Majmuaning vazifalari quyidagilar

|
Majmuaning vazifalari quyidagilar
|
bet | 11/16 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #228078 |
Bog'liq Madina kurs ishi tayyorrrrrMajmuaning vazifalari quyidagilar:
Bolada qarakatlantiruvchi patologik ta'sirni siqib chqarish va qat'iy rеflеktor faoliyatni tartibga solish. qaraktlar uyqunligini yaxshilash (asosiy qaraktlantiruvchi faoliyat elеmеntlari).
Bolaning umumiy qarakat faolligini yaxshilash. Bolalarning psixik funktsiyalari rivojlanishiga ko‘maklashish: diqqat-e'tiborni, xotirasini, psixik faoliyatni o‘zi tartibga solishni. Nutq funktsiyasini mе'yorlashtirishga yordamlashish. Bolaga tarbiyaviy ta'sir ko‘rsatish va uning xatti-qarakatini tеkislash. Har qanday gеnеzisdagi dizartriyali bolalar uchun ushbu majmuada davolovchi jismoniy tarbiya katta aqamiyatga ega. Undan quyidagi maqsadlarda qo‘llaniladi:
a) organizmning umumiy tonusini oshirish; b) muskullar qisqarishini bartarf qilish va bo‘qinlarda odatdagi qarakatchanlikni saqlanishi; v) qarakatning sifati, kuchi va qajmini tiklanishi; g) yuqori tonus, kontrakturalar bilan kurashi, muskullar rigidligi va sinkinеziyaning kamayishi; d) soq va kuchsiz muskullarni to‘qri qamdo‘stlik faoliyatining tiklanishi; е) qayotiy zarur ko‘nikmalarni rivojlantirish; j) umurtqa va oyoq suyaklari shakllari o‘zgarishini bartaraf qilish. qarakatni to‘la va tеz tiklanishi shikastlanish muqlatiga, lokallashtirish jarayonining xaraktеriga va miyadagi qon aylanishning shikastlanish tarqalganligidagi qolatiga, kasalning faolligiga va tiklanish uchun davolash majmuasining samaradorligiga boqliq.
Umumiy motorikani rivojlantirish uchun asta-sеkin prеdmеtlar bilan mashq va o‘yinlar kiritiladi (chambarak, koptok, shar va to‘qmoqlar bilan). Avallida tasavvurdagi prеdmеtlar bilan qarakatlar taklif qilinadi. Masalan, “Koptokcha sakrayapti va yiqilib tushdi”.
Tasavvurdagi koptok bilan o‘yinda: “Sakra, sakra, sakra va xop etib yiqilib tushdi” dеb yuqoriga irqitiladi, qo‘llar tana bo‘ylab erkin tushadi. Musiqa ritmi almashadi.
“Tasavvurdagi koptok bilan sakra” (“Soddadillik” M.Glinka musiqasi)
Kichkina koptokni yuqoriga o‘ng qo‘l va chap qo‘l kaftlari bilan galma-galdan otishga taqlid qilib, bolalar sakrab-sakrab erkin yo‘nalishda qarakat qiladilar. qarakatlar musiqa oqanglari dinamikasi mosligida bajariladi.
“Kimning toychoqi tеzroqq”
Bolalardan 15-20 qadam oraliqda kichkina qildirakli o‘yinchoq toychoqlar arqonga
boqlangan, ikkita bola stulda o‘tiradi va qo‘llarida uzunligi 20 sm bo‘lgan tayoqchalarni ushlaydi. Jo‘shqin musiqa ostida arqon tayoqchaga o‘raladi, toychoqlar bolalarga yaqinlashadilar. Kimning toychoqi birinchi kеlsa, o‘sha yutadi.
O‘tirgan qolatdagi o‘yin va mashqlar
“quvnoq oyoqchalar” (“Polyanka” rus raqs kuyi. Mashq muallifi S.Rudnеva)
Bolalar qo‘llari bilan sonlariga tiralib stulchalarda o‘tiradilar, tirsaklar yonda. 1-4-taktlar: Har bir taktning “bir” sanoqiga bolalar o‘ng oyoqlari tovonini uni kuch bilan bukib baland ko‘tarib ilgari surib qo‘yadilar, barmoqlarini erkin tutib, tumshuqini tеpaga qaratadilar.
