nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Jami
  


  
1100 - Elektrotexnika va elektronika asoslari

Elektrotexnika va elektronika asoslari
Elektrotexnika va elektronika asoslari
3. O’quvchilarning bilim va ko’nikmalarini baholash O’quv dasturi davomida o’quvchilar tomonidan o’zlashtirilgan bilim va ko’nikmalar ichki nazorat bo’yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari yozma, og’zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo’lib, ular o’quv elementini o’zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo’yilgan maqsadga hamohang bo’lishi lozim. 3. Tavsiya etilgan adabiyotlar 1. A.V. Glazachev V.P. Petrovich Tomsk elektronikasining fizik asoslari 2009 -128 s 2. P.A. O.V.Butirin Tolcheev F.N. Shakirzyanov Elektrotexnika asoslari Moskva 2014 -361 s 3. VA Matvienko Elektronlar nazariyasi asoslari. Yekaterinburg 2016 yil - 162 s 4. M.V.Nemtsov elektrotexnika kitobi 1 Moskva 2014 - 234 p. 5. O.V. Milovzorov elektronika asoslari Moskva Yurayt 2018 - 344 s Qo'shimcha adabiyotlar 1.K.T. Alimxo'jaev, V.A.Kozlov. Elektrotexnikaning nazariy asoslari. Chulpan nomidagi IPTD. Toshkent 2007.104 s 2. Otabekov G.I. O'chirish nazariyasi asoslari. Darslik. 3-nashr, o'chirildi. - SPb.: "Lan" nashriyoti, 2009. - 432 s. 3. Batyukov S.V., Ivanitskaya N.A. Lineer elektr zanjirlarini hisoblash. 1Mn. Qism: BSUIR, 2005. - 63 s. 4. Elektron va mikroprotsessor texnologiyasi, mualliflar Gusev V.G., Gusev Yu.M., nashriyot M.: Oliy maktab, 2005 y. Internet saytlari 1. http://www.ziyonet.uz 2. https://habr.com/ru/post/196374/ 3. http://mathprofi.ru/ryady_furie_primery_reshenij.html 4. http://wiki.technicalvision.ru/ 5. https://habr.com/ru/post/158493/ Download 353,49 Kb.
|
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
Elektrotexnika va elektronika asoslari
Toshkent – 2020 Ushbu o'quv dasturi _ _ _ _ _ sonli Majlis bayonnomasi bilan tasdiqlangan"___" _____ 2020 pedagogik innovatsiyalar instituti, kasb-hunar ta'limi boshqarmasi va pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish o'quv-uslubiy birlashmasi,Institutning uslubiy kengashi _ _ _ _ _ sonli Majlis bayonnomasi bilan ma'qullandi "___" _____ 2020 yil. O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus, kasb-hunar ta'limi sohalaridagi o'quv-uslubiy birlashmalar faoliyati bo'yicha Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2020 yil "___" ____-sonli "___" ____-sonli buyrug'i va "___" ____-sonli ___-sonli majlis bayoni bilan tasdiqlangan.
Download 353,49 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
|
Referat mavu: Izolyatsiyalovchi materiallar Bajardi: Tekshirdi

YANGI ASR UNIVERSITETI
REFERAT
Mavu: Izolyatsiyalovchi materiallar
Bajardi: ___________________
Tekshirdi: _________________
Toshkent - 2023
Izolyatsiyalovchi materiallar
Izolyatsiyalovchi materiallar turli sohalarda issiqlik, tovush va elektr energiyasini
uzatishni boshqarishda muhim rol o'ynaydi. Izolyatsiyalovchi materiallarni energiya
oqimiga to'sqinlik qiladigan yoki issiqlik, tovush yoki elektr energiyasini uzatishga xalaqit
beradigan moddalar sifatida ta'riflash mumkin. Bu energiya samaradorligi, issiqlikni
saqlash va shovqinni kamaytirish uchun to'g'ri izolyatsiya muhimligini ta'kidlaydi.
Qurilish va quvurlarni izolyatsiyalashda keng qo'llaniladigan materiallar shisha tolali
jun, mineral jun va polistirol kabi issiqlik izolyatsiyalovchi materiallar hisoblanadi. Ovoz
o'tkazmaydigan ko'pik va akustik panellarni o'z ichiga olgan akustik izolyatorlar turli
muhitlarda ovoz o'tkazuvchanligini kamaytirish uchun xizmat qiladi. Kauchuk, PVX va
shisha kabi elektr izolyatorlari elektr xavfsizligini ta’minlaydi. Bundan tashqari,
izolyatsiyalovchi materiallarning har bir turining xususiyatlari va afzalliklarini mavjud
bo’lib, ular issiqlik izolyatsiyalovchi materiallarning issiqlik qarshiligi va o'tkazuvchanligi,
akustik izolyatorlarning ovozni yutish koeffitsienti va elektr izolyatorlarining elektr
qarshiligi hisoblanadi.
Turli sohalarda izolyatsiyalovchi materiallar turli xil qo'llaniladi. Ularning qurilish,
energetika, avtomobilsozlik va elektronika sohalaridagi o’rni juda katta.
Xulosa qilib aytganda, izolyatsiyalovchi materiallar, ularning xususiyatlari, turlari va
qo'llanilishi haqida qisqacha ma'lumot beradi. Bu izolyatsiya materiallari va ularning
samarali va barqaror tizimlarni qurishdagi roli haqida asosiy tushunchaga ega bo'lgan
odamlar uchun qimmatli manba bo'lib xizmat qiladi.
|
Muvozanatsiz - Referat mavzu: termodinamik muvozanatta bo’lmagan tizimlarda ko’chish xodisalari

|
Referat mavzu: termodinamik muvozanatta bo’lmagan tizimlarda ko’chish xodisalari
|
bet | 4/4 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 34,23 Kb. | | #134217 | Turi | Referat |
Bog'liq SANAMXONMuvozanatsiz termodinamika ning filialidir termodinamika mavjud bo'lmagan jismoniy tizimlar bilan shug'ullanadi termodinamik muvozanat ammo tizimni termodinamik muvozanatda aniqlash uchun ishlatiladigan o'zgaruvchilarning ekstrapolyatsiyasini ifodalaydigan o'zgaruvchilar (muvozanatsiz holat o'zgaruvchilari) bo'yicha tavsiflash mumkin. Muvozanatsiz termodinamika bilan bog'liq transport jarayonlari va stavkalari bilan kimyoviy reaktsiyalar. Bu termodinamik muvozanatning ozmi-ko'pmi yaqinligi deb o'ylash mumkin bo'lgan narsalarga asoslanadi.
Tabiatda mavjud bo'lgan deyarli barcha tizimlar termodinamik muvozanatda emas, chunki ular o'zgarib turadi yoki vaqt o'tishi bilan o'zgarishi mumkin va ular doimiy ravishda va uzluksiz ravishda boshqa tizimlarga va boshqa tizimlarga va kimyoviy reaktsiyalarga ta'sir qiluvchi moddalar va energiya ta'sirida bo'ladi. Ammo ba'zi tizimlar va jarayonlar foydali ma'noda hozirgi vaqtda ma'lum bo'lgan muvozanatsiz termodinamikalar tomonidan foydali aniqlik bilan tavsiflash uchun termodinamik muvozanatga etarlicha yaqin. Shunga qaramay, ko'plab tabiiy tizimlar va jarayonlar doimo noan'anaviy dinamikaning mavjudligi sababli muvozanatsiz termodinamik usullar doirasidan tashqarida qoladi, bu erda erkin energiya tushunchasi yo'qoladi.[1]
Muvozanat bo'lmagan tizimlarni termodinamik o'rganish, ko'rib chiqilgandan ko'ra ko'proq umumiy tushunchalarni talab qiladi muvozanat termodinamikasi. Muvozanat termodinamikasi va muvozanatsiz termodinamikaning bir asosiy farqi bir hil tizimlarning muvozanatli termodinamikasida hisobga olinmaydigan reaktsiya tezligini bilishni talab qiladigan bir hil bo'lmagan tizimlarning xatti-harakatlarida. Bu quyida muhokama qilinadi. Boshqa asosiy va juda muhim farq, umuman, ta'riflashdagi qiyinchilik yoki imkonsizdir entropiya bir zumda termodinamik muvozanatda bo'lmagan tizimlar uchun makroskopik nuqtai nazardan; buni foydali yaqinlashish uchun faqat puxta tanlangan maxsus holatlarda, ya'ni mahalliy termodinamik muvozanatda bo'lgan holatlarda amalga oshirish mumkin.
.
|
| |
Microsoft Word А4 син ва узгар doc

