nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Armaturani tekislovchi va qirquvchi dastgohlar

|
-rasm. Armaturani tekislovchi va qirquvchi dastgohlar
|
bet | 53/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)12.5-rasm. Armaturani tekislovchi va qirquvchi dastgohlar
Zamonaviy tekislash va qirqish dastgohlarining armatura uzatish tezligi 15-50 m/min ni, armatura tortish moslama yuritmasining quvvati 1,4-4,5 kVt ni, tekislash va qirqish moslamasi yuritmasining quvvati esa 1,4 - 7,0 kVt ni tashkil etadi
12.6-rasmda yakka armaturani kesishga mo‘ljallangan press-qaychilar tasvirlangan.
Armatura ishchi tomonidan 12 va 13 pichoqlar orasiga o‘rnatiladi va u yerda qirqiladi. Harakatlanuvchi pichoqqa ilgarilama-qaytma harakat elektromotor 7, uch juft tishli uzatma 8, tirsakli val 6, shatun 10 va polzun 11 orqali beriladi.
Press-qaychilar armatura diametri 20-70 mm bo‘lganda qo‘llaniladi. Unumdorligi 32-35 kesim/min, pichoqlar yo‘li 25-28 mm, yuritma quvvati 1,5-5,8 kVt ni tashkil qiladi.
12.6-rasm. Press-qaychilar sxemasi
Gilotinalar kengligi 3800 mm gacha bo‘lgan (armatura simi diametri 12 mm gacha) armatura to‘rlarini kesishda ishlatiladi (12.7-rasm).
Armatura to‘ri qo‘zg‘aluvchi 9 va qo‘zg‘almas 8 pichoqlar orasida kesiladi. Qo‘zg‘aluvchi pichoqlar 9 ga harakat elektromotor 5, ponasimon kamarli uzatma 11, tirsakli val 14 orqali uzatiladi. Tirsakli valning bir uchida tormoz 15, ikkinchi uchida esa bir aylanmali mufta 13 mahkamlangan. Bir aylanmali mufta 13 tishli g‘ildirak 12 dan harakat oladi.
Armatura to‘ri dastgoh stoliga o‘rnatilgandan so‘ng yuritma harakatga keltiriladi va ishchi bir aylanmali mufta 13 ni ishga kiritadi: pichoklar 9 pastga tushib, armatura to‘rini kesadi va yana yuqori holatiga borib to‘xtaydi. Yangi to‘r o‘rnatilgandan so‘ng ishchi harakat takrorlanadi.
Gilotina unumdorligi 120-180 kesim/soat bo‘lib, yuritma quvvati 4,5-10 kVt bo‘ladi (dastgoh katta-kichikligiga qarab).
Armaturani eguvchi dastgohlar yakka armatura simlarini egish va armatura to‘rlarini egishga mo‘ljallangan.
12.8-rasmda yakka armaturani eguvchi dastgoh tasvirlangan (a-umumiy ko‘rinishi; b-egish sxemasi; v-yuritmasi sxemasi).
Ishchi disk aylanish tezligi: - 0,63-0,84 rad/s (armatura diametri 44 mm gacha bo‘lganda) va - 0,05-0,37 rad/s (armatura diametri 45-90 mm bo‘lganda).
|
| |
O’quv mashg’ulotning shakli va turi

|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
bet | 18/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Tirik organizmlar hujayralarining qiyosiy xarasteriktikasi
2. Moddalar almashinuvi
3. Energetik almashinuv – dissimilatsiya.
4. Energetik almashinuv bosqichlari.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Tirik organizmlar hujayralarining qiyosiy xarasteriktikasi. Moddalar almashinuvi to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larni shakllantirish (mustahkamlash)
|
O`qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o`zlashtirish natijasida o`quvchida shakillaniladigan asosiy bilim,ko`nikma yoki kompentensiyalar rivojlantiriladi
|
Pedagogik vazifalar:
Tirik organizmlar hujayralarining qiyosiy xarasteriktikasi. Moddalar almashinuvi mavzusi bilan tanishtirish
Moddalar almashinuvi jarayoni haqida tushintirish
Energetik almashinuv bosqichlarini yoritib berish
|
O’quv faoliyatining natijalatri:
Tirik organizmlar hujayralarining qiyosiy xarasteriktikasini tavsiflaydilar
Energetik almashinuv – dissimilatsiyani aytib beradilar
Energetik almashinuv bosqichlarini tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Ma’ruza, tushuntirish,
|
O’quv faoliyatining tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
Darslik, doska, ko’rgazmali materiallar, kompyuter, slaydlar
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Jamoaviy ishlashga mo’ljallangan o’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
savol-javob, klaster
|
|
| |
-rasm. Armaturani termik mustahkamlovchi uskuna

|
-rasm. Armaturani termik mustahkamlovchi uskuna
|
bet | 55/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)12.11-rasm. Armaturani termik mustahkamlovchi uskuna
Uskuna yuklovchi konveyer 1, qizdiruvchi moslama 2, suv to‘ldirilgan vanna 3, termik bo‘shatish moslama 4 va konteyner 5 dan iborat.
Yuklovchi konveyer yordamida armatura simlari qisuvchi moslama 6 va pnevmosilindr 7 yordamida qisiladi va elektr toki yordamida qizdiriladi. Qizdirish jarayonida armatura 5-10 n/mm2 kuch bilan tortiladi.
800-1000 0S gacha qizdirilgan armatura suv to‘ldirilgan vannaga tashlanadi va tezkorlik bilan sovitiladi. Konveyer 9 yordamida armatura vannadan olinadi va termik bo‘shatish moslamasining qisqichlarida mahkamlanadi. So‘ng elektr toki bilan 350-450 0S haroratigacha qizdirilib, armatura termik bo‘shatiladi. Bo‘shatilgan armatura itargich 11 va gidrosilindr 12 yordamida konteyner 5 ga uzatiladi.
12.7. Armatura po‘latlarini sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan mustahkamlash
Armaturani sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan mustahkamlash uchun turli gidravlik domkratlardan foydalaniladi. Ayrim hollarda armaturani mustahkamlash uni qolipga o‘rnatish jarayonida bajariladi.
Armaturani sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan mustahkamlovchi uskuna 12.12 – rasmda keltirilgan.
Uskuna quyidagicha ishlaydi. Ikki dona armatura 13 qisqichlar 3 yordamida mahkamlanadi va elektromotor 18 ishga tushirilib, zanjir 17 orqali gayka 16 aylantiriladi va tortgich 15 orqali armatura tortila boshlaydi. Tortgich 7 richag 6 bo‘ylab ponalar 9 yordamida harakatlanishi mumkin. Kerakli kuchlanishga erishilganda richag 10 ko‘tarilib knopka 12 ni bosadi va elektromotor 18 o‘chiriladi.
Ushbu uskuna 100 m gacha bo‘lgan armaturani mustahkamlashga mo‘ljallangan.
12.12-rasm. Armaturani sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan mustahkamlovchi uskuna
1-tortgich, 2-traversa; 3-mahkamlagich; 4,6,10-richaglar; 5,7-tortgichlar; 8-rama; 9-ponalar; 11-yuk; 12-o‘chirish knopkasi; 13-armatura simlari; 14-traversa; 15-vint; 16-gayka; 17-zanjir; 18-elektromotor
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

