nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Magnitli disk yo‘lkasini tashkil yetuvchi sektorlari qanday uzunlikka ega?

Magnitli disk yo‘lkasini tashkil yetuvchi sektorlari qanday uzunlikka ega?
|
512 bayt
|
256 bayt
|
1 Kbayt
|
2 Kbayt
|
Magnitli disklar asosida qurilgan, ma’lumotlarni tezkor kiritish-chiqarish qurilmasi qanday nomlanadi?
|
RAID disklar
|
IDE disklar
|
EIDE disklar
|
SCSI disklar
|
Ma'lumotlarni informativlik koeffisienti qanday aniqlanadi?
|
bu axborot miqdorining uning ma'lumotlar hajmiga nisbati orqali aniqlanadi
|
axborotdagi simvollar soni bilan aniqlanadi
|
foydalanuvchi yoki tizim ixtiyoroidagi ma'lumotlar majmui orqali aniqlanadi
|
Axborotni boyitishga ketadigan vaqt orqali aniqlanadi
|
Mamlakat, shahar va viloyatlar darajasida kompyuterlarini va lokal tarmoqlarni maxsus aloqa yoki telekommunikatsiya kanallari orqali o‘zaro bog‘lagan tarmoqlarga nima deyiladi?
|
Mintaqaviy tarmoqlar
|
Lokal tarmoqlar
|
Global tarmoqlar
|
Monopol tarmoq
|
Mikroarxitektura sathi, olti sathli kompyuterlarning qaysi sathiga tegishli?
|
1 sathiga
|
4 sathiga
|
2 sathiga
|
3 sathiga
|
Mikroprotsessor nima?
|
Kompyuterning «miya»si.
|
Kompyuterga belgilarni kiritishni tahminlovchi qurilma
|
Kompyuterdagi ma’lumotlarni qog’ozga chiqaruvchi qurilma
|
matnli yoki grafikli ko’rinishdagi ma’lumotlarni ekranga chiqaruvchi qurilma
|
|
S: Brauzer - bu ... bilan ishlash dasturidir

|
S: Brauzer - bu ... bilan ishlash dasturidir
|
bet | 8/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Brauzer - bu ... bilan ishlash dasturidir
World Wide Web
Internet Explorer
Outlook Express
Elektron pochta
S: Davlat organining rasmiy sayti qaysi domen zonasida joylashtirilishi kerak?
Gov
Com
Uz
Net
S: Axborot texnologiya – bu:
ob’ektning (axborot mahsulotning) holati, jarayon yoki voqeaning yangi xususiyati to’g’risida axborot olish uchun ma’lumotlarni yig’ish, qayta ishlash va uzatish vositalari va usullari majmuidan foydalaniladigan jarayondir;
insonning axborot resurslarida axborot ehtiyojlarini qondirish jarayonidir;
foydalanuvchining turli, o’zi uchun tabiiy muhitlardan: ovoz, video, grafika, matnlar va h.q.lardan foydalangan holda kompyuter bilan muloqat qilish imkonini beruvchi apparat va dasturiy vositalar majmuasidir;
ma’lumotlarni markazlashtirilgan holda saqlash va jamoaviy foydalanish uchun dasturiy va texnik vositalarning majmuasi.
S: O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to’g’risidagi” farmoni qachon qabul qilingan?
2002 yil 30 may
2002 yil 30 oktabr
2002 yil 7 aprel
2004 yil 29 aprel
S: Axborotlashtirish to’g’risidagi qonun
2003
2002
2004
2001
S: O’zbekiston Respublikasining Hukumat saytini toping.
www.gov.uz
www.cbu.uz
www.my.gov.uz
www.edu.uz
S: Interaktiv Davlat xizmati saytini toping.
www.gov.uz
www.cbu.uz
www.my.gov.uz
www.edu.uz
S: O’zbekiston oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi portalini toping.
www.edu.uz
www.cbu.uz
www.my.gov.uz
www.gov.uz
S: O’zbekistonaloqa va axborotlashtirish agentligi portalini toping.
www. aci.uz
www.cbu.uz
www.my.gov.uz
www.edu
S: Axborot so'zining ta'rifi qaysi javobda tog'r'i keltirilgan?
|
| |
U lotincha so'zdan olingan bo'lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma'nosini bildiradi

|
U lotincha so'zdan olingan bo'lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma'nosini bildiradi
|
bet | 9/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1U lotincha so'zdan olingan bo'lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma'nosini bildiradi
U lotincha so'zdan olingan bo'lib xabar, darak, voqea ma'nosini bildiradi
U grekcha so'zdan olingan bo'lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma'nosini bildiradi
U grekcha so'zdan olingan bo'lib xabar, darak, voqea ma'nosini bildiradi
S: Axborotni tasvirlash formasi nima?
Xabar
Nutq
Tushuntirish
Tasvir
S: Informatika atamasi qachon va qaerda paydo bo'gan?
1960 yil Fransiyada
1960 yil Amerikada
1961 yil Yaponiyada
1961 yil Germaniyada
S: Kompyuterlar qanday sinflarga bo'linadi?
Super, katta, mini, shaxsiy xamda bloknot kompyuterlarga
5 ta avlodga bo'linadi
Dastur yodamida ishlaydigan va dastursiz ishlaydigan kompyuterlarga
Maxalliy, mintaqaviy xamda global (internet) tarmoqda ishlaydigan kompyuterlarga
S: Sistema bloki nima?
Kompyuterning asosiy elektron qurilmalarini o’z ichiga olgan qurilma
Kompyuterning qo’shimcha qurilmasi
Kompyuterning barcha asosiy qurilmalarini uz ichiga olgan qurilma
Matnli va grafikli ma’lumotlarni tasvirlovchi qurilma
S: Monitor nima?
Matnli va grafikli ma’lumotlarni tasvirlovchi qurilma
Kompyuterning asosiy elektron qurilmalarini uz ichiga olgan qurilma
Kompyuterning qo’shimcha qurilmasi
Foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni kompyuterga kiritish moslamasi
S: Klaviatura nima?
Foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni kompyuterga kiritish moslamasi
Kompyuterning asosiy elektron qurilmalarini uz ichiga olgan qurilma
Kompyuterning qo’shimcha qurilmasi
Ma’lumotlarni diskdan kompyuterga kiritish qurilmasi
S: Sichqoncha nima?
Amallar bajarishni yengillashtiruvchi moslama
Foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni kompyuterga kiritish moslamasi
Ma’lumotlarni diskdan kompyuterga kiritish qurilmasi
Matnli va grafikli ma’lumotlarni tasvirlovchi qurilma
S: Printer nima?
Kompyuterdagi ma’lumotlarni chop etish uchun xizmat qiladigan qurilma
Foydalanuvchi tomonidan ma’lumotlarni kompyuterga kiritish moslamasi
Ma’lumotlarni diskdan kompyuterga kiritish qurilmasi
Matnli va grafikli ma’lumotlarni tasvirlovchi qurilmasi
S: Tashqi xotira nima uchun kerak?
Kompyuter ishlash-ishlamasidan qat’iy nazar ma’lumotlarni saqlash uchun
Ma’lumotlarni kompyuter ichida saqlash uchun
Kompyuter ishlashlayotgan vaqtdagina ma’lumotlarni saqlash uchun
Ma’lumotlarni bir kompyuterdan boshqasiga tarmoq orqali jo’natish uchun
|
| |
S: Microsoft PowerPoint dasturi yordamida yaratiladigan hujjatlar qanday nomlanadi?