2
UDK 621. 313
Tuzuvchilar: Mustafakulova G.N., Yarmuxamedova Z.A., Toshev Sh.E
«Elektr mashinalari» fanidan sinxron va o‘zgarmas
tok mashinalari
qismlari bo‘yicha laboratoriya ishlarini bajarish uchun uslubiy ko‘rsatma.
– Toshkеnt, ToshDTU, 2015. 78 b.
Ushbu uslubiy ko‘rsatma «Elektr mashinalari»
fanidan sinxron va
o‘zgarmas tok mashinalari qismiga oid laboratoriya ishlari to‘plamidan
iborat.
Mazkur uslubiy ko‘rsatma 5310700- «Elеktr
tеxnikasi,
elеktr
mеxanikasi va elеktr tеxnologiyalari» bakalavr yonalishi 5310200-
«Elelktr energetika» bo‘yicha hamda «Elektr mexanika»
fanidan
o‘qiladigan boshqa 5111046 – «Kasbiy ta'lim (Elelktr energetika)»
yo‘nalishlarida tahsil oladigan talabalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib,
sinxron va o‘zgarmas tok mashinalari tajriba yo‘li
bilan tekshirishni
«Elektr mashinalari va kabel texnikasi» kafеdrasi laboratoriyasida mavjud
bo‘lgan jihozlar va uskunalarda o‘tkazishga muvofiqlashtirilgan.
Abu Rayhon Bеruniy nomidagi Toshkеnt davlat tеxnika univеrsitеti
ilmiy-uslubiy kеngashining qaroriga asosan chop etildi.
Taqrizchilar:
A.T. Imomnazarov–
ToshDTU, EF «Elеktr tеxnikasi, elеktr
mеxanikasi va elеktr tеxnologiyalari»
kafеdrasining dotsenti
X.T. Bеrdiyеv –
TTYMI, « Elеktr transporti va yuqori
tеzlikdagi elеktr harakat tarkibi» kafеdrasi
mudiri, dotsent
© Toshkеnt davlat tеxnika univеrsitеti, 2015
Referat bajardi: Guruh: 49 sv 21 kt tekshirdi

Referat bajardi: Guruh: 49 sv 21 kt tekshirdi
Download
211,73 Kb.
Sana
30.01.2024
Hajmi
211,73 Kb.
#148906
Turi
Referat
Bog'liq
falsafa yuz
NAVOIY DAVLAT KONCHILIK
VA TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
KIMYO
METALLURGIYA FAKULTETI
FALSAFA FANIDAN
REFERAT
Bajardi: _________________________
Guruh: 49 SV 21 KT
Tekshirdi: __________________________
Navoiy -2024 yil
Download
211,73 Kb.
Download
211,73 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Referat bajardi: Guruh: 49 sv 21 kt tekshirdi
Download
211,73 Kb.
Termodinamikaning birinchi qonuni

|
Termodinamikaning birinchi qonuni
|
bet | 2/4 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 34,23 Kb. | | #134217 | Turi | Referat |
Bog'liq SANAMXONTermodinamikaning birinchi qonuni
Termodinamikaning birinchi qonuni juda keng oʻylaydi: u koinotdagi umumiy energiya miqdorini hisobga oladi, xususan, bu umumiy miqdor oʻzgarmasligini aytadi. Boshqacha qilib aytganda, termodinamikaning birinchi qonuniga koʻra, energiyani yaratib ham, yoʻq qilib ham boʻlmaydi. U faqat shaklini oʻzgartirishi yoki bir jismdan boshqasiga oʻtishi mumkin.
Bu qonun mavhum boʻlib koʻrinishi mumkin, ammo biz yon-atrofimizdagi misollarga qarasak, atrofimizda doimiy energiya uzatilishi va energiyaning oʻzgarishi sodir boʻlayotganligiga guvoh boʻlamiz. Misol uchun:
Elektr chirogʻi elektr energiyasini yorugʻlik energiyasiga aylantiradi (nurlanish energiyasi).
Bir bilyard toʻpi ikkinchisiga urilganda, kinetik energiya uzatadi va ikkinchi toʻpni harakatlantiradi.
Oʻsimliklar quyosh nuri energiyasini organik molekulalarda saqlanadigan kimyoviy energiyaga aylantiradi.
Yurganingizda, nafas olganingizda yoki ushbu sahifani yuqoridan pastga tushirish uchun barmogʻingiz harakatidan foydalanganingizda, oxirgi tanovulingizdan olgan kimyoviy energiyani kinetik energiyaga aylantirasiz.
Muhimi, ushbu energiya uzatishlarning hech qaysisi mutlaqo samarasiz ketmaydi. Har bir jarayonda boshlangʻich energiyaning baʼzi qismi issiqlik energiyasi sifatida chiqariladi. Boshlangʻich energiyaning bir jismdan ikkinchisiga harakatlanishi natijasida chiqadigan energiya issiqlik energiyasi deb ataladi. Elektr chiroqlari yorugʻlik bilan birgalikda issiqlik ham hosil qiladi, bilyard koptogida esa ishqalanish tufayli issiqlik hosil boʻladi, oʻsimlik va hayvonlardagi kimyoviy energiya almashinuvida ham shunday. Bunday issiqlik hosil boʻlishining nima uchun muhim ekanligini bizga termodinamikaning ikkinchi qonuni tushuntirib beradi.
Termodinamikaning ikkinchi qonuni
Bir qarashda termodinamikaning birinchi qonuni ajoyib yangilikdek koʻrinishi mumkin. Agar energiya hech qachon yaratilmasa yoki yoʻq boʻlmasa, demak, energiya qayta va qayta ishlanadi, shunday emasmi?
Xoʻsh... javob ha va yoʻq. Energiyani yaratib ham, yoʻq qilib ham boʻlmaydi, ammo u koʻproq foydali shakllardan kamroq foydali shakllarga oʻzgarishi mumkin. Koʻrinib turibdiki, hayotimizda sodir boʻladigan har bir energiya uzatishida yoki energiya oʻzgarishida energiyaning bir qismi foydalanib boʻlmaydigan (yaroqsiz) shaklga oʻtadi. Koʻp hollarda ushbu foydalanib boʻlmaydigan energiya issiqlik shaklini oladi.
Aslida issiqlikdan muayyan bir sharoitda foydalanish mumkin boʻlsa-da, ammo u hech qachon 100% samaradorlik bilan (ish bajaradigan) boshqa turdagi energiyaga aylana olmaydi. Shunday qilib, har doim energiya uzatilganda, foydali energiyaning maʼlum miqdori foydasiz energiyaga aylanadi.
|
| |
girometrlar - Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J. S farg’ona 2023 reja

