nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 75/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Asosiy holatlarni yozdiradi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadi Savolga javob beradi.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savolga javob beradi.
Yozib oladilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Tinglaydi, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 79/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi(1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
-ilova
Nazorat savollari

|
-ilova
Nazorat savollari
|
bet | 74/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidan3-ilova
Nazorat savollari
Wordpress nima?
Professional shablonlar haqida aytib bering?
Wordpress bilan HTML ning noqulaylik tomonlarini aytib bering
Kontentni boshqarish tizimi haqida gap ketganda, birinchi navbatda Joomla dasturi tushuniladi. Joomla eng kuchli web-sayt yaratuvchi dasturlardan bo’lib, istalgan kishi web-sayt hosil qilishi mumkin. Joomlani Garvard universiteti, Linux.com, Guggenheim, MTV va UNRIC (United Nations Regional Information Centre for Western Europe - G'arbiy Evropa uchun BMTning mintaqaviy axborot markazi) kabi ko'plab mashhur brendlar va tashkilotlarda foydalaniladi. Joomlada sayt yaratish juda oddiy va qiziqarli, chunki siz ko'plab andozalar (шаблон) va kengaytmalarga (расширений) ega bo’lasiz. Ijtimoiy tarmoq yoki yangiliklar saytini hosil qilishda, sayt boshqaruvi yoki yadrosiga o'zgartirishlar kiritishni Joomla rasmiy web-saytida orqali amalga oshira olasiz.
5-ilova
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
Joomla haqida tushuncha bering.
Joomlada shablonlar haqida aytib bering.
Joomlani virtual hostingga o`rnatishni aytib bering.
6-ilova
Uyga vazifa.
Topshiriq. Joomlada ishlashni o`rganib keling.
AMALIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
23-Mavzu: Joomla bilan ishlash
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Joomla va uning imkoniyatlari.
2. Joomlani o`rnatish.
3. Joomlada sayt yaratish.
|
O’quvmashg’ulotimaqsadi: O`quvchilarda Wordpressning imkoniyatlari haqida bilim, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar Wordpress haqida ma’lumotga ega
bo`ladilar.
|
|
|
| |
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
|
bet | 96/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanO’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 95/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanMustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
Wordpresssni XAMPPga o`rnatish haqida tushuncha bering.
Wordpress katalogini ko`chirishni aytib bering.
5-ilova
Uyga vazifa.
Topshiriq. Wordpresssni XAMPPga o`rnatib, unda ishlashni o`rganib keling.
AMALIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
35-Mavzu: Wordpressda bajarilgan ishni local serverda ekranda aks ettirish.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Xavfsizlik kamomadi.
2. Ekranda aks ettirish.
|
O’quvmashg’ulotimaqsadi: O`quvchilarda Wordpressda bajarilgan ishni local serverda ekranda aks ettirish haqida bilim, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar Wordpressda bajarilgan ishni local serverda ekranda aks ettirish haqida ma’lumotga ega bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
|
| |
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida dehqonchilik mahsulotlari yetishtirish xarajatlari (ming

299
Fermer xo‘jaligida foyda 2008 yilda 24419500 so‘mni, 2009 yilda esa 17723000 so‘mni
tashkil etgan. 2008 yilga nisbatan farq -6696500 so‘m. 2009 yilda xo‘jalikda foydaning kamayib,
xarajatlarning oshib ketishi ishchilar sonining ko‘paygani va ularga beriladigan ish haqi miqdorining
ortgani, hamda xo‘jalik yer maydonining yiriklashishi natijasida o‘g‘it, yoqilg‘i xarajatlarining ortishi,
va erta bahordagi yog‘ingarchiliklar sabablidir.
Fermer xo‘jaligida byudjetga to‘lovlar 2008 yilda 885000 so‘mni, 2009 yilda esa 1210000
so‘mni tashkil etgan. 2008 yilga nisbatan farq 325000 so‘mni tashkil etgan.
Fermer xo‘jaligida rentabellik 2008 yilda 58.1 % ni, 2009 yilda esa 31.2 % ni tashkil etgan.
2008 yilga nisbatan rentabellik -26.9 % kamroq..
Qo‘l mehnatiga asoslangan - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

86
Tabiiy tildan qayta foydalangan holda (Natural Language Processing (NLP)) mijozlarga
xizmat ko‘rsatishni avtomatlashtirish uchun quyidagi bosqichlarni amalga oshirish
maqsadga muvoffiq hisoblanadi:
1.
Til ma’lumotlarini to‘plash:
Mijozlar bilan xizmat ko‘rsatish sohasida
avtomatlashtirishning birinchi bosqichi til ma'lumotlarini to‘plashdir. Bu, mijozning qaysi
tilni tushunishini aniqlash uchun foydalaniladi.
2.
Maqsadni aniqlash:
Keyin, mijozning xizmatdan maqsadi aniqlanadi. Bu, mijozning
qanday turdagi xizmatdan foydalanishini aniqlashdan iborat bo‘ladi.
3.
So‘rovnoma tuzish:
So‘ng, avtomatik tarzda so‘rovnomalar tuziladi. Bu, mijozning
so‘rovnoma yordamida o‘z talablari va maqsadlari haqida batafsil ma’lumot berishiga
imkon beradi.
4.
Javobni tayyorlash:
So‘rovnomalarga javob berishdan keyin, avtomatik tarzda
javob tayyorlanadi. Tabiiy tillar avtomatlashtirishining bu bosqichi, mijozning talablari va
maqsadlariga mos keladigan javob tayyorlashda yordam beradi.
5.
Javobni berish:
So‘rovnomalarga javob tayyor bo‘lgandan so‘ng, mijozga javob
beriladi. Bu javob, mijozning talablari va maqsadlariga mos kelishi va ularning muhimligi
bilan belgilangan bo‘ladi.
6.
Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

