nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - Kompozitsiya

32
8. Asimmetriya simmetriyadan farqi nimadan iborat?
9. Asimmetriya qanday hosil qilinadi?
10. Lessirovka nima?
TEST
1. Nuqtalar o‘rniga kerakli so‘zlarni qo‘ying. … yorug‘likni
prizma yordamida
ko‘p rangli ekanligini isbotlagan olim?
A) I. Nyuton
B) M. V. Lomonosov
C) X. Gyugens
D) J. K. Maksvel
2. Yetti go‘zal devoriy suratini qaysi rassom yaratgan?
A) Chingiz Ahmarov
B) Ro‘zi Choriev
C) Javlon Umarbekov
D) Malik Nabiev
3. Janr – bu:
A) San’atning mazmunan turlari
B) Janr ijod
C) Tasviriy san’at asarlarining syujetini ifodaviy shakli
D) Tasviriy san’atning bir turi
4. Nuqtalar o‘rniga kerakli so‘zlarni qo‘ying.
… Konservatoriya binosiga keramikadan ishlangan «Ilxom farishtasi» pannosi
muallifi?
A) Ozod Xabibullin
B) Bahodir Jalolov
C) Jur’at Rahmanov
D) Vladimir Burmakin
5. Leonardo da Vinchining “Mona Liza” portretida ... ranglardan foydalanilgan?
A) Och mallarang, jigarrang, yashil, qoramtir
B) Och mallarang, qizil, binafsha, jigarrang
C) Sariq, qizil, zargori, och havorang
D) Oq, sariq, yashil, qora va jigarrang
33
2-MAVZU: KOMPOZITSIYASINING AMALIY BAJARISH
USULLARI.(Natyumort)
Reja.
1. Natyurmort kompozitsiyasini joylashtirish va qurish.
2. Natyurmort kompozitsiyasini rang jihatidan yechimini topish.
3. Natyurmort kompozitsiyasi qalamchizg‘isini bir necha variantda ishlash.
San`at sintezi - Kompozitsiya

97
ustki va ostki qatlamlari bir-biriga nisbatan kontrast ranglarda
olinadi.
Soya
Narsalarning yorug`lik tushmaydigan qismidagi ko`rinishi.
Sous
Yumshoq qalam. Shu qalam yordamida
ishlangan asar ham
“sous” deyiladi.
Stilizatsiya
Uslublashtirish, muqallid, narsalar
shakli va tuzilishlarini
soddalashtirish yoki murakkablshtirish, badiiylashtirish.
Suprematizm
(lot.supremus-eng
yuqori
degan
ma`noni
anglatadi)
avangardizm san`atidagi yo`nalishlardan birining shartli
nomlanishi.
Suprematizmga
Rossiyada
1910
yilning
o`rtalarida K.S.Malevich asos solgan.
Syurrealizm
(fr.Surrealisme-realizmdan yuqori so`zidan olingan)
XX asr
san`ati va madaniyatidagi avangard yo`nalish.
Tanqidiy realizm
Bu yo`nalish Rossiya adabiyoti va san`ati XIX asrning 40-
yillarida taraqqiy etgan va rassom P.Fedotov ijodida
shakllangan. So`ng tanqidiy realism
xususiyatlari rus tasviriy
san`atining demokratik oqimi “sayyor rassomlar”ning ijodida
qo`llanilgan. Bu yo`nalish san`atkordan voqelikka tanqidiy
nuqtai nazardan yondoshish va uni idrok etishni talab etadi.
Prototip 
Tavirga asos bo`ladigan ma`lum shaxs qiyofasi tasvirlangan 
ko`rinish. 
Putti

Prototip Tavirga asos bo`ladigan ma`lum shaxs qiyofasi tasvirlangan
ko`rinish.
Putti Amur,
farishta,Yevropa
san`atida
yalang`och
qanotli
go`daklar tasviri bo`lib, ular sevgi va muhabbat ramzi
hisoblangan.
Plener (fr.plein air-havo ) kartinada quyosh yorug`ligi va atrofdagi
muhitning ta`siri bilan bog`liq bo`lgan ranglar tuslanishini
anglatuvchi termin. Bu turdagi rangtasvir ochiq havoda
ishlanadi.
Plastik anatomiya Odam tanasining tuzilishi, shakl-shamoyili, mushaklar
ko`rinishi va ularning o`zaro bog`lanishi, uyg`unligi
munosabatini o`rganadigan fan.
Poliptix (yunon.polyptychos-ko`pgina Burma yoki taxtachalardan
tashkil topgan so`zidan olingan )
1.
Ko`p tabaqali rangtasvir yoki bo`rtmali buklama.
2.
G`oyasi, rang va kompozitsion tuzilishi jihatdan umumiy
bo`lgan bir necha kartinalar.
Podramnik Chorcho`p, rasm ishlanadigan matoni tortib turadigan
qurilma.
Polotno Bo`z matoga ishlangan rangtasvir asari.
Postimpressioniz m Impressionizmdan keying badiiy oqim. Tasviriy san`atda
rivojlangan kubizm, futurism , ekspressionizm, primitivism
kabi badiiy uslublarni o`z ichiga olgan.
Portret (fr.portrait, eskicha portaire-tasvirlash ma`nosini anglatadi)
tasviriy san`at janrlaridan biri, bir yoki bir necha odamlar
tasviri.
Purizm (lot.purus-toza ma`nosini anglatadi) 1910-20 yillarda Fransiya
rangtasviridagi oqim . asoschilari: rassom A.Ozanfan va
me`morlar Sh.E.Jannere, M.Karbyuzi.
Rakurs (fr.
raccourci
-
qisqarish
demakdir)
tasvirlanuvchi
96
predmetlarning perspektiv qisqarishi.
Rapport (fr.rapporter-qaytadan olib kelmoq ma`nosini anglatadi) mato,
kashta, gilam, kulollik, mozayka va boshqalar naqsh gulining
takrorlanib kelishi.
Ellinizm davri san’atining rivoji haqida yoritib bering

