nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar va internet manbalar

|
Foydalanilgan adabiyotlar va internet manbalar
|
bet | 4/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 88,82 Kb. | | #234765 |
Bog'liq pedagogika 3-mustaqil ish — копияFoydalanilgan adabiyotlar va internet manbalar:
Pedagogika.Psixologiya/ Darslik. Jalolova P.M., Xudayberdiyev.Sh.K. /TATU Qarshi filiali.
Goziеv Yo.Yo. «Umumiy psixologiya» I-II tom.Toshkеnt-2019y.
Tulenov J. Gafurov Z. Falsafa. T. «O’qituvchi» 2017 y. 382 b.
Hasanboyev J., Hasanboyeva O.,.To’raqulov X.A, Haydarov M.. Pedagogika fanidan izzohli lug’at. T-2008y.
Azizxo`jaеva N.N. O`qituvchi mutaxassisligiga tayyorlash tеxnologiyasi. –T.: TDPU, 2000. – 52 b.
http://www.bilimdon.uz
http://www.ziyonet.uz.
|
| |
FOYDALNILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI

199
15. N .N . A zizxo'jayeva pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg' armasi nashriyoti Toshkent-
2006
16. Sh.S.Shodmonova va boshqalar. Pedagogik texnologiyalar.-T: “Fan va
texnologiya”, Tosshkent 2011
17. D.Ro’zieva, M.Usmonboeva, Z.Holiqova. Interfaol metodlar: mohiyati va
qo’llanilishi / Metodik qo’llanma.– Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU nashriyoti,
2013.
18. Golish L.V., Fayzullaeva D.M. Pedagogik texnologiyalarni
loyihalashtirish va rejalashtirish: O’quv-uslubiy qo’llanma. Innovatsion ta’lim
texnologiya seriyasi. – T.: “Iqtisodiyot” nashr., 2011.
19. Golish L.V. Texnologii obucheniya na lektsiyax i seminarax/ Uchebnoe
posobie/ Pod ob
щ
red. Akad. S.S. Gulyamova. - T.: TGEU, 2005.
20. O’. Tolipov, M. Usmonboeva. Pedagogik texnologiya: nazariya va
amaliyot. - T.: Fan, 2005
21.
A.A.Abduqodirov «Pedagogika» va «Psixologiya» fanlaridan keyslar va
ulardan foydalanish uslubiyoti .-T.: «Fan va texnologiyalar», 2015.
22.
O`Tolipov, D.Ro`ziyeva. Pedagogik texnologiya va pedagogik
maxorat.-T.:Innovatsiyo-ziyo, 2019.
23. Komilov N. Komil inson – millat kelajagi. – Toshkent: O’zbekiston, 2001.
Qaerda amaldagi steklooboi - Durdiyeva Zuhraning Kompyuter tarmoqlari fanidan topshirgan Kurs ishi №6 Mavzu: Kabellarning...

Shisha tolali kompozit materiallarni noyob xususiyatlari uyda balki maktablar, vakolatxonalar, do'konlarda nafaqat bezak qoplamalar, ularni ishlatish imkonini beradi. Улар девор, смена, шешик ва мебель оркали джойлаштириш. Туфайли улар тозаланади ва зарарсизлантирилади мумкин экангигига, кальян ко'пинча шифоксона ва бошка тиббийот муассасаларида фойдаланилади.
O'rash texnologiiasi
Bu muammo bilan hatto eng oddiy, o'qimagan odam kuchini engish uchun. keyin harakatlar oddiy ketma-ketlikni kuzatib, va kerak steklooboyami devorlar papering uchun yuzasi keyingi bo'yash uchun tayyor bo'ladi.
ko'rsatmalar:
Yopishqoq moddalar shisha tolali faqat devorining ish yuzasida qo'llaniladi. qog'oz gulqog'ozlar bilan Panelning bu turini adashtirmang.
og'ir-vazifa modellari uchun mo'ljallangan elim sotib ol. suyuq, chang va tarkibi sifatida javob beradi.
yopishtirib qo'yilgandan keyin yaxshilab quriting fiberglas kerak. Бу камида 24 соат сарфлаш керак.
qalashtirib yuzasi muhtoj bilan xona shashka va to'g'ridan-to'g'ri quyosh nurlaridan himoya qilinadi.
Бир кун о'тиб, сиз Бояш бошлашингиз мумкин. Bu yuzasi elim qorishmasini seyreltilmesiyle astarlanmalıdır oldin. Bu ikki qatlam ko'p bo'lmagan amal qilish tavsiya etiladi.
Xulosa
Xulosa oʻrnida shuni aytish mumkinki, tarmoq tushunchasi juda chuqur hisoblanadi, uni toʻliq oʻrganib chiqish uchun esa undagi har bir elementni oʻrganish lozim. Bu tushunchalar asosiylaridan bir nechtasi hisoblanadi holos Kоnsеntrаtоr (MАU) хаlqаgааbоnеntlаr ulаnishini mаrkаzlаshtirish, buzilgаn kоmpyutеrni oʻchirib qoʻyish, tаrmоqniishini nаzоrаt qilish kаbi ishlаrni аmаlgаоshirish imkоnini bеrаd. Bugungi mavzuda men iloji boricha qisqa lekin tushunarli boʻlishiga harakat qildim. Kurs ish jaroyonida ushbu Aloqa protokollari Tarmoq modellari Xabarlar, ma’lumotlar, fayllar kompyutеr tarmog`i boʻylab uzatilaеtganda bir nеcha bosqichlarni bosib oʻtadi. Bu bosqichlar soni 7 ta boʻlib, ularning har biri bеrilmalar aniq va oʻz vaqtida uzatilishini ta’minlash uchun xizmat qiladi. OSI modellarning tarmoqda ishlash jararayoni 7 qatlamdan iborat ekanligi kompyuter tarmoqlarini qurishda oʻrni haqida kengroq tushunchaga ega boldim va bir qator yangi ma’lumotlarni bilib tushinin oldim oldim.
|
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

55
::2.20-savol::
O‘qitishni jadallashtirish texnologiyasi kim tomonidan ishlab chiqildi va
hayotga joriy qilindi
.
?
{
= Viktor Fedorovich Shatalov # a`lo javob
~ A.N.Leontev #yana urinib ko`ring
~ L.S.Vigodskiy #yana urinib ko`ring
~ A.N.Borisov #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2-adabiyotni 41-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
Raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent

“Mobil ilovalarni ishlab chiqish” fanidan
3-Amaliy ish
Toshkent-2024
Ishning maqsadi: Ma'lumotlar bazasi bilan ishlashni o'rganish.
Nazariy qism.
Android-da ma'lumotlar bazasini boshqarishning eng keng tarqalgan tizimlaridan biri SQLite-ning o'rnatilgan yordami mavjud. Buning uchun android.database.sqlite to'plami SQLite ma'lumotlar bazalari bilan ishlashga imkon beradigan sinflar to'plamini belgilaydi. Va har bir dastur o'z ma'lumotlar bazasini yaratishi mumkin.
Android -da SQLite -dan foydalanish uchun SQL ifodasi yordamida ma'lumotlar bazasini yaratish kerak. Shundan so'ng, ma'lumotlar bazasi yo'l bo'ylab dasturlar katalogida saqlanadi:
1
|
DATA/data/[Название_приложения]/databases/[Название_файла_
|
Odatiy bo'lib, Android OS standart dasturlar tomonidan ishlatiladigan bir nechta o'rnatilgan SQLite qutilarini o'z ichiga oladi - kontaktlar ro'yxati,
kameradan, musiqiy albomlardan va boshqalardan rasmlarni saqlash uchun.
Ma'lumotlar bazasi bilan ishlashning asosiy funksiyasi android.database to'plami bilan ta'minlangan. To'g'ridan -to'g'ri SQLite
bilan ishlash funktsiyasi android.database.sqlite paketida.
SQLite ma'lumotlar bazasi
android.database.sqlite.SQLiteDatabase klassi bilan ifodalanadi. Bu ma'lumotlar bazasiga so'rovlarni
bajarishga, u bilan turli xil manipulyatsiyalarni bajarishga imkon beradi.
Xromoproteid nimadan tuzilgan? - Laboratoriya tashxisi (Sanepidqo’m laboratoriyalaridan tashqari) mutaxassisligi...

