nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-ILOVA - 1 Maruza matnlari

1-ILOVA
M A D A N I Y A T
2-ILOVA
O‘QITUVCHI NUTQI MADANIYATI FANINING
VAZIFALARI
3-ILOVA
NUTQ MADANIYATI VA BOSHQA FANLAR
4-ILOVA
NOTIQLIK SAN’ATI TARIXI
5-ILOVA
6-ILOVA
7-ILOVA
QADIMGI SHARQ NOTIQLARI
8-ILOVA
QADIMGI SHARQ VOUIZLARI
9-ILOVA
UYG‘ONISH DAVRI NOTIQLARI
10-ILOVA
OZBEK TILI MEYURLARI‘
11-ILOVA
12-ILOVA
NOTIQLIK SAN’ATINING TURLARI
13-ILOVA
Notiqlik turlari
Nutq ko‘rinishlari
I. SIYOSIY-IJTIMOIY
NOTIQLIK
Siyosiy-ijtimoiy va siyosiy-
iqtisodiy mavzudagi ma’ruzalar.
Anjumanlardagi hisobot
ma’ruzalari.
Siyosiy nutq.
Diplomatik nutq.
Siyosiy axborot.
Harbiy vatanparvarlik nutqi.
Tashviqotchi nutqi.
Ilmiy-ommabop nutq.
II. AKADEMIK
NOTIQLIK
O‘quv yurtlari ma’ruzalari.
Ilmiy ma’ruza.
Ilmiy axborot.
III. SUD NOTIQLIGI
Qoralovchi nutqi.
Jamoatchi qoralovchi nutqi.
Oqlovchi nutqi.
Jamoatchi-oqlovchi nutqi.
O‘z-o‘zini himoya qilish
nutqi.
IV. IJTIMOIY-
MAISHIY NOTIQLIK
Madhiya (yubiley, maqtov
nutqlari)
Ta’ziya (motam) nutqi.
Tabrik nutqi.
V. DINIY NOTIQLIK
Xutba.
Va’z.
14-ILOVA
NUTQNING ASOSIY KOMMUNIKATIV SIFATLARI
15-ILOVA
NUTQNING ASOSIY KOMMUNIKATIV SIFATLARI
16-ILOVA
NUTQNING ASOSIY KOMMUNIKATIV SIFATLARI
17-ILOVA
NUTQNING ASOSIY KOMMUNIKATIV SIFATLARI
18-ILOVA
NUTQ TAYYORLSH BOSQICHLARI
19-ILOVA
NUTQ MATNLARI
MUNDARIJA
Kirish.................................................................................................
O‘qituvchi nutq madaniyati kursining maqsad va vazifalari ...........
Nutq madaniyati va notiqlik san’ati tarixidan ..................................
Adabiy norma va nutq madaniyati ..................................................
Notiqlik turlari va nutq ko‘rinishlari ..............................................
Nutq madaniyatining aspektlari........................................................
Savol va topshiriqlar .........................................................................
Oraliq nazorat uchun testlar.............................................................
Yakuniy nazorat uchun savol variantlari..........................................
Lug‘at................................................................................................
Adabiyotlar .......................................................................................
Ilovalar ..............................................................................................
|
Nazorat uchun savollar - 1 Maruza matnlari

3.
Nutq madaniyati kursining maqsad
va vazifalari nimalardan
iborat?
4.
Nutq madaniyatining boshqa qanday sohalar bilan aloqadorligi
mavjud?
Mustaqil ish topshiriqlari:
1. Nutq madaniyatining kishilar ijtimoiy hayotidagi o‘rni
haqida
gapiring.
2. Ziyoli shaxs nutqining o‘ziga xosligiga misollar izlang.
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
1.Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch”. T, 2008.
2.Mahmudov N. “O‘qituvchi nutqi madaniyati”. Toshkent, 2007.
3.Головин Б.Н. Основы культуры речи. – M.: Высшая школа,
1989.
4.Begmatov E. Nutq madaniyati tushunchasi haqida.O‘zbek tili va
adabiyoti. 1975. № 5.
5.R.Qo‘ng‘urov, E.Begmatov, Yo.Tojiev. “Nutq
madaniyati va
uslubiyat asoslari“, T.”O‘qituvchi”, 1992.
6.R.Qo‘ng‘urov, S. Karimov. “O‘zbek
tili stilistikasi va nutq
madaniyati: Bibliografik ko‘rsatkich” – SamDU, 1984.
2-MA’RUZA. NUTQ MADANIYATI VA NOTIQLIK
SAN’ATI TARIXIDAN
Darsning o‘quv maqsadi: nutq
madaniyati va notiqlikning
kishilik jamiyatidagi o‘rni, qadimgi yunon (Afina)
va Rim notiqligi,
Sharq notiqligi, ularning o‘ziga xosligi haqida ma’lumot berish.
Tushunchalar va tayanch iboralar: nutq madaniyati va notiqlik
san’ati, yunon notiqligi, Rim notiqligi, Sharq notiqligi.
REJA:
1.
Nutq madaniyati va notiqlik san’ati, uning ilk manbalari.
2.
Qadimiy davrlardagi notiqlik san’ati va notiqlik maktablari:
Rim notiqligi - 1 Maruza matnlari

|
1 Maruza matnlariBog'liq Kitob 5502 uzsmart.uz
Rim notiqligi.
Yunon madaniyati, xususan, Afina notiqlik san’ati tanazzulga yuz
tutgan bir paytda Italiyada Rim notiqlik san’ati rivojlana boshladi. U
antik notiqlikning yana bir muhim tarmog‘i edi. Bu notiqlik lotin
tilida shakllanganligi tufayli lotin notiqligi deb ham yuritiladi.
Rim imperiyasi ijtimoiy mazmuni jihatidan quldorlik tizimiga
asoslangan bo‘lib, unda faqat ijtimoiy tuzum taraqqiyoti emas, balki
notiqlik san’ati taraqqiyotida ham Yunoniston tarixining, xususan, Afina
tarixining ayrim bosqichlarining takrorlanishini ko‘ramiz. Chunki Rim
madaniyatiga yunon, xususan Attika madaniyati katta ta’sir o‘tkazgan
edi. Negaki, yunon demokratiyasining ravnaqi eramizdan oldingi V
asrga to‘g‘ri kelsa, Rim imperiyasining rivojlanish davri eramizdan
oldingi IV-III asrlarga to‘g‘ri keladi. Shuning uchun ham ilg‘or
yunon madaniyati, yunon notiqlik san’atining Rim notiqlik san’atiga
ta’sir etishi tabiiy bir hol edi.
Eramizdan oldingi II asrdan boshlab Rim imperiyasining quldorlik
siyosati kuchaydi. Bu o‘z navbatida qullarning g‘azab kosasi to‘lishiga
sabab bo‘ldi va qullar bilan quldorlar orasida keskin kurash davri
boshlandi. Ajoyib satirik Lusiliy (eramizdan oldingi 180-102 yillar)
asarlarida bu kurash yorqin aks ettirilgan. Siyosiy-ijtimoiy sharoitda
so‘z san’ati yana kuchga kirdi va davlat arboblari shu qudratli qurol –
notiqlik san’ati vositasi bilan kurash olib bordilar. Rim imperiyasida
Katon, aka-uka Grakxlar, Mark Antoniy, Sitseron kabi yirik
notiqlar yetishib chiqdi.
Yirik davlat arbobi va notiqlardan biri Katon qadimgi olimlarning
hisobiga ko‘ra 150 taga yaqin nutq meros qoldirgan. Katonning eng
sevimli usuli masalani muxtasar, ixcham bayon qilish uslubini qo‘llagan.
U masalani g‘oyat keskin tarzda qo‘ygan. Fikrlarni stilistik jihatdan
g‘oyat go‘zal konstruksiyada, ifodali va ta’sirchan shaklda bayon
etishni xush ko‘rgan. Har bir masala bilan tanishar ekan,uni atroflicha
o‘rganib chiqishga e’tibor bergan. Katon notiq sifatida shu qadar
kuchli mahorat egasi ediki, bu borada unga Sitseron ham tan berib
yozadi: "Hammasini yanada chiroyliroq, yanada nafisroq qilib aytish
mumkin, ammo hech narsani undan kuchliroq va jonliroq qilib aytish
mumkin emas". His-hayajon bilan so‘zlash borasida Sitseron deyarli
hech kimga shu qadar yuksak baho bermaydi.
Sitseron fikricha, "har qanday notiqning asosiy maqsadi –
|
| |
SHARQ NOTIQLIGI - 1 Maruza matnlari