|
Ellinizm davri san’atining rivoji haqida yoritib bering
|
bet | 29/49 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 288,5 Kb. | | #249220 |
Bog'liq 1. San’at tushunchasini izohlang42.Ellinizm davri san’atining rivoji haqida yoritib bering.
Ellinistik davr yunon san'ati tarixidagi eng muhim davrlardan biri sifatida keng tarqalgan. Bu butun O'rta er dengizi dunyosining turli badiiy uslublari va an'analarining uyg'unlashuvi bilan ajralib turadigan ajoyib ijod va tajriba davri edi. Bu davrda yangi texnikalar, materiallar va mavzular paydo bo'ldi, shuningdek, san'atda mumkin bo'lgan chegaralarni chetlab o'tgan alohida rassomlar paydo bo'ldi.
Ellinistik san'atning eng ko'zga ko'ringan xususiyatlaridan biri uning realizm va individualizmga urg'u berishdir. Bu davrda rassomlar inson qiyofasini butun murakkabligi bilan, jismoniy xususiyatlaridan tortib, hissiyot ifodalarigacha tasvirlashga qiziqdilar. Ular, shuningdek, o'z asarlarida harakat va harakat tuyg'usini etkazishga harakat qildilar, ko'pincha o'z sub'ektlarining hayotiyligi va energiyasini olish uchun dinamik pozalar va dramatik imo-ishoralardan foydalanganlar.
Ellinistik san'atning yana bir o'ziga xos xususiyati uning eklektizmi edi. Bu davrdagi rassomlar turli xil manbalardan, jumladan, klassik yunon san'ati, Misr san'ati, fors san'ati va boshqalardan ilhom olishgan. Shuningdek, ular bronza quyish va mozaik ishlari kabi yangi materiallar va texnikalar bilan tajriba o'tkazdilar, bu ularga yanada murakkab va batafsil asarlar yaratish imkonini berdi.
Ellinistik san'atning eng mashhur namunalaridan biri bu Samotrakiyaning qanotli g'alabasi deb nomlanuvchi haykaldir. Yunon ma'budasi Nike tasvirlangan ushbu durdona asar miloddan avvalgi 2-asrda yaratilgan va hozirda Parijdagi Luvr muzeyida saqlanmoqda. Haykal o'zining dinamik kompozitsiyasi bilan ajralib turadi, Nike go'yo u faqat kemaning tumshug'iga qo'nayotgandek, qanotlarini yoygan va kiyimlari shamolda uchayotgandek tasvirlangan.
Ellinistik davrning boshqa diqqatga sazovor asarlari orasida yunon mifologiyasidagi fojiali sahnani aks ettiruvchi marmar haykal - "Laokun va uning o'g'illari" va xudolar va devlar o'rtasidagi jangni tasvirlaydigan monumental friz - Pergamon qurbongohi.
Xulosa qilib aytish mumkinki, ellinistik davr sanʼatining rivojlanishi ijodkorlik, tajriba va eklektizm ruhi bilan ajralib turardi. Bu davrda rassomlar san'atda mumkin bo'lgan chegaralarni kengaytirishga harakat qildilar, keng manbalardan ilhom olishdi va go'zal va mazmunli asarlar yaratish uchun yangi materiallar va usullardan foydalanishdi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 5/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 142,5 Kb. | | #234083 |
Bog'liq UINSTON CHERCHILL tahrirlangan oxirgiFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Бедарида Ф. Черчилль. - М., 2003;
Бертран Р. Практика и теория большевизма. Черчилль Уинстон; Вторая мировая война - избранные страницы. - М.: Панорама, 1998;
Дипломаты вспоминают. Мир глазами ветеранов дипломатической службы. - М., 2000; Мандель Б.Р Всемирная литература: Нобелевские лауреаты (2003). М.: Берлин: Директ-Медиа, 2015. 416 с.
Помимо многочисленных англоязычных публикаций архивных документов и исследований, смотри, например: Переписка Председателя Совета Министров СССР с Президентами США и Премьер Министрами Великобритании во время Великой Отечественной войны 2002 гг.МИД СССР. - М.: Госполитиздат, Т.
Уткин А. Уинстон Черчилль. - М.: ЭКСМО, 2002;
Очкурова О.Ю., Щербак Г.В., Иовлева Т.В 50 гениев, которые изменили мир. Харьков: Фолио, 2009. 700 с. 4.
Советско-английские отношения во время Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. Т. 1 и 2. - М., 2001;
Жуков Г.К. Воспоминания и размышления: В 3-х т. -- М., 2004;
Секретная переписка Рузвельта и Черчилля в период войны / Пер. с анг. / Под ред. ФЛ. Лоуэнхеша, Г.Д. Лэнгли, М Джонса. - М.: Терра, 2002;
Ржешевский O.A. Сталин и Черчилль: Встречи. Беседы, Дискуссии. - М: Наука, 2004;
Elektron manbalar
www. Arxiv.uz
www.ziyonet.uz
www.Daryo.uz
|
| |
Как я воевал с Россией | Черчилль Уинстон Спенсер;2024

Как я воевал с Россией | Черчилль Уинстон Спенсер;2024
Download
142,5 Kb.
bet
6/6
Sana
15.05.2024
Hajmi
142,5 Kb.
#234083
1
2
3
4
5
6
Bog'liq
UINSTON CHERCHILL tahrirlangan oxirgi
7
Как я
воевал
с Россией | Черчилль Уинстон Спенсер
;2024
8 Abdirasilov S.F. “Buyuk shaxslar” Toshkent. 2010
9 Дипломаты вспоминают. Мир глазами ветеранов дипломатической службы. - М., 2007;
10 Elektron manba: www.arxiv.uz
11 Уткин А. Уинстон Черчилль. - М.: ЭКСМО, 2002;
12 Elektron manba:
www.daryo
.uz
13 Бедарида Ф. Черчилль. - М., 2003;
14 Бертран Р. Практика и теория большевизма. Черчилль Уинстон; Вторая мировая война - избранные страницы. - М.: Панорама, 2006;
15 Фейс Г. Черчилль, Рузвельт, Сталин. Война, которую они вели, и мир, которого добились. - М.: Центрополиграф, 2003.
Download
142,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
Download
142,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Как я воевал с Россией | Черчилль Уинстон Спенсер;2024
Download
142,5 Kb.
Amir тemur va temuriylar davri madaniyati

|
Amir тemur va temuriylar davri madaniyati
|
bet | 1/6 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #273989 |
Bog'liq Mashina va mexanizmlarning xavfsizligini ta\'minlashga qaratilgan vositalarning zamonaviy turlari (1) MAVZU: MASHINA VA MEXANIZMLARNING XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHGA QARATILGAN VOSITALARNING ZAMONAVIY TURLARI REJA - REJA
- 1. MASHINA VA MEXANIZMLARNING XAVFLI ZONALARI 2. XAVFSIZLIKNI TA’MINLOVCHI TEXNIK VOSITALARNING ZAMONAVIY TURLARI
- Mehnat muhofazasining asosiy vazifalaridan biri, ishchilarga xavfsiz ish sharoitini yaratib berishdan iboratdir. Xavfsiz ish sharoiti, уa’ni mehnat xavfsizligi – bu ishlab chiqarish sharoitida ishchilarga barcha xavfli va zararli omillar ta’siri bartaraf etilgan mehnat sharoiti holatidir.
- Ishlab chiqarishdagi jarohatlanishlar ishlab chiqarish sharoitida ko‘pgina fizik va kimyoviy omillar ta’sirida yuz beradi. Bunday xavfli omillarni yuzaga kelishi texnologik jarayonning xususiyatiga, ish jihozlarining konstruksiyasiga, mehnatni tashkillashtirish darajasiga va shu kabi bir qancha omillarga bog‘liq bo‘ladi. Xavfli omillar yuzaga kelish xususiyatiga bog‘liq holda aniq va yashirin bo‘lishi mumkin.
Aniq xavf ko‘zga ko‘rinarli tashqi belgilari bilan tavsiflanadi. Masalan, mashinaning harakatlanuvchi qismi, ko‘tarilgan yuk va b. Yashirin xavf mashina, mexanizmlar va ish jihozlarida yashirin nuqsonlar, nosozliklar bo‘lishi bilan xususiyatlanib, ma’lum bir sharoitda xavfli holatga, halokatga olib keladi. Yashirin xavflarga ish joyining tartibsizligi, iflosligi, xavfsizlik talablariga javob bermasligi, ish jihozlari va moslamalardan noo‘rin, уa’ni boshqa maqsadlarda foydalanish, uzilgan elektr simlari, ishchining xato va noto‘g‘ri harakati kabilar ham kiradi. Ishlab chiqarishda jarohatlanishlarning oldini olish – bu murakkab muammo hisoblanib, birinchi navbatda mashina va mexanizmlarni loyihalash bosqichida xavfsizlik talablariga katta e’tibor berishni talab etadi. - Aniq xavf ko‘zga ko‘rinarli tashqi belgilari bilan tavsiflanadi. Masalan, mashinaning harakatlanuvchi qismi, ko‘tarilgan yuk va b. Yashirin xavf mashina, mexanizmlar va ish jihozlarida yashirin nuqsonlar, nosozliklar bo‘lishi bilan xususiyatlanib, ma’lum bir sharoitda xavfli holatga, halokatga olib keladi. Yashirin xavflarga ish joyining tartibsizligi, iflosligi, xavfsizlik talablariga javob bermasligi, ish jihozlari va moslamalardan noo‘rin, уa’ni boshqa maqsadlarda foydalanish, uzilgan elektr simlari, ishchining xato va noto‘g‘ri harakati kabilar ham kiradi. Ishlab chiqarishda jarohatlanishlarning oldini olish – bu murakkab muammo hisoblanib, birinchi navbatda mashina va mexanizmlarni loyihalash bosqichida xavfsizlik talablariga katta e’tibor berishni talab etadi.
|
| |
-rasm. Neft kon jihozlarining tasniflari

