nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm.Claroline LMS tizimining oynasi

|
-rasm.Claroline LMS tizimining oynasi
|
bet | 5/10 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #157660 |
Bog'liq 25-mavzu2-rasm.Claroline LMS tizimining oynasi.
Dokeos - Clarolinening 1.4.2 versiyasidan ajralib chiqqan yangi dasturiy majmua hisoblanadi. Dokeos Claroline platformasini ishlab chiqqan dastlabki ishchi guruhning bir necha a’zolarining ish mahsuli bo‘lib, ular ta’lim muassasalari uchun yaratilgan Clarolinedan farqli ravishda davlat korxonalarining ishchi xodimlariga moslashtirishni maqsad qilishdi va amalga oshirishdi. Dokeos dasturiy majmuasining rasmiy Web saytiga tashrif buyursangiz, u erda dasturning 2 ta versiyasini ko‘chirib olishni taklif qilinadi: Dokeos FREE – bepul va Dokeos PRO – bepul bo‘lmagan, qo‘shimcha modullari mavjud bo‘lgan dastur paketi taklif etiladi. Lekin Dokeos FREE versiyasi bizning fikrimizga ko‘ra, ta’lim jarayonini tashkillashtirish uchun kerak bo‘ladigan barcha o‘quv modullari mavjud. Tizimning imkoniyatlarini va unda mavjud o‘quv elementlarni qo‘yida ko‘rsatilgan aql xaritasi orqali ko‘rish mumkin. Rasmdan ko‘rinib turganidek, tizimda mavjud o‘qitish modullarini ta’lim muassasalarida ham foydalanish mumkin. Hozirgi vaqtda LMS larining ko‘pchiligi ijtimoiy tarmog‘lardagi mavjud g‘oya asosida o‘zlarining ishchi muhitlarini shunday tarmog‘larga moslashtirmoqda. SHunga ko‘ra, bu tizimda ham ijtimoiy tarmog‘ elementlari keng kiritilgan. YUqorida keltirilgan LMS tizimlari singari Dokeos dasturiy majmuasi ham SCORM standartini qo‘llab quvvatlaydi. Bu esa bu standartni qo‘llab quvvatlaydigan boshqa LMS tizimlariga o‘quv kurslarini eksport/import qilish imkoniyatini beradi. Dokeos dasturiy majmuasi o‘quv modulini yozish vaqtidagi ohirgi barqaror versiyasi Dokeos 2.2 RC2.
Tizimning rasmiy internet manzili: http://www.dokeos.com
3-rasm. Dokeos LMS tizimining oynasi.
LAMS IMS Learning Design standarti asosida 2003-yilda yaratilgan. JAVA dasturlash tilida yozilgan. Kross-platformali, 32 tilga dastur interfeysi tarjima qilingan va GPLv2 asosida bepul foydalanish mumkin. LAMS dasturiy majmuasi boshqa LMS lardan farqi shundaki, o‘qituvchilarga o‘quv jarayonini strukturalashda vizual vositalardan foydalanish imkoniyatini beradi, bu vositalar o‘quv jarayonida o‘quv resurslarini (elektron o‘quv resurslarni, chat, so‘rovnomalar, topshiriqlar) va nazorat turlarini qanday ketma-ketlikda bo‘lishligini vizual ko‘rinishini ta’minlaydi. Bunda o‘qituvchi “sichqoncha” orqali bu ketma-ketliklarni hech qanday qiyinchiliksiz joylarini o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi. LAMS – elektron o‘quv resursini vizual ravishda o‘quv kontentlarni o‘zgartirish boshqarish va yaratishdagi imkoniyatlarining mavjudligi sababli, yangi revolyusion ilova hisoblanadi. U o‘qituvchiga o‘quv kontentini yaratishda intuitiv tushunarli interfeys taqdim qiladi. Bu interfeys o‘z ichiga har-xil individual vazifalar, guruhli o‘qitishda frontal vazifalarni berishini o‘z ichiga oladi.
Tizimning rasmiy internet manzili: http://lamsfoundation.org/
|
| |
TESTLAR
  
Masofaviy ta’lim - 25-mavzu. Masofaviy ta’lim texnologiyasi. Reja: Masofaviy ta’limning mohiyati

|
25-mavzu. Masofaviy ta’lim texnologiyasi. Reja: Masofaviy ta’limning mohiyati
|
bet | 2/10 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #157660 |
Bog'liq 25-mavzuTESTLAR
Masofaviy ta’lim –bu
zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiyalari asosida tashkil etiladigan o‘qitish tizimi.
masofadan turib o‘quv axborotlarini almashuvchi vositalarga asoslangan, o‘qituvchi maxsus axborot muhit yordamida, aholining barcha qatlamlari va chet ellik ta’lim oluvchilarga ta’lim xizmatlarini ko‘rsatuvchi ta’lim majmuasidir.
Ochiq kodli ta’lim jarayonini boshqaruvchi LMS tizimi hisoblanadi.
A B VA C
Elektron ta’limni amalga oshirishda nechta bosqichlar asosida amalga oshirish mumkin
5 B) 4 C) 6 D) 7
Masofaviy ta’lim tizimini tashkil qilishda LMS (Learning Menegment System) va CMS (Conect Menejment System)lardan foydalanish orqali amalga oshirish mumkin
LMS VA GNU B) CMS VA GNU C) LMS VA CMS
Elektron ta’limni amalga oshirishda 1 bosqichda qo‘yidagi ko‘rsatilganlardan qaysi birini amalga oshirish mumkin.
A) o‘quv muassasining elektron ta’lim jarayoniga bo‘lgan ehtiyojlari, ta’lim jarayonida qatnashayotgan foydalanuvchilarning soni, o‘qitish usullari va shakllari, loyihani amalga oshirishda kerak bo‘ladigan texnik, dasturiy va inson resurslari, loyihani iqtisodiy asoslari tahlil qilinadi.
B) tahlillar natijasida amalga oshiriladigan ishlar ko‘lami va texnik topshiriq loyihalashtiriladi
C)tanlangan elektron ta’lim jarayonini boshqaruvchi dasturiy majmuaa tegishli serverda o‘rnatiladi, tizimga tegishli domen tanlanadi. Elektron ta’lim jarayonini boshqaruvchi dasturiy majmuasidan foydalanish va unga texnik qo‘llab quvvatloshchi ishchi xodimlarni o‘rgatish bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotlar tashkillashtiriladi
D) elektron ta’lim jarayonining asosiy elementlari va o‘quv kontentlar o‘quv bo‘limi va soha mutaxasislari bilan hamkorlikda yaratiladi. YAratilgan o‘quv kontentlar eskpertlar tomonidan tekshiriladi.
5. LMS tizimlari elektron ta’limni tashkil etishning qaysi funksiyalarini o‘z ichiga oladi
|
| |
-rasm. LAMS LMS tizimining oynasi

