nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Himoya vositalaridan foydalanishning umumiy qoidalari

|
Himoya vositalaridan foydalanishning umumiy qoidalari
|
bet | 5/30 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 89,06 Kb. | | #115944 |
Himoya vositalaridan foydalanishning umumiy qoidalari
1.2.19. Ma’lum kuchlanishga mo‘ljallangan elektr himoya vositalaridan kuchlanishi ushbu miqdordan katta bo‘lmagan elektr uskunalaridagina belgilangan maqsadda foydalanish lozim.
1.2.20. Asosiy elektr himoya vositalari yopiq xonalarda o‘rnatilgan elektr uskunalarida qo‘llash uchun mo‘ljallangan, ochiq elektr uskunalari va havo elektr uzatish tarmoqlarida esa faqat quruq havo sharoitlarida ishlatishga mo‘ljallangan. Ochiq havodagi namgarchilik paytlarida ushbu sharoitlarga mo‘ljallangan himoya vositalaridan foydalanish lozim.
Himoya vositalarini tayyorlash, sinash va ishlatish, faqat belgilangan davlat standartlari, texnik shartlar va yo‘riqnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.
1.2.21. Himoya vositalarini ishlatishdan oldin, ishchi ushbu himoya vositalarini ishga yaroqliligi, tashqi tomonida shikastlangan joyi yo‘qligi, changdan tozalab artilgan holda, unga bosilgan shtampga asosan, yaroqlilik muddatini tekshirishi lozim. Dielektrik qo‘lqoplar ishlatishdan oldin ularni barmoqlari tomon burab, teshigi bor-yo‘qligini tekshirib olish zarur. Ishga yaroqlilik muddati o‘tib ketgan himoya vositalaridan foydalanish man qilinadi.
Elektr himoya vositalari.
2.1.1. 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr uskunalarida ishlatiladigan himoya vositalarining izolatsiyalovchi qismi dastak tomonidan elektr izolatsiyalovchi materialdan qilingan ajratgich halqa yoki tirgovich bilan ajratiladi. Ajratgich halqaning tashqi diametri dastakning tashqi diametridan kamida 10 mm ga ortiq bo‘lishi kerak. Izolatsiyalovchi qism bilan dastak chegarasini faqat bo‘yoq bilan ajratib qo‘yish man qilinadi. Ajratgich halqa esa izolatsiyalovchi qismning bir bo‘lagi hisoblanadi. 1000 V kuchlanishgacha bo‘lgan elektr uskunalarida ishlatiladigan himoya vositalaridagi tirgovichning balandligi texnik shartlarda keltirilgan talablarga mos kelishi lozim.
Himoya vositalarini ishlatish jarayonida ularning ajratgich halqa yoki tirgovichni tashqarisidagi izolatsiyalovchi qismiga tegish man qilinadi.
2.1.2. Elektroizolatsiyalovchi trubkadan qilingan himoya vositalari konstruksiyasida trubka ichiga chang va suv kirishiga qarshi chora ko‘rilgan bo‘lishi zarur. Ushbu talab izolatsiyalovchi chang tortuvchi shtangalarga taalluqli emas.
2.1.3. Shtanga va kuchlanish ko‘rsatgichlarning konstruksiyasi va ishchi qismining o‘lchamlari uskunalarning (qutblari) fazalari orasida va ularni yerga ulangan qismiga nisbatan tutashuviga imkon bermasligi darkor.
2.1.4. Izolatsiyalovchi himoya vositalarining loklangan yuzasi buzilgan yoki boshqa nosozliklar aniqlangan taqdirda ularni ishlatish man qilinadi.
2.1.5. 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr uskunalarida izolatsiyalovchi shtangalar (o‘lchov shtangalaridan tashqari) yerga ulash uchun, izolatsiyalarni changdan tozalash uchun izolatsiyalovchi qisqichlar, elektr o‘lchovchi va kuchlanish ko‘rsatgichlaridan dielektrik qo‘lqop kiyib foydalanish zarur. O‘lchov shtangalari bilan ishlaganda dielektrik qo‘lqopdan foydalanish zarur emas.
|
| |
II. Darsning mazmuni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 15/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Fizik xossalari. Metan, etan, propan, butanlar normal sharoitda gaz moddalar, pentandan pentadekangacha (C15H32) gacha suyuqliklar, geksadekandan(C16H34) dan boshlab esa qattiq moddalardir.
Mavzuga oid masala va mashqlar.
1. Etil yodidning natriy metali bilan reaksiyasini yozing.
2. 1-yod-2-metilpropanning natriy metali bilan reaksiyasini yozing.
3. Propil yodid va birlamchi izobutil yodid Vyurs reaksiyasiga kirishganda hosil bo‘ladigan organik moddalarni nomini ayting.
4. Etil yodidga qanday galoid alkillarni qo‘shib Na metalli ta’sir ettirganda
quyidagi moddalar hosil bo‘ladi?
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ALKANLARNING KIMYOVIY XOSSASI. ISHLATILISHI
|
| |
Mavzu: Axborot texnologiyalari haqida tushuncha. Kasbiy faoliyatda axborot texnologiyalari. Reja - bet 2

