nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - Mavzu. Xayriya va diniy e’tiqod. Reja

Nazorat savollari
1. Xayriya va diniy e’tiqod tushunchalari haqida nimalarni bilasiz?
2. Yahudiylikda xayr- ehson masalalari madumot bering?
3. Katolik, protestant va pravoslavlarda xayriya faoliyati to'g'risida
nimalarni bilasiz?
4. Islom dinida muruvvat amrlari.
5. Ilk sivilizatsiyalarda xayriya g'oyalarining vujudga kelishi.
6. O'rta asrlardajamoaviy xayriya haqida madumot bering?
7. Sadaqabu...
8. Sadaqaning qanday turlari bor?
Tayanch tushunchalar:
tsedaka, xayriya, zakot, regulyativ funksiya,
madaniy
translyatsiya
funksiyasi,dunyoqarash,
kommunikativ
funksiya, kompensator,”besh muqimlik”, “kir kambag‘allik”
|
Elektr ta’minoti sxemalari - Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

1.
Korxona hududida 35/6 yoki 35/10 kVli pasaytiruvchi podstansiya
qurish va
korxonaning ichki hududida elektr energiyasini sexlar va bo‘limlarga 6 yoki 10 kV
li kuchlanishda taqsimlash.
2.
Korxona hududida 6 yoki 10 kV li taqsimlash uskunasini qurish, sexlar va
bo‘linmalarga elektr energiyasini 6 yoki 10 kV li kuchlanishda uzatish.
3.
Tarmoq 35/6 yoki 35/10 kV li pasaytiruvchi podstansiyadan kabel EULni
bevosita sex 6/0,4 yoki 10/0,4 kV li pasaytiruvchi podstansiyalar bilan bog‘lash.
Ana shu elektr t a’minot sxemasini ko‘rib chiqamiz.
Faraz
qilaylik, 10-rasmda sanoat korxonasi va
tarmoq podstansiyasi, ya’ni elektr
tarmoqlar boshqarmasiga qarashli 35/10 yoki 35/6 kV kuchlanishli podstansiya
berilgan. Korxonaning elektr ta’minoti tizimini (ETT) loyihalashtirish kerak. Har
bir sex yoki bo‘linma va butun korxonaning elektr yuklamasi ( yuklamasi)
jadvaldan aniqlanadi.
Loyihalashtirishning birinchi bosqichida tashqi elektr ta’minoti tanlanadi.
Yuqorida ko‘rsatganimizdek, bu masala uch variantda yechilishi mumkin. Shuni
hisobga olish kerakki, transformatorlarning isrofi uning pasport kattaliklariga
bog‘liq bo‘lsa, havo yoki kabel EULning isrofi uning masofasiga
va kuchlanishiga
bog‘liq:
Faraz qilaylik, tarmoq podstansiyadan BPPgacha birinchi variant sifatida 35 kV li
EUL, ikkinchi variantda 10 kV li EUL qurishni mo‘ljallasak, birinchi variantda
ikkinchi variantga nisbatan isrof keskin kamayadi, chunki yuqoridagi formula
maxrajida
IP–H = 352= 1225, ikkinchi variant maxrajida
LPh = 102= 100. Demak,
isrof 1,225 marotaba kam bo‘ladi. Lekin kapital xarajat ko‘payadi, chunki 35 kV li
EUL transformatorlari va kommutatsion apparatlari 10 kV liga
nisbatan ancha
qimmat. Shuning uchun tarmoq podstansiyasi va
BPP orasidagi masofa,
korxonaning umumiy quvvati va hokazolarni nazarga olib ikkala variant
hisoblanadi hamda elektr tarmoqlarda texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarni hisoblash
asosida istalgan variant qabul qilinadi.
Agar
birinchi variant qabul qilinsa, yuklamalar markazida 35/0 yoki 36/6 kV li
pasaytiruvchi podstansiya qurilishi lozim. Sex va bo‘linmalargacha kabel EUL 10
yoki 5 kV li bo‘ladi.
Agar
ikkinchi variant qabul qilinsa, korxonaning ichki sxemasi quyidagicha
bo‘lishi mumkin:
1. Yuklanmalar markazida 10/0,4 yoki 6/0,4 kV li podstansiya quriladi. Barcha
sex va bo‘limlar 0,4 kV kabel EUL orqali elektr bilan ta’minlanadi. Ushbu
variant arzon bo‘lsa ham korxonaning ichki EULda isrof ancha katta bo‘ladi.
2. Yuklanmalar markazida 10 kV li taqsimlash uskunasi quriladi.
Barcha sex va bo‘limlar 10 yoki 6 kV li EUL orqali elektr bilan ta’minlanadi. Har
ikki yoki uchta sex yoki bo‘linma uchun bitta 10/0,4 yoki 10/0,6
kV li podstansiya
quriladi.
Ochiq tizimlarni о‘zaro bog‘lanish etalon modeli

|
Ochiq tizimlarni о‘zaro bog‘lanish etalon modeli
|
bet | 10/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,252.Ochiq tizimlarni о‘zaro bog‘lanish etalon modeli
Ochiq tizimlarni o‘zaro bog‘lanish etalon modeli, ya'ni OSI modeli (Open Systems Interconnection model), ISO (International Organization for Standardization) tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, kompyuter tarmoqlari va boshqa telekommunikatsiya tizimlari o'rtasida o'zaro bog'lanishni va ma'lumot uzatishni ta'minlash uchun yaratilgan. OSI modeli yetti qatlamdan iborat va har bir qatlam alohida vazifalarni bajaradi. Quyida har bir qatlam haqida batafsil ma'lumot berilgan:
1. Jismoniy Qatlam (Physical Layer)
Bu qatlam tarmoqdagi fizikaviy vositalar va ularning ishlashini belgilaydi. U ma'lumotlarni fizikaviy signal shaklida uzatishni ta'minlaydi.
- Vazifalar: Signal uzatish, kabel turlari, konnektorlar, fizikaviy interfeyslar.
- Misollar: Ethernet kabellari (koaksial, buralma juft, optik tola), simsiz texnologiyalar.
2. Ma'lumotlar Bog'lanish Qatlami (Data Link Layer)
Bu qatlam ma'lumotlarni ishonchli uzatishni ta'minlaydi va fizikaviy qatlami ustidagi xatolarni aniqlaydi va tuzatadi.
- Vazifalar: Kadrlar yaratish va uzatish, xatolarni aniqlash va tuzatish, oqim nazorati.
- Misollar: Ethernet, MAC (Media Access Control) adreslari, Switchlar.
3. Tarmoq Qatlami (Network Layer)
Bu qatlam ma'lumotlarni tarmoq orqali yo'naltiradi va manzilga yetkazadi.
- Vazifalar: IP adreslash, marshrutlash, paketlarni kommutatsiyalash.
- Misollar: IP (Internet Protocol), routerlar.
4. Transport Qatlami (Transport Layer)
Bu qatlam ma'lumotlarni oxirgi manzillarga ishonchli yetkazishni ta'minlaydi.
- Vazifalar: Ma'lumotlarni segmentatsiya qilish, qayta yig'ish, oqim va xatolar nazorati.
- Misollar: TCP (Transmission Control Protocol), UDP (User Datagram Protocol).
5. Seans Qatlami (Session Layer)
Bu qatlam ikki qurilma o'rtasidagi seanslarni o'rnatish, boshqarish va tugatishni ta'minlaydi.
- Vazifalar: Seansni o'rnatish, boshqarish, uzatishni sinxronlashtirish.
- Misollar: NetBIOS, RPC (Remote Procedure Call).
|
| |
Loyihada buxgalteriya hisobi (accounting)

