nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar

|
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
|
bet | 5/6 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 37,99 Kb. | | #120795 |
Bog'liq axb xavf asoslari (2-kurs Kompyuter ilimlari) (1)IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
Axborot xavfsizligi va axborotni muhofaza qilish tushunchalari
Himoyalangan axborotga tahdidlar va himoya obyektlarini toifalash
Axborot xavfsizligi bo‘yicha normativ huquqiy hujjatlar
Texnik himoya obyektlari va himoya vositalari
Axborotning chiqib ketish texnik kanallari tasnifi
Ma’lumotlarni tutib olish vositalari
Kriptografiya va uning asosiy tushunchalari
Axborotlarni kriptografik himoyalash usullari
Shifrlovchi dasturlar va ularning imkoniyatlari
Axborotni muhofaza qilishning asosiy va yordamchi apparat-dasturiy vositalari
Kompyuter tizimlaridan foydalanish huquqini cheklash
Zararlantiruvchi dasturiy ta’minot
Axborotni muhofaza qilishning davlat tizimi
Axborot muhofaza qilish sohasida litsenziyalash va sertifikatsiyalash
Xorijiy mamlakatlarda axborotni muhofaza qilish tizimi
3.
|
V. Fan o’qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar)
Fanni o‘zlashtirish natijasida talaba:
• O’quv fani bo’yicha aniq bilim va tasavvurga ega bo’lgan, mustaqil ijodiy fikrlay oladigan, bilimlarni amaliyotga qo’llay oladigan boʻlishi;
• bakalavriatning mos yo’nalishi bo’yicha raqobatbardosh umumkasbiy tayyorgarlikka ega bo’lishi;
• Axborot xavfsizligi asoslari fanini oʻrganish natijasida talabalar nazariy bilimlarni puxta o'zlashtiradi, mavzularning mohiyatini tushunib amaliy masalalarni yechishda nazariy ma’lumotlarini tadbiq eta bilishlari lozim;
• Axborot xavfsizligi asoslari fanidan amaliy mashg’ulotlar bajarish, uni turlarga ajrata bilish, yechish usulini tanlay bilish, xavfsizlikni ta’minlash, tahdidlarni tahlil qila bilish malakalariga ega bo`lishi kerak.
|
|
|
| |
-mavzu. Axborot tizimlarida xavfsizlik

|
-mavzu. Axborot tizimlarida xavfsizlik
|
bet | 3/6 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 37,99 Kb. | | #120795 |
Bog'liq axb xavf asoslari (2-kurs Kompyuter ilimlari) (1)8-mavzu. Axborot tizimlarida xavfsizlik
Ma'lumoflarning ruhsatsiz tarqalishi va ulami bartaraf etish usullari. Axborot tizimilaring tasirchan qismlari. Elektron pochtaga ruxsatsiz kirish. Ma'lumoflarga ruxsatsiz kirishning dasturiy va texnik vositalari. Kompyuter tarmoqlarining zaif tomonlari.
9-mavzu. Tarmoq, Internet tizimi va Elektron pochtada axborot xavfsizligi va himoyalanish usullari
Tarmoq himoyasini tashkil etish asoslari. Tarmoqlarda himoyani ta'minlash usullari. Kompyuter tarmoqlarida ma'lumotlarni himoyalashning asosiy yo'nalishlari. Kompyuter tarmoqlarining zaif tomonlari. Ma'lumotlaming ruhsatsiz tarqalishi va ularni bartaraf etish usullari. Axborot tizimilaring tasirchan qismlari. Elektron pochtaga ruxsatsiz kirish. Ma'lumotlarga ruxsatsiz kirishning dasturiy va texnik vositalari. Elektron pochtada himoyalanish asoslari - elektron pochtadan foydalanish. E-mail asoslari. E-maildagi mavjud muammolar, elektron pochtada mavjud xavflar. Elektron pochtani himoyalash.
10-mavzu. Bog'lanishni nazorat qilish tizimlari, metodologiya
Aloqa tarmoqlarini boshqarish tizimini tashkil etish. Tarmoqlarni nazorat Va tahlil qilish tizimlari orasida aloqa tarmoqlarini boshqarishni tashkil etishni optimal yechimi.
11-niavzu. Telekommunikatsiyalar va tarmoq xavfsizligi
Ruxsat etilgan manzillarning ruxsat etilmagan vaqtda ulanishi. Qurilmalar, bayonnomalar, autentifikatsiya mexanizmlarining qay tarzda ishlashi. Qurilmalar, bayonnomalar, autentifikatsiya mexanizmlarining interfeysi va boshqa komponentlar hamda texnologiyalar bilan o'zaro ta'siri.
12-mavzu. Xavfsizlikni amaliy boshqarish
Tashkilot tarmog'i doirasida xavfsizlikni global boshqarish siyosati. Lokal xavfsizlik siyosatini shakllantirish. Lokal xavfsizlik siyosatini barcha axborot ximoyalovchi qurilrnalargacha olib boorish.
13-mavzu. Axborot jinoyatini aniqlash uchun huquqiy qonunchilik bazasi
Respublikamizda va xorijda axborot jarayonlarida sodir qilinadigan axborot jinoyatlarini aniqlash uchun huquqiy qonunchilik bazasi.
|
| |
-mavzu. Windows operasion tizimi himoya vositalari

|
-mavzu. Windows operasion tizimi himoya vositalari
|
bet | 4/6 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 37,99 Kb. | | #120795 |
Bog'liq axb xavf asoslari (2-kurs Kompyuter ilimlari) (1)14-mavzu. Windows operasion tizimi himoya vositalari
Windows operasion tizimi himoya vositalari. Himoya vositalari tasnifi.
15-mavzu. Jismoniy xavfsizlik, Milliy xavfsizlik tushunchasi, Axborot qarama-qarshiligi
Jismoniy himoyalash vositalari. Hayotiy muhim material resurslarni yovuz niyatdagi harakatli tahdidlardan himoya qiladigan jismoniy kuch va vositalar majmui.Mamlakat milliy havfsizlik tizimida axborot xavfsizligining roli va o'rni. Davlat axborot siyosati mamlakat milliy xavfsizligini ta'minlash siyosati bilan o'zari bog'liqligi axborot xavfsizligi orqali amalga oshadi. Axborot fazosida axborotga oid, psixologik va mafkuraviy ustunlik maqsadidagi shiddatli kurashlar, axborot tizimlari, jarayonlar va resurslar, o'ta muhim tuzilmalar va kommunikatsiya vositalari, siyosiy va ijtimoiy tizimlarga zarar.
III. Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi.
Axborot xavfsizligida himoyalash usullari va axborot xavfsizligini dolzarbligi va asosiy atamalarini o‘rganish
Axborot xavfsizligida himoyaning buzilishlari va uning oqibatlari va tashkilot axborot xavfsizligi siyosatini ishlab chiqish
Simmetrik o‘rin almashtirish algoritmlari yordamida shifrlash Axborotga nisbatan bo‘ladigan xavf-xatarlar va zaifliklar hamda ularni boshqarish usullari
Vernam, Gammalash hamda uitstonning – ikkilik kvadrati shifrlash usullari yordamida shifrlash
Elektron raqamli imzo
Identifikatsiyalash va autentifikatsiyalash usullari
Risklarni baholash usullari
Ma‘lumotlarga nisbatan ruxsatlarni mantiqiy boshqarish
Rezerv nusxalash va tiklash siyosati
Axborot xavfsizligi risklarini tahlili
Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish va zararkunanda dasturlarni aniqlash usullari
Antivirus dasturlarini o‘rnatish va xavfsizlik parametrlarini sozlash
Ochiq kalitli kripto tizimlar algoritmlarini dasturlash va tarmoqlararo ekranni o‘rnatish va sozlash
Analitik usullarga asoslangan shifrlash algoritmi va simsiz tarmoqlarda axborot xavfsizligini ta‘minlash usullari
Windows 10 OTning ―xavfsizlik parametrlarini sozlash, dasturlardan foydalanishni cheklash siyosati va ma‘lumotlarni ruxsatsiz chiqib ketishini oldini olish usul va vositalari
|
| |
Fanning vazifalari - Ligi farg’ona davlat universiteti

