nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishlab chiqarish kooperativi - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 65/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODIshlab chiqarish kooperativi
Ishlab chiqarish kooperativi (artel) - bu shaxsiy mehnat (yoki boshqa) ishtiroki va pul mablag‘larini to‘plash asosida qo‘shma iqtisodiy faoliyat uchun fuqarolarning ixtiyoriy birlashmasi. Kooperativlar odatda qazib olish sohalarida, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish, qayta ishlash, savdo, xizmat ko‘rsatish va hokazolarda tashkil etiladi.
Ishlab chiqarish kooperativining ta’sis hujjati uning a’zolari umumiy yig‘ilishi tomonidan tasdiqlanadigan ustavidir. Unda aksiyalarning hajmi, foyda va zararni taqsimlash tartibi, kooperativning qarzlari bo‘yicha uning a’zolarining javobgarligi hajmi va shartlari ko‘rsatilgan. Ustavda kooperativga tegishli bo‘lgan mol-mulkning ma’lum bir qismi bo‘linmas fondlar bo‘lishi mumkinligi belgilab qo‘yilishi mumkin. Kooperativ a’zosi undan chiqib ketish huquqiga ega. SHu bilan birga, unga aktsiyaning qiymati to‘lanadi yoki moliya yili uning oxiriga tegishli mol-mulk beriladi. Kooperativ a’zolarining mulkiy javobgarligi, shuningdek haq to‘lash shartlari nizomda ko‘rsatilgan.
Kooperativning yuqori boshqaruv organi umumiy yig‘ilishdir. Boshqaruvning ijro etuvchi organi (yoki uning raisi) kooperativning joriy boshqaruvini amalga oshiradi. U umumiy yig‘ilish va kuzatuv kengashiga (katta kooperativlarda) hisobot beradi.
Kooperativning firma nomida uning nomi va so‘zlari bo‘lishi kerak "Ishlab chiqarish kooperativi" yoki "artel".
Davlat va shahar unitar korxonalari
Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlat markaziy hukumatga yoki mahalliy hokimiyatga bo‘ysunishi mumkin bo‘lgan muayyan funksiyalarni bajarish uchun bir qator korxonalarni zaxiraga oladi. Unitar korxona - o‘ziga ajratilgan mol-mulkka mulk huquqi berilmagan tijorat tashkiloti. Ushbu shaklda faqat davlat va shahar korxonalari bo‘lishi mumkin. Davlat (shahar) mulki xo‘jalik boshqaruvi yoki tezkor boshqarish huquqidagi korxonalar bo‘lishi mumkin. Birinchi holda, korxona davlat organining (yoki mahalliy boshqaruvning) qarori bilan tashkil etiladi. Ta’sis hujjati uning ustavidir. Ustav kapitali qonun hujjatlari bilan belgilanadi. Korxona majburiyatlari uchun javobgarlik o‘ziga biriktirilgan mol-mulk doirasida. Korxona rahbari mulk egasi tomonidan tayinlanadi. Unitar korxonaning firma nomi uning egasini ko‘rsatishi kerak.
|
| |
Sut va qaym oqlarning sifatiga bo‘Igan talablar

Sut va qaym oqlarning sifatiga bo‘Igan talablar
Qaymog‘i olinmagan sutda kamida 3,2 foiz yog‘,
8 foiz yog‘siz qumq moddalar bo'lishi kerak. Me'yor-
lashtirilgan sutda kamida 3,2 foiz yog‘, 8,1 foiz yog‘siz
qumq qoldiq boMishi kerak.
Sotishga chiqariladigan sutlaming nordonligi quyi-
dagicha boMishi mumkin: butilkalikda ko‘pi bilan
21°T, flyagalikda ko‘pi bilan 22°T. Bundan tashqari,
ifloslanganligi bo‘yicha butilkalik sutning ifloslanganligi
1-gumhdan, flyagalik sut - 2-gumhdan past boMmasligi
lozim.
Sutning sifatini baholashda uning bakterial tarkibi
muhim ahamiyat kasb etadi. A gumhidagi pasterlangan
sutning 1 ml dagi mikroblaming umumiy soni 75
mingtadan va 3 ml da ichak tayoqchasi 1 donadan,
pasterlangan B guruh sutda hamma mikroflora 150
mingdan va ichak tayoqchasi 0,3 ml sutdagi 1 donadan
oshmasligi lozim.
Pasterlangan v gumhdagi sutda mikroblar 400 ming-
gacha va ichak tayoqchasi B gumh sutdagicha boMishi
mumkin. QaymogM olinmagan pasterlangan flyagalik
sutning 1 ml da mikroblar soni 500 mingdan oshmasligi
talab etiladi.
Xom sut uchun bakterial me'yor belgilanmagan.
Lekin unda
patogen
(kasallik tarqatuvchi) mikroflora
boMmasligi lozim.
144
www.ziyouz.com kutubxonasi
Qaymoq
shirin, sof ta’mga ega bo‘lishi talab etiladi.
Unda yangi qaymoqqa xos bo‘lmagan yot ta’m va hid-
ning bo‘lishiga yo‘l qo‘iImaydi. Konsistentsiyasi bir xil,
yog‘, ivigan kazein parchalari va yiriklanib qolgan yog‘
zarrachalari bo‘lmasligi lozim. Rangi och-sarg‘imtir
bo‘lishi mumkin.
Ko'pincha oziq nuqsonlarini oziqlardan sutga o ‘ta-
digan moddalar vujudga keltiradi. Ulaming eng yo-
qimsizlari achchiq ta’m, piyoz va sarimsoq hidi, shol-
g‘om ta’mi, xom moy ta’mi va boshqalar hisoblanadi.
Sog‘ib olingan sut darhol 8°C dan past haroratgacha
sovitilmasa qaymoq va sut 15-20 soat ichida achiydi.
Sut sog‘ish vaqtida tushadigan sut achituvchi bak-
teriyalar rivojlanadi. Sut tarkibida bu bakteriyalar qan-
cha ko‘p bo‘lsa va uni saqlash harorati qancha yuqori
bo‘lsa, sut shuncha tez achiydi. Odatda yangi sog‘ilgan
sutning nordonligi 16-18°T bo‘lishi kerak, agar u 21-
22°T dan oshsa, sut sotishga yaroqsiz hisoblanadi.
Sutni sog'ish vaqtida uni sut kislotasi bakteri-
yalaridan tashqari, ta'mini buzuvchi chiritish bakte-
riyalari, kokklar va boshqa xil mikrofloralar ham tushi-
shi mumkin.
Sutning zararli mikroflora bilan zararlanishi va
ulaming sut tarkibida rivojlanishi bilan bog‘liq bo'lgan
nuqsonlardan saqlash uchun uni sog'ayotganda gigiye-
na talablarini buzmaslik va sog'ib olingan sutni darhol
sovitish, shuningdek, pasterlash va past (1-6°) haroratda
saqlash kerak.
Ayrim texnik sabablarga ko‘ra ba'zi bir nuqsonlar
vujudga kelishi mumkin. Masalan, qaymoqni tashish
vaqtida qattiq chayqalish natijasida ulaming tarki-
bidagi yog‘ zarrachalarining yiriklashib qolishi, sut
va qaymoqning muzlab erigandan keyin bir xil bo‘l-
magan suyuq qatlamlaming vujudga kelishi shular
jumlasidandir.
145
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
Texnik-texnologik innovatsiya - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 225/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODTexnik-texnologik innovatsiya – iqtisodiy ko‘rsatkichlarni yaxshilash uchun xizmat qiladi:
ishlab chiqarish samaradorligini oshirish (ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish va mahsulot sifatini oshirish hisobiga);
tijorat nuqtai nazaridan an’anaviy texnologiya asosida olish mumkin bo‘lmagan yangi mahsulotlarni o‘zlashtirish imkoniyati tufayli;
tijorat nuqtai nazaridan istiqbolda an’anaviy texnologiyalar asosida o‘zlashtirish imkoni bo‘lmagan uglevodorod zahiralarini aniqlash imkoniyatini mavjudligi.
Innovatsiya uchta asosiy fuksiyasini bajaradi: qayta ishlab chiqarish, investitsiya, rag‘batlantirish.
Davlatning ta’sir etish usullari. Davlatning korxonalar innovatsion faoliyatiga ta’siri ikkita, ya’ni ma’muriy va iqtisodiy (bevosita va bilvosita) usullari orqali amalga oshiriladi. Ma’muriy usul - ma’lum faoliyat turini cheklash yoki uni rivojlantirishga karatilgan qonuniy asosga tayangan bo‘ladi. Bu standartlash va patent siyosatini xuquqiy me’yorlashdir.
Bevosita iqtisodiy usullar. Ularga kuyidagilar kiradi: moliyalashtirishga yo‘naltirilgan investitsiya (maqsadli, predmetli mo‘ljalga, muammo echimini topishga yo‘naltirilgan); lizing; fond operatsiyalari; rejalashtirish va dasturlash; davlat tadbirkorligi.
Bilvosita iqtisodiy usullar. Davlatning innovatsion siyosatidagi iqtisodiy usullari asosan bilvosita iqtisodiy tartibga solish orqali amalga oshiriladi. Bunga innovatsion resurslarni olish imkoniyatiga ega bo‘lish va ularning tarkibi va baxosi, innovatsion xavf-xatarni yumshatish okibatlari kiradi. Eng ko‘prok ko‘llaniladigan usullar kredit va solik siyosati xisoblanadi. Kredit siyosati yangiliklarni moliyalashtirishga yo‘naltirilayotgan moliyaviy resurslar xajmini tartibga soladi.
Rasmdagi innovatsiya faoliyati sohalarini izoxlab bering.
1-ilova.
Blits-so‘rov savollari
Investitsiya
Innovatsiya
Lizing
Investitsion faoliyat
Xorijiy investitsiya
Real investitsiya
Moliyaviy investitsiya
2-ilova.
|
| |
Munozara qatnashchilariga eslatma

