nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qattiq karbyurizatorlarda sementatsiyalash

|
Qattiq karbyurizatorlarda sementatsiyalash
|
bet | 3/16 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 61,83 Kb. | | #264369 |
Bog'liq Po’latlarni kimyoviy-termik ishlov berish.Qattiq karbyurizatorlarda sementatsiyalash. Bu jarayonda sementatsiyalashda to‘yintiruvchi muhit sifatida donachasi o‘lchami 3,5-10 mm bo‘lgan pista ko‘mir yoki toshko‘mirning yarim koksi va torf koksi ishlatiladi. Toshko‘mirning yarim koksi va torf koksiga uni faollashtiruvchi qo‘shimchalar - ko‘mir massasiga nisbatan 10-40 % miqdorda uglekarbonat bariy (BaCO3) va kalsiyli soda (Na2CO3) qo‘shiladi.
Keng ko‘lamda sementatsiyalashda ishlatiladigan karbyurizator pista ko‘mirdan iborat bo‘lib, unga karbyurizatordagi zarrachalarni qizdirib pishirishda yo‘qotish maqsadida 20-35% BaCO3~3,5% Na2CO3 lar qo‘shiladi.
Sementatsiyalashda asosan 25-35 % yangi karbyurizatordan va 65-75 % ishlatilib, ishlov berilgan karbyurizatordan tashkil topgan ishchi qorishmadan foydalaniladi. Bu ishchi qorishmaga 5-7 % BaCO3 qo‘shiladi, u talab etilgan qatlam qalinligini ta’minlaydi va sirtqi qatlamda dag‘al sementit to‘rini hosil bo‘lishini oldini oladi.
Sementatsiya qilinadigan detallar dastlabki tozalashdan so‘ng payvandlangan po‘latdan yoki kamroq, to‘g‘ri burchakli yoki silindrsimon shaklga ega bo‘lgan quyma cho‘yandan tayyorlangan qutichalarga solib, taxlanadi. Buyumlarni upakovka qilishda quticha tagiga 20-30 mm qalinlikda karbyurizator solinadi va trambovka qilinadi va uning ustiga birinchi qatorga detallar, ular orasidagi va quticha yon devoridan 10-15 mm masofalarni e’tiborga olib, joylashtiriladi. Shundan keyin 10-15 mm qalinlikda karbyurizator qatlami detallar ustidan solinib, trambovka qilinadi va uning ustiga boshqa detallar joylashtiriladi. Oxirigi (ustki) detallar qatoriga 35-40 mm qalinlikdagi karbyurizator qatlami solinadi va bu bilan ro‘y beradigan kirishuv oldi olinadi. Quticha qopqog‘i yopiladi va uni o‘tga chidamli glina yoki linani daryo qumi bilan aralashmasi bilan xar tomonlama qoplanadi. Shundan so‘ng quticha pechga joylashtiriladi.
Sementatsiya haroratigacha (910-930 0C) qizdirish vaqti quticha minimal o‘lchamining xar bir santimetri uchun 7-9 minutni tashkil qiladi. Sementatsiyalash haroratida qutichani minimal o‘lchami 150 mm bo‘lganda 700900 mkm qalinlikdagi qatlam olishda ushlab turish vaqti 5,5 - 6,5 soatni va 12001500 mkm qalinlikdagi qatlam olishda esa 9-11 soatni tashkil qiladi. Katta o‘lchamli qutichalarda (minimal o‘lcham 250 mm) 700-900 mkm qalinlikdagi qatlam olishda ushlab turish vaqti 7,5-8,5 soatni, 1200-1500 mkm qalinlikdagi qatlam olishda esa 11-14 soatni tashkil etadi.
|
| |
Kredit ta'minotining asosiy shakllari

|
Kredit ta'minotining asosiy shakllari
|
bet | 11/19 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 83,93 Kb. | | #153096 |
Bog'liq Barotali asli docxKredit ta'minotining asosiy shakllari
Mijozning toifasiga (jismoniy yoki yuridik shaxs) qarab, bank kredit operatsiyalarini amalga oshirishda qo'shimcha kafolatlar olishning turli shakllarini qo'llashi mumkin. Bank mahsulotlari ta’minotining barcha shakllarini ikki turga bo'lish mumkin:
• asosiy shakllari: garovga qo'yiladigan mol-mulk, jismoniy yoki yuridik shaxsning kafilligi, sug'urta;
• qo'shimcha shakllar: bank kafolati, bank depoziti.
Garov shartnoma bo'yicha majburiyatlarni bajarishning eng samarali usullaridan biri bo'lib, banklarda eng ko'p qo'llaniladigan ta'minoti turi hisoblanadi. Kreditlashning ayrim turlari (ipoteka va avtokreditlar) uchun garov shartnomasini rasmiylashtirish majburiy talab hisoblanadi.
Hujjatlarda garovga qo'yilgan mol-mulkning tavsifi, uning baholash qiymati, tomonlarning huquqlari va shartnoma muddati davomida ushbu mulkdan foydalanish tartibi belgilanishi shart. Kredit shartnomasi amalda davri mobaynida qarz oluvchi uni to'liq tasarruf eta olmaydi, deyarli barcha operatsiyalar faqat qarz beruvchi (garovga oluvchi) bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.
Qarz oluvchilar uchun qanday imtiyozlar mavjud? Bu garovning qiymatiga bog'liq. Agar ipoteka yoki ko'chmas mulk bilan ta'minlangan kredit haqida gapiradigan bo'lsak, unda mijoz pastroq foiz stavkalari, uzoqroq to'lov muddati yoki kattaroq miqdorda kredit olishi mumkin yoki bu buzilgan kredit tarixi bilan kredit olish imkonini beradi.
Kafillik
Garovdan keyin ikkinchi eng keng tarqalgan ta’minot turi. Kafillik taqdim etish orqali amalga oshiriladi, ya'ni boshqa tomonning (jismoniy yoki yuridik shaxs) ishtiroki talab qilinadi. Bunda birgalikda qarz oluvchi yoki kafilni jalb qilish mumkin, odatda ular qarz oluvchining qarindoshlari yoki yaqin do'stlari / hamkasblari bo’ladi.
Kafillik shartnomasi - bu kafil bilan kreditor o'rtasidagi bitim bo'lib, kafil birgalikda javobgarlikni o'z zimmasiga oladi. Ya'ni, kafil asosiy qarz oluvchi bilan bir xil darajada qarzni to'lash uchun javobgardir. Bankning maqsadi ham shu: agar qarz oluvchi biron bir sababga ko'ra kreditni to'lay olmasa ham, ikkinchi tomon majburiyatlarni o'z zimmasiga oladi.
|
| |
TANLOV SAVDOLARI QATNASHCHILARI

