O'zgaruvchan tok hosil qilish. O'zgaruvchan tok parametrlari. O'zgaruvchan tok uchun Om qonuni

|
O'zgaruvchan tok hosil qilish. O'zgaruvchan tok parametrlari. O'zgaruvchan tok uchun Om qonuni
|
Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,22 Mb. | | #237878 |
Bog'liq O‘zgaruvchan kuchlanish parametrlarini o‘lchash.
Reja:
1. O'zgaruvchan tok hosil qilish.
2. O'zgaruvchan tok parametrlari.
3. O'zgaruvchan tok uchun Om qonuni.
4. O'zgaruvchan tok zanjiridagi sig’im va induktivlik.
5. O’zgaruvchan tok va o’zaro kuchlanish rezonansi.
1. O'zgaruvchan tok hosil qilish. Vaqt davomida o’zgartib turadigan elektr toki o’zgaruvchan tok deyiladi. O’zagaruvchan tokning yo’nalishi va kuchi o’zgarib turadi. Umuman olganda, o’zgaruvchan tok deyilganda tok kuchining va kuchlanishning bir davrdagi o’rtacha qiymati nolga teng bo’ladigan davriy tok tushuniladi. Konturda qaror topgan majburiy elektromagnit tebranishlarni zanjirda oqayotgan elektr toki sifatida qarash mumkin. O’zgaruvchan elektr toki grmonik qonunga muvofiq o’zgaradi. O’zgaruvchan EYUK bir marta to’la tebranishi uchun sarflanadigan vaqtga o’zgaruvchan tokning davri T deyiladi.
Bir sekunddagi to’la tebranishlar soniga o’zgaruvchan tokning chastotasi (v) deyiladi.
2. O'zgaruvchan tok parametrlari. O’zgaruvchan elektr yurituvchi kuch ta’sirida berk konturda hosil bo’ladigan tok o’zgaruvchan tok deyiladi va uning tok kuchi tarmoqlarga ajralmagan o’tkazgichning turli kesimlarida turlicha bo’ladi. Bunday cheklash ahamiyatga ega bo’lmasligi uchun, tok kuchi hamda zaryadlarning taqsimlanishi tekshirilayotgan sistemaning bir – biridan eng uzoqda yotgan qismlari o’rtasidagi masofani bosib o’tishiga ketadigan vaqt ichida kam o’zgarishi kerak. Ushbu shartni qanoatlantiradigan toklar kvazistatsionar toklar deyiladi. Bunday toklar hamma vaqt Om va Kirxgoff qoidalariga bo’ysunadilar.
O’zgaruvchan tokning asosiy parametrlaridan biri – davri bo’lib, tokning qiymati bir marta to’liq tebranib o’zining avvalgi qiymatiga qaytishi uchun ketgan vaqtdir. U birlik vaqt ichidagi tebranishlar soni – chastota bilan quyidagicha bog’lanishga ega:
O’zgaruvchan tok ega bo’lishi mumkin bo’lgan maksimal oniy qiymat bu uning amplitudasi Im dir. Garmonik qonun bo’yicha o’zgarayotgan tokning har ikkala yo’nalishdagi amplitudalari o’zaro teng bo’ladi. Tok kuchi va kuchlanishning amplituda qiymatlari o’rtasida
munosabat mavjud.
O’zgaruvchan tokning yana bir asosiy parametri – tok fazasi hisoblanadi. Bunda tokning amplitudasi davriy ravishda o’zgarib turadi, shu sababli, o’zgaruvchan tokning effektiv qiymati (fazasi) tushunchasi kiritilgan. O’zgaruvchan tok generatoriga ulangan tashqi zanjir faqat R qarshilikka ega bo’lib, sig’imi va induktivligi juda kichik bo’lsa, qarshilik uchlaridagi kuchlanish Om qonuni asosida quyidagicha o’zgaradi:
B undan shunday xulosa qilish mumkin: agar zanjirda faqat qarshilik bo’lsa, kuchlanish ham tok kabi sinusoidal qonun bo’yicha o’zgaradi va kuchlanish tebranishlari orasidagi fazalar farqi nolga teng bo’ladi.
3. O'zgaruvchan tok uchun Om qonuni. Qarshilik, sig’im va induktivlik ketma – ket ulangan zanjirdan o’zgaruvchan tok oqayotgan bo’lsin. Ular ketma – ket ulanganligi uchun, umumiy kuchlanish ularning har biridagi kuchlanishlarning yig’indisiga teng bo’ladi. Bu kuchlanishlarning har biri sinusoida qonuni bo’yicha o’zgaradi.
Kuchlanishlarni qo’shishda garmonik tebranishlar vektor diagrammalaridan foydalanib, quyidagiga ega bo’lamiz:
|
| |