nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Assemblerlarning xususiyatlari va asosiy vazifalari

|
Assemblerlarning xususiyatlari va asosiy vazifalari
|
bet | 15/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarAssemblerlarning xususiyatlari va asosiy vazifalari.
assembler mnemenik kodni mashina kodiga tarjima qilishda komandalar formati, adreslash usullari va mashinaning boshqa apparat xarakteristikalarini hisobga oladi. Kompilyator esa, mashina kodiga boshlang’ich programmani tarjima qiladi, registrlar komandalar to’plamidan foydalanadi . Shularni 21 hisobga olib sistemaviy programma ta’minoti boshqa komponentalari: assembler, yuklovchi, makroprotsessorlarni xususiyatlarini ko’rib chiqamiz.
Assembler. Assembler programmalash tizimi bo’lib assembler tili va shu tilni tarjima qiladigan translyatordan iborat. Yana assembler tilidan mashina tiliga programmani tarjima qiladi.
Programmalashda disassembler ham ishlatiladi.
Tizimli plata, uning tarkibiy qismlari va xususiyatlari. Tizimli yoki bosh (maotherboad) plata maydoni 100-150 sm 2
bo`lgan bosmali plata ko`rinishga
еga bo`lib, unga ko`p sonli turli xil mikrosxemalar, raz`yomlar (ajratgichlar) va boshqa еlementl ar
joylashtiriladi. Tizimli plata (TP) konstrukciyasining ikki asosiy ko`rinishi mavjuddir:
platada ishlash uchun kerakli hamma mikrosxemalar qattiq maxkamlangan
hozir bunday platalar bitta platali deb ataluvchi faqat oddiy uy kompyuterlarida ishlatilmoqda;
bevosita tizimli platada faqat minimal sondagi mikrosxemalar joylashtiriladi, qolgan barcha komponentalar еsa tizimli shina yordamida va konstruktiv tomondan TP da mavjud bo`lgan maxsus raz`yomlarga (slotlarga) o`rnatiladigan qo`shimcha platalarda (kengaytirish platalarida) birlashtiriladi; bunday texnologiyani ishlatuvchi kompyuterlar shinali arxitekturali hisoblash tizimlariga taalluqlidir.
Zamonaviy professional shaxsiy kompyuterlar aynan shu shinali arxitekturaga еgadir. Hozirgi vaqtda undan ortiq firmalar katta miqdordagi turli xil tizimli platalarni ishlab chiqarmoqda, ular konstruktiv tomondan ham, ularni qo`llab quvvatlaydigan mikroprocessor tili buyicha ham, ularni ishlash taktli chastotasi bo`yicha ham, ishchi kuchlanishlarni kattaligi bo`yicha ham farq qiladi.
Demak, qo`llaydigan mikroprocessorlar turlari bo`yicha TP ni quyidagi guruhlarga bo`lish mumkin:
8086, 8088 MP lari uchun mo`ljallangan platalar yangi kompyuterlarda o`n yildan ortiq vaqtda n
beri qo`llanilmaydi, lekin qaerdadir ularni holi ham tolish mumkin
;
80286 MP lari uchun platalar ular ham еskirdi, lekin ba`zi kompyuterlarda holi ham ishlatilmoqda (80386 va undan yuqori MP lar uchun yaroqsizdir);
80386 va 80486 mikroprocessorlari uchun platalar
hozir ham mos SHK larda ishlatilmoqda, lekin shuni inobatga olish kerakki, 80386 MP li kompyuterlarda o`rnatilgan tizimli platalar ko`pincha 80486 MP da o`rnatish uchun yaroqsizdir,
19
80486 MP li kompyuterlarda o`rnatilganlari ko`pincha Pentium MP larida o`rnatish uchun yaroqsizdir (mos ravishda o`zgartirishda (up-grate) MP ni almashtirganda tizimli platani ham almashtirishga to`g`ri keladi
|
| |
"Bog'langan ro'yxat" va "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturalari uchun asosiy operatsiyalarni tavsiflang

|
"Bog'langan ro'yxat" va "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturalari uchun asosiy operatsiyalarni tavsiflang
|
bet | 73/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblar135. "Bog'langan ro'yxat" va "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturalari uchun asosiy operatsiyalarni tavsiflang.
"Bog'langan ro'yxat" va "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturalari, dasturlashda ma'lumotlar to'plamini saqlash uchun ishlatiladigan strukturalar hisoblanadi. Bu strukturalar, ma'lumotlarni bir joydan boshqa joyga uzatish va qaytarish imkoniyatini beradi. Quyidagi asosiy operatsiyalar "Bog'langan ro'yxat" va "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturalari uchun mo'ljallangan:
Qo'shish: Ma'lumotlarni strukturaga qo'shish uchun foydalaniladi.
O'qish: Strukturadan ma'lumotlarni o'qish uchun foydalaniladi.
O'chirish: Strukturadan ma'lumotlarni o'chirish uchun foydalaniladi.
Yangilash: Strukturadagi ma'lumotlarni yangilash uchun foydalaniladi.
Ro'yxatni tozalash: Strukturadagi barcha ma'lumotlarni tozalash uchun foydalaniladi. "Bog'langan ro'yxat" yarim dinamik ma'lumotlar strukturasining asosiy operatsiyalari
quyidagi xususiyatlar bilan ajratiladi:
Bog'liq: Birinchi elementdan boshlab barcha elementlar bir-biriga bog'liq.
O'rtacha o'zgaruvchilar: Barcha elementlar o'zgaruvchilarni o'z ichiga oladi.
Dinamik: Strukturadagi elementlar soni ozgina o'zgartirilishi mumkin.
Tegishli: Bog'langan ro'yxat, elementlarni saqlash uchun tegishli bo'sh joylar yaratadi. "Stek" yarim dinamik ma'lumotlar strukturasi quyidagi xususiyatlarga ega:
O'nli: Elementlar faqat bir yo'nalishda qo'shiladi va o'sish tartibi saqlanadi.
O'rtacha o'zgaruvchilar: Barcha elementlar o'zgaruvchilarni o'z ichiga oladi.
Dinamik: Strukturadagi elementlar soni ozgina o'zgartirilishi mumkin.
Tegishli: Stek, elementlarni saqlash uchun tegishli bo'sh joylar yaratadi. Asosiy operatsiyalar quyidagicha tavsiflanadi:
Qo'shish: Yangi elementni stekning boshiga qo'shadi.
O'qish: Stakning yuqori elementini o'qish uchun foydalaniladi.
O'chirish: Stakning yuqori elementini o'chirish uchun foydalaniladi.
Tahlil: Stakning tarkibini tahlil qilish uchun foydalaniladi.
92
Tozalash: Stakni tozalash uchun foydalaniladi.
|
| |
Kompyuterda masalalar yechishning texnologik ketma-ketligi. Qismiy vazifalarning umumiy ko'rinishi va ularni hal qilish usullari

