1. Neft va gaz konlarining shakllanishi Neft va gaz konlarining tasnifi

1. Neft va gaz konlarining shakllanishi Neft va gaz konlarining tasnifi
Tarkib
Kirish
1. Neft va gaz konlarining shakllanishi
2.Neft va gaz konlarining tasnifi
3. Neft va tabiy gazning keshbi
4. Neft gazi va uning xususiyatlari
5. Neft gazi va uning xususiyatlari
Xulosa
Foydalanilgan manbalar ro'yxati
Kirish
Geologik tadqiqotlarning maqsadi - Yer tubida neft va gazni aniqlash, konlarning hajmini istiqbolli baholash, ularning paydo bo'lish turini hisobga olgan holda o'zlashtirishga tayyorgarlik ko'rish. Yerda uglevodorodlarning mavjudligi ilmiy tadqiqotning asosiy predmeti hisoblanadi. Kon - bu yer qobig'idagi foydali qazilmalarning yagona to'planishi. Kichik konlardan tijorat maqsadlarida kam foydalaniladi, oʻzlashtirilishi foydali va texnik jihatdan mumkin boʻlgan yirik uglevodorod manbalari sanoat konlari deb ataladi.
Uglevodorodlar guruhidan foydali qazilmalarni qazib olishning sanoat usullarini ishlab chiqishning bir yarim asr davomida texnik jihozlari va konlarni o'zlashtirish usullari sezilarli darajada o'zgardi va takomillashtirildi, shuning uchun foydali qazilmalarning deyarli har qanday to'planishi ularni sanoat miqyosida qazib olish imkonini beradi. .
Tadqiqotning maqsadi gaz va neft konlarining tasnifini o'rganishdir.
1. Neft va gaz konlarining shakllanishi
Neftning to'planishi tog' jinslarida uglevodorodlarning harakatlanishi natijasida hosil bo'ladi. Konni hosil qilishda uchta komponent ishtirok etadi: uglevodorod kollektori, tabiiy rezervuar va qopqon. Kollektor - bu neft, gaz va suv kabi suyuqliklarni to'plash, filtrlash va chiqarishi mumkin bo'lgan g'ovakli tuzilishga ega bo'lgan jins. Tog' jinslarining neft to'plangan qismi tabiiy rezervuar deb ataladi. Qopqon - g'ovakli va past o'tkazuvchan jinslarning birikmasi bo'lib, u yog'ni yog'li qatlamda saqlashga imkon beradi.
Uglevodorodlarning cho'kindi jinslar orasidagi harakati suv ombori ichida yoki qatlamlar orasidagi vertikal yo'nalishda sodir bo'lishi mumkin. Ushbu migratsiya bilan tuzoqlar to'ldiriladi. Ko'tarilganda, avval engilroq uglevodorodlar, keyin esa og'irroq uglevodorodlar ajralib chiqadi. Migratsiya paytida harorat va bosimning o'zgarishi uglevodorodlarning suyuq holatdan gazsimon holatga o'tishiga yordam beradi, bu esa neft va gazning miqdoriy nisbatiga ta'sir qiladi [1, p. 25]. Shunday qilib, ular ajratilib, gaz, neft va gaz-neft tuzoqlari hosil bo'ladi.
Demak, oddiy oddiy odam uchun “kon” va “kon” so‘zlari bir xil ma’noni – neft, gaz yoki boshqa tabiiy resurslar topilgan joy yoki hududni anglatadi. Ammo neft dunyosida bu tushunchalar nozik chiziqqa ega.
Bu energiya resurslarining qopqonda to'planishi - er qobig'ining suv o'tkazmaydigan jinslari qatlami ostida joylashgan o'tkazuvchan kollektor jinsi odatda neft yoki gaz konlari deb ataladi. Bunday tuzoq umuman katta bo'lmasligi mumkin yoki shunchaki ulkan bo'lishi mumkin, masalan, Saudiya Arabistonidagi Al-Gavar. Uning uzunligi deyarli 200 km ni tashkil qiladi va eng samarali ishlab chiqarish amalga oshiriladigan suv omborining balandligi o'rtacha 3 dan 100 m gacha o'zgarib turadi.
