nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Vi. Mehnat muhofazasi qismi VII

|
Vi. Mehnat muhofazasi qismi VII
|
bet | 1/16 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #233131 |
Bog'liq xursand
Reja:
I.Kirish
1.1. Axborotlar haqida tushuncha
II. Asosiy qism
2.1 Axborotni himoyalash haqida umumiy tushuncha
2.2 Axborotni himoyalash metodologiyasi
2.3 Axborotlarni himoyalash usullari
III. Texnologik qism
IV. Jihozlash qism
V. Iqtisodiy qism
VI. Mehnat muhofazasi qismi
VII. Xulosa
VIII. Foydalanilgan adabiyotlar
IX. Ilova
I.Kirish
1.1. Axborotlar haqida tushuncha
Axborot (lotincha «informatio»-tushuntirmoq, bayon etmoq) zamonaviy fan va siyosatning asosiy tushunchalaridan biri; dastlab kishilar tomonidan og`zaki, keyinroq yozma yoki boshqa shakllar uzatilgan ma`lumot; XX asrning o`rtalaridan boshlab insonlararo, inson-avtomat, avtomat-avtomat o`rtasidagi ma`lumot hamda hayvonlar va o`simliklardagi signal almashinuvi, hujayrada hujayraga muayyan belgilarning uzatilishi va shu kabilarni anglata boshlagan.
Ijtimoiy hayotga tatbiqan axborot-kishilar, predmetlar, faktlar, hodisalar, jarayonlar va shu kabilar haqidagi ma`lumot (ma`lumotlar majmui)ni anglatadi.
Axborotlashtirish-axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish hisobiga fuqarolar, davlat hokimiyati va o`z-o`zini boshqarish organlari, tashkilotlar va jamoat birlashmalarining axborot sohasidagi ehtiyojlarini qondirish, huquqlarini ro`yobga chiqarish maqsadida optimal sharoitlarni yaratish uchun tashkil etiladigan ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnik jarayonlar majmui.
Informatsion jarayonlar-axborotni qidirish, yig`ish, qayta ishlash, to`plash, saqlash va tarqatish jarayoni.
Axborot tizimi (informatsion sistema)-informatsion jarayonlarni amalga oshiruvchi tartibga solingan hujjatlar hamda axborot texnologiyalari majmui.
Axborot resurslari-muayyan (kutubxona, arxiv, fond, ma`lumotlar banki kabi) axborot tizimlaridagi alohida hujjatlar va hujjatlar majmui.
Ijtimoiy-siyosiy axborot- ijtimoiy va siyosiy hayot borasida jamiyat a`zolari, ijtimoiy guruhlar, siyosiy tashkilotlar o`rtasida almashinuv predmeti hisoblangan va ular o`z faoliyatida foydalanadigan bilimlar, ma`lumotlar va xabarlar majmui.
Ijtimoiy-siyosiy axborotlar insonlar o`rtasidagi aloqalar, siyosiy jarayonlar, jamiyatni boshqarish, ilmiy, o`quv va tarbiyaviy ishlarni tashkil etish, targ`ibot va tashviqotni amalga oshirishda tobora muhim va ustuvor ahamiyat kasb etmoqda.
To`laligi, asoslanganligi va ishonchliligi muhim ahamiyat kasb etadigan ijtimoiy-siyosiy axborotlarni ishlab chiqishda fan, ularni tarqatishda OAV muhim rol’ o`ynaydi.
Axborot madaniyati texnik-texnologik va ijtimoiy-madaniy jihatlarga ega. Texnik-texnologik jihatdan axborot madaniyati axborotni olish, qayta ishlash, saqlash va etkazib berishga xizmat qiladigan texnik-axborot vositalari va ulardan oqilona foydalanish usullari haqidagi bilimlar tizimini anglatadi.
Ijtimoiy-madaniy ma`noda axborot madaniyati insonning muayyan ma`naviy-axloqiy, siyosiy, huquqiy va estetik qadriyatlarni o`zlashtirgan holda axborot maydonida hayotiy faoliyat ko`rsatishini anglatadi.
|
| |
Rostlagich qo‘yidagicha ishlaydi

|
Rostlagich qo‘yidagicha ishlaydi
|
bet | 14/14 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #159601 |
Bog'liq 3-Maruza (1)Rostlagich qo‘yidagicha ishlaydi: generator kuchlanishi kirish bo‘lgichi A1 orqali integrator-kuchaytirich A3 ga uzatiladi va A5 dan kelayotgan tayanch kuchlanish bilan taqqoslanadi. Agar generator kuchlanishi nominal qiymat darajasida bo‘lsa, sxema bistabil trigger A6 va chiqish kuchaytirgichi A7 orqali chiqish tranzistorini ochiq va yopiq xolati bir xil vaqtga teng bo‘lishini ta’minlovchi signal uzatadi. Generator kuchlanishi nominal kuchlanishdan qanchalik katta yoki kichik bo‘lsa, integrator kondensatorining zaryad-razryad bo‘lish vaqti ham shunchalik katta yoki kichik bo‘ladi. Kondensatordagi kuchlanishga ko‘ra bistabil trigger A6 chiqish kuchaytirgichi A7 orqali chiqish tranzistori VT1 uzoqroq ochiq yoki yopiq holda bo‘lishiga majbur qiladi. Teskari aloqa komparatori A4 integrator A3 ga qo‘shimcha kuchlanish uzatish hisobiga sxemani ishlashini tezlatadi.
Shunday qilib, rostlagich uyg‘otish zanjiridagi jarayonlarini 460 Gs – 2,5 kGs doirasidagi chastota bilan amalga oshirilishini ta’minlaydi. Kuchlanishni belgilangan qiymat darajasida ushlab turish esa an’anaviy rostlagichlardagi kabi uyg‘otish toki qiymatini o‘zgartirilishi hisobiga amalga oshiriladi.
Nazorat savollari:
Avtomobil va traktorlarning elektr ta’minot tizimi qanday qismlardan iborat?
O‘zgarmas tok generatorining asosiy kamchiliklarini keltiring
O‘zgaruvchan tok generatorlarining tuzilishi va ishlashini tushintiring
O‘zgaruvchan tok generatorlarida qaysi turdagi to‘g‘rilagichlar ishlatiladi va ular qanday ishlaydi?
O‘zgaruvchan tok generatorlarining elektr tavsifnomalarini qisqacha taxlil qilib bering.
Kontaktsiz generatorlarning turlari va ularni tuzilishining o‘ziga xos tomonlarini tushuntiring
Generator kuchlanishini rostlash zarurati va uning asosiy tamoili
Elektromagnit kuchlanish rostlagichini tuzilishi va ishlashini tushuntiring
Elektromagnit kuchlanish rostlagichlarining asosiy tenglamasini taxlil qilib bering
Elektromagnit kuchlanish rostlagichlarning ish jarayonini tushuntiring
Elektromagnit kuchlanish rostlagichining tavsifnomasini yaxshilashning qanday usullari mavjud?
Elektromagnit kuchlanish rostlagichning tezlatuvchi qarshilikli sxemasini ishlashini tushuntiring
Elektromagnit kuchlanish rostlagich kontaktlari orasidagi uchqun quvvati qaysi omillarga bog‘liq va uni kamaytirishni qanday yo‘llari mavjud?
Ikki bosqichli kuchlanish rostlagichining ishlashini tushuntiring(RR-380 misolida)
Elektromagnit kuchlanish rostlagichlarida termokompensatsiya zarurati va uni amalga oshirish usullarini tushuntiring.
Elektromagnit kuchlanish rostlagichlarining kamchiliklari va elektron rost-lagichlarining afzalliklarini taxlil qilib bering.
Kontakt-tranzistorli rostlagichning ishlash printsipini tushuntiring
Kontaktsiz-tranzistorli rostlagichning ishlash printsipini tushuntiring
Integral rostlagichlarning konstruktsiyasining o‘ziga xos tomonlari va ishlash printsipini tushuntiring
|
| |
репозиторий - Case-технологиялар case-texnologiyalar (kompyuterli avtomatlashtirilgan loyihalash dasturiy ta’minoti)...

