nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Marketingning vazifalari - 1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

|
1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish evolyusiyasi va konsepsiyasi. Marketing tamoyillari, vazifalari, funksiyalari va turlari
|
bet | 11/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 236,17 Kb. | | #147868 |
Bog'liq 1 mavzu âMarketingâ fanining predmeti, mazmuni va vazifalariMarketingning vazifalari
Marketing maqsadi ishlab chiqarishni xaridor ehtiyojiga moslashtirib, talab va atklifni muvozanatiga erishgan holda uni tashkil etgan narx, tashkilotlarga yukori foyda keltirishdir. Bunga erishish uchun marketing quyidagimuhim vazifalarni xal etishi lozim:
xaridorlar ehtiyojini о‘rganish va aniqlash;
narxning faoliyatini xaridorlar ehtiyojiga moslashtirish;
avvalo talab va taklif tug‘risida olingan ma’lumotlar asosida bozorni о‘rganish;
tovarlar reklamasini tashkil etish, xaridorlarni tovarlarni sotib olishga kizikishini orttirish;
tovar yaratuvchi yoki uni sotuvchi narx tadqiqotlarini amalga oshirish uchun ma’lumotlar tuplash va tahlilqilish;
tovarni bozoga chiqarishdagi barcha xizmatlar tug‘risida ma’lumotlar olish;
tuldiruvchi tovarlar va о‘rnini bosuvchi tovarlar tug‘risida axborot yigish;
tovarlarga bulgan talabni istikbollash, ularni amlaga oshirishni nazorat qilishdan iboratdir.
Marketingni bosh vazifasi korxonaning mavjud va potensial imkoniyatlarini baholash va amalga oshirish hamda bozorda talab va taklifni muvofiqlashtirish maqsadida imkoniyatlarni aniqlashdan iborat.
Marketingni vazifalari quyidagi chizmada berilgandir.
2-chizma. Marketingni vazifalari.
Marketing yoki tadbirkorlik faoliyati aniq natijaga erishish maqsadida amalga oshiriladi. Marketingni asosiy maqsadlari firmaning asosiy maqsadlari bilan о‘zaro alokadordir. Firmaning asosiy maqsadlariga quyidagilar kiradi:
bozorni egallash;
rentabellik;
moliyaviy barqarorlik;
ishlab chiqarishni ijtimoiy omillarini ta’minlash;
bozordagi mavjud va prestijni tashkil etish va mustaxkamlash.
4-jadval
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish evolyusiyasi va konsepsiyasi. Marketing tamoyillari, vazifalari, funksiyalari va turlari
|
Korxonaning asosiy maqsadi - 1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

|
1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish evolyusiyasi va konsepsiyasi. Marketing tamoyillari, vazifalari, funksiyalari va turlari
|
bet | 12/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 236,17 Kb. | | #147868 |
Bog'liq 1 mavzu âMarketingâ fanining predmeti, mazmuni va vazifalari
Maqsadlar
|
Kо‘rsatkichlar
|
Bozorni egallash
|
Bozor ulushi, oborot, tovarni roli va ahamiyati, yangi bozorlarni kamrab olish
|
Rentabellik
|
Foyda, oborotga nisbatan rentabellik, shaxs kapitalini rentabelligi, umumiy kapitalni rentabelligi
|
Moliyaviy barqarorlik
|
Kreditga layokatligi, likvidligi, uz-о‘zini moliyalashtirish darajasi, kapitalni tо‘zilishi
|
Ijtimoiy maqsadlar
|
Ish bilan konikish, daromad darajasi va ijtimoiy ximoya, ijtimoiy integratsiya, shaxsiy rivojlanish
|
Bozordagi pozitsiya va prestij
|
Mustakilligi, imidj, siyosiy sharoitga munosabati, jamiyatni tan olishi
|
Marketing maqsadlari tahlili unga erishish bо‘yicha asosiy vazifalarni shakllantirishga imkon beradi. Meffert 1986 yilda 3 ta о‘zarobog‘liq marketingni kompleks vazifalarini ajratib kо‘rsatadi:
1. Talabni tartibga solish bilan bog‘liq bulgan bozor faoliyatiga kiruvchi vazifalar.
2. Firma yoki korxona sohasiga taallukli vazifalar.
3. Tashki muxit va jamiyat tashkilotlari bilan bog‘liq masalalar.
Marketing vazifalari natijasida marketing jarayonini barcha bosqichlariga mos keluvchi marketing funksiyalari shakllanadi va doimo tartibga solib boriladi.
6. Talabning holati va rivojlanishiga kura
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish evolyusiyasi va konsepsiyasi. Marketing tamoyillari, vazifalari, funksiyalari va turlari
|
Jadval №25 - Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti

|
Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti
|
bet | 16/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.orgJadval №25
Yogurt ishlab chiqarishning texnik tavsifi
Jarayon
|
Tavsifi
|
Ivitish haroratigacha sovutish
|
aralashmani 40-42°S gacha sovutish
|
Bijg‘itish
|
bolgar tayoqcha va termofil streptokokkli toza kulturalar
|
Ivitish
|
kislotaliligi 75-80°T bo‘lgan quyqa hosil bo‘lguncha 3-4 soat ivitish
|
Matsoni
Matsoni - bu Zakavkazeda keng tarqalgan sut-achitqi maxsulotidir. Matsoni tayyorlash uchun sut qaynatiladi, 45 0S haroratgacha sovutiladi, hajmi 0,2 yoki 0,5 litr bo‘lgan shisha idishlarga quyiladi. Unga bir osh qoshiq zakvaska yoki achigan smetana qo‘shiladi, yaxshilab aralashtiriladi va issiq xonada 6-8 soat qo‘yib ivitib tayyorlanadi.
«Snejok» sut-achitqi ichimligi.
«Snejok» sut-achitqi ichimligi pasterlangan sut bolgar tayoqchasining toza kulturasi va termofilli streptokokk bilan meva-rezavor sharbati qo‘shib ivitish orqali tayyorlanadi.
Jadval №26
Texnologik xususiyati
Jarayon
|
Tavsifi
|
Ivitish haroratigacha sovutish
|
aralashmani 38-40°S haroratgacha sovutish
|
Bijg‘itish
|
1-3% miqdordagi zakvaska bilan ivitish, zakvaskaning kislotaliligi 90-110°T
|
Ivitish
|
Ivitish vaqti 2,5-3 soat, 80-90°T quyqa hosil bo‘lguncha
|
|
| |
topshiriq. Toza ashyodan ishchi zakvaska tayyorlang. 
 

