nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
8.2 - Pedagogik innovatsiyalar, professional

45
8.2.
“Gaz taqsimlash mexanizmining vazifasi.
Mexanizmning turlari” mavzusi
bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(15 daqiqa).
1.1. Mavzuning nomi, maqsadi, kutilajak
natijalari e’lon qilinadi..
1.2.Ma’ruzani
o‘tkazish
shaklini
tushuntiradi.Guruh
ish
natijalarini
baholash mezonlari aytiladi (1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(60 daqiqa).
2.1.O‘qituvchi talabalar
diqqatini
rejadagi savollarga qaratadi.
2.2. Mavzudagi rejalarni o‘qituvchi
tushuntirish davomida o‘quv
materialining slaydli taqdimotidan
foydalaniladi
2.3. Talabalarni 2 guruhga bo‘lib
oladi.Guruhlarda ishlash qoidasi bilan
tanishtiradi (2-ilova)
2.4.”Aqliy hujum” usulidan foydalangan
holda butun guruhga muammoli savollar
tashlaydi.(3-ilova)
1.Gaz taqsimlash mexanizmining vazifasi
nimadan iborat?
2. Gaz taqsimlash mexanizmi harakatni
qayerdan oladi?
3. Nima uchun tirsakli val turt marta
aylangan gaz
taqsimlash mexanizmi ikki
marta aylanadi?
4.Nima uchun chiqarish klapani kiritish
klapaniga nisbatan kattaroq?
2.5. Berilgan savollar bo‘yicha
ikkala
guruhni ham fikri tinglanadi. Eng maqbul
fikr aniqlanadi.
Tinglaydilar, savollarga
javob beradilar;
Savol-javobda
aktiv
qatnashadilar;
Ma’ruzada
asosiy
tushunchalar
yozib
olinadi;
Kartateka
savollariga
javob beradilar
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
3.1.Mavzuni umumlashtirib xulosa
yasaydilar.
3.2.Mavzuga
aktiv qatnashgan faol
o‘quvchilar ijobiy baholaydilar.
3.3.Uyga vazifa beriladi
(4-ilova)..
O‘zaro baholash
natijalarini ma’lum
qiladilar.
Vazifani yozib oladilar.
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari - bet 4

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 4/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-ATVektor grafikaning ixtiyoriy tasviri chiziqlardan tashkil topadi va oddiy chiziqlardan murakkablari hosil qilinadi. Ko’pincha vektorli garfikani obe'ktga mo’ljallangan grafika deyish mumkin. Chunki bunda masalan uchburchak hosil qilish uchun 3ta chiziq (kesmadan) foydalanilsa, prizma hosil qilish uchun uchburchakdan foydalanibgina qolish mumkin. Vektorli grafika hisoblanadigan grafika deb ham ataladi. Chunki tasvirni ( ob'yektni) ekranga chiqarishdan avval uning koordinatalari hisoblanadi va mos nuqtalar hosil qilinadi. - Vektor grafikaning ixtiyoriy tasviri chiziqlardan tashkil topadi va oddiy chiziqlardan murakkablari hosil qilinadi. Ko’pincha vektorli garfikani obe'ktga mo’ljallangan grafika deyish mumkin. Chunki bunda masalan uchburchak hosil qilish uchun 3ta chiziq (kesmadan) foydalanilsa, prizma hosil qilish uchun uchburchakdan foydalanibgina qolish mumkin. Vektorli grafika hisoblanadigan grafika deb ham ataladi. Chunki tasvirni ( ob'yektni) ekranga chiqarishdan avval uning koordinatalari hisoblanadi va mos nuqtalar hosil qilinadi.
Vektorli grafikaning matematik asosini geometrik shakllarning xossalarini o’rganish tashkil qiladi. Ma'lumki, nuqta tekislikka 2 ta koordinata (x,u) bilan, to’g’ri chiziq uning kanonik ko’rinishi u=kxQv (bunda a va v ixtiyoriy sonlar) ko’rinishida, kesma esa mos ravishda boshlang’ich va oxirgi nuqtasini bilish bilan tasvirlanadi. - Vektorli grafikaning matematik asosini geometrik shakllarning xossalarini o’rganish tashkil qiladi. Ma'lumki, nuqta tekislikka 2 ta koordinata (x,u) bilan, to’g’ri chiziq uning kanonik ko’rinishi u=kxQv (bunda a va v ixtiyoriy sonlar) ko’rinishida, kesma esa mos ravishda boshlang’ich va oxirgi nuqtasini bilish bilan tasvirlanadi.
- Egri chiziqlar ham mos ravishda o’z tenglamalariga ega.
- Vektorli grafika asosan iluystratsiyalar yaratish uchun yo’naltirilgan. Vektorli grafika reklama agentliklarida, loyihalash byurolarida, nashrlarda va boshqa joylarda keng qo’llaniladi.
Vektorli grafika bilan ishlaydigan dasturlar misoli sifatida Adobe Illustratr 7.0., Macromedia Freehand 8.0 va Corel Draw 5.0 larni keltirish mumkin. - Vektorli grafika bilan ishlaydigan dasturlar misoli sifatida Adobe Illustratr 7.0., Macromedia Freehand 8.0 va Corel Draw 5.0 larni keltirish mumkin.
- Macromedia Freehand 8.0 vektorli muharriri- bu juda qulay bo’lgan vektorli muharrir, boshqa tizimlar bilan yangi o’rganuvchilarga juda qulay hisoblanadi. Boshqarish tizimining soddaligiga qaramay Macromedia Freehand instrumental vositasi murakkab hujjatlarni tayyorlash uchun yetarli, lekin Adobe Illyustratr Corel Drawlarga nisbatan imkoniyatlari chegaralangan.
|
| |
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari - bet 5

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 5/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-ATCorel Draw vektorli grafikaning Windows amaliyot tizimida ishlaydigan tahrirlovchi dasturlardir. Uning yordamida turli grafik ko’rinishlarini loyihalash, fotomatn yordamida turli grafik ko’rinishdagi kompozitsiyalarni tahrirlash bilan bog’liq amallarni bajarish mumkin. - Corel Draw vektorli grafikaning Windows amaliyot tizimida ishlaydigan tahrirlovchi dasturlardir. Uning yordamida turli grafik ko’rinishlarini loyihalash, fotomatn yordamida turli grafik ko’rinishdagi kompozitsiyalarni tahrirlash bilan bog’liq amallarni bajarish mumkin.
- Corel Draw boshqa grafik muharrirlariga nisbatan matnlar bilan yaxshi ishlaydi, ya'ni nashriyot tizimlarida, masalan, yumoristik yoki boshqacha kitoblarni har xil turli o’lchamdagi harflar bilan yozish mumkin. Siz o’zingizning pasportdagi rasmingizni skanerdan o’tkazib va Corel Draw yordamida shu rasmingizni chiroyli portretga aylantirishingiz mumkin. Corel Draw muharririda fayllarning kengaytmasi file. cdr ko’rinishida bo’ladi. Fayllarni import va eksport qilish eng yaxshi qulayliklaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, kompakt diskdan fayllarni import qilishda кo’p qo’llaniladi.
Fraktal grafika ham hisoblanuvchi grafika bo’lib, uni vektor grafikadan farqi hech qanday ob'yektlar kompyuter xotirasida saqlanmaydi. Chunki tasvirlar tenglamalar yoki ularni sistemalari bilan hosil qilinadi. Shuning uchun ham xotirada bunday tenglamalarnigina saqlanadi. Tenglamalarga oid parametrlar (koyeffitsiyentlar) o’zgartirib tasvirlar hosil qilinadi. Frontal gpafika matematik hisoblashlar asosida tasvirlarni avtomatik yaratish uchun qo’llaniladi. Shuning uchun ham uning asosini rassom, shakl, tasvir hosil qilishning dasturlash usuli tanlangan. Bu grafika odatda turli jarayonlarni modellashtirish, taxlil qilish, turli qiziqtiruvchi dasturlar yaratishda ko’proq qo’llaniladi. - Fraktal grafika ham hisoblanuvchi grafika bo’lib, uni vektor grafikadan farqi hech qanday ob'yektlar kompyuter xotirasida saqlanmaydi. Chunki tasvirlar tenglamalar yoki ularni sistemalari bilan hosil qilinadi. Shuning uchun ham xotirada bunday tenglamalarnigina saqlanadi. Tenglamalarga oid parametrlar (koyeffitsiyentlar) o’zgartirib tasvirlar hosil qilinadi. Frontal gpafika matematik hisoblashlar asosida tasvirlarni avtomatik yaratish uchun qo’llaniladi. Shuning uchun ham uning asosini rassom, shakl, tasvir hosil qilishning dasturlash usuli tanlangan. Bu grafika odatda turli jarayonlarni modellashtirish, taxlil qilish, turli qiziqtiruvchi dasturlar yaratishda ko’proq qo’llaniladi.
|
| |
ГеолМинПетрг янги - bet 37