|
TANLOV SAVDOLARI QATNASHCHILARI
|
bet | 15/19 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 83,93 Kb. | | #153096 |
Bog'liq Barotali asli docxTANLOV SAVDOLARI QATNASHCHILARI
Investor, buyurtmachi, tanlov savdolari tashkilotchisi, tanlov komissiyasi va oferentlar tanlov savdolarining asosiy qatnashchilari hisoblanadi.
Buyurtmachi quyidagi huquqlarga ega:
talabgorning malakasini oldindan aniqlash yoki buningsiz tanlov savdolari o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qilish;
rasmiy farmoyish beruvchi hujjat chiqargan holda tanlov savdolarini o‘tkazish shakli, turi va sanasini belgilash;
tanlov savdolari tashkilotchisi funksiyasini amalga oshirish (ushbu funksiyalarni jalb etiladigan tashkilotga berishi mumkin);
mustaqil ravishda yoki ixtisoslashtirilgan tashkilotni jalb etgan holda tanlov savdolari predmetining boshlang‘ich qiymatini belgilash.
Buyurtmachi quyidagi funksiyalarni bajaradi:
tanlov komissiyasi tarkibini va ish tartibini shakllantiradi va tasdiqlaydi, uning ishida qatnashadi;
miqdori tanlov hujjatlarida qayd etiladigan aniq tanlov shartlariga bog‘liq bo‘ladigan tanlov savdolarida qatnashishga buyurtmanomalarni ta’minlash shaklini belgilaydi;
tanlov savdolarining tashkilotchisi bo‘ladi (ushbu funksiyalarni jalb etiladigan ixtisoslashgan tashkilotga berishi mumkin);
tanlov hujjatlari tarkibini belgilaydi;
talabgorning malakasini oldindan aniqlash va tanlov savdolariga qo‘yiladigan asosiy talablarni, tanlov savdolari predmetiga qo‘yiladigan va tanlov hujjatlari tarkibiga kiritiladigan maxsus va texnik talablarni belgilaydi;
belgilangan tartibda ekspertizaning o‘tkazilishi va tanlov hujjatlari tasdiqlanishini ta’minlaydi, O‘zbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi bilan kelishgan holda tanlov savdolari natijalari to‘g‘risidagi hisobotni tasdiqlaydi;
tanlov savdolari g‘olibi bilan shartnoma tuzadi;
tanlov savdolarini tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq barcha xarajatlarni qoplaydi.
Buyurtmachi investor bilan belgilangan tartibda tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan vakolatlar doirasida boshqa funksiyalarni ham amalga oshiradi.
|
| |
Yo‘l qurilishda shartnoma munosobatlari va tender savdolari

|
Yo‘l qurilishda shartnoma munosobatlari va tender savdolari
|
bet | 13/19 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 83,93 Kb. | | #153096 |
Bog'liq Barotali asli docxYo‘l qurilishda shartnoma munosobatlari va tender savdolari.
Tanlov savdolari o‘tkazish to‘g‘risidagi qaror buyurtmachi tomonidan faqat tanlov savdolari predmeti tegishli hujjatlar (kredit shartnomasi, bank ma’lumotnomasi, qurilishlarning aniq ro‘yxati, davlat boshqaruv organi qarori va boshqalar) bilan tasdiqlangan moliyaviy resurslar bilan ta’minlangan taqdirda qabul qilinadi.
Quyidagi tushunchalardan foydalanilgan:
boshlang‘ich narx - buyurtmachi tomonidan yoki uning buyurtmasi bo‘yicha jalb etilgan tashkilot tomonidan aniqlanadigan tanlov savdolari predmetining hisoblab chiqilgan qiymati;
baholovchi guruh - ofertani baholash uchun tanlov komissiyasi tomonidan tashkil etiladigan vaqtinchalik organ;
baholovchi komissiya - erkin savdoda xaridni amalga oshirishda buyurtmachi tomonidan tashkil etiladigan doimiy yoki vaqtinchalik organ;
baholash mezonlari - talabgorlarni tanlash hamda ofertani baholash va savdolar g‘olibini aniqlash uchun foydalaniladigan ko‘rsatkichlar;
buyurtmachi - investor yoki tovarlar, ishlar va xizmatlar xaridini amalga oshirish uchun belgilangan tartibda investor tomonidan belgilangan yuridik shaxs;
talabgorning malakasini oldindan aniqlash - tanlov savdolarida qatnashishga qo‘yish uchun talabgorlarni tanlash;
investor - tovarlar, ishlar va xizmatlar xaridiga o‘z mablag‘larini yoki qarz olingan mablag‘larni (budjetdan moliyalashtirishda - nazarda tutilgan mablag‘larni) qo‘yuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
kapital qurilish - yangi qurilish, korxonalarni kengaytirish, rekonstruksiya qilish, zamonaviylashtirish va texnika bilan qayta jihozlash, ob’ektlar va asosiy vositalarni mukammal ta’mirlash, shu jumladan loyiha-qidiruv ishlarini bajarish;
tanlov savdolarida ishtirok etishga buyurtmanomalarni ta’minlash - oferent tomonidan buyurtmachining talabiga ko‘ra ular bo‘yicha dastlabki majburiyatni bank beradigan bank kafolati, topshiriq, zaxira akkreditivlar, cheklar shaklidagi tanlov savdolari shartlarida nazarda tutilgan istalgan majburiyatning, yoxud ta’minlashning boshqa turlarida ta’minlanishi;
talabgor - ofertasi savdo tashkilotchisi tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilgunga qadar taklif etilgan shartlarda tanlov savdolarida qatnashish niyatini bildirgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
|
| |
Sug'urta shartnomasi - Ijtimoiy gumanitar fanlar

|
Ijtimoiy gumanitar fanlar
|
bet | 12/19 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 83,93 Kb. | | #153096 |
Bog'liq Barotali asli docxSug'urta shartnomasi
Agar qarz oluvchiga katta miqdorda pul kerak bo'lsa, u holda kredit qaytarilishining qo'shimcha kafolatini sifatida sug’urta kompaniyasining kafolati rasmiylashtirilishi mumkin. Sug'urta shartnomasi tuzilgan kundan e'tiboran amal qiladi, sug'urtalovchi qarz oluvchi bilan sug'urta hodisasi yuz berganda bankka belgilangan pul miqdorini to'lanishini ta'minlaydi.
Bank kafolati
Bu yuridik shaxslar tomonidan yirik operatsiyalarni amalga oshirishda foydalaniladigan maxsus moliyaviy xizmatdir. Kafolat - bank yoki boshqa kredit/sug'urta tashkilotining kafilligi bo’lib, u bitim taraflaridan biri ikkinchi tomon oldidagi majburiyatlarni bajarilishini kafolatlaydi. Shu bilan birga, bank mijozning qarzini to'lash majburiyatini oladi, agar u o'z majburiyatlarini bajarmasa, bank kafolat berish uchun alohida to'lov oladi.
Bank depoziti
Kam ishlatiladigan, ammo hali ham amaldagi ta’minot turidir. Agar qarz oluvchining katta miqdorda alohida depozit hisobvarag'i bo'lsa, u holda kreditor undan kafolat yoki to'lov qobiliyatini qo'shimcha tasdiqlash manbasi sifatida foydalanishi va yanada qulayroq kredit shartlarini taklif qilishi mumkin. Ammo odatda, agar mijozning omonati bo'lsa, u katta miqdordagi kreditni olmaydi (chunki depozitlar bo'yicha stavkalar har doim kreditlarga qaraganda past bo'ladi - ortiqcha to'lov bank foydasiga bo'ladi).
Kredit ta’minoti sifatida yana nimalardan foydalanish mumkin
Yo'qotilishi mumkin bo’lgan mablag'lar uchun qo'shimcha kafolat va kompensatsiya olishning yana bir usuli - jarima qo’yishdir. Bu shartnomada belgilangan pul miqdori bo'lib, qarz oluvchi o'z majburiyatlarini buzgan taqdirda qarz beruvchiga to’lanishi shart.
Kelishuvlardan kelib chiqqan holda, majburiyatlarni buzganlik uchun ham jarima belgilanishi mumkin. Misol uchun, agar qarz oluvchi kredit bo'yicha to'lovni kechiktirgan bo'lsa, unga darhol jarima belgilanadi.
Shunday qilib, banklar berilgan kreditlarning qaytarilishini ta'minlash uchun keng imkoniyatlarga ega. Qarz oluvchi uchun ta’minot bo’yicha chora-tadbirlar ijobiy ta'sir ko'rsatadi, chunki ularning mavjudligi kredit tasdiqlanishi ehtimolini sezilarli darajada oshiradi, shu bilan birga mijozning mas'uliyatini ham oshiradi.
Shuning uchun, barcha majburiyatlarni bajara olishga ishonch bo'lsagina, garov bilan ta'minlangan kreditlardan foydalanish kerak, aks holda garov sifatida berilgan mol-mulkdan va boshqa aktivlardan ayrilib qolish mumkin.
|
| |
Tyexnologik jarayonlarni avtomatlashtirish

