Ko’nikma va malakalar - I-bob. Sanoat – MİLLİY İQTİsodiyotning yetakchi tarmog`İ

Ko’nikma va malakalar:
Arra va uning qismlarini aniqlay olish;
Arralarni ishlata olish;
Randa va uning qismlarini aniqlay olish;
Randalarni ishlata olish;
Arra va randa haqida to’liq ma’lumotga ega bo’lish.
Bosqich : Tashkiliy qism.
Salomlashish, davomatni aniqlash, navbatchidan shu kunning muhim yangiliklarini so’rash.
O’quvchilarni 2 guruhga bo’lib olamiz.( Baholash maqsadida ,ya’ni doskaga ikkala guruh uchun daraxt ilingan .Daraxt shoxlarida har bir o’quvchi uchun shoxlar nomerlab ajratilgan.O’quvchining olgan bali “Gul”, “Meva” misolida taqdim etilib shu soxga ilib qo’yiladi.Dars oxirida o’quvchining dars davomida to’pladan bali kelib chiqadi)
“Hunarmandlar” va “Bilimdonlar” guruhi
"Blits –so’rov ” orqali oldingi darsda o’tilgan mavzu uyzasidan sinf o’quvchilarini to’liq nazorat qilishdan iborat.O’tkazish shakli “Ha-yo’q” mashqi.
Bosqich : Darsga yakun yasash og’zaki javoblar, “ Blits so’rov” hamda “Ekspress test “ so’rovlari natijalari asosida o’quvchilarni baholab , baholarini izohlash .
Bosqich: Uyga vazifa : mavzuni o’rganish, Sanoat ishlab chiqarish, qishloq xo'jaligi, zargarlik buyumlari tayyorlash texnologiyasini o'rganish haqida qo’shimcha ma’lumotlarni topish, Sanoat ishlab chiqarish, qishloq xo'jaligi, zargarlik buyumlari tayyorlash texnologiyasini o'rganish jarayonini o’rganish, xavfsizlik qoidalarini bilsh .( 5- sinf darsligidan 58- 65 betlarni o’rganish )
Xulosa
Sanoatni mamlakat hududida oqilona joylashtirish-jamiyat qurilishining eng muhim vazifalaridan biri bo’lib, respublika va har bir iqtisodiy rayon xalq xo’jaligini yuqori darajaga ko’tarish va rivojlantirishning zaruriy shartidir.
Ma’lumki, ishlab chiqaruvchi kuchlar va uning eng muhim elementi bo’lgan sanoatni joylashtirishning asosiy qonuniyatlari ishlab chiqarish usuli bilan belgilanadi. Shu sababli hozirgi bozor munosabatlarini shakllantirishda, iqtisodiy islohatni davlat amalga oshirilmoqda va bu uning tarkibiy qismi hisoblanadi hamda uni amalga oshirish milliy iqtisodiyotimizning hozirgi holati va strategik vazifalari bilan belgilanadi.
Sanoatni joylashtirish deganda, uni yer shari hududida, shuningdek, ayrim mamlakat yoki iqtisodiy rayonlarda taqsimlanishi tushiniladi.
Sanoat ishlab chiqarishni joylashtirish uning hududiy tashkil etish shakllarini ifodalaydi va korxona (firma) larni ma’muriy va iqtisodiy rayonlarda joylashtirishda namayon bo’ladi.
Milliy iqtisodiyotning bu real sektorini joylashtirish ham bevosita hududiy mehnat taksimoti bilan bog’liq. Ijtimoiy mehnat taqsimoti unsuri bo’lgan hududiy mehnat taqsimoti (XMT) soddorok qilib aytganda, turli joylarning: mamlakat yoki viloyatlar, tumanlar, shaxarlarning xar xil mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashishidir.Natijada ana shu joylarning iktisdiy ,,bashorati`` shakllanadi va ularning hududiy tizimdagi urni uz ifodasini topadi.
Zargarlik(Forscha: "Zargar" - "Oltin bilan ishlovchi ishchi") — badiiy hunarmandlik soxasi; oltin, kumush, mis, qalay kabi rangli metallardan zebziynat buyumlari (taqinchoqlar), bezak buyumlari yasash kasbi. Zargarlar bezak buyumlari tayyorlashda quyish, bolgʻalab (zarb berib) yasash, hallash (oltin va kumush suvi yuritish), oʻyib yoki boʻrttirib naqsh yasash, bosma, zigʻirak (zargarlik)|zigʻirak]], sovotkori, qolipaki, shabaka kabi usullardan keng foydalanadi. Qimmatbaho toshlar (gavhar, feruza, dur, hatsik va b.)ga ishlov berib, Z. buyumlari (bargak, bibishak, bilaguzuk, bozuband, bozgardon, boldok, buloqi, boʻyintumor, gajak, duotuzi, jevak, jigʻa, zarkokil, zebigar Alisher Navoiyning "Hamsa" asariga ishlangan zarvaraq (Hirot, 1492—93 yillar; xattot Sultonali Mashhadiy, muzahhib Mavlono Yoriy. Sankt-Peterburg Davlat xalq kutubxonasi qoʻlyozmalar fondida saqlanadi).
Zargarlik: tillaqosh (Toshkent, 1880-yil); Dalvarzintepadan topilgan boʻyin taqinchogʻi (pektoral, milotdan avval 1-asr) don, zulf, isirgʻa, kokil, oyboldoq, osmatuzi, sanchok, tavq, tilla bargak, tilla tuzi, tillaqosh, turunj, uzuk, shokila, qashqarboldoq, halqa kabi) yaratilgan.
Arxeologik topilmalar 3. qadimdan mavjudligini koʻrsatadi. Qad. Misr, Yunoniston, Eron, Xitoy zargarlari Z. buyumlari tayyorlashda marjon, nefrit, kahrabo va b.dan keng foydalangan. Yevropada, ayniqsa, roman va gotika davrida (12—15 asrlar) 3. sanʼati yuksak pogʻonaga koʻtarilgan.
|