nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.oriens.uz - Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlash

Investitsion fondlar esa ko‘p manbalarda tashkilotlar, kompaniyalar, ixtisoslashgan kompaniyalar,
moliyaviy mahsulotlar, mulkiy komplekslar, moliyaviy vositachilar, fondlar, aksiyadorlik jamiyatlari va yuridik
shaxslar sifatida talqin etiladi.
Har yili investitsiya fondlari jahon iqtisodiyotida katta va katta rol o'ynaydi. Dunyoda investitsiya
fondlariga investitsiya qilish bank depozitlariga investitsiya qilishdan ko'ra ko'proq talabga ega va bu
hodisaning sabablaridan biri yuqori daromad olish imkoniyati va investor tomonidan doimiy ravishda
o'rganish va mehnat xarajatlarining etishmasligi hisoblanadi. katta hajmdagi ma'lumotlarni tahlil qilish.
ular joylashgan yer uchastkalari, shuningdek yer va tabiiy resurslarga egalik qilish va undan foydalanish
huquqlari.
2022 yil may
O‘zbekistonda investitsiyalarning O‘zbekiston Respublikasining yuridik yoki jismoniy shaxslari bilan
birgalikda tashkil etilgan xo‘jalik jamiyatlari va shirkatlari, banklari, sug‘urta tashkilotlari va boshqa
korxonalarning ustav fondlari va boshqa mol-mulkidagi ulushli ishtiroki kabi shakllari mavjud; xo‘jalik
jamiyatlari va shirkatlari, banklar, sug‘urta tashkilotlari va to‘liq xorijiy investorlarga tegishli bo‘lgan boshqa
korxonalarni tashkil etish va rivojlantirish; mulkni, aksiyalarni va boshqa qimmatli qog‘ozlarni, shu jumladan
O‘zbekiston Respublikasi rezidentlari tomonidan chiqarilgan qarz majburiyatlarini olish; intellektual mulk
huquqlariga, shu jumladan mualliflik huquqiga, patentlarga, tovar belgilariga, foydali modellarga, sanoat
namunalariga, firma nomlariga va nou-xauga, shuningdek ishbilarmonlik obro‘siga (gudvil) investitsiya qilish;
kontsessiyalarni, shu jumladan tabiiy resurslarni qidirish, ishlab chiqish, qazib olish yoki ulardan foydalanish
uchun kontsessiyalarni olish; bilan birga savdo va xizmat ko'rsatish ob'ektlariga, turar-joy binolariga egalik
huquqini olish
In
inson salohiyati, malakasi va ishlab chiqarish tajribasi, shuningdek, nomoddiy ne'matlarning boshqa
shakllarini ishlab chiqishda.
modernizatsiya qilish, rekonstruksiya qilish, texnik qayta jihozlash, shuningdek moddiy ishlab chiqarishning
boshqa shakllarini rivojlantirish;
www.oriens.uz
1104
• Ijtimoiy investitsiyalar – rivojlanishga yo‘naltirilgan investitsiyalar
• Kapital qo‘yilmalar – asosiy fondlarni, shu jumladan yangi qurilishlarni yaratish va
qayta ishlab chiqarishga yo‘naltirilgan investitsiyalar;
• moliyaviy investitsiyalar – aksiyalar, korporativ, infratuzilma va davlat
obligatsiyalariga, shuningdek, boshqa turdagi qimmatli qog‘ozlarga qo‘yilgan
investitsiyalar;
yil may - Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlash

9. To'raev B. Investitsiya jarayonlarini davlat tomonidan tartibga solish // Iqtisodiy sharh. Elektron jurnal
No3 (255) 2021 // URL:
https://review.uz/post/gosudarstvennoe-regulirovanie-investicionnx-processov
Shubhasiz, O‘zbekistonda investitsiya fondlari bozorining yomon rivojlanishi ko‘p jihatdan iqtisodiy
sabablarga bog‘liq. Shu bilan birga, investitsiya fondlarini huquqiy tartibga solishni isloh qilish, investitsiya
fondlarini huquqiy tartibga solishdagi kamchiliklarni tuzatish orqali bozorni jadal rivojlantirish mumkin.
7. Sultonov M. A. O‘zbekiston Respublikasida investitsiya fondlarining genezisi va mohiyatini o‘rganish //
Fan va amaliyot xabarnomasi. Elektron. 307-320-betlar. Kirish rejimi:
ADABIYOTLAR
investorlar.
8. Shodiboeva M.K. O‘zbekistonning investitsion jozibadorligi // Yosh olim. 2016 yil. 10-son. 939-941-betlar.
2017 yil. 12-son (25). jurnali
http://
www.bulletennauki.com/sultanov-m (kirish 05/10/2021).
xususiy huquq mexanizmlari orqali o'z huquqlarini himoya qilish uchun etarli resurslarga ega bo'lgan malakali
investorlar. Yuqoridagi bog'liqlikning mavjudligi xususiy huquq va ommaviy huquq normalarining qisman
o'zaro almashinishidan, imkoniyat mavjudligidan dalolat beradi.
5. Qimmatli qog'ozlar almashinuvi to'g'risidagi 1934 yilgi qonun. // URL: 1934 yildagi qimmatli qog'ozlar almashinuvi to'g'risidagi
qonun (nyse.com)
www.oriens.uz
6. 1940 yildagi investitsiya maslahatchilari to'g'risidagi qonun. //URL: investitsion-advisers-act-of-1940.pdf
(seccc.com)
investorlar manfaatlarini ham xususiy huquq mexanizmlari, ham ommaviy huquq mexanizmlari orqali himoya
qilish, shuningdek, davlatning kichik investorlar huquqlarini himoya qilishning yirik investorlarning huquqlarini
himoya qilishdan ustunligini ko'rsatadi.
3. 1940 yildagi investitsiya kompaniyasi qonuni. // URL: COMPS-1879.pdf (govinfo.gov)
Fayzullaeva B. U - Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlash

1
2
mutaxassislar, xususan boshqaruv kompaniyalari va investitsiya qarorlari bo'yicha vositachilar, chunki
xususiy investorlar fond bozorida etarli malaka va ko'nikmalarga ega emaslar.
Qonunga ko'ra, investitsiyalar quyidagi turlarga bo'linadi:
2022 yil may
In
xorijiy amaliyotdan olingan yuridik investitsiya institutlarini moslashtirish. Investisiya fondlari
faoliyatini huquqiy
tartibga solishni takomillashtirish O‘zbekistonda investitsiya fondlarini rivojlantirishga yordam berishi mumkin.
Buning uchun O‘zbekiston va investitsiya fondlari va kollektiv investitsiya tashkilotlari faoliyatini huquqiy
tartibga solish ishlab chiqilgan xorijiy mamlakatlarda investitsiya fondlari faoliyatini huquqiy tartibga solishning
qiyosiy tahlilini o‘tkazish ayniqsa muhimdir.
Investisiya fondlarini rivojlantirish aholining omonat va jamg’armalarini qimmatli qog’ozlarga uzoq
muddatli investitsiya qilish uchun to’plashga xizmat qiladi va buning natijasida iqtisodiyotning
real sektori
korxonalarining ishlab chiqarish resurslarining yangilanishi va ko’payishi ta’minlanadi. Investitsion fondlarning
paydo bo'lishi zarurati mutaxassislar tomonidan qabul qilinishidadir
MUHOKAZA VA NATIJALAR
O‘zbekiston qonunchiligida investitsiya fondi institutini shakllantirish nisbatan yaqinda – 1996 yil 18
iyunda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Investitsiya fondlari faoliyatini tashkil etish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi 220-sonli qarori qabul qilingan. ”1 . Keyinchalik 2015 yil 25 avgustdagi 3RU-392-sonli
“Investitsiya va pay fondlari to'g'risida”gi Qonun qabul qilindi2 , bu investitsiya fondlari faoliyatining huquqiy
asosi bo'ldi. Yangi institutlarning paydo bo'lishi va sinovdan o'tkazilishi davrida ularni o'rganish
va tahlil
qilishning dolzarbligi tez sur'atlar bilan o'sib bormoqda. Fuqarolik huquqi fanida yangi institutning rivojlanishiga
ta'sir ko'rsatish, uning fuqarolik muomalasi ehtiyojlariga javob beradigan eng to'liq va aniq huquqiy tartibga
solishni ta'minlash, huquqni qo'llash amaliyotini zarur yo'nalishga yo'naltirish imkoniyati mavjud.
Shuningdek,
O‘zbekistonda investitsiya fondlari faoliyatini huquqiy tartibga solishni takomillashtirishning ahamiyati shundan
iboratki, bu qonunchilik va huquqni qo‘llash amaliyoti uchun ahamiyatlidir. Bu, odatda, keyingi holatga bog'liq
In
2022 yil may - Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlash

|
Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlashBog'liq pravovoe-polozhenie-investitsionnyh-fondov-v-uzbekistane-osobennosti-i-problemy-razvitiya (1)In
2022 yil may
4. 1933 yildagi qimmatli qog'ozlar to'g'risidagi qonun. //URL: Qimmatli qog'ozlar to'g'risidagi qonun 1933 yil
SJIF 2022: 5 947
ASI faktori = 1,7
ISSN 2181-1784
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Investitsiya fondlari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari
to‘g‘risida»gi 1996 yil 18 iyundagi 220-son qarori. // URL:
www.lex.uz/docs/448522
Ilg'or fanlar indeksi omili
2 JIM | 5-MASA
Ilmiy jurnalning ta'sir faktori
Sharq Uyg'onish davri: innovatsion,
ta'lim, tabiiy va ijtimoiy fanlar
1. 2015-yil 25-avgustdagi 3RU-392-son “Investitsiya va pay fondlari to‘g‘risida”gi Qonuni // URL:
https://lex.uz/
docs/2731865
1107
Machine Translated by Google
|
| |
Ilg'or fanlar indeksi omili

3
3
O‘zbekistonda investitsiya fondlari faoliyatini huquqiy tartibga solish AQSHdagi investitsiya
kompaniyalari faoliyatini huquqiy tartibga solishdan,
jumladan, investitsiya fondi yoki investitsiya kompaniyasi
tushunchasini belgilash kabi konseptual masalalarda sezilarli darajada farq qiladi. AQSHdagi “investitsiya
kompaniyasi” tushunchasi Oÿzbekiston qonunchiligida belgilangan “investitsiya fondi” tushunchasiga
oÿxshashdir. "Investitsiya kompaniyasi" tushunchasi AQSh qonunchiligida bunday
kompaniyalar tomonidan
amalga oshiriladigan faoliyatni belgilash orqali aniqlanadi, buning natijasida "investitsiya kompaniyasi"
tushunchasi kontseptsiyadan aniq chiqarib tashlangan tashkilotlardan tashqari, investitsiya
faoliyati bilan
shug'ullanadigan barcha tashkilotlarni o'z ichiga oladi. investitsiya kompaniyasi. Shuning uchun bu tushuncha
O‘zbekiston qonunchiligida belgilangan “investitsiya fondi” tushunchasidan ancha kengroqdir. Bunday keng
ta'rif
“Investitsiya kompaniyasi” tushunchasi O‘zbekiston qonunchiligida “investitsiya fondi”
tushunchasining tor
ta’rifiga nisbatan quyidagi afzalliklarga ega. "Investitsiya kompaniyasi" tushunchasining keng ta'rifi
,
sug'urta kompaniyalari, suveren investitsiya fondlari tomonidan to'plangan pul mablag'lari; 4. qimmatli
qog'ozlar bozorining
likvidligini oshirish; 5. qimmatli
qog'ozlar bozorining o'zgaruvchanligini kamaytirish; 6.
kreditlash
bozorida foiz stavkalarini pasaytirish; 7. fan va texnika taraqqiyotini
moliyalashtirish.
O'zbekistonda investitsiya fondlarining sust rivojlanishi O'zbekiston iqtisodiyotiga va O'zbekiston
investitsiya fondlarining xorijiy investitsiya fondlari bajaradigan funktsiyalarni bajarish qobiliyatiga salbiy ta'sir
ko'rsatmoqda. Davlat O‘zbekistonda investitsiya
fondlarini rivojlantirishga, shu jumladan investitsiya fondlari
faoliyatini huquqiy tartibga solishni isloh qilish va liberallashtirish yo‘li bilan hissa qo‘shishi mumkin;
O‘zbekistonda investitsiya fondlarini rivojlantirishga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi amaldagi huquqiy tartibga
solishning kamchiliklarini tuzatish.
2. aholi jamg'armalarini saqlash; 3.
nodavlat
pensiya jamg'armalarining aktivlarini boshqarish;
Investitsion fondlarning eng muhim vazifalari quyidagilardan iborat: 1. mablag'larni
investitsiyalash;
Pedagogik aksiologiya

|
Pedagogik aksiologiya
|
bet | 1/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-Ш
PEDAGOGIK
AKSIOLOGIYA
0‘ZBEKIST0N RESPUBLIKASI OLIY VA 0‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
NIZOMIY NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
PEDAGOGIK AKSIOLOGIYA
(0‘QUV QO‘LLANMA)
О 'zbekiston Respublikasi Oliy va о 'rta maxsus ta ’lim vazirligi tomonidan oily ta ’lim muassasalarining 5110900 - pedagogika va psixologiya bakalavriat ta ’lim yo 'nalishlari uchun о ‘quv qo ‘llanma sifatida tavsiya etilgan.
Г:
j JIZZAX DPI j
Щу
I ВОРОТ FIESURS MARKA*i '
TOSHKENT-2013
UO‘K: 37.015.3 КВК 63.3 (0)2уа73 М-11
М-11 Pedagogik aksiologiya. (o‘quv qo‘llanma) -Т.: «Fan va texnologiya», 2013,184 bet.
ISBN 978-9943-10-962-9
Mazkur o‘quv qo‘llanma oliy ta’lim muassasalarining peda- gogika va psixologiya bakalavriat yo‘nalishida tahsil oluvchi talabalari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, kitobda pedagogikaning yangi sohalaridan biri - pedagogik aksiologiya fanining shakllanishi, tarixiy tadrijiy, fanni o‘rganishning o‘ziga xosliklari, zamonaviy aksiologik yondashuvlar, pedagogik aksiologiyaning asosiy tushunchalari, pedagogik qadriyatlar va ulaming tasnifi kabi masalalar yoritilgan.
0‘quv qo‘llanma «И1-ХТ-0-11141 - 0‘qituvchilar malakasini oshirishning innovatsion-qadriyatli yo‘nalishlari» innovatsion loyihasi doirasida yaratilgan.
UO‘K: 37.015.3 KBK 63.3 (0)2ya73
Tuzuvchilar:
Sh.Mardonov, B.Xodjayev, Sh.Taylanova, D.Xojimuxamedova.
Mas’ul muharrir:
A.S.Kaldibekova - professor.
Taqrizchilar:
O.Turdiqulov - pedagogika fanlari doktori, professor; N.M.Egamberdiyeva - pedagogika fanlari doktori, professor
ISBN 978-9943-10-962-9
© «Fan va texnologiya» nashriyoti, 2013.
|
| |
Bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, ta'minlash