53
Seysmik bali 6 ball va undan yuqori rayonlarda qo’rilish ishlari sifatida va
ishlatiladigan materiallarga jiddiy axamiyat berish shart.
Seysmik rayonlarda quriladigan imoratlarga 7 balldan boshlab temir-betondan
ishlangan antiseysmik belbog’lar qilinadi. Bu belbog’lar ko’p
qavatli imoratlarning
qavatlar oralig’iga o’rnatiladi.
Imorat va inshootlar mustaxkamligiga elastik tebranishlarning ta’sirini
kamaytirish uchun ularning poydevori qo’yiladigan chuqurlikni chuqurroq joylashtirish
kerak. Shu maqsadda 8-9 balli rayonlarda vodoprovodlar yotqiziladigan chuqurlikni
chuqurlashtirish tavsiya qilinadi. Shuni aytib o’tish kerakki, antiseysmik belbog’lar
to’lqinlarning kuchini kamaytirish uchun mo’ljallangan. Vertikal to’lqinlarning kuchini
kamaytirish uchun esa temir-beton ustunlar, ya’ni qavatlar orasidagi belbog’larni
birlashtirib turuvchi antiseysmik chora ko’rilishi lozim. Masalan,
Toshkent shahrida
hozir ya’ni 1968 yildan boshlab huddi yuqorida aytilgan temir-beton belbog’lar va
ustunlar ishlatilmoqda.
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 29

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 29/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi
9-MAVZU
Mexanizm qismlarini tuzilishi. Klapanlar, pastda va
yuqorida joylashgan mexanizm qismlari va o‘zaro
ta’sirlanishi.
50
9.2.
“Mexanizm qismlarini tuzilishi. Klapanlar, pastda va yuqorida
joylashgan mexanizm qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi
.
” mavzusi bo‘yicha
o‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(5 daqiqa).
1.1. Mavzuning nomi, maqsadi, kutilajak
natijalari e’lon qilinadi..
1.2.Ma’ruzani
o‘tkazish
shaklini
tushuntiradi. (1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(70 daqiqa).
2.1.Zig-zag-1 usuli bo‘yicha talabalar 3
guruhga bo‘linadi.(2-ilova)
2.2.Har bir guruhga alohida alohida
topshiriq beriladi.(3-ilova)
1-guruh. Zil-130 dvigatelining gaz
taqsimlash mexanizmining ishlash
jarayoni aytib berish.
2-guruh. Hozirgi zamonaviy traktor va
avtomobillarning gaz taqsimlash
mexanizmi qanday tuzilgan?
3-guruh.Dekompressiya mexanizmining
vazifasi nima?
2.3.Har qaysi guruh berilgan topshiriq
buyicha individual holatda berilgan
topshiriqga tayyorgarlik ko‘radilar.
2.4.Har qaysi guruhdan bir vakil berilgan
savolga aniq tushunarli qilib javob beradi.
2.5.Shundan so‘ng bir talaba matnning
to‘la mazmunini bayon qiladi.
2.6.Talabalar tomonidan matn to‘liq
aytilishi
kerak,
aytilmay
qolgan
tushunchalar
o‘qituvchi
tomonidan
to‘ldiriladi, hamda o‘quv materialining
taqdimotli slaydi ko‘rsatiladi.
Tinglaydilar,
savollarga javob
beradilar;
Savol-javobda aktiv
qatnashadilar;
Ma’ruzada asosiy
tushunchalar yozib
olinadi;
Kartateka savollariga
javob beradilar
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
. 3.1.Mavzuni umumlashtirib xulosa
yasaydilar.
3.2.Mavzuga aktiv qatnashgan faol
o‘quvchilar ijobiy baholaydilar.
3.3.Uyga vazifa beriladi.Mavzuni o‘qib
kelish.
O‘zaro baholash
natijalarini ma’lum
qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
Nazorat savollari - Pedagogik innovatsiyalar, professional

359
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Y. I. Borovskix “Avtomobillarning tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va
ta`mirlash”.
2. H. Mamatov, Avtomobillar, IY- kism. Toshkent «Uzbkiston».1998. 190-235
betlar.
3. N.Vishnyakov i dr. Avtomobil'. Osnovy konstrukciy. Moskva. Mashinostroenie.
1986. 222-262 betlar.
4.
H.Mamatov,
Yu.T.Turdiev,
Sh.Sh.Shomahmudov,
M.O.Kodirhonov
Avtomobillar. Konstrukciya va nazariya asoslari. Toshkent .«Ukituvchi», 1982,
245-279 betlar.
5. DAEWOO TICO. Rukovodstvo po remontu i tehnicheskomu obslujivaniyu.
Bishkek. «Turkiston», 2000 i. 81-90 betlar.
6. DAEWOO DAMAS. Rukovodstvo po remontu i tehnicheskomu obslujivaniyu. .
«Turkiston», 2000 i. 162-172 betlar.
7. DAEWOO NEXIA. Rukovodstvo po remontu i tehnicheskomu obslujivaniyu.
«Turkiston», 2000 i. 56-80 betlar.
8. G‘.N. Mahmudov, D.I. Hoshimov. Avtomobillarning elektr va elek¬tron
jihozlari. T., Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2003
9. Kuznetsov YE.S. Avtomobillarning texnik ekspluatatsiyasi. (Magdiyev SH.P.
tarjimasi), TAYI, 2003 y.
10. O.Hamraqulov, Sh.Magdiyev. Avtomobillarning texnik ekspluatatsiyasi.
Toshkent, 2005 yil.
11. O‘zbekiston Respublikasi avtomobil transporti harakat tarkibiga texnik
xizmat ko‘rsatish va taʼmirlash to‘g‘risidagi nizom. Toshkent,1999 y.
12. Magdiyev Sh.P. Rasulov H.A. Avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat
ko‘rsatish, ta’mirlash. Toshkent, “ILM ZIYO” -2006 yil.
13. Avtomobillar texnik ekspluatatsiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta
maxsus taʼlim vazirligi avtotransport oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun darslik
sifatida tavsiya etgan. Prof. Sidiqnazarov Q.M. umumiy tahriri ostida, Toshkent
“VORIS-NASHRIYOT”, 2008. – 560 b.
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari

Guruh ish natijalarini baholash mezonlari Ko‘rsatgichlarр Maks.ball Guruh ish natijalarining bahosi 1 2 3 4 Ma’lumotning to‘liqligi
1,0
Taqdimot
(ma’lumotning
chizmali tarzda taqdim etilishi
0,6
Guruhning
faollik
darajasi
(qo‘shimchalar kiritish, savol-
javoblar berish)
0,4
Ballarning maksimal hajmi 2
2-ilova
3-ilova
Tezkor so‘rov savollari: 1 .Detallarga nima sababdan nosozliklar kelib chiqadi?
2.Nima uchun detallarga shovqin paydo bo‘ladi?
3.Nima sababdan dvigatelga moy solinadi?
4.Tirsakli valda qanday nosozliklar uchrashi mumkin?
5.Yoqilg‘ining sifati detallarning ishdan chiqishiga sabab buladimi?
Guruhlarda ishlash qoidasi
Sherigingizni diqqat bilan tinglang .
Guruh ishlarida o‘zaro faol ishtirok eting, berilgan topshiriqlarga
javobgarlik bilan yondashing.
Agar yordam kerak bo‘lsa, albatta murojaat qiling.
Аgar sizdan yordam so‘rashsa, albatta yordam bering.
Guruhlar faoliyatini baholashda hamma ishtirok etishi shart.
Quyidagilarni aniq tushunishimiz lozim:
•
Boshqalarga o‘rgatish orqali o‘zimiz o‘rganamiz!
•
Biz bitta kemadamiz: yoki birgalikda suzib o‘tamiz, yoki birgalik
cho‘kamiz
47
Gaz taqsimlash
mexanizmining qanday
turlari mavjud?
Dekompressiya mexanizm nima? U qayerlarda qo‘llaniladi? Gaz taqsimlash mexanizmining vazifasi nimada? Savol. Gaz taqsimlash mexanizmi haqida umumiy ma’lumot bering?
Gaz taqsimlash mexanizmining qanday turlari mavjud?
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari - bet 6

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 6/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-ATElektron resurslarni yaratishda grafik ob’ektlarga ishlov berish vositalaridan biri Infografika elementlaridir. Infografika tushunchasi bu axborotlarni turli rasmlar, detallar, kartinkalar orqali ifodalash tushuniladi. - Elektron resurslarni yaratishda grafik ob’ektlarga ishlov berish vositalaridan biri Infografika elementlaridir. Infografika tushunchasi bu axborotlarni turli rasmlar, detallar, kartinkalar orqali ifodalash tushuniladi.
- Infografika lotincha informatio so’zidan olingan bo’lib tushuntirmoq, bayon qilish ma’nolarini anglatadi, grekcha γραφικός γράφω so’zlaridan olingan bo’lib tushuntirmoq, yozma, yozish ma’nolarini anglatadi.
Infografika – axborotni grafik uzatish va murakkab axborotlarni aniq va tez etkazish usulidir. Axborotni dizayn ko’rinishlaridan biridir. - Infografika – axborotni grafik uzatish va murakkab axborotlarni aniq va tez etkazish usulidir. Axborotni dizayn ko’rinishlaridan biridir.
- Infografikani qo’llanish sohasi juda keng bo’lib, geografiya, jurnalistika, ta’lim, statistika, texnik tizimlarda qo’llaniladi. Infografika katta hajmli axborotlarni ko’rsatishni tashkil qilish bilan birga, ularni, predmetlar va faktlar orasidagi munosabatlarni ko’rgazmali ko’rsatadi. Ma’lumotlarn fazoda vaqt bo’ycha o’zgarishlarini ko’rsatish, demonstatsiya qilishi mumkin.
- Til o‘qitishda infografika vositalaridan foydalanishni tashkil qilish uni yanada tushunarli va ko’rgazmali qilishi imkonini beradi.
- «Adobe PhotoShop» rasm tahrirlagichi
- «Adobe PhotoShop» Windows muhitida ishlovchi Macintosh IBM PC kompyuterlari uchun mo’ljallangan elektron ko’rinishdagi foto tasvirlarni tahirlovchi dasturdir. «Adobe PhotoShop» dasturi Adobe System, Inc kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan bo’lib, ishlatishdagi alohida qulayliklari bilan mashhur.
- «Adobe PhotoShop» tasvir tahrirlagichi yordamida fotosuratlarga qo’shimchalar kiritish, fotoso’ratdagi doglarni o’chirish va eski rasmlarni qayta ishlash va tiklash, rasmlarga matn kiritish, qo’shimcha maxsus samaralar bilan boyitish, bir fotosuratdagi elementlarni ikkinchi fotosuratga olib o’tish, suratdagi ranglarni o’zgartirish, almashtirish mumkin.
|
| |
Savol. Dekompressiya mexanizm nima? U qayerlarda qo‘llaniladi?

49
9.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati:
2soat
Talabalar soni: 30
ta
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Nazariy -to‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.Gaz taqsimlash mexanizmining umumiy
tuzilishi.
2.Klapanlari yuqorida joylashgan gaz
taqsimlash vali.
3.Klapanlar
pastda joylashgan mexanizm
qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi.
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Mexanizm qismlarini tuzilishi.
Klapanlar,
pastda va yuqorida joylashgan mexanizm qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi.
To‘g‘risidagi ma’lumotlarni talabalarga o‘rgatish
O‘qitish natijasi:
Mexanizm qismlarini tuzilishi. Klapanlar,
pastda va yuqorida joylashgan mexanizm
qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi.
ni o‘rganadi
Pedagogik vazifalar:
Gaz taqsimlash mexanizmining
umumiy tuzilishi va
detallari bilan
tanishtirish.
2.Gaz taqsimlash mexanizmi
ishlash jarayonini tushuntirish.
3.Klapanlar
pastda
joylashgan
mexanizm qismlari va o‘zaro
ta’sirlanishi
haqidagi
ma’lumotlarni o‘rgatish.
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
Gaz taqsimlash mexanizmining umumiy
tuzilishi va detallari bilan tanishish.
2.Gaz taqsimlash mexanizmi bilib olish
3.Klapanlar pastda joylashgan mexanizm
qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi.haqidagi
ma’lumotlarni bilib olish.
O‘qitish metodlari
Muhokama, suhbat, aqliy hujum
O‘qitish vositalari
O‘quv
materiali, taqdimot uchun A32
baraqlari,
markerlar,
skotch,
ekspert
varaqlar, slaydlar, kompyuter tizimi.
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy,
jamoaviy, guruhli, hamkorlikda
o‘qitish
texnologiyalari:
Suhbat,bahs,
munozara
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda
ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Og‘zaki nazorat: tezkor-so‘rov
NAZORAT SAVOLLAR - 4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 9/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-ATNAZORAT SAVOLLAR: - Adobe Photoshop dasturida ishlash ketma-ketligini ayting.
- Adobe Photoshop dasturida tasvirlarga ishlov berish va o‘zgartirish kiritish qanday amalgam oshiriladi?
- Onlayn rejimida tasvirlarga ishlov berish vositalariga nimalar kiradi?
- Grafik ob’ektlarga mobil ilovalar yordamida ishlov berishni izohlang.
- Infografika tushunchasi tushuntirib bering.
- Til o‘rganishda infografika qo‘llashning ahamiyati nimada deb bilasiz?
- Til o‘rganishda infografika vositalaridan foydalanishni izohlang.
- Ikki o‘lchamli kompyuter animasiyasi tushunchasini izohlang..
- Flash texnologiyasi qanday? Dasturning asosiy ish sohalari va tushunchalariidan foydalanish ni izohlang.
- Macromedia Flash dasturining uskunalar paneli sohasi vositalariga nimalar kiradi?.
- Macromedia Flash dasturida animasion rolik yaratish
- Animatsion lavhani Web-sahifaga joylashtirish ketma-ketligini ayting.
|
| |
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari - bet 8

