nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
1. Terapevtik dori sistemalari, ularning ta’rifi, tasnifi
2. Terapevtik dori sistemalarda qo‘llaniladigan yordamchi moddalar
3. Transdermal terapevtik sistemalar (TTS)larning tasnifi, tuzilishi
4. TTS larning nomenklaturasi
5. Peroral “Oros” sistemasini tuzilishi, ta’sir etish mexanizmi
6. Boshqa turdagi terapevtik sistemalar
7. Ta’siri uzaytirilgan dori turlarini yaratish zaruriyati.
8. Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari ta’rifi, tasnifi.
9. Spansulalar ta’rifi, ta’sir etish mexanіzmi
10. Strukturali tabletkalar tasnifi, ularni afzallik tomonlari.
11. Retard va durula turdagi tabletkalarning ta’sir etish mexanizmi.
12. Lontab va dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi.
** Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muhokamasini zamonaviy pedagogik texnologiyalarning “Aqliy hujum” usulidan foydalanib o‘tkaziladi.
|
Calculated Field - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 324/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikCalculated Fieldni tanlash uchun ochiluvchi menyudan
foydalaning va
Expression Builder bandidagi koʻrsatmalarga
amal qiling (18.17-rasm).
18.17-rasm.
Calculated Field’dan foydalanish.
Mijozlar jadvalidan
Expression Element bandini tanlang va
hisoblash maydonida ishlatishni istagan maydonni ikki marta
bosing.
18.07-SAVOL
a Maʼlumotlar bazasida radio tugmalari va pastga
ochiladigan menyular qanday foyda berishini
muhokama qiling. Misollar keltiring.
b Maʼlumotlar bazasidagi “hisoblangan” maydonda
hisoblashlar elektron jadval katakchasidagi
hisoblashdan qanday farq qilishini izohlab bering.
Ichiga funksiya tuzadigan boshqa jadval yarating va
hisoblash maydoniga bogʻlangan maydonlardagi
maʼlumotlarni oʻzgartirish orqali uni tekshiring.
Ma’lumotlar bazasi ishlatiladigan AKT tizimlardan
foydalanishning oqibatlarini muhokama qiling.
18.01-QO”SHIMCHA MASHGʻULOT
1 “Miqdor” va “Har bir elementning bahosi” maydonlaridagi
ma’lumotlarni oʻzgartiring va “Yalpi xarajatlar” maydonida
ma’lumotlar qanday oʻzgarishiga qarang.
2 Hisoblash uchun calculated fieldni qanday yaratish va
natijada ular nimani bajarishini skrinshotlar yordamida
izohlab bering.
3 20,00 so’m qiymatdan oshadigan barcha umumiy
xarajatlarda 10% chegirmani topadigan boshqa
hisoblarni qoʻshing. Olingan skrinshotlardan foydalanib
javobingizni koʻrsating.
18.07-amaliy topshiriq
Ma’lumotlar bazasida hisoblash maydonini yaratsangiz,
mavjud soʻrov doirasida hisoblash maydonini yaratishingiz
zarur boʻladi. CD diskdagi Asset 18.03 ma’lumotlar bazasiga
qarang. Bu ma’lumotlar bazasida mavjud “Amounts Customers
Paid” (Mijozlar toʻlagan qiymatlar) so‘rovidan foydalaning.
Yangi ustunda “QQS” uchun yangi hisob qoʻshib qoʻying va
“QQS” qiymatini original “Xarajatlar”ga qoʻshish uchun yangi
hisob qoʻshing, bu sizga “Yalpi xarajatlar”ni beradi. (Quyidagi
skrinshotga qarang). Barcha hisoblaringizni belgilagandan
keyin
RUN (menyu panelida) tugmasini bosing. Bu barcha
hisoblaringizning natijalarini koʻrsatuvchi oynani ochadi.
(18.19-rasmga qarang).
Soʻng
|
| |
Expression Element - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

18.18-rasmda koʻpaytirish va qoʻshishga misollarni koʻrishingiz
mumkin; boʻlish va ayirish shu tartibda ishlaydi.
Hisoblashning natijalarini quyidan olish mumkin.
18.19-rasm. Ishlash vaqtida hisoblarni amalga oshirish
natijalari.
Hisoblash maydonida boshqa arifmetik
formulalardan foydalanish
Agar qolgan ikki arifmetik formulani baʼzi
maydonlarni
hisoblash uchun ishlatishni istasangiz, so‘rov (query)
ingizda mos maydonni qoʻshib qoʻyishingiz kerak. JZee soch
salonining ma’lumotlar bazasiga (Asset 18.02)
qarang va
quyidagi koʻrsatmalarga amal qiling:
Maydon qoʻshing va uni “Chegirma” deb belgilang. Bu maydon
foizli boʻladi (5 raqami 100 soniga boʻlinadi) va har bir savdoda
“Yalpi xarajatlar”ga qoʻllanadigan chegirma miqdorini ifodalaydi.
“Yalpi xarajatlar”dan “Chegirma”ni
ayirib tashlaydigan boshqa
maydonni qoʻshing. Bu maydonni “Toʻlanadigan qiymat” deb
belgilang.
18.18-rasm. Run Time hisoblarni amalga oshirish.
232
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
18.21-rasm. Hisoblash maydonida “Ayirish” amalidan
foydalanish.
Ikkala holatda ham hisoblangan
raqamlar jadvalda paydo
bo‘ladi, bu sizning hisob-kitoblaringizni amalga oshirish
uchun qaysi operatorlar, funksiyalar
yoki formulalardan
foydalanmoqchi ekanligingizni tanlashga imkon beradigan ifoda
yaratuvchisi yordamida tugallangandan so‘ng paydo bo‘ladi.
Ma’lumotlarni saralash
Bir maydonda ma’lumotlarni saralashingiz mumkin, masalan,
“Miqdor” maydonida eng kattadan eng kichikka (kamayuvchi)
tartibida yoki eng kichikdan eng kattaga (oʻsuvchi)
tartibida
saralash; 18.22-rasmga qarang.
18.22-rasm. Maydonni oʻsuvchi yoki kamayuvchi tartibda
saralash.
Maydonni saralash uchun so‘rov (query) yaratishingiz va oldin
jadvalni keyin saralashni istagan faylni tanlashingiz kerak.
“Saralash” qatorida ochiluvchi menyudan foydalaning.
Saralashning natijasini koʻrish uchun so’rovga (query)
“Run!”buyrug‘ini bering (18.23-rasmga qarang).
18.23-rasm. So‘rovda “saralash” natijalarning oʻsuvchi va
kamayuvchi tartibi.
18.20-rasm. Hisoblash maydonida “Boʻlish” amalidan foydalanish.
O‘quv fa`oliyati natijalari

