nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan Adabiyotlar

|
Foydalanilgan Adabiyotlar
|
bet | 15/15 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 132,07 Kb. | | #131764 |
Bog'liq 4G avlod texnologiyalarini o’rganishFoydalanilgan Adabiyotlar:
1. James F. Kurose, Keith W. Ross “A Top-Down Approach: Computer Networking”, 2017y. Pearson Education Limited
2. Н.А. Олифер, В.Г. Олифер “Компютерные сети: Принципы, технологии, протоколы” Пятое издание, издател Питер, 2016
3. Andrew S. Tanenbaum. Computer Networks, Fourth Edition. Publisher; Prentice Hall, 2011.
4. Musaev M.M. “Kompyuter tizimlari va tarmoqlari”. Toshkent.: “Aloqachi” nashriyoti, 2013 yil. 8 bob. 394 bet. – Oliy o’quv yurtlari uchun qo’llanma.
5. Ватаманюк А. Создание, обслуживание и администрирование сетей. СПб.: Питер. 2010 – 282 с.
6. Гук М. Энциклопедия. Аппаратные средства локалных сетей. - СПб.: Питер, 2002. -576 с.
7. Велихов А.В. и др. Компютерные сети. Учебное пособие по администрированию локалных и объединенных сетей. 3-э изд. доп. и исп. - М.: Нов. Изд. дом. 2005 г.304 с. Internet say
|
| |
topshiriq. 1-mavzu yuzasidan ta savollarga javob yozing

|
topshiriq. 1-mavzu yuzasidan ta savollarga javob yozing
|
bet | 1/2 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 27,38 Kb. | | #99357 |
Bog'liq Bolalarning ijtimoiy moslashuvi fanidan
Masofaviy ta’lim shakli talabalari uchun
Bolalarning ijtimoiy moslashuvi fanidan
1-topshiriq.
1-mavzu yuzasidan 5 ta savollarga javob yozing.
1.Bolalarning ijtimoiy moslashuvi fanining psixologik-pedagogik asoslari nimani o‘rganadi?
2. Fanning maqsad va vazifalari nimalardan iborat?
3.Maktabgacha yoshdagi bolalarning moslashuv jarayoni, xulq-atvor shakllari qanday o‘zlashtiriladi?
4.Bolalarning ijtimoiy moslashuvi fani qaysi fanlar bilan aloqador?
5.Bola ijtimoiylashuvining asosiy institutlari qaysilar?
2-topshiriq.
BBB texnologiyasi asosida ,,Bolalarning ijtimoiy moslashuvi tamoyillari‘‘ mavzusini izohlab bering.
B
|
B
|
B
|
Ijtimoiy” tushunchasi (lotincha socialis – umumiy, jamoatchilik) insonlarning birgalikdagi hayoti bilan bog’liq bo‘lib, ularning muomala va bir-biriga ta’sirining turli xil shakllari birlashtiradi.
|
Ijtimoiy pеdagogika - shaxsni ijtimoiylashuvi qonuniyatlarini o‘rganish, jamiyatning ijtimoiy muammolarini hal qilish maqsadida ijtimoiy pеdagogik faoliyatning samarali usullari tеxnologiyalarini ishlab chiqish va ularni qo‘llashga qaratilgan pеdagogika sohasi
|
Bolaning ijtimoiy moslashuvi fanidan yanada ko'proq bilimlarni nutqni rivojlantirish muammolari, nimalar ekanligini, barkamol avlod tarbiyasida nutqni toʻgʻri shakllantirih yoʻllari va ish samaradorligi haqida.
|
1. Odobi
2.mehribonlik
3 xulq atvor
4 kiyinish
5 mehmondorlik
6 xushmomilalik
7 to‘g‘riso‘zlik
Tarbiyachi alohida ta'sir ko'rsatadi
1.Odobni
2 bolalarga ko0nikma berishni
3.bolalrni vatanni sevishga o‘rgatishni
4.mehribonlikni
5kasb tanlashni
|
| |
ISDN texnologiyasi - Reja: Kirish Asosiy qism

|
Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 3/15 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 132,07 Kb. | | #131764 |
Bog'liq 4G avlod texnologiyalarini o’rganishISDN texnologiyasi -Ushbu nom 1981 yilda XI CCITT tomonidan taklif qilingan. ISDN-ning asosiy maqsadi - ma’lumotni abonentning simli liniyasi orqali 64 kbit / s gacha tezlikda uzatish va o’rnatilgan telekommunikatsiya xizmatlarini (telefon, faks va boshqalar) taqdim etish. Buning uchun telefon simlaridan foydalanish ikkita afzalliklarga ega: ular allaqachon mavjud va terminal jihozlarini elektr bilan ta’minlash uchun ishlatilishi mumkin. 64 kbit / s standartini tanlash quyidagi mulohazalar bilan belgilanadi. 4 kHz chastota diapazoni bilan Kotelnikov teoremasiga binoan, namuna olish chastotasi kamida 8 kHz bo’lishi kerak. Logarifmik konversiya sharti bilan ovozli signalni ulash natijalarini ifodalash uchun minimal sonlar soni 8 ga teng. Shunday qilib, bu raqamlarni ko’paytirish natijasida (8 kHz * 8 (bitlar soni \u003d \u003d 64), ISDN B kanalining o’tkazish qobiliyati 64 kb ni tashkil qiladi. / s Kanalning asosiy konfiguratsiyasi 2 × B + D \u003d 2 × 64 + 16 \u003d 144 kbit / s shakliga ega. B-kanallari va yordamchi D-kanallaridan tashqari ISDN yuqori o’tkazish qobiliyatiga ega boshqa kanallarni ham taklif qilishi mumkin: 380 kbit / s, N11 - 1536 kbit / s va N12 - 1920 kbit / s (haqiqiy raqamli bit tezligi) N0 kanali. Birlamchi kanallar uchun (1544 va 2048 kbit / s), D-kanal diapazoni 64 kbit / s ga teng bo’lishi mumkin. Ish printsipi ISDN tarmog’ida har xil turdagi trafikni birlashtirish uchun TDM texnologiyasidan foydalaniladi. Vaqtni ko’paytirish, vaqtni ko’paytirish) Har bir ma’lumot turi uchun alohida tasma chaqiriladi boshlang’ich kanal (yoki standart kanal) Ushbu tarmoqli uchun tarmoqli kengligining sobit, izchil qismi kafolatlanadi. Ipni ajratish signaldan keyin sodir bo’ladi Qo’ng’iroq deb nomlangan alohida kanalda kanaldan tashqari signalizatsiya kanali. Asosiy darajadagi interfeys Asosiy darajadagi interfeys (eng Asosiy tezlik interfeysi, BRI ) - abonent uskunalari va ISDN stantsiyalarini ikkita B-kanal va bitta D-kanal bilan bog’lashni ta’minlaydi. Asosiy darajadagi interfeys 2B + D formulasi bilan tavsiflanadi. Standart BRI ish rejimida ikkala B-kanallar bir vaqtning o’zida (masalan, ma’lumot uzatish uchun, ikkinchisi ovozli uzatish uchun) yoki ulardan biri ishlatilishi mumkin. Kanallarning bir vaqtning o’zida ishlashi bilan ular turli xil abonentlar bilan aloqa o’rnatishi mumkin. BRI interfeysi uchun maksimal ma’lumot uzatish tezligi - 128 kb / s. D-kanal faqat boshqarish ma’lumotlarini uzatish uchun ishlatiladi.
|
| |
A s daminov, B. S. Salimov - bet 26

