Kompyuter tarmoqlari” fani bo‘yicha mustaqil ishi Mavzu

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL‑XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“KOMPYUTER TARMOQLARI”
FANI BO‘YICHA
mustaqil ishi
Mavzu:Ethernet MAC pog‘onasi qanday vazifani bajaradi?
Toshkent 2024
Reja:
Muqaddima
1.1. Muammolar
1.2. Maqsad
Asosiy qism
2.1. Ethernetning asosiy tushunchalari
2.2. MAC (Media Access Control) protokoli tushunchasi
MAC protokolining asosiy vazifalari
3.1. Medialarni birlashtirish
3.2. Bog‘lovchi sinov
3.3. Adreslash
Ethernet MAC protokolining amaliy qo‘llanishi
4.1. Rahbariya
4.2. Paket tuzilishi
4.3. Medialar orasida birlashtirish
Ethernet MAC protokolining yuqori darajadagi vazifalari
5.1. Qayta sinov
5.2. Davlatlararo aloqalar
5.3. Xavfsizlik va himoya
6.2. Xulosa
Muqaddima
1.1. Muammolar
1.1.1. Ethernet tarmoqlarining kengayishi bilan bog‘liq muammolar: Teknologik rivojlanish bilan birga, Ethernet tarmoqlarining tez-tez o'sishi, bog‘lovchi tizimlar orasidagi mushtaklarning o'sishiga olib keladi.
1.1.2. Bog‘lovchi media ustida boshqarishning qiyinliklari: Bog‘lovchilarning kengayishi, shu jumladan, kabellarning va qurilmalarining kengayishi, bog‘lanishni boshqarishning to‘g‘ri va samarali usullarini talab qiladi.
1.1.3. Tarmoqda ma'lumotlarni to‘g‘ri va samarali tarzda o‘tkazish muammolari: Tarmoqda ma'lumotlarni tarqatish va almashish jarayonlari orasidagi solishtirilish, muvaffaqiyatsizlik, va uni bartaraf qilishning muammolari.
1.2. Maqsad
1.2.1. Ethernet MAC protokolining vazifalari va maqsadlari haqida umumiy tushuncha berish: Ethernet MAC protokoli, bog‘lovchi tarmoqlar orasidagi ma'lumot almashishni boshqarish uchun protocolni taminlaydi.
1.2.2. MAC protokoli yordamida tarmoqda ma'lumotlarni to‘g‘ri almashish va tarqatish jarayonlarini ta'minlash: MAC protokoli, bog‘lovchi tarmoqlar orasidagi ma'lumot almashishni boshqaradi va ma'lumotlar paketlarga joylashtiriladi va tarmoqqa jo‘natiladi.
1.2.3. Muammolar va ularning hal qilinishi bo‘yicha to‘liq o‘zgaruvchilarni aniqlash: Muammolar va ularning hal qilinishi, masalan, to‘liq o‘zgaruvchilarni aniqlash, bog‘lovchi tarmoqlar orasidagi ma'lumot almashishni yaxshilash uchun muhimdir.
Ethernetning asosiy tushunchalari
2.1.1. Ethernetning tarixiy ravishda o‘zgarishi: Ethernet, 1970-yillarda Xerox, Intel va DEC (Digital Equipment Corporation) tomonidan ishlab chiqilgan va keyinchalik IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) tomonidan standartlashtirilgan lokal tarmoq protokoli hisoblanadi. Asosiy maqsadi, lokal tarmoqda ma'lumot almashishni ta'minlash, kompyuterlarni bog‘lash va ulardan ma'lumotlar almashishdir.
2.1.2. Ethernet tarmoqlarining tashqi qurilmalarga ulanishi: Ethernet tarmoqlari, LAN (Local Area Network) tarmoqlari sifatida xizmat qiladi va odatda bog‘lovchi tizimlar orasida to‘plamda o‘rnatiladi. Ular, kompyuterlarni, printerlarni, serverlarni va boshqa tizimlarni bog‘lab turadi.
2.1.3. Tarmoq topologiyasi: Ethernet tarmoqlari oddiy topologiyaga ega bo‘lib, u standart qo‘llaniladigan topologiyalarni qo‘llab-quvvatlaydi. Misol uchun, yulduz shakli yoki qosonlik tarmoq topologiyalari kabi.
2.2. MAC (Media Access Control) protokoli tushunchasi
2.2.1. MAC adresi: MAC protokoli, bog‘lovchi qurilmalarga unikal identifikatsiya uchun ishlatiluvchi MAC manzilini ta'minlaydi. Bu manzil har bir bog‘lovchiga tayinlanadi va unikal bo‘lib, boshqa bog‘lovchilarni taniydi.
2.2.2. Bog‘lovchi sinov: MAC protokoli, bog‘lovchi sinov tizimini o‘z ichiga oladi, bu sinovlar bog‘lovchi tizimlar orasidagi muammoni aniqlash va hal qilishda yordam beradi. Bu sinovlar, bog‘lovchilar orasida yarim-duplex yoki to'liq-duplex aloqalarni tekshirishga yordam beradi.
2.2.3. Bog‘lovchi orasidagi ma'lumot almashish: MAC protokoli, bog‘lovchi tizimlar orasidagi ma'lumot almashishni boshqaradi. Bu, bog‘lovchi tizimlar orasidagi ma'lumot almashishni to‘g‘ri va samarali qiladi, bu jarayonda ma'lumotlar paketlarga joylashtiriladi va to'g'ri manzilga yetkaziladi.
