nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tadqiqotning amaliy natijalari

|
Tadqiqotning amaliy natijalari
|
bet | 6/18 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #230052 |
Bog'liq Institut bayonnomasidan ko\'chirma G N Davranova Seminar 27 03 2024Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat:
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining rus tilidagi bilimlarini rivojlantirishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib o‘qitish jarayonini takomillashtiruvchi omillar aniqlanib, ular ta’lim jarayonini takomillashtirishning ijtimoiy-pedagogik zarurat ekanligi asoslangan;
boshlang‘ich sinflar uchun rus tili fanidan mashg‘ulotlarni matnli, video va animatsiya yordamida fanni o‘qitishga yo‘naltirilgan ta’lim mazmunini takomillashtirishga xizmat qiladigan elektron dasturiy ta’minot yaratilgan;
fanni o‘qitishda jahonning yuksak darajada taraqqiy etgan davlatlarida ta’lim-tarbiya ishlarining yo‘lga qo‘yilganligi, O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tizimidagi o‘zaro uyg‘unlik masalalarini o‘z ichiga olgan “Qiyosiy pedagogika” nomli o‘quv qo‘llanma ishlab chiqilgan va amaliyotga joriy etilgan;
umumiy o‘rta ta’lim maktablarida fanlarni axborot-kommunikatsion texnologiyalar yordamida o‘qitilishini sifat jihatdan yangi bosqichga ko‘tarish, ta’limni axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish, multimedianing asosiy tushunchalari, audio va video axborotlar bilan ishlash, murakkab taqdimotlar, dasturiy ishlanmalar yaratishga oid nazariy umumlashmalar va ilmiy yangiliklar asosida “Ta’limda axborot texnologiyalari” darsligi ishlab chiqilgan va ta’lim tizimiga joriy etilgan;
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining rus tilidan o‘zlashtirgan bilimlarini nazorat qilish va mustaqil ta’limni tashkil etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi: ilgari surilgan farazning ilmiy-metodik jihatdan asoslanganligi, nazariy ma’lumotlarning rasmiy manbalardan olinganligi, keltirilgan tahlillar va tajriba-sinov ishlari samaradorligi matematik-statistika metodlari tahlili yordamida asoslangani, ishlab chiqilgan o‘quv-metodik vositalar, xulosa, taklif va tavsiyalarning amaliyotga joriy etilgani, olingan natijalarning vakolatli tashkilotlar tomonidan tasdiqlangani bilan izohlanadi.
|
| |
Avtomatik uzgichlarni tanlash

|
Avtomatik uzgichlarni tanlash
|
bet | 55/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum3. Avtomatik uzgichlarni tanlash.
Avtomatik uzgichlarni tanlashga quyidagi talablar qo‘yiladi:
1. Uzgichlarning nominal kuchlanishi tarmoq kuchlanishidan past bo‘lmasligi lozim;
2. O‘chirish qobiliyati himoyalanayotgan elementdan oqayotgan maksimal q.t. tokiga hisob bo‘lishi kerak;
3. Ajratgichning nominal toki himoyalanayotgan elementdan uzoq oqayotgan eng katta hisobiy yuklama tokidan kichik bo‘lmasligi kerak:
4. Avtomatik uzgich himoyalanayotgan elementning normal rejimida o‘chirilishi mumkin emas, shuning uchun rostlanadigan ajratgichlarning o‘rnatma toklari quyidagi shart bo‘yicha tanlanadi:
Ajratgichlari rostlanmaydigan avtomatik uzgichlarda birinchi shartni bajarilishi yetarli hisoblanadi.
5. Himoyalanayotgan elementda mumkin bo‘lmagan qisqa muddatli yuklama ortishida avtomatik uzgich ishlab ketmasligi kerak. Bu quyidagi shart bo‘yicha ta’minlanadi:
pi
iP saqlagichni tanlashga o‘xshab aniqlanadi.
Ketma – ket o‘rnatilgan avtomatik uzgichlarni tanlovchanligini ta’minlash uchun ularning himoya harakteristikalari selektivlik kartasida kesishishmasligi kerak. Bunda ta’minlash manbasiga yaqin joylashgan uzgichlar ajratgichlarining o‘rnatma toki uzoq joylashgan uzgichlarnikidan 1.5 barobar katta bo‘lishi kerak.
O‘rnatmalari tanlovchanlik sharti bo‘yicha tanlangan uzgichlarning ajratgichlari sezgirlik talabini qoniqtirishi kerak, ya`ni himoyalanayotgan liniyaning eng uzoq nuqtasidagi minimal q.t. toki (odatda 1 fazali q.t.) ajratgichning nominal tokidan kamida 3 barobar katta bo‘lishi kerak.
Sinov savollari:
1. Motorlarda qanday shikastlanish turlari va nonormal rejimlar kuzatilishi mumkin?
2. Asinxron motorlarda qanday himoya turlari qo’llanilishi mumkin?
3. Asinxron motorning o‘ta yuklanishdan himoyasining ishlash tamoilini tushuntiring?
4. Asinxron motorlar uchun minimal kuchlanishli himoyaning vazifasi?
5. Eruvchan saqlagichlarni tanlash shartlari?
6. Avtomatik uzgichlarning turlarini keltiring?
7. Avtomatik uzgichlarni tanlash shartlari?
8. Saqlagich va avtomatlarni sxemalarda tasvirlanishi?
|
| |
QAROR QILADI - «tasdiqlayman» Buxoro muhandislik-texnologiya instituti