|
Ligi farg’ona davlat universiteti
|
bet | 2/6 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 37,99 Kb. | | #120795 |
Bog'liq axb xavf asoslari (2-kurs Kompyuter ilimlari) (1)Fanning vazifalari- Fanning vazifasi - fan doirasida Kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyalari yo’nalishi talabalari axborot xavfsizligini ta’minlashga oid nazariy bilimlarni, axborot tizimlarida axborotni muhofaza qilishni tashkil etishning tashkiliy, huquqiy, texnik, kriptografik, apparat-dasturiy usullarini qo‘llashga oid zarur bilimlarni egallash imkonini beradi.
|
II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
II.I. Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:
1-mavzu. Axborot xavfsizligining asosiy tushunchalari
Axborot xavfsizligi. Axborot xavfsizligini ta'minlash zarurati. Axborotlarga nisbatan mayjud xavf-xatarlar asoslari. Axborotlarga nisbatan xavf-xatarlar tasnifi. Axborot tizimlarida ma'lumotlarga nisbatan xavflar. Axborot xavfsizligining asosiy tushunchalari va uning tasnifi.
2-mavzu. Axborot himoyasi va uning turlari
Axborot himoyasi va uning turkumlari. Tarmoq xavfsizligini nazorat qilishning texnik vositalari. Avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida ma'lumotlarga nisbatan xavflar. Avtomatlashtirilgan axborot tizimlarida himoyalanish zaruriyati.
3-mavzu. Axborotlarni himoyalash ta'minoti
Tashkiliy himoyalash elementlari. Texnik himoyalash elementlari. Himoyani ta'minlashning texnik vositalari. Dasturiy himoyalash elementlari.
4-mavzu. Axborotlarni himoyalash
Axborotlarni stenografik (cxeraHo) himoyalash. Axborotlarni stenografik himoyalash usullari. Zamonaviy kompyuter stenografiyasi, istiqbollari va uning asosiy vazifalari. Kompyuter stenografiyasi dasturiy ta'minotni niqoblash. Mualliflik huquqlarini himoyalash. Stenografik dasturlar to'g'risida ma'lumot.
5-mavzu. Axborotlarni kriptografik himoyalash
Kriptrografiya tushunchasi. Kriptrografiyaning maqsadi va vazifalari. Kriptografik himoyalash. Axborotlarni kriptografik himoyalash usullari. Axborotlarni kriptografiyali himoyalash tamoyillari.
6-mavzu. Axborotlarni himoyalashning vositalari
Kompyuter ma'lumotlarini himoyalashning texnik vositalari. Kompyuter ma'lumotlarini himoyalashning dasturiy vositalari. Kompyuter ma'lumotlarini himoyalashning aralash vositalari.
7-mavzu. Simmetriyali kripto tizim asoslari
Simmetriyali kriptotizim asoslari. Kriptografik himoya. Kriptografik tizimlar va ularga doir misollar. Shifrlash, mahfiy va ochiq kalitlar.
|
|
| |
Loyiha maqsadi va vazifasi - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi...

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborotLoyiha maqsadi va vazifasi:
Bu loyiha (Market Mobile) dokonchilar uchun sotuvni avtomatlasshtirish va kunlik,
oylik, yillik sotuvlaarni ko’rish umkoni beradi va do’kon foydada yoki zarada
ekanliki qaysi do’kondan qanday maxsulotlat ko’p sotilayotganini aniqlashni
avtomatlashtira.
Bu do’konda maxsulot bor yoki yo’qligni bilish uchun o’sha maxsulotni qidirish
shart emas.
Bu do’konda sizga 1 maxsulot kerak va siz o’sha maxsulotni orqasidagi QR kodini
scaner qilish orali o’sha maxsulot xaqida ma’lumot olishingiz mumkin bo’ladi.
Bir nechta haridorga 1 vaqtning o’zida xizmat ko’rsatish mumkin bo’lgan kassa
bo’limiga ega.
Cheklarning arxivi ya’ni sotilgan tovarlarning kim tomonidan va qanchaga
sotilganligi haqida ma’lumot.
Narxlarni do’kon sotuvchilarining o’zlari suniy o’zgartishini oldini olish va shunga
o’xshash ko’plab qulayliklarga ega bo’lgan app programma.
Xulosa:
MBBT (Ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimi): Ma'lumotlarni hosil qilish, saqlash,
qayta ishlash va qidiruv amallarini bajaruvchi axborot tizimi.
SQL (Structured Query Language): Ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar bilan
ishlash uchun ishlatiladigan so'rov tili. SQL ma'lumotlarni qidirish, tahrirlash, vaqtni
o'tkazish uchun ishlatiladi.
Oracle: Ma'lumotlar bazasi boshqaruv tizimi bo'lib, SQL tilini qo'llaydi.
MySQL: Ochiq manba kodli, tez va ishonchli ma'lumotlar bazasi tizimi.
Microsoft Office Access: Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, moslashtirish va
oddiy ma'lumotlar bazalarini yaratish uchun ishlatiluvchi dastur.
9
MariaDB: MySQL ni asoslab, uning o'rnatilishi va qo'llanilishi qulayroq va
samaraliroq qilingan ma'lumotlar bazasi boshqaruv tizimi.
Microsoft SQL Server: Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, korporativ darajadagi
ma'lumotlar bazalari uchun mo'ljallangan dastur.
Matn davomida, ma'lumotlar bazasining asosiy xotira qurimasi (Hard Disk Drive -
HDD) va uning faoliyatini SQL so'rov tillari orqali ta'minlash haqida ham
ma'lumotlar keltirilgan.
Hulosa shuni aytish kerak, ma'lumotlar bazasi va dasturlash tillari bilan bog'liq
ma'lumotlar o'rganish uchun ko'proq tafsilotlarga, darsliklarga yoki ilmiy
adabiyotlarga murojaat qilish kerak.
|
| |
MUNDARIJA
:
KIRISH……………………………………………………………………………..3

