nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hayvon turlari - Biologiya fanidan laboratoriya daftari

|
Biologiya fanidan laboratoriya daftari
|
bet | 9/9 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 200,61 Kb. | | #112437 |
Bog'liq Biologiyadan lobaratoriya ishlari shaxsiy 2021-2022 yangiHayvon turlari
|
Idiodaptatsiya
|
Elektr skat
|
Tanasi yassilashgan,suv tubida yashashga moslashgan,dum suzgichi xivichga aylangan.70 Vt kuchlanishli elektr zaryad hosil qiladigana`zosi bor
|
Yashil qurbaqa
|
Rangi atrof muhitga moslashgan ,och yashil yoki kulrang. Ustida qizil so`gallari bor,sassiq suyuqlik ajrati,dushmandan himoyalanadi.Orqa oyoqlari kuchsiz,sakrab-sakrab yuradi.Suv muhitidan uzoqlashgani tufayli o`pkasi rivojlangan.Kechqurun ov qiladi.
|
O`rta Osiyo toshbaqasi
|
Toshbaqalar tanasi rangi qum rangiga moslashgan.Tanasi orqa va qorin tomondan suyak va muguzdan iborat mustahkam kosa,qalqon bilan qoplangan. Toshbaqalar terisi quruq va qalin bo`lganligi uchun suvni kam bug`latadi.Oziq tarkibidagi suv qanoatlantiradi.ko`krak bilan nafas olishi rivojlangan,traxeya bronxlari ,o`pkalari taraqqiy etgan. yoz oylarida va tana harorati tashqi muhitga bog`liq bo`lgani uchun qish kunlarida uyquga ketadi.Ochlikka uzoq vaqt chiday oladi.
|
Oq laylak
|
Yirik,oyoqlari,tumshug`I uzun.Uzun oyoqlar ularni balchiq ustiga harakatlanishi uchun qulay
|
Ko`k kit
|
Batamom suv muhutiga moslanish,dum va oldingi suzgichlar rivoji,Katta og`iz bo`shligida yuqori jag`iga pastki jag`ida qarab muguz plastinkalar hosil bo`lishi
|
_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
-KURS  


Lobaratoriya mashg'uloti - 4

|
-KURS
Lobaratoriya mashg'uloti - 4
|
bet | 4/9 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 200,61 Kb. | | #112437 |
Bog'liq Biologiyadan lobaratoriya ishlari shaxsiy 2021-2022 yangi2-KURS
Lobaratoriya mashg'uloti - 4
Mavzu: Organizmlarning yashash muhitiga moslanishlarni o'rganish
Maqsad: Tirik organizmlarningyashash muhitiga moslanish turlarini o`rganish,qushlarning havo,baliqlarning suv,toshbaqalarning cho`l muhitiga moslanish belgilarini aniqlash.
Jihоzlаr: Akvaryumdagi baliqlar, qafasdagi to'ti, kanareyka yoki qushning tullami, tirik burchakdagi toshbaqa yoki ularning rangli rasmlari.
Ishni bajarish tartibi:
Qushlarning havo muhitga moslanishini o`rganish
1 Qushlar tuzilishini ko`rib chiqing Qushlarning tashqi tuzilishidagi uchishga moslashganlik belgilarini aniqlang
2. Zoologiya darslarida o`rganganlaringiz asosida qushlarning ichkii tuzilishidagi uchishga moslashganlik belgilarini aniqlang
3. Qushlardagi moslashganlik belgilarini nisbiyligini aniqlang
1. Qushlar tanasi bosh, bo`yin,tana,oyoqdan iborat bo` lib, evolyutsiya jarayonida oldingi oyoqlar qanotga aylangan.Qushlar terisi yupqa va shaffof bo`lib, pat bilan qoplangan. Har bir qoplovchi patingichka , qattiq o`zakdan va uning ikki yonida joylashgan yumshoq yelpig`ichdan iborat.Pat o` zagidan 1- tartib va undan 2- tartib o`siqchalar chiqadi. Bunday pat yengil va egiluvchan bo`ladi. Qushlar uchganida qanot va dumidagi yirik qoplovchi patlaribir- biri ustiga cheripitsa singari tushadi,qushning havoda uchishini yengillashtiradigan suyri shakldagi ko`tarilish yuzasini hosil qiladi.
2. Qushlar skeleti ichida havo bo`lgani tufayli yengil bo`ladi. Uchmaydigan qushlarga nisbatan uchuvchi qushlarda skelet ancha yengil.Bir qancha suyaklar qo`shilib o`sganligi tufayliancha pishiq va mustahkam.Harakatsiz birikkan bel dumg`aza suyaklari qo`shilib yaxlit dum suyagini hosil qiladi, dum suyagi esaburilish patlari uchun tayanch vazifasini bajaradi.Tosh suyagining kengayib to`sh toji hosil qilgan qismiga qanot muskullari birikadi.Barmoqlar soni kamayishi va mayda suyaklar qo` shilishi natijasida panja suyagi mustahkam bo`ladi.
Faqat qushlarga xos bo`lgan ilik suyagi qo`nayotgan qushning tanasiga beriladigan zarbani kamaytiradi.Issiqqonli.Nafas olishida uchgan vaqtda o`pka bilan havo pufakchalari ham
ishtirok etadi.Ichki a`zolarida havo pufakchachalariga kiradigan havo qush tanasini sovutib turadi.
3. guruhModdalar almashinuvi juda jadal bo`lgani uchun ochlika. Tana harorati yuqori bo`lgani uchun suvsizlikka chidamsiz.Qaldirg`och oyoqlari juda mayda bo`lgani uchun yerda y ura olmaydi.suv qushlari oyo`g`idagi parda yerda
yurishini qiyinlashtiradi yurishini qiyinlashtiradi
|
| |
Hayvon tiplari - Biologiya fanidan laboratoriya daftari

