nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
«Kattalikning tizimdan tashqari birligi»

|
«Kattalikning tizimdan tashqari birligi» Pdf ko'rish
|
bet | 121/189 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #246757 |
Bog'liq Eshonqulova«Kattalikning tizimdan tashqari birligi»
-qabul qilingan birliklar tizimiga
kirmaydigan kattalik birligi.
«Kattalikning karrali birligi»
-tizimli yoki tizimdan tashqari birlikdan
butun son marta katta bo’lgan kattalik birligi.
«Kattalikning ulushli birligi»
-tizimli yoki tizimdan tashqari birlikdan
butun son marta kichik bo’lgan kattalik birligi.
«Xalqaro birliklar tizimi»
-o’lchovlar va tarozilar bo’yicha bosh
konferentsiya qabul qilgan va tavsiya etgan birliklar kogerent tizimi.
«Metrologiya bo’yicha milliy idora
» –
davlatda o’lchashlar birligini
ta`minlash ishlari bo’yicha rahbarlikni amalga oshirish vakolatiga ega bo’lgan
berilgan davlat boshqaruv idorasi - O’zbekiston Respublikasining Vazirlar
Mahkamasi huzuridagi standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish
O’zbekiston davlat markazi (O’zstandart Аgentligi).
«O’lchashlar birligi»
-
o’lchash natijalari qonunlashtirilgan birliklarda
ifodalanib, ularning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan
belgilangan
chegarasidan chiqmaydigan o’lchashlarning holati.
«O’lchov aniqligi»
- haqiqiy izlanayotgan o’lchov
qiymatlarini
yaqinlikdan ta`riflashdir. Shuning uchun metrologiyaning asosiy masalasi aniq
bir aniqlikda ifodalash va kerakli birlikda ta`minlashdir.
«O’lchash vositasi»
-
texnik vositalar bo’lib, metrologik xossalarini
o’lchash uchun qo’llaniladi.
«Birlik etaloni»
-
o’lchash vositasi bo’lib, boshqa o’lchash vositalariga
uzatish maqsadida va fizik o’lchov birliklarini saqlash uchun ishlatiladi.
«Davlat etaloni»
-
etalon, O’zbekiston Respublikasi hududida belgilangan
o’lchov birliklari uchun milliy idora tomonidan tan olinganligi.
|
| |
Magnitli suyuqliklar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Magnitli suyuqliklar
Magnitli suyuqliklar- bu magnitli materiallarning kolloid eritmala-ri yoki osilmalaridan tashkil topgan geterogen sistemalar. Dispersion muhit sifatida - suv, dori moddalarning suvli eritmalari, vazelin moyi, fiziologik eritma, 2% li albumin eritmasi, defibrinlangan hayvonlarning qoni ishlatiladi. Dispers faza esa yuqori dispersli karbonil temir, magnetit va boshqa magnitli to‘ldiruvchilarning zarrachalaridan iborat bo‘ladi.
Magnitli suyuqliklar rentgenologik tekshirishlarni, qon aylanish tezligini va mikrotsirkulyasiyani aniqlash hamda dorilarni a’zolarga etqazishda qo‘llaniladi.
Ko‘pincha ferromagnitli suyuqliklarni turg‘unligini oshirish uchun ularning tarkibiga turli SFM (sirt faol moddalar) kiritiladi.
Misol sifatida maxsus rentgenologik ferromagnit suyuqligini keltirish mumkin. Bu suyuqlik tarkibi 15% magnetit, 9,9% olein kislotasi, 37,5% yodolipol (yodlangan kungaboqar moyi) va 37,5% zaytun moyi iborat.
Magnitli suyuqlikning texnologiyasi quyidagilardan iborat:
1) Ferrofazani kolloid zarrachalarini hosil qilish. Buning uchun temirning suvda eruvchan tuzlari: FeCL3 va FeSO4 alohida suvda (150 ml ) eritiladi. So‘ng eritmalar bir biri bilan aralashtiriladi va NH4OH qo‘shiladi. Reaksiya natijasida magnetit (Fe3O4) cho‘kmasi hosil buladi.
2) 1 soat o‘tgach cho‘kma suv bilan yuviladi va unga SFM-olein kislotasi qo‘shiladi va sistema yaxshilab aralashtiriladi. Hosil bo‘lgan aralashmaga yodolipol qo‘shilib, suv hammomida 30 daqiqa davomida qizitiladi.
3) Belgilangan vaqt o‘tgach, suvli faza quyib tashlanadi va cho‘kmadagi konsentrat 100oS gacha isitiladi (suvning qoldiqlarini bo‘g‘latish maqsadida).
4) Hosil bo‘lgan konsentratga zaytun moyi qo‘shiladi, aralashtiriladi va ultra tovush yordamida ishlov beriladi.
Bu suyuqlikni, magnit maydoni yordamida tananing kerakli joyiga yo‘naltirish imkoniyati bo‘ladi va ichak- oshqozon sistemasining tahlil uchun qiyin qismlarini nazorat qilishning samaradorligi oshadi. Yuqorida keltirilgan usulda olingan va SFM lar bilan turg‘un-lashtirilgan turli sitostatik preparatlar saqlovchi magnitli suyuqliklar ham ishlab chiqilgan.
|
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Biror vab-saytda mahsulot yoki xizmat xarid qilsangiz,
ismingiz,
manzilingiz va toʻlov maʼlumotlarini shakllarga kiritishingiz
kerak. Cookie fayllar maʼlumotlaringizni eslab qoladi, shu
sababli har safar shu veb-saytda nimadir
sotib olganingizda bir
xil shaklni qayta toʻldirishingiz shart boʻlmaydi.
Afsuski, baʼzi cookie fayllarning sizdan koʻra, ularni sizning
kompyuteringizga oʻrnatuvchi veb-saytlarga koʻproq yordami
tegadi. Baʼzi veb-saytlar manzilingiz va/yoki
veb-sahifalarni
koʻrish tarixingiz asosida oʻzlarining maqsadli reklamasiga
yordam berishi uchun cookie fayllardan foydalanadi; baʼzilar
esa siz boshqa hech kim bilishini
xohlamagan shaxsiy
maʼlumotlarni boshqalarga taqdim qiladi. Cookie fayllarning
ayrim turlari siz foydalanayotgan kompyuter va dasturlaringiz
turini aniqlay oladi va ayrimlari elektron pochta manzilingizni
ola bilishi mumkin. Ular bunday maʼlumotlarni reklama
beruvchilar, sizga spam xabarlarini yuborishni xohlaydigan
marketing kompaniyalar va shu kabilarga sotishi mumkin.
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 139/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikKALIT SOʻZLAR
ANPR: Avtomobil davlat raqamini avtomatik aniqlash.
U quyidagicha ishlaydi: transport vositasi ANPR kamerasi
qarshisidan oʻtayotganda uning registratsiya raqami oʻqiladi va
darhol politsiya qiziqtiradigan transport vositalari yozuvlarining
maʼlumotlar bazasida tekshiriladi. Kamera qarshisidan oʻtuvchi
barcha transport vositalarining yozuvlari saqlanadi. ANPR
texnologiyasidan foydalanish huquqbuzarliklarni aniqlashda,
masalan, oʻgʻirlangan yoki sugʻurta qilinmagan transport
vositalarini topish, terrorizm, shuningdek, uyushgan jinoyatchilik
ishlarini ochishda yordam berishi mumkin.
6.15 Nazorat va kuzatuv tizimlari
Bular ish beruvchilarga istalgan vaqtda xodimlarning qayerda
ekanini koʻrish uchun ular bilan aloqada boʻlish imkonini
beruvchi real vaqt tizimlaridir. Bu odatda mobil telefonida
ilova boʻlgan har bir xodimda ishlaydi; keyinchalik ish beruvchi
xodimlarining joriy geolokatsiyasini tekshirish imkonini
beruvchi veb-portalni koʻrish uchun onlayn hisob ochishi
mumkin.
Ilovada odatda “geolokatsiyani yuborish” tugmasi ham boʻladi
va u xodimga joriy geolokatsiyada roʻyxatdan oʻtish imkonini
beradi.
Agar telefonlarida “geolokatsiyani yuborish” funksiyasi
faollashtirilgan boʻlsa, smartfonga ega jamiyat aʼzolarini
kuzatish ham mumkin. Agar sayohat qilayotgan boʻlsangiz,
unda u shartnomangizdagi trafikdan foydalanadi, chunki u
doim internetga ulangan boʻladi. Bu qimmatga tushishi va
boshqalarning sizni kuzata olishini xohlamasligingiz mumkin, shu
sababli ushbu funksiyani yoqishdan oldin yaxshilan oʻylab koʻring.
Cookie fayllar
Siz kiradigan veb-saytlarning koʻpchiligi
cookie fayllardan
foydalanadi. Yaʼni ular siz bilmagan holda yoki sizning
roziligingizni soʻragan holda kompyuteringizning qattiq diskiga
“cookie fayl” deb ataluvchi kichik faylni yozadi.
|
| |
miqdori esa o‘zgarib qoladi. Shamollashda vinolar ta’mida sodir

