nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Vinchestir

|
Vinchestir
|
Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #267855 |
Bog'liq Vinchestir Vinchestir Vinchester (ing. Hard Disk — qattiq disk) — kompyuterdagi barcha dastur va maʼlumotlar saqlanadigan xotira qurilmasi. Qattiq magnit disklardagi yigʻuvchilar Vinchester nomi ostidagi qattiq magnit disklardagi yigʻuvchilar (QMDY) SHKlarda keng tarqalgan. Vinchester atamasi sigʻimi 16 Mbayt (IBM, 1973-yil) boʻlgan qattiq disk birinchi modelining jargoni nomidan kelib chiqqan boʻlib, u har biri 30 ta sektordan iborat 30 ta yoʻlkaga egadir. Bu maʼlum boʻlgan “Vinchester” ov miltigʻini “30/30” kalibri bilan aynan mos keladi. Bu yigʻuvchilarda bitta yoki bir nechta qattiq disklar boʻlib, ular alyuminiy yoki kremniy qorishmasidan tayyorlangan va ferrilok bilan qoplangan, germetik yopiq korpusga oʻqish-yozish magnit kallagi bloki joylashtirilgandir.
Past darajali formatlash diskni ishlatish jarayonida buzuq sektorlarga murojaat qilishni inkor qilish uchun ularni markirovka qilib ham chiqadi. Maksimal sigʻim va qiymatlarni uzatish tezligi yigʻuvchi ishlaydigan interfeysga bogʻliqdir (diskli interfeyslar oldingi paragrafda koʻrib chiqilgan). Standart aylanish tezligi, masalan, EIDE interfeysi uchun — 3600, 4500 va 5400 ayl/min. Protsessorning disklar bilan maʼlumotlar almashish tezligini oshirish uchun QMDY ni keshlash kerak, disklar uchun kesh xotira asosiy xotira uchun keshning funktsional vazifasi kabi vazifaga egadir, yaʼni diskka yozilayotgan yoki undan oʻqilayotgan maʼlumotlarni qisqa vaqt saqlash uchun tez harakatlanadigan xotira buferi boʻlib xizmat qiladi. Kesh-xotira diskovodga nisbatan sozlangan boʻlishi mumkin, tezkor xotirada dasturi yoʻl bilan yaratilishi ham mumkin (masalan, Microsoft Samartdrive drayveri bilan).
|
| |
S p o r tc h ila r d a m illiy m a fk u ra v iy b ilim va

S p o r tc h ila r d a m illiy m a fk u ra v iy b ilim va
malakalarni shakllantirish................................................................................ 22
0 ‘zbekistonda yuqori malakali sportchilarni
psixologik jihatdan
tayyorlash va mashq jarayonini samarali o ‘tk a z is h .................................. 41
Sportchilarda hissiy irodaviy sifatlami riv ojlantirish................................ 54
Sportchilarda harakat malakalarini s h a k lla n tiris h ....................................61
Sport jam oalaridagi o ‘zaro m unosabatlarni
psixologik tahlil qilish....................................................................................... 67
Sportchilarning individual psixologik xususiyatlarini o ‘rganish va
tem peram entlar to ‘g‘risida kuzatishlar olib b o r i s h .................................. 81
Sport turlarining psixologik tavsifi.................................................................96
Sport musobaqasi psixologiyasining tavsifi va ta h l ili ............................ 104
S portchini musobaqaga psixologik ta y y o rla sh ........................................ 113
X u lo s a ................................................................................................................125
«Sport psixologiyasi» fanidan test savollari ............................................. 128
«Sport psixologiyasi»ga oid atam alarning izohli lug‘a t i ........................137
B ibliografiya..................................................................................................... 140
Grootheden en eenheden - Samenvatting

|
Samenvatting
|
bet | 2/2 | Sana | 04.01.2022 | Hajmi | 31,23 Kb. | | #9371 |
Grootheid
|
symbool
|
eenheid
|
betekenis
|
energie
|
|
|
|
constante van Planck
|
|
|
Dit is sinds 2019 een wiskundig exacte waarde.
|
lichtsnelheid
|
|
|
Dit is sinds 1983 een wiskundig exacte waarde.
|
frequentie
|
|
|
|
golflengte
|
|
|
|
constante van Wien
|
|
|
|
intensiteit
|
|
|
|
halveringsdikte
|
|
|
|
halveringstijd
|
|
|
|
activiteit
|
|
|
|
vervalconstante
|
|
|
|
aantal kernen
|
|
|
|
geabsorbeerde dosis
|
|
|
|
equivalente dosis
|
|
|
|
effectieve dosis
|
|
|
|
stralingsweegfactor
|
|
|
|
orgaanweegfactor
|
|
|
|
Formules
Energie van een foton:
Verschuivingswet:
Stralingsintensiteit als functie van afstand:
Activiteit als functie van de tijd:
Aantal kernen als functie van de tijd:
Verband tussen activiteit en aantal kernen:
Geabsorbeerde dosis:
Equivalente dosis:
Effectieve dosis:
| |
blz.
|
Opgave(onderdeel)
|
week
|
Opgave(onderdeel)
|
|
|
|
|
…
/
Straling
R.H.M. Willems
|
| |
Ushbu bitiruv malakaviy ishda zamonaviy mobil aloqa tizimlarining asosiy qurilish prinsiplari va shu prinsiplarni amalga oshirishning usullari kor’rsatilgan - bet 9

T
h∑
=T
h6
.
(3.20)
q
h6
quyidagi munosabat orqali aniqlanadi:
q
h6
+ B·lg(q
kl
+7).
(3.21)
N
kl
va M
sek
ning optimal belgilanishlarini aniqlash jarayoni, turli M
sek
larda
T
h∑
ni M
sek
=1dan boshlab ketma-ketlikda hisoblash orqali aniqlanadi va (3.13)
sharti tekshiriladi. N
kl
va M
sek
ning optimal belgilanishlari
sifatida ular orasidagi
(3.13) shartini bajaruvchi eng kichik qiymat tanlanadi. Agar M
sek
=6 da (3.13)
sharti bajarilmasa, u holda N
kl
ning keyingi kattaroq qiymatini tanlash kerak va M
sek
ning optimal belgilanishlarini yana qaytadan hisoblash kerak.
Hisob-kitobning natijalari jadvalga kiritilishi kerak va grafik ko’rinishiga
kekltiriladi. U tahminan quyidagi grafikdagidek ko’rinishga ega bo’ladi:
3.3-rasm. M
sek
va N
kl
ning optimal belgilanishlarini
aniqlash
3.3-rasmda ko’rinib turibdiki, (3.13) sharti N
kl
=7 va M
sek
=6 da bajarilyapti
va ular optimal sifatida qabul qilinadi.
Tizimdagi
sotalar sonini hisoblash
Avvalo loyihalashtirilayotgan MATlarni o’rnatishda, ularga ajratilayotgan
N
rk
chastotaviy kanallarning umumiy sonini aniqlashda quyidagi formuladan
foydalaniladi:
N
rk
=[∆f
∑
/∆f
rk
]
(3.22)
bu yerda, ∆f
∑
- SRT ishlashi uchun ajratib
berilgan chastota polosasi; ∆f
rk
– 1 ta
radiokanal chastota polosasi ,uni hajmi uning standartdan ma’lum.
Endi bir sotaning bir sektoridagi abonentlarga hizmat ko’rsatishda
ishlatiladigan N
rk sek
radiokanallar soni aniqlanadi:
N
rk sek
=[N
rk
/(N
kl
·
sek
)]
(3.23)
Bir sotaning 1 sektoridagi trafik kanali (TK)ning soni N
tk sek
quyidagiga teng:
N
kt sek
=N
kt1
·N
rk sek
(3.24)
bu
yerda N
kt1
– standart harakteristikalaridan ma’lum bo’lgan, bir radiokanaldagi
KT soni.
Keyin, (3.2 - grafik) ko’rinishida ko’rsatilgan Erlang modeliga muvoffiq,
yuqorida
aniqlangan N
tk sek
va p
bl
bilan belgilangan ruhsat etishdagi bitta A
sek
dagi
ruhsat etiladigan yuklanish aniqlanadi.
Bitta BS hizmat ko’rsatayotgan abonentlar soni quyidagi formula orqali
aniqlanadi:
N
ab BS
=M
sek
·[A
sek
/A
1
],
(3.25)
bu yerda, A
1
–
bir abonentdan tushayotgan, trafikning barcha turlari bo’yicha
abonent yuklamasininig o’rtacha qiymati. Zamonaviy SRTlarda A
1
ning quymati
A
1
=(0,04…0,01) ni tashkil etishi mumkin. [11]da keltirilgan ma’lumotlarga
asoslangan holda Erl ni tahminan yaqinlashtirish mumkin.
Loyihalashtirilayotgan tarmoqda BS/sota soni
quyidagi formula orqali
aniqlanadi:
N
BS
=[N
ab
/N
ab bs
]+1.
(3.26)
Sota radiuslarini hisoblash
SRTdagi hizmat ko’rsatish hududi (HH)ning umumiy qoplanishi shartlariga
ko’ra sotalar sonini hisoblashda ularni bir turdagi deb hisoblansa, u holda shunga
asoslanib bir sota yuzasi va hizmat ko’rsatish
hududining yuzasi S
HH
quyidagi
munosabatda yozilishi mumkin:
S
HH
=N
bs
·S
sota
=N
bs
·π·R
s
2
.
(3.27)
Ushbu bitiruv malakaviy ishda zamonaviy mobil aloqa tizimlarining asosiy qurilish prinsiplari va shu prinsiplarni amalga oshirishning usullari kor’rsatilgan