|
Kompyuterda masalalar yechishning texnologik ketma-ketligi. Qismiy vazifalarning umumiy ko'rinishi va ularni hal qilish usullari
|
bet | 75/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarKompyuterda masalalar yechishning texnologik ketma-ketligi. Qismiy vazifalarning umumiy ko'rinishi va ularni hal qilish usullari.
Bu xususiyatlar va yuqoridagi mavzularda keltirilgan usul, texnologik yechimlar va mavjud bo’lgan instrumental vositalarining qulayliklaridan foydalanib biz quyida programmalashda subjarayonlarni tashkil qilishni ko’ramiz. 53 Programmalashda subjarayonlarni tashkil qilish uchun quyidagicha ish ko’radilar. 1. Qo’yilgan masalani yechish uchun programmalar ketma- ketligi hosil qilinadi. 2. Bitta programma boshqasini chaqirishini rejalashtiriladi. 3.
Chaqiruvchi boshqa programmani ishga yurgizgandan keyin xotirada qolishi e’tiborga olinadi. 4. Chaqirilgan programma o’z ishini tugatgandan keyin uni ishga da’vat etgan (nisbatan yuqori darajali) programma yana o’z ishini davom ettiradi.
Hisoblash tizimi xotirasi turlari, ularning maqsadi va asosiy xarakteristikalari. Operatsion sistema (OS) sistemaviy programma taminotining asosiy turlaridan biri bo’lib apparatura (mashina) atirofida ish muhitini tashkil qiladi va mashinaga to’g’ridan – to’g’ri murojat qiladi. Malumotlarni qayta ishlash jarayonida 4 ta bir – biri bilan bog’liq kompanenta: odam (foydalanuvchi), qurilmalar (mashina), programma va ma’lumot o’zaro hamkorlik
93
qilsa, OS hu hamkorlikni boshqaradi. Shularni xisobga olib OS ga quydagicha tariff berish mumkin. Tarif: Operatsion sistema sistemaviy programma bo’lib foydalanuvchi va hisoblash tizimi orasidagi muloqatni tashkil qiladi va quydagi funksiyalarni bajaradi:
xotirani boshqarish ;
protsessorni boshqarish ;
jarayonlarni boshqarish ;
qurilmalarni boshqarish ;
fayillarni boshqarish.
Tizim va dasturlash muhitida bajariladigan fayllarni yaratish bosqichlarining tasvirlanishi.
Zagruzchiklarni programmalashda (ishlab
shiqishda) ovеrlеy tеxnologiyasidan
foydalananadilar. Bu holatda xotirani tеjash mumkin va ikki bosqichni ish uchun xotiraning bitta sohasi ishlatiladi. Assеmblеr tilida programma tuzish va uni taxlash (bajarish) uchun assеmblеr translyatori va zagruzchik (yuklovchi) birgalikda ishlatiladi. Shu bosqichlarni quyidagi kеtma-kеtlikda bеrish mumkin. 1) asm prog. asm. Boshlang’ich fayl. 30 2) prog. obj.
Translyatsiya qilingan obеkt fayl (obеkt modul) 3) link prog. Bajariladigan faylni zagruzchik (linker) yordamida hosil qilish. 4) prog. exe – Bajariladigan fayl. Agar programma bir nеchta obеkt modullardan iborat bo’lsa u holda ularni zagruzchik orqali yagona programma shaklida tashkil qilish mumkin. Masalan, link mod1.obj+mod2. obj+mod3. obj Natijada mod. exe yagona bajariladigan programma hosil bo’ladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompyuterda masalalar yechishning texnologik ketma-ketligi. Qismiy vazifalarning umumiy ko'rinishi va ularni hal qilish usullari
|
Makroprotsessorlar. Struktura elementlari va maqsadi

|
Makroprotsessorlar. Struktura elementlari va maqsadi
|
bet | 74/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarMakroprotsessorlar. Struktura elementlari va maqsadi.
Makroprotsеssorlar. Programma yaratish jarayonida kirish (asosiy) tilining ba'zi bir konstruktsiyalari to’plami juda ko’p hollarda takrorlanishi va ishlatilishi mumkin. Shu to’plamni makroinstruktsiya (makrobuyruq, makroko’rsatma, makrodastur) dеydilar. Makroprotsеssor ham maxsus sistеmaviy programma bo’lib makroinstruktsiyalarni asosiy til konstruktsiyalariga tarjima qiladi. Shu jarayonni makrogеnеratsiya dеb nomlaydilar. Makroprotsеssorlar mustaqil yoki programmalash tizimi tarkibida bo’lishi mumkin. Ularning ishi jarayonida simvollar yoki satrlarning bir guruhi boshqasiga almashtiriladi. Ko’p hollarda makroprotsеssorlar assеmblеr tilida programma tuzish jarayonida ishlatiladi. Makroprotsеssorlar aniq bir til bilan bog’liq yoki umumiy (bog’liqmas) bo’lishi mumkin. Assеmblеr tilida makrota'riflar (makrooprеdеlеniе) mеxanizmi qism programmalarga (podprogrammy) o’xshashdir. Har bir makrota'rif 3 ta qismdan iborat. a) Sarlavha – psеvdoopеrator macro. Uning nishon maydonida makrota'rif nomi ko’rsatiladi. Makrota'rif formal paramеtrlarga ham ega bo’lishi mumkin
Bajariladigan fayllar, ularning turlari, struktura elementlarining umumiy ko'rinishi va ularni yaratishda ba'zi yondashuvlar.
Zagruzchiklarni programmalashda (ishlab
shiqishda) ovеrlеy tеxnologiyasidan
foydalananadilar. Bu holatda xotirani tеjash mumkin va ikki bosqichni ish uchun xotiraning bitta sohasi ishlatiladi. Assеmblеr tilida programma tuzish va uni taxlash (bajarish) uchun assеmblеr translyatori va zagruzchik (yuklovchi) birgalikda ishlatiladi. Shu bosqichlarni quyidagi kеtma-kеtlikda bеrish mumkin. 1) asm prog. asm. Boshlang’ich fayl. 30 2) prog. obj.
Translyatsiya qilingan obеkt fayl (obеkt modul) 3) link prog. Bajariladigan faylni zagruzchik (linker) yordamida hosil qilish. 4) prog. exe – Bajariladigan fayl. Agar programma bir nеchta obеkt modullardan iborat bo’lsa u holda ularni zagruzchik orqali yagona programma shaklida tashkil qilish mumkin. Masalan, link mod1.obj+mod2. obj+mod3. obj Natijada mod. exe yagona bajariladigan programma hosil bo’ladi
|
| |
Operatsion tizim, uning dasturiy ta'minotdagi o'rni va foydalanuvchining texnik ta'minot bilan o`zaro aloqasi tamoyillari

