong‘in, sel, zilzila, suv toshqini yoki jiddiy sabablarga ko‘ra asosiy texnologik liniyalarning ishdan chiqish xollari) ro‘y berganda alohida ishlarni bajarishga zarurat tug‘ilganda yoki korxonada yangi asbob-uskunalar ishga tushirilganda.
Ishbay xaq to‘lash shaklida ishchining ish xaqi kuyidagi formula bo‘yicha topiladi:
bu erda:
Ix - ishchining ishbay ish xaqi;
Hm - maxsulot birligining ishbay narxi, so‘m;
ns - bajarilgan jarayon va tayyorlangan detal va buyumlar soni;
t - ish turlarining soni.
Misol : ishchi oy davomida 420ta buyum tayyorladi. SHundan 400ta buyumning bir donasi 500 so‘mdan va 20 ta buyumning bir donasi 3000 so‘mdan. Ishchining oylik maoshi 260000 so‘m.
= (400*500) + (20*3000) = 260000 so‘m
Ishbay narxni kuyidagi formula bo‘yicha aniqlash mumkin:
yoki
bu erda:
Ts - mazkur razryadli, soatli, oylik tarif stavkasi.
Q - ishlab chikarilgan maxsulot soni.
Vbr- maxsulot birligini tayyorlash uchun ketgan vaqt normasi.
Misol: bir soatda 4 dona detal ishlab chikarilgan. Mazkur ish razryadi uchun
bir soatlik tarif stavkasi 2000 so‘m belgilangan. Bitta maxsulot uchun ishbay narx 500.
Misol. Ishlab chiqarish bosqichini bajarish uchun 0,1 soat vaqt normasi
belgilangan. 4-razryadli ishchining soatli tarif stavkasi 2000 so‘m. Bosqichning ishbay narxi
Vaqtbay xaq to‘lashda ishchining ish xaqi kuyidagicha aniqlanadi:
bu erda:
V - ishchining ishlab bergan vaqti
Agar ishchining soatli tarif stavkasi 2000 so‘m bo‘lib, u bir oyda 176 soat ishlab bergan bo‘lsa, unda ishchining ish xaqi 352000 so‘mni tashkil qiladi.
|
| |
-ilova.  
Kategoriyalarni tavsiflashni o‘tkazish qoidasi

|
1
|
2
|
Farqlovchi belgilar
|
Asosiy fondlar
|
Aylanma fondlar
|
Ishlab chiqarish jarayonida qatnashish turi
|
Mehnat vositasi sifatida
|
Mehnat buyumlari sifatida
|
Ishlab chiqarish jarayonida qatnashish xususiyati
|
Ishlab chiqarish jarayonida ko‘p marta qatnashadi
|
Ishlab chiqarish-ning har bir yangi siklida to‘la iste’mol qilinadi (bir
marta qatnashadi)
|
Tayyor mahsulotga qiymatini o‘tkazish usuli
|
Tayyor mahsulotga butun xizmat muddati davomida emirilgan qiymatini ayrim qismlarga bo‘lib o‘tkazadi
|
Tayyor mahsulotga o‘z qiymatini to‘la va bir yo‘la o‘tkazadi
|
Natural shaklining o‘zgarishi
|
Xizmat muddatining oxirigacha o‘z natural shaklini saqlab qoladi
|
Natural shaklini saqlab qolmaydi. O‘zining
jismoniy shaklini, ko‘pincha moddiy tarkibini ham bir yo‘la o‘zgartiradi
|
Mehnat resurslarining tarkibi va tuzilishi

|
Mehnat resurslarining tarkibi va tuzilishi
|
bet | 106/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD2. Mehnat resurslarining tarkibi va tuzilishi
Mehnat resurlarini shakllantirish manbalari quyidagilardan iborat (rasm 6.1):
Mehnat yoshidagi mehnatga qobiliyatli aholi – ya’ni amaldagi qonunchilikda O‘zbekiston Respublikasida qabul qilingan yosh chegaralari oralig‘ida shaxslar va II guruh ishlamayotgan nogironlardan va ishlamayotgan, yoshi bo‘yicha imtiyozli shartlar asosida pensiya olayotgan fuqarolardan iboratdir.
Mehnat yoshidan o‘tgan ishlayotgan shaxslar va ishlayotgan o‘smirlar mehnat yoshiga etmagan shaxslar.
Меҳнат ресурслари
Меҳнат ёшидаги меҳнат қобилиятли аҳоли
Ишлаётган пенсионерлар ва ўсмирлар
Меҳнат ёшидаги меҳнат қобилиятли аҳоли
Меҳнат ёшидаги меҳнат қобилиятли аҳоли
Иқтисодиётнинг ҳамма тармоқлари ва соҳаларида иш билан банд бўлганлар
Иш билан банд бўлмаган, ишга жойлашишга мухтож бўлганлар
6.1.-rasm. Mehnat resurslari
Iqtisodiy faol aholi (ish kuchi) – bu aholining tovarlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish uchun o‘z ishchi kuchini taklif etishni ta’minlaydigan qismi. Iqtisodiy faol aholi soni ish bilan bandlarni va ishga joylashishga muhtoj shaxslarni o‘z ichiga oladi.
Ish bilan bandlar: a) pul bilan to‘lanadigan yoki natura holidagi haq evaziga yollanib, shuningdek, o‘z faoliyati evaziga qancha muddati haq yoki daromad olishdan qat’iy nazar, foyda yoki oilaviy daromad olish uchun yollanmasdan haftasiga kamida 2 soat mobaynida ish bajarganlar; b) kasalligi yoki jarohatlanganligi tufayli, bemorlarga qarab turish uchun; yillik mehnat ta’tili yoki dam olish kunlarida; o‘z ish joyidan tashqarida ta’lim olganligi uchun; ma’muriyat tashabbusi bilan ta’minoti saqlab qolingan yoki saqlanmagan holda mehnat ta’tilida bo‘lgan va boshqa shunga o‘xshash sabablar bilan vaqtincha ishda bo‘lmaganlar; v) oilaviy korxonada haq olmasdan ish bajargan shaxslar.
|
| |
Muntazam
Regular 
barcha tomonlari va burchaklari 
teng.
Muntazam shakl

Netbuk
atm.
Netbook
elektron
pochta xabarlarini
yuborish yoki internetga kirish uchun foydalaniladigan
kichik noutbuk.
Neytral izoh
mad.
Neutral comment
ijobiy yoki salbiy
tusga ega bo‘lmagan sharh
boshqa foydalanuvchilarni
kamsitmaydigan sharh.
NFC
qsq. xavf.
NFC Near-Field Communication
radiotoʻlqin yordamida maʼlumotlarni oʻqib olish,
kontaktsiz toʻlov plastik kartalari, smartfonlarga
joylashtirilgan qurilma.
NFT
qsq. mad.
NFT Non-Fungible Token
blokcheynga
joylashtirilgan noyob obyekt
umumiy blokcheynga
muhrlab qoʻyilgan va barchaga maʼlum obyekt, u
istalgan maʼlumot turi boʻlishi mumkin, masalan, rasm,
audio, video, matn.
NIC
qsq. tar.
NIC Network Interface Card
qurilmaning
asosiy platasini tarmoq kabeliga ulaydigan tarmoq
interfeysi kartasi.
Национальная - download

Национальная референс лаборатория республики узбекистан Jamiyat bilan doimiy munosabatni ushlab turuvchi, o’z-o’zini anglab, har bir harakatini muvofiqlashtiruvchi shaxsga xos bo’lgan eng muhim va umumiy xususiyat bu uning 1,56 Mb. 4
Национальная референс лаборатория республики узбекистан Jamiyat bilan doimiy munosabatni ushlab turuvchi, o’z-o’zini anglab, har bir harakatini muvofiqlashtiruvchi shaxsga xos bo’lgan eng muhim va umumiy xususiyat – bu uning faolligidir 292,21 Kb. 4
Материалды изилдөө методдору - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических...

Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
271
жана интерактивдүү формаларды, ыкма-жолдорду активдүү пайдалануу,
окуучулардын өз алдынча ишине, доклад, реферат, билдирүүлөрдү,
рецензия, аннотация, изложение жазууларына көбүрөөк көңүл буруу
жакшы натыйжаларды берет. Жогорудагыларды чыгыш классикалык
адабиятын өтүүдө да пайдалануу зарыл.
Колдонулган адабияттар:
1.
Кыргыз адабиятынын программасы. Жалпы билим берүүчү
кыргыз
мектептеринин
5-11-класстары
[Текст]
/
Э.Мамбетакунов. –Бишкек, 2015. -48 б.
2.
Мамбетакунов Э. Методология и качество педагогических
исследований. [Текст] / Э. Мамбетакунов. –Бишкек: КНУ им.
Ж.Баласагуни, 2006, -208 б.
3.
Жигитов С. Мажүрүм тал. Тандалма ырлар. [Текст] –Фрунзе:
Кыргызстан, 1969. -161 б.
4.
Муратов А.Ж. Кыргыз адабиятын окутуу: теориясы жана
практикасы. [Текст] // А.Муратов. –Бишкек: Турар, 2013. -554 б.
5.
Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики. [Текст] / А.Н.
Леонтьев. –М.: 1972. -292 б.
6.
Укуева Б.К. Башталгыч мектеп окуучуларынын жазуу жана
оозеки сүйлөө маданиятын өнүктүрүүдө коммуникативдик
компетенттүүлүгүн калыптандыруу. [Текст] / Б.К. Укуева.
ОшМУнун Жарчысы №4,2022, 181-б.
7.
Тилекова Н.Д. Педагогическое содержание и формы обучения
восточному художественному наследию / Н.Д. Тилекова //
Международный научный журнал Кыргызско-Узбекского
университета "Наука. Образование. Техника". 2016. № 1 (49). С.
107-114.
ПЕРСПЕКТИВЫ - download

Qidiruv: ПЕРСПЕКТИВЫ
Перспективы развития инклюзивного образования в Узбекистане
Namangan viloyat maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi O‘quvchilarni kasbga yo‘naltirish va psixologik xizmat ko‘rsatish shoʻbasi mudiri
2,52 Mb.
1
o'qib
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
«система повышения квалификации педагогических кадров в вузах узбекистана: опыт, проблемы и перспективы развития»
Сборник
1,3 Mb.
78
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Karlgren F. “Ozodlik uchun ta’lim” (nemis tilidan tarjima qilingan). Moskva.
1993.
2. Pinsky A. A. “Waldorf pedagogikasi” (antologiya). -T. “Ta’lim”, 2003.
3. “Valdorf maktabida ta’lim” (maqolalar to‘plami). Moskva. 1995. 4. Valdorf
pedagogikasining qoidalari (3 yoshdan 9 yoshgacha). Nairi, 2008ю
4. Rudolf Shtayner “Valdorf pedagogikasi asoslari”. -T. 2012. 236 b
5.
Turdieva N. S. Didactic conditions for the formation of attitudes toward education
as a value among primary school pupils //Middle European Scientific Bulletin. –
2021. – Т. 10.
6.
Турдиева Н. С., Акрамова У. И. Роль Развития Экологического Образования
И Экологической Культуры Младших Школьников В Современном
Обществе //Барқарорлик ва Етакчи Тадқиқотлар онлайн илмий журнали. –
2021. – Т. 1. – №. 5. – С. 477-483.
7.
Ibodovich R. M., Saidova T. N. Problems of teacher mastery in school
practice and the history of pedagogical thought //European Journal of Life Safety
and Stability (2660-9630). – 2021. – Т. 7. – С. 112-116.
8.
Saidovna T. N. Raising the attitude of primary school students to education
as a value //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal.
– 2020. – Т. 10. – №. 10. – С. 506-510.
87
Karlgren F. Ozodlik uchun ta’lim (nemis tilidan tarjima qilingan). Moskva. 1993.
414
9.
Турдиева Н. С. ИЗ ОПЫТА УЗБЕКИСТАНА ПО ФОРМИРОВАНИЮ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ У ПЕДАГОГОВ
//INTERNATIONAL SCIENTIFIC REVIEW OF THE PROBLEMS OF
PHILISOPHY, PSYCHOLOGY AND PEDAGOGY. – 2019. – С. 107-110.
10.
Н.С.Турдиева,
З.М.Ашурова.
Общая
педагогика
(Социальная
педагогика. Педагогическое мастерство) учебное пособие для студентов
высших учебных заведений. «Дурдона» 2021.208 С.
11.
Турдиева
Н.
С.,
Акрамова
У.
И.
ИНТЕРПРЕТАЦИЯ
ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ В ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ВЗГЛЯДАХ
СВЯЩЕННОГО КОРАНА И В ТРУДАХ ВЕЛИКИХ УЧЁНЫХ ВОСТОКА
//БАРҚАРОРЛИК ВА ЕТАКЧИ ТАДҚИҚОТЛАР ОНЛАЙН ИЛМИЙ
ЖУРНАЛИ. – 2022. – С. 252-257.
12.
Ашурова З. М. ТАЪЛИМ ОЛИШ ЖАРАЁНИНИ САМАРАЛИ
БОШҚАРИШДА ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШ //Scientific
progress. – 2021. – Т. 2. – №. 7. – С. 801-807.
13.
Ашурова З. М. МУАММОЛИ ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ,
УЛАРНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ //Scientific progress. – 2021. – Т.
2. – №. 7. – С. 794-800.
14.
To‘raqulovich J. U., Muxitdinovna A. Z. Features of Speech Development in
Children of Middle Preschool Age.
15.
Turdieva, N. S. (2021). Didactic conditions for the formation of attitudes
toward education as a value among primary school pupils. Middle European Scientific Bulletin, 10.
16.
Saidovna, Turdieva Nigora. "Raising the attitude of primary school students
to education as a value." ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal 10 (2020): 506-510.
17.
Turdieva N.S. (2021). Didactic conditions for the formation of attitudes
toward education as a value among primary school pupils. Middle European
415
Scientific Bulletin, 10.
Retrieved
from
https://cejsr.academicjournal.io/index.php/journal/article/view/368
SUN’IY INTELLEKT TIZIMLARINI INSON HAYOTIGA KIRIB

Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
483
Osonlik: sun’iy intellekt tizimlari, ko‘p jarayonlarni osonlashtiradi va
ularni avtomatlashtiradi, bu esa inson omilini kamaytirish uchun hizmat qiladi,
nafaqat vaqt va pulni ham tejamkor ravishda sarflanishiga olib keladi.
Xato va kamchiliklarning kamligi: sun’iy intellekt tizimlari, xato va
kamchiliklarni kamaytiradi, chunki ular ko‘proq aniqligi va kuchli matematik
bo‘yicha ishlaydi.
Foydalanishga moslik: sun’iy intellekt tizimlari, foydalanuvchilarga mos
ravishda qidirish, maslahat berish, tahlil qilish va boshqa ko‘p vazifalarni
bajarishga yordam beradi.
Xavfsizlik: sun’iy intellekt tizimlari, xavfsizlik sohasidagi kamchiliklarni
oldini olishga yordam beradi. Bu tizimlar, ishlab chiqarilgan zararli dasturlarni
aniqlash uchun ishlatiladi.
Rivojlanish xavfi: sun’iy intellektning rivojlanishining tezligi, uning
foydalanuvchilari tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri qabul qilinishi mumkin
bo‘lmagan yangi qobiliyatlar yaratish xavfi bilan bog‘liq.
Hozirgi kunda keskin ravishda rivojlanayotgan ChatGPT, bir nechta xil til
va yoʻnalishlarda yozgan millionlab savollarga, javoblar berib kelmoqda. Bu,
bizning yozgan savolni tushunib, oʻzining oʻzgartirilgan tasavvurlari asosida,
qulay va maqbul javoblar beradi.
ChatGPT modeli, insonlar bilan axborot almashish va ularning savollarini
javob berish bilan bogʻliq qiyinchiliklarni osonlashtirdi. Bu model, aynan
shunga ega boʻlgan turli sohalarda ham yordam beradi va kelajakda xalqaro
savollarga yaxshi javoblar berishga qodir boʻladi.
TА’LIM JАRАYONINI АXBOROTLАSHTIRISHNING

Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
276
kompyutеr tеxnikаsidаn foydаlаnib, аxborotni tаyyorlаsh vа uzаtish
imkoniyаtining kеngаyishini tа’minlаydi.
Shu tаriqа, mаzkur tushunchа tа’lim sohаsidа kompyutеrning kеng tаtbiq
еtilishi bilаn bog’liqdir. Kompyutеr tеxnikаsi uzoq yillаr dаvomidа o‘sib
borаyotgаn аxborotlаr oqimidаn istаlgаn vаqtdа foydаlаnish imkonini tаqdim
еtаdi. Shu sаbаbli Talabalаrgа chuqur bilim bеrishdа zаmonаviy kompyutеr
tеxnikаsi muhim аhаmiyаtgа molik. Bundа Talabalаrgа umumtа’lim mаktаblаri,
kаsb-hunаr kollеjlаri, oliy tа’lim muаssаsаlаridа zаmonаviy kompyutеr
tеxnologiyаlаri sohаsidа dolzаrb bilimlаrni o‘z vаqtidа yеtkаzib bеrish zаrur
bo‘lib hisoblаnаdi.
Foydаlаnilgаn аdаbiyotlаr ro‘yxаti
1.
O‘zbеkiston Rеspublikаsi Prеzidеntining 2017 yil 20 аprеldаgi «Oliy
tа’lim tizimini yаnаdа rivojlаntirish chorа-tаdbirlаri to‘g’risidа»gi
PQ-2909-son qаrori.
2.
Sh.M. Mirziyoyеv. Tаnqidiy tаhlil, qаt’iy tаrtib-intizom vа shаxsiy
jаvobgаrlik - hаr bir rаhbаr fаoliyаtining kundаlik qoidаsi bo‘lishi
kеrаk. Toshkеnt 2017 yil.
3.
Sh.M. Mirziyoyеv. Еrkin vа fаrovon, dеmokrаtik O‘zbеkiston
dаvlаtini birgаlikdа bаrpo еtаmiz. Toshkеnt 2017 yil.
UMUMTA’LIM MAKTABLARINING BOSHLANG‘ICH

416
oʻrgatuvchi san’atshunoslik asoslari darslari boshlang‘ich sinflarda suhbat
tarzidagi borliqni va san’atni idrok etish shaklida olib boriladi.
Umumiy oʻrta ta’lim maktablarida oʻqitiladigan Tasviriy san’at oʻquv fani
oʻz mazmuniga koʻra integrativ fan hisoblanadi. Chunki uning mazmunida
Tasviriy san’atdan tashqari amaliy bezak san’ati, badiiy hunarmandchilik,
me’morlik va dizaynga oid oʻquv materiallarini oʻzlashtirish belgilab qoʻyilgan.
Shuningdek, tasviriy san’at ta’limining mazmuni 1-4, 5-7-sinflarda oʻqitilishida
muayyan tafovutlar mavjud va tasviriy san’atning uzluksiz tizimi mantiqiy
rivojlanib borish prinsipi asosiga quriladi. Masalan, boshlang‘ich sinflardagi
borliqni idrok etish darslari 5- sinfdan boshlab san’atni idrok etish tarzida davom
ettirilib, asosiy e’tibor bevosita oʻquvchilarda san’at asarlarini badiiy-estetik idrok
etishga oid bilim, malaka va koʻnikmalarni shakllantirishga yoʻnaltiriladi va
faoliyatning bu turi tasviriy san’atdan Davlat ta’lim standarti hamda oʻquv
dasturida San’atshunoslik asoslari bloki tarzida beriladi.
Faoliyat turlari boʻyicha “Tasviriy san’at” oʻquv fani quyidagi
yoʻnalishlarda olib boriladi:
Adabiyotlar ro‘yxati - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

813
Elektron ommaviy axborot vositalari ta'sirida zamonaviy yoshlarning shaxsiy,
xulq-atvori va kognitiv rivojlanishida ro‘y bergan jiddiy o‘zgarishlar, tarkib va
ta'lim texnologiyalarini rivojlantirishga printsipial jihatdan yangi yondashuvni
talab qiladi.
Aksariyat bolalar va o‘smirlar video o‘yinlar va kompyuter o‘yinlarini yaxshi
ko‘radilar. Bu zamonaviy odamlarning turmush tarziga aylandi. Ular ko‘p soatlarni
o‘yin o‘ynashga va mahoratlarini oshirishga sarflaydilar. Ushbu stsenariy
o‘qituvchilarni fikr yuritishga, o‘rganishga va ta'lim o‘rtasidagi bog‘liqlikni
aniqlashga majbur qildi va o‘yinlar. Shunga qaramay, ushbu sohada o‘tkazilgan
tadqiqotlar soni nihoyatda kam [1].
Ijtimoiy o‘z-o‘zini belgilash - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

