nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ichki modem - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 34/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)Ichki modem qurilma ichki platasining raz’yoniga quyiladigan plata ko`rinishga ega, masalan, kompyuter tizimi platasi ISA interfeysining slotiga va telefonli aloqa liniyasiga ulash uchun RJ - 11 tipidagi yevrorazyomga ham ega.
Tashqi modem – bu odatda katta bo`lmagan quticha ko`riiishdagi mustaqil konstruksya bo`lib, u manba — bloki, apparaturaga (kompyuterni ketma-ket portiga – RS - 232) va telefon kanaliga (RJ – 11 raz’yomi) ulash uchun raz’yomlar va indikatorli panel bilan jihozlangan.
Yana shuni inobatga olish kerakki, tashqi faks – modemlar ikkita sinfga bo`linadi:
sinf. Faksimil aloqani ta’minlash dasturi bilan faksinil xabarlarni kompyuter tomonidan qabul qilish va uzatish bo`yicha asosiy ishni bajarishni nazarda tutadi.
sinf. Fakslarni uzatish va qabul qilishning hamma jarayonlarini modemning o`zning vositalari bilan amalga oshiradi; tabiiyki, 2-sinf modemlari bir necha marta qimmatroq, lekin ular birmuncha ayniqsa, ko`p masalali operasiya tizim bilan ishlaganda samaraliroqdir.
Ma’lumotlarni uzatish bayonnomasi — bu ma’lumotlar shaklini va ularning aloqa kanalida uzatish jarayonlarini reglamentlovchi (tartiblovchi) qoidalar to`plamidir. Bayonnomada, xususan, quyidagilar ko`rsatilishi mumkin: ma’lumotlar qanday tasvirlanadi, ma’lumotlarni uzatishni tezlashtirish va himoya qilish maqsadida qanday modulyatsiya turi tanlanadi, kanal bilan ulanish, kanalda amaldagi shovqinlarni bartaraf etish va ma’lumotlarni uzatishning ishonchliligini ta’minlash qanday bajariladi. Standart odatda o`z ichiga bayonnomalar to`plamini oladi, kam hollarda bitta bayonnomani oladi.
1.2.17 – Modemni kompyuterga ulash tartibi
Nazorat uchun savollar:
Elektromagnit spektr nima?
Axborot uzatish muhiti haqida nimalarni bilasiz?
Analogli toʻlqinning asosiy xarakteristikalari nimalardan iborat?
Qanday kabel turlarini bilasiz?
Nima uchun buralma juft tipidagi kabel eng koʻp tarqalgan?
Optik tolali kabel qanday afzalliklarga ega?
Nima uchun optik tolali kabel toʻgʻri burchak ostida bukilmasligi kerak?
Mikrotoʻlqinlar qanday chastotada ishlay oladi? Optik tolali kabellarchi?
Uzatishning asosiy parametrlari nimalardan iborat?
Maʻlumotni paralel uzatish qanday kamchilik va afzalliklarga ega?
Simpleks uzatish usuliga misol keltiring.
Nima uchun toʻliq dupleks uzatish eng yaxshi hisoblanadi?
Paketlar kommutasiyasi nima va u qanday roʻy beradi?
Multipleksor, kontsentrator va FEP qurilmalari haqida maʻlumot bering.
Maʻlumotlar havolasi nima?
Modem va uning ishlash tamoyillari?
|
| |
Joylashuvi
  
Sinf - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 40/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)Joylashuvi
|
Sinf
|
1 m
|
Bir kishi atrofidagi hudud
|
(PAN) Shaxsiy tarmoq
|
10 m
|
Xona (sinf)
|
(LAN) Lokal tarmoq
|
100 m
|
Bino
|
(LAN) Lokal tarmoq
|
1 km
|
Shahar tumani
|
(LAN) Lokal tarmoq
|
10 km
|
Shahar
|
(MAN) Shahar miqyosidagi tarmoq
|
100 km
|
Kontinent
|
(WAN) keng miqyosidagi tarmoq
|
10000 km va undan ortiq
|
Planeta
|
(GAN) Internet
|
Bu tarmoq turlari turli kompyuterlar, saqlash va kommunikatsiya qurilmalarini oʻz ichiga olishi mumkin. Shaxsiy tarmoq (PAN) – bu kompyuter qurilmalarining simsiz tarmoq Bluetooth texnologiyasi yordamida oʻzaro bogʻlanishi tushuniladi [19]. PAN tarmogʻi qisqa masofada axborot almashinuvchi yana bir texnologiya RFID smart-kart yordamida ham amalga oshirilishi mumkin.
Tarmoq kommutatsiya usuli quyidagicha farqlanadi:
paketli kommutatsiya tarmog‘i, bu ikkiga bo‘linadi: datagramm tarmoq (Ethernet), mantiqiy ulanishga asoslangan –IP tarmoq, transport pog‘onasida TCP protokoli qo‘llaniladi;
virtual kanalga asoslangan tarmoq (MPLS- tarmoq);
kommutatsiya kanal tarmog‘i – misol uchun, telefon tarmog‘i 64 k\bit sek.ga asoslangan.
OSI etalon modeli
OSI etalon modeli standartlashtirish bo'yicha xalqaro tashkilotning (ISO- International Standards Organization) rivojlanishiga asoslanadi va turli darajalarda ishlatiladigan protokollarni xalqaro standartlashtirish
yo'lidagi birinchi qadamdir (Day va Zimmerman, 1983). Keyin 1995 yilda qayta ko'rib chiqilgan (Day, 1995). Ushbu struktura ochiq ISO tizimlarining o'zaro ta'siri uchun mos yozuvlar modeli deb nomlanadi. ISO OSI (Open System Interconnection) aloqa modeli, chunki u ochiq tizimlarni, ya'ni boshqa tizimlar bilan aloqa qilish uchun ochiq bo'lgan tizimlarni birlashtiradi.
OSI modeli yetti qatlamga ega. Bunday tuzilmaning paydo bo'lishi quyidagi mulohazalar bilan bog'liq:
Alohida mavhumlik darajasi uchun zarur bo'lgan darajani yaratish kerak.
Har bir daraja qat'iy belgilangan funktsiyani bajarishi kerak.
Har bir daraja uchun funktsiyalarni tanlash standart xalqaro protokollarni yaratishni hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Sathlar orasidagi chegaralar interfeyslar orasidagi ma'lumot oqimi minimal bo'lishi uchun tanlanishi kerak.
Arxitektura katta hajmga ega bo'lmasligi uchun turli xil funktsiyalar bir darajaga keraksiz ravishda birlashtirilmasligi uchun darajalar soni yetarlicha katta bo'lishi kerak.
OSI modeli bilan tanishish tarmoqda roʻy berayotgan jarayonni yaxshi tushunishga yordam beradi. Hamma tarmoqdagi bajariladigan vazifalar (funksiyalar) modelda 7 ta bosqichga boʻlingan (2.1.1-rasm). Yuqori oʻrindagi bos qichlar ancha murakkab, global masalalarni bajaradilar. Buning uchun pasdagi bosqichlarni oʻz maqsadlari uchun ishlatib ularni boshqaradilar. Pastda joylashgan bosqichlarning maqsadi – yuqorida bosqichga xizmat koʻrsatish, yuqori joylashgan bosqichlar uchun koʻrsatiladigan bu xizmatning mayda qismlarining bajarilish tartibi muhim emas.
|
| |
Kompyuter tarmoqlariga oid tashkilotlar

