nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch so`zlar va iboralar - 1-mavzu. Institutsional nazariyalarning paydo bo`lishi va rivojlanishi

|
1-mavzu. Institutsional nazariyalarning paydo bo`lishi va rivojlanishi
|
bet | 13/16 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 51,23 Kb. | | #272928 |
Bog'liq 1-mavzu kirish
Marjinal yondashuv, neoklassika, institutsionalizm, keynschilik, metodologik individualizm, spontan evolyutsiya konsepsiyasi, xolizm metodologiyasi
,institutsional determinizm, «Eski» institutsionalizm, texnotarkib, «himoya
*
I.A.Karimov. Bosh maqsadimiz – keng ko`lamli islohotlar va modernizatsiya yo`lini qat’iyat bilan davom ettirish: Ўzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2012 yilda mamlakatimizni ijtimoiy iqtisodiy rivojlantirish yakunlari hamda 2013 yilga mo`ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo`nalishlariga baғishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma’ruzasi. Xalq so`zi gazetasi 2013 yil 19 yanvar, 13-son.
qobig`i», mulkchilik huquqlari nazariyasi, optimal shartnoma nazariyasi ijtimoiy tanlov nazariyasi, konstitutsiyaviy iqtisodiyot, axborot xarajatlari, axborot nazariyasi, transaksiya xarajatlari nazariyasi, yangi iqtisodiy tarix, o`yinlar nazariyasi, to`liqsiz ratsionallik nazariyasi, kelishuvlar iqtisodiyoti.
Hozirgi iqtisodiy ta’limotlarining yirik yo`nalishlarini ayting.
Institutsionalizmning boshqa yo`nalishlardan farqini ayting.
«Eski» institutsionalizm vakillarining qarashlarini sharhlang.
Instiutsionalizmning asosiy nazariyalariga tarif bering.
Mulkiy va shartnomaviy munosabatlarga oid nazariyalarni sharhlang.
“Eski” va “yangi” institutsional maktablarning prinsipial farqini ayting.
Neoinstitutsional iqtisodiy nazariyani (neoinstitutsionalizmni) rivojlantirish uchun nima asos bo`lib xizmat qildi?
Neoinstitutsional nazariyaning asosiy qoidalari qanaqa? Ularning neoklassik nazariyaning bazaviy asoslaridan farqi nimada?
Neoinstitutsional nazariyada nima tahlilning bazaviy birligi hisoblanadi?
Neoinstitutsionalizmning asosiy yo`nalishlarini sanab bering.
Yangi iqtisodiy tarix (D.Nort) deb nomlangan tarixiy tahlil paydo bo`ldi.
Institutsional iqtisodiyot rivojlanishidagi ikkinchi bosqich o`yinlar nazariyasi (J. fon Neyman, O.Morgenshtern, J.Nesh)ning neoklassikadagi umumiy muvozanat modeliga nisbatan bildirgan tanqidiy xulosasi bilan boshlandi.
Aynan o`yinlar nazariyasi yangi institutsional iqtisodiyot modellarining tilini shakllantirdi. O`yinlar nazariyasi quyidagi taxminlarga asoslanadi:
bir necha muvozanat nuqtalari mavjud bo`lishi mumkin;
muvozanat nuqtalari Pareto bo`yicha optimum nuqtalariga mos kelishi
shart emas;
v) muvozanat umuman mavjud bo`lmasligi mumkin.
O‘tgan yil yakunlarini sarhisob qilar ekanmiz, avvalambor shuni ta’kidlashimiz kerakki, global jahon iqtisodiyotida hali-beri saqlanib qolayotgan jiddiy muammolarga qaramasdan, 2012-yilda O‘zbekiston o‘z iqtisodiyotini barqaror sur’atlar bilan rivojlantirishni davom ettirdi, aholi turmush darajasini izchil yuksaltirishni ta’minladi, dunyo bozoridagi o‘z pozitsiyasini mustahkamladi.
Bu davrda mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti 8,2 foizga o‘sdi, sanoat ishlab chiqarish hajmi 7,7 foizga, qishloq xo‘jaligi 7 foizga, chakana savdo aylanmasi hajmi 13,9 foizga oshdi.
|
| |
Umumiy dasturiy mahsulotlar

|
Umumiy dasturiy mahsulotlar
|
bet | 3/7 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 151,63 Kb. | | #257867 |
Bog'liq DI1-amaliy1. Umumiy dasturiy mahsulotlar. Bu dasturiy ta'minot kompaniyasi tomonidan yaratilgan va ochiq dasturiy ta'minot bozorida sotiladigan mustaqil dasturiy mahsulotlar. Ushbu turdagi dasturiy mahsulotlarga ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari, matn protsessorlari, grafik paketlar va loyihalarni boshqarish vositalari misol bo'ladi.
2. Buyurtma asosida yaratilgan dasturiy mahsulotlar. Bu ma'lum bir iste'molchining buyrug'i bilan yaratilgan dasturiy ta'minot tizimlari. Bunday dasturiy ta'minot tuzilgan shartnomaga muvofiq ushbu iste'molchi uchun maxsus ishlab chiqilgan. Ushbu turdagi dasturiy mahsulotlarga elektron qurilmalarni boshqarish tizimlari, muayyan ishlab chiqarish yoki biznes jarayonlarini qo'llab-quvvatlash tizimlari, havo harakatini boshqarish tizimlari va boshqalar kiradi.
3.Dasturiy injiniringni asosiy faoliyatlari nima?
Dastur xususiyatlari, dasturiy ta’minot ishlab chiqish, dasturiy ta’minotni tekshirish, va dasturiy ta'minot evolyutsiyasi.
Dasturiy injiniringning asosiy faoliyatlari quyidagilardan iborat:
1. Talablarni tahlil qilish (Requirements Analysis): Bu bosqichda mijozlarning va foydalanuvchilarning ehtiyojlari aniqlanadi va hujjatlashtiriladi. Bu talablar dasturiy ta'minot tizimi uchun asosiy yo'riqnoma bo'lib xizmat qiladi.
2. Loyihalash (Design): Dasturiy ta'minotni yaratish uchun tizim va arxitektura dizayni ishlab chiqiladi. Bu bosqichda dasturiy ta'minotning strukturasi va uning komponentlari aniqlanadi.
3. Loyihani amalga oshirish (Implementation): Dasturiy ta'minotni kodlash jarayoni boshlanadi. Dasturchilar loyihalash bosqichida belgilangan dizayn asosida dastur yozadilar.
4. Sinovdan o'tkazish (Testing): Yaratilgan dasturiy ta'minot xatolardan holi ekanligini va mijozning talablariga mos kelishini ta'minlash uchun sinovdan o'tkaziladi. Turli xil sinov turlari mavjud: birlik sinovi, integratsiya sinovi, tizim sinovi, va qabul sinovi.
5. Integratsiya va joylashtirish (Integration and Deployment):Dasturiy ta'minotni foydalanuvchi muhitiga o'rnatish va integratsiyalash jarayoni. Bu bosqichda dasturiy ta'minot real muhitda ishlay boshlaydi.
|
| |
Talaba: Oyxo’jayev S

