nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’zR Prеzidеnti qаrоrlаri, fаrmоnlаri

|
O’zR Prеzidеnti qаrоrlаri, fаrmоnlаri
|
bet | 4/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 3,64 Mb. | | #143133 |
Bog'liq 1-Modul. Hayot faoliyati xavfsizligining nazariy asoslari. (2s) - O’zR Prеzidеnti qаrоrlаri, fаrmоnlаri:
- 1. FM muhаndistik-tехnik tаdbirlаri (MTT)ning Qurilish mе’yoriy qоidаlаri (QMQ-1993y)
- 2 QMQ 2-01.03-96y. «Zilzilаviy zоnаlаrdа imоrаt vа inshооtlаrning qurilishi.
- 3 QMQ 2-01.09-97y. O’tа cho’kuvchаn gruntlаrdа vа yеr оsti ishlоvdаgi hududlаrdа binо vа inshооtlаr.
- 4 Tоshqinlаr, sеl оqimlаri, qоr ko’chish vа yеr ko’chki hоdisаlаri bilаn bоg’liq fаvqulоddа vаziyatlаrning оldini оlish vа ulаrning оqibаtlаrini tugаtish bоrаsidаgi chоrа-tаdbirlаri to’g’risidа (09.02.07 y. PQ 585 sоnli)
- 5 Mаlаkаli pеdаgоg kаdrlаr tаyyorlаsh hаmdа o’rtа mахsus, kаsbhunаr tа’limi muаssаsаlаrini shundаy kаdrlаr bilаn tа’minlаsh tizimini yanаdа tаkоmillаshtirishgа dоir chоrа-tаdbirlаr to’g’risidа vа h.k. (28.05.2012y. 1761-sоnli)
- 6 O’zbеkistоn Rеspublikаsini yanаdа rivоjlаntirish bo’yichа Hаrаkаtlаr strаtеgiyasi to’g’risidа”gi Fаrmоni (7.02.17y. PF4947-sоnli)
O’zR Vаzirlаr Mаhkаmаsi Qаrоrlаri: - O’zR Vаzirlаr Mаhkаmаsi Qаrоrlаri:
- 1 Syеrtifiktlаnishi mаjburiy bo’lgаn mаhsulоtlаr ro’yхаti, syеrtifikаtlаshni o’tkаzish tаrtibi, O’zR hududidа хаvfsiz ekаnini tаsdiqlаsh tаlаb qiluvchi tоvаrlаrni оlib kirish vа o’z hududidаn оlib chiqishi tаlаblаrini tаsdiqlаsh to’g’risidа (12.08.1994y. 409-sоnli)
- 2. O’zbеkistоn Rеspublikаsi Fаvqulоddа vаziyatlаr vаzirligi fаоliyatini tаshkil etish mаsаlаlаri to’g’risidа (4.03.1996 y. 143- sоnli)
- 3. Ishlаb chiqаrishdаgi bахtsiz hоdisаlаrni vа хоdimlаr sаlоmаtligining bоshqа хil zаrаrlаnishini tеkshirish vа hisоbgа оlish to’g’risidаgi nizоmni tаsdiqlаsh hаqidа (06.06. 1997 y, 286-sоn)
- 4. O’zbеkistоn Rеspublikаsi Fаvqulоddа vаziyatlаrdа ulаrning оldini оlish vа hаrаkаt qilish dаvlаt tizimi to’g’risidа (23.12.1997 y. 558- sоnli)
- 5. O’zbеkistоn Rеspublikаsi аhоlisini fаvqulоddа vаziyatlаrdаn muhоfаzа qilishgа tаyyorlаsh tаrtibi to’g’risidа (7.10.1998 y. 427-sоnli)
|
| |
E(X) = (N1*Kn)+ (N2* Km) - Kirish tavakkalchilik tushunchasi va o’lchovi

|
Kirish tavakkalchilik tushunchasi va o’lchovi
|
bet | 3/13 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 369,03 Kb. | | #118266 |
Bog'liq MikroiqtisodiyotE(X) = (N1*Kn)+ (N2* Km)
bunda, N1 – natijagaga erishish ehtimoli, Kn – daromadning yuqori chegarasi, N2- kutilmagan ehtimol, Km-natijaning quyi chegarasi.
so’m/aktsiya.
CHetlanish - bu haqiqiy natija bilan kutiladigan natija o’rtasidagi farq bo’lib, u tavakkalchilikdan (yo’qotishdan) darak beradi. Ushbu farq qancha katta bo’lsa yo’qotish, ya’ni tavakkalchilik ham shuncha yuqori bo’ladi.
Investitsiya va tavakkalchilik
Tadbirkor ishining rivoji invistitsiya talab qiladi.Invistitsiya bironta ishga mablag’ qo’yishorqali foyda olishni bildiradi.Hamma mablag’lar pulga chaqilgan holda invistitsiyalanadi. Bu jihatdan invistitsiya 2 ga bo’linadi: Birinchisi, mablag’ni to’g’ridan to’g’ri invistitsiyalash, ya’ni uni korxona ishiga kapital sifatida qo’yish. Ikkinchisi, mablag’ni korxonalar aktsiyalarini sotib olishga sarflash bo’lib, portfel invistitsiyalar deb ataladi.
Invistitsiya samaradorligini oshirish uchun quydagilar talab qilinadi: Birnchidan, invistitsiya keltiradigan foyda bank beradigan foizdan katta bo’lishi kerak.Agar shunday bo’lmasa, ovora bo’lib pulni invistitsiyalagandan ko’ra, bankka qo’yib, bemalol foiz olib yotish qulay. Masalan, bank foizi yiliga 8 % bo’lsa, invistitsiyadan keladigan foyda bundan ortiq, ya’ni 10-12 % bo’lishi kerak.
Ikkinchidan, invistitsiyadan keladigan foyda inflyatsiya darajasidan yuqori bo’lishi talab qilinadi. Agar yillik inflyatsiya darajasi 7 % bo’lsa-yu, invistitsiya beradigan foyda normasi 5 % bo’lsa, zarar ko’riladi.SHuning uchun foydaning o’sishi inflyatsiya shiddatidan yuqori bo’lishi kerak.
Uchinchidan, Invistitsiya eng yuqori foyda normasini ta’minlaydigan sohalarga qo’yilishi lozim. Invistitsiya yo’li tanlanganda foyda normasining pasayishiga moyil bo’lishi nazarda tutiladi. Foyda miqdorini kamaytirmaslik uchun olingan foydani qaytadan pul topish uchun kapital sifatida sarflash reinvistitsiya deyiladi.
Aktivlar - bu mablag’ bo’lib, u o’z egasini to’g’ridan-to’g’ri to’lov (foyda, dividendlar, renta va boshqalar) va yashirin to’lov (firma qiymatining oshishi, ko’chmas mulkning oshishi, aktsiyalar va boshqalar) shaklidagi pul tushumlari bilan ta’minlaydi. SHuning uchun ham aktivlarning qaytim normasi (inflyatsiya hisobga olinmaganda) barcha pul tushumlarining sotib olingan aktiv narxiga nisbati bilan aniqlanadi:
bu yerda - qaytim normasi;
- dividend;
- kapital ortimi;
- sotib olingan aktiv narxi.
Aktivlar ikki turga bo’linadi: tavakkalchilik bilan bog’liq bo’lgan aktivlar va tavakkalchilik bilan bog’liq bo’lmagan aktivlar. Birinchisini tavakkalchilik aktivi, ikkinchisi tavakkalchiliksiz aktiv deb qabul qilamiz. Tavakkalchiliksiz aktivlar deganda qiymati oldindan ma’lum bo’lgan pul tushumlarini beruvchi aktivlar tushuniladi. Tavakkalchilik aktivlari - bu shunday aktivlarki, ulardan tushadigan daromadlar qisman tasodiflar bilan bog’liq. SHuning uchun ham tavakkalchilik aktivlari narxi tavakkalchiliksiz aktivlar narxidan past bo’ladi.
|
| |
Mahsulot sifati noaniqligi. Avtomobil va sug’urta bozoridagi asimmetrik axborot

