Sotish (tijorat) konsepsiyasi - Reja: Kirish Asosiy qism Marketing tushunchasi va uning mohiyati

Marketing konseptsiyasi
1-chizma. Sotish va marketing konsepsiyasi.
60-yillarga kelib bozordagi o’zgarishlarga qarab strategik rejalashtirishni amalga oshirish masalasi ilgari surildi va hal qilindi.
70-yillarga kelib, marketingning Shunday konsepsiyasi ishlab chiqildiki, u iqtisodiy jihatdan rivojlangan mamlakatlar hayotiga mustaqil kirib bordi.
Mamlakat xo’jalik sub’ektlari ichki faoliyatida yahlit organizm tarzida va firma ichidagi rejalashtirishda ham markaziy o’rinni egalladi. Bu bozor iqtisodiyotiga qaratilgan strategik boshqarishning yangi shakli bo’lib, u eng ko’p foyda olish maqsadida tovarlarni uzluksiz ravishda ishlab chiqaruvchilar iste’molchiga xarajat qildiradigan, korxonani ishlab chiqarish va sotishni tahlil qilish ko’p qamrovli tushunchadir.
Mahsulotlar ko’rinishi va texnologiyasi qisman o’zgartirilgan holda ko’plab ishlab chiqarishlar boshlandi. Raqobat kurashining asosiy shakli narx raqobatiga aylandi. Shuning uchun keyingi yillarda xarajatlarni kamaytirish, samarador texnologiyalarni joriy etish yo’lida doimiy kurash olib borish muvaffaqiyat garovi bo’lib qoldi.
Ijtimoiy ahloqiy marketing konsepsiyasi- bu konsepsiya korxonaning vazifasi yakka Shaxslarning talabini o’rganish, tahlil qilish va bu talablarni samarali qondirishdan, ayni paytda umuman jamiyat butunligini saqlash va mustahkamlashdan iborat deb qaraydi. Ijtimoiy-ahloqiy marketing konsepsiyasi boshqarishning bozor konsepsiyasiga nisbatan kuchayib borayotgan ekologik muammolar, tabiiy resurslarning yetishmasligi, umumjahon inflyatsiyasi, ijtimoiy xizmat sohalarining g’arib xolati tufayli bu dastur bizning zamonamizga to’g’ri kelishiga bildirilgan Shubhalar avj olib turgan ‘allada maydonga keldi. Dastlab firmalarning bozor munosabatlaridagi faoliyati asosan foyda olishgagina qaratildi. Keyinchalik ular xaridor ehtiyojlarini qondirishning strategik ahamiyatini anglab yetdilar va natijada bozor marketinggi konsepsiyasi paydo bo’ldi. Bugungi kunga kelib, ular biror muhim ishga ko’l urishdan oldin, jamiyat manfaatlari haqida ham o’ylay boshlaydilar. Ijtimoiy-ahloqiy marketing bozor ishtirokchilaridan marketing siyosati doirasida uch omilni o’zaro bog’liqlikda qarashni talab etadi, bu omillar - firma foydasi, xaridor ehtiyojlari va jamiyat manfaatlari.
Marketingni o’zaro aloqaviy konsepsiyasi. Marketingni o’zaro aloqaviy konsepsiyasining asosiy g’oyasi xaridorlar bilan boshqa oldi-sotdi jarayoni qatnashchilari o’rtasidagi munosabatlar (kommunikatsiya)dan tashqil topadi. Marketingni o’zaro aloqasi samarali kommunikatsiya, Shaxsiy muloqotlar ahamiyatini oshiradi. Marketingni o’zaro aloqasi kommunikatsiyani kengrok jihatda – kompaniya bilan uning sheriklari o’rtasidagi daromad olib keluvchi xoxlagan o’zaro aloqasi sifatida ko’radi.
Moliya (bank), savdo, keyinchalik sanoatda marketingni faol qo’llanish jarayoni o’tish davri iqtisodiyotining xususiyatlari bo’lib hisoblanadi.
Marketing evolyutsiyasi marketing konsepsiyasini, shaklini va elementlarini o’zgarishi bilan kuzatiladi. quyida marketing evolyutsiyasini nazariy asoslari, uslublari, qo’llash sohalari bilan tanishib chikamiz (3-jadval).
3-jadval
|