O'rnatilgan Tizimlari va Ularning Dasturiy Taminoti (O'T va udt)

|
O'rnatilgan Tizimlari va Ularning Dasturiy Taminoti (O'T va udt)
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #120215 |
Bog'liq 1.ornatilgan tizimlar va ularning dast Mavzu: O’rnatilgan tizimlar va ularning dasturiy ta’minoti fanining maqsadi va vazifalari.
1- Ma’ruza
Kirish - O’rnatilgan tizimlar muayyan vazifani bajarish uchun mo’ljallangan mikrokontroller asosida va dasturiy ta’minot orqali, ishonchli, real vaqt rejimida nazorat qilish hisoblanadi.
GPS qurilmasi
Avtomobillar uchun Telematika tizimi
Kirish - O'rnatilgan tizim, elektron tizimlarga asoslangan turli tizimlardagi ma'lumotlarni kiritish, qayta ishlash, saqlash va boshqarish kabi turli vazifalarni bajarishga mo'ljallangan kompyuter tizimlarining bir turidir.
- O’rnatilgan tizimlar apparat va dasturiy ta’minotlarning kombinatsiyasi hisoblanadi.
Kirish - Biz o’rnatilgan tizimlardan deyarli barcha hayot tarzimizda oddiy yoki murakkab qurilmalar orqali foydalanamiz.
- Bunday qurilmalarga mikroto’lqinli pech, masofaviy boshqarish pultlari, soch quritgich, uy xavfsizligi qurilmalari, hisob mashinalari, yo’l xarakatlarini boshqarish tizimlari va boshqalar kiradi.
O’rnatilgan tizimlarga misollar Kundalik hayotdagi O’T - Uyg’onish
- Nonushta
- Uyning xavfsizligi
- Avtomobil
- Ishxonagacha bo’lgan yo’l
Kundalik hayotdagi O’T Kundalik hayotdagi O’T Qisqacha O’Tlarning ro’yxati O’Tlarda ishlatiladigan dasturlash tillari
2011 yil tadqiqotlar natijalari
O’Tlarda ishlatiladigan dasturlash tillari
2013 yil tadqiqotlar natijalari
Picture source: OS for embedded systems - Embedded Market Study, 2013
O’rnatilgan tizimlarning turlari - O’rnatilgan tizimlar asosiy 4 guruhga bo’linadi
- 1. Umumiy hisoblash
- Komputer hisoblashlariga o’xshash dasturiy ta’minotlar lekin o’rnatilgan paket orqali.
- Video o’yinlari, automatlashtirilgan gapiruvchilar, taqiladigan kompyuterlar.
- 2. Boshqariladigan tizimlar
- Avtomobil motorlari, kimyoviy jarayonlar, havo yo’llarining boshqarish tizimlari,
- Atom energiyasi va real vaqt boshqaruv tizimlari
O’rnatilgan tizimlarning turlari - 3. Signalni qayta ishlash
- 4. Aloqa va tarmoqni tuzish
- Switching, ma’lumotlarni yuborish va qabul qilish
- Internet, uyali aloqa tizimlari
O’rnatilgan tizimlarning asoslari - O’rnatilgan tizimlarning asoslari O’T texnik ta’minoti va O’T dasturiy ta’minoti kombinatsiyasidan tashkil topgan.
O’rnatilgan tizimlarning texnik ta’minoti - O'rnatilgan tizim operatsiyani bajarish uchun apparat platformasidan foydalanadi.
- O'rnatilgan tizimning apparat platformasi asosan mikroprotsessor / mikrokontrollerdan tashkil topgan bo’ladi.
- Apparat platformasi kirish / chiqish interfeyslari, xotira, foydalanuvchi interfeysi va tasvir birligi kabi elementlarga ega.
O’rnatilgan tizimlarning texnik ta’minoti - Odatda, o'rnatilgan tizim quyidagilardan iborat:
- Quvvatlantirish manbai
- Xotira
- Prosessor
- Timers
- Kirish/Chiqish davrlari (portlari)
- Seriya aloqa portlari
- SASC (Tizimga oid dasturlarning o'ziga xos davrlari)
O’rnatilgan tizimlarning dasturiy ta’minoti - O’rnatilgan tizimning dasturiy ta'minoti ma'lum bir funktsiyani bajarish uchun yoziladi.
- Odatda yuqori darajadagi dasturlash tillarida yoziladi va keyinchalik apparatdagi doimiy bo'lmagan xotirada saqlash uchun kompilyatsiya qilinadi.
- O'rnatilgan tizim dasturiy ta'minoti quyidagi uchta cheklovni hisobga olish uchun mo'ljallangan.
- Tizim xotirasi qulayligi
- Protsessorning tezligi
- Ishlash, to’xtash va uyg’onish uchun kuch tarqalishini cheklash zarurati mavjud.
- Afzalliklari
- Oson sozlanishi
- Kam quvvat sarfi
- Arzon narxdaligi
- Kengaytirilgan ishlashi
- Kamchiliklari
- Ishlab chiqarishga ko’p kuch sarfi
- Bozorga olib chiqish uchun ko’p vaqt – o’rtacha 8 oy.
O’rnatilgan tizimlarda muhim yo’nalishlar - Texnik ta’minot- ishlashni yaxshilash (sensorlar va aktuatorlar), tekshirish va h.k.
- Dasturiy ta’minot- qayta ishlash, test, tekshirish, OS va h.k.
- Tarmoq- tizimlar o'rtasida yuqori ulanish (masalan, aqlli uylar ko'plab tizimlarni bir-biriga bog'laydi, standartlashtirilgan protokol va boshqalar).
- Xavfsizlik- tarmoqda hujumlarga qarshi himoya
- Loyihalash- rivojlantirilgan metodlar, ko’proq avtomatlashtirish, rasmiy tasdiqlash.
|
| |