Ushbu bitiruv malakaviy ishda zamonaviy mobil aloqa tizimlarining asosiy qurilish prinsiplari va shu prinsiplarni amalga oshirishning usullari kor’rsatilgan
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ushbu bitiruv malakaviy ishda zamonaviy mobil aloqa tizimlarining asosiy qurilish prinsiplari va shu prinsiplarni amalga oshirishning usullari kor’rsatilgan
|
MChM(MSM) – minimal chastotaviy monipulyatsiya (minimal siljishli
monipulyatsiya); M-FM

qaramay, bunday standartlardan
foydalanish jarayonida, ishlash effektivligini
oshirish maqsadida ma’lumotlarni uzatish va ularga ishlov berish uslubiyatlaridan
foydalanishning tendensiyasi ortib bormoqda. Bunday tendensiya SRT ning ishlash
rejimidagi multiservisni amalga oshirishda o’zini
namoyon etadi, uni qo’llash esa
dastur-apparatli ta’minot tizimini murakkablashuviga olib keladi. 3.1-jadvalda
ko’rinib turibdiki, multiservisli SRT larda radiosignallarning bir necha turdagi
modulyatsiyasidan foydalanishga to’g’ri keladi, eng oddiysidan boshlab (2-FM) to
murakkab turdagi 64-KAM va hatto 256-KAM kabi modulyatsiya turlarigacha
ham. Bundan tashqari katta diapazonlarda raqamli signallarni tezligi o’zgarganda,
bularga qo’shimcha ravishda bir nechta halaqitbardosh sxemalardan foydalaniladi.
Shuningdek, multiservisli SRTning asosiy harakteristikalaridan biri bo’lgan-
KR (Ko’p stansiyaviy kirishga ruhsat) uslubiyatining unifikatsiyasiga
(moslashtiruvi) bo’lgan tendensiyadir. Amaliyot shuni ko’rsatadiki, bu
yo’nalishdagi harakat OFDMA turidagi KRning
ayrim variatsiyalarining
qo’llanilishi tomon olib kelmoqda. Bu esa o’z navbatida OFDM signali
hosalaridan effektiv foydalanish evaziga aloqa ishchi kanalini multitezlikdagi
rejimini hamjihatlikda amalga oshirishni taqazzo etmoqda.
Nihoyat, qo’llanilayotgan vositalarning
imkoniyatlaridan effektiv
foydalanish uchun aloqa hizmati sifatini kafolatli boshqaruvchi avtomatik tizim
kiritiladi (QoS – Quality of Service). Uning bazaviy tizimostisi sifatida esa SRT
ning chastotaaviy-energetik resurslarini (RRC – Radio Resource Control)
boshqarish va nazorat qilish avtomatik tizimi hisoblanadi. Shuni ham ta’kidlab
o’tish joizki, deyarli barcha zamonaviy SRTlarda tarmoq
boshqaruvining standart
tizimi (TMN) qo’llaniladi, aniqrog’i. uning kerakli elementlari va OKC № 7
turidagi tarmoqli signallashuvning standart tizimidan foydalanilmoqda. Bunda
aytib o’tilgan boshqaruv tizimlarining ishlash algoritmlar ochiq tizimlarni
hamjihatlikda ishlashining modeliga asoslangan.
3.1-jadval
MATdagi asosiy standartlarning tehnik harakteristikalari
Plastmassalar

Plastmassalar
Download
343,3 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
13.12.2023
Hajmi
343,3 Kb.
#117720
Download
343,3 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Plastmassalar
Download
343,3 Kb.
Matnni ko'rish
GSM STANDARTINING O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI

aniqlash jarayoni uchun ishlatiladi, UIR esa ruhsat berilgan mobil telefonlarni
tarmoqqa ulash uchun javob beradi. Mobil tarmoqni asosiy qismlaridan biri bu
bazaviy stansiya tizimi (BST) hisoblanadi. Agar tarmoqni odam organizmiga
o’хshatilsa, unda BST ni «qo’l» va «oyoq»lar deyish mumkin. BST bir necha
«qo’l» va «oyoq»lardan – bazaviy stansiya kontrollerlari (BSK), hamda ko’p panja
– bazaviy stansiyalardan (BS) iborat bo’ladi. BS larni ko’p joylarda ko’rish
mumkin, BS bu bittadan o’n oltitagacha nurlatgichlardan iborat bo’lgan qabul qilib
uzatuvchi qurilmadir. Har bir BSK - bir guruh BS larni nazorat qiladi va kanallarni
boshqarish va taqsimlashni, BS larning quvvat sathini va shu kabilarni bajarilishiga
javob beradi. Odatda BSK tarmoqda bir nechta bo’ladi (BS lar soni esa bir necha
yuzta bo’ladi).
Zamonaviy darajasi

Zamonaviy darajasi
Download
399,41 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
22.05.2024
Hajmi
399,41 Kb.
#249686
Download
399,41 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zamonaviy darajasi
Download
399,41 Kb.
Matnni ko'rish
5- rasm - Plastmassalar

13. 5- rasm. Shina bosib o‘tgan masofa t ning havo harorati tx ga bog‘liqligi.
Bundan tashqari, rezina qattiqligi va mustahkamligi juda ham kamayib
ketishi natijasida avtomobil notekisliklardan yurganida avtomobil pokrishkasi
protektorida yoriqlar paydo bo‘lishi va protektor bo‘laklari yulinib chiqishi
mumkin. Yuqoridagi fikrlardan xulosa qilib quyidagilarni aytish mumkin: barcha
rezina detallarni, ayniqsa, ish jarayonida deformatsiyalanadigan detallarni
ko‘pchilik hollarda qish mavsumida qizdirish, yozda esa sovitish, shuningdek,
ularning qizishini kamaytirish bo‘yicha tadbirlar ishlab chiqish lozim. Avtomobil
shinalarini yaxshi holda saqlash uchun, birinchi navbatda, yuqorida keltirilgan
chora-tadbirlarga amal qilish lozim. Shuningdek, avtomobil shinasidagi havo
bosimining me’yorda bo‘lishini va ortiqcha yuklanmasligini ta’minlash lozim.
|
- rasm - Plastmassalar