34
7-M A SH G‘ U L O T
Mavzu: Trematodalarning taraqqiyoti
Darsning maqsadi.
Jigar va oshqozon qurtlari, qon surg‘ichli misolida
trematodalarning taraqqiyotini o‘rganish.
Kerakli jihozlar:
Fassiolalar tuxumlaridan etilgan miratsidiy, chuchuk suv
moll.ckasida yetilgan rediya va serkariyalar, ulardan hosil bo‘lgan adoleskariyalar,
lansetsimon so‘rg‘ichli oshqozon qurti va qon so‘rg‘ichlilarning taraqqiyot
bosqichlarini aks ettiruvchi jadvallar, mikroskop, suv va quruqlik molliyuskalari,
chumolilar.
V A Z I F A
Trematodalar lichinkalari-Miratsidiy, rediya va serkariyalar, adoleskariyalar
(metoserkariya)ning
tuzilishi,
rivojlanish
bosqichlari
bilan
tanishish.
Trematodalarning asosiy va oraliq xo‘jayinlardagi taraqqiyotini o‘rganish.
Trematodlarning rivojlanishi. Bu sinfga kiruvchi endoparazitlarning,
rivojlanishi ikki, uch, hatto to‘rt xo‘jayin ishtrokida kechadi. Voyaga etgan
shakllari faqat umurtqali hayvon va odamlarda, lichinkalik davrlari esa umurtqasiz
hayvonlarda o‘tadi. Hozirgi vaqtda fanda trematodalarning 5000 ga yaqin turi
ma’lum.
Rivojlanishi ancha murakkab bo‘lib, u xo‘jayin almashtirish yo‘li bilan
o‘tadi. Asosiy xo‘jayin umurtqali hayvonlar baliqlar, suvda va quruqlikda
yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar, sut emizuvchilar va shu jumladan
odam. Birinchi oraliq ho‘jayini suv va quruqlikda yashovchi qorin oyoqli
mollyuskalar.
Jigar qurtlari-fassiolalarning voyaga etgan davri jigarning o‘t yo‘llarida
kechadi. Otalangan tuxumlari o‘t suyuqligi bilan ichakka va u erdan hayvon tezagi
bilan birgalikda tashqi muhitga tushadi. Tuxumlari sarg‘ish, qo‘ng‘ir rangda bo‘lib,
oval shaklda, kattaligi 170 x 0,75 mikron bo‘ladi. Tuxumlarida qopqoqcha mavjud.
Tuxumning rivojlanishi uchun suvlik muhit zarur. Embrional taraqqiyoti suvning
haroratiga bog‘liq, u esa parazit tuxumida birinchi avlod lichinka- mirasidiyning
yetilishi bilan tugallanadi.
Tuxumda yetilgan mirasidiyaning mollyuska organizmiga kirishi bilan unda
ikkinchi avlod lichinka- sporosista hosil bo‘ladi va partenogoniya davri boshlanadi.
Ushbu davrda sporosista hujayralaridan rediyalar,rediyalardan ko‘plab dumli
serkariyalar (3-avlod lichinka) paydo bo‘ladi. Shunday qilib, miratsidiya embrional
rivojlanishda, sporotsista, rediya, serkariyalar – partenogiya davrida, adoleskariya
yoki metatserkariya – sistogoniya davrida paydo bo‘ladi.
Fassiola tuxumi suvga tushgandan so‘ng suv harorati 22-29
0
S bo‘lganda 17-
18 kunda otalangan tuxumdan birinchi avlod lichinka miratsidiy chiqadi.
35
Miratsidiyning ikkita ko‘zchasi bo‘lib, tanasi kiprikchalari bilan qoplangan.
Miratsidiy oziqlanmasdan tanasidagi zapas ozuqa hisobiga 36 soat gacha yashaydi.
Trematodalarning
taraqqiyoti
4
davrdan
iborat:
Embriogoniya,
|
ATM texnologiyasining asosiy tushunchalari

|
ATM texnologiyasining asosiy tushunchalari
|
bet | 2/15 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 132,07 Kb. | | #131764 |
Bog'liq 4G avlod texnologiyalarini o’rganishATM texnologiyasining asosiy tushunchalari
ATM tarmog’i keng tarmoqli tarmoqning klassik tuzilishiga ega - so’nggi stansiyalar alohida kanallar orqali quyi darajadagi kommutatorlarga ulanadi, ular esa o’z navbatida yuqori darajadagi kommutatorlarga ulanadi. ATM kalitlari virtual kontur texnologiyasi asosida trafikni yo’naltirish uchun 20 baytlik so’nggi manzil manzillaridan foydalanadilar. Xususiy ATM tarmoqlari uchun PNNI (Xususiy NNI) marshrutlash protokoli aniqlanadi, bunda kalitlar avtomatik ravishda marshrutlash jadvallarini tuzishi mumkin. Umumiy ATM tarmoqlarida marshrutlash jadvallari X.25 tarmoqlarida bo’lgani kabi ma’murlar tomonidan qo’lda qurilishi yoki PNNI protokoli bilan qo’llab-quvvatlanishi mumkin. Paketlar ulanish o’rnatilganda va ulanishni buzganda yo’q qilinadigan ulanishga tayinlangan Virtual kanal identifikatori (VCI) asosida amalga oshiriladi. VC-ga asoslangan ATM-ning oxirgi manzili telefon raqamiga o’xshash ierarxik tuzilishga ega va mamlakat kodlari, shahar kodlari, xizmat ko’rsatuvchi provayder tarmoqlari va shunga o’xshash narsalarga mos keladigan prefikslardan foydalanadi, bu esa ulanish so’rovlarini marshrutlashni osonlashtiradi, xuddi kabi. yig’ilgan IP manzillardan CIDR (media yozish texnikasi) texnikasiga muvofiq foydalanilganda. Virtual ulanishlar doimiy bo’lishi mumkin (Doimiy Virtual Sxemasi, PVC) va kommutatsiya qilingan (Kommutatsiya qilingan Virtual Tarmoq, SVC) Katta tarmoqlarda kommutatsiyani tezlashtirish uchun virtual yo’l tushunchasi ishlatiladi - Virtual Path, bu manba va ATM tarmog’ida umumiy marshrutga ega bo’lgan virtual aylanishlarni birlashtiradi. so’nggi tugunlar yoki tarmoqdagi ikkita kalit o’rtasidagi marshrutning umumiy qismi. Virtual yo’l identifikatori (VPI) mahalliy manzilning asosiy qismidir va bir qator turli xil virtual aylanishlarning umumiy prefiksi hisoblanadi. Shunday qilib, Pastki qavat kommutatoriga ATM so’nggi stantsiyalari ulanishi UNI (User Network Interface) standarti bilan belgilanadi. UNI spetsifikatsiyasi paketli struktura, stantsiyalar manzili, ma’lumot almashinuvini boshqarish, ATM protokoli qatlamlari, virtual sxemani o’rnatish usullari va trafikni boshqarish usullarini belgilaydi. Hozirgi vaqtda UNI 4.0 qabul qilingan versiyasi, ammo apparat ishlab chiqaruvchilari tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan eng keng tarqalgan versiya UNI
|
| |
XDSL texnologiyalari - Reja: Kirish Asosiy qism