|
Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J. S farg’ona 2023 reja
|
bet | 5/6 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 45,7 Kb. | | #136772 | Turi | Referat |
Bog'liq RAHMONNAZAROVAgirometrlar), qattiq holat halqa lazerlari optik tolali giroskoplar va juda sezgir kvant giroskopi.
Giroskoplarning qo'llanilishiga quyidagilar kiradi inertial navigatsiya tizimlari, kabi Hubble teleskopiyoki suv osti kemasining temir korpusi ichida. Aniqligi tufayli gyroskoplar ham ishlatiladi girooteolitlar tunnel qazib olishda yo'na-lishni saqlab qolish.
Gyroskoplar qurish uchun ishlatilishi mumkin gyrokompaslar magnit kompaslarnito'ldiradigan yoki almashtiradigan (kemalar, samolyotlar va kosmik kemalarda, umuman transport vositalarida), barqarorlikka yordam berish (velosipedlar, mototsikllar va kemalar) yoki inertsional yo'l-o'riq tizimining bir qismi sifatida foydalanish.
MEMS gyroskoplari ba'zi iste'molchi elektronikalarida, masalansmartfonlarda mashhur.
Gyro g'ildiragi diagrammasi. Chiqish o'qi (ko'k) atrofidagi reaktsi yastrelkalari kirish o'qiga (yashil) nisbatan qo'llaniladigan kuchlarga mos keladi va aksincha.
2.Giroskop -bu ikki yoki uchtaga o'rnatilgan g'ildirakdan iborat asbob gimbals g'ildirakning bitta o'qi atrofida aylanishini ta'minlash uchun
burama tayanchlarni ta'minlash. Ichki gimbal ustiga o'rnatilgan g'ildirak, yo'nalishda, kosmosda, uning qo'llab-quvvatlashidan mustaqil ravishda yo'nalishga ega bo'lishiga imkon berish uchun, bir-biriga orthogonal burilish o'qlari bilan o'rnatilgan uchta gimbals to'plamidan foydalanish mumkin.
Agar gyroskop bo'lsa ikkita gimbal, gyroskop ramkasi bo'lgan tashqi gimbal, qo'llab-quvvatlash bilan belgilanadigan o'z tekisligida o'qi atrofida burilish uchun o'rnatiladi. Ushbu tashqi gimbal aylanish erkinligining bir darajasiga ega va uning o'qi yo'q. Ikkinchi gimbal, ichki gimbal, gyroskop ramkasida (tashqi gimbal) o'rnatiladi, shunda har doim gyroskop ramkasiningtashqigimbal burilish o'qiga perpendikulyar bo'lgan o'z tekisligidagi o'qi atrofida buriladi. Ushbu ichki gimbal ikki darajali aylanish erkinligiga ega.
Aylanadigan g'ildirakning o'qi aylanish o'qini belgilaydi. Rotor har doim ichki gimbalning o'qiga perpendikulyar bo'lgan o'q atrofida aylanish uc hun cheklangan. Shunday qilib, rotor uch daraja aylanish erkinligiga ega va uning o'qi ikkitaga ega, g'ildirak kirish o'qiga reaktsiya kuchi tomonidan ta'sir kuchiga javob beradi. Velosipedning oldingi g'ildiragini hisobga olgan holda gyroskopning xatti harakatlarini eng oson baholash mumkin. Agar g'ildirak vertikaldan egilib, g'ildirakning yuqori qismi chap tomonga siljiydigan bo'lsa, g'ildirakning old tomoni ham chapga buriladi. Boshqacha qilib aytganda,burilish g'ildiragining bitta o'qida aylanish uchinchi o'qning aylanishini hosil qiladi.
A
|
| |
Kuch momenti qanday topiladi? - Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J....

|
Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J. S farg’ona 2023 reja
|
bet | 2/6 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 45,7 Kb. | | #136772 | Turi | Referat |
Bog'liq RAHMONNAZAROVAKuch momenti qanday topiladi?
\[F\] kuch hosil qilgan kuch momenti \[\tau\] ning son qiymati quyidagi formula bilan hisoblanadi:
\[\tau = F \cdot r \sin(\theta)\]
bu yerda \[r\] – kuch yelkasi, \[\theta\] esa kuch va kuch yelkasi orasidagi burchak. 1-rasmda koʻrsatilgan eshikka kuch yelkaga toʻgʻri burchak (90\[^\circ\]) ostida taʼsir etmoqda, shu sababli sinus 1 ga teng boʻladi va
\[\tau = F\cdot r\].
Kuch momentining yoʻnalishi oʻng qoʻl qoidasi bilan aniqlanadi. Agar oʻng qoʻlimizdagi toʻrt barmogʻimiz oʻq atrofida kuch yoʻnalishini koʻrsatadigan qilib musht qilinsa, 90 gradusga ochilgan bosh barmogʻimiz (2-rasmga qarang) kuch momentining yoʻnalishini koʻrsatadi.
[Tushuntiring: bu mantiqsiz emasmi?]
2-rasm: kuch momentining yoʻnalishini oʻng qoʻl qoidasi yordamida topish.
Kuch momenti qanday oʻlchanadi?
Kuch momentining XBS (SI)dagi birligi – Nyuton-metr.
Imperial birliklar (1824-yilda Britaniyada imzolangan) sistemasida fut-funt (foot-pound)dan foydalanilgan. Bu yerda funt-kuch, yaʼni bir funt ogʻirlikdagi jismga taʼsir qiluvchi ogʻirlik kuchi deb olingan. Ular oʻzaro quyidagicha bogʻliq: \[1~\mathrm{Nm} \simeq 1{,}74~ \mathrm{ft}\cdot\mathrm{lbs}\].
Aylanma harakat qilmayotgan sistemada kuch momentini topish ancha oson, u kuchni topish bilan amalga oshiriladi. Agar kuch yelkasi berilgan boʻlsa, kuch momentini toʻgʻridan toʻgʻri topish mumkin. Aylanayotgan sistemada kuch momentini oʻlchash birmuncha qiyin. Buning bir usuli – momentni uzatuvchi metall simlardagi mexanik kuchlanishni oʻlchash va uni simsiz uzatish.
Aylanma harakat kinematikasida kuch momentining oʻrni qanday?
Aylanma harakat kinematikasida kuch momenti chiziqli kinematikadagi kuchning oʻrnini egallaydi. Bunda Nyutonning ikkinchi qonuniga (\[F=ma\]) ekvivalent formula,
\[\tau = I \alpha\].
Bu yerda \[\alpha\] burchak tezlanishdir. \[I\] esa inersiya momenti boʻlib, u aylanma harakatda boʻlgan sistemaning massasi taqsimotiga bogʻliq. \[I\] kattalashgani sayin jismning burchak tezlanish olishi qiyinlashib boradi. Biz bu formulani inersiya momenti haqidagi maqolamizda keltirib chiqaramiz.
|
| |
• Coreldraw • pho to s h o p

0 ‘DK: 515(075)
32.973.26
K-65
Mas’ul muharrir:
Halilova H. - TTYESI katta o‘qituvchisi.
Taqrizchilar:
Xurboyev N. - TTYESI dotsenti p.f.ti.,
Saydaliyev S. - TDPU katta o‘qituvchi p.f.n.
Rixsiboyev Т., Rixsibaveva X., Tursunov S., Alimov F., Hodjayeva Y.
Komyuter grafikasi. / Rixsiboyev Т., Rixsibaveva X., Tursunov S., Alimov F.,
Hodjayeva Y. - Toshkent: “Tafakkur qanotr’, 2018. - 304 b.
Ushbu o‘quv darslik 0 ‘zR 0 0 ‘MTV tomonidan «Kompyuter grafikasi» fani
uchun pedagogik va texnik OTM ta’lim vo‘nalishlari bo‘yicha 2016
yilda tasdiqlangan
dastur asosida yozilgan.
Unda zamonaviy grafik dasturlar to‘g‘risida umumiy ma iumotlar,
loyihalash
ishlari avtomatlashtirilgan xalqaro standarti hisoblangan AutoCAD dasturida ikki va uch
o'lchamli predmet va buyumlami kompyuterda modellash metodikasi ishlab chiqilgan.
Hamda buvumlarni 3D formatda amaliy modellash va AutoCAD dasturining ba’zi
buyruqlarining imkoniyatlari bay on qilingan. Shuningdek,
kompyuter grafikasi fanidan
grafik ishlami bajarishga oid tav siyalar va nietodik ko‘rsatmalar keltirilgan.
Darslikka undan foydalanishni qulaylashtirish maqsadida kitobning elektron
varianti va AutoCAD dasturlari orasida klassik deb hisoblangan “AutoCAD”
dastur
yozilgan kompakt diski ham ilova qilingan.
Данный учебник создан на основе типовой учебной программы по
«Компьютерной графике» утвержденной в 2016 году
Министерством Высшего и
Среднего Спецального образования Республики Узбекистан для студентов ВУЗов
по направлению 5112100-Трудовое образование.
Учебником мог\т пользоваться сту денты ВУЗов, а также учащиеся и
преподаватели профессиональных колледжей.
The given textbook is created on base of the standard
scholastic program on
"Computer graphic” confirmed by Ministry high and average specially of the forming the
Republic Uzbekistan in 2016 for students ofl direction - labor education.
The Textbook can use studies and teachers of the professional colleges and
students high school.
12-mavzu : avtotransport vositalari va ular ish faoliyati hisobi reja