|
O‘quv fa`oliyati natijalari
|
bet | 75/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaO‘quv fa`oliyati natijalari:
1.Karyer yuklari haqida tushunchaga ega bo’lish.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash haqida ma`lumotga ega bo‘ladilar.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish haqida ma`lumotga ega bo‘ladilar.
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
O‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
O‘quv fa`oliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoaviy, yakka tartibda
|
O‘qitish sharoiti:
|
Kompyuter, proektor bilan jixozlangan auditoriya
|
Qaytar aloqaning usuli va vositalari
|
Ma’ruzalar matni, kompyuter, proektor, tarqatma materiallar, plakatlar.
|
Umumta`lim fan o‘qituvchisi____________Narzillayev A.N.
O‘quv mashg‘ulotinig texnologik xaritasi-25
Ish bosqichlari va vaqtlari
|
Fa`oliyat mazmuni
|
O‘qituvchi fa`oliyati
|
Ta`lim oluvchi fa`oliyati
|
1bosqich:O‘quv mashg‘ulotiga kirish(5daqiqa)
|
|
|
| |
-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)

|
-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
bet | 74/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-25: Karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalari.
Vaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1.Karyer yuklari.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalari haqida bilib oladilar.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganishda karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalari o’rganishdan iborat.
|
Pedagogik vazifalar:
1.Karyer yuklari haqida tushunchaga ega bo’lish.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash haqida ma’lumot berish.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish haqida ma’lumot berish.
|
|
|
| |
RIGHT va LEFT - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Endi ushbu bir juft buyruq bir martadan koʻproq
bajarilishi
kerak:
REPEAT FORWARD 4, RIGHT 90
Bizga boʻshliq kerak emas, lekin
biz qanday buyruqlarni
takrorlashni xohlayotganimizni aniq koʻrsatishimiz kerak,
shuning uchun ushbu buyruqlar qavs ichiga joylanadi:
REPEAT (FORWARD 4, RIGHT 90)
Bu kvadrat chizadi,
lekin muammo shundaki, qalam abadiy
aylanaveradi, chunki uni toʻxtatadigan hech narsa yoʻq.
Kompyuterga qavs ichidagi buyruqlarni
necha marta bajarish
kerakligini aytishimiz kerak. Bu yerda 4 marta deb aytiladi,
chunki kvadrat 4 ta tomonga ega:
REPEAT 4 (FORWARD 4, RIGHT 90)
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

EFTdan supermarketlardagi kassalarda foydalaniladi; hali
ham naqd pul orqali toʻlash mumkin boʻlsa-da, debet yoki
kredit karta orqali toʻlash usuli afzal koʻriladi. Karta savdo
nuqtasi (POS) terminalidagi karta riderga kiritiladi, soʻng, xuddi
xodimning ish haqi oʻtkazilgani kabi, mablagʻ karta egasining
hisob raqamidan supermarket hisob raqamiga elektron tarzda
oʻtkaziladi.
Individual mijozlar ham internet bankingdan foydalanib oʻz
bank talablarini amalga oshirayotganida EFTdan foydalanishi
mumkin.
Mijozdan shaxsni tasdiqlash tekshiruvidan oʻtish soʻraladi,
soʻng undan oʻz hisob raqamidan pulni oʻtkazmoqchi boʻlgan
aniq hisob raqamni koʻrsatish soʻraladi. Kerak boʻladigan
boshqa maʼlumotlar faqatgina bank kodi va mablagʻ
yuborilishi kerak boʻlgan hisob raqamidir. Soʻng oʻtkazmalar
darhol amalga oshiriladi.
Bankomatlar
Bankomat (ATM - Automated Teller Machine) – bu banklar
tashqarisiga va boshqa manzillarga oʻrnatilgan mashina
boʻlib, bankka kirmasdan turib naqd pul yoki chek yechib
olish va qoʻyish, hisobingiz va toʻlov hisoblarini tekshirish
kabi tranzaksiyalarni amalga oshirish imkonini beradi.
Bankomatlarda mobil telefon hisobini toʻldirish yoki
foydalanish tilini tanlash kabi boshqa koʻplab xizmatlar ham
mavjud.
Mijoz bank tomonidan berilgan plastik karta va PIN-koddan
(shaxsiy identifikatsiya raqami) foydalanib, shaxsini tasdiqlashi
kerak boʻladi.
Ushbu jarayonlarning barchasi real vaqt rejimida bajariladi,
chunki hisob kechikishlarsiz tekshirilishi va yangilanishi
kerak.
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Ma’lumotlar kiritish formasini yaratish
Professional ko‘rinishdagi formani juda tez yaratish uchun
Form
Wizard (18.13-rasm) funksiyasidan foydalanishni boshlashingiz
mumkin. Unda tayyor dizaynlar toʻplami va stillar mavjud. Biroq
agar bu stillar foydalanuvchining talablariga javob bermasa,
Design View funksiyasida formangizni yaxshiroq ishlab chiqish
imkoniyati mavjud. Formani sozlash uchun ishlatadigan ayrim
funksiyalar 18.01-jadvalda berilgan.
18.02 Maʼlumotlarni
manipulyatsiya qilish
Maʼlumotlarni manipulyatsiya qilish ma’lumotlar bazasi
dasturi doirasida bazaga kiritilgan va saqlangan ma’lumotlarni
oʻzgartirishni bildiradi va quyidagilar orqali amalga oshiriladi:
• ma’lumotlar bazasida hisoblash yoki ma’lumotlarni
saralash uchun arifmetik amallar yoki raqamli
funksiyalardan foydalanish
• maʼlumotlarning subset’larini (paski to‘plamlarini) tanlab
olish uchun ma’lumotlar bazasi ichidan qidirish.
Ma’lumotlar bazasida hisoblashlar uchun
arifmetik amallardan foydalanish
Arifmetik amallar ishlatilishi mumkin boʻlgan ssenariylar –
biznes foydasini hisoblash yoki doʻkondagi zaxirani qoʻshish
va ayirish, valyutalarni ayirboshlash, hisobvaraq-fakturalarni
yaratish hisoblanadi. Buni amalga oshirish uchun ma’lumotlar
bazasida
hisoblash maydonini yaratishingiz kerak. Hisoblash
maydoni, ma’lumotlar bazasi maydonining maxsus turi boʻlib,
bu yozuvdagi boshqa maydonlarda maʼlumotlar oʻzgarganda
a 18.02-rasmda koʻrsatilgan tuzilmaga amal qilib, “Asset
18.01.accdb” faylidagi maʼlumotlar bazasi yordamida
yangi mijozlarning maʼlumotlarini toʻldirish uchun
forma yarating.
6-bob: AKTni tatbiq etish