ANNOTATSIYA
bozorda raqobatni qo'llab-quvvatlash,
shuningdek, ta'minlash
kichik sarmoyadorlar uchun ko‘plab afzalliklar, aholining sarmoyaviy ehtiyojlarini qondirish imkoniyatlarini
oshirish.
Investitsiya fondlari jahon iqtisodiyotida ham, O‘zbekistonda ham muhim rol o‘ynaydi.
Ushbu maqolada investitsiya fondlarining faoliyat ko‘rsatish mexanizmi o‘rganiladi,
investitsiya fondlari va pay fondlari faoliyatiga oid O‘zbekistonda mavjud me’yoriy-huquqiy
baza tahlil qilinadi, shuningdek, qiyosiy tahlil asosida ushbu sohani takomillashtirish
masalalari belgilab berilgan.
banu.fayzullah@gmail.com
TDDU magistranti, Toshkent
+998909054404
qimmatli qog'ozlar, aksiyadorlik jamiyati, emitent, AQSH, O'zbekiston.
O‘zbekistonning iqtisodiy o‘sishi bevosita moliyaviy resurslarni jalb qilish imkoniyatiga
bog‘liq. Iqtisodiy vaziyatni yaxshilash yo'llaridan biri jamoaviy investitsiyalarning turli
shakllarining yaxshi tizimini yaratishdir. Ular orasida eng muhimlaridan
biri investitsiya
fondidir. Investitsiya fondlari milliy iqtisodiyotga investitsiyalar oqimini ko'paytirish,
rivojlantirish va
KIRISH
O'ZBEKISTONDA INVESTITSIYA FONDLARINING HUQUQIY HOVOZI,
XUSUSIYATLARI VA RIVOJLANISH MUAMMOLARI.
Investitsiya fondlari jahon iqtisodiyotida ham, O‘zbekiston iqtisodiyotida ham muhim
o‘rin tutadi. Ushbu maqolada investitsiya fondlarining faoliyat ko‘rsatish mexanizmi
o‘rganiladi, O‘zbekistonda investitsiya fondlari va pay fondlari faoliyatiga oid mavjud
me’yoriy-huquqiy baza tahlil qilinadi, shuningdek, qiyosiy tahlil asosida ushbu sohani
takomillashtirish masalalari belgilab berilgan.
2022 yil may
Kalit so'zlar: investitsiya kompaniyasi, investitsiya fondi, qimmatli qog'ozlar bozori, fond bozori,
«fizika, matematika va informatsion texnologiyalar» kafedrasi

«FIZIKA, MATEMATIKA VA INFORMATSION TEXNOLOGIYALAR» KAFEDRASI
Samigova N.X. , Sunnatova D.A. , Sadullaeva M.Z
“MATEMATIKA”
FANIDAN MISOL VA MASALALAR TO’PLAMI
(Barcha mutahassisliklardagi bakalavr talabalari uchun)
TOSHKENT – 2018
Ushbu o‘quv qo‘llanma matеmatika fani bo‘yicha oliy o’quv yurtlari amaliyot darslarini olib borishga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada topshiriqlarni bajarish uchun nazariy tavsiyalar bеrilgan. Dars jarayonida yеchiladigan topshiriqlarga moslab mustaqil yechish uchun vazifalari , misol va masalalar tanlangan.
Qo‘llanma barcha ta’lim yo‘nalishlaridagi bakalavr-talabalar uchun mo‘ljallangan.
Tuzuvchilar: Samigova N.X. – Toshkеnt Farmatsеvtika instituti “Fizika, matеmatika va AT” kafеdrasi katta o`qituvchisi
Sunatova D.A –Toshkеnt Farmatsеvtika instituti «Fizika, matеmatika va AT» кafеdrasi katta o`qituvchisi.
Sadullaeva M.Z. –Toshkеnt Farmatsеvtika instituti «Fizika, matеmatika va AT» кafеdrasi o`qituvchisi.
.
Taqrizchilar: UzMU fiziка-mаtеmаtiка fаnlаri nоmzоdi,dоtsеnt -Teshaboev J.K. UzMU fiziка-mаtеmаtiка fаnlаri doktor,prof. -Raximov A.A.
Kirish
Ma’lumki davlat talim standartlari talablaridan kеlib chiqqan holda oliy tеxnika o‘quv yurtlarining talabalaridan « matеmatika» fanini mukammal o‘zlashtirish, turli masalalarning matеmatik modеlini yarata olish, mantiqiy fikrlash malakasini kuchaytirish, dars jaraуопida olgan bilimlarini amaliy tatbiq qila olish talab qilinadi.
Auditoriуаdа o‘tkaziladigan amaliy маshgulotlar , talabalarda olgan bilimlarini misol va masalalar еchishda qo‘llash uchun muhim ko‘nikmalar hosil qiladi. Ma’ruzada talabalar umumiy ko‘rinishdagi bilimlarni o‘zlashtirishsa, amaliy darslarda uni chuqurlashtirib, kеngaytirib olishadi. Amaliy darslar talabalarning fikrlash qobiliyatini va nutqini rivojlantiradi hamda olayotgan bilimini nazorat qilib borish imkoniyatini bеradi. Shu bois talabalarni tеgishli adabiyotlar bilan еtarlicha taminlash maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Oliy matеmatika fani bo‘yicha amaliy mashg’lotda an’anaviy foydalaniladigan adabiyot: V. P. Minorskiy «Oliy matеmatikadan masalalar to‘plami» kitobining o‘zbеk tilidagi nashirlari еtarlicha emas, borlari ham tamirlashga muxtoj. Ushbu o‘quv qo‘llanma vujudga kеlgan bo‘shliklarni to‘ldiradi dеgan umiddamiz.
Qo‘llanma oliy matеmatikaning quyidagi bo‘limlarini o‘z ichiga olgan:
Oliy algеbra.
Analitik gеomеtriya.
Komplek sonlar
Limitlar tushunchasi.
Diffеrеntsial hisob.
Intеgral hisob.
Ko‘po‘zgaruvchili funksiyalar.
Karrali integrallar
Differinsil tenglamalar
10.Sonli qatorlar.
Qo‘llanmada, har bir mavzuga doir misol va masalalar bеrishdan avval, qisqacha nazariy ma’lumotlar kеltirilgan. Misollar murakkablik darajasiga asosan bеrilgan. Dars jarayonida o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan mavzularga moslab uyga bеriladigan topshiriklar tanlangan.
Iqtidorli talabalarga mo‘ljallangan murakkabroq misol va masalalar * orqali bеlgilangan.
|
5. Talabaning pedagogik amaliyotni o‘tash davrida orttirgan ko‘nikmalari

|
5. Talabaning pedagogik amaliyotni o‘tash davrida orttirgan ko‘nikmalari
|
bet | 1/3 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 23,22 Kb. | | #157425 |
Bog'liq amaliyot kundalik2024
5. Talabaning pedagogik amaliyotni o‘tash davrida orttirgan ko‘nikmalari
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Pedagogik amaliyot bo’yicha talabaning bahosi ______
«____» _____________________20____ yil.
Pedagogik amaliyotni baholagan professor-o‘qituvchilar:
___________________________imzo____________
___________________________imzo____________
___________________________imzo____________
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
DENOV TADBIRKORLIK VA PEDAGOGIKA
INSTITUTI
TADBIRKORLIK VA BOSHQARUV FAKULTETI
«Axborot texnologiyalari» kafedrasi
60110600-Matematika va informatika (Sirtqi)
3-kurs talabalari uchun
Pedagogik amaliyot
Kundalik daftari
DENOV – 2024
60110600- Matematika va informatika (Sirtqi) yo‘nalishi 3-kurs talabalarining amaliyot bo’yicha kundalik ishlarini xisobga olish daftari
|
| |
Voris sinf hosil qilingach unga yana qo’shimcha parameter qo’shmoqchi