|
Case-технологиялар case-texnologiyalar (kompyuterli avtomatlashtirilgan loyihalash dasturiy ta’minoti) ўзига xos «texnologik osnastka»
|
bet | 3/3 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 32,49 Kb. | | #108414 |
Bog'liq CASE технологияларрепозиторий. У лойиҳа талқинлари ва унинг алоҳида компонентларини сақлашни таъминлаши, гуруҳли ишлаб чиқишда турли ишлаб чиқувчилар ахборотларини синхронлаштириши, метамаълумотларнинг тўлалигини ва тўғрилигини назорат қилиши лозим;
-ахборот тизими моделини ташкил қилувчи, иерархик боғланган диаграммаларни (DFD, ERD ва бошқалар) яратиш ва таҳрирлашни таъминловчи таҳлил қилиш ва лойиҳалашнинг график воситалари;
-4GL тили ва код генераторларини ўз ичига олган ҳолда иловаларни ишлаб чиқиш воситалари;
-конфигурацион бошқариш воситалари; ҳужжатлаштириш воситалари;
-тестлаш воситалари;
-лойиҳани бошқариш воситалари; реинжиниринг воситалари.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Case-технологиялар case-texnologiyalar (kompyuterli avtomatlashtirilgan loyihalash dasturiy ta’minoti) ўзига xos «texnologik osnastka»
|
Kurs ishining vazifalari - Online magazin web saytini yaratish

|
Online magazin web saytini yaratish
|
bet | 3/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #237056 |
Bog'liq И.П.Ахаткулов Kurs ishining vazifalari. Kurs ishining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
I BOB. ONLAYN DO‘KON WEB-SAYTINI YARATISH UCHUN WEB TEXNOLOGIYALARNING NAZARIY QISMI
1.1. HTML, CSS va Javascript.
HTML- HyperText Markup Language yoki HTML veb -brauzerda ko'rsatish uchun mo'ljallangan hujjatlar uchun standart belgilash tilidir . Bunga Cascading Style Sheets (CSS) kabi texnologiyalar va JavaScript kabi skript tillari yordam berishi mumkin .
Veb-brauzerlar HTML hujjatlarini veb-serverdan yoki mahalliy xotiradan oladi va hujjatlarni multimedia veb-sahifalariga ko'rsatadi. HTML veb-sahifaning tuzilishini semantik jihatdan tavsiflaydi va dastlab hujjatning ko'rinishi uchun signallarni o'z ichiga oladi.
HTML elementlari HTML sahifalarining qurilish bloklari hisoblanadi. HTML konstruktsiyalari bilan tasvirlar va interaktiv shakllar kabi boshqa ob'ektlar ko'rsatilgan sahifaga kiritilishi mumkin. HTML sarlavhalar, paragraflar, ro'yxatlar, havolalar , tirnoq va boshqa elementlar kabi matnning tarkibiy semantikasini belgilash orqali tuzilgan hujjatlarni yaratish vositasini taqdim etadi . HTML elementlari teglar bilan belgilanadi, burchakli qavslar yordamida yoziladi . kabi teglar va sahifaga kontentni bevosita kiritadi. Boshqa teglar, masalan<img /><input /><p>Hujjat matni haqida ma'lumotni o'rab oladi va taqdim etadi va boshqa teglarni kichik elementlar sifatida o'z ichiga olishi mumkin. Brauzerlar HTML teglarini ko'rsatmaydi, lekin ulardan sahifa mazmunini sharhlash uchun foydalanadi.
HTML JavaScript kabi skript tilida yozilgan dasturlarni o'rnatishi mumkin , bu veb-sahifalarning xatti-harakati va mazmuniga ta'sir qiladi. CSS-ning kiritilishi kontentning ko'rinishi va tartibini belgilaydi. Umumjahon Internet konsortsiumi ( W3C), HTMLning sobiq saqlovchisi va CSS standartlarini joriy etuvchisi, 1997 yildan buyon ochiq taqdimot HTMLga nisbatan CSS-dan foydalanishni rag'batlantirdi. HTML5 deb nomlanuvchi HTML shakli . JavaScript bilan hamkorlikda birinchi navbatda elementdan foydalangan holda video va audioni ko'rsatish .<canvas>
|
| |
Online magazin web saytini yaratish - bet 4

|
Online magazin web saytini yaratish
|
bet | 4/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #237056 |
Bog'liq И.П.Ахаткулов
CSS- Cascading Style Sheets (CSS) HTML yoki XML kabi belgilash tilida yozilgan hujjat taqdimotini tavsiflash uchun foydalaniladigan uslublar jadvali tili (jumladan, SVG , MathML yoki XHTML kabi XML dialektlari ). CSS HTML va JavaScript bilan bir qatorda World Wide Web tarmog'ining asosiy texnologiyasidir .
CSS tarkib va taqdimotni , jumladan tartib , ranglar va shriftlarni ajratishni ta'minlash uchun mo'ljallangan . Bu ajratish kontentga kirish imkoniyatini yaxshilashi mumkin ; taqdimot xususiyatlarini spetsifikatsiya qilishda ko'proq moslashuvchanlik va nazoratni ta'minlash; tegishli CSS-ni alohida .css faylida ko'rsatib, bir nechta veb-sahifalarni formatlashni almashish imkonini beradi, bu tizimli tarkibdagi murakkablik va takrorlanishni kamaytiradi; va faylni baham ko'radigan sahifalar va uni formatlash o'rtasida sahifa yuklash tezligini yaxshilash uchun .css faylini keshda saqlashni yoqing.
Formatlash va tarkibni ajratish, shuningdek, bir xil belgilash sahifasini ekranda, chop etishda, ovozli (nutqga asoslangan brauzer yoki ekranni o'qish vositasi orqali ) va Brayl yozuvida kabi turli xil ko'rsatish usullari uchun turli uslublarda taqdim etish imkonini beradi. teginish asboblari. Agar kontentga mobil qurilmada kirish mumkin bo'lsa, CSS-da muqobil formatlash qoidalari ham mavjud. Kaskad nomi ma'lum bir elementga bir nechta qoida mos kelsa, qaysi uslub qoidasi qo'llanilishini aniqlash uchun belgilangan ustuvorlik sxemasidan kelib chiqadi. Ushbu kaskadli ustuvorlik sxemasini oldindan aytish mumkin.
CSS spetsifikatsiyalari World Wide Web Consortium (W3C) tomonidan yuritiladi. Internet media turi ( MIME turi ) text/cssRFC 2318 (1998 yil mart) tomonidan CSS bilan foydalanish uchun ro'yxatga olingan. W3C CSS hujjatlari uchun bepul CSS tekshirish xizmatidan foydalanadi.
HTML-dan tashqari, boshqa belgilash tillari CSS-dan foydalanishni qo'llab-quvvatlaydi, jumladan XHTML , oddiy XML , SVG va XUL .
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 9/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #237056 |
Bog'liq И.П.АхаткуловFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Rob Larsen. Beginning HTML & CSS. Wiley Publishing, Inc. Indianapolis, Indiana, 2013.
Zokirova T.A., Sharipov B.A., Rasulova N.A. "Web - dasturlash" fanidan o‘quv qo‘llanma – T.: TDIU, 2009. – 216б.
Зокирова Т.А., Ходиева Р.М., Мусаева М.А. Web дастурлаш. Ўқув қўлланма. ТДИУ. Тошкент – 2006 й. – 224б.
Робин Никсон.Создаем динамические веб-сайты с помощью PHP, MySQL, JavaScript, CSS и HTML5. Учебное пособие. Издательство Питер. 2017.-768с.
Тузовский А.Ф..Проектирование и разработка web-приложений. Учебное пособие для прикладного бакалавриата. Издательство Юрайт.2018.- 218с.
O’zbekistоn Respublikаsining Ахbоrоtlаshtirish to’g’risidаgi qоnuni. Хаlq so’zi. 11-fevrаl, 2004y.
Kоmpyuterlаshtirishni yanаdа rivоjlаntirish vа ахbоrоt-kоmmunikаtsiya teхnоlоgiyalаrini jоriy etish chоrа-tаdbirlаri to’g’risidа O’zbekistоn Respublikаsi Vаzirlаr Mаhkаmаsining Qаrоri. Хаlq so’zi 8 iyun, 2002 y.
INTERNET MANZILLARI
1. https://www.w3schools.com/html/default.asp
2. https://www.w3schools.com/php/
3. https://www.w3schools.com/css/default.asp
4. https://www.pinterest.com/gjergjimehilli/hotel-architecture/
|
| |
Web-saytning imkoniyatlari