|
S: Microsoft PowerPoint dasturi yordamida yaratiladigan hujjatlar qanday nomlanadi?
|
bet | 4/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Microsoft PowerPoint dasturi yordamida yaratiladigan hujjatlar qanday nomlanadi?
prezentatsiya
tablitsa
slayd
maket
S: Microsoftoffice tarkibiga kiruchi dasturlar?
Word, Excel, PowerPoint,Access
Bloknot, WordPad, Paint, kalkulyator
Access, Delphi
Turbo Pascal, Basic
S: "Word" orqali tashkil etilgan xujjatlar odatda qanday kengaytma bilan saqlanadi?
.docx
.txtx
.exe
.bmp
S: MsWordda bir yoki bir necha saxifani chop etishdan oldin ko’rish qanday amalga oshiriladi?
"Fayl"-"Predvaritelniy prosmotr"
"Vid"-"Masshtab..."
"Okno"-"Uporyadochit vsyo"
Harakatlantirish chizgichlari yordamida
S: MsWordda xolatlar satrida nimalar ifodalanadi?
Matn ko’rsatkichining joylashish koordinatalari, xujjatning umumiy saxifalar soni va boshqa ma’lumotlar
Vositalar paneli
Menyu satri
"Risovanie" vositalar paneli
S: Belgilar orasidagi interval qanday o’zgartiriladi?
Главная-Абзац-интервал
Главная-Шрифт-интервал
Orasiga bo’sh satr qo’yish orqali
Orasiga bo’sh joy belgisi qo’yish orqali
S: Word matn muharirida sichqoncha yordamida qator belgilash qanday bajariladi?
qator boshiga kelib sichqonchaning chap tugmasi bir marta bosiladi.
qator boshiga kelib sichqonchaning o'ng tugmasi bir marta bosiladi.
qator ohiriga kelib sichqonchaning chap tugmasi bir marta bosiladi.
qator ohiriga kelib sichqonchaning o'ng tugmasi bir marta bosiladi
S: Word matn muharirda klaviatura yordamida qator ajratish qanday bajariladi?
Shift + o’ngga strelka yoki Sift + chapga strelka
Alt + pastki strelka yoki Alt + yuqoriga strelka
Shift + pastki strelka yoki Sift+ yuqoriga strelka
Ctrl + pastki strelka yoki Ctrl + yuqoriga strelka
S: Word da ALT +F4 tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Muhitdan chiqish.
Oldingi oynaga o'tish
Faylni ochish
Keyingi oynaga o'tish
|
| |
S: Arxivlash samaradorligi nima?

|
S: Arxivlash samaradorligi nima?
|
bet | 3/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Arxivlash samaradorligi nima?
Fayl yoki fayllar guruhini arxivlashda maksimal zichlay olish qobiliyati
Ko’prok fayllarni zichlay olish qobiliyati
Ko’pchilik foydalanuvchilar uchun mo’ljallanganligi
Arxiv fayllarini tezroq ocha olishi
S: Kompyuter virusi nima?
O’lchami bo’yicha katta bo’lmagan maxsus yozilgan programma
Yuqumli kasallik
Yonma-yon joylashgan kompyuterlarning biridan ikkinchisiga o’tib oladigan programma
U - kompyuter qurilmasidir
S: Qaysi javobda kompyuterning virus bilan zararlanishiga olib kelishi mumkinligi ko’rsatilgan?
Turli disklardan foydalanish
Kompyuterni iflos xolda saqlash
Manbadagi elektr tokini ko’payib-kamayib ketishi
Kompyuterdan uzoq vaqt foydalanmaslik
S: Viruslar qanday guruhlarga bo’linadi?
Barcha javoblar to’g’ri
Diskning yuklanish sektorlarini buzadigan - yuklanish viruslari
Bajariladigan fayllar - .com, .exe, .sys, .bat ni buzuvchi fayl viruslari
Stels – ko’rinmas viruslar
S: Qanday antivirus programmalari bazasini tez-tez yangilab turish kerak?
NOD32
Vaksinator
Revizor
Filtr
S: Kompyuter virusi bilan zararlanish qanday xollarda yuz beradi?
Fayllar bilan ishlash chog’ida
Disklarni formatlashda
Kompyuterni o’chirish vaqtida
Printerda chop etishda
S: Kompyuterda virus qanday paydo bo’lishi mumkin?
Disklar va fleshkalardan foydalanish chog’ida
Matematik masalani yechish chog’ida o’tadi
O’z-o’zidan paydo bo’ladi
O’yin o’ynash chog’ida o’tadi
S: Windows standart programmalariga nimalar kiradi?
Bloknot, WordPad, Paint, kalkulyator
Word, Excel, PowerPoint
Access, Delphi
Turbo Pascal, Basic
S: Microsoft Word – bu:
matn muharriri
grafik muharrir
ma’lumotlar ombori
elektron jadval
S: Microsoft Excel – bu:
elektron jadval
ma’lumotlar ombori
grafik muharrir
matn muharriri
|
| |
S: Word da Ctrl +S tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?

|
S: Word da Ctrl +S tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
|
bet | 5/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Word da Ctrl +S tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Faylni saqlash
Yangi hujjat yaratish
Faylni ochish
Faylni bosmaga chiqarish.
S: Word da qaysi tugmalar bosilsa matnning nushasi olingan bo'lagi zarur joyga qo'yiladi?
Ctrl+V
Ctrl-Z
Ctrl+E
Ctrl+C
S: Word da Shift+F12 tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Fayl saqlanadi
Fayl yopiladi
Fayl ochiladi
Aktiv oyna yopiladi
S: Word da hujjatning to'la matnini belgilash uchun qaysi tugmalar bosiladi?
Ctrl+A
Ctrl+V
Shift+Insert
Ctrl+C
S: Word da Ctrl+O tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Faylni ochadi
Faylni saqlaydi
Faylni o'chiradi
Fayldan nusha ko'chiradi.
S: Word da Ctrl+R tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Satrni o’ngga tekislaydi
faylni bosmaga chiqaradi
Faylni o'chiradi
Fayldan nusha ko'chiradi.
S: 1Word da Ctrl+Z tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Bajarilgan ohirgi amalni bekor qiladi
Fayldan nusha ko'chiradi
Faylni o'chiradi
Faylni belgilaydi.
S: Excelda yacheykaga formula kiritish qanday boshlanadi?
"=" belgisini qo'yilgandan so'ng
ixtiyoriy son yoki yacheyka manzilini kiritish bilan
funksiya nomini kiritish bilan
yacheyka nomi yoki manzilini(adresi) kiritish bilan
S: Excelda yaratilgan hujjatlar nima deb ataladi?
ish kitobi
ish saxifasi
hujjat
elektron jadval
S: Excelda ish kitobi nimalardan tashkil topgan?
ish sahifalaridan
ish kitobchalaridan
hujjatlardan
fayllardan
S: Excel tashkil etgan fayllar qanday kengaytma bilan saqlanadi?
.xls (.xlsx)
.txt
.doc (.docx)
.mdb (.accdb)
S: Excelda yacheykaga qanday ma'lumotlar kiritish mumkin?
formula, son, matn
funktsiya, son, matn
matn, formula, funktsiya
formula, son, funktsiya
|
| |
S: Yacheyka ichida yozilgan IX$111 ifoda nimani anglatadi?

