Yevropaning eng qadimgi davlatlaridan hisoblanadi italiya iqtisodiyoti va uning rivojlanishi

|
Yevropaning eng qadimgi davlatlaridan hisoblanadi italiya iqtisodiyoti va uning rivojlanishi
|
bet | 1/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,84 Mb. | | #237362 |
Bog'liq Italiya Respublikasi iqtisodiyoti - Italiya Respublikasi
- Iqtisodiyoti va Jahon mamlakatlari bilan olib borilyotgan iqtisodiy munosabatlari
- Yevropaning eng qadimgi davlatlaridan hisoblanadi
- ITALIYA IQTISODIYOTI VA UNING RIVOJLANISHI Italiya iqtisodiyoti va uning jahon iqtisodiyotidagi o'rni. Italiya Italiya sanoatini qisqacha eksport qiladigan narsa Italiya yuqori darajada rivojlangan sanoat va qishloq xo'jaligi mamlakatidir. Asosan sanoat va yuqori darajada rivojlangan shimol va qashshoq, agrar janub. Aholi jon boshiga yalpi milliy mahsulot yiliga 28300 dollar. Sanoatning yetakchi tarmoqlari: mashinasozlik, metallurgiya, kimyo va neft-kimyo, yengil va oziq-ovqat sanoati. Italiya avtomobillar, velosipedlar va mopedlar, traktorlar, kir yuvish mashinalari va muzlatgichlar, elektron mahsulotlar, jahon bozoridagi eng yirik ishlab chiqaruvchilar va yetkazib beruvchilardan biri hisoblanadi. sanoat uskunalari, po‘lat quvurlar, plastmassa va kimyoviy tolalar, avtomobil shinalari, shuningdek, tayyor kiyim va charm poyabzal, makaron, pishloq, zaytun moyi, vino, meva va pomidor konservalari.
- Italiya va uning qo’shnilari
- Qo’shni davlatlari: Shveysariya, Avstriya, Sloveniya, Fransiya. Elba, Sitsiliya va Sardiniya orollari ham Italiya tarkibiga kiritiladi.
- Keng miqyosda sement, gul va mevalardan tabiiy essensiya va efir moylari, badiiy shisha va fayans buyumlari, zargarlik buyumlari ishlab chiqarish. Piritlar, simob rudalari, tabiiy gaz, kaliy tuzi, dolomitlar, asbest qazib olish. Kichik hudud va aholi zichligi tufayli zamonaviy Italiyada chiqindilarni qayta ishlash masalasi keskin. Qishloq xoʻjaligida oʻsimlikchilik ustunlik qiladi. Asosiy ekinlari bugʻdoy, makkajoʻxori, sholi (Yevropada yigʻish boʻyicha 1-oʻrin; yiliga 1 million tonnadan ortiq), qand lavlagi. Italiya tsitrus mevalari (yiliga 3,3 million tonnadan ortiq), pomidor (5,5 million tonnadan ortiq), uzum (yiliga 10 million tonnaga yaqin; 90 foizdan ortigʻi vinoda qayta ishlanadi), zaytun yetishtirish boʻyicha dunyodagi eng yirik va Yevropada yetakchi mamlakatlardan biridir. . Gulchilik. Parrandachilik rivojlangan. haydaladigan yerlar - 31% doimiy ekinlar - 10% doimiy yaylovlar - 15% o'rmonlar va o'rmonlar - 23% Italiya iqtisodiyoti davlat kapitalining sanoatga faol aralashuvi, davlat-monopol kapitalizmning yuqori darajada rivojlanishi bilan ajralib turadi. Iqtisodiyotga davlat ta'sirining eng keng tarqalgan shakli eng yirik davlat-monopoliya birlashmalari - sanoatni qayta qurish instituti - IRIning ishtirokidir.
