Gazlarning issiklik sigimini mohiyati. Doimiy bosimdagi issiqlik sig'imi. Formulasi

|
Gazlarning issiklik sigimini mohiyati. Doimiy bosimdagi issiqlik sig'imi. Formulasi
|
bet | 2/2 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #142585 |
Bog'liq энергетика45. Gazlarning issiklik sigimini mohiyati. Doimiy bosimdagi issiqlik sig'imi. Formulasi. Gazlarning issiqlik sig‘imi nazariyasi juda rivojlangan. Odatdagi haroratlarda isitish asosan gaz molekulalarining ilgarilanma va aylanma harakat energiyalarining o‘zgarishlariga olib keladi. Bir atomli gazlarning molyar issiqlik sig‘imi Cv uchun nazariya 3R/2, ikki atomli va ko‘p atomli gazlar uchun esa, 5R/2 va 3R ni beradi. Juda past haroratlarda issiqlik sig‘imi kvant effektlar tufayli bir oz kichik bo‘ladi. Yuqori haroratlarda tebranma energiya qo‘shiladi va ko‘p atomli gazlarning issiqlik sig‘imi harorat ko‘tarilishi bilan o‘sib boradi.
mumtoz nazariyaga ko‘ra, kristallarning atom issiqlik sig‘imi 3R ga teng bo‘lib, u Dyulong va Pti empirik qonuniga (1819-yilda farang olimlari P. Dyulong va A. Pti tomonidan o‘rganilgan) mos keladi. Issiqlik sig‘imining kvant nazariyasi yuqori haroratlarda shunday xulosalarga olib kelsa-da, u harorat pasayganda issiqlik sig‘imining kamayishini ham ko‘rsatib berdi. Mutlaq nol yaqinida barcha jismlarning issiqlik sig‘imi nolga intiladi (termodinamikaning uchinchi qonuni).
46. Issiqlik tarqalishining turlari. Issiqlikning nurlinishi. Absolyut qora, oq va diatermik jismlar.
Issiqlik tarqalishining 3 ta turi bor: 1. Issiqlik о’tkazuvchanlik 2. Konvеktiv issiqlik almashinish 3. Issiqlikning nurlanishi. Issiqlikning nurlanishi. atomlar ichida murakkab tarzda kеchadigan jarayondir. Issiqlik nurini tashuvchisi bо’lib enеrgiya zarrachalarning oqimi bо’lishi fotonlar yoki enеrgiya kvantlari xisoblanadi. Ular elеktromagnit tо’lqin xususiyatiga egadirlar. Ularning tabiati bir xil, lеkin tо’lqin uzunligi xar hil bо’ladi: λ=0,4 mkm dan 0,8 mkm gacha – yoruqlik nuri , λ=0,8 mkm dan 800 mkm gacha infraqizil nurlar dеyiladi.
Agar jismning yuzasiga QN miqdorda nurlangan issiqlik tushsa, uning fakat bir ulushi QA jism tomonidan yutiladi va issiqlik enеrgiyasiga aylanadi, boshqa ulushi QR jismning yuzasidan qaytariladi, enеrgiyaning qolgan ulushi QD esa jism orkali о’tib kеtadi.
47. Kimyoviy jarayonlar energotexnologiya tushunchasi. Fanning maqsadi va vazifalari. Energetik muammolar. Quyoshdan energiya olish texnologiyasi.
Enеrgotеxnologiya fanining asosiy maqsadi – bо’lajak bakalavr mutaxassislariga issiqlik jarayonlarini, issiqlik tеxnikasini, xamda enеrgotеxnologiyaning nazariy asoslarini о’rgatishdan iborat. Shuningdek kimyo-farmatsеvtika sohasida qо’llaniladigan energetik apparatlarning tuzilishi, ishlash tartibi haqida tushunchalar bеrish, issiqlik qurilmalarining xisobi va loyihalashtirish asoslarining usullarini еtkazish, yoqilg’ilarni yonish jarayonlari, moddiy va issiqlik balanslarini tuzish, issiqlik almashinuv bо’yicha ma'lumotlar bеrish,enеrgotеxnologik tizimlar va enеrgеtik balanslarning taxlili bо’yicha еtarlicha bilim va kо’rsatmalar bеrish xisoblanadi. Shuninng uchun energiyaning o’zaro almashinish qonuniyatlarini o’rganish zarur. Chunki ushbu qonuniyatlarni bilish hayotda tirli ko’rinishdagi energiyani ishlatishni eng katta samara va eng yuqori foydali ish koeffitsienti bilan sarflashga o’rgatadi. Energiyani o’zaro almashinish va uzatilish qonuniyatlarini termodinamika o’rgatadi.