|
Biologiya fanidan laboratoriya daftari
|
bet | 8/9 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 200,61 Kb. | | #112437 |
Bog'liq Biologiyadan lobaratoriya ishlari shaxsiy 2021-2022 yangiHayvon tiplari
|
Aromorfozlar
|
Baliqlar
|
Suvda yashashga moslashgan umurtqali hayvvonlar,tanasi suyak tangachalar va shilimshiq bilan qoplangan,harakt a`zolari suzgichlar paydo bo`lgan,nerv sistemasi,sezgi a`zolari taraqqiy etib brogan,suzgich pufaklari,ichki quloq
|
Suvda va quruqda yshovchilar
|
Quruqlikv va suv muhitiga moslanish,harakat organlari ikki juft oyoq paydo bo`lishi,o`pka va teri orqali nafas olish,bosh miya bo`rtmachalari hosil bo`lishi
|
Sudralib yuruvchilar
|
Quruqlikda hayot kechirishi,tanasi muguz tangachalar bilan qoplanishi,yuragi uch kamerali,Op`ka taraqqiy etgan,tuxumining qo`shimcha qobiqqa ega bo`lishi,sariqlikka boyligi,quruqlikka tuxum qoyish
|
Qushlar
|
Bosh miyasi,,oldingi miya sharlari,miyachasi yirikligi,qon aylanish,nafas olish sistemasi taraqqiyoti, bir marta olgan havosidan ikki marta nafas olish,arteriya qonining batamom ajralishi,tana harorati doimiyligi
|
Sut emizuvchilar
|
Bolasini sut biln boqadi,tanasi jun bilan qoplangan,ko`pchiligida ter bezlari rivojlangan,oldingi miya yarim sharlari t`oliq rivojlangan.,sharoitga moslashuvchan
|
5.Har bir bo`limga oid birot tur misolida idiodaptatsiyalarni o`rganish
|
| |
Lobaratoriya mashg'uloti - 5

|
Lobaratoriya mashg'uloti - 5
|
bet | 6/9 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 200,61 Kb. | | #112437 |
Bog'liq Biologiyadan lobaratoriya ishlari shaxsiy 2021-2022 yangiLobaratoriya mashg'uloti - 5
Mavzu: Sporali o'simliklar, ochiq urug'li va gulli o'simliklar misolida aromarfoz, idoadaptatsiyalarni o'rganish.Umurtqali hayvonlar misolida aramorfoz, idoadaptatsiyalarni o'rganish
Maqsad: Evolyutsiyaning turli yo`nalishlarini o`rganish asosida o`simlik dunyosidagi aromorfoz va idiodaptatsiyalar,hamda ularning ahamiyatini o`rganish Evolyutsiyaning turli yo`nalishlarini o`rganish asosida, hayvonot dunyosidagi aromorfoz va idiodaptatsiyalar,hamda ularning ahamiyatini o`rganish
Jihоzlаr: yo`sin,qirqquloq,qirqbo`g`im,archa ,qarag`ay,gulli o`simliklarning gerbariylari yoki tirik namunalari/baliq,suvda va quruqda yshovchilar ho` lpreparati,sudrali yuruvchi,qushlar hamda sut emizuvchilar mulyajlar
1-Ishni bajarish tartibi:
1.Yo`sin ,qirqquloq,qiqrbo`g`im, ,archa ,qarag`ay,gulli o`simliklarning vegetativ organlarini aniqlang
2. Yo`sin ,qirqquloq,qiqrbo`g`im, ,archa ,qarag`ay,gulli o`simliklarning generativ organlarini aniqlang
3.Har bir bo`limga xos aromorfozni aniqlang
Kuzatish natijalari asosida quyidagi jadvalni to`ldiring
O`simlik bo`limlari
|
Aromorfozlar
|
Yo`sinlar bo`limi
|
Erkaklik va urg`ochilik jinsiy a`zolarining jinsiy a`zolarining ko`p hujayradan iboratligi,poya ,barg hosil bo`lishi,jinsiy ,jinssiz gallanib ko`payish,arxegoniy, anteridiy
|
Qirqbo`g`imlar bo`limi
|
Ildizpoyali ko`p yillik o`t,,tanasi ixtisoslashgan, bo`g`im hosil bo`lishi,sporafillar hosil bo`lishi,vegetative yo`l bilan ko`payish
|
Qirqquloqlar bo`limi
|
Ildizpoyasi rivojlangan, undan ipsimon ildizlar,barglar yiriklashishi ,sporali boshoqlar yo`qligi,sporalarning soruslar ichida yetilishi,gametafiti ikki jinsligi,uruglangan tuxum hujayradan murtak ,undan sporafit hosil bo`lishi,
|
Ochiq urug`lilar bo`limi
|
Hayotiy shakli daraxt, urug`I qubba ichida yetiladi,changchili ,urug`chili qubbalar,changlanish,urug`lanish urug`langan tuxum hujayradan ,murtak hosil bo`lishi,murtakdan endosperm hosil bo`lishi
|
Yopiq urug`lilar bo`limi
|
Gulning hosil bo`lishi, chetdan changlanish,urug` urug`chi ichidagi tugunchada yetilishi,qo`sh urug`lanish,hayotiy shakliga ko`ra turlcha moslanish
|
5.Har bir bo`limga oid birot tur misolida idiodaptatsiyalarni o`rganish
|
| |
- rasm. Yashil evglena (Euglena viridis)

|
- rasm. Yashil evglena (Euglena viridis)
|
bet | 3/21 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #153125 |
Bog'liq AMALIY MASHGʻULOT MATERIALLARI3- rasm. Yashil evglena (Euglena viridis)
1-xivchin; 2-xivchin tubidagi rezuvar; 3-stigma; 4-qisqaruvchi vakuola;
5-xromatoforlar; 6-yadro.
Evglenalar jinssiz, boʻyiga ikkiga boʻlinib koʻpayadi. Noqulay sharoitda u yumoloqlanib uz atrofida zich paradaga oʻralib sista hosil qiladi. Baʼzan sista ichida boʻlinish yoʻli bilan ham koʻpayishi mumkin.
Mustaqil ish topshiriqlari:
Euglenozoa tipiga umumiy tavsif bering
Euglena viridis yoki Euglena gracilis tuzilishidagi o’ziga xos xususiyatlar
Amaliy mashg’ulot-3.
Kinetoplastida sinfi. Hayvonsimon xivchinlilar: tripanosoma, leyshmaniya, trixomonada, lyambliyalarning tuzilishi.
Kerakli jihozlar: Mavzuga doir tablitsalar, mikroskop, doimiy preparatlar, taqdimotlar.
Nazariy tushuncha. Parazit kinetoplastidlar orasida odam va umurtqali hayvonlar qonida parazit yashovchi Tripanosomalar (Trypanosoma) urugʻi vakillari ayniqsa, katta ahamiyatga ega (11rasm). Ularning tasmaga oʻxshash yassi tanasi 20-70 mkm keladi. Oldingi tomonida joylashgan bitta xivchini tanasinnng yonidan orqaga qarab yoʻnalgan. Xivchin yupqa toʻlqinlanuvchi membrana yordamida ektoplazmaga tutashgan. Bazal tanachasi (kinetoplast) endoplazmada xivchinning asosida joylashgan. Uyqu kasali Tripanosomasi (Trypanosoma rhodesiense) Afrikaning tropik qismida yashovchi xalqlarda ogʻir uyqu kasalini keltirib chiqaradi. Tripanosomaning plazmasida va limfa suyuqligida yashaydi. Keyinchalik orqa miya suyuqligiga oʻtib oladi. Kasallanish alomatlari isitmalashdan boshlanadi va sekin asta organizm ogʻir xastalikka chalinadi. Parazit xivchinlilar kasal kishi koʻp uxlaydi va juda ozib ketadi, davolash choralari koʻrilmaganda halok boʻladi.
7-rasm. Trypanosoma rhodesiense ning tuzilishi.
1.Bleforoplast, 2. bazal tanacha, 3.orqaga yo’nalgan xivchin, 4. yadrocha, 5.yadro,
6. to’lqinlanuvchi membrana, 7. xivchin, 8. pellide, 9. ektoplast, 10. endoplast,
11. zahira ovqat zarrachalari.
Uyqu kasali tripanosomasi tabiatda yovvoyi hayvonlardan antilopalar qonida uchraydi. Tripanosomani se-se chivinlari (Glossina morsitans, G.palpalis) antilopalardan odamlarga yuqtirishi aniqlangan. Chivinlar ichagida Tripanosoma boʻyiga boʻlinib koʻpayadi va tana suyuqligi orqali avval chivinning soʻlak bezlariga, soʻngra uning xartumiga oʻtib oladi. Pashsha soʻlagidan qonga oʻtgan parazitlar qon plazmasida yana jinssiz boʻlinib koʻpayadi. Parazit hayvonlarga ziyon keltirmaydi. Antilopalar kasallikning tabiiy manbasi, se-se chivinlari esa kasallik qoʻzgʻatuvchining tarqatuvchisi hisoblanadi.
Leyshmanioz Shimoliy Afrika, Janubiy Yevropa va Janubiy Gʻapbiy Osiyoning birqancha mamlakatlarida tarqalgan. Kasallik Oʻzbekistonning janubiy rayonlarida tarqalgan boʻlib, uning tabiiy manbai asosan choʻl mintaqasidagi yumronqoziqlar ini bilan bogʻlangan.
|
| |
-rasm - Amaliy mashgʻulot materiallari