13. 2- rasm. Shinadagi havo bosimi Psh ning (me’yordagi bosimga nisbatan %
hisobida) shinaning ish muddati g h ga ta’siri.
Rezinaning qattiqligi. Qattiqlik rezina buyumlaming asosiy fizikaviy va
ekspluatatsion xossalaridan biri bo‘lib, u davlat standartlari va texnik shartlarda har
bir material (metall, mineral, plastmassa va boshqalar) uchun ko‘rsatilgan.
Qattiqlik deganda, materialning sirtiga boshqa qattiq materialning botish yoki
tirnashiga ko‘rsatiladigan qarshiligi tushuniladi.
Qattiqlikni aniqlash orqali tayyorlangan rezina sifati to‘g‘risida fikr yuritish
mumkin. Chunki bu ko‘rsatkich vulkanizatsiyalovchi modda, to‘ldirgich va
plastifikator qanday miqdorda olingani va aralashtirilganini tavsiflovehi asosiy
ko‘rsatkichlardan biridir. Qattiqlik vulkanizatsiya qilingan rezina materiallari
uchun aniqlanadi, uning miqdoriga qarab esa rezinaning elastikligi haqida ham
ma’lum tushuncha olish mumkin.
Rezina buyumlarning qattiqligi har xil shakldagi boshqa bir (o‘tkir)
materialning ularga juda qattiq botish chuqurligi bilan o‘lchanadi. Rezinaning
qattiqligi rezina aralashmasi tarkibiga kiruvchi kauchuk, vulkanizatsiyalovchi
modda, to‘ldirgich hamda plastifikatorlaming miqdori va xossalariga bog‘liq.
Rezina aralashmasi tarkibiga aktiv tezlatkich moddalar (tiazol, tiuram, sulfenamid)
qo‘shish va ular miqdorini oshirish bilan rezinaning vulkanizatsiya darajasini
ko‘paytirish mumkin. Bu, o‘z navbatida, rezina qattiqligini oshirishga olib keladi.
Plastifikatorlar esa rezina qattiqligini kamaytiradi. Rezinalar qattiqlik darajasiga
ko‘ra uch guruhga bo‘linadi (13. 3-jadval).
13. 3- jadval
Qattiqligiga ko‘ra rezinalarning guruhlarga boMinislii
Adabiyotlar ro’yxati - 1-Mustaqil ish Fan nomi: Fan: Komputer arxitekturasi Guruh

|
1-Mustaqil ish Fan nomi: Fan: Komputer arxitekturasi Guruh
|
bet | 8/8 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 214,31 Kb. | | #246607 |
Bog'liq 1-Mustaqil ish Fan nomi Fan Komputer arxitekturasi GuruhAdabiyotlar ro’yxati
Ислом Каримовнинг Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг 2012 йил якунларига бағишланган мажлисида қилган маърузаси. //Марказий осиѐ янгиликлар хизмати. 21.03.2013. http://uz.ca-news.org/print:15729/
Каримов И.А. “Замонавий ахборот-коммуникация технологияларини янада жорий этиш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисидаги” 21 март 2012 йилда қабул қилинган қарори. //Ўзбекистон қонунчилиги портали. www.lex.uz
Брау Д. Грядет год стандарта Н.323? / Сети и системы связи, 1999.
№14.
Будников В.Ю., Пономарев Б.А. Технологии обеспечения качества обслуживания в мультисервисных сетях / Вестник связи, 2000. №9.
Гольдштейн Б.С. Сигнализация в сетях связи. Том 1. М.: Радио и связь, 1998.
Раджапова Р.Н., Атаметов Р.К. Телекоммуникация узатиш тизимлари. ТАТУ. Тошкент. 2011. http://lib.tuit.uz/books/maruzalar/
Гольдштейн Б.С., Ехриель И.М., Рерле Р.Д. Интеллектуальные
сети. М.: Радио и связь, 2000.
Кузнецов А.Е., Пинчук А. В., Суховицкий А.Л. Построение сетей IP- телефонии / Компьютерная телефония, 2000, №6.
Кульгин М. Технологии корпоративных сетей. Изд. «Питер», 1999.
Ломакин Д. Технические решения IP-телефонии / Мобильные системы, 1999 №8.
Мюнх Б., Скворцова С. Сигнализация в сетях IP-телефонии. - Часть I, II/Сети и системы связи, 1999. - №13(47), 14(48).
Уиллис Д. Интеграция речи и данных. В начале долгого пути./Сети и системы связи, 1999.-№16.
Armitage Grenville. Quality of Service in IP Networks. - Macmillan Technical Publishing, 2000.
Anquetil L-P., Bouwen J., Conte A., Van Doorselaer. B. Media Gateway Control Protocol and Voice over IP Gateway. - Alcatel Telecommunications Review, 2 nd Quarter 1999.
M. Chris Riley, Ben Scott. Deep Packet inspection: The end of the Internet as we know it?. Free Press. March 2009. http://www.freepress.net/
Рахимова Х. ва бошқалар, Меҳнатни муҳофаза қилиш, Т., Ўзбекистон, 2003 й.
Maxmatqulov T.M., Shomirzayev G.Sh., Raimqulov A. “Hayot faoliyat xavfsizligi” fanidan ma’ruzalar matni. TATU Samarqand filiali. Samarqand.2007.
www.infocom.uz
http://ccitt.uz/ru/press/releases/2013/01/468/
http://uztelecom.uz/uz/press/
http://www.lib.tuit.uz
http://uza.uz/oz/tech/25136/
|
| |
Kauchuk ishlab chiqarish

avtomobil kamerlarini ishlab chiqarishdagi eng yaxshi materiallardandir (u yuqori
gaz o‘tkaz- maslik xususiyatiga ega).
Hozirda 200 turdan ortiq SKlar mavjud. Kauchuklarning asosiy xususiyatlari
vaishlatilishsohasito‘g‘risida ma’lumotlar 13. 1-jadvalda keltirilgan.
13. 1- jadval
GSM standartida sotalarning tashkil etilishi