|
-rasm. Neft kon jihozlarining tasniflari
|
bet | 2/4 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 195,27 Kb. | | #132045 |
Bog'liq 2-маъруза (1)1.1-rasm. Neft kon jihozlarining tasniflari.
VII guruh. Ta’mirlash-mexanik xizmat ko’rsatish jihozlari parkdagi mashinalarning ish qobiliyati holatini saqlab turishda qo’llaniladi. Bu jihozlarga ko’p nomli mashinalar, jihozlar, inshootlar, mexanizatsiyalashtirish vositalari va asboblar, kon xo’jaligi hamda transport xizmati jihozlari kiradi.
VIII guruh. Energetika xizmati jihozlari.
VII guruh va VIII guruhdagi jihozlar o’zining tarkibiga muvofiq umumiy sanoat uchun mo’ljallangan mashinalar deyiladi, qolgan oltita guruhdagi jihozlar asosiy jihozlar hisoblanadi.
1.2. Mashina va jihozlarning kompleks sxemalari
Neft, gaz, gaz yoki kondensatli konlar mashinalar, jihozlar, inshootlar, apparatlar, uskunalar va mexanizmlar yordamida ishlanadi va foydalaniladi. Ular ishlab turganda ishi bir-biri bilan o’zaro bog’langan bo’ladi. Neft, neftgaz yoki gazkondensat qatlamlardan yoki bir nechta qatlamli konlarni ishlash va foydalanish ob’ektlaridan bir-biri bilan birgalikda harakatlanadi.
Shuning uchun bunday ob’ektlarni neftli yoki gazli kondensatlar deb atash qabul qilingan bo’lib, birlik tizim sifatida qaraladi. Muhim masalalardan biri bir yoki guruhli konlarning samarali ishlarini kompleks ishlatish uchun muhandislik vositalarini va ob’ektlarni ishlash hamda ulardan foydalanishni bir-biriga moslashtirish uchun texnik va ma’muriy boshqaruv bilan ta’minlanadi, konning hamma xodimlari avtomatlashtirish vositalariga va boshqaruvga, ko’pincha AVB (avtomatik vositalarni boshqarish)ga jalb qilinadi. Bu tizim mashina va jihozlardan tashqari zamonaviy o’lchov asboblari, rostlash, avtomatlashtirish va hisoblash texnikalari bilan ham ta’minlangan (1.2-rasm).
1.2.-rasm. Neft va gaz konining funktsional sxemasi.
1-qatlamga suv haydovchi quduqlar; 2-qatlamga gaz haydovchi quduq; 3-qatlamdan suyuqlik va gazni yig’ish va ularni neft, gaz, suvga ajratish tizimi; 4-nasos stantsiyasi; 5-kompressor stantsiyasi; 6-qatlamga suv va gazni haydab qatlam bosimini saqlab turuvchi tizim; 7-neftli quduqlar; 8-gaz do’ppisi; 9-qatlamning neftga toyingan qismi; 10-qatlamning suvga toyingan qismi; 11-neft qazib olish va kollektorlarni o’tkazuvchanligini kuchaytirish yo’li orqali neftgaz beruvchanlikni oshirish uchun jadallashtiruvchi jihozlarning tizimi; 12-quduqlarni joriy ta’mirlashda qo’llaniladigan kompleks jihozlar; 13-quduqlarni kapital ta’mirlashda qo’llaniladigan jihozlarning jamlamasi; 14-quduqlarni ishlatish jihozlari.
Konda yoki qatlamda ishlanadigan quduqlarning soni ko’p bo’lib, yuzlab yoki minglab quduqlarni ta’mirlashga va oraliq ta’mirlashga ko’p vaqt sarflanadi. Shuning uchun quduqlardagi murakkab turdagi jihozlarni joriy va kapital ta’mirlash uchun katta miqdordagi murakkab jihozlar bilan ta’minlash va ta’mirlash xizmati kerak bo’ladi. Kapital ta’mirda ko’pincha yangi quduqlar burg’ilib bo’lingandan so’ng, quduqlarni o’zlashtirishda maxsus takomillashgan jihozlardan foydalaniladi.
|
| |
S.Komoldinov. “O‘quv natyurmorti”

117
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Normativ-huquqiy hujjatlar
.
1.1.
Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida” qonuni. //Barkamol avlod-
Oʻzbekiston taraqqiyotining poydevori. Toshkent: Sharq, 2020 y.
1.2.
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2020-yil
6-noyabrdagi
“O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini
yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6108-son Farmoni.
Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi 2020 y.
1.3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 21-apreldagi PQ-4688-son
“Tasviriy va amaliy san’at sohasi samaradorligini
yanada oshirishga doir
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. Qonun hujjatlari ma’lumotlari
milliy
bazasi, 2020 y
1.4.
Oʻzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʻyicha
Harakatlar
strategiyasi toʻgʻrisida”, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-
fevraldagi PF-4947- sonli farmoni.
1.5.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Mirziyoyev
Shavkat Miromonovich
“Milliy taraqqiyot yoʻlimizni qatʼiyat
bilan davom ettirib,
yangi bosqichga
koʻtaramiz” / Sh.M.Mirziyoyev. – Toshkent : Oʻzbekiston, 2017 y.
1.6.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Mirziyoyev
Shavkat Miromonovich
“Erkin va farovon demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz.-
T.: Oʻzbekiston, 2016 y.
Svoystva – - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
|
bet | 37/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar3. Svoystva – jadvalning xususiyatlarini o’zgartirish.
«Stroki i stolbsi» guruhi
1. Udalit – jadvalni o’chirish. Bu buyruqni tanlaganimizdan so’ng, quyidagi oyna hosil bo’ladi:
Bu yerda:
Udalit yacheyki... – kursor turgan katakchani o’chirish.
Udalit stolbsi – kursor turgan katakcha ustunini o’chirish.
Udalit stroki – kursor turgan katakcha qatorini o’chirish.
Udalit tablitsu – butun jadvalni o’chirish.
2. Vstavit sverxu – kursor turgan qatorning ustki qismiga qator qo’shish.
3. Vstavit snizu – kursor turgan qatorning pastki qismiga qator qo’shish.
4. Vstavit sleva – kursor turgan ustunning chap tomoniga ustun qo’shish.
5. Vstavit sprava – kursor turgan ustunning o’ng tomoniga ustun qo’shish.
«Ob’edinit» guruhi
1. Ob’edinit yacheyki – belgilangan bir nechta katakchalarni yagona katakchaga birlashtirish.
2. Razbit yacheyki – belgilangan katakchani bir nechta yangi katakchalarga ajratish. Bu buyruq tanlanganda ekranda quyidagi oyna hosil bo’ladi:
Bu yerda:
Chislo stolbsov – ustunlar soni.
Chislo strok – qatorlar soni.
Ob’edinit pered razbiyeniyem – belgilangan katakchalarni (ikki va undan ortiq) yangi katakchalarga ajratishdan oldin birlashtirish.
Bu yerdan keraklicha ustun va qator tanlanib, OK tugmachasi bosiladi.
3. Razbit tablitsu – jadvalni 2 ta jadvalga ajratish. Bunda belgilangan qator yangi jadvalning birinchi qatoriga aylanadi.
«Razmer yacheyki» guruhi
1. Visota stroki tablitsi – belgilangan katakcha balandligini tanlash.
2. Shirina stolbsa tablitsi – belgilangan katakcha enini tanlash.
3. Virovnyat visotu strok - Belgilangan satrlarni bo’yini rostlash (bir xil qilish).
4. Virovnyat shirinu stolbsov - Belgilangan ustunlar enini rostlash (bir xil qilish).
|
| |
-Mavzu: TAQDIMOTLARNI TAYYORLASH TEXNOLOGIYALARI