|
S: Yacheyka ichida yozilgan IX$111 ifoda nimani anglatadi?
|
bet | 6/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Yacheyka ichida yozilgan IX$111 ifoda nimani anglatadi?
oddiy matnli ifodani
IX$111 nisbiy manzilli yacheykani
IX ustuni nisbiy va 111 satri absolyut bo'lgan yacheyka manzilini
IX ustuni absolyut va 111 satri nisbiy bo'lgan yacheyka manzilini
S: Excel katagidagi ma'lumot "=" belgisi bilan boshlangan bo'lsa, u
formula kiritilayotganini bildiradi
son kiritilishini bildiradi
funktsiya kiritilishini bildiradi
matn kiritilayotganini bildiradi
S: Excelda ma’lumotlarga Diagramma tayyorlash qaysi vkladkadan bajariladi?
Вставка
Вид
Данные
Главная
S: PowerPointda slayd dizayni nimani bildiradi?
Bir yoki bir nechta slaydlarni bezash uchun ishlatiladigan mavzu, fon tasvir, shriftlar formati va ranglar sxemasi
Ekranda ko'rsatish uchun mo'ljallangan slaydlar va maxsus effektlar to'plamidan iborat tarqatma material, ma'ruza rejasi va matni
O'z ichiga sarlavha, matn, grafik, diagramma va boshqa ob'ektlarni olishi mumkin bo'lgan taqdimotning aloxida kadri
Taqdimot va slayd-filmlar tayyorlash grafikali paketi
S: Power Point nima?
Taqdimot va slayd-filmlar tayyorlash uchun mo'ljallangan dastur
Bir yoki bir nechta slaydlarni bezash uchun ishlatiladigan fon tasvir, shriftlar formati va ranglar sxemasi
Ekranda ko'rsatish uchun mo'ljallangan slaydlar va maxsus effektlar to'plamidan iborat tarqatma material, ma'ruza rejasi va matni
O'z ichiga sarlavha, matn, grafik, diagramma va boshqa ob'ektlarni olishi mumkin bo'lgan taqdimotning aloxida kadri
S: Taqdimot nima?
Ekranda ko'rsatish uchun mo'ljallangan slaydlar va maxsus effektlar to'plamidan iborat tarqatma material, ma'ruza rejasi va matni
Taqdimot va slayd-filmlar tayyorlash grafikali paketi
Bir yoki bir nechta slaydlarni bezash uchun ishlatiladigan fon tasvir, shriftlar formati va ranglar sxemasi
O'z ichiga sarlavha, matn, grafik, diagramma va boshqa ob'ektlarni olishi mumkin bo'lgan taqdimotning aloxida kadri
S: Slayd nima?
O'z ichiga sarlavha, matn, grafik, diagramma va boshqa ob'ektlarni olishi mumkin bo'lgan taqdimotning aloxida kadri
Ekranda ko'rsatish uchun mo'ljallangan slaydlar va maxsus effektlar to'plamidan iborat tarqatma material, ma'ruza rejasi va matni
Taqdimot va slayd-filmlar tayyorlash grafikali paketi
Bir yoki bir nechta slaydlarni bezash uchun ishlatiladigan fon tasvir, shriftlar formati va ranglar sxemasi
|
| |
S: Qattiq disk(vinchester) nima uchun kerak?

S: Qattiq disk(vinchester) nima uchun kerak?
Kompyuterda katta xajmdagi ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun
Ko’shimcha qurilmalarni kompyuterga ulash uchun
Ma’lum dastur asosida kompyuter ishini boshqarish uchun
Kompyuterda tez-tez ishlatilib turilmaydigan ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun
S: Shaxsiy kompyuter qanday asosiy qurilmalardan tashkil topgan?
Monitor, sistema bloki, klaviatura va sichqoncha
Printer, skaner, djoystik
Mikrofon, naushnik yoki kolonkalar xamda veb-kamera
Modem, server xamda shlyuz
S: Shaxsiy kompyuter qanday multimedia qurilmalaridan tashkil topgan?
Mikrofon, naushnik yoki kolonkalar xamda veb-kamera
Monitor, sistema bloki, klaviatura va sichqoncha
Printer, skaner, djoystik
Modem, server xamda shlyuz
S: Kompyuterning ichki xotiralari to’g’ri ko’rsatilgan javobni toping
Doimiy, yarim, tezkor, kesh va video xotiralar
Disketa, kompakt (CD), rakamli (DVD), qattiq disklar va flesh xotira
Doimiy, yarim, tezkor, kesh, qattiq disk va video xotiralar
Disketa, kompakt (CD), rakamli (DVD) disklar va flesh xotira
S: Kompyuterning tashqi xotiralari to’g’ri ko’rsatilgan javobni toping
Disketa, kompakt (CD), raqamli (DVD), Qattiq disklar va flesh xotira
Doimiy, yarim, tezkor, kesh va video xotiralar
Doimiy, yarim, tezkor, kesh, Qattiq disk va video xotiralar
Disketa, kompakt (CD), raqamli (DVD) disklar va flesh xotira.
S: Fayllarni arxivlash nima?
Diskdagi joyni tejash yoki fayllarni saqlab qo’yish maqsadida ular hajmini kichraytirish
Barcha fayllar xaqidagi ma’lumotlarni bir joyda saqlash
Yordamchi diskni tayyorlash
Fayllarni maxsus papkaga joylash
S: Arxiv fayli nima?
Yagona faylga birlashtirilgan bir yoki bir necha fayllarning zichlashgan xoldagi ko’rinishi
Maxsus kengaytma bilan ifodalanuvchi fayllar majmui
Bu - arxiv dasturi bilan bir xil fayl
Bu - arxivlvsh usulidir
|
Foydalanuvchi qaydnomasini bloklashtirish siyosati

123
―Parolning maksimal muddati ‖
(Maximum password age)
―kun‖
―Minimalnыy srok deystviya‖ - ―Parolning
minimal muddati‖
(Minimum password age)
0 ―dney‖ -
―kun‖
1
―Minimalnaya
dlina
parolya‖
-
―Parollarning minimal uzunligi ‖
(Minimum password length)
0 ―simvolov‖ -
―belgilar‖
8
―Parol doljen otvechat trebovaniyam
slojnosti‖ - ―Parol murakkablik talabiga
javob berishi shart‖
(Password
must
meet
complexity
requirements)
―Otklyuchen‖ -
―O‘chirilgan‖
―Razreshen‖
- ―Ruxsat
etilgan‖
―Xranit paroley vsex polzovateley v
domene
ispolzuya
obratimoye
shifrovaniye‖ - ―Barcha foydalanuvchilar
parolini qaytuvchi shifrlashni ishlatib
domenda saqlash‖ (Storepass wordusing
reversibleen cryption for allusers in the
domain)
―Otklyuchen‖ -
―O‘chirilgan‖
―Otklyuchen‖
-
―O‘chirilgan‖
2 -Topshiriq.
Qayd yozuvi siyosatini sozlash parametrlari xavfsizligini yuqori darajada
ta‘minlash uchun quyida tavsiya etiladigan xavfsizlik parametrlarini standart
bo‘yicha qiymatiga nisbatan kiriting:
Qisqacha nazariy ma‟lumot

120
rejalashtirish xavfsizlik paramertlarini yeng muhim tomoni xisoblanadi.
Foydalanuvchilar
sozlamasdan
xavfsizlik
siyosatini
qo‘llamasdan
almashtirishdan talab qilmaydigan kuchsiz parollarni qo‘llashadi. Bunday
holatlarda parolning hattoki oddiy holatlarda terilishi katta yutuqlarga imkon
beradi.
Parollar siyosatini sozlash paramertlari xavfsizligini yuqori darajada
ta‘minlash uchun kuyidagi tavsiya etilgan xavfsizlik paramertlarini bajaring.
Parollar siyosatini sozlash paramertlari. 17.1-jadval
Siyosati
Umumiy
(odatiy) xolat
Tavsiya
etilgan
Parolning takrorlanmasligini talab
qilinishi. (Enforce password history)
0 saqlangan
parollar soni
10
Parolning
maksimal
ishlash
muddati (Maximum password age)
42 kun
90
Parolning minimal ishlash muddati
(Minimum password age)
0 kun
1
Parolning minimal uzunligi
(Minimum password length)
0 simvol
8
Parol mukammalik talablariga javob
berishi kerak (Password must meet
complexity requirements)
o‘chirilgan
Ruxsat etilgan
Domendagi
barcha
foydalanuvchilarning parollarni saqlash,
qayta shifrlash orqali. (Store password
using reverse bleen cryption forall users
in the domain)
o‘chirilgan
o‘chirilgan
Administrator (Administrator)

113
Kompyuterga yangi foydalanuvchi qo‘shishda unga fayllarga va
programmalarga ruxsat beriladi. Bajarilishi zarur bo‘lgan harakatlar ketma-ketligi
kompyuter tarmoq azosi hisoblanadimi yoki ishchi guruhga ulanadimi (yoki
alohida kompyuter hisoblanadimi) shularga bog‘liq bo‘ladi. Kompyuter ishchi
guruhga ulangan holatni qaraymiz. Kompyuterga yangi foylanuvchi qo‘shish
uchun kompyuter administratori qayd yozuvi bo‘lishi kerak (ya‘ni foydalanuvchi
administrator guruhiga tegishli bo‘lishi kerak). Foydalanuvchi qayd yozuvlarini
yaratishning bir necha xil usullarini mavjud.
Yangi foydalanuvchini qo‘shish(qayd yozuvi yaratish)
user net orqali
Bu uchun
cmd da quyidagicha buyruqni kiritish kifoya.
net user {foyd_nomi} {foyd_paroli} / add