1-rasm. Infuzoriya tufelkasi (Paramecium caudatum)
1-kipriklar; 2- makronukleus; 3- mikronukleus; 4-peristom; 5-ogʻiz; 6-xalqum; 7-ovqat hazm qilish vakuolasining hosil boʻlishi; 8- ovqat hazm qilish vakuolalari;
9- chiqarish joyi; 10-11-qisqaruvchi vakuolalarining yigʻiluvchi naychalari; 12-trixostistlar;
Tufelka jinssiz va jinsiy yo’l bilan koʻpayadi. Jinssiz koʻpayganda uning tanasi koʻndalangiga boʻlinadi. Bunda oldin mikronukleus, so’ngra esa makronukleus boʻlinib, keyin protoplazma ham koʻndalangiga ikkiga ajraladi (13 rasm).
2-rasm. (Paramecium caudatum) ning bo’linishi
1-qisqaruvchi vakuola; 2-og’iz qismi; 3-bo’linuvchi makronukleus; 4-bo’linuvchi mikronukleus.
Yetarli darajada harorat va ozuqa moddalar mavjud boʻlganida bir kecha-kunduzda har bir tufelka 2-marta boʻlinib, toʻrtta infuzoriya hosil boʻladi. Bir necha marta jinssiz koʻpayishdan keyin tufelkaning jinsiy koʻpayishi, yaʼni konyugaciya jarayoni boshlanadi. Bunda ikkita tufelka peristom tomonlari bilan bir-biriga yopishib oladi va taxminan 10-12 soat davomida birgalikda suzib yuradi(14 rasm).
3- rasm. (Paramecium caudatum) ning konyugatsiya jarayoni.
A-konyugatsiyaning boshlanishi; B-D- mikronukleusning birinchi boʻlinish bosqichi; E- mikronukleusning ikkinchi boʻlinish bosqichi; F- mikronukleusning uchinchi marta boʻlinishi; G-H-migraciyalanuvchi yadroning stacionar yadro bilan qoʻshilib, sinkarion yadro hosil qilishi; I-sinkarion yadroning uchinchi marta boʻlinishi natijasida sakkizta yadroning hosil boʻlishi; J-K-ekskonyugantlar.
Bu vaqt ichida ularning pellikulasi erib, ikkala parameciyaning protoplazmasi qoʻshiladi va oʻrtada protplazmatik koʻprikcha hosil boʻladi. Ularning yadrolari ham chuqur o’zgarishga duch keladi. Avvalo makronukleus mayda qismlarga boʻlinib, asta-sekin surilib yoʻqolib ketadi, makronukleus esa mitoz yoʻli bilan ikki marta boʻlinib, har bir individda toʻrttadan yadrochalar hosil boʻladi. Ularning uchtasi surilib ketadi, qolgan bittasi o’z navbatida ikkiga boʻlinib, ikkita kichik yadrocha paydo boʻladi. Bularning bittasi harakatsiz-stacionar, ikkinchisi esa harakatchan-migracion yadrochalar yoki pronukleuslardir. Keyinchalik konyugaciyalanuvchi infuzoriyalar oʻzaro harakatchan yadrolarini almashtirib oladilar, yaʼni protoplazmatik koʻprikcha orqali birinchi infuzoriyaning harakatchan yadrosi ikkinchisiga, undan esa birinchisining endoplazmasiga oʻtadi. Shundan keyin har bir infuzoriyaning endoplazmasidagi statsionar yadrocha bilan “sherik” infuzoriyadan oʻtgan migracion yadrocha qoʻshilib, sinkarion yadroni hosil qiladi. Bu jarayondan keyin konyugaciyalanuvchi infuzoriyalar bir-biridan ajraladi. Har bir tufelkada hosil boʻlgan sinkarion yadro uch marta boʻlinib, 8 yadrocha paydo boʻladi. Ularning 4 tasidan makronukleus, qolgan 4 tasidan esa mikronukleus hosil boʻladi. Keyinchalik bu tufelkalar yana jinssiz ikkiga boʻlinib, koʻpayishni davom ettiradi.
|
Mustaqil ish topshiriqlari

