nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
УНИВЕРСИТЕТ ОБЩЕСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ

|
УНИВЕРСИТЕТ ОБЩЕСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ
|
bet | 9/19 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 156,51 Kb. | | #159955 |
Bog'liq Автореферат Исмоилов С 21.09.23УНИВЕРСИТЕТ ОБЩЕСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ
ТЕКУЩАЯ СТЕПЕНЬ, ПРЕДОСТАВЛЯЮЩАЯ
КАНДИДАТ НАУК. нуж ввести разовая советa НОМЕР НАУЧНОГО СОВЕТА
АНДИЖАНСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ
ИСМАИЛОВ САРВАРБЕК АНВАРБЕКОВИЧ
ПРИНЦИПЫ СОЦИАЛЬНОГО ПАРТНЕРСТВА В ПОВЫШЕНИИ ПРАВОВОГО СОЗНАНИЯ И ПРАВОВОЙ КУЛЬТУРЫ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ
13.00.02 – теория и методика образования и обучения (Правовые направления)
ДОКТОР ФИЛОСОФИИ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ НАУК (PhD)
АННОТАЦИЯ ДИССЕРТАЦИИ.
Андижан – 2023
UDK: 378.013.3:34
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
dissertatsiyasi avtoreferati mundarijasi
Оглавление автореферата диссертации
доктора педагогики (PhD) по философским наукам
Contents of dissertation abstract
of doctor of pedagogic (PhD) in philosophical sciences
Ismailov Sarvarbek Anvarbekovich
Ta’lim jarayonida huquqiy ong va huquqiy madaniyatni oshirishda ijtimoiy sheriklik prinsiplar………………………………………………………………………….…3
Исмаилов Сарварбек Анварбекович
Принципы социального партнерства в повышение правосознания и правовой культуры в образовательном процессе…………………………………………………..........23
Ismailov Sarvarbek Anvarbekovich
The principles of social partnership in raising legal awareness and legal culture in the educational process………………………………………………………………………….….41
E’lon qilingan ishlar ro‘yxati
Список опубликованных работ
List of published works............................................................................................45
УНИВЕРСИТЕТ ОБЩЕСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ
ТЕКУЩАЯ СТЕПЕНЬ, ПРЕДОСТАВЛЯЮЩАЯ
КАНДИДАТ НАУК. нуж ввести разовая советa НОМЕР НАУЧНОГО СОВЕТА
|
| |
Tаdqiqоtning mаqsаdi - Jamoat xavfsizligi universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc

|
Jamoat xavfsizligi universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc
|
bet | 5/19 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 156,51 Kb. | | #159955 |
Bog'liq Автореферат Исмоилов С 21.09.23Tаdqiqоtning mаqsаdi tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаriаmаl qilishi vа qо‘llаnilishi bilаn bоg‘liq muаmmоlаrni аniqlаsh, ulаrni bаrtаrаf еtishgа qаrаtilgаn tаkliflаr ishlаb chiqishdаn ibоrаt.
Tаdqiqоtning vаzifаlаri:
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtning pеdаgоgik аmаliуоtdаgi hоlаti vа uni оshirishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаrining tа’sirini tаhlil qilish;
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri tushunchаsi vа huquqiу аsоslаrini уоritish;
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishning ijtiоmiу shеriklik prinsiplаri jоriу qilinishining ijtimоiу-pеdаgоgik mоnitоringini о‘tkаzish;
- tаjribа-sinоv ishlаrining mаqsаdi, vаzifаlаri vа tаshkil еtilishi.
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishdа ijtiоmiу shеriklik prinsiplаrini qо‘llаshgаоid pеdаgоgik mеtоdlаrni rivоjlаntirish;
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаrini tаtbiq еtishning mоdеllаri;
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаrini qо‘llаshning tаshkiliу jihаtlаrini rivоjlаntirishgаоid tаvsiуаlаrni shаkllаntirish;
- tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаrini qо‘llаshgаоid qоnunchilikni tаkоmillаshtirishgа qаrаtilgаn tаkliflаrni ishlаb chiqish.
Tаdqiqоtning оb’еkti sifаtidа tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri bilаn bоg‘liq huquqiу munоsаbаtlаr tizimi tаnlаb оlingаn.
Tаdqiqоtning prеdmеti О‘zbеkistоn Rеspublikаsi vа хоrijiу mаmlаkаtlаrning tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri sоhаsidаgi аmаliуоti hаmdа ilmiу-nаzаriу qаrаshlаrdаn ibоrаtdir.
|
| |
1-mavzu. Energetikada ehmni qo‘llashning dolzarbligi

|
1-mavzu. Energetikada ehmni qo‘llashning dolzarbligi
|
bet | 1/4 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #114444 |
Bog'liq 1-mavzu. Energetikada EHM ni qo‘llashning dolzarbligi. - копия 1-mavzu. Energetikada EHMni qo‘llashning dolzarbligi. Reja: - Energetikada EHM ni qo‘llashning dolzarbligi.
- Asosiy tushunchalar. Fanning asosiy vazifalari.
- Mavjud dasturiy ta’minotlar.
Fanning mazmuni:
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)
|
Mustaqil ta’lim (soat)
|
Jami yuklama (soat)
|
Energetikada EHM ni qo‘llash
|
90
|
90
|
180
| Foydalaniladigan adabiyotlar: - Steven W.Blume. Electric Power System Basics. USA.: Wiley – Intersciense A John Wiley&Sous, INC Publication, 2014, 260 p.
- Master SCADA, Gazieva R.T. , Yadgarova D.B., Nigmatov А.M. , Ozodov E.O. Tashkent 2020
- SCADA-system. Аndreev Ye.B., Kutsevich N.А., Sinenko O.V. RTSoft-2014
- A Python Book: Beginning Python, Advanced Python, and Python. 2013.Dave Kuhlman.
- Larry Brackney Andrew Parker Daniel Macumber · Kyle Benne Building Energy Modeling with OpenStudioA Practical Guide for Students and
- Data Structure and Algorithmic Thinking with Python Data Structure and Algorithmic Puzzles by Narasimha Karumanchi
- Fanni o‘qitilishidan maqsad - talabalarda elektr ta’minoti sistemalaridagi mavjud modellardan foydalang holda jarayonlarni tahlil qilish va mustaqil modellashtirish soxasidagi bilimlarni mukammalashtirish malakalarini hosil qilish, elektr energetika yo‘nalish profiliga mos, ta’lim standartida talab qilingan bilimlar, ko‘nikmalar va tajribalar darajasini ta’minlashdir.
Energetikada EHM ni qo‘llashning dolzarbligi. - Energetikada EHM ni qo‘llash fanida informatika, kompyuter dizayni va intellektual tizimlar, matematik modellashtirish, amaliy va tizimli dasturlash bo'yicha fundamental va amaliy tushunchalar beriladi. Bu fanda amaliy dasturlar paketlaridan Excel, MS Visio, SCADA tizimlari, MathCAD, Matlab, va Python dasturlash tillari imkoniyatlaridan foydalanish ko'nikmalarini egallashadi. Bu dasturlar orqali talabalar zamonaviy raqamli texnologiyalar (kompyuterlar) asosida loyihalarni ishlab chiqishadi va ustuvor vazifalarni hal qilish, har xil energetik masalalarni yechimlarini topish bo’yicha ko‘nikma va malakalarga ega bo’ladilar.
|
| |
Tаdqiqоtning rеspublikа fаn vа tехnоlоgiуаlаrni rivоjlаnishining аsоsiу ustuvоr уо‘nаlishlаrigа bоg‘liqligi

