nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Magistraturaga kirishda o‘tkaziladigan sinov fanlari bo‘yicha kiruvchilar bilimini

|
Magistraturaga kirishda o‘tkaziladigan sinov fanlari bo‘yicha kiruvchilar bilimini Pdf ko'rish
|
bet | 121/122 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #233464 |
Bog'liq ¡çáåêèñòîí àëî à âà àõáîðîòëàøòèðèø àãåíòëèãè (2)Magistraturaga kirishda o‘tkaziladigan sinov fanlari bo‘yicha kiruvchilar bilimini
baxolash
MEZONLARI
Kadrlar tayyorlash Milliy dasturida belgilangan vazifalarni amalga oshirish, yuqori
malakali yetuk mutaxassislarga bo‘lgan extiyojni qondirish maqsadida, magistraturaga qabul
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2021/2022 o‘quv yilida O‘zbekiston Respublikasining
oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilishning
qabul qilishning davlat buyurtmasi parametrlari
to‘g‘risida”gi 2021 yil 22 iyundaagi PQ-5157-son Qarori, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2017 yil 20 iyundagi “Oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish,
talabalar o‘qishini ko‘chirish, qayta tiklash va o‘qishdan chetlashtirish tartibi to‘g‘risidagi
nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 393-son qarori bilan tasdiqlangan 2-ilova “Oliy ta’lim
muassasalarining magistraturasiga o‘qishga qabul qilish tartibi to‘g‘risida Nizom” asosida
amalga oshirish hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-apreldagi
“Oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish, talabalar o‘qishini ko‘chirish, qayta tiklash va
o‘qishdan chetlashtirish tartibi to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 2017-yil 20-
iyundagi 393-sonli qaroriga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi 360-son
qarorining 3-bandining 2-ilovadagi 14-kichik bandi asosida:
1.
Magistraturaga kiruvchilar kirish sinovlarini Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent
axborot texnologiyalari universitetida o‘qiydigan tillar, ya’ni o‘zbek va rus tillarida topshiradilar.
2.
Magistraturaga kirishda tanlangan mutaxassislik bo‘yicha maxsus fandan sinov.
Magistaturaga kirishda tanlangan mutaxassislik bo‘yicha bilim darajasini belgilovchi maxsus
fanlardan sinov o‘tkaziladi,
baholash mezoni
0 balldan 100 ballgachani
tashkil qiladi. Sinov
maxsus yozma ish ravish tashkil etilib, magistraturaga kiruvchining tanlangan mutaxassislik
bo‘yicha nazariy bilimi aniqlanadi. Maxsus fanlar bo‘yicha savollar ushbu fan dasturi asosida
tuzilgan. Har bir variant
|
| |
– “AKT sohasida iqtisodiyot va menejment” ta’lim yo‘nalishi negizidagi

Axborot texnologiyalarini o‘z kasbiy faoliyatida qo‘llay olishi, axborotlarni
yig‘ish, saqlash, qayta ishlash va ulardan foydalanish, kasb faoliyatida mustaqil qarorlar
chiqara olishi;
dunyoqarash bilan bog‘liq tizimli bilimlarga ega bo‘lishi; gumanitar va
ijtimoiy-iqtisodiy fanlar asoslarini, joriy davlat siyosatining dolzarb masalalarini bilishi,
ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va jarayonlarni mustaqil tahlil qila olishi;
kasb faoliyatida qarorlarni qabul qilish axborotlarni yig‘ish, qayta ishlash,
bashorat qila olish.
– Dasturiy injiniring ta’lim yo‘nalishi negizidagi

KIRISH
Dasturiy injiniring bakalavriat ta’lim yo‘nalishi – fan va texnika sohasidagi
yo‘nalish bo‘lib, u axborot-kommunikatsiya tizimlarini va texnologiyalari texnik va
dasturiy vositalarini loyihalash, sozlash, ishlab chiqarish va amaliyotga tatbiq qilishning
majmuasini qamrab oladi.
Ta’lim yo‘nalishi negizidagi mutaxassislikning vazifasi – talabalar bilimini
chuqurlashtirish va kasbiy faoliyatining sohalari davlat va nodavlat korxonalar,
tashkilotlar, muassasalar, davlat boshqaruv organlarida axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari sohasida kompyuter va dasturiy injiniringi bo‘yicha kompleks
masalalarni yechish, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va tarmoq ilmiy-
tatqiqot institutlari, ilmiy-tatqiqot markazlari, ilmiy-ishlab chiqarish birlashmalarida
ilmiy-tatqiqot ishlarida ishtirok etishni o‘z ichiga oladi.
5330600 – Dasturiy injiniring bakalavriat ta’lim yo‘nalishi negizidagi 5A330101 -
Kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyalari (yo‘nalishlar bo‘yicha) magistratura
mutaxassisligiga kiruvchi talabalar uchun ta’lim yo‘nalishi va 5330600 – Dasturiy
injiniring o‘quv rejasiga asosan 3 ta ixtisoslik fanlari: “Tizimli dasturlash” va “Web
ilovalarni yaratish”, “Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlari” bo‘yicha imtihon savollari
shakllantirilgan. Bu fanlar o‘z ichiga qamrab olgan ma’lumotlar quyida batafsil
keltirilgan.
O‘quvchilarni baholash - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 57/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
O‘quvchilarni baholash: O‘quvchilar darsdagi ishtirokiga ko‘ra belgilangan baholash mezonlari asosida baholanadilar. Baholar o‘quvchilarning kundalik daftarlarida va sinf jurnalida aks ettiriladi. Darsda faol ishtirok etmagan o‘quvchilar bilan ishlanadi.
Uyga vazifa: o‘quvchilarga uyga vazifa sifatida mazkur mavzuni o‘qib-o‘rganish, qo‘shimcha materiallar izlab topish va tushunchalarini boyitish topshiriq qilib beriladi.
O‘TIBDO‘: _______ A.Azizov
Sana: “__” ___________ 201__-yil. Sinflar: 11-“_____”. O‘qituvchi: S.Nuriddinov
MAVZU: Alisher Navoiyning epik asarlari. Xamsa asari va unda “Saddi Iskandariy” hajman yirik asar sifatida
|
| |
Iqtisodiyot nazariyasi fani bo‘yicha