|
12-mavzu : avtotransport vositalari va ular ish faoliyati hisobi reja
|
bet | 1/5 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 28,85 Kb. | | #158376 |
Bog'liq 12-mavzu avtotransport vositalari va ular ish faoliyati hisobi-fayllar.org
12-mavzu : avtotransport vositalari va ular ish faoliyati hisobi reja
12-mavzu : AVTOTRANSPORT VOSITALARI VA ULAR ISH FAOLIYATI HISOBI
Reja
1.Avtotransport vositalarining tasnifi, tavsifi va baholanishi
2.Avtotransport vositalari harakatining hisobi
3. Avtotransport vositalari ish faoliyati ko‘rsatkichlarining mohiyati va hisobi
1. Avtotransport vositalarining tasnifi, tavsifi va baholanishi
Avtotransport korxonalari moddiy texnika bazasida avtotransport vositalari (ATV) bosh rolni o‘ynaydi. Ularsiz avtotransport korxonalari o‘zlarining yuk tashish, yo‘lovchi tashish hamda boshqa ish (xizmat)lardan iborat bo‘lgan asosiy faoliyatini yurita olmaydilar. SHu bois ham avtotransport korxonalarida ATVlarning etarli miqdorda mavjudligi, ularning butligi, ishga yaroqligi, yangilanib turishi, shuningdek har bir avtomobil ish faoliyati qat’iy hisobini yuritish o‘ta muhim ahamiyat kasb etadi.
Avtotransport korxonalari ixtiyoridagi ATVlarni buxgalteriya hisobi ob’ekti sifatida turli belgilari bo‘yicha tasniflash mumkin.
Ishlatilish maqsadiga ko‘ra avtotransport korxonalari ATVlari yo‘lovchi tashish, yuk tashish va maxsus ishlarga mo‘ljallangan bo‘ladi.
Yo‘lovchi tashishga mo‘ljallangan ATVlarga avtobuslar, mikroavtobuslar hamda taksi sifatida ishlatiladigan engil avtomobillar kiradi.
YUk tashishga mo‘ljallangan ATVlarga bortli, furgonli, o‘zi to‘kgich (samosval), tortgichli avtomashinalar, shuningdek ularning tirkamalari va yarimtirkamalari misol bo‘ladi.
Maxsus ish (xizmat)larni bajarishga mo‘ljallangan ATVlarga suv, sut, yoqilg‘i, non va boshqa turdagi yuklarni tashuvchi, shuningdek maxsus ishlarni, masalan qurilish moslamalari va konstruksiyalarini ko‘tarish, sindirish, yanchish mashinalari, yong‘in o‘chirish, ahlat tashish, asfalt yo‘llarni qor va muzlardan tozalash, supirish, suv sepish kabi ishlarni bajaruvchi avtomobillar kiradi.
Barcha turdagi ushbu ATV ishlab chiqilgan joyi, nomi, markasi, iste’mol qiladigan yoqilg‘i turiga ko‘ra bir biridan farqlanadi.
|
| |
Referat matematika fanidan Mavzu

|
Referat matematika fanidan Mavzu
|
bet | 1/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 22,34 Kb. | | #150978 | Turi | Referat |
Bog'liq Referat matematika fanidan Mavzu
Iii turdagi eng sodda ratsional kasrlarni integrallash. Majorantalanuvchi funksional qatorlar va ularning xossalari
REFERAT
Matematika fanidan
Mavzu
III turdagi eng sodda ratsional kasrlarni integrallash. Majorantalanuvchi funksional qatorlar va ularning xossalari.
KT-2
Ism
REJA:
Ratsional kasrlar
Eng sodda ratsional kasrlar va ularni integrallash
Eng sodda ratsional funksiyalar va ularni integrallash.
Kompleks sonlar haqida tushunchalar.
Ratsional funksiyalarni integrallash.
Ushbu ishimizda qanday elementar funksiyalarning integrallari elementar funksiyalar orqali ifodalanishini, ya’ni elementar funksiyalarda integrallanuvchi funksiyalar sinflarini aniqlash masalasi paydo bo‘ladi. Ushbu paragrafda bunday funksiyalarning muhim bir sinfini qisqacha ko‘rib o‘tamiz.
1.1.Ratsional funksiyalar. Ma’lumki ,
Pn(x)=anxn + an–1xn-1 + a n–2xn-2 +… a1x + a0 (an≠0) (1)
ko‘rinishdagi funksiya ko‘phad deyiladi. Bunda an, an–1, an–2, …, a1, a0 o‘zgarmas sonlar bo‘lib, ular ko‘phadning koeffitsiyеntlari , n esa ko‘phadning darajasi deb ataladi.
Masalan, P3(x)=5x3 –x2 +2x+4 – III darajali, P2(x)=3x2 –5x+2 – II darajali, P1(x)=8x+3 – I darajali ko‘phadlardir.
|
| |
gyroskop volan - Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J. S farg’ona 2023 reja

|
Referat mavzu: erkin o’qlar bajardi: rahmonnazarova. S tekshirdi: abdullayev. J. S farg’ona 2023 reja
|
bet | 6/6 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 45,7 Kb. | | #136772 | Turi | Referat |
Bog'liq RAHMONNAZAROVAgyroskop volan chiqish gimbalalari erkin yoki qat'iy konfiguratsiyaga ega bo'lishiga qarab chiqish o'qi atrofida aylanadi yoki qarshilik ko'rsatadi. Ba'zi bepul chiqadigan gimbal qurilmalarga misollar bo'lishi mumkin munosabat ma'lumotnomasi kosmik kemada yoki samolyotda balandlik, burilish va yawning burchaklarini sezish yoki o'lchash uchun ishlatiladigan gyroskoplar.Amaldagi gyro g'ildiragi animatsiyasi Rotorning tortishish markazi sobit holatda bo'lishi mumkin. Rotor bir vaqtning o'zida bir o'qi atrofida aylanadi va boshqa ikkita o'qi atrofida tebranish qobiliyatiga ega va sobit nuqta atrofida istalgan tomonga burilish erkin (rotorning aylanishidan kelib chiqadigan o'ziga xos qarshilik bundan mustasno). Ba'zi giroskoplarda bir yoki bir nechta element o'rnini bosuvchi mexanik ekvivalentlar mavjud. Masalan, aylanadigan rotor gimballarga o'rnatilish o'rniga suyuqlikda to'xtatilishi mumkin. nazorat momenti gyroskopi (CMG) bu kosmik kemalarda gyroskopik qarshilik kuchidan foydalanib kerakli munosabat burchagini yoki ishora yo'nalishini ushlab turish yoki ushlab turish uchun ishlatiladigan sobit chiqadigan gimbal qurilmaning namunasidir. Ba'zi maxsus holatlarda, tashqi gimbal (yoki uning ekvivalentichiqartashlanishi mumkin, shunda rotor faqat ikkita erkinlik darajasiga ega bo'ladi .
Boshqa hollarda, rotorning tortishish markazi tebranish o'qidan siljishi mumkin va shu bilan rotorning og'irlik markazi va rotorning osma markazi bir-biriga to'g'ri kelmasligi mumkin.
1852 yilda Leon Fuko tomonidan ixtiro qilingan gyroskop. 1867 yilda Dumoulin-Froment tomonidan Evropa ko'rgazmasi uchun yaratilgan nusxa.
Milliy badiiy va hunarmandchilik konservatoriyasi muzeyi Parij. Aslida, gyroskop bu yuqori juftligi bilan birlashtirilgan gimbals. Toplar turli xil tsivilizatsiyalarda, jumladan klassik Yunoniston, Rim va Xitoyda ixtiro qilingan. Ularning aksariyati asbob sifatida ishlatilmadi. Giroskopga o'xshash birinchi ma'lum apparat ("Whirling Speculum" yoki "Serson's Speculum") tomonidan ixtiro qilingan Jon Serson 1743 yilda. U tuman yoki tuman sharoitida ufqni aniqlash uchun daraja sifatida ishlatilgan.El orientatsiya hissi bu ko'p yillar davomida, ayniqsa, navigatsiya bilan zaruredi.Birinchi tizimlar inglizo Serson tomonidan XNUMXasrdagi kabi aylanuvchi tepaga asoslangan edi. Shu bilan u ufqni ochiq dengizdako'rinishni kamaytirganda yoki bo'shashganda aniqlash uchun yana bir foydalanishni niyat qildi.
|
| |
Yuklama sifatida qarshilik ulangan kalit parametrlarining yuklamadagi qarshilik qiymatiga bog’liqligini tushuntiring?

