§. BUG'DOY UNIDAN XAMIR TAYYORLASH

|
§. BUG'DOY UNIDAN XAMIR TAYYORLASH
|
bet | 29/231 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #155970 |
Bog'liq Sapayeva, Z. J. G\'Ulomova oziq-ovqat texnologiyasi asoslari-fayllar.org§. BUG'DOY UNIDAN XAMIR TAYYORLASH
Xamir tayyorlash non ishlab chiqarish texnologik jarayonining asosiy bosqichlaridan biri hisoblanadi. Tayyor xamirning holati va xossalari bundan keyingi shakl berish, tindirish va pishirish jarayonlarida uning holatiga sezilarli darajada ta’sir etib, shundan kelib chiqib, tayyor nonning sifatini ham belgilaydi.
Bug‘doy xamiri un, suv, tuz, achitqi, shakar, yog‘ va boshqa xil xomashyolardan tayyorlanadi. Ma’lum navdagi non mahsulotini ishlab chiqarish uchun qo‘llaniladigan alohida xomashyo nisbatlarining yig‘indisi retseptura deyiladi.
Non mahsulotlarining retsepturalarida suv, tuz, achitqi va qo‘shimcha mahsulotlarning miqdorini 100 kg unga nisbatan kilogrammlarda ifodalash qabul qilingan.
Non mahsulotlari asosiy navlarining retsepturasida alohida xomashyoning quyidagi taxminiy nisbati ko‘zda tutilgan (kg): un-100; suv-50-70; presslangan achitqilar-0,5-2,5; tuz-1,3-2,5; shakar-0-20; yog‘-0,5-13. Bir qator non mahsulotlari navlarining retsepturalarida qo‘shimcha xomashyoning (tuxum, mayiz, sut, sut zardobi, yog‘sizlan-
49
tirilgan quruq sut, ziravorlar, vanilin kabi) boshqa turlari ham ko'rsatilgan boiadi. Bundan kelib chiqadiki, non mahsulotlarining turli xillari va navlarining xamirida xomashyoning miqdori va nisbati har xil boiishi mumkin. Un, suv, tuz va achitqi barcha bug‘doy noni navlarining xamiri tarkibiga kirganligi uchun, asosiy novvoylik xomashyo guruhini tashkil etadi.
Bug‘doy xamiri davriy (porsion) va uzluksiz usullarda tayyorlanadi.
Bug'doy xamiri tayyorlashning ikkita asosiy -oparali va oparasiz usullari mavjud.
Oparali usulda xamir ikki bosqichda tayyorlanadi: birinchi bosqich-opara tayyorlash va ikkinchi bosqich-xamir tayyorlash.
Oparani tayyorlashda, odatda, xamir tayyorlash uchun moijallangan un miqdorining taxminan yarmi, suvning uchdan ikki qismi va achitqining hammasi ishlatiladi. Konsistensiyasiga ko‘ra, odatda, opara xamirga qaraganda suyuqroq boiadi. Oparaning boshlang'ich harorati 28-30 °C ni tashkil qiladi. Oparaning bijg‘ishi 3 soatdan 4,5 soatgacha davom etadi. Tayyor boigan oparada xamir qoriladi. Xamir qorishda oparaga un va suvning qolgan qismi va tuz solinadi. Agar retsepturada shakar va yog‘ ko‘rsatilgan boisa, ular ham shu paytda solinadi.
Xamir 28-30 °C boshlang‘ich haroratga ega boiadi. Xamirning bijgishi odatda, 1 soatdan 1 soat-u 45 minutgacha davom etadi. Navli undan tayyorlangan xamir, bijg‘ish davomida bir yoki ikki marta 1-2 min davomida qoriladi. Bu jarayon xamirni «mushtlash» deb ataladi.
Bug‘doy xamiri faqatgina yuqorida ko'rsatilgan oddiy oparadagina emas, balki suyuq, quyuq va katta quyuq oparalarda ham tayyorlanadi.
Oparasiz usul-Ыт bosqichdan iborat boiib, bunda xamirning maium miqdorini tayyorlash uchun moijallangan un, suv va achitqining hammasidan birdaniga xamir qoriladi. Shu paytda shakar, yog‘ va boshqa qo‘shimcha mahsulotlar ham solinadi.
Oparasiz usulda tayyorlangan xamirning harorati 28-30 °C atrofida boiadi. Bijg‘ish achitqining miqdoriga qarab 2 soatdan 4 soatgacha davom etishi mumkin. Bijgish davomida navli undan tayyorlangan xamir bir yoki bir necha marta «mushtlanadi».
Oparali va oparasiz usulda xamir tayyorlash quyidagi bosqichlardan iborat: tayyorlangan xomashyoni dozalash; opara yoki xamirni qorish; xamir yoki oparaning bijgishi; xamirni «mushtlash».
|
| |