nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ionli bogʻlanishning hosil boʻlishi

|
Ionli bogʻlanishning hosil boʻlishi
|
bet | 2/5 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 221,64 Kb. | | #143468 |
Bog'liq Kimyoviy bogʻlanishlarIonli bogʻlanishning hosil boʻlishi
Ionli bogʻlanishlar qarama-qarshi zaryadli ionlar oʻrtasida hosil boʻlgan bogʻlanishlardir. Masalan, natriy xlorid yoki isteʼmol tuzini hosil qilish uchun musbat zaryadlangan natriy ionlari va manfiy zaryadlangan xlorid ionlari bir-birini oʻziga tortadi. Koʻplab ionli birikmalar kabi isteʼmol tuzi ham shunchaki bitta natriy va bitta xlorid ionidan tashkil topmaydi, balki u koʻplab takroran joylashgan, 3D koʻrinishidagi (kristall) shakllardan tashkil topgan.\[^1\]
Ayrim ionlar fiziologiyada elektrolitlar deb nomlanadi (jumladan, natriy, kaliy va kalsiy). Ushbu ionlar nerv impulslarini oʻtkazish, mushaklarning qisqarishi va suv balansi uchun zarurdir. Koʻplab sport ichimliklari va ozdiruvchi qoʻshimchalar jismoniy mashqlar paytida terlash orqali tanadan yoʻqotilganlarini oʻrnini bosish uchun ushbu ionlar bilan taʼminlaydi.
Kovalent bogʻlanish
Atomlarning barqaror boʻlishining yana bir usuli bu (ularni butunlay egallash yoki yoʻqotishdan koʻra) elektronlarni almashish va shu tariqa kovalent bogʻlanishlar hosil qilishdir. Tirik organizmlar molekulalarida kovalent bogʻlanishlar ionli bogʻlanishlarga qaraganda koʻproq uchraydi.
Masalan, kovalent bogʻlanishlar tanamizdagi DNK va oqsillar singari uglerodga asoslangan organik molekulalar tuzilishining asosini tashkil qiladi. Kovalent bogʻlanishlar \[\text H_2\text O\], \[\text{CO}_2\] va \[\text{O}_2\] kabi kichikroq noorganik molekulalarda ham uchraydi. Atomlar oʻrtasida bir, ikki yoki uch juft elektronlar taqsimlanishi mumkin. Natijada shunga mos ravishda bitta, qoʻsh yoki uchtalik bogʻlanishlar paydo boʻladi. Ikki atom oʻrtasida qancha koʻp elektronlar almashsa, ularning bogʻlanishi shunchalik kuchli boʻladi.
Kovalent bogʻlanishga misol tariqasida suvni olaylik. Suv molekulasi \[\text H_2\text O\] ikkita vodorod atomining bitta kislorod atomiga birikishidan iborat. Har bir vodorod kislorodga elektronini beradi va oʻz navbatida, kislorod ham elektronlaridan birini vodorodga beradi:
Vodorod atomining kovalent bogʻlanish natijasida kislorod atomi bilan elektronlarini almashib, suv molekulasini hosil qilishi.
Grafik material OpenStax Biologyʼdan olindi.
Almashingan elektronlar oʻz vaqtlarini vodorod va kislorod atomlarining valent qobiqlari oʻrtasida taqsimlab, har bir atomga toʻliq valent qobigʻiga erishishi uchun (H uchun ikkita, O uchun sakkizta) elektron almashiniladi. Bu suv molekulasini uning tarkibidagi atomlari birikishidan oldingi yagona holatiga qaraganda ancha barqaror qiladi.
|
| |
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 346

471
8. Xo‘jalik subyektlarining asosiy vositalar bilan ta’minlanganligi
va qurollanganlik darajalari qanday hisoblanadi?
9. Asosiy vositalar va ishlab chiqarish
quvvatlaridan foydalanish
qanday tahlil etiladi?
10. Asosiy vositalarning samaradorligi qaysi ko‘rsatkichlar
asosida
aniqlanadi va u qanday tahlil etiladi?
11. Asosiy vositalar samaradorligi
mahsulot ishlab chiqarish
hajmiga qanday ta’sir ko‘rsatadi va ular qanday tahlil qilinadi?
12. Asosiy vositalarga amortizatsiya
hisoblashning Milliy hisob
standartlaridagi usullari va ularni qo‘llash shartlari.
13. Amortizatsiya siyosatining mahsulot ishlab chiqarish hajmiga va
xarajatlarga ta’siri.
14. Asosiy vositalarni tarkiblashdagi
muammolar va ularning hal
etilishi.
15. Asosiy vositalarning baholanishi va ulardagi muammolar.
16. Asosiy vositalar lizingi va uni jalb etishning talablari.
Mustaqil o‘rganish uchun topshiriqlar:
1-topshiriq.
Quyidagi ilova qilingan «Asosiy vositalar harakati to‘g‘risida»gi
hisobot ma’lumotlari asosida korxonaning
asosiy vositalar bilan
ta’minlanganligini va ulardan samarali foydalanish ko‘rsatkichlarini
mustaqil ravishda tahlil qilib chiqing va xulosalar yozing.
Fond qaytimini oshirish imkoniyatlari

470
Ekspluatatsion yo‘nalishlar bo‘yicha:
• bir smenalik va ko‘p smenalik;
• ishlab chiqarish hajmiga qarab asosiy vositalarni texnik holat va
harakatini boshqarish;
• asosiy vositalar qarovi yuzasidan mas’ul shaxslarni ajratish;
• asosiy vositalar bo‘yicha javobgarlik markazlarini belgilash va
hokazo.
Mavzu bo‘yicha tayanch iboralar:
• iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida asosiy fondlardan
samarali foydalanishning ahamiyati va tahlil vazifasi;
• asosiy fondlarni ishlab chiqarishdagi roliga qarab guruhlarga
bo‘linishi;
• asosiy vositalarning aktiv va passiv qismlari;
• asosiy fondlar tarkibi, tuzilishidagi o‘ziga xos xususiyatlari;
• mahsulot sifatini yaxshilash, raqobatga bardoshligini ta’minlashda
tezlashgan amortizatsiya ajratmamlarini qo‘llashning afzalliklari;
• asosiy fondlarning texnik holati tahlili;
• yangilanish darajasi ;
• eskirish darajasi;
• yaroqlilik darajasi;
• fond qaytimini oshirish rezervlari.
O‘zgarmas xarajatlar – - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

