Energiya auditi va energetika auditi dasturini ishlab chiqish va ro'yxatdan

3.4. Energiya auditi va energetika auditi dasturini ishlab chiqish va ro'yxatdan o'tkazish tartibi.
Energiya auditining asosiy vazifalari:
- ishlab chiqarish xarajatlarining tannarxini pasaytirish (masalan, yoqilg'i-
energetika resurslarini iste'mol qilish xarajatlarini kamaytirish orqali);
- rad etish sonining kamayishi (suyuq bo'lmagan mahsulotlarni chiqarish);
- mahsulot ishlab chiqarishni ko'paytirish yoki uning yakuniy tannarxini
pasaytirish orqali sotish hajmini oshirish
ishlab chiqarish xizmatlari rahbariga quyidagi vazifalar yuklatilgan:
- energiya manbalarini, birinchi navbatda energiya talab qiladigan uskunalarni
iste'mol qilish uchun birlik xarajatlarini (URE) kamaytirish;
- favqulodda to'xtashlarni kamaytirish maqsadida energiya va texnologik
uskunalarning uzluksiz ishlashini ta'minlash (barqarorlik va ishonchlilikni
oshirish);
- energiya samaradorligini oshirish va energiyani tejash dasturini o'z vaqtida ishlab
chiqish va uni amalga oshirish zarurligini asoslash
45
4-bob. KORXONALARNING TEXNIK TIZIMLARIDA ENERGIYA AUDITI. 4.1. Elektr ta'minoti tizimlarining energiya auditi: elektr tarmoqlaridagi, transformatorlarda, elektr motorlaridagi energiya yo'qotishlari. Korxonaning elektr ta'minoti tizimining energiya auditining asosiy
bosqichlari:
1) elektr ta'minoti inshootlari va ularning ishlashi uchun mas'ul xodimlar bilan
tanishish. Energetik izlanish ishlarini bajarish uchun qo'shma jadval tuzish, shu
jumladan. va asboblardan foydalangan holda. Kerakli ma'lumotlar ro'yxati va uni
taqdim etish muddatlariga aniqlik kiritish.
2) elektr energiyasini etkazib berish shartnomasini tahlil qilish, bu erda quyidagi
fikrlarga e'tibor qaratiladi:
- etkazib beriladigan elektr energiyasi (quvvat) miqdori, bu korxonaning haqiqiy
ehtiyojlaridan kam bo'lmasligi kerak;
- etkazib beriladigan elektr energiyasining sifati, uning ko'rsatkichlari GOST
13109-97 "Elektr energiyasi sifati standartlari" tomonidan belgilanganidan past
bo'lmasligi kerak;
- reaktiv quvvat sarflanganligi uchun to'lov yo'q;
- qo'llaniladigan tarifning to'g'riligi va maqsadga muvofiqligi.
3) elektr energiyasini iste'mol qilish hajmlari dinamikasini va ularning mahsulot
birligiga mos keladigan qiymatlarini tahlil qilish. Umumiy va o'ziga xos quvvat
sarfining salbiy va ijobiy dinamikasi sabablari aniqlangan.
Sanoat korxonalarida elektr energiyasini iste'mol qilishning doimiy
hisoblagichi saqlanib turiladi, uning tijorat hisoblagichi jihozlangan, elektr
energiyasi hisoblagichlari yirik maishiy iste'molchilar uchun elektr uzatish
moslamalariga o'rnatildi. Energiya ta'minoti tizimi talab va me'yorlarga muvofiq
ishlab chiqilgan, shu bilan birga energiya samaradorligi uchun sharoitlar
yaratilgan.
Ko'pincha elektr ta'minoti tizimlari nominal rejimda ishlamaydi, elektr
jihozlari to'liq ishlatilmaydi. Bu transformatorlar, elektr motorlaridagi yo'qotishlar
nisbati oshishiga, elektr ta'minoti tizimidagi kosj qiymatining pasayishiga olib
keladi.
Energiya narxlari o'zgargan, bu amalga oshirilgan energiya ta'minoti
sxemalarining samaradorligini qayta baholashga ta'sir ko'rsatdi. Energiya
auditorlarining vazifasi yangi sharoitlarda energiya uskunalarini ishlash rejimlarini
tahlil qilish va korxona uchun hozirgi sharoitda uning ishlashi bo'yicha tavsiyalar
berishdir.
4) elektr energiyasini hisobga olish moslamalari va reaktiv quvvatni kompensatsiya
qilish moslamalari mavjudligi aniqlanadi.
46
5) Transformatorlarning texnik holatini va yukini, kontaktli ulanishlarning
kommutatsiya uskunalarini aniqlash. Kontaktli bo'g'inlarning isitilishi kuchaygan
joylarni aniqlash uchun termometr yoki pirometr ishlatiladi.
6) elektr tarmoqlari ishini tahlil qilish.