|
Voris sinf hosil qilingach unga yana qo’shimcha parameter qo’shmoqchi Pdf ko'rish
|
bet | 11/15 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 135,99 Kb. | | #159518 |
Bog'liq M.I Pythonda obyektga yo’naltirilgan dasturlash 6Voris sinf hosil qilingach unga yana qo’shimcha parameter qo’shmoqchi
bo’lsak quyidagicha amalga oshirish mumkin. Hozir yil parametrini
qo’shamiz:
# Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz
class Talaba (Odam):
def init (self, ism, familiya): super(). init (ism, familiya) self.yil = 2002
x = Talaba ("", "")
print(x.yil)
Yuqoridagi misolimizda yangi parametrni qo’shgan zahotimiz unga qiymat berdik.
Endi init () funksiyasining o’ziga yil parametrini qo’shib unga o’zlashtiramiz.
Shundan so’ng uning qiymatini yangi obyekt hosil qilayotganda o’zimiz
kirtishimiz kerak bo’ladi.
class Odam:
def init (self, ism, familiya): self.ism = ism
self.familiya = familiya
def tanish(self):
print(self.ism, self.familiya)
# Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz
class Talaba (Odam):
def init (self, ism, familiya, yil): super(). init (ism, familiya) self.yil = 2002
x = Talaba (" ", " ", 2002) print(x.yil)
2002
Funksiya qo’shish
Voris sinfga qo’shimcha funksiyalar ham qo’shish mumkin. Natijada u ona sinfdan
o’zlashtirgan funksiyalari va biz qo’shgan qo’shimcha funksiyalarga ega bo’ladi.
Hozir voris sinfga tugilgan() funksiyasini qo’shamiz. Bu funksiya talabaning
tug’ilgan yili haqida ma’lumot beradi:
class Odam:
def init (self, ism, familiya): self.ism = ism
self.familiya = familiya
def tanish(self):
print(self.ism, self.familiya)
# Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz
class Talaba (Odam):
def init (self, ism, familiya, yil): super(). init (ism, familiya) self.yil = 2002
|
| |
# Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz

# Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz class Talaba (Odam): pass x = Talaba ("Amira", "Altieva") x.tanish() __init__() funksiyasini qo’shish Avvalgi misolimizda voris sinf hosil qilganimizda pass kalit so’zi bilan cheklanib
qo’ya qoldik. Shu sababli voris sinf barcha funksiyalarni avtomatik tarzda
o’zlashtirgan edi. Endi voris sinfga
init () funksiyasi bilan parametrlarini joylashtiramiz. Bunda voris sinf ona sinfdagi
init () funksiyasidan emas o’zidagidan foydalanadi.
class Odam: def init (self, ism, familiya): self.ism = ism self.familiya = familiya def tanish(self): print(self.ism, self.familiya) # Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz class Talaba (Odam): def init (self, ism, familiya): self.ism = ism self.familiya = familiya x = Talaba (" ", " ") x.tanish() # Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz class Talaba (Odam): def init (self, ism, familiya): Odam. init (self, ism, familiya) x = Talaba (" ", " ") x.tanish() super() funksiyasi class Odam: def init (self, ism, familiya): self.ism = ism self.familiya = familiya def tanish(self): print(self.ism, self.familiya) # Endi voris sinf ya'ni bola sinfni hosil qilamiz class Talaba (Odam): def init (self, ism, familiya): super(). init (ism, familiya) x = Talaba ("A", " ")
x.tanish() Sinflar bilan ishlash uchun maxsus super() funksiyasi ham mumkin. Bu funksiya
ona sinfdagi barcha funksiya va parametrlarni voris sinfga o’zlashtiradi:
Parametr qo’shish
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti qarshi filiali - bet 2

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti qarshi filiali
|
bet | 2/4 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #240276 |
Bog'liq Ehtimollik va statistika 2-amaliy topshiriq 10
0,7
Telefonda raqamini terayotgan abonent ohirgi ikki raqamni unutib qo‘yadi va faqat bu raqamlar turlicha ekanligini eslab qolgan holda ularni tavakkaliga teradi. Kerakli raqamlar terilgan bo‘lish ehtimolini toping.
A
Yechish.B – ikkita kerakli raqam terilganlik hodisasi bo‘lsin. O‘nta raqamni
10
ikkitadan o‘rinlashtirib, jami
2 10 9 90 ta turli raqamlarni terish mumkin.
A
90
2
Demak, P(B) 1 1
10
Qurilma 5 ta elementdan iborat bo‘lib, ularning 2 tasi eskirgan. Qurilma ishga tushirilganda tasodifiy ravishda 2 ta element ulanadi. Ishga tushirishda eskirmagan elemetlar ulangan bo‘lishi ehtimolini toping.
C
5
Yechish.Tajribaning barcha mumkin bo‘lgan elementar hodisalari soni 2
3
(A) uchun qulaylik tug‘diradi. Demak,
C 2 3
C
P( A)
3
0,3
5
2 10
Tehnik nazorat bo‘limi tasodifiyravishda ajratib olingan 100 ta kitobdan iborat partiyada 5 ta yaroqsiz kitob topdi (A hodisa). Yaroqsiz kitoblar sonining nisbiy chastotasini toping.
Yechish.
|
| |
UMUMIY XUSUSIYATLAR - Fanlar universiteti

|
Fanlar universiteti
|
bet | 3/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #244396 |
Bog'liq monopol raqobatlashgan bozorUMUMIY XUSUSIYATLAR
RAQOBATLASHMAGAN BOZOR TURLARI
SOF MONOPOLIYA - bu bitta sotuvchi va ko‘p xaridorlar qatnashgan bozor, yoki o‘rnini bosadigan tovar bo‘lmagan tovarni sotadigan yagona sotuvchi bo‘lgan bozor vaziyati, yoki tarmoqda yagona hukmron firma bo‘lib, firmaning ishlab chiqarish va sotish chegarasi tarmoq chegarasiga teng bo‘lgan bozor. Sof monopoliya va raqobatlashgan bozor bir-biriga teskari bozorlar hisoblanadi.
OLIGOPOLIYA - bu bozor tizimida biror bir tovarni sotishda cheklangan firmalar hukmronlik qiladi.
MONOPOL RAQOBAT BOZORI to‘liq raqobatlashmagan bo‘lib, unda qatnashadigan firmalar soni ko‘p bo‘lib, ularning har biri o‘z tovarlari narxini ma’lum chegarada nazorat qiladi, ya’ni ular kichik bo‘lsa ham monopol hokimiyatga ega.
MONOPSONIYA - xaridor bitta bo‘lib, sotuvchilar ko‘p bo‘lgan bozor.
Agar bozorda monopolist- sotuvchi bilan monopolist xaridor uchrashsa, bunday holda ikki tomonlama monopoliya bo‘ladi.
Agar tarmoqda faqat ikkita firma faoliyat ko‘rsatsa, bunday oligopolik xususiy holga duopoliya deyiladi. Agar biz bozor taklifi va talabining har xil shakldagi variantlar kombinatsiyasini qarasak, bozor tizimlari soni yanada ko‘payadi.
SOF MONOPOLIYA VA BOZOR HOKIMIYATI - Sof monopoliya mahsulot o‘rnini bosadigan boshqa mahsulot bo‘lmagan hududlarda vujudga keladi. Umuman olganda jahon va milliy bozorlarda bitta mahsulotni bitta sotuvchi tomonidan sotilishi kamdan-kam uchraydi. Sof monopoliya ko‘proq mahalliy bozorlarga xos bo‘ladi. Masalan, tumandagi yagona kitob magazini, yagona telefon stansiyasi, yagona tish doktori, yagona jarrox yoki bo‘lmasa mahalliy kommunal xo‘jaligi xizmati. Yuqorida keltirilgan sub’ektlar bozor sharoitida narxga ta’sir qilish uchun real hokimiyatga ega.
- Sof monopoliyaning vujudga kelishiga ta’sir qiluvchi yana bir omil bu - tarmoqqa kirish to‘siqlarining kuchliligidir. Biror mahsulotni sotishdan tushadigan iqtisodiy foyda yuqori bo‘lsa, bu raqobatlashgan bozor sharoitida boshqa firmalarni ham shu bozorga kirib kelishi uchun signal bo‘lar edi. Agar monopol firma iqtisodiy foyda ola boshlasa, bu boshqa firmalarni ham ushbu mahsulotlarni ishlab chiqarishga undaydi. Demak sof monopoliyani saqlab qolish uchun, boshqa raqobatlashmoqchi bo‘lgan firmalar uchun maxsus to‘siqlar bo‘lishini taqazo qiladi. Tarmoqga kirish to‘siqlari - bu monopol firma bozoriga boshqa sotuvchilarni kirib kelishini to‘xtatuvchi cheklanishlar.
|
| |
KLASSNING XUSUSIYATLARI VA METODLARI

