Fizika fanidan 4 referat optik tolali tizimlar Topshirdi: Otajonov a guruxi: 651-17 Qabulqildi: assistent Roziqov J

MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
FARG’ONA FILIALI
“KOMPYUTER INJINIRING” FAKULTETI
"TABIIY FANLAR" KAFEDRASI
FIZIKA FANIDAN
4 - REFERAT
Optik tolali tizimlar
Topshirdi: Otajonov A
Guruxi: 651-17
Qabulqildi: assistent Roziqov J
FARG’ONA – 2017
Mavzu: Optik tolali tizimlar
REJA:
1.
Optik aloqa, uning afzalliklari va qo’llanilish sohalari
2.
Optik aloqa tizimlarining tuzilish prinsiplari
3.
Optik tola turlari va ularning tavsiflari
4.
XULOSA
5.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
Optik aloqa, uning afzalliklari va qo‘llanish sohalari.
Optik aloqa bu axborot yorug‘lik nuri ko‘rinishida optik tola bo‘ylab yoki
ochiq fazo atmosferada uzatiladigan aloqadir. Axborot tola orqali uzatilsa, tolali
optik aloqa tizimi, ochiq atmosferada uzatilsa, ochiq optik aloqa tizimi deyiladi.
Ochiq optik aloqa tizimlarida nurlanish manbalari elektromagnit to‘lqinlarni ochiq
fazoga nurlantiradi, bunda nurlanishni tarqalish yo‘nalishi faqatgina antennaning
yo‘nalish diagrammasi bilan aniqlanadi. Ochiq optik aloqa tizimlarining uzatuvchi
muhiti o‘z navbatida uch turga bo‘linadi: atmosfera, kosmik va suv osti aloqa
muhitlari.
Atmosfera ochiq optik aloqa tizimlarida to‘lqinlarni tarqalish
xarakteristikasi yetarli darajada ob-havo sharoitlariga bog‘liq. Atmosfera va suv
osti uzatish muhitlarining fizik bir turda emasligi va ularning tarkibidagi begona
zarrachalarni uzatilayotgan nurlanish to‘lqini bilan o‘zaro ta’sirda bo‘lishidan
elektromagnit to‘lqinlar buziladi [6,7]. Zarracha o‘lchamlarining to‘lqin uzunligi
bilan taqqoslanadigan darajada yoki katta bo‘lishi buzilishlarni oshiradi. Shu
sababli atmosfera buzilishlari optik diapazonda turli xarakterga ega. Shu tarzda
uzatish muhitlarini taxlil qilish, aloqa tizimlarini loyihalashtirishda yuzaga
keladigan eng muhim masala hisoblanadi. To‘lqinlarni tarqalish yo‘nalishiga
tushib qoladigan zarrachalar asosan optik nurlanishni yutadi va sochadi. Bu
omillarni ta’sir darajasi muhit turiga (suv osti, toza havo, turbulent atmosfera va
boshqalar) bog‘liq[4,22].
Optik aloqa tizimining asosiy yo‘nalishi tolali optik aloqa tizimi
hisoblanadi. Chunki hozirgi vaqtda yuqori darajadagi uzatish xarakteristikalariga
ega bo‘lgan yorug‘lik uzatgichlar ishlab chiqilgan. Ammo axborotlarni ochiq
fazoda, atmosferada uzatishga asoslangan ochiq optik aloqa tizimlari ham, radio
optik aloqa uchun ajratilgan chastotalarni to‘ldiruvchi vosita sifatida qiziqishlarni
namoyon etadi.
Tolali optik aloqa tizimlarida elektromagnit nurlanishlarni tarqalish yo‘lini
tashkil etish uchun maxsus optik yorug‘lik uzatgichlar-optik tolalar qo‘llaniladi.
Tolali optik aloqa tarmog‘i bu tugunlar orasi optik aloqa liniyalari orqali
bog‘langan aloqa tarmog‘idir. Axborotni tolali optik aloqa liniyalari orqali uzatish
mis kabellar va boshqa uzatish muhitlariga qaraganda bir qancha afzalliklarga ega.