|
Mahsulot sifati noaniqligi. Avtomobil va sug’urta bozoridagi asimmetrik axborot
|
bet | 5/13 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 369,03 Kb. | | #118266 |
Bog'liq MikroiqtisodiyotMahsulot sifati noaniqligi. Avtomobil va sug’urta bozoridagi asimmetrik axborot
Sug’urtalash bozori
Ma’naviy tavakkalchilik (yo’qotish)
Bozordagi asimmetrik axborotlarni yo’qotish yo’llari.
Bozor signallari.
Auktsionlar. Auktsionlar ham axborotlardagi asimmetriyani yo’qotadigan bozor hisoblanadi. Noyob san’at namunasiga, tez buziladigan mahsulotlarga (sabzavot, meva,
baliq) narxlar sotish vaqtida o’rnatiladi. Auktsionlarning asosan ikki turi mavjud: Ingliz va Golland auktsionlari.
Ingliz auktsioni - bu auktsionda stavka pastdan yuqoriga qarab oshib boradi va bu oshish taklif qilingan maksimal narxda tovar sotilguncha davom etadi. Ushbu auktsionda asosan san’at namunalari, zebu-ziynatlar va hokazolar sotiladi.
Golland auktsionida - stavkalar yuqoridan pastga qarab, toki tovar minimal mumkin bo’lgan narxda sotilgunga qadar tushib boradi. Ushbu auktsionda vaqt muhim ahamiyatga ega, nima uchun deganda auktsionda asosan tez buziladigan tovarlar sotiladi: gullar, sabzavotlar, mevalar, baliq va hokazolar sotiladi.
Olib sotarlik va uning iqtisodiyotdagi o’rni. Olib sotarlik (savdogarlar) deganda, foyda olish maqsadida biror tovarni sotib olib, uni yuqori narxda sotish faoliyati tushuniladi.
Tavakkalchilikni pasaytirshda fyucherslar, optsion va xedjirlashtirishlar ham muhim rol o’ynaydilar.
Fyucherslar - bu oldindan belgilangan narxlarda ma’lum miqdordagi tovarlarni kelajakda ma’lum kunda yetkazish uchun tuzilgan muddatli shartnoma.
Optsion yoki mukofotga ko’ra savdo-sotiq - bu fyuchersning bir turi bo’lib, unga ko’ra bir tomon komission to’lov asosida biror tovarni kelajakda sotib olish yoki sotish huquqini oldindan kelishilgan narxda sotib oladi. SHuni aytish kerakki, fyuchers ham, optsion ham tovarlar narxini vaqt bo’yicha tekislashga yordam beradi.
|
| |
Tavakkalchilikni (yo’qotishlarni) pasaytirish

|
Tavakkalchilikni (yo’qotishlarni) pasaytirish
|
bet | 4/13 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 369,03 Kb. | | #118266 |
Bog'liq MikroiqtisodiyotTavakkalchilikni (yo’qotishlarni) pasaytirish
Tavakkalchilikni pasaytirishning quyidagi turlari mavjud: diversifikatsiya, sug’urtalash, tavakkalchilikni taqsimlash, axborot izlash.
Diversifikatsiya usulida tavakkalchilik bir necha tovarlarga taqsimlanadi, ya’ni biror tovarni sotish (sotib olish) yuqori tavakkalchilik bilan bog’liq bo’lishi boshqa bir tovarni sotishdan (sotib olishdan) bo’ladigan tavakkalchilikni kamaytirishga olib keladi.
Tavakkalchiliklarni sug’urtalash - ushbu usul tasodifiy yo’qotishlarni o’zgarmas xarajatlarga aylantirish orqali tavakkalchilikni kamaytirishga qaratilgan.
Tavakkalchilikni taqsimlash - ushbu usulga ko’ra zarar ko’rish ehtimoli bilan bog’liq bo’lgan tavakkalchilik bilan qatnashuvchi sub’ektlar o’rtasida shunday taqsimlanadiki, oqibatda har bir sub’ektning kutiladigan yo’qotishi nisbatan kichik bo’ladi. Bunda shirkat firmalari tashkil etilib, uning kapitali bir necha sheriklarga qarashli bo’ladi.
Axborot bilan ta’minlash yoki izlash ham tavakkalchilikni kamaytiradi. Nima uchun deganda, axborotning yetishmasligi noto’g’ri qaror qabul qilishga olib keladi. Hozirgi vaqtda axborot asosiy taqchil resurslardan biri bo’lib, uni olish uchun haq to’lash kerak, ya’ni axborot olish xarajat bilan bog’liq, ba’zi axborotlar nihoyatda qimmat turadi. SHuning uchun ham kerakli bo’lgan axborotdan qancha olish kerak deganda, uning chekli xarajati bilan chekli nafini solishtirib ko’rish kerak bo’ladi.Bozor axboroti 2 xil bo’ladi: Simmetrik axborotlashgan bozor va asimmetrik axborotlashgan bozor.
Simmetrik axborot bozordagi vaziyatni to’la aks ettiradi, ya’ni u to’laroq bo’ladi. Masalan, bozor signallari narxning ortib borishi haqida xabar beradi, bu bozordagi talabning oshib borishini bildiradi. Buni e’tiborga olgan firma xatardan qochish yo’lini izlaydi.
Asimmetrik axborotlashgan bozor. Asimmetrik axborot - bu shunday holatki, bozordagi bozor sub’ektlari o’rtasida bo’ladigan savdo-sotiqda ularning bir qismi kerakli, muhim axborotga ega, qolgan qismi esa ega emas.
|
| |
Tavakkalchilik tushunchasi va o’lchovi

|
Tavakkalchilik tushunchasi va o’lchovi
|
bet | 2/13 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 369,03 Kb. | | #118266 |
Bog'liq Mikroiqtisodiyot1.1. Tavakkalchilik tushunchasi va o’lchovi.
Tavakkalchilik bu- firmaning ko’zlangan maqsadiga erishish yo’lida u duch keladigan iqtisodiy xavf-xatardir.
Real hayotda bozor sub’ektlari tomonidan qabul qilinadigan qaror noaniqliklar bilan bog’liq. Ma’lumki, to’g’ri qaror qabul qilishning asosiy sharti - bu axborot. Noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish deganda, to’liq axborot bo’lmaganda qaror qabul qilish tushuniladi. Biror voqea yoki hodisa to’g’risida axborot to’liq bo’lmasa, qabul qilingan qaror salbiy oqibatlarga, ya’ni ma’lum yo’qotishlarga olib keladi. Ushbu yo’qotishlar tavakkalchilikni bildiradi.
Tavakkalchilikni o’lchash. Tavakkalchilikni o’lchashning asosi ehtimol tushunchasi bilan bog’liq. Amerikalik olim F.Nayt (1885-1974) ehtimolni ikki turga bo’ladi: matematik, ya’ni oldindan aniqlash mumkin bo’lgan ehtimol va statistik ehtimol. Birinchi tur ehtimolga tanganing raqam yoki gerb tomonini tushish ehtimoli ga tengligi yoki o’ynaydigan olti qirrali toshning oltita raqamidan bittasini tushishi ehtimolining ga tengligi misol bo’lishi mumkin.
Ikkinchi turdagi ehtimolni empirik, ya’ni faraz qilish yo’li orqali aniqlash mumkin. Masalan, korxonaga xom ashyoni vaqtida yetib kelmaslik ehtimoli faraz qilinganda, ushbu faraz qilingan raqam baholovchining bilimiga tajribasiga asoslanadi. Nima uchun deganda, ushbu voqeaning takrorlanishi to’g’risida statistik ma’lumotlar yo’q. ehtimol sub’ektiv ravishda aniqlanganda, bitta hodisani har xil insonlar har xil qiymatdagi ehtimol bilan baholaydi.
Kutiladigan miqdor - bu mumkin bo’lgan barcha natijalarning o’rtacha o’lchangan qiymatlari. Bu yerda har bir natijaning ehtimoli ushbu mos qiymatlarning takrorlanish chastotasi yoki o’lchovi.
E(X) = (N1*Kn)+ (N2* Km)
bunda, N1 – natijagaga erishish ehtimoli, Kn – daromadning yuqori chegarasi, N2- kutilmagan ehtimol, Km-natijaning quyi chegarasi.
Masalan, korxona yangi mahsulot ishlab chiqarmoqchi, agar korxonaning yangi mahsuloti bozorda muvaffaqiyatga erishsa, har bir aktsiyaga 1000 so’m olish mumkin, agar muvaffaqiyatga erishmasa, bir aktsiya uchun 100 so’m olinadi. Korxona mahsulotining bozorda muvaffaqiyatga erishish ehtimoli 0,6 ga teng bo’lsa, kutiladigan dividend qiymati quyidagicha aniqlanadi:
|
| |
Sug’urtaning xususiyatlarini olib boruvchi belgilarni quyidagicha keltirishimiz mumkin