|
-rasm. LAMS LMS tizimining oynasi
|
bet | 6/10 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #157660 |
Bog'liq 25-mavzu4-rasm. LAMS LMS tizimining oynasi.
Moodle – Web muhitida o‘qitish va on-line rejimdagi darslarni tashkil qiluvchi kuchli pedagogik dasturiy majmua hisoblanadi. Tizimda mavjud o‘qitish modullari: Forums, Materials, Messenger, Chat, Exercises, Group work , Student tracking va ancha ko‘p bo‘lgan boshqa modullari mavjud. Boshqa LMS lar singari IMS, SCORM va boshqa standartlarni qo‘llab quvvatlaydi.Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, boshqa LMS tizimlarga qaraganda eng ko‘p qo‘shimcha plagin va modullari mavjud bo‘lgan dasturiy majmua aynan, Moodle dasturiy majmuasi hisoblanadi.
Hozirgi vaqtda dunyoning ko‘p davlatlarining o‘quv muassasalarida masofaviy ta’lim jarayonini aynan Moodle dasturiy majmuasidan foydalangan holda tashkillashtirilmoqda.
O‘zbekistondagi ko‘plab ta’lim muassaslarida aynan virtual ta’lim muhiti sifatida aynan Moodle dasturiy majmuasi foydalanib kelinmoqda. Xususan, Toshkent axborot texnologiyalari universitetining virtual ta’lim muhiti - etuit.uz, O‘zbekiston Milliy universitetining “Ochiq o‘quv-axborot markazida”, Halq ta’lim vazirligi qoshidagi “Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi”- http://moodle.uzedu.uz/, Toshkent Turin Politexnika universitetida - moodle.polito.uz va boshqa muassasalarda keng foydalanib kelinmoqda. Ochiq kodli Moodle dasturiy majmuasi o‘quv jarayonini boshqaruvchi Web ga yo‘naltirilgan maxsus tizim bo‘lib, internet tarmog‘ida foydalanishga mo‘ljallanilgan. Tizimni yaratishda ochiq kodli dasturiy ta’minotlardan foydalanilgan.
My.estudy.uz tizimi masofali o‘quv jarayonida keng qamrovli imkoniyatlar va o‘quv jarayonida qo‘l keladigan qo‘llab to‘la to‘kis quvvatlash – o‘quv materiallarining keng ko‘lamda yoritilishi, bilim saviyasini tekshirish va boshqaruvida ishlash imkonini yaratadi. Hozirgi vaqtda my.estudy.uz tizimi Toshkent axborot texnologiyalari universitetining fizika kafedrasida keng qo‘llanilib kelinmoqda.
my.estudy.uz LMS tizimining strukturasi my.estudy.uz tizimi masofadan turib o‘qitish kurslari va veb-saytlarni yaratishni dasturiy ta’minlash paketidan iboratdir.
|
| |
Oddiy dasturxonlar - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 97/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari RejaOddiy dasturxonlar bitta stolga yozish uchun ishlatiladi. Ularning hajmi stol hajmidan 20-30sm ortiqcha bo‘ladi.
Ziyofat dasturxonlari ziyofat (banket) stollari uchun ishlatiladi. Ularning hajmi oddiy dasturxonlarning hajmi singari bo‘ladi
D asturxonlarning shakliga ko‘ra turlari:
To‘rtburchak;
Kvadrat;
Doira.
Dasturxonlarning turlari va hajmi:
Naperon -1,35x1,35; 1,50x1,50 m;
Dasturxonlar -1,73x1,73; 2,5x1,73; 2,8x1,73m;
Furshet dasturxonlari (yubkalar) -6x0,9; 8x0,9; 10x0,9m;
Ziyofat dasturxonlari -3x2; 4x2; 5x2; 6x2m;
Oq rangli dasturxonlar -1,72x1,73m;
Salfetkalar. Ularni dasturxonlar tayyorlaydigan matodan tayyorlashadi. Agar salfetkalar boshqa rangda, dasturxon boshqa rangda bo‘lsa, bu noto‘g‘ri.
Salfetkalar “luks”, “ekstra” va birinchitoifadagi korxonalarning har bir xo‘randasiga beriladi.
Salfetkalar bir necha turlarga bo‘linadi:
Stol tuzatish uchun salfetkalar;
Tamaddi qilingandan so‘ng foydalaniladigan salfetkalar;
Milliy ko‘rinishdagi salfetkalar;
Rangli salfetkalar;
Ip-gazlamali salfetkalar;
Oq salfetkalar;
Individual salfetkalar;
Patnis uchun salfetkalar;
Milliy ko‘rinishdagi salfetkalar uslubdagi korxonalarda dasturxon qanday matodan bo‘lsa, shunday matodan salfetka beriladi.
Patnis uchun salfetkalar yumshoq ip-gazlama matodan shu patnisning hajmiga mos hajmda tayyorlanadi, chunki ularni yirtish mumkin emas. Har bir patnis uchun 15 komplekt salfetka bo‘lishi shart. Ularning hajmi patnisning katta kichikligiga bog‘liq.
|
| |
Birinchi toifa - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 49/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari RejaBirinchi toifa restoranlarining taomnomasiga buyurtma va firma taomlari kiritiladi. Taomnomada taom yeyilishiga qarab ularning nomi navbat bilan yoziladi. Firma taomlari va hissali taomlar umumiy taomnomada maxsus bo‘lim qilib yoziladi. Taomlar navbat tartibi assortiment minimumiga, ya’ni bir kunda o‘tishi lozim bo‘lgan taom va ichimliklar miqdoriga mos kelishi kerak.
Assortiment minimumida nazarda tutilgan taom va gazaklar sonini qisqartirishga yo‘l qo‘yilmaydi. Aksincha, taomnomaga mavsumiy va firma taomlari qo‘shilib, assortiment kengayishi mumkin.
Taomnomaga kiritilgan taom va gazaklar restoranning butun ish kuni davomida va agar belgilangan bo‘lsa, nonushta, tushlik va kechki ovqat paytlarida amal kiladi.
Shu narsani ham nazarga olish kerakki, ovqatlanish korxonalariga mijozlar farzandlari bilan kelgan bo‘lishlari mumkin. Shuning uchun bolalarga mo‘ljallangan taomlar taomnoma tuzganda e’tiborga olinishi kerak. Taomnoma tuzganda ovqatning yuqori sifati, tashqi ko‘rinishining bezagiga ham e’tibor berish lozim. Taomning faqat bezagi emas, uning yoqimli va mazali bo‘lishi ham talab etiladi.
Taomnoma tuzilganda diqqatni jalb qiladigan omillardan yana biri mavsumiy ehtiyojdir. Shu narsa ma’lumki, yog‘li, oqsillarga boy taomlarga qishda talab kuchayadi, yozda esa sovuq taomlar, sabzavot, yangi meva-chevalar ko‘proq iste’mol qilinadi.
Ovqatlarga garnir tanlashda, u asosiy taomga mos kelishini hisobga olish kerak. Masalan, bifstroganga qovurilgan kartoshka, baliqqa pishirilgan kartoshka va hokazo. Hamma gazak va taomlarni taomnomaga quyidagi tartibda joylashtirish kerak: sal achchig‘i boridan achchig‘i yuqoriroq tomon, oddiydan murakkab tomon, arzonidan qimmatrog‘i tomon va boshqalar.
Taomnoma ovqatlarning berilishiga, qaysi taom oldin, qaysisi keyin tortilishiga mos holda ham tuziladi. Taom va gazaklar taomnomada quyidagi tartibda yoziladi:
Firma taomi va gazaklar.
Issiq gazaklar.
Birinchi taom — tuxum va boshqalar solingan bulon, sho‘rva, borsh, uvra, sovuq suyuq ovqatlar va hokazo.
Ikkinchi taomlar — baliq, go‘shtli, tuxumli, sabzavotli, sutli, hamirli ovqatlar.
Shirin taomlar — oddin issiqlari, keyin sovuqlari beriladi.
Ichimliklar — issiq choy, kofe, kakao va hokazo.
Qandolat mahsulotlari — pirojniy, tort va boshqa shirinliklar.
|
| |
A) asosiy B) keremas C) mantiqiy D) manfiy
1. Masofaviy ta’lim tushunchasiga tarif bering?