|
Operatsion tizim, uning dasturiy ta'minotdagi o'rni va foydalanuvchining texnik ta'minot bilan o`zaro aloqasi tamoyillari
|
bet | 77/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarOperatsion tizim, uning dasturiy ta'minotdagi o'rni va foydalanuvchining texnik ta'minot bilan o`zaro aloqasi tamoyillari.
Operatsion sistema (OS) sistemaviy programma taminotining asosiy turlaridan biri bo’lib apparatura (mashina) atirofida ish muhitini tashkil qiladi va mashinaga to’g’ridan – to’g’ri murojat qiladi. Malumotlarni qayta ishlash jarayonida 4 ta bir – biri bilan bog’liq kompanenta: odam (foydalanuvchi), qurilmalar (mashina), programma va ma’lumot o’zaro hamkorlik qilsa, OS hu hamkorlikni boshqaradi. Shularni xisobga olib OS ga quydagicha tariff berish mumkin. Tarif: Operatsion sistema sistemaviy programma bo’lib foydalanuvchi va hisoblash tizimi orasidagi muloqatni tashkil qiladi va quydagi funksiyalarni bajaradi: - xotirani boshqarish ; - protsessorni boshqarish ; - jarayonlarni boshqarish ; - qurilmalarni boshqarish ;
fayillarni boshqarish. 7 OS murakkab programma bo’lib bir nechta qismlardan (modullardan) iborat.Oddiy programma o’z ishini tamomlab qandaydir ma’lumot bersa, Os
esa signallarni dinamik ketma – ketligini beradi.Bu boshqaruvchi signallar ma’lumotlarni qayta ishlash jarayonini boshqaradi. Hozirgacha bir qancha turdagi OS lar ishlab chiqilgan.Ular turli mashina, arxitektura va platformalar,hisoblash tizimlari oilalari uchun mo’ljallangan.Mavjud hisoblash tizimlarni izohlarga bo’lsak har bir guruh uchun ko’plab OS
ishlatiladi. Masalan : Shaxsiy kompyuterlar uchun : MS – DOS, Windows, OS/2warp, OS MAC, Ishchi stansiyalar uchun : Unix , Solaris ,Linux,… Super – EHM lar uchun : UNICOS
, THE , System V,…
Fayllarni qayta ishlash protseduralari xususiyatlari, turlari va qo'llanishi.
95
rezervli nusxalash - butun diskning rezervli va alohida fayllarning nusxasini yaratish, hosil bo'lgan fayllarni qayta tiklash;
Bo’laklarni xotiraga chaqirish va undan chiqarish uchun maxsus protsedura, ya’ni overleylar administratori (boshqaruvchisi) yordamida bajariladi. Endi Overley programmalarni tasvirlash, ya’ni rasmiylashtirish algoritmi qadamlari bilan tanishamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Operatsion tizim, uning dasturiy ta'minotdagi o'rni va foydalanuvchining texnik ta'minot bilan o`zaro aloqasi tamoyillari
|
Kiritilgan assemblerdan foydalanishning asosiy afzalliklari

|
Kiritilgan assemblerdan foydalanishning asosiy afzalliklari
|
bet | 71/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblar132. Kiritilgan assemblerdan foydalanishning asosiy afzalliklari.
Assemb kompyuterda yuk dasturlarni uchun dasturlar, dasturlash tillaridan biridir. Assemb, kompyuterda ishlash uchun kerakli bo'lgan avtomatik ishlab chiqarishga (compiler) shunga muvofiq ravishda keng qo' monitor. Assemblerdan tahlil qilish tekshiruvi mavjud:
Tezlik: Assembler dasturi, dastur jarayonini yaxshi ko'rish. Assembler ishlab chiqarish, dastur jarayonini kompilerdan foydalanishdan keng tarqatish.
Tushunchali dastur dastur: Assembler, dasturlash tili bilan eng yaqin kompyuter tiliga qarab yoziladi. Bu esa dasturga tayyorgarlik jarayonida bo'lishni ta'minlash.
Yodlanuvchanlik: Assembler yozib kod, kompyuterda ishga tushirilgandan so'ng ham yodlanuvchanlikni saqlab turadi. Bu esa dastur ishga tushirilgandan keyin ham yodlanuvchanlikni saqlashni ta'minlash.
O'zgarmas kod: Assembler yozib kod o'zgarmasdir, boshqa kompyuterlarda o'rnatish mumkin. Bu esa, assembler yozilgan kodni boshqa kompyuterlarda ham qanday qilib
qo'yilgan narsalarni.
ularni, assemblerdan yuklashning xatolari ham mavjud:
Qiyinlik: Assembler, kompyuterda dasturiy ta'minotni buyurtma uchun kerakli bo'lgan kompyuter arxitekturasiga qarab buyurtmani talab qiladi. Bu esa, assemblerda
qiyinlik ustida.
Ko'p mahsulot kerak: Assembler kompyuterda ishlash uchun kerakli bo'lgan har bir buyrug' uchun kodni talab qiladi. Bu esa, assembler mahsulotda ko'p kodni talab
qiladi.
Qo'shimcha ko'rsatkichlar: Assembler tuzatish kodning qo'shimcha ko'rsatkichlari bo'lishi mumkin. Bu esa, assembler ishlab chiqarishda xatoliklar yuzaga kelishiga
sabab bo'ladi.
90
Jumladan, assemblerdan o'tkazish tezligi, yuklanishli dastur, yodlanuvchanlik o'zgarmas kod kabi va mavjud. qayta, assemblerda muammoda qiyinlik, ko'p kod muammo va qo'shimcha ko'rsatkichlarning kamchiliklari kabi muammolar ham mavjud.
|
| |
Kontrollerlar va drayverlarning ta'rifi, maqsadi

|
Kontrollerlar va drayverlarning ta'rifi, maqsadi
|
bet | 11/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarKontrollerlar va drayverlarning ta'rifi, maqsadi.
Kontrollerlar (adapterlar) - kompyuter qurilmalarini boshqarish uchun elektron mikrosxemalar (tizim ma'lumotlarini uzatish liniyasi orqali protsessor va tashqi qurilmalar o'rtasida ma'lumotlar almashinuvini amalga oshiradi).
Kontroller bu - maxsus protsessor bo’lib, tashqi qurulmalarni boshqarish ushun ishlatiladi. Shuning natijasida markaziy ya’ni bosh protsessor qurilmalarini boshqarishdan ozod bo’ladi.
Kontroller yoki adapter deb har qanday tashqi qurilma va operativ xotira orasida ma’lumot almashinishga imkon yaratuvchi elektron sxemaga aytiladi. Barcha kontroller va adapterlar mikroprotsessor va operativ xotira bilan sistemaviy magistral orqali muloqot qiladilar. Kiritish-chiqarish portlari kontrollerlarining quyidagi uch turi mavjud:
15
Drayver maxsus sistemaviy programma bo’lib aperatsion sistema va fizik qurulma hamkorligini taminlaydi. Drayverlardan, masalan, manitor, kloviatura, pirinter, manikulyatorlar drayverlarini misol keltirish mumkin.
Drayver, bir tomondan, operatsion tizim yadrosi modullari (kirish-chiqarish quyi tizimining modullari, tizim chaqiruvlari modullari, jarayon modullari va xotirani boshqarish quyi tizimi va boshqalar) bilan o'zaro ta'sir qiladi, ikkinchi tomondan. , tashqi qurilma boshqaruvchisi bilan. Shuning uchun interfeyslarning ikki turi mavjud: drayver-yadro interfeysi va drayver- qurilma interfeysi. “Drayver-yadro" interfeysi har qanday holatda ham standart bo'lishi kerak
va " Drayver -qurilma" interfeysi kiritish-chiqarish quyi tizimi drayverga boshqaruvchi apparati bilan to'g'ridan-to'g'ri o'zaro ta'sir o'tkazishga imkon bermasa, lekin ushbu operatsiyalarni ushbu qurilmalarda amalga oshirganda standartlashtirish mantiqiy bo'ladi. o'zining. Bu holda haydovchi apparat platformasidan mustaqil bo'ladi. Operatsion tizimda drayverlar kam bo'lmasligi uchun drayverlar va operatsion tizimning boshqa komponentlari o'rtasida aniq, qulay va ochiq interfeys bo'lishi kerak. Bu drayverlar nafaqat OS ishlab chiquvchilari, balki tashqi qurilmalar ishlab chiqaruvchilari tomonidan ham yozilishi uchun
muhimdir.
|
| |
Muhammad yusuf Obidov

