Jixozlar va materiallar - Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma

|
Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma
|
bet | 6/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #232975 |
Bog'liq PM LabaratoriyaJixozlar va materiallar.
1. Elektrodni tik harakatlantirish imkoniyatiga ega va yoy uzunligini o`lchash lineykasi bo`lgan yoy uzilish uzunligini o`lchovchi moslama.
2. Payvandlash transformatori ТСК—500;
З, Ko`mir elektrodli aloxida elektrod tutgich.
4. Qoplamasiz po`lat elektrodlar va plastina.
5. МР-З, ОММ-5, УОНИИ 13/45 elektrodlari
6. Mel (СаСО3).
7. Plavik shpati (СаF2)
8. Qum (SiO2)
9. Kaolin (Аl2О3·SiО2∙ 2Н2O)
10. Potash (K2СO3).
11. Qizil qonli tuz (К3Fе(CN)6)
12, Titan konsentrati (38% ТiO2, 52% FеO, 5% Аl2O3, 5% SiO2).
13. Ferosilitsiy (70—80%Si).
14. Fero marganets (70 — 80% Мn).
Ishning bajarish tartibi
1. Moslamag yalong`och po`lat elektrodni plastinadan 2—3 mm balandlikda o`rnatish. Taminlash manbasini ulash va aloxida ko`mir elektrodli elektrod tutgich yordamida yoyni yoqish uchun payvandlash zanjirini ulash. Yoy yongandan so`ng elektrodning malum qismi eriydi va elektrod bilan plastina orasidagi masofa uzoqlashgan uchun yoy razryadi o`chadi. Yoyning o`chish uzunligini o`lchab olamiz. Tajribani 3 4 marta takrorlaymiz va o`rtacha uzunlikni aniqlaymiz.
2. Tajribani yalong`och elektrod uchiga har bir komponentni navbat bilan sepib qaytaramiz. Har bir tajribadan oldin elektrod uchlarini va plastinani oldingi component qoldiqlaridan yaxshilab tozalab olammiz. Yoyning yzilish uzunligini o`lchashdan oldin qotgan metal yuzasidagi shlaklarni tozalab olamiz.
3. Tajribani elektrod tutgichga qoplamali elektrodlarni navbat bilan joylashtirib qaytaramiz,
Elektrod qoplamalari tarkibi quyidagi jadvalda keltirilgan 3.2.jadval
3.2.jadval. Elektrod qoplamalari tarkibi, %
Elektrod markasi
|
ОММ-5
|
УОНИИ 13/45
|
МР-3
|
Titan konsentrati
Marganets rudasi
Dala shpati
Feromarganets
Kraxmal (dekterin, un)
Mramor
Eritilgan shpat
Kbarts
Ferosilitsiy
Ferotitan
Rutil
Kaolin
Tselyuloza okisi
Talk
|
37
21
20
9
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
|
-
-
-
2
-
53
18
9
3
15
-
-
-
-
|
-
-
-
15,5
-
18
-
-
-
-
50
5
15
10
|
Tajriba natijalarini jadvalga yozish 3.3. jadval
Yalang`och elektrod
|
Mel
|
Eritilgan shpat
|
Qum
|
Kaolin
|
Potash
|
Qizil qonli tuz
|
|
|
|
|
|
|
|
Titan konsentrati
|
Ferosilitsiy
|
Feromarganets
|
ОММ-5
|
УОНИИ13/45
|
МР-3
|
|
|
|
|
|
|
Tajribalar asosida hulosalar yozing
Xisobot mazmuni
Xisobotda bajarilgan tajribalarnig qisqacha mazmuni, tajriba natijalari yozilgan jadvallar va olingan natijalar analizi bo`lishi kerak.
Nazorat uchun savollar.
1.Ionizatsiya potensiali va ionizatsiya potensiali effektivligi nima?
2, Elektrod qoplamalari komponentlarining vazifdasi nima?
3. Qanday komponentlar ion hosil qiluvchi komponentlarga kiradi?
4. Nima uchun tarkibida birxil kationlar va xar xil anionlar bo`lgan tuzlarning ionlashish xususiyati har xil?
5. Elementning ionlashish hususiyati nima bilan aniqlanadi?
6. ОММ-5, УОНИ 13/45, МР—З. qoplamalari tarkibida qaysi component ionlashtiruvchi hususiyatga ega?
Labaratoriya ishi № 4
ELEKTRODLARNI QIZDIRISh VA ERITISh
Ishdan maqsad: Payvandlash paytida elektrodlarni qizishi va erishini o`rganish.
Ishning mazmuni.
