Gipsning xarakteristikasi

|
Gipsning xarakteristikasi
|
bet | 2/4 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 30,47 Kb. | | #123922 |
Bog'liq “Bog’lovchi moddalar texnologiyasi Gipsning xarakteristikasi. O‘z kristall strukturasiga kura, gipsning quyidagi asosiy xillari bor: shakarsimon siniq mayda donali gips yoki bushliqda tartibsiz yunaladigan yirik donali Gips (alebastr); ipaksimon tovlanadigan, tug‘ri joylashgan, ipsimon kristallardan tarkib topgan tolali jins xamda qatlam strukturali yassi tiniq kristallar tarzida joylashgan plastinkasimon gips.
Tarkibida ikki molekula suv bo‘lgan gips monoklin singoniyaga mansub. Uning kristall to‘ri Са2Q ionlari xamda SO sulfat tetraedrlarini o‘z ichiga olgan suv molekulalaridan iborat qatlamlar bilan bo‘lingan qavatlardan tarkib topgan.
Odatda, gips ustunsimon va tabletkasimon shakllarda kristallanib, ko‘pincha qaldirg‘och dumini eslatuvchi qo‘shayrilar hosil qiladi. Shuningdek, qirralari qiyshiq va yuzasi silliq yosmiqsimon kristallar ham gips uchun xos.
Gips-toshning zichiligi undagi aralashmalarga bog‘liq bo‘lib.2200-2400kgg‘m3 ni tashkil qiladi. Gipsdan tayyorlangan shag‘alning hajmi massasi 1300…1600 kgg‘m3 dan iborat bo‘lib, namligi keskin ravishda 3-5% va undan ham ko‘proq chegarada o‘zgarib turadi.
Gipsning suvda eruvchanligi 18 0С da-0,2; 40 0С da-0,21 va 100 0С da-0,17%. Shuni aytish kerakki, temperaturaning 32-41 0С oralig‘ida gipsning eruvchanligi eng yuqori bo‘ladi. Gipsning suvda eruvchanligi gipsning o‘ta to‘yingan eritmalar hosil qilish qobilyatiga, shuningdek, uning kristallarini katta-kichikligiga bog‘liq 25 0С da gipsning eruvchanligi, kalsiy oksid hisobida 2 mkm kattaligidagi kristallar uchun 2,08 gg‘l ga yetadi, kristallar kattaligi 0,3 mkm bo‘lganda esa eruvchanlik 2,47 gg‘l ga teng. Agar bunda kalsiy oksid gidrati ham ishtirok etsa, kalsiy sulfatning eruvchanligi susayadi. Gipsning suyultirilgan xlorid kislota va nitrat kislotalardagi, shuningdek, ayrim tuzlarning eritmalaridagi eruvchanligi suvdagiga nisbatan yuqori.
Temperatura va qizish sharoitlariga bog‘liq holda suvli va suvsiz kalsiy sulfatning turli modifikatsiyalarini hosil qilish mumkin.
Ularning kristallari zichligi, sig‘imi, optik xususiyatlari va boshqalar bilan bir-biridan farq qiladi.
Kalsiy sulfatning quydagi modifikatsiyalari ma’lum:
Ikki molekula suvli kalsiy sulfat (gips) CaSO4∙2Н2О;
-yarim molekula suvli kalsiy sulfati ( -yarimgidrati);
- CaSO4∙0,5Н2О - CaSO4∙0,5Н2О;
-yarim molekula suvli kalsiy sulfat ( -yarimgidrat)
-suvsizlantirilgan yarimgidrat - CaSO4
-suvsizlantirilgan yarimgidrat - CaSO4
-eruvchan angidrid - CaSO4
-eruvchan angidrid -CaSO4
erimaydigan angidrid CaSO4
gips suvsizlantirilganda, dastlab yarim gidratga aylanadi, so‘ngra qizish jarayonida suvsiz modifikatsiyalariga-angidridlarga aylanadi. va -modifikatsiyalarning hosil bo‘lishi issiqlik ta’sirida ishlov berish sharoitlariga bog‘liq.
-yarimgidrat deb ataluvchi modifikatsiya digidratatsiya jarayonida suvning bug‘ holida chiqish sharoitida hosil bo‘lib, natijada bu modifikatsiya zarralari ichki yuzasi ancha rivojlangan struktura hosil qiladi. -yarimgidrat gipsga suvda yoki tuz va kislotalarning suvdagi eritmalarida issiqlik ta’sirida ishlov berilayotganda hosil bo‘ladi. Bunda suv suyuq tomchi holatida ajralib, -yarimgidratning zich kristallari hosil bo‘lishi uchun sharoit tug‘iladi. Natijada, -yarimgidrat zarrachalarining solishtirma sathi -yarimgidratnikiga nisbatan ancha (2,5-5 marta) yuqori bo‘ladi. Agar -va -yarimgidratlar teng hajmdagi suvda qorilsa, hosil bo‘ladigan gips –toshning mustahkamligi ham o‘zaro teng bo‘ladi.
|
| |