|
Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 5/15 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 132,07 Kb. | | #131764 |
Bog'liq 4G avlod texnologiyalarini o’rganishXDSL texnologiyalari
XDSL texnologiyalari 90-yillarning o’rtalarida ISDN raqamli abonentining bekor qilinishiga alternativa sifatida paydo bo’ldi. XDSL qisqartmasida "x" belgisi ma’lum bir texnologiya nomidagi birinchi belgini belgilash uchun ishlatiladi va DSL raqamli abonent liniyasi DSL (English Digital Subscriber Line - raqamli abonent liniyasi; shuningdek, ismning yana bir versiyasi mavjud - Digital Subscriber Loop - raqamli abonent tsikli). XDSL texnologiyalari ma’lumotlarni uzatish tezligini hatto eng yaxshi analog va raqamli modemlarga nisbatan ancha yuqori tezlikda beradi. Ushbu texnologiyalar ovozli, tezkor ma’lumotlarni va video uzatishni qo’llabquvvatlaydi, shu bilan birga abonentlar va provayderlar uchun katta foyda keltiradi. Ko’pgina xDSL texnologiyalari bir xil mis juftligi orqali ma’lumotlarni tez uzatish va ovozli uzatishni birlashtirishga imkon beradi. XDSL texnologiyalarining mavjud turlari asosan ishlatilgan modulyatsiya shakli va ma’lumotlar tezligi bilan farq qiladi. XDSL xizmatlari ma’lum maqsadlarga erishish uchun ishlab chiqilgan: ular mavjud telefon liniyalarida ishlashi kerak, ular turli xil abonent uskunalari, masalan, telefon, faks va boshqalar kabi ishlariga xalaqit bermasligi kerak, ish tezligi nazariy chegaradan 56 Kbit / s dan yuqori bo’lishi kerak. va nihoyat, ular doimo bir-biriga bog’langan bo’lishi kerak. XDSL texnologiyalarining keng tatbiq etilishi Internetprovayderlar va telefon aloqasi provayderlari faoliyatini biroz qayta qurish bilan birga bo’lishi kerak, chunki ularning uskunalari endi birgalikda ishlashi kerak. Bundan tashqari, muqobil aloqa operatori ko’plab mahalliy abonent terminallarini an’anaviy mahalliy operatordan ommaviy ravishda ijaraga olishi yoki DSLAM-da bir qator modemlarni ijaraga olishi mumkin. XDSL ning asosiy turlari ADSL, HDSL, IDSL, MSDSL, PDSL, RADSL, SDSL, SHDSL, UADSL, VDSL. Ushbu texnologiyalarning barchasi yuqori tezlikda raqamli dial-up kirish imkoniyatini beradi. Ba’zi xDSL texnologiyalari asl ishlanmalar, boshqalari faqat nazariy modellar, boshqalari allaqachon keng qo’llaniladigan standartlardir. Ushbu texnologiyalar o’rtasidagi asosiy farq - bu ma’lumotlarni kodlash uchun ishlatiladigan modulyatsiya usullari. XDSL-ning ISDN-dan afzalliklari XDSL-dan foydalanishning keng qo’llanilishi ISDN texnologiyasiga nisbatan bir qancha afzalliklarga ega. Foydalanuvchi ikkita tarmoq - telefon va kompyuterning integral xizmatini oladi. Ammo foydalanuvchi uchun ikkita tarmoqning mavjudligi ko’rinmas bo’lib chiqadi, chunki u uchun u bir vaqtning o’zida oddiy telefon va Internetga ulangan kompyuterdan foydalanishi mumkin. Shu bilan birga, kompyuterga kirish tezligi ISDN tarmog’ining PRI interfeysi imkoniyatlaridan IP-tarmoq infratuzilmasining arzonligi bilan belgilanadigan ancha past narxlarda oshib ketadi
|
| |
qo'shimcha tashkil etish shartlariga maktabgacha yosh

7 ta darsga mo'ljallangan (birinchi haftada har kuni va 2 ta dars
- bolada maktabgacha ta'lim muassasasiga ijobiy munosabatni shakllantirish
maktabgacha yoshdagi bolalarning adaptiv qobiliyatlari darajasi. bilan darslar
Shuning uchun "O'zi bilan kelishilgan holda"
dasturi eng mos keladi
bola, bolalarning psixologik salomatligini saqlash.
qo'shimcha ta'lim muassasasiga borishni boshlagan yosh,
tengdoshlari kompaniyasida ularning farzandlari, hissiy targ'ib qilish
Bolalarni qo'shimcha tashkil etish sharoitlariga
moslashtirish dasturi
Ish shakli: guruh, individual;
- Boshqalar bilan qanday munosabatda bo'lishni o'rganish
hissiy buzilishlar, o'zlarini va boshqalarni yaxshiroq tushunishni rivojlantirish;
1:00)
- Psixo-emotsional
stressni olib tashlash;
bolalar ruhiy salomatlikni saqlashga hissa qo'shadi, oldini oladi
ikkinchi haftada, har biri 0,5 soatdan, ota-onalar bilan bo'lgan oxirgi vaqtdan tashqari -
va yaxshilash uchun bolalar, o'qituvchilar, ota-onalar bilan
ishlashning qiziqarli shakli
uzoq vaqt davomida uyda bo'lgan;
G (5-generatsiya) - Reja: Kirish Asosiy qism

|
Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 14/15 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 132,07 Kb. | | #131764 |
Bog'liq 4G avlod texnologiyalarini o’rganish5G (5-generatsiya) 5G , kelgusi avlodlar va hozirgi 4G dan ko’p marta tezroq muhokama qilinadi. 5G texnologiyasi laboratoriyalarda sinovdan o’tkaziladi va faqat eksperimental asosda amalga oshiriladi.
Mumkin ilovalar: kengaygan reallik, virtual haqiqat, avto’lovlar.
Mumkin texnologiya: Foydalanadigan asosiy texnologiya 30 gigagertsdan 300 gigagertsgacha bo’lgan millimetr to’lqin bantlari bo’lishi mumkin. Tarmoq provayderlari tomonidan foydalaniladigan zamonaviy tarmoqli 6 gigagertsdan past. Kutilgan tezlik: Yuklab olish va Mumkin yuklash tezligi mos ravishda 20 Gbit / s va 10 Gbit / s gacha bo’lishi mumkin .
5G texnologiyasi quyidagi vazifalarni hal qilishga mo’ljallangan:
mobil trafik o’sishi
tarmoqqa ulangan qurilmalar sonini ko’paytirish
yangi xizmatlarni joriy etishda kechikishlarni kamaytirish
chastota spektrining etishmasligi
5G tarmoq xizmatlari
1. Ekstremal mobil keng polosali ulanish (eMBB) - "og’ir" tarkibni uzatish maqsadida ultra keng polosali aloqani amalga oshirish;
2. Massive Machine-Type Communications (mMTC) - Internet Things-ni qo’llab-quvvatlash (ultra tor tarmoqli);
3. Ultra-ishonchli past kechikish aloqasi (URLLC) - juda past kechikishlarga ega bo’lgan maxsus xizmat turini taqdim etadi. 5G tarmoqlarida ko’proq xizmatlar bu erda muhokama qilinadi. Ko’rinib turibdiki, kelajakda yana ko’plab qurilmalar tarmoqqa ulanadi, ularning aksariyati "har doim onlayn" printsipi asosida ishlaydi. Shu bilan birga, ularning kam quvvat iste’moli juda muhim parametr bo’ladi. 5G tarmoq talablari 1. 20 Gbit/s gacha bo’lgan tarmoq o’tkazish qobiliyati (ya’ni abonentga); va qarama-qarshi yo’nalishda 10 Gbit / s gacha. 2. Bir vaqtning o’zida 1 million qurilmaga / km2 ulanishni qo’llab-quvvatlash. 3. Radio interfeysida vaqtni kechiktirishni 0,5 msgacha (Ultra Ishonchli mashinalararo aloqa URLLC xizmatlari uchun) va 4 msgacha (Ultra keng polosali mobil aloqa eMBB xizmatlari uchun) qisqartirish.
Xulosa
Xulosaga kelsak, 4G texnologiyasi ko'plab hududlarda allaqachon joriy etilgan bo'lsa-da, bu dinamik va rivojlanayotgan soha ekanligini ta'kidlash kerak. 4G tarmoqlarini joylashtirish va optimallashtirish davom etayotgan jarayonlar bo'lib, kelajakda yanada yaxshilanishlar va yaxshilanishlar kutilmoqda. 4G texnologiyalarini oʻrganish davom etadi, chunki tadqiqotchilar va soha mutaxassislari ushbu transformativ texnologiyaning toʻliq imkoniyatlarini ochish ustida ishlamoqda.
|
| |
Yaylov mintaqasi - Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали

|
Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали
|
bet | 4/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 186,93 Kb. | | #138958 |
Bog'liq Lalmi va yaylov tuproqlari unumdorligiYaylov mintaqasi. Yaylov mintaqasi 2700-2800 m dan balandda joylashgan bo‘lib, iqlimi sovuq va nam. Bunday sharoitda och qo‘ng‘ir va o‘tloq tuproqlar hosil bo‘ladi.
Yaylov mintaqasi subalp va alp o‘tloqlaridan iborat. Ayrim, quyoshga teskari yonbag‘irlarda yil bo‘yi qor saqlanishi mumkin. Subalp o‘tloqlarda, asosan, baland bo‘yli o‘tlar, shuningdek, boshoqlilardan yovvoyi arpa, yovvoyi suli, betagalar o‘sadi.
Alp o‘tloqlarida to‘ng‘izsirt, qoqio‘t, tiрchoq, binafshalar o‘sadi. Yaylov mintaqasida yirik sutemizuvchilardan alqor, bug‘u (elik), qo‘ng‘ir ayiq, tog‘ takasi, muflon, qoplon, qor barsi, kiyiklar, kemiruvchilardan — sug‘ur yashaydi. Yaylovdagi oq tirnoqli ayiq «O‘zbekiston Qizil kitobi»ga kiritilgan.
O‘zbekistonning yuqorida qayd qilingan balandlik mintaqalaridagi suv havzalarida baliqlarning bir necha turlari yashaydi. Ularning eng muhimlari laqqabaliq, zog‘orabaliq, shohbaliq (oybaliq), marinka, cho‘rtanbaliq kabi baliqlardir. Amudaryo va Sirdaryoda yashovchi qilquyruq balig‘i noyob tur bo‘lib, «O‘zbekiston Qizil kitobi»ga kiritilgan.
Tog‘ mintaqasining 1400 m dan 2500 m gacha bo‘lgan balandliklarida archa, yong‘oq, Turkiston qayini, teraklardan tashkil topgan o‘rmonlar uchraydi.
O‘rmonlar suv oqimlarini tartibga soladi, sellarning oldini oladi, tuproqlarni yuvilib ketishdan saqlaydi, havo haroratini mo‘tadillashtiradi, havodagi zararli moddalarni yutib, kislorod chiqaradi.
Tog‘ mintaqasida hayvon turlari adirga nisbatan ko‘p. Lekin havoning salqinligi tufayli sudralib yuruvchilar kam bo‘lib, Oloy tog‘ iloni, Turkiston agamasi uchraydi.
Tog‘ mintaqasida o‘rmon sichqoni, oq sichqon, ko‘rshapalak, oq suvsar, qunduz, o‘rmon olmaxoni, qo‘ng‘ir ayiq, chiрor sirtlon, silovsin, bo‘ri, tulki, bo‘rsiq, quyon, to‘ng‘iz yashaydi. Qushlardan burgut, tasqara, itolg‘a, kaklik, boltatumshuq, bulbul kabilar mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Ш.Холиқулов, П.Узоков, И.Бобохўжаев “Тупроқшунослик” Тошкент 2013 7-535 бет дарслик
2. Н.Раупова, Х.Махсудов, Б.Камилов, Х.Намозов «Тупроқшунослик», Тошкент, 2013 5-215 бет дарслик
3. Н.Раупова, Б.Камилов, Г.Содиқова, Н. Кучкарова “Тупроқшуносликдан амалий машғулотлар” Тошкент ТошДАУ 2012 5-32 бет
4. Мусаев Б.С. “Агрокимё” Т.: «Шарқ» матбаа-акциядорлик компанияси, 2001.
5.Oʻzbekiston Respublikasining „Standartlashtirish toʻgʻrisida”gi Qonuni (1993 - yil 28 - dekabr, 1002-XII-son).
6.Muhammadiyev J .Axborot xavfsizligini huquqiy ta’minlash. http://huquqburch.uz/uz/article/2817/
7.Bernhardsen T. Geographic Information Systems: An Introduction. John Wiley and Sons. (2002) 435 pages.
|
| |
O‘simliklari - Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали

|
Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали
|
bet | 2/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 186,93 Kb. | | #138958 |
Bog'liq Lalmi va yaylov tuproqlari unumdorligiO‘simliklari.Cho‘l mintaqasining yozi quruq, jazirama issiq, yog‘inga nisbatan potensial bug‘lanish ko‘p bo‘lganligi tufayli, o‘simliklar shu sharoitga moslashgan.
Cho‘lda bahorda arpag‘on, lola, lolaqizg‘aldoq, qorabosh, boychechak, binafsha, chuchmoma, tariqbosh, chig‘ir, isfarak, iloq, kovrak kabilar o‘sadi. Bu o‘tlar yozda sarg‘ayib, qurib qoladi, qurg‘oqchilikka chidamli o‘simliklar esa o‘saveradi. Ularning eng muhimlari qumli yerlarda o‘suvchi saksovul, selin, juzg‘un, qora qandim, cherkez, quyonsuyak va iloq.
O‘zbekistonning sho‘rxok joylarida yulg‘un, sho‘ra, sho‘r ajriq, shuvoq, sarisazan, baliqko‘z o‘ssa, toshloqli yerlarida siyrak holda burgan, qora bayalich, isiriq o‘sadi.
O‘zbekiston cho‘l mintaqasining daryo vodiylarida (Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon, Chirchiq va b.) to‘qayzorlar joylashib, qizilmiya, yantoq, qamish, qo‘g‘a, kendir, turang‘il, tol, jiyda, yulg‘un, chakanda (oblepixa) kabi o‘simliklar o‘sadi.
Cho‘l hayvonlari. Cho‘l hayvonlari mahalliy sharoitga moslashgan bo‘lib, aksariyatining rangi qum rangidadir. Cho‘llardagi ba’zi hayvonlar (yumronqoziq, qo‘shoyoq, ko‘rsichqon) jazirama issiq va quruq yozga moslashgan.
Yozda kunduzi qumlar +75 + 80°C qizib ketganligi tufayli, ba’zi hasharotlar, kaltakesak, ilon va boshqalar salqin joy- larda yoki inlarida bekinib, kech kirishi bilan faollashadi.
Cho‘l mintaqasida sutemizuvchilardan cho‘l mushugi, jayron, oqquyruq, qoraquloq, qoplon, xongul, tulki va bo‘rilar yashaydi. Shuningdek, kemiruvchilardan yumronqoziqlar, qumsichqon, qo‘shoyoq, ko‘rsichqon va tiрratikan uchraydi.
Cho‘llarda sudralib yuruvchilardan echkemar, qum bo‘g‘ma iloni, kapcha ilon (Turkiston kobrasi), chiрor ilon, o‘qilon, charxilon, kaltakesaklar, cho‘l toshbaqasi yashaydi. Kaltakesaklar ichida eng kattasi echkemar bo‘lib, uzunligi 1,5 m ga yetib, mayda kaltakesak, ilon kabi sudralib yuruvchilar bilan oziqlanadi.
Cho‘lda hasharotlardan qoraqurt, chayon, falanga (biy), chigirtka kabilar mavjud. Bular ichida qoraqurt o‘ta zaharli o‘rgimchaksimonlar turiga kiradi.
Cho‘l mintaqasi to‘qayzorlarida chiyabo‘ri, tulki, bo‘ri, to‘qay mushugi, to‘ng‘iz, qirg‘ovul, qarqara, birqozon, g‘oz, o‘rdak va boshqalar yashaydi.
|
| |
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