|
Web-saytning imkoniyatlari
|
bet | 8/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #237056 |
Bog'liq И.П.Ахаткулов2.2.Web-saytning imkoniyatlari
Ushbu Onlayn do’kon web-saytining qulayliklari hech qanday ortqicha hujjatlarsiz elektron ko’rinishda masofadan turib istalgan turdagi mavjud mahsulotni tanlashi va buyurtma berishi mumkin.
2.3.Dastur ilovasi
2.11-rasm. Admin oynasining Login qismi va Bosh sahifa qismi
2.12-rasm. Foydalanuvchi mahsulotni savatga qo’shish qismi.
2.13-rasm. Foydalanuvchini ro’yxatdan o’tkazish qismi.
2.14-rasm. Foydalanuvchi profilini tahrirlash qismi.
2.15-rasm. Admin mahsulot qo’shish qismi.
XULOSA
Kurs ishi davomida web dasturlash fanining mohiyatini yanada kuchliroq tushundim. ONLAYN DO‘KON web saytini yaratish davomida umumiy o’rgangan bilimlarimni mustahkamladim. Dasturchilar uchun muhimi umumiy ma’lumotlar jamlanmasining mohiyatini tushunish, nima ish qilib beraolishini anglab yetish kifoya qiladi, ya’ni htmlni misol qilib aytganda har bir tegni yodlab qolishi emas uning vazifasi tushunishning o’zi yetarli. Loyihani yaratish davomida umumiy frontend va backendda o’rgangan umumiy bilimalarimizni mustahkamlab oldik.
Ushbu kurs ishi web sohasidagi kamchiliklarimni qaytadan o’rganib chiqishga imkon berdi. PHP da MySQL bazasi bilan birinchi marta ishlab ushbu loyihani aynan shu sql tilida yaratdim. Yana bir yangilik XAMPP yani MySQLning muhiti bo’ldi. Avval MySQL bilan ishlaganimizda biz Access muhitida ishlaganmiz bu juda noqulay edi. Web dasturlash fanidan ustozimiz o’rgatgan dasturlash tillari biz uchun juda muhim ko’nikmalar berdi. Umumiy xulosa sifatida butun boshli loyihani web dasturlash fanida o’rgangan dasturlash tilimiz va yangi sql muhitida yaratishimiz web plotformalarni aynan PHPda qulay yaratish mumkinligi bo’ldi. Mijozning hohishi va talabiga ko'ra professional dasturchilar tomonidan saytning unikal dizayni yaratiladi. Internet do'kon uchun 3 sahifa ishlab chiqiladi: asosiy, ichki va aloqa sahifasi, lekin mijozning iltimosiga binoan qo'shimcha sahifalar tayyorlanishi mumkin. Saytni boshqarish tizimi. Saytni boshqarish uchun qulay saytni boshqarish Tizimi (CMS) mo'ljallangan bo'lib, u foydalanuvchiga matnli va rasmli materiallarni o'z kuchi bilan qiyinchiliksiz yangilash imkonini beradi. Saytlarni yaratishda biz eng qulay va mashhur WordPress CMSdan foydalanamiz.
|
| |
Jizzax Politexnika Instituti Servis fakulteti bh va a yo’nalishi 531-23 guruh talabasi XolImbatova Shahodat Qurbonboyeva Sevinch

|
Jizzax Politexnika Instituti Servis fakulteti bh va a yo’nalishi 531-23 guruh talabasi XolImbatova Shahodat Qurbonboyeva Sevinch
|
Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 300,97 Kb. | | #273936 |
Bog'liq Jizzax Politexnika Instituti Jizzax Politexnika Instituti Servis fakulteti BH VA A yo’nalishi 531-23 guruh talabasi XolImbatova Shahodat Qurbonboyeva Sevinch MAVZU: Kampyuter dastyriy taminoti. Axborot hafsizligini taminlash KAMPYUTERNING TEXNIK TA’MINOTI
HARD WERE
ASOSIY QURULMALAR
MANITOR
KLAVIYATURA
TIZIMLI BLOK
TASHQI QURULMALAR
CHOP ERISH QURULMALARI
KIRITISH QURULMALARI
TARMOQ QURULMALARI
MULTI MEDYA QURULMALARI
XIZMATCHI DASTURIY TA’MINOT
BIOS
- KAMPYUTER QURULMALARI ISHINI TAMINLOVCHI VA ULARNI SOZLOVCHI TA’MINOT
- DOIMIY HOTIRADA SAQLANADI
DRIVER
- TEXNIK TAMINOTNING FAOL ISHLASHINI TAMINLOVCHI TASHQI QURULMALAR VA EHM O’RTASIDAGIN ALOQANI O’RNATILISHIDA ASOSIY RO’LANI BAJARUVCHI DASRURLAR
- MAJMUOSI
ANTIVERUS
- KAMPYUTERGA TURLI ZARARLI DASTURLAR VERUSLAR TUSHUSHINI OLDINI OLUVCHI HATIRALARNIO VERUSLARDAN TOZALOVCHI DASTURLAR
AXBOROT- BOSHQARUV TIZIMLARIGA TA’SIR KO’RSATISHNING TURLI HIL MAQSADLARI
MILLIY HAFSIZLIKNI TAMINLAB BERUVCHI AXBOROT-BOSHQARUV TIZIMLARINING iizdan chiqarish yo’li bilan munofa taminotini qoporish
Davlat va harbiy muassa;arining maxfiy hijjatlariga ruxsatsiz ega bo’lish va foidalanish , shunungdek sanoat aygoqchiligi ( shipyonaj )
Igvogarlik va buzgunchiliklar olib kelishiga qaratilgan turli hil malumotlar tarqatish , ruxiy tasir o’tqazish
Muxum yerakchi soxalarning izdan chiqarilishi natijasida iqrtisopdiyotsda turli hil tartibsizlaiklar buzgunchiqliklar sanoat ishlab chiqarish patensiyalni pasaytirish
Texnik va texnologik jarayonlarida axborot hafsizligini ta’minlash - Elektron nurlarni chettan turib io’qib ollish
- Aloqa kabellarini eloktra magnit to’lqinlar bilan nurlatish
- Printerdan chiqadigan akustik tolqinlarni oqib olish
- Malumot tashuvchilarni va ishlab chiqarish chiqindilarini ogirlash
- Tizim hotirasida saqlanib qolgan malumotlarni oqib olish
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Jizzax Politexnika Instituti Servis fakulteti bh va a yo’nalishi 531-23 guruh talabasi XolImbatova Shahodat Qurbonboyeva Sevinch
|
Xom ashyo va olingan mahsulotlarning xossalari