|
«tasdiqlayman» Buxoro muhandislik-texnologiya instituti
|
bet | 18/18 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #230052 |
Bog'liq Institut bayonnomasidan ko\'chirma G N Davranova Seminar 27 03 2024QAROR QILADI:
1. Tadqiqotchi Davranova Gulbahor Numondjonovnaning 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim) ixtisosligi bo‘yicha “Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida rus tilini o‘qitishni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib takomillashtirish” mavzusidagi pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan dissertatsiyasi mazmuni va yo‘nalishi jihatidan 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim) ixtisosligiga mos kelishi qayd etilsin.
2. Dissertant G.N.Davranovaning dissertatsiyasi yakunlangan, mustaqil bajarilgan, ilmiy ahamiyatga ega, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Attestatsiya Komissiyasining dissertatsiyalarga qo‘yilgan talablariga javob beradi, deb topilsin.
3. Avtoreferat hamda ilmiy-metodik jurnallarda chop etilgan ilmiy ishlarda dissertatsiyaning asosiy mazmuni, amaliy jihatlari va tajriba-sinov ishlarining muhim natijalari o‘z ifodasini topganligi ko‘rsatib o‘tilsin.
4. Tadqiqotchi Davranova Gulbahor Numondjonovnaning 13.00.02 – Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (boshlang‘ich ta’lim) ixtisosligi bo‘yicha “Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida rus tilini o‘qitishni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib takomillashtirish” mavzusidagi falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan dissertatsiyasi keyingi bosqichga tavsiya etilsin.
-
Ilmiy seminar raisi:
|
|
p.f.d., professor Z.Sh. To‘xtayeva
|
Ilmiy seminar kotibi:
|
|
p.f.n., dotsent X.X. Saidova
|
|
| |
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi
|
bet | 3/18 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #230052 |
Bog'liq Institut bayonnomasidan ko\'chirma G N Davranova Seminar 27 03 2024Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlariga mosligi. Mazkur tadqiqot respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining I. “Axborotlashgan jamiyat va demokratik davlatni ijtimoiy, huquqiy, iqtisodiy innovatsion g‘oyalar tizimini shakllantirish va ularni amalga oshirish yo‘llari” nomli ustuvor yo‘nalishga muvofiq amalga oshirilgan.
Muammoning o‘rganilganlik darajasi. Respublikamizda M.J.Saidova, G.Y.Atajanova, Sh.Sh.Alimova, U.SH.Begimqulov, I.A.Eshmamatov, A.B.Raxmonov, H.G.Ochildieva, N.Igamberdiyeva, R.B.Tursunov, U.U.Umarova, D.T.Ergasheva, F.Gabdulxakov singari olimlar ta’limni axborotlashtirish muammolari, yangi axborot texnologiyalarining ta’lim jarayoniga ta’siri, zamonaviy ta’lim paradigmasi sharoitida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari imkoniyatlaridan samarali foydalanish masalalarini tadqiq qilishgan.
Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi mamlakatlari olimlaridan V.V.Trofimova, S.I.Selivanov, S.V.Titova, Guan Syuy, A.K.Garayeva, I.X.Abasheva, M.I.Shurpayeva, Z.Z.Madiyeva, N.M.Eldarova, B.M.Gasparov, N.A.Kupina lar ta’limda dasturiy vositalar, multimedia texnologiyasidan foydalanish, xorijiy tilni o‘qitish texnologiyalari bo‘yicha soha xodimlarining kasbiy malakasini oshirishga doir, rus tilidagi darslarni tasniflash, xorijiy tillarni o‘qitishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish masalalari bo‘yicha N.S.Anisimova, Y.V.Koxenderfer, V.V.Ugolkov, I.M.Stepanova, G.A.Kalayeva, M.A.Bovtenko, I.G.Chuksina kabi ko‘plab metodolog-filologlar tadqiqot ishlarini olib borishgan.
Xorijlik olimlardan F.Zahir, S.Zulaiha, Giorgos Perperidis, Marsolais-Johnson Suzanne Florence, A.Negoescu, va S.Boştină-Bratu, Serdar Oktay, Saide Sadikoglu, Konul Memedova, Abid Haleem, Mohd Javaid, Mohd Asim Qadri, Rajiv Suman, S.Akbaba-Altun, F.Mikre, R.Halverson, R.B.Shapiro, S.Desai lar zamonaviy axborot texnologiyalari yordamida ta’lim samaradorligini oshirishga doir tadqiqotlar olib borgan.
Tаhlillаr shuni ko‘rsаtdiki, tа’limdа аxborot texnologiyalаridаn foydаlаnish muаmmosi bo‘yichа ko‘plаb ilmiy-tаdqiqot ishlаri olib borilgаn bo‘lsаdа, boshlang‘ich sinflarda o‘quv fаoliyatini axborot-kommunikatsion texnologiyalari orqаli tаshkil etishning аniq metodik yondаshuvi, xorijiy tilni o‘zlashtirishga motivatsion muhitni yaratish hamda hozirgi axborot asrida darslarni axborot-kommunikatsion texnologiyalar, multimedia vositalaridan foydalangan holda takomillashtirib o‘tish, rus tili fanining multimediya vositalari bilan o‘zaro integratsiyasini ta’minlovchi dars mashg‘ulotlarini tashkil etishning metodik jihаtlаri mаxsus tаdqiq etilmаgаnligi ilmiy izlаnishlаr olib borishni tаqozo etdi.
|
| |
– Ma’ruza. Mavzu: Avtomatlashtirilgan loyihalashning texnikaviy vositalari