87
Annotatsiya:
Mashinaviy o‘qitishdan foydalanish orqali tabiiy tilni qayta ishlashda nutq
qismlarini belgilash hamda, sintaktik va semantik tahlil usullari keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), mashinaviy o‘qitish, nutq qismlarini
belgilash, sintaktik tahlil qilish, semantik tahlil.
Abstract:
The methods of part-of-speech markup, syntactic
and semantic analysis in
natural language processing using machine learning are presented.
Key words:
natural language processing (NLP), machine learning, part-of-speech
marking, parsing, semantic analysis.
Обработка естественного языка (Natural
Language Processing, NLP) - это область
исследований, которая занимается разработкой методов и алгоритмов для
обработки и
анализа естественного языка, который используется людьми для
коммуникации. Эта область является важной для различных приложений,
включая
анализ
текста,
машинный
перевод,
создание
голосовых
помощников,
автоматическую генерацию текстов и многое другое.
Синтаксический анализ:
определение структуры предложения, включая
определение субъекта, объекта, глагола и т.д. Синтаксический анализ является
важным этапом в обработке естественного языка, так как позволяет понять смысл
предложения и
определить, какие слова и фразы связаны друг с другом. Примеры
синтаксического анализа:
Исходное предложение: “Красивый зеленый автомобиль ехал по живописной
дороге.”
Результат синтаксического анализа: (S (NP (ADJ Красивый) (ADJ зеленый) (N
автомобиль)) (VP (V ехал) (PP (PREP по) (NP (ADJ живописной) (N дороге)))) (PUNCT.))
Исходное предложение: “Я люблю пить чай с молоком.”
Результат синтаксического анализа: (S (NP (PRON Я)) (VP (V люблю) (VP (V пить)
(NP (N чай) (PP (PREP с) (NP (N молоком)))))) (PUNCT.))
В результате синтаксического анализа предложение
представляется в виде
дерева, в котором корневой узел представляет всё предложение, а дочерние узлы
представляют его части.
Каждый узел дерева имеет метку, которая указывает на
-rasm. Mamlakatimizningtashqisavdodagiengyirikhamkorlarbilaneksport-import nisbati4

|
-rasm. Mamlakatimizningtashqisavdodagiengyirikhamkorlarbilaneksport-import nisbati4
|
bet | 10/15 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #250525 |
Bog'liq kurs ishi2.2.2-rasm. Mamlakatimizningtashqisavdodagiengyirikhamkorlarbilaneksport-import nisbati4.
Keyingio‘rindaXitoy: ikkitomonlamatovarayriboshlashhajmi 7,4 milliard dollar (O‘zbekistontomoniningraqamlari).O‘tganoydaikkinchiittifoqchimizgaaylanganQozog‘istonsavdodagi 3 raqamlihamkorimizbo‘libturibdi. Tovar ayirboshlashhajmi 3,9 milliard dollar.Keyingio‘rindaTurkiya – so‘nggiyillardafaoltashqisiyosatolibborayotgan Kichik Osiyo mintaqasiningyetakchisibilantashqisavdoaylanmasi 3,4 milliard dollargayaqin.Tashqisavdoda milliard dollikmarradanoshganso‘nggihamkorimizJanubiyKoreya hisoblanadi. Aylanma 1,9 milliard dollargayaqin.Ushbu 5 ta mamlakatO‘zbekistontashqisavdosida 55 foizdanortiqulushgaega. Undankeyingio‘rinlardagiQirg‘iziston, Turkmaniston, Germaniya, Ukraina va Afg‘oniston top o‘nlikniyakunlaydi.E’tiborqilishimizkerakbo‘lgan nuqta, tashqisavdodagi asosiy 20 ta hamkorlarimizningfaqat 3 tasi: Afg‘oniston, Qirg‘iziston va Tojikistonbilansavdoijobiybalanskuzatilgan, qolgan17 asosiy sheriklarimizdan esa biz ko‘proq import qilamiz.Umuman, 2021-yilda tashqisavdomanfiysaldosi 8,9 mlrddollargayetgan. Bu – antirekordko‘rsatkichsanaladi.
2.2.3-rasm. 2021-yildagi tashqisavdodagioylikdinamika.5
2021-yil davomidatashqisavdodagiengfaolliknoyabroyidakuzatilgan, 5 milliard dollardanortiqsavdobo‘lgan.Hududlarmiqyosidatashqisavdodaengfaol Toshkent shahri, Toshkent va Andijonviloyatlaribo‘lganbo‘lsa, Surxondaryo, Xorazm va Jizzaxviloyatlariengpassivbo‘lgan. Respublika tashqisavdoaylanmasitarkibidaengyuqoriulushniToskentshahri 41,2% ulushbilan 2930,2 mln. AQSH dollariinitashkiletdi. Respublika tashqiSavdoaylnmasidaengquyiulushniQashqadaryoviloyati 1,2% ulushbilan 85,0 mln. AQSH dollaritashkiletdi.OʻzbekistonRespublikasitashqisavdoaylanmasininguchdanbirqismi MDH davlatlarigatoʻgʻrikeladi va bukoʻrsatkichsoʻnggiyillardabirozoʻzgardi. Respublikamizdatashqisavdoniqoʻllab-quvvatlashhamda MDH davlatlaribilanushbusohadagihamkorlikniyanadamustahkamlashboʻyichaolibborilayotganchora-tadbirlarnatijasida, 2021-yilning yanvar-mart oylarida, tashqisavdoaylanmasida MDH davlatlariningulushi 40,3 % nitashkiletib, tashqisavdoaylanmasidagi 2020-yilning mosdavriganisbatanulushi 4,8 % gakoʻpaygan.
OʻzbekistonRespublikasitashqisavdoaylanmasininguchdanbirqismiMDH davlatlarigatoʻgʻrikeladi va bukoʻrsatkichsoʻnggiyillardabirozoʻzgardi.
|
| |
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yetishtirilgan ekinlar xosildorligi