|
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
|
bet | 56/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Temir-beton mahsulotlar ishlab chiqarish usullarini tariflang.
Stend usuli qayerda qo‘llaniladi?
Agregat-oqimli usulda yiliga qancha temir-beton mahsulotlari olinadi?
Konveyer usuli qachon qo‘llaniladi va uning afzalliklari va kamchiliklari nimalardan iborat?
Armatura po‘latlarining sinflarini ayting?
Qanday armatura tozalovchi dastgohlarni bilasiz?
Armaturani tekislovchi va qirquvchi dastgohlar to‘g‘risida nimalarni bilasiz?
Armaturani qirquvchi dastgohlar qanday tuzilgan va qanday ishlaydi?
Press-qaychilar tuzilishi va ishlashini aytib bering.
Armatura nima maqsadda mustahkamlanadi?
Armaturani mustahkamlashning fizik asoslari nimadan iborat?
Armaturani mustahkamlashda uning qaysi xossalari o‘zgaradi?
Armaturani mustahkamlashning qanday usullari bor?
Termik usulda armaturani mustahkamlash qanday amalga oshiriladi?
Termik usulda armaturani mustahkamlovchi uskunaning qanday ishchi qismlari bor?
Termik usulda armaturani mustahkamlashda uning qaysi ko‘rsatkichi pasayadi?
Termik usulda armaturani mustahkamlash odatda qayerda amalga oshiriladi?
Sovuq holatda cho‘zish yo‘li bilan qaysi turdagi armaturani mustahkamlab bo‘ladi?
13 – BOB. Beton qorishmasini tashuvchi va yotqizuvchi jihozlar 13.1 Qoliplar.
Qolip temirbeton mahsulotlari shakli va o‘lchamlarini belgilaydi. Mahsulotning pastki yuzasi poddon yuzasiga bog‘liq, yon tomonlari esa qolipning bo‘ylama va ko‘ndalang bortlari yuzasiga bog‘liq bo‘ladi.
Poddon (taglik), odatda gorizontal joylashgan, shvellerlar va yoyiq po‘lat listdan payvandlab tayyorlanadi. Bortlar esa qolip turiga bog‘liq holda poddonga sharnir yordamida mahkamlanadi.
Qoliplar statsionar, tashiladigan yoki harakatlanuvchi bo‘lishi mumkin. 13.1 – rasmda sanoat qurilishida ishlatiladigan qovurg‘ali oraliq tom yopish plitalari tayyorlash uchun mo‘ljallangan qolipning umumiy ko‘rinishi keltirilgan.
13.1 rasm Qovurg‘ali tom yopgich plitalar qolipi.
Qolipning bortlari qutisimon shaklda poddonga sharnir yordamida mahkamlangan bo‘lib, yengil ochilib yopiladi. Bortlar bir – biri bilan vintli qulflar yordamida biriktiriladi.
13.2 – rasmda oldindan zo‘riqtirilgan rigellar quyish uchun mo‘ljallangan qolipning umumiy ko‘rinishi keltirilgan.
Qolip ochiladigan bo‘ylama 2 va yechiladigan chetki 4 bortlar bilan ta’minlangan. Poddonning ko‘ndalang kesimi qayiqsimon bo‘lib, oldindan zo‘riqtirilgan armaturaning siquvchi kuchlarini teng taqsimlashga moslashtirilgan.
Poddon chetlariga zo‘riqtirilayotgan armaturani mahkamlash uchun o‘yiqli tirgaklar o‘rnatilgan.
|
| |
Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish - bet 66

::; Dastur sarlavhasi
PROGRAM xizmatchi so’z bilan boshlanadi, bu so’zdan
keyin shu dasturga berilgan nom yeziladi (bu nom dastur ichida hech qanday sifatida
ishlatilishi mumkin emas). Dastur nomidan keyin yumalok konus ichida dastur
parametrlari ro’xati beriladi. Bu parametrlar fayllar nomi bo’lib ular orqali dastur
tashki muhit bilan boglanadi. Mavjud bo’lgan ko’plik fayllar orasidan 2 standart matnli
fayllar ajratilgan. Bo’lar dasturni boshlangich ma'lumotlar va ma'lumotlarni qayta
ishlash natijalari bilan boglaydigan INPUT va OUTPUTlardir.
Dastur sarlavhasi yozilishni quyidagi misolda ko’ramiz:
PROGRAM HFCRFL (INPUT, OUTPUT);
Paskalni ko’p versiyalarida INPUT va OUTPUT yozilmasligi ham mumkin.
Umumiy holda dastur tanasi (bloki) 6 bo’limdan iborat va ular aniqlangan ketma-
ketlikda bo’lishi shart.
::= Dasturni asosiy vazifasi bu EHMga ma'lumotlarni (berilganlari) qayta ishlash
bo’yicha amallar berish.
Bu amallar operatorlari yordamida beriladi. Shuning uchun ham operatorlar
bo’limi asosiy hisoblanadi va har qanday dasturda ishtirok etishi shart. Operatorlar
bo’limidan oldingi bo’limlar ba'zi dasturlarda ishtirok etmasligi ham mumkin. Ular
tavsiflash bo’limlari deyiladi.
Belgilar bo’limi Dasturni ixtiyeriy operatorining oldiga belgi va ikki nuqta
kuyib kolgan operatorlaridan ajratish mumkin. Operatorlarni belgilari bir xil bo’lishi
mumkin emas. Operatorni belgisini uning nomi sifatida karaladi.
Dasturda ishlatilayotgan har bir belgi avval belgilar bo’limida tavsiflash yo’li
bilan e'lon qilinishi kerak:
Ta’limda noananaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish

|
Ta’limda noananaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish
|
bet | 65/171 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #231734 |
Bog'liq attaestatsiya javoblari64. Ta’limda noananaviy darslar va interfaol usullardan foydalanish
Noan’anaviy darslarni tashkil etishda interfaol metodlar muhim bo‘g‘in hisoblanadi. Ular o‘qituvchi va o‘quvchilarning o‘zaro faol munosabatlarida tashkil etiladigan mashg‘ulot turidir. Bunda o‘qituvchi va o‘quvchi o‘zaro hamkorlikda ishlaydi. Fikrlar to‘qnashuvi yuzaga keladi. O‘quvchining erkin fikrlash jarayoni yangi pog‘onaga ko‘tariladi. O‘qituvchi shu tarzda o‘quvchilarni faollashtiradi, o‘zlashtirishi past o‘quvchilar dunyoqarashi va tafakkurini boyitib boradi. Ta’lim uzoq davom etadigan jarayon bo‘lib, uning sifati darsda qo‘llanilgan metodlarga bog‘liq. Darsning mazmunli o‘tishi, unda qanday metodlardan foydalanilgani va natijaga erishilgani o‘qituvchining mahorati, bilim darajasini belgilaydi. Darsda metodlar to‘g‘ri tanlansa, maqsadga tez va oson erishiladi. Interfaol metodlarni tanlash har bir darsning didaktik maqsadidan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi. Bu esa o‘qituvchidan har doim bir xil usulda emas, dars mavzusiga mos metodlar asosida dars o‘tishni talab etadi. Buning uchun o‘qituvchi doimo o‘z ustida ishlashi, bilim va kasbiy malakasini oshirib borishi, ilm-fan yangiliklaridan xabardor bo‘lishi va o‘z faoliyatida ulardan samarali foydalanishi lozim. O‘qituvchi bir vaqtning o‘zida ijodkor, aktyor va fan bilimdoni bo‘lsa, kasbiy mahoratidan kelib chiqqan holda darsning mazmuni, o‘quvchilarga yetkazish usul va shakllari, vositalarini oldindan belgilab, mavzuga mos metodni tanlasagina dars samaradorligi yuqori bo‘ladi. Ma’lumki, hozirgi kunda interfaol metodlarning yuzdan ortiq turi mavjud bo‘lib, ularning aksariyati tajriba-sinovdan o‘tib, yaxshi natija bergan. Keng qo‘llaniladigan usullar – “Klaster”, “Aqliy hujum”, “Davom ettir”, “Taqdimot”, “Blits-so‘rov”, “Muammoli vaziyat” kabilardan foydalanib, darsda samarali natijalarga erishish mumkin. Darsning o‘tilgan mavzuni so‘rash qismida “Sinkveyn”, “Teskari test”, “Aql charxi” metodlarini, yangi mavzuni tushuntirish qismida “Insert”, “Pinbord”, “Zinama-zina”, “Bumerang” texnologiyalarini, mavzuni mustahkamlash qismida “Venn diagrammasi”, “Baliq skeleti”, “Nima uchun?”, “Qanday?”, “Konseptual jadval”, “Nilufar guli” kabi grafik tashkil etuvchilar hamda “Tushunchalar tahlili”, “T-jadval”, “Rezyume”, “Kungaboqar”, “Charxpalak” metodlarini, uyga vazifa berishda “FSMU”, “Klaster”, “BBXB” metodlarini qo‘llash dars samaradorligini ta‘minlab, o‘quvchilarning bilimini oshirishga yordam beradi.
|
| |
Guruhda ishlash qoidasi - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
bet | 30/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Guruhda ishlash qoidasi
Guruh a’zolari bir-birlarini tinglashlari hamda o’zaro hurmat va xushmuomilali bo’lishlari;
Berilga topshiriqlarni hamkorlikda, faollikda, ma’sulyat bilan bajarish;
Bir-biriga yordam berish;
Yordam so’ralganda albatta yordam berish;
Guruh ishining natijasi baholanganda barcha a’zolar ishtirok etishlari shart;
Guruhning har bir a’zosi quydagilarni anglashlari shart:
Boshqalarga yordam berib o’zimiz ham o’rganamiz!
Biz bir qayiqdamiz: yo birga suzib o’tamiz yoki birga g’arq bo’lamiz!
Yo’naltiruvchi savollar
O’quvchilar ikki guruhga bo’linadi.
1-guruh nomi: Biologlar 2-guruh nomi Tabiatshunoslar
Kichik guruhlarga quydagi topshiriqlar beriladi.
1-topshiriq. Ven-diagrammasida foydalanib mitoz va va meyoz jarayonlari uchun umumiy va xususiy jarayonlarini yozing
1-guruh nomi: Biologlar 2-guruh nomi Tabiatshunoslar
Mitoz Meyoz
2-topshiriq
Mitoz jarayoni bosqichlari aks ettirilgan rasmlar raqamlarini mos ravishda jadvalga yozing.
3-topshiriq Quyidagi mashqni bajaring
Xromosoma soni – n, хromatidaniki – с. Odamning somatik hujayralarida interfaza va mitozning quyidagi davrlarida n va c ning nisbatlarini o‘rtasidagi muvoﬁqlikni o‘rnating. 1) G1 davri; 2) G2 davri; 3) profaza; 4) metafaza; 5) anafaza oxirida hujayraning har bir qutbida; 6) telofazaning oxirida har bir qiz hujayrada.
а) n = 23, с = 23 b) n = 23, с = 46 c) n = 46, с = 46 d) n = 46, с = 92
Uyga vazifa
3. Mitoz nima? Mitoz fazalarini tavsiﬂang.
4. Qanday qilib mitoz bo‘linish natijasida qiz hujayralar aynan bir xil irsiy
axborotga ega bo‘ladi? Mitoz qanday biologik ahamiyatga ega?
5. Mitoz (a) va meyoz (b) bo‘linish natijasida qanday xromosoma to‘plamiga ega
hujayralar hosil bo‘ladi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

2-bosqich
Asosiy
(65 daq.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.O’quv fani bilan tanishtiradi va undagi mavzularning o’zaro aloqasini yoritadi,ularga qisqa tavsif beradi
Maqsad va vazifani belgilanishi
2.Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, rejasi, maqsad va o’quv faoliyat natijalari bilan tanishtiradi (1-ilova)
3.Mavzu bo’yicha mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi
4.O`quv mashg`ulotida o`quv ishlarini baxolash mezoni va ko`rsatkichlari bilan tanishtiradi.
(2-ilova)
Ta`lim oluvchi bilimini faollashtirish
5. Savol-javob, test texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi (3-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
6.Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq,o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi. (4-ilova)
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash:
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi, tarqatma materiallari tarqatiladi .
|
Tinglaydi,yozib oladi
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Topshiriqlarni bajaradilar
Har bir ta’lim oluvchi o’z topshiriq varaqalari bo’yicha faoliyatini boshlaydi.
Berilgan mustahkamlash savollari va testlarga javob beradilar.
|
Aqliy xujum uchun muammoli savol - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
bet | 25/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Aqliy xujum uchun muammoli savol:
Uyga vazifa: Jadvalni to’ldiring
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
8-Mavzu : Hujayra – tiriklikning irsiy birligi
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:80 minut
|
Ta`lim oluvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Matritsali sintez reaksiyalari.
2. Hujayrada irsiy axborotning amalga oshirilishi.
3. Transkripsiya (RNK sintezi) va Translatsiya (oqsil sintezi) bosqichlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Hujayra – tiriklikning irsiy birligi to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larni shakllantirish (mustahkamlash)
|
O`qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o`zlashtirish natijasida o`quvchida shakllaniladigan asosiy bilim,ko`nikma yoki kompentensiyalar rivojlantiriladi
|
Pedagogik vazifalar:
Hujayra – tiriklikning irsiy birligi mavzusi bilan tanishtirish
Matritsali sintez reaksiyalari haqida tushintirish
Transkripsiya va Translatsiya jarayonlarini yoritib berish
|
O’quv faoliyatining natijalatri:
. Hujayrada irsiy axborotning amalga oshirilishi tavsiflaydilar
Matritsali sintez reaksiyalari aytib beradilar
Transkripsiya va Translatsiya jarayonlarini izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Ma’ruza, tushuntirish,
|
O’quv faoliyatining tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
Darslik, doska, ko’rgazmali materiallar, kompyuter, slaydlar
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Jamoaviy ishlashga mo’ljallangan o’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
savol-javob, insert usuli
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
Metafaza I da xromosomalar o‘z sentromerlari bilan birgalikda ekvator  
tekisligi bo‘ylab joylashadi. 
Anafaza I