|
-Mavzu: TAQDIMOTLARNI TAYYORLASH TEXNOLOGIYALARI
|
bet | 46/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar8-Mavzu: TAQDIMOTLARNI TAYYORLASH TEXNOLOGIYALARI
Reja:
Microsoft Power Point dasturi haqida umumiy tushuncha
Microsoft Power Point dasturi menyulari
Power Point dasturida prezentatsiya yaratish tartibi
Tayanch soʻz va iboralar: Taqdimot. Slayd. Prezentatsiya. Koʻrgazmalar. Animatsiya. Multimedia. Muloqot darchasi. Belgilar. Namoyish. Dizayn. Sarlavxa.
Microsoft Power Point dasturi haqida umumiy tushuncha
Har qanday mutaxassis oʻzining ish faoliyati davomida hamkasabalariga yoki boshqa mutaxassislarga oʻzining qilayotgan ishi yoki faoliyati xaqida, rejalari va takliflari xaqida soʻzlab berish uchun ma’ruza qilishiga toʻgʻri keladi. Bunday paytlarda u ma’ruzani tez, yaxshi, sifatli, tushunarli va chiroyli qilib tayyorlashi zarur boʻladi. Ushbu muammoni xal qilish uchun u qanday dasturviy ta’minot turlaridan foydalanishi mumkin? Matn muxarriri uning barcha muammolarini hal qilib bera oladimi? Bir necha xil dasturlardan foydanish va ularning natijalarini umumlashtirish tezda kerakli echimga olib kelishi mumkinmi?
Power Point dasturi MICROSOFT OFFICE firmasining WINDOWS qobigʻi yordamida yaratilgan boʻlib, dastur prezentatsiyalar bilan ishlash (tanishtirish, taqdimotlar qilish) uchun eng qulay dasturiy vositalardan biridir. Bu dastur orqali xilma-xil turdagi koʻrgazmali qurollarni yaratish mumkin va ayrim joylarda esa uni ma’lumotlar bazasi sifatida ham qoʻllash mumkin. Ayrim xollarda esa bu dasturda multimedia vositalarni boshqarish va ularni qoʻllab, namoyish etuvchi qurilmalarga yuborish vazifalarini ham bajarish mumkin. Bu erda asosiy tushunchalar: slayd va prezentatsiyalar hisoblanadi.
Slayd – ma’lum bir oʻlchamga ega boʻlgan muloqat varaqalari hisoblanadi. Ularda yaratilayotgan namoyish elementlari joylanadi.
Prezentatsiya – yaratilayotgan slaydlar turkumi va uni namoyish etish uchun beriladigan fayl nomi. Masalan: Prezentatsiya1-PowerPoint dasturi ochilganda, sarlavhalar qatori paydo boʻlib, unda yaratilayotgan yoki yaratilgan prezentatsiyaning ayni vaqtdagi nomi hosil boʻladi. Bu nomni keyinchalik oʻz hohishingizga koʻra almashtirishingiz mumkin
|
| |
Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi

Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi
Download
0,78 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
25.11.2023
Hajmi
0,78 Mb.
#105542
Download
0,78 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi
Download
0,78 Mb.
Matnni ko'rish
Keys; 
2 - Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi

1. Keys;
2. Elektr ta’minoti bloki;
3. Asosiy plata;
4. Mikroprotsessor;
5. Mikroprotsessor sovutuvchi;
6. Tezkor xotira;
7. Vinchestr;
8. Video karta;
9. Tarmoq karta. Korpus keys kompyuterning ichki qurilmalarini o’zida
jamlovchi va ximoya korpusidir. Kompyuter korpuslari odatda tik va yotiq
ko’rinishda bo’ladi. Tik korpuslar Tower (minora) deb ataladi va ularning uchta
turi bor: big (katta, balandligi 19 dyuym), midi (o’rta, 16 dyuym), mini (kichik,
13 dyuym). Ulardan birinchisi odatda serverlar va o’ta kuchli kompyuterlar,
ikkinchisi ommaviy kompyuterlar, uchinchisi arzon kompyuterlar uchun
mo’ljallangan. Yotiq korpuslarning balandligi juda past bo’lib, ular odatda ustiga
monitor qo’yishga mo’ljallangan.
Keyingi paytda super mini tower va monoblok deb ataluvchi korpuslar
ommaviylashib bormoqda. Ularning ommaviylashuvining asosiy sababi birinchidan
ular kam joy egallaydi, ikkinchidan ularning boshqalardan ajralib turuvchi
dizaynidir. Super mini tower korpuslarining balandligi boshqa korpuslarning
balandligidan 2-3 marta kam. Monobloklarda esa tizim korpusidan butunlay voz
kechilgan. Unda barcha qurilmalar monitor korpusiga joylanadi. Kompyuter korpusi
mustahkam bo’lishi kerak. Unga bir necha ventilyatorlar o’rnatiladi va ular kuchli
tebranishlarga sabab bo’ladi. Bu tebranishlar vinchester turidagi disklar uchun juda
xavfli. Korpus karkasi kuchli bo’lsa, ventilyatorlarning tebranishi korpusning
tebranishiga olib kelmaydi. Korpusning yana bir muhim jihati uning qanday asosiy
platalarga mo’ljallanganligidir. Korpuslarning bu jihati form faktor deb ataladi. AT
deb atalgan korpuslar o’z o’rnini AT-X deb nom olgan korpuslarga bo’shatib berdi.
Korpuslar ularga o’rnatilgan elektr ta’minoti blokining quvvati bilan ham
farqlanadi. AT korpuslaridagi ta’minot bloki quvvati 100 – 300 Vatt bo’lsa, AT-X
korpuslarida bu ko’rsatkich 350 – 500 Vattga teng. Ta’minot bloklari 5 va 12 Volt
kuchlanishli elektr toklarini ishlab chiqaradilar. Ilgarilari mikroprotsessorlarga ham
5 voltli kuchlanishli elektr toki berilardi. Mikroprotsessorlarda tranzistorlar soni
oshishi bilan ularda ajraladigan issiqlik miqdorini kamaytirish uchun 5 volt
kuchlanish avval 3 voltgacha, so’ng 1,1 voltgacha kamaydi.
Elektr ta’minoti bloki - Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi

28
LGA 775
DDR II
PCI Express USB 2 SATA ATX
31
LGA 775
DDR II
PCI Express USB 2 SATA ATX
38
LGA 775
DDR II
PCI Express USB 2 SATA ATX
43
LGA 775
DDR II
PCI Express USB 2 SATA ATX
45
LGA 775
DDR II PCI Express USB 2 SATA
ATX
45
LGA 775
DDR II PCI Express USB 2 SATA
ATX
51
LGA 775
DDR II
PCI
USB 2
SATA II ATX
Express
55
LGA 1156 DDR III PCI Express USB 3 SATA II ATX
58
LGA 1366
DDR III
PCI Express USB 3 SATA III ATX
Odatda asosiy plata tarkibiga quyidagi qo’shimcha qurilmalar ham kiradi.
Foydalanishga tavsiya etiladigan asosiy adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanishga tavsiya etiladigan asosiy adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 2/2 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 20,83 Kb. | | #146202 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi registrlaridagi xato yozuvlarni tuzatish tartibiFoydalanishga tavsiya etiladigan asosiy adabiyotlar ro’yxati
Jo’raev N., Abduvoxidov F., Sotivoldieva D. Moliyaviy va boshqaruv hisobi. Darslik (lotin alifbosida). –T.: 2012 y. 480 b.
Pardaev A.X., Pardaev B.X. Boshqaruv hisobi. O’quv qo’llanma./ - T.: G.G’ulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti, 2008.
Karimov A., Islomov F., Avloqulov A. Buxgalteriya hisobi. Darslik.-T.: Sharq, 2004.
Xamdamov B.K., Islomov F.R., Avloqulov A.Z. Moliyaviy hisobot. O’quv qo’llanma./ - T.: “IQTISOD-MOLIYa”, 2008.
Ibragimov A., Ochilov I., Qo’ziev I. Moliyaviy va boshqaruv hisobi –T.: Iqtisod-moliya. 2008 y. 440 b.
Wan Madznah Wan Ibrahim, Mohd Rizal Palil “Fundamentals of business accounting” Oxford university Press, 2014
|
| |
Klaviatura matnli axborotlarni kompyuter xotirasiga kirituvchi qurilma. 
Sichqoncha

4. Kursorni boshqarish tugmalari.
5. Qo’shimcha klaviatura tugmalari.
6. Multimedia bilan ishlash uchun qo’shimcha tugmalar.
Barcha klaviaturalarda tugmalar to’plami deyarli bir xil. Ular odatda
birbiridan faqat multimedia bilan ishlash uchun mo’ljallangan qo’shimcha
tugmalarining soni va joylashishi bilan farq qiladilar. Oxirgi paytda tugmalarining
joylashishi biroz o’zgartirilgan ergonomic (foydalanuvchi uchun qulay va bezarar)
klaviaturalar urf bo’lmoqda.
Klaviaturalarni kompyuterga ulash uchun hozirgi paytda maxsus raz’em
OS/2 dan foydalaniladi. Bu raz’emni 25 yil avval IBM kompaniyasi birinchi marta
qo’llagan edi.
Kompyuterga standart USB port orqali ulanadigan klaviaturalar ham ko’payib
bormoqda. Bundan tashqari kompyuterga infraqizil
nurlar yordamida ulanadigan
simsiz klaviaturalar ham bor.
Sichqonchasiz kompyuter bilan ishlashning deyarli iloji yo’q. Grafik
interfeysli dasturlar bilan ishlash uchun maxsus ishlab chiqilgan sichqoncha, ayniqsa
kompyuterda ishlashni endi boshlaganlar uchun juda qulay. Sichqonchaning ekranda
kursor deb ataluvchi ko’rsatkichi bo’lib, sichqonchani joyidan qimirlatsak, kursor
ham unga mos ravishda harakatga keladi.
Sichqoncha yordamida bir necha
amalni bajarish mumkin xolos, lekin bu
amallardan barcha dasturlarda keng foydalaniladi. Bular uning chap tugmasini bir
yoki
ikki marta chertish, o’ng tugmasini bir marta chertish, uning g’ildiragini
aylantirish va chap tugmasini bosib turib sichqonchani yurgizishdir.
Hozirgi paytda sichqonchaning lazerli deb ataluvchi turi ishlab chiqariladi.
Bunday sichqonchaning harakati lazer nuri yordamida aniqlanadi.
Avvallari
sichqoncha sharikli mexanik qurilmaga ega bo’lib, uning yordamida harakat
yo’nalishi aniqlanar edi.
Sichqonchalar ham klaviaturalar kabi kompyuterga OS/2,
USB portlari orqali
yoki infra qizil nurlar yordamida simsiz ulanishi mumkin. Tizimli blok tarkibiga
quyidagi kiradi.
Mikroprotsessor - Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi

Mikroprotsessor sovutuvchi ya’ni kuller deb yuritiladi. Kullerning vazifasi
markaziy protsessorning qizib ketishini oldini oladi va uni sovutadi.
Tezkor xotira rus tilida оперативная памят.
Tezkor xotira kompyuter tok
manbaiga ulanib toki tok manbaidan uzilgunga qadar ma’lumotlarni
vaqtincha
xotirada saqlovchi qurilma xisoblanadi. Mikroprotsessor tsirkdagi ko’z boylagichga
o’xshaydi. Ko’zboylagich turli mo’jizalar ko’rsata oladi, Lekin o’zidan bir necha
metr naridagi koptokni ola olmaydi. Ko’zboylagichga o’xshab, mikroprotsessorga
ham yordamchi kerak. Bu vazifani tezkor xotira bajaradi.
Tezkor xotirada mikroprotsessor
uchun dasturlar, ma’lumotlar
va hisob-kitob
natijalari saqlanadi.
Tezkor xotira elektron qurilmalar – tranzistorlardan yasaladi va mikrosxema
ko’rinishida bo’ladi. Mikrosxemalarda yasalgan xotiraning qulay tomonlari:
o’lchamlari kichik,
kam quvvat sarflaydi, sig’imi katta va tez ishlashidir. Tezkor
xotira mikrosxemalari ikki xil bo’ladi: dinamik va statik. Statik mikrosxemalarda
har bir xotira katakchasi registr ko’rinishida bo’lib, bu registrlarning har biri uchun
6 ta tranzistor ishlatiladi. Bu mikrosxemalar nisbatan tez ishlaydi.
Dinamik mikrosxemalarda har bir katakcha
ikkita tranzistor yordamida
yasaladi, ulardan biri katakchani tanlash uchun kalit vazifasini bajarsa, ikkinchisi
mitti kondensator
vazifasini bajaradi, kondensatorning zaryadlangan holati 1 ga,
zaryadsiz holati 0 ga mos keladi.
Bunday mikrosxemalardan yasalgan tezkor xotira nisbatan sekin ishlaydi va
ulardagi ma’lumot o’chib ketmasligi uchun ularni bir sekundda bir neche o’n ming
marta zaryadlab turish kerak bo’ladi.
Bu kamchiliklariga qaramay, ularning sig’imi kattaroq va ularning narxi ancha
arzon. Hozirgi paytda tezkor xotiralarning deyarli barchasi dinamik mikrosxemalar
asosida ishlab chiqiladi.
Tezkor xotiraning asosiy parametrlari ularning sig’imi va tezligi (takt
chastotasi) dir.
Tezkor xotiraning sig’imi har doim ikkining darajasi ko’rinishidagi songa teng
bo’ladi. Bu ularning manzilini aniqlash bilan bog’liq. Hozirgi paytda DIMM, DDR,
DDR II va DDR III rusumli tezkor xotiralardan foydalaniladi.
DIMM xotiralarning sig’imi 32, 64, 128, 256, 512 MB bo’lishi mumkin,
ularning takt chastotasi 66, 100, 133, 166, 200 MGts lardan biriga teng.
DDR xotiralarning sig’imi 128, 256, 512, 1024 MB, takt chastotasi 266, 333,
400 MGts
bo’lishi mumkin. DDR xotiralarda takt chastota bilan birga ma’lumot
uzatish
tezligidan ham foydalanila boshlandi. Masalan, DDR 2100 deb takt chastotasi 266
MGts bo’lgan xotira belgilangan. Bu chastotada ishlaydigan xotira bir sekundda 266
MGts * 8 bit q 2100 Megabit axborot uzata oladi. Shu kabi DDR 2700 va DDR 3200
rusumli xotiralar ham bor.
DDR II turidagi xotiralar 512, 1024, 2048 MB sig’imli va 4200, 5300, 6400
Mb tezlikda, DDR III turdagi mikrosxemalar 1, 2, 4 GB sig’imli va 11000, 13000,
16000 va 20 000 Mb tezlikda bo’lishi mumkin. DIMM va DDR rusumidagi tezkor
xotiralar hozir ishlab chiqarilmaydi.
arxitekturasi - Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasi

|
Mustaqil ishi-1 Mavzu: Zamonaviy kompyuterlar arxitekturasiBog'liq Mustaqil ishilararxitekturasi
Reja:
• Protsessor
tushunchasi
uning tuzilishi
• Arxitekturasi
• Funksional elementlar
UltraSPARC – Sun
Microsystems tomonidan
ishlab chiqilgan va SPARC
V9 ko'rsatmalar
to'plamidan
foydalanadigan Texas
Instruments tomonidan
ishlab chiqarilgan 64 bitli
mikroprotsessor . U 1995
yil o'rtalarida taqdim
etilgan. Bu Sun
Microsystems
kompaniyasining SPARC
V9 dan foydalanadigan
birinchi mikroprotsessori
edi.
Faylida o'qish uchun 7 ta va
yozish uchun 3 ta port mavjud.
Butun son registr fayli ikkita
arifmetik mantiq birligiga
(ALU) va yuklash/saqlash
birligiga registrlarni beradi.
Ikkala ALU arifmetik, mantiqiy
va siljish ko'rsatmalarini
bajarishi mumkin, lekin faqat
bittasi ko'paytirish va
bo'linishni amalga oshirishi
mumkin.
Matematik soprotsessor (FPU)
beshta funktsional birlikdan
iborat. Ulardan biri suzuvchi
nuqta qo'shish va ayirish,
ikkinchisi ko'paytirish,
uchinchisi bo'lish va kvadrat
ildizni bajaradi. VIS da
tasvirlangan SIMD
ko'rsatmalarini bajarish uchun
ikkita tugun ishlatiladi ( Visual
Instruction Set ). Soprotsessor
registr faylida 32 ta 64 bitli
registr mavjud. Unda o'qish
uchun 5 ta va yozish uchun 3 ta
port mavjud.
Kesh
UltraSPARC ikkita kesh
darajasiga ega, asosiy va
ikkilamchi. Ikkita asosiy kesh
mavjud, biri ko'rsatmalar
uchun, ikkinchisi ma'lumotlar
uchun. Ikkalasi ham 16 KB
sig'imga ega. Ikkilamchi kesh
512 KB dan 4 MB gacha
sig'imga ega.
Ishlab chiqarish
UltraSPARC 3,8 million
tranzistorni o'z ichiga oladi. U
Texas Instruments tomonidan
yaratilgan EPIC-3
texnologiyasidan foydalangan
holda ishlab chiqarilgan
UltraSPARC protsessori
|
| |
-rasm.Karbyuratorning - 5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi,...

|
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
bet | 5/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulot5.5-rasm.Karbyuratorning
tuzilmalari:
A-aralashmani kompensatsiyalash tuzilmasi;
B-salt ishlash tuzilmasi;
V-tezlatgich tuzilmasi;
D-yurgizib yuborish tuzilmasi.
|
Salt ishlash tuzilmasi. Salt ishlash tuzilmasi dvigatel yuklanishsiz va tirsakli val kichik aylanishlar sonida ishlaganda yonuvchi aralashma tayyorlab berishga mo’ljallangan. Bu maromda dvigatel silindrlarda ko’p miqdorda ishlatilgan gaz qoladi, ish aralashmasining yonish tezligi sekinlashadi, shu sababli dvigatel ishlashishi uchun quyuq yonuvchi aralashma zarur.
Tezlatish nasosi. Avtomobil qiyalikka ko’tarilishi yoki oldida ketayotgan avtomobilni quvib o’tishda dvigatel tirsakli valining aylanishlar sonini yoki yuklanishni tezlik bilan oshirishga to’g’ri keladi. Bu holda yonuvchi aralashma suyuqlashib, natijada dvigatel o’chib qolishi mumkin. Tezlatish nasos drossel zaslonka tez ochilganda yonuvchi aralashmaning ortiqcha suyuqlashmasligi uchun qo’shimcha miqdorda yonilg’i berish yo’li bilan qisqa vaqtda aralashmani quyuqlashtirish vazifasini bajaradi.
Tirsakli valning aylanishlar chastotasini xavo bilan rostlash.
Yuk avtomobillarida dvigatelning eng katta quvvati yoki tirsakli valning aylanishlar chastotasining maxsus havoli cheklagich yordamida rostlanadi, ya’ni cheklanadi. Dvigatelning aylanishlar chastotasining cheklash maqsadida karbyuratorga havoli yuritmaga ega bo’lgan cheklagich moslamasi o’rnatilgan (7.7-chizma)
Bu turdagi cheklagich markazdan qochirma datchik va diafragmali mexanizmdan tuzilgan. Markazdan qochma datchik taqsimlanish shesternyasining qopqog’iga maxkamlangan. Datchik rotori 8 dvigatelning taqsimlanish validan harakat qiladi. Buning uchun taqsimlash valining oldi qismiga yuritma valigi maxkamlangan bo’lib, uning uchi rotor valigining uyig’i 9 kirib turadi. Diafragmali mexanizm karbyuratorning drossel zaslonkalari 16 ga ta’sir qiladi. Mexanizm karbyuratorga maxkamlangan. Datchik naylar 5 va 6 vositasida diafragmali mexanizmga va karbyuratorning kirish nayi 4 ga biriktirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
-rasm. Elektromagnit forsunka - 5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi,...