811
Birinchidan: Jonli ijro etish – sinfda kayfiyatni yaxshilaydi.
Ikkinchidan: Jamoa bo‘lib (xor) ijro etayotganda istalgan jumla yoki (takt)
qismlarni takrorlash mumkin.
Uchinchidan: Musiqa asbobida ijro eta oladigan musiqa o‘qituvchisi o‘z
tarbiyalanuvchilariga musiqani qiziqarliligi va muhimligini amaliy jihatdan
ko‘rsatib beradi.
Musiqa o‘qituvchisi musiqa asbobini mahoratli ijro etishi bilan cheklanib
qolmay, yoqimli tovush, dirijyorlik hattiharakatlarini, musiqa nazariyasini
mukammal bilmog‘i va ijod qilishi mahoratiga ham ega bo‘lishi lozimdir.
O‘qituvchining shaxsiy namunasi va bilim darajasi musiqa fanining taqdirini hal
qiladi.
Xulosa sifatida shuni aytish mumkimki, musiqa madaniyati darsida
o‘qituvchining mahorati har tomonlama yuksak darajada bo‘lishi o‘ta muhim
hisoblanadi. Uning asar haqidagi kirish so‘zi va dars mavzusini tushuntirib berishi,
o‘quvchilarni ajoyib va sehrli musiqa san’ati olamiga olib kirib, badiiy hamda
ma’naviy dunyoqarashini shakllantiradi.
Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta - bet 140

398
задач трудового обучения и подготовки учащихся к практической
деятельности. Характер связи теории с практикой в обучении
обусловливается содержанием учебного предмета. В природоведении
теоретические знание усваиваются прочнее в процессе практического
ознакомления учащихся с теми или иными явлениями природы. Причем,
практика может предшествовать теории с тем, чтобы вызывать интерес
учащихся к ее усвоению.
Так, по теме «Весна в природе» (3-класс) желательно провести
практические работы по изучения темы (посеять семена, чтобы вывить
влияние густоты посевов на урожай корнеплодов), а затем при изучении
темы проанализировать результаты практической работы. Осуществлению
связи теории с практикой могут способствовать наблюдения за тутовым
шелкопрядом в школьной или колхозной червоводне, а также практические
работы по темам “Хлопчатник”, “Бахчевые растения”, “Зерновые культуры”,
“Органы чувств”, “Сердце и кровь” (3 класс).
С этим я хочу сказать что в природоведении главную роль играет что
что все должны беречь свою природу. Потому что в этом мире мы живем,
дышим, питаемся и т.д. Из-за этого природоведение является актуальным для
каждого ученика но и для каждого человека. С природоведением каждый
ребенок узнает всю красоту мира и по своему начинает его беречь от всего
плохого.
ADABIYOTLAR - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

ADABIYOTLAR: 1. U.Jumanazarov «Uzbekskiye narodnie istoricheskiye pesni». Toshkent, 1989.
2. T.Ye.Solomonova «O‘zbek musiqasi tarixi» Toshkent, 1981.
3. I.N.Karelova «Voprosi muzikalnoy kulturi Uzbekistana». Toshkent, 1961.
Internet axborot resurslar
4.
https://fayllar.org/ozbek-xalq-qoshiqlari.html
808
MUSIQA DARSLARINI TASHKIL ETISHDA O‘QITUVCHINING PEDAGOGIK MAHORATI Murotova Dilnavoz O‘ktamovna, Buxoro davlat universiteti San’atshunoslik fakulteti Musiqa ta’limi yo‘nalishi 3-bosqich talabasi. Bugungi kunda zamonaviy musiqa fani o‘qituvchisining pedagogik
mahoratiga o‘quv jarayonining barcha shakllarini eng qulay va samarali holatda
tashkil etish, o‘quvchilarning shaxs kamolotini rivojlantirish maqsadlari tomon
yo‘naltira olish, o‘quvchilarning dunyoqarashini shakllantirish, jamiyat uchun
zarur bo‘lgan faoliyatga moyillik uyg‘ota olish kabi asosiy vazifalar kiradi.
Musiqiy-pedagogik faoliyatning natijasi jamiyat manfaatlari bilan bog‘liqdir.
Uning mehnati esa yoshlar shaxsini har tomonlama kamol toptirishga
yo‘naltirilgan. Musiqiy-pedagogik faoliyat avlodning ijtimoiy uzviyligini, ya’ni
ketma-ketligini ta’minlashga xizmat qiladi. Musiqiy faoliyati doimo shaxs
faoliyatini boshqarish bilan bog‘liqdir va bunda musiqiy-pedagogik maqsad
o‘quvchi maqsadiga aylanishi juda muhimdir. V.Gyote ta’kidlaganidek: “Ishonch
bilan gapir, ana shunda so‘z ham, tinglovchilarni mahliyo qilish ham o‘z-o‘zidan
kelaveradi
111
”.
“Musiqiy-pedagogik mahorat” bir necha kategoriya sifatida o‘zining ilmiy
asoslariga ega. Jumladan:
• pedagogik mahorat kasbiy faoliyatdagi individuallikning yorqin sifatida
tushuniladi.
• pedagogik mahorat kategoriyasi kasbiy faoliyat nuqtai nazardan kishining
111
B.X.Madrimov “Musiqa o‘qitish texnologiyalari va loyihalash”. Buxoro, “Durdona” nashriyoti. 2020. (11-bet)
809
individualligini xarakterlaydi.
• mahorat o‘quvchilar tomonidan uning ijtimoiy yetuklikka erishish darajasiga
qarab bosqichma-bosqich egallanadi. Ijtimoiy yetuklik komponentlari pedagogik
mahorat komponentlari bilan nisbatda bo‘ladi. Bo‘lg‘usi pedagogning ijtimoiy
yetuklik komponentlariga quyidagilar kiradi:
Borliqni idrok etish - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

417
San’atni idrok etish. San’atshunoslik faoliyatining asosiy shakli sifatida bu
turdagi darslarda keng ma’noda Tasviriy san’at oʻquv fani mazmuniga kiritilgan
barcha san’at turlari boʻyicha
namunalarni, shu jumladan umuminsoniy va milliy
qadriyat darajasida e’tirof etiladigan mumtoz maqomdagi san’at
asarlarini
oʻrganish orqali oʻquvchilarni badiiy-estetik tarbiyalash bilan bir qatorda ularda
vatanparvarlik hamda baynalminallik fazilatlarini tarbiyalash koʻzda tutiladi. Zero,
tasviriy san’at ta’limi mazmunida Oʻzbekiston tasviriy va amaliy san’ati,
me’morligiga oid oʻquv materiallari bilan bir qatorda
Sharq va jahon tasviriy
san’ati, ularning muhim tendensiya va ana’analari, mashhur rassomlarning hayoti
va ijodi bilan tanishtirib borish jarayonida ularda vatanparvarlik va baynalminallik
sifatlari tarkib toptirib boriladi. Shuningdek, san’atni idrok etish darslari san’at
turlarining
spesifik xususiyatlari, oʻziga xos ifodaviy vositalari,
ularni tarixiy
an’analari, zamonaviy texnologiyalar asosida yaratish prinsiplarini oʻrgatish
yoʻsinida tasviriy san’at ta’limini takomillashtirish, muayyan yoʻnalishlarini
rivojlantirish istiqbollari belgilanadi.
Maʼlumotlarni ayta ishlash