|
Iqtisodiyot nazariyasi fani bo‘yichaBog'liq ¡çáåêèñòîí àëî à âà àõáîðîòëàøòèðèø àãåíòëèãè (2)Iqtisodiyot nazariyasi fani bo‘yicha
Iqtisodiyot nazariyasi fani iqtisodiyot tushunchalarini, uning qonun-qoidalarini,
tejamli xo‘jalik yuritish sirlarini, turli kishilar va xo‘jaliklarning bir-birlari bilan
manfaatli iqtisodiy aloqada bo‘lib, unumli mehnat qilish yo‘llarini va shakllarini
o‘rgatadi. Iqtisodiyot nazariyasi fani mamlakatimizda yashayotgan hamma kishilarning
daromadlari, ularning turmush darajasi faqat milliy iqtisodiyot taraqqiyotiga
bog‘liqligini, shu yurtda mehnat qilayotgan kishilarning ijodiy mehnati bilan vujudga
kelgan milliy mahsulotning ko‘payishi, uning to‘g‘ri taqsimlanishi va foydalanilishi,
milliy pul barqarorligi bilan bog‘liqligini ham o‘rgatadi va milliy istiqlol mafkurasining
odamlar ongida shakllanishiga, ularning intellektual kamolotga erishuvida muhim rol
o‘ynaydi. Iqtisodiyot nazariyasi asoslarini; milliy iqtisodiyotning amal qilishi va
rivojlanishi
qonuniyatlarini;
makroiqtisodiy
darajadagi
vaziyatlarni;
iqtisodiy
jarayonlarning amal qilish xususiyatlarini, fanning predmeti, metodi, mazmuni,
texnologiyasini yaxshi bilishi lozim. Iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish va xulosa
chiqarish; iqtisodiy muammolarini hal etish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar to‘plash va
ulardan foydalanishni yaxshi bilish takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari.
Inson resurslarini boshqarish maxsus fani bӯyicha mavzular
Fanni o‘rganishning maqsadi va vazifalari. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan
iqtisodiy islohotlar milliy xo‘jalikning asosiy bo‘g‘ini sifatida korxona (tashkilotlar) ning
tutgan o‘rnini o‘ziga xos tarzda o‘zgartirdi. Davlat mulkidan tashqari shaxsiy, xususiy,
aralash, jamoat mulki asosidagi korxonalar tashkil topa boshladi. Bozor iqtisodiyoti
korxonalarning davlat tashkilotlariga, ishlab chiqaruvchi hamkorlarga va ishchilarga
nisbatan boshqacha munosabatda bo‘lishni taqozo etadi. Shunga binoan tashkilot
rahbarlari, rahbarlar va xodimlar, xodimlarning ham o‘zaro munosabatlari o‘zgarib
boradi. Yangi tizimlarni loyihalash va mavjudlarini qayta qurish uchun talabalarga
bo‘lajak bakalavr – menejerlar sifatida xodimlarni boshqarishni tashkillashtirish
nazariyasi, predmeti, metodi, mazmuni, texnologiyasini yaxshi bilishi lozim.
“Inson resurslarini boshqarish” kursining asosiy maqsadi – talabalarga kadrlar
siyosati jarayonlarini chuqur o‘rgatish, xodimlar boshqaruvini tashkiliy tuzilmasini
yaxshi bilishga doir turkum bilimlarni berishdan iborat.
Maqsadga muvofiq holda fanni o‘rganishning vazifalari belgilanadi:
-korxona samaradorligini oshirishda inson omilini o‘rni va mohiyatini ochib berish;
-o‘z ichiga xodimlar ishining tamoyillari, shakllari va uslublarini olgan xodimlarni
boshqarish uslubiyotini tushunib yetish;
-aloqa korxonalarida xodimlar boshqaruvini samarali tashkil etishga doir asosiy
yo‘nalishlarini ko‘rsatish.
|
| |
“Raqamli media va TV texnologiyalari” fani bo‘yicha

Dasturlanadigan maxsus yoritish sitemalar. Pushka, skaner va boshka maxsus
yoritkichlar. Effektlar turlari. Lazerli yoritkichlar. Professional televizion suflyor
tizimlari va ulardan foydalanish. Televizion dasturlarni tayyorlashda, kushimcha
yordamchi kurilmalaridan foydalanish. Telesuflerni ishlatish usullari, boshkarish.
Televizion optika, ob’ektivlar turlari va klassifikatsiyasi, ishlash prinsipi, imkoniyatlari.
Uzun, qisqa, o‘rta fokusli obektivlar turlari. Obektivlarning fokuslari o‘zgarmas va
o‘zgaruvchan. Obektivlarning tuzilishi. Asosiy talablar. Kino va televizion obektivlar.
Maxsus televizion optik uskunalar, o‘rnatmalar, filtrlar. Proeksion sistemalarning optik
sistemalari. Maxsus rang va yorug‘lik filtrlari. Raqamali videoproeksion tizimlar.
Zamonoviy kinoproektorlar, Videoproektorlar. Kino va videoproektorlarning ishlash
usullari. Raqamli televidenieda jonli efir texnologiyalari, miksher pultlari va ularning
imkoniyatlari. Televideniyada jonli efir texnologiyalari, miksher , rejissyorlik pultlari va
ularning imkoniyatlari. Perspektivi razvitiya texnologiy audio i video s’emki. Maxsus
mini kameralar, OSMO, GoPro va boshq. Maxsus mini kameralar, OSMO, GoPro va
boshq. Yangi usulda televizion dasturlarni tayyorlash. Pauk sistemalari.
ELEKTRONIKA VA RAQAMLI TEXNIKA fani bo‘yicha

|
ELEKTRONIKA VA RAQAMLI TEXNIKA fani bo‘yichaBog'liq ¡çáåêèñòîí àëî à âà àõáîðîòëàøòèðèø àãåíòëèãè (2)ELEKTRONIKA VA RAQAMLI TEXNIKA fani bo‘yicha
Axborot va kommunikatsiya texnologiyalarida raqamli sxemotexnikaning o‘rni va
ahamiyati. Raqamli qurilmalar va signallar. Raqamli qurilmalarning afzalligi. Sanoq
sistemalari. Integral raqamli mikrosxemalarning uchta asosiy negizi: fizik, texnologik va
sxemotexnik. Mantiqiy funksiyalar va mantiqiy elementlar. Mantiqiy funksiyalar va Bul
algebrasining asosiy qonunlari va teoremalari. Mantiqiy konstantalar va o‘zgaruvchilar.
Bul algebrasidan foydalanib Bul ifodalarini soddalashtirish. Mantiqiy elementlar va
ularning parametrlari. Mantiqiy funksiyalarning Karno kartalari. Kombinatsion
qurilmalarni sintez qilish uslublari. Mantiqiy funksiyalar Karno kartalari. Mantiqiy
integral sxemalarning negiz elementlari. Bipolyar tranzistorli elektron kalitlar. Maydoniy
tranzistorli elektron kalitlar. Kombinatsion turdagi raqamli sxemalar. Kombinatsion
sxemalarni sintez qilish uslubi. Shifrator, deshifrator. Multipleksor va demultipleksorlar.
AKKUMULATOR fani bo‘yicha
Kimyoviy tok manbalari. Generatorlar va ularning ishlash prinsiplari. Kimyoviy
manbalar. Akkumulator ishlab chiqarish texnologiyalari. Akkumulatorlar. Turlari,
tuzilishi va ishlash prinsiplari. Akkumulator batareyalar turlari va energetik
ko‘rsatgichlari. Turlari, tuzilishi va ishlash prinsiplari. Akkumulatorlarga xizmat
ko‘rsatish. Akkumulatorlarning zaryadlash va razryadlash rejimlari. Akkumulatorlarni
razryadlash. Akkumulatorlar uchun avtomatik zaryadlash qurilmasi. Akkumulator
analizatorlari. Xizmat ko‘rsatishni talab qilmaydigan akkumulatorlar uchun akkumulator
analizatorlari. Akkumulatorlarga xizmat ko‘rsatishning unumdorligi.
Stabilizatorlar. Parametrik stabilizatorlar. Stabilizatorlar. Stabilizatorlarning
vazifasi, sifat ko‘rsatkichlari, sinflarga bo‘linishi va ularga qo‘yiladigan talablar.
Parametrik, kompensatsion va impulsli stabilizatorlar. O‘zgartirgichlar va ularning
turlari. Kuchlanish o‘zgartirgichlari. Kuchlanish o‘zgartirgichlarining vazifasi, sinflarga
bo‘linishi, ularga qo‘yiladigan talablar. Invertorlar va konvertorlar. Tranzistorli
o‘zgartirgichlar. Tiristorli o‘zgartirgichlar va ularning boshqarish sxemalari. Uzluksiz
elektr ta’minoti qurilmalari. Uzluksiz elektr ta’minoti agregatlari. UPS tizimlari. UPS
sinflari. “Off-line”sinfi. “On line” sinfi. Rostlovchi volt qo‘shuvchi qurilmalar.
|
| |
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги - bet 116