Уз вактидалик
Informatika uchun axborotni qabul qilish, saqlash, unga ishlov bеrish va uzatishda axborot tеxnologiyalari vositalaridan qanday foydalanish kеraqligi muammosi eng asosiy bo‘lgani uchun axborotlarning tasnifi ham o‘ziga xosdir. Jumladan, informatikada analogli va raqamli axborotlar ishlatiladi. Inson sеzgi a'zolari analogli (uzluksiz) axborot bilan ish ko‘rishga moslashgan bo‘lsa, hisoblash tеxnikasi asosan raqamli (diskrеt) axborot bilan ishlaydi.
Informatika dеganda har bir odam so‘z qandaydir axborot, ushbu axborot biror narsa, hodisa yoki jarayonga tеgishli ekanligi, uning xususiyatlari va boshqalar haqida borishligini xayoliga kеltiradi. Lеkin bu axborot qanday olingan? U qayеrda va qanday saqlanadi? Unga qanday yo‘l topish mumkin? — dеgan savollarning paydo bo‘lishi o‘rinli. Ushbu savollarga javob jamiyatning o‘zgarishiga, uning fan-tеxnika sohasidagi taraqqiyotiga qarab o‘zgarib turadi.
Informatika atamasi lotincha “informatic” so‘zidan kеlib chiqqan bo‘lib, tushuntirish, xabar qilish, bayon etish ma'nosini anglatadi. Ingliz tilida bu atamaga Computer science “kompyutеr tеxnikasi haqidagi fan” sinonimi mos kеladi.
Informatika kompyutеr tеxnikasining rivojlanishi tufayli yuzaga kеldi, unga asoslanadi, usiz mavjud bo‘la olmaydi va o‘z navbatida uning rivojiga, yangilanishiga o‘z xissasini qo‘shadi.
Xullas, informatika hisoblash tеxnikasini yaratish va qo‘llash, axborot va unga ishlov bеrish tеxnologiyalari bilan bog‘liq bo‘lgan barcha narsalarni o‘z ichiga oladi. Informatikaning asosiy rеsursi — axborotdir.
Azaldan axborot dеganda atrof-muhit ob’yеktlari va hodisalari, ularning o‘lchamlari, xususiyatlari va holatlari to‘g‘risidagi ma'lumotlar tushuniladi. Kеng ma'noda axborot — insonlar o‘rtasida ma'lumotlar ayirboshlash, odamlar va sun'iy qurilmalar o‘rtasida signallar ayirboshlashni ifoda etadigan tushunchadir.
Informatika fani axborotga hodisalar yoki ob’yеktlar to‘g‘risidagi tasavvurlarimizni o‘zgartiruvchi, o‘zaro bog‘liq ma'lumotlar, ko‘rsatkichlar, nеgizlar va tushunchalar sifatida qaraydi. Shuning uchun informatikaga quyidagicha ta'rif bеrish mumkin.
Informatika — axborot tеxnologiyalari vositalari yordamida axborotni taqdim etish, qabul qilish, saqlash, Unga ishlov bеrish, uzatish usullarini, ya'ni axboriy jarayonlarni va axborot tеxnologiyalari vositalarining faoliyat ko‘rsatish tamoyillarini, ularni boshqarish usullarini sistеmali ravishda o‘rganuvchi fandir.
|
II. Darsning mazmuni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 22/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Tarkibida bitta π bog’ saqlagan ochiq zanjirli uglevodorodlarni etilen qatori uglevodorodlari deyiladi. Bu qatorga kirgan har bir uglevodorod molekulasini tarkibida tegishli to’yingan uglevodorod tarkibidan ikkita vodorod atomiga kam bo’ladi. Alkenlarning umumiy formulasi CnH2n bo’lib, ularning birinchi vakili etilen hisoblanadi. Etilenning bir valentli radikali (CH2=CH-) vinil radikali deb ataladi.
Nomenklaturasi.Alkenlarni sistematik nomenklatura muvogq nomlashda tegishli alkan
nomidagi “-an” qo‘shimchasini “-en” yoki “–ilen “ qo‘shimchasiga almashtiriladi.
Alkenlarni galogenli hosilalarini nomlashAlkenlarni galogenli hosilalarini nomlash, alkenni nomlash kabi bo`lib, faqat galogenlarni nomi, galogen bog`langan asosiy zanjirdagi uglerod atomini raqami ko`rsatilgan holda alifbo tartibida yon zanjirdagi uglerod radikallari bilan bir qatorda aytib o`tiladi.
Mavzuga oid masala va mashqlar.
1. Quyida berilgan formulalar orasidan alkenlarga tegishli bo’lganini toping.
a) C2H2 b) C6H6 c) C3H8 d) C5H10
2. C4H8 formulaga mos keluvchi alkenlarni xalqaro va ratsional nomenklatura bo’yicha nomlang.
3. Quyidagi moddalarni formulalarini yozing va ularni ratsional nomenklatura bo’yicha nomlang. a) penten-2; b) 2-metilbuten-2; c) 2,2-dimetilgepten-3 4. Alkenlarning umumiy formulasidan kelib chiqqan holda, molekulyar massasi 84 g ga teng bo’lgan modda tarkibidagi uglerod atomlarining sonini toping.
|
| |
ba'zilari esa yo'q - Bajardi : Abduraximov Sunnatillo