|
Laboratoriya tashxisi (Sanepidqo’m laboratoriyalaridan tashqari) mutaxassisligi bo'yicha shakllantirilgan test savollari ro'yxati
|
bet | 3/61 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 341,36 Kb. | | #259379 |
Bog'liq 143-lab-tashisi-test-bazaga-uzb-749 (1) (2)17. Xromoproteid nimadan tuzilgan?
18. Sentrifugada qon zardobini agratib olish uchun antikoagulyantdan qancha miqdorda solinadi?
19. Murakkab oqsillar nima deb aytiladi?
proteidlar
ketonemiya
fermentlar
glukozuriya
20. Qonda oqsil miqdorining kamayishiga nima deyiladi?
gipoprotenimiya
giperglikemiya
glyukozuriya
gipoglikemiya
21. Qonda umumiy oqsil miqdorining oshishiga nima deyiladi?
gipetprotenemiya
lipoprotenemiya
kretinemiya
gipoglikemiya
Qon zardobida kreatininni ortishi qaysi kasalliklarda kuzatiladi?
siydik yo‘li kasalliklarida jigar kasalliklarida
yurak kasalliklarida oshqozon kasalliklarida
Me’da shirasi tarkibidagi mutsin lozim:
24. Normal me’da shirasini pH i nechaga teng:
1,5-2,0
3,0-5,0
8,8-9,0
10,4-12,8
25. Oqsillar chirishini zaharli mahsulotlari qayerda zararsizlanadi:
- jigarda
buyraklarda
o‘pkada
ingichka ichakda
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Laboratoriya tashxisi (Sanepidqo’m laboratoriyalaridan tashqari) mutaxassisligi bo'yicha shakllantirilgan test savollari ro'yxati
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Durdiyeva Zuhraning Kompyuter tarmoqlari fanidan topshirgan Kurs ishi №6 Mavzu: Kabellarning...

|
Durdiyeva Zuhraning Kompyuter tarmoqlari fanidan topshirgan Kurs ishi №6 Mavzu: Kabellarning turlari va xususiyatlari. Kabel standartlari
|
bet | 8/8 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 28,41 Kb. | | #117660 |
Bog'liq Kurs ishi №6 Mavzu Kabellarning turlari va xususiyatlari. Kabel-hozir.orgFoydalanilgan adabiyotlar:
1.Asosiy adabiyotlar:
Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi (X.Zayniddinov O'rinboyev, A.Beletskiy)
Kompyuter tarmoqlari
2.Qo'shimcha adabiyotlar:
X.Zayniddinov, O'rinboyev, A.Beletskiy
3.Internet-resurslar:
https://ru.wikipedia.org/wiki/TCP/IP
http://ziyonet.uz/ru
http://fayllar.org
. https://sushiandbox.ru/uz/uroki-po-windows/kak-rabotaet-model-osi.html
https://www.texnoman.uz/post/tarmoq-tushunchasi.html
https://bumotors.ru/uz/urovni-peredachi-dannyh-dlya-modeli-osietalonnaya-setevaya-model.html
http://hozir.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Durdiyeva Zuhraning Kompyuter tarmoqlari fanidan topshirgan Kurs ishi №6 Mavzu: Kabellarning turlari va xususiyatlari. Kabel standartlari
|
Acl ro`yxatini sozlash (standart, extended) Ishdan maqsad

|
Acl ro`yxatini sozlash (standart, extended) Ishdan maqsad
|
bet | 1/5 | Sana | 09.07.2024 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #267135 |
ACL RO`YXATINI SOZLASH (STANDART, EXTENDED)
Ishdan maqsad
Ma’lumot uzatish tarmoqlarida qo‘llaniluvchi ACL-ro`yxati tuzish, sozlash va tekshirish qoidalarini tadqiq qilish.
Topshiriq
Standart ACL bo`yicha tarmoq yarating va qoidalar ro`yxati bo`yicha konfiguratsiya sozlamalarini kiriting.
Extended ACL bo`yicha tarmoq yarating va qoidalar ro`yxati bo`yicha konfiguratsiya sozlamalarini kiriting.
Ikkala usul bo`yicha marshrutizator kiritilgan qoidalar ro`yxatini tahlil qiling
Qisqacha nazariy ma’lumotlar
Tarmoq trafigini filtrlash uchun ACL marshrutizatorning infterfeysida uzatilayotgan paketni o‘tkazishni yoki blokka tushirishni tekshiradi. Marshrutizator har bir paketni tekshiradi va ACL da o‘rnatilgan mezonlarga asosan paketni nima qilish: uzatish yoki tashlab yuborish kerakligini aniqlaydi.
ACL ni mezonlari quyidagilar:
IP ACL – bu IP paketga qo‘llaniladigan rad etish va ruxsat berish xolatlarining ketma – ket buyruqlar to‘plami. Marshrutizator ACL ni shartlariga mos ravishda bittalab paketni tekshiradi.IP ACL ni quyidagi turlari sozlanishi mumkin:
standart ACL;
kengaytirilgan ACL;
dinamik ACL (qulf va kalit);
nomlangan ACL IP – ro‘yxatlar;
refleksif ACL;
proksi – autentifikatsiya;
Turbo ACL.
Standart ACL buyrug‘ini ko‘rinishi quyidagicha:
Standart ACL (faqat ro‘yxatdan o‘tgan mijozlar uchun) IP paketlarni uzatuvchi manzili bilan ro‘yxatga kiritilgan manzillarni solishtirish orqali trafikni boshqaradi.
Standart ACL ro‘yxatini qabul qiluvchi manziliga yaqinroq joylashtirilishi maqbul hisoblanadi, chunki ushbu trafikning ACL qo‘llaniladigan interfeysidagi boshqa tarmoqlarga yetib borishini oldini oladi. Kirish ro‘yxatlari ramziy nomlar yoki nomerlar bilan belgilanadi:
standart: 1 dan 99 gacha;
kengaytirilgan: 100 dan 199 gacha.
|
| |
Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн
Download
8,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/135
Sana
31.05.2024
Hajmi
8,51 Mb.
#258116
Download
8,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн
Download
8,51 Mb.
Matnni ko'rish
CHAPTER 18. AUTOMATION OF PROCESSES

CHAPTER 18. AUTOMATION OF PROCESSES
OF STORAGE AND PRIMARY PROCESSING OF
AGRICULTURAL PRODUCTS
186
18.1.
General concepts
188
18.2.
Automation of storage facilities of agricultural production
192
18.3.
Automation of grain cleaning and drying processes
200
CHAPTER 19. AUTOMATION OF POWER
SUPPLY PROCESSES
200
19.1.
General concepts
202
19.2.
Automation of
heat generators
205
19.3.
Automation of electrical water
heating systems
207
19.4.
Automation of electrical air heating systems
209
19.5.
Automation of refrigerating system
210
CHAPTER 20. CENTRALIZED CONTROL AND
AUTOMATIC CONTROL SYSTEMS
211
20.1.
General concepts of centralized control systems
211
20.2.
Automatic control systems of technological processes
212
CHAPTER 21. RELIABILITY OF AUTOMATIC
CONTROL SYSTEMS
215
21.1.
General concepts
215
21.2.
Determination of reliability of automatic control systems and
216
Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн - bet 2

