Nazorat savollari - Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki,...

|
Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki, bunda kishilar va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muvozanatinnng ta’minlangan bo‘lishligi
|
bet | 8/18 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 226,68 Kb. | | #263606 |
Bog'liq Gumanitar krizislar sharoitida ijtimoiy ish-fayllar.orgNazorat savollari::
Bolalar va o‘smirlar bilan ishlash bo‘yicha psixologik tuzatishning asisiy omillari nimadan iborat?
Aholiga qanday holatlarda ijtimoiy psixologik yordam ko‘rsatish mumkin?
Axoliga psixalogik yordamning asosiy shakillari haqida aytib bering
Mavzu: Stress, travmadan keyingi stress. Qayg‘u va yo‘qotish tajribasi
Reja
Insonlarda Stress va travmadan keyingi stressni kelib chiqish sabablari
Qayg‘u va yo‘qotish tajribasidagi mavjud bo‘ladigan stress holatlari
Stressni oldini olish yollari
Stress - bu ma'lum bir biologik javobni keltirib chiqaradigan holat. Agar siz tahdidni yoki katta qiyinchilikni sezsangiz, tanangizda kimyoviy moddalar va gormonlar ko‘payib boradi.
Stress stressga qarshi kurashish yoki undan qochish uchun kurash yoki parvozga bo‘lgan munosabatingizni keltirib chiqaradi. Odatda, javob paydo bo‘lgandan so‘ng, tanangiz bo‘shashishi kerak. Doimiy haddan tashqari stress uzoq muddatli sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
Hamma stress yomonmi?
Stress, albatta, yomon narsa emas. Bu bizning ovchilarni yig‘adigan ajdodlarimizning omon qolishlariga yordam bergan va bugungi dunyoda ham xuddi shunday ahamiyatga ega. Agar u sizga baxtsiz hodisalardan qochish, belgilangan muddatni belgilash yoki xaos haqida fikringizni saqlashga yordam beradigan bo‘lsa, sog‘lom bo‘lishi mumkin.
Ba'zida barchamiz stressni his qilyapmiz, lekin birovning stressli deb topgan narsasi boshqasining stressiga qaraganda juda farq qilishi mumkin. Bunga jamoat oldida so‘zlash mumkin. Ba'zilar bu hayajonni yaxshi ko‘radilar, boshqalari esa shu fikrdan shol bo‘lib qolishadi.
Stress ham har doim ham yomon narsa emas. Masalan, sizning to‘y kuningiz stressning yaxshi shakli deb hisoblanishi mumkin.
Ammo stress vaqtinchalik bo‘lishi kerak. Siz jang yoki parvoz paytidan o‘tganingizdan so‘ng, yurak urishi va nafas qisqarishi va mushaklar bo‘shashishi kerak. Qisqa vaqt ichida tanangiz tabiiy holatiga doimiy salbiy ta'sir ko‘rsatmasdan qaytishi kerak. Boshqa tomondan, og‘ir, tez-tez yoki uzoq muddatli stress ruhiy va jismoniy zarar etkazishi mumkin. Va bu juda keng tarqalgan. Savolga ko‘ra, amerikaliklarning 80 foizi o‘tgan oyda kamida bitta stres alomati bo‘lganligini xabar qilishdi. Yigirma foizi haddan tashqari stressda ekanliklarini xabar qilishdi.
Hayot qanday bo‘lsa, stressni butunlay yo‘q qilish mumkin emas. Ammo iloji bo‘lsa, undan qochishni va muqarrar bo‘lganda boshqarishni o‘rganishimiz mumkin.
Stressni aniqlash
Stress - bu potentsial xavfli vaziyatga normal biologik reaktsiya. To‘satdan stressga duch kelganda, miyangiz tanangizni adrenalin va kortizol kabi kimyoviy moddalar va gormonlar bilan to‘ldiradi.
Bu sizning yurak urishingizni tezlashtiradi va qonni mushaklar va muhim organlarga yuboradi. Siz o‘zingizni energiya bilan his qilasiz va ongingizni oshirasiz, shunda siz o‘zingizning bevosita ehtiyojlaringizga e'tibor qaratishingiz mumkin. Bu stressning turli bosqichlari va odamlarning qanday moslashishi.
Stress gormonlari
Xavfni sezganingizda, miyangizning pastki qismidagi gipotalamus reaksiyaga kirishadi. Bu sizning buyrak usti bezlariga asab va gormonlar signallarini yuboradi, ular gormonlarning ko‘pligini chiqaradi.
Ushbu gormonlar tabiatning sizni xavf-xatarga duchor qilish va omon qolish imkoniyatini oshirishga tayyorlash usulidir. Ushbu gormonlardan biri adrenalin. Siz buni epinefrin yoki jang yoki parvoz gormoni deb bilishingiz mumkin. Tez modada adrenalin quyidagilarga ta'sir qiladi.
yurak urishingizni oshiring
nafas olish tezligini oshiring
mushaklaringiz glyukozadan foydalanishni osonlashtiring
qon tomirlarini qisqarishi, shuning uchun qon mushaklarga yo‘naltiriladi
terlashni rag‘batlantirish
insulin ishlab chiqarishni inhibe qilish
Ayni paytda bu foydali bo‘lsa-da, tez-tez adrenalin kuchayishi quyidagilarga olib kelishi mumkin:
shikastlangan qon tomirlari yuqori qon bosimi yoki gipertoniya
yurak xuruji va qon tomir xavfi yuqori bosh og‘rig‘i tashvish uyqusizlik vazn yig‘moq. Bu erda adrenalin bilan kasallanish haqida yana nimalarni bilishingiz kerak. Adrenalin muhim bo‘lsa-da, bu asosiy stress gormoni emas. Bu kortizol. Stress va kortizol. Asosiy stress gormoni sifatida kortizol stressli vaziyatlarda muhim rol o‘ynaydi. Uning funktsiyalari orasida: qon oqimidagi glyukoza miqdorini oshirish miyaga glyukozani yanada samarali ishlatishga yordam berish to‘qimalarni tiklashda yordam beradigan moddalarning mavjudligini oshirish hayotga xavf soladigan vaziyatda muhim bo‘lmagan cheklash funktsiyalari immunitet tizimining ta'sirini o‘zgartirish reproduktiv tizimni susaytirish va o‘sish jarayoni miyaning qo‘rquv, turtki va kayfiyatni boshqaradigan qismlariga ta'sir qilish Bularning barchasi yuqori stressli vaziyatni yanada samarali hal qilishga yordam beradi. Bu oddiy jarayon va insonning omon qolishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Ammo sizning kortizolingiz darajasi juda uzoq vaqt saqlanib qolsa, bu sizning sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir qiladi. U quyidagilarga hissa qo‘shishi mumkin:
vazn yig‘moq yuqori qon bosimi uyqu muammolari energiya etishmasligi 2-toifa diabet Osteoporoz aqliy bulutlik (miya tumani) va xotira muammolari immunitet tizimining zaiflashishi, sizni infektsiyalarga nisbatan ko‘proq himoyasiz qoldiradi. Shuningdek, bu sizning kayfiyatingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Siz kortizol miqdorini tabiiy ravishda tushirishingiz mumkin: bu qanday.