MUNDARIJA
:
KIRISH……………………………………………………………………………..3
I. BOB.
.
NAZARIY QISIM …………..…………….............................…............4
1.1-§ Ma’lumotlar bazasi taxli…………………………………………........……...4
1.2-§ Dasturlash tillari.….…………..…………………………………….………..7
1.3-§ Dastur yaratish jarayoni
.
.………………….……...………………………….10
II. BOB. ASOSIY QISIM…………………………………………..……………11
2.1-§ Ma’lumotlar ba’zasini loyihalash ………………………………...…………14
2.2-§ Relyatsion ma’lumotlar ba’zasini dasturlash tillari yordamida loyihalash. ..16
2.3-§ SQL turlari yoki rеjimlari…………………………………………………..19
Xulosa ……………………………………………………………….……............27
Foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………………........28
3
Kirish
Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi
(MB)
kerakli axborotlarni
saqlash va undan oqilona foydalanishda juda muhim rol o‘ynamoqda. Sababi:
jamiyat taraqqiyotining qaysi jabhasiga nazar solmaylik o‘zimizga kerakli
ma’lumotlarni olish uchun, albatta, MBga murojaat qilishga majbur bo‘lamiz.
Demak, MBni tashkil qilish axborot almashuv texnologiyasining eng dolzarb hal
qilinadigan muammolaridan biriga aylanib borayotgani davr taqozasidir.
Informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib
borishi, ma’lumotlarning tez o‘zgarishi kabi holatlar insoniyatni bu ma’lumotlarni
o‘z vaqtida qayta ishlash choralarining yangi usullarini qidirib topishga undamoqda.
Ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun MBni yaratish, so‘ngra
undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo‘lib qolmokda. Moliya, ishlab
chiqarish, savdo-sotiq va boshqa korxonalar ishlarini ma’lumotlar bazasisiz tasavvur
qilib bo‘lmaydi.
Ma’lumki, MB tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli
ko‘rinishda foydalanish juda qiyin edi. Dastur tuzuvchilar ma’lumotlarini shunday
tashkil qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala uchungina o‘rinli bo‘lardi. Har bir
yangi masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan tashkil qilinar va bu hol
yaratilgan
dasturlardan
foydalanishni
qiyinlashtirar
edi.
Har
qanday
axborot tizimining maqsadi real muhit ob’ektlari haqidagi ma’lumotlarga ishlov
berishdan iborat. Keng ma’noda ma’lumotlar bazasi - bu qandaydir bir predmet
sohasidagi real muhitning aniq ob’ektlari haqidagi ma’lumotlar to‘plamidir. Predmet
sohasi deganda avtomatlashtirilgan boshqarishni tashkil qilish uchun
o‘rganilayotgan real muhitning ma’lum bir qismi tushiniladi. Masalan, korxona,
zavod, ilmiy tekshirish instituti, oliy o‘quv yurti va boshqalar.
|
primary (asosiy) kalit - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

14
Buyurtmani qabul qilgan sotuvchi
Sana
Mahsulotlar
Miqdor
Narx
Jami
Keyinchalik bu ma`lumotlar bevosita MB jadvallarini shakllantirishda
ishlatiladi. Maʼlumotlarni imkon qadar mayda boʻlaklarga boʻling. Misol uchun,
manzilni shahar, tuman, viloyat qilib ajratsangiz, kelajakda MBdagi
foydalanuvhchilarni tuman, shahar yoki viloyat boʻyicha ajratib olishingiz qulay
boʻladi.
Tasavvur qiling, sizda foydalanuvchilar va mijozlar degan jadvallar mavjud
va siz biror shaxs haqidagi maʼlumotlarni ikkalasida ham saqlayabsiz. Agar bu
shaxsning maʼlumotlari bitta jadvalda yangilansa (masalan telefon raqam oʻzgarsa),
siz ikkinchi jadvalni ham yangilashingizga toʻgʻri keladi. Bu esa ortiqcha ish.
Buning oldini olish uchun foydalanuvchilar uchun bitta jadval yaratib, bu
foydalanuvchi mijoz yoki yoʻqligini
G/4G 

3G - Mavzu: Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G/4G, kabelli internet. Ma’ruzachi: ass. Fayziyev V

|
Mavzu: Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G/4G, kabelli internet. Ma’ruzachi: ass. Fayziyev V
|
bet | 3/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 9,19 Kb. | | #228267 |
Bog'liq Mavzu Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G 4G, kabelli inte-fayllar.org3G/4G
3G inglizcha: third generation — uchunchi avlod degan maʼnoni anglatadi. Mobil aloqa texnologiyasi. [1] 2G va 3G texnologiyalari orasida ovozli aloqa sifatida farq yo‘q. Biroq, uchinchi avlod tarmoqlarining kengaytirilishi natijasida uyali aloqa operatorlari avval mavjud bo‘lmagan qator xizmatlar, jumladan videoqo‘ng‘iroq va mobil TV xizmatlarini taqdim etish imkoniga ega bo‘ldi. Axborot uzatish tezligi — 384 kbit/sek.Dunyoda eng keng tarqalgan ikki standartlarga ega: UMTS (yoki W-CDMA) bir xil texnologiya asoslangan va CDMA2000 (IMT-MC), — CDMA (Code Division Multiple Access — kodi boʻlimi bir necha erkin foydalanish kanallari). Bu standart CDMA450 foydalanish ham mumkin.
Dunyoda eng keng tarqalgan va ulanish imkoniyati mavjud aloqa standartlari ro'yxatida birinchi o'rinda GSM standarti turadi.Ushbu standart o'z ichiga quyigadi to'rt chastotalar diapazonini oladi: 900/1800MHz va 850/1900 MHz. Shulardan faqat ikkigina O'zbekistonda barcha operatorlar tomonidan qo'llaniladi va ular quyidagilardir 900/1800 MHz.
Keyingi qadamda kanal pog’ona, agar tarmoqda ajratiladigan muhit ishlatilsa, unga ruxsat olishi kerak. Buning uchun alohida kichik pog’ona-muhitga ruxsat etishni boshqarish ishlatiladi (media Access Control, MAC). Ruxsat etish olinganidan keyin kadr tarmoqqa uzatiladi, alohida kanal bo’yicha o’tadi va bitlar ketma-ketligi tarzida jo’natish manzilining fizik pog’onasiga keladi. Bu pog’ona olingan bitlarni o’z bog’lamasining kanal pog’onasiga uzatadi.
Oluvchi bog’lamaning kanal pog’onasi bitlarni kadrlarga guruhlaydi, nazorat yig’indisini hisoblaydi va uni uzatilgan kadrning o’zidagi nazorat yig’indisining raqami bilan taqqoslaydi. Agar ular mos tushsa, kadr bexato uzatilgan hisoblanadi, agar mos tushmasa xatolik qayd etiladi. Xatoliklarni tuzatish jo’natuvchidan (1-nchi kompyuter) kadrlarni qayta uzatilish hisobiga amalga oshiriladi. Bu kanal pog’onaning muhim vazifalaridan biri, lekin u barcha texnologiyalarda ham qo’llanilmaydi, ko’pincha u ishonchsiz aloqa kanallarida ishlatiladi.
Kanal pog’ona protokollari kompyuterlar, ko’priklar, kommutatorlar va marshrutizatorlar orqali ishlatiladi. Kompyuterlarda kanal pog’onaning vazifasini tarmoq adapterlari va portlar drayverlari orqali ishlatiladi. Kanal pog’ona protokoli bilan ishlaydigan manzillar (MAC-manzillar) faqat bu tarmoq chegaralarida kadrlarni yetkazish uchun ishlatiladi. Tarmoqlar orasida kadrlarni harakatlantirish uchun esa, tarmoq pog’onasidagi manzillar qo’llaniladi. Global tarmoqlarda kanal pog’ona protokoli faqat qo’shni bog’lamalar orasida ma’lumotlar uzatish vazifasini bajaradi.
|
| |
Kabelli internet - Mavzu: Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G/4G, kabelli internet. Ma’ruzachi: ass. Fayziyev V