GemStone/S - Java ta'sirida ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tili -
Smalltalk-ga asoslangan ob'ektlar ma'lumotlar bazasi tizimi. Smalltalk-da ilovalar
yozadigan
dasturchilar
ushbu
ma'lumotlar
bazasiga
osongina
moslashadi. GemStone/S
mavjud
Smalltalk
ilovalari
bilan
muammosiz
integratsiyalashib, tezlik va mahsuldorlikni oshiradi.
Gemstone/S yuqori mavjud
loyihalar uchun eng yaxshisidir . Loyiha hajmiga
qarab litsenziyalashning bir nechta variantlari mavjud. Ma'lumotlar
bazasi
serveri
Linux, Windows, macOS, Solaris, AIX, shuningdek, Raspberry Pi kabi turli
platformalar uchun mavjud.
Eslatma:
Ma'lumotlar bazasi serverlari qanday ishlashi
haqida hamma
narsani bilib oling va ular siz uchun qanday aktiv bo'lishi mumkinligini bilib oling.
Izolatsiyalovchi operativ shtangalar va yerga ulagich shtangalari

|
Izolatsiyalovchi operativ shtangalar va yerga ulagich shtangalari
|
bet | 6/30 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 89,06 Kb. | | #115944 |
Izolatsiyalovchi operativ shtangalar va yerga ulagich shtangalari
2.1.6. Izolatsiyalovchi operativ shtangalar va yerga ulagich shtangalariga qo‘yilgan umumiy texnik talablar GOST 20494-75 da qayd etilgan.
2.1.7. Izolatsiyalovchi shtangalar operativ ishlarni, o‘lchov ishlarini (izolatsiya holatini va elektr uzatish tarmoqlari va podstansiyalardagi ulagichlarni tekshirish uchun), razryadnik detallarini o‘rnatish va boshqa ishlarni bajarish uchun mo‘ljallangandir. Izolatsiyalovchi shtangalar, har xil vazifalarni bajarish uchun almashtirib olib qo‘yishga mo‘ljallangan kallakli (ishchi qismli) universal bo‘lishi mumkin.
2.1.8. Izolatsiyalovchi shtangalar ishchi, izolatsiyalovchi qismlardan va dastakdan iborat. Ishchi qismining konstruksiyasi ushbu shtanga bilan bajariladigan ishlarga muvofiq aniqlanadi. O‘lchov shtangasining ishchi qismi o‘lchov qurilmasidir.
Shtanganing izolatsiyalovchi qismi 1.1.6-bandda ko‘rsatilgan materiallardan yasalishi zarur. Dastak esa shtanga bilan yaxlit yoki alohida bo‘lak holida yasalishi mumkin.
2.1.9. Elektr yoyini o‘chirish qurilmasi bilan jihozlangan shtangalar 110 kV va undan yuqori kuchlanishli havo elektr uzatish tarmoqlarining fazalarini alohida ta’mirlashda o‘chirilgan fazani yerga ulash uchun mo‘ljallangan. Bundan tashqari, shtanga ushbu fazani yerga ulash jarayonida hosil bo‘ladigan elektr yoyini o‘chirish vazifasini ham bajaradi. Hamma shtangalar yerga ulagich shtangalariga qo‘yilgan talablarni qondirishi zarur.
Elektr yoyini o‘chiruvchi qurilmalar bilan jihozlangan shtangalar izolatsiyalovchi qismdan, dastak, elektr yoyini o‘chiruvchi qurilmali ishchi qism va ilgak (pantografik va boshqa konstruksiyadagi), hamda strubsinali yerga ulovchi simdan tashkil topgan. Izolatsiyalovchi qism va dastakning uzunligi 2.1-jadvalda keltirilgan.
Yerga ulovchi simning ko‘ndalang kesimi mexanik mustahkamligi bo‘yicha 25 mm2 dan kam bo‘lmasligi lozim. Elektr yoyini o‘chiruvchi qurilmali shtangada ishlatilishi mo‘ljallangan elektr uzatish tarmog‘ini kuchlanishi va elektr yoyini o‘chiruvchi qurilmaning nominal toki ko‘rsatilgan bo‘lishi zarur.
2.1.10. Izolatsiyalovchi shtangalar o‘lchami 2.2-jadvalda keltirilgan uzunlikdan kam bo‘lmasligi, yerga ulagich shtangalar o‘lchami esa 2.1-jadvalda keltirilgan uzunlikdan kam bo‘lmasligi shart. 15 kV kuchlanishgacha mo‘ljallangan chinni izolyatorli va elektroizolatsiyalovchi materialdan qilingan uzaytirgichlar shtangalarning minimal izolatsiyalovchi qism uzunligiga (2.2-jadval) izolyator uzunligi va uzaytirgichning izolyatordan dastakkacha bo‘lgan qismi kiradi.
|
| |
Izolatsiyalovchi tagliklar - 8-ma’ruza elektr uskunalaridan foydalanaladigan himoya vositalarini qo’llash va sinash. Reja

