5-Amaliy ish Mavzu: Bitum baza va omborlarni joylashtirish sxemasini tuzish. Ishdan maqsad

5-Amaliy ish Mavzu: Bitum baza va omborlarni joylashtirish sxemasini tuzish. Ishdan maqsad
5-Amaliy ish
Mavzu: Bitum baza va omborlarni joylashtirish sxemasini tuzish.
Ishdan maqsad: Bitum baza va omborlarni joylashtirishni loyihalash va sxemasini tuzishni o‘rganish.
Nazariy qism
Avtomobil yo‘llarni qurishda juda katta miqdorda organik bog‘lovchi modddalar, asosan bitum ishlatiladi. Bog‘lovchi moddalar uchun baza va omborlar tashkil qilinib, ularni saqlash va foydalanishni ta’minlash uchun ishlatiladi. Omborlar va bazalar mustaqil tashkilotlar yoki asfaltbeton yoki emulsiya ishlab chiqadigan zavod ichiga kiruvchi, sex xuquqiga ega bo‘lgan tashkilotdir. Baza (sex) ning asfaltbeton zavod ichida joylashgan xolatida yordamchi va ta’mirlovchi inshoatlar (laboratoriya, ustaxona, dushxona va x.k.) umumiy bo‘lishi mumkin. Ombor va bazalar joylashish jixatidan rels oldi va avtoyo‘l oldilarga bo‘linadi.
Bazalar qurilish bulayotgan ob’ektlar o‘rtasiga urnatiladi, bu esa o‘z navbatida organik bog‘lovchilarni ish joyiga borish yo‘lini qistartiradi. Agar qurilayotgan yo‘l bog‘lovchilar olinadigan joydan uzoqlashgan bo‘lsa, ikkita bazaga ega bo‘lish maqsadga muovofiq, bittasini bog‘lovchilarni kelib tushadigan joyida ikkinchisini yo‘l oldida o‘rnatish kerak. Bazalarni joylashtirish savollari variantlarga ajratiladi va omborlarni ularni kelajakdagi rivojlanishini inobatga olgan xolda joylashtiriladi.
Bazalar bog‘lovchilarni qulay sharoitda qabul qilib olish, shuningdek mashina va uskunalarni xam qulay qilib joylashtiriladi. Bazalarni va omborlarni joylashtirish bog‘lovchining narxlarni solishtirish asosida va ularni saqlash va tayyorlash uslublaridan kelib chiqiladi. Iqtisodiy tomondan foydali deb bog‘lovchini 20-30 km masofada avtobitum tashuvchi yordamida tashish deb olingan.
Bitum etkazib berish.
Neft xaydash zavodlarida qaynoq bitumni yarim vagon bunkerlarga o‘ziyoqar holatda rezervuarlardan etkazib beriladi. Quyib qo‘yilgan bitumni sal muddat tindirilib ustida chayqalib tukilishini oldini oluvchi plyonka paydo bulganidan so‘ng, bunker qopqog‘i yopiladi. Bunker yarim vagonlardan tashqari, ortish joyiga termos- sisternalari keltirib qo‘yiladi (faqat yo‘lchilar uchun). Ularning ichida ilon shaklidagi isitgichlar bo‘lib, bitumni oquvchanlik xolatiga kelishiga yordam beradi. Bitum neftni qayta ishlash zavodidan tashib kelinayotgan paytda sisternada suyuq oquvchan holatda havoning harorati 250S bo‘lganda 15 sutka davomida saqlanadi.
Neft xaydash zavodlari taxminan yo‘lchilar iste’molidagi 85-90 % bitumni ishlab chiqadi, qolgan qismini yo‘lchilarni o‘zi ishlab chiqaradilar. Bitum qayta ishlash zavodidan iste’molchigacha bo‘lgan o‘rtacha masofa 1.5 ming km ni tashkil etib, shu asnoda transport xarajatlari bitum tannarxini 40 % tashkil etadi.
Baza va omborlarni loyixasini ishlab chiqish jarayonida ishlab chiqarish (ishlab chiqarish quvvati) ni, ularga joy tayyorlanadi, texnologik jarayoniga mashina va uskunalariga, ishlab chiqarish uslublari va general plan tuziladi.
Bitumni qabul qilish va saqlash.
Bitumni yo‘lda sovushini inobatga olib, shuningdek bitumni tukish paytida uni qizdirish, undan chiqayotgan parni bunker idishning ikki qat devorlaridan chiqarib yuborish asnosida, bunga par paydo qilgich kerak bo‘ladi. Ko‘tarilib quyilgan bunker idish dan bitum bo‘lak bo‘lib omborga ag‘dariladi. Ag‘darish qo‘l lebedkasi yordamida bajariladi. Ag‘darishni avtomatlashtirish xam mumkin.
