Simsiz keng polosali ulanish texnologiyalarning rivojlanish tarixi

|
Simsiz keng polosali ulanish texnologiyalarning rivojlanish tarixi
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #242809 |
Bog'liq Turdiyeva M. Mustaqil ish-1. TX.Simsiz keng polosali ulanish texnologiyalarning rivojlanish tarixi
Simsiz keng polosali ulanish texnologiyalari simsiz va tarmoq texnologiyalari inergiyasi namunasi hisoblanadi va juda katta rivojlanish istiqboliga ega. Shu sabab simsiz keng polosali texnologiyalar tarixining boshlanishi deb, qaysidur ma’noda, ilk radioaloqa paydo bo‘lishini hisoblash mumkin. Ma’lumki, radioaloqaning birinchi omadli sinovlari 1893 yilda serb olimi Nikola Tesla, keyinchalik 1895 yilda A.S.Popov va Italiyalik Gulelmo Markoni (Guglielmo Marconi) tomonlaridan bir-birlaridan mustaqil ravishda amalga oshirildi. Bu kashfiyotlar birinchi marta simsiz axborot uzatish imkoniyatini ko‘rsatdi va bu bilan aloqa rivojlanishi tarixida yangi erani boshladi.
Keyin esa insoniyat qadamma–qadam simsiz aloqa va axborot uzatish tizimlarida yanada katta yutuqlarga erishdi, xususan:
− XX asrning 20 yillarida amplitudaviy modulyatsiyaning birinchi tijorat radiobloklari paydo bo‘ldi;
− 1933 yilda chastotaviy modulyatsiyali radio kashf qilindi va televidenie paydo bo‘ldi;
− 1946 yilda AT&T va Bell Systems (AQSh) kompaniyalari bo‘lajak sotali tizimlarning timsoli bo‘lgan harakatdagi telefon aloqa tajriba tizimini (ingl. MTS) ishga tushirishdi;
− 70 yillarning oxirlarida sotali aloqaning birinchi avlod - 1G tizimlari ishga tushirildi;
− 1973 yilda lokal kompyuter tarmoqlarning birinchi protokoli - Ethernet ishlab chiqildi (keyinchalik u IEEE 802.3 maqomini oldi);
− 80 yillarda ma’lumot uzatish bo‘yicha harbiy tizim - ARPANET dastlab milliy, keyin esa xalqaro miqyosdagi umumiy foydalanish tarmog‘i - INTERNET ga aylandi.
− XX asrning 90 yillarining boshida ma’lumot uzatish tarmoqlariga simsiz keng polosali ulanish usulining birinchi ishlanmalari paydo bo‘ldi.
Simsiz texnologiyalar standartlarini ishlab chiqishning boshlang‘ich nuqtasi sifatida 1989 yilda IEEE (Elektronika va elektrotexnika bo‘yicha muhandislar instituti) qoshida 802.11 qo‘mitasi tashkil etilishi hisoblanadi. Qo‘mita birinchi navbatda kichik (lokal) o‘lchamlardagi simsiz tarmoqlarni ishlab chiqish bilan shug‘ullandi va shu asnoda Wi-Fi tizimlari paydo bo‘ldi. Ushbu g‘oya asta-sekin shahar hamda hududiy tarmoqlar uchun ham qo‘llana boshladi va bu o‘tgan asrning 90- yillarining oxirlarida IEEE 802.16 (WIMAX) standartlar guruhini paydo bo‘lishiga olib keldi.
Simsiz texnologiyalar foydalanuvchilarining eng o‘suvchi segmenti sifatida korporativ mijozlar (ya’ni, tashkilot ishchilari) bo‘lmoqdalar. Ma’lumotlarni simsiz uzatish xizmati muhim strategik vosita bo‘lib qolmoqda: u mehnat unumdorligini oshirmoqda (xizmatchilar korporativ axborotlarga har doim va har joyda ulana olishadi, yangiliklar haqida tezroq xabardor bo‘lishadi), mijozlarga ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirmoqda (mijozlar talablarini tezroq qabul qilib, ularni tezroq qondirish mumkin) va raqobatli afzalliklarni yaratmoqda (axborot almashuvi tezligini oshirish va shu bilan qaror qabul qilish tezligini ham oshirish mumkin).
Simsiz texnologiyalarning rivojlanishida uy foydalanuvchilari ham katta rol o‘ynashadi. Uy tarmog‘ida qancha ko‘p qurilmalar bo‘lsa, ularni bog‘laydigan simlar ham uyni shunchalik kuchli o‘rab oladi. Va bu simsiz texnologiyalarga o‘tishga sabab bo‘ladi. Zamonaviy uyning qulaylik darajasini oshirish, ya’ni uning barcha tuzilmalari va ob’ektlarini (kompyuterlar, televizor, raqamli fotokamera, uy musiqiy markazi, qo‘riqlash tizimi, iqlim tizimi, maishiy texnika va boshqalar) bir tizimga birlashtirish – bu “aqlli uy” g‘oyasining asosidir va bunda simsiz texnologiyalardan foydalanish ko‘zda tutilgan.
keng polosali simsiz texnologiyalarni tasniflash
Aloqaning uzoqligi bo‘yicha tarmoqlar quyidagi sinflarga ajratiladi:
− Bir necha detsimetrlardan bir necha dekametrlargacha radioqamrovga ega simsiz personal tarmoqlar (ingl. Wireless Rersonal Area Networks - WPAN). Periferiya qurilmalari, turli hisoblagichlar, xabarchilar va boshqalar bilan aloqa uchun mo‘ljallangan. Bu texnologiyalarga misollar Bluetooth, RFID, ZigBee texnologiyalar hisoblanadi.
