Fanidan amaliy ish

MUHAMMAD AL XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
AKT sohasida kasb ta’limi fakulteti
Metama’lumotlar nazariyada va amalyotda FANIDAN
AMALIY ISH
Mavzu: UNIMARC formati asosida metama'lumotlar tizimi
Bajardi: M.Gafurov
Tekshirdi: Sh. Normatov
Toshkent 2024
UNIMARC formati Universal MARCning qisqartmasi bo’lib, bibliografik ma’lumotlarni kompyuterda saqlash va almashish uchun xalqaro standart format hisoblanadi1. UNIMARC formati bibliografik, avtoritet, klasifikatsiya va fond ma’lumotlarini o’z ichiga oladi2. UNIMARC formati IFLA (Xalqaro Kutubxona Federatsiyasi) tomonidan ishlab chiqilgan va yangilangan.
UNIMARC formati har bir yozuvni maydonlar va podmaydonlarga bo’lingan yozuvlardan iborat bo’ladi. Har bir maydon tag, ko’rsatkichlar va ma’lumotdan iborat bo’ladi. Har bir podmaydon esa podmaydon belgisi va ma’lumotdan iborat bo’ladi.
UNIMARC formati uchun batafsil qo’llanma bu yerda topishingiz mumkin.
UNIMARC dastlab bibliografik ma'lumotlarning kengroq almashinuvini ta'minlash uchun kommutatsiya formati sifatida ishlab chiqilgan. UNIMARC ishlab chiqarish formatiga aylanish uchun bir qator mamlakatlar tomonidan ishlab chiqilgan. Bundan tashqari, u YuNESKO tomonidan o'zining kutubxona mahsulotlari uchun, asosan rivojlanayotgan mamlakatlarga avtomatlashtirilgan kutubxona boshqaruv tizimlari va standart ma'lumotlar formatlariga o'tishga yordam berish uchun ishlatilgan
UNIMARC maqsadi va ko'lami
UNIMARC maqsadi va ko'lami
UNIMARCning asosiy maqsadi bibliografik ma'lumotlarning xalqaro almashinuvini ta'minlashdir
milliy bibliografiya agentliklari o'rtasida mashinada o'qiladigan shakl. UNIMARC ham model sifatida ishlatilishi mumkin
mashinada o'qiladigan yangi bibliografik formatlarni ishlab chiqish uchun.
UNIMARCning ko'lami mazmuni belgilovchilarni (teglar, ko'rsatkichlar va pastki maydon identifikatorlari) belgilashdan iborat.
bibliografik yozuvlarga mashinada o'qiladigan shaklda tayinlanishi va mantiqiy va fizikaviy ko'rsatilishi yozuvlar formati. U monografiyalar, davomiy manbalar, kartografik materiallar, musiqa, ovozni qamrab oladi yozuvlar, grafikalar, proyeksiya va video materiallar, nodir kitoblar va arxiv materiallari va electron resurslar.
UNIMARC almashinuv maqsadlari uchun tashuvchi formati bo'lishga mo'ljallangan. U shaklni belgilamaydi, alohida tizimlardagi ma'lumotlarning mazmuni yoki yozuv tuzilishi. UNIMARC ta'minlaydi ma'lumotlarning shakli va mazmuni bo'yicha tavsiyalar, ular qachon almashtirilishi kerak. Yozuvlar odatda har qanday konvertatsiya jarayonining oxirgi bosqichi sifatida almashish lentasi formatida tuzilgan, shakl, tarkib va kontent belgisi UNIMARC standartiga aylantirildi. Buni niyat qilgan tashkilotlar ma'lumotlar almashinuvi uchun UNIMARC dan foydalanish ularning ichki format tarkibini muvofiqlashtirish uchun foydali bo'ladi ma'lumotlarning murakkabligini kamaytirish uchun UNIMARC da mavjud bo'lgan belgilar va maydon va pastki maydon ta'riflari yozuvlar UNIMARC almashish lenta tuzilishiga aylantirilganda konvertatsiya qilish.
Murojaatlar boshqa UNIMARC formatlariga tegishli bo'lgan hollarda amalga oshiriladi, masalan. UNIMARC/Authorities; lekin yoq tafsilotlar berilgan. Buning uchun bibliografik format foydalanuvchilari ular uchun hujjatlarga havola qilinadi formatlar.
Ushbu qo'llanma bibliografik formatning aniq bayoni va undan foydalanish bo'yicha qo'llanmadir.
|