|
Munozara qatnashchilariga eslatma
|
bet | 226/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODMunozara qatnashchilariga eslatma
1. Munozara munosabatlar yig‘indisi emas, balki muammo yechimi uslubiyatidan iborat.
2. Ko‘p gapirmasdan, boshxalarning so‘zlashiga imkon ber.
3. Maqsadga erishish yo‘lida xissiyotlarinni jilovlab, batafsil o‘ylagan xolda so‘zla.
4. Raqiblaring vaziyatini o‘rganib, ularga xurmat bilan murojaat kil.
5. Raqiblaring tomonidan aytilgan fikrlarga tankidiy va muloxazali yondash.
6. Munozara predmeti bo‘yicha chetga chikmagan xolda to‘g‘ri yondashib gapir.
Muammoli seminarning boshqaruv dastaklari
Boshlovchi barcha vazifalarni o‘ziga oladi - munozara bosqichlarini boshqarish, javoblarning asoslanishi va to‘g‘riligini tasdiqlash, ko‘llangan termin va tushunchalarni aniqlash, munosabatlarni to‘g‘ri ko‘llash va boshqalar.
Taqdimotlarning taqsimotini to‘g‘ri boshqarish.
Taqrizchi - tomonlarning ma’ruzalarini yo‘nalishlar bo‘yicha belgilash va to‘lik xarakterda baholash: dolzarbligi, ilmiy jixati, mantikiyligi va masalalarning aniqko‘yilganligi, xulosalarning aniq ko‘rsatilishi.
Raqib - qabul qilingan tadqiqot o‘rtasida raqobatchilik jarayonini shakllantiradi. U faqatgina ma’ruzachining asosiy kolatini tankid kilish emas, shu bilan birgalikda, uning aytgan fikrlaridan zaif yoki xato tomonlarini topish xamda o‘zining xal kiluvchi fikrlarini taklif kilishi xam mumkin.
Ekspert - barcha munozaralarning, jumladan, munozara katnashchilari tomonidan aytilgan fikrlarning, qilingan xulosalarning, taklif va gipotezalarning maxsuldorligini baholaydi.
|
Munozara reglamentini o‘tkazish tartibi
1. Boshlovchi ma’ruza mavzusi va ma’ruzachilarning taqdimotlarni e’lon qiladi.
2. Ma’ruza 5 minut davom etadi.
3. Taqrizchi - 2 minut.
4. Raqib - ma’ruza mavzusi bo‘yicha fikrlarini 1-3 minut takdim etadi.
5. Jamoaviy muxokama - 5-10 minut.
|
3-ilova.
|
| |
Korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllari

|
Korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllari
|
bet | 59/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD2. Korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllari
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida xususiy mulk mulkchilik shaklining boshqa ko‘rinishlari bilan bir qatorda daxlsizligi va davlat tomonidan muhofaza qilinishi belgilab qo‘yilgan. YAngi qonunchilik hujjatlarida yangi iqtisodiy tushuncha - korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli tushunchasi kiritilgan.
Korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllari bu bozorda korxonalar faoliyatining huquqiy shartlari. Huquqiy shakllarning xilma-xilligi tadbirkorlik faoliyati uchun kapitalni jalb qilish usullarini diversifikatsiya qilish, shuningdek korxonalarni har xil javobgarlik shakllaridan himoya qilish, shuningdek, bajarilayotgan ishlarning xavfliligiga, raqobat darajasiga, bozorga kirish taktikasiga qarab bozorda turli xil harakatlarni amalga oshirishga imkon beradi.
Korxonalarning qonun hujjatlari va boshqa xo‘jalik huquqi normalarida ko‘zda tutilgan mulkchilik shakli, ishlab chiqarilayotgan mahsulot turi va hajmi, kapitalning shakllanishi, turli xil firmalararo uyushmalarga a’zo bo‘lish usullari va olib boruvchi raqobatchilik kurashlari bilan farq qiluvchi faoliyat tavsifi va mazmuniga bog‘liq bo‘lgan strukturaviy tuzilishining usul va ko‘rinishlari xo‘jalik yuritishning tashkiliy-huquqiy shaklini ifodalaydi.
Xozirgi zamon sharoitlarida davlat, munitsipal, jamoa, individual (oilaviy, xususiy) turdagi korxonalar mavjud bo‘lib, ular o‘zlariga biriktirib qo‘yilgan mulk tavsifi yoki tezkor (operativ) boshqaruv huquqiga ko‘ra ham tasniflanadi.
Xo‘jalik faoliyati yurituvchi har bir sub’ekt bir qator huquqlarga ega bo‘lib, bular bir tomondan, ularning ichki tashkilotchiligini aniqlab bersa, ikkinchi tomondan, jismoniy va huquqiy shaxslar hamda davlat bilan o‘zaro munosabatlarini amalga oshirishga ko‘maklashadi.
Korxonalar huquqiy shaklining har bir ko‘rinishida ularning egalari, ya’ni xususiy mulk egalari, korxona bilan turli darajadagi aloqada bo‘ladilar. Masalan, ochiq turdagi hissadorlik jamiyati egalari korxona mulkining bir qismigagina egalik qilish huquqiga egalar hamda boshqaruv funksiyalarini amalga oshirishda ham o‘z aksiyalari miqyosida ishtirok etadilar.
Xo‘jalik o‘rtoqliklarida (jamiyatlarida) esa mulk egasi va mulk yaqinlashtirilgan bo‘lib, korxonani boshqarishda ularga bevosita ishtirok etish imkoniyati yaratib berilgan.
Keng tarqalgan korxona shakllaridan biri xo‘jalik o‘rtoqliklari bo‘lib, ular ishonch asosidagi to‘liq o‘rtoqlik (kommandit o‘rtoqligi) ko‘rinishida tashkil qilinishi mumkin.
Qonunga asosan ishtirokchilari imzolangan shartnomalar bo‘yicha tadbirkorlik faoliyati yurituvchi hamda ularga tegishli mulk javobgarligiga ega bo‘lgan o‘rtoqliklar - to‘liq o‘rtoqliklar hisoblanadi.
|
| |
-jadval - Iqtisod-moliya

