Repiterlar va konsentratorlar

|
Repiterlar va konsentratorlar
|
bet | 3/10 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 418,7 Kb. | | #112522 |
Bog'liq Kontsentratorlar to g risida tushinchaRepiterlar va konsentratorlar
Ethernet tarmogʻida repiter va konsentratorlarni ishlatish shart emas. 10BASE2 va 10BASE5 segmentlari asosidagi katta boʻlmagan tarmoqlar ularsiz ishlay oladi. Bunday segmentlarni bir nechtasini oʻz ichiga olgan tarmoq uchun sodda repiterlar zarurdir. Uzatish muhiti sifatida oʻralgan juftlik yoki shisha tolali kabel tanlansa albatta konsentratorlar (agarda, albatta tarmoqqa ikkita emas lokal uchta kompyuter ulansa) zarur.
Repiterlar (повтарители, qaytaruvchilar), yuqorida aytib oʻtilganidek, ularga (portlariga) kelgan signallarni qaytadan tiklaydi, bu esa tarmoqning uzunligini oshirish imkoniyatini beradi. Xuddi shunday ishni oddiy repiterli konsentratorlar ham amalga oshiradi. Ethernet va Fast Ethernet konsentratorlari bu asosiy vazifasidan tashqari yana qator vazifalarni, ya’ni tarmoqdagi oddiy xatoliklarni aniqlash va bartaraf qilish vazifasini ham bajaradi. Bu xatoliklarga quyidagilar kiradi:
yolgʻon oʻtkazish (FCE-False Carrier Event, ложная несухая);
koʻp turdagi kolliziyalar (ECE-Excessive Collision Error, множественные коллизии);
choʻzilib ketgan uzatish (Jabber, затянувшаяся передача).
Koʻrsatilgan xatoliklarni barchasi abonent qurilmalarining nosozligidan kelib chiqadi, ya’ni halalning yuqori darajasidan va kabeldagi toʻsiqlardan, razyom kontaktlarida yaxshi ulanish boʻlmasligidan va hokazolar.
Yolgʻon oʻtkazish holati konsentrator oʻz portlarining biridan (abonentdan yoki segmentdan) axborot oqimining boshlanishini chegaralovchi ma’lumoti boʻlmagan axborotlarni qabul qila boshlagan vaziyatda hosil boʻlgan boʻladi (ya’ni kadr boshlanganligi haqidagi belgi). Agarda uzatilish boshlangandan soʻng ma’lum vaqt oraligʻida kadr kelmasa (Fast Ethernet uchun 5mks, Ethernet uchun 50mks), u holatda konsentrator kafolatlangan kolliziya holatini aniqlash uchun qolgan hamma portlarga “tiqilish” (Probka) signalini joʻnatadi. Bu signalni davri 5 yoki 50 mks tashkil qiladi. Aniqlangan portni “Aloqa turgʻun emas” (Link Unstable, связь неустойчивая) holatiga oʻtkazib va uni uzib qoʻyadi, qaytatdan bu portni konsentrator tomonidan yoqib qoʻyish faqat toʻgʻri, toʻliq va yolgʻon oʻtkazish holatisiz paket kela boshlagandan keyingina amalga oshiriladi.
Bir portda 60 dan ziyod kolliziya holati ketma-ket aniqlangandan soʻnggina shu portda koʻp turli kolliziya holati qaydqilinadi. Konsentrator har bir portda kolliziya holatini sanab boradi, kolliziyasiz paket olinganida esa, sanoq qurilmaning qiymatini kamaytiradi. Koʻp turli kolliziya qayd qilingan port oʻchirib qoʻyiladi va unda berilgan vaqt oraligʻida (5 mks Fast Ethernetda, Ethernet uchun 50mks) kolliziya holati qayd qilinmasi yana konsentrator tomonidan ulab qoʻyiladi.
Choʻzilib ketgan uzatish holati, Fast Ethernet da 400 mks dan yoki Ethernet da 4000 mks dan ortiq holatda qayd qilinadi. Bu vaqt paketni uzatilishi mumkin boʻlgan uzunligidan uch hissa koʻp. Bunday choʻzilib ketish holati qayd qilingan port oʻchirib qoʻyiladi va u holat tamom boʻlgandan soʻnggina qaytadan ulanadi.