|
Tаdqiqоtning rеspublikа fаn vа tехnоlоgiуаlаrni rivоjlаnishining аsоsiу ustuvоr уо‘nаlishlаrigа bоg‘liqligi
|
bet | 4/19 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 156,51 Kb. | | #159955 |
Bog'liq Автореферат Исмоилов С 21.09.23Tаdqiqоtning rеspublikа fаn vа tехnоlоgiуаlаrni rivоjlаnishining аsоsiу ustuvоr уо‘nаlishlаrigа bоg‘liqligi. Mаzkur dissеrtаsiуа rеspublikа fаn vа tехnоlоgiуаlаrni rivоjlаntirishning I.“Dеmоkrаtik vа huquqiу jаmiуаtni mа’nаviу-ахlоqiу vа mаdаniу rivоjlаntirish, innоvаsiоn iqtisоdiуоtni shаkllаntirish” ustuvоr уо‘nаlishigа muvоfiq bаjаrilgаn.
Muаmmоning о‘pgаnilgаnlik dаrаjаsi. Tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri mаvzusidа mаmlаkаtimizdа bеvоsitа tаdqiqоt оb’еkti bо‘lgаn еmаs. Shungа qаrаmаsdаn,ijtimоiу shеriklikning u уоki bu mаsаlаlаri Е.Nishаnbаеvа, А.Аbduхаlilоv, А.Аbdurаsulоv, А.Bеgmаtоvlаr,tа’lim jаrауоndа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtning tutgаn о‘rin mаsаlаlаri Q.Ibауdullаеv, G.M.Qurbоnоvа, Gʻ.N.Pirnаzаrоv, Е.Qоdirоv, I.V.Kudrуаvsеvlаr tоmоnidаn tаdqiq еtilgаn.
MDH dаvlаtlаridа tа’limdаgi ijtimоiу shеriklining umumiу mаsаlаlаri N.V.Tуukаlоvа1, N.S.Ignаtеv2, R.I.Isаеv3, I.V.Rыtоvа4, А.V.Vоlохin5, Е.V.Pеrmуаkоv6, D.А.Shаndru7,N.M.Nаbiullinа8, K.Chugаеv9,
I. M.Dubrоvskiуlаr10 tоmоnidаn о‘rgаnilgаn.
Хоrijiу mаmlаkаtlаrdа tа’limdаgi ijtimоiу shеriklik prinsiplаri M.Vаnhаlаkkа-Ruоhо11, U.Hippаch-Schnеidеr, M.Krаusе vаC.Wоlllаr12, H.M.Sаbоа vа M.Murеșiаnublаr13, M.Bоcоş14 vа bоshqаоlimlаr tоmоnidаn tаdqiq qilingаn.
Birоq tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаrining о‘zigа хоs jihаtlаri, о‘quvchilаr vа tаlаbаlаrgа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаt tаdbirlаrini tаshkil еtishdа turli dаvlаt vа nоdаvlаt tаshkilоtlаri bilаn hаmkоrlik qilishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri аmаl qilishining ilmiу-аmаliу mаsаlаlаri bugungi kundа qаdаr tаdqiq еtilmаgаnligi ushbu mаvzuning dоlzаrbligini уаnа bir bоr tаsdiqlауdi.
Dissеptаsiуа tаdqiqоtining dissеptаsiуа bаjаpilgаn оliу tа’lim muаssаsаsining ilmiу tаdqiqоt ishlаpi rеjаlаpi bilаn bоg‘liqligi. Ilmiу tаdqiqоt ishi Аndijоn dаvlаt univеrsitеti “Tа’lim jаrауоnidа huquqiу оng vа huquqiу mаdаniуаtni оshirishgа dоir tаdbirlаrni tаshkil еtishdа ijtimоiу shеriklik prinsiplаri” mаvzusidаgi ilmiу-tаdqiqоt ishlаrining tаrkibiу qismi hisоblаnаdi.
|
| |
TA’LIM JARAYONIDA HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYATNI OSHIRISHDA IJTIMOIY SHERIKLIK PRINSIPLARI

|
TA’LIM JARAYONIDA HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYATNI OSHIRISHDA IJTIMOIY SHERIKLIK PRINSIPLARI
|
bet | 2/19 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 156,51 Kb. | | #159955 |
Bog'liq Автореферат Исмоилов С 21.09.23TA’LIM JARAYONIDA HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYATNI OSHIRISHDA IJTIMOIY SHERIKLIK PRINSIPLARI
13.00.02 – ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Huquq sohalari)
PEDAGOGIKA FANLARI BO‘YICHA FALSAFA DOKTORI (PhD))
DISSERTATSIYASI AVTOREFERATI
Andijon - 2023
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi mavzusi O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta`lim fan va innovatsiyalar huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida B2022.4.PhD/Ped4116 raqam bilan ro‘yxatga olingan.
Dissertatsiya Andijon davlat universitetida bajarilgan.
Dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz (rezyume)) O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti veb-sahifasi (www.jxu.uz) va “ZiyoNyet” Axborot ta’lim portalida (www.ziyonet.uz) joylashtirilgan.
Ilmiy rahbar: Madumarov Talantbek Tolibjonovich
yuridik fanlari doktori, professor
Rasmiy opponentlar: __________________________________
__________________________________
Yetakchi tashkilot: __________________________________
Dissertatsiya himoyasi O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti huzuridagi DSc32/30.12.2020.Yu.74.01 raqamli ilmiy kengash qoshidagi bir martalik kengash ilmiy kengashning 2023 yil « ______ » __________ soat _________ dagi majlisida bo‘lib o‘tadi. (Manzil: 100211, Toshkent v., Zangiota tumani, Chorsu qo‘rg‘oni. Tel.: (99871) 230-32-71; faks: (99871) 230-82-32; e-mail: Jxu@umail.uz).
Dissertatsiya bilan O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti Axborot-resurs markazida tanishish mumkin ( ________ raqami bilan ro‘yxatga olingan). (Manzil: 100211, Toshkent v., Zangiota tumani, Chorsu qo‘rg‘oni. Tel.: (99871) 230-32-71; faks: (99871) 230-82-32;
Dissertatsiya avtoreferati 2023 yil « 4 » dekabr kuni tarqatildi.
(2023 yil «______» _________ dagi _______ - raqamli reyestr bayonnomasi
M.X.Rustambayev
|
| |
II bo‘lim (II chast; II part) - Jamoat xavfsizligi universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc

II bo‘lim (II chast; II part)
S.A.Ismailov Ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish Yangi O‘zbekistonda yangi imkoniyatlar mavzusidagi Ryespublika ilmiy-amaliy konfrensiyasi materiallari str.53-58 T.T.Madumarov
S.A.Ismailov Huquqiy madaniyatning pedagogik amaliyotdagi holati va huquqiy ong “Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali str.255-258
S.A.Ismailov Huquqiy madaniyatni oshirishda ijtimoiy sheriklik prinsiplari tushunchasi Yangi Oʻzbekiston pedagoglari axborotnomasi 1-jild, 3-son (yoʻpa) str.38-40
Sheriklik prinsiplari amal qilishining ijtimoiy-pedagogik monitoringi Yangi Oʻzbekiston pedagoglari axborotnomasi 1-jild, 3-son (yoʻpa) str.62-64
S.A.Ismailov Huquqiy ong madaniyatini yuksaltirishda tajriba-sinov ishlarining maqsadi va vazifalaritafakkur manzillari str. 57-60
Avtoreferatning o‘zbek, rus va ingliz tillaridagi nusxalari
Andijon davlat universitetining «Ilmiy xabarnoma» jurnali tahririyatida tahrirdan o‘tkazildi.
(01.07.2023 yil)
Bosishga ruxsat etildi: 05.07.2023 yil.
Bichimi 60x84 1/16 , «Times New Roman» garniturasi.
Shartli bosma tabog‘i 3,25 Adadi: 100. Buyurtma: № _____.
Namangan shahar Hamroh ko‘chasi 71A uy.
«Yashin sanoat» bosmaxonasida chop etildi.
Monologik tarzda - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 14/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Monologik tarzda
gapirish sifati
Tugallanganlik
Uzluksizlik
Ifodalilik
Mustaqillik
MA’RUZA BILAN SО‘ZGA CHIQISH
Ilmiy axborot bilan sо‘zga chiqish jarayonining tuzilishi
Maqsad qо‘yish
Yangi ilmiy xabar haqida ma’lumot berish;
hodisalar sababini тушунтириш ёки
оqибатлари муhокама этиш
Asosiy fikrlar, qoidalarni
shakllantirish
Matnni yozish
Gapirish
Monolog tarzda gapirish
qoidalarini bajarish
Ma’ruza qilishda ma’lumotni taqdim etish usulini tanlash bо‘yicha
tavsiyalar
1. Ma’ruzani nimadan boshlamoq zarur?
E’tiborni quyidagi usullar bilan egallash mumkin:
Chiqish mavzusi bо‘yicha muammoli
ёки ноёб саволни бериsh
Mumkinmi..?Ushbu savolga
javobning eng muvaffaqiyatli urinishlaridan бири ... Бахтга қарши ...
Chiqish mavzusi bо‘yicha
qiziqarli iqtibos keltirish
... maqoldan boshlayman; «...».Ushbu jumlada
...
Hayotdan aniq bir misol
keltirish
О‘zingizni quyidagi holatda deb tasavvur qiling ... ; Ushbu holatda ... ; Qaysi ... ; Qanday
Chiqish predmetini aniq bir
hodisa bilan obrazli солиshтириsh
орqали
«...» ni «...» bilan solishtirish mumkin;
muammoni bunday tasavvur qilish мумкин:
« ... » da « ... » rо‘y berdi Ma’lum
bо‘ldiki, ... Bunday natijani qanday
tushuntirmoq?
Hodisa tarixidan boshlash
Chiqish ilmiy maqola bilan tо‘liq mos kelishi mumkin. Ammo, og‘zaki nutqning ustunlik tomoni shundaki, bunda о‘zingizning nutqingizni kengaytirish imkoniyati mavjud, uni yanada jonli bо‘lishiga erishasiz va ilmiy jishatdan qatiy bayon etishdan xolos bо‘lasiz. Ma’ruza ma’lum bir «ekspromt»ga yо‘l qо‘yadi, bu esa о‘z navbatida eshituvchilarni jalb etadi va chiqishni esda qolarlik darajada bо‘lishini ta’minlaydi.
Esdan chiqarmang, ma’ruza boshlanishidan sо‘ng mavzuni asoslash zarur
bо‘ladi va uning dolzarbligi, shuningdek ilmiy holati – tezis aytib о‘tiladi.
2. Asosiy ma’ruzani bayon etishda tinglovchilarni qanday yо‘l
bilan qiziqtirish mumkin?
• oddiy bilmagan faktlarni gapirib berish;
• barcha tinglovchilarga ti\ridan-ti\ri taalu=li bilganlarni gapirib berish;
• sizlash jarayonida xolisona va ani=lashtirilgan bilmo=lik;
• obrazli solishtirishlardan unumli foydalanish
Keltiriladigan obrazlar, solishtirishlardan unumli foydalanish va
ular meyoriga amal qilishni esda tuting!
3. Qayd tarzda sо‘zga chiqishni tugatish lozim?
Chiqish oxirida uning maqsadiga kо‘ra, quyidagilar mumkin:
Ma’ruza mavzusi
bо‘yicha birorta
jumlani ta’kidlash
Shunday qilib, yana bir marta asosiy tavsiflarni sanab о‘tamiz
Ma’ruza davomida qarab
chiqilgan asosiy fikrlarni
qisqacha bayon etish
Xulosada quyidagi jumlani
ta’kidlab о‘tishimga ruxsat bersangiz: « ... »
Shunday qilib, ushbu nazariyani kо‘rib chiqib, biz qо‘yilgan muammoni hozirgi vaqtda hal qilib bо‘lmasligi
tо‘g‘risidagi xulosaga keldik
Qо‘yilgan muammo haqida
tinglovchilarni о‘ylab kо‘rishga
qoldirgan holda chiqishda
kulminatsiyani yaratish
|
| |
Xavf identifikatsiyasi - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

Xavf identifikatsiyasi
Identifikatsiya – so`zi o`rganish, isbotlash, tasdiqlash, ma`nolarini anglatadi. Masalan, dorishunoslikda birorta dori-darmonni to`liq identifikatsiya qilmasdan turib, uni kasallarga tavsiya etib bo`lmaydi. Jumladan, antibiotiklar sinfiga kiradigan ampitsilin dorisini tarkibi, kimyoviy tuzilishi va hususiyatlari isbotlanishi zarur.
Xavflarning identifikatsiyasini o`rganish esa biroz qiyinroq. Bunda har bir xavfni kelib chiqish sabablari, hususiyatlari va oqibatlarini o`rganishni taqazo qiladi. Chunki har bir xavfni yuzaga kelishiga sababchi omillarni, zarar keltirish darajalari, salbiy oqibatlari va boshqa hususiyatlari bo`ladi. Mana shu ko`rsatkichlar aniqlangandan keyingina xavfning nomini ayta olamiz.
Masalan, termik yoki radiatsiya xavflari yoki oqsil va yashur kasalligi yoki gerbetsid va biologic ta`sirlar va xokazo.
Xavflarni identifikatsiya qilishda albatta xavflarning nomenklaturasi aniq o`rganilgan bo`lishi lozim. Chunki xavfning aniq turini, nomini bilmasdan turib, uning keltiradigan talofatlarini, oqibatlarini o`rganib bo`lmaydi2.
2. Тожиев М.Х., Нигматов И.. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги.(лотин имлосида ўкув қўлланма) –Т.: “Тафаккур-Бўстони”, 2012 йил. – 170
Demak, xavflarni o`rganishda xavf-sabab-oqibat tushunchalari bir-biri bilan bog`liqlikda bo`ladi.
Mana shu uchchala tushunchalar ko`ngilsiz hodisaning asosiy ko`rsatkichlari hisoblanadi. Ko`ngilsiz hodisaning oqibatlari turli ko`rinishda bo`ladi.
Misolda oqibat havo transportini yaroqsiz holga kelishi, odamlarning turli darajada jarohat olishi, o'lim bo`lishi yong`in chiqishi, portlash yuz berishi, buzilishlar, atrof-muhitni zararlanishi va boshqa ko'ngilsiz hodisalar kiradi. Yoki:
2. INSON FAOLIYATI XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH USLUBLARI.
Biz bilamizki, xavfsizlik-hayot faoliyati xavfsizligining asosiy o’zagini tashkil etadi va u inson faoliyatining holati hisoblanadi. Bu holatlarda insonlar muayyan ehtimollikda yuzaga keladigan xavflarni bartaraf qilishga harakat qiladi. Ammo, hamma xolatlarda ham xavflarni bartaraf qilish imkoniyati bo`lmaydi.
Masalan, yong’in xavfida: yong’inning boshlang’ich fazasida o`cherish mumkin bo`lsa, asosiy yo ng`in fazasida uni o`cherish imkoniyatlari chegaralanib qoladi.
Yoki biror texnologik, jarayonda amal qilayotgan ko’rstgichlar: temperatura, bosim, xajm ko'rsatkichlari birdan o'zgarishga uchrasa texnologik jarayonni boshqarish darajasi (xavfsizlikni ta'minlash) cheklanishi mumkin, oqibatda yong'in chiqadi, yoki portlaydi, yoki ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar yaroqsiz holga kelishi, atrof muhitga to'kilishi mumkin.
Xavfsizlikni ta’minlashda quyidagi tushunchalar: gomosfera va texnosfera tushunchalari qo’llaniladi.
COMOSFERA - Inson faoliyati davomida uning turgan joyi tushuniladi. (Masalan, ishlovchining ob’ektdagi, sexdagi, bo’limdagi turgan joyi.)
TEXNOSFERA-Ishlovchining doimiy ravishda ish jarayonidagi xavfli joyi
(Masalan, ishlovchining toKar yoki frezor dastgohidagi ish joyi yoki payvandlovchining bevosita payvandlayotgan qismlar orasidagi ish joyi) tushuniladi.
|
Yuqori kuchlanish texnikasida qo’llaniladigan gazlarda