Gaz neftdan engilroq, shuning uchun u tepada o'tiradi. Agar topilgan kollektorda gaz juda oz bo'lsa, u neft omborining gaz qopqog'i deyiladi. Va agar, aksincha, ozgina neft bo'lsa - gaz konining neft jantlari. Suyuqlik turiga ko'ra konlar toza neft, toza gaz, neft va gaz, gaz kondensati, gaz kondensati-neft va boshqalar bo'lishi mumkin.
Biroq, har bir konni kon deb atash mumkin emas, balki energiya resursining miqdoriy va sifat ko'rsatkichlari, shuningdek, ishlab chiqarishning tog'-kon sharoitlari sanoatni rivojlantirish uchun mos bo'lgan va iqtisodiy jihatdan oqlangan konnigina kon deb atash mumkin. Dalada faqat bitta va bir nechta er qobig'ining bir elementi (masalan, burmalar) ichida bir-biriga yaqin joylashgan yoki turli yoshdagi qatlamlarda bir-birining ostida joylashgan bo'lishi mumkin.
Zaxiralarining kattaligiga ko'ra barcha konlar kichik (qayta olinadigan neft zaxiralari 10 mln.t dan kam, balans gaz zahiralari 10 mlrd t dan kam), o'rta (qayta olinadigan neft zaxiralari 10-30 mln.t., balans gaz zaxiralari) ga bo'linadi. 10-30 milliard tonna), yirik (qayta olinadigan neft zaxirasi 30-300 million tonna, balans gaz zaxirasi 30-500 milliard tonna) va noyob (qayta olinadigan neft zaxirasi 300 million tonnadan ortiq, balans gaz zaxirasi 500 milliard tonnadan ortiq) [ 1, p. 36].
Shunday qilib, kon kontseptsiyasi konning sanoat o'zlashtirish potentsialiga ko'ra ochilgan va baholangan paytdan boshlab qo'llaniladi.
2.Neft va gaz konlarining tasnifi
Har qanday tasnif singari, neft va gaz konlarini tasniflash ham ularning turli belgilari (parametrlari): shakli, o'lchami, neft va gaz o'rtasidagi fazaviy munosabatlar va boshqa parametrlarga ko'ra amalga oshirilishi mumkin.
Kondagi neft, gaz va kondensat zahiralarining nisbati bo'yicha N.E.Eremenko (1968) konlarning ettita sinfini aniqlagan:
Gaz bilan ozgina to'yingan neft konlari. Bu "o'lik" deb ataladigan moy. Bunday konlarda to'yinganlik bosimi kollektor bosimidan ko'p marta past va ba'zan atmosfera bosimiga yaqin bo'ladi. Gaz qopqoqlari yo'q.
Gaz bilan to'yinmagan neft konlari. Ularda to'yinganlik bosimi ham rezervuar bosimidan past, lekin ular orasidagi farq ahamiyatsiz. Gaz qopqog'i yo'q.
Gaz bilan to'yingan neft konlari. To'yinganlik bosimi qatlam bosimiga yaqin. Konda gaz qopqog'i yo'q, ammo ishlab chiqarish jarayonida bosim pasayganda, ularda gaz qopqoqlari paydo bo'lishi mumkin.
Gaz-neft ombori - gaz qopqog'i bo'lgan neft ombori, gaz, gaz-neft va neft qismlariga ega (1-rasmga qarang). Kondagi neft zaxiralari gaz qopqog'idagi gaz zaxiralaridan keskin ko'p.
Neft va gaz ombori - neft romli gaz ombori. Uning gaz, gaz va neft va neft qismlari mavjud. Normativ yoqilg'i bo'yicha gaz zaxiralari neft chetidagi neft zaxiralaridan ustundir. Energiya intensivligi bo'yicha 1 million tonna neft 1 milliard m3 gazga teng.