|
Yuklama sifatida qarshilik ulangan kalit parametrlarining yuklamadagi qarshilik qiymatiga bog’liqligini tushuntiring?
|
Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 17,09 Kb. | | #136881 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (14)
Yuklama sifatida qarshilik ulangan kalit parametrlarining yuklamadagi qarshilik qiymatiga bog’liqligini tushuntiring?
MDYa tranzistorda yasalgan kalit uzatish xarakteristikasiga yuklama qarshiligining ta'sirini UCHIQ=f(UKIR) tadqiq n- turdagi kanali induktsiyalangan MDYa tranzistorda bajarilgan kalit sxemasi 7.2- rasmda keltirilgan. Sxema E2 = 9V manbadan ta'minlanadi. Kirish kuchlanishi UKIR roslanuvchi E1 kuchlanish manbaidan beriladi. Chiqish kuchlanishi UCHIQ va iste'mol qilinayotgan tokni o’lchash uchun raqamli voltmetr va ampermetrlardan foydalaning. VT1 sifatida K176LP1 mikrosxemadagi n-kanalli tranzistorlarning birini oling. Ishlash qulay bo’lishi uchun ilovada keltirilgan mikrosxema printsipial sxemasini chizib oling va elektrodlari raqamlarini belgilab oling.
Qattiq jism o‘tkazuvchanlik turi bilan farqlanuvchi yoki o'tkazuvchanlik turi bil xil b o ‘lib, solishtirma qarshiligi bilan farqlanuvchi sohalari orasidagi kontakt natijasida hosil bo'ladigan o ‘tkinchi qatlam elektr o'tish deb ataladi. Yarimo'tkazgich asboblarda elektron-kovak o'tish yoki p —n o'tish deb ataluvchi elektr o'tishdan keng foydalaniladi. Taqiqlangan zonalari kengligi teng, ya’ni kimyoviy jihatdan bir xil yarimo'tkazgich materiallar (masalan, Si yoki GaAs) asosidagi elektr o'tishlar gom oo'tish, taqiqlangan zonalari qiymati b ir-biridan farqlanuvchi yarimo'tkazgichlar asosidagi o'tishlar esa geteroo'tish deb ataladi. Metallarda taqiqlangan zona bo'lmagani sababli geteroo'tishlarning xususiy holiga mos, m etall — yarimo'tkazgich deb ataluvchi elektr o'tishlar ham elektronikada keng qo'llaniladi. Ko'p yarimo'tkazgich asboblar va integral mikrosxemalarning ishlash prinsipi elektr o'tishlarning xususiyatlariga asoslanadi.
Optronlar – funktsional elektronikaaning zamonaviy yo’nalishlaridan biri – optoelektronikaning asosiy struktura elementi hisoblanadi.
Eng sodda diodli optron (8.1 – rasm) uchta elementdan tashkil topgan: fotonurlatgich 1, nur o’tkazgich 2 va foto qabul qilgich 3 bo’lib, yorug’lik nuri tushmaydigan germetik korpusga joylashtirilgan. Kirishga elektr signali berilsa fotonurlatgich qo’zg’otiladi. Yorug’lik nuri nur o’tkazgich orqali foto qabul qilgichga tushadi va unda chiqish elektr signali yuzaga keladi. Optronning asosiy xususiyati shundaki, undagi elementlar o’zaro nur orqali bog’langan bo’lib, kirish bilan chiqishlar esa elektr jihatdan bir – biridan ajratilgan. Shu xususiyatidan kelib chiqqan holda, yuqori kuchlanishli va past kuchlanishli zanjirlar bir – biri bilan oson muvofiqlashtiriladi. Diodli optronning shartli belgisi 8.2 – rasmda, uning konstruktsiyasi esa 8.3 – rasmda keltirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yuklama sifatida qarshilik ulangan kalit parametrlarining yuklamadagi qarshilik qiymatiga bog’liqligini tushuntiring?
|
Alifbo – axborot belgilarini kodlash uchun foydalaniladigan chekli to’plam. 
Matn

|
Alifbo – axborot belgilarini kodlash uchun foydalaniladigan chekli to’plam.
Matn
|
bet | 2/6 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 44,83 Kb. | | #135918 | Turi | Referat |
Bog'liq Referat mavzu Tarmoqda uzatiluvchi axborotni himoyalashda kript-fayllar.orgAlifbo – axborot belgilarini kodlash uchun foydalaniladigan chekli to’plam.
Matn – alifbo elementlarining tartiblangan to’plami.
Zamonaviy ATlarida qo’llaniladigan alifbolarga misol sifatida quyidagilarni keltirish mumkin:
* Z33 alifbosi – rus alifbosining 32 harflari va bo’sh joy belgisi;
* Z256 alifbosi – ASCII va KOI-8 standart kodlariga kiruvchi belgilar;
* Binar alifbo - Z2={0, 1}
* Sakkizlik yoki o’n oltilik alifbolar.
SHifrlash – akslantirish jarayoni: ochiq matn deb ham nomlanadigan matn shifrmatnga almashtiriladi. Deshifrlash – shifrlashga teskari jarayon. Kalit asosida shifrmatn ochiq matnga akslantiriladi.
Kalit – matnni shifrlash va shifrini ochish uchun kerakli axborot.
Kriptografik tizim – ochiq matnni akslantirishning T oilasini o’zida mujassamlashtiradi. Bu oila a’zolari k bilan indekslanadi yoki belgilanadi. k parametr kalit hisoblanadi. K kalitlar fazosi – bu kalitning mumkin bo’lgan qiymatlari to’plami. Odatda kalit alifbo harflari ketma-ketligidan iborat bo’ladi.
Kriptotizimlar simmetrik va ochiq kalitli tizimlarga bo’linadi.
Simmetrik kriptotizimlarda shifrlash va shifrni ochish uchun bitta va aynan shu kalitdan foydalaniladi.
Ochiq kalitli kriptotizimlarda bir-biriga matematik usullar bilan bog’langan ochiq va yopiq kalitlardan foydalaniladi. Axborot ochiq kalit yordamida shifrlanadi, ochiq kalit barchaga oshkor qilingan bo’ladi, shifrni ochish esa faqat yopiq kalit yordamida amalga oshiriladi, yopiq kalit faqat qabul qiluvchigagina ma’lum.
Kalitlarni tarqatish va kalitlarni boshqarish terminlari axborotni akslantirish tizimlari jarayoniga tegishli. Bu iboralarning mohiyati foydalanuvchilar o’rasida kalit yaratish va tarqatishdir.
Elektron raqamli imzo deb – xabar muallifi va tarkibini aniqlash maqsadida shifrmatnga qo’shilgan qo’shimchaga aytiladi (elektron xujjatdagi mazkur elektron xujjat axborotini elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan xolda maxsus o’zgartirish natijasida xosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elektron xujjatdagi axborotda xatolik yo’qligini aniqlash va elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzo).
Kriptobardoshlilik deb kalitlarni bilmasdan shifrni ochishga bardoshlilikni aniqlovchi shifrlash tavsifiga aytiladi.
Kriptobardoshlilikning bir necha ko’rsatkichlari bo’lib, ular:
· barcha mumkin bo’lgan kalitlar soni;
· kriptoanaliz uchun zarur bo’lgan o’rtacha vaqt.
Tk akslantirish unga mos keluvchi algoritm va k kalit qiymati bilan aniqlanadi. Axborotni himoyalash maqsadida samarali shifrlash kalitni yashirin saqlashga va shifrning kriptobardoshliligiga bog’liq.
|
| |
Ishlab chiqildi - Elektrotexnika va elektronika asoslari