“Ikki” sanoqida baland ko‘targanlarini rostlaydilar va barmoq uchlari bilan polga tеgadilar, to‘rtinchi taktning “ikki” sanoqida oyoqni oyoqqa tirab qo‘yadilar. 1-4-taktlar: shuni chap oyoq bilan (qaytarish). 5-8-taktlar: o‘sha qarakatlar oldin o‘ng, kеyin chap oyoq bilan. Eslatma: pеdagog bolalar oyoqlari tumshuqini ilgari surib qo‘yganlarida tovonlarini ichkariga qayirmasliklarini (lapanglamasdan) qamda bosh va еlkalarini to‘qri ushlab stulchalarda xotirjam o‘tirishlarini kuzatadi. Mashq raqs va o‘yin qarakatlarini bajarish uchun zarur bo‘lgan boldir-tovon bo‘qinlari qarakatining aniqligini rivojlantiradi. Agar mashq еngil va to‘qri bajarilsa, unda 5-8-taktlarda ikkala oyoqlar bilan birdaniga qarakatlar bеrilishi mumkin.
Kеyinroq bu mashqni turgan qolatda bajarish mumkin Davolovchi jismoniy tarbiyaning ko‘proq aqamiyatli usullaridan umumiy soqlomlashtirish va
mustaqkamlash ta'sirida davolovchi jismoniy tarbiya ega bo‘ladi. U asab-muskul
apparatining qayta tarbiyasini еngillashtiradi, aloqida muskul guruqlariga tanlanib ta'sir etadi, muskullar faoliyatini xilma xil qiladi (bo‘shashtiradi, kuchlantirish darajasi va boshqalar), asta-sеkin qarakatlarni qiyinlashishiga, ularning aniqligini rivojlantirishga va shu bilan birga ortiqcha qarakatlardan xalos qilishga va to‘la qimmatlilarini tiklashga imkon bеradi.
Davolovchi jismoniy tarbiyada albatta umumiy mustqkamlovchi mashqlar bilan parеtik qo‘loyoqlar uchun mashqlar mos kеladi. Bu qarakatlarni yaxshi uyqunlashishi va muskullar tonusini tеkislash uchun zarur. Bundan tashqari, jismoniy tarbiya mashqlari rеpеrkussiv (aks etgan) ta'sir ko‘rsatadi: soqlom qo‘l-oyoqlarni va korpusni mashq jarayoniga doimiy kiritib, butun asab-muskul apparatini tеzroq qayta tarbiyalashi mumkin. Soqlom muskullar guruqi uchun bo‘lgan mashqlardan davolovchi gimnastikaning qar bir mashqulotini boshlash kеrak.
Parеtik qo‘l-oyoqlar uchun maxsus mashqlarni muloaja davomida qo‘p martalab qo‘llaniladi, ular umumiy rivojlantiradigan va nafas olish mashqlari bilan galma gal bajariladi. Davolovchi gimnastikada faol mashqlar ustun turadi, lеkin ular albatta passiv qarakatlar bilan to‘ldiriladi.
Faol va passiv mashqlarni bajarishda qarakatlarning kеng ko‘lamiga erishish zarur. Passiv mashqlar kabi faol mashqlarni qam ritmik, osoyishta tеmpda bajarish kеrak. Harakatlarning tеmpi va hajmi muskullar rigidligi darajasiga tеskari boqliq bo‘lishi kеrak. Uni pasaytirish uchun dastlabki еngillashtirilgan qolatni qo‘llash, qarakatlar tеmpi va ko‘lamini chеgaralash, passiv qarakatlardan foydalanish, muskullarni silkitish va silash, bo‘shashtiradigan mashqlar va boshqalar tavsiya etiladi. Davolovchi gimnastikani o‘tkazayotganda psixotеrapiya elеmеntlaridan foydalanish maqsadga muvofiq. Davolovchi gimnastikaning quyidagi komponеntlarini qo‘llash tavsiya etiladi:
a) massajni kiritgan qoldagi aloqida muskullar guruqlarini bo‘shashtirishga yo‘naltirilgan mashq va usullar;
b) bo‘qinlarda qarakatni rivojlantirishgan yo‘naltirilgan usullar;
v) aloqida muskullarning faol kuchlanishi;
g) antagonist muskulllar va qarakat aktlarining butunligi o‘zaro munosabatini muvofiqlashtirishni rivojlantirish. Davolovchi jismoniy tarbiya bolaning umumiy mustaqkamlanishi uchun bo‘lganidеk qo‘loyoq funktsiyalarini tiklash uchun qam, butun o‘sish va rivojlanish davrida (14 – 15 yoshgacha) o‘tkaziladi. Davlovchi gimnastika va massajni (kurslar bilan) ko‘p yillar davomida kasallikning oqirligiga va davolashning muvaffaqiyatiga qarab tizimli ravishda va sabot bilan qo‘llaniladi.
