To’siq konstruksiyaning teplofizik xisobi

To’siq konstruksiyaning teplofizik xisobi.
Teplofizik hisoblarni ko‘p kovakli temirbeton plita qo‘llanilgan hol uchun bajaramiz. Qurilish joyi Chust shahri. Tomning konstruktiv sxemasi 1-rasmda keltirilgan. Ko‘rilayotgan tom yopmasi bir jinsli bo‘lmagan qatlamning qalinligi konstruktiv tarzda qabul qilinadigan konstruksiyalarga tegishli bo‘lganligi uchun teplofizik hisoblashni quyidagi tartibda bajaramiz.
Teplofizik hisoblar uchun zarur ma’lumotlarni aniqlab olamiz. Qurilish joyi Chust shahri. Ularga QMQ 2.01.04-97* Qurilish issiqlik texnikasidan plitadagi havo bo‘shlig‘ining temperaturasi 00S dan yuqori degan taxmin bilan uning termik qarshiligini qabul qilamiz.
1-rasm. Ko‘p kovakli plitali tomning konstruktiv sxemasi:
1 - temirbeton plita; 2 - keramzit ; 3 - sement-qum qorish-masidan tekislovchi qatlam; 4 - bitum mastikasida yopishtirilgan 4 qatlam ruberoyd; eslatma: 1 va 2-qatlamlar orasidagi poroizolyatsiya qatlamini teplofizik hisoblarda e’tiborga olinmagan.
A. Qish sharoiti uchun yaxlit plitali tomning teplofizik hisobi.
Jamoat binolari qurilishiga mo‘ljallangan sementli sendvich-panellarning energiya tejamkorlik talablariga muvofiqligini tekshirish zarur. Masalani yuqorida bayon qilingan algoritm bo‘yicha yechamiz.
1) Qurilish joyi – Chust shahri.
2) Binoning vazifasi – jamoat binosi.
3) QMQ 2.01.04-97* dan xona ichki havosining hisobiy temperaturasi tv aniqlaymiz: .
4) Qo‘llanmadagi 9-ilovadan Chust shahrining tashqi havo temperaturasi va bo‘lgan davrlar uchun mos ravishda o‘rtacha temperatura ning qiymati va shu davrlarning davomiyligi (sutkada) haqidagi ma’lumotlarini yozib olamiz:
- bo‘lgan davr uchun o‘rtacha temperatura =+2.9oS, davomiyligi 135
sutka;
- bo‘lgan davrlar uchun o‘rtacha temperatura =+4.8oS, davomiyligi 178 sutkani tashkil qiladi.
Mazkur qiymatlar asosida uchun bo‘lgan davr uchun o‘rtacha temperatura ning qiymati va shu davrning davomiyligi ni aniqlab olamiz:
va sutkaga teng.
5) Mazkur qo‘llanmadagi (2.1) formuladan foydalanib chust shahri uchun isitish mavsumining gradus-sutka (IMGS) ko‘rsatkichini aniqlaymiz:
gradus-sutkaga teng.
6) Jamoat binosi tashqi devorining issiqlik uzatishga talab etilgan qarshiligi ning qiymatini issiqlik himoyasining ikkinchi darajasiga muvofiq bo‘lishi shartidan kelib chiqqan holda, mazkur qo‘llanmaning 16-ilovasidan aniqlaymiz: ga teng.
1) Tom konstruksiyadagi bir jinsli bo‘lmagan kovakli temirbeton qatlamning konstruktiv yechimi, o‘lchamlarini o‘rganib chiqamiz. Plitadan teplofizika nuqtai nazaridan eng nobop qismini tanlab olamiz. Ikkita plita yonma-yon qo‘yilgan joyda temirbeton qismning o‘lchami eng katta bo‘ladi (2-rasm). Plitaning shu yaxlit qismini, bitta kovak joylashgan qismini va kovaklar orasidagi beton qovurg‘ani hisobiy sxemaga kiritamiz.
2-rasm. Ko‘p kovakli temirbeton plitaning hisobiy sxemasi.
2) Plitadagi bu qismini issiqlik oqimi Q yo‘nalishga parallel tekisliklar bilan bo‘laklarga bo‘lib I, II, III raqamlar bilan belgilab olamiz.
3) Shu bo‘laklarning yuzalari larni aniqlaymiz. Yuzani hisoblashda plitadan ajratib olingan bo‘lakning uzunligini 1 metrga teng, deb olamiz. Unda
.
4) Shu bo‘laklarning termik qarshiliklari larni aniqlaymiz. Bunda (1.4) yoki (1.5) formulalardan foydalanamiz:
5) Quyidagi formula yordamida plitani issiqlik oqimiga parallel tekisliklar bilan kesilgan hol uchun termik qarshilik ni aniqlaymiz:
6) Plitaning hisoblar bajarilayotgan qismi issiqlik oqimi yo‘nalishiga perpendikulyar tekisliklar yordamida qatlamlarga ajratiladi va bu qatlamlarni 1.1, 1.2 va 1.3 raqamlar bilan belgilaymiz (2-rasm). Har bir qatlamning termik qarshiligini aniqlaymiz:
Bir jinsli bo‘lmagan 1.2-qatlam uchun termik qarshilikning o‘rtacha qiymati (1.6) formula asosida olingan quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
(b)
bu yerda
Bu qiymatlarni (b) formulaga qo‘ysak, quyidagilar kelib chiqadi:
7) Konstruksiya issiqlik oqimiga perpendikulyar tekisliklar bilan qatlamlarga bo‘lingan hol uchun termik qarshilik ni (4.3) formula asosida olingan quyidagi formula yordamida aniqlaymiz:
.