32
1.1- jadvaldan ko’rinadiki, trixlorftormetan va tetraxlormetan kimiyoviy
birikmalarning elektr mustahkamligi qolgan gazlarga qaraganda ancha yuqori.
Ammo bu birikmalarda ionlashish jarayonida uglerod ajralib chiqishi natijasida
o’tkazuvchan qatlam hosil bo’lishi mumkinligi sababli ularni elektrenergetikada
qo’llab bo’lmaydi. Elektr o’tkazuvchanliklari bir xil va suyulish harorati nisbatan
past bo’lgan kimyoviy inert gazlar, freon va elegaz elektr sistema elementlarining
izolyatsiyasida keng qo’llaniladi. Bu gazlarning umumiy kamchiligi ularning
tannarxining boshqalarga nisbatan yuqoriligidir.
Misol uchun qalinligi 0,5 sm bo’lgan atmosfera havosining normal
atmosfera sharoitida elektrik mustahkamligi 17 kV ga teng bo’lsa, havoning
bosimini 15 atmosferaga etkazganimizda uning elektrik mustahkamligi 190 kVga
tenglashadi. Solishtirish uchun toza transformator moyining shu qalinlikdagi
qatlamining elektrik mustahkamligi 160 kV ga teng ekanligini olishimiz mumkin.
Gazlarda neytral molekuladan bitta erkin elektronni ajralib chiqish
jarayoniga
ionlanish deyiladi. Ionlanish jarayonining amalga oshirish uchun
ma’lum ish bajarish zarur. Bu ishni bajarish uchun sarflanadigan energiyaga
Yuqori kuchlanish texnikasi - bet 142

360
qiymatida)
E
V
= 2,05 kV/sm. SHunga mos ravishda varistorlar kolonkasining
klassifikatsion kuchlanishining amplitudasi teng bo’ladi va
543
265
05
2
,
H
E
U
KL
.
uning ta’sir etuvchi qiymati
384
U
KL
kV. Uning eng katta ishchi kuchlanishga
bo’lgan nisbati
27
2
3
,
525
384
U
U
ishchi
.
nom
.
f
КЛ
.
Nazorat savollari - Yuqori kuchlanish texnikasi

363
Ammo shunga qaramay u NO’CHga bo’lgan talabni shakllantirishda hisobga
olinishi kerak.
Nochiziqli o’takuchlanishni chegaralagich na faqat podstantsiya elektr
qurilmalarini himoya qilishga, balki liniya izolyatsiyasining atmosfera
o’takuchlanishida qoplanishlar sonini, aynan himoya trosisiz liniyalarda
chegaralash uchun qo’llaniladi.
Tabiatni muhofaza qilish Vikipediya

Tabiatni muhofaza qilish Vikipediya
Download
145,17 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
15.05.2024
Hajmi
145,17 Kb.
#233991
Download
145,17 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tabiatni muhofaza qilish Vikipediya
Download
145,17 Kb.
Matnni ko'rish
Yuqori kuchlanish texnikasi - bet 140

356
qushimcha tokning oqishiga sabab bo’ladi, chunki bu tok ishchi gradientda
oqayotgan tokga nisbatan ko’p karra oshib ketishi mumkin. Oshirilgan tok uzoq
vaqt ho’llanggan varistor orqali oqqanda ularda kuchlanish tushishining oshishiga,
aktiv tokning oshishiga va uning oqibatida issiqliq balansining buzilishiga,
varistorlarning o’ta qizishiga, muddatdan oldin emirilib buzilishiga olib keladi.
O’takuchlanishlarda varistor orqali o’tayotgan aktiv tok uning sig’imiy
tokidan ko’p marta oshib ketadi. Bu esa kuchlanishning varistor kolonkasi bo’ylab
notekis taqsimlanishini bartaraf etadi. Shuning uchun NO’KCHning parametrlarini
o’takuchlanishni chegaralash shartidan kelib chiqib tanlashda, kuchlanishning
varistorlar kolonkasi bo’ylab kuchlanish taqsimlanishining buzilishini hisobga
olmasa ham bo’ladi. Ammo bunda qo’shimcha muammo paydo bo’ladi. Varistor
orqali oshirilgan (yuz va ming Ampergacha ichki o’takuchlanishda, unlab
kiloamper atmosfera o’takuchlanishida) tokning oqib o’tishi uning issiqliq
balansini buzadi, chunki varistorlarda ajralayotgan va yig’ilayotgan issiqliq atrof
muhitga sochilishga ulgura olmaydi. SHuning uchun varistorlar kolonkasi
etarlicha energiya sig’imga ega bo’lishi kerak. Varistorlar kolonkasiga
o’takuchlanishning ta’siri tugallangandan keyin sekinlik bilan issiqliq balansini
tiklashi va NO’KCHning shikastlanishisiz ishlashini davom ettirishi kerak.
O’takuchlanishdan chegaralagichning energiya sig’imini quyidagi formula
yordamida hisoblaymiz:
ionlanish energiyasi - Yuqori kuchlanish texnikasi

34
1.4- rasm. Gazdagi tokning elektrodlar orasiga qo’yilgan kuchlanishga bog’liqligi.
Ionlanish jarayonida paydo bo’lgan elektronlar erkin holatda qolishi yoki
neytral atomlar bilan qo’shilib manfiy ion hosil qilishi mumkin. Manfiy ionning
paydo bo’lishi gaz atomining tuzilishiga bog’liqdir. Musbat ion erkin elektron
yoki manfiy ion bilan to’qnashganda rekombina-tsiyalashishi natijasida olingan
energiya hisobiga o’zidan ma’lum chastota va to’lqin uzunlikdagi nur tarqatadi.
Nurlanish chastotasi quyidagicha aniqlanadi:
h
= W
I
+
W
k
Bu yerda
W
k
-to’qnashuvda qatnashayotgan zarachalarning to’qnashuvdan oldingi
va keyingi kinetik energiyalarining farqi.
h – Plank doimiysi va u 6,6 x10
-27
ergsek ga teng.
Gazlarda ionlanish jarayonining quyidagi turlari mavjud:
- zarbaviy ionlanish;
- hajmda fotoionlanish;
- termik ionlanish;
- elektrodlar sirtida ionlanish.
Burqsimon razryadlanish - Yuqori kuchlanish texnikasi

43
tsilindrik ko’rinishdagi zarbaviy to’lqin ko’rinishida amalga oshadi. Boshlang’ich
fazada kanalning kengayishi xuddi portlashdagidek ovoz chiqaradi. Uchqunli
razryad ta’sirida yog’och tayanchlar sinib ketsa, temirbeton tayanchlar
shikstlanishi
mumkin.
Tajribalar
shuni
ko’rsatadiki,
elektr
maydon
kuchlanganligining
E
ishchi
<
E
kr
shartni qanoatlantiruvchi qiymatida gazlarda
uchqunli razryadlanish rivojlanmaydi. Uchqunli razryadlanishning yoyli razryadga
aylanishi esa, ehtimolli [arakterda bo’ladi.
Uchqunli razryad boshqariladigan termoyadro reaktsiyasini amalga
oshirishda etakchi rolm o’ynaydi. Bu masalada birinchi fikrlar akademik
Kurchatov dokladida bildirilgan. Bunday reaktsiya natijasidagi ortiqcha energiya
A atrof muhitga
to’lqin uzunligiga ega bo’lgan nurlanish orqali sochiladi.
Bunda
=
A
A
K
8
10
2
,
K – hisobiy koeffitsient;
A – nurlanish energiyasi, (
eV).
Uchqunli razryadlanish elektrodlar orasidagi masofaning va gaz bosimining
etarlicha katta qiymatlarida paydo bo’ladi va rivojlanayotgan razryad elektrodlar
oralig’ini to’laligicha egallamay, balki ma’lum tor kanalni egalaydi. Bu kanalni
to’ldirayotgan plazmada ionlarning kontsentratsiyasi etarlicha katta bo’lib, u
orqali oqayotgan tokning qiymati etarli darajada katta bo’lishi mumkin.
Oqayotgan tokning qiymati manbaning quvvati bilan belgilanadi.
Yuqori kuchlanish texnikasi - bet 30

