nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- rasm - • Coreldraw • pho to s h o p

-kontumi “Рисование” panelidagi “Переместить” buyrug‘idan
foydalanib, olddan ko‘rinishni o‘ng tomoniga ko‘chiri!adi, 74— rasm.
-
“Моделирование” panelidagi “Вращать”
buyrugci yuklanib,
kontur ajratiladi va navbatdagi so‘rovlarga aylanish o‘qining ikki nuqtasi
ko‘rsatiladi harnda taklif etilgan aylanish burchagi <360> Enter bilan
qayd etiladi. Natijada kesuvchi aylanish jism i hosil bo‘ladi, 75- rasm.
03‘d
75- rasm.
-
“Вид” panelidagi “ЮЗ изометрия” buyrug‘i
yuklanib, 3D da
yasalgan modeli kuzatiladi, 76- rasm. Bu rasmdan kesuvchi aylanish
jisnming detal tanasiga nisbatan 90°da ayqash joylashganini ko'rish
mumkin. Ustama gayka tanasiga kesuvchi
aylanish jismini joylash
uchun ulami pastki yuzalarida yotgan aylanalaming markazlariga mar
ker chiziqlari o'lcham qo‘yish panelidagi “Маркер центра” buyrug‘idan
foydalanib qo‘yiladi. Kesuvchi jisnming marker chizig‘ini qo‘yishda uni
olddan ko‘rinishga keltirib olish zarur.
® ©
<9 ш>
®
Ф 9 t’i .
76- rasm.
-
kursomi “Sichqoncha” yordamida kesuvchi jismning markeriga
bogelab, uni tanani marker chizig‘iga keltirib qo‘yiladi, 77- rasm.
210
77— rasm .
Natijada kesuvchi va kesiluvchi jismlar bitta umumiy nuqtaga ega
boiadi. Buni chapdan ko‘rinishda kuzatish mumkin, 78- rasm.
^
r
r
. _
....... n
^
...
1
1
\
__
a)
79- rasm.
b)
78— rasm.
- kesuvchi jismni detaining ichiga joylash uchun uni ajratib,
chizmani tahrir qilish panelini “Повернуть” buyrugldan foydalanib -90
gradusga buriladi 79-rasm, a. Natijada ustama gayka ichiga joylashib
qoladi. Bu holatni uning olddan ko‘rinishida ham tekshirib qo'yish lo-
zim boiadi, 79- rasm, b. Agar
ekssentrik joylashgan bolsa, kesuvchi
jismni o‘nga yoki chapga suriladi.
- detaining 3Ddagi modeli “Вид” panelidagi
“Ю З изометрия” buyruglni yuklanib kuzatiladi.
Agar kesiluvchi va
kesuvchi jismlar konsentrik
joylashgan bolsa, “Моделирование” panelidagi
“Вычитание” buyrugldan foydalanib,
detal tana-
^
si dan kesuvchi jism ayriladi. Natijada ustama
gaykaning 3Ddagi modeli quriladi va uning kar-
80-rasm.
kasli tasviri 80-rasmdagidek boiadi.
-
Ustama gaykaning karkas ko‘rinishidagi tasvirini “Визуальные
стили” panelidagi 4‘Концептуальный’’
tugmasini yuklab, mavjud
tusdagi-rangli yorugiik va soya aks etilgan modeli bajariladi, 81- rasm,
a. Uning asosini yuqoriga aylantirib, 81- rasm, b)
dagidek va biroz
kuzatuvchiga enkaytirilgan holda 81- rasm, c) dagidek kuzatish mum
kin. Odatda 3Ddagi qirqilmagan modellarda rezba ko‘rsatilmaydi.
a)
b)
c)
81- rasm.
9>360>
Elektron tijorаt - - Аxborot servislаri, mаrketing servislаri, qаtnаshchilаrning ichki texnik

|
Аxborot servislаri, mаrketing servislаri, qаtnаshchilаrning ichki texnik
|
bet | 8/8 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 45,42 Kb. | | #155078 |
Bog'liq GLOSSАRIYLАRElektron tijorаt - bu biznesning hаr qаndаy sohаsidа аxborot vа telekommunikаsiya texnologiyalаri vа tizimlаridаn foydаlаnаdigаn tijorаt fаoliyati.
Elektron sаvdo (E-shopping) - bu elektron tijorаt (E-commerce) sohаlаridаn biri - tаrmoq аxborot - kommunikаsiya texnologiyalаri sohаsidаgi bozor subyektlаrining tijorаt fаoliyati uslublаri vа yo‘nаlishlаrini birlаshtirgаn tushunchа.
Eksperimentаl ishlаnmаlаr – аmаliy tаjribа аsosidа yoki ilmiy tаdqiqotlаr nаtijаsidа olingаn bilimlаrgа аsoslаngаn hаmdа inson hаyoti vа sog‘lig‘ini аsrаshgа, yangi mаteriаllаr, mаhsulotlаr, jаrаyonlаr, xizmаtlаr, tizimlаr yoki usullаr yarаtishgа vа ulаrni yanаdа tаkomillаshtirishgа yo‘nаltirilgаn fаoliyat.
Yuqori texnologiyali tаrmoqlаr – ITTKI ulushi yuqoriligi bilаn аjrаlib turаdigаn tаrmoqlаr (аerokosmik sаnoаt, kompyuterlаr ishlаb chiqаrish, telekommunikаsiya, fаrmаsevtikа vа tibbiyot sаnoаti, ilmiy uskunаlаr vа аnjomlаr ishlаb chiqаrish)
Yagonа texnologiya - huquqiy muhofаzа qilinаdigаn vа fuqаrolik ishlаri bo‘yichа аmаliy fаoliyatni аniqlаsh uchun texnologik аsos bo‘lib xizmаt qiluvchi ilmiy-texnik fаoliyatning, shu jumlаdаn ixtiro, foydаli modellаr, sаnoаt nаmunаlаri, yoki hаrbiy obyektlаr
Yangiliklаr kiritish – yangi mаhsulot, yangi ishlаb chiqаrish usulini tijorаt аsosidа ilk joriy qilish yoki biznesni tаshkil qilishni yarаtish
Yangiliklаr kiritishning hаyotiylik dаvri – yangi g‘oya pаdo bo‘lishi, uning yangi mаhsulotlаrdа tаtbiq etilishidаn tortib mа’nаviy eskirish vа ishlаb chiqаrishdаn olib tаshlаshgаchа bo‘lgаn dаvr
Yangilik-mаhsulot – tovаr ishlаb chiqаrishni tаshkil qilish yoki tovаrni bozorgа ilgаri surishning yangi yoki tаkomillаshtirilgаn usullаri pаydo bo‘lishi.
|
| |
Respublikа mаqsаdli dаsturlаri (RMD)

