nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva - bet 13

o‘tkazgichlar tizimi juda kichik qarshilikka ega bo‘ladi, teskari yo‘nalishda
harakatlanganda esa qarshilikning yuqori bo‘lishi kuzatiladi. Turli xil tipga ega bo‘lgan
ikkita yarim o‘tkazgichlar tizimida har xil yo‘nalishlarda o‘tadigan tok o‘tkazuvchanligi ham
turlicha bo‘ladi. Bu paytda to‘g‘ri tok
I
to‘g‘.
berilayotgan kuchlanish ortishi bilan tezda o‘sadi.
Ushbu tizimga –U kuchlanish bersak, boshlang‘ich paytda
ushbu tizim orqali teskari
yo‘nalishdagi tok o‘tmaydi.
1.5.9-rasm. Yarim o‘tkazgichning nosimmetrik voltamper xarakteristikasi
Teskari kuchlanish miqdori oshirilganda juda kichik miqdordagi teskari tok hosil
bo‘ladi.
Elektr zanjirlarining ish rejimlari
1.5.10-rasmda o‘zgarmas tok zanjirining oddiy sxemasi keltirilgan. Elektr zanjirlarining
ish
rejimlari, ya’ni ularning elektr holatlari mazkur zanjir ayrim elementlarining toki,
kuchlanishi, quvvatlarining qiymatlari bilan aniqlanadi.
1.5.10-rasm. O‘zgarmas tok zanjirining oddiy sxemasi.
Nominal (normal) rejim
degani elektr mashinalarining, apparatlarning,
asboblarning,
simlarning ishlab chiqaruvchi zavod tomonidan ko‘rsatilgan nominal quvvat bilan ishlashidir.
Salt ishlash rejimi deganda tashqi zanjir manbadan ajratilgan va uning qarshiligi
(iste’molchi qarshiligi) amalda cheksizga teng bo‘lib (
R
I
= ) zanjirdan tok o‘tmaganligi
(
I=0) dagi holat tushuniladi. Bu holatda manba ichidagi kuchlanishning pasayishi nolga teng
bo‘lib, uning qismalaridagi kuchlanish manbaning EYUK siga teng bo‘ladi,
U
c
=E (1.16-
rasm, a).
Qisqa tutashuv rejimi deb manbaning tashqi qismalarida kuchlanish nolga teng bo‘lgan
zanjir yoki zanjir elementlarining qarshiliksiz o‘zaro ulanib qolishiga aytiladi. (1.16 -rasm, b).
Bunda U
q
=0, I
q
>>I
n
,
bunda U
q
, I
q
, I
n
– lar mos ravishda qisqa tutashuv kuchlanishi,
toki va
nominal tok.
Kelishilgan rejim - bu rejimda manba tashqi zanjirga eng katta quvvat berib ishlaydi.
Elektr zanjirlarining real elementlari hisoblash va analiz qilishda almashlash sxemalari
bilan ifodalanadi. Manbani almashlash sxemasi ikki xil bo‘lishi mumkin.
1. EYUK manbasi.
2. Tok manbasi.
Ideal EYUK manbasida EYUK ning qiymati iste’molchining tokiga bog‘lik bo‘lmaydi:
E=sonst,
R=0 tashqi qismalaridagi kuchlanish
U tokka bog‘lik bo‘lmaydi va qiymat jihatdan
И
EYUK ga teng bo‘ladi
U=
E (1.16-rasm, a). 1.16 – rasm, b dagi
U (I) bog‘lanish grafigi tashqi
VAX deyiladi.
I
Ы
I
Ы
1.5.11 – rasm. O‘zgarmas tok zanjiri
Ideal tok manbasida tokning qiymati kuchlanishga bog‘liq bo‘lmaydi
va qiymati
bo‘yicha manbaning qisqa tutashuv toki
I
q
ga teng bo‘ladi. (1.5.11-rasm, v). Ideal manbaning
AVX si (rasm, g) da ko‘rsatilgan. rasm, a,b da EYUK va tok manbalarining almashlash
sxemalari keltirilgan. Ko‘rsatilgan
sxemalar uchun rasm, b dan a sxemasiga o‘tish va qayta
rasm, a dan b ga o‘tish formulalari quyidagicha ifodalanadi:
E=RI
Q
;. (1.5.7)
Elektr holati tenglamalari 1.18-rasm, a uchun:
E=U+RI
(1.5.8)
va 1.18-rasm, b uchun:
R
U
I
I
umum
+
=
.
(1.5.9)
Ы
И
И
И
1.5.12 – расм. 1.5.13 - расм
Generatorning yuklanish tavsifi - U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva

156
Tashqi tavsif. Bu tavsif generatorning chiqish klemmalaridagi kuchlanish ning
yuklanish toki ga bo‘lgan bog‘lanishini aks ettiradi. Tashqi tavsifni qurish uchun
qiymatlarni olishda generator yakorini nominal tezlikkacha
aylantiriladi va uni
nominal kuchlanish
da nominal tok
qiymatigacha yuklantiriladi.
So‘ngra, asta va ravon yuklanishni yu.i. rejimiga
cha kamaytiriladi, hamda
o‘lchov asboblari ko‘rsatkichlari yozib olinadi. Tajriba davomida qo‘zg‘atish
chulg‘amining
zanjiridagi
qarshilik
.
va
yakor
aylanish
tezligi
o‘zgarmas qoldiriladi.
14.2.3,
a-rasmda mumtaqil qo‘zg‘atishli generatorning tashqi tavsifi ko‘rsatilgan. Undan
ko‘rinadiki, yuklanish toki
ortishi bilan generator chiqish klemmalaridagi
kuchlanish kamayadi; buni yakor reaksiyasining magnitsizlovchi ta’siri va yakor
zanjiridagi kuchlanishlar pasayuvidan, deb tushunish zarur. Tashqi tavsifning abssissa
o‘qiga nishabligi [tashqi tavsifning bikrligi (jestkost vneshney xarakteristiki)] ni
baholash uchun kuchlanishlar pasayuvi, deb nomlangan - generator yuklanishi
tashlanishida kuchlanishning nominal o‘zgarishi qabul qilingan
(17.9)
Aksariyat, mustaqil qo‘zg‘atishli generator uchun
.
Atmosfera havosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari

|
Atmosfera havosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari
|
bet | 2/4 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #258740 |
Bog'liq ekologiyamustaqilishAtmosfera havosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari. g) atmosfera xavosining ifloslanishidan kishlok xujalik ekinlari xam katta zarar kuradi. Yirik sanoat, metallurgiya, kime, konchilik korxonalari atrofida (5 km radiusda) kishlok xujalik usimliklarning xosildorligi 25-30 % ga, sifat kursatgichlari esa 40-60 % ga kamayadi. Avtomobil` yul atroflaridan boglar daraxtlar, tabiiy sharoitiga nisbatan 5-10 barobar kiskartiradi. Serkatnov avtomobil` yullari atrofida ekilgan (poliz, sabzavotlar) ya`ni dexkonchilik maxsulotlari tarkibida kurgoshin birikmalari ruxsat etilgan me`erdan (Nm) 5-20 barobarga ku tuplanadi. d) atmosfeoaning ifloslanishi natijasida vujudga kelgan achchik tutundan avtomobillarning yurishi, samoletlarning uchishi kiyinlashib juda kup avariyalar buladi. Masalan, 1962 yili AKSh da atmosferaning ifloslanishidan 20 marta samolet avariyasi bulsa, 1964 yili Britaniya orollarida (smogdan) fakat uchta katta magistral yulda 350 ta fojiali avtomobil` xalokati sodir bulgan. e) atmosferaning ifloslanishi ayrim, chunonchi, yarim utkazgichlar juda anik priborlar, vakcina va antibiotiklar ishlab chikarishni juda kiyinlashtirib yubormokda. Shu sababli xavosi ifloslangan AKSh, Yaponiya, Germaniya va boshka mamlakatlarda yarim utkazgichlar anik priborlar, vakcina ishlab chikarish korxonalari xavosi toza bulgan togli rayionlarda kurilmokda. Bular esa uz navbatida kushimcha xarajatlar (yul kurish, turar joy kurish maxalliy kommunal kulayliklarni vujudga keltirish va boshkalarni) talab etadi. j) sanoat korxonalarida atmosfera xavosiga chikariladigan juda kimmatbaxo xom-ashelar xisoblanadi. Masalan, viloyatimizda paxta tozalash zavodlari kariyb 500 tonna: chang va tola, gaz sanoati korxonalari 100 mln.m tabiiy gaz, un zavodlari 150 tonna un changi, gips zavodi 3000 tonna gips changini atmosfera xavosiga chikarayapti. Agar atmosfera ushlab kolinsa, bir necha 10 mln. sum tejab kolindi va iktisodiy foyda keltiradi. Shu bilan birga atrof muxit xam tozalanadi. z) atmosferaning ifloslanishi natijasida geografik kobikning tabiiy xolatida uzgarish yuz berib, fotosintez jaraeniga salbiy ta`sir kursatadi va natijada biosferada moddalar almashuvi buzilishiga olib keladi. Bu esa uz navbatida vujudga kelgan organik moddalar sifatini pasayishiga, atmosferaga chikadigan kislorod mikdorining kamayishiga olib keladi.
|
| |
О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim - bet 3