|
4-mavzu. O‘quv animatsion lavha (rolik) larni tayyorlashning zamonaviy vositalari
|
bet | 8/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 426,96 Kb. | | #228213 |
Bog'liq phpTJF5dV 7-MAVZU-ATYaratilayotgan mahsulotni har xil animatsiyalar bilan boyitish, o‘quvchi uchun qulayliklar yaratish va qiziqarli qilish FLASH dasturida ko‘zda tutilgan va ayni vaqtda asosiy maqsadga muvofiqdir. Lekin ta’kidlab o‘tish joyzki, mahsulotni FLASH ni yoki boshqa dastur orqalimi, yaratayotgan shaxs, bu borada yetarli bilimga va fantaziyaga ega bo‘lishi joizdir - Yaratilayotgan mahsulotni har xil animatsiyalar bilan boyitish, o‘quvchi uchun qulayliklar yaratish va qiziqarli qilish FLASH dasturida ko‘zda tutilgan va ayni vaqtda asosiy maqsadga muvofiqdir. Lekin ta’kidlab o‘tish joyzki, mahsulotni FLASH ni yoki boshqa dastur orqalimi, yaratayotgan shaxs, bu borada yetarli bilimga va fantaziyaga ega bo‘lishi joizdir
Macromedia Flash dasturi yordamida ham animatsiya va taqdimot fayllarni yaratishimiz mumkin. Ammo Power Pointga qaraganda Macromedia Flash dasturda yaratilgan animatsiya fayllari to’liq siz tomoningizdan yaratiladi va animatsiyalashtiriladi. Shu bilan birgalikda bu dasturda aktiv elementlar bilan ishlash va dasturlash imkoniyatlari mavjud. Asosan Macromedia Flash dasturida kichik animatsiya fayllari (kliplar), Internet sahifalar, elektron qo’llanmalar va Macromedia Flash dasturda yaratilgan fayllar o’zining original, ishlash soddaligi, yaratilish murakkabligi, tezkorligi, multimediya jihozlanganligi va hajm buyicha kichikligi bilan ko’zga tashlanishadi. - Macromedia Flash dasturi yordamida ham animatsiya va taqdimot fayllarni yaratishimiz mumkin. Ammo Power Pointga qaraganda Macromedia Flash dasturda yaratilgan animatsiya fayllari to’liq siz tomoningizdan yaratiladi va animatsiyalashtiriladi. Shu bilan birgalikda bu dasturda aktiv elementlar bilan ishlash va dasturlash imkoniyatlari mavjud. Asosan Macromedia Flash dasturida kichik animatsiya fayllari (kliplar), Internet sahifalar, elektron qo’llanmalar va Macromedia Flash dasturda yaratilgan fayllar o’zining original, ishlash soddaligi, yaratilish murakkabligi, tezkorligi, multimediya jihozlanganligi va hajm buyicha kichikligi bilan ko’zga tashlanishadi.
|
| |
T/r 
Mezonlar - Pedagogik innovatsiyalar, professional

68
Moylash tizimining vazifasi va tavsifi
Moylash tizimining vazifasi
Moylash materiallari
Moy markalari
1. Toifalar bo‘yicha ma’lumotlarni taqsimlashning yagona
usuli mavjud emas.
2. Bitta mini – guruhda toifalarga ajratish boshqa guruhda
ajratilgan toifalardan farq qilishi mumkin.
3. Ta’lim oluvchilarga oldindan tayyorlab qo‘yilgan
toifalarni berish mumkin emas bu ularning mustaqil tanlovi
bo‘la qolsin
.
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari

57
11-MAVZU
Sovitish tizimining vazifasi.
11.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati:
2soat
Talabalar soni: 26
та
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Nazariy -to‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.Sovitish tizimi haqida umumiy ma’lumot.
2.Suyuqlik bilan ishlaydigan sovitish
tizimining asosiy qismlari.
3.Havo bilan sovitish tizimi.
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Dvigatellarni sovitish tizimi haqidagi umumiy
ma’lumotlarni berish
O‘qitish natijasi:
Dvigatellarni sovitish tizimi haqida umumiy
ma’lumotlarni o‘rganadi.
Pedagogik vazifalar:
- Sovitish tizimi haqida umumiy
ma’lumotlarni berish;
- Suyuqlik bilan ishlaydigan
sovitish tizimining asosiy
qismlarini o‘rgatish;
- Havo bilan sovitish tizimi
haqidagi bilimlarni berish
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
- Sovitish tizimi haqida umumiy
ma’lumotlarni bilib olish;
- Suyuqlik bilan ishlaydigan sovitish
tizimining asosiy qismlarini o‘rganish;
- Havo bilan sovitish tizimi haqidagi bilimlarni
o‘rganish.
O‘qitish metodlari
Topshiriq, aqliy hujum, Venn diagrammasi
O‘qitish vositalari
O‘quv materiali, taqdimot uchun A32
baraqlari, markerlar, skotch, ekspert varaqlar,
slaydlar, kompyuter tizimi, stend, maketlar
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy, jamoaviy, guruhli, hamkorlikda
o‘qitish texnologiyalari: Mustaqil ishlash,
guruhiy ishlash, topshiriq usuli
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Amaliy topshiriq: mashq, savol-javob
Kompressor bu siqilgan havo yoki gazni pompalash uchun

Kompressor - bu siqilgan havo yoki gazni pompalash uchun
mo'ljallangan qurilma. Pnevmatik vositaning ishlashini, sovutish
sovutish moslamasining yopiq zanjirda aylanishini va bosimni
turli idishlarga quyilishini ta'minlash uchun ishlatiladi. Ushbu
uskuna tibbiyotda, sanoatda va uy xo'jaligida keng
qo'llaniladi. Uning mavjudligi sizga keng ko'lamli harakatlarni
amalga oshirishga imkon beradi.
Tuzulishi va tarkibiy qismlari:
Kompressor - bu avtomatik rejimda ishlaydigan havo pompasi. Havoni
yoki gazni haddan tashqari bosim bilan ta'minlaydi. Qurilma elektr
motoridan yoki ichki yonish dvigatelidan ishlashi
mumkin. Superchargerning dizayni ko'pincha nafaqat nasosni, balki
nasos bosimi uchun maxsus metall qabul qiluvchini ham o'z ichiga oladi.
Printsipiga ko'ra qurilma quyidagicha bo'lishi mumkin:
Vintli
Pistonli(Porshen)
Membranali
Kompressor va uning ishlash prinsiplari
Главная
\
Статьи
\ Kompressor
va uning ishlash prinsiplari
info@aquastream.uz
Пн-Сб с 9:00 до 17:00
К А Ч Е С Т В О П О Д О С Т У П Н О Й Ц Е Н Е !
+998 95 1465424
+998 99 8541885
+998 97 7443683
Vintli konstruktsiyasi
juda ishonchli, ammo
buzilish bo'lsa,
ta'mirlash xarajatlari
jihozning o'zi narxining
yarmiga yetishi
mumkin.
Qurilma
bunday kamchilikka ega
bo'lsa-da, ammo uning
afzalliklari juda katta:
Kam shovqin.
Minimal issiqlik.
Samaradorlik deyarli 98% ga yetadi.
Kam quvvat sarﬁ.
Adabiyotlar - Rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti...

