nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Güclənmənin «AB» - Microsoft Word II -an imp.+

Güclənmənin «AB» sinfi (rejimi). Güclənmənin «AB» sinfində giriş siqnalının yarım perioddan böyük müddət ərzində dəyişməsi zamanı tranzistorun çıxış dövrəsindən cərəyan axır. Bu rejimdə Ugir =Ubehədd > 0 olur. Belə iş rejimi çıxış güc gücləndirici kaskadlarda geniş tətbiq edilir və çıxış siqnalının təhrif olunmasını kəskin aşağı salır. Kəsmə bucağının qiyməti
90 o
olur.
Güclənmənin «C» sinfi (rejimi). Güclənmənin «C» sinfində giriş siqnalının yarım perioddan kiçik müddət ərzində dəyişməsi zamanı tranzistorun çıxış dövrəsindən cərəyan axır. Bu rejimdə tranzistor periodun yarısından çox müddətdə kəsmə rejimində işləyir (şəkil 2.2,b, O nöqtəsi) və onun cərəyanı sıfırdan az fərqlənir. Bu rejimdə sükunət nöqtəsi kəsmə oblastında yerləşir. Bu rejim əsasən rezonans gücləndiricilərinin çıxış kaskadlarında tətbiq olunur.
Kəsmə bucağının qiyməti
90 o
olur.
Baxılan rejimlərdə maksimum giriş cərəyanı və gərginliyi aktiv və doyma rejimləri arasındakı sərhədə uyğun qiymətlərlə məhdudlaşır. Belə ki, bu rejimlərdə işçi nöqtə çıxış xarakteristikasında Kkəs nöqtəsindən sağa, D nöqtəsindən sola yerini dəyişə bilmir. Baxılan rejimlərdə gücləndirici kaskadlarda güc itkisinə yol verilir. Bu, güclənmə prosesində gücün (gərginliyin) tənzimləyici elementlə yük arasında paylanması ilə əlaqədar meydana çıxır.
Güclənmənin «D» sinfi (rejimi). Güclənmənin «D» sinfində tranzistor açar rejimində işləyir, yəni tranzistor ancaq doyma (açıq) bə yaxud kəsmə (bağlı) rejimlərində işləyir. Göründüyü kimi, çıxış dövrəsindən axan cərəyan iki
I–
kmaks və
I
k min
qiymətlərini ala bilər. Bu sinif gücləndiricilərin F.İ.Ə vahidə
(100%-ə) yaxın olur. Bu rejimi həyata keçirmək üçün giriş gərginliyi ya U
Be . h d
hədd gərginliyindən az olmalı, yaxud aktiv iş rejimi ilə doyma rejiminin
sərhədinə uyğun gələn U
gir maks
gərginliyindən çox olmalıdır.
«D» sinfində tranzistor açar rejimində işlədiyindən gücləndiricinin çıxış gərginliyi həmişə düzbucaqlı impuls formasında olur və giriş siqnalının güclənməsi həmin impulsun bu və ya digər parametrinin (məs., davametmə müddəti, fazası və s.) dəyişməsi ilə əlaqədardır. «D» rejimi, əsasən impuls gücləndiricilərində istifadə olunur.
|
Əks əlaqəli - Microsoft Word II -an imp.+

Əks əlaqəli kaskadların tezlik xarakteristikalarının formalaşdırılması. Tranzistorlu kaskadın parametrlərinin stabilləşdirilməsinin göstərilən üsullarının çatışmayan cəhəti güclənmə əmsalının azalmasındadır. Qeyd edildiyi kimi, lazım olan güclənmə əmsalını təmin etmək üçün kaskadların sayını artırmaq lazım gəlir, sxem mürəkkəbləşir. Göstərilən çatışmazlığı aradan qaldırmaq (kompensasiya etmək) üçün bir sıra sxem həlləri mövcuddur.
Məlumdur ki, sükunət rejiminin stabilləşdirilməsi dövrələri İk0 cərəyanının və ya Uke0 gərginliyinin uzunmüddətli stabilliyini təmin etməlidirlər, yəni bu dövrələr həmin parametrlərin ancaq yavaş dəyişmələrini kompensasiya etməlidirlər. Məsələn, ətraf mühitin temperaturunun dəyişməsi birdən baş verə bilmədiyindən, kaskadın girişində faydalı siqnalın birdən dəyişməsi nəticəsində cərəyanın dəyişməsinin stabilləşdirməsi tələb olunmur. Odur ki, əks rabitə dövrəsi sabit və yavaş dəyişən siqnal üzrə qapanmalı, onun dəyişən hissəsi üçün açıq olmalıdır. Bunun üçün əks əlaqə dövrəsinin ötürmə əmsalı ə.r. tezlikdən asılı olmalıdır. Əks əlaqə dövrəsi ancaq yavaş dəyişən siqnalları buraxmalı,
yüksək tezlikli siqnalları isə buraxmamalıdır, yəni siqnalın tezliyinin artması ilə
ə.r. əmsalı azalmalıdır. Bu xüsusiyyətə ötürmə funksiyası olan aperiodik manqa
malikdir. Aydındır ki, =0 olduqda ə.r.= ə.r.0 , olduqda isə
e.r 0
olur. ə.r əmsalının yuxarıdakı qiymətini əks rabitəli gücləndiricinin ötürmə əmsalında yerinə yazsaq gücləndirici kaskadın ötürmə funksiyasını alarıq :
W ( p) K
/[1 K
/(Tp 1)]
Ku0
Tp 1
(2.9)
u0 u0
e.r.0
Ku0
e.r. 1
[Tp(Ku0
u0
1)] 1
Bu ötürmə funksiyası şəkil 2.10 - də göstərilən xətti ATX-ya uyğun gəlir.
Şəkil 2.10. Tezlikdən asılı m.ə.ə. dövrəsinə malik tranzistorlu kaskadın loqarifmik ATX – sı
Cərəyana görə ardıcıl və gərginliyə görə paralel əks əlaqəyə malik tranzistorlu kaskad üçün yuxarıda verilən üsulun sxem həlli şəkil 2.11-də göstərilmişdir.
Şəkil 2.11,a - da göstərilən sxemdə tezliyin artması ilə paralel qoşulmuş Re və Ce elementlərin yekun müqaviməti azalır. Kollektorun sabit cərəyanı halında, bu, əks əlaqə gərginliyinin azalmasına gətirib çıxarır ki, bununla da kaskadın güclənmə əmsalı artmış olur.
b)
Şəkil 2.11. Kaskada korreksiya kondensatorunun daxil edilməsi:
çıxış cərəyanına görə ardıcıl m.ə.r. dövrəli kaskad halında;
çıxış cərəyanına görə paralel m.ə.r. dövrəli kaskad halında.
2.11,b şəklində göstərilən sxemdə tezliyin artması ilə R1ə.r. rezistoru və Cə.r. kondensatoru vasitəsi ilə yaradılmış bölücünün ötürmə əmsalı azalır. Bu tranzistorun kollektor dövrəsindən onun baza dövrəsinə ötürülən gərginliyin bir hissəsinin azalmasına səbəb olur. Nəticədə, əks əlaqə dövrəsinin ötürmə əmsalı azalır, kaskadın güclənmə əmsalı artır. Belə kaskadın tezlik xarakteristikası şəkil
2.10-da göstərilən xarakteristikaya oxşar olur. Siqnalın tezliyinin artması ilə Cə.r. kondensatorunun müqaviməti azaldığından, kondensatorla gücləndiricinin girişinin şuntlanmasının qarşısını almaq üçün əlavə R2ə.r. rezistorundan istifadə edilir.
|
Manzil (hex) - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 2/2 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 265,26 Kb. | | #128604 |
Bog'liq Ozodbek mikro 6-7-amaliyishlar.Manzil (hex)
|
Kod:
|
Mnemonika
|
Tarkibi:
|
0000
|
01
|
LXI B, d16
|
Inkrementlash
|
0001
|
00
|
NOP
|
|
0002
|
30
|
-
|
|
0003
|
2E
|
MVI L, d8
|
Adresdagi qiymatni L ga o’tkazish
|
0004
|
08
|
DAD B
|
(registr pair) ro’yxat qatorini qo’shadi.
|
0005
|
3E
|
MVI A, d8
|
Qiymatni A ga o’tkazish
|
0006
|
4A
|
MOV C, D
|
D ni C ga o’tkazish
|
0007
|
D3
|
OUT N
|
Simvol kodini monitorga chiqarish
|
0008
|
00
|
NOP
|
--
|
0009
|
2D
|
LDAX B
|
BC ni A ga yuklash
|
000A
|
D3
|
OUT N
|
Simvol kodini monitorga chiqarish
|
000B
|
00
|
NOP
|
---
|
000C
|
2D
|
DCR L
|
L ni dekrementlash
|
000D
|
03
|
INX B
|
BE inkrementlash
|
000E
|
C2
|
JNZ adr
|
Z bayroqni tekshirish, Z = 1 bo’lsa, U xolda M1 belgiga, Z=0 bo’lsa, u xolda keying kombinatsiyaga o’tish
|
000F
|
05
|
DCR B
|
B ni dekrementlash
|
0010
|
00
|
NOP
|
---
|
0011
|
76
|
HLT
|
Tugatish
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Rivojlantirish istiqbollari adabiyotlar