|
Kompyuter tarmoqlariga oid tashkilotlar
|
bet | 46/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Kompyuter tarmoqlariga oid tashkilotlar
Hozirda butun dunyoda koʻplab kompyuter tarmoqlariga ulanmoqda. Butun dunyo miqyosida kompyuterlar orqali muloqot qulishi uchun ular bir-birini tushunishi kerak (mutanosibli boʻlishi kerak). Kompyuterlar mutanosibligini taʻminlash maqsadida ITO– International Telecommunication Union (xalqaro telekommunikatsiya uyushmasi) tashkil qilingan. U telefon va maʻlumotlarni uzatish tizimlari nazorat qiluvchi uchta organdan iborat. Bu organ CCITT fransuz soʻzlarida Consultatif International de Teagraphique et Telefonique deb ataladi. Ularning asosiy vazifasi telefon, telegraf, maʻlumotlarni uzatish xizmati sohasiga oid taxmin takliflarni ishlab chiqadi va takliflar koʻp xollarda xalqaro andozaga aylanadi.
Xalqaro andozalar ISO - (International Organization and Standardization – Xalqaro tashkilot va andozalash) tomonidan ishlab chiqiladi. U oʻziga dunyodagi 100 dan ortiq mamlakatlarni birlashtirgan. Shu jumladan, AQShning ANSI, Buyuk Britaniyaning BSI, Germaniyaning DIN tashkilotlarini birlashtiradi.
Yana bir xalqaro tashkilot IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers - elektr va elektromuxandislik intituti) turli jurnallar chiqarishdan tashqari elektron va hisoblash texnikasi boʻyicha koʻplab andozalarni ishlab chiqadi. Lokal tarmoqlar uchun uning IEEE 82 andozasi asosiy hisoblanadi.
Kompyuterli tarmoqlar sohasida standartlashtirish bilan shugʻullanadigan tashkilotlar 2.1.1-jadvalda keltirilgan.
2.1.1-jadval
-
Tashkilot statusi
|
Qisqartrilgan nomi
|
Toʻliq nomi
|
|
|
| |
Bozor konyunkturasi holati va kelgusida rivojlanish ko‘rsatkichlari

94
Mahsulot ishlab chiqarish belgilanganligiga qarab, mahsulotning mutlaq
birligi o‘lchovlarida ishlab chiqarib, ishlab chiqarish davri davomiyligi,
iste’molchilar doirasi tezroq yoki sekinroq konyunktura o‘zgarishini aks
ettiradi.
Ba’zi tarmoqlar, masalan qora metallurgiya, havo va suv transporti,
qurilish belgilangan iste’molchilar uchun oldindan buyurtma qilish tizimi
bo‘yicha ishlaydilar. Boshqalar esa, ya’ni avtomobil, radioelektron va shu
kabilar qisqa muddat ichida ishlab chiqariladi va bozorda noma’lum
iste’molchilarga sotiladi. Uzoq muddatli tovarlarni ishlab chiqarish qisqarishi
yoki o‘z ishi natijasida ishlab chiqarish konyunkturasini yaxshilash yoki
yomonlash aniq ko‘rsatkich bo‘lib hisoblanmaydi.
Kompyuter tarmogʻi haqida umumiy tushunchalar

|
Kompyuter tarmogʻi haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 36/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Kompyuter tarmogʻi haqida umumiy tushunchalar
Zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalari olami juda tez rivojlanmoqda. Bugungi kunda Internet va uning xizmatlari maʻlumotlarni uzatish hamda qabul qilish tarmogʻi sifatida odatiy hayot turmush tarzi boʻlib qolgan. Axborot kommunikatsiya texnologiyalari jamiyat rivojlanishi va oʻzgarishiga taʻsir etuvchi omillardan biri boʻlib, ularni qoʻllash ilm-fan, biznes va boshqa sohalarda yutuqlarga erishish imkon beradi, insoniyatning axborotlar resurslariga boʻlgan ijtimoiy va shaxsiy ehtiyojlarini qoniqtirishini taʻminlaydi. Uning muhim tarkibiy qismlaridan biri bu kompyuter tarmoqlaridir. Kompyuter tarmoqlari haqida quyidagi taʻriflarni keltirib oʻtamiz:
Kompyuter tarmogʻi (Computer NetWork, net–tarmoq, va work– ish) – bu kompyuterlar oʻrtasida axborotlar almashinuvi tizimidir.
Kompyuter tarmog`i – bu ikkita yoki undan koʻproq kompyuterlarning va boshqa qurilmalarning bir biriga uzatish muhiti yordamida oʻzaro bogʻlangan tarmoqdir.
Kompyuter (hisoblash) tarmogʻi – aloqa kanallari yordamida ma`lumotlarni tarmoqlangan qayta ishlashning yagona tizimiga ulangan kompyuterlar va terminallar toʻplami boʻlib, u koʻp mashinali birlashmaning eng yuqori shaklidir.
Kompyuter tarmogʻi tarkibiy qismlari
Kompyuter tarmogʻi "tarmoq abonenti", "stansiya" va "fizik uzatish muhiti" kabi tarkibiy qismlardan tashkil topgan boʻladi.
Tarmoq abonenti tarmoqda axborotni yuzaga keltiruvchi yoki uni isteʻmol qiluvchi ob`ektdir.
Stansiya – axborot uzatish va qabul qilish bilan bogʻliq vazifalarni bajaruvchi ob`ektdir.
Alohida kompyuterlar, kompyuter majmualari, terminallar, sanoat robotlari, programmaviy boshqaruvli dastgohlar va shu kabilar tarmoq abonentlari boʻlishlari mumkin va xar bir abonent stansiyaga ulanadi.
Abonent va stansiya birgalikda "abonent tizimi“ deb ataladi. Abonentlarning oʻzaro aloqasini tashkil etish uchun fizik uzatish muhiti mavjud boʻlishi kerak.
|
| |
Bosqarish usullari boʻyicha tarmoqlar quyidagicha boʻlishi mumkin

|
Bosqarish usullari boʻyicha tarmoqlar quyidagicha boʻlishi mumkin
|
bet | 39/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Bosqarish usullari boʻyicha tarmoqlar quyidagicha boʻlishi mumkin:
“Mijoz – server” tarmoqlari;
Mijoz – bu tarmoqqa soʻrovlar beruvchi (kompyuter yoki dastur) ob`ektdir. Yoki boshqacha aytganda Mijoz- bu tarmoqni abonenti boʻlib, faqat tarmoq resurslaridan foydalanadi, ya`ni tarmoq unga xizmat qiladi.
Server – bu tarmoqqa xizmat koʻrsatuvchi (kompyuter yoki dastur) ob`ekt. Yoki boshqacha aytganda Server- bu tarmoqni abonenti boʻlib, boshqa abonentlarga oʻzining resurslarini taqdim etadi, oʻzi esa boshqa abonentlarni resurslaridan foydalanmaydi, yaʻni faqat tarmoqga xizmat qiladi.
“Peer–to Peer” (teng huquqli) tarmoqlar bir rangli tarmoqlar, yani tarmoqdagi barcha kompyuterlar bir xil kirish va resurslar huquqiga ega.
Axborotlarni uzatish tezligi boʻyicha (nisbiy!):
Ma`lumotlarni uzatishning kichik tezligi– bunda ma`lumotlarni uzatish tezligi 10 dan 100 gacha kilobit boʻladi;
Ma`lumotlarni uzatishning oʻrtacha tezligi– bunda ma`lumotlarni uzatish tezligi, birdan bir necha oʻnlab megabit diapazonda boʻladi;
Ma`lumotlarni uzatishning yuqori tezligi– bunda ma`lumotlarni uzatish tezligi 100 dan yuqori megabit va gegabit diapazonda boʻladi.
Territorial sohasi asosida tarmoqlar iyerarxiyasi:
Magistral tarmoqlar sathlari
Shahar mashtabidagi tarmoqlar sathlari
Lokal tarmoqlar sathlari
2.1.1-jadval
Kompyuter tarmoqlari tasnifi va hususiyatlari
Masofa boʻyicha tartiblanishi
|
|
|
| |
O'QITUVCHILAR - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

