2- laboratoriya ishi turli manbalardan olib kelingan neftlarning bir –biridan farqli tomonlarini aniqlash. Neft mahsulotlarining tarkibidagi oltingugurtni aniqlash

|
2- laboratoriya ishi turli manbalardan olib kelingan neftlarning bir –biridan farqli tomonlarini aniqlash. Neft mahsulotlarining tarkibidagi oltingugurtni aniqlash
|
bet | 1/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 108,4 Kb. | | #243172 |
Bog'liq 2-neft laboratoriya
2- LABORATORIYA ISHI
Turli manbalardan olib kelingan neftlarning bir –biridan farqli tomonlarini aniqlash. Neft mahsulotlarining tarkibidagi oltingugurtni aniqlash.
Nazariy qism. Barcha neftlarda turli miqdorda oltingugurt birikmalari uchraydi. Asosiy miqdori neftning yuqori molekulyar fraksiyalarda (mazut, gudron, yog`lari) uchraydi. Kimyoviy tarkibiga qarab bu moddalar asosan neytral birikmalar tipidagi molekulalarning siklik soniga turlicha bo`lgan tiofan va gomologlar tipidagi alifatik va siklik radikallar va geterosiklik birikmalariga aks etadi.
Ayrim neftlarda kam miqdorda erkin xoldagi oltingugurt, vodorod sulfid, yеngil molekulali merkaptan va disulfidlar topiladi. Bu narsalar neft mahsulotlari distillyatlarida xam uchraydi. Ular ikkilamchi kelib chikishi extimoliga ega. Vodorod sulfid va merkaptanlar termik bulinishiga karab yukori molekulyarli oltingugurt birikmalarini namoyon qiladi. Ularning oksidlanishi natijasida oltingugurt yig`iladi, disulfidlar esa merkaptanlarning oksidlanishi xisobidan.
Neft va neft mahsulotlari tarkibidagi oltingugurt miqdori analiz qilish yo`li bilan aniqlanadi. Bu ko`rsatkich neft xom-ashyosini texnologik xarakterini aniqlab beradi. Neft mahsulotlarida oltingugurt noqulay holatlarni, ya’ni zararli hamda yoqimsiz xidlarni olib keladi, benzinnning xossalariga, ya’ni antidetonatsion xususiyatiga salbiy ta’sir qiladi. Metallarni korroziyaga olib keladi va kreking mahsulotlarini smolasimon holatga o`tishiga sabab bo`ladi. Bu borada oltingugurtli vodorod juda ham xafli sanalib, undan tashkari past merkaptanlar hamda neft tarkibidagi erkin uglevodord atomlari metallarni juda kuchli yеmiradi. Asosan bu rangli metallar uchun juda ham tez kechadigan jarayondir. Shuning uchun ham bunday moddalarning neft mahsulotlarida mavjud bo`lishi neft mahsulotlarining tarkibiga juda yomon ta’sir qilib, ularning sifatini buzishgacha olib keladi. Qolgan oltingugurt birikmalari esa: Sulfidlar, disulfidlar, tiofanlar, tiofenlar va boshqa neytral moddalar korroziyaning paydo bo`lishi uchun ma’lum bir sharoitda o`zining ustivorligini ko`rsatadi. Yoqilg`i yoqilganda barcha oltingugurtli birikmalar SO2 va SO3 ga aylanadi.
Past temperaturada, yoqilg`i yonishida hosil bo`ladigan yoki havo tarkibida mavjud bo`lgan suv bug`larining kondensatsiyalanishida, ushbu oksidlarning mos kislotalarga o`tishi ham kuchli korroziyani vujudga keltiradi. Yonish gazlari tarkibida mavjud bo`lgan SO3 shudring nuqtasini oshishiga sababchi bo`ladi. Masalan, oltingugurtli mazutlar yondirilganda tutun gazlarda O3 yig`ilib qolishi natijasida suv bug`larining kondensatsiyalanish temperaturasi 500 0C gacha ko`tariladi, hamda odatdagi temperaturada sulfat kislotasiga aylanadi va korroziyani chiqaradi. Yoqilg`i tarkibida oltingugurt qancha ko`p bo`lsa, u shuncha xaflidir. Shuni inobatga olish kerakki temperatura ko`tarilishi jarayonida neytral oltingugurt birikmasi vodorodsulfid va merkaptanlarga ajraladi.
Oltingugurtli birikmalarning zararli ta’sirlariga neft mahsulotlariga quyiladigan texnik talablarga quyidagi kursatkichlar kiritilgan.
Yoqilg`ilarning xamma turlarida, ularning komponentlarida, kerosin, benzin erituvchilarida, ba’zi neft moylari tarkibidagi oltingugurt normallashtiriladi. Tarkibidagi oltingugurt miqdoriga ko`ra birmuncha yuqori meyorlar karbyurator va reaktiv yoqilg`ilariga, benzin erituvchilariga ko`yilgan (0,02 – 0,1%). Traktor kerosinlari va dizel yoqilg`ilari uchun bu ko`rsatkichning o`rtacha qiymati (0,2 – 1,0%) ga teng. Oltingugurtning bundan ko`p miqdori (0,5 – 3,5%) kotel yoqilg`ilariga ruxsat etiladi. Shuning uchun oltingugurtli mazutlarni yondirish ishlayotgan shaxsning tutun gazlaridan zaxarlanmasligi uchun maxsus instruksiyalar yordamida o`tkaziladi. Shuni ta’kidlash kerakki ba’zi maxsus moylar ( transmission, gipoid uzatmalari, uzatmalar qutisi va rulli boshqarish) va sulfofrezol surkovchi- sovutuvchi suyuqlikliri uchun oltingugurt miqdorining eng kam miqdori meyorlanadi ( 0,9 – 1,7 % kam bulmagan). Chunki bu neft mahsulotlari tarkibida oltingugurtni bo`lishi ularning moylilik va yopishqoqlik xususiyatlarini yaxshilaydi.
Vodorod sulfidning miqdori - sifat sinovi. Reaktiv, dizel va kotel yoqilg`ilari tarkibida vodorod sulfid umuman bo`lmasligi meyorlangan. Turli navdagi reaktiv yoqilg`ilarda merkaptanli oltingugurt miqdori 0,001 – 0,005 %, dizel yoqilg`ilari uchun 0,01% yuqori bo`lmasligi lozim.
Mis plastinkasi ustida tajriba – erkin oltingugurt va aktiv oltingugurt birikmalarining mis plastinkasiga ta’sirini sifatiy baxolash. Mis plastinkasi korroziyasi ustida o`tkazilgan tajribalar korbyurator, reaktiv va dizel yoqilg`ilari uchun ijobiydir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2- laboratoriya ishi turli manbalardan olib kelingan neftlarning bir –biridan farqli tomonlarini aniqlash. Neft mahsulotlarining tarkibidagi oltingugurtni aniqlash
|