İkincisi - 1. Erqonomikanın inkişafında ekoloji təhlükəsizlik Ekoloji erqonomikanın inkişafında ekoloji təhlükəsizliyin rolu

İkincisi, güclü bir texniki sivilizasiyanın çevrildiyi zaman malların axını ilə bütün yer kürəsini mütəşəkkil bir quruluşa çevirir; insanlar, enerji və məlumat və Yerə yaxın təsir göstərməyə başladı boşluq. Texnologiya - insanın böyük yaradılışı - həlledici qüvvəyə çevrildi biosferdə və ondan kənarda, cəmi üstələyir bütün canlı orqanizmlərin kütləsi və gücü. Nəticədə keçmiş və planetin yeni, əvvəllər məlum olmayan qlobal problemlərini meydana gətirdi. Vəziyyətin faciəsi nəinki əksəriyyətinin itkisi ilə özünü göstərir təbii sərvət. Təbiətin ölümü sağlamlığın məhvinə səbəb oldu insanlar və cəmiyyətin sosial rifahının çökməsi
Aparıcı yerli və xarici alimlərin apardığı təhlillərə əsaslanan nəticələr göstərir ki, köklü üsullarla istehsal və istehlakın davam etməsi qaçılmaz olmalıdır dönməz ekoloji fəlakətə səbəb olur. Elmi və texnoloji tərəqqinin inkişafı ilə insan nəinki ətrafdakıları heyran etməyə, həm də sərvətlərini belə miqyasda istifadə etməyə başladı, qlobal ekoloji fəlakətə səbəb ola bilər. Təbii və. Quruluşunun və iş şəraitinin pozulması sosial-təbii ekosistemlər getdikcə müxtəlif növlərə yol açmağa başladı sosial və iqtisadi nəticələr.
Cədvəl 1 əks olunmuşdur insan fəaliyyətinin ən tipik növləri, yəni dövrümüzün xüsusi ekoloji problemlərinin ortaya çıxmasına səbəb olan antropogen təsirlər. Qlobal ekoloji problemlərin mərhələləri ola bilər aşağıdakı qaydada təqdim edin: ekoloji problemlər, vahid bir müəssisə miqyasında ortaya çıxan sənaye bölgəsi, bölgə, ölkə, qitə və dünya.
Cədvəl 1 - müxtəlif növ antropogen təsirlərin əsas ekoloji problemləri
Antropogen təsir növü
|
Ətraf mühit problemləri
|
Əkinçilik
|
P, B, C
|
Mal-qara otarılması
|
B, C
|
Hidrotexniki qurğu
|
B,C,N,
|
Suvarma
|
B,C,N,P
|
Drenaj
|
B,C,N,
|
Ovçuluq
|
B
|
Faydalı qazıntıların axtarışı və emalı
|
B,C,N,P, A
|
Meşənin qırılması
|
B,C,P
|
İstilik energetikası
|
A,B,C, P
|
Nəqliyyat
|
A,B,C,N,P
|
Urbanizasiya, emal sənayesi
|
A,B,C,N,P
|
Açıqlama: A - havanın çirklənməsi; B - biotanın parçalanması və tükənməsi; C -
suyun çirklənməsi və tükənməsi, su rejiminin pozulması; N - torpaqların kompleks şəkildə pozulması və yerli geosistemlərin məhv edilməsi; P - torpağın deqradasiyası və çirklənməsi.
Belə bir ardıcıllıq olduqca təbiidir, çünki eyni məhsul istehsal edən müxtəlif ölkələrin müəssisələri eyni çirkləndiriciləri ətraf mühitə buraxır. Məsələn, bütün istilik elektrik stansiyalarının yanması üçün ümumi emissiyalar kömür və yanacaq yağı azot oksidi, kükürd dioksid, karbonmonoksit və karbon qazıdır. Bu süni hazırlanmış böyük miqyasdır atmosferə məruz qalma ekoloji problemlərin əsas səbəbi adlanır. Bu günə qədər əsas ətraf mühit antropogen fəaliyyətin təsiri altında yaranan problemlər, oldular:
-əhali artımı
- istixana effektini gücləndirmək,
- ozon qatının pozulması,
- ərazilərin meşələşdirilməsi və səhralaşması;
- atmosferin və hidrosferin xüsusilə zəhərli maddələrlə çirklənməsi;
- meşə meşələrinin azalması, - turşu yağışı - biomüxtəlifliyin azalması.