|
Tyexnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
|
bet | 15/17 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 80,24 Kb. | | #141847 |
Bog'liq Texnologik ishlab chiqarishdagi asosiy jixoz hisobi-www.fayllar.org10. Tyexnologik jarayonlarni avtomatlashtirish.
Men loyixalayotgan ishlab chiqarish ob’yekti to‘liq avtomatik tarzda boshqarishga mo‘ljallangan va u quyidagi ko‘rsatkichlarni o‘z ichiga oladi.
Texnologik jarayon markaziy boshqaruv pulti orqali boshqariladi. Har bir apparatni quyidagi ko‘rsatkichlar orqali boshqariladi.
Gʻ – sarfi
R – bosim
T – xarorat
L - satxi
A – signal berish
R - yozib boruvchi
S - blokirovka pultlari orqali boshqariladi. Bundan tashqari qurilmalarni o‘zida bosim ko‘rsatishi uchun manomentlar qo‘yilgan xaroratlarini bilish uchun termoparalar o‘rnatilgan.
Syexga kelayotgan ammiak sarfi F I RC -2002 regulyator yordamida boshqariladi.
Qurilmani to‘xtatish yoki avariya xolatida esa satxi L I A H- 2001 signal burilmasi yordamida markaziy boshqarish pultidan nazorat qilinadi. Sintez bo‘limiga kelayotgan xavo sarfi F R C H L – 1002 regulyator orqali boshqariladi.
Sovitgich Ye 102 da xam satx tax bo‘lganda kompressor L S A S H L-1534 blokirovka avtomatik ravishda to‘xtaydi.
Separatordan oldin gazlar bosimi min (5,5 MPa) holida bo‘lsa, kompressor boshqaruv pultida signal beriladi. 5,4 MPa bosimda esa kompressor R I A S H- 1155 (p 56) blanirovka bo‘yicha to‘xtatiladi.
Sintez kolonnasidagi bosim xarorat satx maxsus avtomatik regulyator orqali boshqarilib turiladi.
Rektifikasion kalonnasida eritma isitgich 0,4 MPa bosimli bug‘ yordamida 1350S gacha isitiladi. Eritma xarorati isitgichdan so‘ng R I S – 2 III regulyator klapni orqali boshqariladi. Bunda T I S – 2325 o‘lchagichi avtomatik ravishda ishlaydi.
Bug‘latish bo‘limidagi bosim temperatura, satxlar ham maxsus avtomatik regulyatorlar orqali boshqariladi. Bug‘latish bo‘limidan chiqqan karbamid eritmasiga karbamidoformoldegid (KFS) qo‘shimchasi qo‘shiladi. Qo‘shilayotgan KFS qo‘shimchasini xarorati 20-300S bo‘lishi kepak, uning ish sarfi regulyatori G R C-1751 yordamida boshqariladi.
Karbamid eritmasi donadorlash minorasini napor bakiga beriladi. Eritmani xarorati 135-1400S va konsentratsiya 99,8 % bo‘ladi, napor bakidagi satxni L R A H L- 1601 qurilma yordamida nazorat qilinadi, meyor, buzilganda avtomatik signal beradi.
Donadorlash minorasidan eritma 93 metrdan pastga tushadi. Uni maxsus sovituvchi qurilma yordamida sovitiladi, donalarni xarorati 30-400C bo‘ladi. Minoradagi eritma va donalarni xaroratini T R-1601/1 T R-1607/1 T R-1602/2, T R- 1602/3 yordamida avtomatik nazorat qilinadi. Omborga tushayotgn lentadagi donador karbamid sarfi va xarorati M V P da T R-2501/1,2 orqali remetrasiya qilib turiladi. Uning sifati esa avtomatik namuna olgan X-2501/1,2 yordamida davriy ravishda namuna olib, nazorat qilinadi.
|
| |
Yorugʻlik — energiya shakllaridan biri

|
Yorugʻlik — energiya shakllaridan biri
|
bet | 12/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,17 Mb. | | #241293 |
Yorugʻlik — energiya shakllaridan biri. Uning tezligini oʻlchash mumkin. Qiziq tomoni, oq alohida rang emas, balki barcha ranglarning birikmasi. Ilmiy tilda bu spektr deyiladi.
Shuningdek, rang obyektning aynan oʻzi emas, balki undan taralayotgan yorugʻlik nurlari hisoblanadi. Yashil qogʻoz koʻzimiz sezadigan ranglar orasidan yashildan tashqari barcha ranglarni yutgani uchun bizga yashil boʻlib koʻrinadi. Moviy shisha faqat koʻk rangni oʻtkazib, qolgan barcha ranglarni yutib yuboradi.Quyosh nuri bu — energiya. Linza orqali fokusga toʻplangan quyosh nurlarining issiqligi olovga aylanadi. Yorugʻlik va issiqlik oq yuzalardan aks qaytaradi va qora yuzada yutiladi. Shuning uchun oq kiyimlar qora kiyimlarga qaraganda salqinroq boʻladi.
Yorugʻlikning tabiati qanday? Yorugʻlikni jiddiy oʻrganishga harakat qilgan birinchi odam — Isaak Nyuton edi. Uning fikriga koʻra, yorugʻlik molekulalardan iborat boʻlib, ular yorugʻlik manbaidan oʻq kabi otiladi. Ammo yorugʻlikning baʼzi xususiyatlarini ushbu nazariya bilan izohlab boʻlmaydi.
Boshqa bir olim Gyuygens yorugʻlik tabiati haqida boshqa bir tushunchani ilgari suradi. U yorugʻlikning “toʻlqinli” nazariyasini ishlab chiqdi. U hovuzga tashlangan tosh toʻlqinlarni hosil qilganidek yorugʻlik ham impuls yoki toʻlqinlarni keltirib chiqaradi, degan gʻoyani taklif qiladi.Taxminan 150 yil davomida olimlar yorugʻlik toʻlqinlarmi yoki molekulalarmi deb bahslashishdi. Aksariyat olimlar toʻlqinli nazariyani qabul qildilar. Ammo keyinchalik bu nazariyani shubha ostiga qoʻygan yangi kashfiyotlar paydo boʻldi.Bugungi kunda olimlar yorugʻlikning kelib chiqishi toʻgʻrisida qanday qarashlarga ega? Hozirgi vaqtda yorugʻlik toʻlqinlari bir vaqtning oʻzida zarralar va toʻlqinlarning oʻziga xos xususiyatlariga ega deb hisoblanadi. Ikkala nazariyani ham tasdiqlovchi tajribalar oʻtkazilmoqda. “Yorugʻlik nima?” degan savolga esa haligacha aniq javob yoʻq.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
| |
Multimediyani boshqa sohalarda qo`llanishi