Stress turlari Stressning bir nechta turlari mavjud, jumladan:
o‘tkir stress
epizodik o‘tkir stress
surunkali stress
O‘tkir stress
O‘tkir stress har kimda bo‘ladi. Bu tananing yangi va qiyin vaziyatga zudlik bilan munosabati. Bu avtohalokatdan ozgina qochib qutulganingizda his qilishingiz mumkin bo‘lgan stress. O‘tkir stress, aslida sizga yoqadigan narsadan chiqishi mumkin. Bu rollarda qirg‘oqqa chiqqanda yoki tik tog 'yonbag‘rida chang‘ida uchayotganda biroz qo‘rqinchli, ammo hayajonli tuyg‘u.
Ushbu o‘tkir stress hodisalari odatda sizga hech qanday zarar etkazmaydi. Ular hatto siz uchun yaxshi bo‘lishi mumkin. Stressli vaziyatlar sizning tanangiz va miyangizga kelajakdagi stressli vaziyatlarga eng yaxshi javobni ishlab chiqishda yordam beradi.
Xavf tugashi bilan tanangiz tizimlari normal holatga kelishi kerak.
Kuchli o‘tkir stress - bu boshqacha hikoya. Bunday stress, masalan, hayot uchun xavfli vaziyatga duch kelganingizda, travmadan keyingi stress buzilishi (TSSB) yoki boshqa ruhiy kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Epizodik o‘tkir stress. Epizodik o‘tkir stress - bu tez-tez o‘tkir stress epizodlari bo‘lgan payt. Agar siz tez-tez yuz berishi mumkin bo‘lgan narsalar haqida tashvishlansangiz va xavotirda bo‘lsangiz, bu sodir bo‘lishi mumkin. Sizning hayotingiz tartibsiz va siz inqirozdan ikkinchisiga o‘tayotgandek tuyulishingiz mumkin.
Huquqni muhofaza qilish idoralari yoki o‘t o‘chiruvchilar kabi ba'zi kasblar ham tez-tez yuqori stressli vaziyatlarga olib kelishi mumkin. Qattiq o‘tkir stressda bo‘lgani kabi, epizodik o‘tkir stress ham jismoniy sog‘lig‘ingizga va aqliy farovonligingizga ta'sir qilishi mumkin.
Surunkali stress
Uzoq vaqt davomida yuqori darajadagi stressni boshdan kechirsangiz, surunkali stressga duch kelasiz. Bunday uzoq muddatli stress sizning sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Bu quyidagilarga hissa qo‘shishi mumkin:
tashvish yurak-qon tomir kasalliklari depressiya yuqori qon bosimi immunitetning zaiflashishi.
Surunkali stress, shuningdek, bosh og‘rig‘i, oshqozon buzilishi va uyqusizlik kabi tez-tez uchraydigan kasalliklarga olib kelishi mumkin. Turli xil stress turlari va ularni qanday tanib olish haqida tushunchalarga ega bo‘lish yordam berishi mumkin. Stressning sabablari. O‘tkir yoki surunkali stressning ayrim odatiy sabablari quyidagilardan iborat: tabiiy yoki texnogen falokat orqali yashash surunkali kasallik bilan yashash hayot uchun xavfli bo‘lgan baxtsiz hodisa yoki kasallikdan omon qolish jinoyat qurboni bo‘lish quyidagi kabi oilaviy stresslarni boshdan kechirmoqda:
haqoratli munosabatlar baxtsiz nikoh uzoq muddatli ajrashish jarayoni bolalarni saqlash masalalari demans kabi surunkali kasallikka chalingan yaqin kishiga parvarish qilish qashshoqlikda yashash yoki uysiz qolish xavfli kasbda ishlash ozgina ish va hayot muvozanatiga ega bo‘lish, uzoq vaqt ishlash yoki siz yomon ko‘radigan ish bilan shug‘ullanish harbiy joylashuv.
Insonning stressiga olib keladigan narsalarning oxiri yo‘q, chunki ular odamlar kabi xilma-xildir. Qanday sabab bo‘lishidan qat'i nazar, boshqarilmasa, tanaga ta'siri jiddiy bo‘lishi mumkin. Stressning boshqa shaxsiy, hissiy va shikastlanish sabablarini o‘rganing.
Stress belgilari. Har birimiz bizni tashvishga soladigan turli xil narsalarga ega bo‘lganimiz kabi, bizning alomatlarimiz ham har xil bo‘lishi mumkin.
Garchi ularning hammasiga ega bo‘lishingiz ehtimoldan yiroq bo‘lsa-da, ba'zi bir stresslarga duch kelishingiz mumkin bo‘lgan narsalar:
surunkali og‘riq uyqusizlik va boshqa uyqu muammolari pastki jinsiy aloqa
ovqat hazm qilish muammolari juda ko‘p yoki juda oz ovqatlanish diqqatni jamlash va qaror qabul qilishda qiyinchilik charchoq Siz o‘zingizni haddan tashqari g‘azablantirgan, g‘azablangan yoki qo‘rqinchli his qilishingiz mumkin. Siz buni bilasizmi yoki yo‘qmi, ichishingiz yoki chekishingiz odatdagidan ko‘proq bo‘lishi mumkin. Haddan tashqari stressning alomatlari va alomatlarini yaxshiroq tushunib oling.
Stress bosh og‘rig‘i. Kuchlanish bosh og‘rig‘i deb ham ataladigan stressli bosh og‘rig‘i bosh, yuz va bo‘ynidagi taranglashgan mushaklarga bog‘liq. Stress bosh og‘rig‘ining ba'zi belgilari:
engil va o‘rtacha zerikarli bosh og‘rig‘i peshonangiz atrofidagi bosim tasmasi bosh terisi va peshonaning yumshoqligi Ko‘p narsa kuchlanishning bosh og‘rig‘iga sabab bo‘lishi mumkin. Ammo bu qattiq mushaklar hissiy stress yoki tashvish tufayli bo‘lishi mumkin. Stress bosh og‘rig‘ini qo‘zg‘atadigan vositalar va dorilar haqida ko‘proq bilib oling.
