nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
i (kompleks son) - Matematik simvollar tarixi

|
Matematik simvollar tarixi
|
bet | 9/20 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 202 Kb. | | #271690 |
Bog'liq Matematik simvollar tarixii (kompleks son).
-1 ning kvadrat ildizi L.Eyler 1777- yilda fanga kiritgan.
× · (ko`paytirish belgisi).
Ko’paytirish belgisini 1691-yilda Angliyalik Uilyam Otred fanga kiritgan. U ko’paytirish amalini krest ko’rinishida ifodalagan. Undan oldin esa odatda M harfi ishlatigan, bundan tashqari turli xil belgilar ham taklif etilgan edi: to’g’ri [] burchak simvoli Erigon (1634)tomonidan * yulduzcha Iogann Ran (1659) tomonidan keyinchalik, nemis matematigi Leybnitsning 1698-yilda yozgan asarida uchraydi. U krest belgisini x harfi bilan adashtirmasliklari uchun nuqta bilan almashtirdi. Bundan oldin bunday simvolika 15 asrda Regiomonton va ingliz olimi Tomos Xerriotning (1560-1621) asarida uchragan.
Nemis matematigi Yan Vidman (1460-taxminan 1498) ning Leyitsigda 1489-yilda bosmadan chiqqan “Barcha savdagarlar uchun tez va chiroyli hisob” asarida birinchi marta bosmada ko`paytirish jadvali chop etildi. Nemis astranomi va matematigi Regiomontan (taxallusi Iogann Myuller) (1436-1476) matematika bo`yicha birinchi kitob nashri hisoblanadi, u ko`paytirish belgisi sifatida (∙) nuqtadan foydalandi.
2.2. BA`ZI BIR MUNOSABATLAR HAQIDAGI SIMVOLLAR.
( [ { } ] ) (qavslar).
Aylana qavslar Tartalda (1556) (ildiz osti ifoda uchun) va keyinchalik Jirarda paydo bo`lgan. Bombelli esa qavsning boshlanishi sifatida “L” harfini, qavsning oxirini esa buning teskarisi “┐”ko`rinishida belgilagan. Bu yozuv kvadrat qavslar yaratilishiga olib keldi. Lekin ko`pgina matematiklar o`sha vaqtda qavslarning o`rniga ifodani baland siyohda yozishni ma`qul ko`rishgan. Qavslarning umumiy ishlatilishi Leybnits va Eyler tomonidan kiritilgan.
Qavslarni ifodalovchi belgilar 15-asrda paydo bo`ldi. Shyuke 1484-yilgi ishida qavslarga olinadigan ifoda gorizantal chiziq bilan takidlanadi. Qavslar o`rniga yuqoridan chiziq bilan belgilash Dekart, Nyuton, Lopital ishlarida ko`p uchraydi. Aylana qavslar yana Jirar 1629-yildagi ishlarida uchraydi. Viet 1593-yilgi asarida figurali qavslar paydo bo`ldi. 18-asrning birinchi yarmiga kelib qavslar keng qo`llanila boshlandi. Shreder (1873) qavslarning arifmetikadagi o`rniga oid asar ham yozdi.
∏ (ko`paytma belgisi).
Dastlab “ﬦ” belgi ishlatilib, to`g`ri to`rtburchakning yuzi uning ikki o`lchov ko`paytmasi sifatida topilishi belgisi sifatida olingan. Keyinroq ko`paytmani “M” (Multiplication so`zi bosh harfidan) shaklda belgilangan, bunday belgilashni Shtifel (1545), Stevin(1585) ishlatganlar.
Ko`paytma belgisini 1812-yilda Gauss fanga kiritgan.
│x│(sonning moduli).
Kompleks soning moduli va ifodaning absolyut kattaligini 1841-yilda Veyershtras aniqlagan 1903-yilda Lorens bu simvolni vektor uzunligini o`lchash uchun ishlatgan.
≠ (teng emas).
“Teng emas” belgisini birinchi marta Eyler ishlatgan.
≈ (taqribiy tenglik).
“Taqribiy tenglik ” belgisini 1882-yilda Adam Vilgelm Gyunter nemis matematigi va fizigi fanga kiritgan.
|
| |
tozalan ad i - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

|
Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish vaBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)tozalan ad i.
C h o ‘tka u sh la g ich d e -
form atsiyalangan h o ld a
alm ash tirilad i. Ish lab
yeyilgan k ontakt h a lq a -
lari y o ‘n iladi.
U y g 'o tish z a n j i-
rida u z ilis h .
(Jyg'otish g ‘altagi u c h lik -
larini kontakt halqalariga
kavsharlash sifati te k sh i
riladi.
U z ilib q olgan u c h lik -
lar qayta k avsharlanad i.
U y g cotish c h u lg 'a m id a
ichk i u zilish b o ‘lsa,
c h u lg ‘am y ig ‘m a h old a
alm ash tirilad i.
Stator c h u lg ‘a m i-
ning b irorta f a z a -
sida o ‘r a m la r a ro
tutashuv.
Statorga n isbatan faza
c h u lg ‘am lari iz o la tsiy a si
sifati o m m e tr d a te k sh i
riladi.
U zilish yoki o ‘ramlar-
aro tutashuv b o ‘lsa, sta
tor yangisiga alm ashtiri
ladi yoki ta’m irlanad i.
T o ‘g ‘r ila g ic h b lo -
kining d io d i t e -
sh ilgan y o k i
u zilgan .
O m m etr yo k i n azorat
lam pasi y o rd am i b ilan
d iod larn in g t o ‘g ‘ri va tes-
kari o ‘tk a z u v c h a n lig i te k
shiriladi.
T o ‘g ‘rilagich b lo k i a l
m ashtiriladi.
Intégral k u c h la -
nish r o s tla g ic h i-
ning ish d a n c h i
qishi.
U y g ‘otish c h u lg ‘am ini
birorta uch i «m assa»ga
u langan gen eratorlarda
« L L i» v a (+ ) q isq ich la rin i
uyg'otish c h u lg ‘a m in in g
ikkitali iz o la tsiy a q ilin g a n
uchi gen eratorlar u ch u n
|
| |
.5 5 -ra sm - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

b a t m a - n a v b a t ularga o m m e tr
ulanadi (2.56-rasm). 0 ‘lchovja-
rayonida qarshilik noldan katta
b o ‘lsa, lekin 500 kOm.dan ort-
m asa va om m etr bir xil o ‘tish
zanjirida omm etr qisqichlarning
joyi almashtirilganda harxil q ar
shilik qiymatini ko‘rsatsa tran-
zistorda nosozlik y o ‘qligini bil-
diradi. Nosozligi bor tranzistorda
I
ikki qisqichlari orasidagi qar-
shiligi nolga yoki cheksizga teng
b o ‘ladi.
Stabilitronlar ju d a kichkina
tok kuchiga hisoblangan, shuning
uchun ularni issiqlikdan yemirili-
shining oldini olish uchun ularni
diod singari lampalar (hattoki,
kichkina quvvatli) bilan tekshi-
rish mumkin emas. Agar stabi-
litron va tranzistorlarda nosoz-
liklar b o ‘lmasa, o m m e tr bilan
ularni zanjiriga ulangan rezistor-
lar va diodlar holati tekshiriladi.
2.56-rasm.
T ranzistorn i
tek sh irish :
a —
e m m it o r - k o lle k t o r o ‘tisli
y o ‘lini te k s h ir is h ;
b —
e m itto r -
baza o ‘tis h y o ‘lin i tekshirish;
d
— k o lle k to r -b a z a o ‘tish
y o ‘lin i tek sh irish .
2.5-jadval
Generator qurilmalarida nosozliklarning yuzaga kelisli sabablari,
ularning diagnostikasi va bartaraf etish usullari
N o so z lik
sabablari
D ia g n o stik a
usullari
B a rta ra f etish
usullari
G en erator q u rilm asi ak k u m u lator b a ta r e y a sin i
-rasm.
 D vigatel va ishga