Gaz kondensati ombori - 25 sm3/m3 dan ortiq miqdorda engil fraksiyalarning erigan yog'i - kondensatni o'z ichiga olgan yarim yog'li, boy gazli kollektor. Kondensat tarkibi sezilarli darajada o'zgarib turadi. Rivojlanish jarayonida bosimning pasayishi bilan GWC zonasida jantlar shaklida suyuqlik - kondensat fazasining paydo bo'lishi mumkin. Ba'zi gaz kondensati konlarida muhim neft jantlari mavjud. Bunday konlar neft va gaz kondensati konlari deb tasniflanadi.
Gaz koni. Past kondensat koeffitsienti (<25cm3/m3) boʻlgan quruq (metan) gazdan iborat. Har bir depozit o'z rivojlanish shartlarini talab qiladi, chunki turli konlar o'z energiya resurslariga va turli rejimlarga ega. Neftning quduq tublari yo'nalishi bo'yicha tabiiy harakati quyidagi kuchlar hisobiga amalga oshiriladi: neftning suv ustida suzuvchi kuchlari, elastik bosim kuchi - erigan gazning bosimning pasayishi bilan kengayish kuchi. konni o'zlashtirish jarayonida kollektor, neftning kengayishi, siqilgan suvning kengayishi, kontur suvlarining bosimi, siqilgan jinslarning elastik bosimi. Bu kuchlarning barchasi rezervuardagi bosim pasayishni boshlagan paytdan boshlab bir vaqtning o'zida faollashadi. Ularning ta'sir qilish muddati konning umumiy energiya resursiga va uni o'zlashtirish usullariga bog'liq.
1-rasm - Gaz va neft konlari
Tabiiy qopqonlarning turiga ko'ra uch guruh - rezervuar, massiv va har tomondan litologik cheklangan.
Kollektor koni - neft va gazning tom va tubida suv o'tkazmaydigan jinslar bilan chegaralangan qatlamda to'planishi. Neft va gaz uchun qopqon qatlamning kamar burmalari tomonidan yaratilgan. Qopqonning tabiatiga ko'ra, rezervuar kamarli va rezervuar himoyalangan konlar farqlanadi. Kollektor gumbazli yotqiziqlar antiklinal tuzilmalardagi konlar bo'lib, ular amaliyotda ko'p uchraydi. Qattiq qatlamning egilishi natijasida hosil bo'lgan tuzoq hosil bo'ladi.
Massiv gumbazli konlarga G'arbiy Sibirdagi kenoman gaz konlari, jumladan, Gubkinskoye, Medvejye, Zapolyarnoye, Yamburgskoye, Urengoyskoye konlari kabi yirik konlarni misol qilib keltirish mumkin. Bu konlar 800 - 1000 m chuqurlikda hosil bo'lgan. Turon bosqichining mintaqaviy gil qalpoq ostida, zaif siqilgan qumtosh va alevolitoshlardan tashkil topgan shish va gumbazsimon shakllarning antiklinal burmalari cho'qqilarida.
Massiv depozitlar. Massiv suv omborlari bir-biridan yomon o'tkazuvchan jinslar bilan ajralmagan ko'plab o'tkazuvchan qatlamlardan iborat qalin qatlam bilan ifodalanadi.
Massiv konlar massiv suv omborlari bilan bog'liq. Massiv konlarning shakllanishi uchun suv omborining qoplama yuzasining shakli muhim ahamiyatga ega. Koʻtaruvchi qismdagi massivni neft va gaz toʻydiradi. Qopqonning shakli tomning egilishining shakli bilan belgilanadi. Massiv yotqiziqlar ko'pincha karbonat tog' jinslarining qirralarida hosil bo'ladi. Suv-neft aloqasi turli xil kollektorlarning tarkibi va stratigrafik mansubligidan qat'i nazar, massivning butun tanasini kesib o'tadi [4].
Massiv konlar guruhi strukturaviy, eroziyaviy va biohermik to'siqlar bilan bog'liq.
Strukturaviy to'siqlar - antiklinallar, gumbazlar, gumbazlar.
Urengoyskoye konining senoman yotqiziqlari va boshqa (Medvejye, Yamburgskoye, Zapolyarniy) gaz konlari turon gillarining qalin qoplami va yuqori bo'r va paleogen yotqiziqlari bilan qoplangan ko'plab o'zgaruvchan qumli va gilli qatlamlar qatlami bilan chegaralangan. Qumtoshlar gaz bilan to'ldirilgan va bitta gaz-suv aloqasiga ega. Urengoydagi senoman gaz konining balandligi 200 m, gazli qatlamlar soni esa oʻnlab.
