nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
"Yo'l raqami" - 1. Umumiy qoidalar

5.29.1
"Yo'l raqami" 5.29.1 - yo'lga berilgan raqam, 5.29.2 - yo'lning raqami va yo'nalishi.
|
5.29.2
|
5.30.1
|
"Yuk avtomobillari uchun harakatlanish yo'nalishi" Chorrahada yuk avtomobillari, traktorlar va o'ziyurar moslamalarga biror yo'nalishda harakatlanish taqiqlangan bo'lsa, bunday transport vositalariga tavsiya etilgan harakatlanish yo'nalishlari.
|
5.30.2
|
5.30.3
|
5.31
|
"Aylanib o'tish tasviri" Harakatlanish uchun vaqtincha yopib qo'yilgan yo'l qismini chetlab o'tish chizmasi.
|
5.32.1
|
"Chetlab o'tish yo'nalishi" Harakatlanish uchun vaqtincha yopib qo'yilgan yo'l qismini chetlab o'tish yo'nalishi.
|
5.32.2
|
5.32.3
|
5.33
|
"To'xtash" Svetoforning (tartibga soluvchining) taqiqlovchi ishorasida transport vositalari to'xtaydigan joy.
|
5.34.1
|
"Boshqa qatnov qismiga qayta tizilishning boshlang'ich ko'rsatkichi" Ajratuvchi bo'lagi bo'lgan yo'lning harakatlanish uchun yopiq hududini aylanib o'tish yoki ong tomondagi qatnov qismiga qaytish uchun harakatlanish yo'nalishi.
|
5.35
|
"Reversiv harakatlanish" Bir yoki bir necha bo'laklarda harakatlanish yo'nalishi qarama-qarshi tomonga o'zgarishi mumkin bo'lgan yo'l qismining boshlanishi.
|
5.36
|
"Reversiv harakatlanish oxiri"
|
5.37
|
"Reversiv harakatlanish yo'liga chiqish"
|
5.38
|
"Turar-joy dahasi" Yo'l harakati qoidalarining turar-joy dahalarida harakatlanish tartibi o'rnatilgan yo'l.
|
5.39
|
"Turar-joy dahasining oxiri"
|
5.40
|
"Falokatli holatlar uchun kirish yo'li" Yo'l harakati qoidalaridagi 20.2 bandda ko'rsatilgan hollarda foydalanadigan yo'l.
|
Ultra fast cnn based Hardware Computing Platform Concepts for adas visual Sensors and Evolutionary Mobile Robots - bet 5

6
and decreasing the price are very important factors for both developers and system
producers. Most of the ADAS solutions are camera-based and are using video processing
for monitoring either the road or the driver to detect abnormal behaviors during driving.
By fusing various sensors (cameras, radars, laser scanners, etc.) the field of view is
enlarged, and the perception precision of objects in the relevant regions for the driving
process is significantly increased [11]. Fusing data and information with different levels of
quality and sampling rates is another challenging issue in ADAS technology. Darms
et al.
have proposed a modular system architecture for sensor data processing and combining
short range sensor, long range sensor, video information, actuators feedbacks, and vehicle
dynamics sensors in ADAS technology [12]. In general, ADAS has three data processing
levels which are sensor level, fusion level and application level. Figure 1 does show the
abstract architecture of an ADAS system with respect to the different processing levels.
Figure 1-1: ADAS processing levels architecture
The following list does give a sample of functionalities provided by different ADAS
solutions involving visual information and a digital camera:
Lane departure warning system (LDWS)
Traffic sign recognition
Pedestrian detection
Fatigue detection
Adaptive cruise control
The large amount of data provided by cameras requires a huge processing effort.
Speeding up the processing is therefore extremely important especially while facing real-
time constraints [13]. Some algorithms such as stereo vision and depth estimation are
particularly demanding in terms processing. Some algorithms have dependency and it is
1. Umumiy qoidalar - bet 16

3.1
|
"Kirish taqiqlangan" Barcha transport vositalarining kirishi taqiqlangan
|
3.2
|
"Harakatlanish taqiqlangan" Barcha transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.3
|
"Mexanik transport vositalarining harakatlanishi taqiqlangan"
|
3.4
|
"Yuk avtomobillarining harakatlanishi taqiqlangan" To'la vazni 3.5 tonnadan (agar vazni belgida ko'rsatilmagan bo'lsa) yoki to'la vazni belgida ko'rsatilganda ortiq bo'lgan yuk avtomobillari va transport vositalari tizimlarining, shuningdek, traktorlar, o'ziyurar moslamalarning harakatlanishi taqiqlanadi.
Bu belgi bortlariga qiya oq chiziq tortilgan yoki odamlarni tashiyotgan yuk avtomobillarining harakatlanishini taqiqlamaydi.
|
3.5
|
"Mototsikllar harakatlanishi taqiqlangan"
|
3.6
|
"Traktorlar harakatlanishi taqiqlangan" Traktorlar, o'ziyurar moslamalarning harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.7
|
"Tirkama bilan harakatlanish taqiqlangan" Yuk tashuvchi transport vositalari, traktorlarning barcha turdagi tirkamalar bilan harakatlanishi, shuningdek, mexanik trasport vositalarini har qanday usulda shatakka olish taqiqlanadi.
|
3.8
|
"Ot-arava harakatlanishi taqiqlangan" Ot-arava (chana), otliqlar, yuk ortilgan hayvonlarning harakatlanishi, shuningdek, mol (poda) haydab o'tish taqiqlanadi.
|
3.9
|
"Velosipedda harakatlanish taqiqlangan" Velosiped va mopedlarning harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.10
|
"Piyodalarning harakatlanishi taqiqlangan"
|
3.11
|
"Vazn cheklangan" Haqiqiy umumiy vazni belgida ko'rsatilgandan ortiq bo'lgan transport vositalarining, shuningdek, transport vositalari tizimlarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.12
|
"O'qqa tushadigan og'irlik cheklangan" Birorta o'qiga tushadigan haqiqiy og'irligi belgida ko'rsatilganidan ortiq bo'lgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.13
|
"Cheklangan balandlik" Gabarit balandligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida ko'rsatilgandan ortiq bo'lgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.14
|
"Cheklangan kenglik" Gabarit kengligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida ko'rsatilgandan ortiq bo'lgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.15
|
"Cheklangan uzunlik" Gabarit uzunligi (yuk bilan yoki yuksiz) belgida ko'rsatilgandan ortiq bo'lgan transport vositalari (transport vositalarining tizimlari)ning harakatlanishi taqiqlanadi.
|
"Xavfli burilish" - 1. Umumiy qoidalar

1.11.1
"Xavfli burilish" Yo'lning kichik radiusli yoki ko'rinish cheklangan burilish joyi: 1.11.1 - o'nga, 1.11.2 - chapga.
|
1.11.2
|
1.12.1
|
"Xavfli burilishlar" Yo'lning havfli burilishlari bo'lgan qismi. 1.12.1 - birinchi burilish o'nga, 1.12.2 - birinchi burilish chapga.
|
1.12.2
|
1.13
|
"Tik nishablik"
|
1.14
|
"Tik balandlik"
|
1.15
|
"Sirpanchiq yo'l" Yo'lning o'ta sirpanchiq bo'lgan qismi.
|
1.16
|
"Notekis yo'l" Qatnov qismi notekis bo'lgan yo'l (o'nqir-cho'nqir, o'ydim-chuqur joylar, ko'prikning yo'lga notekis tutashuvi va shu kabilar).
|
1.17
|
"Tosh otilish xavfi" Mukammal qoplamali yo'l qismida transport vositasi g'ildiragi ostidan shag'al, tosh va shunga o'xshashlarning otilib chiqish ehtimoli.
|
1.18.1
|
"Yo'lning torayishi" 1.18.1 - ikki tomonlama torayish; 1.18.2 - o'nga torayish va 1.18.3 - chapga torayish.
|
1.18.2
|
1.18.3
|
1.19
|
"Ikki tomonlama harakatlanish" Yo'lning qarama-qarshi harakatlanish qismining boshlanishi.
|
1.20
|
"Piyodalar o'tish joyi" 5.16.1, 5.16.2 belgilari va (yoki) 1.14.1 - 1.14.3 chiziqlari bilan belgilangan piyodalar o'tish joyi.
|
1.21
|
"Bolalar" Bolalar muassasasi (maktablar, bolalarning dam olish manzillari va shunga o'xshashlar)ga yaqin yo'lning qatnov qismidan bolalarning chiqib qolish ehtimoli.
|
1.22
|
"Velosiped yo'lkasi bilan kesishuv"
|
|
1. Umumiy qoidalar - bet 15