|
Sug’urtaning xususiyatlarini olib boruvchi belgilarni quyidagicha keltirishimiz mumkin
|
bet | 7/13 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 369,03 Kb. | | #118266 |
Bog'liq MikroiqtisodiyotSug’urtaning xususiyatlarini olib boruvchi belgilarni quyidagicha keltirishimiz mumkin:
Sug’urtada to’satdan, oldindan ko’zda tutilmagan va yozib bo’lmaydigan xolatlar, ya`ni sug’urta xodisalari extimoli mavjudligi bilan asoslanuvchi qayta taqsimlash pul munosabatlari yuzaga keladi:
Sug’urtada ko’rilgan zararni sug’urta ishtirokchilari, ya`ni sug’urtalanuvchilar o’rtasida qoplash amalga oshiriladi. Zararni bunday qoplash usuli zarar ko’ruvchi xo’jaliklar soni sug’urta ishtirokchilari sonidan kam bo’lishi extimolligiga asoslanadi, ayniqsa ishtirokchilar soni etarli bo’lganda.
Zararni bunday qoplashni tashqil qilish uchun maqsadli yo’naltirilgan sug’urta fondi tashqil qilinadi. Bu fond sug’urta ishtirokchilarining bazalari xisobidan shakllantiriladi. Sug’urta fondining mablag’lari faqatgina uni tashqil qilganlar o’rtasida ishlatiladi, sug’urta bazasining xajmi esa xar bir qatnashchining zararni qoplashdagi ulushini bildiradi. SHuning uchun, sug’urta qatnashchilarining doirasi qanchalik keng bo’lsa, sug’urta bazasining xajmi shuncha oz va sug’urta xam samarali bo’ladi.
Sug’urta zararni qoplashni xududiy birlik va ma`lum vaqt davomida amalga oshirishni ko’zda tutadi. Bunda yil davomida sug’urtalanuvchilar o’rtasida sug’urta fondini xududlar bo’yicha samarali qayta taqsimlash uchun etarli katta xudud va sug’urtalashga tegishli ob`ektlar talab qilinadi.
Sug’urtaning iqtisodiy moxiyatiga uning funktsiyalari mos keladi. Sug’urtaning to’rtta funtsiyasi mavjud:
Tavakkalchilik
Oldini olish
Jamg’arish
Nazorat
Tavakkalchilik funktsiyasining amal qilishi davomida sug’urta ishtirokchilari o’rtasida bo’lishi mumkin bo’lgan sug’urta xodisalari oqibatlari bog’liq pul shaklidagi qiymatning qayta taqsimlanishi ro’y beradi.
Oldini olish funktsiyasi sug’urta fondi mablag’larining bir qismi xisobidan sug’urta tavakkalchiligini kamaytirish bo’yicha tadbirlarni moliyalashtirishga yo’naltirilgan kamaytirish bo’yicha tadbirlarni moliyalashtirishga yo’naltirilgan. Xayot sug’urtasida sug’urta kategoriyasi kredit kategoriyasi bilan xayotni ma`lum muddatgacha sug’urtalash shartnomalari bo’yicha mablag’larni jamg’arishda ancha yaqinlashadi. Xayot sug’urtasi orqali pul mablag’larini jamg’arish oilaviy sharoitida sug’urtaviy ximoyaga bo’lgan extiyoj bilan bog’liqdir.
Sug’urtaning nazorat funktsiyasi sug’urta fondining ka`tiy maqsadli shakllantirilishi va uning mablag’laridan tug’ri foydalanishidan iborat. Mazko’r funktsiya yuqoridagi o’z-o’ziga xos funktsiyalardan kelib chiqadi va konkret sug’urta munosabatlarda ular bilan birga namoyon bo’ladi. Sug’urta ixtisoslashtirilgan sug’urta tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi. Ularning faoliyat doirasi ichki, tashqi yoki aralash sug’urta bozorlarini qamrab olgan bo’lishi mumkin. SHu bilan birga rivojlangan sug’urta bozori sharoitida xam davlat ichkarisida, xam chetda amalga oshirilishi mumkin. Bu sug’urtanin
1.3. Sug’urta turkumlashtirish asoslari.
|
| |
Samsung
Samsung Galaxy S5 - 20000

|
Samsung
Samsung Galaxy S5 - 20000
|
bet | 30/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringSamsung
Samsung Galaxy S5 - 20000
Samsung Galaxy S4 - 15000
Apple
iPhone5 - 28000
iPhone4S - 23000
Xuddi yuqoridagi natijaga quyidagi GroupBy() metodi orqali ega bo’lish mumkin:
var groups = db.Phones.GroupBy(p => p.Company.Name);
Key xususiyatidan tashqari guruhda Count xususiyati ham mavjud. U ushbu guruhda mavjud elementlar sonini o’zida saqlaydi. Guruh kaliti va unda mavjud bo’lgan elementlar sonidan iborat yangi elementni hosil qilamiz:
using (PhoneContext db = new PhoneContext())
{
var groups = from p in db.Phones
group p by p.Company.Name into g
select new { Name = g.Key, Count = g.Count() };
// аlternativ usul
// var groups = db.Phones.GroupBy(p=>p.Company.Name)
// .Select(g => new { Name = g.Key, Count = g.Count()});
foreach (var c in groups)
Console.WriteLine("Ishlab chiquvchi: {0} modellar soni: {1}", c.Name, c.Count);
}
Bizning misolda quyidagi natija hosil qilinadi:
Ishlab chiquvchi: Apple Modellar soni: 2
Ishlab chiquvchi: Samsung Modellar soni: 2
To’plamlar ustida amallar: birlashma, kesishma va farq
Linq dagi bir qator metodlar tanlash natijasi ustida ish bajaradi. Tanlash natijasi to’plamdan iborat bo’lganligi sababli, ikkita to’plam ustida birlashma, kesishma va farq amallarini bajarish mumkin.
Ammo ushbu to’plamlar bir xil tuzilmaga ega bo’lishlari shart.
Birlashma
Ikkita to’plamni birlashmasini aniqlash uchun Union() metodidan foydalaniladi:
using (PhoneContext db = new PhoneContext())
{
var phones = db.Phones.Where(p => p.Price < 25000)
.Union(db.Phones.Where(p => p.Name.Contains("Samsung")));
foreach (var item in phones)
Console.WriteLine(item.Name);
}
Union metodi parametr sifatida ikkinchi to’plamni qabul qiladi va birinchi to’plam bilan birlashtiradi.
Biz ikki xil tuzilmali to’plamlarni birlashtira olmaymiz. Masalan, telefon modellari va kompaniyalar jadvallarini birlashtirish mumkin emas. Ammo quyidagi yozuv o'rinli:
var result = db.Phones.Select(p => new { Name = p.Name })
.Union(db.Companies.Select(c => new { Name = c.Name }));
Birinchi to’plamda Select metodidan so’ng Name ustunidan iborat elementlar to’plami shakllantiriladi. Ikkinchi to’plamda Select metodidan so’ng kompaniya nomini ifodalovchi Name ustunidan iborat elementlar to’plami shakllantiriladi. Shuning uchun har ikkala to’plam bir jinsli bo’lganligi sababli ularni birlashtirish mumkin.
|
| |
Entity Framework - Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)