|
1 Maruza matnlariBog'liq Kitob 5502 uzsmart.uzSHARQ NOTIQLIGI
O‘rta Osiyoda hozirgi O‘zbekiston hududida notiqlik, ya’ni
voizlikning vujudga kelishi va rivojlanishining tarixiy ildizlari juda
qadimiydir. Ma’lumki, qadimiy Sharqda, taxminan IX asrgacha voizlik
vazifasini shoh, xalifa, sulton, qirol va harbiy sarkardalar bajarganlar.
Ular asosan, juma kunlari, hayit, navro‘z va boshqa bayram
marosimlarida jamoani to‘plab, davlat siyosati, tuzumi, fuqarolarning
majburiyat va burchlari, jumladan, bahodirlik, itoatkorlik, qonunlarga
rioya qilish, boshqa qo‘shni mamlakatlardagi vaziyat, dushmanlarning
kirdikorlari, mudofaa, o‘z ichki, tashqi siyosatlari va boshqalar haqida
va’z aytganlar.
O‘rta Osiyoda ilk Uyg‘onish davrining mashhur mutafakkiri va
voizlaridan bo‘lgan Abu Nasr Forobiy (870-950) va’z aytganda to‘g‘ri
so‘zlash, to‘g‘ri mantiqiy xulosalar chiqarish, mazmundor va go‘zal nutq
matnini tuzishda leksikologiya, grammatika va mantiqning roliga nazariy
va amaliy jihatdan katta e’tibor beradi. Forobiy voizlik talablari haqida
gapirib: «Voizning so‘zlari aniq bo‘lsin, fikrini va aytmoqchi bo‘lgan
mulohazalarini ravon va ravshan bayon eta olsin», - deydi.
Abu Rayhon Beruniyning ta’kidlashicha, inson nutqi o‘z tuzilishi,
materialiga ko‘ra rostni ham, yolg‘onni ham ifodalashi mumkin. Bu
ko‘plab bahs-munozaralarga sabab bo‘ladi. Inson bu bahs-munozaralar
jarayonida rostni yolg‘ondan ajratadigan «mezon»ni yaratadi. Inson
hayotidagi zaruriy ehtiyojlar talab bilan yuzaga kelgan mantiq fanining
qiyosi rostni yolg‘ondan ajratish vositasi bo‘lib qoldi. Inson nutqida
shubhali o‘rinlar sezilsa, ma’lum «mezon» yordamida ular tuzatiladi.
Shu bois Beruniy yaxshi nutq matnini tuzish va mazmunli nutq so‘zlash
uchun grammatika, aruz va mantiq ilmini chuqur bilish lozimligini
uqtiradi.
|
| |
Suqrot, Gerodot, Sofokl, Fidiy

Epideyktik nutqning mavzusi uning maqsadiga ko‘ra turlicha edi.
Masalan, xudolar haqidagi afsonalar, xalq qahramonlari (Axill, Gerakl va
x.q.) madhiyasi, mashhur kishilar hayotiga oid (Gomer, Aristid va h.q.)
sarguzashtlar kabi.
Tantanali nutq matnlari shu qadar go‘zallik, badiiy,
lingvistik
bezaklarga boy holda tuzilardiki, ularni notiq og‘zidan eshitish emas,
hatto o‘qib chiqishning o‘zi katta zavq berardi. Iste’dodli notiq
talqinida bu nutqlar badiiy o‘qishga, ajoyib artistona ijrochilikka
aylanib ketar va tinglovchilarga
chindan ham estetik zavq
bag‘ishlardi. Yozma adabiyotning paydo bo‘lishida notiqlik
san’atining roli juda katta bo‘lganidek, nafis adabiyotning go‘zal, lirik
shakllari yuzaga kelishida epideyktik notiqlikning ta’siri kattadir.
Sud notiqligi
Yunoniston polislarida, xususan, Afina davlatida eng
mavqe va e’tiborga ega bo‘lgan notiqlik ko‘rinishlaridan biri.
Antik demokratiya qoidalariga ko‘ra, har bir erkin fuqaro xohlagan
paytda, xohlagan ish bo‘yicha sudga murojaat etishi va o‘z manfaatini
himoya qilishi mumkin edi. Sud jarayonida esa sud hay’ati chinakamiga
demokratik, odilona pozitsiyada turib, da’vogar
bilan himoyalanuvchi
esa har biri o‘z manfaatini himoya qilish uchun kurashardi. Sud
hukmining qaysi tomon foydasiga hal bo‘lishi ko‘pincha sudlanuvchi
shaxs yoki da’vogarning notiqlik san’atidagi mahoratiga bog‘liq edi.
Qaysi tomon o‘zining mantiqiy, faktologik talqini bilan sud hay’atini
ishontira olsa, hukm o‘shaning foydasiga chiqarilar edi. Antik sud
jarayonining ana shu demokratik xarakteri notiqlik san’atini
ommaviy
ehtiyojga aylantirdi va bu san’atning rivoji uchun zamin yaratdi.
Logograflar va sinegorlar degan kasb egalari paydo bo‘ldi.
Aleksandr Makedonskiy hukmronligi davrida yunon xalqining fan
va madaniyat sohasidagi yutuqlari sharq mamlakatlariga yoyila boshladi.
Bu madaniyat jahonning Makedonskiy hukmronligi ostidagi juda ko‘p
xalqlar madaniyatini birlashtirdi va yagona bir madaniyatni vujudga
keltirdiki, tarixda bu davr madaniyati ellinizm davri madaniyati deb
yuritiladi. Quldorlik
jamiyati rivojlangani, madaniyat va san’at
taraqqiyoti kabi notiqlik san’atining rivojlanishi uchun ham sharoit
yaratmagani bois ellinizm davrida notiqlik san’ati o‘zining siyosiy-
ijtimoiy mavqeini yo‘qota bordi.
Keyinchalik Rim istilochilari zulmidan parokanda bo‘lgan va
tanazzulga yo‘l tutgan yunon notiqlik san’ati qayta qaddini tiklay
olmadi. Afina davlatining gullab-yashnagan
davrida taraqqiy etgan
yunon
notiqlik san’ati jahon notiqlik san’atining cho‘qqisi bo‘lib qoldi.
Asosiy o‘quv materialining qisqacha bayoni

