Tsexning ish rejimi - Diplom ishi mavzu: «Ikki nishabli temir-beton tosinlar ishlab chiqarish korxonasini loyihalash...

1.5. Tsexning ish rejimi
Yig'ma temir-beton buyumlari korxonalari uchun quyidagilar olinishi kerak:
- yiliga hisoblangan ish kunlari soni - 262;
- temir yo'l transportidan xom ashyo va materiallarni tushirish uchun -365;
- kuniga ish smenalari soni (issiqlik bilan ishlov berishsiz) - 2;
- issiqlik bilan ishlov berish uchun kuniga ish smenalari soni - 3;
- xom ashyo va materiallarni qabul qilish va tayyor mahsulotni jo'natish
uchun kuniga ish smenalari soni:
a) temir yo'l orqali - 3;
b) avtomobil orqali - mahalliy sharoitga qarab 2 yoki 3.
Yillik ish kunlari soni (262) 5 kunlik ish haftasiga asoslanadi.
5 kunlik ish haftasi bilan ish vaqti qabul qilinadi:
ikki smenada: 8 soat, jami 16 soat. kuniga; bundan tashqari, har biri 1
soatdan ikkita tushlik tanaffusi;
uch smenali: birinchi va ikkinchi smenalar har biri 8 soatdan (0,5 soatlik
tanaffusdan tashqari); uchinchi smenada soat 7 da. tinimsiz. Kuniga jami
23 ish soati.
Asosiy texnologik asbob-uskunalarning ish vaqtining yillik fondi 247 kun deb qabul
qilinadi.
Asosiy texnologik asbob-uskunalarning yillik foydalanish darajasi 247: 262 = 0,943
3 - Jadval
Korxonaning ish rejimi
Tsex va bo’limlarning nomlanishi
|
Yiliga ish kunlari soni
|
Kuniga smenalar soni
|
Ish smenasining vaqti
|
Ish vaqtining yillik fondi, soat
|
Ishlatilish vaqtining koeffitsenti
|
Ekspluatatsiya vaqtining yillik fondi
Soat:
|
Qoliplash tsexi
|
262
|
2
|
8
|
4192
|
0.943
|
3952
|
Issiqlik ishlov berish
|
262
|
3
|
8
|
4193
|
0.943
|
3952
|
Beton qorishtirish
|
262
|
2
|
8
|
4192
|
0.943
|
3952
|
Tayyor mahsulotombori
|
365
|
2
|
8
|
5840
|
0.676
|
3952
|
Homashyo ombori
|
305
|
2
|
8
|
4880
|
0.810
|
3952
|
Armatura ombori
|
305
|
2
|
8
|
4880
|
0.810
|
3952
|
1.6. Buyum turlari bo’yicha tsex mahsuldorligini hisoblash
Korxonaning yillik ishlab chiqarish dasturi va buyumning nomenoklaturasi topshiriqda berilgan. Korxonaning ish rejimidan kelib chiqib buyum va yarim fabrikat ishlab chiqarishdagi yuqotish va brakki inobatga olgan holda hisoblanadi.
Temir - beton korxonalari uchun:
beton qorishmalari uchun - 0.5 % gacha
buyum bo’yicha - 1.0% gacha
Har bir texnologik bosqich uchun ishlab chiqarish quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Mx=Mt/(1-(b/100))=31000/(1-(1,5/100)=31472 m3
Bu yerda: Mx - hisobiy ishlab chiqarish.
MT – korxonaning topshiriq bo’yincha ishlab chiqarishi.
b – ishlab chiqarishdagi brak, 1,5%.
1.3-jadval
Korxonaning ishlab chiqarish rejasi
T/r
|
Buyum nomi
|
O’lchov birligi
|
Hisoblash formulasi
|
Mahsuldorlik
|
|
|
|
yilda
|
sutkada
|
smenada
|
soatda
| |
1
|
Ikki nishabli temir beton to'sinlar
|
m3
|
|
31472
|
120
|
60
|
13
|
2
|
Ikki nishabli temir beton to'sinlar
|
dona
|
Mx/VM
|
10852
|
42
|
21
|
2,6
|
1.7 Xom ashyo va yarim fabrikatlarga korxonaning talabini aniqlash
Bog‘lovchi moddalar
Yuqori sifatli sement olish uchun, uning kimyoviy tarkibi, shuningdek xomashyo aralamasini tarkibi barqaror bo‘lishi shart. Sement klinkerini tuyish davrida 10-20% granullangan domna pechining shlaki yoki aktiv mineral qo‘shimchalar (kremnezemli) qo‘shiladi. 1200-14500S haroratda kuydirish natijasida klinker minerallari hosil bo‘ladi: o‘zgaruvchan tarkibli kalsiy alyumoferritlar xSaO·yAl2O3·zFe2O3, uch kalsiyli alyuminat 3CaO·Al2O3, ikki kalsiyli silikat 2SaO·SiO2 va uch kalsiyli silikat 3CaO· SiO2. Bu to‘rt birikma sement klinkerining asosiy tarkibiy qismidir, lekin ikki oxirgi (kalsiy silikatlar) uning butun hajmining 70-80% ni tashkil etadi.
