Iqtisodiy nochor korxonalarda tashqi boshqaruvni joriy etish quyidagi oqibatlarga olib keladi

Iqtisodiy nochor korxonalarda tashqi boshqaruvni joriy etish quyidagi oqibatlarga olib keladi:
-
Qarzdorning rahbari o‘z vazifasini bajarishdan chetlashtiriladi, qarzdorning ishlarini boshqarish tashqi boshqaruvchi zimmasiga yuklatiladi. Bu holda, tashqi boshqaruvchiga qarzdorning rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinishi yoki mazkur rahbarni boshqa ishga o‘tkazish to‘g‘risida buyruq chiqarish sharti qo‘yiladi;
-
Qarzdorning boshqaruv organlari vakolatlari tugatiladi. Qarzdorning rahbari va qarzdorning boshqa boshqaruv organlari vakolatlari tashqi boshqaruvchiga o‘tadi. Qarzdorning boshqaruv organlari tashqi boshqaruvchi tayinlangan paytdan e’tiboran uch ish kuni ichida qarzdorning buxgalteriya hujjatlari va boshqa hujjatlari, muhrlari va shtamplari, moddiy va boshqa qimmatliklari tashqi boshqaruvchiga topshirilishini ta’minlashi talab etiladi;
-
Kreditorlarning talablarini ta’minlash yuzasidan ilgari ko‘rilgan chora-tadbirlar bekor qilinadi;
-
Qarzdorning mol-mulkini xatlash va qarzdorga nisbatan uning o‘ziga tegishli mol-mulkni tasarruf etish borasidagi vakolatlarini boshqacha tarzda cheklovlar faqat bankrotlik taomili doirasida qo‘llanilishi mumkin;
-
Qarzdorning pul majburiyatlari va majburiy to‘lovlari yuzasidan kreditorlar talablarining qondirilishiga nisbatan moratoriy joriy etiladi.
Tashqi boshqaruvni joriy qilish haqida xo‘jalik sudiga iltimosnoma bilan murojaat etish to‘g‘risida qaror qabul qilgan kreditorlar yig‘ilishi tashqi boshqaruvchilikka nomzodni ma’qullaydi.
Tashqi boshqaruvchilikka nomzod kreditorlar yig‘ilishiga har qanday kreditor tomonidan yoki bankrotlik to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha davlat organi tomonidan taklif etilishi mumkin.
Tashqi boshqaruvchi rahbarlik vakolatlarini amalga oshiradi.
Tashqi boshqaruvchi quyidagilarga haqli:
-
Kreditorlar yig‘ilishini hamda kreditorlar qo‘mitasini chaqirish;
-
Qarzdorning mol-mulkini tasarruf etish;
-
Qarzdor nomidan kelishuv bitimi tuzish;
-
O‘zining vazifalarini amalga oshirish uchun boshqa shaxslarni ularning faoliyatiga qarzdor mablag‘laridan haq to‘lagan holda shartnoma asosida ishga jalb etish;
-
O‘z vazifalarini bajarishni muddatidan ilgari tugatish to‘g‘risida xo‘jalik sudiga ariza berish;
-
Shartnomalarini bajarish rad etilishini ma’lum qilish.
-
Qarzdor bankrotlikka olib borilganligi munosabati bilan qarzdorning pul majburiyatlari bo‘yicha qonun hujjatlariga muvofiq subsidiar javobgar bo‘ladigan uchinchi shaxslarga nisbatan tashqi boshqaruvchi o‘z vakolatlarini amalga oshirish chog‘ida talablar qo‘yishga haqli.
Tashqi boshqaruvchi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
Tashqi boshqaruvchi:
-
qarzdorning mol-mulkini o‘z tasarrufiga qabul qilishi va uni inventarizatsiyadan o‘tkazishi;
-
qarzdorning uchinchi shaxslarda turgan mol-mulkini qidirish, aniqlash va qaytarishga qaratilgan chora-tadbirlar ko‘rishi;
-
tashqi boshqaruvni o‘tkazish va kreditorlar bilan hisob-kitoblar qilish uchun maxsus hisobvaraq ochishi;
-
tashqi boshqaruv rejasini ishlab chiqishi va kreditorlar yig‘ilishi tasdiqlashi uchun taqdim etishi;
-
buxgalteriya, statistika hisobi va hisobdorligini yuritishi;
-
kreditorlarning qarzdorga nisbatan talablari yuzasidan belgilangan tartibda e’tirozlar bildirishi;
-
qarzdor oldidagi qarzni undirish choralarini ko‘rishi;
-
kreditorlarning talablari reestrini yuritishi;
-
kreditorlar yig‘ilishiga tashqi boshqaruv rejasi bajarilishining borishi va yakunlari haqida hisobotlar taqdim etishi shart.
