Amaliy mashg’ulot: zaruriy tushuncha va teoremmalar

|
Amaliy mashg’ulot: zaruriy tushuncha va teoremmalar
|
bet | 32/54 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 9,27 Mb. | | #133327 |
Bog'liq portal.guldu.uz-FUNKSIONAL ANALIZAmaliy mashg’ulot: zaruriy tushuncha va teoremmalar.
Agar A va B to’plam elementlari orasida o’zaro bir qiymatli moslik o’rnatilgan bo’lsa, A va B to’plamlar ekvivalent deyiladi yoki teng quvvatli to’plamlar deyiladi.
Ekvivalentlik deb belgilanadi, ya’ni A V.
Ikkita chekli A va B to’plamlardagi elementlar soni bir xil bo’lsa, bunday A va B to’plamlar ekvivalent yoki teng quvvatli bo’ladi.
Shunday qilib to’plamlarning teng quvvatli (bir xil quvvatlilik) tushunchasi chekli to’plamlar elementlar sonining bir xillik tushunchasining umumlashmasidan iborat.
Ixtiyoriy A to’plamning quvvatini yoki m(A) deb belgilaymiz. Chekli to’plam quvvati to’plamni tashkil etuvchi elementlar sonidan iborat.
Masalan:
A={a1,a2,…,a23}, =23, m(A)=23
Agar A to’plam N{1,2,3,…} natural sonlar to’plamiga ekvivalent bo’lsa, A sanoqli to’plam deyiladi.
Sanoqli to’plamning quvvatini harf bilan belgilaymiz
m(N)= yoki
Natural sonlar to’plamiga ekvivalent bo’lmagan cheksiz to’plam sanoqsiz to’plam deyiladi.
Teorema. [0,1] kesmadagi nuqtalar to’plami sanoqsizdir.
Ta’if. [0,1] kesmadagi nuqtalar to’plamiga ekvivalent bo’lgan to’plam kontinuum quvvatli to’plam deyiladi.
Kontinuum to’plam quvvatini s harf bilan belgilaymiz.
U[0,1], m(U)c yoki s
2. Asosiy teoremalar.
1.1.teorema. (Kantor-Bernshteyn) Agar A to’plamning A1 qism to’plami A1 V bo’lib B to’plamning V1 qism to’plami V1 A bo’lsa, u holda A V bo’ladi.
1.2.teorema. Chekli yoki sanoqli miqdoridagi chekli yoki sanoqli to’plamlarning birlashmasi, yana chekli yoki sanoqli to’plamdan iborat.
1.3.teorema. Agar A to’plamning elementlari chekli parametrlar bilan aniqlangan bo’lib, har biri bir-biriga bog’liq bo’lmagan holda sanoqli to’plamlar qiymatlarini qabul qilsa, u holda bunday to’plamning quvvati m(A)q bo’ladi.
Bu teoremani quyidagicha ham keltirish mumkin.
1.3A. teorema. Agar A to’plamning elementlari n parametr bilan aniqlangan bo’lib, bularning har biri boshqasiga bog’liq bo’lmagan holda sanoqli to’plam qiymatlarini qabul qilsa, ya’ni
bo’lsa, u holda m(A)= bo’ladi.
1.4.teoerema. Chekli yoki sanoqli miqdordagi kontinuum to’plamlarning birlashmasi yana kontinuum to’plamdan iborat.
1.4A.teorema. Har qanday [a,b] segmentdagi nuqtalar to’plami kontinuum quvvatli to’plamdir.
1.5.teoerema. Agar A to’plamning elementlari sanoqli parametrlar bilan aniqlangan bo’lib har biri bir-biriga bog’liq bo’lmasdan ikkita har xil qiymatlarni qabul qilsa, u holda bunday A to’plam quvvati m(A)s bo’ladi.
1.6.teorema. Agar A to’plamning elementlari chekli yoki sanoqli parametrlar tanlash bilan aniqlangan bo’lib har biri boshqasiga bog’liq bo’lmagan holda kontinuum qiymatni qabul qilsa, u holda bunday A to’plam quvvati m(A)s bo’ladi.
1.7.teorema. Uzluksiz funktsiyalar to’plami kontinuum
m(C[a,b])c
1.8.teorema. Faraz qilaylik M ixtyoriy to’plami bo’lsin. Agar elementlari M ning hamma qism to’plamlaridan iborat bo’lgan to’plam bo’lsa, u holda ning quvvati berilgan M to’plamning quvvatidan katta bo’ladi, ya’ni
m( )>m(M).
Demak, biz berilgan M ixtiyoriy to’plamdan quvvati undan katta bo’lgan to’plamni tuzishimiz mumkin va bundan yana quvvati nikidan katta bo’lgan boshqa to’plamni tuzishimiz mumkin. Shunday qilib biz quvvatlarning yuqoridan chegaralanmagan shkalasini hosil qilishimiz mumkin.
Agar M ning quvvatini desak, u holda ning quvvati 2 bo’lib, 1.8.teorema ni
<2
tengsizlik ko’rinishda ifodalash mumkin. Bu tengsizlik M chekli to’plam bo’lganda ko’rinib turibdi.
Agar bo’lsa, u holda , ya’ni natural sonlar to’plamidan tuzilgan qism to’plamlar to’plamning quvvati, natural sonlar to’plamning quvvatidan katta.
1.9.teorema. natural sonlar to’plamining hamma qism to’plamlaridan tuzilgan to’plamning quvvati kontinuumdir, ya’ni
1.10.teorema. Chekli yoki sanoqli miqdordagi sanoqli to’plamlarning Dekart ko’paytmasi sanoqli to’plamdir.
1.11.teorema. Agar A va B to’plamlar kontinuum quvvatga ega bo’lsa, u holda ularning Dekart ko’paytmasi AxV ham kontinuum quvvatga ega bo’ladi.
Agar kontinuum bo’lsa, u holda 2s – giperkontinuum deyiladi.
1.12.teorema. [0,1] segmentda berilgan haqiqiy funktsiyalar to’plamining quvvati 2s ga teng, ya’ni giperkontinuum quvvatidan iborat.
1.13.teorema. To’g’ri chiziqning barcha qismlaridan tuzilgan to’plamlar tizimining quvvati 2s ga teng.
3. Masalalar yYechish.
1.1.-masala. [a,b] kesmadagi nuqtalardan tuzilgan hamma ketma-ketliklar to’plami kontinuum quvvatga ega ekanligi isbotlansin.
Yechish. [a,b] kesmadagi nuqtalardan tuzilgan hamma ketma-ketliklar to’plamini A bilan belgilaylik. U holda har bir a element (aA) sanoqli parmetrlar tanlash bilan aniqlangan bo’lib, har qaysi boshqasiga bog’liq bo’lmagan holda [a,b] nuqtadagi nuqtalar to’plami qanday quvvatga ega bo’lsa, shuncha qiymatlarni qabul qiladi, ya’ni kontinuum qiymat qabul qiladi. U holda 1.6.teoremaga asosan m(A)s bo’ladi.
1.2.-masala. Agar
|
| |