|
Mavzu: Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G/4G, kabelli internet. Ma’ruzachi: ass. Fayziyev V
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 9,19 Kb. | | #228267 |
Bog'liq Mavzu Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G 4G, kabelli inte-fayllar.orgKabelli internet
- Koaksial kabellar (coaxial cable), ular televizion antennaga juda o’xshash. O’tkazish tezligi: 10 Mbit/sek. Asosan bino ichidagi tarmoqni hosil qilishda foydalaniladi.
Bunday kabellar to`rt qatlamdan tashkil topgan buladi: uning eng ichki qatlami metall simdan iborat. Bu izolyastiya bilan o`ralgan bulib, u 2-qatlamini tashkil qiladi. 3-qatlam izolyastiyasi yupqa metall ekran bilan koplangan buladi. Ekran egiluvchan o`ki, ichki sim egiluvchanlik o`ki bilan ketma-ket tushadi. Shuning uchun xam koaksial sim deyiladi. Turtinchi qatlam plastik qatlamdan iborat bulib, u uchta qatlamni qoplaydi. Keyingi paytda keng rivojlangan kabel televideniesida ishlatiladigan sim koaksial simdir. Kabel televideniesi yordamida bir kancha kanallar orkali kursatuvlar berilishining sababi xam koaksial simlar orkali bir paytda bir kancha turli signallarni uzatish imkoniyati borligidandir. Bunda xar bir signal turiga bittadan kanal mos keladi. Xar bir kanal uz chastotasida ishlaydi, shuning uchun ular oralikda bir-biridan mustaqil xisoblanadi.
http://fayllar.org
|
| |
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
15.05.2024
Hajmi
1,43 Mb.
#235749
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
Abonent kirish tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalarning klassifikatsiyasi

|
Abonent kirish tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalarning klassifikatsiyasi
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 9,19 Kb. | | #228267 |
Bog'liq Mavzu Abonent kirish tarmoqlari. Pon, xdsl, 3G 4G, kabelli inte-fayllar.orgAbonent kirish tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalarning klassifikatsiyasi.
PON (Passive Optical Network – passiv optik tarmoq)
PON – passiv optik tarmoqlar asosidagi yechimdan foydalanilganda FTTH tarmog‘ini qurish uchun optik passiv splitterlar va tarmoqlagichlardan foydalaniladi, ularning bo‘linish koeffitsiyenti 1:2 dan 1:128 gacha bo‘ladi. PON optik tarmog‘ida aloqa provayderi tomonida OLT (Optical Line Terminal) qo‘llaniladi, shuningdek, abonent qurilmasi sifatida ONT (Optical Network Terminal) dan foydalaniladi.
PON optik tarmog‘ida aloqa provayderi tomonida OLT (Optical Line Terminal) qo‘llaniladi, shuningdek, abonent qurilmasi sifatida ONT (Optical Network Terminal) dan foydalaniladi. ONT kommutatsiyalash va muvofiqlashtirishni o‘ziga jamlagan murakkab qurilma hisoblanadi. Keng polosali ulanishni taqdim etish va xizmatlarni ta’minlashdan tashqari, ONT qurilmasi quyidagi qo‘shimcha funksiyalarni ta’minlaydi: • PON ga kirishni boshqarish protokoli; • paketli rejimdagi lazerlar (burst-modelasers); • yuqori darajadagi signal quvvati; • shifrlash; • yuqori samaradorlik.
xDSL
XDSL (1 Mbit/s), WiFi (50 Mbit/s), WiMax (50–75 Mbit/s), HFS (o‘tkazuvchan qobiliyati cheklangan) texnologiyalardagi kamchilikni OTAL yotqizish bilan erishish mumkin. Demak, tarmoq yangi takliflar bilan ishlash qobiliyatini yaratish va uzatish tezligini oshirish uchun OTAL yotqizish kerak ekan. Bu yechim eski kabellarni yangilash va yangi kirish tarmoqlarini qurish uchun qulaydir.
xDSL texnologiyasidan foydalangan holda aloqani tashkil qilishning strukturali sxemasi.
x.DSL (Digital Subscriber Line – raqamli abonent liniyasi) – mis simkabellar hayotini cho‘zib, raqamli abonent liniyasini hosil qilib, o‘tkazish yo‘lagini kengaytiruvchi va keng polosali kirishni tashkil qiluvchi texnologiyalar yig‘indisidir.
xDSL texnologiyalarining turlari.
xDSL texnologiyasidan foydalangan holda aloqani tashkil qilishning strukturali sxemasi.
|
| |
II-BOB Asosiy qism - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

II-BOB Asosiy qism 2.1 Ma’lumotlar ba’zasini loyihalash. Yaxshi tuzilgan ma’lumotlar bazasi:
Ortiqcha (takrorlanuvchi) ma’lumotlarni bartaraf qilish orqali xotirani tejaydi.
Ma’lumotlarning aniqligi va yaxlitligini saqlaydi.
Ma’lumotlarga turli usullar bilan murojaat qilishni ta’minlaydi.
Samarali va foydali MBni loyihalashtirish quyidagi jarayonlarni o’z ichiga
oladi:
1.
Talablarni tahlil qilish yoki ma’lumotlar bazasining maqsadini aniqlash
2.
Ma’lumotlarni jadvallarga ajratish
3.
Asosiy kalitlarni (primary key) ko’rsatish va munosabatlarni tahlil
qilish
4.
Jadvallarni standartlashtirish uchun normallashtirish
Keling, har bir qadamni batafsil ko’rib chiqaylik. Maʼlumotlar bazasining turli
modellari juda ham koʻp, biz esa ushbu qo’llanmada eng koʻp ishlatiladigan
relyatsion ma’lumotlar bazasi modelidan (
relational model ) foydalanamiz.
Yuqoridagi jarayonlarni koʻrishdan avval Relational Model bilan tanishaylik.
Relational Database Model
Eng keng tarqalgan model,
relyatsion model , ma’lumotlarni jadvallarga
ajratadi. Har bir jadval ustunlar va qatorlardan iborat. Har bir ustunda biror
obyektga oid atributlar keltirilgan, masalan mahsulot narx, foydalanuvchi ismi yoki
tug’ilgan sanasi, pochta indeksi va hokazo. Bu atributlar birgalikda
domen deb
ataladi. Jadvalning qatorlari esa aynan bitta obyekt (buyum, shaxs, joy) haqidagi
maʼlumotlarni saqlaydi.
Quyida biz Do’kon sotuvchilari va maxsulot DataBase haqida maʼlumot
olishimiz mumkin. Jadvaladagi ID, Ism, Familiya, Telefon sotuvchining
attributlari hisoblanadi. Birgalikda esa attributlar
domen deb ataladi.
11
1.1-rasm
.
Relyatsion model uchun namuna. Namunada hr bir ustunda atributlar
keltirilgan.
MAʼLUMOTLAR BAZASINI LOYIHALASH.
MB
bir
nechta
jadvallardan
iborat
boʻlishi
tabiiy.
Misol
uchun
Mahsulotlar
haqidagi
maʼlumotlarni
saqlash
uchun
alohida
jadval, Xaridlar uchun alohida jadval, Mijozlar uchun alhoida jadval va hokazo.
Biror jadvalni boshqa jadvlaga bogʻlash uchun jadval attributlaridan biri (yoki
attriburtlar birikmasi)
Foydalanilgan adabiyotlar - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborotFoydalanilgan adabiyotlar.
1. O`zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2002 yil 30 maydagi
«Kompyutеrlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot kommunikatsiya
tеxnologiyalarini joriy etish» to`g`risidagi Farmoni.
2. Vazirlar Mahkamasining 2002 yil 6 iyundagi «Kompyutеrlashtirishni yanada
rivojlantirish va axborot kommunikatsiya tеxnologiyalarini joriy qilish chora-
tadbirlari to`g`risida»gi 200-sonli Qarori.
3. “Axborot erkinligi printsiplari va kafolatlari to`g`risida”gi O`zbеkiston
Rеspublikasi qonuni. – T., “Xalq so`zi”, 2004 yil 11 fеvral.
K.A.Alimov va boshqalar; S.S. G`ulomovning umumiy tahriri ostida.) - T.
«Sharq», 2004.
10. Gulyamov S.S., Alimov R.X va boshqalar. Axborot tеxnologiyasi va
tizimlari. 2001.
11. Alimov R., Alimov K., Abduvoxidov A. va boshqalar. Axborotlarni qayta
ishlashning kompyutеr tеxnologiyasi. T:-1999.
12.
www.ziyonet.uz.
13.
www.sqldb.com.
14.
www.dbdiagram.io.
15.
www.mongodb.com
33
Document Outline - Loyiha ishi
- Rahbar: Yuld
- Himoya qilindi:
- Loyiha ishiga
- TOPSHIRIQ
- Topshiriq berilgan sana: 30.09.2023
- Baza bu – ishlov berilmagan elementlar bo`
|
| |
I-BOB Nazariy qism - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