|
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
bet | 8/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulot5.8-rasm. Elektromagnit forsunka
1-to’zitgich; 2-klapan; 4-prujina; 5-elektromagnit; 6-filtr; 7-elektr kontakt.
Yonilg’i forsunka korpusiga filtr (6) orqali shlang vositasida yuboriladi. Forsunka korpusining ichiga bir uchiga to’zitkichi (1) bo’lgan klapan (2) hamda tez ta’sir etuvchi elektromagnit (5) joylashtirilgan bo’lib, elektromagnit cho’lg’amlarining uchi korpusdan izolyatsiya (himoya) qilingan kontaktlar (7) orqali tashqariga chiqarilgan. Elektromagnit to’ksizlangan paytida, klapan, prujina (4), ta’sirida o’rniga bosib turiladi. Forsunka kontaktlariga boshqaruvchi elektr impulьsi yuborilganda klapan taxminan 0,1 mm ga ochiladi. Bir komplekt forsunkalarda yonilg’ini tsiklik (davriy) uzatishdagi farq, kam uzatishda 4 % ko’p uzatishda 1.5 % gacha bo’lishi mumkin halos.
Bu esa aralashma tarkibini tsilindrlar bo’yicha, karbyuratsiyalash, yoki markaziy purkashga qaraganda bir xilligini sezilarli ravishda yaxshilashni ta’minlaydi.
Benzin nasosi (5.9-rasm) elektr yuritmaga ega bo’lib, uni dvigatelni yurgazish paytida stater tirsakli valni aylantirishidan oldin (o’t oldirish qulfidagi kalitni burab) ulash mumkin. Buning natijasida, dvigatel hali ishga tushmasdan turib haydash magistralida yonilg’ini purkash uchun kerakli bo’lgan bosim hosil qilishga erishiladi. Ba’zan elektromotorni yaxshilab sovitish uchun, elektr nasosi germetik holda ishlanib, bakdagi yonilg’i ichiga tushirib qo’yiladi.
|
5.9-rasm. Elektr benzin nasosi
1-benzinning kirishi; 2-saqlagich klapan; 3-nasos; 4-yakor; 5-teskari klapan; 6-benzinning chiqishi;
|
5.10-rasm. Nasosning ishlash tsikli (davri).
a-benzinni so’rish; b-haydash; 1-benzinning kirishi; 2-nasos rotori;
3-roliklar; 4-roliklarning tayanch yuzasi; 5-benzinning chiqishi.
Nasos rotori (2) (5.10-rasm a) korpusiga (4) nisbatan ekstsentrik joylashgan va elektromotor yakori bilan birgalikda aylanadi. Roliklar statorning tayanch yuzasiga bosilgan holda rotorning ariqchalarida harakatlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
-rasm.Oddiy karbyuratorning chizmasi

|
-rasm.Oddiy karbyuratorning chizmasi
|
bet | 4/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulot5.4-rasm.Oddiy karbyuratorning chizmasi:
1-asosiy jiklyor, 2-qalqovich, 3-ignali klapan, 4-to’zitgich, 5-havo tozalagich, 6-havo zaslankasi (to’stqich), 7-diffuzor, 8-drossel zaslonkasi (yonuvchi aralashmani to’sgich), 9-kiritish naychasi, 10-kiritish klapani, 11-porshen, 12-bo’shliq.
Karbyurator yonuvchi aralashmani tayyorlaydigan qurilma bo’lib, u dvigatelni kiritish nayiga o’rnatiladi.
5. Karbyuratorga o’rnatilgan tizim va moslamalar, ularning ishlashi.
Zamonaviy karbyuratorning tuzilishi va ishlashi. Dvigatelning turli ish maromlarida qanoatlantiradigan yonuvchi aralashma tayyorlash uchun zamonaviy karbyurator konstruktsiyasiga bir nechta qo’shimcha tizilma va moslamalar o’rnatilgan. Bo’lar yurgizib yuborish tuzilmasi salt ishlash tuzilmasi, aralashma tarkibini bir xilda saqlab turish (kompensatsiya) tuzilmasi, boyitgich va tezlashgich tuzilmalari.
Dvigatelni yurgizib yuborish tuzilmasi. Dvigatelni yurgizib yuborishda tirsaklm valining aylanishlar soni juda kichik bo’ladi, shu sababli tuzitgichning jiklyoridan yonilg’i oqib chiqishi uchun aralashma tayyorlash bo’linmasida siyoraklashish yetarli bo’lmaydi. Sovuq dvigatelni yurgizib yuborishda va qizdirishda aralashmani quyuqlantirish zarur. quyuq yonuvchi aralashma hosil qilish uchun havo zaslankasi yopiladi, bunda aralashtirish bo’linmasida siyoraklanish oshadi. Aralashma haddan tashqarii quyuqlik dvigatelga yopishib qolmasligi uchun klapan mavjud bo’lib, u aralashtirish bo’linmasida aralashma haddan tashqarii quyuqlashishiga yo’l qo’ymaslik uchun havo bosimi ta’sirida ochiladi. Haydovchi zaslonkasini tros va zaslonka o’qiga mahkamlangan richak yordamida yopadi yoki ochadi. Havo zaslankasi yopilishi bilan bir vaqtda drossel zaslonkasi bir muncha ochiladi. Zaslonkaning ikkala tamonida havo bosimining farqi ta’sirida zaslonka ochilishi uchun havo zaslonkasining o’qi kiritish nayigiga ekstsentirik o’rnatiladi
|
| |
-rasm. Yonilg’i nasosi, filtrlar, yonuvchi aralashmsining hususiyatlari

|
-rasm. Yonilg’i nasosi, filtrlar, yonuvchi aralashmsining hususiyatlari
|
bet | 2/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulot5.2-rasm. Yonilg’i nasosi, filtrlar, yonuvchi aralashmsining hususiyatlari
Benzin so’rishi nasosning tuzilishi va ishlashi. Karbyuratorli dvigatellarda diafragma turidagi yonilg’i nasosi ishlatiladi.
5.3-rasm. Diafragma turidagi yonilg’i nasosi.
Diafragmali yonilg’i nasosi yonilg’ini bakdan karbyuratorning qalqovichli bo’linmasiga uzatish uchun xizmat qiladi. Diafragma turdagi yonilg’i nasosi eng ko’p tarqalgan.
Nasos qopqog’i bilan g’ilof orasiga diafragma o’rnatilgan bo’lib, uning o’rta qismi sterjinga tutashgan. Sterjenning pastgi uchi ishlatish koromislosining uchiga maxkamlangan.
Havo va yonilg’i tozalagichlar
Karyubratorga kirayotgan havo tarkibidagi rang silindrlarga kirishi natijasida dvigatel qismlari tez yeyiladi. SHuning uchun ta’minlash tizimiga havo tozalagich o’rnatilgan. U dvigatel silindrlariga kirayotgan havoning rangdan tozalash uchun xizmat qiladi. Havo tozalagich karbyuratorning yuqorigi qismiga o’rnatilgan. Avtomobil dvigatellarida enertsiyali–moyli havo tozalagich keng tarqalgan.
Dag’al tozalagichlar Uning tozalaydigan qismi 0,05 mm qalinlikda shtamplab tayyorlangan plastinalar tashkil topgan. Yonilg’i plastinalar orasidagi tirqishdan o’tib tozalanadi.
Mayin tozalagich. G’ilof tindirgich stakan, purjina, maxkamlashgan changagidan iborat bo’lib, stakan ichida keramik tozalagich yoki rulon qilib o’ralgan mayda to’r sim bor. Yonilg’i bu tozalovchi tarkibi qismlardan o’tganda uning juda mexanik zarralarini ushlab qoladi, natijada yonilg’i yaxshi va sifatli tozalanadi. Ba’zi bir mayin tozalagichlarda yonilg’idagi metal zarrachalarini ushlab qolishi uchun magnit qo’yiladi.
3. Yonuvchi aralashmaning tarkibi, uning dvigatel ishiga ta’siri.
|
| |
Nasosning ishlash printsipi (tamoyili)