|
A) asosiy B) keremas C) mantiqiy D) manfiy
1. Masofaviy ta’lim tushunchasiga tarif bering?
|
bet | 3/10 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #157660 |
Bog'liq 25-mavzuA) asosiy B) keremas C) mantiqiy D) manfiy
1. Masofaviy ta’lim tushunchasiga tarif bering?
2. elektron ta’lim tizimi haqida deganda nima tushuniladi?
3. LMS tizimlari elektron ta’limni tashkil etishning asosiy funksiyalari?
4. Elektron ta’limni amalga oshirishda bosqichlari qanday qo’llaniladi?
5. Elektron ta’limni amalga oshirishda 5- 6 bosqichlarini o’rni ?
keys Siz bir necha yildan beri kompaniyada xodimlarni o’qitish o'quv bo'limida ishlaysiz. Sizning vazifalaringiz juda monoton, lekin ayni paytda vaqt Siz yakuniy natija uchun javobgar emassiz, chunki bilan birga boshqa xodimlar nomidan ishlarni bajaradilar kadrlar tayyorlash bo'limi haydovchisi. Siz asosiysiz Shunday qilib, quyidagi standart harakatlar: - siz bo'lim boshlig'idan o'qitish uchun buyurtma olasiz va uni ta'limni rejalashtirish ma'lumotlar bazasiga qo'ying; - o'qitish yoki lavozimga ko'tarilish uchun xodimlar ro'yxatini tuzish bo'lim boshliqlarining talabiga binoan malaka; - xodimlar to'g'risidagi barcha ma'lumotlarni kiriting va ushbu arizani yuboring rahbaringizga. Umuman olganda, siz ishingizda zerikarli bo'lgan bosqichga yetib keldingiz. ammo, lekin boshqa tomondan, kerak bo'lganda ta'til so'rash imkoniyati mavjud ko'priklar va jamoada juda yaxshi psixologik iqlim mavjud. Biroq, oxirgi paytlarda siz o'zingizni qoniqarsiz his qilyapsiz mehnat intensivligi oshadi va siz murakkabroq ishlarni bajarishga tayyormiz ishlang yoki hech bo'lmaganda harakat qiling va siz buni xohlaysiz Sizning ishingiz boshqalarning ishining natijasiga bog'liq emas edi. Umuman olganda, Menejer sizga joy taklif qilishi mumkinligiga ishonchingiz komilmi? yuqoriroq. Maoshingizni oshirish haqidagi iltimosingizga javoban, dedi menejer bir necha kun ichida javob beradigan zal. Uch kundan keyin boshliq sizga quyidagi shartlarni taklif qildi: - oldingi vaqtdagi ish natijalariga ko'ra, u ko'rmaydi oshirish uchun asoslar, lekin keyingi davomida sizga taklif ikki oy davomida yetakchi mutaxassis sifatida faoliyat yuritish sizda mavjud bo'lganlar bilan birga; - agar rasmiy ko'tarilish buyrug'i amalga oshiriladi Siz barcha ishlarni a'lo darajada bajarasiz; - to'lov o'zgarmaydi, lekin agar ish sifatli bajarilgan bo'lsa Shubhasiz, siz bonuslarni olasiz, ularning hajmi ham natijaga bog'liq bo'ladi.
Savol va topshiriqlar
1.Har bir band bo'yicha rahbarning taklifini baholang
2.Qanday shartlarni o'zgartirishni xohlaysiz?
3.Menejerga yechimingizni taklif qiling.
|
| |
Tayanch tushunchalar - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

qoMlaniladigan tovarlar va xizmatlami
sotib oluvchi korxonalar va
shaxslam ing majmui tushuniladi.
Davlat tashkilotlari bozori deganda esa o ‘z faoliyatlarini yuritish
uchun tovarlar va xizm atlam i sotib oluvchi yoki
ijaraga oluvchi hamma
b o ‘g ‘indagi davlat tashkilotlari tushuniladi.
M uhokama uchun savollar:
1. Bozor iqtisodiyotida konyunkturani roli qanday?
2. Bozor konyunkturasi nima?
3. Konyunkturani tashkil qiluvchi omillami aytib bering?
4. Tashqi bozor konyunkturasini tadqiq qilishning ko‘rsatkichlar
tizimini yoritib bering?
5. Turli xil bozorlar konyunkturasini tadqiq qilishning o ‘ziga xos
xususiyatlari nimalardan iborat?
6. Tovarlar
bozorini
istiqbollashda
q o ‘llaniladigan
asosiy
yondashuvlar va tam oyillar qaysilar hisoblanadi?
7. Konyunktura istiqbollarini amalga oshirishda axborot-statistik
ta ’minotning ahamiyati nimada?
8. U m um xo‘jalik konyunkturasi va uni tadqiq qilishning o ‘ziga xos
usullari qaysilar?
156
V. Nazorat qilish - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

- korxonada marketing faoliyatining tashkil etilishi?
- tovam i raqobatbardoshliligi?
- korxonaning baho siyosati qanday?
- tovzarlar harakati va savdosining ahvoli?
- reklama va boshqa sotishni rag‘batlantirish
usullariga qanday-
ahamiyat berilmoqda?
Yuqoridagi savollarga javob topish va tahlil uchun korxonaning
ichki va tashqi ko‘rsatkichlarini o ‘rganish
hamda maxsus tanlov
(so‘rov, test) dasturi orqali axborotlar y ig ‘iladi.
,1
4 1 ,1 2 1 9 - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

a =0,6. Nazariy taqsimotning empirik taqsimotga yaqinligini baholash
uchun Pirson mezonidan foydalanildi.
2
|
( m 2 - m 2) 2
( m n - m nf
m[
m2
""
mn
Biznesning zararsiz ishlash nuqtalari va koMamini baholash.
Ma’lumki, har qanday gigant korxonalar kabi kichik biznes subyektlari
ham o‘z faoliyatlarini tahlil asosida baholab borishlari lozim.
Bozoming o ‘zgaruvchan, noaniq sharoitlariga moslashib borish uchun
har bir tadbirkor o ‘z korxonasini ahvolini to ‘la bilishi, uni «pastu-
baland» larini to‘g ‘rilab, samarali boshqarib turishi kerak. Doimiy
o ‘zgarib turuvchi bozor muhitiga bog‘liq ravishda kichik biznes
subyektlari faoliyatini tizimli tahlil qilish, ulami barqaror faoliyatda
yurituvchi va raqobatdosh qilishga imkon bergan holda ravon
rivojlantirishni ta ’minlaydi.
KB subyektlari faoliyati muntazam va har tomonlama tahlil
qilinganda quyidagilarga erishish mumkin:
• ham KB subyekti sifatida korxonaning o ‘zi va uning tarkibiy
bo‘linmalarining
xo‘jalik
faoliyati
natijalarini
tez,
sifatli
va
professional baholash;
• ishlab chiqarilgan tovarlar va ko‘rsatilgan xizmatlarining aniq
turlari bo‘yicha olinayotgan foydaga ta’sir etadigan omillami o ‘z
vaqtida aniqlash va e ’tiborga olish;
• KB baho siyosatini ishlab chiqish uchun zarur b o ‘lgan ishlab
chiqarish xarajatlari va ulami o ‘zgarish tendensiyalarini aniqlash;
• KB subyekti muammolarini yechishning va yaqin istiqbolda uni
foyda olishini ta’minlashning optimal y o ‘llarini topish.
Tadbirkorlik amaliyotida strategik va tezkor tahlil farqlanadi.12
B IZ N E S ST R A T E G IY A SIN I TA NLASH

|
B IZ N E S ST R A T E G IY A SIN I TA NLASHBog'liq D. V. Rasulova. Biznesni tadqiq etish usullari. 2019B IZ N E S ST R A T E G IY A SIN I TA NLASH
9.1. Kompaniyaning marketing dasturini ishlab chiqish
Tor m a’noda marketing dasturi (biznes-reja) hujjat b o iib ,
korxonaning bozorda aniq faoliyat ko‘rsatish tamoyilini ifodalaydi.
M arketing dasturi kengroq ma’noda esa, korxona imkoniyatlarini bozor
talablariga moslashtirishga yo‘naltirilgan tahlil, rejalashtirish va
nazorat qilish jarayoni deb qaraladi. Marketing dasturlari qisqa
muddatli (bir yilgacha), o ‘rta muddatli (5 yilgacha) va uzoq muddatli
(o‘n yilgacha va ko ‘proq) b o ia d i. Ular umumiy shaklda yoki
korxonaning maxsus faoliyatlariga m o ijallang an b o iish i mumkin.
Marketing dasturlarini ishlab chiqishda maqsadli yondashish
uslubiga asosan, korxonaning m oijallan g an maqsadga erishish va uni
bajarilishini nazorat qilish resurslari va tadbirlari tizimi shakllantiriladi.
Marketing dasturini ishlab chiqish ketma-ketligi va asosiy
b o iim lari
I. Korxonaning imkoniyatlari tahlili (holatli tahlil)
-Faoliyati, shart-sharoitlar va resurslari, samarali natijaga erishish
y o ‘nalishlari. Korxonaning ichki va tashqi muhitlarini solishtirish.
II. Rivojlanish maqsadlarini aniqlash. (Marketing sintezi)
Ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlanishning ustuvor maqsadlari va
bozorda foydaga erishish y o ilarin i aniqlash.
III. Strategiyani ishlab chiqish
Korxonaning moddiy, mehnat va moliya resurslaridai samarali
foydalanishni ko ‘zlagan uzoq muddatli maqsadni aniqlash (bozor
segmentlarini, marketing vositasini,
bozorga kirish vaqtini va
boshqalami tanlash).
IV. Rejani ishlab chiqish
Ishlab chiqarish, moliya, baho, kadrlar, reklama, sotish va
boshqalami amalga oshirish xarajatlari va natijalarini rejalashtirish
tizimi.
157
|
| |
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti Iqtisodiyot fakulteti - bet 4