|
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc Pdf ko'rish
|
bet | 181/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docO‘zgarmas xarajatlar – mahsulot miqdoriga bog‘liq bo‘lmagan
holda bir xil darajada saqlanuvchi xarajatlardir. Masalan, ijara to‘lovlari,
amortizatsiya ajratmalari, reklama xarajatlari o‘zgarmas xarajatlar
sirasiga kiradi.
Yarim o‘zgaruvchan harjatlar – o‘zgaruvchanlik va ayni paytda
davriylik yoki doimiylik xarakteriga ega xarajatlardir.
68-jadval
Jami ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot birligi tannarxini
mahsulot hajmiga bog‘liqligi
Jami mahsulot tannarxi, mln. so‘m
Mahsulot birligi tannarxi, ming so‘m
Mahsulot
hajmi,
dona
o‘zgarmas
xarajatlar
o‘zgaruvchan
xarajatlar
jami
o‘zgarmas
xarajatlar
o‘zgaruvchan
xarajatlar
jami
500
50
40
90
100
80
180
1000
50
80
130
50
80
130
1500
50
120
170
33
80
113
2000
50
160
210
25
80
105
2500
50
200
250
20
87
100
Mahsulot hajmi besh marotaba ortgan holda mahsulot birligidagi
o‘zgarmas xarajatlar besh marotaba qisqarib tannarx 180 ming so‘mdan
100 ming so‘mgacha pasaygan.
8.4. Bir so‘mlik tovar mahsuloti uchun qilingan xarajatlar
tahlili
Rejali iqtisod davrida har bir korxonaga mahsulot tannarxini
pasaytirish bo‘yicha yuqori tashkilotlar tomonidan topshiriq berilar edi.
Korxonaning ishlab chiqarish xususiyatidan kelib chiqqan holda
quyidagi ko‘rsatkichlardan biri bo‘yicha tannarxni pasaytirish rejasi
belgilangan.
1. Taqqoslanadigan mahsulot tannarxi.
2. Bir so‘mlik mahsulot uchun qilingan xarajat.
3. Mahsulot birligini tannarxi.
Mahsulot tannarxini ifodalovchi ko‘rsatkichlardan eng muhimi bir
so‘mlik tovar mahsuloti uchun qilingan xarajatdir. Bu ko‘rsatkich tiyin
hisobida quyidagicha aniqlanadi:
|
| |
Debitorlik qarzlarining umumiy hajmi, tarkibi va vujudga kelish muddati hamda uning aylanuvchanligi tahlili

|
Debitorlik qarzlarining umumiy hajmi, tarkibi va vujudga kelish muddati hamda uning aylanuvchanligi tahlili
|
bet | 223/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Debitorlik qarzlarining umumiy hajmi, tarkibi va vujudga kelish muddati hamda uning aylanuvchanligi tahlili
Raqobatdosh iqtisodiyotda har bir xo‘jalik subyekti o‘z faoliyatini olib borish jarayonida, albatta, ma’lum darajadagi debitorlik yoki kreditorlik qarzdorlikka yo‘l qo‘yadi, chunki ishlab chiqarish korxona- larida mahsulotni yetkazib berish bilan uning to‘lovi o‘rtasida doimo ma’lum bir vaqt tafovutlari (farqlanishlar) bo‘lishi tabiiy. Shu sababli ham debitorlik qarzlarining tarkibiy tuzilishini va ularning vujudga kelish muddatlarini o‘rganib, tahlil qilib chiqish muhim hisoblanadi.
Debitorlik qarzlari tarkibi deganda uning yuzaga chiqish qatorlari yoki o‘rni tushiniladi. Korxona balansi bo‘yicha uning quyidagi qator- larini tarkiblab o‘tganmiz. Xaridor va buyurtmachilardan bo‘lgan debi- torlik qarzlar, xodimlar bilan hisob-kitoblar bo‘yicha debitorlik qarzlar, ish haqidan ajratmalar yuzasidan debitorlik qarzlar, soliqlar va turli boshqa to‘lovlar bo‘yicha debitorlik qarzlari va hokazo. Shuningdek, debitorlik va kreditorlik majburiyatlari tarkibida muddati o‘tgan, to‘lov muddati kelgan va to‘lov muddati o‘tmagan majburiyatlarni a’lohida tarkiblash mumkin.
Muddati o‘tgan va to‘lash muddati kelgan majburiyatlar alohida- alohida hisobga olinadi va boshqariladi. Muddati o‘tgan debitorlik qarzlari «Debitorlik va kreditorlik majburiyatlari to‘g‘risidagi ma’lu- motnoma»da alohida qatorlanadi. Ularning respublika ichkarisidagi korxonalar va respublikadan tashqaridagi korxonalar o‘rtasida muddati o‘tgan majburiyatlarga ajratish mumkin. Muddati o‘tkazib yuborilgan majburiyatlar korxona moliyaviy holatini og‘irlashtiruvchi asosiy sabab sifatida olinadi va muhim e’tibor beriladi.
Tahlil etishda debitorlik qarzlarining hajmi, tarkibi hamda vujudga kelish muddati bo‘yicha o‘rganish asosida ularning holatiga, aylanuv- chanlik darajasiga, debitorlik qarzlari bilan bog‘liq bo‘lgan moliyaviy holat ko‘rsatkichlariga baho beriladi.
jadval
|
| |
kib bo‘yicha guruhlanganda, har bir guruh xarajatlari quyidagicha

kib bo‘yicha guruhlanganda, har bir guruh xarajatlari quyidagicha turkumlanadi: 1. Mahsulot ishlab chiqarish tannarxiga qo‘shiladigan xarajat- lar quyidagicha turkumlanadi: a) bevosita va bilvosita moddiy xarajatlar;
b) bevosita va bilvosita mehnat xarajatlari;
d) ishlab chiqarishdagi ma’muriy xarajatlar.
2. Davr xarajatlari quyidagicha turkumlanadi: a) sotish bo‘yicha xarajatlar;
b) boshqaruv xarajatlari;
d) boshqa muomala xarajatlari va zararlar.
3. Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar quyidagicha turkumlanadi: a) foizlar bo‘yicha sarflar;
b) chet el valutasi kursi o‘zgarishidan ko‘rilgan zarar;
d) qimmatli qog‘ozlarga qo‘yilgan mablag‘larni qayta baholashdan
ko‘rilgan zarar;
e) moliyaviy faoliyat bo‘yicha boshqa sarf-xarajatlar.
4. Favqulodda zararlar, odatda, turkumlanmaydi. Ishlab chiqarish va noishlab chiqarish xarajatlari. Mahsulot ishlab chiqarish bilan bog‘liq xarajatlarga ishlab chiqa- rish xarajatlari deb ataladi. Ularga quyidagilar kiradi:
- material xarajatlari;
- mehnat haqi xarajatlari;
- ishlab chiqarish bilan bog‘liq ma’muriy xarajatlar.
Bevosita material xarajatlari mehnat haqi bilan birgalikda dastlabki
xarajatlarni tashkil etadi.
Mehnat haqi va ishlab chiqarish xarakteridagi ma’muriy boshqaruv
xarajatlari birgalikda konversiya xarajatlarini tashkil etadi.
Material xarajatlari konversiya xarajatlari bilan birgalikda to‘liq
ishlab chiqarish tannarxini tashkil etadi.
Noishlab chiqarish xarajatlari. Ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lmagan barcha xarajatlarga noish-
lab chiqarish xarajatlari deb ataladi. Ular tarkibiga sotish bilan bog‘liq
xarajatlar, ilmiy tekshirish va tadqiqot xarajatlari, umumiy va ma’muriy
boshqaruv xarajatlari, boshqaruv xarajatlari, olingan kredit uchun foiz
to‘lovlari va boshqa ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lmagan, xarajatlar
kiritiladi.
265
Mahsulot tannarxini umumlashtiruvchi ko‘rsatkichlar quyidagilarni
tashkil etadi.
1. Bir so‘mlik tovar mahsuloti uchun qilingan xarajat.
2. Taqqoslanadigan mahsulot tannarxi.
3. Mahsulot birligining tannarxi.
Debitorlik va kreditorlik qarzlari balansini tuzish. Muddati uzaytirilgan qarzlarning vujudga kelish sabablari

