nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
№
Ko‘rsatkich nomi - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich

255
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
YA S H I L I Q T I S O D I Y O T VA TA R A Q Q I Y O T
2024-yil, yanvar.
№
1-son.
T
ARA
QQIY
O
T
ПР
ОГРЕС
С
PR
OGRESS
Diagramma ma’lumotlaridan ko‘rinib turubdiki Jizzax viloyatida turistik xizmatlarining o‘zgarishi bilan X2
omilining o‘zgarish dinamikasi farq qilmoqda ammo X1, X3,X4,X5,X6,X7 hamda X8 omillarning o‘zgarish dina
mikasi natija o‘zgarishiga to‘g‘ri proparsional harakat qilmoqda.
Natijaviy ko‘rsatkichga omillar ta’sirini aniqlashda asosan juft korrelyatsiya qo‘llaniladi. Juft korrelyatsi
yani aniqlash bizga birbirini takrorlaydigan omillarni aniqlash imkonini beradi hamda natijaviy ko‘rsatkichga
ta’sir etish darajasi kuchsiz bo‘lgan omillarni aniqlash uchun foydalaniladi. Ushbu usul bilan juft korrelyatsiyani
aniqlash orqali regressiya tenglamasiga kiritiladigan omillarni aniqlab olamiz va ularni regressiya tenglamasiga
kiritamiz.
Buning uchun quyidagi juft koeffitsiyent korrelyatsiya formulasidan
2
foydalanildi:
Bunda
Y
,
X
, – natijaviy va omillarni ifodalovchi ko‘rsatkichlarning o‘rtacha miqdorlari;
– natija bilan omillarni ifodalovchi ko‘rsatkichlarninng ko‘paytmasi;
σ
u
, σ
x
– natijaviy va omillarning o‘rtacha kvadratik chetlanishi.
Koeffistient korrelyatsiyaning miqdori (-1)dan (+1)gacha oraliqdagi bog‘liqlik darajasini aniqlash imkonini
beradi. Koeffistientning miqdori quyidagicha bo‘lishi mumkin:
1. Koeffistient korrelyastici (-1) va (+1)ga qancha yaqin bo‘lsa natija bilan omillar o‘rtasidagi bog‘liqlik
shuncha zich bo‘ladi.
2. Agar r = 0 bo‘lsa bular o‘rtasidagi bog‘liqlik yo‘q, degan xulosa uchun asos bo‘ladi.
3. Agar 0 < r < 1 bo‘lsa ushbu ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqliq bevosita to‘g‘ri bo‘lib, bir xil yo‘nalishga
ega bo‘ladi.
4. 1< r < 0 bo‘lsa ular o‘rtasidagi bog‘liqlik teskari ekanligini ko‘ramiz.
5. r = 1 (-1) bo‘lsa ular o‘rtasidagi bog‘liqlik funkstional, degan xulosaga kelish uchun asos bo‘ladi.
Ushbu formuladan foydalangan holda GRETL dasturi yordamida o‘zaro takrorlanuvchi omillarni aniqlash
uchun quyidagicha juft korrelyatsiya koeffistentlari matristasi tuzildi (2-jadval).
2-jadval:
Jizzax viloyatida turistik xizmatlar va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillarning o‘zaro bir-biri bilan
juft korrelyastion bog‘liqligi
Korrelyatsiya koeffisenti, 2017 - 2022 davr uchun.
5% kritik qiymatlar (ikki tomonlama) = 0,8114 uchun n = 6
Хайдаров Зохир Шаривович , Каражанова Гулноза Толлиевна, Хайдари Фидои Зохир Зода

|
Хайдаров Зохир Шаривович , Каражанова Гулноза Толлиевна, Хайдари Фидои Зохир ЗодаBog'liq PDF Gapparov Azim Qayumovich Jurnal-1-2024Хайдаров Зохир Шаривович , Каражанова Гулноза Толлиевна, Хайдари Фидои Зохир Зода
Inson kapitalida mujassam bo‘lgan fazilatlar, ularning jamiyat rivojlanishidagi o‘rni va roli
........................................514
Mamayunus Qarshibayevich Pardayev, Sevara Abdinazarovna Babanazarova, Mexrangiz Olimovna Mamayunusova
Развитие рыночных отношений и усиление их влияния на рост объёмных и
качественных показателей культурного туризма
.....................................................................................................................521
Пулатова Сурайё Юлдашевна
Основные направления цифровой трансформации в банковском секторе
................................................................525
Рахимова Гавхар Ойбековна
O‘zbekistonda ayollarni tadbirkorlik faoliyatini moliyalashtirishda bank kreditlarining roli
.......................................530
Saidova Subhinigor Azizovna
Xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish asosida kambag‘allikni qisqartirishning innovatsion yo‘llari
..................535
Sultonov Shodiyor Abduhalilovich, Nazarov Asqar Anvar o‘g‘li
Yuridik shaxslar mol-mulkiga soliq solishning o‘ziga xos xususiyatlari
..................................................................................541
Umirov Xurshid Islomovich
Korxonalar va tashkilotlarni modernizatsiya qilish jarayonlari
..................................................................................................545
Fayziyeva Dilafruz Shuxratovna
“Авеста” – исторический источник экономической мысли в Древней Средней Азии
...........................................549
Хакимов Назар Хакимович, Садиков Анвар Каримович
Приоритетные направления развития теории формирования финансовой политики предприятия
.......555
Хамдамов С. Ф.
