1-mavzu: Kompyuter tarmog‘i - bet 39

|
1-mavzu: Kompyuter tarmog‘i
|
bet | 39/41 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #240041 |
5.1-rasm. Ethernet tarmoq topologiyasi.
Fast Ethernet tarmog‘ida jismoniy «Shina» topologiyasidan foydalanish ko‘zda tutilmagan, faqat «Passiv yulduz» yoki «Passiv daraxt» topologiyasi ishlatiladi. Shuningdek, Fast Ethernet tarmog‘ida tarmoq uzunligiga qattiq talablar va chegara qo‘yilgan. Paket formatini saqlab qolib, tarmoq tezligini 10 baravar oshirilganligi tufayli tarmoqning minimal uzunligi 10 baravar kamayadi (Ethernetdagi 51,2 mks o‘rniga 5,12 mks). Signalni tarmoqdan o‘tishining ikki hissalik vaqt kattaligi esa, 10 marotaba kamayadi.
Ethernet tarmog‘idan axborot uzatish uchun standart kod Manchester II ishlatiladi. Bu holda signalning bitta qiymati nolga, boshqasi manfiy qiymatga ega, ya’ni signalni doimiy tashkil qiluvchi qiymati nolga teng emas. Galvanik ajratish adapter, repiter va konsentrator qurilmalari yordamida amalga oshiriladi. Tarmoqning uzatish va qabul qilish qurilmalari boshqa qurilmalardan galvanik ajralishi transformator orqali va alohida elektr manbayi yordamida amalga oshirilgan, tarmoq bilan kabel to‘g‘ri ulangan.
Ethernet tarmog‘iga axborot uzatish uchun ega bo‘lish abonentlarga to‘liq tenglik huquqini beruvchi CSMA/CD tasodifiy usul yordamida amalga oshiriladi. Tarmoqda 5.2-rasmda ko‘rsatilgandek, o‘zgaruvchan uzunlikka ega bo‘luvchi strukturali paket ishlatiladi.
5.2-rasm. Ethernet tarmoq paketining tuzulishi (raqamlar baytlar sonini ko‘rsatadi).
Ethernet kadr uzunligi (ya’ni priambulasiz paket) 512 bitli oraliqdan kam bo‘lmasligi kerak yoki 51,2 mks (xuddi shu kattalik signalni tarmoqdan borib-kelish vaqtiga tengdir). Manzillashning shaxsiy, guruhli va keng tarqatish usullari ko‘zda tutilgan.
Ethernet paketi quyidagi maydonlarni o‘z ichiga olgan:
8 bitni priambula tashkil qiladi, ulardan birinchi yettitasini 1010101 kodi tashkil qiladi, oxirgi sakkizinchisini 10101011 kodi tashkil qiladi. IEEE 802.03 standartida bu oxirgi bayt kadr boshlanish belgisi, deb yuritiladi (SFD — Start of Frame Delimiter) va paketni alohida maydonini tashkil qiladi.
Qabul qiluvchi manzili va jo‘natuvchi manzili 6 baytdan tashkil topgan bo‘lib, 3.2-bobda yozilgan standart ko‘rinishda boiadi. Bu manzil maydonlari abonent qurilmasi tomonidan ishlov beriladi.
Boshqarish maydonida (L/T-Length/Type) axborot maydonining uzunligi haqidagi ma’lumot joylashtiriladi. U yana foydalanayotgan protokol turini belgilashi mumkin. Agarda, bu maydon qiymati 1500 dan kam bo‘lsa, u holda axborotlar maydonining uzunligini ko‘rsatadi. Agarda, 1500 dan katta bo‘lsa, u holda kadr turini ko‘rsatadi. Boshqarish maydoni dastur tomonidan ishlov beriladi.
Axborotlar maydoniga 46 baytdan 1500 baytgacha axborot kirishi mumkin. Agarda, paketda 46 baytdan kam axborot bo‘lsa, axborotlar maydonining qolgan qismini to‘ldiruvchi baytlar egallaydi. IEEE 802.3 standartiga ko‘ra, paket tarkibida maxsus to‘ldiruvchi maydon ajratilgan (pad data — назначение данных), agarda, axborot 46 baytdan uzun bo‘lsa to‘ldiruvchi maydon 0 uzunlikka ega bo‘ladi.
