5-Laboratoriya ishi Mavzu: Disk tizimlarini sozlash va boshqarish. Ishdan maqsad

|
5-Laboratoriya ishi Mavzu: Disk tizimlarini sozlash va boshqarish. Ishdan maqsad
|
bet | 1/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #245332 |
Bog'liq zFv4XmDDX2wNmIpWygH5fAAb8EqylnBmPqhmwyP4
5-Laboratoriya ishi
Mavzu: Disk tizimlarini sozlash va boshqarish.
Ishdan maqsad: Disk tizimlarini sozlash va boshqarish ko‘nikmalarni hosil qilish.
Amaliy tajriba ishini bajarishda zaruriy vositalar va axborot manbalari ta’minoti:
har bir tinglovchi uchun ishchi stansiya va ajratilgan kompyuter sinfi.
Ijtimoiy tarmoq bo’yicha ma’lumotlar, internet tarmog’i.
ma’ruza materiallari.
Adabiyotlar ro’yxati.
Disk tizimlarini sozlash va boshqarish.
Disk tizimlarini sozlash va boshqarish, serverning to'g'ri ishlashi uchun juda muhimdir. Quyidagi qadamlar orqali disk tizimlarini sozlash va boshqarishni o'rganishingiz mumkin:
Disklarni ajratib chiqish: Har bir diskni kerakli qismga bo'lishi uchun qismlarga bo’lish. Masalan, /boot, /, va /home kabi partitsiyalar yaratish.
Fayl tizimini tanlash: Ext4, XFS, NTFS, va boshqalar kabi fayl tizimlaridan qaysi birini foydalanishingizni tanlang. Masalan, Linux uchun Ext4.
RAIDni sozlash: Agar serverda birlamchi disklar bo'lsa, RAID (Redundant Array of Independent Disks) sozlash tavsiya etiladi. Bu, diskning o'xshash ma'lumotlarini qo'llab-quvvatlash uchun ishlatiladi.
Disklarni mount qilish: Partitsiyalangan diskni serverga mount qiling. Linux-da, "/etc/fstab" faylini tahrir qilib diskni avtomatik ravishda mount qilishingiz mumkin.
Disklarning xolatini tekshirish: Disklar va fayl tizimlari xaqiqiy bo'lishi uchun disklarni va fayl tizimlarini SMART (Self-Monitoring, Analysis, and Reporting Technology) tizimlardan foydalaning.
Disklarni tozalash va optimallashtirish: Disklarni tozalash va defragmentatsiya qilish, ularning ishlash tezligini oshirish uchun muhimdir.
Disklarning xotirani boshqarish: Disklarning qismlarini va ishlab chiqarish ko'rsatmalarini boshqarish uchun dasturiy ta'minotlar mavjud. Masalan, Linux uchun "fdisk" yoki "parted" dasturlaridan foydalanishingiz mumkin.
Disk tizimlarini boshqarish uchun quyidagi boshqa vositalardan ham foydalanishingiz mumkin: LVM (Logical Volume Manager), Disk mirroring (tasmimlash), va Disk snapshot (o'zgaruvchan).
Disk boshqaruvi - bu Windows-da o'rnatilgan yordamchi dastur bo'lib, u kompyuteringizdagi ulangan qattiq disklar va boshqa xotira qurilmalarida turli xil operatsiyalarni bajarishga imkon beradi.
Bu yerda yordamchi dasturning ba'zi xususiyatlari:
disklarni MBR va GPT o'rtasida aylantirish;
kengaytirilgan, chiziqli va aks ettirilgan hajmlarni yaratish;
disklarga va olinadigan qurilmalarga harflar belgilash.
Disk boshqaruvini ishga tushirish uchun siz quyidagi usullardan birini qo'llashingiz mumkin:
Win + R tugmalarini bosing va diskmgmt.msc kiriting.
" Панель управления " - " Администрирование " - " Управление компьютером " ga o'ting va chapdagi asboblar ro'yxatida "Diskni boshqarish" ni tanlang.
Disk boshqaruviga umumiy nuqtasi
Qo'llanilish doirasi: Windows 11, Windows 10, Windows Server 2022, Windows Server 2019, Windows Server 2016
Disk boshqaruvi - bu Windows-dagi ilg'or xotira operatsiyalari uchun yordamchi dastur. Quyida Disk boshqaruvi yordamida bajarishingiz mumkin bo'lgan ba'zi vazifalar mavjud:
Yangi diskni sozlang.