|
Rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
|
bet | 15/15 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #105888 |
Bog'liq ma\'lumotlarning intellektual tahlili Amaliyot MI 2 kis21 05 guruhAdabiyotlar
Дюк В.А., Самойленко А.П. Data Mining: учебный курс.// СПб.:2001 13. Боровков А.А.Математическая статистика:Учебник.–М.:Наука,1984.- 472с.
А.В. Гаврилов. Системы искусственного интеллекта: Учеб.пособие: в 2-х ч. - Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2001. - Ч. 1. - 67 с.
Bekmuratov Q.A. Sun’iy intellekt va neyron tarmoqlari. Oliy ta’lim muassasasi magistrantlari uchun o’quv qo’llanma. -Samarqand.: ”SamDU tahririy-nashiryot bo’limida chop etildi, 2021.-352 b. UDK: 004.8. ISBN 978-9943-7276-0-1.
Bekmuratov Q.A. Sun’iy intellekt. O’quv qo’llanma. -T.: ”Aloqachi, 2019.-312 b. UO’K:004.8. KBK:32.973.2. ISBN 978-9943-5804-8-0.
Потапов А.С. Технологии искусственного интеллекта - СПб: СПбГУ ИТМО, 2010.-218 с.
Барсегнян А.А., Куприянов М.С., Степаненко В.В., Холод И.И. Методы и модели анализа данных: OLAP и Data Mining. //Учебное пособие. СПб.: 2004.- 336 с.
Дюк В., Самойленко А. Data Mining. Учебный курс. СПб.: 2001.- 365 с.
Игнатьев Н.А. Интеллектуальный анализ данных на базе непараметрических методов классификации и разделения выборок объектов поверхностями. Тошкент. 2010 – 139.
Т.А. Гаврилова, В.Ф. Хорошевский. Базы знаний интеллектуальных систем.-СпБ,Питер,2000.
Гаскаров Д. В. Интеллектуальные информационные системы: учебник для вузов / Д. В. Гаскаров.- М. : Высш. шк., 2003. - 431 с.
Приобретение знаний : пер. с япон. / под ред. С. Осуги, Ю. Саэки; - М. : Мир, 1990. - 304 с.
Allen J. AI Growing up / J. Allen // AI MAGAZINE. - 1998. - V. 19. - №4. - Р. 13–23.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
|
Neyronni asosiy xususiyat, tushuncha va modellari

|
Neyronni asosiy xususiyat, tushuncha va modellari
|
bet | 2/15 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #105888 |
Bog'liq ma\'lumotlarning intellektual tahlili Amaliyot MI 2 kis21 05 guruh1.Neyronni asosiy xususiyat, tushuncha va modellari.
Neyron bosh miyaning tarkibiy birligi bo‘lib, ularni o‘zaro xarakati axborotni qayta ishlash jarayonda elektr
signallarni o‘zatish va ketma-ket-parallel: kuchaytirish kamaytirish, nochiziqli qayta o‘zgartirish, jamlash kabi qayta o‘zgartirishlar yo‘li bilan bajariladi. Sun’iy
neyron modeli tabiiy neyronni funktsional xususiyat
va xarakteristikalarini aks etadi. Neyron elektr
faolliklikka ega bo‘lgan va organizmni operativ boshqaradigan tirik organizmlarni nerv (asab) xujayralini alohida turi
bo‘ladi. Neyron tarkibi: soma (tan), dendritlar - kirish axborotlarni o‘zatadigan o‘sitmalar va akson - chiqish axborotlarni o‘zatadigan o‘sitmalar. Xar bir neyron faqat bir akson va bir necha dendritlardan iborat. Neyronni chiqish signali (qo‘zg‘alishi, impulsi) boshqa neyronga
nerv birikkish (sinaps)lar orqali keladi. Bu holatda
qo‘zg‘a
lish signallar kuchaytirilishi yoki kamaytirilishi mumkin.
Shuning uchun neyron tanasi krishiga ikki turdagi - qo‘zg‘alishli va tormozlanishli signallar keladi. Neyron
tanasi bu signallarni algebraik jamlab shu jamlangan signal
o‘stida nochiziqli qayta o‘zgartirish amalni bajaradi.
Jamlangan signal qiymati qandaydir chegarali qiymtidan
oshgan holatda neyron qo‘zg‘alanadi va chiqish signalni boshqa neyronlarga
yuboradi. Neyrotarmoqli hisoblashlar matematik asosi - har qanday ko‘p o‘zgaruvchanlardan bog‘lik bo‘lgan
nochiziqli funktsiyani oldindan belgilangan aniqligi bilan
chiziqli amal va ketma-ket ulangan bir o‘zgaruvchandan bog‘lik bo‘lgan nochiziqli
funktsiyalar yordamida approksimatsiyalash (ifodalash)
mumkin - qoidasi bo‘ladi. Neyrotarmoqli hisoblashlarni asosiy
xususiyatlari: a) konnektsiyanistlik - axborotni va qayta ishlash algoritmlarni eslash sifatida
neyronlar orasidagi vaznlangan (o‘lchangan) bog‘lanish
(aloqa)lardan foydalanish; b) o‘rgatish
|
| |
-MAVZU - Pedagogik innovatsiyalar, professional

54
10.2.
“Mexanizm qismlarini tuzilishi. Klapanlar, pastda va yuqorida
joylashgan mexanizm qismlari va o‘zaro ta’sirlanishi
.
” mavzusi bo‘yicha
o‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(5 daqiqa).
1.1.
Mavzuning nomi, maqsadi, kutilajak
natijalari e’lon qilinadi..
1.2.Ma’ruzani
o‘tkazish
shaklini
tushuntiradi. (1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(70 daqiqa).
2.1.Zig-zag-1 usuli bo‘yicha talabalar 3
guruhga bo‘linadi.(2-ilova)
2.2.Har bir guruhga
alohida alohida
topshiriq beriladi.(3-ilova)
1-guruh. Zil-130 dvigatelining gaz
taqsimlash mexanizmining ishlash
jarayoni aytib berish.
2-guruh. Hozirgi zamonaviy traktor va
avtomobillarning gaz taqsimlash
mexanizmi qanday tuzilgan?
3-guruh.Dekompressiya mexanizmining
vazifasi nima?
2.3.Har qaysi guruh berilgan topshiriq
buyicha
individual holatda berilgan
topshiriqga tayyorgarlik ko‘radilar.
2.4.Har qaysi guruhdan bir vakil berilgan
savolga aniq tushunarli qilib javob beradi.
2.5.Shundan so‘ng bir talaba matnning
to‘la mazmunini bayon qiladi.
2.6.Talabalar tomonidan matn to‘liq
aytilishi
kerak,
aytilmay
qolgan
tushunchalar
o‘qituvchi
tomonidan
to‘ldiriladi, hamda o‘quv
materialining
taqdimotli slaydi ko‘rsatiladi.
Tinglaydilar,
savollarga javob
beradilar;
Savol-javobda
aktiv
qatnashadilar;
Ma’ruzada asosiy
tushunchalar
yozib
olinadi;
Kartateka savollariga
javob beradilar
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
. 3.1.Mavzuni umumlashtirib xulosa
yasaydilar.
3.2.Mavzuga
aktiv qatnashgan faol
o‘quvchilar ijobiy baholaydilar.
3.3.Uyga vazifa beriladi. Mavzuni o‘qib
kelish.
O‘zaro baholash
natijalarini ma’lum
qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
Article · October 22 citations reads author