Innovatsion rivojlanish sharoitida inson rеsurslarini stratеgik boshqarish
..........................................................................562
|
| |
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markaziBog'liq IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASHNazorat savollari:
1. Ip utkazish mashinasidagi passetning vazifasi.
2. Universal ip bog‘lash mashinasining qo‘llanishi.
3. Ip o‘tkazish jarayonida iplarning chalkashishi.
4. Qo‘lda o‘tkazish dastgohida qanday ishchilar ishlaydi?
5. Harakatlanuvchi ip ulash mashinalari nimalardan iborat?
6. Ip bog‘lash mashinasida noto‘g‘ri ignalarni tanlash natijasida
hosil bo‘ladigan nuqsonlar.
7. To‘qima turini o‘zgartirish lozim bo‘lsa, to‘quv dastgohida
qaysi jihozlar o‘zgaradi?
8. Tig‘ nomerini o‘zgartirmasdan to‘quv dastgohida tanda
iplarining zichligini o‘zgartirish mumkinmi?
9. Ip bog‘lash mashinasida qanday iplar bir-biriga bog‘lanadi?
106
Umumiy nazorat savollari
1. To‘qima haqida tushuncha .
2. To‘quv dastgohida to‘qima hosil bo‘lishi.
3. Paxta iplarini to‘quvchilikka tayyorlash texnologik
jarayonlari.
4. Sfera hosil qilishdan maqsad?
5. «Murata» qayta o‘rash avtomati.
6. Qayta o‘rash mashinasining unumdorligiga qanday omillar
ta’sir etadi?
7. Qayta o‘rash jarayonida iplarga qanday omillar ta’sir etadi?
8. Qayta o‘rash mashinasida o‘ralayotgan bobina qatlamlarining
ustma-ust tushib qolish sharti.
9. Qayta o‘rash mashinasining unumdorligi qaysi omillarga
bog‘liq?
10. Qayta o‘rash avtomatlarida qaysi jarayonlar avtomat-
lashtirilgan?
11. Qayta o‘rash unumdorligi qaysi omillarga bog‘liq?
12. «Murata» va «Autosoner» mashinalarida qanday o‘rama
olish mumkin?
13. Zamonaviy qayta o‘rash uskunalari.
14. Qayta o‘rash jarayonini rivojlantirish istiqbollari.
15. Uzluksiz tandalashning mohiyati.
16. Tandalash mashinasining unumdorligi qanday omillarga
bogliq?
17. «Tekstima» va «Beninger» tandalash mashinalari.
18. Tandalash turlari.
19. Tandalash omillari.
20. Piltalab tandalash jarayonining qo‘llanishi.
107
21. Guruhlab tandalashdagi bobinalar soni nimaga bog‘liq?
22. Zamonaviy tandalash uskunalari.
23. Tandalash jarayonini rivojlantirish istiqbollari.
24. Ohor tog‘orasining vazifasi.
25. Haqiqiy ohorlashni miqdori deb nimaga aytiladi?
26. Ohorlanish miqdori nima?
27. Ohorlash mashinasidagi avtomatik rostlagichlarning ahamiyati.
28. Ohorlash tezligi qanday omillarga bog‘liq?
29. To‘quvchilik jarayonidagi iplarning chidamli bo‘lish sharti.
30. Ohorlash jarayonining asosiy omillari.
31. Ohorlash mashinasidagi kirish va chiqish o‘ramalar shakli.
32. Zamonaviy ohorlash uskunalari.
33. Ohorlash jarayonini rivojlantirish istiqbollari.
34. Ip o‘tkazish mashinasidagi passetning vazifasi.
35. Universal ip bog‘lash mashinasining qo‘llanishi.
36. Ip o‘tkazish jarayonida iplarning chalkashishi.
37. Qo‘lda o‘tkazish dastgohida qanday ishchilar ishlaydi?
38. Ip bog‘lash jarayonini rivojlantirish istiqbollari.
39. To‘qima turi o‘zgarganda to‘quv dastgohida qaysi jihozlar
o‘zgartiriladi?