O'QITUVCHILAR UCHUN INTERNET. AMALIY KURS
Internetda ko'rish
Sukut bo'yicha Internet Explorer Microsoft veb-saytini (www.microsoft.com) avtomatik yuklab olish bilan ochiladi. Foydalanuvchi boshlang'ich sahifaning standart sozlamalarini istalgan boshqasiga o'zgartirishi mumkin, masalan, provayderning bosh sahifasi, foydalanuvchining sevimli sahifasidan biri va hokazo. Buning uchun Explorer-ni, keyin esa Tools/Internet
Options menyusini ochish kerak. . Qo'shimchalarning birinchisida - Umumiy -
Manzil maydonida bosh sahifaning yangi tarmoq manzilini kiritish mumkin. Ushbu qo'shimcha foydalanuvchiga tarmoqqa ulanish jarayonida bosh sahifa sozlamalarini o'zgartirishga yordam beradi. Bosh sahifa yuklab olingandan so'ng foydalanuvchi "Joriydan foydalanish" tugmasini bosishi kerak.
Belgilangan bosh sahifaga qaytish uchun Use Default tugmasi ishlatiladi.
Keyin World Wide Web-da harakat qilish uchun foydalanuvchi havolalarga amal qiladi. U oldinga yoki orqaga harakat qilishi mumkin.
Foydalanuvchi tomonidan bajarilgan qadamlarni kuzatishning eng oson yo'li - asboblar panelidagi Orqaga va Oldinga tugmalaridan foydalanish. Ko'rishning istalgan vaqtida sahifalar bo'ylab harakatlanish uchun foydalanuvchi kontekst menyusidan olingan bir xil buyruqlardan foydalanishi mumkin - Orqaga va Oldinga.
Resurs manzilini Explorerning Manzil maydoniga kiritish uchun bir nechta variant mavjud:
Manzil maydoniga to'g'ridan-to'g'ri kiritish orqali.
Manzilni istalgan boshqa hujjatdan (masalan, elektron xabardan yoki WORD hujjatidan) nusxalash orqali manzil maydoniga.
Dastur tomonidan avtomatik tarzda yaratilgan manzillar ro'yxatidan foydalanuvchi ma'lum vaqt ichida ko'rgan veb-saytlar nomlaridan manzilni tanlash orqali. Ro'yxat tugma bilan ochiladi
Manzil kiritilgandan so'ng ENTER tugmasini bosish yoki asboblar panelidagi O'tish tugmasini bosish kerak .
Brauzerning bosh sahifasi manzilini yangisiga o'zgartiring - http://www.yahoo.com - Yahoo qidiruv tizimining manzili . (Masofaviy kurs talabalariga masofaviy kursning bosh sahifasi manzilini kiritish tavsiya etiladi, masalan, http://www.courses.com).
Brauzerning manzillar maydonida manzillar ro'yxatini oching va so'nggi bir necha kun ichida qaysi veb-sahifalarga tez-tez tashrif buyurganingizni ko'ring.
Internet foydalanuvchilari orasida juda mashhur bo'lgan boshqa brauzer - Netscape Navigator haqidagi ma'lumotlarni toping. Netscape Navigator yoki Netscape Communicator va Netscape Composer o'rtasidagi farq nima ekanligini bilib oling? (ÿ Tavsiya etilgan adabiyotlar roÿyxatiga qarang . 1-ilova.)
94
|
-rasm. OSI - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 41/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)2.1.1-rasm. OSI modelining yetti bosqichi.
Pastda joylashgan bosqichlar ancha sodda, ancha aniq vazifalarni bajaradi. Ideal holda har bir bosqich oʻzidan tepadagi va pastdagi bosqich bilan muloqot qiladi. Yuqori bosqich ayni vaqtda ilovaga ishlayotgan, amaliy masalaga toʻgʻri kelsa, pastki bosqich esa signalni aloqa kanali orqali uzatishga toʻgʻri keladi. 2.1.2-rasmda keltirilgan bosqichlar vazifasi tarmoq abonentlarining har biri tomonidan bajariladi. Bir abonentdagi har bir bosqich shunday ishlaydiki u boshqa abonentning xuddi shu bosqichi bilan toʻgʻri aloqasi bordek, yaʻni tarmoq abonentlarining bir xil nomli bosqichlari oʻrtasida virtual aloqa mavjud. Bir tarmoq abonentlari oʻrtasidagi real aloqa faqat eng past birinchi bosqichda mavjud (jismoniy bosqich). Axborot uzatayotgan abonentda axborot barcha bosqichlardan yuqoridan boshlab pastdagi bosqichda tugaydi. Qabul qiluvchi abonentda esa qabul qilingan axborot teskari yoʻnalishda, pastki bosqichdan boshlab yuqori bosqichga harakat
qiladi (2.1.2-rasm).
Amaliy bosqich (Application, прикладной уровень) yoki ilovalar bosqichi, u quyidagi xizmatlarni amalga oshiradi: foydalanuvchining ilovasini shaxsan tasdiqlaydi, masalan, fayllar uzatishning dasturiy vositalari, axborotlar bazasi bilan bogʻlanish, elektron pochta vositalari, serverda qayd qilish xizmati. Bu bosqich qolgan 6 ta bosqichni boshqaradi.
2.1.2-rasm. Axborotni abonentdan abonentga oʻtish yoʻli.
Taqdimot (Prezentatsiya) bosqichi (Presentation, презентативный уровен) yoki axborotni tanishtirish bosqichi, bu bosqichda axborotni aniqlanadi va axborot formatini koʻrinish
sintaksisini tarmoqqa qulay ravishda oʻzgartiradi, yaʻni tarjimon vazifasini bajaradi. Shu yerda axborot shifrlanadi va dishifratsiyalanadi, lozim boʻlgan taqdirda ularni zichlashtiriladi.
|
| |
Fizik uzatish muhiti – - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 37/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)Fizik uzatish muhiti – elektr, radio yoki boshqa signallar yordamida amalga oshiriladigan aloqa kanali va ma`lumotlarni uzatish, qabul qilish qurilmalaridir.
Fizik uzatish muhiti negizida abonent tizimlari oʻrtasida axborot uzatishni ta`minlovchi kommunikasion tarmoq tashkil etiladi. Bunday yondashuv har qanday komppyuter tarmogʻini abonent tizimlari va kommunikasion tarmoq yigʻindisi sifatida koʻrish imkonini beradi.
Kompyuterlarni bir-biri bilan bogʻlashda ikki xil usuldan foydalaniladi:
kabel yordamida bogʻlash. Bunda kompyuterlar bir-biri bilan koaksial, juftli oʻramli va shisha tolali kabellar orqali maxsus tarmoq platasi yordamida bogʻlanadi.
simsiz bogʻlanish. Bunda kompyuterlar bir-biri bilan simsiz aloqa vositalar yordamida, yaʻni radio toʻlqinlar, infraqizil nurlar, WiFi va Bluetooth texnologiyalari yordamida bogʻlanadi.
Kompyuter tarmoqlarining klassifikatsiyasi (tasniflanishi)
Kompyuter tarmoqlari quyidagi belgilari boʻyicha tasniflanadi:
Geografik (hududiy) joylashuvi boʻyicha;
Ishlab chiqarish boʻlimlarining miqyosi boʻyicha;
Boshqarish usuli boʻyicha;
Axborotni uzatish tezligi boʻyicha;
Aloqa (ulanish) topologiyasi tuzulishi boʻyicha.
Kompyuter tarmoqlari geografik (hududiy) joylashuvi boʻyicha quyidagilarga boʻlinadi:
PAN – (PERSONAL- AREA NETWORK) – shaxsiy tarmoq bo’lib, bu kompyuter qurilmalarining simsiz tarmog`i.
LAN (LOCAL-AREA NETWORK) - Lokal tarmoq chegaralangan sohadagi kompyuterlarni birlashtirish imkoniyatini beradi.
CAN (CAMPUS-AREA NETWORK) - Kampus tarmoq, oʻzaro yaqin binolarda joylashgan lokal tarmoqlarni birlashtirish uchun moʻljallangan.
MAN (METROPOLITAN AREA NETWORK) – shahar kabi
kattalikdagi geografik mintaqani qamrab olgan aloqa tarmogʻi. MANlardan foydalanishdan maqsad uzoq masofalada telefon simlarini tarqatishni oldini olishdan iborat. Uyali telefon tizimlari asosan MANlardan iborat.
WAN (WIDE AREA NETWORK) – davlat kabi yirik geografik hududni oʻz ichiga oladi. Ularga Tymnet, TeleNet, UniNet, AccuNetlarni misol keltirish mumkin. Internet tarmogʻi minglab WANlarni birlashtiradi. Albatta, koʻpgina telefon tizimlari ham WANlardan iborat.
GAN (Global-Area Network) - barcha davlatlar va kontinentlarni birlashtiruvchi hamda yer sharining ixtiyoriy nuqtasidagi axborot resurslariga murojaat qilish imkoniyatini beruvchi umumplanetar tarmoq.
|
| |
Bozorni segmentlashning asosiy tamoyillari