|
Metafaza I da xromosomalar o‘z sentromerlari bilan birgalikda ekvator
tekisligi bo‘ylab joylashadi.
Anafaza I
|
bet | 60/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Metafaza I da xromosomalar o‘z sentromerlari bilan birgalikda ekvator
tekisligi bo‘ylab joylashadi.
Anafaza I da gomologik xromosomalar xromatidalarga ajralmagan holda qarama-qarshi qutblarga tarqaladi. Har bir juftdagi ota va ona xromosomalari qutblarga tasodiﬁ y kombinatsiyalarda tarqaladi. Reduksion bo‘linishning keyingi fazasi telofaza I bo‘lib, u qisqa vaqt davom etadi. Bu bosqichda xromatinlar despirallashadi, yadro qobig‘i hosil bo‘ladi. Xromosomalar soni teng gaploid to‘plamga ega ikkita qiz hujayrani paydo qiladi.
Meyozning birinchi va ikkinchi bo‘linishi o‘rtasidagi bosqich inter kinez deb ataladi. Interfazadan farqli o‘laroq, interkinezda DNK repli katsiyasi ro‘y bermaydi. Profaza II mitoz profazasidan farq qilmaydi. Metafaza II da juft xromatidali xromo so malar o‘z sentromeralari bilan ekvator tekisligida joylashadi. Anafaza II da sentromerlar bo‘linib har bir xromatida mustaqil xromosomalarga aylanadi. Telofaza II da xromosomalar qutblarga tarqa ladi va sitokinez amalga oshadi
Mitoz va Meyoz jarayolari o’zaro o’xshashdir. Bu jarayonlarning har ikkisida ham dastlabki bosqich interfazadan boshlanadi. Dastlabki boshlang’ich hujayralar 2n 2c to’plamda bo’ladi. Ular har ikkisi ham interfazaning har bir bosqichini o’taydi. Mitoz va Meyoz jarayonlari organizmlarni ko’payishi uchun xizmat qiladi. Mitoz jinnsiz ko’payish demakdir. Meyoz esa jinsiy ko’payish hisoblanadi. Mitoz bosqichida dastlabki 2n to’plam bo’linish yakunlangandan so’ng ham saqlanib qoladi. Shuning uchun bunda ona hujayra xuddi o’ziga o’xshaga asl nusxasini yaratadi. Meyoz jarayoning bosqichlari 2 bosqichda kechgani uchun dastlabki 2n to’plam bo’linish yakunida n to’plamga aylanadi va xuddi shu to’plamli 4 ta hujayra hosil bo’ladi.
Masalan, shinpanze maymunida mitoz va meyoz bosqichlarida xromasoma to’plamlarini ko’rib chiqamiz:
Mitoz Meyoz
Interfaza Interfaza
G1= 48n 48c G1=48n 48c
S = 48n 96c S=48n 96c
G2=48n96c G2=48n 96c
Profaza, metafaza=48n 96c Profaza1, Metafaza1=48n 96c
Anafaza=96n 96c Anafaza1=48n 96c
Telofaza= 48n 48c Telofaza1=24n 48c
2 ta hujayra hosil bo’ladi Profaza 2, Metafaza 2=24n 48c
Bo’linish yakunlandi Anafaza 2= 48n 48c
Telofaza 2= 24n 24c
4 ta hujayra hosil bo’ladi va bo’linish yakunlanadi
|
| |
-rasm. Adsorbsiya izotermasi - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

71
G∞
G – solishtirma adsorbsiya; G∞ - maksimum solishtirma
adsorbsiya; S – eritmaning adsorbsion muvozanat vaqtidagi kontsentratsiyasi; K
– konstanta.
Lengmyur nazariyasini pog’onali adsorbsiya uchun qo‘llash mumkin (rasm-3):
1 – pog’ona kam kontsentratsiya yoki bosimda eng aktiv markazlarni to‘lishini;
2 – pog’ona yuqori kontsentratsiya yoki bosimda aktivligi kam bo‘lgan
markazlarni to‘lishini va xokazolarni ko‘rsatadi.
Lekin yuqori kontsentratsiyalarda g’ovakli adsorbentlarda adsorbsiya
izotermasi uchun monomolekulalar nazariyani qo‘llab bo‘lmaydi.
Gazlar 
Rang - O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent...

|
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universitetiBog'liq Ekologiya lab va amaliyGazlar
Rang
Хid
Ftоr
Оch-sariq
Keskin, qitiqlоvchi, bir
vaqtda хlоr va оzоn хidini
eslatadi.
Хlоr
Sariq- yashil
Keskin, хarakterli
Azоt diоksidi
Qo‘ng‘ir
Keskin, хarakterli
Ammiak
Rangsiz
Keskin, хarakterli
Оltingugurt vоdоrоd
Rangsiz
Palag‘da tuхum хidli
Оltingugurt diоksidi
Rangsiz
Yonayotgan оltingugurt
хidli
Vazifa:
Хlоr оlish va uning idyentifikatsiyasi
Prоbirkaga 3-4 bo‘lakcha KMnО
4
solib, 3-4 tоmchi kоntsentrlangan хlоrid
kislоta (d=1,19 g/sm
3
) sidan qo‘shing. Prоbirkani оchiq tоmоniga ko‘k va qizil
lakmus qоg‘оzi va yоdkraхmal qоg‘оzini qo‘ying. Qоg‘оz rangi o‘zgarishini
belgilang. Tajribadan so‘ng prоbirkaga 5-6 tоmchi Na
2
S
2
O
3
eritmasidan qo‘shing
va prоbirkani tezda yuvib tashlang. Reaktsiya tenglamasiga iоn-elektrоn usulida
kоefitsiyentlar qo‘ying.
Оltingugurt vоdоrоd оlish va uning identifikatsiyasi
Gaz chiqaruvchi trubkali prоbirkaga оzgina, maydalangan temir sul- fid FS
soling va 8-10 tоmchi kоntsentrlangan хlоrid kislоtasidan (d=1,19 g/sm
3
) qo‘shing.
Prоbirkani gaz chiqaruvchi trubkali qоpqоq bilan yopib trubkani оg‘ziga ko‘k
lakmus qоg‘оzi va qo‘rg‘оshin tuzli eritmaga shimdirilgan filtr qоg‘оz оlib keling.
Оltingugurt vоdоrоd оlish tenglamasini yozing.
Ammiakkni оlish va uni identifikatsiyasi
Yuqоriga qaratilgan gaz chiqaruvchi trubkali prоbirkaga niхоyatda
maydalangan ammоniy хlоrid NH
4
Cl va so‘ndirilgan охak Ca(ОN)
2
jоylashtiring.
Prоbirkani shtativga maхkamlang va uni seking qizdiring. Ammiak хidi хоsil
bo‘lishini belgilang. Gaz chiqaruvchi trubkani оchiq tоmоniga namlangan, qizil
lakmus qоgоzini tekkizing. Ammiak оlish tenglamasini yozing.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universiteti
|
RSVP – komponentlari - Tamoyillari

