nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
8-sinf Informatika

8-sinf Informatika
8-sinf Informatika
1. Kompyuter avlodlari nechta ?
A)4 B)5 C) 6 D) 7
2. Informatika fani o`rganadigan asosiy tushunchalar qaysilar?
A) Axborot, algoritm, EHM; B) Dastur, EHM, dasturlash tillari;
C) Bit, bayt, axborot; D) Kompyuter, EHM qurilmalari, dastur.
3. "O`zbekiston xaritasi" iborasida necha bayt axborot bor?
A) 18 bayt; B) 20 bayt; C) 21 bayt; D) 19 bayt.
4 . Birinchi hisoblash vositalari.
A)Toshlar B) Abak C) Barmoqlar D) Birka
5. Rasmli xat
A)Ideogramma B) Piktografiya C)To`g`ri javob keltirilmagan D) Eologramma 6 . Operatsion sistema nima?
A).Kompyuterning texnik qismi
B) Komyuter va foydalanuvchi o’rtasidagi muloqotni ta’minlovchi dastur
C) Tashqi qurilmalar
D) Sichqoncha
7. Axbоrоt qanday ko’rinishlarda uchraydi?
A)Rasm yoki chizma ko’rinishida B)Yozuv ko’rinishida
C) Tоvush ko’rinishida D) Barchasi to’g’ri
8. Ikki raqamli sanoq sistemasida 111010 va 1101111 sonlarning yig`indisini toping.
A)1110001 B) 1110100 C) 1111100 D)1110100
9. O`n oltilik sanoq sistemasida berilgan 12FD sonini o`n asosli 2 ga bo`lganda hosil bo`ladigan sonni sakkizlik sanoq sistemasida ko`rsating.
A)4576,1 B)4576,4 C) 4567,1 D)4567,4
10. To`rt asosli sanoq sistemasida berilgan121,12 sonni o`nlik sanoq sistemasiga o`tkazing
A) 21,13 B)35,375 C) 32,20 D) 25,375
11. Informatika faniga qachon asos solindi?
A) XX asrning 60-yillarida.
B) XX asrning 40-yillarida.
C) XX asrning 50-yillarida.
D) XX asr boshida.
12. Birinchi tabiiy hisoblash vositasi.
A)tayoqchalar B) toshlar C) barmoqlar D) abak
13. II avlod Elektron hisoblash mashinalarining asosiy elementi.
A) Katta integral sxema B) Tranzistor C) Elektron lampa D) Integral sxema
14.Kompyuterni telefon tarmog`iga ulash uchun qaysi qurilmadan foydalaniladi?
A) Printer B) Soundblaster C) Modem D) Plotter
15. Operatsion sistema qanday sifatlarga ega bo`lishi kerak?
A) Ishonchlilik C) diskli
B) Bir foydalanuvchilik D) barchasi
1 6. Fayl qaysi tildan olingan va qanday manoni anglatadi?
A) ingliz,birka C) ingliz,ma`lumot
B) fransuz, axborot D) yapon,sumo
17. Operatsion sistema buyruqlarini aniqlang.
A) Tashqi C) ichki
B) Word D)A va C
18. Axborotlar shakliga ko`ra qanday turlarga bo`linadi?
A) uzluksiz, uzlukli B) chekli, cheksiz
C) tovush, matn D) rasm, chizma
19. Quyidagi jadval qaysi mantiqiy amalga mos?
A
|
B
|
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
A) mantiqiy inkor B) mantiqiy ko`paytirish C) mantiqiy qo`shish
20. Quyidagi mantiqiy sxema chiqishida qanday qiymat hosil bo`ladi?
A) 1 B) 0 C) aniqlab bo`lmaydi D) sxemada xato bor
|
REYTING ISHLANMA - Innovatsiyalar vazirligi guliston davlat universiteti ishlab chiqarish texnologiyalari fakulteti

28
REYTING ISHLANMA
Malakaviy amaliyot – 120 soat
Maksimal baho 100 ball.
IShLAB ChIQARISh AMALIYOTLARNI BAHOLASh TARTIBI
Bah
o
Baholash mezonlari
To‘plangan
ball
A
’
lo
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to‘la o‘zlashtira
olish,fanga oid asosiy ko‘rsatgichlarni bilish va baholash,berilgan
savolarga batavsil javob berish va mazmunini to‘la
yoritish,fikrni
ilmiy-nazariy adabiyotlar yordamida asoslash,barcha amaliy ko‘nikma
va malakalarni o‘zlashtirish,nazariy bilimlarni turli vaziyatda qo‘llay
olish,tizimli yondoshish, uzviylikka amal qilish.Auditoriyada faol.
O’quv tartib intizomiga to‘liq rioya qiladi.
Topshiriqlarni namunali
rasmiylashtirgan.
90-100
Y
axs
h
i
Fanga oid asosiy ko‘rsatgichlarni bilish va baholash,fanga oid
asosiy
ko‘rsatgichlarni bilish va baholash,tizimli yondoshish,
uzviylika amal
qilish,asosiy amaliy ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirish,nazariy
bilimlarni turli vaziyatda u yoki bu qo‘llay olish darajada.O‘quv tartib
intizomiga to‘liq rioya qiladi.
70-89
Q
on
iq
ar
li
Topshiriqlarni echishga harakat qiladi.
Berilgan savollarga javob
berishga harakat qiladi. Masalaning mohiyatini chala tushungan. O’quv
tartib intizomiga rioya qiladi.
60-69
Q
on
iq
ar
s
iz
Talaba amaliy mashg‘ulot darsi mavzusiga nazariy tayyorlanib
kelmasa, mavzu bo‘yicha masala, misol
va savollariga javob bera
olmasa, darsga sust qatnashsa bilim darajasi qoniqarsiz baholanadi
0-59
Amaliyotlar
bo’yicha hisobotlar himoyasi natijalari 12-shakldagi
qaydnomaning
“O’zlashtirish ko’rsatgichi”
ustunida hamda talabaning reyting
daftarchasining
“Malakaviy amaliyot natijalari”
qismida qayd etiladi. Hisobotning
dastlabki baholash natijalari bo’yicha saralash ballidan kam to’plagan
talabaning
bali ham ko’rsatiladi.
Ishlab chiqarish amaliyotlari hisoboti himoyasining natijalari fakultet Ilmiy
kengashida muhokama qilinadi.
Agar talaba amliyot dasturini bajarmagan yoki amaliyot bo’yicha
hisobot
tayyorlamagan bo’lsa reyting qaydnomasiga “___” yoxud xisobotga qoniqarsiz baho
olgan bo’lsa “0” qo’yiladi va talaba akademik qarzdor hisoblanadi .
3–4–kurslardagi o’quv tanishuv amaliyotidan akademik qarzdor bo’lgan
talaba kursdan qoldiriladi. 3–4-kursdagi ishlab chiqarish texnologik amaliyotlari
bo’yicha qarzdor talabalarga ta’til vaqtida amaliyotni qayta o’tashga ruxsat etiladi.
Ishlab chiqarish amaliyotlari hisoboti himoyasining
natijalari talabaning
semestrdagi reytingini aniqlashda hamda uni kursdan kursga o’tkazishda hisobga
olinadi.
Ishlab chiqarish amaliyotlari bo’yicha talabaning o’zlashtirish ko’rsatgichi
reyting qaydnomasida ko’rsatiladi, lekin reytingi aniqlanmaydi.
Ипотека-банк тизимида кредитлаш

|
Ипотека-банк тизимида кредитлаш
|
Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #159096 |
Bog'liq biriktirish
BUXORO VILOYATI PESHKU TUMAN
BIRIKTIRTISH XATI
“PESHKU BUNYODKORI QURILISH-MONTAJ” MCHJ
Peshku tuman 11.01.2024 yil
“TASDIQLAYMAN”
“PESHKU BUNYODKORI QURILISH-MONTAJ” MCHJ
rahbari
_____________K. J. Sadirov
11.01.2024 yildan boshlab “PESHKU BUNYODKORI QURILISH-MONTAJ” MCHJning avtokran haydovchisi Uralov Narzullo Hamroyeichga 1987-yilda ishlab chiqarilgan MAZ5334 AAG0630248 davlat belgisi 80271PBA bo’lgan avtokran biriktirilsin va Uralov Narzullo Hamroyeich shu kranga mas’ul shaxs etib tayinlansin.
“PESHKU BUNYODKORI
QURILISH-MONTAJ” MCHJ rahbari _____________K. J. Sadirov
.
|
| |
Talabalarga qo’yilgan talablar - Innovatsiyalar vazirligi guliston davlat universiteti ishlab chiqarish texnologiyalari fakulteti