Mustaqil ish topshiriqlari:
Kinetoplastida sinfining umumiy xususiyatlari.
Parazit hayvonsimon xivchinlilarning zarari
Amaliy mashg’ulot-4.
Chlorophyta tipi, volvokslar (Eudorina yelegans, Volvoks aureus). Koloniya bo‘lib yashovchi xivchinlilar. Yoqali xivchinlilar (bodo)ning tuzilishi.
Kerakli jihozlar: Mavzuga doir tablitsalar, mikroskop, doimiy preparatlar, taqdimotlar.
Nazariy tushuncha.Volvoks kolonial xivchinlilar ichida eng yirigi (2 mm gacha) boʻlib, uni hovuzlarda, koʻllarda va baʼzan sholipoyalarda uchratish mumkin. Volvoksning tanasi sharsimon, koloniya holda yashovchi bir hujayrali xivchinlilardandir (1-rasm).
1-rasm. Volvoks-Eudorina yelegans ning sharsimon koloniyasi.
1-3-hujayradan iborat koloniya; 2-jinsiz koʻpayish.
Koloniyadagi bir necha ming individlar (hujayralar) sitoplazmatik koʻprikcha orqali bir-birlari bilan tutashgan. Har qaysi xujayraning tuzilishi xuddi evglenaning xujayra tuzilishiga oʻxshaydi, yaʼni har bir individning ikkitadan xivchini, yadrosi, xromatoforalari, qisqaruvchi vakuolasi va “koʻzchasi” (stigma) boʻladi (2-rasm).
1-rasm. Volvoks aureus koloniyasining bir qismi.
1-koloniyaning vegetativ hujayralari; 2-sitoplazmatik koʻprikcha; 3-koloniyadagi eng yirik hujayralar boʻlib, ularning taraqqiy etishi natijasida yangi qiz koloniyalar hosil boʻladi.
Shuning uchun volvoks tarkibidagi individlarning har birini mustaqil bir hujayrali organizmlar deb qarash lozim. Lekin bu individlarning koʻpchiligi boʻlinib koʻpayish xususiyatiga ega emas, ularni volvoks tarkibidagi somatik hujayralar deb ataydilar. Volvokslarda koʻpayish xususiyatiga ega boʻlgan individlar juda oz, atigi 4-10 boʻlishi mumkin. Bular partenogonidiyalar yoki “koʻpayuvchi vegetativ hujayralar”dir. Ularda hech qanday organoidlar boʻlmaydi va faqat koʻpayish uchun xizmat qiladi. Koloniyadagi ana shu individlar (partenogoniyalar) ning bir nechtaga boʻlinishi natijasida yangi yosh koloniya hosil boʻladi (3-rasm).
Shuning uchun volvokslar ichida (“ona” tarkibida) bir necha yosh (“qiz”) koloniyachalar boʻladi.
|
-rasm. Volvoks-Volvox aureus ona koloniyasi ichidagi yosh koloniyalar.
Yoqali xivchinlilar (Choanoxivchina)-Bodo

|
-rasm. Volvoks-Volvox aureus ona koloniyasi ichidagi yosh koloniyalar.
Yoqali xivchinlilar (Choanoxivchina)-Bodo
|
bet | 6/21 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #153125 |
Bog'liq AMALIY MASHGʻULOT MATERIALLARI3-rasm. Volvoks-Volvox aureus ona koloniyasi ichidagi yosh koloniyalar.
Yoqali xivchinlilar (Choanoxivchina)-Bodo
Bodo, geterotrof xivchinli, shakli va tana tuzilishiga ko'ra (4-rasm) avtotrof xivchinli - Xlamidomonadaga o'xshaydi. Uning bir hujayrali tanasi tashqaridan plazmatik membrana bilan qoplangan bo'lib, uning ostida sitoplazmani to'liq o'rab turgan oqsilli pellikula joylashgan. Pellicula egiluvchan bo’lib, hujayraning turli shakllga kiriishiga imkon beradi. Shuning uchun u ekzoskelet rolini o'ynaydi. U bir qancha bo’ylama chiziqlar va qisqaruvchi tolalardan iborat. Sitoplazma ichida ham bunday tolalar ham mavjud. Ular qisqarganda, tananing shakli o'zgaradi.
Bodo tananing old qismida joylashgan ikkita xivchin yordamida suvda harakat qiladi.
4-rasm. Bodoning tuzilishi
Xivchin tez aylanadi va tirgak kabi suvga buraladi, bodo esa asta-sekin bo'ylama o'q atrofida aylanadi. Bodo shu tarzda ancha "kuchli" harakat qiladi: 1 soniyada u tanasining uzunligidan uch barobar ko'p masofani suzishi mumkin.
Bodo xivchini tagida hujayra og'zi joylashgan. U oziq-ovqatlarni - bakteriyalarni, mikroskopik o'simliklarni va hayvonlarni - xivchinning aylanish harakatlaridan kelib chiqadigan suv oqimi bilan og'izga itaradi. Yutilgan oziq-ovqat zarrasi atrofida ovqat hazm qilish vakuolasi hosil bo'lib, unga ovqat hazm qilish shirasi ajraladi. Hazm qilingan oziq moddalar vakuoladan sitoplazmaga o'tadi va u erda metabolizm va tana qurilishi uchun ishlatiladi. O'zlashtirilmagan oziq-ovqat qoldiqlari bo'lgan vakuolalar hujayra og'ziga suzadi va tashqariga chiqariladi.
Bododagi ortiqcha suv va zararli moddalar qisqaruvchi vakuolada to'planadi, u hujayra og'zi orqali tashqariga chiqaradi.
Nafas olishi. Bodo suvda erigan kislorodni tanasi yuzasi orqali oladi. Kislorod ishtirokida organik moddalar oksidlanib, tananing hayoti uchun zarur bo'lgan energiyani hosil qiladi.
Ko'paytirish Yozda, qulay sharoitda, Bodo jinssiz - ikkiga bo'linib ko'payadi. Ko'payish yadroning bo'linishi bilan boshlanadi va har bir yadroda dastlabki (onalik) organizmning yadrosi kabi bir xil miqdordagi xromosomalar bo’ladi. Buning sababi, bir hujayrali organizmning bo'linishidan oldin, xromosomalar soni ikki baravar ko'payadi. Keyin hujayra bo’ylamasiga cho’zilish yo'li bilan ikkiga bo'linadi. Shunday qilib, yosh hujayralar ona individdan farq qilmaydi va undan genetik dastur nusxasi bilan bir xil xromosomalar to'plamini oladi.
5-rasm. Bodoning jinssiz ko’payishi
|
| |
Mustaqil ish topshiriqlari