|
Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)
|
bet | 19/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringEntity Framework da birga-bir bog‘lanish birga-ko’p bog‘lanishga o’xshash tarzda amalga oshiriladi. Bizda foydalanuvchilarni ifodalovchi User klassi mavjud bo’lib, unga mos ob’ektlarda login va parol saqlanadi. Foydalanuvchi profillari haqidagi ma’lumotlar esa UserProfile klassiga mos tuzilmada saqlanadi. User va UserProfile modellari o’zaro birga-bir aloqaga ega.
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;
using System.Data.Entity;
using System.Data;
using System.Threading.Tasks;
using System.ComponentModel.DataAnnotations;
using System.ComponentModel.DataAnnotations.Schema;
namespace OneToOneApp
{
public class User
{
public int Id { get; set; }
public string Login { get; set; }
public string Password { get; set; }
public UserProfile Profile { get; set; }
}
public class UserProfile
{
[Key]
[ForeignKey("User")]
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public int Age { get; set; }
public User User { get; set; }
}
}
Yuqoridagi tarzda amalga oshirilgan aloqada UserProfile klassi User klassiga nisbatan bo’ysunuvchi hisoblanadi. Modellar o'rtasida birga-bir aloqani o’rnatish uchun bo’ysunuvchi klassda bosh klassdagi kabi identifikator xususiyati o’rnatiladi. Yuqoridagi misolda ushbu vazifani User va UserProfile klasslaridagi Id xususiyati bajaradi.
UserProfile klassida Id xususiyatida ikkita atribut o’rnatilgan: [Key] va [ForeignKey]. [Key] atributi Id xususiyatining birlamchi kalit ekanligini, [ForeignKey] atributi esa ushbu xususiyat tashqi kalit ekanligini anglatadi. Ushbu ikkilamchi kalit User jadvalidagi Id xususiyatiga mos qo’yilgan.
Shuning uchun User va UserProfile klasslari o’zaro bir-biriga uzatmaga ega. Ma’lumotlar kontekstida ushbu klasslar DBdagi mos jadvallarni ifodalaydi:
public class UserContext : DbContext
{
public DbSet Users { get; set; }
public DbSet UserProfiles { get; set; }
}
Ushbu klasslar uchun ma’lumotlar konteksti asosida DBda quyidagi jadvallar hosil qilinadi:
CREATE TABLE [dbo].[Users](
[Id] [int] IDENTITY(1,1) NOT NULL,
[Login] [nvarchar](max) NULL,
[Password] [nvarchar](max) NULL,
CONSTRAINT [PK_dbo.Users] PRIMARY KEY CLUSTERED
)
CREATE TABLE [dbo].[UserProfiles] (
[Id] INT NOT NULL,
[Name] NVARCHAR (MAX) NULL,
[Age] INT NOT NULL,
CONSTRAINT [PK_dbo.UserProfiles] PRIMARY KEY CLUSTERED ([Id] ASC),
CONSTRAINT [FK_dbo.UserProfiles_dbo.Users_Id] FOREIGN KEY ([Id]) REFERENCES [dbo].[Users] ([Id])
);
Yuqoridagi klasslarga mos modellar ustida ba’zi amallarni ko’rib chiqamiz.
|
| |
Birga nol yoki bir bog‘lanish (One-to–Zero-or-One)

Birga nol yoki bir bog‘lanish (One-to–Zero-or-One)
Ushbu turdagi bog‘lanish orqali tashkil qilingan modelda bir modelga mos ikkinchi model bo’lishi shart emas. Masalan:
public class Phone
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public Company Company { get; set; }
}
public class Company
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public Phone BestSeller { get; set; }
}
Ushbu klasslar asosida tashkil qilingan modelda telefon albatta o’zining ishlab chiqargan kompaniyasi haqidagi ma’lumotlarni o’zida saqlaydi. Ya’ni ushbu holda aloqa birga - nol yoki ko’p bog‘lanish kabi tashkil qilingan. Ushbu model Fluent API da quyidagicha tashkil qilinadi:
protected override void OnModelCreating(DbModelBuilder modelBuilder)
{
modelBuilder.Entity()
.HasRequired(c => c.Company)
.WithOptional(c => c.BestSeller);
base.OnModelCreating(modelBuilder);
}
Ushbu kodda HasRequired() metodi Phone ob’ektning Company xususiyati albatta mavjud bo’lishi lozimligini anglatadi. WithOptional() metodi esa avvalgi ifodadagi Company va uning BestSeller xususiyati bilan aloqa shart emasligini anglatadi.
Quyida ushbu birga - nol yoki ko’p bog‘lanish kabi tashkil qilingan model elementlari ustida so’rov amalga oshirilgan:
using (FluentContext db = new FluentContext())
{
// Telefon va u ishlab chikilgan kompaniya xakidagi ma’lumotni chikarish
IEnumerable ps = db.Phones.Include(p => p.Company);
foreach (var item in ps)
Console.WriteLine("{0} - {1} ", item.Name, item.Company.Name);
}
Birga bir aloqa (One-to-One)
Ushbu aloqa orqali tashkil qilingan modelda har ikkala ob’ektda bir-biriga aloqa mavjud bo’lishi lozim:
protected override void OnModelCreating(DbModelBuilder modelBuilder)
{
modelBuilder.Entity()
.HasRequired(c => c.Company)
.WithRequiredPrincipal(c => c.BestSeller);
//yoki
//modelBuilder.Entity()
// .HasRequired(c => c.BestSeller)
// .WithRequiredPrincipal(c => c.Company);
base.OnModelCreating(modelBuilder);
}
|
FluentContext.cs - Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)

|
Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)
|
bet | 41/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringFluentContext.cs
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;
using System.Data.Entity;
namespace Fluent
{
class FluentContext : DbContext
{
public FluentContext()
: base("DBConnect")
{ }
public DbSet Phones { get; set; }
protected override void OnModelCreating(DbModelBuilder modelBuilder)
{
modelBuilder.Entity().ToTable("Mobiles");
modelBuilder.Entity().HasKey(p => p.Ident);
modelBuilder.Entity().Property(p => p.Name).HasColumnName("PhoneName");
modelBuilder.Entity().Property(p => p.Name).HasMaxLength(50);
modelBuilder.Entity().Property(p => p.Name).HasColumnType("varchar");
modelBuilder.Entity().Property(p => p.Price).HasPrecision(15, 2);
// Fluent APIdan foydalanish
base.OnModelCreating(modelBuilder);
}
}
}
Program.cs
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;
using System.Data.Entity;
namespace Fluent
{
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
using (FluentContext db = new FluentContext())
{
// Samsung markali va narxi 650000 so’mdan kam telefonlar ro’yxati
var phones = db.Phones.Where(p => p.Price < 25000)
.Union(db.Phones.Where(p => p.Name.Contains("Samsung")));
foreach (var item in phones)
Console.WriteLine("{0} - {1}", item.Name, item.Price);
}
Console.ReadKey();
}
}
}
Modelni bir qancha jadvallarga mos qo’yish
Fluent API yordamida modelning bir nechta xususiyatlarini bitta jadvalga, boshqa xusuisiyatlarini boshqa jadval ustunlariga mos qo’yish mumkin:
modelBuilder.Entity().Map(m =>
{
m.Properties(p => new { p.Ident, p.Name });
m.ToTable("Mobiles");
})
.Map(m =>
{
m.Properties(p => new { p.Ident, p.Price, p.Discount });
m.ToTable("MobilesInfo");
});
Yuqoridagi usul orqali Name xususiyati Mobiles jadvalida saqlanadi. Price va Discount xususiyatlari esa MobilesInfo jadvalida saqlanadi. Identifikator ustuni esa har ikkala jadval uchun umumiy hisoblanadi.
Model va Fluent API o’rtasidagi munosabat
|
| |
Birga ko’p bog‘lanish (One-to-Many)