|
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti Iqtisodiyot fakulteti
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 5,16 Mb. | | #247762 |
Bog'liq Moliyaviy texnologiyalar slayd Yaxyobek Elektron bozor deb, uning ishtirokchilari va axborot strukturalari hamda telekommunikastiya texnologiyalari, tizimlari sharoitida ma’lum Qonuniyatlar bilan xarakterlanadigan ishtirokchilar, ularning o’zaro ta’sir jarayonlari majmuasi tushuniladi. - Elektron bozor deb, uning ishtirokchilari va axborot strukturalari hamda telekommunikastiya texnologiyalari, tizimlari sharoitida ma’lum Qonuniyatlar bilan xarakterlanadigan ishtirokchilar, ularning o’zaro ta’sir jarayonlari majmuasi tushuniladi.
Foydalanilgan adabiyotlar: - 1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 3-iyuldagi «O‘zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Qarori.
- 2.Alladustov R.D., Xo‘jamurodov A.J., A.N. Xamizaev. Moliya bozori va birja ishi. O‘quv qo‘llanma.-T.: «Iqtisodiyot», 2019
- 3.Shoxa’zamiy Sh.Sh. Moliya bozori va qimmatli qog’ozlar. Darslik. T.Iqtisod moliya, 2008. 498 b.
- 4. R.X.Ayupov va boshqalar. O`zbekistonda elektron biznes: muammolar
- va yechimlar / - T.: TMI, 2016.
- 5. www.google.com.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !
|
| |
Der ic 555 (Timer-ic) Eigenschaften des ne555 - bet 2

|
Der ic 555 (Timer-ic) Eigenschaften des ne555
|
bet | 2/2 | Sana | 01.06.2021 | Hajmi | 102,01 Kb. | | #14669 |
Quelle: Texas Instruments
|
NA555
|
NE555
|
SA555
|
SE555
|
TLC555
|
max. Frequenz
|
|
0,5 MHz
|
0,5 MHz
|
|
2,1 MHz
|
min. +VCC
|
4,5 V
|
4,5 V
|
4,5 V
|
4,5 V
|
2 V
|
max. +VCC
|
16 V
|
16 V
|
16 V
|
18 V
|
15 V
|
Pin/Gehäuse
|
8PDIP, 8SOIC
|
8PDIP, 8SO, 8SOIC, 8TSSOP
|
8PDIP, 8SOIC
|
8PDIP, 8SOIC
|
14TSSOP, 8PDIP, 8SO, 8SOIC
|
Temperatur
|
-40 bis 105 °C
|
0 bis 70 °C
|
-40 bis 85 °C
|
-55 bis 125 °C
|
-40 bis 125, -40 bis 85, 0 bis 70 °C
|
Anwendungen des 555-Timers
Taktgenerator
Zeitschalter
Speicherschaltungen
Speziell die präzise CMOS-Version des 555-Timer eignet sich auch als Schmitt-Trigger-Schaltung mit fix definierten Schaltschwellen von 1/3 x VCC und 2/3 x VCC.
|
| |
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti Iqtisodiyot fakulteti - bet 3

|
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti Iqtisodiyot fakulteti
|
bet | 3/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 5,16 Mb. | | #247762 |
Bog'liq Moliyaviy texnologiyalar slayd Yaxyobek Hozirda moliya bozori yuqori darajada tashkillashgan va uzluksiz rivojlanayotgan, borgan sari jahon miqyosida globallashib borayotgan alohida bir butun va o‘z muhitiga ega munosabatlar va institutlar majmuasi sifatida namoyon bo‘luvchi murakkab tizim ekanligi aniq bo‘lmoqda. Bunda moliya bozorlari na- faqat milliy iqtisodiyot, balki global iqtisodiyot rivojini belgilamoqda. - Hozirda moliya bozori yuqori darajada tashkillashgan va uzluksiz rivojlanayotgan, borgan sari jahon miqyosida globallashib borayotgan alohida bir butun va o‘z muhitiga ega munosabatlar va institutlar majmuasi sifatida namoyon bo‘luvchi murakkab tizim ekanligi aniq bo‘lmoqda. Bunda moliya bozorlari na- faqat milliy iqtisodiyot, balki global iqtisodiyot rivojini belgilamoqda.
Moliya bozorining savdo tizimlarini moliyaviy instrumentlar turi bo‘yicha quyidagicha ajratish mumkin: - -qimmatli qog‘ozlar savdosi tizimlari;
- -pul vositalari (masalan, plastik kartochkalarning turli hillari) va valyuta (xorijiy EKV) savdosi tizimlari;
- -kreditlar savdosi tizimlari;
- -sug‘urta instrumentlari (polislari) savdosi tizimlari;
- -moliyaviy (valyuta) qiymatga ega bo‘lgan antikvariat va yuvelir buyumlari,
- -qimmatbaho metall va toshlar hamda noyob (kamyob) elementlar (radiaktiv) savdosi tizimlari.
Savdo tizimi - bu bitishuv to‘g‘risida shartnoma tuzishni, tuzilgan shartnoma parametrlarini tekshirish, hisob-kitobni amalga oshirish, bitishuv talablarini oxirigacha ijro qilish (to'Iovni amalga oshirish va qimmatli qog'ozlami yangi egasiga berish) imkoniyatlarini beruvchi texnik, texnologik va tashkiliy vositalar majmuasidan iborat murakkab savdo industriya sifatida tashkillashgan bozor mexanizmi. - Savdo tizimi - bu bitishuv to‘g‘risida shartnoma tuzishni, tuzilgan shartnoma parametrlarini tekshirish, hisob-kitobni amalga oshirish, bitishuv talablarini oxirigacha ijro qilish (to'Iovni amalga oshirish va qimmatli qog'ozlami yangi egasiga berish) imkoniyatlarini beruvchi texnik, texnologik va tashkiliy vositalar majmuasidan iborat murakkab savdo industriya sifatida tashkillashgan bozor mexanizmi.
Savdo tizimi
|
| |
Tapn 
/t*oyH3. 
ToproRUH

Zararsizlik
nuqtasining
o ‘zgarishiga
mahsulot
(xizmat)
baholarining
darajalari, ulam ing o ‘zgarishi, bir-birlik mahsulotga
ketgan o ‘zgaruvchan xarajatlar va doimiy xarajatlam ing o ‘zgarishi kabi
omillar ta ’sir etadi.
Zararsizlik nuqtasini aniqlashda bir qancha usullar mavjud (2.2.1-
jadvalga qarang).
Kichik biznes subyektlarida zararsizlik nuqtalari va ko‘lamlarini
aniqlashning amaliy ahamiyati ju d a katta.
1 - ja d v a l
18
Zararsizlik nuqtasini aniqlash usullari
T\r
A n iq la sh u su li
Izoh
1
i
ii
U-jam i o 'zgarm as xarajatlar;
S-bir-birlik
m ahsulotga ketgan o ‘zgaruvchan xarajatlar; P-bir-
birlik m ahsulot bahosi.
2
o t =
u
( P - S ) .
5
=Qk * s
_ zararsizlik nuqtasidagi m ahsulot miqdori
3
Ut = u * p
P - S
“ zararsizlik nuqtasidagi m ahsulot hajmi
Chunki, har bir subyekt o ‘z loyihalarini
amalga oshirar ekan
minimal, real va maksimal imkoniyatlarini aniq chamalay olishi kerak.
Buning ham mikroiqtisodiy, ham makroiqtisodiy
samarasi katta
bo‘ladi. Endi, bevosita ishlab chiqarish koMamiga kelsak, ko‘lam
samarasi, ijobiy va salbiy k o ‘lam samarasi, bir omilli va ko‘p omilli
ko‘lam samarasi kabi tushunchalar m a’lum.
Yuqorida ta ’kidlaganimizdek, mamlakatimizdagi
kichik biznes
sub’-ektlari qaysi miqdorgacha ishlab chiqarish hajmlarini oshirib
borishlari, ishlab chiqarishda foydalanilayotgan
resurslardan qaysi
birini qisqartirishlari
(oshirishlari) yoki
parallel
qisqartirishlari
(oshirishlari) kerakligi kabi iqtisodiy qarorlami qabul qilishda k o ‘lam
samarasidan m uvaffaqiyatli foydalanishlari lozim.
Zararsizlik nuqtasi bir yil uchun quyidagi formula bilan topiladi:
18 rapn
A * o y H 3 . T o p r o B b i ii 6 H 3 H e c:
KaK o p r a m o o B a T b
u
y n p a B j u m ,. M ocK B a.H H
pa-
Schyotlar aloqasi - Buxgalteriya hisobi