|
Mustaqil ish topshiriqlari
|
bet | 7/21 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #153125 |
Bog'liq AMALIY MASHGʻULOT MATERIALLARIMustaqil ish topshiriqlari:
Chlorophyta tipining xarakterli xususiyatlari
Koloniya bo‘lib yashovchi xivchinlilar
Yoqali xivchinlilar – Bodoga ta’rif bering
Amaliy mashg’ulot-5.
Kipriklilar (Ciliophora) kenja tipi. Erkin yashovchi infuzoriyalar: Paramecium caudatumning tuzilishi.
Kerakli jihozlar: Mavzuga doir tablitsalar, mikroskop, doimiy preparatlar, taqdimotlar.
Nazariy tushuncha. Infuzoriya parameciya (tufelka) chuchuk suvlarda juda keng tarqalgan. Tanasining uzunligi 0,25-0,35 mm boʻlib, shakli duksimon, koʻndalang kesmasi esa doirasimondir. Usti yupqa kobik-pellikula bilan oʻralgan. Pellikulaning ustki qismi juda koʻp bir xil uzunlikdagi kiprikchalar bilan qoplangan. Biroq tananing keyingi tomonidagi tukchalar biroz uzunroq boʻladi. Bu kiprikchalarning hammasi harakat organoidi boʻlib, parameciya bir soniyada o’z tanasi uzunligiga 8-9-marta barobar yo’lni bosib oʻtadi. Kiprikchalarning har bittasining asosida bazal tanacha joylashgan. Pellikulaning ostida tashqi koʻrinishidan tayoqcha shaklidagi duksimon trixocistalar boʻlib, ular mexanik, kimyoviy va boshqa har xil taʼsirlar natijasida pellikulaning mayda teshikchalari orqali ipchaga oʻxshab otilib chiqadi. Trixocistalar himoya qilish vazifasini bajaradi.
Protoplazmadan vakuolaga fermentlarning oʻtishi natijasida ovqat hazm boʻladi, hazm boʻlmagan ovqat qoldiqlari esa pellikuladagi teshikcha (poroshica) orqali tashqariga chiqariladi.
Tufelkada ikkita qisqaruvchi vakuola boʻlib, ularning biri tananing oldingi, ikkinchisi esa orqa uchida joylashgan. Har bir qisqaruvchi vakuola markaziy pufakcha va 5 ta yigʻuvchi naychalardan tashkil topgan. Tanada yig`iladigan ortiqcha suv, metabolizm mahsulotlari dastlab mazkur naychalarda toʻplanadi, keyin pufakchaga oʻtib undan tashqariga chiqariladi.
Lekin bu vakuolalar odatda navbatlashib ishlaydi, bittasi qisqargan paytda ikkinchisida suv yig’iladi. Suv harorati 160 C boʻlganida har daqiqada 3-marta qisqaradi.
|
| |
Mustaqil ish topshiriqlari

|
Mustaqil ish topshiriqlari
|
bet | 2/21 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #153125 |
Bog'liq AMALIY MASHGʻULOT MATERIALLARIMustaqil ish topshiriqlari:
Mikroskopning asosiy qismlarini ko’rsating.
Bir hujayralilarning tuzilishi va harakat organoidlari izohlab bering
Bir hujayralilarning hayotiy jarayonlarini tushuntiring
Bir hujayralilarning ko’payish ususllari
Amaliy mashg’ulot-2.
Euglenozoa tipi. Euglenoidea sinfi. Euglena viridis yoki Euglena gracilis tuzilishi.
Euglenasimonlar turkumi. Vakillar: Euglena viridis yoki Euglena gracilis.Tuzilishi va ko’payishi.
Kerakli jihozlar: Mavzuga doir tablitsalar, mikroskop, doimiy preparatlar, taqdimotlar.
Nazariy tushuncha.Evglenalar chirigan organik moddalarga boy boʻlgan koʻlmak suvlarda, hovuzlarda va boshqa ifloslangan suvlarda yashaydi. Lekin ular orasida Euglena acus, E. spirogyra kabi turlari ham uchrashi mumkin. Evglenaning tanasi duksimon, keyingi uchi oʻtkirlashgan boʻladi. Sitoplazmasi endoplazma va ektoplazmadan iborat boʻlib uning usti yupqa elastik parda-pellikula bilan qoplangan. Shuning uchun ham evglenaning shakli nisbatan oʻzgarmasdir. Lekin harakatlanish paytida shakli oʻzgarib, hatto u dumaloqlanishi ham mumkin (7-rasm). Tanasining oldingi uchida bitta xivchini bor, u harakatlanish organoidi. Uning asosida esa harakatni boshqaruvchi bazal tanacha joylashgan. O’nga yaqin joyda yorugʻlikni sezadigan, yaʼni qizil dogʻsimon “koʻzcha” stigmani koʻrish mumkin. Evglena sitoplazmasining asosiy orgonoidlaridan yana bittasi qisqaruvchi vakuola boʻlib, uning atrofida bir nechta yigʻuvchi vakuolachalar mavjud. Vakuola qisqargan paytda suv, qoldiq moddalar uning tashqi muhit bilan toʻtashgan rezervuariga oʻtadi va tashqariga chiqariladi. Evglenaning tanasida xlorofill donachalariga ega boʻlgan xromatoforlar bor. Shuning uchun ham ular oʻsimliklar singari fotosintez yoʻli bilan oziqlanadi. U yorugʻlik taʼsirida karbonat angidrid gazi va suvdan uglevodlarni sintez qiluvchi avtotrof organizmdir. Bu jarayonda hujayrada ehtiyoj ozuqa modda paramil (tarkibi oʻsimlik kraxmaliga yaqin) toʻplanadi. Lekin evglena qorong’i joyda saqlansa, rangsizlanadi va pellikulasi orqali suvda erigan organik moddalarni shimib, saprofit ovqatlanishga oʻtadi. Ayrim evglenalarning ikki xil avtotrof va geterotrof oziqlanishi isbotlangan. Ular bir vaqtning o’zida ham fatosintez, ham saprofit yoʻli bilan oziqlanadilar. Bu aralash yoki miksotrof ovqatlanish deyiladi. Evglena sitoplazmasida bitta yadro boʻlib, u tananing keyingi uchiga yaqin joylashadi.
|
| |
Hujayra, to‘qima va skeleti

|
Hujayra, to‘qima va skeleti
|
bet | 21/21 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #153125 |
Bog'liq AMALIY MASHGʻULOT MATERIALLARIHujayra, to‘qima va skeleti
Bir hujayralilarda barcha hayotiy funksiyalar yagona hujayrada amalga oshiriladi. Metazoa hujayralari tana bo‘yicha ixtiyoriy tartibda joylashmagan bo‘lib, ular guruhlangan va to‘qima deb nomlanuvchi maxsus qavatlar hosil qiladi. Ko‘p hujayrali hayvonning tanasi kolonial bir hujayralilarga nisbatan solishtirilganda eng kamida ikki hil hujayradan tashkil topgan bo‘ladi. Misol uchun kolonial bir hujayrali Volvoxning somatik hujayralari birgalikda “to‘qima” deb atash mumkin bo‘lgan yagona qavatga to‘planadi. Kolonial yoqali yoki Choanoflagellatalar ikkita “to‘qima”li qavatga ega bo‘lishi mumkin, ammo xoanoflagellata (Choanoflagellata) Metazoadan oldingi takson hisoblanadi.
Ko‘p hujaralilar jinsiz va jinsiy yo‘l bilan ko‘payadi. Jinsiz ko‘payish birmuncha sodda tuzilgan ko‘p hujayralilar uchun xos bo‘lib, ikkiga bo‘linish, kurtaklanish va ko‘p marta bo‘linish orqali sodir bo‘ladi.
Jinsiy ko‘payishi gametalar yaʼni har xil jinsli ixtisoslashgan jinsiy hujayralar ishtirokida boradi. Urg‘ochi jinsiy hujayra oogameta, erkaklik urug‘ hujayra spermatozoidir.
Mustaqil ish topshiriqlari:
Ko’p hujayralilarning evolyutsiyada kelib chiqish sabablarini tushinish
Ko’p hujayralilarda to’qima va organlarning paydo bo’lish jarayonlarini o’rganish
Ko’p hujayralilarning ko’payish jarayonlarini tahlil qilish
|
| |
Loyihaviy-texnologik faoliyatida - 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga...