Sivilizasiyanın kortəbii inkişafı zamanı yaranan ekoloji problemlərin hər biri bəşəriyyəti və biosferanın ölümünə səbəb ola bilər. Bu şəkildə dövrümüzün qlobal tendensiyalarından biri böyüyür elmi dildən istifadə edərək ekoloji sistemlərdə və insan cəmiyyətinin təbiətlə münasibətlərində disbalans kimi müəyyən edilə bilən ekoloji böhran. Problemi aradan qaldırmaq Ən pessimist proqnozlarda gözləniləndən daha sürətlə inkişaf edən qlobal ekoloji böhran indi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Reallıq yeni zəruri ehtiyacı ortaya qoyur ekoloji təhlükəsizlikdə insanlıq. Onun məmnuniyyəti və təmin edilməsi, müxtəlif mal və xidmətlər vasitəsilə ənənəvi ehtiyacların ödənilməsi qədər zəruridir. Ətraf mühitin pozulması təhlükəsizlik, ekoloji bumeranq fenomeninə, qanunlar, qaydalar və pis biliklər səbəbindən təhlükəli oldu. təbiətin təsiri ilə insanın keçirdiyi ekologiya prinsipləri ona qarşı çevrilməyə başladı.
İnsan böyüməkdə olan ziddiyyətlərlə üzləşir artan ehtiyacları ilə biosferin qeyri-mümkünlüyü arasında dağılmadan onları qane et. Həqiqi olmağınız aydın oldu Yer planetinin sahibi olduqca çətin, lakin ümidsiz bir işdir. Rasional praktikaya yaxınlaşmağa ehtiyac var idi müasir problemləri dərindən elmi dərk etməklə fəaliyyətlərin idarə edilməsi. Fərqliliyinə diqqət yetirməyin vaxtı gəldi süni və təbii yaşayış şəraiti nisbi hala gəldi, təbii şərait insanın əmələ gəlməsi nəticəsində dəyişdi fəaliyyətlər. Təbiət indi yalnız bir "kilo" kimi fəaliyyət göstərməyə başladı mənbələri ”, lakin bir sistem olaraq dinamik tarazlıq və məhsuldar qabiliyyətləri getdikcə cəmiyyətdən və məhsuldar qüvvələrdən asılı olmağa başladı. Əgər son vaxtlara qədər biosfer müstəqil olaraq özünə xas balans və bütövlüyü qorumağı bacarırdısa, indi bu vəzifə demək olar ki, tamamilə insan cəmiyyətinə yönəldildi, əslində istehsal fəaliyyətinin yeni bir sahəsinə çevrilməkdədir.
Bütün bunlar, inkişafında "ətraf mühitin idarəolunması" adlandırılan bir insanın və təşkilatın elmi və praktik fəaliyyətinin yeni bir istiqamətinin meydana gəlməsini əvvəlcədən müəyyənləşdirdi. Ətraf mühitin idarə edilməsi aradakı ziddiyyətləri qeyd etmək və həll etmək məqsədi daşıyır insanların və əlillərin artan ehtiyacları arasındakı rasional əlaqələri təyin edərək qlobal ekosistem istehlak səviyyəsi, istehsalın inkişafı və ətraf mühit amilləri.
Bu baxımdan ətraf mühitin idarə olunmasının birbaşa mövzusu müasir istehsalın idarə olunması prosesidir səmərəli istehsalın ətraf mühitin qorunması, o cümlədən insan mühiti və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə ilə birləşməsini təmin edir. Onun baxılması həyata keçirilir ətraf mühit iqtisadiyyatı, ekoloji marketinq, ekoloji siyasət və məlumat, ətraf mühit və korporativ mədəniyyət, motivasiya, eləcə də ictimaiyyətlə əlaqələr çərçivəsində.
Bu vəziyyətin fonunda bu gün razılaşmaq çətin ki İ.Miçurinin geniş yayılmış kəlamı: “Biz deyilik təbiətdən lütf gözləyə bilmərik. Onları ondan götürmək bizim vəzifəmizdir! ” Bu prinsipə əsaslanaraq rəhbərlik bu anı nəzərə almadı və etməz istehsalın inkişafı və imic dəyişikliyinin ətraf mühitə təsiri istehsal imkanları ilə təyin olunan insan həyatı, ancaq təbiətin imkanları deyil.
|