Izoh
    
1 - Toshkent moliya instituti statistika

|
Toshkent moliya instituti statistika
|
bet | 135/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1Izoh
1
|
Mehnat yoshidan
o’tganlar koeffitsienti (Kmeu)
|
К МЕУ с 1000
меу Аме
|
MEUs-mehnat yoshidan o’tgan aholi soni
Ame-mehnat yoshidagi aholi soni
|
2
|
Mazkur yilda mehnat yoshida o’lganlar koeffitsienti (Kulg)
|
К УЛГс 1000
улг Аме
|
ULGs-mehnat yoshida o’lganlar soni
|
3
|
Pensiyaga chiqqanlar koeffitsienti (Kpch)
|
К Пс 1000
п Аме
|
PChs-pensiyaga chiqqanlar soni
|
4
|
Mazkur xududdan ketgan
mehnat yoshidagilar koeffitsienti (Kket)
|
К КЕТс 1000
кет Аме
|
KETs-mazkur xududdan
ketgan mehnat yoshidagilar soni
|
5
|
Mehnat resurslari safidan chiqqanlarning umumiy koeffitsienti (Kum)
|
К ЖКс 1000
ум Аме
|
JKs-mehnat resurslari safidan chiqib ketgan ja’mi aholi yoki
Kum=Kmeu+Uulg+Kpch+Kket
|
6
|
Mehnat resurslarining
mutlaq kamayish ko’rsatkichi ( МРкам )
|
МРкам =MEUs+UGs+P
Chs+KETs
|
|
Demak, mehnat resurslarining kamayishi mehnat yoshidan o’tgan aholi soni, mehnat yoshida o’lganlar, pensiyaga chiqqanlar, mazkur xududdan ketgan mehnat yoshidagi aholi soni evaziga sodir bo’lar ekan.
Statistika mehnat resurslaridan foydalanish darajasini aniqlash maqsadida quyidagi ko’rsatkichlar tizimidan foydalanadi: mehnat resurslarining bandlik koeffitsienti; iqtisodiy faol aholining yuklama koeffitsienti; aholi yosh tarkibining samaradorlik koeffitsienti.
Bu ko’rsatkichlarning mutlaq va nisbiy qiymatlarini hududlar, tarmoq va sektorlar, mulkchilik shakllari miqyosida hisoblash mumkin. Vaqt bo’yicha o’zgarishini tahlil qilish, u yoki bu qonuniyatni aniqlash maqsadida dinamik ko’rsatkichlar ham hisoblanadi.
Mehnat resurslaridan foydalanish ko’rsatkichlari quyidagi tartibda aniqlanadi (11.8-jadval).
11.8-jadval Mehnat resurslaridan foydalanish ko’rsatkichlarini hisoblash tartibi
-
№
|
|
|
|
1
|
Mehnat resurslarining bandlik koeffitsienti (Kb)
|
К ИФа 100
б МР
|
bu ko’rsatkich qanchalik yuqori bo’lsa, shunchalik mehnatga layoqatli aholining bandligi yuqori bo’ladi.
kasrning sur’ati bilan maxraji o’rtasidagi tafovut mazkur hudud qanchalik mehnat resurslari zaxira-lariga ega ekanligini tav-
siflaydi.
|
2
|
Iqtisodiy faol aholining yuklama koeffitsienti (Kyuk)
|
К ИНФа 100
юк ИФ
а
|
INFa- iqtisodiy nofaol aholi soni bu ko’rsatkich har 100 iqtisodiy faol aholiga nechta iqtisodiy
nofaol (INFa) aholi to’g’ri kelishini ifodalaydi.
|
3
|
Aholi yosh
tarkibining samaradorlik koeffitsienti (Kets)
|
А16
Кетс МЕ 100
ешг
а
|
A16eshg-16 yoshgacha bo’lgan aholi soni
MEa-mehnat yoshidagi aholi soni bu ko’rsatkich har 100 ta mehnat yoshidagi aholiga to’g’ri kelgan mehnat yoshigacha bo’lgan o’smirlar sonini tavsif-laydi.