|
miqdori esa o‘zgarib qoladi. Shamollashda vinolar ta’mida sodir Pdf ko'rish
|
bet | 190/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbe154
miqdori esa o‘zgarib qoladi. Shamollashda vinolar ta’mida sodir
bo'lgan
o'zgarishlar ulaming OT-potensiyaalining o'zgarishlari bilan tasdiqlangan.
Shamollashdan oldin va undan keyin sinalgan vinolaming OT-potensiali va
erigan
kisloroning miqdori keikin farqlanadi. Eh*383,8 mv
bor
va erigan
kislorod mavjud
boigan aino suzib shamollatilganda shamollab qolgan vinolar
ta ’miga kiradi.
Undagi Eh kesim ravishda ko‘tarilib 449,7 mv ga yetadi, erigshan kislorodning
miqdori
1
I da
6
ml bo‘ladi.
Bochkada yetiltirganda vinolaming oksidlanishi (achishi). Kislorodning vinoga
aralashishi va uning oqibatida sodir bo'lgan oq mezgani nafaqat suzish, filtrlash va
kislorod vino bilan aralashgan operatsiyalarda, balki boshqa holatlarda ham ro‘y
beradi. Bochkaning shpunti tepada bo'lganda kislorod bochkalaming taxtavi
orasidan va ochiq yuzadan diffiiziya orqali o'tadi. Agar bochkaning shpunti bilan
yonga qaratib qo'yilsa kislorod faqat bochkalar tartiblaridan kiradi. Bunday holatda
vino oksidlanmaydi, chunki vino yuzasida hosil bo'lgan gaz kamerada kislorod
miqdorini nam bo'lib, u
6
% ni tashkil qiladi.
Vino yetiltirayotgan bochkaning namligi katta ahamiyatga ega bo'ladi. Bochka
qancha kichik bo'lsa, vinoning hajm birligiga to'g'ri keladigan yuza shuncha ko'p
bo'lib, kislorod ko'rinishi ham shunga yarasha oshadi.
Bochka taxtasining qalinligi, ichki yuzasi vino toshlari bilan qoplashi va
bo'yalishi ham kislorodni taxtalar o'tishiga ta’sir ko'rsatadi.
Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, bochkalarda vinolar taxtalar kovakchalari orqali
bug'lanadi, aeratsiya esa vinoning bug'lanishi va sig'ishi natijasida hosil bo'lgan
|
| |
Mavzu: Magnit orqali boshqariladigan sistemalar, glikoproteidlar, antitelalar

Mavzu: Magnit orqali boshqariladigan sistemalar, glikoproteidlar, antitelalar
Ma’ruza maqsadi: Magnit orqali boshqariladigan sistemalar, glikoproteidlar, antitelalar tarkibi va nomenklaturasini bilish
Tayanch atama va iboralar:Magnit orqali boshqariladigan sistemalar, glikoproteidlar, antitelalar, nomenklatura
Reja:
1. Magnit orqali boshqariladigan sistemalar (MOBS) haqida tushuncha, ularni barpo etish zaruriyati.
2. Magnit maydonining manbalari
3.Magnit xususiyatga ega bo‘lgan materiallar (magnitli to‘ldiruvchilar) ta’rifi, turlari.
4.Magnitli dori turlarining ta’rifi, tasnifi
5. Magnitli dori turlari texnologiyasining o‘ziga xosligi.
6. Glikoproteidlar va antitelalar yordamida dorilarni tanada yo‘naltirish.
|
……………………………………………………………
6.03

7-bob:
Tizimning hayot davri
Taʼlim maqsadlari
Bu bobni tugatganingizda quyidagilarni bajara olasiz:
■
mavjud tizimni oʻrganish
usullarini aniqlash;
■
joriy tizim haqidagi maʼlumotlarni yozib olish va tahlil qilish;
■
yangi tizim xususiyatlarini
aniqlash va asoslash;
■
mavjud muammoni hal qilish uchun yechimlar ishlab chiqish;
■
sinov loyihalash strategiyalari va ularni rivojlantirish yo‘llarini
aytib berish;
■
amalga oshirish usullarini aytib berish;
■
axborot tizimi uchun texnik va foydalanuvchi hujjatlarini
aniqlash hamda tushuntirish;
■
baholash strategiyalari va ular nima uchun kerakligini aytib berish.
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 143/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikKALIT SOʻZLAR
GIS: Yer yuzasiga oid maʼlumotlarni toʻplash, saqlash,
tekshirish va xarita sifatida koʻrsatish uchun geografik axborot
tizimlari.
Shu tarzda GIS sizga xaritalar yaratish va maʼlumotlarni
birlashtirish imkoniyatini taqdim qiladi (6.22-rasm). U
ssenariylarni tasavvur qilish hamda ifloslanish kabi koʻplab
muammolarga samarali yechim ishlab chiqish yoki jamiyat
ehtiyojlari va resurslarni baholashda ishlatiladi.
6.22-rasm. GIS yordamida xarita yaratish uchun foydalanish
mumkin boʻlgan axborot qatlamlari.
Media kommunikatsiya tizimlari
Bu atama tez-tez “ommaviy axborot vositalari” yoki “yangilik
axborot vositalari” oʻrniga ishlatiladi. Bu matbuot, fotosurat,
reklama, kino, radioeshittirish va/yoki nashr qilish kabi
ixtisoslashgan kommunikatsiya kompaniyalari tomonidan
maʼlumotlarni saqlash va uzatish uchun foydalanilishi mumkin
boʻlgan vositalar bilan bogʻliq.
Shu tarzda kommunikatsiya vositalari elektron,
telekonferensiya, internet forumlari va boshqalar orqali koʻp
sonli kishilar oʻrtasida, uzoq masofalar boʻylab aloqa va
maʼlumotlar almashinuvini osonlashtiradi. Bu “koʻpchilikdan
koʻpchilikka” aloqasidir; u “bir kishidan koʻpchilikka” aloqasi
boʻlgan televizor, radio yoki jurnallar kabi anʼanaviy ommaviy
axborot vositalari kanallaridan farq qiladi.
Internet va mobil aloqadan, shuningdek, ijtimoiy dasturiy
vositalardan dunyo miqyosida foydalanish, kommunikatsiya
tizimlarini mahalliy va global miqyosda bogʻlangan interaktiv
tarmoqlarga oʻzgartirdi. Nafaqat ijtimoiy tarmoq saytlari,
balki SMS, bloglar, podkastlar va vikilar kabi ommaviy axborot
vositalari ham xabarlarni koʻpchilikdan koʻpchilikka uzatish
imkonini beradi. Ular butun dunyodagi kishilar oʻrtasidagi
aloqa uchun muqobil vositalarni taqdim etdi va ularning
jurnalistika sohasida ishtirok etishiga imkon berdi.
Bu kabi kommunikatsiya tizimlari butun dunyodagi hayotni
oʻzgartirishi va baʼzida shakllantirishi mumkin.
|
| |
Polimer pardalarning tashqi ko‘rinishi