|
Debitorlik va kreditorlik qarzlari balansini tuzish. Muddati uzaytirilgan qarzlarning vujudga kelish sabablari
|
bet | 220/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Debitorlik va kreditorlik qarzlari balansini tuzish. Muddati uzaytirilgan qarzlarning vujudga kelish sabablari
Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida korxonalarning debitorlik va kreditorlik qarzlariga baho berishda ularni balans holatiga keltirib o‘rganish ham mumkin bo‘ladi. Debitorlik va kreditorlik qarzlari balansi ular orasidagi o‘zaro tenglik nisbatini xarakterlaydi. Bunda debitorlik majburiyatlarining kreditorlik majburiyatlaridan ortib ketishi yoki aksincha holatlari ifodalanadi.
Debitorlik va kreditorlik majburiyatlari qatoriga 2002-yil 27-de- kabrda tasdiqlangan buxgalteriya balansiga ko‘ra quyidagi qatorlar kiritiladi:
Debitorlar tarkibiga:
xaridorlar va buyurtmachilarning qarzi (4000 dan 4900 ning ayirmasi);
ajratilgan bo‘linmalarning qarzi (4110);
sho‘ba va qaram xo‘jalik jamiyatlarining qarzi (4120);
xodimlarga berilgan bo‘naklar (4200);
mol yetkazib beruvchi va pudratchilarga berilgan bo‘naklar (4300);
budjetga soliq va yig‘imlar bo‘yicha bo‘nak to‘lovlari (4400);
maqsadli davlat jamg‘armalari va sug‘urtalar bo‘yicha bo‘nak to‘lovlari (4500);
ta’sischilarning ustav kapitaliga ulushlar bo‘yicha qarzi (4600);
xodimlarning boshqa operatsiyalari bo‘yicha qarzi (4700);
boshqa debitorlik qarzlari (4800).
Kreditorlar tarkibiga:
mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga qarz (6000);
ajratilgan bo‘linmalarga qarz (6110);
sho‘ba va qaram xo‘jalik jamiyatlariga qarz (6120);
soliq va majburiy to‘lovlar bo‘yicha kechiktirilgan majburiyatlar (6240);
olingan bo‘naklar (6300);
budjetga to‘lovlar bo‘yicha qarz (6400);
sug‘urtalar bo‘yicha qarz (6510);
maqsadli davlat jamg‘armalariga to‘lovlar bo‘yicha qarz (6520);
ta’sischilarga bo‘lgan qarzlar (6600);
mehnatga haq to‘lash bo‘yicha qarz (6700);
boshqa kreditorlik qarzlari (6950 dan tashqari 6900).
jadval
|
| |
Muddati o‘tkazib yuborilgan majburiyatlarning yuzaga chiqish sabablari sifatida quyidagilarni keltirib o‘tish mumkin

|
Muddati o‘tkazib yuborilgan majburiyatlarning yuzaga chiqish sabablari sifatida quyidagilarni keltirib o‘tish mumkin
|
bet | 222/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Muddati o‘tkazib yuborilgan majburiyatlarning yuzaga chiqish sabablari sifatida quyidagilarni keltirib o‘tish mumkin:
√ korxonada moliyaviy holatning nosog‘lom ekanligi;
√ korxonaning to‘lov layoqatiga ega emasligi;
√ likvid mablag‘lari aylanuvchanligining uzoqligi;
√ shartnoma majburiyatlariga va to‘lov shartlariga amal qilmaslik;
√ xo‘jalik shartnomalari buzilishidan ko‘riladigan zararlarning to‘g‘- ri qoplanmasligi (shartnomalar buzilishida qo‘llaniladigan choralarga amal qilmasligi);
√ zamonaviy hisob-kitob shakllariga yo‘l berilmaganligi va hokazolar.
Debitorlik-kreditorlik majburiyatlarining undirib olish muddati 3 oy qilib yoki 90 kalendar kun qilib belgilangan. Ushbu muddatdan so‘ng debitorlik-kreditorlik majburiyatlari nazoratga olinadi hamda ularning holati bo‘yicha davlat qonunchiligiga muvofiq javobgarlik shartlari (ma’muriy va moliyaviy) belgilangan.
O‘zbekiston Respublikasi «Fuqarolik kodeksi»ning 150-moddasiga muvofiq qarzlar yuzasidan da’vo arizasi berish mumkin bo‘lgan umumiy muddat uch yilni tashkil etadi. Shunga ko‘ra, debitorlik va kreditorlik majburiyatlarini hisobdan chiqarish muddati sifatida huquqiy shaxslar o‘rtasida ham, korxona bilan jismoniy shaxslar o‘rtasida ham 3 yil muddat qilib belgilangan. Ushbu muddatda to‘lanmagan yoki undirib olinmagan majburiyatlar, qarzlar korxona foyda va zararlariga olib
boriladi. Muddati o‘tgan debitorlik va kreditorlik majburiyatlari davlat tomonidan nazorat qatori sifatida olingan. Muddati o‘tkazib yuborilgan kreditorlik majburiyatlari korxona foydasiga qo‘shiladi va umumiy asosda foydadan soliq stavkasi bo‘yicha soliqqa tortiladi. Muddati o‘tgan debitorlik majburiyatlarini zararga olib borish soliqqa tortiladigan foyda summasini kamaytirmaydi.
Muddati o‘tgan debitorlik va kreditorlik majburiyatlarini foyda va zararlar qatoriga olib borish shartlari davlat hisob, soliq qonunchiligiga muvofiq qat’iy tartiblangan, ya’ni debitorlik va kreditorlik majburiyat- larini foyda va zararlar qatoriga olib borishga qadar ularni to‘lash yoki undirib olish yuzasidan qanday yozishmalar yoki murojaatlar bo‘lgan, arbitraj qarori chiqarilgan yoki chiqarilmaganligi va hokazolar bo‘yicha dastlabki hujjatlar to‘plami tayyorlanmog‘i lozim. Faqat shundagina uni foyda va zararlar qatoriga olib borish mumkin. Aks holda, zaruriylik shartida kechiktirilgan majburiyatlar sifatida olinib, mas’ullar javobgar- likka tortiladi.
|
| |
Tushuntirish matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 180/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeTushuntirish matni
KOSMETOLOGIYA AMALIYOTIDA ISHLATILADIGAN SUYUQ КOSMETIK VOSITALAR (LOSYON, SUTLAR, XUSHBO’Y SUVLAR) TЕXNOLOGIYASI
Terini tozalash uchun mo‘ljallangan kosmetik vositalar xususiyatlariga ko‘ra bir necha guruhlarga tavsiflanadi:
1. Suvli asosda tayyorlangan vositalar (masalan, sovunlar, tozalovchi losonlar, shampunlar);
2. Moyli asosda olingan vositalar (masalan, kosmetik sutlar);
3. Qattiq moddalar asosida tayyorlangan vositalar (tish pastalari).
LOSONLAR TEXNOLOGIYASI
Loson - bu teri parvarishi uchun mo‘ljallangan suyuq kosmetik-gigienik vosita bo‘lib, u turli hil faol moddalarning (organik kislotalar, vitaminlar va boshqalar) suv-spirtli eritmalari.
Loson (fr. lotion – namlash, yuvish) - bu teri parvarishi uchun mo‘ljallangan suyuq kosmetik-gigienik vosita bo‘lib, u turli xil faol moddalarning (organik kislotalar, vitaminlar va boshqalar) suv-spirtli eritmalari. Loson - teri parvarishi uchun mo‘ljallangan suyuq kosmetik-gigienik vositasi bo‘lib, tarkibida faol ta’sir etuvchi moddalar (organik kislotalar, vitaminlar, shira, dorivor usimliklar ajratmalari va h.k.) saklaydigan, tabiati bo‘yicha suv yoki suv-spirtli eritma, yoki oquvchan xususiyatga ega bo‘lgan mikrogeterogen sistema
Losonlar quyidagi tartibda tasniflanishi mumkin:
I.Qo‘llanilishi bo‘yicha:
1. Gigienik kosmetik losonlar;
2. Davolovchi-profilaktik losonlar.
Gigienik losonlar terini tozalash, yumshatishga asoslangan. Ko‘pincha bu losonlar teridagi iflosliklarni (ter va yog‘ bezlari sekretlari, chang, ajralgan epidermis hujayralari) tozalash vazifasini bajaradi. Quruq terini sovun va suv o‘rniga yuvish uchun ham mo‘ljallagan bo‘lishi mumkin. Undan tashqari bunday losonlar tetiklashtiruvchi, oqartiruvchi, xushbo‘ylantiruvchi ta’sirga ega bo‘lishi mumkin.
Davolovchi-profilaktik losonlar. Hozirgi vaqtda teri kasalliklari, ayniqsa bakterial tabiatli, oshib bormoqda. SHuning uchun davolovchi kosmetik losonlarga ehtiyoj yuqori. Davolovchi kosmetik losonlar terini tozalash va tetiklashtirishdan tashqari spetsifik yo‘naltirilgan ta’sirga ega bo‘ladi: yallig‘lanishga qarshi, yaralarni davolash, bakteritsid, antiseboreya.
|
| |
Jami ishlab chiqarish - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