297
Qishloq xo‘jaligida jami sarflangan ish kuni 2008 yilda 2970 kunni, jami sarflangan ish soati
20790 soatni, 2009 yilda esa jami sarflangan ish kuni 6750 kunni, jami sarflangan ish soati 20790
soatni tashkil etgan.
Fermer xo‘jaligida 2008 yilda mehnat unumdorligi 1 kishiga yetishtirilgan mahsulot qiymati 1
yilda 5991545 so‘mdan, 1 kunda 22191 so‘mdan, bir soatda 3170 so‘mdan to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, 2009
yilda bu ko‘rsatkich 1 yilda 2979400 so‘mni, 1 kunda 11035 so‘mni, 1 soatda 1576 so‘mni tashkil
etgan.
Korxona faoliyatining moliyaviy natijalari foydaning quyidagi ko‘rsatkichlari bilan tavsiflanadi.
- mahsulotni sotishdan olingan yalpi foyda bu foydadan olingan sof tushum bilan sotilgan
mahsulotni ishlab chiqarish o‘rtasidagi tafovut sifatida aniqlanadi:
YaF=SST-IT (1)
bunda, YaF- yalpi foyda;
SST-sotishdan olingan sof tushum;
IT-sotilgan mahsulotni ishlab chiqarish tannarxi.
- asosiy faoliyatdan ko‘rilgan foyda bumahsulotni sotishdan olingan yalpi foyda bilan davr
xarajatlari o‘rtasidagi tafovut asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa daromadlar qo‘shilgan yoki boshqa
zararlar olinishi natijasida aniqlanadi:
AFF=YaF-DX+BD-BZ (2)
bunda, AFF-asosiy faoliyatdan olingan foyda;
DX-davr xarajatlari;
BD-asosiy faoliyatdan olingan boshqa daromadlar;
BZ- asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa zararlar.
- xo‘jalik faoliyatidan olingan foyda yoki (zara), bu asosiy faoliyatdan olingan foyda summasi,
moliyaviy faoliyatdan olingan daromadlar va ko‘rilgan zaralar o‘rtasidagi tafovut sifatida hisoblab
chiqiladi:
UF=AFF+MD-MZ (3)
bunda, UF- umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foyda;
MD-moliyaviy faoliyatdan olingan daromadlar;
MZ-moliyaviy faoliyatdan ko‘rilgan zararlar.
- soliq to‘langungacha olingan foyda, u umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foydaga qo‘shilib
favqulodda vaziyatlardan ko‘rilgan zararlar summasi chegirishi natijasida aniqlanadi:
STF=UF+FF-FZ (4)
bunda, STF-soliq to‘langungacha olingan foyda;
FF-favkulodda vaziyatlardan olingan foyda;
FZ-favkulodda vaziyatlardan ko‘rilgan zarar.
- sub'ektning sof foydasi, soliqda tortiladigan daromad (foyda) summasidan daromad (foyda) va
qonunda ko‘rstailgan soliqlar va to‘lovlar summalarining chegirilishi natijasida qolgan summaga teng:
SF=STF-(DS+BST) (5)
bunda, SF-sof foyda;
DS-daromad (foyda)dan to‘lanadigan soliq;
BST-boshqa soliqlar va to‘lovlar.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida dehqonchilik mahsulotlari yetishtirish xarajatlari tahlili 5-
jadvalda keltirilgan.
5-jadval
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yer maydondan foydalanish

295
2008-2009
yillar farqi
4
4
-
-
Shunga ko‘ra “Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi yer maydoniga optimallashtirishdan so‘ng
qo‘shni fermer xo‘jaliklari yerlari ham biriktirildi. Natijada fermer xo‘jaligi yer maydoni 2009 yilda
18.8 gektarni, sug‘oriladigan yer maydoni 17.8 gektarni tashkil etdi.
Fermer xo‘jaligining 2008-2009 yillar davomida yer maydonidagi farq 4 gektarni tashkil etdi.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yer maydonida ekin turining taqsimlanishi tahlili 2-
jadvalda keltirilgan.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida 2008 yilda jami yer maydoni 14.8 gektarni tashkil etgan
bo‘lsa, 2009 yilda yer maydonlarining optimallashtirilishi natijasida fermer xo‘jaligi yer maydoni 4
gektarga ko‘payib, 18.8 gektarni tashkil etgan. Shundan qishloq xo‘jaligiga yaroqli yerlar 2008 yilda
13.8 gektarni tashkil etgan bo‘lsa, 2009 yilga kelib esa 17.8 gektarni tashkil etgan. “Oxun To‘laev”
fermer xo‘jaligida bog‘lar 2008 yilda 3.50 gektarni tashkil etgan bo‘lib, shundan 1.50 gektarida olma,
2.0 gektarida nok yetishtirilgan. Tokzorlar 10.3 gektarni, shundan xosilga kirgani 7.3 gektarni tashkil
etgan.
2-jadval
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yer maydonida ekin turining taqsimlanishi
Ko‘rsatkichlar
2008
2009
farqi
Jami yer maydoni
14.8
18.8
4
Sug‘oriladigan jami maydon (ga)
13.8
17.8
4
1. Bog‘lar shundan
Olma
Nok
3.50
1.50
2.0
7.50
5.50
2.0
4
4
-
2. Tokzorlar, shundan
Yosh tokzorlar
Xosilga kirgani
10.3
3
7.3
10.3
3
7.3
-
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida bog‘lar 2009 yilda 4 gektarga ko‘payishi natijasida 7.50
gektarni tashkil etib, shundan 5.50 gektarida olma, 2.0 gektarida nok yetishtirilgan. Tokzorlar esa 2008
yilgi xolatida qolib, 10.3 gektarni, shundan xosilga kirgani 7.3 gektarni tashkil etgan.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yetishtirilgan ekinlar xosildorligi tahlili 3-jadvalda
keltirilgan.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida 2008 yilda olma 1.5 gektar maydonda yetishtirilib,
hosildorlik 66 s/ga ni, yalpi hosil 99 s ni tashkil etgan. Nok 2.0 gektar maydonda yetishtirilib,
hosildorlik 87 s/ga ni, yalpi hosil 174 s ni tashkil etgan. Uzum 7.3 gektar maydonda yetishtirilib,
hosildorlik 102.7 s/ga ni, yalpi hosil esa 750 s ni tashkil etgan.
2009 yilga kelib esa olma 5.5 gektar maydonda yetishtirilgan, hosildorlik 73 s/ga ni, yalpi
hosil 401.5 s ni tashkil etgan. Nok 2.0 gektar maydonda yetishtirilib, hosildorlik 90 s/ga ni, yalpi hosil
180 s ni tashkil etgan. Uzum 7.3 gektar maydonda yetishtirilib, hosildorlik 104.1 s/ga ni, yalpi hosil
esa 760 s ni tashkil etgan.
3-jadval
So‘rovnoma natijalarini o‘rganish