|
Mehnat resurslaridan foydalanish darajasini tavsiflovchi ko’rsatkichlar o’rtasida quyidagicha bog’lanish mavjud:
Bandlik koeffitsientlarining o’zaro bog’lanishiga asoslanib quyidagi ko’rinishdagi integral indeksni tuzish va natijaviy belgi (Kb) ga ta’sir qiluvchi har bir omilning hissasini aniqlash mumkin:
К“‘€ “ЊЊ“‘ “ЊЊ “ р
J 1 1 1 1
ђ‡ К
“‘€ 0
“ЊЊ“‘0
“ЊЊ0
“ р0
Omillar ta’siri ostidagi mutlaq o’zgarishni hisoblash uchun esa kasr sur’atidan maxrajini ayirib tashlasa kifoya. Masalan, mehnat yoshida bo’lgan mehnatga layoqatli aholidan foydalanish evaziga bandlik koeffitsientining o’sishi (kamayishi) quyidagi tartibda aniqlanadi:
Кб ( Кмла
) мемла
меа
мр
1 0 1 1 1
Aholi
Tug’ilish koeffitsienti
O’lish koeffitsienti
Maxsus tug’ilish koeffitsienti
Kelganlar koeffitsienti
Ketganlar koeffitsienti
Asosiy tayanch iboralar
Iqtisodiy nomustaqil aholi
Davlat qaramog’idaga aholi
Ayrim kishilar qaramog’idagi aholi
Mehnat bozori
Friktsion ishsizlik
Strukturaviy ishsizlik
Davriy ishsizlik
Tabiiy o’sish koeffitsienti
Mexanik o’zgarish koeffitsienti
Xayotiylik koeffitsienti
Mehnat resurslari
Mehnat yoshigacha bo’lgan aholi
Mehnat yoshidagilar
Mehnat yoshidan oshganlar
Iqtisodiy faol aholi
Iqtisodiy nofaol aholi
Iqtisodiy mustaqil aholi
Ishsizlik darajasi
Agrar iqtisodiyot
Agrar industrial iqtisodiyot
Industrial iqtisodiyot
Mehnat resurslarining bandlik koeffitsienti
Iqtisodiy faol aholining yuklama koeffitsienti
Aholi yosh tarkibining samaradorlik koeffitsienti
Bilimingizni sinab ko’ring
Aholining o’rtacha soni qanday metodlar bilan aniqlanadi?
Quyidagilar berilgan:
Oylar 01.01. 01.02 01.03 01.04
Tuman aholisi, 132.7 136.4 135.9 139.8 ming kishi
Oylar va kvartal uchun aholining o’rtacha sonini aniqlang.
Aholining tarkibiy qismi qaysi belgilar bo’yicha o’rganiladi?
Aholining jinsiy tarkibi nima maqsadda o’rganiladi?
Aholini shahar va qishloq aholiga bo’lib o’rganishdan maqsad nima?
Aholi yoshi qaysi guruhlarga ajratilib o’rganiladi?
Aholining harakati qanday ko’rsatkichlarda o’z ifodasini topadi?
Hayotiylik koeffitsienti qanday hisoblanadi?
Tuman aholisi soni yil boshiga 150818 kishi bo’lsa, yil oxiriga kelib 159611 kishiga etdi. Yil davomida tumanga ko’chib kelganlar soni 1796 kishi ko’chib ketganlar soni 2089 kishi. O’lganlar soni 3116 kishi, tug’ilganlar 3327 kishiga teng. 15-49 yoshgacha bo’lgan ayollar hissasi aholining 15 foizni tashkil qiladi. Aholi tabiiy va mexanik harakti ko’rsatkichlarini hisoblang.
Respublika bo’yicha quyidagi ma’lumotlar berilgan
-
|
2002 y.
|
2003 y.
|
Aholi soni (o’rtacha) ming kishi
|
25210
|
25523
|
Tug’ilganlar soni
|
513
|
532
|
O’lganlar soni
|
133
|
137
|
Shundan bir yoshgacha
|
9
|
8
|
Aholini tabiiy harakati ko’rsatkichlarini aniqlang va tahlil qiling.
Aholining istiqboldagi soni nima maqsadda va qaysi uslublarda hisoblanadi?
Global usulda aholining istiqboldagi soni qanday aniqlanadi.?
g’shni siljish usulida aholining istiqboldagi soni qanyday hisoblanadi?
Mehnat resurslarning soni qanday hisoblanadi?
Iqtisodiy faol va iqtisodiy nofaol aholi soni qanday aniqlanadi?
Iqtisodiyotda band bo’lganlar soni qanday hisoblanadi?
Kimlar ishsiz deb e’tirof etiladi? Ishsizlikning qanday ko’rinishlarini bilasiz?
Ishsizlar soni va ishsizlik darajasi qanday hisoblanadi? 19 Mehnat birjasi nima bilan shug’ullanadi?
Qaysi ko’rsatkichlar mehnat resurslarining harakatini, ularni to’ldirib borishini tavsiflaydi?
Qaysi ko’rsatkichlar mehnat resurslarining kamayishini tavsiflaydi?
Mehnat resurslarining kamayishini tavsiflovchi ko’rsatkichlar qanday hisoblanadi?
Mehnat resurslarining o’sishi yoki kamayishi qanday aniqlanadi?
Qaysi ko’rsatkichlar mehnat resurslaridan foydalanish darajasini tavsiflaydi?
Mehnat resurslaridan foydalanish ko’rsatkichlari qanday hisoblanadi?
26 Mehnat resurslaridan foydalanish ko’rsatkichlarini hududlar bo’yicha tahlil qilishning ahamiyati nimada?
27. Mehnat resurslaridan foydalanish darajasini tavsiflovchi ko’rsatkichlar o’rtasida bog’lanish mavjudmi?
|
| |