Yo‘lchilar 40-50 % yillik bitum zaxiralarini o‘zligida saqlashliklariga majburdirlar, bu esa o‘z navbatida katta bitum saqlash joylari va maydonlarini talab etadi va bu xam o‘z navbatida yo‘l tashkilotlarini moliyaviy imkoniyatlariga salbiy ta’sirini o‘tkazadi. Buning uchun rels oldi tushirib olish omborlarini yaratish va ular xam o‘z navbatida xo‘jalik tulov prinsipi asosida ishlaydigan va mustaqil qonuniylashtirilgan materiallarni saqlash normalaridan xoli bo‘lgan mustaqil ishlab chiqarish tashkilotlari.
Bitum baza va emulsiya tayyorlash zavodlarining joylashtirish sxemasi (bosh plani)
13.1 – rasm. Rels oldi bitum bazasining loyihasi.
1- yopiq tipdagi bitum saqlash isitish va nasosda tortib olish agregati; 2- o‘zgartirgich; 3,8 – tishli g‘ildirakli nasos; 4- bitumni ishchi xaroratigacha isitib namsizlantirish qurilmasi; 5- yong‘in xavfsizlik binosi; 6- bug‘lashtirish inshoati, dush va garderob; 7- xojatxona; 9- bitum saqlash uchun isitgichli sisterna; 10- quriqchi;
11- idora; 12- ustaxona; 13- laboratoriya.
13.2 – rasm. Yo‘lga ishlatiladigan emulsiya tayyorlash zavodining general plani:
1- bitum saqlanadigan joy; 2- bitumni qizitish va suvsizlantirish qurilmasi; 3- qatron va smalalar ombori; 4- antratsitli moy ombori; 5- qum ombori; 6- dush va bug‘ qozoni; 7- xojatxona; 8- laboratoriya; 9- osh tuzi va o‘yuvchi natriy ombori; 10- emulgator ombori; 11- yoqilg‘i ombori; 12- suv tayyorlash sexi; 13- emulsiya tayyorlash sexi; 14- emulsiya ombori; 15- yong‘inga qarshi jixozlar.
Bitum saqlash omborlari.
Uzoq va qisqa vaqt bitumni saqlash uchun mo‘ljallangan bo‘lib, oqish darajasiga keltirib qizdirish va suvsizlantirish uskunalariga uzatish uchun xizmat qiladi. Bitumni saqlash talablaridan asosiysidan biri bu – atmosfera va tuproq namligini unga kiritmaslik. Namlik qizdirishni qiyinlashtirib, foydalanishga tayyorgarlik ishlarini va isitishga ketadigan energiyani ko‘p sarf bo‘lishiga olib keladi.
Xamma bitum saqlash omborlari bitumni isitish tizimlari bilan ta’minlanib bitumni oqish xolatiga keltirib, 6 tishlik nasoslar bilan bitumni xaydash uchun xizmat qiladi.
Bitum omborlari rezervuarlarni sig‘imi maqsadi rezervuar joylashuvi, isitgichlarni borligi va konstruksiyasi bilan taqsimlanadi (klassifikatsiyalanadi). Rezervuar sig‘imi bilan 100 t bitum saqlagichlar vaqtincha, 500 t va undan kattalari doimiy hisoblanadi. Bunday taqsimlanishi shartli.
13.3 – rasm. Bitum saqlash ombori (isitish va nasosda tortib olish agregati)
1- siljituvchi mexanizm; 2- arava; 3- boshqaruv pulti; 4- gidro tortgich; 5- isitishni tortish va tushirish lebedkasi; 6- bitum pari o‘tkazgich; 7- magistral bitum o‘tkazgich; 8- egiluvchan temir qulqop; 9- kondensatni chetga chiqarish; 10- isitgichli uchsharnerli bitum o‘tkazgich; 11- tokli yurg‘izgich; 12- par o‘tkazgichni tashib keltirish; 13-kaloriferning trubkali registrlar paketi; 14-korob.
Rezervuarlar er sathiga nisbatan bitum saqlagichlar er usti va er osti tiplarga joylashuvi bilan bo‘linadi.
Er usti rezervuarlar po‘latdan yig‘ma konstruksiyalardan yig‘ilib qullaniladi.
Bitum o‘tkazgich transporti.
Bitumni isitish va suvsizlantirish sisternaga quyish uchun o‘rnatilib nasoslari bo‘lmagan xolatda, asfaltbeton zavodining qorishtirish sexiga emulsiya bazalariga bitum sisternali nasoslar yordamida etkazib berilib, ular xam o‘z navbatida fundament yoki suriluvchi aravaga o‘rnatiladi.
Bitum etkazgichlar aloxida seksiyalar diametri 76 mm dan kam bo‘lmagan uzunligi 3,5 m bo‘lgan po‘lat choksiz quvurlar bilan o‘rnatiladi. Ularni er ustiga, temir beton ustunlarga va eski er satxidan 3 m balandlikdagi quvurlarni ustun qilib metal inventar ustunlarga o‘rnatiladi. Transport qatnaydigan joyda bitumutgazgichni 4,5 – 5 m balandlikka osib qo‘yiladi.
Topshiriq: Bitum baza va omborlarni joylashtirishni loyihalash va sxemasini tuzish va amaliyotda olgan bilimlariga tayangan holda topshiriq oxirida xulosa yozib tugallaydi.
http://fayllar.org
|