8
I-BOB. АXBOROT-KOMMUNIKАTSIYА TEXNOLOGIYАLАRINING
TUSHUNСHАSI VА TАSNIFI.
1.1.§.Аxborot texnologiyаlаri, tаsnifi vа rivojlаnish istiqbollаri.
XX аsrning 50–yillаridа Yаngi fаn–informаtikа fаnigа аsos solindi. Informаtikа
termini lotinсhа “informаtio” so‘zidаn kelib сhiqqаn bo‘lib,
tushuntirish, xаbаr qilish,
bаyon etish mа’nolаrini аnglаtаdi. Bа’zi mаnbаlаrdа keltirilishiсhа, “Informаtikа”
аtаmаsi dаstlаb 1960–yillаridа Frаnsiyаdа vujudgа kelgаn. Bu so‘z frаnsuz tilidаgi
informаtsiyа (informаtion) vа
аvtomаtikа (аutomаtique) so‘zlаrini birlаshtirilishidаn
hosil bo‘lib, “аxborotlаrni аvtomаtik qаytа ishlаsh” degаn mа’noni bildirаdi.
Informаtikа inson fаoliyаtining turli jаbhаlаridа аxborotlаrni
izlаsh vа undаn
foydаlаnish mаsаlаlаri bilаn Shug’ullаnuvсhi fаndir.
Informаtikа quyidаgi mаsаlаlаr guruhini tаdqiq qilаdi vа o‘rgаnаdi:
texnik, аxborotlаrni ishonсhli yig’ish, sаqlаsh, jo‘nаtish, qаytа ishlаsh vа uzаtish
usullаrini o‘rgаnish bilаn bog’lаngаn.
semаntiklik, аxborotlаrni o‘rgаnishdа аxborotning
mohiyаtini oсhish vа uning
elementlаrining
mаzmunаn
аhаmiyаti
o‘rtаsidаgi
munosаbаtlаrni
ko‘rsаtish
imkoniyаtini berаdi;
рrаgmаtiklik, аxborotlаrning аmаliy jihаtidаn foydаliligi, iste’molсhi uсhun
qаnсhаlik qimmаtli ekаnligi vа qаror qаbul qilishdаgi аhаmiyаti nuqtаi nаzаridаn ko‘rib
сhiqаdi.
sintаksislik, аyrim ilmiy–fаoliyаt sohаlаrini formаllаshtirish vа аvtomаtizаtsiyаlаsh
mаsаlаlаri bilаn bog’lаngаn,
jumlаdаn, indekslаsh, mаshinа tаrjimаsi. Informаtikаning
аsosiy uсhtа yo‘nаlishi mаvjud:
Birinсhi yo‘nаlish–аxborotni uzаtish, yig’ish
vа qаytа ishlаshning texnik
vositаlаrini rivojlаntirish nаzаriyаsi bilаn bog’liq. U o‘z iсhigа hisoblаsh komрlekslаrini,
lokаl vа globаl hisoblаsh tаrmoqlаrini qаmrаb olаdi.
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
Ro‘yxatga olindi
№ МД – 5311500 – 2.02
201_ yil «___»_________
|
|
Oliy va o‘rta maxsus ta‘lim vazirligi
_______________________
201_ yil «___» ________
|
ZAMONAVIY AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI FAN DASTURI
Bilim sohasi: 200000 – Ijtimoiy soha, iqtisod va huquq
300000 – Ishlab chiqarish texnik soha
400000 – Qishloq va suv xo‘jaligi
600000 – Xizmatlar sohasi
Ta’lim sohasi: 310000 – Muhandislik ishi
340000 – Arxitektura va qurilish
410000 – Qishloq, o‘rmon va baliq xo‘jaligi
450000 – Irrigatsiya va melioratsiya
630000 – Atrof muhit muhofazasi
Mutaxassisliklar:
5A450201 – Gidromelioratsiya,
5A450203 - Suv kadastri va suv resurslaridan samarali foydalanish
5A450205 - Gidromelioratsiya tizimlardan foydalanish
5A450202 - Melioratsiya va sug‘orma dehqonchilik
5A630101 - Atrof muhit muhofazasi (qishloq va suv xo‘jaligida)
5A340701 - Gidrotexnika inshootlari (suv xo‘jaligida)
5A450401 - Gidrotexnika inshootlaridan foydalanish, ularning ishonchliligi va xavfsizligi
5A450402 - Nasos stansiyalari va qurilmalaridan foydalanish va tashxisi
5A410701 - Er resurslaridan foydalanish va boshqarish
5A311502 - Geodeziya va kartografiya (suv xo‘jaligida)
5A311502 - Geodeziya va kartografiya (Geoinformatika)
5A450301 - Gidromeliorativ ishlarini mexanizatsiyalash
5A311001-Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish (suv xo‘jaligida)
5A310201-Elektr ta’minot (suv xo‘jaligida)
5A230201 - Menejment (suv xo‘jaligida)
5A230100 Iqtisodiyot (suv xo‘jaligida)
5A141104-Gidravlika va muhandislik gidrologiyasi
5A430101-Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish
5A430102 - Qishloq xo‘jalik texnikasini loyihalashtirish va konstruksiyasini ishlash
5A430201 - Agrosanoat majmui elektrotexnik uskunalari va elektr ta’minoti
5A450206 - Suv tejamkor sug‘orish texnologiyalari
5A630101-Atrof muhit muhofazasi (xalqaro er va suv resurslarini boshqarish)
5A630101-Atrof muhit muhofazasi (geoaxborot tizimlari)
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 16/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:Dars mavzusi bo‘yicha 6 ta test tuzing
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
7-Mavzu: PhotoShopning uskunalar
paneli va politralari
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga photoShopning uskunalar paneli va politralarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: grafik ko‘rinishda berilgan funksiyaning aniqlanish sohasi, qiymatlar to‘plami, monotonlik oraliqlari, maksimumi va minimumini, asimptotalarini topa oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Signal generatorlari - U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva

14. Signal generatorlari. 14.1 Generatorlar. Generator (lot. generator — ishlab chiqaruvchi) — tashqi energiya manbai
hisobiga elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi yoki energiyani bir turdan ikkinchi
turga oʻzgartiruvchi qurilmadir.
-Generatorlar radiouzatish, radioqabul qilish va televizion qurilmalarda, oʻlchov
texnikasida, turli texnologik jarayonlarda, fan va texnikaning turli sohalarida
qoʻllaniladi.
Ular yordamida koʻplab elektrotexnika va radioelektronika qurilmalari yaratilgan
hamda yangi "generatormashina" tizimlari ishlab chiqarilgan.
Birinchi elektromagnit generator Faraday disk 1831 yilda ingliz olimi Maykl
Faraday tomonidan ixtiro qilingan.Hozirgi kunda deyarli barcha elektr
tarmoqlarida quvvatni Generatorlar ta'minlab beradi.
Elektrgeneratorlari oʻzgarmastok,generatorlari oʻzgaruvchan tok genertorlari
•
Generator tushunchasi oʻzgaruvchan va oʻzgarmas tok elektr mashinalariga ham,
elektr tebranishlarini hosil qiluvchi asboblarga ham bir xil qoʻllaniladi.
•
Birinchi holda, mexanik energiya elektr energiyasiga aylantiriladi.
•
Ikkinchi holda manbaning elektr energiyasi maʼlum chastotali, kerakli shakl va
quvvatli tebranishlar energiyasiga aylantiriladi.
Oʻzgarmas tok mashinasi •
Oʻzgarmas tok mashinasi — mexanik energiyani oʻzgarmas tok elektr
energiyasiga (generator) yoki oʻzgarmas tok elektr energiyasini mexanik
energiyaga (dvigatel) aylantirib beradigan elektr mashina. Ham generator, ham
dvigatel sifatida ishlashi mumkin. Generatorning ishi elektromagnit induksiya
152
hodisasiga, dvigatelning ishi tokli oʻtkazgichning magnit maydoni bilan oʻzaro
taʼsirlashishiga asoslangan; unda elektromagnit aylantiruvchi moment vujudga
keladi. Oʻzgarmas tok mashinasim.ning aktiv qismlariga magnitli oʻzak, stator va
rotor (yakor) chulgʻamlari hamda kollektor kiradi.
Elektron-teshik o‘tish tushunchasi

Hosil bo‘lgan ikki hajmiy zaryad qatlami
p-n o‘tish deb ataladi. Bu qatlam
harakatchan zaryad tashuvchilar bilan kambag‘allashtirilgan. Shuning uchun uning
solishtirma qarshiligi
p- va
n–soha qarshiliklariga nisbatan juda katta. Ba’zi adabiyotlarda
bu qatlam
kambag‘allashgan yoki
i – soha deb ataladi.
Hajmiy zaryadlar turli ishoralarga ega bo‘ladilar va
p-n o‘tishda
kuchlanganligi
E ga teng bo‘lgan elektr maydon hosil qiladilar. Asosiy zaryad tashuvchilar uchun
bu maydon tormozlovchi bo‘lib ta’sir ko‘rsatadi va ularni
p-n o‘tish bo‘ylab erkin harakat
qilishlariga qarshilik ko‘rsatadi. 2.1.1
b-rasmda o‘tish yuzasiga perpendikulyar bo‘lgan, X
o‘qi bo‘ylab potentsial o‘zgarishi ko‘rsatilgan. Bu vaqtda nol potentsial sifatida
chegaraviy soha potentsiali qabul qilingan.
2.1.1– rasm. Yarimo’tkazgichni xarakterlovchi chizma
Rasmdan ko‘rinib turibdiki,
p-n o‘tishda voltlarda ifodalanadigan
kontakt
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari: 11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Ikki o‘lchamli kompyuter grafikasi turlarini, ulaming afzalliklarini
Rastrli grafika o‘lchami nima va uni saqlash uchun qancha xotini kerak bo‘ladi?
Fraktallar haqida nimalami bilasiz?
Uch o‘lchamli grafika haqida nimalami bilasiz?
Kvadrat chizing. Uni to‘qqizta kvadratga ajrating. Burchaklarda- gi to'rtta kvadratni olib qolib, qolganlarini o‘chirib tashlang. Qolgan kvadratlami ham shu usulda qayta ishlang
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
Rastrli grafikani, masalan, fotosuratlami, tahrirlash ko‘p uchraydigan amal. Fotosuratlami olish paytida yo‘l qo‘yilgan xatoliklami tuzatish, mav> jud fotosuratlardan yangisini montaj qilish, fotosuratlardagi ortiqcha narsa- lami olib tashlash, fotosuratlaming muammoli joylarini boshqa qismi bilaii almashtirish mumkin. Fotosuratga jilo berish, fotosuratga turli filtrlami qo‘l- lab ulami yangi ko‘rinishga o‘tkazish, fotosuratlarga matn qo‘shish, fotosuratlami boshqa sirtlarga, masalan, ko‘za sirtiga o‘tkazish uchun shaklini o‘z- gartirish bu amallardan ba’zilari xolos.
Fotograflaming ishini osonlashtirish uchun qator dasturlar ishlab chiqil- gan. Ular orasida eng mashhuri adobe kompaniyasi tomonidan ishlab chiqil- gan va qo‘llab-quwatlanadigan dasturidir. Uning dastlabki versiyasi 1990-yilda yaratilgan bo‘lib, hozirgi paytgacha yigirmaga yaqin versiyalari sotuvga chiqarilgan.
Ulardan dastlabki yettitasi Adobe PhotoShop1,2,…7 nomlari bilan sotuvga chiqarilgan.2007 yildan boshlab
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Dars mavzusi bo‘yicha 6 ta test tuzing
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
5-Mavzu: PhotoShop dasturli grafik muharririda ishlash asoslari.
PhotoShop interfeysi
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga photoShop dasturli grafik muharririda ishlash asoslari. PhotoShop interfeysini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: kognitivlik ko‘nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o‘z xatti-harakatini muqobil baholas;
FK: tasvirlarni grafik uskunalar yordamida to‘plashni biladi, amaliyotda qo‘llay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 22/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: O’tilganlarni takrorlash
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
10-Mavzu: PhotoShopda grafik obyektlar
bilan ishlash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga photoShopda grafik obyektlar bilan ishlashni o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: grafik ko‘rinishda berilgan funksiyaning aniqlanish sohasi, qiymatlar to‘plami, monotonlik oraliqlari, maksimumi va minimumini, asimptotalarini topa oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Maydoniy tranzistorlar - U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva

161
9.1.
Kuchaytirgich kaskadi haqida tushuncha.
129
9.2.
Kaskadlararo ulanish turlari.
120
9.3.
Ko‘p kaskadli sxemalarda koeffitsientni aniqlash
122
10.
Kuchaytirgichlarda qayta (teskari) aloqa
123
10.1.
Qayta (teskari) aloqa turlari.
125
10.2.
Kuchaytirgichlardagi turli ulanish usullari.
130
10.3.
Kuchaytirgichlarning xususiyatlari.
133
11.
Operatsion kuchaytirgichlar. OK parametrlari va
xususiyatlari
135
11.1.
Strukturaviy sxema.
135
11.2.
Operatsion kuchaytirgichlarning klassifikasiyasi.
136
12.
Kuchlanish va tok stabilizatsiyasi haqida tushuncha.
136
12.1.
Kuchlanish stabilizatsiyasida
ishlatiladigan asboblarni
o‘rganish.
140
12.2.
Stabilizatsiya usullari
142
13.
Filtrlar va ularning qo‘llanilishi.
144
13.1.
Passiv va faol filtrlar haqida tushuncha,
146
13.2.
Passiv va faol filtrlarning tuzilishi va elektr sxemalar.
148
U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva - bet 59

159
Mundaraja
I – BOB
1.
Yarimo‘tkazgichli material haqida tushuncha va
ularning tuzilishi. O‘tkazish turlari.
9
1.1.
Ichki va tashqi o'tkazuvchanligi.
11
1.2.
Yarimo‘tkazgich materiallar.
1.3.
Kovalent aloqalar.
1.4.
Elektr zaryadlari elektronlar va teshiklardir.
1.5.
P va N tipidagi o‘tkazuvchanlik.
1.6.
Xususiy va ichki va o‘tkazuvchanligi
2.
O‘tish va uning xususiyatlarini yaratish
69
2.1.
Elektron-tesik o‘tish tushunchasi.
2.2.
PN o‘tishni oldinga va teskari kuchlanishпф ulash.
2.3.
Volt-amper xususiyatlari.
2.4.
Buzilish turlari.
II- BOB
3.
Yarimo‘tkazgichli diodlar. Ularning klassifikasiyasi.
To‘g‘irlagich (Выпрямительные) diodlari - qurilmaning
ishlash printsipi.
59
3.1.
Yarimo‘tkazgichli diodlar oilasi.
3.2.
To‘g‘ridan -to‘g‘ri tuzatuvchi
diodning blok -sxemasi
Ishlash printsipi.
160
3.3.
O‘zgaruvchan tokdan doimiy oqim olish sxemalari.
4. Fotodiodlar. Qurilma, ishlash printsipi.
80
4.1.
Fotodiodning strukturaviy sxemasi, ish rejimlari.
4.2.
Asosiy xususiyatlar va parametrlar
5.
Svetodiodlar. Qurilma, ishlash printsipi
86
5.1.
Svetodiodning strukturaviy sxemasi, ish rejimlari.
5.2.
Asosiy xususiyatlar va parametrlar
6.
Transistorlar. Bipolyar tranzistorlar
6.1.
Yarimo‘tkazgichli tranzistorlar haqida tushuncha.
6.2.
Qurilma va ishlash printsipi.
Ulanish sxemalari, ish
rejimlari
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 167/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Amaliy ish:
Elektron hukumatning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) dan ro‘yxat- dan o‘ting
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Elektron hukumat faoliyati nechta yo‘nalishdan iborat?
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz)ning imkoni-
yatlari bilan tanishib chiqing.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
61-Mavzu: Amaliy mshg’ulot
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga elektron hukumat, electron hujjatlar haqida tushunchalar berish va o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FK: axborot xavfsizligini ta’minlaydigan usullardan foydalanib axborot uzata oladi; matn va jadval protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni pochta orqali uzata oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 10/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Dars mavzusi bo‘yicha 6 ta test tuzing
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
4-Mavzu: Amaliy mashg’ulot
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga ikki va uch o’lchamli kompyuter grafika turlarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: kognitivlik ko‘nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o‘z xatti-harakatini muqobil baholas;
FK: grafik ob’ektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari, kompyuter grafikasi va uning turlari haqida bilimga ega bo‘ldi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Kvadrat chizing. Uni to‘qqizta kvadratga ajrating. Burchaklarda- gi to'rtta kvadratni olib qolib, qolganlarini o‘chirib tashlang. Qolgan kvadratlami ham shu usulda qayta ishlang
Nazariy qism:
Rastrli grafikani, masalan, fotosuratlami, tahrirlash ko‘p uchraydigan amal. Fotosuratlami olish paytida yo‘l qo‘yilgan xatoliklami tuzatish, mav> jud fotosuratlardan yangisini montaj qilish, fotosuratlardagi ortiqcha narsa- lami olib tashlash, fotosuratlaming muammoli joylarini boshqa qismi bilaii almashtirish mumkin. Fotosuratga jilo berish, fotosuratga turli filtrlami qo‘l- lab ulami yangi ko‘rinishga o‘tkazish, fotosuratlarga matn qo‘shish, fotosuratlami boshqa sirtlarga, masalan, ko‘za sirtiga o‘tkazish uchun shaklini o‘z- gartirish bu amallardan ba’zilari xolos.