Kirish
Hozirgi
kunda
oliy
ta’lim
tizimida
axborot
texnologiyalari
va
telekommunikatsiyalari sohasiga mutaxassislar tayyorlashning sifatini oshirish katta
ahamiyat kasb etadi. Shuni aytish kerakki, kelajakdagi oliy o‘quv yurtlaridagi
mutaxassislar o‘zlarining professional faoliyatidagi tasavvur va tushunchalarini amaliy
masalalarni hal qilishda qo‘llashi, muammolar va yechimlarni esa ko‘zlagan maqsadda
ko‘rishi va tadbiq qilishi, hamda yangi bilimlarni qo‘lga kiritishi lozim.
Axborot – kommunikatsiya texnologiyalari sohasida ishlash uchun yuqori
malakali kadrlar tayyorlash, shuningdek, ularning malakasini chet el davlatlari
mutaxassislari bilan hamkorlikda oshirish muhimligini hisobga olgan holda, bazali ta’lim
muassasasi sifatida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarda yangi talablarga mos holda
o‘quv rejalar va dasturlar takomillashtirilib, yangi talablarga binoan ishlab
chiqarilmoqda.
Bunday talablar doirasida - turli miqyosdagi ma’lumot uzatish tizimlar va
tarmoqlarni qurish tamoyillari va arxitekturasini, qurilishidagi keng tarqalgan
texnologiyalar uchun uskunalarni ishlash tamoyillarini, protokollarning ishlashi va
ularning funksional imkoniyatlarini, ishlash unumdorligi va sifat ko‘rsatkichlarini, kanal,
tarmoq, transport va amaliy pog‘onalarda ishlatiladigan protokollar (shular qatorida,
ma’lumotlar uzatish tarmoqlari va tizimlarining va ularning tarkibiy qismlarining sifat
ko‘rsatkichlari)ni ishlashi bo‘yicha ko‘nikma va malakalarni shakllantirishdir.
5330500-Kompyuter
injiniringi
(Kompyuter
injiniringi,
Multimediya
texnologiyalari,
AT-servis)
va
5350100-Telekommunikatsiya
texnologiyalari
(Telekommunikatsiyalar, Teleradioeshittirish, Mobil tizimlar) bakalavriat ta’lim
yo‘nalishlari negizidagi “Internet ashyolari” magistratura mutaxassisligini tanlagan
talabalar uchun ta’lim yo‘nalishi o‘quv rejasiga asosan 3 ta ixtisoslik fanlari: “Kompyuter
tarmoqlari”, “Ma’lumotlar bazasi” va “O‘rnatilgan tizimlar” bo‘yicha imtihon savollari
shakllantirilgan. Bu fanlar o‘z ichiga qamrab olingan ma’lumotlar quyida batafsil
keltirilgan.
-Telekommunikatsiya texnologiyalari (Telekommunikatsiyalar

KIRISH
Telekommunikatsiya
texnologiyalari
(“Telekommunikatsiyalar”,
“Teleradioeshittirish”, “Mobil tizimlar”) bakalavriat ta’lim yo‘nalishi – fan, texnika,
ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohasidagi yo‘nalish bo‘lib, u kasbiy faoliyatining
sohalari davlat va nodavlat korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, davlat boshqaruv
organlarida telekommunikatsiya, teleradioeshittirish va mobil tarmoqlarni loyihalash,
boshqarish, optik va simsiz ma’lumot uzatish tarmoqlarini ekspluatatsiya qilish, optik va
radiotarmoq strukturasini, topologiyasini tuzish va takomillashtirish bilan bog‘liq
kompleks masalalarni yechish, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi va tarmoq
ilmiy-tadqiqot
institutlari,
ilmiy-tadqiqot
markazlari,
ilmiy-ishlab
chiqarish
birlashmalarida ilmiy-tadqiqot ishlarida ishtirok etishni o‘z ichiga oladi.
Ta’lim yo‘nalishi negizidagi mutaxassisliklarning vazifasi - bozor iqtisodiyoti
sharoitida qaror qabul qilishning zamonaviy usullaridan foydalana olishini; zamonaviy
telekommunikatsiya tizimlar va tarmoqlarida axborot xavfsizligi bilan ishlashini;
telekommunikatsiya qurilmalarining elektr ta’minoti tizimlarini; mutaxassislikni ilmiy
muammolarini yechishda qaror qabul qilish yoki shu bilan birga bilimlar bazasini
yaratish va uni o‘z kasbiy faoliyatida qo‘llashini; telekommunikatsiya tizimlar va
tarmoqlarida axborot xavfsizligi jihozlarini buzishdan himoyalash prinsiplarini bilishi va
ulardan foydalana olishi; ilm fanning zamonaviy yutuqlari, texnika va texnologiyalarini
amaliyotda qo‘llay olishini aniqlab berishdan iboratdir.
5350100-Telekommunikatsiya
texnologiyalari
(“Telekommunikatsiyalar”,
“Teleradioeshittirish”, “Mobil tizimlar”) bakalavriat ta’lim yo‘nalishi negizidagi
5A310201- Elektr ta’minoti (Telekommunikatsiya tarmoqlari va tizimlari) magistratura
mutaxassisligi kiruvchi talabalar uchun ta’lim yo‘nalishi o‘quv rejasiga asosan 3 ta fan
bo‘yicha: “Telekommunikatsiya tizimlarini elektr ta’minoti, klimotexnika”, “Elektronika
va raqamli texnika”, “Akkumulatorlar” nazorat savollari shakllantirilgan. Bu fanlar o‘z
ichiga qamrab olingan ma’lumotlar quyida batafsil keltirilgan.
СОЗДАНИЯ - download

|
Qidiruv: СОЗДАНИЯ | Avtodispetcher ru Api ставок к грузам Date": "2016-08-12T12: 13: 45+03: 00", // дата создания ставки в формате iso8601+utc 27 Kb. 1 | o'qib | | Современные технологии обработки изображений позволяют автоматически обнаруживать объекты на фотографиях и видео Html5 и JavaScript могут использоваться для создания пользовательского интерфейса и визуализации результатов обнаружения объектов 9,33 Kb. 1 | o'qib | | Лекция 2 Тема: Технология создания Web страниц. Возможности языка html Web-документов. Он определяет синтаксис и размещение специальных инструкций (тегов), которые не выводятся на экран, но указывают браузеру, как отображать содержимое документа Лекция 44,89 Kb. 6 | o'qib | | В июне 1992 года в Москве оформился блок «Гражданский союз», лидерами которого стали вице-президент А Целью данного реферата является описание истории создания браузеров, возможностей браузеров, основ работы с Internet Explorer, сравнение браузеров Реферат 193,98 Kb. 18 | o'qib |
1
| |
DARSNING MAQSADI - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 175/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
DARSNING MAQSADI:
a) ta’limiy: o‘quvchilarning mavzular yuzasidan bilimlarini sinovdan o‘tkazish
b) tarbiyaviy: o‘quvchilar nutqining chiroyli, mazmundor bo‘lishiga erishish, xushmuomalalikka o‘rgatish;
d) rivojlantiruvchi: o‘quvchilarni o‘z-o‘zini rivojlantirishga o‘rgatish, mavzu yuzasidan olgan bilimlarini hayotiy vaziyatlarga qo‘llay bilishiga erishish.
Mavzuga oid shakllantiriladigan kompetensiyalar:
a) tayanch kompetensiya(lar): TK1, TK2;
b) fanga oid kompetensiya(lar): FK1.
Dars turi: yangi tushuncha, bilimlarni shakllantiruvchi.
Dars uslubi: an’anaviy.
Dars jihozlari: darslik, adabiyotshunoslik atamalari lug‘ati, mavzuga oid ilmiy adabiyotlar, slaydlar, bukletlar, tarqatma materiallar, ko‘rgazmali qurollar (audio, video, fotolavhalar, jadvallar) jamlanmasi.
|
| |
Ekonometrika fani bo‘yicha

