Metallarning kimyoviy xossalari - Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali
|
bet | 65/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgMetallarning kimyoviy xossalari
Metallarning qaytarish xossalari kuchlidir. Metallar birikma hosil qilganda manfiy zaryadlanmaydi, chunki ular o'zlari elektron beradi. Elektron berish xususiyatiga ko'ra metallar aktivlik qatoriga joylashadi va u quyidagi ko'rinishga ega: Li, K, Ca, Na, Mg, AI, Mn, Zn, Fe, Cd, Co, Ni, Sn, Pb, H2, Cu, Ag, Hg, Pt, Au.
Vodorod elektron berish xususiyatiga ko'ra metallarni aktivlik qatoriga joylashgan. Bu qatorda vodoroddan oldinda joylashgan metallar uni birikmasidan siqib chiqaradilar. Masalan:
Zn = H2SO4 = ZnSO4 + H2 ; Fe + 2HCl = FeCl2 + H2
hamda bu qatorda chapda joylashgan metall o'ngda joylashgan metallni birikmasidan siqib chiqaradi
Zn + FeSO4 = ZnSO4 + Fe
Metallarning kislorod bilan hosil qilgan birikmalari oksidlardir. Metallar vodorod bilan reaksiyaga kirishib, gidridlarni hosil qiladi. Masalan, NaH, TiH2 gidridlarda vodorod manfiy zaryadlanadi.
Metallarning suvga ta'sir qilish xarakteri ularning ahamiyatli kimyoviy xossalaridan biridir. Ko'pchilik metallar suvdan vodorodni siqib chiqaradi.
2Na + 2H2O 2NaOH + H2
Ca + 2H2O Ca(OH)2 + H2
Ishqoriy va ishqoriy yer metallari suv bilan shiddatli ravishda reaksiyaga kirishadi, boshqa metallar qizdirilgandagina suvga ta'sir etadi.
Qariyb hamma metallar kislotalardan vodorodni siqib chiqaradi, bunda metallning o'zi oksidlanadi va kislota hamda metallning tabiatiga qarab quyidagi mahsulotlar hosil bo'ladi.
Kislorodsiz va suyultirilgan sulfat kislotalarning metallarga ta‘siri: bu kislotalarda aktivlik qatorida vodorodgacha, qo'rg'oshindan tashqari, joylashgan barcha metallar erib, tuz va erkin vodorodni hosil qiladi. Masalan:
Mg + 2HCl = MgCl2 + H2
Fe + HSO (suyuq) = FeSO4 + H
Konsentrlangan sulfat kislotada aktivlik qatorida kumushgacha joylashgan, quyidagi metallardan alyuminiy, temir, xrom, qo'rg'oshindan tashqari barcha metallarerib, sulfattuzlarini, sulfit angidridni va suv molekulasini hosil qiladi, bunda kislotadagi oksidlanishdarajasi +6 bo'lgan oltingugurt atomi oksidlovchi vazifasini o'taydi. Masalan:
Cu = 2H2SO4(konsen) = FeSO4 + SO2 + 2H2O
Suyultirilgan nitrat kislotada nodir metallardan tashqari barcha metallar erib, nitrat tuzlar hamda kislotaning konsentratsiyasi va metallning aktivligiga ko'ra quyidagi NH4+, N2, N2O, NO birikmalarni va suv molekulasini hosil qiladi. Bunda kislotadagi oksidlanish darajasi +5 bo'lgan azot atomi oksidlovchi vazifasini o'taydi va uning qaytarilishi metallning aktivligiga bog'liq, metall qancha aktiv bo'lsa, azot atomi shuncha kuchli qaytariladi. Masalan:
4Mg + 10HNO3(SUY) = 4Mg(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
10Al + 36HNO3(SUY) = 10Al(NO3)3 + 3N2 + 18H2O
3Zn + 8HNO3(SUY) = 3Zn(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Konsentrlangan nitrat kislotada platina, oltin, alyuminiy, temir, xromlardan tashqari barcha metallar erib, nitrat tuzlarini, azot (IV) oksidini va suv molekulasini hosil qiladi.
Ag + 2HNO3(kans) = AgNO3 + NO2 + H2O
5.Oltin va platina zar suvida eriydi. Zar suvi bu bir hajm konsentrlangan nitrat kislota va uch hajm konsentrlangan xlorid kislotadan yangi tayyorlangan aralashma eritmasi. Bu kislotalar aralashtirilganda xlor atom holidaajralib chiqadi va metallni oksidlaydi.
Au + HNO3(kans) + 3HCl(kans) = AuCl3 + NO + 2H2O
3Pt + 4[2HNO3(kans) + 3HCl(kans)] = 3PtCl4 + 4NO + 8H2O
Ruh, alyuminiy, qalay singari amfoterlik xossalari bor metallar ishqor eritmalari bilan ham reaksiyaga kirishadi. Reaksiya natijasida tuz bilan vodorod hosil bo'ladi.
Zn + 2NaOH + 2H2O = H2 + Na2[Zn(OH)4] = Na2ZnO2 + 2H2O
|
| |