272
bilan mehnat haqi xarajatlari o‘rtasidagi nisbatni bunday tarzda o‘zga-
rishi mehnat unumdorligi darajasining o‘sganligidan
hamda xodim-
larning moddiy manfaatdorligi oshganligidan dalolat beradi. Fan-texnika
taraqqiyotiga tayangan holda ishlab chiqarishni tashkil etgan
korxonalarda
unumdorlik darajasi ortadi, amortizatsiya ajratmalari
mutlaq summada o‘tgan
yilga nisbatan ortsa ham, ularning nisbiy
ko‘rsatkichlari ya’ni mahsulot narxidagi ulushi pasayadi.
Xarajatlarning kalkulatsiya moddalarini tahlili, asosan, bir elementli
bo‘lib, ya’ni bir xil iqtisodiy mazmunga ega bo‘lgan
xarajatlardan
iborat. Xomashyo, yoqilg‘i, energiya va boshqa xarajat moddalarini har
birini ishlab chiqarilgan mahsulot hajmiga bo‘lish orqali xarajatlarni
darajasi (tiyin) aniqlanadi va bu ko‘rsatkichni
bazis davri yoki hisobot
davrining rejasi bilan taqqoslash orqali erishilgan iqtisod yoki ortiqcha
xarajat aniqlanadi.
73-jadval
Xarajatlarni moddalari bo‘yicha tahlili
Rejadagi farqi
T
№
Xarajat moddalari
Hisobot yilining
rejadagi xarajat
Ishlab chiqarishdagi mehnatga haq to‘lash xarajatlariga quyidagi

|
Ishlab chiqarishdagi mehnatga haq to‘lash xarajatlariga quyidagi Pdf ko'rish
|
bet | 178/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docIshlab chiqarishdagi mehnatga haq to‘lash xarajatlariga quyidagi
moddalar kiradi:
- korxonada qabul qilingan mehnatga haq to‘lash shakl va tizimlari-
ga muvofiq ishbay haqlari, tarif stavkalari va mansab okladlari asosida
haqiqiy bajarilgan ishlar uchun ishlab chiqarishdagi hisoblangan ish
haqi;
- natura shaklida haq to‘lash tartibi bo‘yicha beriladigan mahsulot
qiymati;
- amaldagi tartiblarga ko‘ra rag‘batlantiruvchi to‘lovlar, jumladan,
ishlab chiqarish natijalari uchun mukofotlar (natural mukofotlarni
qo‘shgan holda) ta’rif stavkalari va okladlarga kasb mahorati uchun
qo‘shimcha ustama to‘lovlar, amaldagi qonunchilikka muvofiq ko‘p
yillik xizmatlari uchun (shu xo‘jalikda bir ixtisoslikdagi ish staji uchun)
ishlab chiqarish xodimlariga beriladigan taqdirlanishlar, mukofotlar,
kasb mahorati uchun ta’rif stakalar va okladlarga nisbatan) ustama
to‘lovlar, harakatdagi qonunchilikka muvofiq ko‘p yillik xizmatlari
uchun ishlab chiqarish xodimlariga beriladigan taqdirlashlar;
- ish rejimi va mehnat sharoitlari bilan bog‘liq tovon to‘lovlari,
jumladan, tungi ish vaqti, ish vaqtidan so‘nggi ish uchun to‘lovlar.
Amaldagi Nizomga muvofiq xo‘jalik yurituvchi subyektlarning
barcha xarajatlari quyidagi guruhlarga ajratiladi:
1) mahsulot ishlab chiqarish tannarxiga qo‘shiladigan xarajatlar;
a) ishlab chiqarish tannarxiga qo‘shilmaydigan xarajatlar, ammo,
davr xarajatlariga qo‘shiladigan xarajatlar (asosiy faoliyatdan ko‘rilgan
foydani aniqlash uchun);
2) korxonaning umumxo‘jalik faoliyatidan ko‘rgan foyda yoki
zararini aniqlashda hisobga olinadigan moliyaviy faoliyat xarajatlari.
3) favqulodda zarar (soliq to‘lashga qadar aniqlanadigan foydani
hisoblashda ishtirok etadigan).
264
Xo‘jalik yurituvchi subyektlarning xarajatlarini yuqoridagi tar-
|
| |
Ishlab chiqarish xarajatlarining iqtisodiy elementlari va

|
Ishlab chiqarish xarajatlarining iqtisodiy elementlari va Pdf ko'rish
|
bet | 184/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docIshlab chiqarish xarajatlarining iqtisodiy elementlari va
moddalari bo‘yicha turkumlanishi
Iqtisodiy elementlari bo‘yicha
Kalkulatsion moddalari bo‘yicha
Xomashyo
Yoqilg‘i
Elektr quvvati
Ehtiyot qismlar
Ishlab chiqarish xarakteridagi
bevosita va bilvosita moddiy
xarajatlar
Idishlar va hokazo
Asosiy ish haqlari
Qo‘shimcha ish haqlari
Ishlab chiqarish xarakteridagi
bevosita va bilvosita mehnat
haqi xarajatlari
Ish haqiga ustamalar
Ijtimoiy ta’minot bo‘limiga
Mehnat birjasiga
Ishlab chiqarishga taalluqli
mehnat haqidan ajratmalar
Kasaba uyushmasiga
Asosiy vositalarning eskirishi
Nomoddiy aktivlarning eskirishi
Asosiy vositalar va nomoddiy
aktivlar amortizatsiyasi,
eskirish xarajatlari
Asosiy vosita va nomoddiy aktivlarni ijara haqlari
Turli ishlar va xizmatlar
Ishlab chiqarish xarakteridagi
boshqa xarajatlar
Soliqlar, yig‘imlar va hokazo.
72-jadval
Ishlab chiqarish xarajatlarining iqtisodiy elementlari bo‘yicha
tarkibi va strukturasi tahlili
O‘tgan yili
Hisobot yili
Xarajat guruhlari
Summa,
ming so‘m
Jamiga
nisabatan
salmog‘i, %
Summa,
ming so‘m
Jamiga
nisabatan
salmog‘i, %
1. Moddiy xarajatlar
1001408
81,58
1539843
77,93
2. Mehnat haqi xarajatlari
121594
9,91
231624
11,72
3. Ijtimoiy sug‘urta ajrat-
malari
48395
3,94
92359
4,67
4. Amortizatsiya ajratmalari
3859
0,31
7370
0,37
5. Boshqa ishlab chiqarish
xarajatlari
52247
4,26
104730
5,30
|
| |
Pudraning sof massasini aniqlash - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus...