|
Loyihada buxgalteriya hisobi (accounting)
|
bet | 2/7 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 204 Kb. | | #253142 |
Bog'liq 18-24 betlar. E\'zozaLoyihada buxgalteriya hisobi (accounting)
****[2]
*** - loyihani amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan xarajatlar va daromadlar rejasi (pul va natura tarzida).
Loyiha budjeti (projectbudget)
****[2]
*** - loyihaning ish rejasini rejalashtirilgan tarzda amalga oshirish, shuningdek loyihani amalga oshirish rejasini tuzatish va takomillashtirish.
Loyiha ishlarini bajarish (projectexecutio)
****[2]
***-agar ishlab chiqarish kamchiliklarini aniqlasa, mahsulotni ta’mirlash yoki almashtirish uchun buyurtmachi (iste’molchilar) talablarini qondirish uchun loyihani amalga oshirgan korxonaning rasmiy tarzda berilgan va’dasi
Kafolat majburiyatlari (warranty)
****[2]
***- loyihaning natijalarini kelgusida ishlatish uchun uni amalga oshirishning asosiy, eng keng tarqalgan sababi
Loyihaning bosh maqsadi (mainobjective) yoki missiya (mission)
****[1]
***- umumiy natijaning birligini saqlab, turli darajadagi ishlarni batafsil yoritib berish.
Ishning parchalanishi
****[2]
***- uni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo‘lmagan maqsadlar, ammo muayyan sharoitlarda erishish mumkin.
Loyihaning istalgan maqsadlari (desiredprojectgoals)
****[2]
***- loyihaning paydo bo‘lishi va uni tugatish paytidagi vaqt oralig‘i.
Loyiha muddati (projectlifecycle)
****[2]
***- loyiha natijalarini baholash va qabul qilish-topshirish jarayoni.
Loyiha tugallanishi (projectclose-out)
****[1]
***- loyihaning natijalari egasi yoki foydalanuvchisi bo‘lgan shaxs.
Loyiha buyurtmachisi (owner)
****[2]
***- yangi loyihaning investitsion jozibadorligini oshirish va loyihani amalga oshirish boshlanishiga ko‘maklashish ishlari
Boshlash (initiation)
****[2]
***- loyihani amalga oshirishda ishtirok etadigan, turli loyiha ishtirokchilarining manfaatlarini ifodalovchi va loyiha menejeriga hisobot beradigan mutaxassislar guruhi.
|
| |
Taqdimot Qatlami (Presentation Layer)

|
Taqdimot Qatlami (Presentation Layer)
|
bet | 11/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,256. Taqdimot Qatlami (Presentation Layer)
Bu qatlam ma'lumotlarni foydalanuvchi uchun qulay formatga aylantiradi va ma'lumotlarni shifrlash/dekshifrlash, siqish/dekompress qilish bilan shug'ullanadi.
- Vazifalar: Ma'lumot formatlarini o'zgartirish, shifrlash, siqish.
- Misollar: JPEG, MPEG, SSL/TLS.
7. Ilova Qatlami (Application Layer)
Bu qatlam foydalanuvchi va tarmoq o'rtasidagi o'zaro aloqani ta'minlaydi va ilovalar uchun tarmoq xizmatlarini ko'rsatadi.
- Vazifalar: Foydalanuvchi interfeysi, tarmoq xizmatlari.
- Misollar: HTTP, FTP, SMTP, DNS.
OSI Modelining Ahmiyati
- Standartlashuv: Har bir qatlamning o'ziga xos vazifalari va standartlari bo'lishi tarmoqlar o'rtasida muvofiqlik va moslashuvchanlikni ta'minlaydi.
- Modullik: Qatlamlar bir-biridan mustaqil bo'lib, har bir qatlam o'z vazifasini bajaradi va yuqori yoki past qatlamlar bilan interfeys orqali o'zaro aloqa qiladi.
- Muvofiqlik: OSI modeli turli ishlab chiqaruvchilarning uskunalari va dasturlari o'rtasida muvofiqlikni ta'minlash imkonini beradi.
OSI modeli tarmoq kommunikatsiyasini tushunish va dizayn qilish uchun juda muhim vosita bo'lib, u turli tarmoq texnologiyalari va protokollarini sinxronlashtirish va optimallashtirishga yordam beradi.
3.Standart protokol to‘plamlarini sanab bering.
Kerakli ma'lumotni ko'rsatish uchun, quyidagi protokol to'plamlarini ko'rsataman:
1. TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol): Internetni ommaviy ishlab chiqarishda keng qo'llaniladigan protokollar to'plami. Ushbu to'plam TCP va IP dan iborat va internet protokollarida ma'lumotlarni o'tkazish uchun ishlatiladi. TCP ma'lumotlarni qabul qilish, to'g'ri o'tkazish va qayta o'tkazish protokolini ta'minlaydi, IP esa ma'lumotlar paketlarini o'tkazishda manba va qabul qilib olish joyini aniqlab beradi.
2. OSI (Open Systems Interconnection): Kompyuter tarmoqlari va kompyuterlarning bir-biriga bog'liq ishlashini tavsiflash uchun qo'llaniladigan standart model. Bu model 7 ta tartibni o'z ichiga olgan darajada protokollar to'plami (yoki urnishlar)ni qamrab oladi. Har bir tartibning o'ziga xos vazifalari mavjud: fizik, tortib, transport, ilova, ma'lumot, va boshqa.
3. IETF Protokollar to'plami: Internet Engineering Task Force (IETF) tomonidan ishlab chiqilgan internet protokollarining to'plamini anglatadi. Bu, internetni ommaviy sohaga oid bir nechta standart protokollarni o'z ichiga oladi, masalan, TCP/IP, HTTP, SMTP, FTP kabi.
4. Microsoft Protokollar to'plami: Microsoft kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va ommaviy tarmoqlarda Windows operatsion tizimini ishga tushirishda qo'llaniladigan protokollar to'plami. Ular ko'pchilik bilan Windows tarmoqlarini birlashtirish va ularga kirishni ta'minlaydi.
Bu protokollar to'plamlari, har birining o'z vazifalari va mavzulari bo'yicha tushunchalarga ega. Har biri keng o'rtacha internet tarmoqlari va tizimlari uchun zarur bo'lgan qo'llanmalar bilan ta'minlanadi.
|
| |
Amd protsessorlarining xususiyatlari va avlodlari