|
Polimer pardalarning tashqi ko‘rinishi
|
bet | 431/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Polimer pardalarning tashqi ko‘rinishi vizual baholanadi. Bunda PDP ning rangiga, tiniqligiga, o‘lchamiga, bir xilligiga, havo pufakchalari va mexanik aralashmalar bo‘lmasligiga e’tiborni qaratiladi. Adabiyotlarda keltirilgan usullar yordamida PDP rangi va tiniqligi aniqlanadi.
Og‘irligi. O‘rtacha og‘irligini aniqlashda tortish usulidan foydalaniladi. Har bir tayyorlangan polimer parda tarozida aniq tortiladi.
pH ko‘rsatkichini aniqlash. Polimer pardaning pH ko‘rsatkichi muhim sifat ko‘rsatkichlaridan biri bo’lib, uni aniqlash uchun PDPning 1:10 nisbatdagi suvli eritmasida DF XI bo‘yicha potensiometrik usulda aniqlanadi. Masalan, anilokain saqlovchi, og‘irligi 0,5 g bo‘lgan polimer parda namunasi 50 ml xona haroratidagi tozalangan suvda eritildi, aralashtirildi va parda eritmasining pH ko‘rsatkichi potensiometrik usulda aniqlandi. Apilak saqlovchi ko‘z dori pardasining pH ko‘rsatkichini aniqlash uchun esa 5 ta polimer parda 10 ml tozalangan suvda eritiladi va uni pH ko‘rsatkichi potensiometrik usulda aniqlanadi. Eritmaning pH ko‘rsatkich 4,5 – 5,5 ga teng bo‘lishi aniqlandi.
Alxidin saqlovchi stomatologik 2 ta parda 20 ml distillangan suvda eritiladi va eritmaning pH 5,5 – 7,5 ga teng ekanligi aniqlandi.
Metronidazol PDP ni pH ko‘rsatgichini aniqlash uchun PDP yarmini kolbaga solib 50 ml tozalangan suvda 370 S da eritiladi. So‘ng filtr qog‘oz orqali filtrlandi. Filtrat pH ko‘rsatkichi pontensiometrik yoki lakmus іndikator qog‘ozi yordamida aniqlanadi.
|
| |
Umumiy ta’sirga ega bo‘lgan polimer pardalar

Umumiy ta’sirga ega bo‘lgan polimer pardalar
Hozirgi vaqtda anabizin gidroxlorid va sitizinli polimer pardalar ishlab chiqarilgan, papiros chekishni tashlash jarayonini engillashtirish maqsadida. Ular, shakli bo‘yicha tuxumsimon, katta-kichikligi 9 x 4,5 x 0,5 mm li plastinka bo‘lib, og‘iz shilliq qavatiga yopishtirib qo‘yiladi.
Stenokardiyani davolashga mo‘ljallangan trinitrolong va dinitrosor-bilong polimer pardalari ishlab chiqilgan. Ular og‘iz bo‘shlig‘iga yopish-tiriladi va tarkibida nitroglitserin va izosorbid dinitratni saqlab, 5-6 soat davomida o‘z ta’sirini qo‘rsatadi. Pardalarning katta kichikli -9 x 4,5 x 0,5 mm.
Testosteron gormonini saqlovchi polimer pardalar olingan ularning razmerlari 76 x 26 x 3mm, ta’sir etish vaqti - 7 sutka.
|
18-bob haqida umumiy

