nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Savollar va topshiriqlar - Qoraqolpoq davlat universiteti ekologiya va fiziologiya

|
Qoraqolpoq davlat universiteti ekologiya va fiziologiya
|
bet | 9/50 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 424 Kb. | | #263569 |
Bog'liq биогеография лекция узбSavollar va topshiriqlar.
1. Biosferadagi kichik va katta modda aylanish deb nimaga aytiladi?
2. Tabiatda uglerodning (S) aylanishini tushuntirib bering?
3. Tabiatda azotning (N) aylanishini tushuntirib bering?
4. Tabiatda kislarodning (O) aylanishini tushuntirib bering?
4- Ma'ruza.
Biosferadagi organizmlarning xilma-xilligi.
Rejasi:
1. Tur kriteriyalari.
2. Prokariot, eukariot organizmlаr.
3. Organizmlarning tasnifi.
Biosfera uchun tirik organizmlarning juda ko'p turliligi xarakterli. Bu har xillikni organizmlar orasidagi tug'ushganlik bog'liqlikni tasvirlovchi sistemaga kiritadi. Asosiy sistematik (taksonomik) bosqich bo'lib tur xizmat qiladi. Har xil sistematik guruhlarga turlarni ayirish uchun ularning belgilarining yig'indisi foydalaniladi. Biz ularni ayirish uchun umumiy tamoyillarni qo'llaymiz.
1. Morfologik. Turlar bir-biridan belgilarining yig'indisi bo'yicha ajraladi. Bunda turlar ko'pincha dimorfli yoki polimorfli bo'ladi:
Biz faqat bu kriteriya bilan turlarni bir-biridan ajirata olmaymiz (bir kriteriyaning o'zi yetarli emas). Sababi tabiatda bir-biriga juda o'xshash turlar bor.
2. Fiziologik. Turlar bir-biridan fiziologik xususiyatlari bo'yicha ajraladi: ko'payish muddati, bolalar soni, oziqlanish jarayonining tezligi, nafas olish va boshqalar. Har xil tur vakillari chatishmaydi, chatishsa ham nasl bermaydi. Biroq tabiatda ayrim turlar: kanareykalar, daraxt va butalar, quyonlar o'zaro chatishib nasl berishi mumkin. Bu o'z-o'zidan fiziologik kriteriya turlarni bir-biridan ajratish uchun yetarli emasligini ko'rsatadi.
3. Biokimyoviy. Har xil turga mansub organizmlar o'zining kimyoviy tarkibi, shu bilan birga oqsil, uglevod, peptitsidlar, nukleyn kislotalar va boshqalari bilan frqlanadi.
4. Geografik. Har bir tur ma'lum bir tarqalish o’lkasiga - arealiga ega. Lekin ayrim ikki-uch turning areali o'xshash bo'lishi yoki yaqin bo'ladi. Demak bu kriteriyada turlarni bir-biridan farqlash uchun yetarli emas.
|
| |
Mavzu (nomi) : Funksiya argumenti oynasi. “Мастер функций” yordamida funksiya joylashtirish. Formulalar satridan foydalanish. Formulani tahrirlash. O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli

Mavzu (nomi) : Funksiya argumenti oynasi. “Мастер функций”
yordamida funksiya joylashtirish. Formulalar satridan foydalanish.
Formulani tahrirlash.
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
Ta‟lim oluvchilar soni: 15 ta
O„quv mashg„ulotining shakli
Amaliy
O„quv mashg„uloti rejasi:
1. MC Excelning funksiyalar kutubxonasi .
2. Funksiya tushunchasi.
Funksiya
argumenti oynasi .
3. Master funksiy yordamida Funksiya
joylashtirish
O„quv mashg„ulotining maqsadi: Funksiya argumenti oynasi. “Мастер
функций” yordamida funksiya joylashtirish.
Formulalar satridan
foydalanish. Formulani tahrirlash bo„yicha
nazariy va amaliy malaka,
ko„nikma va konpentensiyani shakillantirish.
O„qitish natijalari:
O„quvchilarda bilim, ko„nikma va kasbiy konpentensiyani shakinlantirish.
Pedagogik vazifalar:
1.
Mashg„ulot maqsadi
bilan tanishtiradi;
2.
Asosiy atamalarga
tasnif beradi;
3. Mavzu yuzasida savollar va
muammoli holatlarni ochib
beradi.
O„quv faoliyati natijalari:
1.
Mavzu bo„yicha o„rganilgan
ma„lumotlarni aytib beradilar;
2.
Asosiy atamalarga tasniflarni yozib,
bilib oladilar;
3.
Savollar va muammoli holatlarni tartibli
ravishda izoxlab beradilar.
O„qitish metodlari:
Ma„ruza/tushuntirish/ ko„rsatma berish/
namoyish.
O„qitish vositalari:
Matnlar/yozuv
taxtasi/slaydlar/proektor/kompyuter
O„quv faoliyatini tashkil etish
shakli:
Ommaviy
O„quv sharoiti:
Informatika va axborot texnologiyalari o„quv
xonasi
Qayta aloqaning usul va
vositalari:
Tezkor-so„rov/savol-javob
Tabiiy va texnogen tabiatning xavfli va zararli omillarni hisoblash

|
Tabiiy va texnogen tabiatning xavfli va zararli omillarni hisoblash
|
bet | 1/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 4,18 Mb. | | #241634 |
Bog'liq 2topshiriq
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSAIRIQ №2
Bajardi:__KIF_______ta’lim yo‘nalishi
_ OEL001-2_guruh
Karimov Durbek
talabaning F.I.Sh.
Toshkent 2024
“Hayot faoliyati xavfsizligi” fandan
№2 T O P SH I R I Q (AMALIYOT)
1 - jadval
Mavzu:
|
Tabiiy va texnogen tabiatning xavfli va zararli omillarni hisoblash
|
Ishdan maqsad:
|
Asosiy tushuncha va ta’riflarni o‘rganish.
|
Adabiyotlar:
|
1. Hayot faoliyati xavfsizligi va ekologiya. Sapaev M.S., Qodirov F.M. O‘quv qo‘llanma, Toshkent-“Aloqachi”-2019, 276 b.
2. Hayot faoliyati xavfsizligi. Ekologiya. O.D.Raximov, I.X.Siddiqov, M.O.Murodov. Oliy ta’lim bakalavriyat yo‘nalishlari uchun darslik. T.: “Aloqachi”, 2017-332 b.
3. Ekologiya i bezopasnost jiznedeyatelnosti: Uchebnoe posobie dlya studentov VUZov/ red. L. A. Muraviy, 2002.-447 s.
4. Introduction to Health and Safety at Work. Phil Hughes, Ed Ferrett. The Boulevard, Langford Lane, Kidlington, Oxford OX5 1GB, UK. ISBN: 978-0-08-097070-7. 2011
|
Vaqti
|
10 soat.
|
Toshshiriqni bajarish ketma ketligi
|
|
|
| |
Tadqiqotning ob„ekti - Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик...