topshiriq

|
topshiriq. Toza ashyodan ishchi zakvaska tayyorlang.
topshiriq
|
bet | 24/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.orgtopshiriq. Toza ashyodan ishchi zakvaska tayyorlang.
topshiriq. Ishchi zakvaskadan foydalangan holda atsidofilin tayyorlang.
topshiriq. 400 kg atsidofilin tayyorlash uchun kerak bo‘lgan ishchi zakvaska miqdorini xisoblang.
Laboratoriya ishi №4 . Bug‘doy unining organoleptik ko‘rsatkichlarini aniqlash.
Ishdan maqsad: Bug‘doy unining organoleptik sifat ko‘rsatkichlarini aniqlash uslubini o‘rganish, un sifatini aniqlash.
Asosiy tushuncha
Unning xar-bir vargiyasi tahlil qilinadi buning natijasida unning sifati va bir vaqtningzida standart, nav talablar muvofikligi hamda unning non yopish xossalari belgilanadi.
Un rangi. Bu ko‘rsatkpch unning yangiligi va navini tavsiflaydi .Unning xar qaysi navi standartda ko‘rsatilgan muayyan rangga ega bo‘lishi kerak. Unning past navlvri oliy navga nisbatan to‘qroq, chunki ular donning sirtqi qismlari jumladan, pigment qatlamga ega urug‘lik qobilyati ko‘proq bo‘ladi. Unning rangi bo‘yicha me’yorlarga mos kelmasligi, ish chiqishda unga ushbu navda bo‘lishi kerak bo‘lgan donning tashqi kismi keragidan ortiq tushib qolganligi to‘g‘risida dalolat beradi. Shuning uchun unning rangi uning navini tavsiflovchi ko‘rsatkich bo‘lib hisoblanadi.
Hidi. Yangi un o‘ziga xos hidga ega. Unga xos bo‘lmagan hid ishlab chiqarishda past sifatli donga (unib chiqqan, qizigan va b.sh) aralashmalari bo‘lgan don partiyasidan tayyorlanishi bilan yoki nomuvofiq saqlash sharoitlari natijasida unning buzilishi bilan izoxlash mumkin. Unning hidi organaleptik yo‘li bilan aniqlanadi.
Ta’mi. Yangi un o‘ziga xos ta’mga ega bo‘lib, uzoqroq chaynalganda oz shirin maza beradi. Unning ta’miga foydalanilgan donning sifati saqlash sharoitlari ta’sir ko‘rsatadi. Shunga ko‘ra, agar un unib chiqqan sovuq urgan. yetitilmagan dondan olingan bo‘lsa. unning ta’mi shirin yoki shuvoq ko‘shilib ketgan bo‘lsa. taxir bulishi mumkin. Saqlanish nomuvofiq sharoitlarda un achishi yoki taxir bo‘lishi mumkin.Achish un tarkibida kislotalarning xosil qilishi bilan birga shakarni bijg‘ituvchi bakteriyalarning rivojlanishi natijasida, taxir bo‘lib kolishi esa. lipidlarda xosil bo‘ladigan gidrolizli va oksidlanish jarayonlar natijasida yuzaga keladi.
|
| |
Texnologik jarayonning borishi

|
Texnologik jarayonning borishi
|
bet | 11/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.orgTexnologik jarayonning borishi.
Sut GOST 1326488 buyicha qabul qilinadi. Sut sifati buzilmasligi va mikrofloralarining rivojlanishining oldini olish maqsadida 4°S haroratgacha sovutiladi. Sutni rezervirlash 8 soatdan oshmasligi kerak. Tozalashdan oldin sut 40-45°S haroratgacha isitiladi. Sut tarkibidagi yog miqdori oqimda yoki aralashtirgan holda me’yorlashtiriladi. Sut yog‘ining qumoq shaklda to‘dalanib qolmasligi va bir jinsli mahsulot hosil qilish maqsadida me’yorlashtirilgan sut gomogeniziyalanadi. Pasterlash 90...95 °S haroratda 30 sekund davom etadi Me’yorlashtirilib pasterlangan aralashma ivitish haroratigacha sovutiladi. Sutni ivitish maxsus tanlab olingan termofilli yoki mezofilli sut achitqi bakteriyalari, bifidobakteriyalardan tayyorlangan zakvaska bilan ivitiladi. Mahsulot turiga va zakvaskaga qarab ivitish davomiyligi 3-12 soatni, bijg‘itish harorati 20-43 °S haroratni tashkil etadi. Tarkibiga achitqi kiradigan kefirni etiltirish uchun 10-12 soat kerak bo‘ladi, qaysikim bu vaqtda mahsulotning spetsifik ta’mi shakllanadi. Tayyor mahsulot sovutiladi va idishlarga quyib qadoqlanadi.
Termostat usulida sut-achitqi mahsulotlarini ishlab chiqarish
Termostatli usulda sut - achitqi mahsulotlari ishlab chiqarishda sutni ivitish istemol idishida termostat kamerasida amalga oshiriladi. Bunday usul bilan ishlab chiqarilgan mahsulotning ivigan qattiq quyqali holati buzilmagan bo‘ladi.
Jarayonnning texnologik sxemasi:
1. Xom ashyoni qabul qilish
2. Sovutish, rezervirlash
3. Isitish
4. Tozalash va me’yorlashtirish
5. Isitish
6. Gomogenizatsiyalash
7. Pasterlash
8. Ivitish haroratigacha sovutish
9. Ivitish
10. Aralashtirish
11. Kichik hajmdagi idishlarga quyish
12. Termostat kamerasida ivitish
13. Sovutish
14. Etiltirish (yoki etiltirmasdan)
15. Uzatishgacha saqlash
Texnologik jarayonning borishi.
Sut-achitqi mahsulotlarini termostat usulda ishlab chiqarish jarayoni quyidagi ketma-ketlikda olib boriladi: xom ashyoni qabul qilish va unga dastlabki ishlov berish; xom ashyoni me’yorlashtirish, tozalash, gomogenizatsiyalash, pasterlash va sovutish; meva va rezavor mevali to‘ldirgichlar qo‘shish; ivitish uchun zakvaska solish; shisha idishlarga quyib qadoqlash; aralashmani ivitish; ivigan mahsulotni sovutish yoki etiltirish va saqlash.
Standart talabiga javob beradigan qabul qilingan xom ashyo tarkibidagi yog‘ va quruq moddalar miqdori me’yorlashtiriladi. Me’yorlashtirilgan aralashma 45 0S haroratgacha qizdiriladi, senrobejli tozalagich jihozida tozalanadi va 92 0S haroratda 2-8 minut davomida (yoki 10-15 minut 85-87 0S haroratda) pasterlanadi. Ryajenka va varenets ishlab chiqarish uchun aralashma 95-98 0S haroratda 60-20 minut va 3-5 soat saqlab pasterlanadi. Bundan tashqari, varenets ishlab chiqarishda aralashma ba’zan sterillanadi.
Pasterlangan sut ivitish haroratigacha sovutiladi, rezervuarga zakvaska bilan birga quyiladi. Aralashma 15-20 minut aralashtirgich yordamida yaxshilab aralashtiriladi va quyishga yuboriladi.
|
| |
To‘sin devorchasi bilan tokchalarini birga ishlashini ta’minlash

|
To‘sin devorchasi bilan tokchalarini birga ishlashini ta’minlash
|
bet | 21/69 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 3,12 Mb. | | #103821 |
Bog'liq ~WRD1054 (1)To‘sin devorchasi bilan tokchalarini birga ishlashini ta’minlash
Alohida elementlardan tayyorlangan to‘sin tokchasi bilan devorchasi o‘zaro birikkan joyga siljituvchi kuch ta’sir etadi. To‘sinning 1sm uzunligiga ta’sir etayotgan siljituvchi kuchni aniqlaymiz
(16.54)
Payvand to‘sinlarda siljituvchi kuch «T» tokcha choklarini qirqishga intiladi shuning uchun choklarning yuk ko‘taruvchanligi quyidagi shartni qanoatlantirishi lozim:
yoki (16.55)
Yuqoridagi ifodalardan payvand chokning talab qilingan qalinligini topish mumkin:
yoki (16.56)
Agar to‘sin devorchasi tokchalari bilan parchin mixlar orqali biriktirilsa, bitta boltni siljitadigan kuch o‘zaro qo‘shni boltlar orasidagi masofa bo‘yicha aniqlanadi; (16.57)
Boltlar orasidagi masofa (16.58)
bu yerda (Nv)min-bitta boltning yuk ko‘tarish qobiliyati.
(16.59)
7-Mavzu: Metall ustunlarni loyixalash va xisoblash
Reja:
Ustunlarni asosiy o‘rta qismlarini hisoblash.
Ustunlarni bosh qismlarini hisoblash.
Ustunlarni asosini hisoblash.
Ustunlar o‘zidan yuqorida joylashgan konstruksiyalardan tushadigan yuklarni poydevorlarga uzatuvchi konstruktiv elementlardir. Ustunlar quyidagi qismlardan iborat: yuqorida joylashgan konstruksiyalardan tushadigan yuklarni bevosita qabul qiladigan qismi - bosh qism, yukni uzatuvchi asosiy o‘rta qism - sterjen, sterjendan poydevorga yukni uzatadigan qismi - asos. Ustun sterjenining kesimi yaxlit yoki panjarali bo‘ladi. Yaxlit kesimlar ochiq va berk bo‘lishi mumkin.
Ustunlarni asosiy o‘rta qismi - sterjen
Ustunlarni loyihalash ularning kesimi yuzasini tanlashdan boshlanadi. Bunda «X-X» hamda «U-U» o‘qlari tekisligida bir xil ustivorlikka ega bo‘lishi maqsadga muvofiq. Buning uchun quyidagi shart qanoatlantirishi lozim
x y yoki lx ly va ix iy
Yukni ta’sir etishiga va ustunni hisobiy uzunligiga qarab egiluvchanligi belgilanadi. Agar ta’sir etayotgan yuk 150-200t atrofida, balandligi 4-6m bo‘lsa, unda egiluvchanligini 100-70 oralig‘ida olinadi. Ta’sir etayotgan yuk 250-400t–gacha bo‘lsa, egiluvchanligini 70-50 oralig‘ida belgilanadi. Shartli egiluvchanligi hisoblanadi va mos keladigan formuladan foydalanib koeffitsient «» aniqlanadi va ustunning zaruriy yuzasi topiladi:
(17.1)
kesim yuzani talab qilingan inersiya radiusi va tomonlari o‘lchamlari aniqlanadi:
(17.2)
Kesim yuzasi tanlagach, ustunning mustahkamligi va turg‘unligi quyidagi formula bo‘yicha tekshiriladi
(17.3)
min-kichik bo‘ylama egilish koeffitsienti, eng katta egiluvchanlik qiymati bo‘yicha quyidagi formulalar bilan hisoblanadi; shartli egiluvchanligi gacha bo‘lsa,
(17.4)
bo‘lsa,
(17.5)
bo‘lsa, (17.6)
17.1-rasm. Ustunning kesim yuzalari.
Inersiya radiusining qiymatlari
jadval 17.1
|
| |
To‘sinlarning umumiy turg‘unligi - 1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja

|
1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja
|
bet | 19/69 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 3,12 Mb. | | #103821 |
Bog'liq ~WRD1054 (1)To‘sinlarning umumiy turg‘unligi
To‘sinlar egilish tekisligida eng katta bikirlikka ega deb hisoblanadi, lekin eguvchi kuchlar ma’lum miqdorga yetganda to‘sin ustivor muvozanatini yo‘qota boshlaydi. To‘sinni muvozanat holatidan chiqishiga majbur qiladigan kritik kuchning qiymati to‘sinning yonbosh egilishidagi va buralishidagi bikrliklarga bog‘liq. Loyixaviy jihatdan kritik kuchlanishlar qiymati to‘sinning loyixaviy shakliga, sxemasiga va hisobiy uzunligining tokchalar kengligiga bo‘lgan nisbatiga bog‘liq « ».
To‘sinning umumiy turg‘unligi quyidagi formula bo‘yicha tekshirilishi kerak
(16.34)
bu yerda: b – to‘sinlarni turg‘unligini hisoblashda ishlatiladigan koeffitsient; uni aniqlash tartibi 2.03.05-97 QMQning 8-ilovasida batafsil keltirilgan;
Ikki tavrli kesim to‘sinlari uchun b -koeffitsientini aniqlash uchun 1 –koeffitsientini quyidagi formula bo‘yicha hisoblash zarur:
(16.35)
bu ifodadagi koeffitsientni 2.03.05-97 QMQning 8.1 va 8.2 jadvallardan foydalanib yuk xususiyati va «» parametriga qarab aniqlanadi.
Parametrning miqdori quyidagi formulalar orqali topiladi:
a) prokatli qo‘shtavr uchun
(16.36)
b) alohida elementlardan tayyorlangan to‘sinlar uchun
(16.37)
bunda: lef – to‘sinning hisobiy uzunligi;
h – kesim yuzasini balandligi;
It – kesimni buralishdagi inersiya momenti;
tw - devor qalinligi;
bf va t f – to‘sinning kamar eni va qalinligi; a=0,5 h ga teng o‘lchov;
To‘sinni umumiy turg‘unligini yo‘qotmaslik shartlari:
a) yuklanishni muntazam ravishda to‘sinning siqilgan kamariga tayanuvchi va u bilan ishonchli bog‘langan (og‘ir, yengil va yacheykali beton, tekis va profillangan metall to‘shama, to‘lqinli po‘lat va boshqalarga tayanuvchi) yaxlit qattiq to‘shamadan o‘tkazilganda;
b) to‘sinning hisobiy uzunligi tokchasining eniga bo‘lgan nisbati QMQ 2.03. 05-97 7.2-chi jadvalidagi shartlarga javob bersa.
16.1 jadval
Yuklanish tushish joyi
|
ning prokatli va payvandlangan to‘sinlari mustahkamligini hisoblashni talab etmaydigan eng katta qiymatlari ( da va )
|
Yuqori kamarga
|
(16.38)
|
Pastki kamarga
|
(16.39)
|
Hisoblash vaqtida yuklanish tushishi darajasidan qat’iy nazar to‘sinning ulanmalari orasidagi maydoni yoki toza egilish vaqtida
|
(16.40)
|
Eslatmalar: 1. Yuqori pishiqlikdagi boltlardagi kamarli ulanmalarga ega bo‘lgan to‘sinlar uchun 5.1 jadval bo‘yicha olinuvchining qiymatlarini 1.2 koeffitsientga ko‘paytirish kerak.
2. bht<15 nisbatli to‘sinlar uchun 6.1 jadval formulalarida bht= 15 deb qabul qilish kerak.
|
15>
|
| |
Matsun sut-achitqi mahsuloti

|
Matsun sut-achitqi mahsuloti
|
bet | 17/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.orgMatsun sut-achitqi mahsuloti.
Matsun pasterlangan sutga matsun tayoqchasi va sut-achitqi streptokoklarning termofilli toza kulturasi qo‘shib ivitib tayyorlanadi.
Jadval №27
Texnologik xususiyati
Jarayon
|
Tavsifi
|
Ivitish haroratigacha sovutish
|
Aralashmani 40-43°S haroratgacha sovutish
|
Rezavor mevalar qiyomini yoki shakar qiyomli sharbatini qo‘shish
|
Qiyom va sharbatni pasterlash 90°S haroratda amalga oshiriladi; sovutish 55-60°S haroratgacha; shakarning qiyomdagi konsentratsiyasi 65-70% tashkil etadi.
|
Bijg‘itish
|
1-3% miqdorda zakvaska bilan bijg‘itish; zakvaska kislotaliligi 90-110°T
|
Ivitish
|
SHisha idishlarda ivitishning davom etishi 40-42°S haroratda to quyqa hosil bo‘lguncha 70-80°T haroratda 2,5-3 soat.
|
Jadval №28
«Matsun» sut-achitqi mahsuloti ishlab chiqarishning retsepturasi
(1000 kg mahsulot uchun, kg)
|
| |
Eritma raqami - Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti

Kislotalilikni chegaraviy haroratiga tayyorlangan bir necha probirkaga 10 ml dan 0,01 n natriy gidroksidi o‘lchanadi, unga 5 ml dan sut qo‘shiladi va aralashtiriladi. Pushti rangni saqlanib qolishi sutning kislotaliligi, ushbu eritma haroratiga tegishlicha teng yoki past ekanligini ko‘rsatadi. Agar probirkadagi suyuqlik o‘z rangini yo‘qotsa, unda kislotalilik tegishli chegaraviy haroratdan yuqori bo‘ladi.
Sutning faol kislotaliligini aniqlash. Sutning faol kislotaliligini yoki vodorod ko‘rsatkichi (rN) ni rN-222,2 asbobida eng aniq nazorat qilish mumkin. YAngi sog‘ilgan sutda rN 6,5-6,7 ga teng bo‘ladi; rN=6,4 dan pastligi sutning sifatsizligidan dalolat beradi.
Kislotalilikni rN-222,2 asbobida aniqlashning moxiyati, sutdagi rN miqdorini shisha elektrodlar yordamida o‘lchashdan iborat. rN ko‘rsatkichi orqali terner haroratlarida sutning kislotaliligi aniqlanadi.
rN
|
Titrlanadigan kislotalilik, єT
|
Ish boshlash uchun asbob tok manbaiga ulanadi va 30 minut mobaynida isitiladi. Kontrol lampa yongandan keyin (6 soni ko‘rsatilgan) vint yordamida stolga tushiriladi. Uni o‘ngga burib, stakan chiqarib olinadi. Uni 2/3 qism sut bilan to‘ldiriladi (40 ml ga yaqin) va stolchaga qaytariladi, dastlabki holatga olib boriladi. Elektrodlarni distillangan suv bilan yaxshilab yuvilgandan keyin, filtrlovchi qog‘oz bilan suv qoldig‘i yo‘qotiladi. Elektrodlar sutga cho‘kishi kerak. Strelkani shkala bo‘yicha ko‘rsatkichini aniqlab, unga o‘zgarmas 6 soni qo‘shiladigan son nazorat lampasiga joylashgan bo‘ladi. Olingan natija-sutning rN ko‘rsatkichi bo‘ladi.
|
chiqarish texnologiyasi - Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti

|
Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti
|
bet | 10/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.org2.1. Kefir, Qatik, ryajenka va varenets ishlab
chiqarish texnologiyasi. Kefir, Qatik, ryajenka va varenets sut-achitqi mahsulotlari rezervuar va termostat usullarda pasterlangan, sterillangan sutni sut-achitqi bakteriyali toza kulturalar bilan bijg‘itish orqali ishlab chiqariladi.
Jadval №22
Texnologik xususiyatlari
Jarayon
|
Tafsifi
|
Me’yorlashtirilgan aralashmaga issiqlik ishlovi berish
|
Qatik uchun: 85-87 °S haroratda 10 min
Ryajenka uchun 95-99 °S haroratda 3-5 soat
Varenets uchun 95-99 °S haroratda 40-80 min
|
Bijg‘itish haroratigacha sovutish
|
Aralashmani 41-45°S haroratgacha sovutish
|
Bijg‘itish
|
1-3% miqdordagi zakvaska yordamida ivitish
Zakvaska kislotaliligi 90-110°T
Qatik, ryajenka uchun bolgar tayoqchaning toza kulturasi va termofilli streptokokk
Varenets uchun: termofilli streptokokkning toza kulturasi
|
Ivitish
|
Ivitish davomiyligi 3-6 soat, kislotaliligi 75-80°T bo‘lgan quyqa hosil bo‘lguncha
|
Aralashtirish, sovutish,
|
aralashtirish 30-40 min, sovutish 4±20°S haroratgacha.
|
Etiltirish
|
etiltirish 9-13soat.
|
Rezervuarli usulda sut-achitqi mahsulotlarini
ishlab chiqarish texnologik sxemasi:
Хом ашёни қабул қилиш
Совутиш, резервирлаш
Иситиш
Тозалаш, меъерлаштириш
Иситиш
Пастерлаш
Гомогенизациялаш
Ивитиш ҳароратигача совутиш
Ивитиш
Бижғитиш
Совутиш
Етилтириш (ёки етилтирмасдан)
Совутиш
.
Қуйиш
Узатишгача сақлаш
|
| |
Rasm - 17 Termostat usulida sut-achitqi mahsulotlarini ishlab chiqarish

Rasm - 17 Termostat usulida sut-achitqi mahsulotlarini ishlab chiqarish texnologik sxemasi
1-sutni saqlash uchun idish, 2 - sut uchun nasos, 3 - bak, 4 - separator - sut tozalagich, 5 - plastinkali pasterlash apparati, 6 - pasterlangan sutni saqlashga mo‘ljallangan idish, 7 - gomogenizator, 8 - sutni ivitish uchun idish, 9 - sutni quyish uchun jihoz, 10 - termostat kamerasi, 11-sovutgich kamerasi, 12 - tayyor mahsulotni saqlash uchun kamera.
Bunda rezervuarga quyish davomiyligi 30 minutdan oshmasligi kerak. Quyilgan va idish og‘zi mahkamlangan aralashma termostat kamerasiga joylashtiriladi, bunda havo harorati har bir sut-achitqi mahsulotining ivitish haroratiga teng bo‘ladi.
Ivitish davomiyligi quyqaning kislotaliligi va zichligiga bog‘lik. Qadoqlangan mahsulot harorati 6-8 0S bo‘lgan sovutgich kamerasiga yuboriladi, shu haroratda sovutiladi va etiltiriladi.
Kefir
Sut-achitqi mahsulotlaridan eng ko‘p tarqalgani kefir ichimligidir. Kefir sutga (kefir zamburug‘i asosida tayyorlangan) zakvaska tasir ettirilib hosil qilinadi.
Kislotaliligiga qarab kefir kuchsiz (1 kunlik), o‘rtacha (2 kunlik) va kuchli (3 kunlik) kefirga bo‘linadi.
Qanday xom ashyo ishlatilganligiga qarab tarkibida 1,2; 5,3; 2 va 6 % yog‘i bor yog‘li, yog‘siz, «S» vitaminli, «Tallin», «Osobыy» kabi kefirlar ishlab chiqariladi.
Optimal ravishda kefir hosil qilish uchun ivitish jarayoni 20-25 0S haroratda 8-12 soat olib boriladi. Harorat ko‘tarilganda garchi jarayon tez ketsada mahsulot sifati buziladi. Bunga sabab Bact. lartum mikrooragnizmlarning yuqori haroratda aktivligi va muhitdagi achitqi zamburug‘larning rivojlanishiga yo‘l qo‘ymasligidir.
Kefir rezervuar va termostat usullarda kefir zamburug‘i solib ivitilgan pasterlangan sutdan tayyorlanadi.
Jadval №23
Texnologik xususiyatlari
|
Ishchi zakvaskani toza ashyodan tayyorlash uchun

Zakvaska (oqliq) tayyorlash uchun yaroqli bo‘lgan sut sifatini aniqlash.
Zakvaska uchun idish tayyorlash.
Kolbaga sut qo‘shish, mato probka bilan berkitish va 30 minut mobaynida 90-95 є S da pasterizatsiya qilish.
Sutni o‘sha kolbaning o‘zida 54 єS gacha sovitiladi va sterillangan metall qoshiq yordamida sut ustki qatlamidagi parda olinadi.
Sutga quruq yoki suyuq bakteriya ashyosi zakvaska qo‘shiladi, yaxshilab aralashtiriladi, idish toza doka bilan yopiladi va ivishi uchun 40-45 S li termostatga solinadi (yoki ivituvchiga).
Dastlabki 3 soat kolba ichidagi aralashmani aylanma harakatlar bilan aralashtiriladi va 12-18 soat, to‘liq ivigunga qadar tinch qo‘yiladi.
Ona zakvaska sifatini aniqlash.
YUqorida keltirilgan texnologik usulda yog‘sizlantirilgan sutni tayyorlash va sterillangan qoshiq yordamida ustki 2-3 sm qatlam olib tashlangandan keyin unga 2-3%li ona zakvaska qo‘shiladi.
Kolba ichidagi aralashma yaxshilab aralashtirilgandan keyin, ivishi uchun 8-14 soat tinch qo‘yiladi.
Ko‘chirilgan zakvaska sifati aniqlanadi. Ona va ko‘chirilgan zakvaskalarda sut-nordon bakteriyalar etarli darajada faol bo‘lmaganligi uchun, ishchi zakvaska olish uchun uchinchi ko‘chirish talab qilinadi.
Ko‘chirma zakvaska uchun tegishli texnologiya asosida ishchi zakvaska tayyorlanadi, ammo ivish darajasini 38-40 єS gacha pasaytirish.
Tayyorlangan sutga 2-3% ko‘chirilgan zakvaska qo‘shiladi, 8-10 soatdan keyin ivish boshlanadi.
Ishchi zakvaskaning sifatini aniqlash. U nordon ta’mga va hidga ega bo‘lishi va begona t’am va hidga ega bo‘lmasligi, gaz sharchalarisiz yoki zardobsiz bo‘lishi kerak; qotishma bir xil, kislotaliligi 80-85 єT.
Kerakli idishni tayyorlash.
Tayyorlangan idishga sut quyiladi va 10-15 minut davomida 85-90 єS da pasterizatsiya qilinadi.
SHu idishning o‘zida sut 45 єS gacha sovutiladi.
Sterillangan qoshiq yordamida zakvaska yuqori qismidan 2-3 sm qavat olib tashlanadi va qotishma smetana ko‘rinishida maydalanadi.
Sutga 3-5% ishchi zakvaska qo‘shiladi va yaxshilab aralashtiriladi.
Ivigan sut bankachalarga quyiladi va qapqoq bilan berkitiladi.
Bankachalar 40-45 єS da termostatga qo‘yiladi va shu haroratda qotishma hosil bo‘lguncha ushlab turiladi.
Mahsulot sifatini aniqlash.
Tayyor atsidofilin tekis va zich qotishma holatida bo‘ladi-gaz hosil qilmaydi yoki zardobsiz bo‘ladi. T’ami yoqimli bo‘lishi, sutli-nordon va smetanaga o‘xshagan bo‘ladi. Kislotaliligi 90 dan 130 єT gacha bo‘ladi.
-Laboratoriya. Sut va sut mahsulotlarini titrlangan kislota sonini aniqlash (6 s