|
Multimediyani boshqa sohalarda qo`llanishi
|
bet | 1/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 3,9 Mb. | | #235234 |
Bog'liq Multimediyani boshqa sohalarda qo`llanishi Multimediyani boshqa sohalarda qo`llanishi tayyorladi: Buxoro davlat universiteti 1.1-KIDt-21 guruh talabasi Ibrohimov salmonjon Reja: - 1.Multimedia tarixi
- 2.Multimedia toifalari
- 2.1 matnli fayllar
- 2.2 tasvirlar
- 2.3 audio fayllar
- 2.4 animatsiya va 3D modellar
- 3.Multimedia boshqa sohalarda
- 3.1 Multimedia qaysi sohalar uchun zarur
- 3.2 Multimedia qaysi sohalar uchun zarur emas
Multimedia tarixi - Multimedia - bu bosma materiallar yoki audio yozuvlar kabi an'anaviy ommaviy axborot vositalaridan farqli o'laroq, yozuv, audio, tasvirlar, animatsiyalar yoki videolar kabi turli xil kontent shakllari kombinatsiyasidan bitta interaktiv taqdimotda foydalanadigan muloqot shaklidir. foydalanuvchilar o'rtasidagi o'zaro aloqa juda kam yoki umuman yo'q. Multimedianing mashhur misollari video podkastlar, audio slayd-shoular va animatsion videolarni o'z ichiga oladi. Multimedia, shuningdek, samarali interaktiv aloqa tamoyillari va qo'llanilishini o'z ichiga oladi, masalan, dasturiy ta'minot, apparat va boshqa texnologiyalarning qurilish bloklari. Multimedianing beshta asosiy qurilish bloklari matn, tasvir, audio, video va animatsiyadir. Multimedianing birinchi qurilish bloki bu tasvir bo'lib, u miloddan avvalgi 15 000-10 000 yillarga to'g'ri keladi. Frantsiyadagi Lascaux g'orlarida aniq dalillar bilan. Multimedianing ikkinchi qurilish bloki yozuv bo'lib, u dastlab tosh yoki loy lavhalarga yozilgan va asosan uchta narsa haqida edi. Mulk, istilo va din. Tez orada yozuv vizual tasvirlardan biz og'iz orqali chiqaradigan tovushlarni ifodalovchi belgilarga aylanib ketdi. Misrliklar tufayli yozuv rivojlanib, toshdan papirusga o'tdi. Nil daryosida o'stirilgan papirus ildizining chiziqlaridan olingan arzonroq, ammo mo'rtroq tuval.
Multimedia kompyuterlar, noutbuklar, smartfonlar va boshqa elektron qurilmalarda ijro etish uchun yozib olinishi mumkin. Multimedianing dastlabki yillarida "rich media" atamasi interaktiv multimedia bilan sinonim edi. Vaqt o'tishi bilan gipermedia kengaytmalari multimediani World Wide Webga olib keldi va oqim xizmatlari keng tarqaldi.
|
| |
Yorug'lik tezligini aniqlashning laboratoriya usullari asosan Galiley usulini takomillashtirishdir

|
Yorug'lik tezligini aniqlashning laboratoriya usullari asosan Galiley usulini takomillashtirishdir
|
bet | 7/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,17 Mb. | | #241293 |
Yorug'lik tezligini aniqlashning laboratoriya usullari asosan Galiley usulini takomillashtirishdir.
a) uzilish usuli.
Laboratoriya sharoitida yorug'lik tezligini birinchi marta Fizeau (1849) aniqlashni amalga oshirdi. Uning usulining xarakterli xususiyati yorug'lik oqimini (tishli g'ildirak) muntazam ravishda uzib qo'yish orqali amalga oshiriladigan signalni boshlash va qaytarish momentlarini avtomatik tarzda qayd etishdir. Fizeau tajribasining sxemasi shaklda ko'rsatilgan. 9.3. manbadan yorug'lik S aylanayotgan g'ildirakning tishlari orasiga kiradi V oynaga M va orqaga aks etgan holda, kuzatuvchiga yana tishlar orasidan o'tishi kerak. Qulaylik uchun, ko'zoynak E, kuzatish uchun xizmat qiluvchi, qarshi joylashtiriladi lekin va yorug'lik dan aylanadi S uchun V shaffof oyna bilan N.
Agar g'ildirak aylansa va bundan tashqari, yorug'lik uzoq vaqt davomida shunday burchak tezligida aylansa. lekin uchun M va orqaga tishlar o'rnida yoriqlar bo'ladi va aksincha, keyin qaytarilgan yorug'lik okulyarga o'tmaydi va kuzatuvchi yorug'likni ko'rmaydi (birinchi tutilish). Burchak tezligi ortishi bilan nur kuzatuvchiga qisman etib boradi. Agar tishlar va bo'shliqlarning kengligi bir xil bo'lsa, u holda ikki marta tezlikda maksimal yorug'lik, uch martalik tezlikda - ikkinchi tutilish va boshqalar bo'ladi. Masofani bilish aM=D, tishlar soni z, aylanishning burchak tezligi (sekundiga aylanishlar soni) n, siz yorug'lik tezligini hisoblashingiz mumkin.
Aniqlashdagi asosiy qiyinchilik tutilish momentini aniq belgilashda yotadi. Masofa oshgani sayin aniqlik ortadi D va yuqori tartibli tutilishlarni kuzatish imkonini beruvchi uzilish tezligida. Shunday qilib, Perrotin o'z kuzatuvlarini o'tkazdi D=46 km va 32-tartibdagi tutilish kuzatildi. Bunday sharoitda yuqori diafragmali qurilmalar, toza havo (tog'larda kuzatuvlar), yaxshi optika va kuchli yorug'lik manbai talab qilinadi.Yaqinda aylanadigan g'ildirak o'rniga yorug'likni to'xtatishning boshqa, yanada ilg'or usullari muvaffaqiyatli qo'llanildi.
|
| |
Маъруза №19 компьютер вируслари. Антивирус дастурлар. Компьютерни вируслардан химоялаш

|
Маъруза №19 компьютер вируслари. Антивирус дастурлар. Компьютерни вируслардан химоялаш
|
bet | 1/3 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 104 Kb. | | #350 |
МАЪРУЗА № 19
КОМПЬЮТЕР ВИРУСЛАРИ. АНТИВИРУС ДАСТУРЛАР. КОМПЬЮТЕРНИ ВИРУСЛАРДАН ХИМОЯЛАШ
ЧОРА ВА ТАДБИРЛАРИ.
KOMPYUTER VIRUSLARI VA ULARNI O'CHIRISH
Kompyuter virusi - maxsus yozilgan kichik dastur. Bu dastur faylga kirib uni xotiraga yozadi va zararlaydi. Ya'ni bu dastur boshqa dasturlarga o'zini yozib qo'yadi va ko'payib boradi. Zararlangan dastur ishlashi natijasida boshka dasturlar ham viruslanadi. Virus tushgan kompyuterda g'alati o'zgarishlar ro'y beradi. Masalan, ba'zi dasturlar ishlamaydi yoki noto'g'ri ishlaydi. Ekranda notanish belgilar yoki ma'lumot hosil bo'ladi, kompyuter tezligi sezilarli susayadi, fayl ma'lumotlari o'zgaradi, diskdagi ma'lumotlar o'chiriladi va hokazolar.
Ayrim viruslar avvaliga asta-sekin ko'payadi va dasturlar ishiga ta'sir etmaydi. Ma'lum vaqtdan so'ng esa katta zarar keltiradi. Masalan, qattiq diskni formatlaydi va undagi barcha ma'lumotni o'chiradi.
Ayrim virus ma'lumotlarni asta-sekin o'chiradi. "Virus kompyuterda qanday paydo bo'ladi va uni kim yaratadi?" kabi savollar albatta tug'iladi. Virus yaratiladi va buni dasturchi yaratadi. Yaratilishi sababi turli bo'ladi. Ko'pincha ularni dasturlashni o'rganayotgan talabalar yaratadi.
Kompyuterda virus paydo bo'lgan bo'lsa, xafa bo'lmang. "Kasallanishdan" ixtiyoriy kompyuter holi emas.
Kasallangan kompyuterni davolash mumkin. Buning uchun maxsus "davolovchi" dasturlar - antiviruslar mavjud. quyida virus turlari, ularni aniqlash va davolash, oldini olish, ehtiyotkorlik tadbirlari ustida to'xtalamiz.
VIRUS TURLARI.
Viruslar matnlari, ma'lumotli, jadvalli fayllarni o'zgartirishi mumkin. Ayrim viruslar fayllarini shikastlaydi. Shikastlangan fayl virus nusxasini saqlaydi. Bunday viruslar fayl viruslari deb ataladi. Ular .com yoki .exe kengaytmali fayllarni, operatsion sistema yuklovchisini, qurilma drayverlarini shikastlovchi viruslarga ajraladi.
Shikastlangan dastur ishlashi bilan virus o'z ishini boshlaydi. Agar virus xotirada bo'lsa, u fayllarni shikastlashni davom ettiradi. Agarda u AUTOEXEC. BAT yoki CONFIG.SYS dan chiqariluvchi faylni zararlantirgan bo'lsa, u qattiq diskdan OS yuklanganda o'z ishini qayta boshlaydi.
Operatsion sistema yuklovchisini shikastlovchi viruslar Boot virus deb ataladi va OS yuklanganda ishini boshlaydi va kompyuter xotirasida qoladi.
Qurilma drayverlarini shikastlovchi viruslar kamdan-kam uchraydi.
|
| |
Barometrik kondensator xisobi