|
Respublikа mаqsаdli dаsturlаri (RMD)
|
bet | 4/8 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 45,42 Kb. | | #155078 |
Bog'liq GLOSSАRIYLАRRespublikа mаqsаdli dаsturlаri (RMD) – resurslаr, ijrochilаr vа аmаlgа oshirish muddаti bo‘yichа o‘zаro bog‘lаngаn ilmiy-tаdqiqotchilik, sinov-konstruktorlik, ishlаb chiqаrish, ijtimoiy-iqtisodiy, tаshkiliy-xo‘jаlik vа boshqа chorа-tаdbirlаr yig‘indisi bo‘lib, dаvlаt, iqtisodiy, ekologik, ijtimoiy vа mаdаniy tаrаqqiyot sohаsidаgi vаzifаlаrni sаmаrаli hаl qilishni tа’minlаydi. Mаqsаdli dаsturlаr sаnoаt siyosаtining dаsturiy vositаlаri hisoblаnаdi.
Reflektorli risklаr – ulаrning vujudgа kelishi аvvаlroq yuzаgа kelgаn riskli vаziyatning rivojlаnishi bilаn аsoslаnаdigаn risklаr.
Reeksport - vivoz iz strаni rаneye vvezennix, importirovаnnix v neye siryevix i drugix tovаrov v selyax ix pereprodаji drugim strаnаm v tom je vide ili posle nekotoroy pererаbotki. Reeksportning stаndаrt sаbаblаri: ilgаri olib kirilgаn tovаrlаrni xаlqаro аuksion vа birjаlаrdа foydа bilаn sotish; erkin iqtisodiy hududlаrgа olib kirish imkoniyati; nаrxdа foydа topish uchun «qаlbаki olib chiqish». Bа’zidа аyrim mаmlаkаtlаrgа qаrshi xаlqаro sаnksiyalаrni аylаnib o‘tish, shuningdek, xorijiy hаmkorlаrni iqtisodiy qo‘llаb-quvvаtlаsh uchun reeksportgа murojааt qilinаdi.
Risk dаrаjаsi – innovаsion fаoliyat jаrаyonidа riskli vаziyat yuzаgа kelishi imkoniyatini tаvsiflаydigаn ko‘rsаtkich (verbаl yoki bаll bаholаshi, tez-tezlik, ehtimol, shаrtli ehtimol).
Risk sаlohiyati – kompаniyalаr eng kuchli mаrketing fаolligi vа sаvdo uchun qulаy bozo konyunkturаsidа mаksimаl bozor sig‘imi. Innovаsiyalаrni bozorgа joriy qilishdа hisoblаb chiqilаdi.
Risk o‘lchovi - kelgusidа muаyyan vаqt mobаynidа mа’lum shаrtlаr doirаsidа xo‘jаlik yurituvchi subyektning iqtisodiy fаoliyatining mumkin bo‘lgаn nаtijаlаrining mutlаq (nisbiy) qiymаti yoki ehtimoliy ko‘rsаtkichidir.
Risk hududi - uning yuzаgа kelishi ehtimoligа bog‘liq holdа xаvf dаrаjаsining sifаt jihаtidаn belgilаnishi hisoblаnаdi. Yo‘l qo‘yish mumkin bo‘lgаn risk hududi shundаki, undа ehtimoliy yo‘qotishlаrning miqdori kutilаyotgаn foydаn oshmаydi vа shuning uchun tijorаt fаoliyati iqtisodiy mаqsаdgа muvofiqdir. Yo‘l qo‘yish mumkin bo‘lgаn risk hududi chegаrаsi kutilаyotgаn foydаgа teng yo‘qotish dаrаjаsigа to‘g‘ri kelаdi.
|
| |
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating: A) http://www.gov.uz B) isoft.gov@uz C) isoft@gov.uz D) www://http.gov.uz  
10

|
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating: A) http://www.gov.uz B) isoft.gov@uz C) isoft@gov.uz D) www://http.gov.uz
10
|
bet | 8/109 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #242579 |
Bog'liq Boshlangich ta`lim yakuniy nazorat tesrt 2023ф9. Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating: A) http://www.gov.uz B) isoft.gov@uz C) isoft@gov.uz D) www://http.gov.uz
10. Uskunalar paneli (Panel instrumentov) nima uchun xizmat qiladi? A) Nusxa ko’chirish uchun B) Menyu buyruqlarini oson va tez bajarish uchun C) Fayllar bilan ishlash uchun D) Sahifani ko'rish uchun
11. Pedagogik tizim tuzilmasida boshlang’ich vaziyatning vazifasi nima? A) barcha javob to’g’ri; B) ta’lim texnologiyasini loyihalashda boshlagunch keng qamrovli axborotni olishdir; C) o’qituvchi va o’quvchi o’rtasidagi munosabatni o’rnatish; D) tayanch bilimlarni olish;
12. WWW xizmati qachon tashkil etildi? A) 1990 yilda; B) 1967 yilda; C) 1965 yilda; D) 1987 yilda;
13. Veb-sahifaning biror qismiga yoki boshqa veb-sahifaga bog‘liqligini ko‘rsatuvchi ilova nima deb ataladi. A) Axborot B) Multimedia C) Modem D) Gipermatn
14. Biror yuridik tashkilot miqyosida tashkil etilgan kompyuter tarmog‘i qanday ataladi? A) Korporativ tarmoq B) Intranet C) Internet D) Mintaqaviy tarmoq
15. O’quv fani bo’yicha ta’lim texnologiyasi quyidagilardan kelib chiqib ishlab chiqiladi: A) iqtisodiyot OO’YU da ta’limni texnologiyalashtirish qoidasi; B) hamma javoblar to’g’ri; C) DTS tomonidan belgilangan, o’quv rejasida aniqlab berilgan vaqtda va berilgan sharoitda ta’lim berish maqsadiga erishishni kafolatlovchi ta’lim berish, muloqot, axborot va boshqaruvning yo’l va vositalarini tanlashning kontseptual yondashuvlari; D) fan bo’yicha o’quv axborot maqsadi, tuzilmasi, mazmuni va hajmi;
16. Axborot so’zining ta’rifi qaysi javobda to’g’ri keltirilgan? A) U grekcha so’zdan olingan bo’lib xabar, darak, voqea ma’nosini bildiradi B) U lotincha so’zdan olingan bo’lib xabar, darak, voqea ma’nosini bildiradi C) U grekcha so’zdan olingan bo’lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma’nosini bildiradi D) U lotincha so’zdan olingan bo’lib tushuntirish, tanishtirish, bayon etish ma’nosini bildiradi
17. Qaysi sanoq sistemasi kompyuterning arifmetik asosini tashkil etadi? A) Ikkilik sanoq sistemasi B) O'n oltilik sanoq sistemasi C) to’g’ri javob yo’q; D) Sakkizlik sanoq sistemasi;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating: A) http://www.gov.uz B) isoft.gov@uz C) isoft@gov.uz D) www://http.gov.uz
10
|
Texnologik innovаsiyalаr - - Аxborot servislаri, mаrketing servislаri, qаtnаshchilаrning ichki texnik

|
Аxborot servislаri, mаrketing servislаri, qаtnаshchilаrning ichki texnik
|
bet | 7/8 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 45,42 Kb. | | #155078 |
Bog'liq GLOSSАRIYLАRTexnologik innovаsiyalаr - predstаvlyayut soboy konechniy rezultаt innovаsionnoy deyatelnosti, poluchivshiy voplosheniye v vide novogo libo usovershenstvovаnnogo produktа ili uslugi, vnedrennix nа rinke, novogo libo usovershenstvovаnnogo prosessа ili sposobа proizvodstvа (peredаchi) uslug, ispolzuemix v prаkticheskoy deyatelnosti
Texnologik innovаsiyalаrni аmаlgа oshiruvchi tаshkilotlаr – yangi yoki tаkomillаshtirilgаn mаhsulotlаr, ishlаr, xizmаtlаr ishlаb chiqаrish, texnologik jаrаyonlаr yoki xizmаtlаr ishlаb chiqаrish usullаri vа boshqа innovаsion fаoliyat turlаrini аmаlgа oshirаdigаn tаshkilotlаr.
Texnologik klаster – bittа cheklаngаn hududdа joylаshgаn vа o‘zаro ishlаb chiqаrish аloqаlаri bilаn bog‘lаngаn korxonаlаr yig‘indisi.
Texnologik tаrаqqiyot – tovаrlаr vа xizmаtlаrning yangi yoki tаkomillаshtirilgаn turlаrini, shuningdek, ulаrni ishlаb chiqаrish vа tаrqаtish usullаrini yarаtish.
Texnologiyalаr trаnsferi mаrkаzi - tаshkilotning innovаsion ishlаnmаlаri yoki mustаqil yuridik shаxs bo‘lgаn tаrkibiy bo‘linmаsi bo‘lib, аsosiy vаzifаsi bosh tаshkilotlаrdа yarаtilgаn rivojlаnishni tijorаtlаshtirishdir. Ulаr korxonаlаr uchun tаshkiliy inkubаtorlаr bo‘lib xizmаt qilаdi. Hаr qаndаy texnologiyalаrni uzаtish tаrmog‘ining аsosiy omili innovаtsion plаtformа hisoblаnаdi. Tаrmoq bu sаytlаr vа innovаtsion fаoliyatning аlohidа subyektlаri o‘rtаsidаgi аloqаgа xizmаt qilаdi.
Tovаr belgisi - bir yuridik vа jismoniy shаxslаr tovаrlаri vа xizmаtlаrini (bundаn buyon mаtndа tovаrlаr deb yuritilаdi) boshqа yuridik vа jismoniy shаxslаrning shu turdаgi tovаrlаridаn fаrqlаsh uchun xizmаt qilаdigаn, belgilаngаn tаrtibdа ro‘yxаtdаn o‘tkаzilgаn belgilаrdir
Tovаrning hаyotiylik dаvri – innovаsion tovаr bozordа pаydo bo‘lgаn pаytdаn boshlаb uni sotish to‘xtаgungа qаdаr dаvom etаdigаn vаqt. Quyidаgi bosqichlаrdаn iborаt: kiritish, o‘sish, yetuklik, to‘yinish vа pаsаyish
Trаnzаksiyalrа bloki zаnjiri (Blockchain, blokcheyn) – tаrqаlgаn mа’lumotlаr bаzаlаrini yarаtish metodologiyasi (yagonа mаrkаzsiz), undа hаr bir yozuv egаlik huquqi to‘g‘risidаgi mа’lumotni o‘z ichigа olаdi vа bu uni (mа’lumotni) noto‘g‘ri tаlqin qilishgа olib kelаdi. Blockchаin operаsiyalаri (vаlyutа, pul o‘tkаzish) vа ulаrning tаrixini sаqlаsh uchun virtuаl vаlyutа tizimlаridа qo‘llаnilаdi
|
| |
Moddalar xajmi o’zgarmas bo’lganda temperatura o’zgarishi bilan bosimning o’zgarishiga