18-bob haqida umumiy
maʼlumot
Odamlar asrlar davomida yozuvlarni ma’lumotlar bazasida
saqlab kelgan. Atrofingizda maʼlumotlar bazasiga misollar
koʻp. Kiyim javoningizdagi kiyimlar bunga misol boʻladi. Turli
kiyimlaringiz, masalan, paltolar, shimlar, koʻylaklar, ustki kiyimlar,
paypoqlar va boshqalarni joylash uchun turli joy ajratgansiz.
Ular kiyim javoningizning turli qismlariga joylanadi va siz barcha
kiyimlaringizni katta uyum yoki taxlam qilib tashlab qoʻymaysiz.
Agar kiyim javoni misolini olib kompyuterdagi ma’lumotlar
bazasi bilan solishtirsangiz, har bir kiyim turini ma’lumotlar
bazasidagi jadval va alohida kiyim turini ma’lumotlar bazasidagi
yozuvga qiyoslashingiz mumkin. Kiyim javoni ma’lumotlar
bazasi boʻladi. Har bir turdagi yubka turli rang va stil’larda
boʻladi va bu ma’lumotlar bazasi atamasida turli maydonlarga
qiyoslanishi mumkin.
Biroq bu amal sodda, chunki ma’lumotlar bazasining ikki
asosiy turini olishingiz mumkin: ular oddiy faylli yoki relyatsion
ma’lumotlar bazasi boʻladi. Kompyuterlardagi ma’lumotlar
bazalarida maydonlar va yozuvlarga ega jadvallar bor. Maʼlum
maqsad va maʼlum auditoriya uchun ma’lumotlar bazasini
tuzsangiz, u kompaniyalar doirasida ajoyib samaradorlik
yaratuvchi kuchli tashkilotchi boʻlishi mumkin.
18.01 Ma’lumotlar bazasi
tuzilmasini yaratish
Oddiy faylli ma’lumotlar bazalari
Oddiy faylli ma’lumotlar bazasi (flat-file database) – bir
tashkilotning katta jadvaldagi barcha maʼlumotlar toʻplami
boʻlib, unda ma’lumotlar qatorlarda saqlanadi. Oddiy faylli
ma’lumotlar bazasi tuzuvchiga misol mahalliy sartaroshxona
saloni boʻlishi mumkin. Ular mijozlarining barcha maʼlumotlari,
masalan, ismlari, manzillari, telefon raqamlari, tavallud
sanalari, sochining rangi, sochining uzunligi, soch uchun
qilingan muolajalar, oxirgi tashrif sanasi, xizmatlarning bahosi
va boshqa yozuvlarini saqlashi mumkin. Har safar mijoz
keyingi soch turmagi uchun kelgani maʼlumot boshqa qatorga
qoʻshilib ketaveradi. Bu juda koʻp vaqtni sarflaydi va
birlamchi kalitlardan - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 313/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikbirlamchi kalitlardan foydalanish orqali bu muammo
hal etiladi. Yangi mijoz birinchi marta kelganida ularga
yagona mijoz ID raqamini taqsimlab mos birlamchi kalit
yaratilishi mumkin. Ular boshqa xizmat uchun qaytib kelsa,
Yunusobod, Gulzor 12 manzilida yashovchi Jasur Sobirovni
Yakkasaroy, Usmon Nosir 29 manzilida yashovchi Jasur
Sobirov bilan adashtirmaslikni taʼminlash uchun ularning
yagona identifikatori (mijozning ID raqami) yordamida
ularning yozuvlarini topishingiz mumkin. Birlamchi kalitlar
maydonida oʻxshash maʼlumotlarga ega ikki yozuv boʻlganda
xatolar qilishning oldini oladi. Ma’lumotlar maydonida
ismidan foydalanib Jasur Sobirovning yozuvlarini topishga
harakat qilsangiz, qidiruvning natijasida ma’lumotlar
bazasida mavjud barcha Jasur Sobirovlarning roʻyxati
beriladi. Birlamchi kalitdan foydalanish toʻgʻri odamning
maʼlumotlarini topishga yordam beradi. Birlamchi kalitlar
oddiy faylli ma’lumotlar bazalarida ishlatilmaydi. Oddiy faylli
ma’lumotlar bazalari elektron jadval dasturlari yordamida
yaratilishi mumkin. Biroq relyatsion ma’lumotlar bazasini
yaratish uchun eng mos keluvchi dastur maxsus ma’lumotlar
bazasi hisoblanadi.
KALIT SOʻZLAR
Birlamchi kalit (Primary key): ma’lumotlar bazasidagi har
bir yozuvning yagona identifikatori.
Ma’lumotlar maydoni: ma’lumotlar bazasi elementlarini
tasvirlovchi kategoriya (jadvaldagi sarlavhalar).
Yozuv: bir odam yoki obyekt haqida ma’lumot
maydonlaridagi barcha axborotlar.
Agar barcha ma’lumotlarni oddiy faylli ma’lumotlar bazasida
saqlasangiz, hosil qilingan tartibsizlikka relyatsion ma’lumotlar
bazasi yechim boʻladi. Birinchi bosqich elektron jadvalni
ma’lumotlar bazasi dasturiga import qilish hisoblanadi.
Keyingi bosqich katta jadvalni alohida jadvallarga ajratib,
ma’lumotlar takrorlanishi va mijozlarning maʼlumotlari
adashib ketishi muammosini hal qilishdan iborat.
|
| |
Ma’ruzaning qisqacha matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Ma’ruzaning qisqacha matni:
Tanada dorivor moddalarni kerakli a’zolarga va to‘qimalarga yo‘naltirish quyidagi yo‘llar bilan amalga oshiriladi:
1 - passiv yo‘l bilan etqazish;
2-aktiv ( faol) yo‘l bilan etqazish.
1- passiv, ya’ni sustkashlik bilan etqazishda dorivor moddani tarqalishi asosan tashuvchi vositani fizik-kimyoviy xususiyatlariga bog‘liq bo‘ladi.
2- aktiv, ya’ni faollashtirilgan etqazishda bu jarayon har hil tashqi omillar yordamida (masalan magnit maydoni yordamida) tartibga solinib turiladi.
Oxirgi yillarda tashqi omil sifatida magnit maydonini qo‘llash maq-sadga muvofiqligi tasdiqlandi. Magnit maydoni yordamida boshqariladigan ( magnitli) diagnostik va davolovchi preparatlarni yaratish va ishlatish dolzarb muammo. Magnitli dori turlarini yaratish quyidagi masalalarni echilishiga imkoniyat beradi:
1. rentgenologik tekshirishlarni o‘tkazish;
2. mikrotsirkulyasiya va qon aylanish tezligini aniqlash;
3. a’zolarga dorivor moddalarni yo‘naltirilgan ravishda etkazish;
4. shikastlangan a’zo yoki to‘qimalar yonida dorivor "depo"larni hosil qilish va dori moddalarni uzaytirilgan ta’sirini ta’minlash.
Undan tashqari, magnit maydoni qator tibbiy muammolarni echishda ham yordam beradi:
-magnit maydoni ta’siri yordamida jarroxlikda choksiz ulash;
-tanadan yot, metal tabiatli moddalarni chiqarish;
-ko‘krak deformatsiyasini magnitoxirurgik usulda davolash.
Oxirgi yillarda magnit maydonini klinik tibbiyotda ishlatilishi o‘sib bormoqda. Buni magnit maydonning odam organizmiga ijobiy biologik ta’sir ko‘rsatishiga bog‘liqdir.
Hozirgi vaqtda magnit maydoni qator biologik ta’sirga ega ekanligi aniqlangan:
magnit maydoni yallig‘lanish jarayonini kamaytiradi;
sedativ, gipotenziv, og‘riq pasaytiruvchi xususiyatlarga ega;
magnit maydonning antimikrob ta’siri mikroorganizmlarning ferment sistemasini ishdan chiqarish bilan bog‘liq;
magnit maydoni turli asab kasalliklarni ( vegetativ polinevritlar, umurtqa pog‘onasi osteoxondrozlari) davolashda qo‘llaniladi;
pereferik tomirlarda qon va limfa aylanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi;
peroral magnitli dori turlari yordamida oshqozon-ichak kasalliklarni davolash;
magnit maydonining ta’siri natijasida to‘qimalarni trofikasi (oziqlanishi) va mikrotsirkulyasiya, regeneratsiya jarayonlari faollashadi;
magnit maydoni immun sistemasiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Shu xususiyatlariga ko‘ra, oxirgi yillarda “magnitofarmakologiya” – tibbiyotning bir yo‘nalishi shakllandi.
Magnit maydoni xirurgiya, stomatologiya, kardiologiya, travmatologiya sohalarida keng qo‘llaniladi. Lekin magnit maydonining asosiy afzallik tomoni (farmatsiya sohasiga tegishli)- bu dori moddalarni tanada tashish, ya’ni ma’lum bir kerakli joyga eltib etqazishda yordam berish.
|
PDP lardagi erish vaqti ko‘rsatkichi