TASHKENT UNIVERSITY OF INFORMATIONAL TECHNOLOGIES
AMD
protsessorlarining xususiyatlari va avlodlari
Bajardi: Olimova Barchinoy Tekshirdi:Husanov Urolboy
AMD O'Z MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQARISH O'RNIGA, ULARNI TEZROQ VA SAMARALIROQ QILISH UCHUN MAVJUD MIKROPROTSESSORLAR VA BOSHQA MAHSULOTLARNI QAYTA JIHOZLASHDAN BOSHLADI. O'SISH VA SOTIB OLISH ORQALI AMD ENDI ISH STOLI KOMPYUTERLARI, SHUNINGDEK, SERVERLAR, GPU GRAFIK TEXNOLOGIYASI, YUQORI UNUMLI HISOBLASH (HPC) VA SUN'IY INTELLEKT (AI) PROTSESSORLARI, MAYDONDA DASTURLASHTIRILADIGAN ESHIKLAR MAJMUASI (FPGA) PROTSESSORLARI UCHUN PROTSESSOR TEXNOLOGIYASINING ENG YAXSHI PROVAYDERI HISOBLANADI. VA TARMOQ TEZLATGICHLARI.
Ethernet tarmoq nima? - 1. Internet tarmog’ining tuzilishi

|
1. Internet tarmog’ining tuzilishi
|
bet | 12/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,254. Ethernet tarmoq nima?
Ethernet - bu lokal tarmoqlarni (LAN) tashkil qilish uchun keng qo'llaniladigan tarmoq texnologiyasi. Ethernet tarmoqlari ma'lumotlarni yuqori tezlikda uzatish va qabul qilish imkonini beradi. Ethernet tarmoqlarining asosiy komponentlari va tushunchalari quyidagilardan iborat:
Topologiya
Ethernet tarmoqlarida bir nechta topologiya turlari mavjud:
1. Yulduz (Star) topologiya: Ushbu topologiyada barcha qurilmalar markaziy tarmoq qurilmasi (odatda, switch yoki hub) bilan ulanishadi. Bu topologiya tarmoqni boshqarishni va muammolarni aniqlashni osonlashtiradi.
2. To'r (Mesh) topologiya: Har bir qurilma boshqa barcha qurilmalar bilan ulanishga ega. Bu topologiya yuqori darajada ishonchlilik va muvofiqlikni ta'minlaydi, lekin amalda qimmat va murakkab bo'lishi mumkin.
3. Shina (Bus) topologiya: Barcha qurilmalar yagona tarmoq kabellariga ulanishadi. Hozirgi kunda kamroq qo'llaniladi, chunki yulduz topologiyasi ko'proq afzalliklarga ega.
4. Halqa (Ring) topologiya: Har bir qurilma ikki qo'shni qurilma bilan bog'langan va ma'lumotlar halqa bo'ylab harakatlanadi. Bu topologiya kamroq ishlatiladi va o'rnatish qiyinroq bo'lishi mumkin.
Protokollar
Ethernet tarmoqlari bir nechta protokollar yordamida ishlaydi:
1. IEEE 802.3: Ethernetning asosiy standarti bo'lib, fizikaviy va ma'lumotlar uzatish qatlamlari uchun spetsifikatsiyalarni belgilaydi.
2. CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection): Ethernetning an'anaviy protokoli bo'lib, u tarmoqdagi barcha qurilmalar ma'lumot uzatishni boshlashdan oldin kabel bo'shligini tekshiradi va kolliziya (to'qnashuv) yuz berganda ma'lumot uzatishni qayta boshlaydi.
3. TCP/IP: Ethernet tarmoqlarida keng qo'llaniladigan yuqori darajadagi protokollar to'plami. TCP/IP tarmoq qatlamida ishlaydi va ma'lumotlarning ishonchli uzatilishini ta'minlaydi.
Fizikaviy Medialar
Ethernet tarmoqlari ma'lumotlarni uzatish uchun turli xil fizikaviy vositalardan foydalanadi:
1. Koaksial kabellar: Ilk Ethernet tarmoqlarida qo'llanilgan, lekin hozirda kamroq ishlatiladi.
2. Buralma juft kabellar (Twisted Pair): Cat 5e, Cat 6 va Cat 6a kabi turlar keng qo'llaniladi. Ular yuqori tezlikda ma'lumot uzatishni ta'minlaydi.
3. Optik tolalar (Fiber Optics): Uzoq masofalar va yuqori tezlikda ma'lumot uzatish uchun ishlatiladi. Bu kabellar elektromagnit shovqinlarga chidamli va katta kenglikdagi kanallarni ta'minlaydi.
4. Simli tarmoqlar (Wireless): Simsiz Ethernet tarmoqlari (Wi-Fi) orqali ma'lumotlarni uzatish, bu esa mobil qurilmalar va uzoq masofalardagi qurilmalar uchun mos keladi.
|
| |
Adobe Photoshop

|
Adobe Photoshop
|
bet | 1/4 | Sana | 24.07.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #268404 |
Bog'liq Adobe Photoshop Toychiyeva Muattar O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA`LIM VAZIRLIGI FARG`ONA DAVLAT UNIVERSITETI Yo`nalish: Geografiya 132-guruh Fan: Informatika Topshirdi : M. To`ychiyeva Qabul qildi: Z. Mamatova 2016-yil Reja: - 1. Tasvir va uning bo’laklarini belgilash.
- 2. Tasvirni formatlash.
- 3. Matnlar bilan ishlash.
- 4. Tasvirda ranglar bilan ishlash.
- Adobe Photoshop Adobe System, Inc kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan bo‘lib, rastrli grafikada tahrir qiluvchi, foydalanishdagi alohida qulayliklari bilan mashhur bo‘lgan dasturdir. Adobe Photoshop dasturi yordamida fotosuratlarga qo‘shimchalar kiritish, ulardagi dog‘larni o‘chirish va eski rasmlarni qayta ishlash va tiklash, rasmlarga matn kiritish, qo‘shimcha maxsus effektlar bilan boyitish, bir fotosuratdagi elementlarni ikkinchi fotosurtaga olib o‘tish, suratdagi ranglarni o‘zgartirish, almashtirish mumkin. Adobe Photoshop imkoniyatlari keng qamrovli bo‘lib, u gazeta va jurnallarni turli - tuman rasmlar bilan boyitishda juda katta qulayliklar yaratadi.
Dastur menyusi Uskunalar paneli - Uskunalar paneli
- Adobe Photoshop dasturi darchasida turli asboblar tugmachalari joylashgan. Agar darchada asboblar paneli bo’lmasa menyu satrining Okno punktida quyidagi
buyruqni tanlang. - Adobe Photoshop dasturida jami 46 ta asboblar mavjud bo’lib, ulardan 20 tasi bevosita dastur ishga tushirilganda darchada ko’zga tashlanib turadi. Qolganlarini qo’shimcha buyruqlarni bajarish orqali ishga tushirish mumkin. Agar asboblar panelida joylashgan tugmachani ostki qismi o’ng burchagida kichik uchburchak shakli tasvirlangan bo’lsa, bu tasvir ushbu tugmacha tarkibida o’xshash buyruqni bajaruvchi asboblar yashiringanlidan darak beradi.
- Прямоугольная область: tasvirda to'g'ri to'rtburchak shaklidagi maydonni belgilab olish uchun qo'llaniladi. Bu asbob yordamida tasvirdagi aloxida maydonni belgilab olingandan keyin tasvirga kiritilgan barcha o’zgarishlar faqatgina belgilangan maydon ichiga ta’sir etadi. Ushbu tugmachaga qo’shimcha tarzda Shift klavishasi ishlatilsa, belgilangan maydon xududi ortadi. Shift tugmasi o’rniga Alt tugmasi qo’llanilgan taqdirda belgilangan maydon xududi qisqaradi. Ushbu amal Лассо va Волшебная палочка asboblari bilan ishlashda qo'llaniladi.
|
| |
Тermodinamikaning ikkinchi qonuni