Tashqi boshqaruvchining zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.
Tashqi boshqaruvchi bu ishga tayinlanganidan keyin bir oylik muddat ichida tashqi boshqaruv rejasini ishlab chiqib, tasdiqlash uchun kreditorlar yig‘ilishiga taqdim etishi kerak.
Tashqi boshqaruv rejasida quyidagilar nazarda tutilishi kerak:
-
Qarzdorning to‘lov qobiliyatini tiklash chora-tadbirlari, mazkur chora-tadbirlarni amalga oshirish shartlari va tartibi, ularni amalga oshirish xarajatlari hamda qarzdorning boshqa xarajatlari;
-
Qarzdorning to‘lov qobiliyatini tiklash muddati.
Tashqi boshqaruv rejasi kreditorlarning yig‘ilishi tomonidan ko‘rib chiqiladi, yig‘ilish tashqi boshqaruv joriy etilgan paytdan e’tiboran ikki oydan kechiktirmay tashqi boshqaruvchi tomonidan chaqiriladi. Tashqi boshqaruvchi barcha kreditorlarga kreditorlar yig‘ilishi o‘tkaziladigan sana, vaqt va joy haqida yozma shaklda xabar qiladi hamda mazkur yig‘ilish o‘tkaziladigan sanadan kamida ikki hafta oldin ularga tashqi boshqaruv rejasi bilan tanishib chiqish imkoniyatini ta’minlaydi.
Tashqi boshqaruv rejasida qarzdorning to‘lov qobiliyatini tiklash yuzasidan quyidagi chora-tadbirlar nazarda tutilishi mumkin:
-
Ishlab chiqarishni qayta ixtisoslashtirish;
-
Norentabel ishlab chiqarishlarni yopish;
-
Debitorlik qarzlarini undirish;
-
Qarzdor mol-mulkining bir qismini sotish;
-
Qarzdorning talabidan o‘zganing foydasiga voz kechish;
-
Uchinchi shaxslarning qarzdorning majburiyatlarini bajarishi;
-
Qarzdorning qo‘shimcha aksiyalarini joylashtirish;
-
Qarzdorning korxonasini (biznesini) mulkiy majmua sifatida sotish;
-
Qarzdorning aktivlari o‘rnini almashtirish.
Tashqi boshqaruv rejasida qarzdorning to‘lov qobiliyatini tiklashning boshqa chora-tadbirlari ham nazarda tutilishi mumkin.
Bankrotlik to‘g‘risidagi ish yuritishning tugatilishi yoki xo‘jalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topish va qarzdorga nisbatan tugatishga doir ish yuritishni boshlash to‘g‘risida qaror qabul qilinishi tashqi boshqaruvchining vakolatlari tugashiga olib keladi.
Agar tashqi boshqaruv kelishuv bitimi tuzilishi yoki kreditorlarning talablari qanoatlantirilishi bilan tamomlansa, tashqi boshqaruvchi yangi rahbar saylangunga (tayinlangunga) qadar qarzdorning rahbari vazifasini bajarishni davom ettirib turadi.
Tashqi boshqaruvchi qarzdorning rahbarini saylash (tayinlash) to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqish uchun qarzdorning boshqaruv organini o‘z tashabbusi bilan chaqirishga haqli. Qarzdorning va qarzdor mol-mulki egasining boshqa boshqaruv organlari vakolatlari tiklanadi.
Agar xo‘jalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topish va tugatishga doir ish yuritishni boshlash to‘g‘risida qaror qabul qilingan hamda tugatish boshqaruvchisi etib boshqa shaxs tayinlangan bo‘lsa, tashqi boshqaruvchi tugatish boshqaruvchisiga ishlarni topshirgunga qadar o‘z vazifasini bajarishni davom ettirib turadi. Tashqi boshqaruvchi tugatish boshqaruvchisi tayinlangan sanadan e’tiboran uch ish kunidan kechiktirmay ishlarni unga topshirishi shart.