narsa protsessor chastotasining ichki ko„paytirish koeffitsientiga ham taalluqli (agar u Intel Celer
on
protsessoridagi kabi «bikr» berilgan bo„lmasa).
Har bir boshqarish usulining afzalliklari va kamchiliklari mavjud. Masalan, BIOS dasturini
qayta sozlash yordamida onalik platasi parametrlarini boshqarish qulay, chunki bu tizim b
loki
korpusini bo„laklarga ajaratishni va onalik platasiga kirishni talab qilmaydi. Ikkinchi taraf
dan,
parametrlarni belgilashda yanglishilsa BIOS dasturlari ishlash qobiliyatini yo„qotishi mumk
in –
bunda kompyuterni umuman ishga tushirib bo„lmaydi va dasturaviy yo„l bilan BIOS sozl
anishini
qayta tiklab bo„lmaydi. Bu holda onalik platasidagi qayta ulagichlar yordamida BIOSni s
ozlash
mumkin.
BIOS mikrosxemasini topish oson. Protsessorni hisobga olmaganda, bu – kompyuterga
kavsharlanmagan yagona mikrosxemadir. U maxsus kolodkaga o„rnatiladi, demak uni yech
ib olish
va almashtirish mumkin. Bu ishni foydalanuvchi bajarmagani ma‟qul, chunki BIOSni almashtiri
sh –
kompyuterga xizmat ko„rsatish emas, balki ta‟mirlashdir; uni mutaxassis bajarishi lozim.
Yopiq montaj - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 37/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum3.Yopiq montaj.
Шифт остидан штробада (ариқчада) ўтказишда, штраба горизантал
ҳолда шифтдан 150-400 мм масофада, қутидан разетка ҳамда улаб-
узгичларга тармоқлаб бажарилади.
Ҳозирги кунда эритиш тармоғини шифт остидан тортиш “Анъана”га
айланиб бормоқда, куч электр тармоқлари эса пол остидан ёки девор
бўйлаб пол устидан разеткалар баландлигида (300-400 мм полдан
баландликда) бажарилади.
Яширин ўтказгичларни деворларда ўтказишлар сони иложи борича
камайтирилиши ва улар тушунарли гиометрияга эга бўлиши керак.
Шчитга, қути, разетка, улаб-узгич, ёриткич ва шунга ўхшашлар бурилиш
ва тармоқлаш йўналишларини белгилайди. Улар ўртасидаги электр
тармоғи, нолга нисбатан перпендикуляр ёки паралел,тўғри чизиқлар
бўйича ўтказилиши керак.
ГОСТга мувофиқ: “Ўрнатиладиган деворларига бикр
маҳкамланадиган электр тармоқлари бино деворлари қирраларига
нисбатан паралел ёки горизантал, вертикал жойлашиши керак.
Қурилиш конструкцияларида маҳкамланмай ўтказилган электр
тармоқларини энг қисқа йўл орқали жойлаштириш мумкин”.
Электр тармоғининг вертикал ўтказилган участкалари бино
четлари, дераза ва эшик оралиқларидан камида 100 мм узоқликда
бўлиши керак. Электр тармоғи бинонинг металл конструкцияларига
тегиб колмаслигини кузатиб туриш керак. Ёнувчи моддалар (газли)
турбопроводлар яқинидаги паралел ўтказишлар камида 400 мм
масофада амалга оширилади. Иссиқлик трубопроводлари (иситиш ва
иссиқ сув) мавжуд бўлганида электр тармоғи юқори температура
таъсирида асбест қистирмалар билан ҳимояланиши ёки ҳимоя
қопламали кабель қўлланилиши керак. Симларни даста ҳолида,
орасидаги масофа 3 м дан кам қилиб ўтказиш тақиқланади.
29-mavzu: Loyiha chizmalari asosida elektr qurilmalarini o‘rnatish.
Reja:
Elektr jixozlarini o’rnatishda mebellar joylashishini inobatga olish.
Razetka va ulab-uzgichni o’rnatishning tavsiya etiladigan balandligi.
|
| |
-1600 мм - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 39/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum1500-1600 мм баландликда ўрнатиш қабул
қилинган эди. Хозирда розеткаларни
розетка ёки улаб-узгичдан полгача 300-400
мм, улаб-узгичларни эса 800-900 мм
баландликда ўрнатиш одат тусига кирган.
Гохида бу қийматлар мос равишда 450 ва
1150 мм га ҳам тенг бўлган ҳоллар учрайди.
Розеткаларни ўрнатиш баландлиги
ЭҚЎҚга мувофиқ қуйидагича бўлади:
“Маъмурий идора, лаборатория, турар-жой
ва бошқа хоналар, хонанинг
вазифаси ва интерверни ҳосил
қилишга боғлиқ равишда уларга
электр асбобларни улаш учун қулай
бўлган баландликда, аммо 1 м дан
баланд бўлмаган ҳолда ўрнатилади.
Штепселли розеткаларни,
ёнмайдиган материаллар, шу мақсад
учун махсус мослаштирилган
плинтусларда ўрнатишга рухсат
этилади.
ЁЗУВ СТОЛЛАРИ АТРОФИДАГИ РОЗЕТКАЛАР СТОЛДАН
БИРОЗ БАЛАНДРОҚ, ТАХМИНАН ПОЛДАН 800 ММ МАСОФАДА ЖОЙЛАШТИРИЛАДИ. ОШХОНА СТОЛЛАРИ АТРОФИДАГИ РОЗЕТКАЛАР СТОЛЛАРДАН ЯНАДА БАЛАНДРОҚ, ТАХМИНАН ПОЛДАН 1050 ММ МАСОФАДА ЎРНАТИЛАДИ. ЮВИНИШ ХОНАЛАРИДА РОЗЕТКАЛАР ИМКОН БОРИЧА БАЛАНДРОҚ МАСОФАДА ЎРНАТИЛАДИ. БУ МАСОФА ПОЛГА НИСБАТАН 1800 ММ ГАЧА ОЛИНАДИ.
|
улаб-узгичларнинг хонага
кириш қисмида жойлаштириш
керак. Уларнинг эшик бўшлиғида
полдан 800...900 мм масофада,
очилган эшик уни тўсиб
қўймайдиган қилиб ўрнатилади.
Эшик бошлиғи четигача бўлган
масофа 100 мм дан кам бўлмаслиги
керак. Ухлаш хонасида (хобхонада),
полда 750 мм баландликда, кровать
олдидаги тумбочка устида ўрнатилган
иккиламчи улаб-узгичларда
фойдаланишқулай.
30-mavzu: Loyiha chizmalari asosida elektr qurilmalarini o‘rnatish.
Reja:
Yuvinish xonalarida razetka o’rnatish .
Yuvinish xonalarida ulab-uzgichlarni o’rnatish.
1.Уuvinish xonalarida razetka o’rnatish.
Сув электр токини яхши ўтказувчи ўтказгич
хисобланганлиги сабабли, сув ва электр токи жуда
хавфли бирикмани ҳосил қилади. шу сабабли ювиниш
хоналари, электрлаштириш нуқтаи назаридан уйнинг энг
хавфли жойи ҳисобланади. У ерда жуда кўп металл труба
ва ўрнатиш буюмлари намлик шароитида мавжуд бўлиб,
хавфли бахтсиз ходисаларнинг олдини олиш учун,
электромонтаж қоидаларига ўта қатъий риоя қилиш
керак бўлади.
|
| |
Sezgirlik - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 46/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikumSezgirlik. Agar releli himoyaning ishlash zonasi chegerasida qisqa tutashuv sodir bo‘lsa, u yetarlicha sezgirlikka ega bo‘lishi kerak. Masalan, RH1, u himoyalaydigan AB (birinchi-asosiy) hududdagi shikastlanishni o‘chirishi kerak (1.6 - rasm) va bundan tashqari keyingi RH2 himoyalaydigan BC hududdagi (ikkinchi-zahira) qisqa tutashuvga ham yetarlicha sezgirlikka ega bo‘lishi kerak. RH1 ni ushbu funksiyasi uzoqdan zahiralash deb nomlanadi. Agar ikkinchi hududda (RH2) qisqa tutashuv sodir bo‘lsa yoki Q2 uzgich buzilishi natijasida ishlamay qolsa bunday zahiralash lozim bo‘ladi. Shunday qilib, uzoqdan zahiralashga mo‘ljallangan releli himoya keyingi hududning (1.6 - rasm BC) oxiridagi qisqa tutavuviga ham sezgir bo‘lishi kerak.
Reli himoyaning sezgirligi elektr energetika tizimining barcha rejimlarida, hattoki minimal rejimda ham yetarli darajada bo‘lishi kerak. Agar A elektrostansiyaning (1.6 - rasm) bitta generatori yoki bir necha generatori ishdan chiqsa bunday rejim sodir bo‘ladi.
1.6 - rasm. Himoyaning ishlash zonalari.
Ishonchlilik. Ishonchlilik talabi qo‘yidagidan iborat, rele himoyasi u o‘rnatilgan oraliq zonasida qisqa tutashuv bo‘lsa ishonchli ishlashi kerak va agar uning ishlashi ko‘zda tutilmagan holatlarda noto‘g‘ri ishlamasligi kerak. Releli himoyaning ishlamay qolishi yoki noto‘g‘ri ishlashi iste’molchilarning elektr ta’minotiga qo‘shimcha buzilishlarni, ba’zida tarmoq ahamiyatiga molik avariyaga olib keladi. Masalan, K1 nuqtada qisqa tutashuv bo‘lsa (1.7 - rasm) va RH1 ishlamasa RH3 ishlab ketadi, buning oqibatida qo‘shimcha ravishda II va III nimstansiyalar ham o‘chib qoladi, normal rejimda RH4 ning noto‘g‘ri ishlashi esa L4 EUL o‘chiradi va I-V nimstansiyalarning iste’molchilari ta’minotsiz qoladi.
1.7 - rasm. Releli himoyani ishlamagan holatda qisqa tutashuv ni noselektiv o‘chirish.
Rele himoyasi uskunasining ishonchliligi ularning sxemasini soddaligiga, rele, kontaktli birlashmalar, ularning elementlari sonini kamaytirish, qabul qilinadigan sxema va konstruksiya, rele, yarimo‘tkazgichli elementning soddaligi va ishonchliligi, yordamchi apparatura va montaj materiallarining sifatli tayyorlanganligi, montaj va kontaktli birlashmalarning sifatiga, bundan tashqari releli himoyaning sozligini davriy tekshirishga va ekspluatatsiya jarayoniga bog‘liq. Relili himoyaning ishonchliligi uchun uning sozligini avtomatik va testli tekshirish muhim ahamiyatga ega. Relili himoya elementlarini umumiy bajarilishi PUE va rele himoyasini bajarishga oid yo‘riqnomaga bo‘ysunadi.
|
| |
Ochiq montaj - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 36/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum2.Ochiq montaj.
Кабел-каналларида, трубаларда очиқ ўтказилган ёки гофрлаш
шлангларидаги кабеллар очиқ электр тармоғига киради. Очиқ
ўтказгичлар барча турдаги бинолар учун универсал ҳисобланади. Уни
ғиштки, бетонли, ёғочли деворларга ўрнатиш мумкин. Бундай электр
тармоғини ёғочли, айниқса юмалоқ ёғочли уйларда ҳамда хўжалик ва
сарой , гараж, техник бинолар каби хизмат кўрсатиш қурилмаларида
амалга ошириш тавсия этилади. Очиқ электр тармоғи яққол кўзга
ташланиб туради, осон таъмирнади ва уни такомиллаштириш енгил
ҳисобланади. Том сатхидан камида 2 м баландликда бажарилади (бунга
улаб-узгич ва штенселли разеткаларга туширилган ўтказгичлар
кирмайди).
Ошхонада очиқ электр тармоғимахсус плинтуслар урнига
қўлланиладиган кабель-каналларида қилиш тавсия этилади. Ёнғинга
қарши кураш нуқтаи назаридан тош, бетон ва ғишт турар-жой уйларида
ҳамда дала ҳовлиларда электр ўтказгичларни яширин ўтказиш мақсадга
мувофиқ.
ГОСТга мувофиқ: “Изоляцияланган симларни труба, қути ва
изоляцияларда етказишга рухсат этилади. Изоляцияланган симларни
сувоқ остидан, бетон ичида, ғишт орасида, қурилиш
конструкцияларининг бўшлиқлари орқали яширин ҳолда ўтказишга
рухсат берилмайди. Шунингдек девор ва шифт юзалари бўйлаб,
новларда трос ва бошқа конструкцияларда очиқ ўтказиш мумкин эмас.
Бу ҳолда ҳимоя қобиқли изоляцияланган симлар ёки кабеллар
қўлланилади”.
Бу труба, қутисиз фақат кабелларни ўтказиш мумкин. Симларни
бундай ўтказиш ярамайди. Баъзан кабель ва симлар ўртасидаги фарқни
ажратиб олиш қийин.
Электр тармоғининг энг мақбул варианти шахсимон тузилма
ҳисобланади. Яъни кириш шчитидан радиал линиялар асосий куч
истеъмолчиларига: бойлерлар, панеллар, шкафлар, насослар ҳамда
шунга ўхшашларга ва “Хона”нинг кичик шичитчаларига келтирилади.
“Хона” атамасини тор маънода тушунмаслик керак. Шичитга ўлчам ва
режалаштиришга боғлиқ равишда битта хонага, бир гурух хоналарга ва
бутун қаватга хизмат кўрсатиш мумкин. Хона шичитчаларида тармоқ
ёритиш ва куч тармоқларига ажратилади ҳамда хона истеъмолчиларига
(ёритиш приборларига ва разеткаларга) шлейф билан ҳам радиал ҳам.
Айниқса, бу шчитларга DIN-рейкага ўрнатиладиган импулсли реле
ёрдамида бир нечта жойдан ёритишни бошқариш схемасини қўллаш
ҳолларида, хона шчитларини қўллаш қулай. Бу бўш (асосий) шчитга,
ёритиш манбаалридан яқин қулай ерда жойлашган тугмачалардан
бошқарув линияларини тортиб боришни талаб этилмайди ва демак,
тармоқ узунлигини қисқартиради ҳамда оптималлаштиради. Хона
шчитлари, пол сатхидан камида 1800 мм баландликда, унинг олдига
бориш ва хизмат кўрсатиш қулай ҳолда жойлаштирилади. Бундай
шичитларни ҳўл ва нам биноларда, масалан ванна, ҳаммом, ертўла ва
шунга ўхшашларда, ўрнатиш мумкин эмас.
Мана шундай қулай “Хона” шчитларига AN AM компаниясининг
шчитлари мисол бўлади. Улар истеъмолчилар сонига қараб 4 тадан
(АНВ NS) 10 тагача (АНВ NL) ҳисоблаган бўлиб тўла ҳимоявий ўчириш
қурилмалари ва ҳимоя автоматлари билан комплектланган.
|
| |
-mavzu: Loyiha chizmalari asosida elektr qurilmalarini o‘rnatish

