CHo`yan deb - Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilish

|
Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilish
|
bet | 4/4 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 54,5 Kb. | | #105593 |
Bog'liq Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilishCHo`yan deb temir qotishmasi tarkibida 2,14% dan ortiq uglerod mikdori bulgan birikmani aytiladi va uch turga bo`linadi. Kul rang cho`yan-asosiy ishlatadigan material. Narxi arzon bo`lib mexanik xossalari qoniqarli, suyuqlantirib quyganda yaxshi xususiyati bor.
Oq cho`yanlar kul rang cho`yanlarga nisbatan quyish xossalari yo`lonroq, juda qattiq, ishqalanishga chidamli. SHuning uchun juda kam ishlatiladi.
Bolg`alanuvchi cho`yan-oq cho`yandan kuydirib olinadi. Detallar quyish usuli bilan tayyorlanadi. Mo`rtligi pastroq, yengil zarbalarni qabul qiladi. SHuning uchun boglanuvchi cho`yan deyiladi. Quymanakorlik va mustaxkamligi yaxshi.
3. Rangli metallar. Mis qotishmalari rangli metallarga kiradi va bronza va latunlarga bo`linadi. Bronza deb-mis bilan qurg`oshin, alyuminniy, kremniy berilliy va boshqa metal qotishmasini aytiladi. Bronzalar yuqori antifrnktsion xossaga ega, korroziyaga chidamli, quyish va bosim ostida ishlov bersa bo`ladi. Xamma turdagi bronzalar keskichlarda yaxshi kesiladi. Bronzalar ishqalanishi uzellarda (cherviyakli uzatmalarda, vintli uzatmalarda, sirpanish podshipniklarda), suv par va moy muxitda keng ishlatiladi. Bronzalar Br bilan belgilanadi va tarkibidagi element mikdori bilan ko`rsatiladi. Qo`shiladigan elementlar: A-alyuminiy, B-bereliy, J-temir, K-kremniy, N- nikel, M- marganets, O- olova, S- qo`rg`oshin, TS-tsink, F- fosfor Masalan: Br 09F1---9% -olova: 1%-fosfor , 90%- mis.
Latun deb-mis bilan tsink qotishmasiga aytiladi. Latun-korroziyaga yaxshi qarshilik ko`rsatadi. Elektr tokini yaxshi o`tkazadi, nisbatan mustaxkam va yaxshi texnologik xossalariga ega. Latunlar yaxshi quyiladi, sovuq xolatida bosim ostida yaxshi qirqiladi, bukiladi, chiqariladi, tortiladi. Keskich bilan Latunlar yaxshi kesiladi. Ular trubalar, simlar, armaturalar va boshqa detallarda keng ishlatiladi. Latun L qo`shimcha elmentni ko`rsatiladi. Masalan: L 15 TS 3 N -15 % TSINK, 3% nikel mashina detallarini tayyorlashda keng ishlatiladi.
Plasmassalar. Plasmassalar deb-yuqori molekulali organik birikmaga aytiladi. Plasmassalar oxirgi vaqtda tez rivojlanib bormoqda. Buni asosiy sababi (yuqori texnologik xossalariga ega fizika-mexanika ko`rsatkichlari keng, xo`l-ashyo yetarliligi, detallarni arzon va unumdorligi yuqori usulda, murakkab detallarni tayyorlashdir).
Detallarni tayyorlashda plastmassalarni sovuq xolatda preslab, issiq xolatda quyib, ustki qatlamidan keskichda kesib tayyorlasa bo`ladi.
Plastmassalar elektr va tok o`tkazmaydilar, deformatsiyalik qobiliyatiga ega, tashqi kurinishi chiroyli. Ba’zi plastmassalar yuqori antifriktsion va friktsion xossalariga ega. Ayrim kamchiliklari - issikbardoshligi kichik, tez eskirishi sovuqligicha oqishi.
Foyfalanilgan adabiyotlar:
1. Shoobidov Sh.A. Mashina detallari. Texnika oily o`quv yurtlari uchun darslik. Тошкент: “O`zbekiston ensiklopediyasi”, 2014. -444 b.
2. Kurganbekov M.M., Moydinov A. Mashina detallari: O`quv qo`llanma. I va II qismlar. -Toshkent: “O`zbekiston ensiklopediyasi”, 2014. -384 b.
3. Ш.А. Шообидов Машина деталлари. Ўқув қўлланма. Тошкент 2004-120 б.
4.Ш.А.Шообидов, С.У.Мусаев. «Юритмалар», Тасмали ва занжирли узатмаларни лойихалаш. Тошкент 2000-82 б.
|
| |