105
xulq-atvor tamoyili;
holat tamoyili.
Quyidagi – rasmda xaridorlarga qarab bozorni
segmentlash tamoyillari
keltirilgan.
8.2-rasm. Xaridorlarga qarab bozorni segmentlash tamoyillari
Geografik tamoyil orqali bozorning joylashuvi,
aholi soni va zichligi,
tijorat faoliyatining tuzilishi, hududning
rivojlanish dinamikasi, inflyatsiya
darajasi, huquqiy cheklashlar hisobga olinadi.
Ijtimoiy-iqtisodiy tamoyil
orqali aholining daromadi, ijtimoiy kelib
chiqishi, ma’lumoti kabi omillar inobatga olinadi.
Psixografik
tamoyil natijasida hayot tarzi, shaxsning turi, jamoat holati
kabi omillar hisobga olinib, turmush tarzi shaxsning o‘z
faoliyatida,
qiziqishlarida, qat’iyatida va e’tiqodlarida o‘z aksini topadi. Shaxsning turi
esa hayotdan mamnun, melanxolik, o‘zgalardek ish ko‘ruvchi, o‘zbilarmon va
boshqa xislatlarda bo‘lishi mumkin.
Demografik tamoyillarda oilani soni va sifat tarkibi, oilaning hayotiylik
davri
bosqichi, jinsi, daromadlilik darajasi, mashg‘ulot turi, ma’lumoti,
millati kabilar inobatga olinadi hamda bozorni
segmentlashning asosiy
tamoyillaridan biri hisoblanadi. Xulq-atvor tamoyili orqali xarid qilishga yo‘l,
foydalanuvchi maqomi, iste’mol jadalligi, bog‘lanib
qolish darajasi, tovar
haqida ma’lumot berish, tovarga bo‘lgan munosabati hisobga olinadi.
8.4. Maqsadli bozor segmentlarini tanlash va tovarni
Ijtimoiy-iqtisodiy:
daromad
ma’lumoti
mutaxassisligi va
boshqalar
Psixografik:
hayot tarzi (stil)
innovatsiyaga
(yangilikka)intilish
guruh
motivatsiyasi
va
boshqalar
Kompyuter;
 
Modem - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

Kompyuter;
Modem; •
Aloqa liniyasi.
"Tele-" prefiksi bilan boshlangan barcha so'zlarni eslang.
Tushuntiring, bu so'zlarning barchasini nima birlashtiradi?
Dunyodagi kompyuter kommunikatsiyalarining bugungi holati bilan tanishing:
Jurnal va gazetalardan telekommunikatsiyalar haqida ma'lumot berilgan maqolalarni toping.
Nima deb o'ylaysiz, uni kompyuter kommunikatsiyalarining jadal rivojlanishining asosiy sharti deb hisoblash mumkin dunyoning biron bir davlatida?
Siz yashayotgan mamlakatda telekommunikatsiyalar rivojiga oid prognozlaringizni ayting.
64
KIRISH
Modem
"Modem" so'zi "MOdulation/DEModulation" ikki so'zining qisqartmasi . Modem ma'lumotlar telefon liniyasi orqali uzatilganda kompyuter signalini modulyatsiya qiladi va uzoq kompyuterdan kelgan analog signalni demodulyatsiya qiladi va signalni raqamli shaklga aylantiradi. Modemni professional tarjimon bilan solishtirish mumkin, u nafaqat ma'lum bir so'z turkumini bir tildan ikkinchi tilga tarjima qiladi, balki kerak bo'lganda so'zlarni to'g'rilaydi va iboralarni qisqa va tushunarli shaklda tuzadi va odamlarning bir-biri bilan muloqot qilishiga yordam beradi. eng samarali tarzda.
Modemlar ikki shaklda ishlab chiqariladi:
Ichki modemlar - kompyuter korpusidagi maxsus uyaga joylashtirilgan alohida elektron sxemalar.
Tashqi modemlar - RS-232 kabeli orqali shaxsiy kompyuterlarning keyingi (aloqa) portiga (COM-port 1 yoki COM-port 2) ulangan qattiq korpusdagi kichik tashqi qurilmalar.
Modemning asosiy xarakteristikasi - ma'lumotlarni uzatish tezligi. Agar ma'lumot modem orqali vaqt birligida (sekund) uzatilsa, u bitlarda o'lchanadi. O'tkazish tezligi qanchalik yuqori bo'lsa, bir soniya ichida ko'proq ma'lumot uzatiladi va qayta ishlanadi.
Modemni telefon liniyasiga va shaxsiy kompyuterga ulash uchun foydalanuvchi quyidagilarni bajarishi kerak:
Modem RS-232 kabeli orqali kompyuterning COM-portiga ulangan.
Modem standart telefon kabeli orqali telefon liniyasiga ulangan.
Modem quvvat manbaiga ulangan.
Kompyuterda allaqachon o'rnatilgan modem turini aniqlash uchun Windows asosiy menyusini ochish kerak, so'ngra Sozlamalarga o'ting va Boshqaruv panelidan Modemlar-ni tanlang.
Modemlar xususiyatlari oynasida siz nafaqat kompyuteringizda allaqachon o'rnatilgan modem turini ko'rishingiz mumkin, balki ro'yxatga yangi modem qo'shishingiz, uning xususiyatlarini aniqlashingiz va aloqaga o'tgan qurilmalarning diagnostikasini amalga oshirishingiz mumkin. shaxsiy kompyuter portlari.
|
Bozor konyunkturasi haqida tushuncha