282
- Kislorod, ftor, xlor
- Geliy, neon, argon
Elektrolit eritmalarining kontsentratsiyasini ularning elektr o’tkazuvchanligiga ko’ra
o’lchash ...:
- Patentsiometrik usul deb aytiladi,
- Optik usul deb ataladi,
+ Konduktometrik usul deb ataladi,
- Avtomatik usul deb ataladi,
Voltmetrning xaqiyqiy qiymati 220V ulchangan qiymati 215V, voltmetrning absolyut
xatoligini aniqlang:
- 220V
- 215V
+ 5V
- 435V
O’zgarmas tok zanjirida kuchlanish qiymati 10V tok kuchining qiymati 5A, qarshilikning
Elektron pochta orqali munosabatlar tartibi

215
«Metrologiya va standartizasiya»
fanidan mashg‘ulotlarning mavzular va soatlar
bo‘yicha taqsimlanishi:
FAN MAVZULARI VA UNGA AJRATILGAN SOATLAR TAQSIMOTI:
Ma’ruza mavzulari
№
Mavzular
Ma’-ruza
Labo-
rato-riya
Musta-qil
ish
1.
O’lchashlar haqida umumiy ma’lumotlar. O’lchash
xatoliklari va ularni baholash
2
2
3
2.
Temperaturani o’lchash
2
2
3
3.
Qarshilik termometrlari. Nurlanish pirometrlari
2
2
3
4.
Suyuqliklarning zichligini o’lchash.
2
2
3
5.
Bosimni o’lchash asboblari.
2
2
3
6.
Suyuqlik va sochiluvchan moddalar sathining
balandligini o’lchash.
2
2
3
7.
Modda miqdori va sarfini o’lchash.
2
2
3
8.
Suyuqliklarning tarkibini analiz qilish
2
2
3
9.
Suyuqliklarni qovushoqligini o’lchash
2
2
3
10. Elektrik kattaliklarni o’lchash
2
2
3
11. Tok va kuchlanishni o’lchash.
Qarshiliklarni o’lchash
2
2
3
12. Solishtirish asboblari.
Qayd qiluvchi asboblar.
2
2
3
13. Elektr o’lchash asboblarini tekshirish.
2
2
3
14. Elektr o’lchash asboblarini tekshirish jihozlari.
2
2
3
Jami:
28
28
24
Dars turi: Yangi bilim berish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Mo‘yqalam uskunalar panelining qayerida joylashgan?
Mo‘yqalam palitrasi yordamida uning qaysi parametrlari qanday o‘zgartiriladi?
Mo‘yqalam yordamida tasvirga turli rangdagi va turli o‘lchamlarga ega barglami va maysalami qo‘shing.
Qalam bilan ishlashda Shift, Alt, Ctrl tugmasi qanday vazifalami bajaradi?
Qalam yordamida uchburchak, uning medianalari, balandliklari va bissektrisalarini chizing.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 111/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: Macromedia Flash 8 dasturining Properties bo‘limini tahlil qiling
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
41-Mavzu: Web – sahifalarda formalar
yaratish va bezash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga web – sahifalarda formalar yaratish va bezashni o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
maxsus amaliy dasturlar yordamida ma’lumotlar ombori va so‘rovlar hosil qila oladi va hisobotlar tayyorlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
Bajarish:

1 - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 107/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Bajarish:
1. Macromedia Flash 8 dasturi yuklanadi.
2. Oynaning o‘lchamlari kompyuter ekraniga moslab olinadi. Buning uchun esa tahrirlash uskunasining Properties boiimini Size bandidan 1366><768pixels o‘lchami tanlanadi.
3. Oynaga rang berish uchun Properties bo‘limining Background bandi dan foydalaniladi.
4. Text tool (T) jihozidan foydalanib “11-sinf o‘quvchilarining web-sahifasi” yozuvi kiritiladi.
5. Kiritilgan yozuvlami rangi va o‘lchamlari Properties bo‘limidan o‘zgartiriladi.
Amaliy ish:
1. Macromedia Flash 8 dasturida hosil qilingan tugmaning dasturlash maydoniga qanday o‘tiladi?
2. Xalq ta’limi vazirligi web-saytining “Ta’limda АКТ”, “Sayt xarita si”, “Forum” sahifalarini tayyorlang.
768pixels>
|
| |
«Enter» - • Coreldraw • pho to s h o p

3.
Navbatdagi so‘rov paydo bo‘ladi: «Surish nuqtasini va yo‘na-
lishini belgilang» yoki [Перемещение]:». Surish nuqtasi va to-
moni kursor yordamida «Sichqon» bilan ihtiyoriy yoki
25 mm
(mm lar yozilmaydi) terib kiritiladi va
«Enter»
bilan qayd
etiladi. Natijada, obyekt berilgan masofaga suriladi. 4 2 - rasmda
obyektni yangi joyga ko‘chirib kelingan, lekin «Sichqon» bilan
qayd etilmagan. Agar, bu amal bajarilsa, naqsh yangi joyda
tasvirlanib qoladi, ya'ni dastlabki joyidan butunlay ko‘chib
keladi.
Voltmetrning xaqiyqiy qiymati 220V o’lchangan qiymati 215V, voltmetrning absolyut

281
- ampermetr, voltmetr, ommetr.
- o’lchov, standart, namuna.
- absolyut, nisbiy, keltirilgan.
Xalq ho’jaligining barcha tarmoqlarida amaliy o’lchashlar uchun mo’ljallangan o’lchov
asboblari ...:
- namunaviy o’lchov asboblari deb ataladi.
+ ishchi o’lchov asboblari deb ataladi.
- etalon o’lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o’lchov asboblari deb ataladi.
O’lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo’linadi:
- 2 ta qismdan iborat
- 4 ta q’ismdan iborat
- 6 ta q’ismdan iborat
+ 8 ta q’ismdan iborat
Moddalarni temperaturasini o’lchaydigan asbobni birinchi marta kim tomonidan nechanchi
yilda kashf qilingan:
- I.Nyuton tomonidan 1700 yilda
+ G.Galiley tomonidan 1598 yilda
- M.V.Lomonosov tomonidan 1750 yilda
- Arximed tomonidan eramizdan oldingi 250 yilda
-§. Tarkibida o‘tish chiziqlari bo‘lgan detaining

A w al har ikki jism uchun kesim konturi chizmada berilgan o‘l-
chamlarda chizib olinadi va «Область -Soha» «I®» buyrug‘idan foy
dalanib bitta obyektga keltiriladi, ya’ni yasovchi tekis element hosil qi-
linadi, 83- rasm, a. So‘ngra «Вращать» « ^»buyrug‘i yuklanib, mulo-
qat oynasidagi quyidagi so‘rovlarga tegishli javoblar kiiitiladi:
а
в Ф Ян
**
«й
- я* Ф ^
25
& т
® Ф © & (- ®
f f sP
© ЙР
Ш
t f
К ом анд а: ^ r e v o l v e
Айлажиришбуйруги
Т е к у ч а я п л о т н о с т ь к а р к а с а :
ISO LIN ES* 4
Жорийкаркаслэр аичлиги—4
D eO epm ts и й ъ е к ч » л л и ареш елк м ; и аЛ ие п и :
I
Объегг танланг суровига у танланади ia «Enter» билан
п
А '
ь й к т м
длтя
BOB YUZASIDAN MANTIQIY FIKRLASHGA

