Elektron tijorat samaradorligini baholash

|
Elektron tijorat samaradorligini baholash
|
bet | 72/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2.3.2. Elektron tijorat samaradorligini baholash
Elektron tijorat samaradorligi deganda ho‘jalik yurituvchi sub’yektlar tomonidan amalga oshiriladigan tijorat operatsiyalarning maqsadlariga erishgan holatda elektron tijorat texnologiyalari, usullari, qoydalarinin ehtiyojlarga muvofiqliq darajasini tushunishimiz mumkin.
Samaradorlikni baholash uchun mezonni shakllantirish yoki tanlash kerak. Samaradorlikni baholash mezoniga binoan biz tanlangan ishlash ko‘rsatkichlarini bir-biri bilan solishtirish yoki muayyan me’yor bilan taqqoslash qoidasini tushunamiz, agar u mavjud bo‘lsa yoki belgilanishi mumkin bo‘lganda.
Samaradorlik ko‘rsatkichi o‘rganilayotgan jarayonning u yoki boshqa tomonini miqdoriy tavsiflaydigan ma’lum miqdor bo‘lishi mumkin, ya’ni uni o‘lchash imkoni mumkin. Bu ko‘rsatkichlar nisbati orqali, ya’ni shakllantirilgan mezon orqali va elektron tijorat texnologiyalari, texnikasi va qoidalarining ko‘rib chiqilayotgan tijorat operatsiyasining maqsadlariga erishish uchun tadbirkorlik sub’ektlarining ehtiyojlariga muvofiqligi aniqlanadi .
Elektron tijorat usullarida amalga oshiriladigan har bir tijorat operatsiyasi tijoratning o‘ziga xos shakliga - savdo, lizing, konsalting, sug‘urta va boshqalarga tegishli; ularning samaradorligini baholash usullari aniq va batafsil o‘rganilgan.
Shu sababli, ushbu shaklning o‘ziga xos xususiyatlarini va ko‘rib chiqilayotgan operatsiyaning maqsadini hisobga olgan holda, elektron tijoratning ma’lum bo‘lgan shakliga nisbatan samaradorligi to‘g‘risida fikr yuritishimiz mumkin.
Masalan, savdoda samaradorlik mezonini shakllantirishda, ko‘rib chiqilayotgan rivojlanish bosqichida kompaniyaning marketing strategiyasini hisobga olish kerak. Agar strategiya bozorni zabt etishga qaratilgan bo‘lsa, samaradorlik mezoni bitta bo‘ladi; agar maksimal foyda olishga qaratilgan bo‘lsa mezon mutlaqo boshqacha bo‘ladi, unda boshqa iqtisodiy ko‘rsatkichlar qo‘llaniladi. Tijorat faoliyatining ma’lum bir shaklining samaradorligini baholash uchun ko‘rsatkichlar tizimini tanlashda ikkita yondashuv bo‘lishi mumkin .
Ulardan birinchisi ishlatilgan elektron tijorat texnologiyalari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan yangi, ilgari noma’lum bo‘lgan ishlash ko‘rsatkichlarini qidirishdan iborat. Shu bilan birga, bu har doim ham tijorat operatsiyalarining barcha shakllari uchun amalga oshirib bo‘lavermasligiga ishonch hosil qilish kerak.
Bunday holda, ikkinchi yondashuvni qo‘llashga to‘g‘ri keladi - oldindan ma’lum bo‘lgan samaradorlik ko‘rsatkichlaridan foydalanish, bu esa o‘z navbatida ushbu taniqli ishlash ko‘rsatkichlariga elektron tijorat texnologiyalarining ta’sirini miqdoriy baholashni talab qiladi.
Elektron tijorat amaliyoti shuni ko‘rsatadiki, aksariyat hollarda elektron tijoratning yuqori samaradorligi muomaladagi xarajatlarni minimallashtirish orqali ta’minlanadi.
Ushbu sohada elektron tijorat samaradorligini baholashga uslubiy yondashuv quyidagicha bo‘lishi mumkin.
elektron tijoratning samaradorligini baholash uchun o‘rganilayotgan obyekt sohasini aniqlash;
ushbu sohadagi tadbirkorlik subyektining maqsadli
funktsiyasini aniqlash;
maqsadga erishish uchun ishlash ko‘rsatkichlarini aniqlash;
ishlash mezonlarini shakllantirish;
samaradorlik ko‘rsatkichlarini aniqlash uchun zarur statistik va Boshqa ma’lumotlarni olishni tashkil etish; ko‘rsatkichlar va ishlash mezonlarini hisoblash; natijalarni tahlil qilish va qarorlar qabul qilish.
|
| |