|
-mavzu: Loyiha chizmalari asosida elektr qurilmalarini o‘rnatish
|
bet | 35/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum28-mavzu: Loyiha chizmalari asosida elektr qurilmalarini o‘rnatish.
Reja:
Biriktirish ishlari.
Ochiq montaj.
Yopiq montaj.
1.Biriktirish ishlari.
Монтаж қилишда, агар у лойиҳада кўзда тутилган бўлса,
бириктириш усулини танлаш қуйидагиларга боғлиқ равишда аниқланади:
• қурилиш асосининг тури;
• юк тавсифи;
• бириктирилаётган деталнинг массаси;
• меҳнат сарфи;
• ишнинг баҳоси.
Қурилиш асосларига бириктириш дюбелларини қоқиш. Қурилиш
конструкцияларида буюмларни пухта бириктириш учун мўлжалланган
дюбеллар уч гуруҳга бўлинади:
- авалдан тайёрланган (металл ва пластмасса) тешикларга мойламай бириктириш учун керилма дюбеллар;
- қурилиш монтаж тўппончалари билан отиладиган дюбеллар;
- дастаки ёки протехник қолип билан қоқиб киритиладиган дюбеллар.
Ўзи маҳкамланадиган қерилма дюбеллар, ёритиш ва куч
қурилмаларини монтаж қилишда қўлланиладиган, электр ускуна
буюмларини гишт ва бетон асосларга мойламай бириктириш учун
қўлланилади.
Металл қурилма дюбел, 8 мм қалинликдаги юмшоқ пўлатдан
тайёрланган штампланган ёки (диаметри 6 ммдан катта болтлар учун)
чархланган гилзани намоён қилувчи корпус, керилма коник чайка,
металл бўйича (ярим айлана, цилиндирли ёки олти қиррали каллакли
винт ёки болт ва нормал ҳамда пружинали иккита шайбадан иборат.
Гильзадаги тешик ва чуқурчалар ҳамда бу чуқурчаларга мос
чайкадаги қирралар гольза ёки чойкани винт буралганида айланиб
кетишга йўл қўймайди. Гайка билан қотиришда яхшироқ маҳкамланиши
учун гилза иккита бўйлама қирқимга эга. Бу мақсадда гайка томонидаги
гилза учи унча катта бўлмаган кенгайиши билан бажарилган. Коник
керилма гайкали дюбеллар енгил конструкцияларни, унча катта
бўлмаган шчитлар, ишга тшириш аппаратлари ва бошқаларни
маҳкамлаш учун қўлланилади.
Винт ва дюбель маҳкамланадиган деталь билан бирлаштирилади.
Сўнгра дюбель корпуси тайёрланган тешикка ўрнатилади ва енгил
болғача зарблари билан унинг ташқи сирти тешик сиртлари текислиги
билан бир сатҳда бўлишига эришгунча урилади. Дюбель тешикка бир
ишқаланиб киради. Бирикаётган буюм тешиги орқали ўтказилган винт
ёки бост керилма гайкага охиригача бураб киритилади. Винтни бураб
киритишда керилма гайка дюбель корпуси бўйлаб силжиб, ўзининг
конуси билан корпусга тиралади ва тешик деворларига ёпишади. Бунинг оқибатида буюм пухта маҳкамланади.
Ҳозирги вақтда асосан пласмасса ва капронли дюбеллар қўлланилади.
Дюбелнинг ўлчами асоснинг қаттиқлиги ва унда сувоқнинг борлигига боғлиқ равишда танланади: 200 ва ундан паст маркали бетон ва темир - бетон учун 2,5 х 25 мм, қизил ва селикат ғишт учун 3,5 х 35 мм, совуқ қилинган асослар учун (агар 3,5 х 35 мм ли дюбеллар етарли бўлмаса) 4,5 х 40 мм ли. Тўғри танланганликни текшириш учун (чунки
ўйилаётган қисим чуқурлиги унга боғлиқ бўлган асос материалнинг
сифати тахминий равишда аниқланиш мумкин) иш жой бўйича бир неча дюбелларнисинов тарзида қоқиб кўриш керак.
|
| |
ЭЛЕКТР - download

Qidiruv: ЭЛЕКТР
«Қайта тикланувчан энергия манбалари» фани «Электр таъминоти ва қайта тикланувчан энергия манбалари» кафедраси доценти т ф. н. Н. Т. Тошпулатов
Xotira qurilmasining asosiy ish koʻrsatkichi birligi bit yoki bayt (8 bit)da oʻlchanadigan sigʻim, yaʼni bir vaqtda Xotira qurilmasida joylashishi mumkin boʻlgan belgilar soni
0,67 Mb.
1
o'qib
1
2
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Boshqa firmalar dasturlari bilan nima qilish kerak?