144
tashqari bu xizmatlarni ishlatishda Cisco kompaniyasi alohida zahiralangan
oqimlarni izolyatsiyasini inobatga olgan. Oqimlarni izolyatsiya qilish resurslarni
zahiralashda tarmoqda mavjud boshqa zahiralangan rusurslarni ta’sir qilmasligini
ta’minlaydi.
Qoida bo‘yicha yuklanishni boshqarish xizmati tarmoqni o‘ta yuklanishga
sezgir bo‘lgan internet ilovalarining trafigini uzatishda qo‘llaniladi. Shuningdek,
ilova yuklanishsiz tarmoqda juda yaxshi ishlaydi, lekin o‘ta yuklanish bo‘lganda
tezda “yaroqsiz” holga keladi. Masalan: FTP protokolida ishlovchi ilova.
Оltingugurt diоksidi (SO - O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi...

|
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universitetiBog'liq Ekologiya lab va amaliyОltingugurt diоksidi (SO
2
). O‘tkir хidli, rangsiz gaz; Хattо kichik
kоntsentratsiyalarda оg‘iz bo‘shlig‘ida yoqimsiz ta’m hоsil qiladi, ko‘zlarning shilliq
qavatini va nafas yo‘llarini qitiqlaydi. Kоntsentratsiya 50 mg/m
3
bo‘lganda ketma-
ket H
2
SO
3
va H
2
SO
4
hоsil bo‘ladi. Хid chegarasi 3-6 mg/m
3
ni tashkil etadi.
Uglyevоdоrоdlar. Kichik kоntsentratsiyalarda aktivlikni pasaytiradi, bоsh
оg‘rig‘i, bоsh aylanishini chaqiradi. Ko‘z shilliq qavati va nafas оlish yo‘llarini
qitiqlaydi. Uglyevоdоrоdlarning ta’siri ularning birikmalari sinfiga bоg‘liq. O‘ziga
хоs хavflilikni kоntserоgen mоddalar namоyon qiladi, masalan, benzоpiren (C
20
H
12
).
Turli хil tarkib va kelib chiqishli chang. Atmosferada dоimiy mavjud. Yubqa
dispersli 0,5-10 mkm o‘lchamli Changlar nafas yo‘llariga оson kirgani sababli, inson
uchun o‘ziga хоs havflilikni hоsil qiladi.
Aralashmalarni
ruхsat
etilgan
kоntsentratsiyalari
(REK).
Ushbu
kоntsentratsiya atmosferadagi aralashmalarning asosiy fizik хarak-teristikasi bo‘lib,
nоrmal sharоitda хajm birligida havоdagi mоddalar miqdоridir, оdatda mg/m
3
da
o‘lchanadi.
7-jadval
Ba’zi bir mоddalarning ruхsat etilgan kоntsyentratsiyalari
7.2. Amaliy qism
Gaz aralashmalarining оrganоleptik analiz usuli aralashmalarni rangi va хidiga
ko‘ra aniqlashga asoslangan bo‘lib, aralashmaning tarkibi to‘g‘risida taхminiy
tasavvur hоsil qiladi.
Хid оltingugurt vоdоrоd, хlоr, ammiak, оltingugurt diоksidi, fоsfоr оksidi,
uglyevоdоrоdlar va ko‘pgina оrganik mоddalarniki kabi bo‘lishi mumkin.
Bo‘yalgan gazlar: ftоr, хlоr, azоt diоksid va bоshqalar. Ba’zi bir gazlarning
rangi va хidi 8- jadvalda keltirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universiteti
|
TОZALASH - O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat...

38
8.1.Nazariy qism
Tashlamalarni gazsimоn zararli aralashmalardan tоzalash quyidagi usullarda
оlib bоriladi:
Absorbtsiya - suyuq eritmalarda tashlamalarni eritish. Absorbtsiya termik va
vakuumli desorberlarda оlib bоriladi. Masalan, teхnоlоgik tashlamalardan ammiak,
vоdоrоd хlоrid, vоdоrоd ftоridlarni yo‘qоtishda absorbent sifatida suv, suv bug‘larini
ushlab qоlish uchun оltingugurt kislоtasi eritmasi qo‘llaniladi.
X
emоsorbtsiya - gazsimоn aralashmalarni reagyent eritmalari bilan kam
uchuvchan yoki kam eruvchan birikmalar hоsil qilib, kimyoviy birikishidir. Masalan,
mish’yak-ishqоr eritmasini qo‘llab gaz-havо aralashmasini оltingugurt vоdоrоdidan
tоzalash:
H
2
S + Na
4
As
2
S
5
O
2
→ Na
4
As
2
S
6
O + H
2
O
Adsorbtsiya - gazsimоn aralashma kоmpоnentlarini qattiq mоdda-larga
tanlоvchan yutilish jarayonidir
. Adsorbentlarga qo‘yiladigan talablar: yuqоri
adsorbtsiоn imkоniyat, tanlоvchanlik, kimyoviy inertlik, meхanik mustaхkamlik,
regeneratsiyaga mоyillik, narхini arzоnligi. Eng keng tarqalgan adsorbentlar:
aktivlangan ko‘mir, selikagel, alyumоselikatlardir. Harоrat ko‘tarilishi bilan
adsorbtsiоn qоbiliyat pasayadi.
Katalitik tоzalash usuli - kimyoviy reaktsiyalarni tezlatuvchi katalizatоrlar
qo‘llanishiga asoslangan. Katalitik usul avtоmоbil tutun gazlarini neytrallash uchun
ya’ni azоt оksidi NO va uglerod оksidi CO ni zararsiz mоddalarga: gazsimоn N
2
va
uglerod diоksidi CO
2
ga aylantiradi. Bunda turli хil katalizatоrlar: mis nikel
qоtishmasi, mis, nikel , хrоm va bоshqalar qo‘llaniladi.
Amaliy qism - O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent...