Sement sifatiga uch kalsiyli silikatning (alit deb nomlanadi) yuqori darajadagi miqdori asosiy ta'sirni ko‘rsatadi, u yuqori mustahkamlikdagi tezqotadigan gidravlik modda xususiyatiga ega. Ikki kalsiyli silikat (belit) – o‘rtacha mustahkamlikdagi sekin qotadigan gidravlik bog‘lovchi.Uch kalsiyli alyuminat tezroq qotadi, lekin mustahkamligi pastroq.Sementning minerologik tarkibini o‘zgartirib, uni sifatini o‘zgartirish mumkin. Yuqori markali va tez qotadigan sementni tarkibida uch kalsiy silikati miqdorini (alitli sementlar) oshirish bilan tayyorlanadi. Belit miqdori yuqori bulgan sementlar (belitli) – sekin qotadi, ammo uzoq vaqt o‘tishi bilan mustahkamligi oshib boradi va bir necha yildan so‘ng katta qiymatga erishishi mumkin.
Har qanday sementning asosiy xususiyatini harakterlovchi jihat – uning mustahkamligi(marka) hisoblanadi. Sement markasi 4x4x16 sm o‘lchamli, 1:3 nisbatdagi volsk qumili qorishmadan tayyorlangan, 28 kun davomida 20±2oS haroratli suvda qotgan yarim balkachalarning siqilishdagi mustahkamligiga mos keladi (namunalar birinchi sutkada qolipdan chiqarilgunga qadar nam havoda qotadi). Qorishmaning siltovchi stoldagi konus oquvchanligi 106-115 mm bo‘lishi kerak. Aksariyat sementlarda suvsement nisbati 0,4 bo‘lganda erishiladi. Agar oquvchanlik kam bo‘lsa S/S nisbati orttiriladi, aks holda S/S nisbati kamaytiriladi.
Sementning siqilishga mustahkamligi 30-60 MPa ga, mos holda balkachalarning egilishga mustahkamligi 4,5-6,5 MPa ni tashkil etadi.
Sementning haqiqiy mustahkamligini uning aktivligi deb ataydilar. Masalan, sinov namunalarining mustahkamligi 44 MPa bo‘lsa, uning aktivligi 44 MPa, markasi esa 400 bo‘ladi. Beton tarkibini loyihalashda sement aktivligidan kelib chiqqan ma'qul, chunki u sement miqdorini iqtisod qilishda aniq natijalar beradi.Sement mustahkamligini 1 MPa ga ortishi sement sarfini 2-5 kg/m3 ga kamaytiradi va bu ko‘rsatkich yuqori mustahkamlikdagi betonlarda yanada yaqqol namoyon bo‘ladi. Agarda berilgan sement aktivligini inobatga olib, xisoblalashlarda, uning mustahkamligini 2-4 MPaga ortiq ma'lumotlaridan foydalanilsa, bu o‘z navbatida sementning 5-20 kg/m3 beton hisobidan iqtisod qilish imkonini beradi.
Sement ishlab chiqarish sanoati asosan 400-550 markali, alohida buyurtmalar bo‘yicha esa 600 markali sementlar ishlab chiqaradi. Past markali sementlarga nisbatan yuqori markali sementlarning mustahkamligi jadalloq ortib boradi. Masalan, 500 markali sement mustahkamligi 3 - kunda 20-25 M Pa ni tashkil qiladi. Shuning uchun yuqori markali sementlar nafaqat yuqori mustahkam, balki tez qotuvchi hamdir.Bunday sementlarni qo‘llash inshootlarni tez qolipdan chiqarishni va yig‘ma temir-beton konstruksiyalari ishlab chiqarish muddatini qisqartirishni ta'minlaydi.