usullari qo‘llaniladi. Doimiy tok elek-
trodvigateli valining aylanishlar chas-
totasi uyg‘otuvchi to k m agnit oqi-
miga teskari pro p o rsio nal. Uyg‘o-
tuvchi chulg‘am ketma-ket ulanganda
y uklam a k a m a y is h i b ilan m ag n it
oqim ham kamayadi va yakorning
aylanishlar chastotasi sait ishlash re-
jimida 6000—8000 1/min, b a ’zi hol-
larda (kichik o ‘lchanili startyorlarda)
10000 1/min.ga yetishi mumkin.
Sait ishlash rejiniida startyor yakorning aylanishlar chastota-
sini cheklash maqsadida uyg‘otuvchi chulg‘am larn i aralash ulash
sxemasidan foydalaniladi (3.5-rasm). Bunda u y g ‘otuvchi chulg‘am
ko‘ndalang kesimi t o ‘rtburchak shaklida b o ‘lgan qalin mis sim -
dan o ‘ralgan, yakor zanjirga ketma-ket ulangan ikki yoki uchta
g'altakdan (1) va yakor chulg‘amiga parallel ulangan ingichka,
ko‘ndalang kesimi aylana shaklidagi bitta yoki ikki g ‘altak (2) dan
tashkil topgan b o ‘ladi. Parallel ulangan g‘altaklarning magnit oqimi
o ‘zgarmas b o ‘lib, startyorning yuklamasi deyarli b o ‘lmaydi. Shuni
hisobiga sait ishlash rejimida startyor yakorining aylanishlar chas-
totasini 6000—8000 1/min doirasida ushlab turiladi.
3 .2 . Startyorlarni ishlatish va ularga
texnik xizmat ko‘rsatish
Startyorlarni ishlatish.
Startyor qisqa m uddatli nominal rejimda
ishlovchi elektromashinalar turkumiga kiradi va uzoq vaqt davomida
ishlatishga m o ‘ljallanmagan. Uzoq vaqt dav o m id a tok manbayiga
tutashtirib q o ‘yish, uzluksiz tez-tez ulab uzishlar oqibatida startyor
qizishi hamda ishdan chiqishi mumkin. Benzinli dvigatel startyor-
lari uchun uzluksiz ulanib turish davomiyligi 10 s, dizel dvigatel
startyorlari uchun esa 20 s.dan oshmasligi kerak. Startyorni qayta
ulash zarurati tug‘ilganda, ulanishlar orasida vaqt benzinli dvigatel
startyorlari uchun 15 s, dizel dvigatel startyorlari uchun 1 min.
dan kam bo‘lmasligi kerak. Atrof-muhit haroratining manfiy qiy-
matlarida barcha turdagi dvigatellar uchun bu oraliq 1 minut b o ‘-
lishi, qayta ulab-uzishlar soni esa uch m aro tab ad an oshmasligi
kerak. Shunda ham dvigatelni ishga tushirish samarasiz bo‘lsa,
mavjud nosozlikni bartaraf qilish va faqat starty o r sovitilgandan
zaryad q ila olm ayd i - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

|
Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish vaBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)zaryad q ila olm ayd i
S h k iv y eyilgan ligi
yok i tasm a tarangligi
yetarli b o ‘lm agani
uchun tasm aning u z i-
lishi yok i sirpanishi.
U za tm a k o ‘zd an k e -
ch ir ila d i, tasm aning
e g ilish q iym ati
tek sh irila d i.
T a s m a alm a sh tirila d i.
B e lg ila n g a n m e ’yor-
larga m o s ravishda tas
m a n in g taran gligi s o z -
la n a d i y o k i sh kiv a l
m a sh tir ila d i.
G e n e r a to r q u r il-
masi va A K B z a n -
jirlarid agi b o g ‘-
lo v c h i s h te k k e r -
larda k o n ta k t y o ‘q
yok i u z ilis h b o r.
G en era to r v a A K B ( + )
k lem m a la rid a g i k u c h la -
nish u zoq m asofan i y o ri-
tish farasi u la n g a n va d v i-
g a teln in g o ‘rtacha a y la -
nishlar ch a sto ta sid a v o lt-
m etr b ilan o ‘lch an ad i
y o k i tester yord am id a
u zilish jo y i an iq la n a d i.
K ontaktni tik la sh , u z i-
lishlarni bartaraf e tis h .
A K B n i ish d a n
ch iq ish i.
A K B h o la ti yuklam a
sanchqisi b ila n
tek shrilad i.
Zarurat b o ‘lgan d a A K B
alm ash tirilad i.
C h o ‘tk a la rn i y e y i -
lish i, o s ilib q o lis h i
yok i k o n ta k t h a l-
q a la rin in g y e y i -
lishi.
C h o ‘tka u z e li h olati (pru-
jin a k u ch i, c h o ‘tka b a -
la n d lig i) tek sh irilad i va u
ch an g ham d a iflo slik d a n
|
| |
Harorat +20°C bo ‘Iganda - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

Tavsifnomadan startyorning ishlash jarayonidagi o ‘ziga xos ikki
rejimni ajratish m um kin:
1.
To ‘la torm ozlanish rejimi. Bu rejimda iste’mol toki «qisqa
tutashuv» tokiga, y a ’ni / ga teng b o ‘lib, aylanishlar chastotasi
n = 0 ,
burovchi m o m e n t
Mc esa o ‘zining maksimal qiymatiga
erishadi.
2.
Salt ishlash rejimi. Bu rejimda tok salt ishlash toki
Ig ga teng,
aylanishlar chastotasi maksimal bo‘ladi.
Salt ishlash va t o ‘la tormozlanish rejimlari nazorat rejimlari
b o ‘lib startyorlarning texnik holatini tekshirishda ishlatiladi. Salt
ishlash rejimida aylanishlar chastotasi
nc va iste’mol toki
Ifl o ‘l-
chanib, olingan natijalarga ko‘ra, startyorning yig‘ilish sifati va
mexanik nosozliklari haqida xulosa chiqariladi. T o ‘la to rm o zla
nish rejimida iste’mol toki
I r, burovchi m om ent A / va startyor
qisqichlaridagi kuchlanish
(Jc o ‘lchanadi va startyorning elektr
zanjirlaridagi nosozliklar aniqlanadi.
Ishga tushirish tizimini imkoniyatlarini baholash uchun dvi-
gatelning ishga tu sh irish tavsifnomasini ( m a ’lum belgilangan
haroratda qarshilik mom entining tirsakli val aylanishlar chasto-
tasiga bog‘liqligi) ishga tushirish tizimi tavsifnomasi bilan ustma-
ust joylashtiriladi (3.4-rasm). Egri chiziqlarning kesishish nuq-
tasi dvigatelni ishga tushirib yuborish uchun zarur bo ‘ladigan
burovchi m o m en t va minimal aylanishlar chastotasining qiymat-
larini belgilaydi.
S tartyor salt ishlash reji
mida, dvigatel ishga tushgan-
dan so‘ng juda qisqa vaqt ish-
laydi. Bu rejim d a y u q o rid a
t a ’kidlangandek, yakor ayla
n ish la r ch asto tasi maksim al
qiymatga erishadi. S hu n in g -
dek, yakor chulg‘amlari va kol-
lektorga t a ’sir qiluvchi markaz-
dan qochm a kuch ham mak
simal qiymatga erishadi. Bu hoi
chulg‘am va kollektorni sochi-
lib ketishiga olib kelishi m um -
kin. Shuning uchun, salt ishlash
rejimida aylanishlar chastota-
sini imkon boricha kamaytirish
Adabiyotlar - Matematik simvollar tarixi

Adabiyotlar
I.A.Karimov, Inson baxt uchun tug`uldi, Toshkent, “Ma`naviyat” 2001-yil.
O`zbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” Toshkent 1997-yil.
I.A.Karimov “Yuksak ma`naviyat yengilmas kuch”. Toshkent “Ma`naviyat” 2009-yil.
I.A.Karimov “Keksalarni e`zozlash yili”, davlat dasturi. Toshkent 2015-yil.
A.M.Aбдурахмонов, А.Я.Нармонов, Н.А.Нормуродов, Математика тарихи, Тошкент, Университет, 2004 й.
А.П.Юшкевича, История математики, Москва, Наука, 1972 г.
A.M.Aбдурахмонов, Алгебра тарихидан. Тошкент, Университет 1996й.
A.M.Aбдурахмонов, Мактабда геометрия тарихи. Тошкент, Ӯкитувчи, 1993 й.
К.И.Глейзер, История математики в школе. Москва, Просвещение. 1983 г.
А.П.Юшкевича, Хрестоматия по истории математили. Арифметика и алгебра. Теория чисел. Геометрия. Наука 1978 г.
О.В.Манеуров, Ю.К.Солнцев, Математика терминларининг русча-ӯзбекча изоҳли луғати Тощкент Ӯқитувчи 1973 й.
А.А.Аъзамов, Т.И.Фозилов, Ёш математик қомусий луғати. Ӯқитувчи 1991 й.
www exponenta.ru
www lib homelinex.org/math/
http.//.dimacs.rutgers.edu/
|
db4 ac5 15.db6 ac5 16.dc3!