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 227/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafePudraning sof massasini aniqlash. oldin pudra jihozlangan idishi bilan tortiladi, so‘ng bo‘sh idishning o‘zi tortiladi. Ikkita tortish orasidagi farq – bu pudraning sof massasini tashkil etadi.
Surtilishi (yopishqoqligi). Sirti 100 sm2 bo‘lgan hira shishadan tayyorlangan plastinka 0,01 g aniqlikda tortiladi. Plastinka ustiga paxta yordamida engil ishqalash bilan bir qatlam hosil qilib mahsulot surtiladi. So‘ng plastinka stol ustida 5-7 sm balandlikda perpendikulyar ravishda joylashtiriladi va plastinkaning cheti stol ustiga 3 martadan engil urilib, mahsulotning ortiqcha kismi pastga tushiriladi. So‘ng plastinka keltirilgan aniqlikda tortiladi va quyidagi tenglama yordamida plastinkaga yopishgan mahsulot hisoblanadi:
Bu erda Pr – 1 sm2 ga yopishgan mahsulot miqdori, g;
a – ortiqcha qismi to‘kilganidan keyingi, plastinkaga yopishgan mahsulot va plastinka massasi, g;
b – toza plastinka massasi, g;
v – plastinka maydoni, sm2
Sochiluvchan va kompakt pudralarni sifatini baholashda yana mahsulotning elak ustidagi qoldig‘i aniqlandi (GOST 28768-90).
Sochiluvchan va kompakt pudralarni sifatini baholashda yana mahsulotning elak ustidagi qoldig‘i aniqlandi (GOST 28768-90).
2-jadval
DST (GOST) 28768-90 bo‘yicha pudralar sifatiga qo‘yiladigan alablar
Ko‘rsatgich nomi
|
Tasnifi va me’yori
|
Poroshok holidagi pudra
|
Kompakt pudra
|
“Ekstra”
|
1-guruh
|
Pudra
|
Rumyana va tenlar
|
Tashqi ko‘rinishi
|
YUqa maydalangan bir xil poroshok holidagi, yot moddalar saqlamagan massa
|
Bir xil presslangan kompakt massa
|
Rangi
|
Mahsulotga xos rang va tusga (tonga) ega
|
Xidi
|
Mahsulotga xos xushbo‘y hidga ega
|
Suv va uchuvchan mod-dalar massa miqdori, % dan ko‘p emas
|
2,5
|
2,0
|
7,0
|
Kalsiy yoki magniy stearat massa miqdo-ri, % dan ko‘p emas
|
20,0
|
-
|
11,0
|
Teshik diametri №0071 sim setka us-tida qolgan qoldik miqdori, % dan ko‘p emas
|
0,5
|
-
|
0,5
|
1,0
|
Kompakt darajasi
|
-
|
-
|
28768-90 DTST 3.8 punkt talabiga javob berishi kerak
|
|
| |
Tahlil va natijalar - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

385
yetkazishni o’ylamaydi. Lekin ularning oqibatlaridan ko‘ra iqtisodiy samara olish
asosiy vazifa sifatida qaraladi va undan tabiiy muhit zarar ko‘rishi mumkin.
Qazib
olish sanoatiga subsidiyalar berishning ekologik oqibatlari baliq ovlash yoki daraxt
kesish kabi subsidiyalanadigan faoliyat bilan chambarchas bog'liq. Masalan
chorvachilikga qilingan subsidiyalarning tabiatga yetkazadigan
alternativ xarajatlari
anchagina yuqori. Subsidiyalar haqida gap ketganda ularni tarmoqlarga bo‘lib tahlil
qilish uni yanada anglashga yordam beradi.
Nazariy manbalar tahlilidan ko‘rinadiki, natural subsidiya tushunchasi ham
mavjud. Ma’lumki, "Natural" deganda odatda tabiy resuslar ya’ni pul ko’rnishda
bo‘lmagan mablag’lar tushuniladi. Hukumatlar tomonidan
taqdim etiladigan odatiy
natura imtiyozlari subsidiyalangan uy-joylar, maxsus infratuzilma (masalan, bitta kon
yoki zavodga xizmat ko'rsatadigan yo'l), ushbu infratuzilmani saqlash uchun zarur
bo'lgan xizmatlar va eksportchilarga yordam berish uchun turli xizmatlardir. Agar
ular hukumat tomonidan xarajatlar (yoki o'z ichiga olgan daromadlar) bilan bog‘liq
bo‘lsa va ular oluvchiga ma'lum foyda keltirsa, ular
subsidiya deb hisoblanishi
mumkin. Biroq, davlat tomonidan umumiy infratuzilma bilan ta’minlash, masalan,
avtomobil yo‘llari va portlar natural subsidiylarga kiritilmaydi. Natural subsidiyaning
muhim variantlaridan biri bu davlatga tegishli yoki nazorat qilinadigan tabiiy
resurslardan imtiyozli foydalanishdir. Misol uchun chorvachilikni rivojlantrish
maqsadida chorva mollariga imytiyozli (bozor narxidan past yoki tekin)
yaylovlar
ajratish. Bu yerda chorvachilikda ham qaysidir darajada tashqi ta’siri mavjud yani
tabiatga salbiy ta’siri bo‘lishi mumkin. Tabiiy resurslardan imtiyozli foydalanishdagi
imtiyozlar subsidiya sohasidagi eng munozarali yo ‘nalishlardan biri hisoblanadi.
Soliq tizmi rivojlangan mamalakatlarda soliq yukini kamaytirish orqali soliq
imtiyozlarni xo‘jalik yurutuvchi subyektlarga berish tabiiy holdir.
Soliq imtiyozlarni
berganda ham davlat byudjetining ma’lum qismi ishlatilgandek ta’sir qiladi. Soliq
imtiyozi tufayli imkonyat bahosi (Imkoniyat bahosi deb, bir narsa qilish imkoni bo’la
turib, boshqa narsani tanlagani sababli qo‘yib yuborilgan fursat qiymatiga aytiladi)
riski bo‘ladi.
Xo‘jalik yurituvchi subyektlarning faoliyatidagi xarajatlarni