Tashkiliy-boshqaruv faoliyatida:
-
ishlab chiqarish jarayonlarida zamonaviy
axborot texnologiyalaridan
foydalanish mexanizmlarini ishlab chiqish va monitoringini olib borish;
-
atrof-muhitni muxofaza qilish va mehnat xavfsizligi talablariga mos kelishi
borasida tashish jarayonlarini nazorat qilish;
-
yo‘l harakati jarayonlarini xavfsiz va
samarali tashkil etish;
-
yo‘l harakatini boshqarish jamoasi ishini tashkil etish;
-
bajarayotgan faoliyati bo‘yicha ish rejasini tuzish va uni bajarish, nazorat
qilish va amalga oshirgan ishining natijalarini baholash;
-
transport vositalari ishini tashkil etishda atrof-muhit muxofazasi, yong‘in,
texnika va mehnat xavfsizligi talablariga mosligini monitoring qilish
qobiliyatlariga
Yo’nalishga kirish - 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining...

•
Avtomobil transporti sohasidagi xizmat turlarining o‘rni va ahamiyatini
talabalarda shakllantirish;
•
Talabalar avtomobilsozlik sanoatidagi ishlab chiqarish korxonalari va
ularni
texnik markazlari, servis markazlarining faoliyati haqida asosiy
ma’lumotlarga ega bo‘lishiga ko‘maklashish.
Fanni o‘qitish jarayonida zamonaviy
yangi pedagogik texnologiyalar,
zamonaviy o‘zbek avtomobilsozlik va chet el avtomobilsozlik korxonalarining
faoliyati hamda avtomobillarni ekspluatatsiya
qilish jarayonlari, kompyuter
texnologiyalari, virtual o‘quv
jihozlari, animatsiyali darslik va o‘quv
qo‘llanmalardan foydalanish ko‘zda tutilgan.
1.2. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati.
Tayanch so‘zlar va iboralar: Transport vositalari muhandisligi, avtomobil
servisi, yo‘l harakatini tashkil etish, kasbiy kompetensiyalar, malaka talabi, ilmiy -
tadqiqot faoliyati, loyihaviy-konstruktorlik faoliyati.
Nazorat savollari - 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining...

|
1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyatiBog'liq 1-Mavzu-Yo\'nalishga kirish ASNazorat savollari:
1. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalarini tushuntirib bering?
2. Yo‘nalishga kirish fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati nimada?
3. Avtomobil transportining ahamiyati va mamlakat iqtisodiyotida tutgan o‘rni
nimada?
4. Yo‘l harakatini tashkil etish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi malaka talabining
umumiy tavsifini izohlang?
5. Yo‘l harakatini tashkil etish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi ilmiy - tadqiqot
faoliyatiga izoh bering?
6. Yo‘l harakatini tashkil etish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi loyihaviy-
konstruktorlik faoliyatining ahamoyati nimada?
7. Yo‘l harakatini tashkil etish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi ekspluatatsiya va
servis xizmat ko‘rsatish faoliyatini izohlang?
8. Yo‘l harakatini tashkil etish bakalavriat ta’lim yo‘nalishi ishlab chiqarish
faoliyatini izohlang?
9. Transport so‘zining ma’nosi nimada?
10. Avtomobil transporti deb nimaga aytiladi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati
|
ega bo‘lishi lozim - 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining...

1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati
1-Mavzu-Yo\'nalishga kirish AS
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati
|
- 1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari....

|
1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyatiBog'liq 1-Mavzu-Yo\'nalishga kirish AS1.2. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar kasbiy faoliyatlarining tavsifi.
1.2.1. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar kasbiy faoliyatining sohalari:
61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” bakalavriat ta’lim yo‘nalishi -
“Transport xizmatlari” ta’lim sohasiga oid yo‘nalishi bo‘lib, u xalqaro tajribalarga
muvofiq yo‘l harakatini xavfsiz tashkil etish sohasini rivojlantirishga, avtomobil
transportidan unumli foydalanishga, transportda logistik jarayonlarni tashkil etish va
uni ta’minlashga yo‘naltirilgan inson faoliyati vositalari, usullari va yo‘llari
majmuini qamrab oladi.
Yo‘nalish bo‘yicha fan, texnika va texnologiyalarning zamonaviy yutuqlari,
kadrlar buyurtmachilari talablaridan kelib chiqqan holda bakalavlarning kasbiy
faoliyati sohalarida qo‘shimcha va o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin.
1.2.2. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar kasbiy faoliyatlarining ob’yektlari:
-
O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi yo‘l harakati xavfsizligi bosh
boshqarmasi;
-
O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi yo‘l harakati xavfsizligi
bo‘linmalari;
-
avtomobil transporti sohasidagi harakat xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha
yuridik maqomga ega bo‘lgan turli vazirlik, kompaniya, konsern va uyushmalarga
qarashli davlat va nodavlat avtotransport korxonalari;
-
hududiy ichki ishlar bo‘linmalari va transport departamentlarida yo‘l
harakatini tartibga solish va boshqarish vositalarini qo‘llash;
-
mutaxassislik bo‘yicha fan, texnika va texnologiyalarning zamonaviy
yutuqlari, kadrlar buyurtmalari talablaridan kelib chiqqan holda bakalavrlarning
kasbiy faoliyat ob’yektlari;
Yo‘nalish bo‘yicha fan, texnika va texnologiyalarning zamonaviy yutuqlari,
kadrlar buyurtmachilari talablaridan kelib chiqqan holda bakalavrlarning kasbiy
faoliyat obektlarida qo‘shimcha va o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Bo‘lishi mumkin
bo‘lgan qo‘shimcha va o‘zgarishlar muayyan talim yo‘nalishining malaka talablari
va o‘quv rejalarini ishlab chiqishda hisobga olinishi nazarda tutiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati
|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi

O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” bakalavriat ta’lim yo‘nalishining malaka talablari. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” bakalavriat ta’lim yo‘nalishining
umumiy tavsifi. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish”ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar tayyorlash kunduzgi va sirtqi ta’lim shakllarida amalga oshiriladi.
Barcha ta’lim shakllari bo‘yicha ukitish kredit-modul tizimi asosida tashkil kilinadi.
Kunduzgi ta’limda bakalavriat dasturining me’yoriy muddati 4 yilni tashkil qiladi.
1.1. Qo‘llanish sohasi. 1.1.1. 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” ta’lim yo‘nalishi Malaka
talabining qo‘llanilishi. Malaka talabi 61040300-“Yo‘l harakatini tashkil etish” ta’lim yo‘nalishi
bo‘yicha bakalavrlar tayyorlovchi barcha oliy ta’lim tashkilotlari uchun talablar
majmuini ifodalaydi.
1.1.2. Malaka talablarining asosiy foydalanuvchilari: -
mazkur ta’lim yo‘nalish bo‘yicha malaka talablari, o‘quv reja va fan
dasturlarini ishlab chiqish va yangilash, ular asosida o‘quv jarayonini samarali
amalga oshirish uchun mas’ul hamda o‘z vakolat doirasida bitiruvchilarning
tayyorgarlik darajasiga javob beradigan oliy ta’lim tashkilotining boshqaruv
xodimlari (rektor, prorektorlar, o‘quv bo‘limi boshlig‘i, dekanlar va kafedra
mudirlari) va professor-o‘qituvchilari;
-
ta’lim yo‘nalishining o‘quv rejasi va fan dasturlarini o‘zlashtiruvchi
oliy ta’lim tashkilotining talabalari;
-
bakalavriat bitiruvchilarining tayyorgarlik darajasini baholashni
amalga oshiruvchi Davlat attestatsiya komissiyalari;
-
ta’limni boshqarish bo‘yicha vakolatli davlat organlari;
-
oliy ta’lim tashkilotlarini moliyalashtirishni ta’minlovchi organlar;
-
oliy ta’lim tizimini akkreditatsiya va sifatini nazorat qiluvchi vakolatli
davlat organlari;
-
kadrlar buyurtmachilari va ish beruvchi tashkilot va korxonalar;
-
oliy ta’lim tashkilotlariga o‘qishga kirayotgan abiturientlar, ularning
ota-onalari va boshqa manfaatdor shaxslar.
Ko’p tartibli modulyatsiyalash turlari. Kvadratlarning fazaviy manipulyatsiyalash (QPSK) va kvadraturali amplitudaviy modulyasiyalash (QAM)

|
Ko’p tartibli modulyatsiyalash turlari. Kvadratlarning fazaviy manipulyatsiyalash (QPSK) va kvadraturali amplitudaviy modulyasiyalash (QAM)
|
bet | 4/18 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 221 Kb. | | #256251 |
Bog'liq Simsiz tarmoqlar (6)Ko’p tartibli modulyatsiyalash turlari. Kvadratlarning fazaviy manipulyatsiyalash (QPSK) va kvadraturali amplitudaviy modulyasiyalash (QAM).
Har xil manipulyatsiyalash turlari uchun bitta signal doirasida nafaqat 0 va I bitlami, balki ulaming kombinatsiyalarini ham uzatishga imkon beradigan usullar mavjud, Bunday usullar ko'p pozitsiyali manipulyatsiyalash usullari deyiladi. Bu usullaming mazmuni shundan iboratki, chiziqli signalning bitta elementi oddiy ikki pozitsiyali usullarga qaraganda ko'proq bitlar soni haqidagi ma'lumotlami tashiydi. Bu juda oddiy ishlaydi. Masalan, ko'p pozitsiyali amplitudaviy manipulyatsiyalashda 0 yoki I bitlami kodlaydigan 2 ta amplituda emas, balki 4 ta amplituda beramiz, ular amplitudaning ortishi bilan 00, Ol, 10, I I bitlarga mos keladi. Ko'p pozitsiyali chastotaviy manipulyatsiyalash uchun ko'proq chastotalar, ko'p pozitsiyali fazaviy manipulyatsiyalash uchun esa mos ravishda ko'roq faza bo'yicha surilishlar ishlatiladi. Bu haqiqatan ham ma'lumotlami uzatish solishtima tezligini oshirishga imkon beradi, lekin bunda uzatish xatoligiga bog'liq bo'lgan xatoliklar vujudga kela boshlaydi.
Modulyatsiyalangan signallar xarakteristikalarini tahlil qilishning qulay vositasi ulami signallar turkumi ko'rinishidagi kvadraturali diagammalar yordamida aks ettirish hisoblanadi.
Raqamli uzatish tizimlari uchun zamonaviy modulyatorlar kvadraturali sxema bo'yicha quriladi. Bunday modulyatorda chiqish signali tashuvchilari o'zaro 900 fazaviy surilishga ega bo'lgan ikkita turli modulyatsiyalangan signallarni qo'shish bilan hosil bo'ladi.
Kvadraturali modulyatorlarning ikkita modulyatsiyalovchi signallar kirishlari I va Q bilan belgilanadi:
I (sinfaz) tashuvchining boshlang'ich fazaviy surilishi 00ga teng olinadigan kanalga tegishli bo'ladi;
Q (kvadraturali) tashuvchining boshlang'ich fazaviy surilishi 900ga teng olinadigan kanalga tegishli bo'ladi.
Oddiy amplitudaviy manipulyatsiyalash (AMn) ham signallar turkumi diagrammasi yordamida berilishi mumkin. Ma'lumotlar faqat amplitudada bo'lganligi bois bitning birlik qiymati E radiusli aylananing istalgan nuqtasida bo'lishi mumkin.
Kvadraturali fazaviy manipulyatsiyalash (QPSK). Fazaviy manipulyatsiyalashning BPSK, QPSK, 8-PSK va boshqa turlari mavjud.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ko’p tartibli modulyatsiyalash turlari. Kvadratlarning fazaviy manipulyatsiyalash (QPSK) va kvadraturali amplitudaviy modulyasiyalash (QAM)
|
Simsiz aloqa tarmoqlarning parametrlarini o'rganish

|
Simsiz aloqa tarmoqlarning parametrlarini o'rganish
|
bet | 18/18 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 221 Kb. | | #256251 |
Bog'liq Simsiz tarmoqlar (6)Simsiz aloqa tarmoqlarning parametrlarini o'rganish.
2G tarmoqlarning parametrlarini tadqiq qilish.
3G tarmoqlarning parametrlarini tadqiq qilish.
4G tarmoqlarning parametrlarini tadqiq qilish.
Wi-Fi simsiz tarmoqlarning tashkil etishni tadqiq qilish.
WiMAX tarmog'ining parametrlarini tadqiq qilish.
|
| |
Sun’iy yo‘ldoshli navigatsiya - Simsiz aloqa tizimlariga kirish. Ma’lumotlarni simsiz uzatish texnologiyalarining...