|
db4 ac5 15.db6 ac5 16.dc3!
|
bet | 39/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 14.db4 ac5 15.db6 ac5 16.dc3!
Bu yerda oqlar 16.ed4 ce3 17.fd4 hf2 18.ae3 yurishlari orqali ustunlikka erishishlari mumkin, lekin ular tomonidan amalga oshirilgan so’nggi kuchli yurish nafaqat d4 almashinuvi imkonini saqlab qolmoqda, balki qoralar uchun sezilmas tuzoq ham qo’yadi. Ko’rinishidan sodda vaziyat, lekin aslida murakkab, nozik holat, u o’z-o’zidan talab qilinadigan yurishlar har doim ham to’g’ri bo’lmasligini isbotlamoqda. Ba’zida eng kutilmagan anti-pozitsion yurishlarni ham ko’rib chiqish kerak bo’ladi.
16 … fe7?
Eng oddiy javob, lekin aynan u mag’lubiyatga olib keladi. 16…bc7! ni davom ettirish kerak edi. Ushbu murakkab yurishda qoralarning qutulish imkoniyati yashiringandi. Asosiy variantlarni ko’rib chiqamiz: 17.cb2 fe7 18.ba3 ed6 19.ed4 ce3 20.fd4 hf2 21.ge3 hg5 22.ab4 de5 23.hg3 cb6 24.gh4 ef4 va durang.
18.gf4 ed6 19.cd4 cb6 20.bc3 ba5 21.db6 ac7 22.cd4 fg5 23.de5 dc5 24.ed4 ce3 25.fd2 gf6 26.eg7 hf8 27.hg3 cb6!(27…fg7? 28.de3 cb6 29.ef4 X.) 29.dc3 ba5=
1 7.cb4 ba7 18.db6 ac5
19.ef4!!
Ko’rinishidan antipozitsion bo’lgan ushbu yurish, kombinatsion g’alabaga olib keluvchi yagona yo’ldir. Shuni aytib o’tish kerakki, bunaqangi kutilmagan javobni nazardan chetda qoldirgani uchun qoralarni ayblash noo’rin. Ular, albatta, g’alabaga olib kelmaydigan 19.ed4 almashinuvini kutishgan. Masalan, 19… ce3 20.fd4 hf2 21.ge3 hg5! 22.dc5 gf4 23.eg5 fh4 24.cb6 ed6 25.cd2 gf6 26.de3 fg5 27.ed4 =
19 … cb4 20.fg5! hf4 21.ge5 fd4 22.fg3 hf2 23.ga3
Qoralarning bitta donasi kam bo’lib qoldi, bu yog’i izoh
talab qilmaydi.
23 … gf6 24.cd2 ed6 25.de3 dc5 26.ef4 Qoralar taslim bo’lishdi.
B .Blinder – L.Glezer
Yurish qoralardan.
Qoralar vaziyatining eng zaif nuqtasi – muvofiqlashtiruvchi d8 donasining yo’qligi, shuning uchun ular ehtiyotkorlik bilan o’ynashlari kerak.
11 … fe5?
Ushbu yurishdan so’ng oqlar 12.ed4 va 13.hf4 yurishlari yordamida markazga egalik qilib katta ustunlikka erishishlari mumkin edi. Qoralar uchun to’gri javob 11…ab6!yurishi edi,12.ba5 fe5 13.ed4 eg3 14.hf4 gf6 15.de3 de5 16.fd6 ec5 17.fg3 hf2 18.eg3 fg5 bilan o’ynash kerak edi va aniq o’yin bilan, qoralar durangga erishgan bo’lishardi.
12.hg3! gf6
Qoralarda qutulish imkoni yo’q. 12…ab6 dan keyin 13.ed4 gf6 14.de3 ba5 15.dc5 ba7 16.ed4 cb6 17.fe3 hf2 18.eg3X. keladi, agar 12…ef6 bo’lsa, unda 13.bc5 db4 14.ca5 cd6 ( 14…fg5 15.fd6 ce5 dan keyin oson g’alabali 16.ed4 ec3 17.db4 hal qiladi) 15.dc3 fg5 16.ab6 ac5 17.ed4X keladi.
|
| |
… cd6 19.de3 dc5 20.bc3 cb4

|
… cd6 19.de3 dc5 20.bc3 cb4
|
bet | 34/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 18 … cd6 19.de3 dc5 20.bc3 cb4
20…gf6 21.cd4 ab4 22.db6 ba3 23.bc7 ab2 24.cb8 fe5 25.bf4 ba1 26.fd6 ab2 27.da3 ba1 28.ac1 ah8 29.ef4 ge3 30.cf4 hc3 31.fc1 ch8 32.cd2 ha1 33.de1 ab2 34.gf4
qoralar mag’lubiyatga uchraydi.
21.gf4 bd2 22.ec1 ge3 23.fd4
Oqlar 15.ed2 yurishidan boshlangan harakat tufayli katta ustunlikka ega bo’lishdi.
23…ab4? Mag’lubiyatga olib keladi.
Etyud yo’li orqali durangga erishish mumkin edi: 23 … gf6 24.dc5 fe5 25.gf2 hg5 26.cd2 gf4 27.dc3 hg3 28.fh4 fe3 29.hg3 ed4 30.ce5 ed2 31.ef6 dc1 32.fg7 ca3 33.cb6 ac7 34.hg5 ac1! 35.gh6 cb2! 36.gh8 ba1 37.gf4 cd6 38.hg7 ab2=
24.de5! bc3
24 … gf6 25.eg7 hf8 26.hg3 hf2 27.ge3 dan keyin ustunlik oqlar tomonida ekanligini qoralar endigina tushunishdi.
25.ed6 hg5 26.dc7 gf4 27.gf2 hg3 28.fh4 fe3 29.cb8 ed2 30.ce3 cb2 31.ed4
Qoralar taslim bo’lishdi.
B .Kovelman – B.Blinder
Yurish qoralardan.
Ushbu vaziyat musobaqalarda ko’p marta uchragan va qoralar 8…ab6 bilan javob qaytarishgan. Odatda qoralarning o’yini h2 qoloq donasidan foydalanish va markazni o’rab olishga asoslanardi. Ushbu o’inda qoralar boshqacha yo’l tutgan. Unga ko’ra, qoralar nafaqat h2 donasining qoloqligidan foydalanishmaydi, balki aksincha, oqlarga uni rivojlantirish uchun imkon berishadi. Lekin bunda ikkita narsa hisobga olinadi: f4 donasi shu zahotiyoq hujumga uchrashi mumkin, oqlarning chap qanoti haligacha zaif. Ushbu holatlar yangi yo’lni tanlashda katta ahamiyatga ega bo’ladi.
8 … fe5! 9.gf4
Ehtimol, biroz shoshilinch bo’lgandir. Ammo boshqa hollarda ham ustunlik baribir qoralar tomonida bo’lardi. Masalan, agar 9.de3 yurilsa, unda 9 …ed6 10.bc3 ef4 11.eg5 hf6 va raqibning chap qanoti kuchsizligi tufayli ustunlik qoralarda bo’ladi.
9 … eg3 10.hf4 gf6 11.dc3 Vaziyatga xos bo’lmagan noaniq yurish.
11.bc3 yurish yaxshiroq bo’lardi.
11 … ed6 12.cd4 dc5!
Oddiy donalar almashinuvi bilan qoralar o’z vaziyatining qanchalik kuchliligini isbotlashmoqda. Reja aniq-ravshan – oqlarning chap qanot donalarini markazga o’tishdan to’xtatib, c5 xonasini egallash va bir vaqtning o’zida, f4 xonasiga tezkor hujumni tashkillashtirish.
|
| |
Harorat, °c
shilik m o m en tin i ayla-
3 .1-rasm