I-BOB Nazariy qism
1.1 Ma’lumotlar bazasi taxlil
Baza bu – ishlov berilmagan elementlar bo`lib, ularning ichiga
matn, son, tasvir, audio v a videolar kirishi mumkin. Masalan, matn
klaviaturada kiritiladi, ovoz kompyuter mikrofoni orqali, fototasvirlar raqamli
kamera, video va uning ovozi esa raqamli videokamera orqali yoziladi
hamda kompyuterning xotirasiga saqlanadi. Ma’lumotlar deb, ma’lum bir
shaklda qayd qilingan, qayta ishlash, saqlash va uzatish uchun yaroqli xabarga
aytiladi. Ma’lumotlar bazasi deb, kompyuter xotirasida saqlanadigan bir-biriga
bog’liq bo’lgan bir predmet sohadagi ma’lumotlarning to’plamidir.
Ushbu ta’rifdan quyidagi xulosalar kelib chikadi. Kompyuterlar axborotlarni
ma’lumotlar bazasi asosida ishlov beradi. Masalan, universitetning
ma’lumotlar bazasi deganda, o`quv xonalari, o`quv fanlari, o`quv soatlari,
o`qituvchilar va talabalar haqidagi ma’lumotlarni o`zichiga oluvchi baza
tushuniladi. Talaba darsga kelganda, bazani boshqaruvchi maxsus xodim.
Kompyuterga bir nechta elementlar kiritib, uni darsgakirishiga ruxsat
beradi. Maxsus xodim undan tashqari talabaning fototasvirini Kompyuterga
kiritish uchun raqamli kameradan ham foydalanadi. Kompyuterning asosiy xotira
qurimasi qattiq disk (HHD) da saqlanadi.
Ma’lumotlar bazasi bu — tartiblangan ma’lumotlarni saqlovchi va qayta
ishlovchi axborot modeli hisoblanadi. Soddaroq qilib aytganda, bir hil turdagi
axborotlarni o‘zida saqlovchi va berilgan so‘rovlar orqali ularni taqdim etuvchi
model. Misol uchun, kitoblar javoni, bu ma’lumotlar bazasi hisoblanadi, ya’ni bir hil
turdagi (kitoblarni) ob’yektlarni o‘zida saqlaydi, yoki bo‘lmasa telefon raqamlar
yozilgan kitobcha, bu yerda ism, telefon raqam kabi bir hil tipdagi ma’lumotlar
saqlanadi, bu ham ma’lumotlar bazasi.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi — bu ma’lumotlar bazasini hosil
qiluvchi, ma’lumotlarni qayta ishlovchi va qidiruvchi tizim hisoblanadi. Qisqa qilib
aytganda, MBBT barcha jarayonlarni amalga oshiradi. Ma’lumotlar bazasi faqat
ma’lumotlarni saqlaydi, qolgan barcha ishlarni MBBT bajaradi.
5
Ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlar, SQL so‘rov tillari orqali boshqariladi, bu
tilda MBBT’ga so‘rov beriladi, bu so‘rov u yerda qayta ishlanib, natija olish uchun
ma’lumotlar bazasiga murojaat qiladi, u yerdan so‘rovga mos ma’lumotni olib,
so‘rovga javob beradi:
So‘rov berish:
SQL so‘rov -> MBBT -> Ma’lumotlar bazasi
natija olish:
Ma’lumotlar bazasi -> MBBT — > So‘rovga javob
Quyidagi dasturlar MBBT’ga misol bo‘la oladi:
— Oracle;
— MySQL;
— Microsoft Office Access;
— MariaDB;
— Microsoft SQL Server;
Hulosa shuki, siz o‘ylagan bu dasturlar, ma’lumotlar bazasi emas, balki MBBT
hisoblanadi.
Ma’lumotlar bazasi MBBT’ning bir qismidir, demak bu dasturlarni ishlatganda
«ma’lumotlar bazasi sifatida Oracle’ni tanladim» emas, balki «Ma’lumotlar bazasini
boshqarish tizimi sifatida Oracle’ni tanladim» to‘g‘ri bo‘ladi.
|
attribut - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

17
One-to-many (birga-ko’p)
Bunda bir jadvaldagi bitta qator (record) boshqa jadvaldagi bir nechta
qatorlarga bog’langan bo’ladi. Masalan bitta mijoz bir nechta mahsulotlar xarid
qilishi, bitta muallif bir nechta kitoblar chop etishi mumkin va hokazo. Bu
munosabat one-to-many deb ataladi.
Many-to-many
Bunday maʼlumotlar bazasini yaratishda, birinchi jadvaldagi birlmachi kalit,
ikkinchi
jadvalning
attributi
sifatida
qo’shiladi.
Yuqoridagi
misolda Customers (mijozlar) jadvalidagi Customer ID
Metallar  
  
ishqoriy metallar

|
Metallar
ishqoriy metallar
|
bet | 11/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilishMetallar
ishqoriy metallar
ishqoriy-yer metallar
?
?
aktinoidlar
lantanoidlar
?
?
9 – topshiriq. Yozma nazorat uchun topshiriqlar.
Metallarning aktivlik qatori
|
| |
Ob’ektlarni taqqoslash uchun venn diagrammasi

|
Ob’ektlarni taqqoslash uchun venn diagrammasi
|
bet | 10/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilishOb’ektlarni taqqoslash uchun venn diagrammasi
5-topshiriq. Metallar va metallmaslarni taqqoslang va Venn diagrammasida ifoda eting.
6-topshiriq. Qiyoslashga oid topshiriqlar.
METALLAR
Rangli metallar
Qora metallar
Barcha mеtallarni sanoat tasnifiga ko‘ra ikki guruhga: qora va rangli mеtallarga bo‘lish mumkin.Qora va rangli metallarni bir-biri bilan qiyosiy tahlil qiling?
7 – topshiriq. Kimyoviy diktant matni:
Izoh: Talabalarga Metallarning umumiy xossalari va olinish usullari mavzusini mustaqil o’qish uchun uyga vazifa beriladi va shu mavzu asosida kimyoviy diktant olinadi:
Nazorat turi: Yozma (kimyoviy diktant)
Insoniyatga ma’lum bo’lgan birinchi metal_________. Bu metallning tuzlari__________________________________________________.Eng yuqori elеktr tokini o‘tkazuvchi mеtall _____. Mеtallarning suyuqlanish harorati turlicha, masalan, _______ bilan _______elеmеntlarini inson o‘z harorati orqali kaftida eritishi mumkin. Metall bug‘lari yoki ionlari alangani ma’lum tusga bo‘yaydi. Masalan, natriy- _______, kaliy-_________, stronsiy- ______, kalsiy-__________ bo‘yaydi. Jez (latun) ning % tarkibi ____________________.
Misollar keltirishga oid topshiriqlar
8 – topshiriq. Metallarni davriy jadvalda joylashishini quyidagi jadval asosida to’ldiring va ularga misollarni joylashtiring.
?
?
Oraliq metallar
Amfoter
metallar
|
| |
Keys-topshiriqlarini bajarish - 1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish

|
1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish
|
bet | 7/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilishKeys-topshiriqlarini bajarish.
Talabalar o`zlashtirishi lozim bo`lgan materiallar yuzasidan o`quv topshiriqlari
1. topshiriq. Metallar raqamini ular haqidagi ma’lumot bilan juftlang.
№
|
Metallar
|
|
Metallar haqidagi ma’lumot
|
1
|
Oltin -Au
|
A
|
“Og‘ir tosh” nomi bilan ataluvchi tungstеn minеralini kislota yordamida parchalash tufayli ajratib olingan. Uning suyuqlanish harorati +3410◦C (quyosh sirtidagi kabi )
|
2
|
Kumush-Ag
|
B
|
Agar u metall bo’lmaganida hozirgi avtomobillarning vazni ikki barovar og’irroq, yoqilg’i sarfi ham ikki barovar ko’proq bo’lar edi.Shuning uchun ham “avtomobil metalli” deb ataladi.
|
3
|
Mis-Cu
|
D
|
O`simlik, daraxt barglarida organik moddalarning sintezi yoki hosil bo`lish fotosintezi barglardan kislorod ajralib chiqadi va quyosh energiyasi yutiladi, bargdagi organik moddalarda energiya “yashirincha” ko`rinishda yig`iladi.
|
4
|
Rux-Zn
|
E
|
Tibbiyotda saraton kasalligini, turli shishlarni va astmani davolashda ishlatiladi.
|
|
|
| |
Muammoli savol beriladi - 1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish

|
1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish
|
bet | 4/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish
Fikr va g‘oyalar eshitiladi va jamlab boriladi
Aniq va to‘g‘ri javob tanlab olinadi
1-сhizmа. “Аqliy hujum” usulining tuzilmаsi
“Аqliy hujum” usulining bоsqiсhlаri quyidаgilаrdаn ibоrаt:
1.Tа‘lim оluvсhilаrgа sаvоl tаshlаnаdi vа ulаrgа shu sаvоl bо‘yiсhа о‘z jаvоblаrini (fikr, g‘оyа vа mulоhаzа) bildirishlаrini sо‘rаlаdi;
2.Tа‘lim оluvсhilаr sаvоl bо‘yiсhа о‘z fikr-mulоhаzаlаrini bildirishаdi;
3.Tа‘lim оluvсhilаrning fikr-g‘оyаlаri (mаgnitаfоngа, vidеоtаsmаgа, rаngli qоg‘оzlаrgа yоki dоskаgа) tо‘plаnаdi;
4.Fikr-g‘оyаlаr mа ‘lum bеlgilаr bо‘yiсhа guruhlаnаdi;
5.Yuqоridа qо‘yilgаn sаvоlgа аniq vа tо‘g‘ri jаvоb tаnlаb оlinаdi.
“Аqliy hujum” usulining аfzаlliklаri:
* nаtijаlаr bаhоlаnmаsligi tа‘lim оluvсhilаrdа turli fikr-g‘оyаlаrning
shаkllаnishigа оlib kеlаdi;
* tа‘lim оluvсhilаrning bаrсhаsi ishtirоk еtаdi;
* fikr-g‘оyаlаr vizuаllаshtirilib bоrilаdi;
* tа‘lim оluvсhilаrning bоshlаng‘iсh bilimlаrini tеkshirib kо‘rish imkоniyаti mаvjud;
* tа‘lim оluvсhilаrdа mаvzugа qiziqish uyg‘оtаdi.
“Аqliy hujum” usulining kаmсhiliklаri:
* tа‘lim bеruvсhi tоmоnidаn sаvоlni tо‘g‘ri qо‘yа оlmаslik;
* tа‘lim bеruvсhidаn yuqоri dаrаjаdа еshitish qоbiliyаtining tаlаb еtilishi.
“KIСHIK GURUHLАRDА ISHLАSH” usuli
“Kiсhik guruhlаrdа ishlаsh” usuli - tа‘lim оluvсhilаrni fаоllаshtirish mаqsаdidа ulаrni kiсhik guruhlаrgа аjrаtgаn hоldа о‘quv mаtеriаlini о‘rgаnish yоki bеrilgаn tоpshiriqni bаjаrishgа qаrаtilgаn dаrsdаgi ijоdiy ish.
Ushbu usul qо‘llаnilgаndа tа‘lim оluvсhi kiсhik guruhlаrdа ishlаb, dаrsdа fаоl ishtirоk еtish huquqigа, bоshlоvсhi rоlidа bо‘lishgа, bir-biridаn о‘rgаnishgа vа turli nuqtаi- nаzаrlаrni qаdrlаsh imkоnigа еgа bо‘lаdi.
“Kiсhik guruhlаrdа ishlаsh” usuli qо‘llаnilgаndа tа‘lim bеruvсhi bоshqа intеrfаоl usullаrgа qаrаgаndа vаqtni tеjаsh imkоniyаtigа еgа bо‘lаdi. Сhunki tа‘lim bеruvсhi bir vаqtning о‘zidа bаrсhа tа‘lim оluvсhilаrni mаvzugа jаlb еtа оlаdi vа bаhоlаy оlаdi. Quyidа “Kiсhik guruhlаrdа ishlаsh” usulining tuzilmаsi kеltirilgаn (2-сhizmа).
“Kiсhik guruhlаrdа ishlаsh” usulining bоsqiсhlаri quyidаgilаrdаn ibоrаt:
1. Fаоliyаt yо‘nаlishi аniqlаnаdi. Mаvzu bо‘yiсhа bir-birigа bоg‘liq bо‘lgаn mаsаlаlаr bеlgilаnаdi.
2.Kiсhik guruhlаr bеlgilаnаdi. Tа‘lim оluvсhilаr guruhlаrgа 3-6 kishidаn bо‘linishlаri mumkin.
3.Kiсhik guruhlаr tоpshiriqni bаjаrishgа kirishаdilаr.
4. Tа‘lim bеruvсhi tоmоnidаn аniq kо‘rsаtmаlаr bеrilаdi vа yо‘nаltirib turilаdi.
5.Kiсhik guruhlаr tаqdimоt qilаdilаr.
6. Bаjаrilgаn tоpshiriqlаr muhоkаmа vа tаhlil qilinаdi.
7. Kiсhik guruhlаr bаhоlаnаdi.
|
| |
Ukrop xushbо‘y suvi (Aqua Foeniculi)