Agar avtomobilning yangi dizayni boʻyicha kompyuter model
ishlab chiqilgan boʻlsa, avtomobilning alohida qismlarini
muayyan sharoitlardan nihoyatda batafsil oʻrganish mumkin.
Biroq modellashtirilayotgan “obyekt” har qanday narsa boʻlishi
mumkin, atomdan tortib orqa ilgak tizimigacha, rezervuardan
tortib sayyoragacha!
Elektron jadvallar
Elektron jadvallar oddiy kompyuter modellashtirish ishlari
uchun nihoyatda foydalidir, chunki ularda “what if . . . ?’
mantiqiy savollarini berish imkoni mavjud.
Oila oʻz oilaviy mablagʻlarini elektron jadvalda saqlashi
mumkin.
Maktab ashyolari doʻkonida doʻkon yozuvlarini elektron
jadvalda saqlash mumkin. Bu quyidagi kabi savollarni soʻrash
imkonini beradi: “Boshqa meva turlariga qaraganda, olmani
koʻproq afzal koʻrishadi, lekin biz qoʻygan narxlar tufayli
oʻquvchilar olma sotib olmaydi. Har bir olma sotilgandagi
foyda miqdorini kamaytirish qanday samara beradi?”
Agar olmaning afzal koʻrilishi haqidagi taxminimiz haqiqat
boʻlsa, biz elektron jadval modelida olma narxini pasaytirib,
sotilgan olmalar sonini oshira olamiz. Elektron jadvalimizda
oʻquvchilarga yoqadigan yoki yoqmaydigan narsalarni hisobga
olishimiz kerak boʻladi. Shunda elektron jadval foydaning
ortishi yoki kamayishini bashorat qila olishi mumkin.
6.06 Ishlab chiqarish sohasidagi
dasturlar
Robototexnika
Robototexnika 1-bobdan muhokama qilingandi, ular ishlab
chiqarish sanoatida muhim rol oʻynaydi. Robotlardan
foydalanishni yodga olish uchun 1-bobni koʻrishingiz kerak va
ularning afzalliklari va kamchiliklarini ham esga oling.
Odamlardan emas, kompyuter boshqaradigan
tizimlardan foydalanishning afzallik va
kamchiliklari
Robotlarning dastlabki narxi qimmat boʻlishi mumkinligiga
qaramay, ular tezlikni oshirish, toʻxtovsiz ishlay olish
(tanaffuslarga hojat yoʻq), mehnat xarajatlarini qisqartirish
(malaka oshirish yoki qayta malaka oshirish yoxud yangi
xodimlarni ishga olish), mahsulotning yuqori sifati va insonlar
uchun juda xavfli, juda zerikarli yoki jismoniy jihatdan juda
talabchan boʻlgan sohalarda ishlarni bajarish qobiliyati orqali
ishlab chiqarish sanoatida xarajatlarni kamaytira oladi.
Robotlarning mustaqil qarorlar qabul qila olmasligi ularning
kamchiliklaridan biridir. Agar dasturlashtirilmagan biror narsa
yuz bersa, ular yangi sharoitga moslashish uchun harakatlarini
oʻzgartira olmaydi. Oʻrnatish uchun dastlabki xarajatlar juda
qimmat boʻlishi mumkin hamda ular insonlar uchun ishsizlikni
keltirib chiqaradi. Ular baʼzan buzilib qolishi mumkin, bunday
hollarda ularni taʼmirlash vaqtida ularning ishini bajaruvchi
hech kim boʻlmaydi.
• oxirgi darajalarni tushunarli shaklda koʻrsatish uchun 
grafiklar chizish;
•

• oxirgi darajalarni tushunarli shaklda koʻrsatish uchun
grafiklar chizish;
• uzoq vaqt davomida maʼlumotlarni saqlash va foydalanuvchi
natijalarni soʻraganda ular haqida hisobot berish;
• foydalanuvchiga kelajakdagi darajalarni bashorat qilish
imkonini berish uchun natijalarni elektron jadvalda saqlash;
• chop etish uchun hisobotga kirish maqsadida jadval yoki
grafikda aks ettirilgan maʼlumotlarni ishlab chiqish.
Tirband yoʻl tutashmalari yaqinidagi atmosfera ifloslanish
nazoratining bir turidir; yana koʻplab turlari bor. Biz yashab
turgan atrof-muhitning istalgan qismi nazorat qilinishi mumkin.
Shifoxonaning jonlantirish boʻlimlarida mikroprotsessor va kompyuterlardan foydalanish Shifoxonadagi jonlantirish boʻlimlarida katta hajmdagi
maʼlumotlar ishlab chiqariladi va foydalaniladi. Aynan
shu yerda AKT bemorlar parvarishini yaxshilay oladi. AKT
quyidagilarga qodir:
• bemorning klinik maʼlumotlariga kirish imkoniyatini
yaxshilash;
• xatolarni kamaytirish;
6.09-rasm. Analog signallarni raqamli signalga aylantirish.
Har qanday tajribada oʻrnatilishi kerak boʻlgan ikkita vaqt bor.
Birinchisi – maʼlumotlarni oʻqish amalga oshiriladigan vaqt
oraligʻi; ikkinchisi – tajribaning qancha vaqt davom etishi.
Ifloslanish nazoratida hal qilinishi kerak boʻlgan ikkita eng
muhim vaqtni muhokama qiling.
6.05-QO’SHIMCHA MASHGʻULOT 73 6-bob: AKTni tatbiq etish
• sifat standartlariga rioya etilishini taʼminlash;
• bemorning hayot belgilarini kuzatish;
• qaror qabul qilishda yordam berish.
Koʻrish mumkinki, jonlantirish boʻlimidagi AKT tizimlari va
yaxshiroq parvarish oʻzaro bogʻliq boʻla oladi.
Mahalliy shifokorlar kabinetida tibbiy qaydlarni boshqarish
boʻyicha AKT tizimlari koʻpincha yaxshi tashkillashtirilgan
boʻladi.
Kompyuter tomonidan boshqariladigan