|
Talaba: Oyxo’jayev S
|
bet | 1/2 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 349,74 Kb. | | #253579 |
Bog'liq Gamma
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL‑XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Televideniya fanidan mustaqil ish.
Mavzu: Gamma–korreksiya prinsipi.
Guruh: 811-20
Talaba: Oyxo’jayev S.
O’qituvchi: Ibragimov D.
Toshkent 2023
REJA:
Gamma nurlanish haqida qisqacha.
Gamma nurlanishi va uning xususiyatlari.
Gamma nurlanish qayerda ishlatiladi?
Gamma nurlanishining organizmga ta'siri.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar.
Elektromagnit nurlanishning boshqa shakllari qatorida gamma nurlari juda qisqa to'lqin uzunligiga ega. Shu sababli, bu nurlanish korpuskulyar xususiyatlarini aniq ko'rsatdi, ammo to'lqin - juda kam darajada. Gamma nurlarining materiya bilan o'zaro ta'siri ionlarning hosil bo'lishiga olib kelishi mumkin.
1-rasm. Gamma va rengen nurlari
Gamma nurlanishi - bu yuqori energiyali fotonlar oqimi, gamma kvantlari deb ataladi. Rentgen va gamma nurlanishining keskin chegarasi aniqlanmagan. Elektromagnit to'lqin shkalasida gamma nurlari rentgen nurlari bilan chegaralanadi. Ular ancha yuqori energiya qatorini egallaydilar.
Agar kvant emissiyasi yadro o'tishida ro'y bersa, u gamma-nurlanish deb ataladi. Va agar elektronlarning o'zaro ta'siri paytida yoki atom qobig'iga o'tish vaqtida bo'lsa, u holda rentgen nuriga. Ammo bu bo'linish juda shartli, chunki bir xil energiyaga ega nurlanish kvantlari bir-biridan farq qilmaydi.
Gamma nurlari atom yadrolarining qo'zg'aladigan holatlari orasidagi o'tishlar paytida, yadro reaktsiyalari paytida, elementar zarralarning parchalanishi paytida, zaryadlangan zarralar elektr va magnit maydonlarida og'ishganda paydo bo'ladi.
Gamma nurlarini frantsuz fizigi Pol Villard kashf etgan. Bu 1900 yilda olim radium nurlanishini tekshirganda sodir bo'lgan. Birinchi marta radiatsiya nomi Ernest Rezerford tomonidan ikki yildan keyin ishlatilgan. Keyinchalik bunday nurlanishning elektromagnit tabiati isbotlandi.
2-rasm. Gamma nurlarining ko’rinishi.
|
| |
Kompyuter Ilmi (Computer Science)

|
Kompyuter Ilmi (Computer Science)
|
bet | 5/7 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 151,63 Kb. | | #257867 |
Bog'liq DI1-amaliyKompyuter Ilmi (Computer Science):
Maqsad: Kompyuter tizimlarining nazariyasi, algoritmlar, ma'lumotlar tuzilmalari, va hisoblashning fundamental prinsiplarini o'rganish.
Yo'nalish: Asosan nazariy va eksperimental tadqiqotlarga qaratilgan bo'lib, hisoblashning asosiy tamoyillari, algoritmlar, tarmoq va ma'lumotlar bazasi tizimlarini o'rganishni o'z ichiga oladi.
2. Yondashuv va Usullar
Dasturiy Injiniring:
Yondashuv: Muammolarni hal qilishga tizimli yondashuv, amaliy jarayonlar va metodologiyalarga e'tibor qaratish. Talablarni yig'ish, dizayn, sinov, va saqlash jarayonlariga qaratilgan.
Usullar: Agile, Scrum, Waterfall, DevOps kabi dasturiy ta'minot ishlab chiqarish metodologiyalari. Sifatni ta'minlash va boshqarish usullari.
Kompyuter Ilmi:
Yondashuv: Nazariy va eksperimental yondashuvlarga asoslangan, yangi algoritmlar va hisoblash modellari yaratishga qaratilgan.
Usullar: Algoritmlar tahlili, matematik modellash, nazariy va eksperimental tadqiqot usullari.
3. Ishlash Soqalari
Dasturiy Injiniring:
Amaliy Dasturiy Loyihalar: Korxona tizimlari, mobil va veb ilovalar, o'rnatilgan tizimlar, va katta miqyosdagi dasturiy ta'minot loyihalari.
Mijozlar va Foydalanuvchilar: Real dunyo foydalanuvchilari va mijozlari uchun mahsulot yaratish va saqlash.
Kompyuter Ilmi:
Tadqiqot va Rivojlanish: Akademik tadqiqotlar, yangi texnologiyalar, algoritmlar, va nazariy modellarning rivojlanishi.
Fundamental Ishlar: Matematik nazariya, kriptografiya, ma'lumotlar tuzilmalari, va algoritmik tahlil.
4. Ta'lim
Dasturiy Injiniring:
Ta'lim: Talablarni tahlil qilish, dizayn va arxitektura, dasturiy ta'minotni rivojlantirish metodologiyalari, loyiha boshqaruvi, va sifat ta'minoti.
|
| |
Tizim Injiniring - Samarqand-2024 y Mustaqil ish topshiriqlari

|
Samarqand-2024 y Mustaqil ish topshiriqlari
|
bet | 7/7 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 151,63 Kb. | | #257867 |
Bog'liq DI1-amaliyTizim Injiniring:
Yondashuv: Keng qamrovli tizimlarni boshqarish va integratsiyalashga tizimli yondashuv. Ko'plab komponentlar va sub-tizimlar o'rtasidagi muvofiqlikni ta'minlashga qaratilgan.
Faoliyat: Talablarni aniqlash va tahlil qilish, tizim arxitekturasi va dizayni, tizim integratsiyasi, tizim sinovi va verifikatsiyasi, tizim ishonchliligi va xavfsizligi.
3. Miqyos va Komponentlar
Dasturiy Injiniring:
Miqyos: Asosan dasturiy ta'minot loyihalari bilan chegaralangan. Loyihalarning kattaligi va murakkabligi turlicha bo'lishi mumkin, lekin ularning barchasi dasturiy ta'minot bilan bog'liq.
Komponentlar: Kod, dasturiy arxitektura, algoritmlar, ma'lumotlar tuzilmalari, foydalanuvchi interfeysi.
Tizim Injiniring:
Miqyos: Kengroq va ko'p komponentli tizimlarga qaratilgan. Bu tizimlar dasturiy va apparat komponentlarini, inson resurslarini, va boshqa yordamchi tizimlarni o'z ichiga olishi mumkin.
Komponentlar: Apparatura (sensorlar, aktuatorlar, kompyuterlar), dasturiy ta'minot, tarmoq infratuzilmasi, qo'llab-quvvatlash jarayonlari, foydalanuvchilar va operatorlar.
4. Ishlash Muhiti va Qo'llanilish Sohasi
Dasturiy Injiniring:
Ishlash Muhiti: Asosan dasturiy ta'minot kompaniyalari, IT bo'limlar, texnologiya firmalari.
Qo'llanilish Sohasi: Veb ilovalar, mobil ilovalar, korporativ dasturiy ta'minot, o'rnatilgan tizimlar.
Tizim Injiniring:
Ishlash Muhiti: Harbiy sanoat, aerokosmik sanoat, avtomobilsozlik, sog'liqni saqlash tizimlari, infratuzilma loyihalari.
Qo'llanilish Sohasi: Harbiy tizimlar, aerokosmik qurilmalar, tibbiy qurilmalar, transport tizimlari, katta miqyosdagi sanoat tizimlari.
Umuman olganda, dasturiy injiniring dasturiy ta'minot ishlab chiqarishga qaratilgan bo'lsa, tizim injiniring ko'p komponentli va ko'p funksiyali tizimlarni boshqarish va integratsiyalashga qaratilgan. Ikkala yo'nalish ham murakkab tizimlar yaratishda muhim rol o'ynaydi, lekin ularning yo'nalishi va miqyosi farq qiladi.
|
| |
Šolski izleti in ekskurzije

Šola za šolske izlete in ekskurzije naroči avtobusni prevoz pri avtobusnem ponudniku, kateri poskrbi in zagotovi varno prevozno sredstvo, ki ustreza vsem prometno varnostnim predpisom. Šola poskrbi za ustrezno število spremljevalcev na avtobusu. Normativ je najmanj eden odrasli spremljevalec na 15 učencev.
Spremljevalci poskrbijo, da učenci pravilno in varno uporabljajo prometne površine in prevozna sredstva. Razporedijo se med učence na začetku, v sredini in na koncu skupine. Spremljevalci poskrbijo, da učenci med vožnjo ne motijo voznika, pripeti z varnostnimi pasovi sedijo na svojih sedežih in s svojim vedenjem ne ogrožajo sebe in drugih.
|
Pot v šolo - OŠ dobrpolje šolsko leto 2017/2018 načrt šolskih poti