|
Nasosning ishlash printsipi (tamoyili)
|
bet | 9/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulotNasosning ishlash printsipi (tamoyili)
Rotor aylanayotganida kiritish teshigining (1) pastida hamda yuqorisida joylashgan ikkita rolik, stator yuzasi (4) va rotor (2) bilan chegaralangan o’roqsimon bo’shliqning hajmi ortadi.
SHu paytda, aytib o’tilgan bo’shliq benzin bilan to’ladi. Rotor va u bilan birga roliklar 4-rasm b da ko’rsatilgan holatni egallaganda roliklar orasidagi o’roqsimon bo’shliqning hajmi kamayadi, natijada benzinni haydash magistraliga uzatilishi ta’minlanadi.
Reduktsion klapan (2) (rasm 3 ga qarang). Tizimni bosim haddan ziyod ortib ketishidan saqlasa, teskari klapan (5) esa nasos to’xtagandan so’ng yonilg’ini bakka oqib ketishiga to’sqinlik qiladi.
Nazorat savollari
1. Karbyuratorli dvigatelning yonilg’i bilan ta’minlanish tizimining vazifasini tushuntiring?.
2. Yonilg’ilar va ularning xususiyatlari qanday?.
3. Oddiy karbyurator nimalardan tuzilgan topgan?.
4. Aralashma tarkiblari va ularning xususiyatlarini ayting.
5. Dvigatelning ish maromlari deganda nimani tushunasiz?
6. Zamonaviy karbyuratorning tuzilishi va ishlashi qanday amalga oshiriladi?.
7. Xavo va yonilg’i tozalagichlari tuzilishini ayting?.
8. Benzin so’rish nasosi qanday tuzilgan?
9. Tirsakli valning aylanishlar chastotasini havoli rostlash qanday amalga oshiriladi?
10. Suyultirilgan va siqilgan gazlar xaqida ma’lumotlarni ayting?.
11. Gaz ballonli ta’minlash tizimining uskunalari tuzilishini ayting?
12. Yonish qoldiqlarining atrof-muhitga ta’siri va ularni bartaraf etish choralari qanday amalga oshiriladi?
13. Injektorli ta’minlash tizimini tushuntiring?
|
| |
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi

|
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
bet | 1/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulot
5-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi.
Yonilg’i bilan ta’minlash bilan tizimi ma’lum miqdordagi yonilg’ini o’zida saqlash, yonilg’i bilan xavoni tozalash, ularda kerakli tarkibda yonuvchi aralashma tayyorlash, aralashmani tsilindirga kiritish va ishlatilgan gazlarni tashqariga chiqarib yuborish uchun xizmat qiladi.
5.1-rasm.Karbyuratorli dvigatelning yonilg’i bilan ta’minlash tizimi asboblarining joylashish chizmasi .
Karbyuratorli dvigatelda ishlatiladigan yonilg’ilar va ularning xususiyatlari. Karbyuratorli dvigatellarda yonilg’i sifatida asosan benzin ishlatiladi. Benzinning sifati uning isssiqlik berish qobilyati, solishtirma og’irligi, bug’lanuvchanligi va zudlik Bilan portlashga (detonattsiyaga) moyilligi bilan aniqlanadi. Benzinning solishtirma og’irligi 700-760 kg/m3 , muzlash xarorati–2500S.
1 kg benzin to’la yonib bo’lganda xosil bo’lgan issiqlik miqdori 44000- 46000 kJ, buni issiqlik berish qobilyati deyiladi. Benzinning suyuq holatdan bug’ holatga o’tishi uning xaroratini belgilaydi. Bu xarorat qancha past bo’lsa, benzinning sifati va bug’lanuvchanligi shuncha yuqori bo’ladi. Benzinning detanattsiyaga moyilligi deb yonilg’i aralashmaning 25-35 m/s tezlikda to’liqsiz detonattsiyasiz yonishiga aytiladi. Yonilg’i aralashmasini bir qismi 1500-2000 m/s tezlikda zarbali to’lqin xosil qilib shiddat Bilan yonishini portlab (detonattsiyali) yonish deyiladi. Benzinning portlashga qarshi chidamliliyligini oktan soni bilan aniqlanadi. Benzinning oktan soni qancha yuqori bo’lsa, u portlashga shuncha chidamli bo’ladi. Avtomobil benzinlarining oktan soni 66-96 bo’ladi. Benzin portlashga chidamliligini oshirish uchun uncha portlashni susaytiruvcha moda antidetoktor qo’shiladi. Antidetoktor moddaga etil suyuqligi kiradi, bir litr benzinga 1,0 sm3 etil suyuqligi qo’shiladi. Bunday benzin etillangan benzin deyiladi.Etil suyuqligi o’ta zaharli bo’lgani sababli, etillangan benzin ham zaharli bo’ladi. Etillangan benzinni oddiy benzindan ajratish oson bo’lishi uchun uncha qizg’ich-sariq yoki ko’k-yashil bo’yoq qo’shib rangi o’zgartiriladi.
Avtomobil dvegatellari uchun GOST bo’yicha quyidagi belgili benzinlar ishlab chiqariladi: A-72, A-76, AI-93, AI-98.
Benzin belgilaridagi A harfi avtomobil benzini ekanligini, raqamlar esa oktan sonini ko’rsatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Karbyuratorli dvigatelning ta’minlash tizimining vazifasi, sxemasi, umumiy tuzilishi va ishlashi
|
Yonilg’i aralashmasining tarkibi va uning xususiyatlari

|
Yonilg’i aralashmasining tarkibi va uning xususiyatlari
|
bet | 3/9 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #271524 |
Bog'liq 5-Amaliy mashg\'ulotYonilg’i aralashmasining tarkibi va uning xususiyatlari. Benzin dvigatel silindrlarda yonish jarayoni vaqtida to’la yonishi uchun uni havo bilan yaxshi va bir tekis aralashtirish lozim. Bu jarayon tirsakli 2500-4000 ayl/min aylanishida sodir bo’ladi va har bir takt taxminan 0.01s davom etadi.
Dvigatelning ish maromi (rejimi)ga muvoffiq yonuvchi aralashmaga qo’yilgan talablar.
Ichki yonuv dvigateli ish sharoitiga qarab 5 xil maromda ishlaydi:
Sovuq dvigatelni yurgizish, dvigatelni salt yurgizish, o’rta yuklanish, eng yuqori yuklanish va tezlanish maromlari.
Sovuq dvigatelning yurgizish uchun quyuq aralashma zarur, chunki bu holatda tirsakli valning aylanishlar soni kichik bo’lganligi sababli havo oqimining tezligi kichik bo’ladi, aralashmaning alangalanishi uchun aralashmadagag’i yonilg’i bug’lari yetarli bo’ladi.
Dvigatel yuklanishsiz va tirsakli val sekin aylanib, salt ishlaganda, silindrlarga kirishayotgan aralashmaning miqdori juda kam, sifati past bo’ladi. SHuning uchun bu maromga quyuqlashgan yonuvchi aralashma kerak bo’ladi.
Dvigatel o’rtacha yuklanish Bilan ishlaganda undan to’la quvvat talab etilmaydi, shu sababli suyuqlashgan aralashma ishlatiladi, bu esa aralashmaning to’la yonishini ta’minlaydi va yonilg’i sarfini tejaydi.
Eng kata yuklanishlar uchun quyuqlashgan aralashma kerak, chunki bu maromda dvigateldan to’la quvvat talab etiladi.
Tezlanish maromida tirsakli valning aylanishlar soni tezda ortishi kerak, buning uchun aralashmani qisqa muddatda quyuqlantiriladi, aks holda dvigatel o’chib qoladi. Bu ishlarning hammasini karbyurator bajaradi.
4. Oddiy karbyuratorni ishlash usuli.
Oddiy karbyurator va unda yonuvchi aralashmani tayyorlanishi.
Atomobillarda asosan havo oqimi yuqoridan pastga yo’nalgan karbyuratorlar ishlatiladi.
|
| |