KOMPYUTER AVLODLARI - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
|
bet | 9/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlarKOMPYUTER AVLODLARI
Nutqimizda “avlod” atamasi yuqori texnologiyalar asosida kompyuter sanoatining o’sishi uchun asosni ta’minlaydi. Dastlab, u apparat texnologiyalari farqlash uchun ishlatilgan, keyinchalik har ikki apparat va dasturiy ta’minot texnologiyalaridan farqlash uchun kengaytirildi.
Atamalarda kompyuter avlodlariga murojaat qilish iste’molga 1964 so’ng keng kira boshladi. Hozirgacha kompyuterlarning 5 avlodi ma’lum. Quyida biz uning aniqlash xususiyatlari bilan birga har bir avlodga tafsif beramiz. Turli avlodlar orasidagi ba’zi o’xshashliklar mavjud bo’lsa-da, har bir ko’rsatilgan taxminiy davr odatda qabul qilinadi.
Quyidagi ta’rifda siz bir qancha yangi atamaga duch kelasiz. Keyingi boblarda bu atamalar bilan batafsil shug’ullanamiz. Xozir esa kompyuterlarning besh avlodi davomidagi yirik o’zgarishlar va texnologiyalar batafsil tushuntirish emas balki ularning ta’rifini keltirishdir. Shunday ekan, bu bo’limda kitobdan olinishi mumkin bo’lgan barcha ma’lumotlarning qisqacha ta’rifi keltiriladi.
Birinchi avlod (1942-1955).
Birinchi kompyuterlarida o’sha paytlarda elektron kommutasiya qurilmasi sifatida vakuum trubkalaridan foydalanilgan. Vakuum trubkalari mo’rt shishadan yasalgan, elektronika manbai sifatida metall tolalardan foydalanilgan. U elektron signallarni nazorat qilishi va kuchaytirishi mumkin bo’lgan. Bu o’sha paytlardagi yagona tez ishlovchi elektron qurilma hisoblangan. Bu vakuum trubkalari (lampalar)dan qurilgan kompyuterlar hisob-kitoblar millisekund ichida bajargan va birinchi avlod kompyuterlari sifatida tanilgan.
Birinchi avlodning ko’pchilik kompyuterlari buyruqlarni ma’lumotlar bilan birga kompyuter xotirasida saqlab qolish prinsipi bo’yicha (dasturni saqlash qo’yish konsepsiyasi) shunday tarzda ishlaydiki, ular dasturni insonning aralashuvisiz avtomatik tarzda bajara oladilar. Bu kompyuterlar xotirasi uchun elektromagnit reledan foydalanilgna, foydalanuvchilar esa hamma ma’lumotlar va ko’rsatmalarni tizimga perfokartalarda kiritganlar. Yuqori darajali dasturlashtirish tili bo’lmaganligi bois dasturchilar yo’riqnomani mashina va yig’ma til asosida yozganlar. Chunki mashina va montaj tilida ishlash qiyin bo’lib, ushbu birinchi kompyuterlarni qanday dasturlashni uncha ko’p bo’lmagan mutaxassisliklargina tushunar edilar.
Birinchi avlod kompyuterlarining o’ziga xos xususiyatlari quyidagilardan iborat edi:
Ular o’z davrining eng tez hisoblash uskunalari edi.
Ular o’lcham jihatidan juda ulkan edilar, bu esa o’rnatish uchun katta xonalarni talab qilar edi.
Ular minglab vakuum lampalardan foydalanishar, ular esa katta miqdorda issiq chiqarar va tez-tez kuyib qolardi. Shu tariqa bu kompyuterlar joylashgan binolar zarur holat sifatida kondisioner bilan jihozlanishi kerak edi.
Har bir vakum lampa yarim vatt atrofida quvvat sarflardi. Kompyuter odatda o’n ming vakuumli lampalardan tashkil topgani bois, bu kompyuterlarning iste’mol qiladigan quvvati juda yuqori bo’lgan.
Vakuum lampalari elektr o’tkazgich tolalaridan foydalangani uchun ularning xizmat muddati cheklangan bo’lgan. Kompyuter minglab vakuum lampalaridan tuzilgan uchun u tez-tez ishdan chiqib turgan.
O’rtacha ish vaqtining kamligi sababli bu kompyuterlar doimiy texnik xizmat ko’rsatishni talab qilgan.
Bu kompyuterlardagi minglab alohida tarkibiy qismlar elektron sxemalarda qo’lda yig’ilar edi. Shu tarzda bu kompyuterlarning sanoat ishlab chiqarilishi qiyin va o’ta qimmat edi.
Bu kompyuterlarni dasturlash va ulardan foydalanish qiyin bo’lgani bois tijoratda ulardan foydalanish cheklangan edi.
|
| |