|
8-ma’ruza elektr uskunalaridan foydalanaladigan himoya vositalarini qo’llash va sinash. Reja
|
bet | 30/30 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 89,06 Kb. | | #115944 |
Izolatsiyalovchi tagliklar
3.2.14. Izolatsiyalovchi tagliklar barqarorligi va mustahkamligini tekshirish kabi namunaviy sinovlardan o‘tkaziladi.
3.2.15. Yig‘ilgan izolatsiyalovchi tagliklarning chidamliligini tekshirishda unga bir tekisda taqsimlangan og‘irligi 350 kg yuk 1 minut mobaynida ta’sir etiladi. Bunda izolatsiyalovchi taglik to‘shamasining egilishi va boshqa deformatsiyalar (yoriqlar, ko‘tarib turuvchi izolyatorlar yaxlitligining buzilishi, to‘shama alohida bo‘laklarining bir-biriga ulangan joylari bo‘shab ketganligi, singan joylar va h. k.) kuzatilmasligi shart.
3.2.16. Taglikning barqarorligini sinashda uning chetiga 80 kg og‘irlikdagi yuk qo‘yilganda to‘ntarilib ketmasligi tekshiriladi.
3.2.17. Ishlatish jarayonida tagliklar sinalmaydi.
Protivogazlar
3.2.18. Protivogazlar 3 oyda 1-marta ko‘zdan kechirilib, uning sirtqi qismida buzilishlar yo‘qligi, klapanlarining sozligi va boshqalar tekshiriladi. Bundan tashqari, protivogazlar maxsus korxonalarda unda ishlatilgan filtrlarning turiga qarab, ishlatish yo‘riqnomasida ko‘rsatilgan usul va muddatlarda davriy sinovlardan o‘tkaziladi va qayta zaryadlanadi. Har bir sinovda bayonnoma tuzilib, kuchlanishidan qat’i nazar, ishlatiladigan himoya vositalariga bosiladigan shtamp protivogazga ham bosiladi. Protivogazlar ko‘zdan kechirilganligi to‘g‘risidagi xulosalar himoya vositalarini hisobga olish va saqlash jurnaliga yozib qo‘yiladi (1-ilova).
|
| |
Izolatsiyalovchi qisqichlar - 8-ma’ruza elektr uskunalaridan foydalanaladigan himoya vositalarini qo’llash va sinash. Reja

|
8-ma’ruza elektr uskunalaridan foydalanaladigan himoya vositalarini qo’llash va sinash. Reja
|
bet | 9/30 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 89,06 Kb. | | #115944 |
Izolatsiyalovchi qisqichlar
2.1.22. Izolatsiyalovchi qisqichlar saqlagichlar bilan ishlash uchun, izolatsiyalovchi qoplamalar va to‘siqlarni o‘rnatish hamda olish va shunga o‘xshash ishlarni bajarishda qo‘llaniladi1.
1 Izolatsiyalovchi qisqichlar o‘rniga zaruriy hollarda universal kallakli izolatsiyalovchi shtangalarni qo‘llash lozim.
2.1.23. Qisqichlar ishchi (qisqich tishlari), izolatsiyalovchi qismdan va dastakdan tashkil topgan. Izolatsiyalovchi qisqichning gabarit o‘lchamlari 2.3-jadvalda keltirilgan.
2.3-jadval. Izolatsiyalovchi qisqichlarning minimal o‘lchamlari
|
Elektr uskunalarining nominal kuchlanishi, kV
|
Uzunligi, mm
|
izolatsiyalovchi qismi
|
dastak
|
1 gacha
|
Cheklanmaydi, qo‘llashga qulay holda belgilanadi
|
6 dan 10 gacha
|
450
|
150
|
10 dan yuqori, to 35 gacha
|
750
|
200
|
Elektr o‘lchovchi qisqichlar
2.1.24. Elektr o‘lchovchi qisqichlarga qo‘yilgan umumiy texnik talablar GOST 9071-79 da keltirilgan.
2.1.25. Elektr o‘lchovchi qisqichlar elektr uzatish tarmoqlarida ularning yaxlitliligini buzmasdan tarmoqdagi tok, kuchlanish va quvvatni o‘lchash uchun ishlatiladi.
2.1.26. 10 kV kuchlanishgacha bo‘lgan elektr uskunalarida ishlatiladigan elektr o‘lchovchi qisqichlar ishchi, izolatsiyalovchi qismlar va dastakdan tashkil topgan. Qisqichning ishchi qismi ochilib-yopiladigan magnit o‘tkazgichdan, cho‘lg‘amdan va olib qo‘yiladigan yoki ichiga o‘rnatilgan o‘lchov asbobidan tashkil topgan. Izolatsiyalovchi qismi va dastagi esa elektroizolatsiyalovchi materialdan tayyorlanishi va minimal uzunligi 380 mm, dastagi 130 mm bo‘lishi lozim.
2.1.27. 1000 V kuchlanishdan yuqori elektr uskunalari zanjirlarida o‘lchovchi qisqichlar bilan foydalanilganda chiqariladigan asboblarni ishlatish, shuningdek, o‘lchov chegarasini tok o‘tkazuvchi qismlardan qisqichlarni olmay turib almashlab ulash man qilinadi. O‘lchash ishlari olib borilayotganda qisqichni osilib turgan holda ushlash lozim.
2.1.28. 1000 V kuchlanishgacha bo‘lgan elektr uskunalari uchun qo‘llaniladigan qisqichlar ishchi qismdan (ajratgichli magnit o‘tkazgich, cho‘lg‘am va o‘lchov asbobidan) hamda bir vaqtning o‘zida izolatsiyalovchi qismli tayanch va dastak vazifalarini bajaruvchi korpusdan iborat.
|
| |
II. Darsning mazmuni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 13/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Sistematik nomenklatura. 1892- yil Jenevada Xalqaro kimyogarlar kongressida yangi nomenklatura qabul qilindi. Jeneva nomenklaturasi bo‘yicha moddalardagi asosiy zanjir nomerlanib, radikal nomining oldiga ushbu radikalning asosiy zanjirdagi qaysi uglerod atomiga birikkanligini ko‘rsatuvchi
raqam qo‘yiladi.1960- yilda Nazariy va Amaliy kimyo Xalqaro Ittifoqi (IUPAC – Interna-tional Union of Pure Applied Chemistry) komissiyasi tomonidan ishlab chiqilgan yangi nomenklatura e’lon qilindi. Bu nomenklaturada Jeneva nomenklaturasi takomillashtirilgan, ya’ni u tartibga solingan va unga ayrim tuzatish hamda qo‘shimchalar kiritilgan. Bu nomenklatura sistematik nomenklatura nomini
oladi.Uglevodorodlarni sistematik nomenklaturada nomlash uchun quyidagi tartib va qoidalarga amal qilinadi: 1. Uglevodorod molekulasidagi eng ko‘p tarmoqlangan va eng uzun zanjirni asosiy zanjir sifatida tanlab olinadi.
Alkanlarni galogenli hosilalarini nomlashXalqaro (sistematik) nomenklaturaga ko`ra alkanlarni galogenli hosilalarini nomlashda quyidagi qoida va ketma-ketlikka amal qilinadi:1. Galogen asosiy uglerod zanjirida bo`lishi kerak.2. Asosiy zanjirdagi uglerod atomlarini galogen yaqin tomondan raqam-
lab chiqiladi.3. Yonaki zanjirdagi radikallar yoki galogenlarni nomi ularni asosiy zanjirdagi ular bog`langan uglerodni tartib raqami ko`rsatilgan holda alifbo tartibida aytib o`tiladi va ohirida asosiy zanjirni nomi aytiladi.
Uglerod atomlari o’zaro birikkanda tarmoqlanmagan tuzilishdagi uglevodorodlarni normal (n) uglevodorodlar deyiladi. Tarmoqlangan zanjirli uglevodorod deb normal tuzilishdagi uglevodoroddagi vodorod atomlari o’rnini uglevodorod radikallari egallagan moddalarga aytiladi. Uglerod atomining
soni oshgan sari, izomerlar soni ham ortib boradi.
|
| |
Bajardi : Abduraximov Sunnatillo