31
2.4. BANKDAGI MAXSUS SCHYOTLARDA
BAJARILADIGAN PUL MUOMALALARINING HISOBI
Akkreditiv – bu mol yetkazib beruvchi korxonaga xizmat qiluvchi
bankning xaridor korxonaga xizmat qiluvchi bank tomonidan qarzni
to‘lash haqidagi topshirig‘i.
Hisob-kitobning akkreditiv shakli asosan shaharlararo hisob-
kitoblarda qo‘llaniladi.
Akkreditiv mol yetkazib beruvchi korxona joylashgan joydagi
bankda joylashadi.
Xaridor korxona o‘zining bankiga akkreditiv ochish haqida ariza
topshiradi. Bank xaridor korxonaning ma’lum miqdordagi mablag‘ini
deponentlashtiradi va bu haqida mol yetkazib beruvchi bankka ma’lum
qiladi. Akkreditivni korxona o‘z mablag‘lari yoki bank qarzi hisobidan
ajratishi mumkin.
Akkreditivlar bo‘yicha hisob-kitob muomalalari amalga oshirilganda
quyidagicha schyotlar aloqasi belgilanadi:
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Korxona o‘z mablag‘i hisobidan akkreditiv ochildi
5510
5110
2
Bank krediti hisobidan akkreditiv ochildi
5510
6810
3
Akkreditiv hisobidan mol yetkazib beruvchining qarzi
to‘landi
6010
5510
4
Akkreditiv yopildi yoki qaytarildi
5110
6810
5510
VALUTA MUOMALALARI HISOBI

30
boshqa sohiblar (norezidentlar, birinchi vositachilar, transport, sug‘urta
va boshqa tashkilotlar)ning valuta schyotlaridan o‘tkazilishi;
–
bankning vositachilik haqini to‘lash maqsadida bankdan xorijiy
valutada olingan kreditlar bo‘yicha qarzni, pochta-telegraf, xizmat safari
xarajatlarini to‘lash, valuta bozorlarida sotish uchun foydalanilishi;
–
qonun ruxsat etgan boshqa maqsadlar uchun foydalanilishi
mumkin.
Valuta schyoti ochilgandan keyin bank va shaxs o‘rtasida shartnoma
tuzilib unda hisoblashish-kassa xizmatlari, bankning boshqa xizmat
turlari, ta’riflar, xizmat ko‘rsatish haqi, mablag‘larni joylashtirish
shartlari, tomonlarning huquq va majburiyatlari va boshqalar ko‘rsatiladi.
5200-«Valuta schyotidagi pul mablag‘larini hisobga oluvchi
schyotlar» kredit ma’lumotlari 2/1-jurnal orderda yozib boriladi va ushbu
schyotning debet summalari 2/1-vedomost orqali nazorat qilib boriladi.
Demak,
5200-«Valuta schyotining» debetida valuta mablag‘larining
kirimi, kreditida esa sarflanishi aks ettiriladi. Buni quyidagi misollarda
ko‘rishimiz mumkin:
HISOBDOR SHAXSLAR BILAN HISOB-KITOBLAR

34
berilgan pul, kreditida esa sarflangan pulning hisobdan chiqarilishi aks
ettiriladi.
4220, 4230 schyotlarning muomala jarayonlari 7-jurnal orderda
yuritiladi. Bu jurnal orderda yozuvlar har bir tasdiqlangan bo‘nak hisoboti
va chiqim kassa orderi bo‘yicha olib boriladi.
4220, 4230 schyotlar bo‘yicha schyotlar aloqasini quyida keltirib
o‘tamiz.
Schyotlar aloqasi
D-t
K-t
1
Xizmat safari uchun hisobdor shaxslarga bo‘naklar berildi
4220
5010
2
Hisobdor shaxslarga kassadan pul hujjatlari berildi
4220
4230
5010
3
Hisobdor shaxslar berilgan bo‘nakning foydalanilmagan
4220
summasini kassaga qaytardilar
5010
4230
4
Hisobdor shaxslar asosiy, yordamchi ishlab chiqarishga
2010
oid xarajatlarni amalga oshirdilar
2310
4230
2510
5
Hisobdor shaxslar davr xarajatlariga taalluqli turli xil
9410
xarajatlarni to‘ladilar
9420
4230
9430
4290
6
Hisobdor shaxslar moddiy boyliklarni, ayrim tovarlarni
1010–
sotib oldilar
–1090
4230
2910–
4290
–2990
7
Xizmat safarini amalga oshirganligi uchun hisobdor
9420
shaxslarga bo‘lgan qarzlar hisoblandi
2010
6970
2310
2510
8
Xizmat safari xarajatlari to‘landi
6970
5010
7-jurnal orderdagi yozuvlar quyidagi hujjatlarga asosan yoziladi:
a) kassaning chiqim orderi – hisobot uchun berilgan summaga;
b) bo‘nak hisoboti – olingan bo‘nak summasining sarflangan qismi-
ga;
Muomalalar mazmuni - Buxgalteriya hisobi

37
Da’volar bo‘yicha hisob-kitob
4860-«Da’volar bo‘yicha olinadigan
schyot (to‘lovlar)» da yuritiladi. Bu schyot mol yetkazib beruvchilarga,
pudratchilarga, transport va boshqa tashkilotlarga bildirilgan e’tirozlar,
shuningdek, ularga taqdim etilgan va tan olingan jarimalar, penyalar va
beqarorliklar bo‘yicha hisoblashishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni
umumlashtirish uchun mo‘ljallangan.
Bundan tashqari, turli debitorlar tarkibida moliyaviy va tezkor
lizinglar bo‘yicha olinadigan to‘lovlar, foizlar va dividendlar, royalti
(
royalti – bu sotuvchiga litsenziya shartnomasida belgilangan ma’lum
narsani ishlatish huquqi uchun davriy to‘lovlar) va gonorar (
gonorar –
bajarilgan ish, ko‘rsatilgan xizmatlar bo‘yicha mukofot va
rag‘batlantirishlar) bo‘yicha olinadigan schyotlar va boshqa shaxslarning
qarzlari (joriy qismi) hisobga olinadi. Bu muomalalarning hisobi
4800-
«Turli debitorlarning qarzlari hisobi» bo‘yicha ochilgan (4810, 4820,
4840 va 4890) schyotlarda aks ettiriladi.
Korxonaning turli kreditorlardan bo‘lgan qarzlari tarkibiga moliyaviy
va tezkor lizinglar bo‘yicha to‘lanadigan to‘lovlar, tegishli foizlar va
dividendlar, royalti va gonorar bo‘yicha to‘lanadigan schyotlar, hisobdor
shaxslardan bo‘lgan qarzlar va boshqa majburiyatlar kiradi. Bunday
muomalalarning hisobi
6900-«Turli kreditorlardan olingan qarzlar va
boshqa majburiyatlar hisobi schyoti» bo‘yicha ochilgan (6910, 6920,
6930, 6940, 6950, 6960, 6970 va 6990) schyotlarda aks ettiriladi.
43, 40, 63, 65, 47, 67, 48, 69, 41, 61-schyotlar bo‘yicha tahliliy
hisob 7-qaydnomada yuritiladi. Quyida bu qaydnomaning shakli
ko‘rsatilgan:
-jurnal order - Buxgalteriya hisobi