|
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕBog'liq 150-152
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 23
Часть–1_ Июнь –2023
151
2181-3187
qiymati ruxsat etilgan qiymatidan oshib ketganida bu qismlar erib ketadi va natijada
zanjirda tok uziladi.
Yurgizish-rostlash apparatlari elektr mashinalarni ishga tushirish, kuchlanishi,
tokini va tezliklarini rostlash uchun yoki boshqa turli elektr qurilmalarini (masalan,
elektr pech va payvandlash qurilmalari) ishga tushirish va ularning asosiy
ko‘rsatkichlarini rostlash uchun qo‘llaniladi. Yurgizish-rostlash apparatlariga,
shuningdek, knopkalar, paketli o‘chirgichlar, kontrollerlar, kontaktorlar, yuritkichlar
va reostatlar kiradi. Knopka barmoq bosib turgan vaqt ichidagina elektr zanjirini
tarmoqqa ulaydigan yoki uzuvchi mexanik ulagichdir.
Paketli o‘chirgich bir necha qatlamlar — paketlardan iborat bo‘lib, ularning ichida
qo‘zg‘aluvchan va qo‘zg‘almas kontaktlar joylashgan bo‘ladi; dastakni aylantirish
natijasida ba’zi kontaktlarning ulanishi va ba’zilarining esa uzilishi sodir bo‘ladi.
Kontroller
—
ko‘p
holatli
apparat
bo‘lib,
elektr
mashinalar
va
transformatorlarni ularning rezistorlari, chulg‘amlarini kommutatsiyalash orqali
boshqarish uchun xizmat qiladi.
Yuritkich — kommutatsiyalovchi elektr apparat; elektr motorlarni ishga tushirish,
to‘xtatish
va
himoya
qilish
uchun
xizmat
qiladi.
Reostat — elektr zanjir qarshiligini o‘zgartiradigan qarshilik qiymati ma’lum oraliqda
pog‘onali rostlanadigan aktiv qarshiliklar yig‘indisi bo‘lgan yurgizuvchi-rostlovchi
qurilma.
Nazorat apparatlari texnologik mashina va mexanizmlarning elektr va noelektr
ko‘rsatkichlarini nazorat qilib boradi. Ularga turli rusumdagi relelar, har xil elektr va
noelektr o‘lchov o‘zgartkichlari (datchiklar) kiradi. Elektr qurilmalarni ishlatish
jarayonida ma’lum sabablarga ko‘ra normal ish rejimi buzilganida elektr jihozlarning
ishdan chiqishini oldini olish va ishlayotgan qurilmaning ishonchlilik darajasini
oshirish uchun elektr himoya vositalari qo‘llaniladi. Elektr motorlarni himoya qilishda
nol, maksimal tok, minimal tok va issiqlik himoya usullari qo‘llaniladi.
Nol himoya, tarmoq kuchlanishining qisqa muddatga o‘chishi yoki juda kamayishi
natijasida o‘chirilgan elektr motorning tarmoqda kuchlanish yana nominal qiymatiga
erishganida tarmoqqa o‘z-o‘zidan ulanishidan asraydi. Bu himoya liniya kontaktorlari
va avtomatik uzgichlar yordamida amalga oshiriladi.
O‘zgaruvchan
tok
kontaktori
Kontaktorlarning asosiy vazifasi elektr qurilmalarni tarmoqqa ulash va tarmoqdan
uzish bo‘lsa-da, bu kommutatsiya apparatlari nol himoya vazifasini ham bajaradi.
Kontaktorlarning tuzilishi va ishlash asoslarini ko‘rib chiqamiz Yurgizish
knopkasi bosilganida kontaktorning elektromagnit chulg‘ami tarmoqqa ulanib, undan
tok o‘tadi va natijada Ô magnit oqimi vujudga keladi. Magnit oqimi qaytaruvchi
prujina va kontakt prujinasi kuchini yengishga yo‘nalgan kuchni yuzaga keltiradi, bu
kuch yakorni o‘zakka tortadi. Qo‘zg‘aluvchan kontakt qo‘zg‘almas kontakt ga tortiladi
|
| |
Adir mintaqasi - Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали

|
Ўзбекистон республикаси қишлоқ ХЎжалиги вазирлиги тошкент давлат аграр университети термиз филиали
|
bet | 3/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 186,93 Kb. | | #138958 |
Bog'liq Lalmi va yaylov tuproqlari unumdorligiAdir mintaqasi. Okean sathidan 400-500 m.dan 1000-1200 m.gacha bo‘lgan balandliklarda joylashgan.
Oddiy bo‘z tuproq tog‘ etaklarida, 500-600 m dan 1000 m gacha bo‘lgan balandliklarda tarqalgan, tarkibida chirindi 1,5-2,5 foizni tashkil etadi.
Okean sathidan 1000-1600 m balandliklarda to‘q tusli bo‘z tuproqlar tarqalgan bo‘lib, tarkibidagi chirindi miqdori 3-4 foizga boradi, ko‘pincha bahorikor ekinlar ekiladi.
Adir mintaqasida cho‘lga nisbatan o‘simliklar ko‘proq bo‘lib, bahorda qizil, sariq rangdagi lolalar va chuchmomalar bilan qoplanadi. Shuningdek, qo‘ng‘irbosh, rang, sasir, yantoq, kavrak va gulxayrilar o‘sadi. Adirlarda zirk, na’matak, do‘lana kabi buta va chinor, terak, qayrag‘och kabi daraxtlar o‘sadi.
Adir mintaqasida cho‘lga xos sudralib yuruvchilardan kaltakesak (agama, gekkon)lar, ilon (kapchabosh ilon, zaharli ko‘k ilon)lar, hatto falanga, chayon kabi hasharotlar ham uchraydi.
Adirda tulki, bo‘ri, toshbaqa, yumronqoziq, jayra, bo‘rsiq va tiрratikanlar uchraydi. Qushlardan pushtirang chug‘urchuq (asalarilar kushandasi), ko‘k qarg‘a, kaklik, zog‘cha, kalxat, qirg‘iy va burgut kabilar yashaydi.
Adir vohalarida musicha, chumchuq, bulbul, mayna, qaldirg‘och va sassiqpopishak va boshqalar mavjud.
Tog‘ mintaqasi. Okean sathidan 1000-1200 m dan 2700-2800 m gacha bo‘lgan balandlikdagi joylarni o‘z ichiga oladi.
Tog‘larda tog‘-qo‘ng‘ir va tog‘-jigarrang tuproqlari tarkib topgan bo‘lib, tarkibida chirindi miqdori 4-6 foizgacha yetadi.
Tog‘ mintaqasining daryo vodiylari va qayirlarida o‘tloq, botqoq-o‘tloq tuproqlari uchraydi.
Tog‘larda betaga, rovoch, tog‘ yalpizi kabi o‘tlar, na’matak, zirk, dukcho‘p va irg‘ay kabi butalar o‘sadi. Tog‘da bodom, pista, do‘lana, o‘rik, olma, olcha, nok, xandon pista kabi mevali daraxtlar ham uchraydi.
Tog‘ mintaqasining 1400 m dan 2500 m gacha bo‘lgan balandliklarida archa, yong‘oq, Turkiston qayini, teraklardan tashkil topgan o‘rmonlar uchraydi.
O‘rmonlar suv oqimlarini tartibga soladi, sellarning oldini oladi, tuproqlarni yuvilib ketishdan saqlaydi, havo haroratini mo‘tadillashtiradi, havodagi zararli moddalarni yutib, kislorod chiqaradi.
Tog‘ mintaqasida hayvon turlari adirga nisbatan ko‘p. Lekin havoning salqinligi tufayli sudralib yuruvchilar kam bo‘lib, Oloy tog‘ iloni, Turkiston agamasi uchraydi.
Tog‘ mintaqasida o‘rmon sichqoni, oq sichqon, ko‘rshapalak, oq suvsar, qunduz, o‘rmon olmaxoni, qo‘ng‘ir ayiq, chiрor sirtlon, silovsin, bo‘ri, tulki, bo‘rsiq, quyon, to‘ng‘iz yashaydi. Qushlardan burgut, tasqara, itolg‘a, kaklik, boltatumshuq, bulbul kabilar mavjud.
|
| |
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 23
Часть–1_ Июнь –2023
152
2181-3187
va
asosiy kontakt tutashib, motor (M) ni
tarmoqqa ulaydi,
ayni vaqtda yordamchi
kontakt Yurgizish knopkasini shuntlaydi va uni qo‘yib yuborilganida chulg‘a zanjiri
uzilmaydi va kontaktor ulangan holatda qoladi. Qo‘zg‘aluvchan kontakt qo‘zg‘almas
kontaktga bosilishi uchun kontaktorda kontakt prujinasi o‘rnatilgan, bu prujina bundan
tashqari, qo‘zg‘aluvchan kontaktning qo‘zg‘almas kontaktga
urilganidagi titrashni
kamaytiradi ham.
Kontaktor kuch zanjirini uzayotgan holatda ko‘rsatilgan.
Bu hodisa yuritma
elektromagnit chulg‘amining zanjiri uzilganida sodir bo‘ladi, shunda qo‘zg‘aluvchan
tizim qaytaruvchi prujina ta’sirida normal holatni egallaydi.
Asosiy kontaktlar ajralganda ular orasida yoy vujudga keladi, bu yoy so‘ndiruvchi
kamera da so‘nadi. Kamerada izolatsiyalovchi to‘siqlar bo‘lib, ular yoyni cho‘zadi va
uning qarshiligini oshiradi. Yoyning kontaktlardan kameraga tez o‘tishi uchun magnitli
puflash tizimi mavjud bo‘lib, u po‘lat o‘zak ka o‘ralgan chulg‘am dan iborat.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Shavkat Mirziyoyev ,,Milliy taraqqiyot yo’limizni qat’iyat
bilan davom
ettirib,yangi bosqichga ko’taramiz,, .Toshkent-2008
2. Q.Odilov ,,Umumiy elektrotexnika va elektronika asoslari,, .
3. http//elektt.blogspot.com/.`
-rasm. UE ulangan BTning umumlashgan dinamik xarakteristikalari