"Asosiy yo'l" Harakat tartibga solinmagan chorrahalarda ikkinchi darajali yo'lda harakatlanayotgan transport vositasidan oldin o'tish huquqi beriladigan yo'lning boshlanishi.
"Yo'l bering" Haydovchi kesib o'tilayotgan yo'ldan, 7.13 qo'shimcha belgisi bo'lganda esa asosiy yo'ldan kelayotgan transport vositasiga yo'l berishi kerak.
2.5
"To'xtamasdan harakatlanish taqiqlangan" To'xtash chizig'i oldida, agar u bo'lmasa, kesib o'tiladigan qatnov qismining chetida to'xtamasdan harakatlanish taqiqlanadi. Haydovchi kesib o'tilayotgan yo'lda 7.13 qo'shimcha belgisi bo'lganda esa asosiy yo'ldan chiqayotgan transport vositalariga yo'l berish kerak.
Bu belgi temir yo'l kesishmasi yoki karantin masqanidan oldin o'rnatilishi mumkin. Bunday hollarda haydovchi to'xtash chizig'i oldida, u bo'lmasa, belgi oldida to'xtashi kerak.
2.6
"Ro'para harakatlanishning ustunligi" Qarama-qarshi harakatnalishni qiyinlashtiradigan hollarda yo'lning tor qismiga kirish taqiqlanadi. Haydovchi yo'lning tor qismida bo'lgan yoki ro'paradan harakatlanayotgan transport vositasiga yo'l berishi kerak.
2.7
"Ro'paradagi harakatlanishga nisbatan imtiyoz" Yo'lning tor qismida harakatlanmoqchi bo'lgan haydovchi ro'paradan kelayotgan transport vositasidan oldin o'tish huquqiga ega.
3. Taqiqlovchi belgilar.
Taqiqlovchi belgilar yo'l harakatiga ma'lum cheklanishlar kiritish yoki ularni bekor qilish uchun qo'llaniladi.
1. Umumiy qoidalar - bet 24

1. Umumiy qoidalar
Download
205,4 Kb.
bet
24/27
Sana
26.12.2019
Hajmi
205,4 Kb.
#5392
1
...
19
20
21
22
23
24
25
26
27
6.1
"Tibbiy yordam ko'rsatish joyi"
6.2
"Shifoxona"
6.3
"Yonilg'i shoxobchasi"
6.4
"Texnik xizmat ko'rsatish joyi."
6.5
"Transport vositalarini yuvish joyi"
6.6
"Telefon"
6.7
"Oshxona"
6.8
"Ichimlik suv"
6.9
"Mehmonxona"
6.10
"Kemping"
6.11
"Dam olish joyi"
6.12
"DAN maskani"
Download
205,4 Kb.
1
...
19
20
21
22
23
24
25
26
27
Download
205,4 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Umumiy qoidalar
Download
205,4 Kb.
Qo'shimcha axborot belgilari

7.1.1
|
"Manzilgacha bo'lgan masofa" Belgilangan yo'lning xavfli joyigacha bo'lgan masofani, yo'l harakatiga tegishli cheklovlar kiritilgan joyni yoki harakat yo'nalishi bo'yicha oldindagi muayan joyni ko'rsatadi.
|
7.1.2
|
"Manzilgacha bo'lgan masofa" Chorraha oldida 2.5 belgisi o'rnatilgan bo'lsa, 2.4 belgisidan chorrahagacha bo'lgan masofani ko'rsatadi.
|
7.1.3
|
"Manzilgacha bo'lgan masofa" Yo'ldan manzilgacha bo'lgan masofa.
|
7.1.4
|
7.2.1
|
"Ta'sir oralig'i" Ogohlantiruvchi, buyuruvchi, axborot-ishora belgilarining ta'sir oralig'ini ko'rsatadi.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
"Ta'sir oralig'i" Bu belgilar faqat taqiqlovchi 3.27-3.30 belgilari bilan qo'llaniladi.
|
7.2.2
|
7.2.3
|
7.2.4
|
7.2.5
|
7.2.6
|
Belgining ta'siri saqlangan oraliqni ko'rsatadi.
|
Belgi ta'sir oralig'i oxirini ko'rsatadi.
|
Haydovchilarga belgi ta'sirida ekanliklari haqida ma'lumot beradi.
|
Maydon, binolar oldi va shunga o'xshash joylar chetida to'xtash va to'xtab turish taqiqlanganda belgining ta'sir oralig'i va yo'nalishni ko'rsatadi.
|
|
7.3.1
|
"Ta'sir yo'nalishlari"Chorraha oldida o'rnatilgan belgilarning ta'sir yo'nalishini ko'rsatadi.
|
|
7.3.2
|
|
7.3.3
|
|
7.4.1
|
"Transport vositasining turi"Belgining ta'siri joriy etilgan transport vositalari turini ko'rsatadi.
|
|
7.4.2
|
|
7.4.3
|
|
7.4.4
|
|
Research question 2: What are the major limitations of traditional high performance

9
I Inflexibility in design and system modification (evolutive maintenance)
Therefore, we can formulate two different classes of limitations:
a)
Limitations at the level of software and algorithms
for manipulating pixels and
extracting meaningful data
b)
Limitations at the level of hardware especially with regard to the flexibility in
design and re-configurability
We are looking for a specific design and appropriate architecture(s) to
cover both of these
limitations.
Cellular Neural Networks
(CNN) do offer parallel processing paradigm that is
robust for image processing. It is a highly parallel architecture with local connectivity
between cells [18, 19]. This makes it a very interesting platform for an implementation on
hardware. In contrast to sequential computing architectures that are highly dependent on
bus
bandwidth and width, amount of memory,
cache memory size, buffering,
processor
clock rate, and CPU [20, 21], CNN is highly scalable and flexible in design.
Research question 3: What is the huge potential of neurocomputing involving either
traditional NN or CNN for high-speed and flexible image
Davr xarajatlari deganda - 1-Variant Korxona xarajatlarini tahlil qilish