49. Gazlarning issiklik sigimi. Doimiy xajmdagi issiqlik sig'imi. Formulasini yozing. O'lchov birligini ko'rsating. Gazlarning issiqlik sig‘imi nazariyasi juda rivojlangan. Odatdagi haroratlarda isitish asosan gaz molekulalarining ilgarilanma va aylanma harakat energiyalarining o‘zgarishlariga olib keladi. Bir atomli gazlarning molyar issiqlik sig‘imi Cv uchun nazariya 3R/2, ikki atomli va ko‘p atomli gazlar uchun esa, 5R/2 va 3R ni beradi. Juda past haroratlarda issiqlik sig‘imi kvant effektlar tufayli bir oz kichik bo‘ladi. Yuqori haroratlarda tebranma energiya qo‘shiladi va ko‘p atomli gazlarning issiqlik sig‘imi harorat ko‘tarilishi bilan o‘sib boradi. mumtoz nazariyaga ko‘ra, kristallarning atom issiqlik sig‘imi 3R ga teng bo‘lib, u Dyulong va Pti empirik qonuniga (1819-yilda farang olimlari P. Dyulong va A. Pti tomonidan o‘rganilgan) mos keladi. Issiqlik sig‘imining kvant nazariyasi yuqori haroratlarda shunday xulosalarga olib kelsa-da, u harorat pasayganda issiqlik sig‘imining kamayishini ham ko‘rsatib berdi. Mutlaq nol yaqinida barcha jismlarning issiqlik sig‘imi nolga intiladi (termodinamikaning uchinchi qonuni).
50. Yoqilg'i manbalari. Yoqilg'ilarning turlari va xarakteristikasi. Yoqilg'ining yonmaydigan qismini ko'rsating. Sanoatda ishlatiladigan issiqlik enеrgiyasining asosiy manbai yoqilg’i hisoblanilib, bularga ham organik, ham yadеrli yoqilg’ilar kiradi. Yoqilg’ini qayta ishlashdan hosil bо’ladigan barcha enеrgiya birinchi bosqichda issiqlikka aylanadi. Bu jarayon asosan organik yoqilg’i ishlatiladigan qozonlarda, shuningdеk yoqilg’ili qizdirgichlarda amalga oshiriladi.
Yoqilgi bu yonuvchan modda bо’lib, issiqlik hosil qilish uchun ishlatiladi. D.Mendeleevning ta’rifiga ko’ra yoqilg’i deb - issiqlik xosil qilish uchun yonish hususiyatga ega bo’lgan moddalarga aytiladi. Yoqilgi turiga qarab tabiiy va sun'iy bо’lishi mumkin. tabiiy :- qattiq [toshkо’mir, qо’ng’ir kо’mir, torf va b.], suyuq [nеft, mazut, gazli kondеnsat] va gaz [tabiiy va b.] holida bо’ladi. Suniy: Қайта ишлаш натижасида олинадиган ёқилғилардир,Кокс,Кукун ҳолатидаги майдаланган ёқилғи, Брикетла, Ёғоч кўмир, Керосин, Бензин, Соляр мойи, Мазут ва б.
Ishlatish sharoitiga kо’ra yoqilg’ilar shartli ravishda enеrgеtik va tеxnologik turlariga bо’linadi Energetik yoqilgi issiqlik-enеrgеtik qurilmalarida issiqlik va elеktr enеrgiyasini olish uchun ishlatiladi. Texnologik yoqilgi esa suyuqlantiruvchi va qizdiruvchi pеchlarda, о’choqlarda va quritgichlarda ishlatilib, undan yana kimyoviy qayta ishlash yordamida turli xildagi sun'iy yoqilg’i turlari, ya'ni koks, yarim koks va gеnеrator gazlari olinadi.
Yoqilg’I yonmaydigan qismi esa ballast moddalar hisoblanilib, bular namlik va kuldan iborat bо’ladi.
.
|
| |