Beton to‘ldiruvchilari
Betonda yirik va mayda to‘ldiruvchilar qo‘llaniladi. Donalari 5 mm dan kattaroq yirik to‘ldiruvchilarni shag‘al va chaqilgan tosh turlariga ajratiladi. Betondagi mayda to‘ldiruvchilar tabiiy va sun'iy qum hisoblanadi. Chaqilgan toshni tog‘ jinslarini maydalash orqali olinadi. Qurilishda aksariyat oxaktosh va granitdan olingan chaqilgan toshlar ishlatiladi. Shag‘al sirti tekis va shamolda nuragan tog‘ jinslarini noanik aralashmasini ifodalaydi. Odatda, donalari turli yiriklikdagi shag‘al-qum aralashmalar uchraydi. yengil betonlar uchun g‘ovakli tog‘ jinslaridan olingan tabiiy chaqilgan tosh (tuf, pemza va boshqalar) yoki ko‘p hollarda mahsus sun'iy tayyorlangan to‘ldiruvchilar ishlatiladi (keramzit, agloporit, shlakli pemzasi va boshqalar).
Qum o‘zida uvalangan mayda zarrali tarkibni ifodalab, u tog‘ jinslarining shamol ta'sirida nurashi natijasida yuzaga keladi. Aksariyat minerallarning zarralari aralashgan kvars qumlari, kam hollarda esa dalashpatli va oxaktoshlilari uchraydi. Ba'zan qumni tog‘ jinslarini mahsus maydalash yo‘li bilan olinadi. Biroq bu usulda tabiiyga nisbatan tannarxning ortib ketishi sababli mahsus maqsadlardagina qo‘llaniladi.
To‘ldiruvchilar betonning 80% hajmini egallab, uning xususiyatlariga, uzoq muddatga chidamliligiga va narxiga ma'lum darajada ta'sir ko‘rsatadi.
To‘ldiruvchilarning betonga kiritilishi bilan, betondagi eng qimmatbaho hisoblangan xomashyo – sement sarfini keskin kamayishiga erishiladi.Bundan tashqari, to‘ldiruvchilar betonning texnik xususiyatlarini yaxshilaydi. Yuqori mustahkamlikdagi to‘ldiruvchili baquvvat skelet ma'lum darajada betonning mustahkamligini va deformatsiyalanish modulini ko‘taradi – konstruksiyalarning bosim ta'sirida deformatsiyalanishini kamaytiradi, shuningdek betonning siljuvchanligini – betonga uzoq muddat bosim ostida ta'sir ko‘rsatish natijasida yuzaga kelishi mukin bo‘lgan qaytmas deformatsiyalardan saqlaydi. To‘ldiruvchi betonning kirishishini oldini oladi va bu bilan uzoq muddat chidaydigan materialni olish imkonini beradi. Sement toshining qotish jarayonidagi cho‘kishi 1-2 mm/m ni tashkil etadi. Notekis cho‘kish deformatsiyalari sababli ichki zo‘riqishlar va xatto mikroyoriqlar yuzaga keladi. To‘ldiruvchi cho‘kish deformatsiyasi zo‘riqishini qabul qiladi va sement toshiga nisbatan bir necha barobar cho‘kishni kamaytiradi.
G‘ovak tabiiy va sun'iy to‘ldiruvchilar kam zichlikka ega bo‘lib, yengil betonning zichligini kamaytiradi, uning issiqlik tutuvchanlik xususiyatini yaxshilaydi. Maxsus betonlarda (yuqori haroratga chidamli, nurlanishdan himoyalash va boshqalar) to‘ldiruvchining ahamiyati juda katta, chunki ularning xususiyatlari asosan bunday betonlarning mahsus sifatlarini aniqlab beradi.
Beton tayyorlash uchun ishlatiladigan suv
Beton qorishmasi tayyorlash uchun vodoprovoddagi ichimlik, hamda vodorod ko‘rsatkichi rH 4 dan kam bo‘lmagan (ya'ni nordon emas, lakmus qog‘ozini qizil rangga bo‘yamaydigan) suvdan foydalaniladi. Suv tarkibida sulfatlar 2700 mg/l va boshqa hamma tuzlar 5000 mg/l dan oshmasligi kerak. Suvni beton qorishmaga yaroqligi to‘g‘risida shubha paydo bo‘lsa, solishtiruvchi tekshiruv namunalarini berilgan suv va oddiy vodoprovod suvi bilan tayyorlab tekshirib ko‘rish zarur.
Beton qorishmasini tayyorlash uchun dengiz va boshqa sho‘r suvdan foydalanish mumkin, yuqorida qo‘yilgan talablarga javob bersa bo‘ldi. Faqat, uy-joy va ijtimoiy binolar ichki konstruksiyasini betonlashda, issiq va quruq klimatdagi suv ustidagi temir-beton inshootlarida, , dengiz va shur suvdan foydalanib bo‘lmaydi, bu suvdagi tuzlar betonning ustki qismiga chiqib, po‘lat armaturani korroziyaga uchratadi. Betonga sepiladigan suv ham beton qorilgan suvdan bo‘lishi kerak.
|