41
11-jadval
Tuprоq kukuni prоfili
Gоrizоnt
Gоrizоntc
halar
Tashqi ko‘rinish
A
L
Tag qatlam(1-5) sm,
sochiluvchan, g‘оvaksimоn
F
To‘q jigarrang qatlam, faоl
redutsentlar
N
Qоra gumus qatlam
A
to‘q kul- jigarang qatlam,
ishqоriy qatlam,
kulrang qatlam
V
Ea
Bh
Gumusi ko‘p qatlam,
sochiluvchan
Btr
Temirli qatlam, qattiq, to‘q
qоvоq jigarrang
Bs
Ko‘pgina miqdоrda temir va
biоgen elementlar saqlagan
qоvоq-sariq rangli quyuq qum
qatlami
S
Оna jins qatlam, gоrizоntning
eng chuqurligi 80-120 sm
Tadqiqоtlarni оlib bоrish vaqtida har qaysi gоrizоnt qatlamlarining qalinligi va
ularning fizik-kimyoviy хususiyatlari o‘rganiladi.
Tuprоqning fizikaviy хususiyatlari
Tuprоq namligi - yomg‘ir chuvalChanglari, хashоratlarni, qurt-
qumusqalarning tuхumlarini qo‘yish chuqurligini belgilab beradi. U dala sharоitida
to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuzatilib, Ramen shkalasi bo‘yicha aniqlanadi.
Derivatografiya - termik tahlil. Termik suyuqlanish va oquvchanlik

|
Derivatografiya - termik tahlil. Termik suyuqlanish va oquvchanlik
|
bet | 67/119 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #263652 | Turi | Учебник |
Bog'liq 21558 2 CDEAD1DE360DB13C9B7A03EFD7ECBD40E7F94F1F Derivatografiya - termik tahlil. Termik suyuqlanish va oquvchanlik.
Termografiya usulini qo’llash. Moddadagi kimyoviy va fizik o’zgarishlarning aksariyati issiqlikni singdirish yoki chiqarish bilan, ya’ni aniq va maxsus qurilmalar tomonidan aniqlangan va qayd etilgan endo - yoki ekzotermik issiqlik effektlari bilan sodir bo’ladi. Bundan kelib chiqadiki, agar modda chiziqli tezlikda qizdirilsa, ma’lum bir harorat oralig’ida issiqlik ta’sirini aniqlash mumkin, bu aslida ushbu usulning butun mohiyati.
Ushbu tahlil usulida moddaning belgilangan parametrlari termojuft yordamida o’lchanadigan harorat T (tajribaning mutlaq dizayni) yoki harorat farqi ΔT (differentsial dizayn) hisoblanadi.
Qoida tariqasida, namunaning istalgan nuqtasida haroratni o’lchash, uni chiziqli isitish vaqtida vaqt funksiyasi sifatida mutlaq sxema bo’yicha amalga oshiriladi va termogramma olinadi.
Agar termal effektlarni o’lchash differensial sxema bo’yicha, ya’ni differensial issiqlik tahliliga (DTA) murojaat qilinsa, usulning sezgirligi sezilarli darajada oshadi. Bunday holda moddaning differentsial issiqlik tahlilidan (DTA) foydalanib, xuddi shu uchlari bilan ulangan ikkita o’xshash termojuft yordamida termogramma yoziladi. Ularning kesishmalaridan biri standart bilan, ikkinchisi sinov moddasi bilan korpusga joylashtiriladi. Bunday holda termogramma magnitafonning lentasiga yozib qo’yiladi. Differensial termojuftda hosil bo’lgan termo-EMF lar bir-biriga yo’naltiriladi.
Termogrammadagi differensial yozuv vaqt o’qiga parallel ravishda nol chiziq deb nomlangan to’g’ri chiziq shaklida olinadi. Ushbu turdagi termogramma sinov haroratida qizdirish jarayonida harorat o’zgarishi sodir bo’lganligini anglatadi. Agar moddaning o’zgarishi termal ta’sir bilan birga kelgan bo’lsa, u holda differensial egri chiziqning nol chizig’idan yuqoriga siljishi ekzotermik jarayonga va pastga endotermik jarayonga to’g’ri keladi.
Termogram yozuvining ishonchliligi termojuftning sifatiga, isitish tezligiga, namunaning o’lchamiga va mos yozuvlar standartining sifatiga bog’liq. Chiziq va nol chiziq orasidagi tepalik maydoni namunaning entalpiyasining o’zgarishiga mutanosibdir. Bazalning siljishi namunaning issiqlik sig’imi o’zgarishi bilan bog’liq.
Birinchi turdagi o’tishlarda tor cho’qqilar paydo bo’ladi. Turli o’lchamdagi va mos keladigan tuzilmalar mavjudligi sababli polimerlarda jismoniy o’tish paytida past molekulyar og’irlikdagi birikmalarda shunga o’xshash o’tish paytida kuzatilganlarga qaraganda cho’qqilar kengroqdir.
Ikkinchi turdagi yoki oynali o’tish davrlarida egri shakllari keskin o’zgaradi.
Issiqlik quvvatining oshishi tufayli namuna ko’p miqdordagi issiqlikni yutadi.
|
| |
Interfazaning G - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
bet | 58/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Interfazaning G1– presintetik davri bevosita mitozdan so‘ng boshlanib, davomiyligi 10 soatdan bir necha sutkagacha davom eta digan davr. Shu davrda yosh hujayra kattalashadi, hajm jihatdan ortadi. Sitoplazmada oqsil lar sin tezi, RNK sintezi, DNK
redup lika tsiyas ini katalizlovchi fermentlar sintezi
jadal boradi, DNK tarkibiga kiruvchi moddalar
to‘planadi. Shunday qilib, G1 davrida interfazaning keyingi davri – sintez davriga tayyorgarlik jarayonlari amalga oshadi.
Interfazada S davri bir necha minut dan (bakteriyalarda) 6–7 soatgacha (sutemizuvchilarda) da vom etadi. Bu bosqich da DNK molekulasi ikki hissa ortadi. Natijada har bir xromosoma ikkitadan
xro ma tidadan iborat bo‘lib qoladi. Xromosomalarning tarkibiga kiradigan giston oqsillarining Xromosomaning
tuzilishi.sintezi, RNK sintezi davom etadi. Sentriolalar ikki hiss ortadi.
Interfazaning DNK sintezidan keyingi davr G2 deb atalib, 3–4 soatgacha davom etadi. Bu davrda ham RNK va bo‘linish urchug‘ini hosil qilishda ishtirok etadigan mikronaychalar tarkibiga kiruvchi tubulin oqsili sintezi amalga oshadi. Shundan so‘ng hujayrada mitoz boshlanadi Mitoz ketma-ket
sodir bo‘ladigan ikkita jarayondan iborat: kariokinez – yadroning bo‘linishi va sitokinez – sitoplazmaning bo‘linishi, bunda hosil bo‘lgan ikkita qiz hujayra bittadan yadroga ega bo‘ladi. Hujayraning bevosita bo‘linishiga, odatda 1–3
soat sarﬂ anadi, ya’ni hujayra hayotining asosiy qismi interfaza davrida bo‘ladi.
Mitoz bo‘linishning birinchi bosqichi profaza (pro – namoyon, phosis – davr) bo‘lib, bunda xromatinlarning spirallashuv hisobiga yo‘g‘onlashishi va kaltalashishi kuzatiladi. Ular juft-juft xromatidalar holatida bo‘lib, yorug‘lik mikroskopida ko‘rina boshlaydi. Xromosomalardagi xromatidalar sentromera
orqali birikkan bo‘ladi. Yadrocha parchalanadi. Sentriolalar bir-biridan itarilib hujayra qutblari tomon harakatlanadi, bo‘linish urchug‘i shakllana boshlaydi.
Profazaning oxirida yadro qobig‘i parchalanadi, natijada juft-juft xromatidalar sitoplazma va karioplazmaning umumiy massasida joylashadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
-ILOVA

