Muhandislik psixologiyasining boshqa fanlar bilan aloqasi

|
Muhandislik psixologiyasining boshqa fanlar bilan aloqasi
|
bet | 6/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 1.4. Muhandislik psixologiyasining boshqa fanlar bilan aloqasi.
Muhandislik psixologiyasi boshqa fanlar bilan yaqin aloqada rivojlanadi. Muhandislik-psixologik tadqiqot natijalari boshqa fanlarda olingan natijalar bilan birgalikda amaliyotda qo'llaniladi.Muhandislik psixologiyasining rivojlanishi psixologiya fanining rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq. Va bu tasodifiy emas, chunki psihologik bilimlarsiz muhandislik psixologiyasini rivojlantirish mumkin emas. Bir tomondan, muhandislik psixologiyasi psixologiyaning turli sohalarida olingan ma'lumotlardan keng foydalanadi. Boshqa tomondan, muhandislik va psixologik tadqiqotlar teskari aloqa printsipiga ko'ra psixologiya fanining ko'plab sohalariga ta'sir qiladi. Psixik jarayonlar, funktsiyalar va holatlar muammolari bilan bog'liq ko'plab masalalarni tanqidiy qayta ko'rib chiqish mavjud. U inson operatori faoliyatini aniq psixologik tahlil qilish asosida psixik hodisalarni o'rganish va tavsiflashni talab qiladi. Buning natijasida o'rganilayotgan psixologik hodisalarning tarkibiy qismlari o'rtasida ham, ularning miqdoriy ko’satgichlari bilan nazorat harakatlari o'rtasida ham ichki bog'liqliklar aniqlanadi.
Axborotning o‘zaro ta’siri jarayonlarini o‘rganuvchi muhandislik psixologiyasi umumiy psixologiyada ishlab chiqilgan metodologik tamoyillar, nazariy tushunchalarga asoslanadi. U sezgi, idrok, diqqat, xotira va tafakkur shakllari haqidagi bilimlardan foydalanadi, ular orqali inson eksperimental psixologiyada to'plangan ma'lumotlarni qabul qiladi va qayta ishlaydi.
Aqliy jarayonlarning fiziologik ta'minotini, shuningdek, odamlar o'rtasidagi individual farqlarning fiziologik asoslarini ochib beruvchi psixofiziologik ma'lumotlar katta ahamiyatga ega.
Muhandislik psixologiyasi mehnat psixologiyasi bilan chambarchas bog'liq bo'lib, u inson mehnat faoliyatini aqliy tartibga solishning tuzilishi va mexanizmlarini o'rganadi va bunday tadqiqotlar asosida mehnatni oqilona tashkil etish, kasbga o'rgatish, mutaxassislikka yo'naltirish va kasb tanlash metodlarini ishlab chiqadi. Muhandislik psixologiyasi dastlab eksperimental psixologiyaning amaliy sohasi sifatida vujudga kelgan va mehnat psixologiyasidan nisbatan mustaqil ravishda rivojlangan.U amaliy eksperimental psixologiya deb ham ataldi. Biroq, muhandislik psixologiyasining rivojlanishi jarayonida uni faqat aqliy jarayonlarni o'rganish bilan cheklanib bo'lmasligi ma'lum bo'ldi, ular orqali odam texnik qurilmalardan keladigan ma'lumotlarni oladi va qayta ishlaydi. Inson operatorining mehnat faoliyatini umuman o'rganish zarurati tug'ildi. Shu munosabat bilan mehnat psixologiyasining ko'pgina muammolari ham muhandislik psixologiyasining muammolariga aylandi. Biroq, muhandislik psixologiyasi bu muammolarni o'ziga xos tarzda ko'rib chiqadi va IMTdagi inson operatorining faoliyati o’rganadi.
Zamonaviy texnologiyalar, odamlar guruxlari tomonidan xizmat ko'rsatilayotganligi sababli, muhandislik psixologiyasi guruxlarning shakllanishi, birgalikdagi faoliyati, muloqoti va odamlar o'rtasidagi munosabatlarning qonuniyatlarini o'rganadigan ijtimoiy psixologiya muammolariga murojaat qiladi. Ammo yana, u ijtimoiy-psixologik muammolarni o'ziga xos tarzda qabul qiladi: odamlarning ijtimoiy muhitdagi o'zaro ta'sirini o’rganadi.
Operatorlarni kasbiy tanlash va tayyorlashning ko'plab muammolarini hal qilishda muhandislik psixologiyasi ta'lim psixologiyasi va pedagogikasining yutuqlaridan foydalanadi. So'nggi paytlarda psixologiyaning muhandislik va yuridik psixologiya o'rtasida yani uzoq ko'rinadigan tarmoqlari o'rtasida aloqa nuqtalari paydo bo'ldi. Bunday holda, biz psixologik tahlil va operator tomonidan sodir etilgan noto'g'ri harakatlar uchun turli shaxslarning javobgarligini belgilash haqida gapiramiz
IMTning nisbatan yangi va o'ziga xos ko’rinishi bu "inson-kompyuter" tizimlaridir. Operator interfeysini yaratishda, dasturlarni ishlab chiqish va disk raskadrovka qilishda, odam va kompyuter o'rtasidagi dialogni tashkil qilishda va hokazolarda bunday tizimlarda muhandislik psixologik asoslash talab etiladi. Muhandislik psixologiyasi bu muammolarni psixologik fanning kompyuterlashtirish psixologiyasi va dasturlash psixologiyasi kabi yangi sohalari bilan hal qiladi .
Muhandislik psixologiyasi operatorning mehnat faoliyatini o'rganish bilan bog'liq fan bo'lib, uning muammolarini boshqa mehnat fanlari bilan bog'lamasdan hal qila olmaydi. Operator ishining og'irligi va intensivligini baholash mezonlarini ishlab chiqishda, funktsional holatlarni baholash metodlari, charchoq muammolarini hal qilish va monotoniyaga qarshi kurashish, qulay mehnat sharoitlarini yaratishda muhandislik psixologiyasi mehnat fiziologiyasi va mehnat gigienasi ma'lumotlaridan foydalanadi. Muhandislik psixologiyasi mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik muammolarini hal qilishda katta ahamiyatga ega. Ishlab chiqarish jarohatlarining sabablarini tahlil qilish ularning sabablari ko'pincha psixologik omillar ekanligini ko'rsatadi.
|
| |