|
Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқИҚот институти ва андижон қишлоқ ХЎжалик институти ҳузуридаги 14Bog'liq QBb2Ji7HzZxvBfjTadqiqotning ob„ekti
yer osti ichimlik suvini zararsizlantirish uchun quyosh
fotoelektrik panellari yordamida energiya bilan ta‟minlovchi avtonom tizim.
Tadqiqotning predmeti.
Ultrabinafsha nurlanishdan foydalangan holda er
osti ichimlik suvini zararsizlantirish elektrotexnologiyasini tizimli tahlil qilish va
avtonom fotoelektrik stantsiyani oqilona loyihalash metodologiyasi.
Tadqiqotning usullari.
Ushbu tadqiqotning asosini avtonom quyosh
fotoelektr
stansiyasi
bilan
yer
osti
ichimlik
suvini
zararsizlantirish
elektrotexnologik tizimining strukturasini yaratishga tizimli yondashuv, tashqi
meteorologik omillarga qarab quyosh fotoelektr stantsiyasining ishlashini
tavsiflovchi matematik va simulyatsiya modellari. Simulyatsiya modellari
MATLAB (SIMULINK) dasturida tizimning energiya xarakteristikalarini va
eksperimental natijalarni statistik qayta ishlashda samaradorligini tahlil qilish
uchun ishlatilgan.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi
quyidagilardan iborat:
quyosh panellaridan asosida avtonom energiya manbalarida ishlaydigan
ultrabinafsha nurlanishga asoslangan suv tozalash tizimlaridan foydalangan holda
ichimlik suvini zararsizlantirish texnologiyasi ishlab chiqildi;
tozalangan suv qatlamining nisbiy energiya intensivligi dezinfeksiya
jarayonida energiya xarajatlarini minimallashtirish imkonini beruvchi yakuniy
munosabatlar usuli yordamida aniqlandi;
quyosh nurlanishining intensivligi, atrof-muhit harorati, shamol tezligi va
quyosh panellarining yo„naltirilganligi kabi o„zgaruvchan tashqi omillarning
energiya xususiyatlariga ta„sirini hisobga oluvchi quyosh fotoelektrik qurilmasini
hisoblashning chuqurlashtirilgan modeli ishlab chiqildi;
quyosh fotoelektr qurilmasidan foydalangan holda suvni zararsizlantirish
elektrotexnologiyasining ilmiy-uslubiy asosi ishlab chiqildi, bu o„z navbatida
mahalliy meteorologik sharoitlarni hisobga olgan holda elektr ta‟minoti tizimini
optimallashtirish imkonini berdi;
yer osti ichimlik suvini ultrabinafsha nurlar bilan zararsizlantirish bo„yicha
olib borilgan tadqiqotlar natijalari avtonom zararsizlantirish stantsiyasining
tarkibini asoslash va quyosh fotoelektr stantsiyasini simulyatsiya qilish asosida
uning ishonchliligini baholash imkonini beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқИҚот институти ва андижон қишлоқ ХЎжалик институти ҳузуридаги 14
|
“TOSHKENT IRRIGATSIYA VA QISHLOQ XO„JALIGINI

4
Fan doktori (DSc) dissertatsiyasi mavzusi O„zbekiston Respublikasi Oliy ta‟lim, fan va
innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida В2023.4.DSc/Т674 raqam bilan
ro„yxatga olingan.
Dissertatsiya “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo„jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti”
Milliy tadqiqot universitetida bajarilgan.
Dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o„zbek, rus va ingliz (rezyume)) Ilmiy kengashning
veb-sahifasida (www.tiiame.uz) va «ZiyoNet» Axborot ta‟lim portalida (www.ziyonet.uz) joylashtirilgan.
Ilmiy maslsxatchi:
Muratov Xakim Maxmudovich
texnika fanlari doktori, professor
Rasmiy opponentlar:
Muhammadiyev Ashraf
texnika fanlari doktori, professor
Muzaffarov Shavkat Manurovich
texnika fanlari doktori, professor
Keshuov Sytkazy Asilseitovich
texnika fanlari doktori, professor
Yetakchi tashkilot:
Muammoning o„rganilganlik darajasi

7
V.S. Preobrazhenskiy, S.R. Erdavletova, Yu.P. Rassadkina, B.B. Sidorenkova,
M.B. Bobirya, V.S. Titova, Ph.M. Kanarev, S.G. Emelyanova, A.A. Shevyakova,
D.N. Koul, E.V. Yakovleva, V.V. Korobkina, A.P. Kuxorenko, I.A. Kalyaeva, va
boshqalar tomonida xam ushbu yo„nalishda ijobiy natijalarga erishgan.
Respublikamizda bu boradagi tadqiqotlar A.
Radjabov, A. Muhammadiev,
X.M. Muratov, A.A. Xoliqov, S.F. Amirov, M. Ibragimov, I. Kolesnikov va
boshqa olimlar tomonidan ham amalga oshirildi. Bu tadqiqotchilarning
ishlarida
xlorlash va ozonlash kabi dezinfeksiyalashning nafaqat anʼanaviy usullari, balki
muqobil usullaridan:
elektrokimyoviy, ultratovush, elektroliz, elektroflotatsiya,
ultraqisqa toʻlqinlar, tok kuchi va boshqalar bilan ishlov berish xam o„rin olgan.
Biroq, so„nggi yillarda ultrabinafsha nurlanishi bilan ishlov berish asta-sekin
muqobil usullar toifasidan an„anaviy usullarga o„tmoqda
va keng fizik-kimyoviy
va epidemiologik xususiyatlarga ega suvni tozalashni ta„minlaydigan ultrabinafsha
dezinfeksiya tizimlarini ishlab chiqish hali to„la o„rganilmagan. Bu o„z navbatida
chuqurroq va har tomonlama izlanishni talab qiladi. Ultrabinafsha manbalarini
ishonchli va energiya tejamkor elektr ta‟minoti tizimini
yaratish hamda yer osti
ichimlik suvini yuqori samarali zararsizlantirish tizimini loyihalashnig ilmiy-
uslubiy asoslarni ishlab chiqish tadqiqotning eng muhim vazifasi hisoblanadi.
Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi

10
ekalogiya, atrof-muxitni muxofaza qilish va iqlim o‟zgarishi” vazirligining
2023 yil 24 iyuldagi №03-03/3-3103-sonli ma‟lumotnomasi).
Natijada bir yilda
sarflanadigan 55373 kVt/soat elektr energiyasini tejash orqali, 59410000 so‟m
iqtisodiy samaradorlikga erishilgan.
Tadqiqot natijalarining aprobatsiyasi.
Tadqiqot natijalari bo„yicha jami
21 ta, jumladan 9 ta xalqaro va 12 ta respublika
ilmiy-amaliy anjumanlarida
muhokamadan o„tkazilgan va ma‟qullangan.
Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқИҚот институти ва андижон қишлоқ ХЎжалик институти ҳузуридаги 14

Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқИҚот институти ва андижон қишлоқ ХЎжалик институти ҳузуридаги 14
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти, тупроқшунослик ва агрокимё илмий-тадқИҚот институти ва андижон қишлоқ ХЎжалик институти ҳузуридаги 14
|
Tadqiqotning amaliy natijalari - Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқИҚот институти,...

9
tadqiqot natijalari asosida zararsizlantirilayotgan suvning maqbul qatlamini
tanlash va turli iqlim sharoitida quyosh fotoelektrik
qurilmasini boshqarish
bo„yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan;
olingan natijalar quyosh panellaridan avtonom energiya manbalarida
ishlaydigan ultrabinafsha nurlanishdan foydalangan holda
yer osti ichimlik suvini
zararsizlantirish uchun yanada samarali tizimlarni yaratish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi
tizimli
yondashuv,
matematik
va
simulyatsiya
modellari,
shuningdek,
eksperimental ma„lumotlardan foydalanilganligi. Bundan tashqari,
tadqiqot
natijalari shu yo‟nalishdagi xorijiy va mahalliy tadqiqotlarda olingan amaliy
yechimlarga mos kelishi va ularning ishonchliligi va dolzarbligi bilan ifodalanadi.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy axamiyati
. Tadqiqot natijalarining
ilmiy ahamiyati ultrabinafsha nurlar bilan suvni zararsizlantirish jarayonining
matematik modelini ishlab chiqish va quyosh panellari
asosidagi energiya
ta‟minoti bilan yer osti ichimlik suvini zararsizlantirish tizimlari uchun
simulyatsiya vositasini yaratishdadir. Bu suvni zararsizlantirish va fotoelektrik
tizimlar asosida energiya ta‟minoti tizimlarini maqbullashtirish
muammolarini
samarali hal qilish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati ultrabinafsha nurlanish va quyosh
panellari asosidagi energiya ta‟minotidan foydalangan holda yer osti ichimlik
suvini zararsizlantirishning avtonom tizimlarini yaratishdadir.
Ushbu tizimlar
qishloq xo„jaligining turli sohalarida qo„llanilishi mumkin, ular minimal energiya
sarfi bilan suvni tozalash va zararsizlantirishni ta„minlaydi. UB stansiyalarini
boshqarish tizimlari uchun ishlab chiqilgan qurilmalar qator korxonalarda joriy
etilgan, bu esa xlor va elektr energiyasi uchun xarajatlarni
kamaytirish imkonini
berdi.
Dissertatsiya mavzusining dissertatsiya bajarilgan ilmiy-tadqiqot ishlari

