Markaziy va parallel proeksiyalash usullarining xossalarini tahlil qilish. Kompyuter grafikasi va tasvirga ishlov berishdagi dasturlar

YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
40
MARKAZIY VA PARALLEL PROEKSIYALASH USULLARINING XOSSALARINI
TAHLIL QILISH. KOMPYUTER GRAFIKASI VA TASVIRGA ISHLOV
BERISHDAGI DASTURLAR
Surayyoxon Mamasodiqova Baxromjon qizi
Qo'qon Davlat Pedagogika insitituti
TSMG yo'nalishi 1-kurs talabasi
+998935311601
https://doi.org/10.5281/zenodo.8047449
Proyeksiyalash usullari uch o'lchovli tasvir yoki sahnani ikki o'lchovli tasvirga aylantirish
uchun kompyuter grafikasi va tasvirga ishlov berishda keng qo'llaniladi. Markaziy va parallel
proyeksiyalash usullari bu dasturlarda eng ko'p qo'llaniladigan
proyeksiyalash usullaridan
ikkitasi hisoblanadi. Ushbu maqolada markaziy va parallel proyeksiyalash usullari va ularning
tadbiqlari xossalarini o'rganamiz.
Markaziy proyeksiyalash usuli:
Markaziy proyeksiyalash usullarida uch o'lchamli bo'shliqdagi nuqta yoki ob'ekt kuzatish
nuqtasidan cheklangan masofada yotgan ikki o'lchovli samolyotga proyeksiyalanadi. Markaziy
proyeksiyalash
usuli fotografiya, optika va kompyuter grafikasida keng qo'llaniladi, bu esa
realistik, uch o'lchovli tasvirlarni yaratishga imkon beradi.
Markaziy proyeksiyalashning asosiy afzalliklaridan biri - bu nuqtai nazarni yaratish qobiliyati
bo'lib, uch o'lchovli kosmosda ob'ektlar va masofalarning
magnitlarini takrorlash
imkoniyatini yaratadi. Lekin markaziy proyeksiyalash usullarida uch o'lchovli ob'ektlarni
to'g'ri ifodalashda ularning aniqligiga ta'sir ko'rsatadigan ba'zi chegaralanishlar mavjud.
Bu cheklovlar ob'ektlar kuzatish nuqtasiga yaqin yoki orqada joylashganda yuzaga keladi.
Bunday hollarda proyeksiya loyihalangan ob'ektlarni buzib ko'rishga, bir-biriga qarama-
qarshi qo'yishga yoki occludingga olib kelishi mumkin.
Ushbu cheklov markaziy
proyeksiyalash usullarida chuqurlikni idrok qilish muammosi deb ataladi.
Parallel proyeksiyalash usuli:
Markaziy proyeksiyalashdan farqli o'laroq, parallel proyeksiyalash usullari nuqtai nazarni
yaratmaydi, buning o'rniga uch o'lchovli ob'ektni parallel chiziqlarda ikki o'lchovli samolyotga
proyeksiyalaydi. Parallel proyeksiyalash
usullari loyihalash chizmasi, arxitektura,
muhandislik kabi dasturlarda qo'llaniladi.
Parallel proyeksiyalash usullari chuqurlikni idrok qilish
muammosidan aziyat chekmaydi,
natijada proyeksiyalangan ob'ektning kamroq tebranish tasviri paydo bo'ladi. Biroq, parallel
proyeksiya ba'zi cheklovlar bilan birga keladi, shu jumladan nuqtai nazarning etishmasligi va
real uch o'lchovli tasvirni yarata olmaslik.
Proyeksiyalash usulini tanlash:
Uch o'lchovli ob'ektlar bilan ishlashda kerakli proyeksiyalash usulini tanlash zarur. Masalan,
markaziy proyeksiyalash usullari odatda kompyuter va video o'yinlarda 3D grafika kabi
dasturlarda qo'llaniladi, parallel proyeksiyalash usullari
esa odatda arxitektura va
muhandislik chizmalarida qo'llaniladi.
Proyeksiyalash usullari
Geometrik tasvirlash bu biror shaklning nuqtalari bilan ikkinchi shaklning nuqtalari orasida
bir qiymatli moslik o'rnatishdir. Chizma geometriyada uch o'lchamli R3
fazoning
(tekislikning) har bir nuqtasini ikki o'lchamli R2 fazoning (tekislikning) har bir nuqtasiga aniq