5
tekshiriladi. Malaka amaliyotidan olingan va qilingan ishlar yuzasidan yozilgan hisobot
“Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash texnologiyalari”
kafedrasida himoya
qilinadi. Hisobotni baholashda to’plangan ma’lumotlar sifati, mazmuni va boshqa
ko’rsatkichlar e’tiborga
olinadi
.
ISHLAB CHIQARISH AMALIYOTINI O’TKAZISH REJASI
60811800- Mevachilik va uzumchilik yo’nalishlari talabalari uchun ishlab
chiqarish amaliyotini o’tkazish rejasi
2–kurs talabalari ishlab chiqarish amaliyotlarini “Xovos don maхsulotlari” AJ,
“MIRZAOBOD UNIVERSAL TRADE”
Cluster MCHJ, “PENG SHING” QK va
“BUNYOD GOLD” MCHJ da otaydilar.
Amaliyot bo’yisha talabalarning bilim, ko’nikma va malakalarga qo’yiladigan tal-

3
Malaka amaliyоti ilm-fan va ishlab chiqarishdagi o'rni
O'zbekiston uzumchilik, g'allachilikni va paxtachilikni rivojlantirish borasida beqiyos
imkoniyatlarga ega. Eng muhim masalalardan biri mamlakatimiz chorvachiligini va na-
tijada aholisini sifatli maxsulotlari bilan uzluksiz ta'minlashdan iboratdir. Ishlab chiqarish,
ilm-fan va ta’lim o’tasida integrasiyli chuqurlashtirish uchun
komplekslar tarkibidagi so-
halarni ilmiy- tehnik rivojlantirish yo’nalishlari muammolariga bagishlangan mavzular ba-
zasini shakillantirish hamda bu muammolarni boshqarish imkoniyatini beradii.
Malaka amaliyotini o’tkazishni tashkil etish

4
bajarib, o’rganish va o’zlashtirishlari lozim bo’ladigan
hamda ularni bajarish muddati,
joylari ko’rsatiladi.
Amaliyotning kundalik rejasi kafedra yig’ilishida muxokama qilinib, tasdiqlanadi va
bir nusxadan dekanatga, universitet o’quv bo’limiga, amaliyot rahbarlariga topshiriladi.
Amaliyot boshlanishi oldidan dekanat va tegishli kafedralar mehnatni muhofaza
qilish, texnika havfsizligi, ishlab chiqarish sanitariyasi, amaliyotni borishi, kun tartibi va
hisobotlarga oid tushuntirishlar o’tkaziladi. Amaliyot kun tartibi xo’jalik bilan kelishilgan
holda tashkil qilinadi.
Ishlab chiqarish amaliyоti ishlab chiqarishdagi turli jarayonlarda ishlarda qatnashish,
mahorat hosil qilish va xo’jalik vazifalarini bajarish bilan hamoxangdir. Xo’jalik va
amaliyot rahbarlari talabalarni amaliyot dasturi va kundalik rejalarda ko’rsatilganidek
ishlab chiqarish ishlari bilan ta’minlashlari lozim.
Ushbu amaliyot davomida talabalar mehnatga
yuqori ong va did bilan
yondoshishlari, ish qurollari, texnika va boshqa vositalarga ehtiyotkorlik to’yg’usida
bo’lishlari lozim.
Talabalar kundalik ishlari oxirida maxsus daftarga
texnologik tadbirlarning nomi,
ahamiyati, bajrish tartibi, xajmi va sifatini yozib boradilar.
Amaliyot o’qituvchi rahbari talabalarning kundalik ishlari sifati,
mahoratga
yondashishlari, bajargan ishlari hajmi va boshqa xususiyatlarini hisoblab boradi,
talabaning har bir texnologik tadbirlarda qatnashishini ta’minlaydi
va har qaysi xafta
oxirida ularning faoliyatiga tegishli yakun yasaydi.
Talaba amaliyotga sababsiz yoki sababli qatnashmay qolgan bo’lsa dekanat va
kafedra ruxsati bilan bajarib boradi.
Amaliyot natijalari sinov bilan yakunlanadi. Ushbu sinovdan o’tmagan talaba
kelgusi
bosqich o’qishiga ko’chirilmaydi.
TAVSIYA QILINGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

TAVSIYA QILINGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Sh.M.Mirziyoev. Oliy Majlisga Murojaatnoma, Toshkent, 2020 yil 24 yanvar.
2. Sh.M.Mirziyoev “Tanqidiy tahlil, qatiy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik-
har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak”. Mamlakatimizni 2016
yilda ijtimoiy - iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017
yilga
mo’ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustivor yo’nalishlariga bag’ishlangan
Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruza, 2017 yil 17 yanvar.-
Toshkent: - “ O’zbekiston”, 2017. -104 b.
3. Sh.M.Mirziyoev “Buyuk kelagimїizni mard va olijanob
xalqimiz bilan birga
quramiz”.- Toshkent: - “ O’zbekiston”, 2017 y.
4. Bo’riev X. Ch., Jo’raev R., Alimov O. Meva
sabzavotlarni saqlash va
daslabki ishlov berish. – T.: Mehnat, 2002.
5. Shaumarov X.B. Islamov S.Ya. Qishloq xo’jaligi
mahsulotlarini saqlash va
birlamchi qayta ishlash texnologiyasi. Toshkent, 2011.
6. Shirokov E.P., Polegaev V. Texnologiya xraneniya i pererabotki produktsii
rastenievodstva s osnavami standartizatsii. – M.: Agropromizdat, 2000.
5.
Oripov R., Sulaymonov I, Umurzoqov E. Qishloq xo’jalik mahsulotlarni
saqlash va qayta ishlash texnologiyasi. – (o’quv qo’llanma) T.: Mexnat, 1991.
Internet saytlari:
1.
http:G’G’www.ifc.uz
2.
www.true.uz
,
www.ski.ilm.uz
Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari

|
Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari
|
bet | 3/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasiMavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari
Maqsad:
Ta’limiy: O`quvchilarga masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari haqida ma’lumot berish;
Tarbiyaviy: O`quvchilarga iqtisodiy tarbiya berish;
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish,
DTS: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari haqida ma’lumotga ega bo`lish.
Mashg‘ulot o`tish metodi: Aqliy hujum, aralash, interfaol.
Mashg‘ulot jihozi: Tarqatma materilallar, 9-sinf Mashg‘ulotligi, jadvallar.
Texnik jixozlar: Kompyuter, multimedia vositalari, slaydlar, proektor.
M ashg‘ulotni borishi:
I. Tashkiliy davr
1) salomlashish;
2) davomatni aniqlash.
II. Takrorlash
Elektron jadvalning imkoniyatlari;
Excel ni ishga tushirish va unda ishni tugallash;
Excelning asosiy elementlari;
Matematik formulalar;
Absolyut va nisbiy murojaat.
Inson amaliy ish jarayonida juda ko‘p masalalarni hal etishiga to‘g‘ri keladi. Masalalarning ba’zilari oson, ba’zilari murakkab hisob-kitob bilan bog’liq bo’ladi. Ba’zi masalalarni hal etishda biror amallar guruhi esa minglab marta bajarilishiga to’g’ri kelishi mumkin. Shuning uchun beminnat va o’ta tez ishlaydigan yordamchimiz bo’lgan kompyuter bu ishimizda yordam bera oladimi, agar yordam bera olsa, u holda masalalarni kompyuterda hal etish qanday tashkil etiladi? degan savol tabiiydir. Bu savolga javob berishdan avval bir nechta masala va ularni yechilishini ko’rib chiqaylik.
1–masala. Hajmi 20 sm3 bo’lgan jism suvga botirilganda unga ta’sir etuvchi ko’taruvchi kuch qiymatini toping.
Masalani tahlil etamiz: fizika kursidan ma’lumki, suvga botirilgan jism o’z hajmiga teng suvni siqib chiqaradi va unga siqib chiqarilgan suv og’irligiga teng kuch ta’sir etadi, bu kuch Arximed kuchi deb ataladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O`zbekiston Respublikasi “Ta’lim to`g`risida”gi Qonuni.// Oliy ta’lim
me’yoriy-huquqiy hujjatlar to`plami.-T.:Istiqlol. 2004. 5-modda.
2.
Xasanov J, To`raqulov X,
Xaydarov M, Xasanboeva O,
Usmanov N,
Pedagogika fanidan izoxli lug`at. –T: Fan va texnalogiya. 2009.-672 b.
3.Nishanova Z.T.
va boshqalar ,,Rivojlanish psixologiyasi.Pedagogik
psixologiya’’.-T.;O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati.2018.332-b
4.Qodirova, M. (2020). Voyaga yetmagan o'smirlar
xulq atvorini
shakllantirishda olib boriladigan ishlar mazmuni. Архив Научных Публикаций
JSPI.
5.Qodirova, M. (2020). Особенности периода взросления подростка.
Архив Научных Публикаций JSPI.
6.Qodirova, M. (2020). Bolalar idrokini rivojlantirishda mashg'ulotlarning
o'rni. Архив Научных Публикаций JSPI.
7.Qodirova, M. (2020). Psixologiya fanlarini o'qitishda
zamonaviy
texnologiyalarning o'rni va ahamiyati. Архив Научных Публикаций JSPI.
8.Qodirova, M. (2020). РОЛЬ
ЗАНЯТИЙ В ФОРМИРОВАНИИ И
РАЗВИТИИ СПОСОБНОСТИ РАЗМЫШЛЕНИЯ У ДЕТЕЙ. Архив Научных
Публикаций JSPI.
–misol - Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi

|
Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi
|
bet | 14/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasi3–misol. Amal bajarilsin: 19632107 + 19702202. Bu amalni qanday bajargan bo’lar edingiz? Ha, to’gri, bu sonlarni ustun ko’rinishida deyarli quyidagicha qo’shasiz:
1) sonlar xonalari mos keladigan tartibda tagma tag yozib olinsin;
2) sonlarni birlik xonasidagi raqamlarini qo’shib, natijani birlik raqami birliklar tagiga yozilib, o’nlik raqami dilda saqlansin;
3) sonlarni o’nlikdagi raqamlarini va dildagi raqam qo’shilib, natijani birlik raqami o’nliklar tagiga yozilib, o’nlik raqami dilda saqlansin;
va 3-banddagi qoida yuzliklar, mingliklar va hokazo uchun takrorlanadi. Bu amallar quyidagi ko’rinishda sizga juda tanish:
+19632107
|
19702202
|
39334309
|
Yuqoridagi misollarda keltirilgan amallar ketma-ketligi, boshqacha aytganda, ko’rsatmalar yoki buyruqlar ketma-ketligi biror kishi tomonidan bajarilgach, ko’zlangan maqsadga erishiladi. Hayotimizda har kuni va har soatda uchrab turadigan turli qoidalar ichida biror zaruriy natijaga erishishga olib keladigan amallarni ketma-ket bajarishni talab etadigan qoidalar informatikaning asosiy tushunchalaridan biri algoritm so’zi bilan ifodalanadi.
Algoritm so‘zi IX asrda yashab (783 - 850) o‘z ilmiy ishlari xazinasi bilan dunyoga tanilgan vatandoshimiz buyuk astronom, matematik va geograf Abu Abdulloh Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy nomidan kelib chiqqan. Al-Xorazmiyning arifmetikaga bag‘ishlangan risolasi XII asrda Ispaniyada lotin tiliga tarjima qilingan. Bu tarjimaning XIV asrda ko‘chirilgan yagona qo‘lyozma nusxasi Kembrij universitetining kutubxonasida saqlanmoqda. Risola lotin tilida “Dixit Algorithmi”, ya’ni “Dediki Alxorazmiy” iborasi bilan boshlanadi.
Algoritmdagi har bir ko’rsatma yoki buyruq biror amalni bajarishni ko’zda tutadi. Algoritmdagi amallarni bajaradigan obyektni ijrochi tushunchasi bilan bog’laymiz. Har qanday algoritm – bu amallarni belgilovchi qoida bo’lib, ularning zanjiri natijasida berilgan qiymatlardan izlangan natijaga kelinadi. Bunday amallar zanjiri algoritmik jarayon, har bir amal algoritmning qadami deb ataladi.
|
| |
IV. Mustahkamlsh - Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi

|
Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi
|
bet | 17/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasiIV. Mustahkamlsh
Algoritm deganda nimani tushunasiz?
Algoritm so‘zini kelib chiqish tarixini so‘zlab bering.
Algoritmga maktab hayotidan misollar keltiring.
Mashg‘ulotlikdan berilgan mavzuni topish algoritmini tuzing.
“Oshpalov” pishirish algoritmini tuzing.
Kompyuterni ishga tushirish algoritmini tuzing.
Sinfdoshingiz bajara olmaydigan ko’rsatmalar yozing.
Quyidagi ko‘rsatmalar algoritm bo‘ladimi va ularni bajarishdan qanday maqsad ko‘zlangan?
1) daryodan bir chelak suv olinsin;
2) chelakdagi suv daryoga solinsin;
3) 1-bandga o‘tilsin.
V. Uyga vazifa.
10-topshiriq.
Maktab MMIBDO‘______________________ _______________sana______ _______ 20__yil
|
| |
-chizma.
 O`qituvchi kasbiy maddaniyatining komponentlari