|
PDP lardagi erish vaqti ko‘rsatkichi
|
bet | 432/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
PDP lardagi erish vaqti ko‘rsatkichi ham boshqa ko‘rsatkichlardan kam ahamiyatga ega emasdir. Bu ko‘rsatkichni aniqlash sharoiti va pardaning erish vaqti adabiyotdagi manbalarda keltirilgan. Masalan, alxidin saqlovchi pardani erish vaqti quyidagicha aniqlandi: 1 ta parda 5 ml suvda eritildi va 5 daqiqa davomida vaqti-vaqti bilan chayqatib turildi. Bunda pardaning erish vaqti xona haroratida 1 soat atrofida bo‘ldi. Apilak saqlovchi 2 ta parda probirkaga solindi va ustiga 1 ml tozalangan suv qo‘shildi. Pardani 5 daqiqa davomida vaqti-vaqti bilan chayqatib turildi. Shunda pardani erish vaqti 2 soat atrofida bo‘lishi aniqlandi. Anilokain saqlovchi o‘lchami 1 x 2 sm li parda namunasi 2,5 ml xona haroratidagi suvda eritildi va vaqti-vaqti bilan chayqatib turilib pardani butunlay erish vaqti belgilandi. Yod saqlovchi vinil spirtining sopolimeri asosli, yuzasi 1 sm2 bo‘lgan parda namunasiga 1 sm3 tozalangan suv quyildi va 40°S da ushlab turildi. Bunda parda 1soat davomida erib ketgan.
Metronidazol PDP ni erish vaqtini aniqlash. Buning uchun PDP ni pardani 50 ml hajmdagi kolbaga solinadi. Unga 25 ml tozalangan suv (37o-400S gacha qizdirilgan) qo‘yiladi va soniyasiga 1-2 marta chayqatib turiladi. Parda to‘liq erib ketishini soniya bo‘yicha belgilanadi.
Polimer pardalarning yana bir aniqlanadigan xossasi bu - adgezion xususiyati va suvni absorbsiyalash darajasi.
Adgeziya bu - patologik o‘choqda ta’sir etishini davomlililigini va samaraliligini aniqlovchi substrat bilan pardani bog‘lanish kuchidir.
Suvni absorbsiyalash darajasi bu-yutilgan suyuqlikning pardaning fizik-kimyoviy xususiyalariga katta ta’sir qilib, biologik faol birikmalar diffuziya yo‘li bilan ko‘chirilishidir, bu esa PDP ni suvni yutish xususiyatiga bog‘liqligidadir.va u maxsus adabiyotlarda keltirilgan usul bo‘yicha baholanadi.
|
| |
6-bob: AKTni tatbiq etish

Xulosa
●
Bosilgan tugmalarni qayd etish – bu kompyuter klaviaturasida barcha bosilgan tugmalarni yozib olish usulidir. Buni bajarish uchun
yo qurilmalar, yoki dasturlardan foydalaniladi.
●
MICR, OMR, RFID va OCR – bularning barchasi maʼlumot kiritishning avtomatlashtirilgan usullaridir.
●
Mobil telefonlar raqamli kamera sifatida, kompyuter oʻyinlarini oʻynash, navigatsiya, musiqa tinglash, veb-sahifalarni koʻrish,
elektron pochtaga kirish va turli ilovalardan foydalanish uchun ishlatiladi.
●
Ovozni internet orqali yuborish protokoli (VOIP) telefon qoʻngʻiroqlarini amalga oshirish uchun ovoz maʼlumotlarini tashishda
internetdan foydalanadi.
●
VOIP texnologiyasi foydalanilganda ovoz maʼlumotlari turli yoʻnalishlar boʻylab yuboriladigan maʼlumotlar paketlariga ajratiladi,
paketlar bitta manzilga yetib boradi va toʻgʻri tartibda qayta jamlanadi.
●
Maʼlumotlar tahlili (DA) jarayoni qaror qabul qilishga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan xulosalarni chiqara olish uchun katta hajmdagi
ishlov berilmagan maʼlumotlarni tahlil qiladi.
●
Oʻlchash dasturi kompyuter tomonidan qayta ishlanadigan qiymat yoki qiymatlar toʻplamini oʻlchaydi.
Imtihon uslubidagi savollar
Daftaringizga quyidagi savollarga javob yozing.
Darsligingizga yozmang.
6.01. Biror kompaniya reklama uchun foydalanishi
mumkin boʻlgan kommunikatsiya dasturlari turlarini
va korporativ imijdan foydalanish qanday foyda
keltirishini muhokama qiling.
[3]
6.02. Oʻlchash ishlarini amalga oshirishda
kompyuterlardan foydalanish nega insonlardan
tomonidan oʻlchash ishlarining amalga
oshirilishidan yaxshiroqligini tushuntiring.
[2]
……………………………………………………………
Tushuntirish matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 430/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Tushuntirish matni
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi quyidagi asosiy bosqichlardan iborat:
Polimer dorivor pardalarni sifatini baholash:
Tayyorlangan polimer dorivor pardalar quyidagi asosiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholanadi:
- tashqi ko‘rinishi;
bir xilligi;
pH ko‘rsatkichi;
erish vaqti;
mexanik zarrachalarni yo‘kligi;
o‘rtacha massasi,
yuzasi, qalinligi;
chinligi va ta’sir etuvchi moddalarni miqdori.
|
| |
relyatsion 
ma’lumotlar bazasi

Relyatsion ma’lumotlar bazalari
Relyatsion ma’lumotlar
bazasi bir-biriga aloqador
maydonlarga ega kichikroq jadvallardagi oddiy faylli
ma’lumotlar bazasining barcha maʼlumotlarini saqlash
uchun yigʻilgan turli jadvallardan iborat. Sartaroshxona
saloni
misolida, uch xil jadval: biri mijozlar,
boshqasi stilist
va boshqasi uchrashuvlar uchun jadval boʻlishi mumkin edi.
Maxsus uchrashuvda qaysi stilist mijoz bilan koʻrishishini
bilish uchun jadvallarni birgalikda bogʻlash zarur boʻladi.
Sochini turmaklaydigan stilistlarga mijozlarni bogʻlash
uchun umumiy maydon boʻlishi kerak va boshqa birikma
uchrashuvga keladigan mijozlarni stilistlar bilan bogʻlanishi
uchun belgilangan boʻladi. Oddiy faylli ma’lumotlar
bazalaridagi
muammo shuki, oldingi mijoz ma’lumotlar
bazasiga yangi mijoz sifatida qoʻshilishi va bir xil ismdagi
yoki familiyadagi mijozlarni
bir-biri bilan adashtirib
yuborish mumkin. Relyatsion ma’lumotlar bazasida odatda
har bir mijozni tanish uchun
noyob identifikator bilan
-amaliy topshiriq - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

18-bob:
Ma’lumotlarni boshqarish
Taʼlim maqsadlari
Bu bob yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
tegishli ma’lumotlar bazasining yozuv tuzilmasini loyihalash, foydalanish va yaratish;
■
maqsad va auditoriyaga bogʻliq ma’lumotlar kiritish shaklini loyihalash, foydalanish va yaratish;
■
ma’lumotlar bazasi hisoblari uchun arifmetik amallar yoki raqamli funksiyalardan foydalanish;
■
ma’lumotlar bazasida ma’lumotlarni mos ravishda saralash;
■
maʼlumotlarning ichki toʻplamlarini tanlash uchun ma’lumotlar bazasidan qidirish;
■
ma’lumotlarni to‘g‘ri koʻrsatish uchun hisobotlar tuzish.
Ўзига хослик - «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического...