Bajardi : Abduraximov Sunnatillo
Download
441 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
06.01.2024
Hajmi
441 Kb.
#131229
Download
441 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bajardi : Abduraximov Sunnatillo
Download
441 Kb.
Matnni ko'rish
Ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tushunchalari

Meros olish
Meros, tegishli sinflar o'rtasida ierarxik munosabatlarni yaratadi, shu bilan
birga kod qismlarini qayta foydalanish mumkin qiladi. Yangi turlarni aniqlash
barcha mavjud sinf maydonlari va usullarini meros qilib oladi va ularni yanada
kengaytiradi. Mavjud sinf
ota-ona sinfdir,
bolalar sinf esa ota-onani kengaytiradi.
Masalan,
Vehicle
deb
nomlangan
ota-onalar
sinfida Avtomobil va
Velosiped bolalar sinflari bo'ladi . Ikkala bola sinfi ham ota-
sinfdan ma'lumot
oladi va avtomobil turiga qarab ota-ona sinfini yangi ma'lumotlar
bilan
kengaytiradi .
Inkapsulyatsiya
Inkapsulyatsiya -
kirishni
himoya
qilish
uchun
ma'lumotlar
va
mexanizmlarni bitta ob'ektga guruhlash qobiliyati. Ushbu jarayon orqali ob'ekt
qanday ishlashiga oid ma'lumotlar va tafsilotlar
yashirin bo'lib , ma'lumotlar va
funktsiyalar xavfsizligini ta'minlaydi. Sinflar muayyan usullar qanday ishlashini
bilishga hojat qoldirmasdan, usullar orqali bir-biri bilan o'zaro ta'sir qiladi.
Misol tariqasida, mashina tavsiflovchi xususiyatlarga va harakatlarga
ega. Siz mashinaning rangini o'zgartirishingiz mumkin, ammo model yoki marka
o'zgarmas xususiyatlarga misoldir. Sinf barcha avtomobil ma'lumotlarini bitta
ob'ektga
qamrab oladi , bu erda ba'zi elementlarni o'zgartirish mumkin,
Eslatma: Katta ma'lumotlarni qayta ishlash haqida ko'proq

Versant C++, Java va .NET dan birlamchi shaffof ob'ekt barqarorligini
ta'minlaydi. Biroq, Smalltalk va Python-ni qo'llab-quvvatlash ham mavjud. Versant
ishlatiladigan tilga qarab turli xil API-larni qo'llab-quvvatlaydi. Standart SQL
so'rovlari ham mavjud, bu Versantni NoSQL ma'lumotlar bazasiga aylantiradi.
Ob'ektlar ma'lumotlar bazasi ko'p foydalanuvchili mijoz-server ma'lumotlar
bazasidir. Versant katta hajmdagi ma'lumotlar va bir vaqtda foydalanuvchilar bilan
onlayn tranzaksiya tizimlari uchun foydalanilganda eng yaxshi ishlaydi.
Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasining afzalliklari va
kamchiliklari
Har bir ma'lumotlar bazasini modellashtirish texnikasining afzalliklari va
kamchiliklari mavjud. Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalariga kirishdan
oldin, dastur maqsadiga qo'shimcha ravishda mavjud tillarni bilishingiz kerak.
Afzalliklar
Asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
•
MySQL
ma'lumotlar
turlari
bilan
solishtirganda
murakkab
ma'lumotlar va kengroq turdagi ma'lumotlar turlari .
•
Ma'lumotlarni saqlash va tezda olish oson.
•
Ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tillari bilan uzluksiz integratsiya.
•
Haqiqiy dunyoning ilg'or muammolarini modellashtirish osonroq.
•
Maxsus ma'lumotlar turlari bilan kengaytirilishi mumkin.
Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi - bet 15

