nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 6/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tIV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: IZOMERIYA VA UNING TURLARI.
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 8/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Kimyoviy tuzilish nazariyasini asosiy qoidalarning ikkinchi bandida moddalarning xossalari faqat ularning tarkibiga bog‘liq bo‘lmay, balki molekulada atomlarining o‘zaro birikish tartibiga ham bog‘liqligi qayd qilingan. Bu qoida organik birikmalarda ko‘p uchraydigan izomeriya hodisasining mohiyatini ochib beradi. Izomeriya tushunchasi kimyo faniga XIX asrning 30-yillarida shved olimi I. Berselius tomonidan kiritilgan.A.M. Butlerov uglevodorodlar molekulasining tuzilishini o‘rganib, butan
molekulasidan boshlab, molekula tarkibidagi atomlar turli tartibda bog‘lanishi mumkin, degan xulosaga keldi.Umumiy formulasi C4H10 bo‘lgan butanda uglerod atomlari ikki xil tartibda, ya’ni to‘g‘ri va tarmoqlangan zanjir shaklida joylashgan bo‘lishi mumkin.
Molekuladagi atomlarni soni ortishi bilan izomerlar soni ham ortib boradi (geksanda – 5 ta, geptanda – 9 ta izomer bor)Keyinchalik izomeriyani boshqa turlari ham aniqlanib fanga kiritildi. Bizlar
izomeriyaning quyidagi turlari bilan tanishib o‘tamiz.1. Tuzilish yoki zanjir izomeriyasi;2. Holat izomeriyasi;3. Sinflararo izomeriya;4. Geometrik izomeriyaTuzilish (zanjir) izomeriyasi bilan yuqoridagi butan va pentan misolida tanishib chiqdik. Ko‘rganimizdek, ularda uglerod atomlari bir-birlari bilan
bog‘lanib tarmoqlangan yoki tarmoqlanmagan zanjirlarni hosil qiladilar.Holat izomeriyasi to‘yingan uglevodorod molekulasidagi o‘rinbosarlar (galogenlar) yoki funksional guruh o‘rniga bog‘liq bo‘ladi.
Holat izomeriyasini yana bir ko‘rinishi to‘yinmagan uglevodorodlarda uchraydi va qo‘shbog‘ni yoki uchbog‘ni nechanchi uglerod atomlarida joylashgani bilan farqlanadilar.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 4/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-t
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
Sana “ ” 201 yil - bet 103

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 103/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-t4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
1-tajriba. Glukozaning Mis (II)-gidroksid bilan reaksiyasi.
Probirkaga 2-3 ml glukoza eritmasidan va shu miqdorda suyultirilgan Natriy gidroksid eritmasidan soling (NaOH dan ortiqcha miqdorda olinishi kerak). So‘ng bir necha tomchi Mis (II)-gidroksid eritmasidan qo‘shing. Probirkada hosil bo‘lgan eritmani kuzating.
Laboratoriya ishi № 6
Mustaqil xulosalar uchun topshiriqlar.
1. Zangori rangli eritma nima? Ushbu tajriba nimani isbotlaydi?
2. Nima uchun probirkadagi eritma qizdirilganda avval sariq so‘ngra qizil
cho‘kma hosil bo‘ladi?
3. Tegishli reaksiya tenglamalarini yozing.
2-tajriba. Kraxmal kleysterini tayyorlash va kraxmalning yod bilan reaksiyasi.
Probirkaga 4-5 ml suv soling, ozgina kraxmal qo‘shing va aralashmani chayqating. Hosil bo‘lgan suspenziyani probirkadagi qaynab turgan suvga eritmani doimo chayqatib turib oz-ozdan qo‘shing.
Hosil bo‘lgan kleysterni sovuq suv bilan suyultiring (1:20) va ikkita probirkaga 3-5 ml dan soling. Bitta probirkaga yodning spirtdagi eritmasidan ozroq, ikkinchisiga esa kaliy yodid eritmasidan qo‘shing.Mustaqil xulosalar uchun topshiriq.
1.Nima uchun ko‘k rang faqat birinchi probirkada paydo bo‘ldi?
2.Tegishli reaksiyalarning tenglamalarini yozing.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
|
| |
Darsning blok sxemasi - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 14/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tDarsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Alkanlar CnH2n+2 umumiy formulaga ega bo‘lib, ularni tarkibidagi barcha uglerod atomlari faqat σ (sigma) bog‘ orqaligina bog‘langan bo‘ladi.
Ko‘k rangda ratsionla va qora rangda sistematik nomenklaturada nomlangan moddalar nomi berilgan.Nomenklaturasi: Tarixiy nomenklatura. Organik birikmalarning ko‘plab kashf etilishi natijasida ko‘pchilik organik moddalarga trivial(empirik, tarixiy, tasodiy)nomlar berilgan. Masalan, to‘yingan uglevodorodlarning birinchi to‘rtta vakiliga metan, etan, propan va butan deb, tasodiy nom berilgan. Pentandan boshlab alkanlarning nomiga molekula tarkibidagi uglerod atomi sonining grekcha nomiga (“penta”- 5, “geksa”- 6, “gepta”- 7, “okta”- 8, “nona”- 9, “deka”- 10) «an» qo‘shimchasini qo‘shib hosil qilinadi. Masalan: pentan – C5H12, geksan – C6H14,Ratsional nomenklatura. XIX asrdan boshlab organik moddalarni nomlashda ratsional (lotincha «ratio» krlash, idrok demakdir) nomenklatura qo‘llanildi. Ushbu nomenklaturaga asosan barcha alkanlar metanning hosilasi deb qaraladi. Metan tarkibidagi vodorodlar o‘rniga radikallarning almashinishidan alkanlar hosil bo‘ladi Ratsional nomenklatura bo‘yicha alkanlarni nomlashda eng ko‘p tarmoqlangan uglerodni metan markazi sifatida qaraladi va shu uglerodga bog‘langan radikallarning nomi va oxirida metan so‘zini aytish bilan modda nomi tugallanadi.
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 7/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-t
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
А110201 – Aniq va tabiiy fanlarni o`qitish metodikasi (fizika va

Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan
5А110201 – Aniq va tabiiy fanlarni o`qitish metodikasi (fizika va astronomiya) Tuzuvchilar: A.Kamalov – Ajiniyoz nomidagi Nukus DPI Fizika oqitish
metodikasi kafedrasi mudiri, f-m.f.d, dotsent.
A.Jumamuratov–Ajiniyoz nomidagi Nukus DPI Fizika oqitish
metodikasi kafedrasi dotsenti x.x.a.d.
Taqrizchi: B.Qunnazarov – Berdax nomidagi QDU Yarimo`tkazgichlar fizikasi
kafedrasi mudiri, f-m.f.n., dotsent Kirish Ushbu imtixon dasturi pedagogika institutining 5А110201 – Aniq va tabiiy
fanlarni o`qitish metodikasi (fizika va astronomiya) magistratura mutaxassisligi
bo‗yicha mutaxassislik fanlar boyicha sinash imtixanlari variantlari ushun
mo`ljallangan bo`lib, bo`lajak fizik o`qituvchilariı egallashi kerak bo`lgan barcha
bilim, qobiliyat va ko`nikmalar majmuasini óz ichiga oladı.
Dastur umumiy fizika, astronomiya, fizika va astronomiya o‗qitish
metodikasi kurslari boyicha nazariy bilimlar va amaliy ko`nikmalarni aniqlashdan
iborat bo`lgan mavzular va savollar ko`pligini qamrap olgan.
“Umumiy fizika” kursi ―Umumiy fizika‖ kursi Mexanika, Molekulyar fizika, Elektromagnitizm,
Optika, Atom, yadro va elementar zarralar fizikasi bo`limlarini o`z ichiga oladi.
Mexanika Moddiy nuqta kinematikasi. Mexanik harakat. Fazo va vaqt. Sanoq sistemasi.
Harakatning nisbiyligi. Moddiy nuqta, traektoriya, Yo`l va ko`chish. Fizik
kattaliklar. O`lchov birliklari. To`g`ri chiziqli tekis harakat. Tezlik. To`g`ri chiziqli
notekis harakat. Tezlanish. Erning tortishish maydonidagi harakat. Moddiy
nuqtaning aylana bo`ylab harakati. Burchak tezlik. Burchak tezlanish. Normal va
tengentsial tezlanishlar. Moddiy nuqta dinamikasi. Nyuton qonunlari Galileyning
nisbiylik printsipi. Kinetik va potentsial energiya. Energiya va impulsning
saqlanish qonunlari. Potentsial va nopotentsial kuchlar. Moddiy nuqtalar
sistemasining harakati. Massalalar markazi. O`zgaruvchan massali jism harakati.
Reaktiv harakat. Meshcherskiy tenglamasi. Elastik va noelastik to`qnashishlar.
Butun olam tortish qonuni. Kepler qonunlari. Gravitatsion maydonda bajarilgan
ish. Kosmik tezliklar. Vaznsizlik. Ishqalanish kuchlari. Stoks formulasi. Elastiklik
kuchlari. Noinertsial sanoq sistemalaridagi harakat. Koriolis kuchi. Maxsus
nisbiylik nazariyasi (MNN) elementlari. Lorents almashtirishlari. Tezliklarni
qo`shishning relyativistik qonuni. Relyativtik mexanikada impuls va energiya.
Massa bilan energiya orasidagi bog`lanish. MNN da to`liq energiya. MNN da
energiya va impulsning saqlanish qonuni. Qattiq jism mexanikasi. Suyuqliklar
mexanikasi. Mexanik tebranishlar. Tebranishlarni qo`shish. So`nuvchi tebranishlar.
Majburiy tebranishlar. Rezonans. Mexanik to`lqinlar. To`lqin tenglamasi. To`lqin
8
energiyasi va intensivligi. Fazoviy va gruppaviy tezliklar. Umov vektori. To`lqin
interferentsiyasi. Turg`un to`lqin. Akustika. Ultratovush va infratovush.
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 5/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Rus olimi A.M.Butlerov organik birikmalarning kimyoviy tuzilish nazariyasini taklif etdi. Ushbu nazariya quyidagicha ta’rifanadi: Murakkab zarrachaning kimyoviy tabiati uning tarkibini tashkil etuvchi moddiy zarrachalarning tabiati, ularning miqdori va kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi.Ushbu nazariyadan kelib chiqadigan xulosalar quyidagilardan iborat:1. Organik moddalarning molekulasini hosil qilgan hamma atomlar o`z valentliklariga mos ravishda ma’lum izchillikda birikkan. Molekulada
atomlarning bunday izchillikda birikishi kimyoviy tuzilish deyiladi. Organik birikmalarda uglerod atomi IV, vodorod atomi I, kislorod atomi II valentliklarni namoyon qiladi.
2. Moddalarning xossalari uning molekulasi tarkibida qanday atomlar va qancha miqdorda bo‘lishigagina emas, balki ularning qanday tartibda birikkanligiga ham bog‘liq bo`ladi. Tuzilish nazariyasining bu qoidasi, organik kimyoda ko‘p uchraydigan izomeriya hodisasining mohiyatini tushuntirib beradi.
3. Berilgan moddaning xossalarini o‘rganish natijasida uning molekul yar tuzilishini aniqlash, molekulasining tuzilishini bilish orqali esa uning xossalarini oldindan aytib berish mumkin. A. M. Butlerovga qadar molekulaning tuzilishini aniqlab bo‘lmaydi, deb hisoblanar edi. Ko‘pchilik olimlar hatto molekulada atomlar real mavjudligini inkor etar edilar. A. M. Butlerov bu Ĩkrlarni noto‘g‘ri ekanligini isbotlab berdi. U moddalarning xossalarini o‘rganish orqali molekulaning tuzilishini, aksin-
cha molekulaning tuzilishi orqali ba’zi kimyoviy xossalarini avvaldan aytib berish mumkinligini amalda ko‘rsatib berdi.4. Modda molekulasidagi atomlar va atomlar guruhi o‘zaro bir-biriga ta’sir etadi.Bizga molekulasi tarkibida bir xil guruh bo‘lgan, lekin turli xossalarga ega bo‘lgan moddalar ma’lum.
Shunga qaramay, ularning xossalari turlicha: C2H5OH neytral, NaOH kuchli asos, CH3COOH kislotalik xossasini namoyon qiladi. Bunga sabab bu moddalar bilan bog‘langan atomlar hamda atomlar guruhining o‘zaro ta’siridir.5. Kimyoviy reaksiyalarda modda molekulasini tashkil etgan barcha
atomlar emas, balki ayrim atomlar yoki atomlar guruhi ishtirok etadi. Misol qilib, etil spirti bilan natriy metalining o‘zaro ta’sirini olish mumkin. Organik birikmalarda uglerod atomining oksidlanish darajasi.
Organik birikmalarda uglerod atomining oksidlanish darajasi u hosil qiladigan bog‘lanishlar soniga doim ham mos kelmaydi, ya’ni shu elementning valentligiga teng emas. Organik birikmalarda uglerod atomi doim IV valent-li bo‘ladi. Lekin uglerod atomining oksidlanish darajasi turli qiymatlarga ega
bo‘ladi, ya’ni -4 dan +4 gacha.
Masalan, metan(CH4)da uglerod atomining oksidlanish darajasi -4, metanol (CH3OH) da -2; metanal(HCHO)da 0; chumoli kislota (HCOOH) da +2; CO2 da esa +4 ga teng.
Shu sababli, organik kimyoda uglerod atomi oksidlanish darajasi va valentlik tushunchasing qiymati har xil. Uglerod atomining qo‘zg‘algan holatdagi valentligi doimo 4 ga teng, ya’ni u to‘rtta kovalent bog‘lanishga ega.
|
| |
Atom, yadro va elementar zarralar fizikasi