- 16 region va 5 ta avtonom hududdan iborat*:
- Abrupso, Bazilikata, Kalabriya, Kampaniya,Emiliya-Romanya, Friuli-Venetsiya-Juliya*, Latsio, Liguriya, Lombardiya, Marke, Molize, Pyemont, Apuliya, Sardiniya*, Sitsiliya*,Toskana, Trentino-Alto-Adidje*,Umbriya, Valle-Daosta*, Veneto
- Sanoatni qayta qurish instituti (IRI) - eng yirik davlat uyushmasi Italiya - xolding tuzilmasiga ega, dunyodagi eng yirik sanoat guruhlari o'ntaligiga kiradi, turli sohalardagi 150 dan ortiq korxonalarni birlashtiradi. Eron korxona va firmalarida 327 ming kishi ishlaydi. Yillik tovar aylanmasi taxminan 50 milliard dollarni tashkil qiladi. Energetika sektori deyarli to'liq davlatga tegishli, 50% - transport, 30% - kon sanoati, 45% - metallurgiya, 22% - transport muhandisligi, shuningdek, ko'p yorug'lik korxonalari sanoat, ko'plab yirik banklar. Sanoat Italiya iqtisodiyotining yetakchi tarmog‘idir. Italiya xomashyo energiya resurslari bilan juda kam va notekis ta'minlangan. Mamlakatning foydali qazilmalari orasida tabiiy gaz, piritlar, polimetall rudalari, kaliy tuzlari, kinobar (simob rudasi), asbest va boshqalar sanoat yoki eksport qiymati bilan ajralib turadi. Italiya ishlab chiqarish sanoati asosan import xomashyosiga asoslangan. Yuk va yo'lovchilarni ichki tashishda asosiy rol o'ynaydi avtomobil transporti, ikkinchi o'rinda - temir yo'l. Temir yo'llarni elektrlashtirish bo'yicha mamlakat dunyoda birinchi o'rinlardan birini egallaydi.
- Maydoni 301 230 kv. км
- Poytaxti Rim
- A’zo tashkilotlari G8, NATO, Yevropa Ittifoqi
- Aholisi 59 963 169 mln.kishi(2018 yil oxiri)
- Aholi sonining o’sishi 0,07%
- O’rtacha umr yoshi 76(erkaklar), 83(ayollar)
- Asosiy tillari italyan, nemis,fransuz va boshqa tillar.
- Pul birligi yevro
- Asosiy din katolik (98%)
- Zamonaviy avtomobil va temir yoʻllarning zich tarmogʻi Shimoliy Italiya shaharlarini bogʻlaydi.Italiyadagi eng yirik kompaniyalar: Italiyaning statistik ko'rsatkichlari (2012 yil holatiga) Sanoatni qayta qurish instituti (IRI) - Italiyadagi eng yirik davlat assotsiatsiyasi xolding tuzilmasiga ega, dunyodagi eng yaxshi o'nta sanoat guruhidan biri bo'lib, turli sohalardagi 150 dan ortiq korxonalarni birlashtiradi. Eron korxona va firmalarida 327 ming kishi ishlaydi. Yillik tovar aylanmasi taxminan 50 milliard dollarni tashkil qiladi. Prezident - M. Tedeschi. Milliy neft va gaz assotsiatsiyasi (ENI). Neftni qayta ishlash, gaz, kimyo sanoatida ishlaydi. U asosan rivojlanayotgan mamlakatlarda neft va gaz ishlab chiqaradi. 160 ga yaqin kompaniyani nazorat qiladi. ENI korxonalarida 90 000 kishi ishlaydi. Yillik tovar aylanmasi qariyb 30 milliard dollarni tashkil etadi.Prezidenti - L. Meanti. "Konfindustriya". Italiyadagi eng yirik xususiy tadbirkorlar uyushmasi. Uning tarkibiga 123 ta hududiy va 118 ta tarmoq tarmoq birlashmalari kiradi, ular umumiy soni 4 million kishidan ortiq bo'lgan 100 mingga yaqin firmalarni birlashtiradi. Prezident - J. Fossa. Italiya importida asosiy oʻrinni yoqilgʻi (neft, koʻmir, koks) va sanoat xom ashyolari (metall parchalari, paxta); avtomobillar va oziq-ovqat mahsulotlarini ham import qiladi.
|
| |