28
06
–
–
–
–
–
6000,0
6000,0
08-10 12000,0
–
28000,0
3000,0
4200,0
–
47200,0
11-31 –
7000,0
–
2000,0
–
–
9000,0
Jami 122400,0
7000,0
39000,0
5000,0
4200,0
6000,0
73440,0
2-vedomost
20__ yilning may oyi uchun.
5110-«Hisob-kitob» schyotining debetiga quyidagi schyotlarning kreditidan
Oy boshidagi qoldiq – 520,0 ming so‘m
Kreditlanuvchi schyotlar
4010
6810
5510
5010
4800
01-04
48000.0
–
–
–
–
48000,0
06
11000.0
–
–
–
–
11000,0
08-10
25000.0
2000,0
400,0
800,0
180,0
28380,0
11-31
18000.0
1000,0
6000,0
400,0
260,0
25660,0
Jami
102000,00
3000,0
6400,0
1200,0
440,0
113040,0
Oy oxiriga qoldiq: 40120,0 so‘m
2-jurnal order va 2-vedomostni yuritish bir oyga mo‘ljallangani
uchun bankdan olingan har bir ko‘chirma ma’luomtlari bir qatorga
yoziladi. Demak, 2-jurnal order va 2-vedomostda band qilingan qatorlar
soni shu davr ichida bankdan olingan ko‘chirmalar soniga teng bo‘lishi
kerak.
Bu esa buxgalteriya xodimlariga korxona hisob-kitob schyotiga pul
mablag‘larining tushish manbalarini tahlil qilish, maqsadli foydalanilishi,
tasdiqlangan moliyaviy to‘lanmalar kalendar grafigiga binoan budjetga
va boshqa organlarga mablag‘ o‘tkazilishi ustidan nazorat qilish imkonini
beradi.
KP
9050 Xaridor va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar
KP

271
9310 Asosiy vositalarni hisobdan chiqarilishidan
olingan foyda
9320 Boshqa aktivlarni hisobdan chiqarilishidan olingan foyda
9330 Undirilgan boqimanda, jarima, burdsizlik
9340 O‘tgan
yillar foydalari
9350 Qisqa muddatli ijaradan olingan daromad
9360 Kreditorlik va deponent qarzlarini hisobdan chiqarishdan olingan
daromadlar
9370 Xizmat ko‘rsatuvchi xo‘jaliklar daromadlari
9380 Beg‘araz
moliyaviy yordam
9390 Boshqa operatsion daromadlar
9400 Davr xarajatlari hisobi schyotlari
T
9410 Sotish bo‘yicha
xarajatlar
9420 Ma’muriy xarajatlar
9430 Boshqa operatsion xarajatlar
9440 Kelgusida soliqqa tortiladigan bazadan chegiriladigan hisobot
davri xarajatlar
9500 Molyaiviy foaliyatdan olingan daromadalar hisobi schyotlari
T
9510 Royalti ko‘rinishidagi daromadlar
9520 Dividend ko‘rinishidagi daromadlar
9530 Foiz ko‘rinishidagi daromadlar
9540 Kurs farqlaridan
olingan daromadlar
9550 Uzoq muddatli ijaradan olingan daromad
9560 Qimmatli qog‘ozlarni qayta baholashdan olingan daromadlar
9590 Moliyaviy faoliyatdan olingan boshqa daromadlar
Schyotlar aloqasi - Buxgalteriya hisobi

|
Buxgalteriya hisobiBog'liq Buxgalteriya hisobi-1 Schyotlar aloqasi
D
K
1
Qisqa muddatli bank krediti hisobidan olingan tovar va
materiallar omborga kirim qilindi. (Schyot-fakturalar,
tovar transport nakladnoyi, to‘lov topshiriqnomasi
asosida yoziladi)
1010
6810
2
Qisqa muddatli bank kreditlari pul mablag‘lari tarkibiga
qabul qilindi (bank ko‘chirmasi, to‘lov topshiriqnomasi
5110
asos bo‘ladi)
5210
6810
3
Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar bajargan ishi,
xizmati va yetkazib berilgan mahsulot qiymati qisqa
muddatli kredit hisobidan to‘landi (schyot-faktura, tovar
transport nakladnoyi, to‘lov topshiriqnomasi, bank
6010
ko‘chirmasi)
6020
6810
4
Valuta muomalalaridagi valuta kurslarining farqidan
ko‘rilgan zarar qisqa muddatli kredit hisobidan
qoplanadi (kredit shartnomasi, to‘lov topshiriqnomasi
va bank ko‘chirmasi asosida)
9620
6810
5
Uzoq muddatga olingan kredit qisqa muddatli kredit
hisobidan to‘landi (kredit shartnomasi, to‘lov topshiriq-
nomasi asosida)
7810
6810
6
Qisqa muddatli bank krediti to‘landi (to‘lov
5110
topshiriqnomasi va bank ko‘chirmasi asosida)
6810
5210
7
Valuta kursidan to‘plagan foyda hisobidan qisqa
muddatli bank krediti to‘landi (to‘lov shartnomasi,
kredit shartnomasi)
6810
9540
Uzoq muddatli bank kreditlari bo‘yicha quyidagicha buxgalteriya
ikkiyoqlama yozuvi amalga oshiriladi:
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Kapital qo‘yilmalar schyoti orqali asosiy vositalar kor-
xonaga uzoq muddatli kreditlar hisobidan qabul qilindi
(asosiy vositalarni qabul qilish-topshirish dalolatno-
masi, schyot fakturalari asosida) 0820
7810
t/r
Muomalalar mazmuni
|
| |
Turli kreditorlarga qarzlar hisobi schyoti

|
Turli kreditorlarga qarzlar hisobi schyoti Pdf ko'rish
|
bet | 200/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-16900 Turli kreditorlarga qarzlar hisobi schyoti
P
6910 To‘lanadigan qisqa muddatli ijara
268
6920 Hisoblangan foizlar
6930 Royalti bo‘yicha qarzlar
6940 Kafolatlar bo‘yicha qarzlar
6950 To‘lanadigan uzoq muddatli majburiyatlar (joriy qismi)
6960 Da’volar bo‘yicha to‘lanadigan schyotlar
6970 Hisobdor shaxslarga qarzlar
6990 Boshqa majburiyatlar
VII bo‘lim. Uzoq muddatli majburiyatlar
7000 Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilarga to‘lanadigan uzoq
muddatli schyotlar
P
7010 Mol yetkazib beruvchilarga to‘lanadigan schotlar
7020 Berilgan veksellar
7100 Bo‘linmalar, shu’ba va qaram korxonalarga to‘lana-
digan uzoq muddatli qarzlar
P
7110 Bo‘linmalarga to‘lanadigan uzoq muddatli qarzlar
7120 Shu’ba va qaram korxonalarga to‘lanadigan uzoq muddatli qarzlar
7200 Muddati uzaytirilgan uzoq muddatli majburiyatlar hisobi schyotlari
P
7210 Diskont (chegirma)lar ko‘rinishidagi muddati uzaytirilgan uzoq
muddatli daromadlar
7220 Mukofot (ustama)lar ko‘rinishidagi muddati uzaytirilgan uzoq
muddatli daromadlar
7230 Boshqa muddati uzaytirilgan uzoq muddatli daromadlar
7240 Soliq va boshqa majburiy to‘lovlar bo‘yicha muddati
uzaytirilgan uzoq muddatli majburiyatlar
7250 Vaqtinchalik farqlar bo‘yicha muddati uzaytirilgan daromad
(foyda) solig‘i bo‘yicha uzoq muddatli majburiyatlar
7290 Boshqa muddati uzaytirilgan uzoq muddatli majburiyatlar
7300 Olingan avanslar hisobi schyotlari
P
7310 Xaridor va buyurtmachilardan olingan avanslar
7400
7500
7600
269
7700
7800 Uzoq muddatli kredit va qarzlar hisobi schyotlari
|
| |
Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar hisobi schyotlari
T