Stress yarasi. Oshqozon yarasi - oshqozon yarasining bir turi - bu oshqozon shilliq qavatining yarasi bo‘lib, unga quyidagilar sabab bo‘ladi. Helicobacter pylori (H. pylori) nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilarni (NSAID) uzoq muddat foydalanish noyob saraton va o‘smalar. Jismoniy stressning immunitet tizimi bilan o‘zaro bog‘liqligi bo‘yicha tadqiqotlar davom etmoqda. Jismoniy stress yaradan qanday qutulishingizga ta'sir qilishi mumkin deb o‘ylashadi. Jismoniy stress quyidagi sabablarga bog‘liq bo‘lishi mumkin:
miya yoki markaziy asab tizimining shikastlanishi yoki shikastlanishi jiddiy uzoq muddatli kasallik yoki shikastlanish jarrohlik amaliyoti O‘z navbatida, oshqozon yarasi yonishi va og‘rig‘i hissiy stressga olib kelishi mumkin. Stress va oshqozon yarasi o‘rtasidagi bog‘liqlik haqida ko‘proq bilib oling.
Stress ovqatlanish. Ba'zi odamlar, agar ular och bo‘lmasa ham, ovqatlanish orqali stressga ta'sir qilishadi. Agar siz o‘zingizni o‘ylamasdan, yarim tunda hilpiragan holda yoki umuman odatdagidan ko‘proq ovqat eyayotganingizni ko‘rsangiz, siz stressli ovqatlanishingiz mumkin. Ovqatlanish paytida stressni boshdan kechirganingizda, kerakli miqdordan ko‘proq kaloriya iste'mol qilasiz va ehtimol siz eng foydali ovqatlarni tanlamaysiz. Bu tez vazn ortishiga va ko‘plab sog‘liq muammolariga olib kelishi mumkin. Va bu sizning stressingizni hal qilish uchun hech narsa qilmaydi.
Agar siz stressni yo‘qotish uchun ovqatlansangiz, boshqa kurashish mexanizmlarini topish vaqti keldi. Kechqurun ovqatlanishni to‘xtatishga yordam beradigan ba'zi maslahatlarni ko‘rib chiqing.
Ishdagi stress. Ish har qanday sabablarga ko‘ra katta stress manbai bo‘lishi mumkin. Bunday stress vaqti-vaqti bilan yoki surunkali bo‘lishi mumkin. Ishdagi stress quyidagi shaklda bo‘lishi mumkin. Kuchingiz yo‘qligini yoki nima sodir bo‘lishini nazorat qilishni his qilish sizga yoqmaydigan ishda tiqilib qolish va boshqa alternativalarni ko‘rmaslik kerak emas deb o‘ylagan narsalaringizni qilishga majbur qilish hamkasbi bilan ziddiyatni boshdan kechirish sizdan juda ko‘p narsa so‘ragan yoki ortiqcha ishlagan. Agar siz nafratlanadigan ishda bo‘lsangiz yoki har doim boshqalarning talablariga hech qanday nazoratsiz javob bersangiz, stressdan qochib bo‘lmaydi. Ba'zan, ishdan ketish yoki ko‘proq ish va hayot muvozanati uchun kurashish - bu to‘g‘ri ish. Bu sizning ishingizda charchashga borganingizni qanday bilish.
Albatta, ba'zi ish joylari boshqalarga qaraganda ancha xavfli. Ba'zilar, masalan, favqulodda vaziyatlarda birinchi yordam beruvchilar, sizni hayotingizni xavf ostiga qo‘yishga chaqirishadi. Keyin, tibbiyot sohasidagi, masalan, shifokor yoki hamshira kabi kasblar mavjud, bu erda siz boshqalarning hayotini qo‘lingizda ushlab turasiz. Muvozanatni topish va stressni boshqarish ruhiy salomatlikni saqlash uchun muhimdir.
Stress va tashvish. Stress va xavotir ko‘pincha yonma-yon yuradi. Stress miyangizga va tanangizga qo‘yiladigan talablardan kelib chiqadi. Tashvish - bu yuqori darajadagi tashvish, bezovtalik yoki qo‘rquvni his qilishdir.
Anksiyete, albatta, epizodik yoki surunkali stressning yo‘nalishi bo‘lishi mumkin.
Stress va xavotirga ega bo‘lish sizning sog‘lig‘ingizga jiddiy salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin, bu sizning rivojlanish ehtimolingizni oshiradi:
yuqori qon bosimi
yurak kasalligi
diabet
vahima buzilishi
depressiya
Stress va xavotirni davolash mumkin. Aslida, ikkalasiga ham yordam beradigan ko‘plab strategiyalar va manbalar mavjud. Sizning sog‘lig‘ingizni tekshiradigan va maslahat uchun sizga murojaat qiladigan asosiy shifokoringizga murojaat qilishdan boshlang. Agar o‘zingizga yoki boshqalarga zarar etkazish haqida o‘ylagan bo‘lsangiz, darhol yordam oling.
Stressni boshqarish. Stressni boshqarish maqsadi undan to‘liq xalos bo‘lish emas. Bu nafaqat mumkin emas, balki biz aytib o‘tganimizdek, stress ba'zi holatlarda sog‘lom bo‘lishi mumkin.
O‘zingizning stressingizni boshqarish uchun avval siz stressni keltirib chiqaradigan narsalarni yoki sizning qo‘zg‘atuvchilaringizni aniqlashingiz kerak. Ushbu narsalardan qaysi biri oldini olish mumkinligini aniqlang. Keyin, oldini olish mumkin bo‘lmagan ushbu salbiy stresslarni engish uchun usullarni toping.
Vaqt o‘tishi bilan stress darajasini boshqarish stress bilan bog‘liq kasalliklar xavfini kamaytirishga yordam beradi. Va bu sizga har kuni o‘zingizni yaxshi his qilishingizga yordam beradi.
Stressni boshqarishni boshlashning bir necha asosiy usullari:
sog‘lom ovqatlanishni saqlash har kuni 7-8 soat uxlashni maqsad qiling
muntazam ravishda mashq qiling kofein va spirtli ichimliklarni iste'mol qilishni minimallashtirish.
Ijtimoiy aloqada bo‘lib turing, shunda siz yordam olishingiz va yordam berishingiz mumkin dam olish yoki dam olish yoki o‘z-o‘zini parvarish qilish uchun vaqt ajrating chuqur nafas olish kabi meditatsiya usullarini o‘rganing. Agar siz o‘zingizning stressingizni boshqarolmasangiz yoki u tashvish yoki tushkunlik bilan birga bo‘lsa, darhol shifokoringizga murojaat qiling. Agar yordam so‘rab murojaat qilsangiz, ushbu holatlarni davolanish bilan boshqarish mumkin. Shuningdek, siz terapevt yoki boshqa ruhiy salomatlik mutaxassisi bilan maslahatlashishni o‘ylashingiz mumkin. Siz hozir sinab ko‘rishingiz mumkin bo‘lgan stressni boshqarish bo‘yicha maslahatlarni o‘rganing.
