Nutqiy nafasni korreksiyalash

|
Nutqiy nafasni korreksiyalash
|
bet | 7/16 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #228078 |
Bog'liq Madina kurs ishi tayyorrrrrNutqiy nafasni korreksiyalash.Nafas gimnastikasi umumiy nafas mashqlaridan boshlanadi. Uning asosiy maqsadi nafas hajmini oshirish va uning ritmini normallashtirishdir.
Bolaning og‘zi yopiq holda burun teshiklarini navbatma-navbat yopib nafas olishga o‘rgatiladi. Nafas olishni chuqurlashtirish uchun bolaning burun teshigi yonida «nafas yelpig‘ichi» hosil qilinadi.
Burundan nafas chiqarishni o‘rganish bo‘yicha mashqlar o‘tkaziladi. Bolaga og‘zini ochmasdan «chuqur nafas ol va cho‘zib burun orqali chiqar» deb ko‘rsatma beriladi.
Keyingi mashqlar og‘izdan nafas olishni rivojlantirishga qaratiladi. Logoped bolaning burnini yopib alohida unli tovush yoki bo‘g‘inlarni talaffuz qilishni so‘rashga qadar og‘izdan nafas olish taklif qilinadi.
Nutqiy nafasni korreksiyalashda «qarshilik mashqlaridan» ham foydalaniladi. Bola og‘izdan nafas oladi. Logoped nafas olishga qarshilik qilgandek, 1 – 2 sekund davomida qo‘lini bolaning ko‘kragiga qo‘yadi. Bu ancha chuqur va tez nafas olishga va uzoq nafas chiqarishga imkon yaratadi.
Nafas mashqlari har kuni 5 – 10 minut davomida o‘tkaziladi. Ushbu mashqlarni bajarishda nafas chiqarish vaqtida logoped unli tovushlarning turli qatorini talaffuz qiladi va bolani unga taqlid qilishga undaydi va bunda ovozni balandligini o‘zgartiradi. So‘ngra bolani undosh tovushlarni alohida va unli tovushlar bilan birgalikda talaffuz qilishga undaydi.
Dinamik va statik nafas mashqlari mavjud.
Nafas mashqlarini o‘tkazishda bolaning toliqib qolmasligiga yelka va bo‘yin muskullarini taranglashtirmasligiga ahamiyat berish lozim. Mashqlar sanoq ostida yoki musiqa jo‘rligida bajarilishi lozim.
Nafas mashqlari ovqatlanishga qadar yaxshi shamollatilgan xonada o‘tkaziladi.
Artikulyatsion harakat sezgilari va artikulyatsion praksisni rivojlantirish. Harakat-kinestetik bog‘lanishlarni rivojlantirish uchun quyidagi mashqlarni o‘tkazish zarur.
Pastki jag‘ni yuqoriga ko‘tarish va pastga tushirish. Tilni yuqori va pastki milklarga tekkizish. Logoped mashqlarni avval oyna oldida, so‘ngra oynasiz bajaradi, bolaning ko‘zlari yumiq, logoped u yoki bu harakatlarni bajaradi, bola esa ularni nomlaydi.
Quyidagi artikulyator sensor sxemada mashq qilish zarur:
lablararo: lablar passiv jipslashadi va shu holatda ushlab turish. Bolaning diqqati jipslashgan lablarga qaratiladi va undan lablar o‘rtasidan ularning jipslovini buzib puflash taklif qilinadi;
lab-tish aro: chap qo‘lni ko‘rsatkich barmog‘i bilan logoped bolaning yuqori labining tepa tishlarini ko‘rsatib ko‘taradi, o‘ng qo‘linint ko‘rsatkich barmog‘i bilan pastki labni yuqori milklarigacha ko‘taradi va bolaga puflash taklif qilinadi;
til-tish aro: til tishlar o‘rtasiga qo‘yiladi va shu holatda ushlab turiladi;
til-tanglay: bolaning boshi birmuncha orqaga egiladi, tilning orqa qismi qattiq tanglayga ko‘tariladi, boladan yo‘talish harakatlarini bajarish so‘raladi va diqqati til hamda tanglay sezgilariga qaratiladi.
Artikulyatsion praksisni rivojlantirishda erta boshlangan logopedik ish, bolaning nutqiy tajribasini kengaytirish va boyitish, maxsus bo‘yin mashqlari katta ahamiyat kasb etadi.
|
| |