bosqichiga ko‘tariladi. Shu taraqqiyot bilan birga ilm-fan,
madaniyat
ham tez gurkirab o‘sa boshlaydi. Bu taraqqiyot jahon tarixida
hozirgacha mo‘tabar sahifani egallab turibdi. Taraqqiyotning asosiy
markazi Attika viloyati edi - hozirgi Afina. Bu davlat Attika yo Afina
davlati, eramizdan avval X-1X asrlarda yashnagan madaniyat Afina
yoki Attika madaniyati deb yuritiladi. Notiqlik san’ati jahon madaniyati
tarixida yunon notiqligining Attika davri notiqligi deb yuritiladi.
Antik dunyo madaniyati va san’atining gullab-yashnashiga sabab
bo‘lgan
asosiy omil, ijtimoiy tuzumning demokratik asosda
qurilganligidir. Ilm-fan, madaniyat shu demokratiya tufayli ravnaq topdi.
Eramizdan avvalgi V asrga kelib Yunoniston hududi yirik shaharlar
doirasida uyushgan kichik davlatlardan iborat edi. Bu shahar-davlatlar
polislar deb atalardi. Har bir polis mustaqil davlat sifatida demokratik
asosda ish ko‘rardi. Afina davlati shu polislar ichida eng yirigi edi.
Afina davlatida uch organ hal qiluvchi qudratga ega bo‘lgan
Ulardan biri xalq majlisi, ikkinchisi Besh yuzlar Kengashi deb ataladi.
Sud ham katta ijtimoiy-siyosiy mavqega ega bo‘lgan. Shu uch organ
yunon demokratiyasini tashkil etardi.
Besh
yuzlar Kengashi, eng yirik arboblar Kengashi bo‘lib, davlat
ahamiyatidagi masalalar bo‘yicha kiritiladigan takliflar, qonun-qoidalar
loyihasini tuzib, muhokama etardi. Ana shu jarayonda Kengashning har
bir a’zosi muhokama etilayotgan masala bo‘yicha o‘z fikrini aytar, har
tomonlama asoslab, nutq so‘zlardi. So‘zlovchi o‘z nuqtai nazarini
himoya qila olsa, loyiha qabul qilinar, asoslay olmasa qabul qilinmasdi.
Besh yuzlar Kengashi demokratiyasi
erkin muhokama etish va
erkin qarorga kelishdan iborat edi. Shu muhokama erkinligi, so‘z
erkinligi notiqlarning yetishib chiqishiga zamin yaratdi. So‘z erkinligi -
demokratiya, notiqlikning taraqqiyotiga sabab bo‘ldi. Kengashdagi
muhokama nutqlari majmuasidan notiqlik san’atining yo‘nalishi yuzaga
keldi. Yunon notiqligining bu ko‘rinishiga Kengash notiqligi deb nom
berildi. Kengash notiqligi davlat miqyosidagi masalalarni hal etishga
qaratilgan bo‘lib, siyosiy xarakterga ega edi. Shuning uchun bu toifaga
mansub notiqlar siyosiy yoki harbiy notiqlar edi.
Besh yuzlar
Kengashida ham, xalq majlisida ham muhokama etilayotgan masala
bo‘yicha qaror, erkin ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinar va ko‘p
ovozga ega bo‘lgan tomon g‘olib kelardi. Ko‘p ovoz olishning birdan-
bir yo‘li majlis ahlini ishontirish, ko‘tarilgan masalaning mohiyatini ocha
olish edi.
Attika notiqligi 2 davrga bo‘linadi.
1. Eramizdan oldingi 462-yilgacha. Afina davlat tuzumi eng
demokratik tusga kirguncha.
2..
Eramizdan oldingi 462-332-yillar orasi, Afina davlati
Makedoniyaga qaram bo‘lib qolgan vaqtgacha.
Afina davlati jahonga notiqlik san’atining yirik namoyandalarini
yetkazib berdi. Ma’rifatparvar kishi sifatida o‘z
atrofiga Anaksagor,
Ikkilik mantiqiy elementlarning qo’llanilishi

12.3.Ikkilik mantiqiy elementlarning qo’llanilishi.
Raqamli elektrotexnika sohasida ishlaydigan mutaxassislar ikkilik mantiqiy elementlarga bilan har kuni ro’para kelishadi. Mantiqiy elementlarni oddiy o‘chirib-yoqgichlarda, releda, vakuum lampa, tranzistorlar, diodlar yoki integral sxemalarda yig‘ish mumkin. Integral
sxemalarning keng qo‘llanilishi va arzonligini hisobga olsak, raqamli
qurilmalarni faqat integral sxemalarning o‘zidan yig‘ish maqsadga muvofiq. Asosiy mantiqiy elementlar 7 xil: “va”, “yoki”, “emas”,“va-emas”, “yoki-emas”, “birortasi, lekin hammasi emas”, “birortasi, lekin hammasi emasga yo’l qo’ymaydigan”.
Mantiqiy elementlar u yoki bu vazifani bajarganligi sababli ularni funktsional elementlar deyiladi. Funktsional elementlarni bir-biriga ulash natijasida funktsional sxemalar hosil qilinadi.
12.4. Mantiqiy sxemalarda analiz va sintez masalalari.
1. “Va” mantiqiy elementi.
“Va” mantiqiy elementini ba’zan “hammasi yoki hech narsa” elementi deb ham yuritiladi. Mexanik o‘chirib-yoqgich orqali “va” mantiqiy elementining ishlash printsipini ko‘rib chiqamiz.
Agar zanjirda A va B kalitlar ketma-ket ulangan bo‘lsa, u holda C zanjirda L1 lampa yonishi uchun A va B kalitlarning ikkalasi ham yopilishi kerak, ya’ni А=1 va В=1 bo’lishi kerak. Kon’yunktsiya xuddi shu xossalarga ega. Demak, “va” mantiqiy elementining ishlash printsipi kon’yunktsiya bilan bir xilda ekan.
“Va” mantiqiy elementining sxematik tasvirida ikkita kirish, bitta chiqish bo’lib, u quyidagicha:
“Mantiqiy” terminidan odatda biror bir qarorni qabul qilish jarayonida foydalaniladi. Shuning uchun ham mantiqiy elementni shunday sxema deyish mumkinki, unda kirish signallariga asoslanib, chiqishda “ha” yoki “yo‘q” deyish hal qilinadi. Yuqorida ko‘rganimizdek, lampa yonishi uchun uning ikkala kirish joyida “ha” signali (kalitlar yopilishi kerak) berilishi kerak.
Rostlik jadvali “va” mantiqiy elementining ishlashi haqida to‘liq ma’lumot beradi:
A
|
B
|
Y=A&B
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
1
|
1
|
1
|
“Va” mantiqiy elementi uchun kiritilgan belgilash A va B kirish signallari “va” mantiqiy funktsiyasi bilan bog‘langan bo‘lib, chiqishda Y signal paydo bo‘ladi” deb o‘qiladi. Ushbu tasdiqning qisqartirilgan ifodasi Bul ifodasi (A&B) deyiladi. Bul ifodasi – universal til bo‘lib, injenerlar va texnik xodimlar tomonidan raqamli texnikada keng qo‘llaniladi.
|
Masalalar - Avtomatlashtirish va boshqaruv

|
Avtomatlashtirish va boshqaruv
|
bet | 6/21 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #133576 |
Bog'liq Tajriba uzb 142. Masalalar
6.3-masala. Nochiziqli avtomatik tizimning struktura sxemasi 6.25,a-rasmda keltirilgan.
Yechish: Tizim chiziqli qismining chastotali uzatish funksiyasni quyidagi ko‘rinishga ega:
.
u
b
а
x
2.4-rasm.
Uning haqiqiy va mavhum qismlari mos ravishda quyidagiga teng
,
.
va ga ba’zi funksiyalar kiritamiz:
, .
Bu tengliklar bo‘yicha xarakteristikani quramiz (2.5-rasm) va bo‘yicha Popov to‘g‘ri chizig‘ini shunday o‘tkazamizki, bunda qurilgan xarakteristika bu chiziqdan o‘ng tomonda yotsin. 6.25-rasmga binoan . Shuning uchun tizim sektorda yotuvchi hamma nochiziqli xarakteristikalar uchun mutlaq turg‘undir, shu jumladan 6.25-rasmda ko‘rsatilgan rele tipli xarakteristika ham turg‘un.
Shunday qilib, berk nochiziqli tizimning mutlaq turg‘unligining yetarli sharti ochiq holda k uzatish koeffitsiyentiga ega bo‘lgan tutash chiziqli tizimning zaruriy va yetarli sharti bajarilishiga keltirilyapti.
Nazorat savollari:
Nochiziqli tizimlar turg’unligi qanday tekshiriladi?
Popov tenglamasi haqida ma’lumot?
Lyapunov tenglamasi haqida tushuncha.
TAJRIBA MASHG’ULOTI №3.
Tajriba mavzusi: Matlab muhitida dasturlash
Tajriba maqsadi: Matlab muhiti haqida dastlabki darslarni o’rganish.
Reja:
Matlab dasturi kelib chiqishi.
Matlab dasturida dasturlar va matematik amallar bajarish.
. Nazariy ma’lumotlar
Ishning maqsadi
Matlab vositasi yordamida bir оʻlchamli chiziqli uzluksiz sistemalarni tahlil qilish usullarini оʻzlashtirish
|
| |
" " 202 y. Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi mavzu