118
17-Amaliy mashg‟ulot
Mavzu: Windows 7 OTning “Xavfsizlik parametrlari” ni sozlash.
Kirish. Xavfsizlikni ta‘minlash eng dolzarb masalalardan biri hisoblanadi.
Kompyuter foydalanuvchilari uchun murakkab himoya
tizimini ishlab chiqish
uchun esa har bir OT da mavjud bo‘lgan ―Xavfsizlikparametrlari‖
ni sozlash
talab etiladi.
Ishdan maqsad: Windows7 operatsion tizimida xavfsizlik parametrlarini
sozlash amaliy ko‘nikmalarini yegallash.
Kerakli jixozlar: Kompyuter, printer, daftar, A4 formatdagi oq qog‘oz.
1. Xar bir tinglovchi uchun ishchi stansiya ajratilgan kompyuter sinfi;
2. Maxalliy (lokal) xisoblash tarmog‘i;
3. O‘rnatilgan Windows7 operatsion tizimi.
-rasm. “Galstuk-babochka” diagrammasiga misol

48
topish
3. Belgilangan sabablarga olib kelishi mumkin bo'lgan aniq voqealar yoki
nosozliklarni aniqlash uchun ko'rsatilgan sabablarni tahlil qilish.
4. Keyingi darajadagi sabablarni izchil tahlil qilish va hokazo, hozircha tahlil
noto'g'ri bo'ladi.
5. Dastlabki
hodisalar ehtimolini baholash, so'ngra oxirgi voqea ehtimolini
hisoblash.
7.2-rasm. Nosozliklar daraxti tahlili diagrammasiga misol
49
7.3-rasm. Nosozliklar daraxtini tahlil qilish belgilari
Bularning barchasi nima uchun kerak? Nosozliklar
daraxtining tahlili bir
vaqtning o'zida bir nechta voqealar sodir bo'lishi mumkin bo'lgan tekshirilayotgan
yakuniy voqea va vaziyatlarning vujudga kelish yo'llarini vizual ravishda taqdim
etadi. Shuningdek yakuniy voqea ehtimolini baholash imkonini beradi.
S: Power Pointda taqdimotni ko'rib chiqish rejimlarining barchasi qaysi javobda to'liq keltirilgan?

|
S: Power Pointda taqdimotni ko'rib chiqish rejimlarining barchasi qaysi javobda to'liq keltirilgan?
|
bet | 7/9 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 70 Kb. | | #124357 |
Bog'liq YAKUNIY1S: Power Pointda taqdimotni ko'rib chiqish rejimlarining barchasi qaysi javobda to'liq keltirilgan?
Oddiy(obichniy), slaydlarni saralovchi, eslatmalar saxifasi(stranitsi zametok), slaydlarni namoyish qilish
Taqdimot shablonlari, avtorazmetka, oddiy, slaydlarni saralovchi, eslatmalar saxifasi, slaydlarni namoyish qilish
Taqdimot shablonlari, avtorazmetka, slaydlarni saralovchi, eslatmalar saxifasi, slaydlarni namoyish qilish
Oddiy, slaydlarni saralovchi, slaydlarni namoyish qilish
S: PowerPoint yordamida yaratilgan fayllar qanday kengaytma bilan saqlanadi?
.ppt(.pptx)
.xlsx
.docx
.exe
S: Power Pointsiz ishlaydigan namoyish fayllari kengaytmasi
.pps(.ppsx)
.xlsx
.ppt(.pptx)
.exe
S: Power Point nima uchun kerak?
Ish natijalarini yoki yangi materiallarni elektron ko'rinishda namoyish qilish uchun
Ish natijalarini yoki yangi maxsulotlarni namoyish qilish uchun
Matnli va multimediyali hujjatlar yaratish uchun
Grafiklar chizish
S: Tayyor slaydni foniga rang berish
"Dizayn"-"Format fona"-"... zalivka"
"Vstavka"-"Snimok"
"Vstavka" -"Fotoalbom"
"Vstavka" - "Risunki"
S: Taqdimot faylini PowerPointni ishga tushirmasdan namoyish qilishni boshlash uchun qo'llaniladigan amal qanday?
Kontekst menyudan "Pokazat" buyrug'i orqali
Faylni ikki marta sichqoncha yordamida tanlash orqali
F5 tugmasi yordamida
"Pokaz slaydov"-"Nachat pokaz"
S: F5 tugmasining vazifasi nima?
Namoyishni boshidan ishga tushirish
Bitta ajratilgan slaydni namoyish qilish
Fayldan nusxa olish
Namoyishni kelgan joyidan davom ettirish
S: Brauzer nima?
web-sahifalarni ko'rish dasturi
anitvirus dasturi
dasturlash tilining translyatori
internet serveri
S: Quyidagilardan qaysi biri brauzer?
Opera
Google
Word
Windows
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman
|
bet | 1/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 232,18 Kb. | | #245374 |
Bog'liq 2-mustaqil ish (Innovatsiya)
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TASDIQLAYMAN
Universitet rektori
_______________
«____» ________ 2024-y
LOYIHA
AHOLI GAVJUM JOYLARDA SMART KAMERALARDAN FOYDALANGAN HOLDA XAVFSIZLIK DARAJASINI KUCHAYTIRISH
Fan yo‘nalishi: Axborot texnologiyalari
Loyiha turi: Amaliy
Loyiha rahbari: Abduhakimov Fayzullo
Lohiya bajarilayotgan tashkilot yuridik manzili: 100066, Toshkent shahri, Amir Temur ko‘chasi, 108-uy.
Loyihaning umumiy moliyaviy hajmi: 720 mln so‘m
Loyihaning davomiyligi: 2024-yil sentyabr-oktyabr
Toshkent-2024
Tanlov turi: 40 tur
“Т”shakl
Loyiha nomi: aholi gavjum joylarda smart kameralardan foydalangan holda xavfsizlik darajasini kuchaytirish
|
Loyiha raqami (shifri)
|
Fan yo‘nalishi: axborot texnologiyalari
|
Loyiha rahbarining ismi, familyasi: Abduhakimov Fayzullo
|
Loyiha rahbarining telefon raqami va elektron pochta manzili: abduhakimovfayzullo@gmail.com
|
Ijrochi tashkilotning to‘liq va qisqartirilgan nomi: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, TATU
|
|
|
| |
So‘ralgan mablag‘ - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman
|
bet | 2/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 232,18 Kb. | | #245374 |
Bog'liq 2-mustaqil ish (Innovatsiya)So‘ralgan mablag‘
720 mln so‘m (bir yil uchun)
|
Loyihaning amalga oshirish davri: 2024-yil
|
Loyihaning ta’minlash davri: 2024-yil
|
Asosiy ishtirokchilarning ismi, familyasi, sharifi
|
1. Abduhakimov Fayzullo
|
2.
|
3.
|
4.
|
5.
|
6.
|
7.
|
8.
|
9.
|
10.
|
Arizani tayyorlashda uchinchi shaxslarning va/yoki huquq egalarining roziligi bilan materiallarni vazirlikka taqdim etish va ularni vazirlik tomonidan ekspertizasini o‘tkazish va ommalashtirish bo‘yicha mualliflik huquqi va boshqa huquqlari buzilmasligini kafolatlayman (ariza annotatsiyasi ko‘rinishida).
|
2-SHAKL
Loyiha mazmuni
4.1. Loyihada hal etiladigan ilmiy muammolar
Taklif etilgan smart kameralar quyidagi muammolarni bartaraf etadi:
Mijoz va sotuvchi o‘rtasidagi munosabatlarning jiddiylashishini oldini oladi;
Piyodalar, transport vositalari va infratuzilma o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni tahlil qilish orqali shaharlardagi transport oqimini optimallashtiradi va tirbandlikni kamaytiradi;
Tizim xavfsizlik xodimlarini, favqulodda vaziyatlar bo‘yicha mutaxassislarni yoki mijozlarga xizmat ko‘rsatish vakillarini gavjum sharoitlarda duch kelishi mumkin bo‘lgan turli ssenariylarni tanib olish va ularga samarali javob berishga o‘rgatish uchun ishlatilishi mumkin;
Mayda bezoriliklar haqida tezroq ma’lumot yetkazib bera oladi;
Kafe, restoranlarda xodimlarning mijozlarga bo‘lgan e’tibori, xizmatlarini samarali baholaydi. Bu esa xodimning maoshi xizmatiga munosib oshishiga yordam beradi;
Muhim strategik obyektlarning xavfsizlik darajasini kuchaytiradi.
Sun’iy intellektning Computer Vision qismidan foydalangan holda, insonlar o‘rtasidagi o‘zaro interaktiv ta’sirlarni aniqlash va shubhali xatti-harakatlarni aniqlab xavflilik darajasi hisoblab chiqiladi. Muayyan darajaga chiqqanda avtomatik tarzda xavfsizlik xizmati xodimlari ogohlantiriladi va xavfni erta oldi olinadi. Ushbu modelni ishlab chiqib, aholi gavjum joylarda, muhim strategik obyektlar joylashgan joylarda o‘rnatilgan kameralarga integratsiya qilinadi. Natijada, ushbu kameralar oddiy kameralardan “aqlliroq” bo‘ladi. Ushbu smart kameralarni butun dunyo bo‘ylab sotuvga chiqarish imkoni paydo bo‘ladi.
|
| |
Tadqiqotning ilmiy yangiligi, qo‘yilgan vazifalarni hal etish va rejalashtirilgan natijalarni olish imkoniyatlari