10
zarralarni qayd qiluvchi asboblar. Elementar zarralar va ularni xarakterlovchi
kattaliklar. Elementar zarralar fizikasida saqlanish qonunlari. Kvarklar. Glyuonlar.
Fundamental ta`sirlashuv turlari. Buyuk birlashish.
“Nazariy fizika” kursi
―Nazariy fizika‖ fani
Klassik mеxanika, Elеktrodinamika, Kvant mеxanika,
Statistik fizika va tеrmodinamika bólimlarini óz ichiga oladi. Ushbu fan
5110200 - fizika va astronomiya óqitish mеtodikasi bakalavriat tálim
yónalishida tahsil olayotgan talabalarga ―Nazariy fizika‖ kursi sifatida oqitiladi.
Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari

|
Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari
|
bet | 1/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 332,6 Kb. | | #238449 |
Bog'liq Kiber huquq MI Raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari
Bajardi: Boboqulov Nozimbek
Tekshirdi: Murodov Ma’murjon
Reja: - Maxfiy axborot xavfsizligini ta’minlash.
- Konfidensial axborotni himoyalashning huquqiy asoslari.
- Axborotni himoyalash usullari.
- Xulosa.
XXI asr axborot asri bo‘lib, axborot ahamiyati va qimmati oshib bormoqda. Bunday sharoitda uni qonuniy himoyalash ham dolzarb masalaga aylandi.
Axborotni himoyalash deganda quyidagilar tushuniladi:
- Axborot butunligi va ishonchliligini ta’minlash;
- Axborotni saqlash jarayonida elementlarining almashtirilishiga yo‘l qo‘yilmaslik;
- Maxsus ruxsatga ega bo‘lmagan shaxslar tomonidan axborotlardan qisman yoki to‘liq foydalanishning oldini olish, umuman olganda axborotni o‘g‘irlashga, o‘zgartirishga yoki tizimni ishdan chiqarishga bo‘lgan intilishlardan himoya qilish.
Maxfiy axborot xavfsizligini ta’minlash
Axborot xavfsizligini ta’minlashda quyidagi talablar qo‘yiladi: - Konfidensiallik (maxfiylik);
- Butunlik (axborotni axborot jarayonlari davomida uni beruhsat o‘zgartirish yoki kuzatishga yo‘l qo‘ymaslik holati);
- Qobillik (axborotning unga nisbatan berilgan axborot jarayonlarini bajarishga yaroqlilik va tayyorlik xossasi).
Kompyuter tizimlari va tarmoqlarida axborotni himoyalashning quyidagi usullari mavjud: - Tashkiliy;
- Texnik-dasturiy;
- Huquqiy;
- Axborotni zahiralash va nusxalash;
- Kriptografik.
Qonun hujjatlarida quyidagi masalalar ko‘rib chiqiladi: Qonun hujjatlarida quyidagi masalalar ko‘rib chiqiladi: - Kompyuter jinoyatchiligi uchun jazolash me’yorlarini ishlab chiqish;
- Dasturlovchilarning mualliflik huquqlarini himoya qilish;
- Axborotlashtirish sharoitlarida axborot sohasidagi huquq va erkinliklarni himoya qilish;
- Axborot xavsizligi bo‘yicha xalqaro shartnomalarni qabul qilish va unga amal qilish me’yorlarini ishlab chiqish.
|
| |
Erasable Programmable ROM (EPROM)

|
Erasable Programmable ROM (EPROM)
|
bet | 4/4 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 398 Kb. | | #266788 |
Bog'liq 1-amaliy TopshiriqErasable Programmable ROM (EPROM): Bu ROM turiga ma'lumotlar yozilgandan so'ng, ularni ultrabinafsha nurlar yordamida o'chirish va qayta yozish mumkin. EPROMlar chipning yuqori qismida shaffof oynaga ega bo'ladi, bu orqali nurlar o'tadi.
Electrically Erasable Programmable ROM (EEPROM): Bu ROM turiga ma'lumotlarni elektr signallari yordamida o'chirish va qayta yozish mumkin. EEPROMlar eng ko'p ishlatiladigan ROM turlaridan biridir, chunki ular osonlik bilan yangilanadi va qayta dasturlanadi.
Flash Memory: Bu EEPROMning bir shakli bo'lib, tezkor o'chirish va yozish imkonini beradi. Flash xotira hozirgi kunda ko'plab qurilmalarda, jumladan, USB flesh-disklar, SSDlar va mobil qurilmalarda keng qo'llaniladi.
ROMning asosiy vazifasi kompyuter yoki boshqa elektron qurilmalar uchun zarur bo'lgan asosiy dasturlarni saqlashdir. Bu dasturlar odatda tizimning ishga tushish va boshqarish jarayonlarini o'z ichiga oladi.
Grafik protsessor (GPU - Graphics Processing Unit) — bu grafik va video ma'lumotlarni tez va samarali qayta ishlash uchun maxsus ishlab chiqarilgan protsessor. GPUlar asosan kompyuter grafikasi va video chiqishini boshqaradi. Ular CPUdan (Markaziy protsessor) farqli o'laroq, ko'p sonli kichik va parallel hisoblashlarni tezda amalga oshirishga qodir. Bu xususiyatlari tufayli, GPUlar yuqori grafik talab qiluvchi vazifalar, masalan, o'yinlar, grafik dizayn, video tahrirlash va ilmiy hisoblashlar uchun ideal hisoblanadi.
AMALIY QISM
Kompyuter model
|
Asus TUF Dash F15 (2022) FX517ZC Laptop
|
Protsessor
|
12th Gen Intel(R) Core(TM) i7-12650H 2.30 GHz
|
Protsessor yadrolari
|
10
|
RAM (Tezkor xotira)
|
8.0 GB, DDR5
|
Video karta (qo‘shimcha protsessor)
|
Intel(R) UHD Graphics (1 GB)
NVIDIA GeForce RTX 3050 Laptop GPU (4 GB)
|
Doimiy xotira(ROM)
|
512.0 GB SSD
|
Operatsion tizim
|
Windows 11 pro
|
Mantiqiy protsessorlar
|
16
|
Ushbu amaliyot ishida shaxsiy kompyuterimizning xususiyatlarini aniqlash uchun aynan AIDA64.exe dasturidan foydalanamiz. Quyida keltirilgan qadamlarni belgilangan ketma-ketligda amalga oshiramiz va natijada shaxsiy kompyuterimizning asosiy harakteristikalarini ko‘rib o‘tamiz:
XULOSA
Men bu mustaqil ishni bajarib kompyuter tizimining umumiy tarkibini va funksiyalarini o‘rganib chiqdim. Ko‘p yadroli protsessorlar haqida tushinchaga ega bo’ldim, ularning turlari va ishlash prinsiplari bilan tanishib chiqdim
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
www.aida64.com
www.texnoman.uz
|
| |
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
 