|
1-Variant Korxona xarajatlarini tahlil qilish
|
bet | 17/38 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #140675 |
Bog'liq 1 dan 7 gacaDavr xarajatlari deganda, bevosita ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajatlar va daromadlar tushuniladi: sotish bo‘yicha xarajatlar, ma’muriy xarajatlar, kelgusida soliqqa tortiladigan
bazadan chiqarib tashlanadigan hisobot davri xarajatlari.
Umumxo‘jalik faoliyatidan foyda (zarar), asosiy faoliyatdan foyda miqdoriga moliyaviy faoliyat bo‘yicha daromadlarni qo‘shish, xarajatlarni ayirish yo‘li bilan hisoblanadi.
UF = AFF+MD-MX.
moliyaviy faoliyat bo‘yicha daromadlarga quyidagilar kiritiladi:
• Olingan royalti va kapital transfertidan daromadlar
• O‘zbekiston Respublikasi hududida va undan tashqarida boshqa korxonalarning faoliyatida ulushli ishtirokdan olingan daromadlar, aksiyalar bo‘yicha dividendlar hamda va obligatsiyalar va korxonaga tegishli boshqa qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha daromadlar.
• Mulkni uzoq muddatli ijaraga berishdan daromadlar.
• Valyuta hisoblashishlari, shuningdek, chet el valyutasida operatsiyalar bo‘yicha ijobiy kurs farqlari.
• Qimmatli qog‘ozlar, sho‘ba korxonalar va boshqalarga joylashtirilgan mablag‘larni qayta baholashdan foydalar.
• Moliyaviy faoliyatdan boshqa daromadlar.
Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlarga quyidagilar kiritiladi:
1. O‘zbekiston Markaziy banki tomonidan o‘rnatilgan hisob stavkasi doirasidagi yoki undan yuqori bank kreditlari bo‘yicha to‘lovlar; yetkazib beruvchilarning kreditlari bo‘yicha foiz to‘lovlari uchun xarajatlar.
2. Mulkni uzoq muddatli ijaraga berish bo‘yicha foiz to‘lovlari uchun xarajatlar.
3. Manfiy kurs farqlari va chet el valyutasi bilan operatsiyalar bo‘yicha zararlar.
4. Joylashtirilgan mablag‘lar (qimmatli qog‘ozlarga, sho‘ba korxonalarga va boshqalarga) ni qayta baholashdan zararlar.
5. Qimmatli qog‘ozlarni chiqarish va tarqatish bilan bog‘liq xarajatlar.
6. Moliyaviy faoliyat bo‘yicha boshqa xarajatlar.
Daromad (foyda) solig‘i to‘langunga qadar foyda, u umumxo‘jalik faoliyatidan foyda va favqulodda ( ko‘zda tutilmagan) foyda va zararlar saldosining algebraik miqdori sifatida ta’riflanadi.
STF = UF+FP-FZ.
|
| |
- 1. Umumiy qoidalar

5.17.2
5.17.3
|
"Piyodalarning er ustidan o'tish joyi"
|
5.17.4
|
5.18
|
"Tavsiya etilgan tezlik" Yo'lning shu qismida tavsiya etilgan harakatlanish tezligi. Belgiga eng yaqin chorrahagacha amal qilinadi. 5.18 belgisi ogohlantiruvchi belgi bilan birga qo'llansa, uning ta'sir oralig'i xavfli qismning uzunligi bilan aniqlanadi.
|
5.19.1
|
"Oxiri berk yo'l, ko'cha" Yo'l yoki ko'chaning ko'rsatilgan yo'nalishda oxiri berk.
|
5.19.2
|
5.19.3
|
5.20.1
|
"Yo'nalishlarning dastlabki ko'rsatkichi" Belgida ko'rsatilgan aholi yashaydigan joyga va boshqa manzillarga tomon harakatlanish yo'nalishi. Belgida 5.29.1 belgisining hamda avtomagistral, aeroport va boshqa ramziy belgilar tasviri tushirilgan bo'lishi mumkin. 5.20.1 belgisi yo'lning 3.11-3.15 taqiqlovchi belgilaridan biri o'rnatilgan qismlarini aylanib o'tish kerakligini ko'rsatish uchun ham qo'llaniladi.
|
5.20.2
|
5.20.3
|
"Harakatlanish tasviri" Chorrahada ayrim harakatlar taqiqlangan vaqtda harakatlanish yo'nalishi yoki serqatnov chorrahada ruxsat etilgan harakatlanish yo'nalishi.
|
5.21.1
|
"Yo'nalish ko'rsatkichi"
|
5.21.2
|
"Yo'nalishlar ko'rsatkichi" Manzillar tomon harakatlanish yo'nalishlari.
Belgilarda manzillargacha bo'lgan masofa (km) ko'rsatilishi, avtomagistrallar, aeroportlar va boshqa ramziy belgilar tasvirlangan bo'lishi mumkin.
|
5.22
|
"Aholi yashaydigan joyning boshlanishi" Ushbu Qoidalarning aholi yashaydigan joylarda harakatlanish tartibini belgilovchi talablariga amal qilinadigan joylarning nomi hamda uning boshlanishi.
|
5.23
|
"Aholi yashaydigan joyning oxiri" Ushbu Qoidalarning aholi yashaydigan joylarda harakatlanish tartibi talablari bekor qilingan joy.
|
5.24
|
"Aholi yashaydigan joyning boshlanishi" Ushbu Qoidalarning aholi yashaydigan joylarda harakatlanish tartibini belgilovchi talabraliga amal qilinmaydigan joyning nomi hamda uning boshlanishi.
|
5.25
|
"Aholi yashaydigan joyning ohiri" 5.24 belgisi bilan ko'rsatilgan aholi yashaydigan joyning ohiri.
|
5.26
|
"Manzil nomi" Aholi yashamaydigan joylar (daryo, ko'l, dovon, xushmanzara joy va h.k)ning nomi.
|
5.27
|
"Masofalar ko'rsatkichi" Yo'nalish boyicha joylashgan aholi yashaydigan joylargacha bo'lgan masofa (km).
|
5.28
|
"Kilometr belgisi" Yo'lning boshi yoki oxirigacha bo'lgan masofa
|
|
Atmega328 texnik parametrlari

|
Atmega328 texnik parametrlari
|
bet | 1/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #141179 |
Bog'liq 14 mavzu (1)
1-mavzu
Mikrokontrollerlar asosida boshqarish va nazorat qilish
Reja
ATmega328 texnik parametrlari
Analog raqamli o‘zgartgichlar
Mikrokontrollerli tizimni texnik qurilmalar bilan bog‘lanishi
Agar-mikrokontroller (microcontroller) atamasini so’zma-so’z tarjima qiladigan bo’lsak
-boshqarish uchun mo’ljallangan kichik o’lchamli qurilma deb tarjima qilish mumkin. Bu yerda
-control iborasi -nazorat atamasidan ko’ra -boshqarish atamasiga ko’proq mos keladi. Amaliyotda mikrokontroller funktsiyalari tarkibiga – ishlab chiqarish jarayonlarini, maiishiy texnik jixozlarni, maxsus texnikalarni, mahlumot yig’ish tizimlarini xamda shu kabi qurilmalarni boshqarish va nazorat qilish kiradi.
Mikrokontrollerlarni mikroprotsessorlar, mikrokonvertorlar, raqamli signal protsessorlar va mikrokompyuterlardan farqlash kerak. So’zlanshi jixatidan ular deyarli bir xil bo’lsa xam vazifasi jixatidan xar xil qurilmalardir. Ularni birlashtiruvchi bu – funktsional tamomlangan boshqaruv tizimiga yaroqli bo’lgan bir korpus tarkibidagi uzellar jamlamasi.
Bu qurilmalarning eng tarixiysi mikroprotsessorlar. Avlod yetakchisi Intel(AQSH) firmasi 1971-yil 15-noyabrda taqdim etgan i4004 mikrosxemasidir.
Mikroprotsessorni umumiy strukturaviy sxemasi quyidagi 1.1rasmda keltirilgan. Uning tarkibiga – arifmetik xisoblagich, mantiqiy yadro va umumiy qo’llash registrlarini o’z ichiga olgan markaziy protsessor qurilmasi (TSPU) kiradi. TSPU tashqi dunyo bilan uchta shina orqali muloqot qilib, bularga: mahlumotlar, adreslar va boshqaruv shinalari kiradi. Ushbu shinalar orqali tashqi qurilmada saqlanuvchi boshqaruvchi dastur kodlari kiradi. TSPUda registrlarni boshlang’ich sozlashlar qaytarish RESET signali bilan, ish jarayonini sinxronlash esa taktli impuls SYN bilan amalga oshiriladi.
|
| |
Zamonaviy pardozbop qurilish materiallari

|
Zamonaviy pardozbop qurilish materiallari
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #120616 |
Bog'liq Musulmon Materiallar strukturasi Toshkent Аrxitektura Qurilish Universiteti Texnologiya fakulteti Toshkent-2023 Mavzu: Anorganik moddalarning differensial termik analizi Reja: 2.Anorganik moddalarning differensial termik analizi
|
| |
1. Umumiy qoidalar - bet 17