Pot v šolo
Učenci, ki obiskujejo našo šolo prihajajo iz domačega šolskega okoliša. V šolo prihajajo na različne načine. Nekateri učenci prihajajo peš, nekatere pripeljejo starši, večina pa se jih v šolo pripelje z organiziranim šolskim prevozom. Tako avtobus kot kombi učence pripelje do šolske avtobusne postaje, katera je v neposredni bližini šole. Na tej avtobusni postaji učenci vstopajo in izstopajo z avtobusa.
Za nadzor učencev v času čakanja na organiziran šolski prevoz za odhod domov, poskrbi dežurni učitelj. Dežurni učitelj je z učenci na dvorišču šole, dokler se ne vkrcajo na avtobus in kombi.
|
Neorganiziran prevoz otrok v šolo – starši, sorodniki, znanci

|
Neorganiziran prevoz otrok v šolo – starši, sorodniki, znanci
|
bet | 7/10 | Sana | 02.04.2021 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #13934 |
Neorganiziran prevoz otrok v šolo – starši, sorodniki, znanci ...
Starši oziroma vozniki osebnih vozil, ki pripeljejo otroke v šolo se morajo zavedati odgovornosti in pomembne vloge, ki jo imajo v prometu. Starši morajo biti v prometu zgled otrokom, upoštevati morajo cestno prometne predpise in se morajo v prometu obnašati kulturno. Le tako lahko poskrbimo za učinkovit prenos dobre prometne vzgoje na učence oziroma otroke.
Starši morajo poskrbeti za kar največjo možno varnost otrok v vozilih. Upoštevati je treba, da otroci sedijo pripeti z varnostnim pasom na zadnjih sedežih, ko dosežejo višino 150 cm (ZPCP 88/14). Za manjše otroke pa je potrebno uporabljati avtomobilske otroške sedeže, kateri morajo imeti ustrezno homologacijo. Predvsem je pomembno, da avtomobilski otroški sedež pravilno uporabljamo in da upoštevamo navodila proizvajalca. Poškodovanega avtomobilskega sedeža ne uporabljamo. Otrok pa naj bo pravilno pripet v sam sedež.
|
| |
Fizikani o‘qitishni tashkil etishda kvant o‘rganishdan foydalanish

|
Fizikani o‘qitishni tashkil etishda kvant o‘rganishdan foydalanish
|
bet | 2/2 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 45 Kb. | | #114448 |
Bog'liq 7-mavzu2. Fizikani o‘qitishni tashkil etishda kvant o‘rganishdan foydalanish.
Belgilangan maqsadlar:
O‘quv- Mexanika bo‘yicha bilimlarni umumlashtirish va tizimlashtirish. Talabalarning kvant o‘rganish usullarini egallashini ta’minlash.
Rivojlantiruvchi - sinfda o‘quvchilarning ijodiy va aqliy faolligini rivojlantirish, mustaqillik, moslashuvchanlik kabi o‘quvchilar shaxsiyatining intellektual fazilatlarini rivojlantirish, jamoaviy va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirish.
Tarbiyaviy – dars o‘tishning noodatiy usullari orqali o‘quvchilarda fanga qiziqish uyg‘otish, fizika masalalarni yechish, tajribalarni bajarish qobiliyatini rivojlantirish.
"Nyuton qonunlari" mavzusi bo‘yicha darsni rejalashtirish:
Testlarni o‘tkazish (aniqlangan: ijodiy fikrlash darajasi, fazoviy fikrlash darajasi, fikrlash modalligi turi, fikrlashning ustunlik turi);
Kvant o‘rganish. Hujjatlarni saqlash usullari; Mexanikaning paydo bo‘lishi va o‘rganish tarixi. Nyuton qonunlari ta'rifi;
Yakuniy testlarni o‘tkazish;
Ijodiy fikrlashni rivojlantirishni baholash uchun Guilford testi ikkita variantda tanlandi: birinchisi - kirish, ikkinchisi - chiqish. Ushbu test ijodkorlik va ijodiy fikrlashni o‘rganishga qaratilgan. O‘rganilgan omillar:
1) Ravonlik (osonlik, mahsuldorlik) - bu omil ijodiy fikrlashning ravonligini tavsiflaydi va javoblarning umumiy soni bilan belgilanadi.
2) Moslashuvchanlik - omil ijodiy fikrlashning moslashuvchanligini, tez almashish qobiliyatini tavsiflaydi va bu javoblarning sinflari (guruhlari) soni bilan belgilanadi.
3) O‘ziga xoslik - omil o‘ziga xoslikni, ijodiy fikrlashning o‘ziga xosligini, muammoga noodatiy yondashishni tavsiflaydi va kamdan-kam berilgan javoblar soni, elementlardan noodatiy foydalanish, javob tuzilishining o‘ziga xosligi bilan belgilanadi.
4) Aniqlik - ijodiy fikrlashning uyg‘unligi, izchilligi va maqsadga mos keladigan adekvat echimni tanlashni tavsiflovchi omil.
Kirish va chiqish testlari natijalariga ko‘ra qiyosiy tahlil o‘tkazildi, bu kvant o‘rganish usullarining ijodiy fikrlashning rivojlanish darajasiga ta'siri haqida xulosa chiqarish imkonini beradi.
Kvant o‘qitish metodi o‘quvchilarning fizika bilimlari va ko‘nikmalari nuqtai nazaridan ularning ijodiy fikrlash darajasining oshishiga olib keladi. Buning ushbu usullardan foydalanishning qisqa muddatlari va uslubiy ishlanmalarni yaratish masalasi hal qilingan bo‘lishi zarur. Psixologik nuqtai nazardan, o‘rganilayotgan fanga qiziqish kuchayadi. Demak, kvant o‘rganish g‘oyalari va usullaridan fizikani o‘qitishda foydalanish mumkin va bundan foydalanish nafaqat fizik bilim va ko‘nikmalar sohasida ham, talabaning ijodiy shaxsini rivojlantirish sharoitida ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
|
| |
Od kod prihajajo učenci v šolo in kako?

Od kod prihajajo učenci v šolo in kako?
Šolski okoliš OŠ Dobrepolje:
KRAJ
|
NAČIN PRIHODA
|
Videm
|
peš
|
Zdenska vas
|
avtobus, kombi
|
Hočevje
|
avtobus
|
Cesta
|
avtobus, kombi
|
Vodice
|
kombi
|
Predstruge
|
avtobus
|
Ponikve
|
avtobus
|
Podpeč
|
avtobus, kombi
|
Podgora
|
avtobus, kombi
|
Kompolje
|
avtobus
|
Zagorica
|
avtobus, kombi
|
Podgorica
|
avtobus,
|
Bruhanja vas
|
avtobus, kombi
|
Mala vas
|
kombi
| Učenci - vozači
Posebno pozornost posvečamo učencem, ki prihajajo v šolo z različnimi prevoznimi sredstvi. Večina učencev izkorišča možnost prihoda v šolo z avtobusom ali kombijem. Učence pogosto opozarjamo na kulturno obnašanje v avtobusu in na avtobusni postaji. Velik poudarek na prometno varnost damo tudi v začetku šolskega leta v sklopu razrednih ur. Pomembno je tudi sodelovanje z vozniki, ki prevažajo učence ter s starši.
Vsi učenci, ki imajo stalno bivališče oddaljeno od šole več kot 4 km, imajo omogočen brezplačen prevoz. V šolo se lahko brezplačno vozijo tudi učenci, ki stanujejo bližje in je njihova pot do šole označena kot nevarna.
Za učence, ki prihajajo v šolo z avtobusom in kombijem, je organizirano jutranje in popoldansko varstvo vozačev. Učenci v skupini pod nadzorstvom dežurnega učitelja počakajo na pouk oziroma na odhod avtobusa.
Postajališča so locirana tako, da učencem ni potrebno prečkati bolj prometnih cest. Do teh postajališč pridejo učenci peš sami ali v spremstvu staršev. Spremstvo staršev velja predvsem za učence mlajše od 7 let, za katere je po 87. členu, 7. odstavku Zakona o pravilih cestnega prometa predpisano, da se v prometu ne smejo gibati sami. Prometno – varnostni načrt šole predvideva lokacije postajališč na varnih prometnih mestih. S tem pa določa tudi najbolj optimalno pot avtobusa in kombija.
|
Reja - O'zbekistonda sement sanqati O’zbekiston respublikasi