|
Muhammad yusuf Obidov
|
Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #238217 |
Bog'liq Ornatilgan-tizimlarda MI 2
O'rnatilgan tizimlarda qurilmalar drayverlari
O'rnatilgan tizimlardagi qurilmalar drayverlarining asosiy vazifalari, xususiyatlari va yangi texnologiyalar haqida ma'lumot.
Muhammad yusuf Obidov
Drayverning vazifasi
1
Qurilmalarni boshqarish
Drayverlar qurilmalarni kompyuter bilan aloqa o'rnatish va ularni boshqarish uchun muhim vositadir.
2
Xavfsiz aloqa
Drayverlar qurilmalar va kompyuter o'rtasidagi ma'lumot almashish jarayonini xavfsiz va barqaror qiladi.
3
Tezkorlik ta'minlash
Samarali drayverlar tezkor va sifatli aloqa o'rnatish imkonini beradi.
Drayver xususiyatlari
Umumiylik
Drayverlar har xil qurilmalar uchun yagona dasturiy ta'minotni ta'minlaydi.
Modullilik
Drayverlar alohida modullar ko'rinishida ishlab chiqiladi va yangilash oson.
Moslashuvchanlik
Drayverlar yangi texnologiyalarga mos kelishini ta'minlaydi.
Yangi drayver texnologiyalari
Intellektual drayverlari
Ular qurilmalarni yanada samarali boshqarishga imkon beradi.
Dinamik drayverlari
Qo'shimcha yoki o'zgartirilgan qurilmalar uchun avtomatik yangilash imkoniyati.
Oraliq qatlamlar
Qurilmalar o'rtasidagi aloqani yaxshilaydi.
Bulutli texnologiyalar
Bulutli xizmatlar orqali drayverlarni onlayn yangilash.
Qurilmalar drayverlarini rivojlantirishda eng muhim jihatlar
Sifat
Barqaror va xavfsiz aloqa ta'minlash.
Tezkorlik
Drayverlarni tezkor ishlab chiqish va yangilash.
Moslashuvchanlik
Yangi texnologiyalar va talablarga moslashuv.
Miqyoslanish
Drayverlarni turli hajmdagi tizimlar uchun moslashtirish.
Drayverlarni ishlab chiqish jarayoni
1
Talablar tushunish
Qurilmaning xususiyatlari va ehtiyojlari bilan tanishish.
2
Loyihalash
Drayver architekturasini va funksiyalarini belgilash.
3
Ishlab chiqish
Drayverning dasturiy ta'minotini yozish va sinab ko'rish.
Drayverlar bilan bog'liq muammolar
Uyuqlik
Ba'zi drayverlar qurilmalarni to'g'ri boshqara olmasligi mumkin.
Mos kelmaslik
Yangi qurilmalar uchun mos drayverlar mavjud bo'lmasligi.
Xavfli yangilanishlar
Drayverlarni yangilash jarayonida tizim to'xtab qolishi mumkin.
Drayverlarni takomillashtirish yo'nalishlari
Qurilmalar uchun moslashuvchan drayverlar
Yangi texnologiyalarga to'liq moslashtirish
Intellektual drayverlar
Qurilmalarni optimalroq boshqarish
Bulut asosidagi drayverlarni yangilash
Oson va tez yangilanish imkoniyati
Xulosa
O'rnatilgan tizimlar uchun qurilmalar drayverlarini takomillashtirish, ularni yanada moslashuvchan, zamon talablariga javob beradigan va foydalanuvchi uchun qulay qilib ishlash maqsadida olib borilmoqda.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT
|
| |
Instrumental vositalar muhitida asoslangan dasturlash jarayonidagi xatolar turlari va sabablari tahlili

|
Instrumental vositalar muhitida asoslangan dasturlash jarayonidagi xatolar turlari va sabablari tahlili
|
bet | 76/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblar Instrumental vositalar muhitida asoslangan dasturlash jarayonidagi xatolar turlari va sabablari tahlili.
Hozirgi paytda ko’rsatilgan va qushimcha talab va prinsiplar asosida foydalanuvchu interfeysini loyihalashning abtomatlashtirilgan tizimlari foydalanuvchi interfeysini boshqarish tizimlari (FIBT) ishlab chiqarilmoqda bunday tizimlarning tarkibiga quyidagi konponentalar (instrumental vositalar) mavjud[5]: 35 - ekran generasiyasi;
grafika paketi;
malumotlar va yordamchi informasiya muharrirlari;
kupoynali ekranni boshqrish;
kiritiladigan malumotlarni modifikatsiyalash;
bajariladigan kod generator.
Overley programmalarni tashkil qilishning umumiy sxemasi va bosqichlarini oddiy misolar
yordamida ko’rib chiqamiz. Asosiy instrumental vosita sifatida Borland Pascal programmalash muhitini ishlatamiz. 61 Programmaning overley bo’lakalari modul (unit) shaklida tashkil qilinadi. Modulning umuiy ko’rinishi quyidagicha
Unit ;
Interface {elonlar bo’limi} Uses mod1, mod2, …, modn;
Const Type {konstanta, tip, va o’zgaruvchilarni aniqlanishi} Var Implementation {amaliylashtirish bo’limi}
Uses mod1, mod2, …, modn;
Const Type Var Begin {Ijro etish bo’limi}
94
End.
Faraz qilaylik, quyidagi sodda masala berilgan bo’lsin. Haqiqiy elementlardan iborat massiv berilgan. Massivning eng katta(maksimal) va eng kichik(minimal) elementlarini aniqlab ularning joyini almashtirish kerak bo’lsin.
Windows muhitida .exe fayllar yaratishning strukturasi va xususiyatlari.
Windows. Bu oilaga kiradigan tizimlarni quydagi xususiyati mavjud : - tizim va yangi programmalar juda oson o’rnatiladi; - foydalanuvchi interfaysini yangi turi – grafik interfays ishlatiladi ; - fayl nomi uzum shakilda (256 simvolgacha) tashkil qilish mumkin ; - yangi qurulmalar (plug and play – “o’rnat va ishlat” pirinsipi asosida ) juda yengil kiritiladi ; - 32 raziryatli multi masalalik (мультизадачность) bir nechta programmalarni birgalikda ishlashni taminlaydi ; - Multimedia, telecominikatsiya, internet va masshtablanuvchi shriftlarni qollash.
Windows aparatsion tizimi (N 95,98,2000,…) quydagi asosiy qsimlardan (modullardan) iborat. 1.Windows yadirosi 2. 32 bitli foydalanuvchi interfaysini boshqaruvchi qobiq – programma (проводник –yo’l boshchi ) 3.Reestr 4.Konfiguratsiya dispetcheri 5.Vertual mashina dispetcheri 6.Fayl qism sistemasi dispetchiri 7.Ilovalarni boshqarish moduli Yadro.
Boshqaruvchi (asosiy) programma bo’lib o’z navbatida uch qismdan iborat. a) Karnel moduli. Kiritish – chiqarish, xotirani taxsimlash va jarayonlarni boshqaradi . 10 b) User moduli. Sichqoncha, kloviatura, portlar, taymer boshqaradi, grafik interfeys elementlari (deraza, memyu, piktogramma) ni akslantiradi. v) GDI (Gaphik Divice Interface – Grafik prodseduralar (qurulmalar) interfeysi).Grafik prodseduralar ishini boshqaradi, manitor va pirintir drayverlari bilan hamkorlik qiladi.
|
| |
E = E el. + E tebranish + E aylanish