99
7.02-jadval. aketli qayta ishlash faylining namunasi.
Ushbu fayl asosiy fayl deb nomlanadi. Xodimlarning
ish haqini qayta ishlovchi ish haqi tizimida asosiy
fayl har bir xodimning identifikatsiya raqami, ismi,
manzili, soatbay ish haqi, yil davomida ishlab topgan
jami summasi va ular toʻlagan soliq miqdori kabi
maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi
Xaridor har qanday mahsulotga buyurtma berganda
bu amaliyot tranzaksiya fayli deb nomlangan boshqa
faylga yoziladi.
Diqqat!
Asosiy faylda obyekt, masalan, mijoz yoki xodim
toʻgʻrisidagi doimiy maʼlumotlar mavjud
U vaqti-vaqti bilan paketli qayta ishlash tizimida
yangilanadi.
Quyida tranzaksiya fayli namunasi koʻrsatilgan
7.03-jadval. Tranzaksiya faylining namunasi.
Ma’lum intervaldan keyin, tranzaksiya faylidagi barcha
yozuvlar hisoblab chiqiladi. Ushbu misolda asosiy
fayl va tranzaksiya faylini qoʻshish orqali invoyslar
va yetkazib berish manzillari yaratiladi. Shu tarzda
asosiy fayldagi
ami arflangan
maydonidagi
ma’lumotlar yangilanadi
vaqt rejimida operator tomonidan bittalab bajarilmaydi,
balki yagona paketga jamlanadi. Keyinroq tizim barcha
tranzaksiyalarni avtomatik tarzda amalga oshiradi va
maʼlumotlar faylini yangilaydi
•
toʻplash va saqlash
•
tahrirlash va yangilash;
•
saralash va qidirish;
•
natijalarni olish va
tarqatish.
Tashkilotlar maʼlumotlarni paketli, tezkor va real vaqt
rejimi kabi turli usullarda qayta ishlaydi.
Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra

|
Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra
|
bet | 118/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD2. Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra:
- ichki xarajatlar;
- tashki xarajatlar.
3. Maxsulot ishlab chiqarish xajmining o‘zgarishiga nisbatan:
- doimiy xarajatlar;
- o‘zgaruvchan xarajatlar.
4. Maxsulot tannarxiga olib borilishi jixatidan:
- bevosita xarajatlar;
- bilvosita xarajatlar.
5. Korxonaning umumiy ishlab chiqarish, moliyaviy va boshqa faoliyati natijasida yuzaga keladigan:
- maxsulot tannarxiga kiritiladigan xarajatlar;
- davr xarajatlari;
- moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar;
- favkulodda zararlar.
Ishlab chiqarish xarajatlari bevosita ishlab chiqarish jarayoni amalga oshirish bilan bog‘liq kuyidagi xarajatlardan tashkil topadi:
- bevosita moddiy xarajatlari;
- bevosita mexnatga xaq to‘lash xarajatlari;
- ishlab chiqarishga taallukli ustama xarajatlar.
Bevosita maxsulot ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajat turlari noishlab chiqarish xarajatlari deb yuritiladi. Uning tarkibiga:
- maxsulotni sotish bilan bog‘liq xarajatlar;
- boshqaruv xarajatlari;
- boshqa operatsion xarajatlar va zararlar;
- favkulodda zararlar kiradi.
- tashki xarajatlar, o‘z maxsulotini ishlab chiqarish uchun zarur narsalarni o‘z ichiga oladi (xomashyo, yoqilg‘i, transport, aloka, solik to‘lovlari).
- ichki xarajatlar, binolar, asbob-uskunalar va boshqa sarflarning xammasini o‘z ichiga oladi.
8.1-rasm. Xarajatlarning turkumlanishi
Xarajatlarning tarkibiy tuzilishi, ishlab chiqarish omillari bilan bog‘liqligi doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlarni paydo etadi.
O‘zgarmaydigan xarajatlar - doimiy xarajatlardir. Bularga renta to‘lovlari, qarz foizi, reklama, ijara xaqi, oldindan to‘lanishi ko‘zda tutilgan maoshlar kiradi.
O‘zgaruvchan xarajatlar deb, ishlab chiqarish xajmiga nisbatan to‘g‘ri proporsional bo‘lgan xarajatlarga aytiladi.
Ularga ish xaqi, xomashyo, yoqilg‘i, tashish xarajatlari va boshqalar kiradi. Ishlab chiqarish xajmi oshsa, bu xarajatlar ortadi, ishlab chiqarish xajmi kamaysa, xarajatlar kamayadi.
|
| |
Paketli qayta ishlash tizimi nima degani?

100
Boshlangʻich asosiy faylni oʻzgartirish oʻrniga yangisi yaratiladi va boshlangʻich asosiy fayl zaxira sifatida
saqlanadi. Jarayon boshida tranzaksiya fayli tekshiriladi.
Tranzaksiya fayli asosiy fayl bilan bir xil tartibda saralanadi Ushbu misolda u Mijoz identifikatori maydoniga
muvofiq ravishda ortib boruvchi tartibda saralangan
7.04-jadval. Tranzaksiya faylini saralash.
Paketli jarayon asosiy fayl orqali amalga oshiriladi va tranzaksiya faylida xuddi shunday Mijoz identifikatori bilan
yozuv mavjudligini tekshiradi.
Ushbu misolda birinchi mijoz 01456 identifikatoriga ega, ammo tranzaksiya faylida tegishli yozuv yoʻq Chunki
u hech qanday buyurtma bermagan. Yozuv hech qanday yangilanishni talab qilmasdan yangi asosiy faylga
koʻchiriladi
Ikkinchi mijozning 03678 raqamli identifikatori bor va tranzaksiya faylida tegishli yozuv koʻylak sotib olinganini
koʻrsatadi Ikki fayldan maʼlumotlarni birlashtirib, tizim invoys va yetkazib berish yorligʻini chiqaradi va keyin
yangilangan Jami sar angan maydoniga ega boʻlgan yangi asosiy faylga yangi yozuv qoʻshadi
Endi yangi asosiy faylda ikkita yozuv boʻladi
7.05-jadval. Yangi asosiy fayl.
Ikkinchi yozuvning Jami sar angan maydoni qanday yangilanganiga eʼtibor bering
Bu asosiy fayldagi barcha yozuvlar yangi versiyaga koʻchirilguncha davom etadi Endi yangi asosiy faylda quyidagi
maʼlumotlar saqlanadi
7.6-jadval. Yangilangan asosiy fayl.
Diqqat!
Maydonlarda saqlanadigan barcha maʼlumotlar oqilona va mazmunli boʻlishini taʼminlash uchun kompyuter
tizimi tomonidan avtomatik validatsiya amalga oshiriladi Verifikatsiya tekshiruvlari mavjudlikni, oraliqni,
turni tekshirishni, uzunlikni, formatni va raqamni tekshirishni, qidirishni, muvofiqlikni va chegarani
tekshirishni oʻz ichiga oladi
ПРОБЛЕМА - download

Qidiruv: ПРОБЛЕМА
1. Виноградова Н. Н. Проблема социокультурного развития детей старшего
Zokirov, M. T., & Ibragimova, M. S. N. (2021). Alisher Navoi about style problems
17,11 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tarmoqqa kirishni boshqarish (Network access control)