5
1-BOB. AVTOMATIKA ASOSLARI VA TEXNIK
VOSITALARI HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHALAR
1.1.
Avtomatik nazorat qilinadigan kattaliklar haqida tushunchalar
Hozirgi davrda xalq xo‘jaligi sohalarini avtomatlashtirish jarayonlarida 3000
dan ortiq fizik kattaliklar va texnologik ko‘rsatgichlarni nazorat qilish kerak
bo‘ladi. Qishloq xo‘jaligini avtomatlashtirishda barcha nazorat qilinadigan
kattaliklar va ko‘rsatgichlar asosan besh guruhga bo‘linadi:
teploenergetik;
elektroenergetik va mexanik ko‘rsatgichlar; kimyoviy tarkibi va fizikaviy tuzilishi.
Teploenergetik ko‘rsatgichlar: harorat, bosim, sath va sarf kabi kattaliklar,
elektroenergetik ko‘rsatgichlar: o‘zgarmas va o‘zgaruvchan tok va kuchlanish,
aktiv reaktiv va to‘la quvvat,
quvvat koeffitsienti, chastota, izolyatsiya qarshiligi,
mexanik ko‘rsatgichlar:
burchak tezlanish, deformatsiya, kuch, aylanish
momentlari,
detallar soni, materiallar qattiqligi, tebranish, massa,
kimyoviy
ko‘rsatgichlar: kontsentratsiya, kimyoviy tuzilishi va tarkibi va fizikaviy
kattaliklarga: namlik, elektr o‘tkazuvchanlik, zichlik, yumshoqlik, yoritilganlik va
kabilar kiradi.
Nazorat qilinadigan kattaliklar bilan o‘zgartirgichlar
va signallarning
strukturaviy bog‘lanish sxemasi 1.1- rasmda keltirilgan.
Bajariladigan vazifalariga qarab avtomatlashtirishni quyidagilarga ajratish
mumkin: avtomatik nazorat,
avtomatik himoya, avtomatik boshqarish va
avtomatik rostlash.
Avtomatik nazorat o‘z navbatida avtomatik signalizatsiya,
avtomatik
o‘lchash, avtomatik saralash va avtomatik axborotni yig‘ishga bo‘linadi.
6
Avtomatik signalizatsiya xizmatchilarni texnologik jarayon ko‘rsatgichlari
chegaraviy qiymatlariga yaqinlashganlik haqida axborot beradi. Avtomatik
o‘lchash texnologik jarayonni asosiy ko‘rsatgichlarini maxsus asboblarga uzatib
berish uchun xizmat qiladi. Avtomatik saralash mahsulotni og‘irlik o‘lchamlari,
rangi va boshqa fizikaviy-mexanikaviy xususiyatlariga
qarab ajratishga xizmat
qiladi. Avtomatik axborotni yig‘ish texnologik jarayonni o‘tishi, mahsulotni sifati,
soni va boshqa ko‘rsatgichlari haqida ma’lumot yig‘ishda xizmat qiladi.
Avtomatik himoya nonormal va halokat holatlarida qo‘llaniladi. Bu holda
himoya vositalari jarayonni to‘xtatib yoki avtomatik ravishda ushbu holatlarni
chetlashtirishga xizmat qiladi.
Teploenergetik
kursatkichlar
Tabiiy chi
sezgirlik chegarasi - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

11
2-BOB. AVTOMATIKA DATCHIKLARI
2.1.
Datchiklar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi
Har xil texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda ularning ko‘rsatgichlari
xaqida ma’lumot olish zarur hisoblanadi. Bu maqsadda birlamchi o‘zgartirgichlar
(yoki datchiklar) keng qo‘llaniladi.
Datchik
deb nazorat qilinayotgan yoki rostlanayotgan kattalikni kerakli yoki
avtomatika tizimining keyingi elementlarida qo‘llash
uchun qulay qiymatga
o‘zgartiradigan vositaga aytiladi.
Qishloq va suv xo‘jaligi ishlab chiqarishida qo‘llaniladigan o‘zgartirgichlar
asosan
olti
guruhga
bo‘linadi:
mexanik;
elektromexanik;
issiqlik;
elektrokimeviy; optik va elektron - ion.
Mexanik o‘zgartirgichlar mexanik kirish ko‘rsatgichlarni (bosim, kuch,
tezlik, sarf va h.k.) mexanik chiqish ko‘rsatgichlar ( aylanish chastotasi, bosim va
x.k.) o‘zgartirib berish bilan xarakterlanadi. Bunday o‘zgartirgichlarning sezgirlik
elementi sifatida elastik elementlar (membrana, prujina, balka kabilar) poplavoklar,
krыlchatkalar va drosselli qurilmalar ishlatiladi.
Elektromexanik birlamchi o‘zgartirgichlar (yoki elektr datchiklar) kirish
mexanik ko‘rsatgichlarni (bosim, kuch, sarf kabilar) chiqish elektr ko‘rsatgichlar
(kuchlanish, tok, qarshilik, induktivlik va kabilar) o‘zgartirib berish uchun xizmat
qiladi. Elektromexanik o‘zgartirgichlar parametrik va generator o‘zgartirgichlarga
bo‘linadi.
Parametrik datchiklarda chiqish ko‘rsatgichini
elektr zanjir kattaliklari
(qarshilik, induktivlik, o‘zaro induktivlik, elektr sig‘imi va kabilar) tashkil topadi.
12
Bunday turdagi datchiklarda elektr toki va kuchlanishi sifatida chiqish signalini
olish uchun ularni maxsus elektr sxemalariga (ko‘prikli, differentsialli)
ulash
hamda alohida energiya manbasiga ega bo‘lishi kerak.
Generator datchiklarida bevosita sezgir elementda kirish signali X chiqish
signali U o‘zgartiriladi. Ushbu o‘zgartirish kirish
signali energiyasi hisobiga
bo‘ladi va chiqish signali EYuK ko‘rinishida hosil bo‘ladi. Generator datchiklari
juda oddiy bo‘ladi, chunki ular qo‘shimcha energiya manbaisiz ulanadi.
Aniqlik darajasi bo‘yicha datchiklar 0,24; 0,4, 0,6; 1; 1,5; 2,5; 4 aniqlik
sinflariga muvofiq bo‘lishlari lozim. Ishlash printsipi bo‘yicha
elektr datchiklar
rezistivli, elektromagnitli, sig‘imli va taxometrik (generatorli) ko‘rinishlarga ega
bo‘ladi (2.1-rasm).
Elektr datchik
element sezgirligi - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

10
X
X1
X
X
a)
b)
v)
1.2.- rasm. Avtomatika elementlarining statik tavsifnomalari.
a) - chiziqli Ks= Kg= const; b) - uzluksiz nochiziqli; Ks
Kg
const.
v)- nochiziq uzlukli Ks
Kq
const.
Avtomatika elementining yana bir muhim tavsifnomasi – element (kirish
kattaligi o‘zgarishiga bog‘lik bo‘lmagan) chiqish kattaligining o‘zgarishidan hosil
bo‘lgan o‘zgartirish xatosidir. Bu xatoga
sabab atrof-muhit haroratining,
ta’minlash kuchlanishining o‘zgarishi va kabilar bo‘lishi mumkin.
Element
tavsifnomalarining o‘zgarishi natijasida paydo bo‘ladigan
xato nostabillik deb
ataladi.
Ba’zi elementlarning chiqish va kirish kattaliklari o‘rtasida ko‘p
qiymatli
bog‘lanish mavjud. Bunga quruq ishqalanish, gisterezis va boshqalar sabab bo‘lishi
mumkin. Bunda kattalikning har bir kirish qiymatiga
uning bir nechta chiqish
qiymatlari mos keladi. Sezgirlik chegarasining mavjudligi shu hodisa bilan bog‘liq.
Kirish kattaligining element chiqishidagi signalini
sezilarli darajada
o‘zgartirish qobiliyatiga ega bo‘lgan
qiymati
K
d - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

21
Induktiv manometr sezgir element 3, unga biriktirilgan yakor 6 va po‘lat
o‘zakli cho‘lg‘amdan iborat. O‘lchanayotgan bosim quvurcha 1 orqali bo‘shliq 2
ga kelib, membrana 3 ni bukadi, natijada o‘zak 6 cho‘lg‘am o‘zagi 4
ga qarab
harakatlanadi.
Demak cho‘lg‘amning induktivligi o‘lchanayotgan bosimga
proportsional o‘zgariladi. Chiqish signali esa 8 klemmalardan 5 olinadi.
Bunday
datchikarning statik tavsifnomasi kichik qismda chiziqli bo‘lganligi tufayli ular
qishloq va suv xo‘jaligi ishlab chiqarishida juda kam qo‘llaniladi. Bunday
kamchiliklar differentsial datchiklarda bartaraf qilingan.
Bundan tashqari
differentsial datchiklarda kirish signalining belgisi o‘zgarganda chiqish signalining
belgisi ham unga mos ravishda o‘zgaradi.
Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн - bet 8