|
Kompyuter tomonidan boshqariladigan Pdf ko'rish
|
bet | 120/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikKompyuter tomonidan boshqariladigan
oynavand issiqxonalar
Oynavand issiqxonadagi harorat xuddi markaziy isitish
kontrolleri kabi boshqariladi. Oynavand issiqxonadagi
namlik ham nazorat qilinishi kerak. Namlik sensori
kompyuterga havo qanchalik namligini aytadi, shunda
kompyuter purkagichlarga suv manbasini ulash yoki ulamaslik
haqida qaror qabul qiladi.
Derazalar ham kompyuterlar yordamida ochilishi yoki yopilishi
mumkin.
Oynavand issiqxonalarda shishaning ustida kompyuter
tomonidan boshqariladigan pardalar ham boʻlishi mumkin.
Yorugʻlik sensori yorugʻlik darajasini oʻlchaydi. Quyosh eng
issiq boʻlgan paytda kompyuter elektr motorlarini harakatga
keltiradi, ular oʻsimliklarga soya boʻlishi uchun tushiradi.
Kompyuter boshqaruvi bogʻdagi bitta oynavand issiqxona
uchun ishlatilishi mumkin, biroq uning tijoriy hududlar va
optimal oʻsish sharoitini saqlash uchun koʻp sonli zaruriy
oʻzgarishlarni amalga oshirish insonlar uchun, shunchaki,
imkonsiz boʻlgan yirik komplekslarda ishlatilish ehtimoli
yuqori.
Himoya signallari
Oddiy himoya signali eshik yoki deraza ochilganda buni oddiy
magnit va kontakt svich yordamida aniqlaydi. Boshqaruv
dasturiga signal yuboriladi, u ogohlantirish signalini yoqadi.
Hali tilga olinmagan sensorlardan biri – harakat sensoridir. U
sensor diapazoni ichida harakatni aniqlash uchun infraqizil
nurdan foydalanadi. Sensorning koʻrish maydonidagi
obyektlardan chiqadigan infraqizil yorugʻlik nurlanishi doimiy
boʻlishi kerak. Agar diapazon ichida nimadir harakatlansa,
infraqizil yorugʻlikning shakli oʻzgaradi va sensor bu oʻzgarishni
aniqlaydi. Bu sensorlar
passiv infraqizil (PIR) sensorlar
deyiladi.
6.05 Modellashtirish dasturlari
Kompyuter modellashtirishda nimanidir ifodalash uchun
matematik formulalardan foydalaniladi. Formulalar biror
narsaning turli sharoitlardagi xatti-harakatini tahlil yoki
bashorat qilish uchun ishlatiladi. Masalan, binoning kompyuter
modeli uning zilzila yoki boʻronli shamollarga qanday reaksiya
qilishini tekshirib koʻrishi mumkin.
Holatni modellashtirishning ikkita aniq sababi bor: hech kimni
xavf ostiga qoʻymasdan turli holatlarni sinovdan oʻtkazish;
katta mablagʻ sarflamasdan ularni amalga tatbiq etish
ehtimolini sinab koʻrish (nimaningdir ishlamasligini bilib olish
uchun prototip yaratish qimmatga tushmaydi).
6.06-SAVOL
Harakat sensorlari qanday qilib kichik jonzotlarni
eʼtiborsiz qoldirishini oʻrganing. (Avtomatik pol tozalagich
qanday ishlashi yoki avtomatik maysa oʻrgich qanday
ishlashini kuzatish orqali boshlashingiz mumkin; ikkalasi
ham kichik jonzotlardan saqlanishi kerak).
|
| |
Tashkiliy qism - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 76/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaTashkiliy qism:
1Mashg‘ulotga tayorgarlik ko‘radi va davomatni aniqlaydi.
|
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘radilar
|
2-bosqich
Asosiy(70daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni fa`ollashtirish:
Uyga berilgan vazifani tekshiradi
Mavzu yuzasidan savollar beradi
Topshiriqni bajargan o‘quvchilarni baholaydi.
1.Yangi mavzu:Karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalari.
Reja:.
1.Karyer yuklari.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish.
4.Aqliy hujum asosida o‘quvchilarni fa`ollashtirish
5.Reja asosida mavzuni tushuntirish kerakli ma`lumotlarni qayd ettirish.
6.Yangi mavzu rasmlar va tarqatma materiallar asosida to‘ldiriladi.
7.Mustahkamlash uchun mavzu yuzasidan tezkor savollar asosida mustahkamlanadi.
Bahs-munozaralar asosida o‘quvchilar fikrlari to‘ldirilib asoslab beriladi.
8.Kichik guruhlarga bo‘lib masalalar beriladi va nazorat qiladi
|
Uy ishini taqdim etadilar.
Mavzu yuzasidan savollarga javob beradilar yangi mavzu va rejasini daftarga qayd qilib qo‘yadilar.
Mavzuni diqqat bilan tinglaydilar.
Kerakli adabiyotlarni yozib oladilar
Kerakli asosiy tushunchalarniyoziboladilar.Kerakli ma`lumotlarni tinglab yozib oladilar
Yangi mavzu asosida bahs munozara yuritadilar,savollarga javob yozadilar.
Kichik guruhlarga bo‘linib o‘qituvchi tomonidan berilgan topshiriq savollarga javob yozib aldegid va ketonlarni farqlaydilar.
Mavzu yuzasidan mustahkamlash uchun savollar beriladi,qo‘shimcha savollar beriladi
Yakuniy nazorat uchun berilgan test topshiriqlariga javob beradilar.
|
|
|
| |
genetik kodominantlik - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 155/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuagenetik kodominantlik
deb nomlanadi.
Allel bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri 3 xil bo‘ladi. Bular
komplementar
,
epistaz
,
polimyeriya
.
Genlarning o’zaro komplementar ta’siri
Komplementar so‘zi inglizcha “
complement”
— to’ldirish degan ma’noni anglatadi. Allel
bo‘lmagan genlarning o‘zaro ta’siri komplementar xilining o‘ziga xos jihati shundan iboratki, F
1
duragayda chatishtirishda qatnashgan ota yoki ona belgisi emas, balki yangi belgi rivojlanadi.
Belgining rivojlanishiga ta’sir etuvchi allel bo‘lmagan genlarning qimmati bir xil emasligi tufayli
F
2
avlodida belgilarning rivojlanishi turlicha ko‘rinishda namoyon bo‘ladi.
F
2
da belgilarning nisbatini 9:3:3:1 sxemada bolishi.
Bunga misol tariqasida
xoldor
to‘tilarni
chatishtirish bo‘yicha o‘tkazilgan tajriba natijasini keltirlarniz. Qush boquvchilarga tanish
bo‘lgan xoldor to‘tilarning pati 4 xil: havorang, sariq, yashil va oq rangda bo‘ladi.
Agar
havorang
urg‘ochi to‘tilar
oq patli
erkak to‘tilar bilan chatishtirilsa, F
1
dagi erkak va
urg‘ochi to‘tilarning pati havorang bo‘ladi. Mabodo F
1
dagi erkak va urg‘ochi to‘tilar o‘zaro
chatishtirilsa F
2
da 75% havorang, 25% oq rangli to‘tilar rivojlanadi. Bundan ikki xil xulosaga
kelish mumkin.
1-xulosa.
To‘tilarda pat rangini ifoda qiluvchi genlar jinsiy xromosomalarda emas, balki
autosomalarda joylashgan.
2-xulosa.
Patning ikki xil rangda bo‘lishi bitta genning ikki xil allel holatiga bog‘liq.
Xuddi shunday natija sariq rangli to’tilarni oq rangli to‘tilar bilan chatishtirganda ham
olinadi. Yuqoridagi ikki xil chatishtirish tafsiloti tubandagicha yoziladi.
|
| |
Кo‘piк hosil кiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi

|
Кo‘piк hosil кiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi
|
bet | 188/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot Кo‘piк hosil кiluvchi reagentlarni ta’sir qilish mexanizmi
Кo‘piк hosil qiluvchi reagent moleкulalari havo pufaкchalariga shimilib, (adsorbsiyalanib) pufaкchaning gidrat pardasini mustahкamligini oshiradi. Sababi, reagentning polyar (gidrofil) tomoni suv moleкulalari bilan faol reaкsiyaga кirishishadi va o‘z navbatida gidrat pardadagi suv moleкulalari hajmidagi suv moleкulalariga nisbatan betaraf bo‘lib qoladi (ya’ni gidrat pardadagi suv moleкulasi bilan hajmdagi suv moleкulasi orasidagi tortishish кuchi кamayadi). Reagent shimilgan iккita pufaкcha o‘zaro to‘qnashsa, ular qo‘shilib yiriк pufaк hosil qilmaydi, chunкi ularning sirti betaraf, devor mustahкam. Agar. reagent shimilmagan pufaкchalar to‘qnashsa, gidrat parda yorilib, ular birlashadi va yiriк pufaкcha hosil bo‘ladi.
Suvli muhitda кichiк pufaкchalar seкinroq, кattalari esa tezroq haraкat qiladi. O‘lchamlari bir xil bo‘lsada, reagent shimilgan pufaкcha reagent shimilmagan pufaкchaga nisbatan seкinroq haraкat qiladi. Bunga sabab, yuqoriga кo‘tarilayotgan pufaкchadagi reagentni suv oqimi «yuvib» pastкi qismiga to‘playdi va pufaкchaning tag qismiga o‘ziga xos «qattiqliq» hosil qiladi va bu hodisa pufaкcha haraкatini seкinlashtiradi.
Pufaкchaga flotatsiyalanuvchi mineral zarrachalar кelib yopishishi uchun ma’lum vaqt кyeraк. Demaк, pufaкcha qancha seкin кo‘tarilsa, shuncha кo‘proq mineral кelib yopishadi. Bundan tashqari, tez кo‘tarilayotgan pufaкcha muhit qarshiligiga uchrab, unga yopishgan zarrachalar suv oqimida «yuvilib», yo‘lda to‘кilib qolishi mumкin.
Кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar кo‘pincha, yig‘uvchi reagentlarga o‘xshash qobiliyatini namoyon etadi. Buning sabablari har xil bo‘lishi mumкin:
1. Ba’zida кo‘piк hosil qiluvchi reagentning polyar guruhi mineral yuzaga (кimyoviy yoкi fiziкaviy) shimilib, appolyar guruhi suv tomonga yo‘nalgan bo‘ladi. Bu esa mineral zarrani suv yuqmasliк darajasini oshiradi.
2. Кo‘piк hosil qiluvchilar кapillyar bosimni кamaytirish hisobiga pufaкchaga minerallarni mustahкamroq yopishishiga imкon yaratadi.
3 Ba’zi bir hollarda, кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar yig‘uvchi reagent yeritmasini dispyersligini oshirib, apparat hajmida (muhitda) teng tarqalishini ta’minlaydi.
Кo‘piк hosil bo‘lishi - reagent moleкulalarining tarкibi va qurilishiga hamda uning suvdagi кonsentratsiyasiga bog‘liq. Bundan tashqari, yaxshi кo‘piк hosil bo‘lishi uchun bir nechta omillar bor, jumladan:
1) muhitning pH darajasi. Reagent moleкulasi qancha кam dissotsiatsiyalansa, shuncha yaxshi кo‘piк hosil qiladi. Asos xossasiga ega bo‘lgan reagentlar ishqor muhitda yaxshi кo‘piк beradi, кislota xossasiga ega bo‘lgan reagentlar esa кislotali (nordon) muhitda yaxshi кo‘piк hosil qiladi;
2) muhit harorati. Reagentning yeruvchanligi haroratga bog‘iq bo‘lsa,harorat ortishi bilan кo‘piкlanish yaxshilanadi.
Iккi yoкi undan кo‘p har xil кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar birga ishlatilsa flotatsiya jarayonini boshqarish oson bo‘ladi.
|
| |
O‘qitish vositalari - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 80/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua
Umumta`lim fan o‘qituvchisi____________Narzillayev A.N.
O‘quv mashg‘ulotinig texnologik xaritasi-27
Ish bosqichlari va vaqtlari
|
Fa`oliyat mazmuni
|
O‘qituvchi fa`oliyati
|
Ta`lim oluvchi fa`oliyati
|
1bosqich:O‘quv mashg‘ulotiga kirish(5daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1Mashg‘ulotga tayorgarlik ko‘radi va davomatni aniqlaydi.
|
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘radilar
|
2-bosqich
Asosiy(70daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni fa`ollashtirish:
Uyga berilgan vazifani tekshiradi
Mavzu yuzasidan savollar beradi
Topshiriqni bajargan o‘quvchilarni baholaydi.
|
|
| |
-nchi usul murakkab /kombinatsion usul/

3. 3-nchi usul murakkab /kombinatsion usul/Chiou tomonidan taklif etilgan.
Usulning mohiyati: dori modda kerakli erituvchida eritiladi /konsentratsiyasi 10% dan oshmasligi lozim/ va shu hosil bo‘lgan eritma eritilgan matritsa-polimerga ( masalan PEG) bug‘lantirmasdan kiritiladi va sistema tezda sovutiladi.
Terapevtik dorivor sistemalar
Transdermal terapevtik sistemalar. Ma’lumki, dori modda teri orqali yuborilib sistemalik davolash usullari bor, ular plastirga o‘xshash transdermal terapevtik sistemalar (TTS) amalga oshiriladi.
TTS - terapevtik sistemalarning bir turi bo‘lib, ta’sir etuvchi moddaning oldindan organizmda belgilangan tezlikda so‘rilishini ta’minlovchi dori turi va ma’lum an’anaviy dorilar (tabletkalar) dan farq qiladi.
Agar tinktura qabul qilinsa dori moddaninng konsentratsiyasi qonda bir baland bir past bo‘lib, bemorning holiga befarq emas.
TTS orqali bir tekis tezlikda muntazam ravishda dori moddani so‘rilishini ta’minlash mumkin. TTS - bu diffuzion transdermal (teri orqali) terapevtik sistema bo‘lib, vaqti, tezligi, yuboriladigan joyini oldindan belgilash mumkin. Ikkinchi tomondan, teri orqali yuborilgani uchun oshqozon ichakdan dori modda o‘tmaydi, demak parchalanmaydi. Shu bilan birga, in’eksiya dorini kamchiliklari ham bu erda yuq.
TTS dorilarini ishlatilishi 1975 yildan boshlangan va yuqorida aytilgan kamchiliklar bartaraf qilingan.
TTS larni asosiy qismi rezervuar yoki dori modda saqlovchi matritsa. Asosan TTS lar bir nechaqavatlardan iborat bo‘ladi.
TTS modellari
Eng sodda TTSlar quyidagi komponentlardan iborat bo‘ladi.
• Asosiy membrana, atrof muxitiga dorini ajratadi va tashqaridan namlikni o‘tkazadi.
• Preparatni erishi, ajralishi va saqlanishi uchun dorivor rezervuar.
• Dorini optimal ajralish tezligini ta’minlovchi membrana.
• Elim, bosilganda yopishuvchi, teriga bog‘laydi.
• Tizimni saqlash uchun himoya pardasi.
|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

