nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kichik mexmonxonani boshkarish tuzilmasi

|
Kichik mexmonxonani boshkarish tuzilmasi2. Kichik mexmonxonani boshkarish tuzilmasi
Standart motellarda boshkarishning eng oddiy sxemasi taxminan quyidagi
ko‘rinishga ega bo‘ladi: 100 nomerli motelda direktorga qabul qilish va moliya
xizmatining to‘rt klerki, xo‘jalik xizmatining boshlig‘i bevosita bo‘ysunadi, xo‘jalik
xizmati boshlig‘ining ko‘l ostida sakkiz xodima, to‘qqiz paj (bellman) (ular
mijozlarning avtomobillarini parkovka qilish bilan ham shug‘ullanadi) va bir
ta’mirlovchi (elektr va santexnika ishlarini bajaruvchi) ishlaydi.
Yukori darajali yirik mexmonxonalarda esa, aksincha, boshkaruv pog‘onalari
soni ko‘payadi: masalan, bosh direktor uch o‘rinbosarga (nomer fondi, ovkatlanish va
ma’muriy xizmatlar bo‘yicha) ega bo‘ladi.
Nomer fondi direktoriga qabul qilish xizmati, xo‘jalik xizmati (xodimalar va
farroshlar, kirxona, kimyoviy tozalash shoxobchasi va sh.k.) bo‘ysunadi.
Umumiy ovqatlanish direktoriga oshxona, restoranlar, barlar, banket xizmati,
nomerlarda xizmat ko‘rsatish bo‘limi bo‘ysunadi.
Ma’muriy ishlar buyicha direktorga kontroller, marketing va sotuvlar bo‘limi
menejeri, bosh muxandis, xavfsizlik xizmati va xodimlar bo‘limi bo‘ysunadi.
Mexmonxona mulkdori davlat, munitsipalitet, jismoniy shaxs, aksiyadorlik
jamiyati bo‘lishi mumkin. Aksiyadorlar direktorlar kengashini saylaydi (aksiyador
saylaydigan kengash a’zolari soni unga tegishli aksiyalar mikdoriga mo‘tanosib
bo‘ladi). Direktorlar kengashi bosh direktorning ishini nazorat kiladi,
moliyaviy reja (budget)ni
tasdiklaydi, bosh direktorning reja ijrosi to‘g‘risidagi hisobotini tinglaydi. Direktorlar
kengashi majlisi odatda yilning har choragida bir marta chaqiriladi.
Maxsus adabiyotlarda mexmonxona bo‘limlari tanlangan mezonga ko‘ra
muayyan guruxlarga birlashtiriladi. Masalan, mexmonxonaning asosiy (daromadni
shakllantiruvchi) bo‘limlari (Revenue centers) va yordamchi bo‘limlari (Support
centers) farqlanadi. Asosiy bo‘limlarga nomer fondi, restoranlar, barlar, yordamchi
bo‘limlarga esa - texnik bo‘lim, kadrlar bo‘limi, buxgalteriya kiradi. Mexmonxona
xizmatlarini front of the house va back of the house ga tasniflash metodi keng
tarkalgan bo‘lib, mazkur metod zamirida mexmonxona muayyan bo‘limi
xodimlarining mijozlar bilan aloka qilish darajasi yotadi.
Front of the house ga qabul qilish xizmati, restoran; back of the house ga
oshxona va buxgalteriya esa kiradi. So‘nggi zikr etilgan gurux xizmatchilari mijozlar
bilan bevosita aloka qilmaydi. Mazkur guruhlarning xodimlari har xil dasturlar
bo‘yicha o‘qitiladi, ular xizmat ko‘rsatadigan xonalar aniq ajratiladi. Hatto ularning
forma kiyimi ham farq kiladi.
Kichik mexmonxonalar, tabiiyki, ancha sodda boshkaruv tuzilmasiga ega
bo‘ladi. Ammo asosiy bo‘limlar o‘ziga xos funksiyalari bilan saqlanib qoladi.
2-rasmda mashxur Holliday Inn mexmonxonalar tarmog‘iga kiruvchi kichik
(130 nomerli) mexmonxonani boshkarish tuzilmasi ifodalangan.
|
| |
Amaliy ishni bajarilishi Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash KT amaliy ishi 1

|
Amaliy ishni bajarilishi Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash
|
bet | 1/5 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #253508 |
Bog'liq KT amaliy ishi 1
-Amaliy ishni bajarilishi
Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash.
Tarmoq simulyatorlari – bu nomidan ko’rinib turibdiki, bir yoki bir nechta tarmoq bilan tarmoq topologiyasini simulyatsiya qiladigan kompyuter dasturi. Ushbu tarmoq dasturiy ta’minoti foydalanuvchilarga aloqa tarmoqlarining dinamik xususiyatlarini o’rganishga imkon beradigan haqiqiy tarmoq qurilmasi bo’lib ko’rinadi. Cisco Packet Tracer – bu foydalanuvchilarga tarmoq topologiyalarini yaratish va zamonaviy kompyuter tarmoqlariga taqlid qilish imkoniyatini beradigan Cisco tomonidan ishlab chiqilgan. Bu simulyatsiya qilingan chiziqli interfeys yordamida Cisco routerlari va kalitlari konfiguratsiyasini simulyatsiya qilishga imkon beradi.
Afzalliklari. Cisco Packet Tracer – bu talabalarga tarmoq xatti-harakatlari bilan tajriba o’tkazishga imkon beruvchi kuchli tarmoq simulyatsiyasi dasturi. Ularga deyarli cheksiz ko’p qurilmalar bilan tarmoq yaratishga ruxsat berish orqali ilova sinfdagi jismoniy jihozlarni to’ldiradi va foydalanuvchilarni yangi tarmoq g’oyalarini mashq qilish va kashf etishga undaydi. Muammolarni hal qilish qobiliyatlarini oshirish haqida gap ketganda, bu juda foydali. Ilova taqdim etgan simulyatsiyaga asoslangan o’quv muhiti foydalanuvchiga 21-asr ko’nikmalarini, shu jumladan qaror qabul qilish, muammolarni hal qilish va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga yordam beradi.
Ko’pgina afzalliklar orasida foydalanuvchi Cisco Packet Tracerdan platformalararo muvofiqligi hisoblanadi. Ko’pgina operatsion tizimlarda, shu jumladan barcha faol Windows operatsion tizimlarida ishlaydi. Ilovada foydalanish uchun turli xil yaxshi qurilmalar mavjud, shuning uchun siz yo’riqnoma, kalit va kirish nuqtalarining standart to’plamiga moslashishingiz shart emas. Shunday qilib Cisco Packet Tracer kirish darajasidagi tarmoq qurilmalarini ulash uchun juda ko’p imkoniyatlarni taqdim etadi. Bu to’g’ridan to’g’ri yoki krossoverli mis kabellar yoki optik tolali kabellar yoki o’zaro faoliyat konsol kabellari bo’ladimi, ilova deyarli har qanday ulanish turlari bilan kerakli amaliy tajribani tavdim etadi.
Kamchiliklari. Cisco Packet Tracer dastlabNetCad nomi bilan mashhur bo’lgan Cisco Networking Academy uchun o’quv qo’llanma sifatida ishlab chiqilgan. Shu bilan birga, u CCENT yoki CCNA R&S kabi boshlang’ich sertifikatiga ega bo’lgan har bir kishi uchun ajoyib simulyator bo’lishi mumkin. Agar sizda NetCad hisob qaydnomasi bo’lsa, uni bepul yuklab olishingiz mumkin, uning yaratishda ham bepul.
Va nihoyat, barcha kompyuter dasturlarida bo’lgani kabi, Cisco Parket Tracerda ham xatolar mavjud. Ammo bu muammolar odatda simulyatsiyani salash va dasturni qayta yuklash orqali hal qilinadi. Xatoliklar ko’pincha labaratoriya mashg’ulotlarini bajarishdan ko’ra muammolarni bartaraf etishga ko’proq vaqt sarflashingiz bilan takrorlansa, muammo bo’ladi. Grafik foydalanuvchi interfeysi unchalik jozibali emas.
Ulanishi
1-rasm. Ulanishlar
|
| |
n- kuzatuvlar soni 
m - 9 – mavzu Eng kichik kvadratlar usuli asimptotasi va geteroaksdatlik