|
Elektrotexnika va elektronika asoslari
|
bet | 7/92 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 353,49 Kb. | | #148938 |
Bog'liq Elektrotexnika va elektronika asoslariIshlab chiqildi:
|
|
|
|
Platonova M.I. - Toshkent axborot texnologiyalar texnikumining "Kompyuter va dasturiy injiniring" kafedrasi o’qituvchisi
|
|
|
|
|
|
Taqrizchi:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. O’quv dasturiga qo’yilgan umumiy talablar
O’quv dasturining nomi
|
Ofis dasturlarini qo’llash
|
Jami ajratilgan soat
|
80
|
Auditoriyada o’qituvchi tomonidan yoritiladigan mavzular soni
|
33
|
Dasturning maqsadi
|
Malakaviy faoliyatda matnli protsessor va elektron jadvalni qo’llash hamda prezentatsiyalar yaratish imkonini beruvchi bilim va ko’nikmalarni shakllantirish hamda rivojlantirish.
|
O’zlashtirish natijalari
|
Microsoft Office dasturlar paketini qo’llashda o’quvchilarni bazaviy kompitentligiga erishish;
Microsoft Office: MS Word, MS Excel va MS PowerPoint dasturlar paketini qo’llashda bilim va ko’nikmalarni shakllantirish;
Axborotni tizimlash bo’yicha bilimlarni, axborotni optimal taqdim etish uchun kerakli dasturni tanlash bo’yicha bilimlarni shakllantirish.
|
Bilim
|
MS Word matnli protsessor vazifasi va imkoniyatlari;
MS Word xujjatida taxrir qilish bo’yicha asosiy operatsiyalar;
Matnni formatlash usullari va vositalari;
O’rnatilgan jihozlar yordamida rasmlar yaratish va sayqallash;
Katta xujjatlar bilan ishlash uslubi;
MS Excel elektron jadval asosiy strukturaviy elementlari;
Dastur yacheykalari ustida asosiy tip operatsiyalar;
Elektron jadvalga formulalarni kiritish qoidalari;
Formula va funktsiyalardan nusxa olish va joylashtirishni tipik usullari;
Diagramma turlari, diagramma strukturaviy elementlari;
Diagrammani formatlash va taxrir qilish qoidalari;
Ma’lumotlarni saralashni turli usullari;
Ma’lumotlarni tanlash (filtrlash) usullari ;
PowerPoint vazifasi va funktsional imkoniyatlari;
PowerPoint ob’yektlari va jihozlari;
PowerPoint dasturida turli tipdagi axborot bilan ishlashni asosiy usullari;
Annimatsion effektlarni yaratish va boshqarish uslublari.
|
Ko’nikma
|
Istalgan murakkab Word xujjatlarini formatlash;
Jadval va matn ko’rinishidagi ma’lumotlarni taqdim etish uchun tashkiliy diagrammalarni qurish (sxema SmartArt)
Word xujjatiga Excel jadval va diagrammalrini qo’shish;
Uslub bo’yicha effektiv ishlash – turli ko’rinishdagi rasmiylashtirilgan matnni bitta tashqi ko’rinishga keltirish;
Xujjat sarlavhasi va murakkab kolontitullarni yaratish;
MS Excel ishchi kitobini yaratish va sozlash;
Elektron jadvalni ma’lumotlar bilan to’ldirish, turli formatlarda tahrir qilish va o’zgartirish;
Jadvalni soddalashtirgan holda to’ldirish uchun tipik operatsiyalarni qo’llash;
Formulalar bilan ishlash, formula bo’yicha avtomatik hisoblashlarni bajarish;
Ma’lumotlarni tahlil qilish, hisobot va diagrammalarni yaratish;
Katta jadvallarni qayta ishlash, oddiy va murakkab filtrlarni qo’llash;
MS PowerPoint dasturida slaydlar yaratish;
Prezentatsiyaga ob’yekt, rasm va matn qo’shish;
SmartArt grafik elementlarini qo’yish;
Matn va tasvir animatsiyasini yaratish;
Prezentatsiyada gipersilkalarni qo’llash;
|
|
|
| |
Xeshlash funktsiyasi - Referat mavzu: Tarmoqda uzatiluvchi axborotni himoyalashda kriptografiyaning o‘rni. Reja

|
Referat mavzu: Tarmoqda uzatiluvchi axborotni himoyalashda kriptografiyaning o‘rni. Reja
|
bet | 5/6 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 44,83 Kb. | | #135918 | Turi | Referat |
Bog'liq Referat mavzu Tarmoqda uzatiluvchi axborotni himoyalashda kript-fayllar.orgXeshlash funktsiyasi
Xeshlash funktsiyasi (xesh-funktsiyasi) shunday o’zgartirishki, kirish yo’liga uzunligi o’zgaruvchan xabar M berilganida chiqish yo’lida belgilangan uzunlikdagi qator h(M) hosil bo’ladi. Boshqacha aytganda, xesh-funktsiya h(.) argument sifatida uzunligi ixtiyoriy xabar (xujjat) M ni qabul qiladi va belgilangan uzunlikdagi xesh-qiymat (xesh) H=h(M)ni qaytaradi. Elektron raqamli imzo tizimining printsipial jihati— foydalanuvchining elektron raqamli imzosini uning imzo chekishdagi maxfiy kalitini bilmasdan qalbakilashtirishning mumkin emasligidir. SHuning uchun imzo chekishdagi maxfiy kalitni ruxsatsiz foydalanishdan ximoyalash zarur. Elektron raqamli imzoning maxfiy kalitini, simmetrik shifrlash kalitiga o’xshab, shaxsiy kalit elituvchisida, himoyalangan holda saqlash tavfsiya etiladi.
Imzo chekiluvchi faylga joylashtiriluvchi elektron raqamli imzo imzo chekilgan xujjat muallifini identifikatsiyalovchi qo’shimcha axborot-ga ega. Bu axborot xujjatga elektron raqamli imzo hisoblanmasidan oldin qo’shiladi. Har bir imzo quyidagi axborotni o’z ichiga oladi:
- imzo chekilgan sana;
- ushbu imzo kaliti ta’sirining tugashi muddati;
- faylga imzo chekuvchi shaxs xususidagi axborot (F.I.SH., mansabi, ish joyi);
- imzo chekuvchining indentifikatori (ochiq kalit nomi);
- raqamli imzoning o’zi.
Elektron raqamli imzoning qator algoritmlari ishlab chiqilgan. 1977 yilda AQSH da yaratilgan RSA tizimi birinchi va dunyoda mashhur elektron raqamli imzo tizimi hisoblanadi va yuqorida keltirilgan printsiplarni amalga oshiradi. Ammo raqamli imzo algoritmi RSA jiddiy kamchilikka ega. U niyati buzuq odamga maxfiy kalitni bilmasdan, xesh-lash natijasini imzo chekib bo’lingan xujjatlarning xeshlash natijalarini ko’paytirish orkali hisoblash mumkin bo’lgan xujjatlar imzosini shakllantirishga imkon beradi.
Ishonchliligining yuqoriligi va shaxsiy kompyuterlarda amalga oshirilishining qulayligi bilan ajralib turuvchi raqamli imzo algoritmli 1984 yilda El Gamal tomonidan ishlab chiqildi. El Gamalning raqamli imzo algoritmi (EGSA) RSA raqamli imzo algoritmidagi kamchiliklardan holi bo’lib, AQSH ning standartlar va texnologiyalarning Milliy universiteti tomonidan raqamli imzoning milliy standartiga asos kabi qabul qilindi.
|
| |
Mustaqil ish Graflarda eng qisqa yoʻlni toppish usullari