2. Barometrik kondensator xisobi.
2.1. Sovituvchi suv sarfini aniqlash.
Kondensatordan chiqishdagi bug‘ va suyuqliklar harorati farqi 3÷5 gradus bo‘lishi kerak. Shuning uchun suvning oxirgi harorati quyidagiga teng bo‘ladi.
to=tb.k-3,0=60-3,0=57
2.2. Barometrik kondensator diametrini aniqlash.
Barometrik kondensator diametiri quyidagicha topiladi:
bu yerda: s –suv bug‘ining zichligi
v-bug‘ tezligi: 15 ÷ 35 m/s
Barometrik kondensator diametrini d b.k =500 mm.deb tanlab olamiz. Devor qalinligi 5 mm.
2.3.Barometrik truba balandligini aniqlash.
Normal bo‘yicha barometrik trubaning diametri
d b.t =300 mm
Trubadagi suvning tezligi:
Barometrik truba balandligi.
bu yerda: V- barometrik kondensatordagi vakum: Pa
𝜉- maxalliy qarishiliklar koeffisenti.
𝜆- ishqalanish koeffisenti.
V =Pamt - Rb.k =9,8.104-2.104=7,8.104 Pa
I shqalanish koeffisenti harakat rejimi Rye ga bog‘liq
Topilgan natijalarni o‘rniga qo‘ysak:
3.Shtuserlar diametrini aniqlash
3.1. Eritma kirishi uchun shtuser diametri xisobi:
d = =0.165 m
0,785 S W 0,785 1300 0,5
W=0.5m/s -bug‘ning tezligi
ρ=1300 kg/m3 – bug‘ning zichligi
Standart bo‘yicha d =200 deb qabul qilamiz.
3.2 Eritma chiqishi uchun shtuserlar diametri:
Standart bo‘yicha d =200 mm deb qabul qilamiz.
3.3 Isituvchi bug‘i kirishi uchun shtuser diametri xisobi:
Standart bo‘yicha d =400 mm deb qabul qilamiz.
3.4 Kondensatni chiqishi uchun shtuserlar diametri hisobi:
Standart bo‘yicha d =100 mm deb qabul qilamiz.
3.5 Ikkilamchi bug‘ chiqishi uchun shtuserlar diametri hisobi:
Standart bo‘yicha d =400 mm deb qabul qilamiz.
|
Bir oz tarix. Yorug'lik tezligi qanday o'lchandi

|
Bir oz tarix. Yorug'lik tezligi qanday o'lchandi
|
bet | 5/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,17 Mb. | | #241293 |
Bir oz tarix. Yorug'lik tezligi qanday o'lchandi
Qadimgi olimlarning aksariyati yorug'lik tezligi cheksiz ekanligiga amin edilar. Biroq, Galiley va Xuk tadqiqotlari natijalari o'z chegarasini tan oldi, bu XVII asrda taniqli astronom va matematik Olaf Roemer tomonidan aniq tasdiqlangan.
U birinchi o'lchovlarini Yupiter va Yer bilan joylashgan vaqtda Yupiterning sun'iy yo'ldoshi Io tutilishini kuzatish orqali amalga oshirdi. qarama-qarshi tomonlar quyoshga nisbatan. Roemer Yer Yupiterdan Yerning orbitasining diametriga teng masofada uzoqlashganda, kechikish vaqti o'zgarganligini qayd etdi. Maksimal qiymati 22 daqiqa. Hisob-kitoblar natijasida u 220000 km / s tezlikni oldi.
50 yil o'tgach, 1728 yilda, aberratsiya kashf etilishi tufayli ingliz astronomi J.Bredli bu ko'rsatkichni 308000 km / s gacha "takomillashtirdi". Keyinchalik, yorug'lik tezligi frantsuz astrofiziklari Fransua Argo va Leon Fuko tomonidan o'lchandi, ular "chiqish" da 298000 km / s tezlikni qabul qildilar. Hatto aniqroq o'lchash texnikasi interferometr yaratuvchisi, taniqli amerikalik fizik Albert Maykelson tomonidan taklif qilingan. Maykelsonning yorug'lik tezligini aniqlash bo'yicha tajribasi Tajribalar 1924 yildan 1927 yilgacha davom etgan va 5 ta kuzatuvlardan iborat bo'lgan. Eksperimentning mohiyati quyidagicha edi. Los-Anjeles yaqinidagi Uilson tog'ida yorug'lik manbai, oyna va aylanadigan oktahedral prizma, 35 km dan keyin esa San-Antonio tog'ida - aks etuvchi oyna o'rnatildi. Birinchidan, linzalar va yoriqlar orqali yorug'lik yuqori tezlikli rotor (528 rps tezlikda) yordamida aylanadigan prizma ustiga tushdi.
Tajribalar ishtirokchilari aylanish tezligini okulyarda yorug'lik manbai tasviri yaqqol ko'rinib turishi uchun sozlashi mumkin edi. Tepaliklar orasidagi masofa va aylanish tezligi ma'lum bo'lganligi sababli, Mishelson yorug'lik tezligining qiymatini aniqladi - 299796 km / s.
Olimlar, nihoyat, 20-asrning ikkinchi yarmida nurlanish tezligi to'g'risida qaror qabul qildilar, bu davrda nurlanish chastotasining eng yuqori barqarorligi bilan ajralib turadigan maserlar va lazerlar yaratildi. 70-yillarning boshlarida o'lchov xatosi 1 km / s ga tushdi. Natijada, 1975 yilda bo'lib o'tgan og'irlik va o'lchovlar bo'yicha XV Bosh konferentsiyaning tavsiyasiga binoan vakuumdagi yorug'lik tezligi hozirda 299792.458 km / sek ga teng deb qaror qilindi.
|
| |
-modda. Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlari

|
-modda. Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlari
|
bet | 3/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 24,45 Kb. | | #103365 |
Bog'liq 1-AMALIY MASHG14-modda. Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlari
Fuqarolar:
ushbu Qonunga va fuqaro muhofazasi sohasidagi boshqa qonunchilik hujjatlariga rioya qilishlari;
fuqaro muhofazasi tadbirlarini bajarishda ishtirok etishlari va tegishli tayyorgarlikdan o‘tishlari;
fuqaro muhofazasi signallarini, umumiy va yakka muhofazalanish vositalaridan foydalanish qoidalarini bilishlari;
jabrlanganlarga dastlabki tibbiy va boshqa xil yordam ko‘rsatishni bilishlari;
davlat organlariga, shuningdek tashkilotlarga fuqaro muhofazasi sohasidagi vazifalarni hal etishda ko‘maklashishlari;
fuqaro muhofazasi obyektlari va mol-mulkini asrab-avaylashlari shart.
Fuqaro muhofazasi sohasida fuqarolarning zimmasida qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.
15-modda. Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari
O‘zbekiston Respublikasi hududidagi chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar fuqaro muhofazasi sohasida O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng huquqlarga ega bo‘ladilar va majburiyatlarni bajaradilar.
Topshiriq: Quyida keltirilgan vazifalarning javoblarini yoriting ?
FM tasnifini keltiring (chizma yoki yozuv ko’rinishida).
Fuqaro muhofazasining asosiy maqsadi nima (chizma yoki yozuv ko’rinishida).
Fuqaro muhofazasi vazifalari (chizma yoki yozuv ko’rinishida).
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquqlari (shakl yoki yozuv ko’rinishida).
|
| |
Variantlar - Amaliy mashg‘ulotlar mavzulari, asosiy matn, topshiriqlar. Variantlari, masala va misollar, kо‘rsatmalar