|
So‘rovnoma natijalarini o‘rganish Pdf ko'rish
|
bet | 67/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20So‘rovnoma natijalarini o‘rganish:
So‘rovnomalarga berilgan javoblar va
mijozning qo‘shimcha talablari natijasida, avtomatik tarzda xizmat ko‘rsatishning sifatini
oshirishga yordam beradigan natijalar aniqlanadi.
7.
Qayta foydalanishning o‘rganilishi:
So‘rovnomalarga javob berish va natijalarni
o‘rganishdan tashqari, avtomatik tarzda mijozning qayta foydalanishini o‘rganish uchun
xususiy ma’lumotlar ham to‘plash mumkin.
Tabiiy tildan qayta foydalangan holda mijozlarga xizmat ko‘rsatishni avtomatlashtirish
uchun yuqorida sanab o‘tilgan vazifalarni aniq va bir-biri bilan bog‘liqligini saqlagan holda
bajarish kerak bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Рябоконь Н.А., Миленина А.В. Прогнозирование и планирование, как функция
управления // Аллея науки. - 2017. - Т. 3. - № 15. - 389-392 c.
2. Бобырь, М.В., Титов Д.В., Кулабухов, С.А. Оценка прогнозирования принятия
решений в условиях неопределенности // Телекоммуникации. – 2015. –№ 11.– C. 39–
44.
3. Васильев А. А. Критерии селекции моделей прогноза / А. А. Васильев // Вестник
Тверского государственного университета. – 2012. - №2. – Серия: “Экономика и
управление”. – Вып. 13. – С. 133-148.
4. Атчаде М.Н. Адаптивные методы прогнозирования: реализация в Excel и
программе R // СПб.: СПбГЭУ, 2018. – 101 с.
Кахоров А.А. Обработка естественного языка (NLP) на основе синтаксического и
cемантического анализа также частеречной разметки
ОБРАБОТКА ЕСТЕСТВЕННОГО ЯЗЫКА (NLP) НА ОСНОВЕ СИНТАКСИЧЕСКОГО И
CЕМАНТИЧЕСКОГО АНАЛИЗА ТАКЖЕ ЧАСТЕРЕЧНОЙ РАЗМЕТКИ
Кахоров Азамат Абдуллоевич
докторант ТУИТ
azamat@tuit.uz
Аннотация:
Представлен методы частеречной разметки, синтаксического и
cемантического анализа при обработке естественного языка с помощью машинного
обучения.
|
| |
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi to‘g‘risida ma'lumot

|
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi to‘g‘risida ma'lumot Pdf ko'rish
|
bet | 194/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmR1. “Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi to‘g‘risida ma'lumot
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi Toshkent viloyati Parkent tumani Changi qishloq fuqarolar
yig‘ini Olmazor mahallasida joylashgan.
Fermer xo‘jaligi Parkent tumani hokimligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2006 yil 11 yanvaridagi “Meva-sabzavotchilik va uzumchilik sohasini isloh qilish
bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi 255-sonli, Toshkent viloyati hokimining 2006 yil 13
yanvardagi 6-sonli qarorlari ijrosini ta'minlash, tumanda yangi tashkil etilayotgan fermer xo‘jaliklari
hamda Parkent tumani Changi shirkat xo‘jaligini fermer xo‘jaliklariga aylantirish bo‘yicha qayta
tashkil etish komissiyasining 2006 yil 26 martdagi yig‘ilish bayoni asosida 2006 yil 13 apreldagi
Parkent tumani hokimining 277-sonli qarori asosida tashkil etilgan.
Fermer xo‘jaligi bog‘dorchilik va uzumchilikka ixtisoslashgan.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi sharq tomondan “G‘anixo‘ja Turopxo‘jaev” fermer xo‘jaligi,
“Abdurazzoqov Abduvahob” fermer xo‘jaligi, “Zarkent Qahramoni” agrofirmasi, janubdan “Changi
Hamkorlik” agrofirmasi, g‘arbdan “Orzimatali Qanog‘ot” fermer xo‘jaligi, shimoldan Bo‘stonliq
tumani bilan chegaradosh.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligi rahbari To‘laev Nishonboy.
2. Tahlil qismi.
“Oxun To‘laev” fermer xo‘jaligida yer maydondan foydalanish tartibi 1-jadval tahlilida
berilgan bo‘lib, 2008 yillar davomida jami yer maydoni 14.8 gektarni, sug‘oriladigan yer maydoni
13.8 gektarni tashkil etgan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008 yil 6 oktyabrdagi “Fermer xo‘jaliklari
tasarrufidagi yer uchastkalarini maqbullashtirish chora-tadbirlari bo‘yicha takliflar ishlab chiqish
maqsadida maxsus komissiyani tashkil qilish to‘g‘risida” gi PF-3077 farmoyishiga ko‘ra kam
rentabelli va zarar ko‘rib ishlayotgan fermer xo‘jaliklari yerlari optimallashtirilib, yirik fermer
xo‘jaliklariga biriktirildi.
1-jadval
|
| |
-rasm.2021-yil eksporttarkibi6