|
Tadqiqotning ilmiy yangiligi, qo‘yilgan vazifalarni hal etish va rejalashtirilgan natijalarni olish imkoniyatlari
|
bet | 4/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 232,18 Kb. | | #245374 |
Bog'liq 2-mustaqil ish (Innovatsiya)4.4.Tadqiqotning ilmiy yangiligi, qo‘yilgan vazifalarni hal etish va rejalashtirilgan natijalarni olish imkoniyatlari:
“Raqamli Oʼzbekiston – 2030” strategiyasi doirasida elektron hukumat tizimdagi jarayonlarni optimallashtirishga qaratilgan dasturiy yechimlarni joriy qilishga alohida eʼtibor qaratilgan. Shuni inobatga olgan holda, ushbu loyihani sinovdan oʼtkazish va amaliyotga tadbiq etish uchun keng imkoniyat mavjud.
4.5.Qo‘lga kiritilishi rejalashtirilayotgan yakuniy natija (yangi ishlanma, texnologiya mahsulot)ning tavsifi
Loyihamizning yakuniy natijasi- Tashkilotlarga kiberhujumlardan saqlanishda monitoring tizimlarini joriy qilishda yordamlashadi. Bu tizim tashkilotlarda xavfsizlik qurilmalaridan ma’lumotlarni oladi va doimiy monitoring qilib turadi
Hodisalarning korrelyatsiyasi har qanday SIEM yechimining muhim qismidir. Murakkab ma'lumotlar namunalarini aniqlash va tushunish uchun ilg‘or tahlillardan foydalangan holda, voqealar korrelyatsiyasi biznes xavfsizligiga potentsial tahdidlarni tezda aniqlash va yumshatish uchun tushuncha beradi. SIEM yechimlari xavfsizlik hodisalarini chuqur tahlil qilish bilan bog‘liq qo‘lda ish oqimlarini yuklash orqali AT xavfsizlik guruhlari uchun aniqlash uchun o‘rtacha vaqtni (MTTD) va o‘rtacha rezonans vaqtini (MTTR) sezilarli darajada yaxshilaydi.
Ular mahalliy va bulutga asoslangan infratuzilmani markazlashtirilgan boshqarish imkonini berganligi sababli, SIEM yechimlari IT muhitining barcha ob'ektlarini aniqlashga qodir. Bu SIEM texnologiyasiga tarmoqda aniqlangan noodatiy xatti-harakatlarni tasniflashda barcha ulangan foydalanuvchilar, qurilmalar va ilovalardagi xavfsizlik hodisalarini kuzatish imkonini beradi. Sozlanishi mumkin bo‘lgan, oldindan belgilangan korrelyatsiya qoidalaridan foydalanib, ma'murlar zudlik bilan ogohlantirilishi va muhimroq xavfsizlik muammolariga aylanishidan oldin uni yumshatish uchun tegishli choralarni ko‘rishlari mumkin.
SHAKL
|
| |
Loyiha vazifasi va maqsadi - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti tasdiqlayman
|
bet | 3/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 232,18 Kb. | | #245374 |
Bog'liq 2-mustaqil ish (Innovatsiya)4.2. Loyiha vazifasi va maqsadi
Oʼzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyoevning “Raqamli Oʼzbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʼgʼrisidagi farmonida elektron hukumat tizimini takomillashtirishga alohida urgʼu berilgan. Xususan, mazkur farmonda doimiy monitoring asosida elektron davlat xizmatlarini koʼrsatishni yanada takomillashtirish, davlat organlari va tashkilotlari faoliyatidagi funktsional jarayonlar va tartib-taomillarni optimallashtirish boʼyicha choralar koʼrish nazarda tutilgan.
Loyihaning asosiy maqsadi - jamoat joylarida, muhim strategik joylarda xavfsizlini yanada kuchaytirish hisoblanadi. Ushbu loyihaning vazifalari quyidagicha:
sun’iy intellektdan foydalanib, insonlar o‘rtasidagi interaktiv ta’sirlarini aniqlash, ularning xatti harakatlarini anglash modelini ishlab chiqish;
ishlab chiqilgan modelni kameralarga integratsiya qilish;
“Smart” kameralarni aholi gavjum joylarda, muhim inshootlar atrofiga o‘rnatish;
maxsus guruh tuzilib, smart kameralardan foydalanishni operatorlarga o‘rgatish.
4.3. Tadqiqot muammosining o‘rganilganlik darajasi jahon ilm-fanidagi ilmiy-tadqiqot yo‘nilishlari bo‘yicha erishilganlik yutuqlar va raqobatchilar tahlili
Taklif etilgan smart kameralar xavfsizlik darajasini kuchaytirishda samarali hisoblanadi. Sun’iy intellekt algoritmlari real vaqt rejimida gavjum joylarda shubhali obyektlarni aniqlash, shubhali xatti-harakatlarni tahlil qilish va qaror qabul qilish kabi imkoniyatlarga egadir. Xususan, ommaning shubhali xulq-atvorini o‘rganadi, masalan, to‘satdan harakat qilish, o‘ta gavjumlanish yoki noodatiy joylarda biror narsani qoldirib ketish va hokazolar. Shuningdek, ushbu smart kameralarda rivojlangan yuzni tanib olish texnologiyasi ham qo‘llaniladi. Natijada,shubhali shaxslarning shaxsi qisqa fursatda aniqlanadi va tegishli choralar ko‘riladi.
1-rasm. Smart kameralar yordamida kuzatuv
2-rasm. Potensial tahdid
Ushbu tizim quyidagi kamchiliklarga ega:
Ma’lumotlar xavfsizligiga tahdid bo‘lishi mumkin.
Ishonchlilik va aniqlilik darajasi yuqori emas. Murakkab vaziyatlarda samarasiz bo‘lishi mumkin.
|
| |
Loyihani amalga oshirish uchun so‘ralayotgan umumiy moliyalashtirish hajmi (so‘mda) (500 000000) (besh yuz million)