moddasini to`ldirish
ehtiyoji bor, chunki unda o`qituvchi vakolatlari o`z ifodasini
topmagan. Shu sababli, pedagogik adabiyotlarda turlicha talab qo`yib kelinmoqda.
Misol uchun, O`qituvchilar tayyorlash ta’lim yo`nalishi darsligi mualliflari hozirgi
zamon o`qituvchisiga quyidagi talablarni qo`yishgan.
1). Jamiyat hayotidan xabardor bo`lish;
2). Zamonaviy texnologiyalarni bilish;
o`z mutaxassisligi bo`yicha chuqur bilimga ega bo`lish;
3). Pedagogika va psixologiya fanlari asoslarini puxta bilish;
4). Ta’lim-tarbiya jarayonida samarali shakl, metod va vositalarni tanlay olish;
5). Ijodkor, tashabbuskor va tashkilotchi bo`lish;
6). Yuksak darajadagi mahoratga ega bo`lish;
7). Notiq bo`lish;
8). Kiyinish madaniyatini bilish;
9). Ibratli shaxsiy hayot kechirish (2).
Albatta, bu talablar asoslarga ega. Ammo,
ularga javob beradigan
o`qituvchilarni tayyorlash asosiy masaladir. Shu sababli ham o`qituvchi kasbi
madaniyatining tarkibi va tuzilmasi kengayib bormoqda.
Bu davr taraqqiyotining
hosilasidir. Kezi kelganda ta’kidlash lozimki, ta’lim turlari bo`yicha o`qituvchilarga
qo`yilayotgan talablar spesifik xususiyatlarga egaligi bilan diqqatni tortadi.
Hozirgi zamon o`qituvchisining kasbiy madaniyatini umumiylik
xususiyatiga ega bo`lishi idrok etiladi. Unda individual
va umumiy sifatlar
uyg`unlashadi. Shu ma’noda biz o`qituvchi kasbiy madaniyatida layoqatlik,
malakalik va baholash kompanentlari ustuvor bo`ladi, - degan fikrdamiz. E’tibor
bering:
2-chizma.
Natija olish - Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi

|
Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi
|
bet | 5/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasi4. Natija olish va tahlil etish.
Yuqoridagi kabi va boshqa masalalarni ham kompyuter yordamida hal etish mumkin va u yuqoridagi 4 ta bosqichga qo’shimcha amallarni kompyuter tushunadigan tilga o’girish va kompyuter xotirasiga kiritish kabi bosqichlarni o’z ichiga oladi:
Birinchi bosqich: Masalaning qo‘yilishi. Masalaga mos boshlang‘ich kattaliklari va natijaviy kattaliklar aniqlanadi
Ikkinchi bosqich: Masalaning modelini tuzish. Masala ko‘rilayotgan sohaning ilmiy yutuqlaridan kelib chiqib matematil munosabatlar orqali ifodalanadi.
Uchinchi bosqich: Algoritm tuzish. Masalaning modelidan foydalanib hal etishning ko‘rsatmalar ketma-ketligini tuzish.
To‘rtinchi bosqich: Dastur tuzish. Algoritmdagi ko‘rsatmalar ketma-ketligini kompyuter bajara oladigan tilga o‘tkazish.
Beshinchi bosqich: Dasturni kompyuter xotirasiga kiritish. Bunda tuzilgan dasturni kompyuter xotirasiga kiritiladi.
Oltinchi bosqich: Natija olish va tahlil etish. Dastur ishlatiladi va natijasi tahlil etiladi, xato va kamchiliklar bartaraf etiladi.
Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlaridan ba’zilari ma’lum bir bilim va malaka talab etgani uchun maxsus mavzular orqali yoritib boriladi.
IV. Mustahkamlash.
Savollar:
Kompyuterda masala yechish nechta bosqichdan iborat?
Nima uchun olingan natija tahlil etiladi?
Kalkulyatorda hisob-kitob ishlari bajarilganda qanday xatoliklar yuzaga keladi?
23+46·3-24:3 arifmetik ifodani hisoblash uchun amallarni bajarish ketma-ketligini aniqlang.
Masala shartiga mos tenglama tuzishga misol keltiring.
Mashqlar:
1. Turg‘un suvdagi tezligi 15 km/soat bo‘lgan qayiqning daryo oqimi bo‘ylab 2 soatdagi bosib o‘tgan masofasi oqimga qarshi 3 soatda bosib o‘tgan masofasiga teng bo‘lsa, daryo oqimining tezligini toping (yo’llanma: tezlik=yo’l / vaqt).
Berilgan:
V1=15 km/soat
T1=2 soat
T2=3 soat
S1=S2
Topish k-k
Vo=?
|
|
|
| |
O`qituvchi kasbiy madaniyatining mazmuni

O`qituvchi madaniyatida kasbiy layoqatlik o`z sohasida etuklik, mahoratlik va
namuna bo`lish komponentlarini kamrab oladi. Bu ko`nikma oliy ta’lim jarayonida
nazariy shakllantiriladi va pedagogik faoliyatda takomillashib boradi. Shu sababli,
o`qituvchining kasbiy etukligi faoliyat darajasiga
qarab baholanishi maqsadga
muvofiq bo`ladi. Biz endi faoliyat boshlagan yosh o`qituvchidan tom ma’nodagi
kasbiy etukliikni talab qila olmaymiz, undan nisbatan xarakterdagi etuklik darajasini
kutamiz.
Axloqiy malakalik o`qituvchi kasbiy madaniyatida bilimlilik, axloqiy fazilatlik
va demokratik munosabatlikni qamrab oladi. O`qituvchining axloqiy malakaligi oliy
ta’lim jarayonida namoyon bo`la boshlaydi va faoliyat davomida takomillashib
boradi. Bu o`rinda biz yosh o`qituvchidan axloqiy me’yor malakasi va fazilatlilikni
kutishga haqlimiz. Oliy ta’lim jarayoni o`qituvchi
axloqiy malakasini nazariy
kuchaytiradi, xolos. Ba’zan korreksion vazifani bajavrishi mumkin,
amma oliy
ta’lim jarayoni axloqiy malakani kasbiy yo`naltirish masalasida muhim vazifani
bajaradi.
O`qituvchi kasbiy madaniyatida o`z faoliyatini
baholay olish ijodkorlik,
texnologik, malakalik va samaradorlik komponentlarini mujassam etadi.
O`qituvchining o`z faoliyatini nazorat qila olishi yoki faoliyatidan qoniqmasligi
baholash jarayoni uchun muhim asosdir. Hozirgi kunda o`qituvchi faoliyatini tashqi
kuchlar tomonidan
baholash keng tus olgan, bu masalaning bir tomoni. Asosiy
masala shundaki, o`qituvchining o`zi faoliyatini baholay olishi muhim ahamiyatga
ega. Aynan mana shu nuqtada o`qituvchining kasbiy etukligi va axloqiy malakaligi
namoyon bo`ladi. Kasbiy madaniyat darajasi baholash natijasida aniqlanadi.
Zero, biz kasbiy etuklik, axloqiy malakalilik va faoliyatni baholashni hozirgi
zamon o`qituvchisi kasbiy madaniyatining asosiy komponentlari
sifatida qabul
qilamiz. Bunda oliy ta’lim jarayoni kasbiy madaniyatni shakllantirish, nazariy
yo`naltirish va muayyan darajada korreksiyalash funksiyasini bajaradi.
O`qituvchining amaliy faoliyati kasbiy madaniyatning namoyon bo`lishi,
malakaning kuchayishi va tajribaning yuzaga kelishini ta’minlaydi. Besh yil va
undan ko`p amaliy faoliyat tajribasiga ega bo`lgan o`qituvchidan
kasbiy
madaniyatni kutish maqsadga muvofiqdir.
Shunday qilib, hozirgi zamon o`qituvchisining xususiyati dinamik xarakterda
ekanligi bilan diqqatni tortadi. Bu masalada quyidagi xulosaga kelish mumkin:
birinchidan
, o`qituvchi kasbiy madaniyati
mazmunida professionallik,
bilimdonlik va zamonaviylik komponentlari muhim o`rin tutadi;
ikkinchidan
, o`qituvchi kasbiy madaniyati mazmunida o`qituvchi kasbiy
madaniyatida
kasbiy layoqatlik, axloqiy malakalik va faoliyatni baholash
komponentlari ustuvor bo`ladi.
Formulalar:
 