|
Amaliy mashg‘ulotlar mavzulari, asosiy matn, topshiriqlar. Variantlari, masala va misollar, kо‘rsatmalar
|
bet | 4/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 24,45 Kb. | | #103365 |
Bog'liq 1-AMALIY MASHGVariantlar
1,20
|
2,19
|
3,18
|
4,17
|
5,16,
|
6,15
|
7,14
|
8,13
|
9,12
|
10,11
|
FM tasnifini keltiring
|
X
|
|
|
|
X
|
|
|
|
|
|
Fuqaro muhofazasining asosiy maqsadi nima
|
|
X
|
|
|
|
X
|
|
|
|
|
Fuqaro muhofazasi vazifalari
|
|
|
X
|
|
|
|
X
|
|
X
|
|
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquqlari
|
|
|
|
X
|
|
|
|
X
|
|
X
|
Nazorat savollari:
|
|
|
Fuqarolar muhofazasi fanini о‘qitilishidan maqsad nima?
Fuqarolar muhofazasining asosiy vazifalari nimalardan iborat?
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquqlari nimalardan iborat?
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi majburiyatlari nimalardan iborat?
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari O’zR qaysi qonunlarida aks ettirilgan?
|
|
| |
Fuqaro muhofazasi vazifalari - Amaliy mashg‘ulotlar mavzulari, asosiy matn, topshiriqlar. Variantlari, masala va...

|
Amaliy mashg‘ulotlar mavzulari, asosiy matn, topshiriqlar. Variantlari, masala va misollar, kо‘rsatmalar
|
bet | 2/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 24,45 Kb. | | #103365 |
Bog'liq 1-AMALIY MASHGFuqaro muhofazasi vazifalari
aholini harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida yuzaga keladigan xavflardan himoyalanish usullariga o‘rgatish;
obyektlarni harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida yuzaga keladigan xavflardan himoyalash harakatlari va usullariga tayyorlash;
boshqaruv, xabar berish va aloqa tizimlarini tashkil qilish, rivojlantirish va doimiy shay holatda saqlab turish;
xalq xo‘jaligi obyektlarining barqaror ishlashini ta’minlash yuzasidan tadbirlar kompleksini o‘tkazish;
aholini, moddiy va madaniy boyliklarni xavfsiz joylarga evakuatsiya qilish;
fuqaro muhofazasi harbiy tuzilmalarining shayligini ta’minlash;
aholini umumiy va yakka muhofazalanish vositalari bilan ta’minlash tadbirlarini o‘tkazish;
aholining harbiy harakatlar olib borish paytidagi yoki shu harakatlar oqibatidagi hayot faoliyatini ta’minlash;
radiatsion, kimyoviy va biologik vaziyat ustidan kuzatish va laboratoriya nazorati olib borish;
qutqaruv va boshqa kechiktirib bo‘lmaydigan ishlarni o‘tkazish;
harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida zarar ko‘rgan hududlarda jamoat tartibini yo‘lga qo‘yish va saqlab turish;
aholini va hududlarni muhofaza qilish yuzasidan boshqa tadbirlarni amalga oshirish.
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari O’zR Fuqaro muhofazasi to’g’risidagi qonunining 13,14,15-moddalarida aks ettirilgan
13-modda.Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquqlari
Fuqarolar quyidagi huquqlarga ega:
o‘z hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulki harbiy harakatlardan muhofazalanishi;
umumiy va yakka muhofazalanish vositalaridan tekin foydalanish;
harbiy harakatlar kechayotgan joylarda o‘zlari yo‘liqishlari mumkin bo‘lgan xavf darajasi va zarur xavfsizlik choralari to‘g‘risida axborot olish.
Fuqarolar fuqaro muhofazasi sohasida qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishlari mumkin.
harbiy harakatlardan jabrlanganlarga ularning hayot faoliyatini ta’minlash uchun zarur sharoitlar yaratiladi, tibbiy, moddiy-moliyaviy va boshqa xil yordam ko‘rsatiladi.
|
| |
Brendni rivojlantirish uzoq muddatli jarayon bo'lib, tizimli va strategik yondashuvni talab

Brendni rivojlantirish uzoq muddatli jarayon bo'lib, tizimli va strategik yondashuvni talab
Download
403,75 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
08.06.2024
Hajmi
403,75 Kb.
#261546
Download
403,75 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Brendni rivojlantirish uzoq muddatli jarayon bo'lib, tizimli va strategik yondashuvni talab
Download
403,75 Kb.
Matnni ko'rish
Rama va osmalarga texnik xizmat ko'rsatish

|
Rama va osmalarga texnik xizmat ko'rsatish
|
bet | 2/4 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 20,77 Kb. | | #273497 |
Bog'liq 8 mavzuRama va osmalarga texnik xizmat ko'rsatish. Ramani ko'rikdan o'tkazib, uning geometrik shakli va o'lchamlaridagi o'zgarishlar, darzlar mavjudligi, lonjeronlar va ko'ndalang to'sinlar egilganligi, ressora, ressoraostligi va amortizatorlar kronshteynlarining ramaga mahkamlanishi tekshiriladi.
Ramaning geometrik shaklini, uning kengligini lonjeronlarning tashqi tekisligi bo'yicha oldindan va orqadan o'lchab ko'rish orqali tekshirish mumkin. Rama kengligidagi farq GAZ avtomobillari uchun 4 mm dan ortmasligi lozim. Rama lonjeronlarining boshlang'ich holatga nisbatan surilishini ramadagi ko'ndalang to'sinlar orasidagi diagonallarni ayrim uchastkalarda o'lchab ko'rib aniqlash mumkin. Har bir uchastka diagonallari uzunligi bir xil bo'lishi kerak. Minimal chetga chiqishlar 5 mm dan ko'p bo'lmasligiga ruxsat etiladi.
Ko'priklarning o'zaro vaziyati, oldingi va orqa ko'priklar o'qlari orasidagi masofa o'ng hamda chap tomondan o'lchab ko'rib aniqlanadi. O'lchangan masofalarning bir-biridan farq qilishiga ruxsat etilmaydi. Agar rama holatini tekshirishda uning konstruksiyasida jiddiy nosozliklar yoki bazaviy o'lchamlarda ruxsat etilgan qiymatlardan chetga chiqishlar aniqlansa, u holda avtomobil mukammal ta'mirlashga jo'natiladi.
Osmalar holati, texnik xizmat ko'rsatish chog'ida tashqi ko'rikdan o'tkazilib, ularning mahkamlanishi esa kuch qo'yish orqali tekshiriladi. Ressoraning singan yoki darz ketgan listlari(varaqlari) aniqlanadi. Ressoralar ko'zga ko'rinadigan darajada bo'ylama siljishga ega bo'lmasligi kerak. Bunday holat markaziy boltning kesilishi oqibatida sodir bo'lishi mumkin. Ressoralarning ishonchli mahkamlanishini tekshirishda alohida e'tiborni uzangisimon tortqi gaykalarining qanday tortilganligiga hamda ressorani sharnirli mahkamlaydigan vtulkalardagi yeyilishlarning bor-yo'qligiga qaratish lozim. Agar ressoraning bir uchi rezina yostiqchalarga mahkamlangan bo'lsa, yostiqchalarning butunligi va ularning tayanchda to'g'ri joylashganligi tekshiriladi. Ressoraning uzangisimon tortqilari va xomutlaridagi gaykalarni bir tekisda, avval oldingilari(avtomobilning harakatlanishi bo'yicha), so'ng keyingilari tortib qo'yiladi.
Ressoralarning elastikligi ularning erkin holatdagi yoysimonligi bo'yicha tekshiriladi. Bu ko'rsatkichni ressora uchlari orasida ip tortib va ipdan egilgan o'zak listning o'rtasigacha bo'lgan tik masofani o'lchab aniqlash mumkin. Avtomobil osmalaridagi ressoralarning yoysimonligi bir-biridan bo'yicha 10 mm dan ko'p farq qilmasligi kerak. Avtomobil harakatlanganda ressoralarda g'ichirlashlar, shuningdek, listlarda zanglar paydo bo'lsa, ularni kirlardan tozalash, kerosinda yuvish va grafit bilan moylash lozim bo'ladi.
|
| |
Clustering - Unsupervised Learning

