Rivojlantirish vazirligi muhammad

|
Rivojlantirish vazirligi muhammad
|
bet | 1/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #131865 |
Bog'liq JumanboyevBoshqarish qurilmasi, arifmetik mantiqiy qurilma. Mashina takti
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Mavzu: Kompyuterlarning mantiqiy va arifmetik asoslari. Sanoq tizimlari, ularning raqamli hisoblash mashinalarida qo’llanishi.
031-21 guruh talabasi
Bajardi: Jumanboyev A
Tekshirdi: Javliyev Sh
Boshqarish qurilmasi, arifmetik mantiqiy qurilma.
Mashina takti va mashina sikllari Reja:
Boshqarish qurilmasi
Arifmetik mantiqiy qurilma
Mashina takti va mashina sikllari
Kalit so’zlar: Protsessor, registrlar turlari, standart, boshqarish qurilmasi, arifmetik mantiqiy qurilma, mashina takti va mashina sikllari.
Boshqarish qurilmasi, arifmetik mantiqiy qurilma, mashina takti va mashina sikllari
BB – bu CPU, xotira va I/Oning amallarini nazorat qiladi, ya’ni asosiy xotiradan bajariladigan ko’rsatma (buyruq)ni olish, uni dekodlash va ko’rsatmani bajarish uchun mas’uldir. MAR – memory address va MDR – memory data register.
ALU – ko’rsatmalar to’plamidan talab qilinadigan arifmetik, mantiqiy va o’zgaruvchi amallarni bajarish uchun zarur bo’lgan sxemani ta’minlaydi, ya’ni:
ma’lumotlarga ishlov beradi,
Ma’lumot qiymatlarini manipulyatsiya qiladi;
Ma’lumot qiymatlarini o’zgartiradi;
Ma’lumot qiymatlarini birlashtiradi;
Ma’lumot qiymatlarini hisoblaydi;
Barcha matematik (arifmetik va mantiqiy) amallar ALU blogida bajariladi. ALUda bir vaqtda ikkalasidan foydalanilmaydi balki ketma-ket amalga oshiriladi. Asosiy amallarni arifmetik blog bajaradi. Ammo mantiqiy blog amallarni bajarmaydi, balki mantiqiy ifodalaydi. Protsessorlarning turlari:
Arxitektura tuzilishiga ko’ra (Von-Neumann, RISC, CISC)…;
Yadrolar (cores) soniga ko’ra (core1,2, 4…);
Ishlab chiqaruvchi (brand) tashkilotiga ko’ra (interl, AMD, M1…);
Foydalanish maqsadiga ko’ra (server, desktop, laptop…). Arifmetik mantiqiy qurilma (ARMQ) .
Arifmetik mantiqiy qurilma - boshqaruv qurilmasi tomonidan boshqariladigan protsessor qismlaridan biri. Uning vazifasi ma’lumotlaroperandlar (operatsiya argumentlari, dastur tomonidan qayta ishlanadigan ma’lumotlar) bo`yicha mantiqiy va arifmetik o`zgarishlarni amalga oshirishdir.
Zamonaviy ko`p funktsiyali ARMQ bugungi kunda ikki qismdan iborat:
operatsion qurilma.
Boshqarish qurilmasi. Buyruq kodlarini ikkilamchi dekodirovkalashni o`tkazadi, arifmetik mantiqiy qurilmada bajariladigan operatsiyani aniqlaydi.
ARMQ da quyidagi operatsiyalar bajariladi:
Ma’lumotni o`qish yoki yozish uchun qurilma xotirasiga kirish.
Dekrement/inkrement.
Taqqoslash. Bu yerda shartli sakrash amalga oshiriladi.
Qurilmaning ishlashini to`xtatish.
Agar birinchi arifmetik-mantiqiy qurilmalarga murojaat qilsak, ular bajargan amallar soni 16 ta bilan chegaralanganligini ko`ramiz. Zamonaviy ARMQ’lar yuzlab ishlarni bajarishga qodir, operatsiyalar soni bugungi kunda ham ushbu qurilmalarning eng muhim xarakteristikasi hisoblanadi. ARMQ turlar
Ma’lumotni taqdim etilishi bo`yicha:
suzuvchi nuqtali sonlar.
quzg`almas nuqtali sonlar.
Operandlar bilan ishlash usuliga ko`ra:
Parallel. Bunday holda, barcha bitlar bo`yicha operatsiyalar ARMQ tomonidan bir vaqtning o`zida amalga oshiriladi.
Ketma-ket. Bunday holda, operatsiyalar har bir raqam ustida ketma-ket bajariladi.
Parallel-seriyali. Bu yerda ma’lumotlar so`zi bo`g`inlarga bo`linadi. Bunday ARMQ da ma’lumotlarni qayta ishlash bo`g`inning bitlari bo`ylab parallel ravishda va bo`g`inlarning o`zi bo`ylab ketma-ket amalga oshiriladi.
Hisoblash tizimlaridan foydalanish bo`yicha:
Ikkilik.
Ikkilik -o`nlik.
Sakkizlik.
O`n oltilik va boshqalar.
Tugunlar va elementlardan foydalanish xususiyatlariga ko`ra:
Bloklash. Alohida arifmetik amallarni bajarish uchun protsessorning Arifmetik mantiqiy qurilma tizimiga maxsus bloklar kiritiladi. Ikkinchisi axborotni parallel qayta ishlash imkonini beradi.
Konveyyer. Har qanday operatsiya mikrooperatsiyalar ketma-ketligiga bo`linadi. Ular bunday konveyyer liniyasining turli bosqichlarida muayyan davrlar (teng vaqt oralig`i) uchun bajariladi. Shunday qilib, operandlar oqimi bo`yicha operatsiya har bir takt tsiklida amalga oshiriladi.
Ko`p funktsiyali. Bular bir qurilmada ko`p operatsiyalarni bajarishga qodir bo`lgan universal ARMQ lardir.
Vaqt bo`yicha:
Sinxron. EHMning bunday arifmetik-mantiqiy qurilmalarida har bir amal bir takt tsiklida bajariladi.
Asinxron. Shunga ko`ra, taktli bo`lmagan ARMQlar. Ular yuqori darajadagi ishlashni ta’minlaydi, chunki ular kombinatsion sxemalarda bajariladi.
Boshqarish qurilmasining xususiyatlariga ko`ra:
Mikrodastur nazorati bilan .
Qattiq mantiq boshqarish qurilmasi bilan.
|
| |