Mavzu: Ijtimoiy tarmoqlarda diniy axborot iste'moli madaniyatini tarbiyalashning zarurati - bet 2

|
Mavzu: Ijtimoiy tarmoqlarda diniy axborot iste'moli madaniyatini tarbiyalashning zarurati
|
bet | 2/3 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 50,5 Kb. | | #126268 |
Bog'liq Ijtimoiy tarmoqlarda diniy axborot iste\'moli madaniyatini tarbiyalashning zarurati.Ayni paytda, axborotlashuv jarayoni bir qator muammolarni ham keltirib chiqaradi.
«Yumshoq erotika»dan tortib «ochiq pornografiya»gacha bo`lgan hodisalar bilan bog`liq muammolar ana shular jumlasidandir. Bunday holatlarning oldini to`la-to`kis olib bo`lmaydi. Zero, axborot tarmoqlarining uzilishlarsiz ishlashi uning muhim sifatiy belgisi hisoblanadi va bu jarayon doimiy takomillashuvni boshdan kechirmoqda. Demak, yuqoridagi kabi «muammolar» yo`liga qanchalik to`siq qo`yilmasin doimo ularni «aylanib» o`tish imkoniyati mavjud bo`ladi.
Yana bir muammo mualliflik hamda intellektual mulk huquqining buzilishi bilan bog`liq. Shunday ekan, axborot tarmog`ida ko`pchilik ko`ra olmaydigan hududlar yuzaga kelishi tabiiy. Bugungi kunda kompaniyalar o`z axborotlarini himoya qilish va ruxsat etilmagan kirishlarning oldini olish uchun katta mablag`lar sarflayotgani ham shundan.
Shu bilan birga muayyan axborotlarni yashirishdan tortib, uni noqonuniy ravishda e`lon qilishgacha bo`lgan ko`rinishlarda namoyon bo`ladigan suiiste`molliklar ham kelib chiqishi mumkin.
Axborot turli ijtimoiy qatlamlar, professional va milliy guruhlar vakillarga har xil ta`sir qilishi barobarida uni iste`mol qilish amaliyoti turli guruhlarda bir-biridan keskin farq qilishi mumkin. Bu eng avvalo, axborot manbalari miqdori o`rtasidagi farqda namoyon bo`ladi. Masalan, ayrim odamlarda axborot manbai minimal (televidenie, radio), ayrimlarda esa keng (internet, yangi telekommunikatsiyalar tizimi) bo`lishi mumkin.
Mutaxassislar fikriga ko`ra, bugungi kunda jamiyatda aynan axborotni olish, unga yo`l topish sohasida keskin bo`linish, tabaqalashuv sodir bo`lmoqda.
YOshlar o`zining harakatchanligi va yangilikka intiluvchiligi hamda bo`sh vaqt resursiga egaligi tufayli yuqori darajada kommunikativ faollik ko`rsatishadi. Boshqa guruhlarda esa, nisbatan passivlik kuzatiladi. Ularga xos bunday xususiyatlar salbiy oqibatlarni ham keltirib chiqarishi mumkin. Bu birinchi guruh uchun tobora faollashayotgan agressiv siyosiy ta`sirga berilib ketish xavfining mavjudligida, ikkinchi guruhning esa, pozitiv mazmunga ega axborotlar ta`siridan tashqarida qolishi bilan belgilanadi.
3. Iqtisodiy, siyosiy, madaniy-ma`rifiy va boshqa sohalardagi axborotlar ta`sirlashuvi ijtimoiy hayotning mazmunan boyishi, takomillashuvining muhim omili hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan qaraganda, bugungi kunda axborot almashinuvi insoniyat taraqqiyotining muhim shartiga aylandi deyish mumkin.
O`z davrida og`zaki nutqning paydo bo`lishi bilan axborot uzatish imkoniyatlari kengaygan bo`lsa, yozma nutq rivoji bu borada o`ziga xos yangi bosqichni boshlab bergan edi. Hozirgi fan-texnika taraqqiyoti, integratsiya va globallashuv sharoitida esa axborot makonida tub sifatiy holat kechmoqda. endilikda, axborot uzatish nafaqat xilma-xil (radio, televidenie, matbuot, telefon, faks, pochta, Internet va b.) shakllari, balki, o`ta tezkorligi bilan ham jamiyat taraqqiyotining oldingi davrlardagidan farq qiladi. Bunday sharoitda, axborot iste`moli jarayonida ham yangi tendentsiyalar kuzatilmoqda.
«Kimki axborotga ega bo`lsa, u dunyoga egalik qiladi» degan fikrning paydo bo`lishiga ham axborotning yuqoridagi xususiyatlari sabab bo`lgan.
