e koeffitsientning eng kichik ruxsat etilgan qiymatlari

Arqon uchlarini barabanga mahkamlash. Yuk ko‘tarish mashinalarming lebyodkalarida arqonlarning uchini barabanga mahkamlash usullari 27-rasmda ko‘rsatilgan.
27-rasm,
a da arqon barabanga planka yordamida mahkam- langan. Siquvchi planka ostidagi arqonning taranglik kuchi S
m (rasmda
A nuqtadagi taranglik kuchi):
27-rasm. Arqon uchlarini harahanga mahkamlash sxemasi.
43
(48)
bunda: 5,.ax — yuk ko‘tarayotgan arqondagi eng katta taranglik kuchi; e = 2,71 — natural logarifm asosi; f = 0,16 — arqon bilan baraban sirti orasidagi ishqalanish koeffitsienti;
a1 = 3л — planka ostidagi arqon va baraban o‘rtasidagi qamrov burchagi;
Sm~ '
max 2,5 ga teng qilib olinadi. Agar arqon barabanga bitta planka bilan ikkita vint yordamida mahkamlansa:
AB qismdagi arqon bilan baraban va arqon bilan planka orasidagi ishqalanish kuchi:
(49)
Fi = (f + /I)
N
N — bitta boltni cho‘zuvchi kuch;
f — arqon bilan baraban sirti orasidagi ishqalanish koef- fisienti;
f1 — arqon bilan planka orasidagi keltirilgan ishqalanish koeffitsienti.
Agar plankadagi ariqcha yarim aylana shaklida bo‘lsaf =
f, f 1
trapetsiya shaklida bo‘lsa
f1 = —^j; ^ — planka yon qirrasining qiyalik burchagi, odatda ^ = 40° olinadi.
BV qismdagi arqon bilan baraban orasidagi ishqalanish kuchi:
F = S
B - 5
v = (Sm - F,) - S ', (50)
bu yerda:
а~2л - B va Vnuqtalar orasidagi qamrov burchagi.
VG qismdagi planka ostidagi ishqalanish kuchi:
F3 = F1 = (f + /1)N. (51)
Arqonning A nuqtasidagi taranglik kuchi
F1, F
2,
F3 kuch- larining yig‘indisiga teng bo‘lsa, arqon barabandan siljib ketmaydi:
(52)
44
'm = F1 + F2 + F3,
bu tenglikdan foydalanib bitta boltning cho‘zuvchi kuch miqdorini aniqlash mumkin:
x
N=
y+^m,«+в • <53)
Mahkamlash vintlarida ham cho‘zilish, ham egilish kuch- lanishlari hosil bo‘ladk Eguvchi kuchlanish
AB va
VG qismlarda planka va arqon o‘rtasidagi ishqalanish kuchi ta’sirida paydo bo‘ladk
Bu kuch quyidagicha aniqlanadi va har bir vintga ta’sir qiladi:
T = Л- N (54)
T kuchi vint kallagi bilan planka sirti tegib turgan nuqtada ta’sir qiladk
T kuch ta’siridagi eguvchi moment:
Meg = T/, (55)
bu yerda: / — T kuch ta’sir qilayotgan sirt va baraban sirti orasidagi masofa^
Har bir vintdagi umumiy kuchlanish:
1,3 ■
К ■ N , KT
°um ^/4 + 0,1^3 “
[°
ch]’
(56)
bu yerda:
К — ehtiyot koeffitsienti, K>1,5 olinadi;
d1 — vint rezbasining ichki diametri, mm; [°
ch] — vint materiali uchun ruxsat etilgan kuchlanish, [°
ch ] = -°
0- olinadi; °
0 — oquvchanlik chegarask
2,5
3.2.5. Yuk ilgich qurilmalar
Yuk ko‘tarish mashinalarida ko‘tarish kerak bo‘lgan yukni tortuvchi elementga osish uchun turli xil yuk ilgich qurilma- laridan foydalaniladk
Yuk ilgich qurilmalar quyidagi turlarga bo‘linadi:
universal yuk osish qurilmalari: ilgaklar, sirtmoqlar;
donali yuklarni osish qurilmalari: ombursimon va maxsus qisqichlar;
45
sochiluvchan yuklarni osish qurilmalari: kovsh (cho'mich) va greyferlar;
po‘lat va cho‘yan materialdan tayyorlangan buyumlarni osish qurilmalari: elektromagnitlar;
metallmas yuklarni osish qurilmalari: vakuumli qisqich- lar.
Ilgaklar va sirtmoqlar
Donali yuklarni ko
fitarish mexanizmining egiluvchan tortuvchi elementiga osish uchun yukli ilgaklar va sirtmoq- lardan foydalaniladi. Yuklar bu elementlarga arqonli yoki zanjirli stroplar yoki maxsus qisqichlar yordamida osiladi. Ilgaklar tuzilishiga qarab bir shoxli (28-rasm,
a) va ikki shoxli (28-rasm,
b) bo
filadi. Ularning odchamlari standartlashtirilgan bodib, tegishli DAST da koYsatilgan. Masalan, dastaki va mashina yuritmali mexanizmlarda bir shoxli ilgaklar DAST 6628-78 bo‘yicha, ikki shoxli ilgaklar DAST 6628-73 bo‘yicha tanlanadi. DAST 6624-74 bo‘yicha ilgaklar kam uglerodli 20 va 20 G poYatlardan bolg‘alab yoxud shtamplab tayyorlanadi.
28-rasm. Quyma ilgaklar: a — bir shoxli; b — ikki shoxli.
Bir shoxli ilgakning eng xavfli kesimi
V— К kesim bo‘lib (28-rasm,
a), bu kesim uning markaziga qo‘yilgan G
yuk og‘irligidan egilishga va cho‘zilishga ishlaydi.
AA kesim egilishga va a =45° burchak ostida ikkita qiya stroplarda yuk osilgan bo‘lsa, qirqilishga hisoblanadi.
Ikki shoxli (28-rasm,
b) ilgakning
G— Gva V— Vkesimlari egilishga va har qaysi shoxga
p = 1,2Gyuk ta’sir etuvchi hisobiy 2cos kuch ta’siridan qirqilishga hisoblanadi.
Yuk ko‘taruvchanligi yuqori kranlar uchun DAST 6619-69 bo‘yicha bir shoxli va ikki shoxli plastinali ilgaklar (29-rasm) tanlanadi. Ular martenli VMST 3 SP markali po‘lat, po‘lat 30 yoki 16 MS po‘latlaridan parchinlab tayyorlanadi.
Ilgak osmalari (TST 24.191.08 «Подвески крюковые. Типы и основные размеры» ga qarab) ikki turga bo‘linadi: normal (30-rasm, a) va qisqartirilgan (30-rasm, b). Normal ilgak osmasi oboyma
3, tirgak
2, ilgak
1, o‘q
4 va sharikli podshipniklarga o‘rnatilgan blok
5 dan tuzilgan.
29-rasm. Plastinali ilgaklar: a — bir shoxli; b — ikki shoxli.
47
a) b)
30-rasm. Ilgak osmalari: a — normal; b — qisqartirilgan.
Ilgak quyrug‘i tirgakka podshipniklar yordamida o‘rnatilib gayka bilan mahkamlanadi, yon tomonidan vint bilan gayka qotirib qo‘yilgan. Oboymajag‘lari bir-biriga ikkita shpilka bilan mahkamlanadi.
Qisqartirilgan ilgak osmasining ilgagi qo‘zg‘aluvchan bloklar orasida joylashib, uning o‘qi tirgak o‘rnida bo‘ladi.