|
O'zbekistonda sement sanqati O’zbekiston respublikasi
|
bet | 18/36 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 207,97 Kb. | | #257837 |
Bog'liq O\'zbekistonda sement sanqati-www.hozir.orgReja:
Tarkibi va sinflanishi.
Klinkerning kimyoviy hamda mineralogik tarkibi.
Klinker tavsifi
Klinkerlarning sinflanishi va portlandsement turlari.
Erib qovushib qolguncha kuydirilgan klinkerni gips, ba'zi hollarda esa maxsus qo'shimchalar bilan birgalikda tuyishdan hosil bo'lgan gidravlik bog'lovchi modda portlandsement deb ataladi. Kuydirish mahsulotida kalsiy silikatlar ko'p bo'ladi (70-80%). Qisman erish natijasida qovushib qotib qolgan mayda-yirik tosh bo'laklar klinker deyiladi. Portlandsementni klinker tarkibiga mos keladigan mahsulotning xomashyo aralashmasini toia eritish yo'li bilan ham olish mumkin.
26798.0~26798.2-85 Davlat standartlariga ko'ra portlandsement xossalarini o'zgartirib turish, shuningdek, Lining tannarxini kamaytirish maqsadida klinkerga faol (gidravlik) va inert mineral qo'shimchalar qo'shishga ruxsat etiladi. Inert qo'shimchalar (ohaktosh, dolomit, kvars qum va boshqalar) miqdori 10% dan, faol (trepel, diatomit, trass va boshqalar) qo'shimchalar miqdori esa 15% dan oshmasligi kerak. Biroq gidravlik qo'shimchalar 20% va undan ortiq bo'lishi ham mumkin. U holda maydalangan mahsulot nima qo'shilganiga qarab nomianadi. Ya'ni, qo'shilma sifatida donador domna toshqoli ishlatilsa, toshqolportlandsement deb, tabiiy gidravlik qo'shilmalar ishlatilsa, pussolanportlandsement deb ataladi.
Klinkerni tuyayotganda unga odatda ko'pi bilan 3% gips (suifat kislota angidridiga aylantirib hisoblaganda) qo'shiladi. Bu bilan sementning tishlashish muddati uzaytiriladi. Bu esa uning xossalariga yaxshi ta'sir qiladi.
Shunday qilib, portlandsement klinker, gidravlik (yoki inert) qo'shilma va gips aralashmasidan iborat. Bundan tashqari uning tarkibida oz miqdorda - 1 % gacha boshqa moddalar, masalan, sement sifatini buzmaydigan, ammo uning yaxshiroq maydala-nishiga yordam beradigan intensifikatorlar (qurum, ko'mir) ham bo'lishi mumkin. Zamonaviy qurilishda portlandsement va uning turlari asosiy material bo'lib hisoblanadi, undan turli bino va inshootlarni qurish uchun zarur bo`lgan beton va temir beton konstruksiyalar yasalmoqda.
Sement sifati borgan sari yaxshilanmoqda, uning mustahkamlik ko'rsatkichlari ortmoqda. Portlandsementning o'rlacha markasi 500 dan (GOST 310-85) ortib ketdi, sement turlari ham ko'paymoqda, bir qator maxsus sementlar chiqarilmoqda.
|
| |
Portlandsement klinkerining mineralogik tarkibini aniqlash

Portlandsement klinkerining mineralogik tarkibini aniqlash. Klinkerning mineralogik tarkibi kimyoviy tahlil ma'lumotlari va to'yinish koeffitsiyenti qiymati bo'yicha hisoblab aniqlanadi.
Kalsiy silikatlar C3S va C2S miqdorini hisoblashda silikatlarning asoslilik darajasi (AD) degan tushunchadan foydalaniladi. AD deganda, bir molekula SiO2 ga to'g'ri keladigan CaO molekulalar soni tushuniladi. Masalan, C2S ning asoslilik darajasi 2 ga, C3S ning asoslilik darajasi esa 3 ga teng. Klinkerdagi silikatlarning asoslilik darajasi 3 ga teng bo'lsa, u holda hamma kremniy ikki oksid ohak bilan uch kalsiy silikat holida, AD 2 ga teng bo`lsa, ikki kalsiy silikat holida bog'langan bo'ladi. AD ning oraliq qiymatlari klinkerda C3S dan tashqari C2S ham borligini ko'rsatadi. Modomiki, to'yinish koeffitsiyenti 1 ga teng bo'lganda hamma kremniy ikki oksid ohak bilan C3S holida bog'langan. TK 1 dan kichik bo'lsa, klinkerda C2S bor bo'ladi, har qaysi portlandsement klinkeri uchun silikatlar asoslilik darajasini quyidagicha belgilash mumkin:
AD = 3TK.
Klinkerdagi uch kalsiy silikatning foiz miqdori qum-tuproq foiz miqdoriga qarab aniqlanadi. Chunki yuqorida aytilganidek, uch kalsiy silikatda har 1% SiO2 ga 2,8% CaO to'g'ri keladi. Ular o'zaro ta'sirlashib, 3,8% C3S ni hosil qiladi. U vaqtda klinkerdagi C3S ning miqdorini quyidagicha aniqlash mumkin:
%C3S=3,8 • SiO2(AD-2)
yoki
% C3S=3,8SiO2(3TK-2).
Formuladan ko'rinib turibdiki, ayinna (3TK-2) 1 ga teng bo'lsa (AD=3), klinkerning hamma qumtuprog'i C3S holida birikkan bo'ladi.
C2S ning miqdorini aniqlash uchun formula quyidagi ko'rinishga keltiriladi: Yoki
Chunki ikki kalsiy silikatda har 1 % SiO2 ga 1,87 % CaO to'g'ri keladi. Ular
o'zaro ta'sirlashib, 2,87 %C2S hosil qiladi.
ikkinchi formula AD-3 (TK-1) bo'lganda klinkerdagi C2S miqdori nolga tengligini ko'rsatadi.
Klinkerdagi giltuproq (A12O3) C3A va C4AF holida bog'langan bo'ladi. C4AF holda birikkan giltuproqning foiz miqdori har 1% Fe2O3 ning 0,64% A12O3 ni biriktirishiga qarab aniqlanishi mumkin:
Klinkerdagi qolgan giltuproq C3A ni hosil qiladi. 1% ortib qolgan A12O3 esa 1,65% CaO bilan o'zaro ta'sir etishib, 2,65% C3A ni beradi. Bu sharoitda uch kalsiy alyuminat miqdori quyidagi formuladan aniqlanadi:
Qavs ichidagi ayirma C4AF hosil bo'layotganda Fe2O3 yutgan giltuproq miqdorini ifodalaydi.
To'rt kalsiy alyumoferrit ilgari qabul qilingan shartga ko'ra ikki modda, ya'ni C3A va CF dan iborat deb qaraladi. Har 1 % CaO 0,35% Fe2O3 bilan o'zaro ta'sir etishib, 1,35% CF hosil qilishi hisobga olinsa, C4AF ning miqdori quyidagi
formuladan aniqlanadi:
2,65 • 0,64-Fe2O3 ko'paytma C4AF ning tarkibida C3A holida birikkan giltuproq miqdorini ko'rsatadi.
1% Fe2O3 ning 3,04% C4AF hosil qilishi ham aniqlangan. U vaqtda C4AF foiz miqdori oddiyroq formula bo'yicha hisoblanishi mumkin:
Keltirilgan formulalardan foydalanib, klinkerning mineralogik tarkibini kimyoviy tahlil ma'lumotlari bo'yicha aniqlash mumkin. Formuladagi SiO2 va CaO ning foiz miqdori ularning birikkan holdagi miqdoriga teng. Bu miqdor shu oksidlarning klinkerdagi umumiy miqdori bilan erkin holdagi miqdori ayirmasi tariqasida aniqlanadi.
|
Portlandsement ishlab chiqarish usullari