DDR2

|
DDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2
|
bet | 3/4 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 398 Kb. | | #266788 |
Bog'liq 1-amaliy TopshiriqDDR1 — maksimal ishlash chastotasi 400 megagersgacha;
DDR2 — maksimal chastotasi 800 megagersgacha;
DDR3 — maksimal ishlash chastotasi 1800 megagersgacha.
Har bir tezkor xotira turi o’zining platasiga ega, ya’ni platadagi slot faqat bir turdagi tezkor xotirani qabul qiladi. Misol uchun, DDR1 uchun mo’ljallangan plataga DDR2 ni o’rnatib bo’lmaydi. Chunki har bir tezkor xotira turi oʻzgacha ulanish tishlariga ega. Oʻlchami bir xil boʻlishi mumkin lekin tishlari oʻrtasida farq bor.
Muhim ma’lumotlardan biri shuki, plata shinasini ham tezkor xotirani oʻrnatishda e’tiborga olish, uning chastotasini ham bilib qoʻyish zarur. Bu ma’lumotni kompyuter platasi hujjatidan topishingiz mumkin. Misol uchun, 800 MGʼda ishlaydigan DDR2 tezkor xotirasini 533 MG shinada ishlaydigan plataga qoʻyilsa, tezkor xotira ham 533 MGʼda ishlaydi yaʼni shu chastotaga moslashadi. Agar har xil chastotada ishlaydigan 2 ta tezkor xotirani bir plataga oʻrnatilganda, umumiy ishlash chastotasi kichik bo’lgan chastota bilan bog’liq bo’ladi. Misol tariqasida 1000 MG va 600 MG chastotada ishlaydigan tezkor xotirani bitta plataga oʻrnatilsa, shunda tezkor xotira 600 MGЦ chastota bilan ishlaydi. Tezkor xotira koʻplab oʻyin va dasturlar uchun javobgardir.
Doimiy xotira (ROM - Read-Only Memory) kompyuterning asosiy xotira turlaridan biri bo'lib, u ma'lumotlarni doimiy ravishda saqlash uchun ishlatiladi. ROMdagi ma'lumotlar kompyuter o'chirilganda ham saqlanib qoladi, ya'ni ular energiya manbaiga bog'liq emas. ROM odatda kompyuter ishga tushirilganda dastlabki yuklanish jarayonlarini boshqaradigan dasturlarni saqlash uchun ishlatiladi.
ROMning bir nechta turlari mavjud:
Mask ROM (MROM): Bu ROMning dastlabki shakli bo'lib, zavodda ishlab chiqarish jarayonida ma'lumotlar yoziladi va uni o'zgartirib bo'lmaydi. U juda kam uchraydi, chunki uni yangilash yoki dasturlarni o'zgartirish mumkin emas.
Programmable ROM (PROM): Bu turdagi ROMga ma'lumotlar bir marta yozilishi mumkin. Ma'lumotlar maxsus qurilmalar yordamida yoziladi va ularni o'chirib bo'lmaydi.
|
| |
Sana “ ”_____________________201___-yil

|
Sana “ ”_____________________201___-yil
|
bet | 9/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tSana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ORGANIK BIRIKMALAR SINFLANISHI. ORGANIK BIRIKMALARGA XOS REAKSIYA TURLARI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
|
|
| |
Algebra va sonlar nazariyasi

4
sonlari va xos vektorlari.
Butun sonlar xalqasida bólinish munosabati. Tub sonlar.
Arifmetikaning
asosiy teoremasi. Eng katta umumiy bóluvchi. Eng kichik umumiy karrali. Yevklid
algoritmi va uning tatbiqlari. Chekli zanjir kasrlar. Munosib kasrlar. Sistematik
sonlar. Taqqoslama, chegirmalar halqasi. Bir ózgaruvchili
birinchi darajali va
yuqori darajali taqqoslamalar. Sonning tartibi. Boshlanǵich ildiz. Tub modul
bóyicha indekslar va ularning tatbiqlari. Lejandr simvoli. Yakobi simvoli.
Taqqoslamalar nazariyasining arifmetik tatbiqlari.
Bir ózgaruvchili kóp hadlar. Bezu teoremasi. Algebraning asosiy teoremasi.
Uchinchi va tórtinchi darajali tenglamalar. Maydonning oddiy kengaytmasi.
Algebraik va transtsendent sonlar. Maydonning algebraik kengaytmasi. Algebraik
sonlar maydoni. Tenglamalarni radikallarda yechish.
3.Geometriya
Vektorlar ustidagi amallar. Vektor fazo. Koordinata sistemalarini
almashtirish. Affin, dekart va qutb koordinatalar sistemalari.
Koordinatalarni
boǵlovchi tenglama va tengsizliklar. Algebraik chiziqlar va ularning tartibi.
Almashtirishlar gruppasi. Tekislikdagi harakatlar klassifikatsiyasi. Geometrik
figuralarning simmetriya gruppasi. Óxshash almashtirishlar gruppasi va uning
gruppaosti. Tekislikdagi affin almashtirishlar. Fazodagi koordinatalar metodi.
Koordinatalarni boǵlovchi tenglama va tengsizliklarning geometrik mánosi.
Fazoda tekislik va tóǵri chiziq. Ellips. Giperbola. Parabola.
Ikkinchi tartibli
chiziqlarning direktrisalari va fokuslari. Ikkinchi tartibli chiziqlarning umumiy
tenglamasi. Ikkinchi tartibli tsilindrik va konus sirtlar. Aylanma sirtlar. TSirkulǵ va
chizǵich yordamida yasash postulatlari. Maktab geometriya kursidagi yasashga
doir masalalar. Tekislikdagi geometrik yasashlarni turli metodlari.
Sirkul va
chizǵich yordamida yechilmaydigan klassik masalalar. Tekis va fazoviy
figuralarning parallel proyektsiyadagi tasvirlari. Aksonometriya. Polǵke-Shvarts
teoremasi. Pozitsion va metrik masalalar. Proyektiv tekislik va proyektiv fazo.
Dezarg teoremasi. Proyektiv akslantirishlar va almashtirishlar. Garmonik
joylashgan tórtta nuqta. Proyektiv tekislikdagi ikkinchi
tartibli chiziqlar va
ularning klassifikatsiyasi. Shteyner va Paskal teoremalari. Yevklid geometriyasi.
N.I.Lobachevskiy geometriyasi. Gilbert aksiomalar sistemasi. Aksiomalar
sistemasining interpretatsiyasi. Aksiomalar sistemasining zidsizligi,
erkinligi va
tóliqligi. Uch ólchovli fazoning Veyl aksiomalar sistemasi. Giperbolik fazo haqida
tushuncha. Giperbolik tekislikning Keli-Kleyn modeli.
Tayanch iboralar - Xitoy xalq respublikasi