o„yinda dasturchilar ushbu kutubxonaning soddalashtirilgan variantidan foydalanishdi. Quake o„
yini
shunchalik mashhur bo„ldiki, bu o„yin tarqalgan paytda ko„p ishlab chiqaruvchilar o„zlari
ning
videokartalarini ushbu o„yin bilan ishlashga optimallashtirishni va ya‟ni ushbu kutubxonani qo„l
lab-
quvvatlashni omadli marketing tadbiri deb bilishdi. O„z navbatida yangi dasturlarni ishlab
chiquvchilar OpenGL kutubxonasidagi protseduralardan foydalanishni ham omadli marketing ta
dbiri
deb hisoblashdi, chunki foydalanuvchilarda bu kutubxonaga tayangan juda ko„p videotezla
tkichlar
mavjud edi. Glide kutubxonasi o„zining yaratuvchisi – 3Dfx kompaniyasi tomonidan uzoq
vaqt va
muttasil oldinga surib borildi, OpenGL kutubxonasiga esa muvaffaqiyat juda tez keldi.
Hozirgi paytda DirectSD kutubxonasiga tayanish maqsadga muvofiqdir. Bu kutubxona
DirectX kutubxonalari yirik paketi tarkibiga kiradi.
U Windows operatsion tizimi ustiga multimediali
ustqurilma sifatida Microsoft kompaniyasi tomonidan
ishlab chiqarilmoqda va bepul tarqatilmoqda.
Avtomatik uzgich turlari - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 54/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikum2.Avtomatik uzgich turlari.
Sanoat korxonalari elektr ta’minotida AVM, “Elektron”, A 3700, AE – 200 va boshqa turdagi avtomatik uzgichlar qo‘llaniladi.
AVM turidagi avtomatik uzgichlar ikki va uch qutbli qilib tayyorlanadi. O‘rnatish usuliga qarab surilmaydigan va suriladigan bo‘ladi.
Bunday uzgichlarning maksimal o‘chirish qobiliyati o‘zgaruvchan tok uchun Iuzish, A=20kA ni, o‘zgarmas tok uchun Iuzish, A=30 kA ni tashkil qiladi. Avtomatik uzgich soat mexanizmi sozlanadigan maksimal elektr magnitli ajratgichga ega. Yuklama ortganda tokka teskari bog‘langan soat mexanizmi hosil qiladigan sabr vaqtli AVM–4s, AVM–10s va AVM–15s turidagi avtomatik uzgichlarda noldan 2Inom,A gacha, AVM–20s da –1.5Inom,A gacha o‘zgartiriladi.
AVM turidagi avtomatik uzgichlarni kommutatsiya qobiliyati past, u kimyoviy harakteristikasi rostlash imkoniyati yetarli bo‘lmagan tok va kuchlanishlar bilan chegaralangan. Bu kamchiliklarni yo‘qotish maqsadida “Elektron” turidagi ikki va uch qutbli avtomatik uzgichlar ishlab chiqilgan. Ular 660 V o‘zgaruvchan va 400 V o‘zgarmas kuchlanishlarga, hamda maksimal tok ajratgichlarning toki 250 – 4000 A ga mo‘ljallangan. 172
A3700 turidagi avtomatik uzgichlar ikki va uch qutbli bo‘ladi va 160 – 630 A toklarga mo‘ljallangan. yaxshi himoya harakteristikalarini olish uchun uzgich tuzilishida yarim o‘tkazgichli himoya bloki ko‘zda tutilgan. U o‘lchov organidan signal oladi va o‘chirish komandasini elektr magnitli ajratgichga uzatadi. Uzgichlar tokni cheklovchi qilib bajariladi:
1. Yarim o‘tkazgichli va maksimal tokli elektr magnit ajratgichli uzgichlar (A37105 – A37405).
2. Maksimal tokli elektr magnit ajratgichli uzgichlar (A37115 – A37425).
Ikkala holda ham eletromagnit ajratgichda o‘rnatma toki 10Inom,aj ga teng.
AE – 1000 turidagi avtomatik uzgichlar bir qutbli 6, 10, 16, 20, 25 A nominal toklarga mo‘ljallangan issiqlik ajratgichli qilib bajariladi. Ularning asosiy vazifasi yoritish tarmoqlarini himoyalash.
6.5 – rasm. Tarmoqni avtomat uzgichlar yordamida himoyalash.
|
| |
РЮВИНИШ ХОНАЛАРИДАГИ РОЗЕТКАЛАР ВА

|
РЮВИНИШ ХОНАЛАРИДАГИ РОЗЕТКАЛАР ВА
|
bet | 41/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikumРЮВИНИШ ХОНАЛАРИДАГИ РОЗЕТКАЛАР ВА
ШУНГА ЎХШАШЛАРНИ ОДДИЙ ХОНАЛАРДАГИГА
ҚАРАГАНДА БАЛАНДРОҚ-ПОЛДАН РОЗЕТКА
МАРКАЗИГАЧА 1-1,8 М МАСОФАДА ЖОЙЛАШТИРИШ
КЕРАК. ШУНИНГДЕК, ҲИМОЯ ҚОПҚОҚЛИ
РОЗЕТКАЛАРНИ ҚЎЛЛАШ ТАВСИЯ ЭТИЛАДИ.
|
Ювиниш хоналари квартирадаги энг нам жойлардан бири ҳисобланади, шунинг учун розеткаларни ўрнатишда бир
неча қоидаларни ҳисобга олиш керак.
Барчаси уй эгаси розеткага қандай электр
асбобларини улашга боғлиқми? Агар
соқол олиш ускунаси бўлса –розеткани
ўрнатиш қоидаси бир ҳил. Агар розетка
кир ювиш машинаси, фен ёки қўлларни
этектрик қуритиш мосламалари учун
мўлжалланган бўлса, талаблар қаттиқроқ бўлади.
Аввало дастлабки вариантни кўриб чиқамиз. Хавфсизлик,
ювиниш хоналарида ерга уланишнинг бўлишини талаб этилади. Аммо
эски уйларда ерга уланиш аввалдан кўзда тутилмаган. Шунинг учун унча
катта бўлмаган қувватли асбобларни таъминлаш учун (масалан, электр
сақол олиш машиналари) ажратувчи трансформатордан фойдаланиш
мумкин.
Розеткаларни ўрнатишда хавфсизлик
чораларига риоя қилиш зарур. Хонанинг
ортиқча намликка эгалигини инобатга
олиб, электр ўтказгичларни яширин
ўтказиш, ўтказгичларнинг уланиш
жойларини яхшилаб изоляциялаш керак.
Розеткаларни сувоқ деворларда конденсат (суюқлик ҳолати) ҳосил бўлиши мумкин.
Разетка ванна ва розеткалардан, имкон даражасида, узоқроқ
жойлаштириш керак (ЭҚЎҚда кўрсатилганидек 0,6 м дан кам бўлмаган
масофада).
Бундан ташқари, намликдан ҳимояланган розеткаларни қўллаш
мумкин. Улар оддий розеткалардан қимматроқ, аммо бу ўзини оқлайди.
Бундай розеткаларда намликни кеханизм ичига киришига қаршилик
кўрсатувчи қопқоқ ва махсус зичламалар мавжуд. «ABB», «LEGRAND»,
«PRODAX», «KONTAKT», «КОРР», «ELSO», «GIRA» фирмаларнинг
очиқ ва яширин ўтказгичлари учун Россиянинг «МПО электромонтаж
ЁТАЖ таклиф қилаётган IP44 ва ундан юқори ҳимоя зашитали,
намликдан ҳимояловчи розеткалардан фойдаланиш мумкин. Бу
кўрсаткич шуни кўрсатадики, розетка сувнинг сочрашларидан
ҳимояланган ва шунинг учун бу уни ювиниш хонаси ёки орттирилган
намликка эга бошқа жойларда қўллаш учун етарли ҳисобланади.Кучли
электр асбоблари масаласига келсак, уларни улаш ва электр токидан
шакастланишдан ҳимоялаш учун энг яҳшиси, ҲЎҚлардан фойдаланилган
маъқул. Кир ювиш машиналарига берилган йўриқномаларда унга бўлган
талаб экс этган. Биринчидан, розетка уч контакли бўлиши керак. Мос
равишда ўтказиш уч томирли бўлади. Кир ювиш машиналарини улаш
учун маиший узайтиргичлардан фойдаланиш тақиқланади. Иккинчидан
алохида линия керак бўлади, у ЭҚЎҚларига мувофиқ 10 мА сизиш токли
ҲЎҚ билан ҳимояланган бўлиши керак. Бундан ташқари, албатта ишлаб
чиқарувчи фирма томонидан тавсия этилган автоматик улаб-узгич қўйилади.
|
| |
Kichik hajmli xotirali kompyuter nima uchun sekinroq ishlaydi?