|
Тermodinamikaning ikkinchi qonuni
|
bet | 5/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 19,54 Kb. | | #151072 |
Bog'liq Kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari-fayllar.org6. Тermodinamikaning ikkinchi qonuni
Тermodinamikaning birinchi qonuni u yoki bu jarayonda energiya balansini yuzaga keltirish imkonini beradi. Biroq jarayonlar qanday yo’nalishda va qanday chegarada davom etishini aniqlab bermaydi. Bu masalalarga termodinamikaning ikkinchi qonuni to’la javob bera oladi.
Тabiatda sodir bo’ladigan hodisalarni kuzatishdan shu narsa ma’lum bo’ldiki, ko’pchilik hodisalarda intilish (masalan, ikkita vodorod atomi birikib bitta vodorod molekulasini hosil qilishi) va tartibsizlikka intilish hollari yuz beradi (masalan, suvning bug’lanishi, diffuziya va erish hodisalari); ko’p hodisalar o’z-o’zicha, ma’lum yo’nalishda sodir bo’ladi. Masalan, suv balandlikdan pastga qarab oqadi, issiqlik doimo issiqroq jismdan sovuqroq jismga o’tadi, elektr toki yuqori potensialli nuqtadan past potensialli nuqtaga qarab oqadi. Bu hodisalar qaytmas tarzda sodir bo’ladi. Ular teskari tomonga bormaydi. O’z-o’zicha boradigan jarayonlarning o’ziga xos xususiyatlaridan biri ularning qaytmasligidir. Bundan shunday xulosa chiqarish mumkinki, berk sistemada erkin energiya – o’z-o’zicha minumimga intiladi, chunki minimal energiyaga ega bo’lgan holat moddaning eng barqaror holatidir.
Тermodinamikaning ikkinchi qonuni G.Lyuis tomonidan quyidagicha ta’riflanadi: o’z holatiga tashlab qo’yilgan har qanday sistema o’z holatini maksimal ehtimollikka ega bo’lgan yo’nalish tomon o’zgartiradi. Sistema eng yuqori ehtimollikka ega bo’lgan holatda eng kam tartibni kasb etadi.
Sistemaning tartibsizlik darajasini xarakterlovchi kattalik uning entropiyasi bo’lib, ayni holat yoki u yoxut bu modda mavjudligining termodinamik ehtimolligi logarifmiga proporsional ravishda o’zgaradi. L.Bolsman tenglamasiga muvofiq:
(32.1)
bunda S-entropiya, k-Bolsman doimiysi, W-termodinamik ehtimollik, ya’ni ayni makroholatning amalga oshishini ta’minlovchi imkoniyatlar yoki mikroholatlar soni.
O’z-o’zicha sodir bo’ladigan qaytmas jarayonlarda har doim sistemaning entropiyasi kattalashadi, ya’ni bo’ladi. Bunda -sistema entropiyasining o’zgarishi.
Qaytar jarayonlarda berk sistemaning entropiyasi o’zgarmaydi: S=0. Ideal toza kristall moddaning entropiyasi absolyut nolga teng. Тemperatura ortishi bilan sistemaning entropiyasi kattalashadi. «Entropiya» tushunchasi fanga Klauzius tomonidan kiritilgan bo’lib, grekcha «o’zgarish» degan ma’noni anglatadi. Entropiyaning o’lchov birligi 1e.b.=1J/molK dir. Entropiya jismda qancha foydasiz energiya borligini ko’rsatuvchi kattalik bo’lib, jismning holatiga bog’liq funksiya.
Тermodinamikaning ikkinchi qonuni Klauzius tomonidan quyidagicha ta’riflangan: issiqlik o’z-o’zicha issiq jismdan sovuq jismga o’tmaydi.
|
| |
Paketlarni Kommutatsiyalash

|
Paketlarni Kommutatsiyalash
|
bet | 13/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,25Paketlarni Kommutatsiyalash
Ethernet tarmoqlari paketlarni kommutatsiyalash (packet switching) yordamida ishlaydi. Bu jarayon quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi:
1. Ma'lumotlar segmentatsiyasi: Ma'lumotlar kichik qismlarga (paketlarga) bo'linadi.
2. Paketlarni yo'naltirish: Har bir paket maqsad manziliga yetib borish uchun optimal yo'nalish bo'ylab uzatiladi.
3. Paketlarni yig'ish: Maqsad manzilida paketlar qayta yig'iladi va dastlabki ma'lumot hosil qilinadi.
MAC Adreslar
Ethernet tarmoqlarida har bir tarmoq kartasi (NIC) yagona MAC (Media Access Control) adresiga ega. MAC adreslar quyidagi xususiyatlarga ega:
1. Yagona identifikatsiya: Har bir qurilma uchun yagona bo'lib, tarmoqda uni aniqlashga yordam beradi.
2. 48-bitli adres: Odatda 12 ta olti o'nlik (hexadecimal) raqamdan iborat bo'lib, ikkita qismga bo'linadi - ishlab chiqaruvchi identifikatori (OUI) va qurilma identifikatori.
3. Data Link Layer: MAC adreslar OSI modelining ma'lumotlar uzatish qatlamida ishlaydi va tarmoqda ma'lumotlarni yo'naltirish uchun ishlatiladi.
Ethernet tarmoqlari yuqoridagi komponentlar va texnologiyalar yordamida ma'lumotlarni ishonchli va samarali uzatish imkoniyatini ta'minlaydi. Ushbu tarmoqlar hozirgi kunda ofislar, uylar va sanoat tarmoqlarida keng qo'llaniladi.
5.Kompyuter tarmoqlarining afzalliklari nimalardan iborat?
Kompyuter tarmoqlari turli xil qurilmalarni va tizimlarni bir-biri bilan bog'lab, ularning samarali ishlashini ta'minlaydi. Kompyuter tarmoqlarining asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
1. Resurslarni almashish
Afzalliklari:
- Printerlar va skanerlar: Bir nechta foydalanuvchi bitta printer yoki skanerdan foydalana oladi, bu uskunalarga bo'lgan xarajatlarni kamaytiradi.
- Saqlash joylari: Tarmoqdagi barcha foydalanuvchilar bitta markaziy fayl serverida saqlangan ma'lumotlarga kirish imkoniyatiga ega bo'ladilar.
- Dasturiy ta'minot: Tarmoq orqali dasturiy ta'minotni oson tarqatish va o'rnatish mumkin, bu esa xarajatlarni va o'rnatish vaqtini kamaytiradi.
|
| |
Тermodinamik potensiallar - O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika...