|
-rasm.2021-yil eksporttarkibi6
|
bet | 11/15 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #250525 |
Bog'liq kurs ishi2.2.4-rasm.2021-yil eksporttarkibi6
O‘zbekiston 2021-yilda 16,6 milliard dollarieksportqilganbo‘lsa, uning asosiy qisminisanoattovarlari, oltin, xizmatlar va oziq-ovqatmahsulotlaritashkilqiladi.Aniqroqaytadiganbo‘lsak, o‘tganyili 4,3 milliard dollarliksanoattovarlari, 4,1 milliard dollarlikoltin, 2 milliard dollarlikxizmatlar va 1,3 milliard dollarlikoziq-ovqatmahsulotlari va tirikhayvonlarsotilgan.Garchioltinborasidagistatistikma’lumotlarbatafsilkeltirilmaganbo‘lsa ham, avvalgiyillargaqaragandaoltinsotishdankamroq daromad olinganiniko‘rish mumkin. Masalan, 2020-yilda O‘zbekistoneksportidaoltinengyuqoriulushgaegabo‘lgan, 5,8 milliard dollarlikoltinsotilgan. 2019-yilda esa 4,9 milliard dollarlikoltinsotilgan.Shuningdek, kimyoviy va mineral mahsulotlar, mashinalar va transport uskunalari, nooziq-ovqatmahsulotlarihamdaturlixiltayyorbuyumlar ham sotilgan.
Oʻzbekistoniqtisodiyotinirivojlantirishstrategiyasidiversifikatsiyalangan va raqobatbardoshiqtisodiyotniyaratishga, innovatsiontexnologiyalar va bozorniboshqarishningyangiusullaridanfoydalanganholdamilliyresurslardanmaksimaldarajadafoydalanishgayoʻnaltirilgan.
2.2.5-rasm. 2021-yilda meva-sabzavotlareksporti.7
2021-yildagi meva-sabzavotlareksportida esa uzum, mosh, gilos, pomidor, shaftoli va xurmoyetakchilikqilmoqda.Statistikma’lumotlar, 2021-yil O‘zbekistonimportidaengko‘pulushmashinalar va transport asbobuskunalarigato‘g‘rikelayotganiniko‘rsatmoqda – 32,4 foiz. Bu 8 milliard dollardanortiqdegani.O‘zbekistonengko‘psotiboladiganmashinalar va asbob-uskunalarXitoy, Koreya, Rossiya, Turkiya va Germaniyahisobigato‘g‘rikeladi.Shuningdek, sanoattovarlari, kimyoviyvositalar, oziq-ovqatmahsulotlari va tirikhayvonlarhamdaxizmatlarhissasi ham importimizdayuqorio‘rinlargaega.
Eksporttarkibidatovarlarulushi 80,5 %nitashkiletib, ularsanoattovarlari (38,0 %), oziq-ovqatmahsulotlari va tirikhayvonlar (9,5 %) va kimyoviyvositalar va boshqatoifalargakiritilmagan shungaoʻxshashmahsulotlar (9,5 %) hissasigatoʻgʻrikelmoqda.Soʻnggiuchyilda MDH mamlakatlarigaeksporthajmikamaydi va ularningjamieksportdagiulushi 2020-yilning yanvar-martidagi 31,5 % dan 2021-yilning yanvar-martida 40,8 % gakoʻpaydi. Mos ravishdaboshqamamlakatlarningjamieksportdagiulushi 59,2 % nitashkiletdi.
|
| |
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming - bet 69

88
“attribute”: “популярным”, “relation”: {“object”: “популярным”, “attribute”: “среди
потребителей”}}}
В результате семантического анализа текст может
быть представлен в виде
структуры, которая описывает смысл текста и связи между его частями. Структура
может включать такие элементы, как подлежащее, сказуемое, дополнение,
определение и связи между ними. Кроме того,
семантический анализ может
использоваться для определения значений слов и фраз в контексте, а также для
анализа синонимов и антонимов.
Семантический анализ может выполняться с помощью различных методов,
включая правила, статистические методы и методы машинного обучения.
Некоторые методы используют грамматические правила и
семантические базы
данных для определения смысла текста, в то время как другие методы используют
большой объем аннотированных данных для обучения алгоритмов машинного
обучения.
Семантический анализ может также выполняться в сочетании с другими
методами
обработки естественного языка, такими как токенизация, частеречная
разметка, стемминг или лемматизация, для более точного анализа текста.
X-BAP. GEOGRAFİYa TA’LİMİNDE PEDAGOGİKALIQ