8
MATLAB (SIMULINK) dasturida fotoelektrik panellar bilan avtonom elektr
ta„minoti tizimlarini simulyatsiyaviy loyihalashning uslubiy asoslarini ishlab
chiqish;
ultrabinafsha nurlanishdan foydalangan holda yer osti ichimlik suvini
zararsizlantirishning namunaviy tizimini ishlab chiqish;
quyosh energiyasi bilan ta‟minlashning avtonom tizimidan quvvat oladigan
ultrabinafsha nurlanish bilan yer osti ichimlik suvini zararsizlantirish jarayonini
eksperimental o„rganish va jarayonning asosiy parametrlarini asoslash.
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlantirishning

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlantirishningBog'liq QBb2Ji7HzZxvBfjTadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlantirishning
ustuvor yo„nalishlariga mosligi.
Ushbu tadqiqot fan va texnika rivojlantirishning
2020-2023 yillarga mo„ljallangan ustuvor yo„nalishlariga. II. “Energiya, energiya
tejash va muqobil energiya manbalari” va IV. “Qishloq xo„jaligi, biotexnologiya,
suv muammolari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish” muvofiq amalga
oshirildi.
Dissertatsiya mavzusi bo„yicha xorijiy ilmiy tadqiqotlar sharhi.
“Jeneral
Electric”, “Sea Tech” (AQSh) Xorijiy davlatlardagi yirik firmalar, kompaniyalar,
ilmiy markazlar, universitetlar va ilmiy-tadqiqot institutlari tomonidan suvni
tozalash va dezinfeksiya qilish inshootlarini boshqarish tizimlarining elementlarini
va qurilmalarini yaratish bo„yicha nazariy va amaliy tadqiqotlar olib borilgan,
shulardan Zhejiang CHINT Electrics (Xitoy), Simens (Germaniya), Mitsubishi
Group (Janubiy Koreya), HAWK, Festo (Buyuk Britaniya), MOX (Daniya),
Honeywell (Gollandiya), Missisipi davlat universiteti (AQSh), Shtutgart
universiteti (Germaniya), Zilina universiteti (Slovakiya), Milliy texnologiya
instituti (Hindiston), KSPEU (Rossiya), TIIMSH milliy tadqiqot universiteti va
boshqalar tomonidan tegishli tadqiqotlar olib borilmoqda.
Ilmiy nashrlarda ta‟kidlanishicha, suvni zararsizlantirish va tozalash
sohasidagi texnologiyalarni ishlab chiqish xususan, reagentsiz tozalash
yo„nalishida ultrabinafsha nurlanishdan foydalangan holda amalga oshiriladi.
Biroq, suv manbasini va uning dastlabki holatini hisobga olgan holda, qurilma va
ishchi organning parametrlarini yanada kengroq aniqlash uchun ma„lumotlar
etishmasligi mavjud. Shu bilan birga, ultrabinafsha texnologiyasining dezinfeksiya
tizimini boshqarish imkoniyati, ixchamligi va ishonchliligi kabi yaqqol
afzalliklarining mavjudligi qishloq xo„jaligining turli tarmoqlarida suvni
zararsizlantirish uchun keng qo„llanilishiga asos bo„ladi.
|
| |
II.ASOSIY QISM - Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi...

Parallel ulashda tok bir nechta tarmoqqa ajralib ketadi va o’rtasida bir necha
orolcha bo’lgan daryoni eslatadi. Parallel ulash haqida gapirilganda, odatda,
quyidagi ikki atamadan: “parallel tarmoqlanish” va “parallel tarmoqlanish tuguni”
atamalaridan foydalaniladi.
1. Iste’molchilarni parallel ulashda elektr kuchlanish.
Parallel ulashda hamma
asboblar aynan bir tok manbaiga ulangani uchun ularda kuchlanish bir xil bo’ladi.
Buni quyidagicha yozishimiz mumkin:
U = U
1
= U
2
= U
3
= … = U
n
. (1-formula)
2. Iste’molchilar parallel ulangan zanjirdagi tok kuchi.
59-rasmda tasvirlangan
Baholash:


Uyga vazifa

|
Baholash:
Uyga vazifa
|
bet | 7/90 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 5,91 Mb. | | #129663 |
Bog'liq 7-sinf 2018 algebraBaholash:
Uyga vazifa: 23-24 masalalar.
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
7-Mavzu: Algebraik tengliklar. Formulalar.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Algebraik tenglik va formulalar haqida tushunchaga ega bo’lish.
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish. O’quvchilarni o’zaro xurmat ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: o‘rganilgan matematik tushunchalarni va qoidalarni tushuntirib bera oladi, tegishli misollar keltira oladi; ifodalarning yig‘indisi, ko‘paytmasini o‘z ichiga olgan formulalar bo‘yicha aniq va taqribiy arifmetik hisob-kitoblarni va ayniy almashtirishlarni bajara oladi.
Dars turi: yangi tushuncha va bilimlarni shakllantiruvchi
Darsda foydalanilgan metodlar: an’anaviy, interfaol
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
O’tilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
Ko’pgina masalalarni yechishda sonlarni belgilash uchun xarflardan foydalanish qulay.
26-masala.
1) m+n 2) a-b 3) 2∙(a-b) 4) 2mn 5) 6) (a+b)(a-b)
28-masala. 9 km/soat
Bosib o’tilgan masofa
|
45000
|
1350000
|
Harakat vaqti
|
45000:9=5000
|
1350000:9=190000
|
29-masala.
Bosib o’tilgan masofa
|
300
|
800
|
1000
|
500
|
400
|
S
|
Yonilg’i sarfi
|
3a
|
8a
|
10a
|
5a
|
4a
|
(S∙a)/100
|
Mustahkamlash
30-masala. 1-qopda m 2-qopda m-n
1) 50-12=38; 2) 45-15=30
31-masala. 1) 3∙15=45 2) 5∙k
32-masala. 50∙a
33-masala. 15∙a
34-masala. 6x+3y
35-masala. 15∙a+20∙b
36-masala. m∙k+n∙c
Baholash:
Uyga vazifa: 37-38 masala
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
8-Mavzu: Algebraik tengliklar. Formulalar.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Algebraik tenglik va formulalar haqida tushunchaga ega bo’lish.
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish. O’quvchilarni o’zaro xurmat ruhida tarbiyalash
|
| |
Baholash:


Uyga vazifa

|
Baholash:
Uyga vazifa
|
bet | 14/90 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 5,91 Mb. | | #129663 |
Bog'liq 7-sinf 2018 algebraBaholash:
Uyga vazifa: o’qib kelish
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
14-Mavzu: Misollar yechish.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Qavslarni ochish qoidalarini misol va masala yechishda qo’llay olish
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish,o’quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: o‘rganilgan matematik tushunchalarni va qoidalarni tushuntirib bera oladi, tegishli misollar keltira oladi; ifodalarning yig‘indisi, ko‘paytmasini o‘z ichiga olgan formulalar bo‘yicha aniq va taqribiy arifmetik hisob-kitoblarni va ayniy almashtirishlarni bajara oladi.
Dars turi: olingan bilim, malaka, ko’nikmalarni rivojlantiruvchi
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
Otilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
69-masala.
1) a+bc, a=-1; b=3; c=0; a+bc=-1+3∙0=-1 2) a-bc; a=2; b=-1; c=-3; a-bc=2-(-1)∙(-3)=5
3) (a+b)c; a=1; b=-3; c=2; (a+b)c=(1+(-3))∙2=-4 4) (a-b)c; a=3; b=1,2; c=5; (a+b)c=(3+1,2)∙5=21
5) a=4; b=2; c=3; d=-1; (a-b)+(c-d)=(4-2)+(3-(-1))=2+4=6
6) a=0; b=-4; c=-2; d=3; (a-b)-(c-d)=(0+4)-(-2-3)=4+5=9
7) a=0,5; b=0,5; c=-1,2; a-(b-c)=0,5-(0,5-(-1,2))=1,2
8) a=5,2; b=1,3; c=2,8; d=2,8; a-(b-c)-d=5,2-(1,3-2,8)-2,8=5,2-1,3=3,9
70-masala.
x=2,5; y=4,5
1) 5(x-y)2=5∙(2,5-4,5)2=5∙4=20 2) 3(x+y)2=3∙(2,5+4,5)2=3∙49=147
3) (5x-y)2=(5∙2,5-4,5)2=64 4) (3x+y)2=(3∙2,5+4,5)2=144
Mustahkamlash
71-masala.
a=5; b=-1
1) 2((a-b)2+1)=2∙((5-(-1))2+1)=2∙36+2=74 2) 4(3-(a-b)2)=4∙(3-36)=-132
3) ((a-b)a-8):2=(6∙5-8):2=22:2=11 4) (5a-(a+b)):3=(5∙5-4):3=7
72-masala.
a=1,2; b=1,8
1) 3(a+b)-2ab=3∙(1,2+1,8)-2∙1,2∙1,8=4,68 2) 3a+b-2ab=3∙1,2+1,8-2∙1,2∙1,8=1,08
3) 3(a-b)+2ab=3∙(1,2-1,8)+2∙1,2∙1,8=2,52 4) 3a-b+2ab=3∙1,2-1,8+2∙1,2∙1,8=6,12
73-masala.
|
| |
Korxonada mehnat unumdorligini oshirish. O. D. Shokirova E. A. Egamberganova

14
KORXONADA MEHNAT UNUMDORLIGINI OSHIRISH.
1. O.D.Shokirova
E.A.Egamberganova
1.
Toshkent kimyo texnologiya instituti Shahrisabz filiali o’qituvchisi
2. Toshkent kimyo texnologiya Shahrisabz filiali talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.7625952
Annotatsiya:
Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy iqtisodiyotda korxonalarda mehnat
unumdorligini oshirish uchun shart-sharoitlarni yaratish muhimligi bilan bog'liq.
Asosiy
muammo - bu korxonalarda qo'llaniladigan maqsadlarni belgilash tizimi va aniq ijrochilarning
manfaatlari o'rtasidagi qarama-qarshilik, bu korxona maqsadlariga erishishning ongli va ongsiz
ravishda bloklanishiga olib keladi. Maqolaning maqsadi - turli darajadagi menejerlar va
bevosita o'z vazifalarini bajarayotgan ijrochilar o'rtasidagi qarama-qarshiliklarni
hal qilish
asosida sanoat korxonasi samaradorligini oshirish uchun asboblar to'plamini yaratish. Etakchi
yondashuv sifatida quyidagi nazariyalar ko'rib chiqildi: ixtirochilik muammolarini hal qilish
nazariyasi,
diversion tahlil, menejment nazariyasi, xodimlarni
boshqarish nazariyasi, shu
jumladan asosiy faoliyat ko'rsatkichlari tushunchasi. Tadqiqotda mehnat unumdorligini
oshirishning asosiy mezonlarini aniqlash tizimi samaradorligini pasaytiradigan omillar ko'rib
chiqildi. Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy sharoitlarda korxonalarda mehnat unumdorligini
oshirish zarurati bilan bog'liq, chunki hozirgi vaqtda Rossiya
va AQSH korxonalarida
unumdorlikning keskin pasayishi kuzatilmoqda.Men maqolam davomida ikkita korxonaning
mehnat
unumdorligini solishtird
im va unumdorlikni oshirish borasida bo’z maqsadlarimnin
keltirib o’ttim.
Kalit so’zlar:
korxona
samaradorligi, unumdorlik,
mehnat jamg’armasi,
konsepsiya, klassik,
inhibe.
Режа: Korxonada mehnat resurslarini tahlil qilishning

|
Режа: Korxonada mehnat resurslarini tahlil qilishning
|
bet | 1/3 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 37,59 Kb. | | #141340 |
Bog'liq referat moliya
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT TO'QMACHILIK VA YENGIL SANOAT INSTITUTI
MUSTAQIL ISH
Mavzu: «MEHNAT RESURSLARI BILAN TA’MINLANGANLIK, MEHNAT UNUMDORLIGI VA ULARNING MAHSULOT HAJMIGA TA’SIRI TAHLILI»
Bajardi: 14-19s- guruh talabasi
Qabul qildi:
РЕЖА:
Korxonada mehnat resurslarini tahlil qilishning
ahamiyati, tahlil vazifalari va axborot manbalari.
Bugungi iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning mehnat resurslari bilan ta’minlanganligini o‘rganishda boshqaruv tahlilining asosiy vazifalari.
Korxonaning mehnat resurslari bilan ta’minlanishi tahlili.
Korxonada mehnat resurslarini tahlil qilishning
ahamiyati, tahlil vazifalari va axborot manbalari.
Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida korxonalarda mahsulot (ish, xizmat)lar ishlab chiqarishda asosiy o‘rinni jonli mehnat omili, ya’ni inson omili muhim ahamiyat kasb etadi, chunki har qanday fan texnika taraqqiyotining rivojlangan bosqichida ham inson omilining bo‘lishi talab etiladi, ya’ni yuqori texnologiyaga asoslangan ishlab chiqarish uskunalarini ham inson boshqarishi lozim bo‘ladi. Bunday sharoitda korxonalarning mehnat resurslari bilan ta’minlanganlik darajasini o‘rganib borish muhim ahamiyat kasb etadi.
Mahsulot ishlab chiqarish hajmining oshishiga, mahsulot tannarxining pasayishiga, foyda miqdorining oshishiga hamda boshqa bir qator texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarining yaxshilanishi korxonaning mehnat resurslari bilan ta’minlanish darajasiga bog‘liq. Mehnat ko‘rsatkichlarining bajarilish darajasi mashina va jihozlardan maksimal foydalanishga, ishlab chiqarishni bir maromda amalga oshirilishiga va mehnat unumdorligini o‘sishiga ta’sir ko‘rsatadi.
Bugungi kunda respublikamizda ro‘y berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar mavjud mehnat resurslaridan samarali foydalanishni taqozo etmoqda.
|
| |
Ofis texnikalari va kompyuterni boshqa xodim javobgarligiga o‘tkazish bo‘yicha Dalolatnoma

|
Ofis texnikalari va kompyuterni boshqa xodim javobgarligiga o‘tkazish bo‘yicha Dalolatnoma
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,52 Kb. | | #241474 |
Bog'liq Dalolatnoma
Ofis texnikalari va kompyuterni boshqa xodim javobgarligiga o‘tkazish bo‘yicha
Dalolatnoma
Raqamli ta’lim texnologiyalari boshqarmasi boshlig‘i A.Abrayqulov boshqa ishga o‘tishi munosabati bilan javobgarligidagi quyidagi ofis texnikalari va kompyuterni vaqtinchalik boshqarma bosh mutaxassisi K.Dilmurodovga o‘tkazildi.
№
|
Nomlanishi
|
Soni
|
1
|
Komptyuter (tizimli blok)
|
1
|
2
|
Monitor (xTech)
|
2
|
3
|
Printer (Canon i-sensys MF216n)
|
1
|
4
|
Printer (Epson L1800)
|
1
|
Topshirdi:
A.Abrayqulov
______________
|
Qabul qildi:
K.Dilmurodov
______________
|
|
| |
1. ŠPortni dan, sreda, 21. september 2016 zborno mesto za vse udeležence je na parkirišČu dolgi most