8) Quyidagi (1.8) formula yordamida tom plitasi qatlamining “keltirilgan” termik qarshiligi aniqlanadi:
bu yerda - tom konstruksiyasidagi issiqlik izolyatsiyasi, tekislovchi sement-qum qorishmasi qatlam va ruberoyd qatlamlarning qalinligi, m (3-rasm);
, va - mos ravishda, shu qatlamlar materiallarning issiqlik
o‘tkazuvchanlik koeffitsiyenti, .
12) shartning bajarilishini ta’minlash shartidan kelib chiqqan holda (v) formuladan foydalanib issiqlik izolyatsiyasi qatlamiining qalinligi ni aniqlaymiz:
Keramzitdan qilinadigan issiqlik izolyatsiyasi qatlamining qalinligini sm qabul qilamiz. Demak, tom konstruksiyasida ko‘p kovakli temirbeton plita qo‘llash hisobiga keramzit qatlamning qalinligini yaxlit plita qo‘llanilgandagiga qaraganda 2 sm ga kamaytirish mumkin ekan.
13) Plitaning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyentini ni aniqlash uchun zarur qiymatlarni aniqlaymiz:
plitadagi kovakning yuzasi
plitaning hisobiy sxemaga kirgan temirbeton qismining yuzasi
kovakdagi havoning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyenti
betonning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyenti
ni qo‘llanmadagi (4.4) formula asosida olingan quyidagi formula yordamida aniqlaymiz:
14) Qo‘llanmadagi (4.5) formula asosida olingan quyidagi formula yordamida tom konstruksiyasi uchun issiqlik inersiyasi Dx ning hisobiy qiymatini aniqlaymiz:
15) Issiqlik inersiyasining aniqlangan qiymati ni yuqorida taqriban qabul qilingan qiymat bilan taqqoslaymiz. 1,5 , ya’ni konstruksiyaning issiqlik inersiyasi taqriban qabul qilingan qiymat chegarasida. Demak, qiymat to‘g‘ri qabul qilingan.
16) Yuqorida yozib qo‘ygan (v) formula yordamida tomning issiqlik o‘tkazishga umumiy qarshiligi ni aniqlaymiz:
shartning bajarilishini tekshirib ko‘ramiz:
.
Demak, Angren shahri sharoiti uchun yuqorida ko‘rilgan ko‘p kovakli temirbeton plitalar qo‘llanilgan tom konstruksiyasining issiqlik o‘tkazishga umumiy qarshiligi yetarli hisoblanadi.
B. Yoz sharoiti uchun ko‘p kovakli plitali plitali tomnin issiqlik ustuvorligini
hisoblash.
Quyidagi formula bo‘yicha konstruksiya qatlamlarining issiqlik inersiyalarini aniqlaymiz:
birinchi ko‘p kovakli temirbeton plita qatlam uchun.
ikkinchi keramzit qatlam uchun:
uchinchi sement-qum qorishmasi uchun:
to‘rtinchi ruberoyd qatlam uchun:
D1, D2, D3 va D4 larning qiymatlariga muvofiq ravishda tom qatlamlari tashqi sirtlarining issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyentlarini
aniqlaymiz:
birinchi qatlam uchun D1 = 1,761>1, shuning uchun Y1 ning qiymati
ikkinchi qatlam uchun D2=1,489>1 bo‘lgani uchun tashqi sirtning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyenti Y2 materialning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyenti S2 ga teng ya’ni,
Y2 = S2 = 2,83
uchinchi qatlam uchun D3=0,358<1 bo‘lgani uchun tashqi sirtning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyentini quyidagi formula bilan aniqlaymiz:
to‘rtinchi qatlam uchun D4=0,208<1 bo‘lgani uchun tashqi sirtning issiqlik o‘zlashtirish koeffitsiyentini [19] dagi (19) formula bilan aniqlaymiz:
20) Quyidagi formula yordamida yoz sharoiti uchun tashqi sirt issiqlik berish koeffitsiyentini aniqlaymiz.
21) Quyidagi formula yordamida harorat o‘zgarishlari amplitudasining konstruksiyadan o‘tishdagi so‘nishini aniqlaymiz:
22) Quyidagi formula yordamida ko‘p kovakli plitalar qo‘llanilgan tom uchun tashqi havo temperaturasi o‘zgarishlarining hisobiy amplitudasini aniqlaymiz:
23) Tomning ichki sirtidagi temperatura o‘zgarishlari amplitudasini quyidagi formula yordamida aniqlaymiz:
24) Quyidagi formula yordamida bu amplitudaning talab etilgan qiymati aniqlaymiz:
bu yerda = 20.5 oS - iyul oyining o‘rtacha harorati.
25. shartning bajarilishi tekshirib ko‘ramiz:
<
Shart bajarildi. Shuning uchun yuqoridagi tom konstruksiyasining issiqlik ustuvorligini Chust shahri sharoiti uchun yetarli deb hisoblash mumkin.
ADABIYOTLAR
1. shnq 2.01.01.22 Loyixalash uchun ikltmiy va fizikaviy-geologik malumotlar Toshkent 2022 y.
2. ShNK 2.08.01-05 “Turar-joy binolari” Toshkent 2006 y.
3. KMK 2.01.03-96 “Zilzilaviy xududlarda kurilish” Toshkent 1996 y.
4. KMK 2.01.04-97* “Qurilish issiklik texnikasi” Toshkent 1997 y.
5. M.M Maxmudov, E.S Tulakov. “Arxitiktura-kurilish chizmalarini chizish va ukish” Navoiy “Uzbekiston” 2008 y.
6. M.M Maxmudov “Arxitektura” fanidan maruza. Samarkand 2005 y.
7. M.M Maxmudov, E.S Tulakov “Binolar tashki tusik konstruksiyalarini Teplofizik xisoblash uchun ukuv kollanma” Samarkand 1994 y.1>1>
|