2.2-rasm. Mobil Aloqa Tizimining umumiy strukturasi
Hizmat ko’rsatishning umumiy hududi alohida sotalardan tashkil topgan
bo’lib, ular ham o’z o’rnida o’zlarining kichik hududlariga hizmat ko’rsatadilar.
Sotalar aylanaviy yo’nalganlik diagrammasiga ega qabul qilib-uzatuvchi antennaga
ega bo’lgan BSni radioqoplash orqali tashkil etiladi. Sotalarning barcha BSlari
markaziy stansiyalarga (MrS) bog’lovchi liniyalar orqali bog’lanadi, ular ham o’z
navbatida umumiy foydalaniluvchi telefon tarmog’i (UFTT) ga ulanadilar. Shu
asnoda barcha ma’lumotlar oqimi (trafik) MrS orqali o’tadi va o’sha yerda
boshqariladi. MrSning asosiy vazifalaridan biri - bu abonentlarga
kelayotgan va
ulardan chiqayotgan ma’lumotlarni marshrutizatsiya qilishdir.
AS (ya’ni uni ko’tarib yuruvchi abonent) bir sotadan ikkinchi sotaga
handover (abonentni olib yurish, abonentni estafetali uzatish) prosedurasi orqali
erkin o’tishi mumkin. Bu prosedurani ham MrS boshqaradi. Agar abonent bironta
SRT hizmat ko’rsatayotgan hududdan ikkinchisinikiga o’tadigan bo’lsa
ham aloqa
seansi uzilmaydi. Bunga sabab - AS ko’chayotgan vaqtda SRTda
rouming
prosedurasi amalga oshiriladi. Bunda “mehmon” bo’lib kelgan abonent ikkinchi
SRTning “mehmon” joylashuvi registrining mahsus ma’lumotlar bazasi (MB) da
vaqtinchalik ro’yhatdan o’tadi va avtomatik tarzda uning boshqaruviga o’tadi.
Abonent ozining (uy) SRTsining markaziy stansiyasi abonentni qo’shimcha
hizmatlar ro’yhatiga kiritish uchun rouming haqida ogohlantiradi. Uy SRTsida
abonent diomiy tarzda joylashuvlar uy registrining ma’lumotlar bazasida
ro’yhatdan o’tgan bo’ladi.
MrSning qurilmalarida ko’rsatilgan aloqa hizmati
uchun abonentdan uning
tarifikatsiyasiga ko’ra suhbati uchun hisobidan avtomatik ravishda pul yechib
oluvchi avtomatik tarifikatsiya tizimi (billing tizimi) mavjud. Bu tizimning har hil
ish rejimlari mavjud bo’lib, ular odatda rejalar deb nomlanib,
SRTning har bir
abonenti uchun tarifikatasiya tizimining ma’lum bir rejimi o’rnatilgan bo’ladi.
SMATlarining ajralib turadigan farqi bu ishchi chastotalardan qayta
foydalanish bo’lib, bu belgilangan radiochastota polosasida, ishlash vaqtida tizim
hajmini ko’p marotaba kengaytirish imkonini beradi. Shu bilan birga qo’shni
sotalarda boshqa
chastotalardan foydalanib, bir nechta sotalardan keyin esa yana
birinchisidagidek chastotadan foydalanish mumkin. Aralash sotalarda
foydalaniladigan turli chastota guruhlari esa chastotaviy klasterlarni yoki
oddiygina klasterlarni o’zida mujassam etadi. Bunday guruhlardagi chastotalar
soni esa N
kl
klaster hajmiyligi deyiladi. Hizmat ko’rsatish
hududi doirasida ishchi
chastotalarni bir me’yorda taqsimlanishiga erishish uchun klasterning hajmiyligi
ma’lum bir qatordan tanlab olinishi kerak (rombik sonlar): N
kl
= 3; 7; 13; 21… .
Shuni ham unutmaslik kerakki, N
kl
ning kattalashuvi SRTning samaradorligini
kamaytiradi va shuning uchun amaliyotda birinhi uchta
belgilanishlar bilan
chegaralanib qolinadi. Ishchi chastotalaridan qayta foydalaniladigan BSlar, bir
birlaridan R
BS
masofada uzoqlashtirilgan bo’lishlari kerak bo’lib, ular quyidagicha
ko’rinishga ega
,
(2.1)
Bu yerda
R
Rezinaning yeyilishga chidamliligi

ataladi va bu ko‘rsatkich vaqt birligi ichida sinalayotgan namuna hajmining
kamayishi, ya’ni yeyilish miqdori bilan ifodalanadi. Avtomobil pokrishkalari
protektorlarini tayyorlashda ishlatiladigan rezinalar uchun bu ko‘rsatkich:
yengil
avtomobillar uchun 0,08 mm3/j va yuk avtomobillari uchun 0,14 mm3/j dan ortiq
bo‘lmasligi lozim.
Ishqalanish ishqalanayotgan sirtlaming yeyilishiga va ular o‘lchamlarining
o‘zgarishiga olib keladi. Ishqalanish - ishqalanish koeffitsiyenti bilan tavsiflanadi,
ya’ni ishqalanish koeffitsiyenti qanchalik katta bo‘Isa, ishqalanish jadalligi ham
shuncha yuqori bo‘ladi. Ishqalanish koeffitsiyenti rezina tarkibi va u
ishqalanadigan abraziv material sirtiga bog‘liq. Ishqalanish
va yeyilish turlariga
qarab yeyiluvchanlikning yoki unga teskari bo‘lgan kattalik, ya’ni yeyilishga
bo‘lgan qarshilik (chidamlilik) koeffitsiyentining son qiymatlari har xil bo‘ladi.
Avtomobillarning tormozlanish imkoniyatlari ham ishqalanish koeffitsiyenti
bilan uzviy bog‘liq. Avtomobil yo‘llarining qoplama turi va yo‘l sharoitiga bog‘liq
holda ishqalanish koeffitsiyenti 0,1—8 oralig‘ida bo‘ladi.
Avtomobil shinasining
asfalt-beton qoplama bilan ilashishi protektor va quruq asfalt-beton orasidagi
ishqalanish koeffitsiyenti 0,6-0,8 bo‘lishini ta’minlaydi. Ammo oz miqdorda
yomg‘ir yog‘ishi protektor va asfalt-beton orasidagi ishqalanish
koeffitsiyentini
ikki barobarga kamaytiradi. Yo‘llardagi loy qoldiqlari ishqalanish koeffitsiyentini
yana-da yomonlashtiradi. Yo‘l muzlagan paytlarda bu koeffitsiyent 0,1 ga teng
bo‘ladi. Bunday sharoitlarda avtomobilni boshqarishda noqulayliklar yuzaga
keladi.
Asosiy ta’rif va tushunchalar: Konvergensiya

|
Asosiy ta’rif va tushunchalar: Konvergensiya
|
bet | 1/13 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 233,03 Kb. | | #129826 |
Bog'liq KEYINGI AVLOD TARMOQLARIGA O
Asosiy ta’rif va tushunchalar:
Konvergensiya, qurilmalarni takomillashtirish va funksional imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida turli vazifali texnologiyalarni asta sekinlik bilan yaqinlashish jarayoni.
Keyingi avlodning aloqa tarmog‘i –NGN (Next Generation Network) –boshqarish orqali, moslashuvchan imkoniyatlarga ega bo‘lgan chegaralanmagan turli xizmatlar majmuasini taqdim etishni, tarmoq masalalarini takomillashtirish hisobiga yangi xizmatlarni yaratishni, taqsimlangan kommutatsiyaga ega bo‘lgan universal transport tarmog‘ini qo‘llashni, odatdagi aloqa tarmoqlari bilan integratsiyani ta’minlovchi aloqa tarmoqlarini qurilish konsepsiyasi.
Moslashuvchan (dasturiy) kommutator (Softswitch) – chaqiriqlarni qayta ishlash, ilovalar serveriga, axborot tizimiga ulash, statistik ma’lumotlarni yig‘ish, tarifikatsiya, TfUF tarmoqlari bilan va paketli tarmoq ichida signal orqali o‘zaro bog‘lanish, ulanishlarni o‘rnatishni boshqarish funksiyalarini bajaradi. Bu kommutator kommutatsiyani boshqarish va ma’lumotlarni uzatish pog‘onasi funksiyalarini qo‘llovchi asosiy qurilma hisoblanadi.
Shlyuz (Gateways)–tarmoqqa ulanovchi va mavjud tarmoqlar bilan birlashtiruvchi qurilma. SHlyuz qurilmalari, paketli kommutatsiyaga ega bo‘lgan tarmoqlarning signal ma’lumotlarini paketli tarmoqlarning signal ma’lumotlariga o‘zgartirish, shuningdek transport kanallarining ma’lumotlarini IP paketlarida ATM yacheykalariga o‘zgartirish va IPpaketlarining ATM yacheykalarini marshrutlashtirishbo‘yicha funksiyalarni qo‘llaydi. SHlyuzlar, tarmoqning transport pog‘onasida ishlaydi.
Terminal qurilma, paketli tarmoqlarda ishlash uchun mo‘ljallangan, ovozli va multimediali aloqa xizmatlarini taqdim etish uchun qo‘llaniladigan qurilma.
Media-shlyuz (MG) telefon tarmog‘idan tovush chaqiruvlarni terminallaydi, tovushni qisadi va paketlaydi, IP tarmoqda qisqargan tovushli paketlarni uzatadi, shuningdek IP tarmoqdan tovushli chaqiruvlar uchun teskari opera-siyani o‘tkazadi. ISDB/POTS chaqiruvlar signalizatsiya ma’lumotlarini media-shlyuz kontrolleriga uzatadi yoki signazizatsiyani N.323 xabarga o‘zgartirish shlyuzda amalga oshiriladi. Yuqorida keltirilgan media-shlyuz masofadan kira olish, marshrutlash, tarmoqning virtual qismlar, TCP/IP trafikni filtrlash va boshqalar uchun funksionallikni kiritish mumkin.
|
| |
Global tarmoq - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 2/3 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #107028 |
Bog'liq Mustaqil ishGlobal tarmoq (Keng tarmoq - Wan) katta geografik mintaqalarni qamrab oladi va ko'plab mahalliy tarmoqlardan iborat. Har bir inson bir necha ming tarmoq va kompyuterlardan iborat global tarmoq bilan tanish, bu Internetdir
Kompyuter tarmog'i – bu aloqa kanallari orqali yagona tizimga ulangan kompyuter va tarmoq uskunalarining kombinatsiyasi. Kompyuter tarmog'ini yaratish uchun bizga quyidagi tarkibiy qismlar kerak bo'ladi.
Kompyuterda mavjud bo'lgan tarmoq kartasi); uzatishvositasiyokialoqakanallari (kabel, yo'ldosh, telefon, optiktolaliva radio kanallari); tarmoquskunalari (masalan, kommutatoryokiyo'riqnoma); tarmoq dasturi (odatdakiritilgan operatdiontizimyokitarmoquskunalaribilanbirgakeladi). Kompyutertarmog'iningtarkibiyqismlari:
Routerlar:
Routerlar sizga bir nechta tarmoq bilan ulanishda yordam beradi. Bu sizga bitta internet aloqasini bir nechta qurilmalar bilan baham ko'rishga imkon beradi va pulni tejaydi. Ushbu tarmoq komponenti dispetcher vazifasini bajaradi, bu sizga tarmoq orqali yuborilgan ma'lumotlarni tahlil qilishga imkon beradi. U avtomatik ravishda ma'lumotlarni uzatish va uni o'z yo'lida yuborish uchun eng yaxshi marshrutni tanlaydi.
Kalitlar :
Kalitlar kompyuterlar, printerlar va boshqa qo'shimcha qurilmalarni tarmoqqa ulaydigan tekshirgich sifatida ishlaydi.
Bu sizning tarmog'ingizdagi qurilmalarning boshqa tarmoqlar singari bir-birlari bilan aloqa qilishlariga imkon beradi. Bu sizga resurslarni baham ko'rishga va har qanday tashkilot xarajatlarini kamaytirishga yordam beradi.
Serverlar - umumiy dasturlar, fayllar va tarmoq operatsion tizimini o'z ichiga olgan kompyuterlar. Serverlar tarmoqning barcha foydalanuvchilariga tarmoq resurslaridan foydalanish imkoniyatini beradi.
Mijozlar:
Mijozlar - bu tarmoqqa kiradigan va foydalanadigan hamda tarmoq resurslaridan foydalanadigan kompyuter qurilmalari. Shuningdek, ular tarmoq foydalanuvchilari, chunki ular serverdan so'rov yuborishi va qabul qilishi mumkin.
|
| |
ADABIYOTLAR RO’YHATI - Ushbu bitiruv malakaviy ishda zamonaviy mobil aloqa tizimlarining asosiy qurilish prinsiplari...