19
2.5-rasm. Tenzometrik datchikning tuzilishi (a)
va tavsifnomasi (b).
2.4. Elektromagnitli va sig‘im datchiklari
2.4.1.
Induktiv va transformator datchiklari
Elektromagnitli datchiklar sodda tuzilishi va
puxtaligi bilan avtomatika
tizimlarida keng miqyosda qo‘llanib kelinmoqda. Elektromagnitli datchiklar kirish
kattaligini o‘zgarishi bo‘yicha
induktiv, transformator
va magnitoelastik turlariga
bo‘linadi.
Induktiv va transformator datchiklarning (2.6 - rasm)
ishlash printsipi
po‘lat yakorning holati o‘zgarganda po‘lat o‘zakli cho‘lg‘amning
induktivligi
o‘zgarishiga asoslangan.
Induktiv va transformator datchiklari o‘zgaruvchan
tok zanjirlarida ishlab,
mikronning o‘ndan bir qismidan to bir necha santimetrgacha bo‘lgan harakatlarni
o‘lchaydi va ularni nazorat qiladi.
Oddiy induktiv datchikning sxemasi va uning statik tavsifnomasi 2.6,a)-
rasmda ko‘rsatilgan. Datchikning kirish kattaligi havo bo‘shlig‘i bo‘lib, chiqish
kattaligi I
a
. ikkilamchi asbobdagi tok bo‘ladi. I
a
qiymati cho‘lg‘amning
induktiv
qarshiligi hamda o‘lchov asbobining aktiv qarshiligiga bog‘liq. Cho‘lg‘amning
induktivligi ikkita havo bo‘shlig‘ini hisobga olgan
holda quyidagi tenglama
orqali ifodalanadi:
L=2
2
S10
-7
/
(2.7)
20
chiqishdagi tok esa:
I
o‘zg
=U/Z=U/
R
2
+(
L)
2
(2.8)
bu yerda: R=R
ch
+R
o‘zg
- cho‘lg‘amning va o‘lchov asbobi qarshiliklarining
yig‘indisi, Om;
L - cho‘lg‘amning
induktiv qarshiligi, Om;
- cho‘lg‘amning o‘ramlari soni;
S - magnit o‘tkazgichning kesim yuzasi, m
2
;
- havo bo‘shlig‘i, m.
Datchikning sezgirligi quyidagi tenglama orqali ifodalanadi:
-rasm. Dilatometrik va bimetallik datchiklarning sxemalari

29
koeffitsienti kam bo‘lgan plastinka tomon og‘adi.
Plastinkalar uzayishining
harorat koeffitsienti farqi qancha katta bo‘lsa, prujinaning harorat o‘zgarishidagi
og‘ishi shuncha ko‘p bo‘ladi.
2.13, v-rasmda yassi plastinkali bimetallik termometrning tuzilish sxemasi
ko‘rsatilgan. Harorat o‘zgarishi bilan bimetall prujina pastga egiladi.
Tortqi
strelkani o‘q atrofida aylantiradi. Strelka shkalada o‘lchanaetgan harorat qiymatini
ko‘rsatadi va belgilangan ko‘rsatgichda kontaktlarning holatini o‘zgartiradi.
Sezgir elementlar sifatida yoysimon yoki vintsimon spirallar qo‘llaniladi.
Bimetalli termometrlar bilan haroratni o‘lchash chegarasi -150
0
S dan 700
0
S
gacha, xatosi - 1...1.5%.
Bu turdagi termometrlar haroratni ma’lum darajada
avtomatik saqlash va
signalizatsiya uchun qo‘llaniladi.
2.5.3.
Manometrik datchiklar
Sezgir elementining turiga qarab manometrik datchiklarni quyidagilarga
ajratiladi:
manometrik, silfonli va membranali (2.14-rasm).
- rasm. Ko‘mir datchiklarning sxemalari va tavsifnomalari

18
ko‘rinib turibdiki (2.4-rasm, b) nochiziqlilik kichik kuchlar chegarasiga to‘g‘ri
keladi. Differentsial datchiklarning statik tavsifnomasi esa chiziqlilikka yaqin.
2.3.3. Tenzometrik datchiklar
Tenzometrik datchiklarning ishlash printsipi
tenzoeffekt hodisasiga
asoslangan bo‘ladi, ya’ni elastik deformatsiya ta’sirida uning qarshiligi o‘zgaradi.
Tenzodatchik ma’lum usulda o‘ralgan va ikkala
tomonidan maxsus plenka
yopishtirilgan yupqa simdan iborat. Tenzodatchik
deformatsiyasi nazorat
qilinayotgan detalga maxsus yelim bilan puxta yopishtiriladi.
Detalning
deformatsiyasi natijasida simning geometrik o‘lchamlari o‘zgarilib
qarshiligi
o‘zgaradi. Tenzometrik datchiklarning tavsifnomasi chiziqli bo‘ladi va shu sababli
ularning sezgirligi deyarli o‘zgarmaydi.
Tenzometrik datchiklarning asosiy ko‘rsatgichi tenzosezgirlik hisoblanadi va
u quyidagicha ifodalanadi:
R
R
с
/
(2.6)
Bu yerda ΔR/R - materialning deformatsiya
paytida solishtirma qarshiligi;
- elastiklik moduli.
Tenzodatchiklarning afzalliklari:
ular juda sodda, ixcham va arzon.
Kamchiliklari: kichik sezgirlik, o‘lchov natijalari haroratga bog‘liq.Sanoatda 3 xil
tenzometrik datchiklar chiqariladi: simli, qog‘oz (2PKB turida) va plyonka (2 PKB
turida) asosida: folgali. (2FPKP turi) va yarim o‘tkazgichli (KTD, KTDM, KTE
turlari). Simli tenzorezistorlar uchun nominal ish toki In = 0,5 A tashkil etadi.
O’zbekiston Respublikasi va komunikatsiyalarni rivijlantirish vazirligi

|
O’zbekiston Respublikasi va komunikatsiyalarni rivijlantirish vazirligi
|
Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #130772 |
Bog'liq Malumotlar Bazasi ish 1 O’zbekiston Respublikasi va komunikatsiyalarni rivijlantirish vazirligi
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Malumotlar bazasi
1-Amaliy ishi
Bajardi: Tashxujayev Karamatullo
My sql.com saytiga kiramiz.
Downdloads bo`limiga o`tamiz.
MySQL Community downloadsni bosamiz
MySQL Installer for Windows tumasini bosamiz
O`zimizga kerakli razryadni tanlaymiz va yuklab olamiz
Dasturni o`rnatish
MySQL dasturiga kiramiz va u yerda select products bo`limini tanlaymizva shu oyna chiqadi
Bu yerdan 3ta bo`limni import qilamiz
Execute tugmasini bosamiz
|
| |
Amaliy ish guruh: dar001-2 Fan nomi: Ma’lumotlarni tiklash Bajardi: Ramazonov Shamshod Tekshirdi: Yadgorov Feruz Xasanovich Toshkent 2023 3-amaliy mashg‘ulot mavzu: fat, fat32, ntfs fayllar tizimlari bilan ishlash imkoniyatlari