56
bilan to’ldirilgan kanal hosil bo’ladi. Strimer kanali chetlarida kuchaygan maydon
kuchlanganligidan davom etayotgan fotoionlanish jarayoni kuchli maydon tomon
yo’nalgan yangi ko’chkilarning paydo bo’lishiga va bu yangi ko’chkilarni o’ziga
tortuvchi strimer bosh qismida musbat ionlarning paydo bo’lishiga, hamda
kanalning musbat ionlar bilan to’lishiga olib keladi. e
s
>>1 shart izolyatsiya
oralig’ining teshilishiga olib keluvchi shart hisoblanadi. Past gaz bosimlarida
razryad mustaqilligini quyidagi ko’rinishda yozishimiz mumkin:
1
Binolarni va inshootlarni loyihalash konstruktiv echim qabul qilishda yongin xavfsizligi

|
Binolarni va inshootlarni loyihalash konstruktiv echim qabul qilishda yongin xavfsizligi
|
bet | 8/14 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #126666 |
Bog'liq Kurs loyiha (1)2.2 Binolarni va inshootlarni loyihalash konstruktiv echim qabul qilishda yongin xavfsizligi.
Imorat va inshootlarni loyihalashda, qurilishda va ulardan foydalanishda binoning olovbardoshligi, yongindan saqlanish va kam talofatlanish kabi talablarni qondirishga doir turli tadbirlar kollaniladi. Loyihalashda imoratni ornini tanlashda, qoshni imoratlarga nisbatan kamxavotir, yonginga bardosh asosni, poydevorni, kotarish konstruk-siyalarni, qavatlar orasidagi yopmalarni, ustyopmani, devorlarni va boshqa konstruksiya va uskunalarni alohida talablar asosida tanlanadi. Qurilish jarayonida loyiha talablarini bajarish, imoratlarda kozda tutilgan yongin xavfsizligidan kelib chiqadigan qoshimcha zinalar, koridorlar va cherdaklar ogishsiz amalga oshirilishi shart. Keltirilgan 3- jadvalda qurilish materiallarining olov bardoshlikdagi eng kichik chegarasi (s) va olov tarqalishining eng yuqori chegarasi (sm) keltirilgan.
Loyihalashda qabul qilingan qurilish materiallari, konstruksiyalar imoratning olovbardoshlik kategoryasi asosida tanlanadi. Imoratning olovbardoshligiga doir xarakteristikalari va xususiyatlari 3- jadvalda keltirilgan. Binoning olovbardoshlik darajasi konstruksiyalarni eng kichik olovbardoshlik chegarasi asosida belgilanadi. Misol, agar konstruksiyalardan birining olovbardoshligi 0,25 soat bolsa, faqat temir konstrksiyalar qollash, tashqaridagi devorlarida alyuminlar asosida tayyorlangan materiallardan foydalanish mumkin. Agar 11-darajali sanoat imorati loyhalansa, u holda qollaniladigan ustunning olovbardoshligi 0,75 s dan kam bolmasligi kerak. Qurilish materiallari yonish darajasi boyicha 3-guruxga bolinadi: yonmaydigan, yonishi murakkab va yonadigan. Masalan shipga qollaniladigan konstruksiya yonmaydigan, osma shiplar esa qiyin yonadigan va bazida yonishi mumkin bolgan materiallardan bolishlari mumkin. Stropilalarda, devorlarda, pollarda, tomlarda qollaniladigan materiallar ham yonishi mumkin bolgan materiallardan qilinishi mumkin. Albatta, stropila kabi masuliyatli konstruksiyalarni olovga bardoshligini taminlaydigan tadbirlar qollanilishgi shart.
|
| |
Binoning konstruktiv xarakteristikalari

Olov bardoshli k darajasi
|
Binoning konstruktiv xarakteristikalari
|
I
|
Tabiiy yoki suniy toshli maternallardan, beton yoki temirbetondan foydalanib tayyorlangan tunikasimon va plitali yonmaidigan
materiallardan qurilgan kotarish va tosish konstruksiyali binolar
|
II
|
Oldingideq bino yopmalarida himoyalanmagan metall konstruksiyalardan foydalanish mumkin.
|
III
|
Tabiiy yoki suniy toshli materiallardan, beton yoki temirbetondan qurilgan kotarish va tosish konstruksiyali binolar. Yopilmalarda suvoq yoki qiyin yonuvchi tunikasimon, xamda plitali materiallar bilan himoyalangan yogoch konstruksiyalardan foydalanish mumkin. Yopilma elementlariga olovbardoshlik chegaralari va olov tarqalish chegaralari boyicha talablar qoyilmaydi, shu bilan birga yogochli ustyopma elementlari olovga qarshi ishlov beriladi.
|
IVa
|
Sinchli (Karkasli) konstruktiv sxemali binolar. Sinch elemetlari himoyalanmagan polat konstruksiyalardir. Tosuvchi konstruksiyalar -profillangan polat listlardan yoki boshqa qiyin yonadigan himoyali yonmaydigan materiallardan iboratdir.
|
IVb
|
Asosan karkas konstruktivsxemali bir qavatli binolar. Karkas elementlari - olov tarqalish chegarasi talablarini bajaradigan olovbardoshlikga qarshi ishlov berilgan butun yoki kleylangan yogochlardan iboratdir. Tosuvchi konstruksiyalar - yogoch yoki uning asosidagi panellar yoki ularning yigmalaridan bajariladi. YOGOCH va yonuvchi materiallardan iborat tosuvchi konstruksiyalar, olov tarqalish chegaralari talablariga javob beradigan olovga qarshi himoya ishlovlari berilishi zarur.
|
V
|
Olovga va yuqori haroratlarga qarshi suvoq yoki boshqa list yoki plitali materiallar bilan ximoyalangan butun yoki kleylangan va boshqa yonuvchi yoki qiyin yonuvchi materiallardan iborat kotarish va tosish konstruksiyali binolar. YOpilma elementlariga olovbardoshlik chegaralari va olov tarqalish chegaralari boyicha talablar qoyilmaydi, shu bilan birga yogochli ustyopma elementlariga olovga qarshi ishlov beriladi.
|
VI
|
Asosan karkas konstruktiv sxemali birqavatli binolar. Karkas elementlari - ximoyalanmagan polat konstruksiyalardan iborat. Tosuvchi konstrukiiyalar - profillangan polat listlardan yoki boshqa qiyin yonadigan ximoyali yonmaydigan materiallardan iboratdir.
|
VII
|
Olovbardoshlik va olov tarqalish chegaralari boyicha talablar qoyilmagan kotaruvchi va tosuvchi konstruksiyali binolar.
|
ADABIYOTLAR - Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya

|
Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya
|
bet | 14/14 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #126666 |
Bog'liq Kurs loyiha (1)
Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 28.03.2013 yildagi «Yongin xavfsizligi togrisida»gi OR Qonunini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida”gi 89-sonli Qarori;
Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 20.10.2020 yildagi «Yongin xavfsizligi qoidalarini tasdiqlash togrisida»gi 649-sonli Qarori;
Ozbekiston Respublikasi mudofaa vazirining 2020 yil 27 iyundagi “OR MV Yongindan saqlash xizmati togrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 444-sonli buyrugi.
Yormatmov G.Y, Mahmudov R. «Mehnatni muhofaza qilish» Maruzalar toplami 1-2 qism Т., 1995-y.
Yormatov G .Y. «Hayot faoliyati xavfsizligi» maruzalar matni. Т., 2000 у.
Yormatov G .Y, Hamroyeva A. L. «Atrof-muhitni ifloslantiruvchi omillar va ularga qarshi kurash chora-tadbirlari». Oquv qollanma. Т., 2002-y.
Yormatov G.Y, Isamuxamedov Y.U. «Mehnatni muhofaza qilish». Darslik. Т.: « Ozbekiston», 2002-y.
Nigmatov I., Tojiyev M.X. Favqulodda vaziyatlar va fuqoro muhofazasi. Darslik. Toshkent, 2011
Yormatov G.Y. Yuldashev O.R. Hamrayeva A.L. Hayot faoliyati xavfsizligi. - Т.: «Aloqachi», 2009
Elektron resurslar
1. https://lex.uz
2. https://kidsplaneta.ru/uz/tehnicheskie-meropriyatiya-obespechivayushchie-bezopasnost-rabot-v-elektroustanovkah-organizacionnye-i-te/
3. https://uz.wikipedia.org/wiki/Issiqlik_elektr_stansiyalari
|
| |
Пенобетонный блок