266
Moliyaviy natijalarga daxlsizligi bo‘yicha:
· mahsulot tannarxiga qo‘shiladigan xarajatlar;
· foyda hisobidan qoplanadigan xarajatlar.
Tahlil etishda o‘rganish obyekti va maqsadidan kelib chiqqan holda
korxona xarajatlarining u yoki bu turkumi bo‘yicha o‘zgarishlar va o‘z-
garish sabablariga baho beriladi. Taqqoslash yoki qiyosiy o‘rganishda
joriy davr va o‘tgan yil ma’lumotlari, biznes-reja ko‘rsatkichlari, o‘rta-
cha ko‘rsatkichlar va tarmoq bo‘yicha boshqa ma’lumotlar olinadi.
Taqqoslashda ko‘rsatkichlar bo‘yicha mutlaq o‘zgarishlar
nisbiy
ko‘rsatkichlarni qo‘llash orqali to‘ldiriladi.
Mahsulot ishlab chiqarish hajmiga bog‘liqligi
jihatidan xarajatlar
quyidagi guruhlarga bo‘linadi:
a) o‘zgaruvchan xarajatlar;
b) o‘zgarmas xarajatlar;
d) yarim o‘zgaruvchan xarajatlar
Mahsulot ishlab chiqarish hajmini ortishi bilan o‘sib
boruvchi
xarajatlar o‘zgaruvchan xarajat hisoblanadi.
Ular tarkibiga ishlab
chiqarishdagi ishchilarni ish haqi, yoqilg‘i, energiya materiallar xarajati
kiradi.
qisman
Mahsulot hajmi
27-chizma. O‘zgaruvchan va o‘zgarmas xarajatlar chizmasi.
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
10 20 30 40 50 60 70 80 90
o‘zgaruvchan xarajatlar
o‘zgaruvchan xarajatlar
o‘zgarmas xarajatlar
Test nazorat savollari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 190/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeTest nazorat savollari
1.Kosmetologik losonlar tarkibidagi spirt miqdori qaysi omillar bo‘yicha belgilanadi?
A) Teri namlik darajasi, pHga qarab
B) Terining turigaqarab (quruq, normal, yog‘li, aralash)
C) Teri kasalligigaqarab
D) to‘g‘rijavobyo‘q
2.Fitolosonlar tarkibiga kiritiladigan komponentlarini ko‘rsating:
A) quruq dorivor modda
B) dori modda eritmalari
С) o‘simlik xom ashyosi asosidagi nastoyka, suvli ajratmalar, efir moylari
D) xushbo‘y suvlar
3. Kosmetik sutlarni qo‘llashda maqsad nima?
A) Terini yoshartirish
B)Teridagi yaralarni davolash
С)Yuz terisini tozalash, oziqlantirish
D) Teri nuqsonlarini yo‘qotish
4.Kosmetik sutlar XI DF bo‘yicha qaysi dori turiga mos?
A) Suspenziyalar
B)Surtmalar
С) Emulsiyalar
D) Eritmalar
5.Kosmetik sutlar texnologiyasida o‘ziga xos tomonini belgilang.
A) quruq moddalarni dispersligini ta’minlash
B) Birlamchi emulsiyani hosil qilish
С) Moyli eritalar tiksotropiyasi
D) Emulgatorni sut tarkibiga qo‘shish
6.Kosmetik sut tarkibiga kiruvchi emulgatorni tanlashda qaysi ko‘rsatkich
hisobga olinadi?
A) Gidrofil – lipofil balans
B)Emulgator tabiati
С) Eruvchanligi
D) Dispers fazada turg‘unligi
7.Emulgator vazifasi nimadan iborat
A) Ikkita bir biri bilan aralashmaydigan suyuqliq va zarrachalarni bir biri bilan aralashmasini taminlash
B) Suyuqliklarda modda erishini taminlash
С) Suyuqliklarni xushbo‘y qilish.
D) Kosmetik vositalarning spetsifikligini oshirish.
8.Metilsellyuloza va tvin –80 qaysi turdagi emulgatorlarga kiradi?
A) ionogen B) noionogen
С) amfoter D) gidrofil
9. Detergentlar - bu nima?
A) suv va havo bilan aralashganda ko‘pik hosil qiluvchi sirt faol moddalar.
B) eruvchanlikni oshiruvchi moddalar;
С) рН me’yorlovchi moddalar;
D) oziqlantiruvchi moddalar; xiralashtiruvchi moddalar.
|
| |
Maxsus g‘ovakligi va suv shimishi

|
Maxsus g‘ovakligi va suv shimishi
|
bet | 226/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeMaxsus g‘ovakligi va suv shimishi. 2,0 g mahsulot namunasi 0,01 g aniqlikda tortiladi va diametri 12 mm va hajmi 50 ml li belgilangan idishga solinadi va 50 ml belgisigacha tozalangan suv solinadi, aralashma yaxshilab chayqatiladi va bir hil suspenziya hosil bo‘lgunicha 1 soatga qoldiriladi. Bunda hosil bo‘lgan cho‘kma miqdori millilitrda o‘lchanadi. Ushbu ko‘rsatkich cho‘kma hosil bo‘lish tezligini ifodalaydi va maxsus hovaklik va suv shimish ko‘rsatkichlariga to‘g‘ri mutanosibdir.
Elak ustida qolgan qoldik miqdori. a) 100,0 mahsulot 0,01 g aniqlikda tortiladi va har bir mahsulot turi va navi uchun 1 sm2 gi teshiklar soni alohida belgilangan ipak yoki sim elakdan o‘tkaziladi. Elash mahsulotni yog‘och shpateli yoki mo‘y qalam yordamida engil ishqalash bilan amalga oshiriladi. Elak ustidagi qoldiq oldindan tortilgan soat shishachasiga solinadi va 0,0002 g aniqlikda tortiladi. Elak ustidagi qoldiq miqdori quyidagi tenglama bo‘yicha hisoblanadi:
(7.24)
Bu erda X – elak ustidagi qoldiq miqdori, %;
a – elagandan keyingi massa, g.
b) 50,0 g mahsulot namunasi 0,01 g aniqlikda tortiladi va har bir mahsulot turi va navi uchun 1 sm2 gi teshiklar soni alohida belgilangan ipak yoki sim elakga solinadi. Elak oqish tezlgi bir me’yorga keltirilgan vodoprovod krani tagiga quyiladi va chetiga kauchukli qalpoqcha kiydirilgan shisha tayoqcha yordamida engil harakatlar bilan ishqalanadi. Elak ustida qolgan namuna qoldig‘i quritiladi va oldindan tortilgan soat shishachasiga solinadi va 0,0002 g aniqlikda tortiladi. Elak ustidagi qoldiq miqdori quyidagi tenglama bo‘yicha hisoblanadi:
Bu erda X – elak ustidagi qoldiq miqdori, %;
a – quritilgan qoldiq massasi, g.
Kompaktlanish darajasini yoki tayyor mahsulotning o‘tirib qolish darajasini aniqlash uchun sochiluvchan mahsulot solingan jihoz bilan birga 0,01 g aniqlikda tortiladi. So‘ng mahsulot ustiga yana idish to‘lgunicha shu navdagi mahsulot qo‘shiladi va yana keltirilgan aniqlikda tortiladi. So‘ng mahsulot to‘kilib, bo‘shagan jihozning o‘zi tortiladi. Hisoblash quyidagi tenglama asosida amalga oshiriladi:
Bu erda X – kompaktlanish darajasi, %;
a – mahsulot va jihozning dastlabki massasi, g;
b – qo‘shimcha mahsulot bilan to‘ldirilgandan keyingi massa, g;
v – bo‘sh idish massasi, g.
|
| |
Parvarish turlari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 178/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeParvarish turlari:
tana parvarishini,
qo‘llar parvarishi;
bo‘yin parvarishi;
sochlar parvarishi;
qosh va kipriklar parvarishi;
oyoq parvarishi;
jinsiy a’zolar parvarishi;
xomiladorlik vaqtidagi parvarish;
YaTCh terisini parvarishi.
Kosmetik vositalari tasnifi
Kosmetik vositalari belgilanishi va tarkibiga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: gigienaga oid, shifobaxsh va pardozlash uchun.
1. Gigienaga oid yoki kasalliklarni oldini olish kosmetika asosan teri, sochlarni tashqi muhitdan, mikroblardan asrab, ularning faoliyatiga ta’sir ko‘rsatish, har xil nuqsonlarni paydo bo‘lishini oldini olish va teri, soch va tishlarni sog‘lom tarzda saqlash uchun ishlatiladi. gigienaga oid preparatlar ham bir necha guruhlarga bo‘linadi:
a) teri parvarishi uchun. terini yumshatish, ximoyalash va oziqlantirish uchun ishlatiladigan kosmetik vositalar. shuningdek, terini tozalash va dizenfeksiyalash, kesib olganda qon to‘xtatuvchi (achchiq tosh, antiseptik jele va sirka, tualet sirkasi) – vositalar;
b) og‘iz bo‘shlig‘ini parvarishi uchun. Tish poroshoklari, eliksir va tish pastalari;
v) soch va boshning yungli qismlarini parvarishiuchun. Soch yuvish uchun suyuq sovunlar, sovun poroshogi, shampunlar, yunglarni ketkazish uchun: sovun kremlari, tayoqchalar, soqol olish uchun poroshoklar, depilyatorlar. sochni yaltirab turuvchi: briolin, repey moyi, fiksatorlar, jingalak qilish uchun vositalar va h.k.
g) tirnoq parvarishi uchun.
2. Shifobaxsh kosmetika kosmetik nuqsonlarni yo‘qotish uchun qo‘llaniladi. 1935 yil shifobaxsh nomi paydo bo‘lgan, lekin keyinchalik maxsus kosmetika deb atala boshlandi. Ularga kiradigan vositalar:
a) teri parvarishi uchun. Sepkilga, qorayish va dog‘larga qarshi, husnbuzar, seboreya, qizarish va terlash kabi terining nuqsonlarini bartaraf etish uchun ishlatiladi.
Shifobaxsh kosmetik vositalari; kosmetik surtmalar, kremlar, gellar, losonlar, niqoblar va hokazo.
3. Dekorativ kosmetika - asosan odamning tashqi ko‘rinishini grim va bezash yo‘llari bilan o‘zgartirish mumkin. Dekorativ kosmetika har kungi (tashqi ko‘rinishni yaxshilash maqsadida) va teatrga oid guruhlarga bo‘linadi.
|
| |
Emulgatorlar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 184/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeEmulgatorlar
SFMlar sifatida tabiiy, sintetik va yarimsintetik yuqori molekulyar birikmalar qo‘llaniladi.
Ularning molekulalari gidrofil va gidrofob qismlardan iborat. Gidrofil qismlari – sulfat, sulfonat, karboksi guruhlari, ko‘p atomli spirtlar, murakkab efirlardan iborat.
Lipofil guruhlar esa uglevodorodlar, yog‘ kislotalari, alkil, aromatik uglevodorod radikallaridan tashkil topgan.
Emulgatorlarning gidrofil guruhli qismi doim suvli fazaga, lipofil guruhi yog‘li fazaga qaratilgan. SHu tartibda emulgatorlarni joylanishi yuza tarangligi pasayishini ta’minlaydi.
SHu xossalari bo‘yicha ularni quyidagi guruhlarga ajratiladi:
1. Ionogen emulgatorlar – elimlar, o‘simlik shilimshiqlari, alkil sulfatlar, pektinlar, sovunlar, ammoniy asoslarining tuzlari.
2. Noionogen emulgatorlar – sorbitanning sintetik xosilalari, tvinlar va spanlar, T-2, kraxmal, sellyuloza xosilalari.
3. Amfoter emulgatorlar – jelatoza, kazein, quruq sutlari.
Ularning xossalari lipofil va gidrofil guruhlarining o‘zaro ta’siri bilan belgilanadi. Gidrofil guruhlari ulushini gidrofil-lipofil balans (GLB) deb nomlanuvchi son ko‘rsatkichi bildiradi. Ushbu ko‘rsatkich nemis olimi Grifin tomonidan ta’sis etilgan bo‘lib, SFM molekulasidagi gidrofil va gidrofob qismlarining o‘zaro nisbatini belgilaydi.
Bu ko‘rsatkich 1-40 oralig‘ida bo‘lib, kichik ko‘rsatkich suv/moy, katta ko‘rsatkich esa moy/suv tipi bo‘yicha emulgator tanlashni taqozo etadi (1-jadval).
1-jadval
Emulgatorlarning GLB ko‘rsatkichi
№
|
Moddaning suvdagi holati
|
GLB ko‘rsatkichi
|
1.
|
Dispergirlanmaydi
|
1-4
|
2.
|
Qiyin dispergirlanadi
|
3-6
|
3.
|
Aralashtirilgandan so‘ng sutsimon dispers eritma hosil qiladi
|
6-8
|
4.
|
Aralashtirilgandan so‘ng mustahkam mo‘‘tadillikdagi sutsimon dispers eritma hosil qiladi
|
8-10
|
5.
|
Mustaxkam mo‘‘tadillikdagi tiniq dispers eritma hosil qiladi
|
10-13
|
6.
|
Tiniq eritma hosil bo‘ladi
|
13-40
|
SHuningdek, 2-jadvalda SFMlarning GLB soni ko‘rsatkichi bo‘yicha qo‘llanilishi keltirilgan:
2-jadval
|
| |
Moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etish tamoyillari turli mamlakatlarda