Debitоrlik qarzining aylanish kоeffitsiyenti
.
U qarzni undirib оlish
uchun talab qilinadigan kunlarning o‘rtacha sоnini ko‘rsatadi. Natijada bu
kоeffitsiyent debitоrlik qarzining bir yildagi aylanishlari sоnini aks ettiradi.
Bu raqam qancha kam bo‘lsa, debitоrlik qarzi shuncha tez pul mablag‘la-riga
aylanadi, binоbarin, kоrxоna aylanma mablag‘larining likvidligi оsha-di.
Kоeffitsiyent qiymatining yuqоri bo‘lishi debitоrlarning hisоbvaraqla-ridan
mablag‘larni undirish bilan bоg‘liq qiyinchiliklar mavjudligidan da-rak
berishi mumkin. Bu kоeffitsiyentning taxminiy nоrmativ qiymati 8 ga (45
kunga) teng.
Ko‘rib chiqilayotgan kоeffitsiyent faqat bir yillik davr uchun hisоb-
lab chiqariladi. Bunda bir yillik jami tushum va debitоrlik qarzining jо-riy
yildagi o‘rtacha qiymatidan fоydalaniladi.
Tatbiqiy shlyuz - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

227
o‘zgartirmasligini ko‘rsatish mumkin. Oxirgi afzallik. IP-adresdan foydalanuvchi
tatbiqiy sathning har qanday protokolining bunday brandmauerlardan hech qanday
o‘zgarishsiz yoki maxsus dasturlashsiz birga ishlay olishini anglatadi.
Bunday brandmauerlarning avtorizasiyalangan mijoz va tashqi tarmoq
kompyuteri orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanishga yo‘l qo‘yishi, himoyaning unchalik
yuqori bo‘lmagan darajasini ta’minlaydi. Shu sababli amalda ekspert sathini
filtrlash texnologiyasidan kompleks brandmauerlar ishlashi samaradorligini
oshirishda foydalaniladi. Ekspert sathning filtrlash texnologiyasini ishlatuvchi
kompleks brandmauerlarga misol tariqasida FireWall-1 va ON Guardlarni
ko‘rsatish mumkin.
Himoyalashning ma’muriy choralari

241
3.
Foydalanuvchilarni operasion tizim bilan ishlaganda
xavfsizlik
choralariga rioya qilishlari lozimligini uqtirish va ushbu choralarga rioya
qilinishini nazoratlash.
4.
Operasion tizim dasturlari va ma’lumotlarining
rezerv nusxalarini
muntazam tarzda yaratish va yangilash.
5.
Operasion tizimning konfigurasion ma’lumotlaridagi va xavfsizlik
siyosatidagi o‘zgarishlarni doimo nazoratlash. Ushbu o‘zgarishlar xususidagi
axborotni operasion tizim xavfsizligini enggan niyati buzuq shaxsga o‘zining
ruxsatsiz harakatlarini niqoblashga qiyinchilik tug‘dirish uchun noelektron axborot
eltuvchilarida saqlash maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Ta’kidlash lozimki, muayyan operasion tizimda axborotni himoyalashning
yana boshqa ma’muriy choralari talab etilishi mumkin.
Аттестация - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev...

304
algorithms, to ensure compliance with the protection of information security in the
appropriate classes.
Аудит (безопасности) — ведение контроля защищенности путем
регистрации (фиксации в файле аудита) заранее определенного множества
событий, характеризующих потенциально опасные действия в системе
компьютерной, влияющие на ее безопасность
Xavfsizlik auditi – kompyuter tizimi xavfsizligiga ta’sir etuvchi, bo‘lishi
mumkin bo‘lgan xavfli xarakatlarni xarakterlovchi, oldindan aniqlangan xodisalar
to‘plamini ro‘yxatga olish(audit faylida qaydlash) yo‘li bilan ximoyalanishni
nazoratlash.
Security audit – maintain security control by registering (fixation in the
audit file) a predetermined set of events that characterize the potentially dangerous
actions in the computer affecting its security.
Аутентификатор - средство аутентификации, представляющее
отличительный признак пользователя. Средствами аутентификации
пользователя могут быть дополнительные кодовые слова, биометрические
данные и другие отличительные признаки пользователя.
Autentifikator
– foydalanuvchining farqli alomatini ifodalovchi
autentifikatsiya vositasi. qo‘shimcha kod so‘zlari, biometrik ma’lumotlar va
foydalanuvchining boshqa farqli alomatlari autentifikatsiya vositalari bo‘lishi
mumkin.
Moslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish (MAICH

|
Moslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish (MAICH
|
bet | 101/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatMoslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish (MAICH) - bu texnik vositalar va texnik maqsadlar doirasida o‘zboshimchalik bilan nomenklaturaning yangi mahsulotlarini ishlab chiqarishga o‘tish uchun zarur bo‘lgan hollarda, ishlab chiqarish jarayonini va to‘xtovsiz uskunalarni to‘xtatmasdan, bir xil uskunada qisqa vaqt ichida va eng kam xarajat bilan ishlab chiqarish imkonini beradigan ishlab chiqarish uskunalar.
Moslashuvchan ishlab chiqarishning an’anaviylarga nisbatan afzalliklari:
- ishlab chiqarish harakatchanligini oshirish;
- yangi mahsulotlarni ishlab chiqish vaqtini qisqartirish;
- mehnat unumdorligini oshirish;
- ishlab chiqarish tsiklini qisqartirish;
- ishlab chiqarish tannarxini pasaytirish
Asosiy ko‘rsatkich - moslashuvchanlik darajasi yangi mahsulotlarni ishlab chiqarishga o‘tish jarayonida vaqt va zarur qo‘shimcha xarajatlar, shuningdek, keng mahsulot turiga qarab aniqlanishi mumkin.
Moslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishda barcha tarkibiy qismlarning (texnologik uskunalar, transport va saqlash tizimlari, dasturlar, asboblar, armatura, ish qismlari va boshqalar bilan ta’minlangan joylar) ishlashi ishlab chiqarish vositalarini o‘zgartirganda ishlab chiqarish (ishlov berish) texnologiyasini tez sozlashni ta’minlaydigan butun boshqaruv tizimi sifatida sinxronlashtiriladi.
Kalitli so‘zlar
Strategiya, xususiyatlar, rejalashtirish, tashkiliy tuzilma, rahbar, bashorat, me’yor, me’yoriy, rejalashtirish turlari.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
Strategiya tushunchasini ifodalab bering.
Strategiya mazmun va mohiyatini tushuntiring.
Strategiyaning asosiy elementlarini izohlab bering.
Korxona strategiyasini ishlab chiqish nechta asosiy elementni o‘rganishni talab qiladi? Tushuntiring.
Strategiyalar qanday xususiyatlarga ega?
Korxonani rivojlantirishning har qanday yo‘nalishi bo‘yicha strategik qarorlarni qabul qilishning qanday yo‘nalishilari mavjud?
Rivojlanish strategiyasini tanlashga ta’sir qiluvchi qanday omillar mavjud?
Tashkiliy tuzilmalarni qurishning asosiy prinsiplari sanang.
Korxonaning yangi tuzilishini loyihalash bosqichida ikkinchi guruh mezonlaridan foydalanish tavsiya etiladi, ularni qanday guruhlarga bo‘lish mumkin?
Rejalashtirish va reja nima?
Bashoratning maqsadi nimani belgilaydi?
Me’yor va me’yoriy nima?
Rejalashtirish turlari.
Rejalashtirish tamoyillarini aytib bering.
Rejalashtirish kachon samarali va ishonchli sanaladi?
|
| |
Authenticator - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