|
Xitoy xalq respublikasi
|
bet | 7/15 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #100034 |
Bog'liq Извлеченные страницы из Erkin iqtisodiy hududlar 2019 [@iqtisodchi kutubxonasi]Tayanch iboralar:
Erkin iqtisodiy hududlar, xorijiy investitsiya, kooperatsiya, investor, eksport, innovatsiya, imtiyoz, texnologiya, loyiha.
Mazkur paragraf bo„yicha umumiy xulosalar:
Xitoyda EIHlarnining tashkil etilishi va rivojlanishi bir necha bosqichlarga
bo„linadi. Bunda mamlakatda EIHlarni tashkil etish bo„yicha qo„yilgan strategik maqsadlarga erishish, jumladan, ularni har tomonlama rivojlantirish yo„lida bir necha vazifalarni belgilab oldi. EIHlarni tashkil etish va rivojlantirish bosiqchlarida mamlakatda ularning muvaffaqiyatli faoliyat ko„rsatishi uchun qulay sharoitlarni barpo etishga yo„naltirilgan qator chora-tadbirlarni amalga oshirdi. Xususan, 200 dan ortiq qonun va me‟yoriy hujjatlar qabul qilindi.
Xitoyda EIHni tashkil etish evolyutsiyasini uch bosqichga bo„lish mumkin: o„sish polyusi bosqichi (1978-1982 yillar) (davlat boshqaruvi yetakchilik qildi, huquqiy asos yaratildi); bir maromda rivojlanish bosqichi (1983-1989 yillar) (tashqi investitsiyalar ko„plab kiritildi); klasterkash bosqichi (1990-yildan hozirga qadar) (texnologiyalar innovatsiyasi qo„llanildi).
Bugungi kunda Xitoyda 6 ta yirik EIHlar tashkil etilgan bo„lib, bundan tashqari, yana boshqa turdagi EIHlar ham faoliyat ko„rsatadi. Xitoyda 1 dollar chet el investitsiyasini jalb etish uchun 5,5 dollar milliy resurslarni transport tizimi, barqaror suv va energiya ta‟minoti, shinam turur-joy uchun sarflash zarur bo„lgan.
|
| |
WINDOWS operatsion tizimining imkoniyatalri

ko’p vazifalilik ya’ni WINDOWS muhitiga o’tgandan keyin bir vaqtning o’zida bir necha dasturlarda ishlash imkoniyati paydo bo’ladi. Masalan hujjatlar tahrirlash, rasmlar chizish, hujjatlarni bosmaga berish, musiqa eshitish va hokozo.
Ma’lumotlar buferidan (cho’ntagidan) foydalanish imkoniyati, ya’ni bemalol grafik muharriridagi yoki electron jadvaldagi ma’lumotlarni boshqa dasturlarga qo’yish yoki aksincha.
Windows muhitida ishlaydigan barcha dasturlarning shriftlari, drayverlarining printerdan foydalanish va boshqarish tugmalarining bir xilligi foydalanuvchiga bitta dasturda ishlaganda ikkinchisiga ishlashga oson ko’nikish hosil qilish imkonini beradi.
WINDOWS operatsion tizimida kompyuter tarmoqlaridan foydalanish juda qulay, masalan lokal kompyuter tarmog’ida ishlash uchun tarmoqli muhit (сетевое окружение) yorlig’ini ishlatish yetarli.
Foydalanuvchi interfeysining yagonaligi, ya’ni WINDOWS muhitida oddiydan tortib murakkabgacha dasturlarning barchasida muloqat oynalarining, menyularining, vositalar panelining va boshqalarning yagona ko’rinishga ega ekanligi va hokozo imkoniyatlar aytish mumkin.
Universal grafika-WINDOWS dasturlarining qurilmalarga va dastur ta’minotiga bog’liqsizligini ta’minlaydi.
Ma’lumotlar almashuvi- Windows dasturlararo ma’lumotlar almashish imkoniyatiga ega.
Windows muhitida electron pochta va faksdan foydalanish mumkin va hokozo.
Biologik faol moddalarning inson salomatligiga

Biologik faol moddalarning inson salomatligiga
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
21.02.2024
Hajmi
0,73 Mb.
#159855
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Biologik faol moddalarning inson salomatligiga
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Nazorat uchun - Xitoy xalq respublikasi