|
Moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etish tamoyillari turli mamlakatlarda
|
bet | 187/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim etish tamoyillari turli mamlakatlarda:
turlicha ;
bir xil;
moliyaviy hisobotni tuzish tamoyillari bo‘yicha farqlanadi;
moliyaviy hisobotni taqdim etish tamoyillari bo‘yicha farqlanadi.
Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari qanday tashkilot tomonidan ishlab chiqiladi?
moliyaviy hisobot standartlari bo‘yicha Qo‘mita – Finansial Accounting Standards Board (FASb);
xalqaro hisobot standartlari bo‘yicha Qo‘mita – International Accounting Standards Commettee (IASS);
buxgalteriya masalalari bo‘yicha Qo‘mita – Committee on Accounting Procedures (GAP);
buxgalteriya hisobi muommolari bo‘yicha tadqiqot olib boruvchi guruh.
Moliyaviy mustaqillik koeffitsiyenti qanday aniqlanadi?
Joriy majburiyatlar ;
Majburiyatlar
Majburiyatlar ;
O‘z mablag‘larinig manbalari
O‘z mablag‘larinig manbalari ;
Balans passivining jami
O‘z mablag‘larinig manbalari .
Маjburiyatlar
Doimiy harakatdagi aktivlar tarkibiga nimalar kiradi?
Debitorlik qarzlari, pul mablag‘lari, valuta mablag‘lari;
Pul mablag‘lari, valuta mablag‘lari, qisqa muddatli investitsiyalar;
Pul mablag‘lari, debitorlik qarzlari, qisqa muddatli investitsi- yalar;
Valuta mablag‘lari, debitorlik qarzlari, qisqa muddatli investitsiyalar.
|
| |
Kosmetik dori shakllarining tasnifi

