Materiallar harakatini hujjatlarda rasmiylashtirish

Odatda, mol yetkazib beruvchi korxonalardan materiallarni ta’minot bo‘limi ekspeditori
yetkazib beradi. Mol yetkazib beruvchi yoki transport tashkilotlaridan materiallarni qabul qilganda
ta’minotchi idish, plomba, tamg‘a hamda materiallar sifatini tekshiradi.
Agar tekshirish natijasida
kamomad yoki yuklar sifati buzilganligi aniqlansa, mol yetkazib beruvchi yoki transport tashkilotiga
da’vo qo‘yish huquqini beradigan dalolatnoma tuziladi.
Korxona o‘zaro tuzilgan shartnomaga muvofiq mol yetkazib beruvchilardan kelgan
materiallar uchun hisob-kitob, yuklash va boshqa yo‘llanma hujjatlar (to‘lov talabnomasi, schyot-
faktura, tovar-transport yukxatlari) oladi.
Korxonaga kelgan hujjatlar operativ xodim tomonidan kelgan materiallarni
qayd qilish uchun
ochilgan M-1 shaklidagi maxsus daftarda ro‘yxatga olinadi hamda shartnomada ko‘zda tutilgan
talablarga mos kelishi nazoratdan o‘tkaziladi.
Mol yetkazib beruvchi yoki transport tashkiloti omboridan materiallarni olish uchun buxgalter
ekspeditorga M-2, M-2a shakldagi ishonchnoma yozib beradi.
Moddiy boyliklarni olishga beriladigan
ishonchnoma - korxona mol yetkazib beruvchilaridan
tovar-moddiy boyliklarni olish uchun o‘z vakiliga beradigan hujjatidir.
Korxona ishonchnomaning ikki –
M-2 va
M-2a shaklidan foydalanadi. M-2 shaklidan
foydalanganida berish-olishlar haqidagi ma’lumotlar ishonchnoma varaqasining qo‘shimcha qismiga
(koreshogiga) yoziladi, bu holda berilgan ishonchnomani maxsus daftarga yozib qo‘yishga hojat
qolmaydi.
Korxona moddiy boyliklarni ommaviy tarzda ishonchnoma bilan oladigan hollarda M-2a
shaklidagi ishonchnomadan foydalanadi. Berilgan ishonchnoma esa maxsus daftarda ro‘yxatdan
o‘tkaziladi.
Ishonchnoma korxona rahbari va bosh buxgalteri tomonidan
muhrlangan holda beriladi,
so‘ngra u
M-2b shaklidagi maxsus daftarga qayd qilinadi. Ekspeditor esa ishonchnomani olishda
daftarga imzo chekadi.
Ishonchnomani olgan xodim materiallar olingandan keyingi birinchi kundan qoldirmasdan
unga yuklatilgan vazifani bajarganligi hamda olingan materiallarni omborga topshirganligi
to‘g‘risidagi hujjatlarni buxgalteriyaga topshirishi shart. Ishlatilmagan ishonchnomalar belgilangan
muddati o‘tib ketgandan keyingi kunda buxgalteriyaga topshiriladi. Muddati o‘tib ketgan
ishonchnomalar bo‘yicha hisobot bermagan shaxslarga yangi ishonchnomalar berish man qilinadi.
Materiallarni omborga ombor mudiri yoki omborchi qabul qiladi. Keltirilgan materiallar mol
yetkazib beruvchining hujjatlari bilan muvofiq bo‘lsa, omborchi
M-4 shaklidagi kirim orderi
tuzadi. Kirim operatsiyalari soni kam bo‘lganida, mol yetkazib beruvchining hujjatiga muhr
qo‘yishga ruxsat etiladi. Haqiqatda kirim qilingan materiallar va yuborilgan hujjatlar orasida tafovut
aniqlansa, materiallarni qabul qilish dalolatnomasi rasmiylashtiriladi. Bu dalolatnoma mol yetkazib
beruvchi yoki boshqa manfaatdor bo‘lmagan korxona vakillari ishtirokida tuziladi. Dalolatnoma
tuzilganida kirim orderi rasmiylashtirilmaydi.
Ombordan tsexlarga sarflash uchun beriladigan materiallarga limit-zabor kartalari, talabnoma
hamda yukxatlar rasmiylashtiriladi. Materiallarning bir marotaba, kam takrorlanadigan xarajat
qilinishi talabnomalar bilan rasmiylashtiriladi. Ushbu hujjat iste’molchi tsex, bo‘lim va
uchastkalar
tomonidan rasmiylashtiriladi.
Ombordan tsexlarga materiallar muntazam berib borilsa, u holda limit-zabor kartalari
qo‘llaniladi.
Limit-zabor kartasi korxonaning ishlab chiqarish yoki reja bo‘limi tomonidan yoziladi.
Unda shu tsex yoki uchastkaga berilishi lozim bo‘lgan material ma’lum turining oylik cheklangan
me’yori ko‘rsatiladi. Cheklangan me’yor tsex yoki uchastkaning ishlab chiqarish rejasi va shu tsex
yoki uchastkada materiallarni sarflash me’yori asosida aniqlanadi. Limit kartasi ikki nusxada
yoziladi, bir nusxasi omborga, ikkinchisi esa tsexga beriladi. Materiallar berilgandan so‘ng
limit
kartasining tsex nusxasiga imzo qo‘yadi, tsex xodimi omborchining nusxasiga o‘z imzosini qo‘yadi.
Omborchi har bir operatsiyadan keyin foydalanilmagan limit qoldig‘ini hisoblab chiqadi.
Limit yetmagan taqdirda limitdan tashqari materiallar xarajati talabnoma bilan rasmiylashtiriladi.
Materiallarning sarflanishi bo‘yicha limitning shu tariqa belgilanishi me’yordan ortiqcha
sarflar haqida korxona rahbarlariga o‘z vaqtida xabar qilish imkonini beradi. Limit kartalarining
qo‘llanilishi hujjatlar sonini kamaytiradi va ularni qayta ishlashni yengillashtiradi.
Materiallarning ichki ko‘chishida, ya’ni bir ombordan ikkinchi omborga, bir tsexdan ikkinchi
tsexga berilganida hamda chiqindilar omborga qabul qilinganida
qabul qilish yukxatlari bilan
rasmiylashtiriladi.
Ombor xodimlariga materiallarni boshqa hujjatlar bo‘yicha hamda turli xatlar, og‘zaki
farmoyishlar asosida berish taqiqlanadi.