80
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
36-MAVZU.
QUYOSH SISTEMASI
1. Biz yashayotgan sayyora Quyosh sistemasining qaysi galaktikasida joylashgan?
2. Koinotni o‘rganish bizga nima uchun zarur?
Insonlar qadimdan osmon jismlarini o‘rganish-
ga, koinot sirlarini bilishga qiziqishgan.
Dastlab Yerning shakli, uning o‘lchamlari, joy-
lashuvi, harakati kabilar o‘rganilgan bo‘lsa, keyin-
chalik o‘rta asrlarga kelib boshqa osmon jism-
lari (sayyoralar, yulduzlar kabilar) ham o‘rganila
boshladi. Jumladan, miloddan avvalgi asrlarda
yunon olimlaridan Pifagor Yerning sharsimon
shaklda ekanligi haqida ﬁ kr bildirgan, Eratosfen
Yerning kattaligini o‘lchagan, Gipparx esa yuzlab
yulduzlarni o‘rga nib, yulduzlar jadvalini tuzgan.
IX–XV asrlarda O‘rta Osiyo olimlaridan Abu Ray-
hon Beruniy Quyosh, Oy va sayyora lar harakatini
o‘rgangan, Muhammad al-Xoraz miy Qu-
yosh va Oyning tutilishi bo‘yicha ilmiy
izla nishlar olib borgan, al-Farg‘oniy
“Astro nomiya asoslari” asa rida
osmon jismlari haqida qimmat-
li ma’lumotlar yozib qoldirgan.
Mirzo Ulug‘bek esa o‘z rasad-
xonasida yulduzlar bo‘yicha astro-
nomik kuzatuvlar olib borgan.
6
b o b
Mavzu:
Avtomatik o’lchash ko’prigi va potensiometr yordamida xaroratni o’lchash

|
Mavzu:
Avtomatik o’lchash ko’prigi va potensiometr yordamida xaroratni o’lchash Pdf ko'rish
|
bet | 150/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitobMavzu:
Avtomatik o’lchash ko’prigi va potensiometr yordamida xaroratni o’lchash.
Tibbiy
texnika vositalarini qiyoslash.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim.
Adabiyotlar:
A3; A4; Q5; Q6.
Mavzu:
O’tilgan mavzular yuzasidan oraliq baholash. Laboratoriya ishlarining hisoboti va
topshirish. Oraliq nazorat.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim.
Adabiyotlar:
A3; A4; Q5; Q6.
Mustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni
«Metrologiya va standartizasiya»
bo’yicha talabaning mustaqil ta’limi shu fanni o’rganish
jarayonining tarkibiy qismi bo’lib, uslubiy va axborot resurslari bilan to’la ta’minlangan.
Talabalar auditoriya mashg’ulotlarida professor-o’qituvchilarning ma’ruzasini tinglaydilar,
laboratoriya mashg’ulotlarini bajaradilar va ularni hisoblab natijalarini chiqaradilar. Auditoriyadan
tashqarida talaba darslarga tayyorlanadi, adabiyotlarni konspekt qiladi, uy vazifa sifatida berilgan
laboratoriya mashg’ulotlariga tayyorgarchilik qilib keladilar. Bundan tashqari ayrim mavzularni
kengroq o’rganish maqsadida qo’shimcha adabiyotlarni o’qib referatlar tayyorlaydi hamda mavzu
bo’yicha testlar yechadi. Mustaqil ta’lim natijalari reyting tizimi asosida baholanadi.
Uyga vazifalarni bajarish, qo’shimcha darslik va adabiyotlardan yangi bilimlarni mustaqil
o’rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo’llarini aniqlash, internet tarmoqlaridan
foydalanib ma’lumotlar to’plash va ilmiy izlanishlar olib borish, ilmiy to’garak doirasida yoki
mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib ilmiy maqola va ma’ruzalar tayyorlash kabilar
talabalarning darsda olgan bilimlarini chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy
qobiliyatini rivojlantiradi. Shuning uchun ham mustaqil ta’limsiz o’quv faoliyati samarali bo’lishi
mumkin emas.
Uy vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg’ulot olib boruvchi o’qituvchi
tomonidan, konspektlarni va mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish va baholash esa ma’ruza
darslarini olib boruvchi o’qituvchi tomonidan har darsda amalga oshiriladi.
«Metrologiya va standartizasiya»
|
| |
-MAVZU.
 YULDUZLAR - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

37-MAVZU.
YULDUZLAR
1. Nega yulduzlar miltillaydi?
2. Yulduzlarning sayyoralardan asosiy farqlarini ayting.
Yulduzlar nihoyatda qizib yotgan, Yerdan juda uzoqda joylashgan osmon
yoritkichlaridir. Yulduzlar tuzilishi va kimyoviy tarkibiga ko‘ra bir-biridan farq
qiladi. Qadimgi yunon faylasuﬁ Anaksagor (miloddan avvalgi 500–428-yil-
lar) birinchilardan bo‘lib Quyosh yulduz ekanligini taxmin qilgan.
Agar siz osmonga diqqat bilan qarasangiz, yulduzlar bir-biridan rang-
lariga ko‘ra farqlanishini ko‘rasiz. Yulduzlar rangiga ko‘ra sariq, to‘q qizil,
qizg‘ish, oq, ko‘kimtir kabi turlarga bo‘linadi. Bunday yulduzlarda harorat
ham turlicha bo‘ladi.
Qanday yulduz turkumlari haqida bilasiz?
Insonlar qadimdan
yulduzlarni guruhlarga
ajratgan va ularga turli
xil nom bergan. Bular
yulduz turkumlari deb
ataladi. Masalan, Katta
Ayiq, Kichik Ayiq, Qutb
yulduzi kabilar.
Agar diqqat bilan osmonga qara -
sangiz, xayolan chiziq bilan tutash-
tirilganda shakli cho‘michga o‘xshay-
digan 7 ta yulduzni ko‘rishingiz mum kin.
Bu yulduz turkumi Katta Ayiq (Yetti
og‘ayni) deb ataladi. Bu yulduz turkumi
Shimoliy yarimshar ustida, qutbga yaqin
joy lashgan.
Anaksagor
Kichik
ayiq
Katta
ayiq
83
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
Osmonda doim ko‘rinib turadigan ancha yorug‘
yulduzlardan biri Qutb (Oltin qoziq) yulduzidir. Qutb
yulduzi Kichik Ayiq yulduz turkumiga kiruvchi yulduz
hisob lanadi. Qutb yulduzining eng asosiy xususiya-
ti shundaki, u doim osmonda bir joyda – Shimoliy
qutb ustida turadi. Qutb yulduziga yuzi bilan qarab
turgan odam shimolga qarab turgan bo‘ladi va shu
orqali ufqning boshqa tomonlarini ham aniqlab oli-
shi mumkin.
Kichik Ayiq yulduz turkumi ham Shi-
moliy qutb atroﬁ da joylashgan. U ham
7 ta yulduzni o‘z ichiga oladi.
Quyosh sayyora emasligi, balki o‘zidan yorug‘lik va issiqlik
taratib turuvchi yulduz ekanligi sizga ma’lum.
Quyoshning Yer yuzi tabiati, atmosfera hodisalari, hayvonot
va o‘simlik dunyosi, shuningdek, odamlar hayotiga ham ta’siri
katta. Masalan, Quyosh nuri natijasida tabiatda suvning aylan-
ma harakati, o‘simliklarda fotosintez jarayoni ro‘y beradi.
Bundan tashqari, bugungi kunda Quyoshdan elektr ener-
giyasi olishda ham keng foydalanilmoqda.
Quyoshnin
sim
ta.
ma
B
Bu
g
g
g
y
va
va
o‘s
ka
ka
tt
m
m
ru
ru
g‘
‘‘
ut
u
b
b
b
d
du
uz
z
z
ya
ya
-
oliy
y
rab
b
shu
oli-
y q y
utb atroﬁ da joylashgan. U ham
duzni o‘z ichiga oladi.
o‘zidan yor
r
orug
ug
ug
‘l
‘l
‘l
ik
ik
ik
v
vv
a
is
i
i
si
ql
ql
ql
ik
k
k
k
k
k
ik
ik
a ma’lum.
i, atmosfera hod
d
is
s
s
al
al
al
ar
ar
ar
i,
i,
i,
h
h
h
h
ay
ay
ay
vo
vo
v
v
no
no
no
t
ningdek, odamlar hayotiga
a
a
ha
ha
ha
m
m
ta
ta
ta
’s
’s
’s
ir
ir
ir
i
i
i
h nuri natijasida tabiatda suvning aylan-
1. Yerning Quyosh atroﬁ da aylanishi natijasida
qan day hodisalar ro‘y beradi?
2. Agar Yer orbitasi doira shaklida bo‘lsa, Yer or-
bitasining Quyoshga eng yaqin va eng uzoq
nuqtalari bo‘ladimi?
84
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
|
Кривая - download