self.model = model
self.rang = rang
self.yil = yil
self.narh = narh
self.__km = km
self.__id = uuid4()
Avto.num_avto += 1
Kodni tahlil qilamiz:
1-qatroda Avto klassini e'lo qildik
3-qatorda Avto klassiga oid bo'lgan xususiyat num_avto yaratdik va unga 0
qiymatini berdik
Keyingi qatorlarda __init__ metodi yordamida klassdan yaratiladigan
obyektlarning xususiyatlarini e'lon qildik va har gal bu
metdoga murojat
qilingandan num_avto ning qiymatini 1 ga oshradigan qilib qo'ydik (13-
qator).
Yuqoridagi usul bilan endi biz dastur davomida
Avto klassidan jami nechta
obyektlar yaratilganini kuzatib borishimiz mumkin bo'ladi. Bunda num_avto
o'zgaruvchisiga istalgan obyekt orqali yoki klass
nomi orqali murojat qilish
mumkin:
avto1 = Avto("GM","Malibu","Qora",2020,40000)
avto2 = Avto("GM","Lacetti","Oq",2020,20000)
print(avto1.num_avto)
Natija: 2
avto3 = Avto("Toyota",'Carolla',"Silver",2018, 45000)
print(Avto.num_avto)
Natija: 3
9-amaliyot ishi Kompyuterni masofadan boshqarish

9-amaliyot ishi
Kompyuterni masofadan boshqarish
941-21-guruh talabasi
Raximov Komron
1.”AnyDesk” ilovasiga kiramiz va u yerda shaxsiy addresni ko’rish va boshqa qurilmaga ulanish mumkin.
2.Mobil qurilmada ham shu ilova orqali addresni olamiz.
3.Kompyuter ilovasida shu addresni kiritib “connect” ga bosamiz.
4.Ulanib turgan qurilmani ip addreslari.
5.Mobil ilova orqali ulangan qurilma qanday ruxsatlarga ega bo’lishini sozlash mumkin.
|
def tugilgan(self) - Jizzax Davlat pedagogika Universiteti

Natija: AttributeError: 'Avto' object has no attribute '__km'
Yopiq xususiyatlarni ko'rish uchun esa alohida metodlar yozish maqsadga muvofiq
bo'ladi (get_km() va get_id()):
print(f"ID: {avto1.get_id()}")
Natija: ID: 1d4f39a4-3222-4682-9231-6275ca5e1bff
Bunday yopiq xususiyatlarni o'zgartirish ham metodlar
orqali amalga oshirilishi
kerak. Misol uchun mashinaning necha km yurganini o'zgartirish uchun
klassimizga quyidagi metodni qo'shamiz:
def add_km(self,km):
"""Mashinaning km ga yana km qo'shish"""
if km>=0:
self.__km += km
else:
print("Mashina km kamaytirib bo'lmaydi")
avto1.add_km(1500)
print(avto1.get_km())
Natija: 101500
Inkapsulyatsiyaning maqsadi obyektning ma'lum xususiyatlarini tashqi ta'sirdan
himoya qilish. Misol uchun yuqoridagi misolimizda mashinaning qancha yurganini
faqat musbat tarafga o'zgartirish mumkin,
noyob ID raqamini esa umuman
o'zgartirib bo'lmaydi.
Ərazinin radioaktiv zəhərlənməsi

|
Ərazinin radioaktiv zəhərlənməsi
|
bet | 7/35 | Sana | 22.03.2021 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #13345 |
Ərazinin radioaktiv zəhərlənməsi
Radioaktiv zəhərlənmə (çirklənmə). Yerüstü nüvə partlayışı baş verəndən sonrakı ilk anlarda radioaktiv zərrəciklər odlu kürənin tərkibində olur. Odlu kürə tüstüyə və buxara bürünərək hündürə qalxır və bir neçə saniyədən sonra topa buludlara çevrilir. Hündürə qalxan hava axınları yerdən toz-torpağı göyə qaldırıb onları radioaktiv buludla birlikdə aparır. İri radioaktiv toz hissələri bilavasitə partlayış rayonunda yerə çökür. Qalan hissələr isə buludun tərkibində qalıb hava axınları vasitəsilə partlayış mərkəzindən yüzlərlə km uzağa aparılır. Radioaktiv zəhərlənmənin dərəcəsi partlayışın növündən və gücündən, partlayışdan sonra keçən müddətdən, partlayış mərkəzinə qədər olan məsafədən, meteoroloji şəraitdən və yerin relyefindən asılı olur. Radioaktiv zəhərlənməyə məruz qalmış ərazi formaca ellipsə bənzəyir. Zəhərlənmənin gücünə görə radioaktiv zəhərlənmə zolağını, adətən, 4 zonaya ayırırlar: çox təhlükəli, təhlükəli, güclü və mülayim (zəif) zəhərlənmə (çirklənmə) zonaları. Əgər zəhərlənmə izini en kəsiyi üzrə götürsək, radiasiyanın səviyyəsi izin kənar hüdudundan mərkəzə tərəf artmağa başlayır və izin mərkəzində max. kəmiyyətə çatır. Nüvə partlayışının bu zədələyici amilini digər amillərdən fərqləndirən cəhət zəhərlənmənin geniş sahələri əhatə etməsi, uzun müddət təsir göstərməsi, çətin aşkar olunması, qeyri-sabit xarakterli radioaktiv maddələrin fasiləsiz olaraq parçalanması ilə bağlı zəhərlənmiş ərazinin ölçülərinin müəyyən müddət ərzində azalmasıdır. Müəyyən müddətdən sonra radiasiyanın səviyyəsi tədricən azalır, başqa sözlə radioaktiv maddələr öz-özünə parçalanıb qeyri-aktiv maddələrə çevrilir. Radioaktiv maddələrin heç bir xarici əlaməti (rəngi, iyi, və s.) yoxdur. Zəhərlənmənin ancaq xüsusi doza ölçən (dozimetrik) cihazlar vasitəsilə aşkar etmək mümkündür. Ərazinin zəhərlənmə dərəcəsi radiasiyanın səviyyəsi (yəni gücü) ilə xarakterizə edilir və Rentgen/saatla (R/saat) Zivər/san ölçülür. Adamları radioaktiv zəhərlənmədə mühafizə etmək üçün onları ümumi xarici şüalanmadan qorumaq, həm də radioaktiv maddələrin dəri səthinə, burunun, gözlərin selikli qişalarına düşməsinin və hava, ərzaq, su ilə orqanizmə keçməsinin qarşısını almaq lazımdır. Bu məqsədlə radiasiya əleyhinə daldanacaqlardan, sığınacaqlardan istifadə olunur, fərdi mühafizə vasitələri- əleyhqaz, respirator, tozdan qoruyan parça maska, habelə pambıqlı tənzif sarğı tənəffüs üzvlərini radioaktiv zəhərlənmədən etibarlı surətdə qoruyur. Bədənin səthini adi paltarlarla da mühafizə etmək mümkündür.
|
| |
Kimyəvi maddələrin istehsalı, saxlanılması və istifadəsi zamanı təhlükəsizlik tədbirləri