ADABIYOTLAR RO’YHATI
1.
M.M. Makoveyeva, Yu.S. Shinakov: “Системы связи с подвижными
объектами”. Oliy o’quv yurtlari uchun. - M. Radio va aloqa. 2002-yil.
2.
M.A.Bixovskiy,: “Radiochastotalar spektrini boshqarish va radiotizimning
elektromagnit moslashuvchanligi”. O’quv qo’llanma.–M.2006-yil.
3.
V.M.Vishnevskiy va b.q.:“Keng polosali, simsiz ma’lumotlarni uzatishning
tarmog’i”-M. Texnosfera, 2005-yil.
4.
Grigoryiev V.A. va B.Q.:”Radiokirish tizimlari va tarmoqlari”.-M. 2005-yil.
5.
Gromakov Yy.A.:”Harakatdagi radioaloqa tizimlari va standartlari”.
Elektron kommunikatsiya tehnologiyalari.-M. 1996-yil.
6.
Sorokin A.S.:”Harakatdagi obyektlar bilan aloqa vositalari”. Metodik
qo’llanma. 2003-yil.
7.
Bixovskiy M.A., Nozdrin V.V.:”Harakatdagi aloqa tarmoqlarida
radiochastota spektridan samarali foydalanishning tejamkorlik analizi”. Mobil
aloqa tizimlari. № 4, 1998-yil.\
8.
Babkov Yu.D.:”Mobil aloqa tizimlari”. 2000-yil.
9.
Tixvinskiy V.O.:”Harakatdagi aloqa tarmog’ining uchinchi avlodi”. –M.
Radio va aloqa. 2001-yil.
10.
Skrinnikov V.G>, Srkinnikov O.V.:”UMTS tarmogi’ni loyihalashtirishning
boshlang’ich davrida radioqoplash hududini baxolash”. Mobil tizimlar. № 2. 2001-
yil.
11.
“DRMASS ko’p stansiyali kirishli raqamli radioaloqali abonent tizimi”.NEC
firmasi. 2006-yil.
12.
Kalashnikov V.I.:“Hududiy radioreleli tizimlar koordinatsiya shartlarini
aniqlash”. Uslubiy qo’llanma. 1986-yil.
13.
Borodicha S.V.:“R adioreleli aloqa bo’yicha qo’llanma”.-M. Radio va aloqa.
1981-yil.
14.
“Raqamli radioreleli tizimlar bo’yicha qo’llanma”. –Jeneva. HEU radioaloqa
bo’limi. 1996-yil.
15.
HEU tavsiyasi F.746-7. – http//www.itu.org.
16.
HEU tavsiyasi F.746-7. – http//www.itu.org.
17.
HEU tavsiyasi F.385-7. – http//www.itu.org.
18.
HEU tavsiyasi F.387-9. – http//www.itu.org.
19.
HEU tavsiyasi F.497-6. – http//www.itu.org.
20.
HEU tavsiyasi F.636-3. – http//www.itu.org.
21.
HEU tavsiyasi F.595-8. – http//www.itu.org.
22.
HEU tavsiyasi F.748-4. – http//www.itu.org.
23.
HEU tavsiyasi F.749. – http//www.itu.org.
24.
HEU tavsiyasi F.1100. – http//www.itu.org.
25. Ptichnikov M.M.,Korolyova L.N.:”Chet va mahalliy raqamli radioreleli
tizimlarning taqqoslash analizi”. Uslubiy qo’llanma. 2002-yil.
Document Outline - 5.1 Elektromagnit nurlanishlar va ulardan himoyalanish
- 5.1 Elektromagnit nurlanishlar va ulardan himoyalanish
- 5.1 Elektromagnit nurlanishlar va ulardan himoyalanish
- 5.1 Elektromagnit nurlanishlar va ulardan himoyalanish
|
Rezina buyumlarni armirlash