10.1.1. Geografiya ta’liminin’ maqsetlerin anıqlaw
X-BAP. GEOGRAFİYa TA’LİMİNDE PEDAGOGİKALIQ
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
bet
72/140
Sana
18.05.2024
Hajmi
1,58 Mb.
#241765
1
...
68
69
70
71
72
73
74
75
...
140
Bog'liq
Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikası
Bu sahifa navigatsiya:
10.1.1. Geografiya ta’liminin’ maqsetlerin anıqlaw
X-BAP. GEOGRAFİYa TA’LİMİNDE PEDAGOGİKALIQ
TEXNOLOGİYaLARDI İSLEP ShIG’IW HA’M QOLLANIW
10.1.Geografiya ta’liminde pedagogikalıq texnologiyalardı qollanıwdın’
ilimiy-metodikalıq tiykarları
Geografiya
ta’liminde
pedagogikalıq
texnologiyalardı
qollanıw
ma’selesinin’ h’a’zirgi jag’dayı h’a’m pedagogikalıq texnologiyalardı qollanıwdın’
tiykarg’ı basqıshları to’mendegilerden ibarat:
- geografiya ta’liminin’ maqsetlerin anıqlaw h’a’m olardı klassifikatsiyalaw;
- ta’lim maqsetlerinde test tapsırmaların ko’rsetiw;
- ta’lim maqsetlerine erisiw usılları h’a’m metodların anıqlaw:
- ta’lim maqsetlerine erisiwdi bah’alaw.
10.1.1. Geografiya ta’liminin’ maqsetlerin anıqlaw
Pedagogikalıq texnologiyalar tu’siniginin’ a’h’miyetli ta’replerinin’ biri
to’mendegiler:
a) ju’da’ jaqsı anıqlang’an maqsetlerge bag’darlang’anlıg’ı;
b) oqıwshılardı oqıtıw, oqıwshılar aktivligi arqalı alıp barılıwı;
A’dette h’a’r bir ma’mlekettin’ bilimlendiriw sisteması ja’miyettin’
sotsiallıq buyırtpasınan alınadı. Usı buyırtpa ag’artıwshılıq h’a’m joqarı bilim
beriw orınları ushın tiykar bolıp xızmet etedi. Sotsiallıq buyırtpa tiykarında h’a’r
bir oqıw pa’ninin’ maqseti islep shıg’ıladı. Keyin usı pa’nnin’ h’a’r bir oqıw
predmeti ushın belgili bo’limleri, temaları islep shıg’arıladı.
O’zbekstanda sotsiallıq buyırtpa «Bilimlendiriw h’aqqında»g’ı nızamda,
«Kadrlar tayarlaw milliy da’stu’rinde», O’zbekstan Respublikası Nızamları
h’a’mde Ministrler kabinetinin’ «O’zbekstan Respublikasında ulıwma bilim
beretug’ın orta bilimlerdi sho’lkemlestiriw h’aqqında»g’ı qararlarında ko’rsetilgen.
107
Usı nızamlarda h’a’m qararlarda joqarı qa’nigeli pedagog kadrlar tayarlaw
h’a’m qayta tayarlawda o’z-aldına baqlaw, itibarg’a alıw, jan’a sabaqlıqtı,
zamanago’y pedagogikalıq h’a’m xabar texnologiyaların o’z waqtında islep
shıg’ıw h’a’m dag’aza etiwdi ta’miyinlewde o’z-aldına baqlaw astına alıw
za’ru’rligi ko’rsetip o’tilgen.
Download
1,58 Mb.
1
...
68
69
70
71
72
73
74
75
...
140
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
X-BAP. GEOGRAFİYa TA’LİMİNDE PEDAGOGİKALIQ
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
-bosqich - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 515/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.206-bosqich:
Yuqoridagilardan kelib chiqib nazar tashlaydigan bo‘lsak, biz quyi tizimlar qanday qilib
o‘z hayotini yashaydigan va bir-biri bilan o‘z predmet sohasining semantik tushunchalari
darajasida aloqa qiladigan avtonom ob'ektlar ekanligini ko‘ramiz.
Bu allaqachon komponentlarning semantik o‘zaro muvofiqligi darajasi. Tadqiqotchilar
oldida turgan vazifalarning murakkabligi nuqtai nazaridan u sun'iy intellekt
muammolariga yondashadi.
O‘zaro ta'sirning bir versiyasidan boshqasiga o‘tish zaruratining miqdoriy tahlili juda
qiziqarli bo‘ladi. Yuqorida tavsiflangan eski tizim migratsiya xarajatlari mezonlari
baholashda nimani e'tiborga olish kerakligi haqidagi savolga qisman javob beradi. Har
qanday bosqichda har qanday standartdan foydalanishga urinayotganda, ba'zi bir nufuzli
tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan yoki uchinchi tomon dasturiy mahsulotlardan
foydalanish o‘rtasidagi tanlovni qiyosiy tahlil qilish zarurati tug‘iladi. Uskuna va dasturiy
ta'minotning tasavvur qilib bo‘lmaydigan xilma-xilligida ikkinchi yondashuvdan -
umume'tirof etilgan standartlardan foydalanish juda oqilona bo‘ladi.
Axborot tizimlari integratsiyasining asosiy usuli sifatida oraliq dasturiy qatlamni
yaratishda oʻrta taʼminot deganda pastdan operatsion tizim va kompyuter tarmoqlarini
boshqarish vositalari va yuqoridan amaliy tizimlar oʻrtasida joylashgan dasturiy taʼminot
qatlami tushuniladi.
Ob'ekt paradigmasi va o‘zaro ishlash g‘oyasi doirasida oraliq qatlamda ob'ekt modeli -
yadro, yagona ob'ekt interfeysi spetsifikatsiyasi tili, ob'ektlarning o‘zaro ishlashini qo‘llab-
quvvatlashning universal mexanizmi, global ob'ekt bo‘shliqlarini yaratishga imkon beradi.
Axborot arxitekturasini shakllantirish uchun amaliy tizimlarni loyihalashda ham, ma'lum
xizmatlar turlarini taklif qiluvchi funktsional jihatdan to‘liq ob'ektga asoslangan vositachi
dasturlarni shakllantirishda qo‘llaniladigan kengaytiriladigan yagona xizmatlar to‘plami
joriy etiladi. Xizmatlar ham, asboblar ham o‘zlarining ob'yekt interfeyslari bilan bir xilda
ifodalanishi muhim, bu ularning o‘zaro ishlashiga imkon beradi.
Biz ushbu mulohazada tizimlar va tizim osti axborot tizimlari ishlab chiquvchilar oldida
turgan muammolar va ularni eski axborot tizimlari bilan integratsiyalash muammolarini
hal qilish haqida fikr yuritishga harakat qilishdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

640
5. Juraev, T. "Problems Of Integration of Pedagogical Software With Cloud Technologies
(example of m-learn)." Central Asian Journal Of Education and Computer Sciences
(cajecs) 1 (2022): 1.
Shovaliyev B.H., G‘aniyev A.S., Mirzayev S.A. Masofaviy ta’limni tashkil etishda professor-
o‘qituvchilar faoliyati ko‘rsatkichlarining tahlili
MASOFAVIY TA’LIMNI TASHKIL ETISHDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILAR FAOLIYATI
KO‘RSATKICHLARINING TAHLILI
1
Shovaliyev B.H.,
2
G‘aniyev A.S., Mirzayev S.A.
1
Qarshi davlat universiteti,
2
Qashqadaryo axborot texnologiyalari texnikumi
Annotatsiya
. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim muassasalarida masofaviy
ta’lim shaklini joriy etishning normativ huquqiy asoslari, shuningdek, Qarshi davlat
universitetida masofaviy ta’limni rivojlantirish uchun Jahon banki sarmoyasi asosida
“O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonini tashkil etishda yangi
texnologiyalar”
loyihasi doirasida bajarilgan ishlar, masofaviy ta’limni tatbiq etilishi va
uning tahlillari bayon qilinadi.
9. 2. Geografiya ta’liminde statistikalıq mag’lıwmatlardan paydalanıw