Kimyəvi maddələrin istehsalı, saxlanılması və istifadəsi zamanı təhlükəsizlik tədbirləri.
Plan
Nüfuzedici radiasiya
Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar
Kimyəvi kəşfiyyat cihazları
Ərazinin radioaktiv zəhərlənməsi
Doza ölçən cihaz komplekti
Nüvə dağılma ocaqlarıDozimetrik cihazların ion kamerası və blok sxemləri
Qamma şualanması və neytronlar selindən ibarətdir. Nufuzedici radiasiya nüvə partlayışından sonra cəmi 10-15 saniyə ərzində mühafizə olunmamış canlı orqanizmlərə təsir edir.
O gözə qörünmür, hiss edilmir, lakin məlum olan bütün materiallardan keçir və uzaq məsafələrə yayılaraq insanların zədələnməsinə səbəb olur. Qamma-şüalar elektromaqnit dalğası axınıdır və öz təbiətinə görə rentgen şüaları ilə eynidir. Qamma şuaları insan orqanizmini şualandırarkən canlı hüceyrələrin molekulları ionlaşır, onların həyat fəaliyyəti pozulur və nəticədə insan şua xəstəliyinə tutulur.
Şua xəstəliyinin əlamətləri: Hərarətin artması, ürək bulanması, mədənin pozulması, selikli qişalarda qanaxmanın baş verməsi.
Radiasiya dozasından asılı olaraq şua xəstəliyinin gizli inkişaf dövrü bir neçə saatdan bir neçə həftəyədək davam edə bilər. Şua xəstəliyinin üç dərəcəsi olur. Bu dərəcələr alınan şualanma dozasından və şüalanmaya məruz qalma vaxtından asılı olur:
– birinci dərəcəli şua xəstəliyi – şualanma dozası 100 – 200 R olarkən baş verir və xəstəliyin gizli inkişaf dövrü üç həftəyədək davam edir.
– ikinci dərəcəli şua xəstəliyi – şualanma dozası 200 – 400 R olarkən baş verir və xəstəliyin gizli inkişaf dövrü bir həftəyədək davam edir.
– üçüncü dərəcəli şua xəstəliyi – şualanma dozası 400 – 600 R olarkən baş verir və xəstəliyin gizli inkişaf dövrü bir necə saat təşkil edır.
Nüfuzedici radiasiyanın təsiri udulan doza ilə qiymətləndirlir və Rentgen, Qrey, Rad ölçü vahidləri ilə ölçülür. Bir rentqen - qamma şüalanmanın elə dozasıdır ki, bunun nəticəsində 0°C temperaturda və 760 mm civə sütunu təzyiqi şəraitində quru havanın 1sm³ - də təxminən 2 milyard cüt ion əmələ qəlir.
Müxtəlif sıx və qalın materiallardan keçərkən nüfuzedici radiasianın təsiri zəifləyir. Bəzi materialların radiasiyanı yarıyadək zəiflətmə qabiliyyəti var. Məsələn: poladın – 3 sm, betonun - 10 sm, torpağın – 14 sm, suyun – 23 sm, ağacın – 30 sm qalınlığı nüfuzedici radiasiyanı iki dəfə azaldır.
Nüfuzedici radiasiyadan mühafizə, məhz materialların bu xusiyyətinə əsaslanır.
|
Ədəbiyyat - Mühazirə materialları Müəllim: t e. n. Salahov Rafiq Azad oğlu

Ədəbiyyat
1. ”Mülki müdafiə haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu”,
№ 420-IQ 30.12.1997-ci il
2. ”Əməyin mühafizəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu”, № 313,
29.09.1992
İNSAN RESURSLARI DEPARTAMENTİ TESTLƏŞDİRMƏNİN TƏŞKİLİ ŞÖBƏSİ
“BİZ BİLİYİ QİYMƏTLƏNDİRİRİK”
3. ”Texniki təhlükəsizlik haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu”, № 733,
02.11.1999
4. M.M Həsənov, M.N.İsmayılzadə, E.N.Cəfərov. Əməyin mühafizəsi. Bakı, 2009
5. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi. Bakı, 2008
6. ”Yanğın təhlükəsizliyi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu”, № 313-IQ
10.06.1997-ci il
7. ”Fövqəladə halların qarşısınınalınması və belə hallarda fəaliyyət üzrə Azərbaycan
Dövlət Sistemi haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 aprel
1992-ci il tarixli 239 saylı qərarı
8. ”Sülh və müharibə dövrlərindəki fövqəladə hallarda Azərbaycan Respublikasında
əhalinin köçürülməsi haqqında əsasnamə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər
Kabinetinin 6 avqust 1993-cü il tarixli 438 saylı qərarı
9. “Azərbaycan Respublikası ərazisində radiasiya təhlükəsizliyinə nəzarəti
gücləndirmək tədbirləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11
iyul 1997-ci il tarixli 76 saylı qərarı
10. “Mülki müdafiənin təmin edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər
Kabinetinin 25 sentyabr 1998-ci il tarixli 193 saylı qərarı
11. “Fövqəladə halların qarşısınınalınması və belə hallarda fəaliyyət üzrə Azərbaycan
Dövlət Sisteminin Müşahidə və Laboratoriya Nəzarəti Şəbəkəsi haqqında”
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 28 iyul 1993-cü il tarixli 409 saylı
qərarı
12. H.Aliyev.Radiasiya kimyəvi şəraitin proqnozlaşdırılması və qiymətləndirilmıəsi.
Bakı-2003
13. H.Ocaqov. Fövqəladə hallarda həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi. Bakı-2002
14. H.Ocaqov.Fövqəladə halların nəticələrininaradan qaldırılması. Bakı-2009
15. T.Feyzullayev, S.Ələkbərova, F.Məmmədova. Mülki müdafiənin və tibbi
biliklərin əsasları. Bakı-2006
16. Ə.Abbasov. Əməyin mühafizəsi və elektrik təhlükəsizliyi. Sumqayıt-2014
17. Fövqəıladə Hallar Nazirliyinin qəzeti. № 15. 18.05.2018
18. H.Ocaqov. Mülki müdafiə. Bakı-2000
|
Kimyəvi kəşfiyyat cihazları

Kimyəvi kəşfiyyat cihazları
Kimyəvi maddələrin aşkarlanması üçün əsas istifadə olunan 4 metod vardır: -Lüminesensiya; İonlaşdırıcı; Kimyəvi; Biokimyəvi. Lüminesensiya metodu zamanı tədqiq olunan maddənin (məsələn, tədqiq olunan qazların parı) işıqlanması və ya həmin maddə ilə qatışdırılan xüsusi lüminoforların işıqlanması müşahidə olunur. Lüminesensiya analizi üçün tətbiq olunan aparatda lüminesensiyanın həyəcanlanma mənbəyi və qeydiyyat qurğusu vardır. İşıq mənbəyi olaraq analizdə ksenon lampalar, havada qığılcım və ya lazerlərdən istifadə olunur. Lüminesensiyanın qeydiyyatı əsasən vizual olaraq və ya analizin dəqiqliyini artıran fotoelektron cihazlar vasitəsilə həyata keçirilir. İonlaşdırma metodu zamanı hər hansı bir şüalanma və ya zərrəciklər seli ilə maddəyə təsir göstərilir. Bu zaman kimyəvi maddənin molekulları ionlaşır və onlardan yeni zərrəcilər seli yaranır ki, bunlar da öz növbəsində analizə göndərilir. Məsələn, mass-spektrometriyada təsir göstərən sel elektronlar seli, ultrabənövşəyi şüalanma ola bilər ki, bunlar da, tədqiq edilən maddənin ilkin molekulyar ionlarının dağılması nəticəsində yeni molekulyar ion selini yaradır. Bu metod vasitəsilə moleklyar kütləni aşkar etmək, maddəni müəyyən etmək, onun kimyəvi quruluşunu təyin etmək və s. mümkündür. Kimyəvi metod zəhərləyici kimyəvi maddə ilə reaktivin reaksiyası nəticəsində onun rənginin dəyişməsinin qeydiyyatına əsaslanmışdır. Biokimyəvi metod zəhərləyici kimyəvi maddələrdə asetilxolinin hidrolizini həyata keçirən aktiv ferment – xolinesterazın sinir iflic edici təsirini zəiflədilməsinə əsaslanmışdır. Zəhərləyici və adi kimyəvi maddələri aşkar etmək üçün daha çox kimyəvi kəşfiyyat cihazlarından istifadə olunur ki, bunlar da kimyəvi və biokimyəvi metodlara əsaslanmışlar. Havada, ərazida, texnikanın və başqa obyektlərin səthlərindəki zəhərləyici maddələri (ZM), adətən, kimyəvi kəşfiyyat cihazları və qaz siqnalizatoru vasitəsilə, yaxud nümunə götürüb onları kimya laboratoriyasında təhlildən (analizdən) keçirməklə aşkar edirlər. Müasir zəhərləyici maddələri hiss orqanları vasitəsilə (orqanolektik üsulla) aşkar etmək heç də həmişə mümkün deyil. Onların bir çoxunun heç bir iyi, rəngi, qıcıqlandırıcı xassələri yoxdur. Başlıcası isə bir sıra ZM-in zəhərliliyi o dərəcədə yüksəkdir ki, onların iyinə və ya qıcıqlandırıcı təsirinə görə aşkar edilməsi cəhdi ciddi zəhərlənmələrlə nəticələnə bilər. Müşahidə yolu ilə, yəni əşyanın səthindəki ZM damcılarına və ləkələrinə, ZM-in yaratdığı buludun və zəhərlənmış bitki yarpaqlarının rənginin dəyişməsinə görə bəzi zəhərləyici maddələri təxmini olaraq aşkar etmək mümkündür.
|
Yol hərəkəti haqqında - bet 38