|
Ukrop xushbо‘y suvi (Aqua Foeniculi)
|
bet | 2/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 17,15 Kb. | | #114166 |
Bog'liq 6 ameliyUkrop xushbо‘y suvi (Aqua Foeniculi)
Olei foeniculi 1 qism
Talci 10 qism
Aquae tepidae ad 1000 ml
Tayyorlash texnologiyasi:Upa darajasigacha maydalangan talk ukrop moyi bilan aralashtirib eziladi. Bunda moy mayda zarrachalarga bólinib, talk zarrachalari yuzasini yupqa qatlam bilan qoplaydi, ya‟ni dispergirlanadi. Sóng 5060°C haroratgacha isitilgan suv qóyilib, 15 daqiqa chayqatilada, namlangan qogoz suzgich orqali suziladi. Qoǵoz suzgich namlanib ishlatilmasa, suv qatlamiga ótmagan efir moyi zarralalari ótib ketadi. Boshqa efir moylaridan ham xushbuy suvlar shu tarzda tayyorlanadi.
Professor G.A.Vaysman efir moylarini qand yordamida dispergirlashni taklif etgan. Bu usul dorixona sharoitida oldindan konsentrat tayyorlab qóyish imkoniyatini beradi. Buning uchun xovonchada 9 qism yirik shakar olinib, ustiga 1 qism efir moyi qóshiladi. Sóng dastak bilan bir xil massa hosil bólguncha maydalab aralashtiriladi. Aralashma zich berkitiladigan jigar rang shisha idishlarga solib qóyiladi, 1 oy davomida ishlatish mumkin. Aralashmadan xushbuy suv tayyorlash uchun 1:100 nisbatda foydalaniladi.
Aromaterapiya – xushbо‘y iforlar bilan davolash. Ishdagi charchoqlar, bosh oǵriǵidan holi qilish, ertangi kun uchun kuch-quvvat yiǵishda xushbóy iforlarning tutgan órni ózgacha. Biz buni bir sóz bilan aromaterapiya deb ataymiz.
Qadimdan insonlar turli iforlar kishiga shifo baǵishlashi va uning salomatlikka zarar yetkazmasligi haqida ma‟lumotlarga ega bólishgan. Atrofimizda tasodifiy hidlar yóq, ularning har biri tanamiz yoki uning bir nechta a‟zosiga, shuningdek, kayfiyatimiz va salomatligimizga ta‟sir qiladi. Ba‟zi iforlar quvonchli holatlarga sabab bólsa, boshqasi tinch va xotirjam uxlashga kómak berishi bilan ahamiyatli.
Aromaterapiya bilan davolash quyidagi 3 guruhga bо‘linadi:
1.Iforli vanna qabul qilish. Qadimdan issiq hammom qabul qilishda efir moyidan foydalanish an‟anasi bólgan. Efir moyini asal va sutning kosmetik aralashmasiga qóshishingiz mumkin. Bunday aromatik vannani qabul qilish 5 daqiqadan 30 daqiqagacha davom etadi. Uning turli foydali xususiyatlari bor.
Masalan, bir necha tomchi mandarin moyi qóshib chómilish charchoqni bartaraf etadi va kayfiyatni kótaradi.
|
| |
Volfram-W
  
F - 1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish

|
1-seminar. Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish
|
bet | 8/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish5
|
Volfram-W
|
F
|
Rossiyada ibodatxonalarni bezashda ishlatilgan. Moskva markazidagi buyuk Ivan haykali misdan yasalgan. Dengiz molyuskalari, qisqichbaqasi-monlari qoni tarkibidagi gemotsianinida uchraydi va nafas olish jarayonini boshqaradi. Shuning uchun ularning qoni havorangli bo’ladi.
|
6
|
Vanadiy-V
|
H
|
Qadimda bu metalldan taxtacha (brusok) tayyorlanib uni ma’lum bo`lakchalarini “pul” vositasida qo`llanilgan. Shundan savdo muomala vosita pul birligi (rubl) kelib chiqqan.
|
7
|
Alyuminiy-Al
|
G
|
Jigar, prostata bezi, ko’zning to’r pardasida to’planadi.Qon yaratish, ichki sekretsiya bezlari faoliyatida ishtirok etadi.Organizmda CO2 hosil bo’lishi va oqsillarni o’zlashtirilishida muhim ahamiyatga ega. Uning birikmalarining ko’pi lyuminoforlardir.
|
8
|
Magniy-Mg
|
J
|
D.I.Mendeleyev elementlarni davriy jadvalini kashf etgani uchun o’sha vaqtda oltindan 22 marta qimmat bo’lgan metaldan yasalgan krushka bilan taqdirlangan.
|
Topshiriq javobi: 1–E; 2– H; 3– F; 4 – G; 5– A; 6– B; 7 – J; 8– D;
|
| |
Xonani xushbо‘y etish - 6 ameliy Maylı ekstraktlar, fitomoylar Efir mayları saqlaǵan fitopreparatlar

|
6 ameliy Maylı ekstraktlar, fitomoylar Efir mayları saqlaǵan fitopreparatlar
|
bet | 3/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 17,15 Kb. | | #114166 |
Bog'liq 6 ameliy2.Xonani xushbо‘y etish.Xonani tez-tez aromatik chiroqlar, iforli shamlar yoki yoqimli hidga ega tayoqchalar yordamida xushbóy etish mumkin. Ammo unutmaslik kerakki, har narsada me‟yor bólgani ma‟qul. Deylik, bunday shamlardan vaqti-vaqti bilan foydalansangiz, ayni muddao. Lekin, ularni muntazam ravishda, kam shamollatish mumkin bólgan xonalarda ishlatish tavsiya etilmaydi. Sababi, har qanday xushbóy shamlar parafin va turli xildagi bóyoqlar aralashmasidan tayyorlanadi. Uning yonish jarayonida toksik (zaharli) moddalar – benzol va toluol moddalari (ziqqinafas) ajralib chiqadi. Bu esa astma, teri kasalliklari, ekzemaga sabab bólishi mumkin.
3.Aromatik yog‘lar vositasida uqalash.Bu yoqimli va foydali davo sanaladi. Ammo, shuni unutmaslik kerakki, efir moyini toza teriga kóp surtish mumkin emas. Aromaterapiyani qóllashga qarshi kórsatmalar kópchilikni qiziqtirishi tabiiy. Bu borada tóǵridan-tóǵri qarshi kórsatmalar mavjud emas. Ammo, allergik xastaliklar bilan oǵrigan kishilar ifor tanlashda óta e‟tiborli bólishlari kerak. Sitrus mevalarga allergiyasi bólganlarga limon, mandarin, apelsin va greypfrut hamda bergamot ifori tavsiya etilmaydi.
|
| |
birlmachi kalit - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

19
Rekursiv munosabat
Ba’zida jadval qaytib o’ziga murojaat qilishi mumkin. Bu rekursiv munosabat
deyiladi. Misol uchun korxona ishchilari jadvalida boshliq degan attribut bo’lsa, bu
attribut shu jadvaldagi boshqa odamga (boshliqqa) ishora qiladi.
Ortiqcha munosabat
Ba’zida jadvallardagi qatorlar (record) bir-biri bilan birdan ko’p munosabatda
bo’ladi. Masalan, talabalar o’qituvchilar bilan bo’glangan, o’qituvchilar fanlarga
bog’langan, talabalar ham fanga bog’langan. Ya’ni talabalar o’qituvchilarga ikki
marta bog’lanib qoldi, biri tog’ridan-to’g’ri, ikkinchisi fan orqali. Bunday holatda
munosabatlardan biridan voz kechish MBga ta’sir qilmaydi va ishimizni
osonlashtiradi. Yuqoridagi misolda, talabalar ham o’qituvchilar ham biror fanga
bog’lanishi kifoya qiladi.
Soliq ma'murchiligi - Sirtqi fakultet

