Android ilovalarni yaratishda c++ dasturlash tilining imkoniyatlari ashurov Mirjalol Arslon o‘g‘li Nizomiy nomidagi tdpu iqtidorli talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish bo‘limi boshlig‘i

|
Android ilovalarni yaratishda c++ dasturlash tilining imkoniyatlari ashurov Mirjalol Arslon o‘g‘li Nizomiy nomidagi tdpu iqtidorli talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish bo‘limi boshlig‘i
|
Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 307,25 Kb. | | #136552 |
Bog'liq Ashurov tezis
ANDROID ILOVALARNI YARATISHDA C++ DASTURLASH TILINING IMKONIYATLARI
Ashurov Mirjalol Arslon o‘g‘li
Nizomiy nomidagi TDPU Iqtidorli talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish bo‘limi boshlig‘i
Mamlakatimizda axborot texnologiyalari sohasidagi kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish, mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan sohalarda mutaxassislar tayyorlash bo‘yicha salmoqli ishlar olib borilmoqda. Shu jumlada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-oktabrdagi “Axborot texnologiyalari sohasida ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish va ularni IT-industriya bilan integratsiya qilish chora-tadbirlari”1 to‘g‘risidagi PQ-4851 sonli qarorida ham bir qator topshiriqlar belgilab berilgan. Bu esa oliy ta’lim muassasalari zimmasiga har tomonlama yetuk kadrlar tayyorlashdek ma’suliyatli vazifani yuklaydi.
Bugungi kunda zamonaviy kasb egalari qatoridan dasturlash sohasi o‘z o‘rnini egallab ulgurgan. Taraqiyot va rivojlanish bor joyda dasturlash tillari rivojlanishdan to‘xtamaydi. Bugungi kunda ma’lumotlarni ifodalash shakli, tuzilmasi va ishlash tamoyillari avvalgilaridan butunlay farq qilib, imkoniyatlari juda ham boy bo‘lgan yangi dasturlash tillari shakllandi va avvalgilariga nisbatan bir qator afzalliklarga ega bo‘lgan yangi versiyalar hisobiga rivojlanib bormoqda.
Texnologiyalar rivojlanayotgan zamonda deyarli barcha mobil telefonlaridan, ayniqsa, Android telefonlaridan ko‘proq foydalanmoqdalar. Bu esa o‘z navbatida, Android platformasi uchun mobil ilovalarga bo‘lgan talabni oshiradi. Barcha mobil ilovalar foydalanuvchilarga qulayliklar tug‘dirish uchun yaratiladi. Mobil ilovalarni yaratishda foydalanuvchilarning talablariga katta ahamiyat beriladi va shunga qarab, dizayn ishlab chiqiladi. Mobil ilovalarni yaratish uchun esa ko‘plab dasturlash tillari bor. Java, Delphi hamda C++ dasturlash tillari shular jumlasidandir.
Umuman olganda, ixtiyoriy dasturlarni tayyorlash uchun translyatorlar kerak bo‘ladi, ya’ni dasturiy tilni mashina tiliga o‘zgartirib, natijani olish vazifasini bajaradi. O‘z navbatida, translyatorlar ham ikkiga bo‘linadi: kompilyatorlar va interpretatorlar. Interpretatorlardan foydalanganda dasturni tayyor holga keltirish uchun alohida yuklovchi dasturlardan foydalanish kerak bo‘ladi, ya’ni, interpretatorlar tayyor *.exe, *.apk kabi formatlardagi dasturiy kodni chiqarib bera olmaydi, buning uchun qo‘shimcha yuklovchilardan foydalanib, kerakli platforma tanlanib, dastur foydalanishga tayyor holga keltiriladi. Kompilyatorlar esa dasturni to‘g‘ridan-to‘g‘ri foydalanishga tayyor holga keltirib beradi. Java dasturlash tili interpretator, C++ dasturlash tili esa kompilyator hisoblanadi. C++ kompilyatorlari yildan-yilga yangilanib, ko‘proq imkoniyatlarga ega holda ishlab chiqilmoqda. Kompilyatorlar yordamida hozirda