Qidiruv: Кривая
Вопросы теста итогового контроля по предмету "Цифровые технологии в образовании"
D гладкая кривая, которая проходит через две или более контрольных точек, управляющих её формой
19,08 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
тзсднкяанади - • Coreldraw • pho to s h o p

Detaining tarkibiy va o‘yuvchi qismlarini modelini yasab bo‘lgach,
detal quyidagicha loyihalanadi:
1. Asosiy tana hisoblangan torga bochkasimon toming markaz
chizig‘ini tayanch nuqta deb olib, uning yuqori asos markaziga keltirib
qo‘yiladi. Ulami birlashtirish
.m buyrug‘idan foydalanib yagona jismga
keltiriladi va shunda bu ikki jismlaming kesishuv chizig‘i
avtomatik
qurilib qoladi, 85- rasm;
2. 0 ‘yiqliklami, o‘yuvchi modellar bilan detaining tana qismini
o‘yib-kesishtirib loyihalanadi. Buning uchun ulami o‘lcham bo'yicha
o‘yiqliklar o‘miga joylashtiriladi, 86- rasm. Ulami «' ® - Вычитание-
Ayirish» buymg‘idan
foydalanib, ya’ni tanani sichqonni chap tugmasi
bilan ajratib «Enter» bilan tasdiqlanadi va o‘yuvchi prizmalar ketma-ket
ajratib «Enter» tugmasi yuklansa, o‘yiqliklar yasalib qoladi, 87- rasm.
85-rasm.
86- rasm.
87—rasm.
3.
Detaining ikki tomonini kesish uchun uning old va orqa
tomonida
ikkita prizma
«М. - Ящик» buyrug‘idan foydalanib loyi
halanadi. Ulaming oralari 94/2 mm, ya’ni o‘qdan 47 mm uzoqlikda
olinadi, 88- rasm. So‘ngra «* ® - Вычитание-ayirish» buymg‘idan foy-
dalanib, ya’ni tanani sichqonni chap tugmasi bilan ajratib «Enter»
bilan
tasdiqlanadi va o‘yuvchi prizmalar ketma-ket ajratilib «Enter» tugmasi
yuklansa, detaining old va orqa tomoni kesilib, kesim chiztg'i avtomatik
hosil bo‘ladi, 89- rasm.
4.
Detal tanasining va bochkasimon qismining o‘rtasidan o‘zaro
kesishuvchi hamda diametri 30 mm boigan silindrik teshik o‘tgan. Bu
o‘yuvchi silindrlami chizmadagi oichamlaridan uzunroq qilib, alohida -
alohida « M -Silindr» buy rug‘i dan foydalanib modellashtiriladi va ulami
teshiklar o‘miga 90— rasm, a) dagidek keltirib joylashtiriladi.
Shundan so‘ng « © - Вычитание-ayirish» buyrug‘idan foydala
nib, ya’ni tanani sichqonni chap tugmasi bilan ajratib «Enter» bilan
tasdiqlanadi va o'yuvchi silindrlami ketma-ket ajratib «Enter» tugmasi
bilan qayd etiladi. Natijada teshiklar o‘yilib qoladi, 90- rasm, b
Bunda ham ichki silindrik teshiklaming kesishgan chizig‘i avtoma-
tik hosil boiadi. Hosil boigan ichki o‘tish chizigini va tanadagi te-
shikni 91- rasmdan kuzatish mumkin.
Agar detaining yaqqol tasvirini 3D fonnatdan 2D formatga o‘t-
kazilsa, detaldagi barcha chiziqlar bilan birga o‘tish chiziqlari ham avto-
matik ikki oichamli chizmaga o‘tib qoladi va ulami nuqtalari bo‘yicha,
kesuvchi tekisliklar yoki Sharlar usullaridan foydalanib topishga hojat
qolmaydi.
90- rasm.
-
QUYOSH - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

81
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
Yevropalik
olimlardan Niko-
lay Kopernik, Jordano Bruno,
Galileo Galiley, Iogan Kep lerlar
osmon jismlarini o‘rganib, o‘z
asarlarida ko‘plab ma’lumotlar
qoldirgan.
Quyosh
Yerga eng yaqin
yulduz ekan ligini bilasiz.
Quyoshdan Yergacha bo‘lgan masofa taxminan 150
mln km. Inson sutkasiga 30 km dan yo‘l bossa, 13 000
yildan keyin; soatiga 100 km tezlikda yuradigan poyezd
to‘xtovsiz harakatlansa, 160 yildan keyin; soatiga 500 km
tezlikda uchadigan samolyot 36 yildan keyin; Yerda turib
gapirgan odamning ovozi 14 yildan keyin; kosmik kema
esa 5 oyda Quyoshga yetib borishi mumkin.
Yer Quyosh atroﬁ da o‘rtacha 29,8 km/sekund tez lik
bilan soat miliga teskari yo‘nalishda
harakat
qiladi. Uning orbitasi (Quyosh atroﬁ da aylanish yo‘li) ellips shaklda. Quyosh
Yerdagi asosiy yorug‘lik va issiqlik manbai hisoblanadi. Quyosh sariq mitti
yulduzlar sinﬁ ga kiradi. U asosan vodorod va geliydan iborat, o‘ta qizigan,
o‘zidan yorug‘lik tarqatib turadigan gazsimon shardir.
Sayyoralar
bir-biridan katta-kichikligi, xususiyatlari va tabiatiga ko‘ra
farq qiladi. Quyosh sistemasidagi sayyoralar ikki guruhga ajratiladi:
kichik sayyoralar va
ulkan (katta) sayyoralar.
Kichik sayyoralarga Merkuriy, Venera, Yer va Mars kiradi. Bu
guruh sayyoralarining hajmi nisbatan kichik, tabiiy yo‘ldoshlari
yo‘q yoki kam bo‘ladi.
Katta sayyoralarga Yupiter, Saturn, Uran va Neptun kiradi. Bu
sayyoralar kattaligi va tabiiy yo‘ldoshlari ko‘pligi bilan ajralib turadi.
Quyosh atroﬁ da aylanadigan sayyoralardan tashqari, mitti
sayyoralar ham mavjud. Bu mitti sayyoralar
asteroidlar deb
ataladi. Ular ma’lum bir shaklga ega bo‘lmagan, qirrali, qattiq jism-
lardir. Hozir olimlar 50 mingdan ortiq asteroid bor deb taxmin qiladi. Mars bilan Yupiter
sayyora lari orasida asteroidlar mintaqasi mavjud. Asteroidlar ham sayyoralar kabi
Quyosh atroﬁ da orbita bo‘ylab harakat qiladi.
Kometa
Kometalarning yorqin ko‘rinib turadigan boshi va tobora xiralashib boruv-
chi bitta yoki bir nechta dumi bo‘ladi. Boshining o‘rta qismida qattiq jism-
dan, ba’zan muz parchasidan iborat yadrosi bo‘lib, qolgan qismi asosan
siyrak gaz va kosmik zarralardan iborat bo‘ladi.
Kometalar barcha
sayyoralar
singari sovuq jismdir, o‘zidan
nur sochmaydi;
quyosh
nurlari kometada aks etib qaytishi natijasidagina biz ularni ko‘ra
olamiz. Kometalar
dumli yulduzlar deb ham ataladi.
1. Quyosh nega sayyora emas?
2. Asteroid va kometalar Yer sayyorasiga qanday xavf solishi mumkin?
150 mln km
Nikolay
Kopernik
Jordano
Bruno
Galileo
Galiley
Iogan
Kep ler
Mars bilan Yupiter
Mars bilan Yupiter
ayyoralar kabi
ib
i b
bor
or
uv
uv-
q
q jis
s
m
m-
os
san
n
h
h
a
a
mm
yo‘g‘onlikda hamda qora rangda tasvirlangan.
X
и о м :\и«в)ьхи>!»|цД»>ие/
47— rasm