Konsentrator koʻrib chiqilgan vazifalardan tashqari yana tarmoqda har qanday kolliziya holatlarini aniqlashga imkon yaratadi. Konsentrator portlariga “Probka” signalini uzatish 32 bitli oraliqda uzatish bilan kuchaytiradi. Natijada hamma segmentning, paket uzatayotgan hamma abonentlari albatta kolliziya holatini qayd qiladi va oʻz uzatishlarini toʻxtatadi.
Shunday qilib eng oddiy repiterli konsentrator ham ancha murakkab qurilmadan iborat boʻladi, chunki unda avtomatik ravishda ba’zi buzulishlar va vaqtinchalik hosil boʻlgan nosozliklarni tiklash imkoniyati mavjud. Ya’ni konsentrator faqat tarmoq kabellarini ulash joyi boʻlib qolmay, u axborot almashish sharoitini yaxshilash, tarmoq unumdorligini vatqi-vaqti bilan nosoz yoki ravon ishlamayotgan tarmoq qismlarini oʻchirib qoʻyish orqali oshirishda aktiv ishtirok etadi.
Xuddi tarmoq adapterlari singari konsentratorlar va repiterlar ham bir tezlikli
va ikki tezlikli boʻlishi mumkin. Tarmoqda katta erkinlik boʻlishi uchun aynan loyihalash davrida ikki tezlikka ega (10/100 Mbit/s) konsentrator va repiterni tanlash kerak.
Odatda koʻpincha repiter va konsentratorlar alohida blok koʻrinishida ishlab chiqariladi, ularda elektr manbai ichki yoki tashqi boʻlishi mumkin. Ba’zi konsentratorlar oldindan belgilangan turidagi aniq sonli tarmoq segmentlarini ulashga hisoblangan (masalan, 10BASE2 ning toʻrtta segmentiga yoki 10BASE-T ning sakkizta segmentiga moʻljallangan). Ancha narxi qimmat boshqa konsentratorlar esa, kengaytirish imkoniyati mavjud deb yuritiluvchi (Stackable, narahivaemoʻe), tarmoqning berilgan tuzilishiga erkin moslasha oladigan, modul tuzilishida boʻladi. Bu holda konsetrator karkasiga (stek) joylanadigan bir necha modullar (odatda 8 ta) oʻrnatilgan boʻlishi mumkin, ularning har biri bir yoki bir nechasi qaysidir razem turiga moʻljallab tanlangan tegishli kabel turini ulashga mosl angan raz’em oʻrnatilgan boʻladi (masalan, BNC, AUI, RJ-45, ST-raz’emlari). Odatda ulanadigan segmentlar soni (konsentrator portlari) toʻrtga boʻlinadigan qilib olinadi: 4; 8; 12; 16; 20; 24, ya’ni tarmoq segmentlar sonini oshirish imkoniyati bor konsentrator masalan, 192 ta porti bilan aloqa oʻrnata oladi (sakkizta modulning har biri 24 ta segmentga moʻljallangan). Shunday konsentratorning tuzilish sxemasi 4.19.-rasmda keltirilgan.
Bir shassi asosidagi eng murakkab konsentratorlar (4.20-rasm) orqa panelidagi kontaktlarni ulab, aloqani tegishli tashkil qilish hisobiga, murakkab tarmoq hosil qilishi imkoniyatini yaratadi. Masalan, ular bir vaqtda bir necha turdagi tarmoqni qoʻllab turishi (Token-Ring, Ethernet va FDDI) va modulli repiterli konsentratorlardan tashqari yana yoʻnaltirgich va kommutar modullarini ham ulash imkoniyati mavjud.
4.19-rasm. Konsentratorni koʻpaytirish strukturasi.
Bunday konsentrator yordamida bir vaqtda, bir necha bir-biriga bogʻliq boʻlmagan, bir turdagi tarmoq tashkil qilish mumkin (masalan, Ethernet). Bu usulda tarmoqni tashkil qilish, tarmoq yuklamasini kamaytirishga va tarmoq qismlarining oʻrtasida axborot oqimini taqsimlashga imkon yaratadi.
Odatda shassi asosidagi konsentratorlar ancha murakkab almashinishlarni boshqarish imkoniyati borligi bilan ajralib turadi.
4.20-rasm. Shassi asosli konsentrator.
Bunday konsentratorlarda portlar soni 288 gacha yetishi mumkin. Bunday konsentratorlarni portga nisbatan hisoblaganda ancha qimmatga tushadi. Ularni qoʻllash iqtisodiy jihatdan koʻp portlarni ulash lozim boʻlganda (100 atrofida) oʻzini oqlaydi deb hisoblanadi.