|
Loyihani amalga oshirish uchun so‘ralayotgan umumiy moliyalashtirish hajmi (so‘mda) (500 000000) (besh yuz million)
|
bet | 5/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 232,18 Kb. | | #245374 |
Bog'liq 2-mustaqil ish (Innovatsiya)Loyihani amalga oshirish uchun so‘ralayotgan umumiy moliyalashtirish hajmi (so‘mda) (500 000000) (besh yuz million)
Loyiha bo‘yicha rejalashtirilayotgan harajatlarning umumiy summasi
Т/r
|
Xarajatlar yo‘nalishi
|
Xarajatlar miqdori (million so‘m)
|
|
Hammasi
|
500 000 000
|
1.
|
Mehnatga haq to‘lash
|
300 000 000
|
2.
|
Yagona ijtimoiy to‘lov
|
100 000 000
|
3.
|
Ilmiy tadqiqotlar uchun zarur asbob-uskunalar va boshqa mol-mulkni sotib olish uchun xarajatlar (shu jumladan, xodimlarni oʼqitish, uskunalarni montaj qilish, ishga tushirish va taʼmirlash ishlarini bajarish)
|
50 000 000
|
4.
|
Loyihani amalga oshirish uchun boshqa xarajatlar
|
50 000 000
|
Izoh: Ushbu bo‘limda loyihaning birinchi 3 oyida sarflanadigan xarajatlar taqsimoti ko‘zda tutilgan.
Loyiha rahbari: Abduhakimov F.
TATU rektori Maxkamov B.
5.1-SHAKL
Rejalashtirilgan xarajatlar va ularning asoslanishi
|
| |
Quvvat koeffitsiеnti va chastotani o’lchash

|
Quvvat koeffitsiеnti va chastotani o’lchashBog'liq katta kitobQuvvat koeffitsiеnti va chastotani o’lchash
Quvvat koeffitsiеntini o’lchash. Elеktr qurilmalarida qo’vvat koeffitsiеnti sos ( ning xalq
xo’jaligidagi aHamiyati kattadir. sos ( ning qiymatini yo’qori darajada saqlash maqsadida
mamlakatimizda past sos ( o’cho’n po’lli shtraf va yo’qori sos ( o’cho’n po’lli mo’kofot sistеmasi
yo’lga qo’yilgan.
Qo’vvat koeffitsiеnti qancha yo’qori bo’lsa, bitta naro’zkaning o’zida elеktr stantsiya
qo’vvati sho’ncha kam kеtadi, elеktr tarmoqlari va boshqalaridan sho’ncha yaxshi foydalaniladi.
Qo’vvat koeffitsiеntining qiymatini bilvosita, ya'ni ampеrmеtr, voltmеtr va vattmеtr ko’rsatishlari
orqali aniqlash mo’mkin.
Agar tok, kuchlanish va qo’vvat o’lchansa, sos ( ning qiymati ifodadan Hisoblanadi:
Bir fazali tok o’cho’n:
Qo’vvat koeffitsiеntining qiymatini o’ch simli o’ch fazali tarmoqqa aktiv qo’vvatni o’lchash
maqsadida o’langan ikkita vattmеtr ko’rsatishlari bo’yicha qo’yidagi formo’ladan topish Ham
mo’mkin:
SOS ni aniqlovchi bo’ ifoda u’ch fazali sistеma to’la simmеtriyaga ega bo’lgandagina
to’g’ridir. Simmеtrik bo’lmagan sistеma o’cho’n natijalarning noaniq bo’lish miqarrardir.sos ( ni
bilvosita Hisoblash o’so’li ancha noaniq bo’lib, bo’ noaniqlik o’lchash asboblaridagi xatolarga
bog’liqdir.
sos ( ni bеvosita o’lchash maqsadida fazomеtrlar dеb atalgan maxsus ko’rsato’vchi asboblar
ishlab chiqariladi.
Fazomеtrlar 2 xil bo’ladi.
1)kuchma laboratoriya fazomеtrlari
2)shchitli fazomеtrlar.
Shchitli fazomеtrlar Ham o’z navbatida 2 ga bo’linadi:
1)Elеktromagnit fazomеtrlar.
2)Elеktrodinamik fazomеtrlar.
Chastotani o’lchash. O’zgaro’vchan tokning chastotasi bеvosita ko’rsato’vchi asboblar –
chastotomеrlar yordamida o’lchanadi. Shchitli asboblar sifatida vibrotsion va elеktromagnit
chastotomеrlar, kuchma asboblar sifatida fеrrodinamik chastotomеrlar, shchitli qayd qilo’vchi
asboblar sifatida esa to’g’rilagichli chastotamеrlar eng ko’p ishlatiladi.
|
| |
KOMPENSATSIYA USULI BILAN - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

KOMPENSATSIYA USULI BILAN
AVTOTRANSFORMATORNING TRANSFORMASIYALASH
KOEFFISIYENTINI ANIQLASh.
Avtotransformatortransformator
kabi
kuchlanishni
o‘zgartirish
o’cho’n
ishlatiladi.
Avtotransformator ham kuchaytiro’vchi,
ham pasaytiro’vchi bo‘lishi mo’mkin
(10.9rasm).
86
10.9 rasm. Avtotransformatorning old tomonidan o’mo’miy ko’rinishi.
Avtotransformator bir cho‘lg‘amdan iborat bo‘lnb, sho’ cho‘lg‘amning
10.10 rasm. Avtotransformatorning to’zilishi. (a)va
qo’rilmaning elektr sxemasi (b)
o‘ramlar soni ikkilamchi cho‘lg‘amni tashkil qiladi (10.9 — rasm).
LNavtotransformatorning birlamchi cho‘lgami. LM avtotransformatorning ikkilamchi cho‘lg‘ami.
A Vreoxord simi. Ttelefon
K - kalit, Ye - tok manbai.
Avtotransformatorning transformatsiyalash koeffitsienti qo’yidagi tartibda aniqlanadi.
1.7.3rasm bo‘yicha elektr zanjiri to’ziladi. Birlamchi cho‘lg‘amdagi kuchlanishning effektiv
qiymati O’1 ikkilamchi cho‘lg‘amdagisi esa O’2 bo‘lsin.
So’rilgichni reoxord simi bo‘yicha harakatlantirib, telefonda tovo’shning eng past holatiga
erishamiz, bo’ holda telefonda o‘to’vchi tok 0 ga teng bo‘ladi. Natijada M no’qtadagi potentsial S
no’qtadagi potentsialga teng bo‘ladi, ya’ni reoxording AS qismidagi kuchlanish pasayishi O’Ac . L
M dagi. kuchlanish pasayishiga. hamda bo’to’n reoxord AV bo‘yicha kuchlanish pasayishi
(«O’dya) esa.M dagi kuchlanish pasayishiga O’1 ga teng bo’ladi. Lekin:
87
S
l
IR
U
AB
AB
AB
S
l
lp
IR
U
AC
AC
AC
IABreoxord simidan o‘to’vchi tok kuchi. Natijada transformatsiyalash koeffitsienti qo’yidagi
formo’la bilan aniqlanadi
AC
AB
AC
AB
l
l
U
U
U
U
K
2
1
|
Asboblarni xatoliklari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

95
imkonini ta’minlashi lozim. Asbob shkalalarida aniqlik sinfini ko‘rsatuvchi raqam doira bilan
o‘rab ko‘rsatiladi.
A
ni yo‘l qo‘yiladigan keltirilgan xatoliklar (aniqlik sinfi) orqali ifodalagan xolda,
quyidagilarni olamiz;
A
A
H
Binobarin, o‘lchash xatoliklari asbob xatoliklarini asbob shkalasining nominal qiymati
o‘lchanilayotgan kattaligini o‘lchangan qiymati nisbatiga bo‘lgan ko‘paytmasiga teng.
Biron berilgan asbob bilan qandaydir bir kattaliklarni o‘lchashlardagi xatoliklar, asbob
shkalasidagi nominal qiymatga qaraganda yaqinroq o‘lchanadigan kattalikdan kamroq. Bundan
kelib chiqadiki, asbob aniqligidan yaxshi foydalanish uchun ularga kattaliklarni asbob shkalasini
ikkinchi yarmiga mos keluvchi qiymatlarda o‘lchashlari lozim.
TRANSFORMATORNING SALT IShLAShI - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