|
" " 202 y. Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi mavzu
|
bet | 1/30 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 407,5 Kb. | | #147496 |
Bog'liq Kasbiy faoliyatda AT maruza (1)
“____”____________202__y.
NAZARIY O`QUV MASHG`ULOTINING O`QITISH TEXNOLOGIYASI
Mavzu: Auto CAD dasturi haqida tushuncha.
O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchular soni
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi:
|
Nazariy
|
O`quv mashg`uloti rejasi
|
1.Auto CAD dasturi.
2.Auto CAD dasturini o’rnatish.
3.Auto CAD dastur interfeysi.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: Grafik dasturlar va ularni ishlatishni o’rganish.
|
Pedagogik vazifalar:
O’quv mashg’oti mavzusi bilan tanishtirish;
Tushuntirish, ko’rsatish;
Instruktaj berish;
Darsni ochib berish va boshqarish;
|
O`quv faoliyati natijalari:
Tayyorlagan topshiriqlarni ko’rsatadilar aytib beradilar;
Olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’tilgan mavzuni aytib beradilar;
Mavzuni tartibli ravishda izohlab beradilar;
|
O`qitish metodlari
|
Kichik axborotli, ma’ruza, xikoya tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish.Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash,insert, mashq, suhbat,bahs,aqliy hujum ta’limiy o’yin, pinbord va boshqalar (quyidagilardan maqsadga ko’ra tanlab olinadi).
|
O`qitish vositalari
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar,proyektir, kompyuter, diaproyektor, flipchart, videofilm, grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar,diagrammalar, namunalar, ekspeert varag’i, yo’riqnoma, elektron yo’riqnoma.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda.
|
O`qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo’ljallangan xona
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor-so`rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o`quv topshiriqlarni baholash
|
O`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
|
| |
Nazorat va muhokama savollari

|
Nazorat va muhokama savollari
|
bet | 21/21 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #133576 |
Bog'liq Tajriba uzb 14Nazorat va muhokama savollari
Spektral zichlik nima?
Signal manbai sifatida ishlatiladigan „Oq shovqin“ni tushuntiring.
Tasodifiy jarayonlarning korrelatsion funksiyasini qanday hisoblanadi?
|
| |
Ishning vazifasi - Avtomatlashtirish va boshqaruv

Topshiriqni bajarish tartibi
|
Matlab buyruqlari
|
Matlab ni ishchi holatini tozalash (xotira)
|
clear all
|
Matlab oynasini tozalash
|
clc
|
tf buyrugʻi bоʻyicha qisqacha maʻlumot (yordam) olish
|
help tf
|
Ushbu buyruqning bajarilishi fayli adresini aniqlash
|
which(ʻtfʻ)
|
tf obyekti sifatida uzatish funksiyasini1 kiriting.
|
n = [n2 n1 n0]
d = [1 d2 d1 d0]
f = tf ( n, d )
|
Ushbu obyektda uzatish funksiyasi surati va maxrajlari kоʻrinishini tekshirib kоʻring.
|
[n1,d1] = tfdata
( f, ʻvʻ )
|
Uzatish funksiyasining nol va qutblarini toping.
|
z = zero ( f )
p = pole ( f )
|
Оʻrnatilgan rejimda zvenoning kuchaytirish koeffitsiyentini toping.
|
k = dcgain ( f )
|
Sistemaning оʻtkazuvchanlik polosasini aniqlang (ACHX da kichik chastota dB dan kichik qiymatni tashkil etadi)
|
b = bandwidth ( f )
|
Fazo holatida sistemaning modelini quring
|
f_ss = ss ( f )
|
Shunday qilingki, tоʻgʻri uzatish koeffitsiyenti 1 ga teng bоʻlsin
|
f_ss.d = 1
|
Оʻrnatilgan rejimda zvenoning yangi kuchaytirish koeffitsiyentini toping
|
k1 = dcgain ( f_ss )
|
va koeffitsiyentlar qanday bogʻlangan? Nima uchun?
|
|
«Nol-qutb» formasida berilgan sistemaning modelini quring
|
f_zp = zpk ( f )
|
Ishchi fazoda qanday оʻzgaruvchilar mavjud, tekshiring
|
who yoki whos
(farqi nimada?)
|
Sistemaning nol va qutblarini joylashish grafigini quring
|
pzmap ( f )
|
Barcha elementar zvenolar uchun dempfirlash koeffitsiyenti va xususiy chastotalarni aniqlang
|
[wc,ksi,p] = damp ( f )
|
|
lab3.mdl5 - Avtomatlashtirish va boshqaruv

lab3.mdl5 nomi ostida modelni uzingizni papkangizga saqlab qoʻying
|
File – Save
|
Girokompas blokini belgilang va uni boshqa tomonga buring.
|
Ctrl+I bosish yoki Ctrl+R ikki marotaba bosish
|
Kema, Yuritma va Rostlagich bloklari nomlarini bloklar ostiga joylashtiring
|
Blokka SOʻT,
Format - Flip name
|
Oʻzingizni hohishingizga qarab bloklar rangini tanlang.
|
Blokka SOʻT,
Format – Background color
|
Math Operations guruhidan Sum blokini model oynasiga oʻtkazing va uni rostlagichning chap tomoniga joylashtiring
|
SCHT
|
Shunday qilingki, ikkinchi kirishning yigʻindisi minus belgisi bilan hisoblansin (manfiy teskari bogʻlanish)
|
Blokka ikki marotaba bosish,
List of signs maydonida |+- kiritish
|
Sources gurihidan Step blokini model oynachaga oʻtkazing va uni summatorning chap tomoniga joylashtiring. Unga Berilgan yoʻnalish nomini bering
|
|
Signal uzatilishining vaqtini 0 va signal kattaligini 10 oʻrnating. (10 gradusga burilishni tadqiq qilyapmiz)
|
Blokka ikki marotaba bosish,
Step time maydonida 0
Final value maydonida 10
|
Kerakli usul bilan barcha bloklarni biriktiring
|
Bir blokning chiqishiga SCHT bosib (koʻrsatkich belgisi plyus koʻrinishini oladi), ikkinchi blokning kirishiga olib boriladi
|
|
Ishning bajarilish tartibi

|
Ishning bajarilish tartibi
|
bet | 4/21 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #133576 |
Bog'liq Tajriba uzb 14Ishning bajarilish tartibi: Mexanik tizimlarni o’rganishda tizim elementlari bilan bog’liq fizik qonuniyatlarga murojaat etiladi.
Ushbu tizimda 3 ta fizik element bo’lib, ular: k-elastiklik, c-silindr porshinini qarshilik koeffisenti va y- yo’l.
Ushbu tizim uchun Nyutonning II qonunini joriy qilamiz va uning matematik ifodasini shakllantiramiz.
Bu yerda, - tizimga ta’sir etuvchi kuch, - m massali ob’ektning olgan tezlanishi, - silindrli porshinning qarshilik kuchi, - elastiklik kuchi.
Yakuniy matematik ifodani Laplas o’zgartirishlari asosida o’zgartiriladi. Natijada, o’zgartirish funksiyasi xosil bo’ldi.
yoki
Yakuniy matematik ifoda berilgan tizimning matematik modeli bo’lib, uning blok sxemasi quyidagicha bo’ladi:
Demak, tizimning matematik modeli yaratildi.
Yaratilgan matematik modelni MatLab tizimida kompyuterli modelini qurish uchun Matlab dasturi yuklanadi. Dastur yuklangach, dasturning Command Window oynasi o’zgaruvchi va buyruqlardan tozalanadi:
Variant asoisda o’zgaruvchilarga qiymat beriladi.
Modelning o’zgartirish funksiyasini xosil qilish uchun tf buyrug’idan foydalaniladi.
Ko’rilayotgan tizimning kirish qiymati bo’yicha natijaviy grafigini step() buyrug’i orqali ko’rish mumkin.
Ko’rilayotgan tizimni MatLab dasturida kompyuterli model ko’rinishini qurish uchun Simulink qismidan foydalaniladi. Simulinkni ishga tushirish uchun tugmasi yoki simulink buyrug’i beriladi.
Simulink kutubxonasidan foydalangan xolda yangi model yaratish uchun yangi oyna ochiladi (File – New - Model). Yangi yaratilgan oynaga Simulink kutubxonasidan foydalanib, Constant, Transfer Fcn va Display bloklari joylashtiriladi.
Ular o’zaro birlashtiriladi. Har bir blokka uning konteks menyusi orqali Block Parametrs buyrug’i orqali o’zgartirish imkoniyati bor.
Yaratilgan modelni tugmasi orqali ishga tushiriladi.
Matlab dasturida ixtiyoriy buyruq yoki funksiya haqida ma’lumot olish uchun help kalit so’zidan foydalaniladi.
Topshiriqlar:
Variantlar:
|
| |
-rasm. Avtomatik boshqarish tizimining strukturaviy sxemasi

