Mutaxassislik fanlarining tasnifi

Mutaxassislik fanlarining tasnifi
1. INGLIZ TILI NAZARIY FONETIKASI
Segment fonemalarning artikulyatsion tomoni: tovushlar hosil bo‘lishining to‘rt mexanizmi (kuch, tebranish, rezonatorlik va to‘siqni yengish), ularga aloqador bo‘lgan nutq organlari. Nutq organlarining tuzilishi, faoliyati va vazifalari. Unli tovushlarni tasnif qilishda o‘zbek, rus, YEvropa va Amerika olimlarining fikrlari. Unlilarning talaffuz turg‘unligiga ko‘ra (monoftong, diftong, diftongoid), tilning gorizontal va vertikal harakatiga ko‘ra, lablarning holatiga ko‘ra, tarixiy cho‘ziqligiga ko‘ra, nutq organlarining taranglashuviga ko‘ra tasnifi. O‘rganilayotgan til unlilarini rus va o‘zbek tili unlilari bilan qiyoslash. Undosh tovushlarni tasnif qilishda rus, o‘zbek, ingliz, nemis, fransuz, ispan va amerika olimlarining fikrlari. Undosh tovushlarni tovush paychalarining ishtirokiga ko‘ra va talaffuz kuchiga ko‘ra; faol va passiv nutq organlariga ko‘ra; tovush hosil bo‘lishida to‘siqning turiga ko‘ra va shovqinning xarakteriga ko‘ra; kichik tilning faoliyatiga ko‘ra tasnifi. O‘rganilayotgan tilda affrikat tovushlarining soni haqida fikrlar. O‘rganilayotgan tildagi undoshlarni rus va o‘zbek tili undoshlari bilan qiyoslash. Unli va undosh tovushlarning hosil bo‘lishida asosiy farqlar. Turli tillarda mavjud bir xil tovushlarning sifat jihatidan farqlanishi. Artikulyatsion baza tushunchasi. Segment fonemalar hosil bo‘lishining akustik tomoni: nutq tovushlarining, fizik xususiyatlari (tovush tebranishi, cho‘ziqligi, ovoz toni), ularning artikulyatsion shakli. Segment fonemalarning fonologik tomoni: fonemaga ta’rif berish muammosi.
Fonemaning uch xususiyati yaxlitligidan iboratligi: uning material (talaffuz) tomoni, abstraktligi, umumiyligi, funksional, ya’ni ma’no farqlay olish xususiyati. Fonema va uning variantlari (allofonlar). Segment fonemalarning konstitutiv va distinktiv vazifalari. Urg‘usiz unlilar va ularning tasnifi. Transkripsiya va uning turlari. Nutq tovushlarining o‘zgarishi va ularning turlari. Bu haqda Moskva va Sankt Peterburg olimlarining qarashlari. Assimilyatsiya, akkomodatsiya va eliziya kabi tovush o‘zgarishi xususiyatlari.
Bo‘g‘in fonetikaning talaffuz birligi sifatida. Bo‘g‘inning nutqdagi vazifalari. Bo‘g‘in hosil qiluvchi tovushlar. Bo‘g‘inning tarkibiy qismlari va turlari. Bo‘g‘in boshida va oxirida unli va undoshlarning birika olishi. O‘rganilayotgan xorijiy tilda bo‘g‘in ajratish qoidalari. Bo‘g‘in haqida mavjud nazariyalar. Bo‘g‘inning vazifalari.
So‘z urg‘usi tushunchasi, ularning turlari (dinamik, musiqiy, sifat va miqdor urg‘ulari). So‘z urg‘usining xususiyatlari. Urg‘uning o‘rni va darajasi. Urg‘u o‘rnini belgilovchi omillar (resessiv, ritmik, grammatik va semantik), ularning o‘zaro munosabati. So‘z urg‘usining vazifalari.
Intonatsiya ta’rifi. Tor va keng ta’rif. Intonatsiyaning tashkiliy qismlari va ularning vazifalari. Intonatsiya va prosodiya. Intonatsiyaning melodik komponenti, uning ta’rifi va vazifalari. Tekst hosil qilishda melodik komponentning roli. Melodik komponentning turlari. Intonatsiyaning gap urg‘usi komponenti, uning ta’rifi va vazifalari. Gap urg‘usining turlari. Gap urg‘usi va so‘z urg‘usi munosabati. Gap urg‘usining matn tuzishda ritmik va intonatsion guruhlar hosil qilishdagi roli. Gap urg‘usining melodik komponent bilan o‘zaro munosabati va gapning kommunikativ markazini hosil qilish qobiliyati. Gap urg‘usining vazifalari. Intonatsiyani yozma ifodalash turlari (L.Armstrong va I.Uord sistemasi va R.Kingdon metodi). Intonatsiyaning raqamli va pog‘onali ifodalanishi. Intonatsiyada nutq tezligi (temp), ovoz bo‘yog‘i (tembr), pauza (to‘xtam) va ritm (urg‘uli va urg‘usiz bo‘g‘inlar ketma-ketligi) kabi birliklarning vazifalari. Intonatsiyaning fonologik vazifasi. Intonema tushunchasi. Intonatsiyaning matn hosil qilish vazifasi.
Fonostilistikaning asosiy o‘rganish ob’yektlari. Talaffuz normasi va uning stilistik farqlanishi masalasi. Fonetik uslublarni ifodalashda ekstralingvistik va paralingvistik vositalar. Tovush va intonatsiya stilistikasi. Intonatsion uslub turlari. Fonetik sinonimiya masalasi. Tovushlar simvolizmi tushunchasi.
|