Tarmoqqa kirishni boshqarish (Network access control) – bu
tarmoqqa kirishni boshqarib
, ruxsatsiz foydalanuvchilar va qurilmalarning
korporativ yoki xususiy tarmoqqa kirishini cheklash jarayonidir. NAC tarmoqqa
faqat autentifikatsiya qilingan foydalanuvchilar va avtorizatsiya qilingan
qurilmalar kirishini ta'minlaydi.
Virtual xususiy tarmoq (Virtual Private Network) - foydalanuvchining
maʼlumotlarini shifrlash va IP manzili hamda joylashuvini maskalash orqali
uning shaxsini himoya qiladi.
Hozirgi kunga kelib axborotlarni saqlash va uzatish tizimlari
takomillashishi, foydalanuvchilar uchun keng qulayliklar vujudga kelishi bilan
bir qatorda, axborotlarni himoya qilishning muhim masalalari dolzarbligicha
qolmoqda. Bunday masalalar qatoriga katta hajimdagi axborotlarning tez va
sifatli uzatish hamda qabul qilish, axborotlarni ishonchliligini ta’minlash,
axborotlarni begona shaxslardan muhofaza qilish kabi masalalarni o’z ichiga
oladi. Shu sababli hozirgi kunda zamonaviy axborot xavfsizligi
texnologiyalaridan samarali foydalanish orqali vujudga kelishi mumkin bo’lgan
turli tahdidlarni oldini olish zarur.
Foydаlаnilgаn аdаbiyotlаr ro’yxati: 3.
S. S. Qosimov. Axborot xavfsizligini ta`minlashning kriptografik
usullari va ularning qo`llanilishi.
4.
Ayupov R.X., Ilxomova Ye. Kompyuter tarmoklari va internet
tizimi. T., TMI, 2002 yil
5.
M. Aripov, B. Begalov, U. Begimqulov, M. Mamarajabov. Axborot
texnologiyalari. T. 2009 yil.
6. S. G‘ulomov va boshqalar “Axborot tizimlari va texnologiyalari”
Toshkent, 2000 yil
Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
. 1. l ktron a val yaratish

|
. 1. l ktron a val yaratish Pdf ko'rish
|
bet | 136/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA104
. 1. l ktron a val yaratish
atak
maʼlumotlar joylashtirilishi mumkin boʻlgan
elektron jadval ichidagi toʻrtburchak maydon
ormula
, x yoki yordamida matematik
hisoblash
Matn yo nalishi
matn yoʻnalishi, masalan,
gorizontal yoki vertikal
kislash
matnni qator boʻyicha, masalan,
chapda, oʻngda yoki markazda joylashtirish
unksiya
murakkab hisoblashni ifodalovchi
tayyor formula
ali atsiya
maʼlumotlarning qabul qilinadigan
qoidalarga muvofi qligini tekshirish
rifi katsiya
maʼlumotlarning asl maʼlumotlarga
mos kelishini tekshirish
m ort
boshqa dasturdan maʼlumotlarni olish
ks ort
maʼlumotlarni boshqa dasturda ishlatish
uchun tayyorlash
8.01-rasm. Qatorlar, ustunlar va kataklar.
A
1
2
3
4
5
6
7
B
C
D
Diqqat!
Elektron jadvaldan sonlar bilan ishlash, hisob-
kitoblarni bajarish, jamlanma maʼlumotlarni
taqdim etish va oldindan taxmin qilishda
foydalaniladi
10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
ia azonlar
Diapazon bir yoki bir nechta kataklardan tashkil
topadi Diapazon katak yoki kataklarga link orqali
emas, balki nom bilan murojaat qilish uchun
nomlanadi Katak linkiga qaraganda qator nomlarini
eslab qolish va ularga link joylash osonroq
sh vara lari
Ish varagʻi qator va ustunlar toʻplamidir Hujjatda bir
nechta ish varagʻi boʻladi Ish varaqlari, masalan, har
bir mamlakatda savdo uchun ish varagʻi, yillik sotuvlar
uchun ish varagʻi, har bir sinf uchun imtihon natijalari
ish varagʻi kabi maʼlumotlarni ajratish yoki kiritish,
maʼlumotlar jadvallarini saqlash va maʼlumotlar
natijalarini koʻrsatish uchun qoʻllanishi mumkin
Ish varaqlari koʻpincha bir xil tuzilishga ega boʻladi,
ammo oʻzida har xil maʼlumotlarni saqlaydi
Elektron jadval qatorlar, ustunlar va
kataklar an
iborat 8 01-rasmdagi elektron jadvalda 4-qator yashil
rang bilan, B ustun sariq rang bilan, B4 katak qizil
rang bilan belgilangan
|
| |
Cylink enkoder - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий...

Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
3 tom
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
|
Метод кластера применяется - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

430
1) ключевое слово или предложение, которое является
«сердцем» темы
фиксируется посередине чистого листа
(классной доски);
2)
слова или предложения, выражающие идеи, факты, образы,
понятия,которые подходят для данной темы записываются вокруг ключевого
слова;
3) по мере записи появившиеся слова соединяются разного рода
символами
(прямыми линиями, векторами, арифметическими знаками) с
ключевым понятием. У
которых каждого из «спутников» в свою очередь
тоже появляются
«спутники» и у которых устанавливаются новые
логические связи.
Блок-схема
Алгоритм выполнения какого-то вида работы можно представить в
виде блок-схемы, изображающей шаги (этапы, действия) в виде блоков
различной формы, которые соединенные между собой стрелками.
Существует множество вариантов блок-схем.
Бумажный
кластер. Бумажный кластер
может служить средством
развития навыков не только письменной речи, но и чтения. В этом случае
ученики получают карточки с отдельными словами,
предложениями или
даже небольшим текстом на заданную тему. Читают их, располагают их, при
необходимости приклеивают на лист в определенном порядке вокруг
ключевого слова. После этого
кластеры проверяются, затем обсуждаются
и
оцениваются
–
на
усмотрение
учителя.
Подготовка
431
бумажного
кластера не обязательно должна стать задачей учителя. Эта
работа может стать отличным домашним заданием для учащихся.
Ulanish tarmoqlarining turlari