Olib ketish Stress hayotning odatiy qismi bo‘lsa-da, ortiqcha stress sizning jismoniy va aqliy farovonligingizga zararli ekanligi aniq. Yaxshiyamki, stressni boshqarishning ko‘plab usullari mavjud va u bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan tashvish va depressiyani samarali davolash usullari mavjud. Stressning tanangizga ta'sir qilishi mumkin bo‘lgan boshqa usullarni ko‘rib chiqing Stress - bu ma'lum bir biologik javobni keltirib chiqaradigan holat. Agar siz tahdidni yoki katta qiyinchilikni sezsangiz, tanangizda kimyoviy moddalar va gormonlar ko‘payib boradi.
Stress stressga qarshi kurashish yoki undan qochish uchun kurash yoki parvozga bo‘lgan munosabatingizni keltirib chiqaradi. Odatda, javob paydo bo‘lgandan so‘ng, tanangiz bo‘shashishi kerak. Doimiy haddan tashqari stress uzoq muddatli sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Hamma stress yomonmi?
Stress, albatta, yomon narsa emas. Bu bizning ovchilarni yig‘adigan ajdodlarimizning omon qolishlariga yordam bergan va bugungi dunyoda ham xuddi shunday ahamiyatga ega. Agar u sizga baxtsiz hodisalardan qochish, belgilangan muddatni belgilash yoki xaos haqida fikringizni saqlashga yordam beradigan bo‘lsa, sog‘lom bo‘lishi mumkin.
Ba'zida barchamiz stressni his qilyapmiz, lekin birovning stressli deb topgan narsasi boshqasining stressiga qaraganda juda farq qilishi mumkin. Bunga jamoat oldida so‘zlash mumkin. Ba'zilar bu hayajonni yaxshi ko‘radilar, boshqalari esa shu fikrdan shol bo‘lib qolishadi.
Stress ham har doim ham yomon narsa emas. Masalan, sizning to‘y kuningiz stressning yaxshi shakli deb hisoblanishi mumkin. Ammo stress vaqtinchalik bo‘lishi kerak. Siz jang yoki parvoz paytidan o‘tganingizdan so‘ng, yurak urishi va nafas qisqarishi va mushaklar bo‘shashishi kerak. Qisqa vaqt ichida tanangiz tabiiy holatiga doimiy salbiy ta'sir ko‘rsatmasdan qaytishi kerak. Boshqa tomondan, og‘ir, tez-tez yoki uzoq muddatli stress ruhiy va jismoniy zarar etkazishi mumkin.
Va bu juda keng tarqalgan. Savolga ko‘ra, amerikaliklarning 80 foizi o‘tgan oyda kamida bitta stres alomati bo‘lganligini xabar qilishdi. Yigirma foizi haddan tashqari stressda ekanliklarini xabar qilishdi.
Hayot qanday bo‘lsa, stressni butunlay yo‘q qilish mumkin emas. Ammo iloji bo‘lsa, undan qochishni va muqarrar bo‘lganda boshqarishni o‘rganishimiz mumkin. Stressni aniqlash. Stress - bu potentsial xavfli vaziyatga normal biologik reaktsiya. To‘satdan stressga duch kelganda, miyangiz tanangizni adrenalin va kortizol kabi kimyoviy moddalar va gormonlar bilan to‘ldiradi. Bu sizning yurak urishingizni tezlashtiradi va qonni mushaklar va muhim organlarga yuboradi. Siz o‘zingizni energiya bilan his qilasiz va ongingizni oshirasiz, shunda siz o‘zingizning bevosita ehtiyojlaringizga e'tibor qaratishingiz mumkin. Bu stressning turli bosqichlari va odamlarning qanday moslashishi.
Stress gormonlari. Xavfni sezganingizda, miyangizning pastki qismidagi gipotalamus reaksiyaga kirishadi. Bu sizning buyrak usti bezlariga asab va gormonlar signallarini yuboradi, ular gormonlarning ko‘pligini chiqaradi.
Ushbu gormonlar tabiatning sizni xavf-xatarga duchor qilish va omon qolish imkoniyatini oshirishga tayyorlash usulidir. Ushbu gormonlardan biri adrenalin. Siz buni epinefrin yoki jang yoki parvoz gormoni deb bilishingiz mumkin. Tez modada adrenalin quyidagilarga ta'sir qiladi. yurak urishingizni oshiring
nafas olish tezligini oshiring mushaklaringiz glyukozadan foydalanishni osonlashtiring qon tomirlarini qisqarishi, shuning uchun qon mushaklarga yo‘naltiriladi terlashni rag‘batlantirish insulin ishlab chiqarishni inhibe qilish. Ayni paytda bu foydali bo‘lsa-da, tez-tez adrenalin kuchayishi quyidagilarga olib kelishi mumkin:
shikastlangan qon tomirlari yuqori qon bosimi yoki gipertoniya
yurak xuruji va qon tomir xavfi yuqori bosh og‘rig‘i tashvish uyqusizlik vazn yig‘moq. Bu erda adrenalin bilan kasallanish haqida yana nimalarni bilishingiz kerak.
Adrenalin muhim bo‘lsa-da, bu asosiy stress gormoni emas. Stress va kortizol
Asosiy stress gormoni sifatida kortizol stressli vaziyatlarda muhim rol o‘ynaydi. Uning funktsiyalari orasida: qon oqimidagi glyukoza miqdorini oshirish
miyaga glyukozani yanada samarali ishlatishga yordam berish to‘qimalarni tiklashda yordam beradigan moddalarning mavjudligini oshirish hayotga xavf soladigan vaziyatda muhim bo‘lmagan cheklash funktsiyalari immunitet tizimining ta'sirini o‘zgartirish reproduktiv tizimni susaytirish va o‘sish jarayoni miyaning qo‘rquv, turtki va kayfiyatni boshqaradigan qismlariga ta'sir qilish.
Bularning barchasi yuqori stressli vaziyatni yanada samarali hal qilishga yordam beradi. Bu oddiy jarayon va insonning omon qolishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Ammo sizning kortizolingiz darajasi juda uzoq vaqt saqlanib qolsa, bu sizning sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir qiladi. U quyidagilarga hissa qo‘shishi mumkin:
vazn yig‘moq yuqori qon bosimi uyqu muammolari
energiya etishmasligi 2-toifa diabet osteoporoz aqliy bulutlik (miya tumani) va xotira muammolari immunitet tizimining zaiflashishi, sizni infektsiyalarga nisbatan ko‘proq himoyasiz qoldiradi. Shuningdek, bu sizning kayfiyatingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Siz kortizol miqdorini tabiiy ravishda tushirishingiz mumkin:
Stressning bir nechta turlari mavjud, jumladan:
o‘tkir stress
epizodik o‘tkir stress
surunkali stress
O‘tkir stress har kimda bo‘ladi. Bu tananing yangi va qiyin vaziyatga zudlik bilan munosabati. Bu avtohalokatdan ozgina qochib qutulganingizda his qilishingiz mumkin bo‘lgan stress.
