-rasm. Fizik miqdorlarning tasnifi

|
-rasm. Fizik miqdorlarning tasnifiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org1.1.1-rasm. Fizik miqdorlarning tasnifi
Fanni o`rganishdan maqsad moddalarning fizik-kimyoviy xossalari, sifat ko`rsatkichlari va tarkibini o`lchash nazariyasi sohasidagi bilimlarni shakllantirish hamda fizik-kimyoviy o`lchov vositalari bilan ishlash ko`nikmalarini egallashdan iborat.
Fizikaviy va kimyoviy o'lchovlar kursining maqsadlari quyidagilardan iborat:
moddalarning fizik-kimyoviy xossalari va tarkibini o‘lchash tamoyillari va usullarini o‘zlashtirish, qurilmalarning ishlash tamoyillarini, fizik-kimyoviy o‘lchash vositalarini o‘rganish;
fizik-kimyoviy o‘lchovlarni metrologik attestatsiyadan o‘tkazish usullari va vositalari bilan tanishish;
atrof-muhitni analitik nazorat qilish tizimlarini ishlab chiqishda ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish, moddalar sifati va tarkibini nazorat qilishda tutgan o'rni va o'rni, fizik-kimyoviy o'lchovlar imkoniyatlarini o'rganish;
Uzoq vaqt davomida odamlar (ayniqsa, alkimyogarlar) moddalarning tarkibi va xususiyatlarini aniq aniqlash uchun orzu qilgan, sinab ko'rgan va turli xil tadqiqotlar o'tkazgan. Masalan, qimmatbaho metallarning tozaligini, oziq-ovqatda zaharlarning yo'qligini aniqlash va hokazo. Inson ongi va jamiyati, fan va texnika taraqqiyoti bilan metrologiya, u bilan birga fizikaviy va kimyoviy o‘lchovlar ham rivojlana boshladi.
Arximed tarixi. Qadimgi yunon qiroli Ieron toj yasash g‘oyasiga (yoki o‘zi uchun, yoki Zevsga yodgorlik) ega bo‘lib, zargarni taklif qiladi. Unga 8 kg oltin va 2 kg kumush berildi ("kg" shartli, chunki o'sha paytda vazn o'lchov birligi sifatida "sikl" ishlatilgan). Zargar tayyor tojni olib kelganida, Hieron tojni yasash uchun barcha oltin ishlatilmaganiga shubha qildi. Hieron Arximedga tojdagi oltin miqdorini aniqlashni buyurdi. Muammo haqida uzoq vaqt o'ylab, Arximed tasodifan (qanday sharoitda - hammamiz bilamiz) buyuk olimni dunyoga abadiy ulug'lagan bunday kashfiyotni topdi.
Sof oltin va kumush o'z vaznining qancha qismini yo'qotishini aniqlab, Arximed zargarning nohaqligini isbotlashga muvaffaq bo'ldi, ma'lum bo'lishicha, tojni yasash uchun 5 kg oltin va 5 kg kumush ishlatgan.
Jismoniy va kimyoviy o'lchovlarning rivojlanishiga sud tibbiyoti, ayniqsa toksikologiya katta turtki berdi (1836 yilda Jeyms Marsh apparati; 1840 yilda eri Charlz Lafarjni zaharlagan Mari Lafarj hikoyasi va ayblangan Mari Besnard hikoyasi). 1949-61 yillarda uning 12 nafar qarindoshini zaharlash yo'li bilan qasddan o'ldirish).
Respublikamiz iqtisodiyotini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri ishlab chiqarish samaradorligi va mahsulot sifatini oshirish bo‘lib, bu bevosita texnologik ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajasiga bog‘liqdir. Bizga ma'lumki, texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishdan maqsad mahsulot sifatini belgilovchi parametrlarning optimal qiymatlarini saqlab qolishdan iborat bo'lib, ularni amalga oshirish fizik va kimyoviy o'lchovlarga yuklangan. Bundan tashqari, zamonaviy avtomatlashtirilgan tizimlarni strukturaviy elementlari (mikroprotsessorlar, mikrosxemalar, moslashuvchan va lazerli disklar va boshqalar) maxsus, o'ta toza sharoitlarda, tashqi (tashqi) doimiy monitoringi bilan ishlab chiqariladigan zamonaviy kompyuterlardan foydalanmasdan tasavvur qilib bo'lmaydi. ) va ichki ta'sir etuvchi omillar (bosim, harorat, nisbiy namlik, chang va zaryadlangan ionlar kontsentratsiyasi va boshqalar) fizik-kimyoviy o'lchov elementlaridan mohirona foydalanish bilan.
Hozirgi vaqtda fizik-kimyoviy o'lchovlar qo'llanilmaydigan xalq xo'jaligining biron bir tarmog'i yo'q. Masalan, kundalik hayotda - kimyoviy qalam yordamida asalning tozaligini tekshirish, avtomobil akkumulyatorlari uchun elektrolitlar tayyorlash, oziq-ovqat sanoatida yuqori sifatli non yoki sut mahsulotlari ishlab chiqarish, tarkibi va konsentratsiyasini nazorat qilish zarur bo'lgan joylarda yoki tibbiyotda. - qon testlari, farmatsevtika va boshqalar.
Shuning uchun sifat nazorati va texnologik jarayonlarni fizik va kimyoviy o'lchovlarsiz tasavvur qilib bo'lmaydi.
|
| |