2. Portlandsement ishlab chiqarish usullari
Portlandsement ishlab chiqarish ikki mustaqil jarayonga bo'linadi:
Klinker ishlab chiqarish (portlandsementning chala mahsulotini
tayyorlash).
Klinkerni qo'shilmalar bilan birga tuyish (portlandsement olish).
Birinchi jarayon juda murakkab bo'lib, uning bajarilishi katta xarajatlar bilan bog'liq. Shuning uchun hamma vaqt portlandsement asosini tashkil etuvchi klinkerni tejash kerak. Chunki portlandsement ishlab chiqarish uchun sarflanadigan jami xarajatning ko'p qismi (70-80%) klinker qiymatini tashkil etadi.
Portlandsement klinkeri ishlab chiqarishda quyidagi asosiy texnologik jarayonlar bajariladi:
Ohaktosh va gil qazib olinadi.
Xomashyo materiallari tayyorlanadi va maydalanladi. 3.Yoqilg'i tayyorlanadi.
4.Xomashyo materiallari kuydiriladi.
Klinkerni tuyish va portlandsement ishlab chiqarishda esa asosan quyidagi texnologik jarayonlar mavjud:
Qo'shilmalar tayyorlanadi.
Klinker qo'shilmalar bilan birga tuyiladi. 3.Portlandsement omborga joylanadi.
Talab qilingan kimyoviy tarkibli bir jinsli xomashyo aralashmasini hosil qilish uchun uning tarkibiga kiradigan materiallarni tayyorlash kerak. Bunday aralashmani tayyorlash uchun uning tarkibiga kiradigan materiallar (ohaktosh, gil va to'g'rilovchi qo'shilmalar) ning hammasi mayda qilib tuyiladi va yaxshilab aralashtiriladi. Aralashma tarkibiga kiradigan materiallar maydalab tuyilsa, xomashyo aralashrnasi tarkibidagi oksidlar kuydirilayotganda o'zaro yaxshi ta'sirlashadi. Xomashyo iloji boricha maydalab tuyilsa, u kuydirilayotganda klinkerda ta'sir etishmay qolgan moddalar deyarli bo'lmaydi. Bu vaqtda hamma oksidlar minerallar holida bog'langan bo'ladi.
Mayda. qilib tuyilgan materiallar quruqligicha yoki suvda yaxshilab aralashtirilishi mumkin. Xomashyo materiallari suv bilan tayyorlansa, portlandsement ishlab chiqarish «ho`l» usul deb, quruqligicha tayyorlansa,
«quruq» usul deb ataladi. Qaysi usulni tanlash texnologik va texnik-iqtisodiy xarakterdagi bir qator omillarga bog'liq (chizmaga qarang).
Garchi texnik-iqtisodiy ko'rsatkichlar jihatidan quruq usul afzalroq bo'lsa ham, hozirgi vaqtda qator mamlakatlarda, shuningdek, Rossiyada va AQSHda ho'l usul, quruq usul esa Yaponiya, Germaniya va Italiyada keng tarqalgan. Hozirgi kunda mamlakatimizda ham «quruq» usulni ko'proq qo'Uashga moyillik salmoqli o'rin olmoqda.
|
Integratsiyalashuv darajasiga ko‘ra

|
Integratsiyalashuv darajasiga ko‘ra
|
bet | 26/78 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 262,61 Kb. | | #117946 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasiIntegratsiyalashuv darajasiga ko‘ra barcha axborot tizimlarini beshta sinfga ajratish mumkin:
sinf — vazifali axborot tizimlaridan iborat bo‘lib, unda bir-biri bilan bog‘liq bo‘lmagan vazifalar avtomatlashtiriladi. Odatda bunday tizimlar o‘zaro na ish, na axborot jihatidan bog‘liq bo‘ladi. Har bir vazifa uchun ma’lumotlar tashkil etiladi va yig‘iladi.
sinf — o‘zaro bog‘liq vazifalarni avtomatlashtirish bilan ajralib turadi. Ular ayrim tamoyillarga ko‘ra ajratilib kenja tizimlarda guruhlanadi. Kenja tizimlarning ish qobiliyatini ta’minlash uchun lokal ma’lumotlar bazasi yoki o‘zaro bog‘langan lokal fayllar tashkil etiladi.
sinf — yagona ma’lumotlar banki asosida kenja tizimlar o‘rtasida o‘zaro aloqani amalga oshirgan tizimlardan iborat. Ayni paytda kenja tizimlar yanada yirikroq konstruksiyaga (masalan, «hisobot», «tahlil», «boshqarish»,
«rejalashtirish» bloklari va hokazo) birlashadi. Birlashuv nomigagina amalga oshirilmagan. Tizim ichidagi integratsiyalashuv funksional va model darajasida amalga oshiriladi. Ayni paytda axborot maqsadi, modeli, mezon va cheklovlar, axborotni tashkil etash, axborot texnologiyasi har bir daraja, har bir blok doirasida o‘zaro bog‘liq bo‘ladi.
sinf — bloklarni yagona axborot banki va yagona axborot texnologiyasi bilan yagona tizimga qo‘shib yuborish orqali amalga oshiriladigan axborot tizimlaridir.
sinf — integrallashgan tizimlar. Ularga turli tip va maqsadli axborot tizimlari birlashib, ishlab chiqarish hamda boshqaruv kompleks tarzda avtomatlashtiriladi.
Sifat darajasiga ko‘ra axborot tizimlari quyidagi sinflarga bo‘linadi:
Axborot-qidiruv tizimi (AQG). EHMda yoki undan tashqarida saqlanishi mumkin bo‘lgan hujjatlar, ikkinchi darajali hujjatlar (masalan, referatlar), hujjatlar nomi yoki manzillarning to‘liq matnini qidirishni amalga oshiradi. EHMda u yoki bu hollarda qidiruv obrazi nomini olgan va qisqacha mazmuni bayon qilingan hujjatlarning formallashgan bayoni saqlanadi. O‘ziga kerakli mavzudagi hujjatni topishni istagan axborot iste’molchilari tizimga so‘rov yuboradi. Qidiruv natijasiga ko‘ra, tasvirlangan hujjatlarning to‘liq matni yoki so‘ralgan xarajatlarning to‘g‘ri-noto‘g‘ri, yetishmasligi, ishonchlilik darajasi haqida ma’lumot beriladi.
|
| |
Axborot-ma’lumotnoma tizimi

|
Axborot-ma’lumotnoma tizimi
|
bet | 27/78 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 262,61 Kb. | | #117946 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasiAxborot-ma’lumotnoma tizimi (AMT) ko‘p jihatdan foydalanuvchilar so‘roviga binoan iqtisodiy, texnik yoki texnologik mazmundagi axborotni berish, yig‘ish va saqlashga mo‘ljallangan. Aytish mumkinki, axborot- ma’lumotnoma tizimi raqamli yoki matnli konkretlashtirilgan ma’lumotlar bilan ishlashga qaratilgan. So‘rovning turiga va shakliga ko‘ra natijani qanday taqdim etishni belgilaydi. So‘rov natijalari standart ma’lumotnoma shaklida berilishi mumkin yoki foydalanuvchining xohishiga ko‘ra uning so‘rovini qayta ishlash davomida ixtiyoriy ko‘rinishda loyihalashtirilishi mumkin.
Matnlarni qayta ishlash axborot tizimi (MKDT) bevosita foydalanuvchiga matnlarni (xat, maqola, referat, buyruq va hokazo) tahrir qilish, saqlash va ko‘paytirishga mo‘ljallangan.
Ma’lumotlarni qayta ishlash tizimi (MQIT) EHMdagi hisob- kitoblarning formallashgan algoritmlari bo‘yicha ma’lumotlarni hisoblashga mo‘ljallangan. Mazkur tizim ijodiy jarayonlarni emas, axborotlarni qayta ishlash jarayonlarini (hisob, hisobot, muhandislik-texnik hisob-kitoblari va hokazo) avtomatlashtirishga
yo‘naltirilgan.
Maslahat beruvchi axborot tizimi (MBAT) avtomatlashtirilgan rejimda EHMda ma’lum bir holatlarda tashkiliy yoki texnik mazmundagi qarorlarning ayrim variantlarini tuzib beradi. Bu tavsiyalar qaror qabul qiluvchi shaxs ixtiyoriga beriladi. Maslahat beruvchi (kengashuvchi) axborot tizimi asosiga real haqiqatga, ya’ni obyektdagi yoki boshqaruv tizimidagi jarayonga o‘xshash turli xil matematik modellar joylashtiriladi.
Qarorlar qabul qilish tizimi (QQQT) shunisi bilan ajralib turadiki, EHMda ishlab chiqilgan qaror varianti bajarish uchun qabul qilinadi. Ayni paytda ishlab chiqarish tizimi (texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi dispetcher boshqaruvi tizimi) EHM qabul qilgan qarorlar ijrosini tegishli ijro mexanizmlari orqali avtomatik ravishda amalga oshiradi.
|
| |
Talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar asosida amalga oshiriladi

|
Talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar asosida amalga oshiriladi
|
bet | 5/6 | Sana | 26.08.2024 | Hajmi | 158,54 Kb. | | #269877 |
Bog'liq matn ustida ishlash sirtqi tayyor sillabusTalabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar asosida amalga oshiriladi
Joriy nazorat
|
Oraliq nazorat
|
JN+ON jami
|
YAN
|
Umumiy jami
|
Amaliy va seminar darslaridagi ishtoroki
|
Mustaqil ta`lim
|
Jami
|
Kollekium
|
Mustaqil ta`lim
|
Jami
|
15
|
10
|
25
|
15
|
10
|
25
|
50
|
50
|
100
|
5 baholik tizim
|
O‘zlashtirish foizda
|
An’anaviyda
|
Baholash mezonlari
|
5
|
90-100
|
A’lo
|
5 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning mohiyati va mazmunini to‘liq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fan bo‘yicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo‘lsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va lo‘nda javob bera olsa;
mustaqil topshiriqlarni to‘liq va aniq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarni to‘liq o‘zlashtirgan bo‘lsa; fanga tegishli mavzulardan biri bo‘yicha ilmiy maqola chop ettirgan bo‘lsa; tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa.
|
4
|
70-89,9
|
Yaxshi
|
4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning mohiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushingan bo‘lsa;
fan bo‘yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o‘quv dasturi doirisida bajarsa;
fan bo‘yicha berilgan savollarga to‘g‘ri javob bera olsa;
fan bo‘yicha mustaqil topshiriqlarni to‘liq bajargan bo‘lsa.
|
3
|
60-69,9
|
Qoniqarli
|
3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fan haqida umumiy tushunchaga ega bo‘lsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yo‘l qo‘ysa;
bayon qilish ravon bo‘lmasa;
fan bo‘yicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan bo‘yicha matn puxta shakllantirilmagan bo‘lsa.
|
|
|
| |
0- - Andijon davlat pedagogika instituti

|
Andijon davlat pedagogika instituti
|
bet | 6/6 | Sana | 26.08.2024 | Hajmi | 158,54 Kb. | | #269877 |
Bog'liq matn ustida ishlash sirtqi tayyor sillabus2
|
0-59,9
|
Qoniqarsiz
|
quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanadi:
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga tayorgarlik ko‘rilmagan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga doir hech qanday tasavvurga ega bo‘lmasa;
fan bo‘yicha matnlarni boshqalardan ko‘chirib olganligi sezilib tursa;
fan bo‘yicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa; fanni bilmasa.
|
Fan o‘qituvchisi haqida ma’lumot
Muallif:
|
Gofurjanova Nilufar Kodirjon qizi
|
E-mail:
|
nilufarkadirovna95@gmail.com
|
Tashkilot:
|
Andijon davlat pedagogika instuti Pedagogika fakulteti Boshlang‘ich ta’lim metodikasi kafedrasi.
|
Taqrizchilar:
|
Usmanova U.A. - ADPI Boshlang‘ich ta’lim metodikasi kafedrasi o`qituvchisi (Phd)
|
Mazkur sillabus institut Kengashining 2024-yil ___ avgustdagi __ -sonli yig‘ilishi bayoni bilan tasdiqlangan.
Mazkur sillabus Boshlang‘ich ta’lim metodikasi kafedrasining 2024-yil ___ avgustdagi __ -sonli yig‘ilishi bayoni bilan tasdiqlangan.
O‘quv-uslubiy boshqarma boshlig‘i: E.Tajimirzayev
Fakultet dekani: A.Egamberdiyev
Kafedra mudiri: U.Usmanova
Tuzuvchi: N.Gofurjanova
|
| |
Fan mazmuni
     
Mashg‘ulotlar shakli: ma’ruza (M)

Fan mazmuni
Mashg‘ulotlar shakli: ma’ruza (M)
|
M1
|
Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlashning maqsadi, vazifalari, amaliy ahamiyati . Matnning ta’rifi , matnni tashkil etuvchi birliklar, matn tarkibi
|
M2
|
Matn turlari, ularning o`ziga hos jihatlari . Matn – boshlang`ich sinf o`quvchilarini o`qish va yozishga o`rgatishda muhim vosita ekanligi
|
M3
|
Baddiy asar matni ustida ishlash. Ertak janriga hos matnlar ustida ishlash
|
M4
|
Hikoya janriga hos matnlar ustida ishlash. Masal janriga hos matnlar ustida ishlash . Lirik janriga hos (she’riy) matnlar ustida ishlash . Maqol va topishmoq janriga hos matnlar ustida ishlash. Ilmiy-ommabop janrga hos matnlar ustida ishlash
|
M5
|
Boshlang`ich ta’lim jarayonida o`quvchilarni ijodiy matn tuzishga o`rgatish, diktant, bayon va insho matni ustida ishlash metodikasi. Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlash orqali o`quvchilar nutqini va mustaqil fikrlash qobiliyatini o`stirish
|
M6
|
PIRLS (ingl.”Progress in International reading Literacy Study”) xalqaro tadqiqotida matndan foydalanishning o`ziga hos jihatlari. PISA (ingl.Programme for International Student Assessment) o`quvchilarning ta’limiy yutuqlarini baholash xalqaro dasturiga tayyorgarlik ishlarida matn ustidash ishlash usullari
|
Mashg‘ulotlar shakli: amaliy (A)
|
A1
|
Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlashning maqsad va vazifalari, amaliy ahamiyati. Matnning ta’rifi. Matnni tashkilo etuvchi birliklar
|
A2
|
Matn tarkibi. Matn turlari, ularning o`ziga hos jihatlari. Matn – boshlang`ich sinf o`quvchilarini o`qish va yozishga o`rgatishda muhim vosita
|
A3
|
Boshlang`ich sinflarda badiiy asar matni ustida ishlash bosqichlari Ertak janriga hos matnlar ustida ishlash. Ertak janriga hos matnlar ustida ishlash. Hikoya janriga hos matnlar ustida ishlash. Masal janriga hos matnlar ustida ishlash
|
A4
|
Lirik janriga hos (she’riy) matnlar ustida ishlash. Maqol va topshmoq janriga hos matnlar ustida ishlash.
|
|
A5
  
Ilmiy – ommabop janriga hos matnlar ustida ishlash
    
A6

|
A5
Ilmiy – ommabop janriga hos matnlar ustida ishlash
A6
|
bet | 3/6 | Sana | 26.08.2024 | Hajmi | 158,54 Kb. | | #269877 |
Bog'liq matn ustida ishlash sirtqi tayyor sillabusA5
|
Ilmiy – ommabop janriga hos matnlar ustida ishlash
|
A6
|
Boshlang`ich ta’lim jarayonida o`quvchilarni ijodiy matn tuzishga o`rgatish
|
Mustaqil ta’lim (MT)
|
Soat
|
Tahliliy ma’lumot (esse) tayyorlash uchun mavzular
|
1.
|
Boshlang`ich ta’lim jarayonida o`quvchilarni ijodiy matn tuzishga o`rgatish, diktant, bayon va insho matni ustida ishlash metodikasi
|
6
|
2
|
Boshlang`ich ta’lim jarayonida o`quvchilarni ijodiy matn tuzishga o`rgatish, diktant, bayon va insho matnni ustida ishlash metodikasi
|
6
|
3
|
Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlash orqali o`quvchialr nutqini va mustaqil fikrlash qobiliyatini o`stirish
|
6
|
Taqdimot slaydlar tayyorlash uchun mavzular
|
4
|
PIRLS xalqaro tadqiqotida matndan fooydalanishning o`ziga hos jihatlari
|
6
|
5
|
Ilmiy ommabop janrga hos matnlar ustida ishlash
|
8
|
6
|
Xalqaro tadqiqotlarda matn ustida ishlash
|
8
|
Tajriba-sinov ishlarini amalga oshirish uchun mavzular
|
7
|
Lirik janriga xos (she’riy) matnlar ustida ishlash
|
6
|
8
|
Maqol va topishmoq janriga hos matnlar ustida ishlash
|
6
|
9
|
Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlash orqali o`quvchilar nutqini va mustaqil fikrlash qobiliyatini o`stirish
|
6
|
Ilmiy maqola, tezislar va ma’ruza tayyorlash uchun mavzular
|
10
|
Boshlang`ich ta’limda matn ustida ishlash orqali o`quvchialer ning mustaqil fikrlash qobiliyatini o`stirish
|
6
|
11
|
Tadqiqotda foydalaniladigan topshiriqlar metodikasi.
|
6
|
12
|
PIRLS xalqaro tadqiqotiga tayyorgarlik ishlari
|
8
|
Amaliy mazmundagi nostandart masalalarni yechish va ijodiy ishlash uchun mavzular
|
13
|
Matn – boshlang`ich sinf o`quvchilarini o`qish va yozishga o`rgatishda muhim vosita
|
6
|
14
|
Boshlang`ich sinflarda badiiy asar matni ustida ishlash bosqichlari.
|
6
|
15
|
Boshlang`ich ta’lim jarayonida diktant, bayon, insho ustida ishlash metodikasi
|
6
|
|
Jami:
|
96
|
Asosiy adabiyotlar
|
1
|
K.Qosimova , S.Matchonov, X.G`ulomova, Sh. Yo`ldosheva, Sh.Sariyev. Boshlang`ich sinflarda ona tili o`qitish metodikasi (Boshlang`ich ta’lim fakulteti talabalari uchun darslik) – Toshkent; Bayoz, 2022-304 bet
|
2
|
Matchonos S. va boshq. “Boshlang`ich sinflarda ona tili va uni o`qitish metodikasi” (Boshlang`ich ta’lim talabalari uchun darslik). –T,;Ishonchli hamkor, 2021-y
|
3
|
Bekniyazova N.Boshlang`ich sinflar ona tili darslarida o`quvchilarga matn yaratishni o`rgatish metodikasi (ta’lim o`zbek va qoraqalpoq tillarida olib boriladigan maktablar misolida): Monografiya – T,:fan va texnologiyalar, 2012-160 b.
|
4
|
Sh.Sariyev, Boshlang`ich sinf o`qish darlarida matn ustida ishlash orqali nutq o`stirish metodikasi (Monografiya). – Toshkent: “Ilm ziyo zakovat”, 2022-120 b.
|
5
|
Гальперин И.Р. Текс как объект лингвистического исследования. – М,Наука, 2001-140 с.
|
|
|
| |
Axborot texnologiyalari evolyutsiyasi

|
Axborot texnologiyalari evolyutsiyasi
|
bet | 33/78 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 262,61 Kb. | | #117946 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi Axborot texnologiyalari evolyutsiyasi
Axborot texnologiyalari taraqqiy etishining asosiy bosqichlari. XIX asrning ikkinchi yarmigacha axborot texnologiyasining asosini pero, siyohdon va buxgalteriya daftari tashkil etgan. Kommunikasiya (aloqa) paket (rasmiy hujjatlar solingan konvert) yuborish orqali amalga oshirilar edi. Axborotni qayta ishlash mahsuldorligi o‘ta past bo‘lib, har bir xat alohida, qo‘lda ko‘chirib olingan. Qaror qabul qilish uchun bir-biriga qo‘shiladigan hisob-kitobdan boshqa axborot ham bo‘lmagan.
«Qo‘l» axborot texnologiyasi o‘rniga XIX asr oxirida «mexanik» texnologiya kirib keldi. Yozuv mashinasi, telefon, diktafonning kashf etilishi, jamoa pochtasi tizimining takomillashuvi — bular bari avvaliga axborotni qayta ishlash texnologiyasida, so‘ng ish mahsuldorligida sezilarli o‘zgarishlar yuz berishiga zamin bo‘ldi. Mohiyatan, mexanik texnologiya mavjud muassasalarda tashkiliy tarkibining shakllanishiga yo‘l ochib berdi. XX asrning 40—60- yillarida «elektr» texnologiyasi paydo bo‘lib, u yechib almashtiriladigan elementlarga ega elektr yozuv mashinkalari, oddiy qog‘ozdan foydalanuvchi nusxa ko‘chirish mashinasi, portativ diktafonlardan iborat edi. Aynan shu vositalar hujjatlarni qayta ishlash sifati, soni va tezligini oshirish hisobiga boshqarish faoliyati yaxshilandi. Ko‘pgina zamonaviy muassasalar «elektr» texnologiyasiga asoslangan.
60-yillarning ikkinchi yarmidan esa «elektron (yoki «kompyuter») texnologiyasi yuzaga kela boshladi va axborotning shaklini emas, mazmunini o‘zgartirishga urg‘u berila boshlandi.
Ma’lumki, boshqaruvning axborot texnologiyasi axborotni qayta ishlash bo‘yicha eng kamida quyidagi muhim uchta tarkibiy qismga ega bo‘lishi lozim: hisobga olish, tahlil va qaror qabul qilish. Bularni kompyuterlarda amalga oshirish tobora murakkablashib bormoqda. Chunki, o‘zida sanoqsiz ma’lumotlarni jamlagan «qog‘ozlar dengizi» tobora kengayib bormoqda.
Axborotni taqdim etish tizimining rivojlanishi. Aytish mumkinki, axborot texnologiyasi bir necha million yillar avval odamzod o‘rtasida ilk bor o‘zaro muloqotga kirishish usullari (turli tovushlar chiqarish, imo-ishora, xatti- harakatlar qilish) paydo bo‘lishi bilan birga yuzaga kelgan deb aytish mumkin. Bunda axborot almashinuvi faqat yakka shaxslar o‘rtasidagina amalga oshirilgan. Nutq paydo bo‘lishi bilan birga (taxminan 100 ming yil oldin) odamlar miyasida axborot to‘planishi imkoniyati yuzaga keldi.
Keyingi bosqichda, ya’ni yozuvning paydo bo‘lishi (5—6 ming yil avval) insoniyatning umumiy, jamoa xotirasining yuzaga kelishiga sabab bo‘ldi.
Aynan yozuvning paydo bo‘lishi axborotni to‘plash, uzatish, qayta ishlash, saqlash va yetkazish kabi to‘liq jarayonni amalga oshirishga imkoniyat yaratib berdi. Bu imkoniyat tufayli axborot moddiy tashuvchilarda qayd etila boshlandi.
Axborot tizimi va texnologiyasining keyingi taraqqiyoti asosan kommunikatsiya vositalari bilan bog‘liq.
|
| |
Mahsulot ishlab - Informatsion texnologiyalar

Hozirgi zamon jamiyatida axborotlarni qayta ishlashning asosiy texnik vositasi sifatida texnologik jarayonlarni yaratish va ulardan foydalanish konsepsiyasiga hamda qayta ishlash natijalarining sifati, ishonchligiga yetarli darajada ta’sir ko‘rsatgan shaxsiy kompyuter ishlatiladi. Shaxsiy kompyuterning axborotlashtirish jarayoniga tatbiq etilishi va telekommunikatsion vositalardan aloqa vositalari sifatida foydalanish axborot texnologiyalari rivojlanishining yangi bosqichiga yo‘l ochib berdi. Buning natijasida axborot texnologiyasi atamasi “zamonaviy” bilan birgalikda “zamonaviy axborot texnologiyasi”, “zamonaviy kompyuter texnologiyasi” yoki “yangi axborot texnologiyasi” kabi iboralar shakllandi.
“Zamonaviy” so‘zi bunday texnologiyaning evolyutsion emas, balki novatorlik (yangilik) tavsifga ega ekanligini ko‘rsatadi. Zamonaviy axborot texnologiyasi tushunchasiga axborotlarni uzatishni ta’minlovchi kommunikatsion texnologiyalari, ya’ni telefon, telegraf, telekommunikatsiya, faks va boshqa shu kabi qurilmalar ham kiradi. Zamonaviy axborot texnologiyasi – shaxsiy kompyuterdan keng foydalanishga, foydalanuvchilarning (dasturlash bo‘yicha mutaxassis bo‘lmaganlar) axborot jarayonida faol ishtirokiga, «do‘stona» foydalanuvchi interfeysining yuqori darajada bo‘lishiga, umumiy va muammo mazmunidagi amaliy dasturlar paketidan keng foydalanishga, EHM hisoblash tarmoqlari tufayli ma’lumotlarning uzoqdagi bazalariga kirib borish imkoniyatiga asoslangan texnologiyalardir.
Zamonaviy axborot texnologiyalarining uchta asosiy tamoyillari quyidagilar:
kompyuter bilan interaktiv (muloqot) rejimida ishlash;
boshqa dasturiy mahsullar bilan integratsiyalashuvning mavjudligi (birlashtirish, o‘zaro bog‘liqlik);
qo‘yilgan masala va berilgan ma’lumotlarni o‘zgartirish jarayonining qulayligi.
Qo‘shimcha adabiyotlar - Andijon davlat pedagogika instituti

Qo‘shimcha adabiyotlar
1
|
PIRLS 2011 Assessment Framework. Ina V.S. Mullis, Michael O. Martin, Ann M. Kennedy, Kathleen L. Trong, Marian Sainsbury. International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA), International Study Center, Lynch School of Education, Boston College Chestnut Hill. 2009
|
2
|
Международное исследование «Изучение качествa чтения и понимания текста» PIRLS 2016. Институт стратегии развития образования Российской академии образования, Центр оценки качества образования. Тетрадь 13
|
3
|
Ta’lim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi veb-sayti www.markaz.tdi.uz
|
4
|
Оценка качества чтения и понимания текста учащимися на- 91 чальной школы PIRLS. Министерство образования и науки Республики Казахстан, Национальный центр образовательной статистики и оценки. Методическое пособие. – Астана: НЦОСО, 2013
|
Axborot manbaalari
|
1
|
www.tdi.uz - O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi veb sayti.
|
2
|
www.uzedu.uz -Oʻzbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi veb sayti
|
3
|
www.eduportal.uz – Xalq ta’limi vazirligining axborot-ta’lim portali veb sayti.
|
4
|
www.markaz.tdi.uz - Talim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi veb sayti.
|
5
|
www.rcokio.ru - Ta’lim sifatini baholash va axborotlashtirish hududiy markazi veb sayti
|
6
|
www.centeroko.ru - Rossiya Fanlar Akademiyasi Ta’limni rivojlantirish strategiyasi instituti Ta’lim sifatini baholash markazi.
|
Kriptotahlilning - Informatsion texnologiyalar

|
Informatsion texnologiyalar
|
bet | 64/78 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 262,61 Kb. | | #117946 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasiKriptotahlilning vazifasi esa kriptograflar tomonidan ishlab chiqilgan himoya tizimini ochishdan iborat.
Hozirgi kunda kriptotizimni ikki sinfga ajratish mumkin:
simmetriyali bir kalitlilik (maxfiy kalitli);
asimmetriyali ikki kalitlilik (ochiq kalitli). Simmetriyali tizimlarda quyidagi ikkita muammo mavjud:
Axborot almashuvida ishtirok etuvchilar qanday yo‘l bilan maxfiy kalitni bir-birlariga uzatishlari mumkin?
Jo‘natilgan xabarning haqiqiyligini qanday aniqlasa bo‘ladi?
Ushbu muammolarning yechimi ochiq kalitli tizimlarda o‘z aksini topdi.
Ochiq kalitli asimmetriyali tizimda ikkita kalit qo‘llaniladi. Biridan ikkinchisini hisoblash usullari bilan aniqlab bo‘lmaydi.
Birinchi kalit axborot jo‘natuvchi tomonidan shifrlashda ishlatilsa, ikkinchisi axborotni qabul qiluvchi tomonidan axborotni tiklashda qo‘llaniladi va u sir saqlanishi lozim. Ushbu usul bilan axborotning maxfiyligini ta’minlash mumkin. Agar birinchi kalit sirli bo‘lsa, u holda uni elektron imzo sifatida qo‘llash mumkin va bu usul bilan axborotni autentifikatsiyalash, ya’ni axborotning yaxlitligini ta’minlash imkoni paydo bo‘ladi.
Axborotni autentifikatsiyalashdan tashqari quyidagi masalalarni yechish mumkin:
foydalanuvchini autentifikatsiyalash, ya’ni kompyuter tizimi zaxiralariga kirmoqchi bo‘lgan foydalanuvchini aniqlash:
tarmoq abonentlari aloqasini o‘rnatish jarayonida ularni o‘zaro autentifikatsiyalash.
Hozirgi kunda himoyalanishi zarur bo‘lgan yo‘nalishlardan biri bu elektron to‘lov tizimlari va Internet yordamida amalga oshiriladigan elektron savdolardir.
Axborotlarni kriptografiyali himoyalash tamoyillari
Kriptografiya — ma’lumotlarni o‘zgartirish usullarining to‘plami bo‘lib, ma’lumotlarni himoyalash bo‘yicha quyidagi ikkita asosiy muammolarni hal qilishga yo‘naltirilgan: maxfiylik; yaxlitlilik.
|
| |