|
9 – mavzu Eng kichik kvadratlar usuli asimptotasi va geteroaksdatlik
|
bet | 2/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 22,52 Kb. | | #142637 |
Bog'liq 9 Ekonometrik modellardagi parametrlarni iqtisodiy jihatdan baho-www.fayllar.orgn- kuzatuvlar soni
m - modeldagi ta’sir etuvchi omillar soni
R- ko‘p omilli korrelyasiya koeffitsienti.
Hisoblangan Fisher mezoni jadvaldagi qiymati bilan solishtiriladi.1 Jadvaldagi Fisher koeffitsientini topish uchun k1kator va k2 ustunni aniqlash zarur k1=n-m-1 va k2=m. Agar :
model ahamiyatli, ya’ni regressiya tenglamasi turi to‘g‘ri aniqlangan deb hisoblanadi.
Styudentning mezoni. Mazkur mezon Styudent taxallusli ingliz matematigi Uilyam Gosset tomonidan ishlab chiqilgan.
Styudentning taqsimoti kichik tanlamalar uchun maxsus belgilangan. taqsimot taqsimlagichli suratga ega bo‘lgan qiymat munosabatlarida, keyinchalik arifmetik o‘rtacha qiymat taqsimlashda uchraydi
, (3.5)
bu erda, - bosh o‘rtacha;
- erkinlik darajasi soni ;
- tegishli tanlama to‘plam arifmetik o‘rtacha qiymati va o‘rtacha kvadratik chetlanishi.
Juft korrelyasiya koeffitsientini tekshirish uchun erkinlik darajasini taqsimotga ega bo‘lgan formula orqali qiymati aniqlanadi.
Agar bo‘lsa, nolinchi gipotezani qo‘llab bo‘lmaydi va binobarin bosh to‘plamda chiziqli korrelyasiya mavjud. Uning ishonchli ta’rifi sifatida korrelyasiyaning chiziqli koeffitsienti namoyon bo‘ladi.
Juft korrelyasiya koeffitsientini tekshirish uchun erkinlik darajasini taqsimotga ega bo‘lgan formula orqali qiymati aniqlanadi.
CHiziqsiz bog‘lanishda to‘plam korrelyasiyasining indeksi ishonchliligi ham xuddi shu usulda tekshiriladi. Bunday holda (3.4) formuladagi korrelyasiya koeffitsienti korrelyasiya indeksi bilan almashtiriladi. To‘plam korrelyasiya koeffitsienti kvadratik xatoga ega
, (3.6)
bu erda, -regressiya koeffitsientlari soni.
SHunday qilib, mezonning empirik qiymati quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
, (3.7)
bu erda, - erkinlik darajalari soni;
- jadvaldagi qiymati bilan solishtiriladi;
- erkin darajalari bilan taqsimotga ega bo‘lgan
, (3.8)
qiymati asosida regressiya koeffitsientlarining ishonchligi tekshiriladi.
Ekonometrik modellarni tahlil qilayotganda darajalar tebranuvchanligi ikki jihatdan qaralishi mumkin. Birinchidan, ular o‘rganilayotgan jarayon yoki hodisalarning rivojlanish qonuniyatlari namoyon bo‘lishi uchun halaqit qiladigan «tasodifiy to‘siqlar» yoki «axborot shovqinlari» sifatida talqin etiladi. SHu sababli darajalarni ulardan «tozalash», ya’ni tasodifiy to‘siqlarni dinamikaning juz’iy tomonlari sifatida bartaraf qilish yoki juda bo‘lmaganda ta’sir kuchini zaiflashtirish yo‘llarini topish va ilmiy asoslash zaruriyati tug‘iladi.
|
| |
Asbobning o’lchash хatoligi

|
Asbobning o’lchash хatoligi
|
bet | 46/75 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #733 |
Asbobning o’lchash хatoligi - bu хatolik sifatida mutlaq хatolik, nisbiy хatolik yoki keltirilgan хatolik berilgan bo’lishi mumkin.
Bu хatoliklar хususida oldingi mavzulardan etarli ma’lumotlar berilgan.
O’lchash diapazoni - bu asosan ko’p diapazonli asboblarga tegishli. Asbobda ko’rsatishning boshlangich nuqtasidan (qiymatidan) oхirgi nuqtasigacha (qiymati) bo’lgan oraliq hisoblanadi.
Sezgirlik ostonasi – bu tavsif tekshirilayotgan kattalikning boshlangich qiymati, o’lchash asbobining chiqish signaliga qanday ta’sir etishiligini bildiradi.
|
| |
Darbin – Uotson mezoni - 9 – mavzu Eng kichik kvadratlar usuli asimptotasi va geteroaksdatlik

|
9 – mavzu Eng kichik kvadratlar usuli asimptotasi va geteroaksdatlik
|
bet | 3/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 22,52 Kb. | | #142637 |
Bog'liq 9 Ekonometrik modellardagi parametrlarni iqtisodiy jihatdan baho-www.fayllar.orgDarbin – Uotson mezoni
Avtokorrelyasiya- bu keyingi darajalar bilan oldingilari o‘rtasidagi yoki haqiqiy darajalari bilan tegishli tekislangan qiymatlari o‘rtasidagi farqlar orasidagi korrelyasiyadir.
Hozirgi vaqtda avtokorrelyasiya mavjudligini tekshirishda Darbin – Uotson mezoni qo‘llanadi:
(3.9)
DW mezonning mumkin bo‘lgan qiymatlari 0–4 oraliqda yotadi. Agar qatorda avtokorrelyasiya bo‘lmasa, uning qiymatlari 2 atrofida tebranadi. Hisoblab topilgan haqiqiy qiymatlari jadvaldagi kritik qiymat bilan taqqoslanadi. Agarda DWhaqDWpast bo‘lsa, qator avtokorrelyasiyaga ega; DhaqDWyuqori bo‘lsa u avtokorrelyasiyaga ega emas; DWpastDWhaqDWyuqori bo‘lsa, tekshirishni davom ettirish lozim. Bu erda DWpast va DWyuqori– mezonning quyi va yuqori chegaralari.2 Salbiy avtokorrelyasiya mavjud (minus ishoraga ega) bo‘lsa, u holda mezon qiymatlari 2–4 orasida yotadi, demak, tekshirish uchun DW4- DW qiymatlarini aniqlash kerak
Vaqtli qatorlarning keyingi va oldingi hadlari o‘rtasidagi korrelyasion bog‘lanish hisoblanadi. Avtokorrelyasiyaning mavjuligi qatorlar dinamikasi darajalarining o‘zaro boliqligidan, keyingi hadlarning oldingi hadlarga kuchli darajada boliqligidan dalolat beradi. CHunki korrelyasion tahlil usulini o‘zaro bog‘langan har bir qator darajasi statistik mustaqillikka ega bo‘lgan, o‘rganilayotgan qatorlar dinamikasida avtokorrelyasiya mavjudligini aniqlash lozim bo‘lgan hollardagina tadbiq etish mumkin. Avtokorrelyasiya mavjudligini tekshirish jarayoni quyidagicha amalga oshiriladi. ra (hisob) qiymati hisoblanadi:
(3.10)
Bunda: zt - qoldiq miqdor.
Agar hisoblab topilgan ra (hisob) miqdor berilgan bir protsentli xatolar ehtimolligi va erkinlik daraja sonlari N - n- 1 bo‘lganda tegishli ra (jad) (ra(jad)<ra(hisob)) qiymatidan katta bo‘lsa, avtokorrelyasiya bo‘lmaydi. So‘ngra ishonchlilik intervallari aniqlanadi. U koeffitsientlar variatsiyasi yordamida quyidagi formula asosida aniqlanadi
M (3.11)
|
| |
“ Talqin va tadqiqotlar ” ilmiy-uslubiy jurnali