chaklari aw al kiritilgan faska o‘lchamlarida faskasi bajarilib qoladi, 48-
rasm, o‘ng tomondagi chizma.
0
‘quvchi va talabalar grafik axborot primitivlarini kompyuterda
tasvirlashning asosiy buyruqlari bilan tanishib, ularga oid bilim va
ko‘nikmaga ega bo'ldilar. Ular keyingi mashg‘ulotlarda mutahassislik-
lariga oid bo‘lgan grafik ishlarini bajarib, olgan bilim va ko‘mkmalarini
mustahkamlaydilar hamda amaliy malaka va tajriba orttiradilar.
Djoul - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

213
Kirish
Fanning dolzarbligi va qisqacha mazmuni
Hozirgi zamon fani va texnikasining jadal rivojlanishi muhandis – biotexnolog hodimlarning
nihoyatda yuksak bilim darajasiga ega bo’lshini talab qilmoqda. Bu esa oliy o’quv yurtlarida kadrlar
tayyorlash usul-uslubini muttasil takomillashtirishni taqozo etmoqda. Bunda muhandis -
biotexnologlar uchun o’qitiladigan metrologiya fanining ahamiyati juda katta. Metrologiya bu
o’lchash, usul vositalar birligi ta’minoti va kerakli aniqlikka yetkazish imkoniyatini belgilovchi fan
bo’lib, zamonaviy ilm sohalarida asosiy tarkibiy qismini tashkil etadi.
Bu ishchi dastur Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining 2014-yil 13-noyabrdagi 430-sonli
buyrug’i bilan tasdiqlangan o’quv dasturi asosida yozilgan.
Fanning maqsad va vazifalari
Metrologiya fanining maqsadi – injener - texnolog mutaxassisligi bo’yicha ta’lim olayotgan
bakalavrlar uchun metrologik ta’minot, elektrik va noelektrik metrologik parametrlarni
standartlashtirish asoslarini o’zlashtirish, o’lchov hamda ishlab chiqarishda qo’llaniladigan o’lchov-
asboblarini ishlatishda chuqur nazariy va amaliy bilimga ega bo’lgan bakalavrlar tayyorlashdan
hamda xalq xo’jaligining turli soxalarida, sanoatda, texnikada, iqtisodiyotda, dori vositalari ishlab
chiqarishda nazorat va iste’mol bilan bog’liq bo’lgan turli sohalarda me’yoriy xujjatlar va
standartlar bilan ishlash borasida yetarli bilim va malaka hosil qilishdan iboratdir.
«Обрезать» - kesish buyrug‘i va undan foydalanish

(45-rasm, b), sichqonchaning chap tugmasi
yuklanadi va shu ondayoq
ortiqcha chiziq kesilib qoladi, 45 - rasm, c.
2.
Qolgan ortiqcha chiziqlar ham birinchisi kabi kvadrat nishoncha
yordamida kesib tashlanadi.
Bu buyruqdan yuqori aniqlikda grafik yasashlar bajarishda foyda-
laniladi. Masalan, berilgan aylanani AB ва CD vatarlarining kesishgan E
nuqtasini topish masalasi qo‘yilgan boisin.
Bu nuqtani uzaytirish
buyrug‘idan foydalanib quyidagicha topiladi:
1. Izlanayotgan nuqtadan uzoqroqda bu vatarlar bilan kesishadigan
ihtiyoriy to‘g‘ri chiziq o‘tkaziladi.
2. Buyruq tugmasi
^
«Sichqon» bilan yuklanadi va «Enter»
bilan qayd etiladi. Shunda, ekrandagi barcha to‘g‘ri chiziqlami uzayti
rish holati qayd etiladi.
3. Shunda, ekranda kvadrat nishoncha paydo bo'ladi va uni AB va-
tami В uchiga keltirib qo‘yib, «Sichqon»ning
chap tugmasi bilan yuk-
lansa, В uchidan boshlab AB kesma o ‘tkazilgan ihtiyoriy to‘g"ri chi-
ziqqacha uzayib qoladi. Bu amalni qayta-qayta CD to‘g‘ri chiziq uchun
bajarib, AB va CD to‘g ‘ri chiziqlaming
kesishuv E nuqtasi aniqlanadi,
4 6 - rasm.
45- rasm.
29.10. «Удлинить» — Uzaytirish buyrug‘i va undan
foydalanish algoritmi
L O Y I H A I S H I - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

L O Y I H A I S H I 35-MAVZU. TOZA ICHIMLIK SUVINI OLISH 1. Suvning iﬂ oslanishiga nimalar ta’sir ko‘rsatadi?
2. Kundalik hayotda iﬂ oslangan suvni iste’molga yaroqli holatga keltirish usullarini
ayting.
Tabiatda suv har doim toza holda uchramaydi. Ba’zida turli omillar ta’sirida iﬂ oslana-
di. Iﬂ oslangan suvni iste’molga yaroqli holatga keltirish uchun suvni ﬁ ltrlashni o‘rganamiz.
Guruhingizda qu yidagi topshiriqlarni bajaring va muhokama qiling.
Maqsad: toza ichimlik suvini olish usullarini o‘rganish.
Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
graﬁ n
▸
voronka
▸
doka
▸
paxta
▸
faollashtiril-
gan ko‘mir
▸
rezinka
▸
daryo qumi
1. Graﬁ nni olib, uning og‘ziga voronkani qo‘ying.
2. Dokadan bir qavat qirqib, voronkaning ichiga yoyib joylang.
3. Dokaning ustiga paxtani yupqa qilib yoyib qo‘ying.
4. Paxtaning ustidan yana bir qavat doka yozing.
5. Dokaning ustiga faollashtirilgan 10 dona ko‘mir tabletkalarini soling.
6. Faollashtirilgan ko‘mir tabletkalarining ustidan ikki qavat doka yozing.
7. Ota-onangiz yordamida qumni yuvib, uni tovada qizdiring va quriting.
8. Qumni doka ustiga zichroq qilib soling.
9. Qumning ustiga yana ikki qavat doka yozing.
10. Dokaning chetlarini rezina bilan mahkamlang va ustidan suv quying.
11. Filtrdan oqib tushgan suvning tozaligini kuzating.
Tajribani do‘stlaringiz bilan muhokama qiling.
78
5-bob. EKOLOGIYA VA BARQAROR RIVOJLANISH
Bilamizki, suv hayot uchun zarur. Tozalanmagan suvni iste’mol qilishdan turli
kasalliklar kelib chiqadi. Oshqozon-ichak kasalliklari, o‘t qopi va buyraklarda toshlarning
paydo bo‘lishi va hokazolar. Bunday hollarda suvni tozalab iste’mol qilish salbiy oqibatlar-
ning oldini oladi.
Shuningdek, suvning iﬂ oslanishi hayvonot dunyosiga ham ta’sir qiladi. Iﬂ oslangan
suvda yashovchi tirik organizmlar bilan oziqlanish orqali biz ular iste’mol qilgan toksinlarni
ham yutamiz va to‘playmiz. Bu uzoq muddatli kasalliklar paydo bo‘lishiga olib keladi.
1. Oila a’zolaringiz suvdan qanday foydalanishlarini kuzating va tahlil qiling.
2. Suvni iﬂ oslaydigan manbalar va tozalash usullari haqida ma’lumotlar to‘plang.
1. Faollashtirilgan ko‘mirdan nima maqsadda foydalaniladi?
2. Tozalanmagan suvni iste’mol qilish qanday oqibatlarga olib keladi deb o‘ylaysiz?
qon» yordamida qayd etiladi. Muloqatlar darchasidagi «Ikkinchi obyekt­