 
 
  
Yechilishi

|
Formulalar:
Yechilishi
|
bet | 6/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasiFormulalar:
Yechilishi:
3v2=152;
3v2=30;
v2=10;
vo=(15-10):2=2,5
|
|
|
Javob: 2,5 km/soat.
|
2. To’g’ri burchakli to’rtburchakning tomonlari, mos ravishda, 4 sm va 3 sm bo’lsa, uning diagonali uzunligini toping (yo’llanma: to’g’ri to’rtburchakning diagonali to’rtburchakni ikkita to’g’ri burchakli uchburchakka ajratadi, demak, diagonal gipotenuza bo’ladi).
V. Uyga vazifa:
1-3-savollar, 2-mashq.
Maktab MMIBDO‘______________________ _______________sana______ _______ 20__yil
Sana: “__” _______ 201__-yil. Sinflar: _______. To‘garak rahbari:________________
Mavzu: Model va uning turlari
Maqsad: O`quvchilarga modelning turlari haqida tushuncha bersish.
DTS: Abstrakt, fizik va biologik modellar haqida tasavvurga ega bo`lish.
Mashg‘ulotni borishi:
I. Tashkiliy qism:
a) salomlashish;
b) davomatni aniqlash;
d) sinfni Mashg‘ulotga tayyorlash
II. Takrorlash
Kompyuterda masala yechish nechta bosqichdan iborat?
Nima uchun natija tahlil etiladi?
Kalkulyatorda hisob-kitob ishlarida qanday xatoliklar yuzaga keladi?
Masala shartiga mos tenglama tuzishga misollar keltiring.
III. Yangi mavzuni o`rganish.
B izni qiziqtirayotgan va o’rganilayotgan narsa yoki jarayon obyekt deb ataladi. Masalan, quyosh sistemasidagi sayyoralar, sport koptoklari, maktabingizdagi kompyuterlar obyektlarga misol bo’ladi. Bir turdagi o‘rganilayotgan obyektlar o‘zining xususiyatlari – tavsifiga ega bo’ladi. Har bir alohida olingan obyekt esa boshqasidan shu tavsifga mos tavsif qiymati bilan farqlanadi. Masalan, o’rganilayotgan kompyuterlar nomli obyektlarning tavsifi: ishlab chiqargan firma nomi, asosiy plata markasi (motherboard), protsessor nomi, protsessor tezligi (CPU), vinchester sig’imi, tezkor xotira (RAM) sig’imi, videoxotira sig’imi bo’lsa, aniq kompyuterning tavsif qiymati: ishlab chiqargan firma nomi FUJITSU SIEMENS, asosiy plata markasi D1170, protsessor nomi Pentium IV, protsessor tezligi 3,06 Ggers, vinchester sig’imi 160 Gbayt, tezkor xotira sig’imi 1 Gbayt, videoxotira sig’imi 512 Mbayt.
Agar o’rganilayotgan obyektlar sayyoralar bo’lsa:
Sayyoralar tavsifi
|
shakli
|
og‘irligi
|
radiusi
|
aylanish tezligi
|
|
|
| |
Yer uchun tavsif qiymat - Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi

|
Surxondaryo viloyati Sherobod tumani maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tasarrufidagi
|
bet | 7/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasiYer uchun tavsif qiymat
|
sharsimon
|
5976·1021 kg
|
6378 km
|
30 km/sek
|
Koptok nomli obyekt uchun:
Koptoklar tavsifi
|
shakli
|
og‘irligi
|
radiusi
|
materiali
|
Oddiy koptok tavsif qiymati
|
sferasimon
|
2,2 kg
|
15 sm
|
rezina
|
K o‘p hollarda ma’lum bir sohaga oid izlanishlar olib borilayotganda haqiqiy obyekt emas, balki uning qandaydir ma’nodagi nusxasi o‘rganiladi. Bunga, bir tomondan, ma’lum bir sabablarga ko‘ra (chaqmoqning turg‘un emasligi, quyoshning uzoqligi, obyekt bilan ishlash katta mablag‘ talab etishi yoki inson hayotiga havf solishi va hokazo) haqiqiy obyektni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘rganishning ilojisi bo‘lmasa, ikkinchi tomondan izlanishlar uchun obyektning qandaydir ma’nodagi nusxasini o‘rganishning o’zi ham yetarli bo‘ladi. Albatta, bu hollarda obyektning nusxasi izlanish olib borilayotgan sohaning talablariga to’liq javob berishi kerak bo‘ladi.
Model – haqiqiy obyektning izlanish olib borilayotgan sohaning ma’lum talablariga javob beradigan nusxasidir.
Model so‘zi (lotincha modulus – o‘lchov, me’yor) sizga samolyotsozlik, mashinasozlik yoki kemasozlik to‘garaklari orqali tanishdir. Hayotda obyektlarning modellariga juda ko‘p misollar keltirish mumkin. Masalan, yerning modellari bo‘lib globus yoki xarita; samolyotning modeli bo‘lib kichiklashtirilgan nusxasi, avtomashinaning modeli bo‘lib siz bilgan o‘yinchoqlar; chaqmoqning modeli bo‘lib yuqori kuchlanishli elektr manbaidagi qisqa tutashuv yoki payvandlash elektrodining yonishi; insonning modeli bo‘lib uning hujayrasi yoki qo‘g‘irchoq yoki fotosurati; inson miyasining hisoblashga oid modeli bo‘lib kalkulyator yoki kompyuter xizmat qiladi.
Haqiqiy obyekt va uning modeli o‘tkazilayotgan tajribalarda bir xil natija bersagina izlanish olib borilayotgan soha talablariga javob beradi. Masalan, samolyot va uning kichik nusxasi bo‘lgan model bir xil aerodinamik qonunlarga bo‘ysunadi. Model uchun topilgan natijalar haqiqiy samolyot uchun ham o‘rinlidir. Loyihalashtirilgan haqiqiy samolyot qurilgach, uni laboratoriyadagi maxsus qurilmalar – samolyotga havo oqimini yuboruvchi stendlarda sinab ko‘riladi. Bu holda laboratoriyadagi stendlar atmosferaning modeli bo‘lib xizmat qiladi.
Hayotda shunday jarayonlar bo‘ladiki, ularning modeli sifatida matematik munosabatlar va formulalar qaraladi. Bu holda tanlangan model haqiqiy obyektning xususiyatlarini o‘zida mujassamlashtirgan bo‘lishi zarur, ya’ni o‘rganilayotgan obyekt va tanlangan model xususiyatlari bir xil munosabat va formulalar orqali ifodalanishi lozim.
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali kompyuter injiniringi
|
bet | 1/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 316,37 Kb. | | #250255 |
Bog'liq Akobirshoh kompyuterni tashkil etish-1
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
KOMPYUTER INJINIRINGI
FAKULTETI
Kompyuterni tashkil etilishi tarmoqlari fanidan
MUSTAQIL ISH -1
Mavzu: Kompyuterning buyruqlari to‘plami arxitektura satxi
Bajardi: KI22-03 Elmirzayev A.
Qabul qildi: Xusanov K.
SAMARQAND – 2024
MUNDARIJA:
I. KIRISH
II. ASOSIY QISM.
2.1-Kompyuterning buyruqlari to‘plami arxitektura satx.
2.2- Kompyuterning buyruqlari to‘plami arxitektura satxi muhim
texnologik yechimlar.
2.3- Kompyuterning buyruqlari to‘plami arxitektura satxi iste'mol qilinishi.
III. XULOSA
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
I. KIRISH
"Kompyuterning buyruqlari to ‘plami (Instruction Set Architecture - ISA)" Bu, kompyuterda amalga oshiriladigan buyruqlar to‘plamini tavsif etadi. Bu buyruqlar kompyuterda qilinishi kerak bo'lgan har qanday amalni sinovlab ko‘rish uchun foydalaniladi. ISA, dasturlash tilidan farqli o ‘laroq, kompyuterning fizikaviy qurilmasiga mo‘ljallangan. Bu qurilma buyruqlarni qabul qiladi va ularni amalga oshiradi.
Oddiy tarzda aytganda, ISA kompyuterning "dilshunasligi" deb hisoblanishi mumkin. Bu, kompyuter dasturlarining kompyuterda kuzatiladigan shakli bo'lib, kompyuter muhandislari uchun asosiy xususiyatlar bilan bog‘liqdir. Bir necha mashhur ISA-lar misol qilib, x86 (masalan, Intel va AMD ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlatiladi), ARM, MIPS, va RISC-V keltirilish mumkin.
Umuman olganda, har bir ISA, u bilan bog'liq qurilma uchun specifikatsiyalar va qoidalarni (masalan, buyruq formati, buyruq turlari, qanday sifatli ma'lumotlarni qabul qilish va saqlash kabi) taqdim etadi. Bu specifikatsiyalar asosan har bir kompyuter dasturini ishlab chiqish va uni bajarish uchun kerak bo‘lgan tegishli qurilmani ishlab chiqishga yordam beradi.
|
| |
-modda. Xodimning moddiy javobgarligi doirasi