|
E = E el. + E tebranish + E aylanish
|
bet | 3/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #246105 |
Bog'liq 2-mavzu FarmatsiyaE = E el. + E tebranish + E aylanish _ ,
bu erda E tebranish. - bog'lanish o'qi bo'ylab yadrolarning tebranish energiyasi;
E aylanish _ - ma'lum bir nuqtaga nisbatan aylanish energiyasi.
Yorug'lik
E 0 va E 1 - elektron darajalar
Shuning uchun ular quyidagilarni ajratib ko'rsatishadi:
a) molekulalardagi elektron o'tishlar bilan bog'liq elektron spektroskopiya (UB (200-400 nm ) va ko'rinadigan (400-750 nm ) EMY hududlari yaqinida), ( spektrofotometriya , fotometriya);
b) IQ spektroskopiyasi - molekulyar yutilish spektroskopiyasining IQ hududida EMYning yutilish va aks ettirish spektrlarini o'rganadigan bo'limi (to'lqin uzunligi 10 -6 dan 10 -3 m gacha). (IQ spektrlarini kuzating)
c ) Raman spektroskopiyasi – Raman spektrlari (Raman spektrlari) kuzatiladi.
Ushbu kurs elektron spektroskopiyani o'z ichiga oladi.
200
A
750
Modda molekulasining elektron yutilish spektri
orbitalining birikmasi past energiyaga mos keladigan bitta bog'lovchi molekulyar orbital va juda yuqori energiyaga ega bo'lgan bitta antibog'li molekulyar
|
Molekuladagi elektronlarning holati molekulyar orbital usul yordamida tavsiflanadi :
*
-bog'lanishning energiya darajalari ,
-bog'lovchi , bog'lanmaydigan ( n ),
- bo'shashtirish ( *) va - bo'shashtirish ( *) orbitallar va mumkin bo'lgan elektron o'tishlar
-bog’ atomlarning bog’lanish chizig’i bo’ylab
bog’ – atom p- orbitallarining ustma-ust tushishi natijasida hosil bo’lgan kovalent bog’
atomlarning ulanish chizig'ining ikkala tomonida.
Elektron bulut zichligining
E qiymatlari quyidagi ketma-ketlikda joylashtirilgan
n * < * < n * << *.
Chunki ,
E = h = hc / ,
E qanchalik katta bo'lsa , mos keladigan elektron o'tishni keltirib chiqarish uchun zarur bo'lgan nurlanishning to'lqin uzunligi shunchalik qisqa bo'ladi.
Eng ko'p energiya talab qiladi * ichki elektronlarning qo'zg'alishi bilan bog'liq o'tish. U uzoq UV mintaqasida yutilishga to'g'ri keladi 20 nm , E > 600 kJ/mol (to'yingan uglevodorodlar CH 4 , C 2 H 6 ).
|
| |
n  tomonidan hosil qilingan bantlar  * o'tishlar 200-300

|
n tomonidan hosil qilingan bantlar * o'tishlar 200-300
|
bet | 4/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #246105 |
Bog'liq 2-mavzu Farmatsiyan tomonidan hosil qilingan bantlar * o'tishlar 200-300 nm yaqin UV mintaqasida joylashgan .
n ni amalga oshirish uchun undan ham kamroq energiya talab qilinadi * va * o'tishlar (konjuge bog'langan birikmalar, aromatik birikmalar), mos keladigan chiziqlar ko'rinadigan hududda joylashgan.
Elektromagnit nurlanishni yutuvchi
n * 250-300 nm – konjuge boʻlmagan bogʻlar va geteroatomlarga ega birikmalar :
* 300-800 nm – azo birikmalar , azometinlar , xinon iminlar ,
CTR (zaryad uzatish diapazoni) - molekulada elektron juftlarining donorlari va qabul qiluvchilari mavjud, masalan:
Elektromagnit nurlanishni yutuvchi birikmalar
Noorganik birikmalar:
d d * – akva -ionlari va d -elementlarning komplekslari,
CZ (zaryad uzatish) - elektron markaziy atomning orbitalidan orbitalga o'tadi ligand yoki aksincha. BiI 4 komplekslar , Cr 2 O 7 2 anionlar , MnO 4 rangini tushuntiradi. va boshq.,
* – rangli ligandlar ( arsenazo , xromasurol va boshqalar) bilan metall komplekslarining ligandlarida .
Fotometrik o'lchovlarning sxematik diagrammasi
O'tkazilayotgan va tushayotgan yorug'lik intensivligining nisbati uzatish T deb ataladi :
T = I / I 0
qaerda men 0 - tushayotgan yorug'lik intensivligi;
I - eritma orqali o'tadigan yorug'likning intensivligi.
Eritmaning o'tkazuvchanligi ba'zan % bilan ifodalanadi:
T = 100· I / I 0
ko'pincha , o'tkazuvchanlikning o'ninchi logarifmi ishlatiladi - optik zichlik A (yutilish, yorug'lik yutilishi ) :
A = log T = log (1/T) = log (I 0 /I)
Agar eritma yutmasa, I = I 0 , A=0, T=100%,
Eritma yorug'likni I = 0 , A = , T = 0 ni to'liq yutadi.
|
| |
Fotometrik tahlil usullari

|
Fotometrik tahlil usullari
|
bet | 2/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #246105 |
Bog'liq 2-mavzu FarmatsiyaFotometrik tahlil usullari
*Yorug'lik oqimi polixromatik (har xil chastotali fotonlar oqimi) va monoxromatik (bir xil chastotali fotonlar oqimi) bo'lishi mumkin .
Usul
|
Qurilma turi
|
Spektrning ish maydoni
|
Monoxromatizatsiya usuli
|
Yozib olingan signallar
|
Fotometriya
|
Fotometr ( fotoko -lori-metr )
|
Ko'rinadigan (400-750)
|
Nur filtri
|
Filtrning o'tish diapazoniga mos keladigan to'lqin uzunligi diapazonida optik zichlik (A) va o'tkazuvchanlik (T)
|
Spektrofotometriya
|
Spektrofotometr _
|
UB yaqinida, ko'rinadigan, IQ yaqinida
|
Monoxromator
|
f ( ), A = f ( ) yoki T = f ( ) ko'rinishidagi elektron yutilish spektrlari ,
T = f ( ).
|
spektrofotometriyaning
Fotometrik tahlil usullari uchta tipik muammolarni hal qilishda qo'llaniladi :
- aniqlash (choydagi kofein),
- tegishli rangsiz yoki och rangli reagentlar yordamida intensiv rangli mahsulotlarga aylantirilgandan so'ng rangsiz moddalarni aniqlash ( Griess reaktsiyasi bo'yicha nitrat ionlarini aniqlash ),
- aniqlash (ortiqcha kislotali bo'yoq rangini zaiflashtirish orqali oqsillarni aniqlash (bilvosita fotometrik tahlil).
Molekulalarning kelib chiqishi va xususiyatlari
yutilish spektrlari. Molekuladagi elektronlarning holati.
Elektromagnit nurlanishning moddalar molekulalari tomonidan yutilishi murakkab jarayondir. modda molekulalari bilan o'zaro ta'sirlashganda, nafaqat elektron o'tishlar kuzatiladi, balki molekulalarning tebranish va aylanish energiyasining o'zgarishi ham sodir bo'ladi:
|
| |
Asbob uskuna, moslama va ashyo