-
Tugatishga doir ish yuritish taomili
Tugatishga doir ish yuritish taomili bankrotlik jarayonini tugatuvchi taomili bo‘lib hisoblanadi. Mazkur taomilning maqsadi bo‘lib qarzdorning mol-mulkini qonuniy realizatsiya qilish va olingan mablag‘larni kreditorlar talablarini mos ravishda qondirishga yo‘naltirish, shuningdek, qarzdorni qarzlardan holi deb topish hisoblanadi. Tugatishga doir ish yuritish taomili xo‘jalik sudi tomonidan kreditorlarning yig‘ilishi yoki bankrotlik to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha davlat organi taqdimotiga ko‘ra tayinlanadigan tugatish boshqaruvchisi tomonidan amalga oshiriladi.
Tugatishga doir ish yuritishning boshlanishi Xo‘jalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topish to‘g‘risida qaror qabul qilinishi bilan boshlanadi. Uning umumiy muddati 12 oydan oshmasligi kerak. Lekin, xo‘jalik sudining qarori bilan ba’zi hollarda bu muddat uzaytirilishi mumkin.
Xo‘jalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topish va tugatishga doir ish yuritishni boshlash to‘g‘risida qaror qabul qilingandan so‘ng quyidagi harakatlar amalga oshiriladi:
-
Qarzdorning mol-mulkini boshqa shaxsga o‘tkazish bilan bog‘liq yoki uning mol-mulkini uchinchi shaxslar foydalanishi uchun topshirishga sabab bo‘luvchi bitimlar tuzishga bankrotlik to‘g‘risidagi Qonunchilikda belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi;
-
Qarzdorning barcha pul majburiyatlarini bajarish muddati, shuningdek kechiktirilgan majburiy to‘lovlarni to‘lash muddati boshlangan deb hisoblanadi;
-
Qarzdorning barcha turdagi qarzlari bo‘yicha neustoyka (jarima, penya) va foizlarni hisoblash tugatiladi;
-
Qarzdorning moliyaviy ahvoli to‘g‘risidagi ma’lumotlar maxfiy toifaga (shu jumladan tijorat siriga) mansubligini yo‘qotadi;
-
Undiruvni qarzdorning mol-mulkiga qaratishga doir barcha cheklovlar olib tashlanadi;
-
Ijro hujjatlarini ijro etish tugatiladi.
Xo‘jalik sudi tomonidan qarzdorni bankrot deb topish va tugatishga doir ish yuritishni boshlash to‘g‘risida qaror qabul qilingan paytdan e’tiboran qarzdorning boshqaruv organlari qarzdorning mol-mulkini boshqarish va tasarruf etish vazifalarini bajarishdan, agar ilgari chetlashtirilmagan bo‘lsa, chetlashtiriladi, qarzdor rahbarining vakolatlari tugatiladi (qarzdorning rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bekor qilinadi), qarzdorning ishlarini boshqarish tugatish boshqaruvchisiga yuklatiladi, shuningdek qarzdorning mol-mulkini boshqarish va tasarruf etish bo‘yicha mulkdorning vakolatlari tugatiladi. Tugatish boshqaruvchisi qarzdorning rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilish yoki mazkur rahbarni boshqa ishga o‘tkazish to‘g‘risida buyruq chiqaradi.
Xo‘jalik sudi qarzdorni bankrot deb topish to‘g‘risida qaror qabul qilayotganda tugatish boshqaruvchisini tashqi boshqaruvchini tayinlash uchun nazarda tutilgan tartibda tayinlaydi. Ustav fondida davlat ulushi bo‘lgan korxona bankrot deb topilgan taqdirda, bankrotlik to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha davlat organi ham tugatish boshqaruvchiligiga nomzod taqdim etishi mumkin.
Tugatish boshqaruvchisi tayinlangan paytdan e’tiboran qarzdorning ishlarini boshqarish hamda qarzdorning mol-mulkini tasarruf etish bo‘yicha barcha vakolatlar uning zimmasiga o‘tadi.