|
-rasm. Avtomatik boshqarish tizimining strukturaviy sxemasi
|
bet | 14/21 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #133576 |
Bog'liq Tajriba uzb 145.3-rasm. Avtomatik boshqarish tizimining strukturaviy sxemasi
Uzatish funksiyalari quyidagicha:
; ;
parametrlar qiymatlari 6.1.jadvalda keltirilgan.
Tizimga kirishda pogʻonaviy taʻsir . Shuningdek gʻalayonlanish taʻsiri va beriladi.
1. Matlab/Simulink yordamida tizim modeli tuziladi. Tizimning kirishiga pogʻonaviy taʻsir va gʻalayonlanish taʻsiri bering. Scope yordamida ABT ning h(t)oʻtish xarakteristikasi ossillografini oling. Sifat koʻrsatkichlarini aniqlang.
2. LTI-Viewer yordamida xarakteristik tenglamaning ildizlarini aniqlang. Sifat koʻrsatkichlarini aniqlang.
3. 1) va 2) punktlarni takrorlang. Berilgan taʻsir qiymatlaridan sifat koʻrsatkichlariga bogʻliqligini tahlil qiling.
4. oʻtish jarayoni grafiklarini kuchaytirish koeffitsiyent qiymatlarini K1=1,75 i K1=7 deb oling.
5. oʻtish jarayoning grafiklarini doimiy vaqt T1=0,17 c va T1=0.2 deb oling. Yopiq tizim uchun LACHX va LFCHX quring va amplituda va faza boʻyicha turgʻunlik zahiralarini aniqlang.
6. gʻalayonlanish taʻsirlarida sifat koʻrsatkichlarini aniqlang e(t), y(t) grafiklarni oling bunda
a)
7. boshqarish tizimining mutloq sifat koʻrsatkichlarini aniqlang. Olingan natijalardan xulosa chiqaring.
Talabalarni laboratoriya ishini bajarishi uchun variantlar quyidagi jadvalda keltrilgan:
|
| |
“Yoki” mantiqiy elementi - 12-ma’ruza. Ikkili mantiqiy elementlarining qo‘llanilishi. Mantiqiy sxemalarda analiz...

|
12-ma’ruza. Ikkili mantiqiy elementlarining qo‘llanilishi. Mantiqiy sxemalarda analiz va sintez masalalari
|
bet | 3/4 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 83,8 Kb. | | #125563 |
Bog'liq 12-ma’ruza. Ikkili mantiqiy elementlarining qo‘llanilishi. Manti2. “Yoki” mantiqiy elementi
“Yoki” mantiqiy elementini ba’zan “hech bo‘lmasa birortasi yoki hammasi” deb ham yuritiladi. Oddiy o‘chirib-yoqgichlar yordamida “yoki” mantiqiy elementining ishlash printsipini quyidagicha tushuntirish mumkin:
C zanjirda A va B kalitlar parallel ulangan bo‘lsa, “yoki” mantiqiy elementi ishlaydi:
Chizmadan ko’rinadiki, kalitlarning hech bo‘lmaganda bittasini yoki ikkalasini ham yopganda L1 lampa yonadi.
“Yoki” mantiqiy elementi sxematik ko’rinishi quyidagicha:
.
Bul ifodasi ( yoki A+B=Y ) ko‘rinishda bo‘1adi.
“Yoki” mantiqiy elementining rostlik jadvali uning ishlashi haqida to‘liq ma’lumot beradi:
A
|
B
|
A\/B
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
1
|
1
|
0
|
1
|
1
|
1
|
1
|
3. “Emas” mantiqiy elementi
“Va” hamda “yoki” mantiqiy elementlari ikkita kirish va bitta chiqishga ega edi. “Emas” sxemasida esa bitta kirish va bitta chiqish mavjud. “Emas” mantiqiy elementini invertor deb ham yuritiladi. Uning asosiy vazifasi chiqishda kirish signaliga teskari bo‘lgan signalni ta’minlashdan iborat.
Invertor quyidagicha belgilanadi:
Bul ifodasi ko‘rinishda bo‘1adi.
“Emas” mantiqiy elementi uchun rostlik jadvali:
|
| |
Nyutonning II qonuni - Avtomatlashtirish va boshqaruv

|
Avtomatlashtirish va boshqaruv
|
bet | 3/21 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #133576 |
Bog'liq Tajriba uzb 14Nyutonning II qonuni: Nyuton jismga qo’yilgan kuch bilan uning olgan tezlanishi va massasi orasidagi bog’lanishni aniqlash uchun gorizontal tekis sirtdagi aravachaning kuch ta'siridagi harakatini tekshirib, quyidagi xulosaga keldi:
~ ~
Bu xulosalarga asoslangan Nyuton II qonunni quyidagicha ta'riflanadi: “Kuch ta'sirida jismning olgan tezlanishi kuchga to’g’ri proporsional bo’lib, massasiga teskari proporsionaldir”, ya'ni: yoki .
Laplas almashtirishi haqiqiy o‘zgaruvchili funksiyani (shu jumladan vaqt funksiyasi) kompleks o‘zgaruvchili funksiyaga o‘zgartiradi. Laplas almashtirishi differensial va integral tenglamalar o‘rniga algebraik tenglamalardan foydalanishga imkon beradi - differensiallash va integrallash operatsiyalari ko‘paytirish va bo‘lish operatsiyalari bilan almashtiriladi Bundan tashqari, differensial tenglamalarning operator shaklida yozilishi vaqt sohasidan chastota - sohasiga o‘tishni yengillashtiradi.
Ma'lum ( vaqt funksiyasi uchun Laplas almashtirishi quyidagicha yoziladi:
bu yerda, r - kompleks o‘zgaruvchi;
L-Laplas to‘g‘ri almashtirishi operatsiyasining simvoli. Almashinayotgan funksiya original deyiladi va u cheklanadi:
bu yerda,
Laplas almashtirishi natijasida olingan funksiya tasvir deyiladi. Shunday qilib, original tasvirga mos bo‘ladi.
Ma'lum tasvir bo‘yicha originalni topish operatsiyasi Laplas teskari almashtirishi deyiladi.
,
bu yerda, -Laplas teskari almashtirish operatsiyasining simvoli.
Differensial yoki integral tenglamalarini operatsion hisob yordamida yechishdan maqsad algoritmi moddiy o‘zgaruvchili funksiyani kompleks o‘zgaruvchili funksiyaga almashtirish, kompleks o‘zgaruvchili sohada yechimlarni izlash, va nihoyat, teskari, ya'ni topilgan yechimni kompleks o‘zgaruvchili sohadan moddii o‘zgaruvchili sohaga almashtirishdan iborat.
|
| |
#10 NIST kiberxavfsizlik tizimi (NCSF)