“
Talqin va tadqiqotlar
”
ilmiy-uslubiy jurnali
№15
10
MULTIMEDIALI WEB ILOVA ISHLAB CHIQISH TEXNOLOGIYASI
Bayramova Shohida Dilshodbek qizi
TATU Urganch filali 4-bosqich talabasi
shohidaubtuit@gmail. com
+998905582876
https://doi.org/10.5281/zenodo.7487312
Annotatsiya:
Ushbu ilmiy maqolada multimedia web ilovalarini yaratish,
texnologiyasini o‘rganish ularni qanday yaratilishini ifodalovchi ssenariy ishlab
chiqish haqida batafsil ma’lumot berilgan.
Bundan kelib chiqib, har bir multimedia web ilovasi turli tarkibiy qismlar tashkil
topgan. Multimediali web ilova interaktiv elementlarga
ega sayt hisoblanadi, ular
foydalanuvchilarga o‘zaro muloqot qilishiga imkon beradi. Maqolada multimediali
web ilova tarkibi haqida qisqacha tariflar va sayt yaratish haqida ma’lumot berilgan.
Saytda html, css, javascript, phpMyadmin dasturlash tillaridan
foydalanib elektron
darslik yaratamiz, bu sayt o‘quvchilarni masofadan turib ham dars mashg‘ulotlarini
o‘zlashtirib olishlariga yordam beradi. Saytda audio, video, rasmlar, o‘quv
qo‘llanmalardan foydalanamiz.
Kalit so‘zlar:
Multimedia, animatsiya, taqdimot, ilova yaratish, o‘yinlar, tasvir,
matn bloki,
multimediali dastur, web sayt, dasturiy ta’minot, chiziqli multimedia,
promrolik intro rolik.
Multimedia ilovalari tarkibini quyidagi qismlarga bo‘lish mumkin.
Yaratilayotgan multimedia
ilovasi uchun mavzu tanlash, ish maydonini
belgilash(masshtab va fon) kadrlar, qatlamlardan foydalanish,
turli shakllar
simvollarni yaratish, dasturlash tilida o‘zgaruvchilar kiritish va skriptlar yozish,
tovushli
fayllar bilan ishlash, matn qo‘shish, effektlar yaratish, rasmlardan
foydalanish
va import qilish, kutubxonadagi tayyor komponentlardan foydalanish,
navigatsiyani yaratish, matn razmetkasi tillari va skriptlash tillaridan foydalanish.
O‘z navbatida multimedia ilovalarini quyidagi turosti turlarga bo‘lish mumkin.
Multimedia ilovalarining turosti turlarining asosiy tushunchalari. Taqdimot:
Chiziqli taqdimot-murakkab grafika, videoqo‘yilma, ovoz jo‘rligidagi va
navigatsiya tizimiga ega bo‘lmagan dinamik ro‘lik.
Interfaol taqdimot-iyerarxik tamoyillar bo‘yicha to‘zilmaga
keltirilgan va
maxsus foydalanuvchi interfeysi orqali boshqariladigan multimediali komponentlar
to‘plami.
Animatsiya:
Kadrlar animatsiyasi-tasvirlar harakati tassurotini beradigan suratlarning
kadrlar bo‘yicha almashishi.
Talab etilgan (kutilgan) sifat

110
qilish uchun qo‘llaridan kelgancha harakat qilishlari lozim. Mehmonxona nomerlari,
jamoat joylarining tozaligi, xavfsizlik, sog‘lom ovqat mana shunday elementlar
jumlasidan. Mazkur minimal standartlarga erishilgan-erishilmaganligiga qarab
mijozlarda ijobiy yoki salbiy munosabat uyg‘otganligi uchun ushbu elementlar kritik
elementlar deb ataladi. Mehmondo‘stlik sanoati korxonalarida mazkur elementlarning
mavjud emasligi faqat favqulodda hollarda o‘rinli deb topilishi mumkin.
Neytral elementlar korxona faoliyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatmaydi. Mazkur
elementlarga xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar uniformasining rangi, bino intererining
tuzilishi, avtomobillar turar joyining joylashishini kiritish mumkin. Bu elementlar
mijozlarning xizmatlardan qanoatlanganlik darajasiga kam ta’sir ko‘rsatadi, shu bois
boshqaruv faoliyatida ularga katta e’tibor berish shart emas.
Agar ko‘rsatilgan xizmatlar sifati kutilganidan ham ziyoda bo‘lsa,
qanoatlantiruvchi elementlar mijozlarda yaxshi taassurotlar qoldirishi mumkin.
Ammo mijozning bu umidi oqlangan bo‘lmasa ham salbiy taassurot qolmaydi.
Mehmonxonada tunda xizmatlar ko‘rsatish, banketlar chog‘ida direktor nomidan
bepul ichimliklar taqdim etish, restoranlarda ayollarga ma’muriyat nomidan gullar
berish mana shunday elementlarga kiradi. Tabiiyki, mazkur elementlar korxonaga shu
sohadagi boshqa korxonalardan ajralib turish imkonini beradi. Bepul ovqat, gul yoki
shokoladdan hech kim bosh tortmaydi. Xuddi shuningdek, bunday «syurpriz»lar
bo‘lmagan taqdirda, hech kim bundan shikoyat ham qilmaydi.
To‘g‘ri bajarilmagan va mijozning salbiy munosabatiga sabab bo‘lgan
elementlar
ixlosni qoldiruvchi elementlar hisoblanadi. Biroq, barcha elementlar
to‘g‘ri bajarilgan taqdirda, mijozlarda hech qanday norozilik tug‘ilmasligi mumkin.
Bunday elementlarga noto‘g‘ri tanlangan yoki tashkil etilgan, mehmonlarni uzoqqa
borishga majbur qiluvchi mashinalar turar joyi, keng tarqalgan kredit kartochkalari
bo‘yicha haq to‘lashning rad etilishi, xodimlarning iltifotsizligi, kuldonlarning
iflosligi va h.k. kiradi.
Xizmatning sifati iste’molchi nuqtai nazaridan

109
mehmonxonaga joylashishda toza choyshab, yostiq jildi va sochiqlarning
mavjudligi;
mehmonxona nomerining har kuni tozalanishi;
televizor hamda nomerda mavjud boshqa apparaturaning buzilmay ishlash
kafolati;
mehmon bilan yakuniy hisob-kitobda xato qilmaslik va h.k.
Xizmatning asosiy sifatini ta’minlash korxonadan bu yo‘nalishda muttasil ish
olib borish va harajatlar qilishni taqozo etishi mumkin. Xizmatning asosiy sifatiga
lozim darajada e’tibor bermaslik korxona obro‘siga putur yetishi va mijozlar
yo‘qolishiga olib keladi.
Nazorat uchun savollar - 9 – mavzu Eng kichik kvadratlar usuli asimptotasi va geteroaksdatlik

Avtokorrelyasiya qachon vujudga keladi?
Avtokorrelyasiyani necha xil usul yordamida bartaraf etish mumkin?
Ekonometrik modelni real o‘rganilayotgan jarayonga mos kelishini qaysi mezon yordamida aniqlash mumkin?
Ekonometrik modeldagi parametrlardan birortasi ishonchsiz bo‘lsa, uni nima qiilish mumkin?
Darbin-Uotson mezoni qiymati qaysi oraliqda o‘zgaradi?
Bashorat modelini adekvatligini baholovchi mezonlari.
Omillarni tanlash va bosqichini asosiy shartlarini aytib bering.
Korrelyasiya koeffitsientini mustahkamlashni aniqlashda Styudent mezonini qo‘llanilishi.
Bashorat modelini tanlashda kanday mezonlar qo‘llanadi?
Eng kichik kvadratlar usulini asosiyg‘oyasi.
Ishonchlilik - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

108
mehmonxonalarda ko‘rsatiladigan xizmatlar sifatini «qoniqarsiz»
deb baholash
mumkin». Xizmatlar sifatiga nisbatan nostandart atamalarning keng tarqalganligi
o‘rinlidir, chunki bu mehmondo‘stlik korxonalari faoliyati
sifat xususiyatlarining
rang-barangligini ko‘rsatish imkonini beradi.
Ishning mazmuni - Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari

Darslar №
|
Amaliy dars mavzusi
|
Ish holati
|
2-modul
|
1
|
Topshiriqni taqdim qilish. Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimi
|
Amaliy ish mohiyatini tushunib yetish
|
2
|
O‘zaruvchan tokning ( ) uzluksiz elektr ta’minoti tizimi
|
Dastlabki ma’lumotlar tanlanadi va o‘zgaruvchan uzluksiz elektr ta’minoti tizimi hisoblanadi (2.1.1 ning 1-2 bandlari).
|
3
|
O‘zgarmas tokning ( ) uzluksiz elektr ta’minoti
|
2.1.1 ning 1-2 bandlaridagi hisob-kitoblarda xatolar bartaraf yetiladi.
|
4
|
O‘zgarmas va o‘zgaruvchan toklarining elektr energiyasi iste’molchilarining parametrlari.
|
Infokommunikatsiya korxonasining umumiy iste’mol quvvati hisoblab chiqiladi. 2.1.1 bo‘limning 1-, 2- va 3- bandlarining hisob-kitoblaridagi xatolar bartaraf etiladi
|
5
|
Baholash darsi.
|
Hisob-kitoblaridagi xatolar bartaraf etiladi. Keyingi modulga ruxsat beriladi
|
3-modul
|
1
|
Reaktiv quvvatni kamaytirish qurilmalari.
|
Quvvat koeffitsienti korrektori tanlanadi. 2.1.1 ning 4- bandi
|
2
|
Ishchi va xodimlarni elektr tokidan himoya qilish qurilmalari.
|
2.1.1 ning 4- bandidagi xatolar bartaraf etiladi, Himoyalovchi yerga ulash qurilmasi hisoblanadi
|
3
|
Elektr energiyasini hisobga olish va tarqatish qurilmalari.
|
2.1.1 ning 4- va 5- bandlaridagi xatolar bartaraf etiladi Himoya avtomati tanlash amalga oshiriladi
|
4
|
Elektr ta’minoti tizimlarining ishlash xususiyatlari. Ekspluatatsiya qilish.
|
Tekshirish uchun taqdim etish.
|
5
|
Baholash darsi.
|
Amaliy ish himoya qilinadi.
|
«Мастер - 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash

|
3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash
|
bet | 4/15 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #105180 |
Bog'liq 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash.«Мастер функции» (Funksiyalаr ustаsi)ni qo‘llаsh funksiyaning yozilishi vа uning hаmmа аrgumеntlаrini sintаktik to‘g‘ri tаrtibdа kiritilishini tа’minlаydi. «Мастер функции» (Funksiyalаr ustаsi)ni ishgа tushirish uchun stаndаrt uskunаlаr qatoridagi
tugmаsini sichqоnchа ko‘rsаtkichi bilаn tаnlаsh lоzim. «Мастер функции» (Funksiyalаr ustаsi) ikkitа mulоqоt shаklidаgi dаrchаsigа egа. Kаtеgоriyalаr dаrchаdа 11 tа turli xil sоhаlаrgа tеgishli bo‘lgаn funksiyalаr kаtеgоriyalаri bеrilgаn. Аgаr fоydаlаnuvchining mаsxus funksiyalаri hаm qo‘llаnilsа, bu kаtеgоriyalаr sоni undаn hаm ko‘p bo‘lishi mumkin. Funksiyalаr ro‘yxаtidаgi kаtеgоriyalаrdаn biri tаnlаb оlinsа, mulоqоt оynаsidа shu funksiya kаtеgоriyasigа tеgishli funksiyalаrning ro‘yxаti chiqаdi. Ro‘yxаtlаr dаrchаsidа funksiyalаrdаn biri tаnlаb оlinsа, аrgumеntlаr ro‘yxаti bilаn fоydаlаnish hаqidа qisqаchа mа’lumоt pаydо bo‘lаdi. Bu quyidаgi 4.31- rasmdа kеltirilgаn.
4.31- rasm. Funksiya ustasi oynasi ko‘rinishi
PRODUCT (<аrgumеntlаr ro‘yxаti>) PRОIZVЕD - аrgumеnt qiymаtlаri ko‘pаytmаsini hisоblаydi;
SQRT (sоn) (ildiz) - sоnning kvаdrаt ildizini hisоblаydi;
FACT (sоn) (FАKTОR) - аrgumеnt sifаtidа bеrilgаn butun sоngаchа bo‘lgаn nаturаl sоnlаr ko‘pаytmаsini hisоblаydi.
RAND (tаsоdifiy sоn) - 0 vа 1 оrаlig‘idаgi tаsоdifiy sоnni hisоblаydi.
ABS (sоn) - аrgumеnt qiymаtining mоdulini hisоblаydi.
LN (sоn) - sоnning nаturаl lоgаrifmini аniklаydi
EXP (sоn) - sоnning ekspоnеntаsini hisоblаydi.
SIN (sоn) - sоnning sinusini hisоblаydi.
COS (sоn) - sоnning kоsinusini hisоblаydi.
TAN (sоn) - sоnning tаngеnsini hisоblаydi.
|
| |
soat - Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari

|
Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari
|
bet | 2/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 5,62 Mb. | | #124256 |
Bog'liq elektr-3a
Eslatma: talabalar jadvallarda keltirilgan variant nomeri bo‘yicha o‘z variantlarini tanlab oladilar va nazariy savollar nomerlari bo‘yicha savollarga javob tayyorlaydilar.
TOPSHIRIQ VARIANTLARI
2.2 - 2.3 - jadvaldan olinadi
Вariant
|
Talaba F.I.Sh.
|
0 1
|
|
|
0 2
|
|
|
0 3
|
Dehqonov
|
Sharafbek
|
I. Amaliy topshiriqni bajaring.
2. Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari
2.1 Hisob-kitob ishlarini bajarishga qo‘yiladigan talab va tavsiyalar.
Hisoblash-kitob ishlarini bajarish uchun nazariy materialni ma’ruza matnlari va tavsiya etilgan adabiyotlarga muvofiq o‘rganish lozim. Hisoblashda ushbu qo‘llanmada keltirilgan ma’lumotlardan foydalaning. Agar mavjud ma’lumotlar yetarli bo‘lmasa, elektr ta’minoti va elektr ta’minoti tizimlarini jihozlash bo‘yicha internetda chop yetilgan ma’lumotnomalar, qo‘llanmalar, adabiyotlar yoki onlayn kalkulyatorlardan foydalanish kerak.
|
| |
Amaliy ishni rasmiylashtirish - Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari

|
Infokommunikatsiya elektr ta’minoti tizimlarini hisoblash va loyihalash tamoyillari
|
bet | 4/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 5,62 Mb. | | #124256 |
Bog'liq elektr-3a2.1.3 Amaliy ishni rasmiylashtirish.
Amaliy ish bo‘yicha texnik talablar: matn Microsoft Office Word dasturida, Times New Roman, 14 shriftda, 1 intervalda bo‘lishi, sahifaning chap 3 sm, yuqori va quyi 2 sm, va o‘ng tomon 1,5 santimetrdan iborat joy qoldirilishi shart.
Amaliy ishga materiallarni joylashtirish quyidagicha:
– sarlavha sahifasi (titul varog‘i);
– mundareja;
– hisoblash uchun dastlabki ma’lumotlar;
– asosiy qism;
– tizimning funksional sxemasi;
– adabiyotlar ro‘yxati.
Sarlavha sahifasida amaliy ish nomi, bajaruvchi talabaning ism, familiyasi, uning guruhi, fakulteti va tekshiruvchi o‘qituvchi haqida ma’lumot beriladi.
Mundareja alohida sahifada taqdim etiladi. Mazmuni amaliy ishning barcha tarkibiy qismlarini o‘z ichiga oladi. Nomlar matnga to‘liq mos kelishi kerak. Sahifa raqamlari ushbu materialning boshlanishini ko‘rsatadi.
Hisoblash uchun dastlabki ma’lumotlar yangi sahifadan boshlanadi. Barcha belgilar, qiymatlar va o‘lchov birliklari manba ma’lumotlariga kiritilishi kerak.
Asosiy qism matni bo‘limlarga bo‘linadi. Bo‘limlar Arab raqamlarida tartib raqamlarga ega bo‘lishi kerak (1, 2 va hokazo). Bo‘lim sarlavhalari xat boshi bilan boshlanib, katta harflar bilan yozilishi kerak. Bo‘lim raqamidan keyin va sarlavha oxirida nuqta qo‘yilmaydi.
Amaliy ishda bitta "Infokommunikasiya korxonasining elektr ta’minoti tizimini hisoblash" bo‘limi mavjud. Bo‘lim vazifalariga ko‘ra (1.1, 1.2 va h.k.) kichik bo‘limlarga bo‘linadi. Kichik sonlar nomlari kichik harflarda (birinchi bosh harfdan tashqari) raqamdan keyin va oxirida nuqta qo‘ygan holda xatboshidan yoziladi. Matn aniq bo‘lishi va turli talqinlarga yo‘l qo‘ymasligi kerak. Bunday holda siz ta’lim yoki maxsus adabiyotlarda tavsiya etilgan atamalar, belgilar va ta’riflardan foydalanishingiz kerak.
Sarlavha (bo‘lim yoki bandi) va keyingi yoki oldingi matn orasidagi masofa kamida bir matn chizig‘i bo‘lishi kerak. Biror bo‘lim yoki bandining nomini bitta matn satri bilan sahifani pastki qismiga joylashib qolsa, sahifaning pastki qismiga joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
|
| |
MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish

|
MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish
|
bet | 2/15 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #105180 |
Bog'liq 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash.MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish
«Пуск»—«Прогаммы»—“MICROSOFT EXCEL”
Ilovalar darchasining asosiy elеmеntlari
4-slayd
EXCELni Windows tizimidan ishga tushirish uchun:
·bosh menyudagi ishga tushirish tugmasini chertish;
·sichqonchaning ko‘rsatkichini Dasturlar bandiga o‘rnatish;
·ochilgan menyudagi Microsoft EXCEL buyrug‘ini tanlash kerak.
EXCEL ni ishga tushurishning bundan tez usuli ham bor. Uni qo‘llash uchun Microsoft Office uskunalar paneli mavjud bo‘lishi zarur. Agar sizning kompyuteringizda Microsoft office paneli o‘rnatilgan bo‘lsa, unda dasturni ishga tushurish uchun dasturlar tugmasini chertishning o‘zi kifoya qiladi.
EXCEL ning ish maydoni
Dastur ishga tushurilgandan keyin rasmda tasvirlangan darcha ochiladi. Ekranda beshta maydon mavjud:
· ekranning katta qismini egallovchi kitob darchasi;
· menyu qatori;
· uskunalarning ikki yoki undan ko‘p paneli;
· formulalar qatori;
· holat qatori.
Bu beshta maydonning hammasi birgalikda EXCELning ish maydoni deb ataladi. EXCEL darchasi Microsoft Office paketining boshqa ilovalarining darchalari bilan birga ko‘p umumiy xususiyatlarga ega, shuning uchun o‘ziga xos unsurlarga ko‘proq ahamiyat beramiz.
Kitob darchasi
Oldin ko‘rsatib o‘tilganidek, kitob darchasi ish maydonining asosiy qismini tashkil qiladi. Kitob darchasining pastki qismida varaqlarni o’girish yorliqlari, yuqori qismida esa sarlavha qatorlari joylashgan. Bundan tashqari, darchada aylantirib ko‘rish varaqlari va yo‘lkalari bor. Yangi kitob dastavval uchta alohida varaqni o‘z ichiga oladi. Kitob yaxshi tashkiliy vositadir. Masalan, Siz bitta kitobda ma‘lum bir loyihaga oid hujjatlarni yoki bir odam yuritayotgan hujjatlarning hammasini birga to‘plashingiz mumkin. Kitoblar qattiq diskda tartib o‘rnatish, shuningdek, o‘z ishchi maydoningizni har kungi tayyorlash paytida qo‘yilishi lozim bo‘lgan qadamlar (qilinishi lozim bo‘lgan harakatlar) sonini kamaytirish imkonini beradi.
Kitob darchasining quyi qismida, siz ular yordamida bir varaqdan ikkinchisiga o‘tishingiz mumkin bo‘lgan bir nechta tugma joylashgan. Bu tugmalar rasmda ko‘rsatilgan.
Kitobning mundarijasini ko‘rib chiqish uchun darchaning pastki chap burchagidagi to‘rtta tugmadan foydalanish mumkin. O‘rtadagi ikkita tugma bitta yorliqcha o‘ngga yoki bitta yorliqcha chapga aylantirib ko‘rishga xizmat qiladi. Chetlaridagi ikkita tugma esa kitobning birinchi yoki oxirgi yorlig‘igacha aylantirib ko‘rish vazifasini bajaradi. Siz yorliqlarni bo‘luvchisi (belgisi) ni harakatlantirib, bir joydan ikkinchisiga ko‘chirib ekranda ko‘rinuvchi yorliqchalar sonini o‘zgartirishingiz mumkin. Yorliqlarning bo‘linish veshkasining dastlabki xolatini tiklash uchun uni ikki marta chertish kifoya. Aylantirib ko‘rishning sanab o‘tilgan tugmalari va yorliqchalarini bo‘lish belgisi kitob varaqlarini faollashtirmaydi. Varaqni faol qilish uchun siz yorliqchalarni aylantirib bo‘lganingizdan so‘ng kerakli varaqning yorlig‘ini chertishingiz kerak.
|
| |
П   уск-Программы-Microsoft Excel

|
П уск-Программы-Microsoft Excel
|
bet | 8/15 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #105180 |
Bog'liq 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash.П уск-Программы-Microsoft Excel buyrug'i orqali yoki Office panelidan tugma orqali ishga tushiriladi.
Rasm. Excel oynasi umumiy ko'rinishi.
Rasmga izoh.
1.Oyna sarlavhasida programma nomi va kitob nomi ko'rsatiladi.
2.Excel oynasi tugmalari.
3. Kitob oynasi tugmalari.
4.Bosh menyu satri.
5.”Стандартная” uskunalar paneli.
6.”Форматирования” uskunalar paneli.
|
|
7. Yacheyka nomi maydoni
8. Formulalar satri.
9. Ustunlar sarlavhasi.
10. Satrlar sarlavhasi
11. Ish joyi.
12. Varaqlar nomi.
13. Holat (axborot) satri.
|
Excel jadval prosessori hisob-kitob uchun mo'ljallangan. Excel jadval prosessorida jadvalga formulalar yozish, diagrammalar bilan ishlash, boshqa programmalar bilan axborot almashish, bitta fayl (kitob)da bir nechta varaq ochib ishlatish, makroslar yozish va ularga Visual Basisda o'zgartirishlar kiritish, tayor xujjatlarni printerda chop etish va shu kabi bir qancha amallarni bajarish mumkin. Excel bosh menyusi buyruqlari va uskunalar paneli tugmalari Word matn muharririnikiga o'xshab ketadi va nomi bir xil menyular xuddi Worddagi kabi yoki shunga o'xshash vazifalarni bajaradi.
1.1.Создать - yangi hujjat yaratish.
1.2.Открыть – Diskdagi mavjud hujjatni yuklaydi, bu buyruq ishga tushirilganda "Открытие документа" oynasi ochiladi, oynadan kerakli hujjat tanlab olinadi.
1.3.Закрыть- Joriy hujjatni yopadi.
1.4.Сохранить– joriy hujjatni diskka yozish(saqlash). Agar hujjat yangi bo'lsa, hujjat saqlanadigan papka, hujjat nomi va formati ko'rsatilishi kerak.
|
| |
Xatboshi matn davomida bir xil va 5 belgiga teng bo‘lishi kerak (≈1.27 sm).
Formulalar va tenglamalar

