Mavzu: O`zbekistonda valyuta bozorini rivojlantirish yo`llari

|
Mavzu: O`zbekistonda valyuta bozorini rivojlantirish yo`llari
|
bet | 1/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #237943 |
Bog'liq Valyuta bozorini rivojlantirish yo`llari Mavzu: O`zbekistonda valyuta bozorini rivojlantirish yo`llari O’ zbekistonda valyuta siyosatining asosiy yo’ nalishlari - O’ zbekistonda valyuta siyosatining asosiy yo’ nalishlari
- Fan-texnika taraqqiyotining o’ ziga xosligi, ixtisoslashuv va u bilan bog’ liq xalqaro mehnat taqsimoti haqida milliy ishlab chiqarishlar kooperatsiyaning yanada chuqurlashuvini talab qilmoqda. Buning oqibatida esa xalqaro savdo rivojlanib, davlatlar o’ rtasida kredit-moliya, valyuta munosabatlari yanada takomillashmoqda. Shunisi diqqatga sazovorki, keyingi yillarda tovarlar eksportining sur’atlari sanoat ishlab chiqarish sur’atlariga nisbatan sezilarli ravishda o’ sgan.
- Ustuvor yo’ nalishlar eksportga yo’ naltirilgan va asosiy tarmoqlarga, kichik va xususiy, tadbirkorlikni qo’ llab-quvvatlashga, xorijiy investitsiyalarni jalb qilishga qaratilgan tuzilmasi qayta o’ zgarishlar va iqtisodiyotning real sektorini rivojlantirish, respublikada o’ tkazilayotgan islohotlarning asosiy tarkibiy qismi bo’ lib qoldi. Tanlangan ustuvor yo’ nalishlarning to’ g’ riligi shu bilan tasdiqlandiki, jahon bozorlarini qamrab olgan salbiy jarayonlardan saqlangan holda ichki moliya bozorini har qanday ta’sirlardan saqlab qolishga muvaffaq bo’ lindi.
- 1999-yilda O’ zbekiston Respublikasi Markaziy bankining pulkredit siyosati valyutaning barqarorligini saqlagan holda, uning mavjud o’ sish yo’ nalishini mustahkamlashga, joriy xalqaro operatsiyalar bo’ yicha uning konvertatsiyalashi uchun zarur sharoitlarni yaratishga va valyuta zaxiralaridan ishlab chiqarishning ustuvor yo’ nalishlarida samarali foydalanishga yo’ naltirilgan edi.
Valyuta siyosatining ikkita asosiy, o’ zaro qarama-qarshi omillari mavjud, ya’ni valyuta kursidan moliyaviy barqarorlashtirish quroli sifatida foydalanish lozim. Birinchi holatda valyuta kursi barqaror va qaysidir ma’noda bahosi ko’ tarilgan bo’ lishi (bu narsa baholar o’ sib ketishining oldini oladi) kerak. - Valyuta siyosatining ikkita asosiy, o’ zaro qarama-qarshi omillari mavjud, ya’ni valyuta kursidan moliyaviy barqarorlashtirish quroli sifatida foydalanish lozim. Birinchi holatda valyuta kursi barqaror va qaysidir ma’noda bahosi ko’ tarilgan bo’ lishi (bu narsa baholar o’ sib ketishining oldini oladi) kerak.
- Ikkinchi holatda esa u ancha qayishqoq va bahosi pasaytirilgan bo’ lishi (eksportni rag’ batlantirish maqsadida) lozim. valyuta siyosatining muhim yo’ nalishlaridan biri valyuta rejimlari sanaladi. valyuta rejimlari, ma’lumki, ayirboshlash kursi belgilangan yoki erkin suzuvchi kurslardan iborat bo’ lishi mumkin. Bundan tashqari, «boshqariladigan suzuvchi» deb ataladigan kurs ham mavjud. Birinchi holda milliy valyutaning nominal kursi qandaydir barqaror valyutaga nisbatan belgilanadi (masalan, AQSH dollariga). Markaziy bank esa bu darajani valyuta intervensiyalari orqali ushlab turadi. Bunday rejimni inflyatsiyani kamaytirish va moliyaviy barqarorlikka erishish uchun qo’ llash maqsadga muvofiq.
- Biroq o’ rta muddatli davrda barqaror valyutaga ega bo’ lgan mamlakatda inflyatsiyaning nisbatan yuqori sur’atlari saqlanib turgan bo’ lsa, unda bu rejim real ayirboshlash kursining oshishiga va eksportning destimulatsiyalashishiga olib keladi. Chunki milliy valyutaning real kursi pasayib ketadi. Bunday holda spekulyativ hujumlarga duchor bo’ lish ehtimoli paydo bo’ ladi. Agar valyuta bozori ishtirokchilari kelajakda kursning devalvatsiyalanishini kutishayotgan bo’ lsa, «erkin suzish» rejimida, ya’ni Markaziy bank valyuta bozori faoliyatiga aralashmagan taqdirda va ayirboshlash kursi talab va taklif asosida belgilanayotgan holatda kursning aytib bo’ lmaydigan keskin tebranishlari oqibatida milliy iqtisodiyotning va tashqi savdoning izdan chiqish xavfi paydo bo’ ladi.
|
| |