102
oqıtıwshı belgili bir aydı tan’lap alıp h’awa-rayın baqlaw jumısları
sho’lkemlestiredi. Bunnan basqa 5-klassta gidrosfera, litosfera h’a’m biosfera
temaların u’yreniwde statistikalıq mag’lıwmatlardı jıynaw mu’mkin.
Ulıwmalasqan ko’rsetkishlerdin’ geografiyalıq a’h’miyetin oqıwshılar teren’
an’lawları kerek, olar tiykarında oqıwshılar tuwrı h’a’m anıq geografiyalıq
na’tiyjeler payda etiwleri kerek.
Ha’r qıylı sızılma h’a’m diagrammalardı analiz etiw ushın oqıwshılardın’
sana-sezimi joqarı da’rejede rawajlang’an bolıwı kerek. Matematika, tariyx, sızıw,
geografiya pa’nleri u’yrenilgende oqıwshılar sanasında to’mendegi baylanıslar
qa’liplesedi:
-waqıt h’a’m mug’darlı ko’rinisler arasındag’ı baylanıslılıq;
-kosmoslıq h’a’m mug’darlı ko’rinisler arasındag’ı baylanıslar;
Sızılma h’a’m diagrammalar menen islewde usı eki tu’rli baylanıslar bir-biri
menen baylanısadı, yag’nıy bir sızılmanı payda etedi.Sızılma h’a’m diagrammalar
menen islegende, oqıtıwshı predmetler ara-baylanıslarg’a itibar beriip izbe-iz
analiz etiwge iytermeleydi.
7-klass sabaqlarında klimattın’ o’zgeriwinde ulıwmalasqan statistikalıq
mag’lıwmatlardan paydalanıw ko’nlikpesi qa’liplestiriledi. Ma’selen, ıg’allıq
koeffitsenti, quyash radiatsiyasi, jutılg’an quyash radiatsiyasi, puwlanıwshılıq
tu’siniklerin puxta u’yreniw talap etiledi.
Klimat tu’rlerin o’zlestirip bolg’annan son’, klimattın’ ulıwmalasqan
ko’rsetkishlerin anıqlaw baslanadı: olar to’mendegi ta’rtipte anıqlanadı:
- quyash radiatsiyası quyash ba’lentligi h’a’m bultlılıqtı tu’rli sharayatta
anıqlaw;
- ortasha jıllıq, en’ joqarı h’a’m en’ pa’s temperatura, temperaturanın’ jıllıq
o’zgeriwin anıqlaw;
- ortasha jıllıq jawın mug’darı, en’ ko’p h’a’m en’ kem jawın mug’darı,
jawınnın’ jıl dawamında bo’listiriliwin anıqlaw;
- h’awa basımı h’a’m onın’ ma’wsimli o’zgeriwi, samallar h’a’m olardın’
tiykarg’ı bag’darların anıqlaw;
Geografiya ta’liminin’ maqset h’a’m wazıypaları

108
aladı; sızılma h’a’m sxemalardı tu’sindirip beredi; berilgen mag’lıwmatlar
boyınsha aqıbetlerin anıqlay aladı; h’a’m t.b
Bir qatar alımlardın’ pikirinshe, maqsetlerdi anıqlastırıwdın’ ulıwma usılı-
bul anıq na’tiyjeler beretug’ın do’retiwshilikti ko’rsetetug’ın mag’lıwmatlardan
paydalanıwdan ibarat.
Usı bilimlendiriw maqsetlerin qa’liplestiriw bir neshe basqıshlardan ibarat:
oqıw temasın u’yreniwdin’ ulıwma maqseti, jeke maqseti, uqsas ta’lim maqseti.
Biraq bazı bir uqsas ta’lim maqsetlerin qa’liplestiriwde qıyınshılıqlar
tuwıladı. Ayırım jag’daylarda ta’lim na’tiyjelerin ayırım na’tiyjelerde bo’liw an’sat
boladı. Bunday jag’daylarda Blum ta’repinen islep shıg’ılg’an taksonomiyadan
paydalanıw qolay boladı. Usı taksonomiya tiykarında ulıwmalıq maqsetlerdi
qa’liplestiriw, onnan keyin olardı anıqlastırıw mu’mkin.
Usı maqsette geografiya ta’limi maqsetlerinin’ taksonomiyası islep shıg’ıldı.
Bul taksonomiya tiykarı B.Blum ta’repinen islep shıg’ılg’an bolıp ulıwma ta’lim
maqsetleri taksonomiyası esaplanadı (7-keste).
Geografiya ta’limi maqsetleri taksonomiyasın islep shıg’ıwda geografiya
pa’ninin’ ulıwma maqset h’a’m wazıypaları geografiya ta’limi mazmunının’
ma’jbu’riy minimumi h’a’mde pitkeriwshilerdin’ tayarlıq da’rejesi qoyılatug’ın
talaplar esapqa alınadı.
Sotsiallıq-ekonomikalıq geografiyalıq bilimlerde matematikalıq

100
N-xalıqtın’ sanı
S-maydan
Xalıqtın’ milliy, jınısıy h’a’m diniy, til h’a’m basqa quramların u’yrengende
to’mendegi formulalardan paydalanıw mu’mkin.
T=
∑Ti
∑N
● 100%
T- xalıqtın’ belgili bir ko’rsetkish boyınsha quramı
∑T
-belgili bir topar xalıqtın’ sanı
∑N
- xalıqtın ulıwmı sanı.
Ma’selen: belgili bir wa’layat xalqının’ sanı 1 mln. adam bolsa. Olardın’ 700
000 adam tu’rk til toparı, 300 000 adam h’ind-evropa toparına kirse, onda
Tt=
700 000
1000 000
● 100% = 70%
Txe =
300 000
1000 000
● 100% = 30%
Demek, usı wa’layat xalıqtın’ 70% tu’rkiy tiller, 30% h’ind-evropa tilleri
toparına tiyisli eken.
Tap sonday usılda basqa topardı esaplap shıg’ıw mu’mkin.
Awıl xojalıg’ı eginlerinin’ ulıwma zu’ra’a’ti h’a’m olardın’ jan basına islep
shıg’arılıwı ulıwma usıllar ja’rdeminde esaplanadı.
Mektep geografiya kursların u’yreniwde matematikalıq metodlar to’mendegi
ma’selelerdi sheshiwde qollanıladı.
- uzınlıq h’a’m maydanın esaplawda;
- geografiyalıq koordinatalardı anıqlawda;
- gorizontallar ja’rdeminde releftin’ tiykarg’ı ko’rsetkishlerin anıqlawda;
- klimat ko’rsetkishlerin esaplawda;
- gidrologiyalıq ko’rsetkishlerin esaplawda;
- biologiyalıq ko’rsetkishlerin esaplawda;
- ta’biyiy resurslardın’ ko’rsetkishlerin esaplawda;
- sanaat h’a’m awıl xojalıg’ının’ ko’rsetkishlerin anıqlawda;
- eksport h’a’m import ko’rsetkishlerin anıqlawda;
- ju’k tu’siriw ko’rsetkishlerin anıqlawda h’a’m t.b.
Matematikalıq metodlar ja’rdeminde geografiyalıq mag’lıwmatlardı
to’mendegishe ko’rsetiw mu’mkin:
- kesteler ja’rdeminde;
- grafikler ja’rdeminde;
- diagrammalar ja’rdeminde;
- kartogrammalar ja’rdeminde;
- kartalar ja’rdeminde.
2. 4. Diagramma h’a’m sızılmalar menen islew