8- Mavzu: O`ZBEKISTONDA KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI
RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
ADABIYOTLAR
1. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelejagimizni mard va olijanob xalqimiz
bilan birga
quramiz O’zbekiston NMIU 2017 yil.
2. Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manffatlarini ta’minlash – yurt
taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi .Tosh kent”O’zbekiston 2017 yil.
3.Мирзиёев Qonun ustuvorligi va inson manffatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti
va xalq farovonligi garovi . Toshkent”O’zbekiston 2017y.
4. I.A.Karimov O’zbеkistonning o’z istiqlol va taraqqiyot yo’li. T. «O’zbеkiston»
1992 y.
5. I.A.Karimov «Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini
yanada yuksaltirishdir» T.: «O’zbеkiston» 2010 y.
6.Boltabaev
M.R.,
Qosimova
M.S.,Ergashxodjaeva
SH.J., G’oyipnazarov
1;.K.,Samadov A.N., Xodjaev R.S. Kichik biznes va tadbirkorlik. - T.: AV1V
MAZNK1UOT1, 2011 y.
7.G’oyibnazarov B.K., Rahmonov H.O., Otajonov SH.I., Almatova D.S.
Kichik
biznes va xususiy tadbirkorlik- mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy tnraqqiyotini
yuksaltirish omili.-T.:Fan,2011 y.
8.Xodiev B.YU., Qosimova M.S., Samadov A.N.
Kichik biznes va xususiy
tadbirkorlik. -T.: TDIU, 2010 y.
Сhet el adabiyotlari:
9.Malny biznes.
Organizatsiya,
ekonomika, upravlenie:
Uchebnoe iosobie dlya
vuzov / Pod red. Prof. V.YA. Gorofinklya, prof. V.YA. Gorfinkelya, N.L.
SHvandara.-2eizd., prereb. Idop.-M.:YUNITI-DANA,2008.
10.Predprinimatel’stvo: Uchebnik /Pod. red. M.G. Lapusti. - 4-e i (datel’stvo,
dop. - M.: INFRA-M, 2008.
11.Aniskin YU.P. Organizatsiya i upravlenie malnm biznesom: Uchebnoe posobie. -
M: Finansn i
statistika, 2008.
8.1. O`zbekistonda ilg’or ilm-fan yutuqlari va innovatsion
Çıxış gərginliyinə görə paralel mənfi əks əlaqəli kaskad

k
k
k
səbəbdən,
R kollektor müqavimətinin dəyişməz qiymətində
kollektor
gərginliyinin stabilləşdirilməsi, avtomatik olaraq kollektor cərəyanının stabilləşdirilmə sinə gətirib çıxarır. Odur ki, tranzistorun sükunət cərəyanının stabilləşdirilməsi üçün giriş gərginliyinə görə mənfi əks əlaqə dövrəsindən istifadə etmək olar.
Şəkil 2.9 a-da tranzistorun sükunət cərəyanının stabilləşdirilməsi üçün istifadə olunan çıxış gərginliyinə görə paralel mənfi əks əlaqəyə malik kaskadım sxemi göstərilmişdir.
b)
Şəkil 2.9. Çıxış gərginliyinə görə paralel mənfi əks əlaqəli kaskad
Kaskada belə əks əlaqənin daxil edilməsi ümumi güclənmə əmsalını aşağı salır, kaskadın giriş və çıxış müqavimətlərini azaldır, gücləndirilən siqnalın tezlik zolağını genişləndirir, xətti və qeyri-xətti təhrifləri azaldır.
Kiçik dəyişmələr zamanı kollektor stabilizasiyasından istifadə olunur (şəkil 2.9,b). Kollektor stabilizasiyası gərginliyə görə əks əlaqə hesabına əldə edilir.
Bu halda R1, R
2 bölücüsünü qidalandıran gərginlik bilavasitə kollektoru qidalandıran gərginlik U
qk olmalıdır, yəni
U
qk = U
k = U
q – İ
k R
k.
Yük cərəyanına görə ardıcıl mənfi əks əlaqəyə malik kaskad

Yük cərəyanına görə ardıcıl mənfi əks əlaqəyə malik kaskad.
Yük cərəyanına görə mənfi əks əlaqəyə malik ümumi emitterli kaskadın sxemi
tranzistorun emitter dövrəsinə Re rezistorunu daxil etməklə yaradılır (şəkil 2.8).
Bu rezistordan axan emitter cərəyanı onda
U m.e.r
ie Re
gərginlik düşküsü
yaradır. Bu gərginlik
RB2
bölücü rezistorunda ayrılan
U gir
giriş gərginliyi ilə
cəbri olaraq toplanır. Yekun gərginlik tranzistorun emitter keçidinə verilir və mahiyyətcə kaskadın giriş gərginliyi olur. Giriş və əks rabitə gərginlikləri biri- birinin əksinə istiqamətləndiyindən əks rabitə mənfi olur.
Emitter dövrəsinə
Re rezistorunun daxil edilməsi gücləndirici kaskadın
ümumi güclənmə əmsalını aşağı salır, onun giriş və çıxış müqavimətlərini artırır, gücləndirilən siqnalın tezlik zolağını genişləndirir və həm xətti, həm də qeyri- xətti təhrifləri azaldır.
S və ya kəmiyyətləri 5 – 10 dəfə dəyişdikdə və temperatura +100C 0–
yə qədər artdıqda belə bu müqavimətin köməyi ilə gücləndiricinin normal iş rejimi təmin edilir. Bu cür stabilləşmə emitter stabilləşməsi adlanır və aşağıdakı kimi izah olunur.
Şəkil 2.8. Cərəyana görə ardıcıl mən.ə.ə. dövrəsinə malik tranzistorlu kaskad
Hər hansı bir təsir nəticəsində sükunət cərəyanı dəyişdikdə, məsələn artdıqda, R e-də düşən gərginlik də artmış olur. Artmış gərginliyin işarəsi R 1, R 2 bölücüsündən bazaya verilən yerdəyişmə gərginliyinin işarəsinin əksinə olur. Odur ki, emitter keçidində düzünə yerdəyişmə gərginliyi azalmış olur. Buna uyğun olaraq, kollektor – emitter keçidinin müqaviməti artır və kollektor cərəyanı azalır.
Deyilənlərdən aşağıdakı iki təcrübi nəticə alınır:
- kaskada mənfi əks rabitə dövrəsini əlavə etməklə İ ko sükunət
cərəyanının qeyri-stabilliyi
h I
21 e B 0
/ h
21 e
qiymətindən aşağı azaldıla bilməz;
ko
- tranzistorun I sükunət cərəyanının ilkin və tələb olunan qeyri-
stabilliyini bilərək, həmişə gücləndirici kaskadın tələb olunan parametrlərini təmin etmək üçün lazım olan mənfi əks əlaqənin dərinliyini təyin etmək olar.
i
h
S
Real sxemlərdə qeyri-stabillik əmsalı
S adətən 2…5 aralığında olur. Bu
halda,
h
21e
1 və
21 e
i olduğunu nəzərə alsaq
S üçün aşağıdakı
i
münasibəti yazmaq olar:
e i
R
B
R ( S 1)
(2.8)
|
Sərbəst iş №5 - bet 9