o‘zgarmas kuchlanish ta’sir etishidan bosh- lab buyumning yaroqsiz bo‘lishigacha
(buzilishi) ketgan vaqt uning shu vaqt ichidagi mustahkamligi yoki uzoqqa
chidamliligi deyiladi. Kuchlanish miqdori ortib borishi bilan uzoqqa chidamlilik
keskin kamayadi. Rezinaning cho‘zilishdagi mustahkamligini tajriba yo‘li bilan
aniqlash ko‘p vaqt va mehnat talab qiladi. Shuning uchun laboratoriya sharoitida
cho‘zilishdagi shartli mustahkamlik (mustahkamlik chegarasi) orqali hisoblab
topiladi. Rezina cho‘zilgan vaqtda uning o‘z shaklini saqlab qolish xususiyati
deformatsi- ya tezligi, harorat, rezina tarkibi va uning tuzilishiga bog‘liq.
Cho‘zish tezligi qancha yuqori bo‘lsa, rezina materialni buzish uchun
shunchalik kam kuch talab etiladi. Deformatsiya vaqtida haroratning o‘zgarishi
mustahkamlik ko‘rsatkichiga ta’sir qiladi. Odatda, harorat ortishi bilan, rezina
mustahkamligi kamayadi va aksincha. Sinash ishlari solishtirish mumkin bo‘lgan
namunalar olish uchun Davlat standard yoki texnik shartlarda keltirilgan ma’lum
tezlik va haroratda o‘tkaziladi. Rezina mustahkamligi ularning tarkibiga
qo‘shiladigan aktiv to‘ldirgichlar hisobiga ham keskin ortadi. Ammo me’yordan
ortiq miqdorda plastifikator qo‘shish ham rezina mustahkamligini pasaytirib
yuboradi. Rezina materiallarning mustahkamlik va elastiklik ko'rsatkichlari RMI-
60 markali mashinada aniqlanadi. Bu mashina yordamida namunalar o‘zgarmas
tezlikda uzilishiga qadar cho‘ziladi va namunaning uzilish vaqtiga mos keladigan
kuch hamda uning uzayishi topiladi. Cho‘zish vaqtida rezinaning uzayishiga mos
keluvchi shartli mustahkamligi, uzilish vaqtidagi nisbiy uzayish, qoldiq uzayish
topiladi.
Rezinaning mustahkamligini siqilish detormatsiyasi orqali UMR-2 turidagi
mayatnikli elastiklik o‘lchagichlarda sinash eng ko‘p tarqalgan usul dir. Bu
ma’lum balandlikdan rezina materiali ustiga tushgan mayatnikning yana orqaga
qaytish kattaligini aniqlashga asoslangan. Kauchuklar ichida TK, SKI-3,
xlorprenlaming elastikligi yuqori. CKH, BK, SKF va akril kauchuklarning
elastikligi esa kamroq.
Rezinaning cho ‘z.ilishdagi nisbiy uzayishi deganda, rezina materialning nisbiy
uzunligining materialning dastlabki uzunligiga nisbati tushuniladi. Avtomobilning
eng muhim rezina detallarini ta’mirlashda keng qo‘llaniladigan uch turdagi rezina
materiallarining ba’zi standart ko‘rsatkichlari 13. 2-jadvalda keltirilgan.
13. 2-jadval
MOBIL ALOQA TIZIMLARINING RIVOJLANISHI

1.1-jadval
Parametr va harakteristikalar nomi
NMT-450
NMT-900
1
Chastota polosasi (MGs):
-
dan uzatish uchun
- AS bilan qabul qilish uchun
420-490
453-457,5
463-467,5
890-960
890-915
935-960
2
Kanallarning chastota farqi, kGs
25(20)
25 (12,5 ko’chkili)
3
Qabul qilish va uzatish dupleks
kanallarining chastotalar farqi, MGs
10
45
4
Kanallar soni
180 (225)
999
(1999-ko’chkili)
5
Sota radiusi, km
15-40
2-20
6 Bazaviy stansiya uzatgichini quvvati, Vt
max 50
max 25
7 Abonent stansiya uzatgichini quvvati, Vt
15
1,5
0,15
6
1
0,1
EMX-2500 asosidagi MAT ni tuzilish sхemasi 1.1-rasmda keltirilgan.
1.1-rasm. EMX-2500 asosidagi MAT ni tuzilish sхemasi.
Bazaviy stansiya 8 yoki 16 nutq kanallariga mo’ljallangan. Yo’nalganlik
diagrammasining burchagi 60
°, 120° va 360° ga ega bo’lgan antennalardan
foydalaniladi. Sotadagi BS lar bir-birlari bilan bazaviy
stansiya kontrollerlari
(BSK) va kommutasiya markazi (KM) orqali bog’lanadi. Har хil protokolli MAT
lar bilan aloqa EMX – 2500 asosida amalga oshirilishi mumkin.
DYNA T.A.C. - AMPS (Advanced Mobile Phone) standartini qo’llashga
asoslangan. Bu standart asosan Shimoliy va Janubiy Amerikada, hamda Avstraliya,
Yangi Zelandiya, Osiyo va O’rta sharq mamlakatlarida ishlatiladi.
Shuningdek
ushbu mamlakatlarda qo’shimcha nutq aloqa kanallar sonini oshirishni
ta’minlaydigan, polosasi kengaytirilgan E-AMPS standarti ham ishlatiladi.
TACS, E - TACS (Total Area Coverage System) – Yevropa, Osiyo, O’rta
Sharqda va Afrika mamlakatlarida ishlatiladi.
J - TACS (Japanese TACS) – Faqat Yaponiyada ishlatiladi.
Har хil MAT lar egallaydigan chastota polosalari bilan farqlanadi va shu
sababli o’z chastota kanallariga ega. AMPS, TACS, va E-TACS MAT larni asosiy
хarakteristikalari tahminan bir hil. Yuqorida keltirilgan
va boshqa MAT larning
asosiy harakteristikalari 1.2-jadvalda keltirilgan.
1.2. jadval
Analog MAT ning asosiy standartlari
Chiziqli regressiya tushunchasi. Ikkinchi darajali polynomial regressiya tushunchasi

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKЕNT AXBOROT TЕXNOLOGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
AMALIY MASHG’ULOT
MACHINALI O’QITISHGA KIRISH FANI
Guruh: 070-20
Bajardi: Shaxzod Xushnazarov
Tekshirdi: Qobilov. S
Toshkent 2024
Chiziqli regressiya tushunchasi. Ikkinchi darajali polynomial regressiya tushunchasi. y=wx+b va y=w1x2+w2x+b funksiyalardagi og`irliklar va bias qiymatlarini topish. Gradient pastlash va Loss grafigi.
Nazariy qisim
Python kutubxonalaridan foydalangan holda dataset xosil qilish uchun quyidagi kodni ishlatishingiz mumkin. Bu kod 10 ta o‘zgaruvchi va 20 ta qatorli dataset xosil qiladi. Keyin esa sklearn kutubxonasi yordamida oddiy bir modelni tuzamiz.
Dastur kodi:
import numpy as np
import pandas as pd
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.linear_model import LinearRegression
from sklearn.metrics import mean_squared_error
np.random.seed(42)
data = np.random.randn(20, 10) # 20 ta qator va 10 ta o'zgaruvchi
columns = [f'Feature_{i}' for i in range(1, 11)]
df = pd.DataFrame(data, columns=columns)
print("Dataset:")
print(df.head())
df['Target'] = np.random.randn(20)
X = df.drop('Target', axis=1)
y = df['Target']
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(X, y, test_size=0.2, random_state=42)
# Modelni tuzish
model = LinearRegression()
model.fit(X_train, y_train)
# Bashorat qilish va natijalarni baholash
y_pred = model.predict(X_test)
mse = mean_squared_error(y_test, y_pred)
print("\nModel natijalari:")
print("Mean Squared Error:", mse)
Ushbu kod quyidagilarni amalga oshiradi:
|
Ta‘limning amaliy usullari

|
Ta‘limning amaliy usullari
|
bet | 4/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 48 Kb. | | #118437 |
Bog'liq Bolalarni maktabda ta\'lim olishga tayyorgalikning tasniflash usullariTa‘limning amaliy usullari. O’qitishning amaliy usullariga yozma mashqlar (masalalar yechish, chizmalar tayyorlash), tajriba – laboratoriya tipidagi mashqlar (frontal tajribalar, laboratoriya ishlari, amaliyot, o’qitishning texnik vositalari va boshqalar); mehnat topshiriqlarini bajarish usullari kiradi. Amaliy metodlar o’qitishning og’zaki va ko’rsatmali metodlari bilan uzviy birlikda qullaniladi. O’qitishning amaliy usullaridan foydalanishning ijobiy tomoni o’quvchilarni tevarak-atrofdagi narsa va hodisalarni mustaqil kuzatishga bo’lgan qiziqishini kuchaytiradi, ularda mustaqillik, faollik va tashabbuskorlik ortadi. Amaliy ish tajribalari – ko’nikma, malakalari, hosil qilinadi va mehnat madaniyati rivojlanadi.
|
| |
O’quv ma‘ruzasi - Ta‘lim usullari to’g’risida tushuncha