See
discussions, stats, and author profiles for this publication at:
https://www.researchgate.net/publication/371718013
Simsiz keng polosali aloqa
tizimlarining rivojlanishi
Article
· October 2022
CITATIONS
0
READS
2
1 author:
Almurod
Eshonqulov
Jizzax
politexnika institutu
4
PUBLICATIONS
0
CITATIONS
SEE
PROFILE
All content following
this page was uploaded by
Almurod Eshonqulov
on 20 June 2023.
The user has requested enhancement of the downloaded file.
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 33

58
11.2.
“Dvigatellarni sovitish tizimi haqida umumiy ma’lumot” mavzusi
bo‘yichao‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(5 daqiqa).
1.1.
Mavzuning
nomi,
maqsadi,
rejalashtirilgan
o‘quv
mashg‘ulot
natijalari va uni o‘tkazish
rejasi bilan
tanishtiradi.
1.2.
Mashg‘ulot
guruhli
birgalikda
o‘rganish shaklida o‘tkazilishini va
baholash mezonlarini malum qiladi (1-
ilova).
1.3. Talabalar
bilimini suhbat shaklida
faollashtiradi (2-ilova).
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(70 daqiqa).
2.1.Talabalar
diqqati mavzudagi rejalarga
qaratiladi.
2.2.Talabalar
bilimini sinash uchun
quyidagi savollar beriladi.
2.3.Mavzudagi rejalarga
asosan
o‘qituvchi mavzuni tushuntiradi.
2.4.Mavzuni tushuntirishda
ko‘rgazmalardan, ma’ruza
matnlardan va
vizual materiallardan foydalaniladi.
2.5. O‘quvchilar bilimini mustahkamlash
maqsadida Venn diagrammasidan
foydalaniladi.(3-ilova)
Diqqat qiladilar, yozib
oladilar.
Guruhlarga bo‘linadilar
Taqdimot o‘tkazadilar
Savollarga
javob
beradilar
Venn diagrammasini
tuzadilar
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
3.1.Mavzuga xulosa yasaydilar.
3.2.Darsga aktiv qatnashgan o‘quvchilar
baholaydi
3.3.O‘tilgan mavzuni mustahkamlash
uchun uyga vazifa beriladi.(4-ilova)..
Eshitadilar va
topshiriqni yozib
oladilar
Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar(tasniflash)

|
Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar(tasniflash)
|
bet | 8/15 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #105888 |
Bog'liq ma\'lumotlarning intellektual tahlili Amaliyot MI 2 kis21 05 guruh8.Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar(tasniflash)
Neyron tarmoqlar yordamida yechiladigan asosiy masalalar. Tasvir tasnifi Vazifa xususiyat vektori bilan ifodalangan kirish tasvirining (masalan, nutq signali yoki qo'lda yozilgan belgi) bir yoki bir nechta oldindan belgilangan sinflarga tegishliligini ko'rsatishdir. Ma'lum ilovalar orasida harflarni aniqlash, nutqni aniqlash, elektrokardiogramma signallarini tasniflash, qon hujayralari tasnifi mavjud. Misol uchun, ushbu maqolada tasvirdagi ob'ektlarni tanib olish uchun neyron tarmoq algoritmlari tasvirlangan.
1) Tasniflash. Bunday masalarda ob'yekt belgi (alomat)lar vektori
Xn={x1,x2,…,xn} beriladi. Shularni asosida ob'yektni o‘zaro
kesishmaydigan sinflardan biriga (Ci sinfga) kiritish kerak.
Masalan, uchadigan ob'yektlar belgilari qanotlar, dvigatel, patlar va x.q. bo‘lishi mumkin.
Shunday ob'yektlar sinflari: Samolyot, Qush, Raketa, AUO va x.q. kabi sinflar
-Eelementlar bo‘lishi mumkin. Belgilar majmuisi kirish vektorni tashkil qiladi, sinflar majmuisi
esa - chiqish vektorni.
Mazkur masalani yechish uchun n kirish va m chiqish
neyronlardan iborat
bo‘lgan perseptron turdagi NT quriladi. Aniq belgilar vektori
kirishiga berilganda
NT chiqish qatlamida eng darajadagi faollikli neyron
tanlanadi. Shu neyron
beriladigan belgilarga muvofiq bo‘lgan sinfni belgilaydi.
Masala to‘g‘ri yechilishi
uchun NTni o‘rgatish kerak. O‘rgatish jarayonida
bog‘lanish vaznlarni tadqiq
qilinayotgan ob'yektlar belgi va sinflarni aniq qiymatlariga munosib bo‘lib
sozlanadi.
9.Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar(klasterlash)
Klasterlash. Bu masalarda belgi vektorlar majmuisi alohida
gurux (klaster) larga ajratiladi. Shu klasterga kiradigan
belgilar bir biriga yaqin bo‘lgan xarakteristikalarga ega
bo‘lishi kerak. Turli klasterlar belgilari esa bir biridan uzoq
bo‘lishi kerak. Bu masalani yechish uchun dastlabki
belgilar vektor komponentlariga teng bo‘lgan kirish va
klasterlar soniga teng bo‘lgan chiqish neyronlardan iborat
bo‘lgan NT quriladi. Bunday NT vaznli koeffitsiyent qiymatlari ham o‘rgatsh jarayonda topiladi.Klasterlash/toifalash. "Nazorat qilinmagan" tasvir tasnifi deb ham ataladigan klasterlash muammosini hal qilishda sinf belgilariga ega bo'lgan o'quv namunasi mavjud emas. Klasterlash algoritmi tasvirlarning o'xshashligiga asoslanadi va yaqin tasvirlarni bitta klasterga joylashtiradi. Klasterlashdan bilim olish, ma'lumotlarni siqish va ma'lumotlar xususiyatlarini o'rganish uchun foydalanishning ma'lum holatlari mavjud.
|
| |
Perseptron turdagi neyron tarmog’i