|
-rasm. UE ulangan BTning umumlashgan dinamik xarakteristikalari
|
bet | 7/8 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #250662 |
Bog'liq KURS ISHI NAMUNA5.9-rasm. UE ulangan BTning umumlashgan dinamik xarakteristikalari
Ixtiyoriy vaqt momentida tokini aniqlovchi ishchi nuqta chastota bilan kirish xarakteristikasi bo‘ylab yuqoriga va pastga berilgan o‘zgarish chegaralarida siljiydi. Bu vaqtda kirish kuchlanishi davriy o‘zgarishini taxminan quyidagi ifoda orqali keltirish mumkin:
Ishchi nuqta va baza tokining oniy o‘zgarishlaridagi ning og‘ish chegaralari, tranzistorning kirish xarakteristikasidan topiladi.
Sokinlik rejimida ning berilgan qiymatida chiqish toki va chiqish kuchlanishi qiymatlari mos ravishda, tokni to‘g‘ri uzatish (5.8 a-rasm) va kuchlanishni to‘g‘ri uzatish (5.8 b-rasm) dan yoki umumlashgan dinamik xarakteristika (5.9-rasm) dan topiladi. Baza tokining berilgan o‘zgarishlarida (5.2) mos keluvchi ishchi nuqta chastota bilan yuqoriga va pastga uzatish xarakteristikasi bo‘ylab siljiydi. Bunda kollektor toki o‘zgaruvchan tashkil etuvchisi , chiqish kuchlanishi o‘zgaruvchan tashkil etuvchisi esa bo‘ladi.
, va larning o‘rtacha qiymatlari quyidagi formulalar bo‘yicha topiladi:
; ;
O‘rta qiymatlar kuchaytirgichning quyidagi parametrlarini hisoblab topish imkonini beradi: kaskadning kuchlanish, tok va quvvat bo‘yicha kuchaytirish koeffitsiyentlari
kuchaytirgichning kirish va chiqish qarshiliklari
1.2. Bipolyar tranzistorlarning h-kattaliklari
Kollektor o‘tishini qizib ketmasligi uchun undan chiqayotgan quvvat biror bir maksimal qiymatdan oshib ketmasligi kyerak.
Pk = IkUke Pk.max
Agar kollektor va emitter orasida juda katta kuchlanish berilsa kollektor o‘tishida elektr teshilishi ro‘y beradi. Shuning uchun tranzistorlarning kollektor kuchlanishi ruxsat etilganidan kichik bo‘lishi kerak.
|
| |
-rasm. ВТ chiqish VAXsi va yuklama chizig‘i

|
-rasm. ВТ chiqish VAXsi va yuklama chizig‘i
|
bet | 6/8 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #250662 |
Bog'liq KURS ISHI NAMUNA5.7-rasm. ВТ chiqish VAXsi va yuklama chizig‘i
Kuchaytirgichning statik uzatish xarakteristikalari uning asosiy xususiyatlari to‘g‘risida yaqqol tasavvur uyg‘otadi va kuchaytirish koeffitsiyenti hamda kirish qarshiligini hisoblash imkonini beradi. Ushbu xarakteristikalardan chiziqli (OB), nochiziqli (BA) kuchaytirish sohalari va to‘yinish rejimi sohasini (5.8 a-rasmda A nuqtadan o‘ngroqda) aniqlash imkonini beradi.
5.8-rasm. Kuchaytirgichning statik uzatish xarakteristikalari: kirish xarakteristikasi (a), tokni to‘g‘ri uzatish (b) va kuchlanishni to‘g‘ri uzatish (d).
Kuchaytirgichning statik kirish xarakteristikasi tranzistorning kuchlanishini o‘zgartirganda o‘ziga nisbatan parallel siljuvchi, statik kirish xarakteristikalaridan farq qiladi. Lekin, bo‘lganda siljish katta bo‘lmaydi va amaliy hisoblashlarda kuchaytirgichning kirish xarakteristikasi sifatida tranzistorning ishchi sohasidagi ning o‘rta qiymatiga mos keluvchi kirish xarakteristikasidan foydalaniladi (5.8 a- rasm).
Kuchaytirgichning statik uzatish xarakteristikalari (5.8-rasm)ni birgalikda barcha to‘rtta parametrlar: , , , ni o‘zaro bog‘lovchi yagona umumlashgan grafik sifatida ifodalash mumkin.
ВС107ВР tranzistorli kaskadni parametrlari , bo‘lgandagi umumlashgan grafigi 5.9-rasmda keltirilgan. Bu yerda A nuqta koordinatalari bir vaqtning o'zida barcha to'rtta parametrlar: kirish va chiqish toklari va kuchlanishlarini aniqlaydi.
Tok generatordan kuchaytirgich kirishiga sinusoida ko'rinishidagi signal berilayotgan bo‘lsin
Вu yerda, va - sokinlik rejimida berilgan baza toki qiymati (ishchi nuqta) va uning amplitudasi. Bazadagi sokinlik toki rezistor RB yordamida beriladi.
|
| |
- rasm. UE sxemada ulangan ВТ asosidagi kuchaytirgich sxemasi