Har tomondan litologik cheklangan konlar.
Bu guruhga har tomondan yomon o'tkazuvchan jinslar bilan chegaralangan tartibsiz shakldagi kollektorlardagi neft va gaz konlari kiradi. Bu konlardagi suv passiv rol o'ynaydi, bu neft va gazning ekspluatatsiya qilingan taqdirda quduqlarga o'tishi uchun sabab emas.
Bular ko'p sonli qum barlari, qirg'oq tizmalari, qumtosh linzalari. Ulardagi neft zaxiralari odatda kichikdir.
Litologik jihatdan cheklangan konlarning katta qismi ko'milgan paleo-daryo qatlamlari bilan bog'liq. Samara Volga mintaqasida Pokrovskoye neft konida "torli" koni mavjud.
Qum to'siqlari mayin qiya qirg'oq sharoitida, suv sathining ozgina o'zgarishi katta maydonlarning qurib ketishiga olib kelganda paydo bo'ladi [4].
Litologik konlar litologik jihatdan cheklangan turdagi suv omborlarida hosil bo'ladi. Bunday suv omborlari qum, qumtoshlardan iborat va murakkab, ba'zan juda g'alati shakllarga ega. Ular qadimgi dengizlarning qirg'oq qismlarida - tor qo'ltiqlarda, plyajlarda, bar orollarida, orollar atrofida va boshqalarda shakllangan. Ko'pincha bu qadimgi daryolarning ko'milgan kanallarining qumli konlari, suv toshqini va tekislik teraslari. Depozitlar qatlamlar, linzalar, cho'ntaklar, halqalar, yarim halqalar, tepaliklar, yenglar, to'rlar, chiziqlar va boshqalar shaklida bo'ladi. Kordonli (yengsimon) konlar Apsheron-Nijnekurinsk viloyatida va Shimoliy Amerikaning ayrim konlarida keng oʻzlashtirilgan. Ularning kashfiyoti sharafi akademik I.M.Gubkinga (1911) tegishli bo'lib, u Shimoliy Kavkazdagi Maykop mintaqasidagi neft konlari misolida ularni birinchi bo'lib aniqlagan va tavsiflagan.
Xulosa
Bu energiya resurslarining qopqonda to'planishi - er qobig'ining suv o'tkazmaydigan jinslari qatlami ostida joylashgan o'tkazuvchan kollektor jinsi odatda neft yoki gaz konlari deb ataladi. Bunday tuzoq umuman katta bo'lmasligi mumkin yoki shunchaki ulkan bo'lishi mumkin, masalan, Saudiya Arabistonidagi Al-Gavar. Uning uzunligi deyarli 200 km ni tashkil qiladi va eng samarali ishlab chiqarish amalga oshiriladigan suv omborining balandligi o'rtacha 3 dan 100 m gacha o'zgarib turadi.
Tabiiy qopqonlarning turiga ko'ra uch guruh - rezervuar, massiv va har tomondan litologik cheklangan.
Rezervuar rezervuar-arkga bo'linadi - bu erda rezervuar faqat suv o'tkazmaydigan yuqori "qopqoq" va pastki "pastki" bilan chegaralanadi, lekin ular orasida suyuqlik erkin harakatlanadi. Ikkinchi kichik tip - rezervuar bilan himoyalangan konlar, bu erda hamma narsa bir xil, lekin suyuqlikning rezervuar bo'ylab harakatlanishi tabiiy to'siq (ekran) bilan cheklangan. Massiv konlar faqat yuqoridan cheklangan, ulardagi suyuqlik asosan vertikal ravishda harakat qiladi va atrofida juda ko'p suv bor. Va nihoyat, litologik jihatdan cheklangan - bu suv omborining qolgan qismidan har tomondan suv o'tkazmaydigan qatlam bilan ajratilgan konlar. Ko'pincha bu loy yoki dolomitlar (qattiq karbonat jinsi).
http://fayllar.org
|