|
1. ŠPortni dan, sreda, 21. september 2016 zborno mesto za vse udeležence je na parkirišČu dolgi most
|
Sana | 24.03.2017 | Hajmi | 14,49 Kb. | | #1255 |
1. ŠPORTNI DAN, sreda, 21. september 2016
ZBORNO MESTO ZA VSE UDELEŽENCE JE NA PARKIRIŠČU DOLGI MOST (končna postaja mestnega avtobusa št. 6).
1. LETNIKI: POHOD OKOLI BOHINJSKEGA JEZERA ODHOD: 8.15
1. AVTOBUS: 1F + 1/2 1B SPREMSTVO: prof. Pušnar, Koželj, Razpotnik
2. AVTOBUS: 1E + 1/2 1B SPREMSTVO: prof. Upale, Kapus, Katanec
3. AVTOBUS: 1A + 1D SPREMSTVO: prof. Nadu, Malej, Kerševan
2. A, B RAZRED: POHOD NA MOŽICA ODHOD: 8.00
Vsi dijaki ste v enem avtobusu. SPREMSTVO: prof. Babič, Damjan, Sedlar, Mihelič
2. D, E, F RAZRED: POHOD DO KOČE V KRNICI ODHOD: 8.15
1. AVTOBUS: 2E + ½ 2D SPREMSTVO: prof. Movrin, Sedmak, Škofič
2. AVTOBUS: 2F + ½ 2D SPREMSTVO: prof. Zule, Kavzar, Jevšek
3. LETNIKI: POHOD NA VELIKO PLANINO ODHOD: 8.00
1. AVTOBUS: 3A +3B SPREMSTVO: prof. Resman, Žitnik, Novak, pl. vodnik
2. AVTOBUS: 3D + 3F SPREMSTVO: prof. Kresevič, Vidmar, Mandič, Levičar
3. AVTOBUS: 3E SPREMSTVO: prof. Peruš, Colja
4. LETNIKI: POHOD PO RUPNIKOVI LINIJI ( s seboj prinesite baterijske svetilke)
1. AVTOBUS: 4A + 4E SPREMSTVO: prof. Bradeško, Bizjak, Zorič, Maček ODHOD: 7.45
2. AVTOBUS: 4B + 4D SPREMSTVO: prof. Bulog, Malus, Klep ODHOD: 8.45
3. AVTOBUS: 4F SPREMSTVO: prof. Štajer, Jakovina ODHOD: 9.45
Predvideni povratki v Ljubljano so do 15. ure, 3. avtobus smer Rupnikova linija, pa do 15.30 ure.
GLEDE PRIMERNE OBLEKE IN OBUTVE upoštevajte dana navodila! ( pohodni čevlji z narezano gumo, športne hlače -ne kavbojke, majica s kratkimi rokavi, flis ali bombažen pulover, vetrovka, kapa, nahrbtnik z rezervno majico, nogavicami, malico in pijačo).
DRŽITE SE NAVODIL VARNE HOJE (ne oddaljujte se od skupine, prvi je vodnik, zadnji učitelj, povratek je za vse istočasen). ASTMATIKI prilagodite hojo svojim sposobnostim in imejte s seboj inhalator.
VARSTVO NARAVE (na poti nismo glasni, vse smeti pospravimo v nahrbtnik in jih odnesemo v dolino).
NA ŠPORTNEM DNEVU NE KADIMO IN NE UŽIVAMO ALKOHOLA!
Odprta je planinska koča v Krnici, Litostrojska koča na Soriški planini in Domžalski dom na Veliki planini.
Šolsko malico vam bodo dostavili na avtobuse.
Športni pedagogi vam želimo lep dan!
|
| |
O`zbеkistоn rеspublikаsi оliy vа o`rtа mаxsus tа`lim vаzirligi

1. Dastur haqida umumiy ma’lumotlar.
Uch o`lchovli grafika ilmiy
tekshirishlarda,
injenerlik loyiha ishlarida, fizik ob`ektlarning kompyuter
modellarini qurishda keng qo`llaniladi. Uch o`lchovli grafika kompyuter grafikasi
tarkibiga kiruvchi eng murakkab va keng qamrovli yo`nalishdir. Uch o`lchovli
grafika bilan ishlovchi foydalanuvchi loyihalash,
yoritish, ob`ektlar va
kameralarni ko`chirish, tovush va namoyish effektlardan foydalanish kabi
sohalardan bilimlarga ega bo`lishi kerak. Bu yerda shu sohaning tashkil
etuvchilari - fazolar, ob`ektlarni modellashtirish, namoyish tog`risida ma`lumotlar
keltiriladi.
Qxirgi yillarda an`anaviy 2D grafik dasturlar bilan uch o`lchovli 3D
modellashtirish, animasiya va namoyish dasturlari ko`p tarqaldi.
Shu davrda
ishlab chiqilgan dasturlardan Discreet kompaniyasining 3D Studio MAX yoki
Alias Wavefront kompaniyasining JAVA dasturlari o`z mohiyatlari bo`yicha
gibrid grafik paketlardir. Chunki ular bir tomondan 2D va 3D vektorli
ob`ektlar bilan
ishlash imkoniyatini bersa, ikkinchi tomondan ish natijasidan
pikselli (rastrli) tasvir - alohida kadr sifatida yoki videotasmada olinadi. 3D
modellashtirishning xususiyatlari va ularda animasiya harakatlarni qo`shish
imkoniyati ularga bo`lgan qiziqishni keskin oshirib yuboradi. Ularni:
namoyish effektlarini kino va videoindustriyada;
televizion tijoratda (reklamada);
interaktiv o`yinlarda;
sano`t va arxitektura dizaynida (bezashda);
ilmiy, tibbiy va
sud namoyishlarida;
o`rgatuvchi dasturlar va kompyuterda ishlatish mumkin.
Shuni ta`kidlash lozimki uch o`lchovli grafika dasturlari kompyuter
qurilmalari, uning dasturiy ta`minoti hamda u bilan ishlovchi dizayner bilimlariga
juda yuqori talablar qo`yadi.
Uch o`lchovli grafika bilan ishlaganda, shakllar
hosil qilinadigan fazoga
alohida e`tibor berish kerak. Bu holda an`anaviy 2D — tekislik uch o`lchovli
grafika maqsadlariga to`g`ri keltiriladi. 3D — grafikada ishchi fazoni shunday
ifodalash kerakki, unda nafaqat modellashtirilayotgan uch o`lchovli geometrik
shaklni, balki uning geometrik joylashishi va holati hisobga olinishi kerak. Uch
o`lchovli grafikada Dekart, silindrik va sferik koordirata sistemalari ishlatiladi.
Qurilgan barcha uch o`lchovli ob`ektlarni
geometrik va nogeometrik
ob`ektlarga bo`lish mumkin. Geometrik ob`ektga asosan sahna tashkil etuvchilarini
qurishda ishlatiladi: personajlar, jismlar, boshqa so`z bilan aytganda — mavjud
borliq ob`ektlarini. Nogecmetrik ob` ektlar esa sahnaga
jonlilik hissini berish
uchun (to`g`ri yoritish), ob` ektlarga ta` sir etuvchi kuchlarni model-lashtirishda
(masalan gravitasiya yoki shamol esishi) va hokazo.
Boshqacha aytganda namoyish etilayotgan kadrda geometrik ob` ektlar
aynan (chiziqlar va sirtlar ko`rinishda), nogeometrik ob`ektlar esa oraliq (soyalar,
tezlanish va hokazo ) ko`rinishda namoyon bo`ladi.
1. Fotoelektrik stansiyalarining texnologik jarayonlarini loyihalash