Lekin, ko„pchilik, bunda kompyuter o„n marotaba sekinroq ishlashini bilishmaydi. Bunda,
operativ xotira yetishmasligi tufayli hamma tizimlar sekin ishlaydi va sarflangan pul atigi 10 foiz
ga
ishlaydi.
Nima uchun operativ xotirasi kichik hajmli bo„lgan kompyuter sekin ishlaydi? Gap shundaki,
zamonaviy dasturlar uchun ham 16 Mbayt va ham 64 Mbayt kamlik qiladi. Amalda inten
siv
ishlaganda kompyuterga yuzlab megabayt xotira zarur.
Agar kompyuter uni topa olmasa,
u
joylashtira olmagan hamma ortiqcha narsani u bikr diskdagi vaqtincha saqlanadigan joy –
bir oz
saqlanadigan faylga jo„natadi. Yozish va o„qish portsiyalab bo„ladi. Operativ xotira platasi
fizik
aviy
operativ xotira deyiladi. Operativ xotirani hamma boshqacha tashkil qilinishi virtual operativ xot
ira
bo„ladi. Fizikaviy va virtual xotiralar summasi –
to‘liq operativ xotiradir.
Bikr disk – mexanik qurilmadir. U operativ xotiraga nisbatan o„nlab marta sekinroq ishlaydi.
Operativ xotira qanchalik kam bo„lsa, disk bilan shunchalik tez almashinuv bo„ladi va bu
almashinuvning har bir portsiyasi shunchalik kam bo„ladi. Operativ xotira minimal (16 M
bayt)
bo„lganda almashinuv amalda uzluksiz bo„lib turadi. Kompyuter bikr diskni «cho„qilash»
bilan
shug„ullanadi. Sekundlarda bajariladigan operatsiyalar minutlarga cho„ziladi. Bunda operati
v
xotiraning biroz kattalashtirilishini ham juda katta samara berdi.
Agar kompyuter Windows 98
operatsion tizimida ishlasa, uning operativ xotirasining 16
Mbaytdan 24 Mbaytgacha biroz kattalashtirilishi uning unumdorligini bir necha marta oshi
radi.
Windows 98 dan operativ xotirasi 16 Mbayt bo„lgan kompyuterlarda foydalanmang. Yoki
xotirani
biroz
oshiring, yoki Windows 95 operatsion tizimiga qayting; bu tizim biroz noqulay bo„l
sa ham,
lekin 8 Mbayt va undan katta xotira hajmli kompyuterlarda ishlaydi.
Operativ xotiraning tavsiya qilinadigan hajmini aniqlashning oddiy qoidasi bor. Dastlab,
o„zingiz uchun qanday operatsion tizim va qanday dasturlar (qaysi yili chiqarilgani ma‟nosida) b
ilan
ishlashingizni hal qiling. Tanlab olgan tizimingiz uchun minimal
talablarni biling va ularn
i ikkiga
ko„paytiring.
Savollar
1. Xotirada saqlovchi qurilmalarning asosiy turlarini bayon qiling.
2. Kesh-xotiraning tizim ishiga ta‟sirini aytib bering.
3. Avtomatlashtirilgan loyihalashning texnikaviy vositalari sifatida
operativ xotira turlari
haqida aytib bering.
4. Protsessor, kesh-xotira va operativ xotiralarning ishlash printsipini va o„zaro
aloqasini
bayon qiling.
5. Operativ xotira turlarini tavsiflang.
6. Operativ xotira tezkorligining butun tizim ishiga ta‟sirini izohlang.
Grafikaviy tezlatgichlar - Toshkent davlat texnika universiteti

emas edilar. Bunday hollarda odatda videokartaga alohida diskda qandaydir bittagina o„yi
n ilova
qilinar edi, unga qaraganda
sotib oluvchi qoyil qolardi, lekin qolgan boshqa hamma dastur
lar
bilan
videokarta oddiydek ishlar edi.
Videotezlanishni optimallashtirish atamasi shunday paydo b
o„ldi.
Bunday hollarda ushbu dastur ushbu videokarta uchun optimallashgan yoki,
aksincha, vide
okarta
ushbu dastur uchun optimallashgan deyishardi; bunda videokartani yaratuvchilar va dasturn
i
yaratuvchilar hamkorlikda ishlagan bo„lardilar.
Bunday tezlatkichdan
foydalanuvchiga manfaat kam, chunki hech kim faqat bittayu-bitta
dastur bilan ishlayvermaydi, ayniqsa bu o„yin bo„lsa. U tez me‟daga tegadi. Shunda videokartal
arni
ishlab chiquvchilar shunday dasturni topishga qaror qilishdiki, u bilan ko„p foydalanuvchilar ishl
ay
olsin va o„zlarining videotezlatkichlari unga nisbatan optimallashsin.
Ko„p qidirishga to„g„ri kelmadi,
yechimi topildi, bu – Windowsdir. Uning darchalari va darchalarining elementlari o„n mil
lionlab
kompyuterlar uchun tamoman bir xil. Windows standart elementlari tasvirini tezlatish imk
onini
beradigan
videokartalar 2D-
tezlatkichlar (ikki o„lchamli, tekis grafika tezlatkichlari) nomini oldi.
2D-
tezlatkichlari haqiqatda operatsion tizim va uning ilovalari bilan ishlashni tezlatdi. Windo
ws
darchalari ramkalariga sig„magan (joylasha olmagan) narsalarning hammasi (birinchi navbatda u
lar
multimedia dasturlari va kompyuter o„yinlari edi) uch o„lchamli (3D)
grafika jabhasiga o„tkazildi.
3D-tezlatkich ko„p miqdordagi mayda zarrachalardan tasvirni yasaydi, ularning bir-
biri bilan
o„zaro ta‟sirini, bir-
birini qanday to„sishini anislaydi, so„ngra ularni bo„yaydi yoki tayyorlab
so„yilgan tekstura (tuzilma) bilan to„ldiradi.
Tabiiyki, bularning hammasini har xil algorit
mlar
yordamida bajarish mumkin. Shuning uchun bu jabhada uzoq vaqt yagona standartlar bo„l
madi va
dasturlarni hamda videokartalarni ishlab chiqaruvchilar «klan»larga ajralib ketishdi. Standar
tlar
paydo bo„lganda esa, ular orasida kurash boshlanib ketdi. Kompyuter texnikasida «standa
rtlar
kurashi» bilan tez-
tez uchrashishga to„g„ri keladi. Mahsulotni sotib olish paytida qaysi standart yutib
chiqishini topa bilsak, bu uning uzos vaqt va ajoyib ishlashini ta‟minlaydi. Agar topa olmasak, y
aqin
kelajakda sotuvda paydo bo„ladigan kompyuter o„yinlari va boshqa dasturlar bizning kompyute
rda
ishlamaydi (agar ishlasa ham juda sekin ishlaydi), chunki bizning jihozlarimiz ishlab chiqaruvchi
lar
nazarda tutgan qandaydir funktsiyalarni bajarmaydi.
3D-grafika jabhaqida standartlarni kutubxona (библиотека)lar deb atashdi.
Bu atama
dasturchilardan keldi. O„zlarining mikrodasturlarini (ulardan dastur yig„ishadi) ular bu
mikrodasturlarni kutubxonalarga biriktirish yo„li bilan standartlashtiradilar. Agar videotezlat
kich
XYZ firmasining standart grafikaviy kutubxonasi bilan ishlash uchun optimallashtirilgan bo„lsa,
bu
firmaning hamma dasturlari tezlanish funktsiyalaridan
foydalanishadi.
Operativ xotira tezkorligi

nanosekundlarda o„lchanadi, lekin ularda fizikaviy ma‟no boshqacha. Xarakterli qiymatlar: 6, 7,
8,
10, 12 ns. Ularni onalik platasi asosiy shinasi chastotasiga teskari kattalik deb qarash kerak. Mas
alan,
agar chastota 100 MGts bo„lsa, operativ xotira tezkorligi 10 ns gacha bo„lishi lozim. Agar chasto
ta
66 MGts bo„lsa, 12 ns li xotira to„g„ri keladi va 133 MGts chastota uchun tezkorlik 6
yoki 7 ns
bo„lishi lozim.
Ba‟zi modellar misolida DIMM-modullarini DDR-modullari bilan solishtiramiz.
DDR400 (PC3200) standartining xotirasi DDR333 (PC2700) standarti xotirasiga qaraganda 20
foiz ko„proq o„tkazish qobiliyatini ta‟minlaydi. DDR400 standarti
operativ xotirasining na
zariy
50
o„tkazish qobiliyati 3,2 Gb/s. Tig„iz (
пиковая) o„tkazish qobiliyati 184 kontaktli modullar – 6,4
Gb/s (xotiraning ikki kanalli kontrollyoridan foydalanilganda).
Plug-and-play - Toshkent davlat texnika universiteti