|
Xatboshi matn davomida bir xil va 5 belgiga teng bo‘lishi kerak (≈1.27 sm).
Formulalar va tenglamalar
|
bet | 5/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 5,62 Mb. | | #124256 |
Bog'liq elektr-3aXatboshi matn davomida bir xil va 5 belgiga teng bo‘lishi kerak (≈1.27 sm).
Formulalar va tenglamalar bevosita o‘tilgan matndan keyin, kamida bitta satrning yuqori va pastki qismidagi matnli chiziq o‘rtasiga joylashtiriladi. Formula raqami satrning o‘ng tomonida qavslar ichida uning sathida joylashtirilib, bo‘lim raqami va nuqta bilan ajratilgan formulaning tartib sonidan tashkil topadi, masalan (2.4) – ikkinchi bo‘limning to‘rtinchi formulasi.
Formula va tenglamalar formula redaktorida yoziladi. Formulaga kiritilgan har bir simvol va son koeffitsient qiymatlarining tushuntirishlari formulada berilgan ketma-ketlikda bevosita formula ostida berilishi kerak. Formula va tenglamalarda lotin harflari matematik funksiyalar va simvollar ( va boshqalar) dan tashqari kursivda teriladi.), shuningdek, yunon harflari ( va hokazo.) xam.
Amaliy ish davomida ishlatilgan adabiyotlar ro‘yxati yangi satrda joylashtirilgan bo‘lib, unda faqat ishni bajarish vaqtida foydalanilgan adabiyotlar va veb-sahifalar va boshqalarni o‘z ichiga oladi. Foydalanilgan adabiyotlarga havolalar matnda kvadrat qavs [1] ichida berilgan bo‘lib, bu ro‘yxatda manbaning joylashtirilgan raqamini ko‘rsatadi.
2.1.4 Dastlabki ma’lumotlar
Ko‘rsatmalarda hisoblash ishlarini bajarish uchun 100 ta variantda vazifalar berilgan. Variant raqami ikki raqamdan iborat bo‘lib (00...99) va o‘qituvchi tomonidan har bir talabaga alohida beriladi. Dastlabki ma’lumotlar 2.2 va 2.3-jadvallardan tanlanadi.
Elektr ta’minoti turi – uch fazali, to‘rt o‘tkazgichli, 220/380, 50 Gs.
O‘zgaruvchan tok qurilmasini turi – bir fazali 220 V, 50 Gs.
Infokommunikasiya korxonasining elektr ta’minoti tizimining quvvat koeffitsienti – .
Avariyaviy yoritish tizimining quvvat koeffitsienti – .
Telekommunikasiya uskunalarining o‘rtacha yuklanganlik koeffitsienti – .
Uzluksiz elektr ta’minotining boshlang‘ich yuklama tokining ortish koeffitsienti – .
O‘zgaruvchan tokda uzluksiz elektr ta’minotining foydali ish koeffitsienti – .
Uzluksiz elektr ta’minotining invertorining foydali ish koeffitsienti – .
|
| |
Nazorat savollari - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

45
oziqalashda, sug‘orishda qulay muhit yaratish maqsadida,
notekis maydonlar
tekislanadi. Yerni ekishga tayyorlashda buldozer, skriper va greyderlar va boshqa
yordamchi mexanizmlar qo‘llaniladi.
Yer tanlashda yer osti suvi juda yaqin bo‘lmagan yerlar tanlanishi lozim. Yer
osti sizob suvi qanchalik yaqin bo‘lsa, u g‘ovlab ketib, hosil shoxi o‘rniga ko‘proq
o‘suv shoxi rivojlanib, kam hosilli, novdalari g‘ovakli bo‘lib, sovuqqa chidamsiz
bo‘ladi. Agar tokzorlarni barpo etishda noto‘g‘ri yer tanlanib,
biron-bir xatolikka
yo‘l qo‘yilgan taqdirda, mazkur tokzorlardan 50-60 yil davomida kam hosil olinadi,
iqtisodiy samaradorlik past bo‘ladi.
Buxoro viloyatining qariyib barcha maydonlari turli darajada sho‘rlangan
bo‘lganligi va yer osti sizob suvlari yuza joylashganligini inobatga olib,
kuchli
sho‘rlangan yerlar kech kuzda va qish mavsumida sho‘ri yuviladi, sizob suvi sathini
pasaytirish uchun gorizontal va vertikal zahburlar qaziladi.
Viloyatning tog‘li hududlarga yaqin bo‘lgan yon bag‘irli adirlarning qiyaligi
(tikligi) 10
0
dan kam bo‘lsa, tok ko‘chatlarini kontur usulida o‘tqaziladi.
Yon bag‘irlarning tikligi 10
0
dan ortiq bo‘lgan tog‘li hududlarda terasser,
buldozer, greyderlar
bilan terrassalanadi, ularning kengligi kamida 4 m bo‘lishi
lozim.
Keyingi barcha agrotexnik tadbirlar (tuproqqa ishlov, oziqalash, sug‘orish,
simbag‘azlarga yashil novdalarni bog‘lash, xomtok-sho‘ra va g‘o‘ra xomtoklarni
o‘tkazish, himoyalash va h.klar) tok gullaganidan keyin amalga oshiriladi.
Tokzorlar mahsuldor bo‘lishi
uchun dastlab, tok ildizlarining rivojlanishiga
optimal sharoit, ya’ni
maqbul suv-havo, oziqa, yorug‘lik, issiqlik rejimlarini
yaratish zarur bo‘ladi.
Ikkinchi
navbatda, ko‘chat ekishga tanlangan yer maydonini 50-60 sm
chuqurlikda to‘liq ag‘darib haydaladi. Kerakli mahalliy va mineral o‘g‘itlar
aralashmalari ko‘chat o‘tqaziladigan maydonning ekish chizig‘i bo‘ylab, tuproqning
unumdor, ya’ni yosh ko‘chatning ildiziga yaqin bo‘lgan chuqurlikka solinib ekilsa,
ko‘chatlarning unuvchanligi ortadi, o‘simlik ildizi
orqali oziq moddalarini
46
tuproqdan olishi va oziqlanish darajasi yaxshilanishi yevaziga o‘sish va rivojlanishi
yaxshilanib, tez voyaga etadi va barvaqt hosil solishga kirishadi.
Mashinasozlik

|
Mashinasozlik
|
bet | 1/14 | Sana | 04.07.2021 | Hajmi | 3,53 Mb. | | #15410 |
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
“MASHINASOZLIK” fakulteti
“Yer usti transport tizimlari” kafеdrasi
DIPLOM LOYIHASI BO`YICHA
T U S H U N T I R I S H X A T I
Diplom loyixasining mavzusi: “Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish”.
Bitiruvchi “YeUTTUE ” yo`nalishi
4-kurs 105-13 guruh talabasi:
|
|
D. TESHABOYEV
|
Fakultet dekani v.v.b.:
|
|
M. QO`CHQAROV
|
Kafedra mudiri:
|
|
N. IKROMOV
|
Diplom loyixasi rahbari:
|
|
S. ORTIQOV
|
Maslahatchilar:
|
|
M. JO`RAXONOV
|
|
|
A. RAXIMOV
|
|
|
J. USMONOV
|
|
|
|
|
|
|
Andijon – 2017
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
“MASHINASOZLIK” fakulteti
“YER USTI TRANSPORT TIZIMLARI” kafеdrasi
DIPLOM LOYIXASINI BAJARISH BO`YICHA
T O P S H I R I Q
TESHABOYEV DILSHODBEK
1. Diplom loyixasining mavzusi: “Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirish”.
Institutning 2017 yil 12-yanvardagi 4-k sonli buyruq bilan tasdiqlangan.
2. Diplom loyixasini bajarish uchun ma`lumotlar:
O`zbekiston Respublikasi Prеzidеntining qarorlari. Ilmiy-texnik adabiyotlar. Texnik iqtisodiy ko`rsatkichlar. Hayot faoliyati xavfsizligi va atrof muhit muhofazasi me`yorlari;
3.Tushintirish xatida keltiriladigan ma`lumotlar:
1) Kirish: Mavzu bo`yicha SH.M.Mirziyoyev. 2016-yilning asosiy yakunlari va 2017-yilda O`zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor yo`nalishlari, atrof-muhit muhofazasi me`yorlari. Bundan tashqari Yengil avtomobillarning moy tozalash filtiri konstruksiyasini takomillashtirishning dolzarbligi va samarasi yoritiladi;
|
| |
Yosh tokzorlarning maqbul ochish muddatini aniqlang