3 Nazorat ostidagi jihoz. Mikroprotsessor isitish qozoni
(isitish tizimi uchun) yoki konditsionerni (sovitish tizimi
uchun) nazorat qilishi kerak.
4 Odatiy ishlash jarayoni. Dastlab
mikroprotsessor vaqtni
oʻzidagi soat yordamida foydalanuvchi tizimning yonishi
uchun oʻrnatgan vaqt bilan tekshiradi. Tizim shu vaqtga
yetib, yonganida mikroprotsessor
vaqtni foydalanuvchi
tizimning oʻchishi uchun oʻrnatgan vaqt bilan solishtiradi.
Tizim shu vaqtga yetgach, oʻchadi va mikroprotsessor
tizimni yoqish kerak yoki yoʻqligini koʻrish
uchun yana
vaqtni taqqoslashga qaytadi.
Tizim yoniq payti harorat sensoridagi haroratni oʻqiydi va
uni oldindan oʻrnatilgan, kerakli harorat bilan solishtiriladi.
Agar harorat juda past boʻlsa (isitish tizimi), u xona
yetarlicha iliq boʻlguniga qadar isitish qozonini yoqib
turadi. Agar harorat juda yuqori boʻlsa (sovitish tizimi), u
xona yetarlicha salqin boʻlguniga
qadar konditsionerni
yoqib turadi.
5 Oʻlchash oraligʻi. Tizim yoniq payti mikroprotsessor
harorat sensorini doimiy ravishda nazorat qilib turishi
kerak, lekin isitish qozoni
yoki konditsionerning xona
haroratini oʻzgartirishi vaqt oladi, shu sababli oʻlchash
paytida kechiktirish vaqti besh daqiqa atrofida boʻlishi
kerak.
6 Xatolik yuz bergan hollarda. Agar harorat oʻzgarmayotgan
boʻlsa, bu deraza ochiqligini, isitish qozoni toʻgʻri
isitmayotganini yoki konditsioner
buzilganini anglatishi
mumkin. Mikroprotsessor tizimning haroratni
boshqarishga qodir emasligi haqida foydalanuvchiga
xabar berish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak.
Kompyuter tomonidan boshqariladigan aksariyat qurilmalar
ushbu qoidalarga bir xil tarzda amal qiladi. Odatiy markaziy
isitish tizimi kontrollerida foydalanuvchi
kerakli haroratni,
shuningdek, tizimning yonish va oʻchish vaqtlarini oʻrnatadi.
Mikroprotsessor foydalanuvchi kiritgan oʻrnatgan maʼlumotlar
va sensor koʻrsatkichlari asosida qaror qabul qiladi.
Mustah - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 95/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua2. Mustahkamtog‘jinslariqattikgil, bо‘r, toshkо‘mirlarniо‘zichigaoladi. Qattiklik koeffitsiyenti f=0,8÷1,5.Ular massivda 10-20 m balandlikda qiyalikni 60-70º burchakkacha saqlab turadi. Mustahkam tog‘ jinslari qazib olish uchun yetarli darajada kuch bо‘lganda (0,3-0,4 MPa dan kam bо‘lmaganda) dastlabki yumshatmasdan kon mashinalari yordamida qazib olish mumkin. Aks holda esa, qazib olishdan oldin yumshatish zarur bо‘ladi.
Yumshoq tog‘ jinslariqumli gil, yumshoq kо‘mir va boshqalardan iboratdir. Qattiklik koeffitsiyenti f=0,6÷0,8. Bu turdagi tog‘ jinslarini oldindan yumshatmasdan barcha kо‘rinishdaga qazib olish mashinalari yordamida qazib olish oson. Ular 7-15 m balandlikda qiyalik burchagi 50-60º gacha saqlabtura oladi.
Sochiluvchan tog‘ jinslari ga bir jinsli qumlar taaluqlidir. Ularning sochilmalarda va massivdagi qiyalik burchagi ichki ishqalanish burchagidan (=19-37º) oshmasligi kerak. Qumlarda qazib olish ishlari bir muncha kam, ya’ni bir jinsli silliqlangan bulaklar orasidagi bog‘liqlik kuchi amalda mavjud emas. Faqatgina zich joylashgan turli jinsli qumlarda bulaklari orasidagi 0,3-0,5 kgk/sm² dan oshmagan bog‘lanish mavjud. Qumlarning siljishiga qarshiligi dinamik ta’sirdakeskin kamyadi.
3. Portlash, mexanik buzish, maydalash yoki tabiat kuchlari (qulash, nurash va boshqalar) ta’siri natijasida qoyali va yarim qoyali tog‘ jinslari buzilgan xolatga о‘tadi va oddiy texnik vositalar bilan tashish va yuklash uchun qulay buladi.
Buzilgan tog‘ jinslari bо‘lagidagi bog‘liklik darajasi, bо‘lakligi va mustahkamligi bо‘yicha tog‘ jinslarining maydalashgacha bо‘lgan mustahkamligidan farqqiladi. Tog‘ jinslari bog‘liqligi qо‘shilgan bо‘laklarni orasidagi aloqalar tavsifini oydinlashtiradi. Bog‘liqlik darajasi birinchi navbatda buzilgan jinslarni yumshanuvchanligiga hamda ishqalanish Ke (tabiiy bog‘lilik tavsifi), ilashish K3 (mexanik buzish tavsifidagi bog‘liqlik) koeffitsiyentlari va jinslarning ichki ishqalanish burchagi p kattaliklari bilan kо‘rsatiladigan bо‘laklikka bog‘liq.
|
| |
Yangi mavzu:Ag’darmalarni hosil qilsh to’g’risida tushuncha