4.2.3. Ulanish tarmoqlarining turlari
Ulanish tarmog‘i bu, shaxsiy yoki korporativ abonentlarga uning
binosi (xonadon, ofis)dan aloqa tarmog‘i operatori yoki korporativ
tarmoq operatorining (punkt bor bo‘lgan) birinchi binosigacha ulanishni
taqdim etish tarmog‘idir. Ular, global tarmoqni uning mijozlari
binosigacha kengaytirishga javob beradi[8].
Tarmoqqa ulanish bu, oxirgi tizimdan chiquvchi, periferik
marshrutizator-yo‘ldagi har qanday birinchi marshrutizator bilan oxirgi
tizimni ulovchi fizik aloqa liniyasidir.
Internet tarmoqlariga ulanishning 3 usuli mavjud (4.2.6-rasmga
qarang):
−
rezident ulanish – yoyilgan (bo‘lingan) foydalanuvchilarga ulanish
(HomeAccess)
−
xonadondagi oxirgi tizimlarni tarmoqqa ulash;
−
korporativ ulanish – xususiy yoki davlat tashkilotlarini tarmoqqa
ulanishi;
−
mobil ulanish – portativ tizimlarning ulanishi.
Rezident ulanishda (HomeAccess), mahalliy internet-provayder
tarmog‘iga turli-tuman foydalanuvchi terminallarini ulash, modem va
kommutatsiyalanadigan abonent liniyalari yordamida amalga oshadi.
Internetdan foydalanuvchi terminali (oxirgi tizimi) sifatida desktop,
web-televizorlar, notebook, netbook, planshetlar, PDA lar bo‘lishi
mumkin.
169
4.2.6-rasm. Internetga ulanish usullari-tarmoqqa ulanish
Rezident ulanish, bir necha turdagi ulanishlarga ega:
−
Dial-up;
−
xDSL, kabelliHFC,
FTTxtexnologiyalariasosidakengpolosaliulanish (KPU);
−
sputnikli ulanish.
4.2.7-rasmda telefon tarmoqlarining abonent uchastkasi tuzilishi
keltirilgan[19].
Tarmoqning abonent liniyasi (AL) va ulovchi liniyasi (UL) kabellari
kross
deb ataluvchi maxsus uskuna yordamida stansiya qurilmasiga
ulanadi. Zamonaviy raqamli uzatish tizim (UT)lari, shu jumladan optik
tolali
ham,
abonent
va
ulanuvchi
liniyalar
-
MDF
(MainDistributionFrame)
va
DDF(DigitalDistributionFrame)
taqsimlovchi
ustunda
ATSga
ulanadi.
Raqamli
ATSlarning
kommutatsion qurilmalari, texnik xizmat funksiyasini va ATS
uskunalarining ekspluatatsiyasi vazifasini bajarish uchun mo‘ljallangan
avtozallardan tashkil topgan. Kommutatsiyalash uzeli elektr ta’minoti
qurilmalari bilan jihozlangan.
|
Foydalangan adabiyotlar - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых...

Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
282
Currently,
EHM consists of demonstration, modeling and control
programs that change the nature of the educational process and activate the
knowledge activity of students, prepared for each subject.
Teachers use them
appropriately and effectively.
In order to increase the quality of students' knowledge and activate their
knowledge, it is necessary not only to form knowledge and skills, but also to
create conditions and opportunities for students to acquire
new knowledge, skills
and qualifications by creatively applying the acquired knowledge, skills and
qualifications in familiar, usual situations and new unexpected situations.
Provision of secondary special educational institutions with new
information technologies is being carried out at a rapid pace in our republic. We
need to organize the teaching of computer sciences (informatics and information
technologies) in accordance with the requirements of the time and enriched with
worldly knowledge.
Currently,
in various enterprises, with the help of electronic tables, the
calculation of costs and revenues, in project organizations, various indicators of
the future project; in construction organizations, it is
effectively used to solve
many issues such as expenses for construction work
Solving problems based on the given algorithm using an electronic table;
It is possible to create and print various forms according to the values in the
table. Nowadays, vocational colleges are also teaching
how to effectively use
the possibilities of electronic spreadsheets.
Another important aspect of Microsoft Excel is that the automation of
entering data into the table and the ability to sort the data in the table by the
specified criteria create a lot of convenience. The many conveniences of
displaying the results in the form of diagrams and
graphs create incomparable
possibilities in the analysis of the results and the mastery of the science.
One of the capabilities of the function wizard in Microsoft Excel is that it
can also solve logical problems, that is, it can easily solve problems typical of
Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
Paketlar - Tarmoq texnologiyalari

165
tarmoqlarni birlashtiradi. Turli qoidalarni moslashtirish uchun
shlyuzlar
(maxsus kompyuterlar) qo‘llanadi. Internet tarmog‘ida protokollarni 2
turi mavjud – bazaviy va amaliy. Bazaviy protokollar (TCP/IP)
ma’lumotlarni tarmoq bo‘yicha fizik jo‘natilishiga javob beradi. Amaliy
protokollar – maxsuslashtirilgan xizmatlar ishlashiga javob beradi,
masalan (http – gipertekstli xabarlarni uzatish protokoli, ftp – fayllarni
uzatish protokoli).
TCP/IP bazasidagi Internetning mijoz/server muhitida, server
amaliy daraja (satx) protokolini hisobga olib portlarni belgilaydi, u
mijoz satxida bajariladi. Port nomeri – bu 0 dan 65 536 gacha
diapazondagi 16-bitli kattalikdir.
Umum ma’lum portlar tizim jarayonlarida yoki amaliy dasturlarda
ishlatiladi. Ular 0dan 1 023 gacha diapozondagi sonlar bilan
nomerlanadi. Misol, port 25- SMTP protokoli (Pochtalarni uzatishning
oddiy protokoli), port 80 - HTTP protokoli.
Elektron pochta (E-mail) - Tarmoq texnologiyalari

179
sayt yoki kompyutyerdagi matnning xohlagan boshqa joyiga havola
qilinadigan belgilash soʻzlari (buyruqlari) oʻrnatilgan global giper matn
sistemasi. Gipermatn gʻoyasining mazmuni shundaki, tarmoqdagi
informasion zaxiralarga gipermatn modelini yaratishdagi relyasion
yondashishdan foydalanish va uni maksimal oddiy usul bilan bajarish.
Bu gʻoyani amalga oshirishda toʻrtta asosiy vosita ishlab chiqilgan:
–
HTML hujjatlarning gipermatn belgilash tili.
–
URL (Universal Resource Locator) manzillashning unvercal
usuli.
–
HTTP gipermatn axborotlari bilan almashish protokoli. (HTTP–
Hyper Text Transfer Protocol).
–
SSI (Common Getaway Interface) shlyuzlarining universal
interfeysi.
Bu vositalar kitobning navbatdagi boʻlimlarida koʻrib chiqiladi.
Kelajakda internet xizmatlari taqdim qilishi tizimida sifatli
evolyusion oʻzgarishlar boʻladi. Ular asosan, odamlar va jamiyatning
extiyojlarini har tomonlama qondirishga qaratilgan boʻladi. Kelajakda
internet xizmatlari xuddi instrument (asbob) kabi faol xizmat qiladi.
Qarorlar qabul qilish va oʻqitishni tashkil etish, odamlar oʻrtasidagi
muloqot va hamkorlik, XXI asr telefoni, marketing, biznes, dam olish va
boshqalar.
Barcha xizmatdagi foydalanuvchilarni qiziqtiradigan jihatalar
tezkorlik; arzon global aloqa; muloqot va axborot almashuvidagi
qulaylik; kira olinadigan dasturlar, ajoyib tarmoq zaxiralari va
boshqalar. Ular global tarmoqni oʻzlarining xususiy intellektual
imkoniyatlariga qoʻshimchadek qaraydilar.
Hozirgi vaqtda axborot asri boshlanajagi, unga boʻladigan talab va
talabgorlar sonining toʻxtovsiz oshib borajagini hamma anglamoqda.
Tabiiyki, ishonchli va operativ axborotsiz vaqt bilan baravar qadam
tashlab boʻlmaydi, inson faoliyatining xohlagan sohasida qoʻyilgan
maqsadga erishib boʻlmaydi. Shuning uchun barchamiz har xil internet
xizmatlaridan potensial foydalanuvchi boʻlib boramiz.
-rasm. Telefon tarmoqlarining abonent uchastkasi tarkibi