O‘tkir stress, aslida sizga yoqadigan narsadan chiqishi mumkin. Bu rollarda qirg‘oqqa chiqqanda yoki tik tog 'yonbag‘rida chang‘ida uchayotganda biroz qo‘rqinchli, ammo hayajonli tuyg‘u.
Ushbu o‘tkir stress hodisalari odatda sizga hech qanday zarar etkazmaydi. Ular hatto siz uchun yaxshi bo‘lishi mumkin. Stressli vaziyatlar sizning tanangiz va miyangizga kelajakdagi stressli vaziyatlarga eng yaxshi javobni ishlab chiqishda yordam beradi.
Xavf tugashi bilan tanangiz tizimlari normal holatga kelishi kerak.
Kuchli o‘tkir stress - bu boshqacha hikoya. Bunday stress, masalan, hayot uchun xavfli vaziyatga duch kelganingizda, travmadan keyingi stress buzilishi (TSSB) yoki boshqa ruhiy kasalliklarga olib kelishi mumkin.
Epizodik o‘tkir stress
Epizodik o‘tkir stress - bu tez-tez o‘tkir stress epizodlari bo‘lgan payt. Agar siz tez-tez yuz berishi mumkin bo‘lgan narsalar haqida tashvishlansangiz va xavotirda bo‘lsangiz, bu sodir bo‘lishi mumkin. Sizning hayotingiz tartibsiz va siz inqirozdan ikkinchisiga o‘tayotgandek tuyulishingiz mumkin.
Huquqni muhofaza qilish idoralari yoki o‘t o‘chiruvchilar kabi ba'zi kasblar ham tez-tez yuqori stressli vaziyatlarga olib kelishi mumkin. Qattiq o‘tkir stressda bo‘lgani kabi, epizodik o‘tkir stress ham jismoniy sog‘lig‘ingizga va aqliy farovonligingizga ta'sir qilishi mumkin. Surunkali stress. Uzoq vaqt davomida yuqori darajadagi stressni boshdan kechirsangiz, surunkali stressga duch kelasiz. Bunday uzoq muddatli stress sizning sog‘lig‘ingizga salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
Bu quyidagilarga hissa qo‘shishi mumkin:
tashvish yurak-qon tomir kasalliklari depressiya yuqori qon bosimi
immunitetning zaiflashishi.
Surunkali stress, shuningdek, bosh og‘rig‘i, oshqozon buzilishi va uyqusizlik kabi tez-tez uchraydigan kasalliklarga olib kelishi mumkin. Turli xil stress turlari va ularni qanday tanib olish haqida tushunchalarga ega bo‘lish yordam berishi mumkin.
Stressning sabablari. O‘tkir yoki surunkali stressning ayrim odatiy sabablari quyidagilardan iborat: tabiiy yoki texnogen falokat orqali yashash surunkali kasallik bilan yashash hayot uchun xavfli bo‘lgan baxtsiz hodisa yoki kasallikdan omon qolish jinoyat qurboni bo‘lish quyidagi kabi oilaviy stresslarni boshdan kechirmoqda:
haqoratli munosabatlar baxtsiz nikoh uzoq muddatli ajrashish jarayoni
bolalarni saqlash masalalari demans kabi surunkali kasallikka chalingan yaqin kishiga parvarish qilish qashshoqlikda yashash yoki uysiz qolish xavfli kasbda ishlash ozgina ish va hayot muvozanatiga ega bo‘lish, uzoq vaqt ishlash yoki siz yomon ko‘radigan ish bilan shug‘ullanish harbiy joylashuv. Insonning stressiga olib keladigan narsalarning oxiri yo‘q, chunki ular odamlar kabi xilma-xildir.
Qanday sabab bo‘lishidan qat'i nazar, boshqarilmasa, tanaga ta'siri jiddiy bo‘lishi mumkin. Stressning boshqa shaxsiy, hissiy va shikastlanish sabablarini o‘rganing.
Stress belgilari. Har birimiz bizni tashvishga soladigan turli xil narsalarga ega bo‘lganimiz kabi, bizning alomatlarimiz ham har xil bo‘lishi mumkin. Garchi ularning hammasiga ega bo‘lishingiz ehtimoldan yiroq bo‘lsa-da, ba'zi bir stresslarga duch kelishingiz mumkin bo‘lgan narsalar: surunkali og‘riq uyqusizlik va boshqa uyqu muammolari pastki jinsiy aloqa ovqat hazm qilish muammolari juda ko‘p yoki juda oz ovqatlanish diqqatni jamlash va qaror qabul qilishda qiyinchilik
charchoq.
Siz o‘zingizni haddan tashqari g‘azablantirgan, g‘azablangan yoki qo‘rqinchli his qilishingiz mumkin. Siz buni bilasizmi yoki yo‘qmi, ichishingiz yoki chekishingiz odatdagidan ko‘proq bo‘lishi mumkin. Haddan tashqari stressning alomatlari va alomatlarini yaxshiroq tushunib oling.
Stress bosh og‘rig‘i. Kuchlanish bosh og‘rig‘i deb ham ataladigan stressli bosh og‘rig‘i bosh, yuz va bo‘ynidagi taranglashgan mushaklarga bog‘liq. Stress bosh og‘rig‘ining ba'zi belgilari: yengil va o‘rtacha zerikarli bosh og‘rig‘i peshonangiz atrofidagi bosim tasmasi bosh terisi va peshonaning yumshoqligi. Ko‘p narsa kuchlanishning bosh og‘rig‘iga sabab bo‘lishi mumkin. Ammo bu qattiq mushaklar hissiy stress yoki tashvish tufayli bo‘lishi mumkin. Stress bosh og‘rig‘ini qo‘zg‘atadigan vositalar va dorilar haqida ko‘proq bilib oling.
Stress yarasi. Oshqozon yarasi - oshqozon yarasining bir turi - bu oshqozon shilliq qavatining yarasi bo‘lib, unga quyidagilar sabab bo‘ladi. Bilan yuqtirish helicobacter pylori (H. pylori) nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilarni (NSAID) uzoq muddat foydalanish noyob saraton va o‘smalar. Jismoniy stressning immunitet tizimi bilan o‘zaro bog‘liqligi bo‘yicha tadqiqotlar davom etmoqda. Jismoniy stress yaradan qanday qutulishingizga ta'sir qilishi mumkin deb o‘ylashadi. Jismoniy stress quyidagi sabablarga bog‘liq bo‘lishi mumkin: miya yoki markaziy asab tizimining shikastlanishi yoki shikastlanishi jiddiy uzoq muddatli kasallik yoki shikastlanish
jarrohlik amaliyoti.