|
Mustaqil ish Graflarda eng qisqa yoʻlni toppish usullari
|
bet | 1/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 351,26 Kb. | | #234503 |
Bog'liq mumtozali mustaqil ish1
Mustaqil ish
Graflarda eng qisqa yoʻlni toppish usullari.
1. Graflarda eng qisqa yo’lni aniqlash haqida.
Graflar nazariysida eng qisqa yo’lni aniqlash muhim klassik masalalaridan biri deb hisoblanadi. Uni hisoblash va echimlarni topish uchun bir qancha algoritmlari mavjud.
Eng qisqa yo’l masalasi (inglizchada – shortest path problem) – bu grafning ikkita tugun orasidagi eng qichik yo’l (masofa, zanjir, marshrut) topish masalasidir, qaysidaki yoylarning vaznilarining yig’indisi minimal qiymatga ega. Qisqa (oddiy) zanjir geodezik zanjir ham aytiladi.
Ushbu masalani adabiyotlarda bir nechta boshqa nomlanishi ham uchratish mumkin: minimal masofa masalasi, dilijans masalasi, qisqa masofa masalasi va boshqalar.
Grafda eng qisqa masofani topish masalasi yo’naltirilgan, yo’naltirilmagan va aralash graflarda echimini aniqlash mumkin Grafda eng qisqa masofani topish masalasi.
A) yo’naltirilmagan grafda, B) yo’naltirilgan grafda.
Masalani formal quyilishi:
G = (V, E). Yuklanishga ega bo'lgan graf berilgan. E (i, j) xar bir yoyning og'irligi berilgan.
Boshlang'ich tugun s V va oxirgi tugun d V berilgan.
Ular orasidagi qisqa masofali yo'lni aniqlash talab etiladi. Yo'l uzunligi (path length, path cost, path weight) – unga kiruvchi yoylar yuklanishlari yig'indisiga teng:
Berilgan grafda eng qisqa masofani topish masalasining formal qo’yilishi
Ikkita tugun orasidag eng qisqa masofani aniqlash masalasi (single-pair shortest path problem). s tugundan d tugungacha bo’lgan eng qisqa yo’lni aniqlash talab etiladi.
Algoritm g’oyasi:
d[0 .. n–1][0 .. n–1] masofalar matritsasi har i-chi qadamda javobini saqlash uchun ishlatiladi va har keyingi qadamda i–1-dan kichik bo’lgan tugunlarga o’tish orqali kerakli masofani hisoblaydi.
Masalan, biz i-chi qadamni amalga oshirayapmiz. i+1 tugungacha masofalarni yangilash uchun i–1 tugun masofasini tanlaymiz va masofalarni shart orqali tekshiramiz. Agar masofa kichikroq bo’lsa u holda masofa qiymatini yangilaymiz. Va barcha qadamalr soni n+1 qiymatga teng. Va oxirgi qadamdan so’ng bizlarda bir tugundan boshqa tugunlarga qisqa masofalar qiymati aniqlanadi va u d matritsasida saqlanadi.
Graflar
Graf – bu tugunlar va qirralar (tugunlar juftligini birlashtiruvchi) to’plamidan iborat bo’lgan abstrakt matematik ob’ektdir.
Grafning elementlari tarkibi va munosabatlar tuzilishi beriladi. Grafning tarkibiy qismlari bu uning tugunlari va qirralaridir.
Tarmoq
Bir nechta juft tugunlararo qirralardan iborat bo’lgan turlicha yo’llar to’plami mavjud bo’lishi mumkin. Yopiq yo’llar – sikllarning mavjud bo’lishi tarmoqlarga xos xususiyatdir.
Yonaltirilmagan graf yoki simmetrik bog’liqlik
Yonaltirilmagan graf yoki nosimmetrik bog’liqlik
qirra yoylar
Ilmoq – aynan bitta tugundan chiqib, yana shu tugunga kiruvchi qirra.
|
| |
Biometriya – bu insonning o`zgarmaydigan biologik belgilariga asosan aynan

|
Biometriya – bu insonning o`zgarmaydigan biologik belgilariga asosan aynan
|
bet | 2/8 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 88,88 Kb. | | #133271 | Turi | Referat |
Bog'liq ReferatBiometriya – bu insonning o`zgarmaydigan biologik belgilariga asosan aynan
o`xshashlikka tekshirishdir (identifikatsiya). Hozirda biometrik tizimlar eng ishonchlihimoya vositasi hisoblanadi va turli xil maxfiy ob'ektlarda, muhim tijorat axborotlarini himoyalashda samarali qo`llanilmoqda.
BIOMETRIK AUTENTIFIKATSIYALASH USULLARINING TAHLILI
Biometrik autentifikatsiyalash usullarning tahlil qilish vaqtida uning vaqt, sog`liq,
mablag` tomonlama qulay bo`lishiga alohida e`tibor berishimiz lozim. Yuz yordamida biometrik autentifikatsiya qilishda yuzdagi ko`zoynak bor yo`qligi soch turmagi yuzga tushmaganligiga, ovoz yordamida biometrik autentifikatsiyalashda ovozning toniga, ko`z yordamida biometrik autentifikatsiyalashda ko`zning holati alohida e`tibor qaratish lozim.
Yuz yordamida biometrik autentifikatsiya qilishda asosan shaxsning rangi ham
xisobga olinishi va xonaning yorug`lik holati ham alohida e`tiborga olinishi kerak. Chunki qora tanli shaxs binoga kirish vaqtida yorug`lik yetarli bo`lmasa natija yaxshi bo`lmasligi mumkin. Ammo dasturni hamma tomonlama mukammal ishlatish mumkin buning uchun korxona katta sarmoya ajratishi va uni bu biometrik usul qoniqtirishi lozim.
Ovoz yordamida biometrik autentifikatsiyalash usulini qo`llash uchun tinchroq
hamda kam sonli xizmatchilarga ega bo`lgan binolarga o`rnatish foydaliroqdir. Chunki bu usul shovqin paytda ovozning chastotasini yaxshi ajrata olmasligi yoki xizmatchida shamollash alomatlari kuzatilsa ovozning aytilish toni ma`lumotlar omboridagi ovozga o`xshashligi kamroq bo`lsa xar bitta xizmatchi o`ziga tegishli bo`lgan parolini doimiy yonida olib yurishga majbur bo`lib qoladi. Bu esa binodagi xavfsizlik siyosatining notanish kimsalar tomonidan buzib kirilishiga yana bitta imkoniyat bo`ladi.Quyidagi 1-jadvalda yuz va ovoz yordamida autentifikatsiyalash usullarining solishtirma tahlilini ko`rib chiqamiz.
Usullar
Ta’sir
|
Yuz
|
Ovoz
|
Yorug’lik
|
0
|
10
|
Shamollash
|
8
|
0
|
Shovqin
|
10
|
0
|
Ishonchlilik
|
5
|
5
|
Narx
|
10
|
10
|
Vaqt
|
8
|
4
|
Jami
|
|
|
| |
Biometrik parametrlarga asoslangan autentifikatsiya