Ijtimoiy makon - bu, ayni vaqtda axborot makoni hamdir. Globallashuv sharoitida axborot hajmining kattaligi, ularning zamonaviy tezkor vositalar orqali tarqatilayotgani axborot sohasining ijtimoiy makonning boshqa shakllaridan tubdan farq qilishini ta`minlamoqda. Xususan, zamonaviy ommaviy axborot vositalari (ayniqsa, Internet tizimi) orqali tarqatilayotgan xabar va ma`lumotlarga turli siyosiy taqiqlar, davlat chegaralari to`siq bo`la olmaydi.
Axborot iste`moli ijtimoiy, aniqrog`i, ma`naviy ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan hodisadir. Axborot iste`molining xizmatlar iste`molining o`ziga xos shakli hisoblanadi. Ma`lumki, har qanday xizmatni iste`mol qilishdan avval uning sifati, narxi, foydasi, qulayligi va boshqa shu kabi xususiyatlariga e`tibor beriladi. Bu jarayonda, iste`mol qilinayotgan xizmatning talab-taklif xususiyatlari ham inobatga olinadi. Masalan, taklifi kamayib ketgan xizmatlarning iste`mol darajasi yuqori bo`lib, ularga talab kuchayadi. Mazkur xususiyatlar axborot iste`moli jarayoniga ham xosdir. Biroq, ma`naviy ne`mat bo`lgan axborotni iste`mol qilish o`ziga xos tomonlari bilan ham ajralib turishini ta`kidlash joiz. Xususan, axborot konkret shaxs, ijtimoiy guruh, millat, jamiyat va davlat tomonidan iste`mol qilinadi-ki, mazkur darajalarda iste`mol jarayonlari bir-biridan farq qiladi. Masalan, biron shaxs uchun qiziqarli bo`lgan ma`lumot, muayyan ijtimoiy qatlam yoki guruh uchun ahamiyatsiz bo`lishi mumkin. Shuningdek, axborot makon va zamon xususiyatlariga ham ega. CHunonchi, G`arbda o`ta ommabop bo`lgan axborotlar, Sharq xalqlari tomonidan kam iste`mol qilinishi mumkin. Bundan tashqari, ma`lum bir tarixiy davrda katta qiziqish bilan kutib olingan ma`lumotlar, vaqt o`tishi bilan odatiy holga aylanishi va ijtimoiy hayotda bu tarzda in`ikos etmasligi mumkin.Axborot iste`moli, kim tomonidan iste`mol qilinishidan qat`i nazar, qabul qilish, tushunish, talqin etish kabi bir-biri bilan uzviy bog`liq bo`lgan bosqichlarda amalga oshadi. Bugungi kunda, axborot iste`moli jarayoni ham o`ziga xos madaniyatni taqozo etmoqda-ki, madaniyatning bunday shakli insoniyat ma`naviy madaniyatining tarkibiy qismiga aylanishi zarur. Axborot iste`moli madaniyati globallashuv jarayonlarining xarakterli xususiyatlaridan biri bo`lgan, Internet tarmog`i jadal rivojlanib borayotgan hozirgi sharoitda, ayniqsa, muhim ahamiyat kasb etadi. Shuning uchun, hozirgi davr kishisi oldida axborot tanlash imkoniyati shu qadar yuqori-ki, uning talabini qondira olmaydigan ma`lumotlar bir zumda qimmatini yo`qotishi aniq. Shu nuqtai nazardan qaraganda, hozirgi davrda axborot iste`moli avvalgilaridan tubdan farq qiladi. Shubhasiz, zarur axborotlarga ega bo`lishga intilish - davr talabi. Biroq, bugungi kunda, shaxs, ijtimoiy guruh, millat, jamiyat va davlatning o`zi haqida axborotlarni tarqatishi ham muhim ahamiyat kasb etadi. Buning ikki asosiy jihati mavjud. Birinchidan, masalan, Internet tarmog`i imkoniyatlari kengayib borayotgan hozirgi davrda, ulardan mamlakatimizning jahon hamjamiyatida tutgan o`rnini mustahkamlashda keng foydalanish zarur. CHunki, jahonga tanilish uchun nafaqat real dunyoda, balki, axborot dunyosi (virtual olam)da ham harakatlar olib borish zarur. Respublikamiz Prezidenti I.A.Karimov ta`kidlaganlaridek, «bu borada ishni to`g`ri tashkil etish uchun Internet tizimidan samarali va oqilona foydalanish, uni o`zimizning ma`lumotlar bilan to`ldirish kerak...bizning zaif tomonimiz shundaki, Internetda O`zbekiston bilan bog`liq ma`lumotlar juda kam. Nega deganda, bizda bu jarayonning texnikasi va texnologiyasi talab darajasida emas. Milliy qadriyatlarimiz, tarix va merosimiz, bugungi fan, san`at va adabiyotimizning eng yaxshi namunalarini Internetga kiritish dasturi ishlab chiqilmagan»
|
| |