qoniqtira olmay qolgan vaqti keldi. Odatdagidek, birinchi bo„lib videokarta ishlab chiqaru
vchilar
qiynalishdi. 90-
yillar oxirida PCI shinasi kompyuter grafikasi rivojiga to„siq bo„la boshladi. Shunda
yangi interfeys – AGP (
Accelerated Graphics Port) paydo bo„ldi. Bugungi kunda deyarli
hamma
videokartalar ushbu standart uchun chiqarilmoqda. Ular onalik platasining (66/100/133 MG
ts)
chastotasida ishlaydi va PCI videokartasiga nisbatan bir necha marta yuqori unumdorlikni
ta‟minlaydi.
AGP standarti unumdorlikning bir necha rejimlarini: AGP, AGPx2, AGPx4 va AGPx8 nazarda
tutadi. Ushbu rejimlarning qaysi biridan foydalanish onalik platasining chipsetiga bog„liq.
Hozirgi
paytda AGPx4 interfeysi va videokartalar ma‟lumotlaridan foydalanish uchun chipsetlar ke
ng
tarqalgan.
AGP shinasi va onalik platasining asosiy shinasi orasidagi aloqani chipsetning «shimoliy»
ko„prigi ta‟minlaydi.
Integrallashgan tizimlar

o„lchamlarining kichiklashishi, narxining muntazam arzonlashib borishi TQlar ahamiyatinin
g ortib
borishiga olib keldi. Hozirgi kunda TQlar narxi EHM narxining katta qismini tashkil qiladi, ularn
ing
gabarit o„lchamlari esa EHM o„rnatiladigan xonaning o„lchamlarini belgilaydi. Buning asosiy sa
babi
– TQ asosan elektromexanik qurilma bo„lib, ularning tezkorligi, shtampliligi, gabarit o„lchamlar
i va
boshqa xarakteristikalari cheklangandir.
56
Videoxotira - Toshkent davlat texnika universiteti

480 nuqta bo„ladi. Agar 2 Mbayt bo„lsa,
True Color rejimiga 800
600 nuqta tasvirlash
qobiliyatida, 4 Mbayt bilan esa – 1280
1024 nuqtada erishiladi.
Namunaviy kompyuterlar uchun videoxotiraning namunaviy o„lchami
kompyuter vazifasiga
bog„liq. Hujjatlar bilan ishlangan taqdirda 2-
4 Mbayt bemalol yetadi, agar grafika bilan ishlaydigan
bo„lsa 8-
6 Mbayt bo„lgani ma‟qul, lekin videoadapterga eng yuqori talablarni multimediali ilovalar,
ayniqsa kompyuter o„yinlari, qo„yadi. Sekin videoadapter hatto zamonaviy kompyuterda ham o„
yinli
dasturni tormozlashi mumkin. Shuning uchun agar kompyuter kompyuter o„yinlari uchun
foydalaniladigan bo„lsa, 16-32 Mbayt xotirali videoadapter bo„lgani ma‟qul.
Ekran yangilanishi chastotasi
Nima uchun kompyuter monitori bilan 50-70 sm masofada ishlash mumkin, shunday
televizorni esa bir necha metr masofada ko‘rgan ma’qulligini Siz bilasizmi? Balki, hamm
a gap
monitorda tasvir yaxshi ko‘rinishidadir?
Yo„q, gap faqatgina bunda emas.
Ekran yangilanish chastotasi (ekranda tasvirning qayta
rasmlanishi chastotasi) (refresh rate) ham katta rol o„ynaydi. Televizorda u qat‟iy belgilangan va
50
Gts ga teng (elektr tarmog„idagi tok chastotasiga mos). Bunday
chastotada tasvir titrashi
ko„zga
seziladi.
Ekran yangilanish chastotasi 50 Gts bo„lgan monitorlar ilgari bo„lgan, lekin ular
CGA va
EGA
standartlari bilan birga 80-
yillarda o„tmishda qolib ketdi, bugungi kunda esa 60 Gts li
ekran
yangilanish chastotasi bilan ham ishlab bo„lmaydi – titrash ko„zga seziladi. Ishlash ruxsat etiladi
gan
yangilanishning minimal chastotasi – 75 Gts, tavsiya qilinadigani – 85 Gts, komfortlisi esa – 100
Gts
va undan ko„p. Monitor bunday chastotani ta‟minlay olishi unga bog„liq, lekin tasvirni ekranga
har
holda videokarta chiqaradi.
Har xil grafikaviy rejimlarda bu chastota har xil bo„lishi mumkin.
Ekranning aniq va har
xil
tasvirlash qobiliyati qanchalik ko„p bo„lsa, yangilanish chastotasi shunchalik kam bo„ladi.
Videokarta hujjatidagi jadvalchada aniq va har xil tasvirlash qobiliyatining har biri uchun videok
arta
ekran yangilanishining qanday chastotasini ta‟minlashi ko„rsatilgan.
62
Agar sizga ushbu videokarta 1024
468 ekran tasvirlash qobiliyatini ta‟minlaydi deyishsa, bu
15 yoki 17 dyuym o„lchamli monitor bilan ishlash uchun bemalol yetarli. Lekin bunda S
iz ekran
yangilanishi chastotasi 60 Gts ekanligini ko„rsangiz, bilingki, videokartada bunday rejim y
o„q,
chunki bunda hech ham ishlab bo„lmaydi!
ЭҚЎҚгамувофиқ - 1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari

|
1-mavzu. Kirish. Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 40/72 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,06 Mb. | | #230781 |
Bog'liq Elektr tarmoqlari. texnikumЭҚЎҚгамувофиқ: “квартира,
меҳмонхона, ётоқхоналарнинг ювиниш
хоналарида, тармоққа ажратувчи
трансформатор ёки ҳимоявий ўчириш
қурилмаси (ҲЎҚ) орқали уланадиган
розеткаларни ўрнатишга рухсат этилади.
Розеткалар, имкон даражасида,
ерга уланган қисмларидан (трубопровод
ва раковеналардан) узоқлаштирилиши
ҳамда улардан камида 0,5 м масофада
жойлашиши керак. Турар-жой квартиралари ва жамоат бинолари учун бу
масофа меъёрланмаган”.
агар ювиниш хоналаридаги розеткани трансформатор орқали улаш
зарурияти туғилса, ёдингиздан чиқарманг, ҳар бир трансформатор маълум
бир қувватга эга бўлади. Бу шуни билдирадики, бу розетка трансформатор
қувватидан ката бўлмаган қувватли қурилмаларнигина улаш мумкин.
Яхшиси, розеткада юкламанинг максимал қувватини кўрсатган маъқул.
Меҳмонхоналар манузелларида бундай
розеткаларнинг атрофида, электр соқол
олиш қурилмаси кўринишда махсус
пиктограммалар мавжуд. Ювиниш
хонасида фақат электр соқол олиш
ускунасидан фойдаланилганда 100Вт ли
трансформатор етарли бўлади. Агар
трансформатор орқали уланган розетка
фен уланса трансформатор куйиб кетади.
Фен учун 1000 Вт ва ундан ҳам каттароқ
қувватли трансформатор керак бўлади.
Шундай трансформаторлар қимматлиги ва габарит ўлчамлигининг
катталиги Билан ажралиб туради. Уни ювиниш хонасига ўрнатиш махсус
герметик қути ёки боксни талаб этади. У ҳам туради. Айнан иқтисодий
мулоҳазалар трансформатор ўрнига 10 мА сезгирликни ҲЎҚларни
қўллашни талаб этади. ҲЎҚ электр токидан ишонарли ҳимоя қилади ва
розетка уланадиган қурилманинг қуввати ҳақида ўйлаб ўтирмасликка
имкон бера олади.
2.Razetkani yuvinish xonalarida o’rnatish.
|
| |
USB interfeysi - Toshkent davlat texnika universiteti

