Topshiriqni bajarish uchun misol - Yog'ochni hosil bo’lishi uchun zarur bo'lgan karbonat angidrid miqdorini aniqlash

1.1. Topshiriqni bajarish uchun misol
Misol. Normal sharoitda quyidagi parametrlarga ega daraxtni o'stirish uchun qancha hajmda o'simlik karbonat angidrid gazini o'zlashtirishi kerak: daraxt diametri D = 0,8 m, balandligi h = 15 m, yog'och zichligi ρ = 0,08 m3.
Biz barcha yog'ochni ugleroddan tayyorlangan va daraxt tanasi silindrsimon shaklga ega deb taxmin qilamiz.
Hisoblash: Daraxtning massasini (m) aniqlaymiz. Buning uchun ko’ndalang kesimi (πr2), balandligi (h) (r radius D/2=0,4m), va zichlikni (ρ) ko'paytiramiz.
Ya'ni,
yoki (1.1)
Karbonat angidriddan o'tin hosil bo'lishi reaktsiysi qo’yidagicha davom etadi:
(1.2)
Biz (1.2) tenglamadagi karbonat angidridning (CO2) massasini m1 ga, uglerodning massasini (C) m2 ga va ularning molekulyar og'irliklarini M1 va M2 ga mos ravishda teng deb qabul qilamiz.
Reaksiya beruvchi moddalar massalari va ularning molekulyar massalarining nisbatidan foydalanamiz:
(1.3)
bu erda m1 va m2 - reaktivlarning massalari; M1 va M2 ularning molekulyar og'irliklari; k1 va k2 ularning stexiometrik koeffitsientlari ((1.2) tenglama bo'yicha ular biriga teng).
Kislorodning atom massasi 16 ga, uglerod – 12 gateng (D.I.Mendeleyev jadvalidan). Shunga ko'ra, CO2 (M1) ning molekulyar og'irligi 16×2+12=44; uglerodning molekulyar massasi uning atom massasiga teng olinadi, ya'ni. M2=2. (1.3) formuladan foydalanib quyidagilarga erishamiz:
(1.4)
Ma'lumotlarni almashtirib, quyidagilarni olamiz:
Ma'lumki, normal sharoitda 1 molga teyg har qanday gaz 22,4 litr hajmni egallaydi. 1 mol karbonat angidridning massasi 0,044 kg yoki 44 g (bir molning massasi son jihatdan molekulyar og'irlikka teng bo'lgani uchun) bo'lgani uchun, 2200 kg tarkibidagi karbonat angidrid mollari sonini 22,4 litrga ko'paytirsak, biz kerakli qiymatni olamiz.
.
Javob: normal sharoitda olingan karbonat angidrid hajmi 1120m3.
1.1
№ variant
|
Yog'och turi
|
, g/sm3
|
I
|
II
|
III
|
IV
|
V
|
D, m
|
h, m
|
D, m
|
h, m
|
D, m
|
h, m
|
D, m
|
h, m
|
D, m
|
h, m
|
20
|
Majnuntol
|
0,56
|
1
|
19
|
0.15
|
2
|
0.8
|
6
|
0.1
|
16
|
0.5
|
2.37
|
1.1) 2=1 * 103
.
1.2) 2=1 * 103
.
1.3) 2=1 * 103
.
1.4) 2=1 * 103
.
1.5) 2=1 * 103
.
1.2-topshiriq. Organik yoqilg'ining yonish mahsulotlarini aniqlash.
Ma'lumki, o'tin yoki ko'mir yonishida karbonat angidrid (CO2) dan tashqari uglerod oksidi (CO2) ham hosil bo'lishi mumkin. Is gazi havodagi kislorod bilan oson oksidlanadi va ochiq havoda yoqilg‘i yonganda yoki havoga intensiv ravishda tortilishi orqali inson hayoti uchun havf solmaydi. Ammo yopiq xonada is gazi og‘ir zaxarlanishga,hattoki o‘lim holatigacha olib kelishi mumkin. Bu holatning kelib chiqishiga sabab, is gazining molekulaksining o‘lchami kislorod molekulasidan ozgina ortiqligidir. Nafas olishda nafasi yo‘llariga tushib qolganda, ular gemoglobin molekulasiga qaytib chiqmaydigan bo‘lib joylashib oladi, normal sharoitda kislorodni yetkazib beruvchi va oksidlangan (is gazi) moddalarni insonlarning har bir to‘qmasidan olib ketuvchi “tansport” vazifasini bajaradi. Natijada organizm kislorod yetqazib berish buziladi - “transporter”digi o‘rni bandligi uchun. Aytilganlardan ko‘rinib turibtiki, yonish va nafas olish jarayoni o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘lanish mavjud.
Chunki is gazining zichligi havo zichligida kamroq bo‘lganligi tufayli, shamollatishi yo‘q bo‘lgan xonalarda shiftda to‘planib qoladi. Is gazi va karbonad angidrid gazi rangsiz, hidsiz bo‘lganligi sababli, konsrentatsiya miqdorini havfli darajaga oshib borishi xonadagi insonlar uchun sezilmaydi. Bundan tashqari cho‘g‘langan ko‘mirda karbonad angidrid is gazi ko‘rinishda tiklanadi (CO2+C=2CO), bu qo‘shimcha havf tug‘diradi,chunki karbonad angidrid gazining ruxsat etilgan konsrentatsiyasi(REK) is gazinikiga nisbatan ancha kam.
Topshiriqni bajarayotganda, namunada keltirilgan barcha taxminlar haqiqiy sharoitda sodir bo'lmasligini tushunish kerak. Xususan, karbonat angidrid va uglerod oksidi yopiq xonada bo'lishiga qaramay, ular zichligi teng bo'lmaganligi sababli bir-birining ustida joylashgan bo'lsa-da, aniq interfeys mavjud emas, ammo ma'lum aralashtirish qatlami mavjud.
|