85
10.8 — rasm. Ikki cho‘lg‘amli transformatorning
o’lanish sxemasi.
Ikkilamchi cho‘lg‘amdagi kalitni o’zib qo‘ying. Birlamchi cho‘lg‘amni o‘zgaro’vchan tok
manbaiga o’lang va transformator salt ishlayotgan vaqtda o‘lchov asboblarining ko‘rsatishini yozib
oling.
2
1
U
U
K
formo’la yordamida transformatsiyalash kreffitsientini hisoblang.
Transformatsiyalash koeffitsienti — bo‘yicha transformator kuchaytiro’vchi yoki pasaytiro’vchi
ekanligini aniqlang.
Reostat so’rgichini qarshilikning eng katta qiymatiga qo‘ying.
Kalit
K
bilan
'ikkilamchi
cho‘lg‘amni
o’lang.
Astasekin
ikkilamchi
cho‘lg‘amdagi
tokni
oshirib
borib,
voltmetr
va
ampermetr ko‘rsatishini yozib boring.
7.
O’lchashlar natijalarini jadvalga yozing va
1
2
P
P
formo’la
yordamida transformatorning F.I.K. ni hisoblanadi.
f(J2)
-jadval. Mavjud korxona xavfsizligi tizimining tahlikasini baholash

|
-jadval. Mavjud korxona xavfsizligi tizimining tahlikasini baholashBog'liq risklarni baholash10.1-jadval. Mavjud korxona xavfsizligi tizimining tahlikasini baholash
Tahdid nomi
Vujudga
kelish
ehtimoli
Amalga
oshiriladigan
zarar
Xavf
Tabiiy ofatlar, baxtsiz hodisalar,
yong‘inlar va boshqalar.
3
3
9
Foydalanuvchining
tasodifiy
xatolari
2
2
4
Elektr uzilishlari
1
2
2
Zararli dasturlar
2
3
6
Foydalanuvchi beparvoligi
3
2
6
Boshqalar
Xavflar yig‘indisi:
27
Jadvalda vujudga kelish ehtimoli va Amalga oshiriladigan zararni 3 balli
shkala bo‘yicha koyeffisiyenti qo‘yiladi. Ushbu tarkibiy qismlarning qiymati
riskni aniqlaydi. Riskning umumiy miqdorini hisoblanadi. Olingan ma‘lumotlar
asosida riskning uchta turini ajratish mumkin: past (1-15), o‘rta (16-30), yuqori
(31-45). Toifalar bo‘yicha xavflarni baholash jadvalini tuziladi va xulosa
beriladi.
65
Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa:
Jurnal bo‘yicha muassasani tanlab unga nisbatan riskni baholang va
xulosangizni bering.
10.2-Jadval
Variantlar
Muasasalar
1
Tijorat bankining filiali
2
Poliklinika
3
Kollej
4
Sug‘urta idorasi
5
Ishga yollash agentligi
6
Onlayn do‘kon
7
Davlat xizmatlarini agentligi
8
Polisiya bo‘limi
9
Auditorlik kompaniyasi
10
Dizayn firmasi
11
Internet-provayder
12
Advokatura
13
Ko‘chmas mulk agentligi
14
Sayohat agentligi
15
Xayriya jamg‘armasi
16
Nashriyot
17
Konsalting firmasi
18
Reklama agentligi
19
Soliq idorasi
20
Notarius idorasi
21
Ilmiy-dizayn korxonasi
22
FHDYo markazi
23
Gazeta tahririyati
24
Mehmonxona
25
Turistik kompaniya
26
Shahar arxivi
27
Taksi dispetcherlik xizmati
28
Temir yo‘l kassasi
|
| |
Hodisaning oqibatlarini rivojlanishiga to‘lqinlik qiuluvchi to‘siqlarni 
namoyish qilish

5. Hodisaning oqibatlarini rivojlanishiga to‘lqinlik qiuluvchi to‘siqlarni
namoyish qilish.
Foydalanishni boshqarish modellari Hozirda tizimlarda obyektlarni boshqarish uchun turlicha usullar mavjud
bo‘lib, ularga quyidigalarni misol keltirish mumkin:
•
diskresion foydalanishni boshqarish usuli (Discretionary access
control, DAC);
•
mandatli foydalanishni boshqarish usuli (Mandatory access control,
MAC);
•
rolga asoslangan foydalanishni boshqarish usuli (Role-based access
control, RBAC);
•
attributlarga asoslangan foydalanishni boshqarish usuli (Attribute-
based access control, ABAC).
Tizimda
ushbu
foydalanish
usullari
bir-biridan
alohida-alohida
foydalanilishi talab etilmaydi va ularning kombinasiyasidan ham foydalanish
mumkin (8.2-rasm).
52
8.2-rasm. Foydalanishni boshqarish tizimlari DAC usuli Foydalanishni boshqarishning mazkur usuli tizimdagi shaxsiy obyektlarni
himoyalash uchun qo‘llaniladi. Bunga ko‘ra obyekt egasining o‘zi undan
foydalanish huquqini va kirish turini o‘zi belgilaydi.
DAC da subyektlar tomonidan obyektlarni boshqarish subyektlarning
identifikasiya axborotiga va asoslanadi. Masalan, UNIX operatsion tizimida
fayllarni himoyalashda, fayl egasi qolganlarga o‘qish (r), yozish (w) va bajarish
(x) amallaridan bir yoki bir nechtasini berishi mumkin. Umumiy holda DAC
usuli aksariyat operatsion tizimlarda foydalanishlarni boshqarish uchun
foydalaniladi.
MAC usuli Foydalanishning mazkur usulida foydalanish ruxsati obyektning egasi
tomonidan amalga oshirilmaydi. Masalan, Alisa TOP SECRET ruxsatnomasiga
ega bo‘lgan subyektlarga ruxsat bera olmaydi. Sababi u ushbu bosqichdagi
hujjatlarni to‘liq nazorat qila olmaydi. MAC usuli bilan foydalanishni
boshqarishda xavfsizlik markazlashgan holatda xavfsizlik siyosati ma‘muri
tomonidan amalga oshiriladi. Bunda foydalanuvchi xavfsizlik siyosatini
o‘zgartira olmaydi. DAC usulida esa obyektning egasi xavfsizlik siyosatini
quradi va kimga foydalanish uchun ruxsat berilishini aniqlaydi.
MAC usulida foydalanishlar subyektlar va obyektlar klassifikasiyalashga
asosan boshqariladi. Tizimning har bir subyekti va obyekti bir nechta xavfsizlik
darajasiga ega bo‘ladi. Obyektning xavfsizlikdarajasi tashkilotda obyektning
muhimlik darajasi bilan yoki yo‘qolgantaqdirda keltiradigan zarar miqdori
53
bilanxarakterlanadi. Subyektning xavfsizlik darajasi esa unga ishonish darajasi
bilan belgilanadi. Oddiy holda xavfsizlik darajasini: O‘TA MAXFIY (O‘M),
MAXFIY (M), KONFIDENSIAL (K) va OChIQ (O) shaklida yoki: O‘M > M >
𝐾𝐾 > 𝑂𝑂.
орзу интилишлари, мақсадлари рўёбга чиқишининг ка-

|
орзу интилишлари, мақсадлари рўёбга чиқишининг ка-Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)орзу интилишлари, мақсадлари рўёбга чиқишининг ка-
фолати, деб билади.
Юрт тинчлиги Ватан озодлиги ва мустақиллиги би
лан чамбарчас боғликдир. Бировга қарам бўлган халқ
ҳеч қачон эркин ва фаровон яшай олмайди. Шунинг
учун ҳам мустақиллик ҳамда тинчликни асраш борасида
мамлакатимизни тажовузкор кучлардан ҳимоя қилишга
тайёр туришимиз лозим. Юксак маънавият, сиёсий ма-
даният, миллатнинг ғоявий ва мафкуравий етуклиги юрт
www.ziyouz.com kutubxonasi
тинчлигини сақлашнинг муҳим омилидир.
Халқ фаровонлиги.
Мамлакатимизда амалга ошири-
лаётган ислоҳотларнинг олий мақсади халқимиз учун
муносиб турмуш шароити яратишдир. Яъни ислоҳот ис-
лоҳот учун эмас, инсон учун, унинг фаровон ҳаёти учун
хизмат қилиши керак. Жамиятимиздаги ҳар
қан-дай
янгиланиш, ҳар қандай ўзгариш моҳиятида ана шу эзгу
мақсад мужассамдир. Миллий истиқлол мафкураси
фуқароларимизда ҳар
қайси инсон ва оила бадавлат
бўлса, жамият ва давлат ҳам кучли ҳамда қудратли
бўлади, деган тушунчани тарбиялашга хизмат қилмоғи
лозим.
Комил инсон.
Эркин фуқаролик жамиятини маънавий
баркамол, эзгу гояси, ҳаётий эътиқоди бўлган инсонлар-
гина бунёд эта олади. Шунинг учун янгиланаётган жа-
миятимизда сомом авлодни тарбиялаш, эркин фуқаро
маънавиятини шакллантириш, маънавий-маърифий иш-
ларни юксак даражага кўтариш орқали баркамол инсон-
ларни вояга етказишга катта аҳамият берилмоқда.
Миллатлараро тотувлик.
Бугунги кунда мамлакати
мизда 130 дан ортиқ миллат ва элат вакиллари ис-
тиқомат қилади.
Миллатлараро
|
| |
лоқотда ибрат, намуна бўлиши болани ҳар томонлама