|
Birga ko’p bog‘lanish (One-to-Many)
|
bet | 44/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringBirga ko’p bog‘lanish (One-to-Many)
Birga – ko’p tarzda tashkil qilingan bog‘lanishda bitta model boshqa modellar to’plamiga uzatmaga ega bo’ladi. Misol sifatida quyidagi modelni ko’rib chiqamiz. Bir kompaniya bir nechta turdagi telefonlarni ishlab chiqsin.
public class Phone
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public Company Company { get; set; }
}
public class Company
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public ICollection Phones { get; set; }
public Company()
{
Phones = new List();
}
}
Fluent API orqali aloqa quyidagicha shakllantiriladi:
modelBuilder.Entity()
.HasMany(p => p.Phones)
.WithRequired(p => p.Company);
HasMany() metodi orqali Company va Phone ob’ektlari o'rtasida birga ko’p aloqa o’rnatiladi. WithRequired() metodi esa Phone klassining Company xususiyati qiymati bo’lishi shartligi talab qilinadi.
Ushbu bog‘lanishga ega bo’lgan modellarga Phone modeli o’zida Companies jadvali bilan bog‘lanishni ta'minlovchi Company_Id tashqi kalitni o’zida saqlaydi:
Tashqi kalitni sozlash
EF da tashqi kalit va ustun nomi bizni qanoatlantirmasa, HasForeignKey() metodi orqali ushbu qiymatlarni qayta aniqlash mumkin. Buning uchun quyidagi koddan foydalanish mumkin:
class Phone
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public Company Company { get; set; }
public int Manufacturer { get; set; }
}
Endi Companies jadvaliga tashqi kalitni ifodalovchi Manufacturer xususiyatini sozlaymiz:
modelBuilder.Entity()
.HasMany(p => p.Phones)
.WithRequired(p => p.Company)
.HasForeignKey(s => s.Manufacturer);
|
| |
WithRequiredPrincipal() - Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)

|
Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)
|
bet | 43/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringWithRequiredPrincipal() metodi orqali majburiy aloqa va bitta ob’ekt asosiy sifatida o’rnatiladi. Ushbu holda asosiy ob’ekt sifatida Phone modeli Phone: WithRequiredPrincipal(c => c.BestSeller) kabi ko’rsatilgan.
Company modeli namoyish qilinadigan jadval esa Phones jadvaliga ikkilamchi kalitdan iborat bo’ladi.
Ko’pga-ko’p aloqa (many-to-many)
Yuqoridagi modelga o’zgartirish kiritamiz. Bizdagi har ikkala model boshqa modellar ro'yxatini o’zida saqlasin. Masalan, kompaniyada bir qancha turdagi telefonlar ishlab chiqarilishi va bitta telefon bir nechta kompaniyalar hamkorligida ishlab chiqilsin:
public class Phone
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public ICollection Companies { get; set; }
public Phone()
{
Companies = new List();
}
}
public class Company
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public ICollection Phones { get; set; }
public Company()
{
Phones = new List();
}
}
Ushbu modelga mos aloqa quyidagicha shakllantiriladi:
protected override void OnModelCreating(DbModelBuilder modelBuilder)
{
modelBuilder.Entity()
.HasMany(p => p.Companies)
.WithMany(c => c.Phones);
base.OnModelCreating(modelBuilder);
}
HasMany() metodi orqali Phone va Company ob’ektlari o'rtasida ko’pga-ko’p aloqa o’rnatiladi. WithMany() metodi esa Phone va Company ob’ektlari o'rtasida teskari ko’pga-ko’p aloqa o’rnatiladi.
Yuqoridagi turdagi aloqaga mos ma’lumotlar bazasida uchinchi bog‘lovchi jadval shakllantiriladi:
Ammo bizni ushbu turdagi bog‘lovchi jadval va ustunlari nomi qanoatlantirmaydi. Shuning uchun quyidagicha moslashtirishlarni amalga oshiramiz:
modelBuilder.Entity()
.HasMany(p => p.Companies)
.WithMany(c => c.Phones)
.Map(m =>
{
m.ToTable("MobileCompanies");
m.MapLeftKey("PhoneId");
m.MapRightKey("CompanyId");
});
Yuqorida keltirilgan modelaga mos quyidagi so’rovni amalga oshirishimiz mumkin:
using (FluentContext db = new FluentContext())
{
var items = from i in db.Phones
join fi in db.Companies on i.Id equals fi.Id
where fi.Id == 1
select i;
foreach (var item in items)
{
Console.WriteLine(item.Name);
}
}
|
| |
Yangi yozuv qo’shish - Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)

|
Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)
|
bet | 20/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringYangi yozuv qo’shish va o’qib olish:
static void Main(string[] args)
{
using (UserContext db = new UserContext())
{
User user1 = new User { Login = "login1", Password = "pass1234" };
User user2 = new User { Login = "login2", Password = "5678word2" };
db.Users.AddRange(new List { user1, user2 });
db.SaveChanges();
UserProfile profile1 = new UserProfile { Id = user1.Id, Age = 22, Name = "Ahmad" };
UserProfile profile2 = new UserProfile { Id = user2.Id, Age = 27, Name = "Salim" };
db.UserProfiles.AddRange(new List { profile1, profile2 });
db.SaveChanges();
foreach (User user in db.Users.Include("Profile").ToList())
Console.WriteLine("Name: {0} Age: {1} Login: {2} Password: {3}",
user.Profile.Name, user.Profile.Age, user.Login, user.Password);
}
Console.ReadLine();
}
Tahrirlash
static void Main(string[] args)
{
using (UserContext db = new UserContext())
{
User user1 = db.Users.FirstOrDefault();
if (user1 != null)
{
user1.Password = "dsfvbggg";
db.Entry(user1).State = EntityState.Modified;
db.SaveChanges();
}
UserProfile profile2 = db.UserProfiles.FirstOrDefault(p => p.User.Login == "login2");
if (profile2 != null)
{
profile2.Name = "Alice II";
db.Entry(profile2).State = EntityState.Modified;
db.SaveChanges();
}
}
Console.ReadLine();
}
Modelda o’chirish amalini bajarishda UserProfile ob’ekti User ob’ektining mavjud bo’lishini talab qiladi. Shu sababli, User ob’ekti o’chirilishi natijasida UserProfile ob’ekti ham o’chiriladi. UserProfile ob’ekti o’chirilishi natijasida User ob’ekti o’chirilmaydi.
static void Main(string[] args)
{
using (UserContext db = new UserContext())
{
User user1 = db.Users.Include("Profile").FirstOrDefault();
if (user1 != null)
{
db.UserProfiles.Remove(user1.Profile);
db.Users.Remove(user1);
db.SaveChanges();
}
UserProfile profile2 = db.UserProfiles.FirstOrDefault(p => p.User.Login == "login2");
if (profile2 != null)
{
db.UserProfiles.Remove(profile2);
db.SaveChanges();
}
}
Console.ReadLine();
}
|
| |
Birga-ko’p munosabat - Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)