3.16
|
"Eng kam oraliq" Belgida ko'rsatilganidan kam oraliq masofada harakatlanish taqiqlanadi.
|
3.17.1
|
"Bojxona" Bojxona (tekshiruv maskani) oldida to'xtamasdan o'tish taqiqlanadi.
|
3.17.2
|
"Xavf-xatar" Yo'l-trasnport hodisasi yoki boshqa xavfli holatlar tufayli barcha transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
|
3.18.1
|
"O'ngga burilish taqiqlanadi"
|
3.18.2
|
"Chapga burilish taqiqlanadi"
|
3.19
|
"Qayrilish taqiqlanadi"
|
3.20
|
"Quvib o'tish taqiqlanadi" Soatiga 40 km dan kam tezlikda harakatlanayotgan yakka transport vositasidan boshqa transport vositalarini quvib o'tish taqiqlanadi.
|
3.21
|
"Quvib o'tish taqiqlangan hududning oxiri"
|
3.22
|
"Yuk avtomobillarida quvib o'tish taqiqlangan" To'la vazni 3.5 tonnadan ortiq bo'gan yuk avtomobillarida barcha transport vositalarini quvib o'tish taqiqlanadi (soatiga 40 km dan kam tezlikda harakatlanayotgan transport vositasi, traktor, ot-arava, velosiped bundan mustasno.
|
3.23
|
"Yuk avtommobillarida quvib o'tish taqiqlangan hududning oxiri"
|
3.24
|
"Yuqori tezlik cheklangan" Belgida ko'rsatilgan ortiq tezlikda (km/soat) harakatlanish taqiqlanadi.
|
3.25
|
"Yuqori tezlik cheklangan hududning oxiri"
|
3.26
|
"Tovuch moslamalaridan foydalanish taqiqlangan" Yo'l transport hodisasining oldini olish hollaridan boshqa vaziyatlarda tovush moslamasidan foydalanish taqiqlanadi.
|
3.27
|
"To'xtash taqiqlangan" Transport vositalarining to'xtashi va to'xtab turishi taqiqlanadi.
|
3.28
|
"To'xtab turish taqiqlangan" Transport vositalarining to'xtab turishi taqiqlangan.
|
|
Seminar we amaly gönüklemele taýýarlanmak we öý işlerini bejermek

|
Seminar we amaly gönüklemele taýýarlanmak we öý işlerini bejermek
|
Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 14,2 Kb. | | #235525 |
Bog'liq ozbetinshe
1
|
Seminar we amaly gönüklemele taýýarlanmak we öý işlerini bejermek
|
50 saat
|
2
|
Problemaly meseleler (kazuslar) düzmek
|
20 saat
|
3
|
Berilen çeşmeler bilen işleşmek
|
10 saat
|
4
|
Pedagogika degişli berilen tema boýunça esse ýazmak
|
20 saat
|
5
|
Konferensiýa tezis taýýarlamak
|
20 saat
|
Amaly gönükmelere taýýarlyk görmek we öý işlerini bejermek
Problemaly meseleler (kazuslar) düzmek
Berilen çeşmeleri başga dile geçirmek
Terbiýä degişli berilen tema boýunça esse ýazmak
Konferensiýa tezis taýýarlamak
1-4 synplaryň “Terbiýe” dersligini öwrenmek.
Mustaqil ravishda darslik, o‘quv qo‘llanmalar va metodik qo‘llanmalardagi mavzularni o‘rganish va tahlil qilish.
Tarqatma materiallar bo‘yicha o‘rganilgan ma`ruza materiallarini o‘zlashtirish.
Ish turlari bo‘yicha amaliy topshiriqlarni bajarish
Axborot texnologiyalardan foydalanib, mavzu bo‘yicha taqdimotlar tayyorlash.
Fanga oid BMI, Kurs ishlarini o‘rganish, taxlil qilish va tayyorlash.
Zamonaviy ta`lim texnologiyalarini ta`lim jarayoniga tadbiq qilish usullarini o‘rganish.
Ta`lim jarayonida muammoli o‘qitish usullari va masofaviy ta`limdan foydalanish
Okuw kitaplarynda, okuw gollanmalarynda we usulyýet gollanmalarynda mowzuklary özbaşdak öwrenmek we derňemek.
Gollanmalardan öwrenilen leksiýa materiallaryny özleşdirmek.
Iş görnüşleri boýunça amaly meseleleri ýerine ýetirmek
Maglumat tehnologiýalaryny ulanyp mowzukda prezentasiýa taýýarlamak.
Ylmy BMI, kurs işi, derňew we okuw işlerini taýýarlamak.
Häzirki zaman bilim tehnologiýalaryny okuw prosesine ulanmagyň usullaryny öwrenmek.
Okuw prosesinde meseläni okatmagyň usullaryny we distansion okuwyny ulanmak
|
| |
Умумий - download

|
Qidiruv: Умумий | Чортоқ тумани 6-умумий ўрта таълим мактаби директори, ишчи гуруҳи раҳбари А So’x tumani xtb tasarrufidagi axborot texnologiyalarga ixtisoslashtirilgan 2-umumiy o‘rta ta’lim maktabi direktori, ishchi guruhi rahbari F. Mirzoyevga 28,67 Kb. 1 | o'qib | | Суюқликларни сиқиш ва узатиш. Умумий тушунчалар Toshkent kimyo-texnologiya instituti yangier filiаli noorgаnik moddаlаr kimyoviy texnologiyasi fаkulteti s 21-kt guruh tаlаbаsi ning аsosiy texnologik jаrаyonlаr fаnidаn mustаqil ishi 2,3 Mb. 1 | o'qib | | Пахтаобод туман xt бўлимига карашли 25-умумий ўрта таълим мактаби директори Qirgizston davlatiga chiqmaslikka, Ota-onamning ruxsatisiz uydan boshqa qishloqqa, tumanga, shaxarga chiqmaslikka, dars vaqtida sinf xonasida bolishligim 19,76 Kb. 1 | o'qib | | O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari ba kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari Mavzu: Умумий эмиттер уланиш схемасидаги биполяр транзисторнингнинг статик Вольт-ампер характеристикаларини тадқиқ этиш 11,94 Kb. 1 | o'qib | | Мавзу 1: пeдaгoгикaнинг умумий асослари O‘z o‘tmish madaniy merosini chuqur o‘rganmagan va e’zozlamagan, ajdod-avlodlari bosib o‘tgan tarixiy yo‘lni idrok etmagan, milliy mustaqillik yo‘lida jon fido qilgan buyuk ajdodlar faoliyatidan xabardor bo‘lmagan inson o‘zligini hech hachon 58,85 Kb. 5 | o'qib | | «Технокуз» Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 367, 981 ва 982-моддаларига мувофиқ, қуйидаги Оммавий оферта еълон қилинади. 1-бўлим. Умумий қоидалар «Техномарт*» брендини Ўзбекистонда оммалаштириш, «Техномарт*» харидорлари/истеъмолчиларининг сонини ошириш, ва харидорларни «Техномарт*» дўконлар тармоғида маҳсулот сотиб олишга жалб қилиш Кодекс 38,21 Kb. 2 | o'qib | | 7 Laboratoriya ishi Yong‘inga qarshi va tiklash poyezdlari va yordamchi lokomotivlar harakati Умумий қоидалар Tiklash, o‘t o‘chirish poyezdlari, maxsus o‘zi yurar harakat tarkibi va yordamchi lokomotivlarni jo‘natish va ularni belgilangan manziliga harakatlanishi poyezd dispetcherining buyrug‘iga asosan amalga oshiriladi 45,78 Kb. 12 | o'qib | | Нометалл материаллар ҳақида умумий маълумотлар Agar polimerlarning asosiy zanjirlari bir XIL atomlardan tashkil topgan bulsa, u gomozanjirli polimer deb ataladi. Agar uglerod atomlaridan tuzilgan bo‘lsa, karbozanjirli polimer deyiladi. Xar XIL atomlardan tashkil topgan bo‘lsa 2,56 Mb. 5 | o'qib |
| |
Dasturiy ta'minotni loyihalash va amalga oshirish