|
Clustering - Unsupervised Learning
|
bet | 5/5 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #140168 |
Bog'liq dars-1 Rasmning o'ng tomonida siz mijozlar guruhlangan grafikni ko'rishingiz mumkin. A guruhi mijozlari ko'proq ma'lumotdan foydalanadilar va qo'ng'iroqlar davomiyligi ham yuqori. B guruhi mijozlari Internet foydalanuvchilari, C guruhi mijozlari esa qo'ng'iroq foydalanuvchilari. Shunday qilib, B guruhiga ko'proq ma'lumot imtiyozlari beriladi, C guruhiga esa arzonroq qo'ng'iroq tariflari rejalari beriladi va A guruhiga ikkalasining foydasi beriladi. Aytaylik,birinchi xaridor supermarketga borib, non, sut, meva va bug'doy sotib oladi. Yana bir mijoz kelib non, sut, guruch, sariyog‘ sotib oladi. Endi boshqa mijoz kelsa, u non olsa, sut ham sotib olish ehtimoli katta. Demak, mijozning xatti-harakati asosida munosabatlar o'rnatiladi va tavsiyalar beriladi. Real-Life Applications of Unsupervised Learning Semantik tahlil Semantik jihatdan o'xshash so'zlar o'xshash kontekstga ega. Odamlar o'zlarining so'rovlarini veb-saytlarga o'zlariga xos tarzda joylashtiradilar. Semantik klasterlash mijoz o'zi xohlagan ma'lumotni tez va oson topishini ta'minlash uchun barcha javoblarni bir xil ma'noga ega bo'lgan klasterda guruhlaydi. U ma'lumot olish, yaxshi tanib olish tajribasi va tushunishda muhim rol o'ynaydi. Mashinali o’rgatish modellari talabni bashorat qilish va taklifni ushlab turish uchun ishlatiladi. Ular, shuningdek, talab yuqori bo'lgan do'konlarni ochish va o'tmishdagi ma'lumotlar va xatti-harakatlarga muvofiq yanada samarali etkazib berish uchun ildizlarni optimallashtirish uchun ishlatiladi.
Mustahkamlovchi o'rgatish (reinforcement learning) – har bir presedent uchun "holat, qabul qilingan yechim" juftligi beriladi. Bu o’qitishning mukammal usuli bo’lib unda model o’z-o’zini qayta o’qitish natijalarni yaxshilash imkoniyatiga ega bo’ladi.
Mashinali o'rgatish usullari - Faol o'rgatish – o'rgatilgan algoritm keyingi holatni o'zi mustaqil belgilash imkoniyatiga ega.
- O'qituvchining qisman ishtirokida o'rgatish (semi-supervised learning) – presedentlarning bir qismi uchun "holat, kerakli yechim" juftligi beriladi, qolganlari uchun faqat "holat".
- Ko'p masalali o'rgatish (multi-task learning) – o'zaro bog'liq masalalar guruhini bir paytda o'rgatish
- Ko'p variantli o'rgatish (multiple-instance learning) – presedentlar guruhlanishi mumkin va har bir guruhda faqat bittasi uchun "holat, kerakli yechim" juftligi ma'lum, lekin qaysi presedent uchunligi noma'lum
- Busting (boosting) – mashinali o'rgatish algoritmlarini ketma-ket qurish, bunda har bir keying algoritm oldingi barcha algoritmlarning kamchiligini to'ldirishga harakat qiladi
|
| |
Progress volume 2 ǀ issue 8

SUN’IY INTELLEKT VA UNING INSONIYAT FAOLIYATIDA TUTGAN O’RNI
Oybek Xamdamovich
Otaqulov
|
Gulxayo Azamjon qizi
Pulatova
|
G’iyos Gofurjonovich
Pulatov
|
|
TATU Farg’ona filiali
|
|
ANNOTATSIYA
Ushbu maqola sun’iy intellekt tizimlarining tarixi, insoniyat faoliyatida tutgan o’rni, sun’iy intellektning texnologiyasi va sun’iy intellekt tizimlarini hayotga tatbiq qilishning ahamiyati yoritilgan.
Kalit so’zlar: axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari, telekommunikatsiya, dasturiy ta’minot, sun’iy intellekt.
This article discusses the history of artificial intelligence systems,
their role in
human activity, the technology of artificial intelligence and the importance of implementing artificial intelligence systems.
Keywords: information
and communication technologies, telecommunications,
software, artificial intelligence.
Odatda, robotlar deganda, ko‘pchilikning ko‘z oldiga insonlardek gaplasha oladigan, ularning o‘rniga barcha yumushlarni bajara oladigan yordamchilar keladi. Ammo bu nisbatan kengroq tushuncha. Aslida, mobil qurilmangizdagi dasturlar: google-tarjimon, lug‘atlar, turli xil o‘yinlar va hokazolar ham sun’iy intellektga yaqqol misol bo‘la oladi. Faqat ularning qamrovi kichikroq bo‘lib, ma’lum bir yo‘nalishdagina sizga yordam bera oladi. Ya’ni, bajarmoqchi bo‘lgan amallaringiz turiga qarab tegishli dasturdan foydalanasiz.
Tarmoq tushunchasi va uning ahamiyati