|
Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi
|
bet | 15/36 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #139578 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi X Zayniddinov, S O\'rinboyev2.S.1-rasm. NBFCP kadrining formati
50
Tur maydonida 2 kodi bo‘ladi, uzunlik maydoni sarlavha o‘lchamini aniqlaydi, agarda uzunlik 8 ga teng bo‘lsa sherikning (partnyor) nomi yo‘q bo‘ladi. Sherigining sinf maydoni jo‘natuvchi tizimning turini identifikatsiya qiladi (2.3.1-jadvalga qarang). Sherigining sinfi maydonini mumkin bo‘lgan qiymatlari quyidagi jadvalda berilgan. Sherikning nomi 32 tagacha oktetga ega bo‘lishi mumkin.
2.S.1-jadval
Sherik sinfning kodlari
Sinfi kodi
|
Ma'nosi
|
1.
|
Zaxiraga olingan
|
2.
|
PPP NetBIOS tashqi port serveri
|
3.
|
Zaxiraga olingan
|
4.
|
PPP NetBIOS lokal holatiga ega bo‘lish serveri
|
5.
|
Zaxiraga olingan
|
6.
|
PPP NetBIOS ko‘rigi (ko‘prik)
|
7.
|
Zaxiraga olingan
|
8.
|
PPP terminal tizimi
|
WINS PRÎTÎKÎLI
WINS protokoli Microsoft kompaniyasi tomonidan Windows operatsion muhiti uchun yaratilgan va NetBIOS ni imkoniyatini kengaytirish uchun mo‘ljallangan.
WINS so‘rovlari odatda UDP deytogrammalarda transport qilinadi. Shuning uchun jo‘natuvchi porti 137 ishlatiladi. Ma'lumotlar maydoniga 2 oktetli so‘rov va javoblar o‘rtasidagi aloqani ta'minlovchi maydon identifikatori joy oladi. Davomida 2 baytli so‘rov holati bo‘lsa 0 yoziladigan bayroqchalar bo‘ladi. Undan keyin savollar soni, 2 oktetli javoblar soni va yana 4 nolli oktetlardan iborat 34 ta oktata joylashadi. So‘rov kadri ikkita oktetli maydon turi (0021 — NetBIOS element statusi) va sinf
51
maydoni (Internet uchun — (IN,1)) bilan to‘ldiriladi. Bunday so‘rovlar berilgan IP adres bilan kompyuter haqida qo‘shimcha ma'lumotlar olish mumkin. UDB deytogramma ma'lumotlar maydoni so‘rovining formati 2.4.1-rasmda ko‘rsatilgan.
0 8 15
|
So‘rov identifikatori
|
Bayroqcha
|
Bayroqcha
|
Savollar soni
|
Javoblar soni
|
Autority count
|
Qo‘shimcha yozuvlar soni
|
Nom=*<000...00><00>
(34 oktata)
|
NetBIOS (0021) elementining turi
|
Klass (Internet(IN,1))=0001
|
00>
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 83/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
1-tajriba. Dietil efir olish.
Gaz chiqarish nayi o‘rnatilgan probirkaga 2 ml etil spirti va ehtiyotlik bilan
2 ml kontsentrlangan sulfat kislota quying. Aralashmani qaynaguncha ehtiyotlik bilan qizdiring va yengil hidlab ko‘ring, dietil efir hidini sezasiz.
Laboratoriya ishi № 5
2-tajriba. Yog‘larni sovunlash.
Chinni kosachaga 3 g yog‘, margarin yoki sariyog‘ soling va 20 % li natriy gidroksid eritmasidan 7-8 ml quying. Reaksiyani tezlatish uchun 1-2 ml etanol qo‘shing. Aralashmani shisha tayoqcha bilan aralashtirib va dastlabki hajmi kamayib ketmasligi uchun suv qo‘shib turgan holda 15-20 minut qaynating. Reaksiya kirishmagan yog‘ qolmaganini bilish uchun issiq aralashmadan
ozginasini issiq suvli probirkaga oling. Agar sovundan so‘ng suv ustida yog‘ tomchilari paydo bo‘lmasa sovunlash jarayoni nihoyasiga yetgan bo‘ladi. Agar yog‘ tomchilari yuzaga chiqsa, aralashmani qaynatishni davom ettiring.
Sovunlash reaksiyasi tugaganidan so‘ng hosil bo‘lgan massaga 0,5 g natriy xlorid qo‘shing va yana 1-2 minut qaynating.Mustaqil xulosalar uchun topshiriq.
1. O’tkazilgan tajriba natijasida suv yuzasiga qanday modda chiqdi?
2. Sodir bo‘lgan reaksiya tenglamasini yozing.
3. Yog‘larni sovunlash jarayoni qanday amaliy maqsadlarda foydalaniladi?
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 82/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 5
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 1/57 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #135275 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasi
1-Mavzu: AXBOROT TUSHUNCHASI VA BILISH HAQIDA
Darsning maqsadi:
1) ta’limiy: O`quvchilarga axborotning ko`rinishlari, xususiyatlari va turlari haqida ma’lumot berish;
2) tarbiyaviy: O`quvchilarga vatanparvarlik tarbiyasi berish;
3) rivojlantiruvchi: O`quvchilarning ilmiy-texnik dunyoqarashini rivojlantirish
DTS: Axborotning ko`rinishlari, xususiyatlari va turlari haqida tushunchaga ega bo`lish
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
2 TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
Dars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
№
|
Dars bosqichlari
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 minut
|
2
|
O`tgan o`quv yilida o`tilganlarni takrorlash va baholash
|
15 minut
|
3
|
Yangi mavzuning mazmunini ochish va xulosalar chiqarish
|
25 minut
|
5
|
Uyga vazifa va topshiriqlar
|
3 minut
|
I. Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
II. Takrorlash:
6-sinda o`tilganlarni takrorlash.
III. Yangi mavzu bayoni:
«Informatsiya» so‘zi turli tillarda ishlatilib, ma’nosi turlicha talqin qilinsa ham, ularning asosida lotincha informatio so‘zi yotadi. U «tushuntirish», «tavsiflash», «xabar olish» degan ma’nolarni anglatadi. O‘zbek tilida informatsiya so‘zi axborotdeb tushuniladi. IX–X asrlarda Forobiy taxallusi bilan yashab ijod etgan yurtdoshimiz Abu Nasr Muhammad ibn Muhammad ibn Uzlug‘ Tarxon bilish jarayoni ikki bosqich – aqliy bilishva hissiy bi lishdan iborat bo‘lib, ular o‘zaro bog‘liq va biri boshqasisiz vujudga kelmasligini alohida ta’kidlaydi. Bilishning mazkur bosqichlari axborotsiz shakllanmaydi va demak, axborot bilishning asosini tashkil etuvchi elementhisoblanadi. Allomaning aytishicha, odamning ibtidosida avvalo «oziqlanish talabi» paydo bo‘lib, unga ko‘ra, odam ovqatlanadi. Shundan so‘nggi talablar «tashqi talablar» bo‘lib, ular bevosita tashqi ta’sir
natijasida sezgi a’zolari orqali vujudga keladi. Mazkur «tashqi talablar» 5 turlidir: teri orqali sezgi; ta’m bilish sezgisi; hid bilish sezgisi; eshitish sezgisi; ko‘rish sezgisi. Forobiy «Ilm va san’atning
fazilatlari» risolasida tabiatni bilish jarayoni cheksizligini, bilim bilmaslikdan bilishga, sababiyatni bi lishdan oqibatni bilishga, sifatlardan mohiyatgaqarab borishini va buning asosida, ilmning borgan sari ortib, chuqurlashib borishini ta’kidlaydi.
AXBOROTdeganda biz barcha sezgi a’zolari miz orqali borliqning ongimizdagi aksi yoki ta’sirini, bog‘liqlik darajasini tushunamiz.
III. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash:
1. Informatika fanining o‘tmishdoshi qanday atalgan?
2. Informatika faniga asos solinishi haqida so‘zlab bering.
3. Axborot va bilish haqidagi Forobiy fikrlarini tahlil qilib be ring.
4. Axborot tushunchasini tahlil etib bering.
5. Informatika fanining asosiy rivojlanish yo‘nalishlari haqida
so‘zlab bering.
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 84/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 6
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 78/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 3
1-tajriba. Glitserinni suvda eritish va uning mis (II)-gidroksid bilan
reaksiyasi
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Sana “ ” 201 yil - bet 81