|
Kosmetik dori shakllarining tasnifi
|
bet | 179/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeKosmetik dori shakllarining tasnifi
Kosmetik vositalarga qo‘yilgan talablar. Bugungi kunda samarali kosmetik preparatalarini yaratish va assortimentini kengaytirish uchun yangi kimyoviy birikmalar ishlatilmoqda. Masalan, yangi organik sintez orqali olingan emulgatorlar, pastalar, bo‘yovchi va hid beruvchi modda, xom ashyolarning yangi turlari (smolalar, parda hosil qiluvchilar, mumlar va b.), SFM.
Zamonaviy kosmetologiyaning eng asosiy yo‘nalishi - kosmetik vositalarida BFM ni ishlatish, ya’ni vitaminlar, biogen stimulyatorlar, o‘simlik ekstraktlari, gormonlar, bakteritsid preparatlar, fermentlar, oqsil gidrolizatlari va ularning komplekslari. Bu yo‘nalish juda istiqbolli bo‘lib kasalliklarni oldini olish va davolashda, ayniqsa kosmetik defektlarni yo‘qotishga imkon beradi.
Agar kosmetik vositalarni uzoq vaqt va doimiy ishlatilsa, unda kimyoviy moddalar epidermis orqali, soch follikulalari va yog‘ bezlarining chiqarish orqali so‘rilib juda ko‘p terida o‘zgarishlar namoyon bo‘ladi, ayrim paytda butun organizmning o‘ziga ham umumiy toksik ta’siri bo‘ladi. Shuning uchun sanoat miqyosida ishlab chiqarib tibbiyotda qo‘llanishi uchun faqat shunday kosmetik vositalari ishlatish uchun ruxsat beriladiki, qachonki ular tajriba va klinik tadqiqotlardan o‘tgan bo‘lib, ularning bezarar va samaradorligi isbotlangan bo‘lsa, shuningdek MDH lar ishlab chiqilgan va tasdiqlangan bo‘lsa.
Kosmetik vositalarda qo‘llaniladigan komponentlar TST (OST) va DF talablariga to‘g‘ri kelishi va javob berishi kerak.
Yangi kosmetik vositalari va yangi komponentlar sinalyotganda albatta preparatning zararsizligi aniqlanadi (o‘tkir va surunkali toksik xususiyati), qizartirish, yallig‘lanish, allergiya va o‘ziga xos ta’sir ko‘rsatmasligi o‘rganiladi. Undan tashqari preparatning kanserogen va teratogen ta’sirlari to‘g‘risida ma’lumot bo‘lishi shart.
Kosmetik vositalar retsepturasida yangi kimyoviy birikmalar bo‘lsa ular umumiy qabul qilingan usullarda toksikologik baholanishi, ularning zaharliligi, turi va asosiy parametrlari keltirilishi lozim. Ular qatorida butun retsepturaning toksikologiyasi o‘rganilgan bo‘lishi kerak.
Kosmetik vositalari sinalganda umumiy baholanishidan tashqari yana ularni silliq teriga surtilganda (masalan krem va losonlar):
izotop usuli yoki boshqa usullar yordamida teri bar’eri to‘sig‘ining moddalar o‘tkazuvchanligi;
gistologik, gistokimyo, gistoradiografiya va elektron mikroskop usullarida teri strukturasiga ta’sirini;
biokimyo ko‘rsatkichlarini;
terini pH va haroratga reaksiyasini o‘rganish lozim.
Kosmetik vositasini keng ommaga ishlatilishi haqidagi yo‘riqnomani farmakologiya markazi taqdim etilgan xujjatlar asosida ko‘rib chiqadi. Kosmetik mahsulotlari texnologik reglament asosida ishlab chiqariladi va albatta DST 29189-91 (texnologiyasiga talablar va retsepturasi O‘zR SSV ning tasdiqlangan) qoidalariga rioya qilinishi kerak.
|
| |
Xulosa - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar...

|
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari Pdf ko'rish
|
bet | 187/452 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 8,84 Mb. | | #265988 |
Bog'liq QarMII konf 26-27 may 2023 (1)Xulosa.
Imtiyoz va subsidiyalar bozor muozanatiga davlat aralashuvi, bunda
davlat rag‘batlarni to‘g‘ri aniqlagandagina bu imtiyozlar o’z samarasini berishi
mumkin. Shu jihatdan davlat tashqi ta’sirlar bor joyda o‘z imtiyozlarni qo‘llashi
mumkin. Tashqi ta’sirlar ham ijobiy va salbiy bo‘lnishi mumkin, ekalogiyaga toza
havoga zaharli gaz chiqaradigan va chiqindilari ham ko‘p chiqadigan sohalar salbiy
deb oladigan bo‘sak ularga qarshi imtiyozlar qo‘llashimiz mumkin, masalan, soliq
stavkasini yuqoriroq qilish orqali choralar ko‘rish mumkin. Ijobiy tashqi ta’sirlarga
jamyatga foydasi tegadigan yani buxgalterlik foydasi nolga teng bo‘lsa ham
qandaydir jamyatga foyda keltiradigan yo‘nalshga ega bo‘lsa misol uchun ta’lim
yo‘nalishida nimadir ochgan bo‘lsa unga ijobiy imtiyozlar qo‘llashimiz mumkin.
Shuningdek
so‘ngi
yillarda
milliy
iqtisodiyotimizda
kambag‘allikni
qisqartirish, chekka hududlarni rivojlantrish masalasida ham subsidiya va
imtiyozlardan keng foydalanilmoqda. Kambag‘allikni qisqartirishni yagona yo’li
iqtisodiy taraqiyotni ta’minlab berish. Biz qaysidir sohani rivojlantrish dasturlari yoki
ijtimoiy ko‘maklar orqali bunga yondashsak biz o’zimizdi yaxshiroq xis qilarmiz
lekin bu maqsadning ildiziga olib bormaydi. Shuning uchun bularni samarasiz deb
baholagan bo’lardim. Barcha resurslarmizni, xohishlarimizni iqtisodiy taraqqiyotga
qaratsak qaysidir yaxshiroq bo‘lardi. Shu jihatdan yaxshi xulosalar yoki g‘oyalar
shundaki ko’p masalalarda odamlarga subsidiya evaziga emas naqd pul orqali
yordam ko’rsatishimiz kerak. Pulga muhtoj oilalar o‘zining birlamchi ehtiyojni bilgan
holda bu mablag’lardan ancha samarali foydalanishadi. Eng muhimi shundandaki
imtiyoz bormi uning albatda xarajati ham bor, kimdirdan nimanidir olish evaziga
kelyabdi deb tushinishimiz kerak. Har bitta imtiyozni manfadorlari bo‘lganidek
undan zarar ko’radiganlar ham bor. Biz foyda oladigalarni ko’proq o’ylaganimiz
tufayli zarar ko’radiganlarni esdan chiqarib qo’yamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 595/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.545
способностей внутренно, то второй подход позволяет эти знания применять практически,
то есть помогает самовыражаться. Эти два подхода должны дополнять друг друга, потому,
что эти два подхода с психологической точки зрения подходят к процессу интериоризации
и эксториоризации, которые очень необходимы для совершенства. Интегрируя эти два
подхода можно прийти к развитию вычислительного мышления, более высокого порядка
когнитивных навыков.
ЛИТЕРАТУРА
1.
Paul S. W., From Computing to Computational Thinking., CRC Press, 2017., p. 288.
2.
CansuS.K.,Cansu F.K. An Overview of Computational Thinking. International Journal of
Computer Science Education in Schools, т. 3, № 1, pp. 17-30, 2019.
3.
Wing J. M. Social Issues in Computing. 2014.
4.
Берман Н.Д. Вычислительное мышление. ЦИТИСЭ, т. 20, № 3, p. 26, 2019.
5.
Gonzбlez M.R. Aprender a programar 'apps' como enriquecimiento curricular en
alumnado de alta capacidad [To learn programming ‘apps’ as curriculum enrichment on gifted
students]. Revista de Pedagogнa, т. 4, № 66, pp. 135-155, 2014.
6.
Palmer H. Programming in preschool—with a focus on learning mathematics.
International Research in Early Childhood Education, т. 8, № 1, pp. 75-87, 2017.
7.
Uzunboylu Н., Kınık E., Kanbul S. An Analysis of Countries which have Integrated Coding
into their Curricula and the Content Analysis of Academic Studies on Coding Training in Turkey
TEM Journal, т. 6, № 4, pp. 783-791, 2017.
8.
Кушниренко А.Г., Рогожкина И.Б. ПиктоМир: опыт обучения программированию
старших дошкольников. Современные информационные технологии и ИТ-образование.
2011г. С.873-880., pp. 873-880, 2011.
9.
Босова Л. Л. Как учат программированию в XXI веке: отечественный и зарубежный
опыт обучения программированию в школе. Информатика в школе, т. № 6, № 139, 2018.
10.
Атлас новых профессий. Москва, 2015.
11.
Икромова М., Рақамли тафаккур ва уни таълимга жорий этиш масалалари(илмий
манбалар таҳлили). Замонавий таълим, т. №3, № 100, pp. 39-45, 2021.
12.
Нилова Ю.Н., Методика обучения программированию учащихся старшей школы
на основе системно-деятельностного подхода: диссертация на соискание ученой степени
кандидата педагогических наук, Санкт-Петербург 244 с., 2015, p. 244 с .
|
| |