Elektrod sterjin bo`ylab elektr toki oqishidan hosil bo`lgan issiqlik va payvand yoyidan qizish dog`I orqali elektrod ishchi uchiga kiritilayotgan issiqlik hisobiga eriydi
Elektrodning tok bilan qizishi. Elektrodlarni 0 dan 800°S gacha qizishini taxminiy hisoblari uchun formula keltirilgan.
Elektrodlarni qizishini aniqlashni soddalashtirish uchun namogrammadan foydalansa ham bo`ladi (4.1 rasm). U jarayondagi o`lchovsiz temperatura TprG’D1 va o`lchovsiz vaqitni nt. bir biriga bog`lab turadi, O`lchovsizlik koeffitsiyenti n quyidagi formula bilan aniqlanadi:
(4.1)
Bu yerda A, D1, m – doyimiy kattaliklar, tajriba sinov orqali aniqlanadi. Ayrim elektrodlar uchun bu kattaliklar 1.1 jadvalda keltirilgan.;
d1 – elektrod sterjini diametri, mm;
(4.2)
4.1.rasm. Kam uglerodli po`lat simni tok bilan qizdirish jarayonini hisobi uchun namogramma.
4.1jadval.
A, D1 o`zgarmaslarining miqdorlari
Turi
|
Tok turi
|
A,
|
D1, ºC
|
m,
|
Sim
|
qoplama
|
Kamuglerodli
|
Melli
|
O`zgarmas
O`zgaruvchan
|
3,1
3,7
|
240
300
|
2,65
|
УОНИИ-13
ОММ-5
|
O`zgarmas
O`zgaruvchan
|
2,4
2,7
|
200
240
|
2,5
|
Elektrodning chegaraviy qizish temperaturasi quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Bu yerda j – tok zichligi, А/мм2;
Т0— elektrodning boshlang`ich temperaturasi, °С
Elektrtodni yoy bilan qizdirish. Yoy elektrodni erigan uchi yaqinida 10 mm uzunlikddan kata bo`lmagan qismini qizdiradi. Yoy yaqinida elektrodda temperaturaning taxsimlanishi T (x) tekis manbadan chiziqli harakatda manba oldida issiqlik tarqalish jarayoni xolat tenglamasi bilan yoziladi. (x≥0)
(4.3)
Bu yerda x — elektrod uchida boshlanadigan masofa, sm;
ТТ - elektrod sterjinini tok bilan qizdirilgan temperaturasi, °С;
ТК — elektrod uchi temperaturasi, tomchilarning o`rtacha temperaturasiga teng,°С;
w — elektrodning erish tezligi, см/сек;
а – issiqlik o`tkazuvchanlik koefitsiyenti, см2/сек,
Elektrodlarning erishi. Elektrod metaliga vaqt birligi ichida kiritilayotgan issiqlik miqdori quyidagi formula bilan aniqlanadi.
(4.4)
Bu yerda elektrodni yoy bilan qizdirishning effektivligi f.i.k. 0,15 – 0,30 ga teng..
Bu issiqlik elektrodning entalpiyasini elektrodni tok bilan qizdirish temperaturasidan TT , uzilayotgan tomchilarning o`rtach temperaturasigacha ortirishga hizmat qiladi:
(4.5)
Bu yerda F – elektrod ko`ndalang kesim yuzasi, см2;
ρ - zichlik, г/см;
SK va ST - tomchilarning ( po`latlar uchun TК 2000 — 2200°С )) temperaturadagi entalpiyasi va elektrodning tok bilan qizishidagi entalpiyasi TT, Дж/г
Yoy bilan kiritilayotgan issiqlikni miqdorini(4.4) metalni eritish uchun ketgan issiqlikka (4.5 tenglab elektrodning erish tenglamasini:
(4.6)
Bu tenglamada (4.6) miqdor elektrodning erish unumdorligi hisoblanadi г/сек:
:
(4.7)
(4.7) buni inobatga olsak (4.6) tenglama quyidagi ko`rinishni oladi.
(4.8)
Elektrod erishi jarayonini tavsiflash uchun erish koefitsiyenti αr va erish tezligining bir xilmaslik koefitsiyenti kiritilgan. Erish koefitsiyenti αr erishni tok kuchini bir birligidagi unumdorligini ko`rsatadi г/А, час
(4.9)
Elektrodning erish tezligining bir hil emaslik koefitsiyenti elektrodni payvandlash boshidagi erish tezligini, erish oxiridagi tezligi bilan munosabatini bildiradi:
(4.10)
Payvandlash jarayoning normal kechishi uchun 1,3 dan kam bo`lishi kerak.
|
| |