|
Dasturiy ta'minotni loyihalash va amalga oshirish
|
bet | 10/16 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 314,28 Kb. | | #273715 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. At Dasturiy ta'minotni ishlab chiqishni amalga oshirish bosqichi - mijozga etkazib berish uchun bajariladigan tizimni ishlab chiqish jarayonidir. Ba'zan bu dasturiy ta'minotni loyihalash va dasturlashning alohida faoliyatini o'z ichiga oladi.
Biroq, agar rivojlanishga tezkor yondashuv qo'llanilsa, loyihalash va amalga oshirish bir-biri bilan chambarchas bog'liq bo'lib, jarayon davomida rasmiy loyiha hujjatlari ishlab chiqilmaydi. Ammo ba’zi holatlarda dasturiy ta'minot hali ham ishlab chiqishda loyihalash norasmiy ravishda doskada va dasturchining daftarida qayd etilmoqda.
Dasturiy ta'minotni loyihalash - bu yaratiladigan dasturiy ta'minotning tuzilishi, tizim tomonidan ishlatiladigan ma'lumotlar modellari va tuzilmalari, tizim komponentlari orasidagi interfeyslar va ba'zan foydalaniladigan algoritmlarning tavsifi hisoblanadi. Loyihachilar tayyor loyihaga kelmaydilar, loyihani bosqichma-bosqich ishlab chiqadilar. Ular loyihani ishlab chiqishda tafsilotlarni qo'shadilar va oldingi loyihalarni o'zgartirish uchun doimiy orqaga qaytishadi. Loyihalash jarayonining abstrakt modeli loyihalash jarayoniga kirishlar, jarayon faoliyati va jarayon natijalarini ko'rsatadi. Loyihalash jarayonidagi xarakatlar ketma-ket keladi va bir-biriga bog'liqdir. Loyiha haqidagi yangi ma'lumotlar doimiy ravishda yaratiladi va bu avvalgi loyiha qarorlariga ta'sir qiladi. Shuning uchun albatta loyihani qayta ishlanadi. Axborot tizimlarini loyihalash jarayonining bir qismi bo'lishi mumkin bo'lgan to'rtta faoliyat quyida ko'rsatilgan: 1. Arxitekturani loyihalash, bu erda tizimning umumiy tuzilishini, asosiy komponentlarini (ba'zan quyi tizimlar yoki modullar deb ataladi), ularning aloqalarini va ularning taqsimlanishi aniqlanadi. 2. Ma'lumotlar bazasi loyihalash, bu erda tizim ma'lumotlar tuzilmalarini loyihalashtiriladi va ular ma'lumotlar bazasida ifodalanishi ko’rsatib beriladi. Shunga qaramay, bu erda ish mavjud ma'lumotlar bazasidan qayta foydalanish yoki yangi ma'lumotlar bazasi yaratishga bog'liq.
|
| |
Dasturiy ta'minotni tekshirish (Software validation)

|
Dasturiy ta'minotni tekshirish (Software validation)
|
bet | 12/16 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 314,28 Kb. | | #273715 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. AtDasturiy ta'minotni tekshirish (Software validation) Dasturiy ta'minotni tekshirish yoki validasiya va verifikasiya (V&V) tizim o'zining spetsifikatsiyasiga mos kelishini va tizim mijozining talablariga javob berishini ko'rsatish uchun mo'ljallangan. Tizim test ma'lumotlari yordamida amalga oshiriladigan testlovchi dastur yordamida tekshirishning asosiy usuli hisoblanadi. Validasiya foydalanuvchi talablarini aniqlashdan tortib toki dastur ishlab chiqilgunga qadar dasturiy ta'minot jarayonining har bir bosqichida tekshirish va ko'rib chiqish kabi jarayonlarni o'z ichiga olishi mumkin. Kichik dasturlardan tashqari, tizimlarni bir butun yaxlitligicha sinovdan o'tkazish kerak emas. Rasmda uch bosqichli sinov jarayoni ko'rsatilgan, unda tizim komponentlari individual ravishda sinovdan o'tkaziladi, so'ngra integratsiyalashgan tizim sinovdan o'tadi. Maxsus dasturiy ta'minot uchun mijozlar testi tizimni haqiqiy mijozlar ma'lumotlari bilan sinab ko'riladi. Ilova sifatida sotiladigan mahsulotlar uchun mijozlar testi ba'zan beta test deb ataladi, bunda tanlangan foydalanuvchilar dasturiy ta'minotni sinab ko'rishadi va sharhlaydilar. Test rejalari sinov va ishlab chiqish faoliyati o'rtasidagi bog'liqlik Dasturiy ta'minotning moslashuvchanlik xususiyati katta va murakkab tizimlarga tobora ko'proq kiritilishining asosiy sabablaridan biridir. Uskuna uchun dasturiy maxsulot ishlab chiqarish to'g'risida qaror qabul qilingandan so'ng, apparat loyihasiga o'zgartirish kiritish juda qimmatga tushadi. Biroq, tizimni ishlab chiqish paytida yoki undan keyin istalgan vaqtda dasturiy ta'minotga o'zgartirishlar kiritilishi mumkin. Hatto keng qamrovli o'zgarishlar ham tizim uskunasiga o'zgarish kiritishdan ancha arzon. O'zgarishlar ustida ishlash (coping with change) Qayta ishlash xarajatlarini kamaytirish uchun ikkita tegishli yondashuvdan foydalanish mumkin:
O'zgarishlarni kutish, bunda dasturiy ta'minot jarayoni qayta ishlash talab qilinishidan oldin mumkin bo'lgan o'zgarishlarni oldindan ko'ra oladigan yoki bashorat qila oladigan faoliyatni o'z ichiga oladi. Misol uchun, tizimning ba'zi asosiy xususiyatlarini mijozlarga ko'rsatish uchun prototip tizimi ishlab chiqilishi mumkin. Ular prototip bilan tajriba o'tkazishlari va yuqori dasturiy ta'minot ishlab chiqarish xarajatlarini talab qilishdan oldin talablarini yaxshilashlari mumkin.
Jarayon va dasturiy ta'minot tizimga osongina o'zgartirishlar kiritganda o'zgarishlarga chidamlilik. Bu odatda bosqichma-bosqich rivojlanishning ba'zi shakllarini o'z ichiga oladi. Taklif etilayotgan o'zgarishlar hali ishlab chiqilmagan bosqichlarda amalga oshirilishi mumkin. Agar buning iloji bo'lmasa, o'zgarishlarni kiritish uchun faqat bitta rivojlanish (tizimning kichik bir qismi) o'zgarishi kerak bo'ladi.
|
| |
Ushbu yondashuvning asosiy muammolari