O‘z navbatida, oshqozon yarasi yonishi va og‘rig‘i hissiy stressga olib kelishi mumkin. Stress va oshqozon yarasi o‘rtasidagi bog‘liqlik haqida ko‘proq bilib oling. Stress ovqatlanish. Ba'zi odamlar, agar ular och bo‘lmasa ham, ovqatlanish orqali stressga ta'sir qilishadi. Agar siz o‘zingizni o‘ylamasdan, yarim tunda hilpiragan holda yoki umuman odatdagidan ko‘proq ovqat eyayotganingizni ko‘rsangiz, siz stressli ovqatlanishingiz mumkin.
Ovqatlanish paytida stressni boshdan kechirganingizda, kerakli miqdordan ko‘proq kaloriya iste'mol qilasiz va ehtimol siz eng foydali ovqatlarni tanlamaysiz. Bu tez vazn ortishiga va ko‘plab sog‘liq muammolariga olib kelishi mumkin. Va bu sizning stressingizni hal qilish uchun hech narsa qilmaydi.
Agar siz stressni yo‘qotish uchun ovqatlansangiz, boshqa kurashish mexanizmlarini topish vaqti keldi. Kechqurun ovqatlanishni to‘xtatishga yordam beradigan ba'zi maslahatlarni ko‘rib chiqing. Ishdagi stress Ish har qanday sabablarga ko‘ra katta stress manbai bo‘lishi mumkin. Bunday stress vaqti-vaqti bilan yoki surunkali bo‘lishi mumkin. Ishdagi stress quyidagi shaklda bo‘lishi mumkin.
kuchingiz yo‘qligini yoki nima sodir bo‘lishini nazorat qilishni his qilish sizga yoqmaydigan ishda tiqilib qolish va boshqa alternativalarni ko‘rmaslik kerak emas deb o‘ylagan narsalaringizni qilishga majbur qilish hamkasbi bilan ziddiyatni boshdan kechirish sizdan juda ko‘p narsa so‘ragan yoki ortiqcha ishlagan
Agar siz nafratlanadigan ishda bo‘lsangiz yoki har doim boshqalarning talablariga hech qanday nazoratsiz javob bersangiz, stressdan qochib bo‘lmaydi. Ba'zan, ishdan ketish yoki ko‘proq ish va hayot muvozanati uchun kurashish - bu to‘g‘ri ish. Bu sizning ishingizda charchashga borganingizni qanday bilish.
Albatta, ba'zi ish joylari boshqalarga qaraganda ancha xavfli. Ba'zilar, masalan, favqulodda vaziyatlarda birinchi yordam beruvchilar, sizni hayotingizni xavf ostiga qo‘yishga chaqirishadi. Keyin, tibbiyot sohasidagi, masalan, shifokor yoki hamshira kabi kasblar mavjud, bu erda siz boshqalarning hayotini qo‘lingizda ushlab turasiz. Muvozanatni topish va stressni boshqarish ruhiy salomatlikni saqlash uchun muhimdir.
Stress va tashvish. Stress va xavotir ko‘pincha yonma-yon yuradi. Stress miyangizga va tanangizga qo‘yiladigan talablardan kelib chiqadi. Tashvish - bu yuqori darajadagi tashvish, bezovtalik yoki qo‘rquvni his qilishdir.
Anksiyete, albatta, epizodik yoki surunkali stressning yo‘nalishi bo‘lishi mumkin. Stress va xavotirga ega bo‘lish sizning sog‘lig‘ingizga jiddiy salbiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin, bu sizning rivojlanish ehtimolingizni oshiradi:
yuqori qon bosimi yurak kasalligi diabet vahima buzilishi
depressiya. Stress va xavotirni davolash mumkin. Aslida, ikkalasiga ham yordam beradigan ko‘plab strategiyalar va manbalar mavjud.
Sizning sog‘lig‘ingizni tekshiradigan va maslahat uchun sizga murojaat qiladigan asosiy shifokoringizga murojaat qilishdan boshlang. Agar o‘zingizga yoki boshqalarga zarar etkazish haqida o‘ylagan bo‘lsangiz, darhol yordam oling.
Stressni boshqarish. Stressni boshqarish maqsadi undan to‘liq xalos bo‘lish emas. Bu nafaqat mumkin emas, balki biz aytib o‘tganimizdek, stress ba'zi holatlarda sog‘lom bo‘lishi mumkin. O‘zingizning stressingizni boshqarish uchun avval siz stressni keltirib chiqaradigan narsalarni yoki sizning qo‘zg‘atuvchilaringizni aniqlashingiz kerak. Ushbu narsalardan qaysi biri oldini olish mumkinligini aniqlang. Keyin, oldini olish mumkin bo‘lmagan ushbu salbiy stresslarni engish uchun usullarni toping.
Vaqt o‘tishi bilan stress darajasini boshqarish stress bilan bog‘liq kasalliklar xavfini kamaytirishga yordam beradi. Va bu sizga har kuni o‘zingizni yaxshi his qilishingizga yordam beradi. Stressni boshqarishni boshlashning bir necha asosiy usullari: sog‘lom ovqatlanishni saqlash har kuni 7-8 soat uxlashni maqsad qiling
muntazam ravishda mashq qiling kofein va spirtli ichimliklarni iste'mol qilishni minimallashtirish. Ijtimoiy aloqada bo‘lib turing, shunda siz yordam olishingiz va yordam berishingiz mumkin dam olish yoki dam olish yoki o‘z-o‘zini parvarish qilish uchun vaqt ajrating chuqur nafas olish kabi meditatsiya usullarini o‘rganing.
Agar siz o‘zingizning stressingizni boshqarolmasangiz yoki u tashvish yoki tushkunlik bilan birga bo‘lsa, darhol shifokoringizga murojaat qiling. Agar yordam so‘rab murojaat qilsangiz, ushbu holatlarni davolanish bilan boshqarish mumkin. Shuningdek, siz terapevt yoki boshqa ruhiy salomatlik mutaxassisi bilan maslahatlashishni o‘ylashingiz mumkin. Siz hozir sinab ko‘rishingiz mumkin bo‘lgan stressni boshqarish bo‘yicha maslahatlarni o‘rganing.
