MAXON - Zbekiston respublikasi

MAXON firmasining mexatronik harakat moduli 4.2.5-rasmda ko`rsatilgan.
4.2.5-rasm. MAXON firmasining mexatronik harakat moduli
U kollektorli dvigatel 1, ikki bosqichli planetar reduktor 2 va holatning
fotoimpulsli datchigi 3 dan iborat. Dvigatel o`ram (obmotka) 4, magnit 5, kollektor
6, chyotkalar 7, flanets 8, podshipnik 9, val-shesternya 11 bilan tugaydigan val 10
va qopqoq 12 dan iborat.
2K-N rusumli reduktorning har bir bosqichi bitta tashqi va bitta ichki ilashma
bilan 2 ta markaziy g`ildirak 11 va 13 (birinchi bosqich), vodilo 14 va satellitlar 15
ga ega. Podshipnik 9 ni o`rnatish uchun maxsus montaj plitasi 16 mavjud.
302
Podshipnik 17 harakat o`zgartirgichining flanets 18 ga o`rnatilgan va podshipnik
o`rtasidan chiqish vali 19 o`tadi.
Fotoimpulsli datchik chiqish valining holati va harakatini aniqlash uchun
mo`ljallangan.
4.2.3. Chiqish zvenosi chiziqli harakatlanadigan modullar
Chiqish zvenosi chiziqli harakatlanadigan MHM sxemasi 4.2.6 rasmda
berilgan.
U ichi bo`sh val 2 li asinxron dvigatel 1dan, vint 3 ni o`z ichiga olgan sharik-
vintli uzatmadan, shariklar 4, val 2 bilan bog`langan gayka 5, yo`naltirgich 6, normal
yopilgan elektromagnit tormoz 7, fotoimpuls datchigi 8 va korpus 9 dan tashkil
topgan.
4.2.6 rasm. Chiqish zvenosi chiziqli harakatlanadigan MHM sxemasi
Dvigatel rotori 1 aylanganda val 2 gayka 5 ni aylantiradi, bunda sharik 4
lar orqali vint 3 ning ilgarilanma harakati vujudga keladi.
Vint harakati natijasida me’yordan ortiq aylanib ketish va siyqalanish
303
oldini olish maqsadida unga uchta o`q bo`ylab tirqish (paz)lar qilingan bo`lib,
pazlarga yo`naltirgich 6 ning shariklari 10 kiradi. Vint 3 ning harakat qiymatlarini
fotoimpulsli datchik 8 belgilab boradi. Elektr energiyasi o`chgan paytda korpus
9da joylashgan elektromagnit tormoz 7 ishga tushadi va vint to`xtatiladi.
Chiziqli harakat uchun mexatron modullar chiziqli dvigatellar asosida
quriladi. Stanoklarda chiziqli siljitish uchun aylanma harakat elektrodvigateli va
aylanma harakatni to`g`ri chiziqli ilgarilanma harakatga aylantiruvchi mexanik
uzatgichlar (tishli reyka, sharikli vintli juftlik va b.) bilan berish yuritmasi
ishlatilgan. Mexanik uzatgichlarni ishlatmaslik maqsadi aylanma harakat qiluvchi
stator 1 va rotor 2ni tekislikda chiziqli qiluvchi dvigatellarni yaratish fikriga olib
keldi (4.2.7-rasm, a).
Shunday qilib, bir mexatron uzelida yuritmaning yurituvchi va bajaruvchi
elementlari konstruktiv birlashtiriladi. Odatda harakat qiluvchi qismida
(stanokning ishchi organi - supportda, stolda va b.da) elektromagnitlar 3 (4.2.7-
rasm, b), yo`naltiruvchi (harakat qilmaydigan) qismida doimiy magnitlar 4
joylashtiriladi. Chiziqli dvigatellarda harakati doimiy magnitlarning va
elektromagnit g`altak (katushka)larning magnit maydonlarining o`zaro ta’siri
natijasida paydo bo`ladi, ya’ni, bevosita energiyani chiziqli harakatga aylanishiga
olib keladi.
1980-yillardan boshlab chiziqli dvigatellarni ishlab chiqish yo`lga
qo`yilgan, lekin ularning past solishtirma kuch ko`rsatgichlari sababli kam
sohalarda ishlatilgan (grafopostroitellar, koordanata o`lchaydigan mashinalar)
avtomatlashtirilgan jihozlarda ishlatish imkoni bo`lmagan.
Mexatron yondoshish asosida yuqori momentli dvigatellar bazasida
aylanma harakat modullarini yaratish oxirgi yillarda chiziqli harakat qiluvchi
modullarda ham o`z rivojini topdi. Bunday loyihalashning maqsadi yuqoridagisiga
o`xshash –MHM tarkibidan mexanik uzatmalarni olib tashlash.
|