|
Ekonometrika fani bo‘yichaBog'liq ¡çáåêèñòîí àëî à âà àõáîðîòëàøòèðèø àãåíòëèãè (2)Ekonometrika fani bo‘yicha
«Ekonometrika» faniga kirish. iqtisodiy tizimlar va jarayonlarning murakkabligi;
ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni tasvirlash usullari; ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning asosiy
ko‘rsatkichlari; korrelyatsiya usullari, regressiya usullari, dispersion usullari, indekslar
nazariyasi usullari; mikro va makro jarayonlar tahlilida qo‘llaniladigan ekonometrik
usullar va modellar; ishlab chiqarish funksiyalari, talab va taklifning ekonometrik
modellari; ekonometrik modellashtirish tamoyillari; vaqtli qatorlarni tekislash
eksponensial o‘rtacha usuli; iqtisodiy ko‘rsatkichlarini kompyuter texnologiyalari asosida
ekonometrik modellashtirish va prognozlash. Mmikro va makro jarayonlar tahlilida
qo‘llaniladigan ekonometrik usullar va modellarni; ishlab chiqarish funksiyalari, talab va
taklifning ekonometrik modellari; ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar tahlilida ekonometrik
modellaridan foydalanishni; noaniqlik va tavakkalchilik sharoitida optimal qaror qabul
qilish usullarini; ekonometrik modellashtirish vositalaridan foydalanish.
Foydalanilgan asosiy darslik va o‘quv qo‘llanmalar ro‘yxati
1.
Шодмонов Ш.Ш., Ғофуров У.В. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. – Т.:
IQTISOD-MOLIYA, 2010. – 728 бет.
2.
Ўлмасов А., Ваҳобов А.В. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. – Т.: «Шарқ»,
2006. – 480 бет.
3.
И.К.Станковская, И.А.Стрелец. Экономическая теория. Учебник. 3-е изд.,
испр. – М.: «Эксмо», 2009. – 448 стр.
4.
Самуэлсон Пол Э., Нордхаус Вильям Д. Экономика.Учебник. 18-е изд.: Пер с
англ. – М.: ООО «И.Д.Вильямс», 2009. – 1360 стр.
5.
Макконнел К.Р., Брю С.Л. Экономикс: принципы, проблемы и политика.
Учебник. 17-изд. - М.: ИНФРА-М, 2009. – 916 стр.
6.
Макконнел К.Р., Брю С.Л. Экономикс: принципы, проблемы и политика.
Учебник. 17-изд. - М.: ИНФРА-М, 2009. – 916 стр.
7.
Ғуломов С., Алимов Р., Салимов Б. Микроиқтисодиёт. Олий ўқув юртлари
учун дарслик. – Т.: Шарқ, 2001, 320 б.
8.
Маховикова Г. А. Микроэкономика: учеб. пособие. - М. : ЭКСМО, 2009. -
224 с
9.
Роберт Пиндайк, Даниель Рубенфельд. Микроиқтисод. Инглизчадан
таржима. –Т.:Шарқ, 2002. 345 б.
10.
Ш.Тўраев, И.Умаров, Г.Алимова. Микро-макроиқтисодиёт. Т.: “Алоқачи”,
2017, 252 бет.
11.
Абдуллаев О.М., Жамалов М.С. Эконометрическое моделирование. Учебник.
–Т.: Fan va texnologiya. 2010. – 612 с.
12.
Валентинов В.А. Эконометрика: Учебник. –М.: ИТК «Дашков и К˚», 2009. –
367 с.
13.
Habibullayev I. Iqtisodiy matematik usullar va modellar: o‘quv qo‘llanma /
O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi. -Toshkent: “Tafakkur-
Bo’stoni”, 2012. 112 b.
|
| |
Adabiyotlar ro‘yxati - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги Pdf ko'rish
|
bet | 120/122 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #233464 |
Bog'liq ¡çáåêèñòîí àëî à âà àõáîðîòëàøòèðèø àãåíòëèãè (2)
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
W. Stallings Data and computer communications. Pearson Education, Inc. Pearson
Prentice Hall, 2007.
2.
Мусаев М.М. “Компьютер тизимлари ва тармоқлари”. Тошкент.: “Aloqachi”
нашриёти, 2013 йил. 8 боб. 394 бет. – Олий ўқув юртлари учун қўлланма.
3.
Behrouz A. Forouzen. “Data communication and networking”, Mc Graw-Hill
Springer, New York, 2010
4.
Олифер В.Г., Олифер Н.А.: Компьютерные сети. Принципы, технологии,
протоколы. Учебник для вузов. Питер, 2019.
5.
Ann Mclver McHoes Ida M. Flynn. Understanding Operating Systems, Sixth
Edition. Course Technology, Cengage Learning, 2011.
6.
Tammy Noergaard. Embedded Systems Architecture. A comprehensive Guide for
Engineers and Programmers. Newnes 2003. – 653 p.
7.
Платунов А.Е., Постников Н.П. Высокоуровневое проектирование
встраиваемых систем. – СПб.: НИУ ИТМО, ч. 2, 2013. – 172 с.
8.
Гончаровский О.В. Проектирование встроенных управляющих систем
реального времени: учеб. пособие. Пермь: Изд-во Перм. нац. исслед.
политехн. ун-та, 2013. – 165 с.
9.
Rahul Batra. SQL Primer An Accelerated introduction to SQL Basics.// Gurgaon,
India. 2019. –P 194.
10.
Поликов А.М. Безопасность Oracle глазами аудиториа: нападение и защита. –
Москва. 2017. –336 с.
11.
Usmonov J.T., Xujaqulov T.A. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi// o`quv
qo`llanma. - Т. : Aloqachi, 2018. – 96 b.
12.
Usmonov J. T., Xo'jaqulov T. A. Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi fanidan
laboratoriya ishlarini bajarish bo'yicha uslubiy ko'rsatma - Т. : TATU, 2016. – 55
b.
13.
Eric Redmond, Jim R. Wilson. A Guide to Modern Databases and the NoSQL
MovementAQSH, 2015. – 347 с.
14.
Elmasri, R., S. B. Navathe: Fundamentals of Database Systems (5th Ed.)//
Addison Wesley, 2015. – 671 р.
|
| |
- rasm. TCP/IP modelida protokollar va tarmoqlar

