Matematik ertaliklar - Yuzaga kelishi manbalari

|
Yuzaga kelishi manbalari
|
bet | 6/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 58,57 Kb. | | #111491 |
Bog'liq Abdisharipova Sevara kurs ishi 2 203BT2.3. Matematik ertaliklar
Matematik ertaliklar (kechlar) ommaviy tadbirlardan biri bo‘lib, o‘quvchilar va ota – onalar o‘rtasida matematik bilimlarni tarqatish hamda o‘quvchilarning matematikaga qiziqishini oshirish, shu bilan birga ularni matematik to‘garaklarga ko‘proq jalb qilish maqsadida o‘tkaziladi.
Bunday ertaliklar I – IV sinflarda 1 – 2 marta o‘tkazish mumkin. Ertalikni bir sinf bilan yoki parallel sinflarni qo‘shib o‘tkazish mumkin. Ertalik o‘rta hisobda bir soat davom etishi mumkin. Ertalikni o‘tkazish uchun puxta tayyorgarlik ko‘rish kerak. Buning uchun eng kamida bir oy oldin o‘qituvchi chuqur o‘ylangan reja tuzib chiqishi kerak. Shundan keyin o‘quvchilar bilan suxbatlashib, ularga qilinadigan ishlar taqsimlab chiqiladi. Bu ishga yuqori sinf o‘quvchilarini va ota – onalarini ham jalb qilish mumkin.
Ertalik dasturini kerakli materiallar (she‘r, qo‘shiq, boshqotirma, qiziqarli masala, matematik o‘yin, konkurs masalalari, viktorina savollari, ishtirokchi personajlar kostyumi va boshqa) tayyor bo‘lgadan so‘ng yana bir marotaba ko‘rib chiqish va muhokamadan o‘tkazish kerak. Bu o‘rtoqlarini ham taklif etish shart.
Ertalikni (kecha) o‘tkazishdan bir hafta oldin uning chiroyli bezatilgan va katta qilib yozilgan dasturni ko‘rinarli joyga osib qo‘yish kerak. Dasturdagi ba‘zi savollarga boshqa o‘quvchilar ham tayyorgarlik ko‘rishi mumkin. Ertalik o‘tayotgan xonaga (zal) shu ertalikka atab chiqarilgan matematik ro‘znoma yoki jurnal osib qo‘yiladi. Iloji boricha shu xona ertalikka moslab bezatiladi. Ertalikda (kecha) ishtirok etgan bolalar fantaziya qilish, muloxaza yuritish, to‘g‘ri fikrlash va gapirishga o‘rganishadi. Demak, matematik ertalik uchun sarflangan vaqt faqat matematik qimmatga ega bo‘lmay, balki o‘quvchilar uchun umummadaniy qimmatga va tarbiyaviy ahamiyatga ham egadir.
Yuqorida aytib o‘tilgan sinfdan tashqari ishlarda (10 minutlik, viktorina, ertalik va h.k.), asosan, butun sinf o‘quvchilari ishtirok etsa, matematik musobaqalarda (konkurs, olimpiada) ko‘pchilik ishtirok etib, g‘oliblar musobaqasi bilan yakunlaydi, ya‘ni bu musoba bir necha (ko‘pincha 3 yoki 4) davom etadi. 1 turda istagan hamma o‘quvchilar qatnashishi mumkin. Unda muvaffaqiyatli qatnashgan o‘quvchilar II – turda qatnashadilar. II – turdan muvaffaqiyatli o‘tgan o‘quvchilar III – turda qatnashush huquqiga ega bo‘ladilar va h.k. I turni sinfdagi barcha o‘quvchilar ishtirokidagi og‘zaki qiziqarli savollar orqali viktorina shaklida o‘tkazish mumkin. Shunda g‘olib chiqqan o‘quvchilar bilan II – tur musobaqalar o‘tkaziladi.