272
9710 Favqulotdagi
foydalar
9720 Favquloddagi zararlar
9800 Foyda va soliq yig‘imlarni to‘lash uchun foydaning
ishlatilishi hisobi schyotlari
T
9810 Daromad (foyda) solig‘i bo‘yicha xarajatlar
9820 Yig‘imlar va boshqa majburiy ajratmalar bo‘yicha xarajatlar
9900 Yakuniy moliyaviy
natija hisobi schyoti
T
9910 Yakuniy moliyaviy natija
VI QISM. BALANSDAN TASHQARI SCHYOTLAR
001
Qisqa muddatli ijaraga
olingan asosiy vositalar
BT
002
Mas’ul saqlashga qabul qilingan tovar moddiy boyliklar
BT
003
Qayta ishlashga qabul qilingan materiallar
BT
004
Koimssiyaga
qabul qilingan tovarlar
BT
005
Montaj uchun qabul qilingan uskunalar
BT
006
Qat’iy hisobotdagi blankalar
BT
007
To‘lashga qobiliyatsiz debitorlarning zararga o‘tkazilgan qarzi
BT
008
Olingan majburiyat va to‘lovlar ta’minoti
BT
009
Berilgan majburiyat va to‘lovlar ta’minoti
BT
010
Moliyaviy lizing shartnomasi bo‘yicha
berilgan asosiy vositalar
BT
011
Ssuda shartnomasi bo‘yicha olingan mol-mulk
BT
012
Kelgusi davrda soliqqa tortiladigan bazadan chegiriladigan
xarajatlar
BT
013
Vaqtinchalik soliq imtiyozlari (turlari bo‘yicha)
BT
014
Ishlab chiqarishdagi inventar va xo‘jalik
jihozlari
BT
t/r
Muomalalar mazmuni - Buxgalteriya hisobi

35
d) kassaning kirim orderi – olingan bo‘nak
summasining sarflanmay
qolgan qismiga.
Tekshirilgan va rahbar tomonidan tasdiqlangan bo‘nak hisoboti
buxgalteriya tomonidan qabul qilinadi.
Ushbu hisobotni buxgalter
tekshirib unga va isbotlovchi hujjatlarga aloqa qiluvchi schyotlarning
shifrini ko‘rib chiqadi va ushbu xarajatlarni
tegishli tarmoqlarga
o‘tkazadi.
Hozirgi vaqtda korxonalar tashqi iqtisodiy aloqalarni o‘rnatishi
natijasida chet mamlakatlarga xizmat safariga borish zaruriyati tug‘iladi.
Davlat korxonalarida ushbu sarflar Moliya Vazirligi tomonidan
belgilangan me’yor bo‘yicha to‘lanadi.
2.7. BUDJETGA TO‘LOVJAR BO‘YICHA GARZLARNI
HISOBGA OLISH
Budjet bilan hisob-kitoblar budjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan soliq
turlari bo‘yicha yuritiladi. To‘lovlarning turlari va hajmi O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tasdiqlanadi. To‘lov
turlari
quyidagilarga ajratiladi.
1. Korxona foydasidan to‘lanadigan foyda (daromad) solig‘i.
2. Ishchi va xizmatchilarning ish haqidan ushlab qolinadigan daro-
mad solig‘i.
3. Realizatsiyaga
olib boriladigan QQS, aksiz solig‘i.
4. Moliyaviy natijalarga olib boriladigan jarima,
iqtisodiy sank-
siyalar va boshqalar.
Har bir to‘lov turi uchun to‘lov muddati va soliq inspeksiyasiga
hisobot topshirish muddati belgilangan.
Budjet
bilan hisob-kitoblar passiv 6410-«Budjet to‘lovlari yuzasidan
qarzlar» schyotida hisobga olinadi. Sintetik va analitik hisobi to‘lov
turlari bo‘yicha 8-jurnal orderda yuritiladi.
Budjet to‘lovlari hisobiga quyidagicha schyotlar aloqasi belgilanadi.
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Tayyor
mahsulotlarni, tovarlarni,
bajarilgan ish va
4010
xizmatlarni sotishda QQS summasi hisoblandi
4110
6410
2
Mahsulotlarni sotish jarayonida
hisoblangan turli ajrat-
malar, yig‘imlar va soliqlar bo‘yicha budjetga ajratmalar
9430
6410
hisoblandi
Maxsus schyotlar - Buxgalteriya hisobi

32
yuboruvchining
balansida 4010-«Xaridor va buyurtmachilardan
olinadigan schyotlar» bunda «Rejali to‘lovlar hisob-kitobi»
analitik
schyotida yuritiladi.
Analitik hisob 7 vedomostda har bir debetor bo‘yicha yuritilsa,
olib borilsa, sintetik hisob 11-jurnal orderda yuritiladi.
Cheklar bo‘yicha hisob-kitob bir shahar ichida amalga oshiriladi.
Hisob-kitob cheki orqali schyot egasi o‘z schyotidan ma’lum summani
chek olgan korxona schotiga o‘tkazish haqida ko‘rsatma beradi. Chek
mol yetkazib beruvchi vakiliga berilgan kundan boshlab 10
kun davomida
haqiqiy bo‘lib, so‘ngra o‘z kuchini yo‘qotadi.
5520-«Chek daftarchalari» schyoti bo‘yicha 3-jurnal order
yuritiladi. Cheklar bo‘yicha muomalalarga quyidagicha schyotlar aloqasi
beriladi.
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Chek daftarlarining berilishida mablag‘lar
5520
5110
deponentlashtirildi
5210
6310
2
Materiallar qiymati chek bilan to‘landi
6010
5520
3
Turli tijorat xarajatlari chek bilan to‘landi
9410
5520
4
Tijorat tashkilotining xarajatlari uchun to‘lov summalari
chek asosida to‘landi
6990
5520
5
Ishlatilmagan summa qaytarildi:
–
hisob-kitob schyotiga;
5110
5520
– valuta schyotiga;
5210
5520
– qisqa
muddatli bank kreditlariga;
6810
5520
H.Ui.KpeMep. Teopua - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

IV B O B . B IZ N E SD A R A Q O B A T USTUNLIG INI
T A ’M INLA SH K O N S B P S IY A S I
4.1. Biznesda raqobatbardoshlikni baholash uslublari
Biznes bilan shug‘ullanayotgan korxonalar faoliyatining samara-
dorligi, bozor muhitiga qay darajada moslashishi, unda faoliyat yuri-
tishi bevosita uning raqobatbardoshligiga bog‘liq. Korxonalaming ri-
vojlanishida raqobatning ahamiyatini kengroq tushunish uchun raqobat
ustunligi omillarini aniqlash va ulam i tizimli tartibga solish lozim.
Biznesda raqobat omillarining tabiati, ta’sir darajasi, xarakteri boshqa
tarmoqlarga nisbatan turlicha b o ‘ganligi, uning bozor faoliyati
samaradorlik ko‘rsatkichlariga kom pleks ta’sir ko‘rsatishini nazarda
tutilganda tarmoqda faoliyat yurituvchi subyektlaming raqobatbar-
doshlik omillarini tadqiq etish, ulam i tizimli tartiblashning ilmiy-
uslubiy asoslarini shakllantirish dolzarbdir.
Korxona raqobatbardoshligini baholashning aniq bir tuzilmaviy
shaklini ishlab chiqish borasida bir qator ilmiy tadqiqotlar mavjud
b o iib , biroq bu borada hali bir to‘xtamga kelinmagan. Ilmiy
adabiyotlarda korxonalaming ishlab chiqarayotgan mahsuloti, faoliyat
turi, iqtisodiy faoliyati sam aradorligiga yoki marketing faoliyatini qay
darajada yoMga qo‘yganligiga k o ‘ra raqobatbardoshligini baholash
uslublari keng tarqalgan. Raqobatbardoshlikni baholashning umum-
e ’tirof etilgan usullarida “m ahsulot sifatini oshirish” asosiy omil
sifatida ko‘riladi28, biroq uni tahlil qilishda shakllangan ilmiy
maktablar tajribalari turlicha hisoblanadi. Yaponlar modelida asosiy
e ’tibor “sifat tizimini yangilash” asosiy omil sifatida baholansa,
fransuzlar “marketing faoliyatini” qay darajada tashkil etganligini,
amerikacha uslublarda esa ko‘proq “bozorda yetakchilik”ni ta’minlash
yoki “bozor ulushini baholash” usullaridan foydalanadi. Yapon
modelining asosiy xususiyatlari iste’mol talabiga mahsulotni qay
Brüche - Version für das Lesen an der Braillezeile mit Grafiken Brailleschrift als Eurobraille