|
Xitoy xalq respublikasi
|
bet | 8/15 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #100034 |
Bog'liq Извлеченные страницы из Erkin iqtisodiy hududlar 2019 [@iqtisodchi kutubxonasi]Nazorat uchun savollar:
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirish necha bosqichdan iborat bo„lgan?
Xitoyda EIHlarning muvaffaqiyatli faoliyat ko„rsatishi uchun qancha onun va me‟yoriy hujjatlar qabul qilingan?
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirish bosqichlari mazmunini bilasizmi?
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirishning 1-bosqichi nimalar amalga oshirilgan?
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirishning 2-bosqichi nimalar amalga oshirilgan?
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirishning 3-bosqichida nimalarga erishilgan?
Xitoy iqtisodiyotining rivojlanishi va unda erkin iqtisodiy hududlarning tutgan o„rni
Xitoy davlati bugungi kunda dunyo mamlakatlarining e‟tibori markazida turgan asosiy davlatlardan hisoblanadi. Sababi, Xitoyning iqtisodiyot, tashqi iqtisodiy faoliyat, xalqaro integratsiyani rivojlantirish va unda EIHlar hissasining ortib borishi borasida erishayotgan ulkan yutuqlari barchani xayratga soladiki, bu, so„zsiz, uning faol iqtisodiy, investitsiya siyosatini olib borish bilan bevosita bog„liqligi natijasi hisoblanadi. Shunga ko„ra, ushbu davlatning amaliy tajribalarini chuqur o„rganish maqsaga muvofiqdir.
Agar quyidagi 9.2-rasmga nazar tashlansa, unda Xitoy YaIMning dinamik o„sishi to„g„risida yetarli tasavvurga ega bo„lish mumkin.
X7 5
Xitoy YaIMni tahlil qilganimizda uning 2009-yildan 2017-yilgacha 6,7-8 foizdan o„sganini ko„rishimiz mumkin. Bu esa aholi jon boshiga YaIM hajmining ham o„sib borishiga o„z ta‟sirini ko„rsatmoqda.
Shuni ham ta‟kidlash lozimki, Xitoyning tashqi savdo aylanmasi 2018-yil yakunlariga ko„ra rekord natijani ko„rsatdi va 4,62 trln. dollarga etdi. Bu qiymat 2017-yilga nisbatan 12,6 foiz ko„proq bo„lgan, deb ma‟lum qildi Xitoy bosh bojxona boshqarmasi vakili Li Kuyven. Uning aytishicha, Xitoy eksporti 2018- yilda 9,9 foizga o„sib, 2,14 trln. dollarni, importi esa 15,8 foizga o„sib, 2,14 trln. dollarni, savdo balansining ijobiy saldosi 546,5 mlrd. dollarni tashkil qilgan76.
Xitoy yirik EIHlari – MIHlarining 2017- yilga tashqi savdo ko„rsatkichlariga nazar tashlansa, unda Shenjen MIHning umumiy savdo aylanmasidagi ulushi 73,6
%ni, jumladan, eksportdagi ulushi 73,9%ni, importdagi ulushi esa 73,2%ni tashkil etganligini ko„rish mumkin (9.1-jadval).
|
| |
WINDOWS operatsion tizimi haqida umumiy ma‘lumotlar

|
WINDOWS operatsion tizimi haqida umumiy ma‘lumotlar
|
bet | 4/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 96,03 Kb. | | #108081 |
Bog'liq kamolov fayzullo 1 mustaqil ishWINDOWS operatsion tizimi haqida umumiy ma‘lumotlar
Operatsion tizim - bu maxsus dastur bo’lib, bu dastur asosiy vazifasi - kompyuter ishini boshqarish, kompyuter va foydalanuvchi o’rtasida muloqotni o’rnatish, tashqi qurilmalar ishlash holatlarini sozlash va ular bilan muloqotni o’rnatish, har xil dasturlarni ishga tushirish va ular ishlash holatlarini ta‘minlash.
Operatsion tizimlardan eng taniqlilari bu Microsoft firmasining MS-DOS va Windows dasturlari, Apple firmasining Macintosh dasturi, Unix va Linux dasturlari.
Dunyoning 70% kompyuterlari Microsoft korporatsiyasi tomonidan yaratilgan operatsion tizimlar bilan jihozlangan. Bo’lardan 1981 yilda yaratilgan - MS-DOS dasturi, 1991 yilda yaratilgan - Windows 3,1 dasturi, 1995 yilda yaratilgan - Windows 95 dasturi, 1998 yilda yaratilgan – Windows 98 dasturi, 2000 yilda yaratilgan - Windows 2000 dasturi, 2001 yilda yaratilgan - Windows Millennium Edition va Windows XP dasturlari. Windows dasturning taniqli bo’lishining asosiy sababi bu - ish jarayoni soddaligi, ko’p vazifali rejim, bir xil ishlash interfeysi va boshqa qulayliklar. Boshqa operatsion tizimlarga o’xshab Windows dasturi ham kompyuter xotirasiga kompyuter yoqilish vaqtda avtomatik ravishda yuklanadi.
Windows so’zi inglizcha “window”-oyna degan ma’noni anglatadi. Windows-oynalar, ya’ni Windows operatsion tizimida oynalar bilan ishlaydi.
2.WINDOWS operatsion tizimi uchun zarur bo’lgan resurslar
Hozirgi kunda keng ommaga taqdim qilinadigan kompyuterlarga WINDOWS operatsion tizimlari o’rnatilib taqdim etilayapti. Agar kompyuterlar ilgariroq olingan bo’lsa, bu kompyuterlarga ham WINDOWS operatsion tizimlarini o’rnatish mumkin.Buning uchun ma’lum shartlar (resurslar) bajarilishi shart. WINDOWS 95/98 operatsion tizimlarini o’rnatish uchun WINDOWS 95 ning minimal varianti uchun 50 Mb hajm vinchesterda bo’sh joy, 8 Mb operativ xotira va protssesor eng kamida ( ishlash taktik chastotasi 66 Mgs) 486 bo’lishi lozim. WINDOWS 98 operatsion tizimini o’rnatish uchun eng kamida 16 Mb operativ xotira, 120 Mb dan 295 Mb gacha qattiq diskda bo’sh joy bo’lishi lozim. Agar Windowsning imkoniyatlaridan foydalanmoqchi bo’lsangiz, Pentium kompyuterlariga WINDOWS tizimini o’rnatganingiz ma’qul.
3.
|
| |
Tayanch iboralar - Xitoy xalq respublikasi