|
Sirtqi fakultet
|
bet | 2/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #243786 |
Bog'liq Malayziya soliq tizimi mavzuyidagiSoliq ma'murchiligi. - Malayziyada ham rezident, ham norezident kompaniyalar uchun qo'llaniladigan 25% daromad solig'i stavkasi mavjud. Biroq, kichik va o'rta biznes uchun (ustav kapitali 2,5 million RM dan ortiq bo'lmagan) soliq imtiyozlari qo'llaniladi: RM500 000 dan birinchi foyda 20% stavkasini pasaytiradi, kompaniyaning qolgan foydasi soliqqa tortiladi. 25% standart stavkada.
- Malayziyada hududiy soliq tizimi mavjud. Malayziyada olingan barcha kompaniya daromadlari soliqqa tortiladi. Ushbu tamoyil rezident va norezident kompaniyalar uchun amal qiladi. O'z navbatida, Malayziyadan tashqarida olingan daromad soliqqa tortilmaydi. Istisno - bank, sug'urta, shuningdek havo yoki dengiz transporti bilan bog'liq faoliyatdan olingan daromadlar.
Daromad solig'i
Kompaniya daromadlarining soliqqa tortiladigan asosiy turlari:
Malayziyadagi savdo yoki boshqa tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlar;
Dividendlar, foiz daromadlari, royaltilar, bonuslar;
Ko'chmas mulkni ijaraga berishdan olingan daromad.
Daromad solig'ini hisoblashda kompaniya tadbirkorlik faoliyati davomida qilgan barcha xarajatlarini chegirib tashlashga haqli. 2008 yilda Malayziya kompaniya tomonidan o‘z aktsiyadorlariga to‘lanadigan dividendlar bo‘yicha yagona darajali soliq tizimini joriy qildi. Yangi tizimga ko‘ra, dividendlar norezident aksiyadorga to‘langan taqdirda ham soliqqa tortilmaydi.
Yana shuni ta'kidlash joizki, ko'proq investorlarni jalb qilish maqsadida davlat tomonidan ma'lum bir sohada turli soliq imtiyozlari, masalan, ishlab chiqarish, biotexnologiya, IT xizmatlari, atrof-muhitni muhofaza qilish va hokazo. Imtiyozlar qatoriga 10 yilgacha bo'lgan soliq ta'tillari, investitsiyalar kiradi. va qayta investitsiya soliqlari bo'yicha chegirmalar (10 yil davomida kapital qo'yilmalar bo'yicha 60% -100% soliq chegirmalari) va ikki tomonlama soliq imtiyozlari.
- Malayziyada mol-mulkdan olinadigan daromad solig'i kapital daromad solig'ining o'rnini bosuvchi turdir. Kompaniyaga 2 yil yoki undan kamroq vaqt davomida tegishli bo'lgan ko'chmas mulkni sotishda kompaniya mulk qiymatining 15% miqdorida soliq to'lashi kerak. 3 yildan 5 yilgacha bo'lgan mulkka egalik qilishda soliq mulk qiymatining 10 foizini tashkil qiladi. Kompaniyaga 5 yildan ortiq vaqt davomida tegishli bo'lgan ko'chmas mulkni sotish soliqqa tortilmaydi. Jismoniy shaxslar, ham rezidentlar, ham norezidentlar tomonidan ko'chmas mulkni sotishda bir xil stavkalar qo'llaniladi. Shuningdek, ko‘chmas mulkni sotib olayotganda xaridor mol-mulk qiymatining 1%-3% miqdorida davlat bojini to‘laydi.
|
| |
-сhizmа. “Dаvrа suhbаti” usulining tuzilmаsi

|
-сhizmа. “Dаvrа suhbаti” usulining tuzilmаsi
|
bet | 6/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,18 Mb. | | #149970 |
Bog'liq 1-seminar.Kimyo mavzularini o’qitishda innovatsion-interaktiv o’qitish metodlarini joriy qilish4-сhizmа. “Dаvrа suhbаti” usulining tuzilmаsi
“RОLLI О‘YIN” usuli
“Rоlli о‘yin” usuli - tа‘lim оluvсhilаr tоmоnidаn hаyоtiy vаziyаtning hаr xil shаrt-shаrоitlаrini sаhnаlаshtirish оrqаli kо‘rsаtib bеruvсhi usuldir.
Rоlli о‘yinlаrning ishbоp о‘yinlаrdаn fаrqli tоmоni bаhоlаshning оlib bоrilmаsligidаdir. Shu bilаn birgа “Rоlli о‘yin” usulidа tа‘lim оluvсhilаr tа‘lim bеruvсhi tоmоnidаn ishlаb сhiqilgаn ssеnаriydаgi rоllаrni mа ‘lum vаziyаtdа bаjаrish vаzifаlаrini mustаqil rаvishdа о‘zlаri hаl еtаdilаr.
Rоlli о‘yindа muаmmоni yесhish bо‘yiсhа ishtirоkсhilаrning birgаlikdа fаоl ish оlib bоrishlаri yо‘lgа qо‘yilgаn. Rоlli о‘yinlаr tа‘lim оluvсhilаrdа shаxslаrаrо muоmаlа mаlаkаsini shаkllаntirаdi.
“Rоlli о‘yin” usulidа tа‘lim bеruvсhi tа‘lim оluvсhilаr hаqidа оldindаn mа ‘lumоtgа еgа bо‘lishi lоzim. Сhunki rоllаrni о‘ynаshdа hаr bir
tа‘lim оluvсhining individuаl xаrаktеri, xulq-аtvоri muhim аhаmiyаt kаsb еtаdi. Tаnlаngаn mаvzulаr tа‘lim оluvсhilаrning о‘zlаshtirish dаrаjаsigа mоs kеlishi kеrаk. Rоlli о‘yinlаr о‘quv jаrаyоnidа tа‘lim оluvсhilаrdа mоtivаtsiyаni shаkllаntirishgа yоrdаm bеrаdi.
Quyidа “Rоlli о‘yin” usulining tuzilmаsi kеltirilgаn (5-сhizmа).
1. Tа‘lim bеruvсhi mаvzu bо‘yiсhа о‘yinning mаqsаd vа nаtijаlаrini bеlgilаydi hаmdа rоlli о‘yin ssеnаriysini ishlаb сhiqаdi.
2.О‘yinning mаqsаd vа vаzifаlаri tushuntirilаdi.
3.О‘yinning mаqsаdidаn kеlib сhiqib, rоllаrni tаqsimlаydi.
4. Tа‘lim оluvсhilаr о‘z rоllаrini ijrо еtаdilаr. Bоshqа tа‘lim оluvсhilаr ulаrni kuzаtib turаdilаr.
5. О‘yin yаkunidа tа‘lim оluvсhilаrdаn ulаr ijrо еtgаn rоlni yаnа qаndаy ijrо еtish mumkinligini izоhlаshgа imkоniyаt bеrilаdi. Kuzаtuvсhi bо‘lgаn tа‘lim оluvсhilаr о‘z yаkuniy mulоhаzаlаrini bildirаdilаr vа о‘yingа xulоsа qilinаdi
“Rоlli о‘yin” usulining bоsqiсhlаri quyidаgilаrdаn ibоrаt:
5-сhizmа. “Rоlli о‘yin” usulining tuzilmаsi
Ushbu usulni qо‘llаsh uсhun ssеnаriy tа‘lim bеruvсhi tоmоnidаn ishlаb сhiqilаdi. Bа ‘zi hоllаrdа tа‘lim оluvсhilаrni hаm ssеnаriy ishlаb сhiqishgа jаlb еtish mumkin. Bu tа‘lim оluvсhilаrning ijоdiy izlаnuvсhаnligini оshirishgа yоrdаm bеrаdi. Ssеnаriy mаxsus fаn bо‘yiсhа о‘tilаyоtgаn mаvzugа mоs rаvishdа, hаyоtdа yuz bеrаdigаn bа ‘zi bir hоlаtlаrni yоritishi kеrаk. Tа‘lim оluvсhilаr ushbu rоlli о‘yin kо‘rinishidаn sо‘ng о‘z fikr-mulоhаzаlаrini bildirib, kеrаkli xulоsа сhiqаrishlаri lоzim.
|
| |