|
Perseptron turdagi neyron tarmog’i
|
bet | 6/15 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #105888 |
Bog'liq ma\'lumotlarning intellektual tahlili Amaliyot MI 2 kis21 05 guruh5.Perseptron turdagi neyron tarmog’i
Perceptron neyron tarmoqning eng oddiy turi hisoblanadi. U sensorlar, assotsiativ va sezgir elementlardan tashkil topgan miya tomonidan axborotni idrok etishning matematik modeliga asoslanadi. Perseptron g'oyasini neyrofiziolog Frenk Rozenblat taklif qilgan. U insonning idrok etish jarayonini taqlid qiluvchi qurilmaning sxemasini taklif qildi va uni "perseptron" (lotincha perceptio - idrok etish) deb nomladi. 1960 yilda Rosenblatt ingliz alifbosining ayrim harflarini taniy oladigan Mark-1 nomli birinchi neyrokompyuterni taqdim etdi.
Shunday qilib, perseptron neyron tarmoqlarning birinchi modellaridan biri, Mark-1 esa dunyodagi birinchi neyrokompyuter hisoblanadi.
Perseptron miya tomonidan axborotni idrok etishning matematik modeliga asoslanadi. Turli tadqiqotchilar buni boshqacha ta'riflaydilar. Eng umumiy shaklda (Rozenblatt tomonidan tasvirlanganidek) u uch xil turdagi elementlar tizimini ifodalaydi: sensorlar, assotsiativ elementlar va reaksiyaga kirishuvchi elementlar.
6.Sun'iy neyron tarmoqlari (ANN) - tirik organizmning asab hujayralari tarmoqlari - biologik neyron tarmoqlarini tashkil etish va ishlash printsipi asosida qurilgan matematik modellar, shuningdek ularning dasturiy ta'minoti yoki apparatli qo'llanmalari. Ushbu tushuncha fikr yuritish jarayonida miyada yuzaga keladigan jarayonlarni o'rganishda va ushbu jarayonlarni modellashtirishda paydo bo'lgan. Birinchi shunday miya modeli - bu perseptron. Keyinchalik, ushbu modellar amaliy maqsadlarda, odatda muammolarni bashorat qilishda ishlatila boshlandi. Perseptron kabi tarmoqlar uchun bu qatlamlar soni, yashirin qatlamlardagi bloklar soni (Word tarmoqlari uchun), aylanib o'tuvchi ulanishlarning mavjudligi yoki yo'qligi va neyronlarning uzatish funktsiyalari bo'ladi. Ulardagi qatlamlar va neyronlarning sonini tanlashda shundan kelib chiqish kerak tarmoqning umumlashtirish qobiliyati qanchalik baland bo'lsa, neyronlar orasidagi bog'lanishlarning umumiy soni shuncha ko'p bo'ladi... Boshqa tomondan, havolalar soni yuqoridan o'qitish ma'lumotidagi yozuvlar soni bilan chegaralanadi. Radial asosli funktsiyalarga asoslangan tarmoqlar batafsil ko'rib chiqiladi, ko'p qatlamli perseptronlar, o'z-o'zini tashkil etuvchi xaritalar, ehtimollik va umumlashtirilgan ehtimollik modellari tavsiflanadi
|
| |
Talabalar sporti haftaligi dasturi doirasidagi musobaqalar

47
musobaqalar umuman, oliy o‘quv yurti professor-o‘qituvchilari tarkibining sport ishlari
natijasi hisoblanadi. Sport turlari bo‘yicha terma jamoalarning Rektor, dekan, kasaba
uyushmasi, yoshlar tashkiloti ishtirokida tuzilishi mazkur musobaqalarning ahamiyatini
yanada oshiradi.
Musobaqa natijalarining maxsus taxtada namoyish etilishi, ularning ilmiy va fakultet
kengashlarida muhokama qilinishi, yuqori sifat natijalariga erishgan sportchilarning hamda
jamoalarning mukofotlanishi kursdoshlar, oliy o‘quv yurti talabalarida ham bellashuvlarga,
ularning ishtirokchilariga bo‘lgan qiziqishni oshiradi. Taxtadagi sportchilar va terma
jamoalarning suratlari musobaqa ishtirokchilarining intizomini kuchaytirib, ularga
jamoaning e’tiborini tortadi.
Musobaqalarga tarbiyaviy nuqtai nazardan baho berishda ma’naviy mezonlarni ham
qo‘llash, shug‘ullanuvchilarning asoslarini, o‘zaro yordam hissining rivojlanganlik darajasi
intizomlilikka baho berish juda muhim. Musobaqa yakunlarini o‘tkazish uchun uning
borishi va natijalarini chu qur o‘rganish har tomonlama tahlil qilish, natijlar va xulosalarni
jamoatchilik bilan muhokama etib, imkon qadar xolislikka erishish zarur.
Musaboqalarda o‘zini ko‘rsatgan ishtirokchilarni rag‘batlantirish to‘g‘risida qaror
qabul qilishda terma jamoalar va alohida talabalarning rag‘batlantirilishini, moddiy hamda
ma’naviy rag‘batlantirish vositalarini pedagogik jihatdan to‘g‘ri uyg‘unlashtirish juda
muhim. Musobaqa g‘oliblarini ma’naviy rag‘batlantirishning (sovrinlar, bayroqlar,
yorliqlar) jamoatchilik nigohidagi qadr-qiymatini ko‘tara bilish rektorat hamda oliy ta’lim
muassasi professor-o‘qituvchilarining pedagogik mahorati ko‘rsatkichlaridan hisoblanadi.
Psixogigiena - Ijtimoiy fanlar va jismoniy madaniyat

2.7.Psixogigiena
Psixologik zo‘riqish, sabablari va ularning oldini olish. Sog‘lom turmush tarzining
muhim omillaridan biri psixogigiena bo‘lib, insonning psixik jihatdan salomatligini asrash
va saqlashga qaratilgan maxsus tadbirlar tizimidir. Bu borada V.F. Matveev tomonidan
olib borilgan tadqiqotda qimmatli fikrlar o‘z ifodasini topgan bo‘lib, u psixogigiena
asoslarini: 1) yosh psixogigienasi, 2) mehnat va o‘qish psixogigienasi, 3) turmush
psixogigienasi, 4) oila va jinsiy hayot psixogigienasi, 5) jamoa psixogigienasi kabi turlarga
ajratadi.Yoshga aloqador psixogigiena — tarbiya bilan o‘qishning dinamik, uzluksiz, izchil
o‘zaro bog‘liq jarayonidir. Kishining xarakteri bolalikdan shakllanib boradi, unga ota-
onasi, yaqin qarindoshlari, o‘rtoqlari, begonalar qanday ta’sir etishlariga qarab bola
indamas, qo‘rqoq, psixoastenik belgilari bor yoki erka-tantiq, arzanda, injiq, jizzaki, dag‘al,
35
qo‘rs, darg‘azab, shafqaesiz, berahm yoki og‘ir-vazmin bo‘ladi. O‘smirlik va o‘spirinlik
yoshida, ayniqsa, oson ta’sirlanish, ruhan shikastlanish kuchli bo‘ladi. Organizm jismoniy
voyaga etishi bilan barobar yigit va qizlarning dunyoqarashi, atrof-muhitni idrok etishi
o‘zgaradi. Ularda o‘z mustaqilligini tasdiqlash jarayoni ro‘y beradi, bu albatta, taqlid
qilishlar bilan hayotda o‘z yo‘lini topishiga urinishlarda kuzatiladi. Hissiyotlarning
shakllanib borishi kitob, san’at, musiqa, turli mashg‘ulotlar hamda sportga nisbatan mehrni
yuzaga keltiradi. Sog‘lom avlodni voyaga etkazish jarayonida muhim ahamiyatga ega
bo‘lgan ob’ektiv omillar bilan bir qatorda sub’ektiv omillar, ularning mohiyati, yosh avlod
ta’lim-tarbiyasiga ko‘rsatadigan ta’sir kuchi, ulardan pedagogik faoliyat jarayonida
samarali foydalanish shartlari, shuningdek, shaxsning har jihatdan kamol topishida
oilaning o‘ziga xos katta o‘rni bordir.
Psixogigiena haqida ma’lumot berilganda psixologik zo‘riqishning sabablari va
ularning oldini olish, yoshlarga jamiyatda o‘z o‘rnini topib, uni boshqarish, o‘z taqdirini hal
qilish va maqsadlarini amalga oshirishda gigienik ta’lim-tarbiya berishning ahamiyati, ularni
har tomonlama sog‘lom qilib o‘stirish va ularda bolalikdan o‘z salomatligini qadrlash
mas’uliyatini kuchaytirish, gigienik tayyorgarlikni oshirish zarurligini uqtirish va unga
sharoit yaratish usullarini o‘rgatish masalalariga e’tibor qaratiladi.
Nazorat savollari:
1. Salomatlik va sog‘lom turmush tarzi nimalardan iborat?
2.Shaxsiy va umimiy gigiena tushunchalarini ta’riflang.
3.Gigienaning predmeti va metodlari nimalardan iborat?
4.Atrof-muhitning inson salomatligiga ta’siri nimalardan iborat?
5.Baxtsiz hodisalarning oldini olish uchun nimalarni bilish zarur?
6.Gigienik va jinsiy tarbiya to‘g‘risida nimalarni bilasiz?
7.Gigienik va jinsiy ta’lim-tarbiya usullari qanday?
8.Psixogigiena nimalardan iborat?
|
Sport-sog‘lomlashtirish lageri (oromgohi) sharoitidagi musobaqa