|
Ushbu yondashuvning asosiy muammolari
|
bet | 15/16 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 314,28 Kb. | | #273715 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. AtUshbu yondashuvning asosiy muammolari:
Yangi tizim joriy tizimni almashtirish uchun mo'ljallangan bo'lsa, takroriy etkazib berish muammoli. Foydalanuvchilar eski tizimning barcha funksiyalariga muhtoj bo’ladilar va odatda to'liq bo'lmagan yangi tizim bilan tajriba o'tkazishni xohlamaydilar. Ko'pincha eski va yangi tizimlarni birga ishlatish maqsadga muvofiq emas, chunki ular turli xil ma'lumotlar bazalari va foydalanuvchi interfeyslariga ega.
Aksariyat tizimlar tizimning turli qismlari tomonidan foydalaniladigan asosiy vositalar to'plamini talab qiladi. Rivojlanish amalga oshirilgunga qadar talablar batafsil aniqlanmaganligi sababli, barcha bosqichlar uchun zarur bo'lgan umumiy ob'ektlarni aniqlash qiyin bo'lishi mumkin.
Iterativ jarayonlarning mohiyati shundaki, spetsifikatsiya dasturiy ta'minot bilan birgalikda ishlab chiqiladi. Biroq, bu tizimning to'liq spetsifikatsiyasi tizimni ishlab chiqish shartnomasining bir qismi bo'lgan ko'plab tashkilotlarning xarid modeliga zid keladi. Qo'shimcha yondashuvda, yakuniy rivojlanish bosqichi aniqlanmaguncha, tizimning to'liq spetsifikatsiyasi mavjud bo’lmaydi. Buning uchun davlat idoralari kabi yirik mijozlar uchun shartnomaning yangi shakli talab qilinadi.
Hozirgi vaqtda ishlab chiqarish sanoatida arzonroq, yaxshiroq bo’lgan dasturiy ta'minotga doimiy talab bo'lgan, ular qat'iy belgilangan muddatlarda etkazib berilishi kerak. Shunday qilib, ko'plab dasturiy ta'minot kompaniyalari dasturiy ta'minot sifatini oshirish, xarajatlarni kamaytirish yoki ishlab chiqish jarayonlarini tezlashtirish usuli sifatida dasturiy ta'minot jarayonlarini takomillashtirishga e’tibor qaratishmoqda. Jarayonni takomillashtirish mavjud jarayonlarni tushunish va mahsulot sifatini oshirish yoki xarajatlarni va ishlab chiqish vaqtini kamaytirish orqali ushbu jarayonlarni o'zgartirishni anglatadi. Jarayonni takomillashtirish va o'zgartirish uchun ikkita mutlaqo boshqa-boshqa yondashuvlar qo'llaniladi:
Jarayon va loyihalarni boshqarishni takomillashtirishga va tashkilotga yaxshi dasturiy injiniring amaliyotini joriy etishga qaratilgan jarayonning etuklik yondashuvi. Jarayonning etuklik darajasi dasturiy ta'minotni ishlab chiqishning tashkiliy jarayonlarida yaxshi texnik va boshqaruv amaliyoti qanchalik qabul qilinganligini aks ettiradi. Ushbu yondashuvning asosiy maqsadlari mahsulot sifatini yaxshilash va jarayonni bashorat qilishdir.
Dasturiy ta'minot jarayonida iterativ rivojlanish va qo'shimcha xarajatlarni kamaytirishga qaratilgan tezkor yondashuv. Agile usullarining asosiy xususiyatlari funksionallikni tezkor yetkazib berish va mijozlarning o'zgaruvchan talablariga javob berishdir. Bu erda takomillashtirish falsafasi shundan iboratki, eng yaxshi jarayonlar eng kam qo'shimcha xarajatlarga ega bo'lgan jarayonlardir va tezkor yondashuvlar orqali bunga erishish mumkin.
|
| |
7-maruza. Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. Reja Dasturiy ta’minot jarayoni - bet 11

|
7-maruza. Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. Reja Dasturiy ta’minot jarayoni
|
bet | 11/16 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 314,28 Kb. | | #273715 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. At3. Tizim komponentlari orasidagi interfeyslarni aniqlaydigan interfeysni loyihalash. Ushbu interfeys spetsifikatsiyasi bir ma'noli bo'lishi kerak. Aniq interfeysga ega bo'lgan holda, komponent boshqa komponentlar tomonidan qanday amalga oshirilishini bilmasdan foydalanishi mumkin. Interfeys spetsifikatsiyalari kelishilganidan so'ng, komponentlar alohida loyihalanishi va ishlab chiqilishi mumkin. 4. Komponentlarni tanlash va loyihalash, bu erda siz qayta foydalanish mumkin bo'lgan komponentlarni qidirasiz va agar mos komponentlar mavjud bo'lmasa, yangi dasturiy ta'minot komponentlarini loyihalanadi. Ushbu bosqichdagi loyiha amalga oshirish bosqichi uchun dasturchiga qoldirilgan oddiy komponent tavsifi bo'lishi mumkin. Shuningdek, bu qayta foydalanish mumkin bo'lgan komponentga yoki UMLda ifodalangan batafsil loyihalash modeliga kiritiladigan o'zgarishlar ro'yxati bo'lishi mumkin. Keyinchalik, loyihalash modeli avtomatik ravishda amalga oshirish bosqichida foydalanishi mumkin. Tizimni amalga oshirish dasturini ishlab chiqish tabiiy ravishda tizimni loyihalash orqali bo’ladi. Dasturning ba'zi sinflari, masalan, xavfsizlik nuqtai nazaridan muhim tizimlar, odatda, har qanday amalga oshirish boshlanishidan oldin batafsil ishlab chiqilgan bo'lsa-da, loyiha va dasturni ishlab chiqishda bir-biri bilan aralashib ketish bu odatiy holdir. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish vositalari loyiha orqali dastur skeletini yaratishda ishlatilishi mumkin. Bu interfeyslarni aniqlash va amalga oshirish kodini o'z ichiga oladi va ko'p hollarda ishlab chiquvchiga faqat dasturning har bir komponentining ishlash tafsilotlarini qo'shishi kerak. Tizimni amalga oshirish dasturini ishlab chiqish tabiiy ravishda tizimni loyihalash orqali bo’ladi. Dasturning ba'zi sinflari, masalan, xavfsizlik nuqtai nazaridan muhim tizimlar, odatda, har qanday amalga oshirish boshlanishidan oldin batafsil ishlab chiqilgan bo'lsa-da, loyiha va dasturni ishlab chiqishda bir-biri bilan aralashib ketish bu odatiy holdir. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish vositalari loyiha orqali dastur skeletini yaratishda ishlatilishi mumkin. Bu interfeyslarni aniqlash va amalga oshirish kodini o'z ichiga oladi va ko'p hollarda ishlab chiquvchiga faqat dasturning har bir komponentining ishlash tafsilotlarini qo'shishi kerak.
|
| |
Tizim talablarini o'zgartirish va o'zgartirish bilan kurashishning ikkita usuli

