2-mavzu: Mehnat muhofazasiga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan tanishish va qoidalarga amal qilish. Mehnat muhofazasi

|
2-mavzu: Mehnat muhofazasiga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan tanishish va qoidalarga amal qilish. Mehnat muhofazasi
|
Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 16,77 Kb. | | #147200 |
Bog'liq 2-mavzu
2-mavzu: Mehnat muhofazasiga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan tanishish va qoidalarga amal qilish.
Mehnat muhofazasi - inson ning mehnat jarayonidagi xavfsizligi, sihat-salomatligi va ish qobilyatining saqlanishiga qaratilgan tadbirlar. Qonun hujjatlarida mehnat jarayonida qoʻllaniladigan ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnik, sanitariya-gigiyena, davolash-profilaktika chora tadbirlari belgilab qoʻyiladi. Mehnat qiluvchi shaxs xavfsizligi, salomatligi, mehnat qilish qobiliyatini himoyalash, sogʻlom mehnat sharoitlari yaratish, kasb kasalliklari yuz berish xavfini oldini olish, ishlab chiqarishda jarohatlanishlarga yoʻl qoʻymaslik kabilar mehnat muhofazasi oldidagi vazifalar hisoblanadi.
OʻzRda xavfsiz va qulay mehnat sharoitida ishlash yuzasidan fuqarolarning huquqlari Konstitutsiyada (37-modda) mustahkamlanib qoʻyilgan. Ushbu konstitutsiyaviy kafolatni amalda roʻyobga chiqarilishiga qaratilgan aniq chora tadbirlar Oʻzbekiston Respublikasi ning Mehnat kodeksida, "Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi qonun (1993-yil 6-may)da, boshqa bir qator qonunlar va qonun osti normativ hujjatlarida belgilangan. Oʻzbekistonda Mehnat muhofazasi uchun katta moliyaviy mablagʻlar ajratiladi va oʻzlashtiriladi. Sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitida mehnat qilish huquqi Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining eng asosiy mehnat huquqlaridan boʻlib hisoblanadi. Mehnat muhofazasiga oid talablar va standartlar Mehnat kodeksi, "Mehnatni muhofaza qilish toʻgʻrisida"gi qonun talablari asosida ishlab chiqariladigan korxona va tashkilotlarning ichki mehnat tartibi qoidalari, jamoa shartnomalari, tarmoq yoki mintaqaviy jamoa kelishuvlari, korxonalarning boshqa ichki normativ huquqiy hujjatlarida, muayyan soha, kasb, ish joylariga oid boʻlgan Mehnat muhofazasi standartlarida belgilab qoʻyiladi. Mulkchilik shakli va xoʻjalik yuritish usulidan qatʼiy nazar barcha korxona, muassasa, tashkilotlar oʻz xodimlari uchun sogʻlom va xavfsiz mehnat sharoitini yaratishi, xavfsizlik texnikasi choralarini koʻrishi, mehnatni muhofaza qilish xizmatlarini tashkil etishi, boshqa tashkiliy texnik tadbirlarni amalga oshirishi shart.
Mehnat muhofazasi qoidalariga rioya etilishi maxsus davlat organlari va jamoatchilik tomonidan nazorat qilib boriladi. Qonunlarga, shu jumladan, Mehnat muhofazasiga oid qonunlarga rioya etilishi ustidan Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va unga boʻysunuvchi prokurorlar umumiy nazorat olib boradi. Mehnat muhofazasi haqidagi qonun talablarini buzgan korxonalarga moliyaviy-iqtisodiy jazo choralari, ularning mansabdor shaxslariga nisbatan esa institutizomiy?, maʼmuriy-huquqiy, jinoiy javobgarliklar qoʻllanishi, ular aybi bilan yetkazilgan moddiy zararlar qoplantirilishi mumkin.
Sog'lom mehnatni muhofaza qilish amaliyoti uchun oltita tamoyil va uchta daraja
|
tamoyillari
|
darajasi
|
oldini olish
|
himoya
|
Adaptatsiya
|
rag'batlantirish
|
Azaltish
|
Jismoniy shaxslar (xilma-xillik)
|
Baxtsiz hodisalarning oldini olish
Sanoat gigienasi
1920s
|
Sanoat tibbiyoti
Shaxsiy himoya vositalari
1930s
|
Mehnatni ilmiy tashkil etish
Ish tahlili
1950s
|
Xodimlarga yordam dasturlari
1950s
|
Davolash uchun kompensatsiya
1910s
|
Guruhlar (ta'sir qilingan guruhlar, maxsus ehtiyojlar)
|
Xavfsiz va sog'lom ish muhiti
O'rnatilgan xavfsizlik
1970s
|
Kasbiy tibbiyot
Mashinani qo'riqlash
1940s
|
Ergonomika, shu jumladan dizayn
1950s
|
Ishchilar salomatligini mustahkamlash dasturlari
1980s
|
Favqulodda vaziyatlarni rejalashtirish va tayyorgarlik
1970s
|
Jamiyat va barcha ishchilar
(birlamchi tibbiy yordamning umumiy printsipi)
|
Nazorat texnologiyalari
Atrof-muhit salomatligini boshqarish
1970s
|
Atrof-muhit salomatligi
Epidemiologiya
Profilaktik sog'liqni saqlash
1960s
|
Tegishli texnologiyalar
Iste'molchilarni himoya qilish
1970s
|
Sog'liqni saqlash ta'limi va targ'ibot dasturlari
1970s
|
Davolash
sog'liqni saqlash
qayta tiklash
1920s
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-mavzu: Mehnat muhofazasiga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan tanishish va qoidalarga amal qilish. Mehnat muhofazasi
|