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
9/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
2
9
Download
133,5 Kb.
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Foydalanilgan adabiyotlar - Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti innovatsion iqtisodiyot kafedrasi "iqtisodiyot nazariyasi"

|
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti innovatsion iqtisodiyot kafedrasi "iqtisodiyot nazariyasi"
|
bet | 5/5 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 170,89 Kb. | | #249022 |
Bog'liq BAHRIDDIN KURS ISHI (3)Foydalanilgan adabiyotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini faollashtirish va kengaytirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 25-oktyabrdagi PQ-3356-son “Erkin iqtisodiy zonalar va kichik sanoat zonalari faoliyati samaradorligini oshirish borasidagi qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori
1996-yilning 25-aprelda mamlakat parlamenti Oʻzbekiston Respublikasining „Erkin iqtisodiy zonalar to‘gʻrisida“ qonuni
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 26-oktabrdagi “Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini faolashtirish va kengaytirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-4853-son Farmoni
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 19 iyundagi “Alohida soliq va bojxona imtiyozlarini bekor qilish to‘g‘risida” PF-6011-son Farmoni
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 13-iyundagi PF-153-son “Maxsus iqtisodiy, kichik sanoat, yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari faoliyati samaradorligini oshirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi Farmoni
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 13-iyundagi PF-153-son “Maxsus iqtisodiy, kichik sanoat, yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari faoliyati samaradorligini oshirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi Farmoni
1996-yil 25-aprelda qabul qilingan “Erkin iqtisodiy zonalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni
|
| |
Sərbəst iş №5 - bet 8

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
8/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1
8
Download
133,5 Kb.
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Güclənmənin «B» - Microsoft Word II -an imp.+

Güclənmənin «B» sinfi (rejimi). Güclənmənin «B» sinfi halında giriş siqnalının yarım period ərzində dəyişməsi zamanı tranzistorun çıxış dövrəsindən
və U keo
Uq I k min Rk
Uq
olur (şəkil 2.3,b). Tranzistor kəsmə rejimində
olduğundan u siq=0 halında səpələnmə gücü sıfıra bərabər olur.
Beləliklə, «B» sinfi halında sükunət nöqtəsi “O” yük xəttinin aşağı hissəsində yerləşmiş olur (şəkil 2.3,b). Bu baza cərəyanının İ b0 mümkün qədər kiçik olmasını təmin edir ki, bu da sükunət rejimində tranzistorda səpələnən gücün azalması hesabına kaskadın enerji göstəricilərinin kifayət qədər yaxşılaşmasına səbəb olur. «B» sinfi orta və böyük güc gücləndiricilərində
tətbiq edilir. F.İ.Ə bu rejimdə 0,75 qiymətini ala bilər («A» rejimindən / 2
i
dəfə çox). «B» sinfində güclənmə, gücləndirilən siqnalın ancaq bir, məsələn
müsbət yarımperiodunda baş verir və ona görə də çıxış
k cərəyanı fasiləli
xarakter alır. «B» rejimində kəsmə bucağı
90 o
olur.
Giriş siqnalının həm müsbət, həm də mənfi yarımperiodunda güclənməni təmin etmək üçün ikitaktiı gücləndiricilərdən istifadə edilir (şəkil 2.4).
Şəkil 2.4. »B» rejimində işləyən iki taktiı güc gücləndiricisi (a) və onun işinin zaman diaqramı (b)
Burada giriş siqnalının müsbət yarımperiodunda n-p-n tipli VT1 tranzistoru, mənfi yarımperiodunda isə p-n-p tipli VT2 tranzistoru açılır. Güclənmiş siqnal yükə hər iki yarımperiodda ötürülür. Tranzistorların parametr və xarakteristikaları eyni olmalıdırlar.
Belə gücləndiricinin əsas çatışmayan cəhəti çıxış gərginliyinin qeyri-xətti təhriflərinin böyük olmasıdır ki, bu da «B» sinfinin tətbiqini kəskin məhdudlaşdırır. Bu çatışmazlığı kaskada böyük olmayan sürüşmə gərginliyi Usür
daxil etməklə aradan qaldırmaq olar. Əgər
Usür =
U Be
həddində olarsa, çıxış
gərginliyində yaranan «pillələr» şəkilli təhriflər aradan götürülə bilər.
|
Sərbəst iş №5 - bet 6

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
6/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
5
6
Download
133,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Erkin iqtisodiy hududlarning turlari

|
Erkin iqtisodiy hududlarning turlari
|
bet | 24/38 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 316,67 Kb. | | #272313 |
Bog'liq 8-12 темалар 11.2. Erkin iqtisodiy hududlarning turlari.
Erkin iqtisodiy zonalar tashkil qilishda ikkita konseptual yondashish qo’llaniladi: hududiy va funksional (nuqtali). Birinchi holatda hududdagi barcha rezident korxonalar xo‘jalik faoliyatida imtiyozlardan foydalanadilar.
Erkin iqtisodiy hududlarning eng oddiy ko‘rinishlaridan biri erkin bojxona (bojsiz) hududlari (EBX) hisoblanadi. Bu hududlar erkin savdo hududlari kabi birinchi avlod hududlariga kiradi. Ular XVII-XVIII asrlardan buyon mavjud. Bunday hududlarni ko‘pincha bond omborlari yoki erkin bojxona hududlari deb ataladi. Erkin bojxona hududlari tovar olib kirish va olib chiqishda bojdan ozod qilinadi. Ular ko‘plab mamlakatlarda mavjud.
Erkin savdo hududlari (ESH) ham dunyoda keng tarqalgan. Erkin savdo hududlari AQShda eng ko‘p rivoj topgan. Ularni tashkil qilish 1934 yildagi maxsus qonunda nazarda tutilgan. Uning maqsadi savdoni rag‘batlantirish, savdo operatsiyalarini tezlashtirish, savdo harajatlarini kamaytirishdan iborat. Oddiy erkin savdo hududlari qatoriga yirik xalqaro aeroportlardagi maxsus «dyuti fri» magazinlarini kiritish mumkin. Rejim nuqtai nazaridan ular davlat chegaralaridan tashqarida deb hisoblanadi. Erkin savdo hududlari qatoriga imtiyozli holatga ega bo‘lgan an’anaviy erkin portlarni kiritish mumkin.
Sanoat ishlab chiqarish hududlari ikkinchi avlod hududlari hisoblanadi. Ular erkin savdo hududlariga faqat tovar emas, kapital ham olib kiritilishi va ularda faqat savdo bilan emas, balki ishlab chiqarish faoliyati bilan ham shug‘ullanilishi oqibatida erkin savdo hududlarining evolyutsiyasi natijasida vujudga keladi. Sanoat ishlab chiqarish hududlari maxsus boj rejimiga ega bo‘lgan hududlarda tashkil qilinadi. Ularda eksport uchun yoki import o‘rnini bosuvchi tovarlar ishlab chiqiladi. Bu hududlar sezilarli soliq va moliyaviy imtiyozlarga ega bo‘ladilar.
2020-yilda sanoat mahsuloti ishlab chiqarish hajmi jami – 17155,2 mlrd. so‘mni tashkil qildi, shundan: MIZda – 8597,5 mlrd. so‘mni, KSZda – 1697,8 mlrd. so‘mni, texnopark – 133,2 mlrd. so‘mni va klasterlarda – 6726,8 mlrd. so‘mni tashkil qildi; Eng yuqori ko‘rsatkich MIZlar tarkibidagi korxonalar hissasiga to‘g‘ri kelgan bo‘lib, 8597,5 mlrd. so‘mni tashkil etgan.
|
| |
«Cərəyan güzgüsü» sxemi - Microsoft Word II -an imp.+