3.2-rasmlardan ko‘rinib turibciiki, ha-
roratning pasayishi minimal ishga tu-
shirish chastotasini ham, qarshilik
momenti ham ortar ekan, ya’ni ishga
tushirish tavsifnomasi yomonlashadi.
Minimal ishga tushirish chastotasi or-
tishi yonilg‘ining bug'lanish tezligini
kamayishi bilan bog‘liq bo‘lsa, qar
shilik momentini o ‘sishiga dvigatel-
ning ishqalanuvchi yuzalaridagi (por-
shen halqalari va silindr devorcha-
lari, tirsakli val b o ‘yinchalari va pod-
shipniklar va boshq.) ishqalanish ku-
chining ortishi sabab b o ‘ladi. Ishqa
lanuvchi yuzalar orasidagi yupqa moy
qatlamining quyushqoqligining o ‘z-
garishi ishqalanish kuchlarining qiy-
matiga katta t a ’sir ko‘rsatadi. Haro-
rat pasayishi bilan moyning qovushqoqligi ortadi va demak, q a r
shilik momenti ham ortadi.
Ishga tushirish tizimining tavsifnomasi (3.3-rasm ) starty o r
quvvati
Pc, aylanishlar soni
nc, b u ro v chi m o m e n ti
Mc va s t a r
tyor qisqichlaridagi kuchlanish
Uc ni is te ’mol toki / ga b o g ‘liq-
ligini tasvirlaydi. Startyor elektr
e n erg iy asi quvvati c h e k l a n -
gan tok manbayi — akkum ula-
torlar batareyasidan oladi. Shu-
ning u ch u n startyorning q u v
vati va burovchi momenti be-
vosita akkum ulatorlar batare-
yasining tavsifnomalariga bog‘-
liq. A yniqsa, a k k u m u la to rla r
batareyasi elektroliti harorati-
ning pasayishi bilan startyor
n in g t a v s i f n o m a s i y o m o n
lashadi (3.3-rasm). Chunki h a-
rorat pasayishi bilan akkum u-
latorning ichki qarshiligi o r
tadi, uning sig‘imi va qisqichla
ridagi kuchlanishi kamayadi.
--------
.1-rasm. Avtomobillarning elektr jihozlarini diagnostika 
qilish asbobi (3-214):
/ — a m p e r m e tr

|
.1-rasm. Avtomobillarning elektr jihozlarini diagnostika
qilish asbobi (3-214):
/ — a m p e r m e trBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)6 .1-rasm. Avtomobillarning elektr jihozlarini diagnostika
qilish asbobi (3-214):
/ — a m p e r m e tr ;
2 —
« K o n d en sa to r» tugm asi;
3 —
jam la n g a n oM chagich
(ta x o m etr , v o lt m e t r , u z g ic h , k on tak tlarin in g tu tash ib turish bu rchagi);
4 — 4t 6,
8
silin d r li d vigatellar u ch u n ta x o m etr n i alm ash lab u lagich i;
5 —
« U y g 'o tis h » tu g m a si;
6 —
voltm etr; 7 — razryadlagich;
8 —
yuk lam a
reostatin in g d a sta g i; 9 — b im etall sa q la g ich n i 3 0 A h olatiga : p ‘lda qaytarish
tugm asi;
10 —
o i c h a s h zanjirlarini alm a sh la b u lagich i;
11 —
teksh irishlar
turini a lm a s h la b u la g ich i; /
2
— k u ch la n ish n i 12 V va 2 4 V.ga alm ash lab
u lagich i;
13
— te k sh ir ila y o tg a n a v to m o b iln in g elek tr zanjiriga ulan ish u ch u n
ish latilad igan p ru jin a li q isq ich li o ‘tkazgichlar;
1 4
— startyorni tek sh irish d a
a m p erm etrg a u la n a d ig a n tash qi sh un t;
1 5
— tash q i sh u n tn i ulash q isq ich i;
16
— a m p e r m e tr n i 4 0 va 800 A .g a o 'tk a za d ig a n alm ashlab u lagich i.
signal kabeli t e k s h i r u v q u r ilm a s in in g kirish klem m asi (15)ga
ulan ad i; «Pr» b elgili qisqich u z g ic h - ta q s im la g ic h n in g chiqish
klemmasiga u la n a d i; «M» belgili qisqich avtomobil korpusiga ula
nadi; g e n e r a to r « + » klemmasi u m u m iy zanjirdan uziladi; «Br»
belgili qisqich g e n e ra to r «+» klemmasiga ulanadi, generatorning
|
| |
Pg Down tugma vazifasi? - Informatika fanidan test savollari

|
Informatika fanidan test savollari
|
bet | 2/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 72,5 Kb. | | #133919 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-test-112. Pg Down tugma vazifasi?
А Satr boshiga o'tish B Keyin (o'ngda) joylashgan bitta belgini o'chirish
C Bir sahifa yuqoriga o'tish D Bir sahifa pastga o'tish E.Satr oxiriga o'tish.
13. CLS buyruq vazifasi nima ?
А Ekranni tozalash buyrug'i B Joriy kunni ko'rish va kerak bo'lsa o'zgartirish buyrug'i
C DOS versiyasini ko'rsatish buyrug'i D Joriy vaqtni ko'rish va o'zgartirish buyrug'i.
E. Ekranda belgini o'chirish buyrug'i.
14. DIR buyrug'I vazifasi.
А Joriy katalogda bo'sh katalogni o'chirish B Joriy katalogda bo'sh emas katalogni o'chirish
C Joriy katalogni ichini ko'rish D Joriy katalogda yangi katalog yaratish
E.Direktor fayllari ro'yxati
15. Arxivator dasturlar bu -...
А Kompyuter ishini to'xtatish yoki sekinlashtirish, ma'lumotlarni o'zgartirish yoki o'chirishga harakat qiladigan dasturlar
B Kompyuterdagi ma'lumotlar hajmini o'zgartirib maxsus fayllarga ularni joylashtiradigan dasturlar
C Virus fayllarni aniqlab ularga qarshi kurashadigan dasturlar
D MS-DOS Buyruqlar bilan ishlashda ko'p imkoniyatlarni va qulayliklarni yaratadigan dasturlar
E.Dasturlarni arxivga saqlaydigan joy
16. Antivirus dasturlari ro'yxatini toping.
А Norton Commander, FAR B DrWEB, AVP C ZIP-UNZIP, RAR, ARJ
D MS-DOS E. WORD, Excel,Paint
17 . va belgilar bilan nima belgilanadfi?
А Fayllar B Qattiq disklar (doimiy xotira) C Papkalar
D Yumshoq va kompakt disklar E. Kompakt disklar
18. Oynaning nom satrida joylashgan tugma nima vazifani bajaradi
A.Oynani berkitadi. B Oynani kichiklashtiradi. C Oynani kattalashtiradi.
D Oynani normallashtiradi E.Oynalarni birlashtiramiz
19. ПРОГРАММЫ bo'limidagi СТАНДАРТНЫЕ guruhining NOTEPAD(Блокнот) dasturining vazifalari
А Murakkab matn fa yllarni yaratish va tahrir qilish B Multimedia fayllar bilan ishlash C Sodda matn fayllarni yaratish va tahrir qilish D Sodda rasm fayllarni yaratish va tahrir qilish
E.Muzika notalarini eshitish mumkin.
|
| |
Панель управления ichidagi    yordamida nima qilish mumkin