|
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
bet | 6/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 19,54 Kb. | | #151072 |
Bog'liq Kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari-fayllar.org7. Тermodinamik potensiallar
Berilgan sharoitdagi qaytar jarayonda sistema bajargan ishni hisoblashga yordam beruvchi, sistemaning holatini belgilovchi o’zgaruvchilar asosida olingan funksiyalar termodinamik potensiallar deyiladi. Тermodinamik potensiallarga izotermik-izoxorik potensial, izobarik-izotermik potensial G, entalpiya H va ichki energiya U lar kiradi. Bu potensiallar holat funksiyalaridir. Тermodinamikaning birinchi va ikkinchi qonunlarini birlashtirgan ifodasi asosida quyidagi tenglamani yozish mumkin.
(33.1)
bundan ; demak, izotermik-izoxorik jarayonda sistemada bajarilgan ish holat funksiyasining kamayishiga teng. Funksiya izoxork-izotermik potensial yoki qisqacha qilib Gelmgolsning erkin energiyasi deyiladi va F harfi bilan belgilanadi.
(33.2)
Erkin energiyaning o’zgarishi jarayon qanday borishiga emas, balki modddalar tabiatiga, sistemaning dastlabki va oxirgi holatlariga bog’liq bo’ladi.
O’zgarmas bosimdagi sisitemalar uchun izobarik-izotermik potensial G harfi bilan belgilanib, quyidagicha ifodalanadi:
(33.3)
Qaytar jarayonlarda «G» o’zgarmaydi, ammo qaytmas jarayonlarda faqat kamayadi. Demak har bir sistemaning termodinamik hususiyatini quyidagi termodinamik funksiyalar orqali ifodalash mumkin
S; 2) F=f(V,T); 3); G=f(P,T); 4) U
8. Gibbs va Gelmgols energiyalari
Izotermik-izoxorik jarayonlarda sistema yo’nalishini va uning muvozanat shartini Gelmgols energiyasining qiymati, izotermik-izobarik jarayonlarda esa Gibbs energiyasi qiymatining o’zgarishi ifodalaydi.
Gelmgols funksiyasi o’zgarmas temperatura va o’zgarmas hajmda qaytar jaryon borganda Gelmgols funksiyasining qiymati o’zgarmaydi, qaytmas o’z-o’zicha sodir bo’ladigan jarayon borganda Gelmgols funksiyasining qiymati kamayadi, ya’ni bu sharoitda jarayon Gelmgols funksiyasi kamayadigan yo’nalishda boradi. Gelmgols funksiyasining qiymati minumumga yetganda sistemada muvozanat qaror topadi. Demak, muvozanat shartining matematik ifodasi quyidagicha bo’ladi:
(34.1)
Gibbs funksiyasi. O’z-o’zicha boradigan jarayonlarda Gibbs funksiyasining qiymati kamayadi, ya’ni jarayon Gibbs funksiyasining kamayishi tomon boradi. Gibbs funksiyasi minimum qiymatga erishganda, sistemada muvozanat qaror topadi.
Тermodinamik muvozanatning sharti quyidagicha:
(34.2)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
Тermokimyo. Gess qonuni - O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika...

|
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
bet | 3/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 19,54 Kb. | | #151072 |
Bog'liq Kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari-fayllar.org4. Тermokimyo. Gess qonuni
Barcha kimyoviy jarayonlar sistemaning ichki energiyasi va entalpiyasi o’zgarishi bilan boradi. Bunda issiqlik yutilishi va ajralishi mumkin. Yutilgan yoki ajralgan energiya miqdori reaksiyaning issiqlik effekti deyiladi. Issiqlik ajralishi bilan boradigan reaksiyalar ekzotermik, issiqlik yutilishi bilan boradigan reaksiyalar esa endotemik reaksiyalar deb ataladi.
Issiqlik yutilishi yoki issiqlik ajralishi bilan boradigan reaksiyalar termokimyoviy reaksiyalar jumlasiga kiradi. Issiqlik effektini kalorimetr yordamida o’lchash mumkin. Oddiy moddalardan 1 mol birikma hosil bo’lganida ajralib chiqadigan yoki yutiladigan isiqlik miqdori birikmaning hosil bo’lish issiqligi deyiladi. Тermodinamikada sistemaga berilgan issiqlik musbat, sistemadan ajralib chiqqan issiqlik manfiy ishora bilan belgilanadi. Тermokimyoda esa yutilgan issiqlik musbat, ajralgan issiqlik manfiy ishora bilan belgilanadi:
Murakkab moddaning bir mol miqdori oddiy moddalarga parchalanganda ajralib chiqqan yoki yutilgan issiqlik shu moddaning ajralish issiqligi deyiladi.
Тermokimyoviy tenglamalarda uch belgini ko’rish mumkin: 1) tenglamada dastlabki moddalar va mahsulotlarning formulalaridan tashqari energetik effekt ham yoziladi, 2) ularda kasrli koeffitsiyentlar qo’llashga ruxsat etiladi, 3) har qaysi moddaning formulasi yoniga qavs ichida uning agregat holati ko’rsatiladi; (g)-gaz, (s)-suyuq, (k)-kristallik va (e)-eritmadagi holatlari.
Lavuaze-Laplas qonuni. Тermokimyoga oid ikkita qonun kashf etilgan bo’lib, biri Lavuaze-Laplas va ikkinchisi Gess qonunlaridir. Lavuaze-Laplas qonuniga muvofiq, ma’lum bir murakkab moddaning oddiy moddalarga ajralish issiqligi miqdor jihatidan o’sha moddaning oddiy moddalardan hosil bo’lish issiqligiga teng, ishora jihatidan qarama-qarshidir. Bu qonun biroz keyin Gess tomonidan kashf etilgan qonunning xususiy hollaridan biri bo’lib, energiyaning saqlanish qonunnini kimyoda namoyon bo’lishini aks ettiradi.
Gess qonuni. Reaksiya issiqligining jarayon amalga oshirilgan usulga bog’liq emasligini 1836 yilda rus olimi G.I.Gess aniqlagan. Gess qonuni quyidagicha ta’riflanadi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
Axborotni himoyalashning texnik usullari va vositalari

|
Axborotni himoyalashning texnik usullari va vositalari
|
bet | 1/4 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #159238 |
Bog'liq AHTU 1-amaliy
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETINING JIZZAX FILIALI
AMALIY MATEMATIKA FAKULTETI
«KOMPYUTER ILMLARI VA DASTURLASHTIRISH» kafedrasi
“AXBOROTNI HIMOYALASHNING TEXNIK USULLARI VA VOSITALARI”
FANIDAN
1-AMALIY ISH
Mavzu: Ekologik xavflar.
Bajardi: Komilov Kamoliddin
Tekshirdi:Baratov Jasur.
Jizzax-2023
Axborot tizimlari uchun jismoniy va ekologik xavfsizlik nima?
Axborot tizimlarining jismoniy xavfsizligi deganda odamlarning ma'lumotlarga kirishini ta'minlaydigan jismoniy binolarga kirishni to'xtatishga qaratilgan oldini olish usullari tushuniladi. Eng yaqqol misol - bu sizning tashkilotingizda qulflar, signalizatsiya va ehtimol qo'riqchilarning mavjudligi, ya'ni faqat vakolatli xodimlar kirishi mumkin.
Atrof-muhitni nazorat qilish - bu sizning tashkilotingiz ma'lumotlari va resurslarini har qanday atrof-muhit ta'siridan himoya qilishni ta'minlaydigan mexanizmlar.
Bunga suv toshqinlari, zilzilalar, yong'inlar yoki ekstremal ob-havo sharoitlari tahdidi kiradi (lekin ular bilan cheklanmaydi).
Ushbu tahdidlarning har biri tashkilotingiz va uning ma'lumotlarida uzilishlarga olib kelishi mumkin, masalan, elektr ta'minotidagi uzilishlar, aloqa to'siqlari yoki filtrlangan suv va gazga kirishning yo'qligi.
Nima uchun jismoniy boshqaruv axborot xavfsizligi uchun muhim?
Jismoniy nazorat muhim, chunki siz hech kimning ma'lumotlaringizga kirishini xohlamaysiz. Samarali jismoniy nazoratni amalga oshirish uchun siz tashkilotingiz o'rnatilgan jismoniy binoni va xodimlar ishlashi mumkin bo'lgan boshqa binolarni yoki ma'lumotlarni saqlashni ko'rib chiqishingiz kerak.
Bundan tashqari, mahsulotingiz yoki xizmatingizning har qanday xostlarini ko'rib chiqishingiz kerak bo'lishi mumkin (masalan, agar siz dasturiy ta'minot kompaniyasi bo'lsangiz), xizmatingiz xostining himoyalanganligiga ishonch hosil qiling.
Keyin siz ushbu ma'lumotni yozib olishingiz va har doim xavfsiz bo'lishini ta'minlash uchun uni muntazam ravishda ko'rib chiqishingiz kerak.
|
| |
Elektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (

|
Elektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (
|
bet | 3/3 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 58,83 Kb. | | #273708 |
Bog'liq Reaktiv quvvatni kompensatsiya qilish hisobiga energiyani tejashElektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (5.09.2018 yilda 1864-2-son bilan roʻyхatdan oʻtkazilgan) buyrugʻi bilan Reaktiv quvvat kompensatsiyasi boʻyicha ishlarni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga tuzatishlar kiritildi.
Eslatib oʻtamiz, Nizom bilan belgilangan elektr energiyasini elektr tarmoqlari boʻylab uzatishda teхnologik sarflarni kamaytirish hamda reaktiv quvvat kompensatsiyasi boʻyicha ishlarni tashkil etish tartibi quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi:
iste’molchilar: jismoniy shaхslar va tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik shaхslar (sanoat korхonalari va ularga tenglashtirilgan elektr energiyasi iste’molchilari);
energiya ta’minoti tashkilotlari hamda yangi, kengaytirilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan korхonalarning elektr uskunalarini loyihalashtiruvchi tashkilotlari.
Kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiq, endi har bir kirishida hisoblangan aktiv quvvati ilgarigidek 50 kW emas, balki 20 kW dan kam boʻlmagan iste’molchilar uchun reaktiv quvvat kompensatsiyalanishi shart.
Ma’lumot uchun: reaktiv quvvat kompensatsiyasidan energiyani tejash maqsadida foydalaniladi. Yirik sanoat korхonalarida bu masala yanada dolzarb sanaladi. Reaktiv quvvatni kompensatsiyalovchi qurilmalarni (RQKQ) qoʻllash tarmoqdan iste’mol qilinadigan quvvatni kamaytirishning eng ta’sirchan va samarali usuli hisoblanadi.
Nizom reaktiv quvvat kompensatsiyasi bilan bogʻliq qanday masalalarni oʻz ichiga olishi toʻgʻrisidagi bandga tuzatish kiritildi. U 1000 V gacha va undan yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlaridagi RQKQning turi, quvvati, ulanish joyi va ishlash rejimini tanlash masalalarini oʻz ichiga oladi. Ilgari bu masalalarni hal qilish faqat sanoat korхonalariga taalluqli boʻlgan boʻlsa, endi yuqorida koʻrsatilgan iste’molchilarning barcha toifalari tushuniladi.
Quvvat koeffitsiyentining pasayishi oqibatida elektr energiyasining qoʻshimcha teхnologik yoʻqotishlarini hisoblash tartibi ham Nizomga qoʻshimcha qilindi.
Hududiy elektr tarmoqlari korхonalari va (yoki) Magistral elektr tarmogʻidan ta’minlanadigan iste’molchilar uchun quvvat koeffitsiyentining normativ qiymatini belgilash tartibi oʻrnatildi.
|
| |
Elektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (

|
Elektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (
|
bet | 2/3 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 58,83 Kb. | | #273708 |
Bog'liq Reaktiv quvvatni kompensatsiya qilish hisobiga energiyani tejashElektr energetikada nazorat boʻyicha davlat inspeksiyasi boshligʻining (5.09.2018 yilda 1864-2-son bilan roʻyхatdan oʻtkazilgan) buyrugʻi bilan Reaktiv quvvat kompensatsiyasi boʻyicha ishlarni tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga tuzatishlar kiritildi.
Eslatib oʻtamiz, Nizom bilan belgilangan elektr energiyasini elektr tarmoqlari boʻylab uzatishda teхnologik sarflarni kamaytirish hamda reaktiv quvvat kompensatsiyasi boʻyicha ishlarni tashkil etish tartibi quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi:
iste’molchilar: jismoniy shaхslar va tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirayotgan yuridik shaхslar (sanoat korхonalari va ularga tenglashtirilgan elektr energiyasi iste’molchilari);
energiya ta’minoti tashkilotlari hamda yangi, kengaytirilayotgan va rekonstruksiya qilinayotgan korхonalarning elektr uskunalarini loyihalashtiruvchi tashkilotlari.
Kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiq, endi har bir kirishida hisoblangan aktiv quvvati ilgarigidek 50 kW emas, balki 20 kW dan kam boʻlmagan iste’molchilar uchun reaktiv quvvat kompensatsiyalanishi shart.
Ma’lumot uchun: reaktiv quvvat kompensatsiyasidan energiyani tejash maqsadida foydalaniladi. Yirik sanoat korхonalarida bu masala yanada dolzarb sanaladi. Reaktiv quvvatni kompensatsiyalovchi qurilmalarni (RQKQ) qoʻllash tarmoqdan iste’mol qilinadigan quvvatni kamaytirishning eng ta’sirchan va samarali usuli hisoblanadi.
Nizom reaktiv quvvat kompensatsiyasi bilan bogʻliq qanday masalalarni oʻz ichiga olishi toʻgʻrisidagi bandga tuzatish kiritildi. U 1000 V gacha va undan yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlaridagi RQKQning turi, quvvati, ulanish joyi va ishlash rejimini tanlash masalalarini oʻz ichiga oladi. Ilgari bu masalalarni hal qilish faqat sanoat korхonalariga taalluqli boʻlgan boʻlsa, endi yuqorida koʻrsatilgan iste’molchilarning barcha toifalari tushuniladi.
Quvvat koeffitsiyentining pasayishi oqibatida elektr energiyasining qoʻshimcha teхnologik yoʻqotishlarini hisoblash tartibi ham Nizomga qoʻshimcha qilindi.
Hududiy elektr tarmoqlari korхonalari va (yoki) Magistral elektr tarmogʻidan ta’minlanadigan iste’molchilar uchun quvvat koeffitsiyentining normativ qiymatini belgilash tartibi oʻrnatildi.
Podrobneye: https://www.norma.uz/oz/qonunchilikda_yangi/elektr_energiyasining_reaktiv_quvvatini_kompensaciyalovchi_istemolchilar_kupaydi
|
| |
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti - bet 4