|
Simsiz aloqa tizimlariga kirish. Ma’lumotlarni simsiz uzatish texnologiyalarining tasniflanishi. Radioaloqani tashkil etish prinsiplari
|
bet | 7/18 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 221 Kb. | | #256251 |
Bog'liq Simsiz tarmoqlar (6)Sun’iy yo‘ldoshli navigatsiya
Sun’iy yo‘ldoshli radionavigatsion tizim deb ESY guruhi tayanch radinavigatsion nuqtalar rolini bajaradigan tizimga aytish qabul qilingan. Bunday tizimlarga NAVSTAR (AQSH) i "Glonass" (Rossiya). NAVSTAR (NAVigation System using Timing And Ranging) yoki GPS (Global Positioning System) tizimlari kiradi.
Bu tizimlar o‘zi aniqlaydigan passiv tizimlar toifasiga kiradi. Ularda faqat navigatsion ESYlar radiouzatkichga ega bo‘ladi, harakatdagi ob’ektda joylashtiriladigan apparatura esa faqat ESY signallari qabullagichi, signallarni qayta ishlash va ob’ektning koordinatalarini hisoblash qurilmasiga ega bo‘ladi. Bunday navigatsion tizimlarda ob’ektning koordinatalarini hisoblash natijasi faqat ob’ektning o‘zida bo‘ladi, ya’ni ob’ekt apparaturasining o‘zi o‘z koordinatalarini aniqlaydi.
Sotali aloqa tizimlarining IG dan 5G ga rivojlanishi. Sotali aloqaning 1G avloddan 5G avlodgacha rivojlanishi. Mobil radiotelefon aloqasining rivojlanish tarixi. Sotali aloqa tizimlarining ishlash prinsiplari. Sotali aloqada chastotaviy rejalashtirish 2G standartlari. GSM standarti sotali raqamli tizimlari. GSM tarmog'ining tuzilmasi va komponentlarining tavsifi. CDMA one standartining o'ziga mos xususiyatlari.
1947 yilda Belllaboratories birinchi marta sotali aloqani qurish prinsipini taklif etdi. Uning ma’nosi shundan iboratki, R0 radiusli butun xizmat ko‘rsatiladigan zona (hudud) R radiusga ega bo‘lgan yacheykalarga shartli bo‘linadi. YAcheykaning ideal shakli aylana, lekin maydonlar va o‘zaro ta’sirlarni hisoblash oddiy bo‘lishi uchun asosga to‘g‘ri olti burchaklik olingan. Real jihatdan yacheyka joyning relefi, qurilishlar va boshqa omillarning ta’siri tufayli noto‘g‘ri aylana shakliga ega bo‘ladi.
Birinchi avlod (1G) analog SHATlarning to‘qqizta asosiy standartlari eng ma’lum hisoblanadi. O‘zRda ulardan NMT – 450 va AMPS ishlatilgan. Lekin analog SHATlar ko‘p soni kamchiliklari tufayli axborot texnologiyalarinin zamonaviy rivojlanishini qoniqtirmay qo‘ydi, bu kamchiliklardan asosiylari “standartlarning moslashuvchan emasligi”, cheklangan ishlash zonasi, past aloqa sifati, xabarlarni maxfiylashtirishni va ISDN xizmatlar integratsiyalanishi raqamli tizimlari bilan o‘zaro ta’sirlashishini va ma’lumotlarni paketli uzatilishini (PDN) yo‘qligi bo‘ldi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Simsiz aloqa tizimlariga kirish. Ma’lumotlarni simsiz uzatish texnologiyalarining tasniflanishi. Radioaloqani tashkil etish prinsiplari
|
Innovatsion ta’lim metodlari haqida a. Jalilov

Innovatsion ta’lim metodlari haqida a. Jalilov
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
14.05.2024
Hajmi
0,56 Mb.
#231904
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Innovatsion ta’lim metodlari haqida a. Jalilov
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
-ilova
Uyga vazifa - Sahifa fonini berish misoli

Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Nazariy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Web-dasturlashning dasturiy ta’minot
2. Web-dasturlar haqida ma’lumot berish
3. Web-dasturladasturlarning o`rni.
|
O’quv mashg’uloti maqsadi: Web-dasturlashning dasturiy
ta’minoti va asosiy tushunchalari to`g`risida ma`lumot berish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar Web-dasturlashning dasturiy
ta’minoti to`g`risida tushunchaga ega bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirishWeb-dasturlashning dasturiy ta’minoti va asosiy tushunchalari. tanishtirib hayotiy misollar keltirish;Mavzuni slayd va ko`rgazmalar asosida tushintirish;Mavzuni to`liq ochib berish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Mavzu yuzasidan berilgan topshiriqlarni ko`rsatadilar, yangiliklarni yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Tezkor so`rov,Baliq skleti,
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
O`quv qo`llanma kompyuter, videoproektor, slayd.
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob.
|
Guruhlarda ishlash qoidasi

|
Guruhlarda ishlash qoidasi
|
bet | 10/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanGuruhlarda ishlash qoidasi
Sherigingizni diqqat bilan tinglang.
Guruh ishlarida o’zaro faol ishtirok eting, berilgan topshiriqlarga javobgarlik bilan yondashing.
Agar yordam kerak bo’lsa, albatta murojaat qiling.
Agar sizdan yordam so’rashsa, albatta yordam bering.
Guruhlar faoliyatining natijalarini baholashda hamma ishtirok etishi shart.
Quyidagilarni aniq tushunishimiz lozim:
Boshqalarga o’rgatish orqali o’zimiz o’rganamiz!
Biz bitta kemadamiz: yoki birgalikda suzib chiqamiz, yoki birgalikda cho’kib ketamiz.
NIMA UCHUN sxemasi:
Muammoni dastlabki sabablarini aniqlash bo’yicha fikrlar zanjiri.
Tizimli, ijodiy, tahliliy fikrlarni rivojlantiradi va faollashtiradi.
“Nima uchun” sxemasini tuzish qoidasi bilan tanishadilar.Alohida/kichik guruhlarda muammoni ifodalaydilar. “Nima uchun” so’rog’ini beradilar va chizadilar, shu savolga javob yozadilar. Bu jarayon muammoning dastlabki sababi aniqlashmaguncha davom etadi.
Ish natijalarining taqdimoti
Kichik guruhlarga birlashadilar, taqqoslaydilar, o’zlarining chizmalarini to’ldiradilar.Umumiy chizmaga keltiradilar.
“NIMA UCHUN” usuli uchun ekspert varag’i:
Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi
Nima uchun? Nima uchun ? Nima . uchun?
Nima uchun? Nima uchun?
5-ilova
VIZUAL-DIDAKTIK RESURSLAR.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Web dasturlash deganda nimani tushunasiz?
2.Dasturiy ta`minotga nimalar kiradi?
3. Web dasturlashning dasturiy ta`minotiga nimalar kiradi?
|
| |
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 130/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |