nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bevosita konduktometriya va konduktometrik titrlash

|
Bevosita konduktometriya va konduktometrik titrlashBog'liq ber burger formulasi2.8 Bevosita konduktometriya va konduktometrik titrlash
Konduktometriya usulini ikki xil tarzda amalga oshirsa bo’ladi: bevosita
konduktometriya va konduktometrik titrlash.
Bevosita konduktometriya. Tadqiq etilayotgan eritmaning elektr
o’tkazuvchanligi darajalangan sozlash (kalibratsiya) grafiki bo’yicha o’lchanadi,
grafik esa standart eritmalardan foydalangan holda ma’lum temperatura
sharoitida shakllantiriladi va tadqiq etilayotgan eritmaning kontsentratsiyasini
aniqlashda
ishlatiladi.
Uslub,
selektiv
bo’lmaganligi sababli, keng
qo’llanilmaydi, ya’ni elektr o’tkazuvchanlik – barcha ionlarning mavjudligi bilan
shartlanadigan additiv kattalikdir. Shunga qaramasdan, uslub ishlab chiqarishni
uzluksiz nazorat qilish uchun: ozuqa mahsulotlarining sifati, turli xildagi
materiallarning (qog’oz, gazlar, don, tekstil materiallari) namligini aniqlash
uchun va suvning (daryo, mineral, distillangan) umumiy tuzlilik darajasini
aniqlash uchun keng qo’llanilmoqda; kam eriydigan elektrolitlarning eriganligini
aniqlash uchun; elektrolitlar, shu jumladan kompleks birikmalarning barqaror
ajralishini aniqlash uchun.
Ko’pgina hollarda uni boshqa uslublar, potentsiometriya, refraktometriya,
xromatografiya kabi uslublar bilan qo’shgan holda ishlashadi.
Biroq, elektr o’tkazuvchanlikning kontsentratsiyaga bog’liqligining
murakkabliklari ushbu uslubda namoyon bo’ladi. Kontsentratsiyaning oshishi
bilan
elektr
o’tkazuvchanlik avvaliga ortib boradi, yanada yuqori
kontsentratsiyalarda esa (>3 n) keskin kamayib ketadi (2.16 rasm). Shuning
uchun, ushbu uslubda o’ta yuqori sho’rlikdagi suv namunalari va eritmalar bir
nechta barobar suyultirilgan holda qo’llanilishi maqsadga muvofiq. Bundan
tashqari, bizning praktikamiz ko’rsatadiki, bunda eng yaxshi yechim - chuchuk,
sho’rtak va sho’r suvlar uchun ayrim elektrodlardan foydalanish maqsadga
muvofiq.
2.16 rasm. Orol dengizi suvi
tarkibidagi tuzlarning elektr
o’tkazuvchanligining kontsentratsiya oshuvi bilan bog’liqligi (Stunjas, 2016).
|
| |
Monoparametrik - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

5.6 rasm. TIQXMMI magistranti Chirchiq
daryosi suvining sifatini YSI Professional
Plus instrumenti bilan aniqlayapti.
Yaxshisi ikkovlashib ishlash kerak, kimdir
o’lchab, kimdir esa yozib turadi. Ammo
instrumentning ichki elektron bazasiga
kiritilib turilsa, bitta odam ham kifoya
qiladi.
Tahlilning instrumental usullari haqida rus va o’zbek ilmiy adabiyotida
hozirgacha maxsus nashr yo’q. Shuning uchun boshqa kerakli ma’lumotlarni
hozircha turli adabiyotlardan va internet saxifalaridan topish mumkin.
III BOB. TAHLILNING SPEKTROSKOPIYA USULLARI

|
III BOB. TAHLILNING SPEKTROSKOPIYA USULLARIBog'liq ber burger formulasiIII BOB. TAHLILNING SPEKTROSKOPIYA USULLARI
Ushbu bobni yozishda foydalanilgan adabiyotlar:
1. Лебедева М.И. Аналитическая химия и физико-химические методы
анализа: учеб. Пособие. Тамбов: Изд-во Тамб. гос. техн. ун-та, 2005.
216с.
2. Платонов И.А., Е.А. Новикова, Е.Н. Тупикова, И.Ю. Рощупкина.
Инструментальные методы анализа веществ и материалов: метод.
указания / сост. – Самара: СГАУ, 2015. – 36 с.
3. Казин В.Н., Урванцева Г.А. Физико-химические методы исследования в
экологии и биологии: Учебное пособие / Яросл. гос. ун-т. Ярославль,
2002. 172 с.
4. В.И. Кочеров, И.С. Алямовская, H.Е. Дариенко, С.Ю. Сараева, Т.С.
Свалова, А.И. Матерн. Инструментальные методы анализа: лаборатор.
практикум: [учеб.-метод. пособие]. Под общ. ред. С. Ю. Сараевой; М-во
образования и науки Рос. Федерации, Урал, федер. ун-т. - Екатеринбург:
Изд-во Урал. ун-та, 2015. - 96 с.
5. Francis Rouessac and Annick Rouessac. Chemical Analysis - Modern
Instrumentation Methods and Techniques. Second Edition. John Wiley&Sons,
Ltd, 2007, 599.
3.1 Spektroskopiyaga kirish – elektromagnit nurlanish (spektr)
Ekologik nazorat uchun zamonaviy laboratoriyalar optik (spektral) tahlil
uslublarining ko’plab variantlarini o’z ichiga oladi - elektromagnit nurlanish va
har qanday spektral parametr (to’lqin uzunligi, tebranish chastotasi, energiyasi)
bilan moddaning o’zaro ta’sirining turli ko’rsatkichlarini o’lchashga asoslangan.
Bu usullar guruhi eng keng va muhim amaliy ahamiyatga ega.
Boshqacha qilib aytganda, bu tahlil usullari o’rganilayotgan modda
atomlari yoki molekulalari tomonidan elektromagnit nurlanishning emissiya
hodisalaridan foydalanishga yoki bu nurlanishning modda bilan o’zaro ta’siriga
asoslangan.
Barcha spektroskopiya tahlil metodlari asosida elekromagnit nurining
modda bilan o’zaro ta’siri yotadi, aniqroq aytganda moddani tashkil etuvchi
molekulalarning tarkibiy elementlari bilan:
- atomlar,
- molekula yoki molekulalarning ma’lum bir guruxlari,
- ionlar
- elektronlar.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 88

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
88/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
84
85
86
87
88
89
90
91
...
246
4 -
5 -
Download
1,9 Mb.
1
...
84
85
86
87
88
89
90
91
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 82

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
82/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
78
79
80
81
82
83
84
85
...
246
B)
C)
D)
Download
1,9 Mb.
1
...
78
79
80
81
82
83
84
85
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Ichimlik suvini to’liq tahlil qilish uchun HACH laboratoriyasining

Ichimlik suvini to’liq tahlil qilish uchun HACH laboratoriyasining afzalliklari: - Natijalar joyida (dalada) olinadi, foydalanish oson, mustahkam,
portativ.
- Barcha reagentlar va uskunalar mustaxkam chamadon yordamida
atrof-muhit ta’siridan ximoyalangan, bu esa ayniqsa O’zbekiston
sharoitida juda muhim.
- Tadqiqotimizni istalgan joyda o’tkazishimiz mumkin: dalada ham,
laboratoriyada ham.
- Real vaqtdagi yechimlar va ishonchli natija.
5.3-rasm. HACH firmasi ishlab chiqaradigan, tabiiy va ichimlik suvlarini 80 dan ortiq
elementlarni fizik-kimyoviy tahlil qilishga xizmat qiladigan CEL portativ laboratoriyasi.
HACH DR/890 Kolorimetri bilan ishlash. DR/890 Kolorimetri xozirgi kun
fan taraqqiyotining yangi va zamonaviy maxsulidir. Qurilmaning ishlash uslubi
nixoyatda sodda bo’lib u foydalanuvchidan ko’p vaqt va kuch talab qilmaydi. U
spektroskopiya (ranglar farqiga) usuliga ko’ra namuna tarkibidagi moddalar
miqdorini aniqlashga moslashgan bo’lib undan qo’lida qurilma qo’llanmasi va
kerakli test-reagentlar bo’lgan har qanday foydalanuvchi foydalana oladi. Quyida
qurilma Jizzax «Sadi Ibn Abu Vakkos» Ziyoratgoxi hovuzidagi baliqlar yoppasiga
o’limi sababini tekshirishda qo’llanilishi ko’rsatilgan (5.4 rasm).
Oldingi 2-bobda biz yana bitta portativ instrument - Cond 330i rusumli
konduktometrning
tabiiy
va
oqova
suvlar
va
eritmalarning
elektr
o’tkazuvchanligini, temperaturasini, muallaq moddalar va sho’rlik darajasini
aniqlashda ishlatilishi haqida gapirib o’tgandik.
5.4 rasm. Jizzax «Sadi Ibn Abu Vakkos» Ziyoratgoxi hovuzidagi baliqlar
yoppasiga qirilib ketishi sababini tekshirishda DR/890 Kolorimetri bilan ishlash.
5.1-jadval. AQShning YSI Environmental kompaniyasidan suv sifatining
monoparametrik va multiparametrik portativ instrumentlari.
Tahlilning elektr-gravimetrik usuli

keraksiz murakkab fizika-kimyoviy jarayonlarni kechishi uchun zarur bo’lgan
ushbu ortiqcha kuchlanishni o’takuchlanish deb ataladi.
Agar tadqiq etilayotgan aralashma Eparch. kattaligi bilan farq qiluvchi
turli komponentlar qorishmasiga ega bo’lsa, kuchlanishni qat’iy boshqarish
orqali ularni bir-biridan oson ajratish mumkin. Bunda birinchi navbatda kichik
kattalikdagi Eparch. ega bo’lgan metal ajralib chiqadi.
Tahlilning gravimetrik uslublarini ikkita varianti mavjud:
1. Moddalarning makromiqdorini aniqlashda qo’llaniladigan keng
tarqalgan uslub. Doimiy tok manbai ta’siri ostida elektrodda moddalarning
ajralishi yuzaga keladi.
2. Ichki elektroliz uslubi - moddalarning mikromiqdorini aniqlashga
qo’llaniladigan, nisbatan kam tarqalgan uslub. Ushbu variantda doimiy tok
eritmaga galvanik juftlik tushirilganidan so’ng paydo bo’ladi. Doimiy tok
manbai kerak bo’lmaydi.
Elektr-gravimetrik uslub tahliliy amaliyotda, ayniqsa rangli metallar va
ularning qorishmalarini aniqlashda keng qo’llaniladi.
Doimiy tok manbai sifatida akkumulyator va to’g’rilagich (o’zgaruvchan
tokni o’zgarmas tokka aylantiruvchi asbob) ishlatiladi. Potentsiallarning farqi
voltimetr, tok kuchi – ampermetrlar yordamida o’lchanadi. Aralashmalar
qizdirilganda yoki aralashtirilganda elektroliz faollashadi.
Elektr-gravimetrik uslubda odatda platinali elektrodlar (setkali katod va
spiralga o’ralgan – anod) dan foydalaniladi.
Uslubning afzalliklari quyidagilardan iborat

|
Uslubning afzalliklari quyidagilardan iboratBog'liq ber burger formulasiUslubning afzalliklari quyidagilardan iborat:
- uslubning soddaligi, yetarli darajada aniqligi va tezligi, ushbu uslubni
rangli metallar va ularning qorishmalarini aniqlashda qo’llashga asos bo’ldi;
- uslub cho’kmalarni filtrlashni talab qilmaydi (gravimetriyada – eng uzoq
va holdan toydiruvchi jarayon);
- elektrolit va elektrod potentsialini tanlash yo’li orqali ko’pkomponentli
aralashmalarni tahlil qilish imkoniyati.
Elektr-gravimetriyada ishlatiladigan cho’kmalarga quyidagi talablar
qo’yiladi: Aniqlanadigan komponent elektrodda miqdor jihatdan ajralishi,
olinadigan cho’kma toza, mayda zarrali bo’lishi va keyingi operatsiyalar –
yuvish, quritish va vaznini o’lchashda – cho’kmaning isrof bo’lishiga olib
kelmasligi uchun, elektrodning yuzasiga yaxshi yopishishi kerak. Bunday
cho’kmalarni olish uchun: Tokning zichligini, aralashmaning tarkibi va
haroratini, elektrodning yuzasi va materialini, harakatlanish tezligini boshqarib
turish kerak.
Nazorat savollari
1. Tahlilning potentsiometrik uslubining ahamiyati nimada?
2. Qaysi jarayon elektrod potentsialini yuzaga kelishiga sabab bo’ladi?
3. Nernst tenglamasi qanday bog’liqlikni aks ettiradi? Unga kiruvchi
kattaliklarning mohiyatini tushuntiring.
4. Standartli elektrod potentsiali nima? Uni eksperimental tarzda qanday
aniqlash mumkin?
5. Standartli vodorodli elektrod, elektrodli Reaksiyaning qurish printsiplari.
6. Galvanik element qanday tuzilgan? Uning ishlash jarayonida qanday
Reaksiyalar kechadi?
7. Galvanik elementning EHK qanday paydo bo’ladi?
8. Potentsiometriyada qo’llaniladigan elektrodlar qanday toifalanadi?
9. Taqqoslov elektrodlari – xlor-kumushli va kalomelli. Ularning tuzilishi,
vazifasi, ishlash printsiplari, elektordli Reaksiyalar.
10. 10.Indikatorli
elektrodlar
klassifikatsiyasi.
Ularning
taqqoslov
elektrodlaridan farqi va vazifalari.
11. 1 va 2- navli metalli indikatorli elektrodlarga misol keltiring. Ularning
harakatlanish mexanizmini tushuntirib bering.
12. Ionoselektiv elektrodlarning asosiy tiplari qaNa+a? Ular qanday tuzilgan va
ishlash printsiplari qanday?
13. Shishali elektrod qanday tuzilgan? Shishali elektrodlarning ionli selektiv
guruhlarining vazifalari nimaga asoslangan.
14. Bevosita potentsiometriya (ionometriya)ning ahamiyati nimada? Uslubning
afzalligi va kamchiliklari.
15. Potentsiometrik titrlash uslubining ahamiyati nimada? Potentsiometrik
titrlash egri yoychiziqlarini qaysi koordinatlarda tuziladi? Koordinatlarni
tanlash nimaga asoslangan?
16. Potentsiometrik titrlashga quyidagi Reaksiyalardan foydalangan holda misol
keltiring: a) neytrallash; b) oksidlash-qayta tiklash; v) cho’kish; g) kompleks
shakllanishi.
17. Oziq-ovqat sanoatida bevosita potentsiometriya va potentsiometrik titrlash
uslublarini qo’llash.
18. Tabiiy suvlar sifatini aniqlashda konduktometriyadan foydalanish.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 203

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
203/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
199
200
201
202
203
204
205
206
...
246
A)
Download
1,9 Mb.
1
...
199
200
201
202
203
204
205
206
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 202

|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
|
bet | 202/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
4 -
A) 1, 4
B) 1, 3
C) 1, 2
D) 1, 2, 3
E) 2,3,4
10. dalğa funksiyası hansı şərtləri ödəməlidir?
1-Sonlu olmalıdır
2-Birqiymətli olmalıdır
3-Kəsilməz olmalıdır
4-Birinci tərtib xüsusi törəmələri kəsilməz olmalıdır;
A) 2, 3 və 4;
B)1 və 2;
C) 1, 2, 3 və 4;
D) 2 və 3;
E) 3 və 4;
11. Atomun həyəcanlanma halında olma müddəti olarsa bu haldan fotonun tezliyinin, enerjisinin təyinindəki qeyri müəyyənliyi ardıcıllıgı ilə yazın?
|
| |
Yorug’lik yutilishi asosiy qonuni (Buger-Lambert-Ber qonuni)

kontsentratsiyasiga va yutuvchi qatlam qalinligiga to’g’ri proportsional.
Nurlanish (yorug’lik) yutilishi (absorbtsiyasi) qiymati
A ni bevosita asbob
shkalasidan o’qish mumkin. Biroq ayrim asboblar faqat nurlanishni o’tkazish
shkalasiga - T (%) ega:
T=(
I / I
0
)
⋅100%
(3.5)
Shuning uchun fotometrik aniqlashlarni bajarishda bunday qurilmalarning
o’qishlari formula bo’yicha absorbtsiya uchun qayta hisoblanishi kerak:
A = lg(1 /
T)
⋅100 = 2 – lg
T
(3.6)
Amalda
A ning doimiy
l da aniqlanayotgan
modda kontsentratsiyasiga
bog’liqligi va analitik aniqlashning aniq sharoitlarida kalibrlash grafigi –
koordinatalar boshidan chiqib o’tuvchi to’g’ri chiziq ko’rinishida tasvirlanadi (3.9
Rasm).
Radiometrik usul - Unit-3 Mavzu: Rentgen va gamma nurlari nazorati jihozlari. Reja: Apparatura va materiallar Nazorat...

|
Unit-3 Mavzu: Rentgen va gamma nurlari nazorati jihozlari. Reja: Apparatura va materiallar Nazorat qilish texnologiyasi
|
bet | 11/13 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 463,99 Kb. | | #138966 |
Bog'liq 3-UnitRadiometrik usul. Bu usul o‘tgan nurlanishning spektral tarkibi yoki oqimi zichligini proporsional (mutanosib) yoki elektr signalga almashtirib, buyumlar ionlovchi nurlanish bilan yoritib ko‘rishga asoslangan. Radiometrik nazorat qilishning istagan sistemasida nurlanish manbai, detektor, axborotga ishlov berish va qayd etish sxemasi mavjul (2.36-rasm). Nurlanish manbalari sifatida asosan gamma-izotoplar, tezlatgichlar va kamdan kam rentgen apparatlari qo‘llaniladi. Nurlanish detektorlari sifatida asosan, fotoelektron ko‘paytirgichli (FEK) ssintillyasion kristallardan, kamroq kameralar va gazrazryadli schyotchikliklar (hisoblagichlar) dan foydalaniladi.
3.26-rasm.Nazorat qilishning ionizatsion usuli sxemasi:
1-nurlanish manbai,2-kollimatorlar,3-nazorat qilinayotgan buyum; 4-ko‘chish yo‘nalishlari, 5-ssintillyasion kristall, 6-fotoelektron ko‘paytirgich, 7-kuchaytirgich,
8- qayd qiluvchi (o‘zi yozar)asbob.
Ssintillyatorlar sifatida rux sulfidi (ZnS), kumushi bilan aktivlashtirilgan kadmiy sulfidi (CdS), kalsiy volframati (CaWO4), kadmiy volframati (CdWO4), yodli seziy (CsI) yodli natriy (NaI) va boshqa lyuminoforlardan foydalaniladi.
Ionlovchi nurlanishning tor (kollimatsiyalangan) dastasi (3.26-rasmga qarang) nazorat qilinayotgan ob’ekt bo‘ylab uning barcha uchastkalarini ketma ket yoritib borib, ko‘chadi. Ob’ekt orqali o‘tgan nurlanish hisoblagichda qayd etiladi, hisoblagichning chiqishda tushayotgan nurlanish intensivligiga proporsional kattalik bilan elektr signal hosil bo‘ladi. Kuchaytirgichdan o‘tgan elektr singal qurilmada qayd etiladi, bu qurilma o‘ziyozar, ossillograf, milliampermetr va hokazo bo‘lishi mumkin. Chokda nuqson mavjud bo‘lganda qayd etuvchi qurilma intensivlikning o‘sishini ko‘rsatadi.
Radiometriyaning afzalliklari: sezgirligi yuqori (0,3 – 3,0%); kontaktsiz nazorat qilishning mumkinligi, nisbatan (radiografiyaga) unumdorligi yuqori.
Kamchiliklari: manba va detektorning ob’ektdan turli tomon bo‘ylab bir hil masofada va bir vaqtda ko‘chish zarurligi; nuqsonning shakli va chuqurligini aniqlashning imkoni yo‘qligi. Sanoatda qalinligi 20 dan 100 mm gacha bo‘lgan po‘lat buyumlarni nazorat qilishda RDR-21 qurilmalar; 70 dan 200 mm gacha bo‘lganlarida – RDR-25; 100mm dan 1000mm gacha – RD-10R qurilmalar va boshqalar qo‘llaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Unit-3 Mavzu: Rentgen va gamma nurlari nazorati jihozlari. Reja: Apparatura va materiallar Nazorat qilish texnologiyasi
|
Texnopessimizm - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 89/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYATexnopessimizm ilim texnika tabısları insaniyattı bası berik kóshege alıp kiradi hám aqır-aqıbetine ol nabıt boladı dep esaplaydı. Qarap shıġılıp atırġan teoriyalardıń ayırım tárepdarları ilim-texnika revolyuciyasınıń negativ aqıbetlerine, atap aytqanda qorshaġan ortalıqtıń pataslanıwı mashqalalarına belgili dárejede itibar bergen bolsa da, lekin, ulıwma alġanda, olardıń hesh biri bunnan 1980-jıllardıń ortalarına shekem salmaqlı táshwishke túspedi. Óytkeni, ilim-texnika progresiniń qolınan hámme nárse keletuġınlıġına isenim hádden tısqarı úlken edi.
Áyne zamanda 1960-jıllardıń aqırlarınan baslap ekologiyalıq qıyınshılıqlardan tısqarı basım kópshilik mámleketler hám hátteki materiklerge qáwip salġan basqa mashqalalar: xalıqtıń qadaġalawsız ósiwi, hár qıylı elleri sociallıq-ekonomikalıq rawajlanıw dárejesiniń nategisligi, shiyki zat resursları hám azıq-awqat ónimlei menen támiyinlew hám basqalar barġan sayın bórtip kórinis taba basladı. Tez arada olar ilim hám filosofiyanıń dıqqat orayınan orın alıp, qızġın tartıs hám diskussiyalar predmetine aynaldı.
Kórsetilgen mashqalalardı filosofiyalıq analizlew barısındaġı dáslepki urınıwlardıń ózi-aq texnokratiyalıq tendenciyalarġa qayshı bolġan, keyin ala «texnologiyalıq pessimizm» dep atalġan kóz-qaraslardı kórsetti. «Ekopessimizm», tiykarġı itibar insan iskerliginiń negativ aqıbetleri hám qorshaġan ortalıq mashqalalarına qaratılġan, olardı sheshiw imkaniyatları negativ túste kórilgen jaġday bolıp tabıladı.
Kóp ġana belgili alımlar hám filosoflar, atap aytqanda G.Markuze, T.Rozzak, P.Gudmen hám basqalar óz ótmishleslerin miyrimsiz scientizmde47, insandı ilim hám texnika qulına aynaldırıwġa urınıwda ayıplap, ilim-texnika progresine qarsı shıqtı. Ilim-texnika progresine hám ulıwma sociallıq progresske qarsı narazılıqtıń jańa tolqını júzege kele basladı. Bul tolqın tásirinde payda bolġan ideyalar «antitutınıw» jámiyetin tiykarlawa háreket qılatuġın hám «ortasha adamdı» azġanaġa qanaat qılıw lazımlıġına isendiriwge qaratılġan edi. Global mashqalalar payda bolıwınıń ayıpdarın tabıwġa urınıw procesinde tiykarġı ayıp «zamanagóy texnologiya»ġa qoyıldı. Tek ġana ilim tabısları emes, al bálkim progress ideyası da shubha astına alındı. Óz dáwirinde J.J.Russo ilgeri súrgen «tábiyat bawrına qaytıwġa» shaqırıqlar payda boldı, ekonomikalıq rawajlanıwdı erisilgen dárejede «totqtatıw» usınıs etildi.
|
| |
Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi in-academy uz/index php/si 18 kiberxavfsizlik va jamoat xavfsizligini ta’minlashning ustuvor

Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi in-academy uz/index php/si 18 kiberxavfsizlik va jamoat xavfsizligini ta’minlashning ustuvor
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi in-academy uz/index php/si 18 kiberxavfsizlik va jamoat xavfsizligini ta’minlashning ustuvor
|
ILM-FAN VA INNOVATSIYA - Ilm-fan va innovatsiya ilmiy-amaliy konferensiyasi in-academy uz/index php/si 18 kiberxavfsizlik...

ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
21
bilan sun’iy intellekt yechimlarini turli sohalarda qо‘llashga kо‘maklashish muhim
vazifalardan biri hisoblanadi.
Ma’lumotlar AI modellari uchun «yoqilg‘i» bо‘lib xizmat qiladi. Muayyan muammo bо‘yicha
modelni о‘rgatish haqiqiy ma’lumotlarni talab qiladi va ma’lumotlar qanchalik kо‘p va yaxshi
bо‘lsa, modellarni о‘rgatish imkoniyati shunchalik yaxshi bо‘ladi. Shuning uchun
ma’lumotlarni tо‘plash, saqlash va mavjudligini ta’minlash katta ahamiyatga ega. Shu
munosabat bilan mamlakatimizda hosil bо‘ladigan ma’lumotlarni tо‘plash, raqamlashtirish va
ulardan foydalanish imkoniyatini ta’minlash, muvofiqlashtirilgan yagona siyosatni amalga
oshirish, bu jarayon uchun zarur infratuzilmani yaratish ustuvor vazifalardan biridir.
Xulosa kilib ayitganda: Kibermakon va umuman kiberxavfsizlik bо‘yicha sо‘nggi AKTlarni
ishlab chiqish va ulardan foydalanish sohasida eng rivojlangan jahon kuchlari tо‘g‘risida
yagona nuqtai nazarning yо‘qligi, shuningdek, mualliflik huquqini ta’minlash bо‘yicha global
munozaralarning kuchayishi qо‘shimcha asoratlarni keltirib chiqaradi. Shu bilan birga, tо‘g‘ri
ta’kidlash joizki, xalqaro miqyosda kiberxavfsizlik muammolarini hal etishda izchil taraqqiyot
kuzatilmoqda, xususan, milliy va mintaqaviy darajada kiberjinoyatchilikka qarshi kurashish
bо‘yicha davlatlararo konsensusga erishish mumkin edi. Kiberxavfsizlik sohasidagi boshqa
muammolar zamonaviy kibertahdidlarga qarshi kurashish chora-tadbirlari tizimini yaratish
maqsadida keyingi tadqiqotlarni talab qiladi.
References
:
1.
Американская концепция угроз информационной безопасности и ее
международно-политическая
составляюшая
Батуэва
Елена
Владимировна
Диссертатсии 2014 стр 207.
2.
Управление
процессами
обеспечения
кибербезопасности
как
фактор
международной
стабилности.
Текст
научной
стати
по
спетсиалности
«Политологические науки» 2017, №4 (2).
3.
https://www.delfi.lv/tech/tehnologii/ekspert-nuzhna-zhenevskaya-konven
ciya-
dlyakibervojn. d?id =34688001.
4.
О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 17.02.2021 yildagi PQ-4996-son.
|
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı

|
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı
|
bet | 150/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAÓz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: Global korrupciya ha`m social ma`deniy krizis na`tiyjesi
Global korrupciya ha`m social ma`deniy krizis na`tiyjesiatamasında klaster dúziń
Glossariy
Aksiologiya – qàdiriyatlar haqqındaġı tàliymat, grekshe axios-qàdirli hàm logos-tàliymat sózlerinen alınġan.
Analiz hàm sintez –grek sózinen alınġan analusis-ajıratıw, bóliw synthesis-qosıw birlestiriw.
Antogonistik hàm naantogonostik qarama-qarsılıqlar - grek sózinen alınġan antogonisma-munozara, gures jàmiyettegi gureslerdiń tiykarġı turleri.
Antik filosofiya - Àyyemgi Greciya hàm àyyemgi Rimde rawajlanġan qul iyelewshilik jàmiyettiń filosofiyası.
Aposteriori hàm apriori - (latın sózinde a posteriori- àzelden-bilimniń hàm onıń deregine qarap xarakterlewshi filosofiyalıq terminler a priori.
Ateizm - (grek-biykar qosımtası theos-quday~ qudaydı, dindi biykar etiw) sıyaqlı kóplegen baġdarlar kózge taslanadı. Filosofiyanı uyreniw barısında bul tusiniklerge dus kelemiz.
Gnoseologiya - (grek. gnosis- biliw, logos –tusinik, tàliymat.
Gedonizm - (grek. Hedone-zawıq, làzzet)-filosofiyanıń àdep-ikramlılıq tàliymatı. Antik filosofiyada wàkili Epikur.
Genetik metod-(grek sózinen genesis-kelip shıġıw.)
Metodologiya- qandayda bir pànde kórsetiletuġın ilimiy-izertlew usıllarınıń jıyıntıġı.
Logika-grek sózinen alınġan bolıp «logos» pikir sóz, nızam hàm oy qurılıslarınan (tàriyplew, qaġıyda, oy-nızamlıqları) olardıń mazmunın uyreniwshi tàliymat.
Monizm- filosofiyada beligiler àyyemgi-materiallıq yamasa ruwxıy substantsiya kórsetiwshi printsip.
Dialektika - grekшeden awdarmasında «gúrrińlesiw óneri», «tartıs, aytısıw óneri» degendi ańlatadı. !yyemgi grek mádeniyatında dialog júrgiзiw mádeniyatı júdá bahalandı. Al bul úlken tayarlıqtı hám шeberlikti talap etti. *ár túrli kóз-qaraslardı soqlıģıstırıp biliw, óзiniń pikirleriniń durıslıģın dáliyllew Sokrat penen Platonda júdá anıq kórindi. Olar dialogtı шınlıqtıń, demek jańanıń payda bolıwı uшın járdem beretuģın qubılıs sıpatında túsindirdi. Jańa tartıstıń baslamasında bolmaģan, biraq dodalaw processinde payda bolģan. Bunday podхodtı evristika dep ataydı.
Dualizm- (lat. duo-eki jaqlama)-monizmge qarama-qarsı materiallıq ruwxıy substantsiyanıń teń huqıqlı tiykarları dep esaplaytuġın filosofiyalıq tàliymat.
|
| |
Birinshi topar eń úlken ulıwmalıq hám mańızlılıq dárejesi menen sıpatlanatuġın mashqalalar

|
Birinshi topar eń úlken ulıwmalıq hám mańızlılıq dárejesi menen sıpatlanatuġın mashqalalar
|
bet | 94/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYABirinshi topar eń úlken ulıwmalıq hám mańızlılıq dárejesi menen sıpatlanatuġın mashqalalar. Olar hár qıylı mámleketler ortasındaġı múnásebetlerdan kelip shıġadı. Áyne usı sebepli olar intersociallıq global mashqalalar dep ataladi. Bul Jerde jámiyet turmısınan urıstı saplastırıw hám adalatlı dún`yanı támiyinlew; jańa xalıqaralıq ekonomikalıq tártip ornatıw kibi eki kútá mańızlı mashqala parıqlanadı;
Ekinshi topar jámiyet hám tábiyattıń óz-ara tásiri nátiyjesinde júzege keletuġın mashqalalar bolıp, olar adamlardı energiya, janar may, dushshı suw, shiyki zat resurslari hám usı kibiler menen támiyinlew kibiler bolıp tabıladı. Bul toparġa ekologiyalıq mashqalalar, sonday-aq Jáhán okeanı hám kosmoslıq fazanı ózlestiriw de kiredi.
Úshinshi topardı «insan – jámiyet» sisteması menen baylanıslı mashqalalar yaġnıy demografiya mashqalası, den sawlıqtı saqlaw, bilimlendiriw, xalıqaralıq terrorizm qáwpi mánawiyat máseleleri hám usı kibiler bolıp tabıladı. Anaw yaki mınaw mashqalanıń belgili bir toparġa kirgiziliwi málim dárejede shártli ózgeshelikke iye boladı hám mańızlı faktorlarġa, olardıń ajıralıw tiykarlarına baylanıslı boladı. Usı sebepli hár qanday klassifikaciya máseleniń sheshiminiń úzil-kesil variantı sıpatında emes, al bálkim quramalı sistemanı qayta qurawdıń global mashqalalar óz-ara baylanısı tábiyatın jaqsıraq túsiniwge kómeklesetuġın usıllarınıń biri sıpatında qaralıwı lazım.
Endi pútkil insaniyatqa salmaqlı xavf tuwdırıp atırġan eń mańızlı mashqalalarġa qısqasha sıpatlama beramiz.
Tiykarġı global mashqalalar sisteması. Házirgi dáwirdiń global mashqalaları óz halatın waqıtta tınımsız ózgertetuġın jalġız, belsendi hám ashıq sistema esaplanadı, óytkeni oġan ulıwmainsanıy áhmiyetke iye bolġan jańa mashqalalar kiriwi, aldıńgı mashqalalar bolsa, olardıń sheshiliwine qarap, joġalıwı múmkin. Rim klubınıń tiykarın salıwshısı hám birinshi prezidenti A.Pechchei bul jaġdayġa itibar qaratıp, insaniyat qarsısında ayqin turġan kópshilik mashqalalar «bir-biri menen bekkem shırmasıp aldı, úlken sprut sheńgeli sıyaqlı pútkil planetanı óz iskenjesine almaqta... sheshilmegen mashqalalar sanı ósip barmaqta, olar jáne de quramalıraq tús almaqta, olardıń shırmasıwı jáne de quramalaspaqta, olardıń «iskenjesi» bolsa planetamızdı óz sheńgeline barġan sayın qattıraq sıqpaqta»,49dep jazġan edi. Biraq global qarama-karsılıqlar túyini qanshelli shiyeliengen bolmasın, onı ilim hám filosofiya járdeminde sheshiw, yaġnıy sebepti aqıbetten, mańızlı sıpatlamalardı ekinshi dárejeli sıpatlamalardan, ob`ektivni sub`ektivten parıqlaw ushın teoriyalıq aspektten ańlap jetiw lazım. Dún`ya kólemindegi processlerge tásir kórsetiw ushın adamlardıń imkaniyatları hám resursları sheklengenligin esapqa alıp, mashqalalardıń qaysı biri dárhal sheshiwdi talap qılıwı hám qaysı biri ekinshi dárejeli áhmiyetke iye ekenligin de parıqlaw mańızlı bolıp tabıladı.
|
| |
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: İnformaciyalasqan jámiyette estetikalıq bilimniń zárúrligi

|
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: İnformaciyalasqan jámiyette estetikalıq bilimniń zárúrligi
|
bet | 149/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAÓz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: İnformaciyalasqan jámiyette estetikalıq bilimniń zárúrligi
Máseleniń eki tárepin, mısalı jaqlaw yaki qarsı bolıw argumentleri, plyus, minusleri, faktler hám pikirlerdi sáwlelendiretuġın T-sxema (diagramma ) dúziw
Reklamanıń estetikalıq mazmunı
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: Global protcesler ha`m turaqli rawajlaniw
Tema boyınsha 5 sinkveyn dúziw
Sinkveyn – belgili bir tema boyınsha oqıw materialın bir neshe sózlerde ańlatıw múmkinshiligin beretuġın usıl. («Sinkveyn» fran. «bes». Bul specifikalıq qosıq (rifmasız) bolıp, úyrenilgen tema boyınsha informaciyanı ulıwmalastırıwshı bes qatardan ibarat.
Sinkveyn dúziwqaġıydaları
Birinshi qatarda bir sóz benen tema ańlatıladı (atlıq).
Ekinshi qatar – temanı eki sóz benen súwretlew (kelbetlik)
Úshinshi qatar – usı tema sheńberindegi háreketti úsh sóz benen ańlatıw (feyil, hal feyil)
Tórtinshi qatar – temaġa qatnaslı tórt sózden ibarat gáp (har qıylı sóz shaqapları).
Besinshi qatar – bir sóz, temanıń sinonimi.
Mısallar:
1. Shólistan
|
1. Shańarak
|
2. Áptaplı, qumlı.
|
2. Jaqın, tuwıskan
|
3. Kúydiredi, qaplaydı, qızdıradı
|
3. Súyedi, ġamxorlıq qıladı, táshwishlenedi.
|
4. Shólistanda suw kútá az
|
4. Menn óz shańaraġımdı súyemen
|
5. Áptap
|
5. Úy
|
«Eki bólekli kúndelikti» toltırıw
Citata
|
Kommentariy
|
Global ekonomika shárayatında adamlar párawan mámleketlerge joqarı is haqı hám jaqsı turmıs izlep umtıladı. Hár dayım da olardıń úmitleri aqlana bermeydi. Ruslar Angliyaġa ma, ázerbayjanlar Rossiyaġama - kimniń qay jerge ketetuġınlıġı mańızlı emes. Olar har qashan milliy belgisi yaki statusı boyınsha diskriminaciyalanatuġın migrantlar awhalına túsedi, kóbinese huqıqsız bolıp, ekonomikalıq duzaqlarġa tusip qaladı, al hayal-qızlar bolsa kóbinese qosımsha, sonıń qatarında jınısıy ekspluataciyaġa ushırawı múmkin. Ózge ellerde qansha adam joq bolıp ketkeni, nabıt bolġanı belgisiz («milliy statistikalar» júrgizilmeydi, sociologiyalıq izertlewler ótkeriw qıyınshılıq tuwdıradı). Mul`tikul`turalizm hám tolerantlıq siyasatı hár qashan da kútilgen nátiyjelerge alıp kele bermeydi.
|
|
|
| |
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı

|
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı
|
bet | 147/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAÓz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: A`deplilik qa`diryatlar (Etika). Neke, shańaraq hám mámlekettiń ádep-ikramlılıq tiykarları
1. Venn diagrammasın toltırıń
1. a) Shańaraq b) Neke
2. a) Shańaraqta ata-analar parızları b) Shańaraqta perzentler parızları
Sheńberlerdiń kesilispeytuġın segmentlerine úyrenilip atırġan qubılıslardıń parıqlı qasiyetleri, ózshegelikleri,tárepleri súwretlenedi, al kesiliwshi segmente bolsa – olardıń uqsaslıq tárepleri, qásiyetleri.
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: Kásiplik ádep.
1. Tómendegi tablicanı toltırıń:
Kásiplik ádep túrleri
|
Shıpaker ádebi
|
Pedagog ádebi
|
Huqıqtanıwshı
ádebi
|
Jurnalist ádebi
|
Tiykarġı prnncipleri
|
|
|
|
|
Kásiplik ádeptiń sociallıq turmısta, tikkeley kásiplik iskerlikte kórinis tabıwı
|
|
|
|
|
Kásiplik adepke qayshı bolġan is-háreketler
|
|
|
|
|
Óz betinshe tálim tapsırmasıniń atı: Estetika teyoryasi.
|
| |
Zaydiylar - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 50/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолZaydiylar. Milodiy sakkizinchi asr o`rtalarida shialikda vujudga kelgan bir firqa tarafdorlari «zaydiylar» deb atalgan. Bu firqaga shialarning beshinchi imomi Muhammad Boqirning ukasi Zayd ibn Ali asos solgan. U imomlikka da’vogar bo`lib, milodiy 739 yili Kufada umaviylar hokimiyatiga qarshi isyon ko`targan. Xalifa Hishom isyonni bostiradi, Zaydning o`zi jangda halok bo`ladi. Zaydiylar Ajamdan bir payg`ambar kelishiga va u Payg`ambarimizning (s.a.v.) shariatlarini nasx (bekor) qilishiga ishonganlari uchun Islomdan tashqarida qoldi, kufri vojibdir deyiladi.
Islom oqimlari va yo‘nalishlarining paydo bo’lishi sabablari, eʼtiqodidagi bo‘linishlarning sabablari va oqibatlari.
Islomning lug'aviy ma'nosi "Buyuruvchining farmoni va taqiqiga e'tirozsiz bo'ysunish hamda uni buyurilgandek bajarish", demakdir. Islomning istilohniy ma'nosi Alloh tarafidan yuborilgan barcha payg'ambarlar insonlarga Islom dinidan ta'lim berganlar. Alloh taologa, Uning sifatlariga, oxirat kuniga payg'ambar yo'llagandek ishonish, kitoblarini tasdiqlab, ular ravshanlantirib bergan to'g'ri yo'ldan borish, Yaratganni yagona bilib, Undan boshqasiga ibodat qilmaslikdir.
Shariat - to'g'ri yo'lga solmoq, qonunchilik yo'naltirmoq, ibodat yo'llari, hayotiy va ijtimoiy qoidalar, kishilar orasidagi munosabat va muammolar, halol bilan haromni ajratib bermoqdir.
Qur'on va sunnatning hukmlaridan olingan mana shu qonunlar fiqh ilmi, deyiladi.
Istilovda "fiqh" "Alloh taolo o'z payg'ambari Muhammad (S.A.V.) orqali nozil qilgan shariatni teran fahmlamoq" ma'nosini bildiradi. "Fiqh"ning shariat istilohidagi boshqa ta'rifida "Shar'iy dalillardan qar'iy hukmlar chiqarishdir", deyiladi. Bu ta'rifdagi "shar'iy dalil" Qur'oni karim va hadisi sharifdir. "Shar'iy hukm" esa umumiy hukmdan kelib chiqadigan xususiy fikrdir. Shariatda shar'iy hukmlar asosan ibodat va muomalotlarda namoyon bo'ladi. Zamonlar o'tishi bilan, Al-istinbat - chiqarib olish, sug'urib olish uslublari shakllana bordi. Ijtihod qilish natijasida qat'iy dalolat qilib berilmagan hukmlar, fikrlar xususida ijmo - ya'ni, yetuk ulamolarning o'zaro kengashib bir fikrga kelishlari taomilga kira boshladi. Shu tariqa qiyoslash orqali va yuqorida aytilganlar bilan birga yangi bir fan - usuli fiqh - ya'ni, musulmon huquqshunosligi vujudga keddi. Mazhab so'zi arabcha “yo'nalish” ma'nosini bildirib, Islom atamashunosligida biror diniy masala, muammo bo'yicha muayyan ulamo fikriga ergashish, "uning yurgan yo'nalishidan borish" (arabcha - zaxaba 'ala mazhabixi)ni bildiradi.
Mazhablarning paydо bo’lishi: hanafiylik, mоlikiylik, shofеiylik va hanbaliylik. 1.Hanafiylikdagi mashhur kitoblar: Muhammad bin al-Xasan ash-Shayboniyning (vafoti 805 yil) "Kutub Zaxirurrivoya" nomli kitobi. Keyinroq uning muhim qismlarini Abul Fodi al-Marvazi "Al-Kofiy" asarida yanada tartibga soldi. Unga Shamsuddin as-Saraxsi (vafoti 1090 yil) "Al-Mabsut" nomli sharh yozdi.
|
| |
A) 1, 5  

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

5 - Om A) 1, 3 B) 1, 2 C) 3, 4 D) 1, 4 E)
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
89/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
85
86
87
88
89
90
91
92
...
246
Bu sahifa navigatsiya:
5 - Om A) 1, 3 B) 1, 2 C) 3, 4 D) 1, 4 E)
A)
1, 5
B)
1, 2
C)
3, 4
D)
1, 3
E)
2 , 3
10. BS - də e. h. q. - nin vahidi nədir?
1 - V
2 - A
3 - Kl
4 -
5 - Om
A)
1, 3
B)
1, 2
C)
3, 4
D)
1, 4
E)
2 , 3
11.
ifadəsi ilə hansı kəmiyyət təyin olunur (
j -
naqilin
en kəsik elementindəki cərəyan sıxlığı,
kiçik zaman intervalıdır) ?
Download
1,9 Mb.
1
...
85
86
87
88
89
90
91
92
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Zardusht – mil. av. VI – V asrlarda yashagan ilohiyotchi, faylasuf, shoir, payg`ambar. Zardushtiylik dinining asoschisi.
Zoroastr

|
Zardusht – mil. av. VI – V asrlarda yashagan ilohiyotchi, faylasuf, shoir, payg`ambar. Zardushtiylik dinining asoschisi.
Zoroastr
|
bet | 114/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолZardusht – mil. av. VI – V asrlarda yashagan ilohiyotchi, faylasuf, shoir, payg`ambar. Zardushtiylik dinining asoschisi.
Zoroastr-Theologiest, philosopher, poet, prophet was lived in AD VI-V centuries.Founder of Zardushtiylik.
Zino – o`zaro nikohda bo`lmagan erkak va ayolning jinsiy aloqasi. Zino aksariyat dinlarda katta gunohlardan sanaladi.
Zino-sexual relations of man and woman that unmarried.Zino is known that sin in some religions.
Ijtihod – islomda yangi paydo bo`lgan diniy muammolarni hal qilihning o`ziga xos usuli.
Ijtihod- it is the way of to solve religious problems that appeared in Islam.
Ikona – xristianlikdagi avliyolar portreti tushirilgan rasmlar. Ular cherkovlarda ibodat buyumi bo`lib xizmat qiladi.
Ikona- pictures of Christian saints. They are used at churchs as a divine servise object.
Ilohiy Kitob – Alloh tomonidan payg`ambarlarga nozil qilingan Zabur, Tavrot, Injil va Qur’on kabi kitoblar
Divine Book- books of the Zabur, the Tavrat, the Gospel and the Koran which was given to prophets by Allah.
Imon – lug`aviy ma’nosi ishonmoq, tasdiqlamoq bo`lib, istilohda esa “Lo iloha illallohu Muhammadur rasululloh” (“Allohdan o`zga iloh yo`q va Muhammad – Allohning payg`ambari”) kalimasini til bilan aytib (al-iqror bi-l-lison), dil bilan tasdiqlash (at-tasdiq bi-l-qalb) demakdir.
Imon-it means belive,confirm,in glossary “la ilaha illalahu Muhammadur rasullah”(there is not any God except that Allah and Muhammad Allah’s prophet)
Indulgensiya – katolik cherkovi tomonidan dindorlarga qilingan yoki qilinishi mumkin bo`lgan gunohlarni kechirish haqida beriladigan guvohnoma. U pul yoki cherkov oldidagi xizmatlar evaziga beriladi.
Indulgence-willingness to ignore someone’s faults or weaknesses that given by catholic church.It is given instead of money or services for church.
Injil - (yunoncha - “Evangelie”) “Yangi Ahd"dagi Mark, Matto, Luqo va Yuhannolardan rivoyat qilingan kitoblar nazarda tutiladi. Ularda Iso Masihning hayot yo`li va mo`’jizalari bayon qilingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zardusht – mil. av. VI – V asrlarda yashagan ilohiyotchi, faylasuf, shoir, payg`ambar. Zardushtiylik dinining asoschisi.
Zoroastr
|
Shoshilnch tibbiy yordam brigadasi (shifokor-hamshira brigadasi)

327
faoliyatining pasayishi, hushdan ketish, nafas olish buzilishi v.b.). yarada
infeksiya rivojining oldini olish;
-Tibbiy saralashni tashqi l etish (hudud ichida va transportda ko’chirish);
-Aholining ommaviy zararlanish sharoitlarida qo’llash mumkin bo’lgan zamonaviy
tashxis qilish va davolash metodlarini qo’llash:
- Zararlanganlar va bemorlarni ko’chirishga tayyorlash.
Doimiy shay ixtisoslashgan brigada

325
Doimiy shay ixtisoslashgan brigada tizimida quyidagi guruhlar mavjud:
1.Saralash ko’chirish guruhi. -11 kishi
2.Jarroxlik , (neyrojarrox) guruhi. – 6 kishi
3.Jarroxlik , (tomirlik ) guruhi. – 6 kishi
4.Travmatologik guruh – 5 kishi
5.Reanimatsiya anesteziolog guruh – 6 kishi .
Viloyat shoshilinch tibbiy yordam markazida ham doimiy shay ixtisoslashgan
tibbiy yordam brigadalari mavjud. Bularning vazifalari: Tibbiy saralash o’tkazish
hamda bevosita fojia o’chog’ida va uning chegarasida zararlangan aholiga birinchi
shifokor yordam ko’rsatish, kechiktirib bo’lmaydigan malakali va mutaxassis
yordam elementlari bilan bevosita o’choqda tibbiy yordam ko’rsatayotgan viloyat
shoshilinch
tibbiy
yordam
xizmatining
tibbiyot
tuzilmalariga
kimga
bo’ysunishlariga qaramasdan tashqi liy maslahat ish. yordam ko’rsatish, o’choqda
harakat qilayotgan tibbiyot tuzilmalri bilan hamkorlikni ta’minlash, zararlanganlarni
va bemorlarni o’choqdan chetga ko’chirishni tashki
Respublika sog’liqni saqlash Vazirligining 24.12.1990 yil № 1334 sonli
buyrug’iga asosan brigada tarkibida bo’lishi kerak: toksikolog epidemiolog, 1-2
jarrox, (bittasi brigada rahbari), travmatolog, travmatolog – neyrojarrox,
anesteziolog- reanimatolog, hamshiralar, hamshira anesteziolog, opyer atsiya
hamshirasi, intensiv-tyer apiya hamshirasi, sanitarkalar. Brigada tarkibida jami -14-
17 kishi.
Azarxurra (Ozarxurra) – zardushtiylikning muqaddas olovi.
Azarkhurra

|
Azarxurra (Ozarxurra) – zardushtiylikning muqaddas olovi.
Azarkhurra
|
bet | 111/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолAzarxurra (Ozarxurra) – zardushtiylikning muqaddas olovi.
Azarkhurra (Ozorkhurra)-Zoroastraism’s sacred book.
Axriman – zardushtiylikdagi yovuzlik ilohiyoti.
Akhriman - God of evil.
Axura-Mazda – zardushtiylikdagi eng oliy yaxshilik ilohiyoti.
Akhura –Mazda-God of the most kindness.
Aqida – arab tilida biron narsani bir-biriga bog`lash ma’nosini anglatadi. Istilohda esa aqoid ilmining mashhur nomlaridan biri.
Aqida-it means connecting two things each other in Arabic.In designation it is one of names of the “aqoid” knowledge.
Aqiqa – “Aqiqa” lug`atda “qorin sochi” degan ma’noni anglatadi. Atama sifatida esa, tug`ilgan chaqoloqning sochini olish va tavalludi munosabati bilan so`yiladigan qo`yga aytiladi.
Aqiqa-it means hair in dictionary. In terms it means to shave new born baby’s hair and the sheep which is become a victim on this day.
Aqliy dalil – mutakallimlarning o`z ra’ylari. Fikriy qarashlari asosida biron aqidaviy masalaga bergan javoblari. Aqliy dalil asosan mantiq bilan bog`liq hisoblangan.
Mental Evidence - scolar of dialectical theologies own wills. Their answers for persuadional matters in their viewpoints.Mental evidence is mainly regarded as connect with logic.
Bibliya (yunoncha - “kitoblar”) – yahudiylik va xristianlik dinlarining asosiy muqaddas manbai. Yahudiylar “Bibliya”si “Kitve kadesh” va “Tanax” ham deb nomlanadi. Xristianlar tomonidan tan olinadigan Bibliya “Qadimgi Ahd” va “Yangi Ahd”dan iborat bo`lib, umumiy hisobda 66 kitobdan iborat.
Bible (greek-“books”)- it is mainly sacred source of Christian and Jewish religious.The Bible of Jewish is called “Kitve Kadash “ and “Tanax”. The Bible which recognized by Christians consists of “Qadimgi Ahd’ and “Yangi Ahd”,its fully count is 66.
Braxman – Hindistondagi oliy kasta (tabaqa) vakili. Braxmanlik va hinduizmdagi din arbobi.
|
| |
Korxona me’yoriy-huquqiy hujjatlari bilan tanishish, o’rganish

|
Korxona me’yoriy-huquqiy hujjatlari bilan tanishish, o’rganish
|
bet | 4/6 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 242,03 Kb. | | #272199 |
Bog'liq aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaKorxona me’yoriy-huquqiy hujjatlari bilan tanishish, o’rganish
ATB “Biznesni rivojlantirish banki” oʼz faoliyatida Oʼzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Oʼzbekiston Respublikasi fuqarolik kodeksi va Oʼzbekiston Respublikasining «Banklar va bank faoliyati toʼgʼrisida» (yangi tahrirda), «Oʼzbekiston Respublikasining Markaziy banki to’grisida» (yangi taxrirda), «Qimmatli qogʼozlar bozori toʼgʼrisida» (yangi taxrirda), «Аktsiyadorlik jamiyatlari va aktsiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʼgʼrisida»gi qonunlari (yangi taxrirda) va boshqa qonunlar, Oʼzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari qarorlari, Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining farmon, qaror, farmoyishlari, Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari, Oʼzbekiston Respublikasi Markaziy bankining normativ-huquqiy hujjatlari va farmoyishlari, Oʼzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlariga, shuningdek mazkur Ustav va bankning boshqa ichki hujjatlariga amal qiladi.
1.Biznesni rivojlantirish bankida qo’llanilidagan hujjatlarni yuritishda va rasmiylashtirishda“O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki to’g’risida”, “Banklar va bank faoliyati to’g’risida”gi qonunlarga muvofiq ishlab chiqilgan. Ushbu qonunlarga ko’ra:
1.1. “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida”, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlarga muvofiq ishlab chiqilgan bo‘lib, u O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining bank faoliyatini nazorat qilish va bank tizimida kredit tavakkalchiligi boshqaruvini yaxshilashga doir vazifalarni ijro etishi uchun sharoit yaratish maqsadida banklar kredit hujjatlarini yuritish bo‘yicha talablarni qamrab oladi.
1.2. Banklar tomonidan beriladigan barcha kreditlarga, shuningdek unga ochilayotgan kredit liniyalariga nisbatan qo‘llaniladi.
1.3. Bank kreditlarni o‘zining ichki kredit siyosatiga va kredit operatsiyalarini yuritishning umumiy shartlariga muvofiq ravishda beradi.
1.4. Kredit bank tomonidan kredit shartnomasi asosida pul shaklida beriladi.
1.5. Bank bo‘lajak qarz oluvchidan mazkur Nizomga muvofiq ravishda kredit hujjatlarini yuritish uchun zarur bo‘ladigan barcha axborotni talab etishi zarur.
1.6. Kredit bergan bank shartnoma asosida yoki O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida ko‘zda tutilgan boshqa usul vositasida kredit bo‘yicha to‘lovni talab etish huquqini har qanday miqdorda yon berishi mumkin. Yangi qarz oluvchi kreditga doir huquqini faqat yon berish to‘g‘risida yangi shartnoma tuzish vositasida qayta yon berishi mumkin.
1.7. Kredit tarkibidagi o‘zgarishlar (restrukturizatsiya) yozma tarzda kredit shartnomasi, garov haqidagi shartnoma, kredit shartnomasini bajarishga doir boshqa shartnomalarga tegishli o‘zgarishlar va qo‘shimchalar kiritish yo‘li bilan tayyorlanishi kerak.
|
| |
ATB "BIZNESNI RIVOJLANTIRISH BANKI" MARKAZIY IDORASINING DEPARTAMENT, BOSHQARMA VA MUSTAQIL BO'LIMLARINING ASOSIY VAZIFALARI

|
ATB "BIZNESNI RIVOJLANTIRISH BANKI" MARKAZIY IDORASINING DEPARTAMENT, BOSHQARMA VA MUSTAQIL BO'LIMLARINING ASOSIY VAZIFALARI
|
bet | 2/6 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 242,03 Kb. | | #272199 |
Bog'liq aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaATB "BIZNESNI RIVOJLANTIRISH BANKI" MARKAZIY IDORASINING DEPARTAMENT, BOSHQARMA VA MUSTAQIL BO'LIMLARINING ASOSIY VAZIFALARI
Bank apparatining asosiy vazifalari
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining qaror va topshiriqlari ijrosi nazoratini olib borish, ijro intizomini ta'minlash, bank aksiyadorlari Umumiy yig'ilishi, bank Kengashi va Boshqaruvi qarorlari, ijro nazorati bilan bog'liq o'z qarorlarining belgilangan tartib va muddatlarda bajarilishini nazorat qilish.
Informatsion texnologiyalari departamentining asosiy vazifalari
Bankning funksional vazifalarini amalga oshirishi uchun zamonaviy informatsion texnologiyalarini tadbiq etish va rivojlantirish bo'yicha yagona texnologik jarayonlarni ishlab chiqish va ta'minlash.
Buxgalteriya hisobi va moliyaviy nazorat departamentining asosiy vazifalari
Buxgalteriya hisobini yuritish va hisobotlar tuzish bo'yicha belgilangan qoidalar asosida Bank tizimidagi boshqarmalar va ular tarkibidagi bo'linmalarda buxgalteriya hisobining to'g'ri tashkil etilishini ta'minlash.
Buxgalteriya hisobining milliy standartlariga muvofiq, bankning umumiy hisob siyosatini, shuningdek buxgalteriya ishlarini tashkil etish, kreditlar, valyuta operatsiyalari va boshqalar hisobini yuritish bo'yicha ichki me'yoriy hujjatlarni ishlabchiqish.
O'z tizimida avtomatlashtirilgan hisob-kitob ishlarining zamonaviy vositalaridan keng foydalanish bo'yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish, bankning boshqa tarkibiy tuzilmalari bilan birgalikda xizmat ko'rsatuvchi korxonalarga avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimini ishlab chiqish va joriy etishda yordam berish. Bank tizimida o'tkazilgan tekshiruvlarda, shuningdek, tashqi audit xulosasida buxgalteriya hisobiga doir aniqlangan tegishli kamchiliklarni bartaraf qilish va ularning takrorlamaslik yuzasidan chora-tadbirlar belgilash hamda kelgusida yo'l qo'yilmasligini ta'minlash.
G’aznachilik departamentining asosiy vazifalari
Bankning o’z va jalb etilgan mablag’larini minimal harajatlar bilan tavakkalchilikni hisobga olgan holda daromad keltiruvchi aktivlarga joylashtirish; Bank kapitali va depozit bazasini shakllantirish, pul mablag’laridan oqilona va samarali tarzda foydalangan holda tez aylanishini ta’minlash, bankni moliyaviy bozordagi raqobatbardoshligini oshirish, bankning umumiy likvidlilik holatini bir maromda saqlanishini ta’minlash, daromadni oshirish choralarini ko’rish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
ATB "BIZNESNI RIVOJLANTIRISH BANKI" MARKAZIY IDORASINING DEPARTAMENT, BOSHQARMA VA MUSTAQIL BO'LIMLARINING ASOSIY VAZIFALARI
|