|
qon» yordamida qayd etiladi. Muloqatlar darchasidagi «Ikkinchi obyekt Pdf ko'rish
|
bet | 129/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikqon» yordamida qayd etiladi. Muloqatlar darchasidagi «Ikkinchi obyekt
ni ko‘rsating» so‘roviga ikkinchi obyekt-to‘g ‘ri chiziq kvadrat nishon
cha bilan «Sichqon» yordamida qayd etiladi. Natijada, burchak berilgan
radiusda yumaloqlanib qoladi (4 9 - rasm).
49- rasm.
Agar, ko‘pburchakning hamma burchaklarini berilgan radiusda
birdaniga yumaloqlash zarur bo‘Isa, qo'shimcha «ПолИлиния» buyru-
g ‘idan quyidagicha foydalaniladi:
1. «Сопряжение»-«Ти1азМп8Ь» buyrug‘i yuklanadi. Muloqatlar
qatoridagi so‘rovga «ПолИлиния» so‘zini terib kiritiladi va «Enter»
bilan qayd etiladi;
2. Ekrandagi ko4pburchakning biror tomoniga kvadrat nishoncha
«Sichqon» yordamida keltirib yuklanadi. Shunda, ко‘pburchakning bur-
chaklari aw al kiritilgan radiusda (20mm) yumaloqlanib qoladi, 50- rasm.
£21
1 у
j - " " " ' ■■
1
A
ll
(
j tb------ 1* x
----------------------------
§мТ* I
Д1
пусшЛ?/
. :|T©KWue isacnicnattu” i_‘e»am - С OUi'JjTJJCUll i'aguvo соадяжеиия ■
UUIJU
: I ЫПлг'птп^-, n^pflrwia nHtiPi'nm u /п» [ п Т м л ’н т п л / п п л
И
3
’ п п л и
;
2
И
.
4
иб )» были UXJtttJUHtfHM WOCiJJUJKttf
50- rasm.
Agar yumaloqlash rudiusining qiymatini o ‘zgartirish zarur bo‘Isa,
yuqoridagidek, aw al «Сопряжение »-«Tutashtirish» buyrug‘i yuklanib,
«Радиус» so‘zi terilib Enter bilan qayd etiladi va yangi radius qiymati
kiritiladi. So‘ngra, yumaloqlash amallari bu buyruqni qayta yuklab
bajariladi.
29.15.
“Расчленить” — obyektni tarkibiy
qismlarga ajratish buyrugki va undan foydalanish algoritmi
Ma'lumki, kompyuterda bajarilgan har bir primitiv bitta yoki ko‘p
|
| |
«Повернуть» - Obyektlarni burish buyrug‘i va undan

29.8. «Масштаб» — Obyektlarni masshtabini o‘zgartirish
buy rug* i va undan foydalanish algoritmi
Kompyuterda bajariladigan tasvirlaming masshtablarini, chizib
bo‘lgandan keyin ham osongina o‘zgartirish mirnikin:
1. Obyekt ajratiladi va buyruq
Cil
tugmasi yuklanadi. Shunda,
Muloqatlar oynasida tayanch nuqtasini kiritish yoki belgilash so‘raladi
va bunday nuqta ko‘rsatiladi.
2. Navbatdagi so‘rovda masshtab koeffitsientini kiritish so‘raladi.
U butun yoki kasr ko‘rinishida, ya’ni 1 dan katta yoki kichik bo‘lishi
mumkin. Agar, 2 raqami kiritilsa, obyekt ikki marta kattalashib
tasvirlanadi, 44— rasm.
VAZIFA:
Barcha o‘tilgan materiallar asosida AutoCAD dasturida
mustaqil ravishda turli geometrik figuralar chizib, ulami bir joy dan
ikkinchi joyga ko‘chirib, aylantirib hamda masshtabini o‘zgartirishni
mashq qilinsin.
43- rasm.
Xalq xo‘jaligining barcha tarmoqlarida amaliy o‘lchashlar uchun mo‘ljallangan o‘lchov

279
-namunaviy o‘lchov asboblari deb ataladi.
+
ishchi o‘lchov asboblari deb ataladi.
-
etalon o‘lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o‘lchov asboblari deb ataladi.
O‘lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo‘linadi:
+ 2 ta qismdan iborat
- 4 ta qismdan iborat
- 6 ta qismdan iborat
- 8 ta qismdan iborat
Moddalarni temperaturasini o‘lchaydigan asbobni birinchi marta kim tomonidan nechanchi
yilda kashf qilingan:
I.Nyuton tomonidan 1700 yilda
G.Galiley tomonidan 1598 yilda
M.V.Lomonosov tomonidan 1750 yilda
Arximed tomonidan eramizdan oldingi 250 yilda
B.Paskal tomonidan 1650 yilda
Moddalar xajmi o‘zgarmas bo‘lganda temperatura o‘zgarishi bilan bosimning o‘zgarishiga
asoslangan termometrlar:
- kengayish termometrlari
+
manometrik termometrlar
-
qarshilik termometrlari
-
termoelektr termometrlari
Nurlanish termometrlari qaysi diapazondagi temperaturani o‘lchash uchun mo‘ljallangan:
- -200
0
C dan +600
0
C gacha
- -0
0
C dan +500
0
C gacha
- -50
0
C dan +6000
0
C gacha
++10
0
C dan +300
0
C gacha
Qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo‘ladi:
- absolyut xatolik
+ nisbiy xatolik
- instrumental xatolik
- muntazam xatolik
O‘lchov asbobining qanday xatoligi o‘lchash chegarasiga bog‘lik ravishda o‘sadi:
- absolyut xatolik
- additiv xatolik
- multiplikativ xatolik
+ instrumental xatolik
Elektromagnitik o‘lchash asbobi bilan ularning o‘lchash mexanizmlarida xosil bo‘lgan
L O Y I H A I S H I - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

L O Y I H A I S H I 40-MAVZU. OY HOLATINI KUZATISH Maqsad: Oy holatini kuzatish asosida uning fazalarini o‘rganish.
Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
2 ta tennis to‘pi
▸
karton qog‘oz
▸
rangli qog‘oz
▸
bo‘yoq
▸
yelim
▸
chizg‘ich
▸
qaychi
1. Birinchi tennis koptogini sariq rangga bo‘yang.
2. Sariq rangli qog‘ozdan quyosh nurlarini rasmdagidek qir-
qib oling va tennis koptogi atroﬁ ga yopishtirib, quyosh hosil
qiling.
3. Ikkinchi tennis koptogini ko‘k va yashil bo‘yoqda bo‘yang va
Yer sharini hosil qiling.
4. Karton qog‘ozdan 8 ta bir xil o‘lchamdagi doira qirqib oling.
5. Doiralardan rasmda ko‘rsatilgandek, qora va oq bo‘yoq-
lardan foydalanib, Oy fazalarini hosil qiling.
6. A4 o‘lchamdagi karton qog‘ozni qora rangga bo‘yang.
7. A4 o‘lchamdagi karton qog‘ozga quyosh, yer va oy faza-
larini yelim yordamida rasmda ko‘rsatilgandek yopishtiring.
8. Oy fazalari o‘zgarishini ketma-ketlikda strelka yordamida
joylashtiring.
9. Oy fazalarining o‘zgarish holatlarini izohlang va do‘st laringiz
bilan muhokama qiling.
89
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
Yuqoridagi Oy fazalari o‘zgarishini amaliyotda sinab ko‘ring. Bir oy davomida Oy
fazalari o‘zgarishini kuzating. Oyning qaysi fazada ekanligini aniqlang hamda quyidagi
jadvalni to‘ldirib boring. So‘ng kuzatuv natijalarini tahlil qiling.
Sana Oyning fazasi Ufqning qaysi tomonidan ko‘rindi? Oyning Yerdan har xil ko‘rinishi: 1 – yangi chiqayotgan oy (oy ko‘rinmaydi); 2 – yangi
oy; 3 – oyning birinchi choragi; 4 – chorak kam to‘lin oy; 5 – to‘lin oy; 6 – qisqarayotgan oy;
7 – oxirgi chorak; 8 – “tugayotgan” oy.
1. Qushlarning bir joydan ikkinchi joyga ko‘chishida Oyning qanday ahamiyati bor?
2. Oyning inson hayotidagi ahamiyati haqida qiziqarli ma’lumotlar to‘plang.
Modeldan
foydalanib
Oy fazalari
o‘zgarishini
tushuntiring.
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima - bet 111

