Ishdan maqsad - Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma

|
Payvandlash mmetallurgiyasi” o‘quv fani bo‘yicha Labaratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy qo`llanma
|
bet | 10/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #232975 |
Bog'liq PM LabaratoriyaIshdan maqsad: Eritilgan zlyuslar yordamida po`latlarni marganets bilan legirlashni o`rganish.
Ishning mazmuni.
Flyus ostida avtomatik payvandlashda flyus erib shlakka hosil qiladi va suyuq metal bilan ta’sirlashadi. Ularning ta’sirlashuv vaqti payvandlash rejimiga bog`liq ravishda 10-15sek dan 1 minutgacha davom etadi. Metall va shlak qotgandan so`ng ularning trasirlashuvi to`xtaydi. Metalning va shlakning yuqori temperaturalarda ekanligi va kontakt yuzalarining kattaligi ularning qisqa vaqt ichida bir biri bilan kuchli tasirlashuviga imkoniyat yaratadi.
Eritilgan flyuslar ostida payvandlashda legirlash va oksidsizlantirish suyuq shlak va metal o`rtasidagi o`zaro almashinuv reaksiyalari natijasida amalga oshadi.
Buni shunday tushinish mumkinki eritilgan flyuslar tarkibi murakkab slikatlar va alyumoslikatlardan tashkil topgan, ularda oksidsizlantirib cho`kmalar hosil qiluvchi erkin metallar yo`q. (7.1jadval).
7.1jadval.
Eritigan flyuslarning tarkibi, % larda og`irlik bo`yicha
Flyus markasi
|
SiO2
|
MnO
|
CaO
|
MgO
|
Al2O3
|
Na2O i K2O
|
CaF2
|
Fe2O3
|
S
|
P
|
Undan ko`p emas
|
АН-348-А
|
41,0-44,0
|
34,0-38,0
|
6,5
|
5,0-7,5
|
4,5
|
-
|
4,0-5,5
|
2,0
|
0,15
|
0,12
|
ОСЦ-45
|
38,0-44,0
|
38,0-44,0
|
6,5
|
2,5
|
5,0
|
-
|
6,0-9,0
|
2,0
|
0,15
|
0,15
|
АН-60
|
42,5-46,5
|
36,0-41,0
|
3,0-11,0
|
0,5-3,0
|
5,0
|
-
|
5,0-8,0
|
1,5
|
0,15
|
0,15
|
АН-8
|
33,0-36,0
|
21,0-26,0
|
4,0-7,0
|
5,0-7,5
|
11,0-15,0
|
-
|
13,0-19,0
|
1,5-3,5
|
0,15
|
0,15
|
АН-20
|
19,0-24,0
|
0,5
|
3,0-9,0
|
9,0-13,0
|
27,0-32,0
|
2,0-3,0
|
25,0-33,0
|
1,0
|
0,08
|
0,05
|
АН-22
|
18,0-21,5
|
7,0-9,0
|
12,0-15,0
|
11,5-15,0
|
19,0-23,0
|
1,0-2,0
|
20,0-24,0
|
1,0
|
0,05
|
0,05
|
АН-26
|
29,0-33,0
|
2,5-4,0
|
4,0-8,0
|
15,0-18,0
|
19,0-23,0
|
-
|
20,0-24,0
|
1,5
|
0,10
|
0,10
|
Uglerodli po`latlarni eritilgan ko`p kremniylik marganetsli flyus bilan payvandlaganimizda masalan АН-348-А bilan, marganets va kremniy temir bilan qisib qo`yiladi va shlakdan payvand vannasi metalliga o`tadi:
[Fe] + (MnO) ↔ [Mn] + (FeO) (7.1)
2[Fe] + (SiO2) ↔ [Si] + 2(FeO) (7.2)
Bu reaksiyalar ikkala yo`nalishda ham davom etishi mumkin. Yuqori temperaturalkar zonasida yoy yaqinida reaksiyalar chapdan o`ngga harakatlanib marganets va kremniy tiklanadi; payvand vannasining qotayotgan qismida o`ngdan chapga harakatlanib marganets va kremniy oksidlanadi. Reaksiyalar yo`nalishini tasirlashuvchi moddalar konsentratsiyasi ham belgilaydi. Marganets yoki kremniyning payvand vannasida konsentratsiyasi balat bo`lganda va MnO va SiO2 bo`lmaganda yoki FeO shlak tarkibida ko`p bo`lganda kremniy va marganets payvand vannasining yuqori temperaturali zonalaridagina oksidlanishi mumkin.
Marganets va kremniyni payvand vannasi metalliga o`tishi, flyus tarkibida ularning oksidlari qancha ko`p bo`lsa shuncha ko`p bo`ladi.
Jixozlar va materiallar
1. Flyus ostida avtomatik payvandlash posti
2. ДФС— 8 spektograf va ПС—18 spektroproektor
3. Kam uglerodli po`lat plastina
4. АН—348-А va АН—20 flyuslari.
Ishning bajarish tartibi
1. Kam uglerodli po`lat plastina yuzasiga 4—6 см kenglikda АН—348—А flyus ostida valik quyish.
2. АН—20 flyus ostida huddi shu plastinka ustiga xuddi shu o`lchamlarda valik quyish.
3. Olingan valiklarni shlaklardan temir schotka bilan tozalash va asosiy metaldan qisman qo`shgan holda yuzalarni yaltiraguncha shkurkalar bilan tozalash.
4. Elektrod sim uchlaridan qoldiq tomchilarini saqlagan holda kesib olish. Tomchilarni shlaklardan tozalash. Sim va tomchilarni shkurka yordamida yaltiraguncha tozalash.
5. ДФС—8 spektrografida spektr liniyalarini intensivligi bo`yicha flyus ostida avtomatik payvandlashdagi marganets miqdorini o`zgarishini tadqiq qilish. Asosiy metaldan, quyilgan metal valigidan, elektrod simi uchidagi tomchidan va elektrod simning erimagan qismidan navbat bilan spektrlarni fotoplastinkaga rasmini olish.
6. Fotoplastinalarga ishlov berilgandan so`ng olingan rasmlarni ПС—18 spektroproyektorida ko`rish. 2576, 104 uzunlikdagi marganets to`lqin chiziqlarini toppish va har bir holat uchun hulosalar qilish.
|
| |