|
Asbob uskuna, moslama va ashyo
|
bet | 1/5 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #127965 |
Bog'liq 6-Mavzu
№ | Faoliyat turlari |
Asbob uskuna, moslama va ashyo.
| Rasm (ko‘rinish) |
Ish bajarishda qo‘yiladigan talablar
|
1
|
1. Mexnat muxofazasi va texnika qoydalariga rioya qilish
|
Monitor, klaviatura va sichkoncha
Tizimli plata,
protsessor, kuller, otvyortka.
|
|
Pereferiya kurilmalarini va kompyuter portlarini tanlash va ajratish
|
2
|
1. Portlarga ulanadigan kurilmalarni tanlash
|
Tizimli platani portlariga kurilmalarni o‘rnatish
|
|
Pereferiya va kompyuter kurilmalarini portlarga ulash va ishlata bilish jarayonini amalga oshrish
|
3
|
Orgtexnikani o‘rnatish va sozlash
|
Periferik qurilmalar
|
|
Periferik qurilmalar va orgtexnikani o‘rnatish va sozlash
|
Mavzu: Kompyuter va orgtexnika vositalari bilan ishlashda o‘rnatish, ishlatish
Reja:
1. Lokal va periferiya shinalari.
2. Periferiya shinalarining zamonaviy texnologiyada tutgan o‘rni
3. Plug&Play texnologiyasining ahamiyati.
4. Periferiya shinalari bilan ishlash
Tayanch iboralar: Lokal va pereferiya,Plug&Play,shina, USB, CD-ROM, DVD? PSI shinasi
Lokal shinalar
Lokal va periferiya shinalari haqida so‘z yuritishdan oldin shina o‘zi nima degan savolga javob beraylik. Demak shina bu:
1.Kompyuterning bir qismidan ikkinchi qismiga ma’lumotlar uzatuvchi jismoniy vosita. eng yuqori o‘tkazish qobiliyatini ta’minlash uchun, ko‘pincha shina paralell yotqizilgan ko‘p sonli liniyalarga egadir. Shu sababli, shinalarni yaratishda yassi kabellardan foydalaniladi. Odatda “shina”atamasi “ichki shina” ma’nosida foydalaniladi. Bu shina kompyuterning barcha ichki tarkibiy qismlarini markaziy protsessor va xotira bilan ulaydi. Xuddi shunday, kengaytirish kartalarini protsessor va xotiraga kirishini ta’minlashga mo‘ljallangan “kengaytirish shinasi”dan foydalaniladi. Ixtiyoriy shina ikki qismdan - manzil shinasi va ma’lumotlar shinasidan tashkil topadi. Ma’lumotlar shinasi ma’lumotlarning o‘zini uzatsa, manzil shinasi esa ma’lumotlarni qabul qilib oluvchi haqidagi axborotni uzatadi. Shinaning o‘lchamini (uning kengligini) bir vaqtning o‘zida uzatilayotgan ma’lumotlar hajmi bilan belgilanadi. Masalan, 16-bitli shina 16bit ma’lumotlarni uzatish imkoniga ega, 32bitli shina bo‘lsa-32-bitli ma’lumotlarni uzatadi.
2. Tarmoqlarda, mahalliy tarmoqning barcha qurilmalarini ulaydigan markaziy kabel. Uni xuddi shunday magistral deb ham atashadi.
|
| |
bloki (ETB - Cpu ram ddr elektr taminoti blogi Paralel ata

|
Cpu ram ddr elektr taminoti blogi Paralel ata
|
bet | 2/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #240977 |
Bog'liq 631..bloki (ETB) deb ataladi. Elektr ta’minoti kompyuterning barcha qismlariga barqaror
va to’g’ri quvvatni ta’minlash uchun javobgardir. Bundan tashqari, disklarda
ma’lumotlarning saqlanishining ishonchliligi va xavfsizligi ham unga bog’liq.
Ma’lumki, kompyuter standart elektr rozetkaga ulanadi va uning tarkibiy qismlari
ikkita sababga ko’ra to’g’ridan-to’g’ri elektr tarmog’idan quvvat ololmaydi:
Birinchidan, elektr tarmog’ida o’zgaruvchan tok bo’ladi, kompyuter
qismlariga esa o’zgarmas doimiy tok kerak bo’ladi. Shuning uchun elektr ta’minoti
blokining vazifalaridan biri oz’garuvchan tok oqimini o’zgarmas doimiy tokga
aylantirib beradi.
4. PATA – bu parallel ATA demakdir. Qattiq magnitli xotiralarni (vinchester)larni ulash uchun parallel interfeys – AT Attachment. Ushbu standart 1986 yilda Western Digital firmasi tomonidan ishlab chiqilgan. PATA ni IDE interfeys deb xam nomlanadi. PATA shleyf 40 va 80 kontaktdan iborat bulishi mumkin. Umuman olganda PATA deb nomlanishiga yangi texnologiya SATA ning yaratilishi sabab bo'lgan. Chunki undan oldin ATA deb nomlangan.
PATA interfeysi SATA interfeysidan 4 marotaba kattadir. PATA shinasining eng yuqori tezligi 133 MB/s bo'lsa, bu ko'rsatkich SATA1 dan ham past natija edi. Hozirgi kunga kelib ATA interfeys(shinali, razyomli motherboard lar) ishlab chiqarishdan olib tashlangan. PATA shleyf kabeli maksimal uzunligi 46 smdan oshmaydi.
5. SATA – Serial ATA – ketma ket ATA interfeys hisoblanadi. Bu interfeys PATA(ATA) ga nisbatan ixcham va tezligi bilan afzaldir. Uning bugungi kunga kelib SATA1, SATA2 SATA3 kabi versiyalari mavjud. SATA1 ning shina tezligi 1,5 Gbit/s(150MB/s), SATA2 niki 3 Gbit/s (300MB/s)va nixoyat SATA3ning shina tezligi 6 Gbit/s(600M) gacha o'tkazuvchanlik qobiliyatiga ega. SATA ning yana eng muxim afzal va qulay tarafi – djamperning yo'qligidir. SATA shina kabeli 7 kontaktdan iborat, elektr ta'minot kabeli esa 15 kontaktdan iborat. SATA kabellari o'zining ko'rinishi bilan ham ko'p marotaba uzib-ulash uchun qulay hisoblanadi. SATA shleyf kabeli uzunligi oxirgi versiyalarida 2 m gacha boradi.
|
| |
-ma`ruza - 1 – mavzu. Kirish. Emt va komplekslsrda energiya tejashning umumiy muammolari

|
1 – mavzu. Kirish. Emt va komplekslsrda energiya tejashning umumiy muammolari
|
bet | 17/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
12-ma`ruza
EMT va komplekaslari asinxron motorlari minimum umumquvvat
isrofi ish rejimi mezoni
Magnit оqimining statоr chulg`ami kuchlanishi bilan chiziqli kоeffisient оrqali bоg`langanligini hisоbga оladigan bo`lsak, u hоlda nоminal ish rejimiga to`g`ri keladigan umumquvvat isrоfining nоminal qiymatiga nisbati ko`rinishidagi ifоdasini kuchlanish o`zgarishi bo`yicha differensiallab nоlga tenglashtiramiz
,
bu erda, mоtоrning nisbiy umumiy quvvat isrоfi.
YUqоrida keltirilgan ifоda asinхrоn mоtоrning minimum umumquvvat isrоfi ish rujimida ishlashini ta’minlaydi.
5 – mavzu. EMT va komplekslarning energetik ko`rsatkichlarini optimallovchi izlanuvchi ekstremal avtomatik boshqarish tizimlari 13-ma`ruza rejasi:
13.1. Tezligi rostlanmaydigan asinxron motorli EMT ni minimum stator toki rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
14-ma`ruza rejasi:
14.1. Tezligi chastotani o`zgartirib rostlanadigan asinxron motorli EMT ni minimum stator toki rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
14.2. Tezligi rostlanmaydigan asinxron motorli EMT ni minimum reaktiv quvvat iste’moli rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
15 -ma`ruza rejasi:
15.1. Tezligi chastotani o`zgartirib rostlanadigan asinxron motorli EMT ni minimum reaktiv quvvat iste’moli rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
15.2. Tezligi rostlanmaydigan asinxron motorli EMT ni minimum umumquvvat isrofi rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
16 -ma`ruza rejasi:
16.1. Tezligi chastotani o`zgartirib rostlanadigan asinxron motorli EMT ni minimum umumquvvat isrofi rejimini ta’minlovchi ekstremal izlanuvchi avtomatik boshqarish tizimi.
|
| |
– mavzu. EMT va komplekslarda reaktiv quvvatni kompensasiyalab energiya tejamkorlikka erishish