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 81/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 52514300601156242244.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
1-tajriba. Sirka kislotaning olinishi.Probirkaga 2-3 g natriy atsetat soling va 1,5-2 ml kontsentrlangan sulfat kislota qo‘shing. Probirkaning og‘zini gaz o‘tkazgich nay o‘rnatilgan probka bilan berkiting, naychaning ikkinchi uchini boshqa probirkaga tushiring. Aralashmani yig‘gich probirkada 1,0-1,5 ml suyuqlik yig‘ilguncha qizdiring. Mustaqil xulosalar uchun topshiriq.1. Yig‘gich probirkada qanday modda hosil bo‘ladi?2. Qanday alomatlar buni tasdiqlaydi?3. Tegishli reaksiyalarning tenglamalarini yozing.Laboratoriya ishi № 4
2-tajriba. Sirka kislotaning ba’zi metallar bilan reaksiyasi.
Ikkita probirka olib, ularning har qaysisiga 1 ml dan sirka kislota eritma-
sidan soling. Probirkalarning biriga ozgina magniy qirindisidan, ikkinchisiga
esa bir necha dona ruh soling. Birinchi probirkada reaksiya shiddatli boradi,
ikkinchisida esa sekin boradi (ba’zan u faqat qizdirilganda boshlanadi).
Mustaqil xulosalar uchun topshiriq.
1. Sirka kislota magniy va rux bilan qanday qanday
reaksiyaga kirishadi?
2. Bu reaksiyalar tezliklarini solishtiring va reaksi-
yalarning molekula, ionli va qisqartirilgan ionli tenglama-
larini yozing.
3-tajriba. Sirka kislotaning asoslar bilan reaksiyasi.
Probirkaga 1,0-1,5 ml natriy gidroksid eritmasidan soling. Ustiga bir necha
tomchi fenolftalein eritmasidan tomizing. Sirka kislota qo‘shilganda eritma
rangsizlanadi.
Tegishli reaksiyalarning tenglamalarini yozing va tenglashtiring.
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 79/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
1. Probirkaga 1-2 ml glitserin quying va unga yana shuncha suv qo‘shib chayqating. So‘ng 2-3 barobar ko‘p suv qo‘shing.2. Probirkaga 2 ml natriy gidroksid eritmasidan quying va unga cho‘kma
hosil bo‘lgunicha ozroq mis (II)-sulfat eritmasidan qo‘shing. Hosil bo‘lgan cho‘kmaga glitserin solib chayqating. Mustaqil xulosalar uchun topshiriq .
1. Glitserinning suvda eruvchanligi qanday?
2. Glitserin va boshqa ko‘p atomli spirtlar uchun qanday reaksiya xarakterli? Tegishli reaksiyalarning tenglamalarini yozing.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: Laboratoriya ishi № 4
|
| |
Sana “ ” 201 yil - bet 77