|
Yangi mavzu:Ag’darmalarni hosil qilsh to’g’risida tushuncha
|
bet | 81/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua1.Yangi mavzu:Ag’darmalarni hosil qilsh to’g’risida tushuncha.
Reja:.
1.Ag’darma haqida ma`lumot.
2. Ag’darma turlari.
3. Ag’darmalarni shakllantirish.
44.Aqliy hujum asosida o‘quvchilarni fa`ollashtirish
5.Reja asosida mavzuni tushuntirish kerakli ma`lumotlarni qayd ettirish.
6.Yangi mavzu rasmlar va tarqatma materiallar asosida to‘ldiriladi.
7.Mustahkamlash uchun mavzu yuzasidan tezkor savollar asosida mustahkamlanadi.
Bahs-munozaralar asosida o‘quvchilar fikrlari to‘ldirilib asoslab beriladi.
8.Kichik guruhlarga bo‘lib masalalar beriladi va nazorat qiladi
|
Uy ishini taqdim etadilar.
Mavzu yuzasidan savollarga javob beradilarYangi mavzu va rejasini daftarga qayd qilib qo‘yadilar.
Mavzuni diqqat bilan tinglaydilar.
Kerakli adabiyotlarni yozib oladilar
Kerakli asosiy tushunchalarniyoziboladilar.Kerakli ma`lumotlarni tinglab yozib oladilar
Yangi mavzu asosida bahs munozara yuritadilar,savollarga javob yozadilar.
Kichik guruhlarga tajribalar ketma ket bajariladi bo‘linib o‘qituvchi tomonidan berilgan topshiriq savollarga javob yozib aldegid va ketonlarni farqlaydilar.
Mavzu yuzasidan mustahkamlash uchunmuammoli savollar beriladi,qo‘shimcha savollar beriladi
Reaksiya tenglamalri va xulosalar yoziladi..
|
3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-28:Avtomobil transporti qo’llanganda ag’darma hosil qilish.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
154
tanlash, o‘quvchilarda qo‘shimcha adabiyotlar bilan ishlash ko‘nikmalarini
shakllantirish, o‘quvchilarning qiziqishlarini ilhomlantiradigan o‘quv usullarni
qidirib topish zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Старцева Н.А.. Институт электронных программно-методических средств
обучения РАО. «Информационные технологии на уроках математики».
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
155
Sharipova Dilnoza
Navoiy viloyati Qiziltepa tumani
2-umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘qituvchisi
YOSHLARNI TARBIYALASHDA PEDAGOGIKANING G‘OYAVIY
ASOSLARI
Bugungi murakkab sharoitda talim-tarbiya va ma’naviyat sohasida yuzaga
kelayotgan ko‘plab muammolarni hal etishda, xususan yosh avlod ongini turli
zararli oqimlar buzg‘unchi mafkuralar ta’siridan saqlashda o‘qituvchi va
murabbiylarning ustozlik mahorati, ishontirish san’ati, shaxsiy ibrati va namunasi
g‘oyat muhimdir. Dunyo o‘zgarishda davom etayotgan va yangi-yangi
muammolar paydo bo‘layotgan ekan, pedagoglar zimmasidagi ma’suliyat
to‘xtovsiz oshaveradi, aslo kamaymaydi.
Insоn аslidа bахt vа ezgulik uchun dunyogа kеlаdi, shu оrzu-umid bilаn
yashаydi. Lеkin bu bilаn ish bitmаydi, u shu niyatigа yеtishi uchun hаrаkаt qilishi,
mеhnаt qilishi lоzim. Insоnning insоn bo‘lib shаkllаnishidа, hаyotdа o‘z o‘rnini
tоpishidа, el-yurt ichidа izzаt-hurmаtgа sаzоvоr bo‘lishidа, yuksаk ахlоq-оdоb
qоidаlаrini o‘zidа mujаssаm etishidа g‘oyaviy tarbiya аsоsiy o‘rinni egаllаydi.
Binobarin, tinch-totuv hayotimizga chang soluvchilar, yoshlarimizni to‘g‘ri
yo‘ldan ozdirishga, ularning ongi va qalbini buzg‘unchi g‘oyalar bilan to‘ldirishga
intilayotgan va bu bilan ma’naviyatimiz ildiziga bolta urayotgan kuchlar
o‘smirlarning ongini turli g‘arazli oqimlar ta’siri bilan zaharlashga urinishadi.
Bunday yoshlar xorijdan yurtimizga kirib kelayotgan turli “yangilik”, “ixtiro”
lardan ko‘zlagan qabih niyatni hamisha ham o‘z vaqtida va to‘g‘ri anglab
yetmaydilar. Hamma narsa ularning ko‘ziga maroqli va ibratli bo‘lib ko‘rinadi.
Bunga aslo befarq qarab bo‘lmaydi. Chunki ta’lim- tarbiyadagi befarqlik
keyinchalik katta va jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi. Tabobatda kasalni
davolagandan ko‘ra, uni oldini olish oson bo‘lganidek, tarbiyada ham tarbiyasi
buzilgan, fikri chalg‘igan yoshni to‘g‘ri yo‘lga qaytarishdan ko‘ra, uni bu illatga
chalinmasligiga erishish osonroq.
Bunga ta’lim-tarbiya sohasi mutasaddilari zimmasiga yuklanayotgan
ma’suliyatli vazifaning asosi ayni shu jihat bilan o‘lchanadi. Bir kun kech ekilgan
daraxt bir hafta kech meva tugadi deganlaridek, tarbiya sohasida bir kunga bo‘lsin
kech qolish ham ma’lum muammolarga sabab bo‘ladi. Shu boisdan ham davlatimiz
rahbari Sh. Mirziyoyev ma’naviy tarbiya sohasi mutasaddilariga, ayniqsa,
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi

|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
|
bet | 86/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaNazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-30: Ochiq usulda qazib olish sistemasi va ularning klassifikatsiyasi.
Vaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1. Foydali qazilmalarni ochiq usulda qazish tizimlari.
2. Transportsiz qazish tizimi.
3. Transportli qazish tizimi.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Ochiq usulda qazib olish sistemasi va ularning klassifikatsiyasi o‘rganishdan iborat.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganish jarayoninda foydali qazilmalarni ochiq usulda qazish tizimlar, transportsiz va transpotli qazish tizimi haqida bilib oladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Foydali qazilmalarni ochiq usulda qazish tizimlari haqida ma’lumot beriladi
2. Transportsiz qazish tizimi haqida ma’lumot beriladi
3. Transportli qazish tizimi haqida ma’lumot beriladi
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1. Foydali qazilmalarni ochiq usulda qazish tizimlari haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
2. Transportsiz qazish tizimi haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
3. Transportli qazish tizimi haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
|
|
| |
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi

|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
|
bet | 79/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaNazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-27: Ag’darmalarni hosil qilsh to’g’risida tushuncha.
Vaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1.Ag’darma haqida ma`lumot.
2. Ag’darma turlari.
3. Ag’darmalarni shakllantirish.
|
O‘quvmashg‘ulotiningmaqsadi:Ag’darmalarnihosilqilsh, ag’darmaturlarivaag’darmalarnishakllantirisho‘rganishdaniborat.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganish jarayoninda ag’darmalarni hosil qilsh, ag’darma turlari va ag’darmalarni shakllantirishni bilib oladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
1.Ag’darma haqida ma`lumot berish.
2. Ag’darma turlari haqida ma`lumot berish.
3. Ag’darmalarni shakllantirish haqida ma`lumot berish.
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1.Ag’darma haqida ma`lumotga ega bo’lishadi.
2. Ag’darma turlari haqida ma`lumotga ega bo’lishadi.
3. Ag’darmalarni shakllantirish haqida ma`lumotga ega bo’lishadi.
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
|
|
| |
-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)

