Kurs ishi mavzusining dolzarbligi

|
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi
|
bet | 2/13 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 41,35 Kb. | | #108114 |
Bog'liq Ayirmali sxemalardagi turg’unlik va yaqinlashish orasidagi bog’l-www.hozir.orgKurs ishi mavzusining dolzarbligi: Xususiy hosilali differensial tenglamalar fan va texnikaning turli sohalarida uchraydi, ammo ularning yechimini oshkor ko’rinishda chekli formula shaklida topish kamdan-kam hollarda mumkin.Shu munosabat bilan matematik fizika masalalari deb ataluvchi har xil xususiy hosilalai differensial tenglamalarni, xususiy hosilali differensial tenglamalar sistemasi va integral tenglamalarni taqribiy yechish metodlari muhim ahamiyatga egadir.
Kurs ishining maqsadi va vazifalari: Ayirmali sxemalarni turg’unligini o’rganish, ayirmali sxemalarni turg’unlikka tekshirish va yaqinlashish orasidagi bog’lanishni aniqlash.
Kurs ishining nazariy va amaliy ahamiyati: Chiziqlimas issiqlik o’tkazuvchanlik tenglamasi uchun ayirmali sxemalarni fan va texnikaning turli masalalarini yechishda foydalanish.
Kurs ishi tuzilmasining tavsifi: Ushbu kurs ishi jami 40 bet bo’lib, mundarija, kirish, ikkita bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat.
I BOB. AYIRMALI SXEMALARDAGI TURG’UNLIK VA YAQINLASHISH ORASIDAGI BOG’LANISH
Biz matematik fizika masalalarini taqribiy yechishning ayrim keng tarqalgan metodlarini ko’rib chiqamiz. Matematik fizika kurslarida o’zgaruvchilarning soni va hosilalarning tartibi bo’lgan tenglamalar qaraladi. Biz asosiy diqqatni ikki erkli o’zgaruvchili ikkinchi tartibli xususiy hosilali chiziqli differensial tenglamalarga qaratamiz.Bunday tenglamalar misolida qaraladigan metodlarning asosiy g’oyasi yaxshi tushunarli bo’lib, hisoblash sxemasi ham soddaroq bo’ladi.
Shuni ham ta’kidlash kerakki, bitta tenglama uchun qaraladigan metodlarni bir necha noma’lum funksiyalarni o’z ichiga olgan tenglamalar sistemasi uchun ham tadbiq qilish mumkin.
To’r metodi (chekli-ayirmali metod) xususiy hosilali differensial tenglamalarni yechishning keng tarqalgan metodlaridandir.
1.1 To’r metodi
To’r metodining g’oyasi bilan
(1)
tenglama uchun Dirixle masalasini yechish misolida tanishamiz. Bunda , , , , , koeffisientlar va ozod had chegarasi dan iborat bo’lgan chekli sohada aniqlangan ikki va o’zgaruvchilarning funksiyalaridir. Bu funksiyalar yopiq sohada aniqlangan hamda da , va shartlarni qanoatlantiradi, deb faraz qilamiz.
Faraz qilaylik, (1) tenglamaning da uzluksiz va da berilgan qiymatlarni qabul qiladigan, yaʼni
(2)
yechimini topish talab qilinsin, bunda uzluksiz funksiyadir.
Taqribiy yechimning sonli qiymatlarini topish uchun tekisligida
, ,
parallel to’g’ri chiziqlarning ikkita oilasini o’tkazamiz. Bunda va mos ravishda absissa va ordinata yo’nalishlaridagi qadamlar deyiladi. Bu to’g’ri chiziqlarning kesishgan nuqtalari tugunlar deyiladi, tugunlar to’plami esa to’rni tashkil etadi. Odatda, va qadamlar bir-biriga bog’liq ravishda tanlanadi, masalan, , ( va qandaydir sonlar), xususiy holda . Shuning uchun ham qaralayotgan to’r bitta parametrga bog’liq bo’lib, qadam kichrayganda .
Agar ikkita tugun o’qi yoki o’qi bo’ylab to’rning shu yo’nalishi bo’yicha bir-biridan bir qadam uzoqlikda joylashgan bo’lsa, ularni qo’shni tugunlar deymiz.
Faqat da yotgan tugunlar to’plamini qaraymiz. Agar biror tugunning to’rtala qo’shni tugunlari to’plamda yotsa, u holda bu tugunni ichki tugun deymiz. Ichki tugunlar to’plamini to’r soha deymiz va orqali belgilaymiz. Agar tugunning hech bo’lmaganda birorta qo’shnisi da yotmasa, u holda bu tugun chegaraviy tugun, ularning to’plamini esa to’r sohaning chegarasi deymiz va orqali belgilaymiz (1-chizmada ichki tugunlar 0 bilan va chegaraviy tugunlar * bilan belgilangan).
|
| |