Strategik hamkorlikning asosiy modellari

Strategik hamkorlikning asosiy modellari
oligopoliya bozoridagi firmalar
Strategik hamkorlik modelining
asosiy xususiyatlari
Model
Firmalar bozorga chiqarilgan mahsulot miqdori bo'yicha
mustaqil strategik qarorlar qabul qiladilar. O'zaro ta'sirning bir
qismi sifatida har bir raqobatchi o'z harakatlariga javoban o'z
raqibi taklif miqdorini o'zgartirmaydi, deb taxmin qiladi.
Oligopolistlar foydani maksimallashtirishning umumiy
maqsadlariga intilishadi deb taxmin qilinadi. Shuningdek,
oligopolistlarning ishlab chiqarish salohiyatiga hech qanday
cheklovlar yo'qligi sharti qo'yiladi
1. Kurno modeli
Kurno modeli g'oyasini ishlab chiqishda miqdoriy oligopoliya holati
ko'rib chiqiladi, bunda Kurno modelidan farqli o'laroq, har bir
oligopolist raqobatchi raqibning reaktsiyasini hisobga oladi va uning
miqdorini muvofiqlashtiradi deb hisoblaydi. uning harakatlariga
javoban chiqish. Har bir oligopolist hamkorlik qilmaydi
2. Model
Chamberlin
76
Jadvalning davomi
Strategik hamkorlik modelining
asosiy xususiyatlari
Model
bozordagi harakatlar va bozor talabining butun hajmini
qondirishga qodir
Miqdoriy oligopoliya modeli u yoki bu sabablarga ko'ra
oligopolistlardan biri bozorda yetakchi, ikkinchisi esa izdosh deb
hisoblanganda ko'rib chiqiladi. Rahbar birinchi bo'lib o'z ishining
darajasi to'g'risida qaror qabul qiladi va izdoshning reaktsiyasini
biladi. Model firmalarning bozorda mustaqil siyosat yuritishini
nazarda tutadi. Izdoshning tajovuzkorligi darajasi o'zgarishi
mumkin, bu oxir-oqibat natijada paydo bo'lgan ko'rsatkichlarga
ta'sir qiladi. Ishlab chiqarish quvvati hajmi bo'yicha hech qanday
cheklovlar yo'q
3. Model
Stackelberg
Stackelberg modeli g'oyasini ishlab chiqish uchun biz ikkala firma
ham bozorda o'zini yetakchi sifatida tutadigan, ya'ni ular o'zlarini
yetakchi, raqobatchi esa izdosh deb hisoblaydigan vaziyatni ko'rib
chiqamiz. Birinchi va ikkinchi firmalarning qarori bozorga taklif
qilinadigan mahsulotlar miqdoriga nisbatan va bir-biridan mustaqil
ravishda qabul qilinadi. Raqobatchining harakatlariga nisbatan har
bir firmaning javob harakatlarida tajovuzkorlik darajasi dastlab
modelning dastlabki binolarida ko'rsatilgan va o'zgartirilishi
mumkin. Har bir firma bozor talabining butun hajmini qondirishga
qodir
4. Jang modeli
etakchilik uchun
Firmalar o'rtasidagi strategik o'zaro ta'sir holati ko'rib chiqiladi,
bunda mahsulot hajmi emas, balki narx strategik o'zgaruvchi
sifatida ishlaydi. Har bir firma raqobatchining narx darajasini
berilgan deb hisoblaydi va ishlab chiqarish hajmi bo'yicha
mustaqil qaror qabul qiladi. Ishlab chiqarish quvvati hajmi
bo'yicha hech qanday cheklovlar yo'q
5. Bertrand modeli
Bozorda firmalarning o'zaro ta'siri Bertrand modelining dastlabki
shartlari asosida amalga oshiriladi, ammo firmalarning strategik
o'zaro ta'sirining muhim omili raqobatchilarning ishlab chiqarish
quvvatlari hajmini cheklashdir. Bozordagi firmalarning muvozanat
parametrlarini o'rnatish raqobatchilarning har bir bosqichda
belgilangan narxga nisbatan strategik harakatlarini hisobga olgan
holda, raqobatchilarning ko'p bosqichli o'zaro ta'siri orqali amalga
oshiriladi.
6. Edgeworth modeli
Stackelberg modeli mantig'ini hisobga olgan holda, miqdoriy
oligopoliya doirasida raqobatchilar o'rtasidagi narxlarga nisbatan
"etakchi-izdosh" tamoyili bo'yicha o'zaro munosabatlarning
o'xshash holati ko'rib chiqiladi. Dastlabki vaziyat bozorda narx
etakchisi mavjudligini taxmin qiladi, izdosh esa raqobatchining
etakchiligini tan oladi va uning narxini berilgan tarzda qabul qiladi,
shundan so'ng hamkorlik bo'lmagan strategik harakatlar sharti
bilan muvozanat parametrlari o'rnatiladi. Model mantig'iga ko'ra,
har xil bo'lishi mumkin bo'lgan izdoshning ishlab chiqarish quvvati
qiymatiga shart qo'yish kerak.
7. Narxlarni belgilash modeli
etakchilik
Narxlar yetakchiligi modelidagi firmalarning strategik oʻzaro taʼsirini
sanoat muhitini tashkil etuvchi koʻproq firmalar, shuningdek,
ergashuvchi firmalarning ishlab chiqarish xarajatlari boʻyicha
qoʻshimcha shartlarni joriy etish orqali murakkablashtirishi
8. Model
hukmron
Forheimer kompaniyasi
77
|