|
Tizim talablarini o'zgartirish va o'zgartirish bilan kurashishning ikkita usuli
|
bet | 13/16 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 314,28 Kb. | | #273715 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishlab chiqishning hayotiy sikli modellari. AtTizim talablarini o'zgartirish va o'zgartirish bilan kurashishning ikkita usuli:
Tizim prototipi, bu erda tizimning versiyasi yoki tizimning bir qismi mijozning talablari va loyiha qarorlarining maqsadga muvofiqligini tekshirish uchun tezda ishlab chiqiladi. Bu o'zgarishlarni kutish usulidir, chunki u foydalanuvchilarga etkazib berishdan oldin tizim bilan tajriba o'tkazishga imkon beradi va shuningdek uning talablari aniqlanadi. Shunday qilib, etkazib berishdan keyin kiritilgan talablarni o'zgartirish takliflari soni kamayishi mumkin.
Qo'shimcha (Incremental) yetkazib berish, bunda tizim qo'shimchalari fikr-mulohazalarini bildirish va tajriba uchun mijozga yetkaziladi. Bu o'zgarishlardan qochish va o'zgarishlarga bardoshlilikni ta’minlaydi. Bu butun tizim uchun talablarni muddatidan oldin bajarilishini oldini oladi va o'zgarishlarni nisbatan arzon narxlarda keyingi bosqichlarga kiritish imkonini beradi.
Prototyping (Prototiplash)
Prototip - bu kontseptsiyalarni namoyish qilish, loyiha variantlarini sinab ko'rish hamda muammo va uning mumkin bo'lgan echimlari haqida ko'proq ma'lumot olish uchun ishlatiladigan dasturiy ta'minot tizimining dastlabki versiyasi.
Prototipni tez, takroriy ishlab chiqish juda muhim, shuning uchun xarajatlar nazorat qilinadi va tizim manfaatdor tomonlari prototip bilan dasturiy ta'minot jarayonining boshida tajriba o'tkazishlari mumkin.
Dasturiy ta'minot prototipi talab qilinishi mumkin bo'lgan o'zgarishlarni oldindan bilish uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida foydalanishi mumkin: Dasturiy ta'minot prototipi talab qilinishi mumkin bo'lgan o'zgarishlarni oldindan bilish uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida foydalanishi mumkin:
Talablarni ishlab chiqish jarayonida prototip tizim talablarini aniqlash va tasdiqlashda yordam berishi mumkin.
Tizimni loyihalash jarayonida prototipdan dasturiy echimlarni o'rganish va tizim uchun foydalanuvchi interfeysini ishlab chiqishda foydalanish mumkin.
|
| |
Jadvallar - 10-Mavzu: Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari Reja

|
10-Mavzu: Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari Reja
|
bet | 7/44 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #262104 |
Bog'liq 10-Mavzu Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilJadvallar – ma'lumotlar bazasida mavjud bo'lgan barcha ma'lumotlarni saqlaydigan va ma'lumotlar bazasining tuzilishini (maydonlari, turlari va xususiyatlari) saqlaydigan har qanday ma'lumotlar bazasining asosiy ob'ektlaridir.
Hisobotlar – ma'lumotlar chiqarish uchun ya’ni ularni ekranga emas, balki bosib chiqarish moslamasiga (printerga) chiqarish uchun mo'ljallangan. Ularda chiqish ma'lumotlarini guruhlash va bosma hujjatlar uchun xos bo'lgan elementlarni namoyish qilish uchun maxsus choralar (tepa va past kolontituli, sahifa raqamlari, hisobot yaratish vaqti va boshqalar) ko’rilgan.
So'rovlar – jadvallardan ma'lumotlarni ajratib olish va foydalanuvchiga qulay shaklda taqdim etish uchun xizmat qiladi. Ular yordamida ma'lumotlarni tanlash, saralash va filtrlash amalga oshiriladi. Siz ma'lumotlarni berilgan algoritm bo'yicha o'zgartirishingiz, yangi jadvallar yaratishingiz, jadvallarni avtomatik ravishda boshqa manbalardan keltirilgan ma'lumotlar bilan to'ldirishingiz, jadvallarda oddiy hisob-kitoblarni amalga oshirishingiz va boshqa ko'p narsalarni qilishingiz mumkin.
So'rovlarning o'ziga xos xususiyati shundaki, ular tayanch jadvallardan ma'lumotlarni yig'aadi va ular asosida vaqtinchalik natijalar jadvalini yaratadi.
Ya’ni asosiy jadvallardan tanlangan maydonlar va yozuvlar obrazi desak ham bo’ladi. Obraz bilan ishlash qattiq diskda saqlangan jadvallarga qaraganda tezroq va samaraliroqdir.
Ma'lumotlar bazasini yangilash so'rov orqali ham amalga oshirilishi mumkin. Barcha ma'lumotlar qabul qilish tartibi asosida jadvallarga kiritiladi, ya'ni, ular saralanmagan bo’ladi. Ammo tegishli so'rov bo'yicha siz kerakli usulda saralangan va filtrlangan ma'lumotlarni olishingiz mumkin.
Shakllar – foydalanuvchiga to'ldirish uchun kerakli maydonlarni taqdim etadigan ma'lumotlar kiritish vositalari. Kirishni avtomatlashtirish uchun ularga maxsus (hisoblagichlar, ochiladigan jadvallar, o’zgartirgichlar, bayroqchalar va boshqalar) boshqaruv elementlarini joylashtirishingiz mumkin.
Masalan, blankning ma'lum maydonlarini to'ldirish. Shakllar yordamida ma'lumotlarni o’zgartirishning maxsus vositalaridan foydalanishingiz mumkin.
|
| |
Ma'lumotlar bazasining ierarxik tuzilishi

|
Ma'lumotlar bazasining ierarxik tuzilishi
|
bet | 3/44 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #262104 |
Bog'liq 10-Mavzu Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilMa'lumotlar bazasining ierarxik tuzilishi. Bu ma'lumotni taqdim etish uchun daraxtsimon tuzilishdir. Uning o'ziga xos xususiyati shundaki, quyi darajadagi har bir tugun yuqori darajadagi bitta tugun bilan aloqaga ega. Masalan, "Institut" ma'lumotlar bazasining ierarxik tuzilishining bir qismini ko'rib chiqamiz (8.1rasm).
Strukturadan ko'rinib turibdiki, bitta kafedrada bir nechta o'qituvchilar faoliyat olib borishi mumkin. Ushbu bog’lanishlar "birga ko`p" deb nomlanadi (bir kafedra – ko’p o’qituvchilar). Ammo agar biz ushbu tuzilishga talabalar guruhini (8.2-rasm) qo'shmoqchi bo’lsak, unda biz "ko'pga-ko'p" munosabatlarga murojaat qilamiz: (bir o'qituvchi ko'plab guruhlar bilan va o’z navbatida bitta guruh ko'plab o'qituvchilardan bilim o'rganishi mumkin), ierarxik tuzilishda bunday aloqa bo'lishi mumkin emas (chunki aloqa faqat yuqori darajadagi bitta tugun bilan bo'lishi mumkin).
10.1-rasm. Ma'lumotlar bazasining ierarxik tuzilishi.
10.2-rasm. Ko’pga ko’p bog’lanishi.
Ushbu ma'lumotlar bazasi tuzilishining asosiy kamchiligi ham shundadir.
Ma'lumotlar bazasining tarmoq tuzilishi. Aslida, bu ierarxik tuzilmaning kengaytmasi. Hammasi huddi shunday bo’lib, "ko'pga-ko'p" bog’lanishi mavjud bo’ladi. Ma'lumotlar bazasining tarmoq tuzilishi bizning misolimizga guruhlarni qo'shishga imkon beradi. Tarmoq modelining kamchiligi jiddiy dasturlarni ishlab chiqishning murakkabligidir.
Ma’lumotlar bazasining relyatsion tuzilishi. Barcha ma'lumotlar qator va ustunlarga bo'lingan, ma'lumotlar kesishgan joyda joylashgan oddiy jadvallar ko'rinishida taqdim etiladi.
Ob'ektga yo'naltirilgan va gibrid ma'lumotlar bazalari. Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalarida ma'lumotlar ob'ekt sifatida saqlanadi va bu juda qulaydir. Ammo bugungi kunda bunday ma'lumotlar bazalari hali uncha keng tarqalganmagan, chunki u ishlash jihatidan relyatsionga qaraganda pastroq.
Gibrid ma'lumotlar bazalari relyatsion va ob'ektga yo'naltirilgan imkoniyatlarni birlashtiradi, shuning uchun ular ko'pincha ob'ekt-munosabat deb nomlanadi. Bunday MBBT-ga sakkizinchi versiyadan boshlab Oracle misol bo'ladi.
Shubhasiz, bunday ma'lumotlar bazalari kelajakda rivojlanadi, ammo hozirgacha ustunlik relyatsion tuzilmalarda qolmoqda.
|
| |
Ma’lumotlarni modellashtirish - 10-Mavzu: Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari Reja

