-rasm. Umumiy bazali (UB) bipolyar tranzistor sxemasi

8.7-rasm. Umumiy bazali (UB) bipolyar tranzistor sxemasi
Bunday ulanish sxemasi katta kuchlanish bermaydi, ammo yaxshi chastotaviy va haroratli xususiyatlarga ega. UE ga qaraganda u uncha ko’p qo’llanilmaydi.
UB li sxemaning tok bo’yicha kuchaytirish koeffitsiyenti doim birdan kam:
chunki kollektor toki emitter tokidan doim biroz kam. UBli sxema uchun statik tok uzatish koeffitsiyenti L orqali belgilanadi:
Uk-B=const bo’lganida kuzatiladi. Bu koeffitsiyent doim 1 dan kichik va u qancha 1 ga yaqin bo’lsa, shuncha tranzistor yaxshi hisoblanadi. Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koeffitsiyenti huddi UE sxemadagiga o’xshash bo’ladi. UB sxemasining kirish qarshiligi UE sxemadagiga qaraganda o’nlab marotaba past.
UB sxemasi uchun kirish va chiqish kuchlanishlar o’rtasidagi fazali siljish bo’lmaydi, ya’ni kuchaytirilganda kuchlanish fazasi aylanmaydi. Bundan tashqari, UB sxema kuchaytirganda UE sxemaga qaraganda ancha kam buzulishlar kiritadi.
8.8-rasmda umumiy kollektorli (UK) sxema ko’rsatilgan. Bunday sxema ko’pincha emitterli qaytargich deb aytiladi.
8.8-rasm. Umumiy bazali (UB) bipolyar tranzistor sxemasi
Bu sxemaning mohiyati shundaki, chiqish kuchlanish to’liqligicha kirishga qaytarilib beriladi, ya’ni manfiy teskari bog’lama juda kuchli. Tok bo’yicha kuchaytirish koeffitsiyenti birga yaqinlashadi, ammo undan doim kam. Natijada quvvat bo’yicha kuchaytirish koeffitsiyenti taxminan Ki ga teng, ya’ni bir necha o’nlarga. UK sxemada kirish va chiqish kuchlanishlar o’rtasidagi fazali siljish yo’q. Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koeffitsiyenti birga yaqin bo’lgani uchun, faza va amplituda bo’yicha chiqish kuchlanish kirish kuchlanish bilan to’g’ri keladi, ya’ni uni takrorlaydi. Aynan shu sababli Bunday sxema emitterli qaytargich deb aytiladi. Shuni uchun emitterliki, chiqish kuchlanish emitterdan umumiy simga nisbatan olinadi.
UK li sxemaning kirish qarshiligi ancha yuqori (o’nlab kOm), chiqish esa – uncha katta emas. Bu sxemaning muhim ustungligidir. (8.7-rasm).
Tranzistor holatining turli zanjirlarda hisobini bajarish u orqali oqadigan toklarnig berilgan kuchlanishga bog’liqligini bilish kerak. Tarnzistorda oqadigan oqadigan o’zgarmas toklar berilgan kuchlanishlarga nochiziqli funksiyalari hisoblanadi. Ammo agar o’zgarmas tarkibiga amplitudasi o’zgarmas tarkiblar miqdoriga qaraganda kichik bo’lgan o’zgaruvchan signalar qo’shilsa, o’zgaruvchan kirish kuchlanishi va o’zgaruvchan chiqish toklar orasida chiziqli bog’lama mavjud bo’ladi va tranzistorning ishi chiziqli harakterga ega bo’ladi. Shunig uchun o’zgaruvchan tokda tranzistor ishini faol chiziqli to’rt qutb ko’rinishida tasavvur qilib, uni ta’riflash mumkin. To’rt qutb hususiyatlari kirishda va chiqishda toklar va kuchlanishlarni bog’laydigan ikki tizim tenglamasi bilan ta’riflanadi. Ekvivalent to’rt qutb bilan tranzistorning almashtirilishi uning hususiyatlarini ta’riflash usullaridan biri. Ekvivalentnli sxemalar yordamida (o’rnini bosish sxemalar) tranzistorning hususiyatlarini ta’riflash ikkinchi usul hisoblanadi. Bunday holatda tranzistor qator elektrik elementlardan iborat ekvivalent zanjirlar ko’rinishida taqdim etiladi va shunday ulanganki, jamlanib ular tranzistor ishlashini o’xshatadi va yakunida, eng umumiysi, ko’rgazmali va ko’p qo’llanadigan usul bilan tranzistor hususiyatlarini aniqlash – bu tajribalar o’tkazib statik volt-amperli tavsiflarni olish. Tranzistor hususiyatlarini olish. Tranzistor hususiyatlarini barcha uch ko’rsatilgan usullarni ta’riflash bir biroviga ekvivalent bo’lishi kerak, ya’ni bu usullarni har qaysisi bilan tranzistorning o’rganishda bir xil natijalar olinishi lozim.
|