305
несанкционированной модификации.
Autentifikatsiya – odatda tizim resurslaridan foydalanishga ruxsat etish
xususida qaror qabul qilish uchun foydalanuvchining (xaqiqiyligini),
qurilmaning
yoki tizimning boshqa tashkil etuvchisining identifikasiyasini tekshirish;
saqlanuvchi va uzatiluvchi ma’lumotlarning ruxsatsiz modifikasiyalanganligini
aniqlash uchun tekshirish.
Authentication - checking user authentication (authentication),
device or
other component in the system, usually to make a decision about granting access to
system resources; checking the integrity of stored or transmitted data to detect
unauthorized modification.
Аутентификация биометрическая —
способ аутентификации
абонента (пользователя), основанный на проверке его биометрических
характеристик (отпечатков пальцев, геометрии руки, лица, голоса, рисунка
сетчатки глаза и т. п.). К преимуществам
данного метода относится
неотделимость биометрических характеристик от пользователя: их нельзя
забыть, потерять или передать другому пользователю.
Biometrik autentifikatsiya – abonentni ( foydalanuvchini ) uning biometrik
xarakteristikasi ( barmoq izlari, panja
geometriyasi, yuzi, ovozi, ko‘z pardasining
to‘ri va x.) asosidagi autentifikatsiyalash usuli. Ushbu usulning afzalligi –
biometrik xarakteristikalarni foydalanuvchidan ajratib bulmasligi. Ularni esdan
chiqarishning, yo‘qotishning yoki boshqa foydalanuvchiga berishning iloji yo‘q.
Innovatsiya so‘zining ma’nosi ingliz tilidagi INNOVATION

|
Innovatsiya so‘zining ma’nosi ingliz tilidagi INNOVATION
|
bet | 224/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODInnovatsiya so‘zining ma’nosi ingliz tilidagi INNOVATION so‘zidan olingan bo‘lib yangilik va yangilik kiritish deganini bildiradi. Bu yangilik zamirida yangi tartibni, yangi odatni, yangi uslubni, kashfiyotni tushunish lozim. YAngilikni bozorga kiritish jarayonini tijoratlashish jarayoni deb atash lozim.
Investitsiya keng ma’noda yangi texnologiyalar, turli maxsulotlar va xizmatlar, tashkiliy texnik va ijtimoiy iqtisodiy qarorlar shaklida ishlatilishi tushuniladi. YAngilikning tuzilishi, yaratilishi va tarqalishi jarayoni innovatsiyaning xayotiy sikli deyiladi.
YAngiliklar bozori (novatsiyalar). Bozorni asosiy maxsuloti bo‘lib, intellektual faoliyatning ilmiy va ilmiy texnikaviy, natijaviy produtki xisoblanadi. Unga avtorlik va shunga o‘xshash xuquqlar (bu xuquqlar xalqaro, respublika,korperativva boshqa qonuniy, me’yoriy aktlar ta’sir doirasida bo‘ladi) taalluqlidir.
Y.A.SHumpeter birinchilardan bo‘lib, iqtisodiy fanga ishlab chiqarish omillari sifatida “yangi kombinatsiya” tushunchasini kiritdi va uning tavsifnomasini berdi. Unga quyidagilar kiradi:
iste’molchilarga ma’lum bo‘lmagan moddiy ne’matni yaratish yoki yangi u yoki bu ne’matni ishlab chiqish;
tegishli tarmoqga yangi hali ma’lum bo‘lmagan ishlab chiqarish usulini joriy etish (uning asosini ilmiy yangi kashfiyot usulidan foydalanib yaratilgan tovar tashkil etadi);
bozorning avval mavjudligi va mavjud emasligidan qat’iy nazar tegishli tarmoqda mutlaqo yangi sotish bozorini o‘zlashtirish;
yangi xomashyo yoki yarim fabrikat manbalarini topish (ushbu manba oldin ma’lum bo‘lishi yoki uni yaratish imkoni bo‘lishidan qat’iy nazar);
boshqa korxonalarning monopol holatiga qarshi kurashish uchun korxonani tarkibiy qayta tuzish.
Korxonalarning innovatsion yo‘nalishlari quyidagilar bo‘lishi lozim:
innovatsion jarayonlarni boshqarishning yangi usullari va yondoshuvlari asosida innovatsiyani joriy etish mexanizmlarini takomillashtirib borish;
iqtisodiyotning muhim tarmoqlari va korxonalarini rivojlan-tirishning ustuvor yo‘nalishlariga qaratilgan loyihalar uchun katta hajmdagi investitsiyalarni jalb qilish va yangi mahsulotlarni yaratish;
innovatsiya davrining barcha bosqichlari bo‘yicha ishlab chiqarish – tadbirkorlik faoliyatini jadallashtirish;
korxonalarning barcha ishlab chiqarish tadbirkorlik faoliyati yo‘nalishlarida axborot texnologiyalaridan keng miqyosda foydalanish.
Innovation so‘zi inglizcha bo‘lib, yangilikning kiritilishi degan ma’noni anglatadi. Iqtisodiy adabiyotlarda I.A.SHumpeter tomonidan berilgan konsepsiyasiga asoslanadi:
- innovatsiya – uning tadbirkorlik faoliyatida ilk bor qo‘llanilish;
- diffuziya – innovatsiyaning keng tarqalishi.
|
| |
Ko‘rsatkich nоmi - Iqtisod-moliya

Ko‘rsatkich nоmi
Hisоblash usuli
Jami majburiyatlarning aktivlarga
bo‘lgan nisbatini aks ettiruvchi kоef-
fitsiyent
Jоriy aktivlar plyus uzоq muddatli passivlar
/ aktivlar
Uzоq muddatli majburiyatlarning ak-
tivlarga bo‘lgan nisbatini aks etti-
ruvchi kоeffitsiyent
Uzоq muddatli passivlar / aktivlar
Uzоq muddatli majburiyatlarning ay-
lanmas aktivlarga bo‘lgan nisbatini
aks ettiruvchi kоeffitsiyent
Uzоq muddatli passivlar / aylanmas aktivlar
Mоliyaviy mustaqillik kоeffitsiyenti
Jоriy passivlar plyus uzоq muddatli pas-
sivlar / aktsiоnerlik (xususiy) kapitalning
jami miqdоri
Fоizlarni qоplash yoki kreditоrlar-
ning himoyalanganlik kоeffitsiyenti
Bir yillik fоiz va sоliqlar to‘languncha fоyda /
o‘sha davr mabaynida kredit uchun bankka
to‘langan fоizlarning umumiy summasi; u,
bankning fikricha, 1,0 dan kam bo‘lishi mum-
kin emas
Qarzlarni qоplash kоeffitsiyenti
Bir yillik fоiz va sоliqlar to‘languncha fоy-
da / o‘sha davr mobaynida kredit uchun to‘-
langan fоizlarning umumiy summasi
Pul оqimi yordamida qarzlarni qоp-
lash kоeffitsiyenti
Pul оqimi / barcha qarzlar summasi (yoki
sоf fоyda plyus amоrtizatsiyaning barcha
qarzlar summasiga nisbati)
Fayl
- ma’lumot saqlanuvchi diskning nomlangan sohasi. 
Fil’tr dasturlar -