Ajratilmagan disk maydonini ko'rish
Diskdan foydalanishni Disk Management yordamida ko'rish mumkin. Quyidagi rasmda disk ma'lumotlari ko'rsatilgan. Ajratilmagan disk maydoni o'ng tomonda paydo bo'ladi va qizil chegara konturiga ega.
Bo'limni siqish, masalan, qo'shni bo'limga kengaytmani kiritish.
Mavjud birlamchi bo'limlar va mantiqiy drayverlar fayllarni bir xil diskning qo'shni, bo'linmagan maydoniga ko'chiradigan qisqartirish operatsiyasini bajarish orqali hajmini kamaytirish mumkin.
Misol uchun, agar sizga boshqa bo'lim kerak bo'lsa, lekin qo'shimcha disklar yo'qligini aniqlasangiz, yangi ajratilmagan joy yaratish uchun mavjud bo'limni disk oxiridan qisqartirishingiz mumkin. Keyinchalik bu bo'sh joy yangi bo'lim uchun ishlatilishi mumkin. Ba'zi fayl turlari siqish jarayonini bloklashi mumkin.
Bo'limni kichraytirganda, barcha oddiy fayllar yangi ajratilmagan bo'sh joy hosil qilish uchun avtomatik ravishda diskka ko'chiriladi. Bo'limni siqish uchun diskni qayta formatlashning hojati yo'q.
Hdd harfini o'zgartiring yoki yangi harfini tayinlang.
Disklar va bo'limlarni tekshirish
Disk boshqaruvi kompyuteringizdagi har bir disk va har bir disk uchun barcha bo'limlar haqidagi ma'lumotlarni ko'rsatadi. Tafsilotlar bo'lim statistikasini, jumladan ajratilgan yoki foydalanilgan joy miqdorini o'z ichiga oladi.
Quyidagi rasmda bir nechta disklar uchun disklarni boshqarishning umumiy ko'rinishi ko'rsatilgan.
Disk 0 uchta bo'limdan, 1-disk esa ikkita bo'limdan iborat. 0-diskda C drayveri:
Windows eng ko'p disk maydonini ishlatadi. Tizim operatsiyalari va tiklash uchun boshqa ikkita bo'lim kamroq disk maydonini ishlatadi.
Windows odatda asosiy diskda uchta bo'limni o'z ichiga oladi (odatda C: \ diski). Ushbu bo'limlarga EFI tizim bo'limi, mahalliy disk bo'limi (C :) va tiklash bo'limi kiradi.
Windows operatsion tizimi mahalliy diskda (C :) o'rnatilgan. Ushbu bo'lim boshqa ilovalar va fayllar uchun umumiy saqlash joyidir.
Zamonaviy kompyuterlar kompyuter va operatsion tizimni ishga tushirish (yuklash) uchun EFI tizim bo'limidan foydalanadi.
Qayta tiklash bo'limi, agar kompyuterni ishga tushirishda muammo yoki boshqa jiddiy muammolar mavjud bo'lsa, Windows-ni ta'mirlash uchun maxsus vositalarni saqlaydi.
Qattiq diskni defragmentatsiya qilish
Parchalanish qattiq diskni vaqtni behuda sarflashga olib keladi, bu esa kompyuteringizni sekinlashtirishi mumkin. USB flesh-disklar kabi olinadigan xotira qurilmalari ham parchalanishi mumkin.
Windows'ning Disk Defragmenter dasturi bo'laklangan ma'lumotlarni tartibga solib, qattiq diskingizni yanada samaraliroq qiladi.
Disk defragmentatori jadval asosida ishlaydi, lekin siz qattiq diskingiz tahlili va defragmentatsiyasini qo'lda bajarishingiz mumkin. Buning uchun quyidagi amallarni bajaring:
Qattiq diskning kattaligi va parchalanish darajasiga qarab, defragmentatsiya bir necha daqiqadan bir necha soatgacha davom etishi mumkin. Defragmentatsiya paytida siz hali ham kompyuteringizdan foydalanishingiz mumkin.
|
| |