«Cərəyan güzgüsü» çıxış cərəyanı giriş cərəyanını həm qiymətcə, həm də işarəcə təkrarlayan bir girişə, bir və ya bir neçə çıxışa malik elektron qurğusuna deyilir. Bu qurğu, yerinə yetirdiyi funksiyaya görə mahiyyətcə, ötürmə əmsalı vahid olan və cərəyanla idarə olunan cərəyan mənbəyidir.
Şəkil 2.19. «Cərəyan güzgüsü» qurğusunun sxemləri
yazmaq olar. Müasir tranzistorlarda yaradılan ümumi emitterli sxemlərin cərəyana görə ötürmə əmsalı h21e >>1 şərtini ödəyir. Odur ki, sonuncu ifadəni kifayət qədər dəqiqliklə
İgir
= İkVT1
= İkVT2
kimi yazmaq olar. Mümkün xəta h21e -nin qiyməti ilə müəyyən oluna bilər və h21e =50 olduqda xətanın qiyməti 4%-dən çox olmur.
Dəqiqliyi artırmaq lazım gəldikdə, daha mürəkkəb sxemdən istifadə etmək olar (şəkil 2.19, b). Bu sxem, əvvəlkindən əlavə VT3 tranzistoru və giriş cərəyanının qoşulması yeri ilə fərqlənir. Sxemdəki cərəyanlar üçün
İgir
= İkVT2
+ İBVT3
; İçıx
= İkVT3
; İBVT2
= İBVT1
= İB
İeVT3
=İkVT3
+ İBVT3
= İkVT1
+ 2İB
; İkVT2
= İkVT1
ifadələrini yazmaq olar. Bu ifadələrdən VT1 və VT2-nin kollektor cərəyanları ilə sxemin çıxış cərəyanları arasındakı əlaqəni təyin edirik:
İçıx
= İkVT3
= İeVT3
– İBVT3
= İkVT1
+ 2İB
– İBVT3
.
Tranzistorların h21e parametri böyük, İkVT3 və İkVT1 cərəyanları biri-birinə yaxın olduqlarından, İBVT3 = İB qəbul etmək olar. Bu halda:
İçıx
= İkVT1
+ İB
= İkVT2
+ İB
= İgir
.
Giriş cərəyanı dəyişməz qalan hallarda, bu sxemlər sabit cərəyan mənbələrinə çevrilirlər. Bundan ötrü hər iki sxemin girişləri məhdudlaşdırıcı rezistor vasitəsilə giriş gərginlik mənbəyinə qoşulmalıdır.
Texnika kiritish hududlari - 8-bob. Xalqaro va transmilliy kompaniyalar. Ularni boshqarish tizimi. Reja

|
8-bob. Xalqaro va transmilliy kompaniyalar. Ularni boshqarish tizimi. Reja
|
bet | 25/38 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 316,67 Kb. | | #272313 |
Bog'liq 8-12 темаларTexnika kiritish hududlari uchinchi avlod hududlari hisoblanadi (70-80- yillar). Ular stixiyali tarzda hosil bo‘ladi yoki maxsus ravishda davlat yordamida yirik ilmiy markazlar atrofida tashkil qilinadi. Ularda yagona soliq va moliyaviy tizimdan foydalanuvchi milliy va xorijiy tadqiqotchilik, ilmiy ishlab chiqarish firmalari jamlanadi. EIHlar turli xil yoʻnaltirilganlikka ega, ammo eng koʻp tarqaganlari quyidagilar hisoblanadi:
Ilmiy texnologik hududlar (texnologik parklar, texnopolislar, ilmiy parklar, texnologik markazlar va boshqalar).Ular material va mehnat resurslarini harakatlanishini taʼminlash maqsadida sanoat uchun yuqori darajali yangi texnologiyalarni yaratishi va kiritishini tezlashtirish uchun yuqori darajali yangi ish oʻrinlarini yaratish maqsadida tashkil qilinadi.
Import ishlab chiqarish hududlari- importni joylashtirish boʻyicha hudud. Ular qabul qiluvchi mamlakatlarni yangi tovarlar bilan, mahalliy korxonalarni esa zamonaviy texnologiyalar bilan taʼminlashga moʻljallangan.
Savdo-ombori hududlari — xorij tovarlari bojxona boji tqlovlarisiz saqlanishi, sotilishi va sotib olinishi mumkin.
Bunday hududlar quyidagi xususiyatlarga ega bqlishi mumkin:
ularni jahon bozoriga xizmat koʻrsatishi uchun tashkil qilish;
mamlakatning qolgan hududlarida amalda boʻlgan koʻpgina soliq normalari va bojxona cheklovlarining bu hududda amal qilmasligi; tashqi iqtisodiy aloqalarda davlat tartibga solishining tarqalishi.
Eksport ishlab-chiqarish hududlari. Eksport ishlab chiqarish hududlarini tashkil qilish mantiqi rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyoti bilan belgilangan edi. O‘tgan asrning 60-yillari o‘rtalarida bu yerda sanoat eksportini rag‘batlantirish va xorijiy kapital oqimi yordamida bandlik darajasini oshrish zaruriyati tug‘ilgan edi. Bu zonada sanoat korxonalari import xom-ashyolar, materiallar, yarim tayyor mahsulotlardan foydalanish yoki mahalliy xom-ashyoni ishlatgan holda, xorijiy texnologiya, uskuna va boshqa ishlab chiqarish omillaridan foydalanish orqali eksport mahsulotlari ishlab chiqaradilar.
Faoliyat yuritish shakli boʻyicha EIH larni quyidagi turlarini koʻrishimiz mumkin:
sugʻurtaviy
bank
sayyohlik va boshqalar.
|
| |
Fazodagi tekislik va to’G’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari. Yusupova Nazokat Sattiyevna

Fazodagi tekislik va to’G’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari. Yusupova Nazokat Sattiyevna
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
20.01.2024
Hajmi
0,9 Mb.
#142104
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fazodagi tekislik va to’G’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari. Yusupova Nazokat Sattiyevna
Download
0,9 Mb.
Matnni ko'rish
Sərbəst iş №5 - bet 7

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
7/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
6
7
Download
133,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Sərbəst iş №5 - bet 4

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
4/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
3
4
Download
133,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Nkmk kon boshqarmalari to'g'risida ummumiy ma'lumot

Nkmk kon boshqarmalari to'g'risida ummumiy ma'lumot
Nkmk kon boshqarmalari to\'g\'risida ummumiy ma\'lumot
"Navoiy kon-metallurgiya kombinati" aksiyadorlik jamiyati ("NKMK" AJ) jahonda oltin ishlab chiqaruvchi peshqadam kompaniyalar o‘ntaligiga kirib, yer osti boyliklari zaxiralarini geologik qidirish, qazib olish va qayta ishlashdan to tayyor mahsulot olishgacha bo‘lgan to‘liq ishlab chiqarish jarayonini o‘zlashtirgan, O‘zbekiston konchilik sanoatining eng yirik korxonasi hisoblanadi. Kombinatning “999,9” soflikdagi oltin quymalari jahonning qimmatbaho metallar bo‘yicha birjalarida O‘zbekistonning brendiga aylandi.[1] O‘zbekiston Respublikasi mustaqillik yillarida NKMK rivojlanishning yangi bosqichiga qadam qo‘ydi. Amaldagi korxonalarni texnik va texnologik modernizatsiya qilish hamda yangi qayta ishlash quvvatlarini qurish natijasida kombinat mahsulot ishlab chiqarishda salmoqli yutuqlarga erishdi. Download 37,46 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Nkmk kon boshqarmalari to'g'risida ummumiy ma'lumot
|
Sərbəst iş №5 - bet 3