5.10.1.Marşrutnәqliyyatvasitәlәriüçünzolağıolanyol.BütünNV-ninaxınınaqarşıümumiistifadәdәolanNV-nin hәrәkәti üçün xüsusi olaraq tәyin edilmiş hәrәkәt zolağı olan yol.
5.10.2, 5.10.3.Marşrut nәqliyyat vasitәlәri üçünzolağı olan yolaçıxış.5.10.4. Marşrut nәqliyyatvasitәlәri üçün zolağıolanyolun qurtaracağı.
5.11.1. Geriyә dönmә yeri. Sola dönmәkqadağandır. 5.11.2. Geriyә dönmә yerinin zonası. Geriyә dönmәsahәsinin uzunluğu. Sola dönmәk qadağandır.5.12. Avtobusun vә yatrolleybusundayanacaq yeri.
Yol hərəkəti haqqında - bet 39

5.19.1, 5.19.2,5.19.3. Dalan. Davamı (ardı) olmayan yol.
5.20.1. İstiqamәtlәrin ilkin göstәricisi.
İstiqamәtlәrin ilkin göstәricisi.
әrәkәt sxemi.
İstiqamәtgöstәricisi.
İstiqamәtgöstәricisi.
5.22.Yaşayışmәntәqәsininbaçlanğıcı.YaşayışmәntәqәsindәhәrәkәtqaydalarıüzrәYolHәrәkәtiQaydalarıilә tәyin olunmuş tәlәblәrinqüvvәdә olduğu yaşayışmәntәqәsinin adı vәbaşlanğıcı. 5.23.Yaşayışmәntәqәsininqurtaracağı.YaşayışmәntәqәsindәhәrәkәtqaydalarıüzrәYolHәrәkәtiQaydalarıilә tәyin olunmuş tәlәblәrin qüvvәdәndüşdüyü yer. 5.24.Yaşayışmәntәqәsininbaşlanğıcı.YaşayışmәntәqәsindәhәrәkәtqaydalarıüzrәYolHәrәkәtiQaydalarıilә tәyin olunmuş tәlәblәrin qüvvәdә olmadığı yaşayış mәntәqәsinin adı vәbaşlanğıcı. 5.25. Yaşayış mәntәqәsinin qurtaracağı. 5.24 nişanı ilә işarәlәnmiş yaşayış mәntәqәsininqurtaracağı. 5.26.Obyektin adı. Obyektlәrin (çay, göl, keçid, küçә, tarixi abidәlәr vә s.) adınıvә yerini bildirir.
Nüvə dağılma ocaqları - Mühazirə materialları Müəllim: t e. n. Salahov Rafiq Azad oğlu

Nüvə dağılma ocaqları
Nüvə zədələnməsi ocağı (NZO) - o əraziyə deyilir ki, orada nüvə partlayışının zədələyici amilləri nəticəsində külli miqdarda insan, heyvan bitki tələfatı olur, bina və qurğular dağıdılır, yanğınlar baş verir və yer radioaktiv maddələrlə zəhərlənir.
Nüvə zədələnməsi ocağı mürəkkəb zədələnmə ocağıdır: burada dağıntılar, yanğınlar və radioaktiv zəhərlənmə ocaqları hamısı eyni zamanda əmələ gələ bilər.
Məsələn bir milyon tonluq (q=1Mt) nüvə silahı partladıqda tam dağılma zonası 4 km, güclü dağılma 5,4 km, orta dağılma 7,2 km və zəif dağılma 11 km məsafədə yaranacaqdır.
Nüvə zədələnmə ocağının ölçüləri, burada dağıntıların dərəcəsi və tələfat – nüvə sursatının gücündən, partlayışın növündən, yaşayış məntəqəsindəki tikintinin xüsusiyyətlərindən, yerin relyefindən və s. asılı olur. Zədələnmə ocağı sahəsinin 13%-ni tam dağıntı zonası, 10%-ni güclü, 15%-ni orta dərəcəli və 62%-ni zəif dağıntılar zonası təşkil edir.
Tam dağılma zonası . Nüvə partlayışı mərkəzinə ən yaxın olan sahələrə tam dağıntı zonası deyilir və bu sahənin hüdudları daxilində zərbə dalğasının yaratdığı izafi təzyiq 50 kPa-dan artıq olur. Burada istehsalat və yaşayış binaları tamamilə dağılır, partlayış mərkəzinin lap yaxınlığında isə sığınacaqların bir qismi uçulur. Sığınacaqların əksəriyyəti (75%-ə qədər) və yeraltı kommunal-energetika şəbəkələri (95%) salamat qalır. Küçələrdə uçqunlar əmələ gəlir, sığınacaqların çıxış yolları uçqunlarla tutulur.
Güclü dağılma zonası . 50 kPa-dan 30 kPa-dək izafi təzyiqin təsirinə məruz qalan sahələr orta dərəcəli dağıntılar zonasıdır. Bu zonanın hüdudları daxilindəki yerüstü binalar orta dərəcədə dağılır, yeraltı sığınacaq və şəbəkələr salamat qalır. Küçələrin müxtəlif yerlərində uçqunlar yarana bilər. İşıq şüalanması nəticəsində güclü yanğınlar törəyir.
Orta dağılma zonası. 30kPa-dan 20 kPa-dək izafi təzyiq təsir göstərən sahələrdə orta dağıntılar baş verir. Taxta evlər tamamilə və çox dağılır, daş evlər orta və ya zəif dağıntılara uğrayırar. Sığınacaq, daldalanacaq və bina zirzəmilər dağıntılarsız ötüşülər. Küçələrdə ayrı-ayrı uçqunlar əmələ gəlir. İşıq şüalanması nəticəsində başdan-başa yanğınlar törəyir.
Zəif dağılma zonası. 20kPa–dan 10 kPa-dək izafi təzyiq təsir göstərən sahələrdə zəif dağıntılar baş verir. Bu zonada yerüstü binalar zəif dağıntılara məruz qalır (onların qapı-pəncərələri, artırmaları, daxili arakəsmələr və s. dağılır). Küçələrdə tək-tək uçqunlar yaranır, işıq şüalanmasından tək-tək yanğınlar törəyir.
Dağıntı zonalarından kənarda (izafi təzyiq 10 kPa –dan az olan yerlərdə) zərbə dalğası mühafizə olunmamış adamlara təhlükə törətmir, binaları isə azacıq zədələyir.
|
Yol hərəkəti haqqında - Yol hərəkəti haqqında