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 77/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 52514300601156242245.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Atsetilen olish uchun probirkaga bir necha bo‘lak kalsiy karbid solib, ustiga 1-2 ml suv quyiladi va probirkaning og‘zi gaz chiqish nayi o‘rnatilgan, pro birka bilan tezda berkitiladi. Kaltsiy karbidning suv bilan o‘zaro ta’siri shiddatli borib, atsetilen gazi ajralib chiqadi.
|
| |
-tajriba. Sirka kislotaning olinishi

|
-tajriba. Sirka kislotaning olinishi
|
bet | 80/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 52514300601156242241-tajriba. Sirka kislotaning olinishi.
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Kamchiliklari - Bajardi : Abduraximov Sunnatillo

Kamchiliklari
Ba'zi kamchiliklarga quyidagilar kiradi:
•
Relyatsion ma'lumotlar bazalari kabi keng tarqalgan emas.
•
Universal ma'lumotlar modeli yo'q. Nazariy
asoslar va standartlarga
ega emas.
•
Ko'rishlarni qo'llab-quvvatlamaydi.
•
Yuqori murakkablik ishlash muammolarini keltirib chiqaradi.
•
Tegishli xavfsizlik mexanizmi va ob'ektlarga
kirish huquqi mavjud
emas.
Xulosa
Ob'ektli ma'lumotlar bazalari ma'lumotlar
bazasini modellashtirishga
zamonaviy yondashuvni ta'minlaydi, ob'ektga yo'naltirilgan
dasturlashda
qo'llaniladiganlarni aks ettiradi. Ma'lumotlar bazasi texnologiyalari haqida ko'proq
ma'lumotni
bizning blog maqolamizda
ma'lumotlar
bazasi xizmat sifatida nima
(DBaaS)
Foydanilgan adabiyotlar
1. Usmonov J.T., Xujaqulov T.A. Ma‘lumotlar bazasini oshqarish tizimi//
o`quv qo`llanma. - Т. :
Aloqachi, 2018. – 96 b.
2. Usmonov J. T., Xo‘jaqulov T. A. Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi
fanidan laboratoriya ishlarini bajarish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma - Т. : TATU,
2016. – 55b.
3.
Eric Redmond, Jim R. Wilson. A Guide
to Modern Databases and the
NoSQL MovementAQSH, 2015. – 347 с.
4. Elmasri, R., S. B. Navathe: Fundamentals of Database Systems (5th Ed.)//
Addison Wesley, 2015. – 671
ObjectDB 
ObjectDB - Bajardi : Abduraximov Sunnatillo

•
Ko'p tarmoqli server ilovalari bilan ko'p jarayon.
•
To'liq tranzaksiya nazorati.
•
Haqiqiy vaqtda tiklash.
•
C++
bilan bog'liq tillar, VB.NET va C#.
Ob'ektlar ma'lumotlar bazasi C++ asosida yaratilgan. Asosiy xususiyatlardan
biri ma'lumotlar bazasining yaxlitligini buzmasdan tizimning
ishdan chiqishidan
rivojlangan avtomatik tiklashdir.
Ob'ektivlik / JB
Ob'ektivlik/DB ob'ektlarning kuchidan foydalanadi va
Big Data
ichidagi
murakkab talablarni qondiradi . Ob'ekt ma'lumotlar
bazasi bir nechta tillarni
qo'llab-quvvatlash orqali moslashuvchan:
•
C++
•
C#
•
Python
•
Java
Sxema o'zgarishlari to'xtab qolmasdan dinamik ravishda amalga oshiriladi,
bu esa har qanday ma'lumot turiga nisbatan real vaqt rejimida so'rovlarni
amalga
oshirish imkonini beradi. Objectivity/DB bir nechta platformalar,
jumladan
macOS, Linux, Windows yoki Unix uchun mavjud.
Part 2. 
Read the text. Write ‘R’ for Right, ‘W’ for Wrong or ‘DS’ for Doesn't Say

50
Ballet
The first time my mum took
me to see a performance, I was left speechless! The
dancers seemed to float on air! They were flying like birds! And their costumes, it
was like a fairy tale. The music, too, was full of feelings. I loved every minute of the
performance and I decided there and then that I would become a dancer, too!
1. The writer in paragraph 1 went to the opera for the first time with his uncle. ____
2. The writer in paragraph 2 goes to the circus with his children. ____
3. The writer in paragraph 3 is looking forward to a new art exhibition. ____
4. The writer in paragraph 4 has performed in many school plays. ____
5. The writer in paragraph 5 wants to learn to fly like a bird. ____
ANSWERS FOR THE READING - Ri uchun yakuniy

51
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
SECTION 4. Speaking (10 minutes)
Social media
Part 1
(Any three questions from this list can be asked)
1.
Do you like using social media?
2.
How often do you use social media?
3.
What’s your favourite social media platform?
4.
Do you think some people spend too much time on social media?
5.
What’s the most popular social media app / platform in your country?
6.
Is social media popular in your country?
7.
Do you use social media often?
8.
Why do some people choose not to use social media?
ANSWERS FOR THE READING - Ri uchun yakuniy

31
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
SECTION 4. Speaking (10 minutes)
Weather
Part 1
(Any three questions from this list can be asked)
1.
What’s the weather like where you live?
2.
Do you like the weather in your hometown?
3.
How does the weather affect your daily routine?
4.
What kind of weather do you like?
5.
Have you ever been in extreme weather conditions?
6.
Do you have a habit of checking the weather forecast?
7.
Is there any type of weather you really don’t like?