|
1. Fotoelektrik stansiyalarining texnologik jarayonlarini loyihalash
|
bet | 1/6 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 8,83 Mb. | | #121234 |
Bog'liq 4-Mavzu Slayd
MAVZU. XONADON UCHUN O’ZGARUVCHAN TOK BILAN ISHLAYDIGAN FOTOELEKTRIK SISTEMA TUZILISHI ISHLASH PRINTSIPI YUTUQ VA KAMCHILIKLARI .
REJA:
1.Fotoelektrik stansiyalarining texnologik jarayonlarini loyihalash.
2. Fotoelektrik qurilmalarning butlovchi jixozlarini tanlash .
3. Fotoelektrik stansiyalar orqali binolarni yoritishda solishtirma quvvat usuli bo‘yicha hisoblash .
4. Fotoelektrik stansiyalarning tizimlarini hisoblash turlari .
5. Fotoelektrik stansiyalardagi invertorlarni hisoblash .
Quyosh panellari ishonchli elektr energiyasi manba’si bo‘lishi uchun u tizimda qo‘shimcha elementlar bilan ta’minlanishi zarur: kabellar, tizimning turiga (tarmoq bilan bog‘langan FES, avtonom, rezerv) bog‘liq ravishda struktura, elektron invertor, akkumulyator batareyalari to‘plami va zaryad-razryad kontrolleri. Bunday tizim butunligicha quyosh fotoelektrik sistema yoki quyosh stansiyasi deb nomlanadi.
Fotoelektrik sistemalarning 3 ta asosiy turi mavjuddir:
• Odatiy holda alohida uylarning elektr ta’minoti uchun qo‘llaniladigan avtonom FES
• Tarmoq bilan bog‘langan FES
• Rezerv FES
Avtonom fotoelektrik tizimlar: Avtonom fotoelektrik tizimlardan markazlashtirilgan elektr ta’minoti mavjud bo‘lmagan joylarda foydalaniladi. Sutkaning tungi vaqtlarida energiya ta’minoti va quyosh yaxshi nur sochmagan vaqtlar uchun akkumulyator batareyasi (AB) zarur.
Avtonom fotoelektrik tizimlar alohida uylarning elektr ta’minoti uchun tez-tez qo‘llaniladi. Kichik tizimlar asosiy yuklamani ta’minlashi mumkin (yoritish manba’i, ba’zan televizor yoki radio), o‘ta quvvatli tizimlar suv nasosi, radiostansiya, muzlatgich, elektrojihozlar va boshqalar. Bunday tizim quyidagilardan tashkil topgan.
Avtonom fotoelektrik tizim: 1 – quyosh paneli; 2 – kontroller; 3 – AB; 4 – yuklama
Tarmoq bilan ulangan quyosh fotoelektrik tizimlari: Markazlashtirilgan elektr ta’minot manba’lari mavjud bo‘lsa ham, gohida toza elektr energiya manba’idan foydalanishga hoxish bo‘ladi, bunda quyosh panellari tarmoq bilan ulangan bo‘ladi. Etarli miqdordagi quyosh panellari bir biri bilan ulanganda yuklamaning bir qismi uyda quyosh elektr energiyasidan ta’minlanishi mumkin. Tarmoq bilan ulangan fotoelektrik tizimlar odatda bir yoki bir nechta panellardan va invertor, kabellar, qullab quvvatlovchi tizim va elektrik yuklamadan iborat bo‘ladi.
Invertor quyosh panellarini tarmoq bilan bog‘lash uchun xizmat qiladi. Shuningdek AS-panellar ham mavjud bo‘lib ularning orqa tomoniga invertor o‘rnatilgan bo‘ladi. Ortiqcha elektr energiyasi elektr tarmog‘iga uzatilishi mumkin. Agar quyosh elektr ta’minoti uchun maxsus kuchaytirilgan tariflar foydalanilsa unda 2 ta elektr hisoblagichi, biri generatsiya uchun, keyingisi iste’mol uchun o‘rnatiladi.
|
| |
Modem - bu kompyuterni oddiy telefon tarmog’iga ulash uchun mo’ljallangan qurilma. Bu qurilmaning nomi ikkita MO

|
Modem - bu kompyuterni oddiy telefon tarmog’iga ulash uchun mo’ljallangan qurilma. Bu qurilmaning nomi ikkita MO
|
bet | 5/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiModem - bu kompyuterni oddiy telefon tarmog’iga ulash uchun mo’ljallangan qurilma. Bu qurilmaning nomi ikkita MOdulyatsiya va DEModulyatsiya so’zlarining qisqartirishidan kelib chiqadi. Telefonda hamma ma’lumotlar tovush signallari holatida, kompyuterda esa raqamli signallar holatida bo’ladi. Shuning uchun bitta modem raqamlarni tovush holatiga o’tkazsa, ikinchisi esa tovushlarni raqamlarga o’tkazadi. Bu holat modulyator va demodulyator deb nomlanganligi uchun bu qurilmalar MODEM deb nomlangan.
Faks-modem shunday qurilmaki, oddiy modemning barcha imkoniyatlariga ega bo’lib, qo’shimcha ravishda rasmli ma’lumotlar, telefaks ma’lumotlarni kompyuterlararo almashish imkoniyatiga ega bo’ladi. Ayni vaqtda ishlatilayotgan ko’pchilik modemlar faks-modemlar bo’lib, ularning ayrimlari ovoz almashish imkoniyatlariga ham egadir.
Skaner (ingl. scanner, scan - "diqqat bilan o’rganish, tekshirish" ma’nosini anglatuvchi so’zdan olingan) - bu ob’ektni (odatda rasm, matn) tahlil qiladigan, uning raqamli tasvirini kompyuter xotirasida yaratadigan kiritish qurilmasidir. Tasvirni kompyuter xotirasida raqamli tasvirni hosil qilish jarayonini skanerlash deb ataladi.
Tovush tizimlari va kolonkalar. Tovush tizimlari - bu sabbuferlar (kuchaytirgichlar) bo’lib, ular o’zlariga bir necha tovush kalonkalarini birlashtirgan holda tovush eshitishlarni boshqaradi. Kolonkalar esa tovush eshitish qurilmalari hisoblanadi. Ular passiv va aktiv turlarga bo’linadi. Passiv kalonkalar tovush kartalarining ichki ovoz kuchaytirgichlari hisobiga ishlaydi. Aktiv kalonkalar o’zlarining tovush kuchaytirgichlariga ega bo’ladi, shuning uchun ularda tovush eshitilishi kuchliroq va sifatliroq bo’ladi.
Mikrafon - bu qurilma ovozli ma’lumotlarni kompyuter xotirasiga kiritish qurilmasi bo’lib, u ovoz kartasi qurilmasiga ulanadi.
Web kamera - bu real vaqt rejimida video ma’lumotlarni kompyuter xotirasiga kiritish uchun xizmat qiladi. Bu qurilmadan video konferensiyalar o’tkazishda foydalaniladi.
|
| |
Kompyuterning apparat ta’minoti - 1-mavzu. Shaxsiy kompyuterlaming ta’minoti va uning turlari. Dasturiy va apparat ta’minoti