Xom ashyo va olingan mahsulotlarning xossalari
Download
34,06 Kb.
bet
3/3
Sana
02.12.2023
Hajmi
34,06 Kb.
#109680
1
2
3
Bog'liq
13-laboratoriya ishi
Xom ashyo va olingan
mahsulotlarning xossalari
Xossalarning
nomlari
Xom
ashyo
Deparafinlangan
mahsulot
Parafin
Qovushqoqligi, m/s (s.St) 20 oS da
Qotish
temperaturasi
, oS
Aromatik
uglevodorodlarning miqdori
, % mass
Anilin nuqtasi, oS
Download
34,06 Kb.
1
2
3
Download
34,06 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xom ashyo va olingan mahsulotlarning xossalari
Download
34,06 Kb.
Tabiiy tilni qayta ishlash yordamida matnni umumlashtirish Ankit Kumar Homiylar

WPI, iltimos,
http:// www.wpi.edu/ academics/ ugradstudies/ project-learning.html
ga qarang.
Tabiiy tilni qayta ishlash yordamida matnni umumlashtirish
Ankit Kumar
Homiylar:
veb-sayt tahririyatsiz yoki ekspertlar tomonidan tekshirilmagan. Loyihalar dasturi haqida ko'proq ma'lumot olish uchun
daraja talabini bajarish dalolatnomasi. WPI muntazam ravishda ushbu hisobotlarni nashr etadi
Fanlar
bakalavr darajasi
Juniper tarmoqlari
Muallif:
Ming Xu
Aditya Sood
Stiv Tafts
Zixin Luo
Professor Mark Kleypul
Trung Nguyen
Yuborilgan:
Ram Kulathumani
Santosh Aditham
Homiy tashkilot:
Qo'yiladigan
talablarni qisman bajarishda
Ushbu hisobot fakultetga taqdim etilgan WPI bakalavriat talabalarining ishini aks ettiradi
Sana: 2018 yil 2 mart
Worcester politexnika instituti
Asosiy
malakaviy loyiha hisoboti
Machine Translated by Google
Abstrakt
Ushbu asosiy saralash loyihasi yordam berishi mumkin bo'lgan matnni umumlashtirish vositasini yaratish edi
i
Juniper Networks kompaniyaning vaqtini va resurslarini tejash uchun o'z maqolalarini umumlashtirishi mumkin.
Maqsad
maqolani kiritish sifatida qabul qilishi va xulosa yaratishi mumkin bo'lgan uchdan oxirigacha veb-ilovani yaratdi.
maqolalar. Ushbu maqolalarning har biri uzoq va batafsil bo'lishi mumkin. Matnni umumlashtirish vositasiga ega bo'lish orqali,
matnni umumlashtirish uchun model yaratdi va uni Juniper ma'lumotlar to'plamida o'rgatdi. O'qitilgan modellardan foydalanib, biz
kelishuvlar. Mijozlarning yaxshi tajribasini ta'minlash uchun Juniper Networks katta ma'lumotlar to'plamlarini saqlaydi
Juniper ma'lumotlar to'plamidagi hujjatlarni umumlashtirish. Maqsaddan keyin biz chuqur o'rganishni rivojlantirdik
Juniper Networks xizmat ko'rsatish bilan birga tarmoq qurilmalarini
ishlab chiqadi va sotadi
Machine Translated by Google
Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta‘lim (MT)

|
Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta‘lim (MT)
|
bet | 1/5 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 17,25 Kb. | | #119208 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axb kom tex va tizimlar mustaqil ta\'lim mavzular
Mashg‘ulotlar shakli: Mustaqil ta‘lim (MT)
|
MT1
|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar fanining mazmuni va jamiyatdagi roli.
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar fanining ahamiyati, maqsadi va vazifalar. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining raqamli iqtisodiyotdagi o‘rni va vazifalari. Kompyuter tizimining ishlash blok-sxemasi. Axborot texnologiyalari infratuzilmasining tarkibiy qismlar.Iqtisodiy masalalarni yechish jarayonida foydalaniladigan axborotni kiritish, chiqarish va saqlash uchun zamonaviy qurilmalarining turlari.
|
|
MT2
|
Axborot va axborot- kommunikatsiya texnologiyalari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari fanining predmeti va vazifalari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining dasturiy ta’minoti. Matnli axborotlarni yaratish va ishlov berish texnologiyalari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarida axborot jarayonlar. Axborot texnologiyalarning infratuzilmasi.
|
|
MT3
|
Axborot va axborot- kommunikatsiya texnologiyalari. Iqtisodiy masalalarni yechishda elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari. Kompyuter avtonom xavfsizligi va undan samarali foydalanish usullari. Ma’lumotlar bazasi va axborotlarni boshqarish. Telekommunikatsiya tarmoqlangan ishlov berish. Axborot tashuvchi va qurilmalar.
|
|
|
|
| |
Foydanilgan adabiyotlar - Payvandlash transformatori reja

|
Payvandlash transformatori reja
|
bet | 4/4 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 472,94 Kb. | | #102759 |
Bog'liq etqFoydanilgan adabiyotlar
1.АрендарчукА.В.и.др.Общепромышленныеэлектропередачи периодического действия. — М.: Энергоатомиздат, 1990.
2. Алиферов А.И. и др.. Электротермические принципи и установки, организационно-методические указание. - Красноярск: СФУ, 2007, - 36 с.
3. Бар В.И. Электротехнологические установки и их источники питания: учебное пособие для вузов. - Тольяти: ТГУ, 2002. - 208 с.
4. Булатов О.Г. и др. Тиристорно-конденсаторные источники питания для электротехнологии. - М.: Энергоатомиздат, 1990. - 200 с
5. Болотов А.В., Шепель Г.А. Электротехнологические установки: учебник для вузов - М.: Высшая школа, 1988. - 336 с.
6. Джалилов М.Х., Алимов Х.А., Хакимов Т.Х. Методические указания, рабочая программа и задание и контрольным работам по курсу «Электротехнологические установки». - Ташкент, ТашПИ, 1991.-50 с.
|
| |
Elektr yoyli payvandlash turlari