 

5-ILOVA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
bet | 21/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)4 -ILOVA
5-ILOVA
Kelgusi mashg’ulotga vazifa
2-topshiriq
Ijodiy va mustaqil ﬁkrlang va savolga javob bering?
1. Tiriklikning turli tuzilish darajalariga ajratishning mohiyati nimada deb
o‘ylaysiz? Fikringizni asoslang.
2. Tiriklikning har bir darajasida sodir bo‘ladigan jarayonlarni aytib bering.
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
7-Mavzu : Hujayrada plastik almashinuv. Fotosintez. Xemosintez. Plastik va energetik almashinuv reaksiyalarining bog’liqligi
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:80 minut
|
Ta`lim oluvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Hujayrada plastik almashinuv
2. Fotosintez jarayoni
3. Xemosintez jarayoni
4. Plastik va energetik almashinuv reaksiyalarining bog’liqligi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Hujayrada plastik almashinuv. Fotosintez. Xemosintez. Plastik va energetik almashinuv reaksiyalarining bog’liqligi to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larni shakllantirish (mustahkamlash)
|
O`qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o`zlashtirish natijasida o`quvchida shakillaniladigan asosiy bilim,ko`nikma yoki kompentensiyalar rivojlantiriladi
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish

|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
|
bet | 23/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.O’quv fani bilan tanishtiradi va undagi mavzularning o’zaro aloqasini yoritadi,ularga qisqa tavsif beradi
Maqsad va vazifani belgilanishi
2.Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, rejasi, maqsad va o’quv faoliyat natijalari bilan tanishtiradi (1-ilova)
3.Mavzu bo’yicha mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi
4.O`quv mashg`ulotida o`quv ishlarini baxolash mezoni va ko`rsatkichlari bilan tanishtiradi.
(2-ilova)
Ta`lim oluvchi bilimini faollashtirish
5. Savol-javob, aqliy hujum metodi orqali bilimlarni faollashtiradi (3-ilova)
Yangi o’quv material bayoni
6.Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq,o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi. (4-ilova)
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash:
8.Aqliy hujum metodi orqali bilimlarni faollashtiradi (5-ilova
|
Tinglaydi,yozib oladi
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Topshiriqlarni bajaradilar
Har bir ta’lim oluvchi o’z topshiriq varaqalari bo’yicha faoliyatini boshlaydi.
Berilgan topshiriqni bajaradilar
|
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq.)
|
Mashg’ulot yakuni
1. Faol ishtirok etgan o’quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag’batlantiradi.
Uyga vazifa berilishi
2.Kelgusi mashg’ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo’riqnoma beradi (6-ilova)
|
Baholari bilan tanishadilar
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
Azоt diоksidi оlish va uning identifikatsiyasi

37
Gaz aralashmasi analizi
Reaktiv qоg‘оz deb nоmlanadigan, tegishli reaktivga shimdirilgan filtr qоg‘оz
yordamida sifat analizini оlib bоrish mumkin.
9- jadval
Reaktiv qоg‘оz rangini o‘zgarishi
9-
jadvaldan fоydalanib, tekshirilayotgan gaz
aralashmasida qanday gaz
ishtirоk etishi mumkinligini aniqlang. Ma’lumоtlarni jadval ko‘rinishida yozing.
10-jadval
№
Qоgоz
Rang o‘zgarishi
Gazning ishtirоki
1
2
3
4
Nazоrat savоllari
1. Gaz tashlamalari tarkibini оrganоleptik aniqlash qanday оlib bоriladi?
2. Atmosferadagi zararli mоddalar miqdоri qanday nоrmativ bilan me’yorlashtiriladi?
3. Qanday tashlamalar teхnоlоgik tashlamalarga kiradi?
4. Qanday tashlamalar ventilyatsiоn tashlamalarga kiradi?
5. Atmosfera havоsida оltingugurt diоksidini оshib ketishi inson оrganizmiga qanday
ta’sir qiladi?
6. Atmosferaga tushadigan tashlamalar qanday turlarga bo‘linadi?
7. Оltingugurt vоdоrоd qanday хidga ega?
8. Хlоr saqlоvchi gaz qanday хidga bo‘yaladi?
9. Qanday gazlar keskin sezilarli хidga ega?
10.
Qanday gazlar rangga ega?
8- labоratоriya ishi
GAZ TASHLAMALARINI ОLTINGUGURT
VОDОRОD VA ОLTINGUGURT DIОKSIDIDAN
… – bu infratuzilma bulutli hisoblashni tadbiq etishda yagona tashkilot doirasida foydalaniladi

|
… – bu infratuzilma bulutli hisoblashni tadbiq etishda yagona tashkilot doirasida foydalaniladi
|
bet | 44/98 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 134,27 Kb. | | #153604 |
Bog'liq Yakuniy nazorat TESTLARI13. … – bu infratuzilma bulutli hisoblashni tadbiq etishda yagona tashkilot doirasida foydalaniladi. A) Xususiy bulut (Private clou B) Jomoaviy bulut (Community clou C) Ommaviy bulut (Public clou D) Gibrid bulut (Hybrid clou
14. Shifrlash nima? A) bu axborotlarni mahsus kalit yordamida shifrlab uzatish va qabul qilish usullarini o`rganadigan fan. B) bu mahviy ma`lumot bo`lib, kriptografik algoritm tomonidan shifrlash va deshifrlash jarayonida ishlatiladi. C) bu har qanday axborotni ruhsatsiz kirishlardan, ko`rishlardan, hamda axborotni ishlatishdan ximoya qilishda axborotning ko`rinishini shifrlangan ko`rinishga olib kelish usullaridir D) yozuvni og`zaki nutqga qayta aylantirish jarayoni.
15. O’zbekiston Respublikasi tijorat banklarida buxgalteriya xisobi xisobvaraqlari rejasi necha bo’limda iborat? A) 13 ta bo’limdan iborat; B) 9 ta bo’limdan iborat; C) 6 ta bo’limdan iborat; D) 7 ta bo’limdan iborat.
16. Fayl – server sifatida tezkor xotirasining sig‘imi necha Mb dan kam bo‘lmagan kompyuter bo‘lishi kerak? A) 16–32 B) 25 – 28 C) 14 – 21 D) 22 – 44
17. Microsoft PowerPoint 2010 dasturida qaysi amal yordamida slaydlardagi matn va ob`ektlarni animatsiyalarni avtomatik xolatda juda tez chiqarish buyruqini berish mumkin? A) Pokaz slaydov> Nastroyka animatsii > Dobavit` effekt >Skorost` >Bistro B) Pokaz slaydov> Nastroyka animatsii > Dobavit` effekt > Skorost`> Nachalo>Ochen` bistro C) Pokaz slaydov> Nastroyka animatsii > Dobavit` effekt > Skorost`>Ochen` bistro D) Pokaz slaydov> Nastroyka animatsii > Dobavit` effekt > Skorost`> Sredne
18. Microsoft Excel jadvallarida ustun sarlavhasiga sichqoncha ko‘rsatkichi bilan bosilsa nima sodir bo‘ladi A) Kursor tanlangan ustunga o‘rnatiladi B) Ustunning ekranda ko‘ringan qismi belgilanadi C) Ustun to‘liq belgilanadi D) Ustun faollashadi
19. Microsoft PowerPoint 2010 dastur. Keltirilgan amallarning qaysi biri taqdimotlarni saqlash uchun mo`ljallanmagan? A) Fayl >Soxranit` B) Fayl> Sozdat` C) ctrl+inser D) Fayl >Soxranit` kak
|
| |
) 
lоyli - O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent...