Tugatish boshqaruvchisi quyidagi huquqlarga ega:
-
Qarzdorning mol-mulkini tasarruf etish;
-
Xodimlar bilan, shu jumladan qarzdorning rahbari bilan tuzilgan mehnat shartnomalarini bekor qilish;
-
Qarzdorning shartnomalarini bajarishdan belgilangan tartibda bosh tortish;
-
Qarzdor tomonidan tuzilgan bitimlarni haqiqiy emas deb topish to‘g‘risida da’volar taqdim etish;
-
Qarzdorni bankrotlikka olib kelganligi munosabati bilan uning pul majburiyatlari va (yoki) majburiy to‘lovlari yuzasidan subsidiar javobgar bo‘ladigan uchinchi shaxslarga nisbatan talablar qo‘yish.
Tugatishga doir ish yuritish taomili davrida tugatish boshqaruvchisi quyidagilarni amalga oshirishga majbur:
-
Qarzdorning mol-mulkini o‘z tasarrufiga qabul qilishi, uni inventarizatsiya qilishi va baholashdan o‘tkazishni tashkil etishi, uning but saqlanishi choralarini ko‘rishi;
-
Qarzdorning moliyaviy ahvolini tahlil etishi;
-
Kreditorlar yig‘ilishini va kreditorlar qo‘mitasini chaqirishi;
-
Qarzdor oldidagi qarzlarni undirish choralarini ko‘rishi;
-
Qarzdor tugatilganda uning xodimlari huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishi hamda ular bilan tuzilgan mehnat shartnomalari bekor qilinajagi to‘g‘risida ularni xabardor etishi;
-
Kreditorlarning talablari reestrini yuritishi va ularning talablarini ko‘rib chiqishi;
-
Qarzdorning uchinchi shaxslarda turgan mol-mulkini qidirish, aniqlash va qaytarishga qaratilgan choralarni ko‘rishi;
-
Qarzdorning qonun hujjatlariga muvofiq saqlanishi lozim bo‘lgan hujjatlarini saqlashga topshirishi shart.
Bankrot yuridik shaxsning barcha aktivlari, balanslarda ko‘rsatilgan yoki ko‘rsatilmaganligidan qat’i nazar, tugatish massasini shakllantiruvchi asosni tashkil etadi.
Tugatish massasiga quyidagilar kirmaydi:
-
Qarzdor xodimlarining xususiy mulkidagi mol-mulk;
-
Ishonchli boshqaruvdagi, qarzdor ijara huquqi asosida foydalanayotgan mol-mulk;
-
Garov narsasi;
-
Qarzdorga javobgarlik asosida saqlash uchun berilgan tovarlar;
-
Qarzdorning mulki bo‘lmagan boshqa mol-mulk.
Qarzdorning balansida belgilanganidan boshqa maqsadda, shu jumladan tijorat maqsadlarida foydalanish mumkin bo‘lmagan ijtimoiy va kommunal infratuzilma obyektlari bo‘lsa, qarzdor bankrot deb e’lon qilingan paytdan e’tiboran bir oylik muddat ichida ular qoldiq qiymati bo‘yicha tugatish boshqaruvchisi tomonidan mahalliy davlat hokimiyati organlariga topshiriladi.
Tugatishga doir ish yuritish jarayonida tugatish boshqaruvchisi qarzdorning mol-mulkini inventarizatsiya qiladi va qiymatini belgilaydi. Tugatish boshqaruvchisi mazkur faoliyatni amalga oshirish uchun baholovchi tashkilotni va boshqa mutaxassislarni, ularning xizmatlari uchun haqni, agar kreditorlar yig‘ilishi yoki kreditorlar qo‘mitasi tomonidan haq to‘lashning boshqa manbai belgilangan bo‘lmasa, qarzdorning mol-mulki hisobidan to‘lagan holda, jalb etishga haqli. Ustav fondida davlat ulushi bo‘lgan korxonaning mol-mulki baholanayotganda baholovchi tashkilot jalb etilishi shart. Qarzdorning kreditorlari yig‘ilishi yoki kreditorlari qo‘mitasi mazkur xizmatlar haqini to‘lash majburiyati yuklanadigan, qilgan xarajatlari keyinchalik qarzdorning mol-mulki hisobidan navbatdan tashqari qoplanadigan shaxsni, agar uning o‘zi rozi bo‘lsa, tayinlashga haqli.
Agar tugatishga doir ish yuritish jarayonida haq to‘lash ko‘chmas mol-mulk bilan amalga oshirilayotgan bo‘lsa, mazkur mol-mulk, agar kreditorlar yig‘ilishi yoki kreditorlar qo‘mitasi tomonidan boshqacha qoida belgilangan bo‘lmasa, uni sotishdan oldin baholovchi tashkilot tomonidan baholanadi.