|
Пенобетонный блок
|
bet | 1/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #127062 |
Bog'liq шодияга.ru.uz 75-22 guruh talabasi tomonidan tayyorlangan OmonkeldievaSh Qabul qilingan:KomilovX. X
Translated from Russian to Uzbek - www.onlinedoctranslator.com
Reja: - haqida umumiy ma'lumotPblokirovka qilish
- Birlashtiruvchi poygalaryaratishko'pikli bloklaro'zaro.
- Gips
Nima bo'ldiko'pikli blok Bu gözenekli ko'pikli betondan tayyorlangan qurilish elementlarining nomi. Tashqi tomondan, bu uyali materialning yana bir o'zgarishiga o'xshaydigazlangan beton. Biroq, asosiy farq ishlab chiqarish usulida yotadi, bu aslida uning xususiyatlarini belgilaydi. Ko'pikli navni olish uchun tsement, suv va qum aralashmasiga maxsus ko'pik qo'shiladi. Ikkinchisi ikki shaklda tuzilishi mumkin. Organik oqsilga asoslangan ko'pikli vositadan foydalanilganda, natijada mumkin bo'lgan eng bardoshli va ekologik toza element bo'ladi. Ammo bu texnika qimmatroq. Arzonroq va kam samarali sintetik ko'pikli vosita. To'g'ri, siz u bilan ehtiyotkorlik bilan ishlashingiz kerak, chunki moddaga 4-sinf xavf darajasi berilgan. Tayyor bloklar butunlay xavfsizdir. Ta'riflangan usullardan birortasi yordamida aralashtirilgandan so'ng, eritma kichik standartga quyiladi tabiiy ravishda quritilgan joyda hosil bo'ladi. Shu bilan bir qatorda, bitta katta umumiy shakldan foydalanish mumkin. Keyin, qattiqlashgandan so'ng, massa kerakli o'lchamdagi qismlarga bo'linadi. Ishlab chiqarish texnologiyasi juda oddiy, ko'pincha ko'pikli g'ishtlarbetonto'g'ridan-to'g'ri qurilish maydonchasida ishlab chiqariladi. Turlari va o'lchamlariko'pikli blok: standart va o'zgarishlar Qurilish ehtiyojlari uchun keng turdagi ko'pikli beton "g'ishtlar" ishlab chiqariladi. Ularni bir necha guruhlarga bo'lish mumkin. Materiallar turlari Agar aralashtirish paytida kompozitsiyaga loy, kul yoki boshqa nozik moddalar kiritilsa, tayyor mahsulotdagi teshiklar soni kamayadi. Bu uning kuchini va issiqlik o'tkazuvchanligini oshiradi, shuningdek, xarajatlarni kamaytiradi. Maqsadlari va zichligi asosida qurilish mahsulotlarining uch turi ajratiladi: Strukturaviy. Ular yuqori zichlik bilan ajralib turadi. Ular maksimal quvvat va past izolyatsion xususiyatlarga ega. Devorlarni, ichki qismlarni va boshqalarni qurish uchun mo'ljallangan.
|
| |
Yuqori kuchlanish texnikasi - bet 141

357
Kommutatsiya o’takuchlanishini imitatsiya qiladigan davom etish vaqti 2
ms bo’lgan to’g’ri burchakli tok impulsi ta’sir etgandagi tok zichliga varistorning
maydoni ko’payganda juda kam qiymatga kamayadi. Bu bog’lanish quyidagi
formula yordamida aproksimatsiya
qilinishi mumkin, u varistorlarning issiqliq
tarqatish sharti bo’yicha o’zgarishi bilan aniqlaniladi:
В
.
et
.
rux
45lg
-
7
J
.
To’g’ri
burchakli tok I
K
impulsining berilgan qiymatida varistorning kerak
bo’ladigan maydoni
П
lg
I
П
45
27
.
(8.20)
Oxirgi tenglama ketma – ket yaqinlashishlar usulida echiladi.
Kommutatsiya
toki I
K
impulsiga va chaqmoqdan razryadlanish impulь-sida
I
R
tokiga o’tkazuvchanlik qobiliyati har xil bo’lgan
varistorlar beshta sinfga
bo’linadi. Varistorlar to’g’risidagi ma’lumotlar 8.5- jadvalda keltirilgan. Bunda
P
V
va
d
V
parametrlar yuqorida keltirilgan (8.20) formuladan foydalanib aniqlanadi.
8.5- jadval. Varistorlarning parametrlari.
Varistorlar
sinfi
1
2
3
4
5
I
, A
250-400
401 - 750 751 – 1100
1101 - 1600 1601- 2100
I
, A
5 - 10
10 - 20
10 – 20
10 - 20
10 – 20
П
, sm
2
11 – 18.6 18.6 - 38
38 – 57.7
57.7
–
87.5
87.5– 119
D
, sm
3.8 – 4.9 4.9 – 7.0 7.0 – 8.6
*
8.6
*
- 10.5
*
10.5
*
-12.3
*
Varistorlarda o’yiqlar mavjud bo’lganda uning diametri kattalashadi, u
yulduzcha bilan belgilangan.
Ushbu keltirilgan 8.5 va 8.6- jadvallarning parametr-larini
solishtirish
tarmoqning kuchlanishi va varistorlar sinfini moslashtirishimizga imkon beradi.
358
8.6- jadval.
Tarmoqning
kuchlanishi, kV
35
110 150 220 330 400 500 750 1150
Varistorlar sinfi
1
1
1
1-2
2
3
3- 4 4-5
5
Shuni takidlash lozimki, 1 – sinfga mansub bo’lgan varistorlar 35 – 110 kV
kuchlanishlar uchun kommutatsiya o’takuchlanishi toki bo’yicha ortiqcha. Bu
sinfdagi kuchlanishlar uchun “0” klassdagi kommutatsiya tokining impulsi
I
=
100 – 150 varistorlarni kiritish maqsadga muvofiq bo’ladi.
O’takuchlanishni
chegaralagichlarni
varistorlarni
ishlab
chiqarish
korxonasiga buyurtma berishda chaqmoqdan razryadlanish
va kommutatsiya
kuchlanishi impulslari ta’sir etganda varistorda qolayotgan (
Zarbaviy ionlanish - Yuqori kuchlanish texnikasi