Olib ketish. Stress hayotning odatiy qismi bo‘lsa-da, ortiqcha stress sizning jismoniy va aqliy farovonligingizga zararli ekanligi aniq. Yaxshiyamki, stressni boshqarishning ko‘plab usullari mavjud va u bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan tashvish va depressiyani samarali davolash usullari mavjud. Stressning tanangizga ta'sir qilishi mumkin bo‘lgan boshqa usullarni ko‘rib chiqing Agar biz inson hayotini uning rivojlanish yo‘lidagi oldinga siljishi deb hisoblasak, demak, hayot bu yangi chegaralarni doimiy ravishda engib o‘tish, yaxshi natijalarga erishish, o‘z-o‘zini rivojlantirish va shaxsiy o‘sish jarayoni . Va bu jarayonda etakchi rollardan birini inson bajaradigan barcha harakatlar va ishlarning ma’nosi masalasi o‘ynaydi. Inson faoliyati va xulq-atvoriga nima ta’sir qiladi? Nega u umuman hech narsa qilmayapti? Unga nima turtki beradi? Sizni nima undaydi? Axir, har qanday harakat (va hatto harakatsizlik) deyarli har doim o‘z sababiga ega.
Shunday qilib, biz bir-birimiz bilan yaxshiroq muloqot qilishimiz uchun, atrofimizdagi odamlarni va o‘zimizni, boshqalarning va o‘z harakatlarimizni tushunishimiz osonroq bo‘lishi uchun biz motivatsiya nima ekanligini gaplashishimiz kerak. Bu savol psixologiya uchun, masalan, uning asoslari yoki usullari kabi muhimdir . Shu sababli biz motivatsiya mavzusiga alohida dars bag‘ishlaymiz, uni o‘rganish jarayonida motivatsiyani shakllantirish jarayoni, motivatsiya tizimi, motivatsiya nazariyalari, uning turlari (ish, o‘rganish, o‘zini o‘zi) bilan tanishamiz. – motivatsiya). Biz mehnat va xodimlar, talabalar, maktab o‘quvchilari va o‘zimiz mehnat motivatsiyasini boshqarish usullari haqida bilib olamiz; Motivatsiyani rag‘batlantirish va oshirish usullari haqida batafsil to‘xtalamiz.
Motivatsiya nima? Va motivatsiya haqida suhbatni ushbu kontseptsiyaning aniq ta’rifidan boshlash kerak. “Motivatsiya” tushunchasi lotincha “harakatlanish” so‘zidan kelib chiqqan. Motivatsiyaning bir nechta ta’riflari mavjud:
Motivatsiya – bu harakat uchun motivatsiya. Motivatsiya – bu insonning har qanday faoliyat orqali o‘z ehtiyojlarini qondirish qobiliyatidir. Motivatsiya – bu odamlarning xatti-harakatlarini boshqaradigan va uning uyushganligi, diqqat markazini, barqarorligi va faolligini belgilaydigan dinamik psixofiziologik jarayon.
Hozirgi vaqtda ushbu kontseptsiya turli olimlar tomonidan har xil tushuniladi. Kimdir motivatsiya motivatsiya va faoliyat uchun mas’ul bo‘lgan jarayonlar to‘plami degan fikrda. Boshqalar motivatsiyani motivlar to‘plami sifatida belgilaydilar.
Motiv – bu ideal yoki moddiy ob’ekt bo‘lib, unga erishish faoliyatning ma’nosidir. Bu odamga o‘ziga xos tajribalar ko‘rinishida ko‘rinadi, bu narsa ushbu ob’ektga erishishdan ijobiy his-tuyg‘ular yoki hozirgi vaziyatda norozilik bilan bog‘liq bo‘lgan salbiy xususiyatlar bilan tavsiflanishi mumkin. Motivni amalga oshirish uchun siz jiddiy ichki ish qilishingiz kerak.
Motiv ko‘pincha ehtiyoj yoki maqsad bilan aralashib ketadi, ammo ehtiyoj bu noqulaylikni bartaraf etish uchun ong ostidagi istakdir va maqsad ongli maqsadni belgilash jarayonining natijasidir. Masalan, ochlik – bu ehtiyoj, ovqatlanish istagi – motiv, odamning qo‘llari etib boradigan ovqat esa maqsaddir.
Motivatsiya murakkab psixologik hodisadir, bu uning xilma-xilligini tushuntiradi. Motivatsiya turlari Psixologiyada inson motivatsiyasining quyidagi turlarini ajratish odatiy holdir:
Tashqi motivatsiya – bu har qanday faoliyatning mazmuni bilan bog‘liq bo‘lmagan, lekin inson uchun tashqi holatlar bilan bog‘liq bo‘lgan motivatsiya (mukofot olish uchun musobaqalarda qatnashish va boshqalar).
Ichki motivatsiya – bu faoliyat mazmuni bilan bog‘liq bo‘lgan motivatsiya, ammo tashqi sharoitlar bilan bog‘liq emas (sport bilan shug‘ullanish, chunki u ijobiy his-tuyg‘ularni beradi va hokazo).
Ijobiy motivatsiya – bu ijobiy rag‘batlantirishga asoslangan motivatsiya (agar men injiq bo‘lmasam, ota-onam menga kompyuter o‘yinini o‘ynashga ruxsat berishadi va hokazo).
Salbiy motivatsiya – bu salbiy rag‘batlantirishga asoslangan motivatsiya (agar men harakat qilmasam, ota-onam meni tanqid qilmaydi va hokazo). Barqaror motivatsiya – bu insonning tabiiy ehtiyojlari (tashnalik, ochlik va boshqalarni qondirish) ga asoslangan motivatsiya. Barqaror motivatsiya – bu doimiy tashqi qo‘llab-quvvatlashni talab qiladigan motivatsiya (chekishni tashlash, vazn yo‘qotish va hk). Barqaror va beqaror turtki turiga qarab ham farq qiladi. Motivatsiyaning ikkita asosiy turi mavjud: “bir narsaga” yoki “bir narsadan” (uni ko‘pincha “sabzi va tayoq usuli” deb ham atashadi). Ammo qo‘shimcha turtki turlari mavjud:
O‘z-o‘zini boshqarishni ta’minlashga qaratilgan individual motivatsiya (chanqash, ochlik, og‘riqdan saqlanish, haroratni saqlash va boshqalar);
Guruh motivatsiyasi (avlodlarga g‘amxo‘rlik qilish, jamiyatda o‘z o‘rnini topish, jamiyat tuzilishini saqlab qolish va boshqalar);
Kognitiv motivatsiya (o‘yin faoliyati, izlanish harakati).
Bundan tashqari, odamlarning harakatlarini qo‘zg‘atadigan alohida motivlar mavjud:
O‘z-o‘zini tasdiqlash motivi – o‘zini jamiyatda tasdiqlash, ma’lum maqomga, hurmatga sazovor bo‘lish istagi. Ba’zan bu istak obro‘-e’tibor motivatsiyasi bilan bog‘liq (yuqori maqomga erishish va uni saqlab qolish istagi).