Qarzdorning garov narsasi bo‘lgan mol-mulkini baholash baholovchi tashkilot tomonidan majburiy tartibda o‘tkaziladi. Tugatish boshqaruvchisi tugatishga doir ish yuritish jarayonida qarzdorning so‘mda ish yuritadigan yagona va valyutada ish yuritadigan yagona hisobvaraqlaridan (bundan buyon matnda qarzdorning yagona hisobvaraqlari deb yuritiladi) foydalanishi shart. Tugatishga doir ish yuritish jarayonida kelib tushgan pul mablag‘lari ham qarzdorning yagona hisobvaraqlariga o‘tkaziladi.
Respublikamizning bankrotlikka oid Qonunchiligiga asosan kreditorlar talablarini quyidagi navbatlarning ketma-ketligida qondiriladi:
-
Sud xarajatlarini, sud boshqaruvchilariga haq to‘lash bilan bog‘liq xarajatlarni, kommunal xizmatlar va foydalanish xarajatlariga oid joriy to‘lovlarni, qarzdorning mol-mulkini sug‘urta qilish xarajatlarini qoplash, shuningdek qarzdorning bankrotlik to‘g‘risidagi ish qo‘zg‘atilganidan keyin yuzaga kelgan majburiyatlariga doir talablarni hamda qarzdor qaysi fuqaroning hayoti yoki sog‘lig‘iga zarar etkazilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘lsa, ana shu fuqaroning talablarini qondirish navbatdan tashqari tarzda amalga oshiriladi.
-
Majburiy to‘lovlarni hamda ish haqi to‘lash uchun pul mablag‘lari berilishini nazarda tutuvchi to‘lov (ijro) hujjatlari bo‘yicha, alimentlarni undirish to‘g‘risidagi talablarni qondirish uchun hisobvaraqdan pul mablag‘larini o‘tkazishni yoki berishni nazarda tutuvchi ijro hujjatlari bo‘yicha, mualliflik shartnomalari yuzasidan haq to‘lash bo‘yicha, qarzdorning mehnatga oid munosabatlar va ularga tenglashtirilgan huquqiy munosabatlardan kelib chiquvchi majburiy to‘lovlar hamda talablar bo‘yicha majburiyatlari bir xil - teng darajada bajarilishini ta’minlaydigan, shuningdek jinoyat yoki ma’muriy huquqbuzarlik oqibatida fuqarolarning mol-mulkiga etkazilgan zararning o‘rnini qoplashga doir talablari birinchi navbatda qondiriladi.
-
Majburiy sug‘urta bo‘yicha talablar, shuningdek banklarning kreditlari va bank kreditlari sug‘urtasi bo‘yicha talablar ikkinchi navbatda qondiriladi.
-
Kreditorlarning garov bilan ta’minlangan talablari uchinchi navbatda qondiriladi.
-
Kreditorlarning garov bilan ta’minlanmagan talablari to‘rtinchi navbatda qondiriladi.
-
Aksiyalar egalarining talablari beshinchi navbatda qondiriladi.
-
Qolgan barcha talablar oltinchi navbatda qondiriladi.
Har qaysi navbat bo‘yicha talablar oldingi navbat talablari to‘la qanoatlantirilganidan keyin qondiriladi.
Undirib olinayotgan summa bir navbatning barcha talablarini to‘la qondirishga yetarli bo‘lmasa, bu talablar har bir undiruvchi olishi lozim bo‘lgan summaga mutanosib ravishda qondiriladi.
Qarzdorning mol-mulki inventarizatsiya qilinganidan va baholanganidan keyin tugatish boshqaruvchisi, ushbu mol-mulkni ochiq kim oshdi savdosida sotishga kirishadi. Qarzdorning mol-mulkini sotish tartibi va muddatlari (jadvali) kreditorlar yig‘ilishi yoki kreditorlar qo‘mitasi tomonidan ma’qullangan bo‘lishi kerak.