|
Tarmoq tushunchasi va uning ahamiyati
|
bet | 4/6 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #157917 |
Bog'liq 1-maruza Tarmoq tushunchasi va uning ahamiyati - Tarmoq - Kompyuterlar, terminallar va boshqa qurilmalarning ma’lumot almashishni ta’minlaydigan aloqa kanallari bilan o’zaro bog’langan majmui
- Kompyuterlararo ma’lumotlarni almashishni ta’minlab beruvchi bunday tarmoqlar kompyuter tarmoqlari deb ataladi.
- Tarmoq axborotlarni uzatish, alohida foydalanilayotgan kompyuterlarni birgalikda ishlashini tashkil qilish, bitta masalani bir nechta bir nechta kompyuter yordamida yechish imkoniyatini beradi.
- Tarmoq texnologiyasi - bu kompyuter tarmog'ini qurish uchun etarli bo'lgan dasturiy ta'minot va apparat vositalarining (masalan, drayverlar, tarmoq adapterlari, kabellar va ulagichlar), shuningdek aloqa liniyalari orqali ma'lumotlarni uzatish mexanizmlarining kelishilgan to'plamidir.
Tarmoq klassifikatsiyasi - Kompyuter tarmoqlarining barcha turlarini quyidagi to'rtta mezon bo'yicha tasniflash mumkin:
- 1. Uzatish muhiti, ya'ni kompyuterlarni ulash uchun ishlatiladigan fizik vosita turi bo'yicha;
- 2.Axborot uzatish tezligi bo'yicha;
- 3.Idoraviy mansubligi bo‘yicha;
- 4. Hududiy taqsimoti bo‘yicha.
- Aloqa liniyalari sifatida foydalanish mumkin:
- IQ nurlari (bir xonada joylashgan kompyuterlar o'rtasida ma'lumot uzatishni ta'minlaydi);
- elektr simlari (burmalangan juft kabel 100 m gacha, koaksiyal kabellar - 500 m gacha bo'lgan masofada kompyuterlar orasidagi aloqani ta'minlaydi);
- optik tolali kabellar (bir necha o'nlab kilometr masofada aloqani ta'minlaydi);
- telefon liniyalari, radioaloqa, sun'iy yo'ldosh aloqalari (dunyoning istalgan nuqtasida joylashgan kompyuterlarni ulash imkonini beradi).
Axborot uzatish tezligiga ko‘ra kompyuter tarmoqlari: - Axborot uzatish tezligiga ko‘ra kompyuter tarmoqlari:
- past tezlikli (axborotni uzatish tezligi 10 Mbit/s gacha),
- o‘rta tezlikli (axborot uzatish tezligi 100 Mbit/s gacha),
- yuqori tezlikli (axborot uzatish tezligi 100 Mbit/s dan yuqori) ga bo‘linadi. ).
- Mansubligi boʻyicha idoraviy va davlat tarmoqlari ajratiladi.
- Departament tarmoqlari bir tashkilotga tegishli va uning hududida joylashgan. Davlat tarmoqlari - bu davlat tuzilmalarida qo'llaniladigan tarmoqlar.
- 4.Hududiy tarqalishiga ko'ra, tarmoqlar mahalliy, global va mintaqaviy bo'lishi mumkin.
- Lokal tarmoqlar bir yoki bir nechta binolarda joylashgan tarmoqlardir. Mintaqaviy tarmoqlar - bu shahar yoki viloyat hududida joylashgan tarmoqlar. Global tarmoqlar - bu davlat yoki bir guruh davlatlar hududida joylashgan tarmoqlar, masalan, World Wide Web.
- kompyuterlar soniga qarab tarmoqlar
- Lokal (LAN - Local Area Network),
- Mintaqaviy (MAN - Metropolitan Area Network),
- Global (WAN-Wide Are Network) tarmoqlarga bo’linadi.
- Lokal tarmoq bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan kompyuterlarda o’zaro axborot almashish imkonini beruvchi tarmoq hisoblanadi. Bunday tarmoqlarda axborot almashish aloqa kabellari (telefon tizimi va radiokanal) orqali amalga oshiriladi.
|
| |
Локал, минтақавий ва глобал компъютер тармоқлари

|
Локал, минтақавий ва глобал компъютер тармоқлари
|
bet | 5/6 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #157917 |
Bog'liq 1-maruzaЛокал, минтақавий ва глобал компъютер тармоқлари - Lokal tarmoq - bir korxona yoki muassasaning bir nechta yaqin binolaridagi kompyuterlarni birlashtiruvchi tarmoq.
- Mintaqaviy tarmoqlar - bu maxsus aloqa kanallari yoki telekommunikatsiyalar orqali mamlakat, shahar va mintaqa darajasidagi kompyuterlar va mahalliy tarmoqlarni bog'laydigan tarmoqlar.
- Global tarmoq - telekommunikatsiya (kabel, simsiz, sun'iy yo'ldosh) tarmog'i orqali butun dunyo bo'ylab kompyuterlar, abonentlar, mahalliy va mintaqaviy tarmoqlarni bog'laydigan yirik tarmoq.
Tarmoq turlari quyidagi ko’rinishda bo’ladi: - Tarmoq turlari quyidagi ko’rinishda bo’ladi:
- Mahalliy tarmoq (Lokal tarmoq yoki LAN). Bir necha kvadrat kilometr yoki undan kam maydonga xizmat ko'rsatadigan ma'lumotlar tarmog'i. Tarmoq kichik maydonni qamrab olganligi sababli, ma'lumotlarni uzatish tezligi sekundiga 100 megabitgacha bo'lishi mumkin.
- Shahar bo'ylab tarmoq (Metropolitan Area Network yoki MAN). Katta shahar hajmidagi hududga xizmat ko'rsatish uchun mo'ljallangan ma'lumotlar tarmog'i. Bunday tarmoqlar eng yangi texnologiyalardan foydalangan holda quriladi, masalan, metro tunnellari orqali optik tola yotqizish.
- Katta miqyosli tarmoq (Wide Area Network yoki WAN). Katta geografik hududni qamrab oluvchi, odatda ketma-ket liniyalar (masalan, telefon liniyalari) bilan qurilgan tarmoq.
- Global tarmoq (Internet). Dunyodagi eng katta tarmoq, boshqacha aytganda global tarmoq. U uch darajali tuzilishga ega. Yuqori daraja - magistral, o'rta daraja - o'rta darajadagi tarmoq va pastki darajadagi tarmoqlar - stub tarmog'i.
Tarmoq miqyosi (o’ljami)
|
| |
Kirish. Mashinali o'rgatishda o'rgatish turlari Sun’iy intellekt tarixi - bet 3

|
Kirish. Mashinali o'rgatishda o'rgatish turlari Sun’iy intellekt tarixi
|
bet | 3/5 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 1,96 Mb. | | #140168 |
Bog'liq dars-1Mashinali o’rgatish - bu sun'iy intellektning (AI) bo'limi bo'lib, u mashinalarga algoritmlar orqali o'rganish imkonini beradi. Ushbu algoritmlar real datalardan hosil bo’lgan modellardan o'rganadi. Ushbu model qaysi sinf yoki qaysi turdagi yangi data ekanligini taxmin qilish imkonini beradi. Mashinali o'rgatish Artificial intelligence captures the imagination of the world (Sun'iy intellekt dunyoning tasavvurini qamrab oladi) Machine learning starts to gain traction(Mashinali o’rgatish tezlik bilan rivojlandi) Umumiy masalaning qo'yilishi Obyektlar (holatlar) va javoblar (natija, reaksiyalar) to'plami berilgan. Javoblar va obyektlar o'rtasida qandaydir bog'liqlik bor, lekin u ma'lum emas. Faqatgina yakuniy presedentlar – "obyekt, javob" juftliklari ma'lum, bu o'rgatuvchi tanlanma deyiladi. Ushbu ma'lumotlarga asoslanib yashirin bog'liqlikni tiklash talab etiladi, ya'ni har qanday mumkin bo'lgan kirish obyekti uchun yetarlicha aniq tasniflovchi javobni berishga qodir bo'lgan algoritmni qurish talab etiladi. Tanlanma Ko'pgina masalalarda obyektlar son yoki vektor ko'rinishida tasvirlanadi. Real amaliy masalalarda esa kiruvchi berilganlar to'liq bo'lmasligi, aniq bo'lmasligi, sonli bo'lmasligi mumkin.
Tanlanma ko'rinishlari:
strukturalangan:
- qatorlar, ustunlar ko'rinishida, relatsion BB ko'rinishida;
- son, satr, sana;
- kam hajm, boshqarish oson.
strukturalanmagan:
- qatorlar, ustunlar ko'rinishida, relatsion BB ko'rinishida ifodalab bo'lmaydi;
- Rasm, ovoz, video, matn va h.k.;
- katta o'lcham, boshqarish qiyin.
Tanlanma Mashinali o'rgatish usullari Supervised learning
O'qituvchi bilan o'rgatish (supervised learning) – har bir presedent uchun "holat, kerakli yechim" juftligi beriladi.
Bu modelni xususiyatlari aniq bo’lgan ma’lumotlar bilan o’qitish;
|
| |