|
Панель управления ichidagi yordamida nima qilish mumkin
|
bet | 3/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 72,5 Kb. | | #133919 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-test-120. Панель управления ichidagi yordamida nima qilish mumkin
А Sichqonchaning xususiyatlarini (asosiy tugmasini , ikkitali bosish tezligini, belgisini va boshqa) o'zgartirish.
B Kompyuterga yangi dasturlar o'rnaramiz yoki eskilarini o'chiramiz hamda Windows tarkibini o'zgartirish.
C Kompyuterga yangi uskunalar o'rnatish.
D Klaviatura xususiyatlarini (klavishlar bosish va ekranda paydo bo'lish tezligini, asosiy tilni va uni o'zgartirish tugmalarini va boshqalar) o'zgartirish.
E.Ma'lumotlarni o'chirish va diskni tozalash mumkin.
21. Панель управления ichidagi yordamida nima qilish mumkin.
А Kompyuterga yangi uskunalar o'rnatish
B Klaviatura xususiyatlarini (klavishlar bosish va ekranda paydo bo'lish tezligini, asosiy tilni va uni o'zgartirish tugmalarini va boshqalar) o'zgartirish
C Sichqonchaning xususiyatlarini (asosiy tugmasini , ikkitali bosish tezligini, belgisini va boshqa) o'zgartirish.
D Kompyuterga yangi dasturlar o'rnaramiz yoki eskilarini o'chiramiz hamda Windows tarkibini o'zgartirish.
E.Ikki dasturni birgalikda ishlatish
22 tugmasi yordamida nimalar qilish mumkin. ?
А Bir nechta xonani birlashtirish
В Xona orqa rangini o'zgartirish
С Jadvallar bilan ishlovchi tugmalarni ekranga chiqarish
D Bitta xonani bir nechtaga bo'lish
23. tugmasi yordamida nimalar qilish mumkin. ?
А Jadval chiziqlari rangini o'zgartiramiz.
В jadval chiziqlar turini o'zgartiramiz.
С Matn yozish yo'nalishini o'zgartirish
D Ekrandagi ma'lumotlarni ko'rish foizini o'zgartirish
E.Chiziq chizish
24 Excelda =SIN(А1) ma'noisi nima ?
А Shartga qarab mos xonalar sonin hisoblash
В А1 xonaning tangensini aniqlasjh
С А1 xonaning sinusini aniqlasjh
Д А1 xonaning kosinusini aniqlasjh
25 =А1/100 маъноси нима ?
А A1 xonani 100 ga ko'paytirish
В A1 xonani 100 ga bo'lish
С A1 xonaga 100 ni qo'shish
Д A1 xonadan 100 ni ayirish
Amaliy mashq
1.Ikki son yig'indisi 3000, ayirmasi 12 . Shu sonlarni topish dasturini tuzing
2. Berilgan matnda nuqtalar sonini aniqlash dasturini tuzing.
3. Quyoshning gorizontdagi o'rnini vaqt kiritilishi bilan o'zgaradigan holatda tasvirlash dasturini tuzing.
4.Quyidagi arifmetik ifodani hisoblash dasturini tuzing
1 - 22 + 33 - 44 +.......-100100
5.Tenglamalar sistemasini hisoblash dasturini tuzing:
x2 - y2 = 16
x + y = 34
|
| |
yonilg'i nasoslari - Mavzu: Nasos qurilmalarining turlari Reja: Nasoslar turlari

yonilg'i nasoslari Bu birlik, har qanday ichki yonuv dvigateli holda operatsiya qilinishi mumkin emas asosiy elementlar bor. Ularning asosiy maqsadi yonish palatasiga idishidan benzin yoki dizel dir.
Bir yoki ikki yonilg'i nasoslari - bu har bir avtomobil majburiy uskunalar hisoblanadi. Bu birlik ishlar amalga oshirish, printsipi o'z dizayn xususiyatlariga bog'liq. Yoqilg'i nasoslari turli turlari bor? Ularning asosiy ikki. Ular:
Mexanik Yoqilg'i nasosi. Ushbu qurilma karbyurator dvigatelga bir qismidir. uning dizayni klassik piston, nasos hisoblanadi. birlik asosiy qismlari - bir uy-joy, ikki qismdan, diafragma va ta'minlash va yonilg'i olish uchun ikki klapanlar bo'linadi.
Elektr. Ushbu turdagi mashinalari alohida yonilg'i quyish tizimlari bilan benzin dvigatellari o'z foydalanishni topadi. Elektr bevosita idishda yoki yoqilg'i har qanday joyda ham o'rnatilgan. eng keng tarqalgan binokor yoqilg'i montaj. Ular tank tagida joylashtiriladi. O'z navbatida, neft chiqarish elektr nasoslar turi markazdan qochma, tishli va Rotor bo'linadi.
maslan, ko'p turlari va barcha kabi vositalar keng bir sohada ishlatiladi.
Nasoslarning asosiy ishchi parametrlari
Nasos ishini tafsiflovchi asosiy kattaliklar qatoriga ish unumdorligi Q (m3/soat, l/sek), bosimi N (m) va istemol quvvati N (kVt) kiritilgan.
Nasos bosimi (napori) N haydalayotgan suyuqlikning birlik massasiga berilgan solishtirma energiya miqdori bilan tavsiflanadi va odatda metrlarda o’lchanadi.
Suyuqlikni bir idishdan (qurilmadan) ikkinchi idishga (qurilmaga) haydash har qanday nasosning asosiy vazifasi ekanligidan kelib chiqib, uning prinstipial sxemasini (14.1-rasm) quyidagicha tasvirlash mumkin.
Насос qурилмасининг схемаси: 1- qуйи сатхдаги идиш; 2- юqори сатхдаги идиш; 3-насос; 4- сўриш линияси; 5- hайдаш линияси; В- вакуумметр; М- манометр; hа- вакуумметр ва манометр ўрнатилган нуqталар орасидаги вертикал масофа.
Nasos qurilmasining sxemasiga asosan uning so’rish balandligi Ns, haydash balandligi Nh va suyuqlikning geometrik ko’tarilish balandligi Ng aniqlanadi. Ng kattalik nasosning to’la bosimi (napori) deb yuritiladi.
Quyi satxda joylashgan idishdagi suyuqlik yuzasidan to nasos o’qigacha bo’lgan balandlik nasosning so’rish balandligi Ns deyiladi.
|
aylanmoq gidravlik qurilma

aylanmoq gidravlik qurilma
Ushbu haydaydi faol markazdan qochma o'xshash xususiyatlari, lekin, ularning farqli o'laroq, kam og'irlik va o'lchamlarini bor. kamchiliklar orasida aylanma haydaydi ishga kamida o'n besh foiz past samaradorligini, ajratish mumkin. ichki qismlari tez eskirish olib keladi, chunki Bundan tashqari, bunday tadbirlar, abraziv zarralarini o'z ichiga olgan suyuqlik urishi ega emas.
jet gidravlik qurilma
ko'plab boshqa shunga o'xshash mashinalari farqli o'laroq, bu haydaydi, ajratib bir yanglishgan yaratishga qodir emas. amaliyot printsipi suyuqlik kinetik energiya ichiga salohiyati energiya o'zgartirish uchun kamayadi. Bu holda, reaktiv nasos harakatlanuvchi qismlari yo'q bor. Ushbu turdagi qurilmalar asosiy ishchi mexanizmi - suyuq yoki gaz Jet.
Bunday nasoslar suv Jet (masalan, hydroelevators) bo'lishi mumkin. Bu ish suyuqlik uzatishda uning kinetik energiyasi shimib moddaga. jet orasida va havo transporti haydaydi. Ular ta'minlangan kompressor bosimli havo. Bundan tashqari, suv aralashmasi bilan gijgijlash ko'tarish kuchi bulutlarga.
suv qatorlari
Bu qurilmalar turlarining bir qator bor. mo'ljallangan Lekin asosan, ekspertlar tasniflang. Misol uchun, suv nasoslari turlari quyidagi:
Shamollatish tizimlari, issiq suv ta'minoti va isitish suyuqlik majburlash uchun ishlatiladi aylanma;
zarur suv ko'tarish quduqlari va botirib olinadi quduqlari va yuzadan suyuqlik chiqarib olish;
Drenaj quduqlar, kollektor va erto'lalarda suv yurishi uchun.
yuzasi-turi Suv mutaxassislar uchun nasoslar turlari uchun ishlatiladigan haqida bo'linadi:
bosim;
sovuq suv;
söndürücü zavodlar.
Tanlash nasoslar, turlari, xususiyatlari, va qurilmaning boshqa parametrlari o'z manzillariga qarab, hisobga olinishi lozim. Shunday qilib, ba'zan mashina avtonom muhitda ishlash kerak bo'ladi. Va ba'zi hollarda, elektr ta'minoti uchun uning kirish taqdim etiladi.
Bu ichki yonuv dvigatellari ishlaydigan suv nasoslari, bunday turdagi bor nima uchun bo'ladi. Ular avtomobil nasoslar deyiladi. Biroq, ular neft va dizel bo'linadi. elektr nasoslar bor. Ularning ish bilan ta'minlash kuchlanish to'liq bog'liq.
Biroq, asosiy tasnifi haydaydi, ular bilan ta'minlash manbaiga nisbatan egallash joyda aniqlashni qaraydi. Bunday imkoniyat doirasida, va ular yuzasida bo'lingan va g'arq etiladi. batafsil qurilmalar bu turdagi o'ylab ko'ring.
|
yuzasi nasoslar - Mavzu: Nasos qurilmalarining turlari Reja: Nasoslar turlari