|
Xitoy xalq respublikasi
|
bet | 2/15 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #100034 |
Bog'liq Извлеченные страницы из Erkin iqtisodiy hududlar 2019 [@iqtisodchi kutubxonasi]Tayanch iboralar:
Erkin iqtisodiy hududlar, “ochiq eshiklar” siyosati, raqobat, texnologiya, islohot, sanoat, eksport, investitsiya, integratsiya, qishloq xo„jaligi.
Mazkur paragraf bo„yicha umumiy xulosalar:
Xitoyda EIHlar mamlakatda 1978-yilda boshlangan “ochiq eshiklar” siyosati asosida vujudga kelib, iqtisodiyotning “iqtisodiy mo„jiza”sini hosil qilishda muhim omil bo„lib xizmat qilib kelmoqda. Xitoyda EIHlarni tashkil etishdan avval AQSh, Yaponiya, Gongkong, Singapur, Tayvanlarni tajribasini chuqur va har tomonlama o„rganib chiqilgan. Mamlakatda tashkil etilgan EIHlar bir qator yutuqlarni qo„lga kiritishga o„z ta‟sirini ko„rsatdi.
Xitoyda EIHlarlarni tashkil etishning ko„plab maqsadlari belgilab olingan bo„lib, amalda ularning barchasiga erishishga muvaffaq bo„ilb bormoqda. Ushbu maqsadlar orasida eng muhimlari sifatida Xitoyda 1980-yillardan tashkil etila boshlagan EIHlar orqali mamlakatdagi katta ishsizlik va kambag„allik darajasini bartaraf etishni alohida keltirib o„tish mumkin. O„tgan 40 yillik davrdan so„ng bugungi kunga kelib Xitoy xalqi farovon hayot kechiruvchilarga aylandi.
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirishda arzon ishchi kuchi va xomashyo, qulay geografik-iqtisodiy joylashuv, to„yinmagan keng va juda katta iste‟mol bozorining mavjudligi, raqobatning kuchli darajada emasligi, xorijiy kapitalga juda katta ehtiyoj, davlat tomonidan yaratilgan qulay imkoniyat va imtiyozlar muhim omil bo„lib xizmat qildi. Shuningdek, EIHlarda infratuzilma 6 ta yo„nalishda – yo„llarni, suv, gaz quvurlarini, kommunikatsiyani, issiklik, elektr uzatish liniyalarini qo„yish va shuningdek, er uchastkalarini tekislash yo„nalishida tashkil etilgan.
|
| |
Topshiriqni bajarish uchun zarur bo`lgan qisqacha nazariy ma’lumotlar

|
Topshiriqni bajarish uchun zarur bo`lgan qisqacha nazariy ma’lumotlar
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,53 Kb. | | #229780 |
Bog'liq Mineralogiya Mustaqil ta'lim uslubiy ko'rsatmaTopshiriqni bajarish uchun zarur bo`lgan qisqacha nazariy ma’lumotlar.
Simmetriya markazi. Kristall shakli orasida – markazida undagi simmetriya o‘qlari (agar ular mavjud bo‘lsa) kesishgan o‘rnida joylashgan deb tasavvur etiladigan nuqta bo‘lib, shu nuqta simmetriya markazi bo‘lar ekan, u holda kristall shaklning har qaysi uchi, qirrasi va yonlari qarama-qarshi yo‘nalishda o‘ziga mos, o‘xshash va teng uch, qirra va yonlarga, ya’ni o‘z aksiga ega bo‘ladi. Demak simmetriya markazi kristall shaklining har bir nuqtasi aksini qarama – qarshi tomoniga qaytarib – ko‘chirib takrorlab beradi.
Simmetriya tekisligi. Kristall shaklida simmetriya tekisligi mavjudligini aniqlash uchun shu shakl ustidan uni teng ikki qismga ajratadigan qandaydirdir tekislikni o‘tkazish tasavvur etiladi.
Simmetriya o‘qlari. CHizma geometriyada ikki nuqtani birlashtiruvchi to‘g‘ri chiziq o‘q deb ataladi. SHunga o‘xshash kristallografiyada ham kristall shakli ustida ixtiyoriy ikki nuqta tanlanib, ularning biri ikkinchisi bilan tutashtirilib, shu nuqtalar orqali qandaydir o‘q o‘tkazilgan deb faraz qilinadi. Biroq kristall shakli ustida tanlangan bu nuqtalar tasodifiy emas, balki ular tutashtirilishi natijasida hosil bo‘lgan; tasavvur etiladigan o‘q simmetriya o‘qi bo‘la oladi, degan fikrga asoslanib tanlanadi va ana shu faraz etilgan o‘q simmetriya o‘qi ekanligi isbotlanadi.
Simmetriya ko‘rinishlarining o‘xshashligiga qarab ajratilgan guruhlari – singoniya (o‘xshash burchakli demakdir) deb ataladi. SHu bilan birga, har qaysi singoniya kristallari o‘ziga xos geometrik shakllari va o‘sha kristallarni tashkil etuvchi fazoviy panjarasi, elementar yacheykasining qiyofasi bilan ham boshqa singoniya kristallaridan farq qiladi.
Idioxromatik rang. Grekcha «Idios»- o‘ziniki degan ma’noni bildiradi. Tabiatda uchraydigan ko‘pgina minerallarning rangi ularning qanday ximiyaviy elementlardan tashkil topganligi va ularning atom, ion va molekulalari bir-biri bilan qanday bog‘langanligi asosida kelib chiqadi.
Alloxromatik rang. Grekchadan tarjima qilinganda «allos» - tashqi, O’zga degan ma’noni bildiradi. Bir mineralning O’zi tabiiy sharoitlarda bir necha xil rang va tuslarda uchrashi mumkin.
Psevdoxromatik (psevo – grekcha aldamchi) rang. Bu oq nur to‘lqinlarining mineral yuzasida sochilishi, interferension nur to‘lqinlarining mineral yuzasida yoyilishi bilan bog‘liq bo‘lgan rangdir. Bu rang bizga suv ustida suzib yurgan kerosin, yog‘ va neftning har xil «kamalak» rangidek tovlanib turadigan rangini eslatadi. Bu shaffof moy yuzasining ostki (suvdan ajratib turadigan) va ustki (havo bilan cheklangan) yuzalaridan qaytgan yorug‘lik nurining interferensiyalanish qobiliyati bilan bog‘liqdir.
|
| |
Ma'lumotlarni tahrirlash - Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga ulanish