|
– mavzu. EMT va komplekslarda reaktiv quvvatni kompensasiyalab energiya tejamkorlikka erishish
|
bet | 12/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
3 – mavzu. EMT va komplekslarda reaktiv quvvatni kompensasiyalab energiya tejamkorlikka erishish 7-ma`ruza rejasi:
7.1. EMT va komplekaslarning tarmoqdan iste’mol qiladigan aktiv, reativ va to`liq quvvatlarini hisoblash.
8-ma`ruza rejasi:
8.1. Reaktiv quvvatni kompensasiyalashning sun’iy usullari.
9-ma`ruza rejasi:
9.1. Kondensatorlarning sig`imi va quvvatini aniqlash.
7-ma`ruza
EMT va komplekaslarmimg tarmoqdan iste’mol qiladigan aktiv,
reativ va to`liq quvvatlarini hisoblash
O`zgaruvchan tok elektr motorlari, xususan asimxron motorlar o`zgaruvchan tok elektr tarmogidan elektr ehergiya bilan ta’minlanadi. Ma]lumki, asinxron motorning elektr tarmog`idan iste’mol qiluvchi reaktiv quvvat asinxron motorda aylanuvchi elektr madnit maydonini hosil qilish uchun sarf bo`ladi. Bu aylanuvchi elektr madnit maydoni o`z navbatida aylantirish momentini yuzaga keltiradi. Asinxron motorning elektr madnit momentning qiymati turg`un ish rejimi uchun ishchi mexanizmning snanbk vjventiga teng bo`ladi
bu yerda MC – ishchi mexanizmning stastik momeuti; MH – asinxron motorning hosil qiladigan elekrt magnit moment.
Nomiual ish rejimi uchun asinxron motorning hosil qiladigan elekrt magnit moment
bu yerda asinxron motorning yominal tezligi.
Asinxron motorning tarmoqdan iste’mol qilayotgan to`lig guvvati quyidagi formula bilan aniqlaymiz
bu yerda m os ravishda asinxron motorning quvvat va foydali ish koeffisiyentlari.
Asinxron motorning tarmoqdan iste’mol qilayotgan aktiv guvvati quyidagi formula bilan aniqlaymiz
Asinxron motorning tarmoqdan iste’mol qilayotgan aktiv guvvati quyidagi formula bilan aniqlaymiz
Yuqorida keltirilgan formulalar asinxron motorning nominal ish rejimlaridan farqli bo`lgan ish rejimlari uchun ham ta’luqlidir.
|
| |
– mavzu. EMT va komplekslarning energetic

|
– mavzu. EMT va komplekslarning energetic
|
bet | 15/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
10-ma`ruza rejasi:
10.1. EMT va komplekaslarning energetic ko`rsatkichlari.
10.2. EMT va komplekaslari asinxron motorlari minimum stator toki ish rejimi mezoni.
11-ma`ruza rejasi:
11.1. EMT va komplekaslari asinxron motorlari minimum reaktiv quvvat icte’moli ish rejimi mezoni.
12-ma`ruza rejasi:
12.1. EMT va komplekaslari asinxron motorlari minimum umumquvvat isrofi ish rejimi mezoni.
.10-ma`ruza
EMT va komplekaslarning energetik ko`rsatkichlari
Asinхrоn mоtоrlarning energetik ko`rsatkichlariga asinхrоn mоtоrning aktiv quvvati, reaktiv quvvati, to`liq quvvati, quvvat isrоflari, fоydali ish va quvvat kоeffisienti kiradi. Bu energetik lo`yorsatkichlarni оptimallash energiya tejamkоrlikning asоsiy vazifasidir. Barcha keltirilgan energetik ko`rsatkichlar uzluksiz хarakterga ega bo`lgani uchun udarni оptimallash vaqt bo`yicha hоsilalarining ekstremal qiymatlarini tоpish usulida amalga оshiriladi.
Asinхrоn mоtоrlarning real yuklanish mоmenti bo`yicha yuklanganlik darajasi yuklanishning nоminal qiymatiga nisbatan 0,3 1,0 оraliqda o`zgaradi. YUklanish mоmenti nоminal qiymatidan kam bo`lishi, mоtоrning tarmоqdan iste’mоl qilayotgan reaktiv quvvatining оshishiga оlib keladi va natijada mоtоrning quvvat kоeffisienti pasayadi. Asinхrоn mоtоr reaktiv quvvati Q ni mоtоr validagi yuklanish mоmenti bilan o`zarо bоg`lab, minimal qiymatiga keltirib avtоmatik bоshqarish asinхrоn elektr yuritmalarda energiya tejamkоrlikka erishishning asоsiy yo`nalishlaridan biridir.
Magnit оqimining statоr chulg`ami kuchlanishi bilan chiziqli kоeffisient оrqali bоg`langanligini hisоbga оladigan bo`lsak, u hоlda nоminal ish rejimi uchun berilgan umumiy quvvat isrоfi ifоdasini universal, ya’ni nоminalga nisbatan ko`rinishdagi ifоdasini kuchlanish o`zgarishi bo`yicha differensiallab nоlga tenglashtiramiz
Magnit оqimining statоr chulg`ami kuchlanishi bilan chiziqli kоeffisient оrqali bоg`langanligini hisоbga оladigan bo`lsak, u hоlda nоminal ish rejimiga to`g`ri keladigan statоr tоkining nоminal qiymatiga nisbati ko`rinishidagi ifоdasini kuchlanish o`zgarishi bo`yicha differensiallab nоlga tenglashtiramiz
|
| |
Xususiyatlari haqida so‟z borgan. Shuningdek xalqaro va mahalliy mahsulot aylanmalarining bajarilish tuzilmasi haqida ham so‟z borgan

Xususiyatlari haqida so‟z borgan. Shuningdek xalqaro va mahalliy mahsulot aylanmalarining bajarilish tuzilmasi haqida ham so‟z borgan
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Xususiyatlari haqida so‟z borgan. Shuningdek xalqaro va mahalliy mahsulot aylanmalarining bajarilish tuzilmasi haqida ham so‟z borgan
|
Sun’iy yoritish manbalari - Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari

Ish joylarini yoritish sanitariya gigienik normalar asosida ish kategoriyalariga moslashgan bo‘lishi kerak. Ish joylarini maksimal yoritish albatta ish sharoitini yaxshilashga olib keladi.
Ish olib borilayotgan yuzaga va ko‘zga ko‘rinadigan atrof muhitga yorug‘lik bir tekis tushadigan bo‘lishi kerak. Chunki ish olib borilayotgan yuzada va atrof-muhitda yaltiroq uchastkalar mavjud bo‘lsa, unda ko‘zning ularga tushishi va qaytib ish zonasiga qaraganda ko‘zning jimirlashishi va ma’lum vaqt ko‘nikishi kerak bo‘ladi.
Ish yuzalarida keskin soyalar bo‘lmasligi kerak. Ularning bo‘lishi, ayniqsa soyalar harakatlanuvchi bo‘lsa, ish ob’ektining ko‘rinishini yomonlashtiradi.
Ishlab chiqarish zonalarida to‘g‘ri yoki nur qaytishi ta’sirida hosil bo‘layotgan yaltirash bo‘lmasligi kerak. Chunki ish zonalaridagi yaltirash ko‘zning ko‘rish qobiliyatini pasaytirib, ko‘zni qamashtirishi mumkin.
Yoritilish miqdori vaqt bo‘yicha o‘zgarmas bo‘lishi kerak. Yoritilishning ko‘payib-kamayishi ro‘y beradigan bo‘lsa, ko‘zga zarar keltiradi, chunki ko‘z yorug‘lik o‘zgarishlariga ko‘nikishiga to‘g‘ri keladi.
Yorug‘lik nurlarini optimal yo‘nalish bilan yo‘naltirish kerak, bunda ma’lum holatlarda detalning ichki yuzalarini ko‘rish va boshqa hollarda detal yuzasidagi kamchiliklarini yaxshiroq ko‘rish mumkin.
Yorug‘likning lozim bo‘lgan spektor tarkibini tanlash zarur. Bu talab materiallarning rangini aniq belgilash zarur bo‘lgan hollarda muhim rol o‘ynaydi.
Yorug‘lik qurilmalari qo‘shimcha xavf va zararlar manbai bo‘lmasligi kerak. Shuning uchun yoritish manbalari ajratadigan issiqlikni, tovush chiqarishini maksimal kamaytirish kerak.
Yoritish qurilmasi ishlatish uchun qulay, o‘rnatish oson va iqtisodiy samarador bo‘lishi kerak.
Ventilyatorlarning - 1 – mavzu. Kirish. Emt va komplekslsrda energiya tejashning umumiy muammolari

|
1 – mavzu. Kirish. Emt va komplekslsrda energiya tejashning umumiy muammolari
|
bet | 11/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
Ventilyatorlarning ish unumdorligini rostlash ventilyator o`qi tezligini o`zgartirish, ventilyatorning kirish yoki chiqish qismlariga o`rnatiladigan drossellar yordamida havo oqimini rostlash va shuningdek ventilyatorning kirish qismiga o`rnatiladigan havoni yo`naltiruvchi apparatlar yordamida amalga oshirilishi mumkin.
Ish unumdorligi drossellar va havo oqimini yo`naltiruvchi apparatlarni qo`llab hamda ventilyator tezligini meхanik uzatish qurilmalari (reduktor, variator va b.) yordamida rostlanadigan ventilyator qurilmalarida ventilyator motorini boshqarishda elektrik yo`l bilan tezlikni rostlash elektr sхemalari ishlatilmaydi. Katta quvvatli ventilyatorlarda sinхron va faza rotorli asinхron motorlar qo`llanilsa, nisbatan kichik quvvatli ventilyatorlarda esa rotori qiska tutashtirilgan asinхron motorlar qo`llaniladi. Ventilyatorlarda qo`llaniladigan sinхron motorlar SD, SDV, SDN, SDS va SDZ rusumli bo`lib, asinхron motorlar esa asosan 4A va DAZO rusumlilaridir.
Nominal kuchlanishi 1 kV gacha va undan katta bo`lgan ventilyator motorlarni boshqarish uchun qo`llaniladigan elektr apparatlarning turlari nasos va kompressorlarni boshqarishda qo`llaniladigan elektr apparatlardan deyarli farq qilmaydi. Sinхron motorlar uchun, stator chulg`amiga kuchlanish uzatuvchi KTQ lardan tashqari, motorning qo`zg`atish tizimini boshqarish uchun alohida boshqaruv stantsiyalari ham qo`llaniladi. Bu stantsiyalar panellar yoki bloklar ko`rinishida ishlab chiqariladi. Panellar sinхronizatsiya vaqtida kontaktorlar yordamida qo`zg`atgichlarni qo`zg`atish chulg`amiga ulashga mo`ljallangan bo`lsa, bloklar esa qo`zg`atgichlarni qo`zg`atish chulg`amlariga to`g`rida – to`g`ri ulashga mo`ljallangan.
Barcha qo`llaniladigan apparaturalar kerakli turdagi himoya, blokirovka va avariya holatlari to`g`risida ogohlantiruvchi siganlizatsiya vositalari bilan to`liq ta’minlangan.
Ventilyatorlar ish unumdorligini oshirishning iqtisodiy jihatdan eng ma’quli, motorlari tezligini rostlashdir. Ventilyatorning o`zgaruvchan tok elektr yuritmalarida chastotani rostlab tezlikni boshqarish, ventilyatorning quvvat va foydali ish koeffisientlarini nominal qiymatlariga teng qiymatlarda ishlashiga olib keladi.
|
| |
-ma`ruza


Reaktiv quvvatni kompensasiyalashning sun’iy usullari

|
-ma`ruza
Reaktiv quvvatni kompensasiyalashning sun’iy usullari
|
bet | 13/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
8-ma`ruza
Reaktiv quvvatni kompensasiyalashning sun’iy usullari
Quvvat koeffisiyentini sun’iy yo`llar bilan kompyensasiya qilish kondensatorlar, sinxron motorlar, kompensatorlar, ko`ndalang filtrlar va yarim o`tkazgichli statik reaktiv energiya manbalari tomonidan amalga oshiriladi.
Kondensatorlarni asinxron motorlar yaqiniga o`rnatish tavsiya etilib, ular reaktiv quvvat generatori vazifasini bajaradi. 7, a – rasmda asinxron motor bir fazasining ekvivalent elektr sxyemasi keltirilgan. 7, b – rasmda shu ekvivalent elektr sxyema uchun qurilgan vektor diagrammada yuklanish tokining induktiv tashkil etuvchisi ning kondensator batareyalari hosil qilgan sig`im toki bilan kompensasiya qilinishi ko’rsatilgan. Vektor diagrammadan ko`rinib turibdiki, kondensator batareyasi ulangandan so`ng burchak ning qiymati kamayadi ( ), esa oshadi.
Ko`pgina hollarda reaktiv quvvatni to`liq kompensasiya qilishning hojati bo`lmaydi, chunki sos = 0,95 bo`lishi yetarli bo`lib, kichik qiymatdagi reaktiv tok hosil qilinishi amalda qo`shimcha quvvat isrofini yuzaga keltirmaydi. sos = 1,0 ga erishish uchun odatda qo`shimcha kondensatorlar batareyasini ulashga to`g`ri keladi va bu ko`pincha iqtisodiy jihatdan o`zini oqlamaydi. Reaktiv quvvatli kompyensasiya qilishda zarur bo`ladigan kondensatorlarning sig`imini hisoblash quyidagi formula bilan amalga oshiriladi:
Bu yerda elektr iste’molchining aktiv quvvati, burchak chastota, tarmoq kuchlanishi, reaktiv quvvatni kompyensasiya qilishdan oldin va keyin tok vektori bilan tarmoq kuchlanishi U orasidagi burchaklar.
Kondyensator batareyalarining quvvati quyidagi formula bilan aniqlanadi:
7 – rasm. Asinxron motor fazasining ekvivalyent almashtirish sxemasi (a)
va vektor diagrammasi (b)
9-ma`ruza
|
| |