chiqarilgan.
|
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari: 11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Kompyuter ekranida tasvirlar qanday yaratiladi?
Monitor, displey deb nimaga aytiladi? Ulaming qanday farqi bor?
Piksel deganda nimani tushunasiz?
Kompyuter grafikasining turlari va sinflarini aytib bering.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
Uch o‘lchamli grafika yordamida hajmga ega jismlar tasvirlanadi. Bunda smning fazoda egallagan o‘mi mayda kublar bilan to‘ldiriladi. Agar bu kub yetarlicha kichik bo‘lsa, inson ko‘zi ulami ilg‘amaydi va kublar yaxlit bir sm sifatida ko‘z o'ngimizda gavdalanadi.
Lekin hozirgi paytda boshqacha yo‘l tutiladi. Jismning o‘zi emas, balki ling chegarasini tashkil etuvchi sirt shakllantiriladi. Natijada ko‘zlarimiz dida jismning o‘zi namoyon bo‘ladi.
Rastr so‘zi informatikaga televideniyedan kirib kelgan bo‘lib, lotin tilidagi rastram - xaskash, omoch so‘zidan olingan. Monitor ekranida tasvir ,televizor ekranidagi kabi yaratiladi. Hozirgi payida cKumdagi tasvir ham raqamli ko‘rinishda yaratiladi: tasvir qatorlar va ustunlarga bo‘linadi, tasviming mayda bo‘laklari - piksellardan iborat bo‘ladi.
Fraktal atamasi fanga 1975-yili kiritilgan bo‘lib, u qisqa vaqt ichi- i juda ommaviylashib ketdi. Fraktallar oddiy matematik formulalar )rdamida ajoyib tasvirlar yaratish imkonini beradi. Ular yordamida iraxtlar, o‘rmonlar, bulutlar, mavjlanayotgan dengiz, alanga va tutun, layotgan suyuqlik kabi tasvirlami yaratish mumkin. Fraktallardan viral borliq, animatsiya, kompyuter o‘yinlari va matematik modellashtishda keng foydalaniladi.
Amaliy ish:
Ikki o‘lchamli kompyuter grafikasi turlarini, ulaming afzalliklarini
Rastrli grafika o‘lchami nima va uni saqlash uchun qancha xotini kerak bo‘ladi?
Fraktallar haqida nimalami bilasiz?
Uch o‘lchamli grafika haqida nimalami bilasiz?
Kvadrat chizing. Uni to‘qqizta kvadratga ajrating. Burchaklarda- gi to'rtta kvadratni olib qolib, qolganlarini o‘chirib tashlang. Qolgan kvadratlami ham shu usulda qayta ishlang
|
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
PhotoShopning tarixi haqida gapirib bering.
PhotoShopning imkoniyatlarini aytib bering.
PhotoShop interfeysi nimalardan iborat?
PhotoShop asosiy menyusining qanday bo‘limlari mavjud?
Asosiy menyuning Редактирование (Tahrirlash) va Окно (Oyna)
bo‘limlaridagi bandlar bilan tanishib chiqing.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
PhotoShopning uskunalar panelida 23 ta tugma bo‘lib, ular dastlab bitta ustun ko‘rinishida joylashgan bo‘ladi. Panelning sarlavha satrida joylashgan qo‘shaloq uchburchak ko‘rinishidagi tugmani bosib, uskunalami ikki ustun ko‘rinishida joy lab chiqish mumkin. Yangidan paydo bo‘lgan qo‘shaloq uchburchaklami yana bir marta bosib, uskunalar panelini awalgi holatiga qaytarish mumkin.
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 170/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Elektron hukumat faoliyati nechta yo‘nalishdan iborat?
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz)ning imkoni-
yatlari bilan tanishib chiqing.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
62-Mavzu: Elektron pochta xizmati
tuzilmasi
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga elektron pochta xizmati tuzilmalarini o’rgatisj va tushunchalar berish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
|
| |
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar

Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FK: axborot xavfsizligini ta’minlaydigan usullardan foydalanib axborot uzata oladi; matn va jadval protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni pochta orqali uzata oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Elektron hukumat faoliyati nechta yo‘nalishdan iborat?
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz)ning imkoni-
yatlari bilan tanishib chiqing.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Simmetrik shifrlash usullarining maxfiylik mezoni nimadan iborat?
RSA usuli bo‘yicha kalitlami hosil qilish algoritmini tushuntiring.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Simmetrik shifrlash usullarining maxfiylik mezoni nimadan iborat?
RSA usuli bo‘yicha kalitlami hosil qilish algoritmini tushuntiring.
|
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli

Mashg’ulot vaqti- 240 daqiqa
|
Talabalar soni: ____
|
Mashg’ulot shakli va turi:
|
Amaliy: o’quv amaliyoti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
Katak yoki blokni nomlash.
Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi .
Sonning darajalarini hisoblash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O`quvchilarga mavzuni tushuntirish, o`rgatish, tadbirkorlik bilimlarini oshirish
Amaliy ko`maklashish
|
Pedagogik vazifalar:
Mavzuni misollar bilan tushuntirish
Amaliy ko’rsatish
Mavzu yo’riqnoma berish
Amaliy ish jarayonini yoritib berish
O’quvchi tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatish
|
O’quv faoliyati natijalari:
O’quvchi tushunchalarini aytib beradi.
Ko’nikmasiga asosan gapirib beradi
Amliy mashg’ulotni takrorlab ko’rsatadi
Berilgan topshiriqlarni mustaqil bajaradi
Yo’l qo’yilgan xatolar ustida ishlaydilar.
|
O’qitish usullari
|
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma berish, mashq va boshqalar
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy, individual
|
O’qitish vositalari
|
Yo’riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, proektor, slaydlar.
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, savol-javob
|
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 33/58 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 222,37 Kb. | | #143081 |
Bog'liq O`qitish texnologiyasi 2023-24Ish bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
( _____ daq.)
|
Tashkiliy qism
Ta’lim oluvchilarni davomatini tekshirish
Ta’lim oluvchining mashg’ulotga tayyorgarligini tekshirish
Amaliy mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi.
Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi.
|
Mashg’ulotga tayyorgarlik ko’radilar
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi, sanitariya va gigiena talablariga rioya qilgan holda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo qo’yadilar.
Tinglaydilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
( ____ daq.)
|
Kirish yo’riqnomasi (50 daqiqa). O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor-so’rov, savol-javob, aqliy hujum orqali bilimlarni faollashtirish.
Yangi o’quv materiallari bayoni:
O’quv amaliyoti mavzusi bo’yicha umumiy ma’lumot beradi, ish joylarini tushuntiradi.
Joriy yo’riqnoma (135 daqiqa) Yangi o’quv materiali bo’yicha amaliy mashq bajarish
Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riqnomali texnologik xarita ( -ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun hom-ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
|
|
| |
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi

|
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
|
bet | 31/58 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 222,37 Kb. | | #143081 |
Bog'liq O`qitish texnologiyasi 2023-24Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
Yakuniy yo’riqnoma (15 daqiqa)
Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi.
|
Savollarga javob beradilar.
Tinglaydilar, chizadilar, yozadilar.
Ta’lim oluvchi o’z ish joylariga turadilar, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda bajaradilar.
Xatolarni to’g’rilaydilar.
Foydalanilgan johozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradilar.
Ish joyini tozalaydilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy bosqich
( _____ daq.)
|
Yakunlash:
O’quvchilarni amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolarini e’lon qiladilar.
Kelgusi kasbiy faoliyatida amaliyotda bajargan ishlarining ahamiyati va muhumligiga o’quvchilar e’tiborini qaratadilar.
Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beradilar ( -ilova)
|
Tinglaydilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
Maxsus fan o‘qituvchisi __________________ To`rayev Mirjalol
|
|
«Tasdiqlayman»
KTBDO‘: _________ B.Ikromov
qоidalari
Guruhlar
|
|
Dars o'tiladigan sana
|
|
O`quv amaliyot mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
21-Mavzu MS Excelda jadval va grafiklar tuzish. Jadvallarda hisob-kitoblarni tashkil etish.
za qilish, tехnika хavfsizligi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
|
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli

Mashg’ulot vaqti- 240 daqiqa
|
Talabalar soni: ____
|
Mashg’ulot shakli va turi:
|
Amaliy: o’quv amaliyoti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1)MS Power Point dasturida o‘zining mustaqil taqdimotlar yaratish Axborotlarni qidirish
2)Internet tarmog‘i orqali tayyor shablonlarni yuklab olish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O`quvchilarga mavzuni tushuntirish, o`rgatish, tadbirkorlik bilimlarini oshirish
Amaliy ko`maklashish
|
Pedagogik vazifalar:
Mavzuni misollar bilan tushuntirish
Amaliy ko’rsatish
Mavzu yo’riqnoma berish
Amaliy ish jarayonini yoritib berish
O’quvchi tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatish
|
O’quv faoliyati natijalari:
O’quvchi tushunchalarini aytib beradi.
Ko’nikmasiga asosan gapirib beradi
Amliy mashg’ulotni takrorlab ko’rsatadi
Berilgan topshiriqlarni mustaqil bajaradi
Yo’l qo’yilgan xatolar ustida ishlaydilar.
|
O’qitish usullari
|
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma berish, mashq va boshqalar
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy, individual
|
O’qitish vositalari
|
Yo’riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, proektor, slaydlar.
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, savol-javob
|
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi

|
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
|
bet | 43/58 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 222,37 Kb. | | #143081 |
Bog'liq O`qitish texnologiyasi 2023-24Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
Yakuniy yo’riqnoma (15 daqiqa)
Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi.
|
Savollarga javob beradilar.
Tinglaydilar, chizadilar, yozadilar.
Ta’lim oluvchi o’z ish joylariga turadilar, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda bajaradilar.
Xatolarni to’g’rilaydilar.
Foydalanilgan johozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradilar.
Ish joyini tozalaydilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy bosqich
( _____ daq.)
|
Yakunlash:
O’quvchilarni amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolarini e’lon qiladilar.
Kelgusi kasbiy faoliyatida amaliyotda bajargan ishlarining ahamiyati va muhumligiga o’quvchilar e’tiborini qaratadilar.
Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beradilar ( -ilova)
|
Tinglaydilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
Maxsus fan o‘qituvchisi __________________ To`rayev Mirjalol
|
|
«Tasdiqlayman»
KTBDO‘: _________ B.Ikromov
qоidalari
Guruhlar
|
|
Dars o'tiladigan sana
|
|
O`quv amaliyot mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
26-Mavzu MS Power Point dasturida o‘zining mustaqil taqdimotlar yaratish. Internet tarmog‘i orqali tayyor shablonlarni yuklab olish
aza qilish, tехnika хavfsizligi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 164/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: O’tilgan nazorat ishi savollarini tahlil qilish
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
60-Mavzu: Elektron hukumat
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga elektron hukumat, electron hujjatlar haqida tushunchalar berish va o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FK: axborot xavfsizligini ta’minlaydigan usullardan foydalanib axborot uzata oladi; matn va jadval protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni pochta orqali uzata oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya va sotsiologiya kafedrasi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya va sotsiologiya kafedrasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya va sotsiologiya kafedrasi
|
Psixоlоgiyaning mustаqil fаn bo`lib rivоjlаnishi

fаndа bo`lgаnidеk, psixоlоgiya hаm murаkkаb, qаrаmа
-
qаrshiliklаrgа to`lа, bа`zаn turg`unlik,
bа`zаn vоz kеchilgаn fikrlаrgа qаytish
kаbi bоsqichlаrni bоsib
o`tgаn.
Bоshqа fаnlаrdа hаm bo`lgаnidеk, psixоlоgiya tаrixi fаnlаri hаm shаrtli bo`lib, u bа`zаn
o`rgаnilаyotgаn muаmmоgа, tаdqiqоtchining shаxsiy yondаshishigа vа bоshqа sаbаblаrgа bоg`liq
bo`lgаn.
Ilmiy psixоlоgik bilimlаr tаrqqiyotining umumiy vа аsоsiy qоnuniyati bu g`оyalаr
kurаshidir. Bu kurаsh uzоq vаqt mаtеriаlizm vа idеаlizm o`rtаsidаgi kurаsh ko`rinishidа tаlqin
qilinib kеlindi.
Psixоlоgiyaning mustаqil fаn sifаtidа tаrаqqiyoti

bo`lishi. Tаnа vа ruh munоsаbаtigа hаr xil
yondаshish.
V-
VIII аsr
Ruh hаqidаgi fаnning fаlsаfiy
tа`limоti dоirаsidа tibbiy
bilimlаr аsоsidа rivоjlаnishi
T
о
mistik psix
о
l
о
giyaning p
а
yd
о
bo`lishi.
XV-
XVI аsr
Ruh hаqidа fаnning
аnаtоmik
-
fiziоlоgik bilimlаr
аsоsidа rivоjlаnishini dаvоm
еttirish.
Tаdqiqоt оb`еkti sifаtidа ruhni inkоr еtish,
«Psixоlоgiya» tеrminini kiritilishi.
Kafedra mudiri: A.M.Nazarov - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti...

Аnnotatsiya
Ushbu elektron oʼquv
-
uslubiy majmua “umumiy psixologiya” fanidan
yaratilgan boʼlib, unda psixologiya taʼlim yoʼnalishi
talabalari uchun fan dasturi,
ishchi
oʼquv dasturi, taʼlim texnologiyasi, mustaqil mashgʼulotlar
ishlanmalari,
nazorat turlari uchun tayyorlangan topshiriq variantlari,
test savollari, fandan
umumiy
nazorat savollari, glossariy,
referat mavzulari, foydalanilgan adabiyotlar
roʼyxati, maʼruzalar matni, mahalliy va xorijiy adabiyotlar roʼyxati jamlangan.
Mazkur oʼquv
-
uslubiy majmua psixologiya taʼlim yoʼnalishi
talabalari uchun
tavsiya etiladi. Shu bilan birga oʼquv
-metodik majmuadan mazkur sohadagi
oʼqituvchilar, ilmiy tadqiqotchilar, qiziquvchi
lar va boshqalar ham foydalanishlari
mumkin.
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 45/58 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 222,37 Kb. | | #143081 |
Bog'liq O`qitish texnologiyasi 2023-24Ish bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
( _____ daq.)
|
Tashkiliy qism
Ta’lim oluvchilarni davomatini tekshirish
Ta’lim oluvchining mashg’ulotga tayyorgarligini tekshirish
Amaliy mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi.
Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi.
|
Mashg’ulotga tayyorgarlik ko’radilar
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi, sanitariya va gigiena talablariga rioya qilgan holda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo qo’yadilar.
Tinglaydilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
( ____ daq.)
|
Kirish yo’riqnomasi (50 daqiqa). O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor-so’rov, savol-javob, aqliy hujum orqali bilimlarni faollashtirish.
Yangi o’quv materiallari bayoni:
O’quv amaliyoti mavzusi bo’yicha umumiy ma’lumot beradi, ish joylarini tushuntiradi.
Joriy yo’riqnoma (135 daqiqa) Yangi o’quv materiali bo’yicha amaliy mashq bajarish
Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riqnomali texnologik xarita ( -ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun hom-ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
|
|
| |