|
Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga ulanish
|
bet | 10/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 379,38 Kb. | | #234223 |
Bog'liq Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga u16.17.2. Ma'lumotlarni tahrirlash
Biz allaqachon satrlarni tahrirlash mavzusiga to'xtalib o'tdik va ushbu bobda biz ushbu mavzuni chuqurroq ko'rib chiqamiz. Shunday qilib, formaga quyidagi kodni yozish zarur:
private void editButton_Click(object sender, EventArgs e)
{
// yozuvlar sonini tekshiring
if (table.Rows.Count == 0)
return;
DataRow row = table.Rows[0]; // biz 0-qatorni olamiz
row[1] = "Shakar"; // birinchi maydonning qiymatini o'zgartiring
}
Birinchidan, jadvalda yozuvlar mavjudligini tekshiramiz. Agar Rows to'plamidagi elementlar soni nolga teng bo'lsa, unda tahrirlash uchun hech narsa yo'q. Agar yozuvlar mavjud bo'lsa, unda biz nol qatorni olamiz va birinchi maydonning qiymatini o'zgartiramiz.
Ma'lumotlar jadvalidagi ma'lumotlar o'zgarganda, ma'lumotlar holatini nazorat qilish imkonini beradigan quyidagi hodisalar hosil bo'ladi:
ColumnChanged - hodisa har safar ustundagi qiymat o'zgarganda boshlanadi;
ColumnChanging - ustundagi qiymat hozirda o'zgarmoqda va o'zgartirish hali ham bekor qilinishi mumkin;
RowChanged - satrdagi qiymat yoki satr holati o'zgargan;
RowChanging - satrdagi qiymat yoki satr holati hozirda o'zgarmoqda.
16.17.3. Ma'lumotlarni qidirish
Biz 16.13.1 bo'limida ma'lumotlarga kirish uchun Rows xususiyatidan foydalanishingiz mumkinligini allaqachon bilib oldik. Uning yordamida biz to'plamdagi istalgan satrga to'g'ridan-to'g'ri murojaat qilishimiz mumkin. Ammo qidirishning yana bir qiziqarli usuli bor - Find(). Ushbu usul topiladigan qatorning asosiy kalitining qiymatini o'tkazish kerak. Misol uchun, quyidagi kod bizga kaliti 20 bo'lgan mahsulotni qaytaradi:
DataRow foundedRow = table.Rows.Find(20);
Ushbu kodni bajarish uchun satrda asosiy kalitlar to'plami bo'lishi shart. Agar kalit o'rnatilmagan bo'lsa, Find() usuliga qo'ng'iroq qilish istisnoga olib keladi.
16.17.4. Satrlarni oʻchirish
Jadvaldan satrni olib tashlash uchun O'chirish() yoki RemoveAt() yig'ish usulidan foydalanib, kerakli yozuvni Rows to'plamidan olib tashlashingiz mumkin. Misol uchun, quyidagi misolda Remove() usuli yordamida to'plamdan 0-satr olib tashlanadi:
private void deleteButton_Click(object sender, EventArgs e)
{
if (table.Rows.Count == 0)
return;
table.Rows.Remove(table.Rows[0]);
}
Qatorni o'chirishning ikkinchi usuli qatorni Delete() usulidan foydalanishdir. Masalan, quyidagi kod null qatorni olib tashlaydi:
table.Rows[0].Delete();
Qator o'chirilganda, qatorga egalik qiluvchi jadval ob'ekti uchun RowDeleting hodisasi ko'tariladi. Qator o'chirilgandan so'ng, RowDeleted hodisasi ko'tariladi. Ushbu hodisalar yordamida siz foydalanuvchi ma'lumotlarni o'chirishga harakat qilganda nazorat qilishingiz mumkin. Shuni unutmangki, uni ma'lumotlar bazasidan o'chirish uchun siz AcceptChanges() usulini ham chaqirishingiz kerak.
|
| |
InvalidOperationException - Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga ulanish

|
Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga ulanish
|
bet | 5/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 379,38 Kb. | | #234223 |
Bog'liq Berilganlar bazasi ado. Net ulanish satri Ma’lumotlar bazasiga uInvalidOperationException — ulanish allaqachon ochiq;
OleDbException — ma'lumotlar bazasiga ulanish xato.
Xatolarni hal qilish juda muhim, chunki ma'lumotlar bazasiga ulanishda xatolar tez-tez sodir bo'lishi mumkin. Tarmoq bilan bog'liq muammolar bo'lishi mumkin, server uzilib qolishi va qayta yuklash jarayonida bo'lishi mumkin, avtorizatsiya bilan bog'liq muammolar bo'lishi mumkin va hokazo. Ma'lumotlar bazalari bilan ishlashda muammolar ko'p bo'lishi mumkin, shuning uchun ulanish usuli chaqiruvini tark etmaslik kerak. Istisnolardan foydalanmasdan.
Keling, OleDbConnection sinfining xususiyatlarini ko'rib chiqaylik:
ConnectionTimeout - ulanish vaqti tugashini belgilaydi;
Database - ma'lumotlar bazasi. Bu xususiyat faqat o'qish uchun mo'ljallangan;
DataSource ma'lumotlar bazasi serveridir. Bu xususiyat faqat o'qish uchun mo'ljallangan;
Provider - ulanish amalga oshirilgan provayder; faqat o'qish;
ServerVersion - mijoz ulangan server versiyasini saqlaydigan satr; faqat o'qish;
State - bu ulanish holatini belgilovchi xususiyatdir.
Endi sinfda mavjud usullarni ko'rib chiqamiz:
BeginDbTransaction() - ma'lumotlar bazasi tranzaktsiyasini boshlash (usul DbConnection sinfidan meros qilib olingan);
BeginTransaction() - ma'lumotlar bazasi tranzaktsiyasini boshlash uchun qayta yuklangan usul;
ChangeDatabase() - biz hozirda ulangan serverga yangi ma'lumotlar bazasini o'rnatish;
Close() - ulanishni yopish;
CreateCommand() - ma'lumotlar bazasi so'rovlarini va chaqiruv protseduralarini bajarishga imkon beruvchi OleDBCommand ob'ektini yaratish;
GetSchema() - ma'lumotlar bazasi sxemasi ma'lumotlarini qaytaradi.
Ma'lumotlar bazasi ulanishini aniq yopish yaxshi usuldir. Serverga ulanadigan menyu elementini yaratish mumkin, lekin agar foydalanuvchi ulanishni yopishni unutib qo'ysa nima bo'ladi? O'zingizni baxtsiz hodisalardan himoya qilish uchun shaklni yopayotganda ham ulanishni yopish tavsiya etiladi. Albatta, agar siz ulanishni yopmasangiz, forma yo'q qilinganda u yopiladi, ammo aniq yopish hali ham yaxshi amaliyotdir.
Quyidagi kod FormClosing hodisasini boshqarishning mumkin bo'lgan usulini ko'rsatadi:
private void DBProjectForm_FormClosing(object sender,
FormClosingEventArgs e)
{
if (connection.State == ConnectionState.Open)
connection.Close();
}
Ushbu misolda biz ulanish ochiq yoki yo'qligini tekshiramiz. Agar holat ConnectionState.Open ga teng bo'lsa, u yopilishi kerak. Hozirda faqat ikkita holat qo'llab-quvvatlanayotganligi sababli - Yopiq va Ochiq, bu kod to'g'ri ishlaydi. Qolgan shtatlar zaxirada va foydalanilmaydi.
Haqiqiy dasturda ma'lumotlar bazasiga ulanish ko'pincha sinf konstruktorida amalga oshiriladi va agar ulanish muvaffaqiyatli bo'lmasa, dastur shunchaki yopiladi. Serverga haqiqiy ulanishni yarata olmasdan turib, ma'lumotlar bazasi dasturini ishga tushirishning ma'nosi yo'q.
|
| |