yuzasi nasoslar
Bu qurilmalar keng uylar, mamlakat uylari va mamlakat uylarda foydalaniladi. Ular suv ta'minoti tizimida bosim, shuningdek sug'orish va sug'orish er uchun oshirish uchun ishlatiladi. ularning yordami bilan quduqlari va nasos o'qi dan sakkiz metr masofada moyil ochiq suv havzalari suv ko'tarib.
Bu qurilmalarning ko'p turlari bor. Misol uchun, suv va ichki qurilma Nasos usuli bilan girdobga va drum, drenaj va muomalaga, shuningdek konsoli (markazdan qochuvchi) tasniflanadi. Kamyoncular orasida eng mashhur ikki xil davom. Bu birlik, ishlatish uchun qulay, ixcham va tejamkor, va maxsus avtomatlashtirish tizimi, ularni ulashda to'liq stantsiyani oladi.
Surface haydaydi quyidagi unsurlardan tashkil topgan:
Shlang. bor nasosi to'g'ridan-to'g'ri suyuqlik iste'mol qilish va keyin suv tizimi bilan kesishish nuqtalari, yoki durang uchun qaerdan qatlamlar yo'ldan Bunday.
Ejektor. mo'ljallangan, bu maxsus qurilma emish chuqurligini oshirish orqali debi va bosim yaxshilash uchun.
Uy-joy. Uning eng tez-tez kompozitsion materiallardan, quyma temir, alyuminiy yoki zanglamaydigan po'latdan yasalgan. Qachon birligi yil davomida, qishda tana sovuqdan himoya qilish kerak.
Engine. Bu ichki yonuv yoki elektr bo'lishi mumkin. Barcha nasosi turiga bog'liq bo'ladi.
sirkülasyon haydaydi
yuzasi birliklarining Bunday murakkab qurilma. Ular odatda majburiy Yopiq o'chirish suv harakati va unda doimiy harorat yuritish uchun avtonom isitish tizimlarida ishlatiladi.
dizayn, ular pichoq bilan bir ajralmas po'lat yoki sopol, rotor va milya bilan bir uy bor.
aylanishi quyidagi turlari bugungi kunda haydaydi:
"Ho'l" Rotor bilan;
"Quruq" Rotor bilan.
Ularning birinchi amalda, shovqinsiz, iqtisodiy, arzon va foydalanish oson. Ularning ish element qurilgan, barcha qismlar yog'lar va bir vaqtning o'zida motorini soviydi suvda, shunday. Lekin bu birliklari muhim ahvolga tushgan. haqiqat suyuq aylanish natija avtomobil qizib ketmasligi olib issiqlik barcha turlari nasos aylanish bir "quruq" Rotor bilan turiga, bir ajralmas fan bor. Ularning avtomobil, tizimli turgan suyuqlik izolyatsiya qilingan. Bu holda, barcha harakat qismlari moylash surtma bilan amalga oshiriladi.
O'z navbatida, bu haydaydi bo'linadi:
Dvigatel tanasi alohida bo'lgan, o'rnatilgan;
uy-joy va motor ham ajratilgan, lekin bir blokda joylashtirish bir vaqtning o'zida mavjud bo'lib, monoblok;
uning yuqori yaxlitligiga oldingi ikki turli bo'ladi inline-haydaydi.
|
dinamik qatorlari - Mavzu: Nasos qurilmalarining turlari Reja: Nasoslar turlari

|
Mavzu: Nasos qurilmalarining turlari Reja: Nasoslar turlari
|
bet | 3/8 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 23,31 Kb. | | #147915 |
Bog'liq Mavzu Nasos qurilmalarining turlari Reja Nasoslar turlari-www.fayllar.orgdinamik qatorlari
Bu qurilmalar uchun, energiya ikki o'zgartirish bilan xarakterlanadi. Avvaliga, u kinetik shaklida suyuqlik uzatiladi. nasosi ichida ko'char uning oqimi tezligini oshiradi. Bundan tashqari, bir statik shaklida suyuqlik energiya qisman aylantirish bor. Bu oqim darajasi ortib bosim bilan kamayadi qachon. Bunday qurilmalar, quyma farqli o'laroq, quruq assimilyatsiya ishlab chiqarish mumkin emas.
qaytib gidravlik mashinalar
dinamik qatorlari turlarini ko'rib chiqaylik. Bu eng keng tarqalgan markazdan qochma qurilmalar mavjud. Ushbu haydaydi, issiq yoki sovuq suv bilan ta'minlash uchun, shuningdek, cüruf, erga, torf va shunga o'xshash bilan suv agressiv va yopishqoq suyuqlik, chiqindilarni suv va Aralashmalarning nasos uchun ishlatiladi.
Qanday qilib, bir markazdan qochma nasosi ishlaydi? aylantirib parvona qanotlari orasida joylashgan, suyuq zarralar uning kinetik energiyasi ishlab chiqaradi. Shunday qilib, bir markazdan qochma kuch bor. U Motor tanasi yanada suyuqlik harakat. Bu ish nasos zarralar yangi suyuqlik doimiy ta'minotini ta'minlaydi bosim bilan doimiy shukr bo'lib o'tadi.
markazdan qochma nasoslar bo'linadi maqsadida ko'ra:
uskunalar faoliyat IES ishlatiladi;
turli texnik maqsadlar uchun.
Nima markazdan qochirma nasoslar, birinchi guruh turlari? suv aylanma uchun ishlatiladigan qurilmalar, muomalaga va dolastirma bo'linadi. Nasoslar qozon va tarmoq bo'linadi, issiqlik uchun o'rnatilgan. in'ektsiya - tizimi oziqlantirish, bug 'turbinalar yilda kondensat markazdan qochma nasoslar va servo motorlar uchun ishlatiladigan ichimlik suvi tayyorlash qachon.
Qaysi vositalar turli sanoat maqsadlari uchun ishlatiladi? Bu biznes, olov, drenaj va shu kabi markazdan qochma nasoslar bu turlari hisoblanadi. D.
Yaqinda yangi o'zgarishlar kabi vositalar ham bor. Ular orasida, ayniqsa, mashhur qum markazdan qochirma nasoslar bor. Ular ohak moddalar nasos uchun ishlatiladi. Bu suvda qum, shuningdek sanoat kelib chiqishi qattiq barcha turlari bor qaerda, bu haydaydi, joylarda o'rnatilgan nima uchun bo'ladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 8/8 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 23,31 Kb. | | #147915 |
Bog'liq Mavzu Nasos qurilmalarining turlari Reja Nasoslar turlari-www.fayllar.orgFoydalanilgan adabiyotlar:
Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari. Oliy o’quv yurtlari talabalari uchun darslik. T.1. - Toshkent: O’zbekiston,1994. - 366 b.
2. Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari. T.2. Modda almashinish jarayonlari. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik. - Toshkent: O’zbekiston,1995. - 238 b.
3. Kavestkiy G.D., Vasilev B.V. Prostessы i apparatы piщevoy texnologii. – 2-e izd., pererab. i dop. - M.: Kolos,1999. -551 s.
4. Ditnerskiy Yu.I. Prostessы i apparatы ximicheskoy texnologii: Uchebnik dlya vuzov. Izd. 2-e. V 2-x kn.: Chast 1. Teoreticheskie osnovы prostessov ximicheskoy texnologii. Gidromexanicheskie i teplovыe prostessы i apparatы. - M.: Ximiya,1995. - 400
http://fayllar.org
|
| |
-bob. 
A V T O M O B IL EL E K T R J IH O Z L A R IN I