|
Dasturiy injiniring (EntityFramework 6)
|
bet | 21/53 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #108476 |
Bog'liq Dasturiy injiniringBirga-ko’p munosabat
Birga ko’p munosabat orqali tashkil qilingan modelda, bitta modelda boshqa model ob’ektiga uzatma mavjud bo’lsa, ikkinchi model esa birinchi model ob’ektlari kolleksiyasiga uzatmani saqlashi lozim. Misol, bitta jamoada bir qancha futbolchilar mavjud bo’lgan holda:
class Player
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; }
public string Position { get; set; }
public int Age { get; set; }
public int? TeamId { get; set; }
public Team Team { get; set; }
}
class Team
{
public int Id { get; set; }
public string Name { get; set; } // jamoa nomi
public ICollection Players { get; set; }
public Team()
{
Players = new List();
}
}
class SoccerContext : DbContext
{
public SoccerContext()
: base("SoccerContext")
{ }
public DbSet Players { get; set; }
public DbSet Teams { get; set; }
}
Ushbu klasslarga mos holda quyidagi amallarni ko’rib chiqamiz.
Yangi yozuv qo’shish va olish:
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Text;
using System.Data.Entity;
namespace OneToMoreApp
{
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
using (SoccerContext db = new SoccerContext())
{
// modellarni yaratish va qo’shish
Team t1 = new Team { Name = "Barselona" };
Team t2 = new Team { Name = "Real Madrid" };
db.Teams.Add(t1);
db.Teams.Add(t2);
db.SaveChanges();
Player pl1 = new Player { Name = "Ronaldu", Age = 31, Position = "Hujumchi", Team = t2 };
Player pl2 = new Player { Name = "Messi", Age = 28, Position = "Hujumchi", Team = t1 };
Player pl3 = new Player { Name = "Xavi", Age = 34, Position = "Yarim himoyachi", Team = t1 };
db.Players.AddRange(new List { pl1, pl2, pl3 });
db.SaveChanges();
// konsolga chiqarish
foreach (Player pl in db.Players.Include(p => p.Team))
Console.WriteLine("{0} - {1}", pl.Name, pl.Team != null ? pl.Team.Name : "");
Console.WriteLine();
foreach (Team t in db.Teams.Include(t => t.Players))
{
Console.WriteLine("Komanda: {0}", t.Name);
foreach (Player pl in t.Players)
{
Console.WriteLine("{0} - {1}", pl.Name, pl.Position);
}
Console.WriteLine();
}
}
}
}
}
O’zgartirish:
// o’zgartirish
t2.Name = "Реал М."; // jamoa nomini o’zgartiramiz
db.Entry(t2).State = EntityState.Modified;
// bir futbolchini boshqa jamoga o'tkazamiz
pl3.Team = t2;
db.Entry(pl3).State = EntityState.Modified;
db.SaveChanges();
O’chirish:
// O’chirish
Player pl_toDelete = db.Players.First(p => p.Name == "Ronaldu");
db.Players.Remove(pl_toDelete);
// Komandani o’chirish
Team t_toDelete = db.Teams.First();
db.Teams.Remove(t_toDelete);
db.SaveChanges();
|
| |
Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari

Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari
Download
2,11 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
05.02.2024
Hajmi
2,11 Mb.
#151475
Download
2,11 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari
Download
2,11 Mb.
Matnni ko'rish
C++ da dastur kodi - Amaliy mashg`ulot –2 Mavzu: Graflar bilan ishlovchi sodda algoritmlar. Ishning maqsadi

|
Amaliy mashg`ulot –2 Mavzu: Graflar bilan ishlovchi sodda algoritmlar. Ishning maqsadi
|
bet | 4/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 283,69 Kb. | | #257506 |
Bog'liq Amaliy mashg`ulot –2C++ da dastur kodi:
#include "stdafx.h"
#include
using namespace std;
const int maxV=1000;
int i, j, n;
int GR[maxV][maxV];
//алгоритм Флойда-Уоршелла
void FU(int D[][maxV], int V)
{
int k;
for (i=0; ifor (k=0; kfor (i=0; ifor (j=0; jif (D[i][k] && D[k][j] && i!=j)
if (D[i][k]+D[k][j]D[i][j]=D[i][k]+D[k][j];
for (i=0; i{
for (j=0; jcout<} }
//главная функция
void main()
{
setlocale(LC_ALL, "Rus");
cout<<"Количество вершин в графе > "; cin>>n;
cout<<"Введите матрицу весов ребер:\n";
for (i=0; ifor (j=0; j{
cout<<"GR["< ";
cin>>GR[i][j];
}
cout<<"Матрица кратчайших путей:"<FU(GR, n);
system("pause>>void");
}
Tasavvur qilaylik, har bir elementi vazn haqida ma’lumot saqlovchi qo’shma matritsa quyidagicha berilgan bo’lsin:
Quyidagi grafda tugunlar soni 3 ga teng va u quyidagi matrisa bilan berilgan.
Algoritm masalasi:
Matrisani shunday qayta yozish kerakki, undagi har bir element i va j tugun orasidagi qirra vaznini emas, balki I dan j gacha qisqa yo’l vaznini saqlasin. Misol uchun kichik bir graf olamiz. Shu sababli undagi qiymatlar deyarli o’zgarmasligi ham mumkin. Ammo dastur narijasida unda 2ta element qiymati almashganligini ko’rish mumkin. Quyidagi sxemada buni tahlil qilish mumkin.
Ushbu jadvalda algoritmning asosiy qismini ifodalovchi 27ta bosqichi keltirilgan. Usulning bajarilish vaqti O(|V|3) bo'lganligi sababli bosqichlar soni shunchalik ko'p. Graf 3 ta tugunga ega va 33=27 ga teng. Birinchi o'zgarish k = 1, i = 2 va j = 3 bo’lgandagi iteratsiyada sodir bo'ladi. Bunda D[2][1]=1, D[1][3]=2, D[2][3]=4. Shart to'g'ri, ya'ni D[1][3] + D[3][2] = 3 va 3 <4, shuning uchun D[2][3] matritsa elementi yangi qiymat oladi. Keyingi qadam, shart bajarilganda ikkinchi satr va uchinchi ustunda joylashgan elementga haqiqatan ham o'zgarishlar kiritiladi.
Variantlar
Quyidagi masalalar yechimini C++ dasturlash tilidagi dasturi tuzilsin:
|
| |
Kompyuterni tashkil etish fanidan bajargan amaliy ishi