|
Ta‘lim usullari to’g’risida tushuncha
|
bet | 3/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 48 Kb. | | #118437 |
Bog'liq Bolalarni maktabda ta\'lim olishga tayyorgalikning tasniflash usullariO’quv ma‘ruzasi. Ushbu usuldan yangi bilimlarni o’zlashtirish va mustahkamlash, ko’nikma va malakalar hosil qilish uchun foydalaniladi. Agar hikoya darsning bir qisminigina egallasa, ma‘ruza odatda, ularni to’la qamrab oladi. Ma‘ruza asosan, umumiy o’rta ta‘lim maktablarining yuqori sinflarida, o’rta maxsus kasb-xunar kollejlari va akademik litsey hamda oliy o’quv yurtlarida o’qiladi.
Suhbat. Suhbat ta‘limning keng tarqalgan usuli bo’lib, darsning istalgan bosqichida qo’llanishi mumkin. Ko’pincha, bu usul savol-javob usuli deb ham yuritiladi. Suhbatning to’rt xil turi mavjud bo’lib, ular: yangi bilimlar berishda, bilimlarni mustahkamlashda, olingan bilimlarni tekshirishda, o’tilgan materiallarni takrorlashda qo’llanadigan suhbatlardir. O’qitish jarayonida o’rganilayotgan mavzu yuzasidan kirish, asosiy va yakunlovchi suhbatlar ham qo’llaniladi. Suhbat mustahkamlovchi metod sifatida bilimlarni tekshirish va baholashda ham o’tkaziladi.
Ta‘limhning ko’rgazmali usullari. O’qitish jarayonida ko’rgazmalilik usulidan foydalanishning muhimligi o’qituvchining o’rganilayotgan narsa va hodisalarni hissiy idrok etishga, ularni kuzatib mushohada qilishga o’quvchini undash, mantiqiy va nazariy elementlarning birligiga ishonch hosil qilishga, shuningdek, nazariy bilimlarni amaliyotda qo’llay olishga o’rgata bilishi bilan izohlanadi.
Ta‘lim jarayonida ko’rgazmalilik usuli namoyish etish, illyustratsiya va ekskursiya tariqasida olib boriladi. O’qitishda namoyish etish usulidan foydalanish materiallarning xarakteriga – mazmuni, shakli va hajmiga bog’liqdir. Ko’rgazmali materiallar xarakter e‘tiboriga ko’ra ikki turda bo’ladi:
1. Aslicha ko’rsatilishi mumkin bo’lgan buyum va narsalar: o’simliklar, hayvonlar, ma‘danlar, kollektsiyalar, asbob va mashinalar, modellar va h.k.
2. Tasviriy-ko’rgazmali materiallar: buyum, narsa va hodisalarning tasvirini ifodalovchi materiallar: rasm, surat, diafilm, kinofilm, jo’g’rofiya va tarix kartalari, chizmalar, jadvallar, diagrammalar va h.k. Tasviriy - ko’rgazmali materiallar – illyustratsiya materiallari deb ham ataladi. Ta‘lim jarayonida tasviriy – illyustratsiya materiallaridan foydalanish keng qo’llaniladi.
Ekskursiya ta‘lim va tarbiya ishlarining shunday turidirki, bu usul bilan o’rganilayotgan narsa va hodisalarni tabiiy sharoitda (tabiatni kuzatish, zavod, fabrika) yoki maxsus muassasalarga (muzey, ko’rgazmalar) tashkiliy ravishda boriladi.
|
| |
Ta‘lim usullarining turlari

|
Ta‘lim usullarining turlari
|
bet | 2/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 48 Kb. | | #118437 |
Bog'liq Bolalarni maktabda ta\'lim olishga tayyorgalikning tasniflash usullari10. 2. Ta‘lim usullarining turlari.
Ta‘lim usullarini tasniflashda o’quvchiga dastur materiallarini o’rganishning maqsadga muvofiqroq yo’llarini tanlash imkonini yaratadi, o’z ishidagi yutuq va kamchiliklarini tushunishda yordam beradi, o’qituvchining faoliyatini takomillashtirish uchun qulay sharoit vujudga keltiradi.
Ta‘lim tizimida o’quvchilarga bilim berishning eng qulay imkoniyatlarga asoslangan holda o’qitish usullarini quyidagi turlarga bo’lib o’rganamiz.
1. Ta‘limning og’zaki usullari.
2. Ta‘limning ko’rgazmali usullari.
3. Ta‘limning amaliy usullari.
4. Ta‘limning muammoli-izlanish va reproduktiv usuli.
5. Ta‘limning induktiv va deduktiv usuli.
6. O’quvchilarning o’quv faoliyatlarini rag’batlantirish va tanbeh berish usullari.
7. O’qitishda nazorat va o’z-o’zini nazorat qilish usuli.
8. Kitob bilan ishlash usuli.
Ta‘limning og’zaki usullari. O’qitishning og’zaki usullari ta‘limda doimo eng ko’p qo’llanib kelinmoqda. Didaktikada o’qitishning og’zaki usullari uch turga: o’qituvchining hikoyasi, suhbat va maktab ma‘ruzasiga ajratiladi. Og’zaki bayon qilish usulida ikki faoliyatning, ya‘ni bir tomondan o’qituvchining o’quv materiallarini mohirlik bilan og’zaki bayon qilib berishi va ikkinchi tomondan, bayon qilinayotgan materiallarni o’quvchilar diqqat bilan tinglab, ongli va mustahkam o’zlashtirishlari birligiga amal qilinadi. Og’zaki bayon qilishda (tushuntirishda) o’qituvchi o’quvchilarning psixologik va yosh xususiyatlarini yaxshi bilishi, tushuntirishda ularning diqqatini tez jalb etishi va bilishga doir ishlarni faollashtirish zarur.
Hikoya. Bu usul maktab ta‘limining hamma bosqichlarida qo’llaniladi. Boshlang’ich sinflarda bu juda qisqa va aniq, yuqori sinflarda esa katta materiallarni bayon qilishda to’liq hikoyadan foydalaniladi. Hikoya yakunlangach, u suhbat va tushuntirishlar bilan to’ldiriladi.Hikoyada o’qituvchining nutqi yorqin, aytgan so’zlari bolalarga tushunarli bo’lishi kerak. Boshqacha qilib aytganda, hikoya qilish - o’qituvchi tomonidan yangi o’tilayotgan mavzuga oid omil, hodisa va voqealarning yaxlit yoki qismlarga bo’lib, obrazli tasvirlash yo’li bilan ixcham, qisqa va izchil bayon qilinishidir.
O’quv materiallarini tushuntirish - o’qituvchi tomonidan o’tilayotgan mavzuning mazmunini xarakterlaydigan tushuncha, ta‘rif, qonun va qoidalarni uqtirishdir.
|
| |
Kauchuklarning asosiy xususiyatlari va ishlatilish sohasi

ishlatiladi; 7) neft mahsulotlari muhitida ishlatishga yaroqli amortizatorlar
tayyorlashda ishlatiladi; 8) havo muhitida ishlatishga yaroqli kuch uzatuvchi
detallar (disklar, vtulkalar, bloklar) tayyorlashda ishlatiladi; 9) neft mahsulotlari
muhitida ishlatishga yaroqli kuch uzatuvchi detallar tayyorlashda ishlatiladi; 10)
havo, suv, kislota va ishqorlaming kuchsiz eritmalari muhitida ishlatishga yaroqli
himoya detallari (ustqo'ymalar. muftalar va boshqalar) tayyorlashda ishlatiladi; 11)
neft mahsulotlari muhitida ishlatishga yaroqli himoya
detallari tayyorlashda
ishlatiladi; 12) havo, suv, kislota va ishqorlaming kuchsiz eritmalari muhitida
ishlatishga yaroqli umumiy maqsadlar uchun ishlatiladigan yordamchi detallar
tayyorlashda ishlatiladi; 13) shinalar tayyorlashda ishlatiladi.
# Ijtimoiy ishlab chiqarish nima?