92
bozorlari konyunkturasini keltirib chiqaradi. Tovar bozorlari konyunkturasini
umumxo‘jalik konyunkturasining elementi sifatida birlashuvi, bir butun kabi
tovar konyunkturasini tashkil etuvchilarga mavjud bo‘lmagan yangi sifatni
beradi. Shunday qilib, uning butun qismi va bo‘g‘inlarining belgilari o‘zaro
ta’sirchanligi va o‘zaro aloqadorligi shakllarining fe’l - atvorini,
umumxo‘jalik va tovar konyunkturasi rivojlanishini aniqlaydi.
Bozorni, avvalo butun bozor konyunkturasini
kompleks izlanishlar
ishbilarmonlar doirasining fikriga ko‘ra, ishbilarmonlarga ularning xo‘jalik
qarorlarini qabul qilishda xatoga yo‘l qo‘ymasligi uchun tavakkalchilikni
pasaytirishda qurol hisoblanadi. Iqtisodiy konyunkturani izlash, faqatgina
ayirboshlash sohasi rivojlanishi va uning qayta ishlab chiqarish jarayonining
boshqa bosqichlari bilan o‘zaro aloqadorligining
umumiy qonunchiligini
o‘rganish bilan chegaralanib qolmaydi.
Tovar bozori o‘zida, birinchidan, ma’lum bir tovarni ishlab
chiqaruvchilar va iste’molchilar o‘rtasida, ikkinchidan, ishlab chiqaruvchilar
guruhi va iste’molchilar guruhi o‘rtasida iqtisodchilar aloqalari tizimini
o‘zida aks ettiradi. Aloqalarning asosiy ko‘rinishi 1-turi
bu oldi-sotdi
jarayoni, 2-si esa raqobatdir. Tovar bozorlari tarmoqlararo raqobatning
mexanizmi orqali o‘zaro ta’sirga ega va u milliy bozorni butunlay
shakllantiradi. Bozor munosabatlarining tarixiy rivojlanishi davomida milliy
chegara doirasidan chetga chiqmaydi va xalqaro tovar bozorlari shakllanadi.
Xesh funksiyalar qo’llanilishi va axborot xavfsizligidagi

|
Xesh funksiyalar qo’llanilishi va axborot xavfsizligidagi
|
bet | 199/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Xesh funksiyalar qo’llanilishi va axborot xavfsizligidagi
o’rni
Xeshlash algoritmlarining zamonaviy kriptografiyadagi tutgan o’rni juda muhimdir va undan hozirda keng ko’lamda foydalaniladi. Yangi xesh algoritmlar xam yaratilmoqda. Yangi xesh algoritmlar kolliziyaga bardoshli, xesh qiymatning tez hisob-kitob qila olishi va.h.k xususiyatlarga ega bo’ladi.
Xesh funksiyalar asosan, Elektron raqamli imzo (ERI)da, Torrent, DC Hub, Operatsion sistemalarda va fayllarning butunliligini yoki o’zgartirilganligini nazorat qilish uchun foydalaniladi. Axborot butunligini nazorat qilishning ko’proq maqbul bo’lgan metodlaridan biri xesh-funksiyadan foydalanish hisoblanadi.
6.2.2-rasm. Kriptografik xesh funksiyalar ishlatilishi
Xesh-funksiyaning qiymatini uning kalitini bilmasdan turib qalbakilashtirib bo’lmaydi, shu sababli xeshlash kalitini shifrlangan ko’rinishda yoki jinoyatchining «qo’li yetmaydigan» joydagi xotirada saqlash kerak.
CRC32 (Cyclic redundancy check – Davriy kamchilikni tekshiruvchi kod) kompyuter qurilmalarida, ya’ni tarmoq qurilmalari va doimiy xotiradagi ma’lumotlarni xavfsizligini ta’minlashda ya’ni o’zgartirilmaganligini doimiy ravishda tekshirib boradigan oddiy xesh
funksiya hisoblanadi. CRC32 xalqaro standarti CRC32-IEEE 802. Bu algoritm juda tez ishlagani bilan, kriptoxavfsizlikni to’liq ta’minlay olmaydi. Shunga qaramasdan keng qo’llaniladi chunki, ishlatilishi juda oddiy va tez. 32-bit xesh-kod odatda 8 ta simvoldan iborat 16 lik sanoq sistemasida ifodalanadi. Bu algoritm kriptografik hisoblanmaydi.
MD4 xeshlash algoritmi RSA Data Security, Inc. Ronald L. Rivest tomonidan ishlab chiqilgan. MD4 aralashgan algoritm hisoblanadi, Endi ishonchsiz hisoblanadi. Bu algoritm (32-bit protsessorlari uchun) tez va peer-to-peer tarmog'i edonkey 2000 Qo'shma Algoritm hash kodi 32 ta simvoldan iborat bo'lgan belgilar bilan o'n oltilik soni RFC 1320. tasvirlangan hisoblash ishlatiladi.
|
| |
Xesh funksiyalar turlari - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 197/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Xesh funksiyalar turlari
Oddiy xesh funksiyalar: Adler-32, CRC, FNV, Murmur2, PJW-32, TTH, Jenkins hash.
Kriptografik xesh funksiyalar: CubeHash, BLAKE, BMW, ECHO, FSB, Fugue, Grøstl, JH, Hamsi, HAVAL, Keccak (SHA-3), Kupyna, LM-хеш, Luffa, MD2, MD4, MD5, MD6, N-Hash, RIPEMD- 128, RIPEMD-160, RIPEMD-256, RIPEMD-320, SHA-1, SHA-2,
SHABAL, SHAvite-3, SIMD, Skein, Snefru, SWIFFT, Tiger, Whirlpool, ГОСТ Р 34.11-94, ГОСТ Р 34.11-2012.
Kalit hosil qiluvchi xesh funksiyalar: bcrypt, PBKDF2, scrypt. Kriptografik xesh funksiyalarning esa quyidagi turlari mavjud: kalitli xesh funksiya; 2) kalitsiz xesh funksiya..
Kalitli xesh funksiyalar simmetrik shifrlash algoritmi tizimlarida qo‘llaniladi. Kalitli xesh funksiyalar berilgan ma’lumot autentifikatsiyasi kodi (message authentication code(MAC)) deb ham
yuritiladi. Ushbu kod bir-biriga ishonchi mavjud foydalanuvchilarga berilgan ma’lumotining haqiqiyligi va to‘laligini kafolatini qo‘shimcha vositalarsiz ta’minlash imkoniyatini tug‘diradi [16].
Kalitsiz xesh funksiyalar xatolarni topish kodi (modification detection code(MDC) yoki manipulation detection code, massage integrrity code(MIC) deb ataladi. Ushbu kod qo‘shimcha vositalar (masalan: himoyalangan aloqa tarmog‘i, shifrlash yoki ERI algoritmlari) yordamida berilgan ma’lumot to‘laligini kafolatlaydi. Bu turdagi xesh funksiyalardan bir-biriga ishonch bildiruvchi va ishonchi bo‘lmagan tomonlar foydalanishlari mumkin.
Odatda kalitsiz xesh funksiyalardan quyidagi xossalarni qanoatlantirishi talab qilinadi: 1) bir tomonlilik; 2) kolliziyaga bardoshlilik; 3) xesh qiymatlari teng bo‘lgan ikkita ma’lumotni topishga bardoshlilik.
Birinchi shart bajarilganda, berilgan xesh qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotni topishning murakkab ekanligini, ikkinchi shart bajarilganda bir xil xesh qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotlar juftini topishning murakkab ekanligini, uchinchi shart xesh qiymati ma’lum bo‘lgan berilgan ma’lumot uchun xesh qiymati shunga teng bo‘lgan ikkinchi ma’lumotni topishning murakkab ekanligini bildiradi.
|
| |
ftp.simtel.net ni - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