|
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
bet | 4/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 19,54 Kb. | | #151072 |
Bog'liq Kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari-fayllar.orgReaksiyaning issiqlik effekti jarayoninng qanday usulda olib borilishiga bog’liq emas, balki reaksiyada ishtirok etayotgan moddalarning dastlabki va oxirgi holatlariga bog’liq. Masalan, grafit kislorodda yonib ikki usulda uglerod (IV)-oksid (CO2) hosil qilishi mumkin:
I usul, reaksiya ikki bosqich bilan boradi:
II usul, reaksiya bir bosqichda boradi:
Bundan ko’rinib turibdiki, ikkinchi usulning issiqlik effekti birinchi usulning issiqlik effektlari yig’indisiga teng, ya’ni
(30.1)
Gess qonuni faqat o’zgarmas bosim va o’zgarmas hajmdagina o’rinli bo’ladi.
5. Moddalarning yonish issiqliklari
Moddaning yonish issiqligi deb, uning bir moli to’liq yonganda ajralib chiqadigan issiqlik miqdoriga aytiladi.
Moddalarning yonish issiqligi ma’lum miqdor moddani kalorimetrik bombada yondirish orqali topiladi. Yonish jarayoni kuchli borishi uchun bombaga bosim ostida toza kislorod beriladi.
Organik moddalarning yonish issiqligini o’rganish natijasida uchta qonun topilgan: 1) organik moddalarning gomologik qatorida tarkibning bir metil gruppaga o’zgarishi natijasida moddaning yonish issiqligi 658 kJ ga ortadi. Masalan, etanning yonish issiqligi 1550 kJ, propanning yonish issiqligi 2221 kJ dir; 2) organik moddaning hosil bo’lish issiqligi uning yonish issiqligi bilan modda tarkibidagi moddalarning yonish iisiqligining ayirmasiga teng;
(31.1)
bunda Qh.b-ayni organik moddani hosil bo’lish issiqligi; Qyo-moddaning yonish issiqligi; -modda tarkibiga kirgan elementlarning yonish issiqliklari yig’indisi.
3) Organik modda (masalan, yoqilg’i) yonganda sodir bo’ladigan reaksiyaning issiqlik effektini hisoblab topish uchun dastlabki moddalarning yonish issiqliklari yig’indisidan mahsulotlarning yonish issiqliklari yig’indisini ayirish kerak:
(31.2)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti tabiiy fanlar fakulteti
|
Тermodinamikaning birinchi qonuni. Ichki energiya

|
Тermodinamikaning birinchi qonuni. Ichki energiya
|
bet | 2/7 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 19,54 Kb. | | #151072 |
Bog'liq Kimyoviy termodinamika va termokimyo asoslari-fayllar.org2. Тermodinamikaning birinchi qonuni. Ichki energiya
Kimyoviy energiyaning boshqa xil energiyaga aylangan miqdori ichki energiyaning o’zgarishiga teng bo’ladi, ya’ni kimyoviy energiya ichki energiyaning miqdori bilan o’lchanadi. modda va sistemaning ko’pgina xossalari uning ichki energiyasiga bog’liq. Sistemaning ichki energiyasi, uni tashkil etgan hamma tarkibiy bo’laklarning bir-birlariga ta’sir potensial energiyasi bilan ularning harakat kinetik energiyalari yig’indisiga teng. Demak, sistemaning ichki energiyasi molekulalarning ilgarilanma va aylanma harakat energiyalaridan, molekulalardagi atom va atom guruhlarining tebranma harakat energiyasidan, atomlardagi elektronlarning aylanma harakat energiyasidan, molekulalararo ta’sir energiyasidan, yadrodagi mavjud energiyadan va shu xildagi boshqa energiyalardan tashkil topgan bo’ladi. Faqat yaxlit jismning potensial va kinetik energiyalari ichki energiyaga kirmaydi. Demak, ichki energiya moddaning energiya zahirasini ko’rsatadi.
Тurli jarayonlarda energiyaning bir turi ikkinchi boshqa turiga aylanadi. Birinchi qonun, shunday qilib, energiya o’rtasidagi miqdoriy nisbatni o’rganadi. Birinchi qonunga muvofiq qonunning borish sharoitiga, unda qanday moddalar ishtirok etishiga qaramasdan, doimo energiyaning ma’lum miqdordagi bir turi energiyaning ma’lum miqdordagi boshqa turiga aylanadi (ekvivalentlik qonuni).
Energiya bir turdan boshqa turga ma’lum ekvivalentlik (teng qiymatlik) bilan o’tadi. Shunga ko’ra, birinchi qonunning asosiy pastuloti birinchi tur abadiy dvigatelning (hech qayerdan energiya olmasdan davriy ravishda ishlovchi mashinaning) mumkin emasligidir.
Тashqaridan sistemaga issiqlik berilsa (yoki sistemadan olinsa) va sistema ish bajarsa (yoki sistema ustida ish bajarilsa) uning ichki energiyasi o’zgaradi. Тermodinamikada sistema qabul qilgan issiqlik musbat va berilgan issiqlik manfiy belgisi bilan ifodalanadi. Ichki energiyaning o’zgarishi U issiqlik Q bilan ish (A) o’rtasidagi quyidagi bog’lanish bilan topiladi:
(28.1)
3. Entalpiya
Тermodinamik sistemaning holatini xarakterlashda muhim kattaliklardan biri entalpiya hisoblanadi. U ichki energiya bilan quyidagi tenglama orqali bog’langan:
(29.1)
bunda P-bosim, V-hajm.
Entalpiyaning absolyut qiymatini yuqoridagi tenglama bo’yicha hisoblab bo’lmaydi. Shuning uchun amalda entalpiyaning o’zgarishi aniqlanadi.
(29.2)
Entalpiya ham ichki energiya kabi sistemaning holat funksiyasi bo’lib, uning o’zgarishi sistemaning faqat dastlabki va oxirgi holatlariga bog’liq. -ham holat funksiyasi energiya o’lchamidir. U sistemaning ichki energiyasi bilan hajmiy (PV) energiyalar yig’indisi bo’lib, sistemaning to’liq energiyasi hisoblanadi. H-izobarik jarayonda sistema energiya zahirasining o’zgarishini xarakterlaydi.
|
| |
билан - download

| Mavzu: Учинчи авлод мобил алоқа тизимларининг техник параметрлари G атамаси билан (ингл third generation – «учинчи авлод») маълумот узатиш ва Интернет тармоқларига юқори тезликда мобил уланиш билан номланади 60,71 Kb. 20 | o'qib |
| Чизиқли автоматик ростлаш системаларини тадқиқ этиш учун Matlab амалий программаси билан танишув Matlab амалий дастури таркибига кирувчи Simulink дастури билан танишиш. Тадқиқ этилаётган арс структура схемасини дастурда тасвирлаш ва звенолар боғланишининг стуктуравий ўзгартиришлар кўникмасини мустаҳкамлаш 1,06 Mb. 13 | o'qib |
| 13-боб. Ётоқхоналар билан таъминланганлик 12,79 Kb. 1 | o'qib |
| Мавзу: Web сахифа ва сайдлар билан ишлаш 1,62 Mb. 3 | o'qib |
| Laboratoriya ishlari Vmware виртуаллашган муҳит билан танишиш ва виртуал тармоқ инфратузилмасини яратиш 2,33 Mb. 1 | o'qib |
| Ijro. Gov. Uz тизими орк,али эри билан тасдик,ланг 0 ‘zbekiston respublikasi maktabgacha va мактав 154,92 Kb. 3 | o'qib |
| Toshkent davlat texnika universiteti MathCad дастури ёрдамида берилган ∆x0,1 қадам билан 0,1 оралигида функцияга графика яратинг f1(X) = (1+x)*e-x 348,39 Kb. 1 | o'qib |
| Тема , Тери кичишиши билан кечадиган тошма синдроми Ibragimov A. F. k f n. «teri va tanosil kasalliklar» kafedrasining kata ukituvchisi 1,19 Mb. 171 | o'qib |
| Президентимиз Шавкат Мирзиѐев ташабуслари билан 2020 2025 йилларда амалга Trutzschler (Германия) фирмасининг тс-11, тс-15 русумдаги тараш машиналари кинематик 26,81 Kb. 1 | o'qib |
| Ақлли дунё концепцияси. Буюмлар интернети IоT технологиялари асосида инсон ҳаётини, таълим тизимини ривожлантириш концепциялари билан танишиш 150,25 Kb. 1 | o'qib |
| Предмет: Мобиль иловалар яратиш технологиялари Sqlite усули билан маълумотларни «Сақлаш» тугмани босиш ходисаси учун java файли коди 20,39 Kb. 1 | o'qib |
| Ijro. Gov. Uz тизими орқали эри билан тасдиқланган, Ҳужжат коди: ck81867231 Fan” sohasi boʻyicha zarur mablagʻlar ajratilishni nazarda tutishi belgilanganligi 0,56 Mb. 1 | o'qib |
| Р–n ўтиш билан бошқариладиган майдоний транзистор O`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti 87,67 Kb. 4 | o'qib |
| 2- улчовли массивлар билан ишлаш Agar massiv o’z navbatida yana massivdan iborat bo’lsa, u ikki o’lchovli massib, ya’ni martisa deyiladi. Massivning o’lchovi kompyuterning ishlashiga to’sqinlik qilmaydi 76,37 Kb. 1 | o'qib |
| 21-dars. Lms platformalari turlari va vazifalari. Дарсни олиб бориш технологияси Lms платформалари турлари билан таништириш ва унинг вазифалари хақида кўникмаларини ҳосил қилиш 18,59 Kb. 3 | o'qib |
Sensor tarmoqlariga qo’yiladigan talablar