|
Amaliy ish guruh: dar001-2 Fan nomi: Ma’lumotlarni tiklash Bajardi: Ramazonov Shamshod Tekshirdi: Yadgorov Feruz Xasanovich Toshkent 2023 3-amaliy mashg‘ulot mavzu: fat, fat32, ntfs fayllar tizimlari bilan ishlash imkoniyatlari
|
bet | 1/3 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #228156 |
Bog'liq tiklash2
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
AMALIY ISH
Guruh: DAR001-2
Fan nomi: Ma’lumotlarni tiklash
Bajardi: Ramazonov Shamshod
Tekshirdi: Yadgorov Feruz Xasanovich
Toshkent 2023
3-AMALIY MASHG‘ULOT
Mavzu: FAT, FAT32, NTFS fayllar tizimlari bilan ishlash imkoniyatlari.
Ishdan maqsad: FAT, FAT32, NTFS fayllar tizimlari bilan ishlash usullarini o‘rganish va tadqiq etish.
Qisqacha amaliy ma’lumot: Fayl deganda, odatda nomlangan, bir xil tuzilishga ega bo’lgan yozuvlardan tashkil topgan ma’lumotlar to‘plami tushuniladi. Bu ma’lumotlarni boshqarish uchun, mos ravishda fayl tizimlari yaratiladi. Fayl tizimi, ma’lumotlar mantiqiy strukturasinining va ularga ishlov beri jarayonida bajariladigan amallar bilan ish olib borish imkonini beradi.
fayl- bu axborotlarni saqlashga mo‘ljallangan diskning nomlangan sohasi.
fayl- bu tashqi tashuvchida saqlanadigan va bir umum nomga birlashtirilgan axborotdir.
fayl nomi. fayl nomi nuqta bilan ajratilgan ikkita qismdan iborat bo’ladi: fayl nomi (255 belgigacha) va kengaytmasi.
1-rasm. Fayl nomlari
Fayl tizimining asosiy funsiyalari.
Ma’lumotlarni fayl siFATida jismoniy saqlash usulini aniqlash;
ma’lumotlarning jismoniy tashkil etilishi uchun fayllarning
mantiqiy modelini xaritalash;
fayl nomlari;
dasturlarning fayllar bilan o‘zaro aloqasini ta’minlash;
fayllarni elektr uzilishlaridan, apparat va dasturiy xatolardan
himoya qilish;
foydalanuvchiga kirishni va fayllarni shifrlashni farqlash.
Fayl tizimi qaysi ommaviy axborot vositalarida (DVD, CD, HDD, flesh) va fayl qanday yozilishini aniqlaydi va ushbu ma’lumotlarni fayllarni nomlari va atributlari (turi, o‘lchami, yaratilish vaqti va boshqalar) ga kiradigan ilovalarga uzatadi.
Fayl tizimi fayllar va kataloglarga klasterlarni tashkillashtiradi va ishlatilgan, bepul va muvaffaqiyatsiz klasterlarni hisobga oladi.
Klaster - bu fayl tizimlarida (FAT va NfS) ma’lumotlarni saqlashning mantiqiy birligi.
Klaster - bu faylni saqlash uchun ajratilishi mumkin bo’lgan eng kichik disk maydoni.
Klaster - bu ma’lum xususiyatlarga ega mustaqil birlik siFATida ko’rib chiqiladigan bir hil elementlarning birlashmasi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy ish guruh: dar001-2 Fan nomi: Ma’lumotlarni tiklash Bajardi: Ramazonov Shamshod Tekshirdi: Yadgorov Feruz Xasanovich Toshkent 2023 3-amaliy mashg‘ulot mavzu: fat, fat32, ntfs fayllar tizimlari bilan ishlash imkoniyatlari
|
Gibrid IS (yoki GIS) - Asosiy parametrlari reja

|
Asosiy parametrlari reja
|
bet | 3/6 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #266577 |
Bog'liq Dinara elektronika Gibrid IS (yoki GIS) – bu pardali passiv elementlar bilan diskret aktiv elementlar kombinatsiyasidan tashkil topgan, yagona dielektrik asosda joylashgan mikrosxema. Diskret komponentlarni osma elementlar deb atashadi. Qobiqsiz yoki mikrominiatyur metall qobiqli mikrosxemalar gibrid IMSlar uchun aktiv elementlar bo‘lib hisoblanadilar. Gibrid integral mikrosxemalarning asosiy afzalligi: nisbatan qisqa ishlab chiqish vaqtida analog va raqamli mikrosxemalarning keng turlarini yaratish imkoniyati; keng nomentkaluturaga ega bo‘lgan passiv elementlar hosil qilish imkoniyati; MDYa – asboblar, diodli va tranzistorli matrisalar va yuqori yaroqli mikrosxemalar chiqishi. - 9.3. Yarim o‘tkazgichli IMSlar
- Tranzistorning ishlatilish turiga ko‘ra yarim o‘tkazgichli IMSlarni bipolyar va MDYa IMS larga ajratish qabul qilingan. Bundan tashqari, oxirgi vaqtlarda boshqariluvchi o‘tishli maydoniy tranzistorlar yasalgan IMSlardan foydalanish katta ahamiyat kasb etmoqda. Bu sinfga galliy arsenidida yasalgan IMSlar, zatvori Shottki diodi ko‘rinishida bajarilgan maydoniy tranzistorlar kiradi. Hozirgi kunda bir vaqtning o‘zida ham bipolyar, ham maydoniy tranzistorlar qo‘llanilgan IMSlar yaratish tendensiyasi belgilanmoqda.
- Ikkala sinfga mansub yarim o‘tkazgichli ISlar texnologiyasi yarim o‘tkazgich kristallini galma – gal donor va akseptor kiritmalar bilan legirlash (kiritish)ga asoslangan.
- Natijada sirt ostida turli o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan yupqa qatlamlar, ya’ni n–p–n yoki p–n–p tuzilmali tranzistorlar hosil bo‘ladi. Bir tranzistorning o‘lchamlari enigi bir necha mikrometrlarni tashkil etadi. Alohida elementlarning izolyatsiyasi yoki r-n o‘tish yordamida, yoki dielektrik parda yordamida amalga oshirilishi mumkin. Tranzistorli tuzilma faqat tranzistorlarni emas, balki boshqa elementlar (diodlar, rezistorlar, kondensatorlar) yasashda ham qo‘llaniladi.
- Mikroelektronikada bipolyar tranzistorlardan tashqari ko‘p emitterli va ko‘p kollektorli tranzistorlar ham qo‘llaniladi.
- Ko‘p emitterli tranzistorlar (KET) umumiy baza qatlami bilan birlashtirilgan bir kollektor va bir necha (8-10 gacha va ko‘p) emitterdan tashkil topgan. Ular tranzistor – tranzistorli mantiq (TTM) sxemalarni yaratishda qo‘llaniladi.
- Ko‘p kollektorli tranzistor tuzilmasi ham, KET tuzilmasiga o‘xshash bo‘ladi, lekin integral – injeksion mantiq (I2M) deb ataluvchi injeksion manbali mantiqiy sxemalar yasashda qo‘llaniladi.
|
| |
Element - Asosiy parametrlari reja

|
Asosiy parametrlari reja
|
bet | 2/6 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #266577 |
Bog'liq Dinara elektronika Element deb biror elektroradioelement (tranzistor, diod, rezistor, kondensator va boshqalar) funksiyasini amalga oshiruvchi IMS qismiga aytiladi va u kristall yoki asosdan ajralmagan konstruksiyada yasaladi. IMS komponentasi deb uning diskret element funksiyasini bajaradigan, lekin avvaliga mustaqil mahsulot kabi montaj qilinadigan qismiga aytiladi. - Asosiy IMS konstruktiv belgilaridan biri bo‘lib asos turi hisoblanadi. Bu belgiga ko‘ra IMSlar ikki turga bo‘linadi: yarim o‘tkazgichli va dielektrik.
- Asos sifatida yarim o‘tkazgichli materiallar orasida kremniy va galliy arsenidi keng qo‘llaniladi. IMSning barcha elementlari yoki elementlarning bir qismi yarim o‘tkazgichli monokristall plastina ko‘rinishida asos ichida joylashadi.
- Dielektrik asosli IMSlarda elementlar uning sirtida joylashadi. Yarim o‘tkazgich asosli mikrosxemalarning asosiy afzalligi – elmentlarning juda katta integratsiya darajasi hisoblanadi, lekin uning nominal parametrlari diapazoni juda cheklangan bo‘lib ular bir - biridan izolyatsiyalanishni talab qiladi.
- Dielektrik asosli mikrosxemalarning afzalligi – elementlarning juda yaxshi izolyatsiyasi, ularning xossalarining barqarorligi, hamda elementlar turi va elektr parametrlari tanlovining kengligi.
- 9.2. Pardali va gibrid mikrosxemalar
- Pardali IS – bu dielektrik asos sirtiga surtilgan elementlari parda ko‘rinishida bajarilgan mikrosxema. Pardalar past bosimda turli materiallardan yupqa paradalar ko‘rinishida cho‘kmalar hosil qilish yo‘li bilan olinadi.
- Parda hosil qilish usuli va unga bog‘liq bo‘lgan qalinligiga ko‘ra yupqa pardali IS (parda qalinligi 1 – 2 mkmgacha) va qalin pardali IS (parda qalinligi 10 – 20 mkm gacha va katta) larga bo‘linadi.
- Hozirgi kunda barqaror pardali diodlar va tranzistorlar mavjud emas, shu sababli pardali ISlar faqat passiv elementlar (rezistorlar, kondensatorlar va x.z.) dan tashkil topadi
|
| |
Diodlar - Asosiy parametrlari reja