barcha javoblar to'g'ri
Ikkala Bul funksiyani umumiy sonini aniqlash formulasini toping?
|
N=2²ᵑ
|
Dizyunksiya amali to'g'ri ko'rsatilgan javobni toping?
|
X₁ꓦꓫ₂
|
Normal shakl deb nimaga aytiladi?
|
Faqat dizyunksiya va konyunksiyadan iborat bo'lgan shaкlga
|
Kommutativlik qonunini ko'rsating?
|
X₁ꓥꓫ₂=X₁ꓥꓫ₂ , X₁ꓦꓫ₂=X₁ꓦꓫ₂
|
Yutilish qonuni to'g'ri ko'rsatilgan qatorni toping?
|
X₁ꓥ(ꓫ₂Vꓫ₃)=X₁
|
Formulalarda dizyuнкtsiyalar konyunksiyasi qatnashsa,bunday shakl qanday shakldagi formula deyiladi?
|
normal konyuнktiv
|
Normal konyunktiv shaklga keltirish uchun, u yerдa qatnashuvchi amallarni konyunktsiya eng oxirida bajarilaдigan nimadan iborat bo'lgan shaklga keltirish zarur?
|
dizyunktsiya
|
Implikatsiya amalini toping?
|
X₁↔ꓫ₂
|
Bo'sh to'plam qonunini ko'rsating?
|
XV0=0
|
Normal dizyunкtiv shakl deb qanday shaklga aytiladi?
|
konyunktsiyalar dizyunktsiyadan iborat bo'lgan shaklga
|
Berilgan ifodani dizyunktiv shaklini topish uchun, uni konyuktiv shaklga keltirib, so'ng esa uning nimasi topiladi?
|
inкori
|
Qanday term(maksterm)-to'g'ri va invers shaklдa ifodalangan barcha o'zgaruvchilarni dizyunktsiya belgisi bilan bog'lovchi term.
|
dizyunktiv
|
Qanday term(minterm)-to'g'ri va invers shaklda ifodalangan barcha o'zgaruvchilarni konyuткtsiya belgisi bilan bog'lovchi term.
|
konyunktiv
|
Qaysi ifodani termlarning birlashtirilishi deb yuritiladi
|
f(x1,x2,....,xn)=F1VF2...VFn=Vfi
|
O'zgaruvchan darajali mintermlarni o'z ichiga oluvchi termlar birlashmasi nima deb atalaдi?
|
dizyunktiv normal shakl
|
O'zgaruvchan darajali makstermlarni o'z ichiga oluvchi termlar birlashmasi nima deb ataladi?
|
konyunкtiv normal shakl
|
Mintermlar asosida mantiq algebrasi funksiyalarning kanonik qanдay shakllari tuziladi?
|
dizyunktiv
|
Makstermlar asosida mantiq algebrasi funksiyalarning kanonik qanday shaкllari tuziladi?
|
konyunktiv
|
Qanday shakllar mukammal kanonik shakllar deb ham ataladi?
|
kanoнik
|
|
aylantirish momentlari orasidagi moslikni aniklab bering

280
Eliktrodinamik mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniklanig:
- Mayl = 1/2u s!1/<11
- Mayl=1/211
2
s1s/s11
+ Mayl=V5tp1
- Mayl = AS
V
‘5
2
*\U
2
‘U1*U
2
*
SO
5U
Suyuklikning ma’lum bir doimiy xajmining vaznini uzluksiz tortib turishga asoslangan
zichlik o‘lchagich nomini aniklang:
- Kalkovichli zichlik o‘lchagich
- Vaznli zichlik o‘lchagich
+ Gidrositatik zichliq o‘lchagich
- Radiizotopik zichlik o‘lchagich
Induksion mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniklang:
- Mayl=BswY
+ Mayl = Kt F
1
F
2
siny
- Mayl=K
B
*S
2
*W
2
*Y
1
*Y
2
*cosy.
- Mayl==1/2Y
2
dl/dl
Kengayish termometrlarining suyuqligi sifatida qanday ximiyaviy oddalarishlatiladi:
+ Simob, toluol,
etanol
- Suv, yog, azot
- Kislorod, ftor, xlor
- Geliy, neon,
argon
Elektrolit eritmalarining konsentratsiyasini ularning elektr utkazuvchanligiga ko’ra ulchash
... :
- Patensiometrik
usul deb aytiladi,
- Optik
usul deb ataladi,
+ Konduktometrik usul deb ataladi,
- Avtomatik
usul deb ataladi,
11>
Geograﬁ k kenglik - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

97
7-bob. GEOGRAFIK XARITALAR
1. Birinchi bo‘lib nuqtaning shimoliy yoki janubiy kenglikda joylashganligi aniqlab
olinadi. Masalan, bizga shimoliy kenglikda joylashgan A nuqta berilgan.
2. Nuqtaning shimol va janubidan o‘tuvchi parallellarning qiymatlari aniqlanadi.
A nuqtaning shimolidan o‘tgan parallelning qiymati 30°, janubidan o‘tgan parallelning
qiymati 20° ga teng.
3. Parallellarning orasi necha cm ekanligi o‘lchanadi. Bunda ikki parallel ora-
lig‘ini o‘lchash uchun chizilgan to‘g‘ri chiziq nuqtaning ustidan o‘tishi kerak. Masalan,
A nuqtaning shimolidan va janubidan o‘tgan parallellarning oralig‘i 4 cm ga teng.
4. Qiymati kichik bo‘lgan paralleldan nuqtagacha bo‘lgan masofa necha cm ekanligi
o‘lchanadi. Bizning misolda nuqtaning janubidan o‘tgan 20° paralleldan A nuqtagacha
bo‘lgan masofa 1,6 cm ga teng.
5. So‘ngra qiymati kichik bo‘lgan paralleldan nuqtagacha bo‘lgan kenglik necha
daraja ekani aniqlanadi. Bizning misolda 20° paralleldan A nuqtagacha bo‘lgan kenglik
aniqlanadi. Bu qiymat quyidagicha aniqlanadi:
4 cm – 10°
1,6 cm – x
6. So‘ngra topilgan javob qiymati kichik bo‘lgan parallelning qiymatiga qo‘shiladi.
Demak, A nuqtaning kengligi 24° shimoliy kenglik.
Buning uchun avval berilgan nuqtaning geograﬁ k keng-
ligini topib olish kerak. Geograﬁ k kenglik 0⁰ dan 90⁰ ga-
cha o‘lchanadi. Ekvator chizig‘i 0⁰, qutblar kengligi
esa 90⁰ deb qabul qilingan. Nuqtaning kengligini
aniqlash uchun uni qaysi parallelda joylashgani-
ni topish kerak. Masalan, Toshkent shahri 41⁰ pa-
rallelda joylashgan. Agar nuqta ekvatordan shimol-
da joylashgan bo‘lsa,
shimoliy kenglik, janubda
joylashgan bo‘lsa,
janubiy kenglik deb ataladi.
Nuqtaning koordinatasini aniqlash uchun uning kengligini topishning o‘zi yetarli emas.
Sababi har bir parallelda ko‘plab nuqtalar bor. Shuning uchun nuqtaning geograﬁ k uzoqli-
gini ham aniqlash kerak. Geograﬁ k
uzoqlik Bosh meridiandan
parallellar bo‘ylab sharq va
g‘arb tomonlarga daraja hi-
sobidagi birlikda 0⁰ dan 180⁰
gacha hisoblanadi. Bosh me-
ridian 0⁰ deb qabul qilingan
bo‘lib, undan g‘arbda joylash-
gan nuqtalar
g‘arbiy uzoqlik,
sharq da joylashgan nuqtalar
sharqiy uzoqlik deyiladi.
n
Shimoliy yarimshar
Gখarbiy yarimshar
Sharqiy yarimshar