ftp.simtel.net ni oching
cd pub/simtelnet/msdos/disasm/ ikkilik
bubble.zip-ni oling
tark et
Xabarni yuboring va 5 yoki 10 daqiqadan so'ng elektron pochtani tekshiring. Robotdan javob oling va uni o'qing.
Sizning so'rovingiz bo'yicha robot tomonidan bajariladigan buyruqlarning ma'nosini tushuntiring: OPEN, CD, GET è QUIT. Bu buyruqlarni qayerda ko'rgansiz?
92
INTERNET AXBOROT RESURSLARI
Kataloglar va qidiruv tizimlari
Internet axborot resurslariga kirish uchun foydalanuvchi ushbu resurslarning tarmoq manzilini bilishi kerak. Internet doimiy rekonstruksiya jarayonida bo'lgani uchun yagona katalog, tarkiblar jadvali yoki resurslar katalogi mavjud emas. So'nggi besh yil ichida foydalanuvchilarga Internetdan xohlagan narsani topishga yordam beradigan maxsus ma'lumot qidirish tizimlari ishlab chiqildi. Tematik kataloglar va indeks tizimlari bu tizimlarga misol bo'la oladi .
Mavzuli (mavzuli) kataloglar - bu turli Internet-serverlarda to'plangan ma'lumotlarni "qo'lda qayta ishlash" yo'li bilan ishlab chiqilgan va mavzular bo'yicha ma'lum ierarxiyalar
ko'rinishida taqdim etilgan axborot va so'rov tizimlari. Umumiy mavzularning (toifalari) yuqori darajasi “Internet”, “Ta’lim”, “Biznes”, “San’at” kabi mavzularni, eng quyi darajasi esa ma’lum veb-sahifalar va axborot resurslariga havolalarni bildiradi.
Tematik katalogning ma'lum bir bo'limiga tezkor kirish uchun foydalanuvchi kalit so'zlar bo'yicha avtomatik qidirishning o'rnatilgan tizimiga murojaat qilishi mumkin . Kalit so'zni
yoki kalit so'zlar qatorini yoki so'z birikmalarini kiritishingiz kerak va keyin Qidiruv tugmasini bosing. Tizim ushbu mavzu bo'yicha manbalar bor-yo'qligiga javob beradi va agar mavjud bo'lsa, foydalanuvchi oraliq bo'limlarni o'tkazib yuborgan holda u erga borish uchun havolani kuzatishi mumkin.
Internetda bir nechta tematik kataloglar mavjud, ammo ular juda mashhur, masalan, Yahoo, Galaxy yoki Rossiyada eng mashhur - Rambler.
Indeks tizimlari - ma'lumotlarni avtomatik ravishda "intellektual" maxsus tarmoq dasturiy ta'minoti - Internetdagi robotlar tomonidan tanlangan ma'lumotlarni ishlab chiqaradigan ma'lumot va so'rov tizimlari, foydalanuvchining iltimosiga binoan kirish kalit so'zlari evaziga turli Internet hujjatlariga havolalar beradi.
Tematik kataloglar kabi ko'proq tizimlar mavjud. Masalan, Google, Lycos, AltaVista va boshqalar.
Rossiyaning Internet tarmog'ida ham bir nechta ma'lumot va so'rov tizimlari mavjud. Ularning aksariyati tematik kataloglar va indeks tizimlarining
funktsiyalarini birlashtirgan holda birlashtirilgan. Ushbu tizimlar, qoida tariqasida, ikki tilli (bir vaqtning o'zida ikkita tilni - rus va ingliz tillarini qo'llab-quvvatlaydi). Ba'zi hollarda ular Internet hujjatlarini bir tildan boshqa tilga tarjima qilish tizimi bilan jihozlangan.
Moskva davlat universiteti haqidagi ma'lumotlarni topish uchun foydalanishingiz mumkin bo'lgan kamida o'nta kalit so'zni yozing.
AQSh Kongressi kutubxonasi, Guttenberg loyihasi kutubxonasi, Maksim Moshkov kutubxonasi saytlariga havolalarni topish uchun Google (www.google.com) dan foydalaning .
93
|
KIRISH
    
Tarmoqqa - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

KIRISH
Tarmoqqa kirish
Foydalanuvchini provayderning telekommunikatsiya tarmog'iga o'tkazishning bir necha variantlari mavjud. Ular turli omillarga, birinchi navbatda, aloqa liniyalariga, kompyuter va modem xususiyatlariga bog'liq. Tarmoqqa kirishning eng keng tarqalgan variantlari:
Kommutator telefon liniyalari orqali dial-up kirish
Ushbu variant foydalanuvchiga tarmoqqa an'anaviy dial-up asosida foydalanuvchi uchun qulay joyda va vaqtda kirish imkonini beradi. Biroq, ulanish sifati va tezligi juda past. Dial-up kirish o'rnatilgan modemni talab qiladi.
Ijaraga olingan liniya orqali to'g'ridan-to'g'ri kirish
Ushbu variant ijaraga olingan aloqa liniyasi orqali tarmoqqa doimiy IP kirishni anglatadi. Ushbu ruxsat foydalanuvchilar kompaniyaning korporativ LAN tarmog'ida birgalikda ishlaganda tarmoqqa jamoaviy kirishni ta'minlash uchun keng qo'llaniladi.
Tarmoqqa kirish (yakka tartibda va jamoaviy) foydalanuvchi (foydalanuvchilar) ro'yxatdan o'tish jarayonidan o'tadi - shaxsiy tarmoq nomi (login, taxallus) va parolni olish.
Tarmoq nomi (login) - tarmoqqa kirish uchun foydalanuvchining shartli nomi. Foydalanuvchi login va parolni o'zi tanlaydi. Shaxsiy foydalanuvchi uchun bu tasodifiy belgilar kombinatsiyasi, ism va familiyaning qisqartmasi, bosh harflar va boshqalar bo'lishi mumkin. Jamoaviy foydalanuvchilar uchun login rasmiy bo'lishi va kompaniya nomini o'z ichiga olishi kerak. Loginni egasi bilan osongina aniqlash mumkin bo'lgan tarzda tanlash juda foydali, masalan:
Sabine.Seufert – Sabine Seufert Shtaynbek – Reynxold Steynbek mois – Marina Moiseyeva
Tarmoq paroli - foydalanuvchini identifikatsiyalash va tarmoqni ruxsatsiz kirishdan himoya qilish uchun ishlatiladigan belgilar (harflar va/yoki raqamlar) ketma-ketligi. Masalan, parol sakkizta belgidan oshmasligi kerak. Bu shunday bo'lishi mumkin: s0nka97, sch456, s7TN31, cat, mysong va boshqalar.
Identifikatsiya ma'lumotlari (login va parol) kompyuterga foydalanuvchini tanib olish va tarmoq resurslariga kirishiga yordam beradi.
Kompaniyangizning (kompyuterni baham ko'rgan do'stingiz) tarmoqqa kirish uchun foydalanadigan tarmoq logini va parolini bilib oling. Quyidagilarni bajaring:
Windows ish stolidagi Mening kompyuterim yorlig'ini bosing va My Network Places papkasini oching .
Ochilgan oynada tarmoqqa dial-up ulanishi bilan istalgan belgini bosing.
Ochilgan oynada (Ulanish…) quyidagi ma'lumotlarni toping:
Foydalanuvchi login:
Parol:
Provayderga dial-up ulanishining telefon raqami uzoq kompyuter:
Siz tarmoq xizmatlariga shaxsan ro'yxatdan o'tmoqchisiz.
O'zingiz uchun tanlang: • kirish
Parol har doim yulduzcha bilan yopiladi. Nima uchun taxmin qilishga harakat qiling?
67
|
-rasm. Marketing sohasida nazoratni asosiy vazifalari