|
Asosiy parametrlari reja
|
bet | 4/6 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #266577 |
Bog'liq Dinara elektronika Diodlar. Diodlar bitta p-n o‘tishga ega. Lekin bipolyar tranzistorli IMSlarda asosiy tuzilma sifatida tranzistor tanlangan, shuning uchun diodlar tranzistorning diod ulanishi yordamida hosil qilinadi. - Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak.
- Rezistorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda rezistor hosil qilish uchun bipolyar tranzistor tuzilmasining biror sohasi: emitter, kollektor yoki baza qo‘llaniladi. Emitter sohalari asosida kichik qarshilikka ega bo‘lgan rezistorlar hosil qilinadi. Baza qatlami asosida bajarilgan rezistorlarda ancha katta qarshiliklar olinadi.
- Kondensatorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda teskari yo‘nalishda siljigan p–n o‘tishlar asosida yasalgan kondensatorlar qo‘llaniladi. Kondensatorlarning shakllanishi yagona texnologik siklda tranzistor va rezistorlar tayyorlash bilan bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Demak ularni yasash uchun qo‘shimcha texnologik amallar talab qilinmaydi.
- MDYa – tranzistorlar. IMSlarda asosan zatvori izolyatsiyalangan va kanali induksiyalangan MDYa–tranzistorlar qo‘llaniladi. Tranzistor kanallari p- va n– turli bo‘lishi mumkin. MDYa–tranzistorlar faqat tranzistorlar sifatida emas, balki kondensatorlar va rezistorlar sifatida ham qo‘llaniladi, ya’ni barcha sxema funksiyalari birgina MDYa – tuzilmalarda amalga oshiriladi.
- Agar dielektrik sifatida SiO2 qo‘llanilsa, u holda bu tranzistorlar MOYa–tranzistorlar deb ataladi. MDYa – tuzilmalarni yaratishda elementlarni bir – biridan izolyatsiya qilish operatsiyasi mavjud emas, chunki qo‘shni tranzistorlarning istok va stok sohalari bir–biriga yo‘nalgan tomonda ulangan p-n o‘tishlar bilan izolyatsiyalangan. Shu sababli MDYa–tranzstorlar bir–biriga juda yaqin joylashishi mumkin, demak katta zichlikni ta’minlaydi.
- Bipolyar va MDYa IMSlar
|
| |
analog integral mikrosxemalar

|
analog integral mikrosxemalar
|
bet | 6/6 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #266577 |
Bog'liq Dinara elektronikaanalog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi. Raqamli sxemalar asosida sodda tranzistorli kalit (ventil) sxemalar yotadi. Kalitlar ikkita turg‘un holatni egallashi mumkin: uzilgan va ulangan. Sodda kalitlar asosida ancha murakkab sxemalar yasaladi: mantiqiy, bibarqaror, triggerli (ishga tushuruvchi), shifratorli, komporatorlar va boshqa, asosan hisoblash texnikasida qo‘llaniladigan. Ular raqamli shaklda ifodalangan axborotni qabul qilish, saqlash, qayta ishlash va uzatish fuksiyasini bajaradilar. - Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi komponent integratsiya darajasi kattaligi bilan ifodalanadi. Bu kattalik raqamli IMSlar uchun kristallda joylashishi mumkin bo‘lgan mantiqiy ventillar soni bilan belgilanadi.
- 100 ta dan kam ventilga ega bo‘lgan IMSlar kichik integratsiya darajasiga ega bo‘lgan IMSlarga kiradi. O‘rta darajali ISlar 102, katta ISlar 102105, o‘ta katta ISlar 105107 va ultra katta ISlar107 darajadan ortiq ventillardan tashkil topadi. Bunday sinflanish tizimi analog mikrosxemalar uchun ham qabul qilingan.
- Nazorat savollari.
- Integral mikrosxemalar deb nimaga aytiladi?
- Pardali mikrosxemalarni tushuntiring?
- Gibridli mikrosxemalarni tushuntiring?
- Yarim o‘tkazgichli IMSlar?
- Planar – epitaksial texnologiya nima?
- n-p–n tranzistor tuzilmasini yoritib bering?
- Analog integral mikrosxemalar nima?
- Raqamli integral sxemalar (RIS) deb nimaga ataladi?
- Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi deb nimaga aytiladi?
|
| |
planar yoki planar – epitaksial

|
planar yoki planar – epitaksial
|
bet | 5/6 | Sana | 04.07.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #266577 |
Bog'liq Dinara elektronikaplanar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi. - Planar texnologiyada n-p–n tranzistor tuzilmasini yasashda p–turdagi yarim o‘tkazgichli plastinaning alohida sohalariga teshiklari mavjud bo‘lgan maxsus maskalar orqali mahalliy legirlash amalga oshiriladi. Maska rolini plastina sirtini egallovchi kremniy ikki oksidi SiO2 o‘ynaydi. Bu pardada maxsus usullar (fotolitografiya) yordamida darcha deb ataluvchi teshiklar shakllanadi. Kiritmalar yoki diffuziya (yuqori temperaturada ularning konsentratsiya gradienti ta’sirida kiritma atomlarini yarim o‘tkazgichli asosga kiritish), yoki ionli legirlash yordamida amalga oshiriladi. Ionli legirlashda maxsus manbalardan olingan kiritma ionlari tezlashadi va elektr maydonda fokuslanadilar, asosga tushadilar va yarim o‘tkazgichning sirt qatlamiga singadilar.
- Planar texnologiyada yasalgan yarim o‘tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi va uning ekvivalent elektr sxemasi 1 a, b - rasmda keltirilgan.
- Diametri 76 mmli yagona asosda bir varakayiga usulda bir vaqtning o‘zida har biri 10 tadan 2000 ta element (tranzistorlar, rezistorlar, kondensatorlar)dan tashkil topgan 5000 mikrosxema yaratish mumkin. Diametri 120 mm bo‘lgan plastinada o‘nlab milliontagacha element joylashtirish mumkin.
- Zamonaviy IMSlar qotishmali planar – epitaksial texnologiyada yasaladi. Bu texnologiya planar texnologiyadan shunisi bilan farq qiladiki, barcha elementlar p–turdagi asosda o‘stirilgan n–turdagi kremniy qatlamida hosil qilinadi. Epitaksiya deb kristall tuzilmasi asosnikidan bo‘lgan qatlam o‘stirishga aytiladi.
- Mikrosxema turli elementlarini elektr jihatdan birlashtirish uchun metllizatsiyalash qo‘llaniladi. Metallizatsiyalash jarayonida oltin, kumush, xrom yoki alyuminiydan yupqa metall pardalar hosil qilinadi. Kremniyli IMSlarda metallizatsiyalash uchun alyuminiydan keng foydalaniladi.
- Sxemotexnik belgilariga ko‘ra mikrosxemalar ikki sinfga bo‘linadi.
- IMS bajarayotgan asosiy vazifa – elektr signali (tok yoki kuchlanish) ni ko‘rinishida berilayotgan axborotni qayta ishlash hisoblanadi. Elektr signallari uzluksiz (analog) yoki diskret (raqamli) shaklda ifodalanishi mumkin.
- Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar –
|
| |
Uzatish liniyasining oxiridagi zaryad (sig‘im) quvvati