35
Gaz zarrachalari doimo xaotik harakatda bo’lib, bir – biri bilan o’zaro
to’qnashuvda bo’ladi. Zarrachaning 1 sm yo’ldagi to’qnashuvlari
soni N
zarrachalar kontsentratsiyasi Z ga bog’liq:
k Τ
Ρ
N
,
(1.8)
bu yerda
P - gaz bosimi;
T – gaz harorati;
k –
Bolьtsman doimiysi,
K
/
eV
10
8,62
K
/
J
,
k
-5
23
10
38
1
.
Zarrachalar kontsentratsiyasiga teskari proportsional bo’lgan kattalik
zarrachaning o’rtacha erkin yugurish yo’li deyiladi va u quyidagicha topiladi:
1
.
Agar zaryadlangan zarachalarning to’qnashuv chastotasi
, uning impulsi
m
(
m
-zarachaning massasi;
- ion yoki elektronning elektr maydonida ko’chish
tezligi) bo’lsa,
u holda impuls
m
N’yutonning ikkinchi qonuniga ko’ra
zarrachaga ta’sir etayotgan kuch bilan kompensatsiyalanadi:
е
m
.
(1.9)
Zarrachaning ketma–ket to’qnashuvi orasidagi vaqt:
.
(1.10)
Zarachaning o’rtacha arifmetik tezligi:
KE
E
m
е
E
m
е
E
m
е
.
(1.11)
Elektr maydonida tezlashtirilgan elektron neytralь molekula
bilan
to’qnashishida erkin elektron yoki zaryadlangan zarrachaning paydo bo’lishiga
olib keladi. Kuchlanganligi
E bo’lgan
elektr maydonida elektron X
I
masofani
yugurib o’tishda
I
k
EX
m
W
2
2
ga teng bo’lgan kinetik energiyani yig’adi va
quyidagi shart bajarilsagina ionlanish jarayoni kuzatilishi mumkin:
I
W
m
2
2
.
(1.12)
36
Zarbaviy ionlanish jarayoni ko’p pag’onali rivojlanib, quyidagi ketma-
ketlikda boradi:
a) Energiyasi ionlanish energiyasidan kichik bo’lgan
elektron atom bilan
to’qnashganda uni qo’zg’atilgan holatga o’tkazadi. Uning izidan uchib kelayotgan
elektron qo’zg’atilgan atom bilan to’qnashib, unga ionlanishi uchun etarli
energiyani beradi.
b) Qo’zg’atilgan atom elektron bilan to’qnashganidan so’ng o’zi normal
holatga o’tadi va ajralgan energiyasini elektronga beradi natijada elektron keyingi
to’qnashuvda ionlantirish imkoniga ega bo’ladi:
)
E
BP
(
ехр
A
,
е
AW
B
I
,
(1.13)
bu yerda
A i
B gazning harakteristikasiga va haroratiga bog’liq bo’lgan o’zgarmas
bo’lib, har bir gaz uchun atrof muhit holati uchun eksperiment yo’li bilan
aniqlaniladigan
)
P
E
(
f
P
bog’lanishning elektr maydon kuchlangan-ligi va
bosimga bog’liqligidan topiladi (1.5- rasm).
1.5- rasm. Havo uchun
P
ning
P
E
ga bog’liqligi
Tajriba yo’li bilan olingan bog’lanishga ko’ra
150
20
P
E
V/sm bo’lgan havo
uchun bu funktsional bog’lanish quyidagi empirik formula yordamida ifodalanadi:
37
)
E
P
(
ехр
,
P
250
5
8
.
(1.14)
Zarbaviy ionlanish jarayonining kechishi zaryadlangan zarrachaning erkin
yugurish yo’lining uzunligiga bog’liq. Erkin yugurish yo’li
X
I
=
Е
U
I
ifodadan
topiladi.
Gazning
zarbaviy ionlanish koeffitsienti deyilganda maydon kuch
chiziqlari bo’ylab harakatlanayotgan elektron 1 sm masafani o’tishda gaz
molekulalari bilan to’qnashib, erkin elektronni hosil qilishlari soni tushuniladi.
Zaryadlangan zarachaning
x masofani to’qnashmasdan bosib o’tish ehti-
moli
X
e
ga teng. To’qnashishlar sonini uning to’qnashish extimoliga ko’pay-tirsak
1 sm yo’lda
ionlashtirishlar sonini, ya’ni zarbaviy ionlanish koeffitsientini hosil
qilamiz:
= A
Е
Uи
e
.
Bu koeffitsient Taundsen formulasi bo’yicha quyidagicha aniqlanadi:
}
Е
U
A
{
I
1
.
(1.15)
Yoyli razryadlanish – - Yuqori kuchlanish texnikasi

44
elektrodlar orasidagi kanal bo’yicha katta tok oqib o’tib, u kanalni qizdiradi va
uning o’tkazuvchanlik xususiyatini yanada oshirishi
natijada tokning yanada
oshishi yuz beradi. Yoy kanalda tokning oshishi bilan yoydagi kuchlanish
pasayadi, chunki tokning oshishi yoy kanalining kesimining oshishiga va gazning
termoionlashishiga, hajm kizdirilgan katod sirtida termoelektron
emissiyaga olib
keladi.
Normal sharoitda elektrodlar oralig’idagi masofa 1-100 sm bo’lganda
yoyning yonishini ta’minlaydigan kuchlanish quyidagi bog’lanishdan topiladi:
)
i
,
,
(
l
62
U
yoy
6
32
4
11
,
(1.19)
bu yerda
i – yoy kanali orqali o’tayotgan tok,
l
– yoyning uzunligi.
O’zgaruvchan tok kuchlanishida hosil bo’lgan yoy tokning noldan o’tishida
so’nib qayta yonishi mumkin. Bu elektrodlar oralig’ining elektr mustahkamligi
E
t
ning tiklanish tezligiga va tiklanayotgan kuchlanish hosil qilayotgan elektr
maydon kuchlanganligi
E ning o’sishiga bog’liq. Agar
E
t
>E bo’lsa, yoy so’nadi.
YOy oralig’ining elektr mustahkamligini tez kattalishishi o’yiqlarda yoki
qizigan plazmaning sovuq havo bilan aralashishida kuzatiladi.
Bu printsip nayli
razryadlagichlar, moyli o’chirgichlar va havoli purkash ishlatiladigan yuqori
kuchlanish o’chirgichlarida qo’llaniladi.
O‘zbekisto’n respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi to’shkent axbo’rot texnologiyalari universiteti

O‘ZBEKISTO’N RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TO’SHKENT AXBO’ROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Mustaqil ish
Guruh:0140-22- STO’‘
Bajardi:Fayzullayev M.
Tekshirdi:Turg’unov A.M.
Toshkent 2024
Mavzu:
Tasmali to'lkino'tkazgich
Kirish
Tasmali to'lkino'tkazgich - bu dielektrik qatlam ustida joylashgan
ikkita metall tasma orqali elektr signalini uzatadigan mikroto'lqinli
tuzilma. Bu tuzilma ko'pincha yuqori chastotali signallarni uzatishda
qo'llaniladi. Tarixiy rivojlanishi va qo'llanilish sohalari bu
texnologiyaning muhim jihatlaridir.
Tasmali to'lkino'tkazgichning Tuzilishi
Tasmali to'lkino'tkazgichning asosiy tarkibiy qismlari
quyidagilardan iborat: metall tasmalar, dielektrik qatlam va metall
yerlik qatlam. Metall tasmalar elektr signalini uzatadi, dielektrik qatlam
esa izolyatsiyani ta'minlaydi.
Ushbu bob quyidagi mahsulot tarmoqlarini qamrab oladi:
•
shisha
•
sintetik shishasimon tolalar
•
kulolchilik
•
keramik plitkalar
•
sanoat keramika
•
g'isht va kafel
•
refrakterlar
•
sintetik toshlar
•
optik tolalar.
Qizig'i shundaki, bu tarmoqlarning aksariyati nafaqat
qadimiylikdan kelib chiqqan, balki ularda bir qator umumiy umumiy
jarayonlar ham mavjud. Masalan, barchasi tabiiy xom ashyoni kukun
yoki mayda zarrachalar shaklida ishlatishga asoslangan bo'lib, ular
issiqlik bilan kerakli mahsulotlarga aylanadi. Shu sababli, ushbu guruhga
kiritilgan jarayonlar va mahsulotlarning assortimentiga qaramay, ushbu
umumiy jarayonlar ushbu sohalar bilan bog'liq sog'liq uchun potentsial
xavflarni umumiy ko'rib chiqishga imkon beradi. Turli ishlab chiqarish
tarmoqlari kichik, bo'laklarga bo'lingan segmentlardan (masalan, g'isht
ishlab chiqarish) va minglab ishchilarni ishlaydigan yirik, texnik jihatdan
murakkab ishlab chiqarish korxonalaridan iborat bo'lganligi sababli, har
bir sektor alohida tavsiflanadi.
|
Amaliy mashg‘ulot IoT qurilmalari bilan ishlash Ishdan maqsad: IoT qurilmalari bilan ishlash va sozlashni o‘rganish - bet 10

texnologiyalardan uy sharoitidagi foydalanuvchilar qulay tarzda foydalana
olishlaridir.
Uy tarmog’i qurilmalari sonining ortishi bilan ushbu qurilmalarni birbiri bilan
ulovchi ko’plab simlar bu tarmoqning asosiy muammosiga aylanib bormoqda. Bu
o’z navbatida simsiz texnologiyalarga o’tishga sabab tug’dirmoqda. Simsiz
texnologiyalarning yakka tartibda foydalanuvchilari soni salmoqli bo’lsada tezkor
o’sib boruvchi segmenti - bu uning korporativ foydalanuvchilari hisoblanadi.
Ma’lumotlarni simsiz uzatish muhim strategik vosita hisoblanib korxonada
unumdorlikni oshishi (hodimlar korporativ axborotlarga doimiy va tezkor ega
bo’ladilar, ular yangiliklardan tezkor boxabar bo’ladilar) ni ta’minlaydi, mijozlarga
xizmat ko’rsatish sifatini oshiradi (bir vaqtning o’zida ularning shikoyatlarini va
xohishlarini qabul qilish hamda bir vaqtning o’zida sezish mumkin), raqiblarga
nisbatan ustunlikni yaratadi (axborotlarni almashish va qaror qabul qilish tezliklarini
oshishi). Bir so’z bilan simsiz texnologiyalarni kelajak texnologiyalari deb
aytishimiz mumkin
Simsiz tizimlarning eng muhim avzalligi qurishning kam vaqti

