Ishlab chiqarishni - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent to‟qimachilik va yengil...

220
miqdori.
Iqtisodiy sikl
Business
cycle
Экономическ
ий цикл
– ishlab chiqarishning bir
iqtisodiy inqirozdan
ikkinchisi boshlangunga
qadar
takrorlanib turadigan
to‗lqinsimon harakati.
Iqtisodiy inqiroz
Economic
crisis
Экономическ
ий кризис
– ishlab chiqarish hajmining
keskin tushib ketishi.
Iqtisodiyotni davlat
tomonidan tartibga
solish usullari
Methods of
state
regulation of
the economy
Методы
государствен
ного
регулировани
я
экономики
– tartibga solishning
ma‘muriy va iqtisodiy
vositalari birligi.
Iqtisodiyotni davlat
tomonidan tartibga
solish
State
Regulation of
Economy
Государствен
ное
регулировани
е экономики
– qonunchilik, ijro va
nazorat qilish
xususiyatidagi tadbirlar
tizimini ishlab chiqish va
amalga oshirish.
Iqtisodiy
rivojlanish
Economic
development
Экономическ
ое развитие
– ko‗p qirrali jarayon
bo‗lib, jamiyatning ijtimoiy,
iqtisodiy taraqqiyotida o‗z
ifodasini topadi.
Iqtisodiy
muvozanat
Economic
equilibrium
Экономическ
ое равновесие
– iqtisodiy jarayonlar,
hodisalarning ikki yoki bir
necha tomonining bir-biriga
mos kelish holati.
Iqtisodiy o„sishning
ko„rsatkichlari
Economic
growth
Показатели
экономическо
го роста
– iqtisodiy o‗sishni
aniqlashda foydalaniladigan
qiymat, ijtimoiy naflilik va
natural (jismoniy)
ko‗rsatkichlar tizimidan
iborat.
Iqtisodiy qonun
Economic
laws
Экономическ
ие законы
– iqtisodiy hayotning turli
tomonlari, iqtisodiy hodisa
va jarayonlar o‗rtasidagi
doimiy, takrorlanib
turadigan, barqaror sabab-
oqibat aloqalari, ularning
o‗zaro bog‗liqligi.
Iqtisodiy yoki sof
foyda
Economic or
pure
profit
Экономическ
ая или чистая
прибыл
– yalpi pul tushumidan
barcha xarajatlar chiqarib
tashlangandan keyin qolgan
qismi.
Iqtisodiy
Economic
Экономическ – iqtisodiyotning turli
221
mutanosiblik
proportionalit
y
ая
пропорсионал
ност
tomonlari va sohalari
o‗rtasida
miqdor va sifat
o‗lchamlarning mos
kelishlik darajasi.
Iqtisodiy islohotlar
Economic
reforms
Экономическ
ие реформы
– iqtisodiyotda tub
o‗zgarishlarni amalga
oshirishga qaratilgan
iqtisodiy chora-tadbirlar
majmui.
Iqtisodiy
jamg„arish
Economic
savings
Экономическ
ое
сбережение
– milliy daromadning bir
qismining asosiy va
aylanma kapitallarni,
shuningdek, ehtiyot va
zahiralarni ko‗paytirish
uchun sarflanib borishi.
Iqtisodiy tizim
economic
system
Экономическ
ая система
– mavjud iqtisodiy
munosabatlar majmuasining
iqtisodiyotni tashkil qilish
shakllari, xo‗jalik
mexanizmi va iqtisodiy
muassasalar bilan
birgalikdagi tizimi.
Iqtisodiy bitimlar
Economic
transactions
Экономическ
ие сделки
– qiymatning har qanday
ayirboshlanishi, ya‘ni
tovarlar ko‗rsatilgan
xizmatlar yoki aktivlarga
mulkchilik huquqining bir
davlat rezidentlaridan
boshqa davlat rezidentlariga
o‗tishi bo‗yicha kelishuvlar.
Iqtisodiyotni
barqarorlashtirish
economy
Stabilizing
Стабилизация
экономики
– tanglik holatlariga barham
berish asosida
makroiqtisodiy
muvozanatlikni saqlash va
ishlab chiqarishni
yuksaltirish uchun shart-
sharoitlarni vujudga
keltirish.
Iqtisodiyotni
erkinlashtirish
liberalization
of the
economy
Либерализац
ия экономики
– bu xo‗jalik hayotining
barcha sohalaridagi to‗siq
hamda cheklovlarni,
shuningdek, davlat
nazoratini keskin ravishda
qisqartirish yoki bekor
222
qilishga yo‗naltirilgan
chora-tadbirlar tizimi.
Iqtisodiy o„sish
The economic
growth
Экономическ
ий рост
– YAIM, SMM, MD
miqdorining mutloq hajmi
va aholi jon boshiga hamda
iqtisodiy resurs xarajatlari
birligi hisobiga
ko‗payishida va sifatining
yaxshilanishida ifodalanadi.
Iqtisodiy o„sish
omillari
Factors of
Economic
Growth
Факторы
экономическо
го роста
– iqtisodiy o‗sishga ta‘sir
ko‗rsatishda o‗z o‗rniga ega
bo‗lgan va uni aniqlab
beruvchi talab, taklif va
taqsimlash omillarini
bildiradi.
Iqtisodiy o„sish
mezoni
The
criterion
of economic
growth
Критерий
экономическо
го роста
– iqtisodiy o‗sishni nisbatan
to‗liq darajada baholash
imkonini beradigan
ko‗rsatkichni xarakterlaydi.
Kapital sig„imi
Емкость
капитала
asosiy kapitalning mos
keluvchi davr mobaynida
ishlab chiqarilgan mahsulot
yoki uning biron-bir qismini
- milliy daromad, sof
daromad, foydaga nisbatini
tavsiflovchi ko‗rsatkich.
Kapitalning
markazlashuvi
The
centralization
of capital
Централизаци
я капитала
– bir kapital tomonidan
boshqa birining qo‗shib
olinishi yoki bir qancha
mustaqil kapitallarning
aksiyadorlik jamiyati va
boshqa shakllarda ixtiyoriy
birlashishi orqali kapital
hajmining o‗sishi.
Kengaytirilgan
takror ishlab
chiqarish
Extended
reproduction
Расширенное
воспроизводс
тво –
– ishlab chiqarish
miqyoslarini muntazam
ravishda
oshirib borishga
asoslangan holdagi
takrorlanishi.
Kredit
Credit
Кредит
– bo‗sh turgan pul
mablag‗larini ssuda fondi
shaklida to‗plash va ularni
takror ishlab chiqarish
ehtiyojlari uchun qarzga
223
berish.
Lizing
leasing
Лизинг
– odatda ishlab chiqarish
vositalari va boshqa moddiy
boyliklarni keyinchalik
foydalanuvchilar tomonidan
muntazam ravishda haq
to‗lab borib, sotib olish
sharti bilan uzoq muddatli
ijaraga berishdan iborat
kreditning pulsiz shakli.
Makroiqtisodiyot
Macroeconom
ics
Макроэконом
ика
– moddiy va nomoddiy
ishlab chiqarish sohalarini
yaxlit bir butun qilib
birlashtirgan milliy
iqtisodiyot va jahon
xo‗jaligi darajasidagi
iqtisodiyotdir.
Marketing
Marketing
Маркетинг
korxonalarning mahsulot
ishlab chiqish, ishlab
chiqarish va sotish yoki
xizmat ko‗rsatishga oid
faoliyatini, bozorni va
iste‘molchilar talabiga faol
ta‘sir ko‗rsatishni o‗rganish
asosida boshqarish tizimi.