|
-Laboratoriya. Sut va sut mahsulotlarini titrlangan kislota sonini aniqlash (6 s
|
bet | 20/26 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 136,94 Kb. | | #106372 |
Bog'liq Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti-www.hozir.org3-Laboratoriya. Sut va sut mahsulotlarini titrlangan kislota sonini aniqlash (6 soat).
Mashg‘ulotning maqsadi: sutning kislotaliligini aniqlash bilan tanishish. Sutning kislotalilik chegarasi va titrlash baxosini aniqlashda amaliy ko‘nikmalarni hosil qilish.
Materiallar va asbob uskunalar. rN-222,2 asbobi; 100 va 200 ml li kolbalar; byuretka; shtativ; kapelnitsa; 1,5 , 10 va 20 ml li pipetkalar; 50 ml li stakan;0,01 n va 0,1 n NaOH eritmasi; 1% li fenolftalein spirtli eritmasi; bo‘yalishning nazorat etaloni; titrlashda sut kislotaliligini rN ko‘rsatkichiga o‘tkazish jadvali.
Mashg‘ulot o‘tkazishning mazmuni va uslubi. Talabalarni, sut kislotaliligi, uni o‘zgarishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar bilan tanishtiriladi va kislotalilikni aniqlash qurilmalarini ko‘rsatiladi.
Sut kislotaliligini aniqlashning standart usuli. (0,1n ishqoriy eritmasi bilan titrlash).
Kolbaga pipetka yordamida 10 ml sut, 20 ml suv solinadi va 3 tomchi 1% li fenolftalein qo‘shiladi. Kolbadagi aralashma 0,1 n NaOH (KOH) eritmasi bilan nim-pushti rangga kirguncha aralashtiriladi va titrlanadi. Bu narsa nazorat etalon rangga mos kelishi kerak va 1 minut ichida yo‘qolmasligi kerak. Titrlashga ketgan 0,1n natriy gidroksid eritmani ml miqdorini 10 ga ko‘paygani sut kislotaliligini terner harorati ko‘rsatkichiga teng (єT). aniqlanayotgan tajribalarning paralel farqi 1єT dan kam bo‘lmasligi kerak.
Ranglilikning nzorat etaloni tayyorlash uchun 150-200 ml li kolbaga pipetka yordamida 10 ml yangi sut, 20 ml suv va 1 ml 2,5% li kobalt sulfat eritmasi solinadi.
Sutning chegaraviy kislotaliligini aniqlash.
Bu usul sutni tez saralash uchun ishlatiladi. 0,01 n natriy gidroksid eritmasini tayyorlash uchun 0,1 n eritma miqdori kislotaliligining chegaraviy harorati talab qilinadi. Kislotalilikning harorat chegarasini aniqlash uchun 0,01n natriy gidroksid eritmasini tayyorlash.
|
| |
Jarayon 
  

Tafsifi - Urganch davlat universiteti kimyoviy texnologiyalar fakulteti

Jarayon
|
Tafsifi
|
Ivitish haroratigacha sovutish
|
aralashmani 20-25°S haroratgacha sovutish
|
Bijg‘itish
|
Kislotaliligi 90-110 °T bo‘lgan 1-3 % miqdordagi zakvaska bilan bijg‘itish
|
Ivitish
|
Kislotaliligi 85-100 °T ga etgan quyqa hosil bo‘lgunga qadar 8-12 soat ivitish
|
Aralashtirish, sovutish, etiltirish
|
30-40 min aralashtirish, 4±2 °S sovutish, 9-13 soat etiltirish
|
Sifatiga ko‘ra kefirning konsistensiyasi bir jinsli, quyuqligi buzilmagan bo‘lishi kerak. Kefirning ta’mi va hidi sof, qatiqsimon, chanqoq bosadigan, sal achchiqlik aralash, begona ta’m va hidsiz bo‘lishi lozim. Rangi oq yoki sal sarg‘ishroq. Kislotaliligi 85-1200T, tarkibida 0,2-0,6 % spirt bo‘ladi. Kefir shisha idishlarga yoki maxsus xaltachalapga quyib qadoqlab sotuvga chiqariladi.
Kefir ishlab chiqarish texnologik sxemasi
Сут
Қабул қилиш t=100С
Совутиш t=4-60С
Иситиш t=40-450С гача
Меъёрлаштириш, ёг миқдори 3,2 % гача
Тозалаш
Пастерлаш t=85-780С да 5-10 мин
Гомогенизациялаш t=55-600С ва 17,5 МПа да
t=85-870С ва 17,5 МПа да
Совутиш t=17-200С гача
Закваска
Бижғитиш t=17-200С да 8 соатгача К=85-1000Т
Совутиш 14-160С гача
Етилтириш 14-160С да 24 соат
Идишларга қуйиб қадоқлаш
Сақлаш
Qatik
Qatik - pasterlangan va sterillangan sutga sut kislota hosil qiladigan sof bakteriyali zakvaska qo‘shib ivitish yo‘li bilan ishlab chiqariladi.
Qatik qadimdan ma’lum va u sut-achitqi mahsulotlarining eng ko‘p tarqalgani hisoblanadi. Uning bijg‘itish rejimlari va zakvaska mikrofloralarining tarkibiga qarab ko‘pgina xillari mavjud (№24 jadval).
Har bir respublikada milliy Qatik turi mavjud bo‘lib, ular turlicha nomlanadi: Ukrainada – ryajenka; Armanlarda – matsun; Gruziyada - matsoni; Turkmanistonda - kuranga; SHimoliy-sharqiy Osiyoda - ayron; Totoristonda - qatiq.
Qatikning ta’mi toza, sut-achitqi mahsulotiga xos. Rangi sal sarg‘ishroq-oq, quyqasi zich.
Qatikning hamma turlari (ryajenka va varenetsdan tashqari) termostat usulda ishlab chiqariladi.
Oddiy Qatik mezofil streptokokkdan tayyorlangan zakvaskada tayyorlanadi. Ivitish 30-35°S haroratda 6-8 soat davom etadi. Tayyor mahsulotning kislotaliligi 80-120°T ni tashkil qiladi.
|
-misol - 1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja

6-misol. Tavr kesimli to‘sin uchun ishchi armaturalar tanlansin: M=180 kNm; v x h =20 x 50 sm; =40 sm; =12 sm, og‘ir beton sinfi V20 (Rv=11,50,9=10,35 MPa); armatura sinfi A-III (Rs=365 MPa).
AS= ?
Yechish. Kesimning ishchi balandligi h0=h-a=50-3,5=46,5 sm;
Koeffitsient mni hisoblaymiz
, bundan
,
siqiluvchi zonaning balandligi
x=h0=0,22746,5=10,5 sm < =12 sm
Demak, neytral o‘q tavr kesim tokchasidan o‘tar ekan, shuning uchun kesimni eni ga teng bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakli kesim sifatida hisoblaymiz.
Beton siqiluvchi zonasining tavsifi
ω0,85-0,008Rv0,85-0,00810,350,767.
Agar sr365 MPa, sc,u500 MPa bo‘lsa
yoki
RξR(1 – 0,5ξR) 0,628 (1-0,50,628)0,431m0,2,
cho‘zilishga ishlovchi ishchi armaturaning talab etilgan yuzasi
.
Armaturalar sortamenti [1] 6 - ilovadan
20 A-III, As12,56 11,97 sm2 deb qabul qilamiz.
7 – misol. To‘sin uchun zarur bo‘lgan armatura miqdori aniqlansin.
Tashqi kuchdan xosil bo‘lgan hisobiy eguvchi moment M240 kNm va tavr kesimli to‘sinning o‘lchamlari h50 sm, v20 sm, v 40 sm, h 12 sm hamda og‘ir betonning sinfi V20 (Rv0,911,510,35 MPa), cho‘zilishga ishlovchi armaturaning sinfi A-II (Rs280 MPa).
AS ?
Yechish. Kesimning ishchi balandligi
h050-446 cm, a 4 sm
Neytral o‘qning holatini aniqlaymiz
Rv (h0-0,5 )10,354012(46-0,512)(100)19872000 Nsm
198,72 kNmM240 kNm.
Demak, neytral o‘q tavr kesimining qovurg‘asidan o‘tar ekan.
Beton siqiluvchi zonasining tavsifi
ω0,85-0,00810,350,767, agar sr280 MPa; sc,u500 MPa
v20,9 desak, u holda
, bundan
R ξR (1 – 0,5ξR) 0,656 (1-0,50,656)0,441;
.
Ishchi armaturaning talab etilgan yuzasi quyidagi formula orqali aniqlanadi
sm2.
Armaturalar sortamenti [1] 6 - ilovadan
4 28 A-II, As24,63 AS 22,47 sm2 deb qabul qilamiz.
|
Echish - 1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja

Echish. To‘sinning ishchi balandligi, agar a =4 sm bo‘lsa
h0=h-a=60-4=56 sm
Beton siqiluvchi zonasining tavsifi
ω=0,85-0,00815,3=0,728; v2=0,91; sc,u=500 MPa deb olinadi.
Siqiluvchi zona nisbiy balandligining chegaraviy miqdori
, bundan
R=0,612 (1-0,50,612) =0,425;
demak, siqiluvchi zonaga armatura qo‘yishimiz zarur ekan.
Siqiluvchi armaturaning yuzasini topamiz
.
Cho‘zilishga ishlaydigan armatura yuzasi
,
qabul qilamiz [1] 6 ilovadan:
siqiluvchi armatura 2 20 A-II, =6,28 >A1S= 6,06sm2;
cho‘ziluvchi armatura 6 32 A-II, =48,26 >AS= 45,08sm2.
5 – misol. To‘sinning yuk ko‘tarish qobiliyati aniqlansin.
To‘g‘ri to‘rtburchak kesimli qo‘sh armaturalangan to‘sinning o‘lchamlari v x h = 20 x 50 sm, armaturalari As=10,17 sm2 (4 18, A-II) va =4,02 cm2 (2 16 A-II), hisobiy qarshiliklari Rs=Rs,c=280 MPa, og‘ir beton sinfi V20 (Rv=0,911,5=10,35 MPa), v2=0,9.
M= ?
Yechish. To‘sin kesimining ishchi balandligi h0=h-a=50-4=46 sm; a=4 sm; a1=3 sm;
Beton siqiluvchi zonasining balandligi
.
To‘sin qabul qilishi mumkin bo‘lgan eng katta tashqi hisobiy moment
M=Rvvx (h0-0,5x)+Rs,c As1(h0-a1) =10,35208,32 (46-0,58,32)+2804,02
(46-3) =120458 Nm=120,458 kNm.
Tavr shaklli kesimlar
Tavr shaklli kesimlarni hisoblashning o‘ziga xosliligi shundaki, agar tavrning tokchasi siqiluvchi zonada bo‘lsa, hisoblash tartibi neytral o‘qning holatiga ya’ni siqiluvchi zonaning chegarasiga bog‘liq bo‘ladi.
Agar neytral o‘q tavr tokchasidan o‘tsa, ya’ni x bo‘lsa, kesimni eni tavr tokchasini hisobiy eni ga teng = to‘g‘ri to‘rtburchakli kesimlar sifatida hisoblanadi, ya’ni
Agar neytral o‘q tavrning qovurg‘asini kesib o‘tsa, ya’ni x> bo‘lsa, u holda siqiluvchi zona tavr shaklga ega bo‘ladi va hisoblash alohida-alohida (tokchasi va g‘ovurg‘asi) tartibda olib beriladi.
Shuning uchun tavr shaklli kesimlarni hisoblashda avvalo neytral o‘qning holatini aniqlab olish zarur.
|
Amaliy mashg‘ulot – 10. Egiluvchi elementlarni qiya kesim bo‘yicha mustahkamligini hisoblash

Amaliy mashg‘ulot – 10. Egiluvchi elementlarni qiya kesim bo‘yicha mustahkamligini hisoblash
Temirbeton elementlarni qiya kesimlar bo‘yicha mustahkamligi, betonning siqiluvchi zonasi, bo‘ylama armatura, xomutlar yoki ko‘ndalang armaturalar va qiya yoki bukilgan armaturalar hisobiga ta’minlanadi.
Egilishga ishlovchi elementlarda eng xavfli qiya kesim tayanchlargayaqin joyda bo‘ladi, chunki bu joyda na faqat eguvchi moment, balki katta miqdorda ko‘ndalang kuchlar ham ta’sir etadi. Elementlarni qiya kesimlarda buzilishi eguvchi moment va ko‘ndalang kuchlarni bir vaqtdagi ta’siridan ro‘y beradi.
Lekin elementlarni qiya kesimlari mustahkamligini eguvchi momentga hisobga olmasa ham bo‘ladi, chunki qiya kesim mustahkamligi elementlarning normal kesimlari mustahkamligidan kam bo‘lmaydi.
Qiya kesimlarni hisoblashda, aksariyat hollarda ko‘ndalang armaturalarni diametri va soni bir kesim yuzasidagi qabul qilinadi hamda armaturalar orasidagi masofa S aniqlanadi.
8-misol. To‘sinni qiya kesim bo‘yicha mustahkamlikka hisoblansin: tayanchdagi ko‘ndalang kuch Q320 kN; v25 sm, h60 sm, og‘ir beton sinfi V20 (Rvt0,90,90,8 MPa,Rv11,50,910,35 MPa), ishchi bo‘ylama armatura 32 A-III Rs365MPa, armatura karkaslari soni n2. Ko‘ndalang armatura sinfi A-III, Rsw285 MPa; Yev27000 MPa; Yes2105 MPa.
Qsω,b ?
Yechish. Ko‘ndalang armatura diametrini payvandlash shartiga asosan qabul qilamiz 2 8 A-III, u holda Asw21,062,12 sm2.
Og‘ir betonlar uchun v22,0; v30,6; 0,01. Ko‘ndalang armaturalar qadamini konstruktiv shartga asosan qabul qilamiz
;
to‘sinning ishchi balandligi h0h-a60-456 sm; a4 sm
koeffitsient v11-0,01Rv1-0.0110,350,897;
Armaturalash koeffitsienti
;
koeffitsient w1 [3] 3.68 formuladan
w11+5w1+57,40,004241,16.
quyidagi shartlarni [3] 3.67 formula bo‘yicha
Q0,3w1v1Rvvh0;
Q320103N0,31,160,89710,352056(100)361850N361,85103N
demak, to‘sinning ko‘ndalang kesim yuzasining o‘lchamlari qanoatlantiradi.
Qv3Rvtvh0;
Q320103N 0,60,8(100)205653,76103N
demak, ko‘ndalang armaturalarni hisoblashimiz talab qilinadi.
Ko‘ndalang armaturalar qadamining eng katta miqdori
Smax .
U holda
;
bu yerda S057,6 sm <2h0256112 cm, h056 sm 057,6 sm debqabul qilamiz.
Kesim yuzasi qabul qila olishi mumkin bo‘lgan ko‘ndalang kuch miqdori
Qswv2qswh0+v2 (1+f+p) Rvtvh02/c0
2302156+2(1+0+0)0,8(100)20562/57,6512570N.
Demak, Q320000NQsw,v512570N qiya kesimning yuk ko‘tarish qobiliyati ta’minlangan.
|
Yechish - 1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja

|
1-Mavzu: Bino inshootlar konstruksiyalarini xisoblash va loyixalash tartibi. Reja
|
bet | 57/69 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 3,12 Mb. | | #103821 |
Bog'liq ~WRD1054 (1)Yechish. To‘sinni enini oldindan v=20 sm deb olamiz. Armaturalash koeffitsienti eng muvofiq (optimal) miqdorini qabul qilamiz =0,012, u holda , bundan m=(1-/2) =0,22(1- )=0,196 to‘sinning ishchi balandligi [3] 3.18 dan
Agar himoya qatlami a=3 sm desak, to‘sinninng balandligi
h=h0+a=44,7+3=47,7 sm. Qabul qilamiz h=50 sm; u holda
h0=h-a=50-3=47 sm; beton siqiluvchi zonasi tavsifi
ω=0,85-0,00815,3=0,73; sr=280 MPa; sc,u=500 MPa, chunki v2=0,9 1; u holda
Bundan
R= ξR (1 – 0,5 ξR) = 0,614 (1-0,50,614) =0,425;
.
DemakR=0,425 m=0,178
Talab etilgan armatura yuzasi
Qabul qilamiz 4 18 A-II, As=10,18> AS= 10,17 sm2
3 – misol. To‘sinning normal kesim bo‘yicha mustahkamligi tekshirilsin: M=450 kNm, h=75 cm; v=30 sm;
a=4 sm; og‘ir beton sinfi V20; v2=0,9, Rv=11,50,9=10,35 MPa: =0.85. Armatura 6 25 A-III, As=29,45 sm2; Rs=365 MPa; sR=Rs=365 MPa.
Madm= ?
Yechish. Ishchi balandlik
h0=h-a=75-4=71 sm;
siqiluvchi zona tavsifi
ω=0,85-0,00810,35=0,767;
siqiluvchi zona nisbiy balandligining chegaraviy miqdori
U holda siqiluvchi zonaning chegaraviy balandligi
XR=Rh0=0,62871=44,6 sm;
X= XR=44,6 sm;
Ichki kuchlar momenti
Madm=RsAs(h0- )=36529,45 (71-34,6/2)(100) =577105 Nsm=
=577kNmM=450 kNm
Demak, to‘sinning normal kesim bo‘yicha mustahkamligi yetarli.
Qo‘sh armaturali kesimlar
Egilishga ishlovchi, ikki tomoniga ham ishchi armatura (cho‘ziluvchi va siqiluvchi zonalarga) qo‘yilgan temirbeton elementlari faqatgina beton siqilgan zonasining mustahkamligini orttirish (o‘lchamlarini o‘zgartirmasdan) zarur bo‘lganda yoki elementlarga har xil ishorali momentlar ta’sir etgandagina qo‘llaniladi.
Bunday elementlarni loyihalash huddi yakka armaturali elementlarni hisoblash kabi olib boriladi, faqat beton siqiluvchi zonasi qarshiligiga shu zonaga qo‘yilgan armatura qarshiligi qo‘shib hisoblanadi.
Qo‘sh armaturali elementlarni hisoblashda avvalo siqiluvchi zonaning mustahkamligi tekshiriladi, agar uning mustahkamligi yetarli bo‘lmasa ya’ni mR bo‘lsa, shundagina siqiluvchi zonaga ham ishchi armatura tanlanadi.
4 – misol. To‘sin uchun armaturalar tanlansin.
To‘sinning ko‘ndalang kesim o‘lchamlari v=30 sm, h=60 sm bo‘lib, tashqi hisobiy eguvchi moment M=700 kNm. To‘sin V30 sinfdagi og‘ir betondan tayyorlanadi (Rv=0,917=15,3MPa) v2=0,9. Armatura sinfi A-II (Rs=Rsc=280 MPa).
AS= ?, A1S= ?
|
| |
Mavzu: Siqiluvchi elementlar

|
Mavzu: Siqiluvchi elementlar
|
bet | 1/3 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105671 |
Bog'liq Shaymardonov Madaminbek
O’ZBEKISTON RESPUBLIKSI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
ARXITEKTURA VA QURILISH FAKULTETI
“Transport tizimlari va inshootlari” kafedrasi
Korxonalarda tayyorlangan qurilish konstruksiyalari fanidan
TAQDIMOTI
Mavzu:Betonni hajmiy og‘irligi, bog‘lovchini turi va qotish sharoiti bo‘yicha klassifikatsiyasi
Topshirdi: QMB 120-guruh talabasi Shaymardonov.M
Qabul qildi: Abdumo’minov.O
Termiz - 2023
Mavzu:Betonni hajmiy og‘irligi, bog‘lovchini turi va qotish sharoiti bo‘yicha klassifikatsiyasi REJA: 1.Hajmi va bog’lovchi turi bo’ycha 2.Yengil betonning turlari 3.Og’ir betonning qo’llanishi 1. Hajmi og‘irligi bo‘yicha: - yengil beton (vazni 500-1800 kg / m3) - o‘rta beton (vazni 1800-2500 kg / m3) - og‘ir beton (og‘irligi 2500 kg/m3 dan ortiq) - super og‘ir beton (og‘irligi 3000-4000 kg/m3 dan ortiq) 2. Bog‘lovchi turi bo‘yicha: - sement beton (Portlend sement ishlatiladi) - gips beton (gips bog‘lovchi hisoblanadi) - ohak beton (ohak asosiy bog‘lovchi hisoblanadi) - shlak beton (donador portlash o‘choq shlak bog‘lovchi hisoblanadi) - silikat beton (suvli shisha shlak bog‘lovchi hisoblanadi) 1. Hajmi og‘irligi bo‘yicha: - yengil beton (vazni 500-1800 kg / m3) - o‘rta beton (vazni 1800-2500 kg / m3) - og‘ir beton (og‘irligi 2500 kg/m3 dan ortiq) - super og‘ir beton (og‘irligi 3000-4000 kg/m3 dan ortiq) 2. Bog‘lovchi turi bo‘yicha: - sement beton (Portlend sement ishlatiladi) - gips beton (gips bog‘lovchi hisoblanadi) - ohak beton (ohak asosiy bog‘lovchi hisoblanadi) - shlak beton (donador portlash o‘choq shlak bog‘lovchi hisoblanadi) - silikat beton (suvli shisha shlak bog‘lovchi hisoblanadi) Qattiqlashuv shartlariga ko‘ra: - odatda qattiqlashtiruvchi beton (normal sharoitda qattiqlashadi) - tez qattiqlashadigan beton (normal sharoitda tez qattiqlashadi) - - asta-sekin qattiqlashadigan beton (qattiqlashishi sekin, ba’zida namlash talab qilinadi) Yengil beton-bu plomba sifatida yengil materiallar ishlatiladigan beton turi. Ushbu turdagi betonning volumetrik og‘irligi 500-1800 kg/m3. - Qattiqlashuv shartlariga ko‘ra: - odatda qattiqlashtiruvchi beton (normal sharoitda qattiqlashadi) - tez qattiqlashadigan beton (normal sharoitda tez qattiqlashadi) - - asta-sekin qattiqlashadigan beton (qattiqlashishi sekin, ba’zida namlash talab qilinadi) Yengil beton-bu plomba sifatida yengil materiallar ishlatiladigan beton turi. Ushbu turdagi betonning volumetrik og‘irligi 500-1800 kg/m3.
|
| |
- mashq - Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy

|
Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy
|
bet | 27/61 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #143568 |
Bog'liq 4-SINF ONA TILI 2-CHORAK 2020-2021 Xojaliyeva125- mashq. Matnni ijodiy qayta hikoyalashga tayyorlaning. Oftob, osmon so‘zlarining ma’nodoshlarini eslab qoling va yozing.
Turkiy til o‘lkasi
– Oftob, Quyosh, Kun, Shams degan nomlarim bor. Men oltin aravamda hamma o‘lkalarni kezdim. Biroq turkiy til o‘lkasi bo‘lmish O‘zbekiston meni o‘ziga tortadi. – Mening ham ismlarim Oftobbibinikidan kam emas. Kitoblarda Koinot, Falak, Fazo, Ko‘k deb qo‘llaydilar. Suhbatlarda Osmon deb ishlatishadi.
Ularning suhbatiga chechaklar, qushlar aralashdi.
Ular ham turkiy til o‘lkasi O‘zbekistonda yashayotganliklaridan quvonishardi. (Olloyor Begaliyevdan)
Oftob, Quyosh, Kun, Shams. Koinot, Falak, Fazo, Ko`k, Osmon.
IV.Mustahkamlash:Bajarilishi yuzasidan ko`rsatma beriladi: so‘zlarni o‘qing. so‘z boshida kelgan undoshni to‘g‘ri ayting. Doskada va mustaqil bajariladi.
1. Chechak so‘ziga ma’nodosh so‘zlar toping.
2.Тurkiy til o‘lkasi deganda nimani tushundingizsiz?
Mavzu yuzasidan o’quvchilarga tarqatmalar berilib savol javoblar o’tkaziladi.
V. O`quvchilarni rag`batlantirish. Darsni yakunlash: Darsda faol qatnashgan o`quvchilarni rag`batlantiraman. Doskada mashq bajargan o`quvchilarni baholayman.
VI.Uyga vazifa: O`quvchilarga uy vazifasini bajarilishi yuzasidan ko`rsatma berib darsni yakunlayman.
126- mashq. Matnni o‘qing. Unga sarlavha toping.
Qarg‘a – farosati o‘tkir qush. Qarg‘aning parvozini kuzating. U uchib ketayotib o‘ljasini tashlab yuboradi. Mabodo o‘lja suvga tushsa, orqasidan suvga sho‘ng‘ib, uni yana tutib oladi. O‘lja suvga tushib, suv bilan quvurga kirib ketsa, qarg‘a o‘ljasini quvurning quyi tomonida poylaydi. O‘lja quvurdan chiqishi bilan tumshug‘ida ilib oladi..
Ajratilgan otlarga o‘zi bog‘langan so‘z orqali so‘roq berib, ularni birikma tarzida ko‘chiring. Kelishik qo‘shimchalarini belgilang.
O`IBDO`:_________ ____________________
Sana:___________ 202_ yil Ona tili № 48
Mavzu: Bosh kelishik. 127-129-mashqlar
|
| |
IV.Mustahkamlash - Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy

|
Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy
|
bet | 33/61 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #143568 |
Bog'liq 4-SINF ONA TILI 2-CHORAK 2020-2021 XojaliyevaIV.Mustahkamlash:Bajarilishi yuzasidan ko`rsatma beriladi: so‘zlarni o‘qing. so‘z boshida kelgan undoshni to‘g‘ri ayting. Doskada va mustaqil bajariladi.
Mavzu yuzasidan o’quvchilarga tarqatmalar berilib savol javoblar o’tkaziladi.
V. O`quvchilarni rag`batlantirish. Darsni yakunlash: Darsda faol qatnashgan o`quvchilarni rag`batlantiraman. Doskada mashq bajargan o`quvchilarni baholayman.
VI.Uyga vazifa: O`quvchilarga uy vazifasini bajarilishi yuzasidan ko`rsatma berib darsni yakunlayman.
132- mashq. Matnni ifodali o‘qing va ko‘chiring. Bosh kelishikdagi otlarni topib, tarkibida qaysi qo‘shimchalar borligini ayting.
Jimitdekkina, xokisorgina qo‘zichoq bo‘lgan ekan. Uning otasi, onasi, akasi va opasi bor ekan. Otasi qo‘zichoqni bo‘rilardan himoya qilarkan. Onasi sut berib boqarkan. Akasi ko‘m-ko‘k o‘tloqlarda o‘ynatar ekan. Opasi qiziq-qiziq ertaklar aytib berarkan. (Boris Snegurenkovdan)
O`IBDO`:_________ _________________________
Sana:___________ 202_ yil Ona tili № 50
Mavzu: Qaratqich kelishigi. 133-135-mashqlar
Maqsad: Ta’limiy: o’quvchilarning o’tilgan mavzular yuzasidan o`quvchilar bilimini mustahkamlash F.k.1. gapning asosini aniqlab, ikkinchi darajali bo‘laklarning so‘roqlari, ularning kesim yoki egaga bog’langanligini aniqlay oladi.
Tarbiyaviy maqsad:Mustaqil Vatanimizning har bir muvaffaqiyati, istiqlol yo'lida qilinayotgan ishlari bilan faxrlanish va Vatanga mehr hissiyotini uyg'otish, har qanday tajovuzkor kimsalardan nafratlanish; T.k5. san’at turlarini bilish va ularni bir-biridan farqlay olish;. o'zbek xalqining milliy urf-odat, an'ana va qadriyatlarini amalda qo'llash malakalarini shakllantirish. Tk.3. kattalarga, kichiklarga va o‘rtoqlariga yordam berish. Rivojlantiruvchi maqsad: So`zlarni tog`ri yozish malakalarini rivojlantirish
Fanga oid kompetensiyalar: Og`zaki va yozma nutqini rivojlantirish. Mustaqil fikrlashga o`rgatish. F.k.2. mavzuga oid so‘zlarni og‘zaki va yozma nutqda qo‘llay oladi;
|
| |
IV.Mustahkamlash - Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy

|
Sana: 202 yil Ona tili №37 Mavzu: So‘z turkumlarini mustahkamlash. 97-99-mashqlar Maqsad: Ta’limiy
|
bet | 48/61 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #143568 |
Bog'liq 4-SINF ONA TILI 2-CHORAK 2020-2021 XojaliyevaIV.Mustahkamlash:Bajarilishi yuzasidan ko`rsatma beriladi: so‘zlarni o‘qing. so‘z boshida kelgan undoshni to‘g‘ri ayting. Doskada va mustaqil bajariladi.
Mavzu yuzasidan o’quvchilarga tarqatmalar berilib savol javoblar o’tkaziladi.
V. O`quvchilarni rag`batlantirish. Darsni yakunlash: Darsda faol qatnashgan o`quvchilarni rag`batlantiraman. Doskada mashq bajargan o`quvchilarni baholayman.
VI.Uyga vazifa: O`quvchilarga uy vazifasini bajarilishi yuzasidan ko`rsatma berib darsni yakunlayman.
153- mashq. Berilgan fe’llarga mos ot tanlab, birikmalar tuzing.
Bordi Aytdi
O`IBDO`:_________ _________________
Sana:___________ 202_ yil Ona tili № 58
Mavzu: Jo‘nalish kelishigidagi otlarning bog‘lanishi va gapdagi vazifasi.
154-156-mashqlar
Maqsad: Ta’limiy: o’quvchilarning o’tilgan mavzular yuzasidan o`quvchilar bilimini mustahkamlash F.k.1. gapning asosini aniqlab, ikkinchi darajali bo‘laklarning so‘roqlari, ularning kesim yoki egaga bog’langanligini aniqlay oladi.
Tarbiyaviy maqsad:Mustaqil Vatanimizning har bir muvaffaqiyati, istiqlol yo'lida qilinayotgan ishlari bilan faxrlanish va Vatanga mehr hissiyotini uyg'otish, har qanday tajovuzkor kimsalardan nafratlanish; T.k5. san’at turlarini bilish va ularni bir-biridan farqlay olish;. o'zbek xalqining milliy urf-odat, an'ana va qadriyatlarini amalda qo'llash malakalarini shakllantirish. Tk.3. kattalarga, kichiklarga va o‘rtoqlariga yordam berish. Rivojlantiruvchi maqsad: So`zlarni tog`ri yozish malakalarini rivojlantirish
|
| |