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
179
ўзгаришлар деярли фарқ қилмаганлигини кўрамиз. Жумладан “Равонлик”
15,01 балдан 15,71 балгача, “Мослашувчанлик” 10,45 балдан 10,13 балгача,
“Ўзига хослик” 11,01 балдан 11,89 балгача ва “Яратувчанлик” 14,45 балдан
14,01 балгача бўлганлигини кузатишимиз мумкин (3.3.2– жадвалга қаралсин).
Назорат гуруҳларида эса кўрсаткичлар нисбатан ошмаганлигини
кузатишимиз мумкин. Бу эса биз томонимиздан олиб борилган коррекцион-
ривожлантирувчи дастурларнинг самарадорлигини кўрсатади.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, тадқиқотимизнинг долзарблиги
жамиянинг замонавий талабларига мос креатив талабаларнинг кераклиги
билан изоҳланади. Янги соҳалар пайдо бўлади, бунда ижодкор шахслар
креативлигини намоён қила олади.
"Ижодкорлик" ва "креативлик" таърифларини таҳлил қилиш шуни
кўрсатадики, тадқиқотчилар "ижодкорлик" тушунчасини шахснинг умумий
ривожланишини белгилайдиган фикрлаш, мотивация, қобилият каби зарур
компонентларни ўз ичига олган фаолиятнинг алоҳида тури сифатида талқин
қиладилар. Бундан ташқари, "креативлик" атамасини фикрлашнинг ўзига хос
хусусиятлари, умумий қабул қилинган, стереотиплардан фарқ қиладиган
ғояларни ишлаб чиқаришга имкон берадиган қобилиятлар билан
боғлайдилар.
Фойдаланилган адабиётлар
1. Басин Е.Я. Психология художественного творчества: Личностный подход -
М.: Знание. 1985 - 64 с. - (Новое в жизни, науке технике. Эстетика, №. 5).
2. Богоявленская Д.Б. О предмете и методе исследования творческих
способностей// Вопросы психологии. -1995. – Ш 5. - С. 49-58.
3. Галич Т.Н. Развитие креативности в условиях инновационного обучения:
Дисс.канд. психол. наук: 19.00.07. - Казань, 1999. - 214 с.
4.
Дружинин
В.Н.
Психологическая
диагностика
способностей:
теоретические основы: в 2 ч. - Саратов : Изд-во Сарат. ун-та, 1990 - Ч. 1-137с
;Ч. 2-С. 139-292.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 164/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
181
мултимедия воситалари, сканер, рақамли фотоаппарат, видео камера,
принтер, нусxа кўчирувчи қурилма ва бошка ресурслар билан таъминлашни
йўлга кўйишга харакат килмокдалар.
Шунингдек, таълим тизимида тайёр ишлаб чиқилган мултимедиали
электрон ўқув кўлланмалар мавжуд.
Аxборот коммуникация теxнологияларини таълим жараёнига кўллашда
қуйидаги вазифаларни бажариш талаб этилади:
- қўшимча электрон заҳираларни, маълумотлар ва кутубxоналарни яратиш,
тармоқдан аxборотни излашни таъминловчи маxсус дастурий таъминотни
ишлаб чиқиш керак;
- ўқитувчиларнинг ўқув-услубий ишларини такомиллаштириш, интернетдан
фойдаланиш, аxборот теxнологиялари ва псиxология соҳалари бўйича
мутаxассис билан ҳамкорликни ўрнатиш;
- фан-теxника ва теxнологияларнинг сўнги ютуқлари бўйича маълумотлардан
фойдаланиш;
- компьютер воситасида ўқитишда илғор педагогик теxнологиялар ва фаол
методларни кўллаш;
- бахолашда ўқувчиларни фаоллиги ва мустақил ишлаш қобилиятига алоҳида
эътибор қаратиш.
Аxборот коммуникация теxнологиялари таълим сохасида, ўқувчининг
ривожланишида ижобий ўзгаришига олиб келади, бунда идрок этиш, хиссий
мотивизация жараёнида улар ўқувчининг xарактерига таъсир кўрсатади, бу
вақтда таълим олувчини идрок этишга қизиқиши кучаяди. Аxборот
коммуникация теxнологияларидан фойдаланиш таълим олувчининг ўқув
жараёнида (мустақил ишлаш, ўз-ўзини тарбиялаш, ўз-ўзини ўқитиш, ўз
фаоллигини ошириш, ўзи мустақил қарор қабул қилиш кўникмаларини
шакллантиради).
Псиxологик тадқиқотларда аxборот коммуникация теxнологиялари
таълим олувчиларни назарий-ижодий ва модулли-рефлексли фикрлашларига
таъсир кўрсатади, негаки ўқув аxборотларини компьютерда визуаллашуви
тасаввур этишни шаклланишига таъсир кўрсатади, образли фикрлашда
марказий ўрин эгаллаши, образли тасаввурлаш ёки бошка xил намоён
бўлишлар ва ўқувчининг xотирага олиш жараёни ўқув материалини қабул
қилишни осонлаштиради ва ривожлантиради. Бунда куйидаги асосий
тамоийлларга амал қилиш лозим:
|
| |
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 163

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
180
Ражабова Мунаввар Қурбоновна
Навоий вилоят Қизилтепа туман
2 умумий ўрта таълим мактаби ўқитувчиси
ЗАМОНАВИЙ ТАЪЛИМ ЖАРАЁНИДА АXБОРОТ-
КОММУНАКАЦИОН ТЕXНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ
Компьютер теxнологиялари хаётимизнинг барча жабхаларига кенг
суръатларда кириб бораётган шароитда ундан самарали фойдаланиш ижобий
ўзгаришларга эришишнинг мухим омили бўлиб xизмат килмокда.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамаси томонидан замонавий
компьютерлардан самарали фойдаланишга доир бир канча фармойиш ва
қарорлар қабул килинган.
Бошқариш жараёни қарорларини қабул қилиш мақсадида аxборот
тўплаш, узатиш, қайта ишлаш, бошқарув буйруқлари кўринишида аxборот
беришни тақозо этади. Мактаб раҳбарлари фан ўқитувчиларининг дарсни
аxборот-коммуникация теxнологиялари, xусусан, электрон дарсликдан
фойдаланган
ҳолда
бойитишни,
шу
билан
биргаликда
мактаб
ўқувчиларининг аxборот-ресурс марказига киришлари, китоб ўқишлари,
машқларга ёзма ва оғзаки тайёргарлик кўришларини хам бирдек кузатиб
боришлари талаб этилади. Асримиз глобаллашув ва аxборот асри деб
юритилмоқда. Дархақиқат, хар томонлама ривожланаётган жамият
тараққиётини бугун аxборот теxнологияларисиз, айниқса компьютерларсиз
тасаввур этиш қийин. Замонавий компьютер воситалари ва мултимедия
теxнологиялари таълим жараёнида дидактик материал тайёрлаш вазифасини
енгиллаштиради. Компьютер билан дидактик материалларни уйғунликда
қўллаш ўрганилаётган мавзуни ўқувчилар томонидан ўзлаштиришда катта
ёрдам беради. Таълимда информацион хамда педагогик теxнологияларни
қўллаганда, ўқувчи эшитиш, кўриш, кўрганлари асосида мустақил фикрлаш
имкониятига эга бўладилар. Бундан кўриниб турибдики ўқитишнинг янги
педагогик теxнологиялари қаторига, компьютер теxнологиясини киритиш
зарурати кундан кунга ошиб бормоқда. Таълим жараёнида замонавий
аxборот теxнологияларидан фойдаланган холда дарсларни ташкил этиш учун
керакли шарт-шароитлар ва теxник воситалар мавжуд бўлиши лозим.
Хозирги
кунда
директор
ўринбосарлари
ўқитувчиларга
аxборот
теxнологиялари бўйича керакли манбаларни яратишда мактабнинг сармоядан
ташқари топилган маблағи ҳисобидан: шаxсий компьютерлар, проектор,
|
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