|
#10 NIST kiberxavfsizlik tizimi (NCSF)
|
bet | 11/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 117,66 Kb. | | #239152 |
Bog'liq Dunyodagi eng yaxshi 10 ta kiberxavfsizlik sertifikatlari#10 NIST kiberxavfsizlik tizimi (NCSF)
Ushbu ixtiyoriy tizim kiberxavfsizlik xavfini boshqarish bo'yicha standartlar, ko'rsatmalar va eng yaxshi amaliyotlardan iborat.
Onlayn ta'lim mazmuni bir nechta kichik modullarga bo'lingan. Har bir modul kiberxavfsizlik tizimiga tegishli alohida mavzuga bag'ishlangan. Bu mavzular Framework -ning yangi foydalanuvchilari uchun kirish materialidan Framework -ning ilg'or foydalanuvchilari uchun qo'llanmalargacha bo'ladi.
Visit NIST veb -sayti qanday boshlash haqida batafsil ma'lumot olish uchun quyida.
Kiberxavfsizlik sertifikatlari bilan qanday tajribaga egasiz?
Professional kiberxavfsizlik sertifikati sizga turli ko'nikmalar to'plamini beradi. Kiberxavfsizlik sertifikatini olish sizga to'g'ri ma'lumotga ega bo'lishingizni va eng yangi texnologiyalar, xavf -xatarlar va sertifikatlashtirish muammolarini hal qila olishingizni kafolatlaydi.
Bundan tashqari, bu sizga kiberxavfsizlik bo'yicha chuqur bilim va tajriba beradi. Siz kompyuter operatsion tizimlari, tarmoqlari va ma'lumotlarini qanday himoyalash bo'yicha tajribaga ega bo'lasiz kiber-kuzatuv tizimlariga qo'shimcha ravishda hujumlar va tahdidlarni yumshatish ular sodir bo'lmoq.
Kiberxavfsizlik sertifikati bilan qanday ishlarni olishim mumkin?
Kiberfazoda kiberhujumning tobora ortib borishi bilan IT -sertifikatlari, apparat va dasturiy ko'nikmalarga ega bo'lgan shaxslarga ehtiyoj ortib bormoqda. Kiberxavfsizlik bo'yicha mutaxassislar deyarli barcha sohalarda ishlaydi
Xavfsizlik vazifalarida IT mutaxassislari va boshqa kompyuter mutaxassislari kerak bo'ladi, masalan:
Axborot xavfsizligi bosh xodimi (CISO) tashkilot bo'ylab xavfsizlik dasturini o'rnatadigan va AT xavfsizligi bo'limining ishini nazorat qiladigan shaxs.
Bosh xavfsizlik idorasi (STK) kompaniyaning jismoniy va/yoki kiberxavfsizligi uchun mas'ul ijrochi.
Xavfsizlik muhandislari IT infratuzilmasi doirasida sifat nazoratiga e'tibor qaratgan holda kompaniya aktivlarini tahdidlardan himoya qilish.
|
| |
#7 CompTIA xavfsizligi - Dunyodagi eng yaxshi 10 ta kiberxavfsizlik sertifikatlari

|
Dunyodagi eng yaxshi 10 ta kiberxavfsizlik sertifikatlari
|
bet | 10/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 117,66 Kb. | | #239152 |
Bog'liq Dunyodagi eng yaxshi 10 ta kiberxavfsizlik sertifikatlari#7 CompTIA xavfsizligi
CompTIA Security+ - bu AT mutaxassislari olishi kerak bo'lgan global sertifikat. Bu IT xodimi sifatida rivojlanishi uchun zarur bo'lgan asosiy ko'nikmalarni tasdiqlaydi.
Ushbu sertifikat har qanday kiberxavfsizlik kasbi uchun zarur bo'lgan asosiy bilimlarni o'rnatadi va o'rta darajadagi kiberxavfsizlik lavozimlariga qadam bo'lib xizmat qiladi. Sertifikatlash klassi sizga kibertahdidlar, hujumlar va zaifliklarga qarshi qanday kurashishni o'rgatadi.
Ushbu sertifikat imtihoni 370 dollarni tashkil qiladi.
Visit CompTIA veb -sayti Qo'shimcha ma'lumot olish uchun.
#8 Kompyuter xakerlik sud ekspertizasi (CHFI)
EC-Kengashidan sertifikatlangan xakerlik sud-tibbiyot tergovchisi (CHFI) o'quv dasturi ANSI tomonidan akkreditatsiyadan o'tgan, laboratoriyaga yo'naltirilgan yagona to'liq dastur bo'lib, korxonalarga sotuvchiga neytral raqamli sud ekspertizasini o'rgatadi.
Ushbu sertifikatlash kursi ishtirokchilarga raqamli sud ekspertizasini, shu jumladan Dark Web, IoT va Cloud Sud-tibbiyotlarini o'z ichiga olgan raqamli sud ekspertizasiga batafsil va uslubiy yondashuv va dalillarni tahlil qilishni to'liq tushunishni o'rgatadi. Dasturda qo'llaniladigan ushbu vositalar va protseduralar o'quvchini raqamli sud ekspertizasining ilg'or texnologiyalaridan foydalangan holda raqamli tekshiruvlarni amalga oshirishga tayyorlaydi. (Alpazolam)
Dastur axborot tizimi xavfsizligi, kompyuter ekspertizasi va hodisalarga javob berish bilan shug'ullanadigan IT mutaxassislari uchun mo'ljallangan.
TASHRIFI EC-Kengashi veb-sayti.
#9 CISCO Certified Network Professional Security (CCNP) sertifikati.
Ushbu kiberxavfsizlik sertifikati xavfsizlik echimlari bilan sizning mahoratingizni oshiradi. CCNP Xavfsizlik sertifikatiga ega bo'lish uchun siz ikkita imtihondan o'tishingiz kerak: biri xavfsizlik texnologiyalari va boshqa har qanday texnik sohani qamrab oladi.
CCNP Security sertifikatlash dasturi sizni xavfsizlik texnologiyalari sohasida bugungi professional darajadagi lavozimlarga tayyorlaydi. Sanoatning eng hurmatli sertifikatlaridan biri bo'lgan CCNP sizga kerak bo'lgan asosiy bilimlarni tasdiqlaydi, shu bilan birga diqqat markazini tanlashga moslashuvchanlikni ta'minlaydi.
Visit CISCO veb -sayti CCNP sertifikatini qanday olish haqida batafsil ma'lumot olish uchun.
|
| |
template - Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti axborot tizimlari...

|
Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti axborot tizimlari va texnologiyalari yo
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 28,21 Kb. | | #241603 |
Bog'liq Roziqovatemplate <class Num>
Num sqr(Num x)
{
return x * x;
}
Tempet Temolie Vazifa yoki turdagi "bo'sh" ni ishga tushirish bilan tanishtiradi. Aslida, shablon uning barcha parametrlarining haqiqiy qiymatlari o'rnatilgunga qadar funktsiya yoki turi emas. Andoza parametrlarini almashtirish uchun ularni "burchak qavslari" ga ("kamroq" belgilariga ("kamroq" belgilariga olib boradigan va "kamroq" belgilariga olib borishi kerak. .
Ushbu lahzada kompilyator shablon parametrlarining ismlari o'rniga funktsiyaning parametrlarining ismlari o'rniga funktsiyaning parametrlari yoki o'ziga xos funktsiya yoki sinfning o'ziga xos amalga oshirilishini bildiradi, deb taxmin qilish mumkin.
auto a = sqr(10); // Num = int
// a имеет тип int и значение 100
auto f = sqr(2.5f); // Num = float
// f имеет тип float и значение 6.25f
Funktsiya funktsiyasining parametrlari funktsiyaning o'zi parametrlaridan olinishi mumkin bo'lsa, ular ko'rsatilishi mumkin emas:
auto a = sqr(10); // 10 имеет тип int, поэтому Num = int
// a имеет тип int и значение 100
auto f = sqr(2.5f); // 2.5f имеет тип float, поэтому Num = float
// f имеет тип float и значение 6.25f
Funktsiya funktsiyasining parametrlari funktsiyaning o'zi parametrlaridan olinishi mumkin bo'lsa, ular ko'rsatilishi mumkin emas:
template <class First, class Second = First>
struct Pair // Пара значений типов First и Second.
{
First first;
Second second;
// Конструктор: First() и Second() -- вызовы конструкторов по умолчанию
// для типов First и Second соответственно (определены и для встроенных типов).
Pair(const First &first = First(), const Second &second = Second())
: first(first), second(second) /* список инициализации:
вызов конструкторов копирования для обоих полей */
{}
};
// Пара чисел с плавающей точкой.
Pair p2(1, 2); // First = double, Second = First = double
assert(p2.first == 1. && p2.second == 2.);
// Пара "целое, строка".
Pair ids; // First = size_t, Second = string;
ids.first = 23;
ids.second = "23 is the new 42";
Vazifalar va sinflar shablonlariga qo'shimcha ravishda C ++ (C ++ 11 bilan boshlanadi), u Sinonyams shablonlari shablonlarini e'lon qilish imkoniyatini beradi. Kerakli parametrlarni belgilash qobiliyati bilan bir-sharam uchun qisqa ism yozing.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti axborot tizimlari va texnologiyalari yo
|
Foydalangan adabiyotlar - Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti...