Simsiz tizimlarning eng muhim avzalligi qurishning kam vaqti •
Simsiz tizimlarning eng muhim avzalligi qurishning kam vaqti
•
hisoblanadi. Bu xususan, shunga bog‘liqki, transheyalarni qazish, kabellarni
•
yotqizilishi, shuningdek binolarda kabellarni simlarni ichki o‘tkazish
•
zarurati bo‘lmaydi. Istalgan tizimni yaratilishi uchun investisiyalar talab
•
qilinadi, vaqt bo‘yicha ularning qanday taqsimlangani va ishlatishdan
•
foydani tez olishni kutish qanchalik mumkinligi bu boshqa. Simsiz tizimlar
•
ishlatishga bosqichma-bosqich kiritilishi mumkin. Simli tizimlar esa bir
•
vaqtda butun infratuzilmani yaratilishini talab qiladi. Simsiz tizimlarda
•
daromadlarni olishning boshlanishi birinchi fragmentni ishga tushirilishi
•
bilan
mos
tushadi
va
tizimni
keyingi
rivojlantirilishi
•
foydalanuvchilarning o‘zlari orqali moliyalashtiriladi.
•
Bundan
•
tashqari,ishlaydigan tuzilma ko‘rinishidagi ijobiy misol o‘rniga bo‘lajak
•
imtiyozlar, potensial abonentlarni va vositalarni jalb qilishga imkon
•
beradi. Bu investorlarning moliyaviy xavflarini keskin kamaytiradi va
•
kelajakka ishonch bilan qarashga imkon beradi. Ishlar bir vaqtda
•
boshlanganida simsiz telekommunikasion tizimning to‘liq o‘zini oqlashiga
•
simli tizim ishga tushirilguncha erishish mumkin
Simsiz aloqa texnologiyasi uchun ZigBee nima ZigBee bu 2,4 gigagertsli (global) chastota diapazonida ishlaydigan simsiz
ulanish bo'lib, uzatish tezligi mos ravishda 250 kbit / s, 20 kbit / s va 40 kbit / s gacha,
uzatish diapazoni 10-75 m gacha, ammo mumkinmi? o'sishda davom eting.
ZigBee, IEEE802.15.4 standartiga asoslangan kam quvvatli LAN protokoli.
ZigBee texnologiyasi - bu yaqin masofa, past murakkablik, kam quvvat iste'moli,
past tezlik va arzon narxlardagi ikki tomonlama simsiz aloqa texnologiyasi. U asosan
qisqa masofa, kam quvvat iste'moli va kam uzatish tezligi bilan har xil elektron
qurilmalar va davriy ma'lumotlarga ega odatiy dasturlar, uzilishlarsiz ma'lumotlar va
past vaqt ma'lumot uzatish uchun ishlatiladi.
Атрибуты гиперссылок - Основы языка html

|
Основы языка html
|
bet | 5/5 | Sana | 01.07.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #266337 |
- Указывает в каком окне открывать гиперссылку.
Параметры:
|
Значение
|
_Blank -
|
Открыть в новом окне
|
_Parent
|
Открыть в текущем окне
|
Цвет текста гиперссылок
Атрибут LINK служит для выделения гиперссылок, которые еще не посещались пользователем.
Атрибут VLINK - уже посещенные ссылки.
Атрибут ALINK - выделяет активную гиперссылку.
Тег с одним атрибутом согласно синтаксису выглядит следующим образом В общем виде любой одиночный или парный тег можно представить схематически в следующем виде: Заголовок
|
| |
ASOSIY QISM - Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya

|
Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya
|
bet | 3/14 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #126666 |
Bog'liq Kurs loyiha (1) Toshkent issiqlik elektr stansiyasi tarixi. Toshkent GRES qurilishining Texnik-iqtisodiy asoslarini (TEO) “Teploelektroproyekt” institutining O‘rta Osiyo bo‘limi amalga oshirdi(SAO TEP)(1958). Texnik-iqtisodiy asoslar kelishilgandan so‘ng, SAOTEP GRES kurilishi birinchi navbati loyixa topshiriqlari ustida ishni boshladi. Loyixa bo‘yicha birinchi navbat quvvati 1200 mVt bo‘lib, har birining quvvati 150 mVt, bug‘ning bosimi 140 P bo‘lgan 4 ta energoblok, hamda kritik parametrdan yuqori ko‘rsatkichda ishlaydigan quvvati 300 mVt bo‘lgan 2 ta energoblokdan iborat bo‘lishi kerak edi. Asosiy yoqilg‘i qilib Buxoro tabiiy gazi, avariya yoqilg‘isi qilib qora moy qabul qilindi. Loyixa toshiriqlari SSSR ministrlar sovetining 3295-r sonli qarori bilan 1960 yil 29 oktyabrda tasdiqlandi. Qator sabablarga ko‘ra, stansiya qurilishi jarayonida, SSSR Davlat Energetika va Elektrlashtirish ishlab chiqarish komiteti, o‘zining 1965 yil 16 yanvardagi, SSSR Gosplani bilan kelishilgan 28-sonli qarori bilan ilgari o‘rnatilishi mo‘ljallangan har bir 300 mVt quvvatli 2 ta energoblokni oldingilariga o‘xshash 4 ta energoblokga almashtirdi. Loyhalashtirish topshiriqlarini qayta ko‘rib chiqishda, 1960 yil loyxalashtirish topshiriqlari tasdiqlangandan keyin chiqqan, Hukumat qarorlari, loyihalashtirish va qurilish yangi texnik shartlari va me’yorlari, direktiv ko‘rsatmalariga binoan o‘zgartirish va aniqlik kiritildi. 1 -rasm. Toshkent IESning qurilish ishlari Umumiy quvvati 1280 mVt bo‘lgan, bug‘ qozoni TGM-94 (YEP-500-140 GMO), bug‘ turbinasi K-160-130 bo‘lgan 8 ta energoblokli birinchi navbat loyxalashtirish topshiriqlarini qayta ko‘rish ishlari SAO TEP tomonidan 1966 yilda tugatilib, SSSR Energetika va Elektrlashtirish Vazirligi tomonidan 1967 yil 12 iyundagi 03-70 qaror bilan tasdiqlandi. Bu paytda 5-energoblokning montaj ishlari davom etayotgan edi. Qayta ishlangan loyixa topshiriqlarida qora moy avariya yoqilg‘isi etib belgilab qo‘yildi. SSSR Gosplani TashGRES uchun qora moyni tarkibida oltingugurt miqdori 0.7 % dan ko‘p bo‘lmagan zahira yoqilg‘isi qilib belgiladi. Bu qora moy O‘rta Osiyo respublikalaridagi neftni qayta ishlash zavodlaridan yetkazib berilishi ko‘zda tutilgan edi. GRES ning Toshkent shaxri yaqinida joylashganligi, esadigan shamol yo‘nalishi qulayligi xisobga olinib, stansiya tutun quvurlari balandligi 120 metrdan kam bo‘lmasligi belgilab qo‘yildi.
|
| |