106
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Baslawısh ta’lim geografiya sabaqlarında qaysı mag’lıwmatlardı u’yrengende
matematikalıq usıllardan paydalanıw mu’mkin?
2. Matematikalıq usıllarda klimattın’ qanday ko’rsetkishlerdi ko’rsetiw mu’mkin?
3. Matematikalıq usılda ko’rsetiw mu’mkin bolg’an klimat ko’rsetkishleri modulin
du’zin’.
4. Ekonomikalıq geografiya sabaqlarında qanday kesteler, diagrammalar h’a’m
sızılmalardan paydalanıw mu’mkin?
Adabiyotlar ro‘yxati - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

639
samaradorligini yanada oshirish hisoblanadi. Bu texnologiyaning qo‘llanilishi jarayoniga
sarflanadigan xarajatlarni kamaytirish, o‘quv materiallar turi va sifatini kuzatib borish,
o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasida ochiq muloqat, o‘quv rejalarini tezkor o‘zgartirish hisobiga
o‘qitish sifatini oshirish imkonini beradi.
Talabalar va o‘qituvchi ro‘yxatdan o‘tgandan so‘ng o‘qituvchi yuqorida yuqorida
ko‘rsatilgan veb manzilni faollashtiriladi va bu manzilda darslarni interfaol tashkil etish
uchun fan kursini tanlaydi.
Tizimning bu xizmatida o‘qituvchi kursning nomini tanlashi, o‘quv materiallarini va
tinglovchilarini kiritishi hamda tinlovchilarning rolini belgilashi talab etiladi. Bu jarayonni
o‘qituvchi darsgacha hozirgi kunda o‘quv jarayonida foydalanishda bo‘lgan ma’ruza
matnlari, laboratoriya ishlari, amaliy mashg‘ulot ishlanmalari, glossariy kabi o‘quv
materiallarini tizimga yuklab qo‘yishi lozim bo‘ladi.
O‘qituvchi google classroom xizmatini ishga tushiradi va fandagi o‘quv materiallari
chegaralangan miqdorda yuklaydi. Shu o‘rinda eslatma sifatida ta’kidlash kerakki, tizimdan
ajratiladigan joy(virtual xotira) ma’lum miqdorda bepul hisoblanadi. Googleda 15GBgacha
virtual xotiradan joy olish bepul hisoblanib qo‘shimcha xotira qismi uchun to‘lov amalga
oshirish kerak bo‘ladi.
Tashkil etilgan virtual sinfga o‘quvchilarni taklif etish jarayoni amalga oshiriladi. Bunda
talabalar bir-birlari tashkil etgan kurslarga tinglovchi sifatida kursdoshlarini ro‘yxatiga
kiritishlari mumkin. Bu esa talabalarni tizimdan foydalanish ko‘nikmalarini yanada
shakllantirish uchun xizmat qiladi.
Tizimda bilimni baholashda nazoratning bir nechta turlaridan foydalanish imkoniyati
mavjud(2-rasm).
2-rasm. Nazorat turlari
Xulosa qilib aytganda, bulut texnologiyasini o‘quv jarayonida qo‘llash talablarning
kompyuterli o‘qitish texnoogiyasi bo‘yicha dunyoqarashini kengaytirish imkoniyati
yaratishga xizmat qiladi.
Zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiyalar bo‘yicha bilim, ko‘nikma va
malakalari oshadi. Bu esa talabalarni o‘z sohalari bo‘yicha yetuk kadr bo‘lib yetishishiga
ko‘maklashadi.
XV-BAP. GEOGRAFİYa SABAG’ININ’ TU’RLERİ

154
litosfera qattı zatlardan, gidrosfera suyıq zatlardan (suw), atmosfera gaz
ta’rizli zatlardan, biosfera bolsa tiri zatlardan ibarat ekenligi h’aqqında bilimler
qa’liplestiriledi h’a’m ulıwma tu’sinikler payda boladı.
Ekonomikalıq geografiya sabaqlarında da kirisiw sabaqların sho’lkemlestiriw
mu’mkin. Ma’selen: “Du’nya ju’zi ekonomikalıq geografiyası” kursında du’nya
xojalıg’ın o’tiwden aldın kirisiw sabag’ı o’tkiziw mu’mkin. Onda to’mendegi
jag’daylarg’a oqıwshılar dıqqatı qaratıladı:
du’nya xojalıg’ı h’aqqında tu’sinik beriledi;
du’nya ju’zi xojalıg’ının’ tarawlıq strukturası sızıp ko’rsetiledi (4-su’wret);
Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish manbai tarzidagi kapital

134
oluvchiga beradigan mablag‘larni xuddi shu foyda bilan birga qaytarishi uchun qoldirishga rozi
bo‘ladigan mablag‘dan iborat bo‘ladi.
Jahon amaliyotida investitsiyalarni moliyalashtirishga yo‘naltiriladigan
kapital qiymatini
baholashda kapitalning
o‘rtacha tortiladigan hamda
marjinal qiymatlaridan foydalaniladi.
Moliyalashtirishda amalda bir qancha resurslar manbalari qatnashishi munosabati bilan
investitsiya kapitali (moliya resurslari) qiymati o‘rta hisobdagi rentabellik darajasini ta`minlash
zarurati ta`sirida shakllanadi.
Shunday qilib,
investitsiya kapitali qiymatini baholash joriy qiymatni diskontlash usulini
qo‘llashga asoslanadi, investitsiya loyihalari samaradorligini baholashning asosiy ko‘rsatkichlaridan
foydalaniladi hamda asosan,
qimmatli qog‘ozlar bozori orqali pul resurslarini jalb qilishga
qaratiladi. Investitsiya resurslari qiymatini baholash bilan investitsiyalash sub`ektlarining investitsiya
imkoniyatlari aniqlanadi va ularning o‘zgarishlari, qonuniyatlari topiladi.
Investitsiya resurslari qiymatini baholashning quyidagi usullaridan foydalanish mumkin:
1.
Statistik usullar. Bu usullarda vaqt omili hisobga olinmaydi yoki to‘liq darajada hisobga
olinmaydi. Bularning uchta usullari mavjud:
-
xarajatlarni taqqoslash;
-
foydani taqqoslash;
-
rentabellikni taqqoslash (investitsiyalar bilan bog‘liq risklarni aks ettiradigan xarajatlarning
qoplanish usuli).
2.
Dinamik usullar. Bu usullarda to‘lovlar va tushumlarning vaqt bilan bog‘liqligi hisobga
olinadi.
1.