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
3/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
2
2
3
Download
133,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Sərbəst iş №5 - bet 12

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
12/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
5
Download
133,5 Kb.
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
Sərbəst iş №5 - bet 5

Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
bet
5/12
Sana
30.12.2019
Hajmi
133,5 Kb.
#6460
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
4
5
Download
133,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
12
Download
133,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sərbəst iş №5
Download
133,5 Kb.
LAS
| TJABS | - Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish

jaray o n larn i xom ashyo bilan ta ’m inlash, tayyor m ah su lo tni joylash
bo ‘yicha yordamchi amallar ham kiradi. Bundan tashqari, bir m ahsulotni
ishlab chiqarishdan ikkinchisiga o ‘tishda ishlab chiqarishni qayta qurish
avtom atlashtiriladi. D astlabki baholashlarga k o ‘ra, insonning ishlab
chiqarish jarayonlaridagi ulushi (ishtiroki) taxm inan 6 m arta qisqaradi.
Avtomatlashtirishning kelajagi t o ‘ r t i n c h i b o s q i c h b o iib , unda
MAICH yig‘indilari asosida odamsiz texnologiya bo‘yicha ishlovchi zavod -
avtomatlar yaratiladi. Bunda insonning bevosita ishlab chiqarishdagi ishtiroki
5% gacha, ya’ni 20 m arta kamayadi.
M A ICH ni ishlab chiqishda va joriy qilishda qanday vazifalar hal
qilinishi kerak? U lar juda kam emas. Shu bilan birga M AICH ni amalga
oshirishda bir qator o ‘ziga xos m uam m olar paydo bo'ladi.
TJABTni ishlab chiqish bosqichlari va etap (pog‘ona)lari

21.14-rasm.
TJABT ning ishlab chiqish pog‘onalari
va bosqichlari:
1 — TJABT ni yaratishni asoslash
( 1.1 — BTO ni tadqiq etish, ya’ni m a’lumotlarni
to ‘plash va tahlil qilish; 1.2 — tizimga talablar ishlab chiqish va hujjatlashtirish); 2 — texnik
topshiriq (2.1 — ilm iy-tadqiqot ishlari; 2 . 2 — avanloyihani ishlab chiqish; 2. 3 — texnik
topshiriq ishlab chiqish); 3 — dastlabki qarorlarni ishlab chiqish (shart emas); 4 — texnik
loyiha yechimlarini (qarorlarni) ishlab chiqish (4.1 — umumiy tizim masalalari b o‘yicha
so‘nggi — oxirgisi; 4.2 — tashkiliy ta’minlash bo‘yicha; 4 . 3 — texnik ta’minlash bo‘yicha; 4.4 —
algoritmlarni tanlash bo‘yicha; 4 . 5 — axborotlarni ta’minlash bo‘yicha; 4.6 — lingvinistik

|
algoritmlarni tanlash bo‘yicha; 4 . 5 — axborotlarni ta’minlash bo‘yicha; 4.6 — lingvinistikBog'liq zp6Vzds4FdXKYeEqe9TPL1EXuvanELsf1Mh24SpGalgoritmlarni tanlash bo‘yicha; 4 . 5 — axborotlarni ta’minlash bo‘yicha; 4.6 — lingvinistik
ta ’m inlash b o‘yicha; 4 . 7 — dasturni ta ’m inlash b o ‘yicha; 4 . 8 — m etrologik ta ’m inlash
b o ‘yicha; 4 . 9 — loyiha-sxem a qurilish hujjatlari bo'yicha; 4 . 1 0 — o ‘zaro turli aloqalami
ta’m inlash, yechim lam i moslashtirish va umumiy tizim huyatlarini to ‘liq ishlab chiqish;
4. 11 — texn ik vosita kom pleks (TVK) lariga buyurtma hujjatlarini tuzish); 5 — ish
hujjatlarini ishlab chiqish (5.1 — axborotlarni ta’minlash bo‘yicha; 5.2 — tashkiliy ta’m in
lash b o‘yicha; 5.3 — metrologik ta’minlash b o‘yicha; 5 . 4 — lingvinistik ta’minlash bo‘yicha;
5 . 5 — dasturni ta ’m inlash b o ‘yicha; 5 . 8 — bir marta tayyorlanadigan texnik vositalar
bo'yicha; 5 .7 — qurilishga oid); 6 — TVK komponentlarini seriyasiz tayyorlash (6, / — TVK
komponentlarini tayyorlash; 6 . 2 — komponentlarni avtonom sozlash va sinash); 7 — ishga
tushirish (7. / — foydalanuvchi xodimlarni o'qitish, ishga tushirish, tayyorgarlik ko‘rish;
7.2 — qurilish-montaj ishlari; 7.3 — dastur va texnik vositalami komplektlash; 7 . 4 — ishga
tushirish, sozlash ishlari; 7 . 5 — tajriba o ‘tkazib, ekspluatatsiya qilish; 7 . 6 — qabul qilishga
oid sinov; 7 .7 — mulohaza (kamchilik)larni bartaraf qilish; 7 . 8 — ekspluatatsiyaga qabul
qilib olish).
Bu bosqichdagi ishlarning natijasi TJABT ni yaratishning texnik-
iqtisodiy asoslanishi (TIA) va hisobot tarzidagi BTOni tadqiq qilish hamda
tahlil qilish natijalari hisoblanadi. Ishlar tizim buyurtmachisi va ishlab
chiqaruvchisi vakillari bilan birgalikda o ‘tkaziladi. Ishchi brigadalarga TJABT
b o ‘yicha, texnologiya, N O ‘A va avtomatlashtirish, iqtisod, sistemotexnika
b o ‘yicha mutaxassislar kiradi.
|
| |
Fazodagi tekislik va to’G’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari. Yusupova Nazokat Sattiyevna - bet 4

