Kurs loyihasini bajarish na’munasi

7. Kurs loyihasini bajarish na’munasi
13-jadval
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
liniya
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
liniya
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
soni
|
uzunligi
|
soni
|
Uzunli-
gi
|
|
hisob
|
km
|
kV
|
MVA
|
hisob
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
GES
|
6x64
|
hisob
|
16
|
110
|
180
|
hisob
|
20
|
220
|
2200
|
7.1. Asosiy elektr uskunalarini tanlash
7.1.1. Generatorlar tanlash
Berilgan variant bo‘yicha gidroelektr stansiyasi (GES) uchun generator tanlaymiz. Variant bo‘yicha GES dagi generatorning aktiv quvvati bo‘lishi lozim. Katalogdan CB-1510/120-108 rusumli gidrogenerator tanlaymiz.
Tanlangan gidrogeneratorning pasport ma’lumotlari:
14-jadval
Generatorning to‘la quvvati,
MVA
|
Kuchlanishi,
kV
|
Toki,
kA
|
Quvvat koeffitsiyenti ( )
|
O‘ta o‘tkinchi qarshilik ( )
|
75,3
|
13,8
|
3,15
|
0,85
|
0,21
|
7.1.2 Kuch transformatorini tanlash
Kuch transformatori generatordan chiqayotgan quvvat va kuchlanishni ko‘tara olishi lozim.
Tanlash sharti:
Generatorning quvvati 75,3 MVA bo‘lganligi uchun ikkita OTQ lar uchun quvvati 80 MVA bo‘lgan ikki chulg‘amli kuch transformatorlarni tanlaymiz.
OTQ -1 da kuchlanish 110 kV ligini hisobga olgan holda kuch transformatorimizning yuqori chulg‘ami 110 kV kuchlanishga mo‘ljallangan bo‘lishi lozim. OTQ-1 uchun TДЦ-80 000/110 rusumli transformator tanlab, passport ma’lumotlari yozib olinadi.
15-jadval
To‘la quvvati, (MVA)
|
Yuqori kuchlanishi , (kV)
|
Quyi kuchlanishi , (kV)
|
Salt ishlashdagi toki , %
|
Qisqa tutashuv kuchlanishi , %
|
Salt ishlashdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
Qisqa tutashuvdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
80
|
121
|
13,8
|
0,6
|
11
|
310
|
85
|
OTQ – 2 da kuchlanish 220 kV ligini hisobga olgan holda kuch transformatorimizning yuqori chulg’ami 220 kV kuchlanishga muljallangan bo‘lishi lozim. OTQ-2 uchun TД-80000/220 rusumli kuch transformatori tanlanadi.
16-jadval
To‘la quvvati, (MVA)
|
Yuqori kuchlanishi , (kV)
|
Qo‘yi kuchlanishi , (kV)
|
Salt ishlashdagi toki , %
|
Qisqa tutashuv kuchlanishi , %
|
Salt ishlashdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
Qisqa tutashuvdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
80
|
242
|
13,8
|
0,45
|
11
|
315
|
79
|
7.1.3 O‘z ehtiyoj transformatorini tanlash
O‘z ehtiyoj transformatorining quvvatini elektr stansiyaning o‘z ehtiyoji uchun sarflanayotgan maksimal quvvat sarfi orqali aniqlash mumkin. O‘z ehtiyoj yuklamasi stansiyaning turiga qarab generatorning o‘rnatilgan quvvatidan foiz hisobida ( ) olinadi. IES uchun o‘z ehtiyoj transformatori generator quvvatini 5÷14 %, GES uchun 0,5÷3 % olinadi. Shuningdek o‘z ehtiyoj transformatorining yuqori kuchlanishi generator kuchlanishiga teng qilib yoki kuchlanishlar qatoridagi eng yaqin katta kuchlanishga mos qilib olinadi, ya’ni
GES dagi generatorning quvvati 75,3 MVA, stansiyaning o‘z ehtiyoji uchun ketayotgan quvvatni generatorlar quvvatining 3% ga teng deb qabul qilamiz.
Hisoblangan quvvat asosida o‘z ehtiyoj transformatorining quvvatini o‘z ehtiyoj uchun ketayotgan quvvatga teng yoki transformatorlar quvvati qatorining eng yaqin kattasini qabul qilamiz, ya’ni: .
Kataloglardan TM-2500/35 rusumli transformatorni qabul qilamiz.
17-jadval
To‘la quvvati (MVA)
|
Yuqori kuchlanishi , (kV)
|
Qo‘yi kuchlanishi , (kV)
|
Salt ishlashdagi toki , %
|
Qisqa tutashuv kuchlanishi , %
|
Salt ishlashdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
Qisqa tutashuvdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
2,5
|
13,8
|
11
|
1
|
6,5
|
4,1
|
23,5
|
7.1.4 Ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatorini tanlash
Blokli IES larda ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatorlari (ITZO‘ET) bloklar soni ikkita bo‘lganda bitta ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatori, bloklar soni 3÷6 bo‘lganda ikkita zaxira o‘z ehtiyoj transformatori qo‘llaniladi. Agarda bloklar soni oltidan ko‘p bo‘lganda generator kuchlanishiga mo‘ljallangan uchinchi zaxira transformatori manbaga ulanmagan holda stansiyada o‘rnatilgan bo‘lishi va istalgan ishchi o‘z ehtiyoj transformatorini almashtira olishi lozim.
Har bir ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatorining quvvati bitta blokning ishchi o‘z ehtiyoj transformatorini almashtira olishi va bir vaqtning o‘zida ikkinchi blokning ishga tushirilishini (pusk) yoki avariyaviy to‘xtashinini ta’minlab bera oladigan qilib tanlanadi. Agarda o‘z ehtiyoj iste’molchilari haqida aniq ma’lumotga ega bo‘linmasa, zaxira o‘z ehtiyoj transformatorining quvvati o‘ta yuklangan ishchi o‘z ehtiyoj transformatorining quvvatidan 1,5 marta katta qilib olinadi. Bunda ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatori aksariyat hollarda o‘chirilgan yoki yuklanmagan holda ishlaganligini hisobga olgan holda ruxsat etilgan o‘ta yuklanish qobiliyati hisobga olish zarur. Ushbu shartlar bo‘yicha tanlangan zaxira o‘z ehtiyoj transformatorlari o‘z ehtiyoj motorlarning o‘z-o‘zidan ishga tushish shartiga tekshirilishi lozim.
Ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatorining hisobiy quvvatini topib olamiz:
Hisoblangan quvvat asosida ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatorining quvvatini transformatorlar quvvati qatorining eng yaqin kattasini qabul qilamiz, ya’ni: . Shuningdek ishga tushiruvchi zaxira o‘z ehtiyoj transformatori quyi chulg‘amining kuchlanishi ishchi o‘z ehtiyoj transformatorining quyi chulg’amidagi kuchlanishiga teng, yuqori chulg’amining kuchlanishi esa OTQ-1 dagi shina kuchlanishiga (110 kV) teng bo‘lishi lozim.
TM-4000/110 rusumli transformatorni qabul qilamiz.
18-jadval
To‘la quvvati
(MVA)
|
Yuqori kuchlanishi , (kV)
|
Qo‘yi kuchlanishi , (kV)
|
Salt ishlashdagi toki , %
|
Qisqa tutashuv kuchlanishi , %
|
Salt ishlashdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
Qisqa tutashuvdagi aktiv quvvat isrofi , (kVt)
|
4
|
121
|
10,5
|
-
|
-
|
-
|
-
|
|