Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq qilish

Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq
qilish
Ziyoda Abdumajidovna Iskandarova
ziyoda3337@gmail.com
Jizzax politexnika instituti
Annotatsiya: Maqolada mobil ta’limning ta’limga taʻsirining asosiy jihatlari
muhokama qilinadi. Mobil ta’lim dars jarayonini oʻrganishni koʻp jihatdan boyitadi
va hamma uchun ochiq boʻlishi kerak boʻlgan imkoniyatlarini taklif qiladi. Bu juda
koʻp maʻlumot va manbalarga kirish imkonini ochib beradi.
Kalit soʻzlar: mobil ta’lim, mobil texnologiyalar, mobil ta’lim tizimlari
Research of pedagogical forms of mobile learning in education
Ziyoda Abdumajidovna Iskandarova
ziyoda3337@mail.ru
Jizzakh Polytechnic Institute
Abstract: The article discusses the main aspects of the impact of mobile
education on education. Mobile learning enriches the learning process in many ways
and offers opportunities that should be accessible to everyone. This opens up access
to a wealth of information and resources.
Keywords: mobile education, mobile technologies, mobile education systems
Kirish
Raqamli texnologiyalarning harakatchanligi ta’limning yangi shakllari uchun
qiziqarli imkoniyatlar yaratadi, chunki ular oʻqituvchilar, talabalar va ta’lim
obʻektlari oʻrtasidagi jismoniy munosabatlarning tabiatini oʻzgartiradi. Hatto
masofaviy oʻqitish anʻanalari ham ushbu yangi turdagi oʻzaro taʻsirning
moslashuvchanligini ta’minlay olmaydi, shuning uchun "mobil oʻqitish" ga qiziqish
ortib borayotganini tushunish mumkin. Jarayon muqarrar ravishda boshqa talablar
uchun ishlab chiqilgan texnologiya yechimi sifatida boshlanadi, u ta’lim da hal qila
oladigan muammoni qidiradi. Ta’lim texnologiyalari tarixi bu jarayonni shunchalik
koʻp takrorladiki, ta’lim uchun eng maqbul taʻsir emas, chunki oʻqituvchilarga ta’lim
tadqiqot jilovini ushlab turadigan, bizning talablarimizni ifodalaydigan va har bir
yangi texnologiyani bizning shartlarimiz boʻyicha baholash uchun foydalanadigan
vositalarga muhtoj.
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
March 2023 / Volume 4 Issue 3
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
435
Aks holda, biz uning nimaga qodirligini past baholab, ta’limni taklif qilayotgan
narsaga haddan tashqari moslashtirib, uning qiymatini optimallashtira olmaymiz.
Ushbu boʻlimda pedagogikaning tegishli shakllarini tahlil qilish uchun mobil
texnologiyalardan nimasi tubdan farq qilishini aniqlashga qaratilgan. Mobil
texnologiyalarning xususiyatlari qanday?
Mobil ta’lim uchun pedagogikani belgilashda mobil ta’lim aynan nima olib
kelishini, nima yangiligini va oldingi ta’lim texnologiyalaridan farqini aniq tushunish
kerak. Quyidagi kabi xususiyatlar, ehtimol, buni aks ettirmaydi, chunki ular juda koʻp
boshqa texnologiyalar uchun ham toʻgʻri keladi:
Talabalarning turli kontekstlarda bilimlarini rivojlantirishiga ishonch hosil
qiling.
Talabalarga tushunishni rivojlantirishga imkon bering
Mobil texnologiyalar koʻpincha oʻquv mehnat faoliyati modelini oʻzgartiradi.