Tugatish boshqaruvchisi kreditorlar bilan kreditorlarning talablari reestriga muvofiq hisob-kitob qiladi. Pul mablag‘larini kreditorning hisob varag‘iga o‘tkazish imkoniyati bo‘lmasa, unga tegishli summa qarzdor joylashgan yerdagi (yashash joyidagi) notarius yoki sud depozitiga tugatish boshqaruvchisi tomonidan o‘tkazilib, bu haqda kreditorga xabar qilinadi. Mazkur summa notarius yoki sud depozitiga o‘tkazilgan paytdan e’tiboran uch yil ichida kreditor tomonidan olinmasa, bu summa tegishincha notarius yoki sud tomonidan davlat byudjetiga o‘tkaziladi.
Tugatishga doir ish yuritishni boshlashning e’lon qilingan ma’lumotda belgilangan kreditorlar talablarini taqdim etish muddati tugaganidan keyin kreditorlar tomonidan bildirilgan talablar, shuningdek tugatishga doir ish yuritish boshlanganidan keyin yuzaga kelgan majburiy to‘lovlar bo‘yicha talablar, ular qaysi muddatda taqdim etilganidan qat’i nazar, qarzdorning belgilangan muddatda bildirilgan kreditorlar talablari qondirilganidan keyin qolgan mol-mulklaridan qondiriladi.
Qondirilgan talablar, shuningdek voz kechish haqi to‘g‘risida bitimga erishilgan talablar yoki tugatish boshqaruvchisi tomonidan hisobga olinishi bildirilgan yoxud majburiyatlarni tugatishning boshqa asoslari bo‘lgan talablar kreditorlarning qanoatlantirilgan talablari deb hisoblanadi.
Talabni hisobga olish, shuningdek voz kechish haqi orqali talabni qanoatlantirishga faqat bildirilgan talablarni qondirishning navbati va nisbati prinsipiga rioya etilgan taqdirda yo‘l qo‘yiladi. Voz kechish haqi to‘g‘risida bitim imzolash yo‘li bilan kreditorlar talablarini qanoatlantirishga mazkur bitim kreditorlar yig‘ilishi yoki kreditorlar qo‘mitasi bilan kelishilgan taqdirda yo‘l qo‘yiladi. Tugatishga doir ish yuritishda qarzdorning majburiyatlarini yangilash to‘g‘risida bitim tuzish yo‘li bilan kreditorlar talablarini qanoatlantirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Kreditorlarning qarzdor mol-mulki yetarli bo‘lmaganligi sababli qondirilmagan talablari ham qanoatlantirilgan talablar deb hisoblanadi. Tugatish boshqaruvchisi tomonidan kreditorlarning tan olinmagan talablari ham, agar kreditor xo‘jalik sudiga murojaat etmagan bo‘lsa yoki bunday talablar xo‘jalik sudi tomonidan asossiz deb topilgan bo‘lsa, qanoatlantirilgan talablar deb hisoblanadi.
Tugatish boshqaruvchisi kreditorlarning talablari reestriga kreditorlar talablari qanoatlantirilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni kiritadi.
Tugatish boshqaruvchisi qarzdorning kreditorlar talablari qanoatlantirilganidan keyin qolgan mol-mulki, shuningdek qarzdorning sotishga taklif qilingan, lekin tugatishga doir ish yuritish mobaynida realizatsiya qilinmagan mol-mulki to‘g‘risida kreditorlar mazkur mol-mulkni o‘z talablarini qanoatlantirish uchun qabul qilishni rad etgan taqdirda va agar qarzdorning muassislari (ishtirokchilari) yoki qarzdorning mol-mulki egasi kreditorlarning talablari qanoatlantirilganidan keyin qolgan mol-mulkka bo‘lgan huquqlari to‘g‘risida ariza taqdim etgan bo‘lmasa, mahalliy davlat hokimiyati organlarini xabardor qiladi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari xabarnoma olingan paytdan e’tiboran bir oylik muddat ichida mol-mulkni balansga oladi va uni saqlab turishga doir barcha xarajatlarni qoplaydi. Mol-mulkni qabul qilishdan bosh tortilgan yoki qabul qilishdan bo‘yin tovlangan taqdirda tugatish boshqaruvchisi tegishli organni mazkur mol-mulk qabul qilishga undash to‘g‘risidagi ariza bilan xo‘jalik sudiga murojaat etishga haqli. Xo‘jalik sudi mol-mulk topshirilganligi to‘g‘risidagi hujjatlar asosida tugatishga doir ish yuritishni tamomlash haqida ajrim chiqaradi.