Shu afzalliklari tufayli tolali optik aloqa tizimidan nafaqat telefon aloqasini tashkil
etishda, balki televideniyada, ovoz eshittirishlarini uzatishda, hisoblash
texnikasida, transport vositalarida va boshqa sohalarda keng foydalanilmoqda.
Tolali optik aloqa tizimlarida uzatish muhiti sifatida qo‘llaniladigan optik
tolalarning afzalliklari[7].
O‘tkazish oralig‘ining kengligi.
Bu tashuvchi chastotasining juda yuqoriligi
10
14 _
10
15
Gs bilan tushuntiriladi. Bitta optik tola bo‘ylab sekundiga bir necha
terabit axborotlar oqimini uzatish imkoniyati mavjud. O‘tkazish oralig‘ining
kengligi tolali optik aloqaning mis va boshqa axborot uzatish muhitlaridan ustun
turuvchi eng muhim afzalligidir.
Optik tolada yorug‘lik signallarining kam so‘nishi.
Hozirgi kunda ko‘plab
kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan optik tolalar 1 kanal kilometr
hisobida 1,55 mkm to‘lqin uzunligida 0,2-0,3 dB/km so‘nishga ega. Shovqin
sathini kichikligi optik tolaning o‘tkazish qobiliyatini oshiradi.
Shovqindan yuqori darajada himoyalanganligi.
Optik tola dielektrik
materiallar – kvars, ko‘p tarkibli shisha, polimerlardan tayyorlanganligi uchun u
elektromagnit nurlanishni induksiyalash xususiyatiga ega atrofidagi mis kabelli
tizim va elektr qurilmalarning (elektr uzatish liniyalari, elektrodvigatelli uskuna va
boshqalar) tashqi elektromagnit shovqinlariga ta’sirchan emas.
Yengilligi, hajmi va o‘lchamlarining kichikligi.
Optik kabellar mis kabellar
bilan solishtirilganda ancha yengil va hajmi kichik. Masalan, 900 juftli 7,5 sm
diametrli mis telefon kabeli 0,1sm diametrli bitta optik tola bilan almashtirilishi
mumkin. Agar optik tola bir necha himoya qobiqlaridan iborat va bron po‘lat lenta
bilan qoplangan bo‘lsa, bunday tola diametri 1,5 sm ga teng bo‘ladi, bu esa
ko‘rilayotgan mis kabel diametridan bir necha marta kichik.
Yong‘indan himoyalanganligi.
Optik tolada uchqun hosil bo‘lmasligi
kimyoviy, neftni qayta ishlovchi korxonalarda, portlash va yong‘in xavfi mavjud
bo‘lgan binolarda xavfsizlikni oshiradi.
Iqtisodiy jihatdan samaradorligi.
Optik tola kvarsdan ishlab chiqariladi.
Uning asosini tabiatda keng tarqalgan kremniy ikki oksidi SiO
2
tashkil etadi.
Demak tolali optik kabellarni ishlab chiqarish uchun noyob rangli metal
sarflanmaydi. Mis va qo‘rg‘oshinning dunyoviy zahiralari chegaralangan hozirgi
vaqtda noyob bo‘lmagan maxsulotga o‘tish kabelli aloqa texnikasining kelgusi
rivojlanishi uchun muhim omil hisoblanadi. Natijada optik kabellarning narxi mis
kabellarga nisbatan arzonlashadi[5].
Masofaviy elektr ta’minotga ega ekanligi.
Ba’zi hollarda tarmoq tugunlarining
masofaviy elektr ta’minoti talab etiladi. Buni optik tola orqali amalga oshirib
bo‘lmaydi. Bu holda optik tola bilan birgalikda mis o‘tkazish elementi bilan
jihozlangan aralash kabellardan foydalanish mumkin. Bunday kabellar ko‘pgina
mamlakatlarda keng qo‘llaniladi.
Yangi turdagi optik tolalarning (siljigan dispersiyasi nolga teng bo‘lmagan),
keng polosali kvant optik kuchaytirgichlarning yaratilishi to‘liq optik tizim va
optik traktlarni qurish imkoniyatini yaratmoqda.
|