Kompyuterni tashkil etish fanidan bajargan amaliy ishi
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
03.06.2024
Hajmi
0,61 Mb.
#259584
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kompyuterni tashkil etish fanidan bajargan amaliy ishi
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Floyd-Uorshell algoritmi - Amaliy mashg`ulot –2 Mavzu: Graflar bilan ishlovchi sodda algoritmlar. Ishning maqsadi

|
Amaliy mashg`ulot –2 Mavzu: Graflar bilan ishlovchi sodda algoritmlar. Ishning maqsadi
|
bet | 3/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 283,69 Kb. | | #257506 |
Bog'liq Amaliy mashg`ulot –2Floyd-Uorshell algoritmi
Bu usulning nomlanishi 1962 yilda bir vaqtning o'zida kashf etgan ikkita amerikalik tadqiqotchilar Robert Floyd va Stiven Uorshell sharafiga qo’yilgan. Nomlanishning boshqa variantlari kamroq tarqalgan: Roy - Uorshall algoritmi yoki Roy - Floyd algoritmi. Roy - bu algoritmni hamkasblaridan 3 yil oldin (1959 yilda) ishlab chiqqan professorning familiyasidir, ammo uning kashfiyoti nashr qilimay qolgan. Floyd-Uorshell algoritmi – grafning har bir tugunigacha bo’lgan qisqa masofalarni hisoblashning dinamik algoritmidir. Bu metodni musbat va manfiy vaznga ega bo’lgan graflarda qo’llash mumkin, faqat manfiy sikllardan tashqari. Shu sababli oldin ko’rib o’tilgan Deykstra algoritmiga qaraganda umumiyroq hisoblanadi. Floyd-Uorshell algoritmini amalga oshirish uchun har bir tuguni 1 dan |V| gacha nomerlangan G=(V,E) grafning qo’shma matrisasi D[][] ni tashkil etamiz. Bu matrisa |V|x|V| o’lchamga ega bo’ladi va har bir D[i][j] elementga i dan j gacha bo’lgan qirralarning vazni o’zlashtiriladi. Algoritm bajarilishi mobaynida ushbu matrisa qayta yoziladi: uning har bir yacheykasiga i tugundan j tugungacha hisoblangan eng optimal, qisqa masofa yoziladi. Endi algoritmning asosiy qismini tuzishdan oldin, eng qisqa yo'llarning matritsasi tarkibini tushunish kerak. Uning har bir elementi D[i][j] mavjud bo'lgan marshrutlarning eng kichikini o'z ichiga olishi kerakligi sababli, biz darhol ayta olamizki, yagona tugundan uchun u nolga teng, hattoki pastadir (manfiy sikllar hisobga olinmaydi), shuning uchun asosiy diagonalning barcha elementlari (D[i][i]) ni 0 qilish kerak.
Diagonalda bo’lmagan 0 qiymatli elementlar (matrisaning i va j tugunlari o'rtasida bevosita qirra mavjud bo'lmagan joylarida nollar bo'lishi mumkin) ularning qiymatini iloji boricha o'zgartirish uchun biz ularni cheksizlik bilan tenglashtiramiz, bu dasturda bo'lishi mumkin, masalan, grafda mumkin bo'lgan maksimal yo'l, yoki shunchaki katta son. Algoritmning uchta - sikl, ifoda va shartli operatordan iborat asosiy qismi juda ixcham tarzda yoziladi:
k=1 dan |V| gacha bajariladi
i=1 dan |V| gacha bajariladi
j=1 dan |V| gacha bajariladi
agar D[i][k]+D[k][j]
i tugunidan j tugunigacha eng qisqa yo'l ular orqali va boshqa tugunlar to'plamidan o'tishi mumkin k∈(1, ..., |V|). i dan j gacha bo'lgan yo'l k tugundan o’tishi yoki o'tmasligi ham mumkin. Agar boshqa yo'l mavjud bo’lsa, u i dan k ga, keyin k dan j gacha o'tishini anglatadi, shuning uchun u qisqa yo'lning qiymati D[i][j] ni D[i][k] + D[k][j] yig'indi bilan almashtirish kerak.
AMALIY QISM
Floyd-Worshell algoritmining to'liq kodini C ++ va Paskalda ko'rib chiqamiz va keyin u bajaradigan harakatlar ketma-ketligini batafsil tahlil qilamiz.
|
| |
Malaka darajasi talablari - Keli shilga n: tasdiqlayma n: Toshkent signallashtirish va aloqa masofasi boshliği

|
Keli shilga n: tasdiqlayma n: Toshkent signallashtirish va aloqa masofasi boshliği
|
bet | 2/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 212 Kb. | | #247844 |
Bog'liq 23 цех 2022y2.Malaka darajasi talablari:
2.1.Radioaloqa elektromexanigi lavozimiga oliy yoki o‘rtamaxsus mutaxasis ma'lumotiga ega eletromontyor vazifasida 1-2 yildan kam ishlamagan xodim tayinlanadi.
2.2.O‘z faoliyatida radioaloqa elektromexanigi quyidagilarga rioya qiladi:
2.2.1.Bajarayotgan ishi yuzasidan me'yoriy hujjatlarga;
2.2.2.Ishiga aloqador savollar bo‘yicha uslubiy materiallarga;
2.2.3.AJ “O‘TY” MTU-Toshkent Nizomiga; Toshkent signallashtirish va aloqa masofasi bo‘yicha nizomga;
2.2.4.Masofaning ichki mehnat tartibi qoidalariga;
2.2.5.AJ “O‘TY”, MTU-Toshkent, masofaning buyruqlari va farmoyishlariga;
2.2.6.Ushbu lavozim yo‘riqnomasiga;
2.3.Radioaloqa elektromexanigi quyidagilarni bilishi shart;
2.3.1.Masofaning ichki mehnat tartibi qodalarini;
2.3.2.Yuqori bug‘un tashkilotlarining uning faoliyatiga ta'lluqli Qarorlari, Farmoyishlari, Buyruqlari, boshqa boshqaruv va me'yoriy hujjatlarini;
2.3.3.Qurilmalarning ishlash tamoillari, xizmat ko‘rsatadigan qurilma va uskunalarning texnik xarakteri va konstruktorlik afzalligi, radioelektronika asoslari, elektrta'minot uzatish sxemasi, kanallar va o‘tkazgichlarning tekshirish va sinab ko‘rish tartib qoidalari, uskunalarni almashtirish va saqlash tamoillari, antena xo‘jaligi va kabelniy liniyada baland ovozda bildirishnoma berish bo‘yicha umumiy ma'lumot, radioaloqa uskunalarini boshqarish va sinab ko‘rish usullari, radioaloqa texnik ashyolarining me'yoriy ishlashida yuz beradigan nosozliklar ko‘rinishlari, GGO foydalanish va sozlash, texnologik ishlab chiqarishda elektromontaj ishlarini tashkil qilish, xizmat ko‘rsatuvchi qurilmalarining strukturaviy sxemalarini tuzish tartibi, qurilmalardan foydalanishni texnik qoidalari, radioaloqa qurilmalaridan foydalanish va ta'mirlash, xizmat ko‘rsatuvchi uskunalariga rejalashtirilgan ishlarni texnologik bajarish va ta'mirlash.
2.3.4. Materiallar, zaxira fondi va elektroenergiyaning sarflash me'yori.
2.3.5. Mehnat qonunchiligi asoslari.
2.3.6.Mehnat muhofazasi va texnika xafvsizligi qoidalari va me'yorlari, temir yo‘l transportida ishlab chiqarish ozodaligi va yong‘inga qarshi himoya.
|
| |
Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari - bet 14