|
- rasm. UE sxemada ulangan ВТ asosidagi kuchaytirgich sxemasi
|
bet | 2/8 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #250662 |
Bog'liq KURS ISHI NAMUNA5.1- rasm. UE sxemada ulangan ВТ asosidagi kuchaytirgich sxemasi
Kuchaytirgich kaskadning kirish kuchlanishi miqdorga o‘zgardi deb faraz qilaylik. Bu baza tokining ortishiga olib keladi. Tranzistorning emitter va kollektor toklari hamda kaskadning chiqish kuchlanishi orttirma oladi. Shunday qilib, kirish kuchlanishi (toki)ning har qanday o‘zgarishi chiqish kuchlanishi (toki)ning proporsional o‘zgarishiga olib keladi. Qiymat jihatdan ushbu o‘zgarishlar kaskadning kuchaytirish koeffitsiyenti bilan aniqlanadi.
Kichik signal rejimida kuchaytirgich kaskad kirish va chiqish qarshiliklarini, kuchaytirish koeffitsiyentini hisoblash uchun ekvivalent sxemalardan foydalanish qulay. Bunda tranzistorlar ekvivalent modellari orqali ifodalanadi. Elektr modellar qulayligi shundaki, tranzistorlar kuchaytirish xususiyatlari tahlili, ayniqsa, kichik signal rejimida, elektr zanjirlar nazariyasi qonuniyatlari asosida o‘tkazilishi mumkin. Tranzistorlar uchun bir qancha ekvivalent modellar va parametrlar tizimi taklif etilgan. Ularning har biri o‘zining afzallik va kamchiliklariga ega.
Barcha parametrlarni xususiy (yoki birlamchi) va ikkilamchilarga ajratish mumkin. Xususiy parametrlar tranzistorning ulanish usulidan qat’i nazar fizik xususiyatlarini xarakterlaydi. Ikkilamchi parametrlar tranzistorning fizik tuzilmasi bilan bevosita bog‘lanmagan va turli ulanish sxemalar uchun turlicha bo‘ladi.
Birlamchi asosiy parametrlar bo‘lib tok bo‘yicha kuchaytirish koeffitsiyenti , emitterning , kollektorning va bazaning o‘zgaruvchan tokka qarshiliklari, ya’ni ularning differensial qiymatlari xizmat qiladi. qarshilik EO‘ qarshiligi va emitter soha qarshiligidan, qarshilik esa KO‘ qarshiligi va kollektor soha qarshiligi yig‘indisidan iborat bo‘ladi. Emitter va kollektor sohalar qarshiligi o‘tishlar qarshiligiga nisbatan juda kichik qiymatga ega bo‘lgani sababli ular e’tiborga olinmaydi.
Ikkilamchi parametrlarning (h va y-parametrlar) barcha tizimi tranzistorni to‘rt qutbli sifatida ifodalashga asoslanadi.
UE ulangan kuchaytirgich kaskadning eng muhim parametrlarining qiymatlari 5.1-jadvalda keltirilgan.
5.1-jadval
|
| |
-rasm. Mahalliy manfiy TAli kuchaytirgich kaskad sxemasi

|
-rasm. Mahalliy manfiy TAli kuchaytirgich kaskad sxemasi
|
bet | 4/8 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #250662 |
Bog'liq KURS ISHI NAMUNA5.2-rasm. Mahalliy manfiy TAli kuchaytirgich kaskad sxemasi
Diskret komponentlar asosida tayyorlangan kuchaytirgichlarda ning kamayishini oldini olish uchun CE kondensator kiritiladi. Bu kondensator o‘zgaruvchan tok bo‘yicha (ya’ni signal bo‘yicha) RE ni shuntlab, manfiy TAni yo‘qotadi. Bunda kaskad parametrlari ilgari ko‘rilgan ekvivalent sxemalar va formulalar asosida topiladi.
Umumiy kollektor ulangan kuchaytirgich kaskad (emitter qaytargich). Emitter qaytargichning prinsipial sxemasi 5.3-rasmda keltirilgan. Emitter qaytargichda chiqish signali ТА signaliga teng bo‘lgani uchun u chuqur (100 %li) ketma-ket manfiy TAli kaskad hisoblanadi.
Kuchaytirgich kaskadda tranzistorning kollektori o‘zgaruvchan tok bo‘yicha qarshiligi juda kichik kuchlanish manbai EM orqali yerga ulangan. Bunda kirish kuchlanishi baza bilan kollektorga ulangan, chiqish kuchlanishi esa tranzistorning emitteridan olinadi. Shunday qilib, kollektor elektrodi kirish va chiqish zanjirlari uchun umumiy nuqta bo‘lib qoladi, sxemani esa UK ulangan sxema deb hisoblash mumkin.
5.3-rasm. Emitter qaytargichning prinsipial sxemasi
UK ulangan kaskadda chiqish kuchlanishi fazasi kirish kuchlanishniki kabi bo‘ladi. Kirish kuchlanishi musbat orttirma olganda, baza toki ortib emitter tokining ortishiga olib keladi. Bu o‘z navbatida RE qarshilikdan olingani uchun uning qiymati ham ortadi. Kirish kuchlanishiga manfiy orttirma berilganda chiqish kuchlanishi ham manfiy orttirma oladi.
Shunday qilib, chiqish kuchlanishi kirish kuchlanishini ham amplituda, ham faza bo‘yicha qaytaradi. Shu sababli UK ulangan kuchaytirgich kaskad emitter qaytargich deb ataladi. Bu kaskadning kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsiyenti qiymat jihatidan birga yaqin bo‘lishiga qaramasdan, qaytargich kuchaytirgichlar oilasiga kiritiladi.
Emitter qaytargich kaskad yuqori qarshilikli signal manbalarini kichik Omli yuklama bilan moslashtirish uchun eng qulay hisoblanadi (RKIR - yuqori qiymatga ega, RCHIQ - kichik, KI - yuqori qiymatlarga ega).
Ko‘p hollarda RKIR kirish qarshiligini kattalashtirish masalasi turadi. Diskret sxemotexnikada bu masala RE rezistorning qiymatini oshirish yoki ning qiymati katta bo‘lgan tranzistordan foydalanish bilan hal etiladi. Lekin bu usullarning birinchisi, sokinlik rejimida ilgarigi tok qiymatini saqlab qolish uchun, kuchlanish manbai EM ning kuchlanishini orttirish zarurligi bilan cheklangan. Integral sxemotexnikada RE rezistor o‘rniga emitter zanjirdagi I0 barqaror tok generatoridan (5.4-rasm) yoki
Darlington sxemasi asosida tuzilgan (5.5-rasm) tarkibiy tranzistorlardan foydalaniladi.
|
| |
-rasm. BTGli emitter qaytargich sxemasi

-rasm. BTGli emitter qaytargich sxemasi
KURS ISHI NAMUNA
UE sxemada ulangan kuchaytirgich kaskad sxemasi 5.6-rasmda keltirilgan bo‘lib, uning grafoanalitik hisobini ko‘rib chiqamiz. Sxemada RB rezistor sokinlik rejimida (ishchi nuqta) baza toki qiymatini, ya’ni kuchaytirgichning kuchaytirish sinfini belgilaydi. RK rezistor (bundan buyon uni yuklama deb ataymiz) tranzistorning kollektor-emitter oralig‘i va kuchlanish manbai EM bilan ketma-ket ulangan bo‘lib, yuklamadagi va kuchlanishlar o‘zaro quyidagi munosabat orqali bog‘langan: 5.6-rasm. UE sxemada ulangan kuchaytirgich sxemasi (5,1) Rezistor orqali oqayotgan tok ligi ko‘rinib turibdi, natijada, kollektor toki quyidagi tenglamalar sistemasini qanoatlantirishi kerak: (5.2) Bu yerda, – berilgan baza toki IB da tranzistor chiqish xarakteristikasini aniqlovchi funksiya, esa – yuklama chizig‘i. Kaskadning kuchaytirish koeffitsiyenti va boshqa parametrlarini hisoblash uchun kirish toki (kuchlanishi)ning berilgan qiymatlarida kollektor toki (kuchaytirgich chiqish toki) va kollektor kuchlanishi (chiqish kuchlanishi ) qiymatlarini topish uchun, (5.2) ni grafik usulda yechamiz. Foydalanilayotgan tranzistorning chiqish xarakteristikalar oilasi (5.2) tenglamaga mos keladi (5.7-rasm). Yuklama chizig‘i (5.2) tenglamaning grafigini ifodalaydi. Yuklama chizig‘i koordinatalar tizimining toklar o‘qida bo‘lganda va kuchlanishlar o‘qida bo‘lganda bo‘lgandagi nuqtalarni tutashtiruvchi kesmalarni kesadi. Yuklama chizig‘ining tranzistor chiqish xarakteristikalari bilan kesishgan nuqtalari (5.2) tenglamalar tizimining yechimlariga mos keladi va kuchaytirgichning ikkita muhim uzatish xarakteristikalarni: tokni to‘g‘ri uzatish (5.8 d-rasm) va kuchlanish uzatish (5.8 b- rasm) xarakteristikalarini chizish imkonini beradi. Download 0,76 Mb.
|
Tayanch so’z va iboralar izohi - Маъруза o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