|
10-Mavzu: Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari Reja
|
bet | 9/44 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #262104 |
Bog'liq 10-Mavzu Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilMa’lumotlarni modellashtirish.
Ishlatiladigan ma'lumotlar modeli. Ko'plab ma'lumot modellari mavjud bo’lib; keng tarqalganlari: ierarhik, tarmoqli, relyatsion, ob’yektli-relatsion va obyektli. Ma'lum bir modeldan foydalanish masalasi axborot tizimini loyihalashning dastlabki bosqichida hal qilinishi kerak.
Triggerlar va saqlangan jarayonlar. Trigger - jadvalga qator kiritilganda, o'zgartirganda yoki o'chirganda doimiy chaqiriladigan ma'lumotlar bazasining dasturidir. Triggerlar o'zgarishlarni qabul qilishdan oldin ularning to'g'riligi tekshirilishini ta'minlaydi. Saqlangan jarayon - bu serverda saqlanadigan va mijoz tomonidan chaqirilishi mumkin bo'lgan dastur. Saqlangan jarayonlar to'g'ridanto'g'ri ma'lumotlar bazasi serverida bajarilganligi sababli, ma'lumotlar bazasi mijozi yordamida shunga o’xshash operatsiyalarni bajarishdan ko'ra samarasi yuqoriroq bo'ladi. Triggerlar va saqlangan jarayonlarni ishga tushirish uchun turli xil vositalardan foydalanadi.
Qidiruv vositalari. Ba'zi zamonaviy tizimlarda o'rnatilgan qo'shimcha kontekstli qidiruv vositalari mavjud.
Nazarda tutilgan ma'lumot turlari. Bu yerda ikki mustaqil mezonni hisobga olish kerak: tizimga kiritilgan tayanch yoki asosiy ma'lumot turlari va ularning tiplarini kengaytirish imkoniyati. Zamonaviy tizimlardagi ma'lumotlar turlarining asosiy to'plamlari ma'lum bir standartdan chetga chiqishi odatda unchalik katta bo'lmasa ham, u yoki bu ishlab chiqaruvchilar tizimlarida ma'lumotlar turlarini kengaytirish mexanizmlari sezilarli darajada farq qiladi.
So'rovlar tilini qo’llash. Barcha zamonaviy tizimlar ma'lumotlarga kirishning SQL-92 standart tili qo’llaydilar, lekin ularning ko'plari ushbu standartning ba'zi kengaytmalarini qo'llaydilar.
Arxitektura xususiyatlari va funksional imkoniyatlari.
Harakatlanuvchanlik (mobillik). Harakatlanuvchanlik - bu tizimning u ishlayotgan muhitdan mustaqilligi. Bu holda atrof-muhit ham apparat, ham dasturiy ta'minot (operatsion tizim) hisoblanadi.
O'lchamlilik. MBBTni tanlashda ushbu tizim axborot tizimining o'sishiga mos kelishi yoki kelmasligini hisobga olishi kerak va bu o'sish foydalanuvchilar soni, saqlanadigan ma'lumotlar hajmi va qayta ishlangan ma'lumot ko’rinishida namoyon bo’lishi mumkin.
Taqsimlilik. Ma'lumotlar bazalariga asoslangan axborot tizimlaridan foydalanishning asosiy sababi tashkilotning barcha ma'lumotlarini birlashtirishga intilishdir. Eng sodda va ishonchli yondashuv - bir serverda ma'lumotlarni saqlash va qayta ishlashni markazlashtirish. Afsuski, buning har doim ham imkoniyati yo’q va siz taqsmlangan ma'lumotlar bazalaridan foydalanishingiz kerak. Turli xil tizimlar taqsmlangan ma'lumotlar bazalarini boshqarish uchun turli xil imkoniyatlarga ega.
Tarmoq imkoniyatlari. Ko'pgina tizimlar tarmoq protokollari va xizmatlaridan keng doirada foydalanadi.
|
| |
Sahifalar yoki ma'lumotlarga kirish sahifalari

|
Sahifalar yoki ma'lumotlarga kirish sahifalari
|
bet | 8/44 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,95 Mb. | | #262104 |
Bog'liq 10-Mavzu Ma’lumotlar bazalari va katta hajmdagi ma’lumotlar bilSahifalar yoki ma'lumotlarga kirish sahifalari – HTML kodda bajarilgan, veb-sahifaga joylashtirilgan va shu bilan birga mijozga uzatiladigan ma'lumotlar bazasining maxsus ob'ektlari. Ob'ektning o'zi ma'lumotlar bazasi emas; foydalanuvchi kirish sahifasi maydonlarida ma'lumotlar bazasi yozuvlarini ko'rish uchun ishlatishi mumkin. Shunday qilib, sahifalar - bu mijoz, server va serverda joylashgan ma'lumotlar bazasi o'rtasidagi interfeysdir.
Makroslar va modullar – boshqarish tizimi bilan ishlashda takrorlanadigan operatsiyalarni avtomatlashtirish va dasturlash orqali yangi funksiyalarni yaratish uchun mo'ljallangan. Makroslar MBBT ichki buyruqlar ketma-ketligidan iborat va ma'lumotlar bazasi bilan ishlashni avtomatlashtirish vositalaridan biridir. Modullar tashqi dasturlash tili yordamida yaratiladi. Bu ma'lumotlar bazasi yaratuvchisining nostandart funksional imkoniyatlarni yaratishi, mijozning o'ziga xos talablariga javob berishi, boshqaruv tizimining tezligi va uning xavfsizlik darajasini oshirishi mumkin bo'lgan vositalardan biridir3.
MBBTni tanlashning ko'plab usullari mavjud. Ulardan eng soddasi, mavjud tizimlarning yaratilayotgan axborot tizimi loyihasining asosiy talablariga qanday javob berishini baholashga asoslangan. Murakkab va qimmat variant - bir nechta tizim asosida test loyihasini yaratish va undan keyin eng munosibini saralashdir. Ammo bu holatda ham, ba'zi tanlov mezonlariga tayanib, mumkin bo'lgan tizimlar doirasini cheklash kerak.
Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimiga qo'yiladigan asosiy talablar yoki boshqacha qilib aytganda, ma'lum bir tizimni tahlil qilishda foydalanadigan tanlov mezonlari uning oldiga qo'yilgan maqsadlarga qarab farq qilishi mumkin. Ularni bir necha guruhlarga ajratish mumkin:
Keling, ushbu guruhlarning har birini alohida ko'rib chiqamiz.
|
| |