88
Korxonaning taktik rejasi strategik rejasining bir qismi bo‘lib, unga
qo‘yilgan maqsadlarga erishishning vositalari, usullari aniqlanadi.
Taktik
rejalarda umumiy sotish rejasi, har bir tovar guruhi bo‘yicha ta’minot va
sotish rejasi, daromadlar rejasi,
xarajatlar rejasi, foyda rejasi, savdo uchun
zarur
jihozlar, asbob-uskunalar bilan ta’minlanish rejasi, bozorning hozirgi
holatiga baho berish, korxona imkoniyatlari va xavf-xatarlari ifodalanadi.
Marketing nazoratining maqsadlari quyidagilardan iborat:
- maqsadga erishish darajasini belgilash;
- yaxshilanish imkoniyatini aniqlash;
- korxona moslashuvchanligi talab qilingan atrof-muhit o‘zgarishlariga
qanchalik mos kelishini aniqlash.
Marketing nazoratining uch turi farqlanadi:
1.
Yillik reja bajarilishini nazorat qilish;
2.
Strategik nazorat;
3.
Foydaga erishishni nazorat qilish;
Yillik rejani nazorat qilishdan maqsad mo‘ljallangan natijalarga
erishishga ishonishdir. Bunda
sotish imkoniyatlari tahlili, bozordagi hissa
tahlili, marketing xarajatlari bilan mahsulot sotish o‘rtasidagi nisbiy tahlillar,
mijozlarning munosabatini kuzatish kabi nazorat usullaridan keng
foydalaniladi.
Foydaga erishishni nazorat qilish maqsadi firma nima hisobiga daromad
topayotganligini va qaysi o‘rinlarda yo‘qotayotganligini aniqlashdan iborat.
Strategik nazoratning maqsadi esa haqiqatan ham firma o‘zidagi
marketing
imkoniyatlaridan
to‘liq
foydalanilayotganligi
yoki
foydalanilmayotganligi aniqlanadi.
Nazorat va mulohaza uchun savollar
1. Strategik rejalashtirishning maqsadi nimadan iborat?
2. Strategik rejalashtirishda korxona
dasturining maqsadi nimadan
iborat?
3. Korxonaning o‘sish strategiyasining qanday turlarini bilasiz?
4. Divesifikatsion o‘sish deganda nimani tushunasiz?
5. Korxona taktik rejasining maqsadi va vazifasi nimadan iborat?
6. Marketing nazorati deganda nimani tushunasiz va uning qanday
turlarini bilasiz?
7. Intensiv o‘sish deganda nimani tushunasiz?
8. Integratsion o‘sish mazmunini tushuntirib bering?
Veb-sahifa, to'liq - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

Veb-sahifa, to'liq (barcha sahifani grafik va uslublar bilan saqlaydi); • Web- sahifa, faqat HTML (sahifani uslublar va giperhavolalarsiz saqlaydi); • Matn fayli (faqat matnni saqlaydi) va hokazo.
Tarmoqqa kiring va MS Internet Explorer brauzerini oching.
Ekranda standart veb-sahifani ko'rganingizdan so'ng (qoida tariqasida, bu Microsoft korporatsiyasi yoki rasmiy provayderingizning "uy sahifasi"), ushbu sahifani kompyuteringizda Web Page, Cjmplete formatida saqlang va keyin - Matn fayli.
Jurnal rejimini Oflayn rejimiga o'zgartiring. Ikkala faylni Fayl/Ochish buyruqlari orqali oching va ularni solishtiring.
Web Page Complete formatida saqlangan faylga tezkor kirish uchun Windows ish stolida yorliq yarating.
Buning uchun brauzerda faylni oching va sichqonchaning o'ng tugmasini bosing (sichqoncha kursori brauzer oynasiga joylashtirilishi kerak).
91
O'QITUVCHILAR UCHUN INTERNET. AMALIY KURS
Internet resurslariga kirish
Office 2000 da Internet resurslariga kirishning eng oson yo'li bu Explorer brauzeridan foydalanishdir.
Uzoq serverlarga kirish uchun foydalanuvchi brauzerning Manzil maydoniga tayinlangan serverning tarmoq manzilini kiritishi kerak. Bu yerda tarmoq manzili URL (Universal Resource Locator) deb ataladi.
URL-manzil resursning aniq joylashuvi va uni olish yo'llari haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi (WWW, ftp-protokol, Telnet va boshqalar). URL manzili ikki nuqta bilan ajratilgan ikki qismdan iborat:
Protokol nomi://serverning_name/way_to_the_file/name_of_the_fayl ftp:// - ftp protokolidan foydalanadi
telnet:// - telnet protokoli orqali uzoq kompyuterga kirish gopher:// - Gopher serverlariga kirish
WWW:// – WWW serverlariga kirish
Fayl arxiviga ega bo'lgan ftp-serverlar haqidagi ma'lumotlar va foydalanuvchi Gopher tizimining ierarxik menyulari yordamida foydalana oladigan ma'lumotlar turli tuzilishdagi kompyuter fayllari ko'rinishida ko'rsatiladi, masalan:
dasturlar (EXE, COM kengaytmali fayllar); •
hujjatlar (TXT, DOC, XLS, MDB, PPT kengaytmali fayllar); • rasmlar
(PCX, PIC, GIF, JPG, PSD, PDD, BMP, EPS, TIF, CDR kengaytmali fayllar); • audio (WAV, SND, MP3, MUS kengaytmali fayllar); • video (VDO, MOV,
AVI kengaytmali fayllar); • veb-sahifalar (HTM yoki HTML kengaytmali fayllar).
FTP serverlarini ftpmail@academ.com (Amerika Qo'shma Shtatlari) yoki ftpmail@cnd.caravan.ru ftpmail serverlariga yuborish orqali o'rganing . Outlook Express dasturini oching, manzil maydoniga robotning elektron pochta manzilini qo'yib, yangi elektron xat yozing. Xabarning asosiy qismida quyidagi buyruqlar ro'yxatini qo'ying:
|
Nazorat savollari? - «oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr...

|
«oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr ta’lim yо‘nalishi uchun
|
bet | 72/107 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #125754 |
Bog'liq portal.guldu.uz-ma`ruzalar kursiNazorat savollari?
Oziq ovqat mahsulotlarining energetik qiymati qanday topiladi?
Tayyor mahsulot turlari tasnifi?
Oziq ovqat mahsulotlarining kimyoviy tarkibi?
Oziq ovqat mahsulotlarining biologik qiymatini oshirish yo’llari?
9-MAVZU. XAVFSIZ INGIBITORLAR, VITAMINLAR, QAND O`RINDOSHLARI, HID VA RANG BERUVCHI KOMPONENTLAR ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASINING NAZARIY ASOSLARI
Reja
Ozuqaviy qo’shimchalar turlar tasnifi.
Ozuqaviy bo’yoqlar rang beruvchi komponentlar.
Aromatizator (xushbo’ylantiruvchilar) moddalar.
Ozuqaviy qo’shimchalar: tuz, ziravorlar - qalampir, dolchin, qalampir munchoq, muskat yong’og’i, shirinlashtiruchi modda sifatida asal va boshqalar inson tomonidan bir necha asrdan buyon qo’llanilmoqda. Biroq ozuqaviy qo’shimchalardan keng miqyosda foydalanish XIX asr oxirida boshlandi, u aholi sonining o’sishi bilan, ularning shaharlarda zichlashuvi, an‘anaviy oziq-ovqat texnologiyasini takomillashtirish lozimligi, kimyoning yutuqlari, maxsus mo’ljallangan mahsulotlarni yaratish bilan bog’langan. Ko’pgina yakka tartibdagi iste‘molchilarda mavjud bo’lgan noto’g’ri fikrlarga qaramasdan kelib chiqish mumkin bo’lgan kasalliklarning o’tkirligi, sodir etilish tezligi va og’irligi bo’yicha ozuqaviy qo’shimchalarni minimal xavf xatar tug’diruvchi moddalar qatoriga qo’shish kerak.
Kimyoviy moddalarning zaharliligi kabi muhim masalalarni ham e‘tibordan holi qoldirmaslik kerak. Odatda zaharlilik deganda, moddalarning tirik organizmga zarar keltirish qobiliyati tushuniladi. Shuni aytish lozimki ixtiyoriy kimyoviy birikma ma‘lum sharoitlarda zararli bo’lishi mumkin, shuning uchun, mutaxassislarni fikricha, moddalardan foydalanish taklif etiladigan usulda uning zararsizligi to’g’risida gapirish to’g’riroq bo’ladi. Bu yerda doza (organizmga bir sutkada tushadigan modda miqdori), iste‘mol davomiyligi, rejim, uning organizmiga tushish yo’llari va hokazolar muhim rol o’ynaydi. Organizmga ta‘sir etish samarasi ham turlicha bo’lishi mumkin (o’tkir, uzoq davom etadigan). Gigienik tartib va qoidalarini belgilash maqsadida yo’l qo’yiladigan kontsentratsiyalar (YKK) tadqiqotlarga asoslanadi. YKK kattaligi aniqlanganda omillarning juda katta miqdori inobatga olinadi. Tadqiqotlar maxsus tashkilotlar tomonidan o’tkaziladi va ma‘lum qoidalar bilan tartibga solinadi.
Ozuqaviy qo’shimchalarning faqat juda muhim guruhlarini ko’rib chiqamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr ta’lim yо‘nalishi uchun
|
Ko'rsatmalar - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