B.B. 25 ml dan vеnaga (glyukoza namligi 10,2%).
3. Oling: Glyukoza eritmasi 40%- 80 ml
Stеrillang!
B.B. 20 ml dan
vеnaga yuborish uchun
(glyukozani namligi 10,5%)
3. Oling: Ringеr-Lokk eritmasi 100 ml
Stеrillang!
B.B. Vеnaga quyish uchun.
4. Oling: Gеksamеtilеntеtramin eritmasi 40%— 50 ml
B.B. 5 ml dan vеnaga yuborish uchun.
5. Oling: Fizostigmin salitsilat eritmasi 0,1% —30 ml
B.B. 1 ml
dan tеri ostiga
6. Oling: Novokain eritmasi 5 % - 100 ml
Stеrillang!
B.B. Orqa miyaga in'yеktsiya uchun.
7. Oling: Barbital natriy eritmasi 10% —20 ml
B.B. 5 ml dan mushak orasiga.
8. Oling: Magniy sulfat izotonik eritmasi 200ml
Stеrillang!
B.B. mushak orasiga.
9. Oling: Efеdrin gidroxloridning izotonik eritmasi 50 ml
Stеrillang!
B.B. 1 ml dan tеri ostiga.
10. Oling: Glyukozaning izotonik eritmasi 200 ml
Stеrillang!
B.B. 20 ml dan vеnaga yuborish uchun.
11. Oling: Dikain eritmasi 1% - 200 ml
Natriy
xlorid kеragicha,
Izotonik eritma hosil bo’lsin.
Stеrillang!
B.B. Pеridural anеstеziya uchun.
12. Oling: Kaltsiy xlorid eritmasi 0,5% - 100 ml
Natriy xlorid kеragicha.
Izotonik eritma hosil bo’lsin.
Stеrillang!
B.B. 10 ml dan vеnaga yuborish uchun.
13. Oling: Disol eritmasi 100 ml
Stеrillang!
B.B. Vеnaga yuborish uchun.
Uslubiy ta’minot va mashg‘ulot jihozlanishi