AC protokolining asosiy vazifalari
3.1. Medialarni birlashtirish
Medialar, masalan, Ethernet kabellari yoki kabellari, bog'lovchi qurilmalar orasida ma'lumot almashishning asosiy vositalari hisoblanadi. MAC protokoli bu medialar orasidagi birlashuvni boshqaradi. U bog'lovchi qurilmalar orasidagi aloqani muhofaza qiladi va aloqani boshqarish uchun protokolni ta'minlaydi.
3.2. Bog'lovchi sinov
MAC protokoli, bog'lovchi tizimlar orasidagi sinovni boshqaradi. Bu sinovlar bog'lovchi qurilmalar orasidagi aloqani tekshirishda yordam beradi. Masalan, bog'lovchi tizimlar yoki yarim-duplex aloqalarni aniqlash uchun sinovlar olib boriladi. Bu sinovlar bog'lovchilar orasidagi ma'lumot almashishni yaxshi boshqarish uchun muhimdir.
3.3. Adreslash
MAC protokoli, har bir bog'lovchi qurilmasiga unikal MAC manzilini (ko'nikma) ta'minlaydi. Bu manzil bog'lovchi qurilmalar orasida foydalaniladigan unikal identifikator hisoblanadi. Adreslash protokoli, ma'lumotlar paketlarini to'g'ri manzilga yetkazishda va ma'lumot almashishni boshqarishda kritik ahamiyatga egadir. MAC manzillari, bog'lovchi qurilmasini taniydi va ma'lumot almashishni to'g'ri boshqarishni ta'minlaydi.
Ethernet MAC protokoli amaliy qo‘llanishida quyidagi vazifalarni bajaradi:
4.1. Rahbariya: Ethernet MAC protokoli, bog‘lovchi tizimlarning bir-birini aniqlash va aloqani boshqarishda rahbarlik qiladi. Bu, bog‘lovchi tizimlar uchun avtomatik tizim, ya'ni auto-negotiation, ta’minlashda yordam beradi, jumladan, aloqalarni yoritish, to'liq-duplex yoki yarim-duplex aloqalar orasida o‘tkazish va aloqalarni 10/100/1000 megabitlik tezliklarda ishlatish mumkinligini tekshirish.
4.2. Paket tuzilishi: Ethernet MAC protokoli, axborot paketlarini qabul qilib, ulardan ma'lumotlarni o'qish, qabul qilish va yaratilgan paketlarni to‘g‘ri manzilga yuborish vazifasini bajaradi. Bu protokol, bog‘lovchi qurilmalar orasida ma'lumot almashish jarayonlarini boshqarishda muhimdir, paketlarni sinovladi va to‘g‘ri manzilga yo‘naltiradi.
4.3. Medialar orasida birlashtirish: Ethernet MAC protokoli, medialar orasidagi aloqani boshqarishda muhim rol o'ynaydi. Bu aloqa, masalan, Ethernet kabellari yoki kabellari orqali yoki boshqa medialar orqali, bog‘lovchi qurilmalar orasidagi ma'lumot almashishni ta'minlaydi. MAC protokoli medialar orasidagi aloqani boshqarish uchun bo‘ylab birlashuv protokolini aniqlaydi va bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqani boshqarishda yordam beradi.
Ethernet MAC protokoli yuqori darajadagi vazifalari quyidagilardir:
5.1. Qayta sinov: Ethernet MAC protokoli, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqalarni tekshirishda qayta sinov jarayonlarini boshqaradi. Bu, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqalarni sinovlash uchun protokolni ta'minlashda kritik ahamiyatga egadir. Misol uchun, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqalarning ishlashi tekshiriladi va bularning muhofazasi ta’minlanadi.
5.2. Davlatlararo aloqalar: Ethernet MAC protokoli, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqalarni davlatlararo tarmoqlarga bog‘lashda yordam beradi. Bu, bog‘lovchi tizimlarning tarmoq bo‘ylab qaysi aloqa bo‘yicha yuborilishini aniqlash va muntazam tarmoq ishlayotganida ishlashni ta'minlash uchun muhimdir. Davlatlararo aloqalar, aloqani yoritish, ma'lumot almashish va uzoq masofadagi aloqa uchun juda muhimdir.
5.3. Xavfsizlik va himoya: Ethernet MAC protokoli, ma'lumotlarni himoya qilish va taqdamni aniqlashda yordam beradi. Bu protokol, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqalarni himoya qilish uchun xavfsizlik protokollarini o'z ichiga oladi. Misol uchun, MAC protokoli, bog‘lovchi qurilmalar orasidagi ma'lumot almashishni shifrlash va ma'lumotlarni tarmoqda yaxshiroq himoya qilish uchun xavfsizlik usullarini ta'minlaydi.
6.2. Xulosa
Ethernet MAC protokoli, tarmoqda ma'lumot almashishni boshqarishda, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqani boshqarishda va ma'lumotlarni himoya qilishda kritik ahamiyatga egadir. U yuqori darajadagi vazifalarni bajarish orqali tarmoq tizimining samarali va ishonchli ishlashini ta’minlaydi. Bu vazifalar, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqani boshqarishda xavfsizlik, himoya va ish faolligini ta’minlashda muhimdir. MAC protokoli, bog‘lovchi tizimlar orasidagi aloqani boshqarishda, ma’lumot almashishni himoya qilishda va ma'lumotlar paketlari orqali to'g'ri manzilga yetkazishda yuqori darajada muhim vazifalarni bajaradi.
|