|
Birlashgan Millatlar Tashkilotining
|
bet | 69/133 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 5,97 Mb. | | #137781 |
Bog'liq web education uzKo'rsatmalar va tavsiyalar:
Ta’lim turini tanlash jamiyat turini tanlash demakdir. Barcha mamlakatlarda bunday tanlovlar keng qamrovni talab qiladi ta'lim tizimlarini to'g'ri baholashga asoslangan jamoatchilik muhokamasi. Komissiya siyosatchilarni taklif qiladi
Muvaffaqiyat sari eng yaxshi yo'l bo'lib, demokratik konsensusga erishish uchun hokimiyatni bunday munozaralarni rag'batlantirish ta'lim islohoti strategiyalari uchun.
Komissiya turli shaxslar va muassasalarni faol jalb qilish bo'yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish tarafdori
Jamiyatda ta'lim bo'yicha qarorlar qabul qilishda: ma'muriy markazsizlashtirish va ta'lim muassasalarining avtonomiyasi ko'p hollarda ta'limni rivojlantirish va umumlashtirish uchun yordam beradi, deb hisoblaydi.
innovatsiya.
Yuqoridagilarni inobatga olgan holda, Komissiya siyosiy hokimiyatning rolini yana bir bor tasdiqlamoqchi. variantlarni aniq belgilash va umumiy tartibga solishni ta'minlash, kerakli tuzatishlarni kiritish: ta'lim - bu jamoa faqat bozor kuchlari tomonidan tartibga solinmaydigan aktiv. •
Shunga qaramay, Komissiya moliyaviy cheklovlarning kuchini past baholamaydi va bunday cheklovlarni joriy etish tarafdori. davlat/xususiy sheriklik faoliyati. Rivojlanayotgan mamlakatlarda asosiy ta'limni davlat tomonidan moliyalashtirish a
ustuvor, ammo qilingan tanlovlar butun tizimning uyg'unligiga putur etkazmasligi yoki boshqa darajalarga olib kelmasligi kerak. ta'lim qurbon qilinadi. • Moliyaviy
tuzilmalarni o'rganish davom etishi kerak degan tamoyil asosida qayta ko'rib chiqish zarur
shaxslarning hayoti davomida. Shunday qilib, Komissiya taklif qilingan o'qish muddatini qisqacha, deb hisoblaydi ma’ruzada bayon etilgan, muhokama qilish va o‘rganishga loyiqdir.
Yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi umumiy muhokamaga sabab bo'lishi kerak ertangi dunyoda bilimga kirish. Komissiya tavsiya qiladi:
59
|
| |
Oziq - ovqat mahsulotlarining energetik qiymati

|
Oziq - ovqat mahsulotlarining energetik qiymati
|
bet | 71/107 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #125754 |
Bog'liq portal.guldu.uz-ma`ruzalar kursiOziq - ovqat mahsulotlarining energetik qiymati. Ovqatlanish natijasida ba’zi bir moddalar organizmning tegishli to‘qimalarida zahira sifatida to‘planadi. Chunonchi, yog‘ moddalari moy to‘qimalarida, glikogen jigarda va hokazo. Bu zahira moddalar organizmning har xil funksiyalarini bajarganda sarflanadigan energiya manbai bo‘lib xizmat qiladi.
Ovqatlanish jarayonida organizm hayot faoliyati uchun muhim oziq moddalar - oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, mineral tuzlarni olib turadi. Bu moddalar esa organizmga kirishi bilan oksidlanib, energiya hosil qiladi va organizmning energiyaga bo‘lgan talabini qondirib boradi. Uglevodlar, yog‘lar, oqsillarning inson organizmida hazm bo‘lganda ajralib chiqadigan energiya miqdori quyidagicha:1 g yog‘-9,3 kkal yoki 38,9 kj; 1g oqsil-4,1 kkal yoki 17,2 kj; 1g uglevod – 4,1 kkal yoki 17,2 kj.
Biror xil oziq-ovqat mahsuloti organizmda o‘zlashtirilganda ajralib chiqadigan energiya miqdori shu mahsulotning kaloriyaligidir. Turli oziq moddalari va insonning energiyasiga ehtiyoji uning yoshi, jinsi, geografik yashash zonalari, mehnat faoliyatining turiga qarab har xil bo‘ladi.
Mahsulotlarning energiya berish qobiliyatini quyidagi misolda ko‘ramiz. Misol: Agar sigir sutining tarkibida oqsilning miqdori 2,8 foizni, yog‘ning miqdori 3,2 foizni, uglevodlarning miqdori 0,14 foizni tashkil etsa, 100 g sutning energiya berish qobiliyati necha kj ga teng. Yuqorida 1g yog‘, oqsil, uglevodlarning energiya berish qobiliyatini aytib o‘tgan edik. Shunga binoan 100 g sutning energiya berish qobiliyatini X bilan belgilasak, u holda:
X= (17,2kJ x 2,8)+ (38,9 kJ x 3,2)+ (17,2 kJ x 4,7)+ (15,1 kJ x 0,14)= 48,16 kJ+124,48 kJ + 80,84 kJ + 2,11 kJ = 254,59 kJ
Demak, bizning misolimiz bo‘yicha 100 g sutning energiya berish qobiliyati 254,59 kj ga teng ekan. Bu yo’l bilan hisoblab topilgan energiya miqdori faqat mahsulotlar tarkibidagi moddalar 100 % hazm bo‘lgandagina to’g’ridir. Vaxolanki, hech qanday mahsulot va ularning tarkibiga kiruvchi moddalar organizmda 100% hazm bulmaydi. Shuning uchun ham bu yo’l bilan hisoblab topilgan energiya miqdori mahsulotlarning nazariy energiya berish qobiliyati deb yuritiladi. Shu sababli biror mahsulotning energiya berish haqida ma’lumotga ega bulish uchun shu mahsulot tarkibidagi moddalarning hazm bo’lish darajasini xisobga olish kerak. Agar yuqoridagi misolda sigir sutidagi moddalarning umumiy hazm bo’lish darajasini 95% deb olsak, unda 100 g sutning haqiqiy energiya berish qobiliyati quyidagicha bo‘ladi:
254,59 x 95 / 100= 241,87 kJ
|
| |