Identifikatsiya qilish motivi – kimgadir o‘xshashlik istagi (hokimiyat, but, ota va boshqalar). Kuchning motivi – bu odamning boshqalarga ta’sir qilish, ularni boshqarish, o‘z harakatlarini yo‘naltirish istagi. Protsessual va moddiy motivlar – tashqi omillar emas, balki faoliyat jarayoni va mazmuni orqali harakatga turtki. Tashqi motivlar – harakatni keltirib chiqaradigan omillar faoliyatdan tashqarida (obro‘-e’tibor, moddiy boylik va boshqalar). Shaxsiy o‘sishga intilish, o‘z potentsialini ro‘yobga chiqarish o‘z-o‘zini rivojlantirish motividir.
Erishish motivi – eng yaxshi natijalarga erishish va biror narsada mahoratni egallashga intilish. Prosotsial motivlar (ijtimoiy ahamiyatga ega) – burch, odamlar oldidagi javobgarlik hissi bilan bog‘liq motivlar.
Birlashish (qo‘shilish) motivi – bu boshqa odamlar bilan aloqani o‘rnatish va qo‘llab-quvvatlash, ular bilan aloqa qilish va yoqimli muloqot qilish istagi.
Har qanday turtki inson psixologiyasi va xulq-atvorini o‘rganishda juda muhim rol o‘ynaydi. Ammo odamning motivatsiyasiga nima ta’sir qiladi? Qanday omillar mavjud? Aynan shu masalalarni o‘rganish motivatsiya nazariyalari qo‘llaniladi.
Motivatsiya nazariyalari. Motivatsiya nazariyalari inson ehtiyojlarini, ularning mazmuni va uning motivatsiyasi bilan bog‘liqligini o‘rganadi va tahlil qiladi. Ular insonni ma’lum bir faoliyatga undovchi narsa, uning xatti-harakatini nima turtki berishini tushunishga harakat qilishadi. Ushbu ehtiyojlarni o‘rganish uchta asosiy yo‘nalish paydo bo‘lishiga olib keldi:
Motivatsiyaning muhim nazariyalari. Motivatsiyaning protsessual nazariyalari Insonning o‘ziga xos rasmiga asoslangan nazariyalar Keling, har bir yo‘nalishni batafsil ko‘rib chiqaylik. Stressli vaziyatlarsiz hayotimizni amalga oshirish mumkin emas. Biz qilgan har bir qaror tanamizni muvozanatdan chiqarmoqda. Tanlov biz uchun qanchalik muhimligiga qarab, keladigan stressning miqdori bo‘ladi. Ba'zan biz buni sezmaysiz, ba'zan biz uni his qilamiz, lekin biz bartaraf etamiz, ba'zida yordamisiz kelgan stressni engishimiz mumkin emas. Lekin har qanday holatda, oqibatlar nafaqat sizning psixologik holatingiz, balki jismoniy jihatdan ham oldindan aytib bo‘lmaydi.
Stress haqida nima xavfli va uning aqliy holatiga qanday ta'sir qiladi:
taranglik;
ruhiy tushkunlik;
asossiz g‘azab;
noto‘g‘ri fikrlash;
asabiylashish;
unutuvchanlik;
ishtahaning etishmasligi;
tashvish;
e'tiborsizlik;
hamma narsaga va hamma uchun befarqlik;
uyqusizlik.
Stress va inson fiziologik holatining oqibatlari:
shakar darajasini oshirish;
Yog 'kislotalarining ko‘payishi;
stress vaqtida limfotsitlar ishlab chiqarish kamayishiga bog‘liq immunitetning pasayishi;
bosim ortdi;
yurak tezligini oshirish;
surunkali kolit;
gastrit;
oshqozon yarasi va boshqalar.
Bundan tashqari, jiddiy stressning oqibatlari nafaqat salbiy holatlar, balki ijobiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Masalan, lotereyada katta g‘alaba, bolaning tug‘ilishi, kutilmagan quvonch va yana ko‘p narsalar. Odatda, baxtli hodisalar insonning shaxsiga ijobiy ta'sir ko‘rsatadi. Sizning tanangiz bunga mutlaqo rozi bo‘lmasligi mumkin.
Stress bir voqeadan kelib chiqishi mumkin, biroq kichik vagonlar shaklida ma'lum bir vaqt davomida to‘planishi mumkin. Kech avtobus, qo‘shnilar bilan kichik janjal, ishda suhbatdosh hamkasb, uyda oilaviy janjal. Uzoqdagi kelishmovchiliklar tufayli asabiy stressning oqibatlari ko‘proq ahamiyatga ega. Stress holatini boshdan kechirish qiyin, zaif aqliy himoyasiz zaif odamlardir. Ular tez tushkunlikka tushadilar va uni uzoqroq qoldirolmaydilar. Surunkali ruhiy tushkunlik natijasida tananing immunitetini kamaytiradi.
Oddiy odamlardan ko‘ra stress gormonal o‘zgarishlar fonida homilador ayollarga sezgir. Homiladorlik paytida stressning salbiy oqibatlari nafaqat ayolning, balki kutayotgan chaqaloqning holatida ham namoyon bo‘ladi. O‘z-o‘zidan, bolaning, birinchi farzandning umidi, ayol uchun katta stressdir. Kelajakda tug‘ilganidan qo‘rqish, chaqaloq uchun tajriba, kelajakda hissiy muvozanat va noaniqlik. Turmush qurmagan onalar yoki janjalli oilalarda vaziyat yanada kuchayadi.
Homiladorlik paytida stressning oqibatlari:
surunkali tushkunlik;
erta etkazib berish;
bolani yo‘qotish tahdidi;
bachadonda bolaning surunkali kasalliklarini sotib olish;
tug‘ilganidan keyin bolaning rivojlanishida aqliy zaiflashuv;
Homiladorlik davrida ham, tug‘ruqdan keyin ham bolaning fiziologik rivojlanishidagi o‘zgarishlar;
bolaning vazni pastligi va undan ham ko‘p.
Bolani boshlashdan oldin, onaning oldida o‘z sog‘lig‘iga g‘amxo‘rlik qilishi kerak.
Axir homiladorlik paytida stressning oqibatlari chaqaloq uchun qaytib kelishi mumkin emas. Katta yoshdagi xatolar, tug‘ilishga imkon bermasdan, hatto chaqaloqning hayotiga ta'sir qilishi mumkinligini ham e'tirof etish mumkin emas.
Odamlardagi stressning yana bir keng tarqalgan turi - ularning professional faoliyati bilan bog‘liq.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatning eng muxim xarakterli jihati shundan iboratki, bunda kishilar va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar muvozanatinnng ta’minlangan bo‘lishligi
|