48. Yosh tokzorlarning maqbul ochish muddatini aniqlang * A) Bahorda ko‘rtaklar bo‘rtmasidan oldin
B)Kurtaklar bo‘rtgandan so‘ng
C) Tuproq harorati 15-20darajaga yetganda
D) Bahorda, harorat 20-30daraja
49.Yosh tokzorlarda tok tuplarini kesishning maqbul muddatini belgilang * A)Tokning dastlabki yillari hujayra shirasi harakati boshlanmasdan erta bahorda
kesiladi
B) Kuzda kesiladi
C) Umuman kesilmaydi
D) Yozda yashilligida kesiladi
50. Yosh tokzorlarda navlar aralashmalari qachon aniqlanadi? * A)Ko‘chat o‘tkazilgan yili, barglarining o‘zgarishidan, to‘kilishidan oldin, va
novdasining rangidan
B)Kuzda
C) Erta bahorda
D) Yozda
51. Hosilli tokzorlarda sug‘orishning keng tarqalgan usulini ko‘rsating * A) Yuza, yer ustidan, yer ostidan, tomchilatib B)Pol olib, bostirib
C) Jo‘yaklab, qatorlab D) Yomg‘irlatib
52. Iqlimi issiq Janubiy va mo‘tadil iqlimli hududlarda tok tuplarini necha sm chuqurlikda ko‘miladi? * A) 15-20sm B) 30-40sm
C) 30-35 sm D) 40-45sm
53. Iqlimi sovuq Shimoliy hududlarda tok tuplarini necha sm chuqurlikda ko‘miladi? * A) 30-40sm B) 15-20sm
C) 30-35 sm D) 40-45sm
54. O‘zbekiston sharoitida tok tupiga qanday shakl berish keng tarqalgan? * A) Yoniga tarash usuli B) Baland (shtamli)tanali
C) Kordon D) Kosasimon shakl
55.Uzumchilikda keng miqyosda qo‘llaniladigan o‘stiruvchi faol moddalar guruhini ayting * A) Gibberillinlar B) sitokininlar
C) Auksinlar D) Retardantlar
107
56. Tok tuplarini o‘sishini sekinlashtiuvchi regulyatorni aniqlang * A) Retardantlar B) sitokininlar
C) Stimulyatorlar D) Gibberillinlar
Laboratoriya ishi №7 Mavzu: Sirtlar g’adir-budurligini namunalar yordamida baholash

Laboratoriya ishi №7
Mavzu: Sirtlar g’adir-budurligini namunalar yordamida baholash.
Detallar yuzalarining g'adir-budurligiga bo'lgan talablar buyumning sifatini ta’minlash
uchun
yuza vazifasiga qarab joriy qilinishi lozim. Agar bunga zaruriyat bo'lmasa, yuzaning g'adir-
budurligi nazorat qilinmaydi. Ko'rib chiqilgan parametrlar majmuyi har xil vazifali yuzalar
uchun asoslangan g'adir-budurliklarini belgilash imkonini tug'diradi. Masalan, mas'uliyatli
detallarning ishqalanuvchi yuzalari uchun
R
a
(yoki
R
z
),
R
max
va t
p
ning joiz qiymatlari
hamda
notekisliklaming yo'nalishi; davriy yuklangan
mas’uliyatli detallaming yuzalari uchun
R
max
,
S
m
, S
va boshqalar tayinlanadi.
R
a
yoki
R
z
parametrlarini tanlashda shuni ko'zda tutish kerakki,
R
a
parametri g'adir-budurlikni to'liqroq
baholaydi,
chunki uni aniqlash uchun
haqiqiy profilning ko'p nuqtalaridan uning o'rta
chizig'igacha bo'lgan masofalar o’lchanadi va
jamlanadi.
R
a
parametrini
aniqlash uchun esa notekis-
liklarning faqat beshta chiqiq va chuqurcha orasidagi
masofa o'lchanadi.
Ra
parametri bo'yicha
detalning foydalanish
ko'rsatkichlariga
notekisliklar
shaklining ta’siri
bo'lmaydi, chunki notekisliklar shakli har xil
bo'lsada
Ra
ning qiymati bir xil bo'lishi mumkin.
Masalan, 5.30-rasmda ko'rsatilgan notekisliklar har xil
shaklga ega, lekin Ra ning qiymatlari bir xil. G'adir-
budurlik xususiyatlarini
yaxshiroq baholash uchun
uning balandlik,
qadam hamda shakl parametri
I. ASOSIY QISM - 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash

|
3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash
|
bet | 6/15 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #105180 |
Bog'liq 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash.I. ASOSIY QISM
I. MICROSOFT EXCEL dasturi.
EXCEL 5.0 programmasi MICROSOFT OFFISE paketiga kiradi.U WINDOWS operatsion qobig’i boshqaruvida elektron jadvallarni tayyorlash va qayta ishlashda ishlatiladi. EXCEL xujjatlari, ya’ni qayta ishlash ob’ektlari bo’lib ixtiyoriy nomli ,.XLS kengaytmali fayl xisoblanadi.Bunday fayl ishchi kitob deb ataladi.
Хar bir XLS fayliga 1 dan 255 tagacha elektron jadvallar joylashtirish mumkin, ularning har biri ishchi varaq deb ataladi. Ishchi varaq va xujjat bir ma’noda ishlatiladi.
Elektron jadval kompyuter xotirasida joylashgan 1 dan 16384 gacha raqamlangan satrlardan va lotin xarflari A,B,..., Z,AA ,AB,... deb raqamlangan 256 ta ustundan iborat.Ustun va satrlar kesishish joyida yacheyka (katak) joylashgan. Ixtiyoriy katakka boshlangich
qiymatlar son yoki matn shuningdek ixtiyoriy axborotni xisoblash uchun formula kiritish mumkin.Ustun kengligini va satr balandligini o’zgartirish mumkin. EXCELni kompyuterga o’rnatishda,o’z talabi va shaxsiy kompyuter quvvatidan kelib chiqib foydalanuvchi o’rnatishning bir yoki bir nechta variantlarni tanlashi mumkin, bular minimal, tanlanma,standart,to’la.
1. 1. EXCEL dasturini ishga tushirish va tugatish tartibi.
EXCEL belgisi MICROSOFT OFFISE panelida bo’ladi,belgi ustiga qo’yilib ,chap tugma 2marta tez bosiladi.
Dasturni yopish uchun quyidagi usullarning biridan foydalaniladi:
1) Sistema menyusi belgisiga ikki marta bosiladi,
2) Sistema menyusi ochilib undan buyrug’i tanlanadi,
3) ALT- F4 klavishi bosiladi,
4) CTRL+ESC klavishlari bosilib muloqot oynasi chaqiriladi, undan yopilayotgan oyna nomi yozilgan satr ajratiladi va tugmasi bosiladi.
Agar EXCEL oynasini yopish vaqtida foydalanuvchi xujjatga o’zgartirish kiritish va uni faylda saqlamagani ma’lum bo’lsa, ekranga muloqot oyna chiqadi.Shundan keyin o’zgarishni faylda saqlash (yes ),saqlamaslik (no-),yoki ishni davom ettirish (cancel-
) mumkin.
|
| |
Fayl-xujjatlarni (kitoblarni) yaratish,chaqairish va saqlash tartibi