48
musobaqalardan keyin kechki payt talabalar o‘zlari yasagan yoki tergan (olma, nok,
olxo‘ri) “sovg‘alar” bilan mukofotlansalar, bu ularning faolligini yana ham kuchaytiradi.
Alohida oliy o‘quv yurtlari sport oromgohlari orasidagi spartakiada doirasida
o‘tkaziladigan har xil sport turlari bo‘yicha musobaqalarga qiziqish katta, chunki ularning
shiddatlilik darajasi ancha yuqori bo‘ladi. Bunday bellashuvlar intizom, o‘zaro yordam,
yuqori sport natijalariga intiluvchanlikni tarbiyalaydi.
Bayram kunlarida musoba qalar o‘tkazilishining tarbiyaviy ahamiyati
Musobaqalarning ommaviy bayramlar-“Navro‘z”, “Xayrli kun” da o‘tkazilishi
yoshlarning vatanparvarlik ruhida tarbiyalanishiga yordam beradi. Bular arqon tortish, qo‘l
jangi, og‘irliklar ko‘tarish, mini-futbol va b.bo‘yicha musoba qalar, jamoatchilikning
qiziqishini oshiradi.
Terma jamoalarga talabalarning alohida hurmatini qozongan yuqori malakali
sportchilar jalb qilishdir. Musobaqa ishtirokchilariga hayrixoxlik sportchilarni butun iroda
kuchini ishga solib, g‘alabali natijaga erishishga majbur etadi, ularni sog‘lom raqobat,
raqibga hurmat ruhida tarbiyalaydi. Rag‘batlantirish, sovrinlar, o‘rtoqlik raqobati iqlimi o‘z
kursdoshlari, fakultet terma jamoasini qo‘llab-quvvatlaydigan ko‘p sonli tomoshabinlarni
jalb qiladi.
3.5. Talaba-yoshlarni va o‘quvchilarni “Umid nihollari”, “Barkamol avlod”,
Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar

|
Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar
|
bet | 7/15 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #105888 |
Bog'liq ma\'lumotlarning intellektual tahlili Amaliyot MI 2 kis21 05 guruh7.Neyron tarmoqlari yordamida yechiladigan asosiy masalalar
Hozirgi vaqtda sun’iy neyron to’rlari va masalalarni parallel ishlash ustida nazariy izlanishlar va amaliy qo’llanishlar keskin rivojlanmoqda. Neyron to’rlar analitik tavsifi bo’lmagan va faqatgina eksperimental ma’lumotlar bilan berilgan katta ko’lamdagi amaliy masalalarni yechish imkonini beradi. Neyron to’rlarini sintez qilishda algoritmlarning nozik tomoni bu qaror qabul qilishni tushuntirish bo’lib hisoblanadi. Bu muammoni yechish bilan ko’pchilik tadqiqotchilar shug’ullanmoqdalar. Bu maqsadda ishlatadigan usullar evristik bo’lganligi uchun ular asosida korrekt qaror qabul qilish foydalanuvchining subektiv mulohazasiga bog’liq bo’ladi. Ko’p o’lchovli chiziqsiz optimizasiyaning an’anaviy iterativ gradiyent algoritmlari bilan o’rganadigan neyron to’rlari modellarining eng ko’p tarqalgani — bu ko’p qatlamli sun’iy neyron to’rlari sinfidir. Ma’lumki, ko’p qatlamli sun’iy neyron to’rlari o’rganishda iterativ algoritmlar yaqinlashuvi, o’rganiladigan berilganlarning (tanlovning) hajmiga, vaznlarning boshlang’ich qiymatiga, shuningdek, o’rganishdagi maksimal xatolarga (o’rganishning sifat mezonlariga), o’rganishdagi takrorlanishlar soniga (o’rganish vaqtining uzayishi mezonlariga) bog’liq. Shuning uchun, qo’yilgan masalani yechish uchun optimal modellarni tanlashda ularni solishtirish va qaror qabul qilishda neyroto’rlarning xususiyatlarini yetarli darajada baholashga imkon beruvchi xususiy va umumiy mezonlar majmuasini ishlab chiqish zarur. Bilimlarni ajratib olish algoritmlarini va sifat jihatdan yangi bosqichdagi, kognitolog mutaxassislarga mo’ljallangan, neyron to’rlarining programma vositalarini yaratishga asos bo’luvchi yangi g’oyalar zarur. Hozirda keng tarqalgan xatolarning teskari tarqalish algoritmlarida va Xopfild neyron to’rlarida qaror qabul qilish jarayonini tushuntirishga harakatlar qilindi. Bu modellardagi algoritmlarning evristik xarakterda ekanligi qaror qabul qilishda neyron to’rlarining shaffoflik muammosini yechishni yetarli darajada matematik formallashtirishga imkon bermaydi. Natijada, tasvirlarni ajratib olish neyron to’rlari bo’yicha mutaxassisga bog’liq va asosan tavsiya xususiyatiga ega bo’ladi. Ayni paytda, sun’iy neyron to’ri sohasidagi olimlar tomonidan turli xil amaliy masalalarni yechishda neyromodellarni solishtirishga va tanlashga asos bo’ladigan, ko’p qatlamli neyron to’rlarining mantiqiy shaffofligini miqdoriy baholaydigan bir nechta mezonlar va usullar ishlab chiqilgan. Umumlashgan ko’rsatkichlarni hisoblash orqali tajriba ma’lumotlar bazasidan tasvirlarni ajratib olish va ularni ifodalash va modellarda parallel ishlov berishni joriy etish tadqiqot maqsadi hisoblanadi.
|
| |
Gigienik va jinsiy ta’lim-tarbiya

34
sanitariya madaniyati, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishni amalga oshirishga yordam
berish.
O‘sib kelayotgan yoshlarga jamiyatda o‘z o‘rnini topib, uni boshqarish, o‘z taqdirini hal
qilish va fikrini amalga oshirishda gigienik ta’lim berishning ahamiyati katta.
Ularni hartomonlama sog‘lom qilib, o‘z salomatligining qadriga etishga nisbatan
mas’uliyatlarini kuchaytirish, gigienik tayyorgarlikni oshirish zarurligini aniqlash vaunga
sharoit yaratish usullarini o‘rgatish ayniqsa zarurdir.
Jinsiy tarbiyani amalga oshirish maqsadida qizlarga «Qizlar gigienasi», o‘g‘il bolalarga
«Yigitlar gigienasi» asosida bilim berish maqsadga muvofiqdir.Teri tanosil kasalliklari
haqida tushuncha berish ham gigienik va jinsiy tarbiyaning mazmuniga bevosita
taalluqlidir. OITS (orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi) kasalligi haqida umumiy
ma’lumot va uning inson salomatligiga ta’siri haqida keng tushunchalar berish bilan
birgalikda yoshlarni ogoh bo‘lishga chorlash zamirida ularning ongida sog‘lom turmush
tarzini shakllantirish muhim ahamiyat kasb etadi.