|
-modda. Xodimning moddiy javobgarligi doirasi
|
bet | 43/58 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 235,19 Kb. | | #150284 |
Bog'liq 3-kurs Mehnat huquqi mantiqiy savollar javoblari340-modda. Xodimning moddiy javobgarligi doirasi
Agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, xodim o‘zining o‘rtacha oylik ish haqi doirasida moddiy javobgar bo‘ladi.
341-modda. Xodimning to‘liq moddiy javobgarligi
Xodimning to‘liq moddiy javobgarligi uning ish beruvchiga bevosita yetkazilgan haqiqiy zararning o‘rnini to‘liq miqdorda qoplash majburiyatidan iboratdir.
Etkazilgan zarar uchun to‘liq miqdordagi moddiy javobgarlik ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan hollardagina xodimning zimmasiga yuklatilishi mumkin.
O‘n sakkiz yoshgacha bo‘lgan xodimlar faqat qasddan yetkazilgan zarar uchun, alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta’siridan mastlik holatida yetkazilgan zarar uchun, shuningdek jinoyat yoki ma’muriy huquqbuzarlik sodir etish natijasida yetkazilgan zarar uchun to‘liq moddiy javobgar bo‘ladi.
342-modda. Xodimning to‘liq moddiy javobgarligi hollari
Etkazilgan zarar uchun to‘liq miqdordagi moddiy javobgarlik quyidagi hollarda xodimning zimmasiga yuklatiladi:
1) to‘liq moddiy javobgarlik to‘g‘risidagi shartnoma asosida o‘ziga ishonib topshirilgan qimmatliklarning kamomadida;
2) xodim tomonidan bir martalik hujjat (tovar-moddiy qimmatliklarni olish ishonchnomasi, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi va hokazolar) bo‘yicha olingan boyliklarning but saqlanishi ta’minlanmaganda;
3) qasddan zarar yetkazilganda;
4) alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta’siridan mastlik holatida zarar yetkazilganda;
5) xodimning sud tomonidan aniqlangan jinoiy harakatlari natijasida zarar yetkazilganda;
6) ma’muriy huquqbuzarlik natijasida zarar yetkazilganda, agar bu tegishli davlat organi yoki sud tomonidan aniqlangan bo‘lsa;
7) davlat sirlarini yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirni (tijorat, xizmat sirini yoki boshqa sirlarni) tashkil etuvchi ma’lumotlar oshkor qilinganda;
8) xodim mehnat majburiyatlarini bajarmagan taqdirda zarar yetkazilganda.
To‘liq moddiy javobgarlik ushbu Kodeksda yoki boshqa qonunlarda nazarda tutilgan o‘zga hollarda ham xodimning zimmasiga yuklatilishi mumkin.
Tashkilot rahbari, uning o‘rinbosarlari, tashkilot bosh buxgalteri, tashkilot alohida tuzilmasi rahbari ushbu Kodeksning 488-moddasiga muvofiq to‘liq moddiy javobgar bo‘ladi.
|
| |
-modda. Xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash majburiyati

|
-modda. Xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash majburiyati
|
bet | 42/58 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 235,19 Kb. | | #150284 |
Bog'liq 3-kurs Mehnat huquqi mantiqiy savollar javoblari337-modda. Xodimning ish beruvchiga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash majburiyati
Xodim ish beruvchiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri yetkazilgan haqiqiy zararning o‘rnini qoplashi shart.
Olinmagan daromadlar (boy berilgan foyda) xodimdan undirilmaydi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri yetkazilgan haqiqiy zarar deganda ish beruvchining mavjud mol-mulki (shu jumladan uchinchi shaxslarning ish beruvchidagi mol-mulki, agar ish beruvchi mazkur mol-mulkni but saqlanishi uchun javobgar bo‘lsa) amalda kamayganligi yoki yomon holatga kelganligi, shuningdek ish beruvchi uchun mol-mulkni sotib olish, tiklash yoxud xodim tomonidan uchinchi shaxslarga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash uchun ortiqcha xarajatlar qilish va to‘lovlarni amalga oshirish zarurati tushuniladi.
338-modda. Xodimning moddiy javobgarligini istisno etuvchi holatlar
Zarar uni bartaraf etib bo‘lmaydigan kuch, oqlangan xo‘jalik tavakkalchiligi, oxirgi zarurat yoki zaruriy mudofaa yoxud ish beruvchining xodimga ishonib topshirilgan mol-mulkni saqlash uchun zarur shart-sharoitlarni ta’minlash bo‘yicha majburiyatini bajarmaganligi oqibatida yuzaga kelgan hollarda xodimning moddiy javobgarligi istisno etiladi.
Oqlangan xo‘jalik tavakkalchiligi deganda qo‘yilgan maqsadga boshqacha tarzda erishish mumkin bo‘lmaganda, xodimning o‘z zimmasiga yuklatilgan lavozim majburiyatlarini lozim darajada bajargan, muayyan darajada g‘amxo‘rlik ko‘rsatgan va ehtiyotkorlik qilgan, zararni bartaraf etish choralarini ko‘rgan holda hamda xo‘jalik tavakkalchiligining obyekti odamlarning hayoti va sog‘lig‘idan emas, balki moddiy boyliklardan iborat bo‘lgan hollarda zamonaviy bilim va tajribaga muvofiq qilgan harakatlari tushuniladi.
339-modda. Ish beruvchining xodimdan zararni undirishdan voz kechish huquqi
Ish beruvchi moddiy zarar yetkazilgan aniq sharoitlarni hisobga olgan holda zararni aybdor xodimdan to‘liq yoki qisman undirishdan voz kechish huquqiga ega. Tashkilot mulkdori ish beruvchining mazkur huquqini qonunchilikda, shuningdek tashkilotning ta’sis hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda cheklashi mumkin.
|
| |
Yaxshi korporativ madaniyatga ega kompaniyalar xodimlarni jalb etish reytinglariga ega