Juda sodda va eng arzon repiter va konsentratorlar ham mavjud, ular bitta platada bajarilgan boʻlib, kompyuterning ISA tizim shinasining razyomiga oʻrnatiladi (bu holda komp’yuterning elektr manbaiga ulanadi). Bunday yechimning kamchiligi, repiter (konsentrator) platasi ulangan komp’yuter har doim elektr manbaiga ulangan va yoqiq boʻlishi shart (ideal holda kunu-tun). Bu komp’yuter manbadan uzilsa, tarmoq orqali aloqani davom ettirish mumkin boʻlmay qoladi.
IEEE 802.3 standarti repiterli konsentratorlarni ikkita klassga ajratadi, ular
bir-biridan ishlatilish sohalari va bajaradigan vazifalari bilan ajralib turadilar. Har bir konsentrator oʻz klassining belgisi bilan belgilab qoʻyiladi, ya’ni I va II raqamlaridan tegishlisini aylana ichiga olingan belgi bilan belgilanadi.
II klass konsentratorlari (repiterlari) – bular keng tarqalgan, taniqli konsentratorlar, Ethernet tarmogʻi ishlab chiqarilgandan beri ulardan foydalaniladi. Shuning uchun ham ulardan Fast Ethernet tarmogʻida foydalanishga ruxsat etilgan. Bu konsentratorlar segmentdan kelgan signallarni aynan oʻzidek qilib, boshqa segmentga hech qanday oʻzgartirmasdan uzatishi bilan ajralib turadi (ya’ni tarmoq signallarini kodlash usulida oʻzgartirib bera olmaydilar). Shuning uchun bu konsentratorlarga faqat bir turdagi signal ishlatuvchi segmentlarni ulash mumkin. Masalan, bu konsentratorlarga faqat 10BASE-T yoki 100BASE-TX bir xil tarmoq segmentlarini ulash mumkin. Toʻgʻri, ularga turli masalan, 10BASE-T va 10BASE-FL yoki 100BASE-TX va 100BASE-FX segmentlarini ham ulash mumkin, lekin ular bu holda bir xil uzatish kodidan foydalanishlari kerak. Ammo bu konsentratorlar turli kodlashtirish tizimli segmentlarni birlashtira olmaydilar, masalan, 100BASE-TX va 100BASE-T4.
II klass konsentratorlarida signalni ushlanishi I klass konsentratorlariga nisbatan kam. Standartga koʻra, signal ushlanishi 46 bit oraliq vaqtidan (100BASE-TXGʻFX uchun) 67 bit oraliq vaqtgacha boʻladi (100BASE-T4 uchun). Shu holatdan bu turdagi konsentratorlarda kengaytirish imkoniyat va ularning portlar sonining chegarasi kelib chiqadi (odatda ular soni 24 tadan oshmaydi). Lekin konsentratorlarning kam ushlanish vaqti uzun kabellardan foydalanish imkonini beradi, chunki tarmoq ish faoliyatiga tarmoqdagi umumiy ushlanish vaqti ta’sir qiladi (konsentratordagi va kabeldagi ushlanish).
II klass konsentratorlarini oʻzaro ulash uchun maxsus kengaytirish portlari (UpLink port, port rasshireniya) ishlatiladi. Buning uchun har bir konsentrator shu porti bilan boshqa bir konsentratorning oddiy portlaridan biriga ulanadi (4.21-rasm). II klass konsentratorlarni ishlab chiqarish I klass konsentratorlariga nisbatan ancha murakkab, chunki ularga vaqt boʻyicha qoʻyilgan qattiq talablar mavjud. Shu bilan bir qatorda ularning imkoniyatlari kam, shuning uchun ularni sekin-asta I klass konsentratorlari siqib chiqarmoqda.
4.21-rasm. Ikkita II klass konsentratorlarini ulash.
I klass konsentratorlari (repiterlari) – bu turdagi konsentratorlar segmentga kelayotgan signallarni raqamli koʻrinishga oʻzgartiradi, soʻng boshqa segmentlarga uzatadi. II klass konsentratorlaridan farqi, turli segmentlarda ishlatiladigan kodlarni oʻzgartirish imkoni bor, shuning uchun ularga bir vaqtda turli xil segmentlarni ulash mumkin, masalan, 100BASE-TX, 100BASE-T4 va 100BASE-GʻX turdagi segmentlarni. Lekin signalni oʻzgaritrish jarayoni vaqt talab qiladi, shuning uchun bu turdagi konsentratorlar sekin ishlaydi (standart boʻyicha ulardagi ushlanish 140 bit oraligʻidan koʻp boʻlishi kerak emas).