Yol hərəkəti haqqında
Download
0,58 Mb.
bet
30/50
Sana
22.10.2020
Hajmi
0,58 Mb.
#12179
1
...
26
27
28
29
30
31
32
33
...
50
Yol hərəkəti haqqında
Az
ə
rbaycan Respublikas
i
n
i
n Qanununa
2 SAYLI ƏLAVƏ
Nizamlayıcının siqnalları
Diqqәt!
Müәyyәn
istiqamәt üzrә hәrәkәt
Sola
dönmә
Sürәti artırın
Sürәti azaldın
Dayanın
Yol hərəkəti haqqında
Az
ə
rbaycan Respublikas
i
n
i
n Qanununa
3 SAYLI ƏLAVƏ
Siqnalları
şaquli yerlәşdirilmiş svetofor
Download
0,58 Mb.
1
...
26
27
28
29
30
31
32
33
...
50
Download
0,58 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Yol hərəkəti haqqında
Download
0,58 Mb.
Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar

Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar
Radiasiya daldalanacaqlarının mühəndis-texniki avadanlıqlarına bu sistemlər daxildir: -ventilyasiya; -isitmə; -su təchizatı; -kanalizasiya; -elektrik təchizatı və rabitə. Radiasiya daldalanacaqlarında təbii və ya mexaniki ventilyasiya tətbiq edilə bilər. Mexaniki ventilyasiya zirzəmilərdə yerləşdirilən tutumu 50 nəfərdən artıq olan daldalanacaqlarda, eləcə də birinci və kürsü mərtəbələrdə yerləşdirilən həmin tutumlu daldalanacaqlarda təbii ventilyasiya kifayət etmədikdə düzəldilir. Sənayedə hazırlanan süzücü –ventilyasiya qurğuları olmadıqda əlaltında olan materiallardan düzəldilən ən sadə hava təchizatı vasitələrindən geniş istifadə edilə bilər. Radiasiya daldalanacaqlarının otaqları binanın lazımi hallarda açılan ümumi isitmə sistemindən qızdırılır. Su təchizatı daxili və xarici kəmərlərdən nəzərdə tutulur, belə su kəmərləri olmayan hallarda hər adam üçün sutkada 2 l hesabı ilə səyyar su qabları qoyulması nəzərdə tutulmalıdır. Kanalizasiya olan binalarda çirkab suları xarici şəbəkəyə axıtmaqla, yuyulan ayaqyolu düzəldilməlidir. Xarici kanalizasiya xətti tutularkən binanı çirkab sulardan qorumaq üçün hökmən bağlayıcı tərtibat qoyulmalıdır. Lazımi hallarda kanalizasiya sistemində vurucu stansiya düzəldilməsi nəzərdə tutulur. Radiasiya daldalanacaqları xarici elektrik şəbəkəsindən, ya da səyyar elektrik fənərləri vasitəsilə elektrik enerjisi ilə təchiz edilir. Səhiyyə idarələrinin cərrahiyyə profilli xəstəxanalarında və doğum evlərində yerləşdirilən radiasiya daldalanacaqları biri digərindən asılı olmayan iki müstəqil elektrik mənbəyindən elektrik enerjisi ilə təchiz edilməlidir. Evin zirzəmisini radiasiya daldalanacağı kimi istifadə etmək üçün onun üst örtüyünün lazımi hallarda əlavə aşırım tirləri və dirəklərlə möhkəmləndirmək artıq pəncərə oyuqlarını və digər boşluqları qum kisələri, kərpiclə hörmək və ya torpaq töküb bağlamaq lazımdır. Örtüyün üstünə hesablanmış qalınlıqla əlavə torpaq (qum, şlak) qatı tökür, xarici divarların dibini üst örtük səviyyəsinədək torpaqla örtürlər. Zirzəminin girişində hermetik qapılı tambur (dəhliz), otaqlarda isə oturmaq və uzanmaq üçün kürsü, ya da taxtlar düzəldilməlidir. Zirzəmilərdə həmçinin hava sorucu qutular formasında təbii ventilyasiyaya tərtibatı düzəldilir. Bunları taxta, asbest-sement, saxsı və ya metal borulardan düzəldirlər. Qutunun aşağı ağzı kip siyirmə qapaqla (dönən qapaq) bağlanır. Qutunun digər ağzı (ucu) 150-200 sm hündürlükdə çölə çıxarılmalıdır. Mənzili (evi) radioaktiv maddələrlə çirklənmədən mühafizə etmək üçün qapı və pəncərə çərçivələrindəki bütün boşluqları, bacaları bərkitmək (suvamaq, tıxaclamaq, yapışdırmaq), qapı-pəncərə yerlərinə qalın pərdələr asmaq, tüstü bacalarını bağlamaq, ərzaq mallarını və suyu radioaktiv maddələrlə, təhlükəli aerozollarla, habelə bakterial vasitələrlə çirklənmədən qorumaq lazımdır.
|
Burg`ulash va portlatish ishlari Portlatuvchi materiallar

|
Burg`ulash va portlatish ishlari Portlatuvchi materiallar
|
bet | 1/5 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 96,5 Kb. | | #115188 |
Bog'liq Portlashning atrof muhitga ta\'siri
Mavzu: Portlashning atrof muhitga ta'siri
Kirish
Burg`ulash va portlatish ishlari
Portlatuvchi materiallar
Portlatish uchun zaryadlash usullari
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Tabiiy (tog jinsi, yogʻoch, muz) yoki sunʼiy (tosh, gʻisht, beton devor, metallar va boshqalar) materiallarni koʻporish, siljitish, ularning tuzilishi yoki shakl oʻzgarishini tekshirish maqsadida xalq xoʻjaligida bajariladigan ishlar. Portlatuv ishlari portlovchi moddalar va zaryad yordamida bajariladi. Portlovchi moddalarni qoʻporiladigan obʼyekt orasiga joylashtirish uchun unda, odatda, oldindan burgʻilab boʻshliq (shpur, kamera) qaziladi.
Portlatuv ishlari ning qoʻllanish sohasi keng. Ular konchilikda eng koʻp ishlatiladi: qazilma boyliklarni seysmik usulda qidirish, konlarni ochish, qattiq qazilma boyliklarni qazib olish va boshqa Qurilishda Portlatuv ishlaridan qurilish may-donchalarini tekislash, muzlik va qoyali zaminlarni yumshatish, harsang tosh va ildizlarni qoʻporish, toʻgʻonlar qurish, yoʻl va gidrotexnik tonnellar qurish va boshqalarda foydalaniladi. Su v xoʻjaligida Portlatuv ishlari yordamida suv havzalari tubini va daryoning kema qat-naydigan joyi (farvateri)ni chuqurlashtirish, koʻl ostiga tiqilib qolgan katta muz boʻlaklarini parchalash, inshootlarni bahorgi muz siljishlaridan saklash va boshqa bajariladi. Sh i moliy qutb sharoitida Portlatuv ishlari bilan muz uyurmalari parchalanadi, muzlab qolgan kemalar muzlardan tozala-nadi va boshqa Metallurgiya sanoa-tida Portlatuv ishlaridan metallarni, poʻlatlistdan shtamplangan murakkab detallarni va metallarning payvandlangan joylarini mustahkamlashda, quymalarni kuyindi va zangdan tozalash va boshqalarda foydalaniladi. Neft va gaz sanoatida quduqlarda torpedalarni portlatish yoʻli bilan neft katla-midagi debit oshiriladi, suv ostidan neft qazib chiqarish uchun sunʼiy toʻgʻon va yer osti neft ombori quriladi. Portlatish yoʻli bilan neft va gaz quduqlaridagi yongʻin oʻchiriladi.
Elektr detonatorlarni portlatish portlatuv mashinasi bilan amalga oshiriladi. Portlatuv mashinasi elektromagnitli, kondensatorli va dinamo-elektrikli xillarga boʻlinadi. Kondensatorli portlatuv mashinasi koʻp tarqalgan, unda tok manbai sifatida kondensator ishlatiladi. Mashinaning ishlash tarzi kam quvvatli elektr toki manbaidan olingan elektr energiyani 10—20 sek kondensatorga yigib, yi-gʻilgan energiyani portlatish tarmogʻiga ulashdan iborat.
|
| |