Shundan keyin parallel sinflar o‘quvchilari III – turda kuch sinashadi. Natijada sinf yoki maktab bo‘yicha eng kuchli o‘quvchilar aniqlanadi. Ular munosib taqdirlanadi. K (Quvnoqlar va zukkolar klubi) Bu hildagi kechalar o‘quvchilarga zo‘r qiziqish uyg‘otadi. Shu bilan birga ularga ―Sog‘lom aql‖ va fahm – farosat, president chaqiriqlariga labbay deb javob berib, ―Sog‘lom avlod‖ga mos farzandlar bo‘lib etishish, shuningdek mantiqiy mulohazalrga asoslangan holda istagancha fantaziya qilish imkonini beradi. Bunda kechaning matematik mazmuni faqat matematikaga doir masallar bilan chegaralanib qolmasdan, asosan o‘yin tarzida, rebus, krassvord, viktorina, qiziqarli savol – javob, topshiriqlar, mulohazalarda ustalik bilan niqoblangan xatolarni toppish shaklda beriladi.
QZK larni bir sinf o‘quvchilarini ikkiga bo‘lib yoki parallel sinflar o‘rtasida kamanda tuzib o‘tkazish mumkin. Bunda puxta o‘ylangan reja hamda dastur tuziladi. Komondalar alohida – alohida mashq qiladilar. Matematika o‘qituvchilari ishtirokida jyuri saylanadi.
Jamoalar va faol qatnashgan o‘quvchilar uchun mukofatlar avvaldan tayyorlab qo‘yilishi lozim. Mukofat uchun ko‘proq qiziqarli matematikaga doir kitolar olinishi, kelgusida matematikadan tashqari ishlarni o‘tkazishda o‘quvchilarni aktaivligini oshirish imkonini beradi4.
Xulosa
Mantiqiy tafakkurni shakllantirish boshlang`ich sinflar matematika darslarida arifmetik amallarni shakllantirish imkoniyatlaridan foydalanish uchun har bir tushunchaning mohiyati, mazmuni va uning oʻquvchilar amaliy tajribasiga asoslanilishi hamda koʻrgazmalilikning keng yoʻlga qoʻyilishi, taqqoslash, xulosa chiqarish va konkretlashtirishga oʻrgatish boʻlish usullarining oʻrganilishi bilan birga umuman boshqa amallardagi oʻxshash qonuniyatlarni taqqoslash asosida keltirib chiqarishga hamda mashq va misollarni echishni tahlil qilish asosida oʻrgatilishi, xatolar ustida ishlash va bularning barchasidan samarali foydalanish asosini tashkil etadi. Boshlang`ich sinflar matematika darslarida arifmetik amallar tushuncha oʻqitilishini arifmetik amallar natijalar va komponetlari orasidagi bog`lanishning ahamiyatini hisobga olib, matematika oʻqituvchilarining boshlang`ich ta‘lim matematika kursini oʻqitishda oʻquvchilarda fikrlash koʻnikmalari, mashqlar echishda mantiqiy asoslash va fikrlashni talab etadigan biz ishlab chiqqan tavsiyalardan foydalanishlari ularning umuman matematik tayyorgarligi, qiziqish va qobiliyatlari rivojining oshishiga xizmat qiladi.
Kelgusida bu soha boʻyicha boshlang`ich sinflar matematika darslarida boʻlish tushunchasini oʻqitishning har bir sinf boʻyicha konkret uslubiy tavsiyalari ishlab chiqilsa, oʻquvchilarda hisoblash malakalarini oʻstirish orqali tenglama va tengsizliklar, matnli masalalar echishdagi qoʻllanilishi usullarini sistemali va ketma-ketlilik asosida oʻqitilishiga va bunda ilg`or pedagogik texnologiyalardan foydalanish maqsadida mashqlar toʻplamlari, multimedia va grafik vositalarni tayyorlash yoʻlga qoʻyilsa boshlanqich matematik matematik ta‘lim samaradorligini oshirishda ijobiy natijalar beradi deb hisoblaymiz.
|
| |