|
Fayl-xujjatlarni (kitoblarni) yaratish,chaqairish va saqlash tartibi
|
bet | 7/15 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #105180 |
Bog'liq 3-mavzu. Qurilish va arxitektura sohasida axborotlarni yaratish va qayta ishlash.Bu sahifa navigatsiya:
- EXCEL
1.2. Fayl-xujjatlarni (kitoblarni) yaratish,chaqairish va saqlash tartibi.
Agar EXCEL buyruq satri argumentsiz (yangi fayl ismi ko’rsatilmay) ishga tushirilgan bo’lsa,programma so’zsiz yangi xujjatni shartli Nomi bilan yaratishni taklif kiladi.Shundan keyin xujjat to’la yoki qisman tayyorlangach uni diskda Fayl\Sozranit kak...buyruqlari yordamida ixtiyoriy nomli. XLS kengaytmali fayl ko’rinishida saqlash mumkin.Agar shu mavjud faylda davom ettiriladigan bo’lsa,Fayl/Otkrыt buyruqlari yordamida olib boriladi. Bunda standart muloqot oyna paydo bo’ladi,unda kerakli fayl nomi yoziladi. Agar yangi xujjat yaratilmoqchi bo’lsa Fayl\Novыy buyruqlari tanlanadi. EXCEL KNIGA1 yoki KNIGA2 va hokazo deb nomlangan bo’sh jadvalni taklif qiladi. EXCEL ruscha versiyasining umumiy ko’rinishi 1-rasmda ko’rsatilgan, ko’pchilik ochilgan landshaftlar nazarimizda WINDOWS WORD ni chiziqli instrumentlar va menyusini eslatadi. Ammo keskin ajratadigan belgilar xam mavjud .
Standartnaya va formatirovaniye kabi panel instrumentlarida WINWORD va WRITE da bo’lmagan formula qatori joylashgan.
Asosiy farq, shundaki EXCEL ning ishchi maydoni toza qog’ozni emas, balki bo’sh jadval namoyon qiladi, biz esa siz bilan bu jadvalini to’ldirishimiz kerak. Хaqiqatdan xam ishchi kitobni tasvirlaydigan , 1 ta emas 16 ta jadval joylashgan. Ishchi maydonining pastida, liftning chap gorizontal qaismida siz qatlam qatorni ko’rasiz. Kerakli vaqtda kitobimizni varaqlashimiz mumkin. Kim klaviaturadan foydalanishga qiynalsa,Ctrl-PgUr,Ctrl-RdDn tugmalarini (orqaga va oldinga varaqlaydi) bosishi mumkin. Agar kitobning 16 varag’i kamlik chi qatorini ko’shishga imkoniyatingiz bor.EXCEL ko’p oynali programmadir.Ya’ni bir vaktda bir nechta xujjatni ochish mumkin.
Elektron jadvallar bilan ishlashga mo'ljallangan programmalarga Microsoft Excel, Lotus, Quattro Pro, Supercalc kiradi. Shulardan eng keng tarqalgani Office guruhiga taalluqli Excel jadval prosessoridir. Excel Windows bosh menyusidan
|
| |
Uzumning sharobbop navlarini jadal texnologiya asosida o‘stirish uchun 1

38. Uzumning sharobbop navlarini jadal texnologiya asosida o‘stirish uchun 1 ga maydonga kurtaklar yuklamasi necha ming donani tashkil etishi kerak? * A)400 ming dona B) 300 ming dona
C) 600 ming dona D)200 ming dona
39. Ishlab chiqarish sharoitida tok tuplarini qaysi qanday tizim bilan o‘stiriladi? * A)Yer tok va vertikal simbag‘azlarda
B) Voishda
C) Ishkomlarda
D)Xiyobon usulida
40.Intensiv texnologiya tok tuplari qaysi tizimda yetishtiriladi? * A) vertikal simbag‘azlarda B) Yer tok holida(tirgovichsiz)
C) Voishda D) Samarqandcha so‘ri usulida
41. Yosh tokzorlar qator oralariga qaysi ekin turlarini ekish tavsiya etiladi? * A)Karam B) Bug‘doy
C) Makkajo‘xori D) Sholi
42. Bir yillik yosh toklar mavsum davomida necha marta sug‘oriladi? * A)11-12marta B) 5-6 marta
C) 7-8 marta D) 15-16- marta
43.Tokning qaysi kasalligi O‘zbekiston sharoitida keng tarqalgan? * A)Oidium B) Filoksera
C) Rak D) Mild
44. Parxish qilishning eng maqbul oylari qaysi? * A)iyul-sentyabr B) May
C) mart D) Aprel
45. Parxish yo‘li bilan o‘stirilgan tok tuplari necha yildan keyin onalik tupidan ajratiladi? * A) 2-3 yil B) 1 yil
C) 5-yil D) 10 yil
46. Yosh tokzorlarda simbag‘azlarni ushlab turishda qaysi materiallardan foydalaniladi?
106
* A)Yakir va tirgovichdan B) Simdan
C) Yog‘ochdan D) Chuqur o‘ralardan
47.Yosh tokzorlarning1-yilida ko‘mish tartiblari qanday bo‘ladi? * A)Kesmasdan qo‘lda ko‘miladi B)Kesib ko‘miladi
C)Mexanizatsiya yordamida ko‘miladi D) Ko‘milmaydi
Agrotexnikasi Sholini almashlab ekish

|
Agrotexnikasi Sholini almashlab ekish
|
bet | 28/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Bu sahifa navigatsiya:
- Yerni
Agrotexnikasi Sholini almashlab ekish. Sholidan mo‘l hosil olishda almashlab ekishning roli katta. O‘zbekiston sholichilik ilmiy tekshirish instituti ma’lumotlariga qaraganda, 4 va 6 dalali almashlab ekishda gektaridan 40- 50 ts hosil olingan holda surunkasiga sholi ekilgan maydonlarda hosildorlik atigi 25- 27 ts ni tashkil ztadi. O‘zbekistonda quyidagi almashlab ekish tizimi qabul qilingan: to‘rt dalali: sholi, band shudgor, sholi ulushi 75%.
Olti dalali: 1,2,3,4 - dala sholi: 5,6 - dala o‘tlar. Bunda jami almashlab zkish maydonining 66,6% ni sholi band qiladi.
To‘qqiz dalali: 1,2,3 - dala sholi: 4 - dala band shudgor 5,6,7 - dala sholi va 8,9 - dala o‘tlar.
O‘n dalali: 1,2,3,4 - dalasi sholi: 5 - dala band shudgor: 6,7,8 - dala sholi 9,10
dala o‘tlar. Bunday umumiy maydonning 70% sholi bilan band qilingan.
Yetti dalali (urug‘chilik xo‘jaliklarida) 1,2 - dala o‘tlar: 3,4 - dala sholi: 5 - dala band shudgor: 6,7 - dala sholi. Bunda sholi 57,1% ni tashkil qiladi.
Yerni ishlash.Suv bostirilgan sholipoyalarda tuproqqa havo kirolmaydi. Shuning uchun zararli bo‘lgan birikmalar: vodorod, sulfid, metan, temir (II) oksidi birikmalari, marganets va mikrofloraning anaerob sharoitida hosil bo‘lgan boshqa mahsulotlar to‘planadi. Bularning hammasi tuproq unumdorligini pasaytirib va bu o‘z navbatida, sholi hosilining kamayishiga sabab bo‘ladi. Bunday noqulay sharoitni bartaraf qilish uchun sholi zkishga qadar, ya’ni kuz, qish va bahor davomida yerni yaxshilab quritish hamda shamollatib turish zarur. Yerni yumshatish, shamollatish va quritish ishlari tuproqni maxsus agrotexnik qoidasi asosida ishlash yo‘li bilan amalga oshiriladi. Sholipoya va band shudgordan bo‘shagan maydonlarni (o‘t ekilgan yerlar bundan mustasno) ishlash kuzgi shudgorlashdan boshlanadi. Yerni kuzda haydash sholi hosildorligini oshirishda katta ahamiyatga ega. Yerni kam mehnat va mablag‘ sarflab ishlashda qator mashinalar, jumladan:
KFS-2,4, KFS-3,6, FN-1,6 rusumli kultivator, freza-seyalka, shuningdek PR- 2, PR2,7 rusumli rotatsion plug va boshqa mashinalar ham ishlatiladi. Mana shu mashinalar bir o‘tishda bir yo‘la bir necha ishni, masalan, yerni ekish oldindan ishlash, tekislash, ekish, o‘g‘it solish, gerbitsid sepish, yerni g‘altaklash va boshqalarni bajaradigan bitta komplekt tuzish mumkin.
Suv bostirilgan sholipoyalarda yerni ishlash quruq sholipoyalarni ishlashdagiga qaraganda bir nechta ish turini qisqartirishga imkon beradi.
Sholi ekiladigan yerlarni ekish oldidan ishlashda marza cheklarni D-24 1 M va D-20 B rusumli greyderlarda yoki PA-3,P-2,P-4 rusumli uzun bazali tekislagichlarda joriy tekislash katta ahamiyatga ega.
|
| |