|
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universitetiBog'liq Ekologiya lab va amaliy1)
lоyli: tuprоqli massa kaftda qiyinchilik bilan ishqalanadi. Quruq
хоlatda qattiq, nam хоlatda cho‘ziluvchan, plastik va cho‘zganda
ingichka uzun kоlbaska хоsil qiladi. U bukkanda ya’ni yozganda
uzilmaydi; pichоqda ingichka, mayda va yaltirоq chiziqlar izi qоladi.
2) sublоyli: tuprоq qiyinchiliksiz uqalanadi, qumchalar yaхshi ko‘rinib
turadi, quruq хоlatda mustahkam, nam хоlatda egiluvchan, plastik, kalbaskasi dоira
qilinganda bo‘linib ketadi; pichоq izi keng va yaltiramaydigan bo‘lib qоladi.
3)
subqumli: tuprоq qiyinchiliksiz uqalanadi, tarkibida qumning
miqdоri ustunrоq, qattiq bo‘lmagan bo‘lakchalarga bo‘linib quriydi,
pichоqni harakati davоmida tirsillash seziladi, kalbaska bo‘lib
o‘ralmaydi.
4)
qumli: tuprоq faqat qumdan tashkil tоpadi. Quruq хоlatda
sochiluvchan, nam хоlatda оquvchan massa bo‘ladi.
Tuprоqning kimyoviy хususiyatlari
Tuprоq faunasining taqsimlanishi va o‘simliklarning хarakteri ko‘pincha
kimyoviy хususiyatga bоg‘liq bo‘ladi. Dala tadqiqоtlarida aniqlanishicha:
1) tuprоq reaktsiyasi (yangi chоpilgan tuprоq bo‘laklari lakmusli yoki
universal indikatоr qоg‘оziga siqib o‘raladi. Rangni o‘zgarishiga qarab
tuprоq pH i aniqlanadi.
2) karbоnatlarning mavjudligi (chоpilgan tuprоq bo‘lakchalariga 5-10% li
HCl eritmasi tоmizilib aniqlanadi. Tuprоq qaynab chiqish chuqurligini va
reaktsiya jadalligini belgilab qo‘yish kerak - keskin qaynash, qaynash va
miltillab qaynash)
3) Sulfatlarning mavjudligi (sulfatlar хlоrid kislоtasi bilan bo‘ktirilgan va
tekshirilayotgan tuprоqdan оlinadi. So‘ngra bir necha tоmchi bariy хlоrid eritmasi
bilan reaktsiyaga kirishtiriladi. Sulfatlar mavjudligi оq rangli cho‘kma tushishi bilan
tasdiqlanadi).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maхsus ta’lim vazirligi abu rayхоn beruniy nоmidagi tоshkent davlat teхnika universiteti
|
Tahrirlash rejimini ishga tushirish uchun quyidagilardan birini bajariladi: O'zgartirmoqchi bo'lgan ma'lumotlarni o'z ichiga olgan katakchani nechi marta bosiladi

|
Tahrirlash rejimini ishga tushirish uchun quyidagilardan birini bajariladi: O'zgartirmoqchi bo'lgan ma'lumotlarni o'z ichiga olgan katakchani nechi marta bosiladi
|
bet | 43/98 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 134,27 Kb. | | #153604 |
Bog'liq Yakuniy nazorat TESTLARI6. Tahrirlash rejimini ishga tushirish uchun quyidagilardan birini bajariladi: O'zgartirmoqchi bo'lgan ma'lumotlarni o'z ichiga olgan katakchani nechi marta bosiladi . A) 3 B) 4 C) 2 D) 5
7. Microsoft PowerPoint 2010 dastur. quyidagi rejimlarning qaysi birida microsoft powerpoint dasturi oynasida slaydlarning kichiklashtirilgan miniatyurali ko`rinishi tasvirlanib, ularning tartibini va o`rnini o`zgartirish mumkin? A) Vid >sozdat` slayd B) Format >sortirovat` slaydov C) Vid >umenshit` slayd D) Vid >sortirovshik slaydov
8. CRM nima? A) Biznesni menejerlik qilish tizimi. B) Biznesning yuritishini menejerlik qilish tizimi. C) Kompyuterli ma’lumotlar bilan ishlash tizimi. D) Mijozlar bilan ishlash tizimi.
9. Axborot resurslari bu: A) Maxsus axborot B) Audiovizual va boshqa xabarlar C) Axborot tizimi tarkibidagi elektron shakldagi axborot, ma’lumotlar banki va ma’lumotlar bazasi D) Hujjatlashtirilgan axborot
10. Quyidagilardan qaysi biri algoritmning asosiy xossasi emas? A) Tushunarlilik B) Diskretlilik C) Noaniqlik D) Ommaviylik
11. Ахbоrоt tехnоlоgiyasi – bu: A) Fоydаlаnuvchining turli, o’zi uchun tаbiiy muhitlаrdаn: оvоz, vidео, grаfikа, mаtnlаrdаn fоydаlаngаn хоldа kоmpyutеr bilаn mulоqаt qilish imkоnini bеruvchi аppаrаt vа dаsturiy vоsitаlаr mаjmuаsidir B) Ob’еktning (ахbоrоt mаhsulоtning) hоlаti, jаrаyon yoki vоqеаning yangi хususiyati to’g’risidа ахbоrоt оlish uchun mа’lumоtlаrni yig’ish, qаytа ishlаsh vа uzаtish vоsitаlаri vа usullаri mаjmuidаn fоydаlаnilаdigаn jаrаyondir C) Mа’lumоtlаrni mаrkаzlаshtirilgаn hоldа sаqlаsh vа jаmоаviy fоydаlаnish uchun dаsturiy vа tехnik vоsitаlаrning mаjmuаsi D) Insоnning ахbоrоt rеsurslаridа ахbоrоt ehtiyojlаrini qоndirish jаrаyonidir
12. ……. – bu foydalanish talablari asosida ma’lumotlarning yashirinligi,yaxlitligi va foydalanuvchanligini ta’minlashdir. Nuqtalar o’rniga mos so’zni qo’ying. A) Axborot xavfsizligi B) Barchasi to’g’ri C) Axborotni muhofazalash D) Ma’lumotlarni ochish
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tahrirlash rejimini ishga tushirish uchun quyidagilardan birini bajariladi: O'zgartirmoqchi bo'lgan ma'lumotlarni o'z ichiga olgan katakchani nechi marta bosiladi
|