|
-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
bet | 77/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-26:Kon massasini konveyer transorti bilan tashish.
Vaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1. Konveyer haqida umumiy ma’lumot.
2. Konveyer turlari.
3. Konveyerning texnik tasnifi.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Kon massasini konveyer transorti bilan tashish va konveyer haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lish.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganishda kon massasini konveyer transorti bilan tashish va konveyer haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lish.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Konveyer haqida umumiy ma’lumot.
2. Konveyer turlari haqida ma’lumot .
3. Konveyerning texnik tasnifi .
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1. Konveyer haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lishadi.
2. Konveyer turlari haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lishadi.
3. Konveyerning texnik tasnifi haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lishadi.
|
|
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 92/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaYangi mavzuni mustahkamlash.
1. Foydali qazilma nima ?
2. Ochiq usulda qazib olish texnologiyasiga ta’rif bering ?
3. Ochiq kon ishlariga ta’rif bering ?
4. Qazish tizimi turlari nechta va ularga ta’rif bering ?
5. Konni ochish tizimi nima ?
6. Ochiq kon ishlari texnologiyasiga ta’rif bering ?
Mavzu:2.Ochiq usulda qazib olishning qulayliklari va kamchiliklari
Reja:
1.Qazib olish turlari.
2. Ochiq usulda qazib olish jarayoni.
3. Ochiq usulda qazib olishning qulayliklari.
4. Ochiq usulda qazib olishning kamchiliklari.
Konchiliksanoati - zamonaviyindustriyaningasosiyxomashyovayoqilg‘ibazasihisoblanadi. U energetika va xalq xо‘jaligining boshqa tarmoqlarining asosiy yoqilg‘i manbaidir. Shuningdek, konchilik sanoati qora va rangli metallurgiya, ximiya sanoati, о‘g‘itlar ishlab chiqarish sanoati uchun xom-ashyo bazasi hisoblanadi. Xalq xо‘jaligida foydalanilayotgan tabiiy resurslarni 70% ni mineral xom-ashyolar tashkil qiladi.
Jahon miqyosida qazib olinadigan foydali qazilmalarning umumiy miqdori yiliga 9-10 mln. t ni, kon massasining yillik unumdorligi esa 35-37 mlrd. t ni tashkil etadi.
Ochiq usulda qazib olish ishlarining rivojlanishi, yer osti usulida qazib olishga nisbatan unumdor, iqtisodiy jihatdan samarador va xavfsizligidadir. Ochiq usulda qazib olishda ish unumdorligi yer osti usuliga qaraganda 5-8 marta yuqori, tannarxi esa 2-4 marta kam. Ushbu farq sо‘nggi 30-40 yil ichida oshib borishda davom etmoqda.
Foydali qazilma boyliklariga xо‘jalik, qurilish, sanoat va ilmiy maqsadlar uchun qazib olinadigan va xom ashyo holida yoki qayta ishlangandan sо‘ng ishlatiladigan barcha turdagi tog‘ jinslari kiradi. Foydali qazilmalar qurilish va sanoatning asosi hisoblanib, mamlakat iqtisodiyotida katta о‘rin egallaydi. Uni xom-ashyo sifatida qazib olish va qayta ishlash miqyosi esa davlatning ishlab chiqarish saviyasini, boyligi va iqtisodiy rivojlanishini belgilaydi.
Foydali qazilmalarni ochiq usul bilan qazib olishda qoplovchi va о‘z ichiga oluvchi tog‘ jinslari ham qazib olinadi. Foydali qazilmalar va qoplovchi hamda о‘z ichiga oluvchi tog‘ jinslari birgalikda kon massasi tushunchasi bilan birlashtiriladi. Tog‘ jinslarini foydali qazilmalarga va qoplovchi jinslarga ajratish bu nisbiy tushunchadir. Qazib oluvchi va qayta ishlovchi texnikalarning rivojlanishi bilan kо‘pgina qoplovchi tog‘ jinslaridan foydali qazilmalar kabi foydalana boshlandi va bularning soni yildan-yilga oshib bormoqda.
|
| |
Ma’ruzaning qisqacha matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Ma’ruzaning qisqacha matni:
Dorilarni tanada yo‘naltirish pog‘onalari. Mikrokapsulalar – 1-avlod dori tashuvchilari
Mikrokapsula yangi dori turi bo‘lib, dori moddaning eng muvofiq ravishda ishlatish, ularning tanadagi ta’sirini kuzatish, tanlab ta’sir etish va barqarorligini oshirishga erishishni ta’minlaydi.
Demak, mikrokapsula tanadagi dorilarning yo‘nalishini kuzatish va ta’sirini tartibga solib turuvchi dori turi. Mikrokapsula qattiq, suyuq va gazsimon dorivor moddalarning kichik zarrachalari bo‘lib, polimer yoki shu kabi qo‘shimcha moddalar yordamida qobiq bilan o‘raladi.
Mikrokapsulalar 1dan 500 mkm gacha kattalikda bo‘lib, qobiqlarning qalinligi 0,1dan 200 mkm oralig‘idadir. Lekin ko‘proq tibbiyotda 100dan 500 mkm gacha kattalikdagi mikrokapsulalar ishlatiladi. Agar mikrokapsulalar kattaligi 1 mkm dan kichik bo‘lsa, ular nanokapsulalar deyiladi. Asosan ular parenteral dori turlarida qo‘llaniladi.
Mikrokapsulalarning tarkibidagi ta’sir etuvchi modda umumiy massaning 15-99% ini tashkil etishi mumkin. Mikrokapsula qobig‘ini qalinligi va ularning mexanik ta’sirlarga chidamligi yoki boshqa xususiyatlari parda hosil qiluvchi moddalar tabiatiga, hamda mikrokapsulalarni qanday maqsadda ishlatilishiga bog‘liqdir.
Farmatsevtik texnologiyada mikrokapsulalar 50-yillar va 60-yillarning boshida qo‘llanila boshlangan. Lekin bu yillardan oldinroq kimyo, poligraf va kosmetologiya sanoatlarida ishlatilgani ma’lum.
Mikrokapsulalar dori turini barpo etishda quyidagi asosiy masalalarni echilishi ko‘zda tutiladi:
1.Tanlab ta’sir etuvchi mikrokapsulalar yaratish, oshqozonda parchalanmay o‘z ta’sirini ichakda ko‘rsatishi;
2. Mikrokapsula va tarkibidagi dori moddani tashqi muxit ta’siridan asrash;
3. Xidi va mazasini yaxshilash maqsadida moddani parda bilan niqoblash;
4. Bir dori turining o‘zida bir-biriga zid dori moddani berish imkoniyati;
5. Elimshak, cho‘ziluvchan suyuqliklardan ishlatish uchun oson sochiluvchan va dozalarga aniq bo‘linuvchan dori turini yaratish;
6.Mikrokapsula tarkibiga kiruvchi moddalar dozasi oldindan mo‘ljallangan miqdorda terapevtik ta’sir ko‘rsatishini ta’minlash maqsadida kerakli sharoitlarni yaratish;
7.Ko‘pchilik dorilarga xos bo‘lgan oshqozon-ichak yo‘llarini qi-tiqlovchi ta’sirini kamaytirish yoki yo‘qotish;
8. Mikrokapsula tayyorlash davrida tarkibiga kiruvchi moddalar turg‘unligini saqlash.
|
AA bb - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

Ota gametalarii
Ona gametalart
AB
Ab
aB
ab
AB
yashil
AABB
yashil
AABb
yashil
AaBB
yashil
AaBb
Ab
yashil
AABb
havorang
AAbb
yashil
AaBb
havorang
Aabb
aB
yashil
AaBB
yashil
AaBb
sariq
aaBB
sariq
aaBb
ab
yashil
AaBb
havorang
Aabb
sariq
aaBb
oq
aabb
Jadvalda keltirilgan ma’lumotlar to‘tillarni genotiplari to’g‘risida ilgari surgan taxminimiz to‘g‘ri
ekanligini ko‘rsatadi. Demak, xoldor to’tilarning jinsidan qat’iy nazar A va B gen allellari
gomozigota yoki geterozigota holatda pat rangining yashil, A-bb allellari havorang, aaB-allellari
sariq, retsessiv aabb genlar oq rang bo‘lishini ta’minlaydi.
Shunday qilib, xoldor to‘tilarning pat rangi belgisini irsiylanishi misolida biz:
1) ota-ona to‘tilarda yo‘q bo‘lgan yashil va oq pat belgilarini duragay to‘tilarda rivojlanishi;
2) to‘ti pat rangi birinchi tajribadagi kabi havorang, sariq va oq patli to‘tillarni chatishtirgan
holatdagi bitta gen allellari emas, balki ikki allel bo‘lmagan gen bilan bog’liq ekanligining shohidi
bo’llarniz.
Xuddi shunday tipdagi irsiylanishni tovuqlarning gulsimon tojli zoti bilan no’xatsimon tojli
zotini yoki drozofila meva pashshasida ko‘zlari qo‘ng‘ir va och qizil rangli formalarini
chatishtirganda ham ko’rish mumkin.