|
1-mavzu. Shaxsiy kompyuterlaming ta’minoti va uning turlari. Dasturiy va apparat ta’minoti
|
bet | 2/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiKompyuterning apparat ta’minoti
Kompyuterning apparat ta’minoti asosiy va qo’shimcha qurilmalardan tashkil topadi. Asosiy qurilmalariga kompyuter ishlashi uchun albatta mavjud bo’lishi kerak bo’lgan qurilmalar kiradi. Ular quyidagilardan iborat:
Monitor;
Tizimli blok;
Klaviatura va sichqoncha;
Kolonka.
Kompyuterning asosiy qurilmalari
Monitor - bu vizual chiqarish qurilma bo’lib, asosiy vazifasi sonli, matnli, graffikli, audio va video ko’rinishdagi ma’lumotlarni ekranda tasvirlashdan iborat. Monitorlar ishlab chiqarilish texnologiyasiga ko’ra quyidagi turlarga bo’linadi:
Elektron nur trubkali monitorlar:
Qo’yiq kristal oynali monitorlar:
Gazo-plazmali monitorlar:
Tizimli blok - bu kompyuterning asosiy qismi bo’lib, u tizimli blok korpusiga joylashuvchi bosh plata va unga ulanuvchi qurilmalar: mikroprotsessor, qattiq disk, tezkor va kesh xotira mikrosxemalari, har xil tashqi qurilmalar ishini boshqaradigan elektron sxemalar - kontrollerlar, adapterlar (video, musiqa, tarmoq platalari), elektr manbai bloki va kompakt disk yurituvchi kabilardan iborat.
Shaxsiy kompyuterning tizimli bloki
Tizimli blokning asosiy vazifasi kompyuterning barcha qurilmalarini birlash- tirishdan va ularning ishini ta’minlashdan iborat.
Tizimli blok quyidagi qurilmalarni o`z ichiga oladi:
Mikroprotsessor - bu kompyuterning markaziy qurilmasi bo’lib, dastur orqali berilgan arifmetik va mantiqiy amallar yordamida ma’lumotlarni qayta ishlash funksiyasini va kompyuterning barcha qurilmalari ishini boshqarish funksiyasini bajaradi.
Qattiq disk (HDD - Hard Disk Drive) - bu multimediyali kompyuterlarda ma’lumotlarni doimiy saqlash qurilmasi bo’lgani uchun ba’zan uni doimiy xotira ham deb atashadi. Birinchi qattiq disk shaxsiy kompyuter paydo bo’lishidan oldin - 1957 yilda IBM firmasi tomonidan ishlab chiqilgan. U 5 MB hajmga ega bo’lib, narxi juda qimmat bo’lgan.
|
| |
Tezkor xotira (RAM - Random Access Memory)

|
Tezkor xotira (RAM - Random Access Memory)
|
bet | 3/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiTezkor xotira (RAM - Random Access Memory) - bu kompyuter, smartfon, noutbuk kabi elektron qurilmalar tizimining eng muhim elementlaridan biridir. U dasturlarni va operatsion tizimni ishlash tezligi va yuklanishiga javobgardir. Avvalo shuni tushunish kerakki, tezkor xotira energiyaga bog’liq holda ma’lumotlarni eslab qoluvchi elektron qurilma hisoblanadi, ya’ni kompyuter yoqilganda ma’lumotlarni o’zida saqlaydi va kompyuter o’chirilganda undagi ma’lumotlar ham o’chib ketadi
Kesh yoki kesh xotira deb kompyuter dasturlari va qurilmalari uchun ko’p kerak bo’ladigan ma’lumotlarni saqlash uchun ajratilgan maxsus joyga aytiladi. Kesh xotira nima uchun kerak? Ma’lumki, protsessor tezkor xotirada (RAM) saqlanadigan ma’lumotlar bilan ishlaydi. Biroq, operativ xotira va protsessorning ishlash tezligi bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi: agar protsessor RAM bilan to’g’ridan-to’g’ri aloqa qilsa (ma’lumotlarni o’qish yoki yozish uchun), unda aksariyat hollarda u ma’lumotlarni o’qib yoki yozib bo’lingunga qadar ishlamay bekor kutib turadi. Bu esa yuqori tezlikda ishlaydigan protsessorlarni ish samaradorligini tushirib yuboradi. Bu muammoni hal qilshning yagona yo’li bu tezkor xotira bilan markaziy protsessor orasiga xajmi uncha katta bo’lmagan (164Kb), lekin ularga murojaat qilish tezkor xotiraga murojaat qilishdan o’nlab, yuzlab va minglab marotaba tezroq bo’ladigan hotira joylashtirishdir. Bunday xotira kesh xotira deb nomlangan.
Kesh xotiraning tuzilishi va joylashishi
Video karta - kompyuter xotirasida saqlanadigan grafik tasvirni monitor ekranida namoyish qilish uchun mos shaklga o’zgartirib beruvchi qurilma.
Bosh plata (inglizchada motherboard, mainboard – ona plata) - bu shaxsiy kompyuterning asosiy qismlari: markaziy protsessor, tezkor xotira kontrolleri, tezkor xotiraning (RAM) o’zi, doimiy xotira (ROM), asosiy kirish-chiqish interfeyslarining kontrollerlari va boshqa shu kabi electron qurilmalar o’rnatilgan murakkab ko’p qatlamli elektron platadir.
Disk yurituvchilar bu electron-mexanik qurilma bo’lib har xil formatli kompakt disklar bilan ishlaydi, ya’ni bu disklarga ma’lumotlarni yozadi va o’qiydi.
Hozirgi kunda CD, DVD, Blu-Ray Disc kabi disklar formati mavjud. Bu disklar bir-biridan o’zlari saqlaydigan ma’lumotlar sig’imi bilan o’zgaradi.
Elektr ta’minoti bloki va uning xarakteristikalari.
Kompyuterning tizimli blokining tashkil etuvchilarining barchasi ma’lum bir miqdorda elektr energiyasi sarflaydi. Masalan, Intel firmasining Core i5 9400F markali markaziy protsessor 65 Vt elektr quvvati sarflasa, GeForce GTX 1660 markali video karta 120 Vt enegiya sarflaydi. Tizimli blokni tashkil etuvchilarini barchasini o’ziga mos elektr quvvat ehtiyojini ta’minlovchi qurilma elektr ta’minoti bloki (ETB) deb ataladi. Elektr ta’minoti kompyuterning barcha qismlariga barqaror va to’g’ri quvvatni ta’minlash uchun javobgardir.
Klaviatura va monipulyatorlar
|
| |
Клавиатура - bu kompyuter xotirasiga alfavit raqamli ma’lumotlarni kiritishga mo’ljallangan qurilma.
Manipulyatorlar

|
Клавиатура - bu kompyuter xotirasiga alfavit raqamli ma’lumotlarni kiritishga mo’ljallangan qurilma.
Manipulyatorlar
|
bet | 4/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiКлавиатура - bu kompyuter xotirasiga alfavit raqamli ma’lumotlarni kiritishga mo’ljallangan qurilma.
Manipulyatorlar - bu (koordinatani ko’rsatuvchi qurilma, kursorni boshqarish qurilmasi) axborotni kiritish uchun qo’shimcha boshqaruv pulti hisoblanadi. Ular klaviatura bilan birgalikda foydalanuvchiga kompyuterda ishlashda qulay muhit yaratib beradi.
Joystik - kursorni ekranda to’rt yo’nalishdan biriga ko’chishini ta’minlaydi. U maxsus ko’rpusga o’rnatilgan dastakdan iborat.
Nurli pero (Liqht pen) - displey ekranidagi nuqtani ko’rsatish uchun yoki tasvirni yuzaga keltirish uchun qo’llanilishi mumkin. U loyihaviy tuzilishiga ko’ra ichida fotoelement bo’lgan ruchkani eslatadi.
Sichqoncha - bu manipulyator qurilma bo’lib, kursorni va grafik interfeyslarni boshqarish vazifasini bajaradi. Sichqonchalarning joylashuv koordinatalari kompyuterga uzatiladi va displey ekrani bo’ylab nuqta yoki strelka ko’rinishida (odatda-“sichqoncha” ko’rsatkichi deyiladi) kursorning tegishli ko’chishini yuzaga keltiradi. Sichqonchalar tugmalar soni (2 va 3 tugmali) va ishlash holatlari (trekbol va sensor panel) bo’yicha farqlanadi. Ular standart, trekbol, sensor panel ko’rinishlarda bo’ladi.
Shaxsiy kompyuterlarning qo’shimcha qurilmalari
Kompyuterning imkoniyatlari — nafaqat ma’lumotlarni kiritish, qayta ishlash va ekranda chop qilishdan iborat, balki ularga turli xil qo’shimcha qurilmalar ulash orqali ularni imkoniyatlarini yanada kengaytirish mumkin. Shaxsiy kompyuterlarga ulash mumkin bo’lgan qurilmalar kompyuterlarning qo’shimcha qurilmalari deb ataladi. Kompyuterlar bir qancha qo’shimcha qurilmalarga ega.
Printer - bu chop etish qurilmasi bo’lib, kompyuterning xotirasidagi ma’lumotlarni qog’ozga chop etish uchun xizmat qiladi. Printerlar quyidagi turlarga bo’linadi:
matritsali (ignali) printerlar;
purkagichli printerlar;
lazerli printerlar;
|
| |
Muammoga yo’naltirilgan amaliy dasturiy ta’minot tarkibiga quyidagilar kiradi

|
Muammoga yo’naltirilgan amaliy dasturiy ta’minot tarkibiga quyidagilar kiradi
|
bet | 7/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiMuammoga yo’naltirilgan amaliy dasturiy ta’minot tarkibiga quyidagilar kiradi:
buxgalteriya ishlarini bajaruvchi dasturiy ta’minot;
xodimlarni boshqarish dasturiy ta’minoti;
jarayonlarni boshqarish dasturiy ta’minoti;
bank axborot tizimlari va boshqa shu kabi masalalarga qaratilgan dasturiy ta’minotlar.
Umumiy maqsadli amaliy dasturiy ta’minot— soha mutaxassisi bo’lgan foydalanuvchi axborot texnologiyasini qo’llaganda uning ishiga yordam beruvchi ko’plab dasturlarni o’z ichiga oladi. Bular:
kompyuterlarda ma’lumotlar bazasini tashkil etish va saqlashni ta’minlovchi ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT);
matnli hujjatlarni avtomatik ravishda bichimlashtiruvchi, ularni tegishli holatda rasmiylashtiruvchi va chop etuvchi matn muharrirlari;
grafik muharrirlar;
hisoblashlar uchun qulay muhitni ta’minlovchi elektron jadvallar;
taqdimot qilish vositalari, ya’ni tasvirlar hosil qilish, ularni ekranda namoyish etish, slaydlar, animatsiya, filmlar tayyorlashga mo’ljallangan maxsus dasturlar.
Ofis amaliy dasturiy ta’minot - idora faoliyatini tashkiliy boshqarishni ta’minlovchi dasturlarni o’z ichiga oladi. Ularga quyidagilar kiradi:
rejalovchi yoki organayzerlar, ya’ni ish vaqtini rejalashtiruvchi, uchrashuvlar bayonnomalarini, jadvallarni tuzuvchi, telefon va yozuv kitoblarini olib boruvchi dasturlar;
tarjimon dasturlar, ya’ni berilgan boshlang’ich matnni ko’rsatilgan tilga tarjima qilishga mo’ljallangan dasturlar;
skaner yordamida o’qilgan axborotlarni optik tanib oluvchi va matnli ifodaga binoan o’zgartiruvchi dasturiy vositalar;
tarmoqdagi uzoq masofada joylashgan abonent bilan foydalanuvchi orasidagi o’zaro muloqotni tashkil etuvchi kommunikatsion dasturlar.
|
| |
Технические требования к оборудованию для участия в вебинаре

Технические требования к компьютеру
10
стр. 3 из
Наличие звуковых колонок (аудиосистемы) или наушников
Минимальные*
Процессор: Intel Core i3 6-го поколения или аналогичный
Оперативная память: 4 ГБ
Разрешение экрана: 1024x768
Рекомендуемые
Процессор: Intel Core i5 6-го поколения или аналогичный
Оперативная память: 8 ГБ
Разрешение экрана: 1920×1080
*
Работа сервиса на более слабом клиентском оборудовании не гарантируется и возможна с
ограничениями.
Kichik nashriyot tizimlari - 1-mavzu. Shaxsiy kompyuterlaming ta’minoti va uning turlari. Dasturiy va apparat ta’minoti

|
1-mavzu. Shaxsiy kompyuterlaming ta’minoti va uning turlari. Dasturiy va apparat ta’minoti
|
bet | 8/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 153,48 Kb. | | #126667 |
Bog'liq 1-Mavzu ma\'ruzasiKichik nashriyot tizimlari «kompyuterli nashriyot faoliyati» axborot texnologiyasini ta’minlaydi, matnni bichim solish va tahrirlash, avtomatik ravishda betlarga ajratish, xat boshlarini yaratish, rangli grafikani matn orasiga qo’yish va hokazolarni bajaradi.
Multimedia dasturiy vositalari dasturiy mahsulotlarning nisbatan yangi sinfi hisoblanadi. U ma’lumotlarni qayta ishlash muhitining o’zgarishi, lazerli disklarning paydo bo’lishi, ma’lumotlarning tarmoqli texnologiyasining rivojlanishi natijasida shakllandi.
Sun’iy intellekt tizimlari. Bu sohadagi izlanishlarni to’rt yo’nalishga bo’lish mumkin:
Ijodiy jarayonlarni imitatsiya qiluvchi tizimlar. Ushbu yo’nalish kompyuterda o’yinlarni (shaxmat, shashka va h.k.) avtomatik tarjima qilishni va boshqalarni amalga oshiradigan dasturiy ta’minotni yaratish bilan shug’ullanadi.
Bilimlarga asoslangan intellektual tizimlar. Ushbu yo’nalishdagi muhim natijalardan biri ekspert tizimlarning yaratilishi hisoblanadi. Shu tufayli sun’iy intellekt tizimlarini ma’lum va kichik sohalarning eksperti sifatida tan olinishi va qo’llanishi mumkin.
EHMlarning yangi arxitekturasini yaratish. Bu yo’nalish sun’iy tafakkur mashinalari (beshinchi avlod EUMlari)ni yaratish muammolarini o’rganadi.
Intellektual robotlar. Bu yo’nalish oldindan qo’yilgan manzil va maqsadga erisha oladigan intellektual robotlar avlodini yaratish muammolari bilan shug’ullanadi.
Dasturlash tеxnologiyasining uskunaviy vositalari — yangi dasturlarni ishlab chiqish jarayonida qo’llaniladigan maxsus dasturlar majmuasidan iborat vositalardir. Bu vositalar dasturchining uskunaviy vositalari bulib xizmat qiladi, ya'ni ular dasturlarni ishlab chiqish(shu jumladan, avtomatik ravishda ham), saqlash va joriy etishga mo`ljallangan.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Kompyuter nima?
Dastur nima?
Shaxsiy kompyuterlarning asosiy qurilmalariga qaysi qurilmalar kiradi?
Monitorlar haqida nimalarni bilasiz?
Tizimli blok qanday tashkil etuvchilardan iborat?
Klaviatura haqida nimalarni bilasiz?
Microprotsessor qanday qurilma?
Kompyuterda ma’lumotlar nimalarda saqlanadi?
Tezkor xotira nima?
Kesh xotira qanday xotira?
Kompakt disklarning qanday turlarini bilasiz?
Kiritish qurilmalarini sanab bering.
Shaxsiy kompyuterlarni qo’shimcha qurilmalarini sanab bering.
Necha xil printerlar mavjud?
Modem qanday qurilma?
|
| |