hisobga olishmas edi. Natijada ko„p yillar mobaynida shunday tizim vujudga keldiki, onalik plat
asiga
yangi qurilmani ulash uchun bizdan qator noxush protseduralarning bajarilishi talab qilindi:
1. Kompyuter tizimiy blokini bo„laklarga ajratish.
2. Onalik platasi bo„linmasiga yangi platani joylashtirish.
3. Kompyuterning onalik platasi va dasturaviy ta‟minoti yangi qurilmani to„g„ri taniydi degan
umidda kompyuterni tarmoqqa ulash.
4. Kompyuterning yangi qurilma bilan to„g„ri muloqotini ta‟minlaydigan dasturni ishga
tushirish (bunday dastur drayver deb nomlanadi) va xuddi zarur bo„lgan narsaning o„zini
ishga
tushirdik deb umid qilish (afsuski, xatolar bo„lib turadi).
5. Qurilma ishlab ketganini tekshirish va u to„g„ri ishlayotganiga ishonch hosil qilish (afsuski,
har doim ham bunday bo„lavermaydi).
6. Tizimiy blokni yig„ish.
Biroz tajribaga ega bo„lganlar uchun bu amallarda hech bir qiyinchilik yo„q,
lekin yangi
qurilmani, hattoki djoystikdek soddasini, o„rnatish va sozlash bir necha soatga cho„ziladi.
Foydalanuvchilar doim shunday shina interfeysi haqida orzu qilishar ediki, ular bo„linmani shun
day
tiqishsinda, hech nimani o„ylamasdan ishlayverishsin (xuddi telefon tarmog„iga ulagan kabi).
Nihoyat bunday interfeys paydo bo„ldi. Zamonaviy onalik platalarining ko„pi universal ketma-
ket (
последовательный) USB (
Universal Serial Bus) shinaga ega; uning bo„linmasi tizimiy
blokning orйa devoriga chiqarilgan. Unga ulanish juda oson. Kompyuterni o„chirish ham shart e
mas:
bo„linma uyaga tiqiladi va ishni davom ettirish mumkin.
Odatda kompyuterning faqat bir juft USB bo„linmasi bor, lekin bu shinaga 127 ta
qurilmagacha ulash mumkin. Agar ikkitadan ko„proй qurilmani ulash zarur bo„lsa,
kontse
ntrator
(
разветвитель – tarmoqlagich) sotib olish kerak – bo„linmalar soni ko„payib ketadi. Hozir
gi
paytda
klaviatura, sichqoncha, modem, skaner, printerlar USB
shinasi yordamida ulanmoqd
a. Agar
55
qachondir kompyuter yangi yil archasi yoritgichlari shodasini, temir yo„l
modelini, kir yu
vuvchi
mashinani va h.k.larni boshqarishini istab qolsangiz, USB shinasi eng yaxshi yechim bo„ladi.
USB qurilmalari bilan ishlash – onalik platasi chipsetining funktsiyalaridan biridir. Uni
«janubiy ko„prik» bajaradi.
Asab tizimining asosiy rivojlanish bosqichlari

|
Asab tizimining asosiy rivojlanish bosqichlari
|
bet | 39/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiAsab tizimining asosiy rivojlanish bosqichlari. Asab tizimi embrional rivojlanishning uchinchi haftasida tashqi zarodish varag’idan (ektodermadan) hosil bo’ladi, ya’ni shakllana boshlaydi. Dastlab asab plastinkasi hosil bo’ladi, qaysiki sekin-asta ikki tomoni ko’tarilgan tarnovga aylanadi. Tarnovchaning tomonlari bir-biriga yaqinlashib, tutashgan nerv nayini hosil qiladi.
Nerv nayining pastki qismidan orka miya hosil bo’lsa, nerv nayining yuqorigi qismidan uchta kengaygan birlamchi miya puffaklari hosil bo’ladi. (oldingi, o’rtangi va keyingi, yoki rombasimon pufaklar).
Besh haftalik embrionda, oldingi pufakning ko’ndalang egatlar bilan va rombasimon pufakning yana ikki qismga bo’linib - beshta miya pufaklari hosil qilganligi yaqqol ko’rinadi. Beshta miya pufaklaridan bosh miyaning barcha bo’limlari hosil bo’ladi. Beshinchi bo’limdan uzunchoq miya, to’rtinchidan – Varoliyev ko’prigi va miyacha uchinchidan –o’rta miya, ikkinchisidan – ko’z pufagi va oraliq miya, birinchidan –bosh miya katta yarim sharlari rivojlanadi.
Bular orasida oldingi pufak juda jadal rivojlanadi. Embrional rivojlanishning 3-oyida chap va o’ng yarim sharlarni bog’lab turuvchi qadoqli tana shakllanadi, homiladagi rivojlanishning oltinchi oyida yarim sharlar to’lig’icha qoplab oladi. Bu paytda miyaning barcha bo’limlari aniq ko’rinib turadi.
3.5. Markaziy asab tizimining turli bo’limlarining tuzilishi, rivojlanishi va funksional ahamiyati.
3.5.1. Orqa miya.
Orqa miyaning tuzilishi. Orqa miya uzun tasma shaklida bo’lib, uning uzunligi voyaga yetgan odamlarda 45 sm.gacha yetadi. Yuqoridan uzunchoq miyaga tutashgan bo’lib, pastdan 1-1 bel segmentlarigacha yetib boradi, u toraya boradi va konus shaklidagi oxirgi iplar bilan tamom bo’ladi.
Orqa miyaning qo’l va oyoqlarga nervlar bo’linadigan joyida bo’yin va bel yo’g’onliklari mavjud. Orqa miyaning markazidan bosh miyada ham davom etuvchi kanal o’tadi. Orqa miya ikkita egat bilan (oldingi va keyingi) chap va o’ngbo’limlarga bo’linadi.
Orqa miya ko’ndalang kesilganida undagi tor markaziy kanal ko’kimtir modda bilan o’ralganligi ko’rinadi va ular oldingi va keyingi shoxlarni hosil qiladi.
15-rasm. Orqa miyaning ko’ndalang kesimi.
1-oldingi ko’ndalang bo’shliq; 2-orqa miya arteriyasi; 3-oq moddaning oldingi ustuni; 4-oldingi shox; 5-orqa miyaning oldingi tutami; 6-ko’k moddaning yon shoxi; 7-oq moddaning yon ustuni; orqa shox; 9-keyingi tutam; 10-keyingi ustun; 11-keyingi ko’ndalang egat; 12-orqa miyaning yumshoq po’stlog’i.
Ko’krak qismidagi oldingi va keyingi shoxlarining orasida yonbosh shoxlar joylashgan bo’ladi. Kulrang modda atrofida oldingi, keyingi va yonbosh arkonchalar shaklidagi oq moddaning bog’lamlari joylashadi.
|
| |
Konstruktsion ishlamay qolishlar - 2-ma`ruza. Texnologik jihozlarga texnik xizmat ko`rsatish va ishonchlilik asoslari...

|
2-ma`ruza. Texnologik jihozlarga texnik xizmat ko`rsatish va ishonchlilik asoslari hisoblash amaliy usullari. Reja
|
bet | 6/10 | Sana | 03.02.2021 | Hajmi | 78 Kb. | | #13100 |
Konstruktsion ishlamay qolishlar.
Konstruktorning xatolari yoki loyihalash usullarining mukammal emasligi (mashina qismlarining mustahkamligi yetarli emasligi, ulardagi eng muxim qismlarning chang, nam, xarorat va xokazolardan ximoyalanmaganligi) tufayli yuz beradi.
Ishlab chiqarishdagi xatolar tufayli ishlamay qolishlar.
Texnologiyasining buzilishi yoki ta`mirlash texnologiyasining buzilishi yoxud mukammal emasligi tufayli kelib chiqadi. Detallar yuzalarining sifati va tayyorlanish aniqligi odatda ruhsat etilgan qiymatlar maydoni ichida bo`ladi. Ishlab chiqarish madaniyati pastligi tufayli sifat ko`rsatkichlari anchagina farq qilganda bir ob`ektning puxtaligi boshqasinikidan ancha past bo`lishi mumkin. Ishlab chiqarishdagi xatolar tufayli ishlamay qolishlar buyumlarning faqat bir qismida kuzatilishi mumkin.
|
| |