Nazorat bitlar yig‘indisining maydoni (ECS - Frame Chech Segvence —поле контрольной суммы) paketning 32 razryadli davriy nazorat yig‘indisidan iborat (CRQ va u paketning to‘g‘ri uzatilganligini aniqlash uchun ishlatiladi.
Shunday qilib, kadrning minimal uzunligi 64 baytni (512 bit) tashkil qiladi (priambulasiz paket). Aynan shu kattalik tarmoqdan signal tarqalishini ikki hissa ushlanish maksimal qiymatini 512 bit oralig‘ida aniqlab beradi (Ethernet uchun 51,2 mks. Fast Ethernet uchun 5,12 mks).
Turli tarmoq qurilmalaridan paketning o‘tishi natijasida priambula kamayishi mumkinligini standart nazarda tutadi va shuning uchun uni hisobga olinmaydi. Kadrning maksimal uzunligi 1518 bayt (12144 bit, ya’ni 1214,4 mks Ethernet uchun, Fast Ethernet uchun esa 121,44 mks). Bu kattalik muhim bo‘lib, uni tarmoq qurilmalarining bufer xotira qurilmalarining sig‘imini hisoblash uchun va tarmoqning umumiy yuklamasini baholashda foydalaniladi.
10 Mbit /s tezlikda ishlovchi Ethernet tarmog‘i uchun standart to‘rtta axborot uzatish muhitini aniqlab bergan:
10 BASE 5 (qalin koaksial kabel);
10 BASE 2 (ingichka koaksial kabel);
10 BASE-T (o‘ralgan juftlik);
10 BASE-FL (shisha tolali kabel).
Uzatish muhitini rusumlash 3 elementdan tashkil topgan bo‘lib: «10» raqami, 10 Mbit/s uzatish tezligini bildiradi, BASE so‘zi yuqori chastotali signalni modulatsiya qilmasdan uzatishni bildiradi, oxirgi element tarmoq qismini (segmentini) ruxsat etilgan uzunligini anglatadi: «5» - 500 metrni, «2» - 200 metrni (aniqrog‘i, 185 metrni) yoki aloqa yo‘lining turini: «T» - o‘ralgan juftlik (twisted pair — витая пара), «F» - shisha tolali kabel (fiber optic — оптоволокнистый кабел).
Xuddi shuningdek, 100 Mbit/s tezlik bilan ishlovchi Fast Ethernet uchun ham standart uch turdagi uzatish muhitini belgilab bergan:
100 BASE-T4 (to‘rttali o‘ralgan juftlik);
100 BASE-Tx (Ikkili o‘ralgan juftlik);
100BASE-FX (shisha tolali kabel).
Bu yerda «100» soni uzatish tezligini bildiradi (100 Mbit/s), «T» - harfi o‘ralgan juftlik ekanini ko‘rsatadi, «F» - harfi shisha tolali kabel ekanini anglatadi.
100 BASE-Tx va 100 BASE-Fx rusumidagi kabellarni birlashtirib 100 BASE-X nom bilan yuritiladi, 100 BASE-TX larni esa 100BASE-T, deb belgilanadi. Bu yerda ta’kidlab o‘tishimiz kerakki, Ethernet tarmog‘i optimal algoritmi bilan ham, yuqori ko‘rsatgichlari bilan ham boshqa standart tarmoq ko‘rsatgichlaridan ajralib turmaydi. Lekin yuqori standartlashtirilganlik darajasi bilan, texnik vositalarini juda ko‘p miqdorda ishlab chiqarilishi bilan, ishlab chiqaruvchilar tomonidan kuchli qo‘llanishi sharofati tufayli boshqa standart tarmoqlardan Ethernet tarmog‘i keskin ajralib turadi va shuning uchun ham har qanday boshqa tarmoq texnologiyasini aynan Ethernet tarmog‘i bilan solishtiriladi.
|
| |