65
real vaqt rejimida multimediya, masalan tovush yoki film kabi taqdim
etish protokoli.
2.1.7. Kompyuter tarmoqlariga oid tashkilotlar
Hozirda
butun
dunyoda koʻplab kompyuter tarmoqlariga
ulanmoqda. Butun dunyo miqyosida kompyuterlar orqali muloqot
qulishi uchun ular bir-birini tushunishi kerak (mutanosibli boʻlishi
kerak). Kompyuterlar mutanosibligini taʻminlash maqsadida
ITO–
International Telecommunication Union
(xalqaro telekommunikatsiya
uyushmasi) tashkil qilingan. U telefon va maʻlumotlarni uzatish tizimlari
nazorat qiluvchi uchta organdan iborat. Bu organ
CCITT
fransuz
soʻzlarida
Consultatif International de Teagraphique et Telefonique
deb ataladi. Ularning asosiy vazifasi telefon, telegraf, maʻlumotlarni
uzatish xizmati sohasiga oid taxmin takliflarni ishlab chiqadi va takliflar
koʻp xollarda xalqaro andozaga aylanadi.
Xalqaro andozalar
Bosqarish usullari boʻyicha tarmoqlar quyidagicha boʻlishi

57
Territorial sohasi asosida tarmoqlar iyerarxiyasi:
1. Magistral tarmoqlar sathlari
2. Shahar mashtabidagi tarmoqlar sathlari
3. Lokal tarmoqlar sathlari
2.1.1-jadval
Kompyuter tarmoqlari tasnifi va hususiyatlari
Masofa boʻyicha
tartiblanishi
Joylashuvi
Sinf
1 m
Bir kishi atrofidagi hudud
(PAN) Shaxsiy tarmoq
10 m
Xona (sinf)
(LAN) Lokal tarmoq
100 m
Bino
(LAN) Lokal tarmoq
1 km
Shahar tumani
(LAN) Lokal tarmoq
10 km
Shahar
(MAN) Shahar miqyosidagi
tarmoq
100 km
Kontinent
(WAN) keng miqyosidagi
tarmoq
10000 km va
undan ortiq
Planeta
(GAN) Internet
Bu tarmoq turlari turli kompyuterlar, saqlash va kommunikatsiya
qurilmalarini oʻz ichiga olishi mumkin. Shaxsiy tarmoq (PAN) – bu
kompyuter qurilmalarining simsiz tarmoq Bluetooth texnologiyasi
yordamida oʻzaro bogʻlanishi tushuniladi [19]. PAN tarmogʻi qisqa
masofada axborot almashinuvchi yana bir texnologiya RFID smart-kart
yordamida ham amalga oshirilishi mumkin.
Tarmoq kommutatsiya usuli quyidagicha farqlanadi:
•
Marshrutizatorda paketlarni qayta ishlash

Bog'liq Begbutayev A Yusupov RUquv qollanma tarmoq texnologiyalari Kitob
2.2.3. Marshrutizatorda paketlarni qayta ishlash Paket tarkibiga sarlavha, ma’lumot joyi va oxiri kiradi. Sarlavha
paket boshida joylashga joyi hisoblanadi, unda uzatish adresi va
jo‘natuvchi uchun ishlatiladigan boshqa yordamchi ma’lumot joylashgan
(ma’lumotlar joy uzunligi, nazorat summasi va hoqazo). Paket oxiri bu
71
paket oxirida joylashgan joy hisoblanadi, unda ma’lumot tarmoqda
uzatish paytida o‘zgargan yoki o‘zarmaganligini tekshiradigan nazorat
summasi joylashgan.
Xar bitta paket kommutator yordamida tarmoq trafikni tashkil
qilgan boshqa paketlarga bog‘liq bo‘lmagan holda qayta ishlanadi.
Texnologiyaga qarab paketlar fiksatsiyalangan yoki o‘zgaruvchan
uzunligiga ega bo‘lishi mumkin, sarlavhada joylashgan axborot tuzilishi
ham o‘zgarishi mumkin, masalan:
- ATM texnologiyaning paketlari (yacheykalari) fiksatsiyalangan
uzunligiga ega Ethernetda min. va maks. paket (kadrlar) razmerlari
o‘rnatilgan.
2.2.5-rasm. Marshrutizator arxitekturasi. 2.2.5-rasmda marshrutizator struktura tuzilmasi keltirilgan. Xar bitta
paket bit bit bo‘yicha ketma ket kirish buferga joylashadi (2.2.6. rasm.).
Marshrutizator o‘zini xotirada butun paket bo‘lmasa, paket o‘tishi
haqida qarorni qabul qilolmaydi. Marshrutizator nazorat summani
tekshiradi, agar paket ma’lumotlari buzilmagan bo‘lsa, paketni qayta
ishlashini boshlaydi va uzatish adresi bo‘yicha keyingi marshrutizatorni
aniqlaydi.
Buferlar qo‘yidagi funksiyalarni bajarish uchun kerak bo‘ladi:
-
Marshrutizator
interfeyslarga
ulangan
aloqa
liniyada
ma’lumotlarning tezliklarni moslashtirish uchun. Agar bitta aloqa
liniyadan paketlar kirish tezligi chiqish aloqa liniyaning o‘tkazish
qobiliyatidan yuqori bo‘lsa, paketlar yo‘qolmasligi uchun interfeysda
navbat tashkil qilinadi,
72
-
Paketlar kirish tezligini va kommutatsiya tezligi bilan
moslashtirish uchun. Agar kommutatsiya bloki paketlarni qayta
ishlashga uygurmasa, kommutator interfeyslarda kirish navbatlar xosil
bo‘ladi (2.2.7-rasm.).
-rasm. Ochiq tizimlarda etalon modelining oʻzaro taʻsiri

64
tarmoqdagi boshqa mashinalarga etkazish imkonini beradi. Kirish bayt
oqimini alohida xabarlarga ajratadi va ularni shlyuzga o'tkazadi.
Belgilangan joyda qabul qilinadigan TCP jarayoni yig'iladi, qabul
qilingan xabarlarning chiqish oqimi. Bundan tashqari, TCP tezkor
yuboruvchi sekin qabul qiluvchini yengib o'tmasligi uchun oqimni
boshqarishni ta'minlaydi. Ushbu darajadagi ikkinchi protokol, UDP
(User Datagram Protocol) - bu ketma-ket TCP oqimini boshqarish
vositasidan foydalanmaydigan, lekin o'ziga tegishli bo'lgan ishonchsiz
ulanishsiz protokol. Bundan tashqari, u bir martalik mijoz-server
so'rovlari va ilovalarida keng qo'llaniladi, bunda samaradorlik
aniqlikdan muhimroq bo'ladi, masalan ovoz va videoni uzatishda. IP,
TCP va UDP protokollarining o'zaro bog'liqligi 2.1.5- rasmda
ko'rsatilgan. IP protokoli yaratilgandan beri ushbu protokol boshqa
ko'plab tarmoqlarda amalga oshirildi.
paketli kommutatsiya tarmog‘i