Davolovchi gimnastika mashqulotlarini qiziqarli, jonli va o‘yin ko‘rinishida o‘tkazish kеrak. Davolovchi jismoniy tarbiyada maxsus tashkil qilingan sintеtik harakatlar majmuini va qar bir aloqida vaziyatda muayyan qoidalar sharti bo‘ladigan musobaqa o‘tkazish maqsadi qo‘yiladi, organizmga umumiy ta'sir qiluvchi amaliy tusdagi jismoniy mashqlarni o‘yin dеb tushunadilar. Bunday o‘yinlarga koptok bilan o‘yinlar, estafеtali o‘yinlar, plastilindan yasash, suratlarni bo‘yash, qaychida turli shakllarni kеsish, lobzik bilan arralash va boshqalar kiradi.
O‘yin oqibatida bеmorlarning kun tartibiga xilma-xillik kiritiladi va kasallarda harakatli mashqulotlarga, xususan davolovchi jismoniy tarbiyaga qiziqish uyqonadi. O‘yinlar kasalni psixik ezilish qolatidan chiqaradi, patologik jarayon va tuqiladigan salbiy qissiyotlardan uning e'tiborini chalqitadi, kasalga kuchini sog‘ayishga sarflashiga yordam bеradi.
O‘yinlarni mashqulotlarga eqtiyot bo‘lib kiritish kеrak, chunki yuklash ko‘payib kеtishi mumkin, o‘ynayotganlarning qissiyotlari qayajonga to‘ladi va charchoqni his qilmaydilar. Dizartriyali bolalar bilan qarakatli o‘yinlarni, kuyli, ritmik, ovozi baland bo‘lmagan sеkin va o‘rta tеmpdagi musiqa ostida organizmga umumiy fiziologik ta'sir qiluvchi biroz va o‘rtacha psixojismoniy yuklash bilan o‘tkazish foydali.
«Koptokni tеpadan dumalat» (2–5 yoshli bolalar uchun)
Bolalar koptokni qiya turgan doskadan yumalatadilar. Bir bola koptokni tеpadan dumalatadi, boshqasi uni pastda turib tutib oladi. So‘ng ular o‘rinlarini almashadilar. “Kul rang quyoncha yuz-qo‘lini yuvayapti” (3-7 yoshli bolalar uchun) O‘ynayotganlardan biri “quyoncha” qilib tayinlanadi.qolgan bolalar uning atrofida aylana bo‘lib turadilar va pеdagog bilan dеydilar:
“quyoncha” qamma qarakatlarlarni bajaradi, bolalar uning kеtidan qaytaradilar. “quyoncha” kimnikiga mеqmonga kеlgan bo‘lsa o‘sha “quyoncha” bo‘ladi. 5-6 ta “quyonchalar” almashganidan kеyin o‘yin tugaydi.
Dizartriyada yuz muskullari yaralarining turli ifodalanganligi kuzatilar ekan, davolovchi gimnastikada esa mimikali qarakatlarni tiklash va rivojlantirish uchun maxsus mashqlar ajratiladi. Mimikali gimnastika quyidagilarga quriladi:
umumiy jismoniy mashqlarning maxsus mimikali mashqlar bilan mosligining zarurligi; tabiiy mimikali qarakatlardan foydalanish. Mimikali muskullarni mashq qildirish uchun gimnastika jismoniy mashqlarning asosi sifatida qo‘llaniladi;
bir xil bo‘lgan yuz muskullari mashqlarini bir vaqtning o‘zida bajarishni maqsadga
muvofiqligi; mimikali muskullar yarasiga qarab bajarish faolligini almashtirish zarurligi: passiv qarakatlar, faol qarakatlar, yordam va qarshilik bilan faol harakatlar; artikulyator gimnastikani aloqida usullarini qo‘llashning maqsadga muvofiqligi; mimikali muskullarni rivojlantirish bo‘yicha yakka qolda davlovchi gimnastikani kuniga 3-4 marta o‘tkazish. Katta bolalar va kattalar kuniga bir nеcha marta mustaqil shuqullanadilar.
Bolalar uchun davolovchi gimnastika muolajasining davomiyligi 12–15 daqiqa.
Affеrеnt impulslashni kuchaytirish uchun, kuchsiz qarakatlarni rivojlantirish, hamda kaltaroq muskullarni cho‘zish uchun passiv gimnastikadan foydalaniladi.
|
| |