172
ma’lumotlarini qabul qilishi kerak, keyin bu ma’lumotlarni ulagan va
multipleksirlagan holda, ancha yuqori tezlikda uzatish uchun chastotaviy
qurilmaga kiritadi. DSLAM, “tarmoq-foydalanuvchi” oqimlarini,
tarmoqni ta’minlovchilarni keyingi qurilmalariga birlashtiradi:
xDSL orqali ulanish quyidagi afzalliklarga ega:
•
mavjud abonent liniyalari (AL)ni qo‘llash;
•
takomillashtirmasdan, telefon simlarining mis juftliklari bo‘yicha
ma’lumotlarni uzatish tezligini sezilarli darajada oshirish;
•
juda ko‘p xar xil turdagi trafiklarni (odatdagi telefon
gaplashishlaridan tortib Internet ga ulanishgacha) yagona abonent
liniyasi bo‘yicha uzatish;
•
ma’lumotlarni 32kbit/s dan 50Mbit/s gacha tezlikda uzatish;
•
xDSL oilasi tarkibiga quyidagi texnologiyalar kiradi:
•
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line – asimmetrik raqamli
abonent liniyasi);
•
RADSL (Rate-Adaptive Digital Subscriber Line – ulanish tezligini
moslashtiruvchi raqamli abonent liniyasi);
•
ISDL (ISDN Digital Subscriber Line – raqamli abonent liniyasi
IDSN);
•
HDSL (High Bit-Rate Digital Subscriber Line – yuqori
tezlikliabonentliniyasi);
•
SDSL (Symmetric Digital Subscriber Line - simmetrikraqamli
abonentliniyasi);
•
VDSL (Very High Bit-Rate Digital Subscriber Line – o‘ta yuqori
tezlikli raqamli abonentliniyasi);
•
G.Lite (ADSL texnologiyasining soddalashtirilgan varianti
hisoblanadi) va uning variatsiasi.
4.2.1-jadvalda xDSL texnologiyasining tavsiflari keltirilgan:
-rasm. O‘rnashgan joy va funksiyalar

168
uchun 25 port, HTTP (Gipertekstli transport protokoli) protokol uchun
80 port Telnet Distansion xizmati uchun 107 port. TCP/IP protokoli
bazazidagi Internet mijoz/server muxitida, server amaliy daraja
protokolini hisobga olib, portlarni belgilaydi, u mijoz darajasida
bajariladi.Shuningdek ICANN kompyuterlarni Internetga joylashtirishni
xoxlagan tashkilotlarga IP-adresni belgilaydi;IP-adreslar soni tashkilot
xajmiga bog‘liq.
Internet jamiyati (ISOC)
– ko‘ngilli tashkilotdir, u Internetni
ma’muriyatlashtirish uchun qandaydir formal strukturani bildiradi.
Internet jamiyati standartlar bo‘yicha qarorlar qabul qilish vakolatini
rasmiy xolda IESG ga bergan.
Mavzu: Internet xizmatlari va uning dasturiy ta’minoti

|
Mavzu: Internet xizmatlari va uning dasturiy ta’minoti Pdf ko'rish
|
bet | 128/243 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 7,35 Mb. | | #258127 |
Bog'liq Begbutayev A Yusupov RUquv qollanma tarmoq texnologiyalari Kitob §
4.3. Mavzu: Internet xizmatlari va uning dasturiy ta’minoti.
Protokollar
4.3.1. Internet xizmatlari
Internet, avvalambor, uning foydalanuvchilariga axborot xizmati
koʻrsatish uchun yaratilgandir. Umuman olganda, internet xizmat turlari
nihoyatda koʻp va xilma-xil boʻlib (yangi xizmat turlari kun sayin paydo
boʻlib, baʻzilari yoʻqolmoqda), ularni quyidagi guruhlarga ajratish
mumkin:
- WWW - elektron sahifa xizmati;
- elektron pochta xizmati;
- telekonferensiya (Usenet);
- fayllarni uzatish (FTP);
- DNS- tarmoq hududlariga nom berish xizmati;
- Telnet xizmati;
- IRC - xizmati yoki Chat konferesiya;
- Maʻlumotlarni izlash xizmati.
−
Telnet
–uzoqda turib tarmoqdagi istagan kompyuterni boshqarish
rejimi, yaʻni abonentga tarmoqdagi xohlagan EHM da xuddi oʻziniki
kabi, ishlash imkonini beradi.
−
FTP
(File Transfer Protocol)–abonentga tarmoqdagi istagan
kompyutyerda matnli va ikkilik fayllar bilan oʻzaro muloqot qilishga
sharoit yaratib beruvchi fayllar uzatish protokoli. Uzoqdagi kompyuter
fayllari shaxsiy kompyuterga nusxalashgandan keyingina unda ishlash
uchun (oʻqish, ishlov berish va b.k) kirish imkoniyati beriladi. Fayllarni
bir joydan ikkinchi joyga uzatish WWW yordamida amalga oshirilgan
taqdirda ham FTP-sistemasi oʻzining tezkorligi va foydalanishdagi
oddiyligi tufayli ommaviy xizmat turi boʻlib qolmoqda.
−
Usenet
- tarmoq yangiliklari va tarmoqdagi elektron elonlar
doskasini olish. Bu sistema maʻlum bir mavzu boʻyicha guruhlarga
boʻlingan hujjat (maqola)lar yigindisi sanaladi. Foydanaluvchi oʻzini
qiziqtirgan mavzuni koʻrsatib mos hujjatlar bilan tanishib chiqishi va
oʻzinikini yaratishi mumkin. Yangi xujatlar guruhining barcha aʻzolariga
yoki konkret avtorlarga yuborilishi mumkin.
−
|
| |
-rasm. SNMP protokoli administrativ aloqasi

186
POP3 protokoli amaliy bosqichda ishlaydi va pochta serveridagi
pochta qutisidan elektron maʻlumotlarni olish uchun ishlatiladi. POP3
protokoli faqat elektron xabarlarni qabul qilishi mumkin, ularni joʻnatish
uchun esa boshqa protokoldan foydalanishga toʻgʻri keladi, koʻpincha
bu vazifa uchun SMTP qoʻllaniladi. Aniqrogʻi u protokolning
takomillashtirilgan versiyasi – ESMTP (Extended SMTP)/POP3 kabi
SMTP protokoli ham amaliy bosqichda ishlaydi, shuning uchun
transport protokol xizmati zarurdir, bu vazifani esa TCP protokoli
bajaradi. Elektron maʻlumotlarni joʻnatishda ham portlardan birini
ishlatishga toʻgʻri keladi, masalan, 25-port.
IMAP protokoli
IMAP (Interactive Mail Access Protocol) – yana bitta pochta
protokoli boʻlib, u POP3 asosida yaratilgandir. Natijada POP3
protokolidagi hamma kamchiliklar hisobga olinib va yangi koʻp sonli
kerakli vazifalar qoʻshilgan.