58
yo'lidagi birinchi qadamdir (Day va Zimmerman, 1983). Keyin 1995
yilda qayta ko'rib chiqilgan
(
Day, 1995). Ushbu struktura ochiq ISO
tizimlarining o'zaro ta'siri uchun mos yozuvlar modeli deb nomlanadi.
ISO OSI (Open System Interconnection) aloqa modeli, chunki u ochiq
tizimlarni, ya'ni boshqa tizimlar bilan aloqa qilish uchun ochiq bo'lgan
tizimlarni birlashtiradi.
OSI modeli yetti qatlamga ega. Bunday tuzilmaning paydo bo'lishi
quyidagi mulohazalar bilan bog'liq:
1.
Alohida mavhumlik darajasi uchun zarur bo'lgan darajani
yaratish kerak.
2.
Har bir daraja qat'iy belgilangan funktsiyani bajarishi kerak.
3.
Har bir daraja uchun funktsiyalarni tanlash standart xalqaro
protokollarni yaratishni hisobga olgan holda amalga oshirilishi
kerak.
4.
Sathlar orasidagi chegaralar interfeyslar orasidagi ma'lumot
oqimi minimal bo'lishi uchun tanlanishi kerak.
5.
Arxitektura katta hajmga ega bo'lmasligi uchun turli xil
funktsiyalar bir darajaga keraksiz ravishda birlashtirilmasligi
uchun darajalar soni yetarlicha katta bo'lishi kerak.
OSI modeli bilan tanishish tarmoqda roʻy berayotgan jarayonni
yaxshi tushunishga yordam beradi. Hamma tarmoqdagi bajariladigan
vazifalar (funksiyalar) modelda 7 ta bosqichga boʻlingan (2.1.1-rasm).
Yuqori oʻrindagi bos qichlar ancha murakkab, global masalalarni
bajaradilar. Buning uchun pasdagi bosqichlarni oʻz maqsadlari uchun
ishlatib ularni boshqaradilar. Pastda joylashgan bosqichlarning maqsadi
– yuqorida bosqichga xizmat koʻrsatish, yuqori joylashgan bosqichlar
uchun koʻrsatiladigan bu xizmatning mayda qismlarining bajarilish
tartibi muhim emas.
-jadval. Xesh funksiyalar tahlili

315
tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, 1992 yilda axborotni qayta ishlash
federal standarti (RUB FIPS 180) ko‘rinishida nashr qilindi. 1995 yilda
bu standart qaytadan ko‘rib chiqildi va SHA-1 deb nomlandi (RUB FIPS
180-1). SHA algoritmi MD4 algoritmiga asoslanadi va uning tuzilishi
MD4 algoritmining tuzilishiga juda yaqin. Bu algoritm DSS standarti
asosidagi elektron raqamli imzo algoritmlarida ishlatish uchun
mo‘ljallangan. Bu algoritmda kiruvchi ma’lumotning uzunligi 264
bitdan kichik bo‘lib, xesh qiymat uzunligi 160 bit bo‘ladi. Kiritilayotgan
ma’lumot 512 bitlik bloklarga ajratilib qayta ishlanadi.
Xesh qiymatni hisoblash jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat:
1-bosqich. To‘ldirish bitlarini qo‘shish.
Berilgan ma’lumot uzunligi 512 modul bo‘yicha 448 bilan
taqqoslanadigan (ma’lumot uzunligi
448 mod 512) qilib to‘ldiriladi.
To‘ldirish hamma vaqt, hattoki ma’lumot uzunligi 512 modul bo‘yicha
448 bilan taqqoslanadigan bo‘lsa ham bajariladi. To‘ldirish quyidagi
tartibda amalga oshiriladi: ma’lumotga 1 ga teng bo‘lgan bitta bit
qo‘shiladi, qolgan bitlar esa 0 lar bilan to‘ldiriladi. Shuning uchun
qo‘shilgan bitlar soni 1 dan 512 tagacha bo‘ladi.
Yuqori bosqich osti - Tarmoq texnologiyalari

62
muvofiq TCP/IP mos yozuvlar modeli deb nomlandi. Uning birinchi
ta'rifi Kerf va Kanning kitobida uchraydi (1974), keyinchalik u
standartga aylanadi (Braden, 1989). Modelning dizayn xususiyatlari
1988 yilda Klarkda muhokama qilingan[11].
Kanalli daraja
- ushbu talablarning barchasi turli xil tarmoqlarda
ishlaydigan ulanishsiz qavat asosida paketli ulanadigan tarmoqni
tanlashga olib keldi. Modeldagi eng past daraja- kanal darajasi, ulanish
o'rnatmasdan, ushbu tarmoq sathining ehtiyojlarini qondirish uchun
qanday va qaysi kanallar, masalan, ketma-ket chiziqlar va klassik
Ethernet. Bu aslida so'zning oddiy ma'nosida umuman daraja emas, balki
uzatish kanallari va tugunlari o'rtasidagi interfeysdir. TCP/IP modelidagi
dastlabki materiallar bu haqida juda kam ma’lumot beradi.
O‘quvchilarni baholash - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 174/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
O‘quvchilarni baholash: O‘quvchilar darsdagi ishtirokiga ko‘ra belgilangan baholash mezonlari asosida baholanadilar. Baholar o‘quvchilarning kundalik daftarlarida va sinf jurnalida aks ettiriladi. Darsda faol ishtirok etmagan o‘quvchilar bilan ishlanadi.
Uyga vazifa: o‘quvchilarga uyga vazifa sifatida mazkur mavzuni o‘qib-o‘rganish, qo‘shimcha materiallar izlab topish va tushunchalarini boyitish topshiriq qilib beriladi.
O‘TIBDO‘: _______ A.Azizov
Sana: “__” ___________ 201__-yil. Sinflar: 11-“_____”. O‘qituvchi: S.Nuriddinov
MAVZU: 7-Nazorat ishi.Insho. Men sevgan ijodkor (Mustaqillik davri adabiyoti namunalari asosida)
|
| |
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 173/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi.
Men sevgan ijodkor mavzusi asosida insho yoziladi. Insho mustaqillik davri adabiyoti namunalari asosida yozish tavsiya etiladi.
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
|
| |
Aviakompaniya tizimi - Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти

|
Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти
|
bet | 10/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILARAviakompaniya tizimi. Aviatashish tarmog`ida «Boshqaruvning Tahliliy Axborot Tizimi» dеb nomlangan qaror qabul qilishni qo`llab-quvvatlash tizimidan foydalaniladi. U ―American Airlines‖ tomonidan yaratilgan, ammo boshqa kompaniyalar, samolyot ishlab chiqaruvchilar va assotsiatsiyalar, tahlilchilar tomonidan ham foydalaniladi. Bu tizim transportdan foydalanish chog`ida to`plangan ma`lumotlarni tahlil etish, yuk oqimini baholash jadvalini statistik tahlil etish orqali ko`pincha qarorlarni qo`llabquvvatlaydi. Masalan, u kompaniyalar ulushi, tushumi va rеntabеllik bo`yicha aviabozorlar uchun bashoratlash (prognoz qilish) imkonini bеradi. Mazkur tizim shu tarzda aviakopaniyalar rahbariyatlariga chiptalar narxi, taransportga bo`lgan talab va hokazo masalalar yuzasidan qaror qabul qilishga ko`maklashadi.
Gеografik tizim. Gеografik axborot tizimi – bu qarorlar qabul qilishga ko`maklashuvchi tizimning maxsus katеgoriyasi bo`lib, kompyutеr grafikasini gеografik ma`lumotlar bazasi hamda tizimning boshqa vazifalari bilan intеgrallash imkonini va odamlarni gеografik jihatdan taqsimlashga oid qarorlar qabul qilishda ko`maklashuvchi xaritalar va shunga o`xshash ob`еktlarni tuzish hamda ko`rsatish imkoniyatini yaratadi. Misol uchun, u jinoyatchilikka tеgishli gеografik xaritani tuzish va politsiya kuchini to`g`ri taqsimlashga katta yordam bеradi. Shuningdеk undan urbanizatsiya darajasini, o`rmonchilik san`atini, tеmir yo`l biznеsini o`rganishda foydalaniladi.
Qarorlar qabul qilishga ko`maklashuvchi tizim darajalari. QQKTni tasniflashda quyidagilar hisobga olinadi:
hal etiladigan boshqaruv vazifalarining tuzilishi;
qaror qabul qilinishi kеrak bo`lgan tashkilot boshqaruvining iеrarxiya darajasi;
hal etiladigan vazifaning u yoki bu sohadagi biznеsga tеgishliligi;
foydalaniladigan axborot tеxnologiyasi turi.
Hal etiladigan vazifalarning murakkabligi va qo`llanilish sohasiga bog`liq xolda QQQTning 3-ta darajasini ajratib ko`rsatish mumkin.
|
| |
Birinchi darajali QQQT - Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти

|
Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти
|
bet | 11/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILARBirinchi darajali QQQT ko`plab vazifalarni bajarish imkoniyatiga ega. U yuqori darajadagi davlat boshqaruvi (prеzidеnt, hukumat, vazirliklar ma`muriyati) organlarida va katta kompaniyalarning boshqaruv organlari (korporatsiyalar dirеktorlar kеngashi)da foydalanish uchun mo`ljallangan. Mazkur darajali tizim turli siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy tadbirlarni dasturga kiritishga oid qarorlarni asoslash uchun yirik komplеksli dasturlarni rеjalashtirishda katta yordam bеradi. U jamoa bo`lib foydalanish tizimi sanalib ma`lumotlar bazasi turli bilim sohasidagi ko`plab ekspеrt-mutaxassislar tomonidan tashkil qilinadi.
Ikkinchi darajali QQQT yakka tartibda foydalanish tizimi hisoblanadi va bunda ma`lumotlar bazasini bеvosita foydalanuvchilarning o`zi yaratadi. Ular o`rta rangdagi davlat xizmatchilari, shuningdеk, kichik va o`rta firmalar rahbarlari tomonidan boshqaruvning tеzkor vazifalarini hal etish uchun mo`ljallangan.
Uchinchi darajali QQQT ham foydalanuvchining tajribasiga moslashtiriladigan, yakka tartibda foydalanish tizimi sanaladi. Ular tеz-tеz uchrab turadigan tizimli tahlil va boshqaruvning amaliy vazifalarini (masalan, krеditlash sub`еktini tanlash, ish ijrochisini tanlash, mansabga tayinlash) hal etish uchun mo`ljallangan. Bunday tizimlar ilgari biror masalani hal etishda amalda qo`llanilgan qaror natijalaridan kеlib chiqqan holda, xuddi shunga o`xshash yangi vazifani hal qilish imkonini bеradi. Bundan tashqari mazkur darajadagi tizimdan o`z tajribasi asosida xaridorga tovar tanlash imkonini bеruvchi
«intеllеktual rеklama» vositasi sifatida uzoq vaqt foydalanish mumkin bo`lgan qimmatbaho tovarlar bilan savdo qiluvchi savdo korxonalarida foydalanish mumkin.
QQQT evolyutsiyasi. Qarorlar qabul qilishga ko`maklashuvchi tizim o`z rivojlanishi jarayonida quyidagi yo`lni bosib o`tdi (1.20-rasm).
Birinchi tizimlar – tranzaktsiyalarni qayta ishlash tizimi (TDS) bo`lib ilgaritdan bеrilgan shaklda axborotni ro`yxatga olish, to`plash, saqlash va bеrishning eski opеratsiyalarni bajarishga mo`ljallangan kompyutеr tizimidir. Bunday tizim doirasida qaror qabul qilish faqat axborot bilan ta`minlanadi.
Axborot tizimi rivojlanishining quyidagi bosqichi orqali boshqaruvning avtomatlashtirilgan tizimi kontsеptsiyasi paydo bo`ldi.
|
| |
II BOB.    2.1 Kurs ishining maqsad va vazifalari

|
II BOB. 2.1 Kurs ishining maqsad va vazifalari
|
bet | 13/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILAR II BOB. 2.1 Kurs ishining maqsad va vazifalari.
Kurs ishining asosiy maqsadi – bo‘sh ishchi o‘rinlari tizimini avtomatlashtirish .
Vazifalari esa:
Foydalanuvchi bo‘sh ishchilar ro‘yhatidagi o‘zi xohlagan ishchilarni qidirish va tanlash imkoniga ega bo‘lishi;
Foydalanuvchi sifatida ma‘lumotlar bazasidan qidiruvni amalga oshirishi;
Ma‘mur qismiga maxsus login va parolni tergan holda o‘tishi;
Va Ma‘mur sifatida ma‘lumotlar bazasidagi ishchilarni qidirishi, ularga yangi ro‘yhatlarni qo‘shishi, ularni tahrirlashi va keraksizlarini bazadan o‘chirishi;
2.2.Qo’yilgan masalaning algoritmi.
Bu masalani xal qilish uchun quyidagi algoritmni tashkil etamiz.
2.3 С+ + Builderda ma`lumotlar bazasi bilan ishlash
С++ Builderda ma'lumotlar bazasi (MB) bilan ishlaganda dastlab Alias hosil qilinadi.
Alias ma'lum bir guruhga tegishli bo'lgan jadvallarni qaysi toifaga tegishliligini
(jadvallar hosil qilinadigan drayverni), jadvallar yo'lini o'zida saqlaydi. С++ Builderda Alias hosil qiliashning bir necha usullari mavjud.
1.Menyuning DataBase bo'limidan SQL Explorer tanlanadi.
2.Object ->New ... [CTRL+N] tanlanadi; (yoki SQL Explorer darchasining o'ng qismida sichqonchaning o'ng tugmasi bosiladi va New tanlanadi)
3.Yuqoridagi darchadan drayver nomi tanlanadi; Standart holatda Paradox tanlanadi
4.Path bo'limiga jadvallar saqlanadigan katalog ko'rsatiladi.
5.Hosil qilingan Alias ni saqlash uchun sichqonchaning o'ng tugmasi bosiladi va Apply [CTRL+A] tanlanadi.
Jadval hosil qilish uchun quyidagi amallar ketma ketligi bajariladi.
1.С++ Builder menyusining Tools bo'limidan Database Desktop tanlanadi; 2.Database Desktop dan File->New—>Table tanlanadi;
3.Jadval toifasi tanlanadi;
4.Field Name - jadval maydoni ncmi; Type - maydon toifasi; Size - hajmi; Key - kalit maydonini bildirish bo'limi
5.Jadval maydonlari kiritilgandan keyin Save As... tugmasi bosiladi;
6.Alias bo'limidan o'zimiz hosil qilgan alias nomi tanlaniladi;
7.Jadvalga nom beriladi;
8.Options bo'limida Display Table ga bayroqcha o'rnatilsa, Сохранить tugmasi bosilgandan keyin Database Desktop da jabval ochiladi.
9.Bayroqcha o'rnatilmasa (yoki ixtiyoriy jadvalni ochish uchun) File —> Open —> Table tanlanadi. Alias bo'limidan jadval saqlangan alias tanlaniladi. So'ngra ochilichi lozim bo'lgan jadval nomi tanlanilib Открыть tugmasi bosiladi.
|
| |
Maydonlar boyicha filterlash - Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик...