|
# Ijtimoiy ishlab chiqarish nima?
|
bet | 2/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 26,83 Kb. | | #256150 |
Bog'liq # Test - ISK sirtqi 50 ta (8)# Ijtimoiy ishlab chiqarish nima?
+jamiyat miqyosida amalga oshiriladigan ishlab chiqarish jarayoni
# Iqtisodiy resurslar nima?
+yer, yer osti boyliklari va yer usti boyliklari, mehnat bilan yaratilgan barcha tovarlar va tadbirkorlik layoqati
# Har qanday iqtisodiy tizim qanday muammo bilan to’qnashadi?
+cheklangan resurslardan unumli foylanish
# Iqtisodiy munosabatlar tizimida mulkchilikning o’rni –bu…
+moddiy va ma`naviy ne`matlar ishlab chiqarish hamda jamiyat boyliklarini o’zlashtirish
# Aralash iqtisodiyot nima?
+turli mulk shakllariga va ularning teng huquqliligiga asoslangan iqtisodiyot
# Mulkchilik munosabatlari haqida aytib o’tilgan to’g’ri javobni ko’rsating.
+mulkka egalik qilish, undan foydalanish va tasarruf etish boyicha bo’ladigan iqtisodiy munosabatlar
# Iqtisodiy munosabatlar tizimida mulkchilikning o’rni nima?
+mulkchilik – ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning fe’lini belgilaydi
# O’zbekiston Respublikasining Mulkchilik to’g’risidagi Qonuniga muvofiq mulk shakllarining nechta turi mavjud?
+davlat mulki, shaxsiy mulk, xususiy mulk, aralash mulk, jamoa mulki
# Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish, bu ...
+davlat mulkini nodavlat mulk va boshqa xo‘jalik yuritish shakllariga aylantirish
# Mulkning davlat tasarrufidan chiqarishning qaysi yo‘li erkin tadbirkorlikka keng imkoniyatlar ochib berishni ko‘zda tutadi?
+xususiylashtirish
# Iqtisodiy islohotlar tarkibini ayting
+mulkiy, agrar, moliya-kredit, iqtisodiy, ijtimoiy islohotlar
# Tovar nima?
+bu biron-bir naflilikka va qiymatga ega bo’lgan, ayirboshlash uchun yaratilgan mehnat mahsuli
# Qiymatning mehnat nazariyasi asoschilari kimlar?
+Uilyam Petti, Adam Smit, David Rikardo
# Pul nima?
+hamma tovarlarni sotish va sotib olish mumkin bo’lgan, umumiy ekvivalent rolini oynovchi maxsus tovardir
|
| |
# Mamlakat valyutasi qanday shaklda bo’lishi kerak?

|
# Mamlakat valyutasi qanday shaklda bo’lishi kerak?
|
bet | 3/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 26,83 Kb. | | #256150 |
Bog'liq # Test - ISK sirtqi 50 ta (8)# Mamlakat valyutasi qanday shaklda bo’lishi kerak?
+banknot, pul ko’rinishida
# Pulning vazifasi nimalardan iborat?
+Yagona hisob-kitob yurgizish, almashuv, jamg’arma, muomala, to’lov vazifasi
# Nechanchi yildan boshlab O’zbekiston Respublikasi hududida milliy valyuta – «so’m» muomalaga kiritildi?
+1994 yilning 1 iyulidan
# Bozor iqtisodiyotining afzalliklari qaysi javobda to’g’ri ko’rsatilgan?
+resurslarni taqsimlashning samaradorligi, bozor sub`yektlarining tinimsiz harakatda va izlanishda bo’lishi, erkinlik
# Bozor xo’jaligining asosiy sub`yektlari
+uy xo’jaliklari, tadbirkorlik sektori, davlat
# Bozor iqtisodiyoti – bu ...
+erkin tovar-pul munosabatlariga asoslangan amaldagi qonun-qoidalar asosida boshqariladigan iqtisodiyotdir
# Bozor iqtisodiyoti amal qilishining birinchi va asosiy sharti nima?
+tadbirkorlik va tanlash erkinligi
# Bozor iqtisodiyotining asosiy afzalligi nimadan iborat?
+ishlab chiqarishning tabiiy resurslaridan samarali foydalanishni ta`minlash
# Quyidagilarning qaysi birida bozor muvozanatiga erishiladi?
+talab va taklif bir-biriga miqdor va tarkib jihatdan moslashganda
# Bozor nima?
+pul vositasida tovarlar oldi-sotdisi yuzasidan kelib chiqadigan munosabatlar
# Bozorning asosiy vazifasi nima?
+ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratilgan tovar va xizmatlarni, iqtisodiy resurslarni iste’molchilarga yetkazib berishdan iboratdir
# Sotiladigan va sotib olinadigan tovar, xizmat turiga qarab bozor turlari ... .
+Iste`mol tovarlari va xizmatlar bozori, ishlab chiqarish vositalari bozori, valyuta bozori
# Qimmatli qog’ozlar bozori nima?
+turli ko’rinishdagi qimmatli qog’ozlar (aktsiya, obligatsiya, veksel, chek, depozit kabilar)ni oldi-sotdi munosabati
# Bozor iqtisodiyotini shakllantirishning asosiy yo’nalishlari ... .
+Iqtisodiyotni erkinlashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobat muhitini yaratish, institutsional va tarkibiy o’zgarishlar, ijtimoiy himoya tizimini shakllantirish
|
| |
# O’zbekistonda bozor munosabatlariga o’tish yo’li nimaga qaratilgan?

|
# O’zbekistonda bozor munosabatlariga o’tish yo’li nimaga qaratilgan?
|
bet | 4/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 26,83 Kb. | | #256150 |
Bog'liq # Test - ISK sirtqi 50 ta (8)# O’zbekistonda bozor munosabatlariga o’tish yo’li nimaga qaratilgan?
+ijtimoiy-yo’naltirilgan bozor iqtisodiyotini shakllantirishga qaratilgan
# Modernizatsiyalash nima?
+jamiyat hayotining turli jabhalarini tubdan o’zgartirish, yangilash, bu borada taraqqiyotni jahondagi mavjud ilg’or andozalar tomon yo’naltirish va takomillashtirish jarayonlarining majmui
# Talab miqdori bilan taklif miqdori bir-biriga teng bo’lgan holat nima?
+bozor muvozanati
# Iste’molchining afzal ko’rishi nima?
+iste’molchi tomonidan o’zi uchun turli tovarlarning naflilik darajasining baholanishi
# Iqtisodiy sohada raqobat deganda nimani tushunasiz?
+ishlab chiqarish vositalari sub`yektlarining o’rtasida uz manfaatlarini to’larok ruyobga chiqarish yuzasidan olib boriladigan kurashni
# Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiy sohadagi raqobatning qanday turlari mavjud?
+mukammal va nomukammal raqobat
# Raqobat kurash vositalari va usullari jihatdan qanday turlarga bulinadi?
+halol va g’irrom
# Tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakkahukmronlik holati – bu ...
+sof monopoliya
# Tarmoqda u qadar ko’p bo’lmagan bir guruh korxonalarning hukmronlik qilishi – bu ...
+oligopoliya
# Davlat monopoliyalarga qarshi faoliyatni qaysi maqsadda amalga oshiradi?
+tadbirkorlik va erkin raqobatni himoya kilish maqsadida
# Faktoring nima?
+boshqa iqtisodiy subyektlarning qarzdorlik buyicha majburiyatlarini sotib olish yoki qayta sotish munosabatlari
# Narxga ta`sir qiluvchi omillarni sanang
+tovar ishlab chiqarishdagi ijtimoiy zaruriy sarflar (qiymat), davlat siyosati, xaridor didi
# Narx shakllanishining dastlabki asosi nima?
+talab va taklif
# Narx nima?
+tovar qiymatining puldagi ifodasi
# Narxning asosiy vazifalari nima?
+raqobat vositasi, iqtisodiy tartiblash vazifasi, hisob-kitob va ulchov vazifasi
|
| |