207
sistemali dasturlash va uning asosiy vazifalari, kompyuter
resurslari, operasion
sistemalar, operasion sistemalarning rivojlanishi va asosiy funksiyalari, operasion
sistema tarkibi: ichki(o’rnatilgan) va tashqi(utilit–dasturlar), operasion sistema
buyruqlari, tarmoq operasion sistemalari, zamonaviy operasion sistemalar, amaliy
dasturiy ta’minot, matnlar, grafik va tovushli axborotlar bilan ishlash sistemalari,
zamonaviy ma’lumotlar bazasini boshqarish sistemalari, jadval prosessorlar,
integrallashgan dasturiy vositalarni ishlatish asoslarini bilish.
Fan bo’yicha talabalarning bilim, ko’nikma va malakasiga qo’yiladigan talablar
«Kompyuter ta’minoti» o’quv fanini o’zlashtirish jarayonida amalga
oshiriladigan masalalar doirasida bakalavr:
Mikroprosessorlarni,
mikroprosessorlar
zamonaviy
kompyuterlarning
mikroelektron asosi sifatida, kompyuter xotirasi, uzishlar tizimi, registrlar va xotiraga
murojaat
etish modeli, prosessorning ish rejimlari, shaxsiy
kompyuterning tashqi
qurilmalarini boshqarish tamoyillarini
-bob: Elektron xavfsizlik, salomatlik va xavfsizlik

Phishing odatda elektron aloqa vositalari, masalan,
elektron pochta orqali amalga oshiriladi
Elektron
pochta xabari
ha i iy
boʻlib koʻrinadi va odatda
shaxsni elektron pochtadagi linkni bosishga undaydi
Link esa foydalanuvchining shaxsiy maʼlumotlari talab
etiladigan veb saytga olib boradi
Bu soxta veb sayt
boʻladi va keyinchalik shaxsiy maʼlumotlar oʻgʻirlanib,
jinoiy faoliyatda ishlatiladi
Phishing elektron pochta xabarlarida biron-bir masalaga
shoshilinch eʼtibor qaratish zarurligi haqidagi matn aks
etadi, masalan, foydalanuvchidan xizmatga obunani bekor
qilish kerakligi, aks holda, undan pul yechib olinishi yoki
ularning akkauntga boʻlgan ehtimoliy xavfsizlik hujumini
bartaraf etish uchun shaxsini tasdiqlashi soʻraladi
Phishing
shunchaki bank hisoblarini soʻraydigan elektron pochta
xabarlari ham boʻlishi mumkin
Phishing atamasi
shing
baliq tutish soʻzidan olingan
boʻlib, haqiqiy koʻrinadigan elektron pochtani baliqni
ovlashda qoʻllanadigan yem misolida ishlatiladi Phishing
atamasidagi f harfi eng birinchi xakerlarga ishora sifatida
ph harfiga oʻzgartirilgan Phishing 1995-yildan beri
mavjud boʻlsa-da, taxminan birinchi 10 yil mobaynida
jiddiy muammo sifatida oʻzini namoyon qilmagan
Phishingdan himoyalanish uchun foydalanuvchilar
quyidagi choralarni qoʻllashi lozim
•
Elektron pochta xatidagi har qanday linkni bosishda
ehtiyot boʻlish
•
Elektron pochta xabarini yuboruvchi shaxsni
bilish-bilmasligini fikrlab koʻrishi va faqat tanish
yuboruvchilarning linklarini ochish
•
Link sifatida berilgan URL manzili haqiqiy yoki haqiqiy
emasligini tekshirish Buni kursorni link ustiga olib
borib, manzil saytning haqiqiy manzili ekanini tekshirib
koʻrish orqali amalga oshirish mumkin Masalan, www
payme uz haqiqiy, ammo imlo xatolari bilan yozilgan
www paime uz soxta sanaladi
•
Elektron pochta xatidagi turli imloviy va grammatik
xatolar ham foydalanuvchida shubha uygʻotishi kerak
Sut saqlash tanklari - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

11-jadval
Harorati pasayishiga qarab sutning sifatini buzmagan
holda saqlash muddati
Talab etilgan harorat:
Saqlash m uddati, soat:
12-15
5-6
10-12
8-10
9-10
10-12
7-9
12-18
5-7
18-24
3-5
24-36
0-1
34-48
yopilishi lozim. Ko‘pincha xo‘jaliklardan jo ‘natiladigan
sut hajmi 38 litr, bo'yin qismi 170-220 mm bo‘lgan,
zanglamaydigan alyumin flyaglarga solinadi. Lekin yi-
rik xo‘jaliklardan jo ‘natiladigan sut asosan hajmi 2000
litrdan 10 000 litrgacha bo'lgan
sistemalar yordamida
yetkaziladi. Sut topshirilib boigach,
sut sistemalari
zavodning o‘zida issiq suv bilan tozalab yuviladi, de-
zinfeksiya qilinadi va fermalarga jo ‘natiladi.
Bilimni tekshirish uchun savollar
1. Xo'jaliklarda sutga dastlabki ishlov berish ishlari qanday
tashkil etiladi?
2. Sutni pasterlash to'g'risida nimalami bilasiz?
3. Sut zavodlarida sutga qanday ishlov beriladi?
4. Sutga issiqlik yordamida
ishlov berish qanday olib
boriladi?
5. Sutni sterillash to‘g‘risida so'zlab bering.
6. Sutni separatlash texnologiyasini tushuntirib bering.
7. Sutni sovutish va sovutish qurilmalari haqida tushuncha
bering.
8. Sutning sifatini buzmagan
holda saqlash tadbirlari
to‘g‘risida nimalami bilasiz?
141
www.ziyouz.com kutubxonasi
orugʻli s nsorlari - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Diqqat!
Sensorlardan foydalangan holda kompyuter
tizimi har kuni 24 soat, yiliga 365 kun davomida
ishlab, muntazam nazoratni taʼminlaydi U,
shuningdek, oʻlchov amaliyotida inson xatosi
ehtimolini yoʻqqa chiqarishi mumkin
3-bob: Kuzatish va boshqarish
59
Fotokamera yorugʻlik sensori ma’lumotlariga asoslanib
chaqmoq ishlatish kerakligini aniqlaydi Koʻcha
chiroqlari esa yetarlicha qorongʻilik tushganiga qarab
chiroqlarni yoqadi
3.06-rasm. Raqamli fotokamera.
orugʻlik sensorlaridan turli qurilmalarda, shu
jumladan, shtrix kod skanerlarida, displey
ekranlarida, avtomatlashtirilgan yoritish tizimlarida va
smartfonlarda foydalaniladi
Sensorlarning kamida yana ikkita turini oʻrganing
hamda ulardan kuzatish va boshqarish tizimida
qanday foydalanish mumkinligini tushuntirib
bering
Sensorlardan turli kuzatish va boshqarish tizimlarida
foydalaniladi Ushbu tizimlar kundalik hayotimizning
bir qismi boʻlib, yoʻlni xavfsiz kesib oʻtishdan tortib,
kiyimlarimiz toʻgʻri yuvilishi jarayonigacha yordam
beradi Sensorlardan kompyuter tizimlarida foydalanish
bizga katta foyda keltiradi
Bu muhitimizni doimiy
nazorat qilish va oʻlchash jarayonida ortiqcha
tashvishdan xalos qiladi Chunki bu ishni sensorlar
uzluksiz va aniqroq bajarishi mumkin
Bu bizga boshqa
rejalarimizni amalga oshirishga yordam beradi
Inson uchun takroriy harakatni bajarish, masalan, uzoq
vaqt davomida aniq kuzatuvlar oʻtkazish qiyin Bunday
vazifani bajara oladigan sensorli kompyuter tizimi esa
uzoq vaqt davomida yuqori aniqlik bilan ishlashga
qodir Ushbu aniqlik darajasi sabab u odamlar
boshqaradigan tizimdan koʻra ishonchliroq boʻladi
Kuzatish yoki boshqarish tizimida bitta yoki bir
nechta sensordan foydalanib ba’zi koʻrsatkichlarni
tezkorlik bilan olish mumkin
Agar buni odam
bajarganda, bir necha kishi kuchi talab etilgan
boʻlar edi Sensor yordami sababli ana shu odamlar
boshqa vazifalarni bajarishi mumkin Kompyuter
tizimi berilgan maʼlumotlarga asoslanib qarorlar
qabul qiladi U dasturlangan tarzda ushbu qarorlar
boʻyicha mantiqiy amallar bajaradi
Qabul qilingan
qarorlar va amalga oshirilgan harakatlar izchil
boʻladi Bu qarorlarni inson ham qabul qilishi
mumkin, biroq inson tashqi omillarga, masalan,
charchoqqa tobe Biroq ba’zan kompyuter tizimi
ham inson baholab, ijodiy qaror qabul qila oladigan
gʻayrioddiy holatlarda qaror chiqara olmay qolishi
mumkin
Sensorlar, shuningdek, odamlar uchun xav i muhitda
foydalanilishi mumkinligi bilan eʼtiborga molik
Ular yordamida oʻzimizni ortiqcha xavfga qoʻymay,
sharoitni nazorat qila olamiz
Bundan tashqari,
kompyuterlar maʼlumotni odamga qaraganda
ancha tezroq qayta ishlashi va har qanday zaruriy
harakatlarga tezroq javob berishi mumkin Shuning
uchun xav i muhitni yanada samarali kuzatish va
boshqarish imkoni bor
Kuzatish va boshqarishda kompyuter tizimlariga
butunlay ishonishning oʻziga yarasha xav
i tomonlari
bor Tizimlar doimiy elektr quvvatiga tobe, agar
quvvat yoʻqolsa, ishdan chiqadi Bunday uzilish biror
muhim jarayon boshqaruvi payti roʻy bersa, salbiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin
Shuningdek, salbiy
oqibat tizimning notoʻg‘ri ishlashi natijasida ham
yuzaga kelishi mumkin
Sut va sut-qatiq mahsulotlarini tayyorlashda