|
-bob.
A V T O M O B IL EL E K T R J IH O Z L A R IN IBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)6-bob.
A V T O M O B IL EL E K T R J IH O Z L A R IN I
D IA G N O S T IK A Q IL IS H A S B O B VA
Q U R IL M A L A R I
Avtokorxonalarda avtom obillarning e le k tr jihozlariga taalluqli
apparatlarning texnik holatini aniqlash m ax su s jihozlangan texnik
qarov postlarida yoki maxsus q u rilm a lar y o r d a m id a , a p p a ra tla r
a v to m o b ildan a jra tilm a s d an am alga o s h ir ila d i. B unday u su ld a
tekshirilayotgan a p p aratlarning ish holati, nosozliklari va ularni
bartaraf etish u c h u n k o ‘rsatiladigan ish h a jm la ri aniqlanadi.
6 .1 . Э - 2 1 4 qurilm asi yordam ida av to m o b il elektr
jihozlarini diagnostika q ilish
Э -214 qurilmasi yord am id a 12 V va 24 V kuchlanishli a v to
mobil elektr jih o z la r i, a k k u m u la to r b a ta r e y a l a r i , quvvati 7 ot
kuchigacha b o ‘lgan startyorlar, 350 Vt. g a c h a generatorlar, k u c h -
lanish rostlagichlar va o ‘t oldirish tizimi a p p a ra tla ri tekshiriladi
h a m d a nosozliklari aniqlanadi.
Q urilm ani ulash. Q u r i lm a n i a v t o m o b i l e l e k t r j ih o z la r ig a
ulashdan avval alm ash lab ulagichlar q u y id ag i ho latg a keltiriladi
(6 . 1-rasm ): tek shirilayotgan avtom obil t u r i g a q a ra b a lm a s h la b
ulagich (12)
«12V» yoki «24V», t a x o m e t r a lm a s h la b ulagichi
(4) dvigatel silindrlari soniga mos ravishda «4», «6 », yoki «8»; al
mashlab ulagich 10 « ~ G R = » ; alm ashlab u lag ic h ( И ) «Б Т -С Т »;
a m p e r m e tr alm ashlab ulagichi (16) «800
A »;
y u klam a reostati
dastagi — chapki ch e k k a holatga.
Q urilm a avtom o bil elektr jihozlariga d a s tl a b dvigatel ishla-
tilmayotgan, o ‘t oldirish kaliti o ‘chirilgan h o ld a g in a ulanadi. 0 ‘z-
garuvchan tok g e n e ra to r qurilmasi o ‘rn a tilg a n avtom obil elek tr
jihozlariga tekshiruv qurilmasini ulashda q u yid agi ishlar am alga
oshiriladi: a k k u m u la to r batareyasi «+» k le m m a s ig a keluvchi o ‘t-
kazgich ajratiladi va tekshiruv qurilm asining s h u n ti (14) ulanadi;
ajratilgan o ‘tkazgichga shuntn in g ikkinchi u c h i ulanadi. S huntning
|
| |
« LU» va «m assa»ni q isqa

|
« LU» va «m assa»ni q isqaBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)« LU» va «m assa»ni q isqa
vaqtda b ir-b irig a te k k iz il-
ganda v o ltm e tr kattaroq
k u ch lan ish n i k o ‘rsatadi.
K u ch lan ish rostlagich
alm ash tirilad i.
T eb ran u vch an yoki
k ontaktli tranzistorli
k u ch lan ish rostla-
g ic h n in g ishdan
ch iq ish i.
P rujinaning taranglik
kuchi te k sh ir ila d i.
P ru jin an in g ta ran glik
k uchi s o z la n a d i.
G en erator q u rilm asi ish lagan paytda yu q ori
darajadagi sh o v q in
P od sh ip n ik lard a m oy-
ning yetarli em asligi
yok i y o ‘q lig i.
P o d sh ip n ik la r holati
tek sh irilad i.
P o d sh ip n ik la r y u v ila d i
va m o y la n a d i. 0 ‘ta
y ey ilg a n p o d sh ip n ik la r
a lm a sh tir ila d i.
Seperatorning yem iri-
lishi va p odsh ip nik -
ning tiq ilib q o lish i,
p o d sh ip n ik ta sh q i q o-
b ig 'in in g q o p q o q
o'tirgan jo y d a
aylan ish i.
Q o ‘l b ila n ro to r va-
lini a y la n tirib te k sh i
riladi.
P o d s h ip n ik v a q o p q o q
a lm a sh tir ila d i.
Q o p q o q d a g i p odship-
n ik n in g ish lab y e y il-
gan ligi.
Q o ‘l b ila n rotor va-
lini ay la n tirib te k s h i
riladi.
P od sh ip n ik va q o p q o q
a lm a sh tir ila d i.
G en erator qurilm asi A K B n i o ‘ta zaryadlash h o la ti
(e le k tr o litn in g «qaynashi»)
A K B n o s o z lig i (akk u-
|
| |
q o ‘y ü a d i - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

nish vaqtida avtomobil faralari yoki gabarit chiroqlarining y o ru g ‘-
ligini o ‘zgarishidan xulosa chiqarsa b o ‘ladi. Quyida ishga tushirish
tizimida ko‘p uchraydigan nosozliklari va ularning yuzaga kelish
sabablari jadval shaklida keltirilgan.
3.2-jadval
N o s o z lik n in g tashqi belgisi
N o s o z lik n in g sababi
• Startyor u lanish vaqtida fara c h i-
roqlari y o n m a y d i yoki juda xira
yon adi.
• A k k u m u la to r b a ta r ey a si r a z -
ryadlangan yok i ish lam ayd i.
• Elektr zanjirida u zilish bor.
• A k k u m u la to r q isq ich la ri u l a
n ish jo y id a kontakt y o ‘q.
• C hiroqlar yaxshi yon adi, lekin
startyor u la n ish vaq tid a xira-
lashadi; startyor dvigatel valini
aylan tirm aydi.
• A k k u m u la to r b a ta rey a si r a z -
Kompyuterni tashkillashtirish fanidan amaliy mashg‘ulot uchun ajratilgan