|
Elektr yoyli payvandlash turlari
|
bet | 3/4 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 472,94 Kb. | | #102759 |
Bog'liq etqElektr yoyli payvandlash turlari.
Payvandlashning mexanizatsiyalanishiga ko‘ra qolda payvandlash, yarim avtomatik va avtomatik payvandlashga farqlanadi.
Qaysi turda payvandlanishiga va qanday usulda bajarilishiga qarab payvand sifati aniqlanadi: yoyning yonishi uzunligini ushlab turish va yondirish, chokka shakl berish uchun elektrodning turlicha harakatlantirilishini boshqarish, chokning bo‘ylamasiga elektrodni siljitish va payvandlash jarayon ini tugatish.
Dastakli payvandlashda havoda, metall bug‘larida va elektrod qoplamalar majmualarida yonadigan ochiq yoy ishlatiladi.
Avtomatik va \arim avtomatik flus ostida payvandlashda, flus ostida metall va flus bugMarida yonadigan yopiq yoy ishlatiladi. Avtomatik va dastakli eruvchan va erimaydigan elektrodli payvandlashda, himoyali gazlarda (argon, geliy, uglerod ikki oksidi va boshqa) yonadigan himoyalangan yoy ishlatiladi.
Elektr payvandiash qurilm alarni belgilash. Birinchi harf buyum turini belgilaydi. T - transformator, T(V) - tolg‘rilagich, G - generator, Q(U) - qurilma, P(S) - payvandiash. Ikkinchi harfi pay vand turini belgilaydi. Yo (D) - yoyli, P - plazmali, Sh - shlakli. Uchinchi harf payvandiash usulini belgilaydi (F - flus ostida, G - himoyali gazlarda, U - universal manbalari bir necha payvandiash usullar uchun). Harf boMmagani dastakli payvandlashni belgilaydi. To‘rtinchi harf - manbaning vazifasi (K(M) - ko‘p postli, 1 - impulsli payvandiash uchun). Ikkita yoki bitta son - yuzlab amperda me’yorli payvandiash toki, keyingi ikkita son - buyumning ro'yxat tartib raqami; harflar va sonlar - iqlimga muvofiq qilib yasalishi (U - universal, T - tropik) va o‘rnatilish kategoriyasi (2, 3 yoki 4).
Masalan: STE - 34 - «Elektrik» zavodida chiqqan, buyum tartib raqami 34, payvandiash transformatori; STN - 500 A li Nikitin tuzilishli payvandiash transformatori konstruksiyasini; PSO - 500 - 500 A li bir postli o‘zgartgichli; PSO - 300 - 3 - 300 A selenli payvandiash to‘g‘rilagichli, 3 - o‘rnatilish kategoriyasi; ADS - 1000 - 4 - 1000 A li yoyli payvandiash avtomat o‘rnatilish kategoriyasi - 4.
Dastakli payvandiash - (DP) uchun uzunligi 450 mm boMgan elektrodlar maxsus moddalar bilan qoplangan (Si02, TiO.,, P2Os, CaO, MnO, FeO, BaO, MgO va boshqa oksidlar shlaklaridan va CaS, MnS, CaF., turli moddalarning tuzlaridan). Bular payvand vannada shlakda qoplama ko'rinishida erib birikkan metall xususiyatlarini yaxshilaydi. Shlakdagi oson ionizatsiyalanadigan elementlar yoy yonish turg‘unligini oshiradi, bu esa o‘zgaruvchan tokda payvandiash juda muhim, gazsimon moddalar esa payvandiash vannani havo ta’siridan saqlaydi.
Eriyotgan elektrod metallning 80-95% gacha payvandiash vannaga tomchilab olib borishni ta’minlaydi. Qolgan 5-20% tomchi va bug‘ shlakda yo‘qoladi.
|
| |
Mashina ijodi - Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk

|
Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk
|
bet | 9/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Mashina ijodi – san'at asarlarini avtomatik tarzda yaratish jarayoni.
Mashina tarjimasi – Matn (tekst)ni berilgan dastur asosida elektron mashinalar yordamida bir tildan ikkinchi tilga avtomatik tarjima qilish.
Matematik lingvistika– XX asrning 50-yillarida yuzaga kelgan amaliy tilshunoslikning alohida yo'nalishi bo'lib, unda tabiiy tillarning matematik modellarini ishlab chiqish, xususan, sun'iy tillarni yaratish algoritmini tuzish bilan shug'ullanuvchi fan.
MATEMATIK TILSHUNOSLIKtilni ilmiy tadqiq etishda riyoziy (matematik) metodlarning qo‘llanishini o‘rganadigan sohasi.
MATN TILSHUNOSLIGItildagi turli sohalarga tegishli matnlarni (badiiy, ilmiy, texnik, hujjatlar va h.k.) ilmiy tadqiq qilish sohasi
Matnlar korpusi (lot. corpus “tana”) – elektron holda saqlanadigan ma'lum til birliklari .
Matnning statistik tahlili– tilni ehtimollik belgilariga ko'ra tahlil qilish, til hodi-salarini statistik xarakteristikalari asosida baholash.
Metagrammatika (yun. metha “keyin”, gratnmatike “o'qish va yozish san'ati”) – metaqoidalarga asoslangan grammatika; tavsifiy grammatika, formal grammatika, transformatsion grammatika bosqichlaridan so'ng yuzaga kelgan, qayta yozilgan grammatika; programmalash tillarini tavsiflash uchun tabiiy til grammatikasi modeli asosida ishlab chiqilgan metaqoidalar to'plami.
Metalingvistika –
Metatil – formallashgan til.metatilning terminal simvollari, u tildagi so‘zlarni qamrab oladi); S - noterminal to‘plamning boshlang‘ich simvoli, P - qayta ishlab chiqilgan qoidalar. Bunda terminal va noterminal simvollarni birlashtiruvchi V belgisi qabul qilingan, u inglizcha Vocabulary (lug‘at) so‘zidan olingan (VqTVUS). Bu grammatika o‘ta abs- traktlashgan matematik modellarga, informatika nazariyasiga tatbiq etilgan.
Model (lot. modelus “nusxa”, “andaza”, “o'lchov”, “me'yor”) – muayyan original-obyektning hosilasi, moddiy qurilma, grafik, sxema, umuman, bilish vositasi. Model tabiiy obyektlarning imitatsiyasidir (o'xshashi, taqlidiy ko'rinishi), u o'zbek tilidagi qolip, andaza so'zlariga mos keladi. Masalan, globus yerning modeli, o'yinchoq mashina haqiqiy mashinaning modeli.
|
| |
grammatika (context-free grammar)

|
grammatika (context-free grammar)
|
bet | 2/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 20182 grammatika (context-free grammar) - kontekstga bog‘lanmagan grammatika bo‘lib, u programmalashtirish tillari unsurlarining generatsiyasida (ifodalar, buyruqlar tizimida) ishlatiladi.
3 grammatika (regular grammar) - regular grammatika deb ataladi, u juda sodda va cheklangan grammatika bo‘lib, tilning sodda unsurlari uchun ishlatiladi (miqdor, konstantalar, o‘zgaruvchilar uchun).
AKKUMULYATIV FUNKSIYAing. akkumulative function, nem. akkumulative Funktion, rus.akkumulativnaya funksiya. Tilda to‘plangan tajriba va bilimlarni kelajak avlodga etkazish vazifasi.
Aksiomatik nazariya – ilmiy nazariya qurilishi, bu nazariya asosida shunday boshlang'ich postulat va aksiomalar qo'yiladiki, qolgan barcha qoidalar (teoremalar) undan kelib chiqadi. U miloddan avvalgi VII - VI asrlarda shakllangan, asoschisi matematik olim Pifagordir.
Algoritm (bu so'zning etimologiyasi buyuk alloma Al-Xorazmiy nomi bilan bog'liq; lotincha «ibtido» ma'nosini anglatuvchi «algoritmus» termini ham mavjud) – ma'lum bir tipga oid masalalarni yechishda ishlatiladigan jarayonlar tizimining muayyan tartibda bajarilishi haqidagi aniq qoida yoki qoidalar tizimi.
Algoritmik tillar - programmalashtirishga asoslangan, tabiiy tildagidek aniq interpretatorga - insonga yoki avtomatik qurilmaga yo'nalgan sun'iy tillar. Algoritmik tillar imperativ xarakterga ega bo'ladi, ya'ni asosan buyruqlar tizimiga tayanadi (begin - boshla, end - tugalla kabi).
ALOQA VOSITALARI kishilar o‘rtasida muomala jarayonida foydalanadigan ishora va belgilar. Ular ovozli yoki grafik bo‘lishi mumkin.
Amaliy tilshunoslik -
AMALIY TILSHUNOSLIKtilshunoslikning 1. Mashina yordamida tarjima va yozuvi bo‘lmagan tillarni yaratishni tadqiq etuvchi sohasi; 2. Kishilarga xat-savod o‘rgatish sohasi.
Analiz – tabiiy til xususiyatlarini tushunish uchun kompyuterda amalga oshiriladigan morfologik, sintaktik va semantik tahlil. Morfologik analiz morfemalarga ajratish hamda grammatik ma'lumotlar tahlilini o'z ichiga oladi.
|
| |
Intellektual sistema - Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk

|
Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk
|
bet | 7/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Intellektual sistema bilimlar bazasi, masalani yechuvchi tizim va intellektual interfeyslarni o`z ichiga oluvchi tizim.
Intralingvistika-
INTRALINGVISTIKA faqat tilga tegishli ichki ma’lumotlarni o‘rganish.
Intеrlingva(lot.inter “ opa”, lingua“til”) –1903 yilda Juzeppe Peano tomonidan taqdim etilgan xalqaro yordamchi til.
Intеrlingvistika– tilshunoslikning xalqaro aloqa-aralashuv vositalari sifatida turli yordamchi tillarni yaratish va ulardan foydalanish jarayonini o‘rganuvchi bo‘limi.
Intеrnatsional lеksika(lot. inter “opa”, nationis “xalq”) – baynalmilal leksika.
Ishtirokchilar– kattaroq konstruksiya tarkibiga kirgan so'z yoki konstruksiya.
Izohli lug‘at – lug‘aviy birlikma'nolari keng izohlanadigan, grammatik, uslubiy va bошқа belgilari ham qayd etiladigan lug‘at. Mac., 2006-2008 yillarda nashr etilgan besh jildli «O‘zbek tilining izohli lug‘ati».
Kinema – ifoda plani invarianti
Kodlash va dekodlash - informatsiyani mashina (kompyuter) tushunadigan tilga o'tkazish va, aksincha, kompyuter tushunadigan tildan inson tushunadigan tilga aylantirish jarayoni.
KOGNITIV TILSHUNOSLIKbilish nazariyasi asosida tilni ongli his qilishni o‘rganish sohasi.
Kognitiv-intellektual yondashuv – CALL (CALL Software) uchun universal dasturiy ta'minotlar yaratish, o'qitish tizimini lug'at bazasi, grammatika bo'yicha qo'llanmalar, tizimni avtomatik korrektorlar, speller bilan ta'minlash, audio va vizual effektlar bilan boyitish kabi amaliy ishlar majmui.
KOMPARATIVISIKA tilarni qiyosiy-tarixiy jihatdan o‘rganish. Bu tilshunoslik hind-evropa tillarining fonetikasi va morfologiyasini qiyosiy o‘rganish asosida paydo bo‘ldi.
Kompyuter ieksikografiyasi (elektron lug'atlar tuzish) – muayyan til leksikonida-gi so'zlarning ma’lurnotlar bazasi va maxsus programmalashtirish tillari yordamida ishlash tizimiga ega bo'lgan dasturlar (kompyuter lug'atlari) yaratish bilan shug'ullanuvchi soha.
|
| |
Generativ va transformation grammatika

|
Generativ va transformation grammatika
|
bet | 6/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Generativ va transformation grammatika – formallashtirishning negizi hisob-langan grammatika.
Gipertekst – kompyuter lingvistikasida inqilobiy o'zgarish yasagan texnologiya, kompyuterda boshqa matnlarga giperhavolalar yordamida bog'lashga imkon beradigan matn.
Glossematika – 1936 yilda Kopengagenda tarkib topgan strukturalizm maktabi nomi
Grammatika – (yun. “o'qish va yozish san'ati” ; bu tushuncha dastlab xat-savod, imloni o'rgatuvchi fan ma'nosida ishlatilgan) –tilning fonologik, morfologik, sintaktik va semantik belgilarini tavsifiovchi qoidalar majmuyi.
Grimm Yakob – german tillarini qiyosiy-tarixiy metod asosida tadqiq etishga bag’ishlangan “Nemis tili grammatikasi” muallifi. German tillariga xos undoshlarning birinchi harakati qonunini isbotlagan.
Ikki tilli lug‘at – bir tilning lug‘aviy birliklarini boshqa tilga tarjima qilib beriladigan lug‘at. Mac., ruscha-o‘zbekcha lug‘at, o‘zbekcha–ruscha lug‘at.
Ikki tillilik – ikki tilda bemalol fikrlay olish; ikki tilni bir xilda egallaganlik; zullisonaynlik.
Implikativ universaliya– Amerikalik olim Jozef Grinberg tomonidan implikatsi-yalar (mantiqiy shartli hukmlar) asosida aniqlangan universaliyalar.
Indekslash –iInformatsion qidiruv tilida hujjatlarga ishlov berish protsedurasi.
Informatsion qidiruv (ingl. “information retrieval”) – ma'lumotlarni qidirish, kerakli hujjatlarni ma'lumotlar bazasidan topishni optimallashtirish tizimi. Masalan, Internetdagi Google, Yandex. Rambler, Yahoo qidiruv tizimlari.
Informatsion qidiruv tezauruslari (lot. thesaurus “xazina”) – matnning asosiy mazmun-mundarijasini aks ettiradigan kalit so'zlar, terminlar, tayanch tushunchalar bazasi asosida kompyuterda tuzilgan lug'at.
Informatsion qidiruv tillari – IQTda qidiruvni ta'minlash uchun yaratilgan maxsus tillar. Informatsion qidiruv tillari bu formal til bo'lib, u IQTda saqlangan hujjatiarning mazmunini tavsiflash va so'rov uchun mo'ljallangan.
|
| |
Translyator - Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk

|
Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk
|
bet | 14/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Translyator – dasturlar (yoki kompilatorlar) –algorotmik til bilan inson yoki avtomatik qurilma (kompyuter) o`rtasida muloqotni ta’minlashda vositachi vazifasini bajaradigan dasturlar.
Tyuring testi – ingliz olimi Alan Tyuring tomonidan ishlab chiqilgan, insonni xatoga yo'l qo'yishga, noto'g'ri tanlov qabul qilishga da’vat qiladigan, chalg`ituvchi empirik test.
Tеrmin (lot.terminus – “chek”, “chegara”, “chegara belgisi”) – fan, texnika va boshqa sohaga oid tushunchani aniq ifodalaydigan, ishlatilish doirasi shu sohalar bilan chegaralangan so‘z yoki so‘z birikmasi. Terminlar bir ma'noli bo‘lishi, ekspressivlik va emotsionallikka ega bo‘lmasligi bilan ham umumiste'moldagi so‘zlardan farqlanadi. Mac., lingvistik terminlar: bo`g`in, urg`u, ega, kesim...; geometriyaga oid terminlar: yuza, to`rtburchak...; fizikaga oid terminlar: harakat,tezlanish, maydon; kimyoga oid terminlar: kumush, ishqor, tuz, rux va b.
Tеzaurus(yun.thesauros “xazina”) – tilga oid leksik tarkibni to‘la hajmda aks ettiruvchi lug‘at.
UMUMIY TILSHUNOSLIKing. general linguistics, nem. allgemeine Sprachwissenschaft , rus. obsheye yazikoznaniye. Barcha tillarga hos bo‘lgan qonuniyatlarni o‘rganadigan fan.
Vopadeva–sanskrit tili grammatikasi muallifi (XIII asr)
Vostokov Aleksandr - slavyan tillarini qiyosiy-tarixiy aspektda o’rganish asoschisi (1781-1864)
Vyakarana– sanskrit tili morfologiyasi
Xrisipp- Stoiklar falsafasi maktabi nomoyandasi (e.a. 280-206)
XUSUSIY TILSHUNOSLIKrus. chastnoye yazikoznaniye. tilshunoslikning alohida tillarni (jumladan, o‘zbek, rus, ingliz, fransuz, nemis, ispan va h.k.), ularning xususiyatlarini o‘rganuvchi sohasi. Muayyan tilni o‘rganuvchi mutaxassislar ilmiy tadqiq etuvchi tilning nomi bilan rusist, turkolog, germanist, afrikanist va h.k. deb ataladi.
Zif qonuni — matnning statistik tahlilida keng foydalaniladigan, katta hajmdagi matnlarda har bir so'zning takrorlanish miqdorini (chastotasini) hisoblashda qo`llanadigan metod. Bunda so'zning chastotasi (f), uning ro'yxatdagi holati qatori (r) deb belgilanadi. Zif qonuniga ko'ra, matnda eng ko'p ishlatilgan so'z r = 1, undan pastroq chastotada kuzatilgan so'z r = 2, undan keyingisi r = 3 tarzida belgilanadi. Bundan kelib chiqadiki, matndagi ixtiyoriy so'z uchun (f) chastotaga (r)ning ko'paytmasi natijasi o'zgarmas miqdor - konstanta (C)ga teng bo'ladi (r4f = C), bu yerda С matn hajmiga bog'liq.
Сall (Computer Assisted Language Learning) - til o'qitishni avtomatlashtirish – xorijiy tillarni kompyuter yordamida o'qitish tizimini ta'minlovchi amaliy dasturlar hamda bilimlarni avtomatik baholash mexanizmlari.
|
| |
Antinomiya- bir-birini rad etuvchi ikki hodisa orasidagi qarama-qarshilik, ziddiyat.
ANTROPOLINGVISTIKA

|
Antinomiya- bir-birini rad etuvchi ikki hodisa orasidagi qarama-qarshilik, ziddiyat.
ANTROPOLINGVISTIKA
|
bet | 3/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Antinomiya- bir-birini rad etuvchi ikki hodisa orasidagi qarama-qarshilik, ziddiyat.
ANTROPOLINGVISTIKA(antropologik tilshunoslik) tilshunoslikning til lug‘ati, grammatikasi va boshqa xususiyatlaridan sohasi
Areal tilshunoslik –
Aristarx – Aliksandriya grammatikachilarining bosh vakili (e.a. 215-143)
Avtomatik tahrir–kompyuter lingvistikasining asosiy yo'nalishlaridan biri bo`lib, kompyuterdagi matn muharrirlari (Microsoft Word, Excel, Wordpad, Lexicon) rivojlanishi bilan bogliq bo`lgan tahrir jarayoni. Avtomatik tahrir matndagi mexanik xatolarning avtomatik tarzda to'g'rilanishi va xato ekanligi haqidagi signallarning userga taklif etilishi kabilar bilan bog`liq.
Avtomatik tarjima (mashina tarjimasi) – bir tildagi matnni ikkinchi bir tilga EHM (kompyuter) vositasida qisqa vaqt ichida tarjima qilish tizimi.
Bevosita ishtirokchilar (immediate constituents) – sintaktik modellar. Bevosita ishtirokchiiar metodiga muvofiq tayanch nuqta konstruksiya hisoblanadi. Konstruksiya tarkibidan ishtirokchilar va bevosita ishtirokchilar ajratiladi.
Bevosita ishtirokchilar– muayyan konstruksiyaning bevosita shakllanishida ishtirok etgan bir yoki bir nechta ishtirokchilar.
Bilimlar injenerligi (Knowledge Engineering) – bilimlar bazasi bilan shug'ullanuvchi maxsus yo'nalish bo'lib, u sun'iy intellekt tizimining tarkibiy qismi sanaladi. Bilimlar injenerligi kognitiv lingvistika, kompyuter semantikasi va komp-yuter lingvistikasining yutuqlariga tayanadi.
Bixevioristik yondashuv– mavjud an'anaviy o'qitish tizimining barcha jab-halarini e'tiborga oluvchi o'qitish mexanizmlari, bilimlarni baholash, shuningdek, leksik minimumlar bo'yicha bilimni nazorat qilishga yo'naltirilgan dasturiy ta'minotga asoslangan o'qitish tizimi. Bunda bixeviorizmning «stimul-reaksiya-mustahkamlash» formulasiga asoslaniladi. O'qitish usullari «stimul» (turtki) vazifasini bajaradi, o'rganuvchi bundan ta'sirlanadi va bilimni mustahkamlaydi.
|
| |
Bopp Frants – sanskrit va Evropa tillari matnlari misolida dastlabki qiyosiy grammatika yaratgan nemis tilshunosi (1791-1867)
Chastotali lug'atlar

|
Bopp Frants – sanskrit va Evropa tillari matnlari misolida dastlabki qiyosiy grammatika yaratgan nemis tilshunosi (1791-1867)
Chastotali lug'atlar
|
bet | 4/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Bopp Frants – sanskrit va Evropa tillari matnlari misolida dastlabki qiyosiy grammatika yaratgan nemis tilshunosi (1791-1867)
Chastotali lug'atlar - matnda so'zlarning qo`llanish miqdori (chastotasi)dan kelib chiqqan holda tayyorlanadigan so'zliklar. Chastotali lug'atlar kompyuterning lingvistik informatsion bazasi hisoblanadi.
Denotativ ma’no – denotat bilan bevosita bog‘liq, uni bevosita англатувчи ma’no.
Deskriptiv lingvistika – XX asrning 20-30- yillarida AQSHda shakllangan strukturalizm oqimi.
Deskriptor – ma’lumotni qidirish uchun asos bo`ladigan kalit so`z yoki tushuncha.
Dialektografiya – XIX asrda shakllangan lingvistik geografiya, areologiya
Diaxroniya– tilning dinamikasini tadqiq etish usuli.
Dits Fridrix – roman tillarini qiyosiy-tarixiy planda o’rganish asoschisi (1794-1876)
Dobrovskiy Iosif – slavyan filologiyasining asoschisi (1753-1829)
Dеfis (nem. devis < lot. divisio – bo‘linish) – juft va takroriy so‘zlarda, so‘z va unga qo‘shiladigan yuklamalar orasida qo‘yiladigan chiziqcha (-): kecha-kunduz, oq-u qora, aytdim-ku kabi.
Dеnotat(lot. denotare ”belgilamoq”) – til birligi (mas., so‘z) yordamida nomlanuvchi (ataluvchi) voqelik, narsa-buyum. Mac, yuz, aft, bashara, chehra, turq so‘zlari bir predmet (denotat)ning turli nomlaridir.
Ekspert tizimi – muayyan sohadagi ekspertlik yoki mavjud bilimlarning immi-tatsiyasi tarzida yaratilgan kompyuter dasturi. Ekspert tizimi maxsus sohaga oid barcha bilimlar jamlangan qomus yoki o'ta professional ekspertlarning kompyuter modelidir.
EKSPRESSIV FUNKSIYAing. emotive function, nem. emotive Funktion, rus. emotsionalnaya funksiya. His-hayajon, istak, ruhiy kechinmalarni ishor etish vazifasi.
EKSTRALINGVISTIKA urf-odat, ijtimoiy-tarixiy, jug‘rofiy, ijtimoiy va boshqa xususiyatlarning tilning qo‘llanishi va rivojlanishi bilan bog‘liq bo‘lgan tomonlarini o‘rganish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bopp Frants – sanskrit va Evropa tillari matnlari misolida dastlabki qiyosiy grammatika yaratgan nemis tilshunosi (1791-1867)
Chastotali lug'atlar
|
Kompyuter lingvistikasi - Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk

|
Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk
|
bet | 8/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Kompyuter lingvistikasi– matematik lingvistikaning mantiqiy davomi bo'lib, u amaliy tilshunoslikning eng muhim qismini tashkil etadi.
Kompyuterli modellashtirish– barcha fanlarda, xususan, kompyuter lingvistikasidagi samarali metod.
Konstruksiya – mazmuniy qismlarning ketma-ket munosabatidan tashkil topgan butunlik .
Kontekstga bog'liq bo'lmagan grammatika (context-free grammar) – avvaldan empirik tarzda belgilab olingan, matndan xoli bo'lgan grammatika.
Lemma – so'zlarning lug'atdagi shakli.
Lemmatizatslya - so'zning dastlabki, boshlang'ich formasini (lug'atdagi shaklini - lemmasini) tashkillashtirish texnikasi bo'lib, bu jarayon o'sha so'zning boshqa so'z-shakllaridan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.
LILGVISTIK BILIMing. lingvistic science, nem. linguistisches Wissen, rus. lingvisticheskoye znaniye. Tillarga va tilshunoslikka oid bo‘lgan bilim.
LINGVISTIK ATAMA ( termin) ing. linguistic termin. nem. linguistishes Fachwort, rus. lingvisticheskiy termin. Tillarga va tilshunoslikka oid bo‘lgan terminlarni ifodalovchi so‘z yoki so‘z birikmasi.
LINGVISTIK GEOGRAFIYA (ba’zan dialektografiya, tilshunoslik geografiyasi deyiladi)tilshunoslikning turli lahja va shevalarini aniqlashda undagi xususiyatlarning hududiy tarqalishini ilmiy o‘rganuvchi sohasi
Lingvistik protsessorlar - tabiiy tilda kompyuter bilan muloqot qilishni ta'minlashga yordam beradigan dasturlar.
Lingvistik universaiiya - barcha tillarga yoki dunyo tillarining mutlaq ko'pchilik qismiga xos umumiy qonuniyatlar.
Lingvistik unversaliya – xar qanday tilga xos xususiyat va an’analar borasidagi umumlashma g‘oyalar, dunyoqarashlar
Lingvistik unversaliya – xar qanday tilga xos xususiyat va an’analar borasidagi umumlashma g’oyalar, dunyo qarashlar
Mashina ijodi - san’at asarlarini avtomatik tarzda yaratish jarayoni. Bugungi kunda ijodni to‘la modellashtirishga erishilgani yo‘q, lekin bu sohada sezilarli yutuqlar qo‘lga kiritilgan. Jumladan, kompyuter yordamida musiqalar yaratili- shi, treker-dasturlar, sintezatorlar, sekvensorlar yordamida bir turdagi melodiya- lar va tovushlar generatsiyasi oqibatida elektron musiqalarning yaratilishi, matnning avtomatik generatsiyasi yordamida she’rlar, ertaklar - umuman matnlar yaratilishi, rasmlar generatsiyasi va kompyuter grafikasi yordamida kino va o‘yinlarning yaratilayotganligi (ayniqsa, strategiya va harbiy manyovrlarga asoslangan kompyuter o‘yinlari) kabilar mashina ijodiga misol bo‘la oladi.
|
| |
Elektron ensiklopediya - Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk

|
Al-kitob” – basralik Sibavayxiy tomonidan yozilgan arab tili grammatikasi “Devonu lug‘otit turk
|
bet | 5/14 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 33,22 Kb. | | #143104 |
Bog'liq GLOSSARIY 2018Elektron ensiklopediya–kuchli qidiruv tizimiga ega bo'lgan ma'lum yo'nalishdagi illyustrasiyali maqolalar, elektron xaritalar, fotosuratlar, giperhavola (gipermurojaat)lar, audio va videoizohlar, xronologik ro'yxat, foydalanilgan va tavsiya etiladigan adabiyotlar ro'yxati va hokazolardan iborat bo'lgan katta hajmdagi elektron dastur.
Elektron lug'atlar – odatdagi lug'atlar asosida leksikografiya sohasiga kompyuter texnologiyalarining tatbiq etilishi natijasida yaratilgan, multimedia vositalari bilan boyitilgan dastur.
Elektron multimedia darsligi –o'quv kursini kompyuter vositasida, o'qituvchi yordamida yoki mustaqil o'zlashtirishni ta'minlovchi, matnli fayllar, turli xil animatsiyalar, audio va videoeffektlar bilan boyitilgan tizimga asoslanuvchi dasturiy-metodik kompleks.
ETNOLINGVISTIKAtilshunoslikning til va xalq o‘rtasidagi bog‘lanishning urf-odat bilan bog‘liq xususiyatlarning qo‘llanishi va rivojlanishida o‘zaro ta’sirini ilmiy o‘rganuvchi sohasi.
FILOLOGIYAing philology, nem. Philologie, rus. Filologiya – (yun. Phileo – sevamanQligos – so‘z, bilim) xalqning til, adabiyot va madaniyatini organadigan fanning umumiy nomi.
Formal grammatika –muayyan shakllar yordamida sun'iy til belgilari orqali ifodalangan grammatik qoidalar majmuyi.
Formal grammatika turlari - N.Chomskiy qoidalarning ifodalanish turiga qarab formal grammatikani 4 tipga ajratgan va bu Chomskiy iyerarxiyasi deb nomlanadi:
Formallashtirish – bilimlar majmuyini, mazmunini muayyan shakllar yordamida sun'iy til belgilari orqali ifodalash.
Fortunatov Filipp – Moskva lingvistik maktabiga asos solgan nazariyotchi olim (1848-1914)
Fortunatov Filipp – Moskva lingvistik maktabiga asos solgan nazariyotchi olim (1848-1914)
Frazeologik mashina tarjimasi - avtomatik tarjimaning sifatini oshirish uchun Rossiyada professor G.G.Belonogov tomonidan ishlab chiqilgan konsepsiya; unga ko'ra, matndagi tushunchalar ko'pincha alohida so'zlar yordamida emas, balki so'z birikmalari yordamida ifodalanadi.
Freym (inglizcha “frame” – “karkas”, “ramka”, “skelet”) – bilimlar strukturasiga oid tayanch tushunchalardan biri, sun'iy intellekt tizimida bilimlarni, stereotip (juda ko'p kuzatiladigan, tipik) vaziyatlarni gavdalantirishning bir usuli. Freymga modellashtirilayotgan hodisa, vaziyat va jarayonlarni umumlashtirilgan holda joylashtirish mumkin. Freym turlari: freym-namunalar, freym-strukturalar, freym-rollar, freym-ssenariylar, freym-vaziyatlar.
Freym-ssenariy – ba'zi harakat, voqea-hodisalarning xarakterli jihatlarini o'z ichiga olgan tipik strukturalar hamda vaziyatlarning rivojlanishi, ketma-ketligi (algoritmik bosqichlari).
Gallitsizm(lot. gallicus) – Fransuz tilidan o‘zlashgan lekin yot element ekani sezilib turadigan so‘z yoki ibora – mersi pardon kabi.
|
| |