4.4.Jadvalli ma‘lumotlardan diagramma tuzish yo‘llari Excel 2010 elektron jadvalida diagrammalar yasash usullari haqida Diagramma jadval ko‘rinishda berilgan ma’lumotlarni grafik ko‘rinishda
tasvirlash usuli bo‘lib, unda tasvirlangan ma’lumot tushunishga oson bo‘libgina
qolmay, balki ishni ham tezlashtiradi. Xususan ko‘p sonlar va bu sonlar orasidagi
bog‘liqlikni tasvirlashda diagrammaning roli juda muhimdir. Jarayonning strukturasi
va undagi o‘zgarishlar diagramma yordamida aniqlash mumkin. Bu narsani faqat
sonlarning o‘ziga qarab aniqlash juda mushkul. Diagrammalar ish jadval List laridagi
sonlar asosida yasaladi. Shuning uchun ham diagramma tuzishdan oldin sonlarni hosil
qilish lozim.
Odatda diagrammanii yasash uchun kerak bo‘ladigan sonlar bitta List da yoki
alohida faylda joylashadi. Bitta diagramma yasashda ixtiyoriy sondagi Listlardagi
ma’lumotlardan foydalanish mumkin, xuddi shuningdek, ixtiyoriy sondagi ish
kitoblardan ham.
Excel da yasalgan diagrammani joylashtirishning ikki usuli mavjud:
1)Diagrammani bevosita List ning o‘zida joylashtirish. Bu holda diagramma shu
Listning elementi sifatida qaraladi. Bunday diagrammalarga tatbiq etilgan
diagrammalar deb ataladi.
2)Ish kitobning yangi Listida diagrammani joylashtirish. Bu holda Listda faqat
diagramma joylashib, unda kataklar bo‘lmaydi. Oddiy List diagrammali Listdan
shunisi bilan farq qiladi. Agar siz diagrammali List ni faollashtirsangiz, u holda Excel menyusi u bilan ishlash uchun mos ravishda o‘zgaradi. Bunday Listlarga diagramma
Listlari deb ataladi.
Diagrammani joylashtirish jarayoniga bog‘liqmas holatda, uni hohlagancha
boshqarish mumkin. Uni rangini o‘zgartirish, joyini surish, masshtab yo‘laklarini
o‘zgartirish, chiziq turlarini kiritish va h.k.
Siz ishingizga mos keladigan diagrammani tajriba yo‘li bilan tanlashingiz
mumkin. Agar bu yetarli bo‘lmasa, turli usullar bilan diagrammani o‘zgartirish, Ya’ni
unga izoh, grafik, ob’ektlar kiritish mumkin. Excelda yasalgan diagramma ish jadval
List idagi ma’lumotlarga bog‘liq bo‘lib, ma’lumotlar o‘zgarishi bilan unga mos
diagramma ham avtomatik tarzda o‘zgaradi. Bu Excel da diagrammalar yasashning
eng muhim tomonidir.
Elektron jadvallarni asosiy imkoniyatlari

1.Elektron jadval yordamida masalalarni yechish, foydalanuvchini shunga
o’xshash masalalarni algortmlarni ishlab chiqishdan ozod qiladi. Buning uchun
jadvalga masalani yechish modeliga mansub bo’lgan boshlang’ich ma’lumotlarni va
matematik munosabatlarni aniq bir tartib bilan yozish kerak bo’ladi.
2. Bir tipdagi formullarni kiritishda, ularni takroran bir necha marotaba kiritishni
zaruriyati yo’q, buning uchun formulalarni nusxasini kerakli yacheykaga joylashtirish
yetarli bo’ladi. Bu jarayonda formulaga tegishli yacheyka adresi avtomatik tarzda
qayta shakllantiriladi, ya’ni yangilanadi.
3. Istalgan yacheykadagi saqlanuvchi berilganlarni o’zgartirilishi unga bog’langan
barcha yacheykalardagi hisoblashlarni avtomatik tarzda o’zgarishini va hisoblanishini
ta’minlaydi.
4. Boshlang’ich ma’lumotlar va hisoblashlar bo’yicha olingan natijalarini sonli
ko’rinishda yoki grafik ko’rinishlarda taqdim qilish mumkin. Berilgan ma’lumotlar
asosida qurilgan grafiklar, ularning boshlang’ich malumotlarini o’zaritirilishiga mos
ravishda avtomatik tarzda o’zgaradi.
Microsoft Excel ish kitobi bilan bajariladigan ishlar.
Свернуть ленту (CTRL+F1) - Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari

Свернуть ленту (CTRL+F1) – oynaga lentani o’rnatish va oynadan
yig’ishtirish tugmasi
Lenta varaqalari satri: Главная (Asosiy); Вставка (Qo’yish);
Разметка страницы (Sahifalar...); Формулы (Formulalar);
Данные (Berilganlar); Резензирование (Tahrirlash);
Вид (Ko’rinish)
Главная varaqasi bilan ochiladigan lenta
Файл
menyusi
Панель быстрого доступа – Tez
murojaat qilish paneli
Lenta
113
Lenta varaqalari (Главная, Вставка, ...).
Lentani Главная varaqasini uskunaviy guruhlari.
Глвная varaqasini muloqot oynasini chaqirish tugmalari.
Formulalar satri
Ячейка (katak) manzili
C1 katakdagi 10 soni
Dastur oynasini boshqarish paneli.
Bu panelda Закрыть buyrug’i berilsa dastur
va unda ochilgan barcha fayllar yopiladi
Faol faylni oynasini
boshqarish tugmalari. Bu oynada
Закрыть buyrug’i berilsa faol fayl
yopiladi
MS Excel oynasini lentali va lentasiz ko’rinishga keltirish mumkin. Buning uchun
sichqoncha ko’rsatkichi lenta sathiga keltirilib, kontekst menyudan Свернуть ленту
(Lentani yig’ish) buyrug’i berish bilan bajariladi.
MS Excel oynasini lentali ko’rinishi:
MS Excel oynasini lentasiz ko’rinishi:
MS Excel ish kitobida jadvalni ustun (satr) kengliklarini o’zgartirish uchun
sichqoncha ko’rsatkichi ustuni (satrni) ajratuvchi chiziq ustiga keltirilib, sichqoncha
chap klavishini bosib turganda holda kerakli yo’nalishiga siljitiladi.
.
Formula satri
Yacheyka manzilini
ko’rsatuvchi maydon
Yacheyka
Satr (ustun) kengligini o’zgartirish chizig’i
Tez kirish paneli
Sarlavha satri
Oynani boshqarish paneli
Ячейка (katak) manzilini
ko’rsatuvchi maydon
Formula satri
Oynaga lentani o’rnatish va olib tashlash tugmasi
Joriy ish kito-bini
boshqarish paneli
Lenta maydoni
.
Vtrtikal
Прокурутка
tugmasi
Gorizontal прокурутка
tugmasi
Yangi лист qo’-
shish tugmasi
Ishchi листlar
satri
Ish kitobini satrlari soni: MS Excel 93-2003 da 65536 ta satr; MS Excel 2010 da 1 048 576 ta satr
Ish kitobini ustunlar soni:
MS Excel 93-2003 da 256 ta ustun
MS Excel 2010 da 16384 ta ustun
Ish kitobi ячейкаsi (katagi):
MS Excel 93-2003 da 16 777 216 ta
MS Excel 2010da 17 179 869 184 ta
Ish kitobini
boshqarish
tugmalari
Выделить
(Belgilash)
tugmasi
Fayl nomi va kengaytmasi.
Fayli nomida 255 tagacha belgi
ishlatiladi
Vertikal
прокурутка
tugmasi
|
Microsoft Excel - - Ma'ruza. Elektron jadvallarni qayta ishlash texnologiyalari

iqtisodiy, demografik va boshqa ma’lumotlar asosida mintaqaviy tahlilni
amalga oshiradigan, qulay va tushunarli ko’rinishda namoyon qiladigan haritalar bilan
ishlash tizimidan foydalanish;
Jadval prosessorlarining - bir hisoblash maydoniga
tegishli u yoki bu
qiymatlari foydalanuvchi tomonidan o’zgartirilganda (tahrirlanganda), qaralayotgan
jadvalning boshqa hisoblash maydonlaridagi qiymatlar
avtomatik tarzda hisoblanib
o’zgartiriladi.
Microsoft Excel elektron jadvali haqida
Microsoft korporasiyasi
Windows operatsion tizimlarini ishlab chiqarish bilan
birga shu
operatsion
tizim muhitida ishlaydigan Microsoft Office ilovalar paketini
foydalanuvchilarga taqdim qiladi.
Microsoft Word matn muharriri singari
Microsoft
Excelning
Microsoft Excel 6, Microsoft Excel 7, Microsoft Excel 2000’ XP’ 2003 va