MUHOKAMA
A
V
nuqtadan P
V
tekislikka nisbatan perpendikulyar chiziq tushiriladi (P
V
⊥ A
V
)
hamda to’g’ri chiziqning B
V
uchidan OX o’qiga parallel ravishda gorizontal chiziq
o’tkaziladi. Perpendikulyar chiziq bilan kesishguncha davom ettirib, C
V
nuqtani hosil
A
V
A
B
H
C
H
K
H
A
0
A
P
V
P
H
H
V
X
0
B
V
z
C
V
K
V
WWW.HUMOSCIENCE.COM
408
qilamiz. C
V
nuqtaning gorizontal proeksiyasini A
H
dan P
H
tekislikka nisbatan
tushirilgan perpendikulyar chiziq orqali C
H
nuqtani aniqlaymiz.
C
H
va
,
B
H
tomoniga A
H
uchidan (
⊥) perpendikulyar tushirib K
H
nuqtani belgilab,
uning frontal proeksiyasi (K
V
) nuqtani ham aniqlab olamiz. A
H
va K
H
masofaning
haqiqiy uzunligini aniqlab olamiz. Buning uchun to’g’ri burchakli uchburchak
usulidan foydalanib, A
V
dan K
V
gacha bo’lgan (Z) masofani A
H
dan chiqarilgan
prpendikulyar (
⊥) chiziqqa o’lchab (Z) qo’yamiz. Hosil bo’lgan A
O
K
H
masofani, A
H
,
K
H
perpendikulyar chiziqni davomida aniqlaymiz va A
1
H
nuqtani aniqlab olamiz. Bu
yerda: (K
H
, A
O
teng K
H
, A
1
H
). A
H,
B
H
to’g’ri chiziqning haqiqiy uzunligi A
1
H
, B
H
deb
belgilanadi.
XULOSA
Berilgan masalamizda izlari orqali berilgan tekislik va proeksiya tekisligiga
nisbatan umumiy vaziyatda joylashgan to’g’ri chiziq kesmasini tahlil qilganimizda
to’g’ri chiziqning tekislikka nisbatan perpendikulyar holatga keltirishda to’gri chiziq
kesmasini haqiqiy uzunligi aniqlab, tekislikka parallel holatga keltiriladi. Hulosa qilib
aytganimizda chizma geometriyadagi har qanday masalalaar o’quvchini fazoviy
tasavvurini shakllantiradi, grafik savodhonligini oshiradi va muxandislik masalalarini
aniq va to’g’ri bajarishga imkon yaratadi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Murodov SH., L.Hakimov, A.Xolmirzayev. Chizma geometriya.-T.:
“TOSHKENT IQTISOD-MOLIYA”, 2008.
2.U.T.Rixsiboyev,D.F.Kuchkarova,Ch.T.Shakirova,X.M.Rixsiboyeva. Chizma
geometriya va muxandislik grafikasi. T. TAFAKKUR QANOTI, 2019.
3. R. Xorunov. Chizma geometriya kursi. “O’QITUCHI” NASHRYOTI.
TOSHKENT – 1974.
4. Muxandislik grafikasini o’qitish metodikasi. E.I.Ro’ziyev, A. O. Ashirboyev.
TOSHKENT – 2010.
|
M e’yordagi to‘xtatish. Umumiy mulohazalar

M e’yordagi to‘xtatish. Umumiy mulohazalar.
„ M e ’yordagi to ‘x tatish “
mashqining maqsadi-separatorni to ‘g‘ri va havfsiz o ‘chirish bo ‘yicha hara-
katlarning zarur ketma-ketligini o ‘rganish.
Separatsiyalash uzelini to ‘la t o ‘xtatish o d atd a asosiy qurilm ani
ta ’mirlashni o‘tkazish uchun yoki ishlab chiqarish zarurati bilan amalga
oshiriladi.
T o ‘xtatishni boshlashdan oldin separator ishi bilan bog‘liq qurilmalar
operatorlariga separator to'xtatilishi haqida habardor qilish zarur.
Texnologik uzelning tavsifi
Qarshi oqimli issiqlik almashtirgichda bir oqimning (mahsulotning)
isishi jarayoni ikkinchisining (issiqlik eltgichning) sovushi hisobiga model-
lashtiriladi. Isitilayotgan mahsulot sifatida sovuq suv, issiqlik eltgich sifatida
esa issiq suvdan foydalaniladi.
Texnologik uzelning sxemasi 22.4-rasmda keltirilgan.
G ‘ilof quvurli issiqlik almashtirgich quvurlar dastasi va quvurni o ‘rab
turgan qobiqdan iborat. Suyuqliklar issiqlik almashtirgichning bu ikki qismi
b o ‘ylab o ‘tib, quvurlarning sirti orqali o ‘zaro issiqlik almashinadilar.
M ahsulot nasos yordam ida T - l issiqlik alm ashtirgich quvurlariga,
issiqlik eltgich esa, boshqa nasos bilan uning korpusiga uzatiladi. Issiqlik
eltgich T -l ga oqib kiradi va quvur dastasida m ahsulot oqimiga qaram a-
qarshi yo‘nalishda harakatlanadi.
Oqimlarning qaram a-qarshi yo‘nalishi issiqlik almashinuvining yanada
yuqori tezlikda b o ‘lishini ta ’minlaydi, bu esa issiqlik almashtirgichning
o ‘lcham larini minimallashtirishga imkon beradi. Isigan m ahsulot issiqlik
almashtirgich quvurlarining issiqlik eltgich kirgan uchidan oqib chiqadi,
sovitilgan issiqlik eltgich esa issiqlik almashtirgichning m ahsulot oqib
kiradigan tom onidan chiqadi.
Boshqarish prinsiplari
Issiqlik almashtirgichni boshqarish vazifasi isitish jarayonini qurilm a
ning xavfsizligi va undan sam arali foydalanish talablariga m uvofiq
o ‘tkazishdan iborat.
Mahsulot N -1/A ,B nasosi yordamida T -l issiqlik almashtirgichining
quvurlar dastasiga uzatiladi. Mahsulotning sarflanishini boshqarishni issiqlik
almashtirgichga tom on liniyadagi FV-100 klapani yordamida FIRC-100
rostlagichi amalga oshiradi. Mahsulotning haroratini TIR-300 asbobi o‘lchaydi.
Issiqlik eltgich T - l issiqlik almashtirgichiga N -2/A ,B nasosi yordamida
uzatiladi. Issiqlik almashtirgichga kirayotgandagi uning harorati TIR-310
asbobi yordamida o ‘lchanadi. T -l issiqlik almashtirgichdan chiqishda qizigan
mahsulotning berilgan haroratini TIRC-330 rostlagichi ta ’minlab turadi,
u FIR C -110 asbobi uchun sarf miqdorini o ‘zgartirib, T - l ga kelayotgan
issiqlik eltgich oqimini kaskadda boshqaradi. FIRC -110 rostlagich FV-110
klapan yordamida issiqlik eltgichning talab etilayotgan sarfini ta ’minlaydi,
bu klapan issiqlik almashtirgichga issiqlik eltgichni uzatish quvurida
joylashgan. T - l dan chiqarilayotgan sovitilgan issiqlik eltgichning haroratini
TIR-320 datchigi nazorat qilib turadi.
|
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

WWW.HUMOSCIENCE.COM
407
bo’lishi mumkin. Bizga ma’lumki, berilgan to’g’ri chiziq bilan tekislikning kesishuv
nuqtasidan o’tadigan to’g’ri chiziq perpendikulyar bo’lsa, o’sha to’g’ri chiziq
tekislikka ham perpendikulyar deb belgilanadi.
NATIJALAR
Bizning masalamizda proeksiya tekisligida yotgan umumiy vaziyatdagi izlari
orqali berilgan (P
V ,
P
H
) tekislik hamda shu tekislikka nisbatan ma’lum masofada
ixtiyoriy joylashgan (A
V,
B
V
; A
H,
B
H
) tog’ri chiziq kesmasi berilgan. To’g’ri chiziqning
tekislikka nisbatan orasidagi burchagi aniqlansin. Buning uchun tekislik va to’g’ri
chiziq vaziyatlari aniqlab olinadi.
2 - Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish

6.
Separator ishi bilan bog‘liq barcha xizmatlar xodimlarini ishga
tushirishning boshlanishi to ‘g‘risida xabardor qilish.
Quyida ishga tushirish tadbiri tavsiflanadi, ya’ni texnologik uzelni ishga
tushirishda Sizning harakatlaringiz ketma-ketligi.
Tadbir:
1. Sovuq butan-geksan aralashmasi T -l issiqlik almashtirgichga o ‘tadigan
liniyasida HV-001 ajratkichini oching.
2.
M os ravishda, FIR C -100, PIR C -220,
LIRC -410 rostlagichlari
klapanlari oldidagi klapan yig‘m alarida BV-100, W -2 2 0 , BV-410 ajrat-
kichlarini oching. Rostlovchi klapanlarning baypaslaridagi qulflar berk
ekanligiga ishonch hosil qiling.
3. PIRC-220 separatoridagi bosim rostlagichi uchun 0,8 kg/sm2 qiy-
m atni o'rnating va rostlagichni avtomatik rejimga o ‘tkazing.
4.
FIRC -100 aralashm a sarfi rostlagichiga 10.0 m 3/so at qiymatni
o‘rnating va rostlagichni avtomatik rejimga o ‘tkazing.
5. Separatorda suyuqlik paydo bo ‘lganda, LIRC-410 sath rostlagichini
50% li qiymatga o ‘rnatib, avtomatik rejimga o ‘tkazing.
6. T - l ga issiqlik eltgichning uzatish liniyasida TIRC-301 rostlagichi
klapanini qo‘lda shunday ochingki, bunda separatorga kirishda aralashmaning
harorati 75,5 °C bo ‘lsin.
7. TIRC-301 rostlagichini avtomatik rejimga o ‘tkazing.
8.
PIRC-220 bosim rostlagichi qiymatini me'yorigacha (1,0 kg/sm 2)
orttirib, S -l separatoridagi bosimni ko‘taring.
9. FIRC-100 rostlagich qiymatini o ‘zgartira borib, separatorga keladigan
aralashm a sarfini asta-sekin orttira boring. Sarf qiymatini me'yorigacha (10
k g /cm 2) yetkazing.
10. Barcha oMchanayotgan kattaliklarni nazorat qiling. Jarayon barqaror-
lashganda, AIR-510 va AIR-520 analizatorlarning ko‘rsatishlarini tek-
shiring. Separator m e’yorida ishlayotganiga ishonch hosil qiling (m ah-
sulotlar spesifikatsiyaga muvofiq keladi).
Ish hujjatlari - Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish

ni avtomatlashtirish vositalari majmuasining hujjatlarini chiqarish bilan
tugallanadi.
Texno ish loyihasi.
Agar tizim tipaviy yechim lardan keng foydalangan
holda loyihani takroran qo‘llash yo‘li bilan yaratilsa-da, texnik jihatdan
murakkab bo‘lmagan tizim ni yaratishda TJABTni loyihalash bir bosqichda
amalga oshirilishi mumkin.
Avtomatlashtirish vositalari majmuasining noseriyali komponentlarini
tayyorlash.
Ishlardan maqsad — „xususiy ishlab chiqilgan“ texnik dasturiy
va axborot ta ’m inot kom ponentlarini tayyorlash.
Ish jarayonida nostandart texnik vositalar, shu jum ladan operativ-
dispetcherlik qurilm asi, maxsus dasturlar shu jum ladan, kom plektlab
olinadigan tayyor dasturlarni bog‘lash uchun dasturiy vositalar; infor-
m atsion axborotlar ko‘rinishidagi axborot ta ’m inot qismlari ishlab chiqi-
ladi, tayyorlanadi va sinovdan o ‘tkaziladi.
Ishga tushirish.
Ishlardan m aqsad — am aldagi tizim ni sanoatda
qo ‘llashga kiritish.
Tashkiliy jihatdan tizimni joriy qilish ishlari tasdiqlangan reja-grafik
b o ‘yicha bajariladi. Dastlab tizimining zarur xodimlari shtati ajratib olinishi
va o ‘qitilishi, TJABTni komplektlash o ‘tkazilishi va BTO qurilish va montaj
qilish ishlarini o ‘tkazishga tayyorlanishi kerak. Keyin montaj-qurilish va
ishga tushirish-sozlash ishlari, sinov ishga tushirish, qabul qilish sinovlari,
kam chiliklarni bartaraf qilish va nihoyat, sanoatda ishlatish uchun qabul
qilish ishlari amalga oshiriladi.
Texnik topshiriq - Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish

|
Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirishBog'liq zp6Vzds4FdXKYeEqe9TPL1EXuvanELsf1Mh24SpGTexnik topshiriq.
Ishlardan maqsad — TIA ga muvofiq TJABT ni
yaratish imkoniyatlarini asoslash va maqsadga muvofiqligini tasdiqlash;
TJABT ni yaratish bo ‘yicha ishlarni rejalash; loyiha ishlari uchun zarur
m ateriallarni tayyorlash. Bularning hammasi ishlab chiqaruvchining ilmiy-
tadqiqot ishlarini (ITI) o ‘tkazish, avanloyihani ishlab chiqish va texnik
topshiriqni (TT) ishlab chiqish bilan ta ’minlanadi.
ITI jarayonida BTO, informatsion tizm alar va boshqarishning eng
qiyin vazifalari boshqaruv m ezoni va cheklanishlarni tanlab ham da
texnologik jarayonning matematik modellarini va o ‘lchash kanallarini tuzish
bilan tadqiqotlar olib boriladi.
Avanloyihani ishlab chiqishda ishlab chiqaruvchi berilgan TJABT ni
har xil ta ’m inotlar bo ‘yicha yaratish mumkinligini tasdiqlaydi; tizimi eng
m uhim vazifalari yoki bo ‘g‘inlarining ishonchliligi, ta ’sirchanligi va metro-
logik ko‘rsatkichlarining dastlabki hisob-kitoblarini tez bajaradi; H T vosita-
larining samarali yuklanishini va zarur hisoblash quw atlarini baholaydi;
texnik vositalar kompleksi (TVK) ni asoslab, dastlabki tanlovni o ‘tkazadi.
Ishlar natijasi TJABTni ishlab chiqishga texnik topshiriq hisoblanadi -
bu keyingi barcha ishlar uchun majburiy dastlabki hujjatdir.
Texnik loyiha.
Ishdan maqsad — tizim bo ‘yicha asosiy texnik yechim-
larni (qarorlarni) ishlab chiqish va uning smeta qiymatini aniqlashdir.
Bu bosqichda dastlab tizimni funksional-algoritmik sintez qilish bo ‘yicha
ishlar olib boriladi, unga pirovard funksional strukturani (tuzilm ani)
ishlab chiqish; texnika bilan operativ texnologik xodimlar orasida vazifalarni
taqsimlash; masalalarni qo‘yish va algoritmlarni ishlab chiqish; inson —
mashina tizimi sifatidagi TJABTning ishlashi algoritmini ishlab chiqish;
tizimining tashkiliy tuzilmasini va uning TVK tuzilmasini ishlab chiqish
kiradi. Keyin TJABT ta ’m inotining ham m a turlari b o ‘yicha qarorlar
oydinlashtiriladi.
Ishlar natijasi texnik loyiha hisoblanib, unga loyihaning funksional
qismi hujjatlari; keyingi bosqichda tizim ga butunicha ekspluatatsion
hujjatlarni chiqarish uchun zarur va yetarli loyihaviy qarorlar (yechimlar);
qurilish loyihasining „Texnologik jarayonlarni avtom atlashtirish“ bo ‘limi
tarkibiga kiruvchi loyihaviy smeta hujjatlari; yangi texnik vositalarni ishlab
chiqishga texnik talablari b o ig a n buyurtm alar loyihasi; avtomatlashtirish
vositalari kompleksini (majmuasini) yetkazib berishga texnik topshiriq; HT
vositalari kompleksini buyurtm a qilish uchun zarur hujjatlar to ‘plami;
maxsus m atem atik va informatsion ta ’minotlarning hujjatlari (bu dasturlami
ishlab chiqishga doir texnik topshiriq ham hisoblanadi) kiradi.
|
| |
Məsələ 2 - Sərbəst iş №5