2. Sut-qatiq mahsulotlan (pishloq, atsidofin, sari-
yog‘) ishlab chiqarishga sarflanadigan vaqtni tejash.
3. Barcha asbob-uskunalaming ishlashi qulay,
tuzi-
lishi sodda va ish unumdorligi yuqori bo'lishi kerak.
4. Sutchilik boMimlaridagi sovutgichlar, pasteriza-
torlar va separatorlar uzluksiz ishlashini ta'minlash
talab etiladi.
Fermalarda foydalaniladigan sut idishlarining miq-
dori yetarli darajada bo'lishi maqsadga muvofiqdir.
Masalan, sut flyaglari har bir xo'jalikda sogMb olina-
digan eng ko‘p sut miqdoriga yetarli boMishi kerak.
Ya’ni, agar fermada bir sutkada 1140 kg sut sog‘ib
olinsa, u holda (1140:35=30 ta) kamida 30 ta flyag
boMishi talab qilinadi.
Shuningdek, ayrim chiqindilar
(yog‘i olingan sut, sut zardobi va h.k.lar)ni solish uchun
ham flyaglar talab etilsa, hamda ulami ba’zan teshilishi
yoki ishdan chiqishini ham hisobga olsak, shu ferma
uchun yana qo‘shimcha 10-12 ta flyag boMishi maqsad-
ga muvofiqdir.
Sut sovitgich apparatlarining
ish unumdorligi jiha-
tidan yuqori boMishi, ya'ni sogMlgan sutni uzogM bilan
bir soatda sovitib berishi lozim.
Separatorlar ham unumdorligi jihatidan sogMb olin-
gan sutni bir soat ichida yogMni olib bera olish quv-
vatiga ega boMishi kerak. Fermada ish unumi soatiga
600-1000 litr sutning yogMni olib beradigan ikkita
separator boMishi talab qilinadi. Chunki separatorlaming
biri buzilsa, ikkinchisidan foydalanish mumkin.
Suv isitgich apparatining
boMishi ham maqsadga
muvofiqdir. Chunki issiq suv boMmasa, idish, asbob-
uskuna va xonalami toza saqlash imkoni boMmaydi.
Binobarin, sut boMimlarida sifatli sut va sut mahsu-
lotlarini yetishtirish murakkablashadi. Bir qancha sut
boMimlarida VET-200 markali elektr quvvati bilan
ishlaydigan suv isitgichlardan foydalanib kelinmoqda.
154
www.ziyouz.com kutubxonasi
Pasterizatorlardan
ham unumli foydalanish va
kerakli markalarini tanlash talab etiladi. Buning uchun
sig‘imi 300 va 600 1 bo‘lgan silindr shaklidagi qo‘sh
devorli qozondan iborat vannalardan foydalanish mum-
kin. Shuningdek, OPD-1 yoki PT-4 markali pasterizator-
lar birmuncha qulay hisoblanadi.
Bug‘ qozonini bo‘lishi sutchilik boTimidagi sut
yoki qaymoqni pasterlashga kerak boTgan bug‘ miqdori
bilan ta'minlashda muhim ahamiyatga ega. Hozirgi
vaqtda bug‘ ko‘plab xo‘jaliklarda KB-200 markali bug‘
tayyorlar berish quvvatiga egadir. Buning harorati 120-
130°C boTgani holda uzluksiz bug‘ tayyorlash ishlarini
boqarish mumkin.
Sutchilik boTimida sutni sovitish, pasterlash va
separatga moslashgan bir
necha xonalaming boTishi
ham talab etiladi.
Aksiyadorlik jamiyati - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 64/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODAksiyadorlik jamiyati
Aksiyadorlik jamiyati bu fuqarolar, yuridik shaxslar (lekin asosan ularning kapitali) xo‘jalik faoliyatini amalga oshirish uchun uyushmasi. Aksiyadorlik jamiyatining ustav kapitali qatnashchilar tomonidan sotib olingan ma’lum miqdordagi aksiyalarga bo‘linadi.
Agar aksiyalar faqat jamiyat ta’sischilari o‘rtasida taqsimlangan bo‘lsa, u yopiq aktsiyadorlik jamiyati deb ataladi va mohiyatiga ko‘ra mas’uliyati cheklangan jamiyatga yaqin bo‘ladi. Ochiq aksiyadorlik jamiyatining aksiyalari ochiq obuna orqali tarqatiladi va aksiyadorlar ularni uchinchi shaxslarga sotish huquqiga ega.
Aksiyadorlik jamiyati har doim yuridik shaxs hisoblanadi. Aksiyadorlar unda faqat kapital bo‘yicha ishtirok etadilar va uning majburiyatlari bo‘yicha faqat ustav fondiga qo‘shgan hissasi miqdorida javobgardirlar.
Aksiyadorlarning umumiy yig‘ilishi aksiyadorlik jamiyatining yuqori boshqaruv organi hisoblanadi. U ustavni, ustav kapitalining miqdorini o‘zgartiradi va tasdiqlaydi, Direktorlar kengashini yig‘adi (agar aksiyadorlar soni 50 dan oshsa), ijro etuvchi organ yillik hisobotlarni tasdiqlaydi, foyda va zararni taqsimlaydi.
Ijroiya organ kollegial va bir kishilik bo‘lishi mumkin. U kompaniyaning joriy boshqaruvini amalga oshiradi va direktorlar kengashi va aksiyadorlarning umumiy yig‘ilishi oldida hisobot beradi. Jamiyatning ijro etuvchi organining vakolatlari shartnoma bo‘yicha boshqa tashkilotga yoki yakka tartibdagi tadbirkorga (boshqaruvchiga) topshirilishi mumkin.
Aksiyadorlik jamiyatining nomi uning huquqiy shaklini ko‘rsatishi kerak. CHet elda bu asosiy huquqiy shakl. Nomlari quyidagilardan iborat: AQSHda - Korporatsiya (Corp.), Buyuk Britaniyada - Jamiyat cheklangan kompaniyasi (PLC), Germaniya - Akiengeselschaft (AG), Frantsiyada - Sosiete anonime va boshqalar.
Ushbu korxonalar o‘z faoliyati natijalari to‘g‘risida umumiy ma’lumotni e’lon qilishlari shart. Ko‘pincha bu ma’lumotlarning to‘g‘riligini tasdiqlovchi auditorlik kompaniyalari ishtirokida amalga oshiriladi. Ushbu shaklning samaradorligi va keng tarqalishi, bu sizga yirik loyihalarni amalga oshirish uchun ko‘p miqdordagi kichik sarmoyalarni jalb qilish imkonini beradi.
|
| |
Nazorat savollari - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