|
Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти
|
bet | 15/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILARMaydonlar boyicha filterlash
1.Formaga Button va Edit komponentalarini qo'ying
2.Button komponentasiga quyidagilar yoziladi
Tablel->Filtered = false;
Tablel->FilterOptions « foCaselnsensitive; Tablel->Filter = "Familiya="' + Editl->Text +"*'"; Tablel->Filtered = true;
3. Table ning FilterOptions hususiyatining foCaselnsensitive hususiyati True qilinadi.
Yoki Edit komponentasining Onchange hodisasiga quyidagilar yoziladi:
Tablel->Filtered = false;
// Editl bo'sh bo'lsa funksiyadan chiqib ketiladi if (Editl->Text == "") return ;
Tablel->FilterOptions << foCaselnsensitive; Tablel->Filter = "Familiya='" + Editl-
>Text + "*"'; Tablel->Filtered = true;
DIQQAT: Filterlashni bu turi faqat Paradox uchun o'rinli
Maydonlarga quyidagicha murojaat qilish mumkin.
TablelFieldByName_("Ism")-_>AsString'>->FieldByName'>->FieldByName("Maydon_nomi")->Value;
Tablel->FieldByName("Narxi")->AsCurrency; Tablel->FieldByName("Soni")>AsInteger;
Maydonga biror qiymatni o'zlashtiriih quyidagicha amalgam oshiriladi:
Tablel->Edit; // Jadvalni о 'zgartirishga ruxsat berish Tablel->FieldByName("Ism")-
>AsString = Editl->Text; Tablel->Post(); // Saqlash
Biror maydon yig'indisini hisoblash quyidagicha bolishligi mumkin. void fastcall TForml::ButtonlClick(TObject *Sender)
{ float s;
Tablel->First; while(!Tablel->Eof) { s += Tablel->FieldByName("Jami")->Value; Tablel->Next; // keyingi yozuvga o'tish }
Buttonl->Caption = FloatToStr(s);
2.4 C+ + Builderda Microsoft Accessga ulanish
Assalomu alaykum bo'lajak dasturchi. Accessda jadval hosil qilish faqat video maruzada keltirilgan. Bu yerda faqat tayyor jadval bilan ulanishni ko'rib chiqamiz.
Shuning uchun oldin video ma'ruzani ko'rib chiqing.
C++Builderda Microsoft Accessga ulanish uchun ADO texnologiyasidan foydalanamiz. Buning uchun siz quyidagilarni ketma - ket bajaring:
1.C++Builderning komponentalar palitrasidan ADO bo'limini tanlang.
2.Formaga ADOConnectionl va ADOTablel komponentalarini qo'ying.
3.ADOConnectionl ning ConnectionString hususiyati tanlanadi 4.Build tugmasi bosiladi
|
| |
Xesh funksiyalar turlari - Tarmoq texnologiyalari

311
yuritiladi. Ushbu kod bir-biriga ishonchi mavjud foydalanuvchilarga
berilgan ma’lumotining haqiqiyligi va to‘laligini kafolatini qo‘shimcha
vositalarsiz ta’minlash imkoniyatini tug‘diradi [16].
Kalitsiz xesh funksiyalar xatolarni topish kodi (modification
detection code(MDC) yoki manipulation detection code, massage
integrrity code(MIC) deb ataladi. Ushbu kod qo‘shimcha vositalar
(masalan: himoyalangan aloqa tarmog‘i, shifrlash yoki ERI algoritmlari)
yordamida berilgan ma’lumot to‘laligini kafolatlaydi. Bu turdagi xesh
funksiyalardan bir-biriga ishonch bildiruvchi va ishonchi bo‘lmagan
tomonlar foydalanishlari mumkin.
Odatda
kalitsiz
xesh
funksiyalardan
quyidagi
xossalarni
qanoatlantirishi talab qilinadi: 1) bir tomonlilik; 2) kolliziyaga
bardoshlilik; 3) xesh qiymatlari teng bo‘lgan ikkita ma’lumotni topishga
bardoshlilik.
Birinchi shart bajarilganda, berilgan xesh qiymatga ega bo‘lgan
ma’lumotni topishning murakkab ekanligini, ikkinchi shart bajarilganda
bir xil xesh qiymatga ega bo‘lgan ma’lumotlar juftini topishning
murakkab ekanligini, uchinchi shart xesh qiymati ma’lum bo‘lgan
berilgan ma’lumot uchun xesh qiymati shunga teng bo‘lgan ikkinchi
ma’lumotni topishning murakkab ekanligini bildiradi.
Microsoft Jet 4.0 OLE DB Provider

|
Microsoft Jet 4.0 OLE DB Provider
|
bet | 16/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILARMicrosoft Jet 4.0 OLE DB Provider tanlanadi
Jadvallarga уо I ko'rsatiladi
7.Data Source=Baza_nomi.mdb; Data Source bo'limida faqat fayl nomi qolishi kerak.
Shunda programma faylni o'zi turgan katalogdan izlaydi
8.Ok tugmasi bosiladi
9.ADOTablel komponentasining Connection hususiyatiga ADOConnection 1 tanlanadi
10.TableName tanlanadi. User Name va Password so'ralsa Ok tanlanadi
11.O'zimizga kerak bo'lgan jadvalni tanlashimiz mumkin
12.Formaga DATA ACCESS bo'limidan DataSourcel qo'yiladi va DATASET ga ADOTablel
tanlanadi
13. Data Controls bo'limidan formaga DBGridl qo'yiladi va DataSource hususiyatiga DataSourcel tanlanadi
14.ADOTablel komponentasining Active hususiyati true qilinadi
15.Dasturni har ish tushurganda parol so'ramsligi ushun ADOConnectionl komponentasining LoginPrompt hususiyati false qilinadi
Jadvalning biror maydoni qiymatlarini ComboBox komponentasiga qo'shish
Jadvalning biror maydoni qiymatlarini ComboBox komponentasiga qo'shishda, shu maydon qiymatiga mos ID qiymatlarini ham qo'shish kerak. Bu ishni ma'lumotlarni OBJECT shakldida qo'shish orqali amalga oshiramiz.
Yuqorida keltirilgan dasturni davom etamiz.
1.Formaga Button va ComboBox komponentalarini qo'ying.
2.Button komponentasi ustida sichqonchani 2 marta bosing va quyidagilarni kiriting:
void fastcall TForml::ButtonlClick(TObject *Sender)
{
ADOTablel->First(); ComboBoxl->Clear(); while( !ADOTablel->Eof )
{
ComboBoxl->Items->
AddObject(ADOTablel->FieldByName("g_nomi")->AsString, (TObject*)ADOTablel-
>FieldByName("id")->AsInteger); ADOTablel->Next();
} }
3.Formaga Label komponentasini qo'ying.
4.ComboBoxdayi Object shaklida qo'shishgan ma'lumotlarni o'qib olish quyidagicha.
ComboBox komponentasi ustida sichqonchani 2 marta bosing va quyidagilarni kiriting:
|
| |