|
Sensor tarmoqlariga qo’yiladigan talablar
|
bet | 2/4 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #120543 |
Bog'liq KT maruza-2Sensor tarmoqlariga qo’yiladigan talablar,
uning standartlari va turlari
Sensor tarmoqlariga qo’yiladigan talablar quyidagilardan iborat:
1.Yuqori sifatli xizmat ko’rsatish.
2.Xavfsizlik.
3.Energiya samaradorligi.
4.Yuqori o’tkazuvchanlikga ega tarmoq.
5.Samaradorlik.
6.Tugun yetishmovchiligi bilan kurashish qobiliyati.
7.O'zaro pog’onalarni optimallashtirish.
8.Keng miqyosda joylashtirish uchun masshtablashuvchanlik.
Sensor tarmoqlarining standartlari. Yulduzli topologiya ko’rinishida tashkillashtirilgan simsiz sensorli tarmoqlarda har bir tugun to’g’ridan-to’g’ri shlyuzga ulanadi. Bitta shlyuz bir nechta uzoqlashtirilgan tugunlarga xabar yuborishi yoki qabul qilishi mumkin va tugunlar birbiriga xabar yuborishiga yo’l qo’yilmaydi. Bu uzoqlashgan tugun va shlyuz (tayanch stantsiya) o’rtasidagi xabar yuborishini tezlashtiradi.
Tarmoqni boshqarish bitta tugunga bog’liq ekanligi sababli, shlyuz barcha alohida tugunlarning signal uzata olish doirasi ichida bo’lishi kerak. Bunday tarmoqning afzalligi uzoqlashtirilgan tugunda energiya sarfining kamligi va ularni boshqarishning soddaligida beriladi. Tarmoqning hajmi shlyuzga bog’langan ulanishlar soniga bog’liq.
Sensor tarmoqlarining turlari. Muhitga va turlariga bog’liq holda simsiz sensorli tarmoqlar suv va yer ostida, yer ustida va h.k.larda joylashtirilishi mumkin. Quyida simsiz sensorli tarmoqlar turlari keltirilgan:
- yer ustida joylashgan simsiz sensorli tarmoqlar
- yer ostida joylashgan simsiz sensorli tarmoqlar
- multimedia simsiz sensorli tarmoqlar
- mobile simsiz sensorli tarmoqlar
Simsiz sensorli tarmoqlarning cheklovlarini quyidagi ro’yxatda berish mumkin:
- juda kam xotira hajmiga ega (bir necha yuz kilobayt);
- kam miqdorda qayta ishlash quvvatiga ega – 8 MGz;
- aloqaning qisqa diapazonida ishlaydi – ko’p quvvat sarflaydi;
- minimum energiya talab etadi;
- batareyalarning cheklangan muddati
3-rasm. Izolyatsiyalangan sensor tarmog’i
|
| |
Topshiriqlar - Amaliy mashg‘ulot V. M. Popovning mutloq turg‘unlik mezoni asosida nochiziqli sistemalar turg‘unligini hisoblash

Amaliy mashg‘ulot V. M. Popovning mutloq turg‘unlik mezoni asosida nochiziqli sistemalar turg‘unligini hisoblash
1 2 Bog'liq5-amaliy mashg\'ulot
1 2
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Amaliy mashg‘ulot V. M. Popovning mutloq turg‘unlik mezoni asosida nochiziqli sistemalar turg‘unligini hisoblash
|
Sensor tarmoqlarda ma’lumotlarni marshrutlash

|
Sensor tarmoqlarda ma’lumotlarni marshrutlash
|
bet | 3/4 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #120543 |
Bog'liq KT maruza-2Sensor tarmoqlarda ma’lumotlarni marshrutlash
Mashrutlash – kerakli manzilga axborot blokini uzatish yo’lini aniqlash jarayonidir.
SSTda axborot uzatish marshrutini yakuniy tugundan koordinator tuguniga, shuningdek oxirgi tugunlar o'rtasida aniqlash uchun maxsus marshrutlash protokollari qo'llaniladi. SSTda marshrutlash protokollari quyidagi vazifalarni hal qiladi:
1. Tarmoq tugunlarini o'z-o'zini tashkil qilish (o'z-o'zini sozlash, o'zini davolash va o'zini optimallashtirish).
2. Ma'lumotlar paketlarini yo'naltirish va tugunlarni joylashtirish. 3. Tarmoq tugunlarining quvvat sarfini minimallashtirish va butun tarmoqning umrini ko'paytirish.
4. Ma'lumot to'plash va umumlashtirish.
5. Tarmoq uzatish tezligi va ma'lumot uzatish tezligini boshqarish.
6. Tarmoq qamrovini maksimal darajada oshirish.
7. Belgilangan xizmat sifatini ta'minlash (QoS).
8. Ruxsatsiz kirishdan himoya.
SST uchun juda ko'p marshrutlash protokollari mavjud, ular turli sabablarga ko'ra tasniflanishi mumkin. Ishlatiladigan tarmoq rejimiga qarab, tugunlardan ma'lumotlarni uzatish zarurligiga olib keladi, barcha marshrutlash protokollari proaktiv (barcha yo'llar kerak bo'lgunga qadar oldindan belgilanadi), reaktiv (talablar bo'yicha aniqlanadi) va gibrid (birinchi ikkita kombinatsiya).
Barcha marshrutlash protokollarini ikki turga bo'lish mumkin: ba'zilarida ulanishning tashabbuskori ma'lumot manbai, boshqalarida esa qabul qiluvchi. Tugun turlariga qarab SST marshrutlash protokollarining tasnifi yuqoridagi rasmda ko’rsatilgan.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, ushbu “sensor tarmoqlarida ma’lumotlarni mashrutlash” mustaqil ishini bajarish davomida faqatgina mashrutlash haqida emas, balki sensor tarmoqlari haqida ham bir qancha ma’lumotlarni bilib oldik. Xuddi shuningdek, ularga qo’yiladigan talablar, standartlari va turlari haqida ham qisqacha gaplashib o’tdik. Boshqa so’z bilan aytganda, ular haqida eng kerakli ma’lumotlar berib o’tildi degan umiddaman. Qisqasini aytganda, bu mustaqil ish davomida bir qancha qiziqarli ma’lumotlarni yozib o’tish jarayonida o’zim ham men bilmaganman ko’plab ma’lumotlarga ega bo’ldim.
|
| |