229
yangi servislaridan foydalanishlari mumkin. Ushbu prinsip amalga oshirilishida
ichki tarmoq xakerlarning xujumlaridan kamroq himoyalangan bo‘ladi. Shu
sababli, tarmoqlararo ekranlarni ishlab chiqaruvchilari odatda ushbu prinsipdan
foydalanmaydilar.
Tarmoqlararo ekran simmetrik emas. Unga ichki tarmoqning tashqi
tarmoqdan va aksincha foydalanishni cheklovchi qoidalar alohida beriladi.
Umumiy holda, tarmoqlararo ekranning ishi quyidagi ikkita guruh funksiyalarni
dinamik tarzda bajarishga asoslangan:
- u orqali o‘tayotgan axborot oqimini filtrlash;
- tarmoqlararo aloqa amalga oshirilishida vositachilik.
Oddiy tarmoqlararo ekranlar bu funksiyalarning birini bajarishga
mo‘ljallangan. Kompleks tarmoqlararo ekranlar himoyalashning ko‘rsatilgan
funksiyalarining birgalikda bajarilishini ta’minlaydi.
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 - bet 119

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
117
ДАВРОНОВА Фотима Пирназарова
Самарқанд ветеринария медицинаси
институти ўқитувчиси
ЗАМОНАВИЙ МЕТОДЛАР АСОСИДА ХОРИЖИЙ ТИЛЛАРНИ ЎРГАТИШНИНГ
МЕТОДИК ХУСУСИЯТЛАРИ
Мазкур мақолада сўнгги йилларда таълим соҳасидаги амалга оширилган ислоҳотлар, хорижий
тилларни ўргатиш билан боғлиқ ижтимоий зарурат, расмий ва норасмий тил ўрганиш марказлари
фаолияти таҳлил қилинади. Хорижий тажрибалар асосида олий таълим
тизимида чет тилларни
ўргатиш билан боғлиқ муаллифлик методикаларига изоҳ бериб ўтилади.
Калит сўзлар:
чет тили, ахборот-коммуникатив технологиялар,
расмий таълим, норасмий
таълим,
тил портфеллари, гипнопедия , «Silent way», «Total-physical response», «Sugesto pedia»,
Пимслернинг тил ўргатиш методи, Илона Давидованинг экспресс методи.
МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОБУЧЕНИЯ ИНОСТРАННЫМ ЯЗЫКАМ НА
ОСНОВЕ СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ
В данной статье анализируются реформы, осуществлённые в сфере
образования за последние
годы, социальная потребность в обучении иностранным языкам и деятельность центров формального
и неформального изучения языков. На основе зарубежного опыта рассматривается авторские
методики преподавания иностранных языков в системе высшего образования.
Ключевые слова:
иностранный язык, информационно-коммуникационные
технологии,
формальное образование, неформальное образование, языковые портфели, гипнопедия, «Silent way»,
«Total-physical response», «Сугестопедия», метод обучения языку Пимслера,
экспресс-метод Илоны
Давыдовой.
Kоrxоnaning amaliy faоlligini bahоlash ko‘rsatkichlari

Ko‘rsatkich nоmi
Hisоb-kitоb turi
Mоddiy ishlab
chiqarish zaxiralarining
aylanuvchanlik kоeffitsiyenti
To‘g‘ri xarajatlar / zaxiralar
Zaxiralarning aylanuvchanligi
360 / zaxiralarning aylanuvchanligi kоef-
fitsiyenti
Debitоrlik qarzlarining aylanuvchanlik
kоeffitsiyenti
Bir yillik sоtuvdan tushum / debitоrlik
qarzi
Debitоrlik qarzlarini to‘lash davrlari
360 ga ko‘paytirilgan debitоrlik qarzi /
mahsulоt sоtishdan tushum
Kreditоrlik qarzlarining aylanuvchanlik
kоeffitsiyenti
Mahsulоt sоtishdan tushum / Kreditоr-
lik qarzdоrlik
Aylanma (ishchi) kapitalning aylanuv-
chanlik kоeffitsiyenti
Sоtuvdan tushum / aylanma (ishchi) ka-
pital, agar kоrxоnada mavjud bo‘lsa, ba’-
zan maxrajda
kreditоrlik qimmatli qо-
g‘оzlari summasi ham bo‘ladi
Asоsiy fоndlarning aylanuvchanligi kоef-
fitsiyenti
Sоtuvdan tushum / ishlab chiqarish fоnd-
larining o‘rtacha yillik qiymati (asоsiy
fоndlar plyus aylanma mablag‘lar)
Aylanmadan
tashqaridagi aktivlarning
aylanuvchanlik kоeffitsiyenti
Sоtuvdan tushum / aylanmas aktivlar-
ning o‘rtacha yillik qiymati
Xususiy aylanma
kapitaldan fоydala-
nish kоeffitsiyenti
Sоtuvdan tushum / ko‘rib chiqilayotgan
davrda kоrxоnaning xususiy kapitali-
ning o‘rtacha
hajmi
Антивирус - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev...

302
Аппаратные средства защиты - механические, электромеханические,
электронные,
оптические,
лазерные,
радио,
радиотехнические,
радиолокационные и другие устройства, системы и сооружения,
предназначенные для защиты информации от несанкционированного
доступа, копирования, кражи или модификации.
Himoyaning apparat vositalari – axborotni ruxsatsiz foydalanishdan
modifikasiyalanishidan,
nusxalashdan,
o‘g‘rilanishidan
himoyalashga
mo‘ljallangan mexanik, elektromexanik, elektron, optik, lazer, radio, radiotexnik,
radiolokasion va boshqa qurilmalar, tizimlar va inshootlar.
Hardware protection - mechanical, electromechanical, electronic, optical,
laser, radio, radar and other devices, systems and structures designed to protect the
information from unauthorized access, copying, modification or theft.
Аппаратура технической разведки - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov...

303
позволяющее захватчику управлять операционной средой.
Xujum – bosqinchining operasion muhitini boshqarishiga imkon beruvchi
axborot tizimi xavfsizligining buzilishi.
Attack - breach of security of information system, which allows the invader
to manage operating environment.
Атака на отказ в обслуживании — атака с целью вызвать отказ
системы, то есть создать такие условия, при которых легитимные
пользователи не смогут получить доступ к предоставляемым системой
ресурсам, либо этот доступ будет значительно затруднён.
Xizmat qilishdan voz kechishga undaydigan xujum – tizim buzilishiga
sabab bo‘luvchi xujum, yani shunday sharoitlar tug‘diradiki, qonuniy
foydalanuvchi tizim taqdim etgan resurslardan foydalana olmaydi yoki foydalanish
anchagina qiyinlashadi.
Denial-of-Service attack (DoS attack)- Attack to cause failure of the
system, that is to create the conditions under which legitimate users can not get
access to the resources provided by the system, or that access will be significantly
hampered.
IX bob. OPERASION TIZIM HIMOYASI - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov...