|
Yaxshi korporativ madaniyatga ega kompaniyalar xodimlarni jalb etish reytinglariga ega
|
bet | 7/7 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 29,31 Kb. | | #150267 |
Bog'liq Boshqarishda korporativ madaniyatning roli1. Yaxshi korporativ madaniyatga ega kompaniyalar xodimlarni jalb etish reytinglariga ega.
2. Yaxshi korporativ madaniyat aylanma stavkalarini kamaytiradi.
3. Ijobiy kompaniya madaniyati yuqori sifatli nomzodlarni jalb etishga yordam beradi.
Dunyo bo‘ylab tashkilotlarning deyarli 90 foizini o‘z tashkilotida yuqorida keltirib o‘tilgan madaniyat turlaridan biri yoki bir nechtasi ustunlik qiladi deb tasniflash mumkin. Yuqorida keltirib o‘tilgan madaniyat turlari har xil bo‘lsa-da, biri boshqasidan muhimroq ahamiyatga ega deb aytish qiyin. Ularning barchasining ijobiy va salbiy tomonlari bor. Bundan tashqari, tashkilot ushbu turli xil madaniyatlarning aralashmasiga ega bo‘lishi mumkin. Tashkilot madaniyati muayyan jamoa yoki loyihaga qarab o‘zgarishi mumkin. Shunday qilib, dunyodagi yetakchi mamlakatlarning inson resurslari tizimida korporativ madaniyatni shakllantirish amaliyotining muhim tajribasining menejmentning ushbu segmentini isloh qilishning 4 ta asosiy tendensiyasini ajratib ko‘rsatish mumkin, bu korxonada xdoimlarni samarali boshqarish jarayonida hisobga olinishi kerak: 1. Kuchli, muvozanatli va samarali tashkiliy madaniyatni yaratish va rivojlantirish uchun kadrlar bo‘limining tashkiliy madaniyatni boshqarish sohasidagi maqsadli harakatlari zarur. 2. Xodimlar, menejment va inson resurslarini boshqarish bo‘limi maqsadlarining uyg‘un kombinatsiyasi uchun korxonaning strategik boshqaruv tizimiga kadrlar xizmatlarini birlashtirish va korxonaning muhit va urf-odatlaridan kelib chiqqan holda eng manfaatli korporativ madaniyatni tanlash va shakllantirish. 3. To‘gri shakllantirilgan va aks ettirilgan korporativ madaniyatni xorij tajribasi bilan uyg‘unlikda doimiy ravishda takomillashtirib borish muhim ahamiyatga ega.
Havolalar:
https://uz.itpedia.nl/2011/03/26/het-belang-van-cultuur-wordt-bij-overgang-naar-het-nieuwe-werken-vaak-onderschat/
https://tltaudit.ru/uz/statins/osnovy-korporativnoi-kultury-mezhdunarodnye-normy/
https://uz.delachieve.com/madaniyat-tushunchasi-korporativ-va-tashkiliy/
https://uz.birmiss.com/madaniy-korporativ-va-huquqiy-madaniyat-turlari/
https://reviews.tn/uz/wiki/what-are-the-4-types-of-corporate-culture/
|
| |
O‘rganilayotgan obyekt tavsiflarining matematik munosabatlar, belgilar va bog‘lanishlar orqali ifodasi matematik model deb ataladi

|
O‘rganilayotgan obyekt tavsiflarining matematik munosabatlar, belgilar va bog‘lanishlar orqali ifodasi matematik model deb ataladi
|
bet | 8/17 | Sana | 12.07.2024 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #267425 |
Bog'liq 4-Informatikadan to’garak dasturi va qilingan ishlar bo’yicha qaydnomasiO‘rganilayotgan obyekt tavsiflarining matematik munosabatlar, belgilar va bog‘lanishlar orqali ifodasi matematik model deb ataladi.
O‘rganilayotgan obyektning matematik munosabatlar va belgilar orqali ifodalash jarayoni matematik modellashtirish deb ataladi.
Avvalgi Mashg‘ulotda ko‘rilgan kitob sahifasidagi satrlar sonini topish masalasi kvadrat tenglama ko‘rinishida ifodalandi. Demak, masalani kvadrat tenglama ko‘rinishida ifodalash jarayoni matematik modellashtirish, mos tenglama esa masalaning matematik modeli bo‘lar ekan. Huddi shunday, Arximed kuchi, Pifagor teoremasi va perimetr formulasi ham matematik model bo’ladi.
Matematik modellashtirish jarayoni qadimdan astronomiya, kimyo va fizika fanlarida qo‘llab kelingan. Misol sifatida Neptun planetasining kashf etilishini olish mumkin. 1846 yilda fransuz astronomi U.Leverye Uran planetasining g‘ayritabiiy harakatlanishiga Quyosh sistemasining o‘sha paytgacha noma’lum bo‘lgan planetasi sababchi ekanligini matematik isbotlab bergan. Shu yili Leveryening ko‘rsatmalariga asoslanib nemis astronomi Galley Neptun planetasini teleskop orqali kuzata olgan.
Kimyoviy reaksiyalaning matematik modeliga misollar:
Xlor bilan natriyning birikish reaksiyasi: ;
Tabiiy gazdan oltingugurt ajratib olish reaksiyasi: .
Fizik hodisalarning matematik modeliga quyidagilar misol bo‘ladi:
Nyutonning ikkinchi qonuni, ya’ni jismga ta’sir etayotgan kuchning formulasi: , bu yerda m – jism massasi, a – tezlanish;
Nyutonning butun olam tortishish qonuni: , bu yerda m1, m2 – bir-biriga ta’sir etayotgan jismlar massalari, R – ular orasidagi masofa, G – gravitatsiya doimiysi.
Hozirgi kunda ham modellashtirishni kimyo, biologoya, tibbiyot iqtisod kabi fan yo‘nalishlarida keng qo‘llab juda qiziqarli natijalar olinmoqda.
U muman olganda, modellar obyektlarni ifodalash vositalarini tanlashga qarab quyidagi sxemada tasvirlanganidek uch asosiy turga bo‘linadi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘rganilayotgan obyekt tavsiflarining matematik munosabatlar, belgilar va bog‘lanishlar orqali ifodasi matematik model deb ataladi
|
Umuman, samarali korporativ madaniyat quyidagilar bilan ajralib turadi

