Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
MUSTAQIL ISH
Mavzu: Foydalanuvchi huquqlari va kirish
huquqini ajratish
(Разграничение прав пользователей и доступа)
Guruh: 076-20 E.O.Ollanazarov
Toshkent 2023
Foydalanuvchi huquqlari va kirish huquqini ajratish
Reja:
1. Windows operatsion tizimi foydalanuvchilar huquqlari
2. Faylga kirishni boshqarish uchun foydalanuvchi yoki guruh qo‘shish bo‘limi
3. Operatsion tizim xavfsizlik komponentlari.
4. Masofadan ruxsatlarni sozlash
Windows operatsion tizimida har bir foydalanuvchi uchun bitta kompyuterda bir nechta
qayd yozuvlar (учетных записей) ni yaratishimiz mumkin.
Shu bilan birga, har bir foydalanuvchi kompyuterda o‘zining shaxsiy maydonini va
operatsion tizim ko‘rinishini o‘z xohishiga ko‘ra sozlash qobiliyatini oladi.
Bundan tashqari, foydalanuvchi hisob qaydnomasi foydalanuvchining qaysi fayl va
papkalarga kirish huquqini, shuningdek, kompyuterning ishlashida foydalanuvchi qanday
o‘zgartirishlar kiritishi mumkinligini aniqlaydi.
Windows operatsion tizimi foydalanuvchilar huquqlari. Windows foydalanuvchisining
qanday huquqlari borligi va foydalanuvchiga quyidagi huquqlarni berish mumkin.
Windowsda foydalanuvchilarga kompyuterlarini boshqarish uchun turli xil huquqlarni
taqdim etadigan uchta hisob qaydnomasi mavjud:
1.
Oddiy kirish (Обычный доступ) - foydalanuvchi ko‘pgina dasturlarni ishga
tushirishi va ishlashi mumkin. Shuningdek, foydalanuvchi operatsion tizim sozlamalarini
boshqa foydalanuvchilar sozlamalariga yoki kompyuterning xavfsizligiga ta'sir qilmaydigan
o‘zgartirish huquqiga ega. Bu shuni anglatadiki, ushbu guruh foydalanuvchilari boshqarish
paneli (Панели управления) vositalarining bir qismiga kira olmaydilar . Bundan tashqari, ular
Windows operatsion tizimining ishlashiga ta'sir qilishi mumkin bo‘lgan dasturlarda ishlay
olmaydilar.
Bu boshlang‘ich foydalanuvchilar uchun ideal hisob turi, chunki Windowsda yoki
ushbu hisob ostidagi dasturlarda biror narsa bilan aralashish qiyin. Ammo, shuningdek,
muhim cheklovlar mavjud. Masalan, ushbu turdagi hisoblardan barcha dasturlarni
o‘rnatolmaysiz.
Administrator hisobi ostida ishlash sizning kompyuteringizga va unda saqlangan
ma'lumotlarga xavf tug‘diradi. Agar sizning kompyuteringizga virus yoki zararli dastur
qandaydir tarzda kirib kelsa, unda u o‘zining yomon ishini administrator hisobi orqali
amalga oshirishi oddiy kirish huquqiga ega hisob qaydnomasidan ko‘ra ancha osonroq
bo‘ladi.
2.
Administrator (Администратор) – ushbu turdagi qayd yozuviga ega
foydalanuvchi kompyuterni to‘liq nazorat qiladi. U har qanday sozlamalarni, hatto boshqa
kompyuter foydalanuvchilari bilan bog‘liq bo‘lgan sozlamalarni ham amalga oshirishi
mumkin.
3.
Mehmon (Гость) – bu kompyuterga vaqtincha kirish uchun ishlatiladigan ichki
hisob qaydnomasi. Bu eng cheklangan hisob. Operatsion tizimda sukut bo‘yicha o‘chirib
qo‘yilgan va kamdan kam qo‘llaniladi.
Yuqoridagi sababga ko‘ra barcha foydalanuvchilarga cheklangan hisob ostida
ishlashni tavsiya etaman.
Kompyuterda ishlash jarayonida ko‘pincha u yoki bu ma'lumotni ruxsatsiz ko‘rish va
tahrirlashdan himoya qilish kerak bo‘ladi. Ushbu vazifa odatda mahalliy tarmoqda
ishlashda, shuningdek har xil vaqtlarda kompyuterga bir nechta turli foydalanuvchilar kirish
huquqiga ega bo‘lgan hollarda paydo bo‘ladi.
Faylga kirish huquqini sozlash uchun uni Explorer oynasida o‘ng tugmasini bosing va
paydo bo‘lgan kontekst menyusidan xususiyatlar (свойтства) ni tanlang.
|