istalgan platforma uchun dastur yaratish imkoniyati mavjud. C++ dasturlash tili uchun dastlab Borland kompaniyasi tomonidan C++ Builder kompilyatorlari ishlab chiqarilgan va Windows uchun dastur tuzish qulayliklarga ega bo‘lgan. Bunda C++ dasturlash tili orqali mobil ilovalar yaratish imkoniyati yo‘q edi. C++ Builder kompilyatorining keyingi versiyalarini esa Embarcadero kompaniyasi ishlab chiqdi va 2014-yilda ishlab chiqarilgan XE6 versiyasidan boshlab C++ dasturlash tilida Android platformalari uchun mobil ilovalar ishlab chiqish imkoniyatini yaratib berdi. Bu esa o‘z navbatida, dasturchilar uchun katta qulayliklar tug‘dirdi. Yangi kompilyator ko‘plab qulayliklarga va yangliklarga ega bo‘lganligi tufayli dasturchilarda katta qiziqish uyg‘otdi va hozirgacha foydalanib kelmoqda. Yangi kompilyator ishlab chiqilgan sayin uning imkoniyati ortib bormoqda. C++ Builder XE7 kompilyatorida Android platformasi uchun istalgan mobil ilova tuzish imkoniyati mavjud. Bundan tashqari, kompilyatorning yana bir katta yutug‘i tuzilgan dasturni iOS operatsion tizimi, ya’ni iPhone mobil telefonlari uchun ham kompilyatsiya qilish mumkin. Shu bilan birga, OS X operatsion tizimi uchun ham dasturni kompilyatsiya qilib chiqarish mumkin.
C++ Builder kompilyatorining yuklanishi
Yuqorida keltirib o‘tilganlarini rasm orqali ifodalaymiz.
C++ Builder XE7 kompilyatori ishchi oynasining umumiy ko‘rinishi
Mobil ilova yaratishda barcha qulayliklar keltirilgan. Kompilyator dizayni dastur tuzishga qulay, yangi komponentlar ishlab chiqilgan bo‘lib, ularni qidirish funksiyasi (Search) qo‘shilgan. Bu orqali kerakli komponentni izlash osonlashdi, buning uchun o‘sha komponentning nomini bilish kifoya.
Mobil ilovaning yaratilish jarayonini ko‘rib chiqamiz. Kompilyatorda dastur yaratish uchun bir necha tanlovlar mavjud bo‘ladi, ular orasidan Multi-Device Applicationni tanlaymiz va operatsion tizimni Android qilib belgilaymiz. Bo‘sh shaklni keraklicha to‘ldirib chiqamiz. Dizayn yaratishda ko‘proq «Timage» komponentidan foydalanamiz. Shu tariqa, barcha komponentlarni joylashtirib, dastur kodlarini yozganimizdan so‘ng navbat uni kompilyatsiya qilishga keladi. Kompilyatorda Windows, Android, iOS, OS X operatsion tizimlari uchun dasturni tayyor holga keltirish mumkin. Androidni tanlaymiz va uni kompilyatsiya qilamiz.
Mobil ilova formasi yaratilishi
Kompilyatsiya natijasi
Kompilyatsiya natijasida, biz yaratgan katalogda ko‘rsatilgan tartibda fayllar yaratiladi. Ko‘rib turganimizdek, kompilyator *.apk formatda faylni yaratib berdi. Uni istalgan Android mobil telefonlarida foydalanish mumkin. Yuqoridagilar natijasida Android platformalari uchun mobil ilovalar yaratishda C++ dasturlash tilining afzalliklari va yutuqlarini ko‘rish mumkin.
Adabiyotlar ro‘yxati
M .Aripov, B. Begalov, Sh. Begimqulov, M. Mamarajabov Axborot texnologiyalari. - Т.: Noshir, 2009. – B. 3-8
M.Aripov va boshqalar. Informatika va informatsion texnologiyalar. Oliy o‘quv yurti talabalari uchun darslik. T. 2005. – B. 45-51
Культин Н. Б. Самоучитель C++ Builder. - СПб.: БХВ-Петербург, 2004. 65-66 C.
http://library.ziyonet.uz/uz/book/61217
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Android ilovalarni yaratishda c++ dasturlash tilining imkoniyatlari ashurov Mirjalol Arslon o‘g‘li Nizomiy nomidagi tdpu iqtidorli talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish bo‘limi boshlig‘i
|