|
Uzatish liniyasining oxiridagi zaryad (sig‘im) quvvati
|
bet | 3/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 117,24 Kb. | | #105129 |
Bog'liq Elektr uzatish liniyalari, ochiq va sodda yopiq tarmoqlarUzatish liniyasining oxiridagi zaryad (sig‘im) quvvati - Uzatish liniyasining oxiridagi zaryad (sig‘im) quvvati
- Kirxgofning birinchi qonuni bo‘yicha uzatish liniyasi bo‘ylama qismining oxiridagi quvvat
- Uzatish liniyasidagi quvvat isrofi
- Uzatish liniyasi bo‘ylama qismining boshlanishi va oxirida tok bir xil. Bo‘ylama qismi boshlanishida quvvat bu qism oxiridagiga nisbatan quvvat isrofi miqdoriga ko‘p, ya’ni
Om qonuniga muvofiq uzatish liniyasi boshlanishidagi kuchlanish: - Om qonuniga muvofiq uzatish liniyasi boshlanishidagi kuchlanish:
- Uzatish liniyasining boshlanishidagi zaryad quvvati
- Uzatish liniyasining boshlanishidagi quvvat
Uzatish liniyasining boshlanishida kuchlanish berilgan (U1=const). S1, U1, Z12=r12+jx12, b12 lar ma’lum, U2, S12(2), S12(1), ΔS12, S2 larni topish talab etiladi (5.1-rasm). - Uzatish liniyasining boshlanishida kuchlanish berilgan (U1=const). S1, U1, Z12=r12+jx12, b12 lar ma’lum, U2, S12(2), S12(1), ΔS12, S2 larni topish talab etiladi (5.1-rasm).
- Ushbu holda U2 noma’lum bo‘lganligi uchun Kirxgof va Om qonunlaridan foydalanib uzatish liniyasining oxiridan boshlanishiga tomon ketma-ket ravishda noma’lum tok va kuchlanisharni topish mumkin emas. 2 tugun uchun egri chiziqli tugun kuchlanishlari tenglamasi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
- Bu tenglamani echib, noma’lum U2 ni topish va so‘ngra (5.1)-(5.4), (5.6), (5.7) ifodalar bo‘yicha barcha quvvatlarni hisoblash mumkin.
Biroq ushbu holatda nisbatan sodda va taxminiy ikki etapli usulni qo‘llash mumkin. - Biroq ushbu holatda nisbatan sodda va taxminiy ikki etapli usulni qo‘llash mumkin.
- 1-etap. Faraz qilaylik,
- va oldingi ma’ruzalarda keltirilgan ifodalar bo‘yicha quvvat oqimlari va isrofini topamiz:
2-etap. 1-etapda topilgan quvvat oqimi S12(1) dan foydalanib, Om qonuni bo‘yicha U2 kuchlanishni aniqlaymiz, lekin tok I12 ni S12(1) va U1 lar orqali ifodalaymiz: - 2-etap. 1-etapda topilgan quvvat oqimi S12(1) dan foydalanib, Om qonuni bo‘yicha U2 kuchlanishni aniqlaymiz, lekin tok I12 ni S12(1) va U1 lar orqali ifodalaymiz:
- (5.10) va (5.11) formulalarda U2 ning o‘rniga Un foydalanilganligi uchun 1-etapda quvvat oqimlari taxminan topiladi. Bunga mos ravishda 2-etapda kuchlanish U2 ham taxminan topiladi.
- Quvvatlar va kuchlanishlarning yanada aniqroq qiymatlarini topish uchun 1 va 2-etaplarni ketma-ket ravishda takrorlash mumkin. Bunday hisoblashni EHMda amalga oshirish maqsadga muvofiqdir.
|
| |
Ikromjon rahmonov

Ikromjon rahmonov
Download
10,34 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/87
Sana
25.05.2024
Hajmi
10,34 Mb.
#253998
Download
10,34 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ikromjon rahmonov
Download
10,34 Mb.
Matnni ko'rish
Elektr uzatish liniyasida kuchlanish pasayishi va kuchlanish isrofi

|
Elektr uzatish liniyasida kuchlanish pasayishi va kuchlanish isrofi
|
bet | 4/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 117,24 Kb. | | #105129 |
Bog'liq Elektr uzatish liniyalari, ochiq va sodda yopiq tarmoqlar - 5.1,b-rasmda EUL boshlanishi va oxiridagi kuchlanishlarning vektor diagrammalari keltirilgan. Bu diagramma 4.2,v-rasmdagi diagrammaga o‘xshash.
- Kuchlanish pasayishi – elektr uzatish liniyasining boshlanishi va oxiridagi kuchlanishlar orasidagi geometrik farq, ya’ni bu kuchlanishlarning kompleks qiymatlari orasidagi farq. Kuchlanish pasayishi vektor (kompleks) kattalikdir, ya’ni 5.1,b-rasmda AB
Kuchlanish pasayishining bo‘ylama tashkil etuvchisi ΔU12 kuchlanish pasayishi vektorining haqiqiy sonlar o‘qidagi yoki U2 vektor o‘qidagi proeksiyasi bo‘lib, 4.1,b-rasm bo‘yicha u AS ga teng. Kuchlanish pasayishining ko‘ndalang tashkil etuvchisi δU12 esa kuchlanish pasayishi vektorining muvhum sonlar o‘qidagi proeksiyasi bo‘lib, 5.1,b-rasm bo‘yicha u SV ga teng. - Kuchlanish pasayishining bo‘ylama tashkil etuvchisi ΔU12 kuchlanish pasayishi vektorining haqiqiy sonlar o‘qidagi yoki U2 vektor o‘qidagi proeksiyasi bo‘lib, 4.1,b-rasm bo‘yicha u AS ga teng. Kuchlanish pasayishining ko‘ndalang tashkil etuvchisi δU12 esa kuchlanish pasayishi vektorining muvhum sonlar o‘qidagi proeksiyasi bo‘lib, 5.1,b-rasm bo‘yicha u SV ga teng.
- Kuchlanish isrofi – elektr uzatish liniyasi boshlanishi va oxiridagi kuchlanishlarning modullari orasidagi farq, ya’ni
- 5.1,b-rasmda tasvirlangan vektor diagramma bo‘yicha kuchlanish isrofi qabul qilingan masshtabda AD kesma uzunligiga teng. Agar kuchlanish pasayishining ko‘ndalang tashkil etuvchisi δU12 kichik bo‘lsa (masalan, Un<110 kV bo‘lgan tarmoqlarda) kuchlanish isrofini kuchlanish pasayishining bo‘ylama tashkil etuvchisiga teng deb hisoblash mumkin.
Elektr tarmoqlarining holatlarini hisoblash quvvatlarda olib boriladi. Shu sababli kuchlanish pasayishi, uning tashkil etuvchilari va kuchlanish isrofi EUL dagi quvvat oqimlari orqali ifodalanadi. - Elektr tarmoqlarining holatlarini hisoblash quvvatlarda olib boriladi. Shu sababli kuchlanish pasayishi, uning tashkil etuvchilari va kuchlanish isrofi EUL dagi quvvat oqimlari orqali ifodalanadi.
110>
|
| |
Elektr uzatish liniyalari, ochiq va sodda yopiq tarmoqlar holatlarini hisoblash - bet 2