|
лоқотда ибрат, намуна бўлиши болани ҳар томонламаBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)лоқотда ибрат, намуна бўлиши болани ҳар томонлама
диққат билан ўрганиши, унинг шахсий хусусиятларини,
қобилиятларини билиши, педогогик назокатини намоён
қилиши, болаларнинг хулқ-атвори иш натижаларини
ҳаққоний баҳолаши ва уларга ўз вақтида ёрдам кўрсата
www.ziyouz.com kutubxonasi
олиши ҳамда оилавий аҳволи билан қизиқиши зарур
ҳисобланади.
Демак,
«Кадрлар
тайёрлаш
Миллий
дастури»
ғояларни амалиётга татбиқ этиш республика таълим ти
зимида олиб борилаётган ислоҳотлар муваффақиятини
таъминлаш таълим муассасаларида фаолият олиб бора-
ётган тарбиячи мураббийларнинг маънавий қиёфаси
ҳамда касбий маҳоратларига ҳам боғликдир. Болани
тарбиялаш ниҳоятда қийин ва мураккаб жараён бўлиб,
жуда қадимдан ушбу фаолиятга жамиятнинг етук киши-
лари жалб этилгандир. Хусусан, қадимги Греция ва Рим
тарихидан яхши биламизки, милоддан аввалги даврлар-
да ҳам ёш авлод тарбияси ўзининг маънавий қиёфаси ва
ақлий қобилияти билан жамият аъзолари ўртасида юк
сак ҳурмат эҳтиромга сазовор бўлган кишилар, яъни до-
нишмандлар зиммасига ишониб топширилгандир. Ушбу
ҳолат ёш авлод тарбияси унинг ташкил этилиши мазму-
нини фақат шахе камолотини эмас, балки жамият
тараққиётини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга экан-
лигини англатади.
Ўзбекистон Республикасида ҳам тарбиячи-мураббий
кадрларни маънавий қиёфаси, ақли салоҳияти ҳамда кас
бий маҳоратига нисбатан жиддий талаблар қўйилмоқда.
Айниқса, бу борада Ўзбекистон Республикаси Президен-
ти И.А. Каримовнинг Ўзбекистон Республикаси Олий
Мажлисининг 9-сессиясида (1997 йил 29 август) сўзлаган
|
| |
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti - bet 55

83
o‘zindo’ksiya E.Yo’.K. E1, va ikkilamchi cho’lg‘amini kesib o‘tib, E2 indo’ksiya E.Yo’.K. ni hosil
qiladi. Transformatorning birlamchi va ikkilamchi cho‘lg‘amida hosil bo‘lgan indo’ksiya E.Yo’.K.
ing oniy qiymati qo’yidagi formo’la bilan aniqlanadi:
2
sin
cos
0
1
0
1
0
1
1
wt
w
F
n
wt
w
F
n
dt
dF
h
E
2
sin
cos
0
1
0
2
2
2
wt
w
F
n
wt
w
F
n
dt
dF
h
E
k
Bo’
formo’lalardan
ko’rinadiki
E.Yo’.K.
magnit
oqimidan
faza
jihatdan 90" (
2
) ga orqada qoladi.
f
nF
w
nF
E
2
0
0
0
indo’ksiya E.Yo’.K. ning amplito’da
qiymatini ifodalaydi.
Bo’ yerda f— o‘zgaro’vchan tokning chastotasi (Gts)
Indo’ksiya E.Yo’.K. ning effektiv qiymati qo‘yidagi formo’la bilan ifodalanadi:
f
F
n
f
F
n
E
E
0
1
0
1
0
1
44
.
4
2
2
2
f
F
n
f
F
n
E
E
0
2
0
2
0
2
44
.
4
2
2
2
.
Indo’ksiya E.Yo’.K. ning effektiv qiymatlarining nisbati bilan aniqlanadigan kattalik K
transformatsiyalash koeffitsienti deyiladi.
2
1
2
1
.
n
n
E
E
K
Bo’ formo’ladan ko’rinadiki transformatorning ikkilamchi cho’lg‘amining o‘ramlar soni
1
2
n
n
dan
katta
1
2
n
n
bo‘lsa E2 ham katta bo‘ladi. Natijada transformator kuchaytiro’vchi k<1
deyiladi, birlamchi cho‘lgamning o‘ramlar soni
1
2
,
n
n
dan katta (
1
2
n
n
) bo‘lsa E1>E2 bo‘ladi.
Transformator esa, pasaytiro’vchi (K>1) deyiladi.
Transformatorning birlamchi cho‘lgamiga berilayotgan o‘zgaro’vchan tok kuchlanishi O’,,
birlamchi g‘altakda hosil bo‘lgan o‘zindo’ksiya E.Yo’.K. E1, sochilish oqimi hosil qilgan
indo’ktsiya E.Yo’.K. E2 va birlamchi cho‘lg’amning aktiv qarshiligidagi kuchlinishning
pasayishiga (I1 R1) teng bo‘ladi:
2
2
2
2
R
I
E
U
1>
тотувлик ғояси— - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)тотувлик ғояси—
умумбашарий қадрият бўлиб, турли хил халқлар бирга
ликда яшайдиган минтақа ва давлатлар миллий та-
раққиётини белгилайди, шу
жойдаги тинчлик ва
барқарорликнинг кафолоти бўлиб хизмат қилади.
Бу ғоя бир жамиятда яшаб, ягона мақсад йўлида
меҳнат қилаётган турли миллат ва элатларга мансуб ки
шилар
ўртасидаги
ўзаро
ҳурмат,
дўстлик
ва
ҳамжиҳатликнинг маънавий асосидир. Бугунги кунда
мамлакатимизда яшаб келаётган миллатларни ўзаро
ҳамжиҳатлик руҳида тарбиялаш миллий мафкурамиз
нинг асосий мақсадларидан биридир.
Умуман олганда, миллий мафкура халқнинг, жами
ятнинг ўз олдига қўйган эзгу мақсадлари амалга ош-
гани ва тараққиёт тажрибалари ортгани сари бойийди
ва такомиллашаверади.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Бундай мафкура эркин фуқаролик жамияти ва фаро-
вон ҳаёт барпо этишга киришган, бу йўлдан со-
битқадамлик билан олға бораётган халқ мафкурасидир.
Демак, мафкура — инсон руҳияти, тафаккури ҳамда
дунёқарашини ўзгартирадиган кучли воситадир. Шунинг
учун миллий мафкурани боланинг онгига илк ёшидан
бошлаб сингдириб бориш мақсадга мувофиқцир. Шунда-
гина болаларнинг онги, ақли ва тасаввури миллий руҳца
шаклланиб, Ватанига, она юртига, миллатига, элатига
нисбатан ижобий муносабати ва ҳурмати ортиб боради.
Бундай жиҳатларни тарбиялашда нафақат ота-она, балки
тарбиячи-мураббийларнинг ўзлари ана шундай юксак
ижобий сифатлар билан қуролланган бўлиши, ёшларнинг
таълим-тарбиясига эътибори чексиз бўлиши, уларнинг ҳар
бир
|
| |