|
Biometrik parametrlarga asoslangan autentifikatsiya
|
bet | 4/8 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 88,88 Kb. | | #133271 | Turi | Referat |
Bog'liq ReferatBiometrik parametrlarga asoslangan autentifikatsiya
Biometrik parametrga asoslangan autentifikatsiya usulida biometrik parametr
insonning uzi uchun kalit sifatida xizmat qiladi. Juda ham ko‗plab biometrik
parametrlar mavjud, masalan, barmoq izi, yuz tasviri, ko‗z qorachigi, ovoz, xarakattarzi, qulok shakli, qo‗l shakli va xak. Biometrik parametrlarga asoslangan
autentifikatsiya usuli amalda keng qo‗llaniladi. Masalan, ko‗p qavatli uylarni kirisheshiklarida yoki tashkilotlarga kirishda barmoq iziga asoslangan autentifikatsiyausuli, noutbuklarda va mobil telefonlarda yuz tasviriga asoslangan yoki barmoqiziga asoslangan autentifikatsiyadan keng qo‗llaniladi (rasm).
Barmoq izi Yuz tasviri Kuz korachigi Ovoz
Biometrik na‟munalarga misollar
Axborot xavfsizligi soxasida biometrik parametrlar parollarga karaganda yuqori
xavfsizlikni ta‘minlovchi alternativ sifatida qaraladi. Biometrik parametrlarga asoslanganautentifikatsiya usuli quyidagi xususiyatlarga ega:
- biometrik parametrga asoslangan usul o’zida esda sakdash va birga olib yurish
zaruriyatini talab etmaydi;
- biometrik parametrga asoslangan autentifikatsiyani amalga oshirish parolga
asoslangan usuldan qimmat va tokenga asoslangan usuldan arzon hisoblanadi (ba‘zi,
istisno xolatlar mavjud);
- biometrik parmetrni almashtirish imkoniyati mavjud emas, Ya‘ni, agar
biometrik parametr qalbakilashtirilsa, U xolda autentifikatsiya tizimi shu foydalanuvchiuchun to‗liq buzilgan hisoblanadi;
- turli biometrik parametrlarga asoslangan autentifikatsiya usullari insonlar
tomonidan turli darajada qabul qilinadi.
Autentifikatsiya soxasida foydalanish uchun ideal biometrik parametr quyidagilarni
qanoatlantirishi shart:
- universal bo’lishi - biometrik parametr barcha foydalanuvchilarda bo’lishi
shart;
- farqli bo’lish - tanlangan biometrik parametr barcha insonlar uchun farq qilishi
shart;
- o’zglik - tanlangan biometrik parametr vaqt o’tishi bilan o’zgarmayarmas qolishi shart;
- to’planuvchanlik - fizik xususiyat osonlik bilan to’planuvchi bo’lishi shart.
Amalda fizik xususiyatni to’planuvchanligi, insonning jarayonga e‘tibor berishiga hambog’lik bo’ladi.
Biometrik parametr nafaqat autentifikatsiya masalasini yechishda balki,
identifikatsiyalashda ham keng qo’llaniladi. Ya‘ni, ―Siz kimsiz?‖ degan savolga javob beraoladi. Masalan, BI da jinoyatchilarga tegishli barmoq izlari bazalari mavjud. Ushbu bazadabarmoq izlari (barmoq izi tasviri, foydalanuvchi nomi)shaklida sakdanadi va bu orqalibiror insonni jinoyatchilar ro’yxatida bor yo’qligini tekshira oladi. Buninguchun, tekshiriluvchi insondan barmoq izi tasviri olinadi va u RV1 bazasida mavjud bo’lsa,u xolda tekshiriluvchi insonning nomi barmoq izi tasviriga mosfoydalanuvchi nomi bilanbir xil bo’ladi.
|
| |
Mavzu: Noananaviy elektr stansiyasi xaqida tushuncha va ulardan foydalanish

Mavzu: Noananaviy elektr stansiyasi xaqida tushuncha va ulardan foydalanish
Download
483,78 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
11.01.2024
Hajmi
483,78 Kb.
#134501
Turi
Referat
Download
483,78 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: Noananaviy elektr stansiyasi xaqida tushuncha va ulardan foydalanish
Download
483,78 Kb.
Matnni ko'rish
-rasm - Mavzu: Noananaviy elektr stansiyasi xaqida tushuncha va ulardan foydalanish

16-rasm 2.6.Shamоl energiyasi. Shamоl insоnlar tоmоnidan o’zlashtirilgan eng birinchi energiya manbalaridan biri nisоblanadi.
Shamоlning energiya zapaslari daryolarning gidrоEnergiyasidan 100 barоbar ko’p, lekin bugungi
kunda dunyo bo’yicha 10
7
MVt. sоat energiya ishlab chiqiladi. Bu ko’rsatgich dunyo
energоbalansining 0,001 fоizini tashkil qiladi. Butun dunyo shamоl energiyasidan fоydalanish
bo’yicha turli dasturdan ishlab chiqilgan. Nоzir оlimlar va injenerlar qishlоq xujaligi hamda
sanоat entiyojlari uchun texnika janatidan takоmillashtirilgan,kuchli va ishоnchli shamоl
dvigatellarining kоnstruktsiyalarini yaratdilar. Shamоl energiyasi kurilmalarini 2 turga bulish
mumkin: 1. shamоl mexanik; 2.shamоl energetik. 1930 yilda shamоlli energetik kurilmaning
lоyixasi ishlab chiqildi va keyinchalik Qrimda jaxоnda birinchi 100 kVt quvvatga ega, diametri
30 metrga ega bo’lgan shamоl gildiragi urnatildi. ShES ishlab chikargan elektr tоki Sevоstоpil
elektr stantsiyasiga tug’ridan-tug’ri ulangan edi.Ammо ikkinchi jaxоn urishi vaktida vayrоnaga
aylandi.
Shamоl uskunasini o’rnatishdan оldin shamоl tezligi aniqlanadi. Shamоl tezligi 5 km(sоatdan
yuqоri bo’lishi lоzim va u qanоtli hamda cho’michli bo’lishi mumkin. Shamоl uskunasi
qanоtlarini o’rnatilishiga ko’ra, u ko’ndalang va tik turlariga bo’linadi. Shamоl uskunasining
asоsiy vоsitalariga quyidagilar kiradi:
qanоtlar-ularning o’zunligi shamоlning ta`sir dоirasidan kelib chiqadi.Ustun-balandiligi tik
yo’nalishdagi shamоl harakati tezligidan kelib chiqadi.Mexanik energiyani elektr energiyasiga
aylantirib beruvchi turli jinоz va qurilmalar.
Zamоnaviy aerоdinamik vintlar bilan jinоzlangan shamоl agregatlarida shamоl harakat tezligi 6-
8 km(sоat va shamоl ta`sir dоirasi 2,6 x 10
6
m
2
bo’lganda 150 MVt energiya оlish mumkin.
17-rasm O’zbekistоn buyicha shamоl elektr stantsiyalarini qurish metrоlоgik jixatdan mоs tushuvchi
tumanlar jumlasiga Navоyi, Buxоrо, Qashqadaryo,Tоshkent tumani va Qоraqalpоg’istоn
vilоyatlarini оlish mumkin. Jumladan Qоraqalpоg’istоn vilоyatining Qazaxdaryo qishlоg’idagi
parandachilik fabrikasini elektr energiyasi bilan ta`minlash maqsadida shamоl stantsiyasi
ishlab turibdi, Tоshkent vilоyatining Chоrvоq qishlоg’ida esa gibrid quyosh-shamоl
elektrоstantsiyasi chоrvachilik kоmpleksining radiоeshittirish qurilmalarini, yem-xashak
tayyorlash, saqlash ,sutni dastlabki ishlоvdan utkazish ,mоlxоnalarni gungdan tоzalash va
mоllarni parvarish qilish va xakоzalarni elektrlashtirish va mexanizatsiyalashtirish jarayonlarini
amalga оshirmоqda. Xоzirgi kunda shamоl elektr stantsiyalarini havо liniyalarini utkazish
nоqulay bulgan jоylarda tоg’li tumanlarga qurish elektrоenergiyadan fоydalanishning iqtisоdiy
samaradоrligini ta`minlashning natijasida kupgina ishlab chiqarish sоhalari, ayniqsa
chоrvachilikda fоydalanish sezilarli darajada оrtmоqda.