|
Маъруза o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 27/69 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #251021 |
Bog'liq Маъруза o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vaz (1)Tayanch so’z va iboralar izohi.
Formal (rasmiy) kinetika deb, reakstiya tezligi bilan reagentlarning konstentrastiyalari orasidagi boqlanishni tekshiradigan kimyoviy kinetika soxasiga aytiladi.
Reakstiya tezligi deb, reakstiyaga kirishuvchi moddalar miqdorining cheksiz kichik vaqt ichida reakstion fazo birligida o’zgargan cheksiz kichik miqdoriga aytiladi.
Konsuketiv – ketma-ket boradigan reakstiyalardir.
Mavzu bo’yicha nazorat savollari.
Formal kinetika deb nimaga aytiladi?
Reakstiya tezligi nima?
Kimyoviy reakstiyalar kinetik sinflanishini tushuntiring (molekulyarligi, tartibini izoxlang).
Mono - , bimolekulyar reakstiyalar tezlik konstantalari tenglamalarini keltirib izoxlang.
G’aytar reakstiyalar tezliklarini izoxlang.
Paralel reakstiyalar tezliklari xaqida, ularning tezlik konstantalari xaqida nimalar bilasiz?
Konsuketiv reakstiyalarda oraliq moddalarni eng ko’p xosil bo’lish vaqtlarini qanday aniqlash mumkin?
Tezlik konstantasini moxiyatini izoxlang.
G’anday reakstiyalar oddiy reakstiyalar deb ataladi?
Borayotgan reakstiyani paralel yoki ketma-ketli ekanligini qanday aniqlasa bo’ladi?
Adabiyotlar:
1.X.R. Rustamov “Fizik kimyo”, T. , “O’zbekiston”, 2000., 391-394 betlar.
2.A.G. Stromberg, D.P. Semchenko “Fizicheskaya ximiya”, M., “Visshaya shkola”, 1988., 284-286 betlar.
3.Fizik kimyo fanidan amaliy mashqulotlar B.N. Afanasev va boshqalar. Tarjimonlar X.I. Akbarov, R.S.Tillaev - 4-ruscha nashr tarjimasi, T., O’zbekiston, 1999., 306-315, 341-352 betlar.
13- Ma’ruza.
KATALIZ ASOSLARI.
REJA:
Asosiy tushunchalar.
Gomogen kataliz.
Geterogen kataliz.
Kataliz nazariyalari.
Fermentativ kataliz xaqida tushunchalar
|
| |
÷100
  
10÷100 - Universiteti elektronika va avtomatika fakulteti analog va raqamli sxemotexnika

Universiteti elektronika va avtomatika fakulteti analog va raqamli sxemotexnika
KURS ISHI NAMUNA
Kaskadning kuchaytirish koeffitsiyenti va boshqa parametrlari faqat temperatura o‘zgarishlariga emas, balki boshqa uyg‘otuvchi ta’sirlarga ham bog‘liq. Bundaylar ta’sirlarga kuchlanish manbai, yuklama qarshiligining o‘zgarishi va shunga o‘xshashlar kiradi. Bu o‘zgarishlami kuchaytirgich nolining o‘zgarishi tushunchasi bilan ifodalash qabul qilingan. Tashqi ta’sirlar sokinlik tokini o‘zgartirib kuchaytirgichni berilgan ish rejimidan chiqaradi. Bu ayniqsa, A sinf rejimi uchun xavfli, chunki tranzistor xarakteristikalarni nochiziqli sohasiga chiqarishi mumkin, bu esa nochiziqli buzilishlar koeffitsiyentining oshishiga olib keladi. Shu sababli kuchaytirichlarni loyihalashda sokinlik rejimini barqarorlash eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. Kaskad sokinlik rejimini barqarorlashning uchta asosiy usuli mavjud. Termokompensatsiya va parametrik barqarorlash usullari barqarorlikni buzuvchi omillardan faqat birini kompensatsiyalaydi. Bir kaskadli yoki ko‘p kaskadli kuchaytirgich parametrlarini barqarorlashning universal usuli teskari aloqa zanjirlarini kiritishdan iborat. Kuchaytirgich xarakteristika va parametrlarini yaxshilash uchun ataylab teskari aloqa kiritiladi. Yuklama toki bo‘yicha manfiy teskari aloqa (TA)ga ega kuchaytirgich kaskad sxemasi 5.2-rasmda keltirilgan bo‘lib, u mahalliy manfiy TAga ega. Temperatura o‘zgarganda tranzistorning sokinlik rejimini ta’minlovchi manfiy ТА kuchaytirgichning emitter zanjiriga RE rezistor kiritilishi bilan tashkil etilgan. Emitter toki rezistor orqali oqib, kuchlanish pasayishini hosil qiladi. Bu kuchlanish kirish kuchlanishiga teskari ta’sir etadi. Shu sababli, EO‘ga ta’sir etayotgan kuchlanish kamayib ga teng bo‘lib qoladi. Natijada, ushbu kaskad yuklama toki bo‘yicha ketma-ket manfiy ТА bilan ta’minlanganiga ishonch hosil qilamiz. Download 0,76 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Universiteti elektronika va avtomatika fakulteti analog va raqamli sxemotexnika
|
Erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo’la oladigan, ya’ni muvozanatda turadigan eritmaga, qanday eritma deyiladi?

|
Erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo’la oladigan, ya’ni muvozanatda turadigan eritmaga, qanday eritma deyiladi?
|
bet | 33/69 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #251021 |
Bog'liq Маъруза o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vaz (1)Erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo’la oladigan, ya’ni muvozanatda turadigan eritmaga, qanday eritma deyiladi?
To’yinmagan eritma;
O’ta to’yingan eritma;
Kontsentrlangan eritma.
To’yingan eritma;
Erituvchining parda orqali eritmaga o’tish xodisasiga qanday xodisa deyiladi?
Diffuziya xodisasi;
Erish xodisasi;
Osmos xodisasi;
Sedimentatsiya xodisasi.
Ideal kristallar xolida mavjud bo’ladigan toza moddalarning entropiyasi absolyut nol temperaturada nolga teng, undan yuqori temperaturalarda albatta noldan katta-degan ta’rif qaysi qonunga taaluqli?
Energiyaning saqlanish qonuni;
Termodinamikaning birinchi qonuni;
Termodinamikaning ikkinchi qonuni;
Termodinamikaning uchinchi qonuni.
Yonish yoki xosil bo’lish issiqliklardan foydalanib kimyoviy reaktsiyalar issiqlik effektlarni xisoblash uchun qaysi qonundan foydalinadi?
Termodinamikaning birinchi qonuni
Termodinamikaning ikkinchi qonuni
Energiyaning saqlanish qonuni
Gess qonuni
Tirik organizm energiyani oziq-ovqatdan oladi. Oziq-ovqat organizmda parchalanadi, bunda energiyaga ajraladi va bu energiya issiqlik xosil qilishga, mexanik ish bajarishga, turli xil sintez reaktsiyalariga sarflanadi. Bu jarayonlar qaysi qonun bo’yicha amalga oshadi?
Energiyaning saqlanish qonuni;
Termodinamikaning birinchi qonuni;
Termodinamikaning ikkinchi qonunini;
Gess qonuni.
Issiq xavo ta’sirida so’liy boshlagan o’simlik bargiga suv purkalanganda uning qaytadan «tirilishi» qanday xodisa xisoblanadi?
Diffuziya xodisasi;
Erish xodisasi;
Osmos xodisasi.
Sedimentatsiya xodisasi;
Suyultirilgan eritmada erigan modda shu temperaturada gaz xolida bo’lib, eritma egallagan xajmni egallaganda qanday bosimga ega bo’lsa, eritmaning osmotik bosimi shu bosimga teng bo’ladi,- bu ta’rif qaysi qonunning ta’rifi?
Raul qonuni;
Vant-Goff qonuni;
Gess qonuni.
Genri qonuni;
CRT tenglamasi qaysi qonunning matematik ifodasi xisoblanadi?
Vant-Goff qonuni;
Gess qonuni;
Raul qonuni;
Massalar ta’siri qonuni.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo’la oladigan, ya’ni muvozanatda turadigan eritmaga, qanday eritma deyiladi?
|