Kompyuterni tashkillashtirish fanidan amaliy mashg‘ulot
uchun ajratilgan
ta’lim soatlarini bajarish va baholash uchun topshiriqlar beriladi.
Topshiriqlarni
rasmiylashtirish uchun quyida keltirilgan savollar to‘plami uchun mashg‘ulot
xisobotini tayyorlashlari talab etiladi. Rasmiylashtirish
uchun xisobot tarkibi va
namuna talabalarga taqdim etiladi.
*** ***
XISOBOT QUYIDAGI TARTIBDA TOPSHIRILADI.
1.
Titul varaqasi:
fan nomi, ish mavzusi, talabaning familiyasi, ismi va otasining
ismi aks ettiriladi (namuna fayli kabi tayyorlash tavsiya etiladi.).
2. Muammoning qo‘yilishi va maqsadi:
talaba
uchun berilgan topshiriq
mazmunidan kelib chiqib maqsad va vazifalarni belgilaydi.
3. Ishni bajarish uchun qisqacha nazariy malumot:
qo‘yilgan muammoning
nazariy qismi aks ettiriladi 150-300 ta so‘z oralig‘ida bo‘lishi talab etiladi.
4. Ishning bajarish tartibi:
talaba o‘z masalasi yechimininng qo‘llanilgan
ketma-ketligi, algoritmlar va boshqalar keltiriladi. Ushbu
topshiriq amaliyoti ikki
qismdan iborat (Amaliy qism uchun foydalanish
vositasini yaratib olish va
misollarni simmuliyatsini yaratish)
5. Masalaning yechimi:
berilgan topshiriqning
maqsadga erishilganligini
ifodalovchi natijalar keltiriladi. (bazi hollarda masalani yechimi aniq belgilanmaydi
amaliy qismining o‘zi bilangina yakunlanadi Masalan:
bazi bir obyektlarni tahlil
qilishda qo‘llanilsa).
6. Xulosalar:
erishilgan natijalarning qisqacha tahlili keltiriladi.
7. Xujjat matniga qo‘yilgan talablar:
- matnni joylashtirishga sahifaning chegaralari yuqoridan va pastdan 2 sm,
o‘ngdan 1.5 sm, chapdan 3
smni tashkil etadi;
- oraliq masofa 1.5pt, satr boshi 1,25 sm xisoblanadi;
- shirift turi Times New Roman, o‘lchami 14 pt ga teng bo‘lishi;
- topshiriq 3 - 5 varoqda bo‘lishi tavsiya etiladi.
- topshiriqning amaliy qismini tayyorlash uchun
kompyuter dasturlaridan
foydalanish mumkin bu hech qanday ahamiyatga ega emas.
… fg5 4.ba3 - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 120/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 3 … fg5 4.ba3.
(4.gh4? mumkin emas, chunki 4 … bc5! 5.db6 ba7X.)
4 … gh4 5.cb2 hg5 6.gf4 gh6 Izohlar shart emas: oqlarda hech qanday tanlov yo’q.
7 dc5 bd4 8.ce5 ac3 9.bd4 dc5 10.db6 ca5 11.ab2 ed6! 12.ec7 bd6
13.bc3!...
Debyutning muhim vaziyati. Yangi tizimning taqdiri uni qanday baholashga bog’liq. Bundan tashqari, u mittelshpil nazariyasida alohida o’ringa ega. Boshqacha davom ettirish yomon: 13.ed2? dc7!
[B.Imanaliyev – A.Voytseschuk o’yinida quyidagicha bo’lgan: 13 … fe7 14.dc3 dc7 15.cd4 ab4 16.ac5 db4 17.fe5? Yutqazmoqda.
(17.ba3 yurishi kerak edi, 17… cd6 18.ac5 db4 19.fe5 va hokazo=.)
17 … gf4! 18.eg3 bc3X]
14.dc3 fg7! 15.hg3 gf6 16.cd4 fe5 17.df6 ge7 18.ed4
(18.bc3 hg7 19.ed4 gf6 20.ab4 fg5 21.dc5 ge3 22.fd4 hf2 23.ge3 ef6X)
18 … ab4 19.ac5 db4 20.ba3 (20.gh2 hg5! 21.fh6 bc3X)
20 … cd6 21.ac5 db4 22.gh2
( 22.fe5 yurishi ham yordam bermaydi, 22… hg5 23.ef6 ed6 24.dc5 fe7 25.ca3 de5X)
22 … ba3 23.dc5 ab2 24.fe5 ef6 25.eg7 hf6 26.cb6 bc1 27.gf4 cg5 28.bc7 fe5 29.cb8 gf4 30.bc7 hg3! 31.fh4 hg5 32.hd4 fb8 yutuq bilan.
13 … fe7 14.ed2 dc7 15.hg3 hg7 16.cd4 …
Oqlar yaxshi himoyalanishmoqda.
16.gh2 yurishi yutqazgan bo’lardi, 16…dc5 17.cd4 cb6 18.dc3 ed6 19.de5 ab4! 20.cc7 db8 21.ab4 ca3 22.ed6 ab2 23.de7 bc1 24.ed8
(24.ef8 gf6 25.fa3 fe5 26.fd6 cc7 27.ac5 ce5X)
24 … gf6 25.da5 bc7! 26.ad8 cd2 X, L. Heyf – F. Serov o’yini.
16 … ab4 17.ac5 db4 18.gh2! gf6! 19.fe5 ed6 20.eg7 hf8
21.dc5? Yutqazmoqda.
(Shu vaziyatda oqlar 21.gf4 yurishidan keyin ham yutqazadi, 21… ba3 22.fh6 ab2 23.ef4 cb6 24.de5 dc5 25.ef6 ba1 26.hg7 fh6 27.fe7 cb4 28.ed8 ah8 29.dc3 hb2 30.fe3 bc1 31.fe5 hg5 32.ed6 gf4 33.eg5 hf6! 34.dc3 cf4X.)
Durangga erishish yo’li esa 21.de5! df4 22.ge5 ba3 23.dc3 fe7 24.ef6 ed6 25.fe7! df8 26.hg3= Lekin og’ir himoyadan charchagan oqlar buni ko’rishmadi.
|
| |
-ras 
MElarda tranzistorlar kalit rejimida ishlashini inobatga olgan holda, 
tahlilda ochiq yoki berk p-n

|
-ras
MElarda tranzistorlar kalit rejimida ishlashini inobatga olgan holda,
tahlilda ochiq yoki berk p-n
|
bet | 3/14 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 86,56 Kb. | | #132699 |
Bog'liq Mustaqil ishi-2 Mavzu Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’-fayllar.org12.1-ras
MElarda tranzistorlar kalit rejimida ishlashini inobatga olgan holda,
tahlilda ochiq yoki berk p-n o ‘tish tushunchasi qo'llaniladi. Eslatib
o ‘tamiz, agar o'tishning to ‘g‘ri toki I = 10-3^ -10-4 A oralig'ida yotsa,
bu diapazon normal tok rejimi deb ataladi. Toklarning bu oralig‘ida
kremniyli o ‘tishda kuchlanish Uatigi 0,70-^0,68 Vga o ‘zgaradi. Tokning
boshqa /= 10-5^ -10-6 A diapazonida (bu diapazon mikrorejim deb
ataladi) kuchlanishning qiymatlari mos ravishda 0,57-^0,52 V oraliqda
yotadi.
Shunday qilib, tok diapazonlariga ko‘ra to ‘g‘ri kulchanishlar biroz
farqlanishi mumkin, lekin ularni doimiy deb hisoblash va fo‘g‘/7 o'tish
parametrlari deb qarash mumkin. Uning uchun maxsus U' belgilash
k iritila d i. X o n a tem p e ra tu ra s id a n o rm a l re jim d a U'= 0,7 V,
mikrorejimda esa U'=0,5 V. Agar to ‘g ‘ri kuchlanish U' kuchlanishdan
www.ziyouz.com kutubxonasi
atigi 0,1 V ga kichik bo‘lsa, o'tish deyarli berk hisoblanadi, chunki
bu kuchlanishda toklar nominaldan o ‘nlab marta kichik boiadi.
Yuqori tezkorlikka erishish uchun TTM tranzistorlari normal tok
rejimida ishlaydilar. Shuning uchun sxemaning statik rejimini tahlil
qilishda quyidagi soddalashtirishlar qabul qilingan, agar:
— p-n o ‘tish orqali to‘g‘ri tok oqib o'tayotgan bo‘lsa, u holda
o ‘tish ochiq va undagi kuchlanish ￡/*=0,7 V;
— p-n o ‘tish kuchlanishi teskari, yoki U' dan kichik bo‘lsa, u
holda o‘tish berk va oqib o ‘tayotgan tok nolga teng;
— tranzistor to ‘yinish rejimida bo'lsa, u holda kollektor — emitter
oralig‘idagi kuchlanish ￡ / '^ ^ = 0 ,3 + 0 ,4 V.
TTM elementning ish mexanizmini ko‘rib chiqamiz. Ulanish
sxemasiga binoan KET bazasining potensiali (B) doim uning kollektori potensialidan yuqori bo‘ladi. Demak, KET K 0 ‘ doim to ‘g‘ri siljiganbo'ladi. Tranzistor EO‘lariga kelsak, ular emitter potensiallarining umumiy shinaga nisbatan ulanishiga bog'liq.
Deylik, barcha kirishlar (XI va X2) potensiallari kuchlanish manbayi potensialiga teng bo‘lgan maksimal qiymatga ega bo lsin. Bunda mantiqiy 1 sath shakllanadi, ya’ni U’=EM ekanligi ravshan. U holda barcha EO‘lar teskari yo‘nalishda ulangan bo'ladi, chunki baza potensiali (B) R1 dagi kuchlanish pasayishi hisobiga doim emitter potensialidan past bo ‘ladi. KET tarkibidagi parallel ishlayotgan tranzistorlar invers ulangan bo‘ladi. Aytib o ‘tilganidek, C(/ kichik
bolganligi sababli, hisoblashlarda emitter tokini nolga teng deb olinadi,
|
| |