Tugatishga doir ish yuritish taomilini o‘tkazish natijalari to‘g‘risida tugatish boshqaruvchisi tomonidan taqdim etilgan hisobot ko‘rib chiqilganidan keyin xo‘jalik sudi tugatishga doir ish yuritish tamomlanganligi haqida ajrim chiqaradi va tugatish boshqaruvchisi zimmasiga mazkur ajrimni yuridik shaxslarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazuvchi organga o‘n kun ichida taqdim etish majburiyatini yuklaydi.
Xo‘jalik sudining ajrimi yuridik shaxslarning yagona davlat reestriga qarzdor tugatilganligi to‘g‘risida yozuv kiritilishi uchun asos bo‘ladi. Reestrga tegishli yozuv xo‘jalik sudining mazkur ajrimi taqdim etilgan paytdan e’tiboran uch kundan kechiktirmay kiritilishi lozim.
Yuridik shaxslarning yagona davlat reestriga qarzdor tugatilganligi to‘g‘risidagi yozuv kiritilgan paytdan boshlab, tugatish boshqaruvchisining vakolatlari tugatilgan, tugatishga doir ish yuritish tamomlangan, qarzdor esa tugatilgan deb hisoblanadi.
Tayanch so‘zlar: bankrotlik alomatlari, sud sanatsiyasi, sudgacha sanatsiya, tashqi boshqaruv, kelishuv bitimi, kuzatuv
Mustahkamlash uchun savollar
-
Bankrotlik taomillarining turlari va tarkibini aytib bering.
-
Bnkrotlik alomatlari qay tarzda vujudga keladi?
-
Sud anatsiyasi nima?
-
Sud tomonidan bankrotlik to’g’risidagi ish qo’zg’atilgan kundan boshlab qo’llaniladigan birinchi sud taomili nima deb ataladi?
-
Kelishuv bitimini tuzish tartibini aytib bering.
-
Sanatsiya qiluvchi boshqaruvchi huquqlari va majburiyatlarini aytib bering.
8. KORXONANING HAYOTIYLIK FAOLIYATINI TA’MINLASHDA MARKETING
8.1.Marketing-miks va zamonaviy strategik marketing xususiyatlari
«Marketing-miks» nazariyasi «aralashma», «aralashtirilgan» deb tarjima qilinadi va strategik maqsadlarni echishga mo‘ljallangan kompleks marketingni nazarda tutadi.
Marketing-miks — bu bozorning murakkabligi va harakatchanligiga mos keladigan ko‘p o‘lchamli marketing strategiyasini har xil birikmalar va bog‘lanishlarda ishlab chiqishga imkon beradigan turli xil marketing qurollari to‘plamidir.
Muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo‘ladigan amaliy qurollarning nomlari tasdifga ko‘ra ingliz tilining R harfidan boshlanadi. Marketing faoliyatining ushbu yig‘indisini belgilash uchun «4R» formulasi ishlatiladi: Product (tovar) — Price (narx) — Promotion (siljitish) — Rlase (taqsimlash). Ba’zi hollarda unga 5 — «R»ni ham kiritadilar (Reorle (iste’molchilar). Bunda oldingi tarkibiy bloklarga tegishli strategiyani amalga oshirishning sifat darajasini belgilaydigan personal muammolarning kompleksi nazarda tutiladi. SHunday qilib, marketing-miksning marketing strategiyasini shakllantiruvchi 5 ta asosiy muammolifunksional bloklarini ajratib ko‘rsatish mumkin.
Mahsulot. Iste’molga mo‘ljallangan har qanday mahsulot dastavval iste’molchilar talabiga to‘lato‘kis javob berishi va muayyan ko‘rsatkichlar bo‘yicha boshqa ishlab chiqaruvchilar (raqobatchilar) mahsulotidan albatta ustun bo‘lishi kerak. Bunda eng asosiy mezon bo‘lib mahsulot sifati hisoblanadi. O‘zining strategik faoliyati asosiga sifat omilini qo‘yadigan firma kelajakda foyda olish uchun ko‘proq imkoniyatlarga ega bo‘ladi. Biroq marketolog iste’molchilarning umidiga mos tushadigan mahsulotning tashqi ko‘rinishi (dizayn, o‘rami) haqida unutmasligi kerak. SHu bilan birga tovarning hayotiy davri bosqichlarini xam hisobga olishi kerak.
|