|
Umuman, samarali korporativ madaniyat quyidagilar bilan ajralib turadi
|
bet | 3/7 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 29,31 Kb. | | #150267 |
Bog'liq Boshqarishda korporativ madaniyatning roliUmuman, samarali korporativ madaniyat quyidagilar bilan ajralib turadi:
° koordinatsiya, shovqin, jamoaviy ruh deb ataladigan narsa;
° ishda qoniqish va uning natijalarida mag'rurlik;
° tashkilotga bag'ishlangan va yuqori standartlarga javob berishga tayyorman;
° ish sifatiga yuqori talablar;
° qiyinchiliklar va byurokratik to'siqlarga qaramasdan, taraqqiyot va raqobat talablari sababli o'zgarishga tayyor bo'lish.
Shunga muvofiq, u tashkilot a'zolari xatti-harakatiga katta ta'sir ko'rsatadi.
Kuchli korporativ madaniyatning ajoyib natijalaridan biri past aylanma mablag'dir. Buning sababi, tashkilotning maqsadi nima va u nimani anglatishini xodimlar fikri birligi bilan izohlaydi. Bu, o'z navbatida, xodimlarning birlashuvini, tashkilotga sadoqatlilik va bag'ishlanishni hosil qiladi va shuning uchun bunday tashkilotni xodimlar bilan birga qoldirish istagi yo'qoladi. Korxona madaniyati tashkilotning ma'lum bir qiyofasini shakllantiradi va uni boshqa har qanday kishidan ajratib turadi; tashkilotdagi ijtimoiy barqarorlik tizimini yaratadi, bu tashkilotni birlashtiruvchi, uning xatti-harakatlarining o'ziga xos standartlarini ta'minlaydigan ijtimoiy yopishqoq narsadir. Berilgan narsa sifatida mutlaqo hisoblanmaydi: u tashkilotdagi o'zgarishdagi odamlar va voqealar kabi doimo o'zgarib turadi.
Har bir tashkilot o'zining ish joyidagi xodimlarning kundalik ma'muriyatini tartibga soluvchi o'z xodimlarining o'zlari uchun zarur bo'lgan qadriyatlarga mos ravishda o'z faoliyatini amalga oshiradigan o'z qoidalari va qoidalarini ishlab chiqadi. Tashkiliy madaniyatlarni yaratish mamlakatning ijtimoiy ideallarini va madaniy an'analarini hisobga olish zarur. Bundan tashqari, tashkilot xodimlari tomonidan qadriyatlarni yanada yaxshiroq tushunish va o'zlashtirish uchun tashkilot ichida korporativ qadriyatlarning turli ko'rinishlarini ta'minlash muhimdir. Tashkilot a'zolari tomonidan ushbu qadriyatlarni bosqichma-bosqich qabul qilish tashkilotning rivojlanishiga barqarorlik va katta muvaffaqiyat qozonishga imkon beradi. Ulardan keyin tegishli mukofot yoki aktsiyalarni boshqarish tavsiya qilinadi. Yangi kelganlar bunday xatti-harakatlar qoidalarini tushunmaguncha, ular jamoaning to'la-to'kis a'zolari bo'la olmaydi.
|
| |
-modda. Ish beruvchining yetkazilgan zarar miqdorini va uning kelib chiqish sababini aniqlash majburiyati

|
-modda. Ish beruvchining yetkazilgan zarar miqdorini va uning kelib chiqish sababini aniqlash majburiyati
|
bet | 45/58 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 235,19 Kb. | | #150284 |
Bog'liq 3-kurs Mehnat huquqi mantiqiy savollar javoblari344-modda. Ish beruvchining yetkazilgan zarar miqdorini va uning kelib chiqish sababini aniqlash majburiyati
Muayyan xodimlar tomonidan yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash to‘g‘risida qaror qabul qilishdan oldin ish beruvchi yetkazilgan zararning miqdorini va uning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun ushbu Kodeksning 302 — 311-moddalarida nazarda tutilgan tartibda xizmat tekshiruvi o‘tkazishi shart.
Zararning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun xodimdan yozma tushuntirish talab qilish majburiydir. Xodimning tushuntirish berishdan bosh tortishi uning ish beruvchiga zarar yetkazganlik uchun moddiy javobgarlikka tortilishiga monelik qilmaydi va hozir bo‘lgan guvohlar ko‘rsatilgan holda dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
21. Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasi tushunchasi, mazmuni, muddati va shaklini yoriting.
22-bob. Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasi
373-modda. Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasi tushunchasi
Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasi ish beruvchi va o‘quvchi (ish beruvchida ishlayotgan shaxs yoki ish qidirayotgan shaxs) o‘rtasida mehnat shartnomasi bo‘yicha ishdan ajralgan yoki ajralmagan holda ta’lim olish uchun tuzilgan, kasbiy bilimlar, malakalar va ko‘nikmalarni o‘rganish to‘g‘risidagi yoki qayta tayyorlash haqidagi kelishuvdir.
374-modda. Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasining mazmuni
Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasida quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:
taraflarning nomi;
o‘quvchi tomonidan olinadigan aniq malaka;
ish beruvchining o‘quvchiga ishlab chiqarish ta’limini o‘tash uchun zarur shart-sharoitlarni ta’minlash majburiyati;
o‘quvchining ishlab chiqarish ta’limini o‘tash va olingan malakaga muvofiq ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bo‘yicha ishlab chiqarish ta’limi shartnomasida belgilangan muddat davomida ishlab berish majburiyati;
ishlab chiqarish ta’limining muddati;
o‘qish davrida mehnatga haq to‘lash miqdori;
taraflarning rekvizitlari.
Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasida taraflarning kelishuvi bilan belgilangan boshqa shartlar ham bo‘lishi mumkin.
Ishlab chiqarish ta’limi shartnomasida belgilangan, ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi bo‘yicha ishlab berish muddati ishlab chiqarish ta’limi muddatiga hamda ish beruvchining uni o‘tkazishga doir chiqimlariga mutanosib bo‘lishi va har qanday holda ham ushbu Kodeksning 110-moddasi birinchi qismining uchinchi xatboshisiga muvofiq belgilangan muddatli mehnat shartnomasining eng ko‘p davridan oshib ketmasligi kerak.
|
| |
– rasm. IST 006 pechining konstruksiyasi

20 – rasm. IST 006 pechining konstruksiyasi
Bu induktorning generator otpaykasiga ulanishi bilan xosil boʻladi. 20 – rasmda indikatorning toʻliq choʻlgʻamsoniga ulanishi koʻrsatilgan. Indikator quvvati va kondensator generator quvvatiga teng. Generatorni otpaykaga ulanishi 20 – rasm induktor kuchlantiruvchi avtotransformatordek ishlaydi. Generator quvvati (750) boʻladi. Endi indikator choʻlgʻami qismlariga keladi, barcha indikator qismlariga keladi, barcha induktorlarda va kondensatorda quvvat ortadi.Indikator quvvati ruxsat etilgan kondensator quvvatidan oshmasligi lozim, shuning uchun opaykaning oʻrnatilish joyi laboratoriya yoʻli bilan aniqlanadi. (Generatorning 2– yoki 3– choʻlgʻami oraligʻida.)
Ishning borishi.
Ishda ishlanadigan materiallar, priborlar, jihozlar.
IST 006 induksion suyuqlantirish moslamasi galvanometr xromel–alyumelli bilan termopara, sekundomer, slindrsimon namuna magnitlanmaydigan poʻlatdan 300mm uzunlikda diametri 10,30,50,70,90 va110mm choʻyan chushkasi.
IST 006 induksion suyuqlantirish moslamasini tuzilishini oʻrganish. Bunda tok manbaidan uzilgan xolda master yordamida bajariladi. Pech tuzilishini oʻrganish. Pechni eskezlashtirish, Induktor diametri, trubka diametri. Induktor choʻlgʻami soni otpayka bilan va otpaykasiz parametrlari xaqida hisobot yozish. Chastota xosil qilish texnika xarakteristikalar bilan tanishish. Ishga tushirish va sovitishni tuzilishi. Kondensator batareyalari tuzilishi bilan tanishish.
Ishni bajarish tartibi:
1. Induksion pech konstruksiyasi va poʻlat suyuqlantirib olish uchun kerakli materiallar bilan tanishish.
2. Koʻrsatilgan kimyoviy tarkibdagi poʻlat olish uchun shixta materiallarini hisoblash.
3. Shixta materiallarini oʻlchash va pechga yuklash.
4. Metallni suyuqlantirish, temperaturasini oʻlchash va tekshirish uchun probalar olish..
5. Qoliplarni namuna olish uchun tayyorlash.
6. Suyuq metallni kovshga chiqarish va namunalar olish uchun, qolipga quyish,
Hisobot
1. Induksion pechning tuzilishi va ishlash prinsipi, uning eskizi.
2. Poʻlat suyuqdantirish texnologiyasi.
3. Poʻlat suyuqlantirishda berilgan shixta materiallarini kimyoviy tarkibini hisoblash.
|