|
Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti axborot tizimlari va texnologiyalari yo
|
bet | 4/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 28,21 Kb. | | #241603 |
Bog'liq RoziqovaFoydalangan adabiyotlar
1. D.S. Malik C++ Programming: From Problem Analysis to Program Design. Seventh Edition. Course Technology, 2014.-1488 p.
2. Thomas H. Cormen, Charles E. Leiserson, Ronald L. Rivest, Clifford Stein Introduction to Algorithms. Third Edition. The MIT Press Cambridge, Massachusetts London, England, 2009. – 1312 p.
3. Scheinerman Edwant C++ for Mathematicians. An Introduction for Students and Professionals. Chapman&Hall/CRC, Taylor&Francis Group, LLC, Bocа Raton, London, New York, 2006. - 496 p.
4. O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining “Zamonaviy axborotkommunikatsiya texnologiyalarni yanada joriy etish va rivojlantirish choratadbirlari to’g’risida”gi PQ-1730-sonli Qarori. 2012-y., 21 mart.
5. Герберд Шилдт С++базовый курс.3-е издание. Перевод с англ. –М.: Изд. дом «Вильямс», 2010. - 624 c.
6. Культин Н.Б. С++Builder в задачах и примерах. -СПб.: БХВ-Петербург, 2005. -336 с.
7. Madraximov Sh.F., Ikramov A.M., Babajanov M.R. C++ tilida programmalash bo’yicha masalalar to’plami. O’quv qo’llanma. T., O’zbekiston Milliy universiteti, “Universitet” nashriyoti, 2014. - 160 b
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Samarqand agroinnovatsiyalar va tadqiqotlar instituti iqtisodiyot va boshqasruv fakulteti axborot tizimlari va texnologiyalari yo
|
Ijobiy tomonlari - Kurs ishi mavzu: “Boshqarishning tashkiliy strukturalari

Ijobiy tomonlari:
mijozlarning ehtiyojlariga tezda e'tibor qaratish qobiliyati;
innovatsiyalarni ishlab chiqish va sinovdan o'tkazish xarajatlarini kamaytirish;
turli innovatsiyalarni joriy etish vaqtini sezilarli darajada qisqartirish;
boshqaruv xodimlarining bir turi, chunki korxonaning deyarli har qanday xodimi loyiha menejeri etib tayinlanishi mumkin.
Minuslar:
buyruqlar birligi printsipini buzish va natijada rahbariyatning bir vaqtning o'zida loyiha rahbariga ham, u kelgan tarkibiy bo'linmaning bevosita rahbariga ham bo'ysunadigan xodimning boshqaruvidagi muvozanatni doimiy ravishda kuzatib borish zarurati;
Sifat menejmenti nazariyasida sifatning o'zi boshqaruv ob'ekti sifatida ishlaydi.
Tashkilotning tarkibiy bo'linmalari turli xil tuzilmalar asoslanadigan asosdir. Ular amalga oshirilayotgan faoliyatga imkon qadar mos bo'lishi va o'zlarining bevosita vazifalarini bajarishda eng samarali bo'lishi kerak.
Har bir bo'linmaning boshida barcha vakolatlarga ega bo'lgan, bo'ysunuvchi bo'linmalar ishi uchun faqat javobgar bo'lgan rahbar turadi. Uning qarorlari, zanjir bo'ylab yuqoridan pastga o'tib, barcha pastki bo'g'inlar uchun majburiydir. Rahbar, o'z navbatida, yuqori rahbarga bo'ysunadi.
Buyruqlar birligi printsipi bo'ysunuvchilar faqat bitta rahbarning buyrug'ini bajarishini nazarda tutadi. Yuqori organ biron bir ijrochiga ularning bevosita rahbarini chetlab o'tib, ularga buyruq berishga haqli emas. Chiziqli OSU ning asosiy xususiyati uning barcha ortiqcha va kamchiliklarini aniqlaydigan faqat chiziqli munosabatlarning mavjudligi.
Kamchiliklari:
qo'llab-quvvatlash xizmatlarining etishmasligi;
turli tarkibiy bo'linmalar o'rtasida yuzaga keladigan muammolarni tezda hal qila olmaslik;
har qanday darajadagi menejerlarning shaxsiy fazilatlariga yuqori darajada bog'liqlik.
Chiziqli tuzilma oddiy ishlab chiqarishga ega bo'lgan kichik va o'rta firmalar tomonidan qo'llaniladi.
Funktsional boshqaruv tuzilmasi
Agar chiziqli boshqaruv tuzilmasida turli xil tarkibiy bo'linmalar o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri va teskari funktsional aloqalar joriy etilsa, u funktsionalga aylanadi. Ushbu tuzilmada funktsional bo'g'inlarning mavjudligi turli bo'limlarga bir-birining ishini nazorat qilish imkonini beradi. Bundan tashqari, OSUga turli xil xizmat ko'rsatish xizmatlarini faol ravishda kiritish mumkin bo'ladi.
Masalan, ishlab chiqarish uskunasining ishlashini ta'minlash xizmati, texnik nazorat xizmati va boshqalar. Norasmiy ulanishlar ham konstruktiv bloklar darajasida paydo bo'ladi.
Funktsional tuzilma bilan umumiy boshqaruvni funktsional organlarning rahbarlari orqali chiziqli menejer amalga oshiradi. Shu bilan birga, menejerlar ma'lum boshqaruv funktsiyalariga ixtisoslashgan. Funktsional bo‘linmalar o‘z tasarrufidagi bo‘linmalarga ko‘rsatmalar va ko‘rsatmalar berishga haqli.
Boshqaruv vazifalari:
Boshqarish usullari
|
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 13/13 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 50,85 Kb. | | #153550 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu “Boshqarishning tashkiliy strukturalari-fayllar.orgFoydalanilgan adabiyotlar.
1. Yo’ldoshev N.Q., Umarjonov A.M. Iqtisodiyot va menejment. - T.: TDIU, 2005
2. Sh.N.Zaynutdinov, N.R.Qodirxodjaeva. "Menejment" fani bo’yicha o’quv-uslubiy majmuasi. "Iqtisodiy ta'limdagi o’qitish texnologiyasi" seriyasidan. T.: TDIU, 2006, 156 b
3. Sh.N.Zaynutdinov, N.R.Qodirxodjaeva. "Menejment" fani bo’yicha o’quv uslubiy ta'lim texnologiyasi. Uslubiy qo’llanma. "Iqtisodiy ta'limdagi o’qitish texnologiyasi" seriyasidan. T.: TDIU, 2006, 185 b
4. Yo’ldoshev N.Q., Qozoqov O.S. Menejment. Darslik. - T.: Fan, 2004.
5. Герчикова В.И. Менеджмент. Учебник. – М.; 2003.
6. Виханский О.С., Наумов А.И. Менежмент. Учебник. – М.: Экономика, 2003.
7. Дятлов А. Н. Общий менеджмент: Концепции и комментарии: Учебник. - М.: Альпина Бизнес Букс, 2007. - 400 б.
8. Загородников С.В. Краткий курс по менеджменту: учеб. пособ. –М.: “Окей – книга”, 2007.-160 б.
9. Иваньков А.Е., Иванькова М.А. Менеджмент: учебный минимум. –М.: “Юриспруденция”, 2008. -32 б.
10. Sh.Mirziyoyev “buyuk kelajakimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz”. 2017 O’zbekiston.
Internet saytlari:
http://fayllar.org
|
| |
O`qituvchi: Muqimov Asqar Bajardi: xasanova g. B. Toshkent 2013 Mavzu: Vektorlarni funksiya parametrlari sifatida qo‘llanilishi