|
Elektr uzatish liniyalari, ochiq va sodda yopiq tarmoqlar holatlarini hisoblash
|
bet | 2/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 117,24 Kb. | | #105129 |
Bog'liq Elektr uzatish liniyalari, ochiq va sodda yopiq tarmoqlarAgar sxemada kamida bitta kontur mavjud bo‘lsa, u yopiq deyiladi. Yopiq tarmoqda ikki yoki undan ortiq shoxobchalar orqali ta’minlanadigan kamida bitta tugun bo‘ladi, shuning uchun shoxobchalardan birining uzilishi boshqa shoxobchalarning iste’molchidan uzilishiga olib kelmaydi. - Agar sxemada kamida bitta kontur mavjud bo‘lsa, u yopiq deyiladi. Yopiq tarmoqda ikki yoki undan ortiq shoxobchalar orqali ta’minlanadigan kamida bitta tugun bo‘ladi, shuning uchun shoxobchalardan birining uzilishi boshqa shoxobchalarning iste’molchidan uzilishiga olib kelmaydi.
- Elektr sxemaning elementlari aktiv va passiv elementlarga bo‘linadi. Passiv elementlar faqat elektr toki o‘tishi uchun yo‘l hosil qiladi va ular o‘z navbatida ikkiga - bo‘ylama va ko‘ndalang passiv elementlarga bo‘linadi.
- Ko‘ndalang passiv elementlar - bu sxemning tugunlari va xolis, ya’ni potensiali nolga teng bo‘lgan tugun oralig‘iga qo‘yilgan shoxobcha. Bo‘ylama passiv elementlar - bu potensiali nolga teng bo‘lgan tugundan (xolis tugundan) tashqari hamma tugunlarni birlashtiruvchi shoxobchalar, ya’ni bo‘ylama shoxobchalar xolis tugunga ulanmagan. Bo‘ylama shoxobchalar EUY va transformator chulg‘amlarining aktiv va induktiv qarshiliklari, bo‘ylama kompensatsiyalovchi qurilmalar sig‘imlari kabilarni o‘z ichiga oladi.
- Elektr uzatish liniyasi holatini yuklama quvvati berilganda hisoblash. EUL oxirida kuchlanish berilgan (U2=const). Yuklama quvvati S2, kuchlanishi U2, elektr uzatish liniyasining qarishiligi Z12=r12+jx12 va o‘tkazuvchanligi ma’lum (5.1a-rasm). Kuchlanish U1, uzatish liniyasining bo‘ylama qismi oxiri va boshlanishidagi quvvatlar S12(2), S12(1), quvvat isrofi ΔS12, uzatish liniyasi boshlanishidagi quvvat S1 larni topish talab etiladi. Qizish bo‘yicha cheklovni tekshirish maqsadida, ba’zan, I12 tokni ham topish talab etiladi.
- Hisoblash uzatish liniyasining oxiridan boshlanishiga tomon qidiriluvchi quvvat va kuchlanishlarni Kirxgof va Om qonunlaridan foydalanib aniqlash tartibida davom ettiriladi.
|
| |
boltli birikma - Ikromjon rahmonov

2.1-chizma.
buralib ketmasligi uchun shaybalar qirqma prujinasimon, kertikli,
uchlari buklanadigan yulduzchasimon va boshqacha shakllarda ishlab
chiqariladi. Shaybalar standart talabidagi qalinlikka ega bo ‘lgan
listli yupqa materiallardan qirqish yoki shtampovkalash yo‘li bilan
tayyorlanadi.
Detallar tatbiq qilinishiga qarab oddiy (sodda), o ‘rta,
murakkab
ko‘rinishlarda bo‘ladi. Detallaming soddaligi yoki murakkabligi unda
mujassamlashgan geometrik obraz (figura) laming xilma-xilligi va
ko'pligidadir.
Masalan, shtift sof silindrik yoki konussimon boiadi.
Bunday
detalni shartli bir elementli deb qabul qilinadi. Agar shtiftlarni
teshikka kiritishda qulaylik hosil qilish
maqsadida ularning bir
tomoniga konussimon faska ochilsa, bir
elementli detal ikki ele-
mentlikka aylanadi. Agar ulaming ikkala uchlariga o ‘sha faskalardan
ochilsa, shtift uch elementli detalga aylanadi.
Demak, har bir detaining murakkabligini aniqlash maqsadida
ulami geometrik tahlil (analiz) qilish zarur ekan.
Silindr, konus va sfera (sharcha)lar
dumalash podshipniklari
(silindrik rolikli, konussimon rolikli, sharchali)da tatbiq etiladi.
Bu yerda
a, b, c, d, e - Ikromjon rahmonov

K ubni shunday loyihalangki, shu u ch ta teshikdan tig ‘iz
o ‘tadigan detal hosil b o ‘lsin.
Birinchi teshikning yuqorisida ariqcha o ‘yiq b o ‘lib, kubning
yaqqol tasvirida unga mos ariqcha o ‘yiladi (1,4-chizma,
b).
Ikkinchi
teshik kvadratligicha tasvirlangan.
U chinchi teshikning pastki
qismida katetlari o ‘zaro teng to ‘g‘ri burchak qirqilgan. Xuddi shu
burchakka
teng kubning
W
ga parallel tom onida o ‘yiq qirqiladi
(1.4-chizm a,
b).
5.
Bitta sim b o ‘lagidan
yasalgan m odelning
H
va
V
dagi
proyeksiylari berilgan (1.5-chizma). Uning uchinclii proyeksiyasi
va yaqqol tasvirini bajaring.
M odelning berilgan ikkita proyeksiyasiga
muvofiq uchinchi
proyeksiyasini aniqlashdan aw al, kubning simdan yasalgan yaqqol
tasviri chizib olinadi. So‘ngra kubning F g a perallel yog‘iga
V
dagi
tasvir tushiriladi. Simning proyeksiyalariga kubning qirralari deb
qaralad. M odel bir butun sim b o ‘lagidan
yasalganligi sababli
kubning bitta qirrasida sim ikki marta takrorlanmasligi lozim. Yaqqol
tasvir orqali modelning beshta varianti mumkinligi aniqlanmoqda
FAZOV1Y TAFAKKUR QILISH ORQALI FAZOVIY

Mulohaza yuritilsa,
a-
shakl olinsa, to ‘g‘ri to ‘rtburchakli tekis-
lik;
b-shakl olinsa, yarimta kub va
c-
shakl olinsa, to ‘liq kub
tasvirlangan hisoblanadi.
2.
V va H
da proyeksiyalari bir xil kvadrat va o ‘rtasida
uni teng ikkiga bo‘luvchi chiziq chizilgan (1.2-chizma).
Uning
nimaligini aniqlang.
1.2-chizma,
Rahmonov, Ikromjon - Ikromjon rahmonov

30.11
Rahmonov, Ikromjon.
R33
Chizmachilik (chizmachilik fanida
konstruksiyalash asos-
lari) : pcdagogika oliy o'quv yurtlari uchun o'quv qo'llanm a /
I. Rahmonov, A. Valiyev; 1. Rahmonovning
umumiy tahriri ostida;
O'zR oliy va o ‘rta maxsus ta’lim vazirligi. - T.: Voris, 2011,— 136 6.
I. Valiyev, A’zamjon.
УДК:
744(075)
ББК
30.11я73
IKROMJON RAHMONOV,
A’ZAM JON VALIYEV
C H I Z M A C H I L I K ( C H I Z M A C H I L I K F A N I D A
K O N S T R U K S I Y A L A S H A S O S L A R I )
Pcdagogika oliy о ‘quv yurtlari uchun о ‘quv qo ‘ilanma
« Voris-nashriyot»
Toshkent
—
2011 y.
Muharrir
N .G a ip o v
Musahhih
M .S h erm a to va
Musavvir
S h .O d ilo v
Sahifalovchi
S .P o ia to v
N a sh riv o t litse n z iy a si A I № 0 7 2 , 0 8 .0 6 .2 0 0 6 y.
O rig in a l m a k c td a n b o s is h g a ru x sa t e tild i 09.0 0 .2 0 1 1 y. T a y m s T a d g a rn itu ra s i.
B ic h im i 6 0 x 8 4 '/ ]6. H a jm i 8,5 b .t. O fset q o g 'o z i.
A d a d i 500 n u sx a .
« V o ris-n a sh riy o t» , T o s h k e n t s h .. 1001 2 9 , N a v o iy k o 'c h a s i, 3 0 -u y .
« Istiq lo l n a s h riy o ti» m a tb a a b o 'lim id a c h o p e tild i.
T o s h k e n t sh ., N a v o iy k o 'c h a s i. 3 0 -u y . B u y u rtm a № 3.