I klass konsentratorlari ancha erkin, ular kengayish boʻyicha ancha keng imkoniyatlarga ega. Aynan shulardan shassi asosidagi murakkab konsentratorlar hosil qilishda ishlatiladi. Shuningdek, ulardagi ichki raqamli signallar shinasi mavjud boʻlganligi uchun masofaviy ish stansiyalaridan boshqarish imkoniyati hosil boʻladi. Ya’ni tarmoq yuklamasini va portlar holatini, tarmoqdagi xatoliklarni qaytarish chastotasini nazorat qilish, shuningdek, nosoz segmentni avtomatik ravishda oʻchirish ishlarini masofadan amalga oshirish mum-kin boʻladi. Bu holda boshqarish stansiyasi bilan aloqa qilish uchun maxsus loyihalashtirilgan aloqa protokoli SNMP (Simple Network Management Protocol-prostoy protokol uprav-leniya setyu) ishlatiladi. Bunday masofaviy boshqarilish imkoniyati bor konsentratorni idrokli konsentrator deb ataladi (Intelligent Hub, интелектуальной , idrokli). 1988-yili IAB (Internet Activities Board) komissiyasi tomonidan SNMP protokoli taklif qilingan. U RFC1067, RFC1098, RFC1157 hujjatlarida bayon qilingan. SNMP protokoli amaliy bosqichga tegishli boʻlib, IP va IPX protokollari bilan ishlaydi. U tarmoq haqida axborot yigʻishga imkoniyati bor, shuningdek, tarmoq qurilmalarini ham boshqarishi mumkin.
SNMP protokoli ASN1 formatida matn fayllari koʻrinishida tarmoq qurilmalari haqidagi axborotni saqlaydi deb bilinadi, ulardan har biri MIB (Management Information Base, baza upravlyayuhey infarmatsii, boshqarish axborotlar bazasi) nomi bilan ataladi. Masalan, idrokli konsentratorlar boʻlgan holda ulardan har bir portdan uzatilgan va qabul qilingan paketlar sonini oʻqish mumkin, shuningdek, har bir portni aloqadan uzib va yana ulash mumkin. Bular SNMP yordamida amalga oshirilishi mumkin boʻlgan ishlarning hammasi emas
Tarmoq qurilmalarini boshqarish uchun, bu qurilma kontrolleri
SNMP agentining dasturini bajarishi kerak. Agent dasturi, qoʻyilgan tizimdagi tarmoq haqidagi axborotni yigʻadi va bu tizim obyektlarini boshqaradi. Tarmoqni boshqaradigan ishchi stansiya (NMS-Network Management Station) – bu tarmoqqa ulangan komp’yuterlardan biri boʻlib, bu komp’yuterga maxsus amaliy dastur paketi joylashtirilgan va qulay grafik koʻrinishda tarmoq qurilmalarining holatini aks ettirib turadi hamda ularni boshqarish imkonini beradi.
SNMP protokoli uchta turdagi buyuruqlarni qoʻllaydi:
GET buyurugʻi erkin tartibda axborot obyektlarining qurilmasining qiymatlarini oʻqiydi (MIB dan);
GET NEXT buyurugʻi tartib boʻyicha keyingi axborot obyektining qurilmasini qiymatlarini oʻqiydi;
SET buyurugʻi axborot obyekt qurilmasining qiymatini oʻzgartirish uchun ishlatiladi.
SNMP protokolining buyuruqlar deytogramma tarkibidagi (PDV-Protocol Data Unit) axborotlar moduli yordamida uzatiladi. Shuningdek, protokolda
MIB kodlashtirish tipi haqidagi axborotni ham uzatishi koʻzda tutilgan, shuning uchun turli qurilmalarda MIB turli formatga bogʻlanishi mumkin. Qator firma va standart MIB formatlari mavjud, tarmoq adapterlari uchun (MIB II), konsentratorlar, koʻpriklar va butun tarmoq uchun (RMON MIB), ularni SNMP qoʻllaydi.
|
| |