Məsələ 2. Çıxış işi olan materialdan hazırlanmış katod üzərinə dalğa uzunluğu olan işıq şüası göndərilir. Bunun nəticəsində elektronlar katoddan çıxaraq anod istiqamətində sahə intensivliyi olan bircins mühitdə irəliləməyə başlayır. Anodla katod arasında məsafə təşkil edir. Anod yaxınlığında elektronun sürətini tapın. Verilmiş şərtlər daxilində sahə intensivliyinin müxtəlif qiymətləri (0- 2000 V/m) üçün elektronun aldığı maksimal sürətlərin qrafikini qurun.
Mövzu 1. Yарымкечириъи фотоелектрон ъищазлар. Ясас анлайышлар. İшыг диодлары
Mövzu 2. Фотогябуледиъиляр
Mövzu 3. Elektro vakuum cihazları. Elektron - idarə olunan lampalar
Mövzu 4. Elektron-şüa boruları
Mövzu 5. Qazboşalma cihazları. Qazboşalma cihazlarının tipləri və onların fərqli xüsusiyyətləri
Separatsiyalash uzelining tavsifi

|
Separatsiyalash uzelining tavsifiBog'liq zp6Vzds4FdXKYeEqe9TPL1EXuvanELsf1Mh24SpGSeparatsiyalash uzelining tavsifi
Bug‘ suyuqlik aralashmasini gazsimon va suyuq fazalarga ajratish uchun
oddiy separator modellashtiriladi.
Texnologik uzelning sxemasi 22.3-rasmda keltirilgan.
Sovuq butan-geksanli aralashma moyli issiqlik almashtirgichga uzatiladi,
u yerda separatorga kirishidan oldin aralashma dastlabki isitiladi.
Separator bug4 suyuqlik aralashmasi kom ponentlarini, asosan, aralash-
m aning ancha yengil kom ponentini bosim pasayganda bug‘lanish hisobiga
ajratish imkonini beradi. Bug' separatorning tepasidan bosim rostlagich
klapani orqali, suyuq faza esa pastdan sath rostlagich klapani orqali
chiqariladi.
Boshqarish prinsiplari
Sovuq butan-geksan aralashmasi T - l issiqlik almashtirgichiga uzatiladi,
u yerda issiqlik eltgich oqimi bilan isitiladi (issiq moy yoki boshqa neft
mahsuloti). Issiqlik almashtirgichdagi aralashma sarfini FIRK-100 rostla
gichi ta ’minlab turadi, uning klapani aralashmani issiqlik almashtirgichdan
S -l separatorga truboprovod (uzatish quvuri) da joylashgan. TIR-300
datchigi T - l ga kirishda aralashmaning haroratini, M R-500 analizatori esa
dastlabki aralashmadagi butan miqdorini nazorat qiladi.
T -l dan chiqishda aralashmaning haroratini TIRC-301 asbobi tartibga
solib turadi, u issiqlik eltgichning issiqlik almashtirgichga sarfini bosh-
qaradi.
Isitilgan aralashma S -l separatorga uzatiladi, u yerda u bug‘ga (gazga)
va suyuqlikka ajraladi.
G az separatorning yuqori qismidan chiqarib tashlanadi. PIRC-220
rostlagichi D -l dagi bosimni gazlarni chiqarib tashlash quvuridagi klapan
yordam ida ushlab turadi. F I R - 120 datchigi gaz sarfini oichaydi, AIR-520
analizatori gaz fazasidagi butan miqdorini nazorat qiladi.
Suyuq faza separatorning tubi orqali separatorda berilgan sathni
ta ’minlab turuvchi LIRC-410 rostlagichi klapani joylashgan quvur bo ‘yi-
cha chiqariladi. TIR-310 datchigi — separatordagi haroratni, FIR-110
datchigi — separatordan ketayotgan sarfni, AIR-510 analizatori — suyuq
fazadagi butan miqdorini nazorat qiladi.
Ish diapazoni chegarasidan jarayonning asosiy o ‘zgaruvchilari chiqib
ketganda, ogohlantiruvchi yoki avariya signalizatsiyasi ishlab ketadi.
Bosimni avariya paytida pasaytirish uchun S -l separatori boypasida
N S-010 rostlanuvchi qulfi bo ‘lgan saqlagich klapan ko‘zda tutilgan.
Saqlash klapani bosim 3 kg/sm 2 bo ‘lganda ochiladi.
|
| |
SO
VI - Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlashtirish

6.
Ishga tushirilishi to ‘g‘risidagi qizdirish uzeli ishi bilan bog‘liq barcha
xizmatchi xodimlarni xabardor qilish.
Quyida ishga tushirish tadbiri tavsiflanadi, ya’ni texnologik uzelni ishga
tushirishdagi Sizning harakatlaringiz bayon qilinadi.
Tadbir:
1. T -l issiqlik almashtirgichining kirish va chiqish quvurlarida mahsulot
va issiqlik eltgich bo ‘yicha HV-001 va HV-003, HV-002 va HV-004
ajratkichlarini oching.
2. N -1A mahsulot nasosini ishga tushiring.
E s l a t m a . Issiqlik almashtirgichni ishga tushirishda, aw al, doimo
ancha sovuqroq suyuqlik uzatiladi.
3. FIRC -100 asbobi klapan yig‘masining rostlovchi klapani oldidagi
BV-100 ajratkichlarini oching.
4. M ahsulot sarfi rostlagichi FV-100 ning klapanini sekin qo‘lda
oching.
5. Sarf m e’yordagi kattalikka (10m3/soat) yetmaguncha, oqim ni asta-
sekin oshirib boring.
6. FIRC -100 rostlagichini avtomatik rejimga o ‘tkazing.
7. Issiqlik eltgichni (issiq suyuqlikni) uzatish uchun N -2A nasosini
ishga tushiring.
8. FIRC-110 asbobining klapan yig‘masida rostlovchi klapan oldida BV-
110 ajratkichlarini oching.
9. T -l issiqlik eltgichini uzatish quvurida o ‘rnatilgan FV-110 klapanini
qo‘lda biroz oching.
10. Sarf m e’yordagi kattalikka (20.0 m 3/soat) yetm aguncha, oqimni
asta-sekin ko‘paytira boring.
11. FIRC-110 rostlagichini avtomatik rejimga o ‘tkazing.
12. Isitilgan m ahsulotning harorati T - l issiqlik alm ashtirgichdan
chiqishda barqarorlashganda, zarur bo ‘lsa, issiqlik eltgich sarfini shunday
qiymatga o ‘zgartirib qo‘yingki, bunda TIRC-330 ning harorati m e’yordagiga
(70.0 °C) yaqin b o ‘lsin.
13. FIRC -110 rostlagichini uzoqlashtirilgan rejimga o ‘tkazing.
14. TIRC-330 harorat rostlagichiga 70.0 °C qiymatni o ‘rnating va uni
avtomatik rejimga o ‘tkazing.
15. O ichanayotgan ham m a kattaliklarni nazorat qiling va rostlagich-
larning o ‘rnatilgan qiymatlarini isitish uzelining talab etilgan rejimini
ta ’minlash uchun o‘zgartiring.
Isitish uzeli m e’yorida ishlash rejimiga chiqarilgan.
High-level vocabulary with examples

@
M
ult
iLe
ve
lR
ec
or
d
22
1)
Evolved with technological advances
(collocation) - Adapted and changed in response to
progress in technology.
Example: "Reading habits have evolved with technological advances, allowing easier
access to a wide range of materials."
2)
Endures
(verb) - Persists or continues to exist over time.
Example: "The love of storytelling and learning through reading endures,
transcending changes in reading formats."
Tradition
Question 1
: What is the importance of traditional festivals?
Answer
: Traditional festivals hold significant cultural and social importance. They preserve a
nation's heritage,
foster a sense of community
, and provide an opportunity for people to
come together and celebrate shared values and customs. These festivals often carry deep
spiritual or historical meanings,
reinforcing a sense of identity
and belonging among
participants.
High-level vocabulary with examples:
1)
Foster a sense of community
(collocation) - Promote a feeling of togetherness and unity
among people.
Example: "Traditional festivals play a crucial role in fostering a sense of community
by bringing neighbors and families together."
2)
Reinforcing a sense of identity
(collocation) - Strengthening one's understanding of who
they are and where they come from.
Example: "Participating in traditional festivals contributes to reinforcing a sense of
cultural identity."
Question 2