- rеopoliglyukin (10% li qisman gidrolizlangan dеkstran eritmasi. Natriy xloridning 0,9% li
eritmasida tayyorlanadi).
- jеlatinol (8% li qisman gidrolizlangan
jеlatinning kolloid eritmasi, natriy xloridning 0,9% li
eritmasida tayyorlanadi).
3. Dеzintoksikatsion infuzion eritmalar.
6% polivinil pirrolidon (PVP) saqlagan murakkab tuzli eritma - gеmodеz, 3% li polivinil
spirti (PVS) eritmasi - polidеz.
4. To’qima va a'zolarni uzoq vaqt davomida hayotini va kеrakli
oksidlovchi qaytaruvchi
potеntsialini ta'minlash va oziqlantirish uchun ishlatiladigan eritmalar.
Parеntеral oziqlantiruvchi infuzion eritmalarga: gidrolizin, aminopеptid, poliamin,
lipofundin, infuzamin, intralipidlar misol bo’ladi.
5. Komplеks ta'sirga ega bo’lgan infuzion eritmalar.
6. Kislorod tashish xususiyatiga ega bo’lgan eritmalar.
Infuzion eritmalarga stеrillik, apirogеnlik, mеxanik zarrachalardan holilik bilan bir
qatorda
o’ziga xos talablar ham qo’yiladi. Bular quyidagilardir: izotoniklik, izoioniklik, izogidriklik,
izoplastiklik va izoosmolyarlik, izotеrmiklik hamda ma'lum oksidlanish-qaytarilish potеntsialining
mavjudligi.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 167/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
185
даражасида фойдаланиш, маълумотларни қайта ишлашни талаб қилади.
Бундай “ақлли”, инсон билан мулоқот қилувчи ва ўргатувчи электрон
ресурсларни яратиш ўта долзарб ва машаққатли иш бўлиб, уни яратишга
бутун
дунёнинг
энг
малакали
мутахассислари
имкониятларини
бирлаштиришни тақозо қилади. Бу йўналишда қўйилган салмоқли
қадамлардан бири таълим соҳасида дунё бўйича амалга оширилиши
бошланган Smart education лойиҳасини келтириш мумкин.
Smart education (ақлли таълим) очиқ ахборот ресурслари ёрдамида
интерфаол виртуал муҳитда амалга ошириладиган мослашувчан ва
индувидуаллаштирилган янги глобал таълим технологиясидир. Унинг энг
асосий хусусияти унинг бутун дунё миқёсида амалга оширилиши ва ҳаммага
бирдек ахборот олиш ва кенг таълим олиш имкониятларининг
яратилишидир.
Smart education таълим муҳити, ўз навбатида, унинг қатнашчиларидан
бутун таълим жараёнини, фойдаланилаётган метод ва технологияларни
янгилаш ва бир тизимга келтиришни тақозо этади. Худди шу мақсадда
Европа Иттифоқи давлатлари ўз таълим тизимларини бир хил стандартга
келтириш йўлидан боришмоқда ва дунёнинг бошқа давлатларини ҳам бунга
даъват этишмоқда. Келажак таълими муҳити сифатида эътироф этилаётган
Ягона Европа университети лойиҳаси бу йўналишда амалга оширилаётган
салмоқли қадамлардан биридир.
Кеча таълим олишнинг ягона манбаи ўқитувчи бўлиб, ўқувчи таълим
олиш учун синфхонага келиши ва ўқитувчи билан юзма-юз мулоқот қилиши
ёки китоб ўқиши ҳамда тушунмаганларини ўқитувчидан сўраб ўрганишга
мажбур эди. Бугунга келиб, ахборот коммуникaция технологияларини пухта
эгаллаган ўқувчи билимни нафақат синфхонада ўқитувчидан, балки исталган
жойда, интернетдаги бошқа билим манбалардан ҳам олиш имкониятларига
эга бўлди. Шу билан бирга, ҳозирда қўлланилаётган таълимнинг педагогик ва
ахборот коммуникaция технологиялари ўқитувчининг таълим жараёнидаги
ролини ўзгартирмоқда. Ўқитувчининг роли энди фақат билим манбаи эмас,
балки билим олишга йўналтирувчи ва бу жараённи бошқарувчиси сифатида
намоён бўлмоқда. Бу ўринда интерфаол технологияларнинг қўлланиши
ўқувчиларнинг ўзи ҳам билимларни бир-бирларига узатиш ва янгиларини
шакллантириш манбаи сифатидаги ролини оширмоқда. Бундан ташқари,
сўнгги йилларда ўқувчи ёшларнинг Twitter, Facebook каби ижтимоий
тармоқларни ишғол қилганликлари ва турли қизиқишлар, хусусан, таълим
олиш бўйича ўз уюшмаларини тузиб, фаол мулоқот қилаётганликлари, яъни
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 165/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
182
- инсонпарварлик, яъни инсонга хар томонлама ҳурмат ва муҳаббат
кўрсатиш, унга ёрдамлашиш, унинг ижодий қобилиятига ишонч билан
қараш;
- ҳамкорлик, яъни педагог ва ўқувчилар муносабатидаги демократизм,
тенглик, шериклик;
- эркин тарбиялаш, яъни шаxсга унинг хаёт фаолиятининг кенг ёки тор
доирасида танлаб олиш эркинлиги ва мустақиллигини бериш, натижаларни
ташқи таъсирдан эмас, ички хиссиётлардан келтириб чиқариш.
Хозирги вақтда бу дастурий воситалар ўқитувчига йўналтирилган,
кулай тарзда яратилган бўлиб, бунда маъруза, амалий, лаборатория ва
мустақил иш топшириқларини тушунмаган жойида оркага қайтиш
имкониятлари, ўзига кулай бўлган вақтда ишлаш имкониятлари фанни тез
ўзлаштиришга олиб келади. Бу эса ўз навбатида тингловчида ўзига бўлган
ишончини оширади, унда компьютерда ишлаш жараёнида ўзини эркин тутиш
имконияти туғилади, натижада хар xил ҳис-ҳаяжонларга берилмайди,
ўқитувчи ёрдамига камрок эхтиёж сезади, ўзини-ўзи тест саволлари орқали
текшириб кўради, яъни ўзини-ўзи бахолай олади, ўзи иxтиёрий равишда
компьютерда ишлашга ўтади.
Юртимизда таълимга берилаётган юксак эътибор шундан иборатки,
умумтаълим
мактаблари
замон
талаблари
даражасида
аxборот-
коммуникацион теxнологиялари билан таъминланиб, фанларни ўқитишда
улардан унумли фойдаланиш йўлга кўйилди. Барча умумтаълим
мактабларига оптималлаштирилган ўқув дастурларига мос электрон дарслик,
ўқув филмлари хамда турли номдаги мултимедиа дастурий воситаларининг
кириб бориши таълимнинг сифат ва мазмун жихатдан янада
такомиллашувига xизмат қилади.
Xулоса килиб айтганда аxборот коммуникация теxнологияларидан
таълим
жараёнида
фойдаланилганда
таълим-тарбия
ишларининг
самарадорлиги ошади, демак баркамол авлод ва мутаxассисларнинг касбий
салохиятини
ошириш
ва
тарбиялашда
аxборот
коммуникация
теxнологиялари мухим омил бўлиб ҳисобланади. Бунда мактаб
рахбариятининг ва педагог жамоанинг ҳар тарафлама саводxон бўлиши,
самарали мехнат жараёнини ташкил қилиши ва албатта, давр талабини хис
этиш долзарб вазифалардан эканлигини кундалик фаолият жараёнида англаб
етмоғи лозим.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 169/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
187
технологик янгиланишга ажратилган вақт (2020-2025 йиллар) жуда қисқа.
Шу боис, “тезкор старт” усулини қўллаш, яъни Smart education таълим
муҳити талабларини ўрганиб чиқиш ва мамлакатимиз таълим тизимига
жорий этишни тезлаштириш;
республикамизда турли фанлардан электрон ресурсларни дунё
андозаларига мос, мувофиқлаштирилган ва тизимли равишда яратишни йўлга
қўйиш ҳамда имкони борича бошқа давлатлар билан ҳамкорликда умумий
таълим муҳитига мослаб яратиш;
дунё бўйича яратилган бошқа очиқ ресурсларни қайта яратмасдан,
уларнинг энг мақбулларини таржима қилиш ва мослаштириш ҳамда таълим
жараёнига жорий қилиш;
таълим муассасаларини Smart education таълим муҳити техник
воситалари билан таъминлашни жадаллаштириш.
Замонавий
жамият
компьютер
технологиялари
ва
алоқа
воситаларининг ривожланиши билан ажралиб турадиган, атрофдаги нарсалар
ва қурилмаларни борган сари “ақлли” қилиб, ҳаётни янада қулай, хавфсиз ва
қизиқарли қиладиган ахборот жамиятидир.
Таълимнинг асосий мақсадларидан бири Smart-технологиялар асосида
замонавий таълим тизимини шакллантириш орқали сифатли таълимга
эришишдир.
ЮНЕСКО ташкилоти томонидан эълон қилинган XXI асрда “Life Long
Learning” – “Бутун ҳаёт давомида ўрганиш”, “Барча учун таълим” таълим
тамойилларини амалга ошириш учун Smart-таълим орқали шарт-шароитлар
яратилади. SMART-таълим “ҳар доим, ҳар жойда ва исталган вақтда” таълим
олиш имкониятларини оширади. Бу эса, ҳар бир ўқитувчи ва ўқувчининг
мустақил билим олиш, ўз устида ишлаш орқали ижодкорлик сифатларини
оширади.
Фойдаланилган адабиётлар
1. Толипова Ж. О., Ғофуров А.Т. Биология ўқитиш методикаси. Олий ўқув
юртлари учун дарслик. Тошкент, ТДПУ, 2012.
2. Дебердеева Т. Х. Новые ценности образования в условиях
информaционного общества //Инновaции в образовании. 2005. №3. С. 5-12.
3. Тихомиров В. П., Тихомирова Н. В. Smart-education: новый подход к
развитию
образования
//http://www.elearningpro.ru/forum/topics/
smart-
education.
4. От электронного обучения к Smart-образованию, к Smart-обществу:
Материалы международной конференции ELSE-2014 //http://www.elseconf.ru.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 168/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
186
ўзаро кенг мулоқот таълим муҳитининг яратилганлиги мазкур таълим
тизимига бўлган қизиқишни орттирмоқда.
Smart education таълим муҳити воситалари ҳам кун сайин ўзгариб
бормоқда. Энди исталган жойдан интернетга уланиш имкониятининг
яратилганлиги, мобил коммуникaция воситалари, “ақлли” доска, “ақлли”
экран ва таълимнинг бошқа “ақлли” техник воситаларининг пайдо бўлиши ва
кун сайин такомиллашиб бориши Smart education таълим муҳитида фаол
билим олиш имкониятини янада оширмоқда.
Бу, ўз навбатида, билим манбаи сифатида китоб билан бир қаторда анча
афзалликларга эга бўлган фаол, қулай ва мобил таълим мазмунига бўлган
эҳтиёжни келтириб чиқармоқда. Буни биргина китоб ва интернетда
жойлаштирилган маълумотлар, таълим мазмуни ҳажмларини таққослаш
орқали ҳам англаб етиш мумкин. Интернетда жойлаштирилган ва кун сайин,
соат сайин карралаб ошиб бораётган веб ресурслардаги маълумотлар, янги
билимлар хазинасидан оқилона фойдаланиш, интернет қулайликлари ва
техник имкониятларидан тўлақонли фойдаланиш бугунги куннинг долзарб
вазифасига айланган.
Бундай ягона таълим тизими техник жиҳатдан таъминлангани билан
унда тегишли таълим мазмуни, мобил ва интерфаол муҳитда ишлайдиган
таълим ресурслари бўлмаса, ундан фойда йўқ, албатта. Бу масала энг
малакали мутахассислар, олимлар ва услубчилар томонидан яратилмоқда ва
очиқ ресурс сифатида тақдим этилади.
Мамлакатимизда ҳам Smart технологияларини таълим тизимига жорий
этиш бўйича ишлар жадал олиб борилмоқда. Хусусан, Республикамиз таълим
тизими таркибий структурасининг дунё андозаларига мос равишда
ўзгартирилиши ва компетенциявий ёндашувга асосланган давлат таълим
стандартларига ўтиши бу йўлда қўйилаётган қадамлардир.
Шуни қайд этиш лозимки, Халқ таълими вазирлигининг ахборот
таълим портали (eduportal.uz)да электрон ахборот таълим ресурслари:
дарсликларнинг электрон вариантари, , видеодарслар, лаборатория ишлари,
тестлар, анимациялар, дарсда керак бўладиган суратлар, электрон луғатлар,
ўргатувчи таълимий ўйинлар, дарс ишланмалари, методик тавсиялар,
битирув имтиҳон саволлари ва бошқалардан ўқитувчи ва ўқувчилар исталган
вақтда фойдаланишлари мумкин.
Smart технологияларини келажакда мамлакатимиз таълим тизимига
жорий этиш бўйича қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш мақсадга
мувофиқ бўлади:
|
| |