9 Brüche
%8 Bruchstrich
%; Bruchanfang
%< Bruchende
%%< Ende sämtlicher Brüche (Das zweite Vollzeichen ist Teil des Symbols.)
Zahlenbrüche, bei denen sowohl Zähler als auch Nenner aus positiven ganzen Zahlen bestehen, werden wie folgt dargestellt:
Der Zähler wird in der Standardschreibweise geschrieben und der Nenner in der gesenkten Schreibweise ohne eigenes Zahlzeichen und ohne Leerzeichen angefügt.
Hinweis:
Sind in mathematischen Ausdrücken Zahlenbrüche mit Brüchen in einfacher oder ausführlicher Schreibweise kombiniert, so kann auch für Zahlenbrüche die entsprechende Schreibweise gewählt werden, um alle Brüche einheitlich zu gestalten.
Beide Bestandteile einer gemischten Zahl, die ganze Zahl und der Zahlenbruch, werden mit einem Zahlzeichen versehen und ohne Leerzeichen aneinander geschrieben.
Beispiel 9.1 B01
#a;
\[\frac{1}{2}\]
Beispiel 9.1 B02
#bg:+
\[\frac{27}{36}\]
Beispiel 9.1 B03
#c/ -#a: =#i,; -#d,; =#e,;
\[\frac{3}{4} -\frac{1}{3} =\frac{9}{12} -\frac{4}{12} =\frac{5}{12}\]
Beispiel 9.1 B04
;#aj8-#b< =-#e
\[\frac{10}{-2} =-5\]
Beispiel 9.1 B05
#aj; +#aj8-#b =#j
oder
;#aj8#b< +;#aj8-#b< =#j
\[\frac{10}{2} +\frac{10}{-2} =0\]
Beispiel 9.1 B06
#d#a/
\[4\frac{1}{4}\]
Beispiel 9.1 B07
#a#c/ +#b#a: =#ba,; +#bh,;'
=#di,; =#d#a,;
oder
#a#c/ +#b#a:'
=#ba,; +#bh,;'
=#di,;'
=#d#a,;
\[1\frac{3}{4} +2\frac{1}{3} =\frac{21}{12} +\frac{28}{12} =\frac{49}{12} =4\frac{1}{12}\]
|
Funktionen - Version für das Lesen an der Braillezeile mit Grafiken Brailleschrift als Eurobraille

11.1 Funktionen
%#% unendlich (Das zweite Vollzeichen ist Teil des Symbols.)
%&s Summenzeichen
%&p Produktzeichen
%1 untere Grenze (unterer Index)
%| obere Grenze (oberer Index)
%) verknüpft mit (Kreis, Kuller)
Beim Summen- und Produktzeichen werden untere und obere Grenzen gemäß der Vorlage als untere und obere Indizes wiedergegeben. Der Sprechweise folgend wird in der Brailleschrift zunächst die untere Grenze angegeben. Vor dem auf die Grenzangaben folgenden Ausdruck steht üblicherweise ein Leerzeichen.
Beispiel 11.1 B01
&s a1
\[\sum a_{\nu}\]
Beispiel 11.1 B02
&s1
\[\sum_{\nu =1}^{\infty} a_{\nu}\]
Beispiel 11.1 B03
&s$1k1, =#a$5$|n1,$5
\[\sum_{k_{1} =1}^{n_{1}}\]
11.2 Logarithmus- und Exponentialfunktionen
%6l Logarithmus
%6(l Logarithmus naturalis
%6/l Logarithmus dualis
%6,l Antilogarithmus
%6:l Ergänzungs- oder Komplementärlogarithmus
%6e Exponentialfunktion
%6n Numerus
%6{ Argument
Die oben aufgeführten Symbole werden gleichermaßen für alle Varianten der betreffenden Kurzwortsymbole in der Schwarzschrift verwendet. Die Symbole in der Brailleschrift stehen ebenfalls sowohl für groß- als auch für kleingeschriebene Kurzwortsymbole.
Beginnt das Argument mit einem Ankündigungszeichen (zum Beispiel für Zahlen oder Groß- bzw. Kleinbuchstaben), darf es an das Symbol anschließen. In anderen Fällen muss ein Leerzeichen zwischen Symbol und Argument stehen.
Es ist grundsätzlich zulässig, diese Symbole mit dem allgemeinen Einleitungszeichen für Kurzwortsymbole %7 und den in der Schwarzschrift üblichen Buchstaben zu bilden. Zum Beispiel kann für %6l auch %7log geschrieben werden (siehe "3.6 Kurzwortsymbole"). Diese Ausdrücke sind länger, können jedoch dort zweckmäßig sein, wo groß- und kleingeschriebene Kurzwortsymbole unterschieden werden, eine engere Übereinstimmung mit der Schwarzschrift gewahrt werden soll oder beim Lesenden eine Vertrautheit mit vereinzelt vorkommenden Symbolen nicht vorausgesetzt werden kann.
Beispiel 11.2 B01
|,)6l#c
\[^{10}\log 3\]
Beispiel 11.2 B02
6(l 2#c -x`
\[\ln (3 -x)\]
Beispiel 11.2 B03
|a56l'x =|a56l'b .|b56l'x
\[^{a}\log x =^{a}\log b \cdot ^{b}\log x\]
Beispiel 11.2 B04
6e* 2z` =6e 2z`
\[\exp'(z) =\exp (z)\]
Beispiel 11.2 B05
6e'z :=&s1k"=#j|#% ;z|k8k6<
\[\exp z :=\sum_{k =0}^{\infty} \frac{z^{k}}{k!}\]
|
Integral- und Differentialrechnung

11.3 Integral- und Differentialrechnung
%~ Integral
%~~ Doppelintegral
%~) Umlaufintegral
%~~) Hüllenintegral
%~<: unteres Integral
%~: oberes Integral
%>~ Integral besonderer Art
%1 untere Grenze (unterer Index)
%| obere Grenze (oberer Index)
%"l Integralstrich
%* Ableitungsstrich
%; Ableitungspunkt
%"d rundes d (für partielle Ableitung)
%&d großes Delta als Differenzzeichen
%#l Limes
%#l<: Limes inferior
%#l: Limes superior
Untere und obere Grenzen werden gemäß der Vorlage als untere und obere Indizes wiedergegeben. Der Sprechweise folgend gibt man zunächst die untere Grenze an. Vor dem darauf folgenden Ausdruck steht üblicherweise ein Leerzeichen.
Beispiel 11.3 B01
~1a|b ...
\[\int_{a}^{b} ...\]
Beispiel 11.3 B02
~$1x1k"-#a$5$|x1k"+#a$5
\[\int_{x_{k -1}}^{x_{k +1}}\]
Beispiel 11.3 B03
>a =~1)|: x|;dx'
="l#a:x|:"l1)|:
\[A =\int_{0}^{3} x^{2}dx =\left| \frac{1}{3} x^{3} \right|_{0}^{3}\]
Beispiel 11.3 B04
e$|
\[e^{\alpha +\int_{0}^{x} \frac{f_{1}(u)}{f_{2}(u)} du}\]
Beispiel 11.3 B05
#l1n":,#%', #l1h":,#j
\[\lim_{n \to \infty}, \; \lim_{h \to 0}\]
Beispiel 11.3 B06
e$|#l!1x :,x1)!5 f2x`$5
\[e^{\lim_{x \to x_{0}} f(x)}\]
|
Buxgalteriya hisobi - bet 201

270
8710 Hisobot davrining taqsimlamagan foydasi (qoplanmagan zarari)
8720 Jamg‘arilgan foyda (qoplanmagan zarar)
8800 Maqsadli tushumlar hisobi schyotlari
P
8810 Grantlar
8820 Subsidiyalar
8830 A’zolik badallari
8840 Maqsadli foydalanishga yo‘naltirilgan
soliq imtiyozlari
8890 Boshqa maqsadli tushumlar
8900 Kelgusi xarajatlar va to‘lovlar rezervlari hisobi schyoti
P
8910 Kelgusi xarajatlar va to‘lovlar rezervlari
V QISM. MOLIYAVIY NATIJALARNI SHAKLLANTIRISH VA
FOYDALANISH
IX bo‘lim. Daromad va xarajatlar
9000 Asosiy (operatsion) faoliyatdan olingan daromadlar hisobi schyotlari T
9010 Tayyor mahsulotni
sotishdan olingan daromad
9020 Tovarlarni sotishdan olingan daromad
9030 Bajarilgan ishlar va ko‘rsatilgan xizmatlardan olingan daromad
9040 Sotilgan tovarlarning qaytarilishi