|
O`qituvchi: Muqimov Asqar Bajardi: xasanova g. B. Toshkent 2013 Mavzu: Vektorlarni funksiya parametrlari sifatida qo‘llanilishi
|
bet | 1/11 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 37,51 Kb. | | #143976 |
Bog'liq Amaliy fanlar universiteti-fayllar.org
Amaliy fanlar universiteti
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
AMALIY FANLAR UNIVERSITETI
Kurs ishi
Mavzu: Vektorlarni funksiya parametrlari sifatida qo‘llanilishi
O`qituvchi: Muqimov Asqar
Bajardi: XASANOVA G.B.
Toshkent 2013
Mavzu: Vektorlarni funksiya parametrlari sifatida qo‘llanilishi.
Ob'ekt ob'ektlarini saqlashni tashkil etish uchun C ++ Standart kutubxonada konteynerlar idishlari deb nomlangan bir qator sinf shablonlarini taqdim etadi. Standart idishlar ma'lum birlashmalarga ega, ularda ba'zi hollarda ular bilan ishlaydigan kodni o'zgartirmasdan boshqasi bilan bitta idishni almashtirishi mumkin. Standard bilan mos keladigan konturlarni ta'minlaydigan uchinchi uchinchigartli kutubxonalar mavjud (masalan, kutubxonalar to'plamidan).
Konteyner unga joylashtirilgan ob'ektlarni saqlash usulini (konteyner elementlari) va ularning mavjudligini tekshiradi. Idish yo'q qilinganida, u tomonidan saqlanadigan barcha elementlar ham vayron qilingan (konteynerni buzuvchi).
Eng mashhur konteyner std :: Vektor - bu ish bilan bag'ishlangan "vektor". "Vektor" nomi tarixiy ravishda rivojlanib, "Dinamik qator" degan ma'noni anglatadi "Dinamik qator" degan ma'noni anglatadi, shuningdek, matematik ma'noda vektor emas.
Vektor - bu sinf shabloni va birinchi (va yagona majburiy) parametr saqlangan ob'ektlarning turini qabul qiladi: Std :: Std :: Strel - chiziqlar vektori , va boshqalar.
Vektorga kirish uchun standart vektorli sarlavha faylini ulang:
#include
Shablonlar
Tempet Temapet C ++ dasturlash tilining dizayni bo'lib, bu sizning funktsiyalarni (funktsiyalar shablonlari funktsiyalari) va turlarini (funktsiyalar shablonlari funktsiyalari) parametrlari yoki turlari bilan parametrlar (soniyalar, belgilar yoki havolalar) bilan belgilash imkonini beradi. Shablon parametrlarini almashtirish kompilyatsiya paytida amalga oshiriladi. Zaktaning natijasi aniq funktsiyalar (funktsiyalar shablonlari) yoki turlardan (sinf shablonlaridan).
Ushbu ta'rif, misollar bilan tushuntirish osonroq.
Tasavvur qiling, biz kvadratni qurish funktsiyasini (soddalik uchun) yozamiz.
Ikkita SQR (ikki x)
{
X * x ni qaytaring;
}
Tarkibni tanlash parametr sifatida va funktsiya natijasi juda o'zboshimchalik bilan. Agar biz turdagi va ishlamayotgan nuqta bilan biron bir turdagi va keraksiz o'zgarishlarni o'rnatsak-chi?
IR SQR (int x)
{
X * x ni qaytaring;
}
Xuddi shu funktsiya har qanday raqamli raqam uchun yozilishi mumkin.
Wec_t SQR (E'lon_t x)
{
X * x ni qaytaring;
}
Shubhasiz, turli xil funktsiyani har xil turlarga klonlash juda mazmunli emas. C ++ ushbu vaziyatdan odatiy chiqish funktsiya shablonining ta'rifi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`qituvchi: Muqimov Asqar Bajardi: xasanova g. B. Toshkent 2013 Mavzu: Vektorlarni funksiya parametrlari sifatida qo‘llanilishi
|
Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari

|
Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari
|
bet | 5/13 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 50,85 Kb. | | #153550 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu “Boshqarishning tashkiliy strukturalari-fayllar.org1.2. Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari
Boshqarishning quyidagi asosiy tashkiliy strukturalari mavjud:
Chiziqli struktura;
Chiziqli-shtabli struktura;
Funktsional struktura;
Chiziqli-funktsional struktura;
Dasturli-maqsadli struktura;
Har bir strukturada rasmiy va norasmiy aloqalar mavjud. Rasmiy aloqalar, avvalo vertikal aloqalardir. Ular rahbarlik va bo’sunish turlariga ko’ra bir-biridan farq qiladi.
Agar rahbarlik to’laqonli bo’lib, quyi organ quyi faoliyatga doir barcha masalalarga daxldor bo’lsa, bunday aloqa chiziqli rasmiy aloqa deb ataladi.
Agar rahbarlik cheklangan bo’lib, quyi organ quyi faoliyatga doir o’zining masalalariga daxldor bo’lsa, bunday aloqa funktsional vazifaviy rasmiy aloqa deb ataladi.
Organlar o’rtasidagi vertikal aloqadan tashqari gorizontal aloqalar ham mavjud bo’lib, ular muvofiqlashtirish, uyg’unlashtirish va hamkorlik qilish tarzidagi aloqalardir.
Boshqaruv strukturasida asosiy o’rinni hokimiyatga tayanadigan rasmiy aloqalar egallaydi. Lekin norasmiy aloqalar muhimdir. Ba'zan ular tashkilotning ishini yo’lga qo’yishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo’ladi.
Norasmiy aloqalar turli xilda bo’lishi mumkin. Bular jumlasiga korxonadagi qarindoshlik aloqalari, unda tarkib topgan umumiy manfaatlar, masalan, kasblar, qiziqishlar, sport bilan shug’ullanish yoki do’stona munosabatlar, birga o’qiganlik va boshqalarkiradi.
Norasmiy aloqalar ham e'tibordan chetda qolmasligi kerak. Chunki:
- norasmiy aloqalar rasmiy strukturaning barcha bo’g’inlari bilan kesishadi; qator munosabatlar ishdan tashqarida paydo bo’ladi va korxonaning barcha ishiga ta'sir ko’rsatadi;
- norasmiy tizim o’zining ko’pgina ko’rsatkichlari bo’yicha korxona faoliyatining samarali tashkil qilishga imkon beradi.
Ammo norasmiy aloqalarning salbiy jihatlari ham yo’q emas. Ehtiyotkorlik, sezgirlik yo’q bo’lgan joyda guruhbozlik, mahalliychilik, qarindosh-urug’chilik va shunga o’xshash ko’rinishlarning sodir bo’lishi hech gap emas.
Har bir rahbar o’ziga ishonib topshirilgan bo’linma faoliyatini yakkaboshchilik asosida boshqaradi va barcha zarur qarorlarni mustaqil ravishda qabul qiladi.
Bo’ysunuvchi xodimlar faqat o’zlarining bevosita rahbarlarining farmoyishlarini bajaradilar. Yuqori turuvchi rahbar xodimlarga ularning bevosita boshlig’ini "chetlab" murojaat qilmasligi kerak. Masalan, korxona direktori tsex boshlig’ini chetlab masterga buyruq bermasligi kerak. Shu tariqa rahbarlikning vertikal liniyasi va bo’ysunuvchilarga ta'sir ko’rsatishning to’g’ridan-to’g’ri yo’li ochiladi.
|
| |