240
ishonchliligi keskin pasayadi.
Kompleks yondashishda himoya funksiyalari operasion tizimga uning
arxitekturasini loyihalash bosqichida kiritiladi va uning ajralmas qismi hisoblanadi.
Kompleks yondashish asosida yaratilgan himoya qismtizimning alohida elmentlari
axborotni himoyalashni tashkil etish bilan bog‘liq turli masalalar echilganida bir
biri bilan uzviy bog‘langan bo‘ladi. Shu sababli himoya qismtizimining alohida
komponentlari orasida ixtilof bo‘lmaydi. Kompleks yondashish asosida himoya
qismtizimini shunday qurish mumkinki, hatto OT ishdan chiqqanda ham niyati
buzuq shaxs tizimning himoya funksiyalarini o‘chira olmaydi. Fragmentli
yondashishda himoya qismtizimini bunday tashkil etish mumkin emas. Odatda
kompleks yondashish asosida yaratiluvchi operasion tizimni himoyalash
qismtizimi shunday loyihalanadiki, uning ba’zi elementlarini almashtirish mumkin
bo‘lsin.
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi - bet 111

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi Pdf ko'rish
|
bet | 111/191 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 2,72 Mb. | | #136339 |
Bog'liq 61b762c5e6d666.07483815
INTERNET
Marshrutizator
Kommutator
Web - server
Web - server
Web - server
8.16 -rasm. Taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar yordamida korporativ serverlarni himoyalash
238
kiruvchi va chiquvchi paketlarni tekshirib korporativ serverlarni ishonchli
himoyalaydi.
O‘rnatilishining osonligi. An’anaviy brandmauer korporativ tarmoq
konfigurasiyasining bo‘limi sifatida o‘rnatilishi lozim. Taqsimlangan brandmauer
dasturiy ta’minot bo‘lib, sanoqli daqiqalarda o‘rnatiladi va olib tashlanadi.
Boshqarish.
An’anaviy brandmauer tarmoq ma’muri tomonidan
boshqariladi. Taqsimlangan brandmauer tarmoq ma’muri yoki lokal tarmoq
foydalanuvchisi tomonidan boshqarilishi mumkin.
Unumdorlik. An’anaviy brandmauer tarmoqlararo almashishni ta’minlovchi
qurilma bo‘lib, unumdorligi paket/daqiqa bo‘yicha belgilangan cheklashga ega. U
bir-biri bilan kommutasiyalanuvchi mahalliy tarmoq orqali bog‘langan o‘suvchi
server parklari uchun to‘g‘ri kelmaydi. Taqsimlangan brandmauer qabul qilingan
xavfsizlik siyosatiga ziyon yetkazmasdan server parklarini o‘sishiga imkon beradi.
Narxi. An’anaviy brandmauer, odatda funksiyalari belgilangan, narxi
yetarlicha yuqori tizim hisoblanadi. Brandmauerning taqsimlangan mahsulotlari
dasturiy ta’minot bo‘lib, an’anaviy tarmoqlararo ekranlar narxining 1/5 yoki 1/10
gateng.
Nazorat savollari:
1.
Tarmoqlarni ekranlovchi marshrutizatorlar yordamida himoyalash
sxemasini tushuntirib bering.
2.
Tarmoqlararo ekran yordamida lokal tarmoqni himoyalash sxemasini
yoritib bering.
3.
Himoyalanadigan yopiq va himoyalanmaydigan ochiq qismtarmoqli
sxemani tushuntirib bering.
4.
Yopiq va ochiq qismtarmoqlarni tarmoqlararo ekranlar yordamida
alohida himoyalash sxemasining mohiyati.
5.
Ikkita tarmoqlararo ekran orqali ochiq va yopiq qismtarmoqlarni
alohida himoyalash sxemasini tavsiflab bering.
6.
Shaxsiy va taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar, ularning kamchilik va
afzalliklari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
|
— l—— =
0.74, y., = 
1
- 
= o,93<
у

chervyak p o ia td a n , uning g ‘ildiragi esa bronza yki c h o 'y a n d a n
tayyorlanadi.
Chervyak asosan uglerodli yoki legirlangan
40XN. 2 0X N 3A ,
30X G S A , 20X markali poMat materiallardan tayyorlanib, bunda o ‘ram
yuzasining qattiqligi ten n ik qavta ishlash, masalan toblash, uglerod bilan
to ’vintirish natijasida HRC 4 5 - 5 0 boMishi mumkin.
Ochiq chervyakli uzatm alarda chervyak 45 markali poMat material
lardan
tayyorlanib, o 'r a m yuzasining qattiqligi N V 3 0 0 -3 5 0 gacha
boMishi mumkin.
Chervyakli gMldirak gardish materiallar uning sirpanish tezligiga
bogMiq boMib, asosan qalavli bronza, kam dan-kam hollarda esa qalaysiz
bronza, ham da c h o ‘yandan tayyorlash mumkin. B unda
(4.2v- 
rasm.) - R. X. Maksudov

Chervyak o ‘ramining qadami Px, bu y o nm a-yon jovlashgan o ‘ram-
lardagi bir xil nuqtalar orasidagi masofa. Shu qadam ning
n
ga nisbati
modul deyiladi, yani m = P х / я .
C hervyak ham vintga o ‘xshab bir kirimli va k o ‘p kirimli qilib
tavyorlanishi mumkin. Chervyakdagi kirimlar soni Z1 bilan belgilanadi,
uning qiymati Z 1=1,2,4 bo'ladi.
Chervyak bir aylangandagi o ‘tgan masofa bu o ‘ratn qadamining
chervyak kirim soniga k o ‘paytmasiga teng, y a ’ni 1= Px* Z t
Chervyak o ‘rami boMish diametrining modul bilan ifodasi
d l= m q
(4.3-rasm).
q - chervyakning diametr koeffitsiyenti bo'lib, bo'lish
diametridagi modullar sonini bildiradi, uning qiymati 4.1-jadvaldan
m odullar soniga nisbatan tanlanadi.
Bunda, q=0.25*Z deb tanlash tavsiya etiladi, chunki q ning qiymati
ortishi bilan uzatm aning FIK qiymati
p a s a y a d i ,
aks holda esa
chervyakning egilishdagi bikrligi kamayadi. Shuning uchun qmin>
0
.
212
*
Z 2 shart bajarilishi kerak.
BoMish diametri b o 'v ich a chervyak o ‘rami-
ning ko4arilish burchagini у ni aniqlash
m um kin (
X = a - R. X. Maksudov

<350HB. Chervyakli g ‘ildirak
tishlarini har qanday y o ‘llar
bilan kesilsa bo‘ladi.
harakatlanuvchi
hamda dastaki
yrdamida
harakatga
keltiruvchi
uzatmalar.
Chervyakl i uzatm alarda chervyak va chervyakli
g'ildirak ilashish
ja ra e n id a o ‘zaro o ‘q b o ‘yicha siljitib o ‘rnatilishi, o 'q lararo masofa-dagi
(tayyorlash jaray o n id a)
noaniqliklar
uzatm a
ishga
salbiy
ta 's ir
ko'rsatadi. Shuning uchun bu qiym atlar uchun chekli chegara qiymatlari
har bir aniqlik d araja uchun aniq belgilangan.