sining 2012-yil uchun investitsiya dasturi to‘g‘risida»

544
milliard AQSh dollarini yoki 2011-yilning yanvar-iyun oylariga nisbatan
110,9 foizni tashkil qildi.
2012-yilning yanvar-iyun oylarida asosiy kapitalga kiritilgan inves-
titsiyalar umumiy miqdori milliy valutada 9979,6 mlrd. so‘mga teng
bo‘ldi yoki o‘tgan yil shu davriga nisbatan 107,6 foizni tashkil qildi.
Joriy yilning 9 oyida asosiy kapitalda o‘zlashtirilgan investitsiyalar
umumiy hajmi qiyosiy narxlarda 9,8 foizga ortdi. Xo‘jalik yurituvchi
subyektlar va aholining investitsiyaviy faolligini oshirish, xorijiy inves-
torlarga qo‘shimcha imtiyoz va preferensiyalar
taqdim etish natijasida
ana shunday o‘sishga erishildi. Pirovardida tadbirkorlar bilan mustah-
kam aloqalar o‘rnatish, qo‘shma korxonalar tashkil etish istagidagi
xorijiy ishlab chiqaruvchilar soni tobora ortmoqda.
Investitsiya muhiti yoki iqlimi juda keng ma’noli bo‘lib iqtisodiyot
holatining ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini,
tadbirkorlik faoliyati qay
darajada rivojlanganligining, ularning samarali faoliyat ko‘rsatishlari
uchun chiqarilgan qonun va qarorlarni, madaniyatini, ma’naviyatini
investorlar o‘z mablag‘larini yo‘naltirish uchun e’tiborga
oladigan
hamda ulardan xulosa chiqaradigan boshqa omillarni o‘z ichiga oladi.
Iqtisodiy siyosatni olib borish davlat boshqarish organlarini
investitsion jarayonlarni tartibga solish, iqtisodiyotda davlat aralashuvi,
xalqaro bitimlarda ishtirok etish va chet el investitsiyalarini jalb qilish
investitsion muhitga katta ta’sir ko‘rsatadi. Qonuniy, iqtisodiy va siyosiy
nobarqarorlik, soliq tizimlarining to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilmaganligi, bozor
infrastrukturasini
rivojlanmaganligi, tadbirkorlik faoliyatini amalga
oshiradigan subyektlar orasidagi munosabatlarni tartibga solib turadigan
qonuniy mexanizmlarning yo‘qligi, informatsiya darajasiga to‘g‘ri
kelmaydigan milliy valuta kursi, chet el investitsiyalarini sug‘urta qilish
bilan himoya qilish mexanizmlarining yaxshi ishlab chiqilmaganligi,
korxonalar va investitsion loyihalar haqida aniq va to‘liq ma’lumotlar-
ning yo‘qligi va qimmatli qog‘ozlar bozorining investitsion muhitiga
salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Investitsion muhit holatini aniqlaydigan
yana bir omil investitsion
tushkunlik hisoblanadi. Bundan tashqari jamg‘arma taqchilligi foiz
stavkalarining yuqoriligi bilan ham bog‘liq. Bu esa kichik va o‘rta
tadbirkorlikni bank kreditlaridan foydalanishlarini qiyinlashtiradi.
Inflyatsiya sababi, beriladigan kreditlarning katta qismi qisqa muddatli
bo‘lib bu ulardan ishlab chiqarishda foydalanishni cheklab qo‘yadi.
545
Korxonalar bir-birlariga bo‘lgan qarzlarini to‘lay olmaslik
holatining kuchayishi ham investitsion muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Qimmatli qog‘ozlar bozori ham investitsion muhitga ta’sir etadigan
faktlar bo‘lib xizmat qiladi. O‘zbekiston
iqtisodiyotidagi mulk shakl-
larining ko‘payishiga va bozor munosabatlarining mustahkamlanishiga
olib keladi.
Investitsion faoliyat investitsiyalashning asosiy bo‘g‘ini hisoblanadi,
chunki aynan shu jarayonda investitsiya bir ko‘rinishdan ikkinchi ko‘-
rinishga o‘tadi, ya’ni jamg‘armalar, qo‘yilmalar, kapital, mulk, iqtisodiy
samara shaklini oladi. Investitsiyalar oqimi tadbirkorlikning nechog‘lik
faolligini, demakki, bozor konyunkturasini ham ta’riflab beradi.
Investitsiyalar oqimining bu harakati, ya’ni tadbirkorlikka investitsiyalar
ajratish va sarflab iqtisodiy natija olish investitsiya faoliyatining o‘zidir.