ta’lim jarayoni quyidagilarga qaratilgan:
• talaba va ularning shaxsiy munosabatlari (tengdoshlar, oʻqituvchilar va
boshqalar),
• talaba nimani oʻrganmoqda (mavzu, oldingi tajribaga munosabati va
boshqalar) va
• talabalar qayerda va qachon oʻrganishsa, biz mobil ta’limni masofaviy
ta’limning boshqa har qanday shakllaridan osongina ajrata olishimiz dargumon. Bu
taʻriflarning barchasi yigirma yil oldin oʻqitilgan texnologga tanish boʻlgan boʻlar
edi. Masalan, Vikipediyadagi elektr tokining taʻrifi uning elektron ta’lim va
masofaviy ta’limga yaqinligini eʻtirof etadi, ammo “mobil qurilmalar yordamida turli
kontekstlarda oʻrganishga eʻtibor qaratish”da oʻzining ajralib turadigan xususiyatini
topadi - bu avtobusdagi kitob boʻlishi mumkin. Shubhasiz, uni ajratib turadigan
muhim omillarni aniqlash boʻyicha hali qilinadigan ishlar mavjud.
Yana bir istiqbolli jihat shundaki, bu boshqacha motivatsiya mobil ta’lim taklif
qiladigan narsalarning diqqat markaziga aylandi,. Koʻrinib turibdiki, mobil ta’lim
oʻquvchilari bu jarayondan zavqlanishadi. Xususan, mobil ta’limning aspektlari bilan
taʻminlangan motivatsiyaning effektiv shakllarini quyidagicha tavsiflash mumkin:
• nazorat qilish (maqsadlar ustidan);
• mulkchilik;
• qiziqarli;
• aloqa;
• kontekstda oʻrganish;
• kontekstlar orasidagi uzluksizlik
Mobil ta’lim kirish, shaxsiylashtirish, jalb qilish, o’rganishni nazorat qilish,
egalik qilish va narsalarni talab qilish qobiliyati, talaba huquqlarini hurmat qilish
uchun muhimdir.Nazorat, egalik va tengdoshlarning o’zaro aloqasi kabi xususiyatlar
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
March 2023 / Volume 4 Issue 3
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
436
mobil o’rganish nima uchun “qiziqarli” bo’lishi mumkinligini tushuntirishga yordam
beradi. “Kontekstda o’rganish” va “kontekstlar orasidagi uzluksizlik” ham egalik va
nazoratning jihatlari bo’lib, bu xususiyatlar nima uchun o’rganishni oson va
samaraliroq qilishini tushuntiradi.
Mobil texnologiya oʻrganishga qanday yordam beradi?
Mobil texnologiyalarning oʻziga xos xususiyati saytga xos raqamli ta’limni
taklif qilishdan iborat boʻlib, u egalik darajasi va nazorati tufayli ragʻbatlantiradi. Bu
talabalar aslida nima qilishini anglatadi?
“Kompyuter bilan hamkorlikda o’rganish va mobil o’rganish” birgalikda keng
ko’lamli ta’lim faoliyati taklif etildi mobil raqamli vositalar va muhitlar tomonidan
qo’llab-quvvatlanishi mumkin:
• tadqiqot - raqamli qoʻllanmalar bilan bogʻliq haqiqiy jismoniy muhit;
• izlanish - raqamli qoʻllanmalar bilan bogʻliq haqiqiy jismoniy muhit;
• munozara - tengdoshlar bilan, sinxron yoki asinxron, audio yoki matn;
• yozib olish, maʻlumotlarni olish - tovushlar, tasvirlar, videolar, matnlar, joylar;
• qurish, yaratish, simulyatsiya qilish - olingan maʻlumotlar va raqamli
vositalardan foydalanish;
• almashish - olingan maʻlumotlar, raqamli qurilish va simulyatsiya
mahsulotlari;
• sinov - boshqa mahsulotlar, boshqalarning sharhlari yoki haqiqiy jismoniy
muhit bilan solishtirganda yaratilgan mahsulotlar;
• moslashish - ushbu faoliyatning barchasi elektron ta’limning boshqa
shakllarida ham mumkin, ammo mobil ta’lim uchun ularning o’quv jarayoniga eng
yaxshi yordam berish uchun qanday integratsiyalashganligi muhim bo’lishi mumkin.
Ushbu g’oyani sinab ko’rish uchun biz mobil ta’limning pedagogik muammolarini
hal qiluvchi, uni optimal o’rganish tajribasi talablariga muvofiq sinovdan
o’tkazadigan keyingi bo’limga murojaat qilamiz.
|