− Bir necha yuzlab metrlargacha ta’sir etish radiusili simsiz lokal tarmoqlar (ingl. Wireless Local Area Networks - WLAN). Ular ofis (tashkilot) ichidagi (ba’zan ofislararo) aloqani tashkil etish uchun mo‘ljallangan. Ular qatoriga Wi-Fi, DECT, Femto-sota kabi texnologiyalarni qo‘shish mumkin.
− Bir necha, hatto o‘nlab kilometrlargacha qamrov radiusiga ega shahar (hudud) ko‘lamidagi simsiz tarmoqlar (ingl. Wireless Metropolitan Area Networks - WMAN). Yirik shahar atrofida yoki tumanlarda xizmat ko‘rsatadigan tarmoqlarni yaratish uchun mo‘ljallangan tizimlar. Ular sifatida WiMAX va WiBro texnologiyalari, sotali va tranking, shuningdek radio va teleuzatish tizimlari misol bo‘lishi mumkin.
-Shuningdek, ba’zan global ko‘lamdagi simsiz tarmoqlar (ingl. Wireles World wide Area Networs - WWAN) ham alohida ajratiladi. Ular qatoriga avvalom bor yo‘ldoshli aloqa tizimlari, shuningdek global rouming tufayli sotali aloqa tizimlari ham kiritiladi.
keng polosali simsiz texnologiyalarni tasniflash
keng polosali simsiz texnologiyalarni tasniflash
Tarmoqlar topologiyasi bo‘yicha quyidagi ulanish rejimlari ajratiladi:
− tarmoqning ikki tuguni bevosita ulanadigan “nuqta - nuqta” rejimi.
− bir ulanish nuqtasi (bazaviy stansiya) ko‘p sonli abonent qurilmalari bilan ulanadigan “ nuqta – ko‘p nuqta” rejimi.
keng polosali simsiz texnologiyalarni tasniflash
Qo‘llanish turi bo‘yicha simsiz tarmoqlar quyidagilarga bo‘linadi:
− o‘z zaruratlari uchun tashkilotlar va kompaniyalar tomonidan yaratiladigan korporativ tarmoqlar.
− tijorat xizmatlarini ko‘rsatish uchun aloqa operatorlari tomonidan yaratiladigan tarmoqlar.
Shuningdek qisqa va sig‘imli tasniflagich sifatida SKPU texnologiyalarning ikki eng muhim xarakteristikalarini bir vaqtda taqqoslab ko‘rsatish ham mumkin. Ular quyidagilar hisoblanadi:
− ma’lumot uzatishning maksimal tezligi;
− maksimal aloqa masofasi.
keng polosali simsiz texnologiyalarni tasniflash
Keng polosali ulanish, keng polosali ulanish imkoniyati rasmiy ravishda 128 Kbit / s dan boshlanadi. Aynan shu tezlikda, masalan, rus maktablari Internetga ulangan. Oddiylik uchun, Internetga tez ulanish imkoniyatidan tashqari, Internetga keng polosali ulanishni ko'rib chiqish katta xato bo'lmaydi. Gap shundaki, ma'lumot uzatish tezligi bunda emas, balki foydalanuvchida mutlaqo yangi imkoniyatlar mavjudligidadir. Internet orqali raqamli televidenie (IP TV), arzon - bepul va masofadan turib ovozli aloqa (VoIP), katta hajmdagi ma'lumotlarni uzoqdan saqlash imkoniyati va boshqalar. Keng polosali tarmoqlar va ularga asoslangan xizmatlar tufayli maxsus muddat paydo bo'ldi - TMT ...
Keng polosali Internet, taqqoslash bilan, yuqori narxlarni taklif qiladi. Ushbu yuqori tezliklar tufayli foydalanuvchilar musiqa va video kabi onlayn medialarni translyatsiya qilishlari mumkin. Va ulanish turiga qarab, mijozlar tarmoqli kengligi bilan bog'liq boshqa vazifalarni, masalan, video chat va onlayn o'yinlardan ham foydalanishlari mumkin.
Foydalanuvchilar o'zlarining joylashuvi, byudjeti va Internetdan foydalanish imkoniyatlariga qarab keng polosali Internet xizmatlaridan birini tanlashlari mumkin. Eng mashhur keng polosali texnologiyalar bor. Ushbu yuqori tezlikdagi Internet xizmati foydalanuvchidan raqam terishni talab qilmaydi. Buning o'rniga siz tarmoqqa ulangan har qanday kompyuter yoki tarmoqqa ulangan qurilma orqali tarmoqqa ulanishingiz mumkin. Kabel modemi 5 Mbit / s yoki undan yuqori tezlikni ta'minlaydi.
|
| |