40. Ip bog‘lash mashinasida qanday iplar bir-biriga bog‘lanadi?
41. Iplarning tarangligi qaysi omillarga bog‘liq?
|
| |
Tig‘ raqami
N
tig‘
deb, 1 detsimetrga to‘g‘ri keladigan tig‘ tishlari 
soniga aytiladi.
5.3. Tanda iplarini bog‘lash

|
Tig‘ raqami
N
tig‘
deb, 1 detsimetrga to‘g‘ri keladigan tig‘ tishlari
soniga aytiladi.
5.3. Tanda iplarini bog‘lashBog'liq IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASHTig‘ raqami
N
tig‘
deb, 1 detsimetrga to‘g‘ri keladigan tig‘ tishlari
soniga aytiladi.
5.3. Tanda iplarini bog‘lash
To‘quv dastgohida to‘quv g‘altagidagi tanda iplari tugagandan
so‘ng, agar o‘tkazish omillari (o‘rilish turi, iplar soni) o‘zgarmasa,
u holda o‘tkazish jarayoni amalga oshirilmaydi. Bunday holda eski
tanda iplari kesilib, yangi tanda iplarining uchlari bilan bog‘lanadi.
So‘ngra bog‘langan tugunlar dastgoh anjomlaridan (lamel, gula,
tig‘) tortib olinib, tugunlar grudnitsa tomonga o‘tgan to‘quvchi unga
ishlov berib, dastgohni ishga tushiradi.
Bog‘lash maxsus mashinalarda amalga oshiriladi va ular ikki xil
bo‘ladi:
1. Qo‘zg‘almas (US).
2. Ko‘chma (UP).
Qo‘zg‘almas mashinalarning
kamchiligi:
eski va yangi tanda
iplarini bog‘lash uchun to‘quv dastgohi anjomlari (lamel, gula, tig‘)
yechib olinib bog‘lash bo‘limiga keltiriladi. Iplar bog‘langandan
so‘ng tanda iplari anjomlar bilan birga to‘quv dastgohiga qayta
taxtlanadi va bu holat ancha vaqt talab etib, dastgoh unumdorligiga
salbiy ta’sir etadi.
Afzalligi:
anjomlari yechilgan dastgohga texnik
xizmat ko‘rsatish yengillashadi.
Iplarni bog‘lash uchun eski va yangi tanda iplari bittadan ajratib
olinadi. Ip ajratishning quyidagi usullari mavjud:
1. Ignali. 2. Cho‘tkali.
Ignali usul paxtali, junli matolar, cho‘tkali usul esa ipak matolar
ishlab chiqarishda qo‘llaniladi.
Ignani ilgak o‘lchami ipning chiziqli zichligiga bog‘liq.
5.9-rasmda ulash mashnasining texnologik chizmasi
keltirilgan. Yangi to‘quv g‘altagiga 1 o‘ralgan tanda iplari 2 skalo
3 va yo‘naltirgich 9 orasidan o‘tib, pastki qisqichlarga 4 ajratuvchi
chiviqlardan 8 o‘tkazib taxtlanadi. Eski, tugagan tanda ipi 7 esa
yuqorigi qisqichlar 5 bilan mahkamlanib, tekislangach, ip ulash
mashinasi 6 yordamida bog‘lash jarayoni amalga oshiriladi.
103
1
3
5
7
9
8
6
4
2
5.9-rasm.
Bog‘lash mashnasining texnologik chizmasi.
Bog‘lash mashinasi aravacha 1 va ulash karetasidan 2 iborat
(5.10-rasm). Karetaning asosiy mexanizmlari:
1. Iplarni bog‘lash uchun eski va yangi tanda iplarini bittadan
ajratib olish mexanizmi.
2. Ajratilgan iplarni bog‘lash mexanizmi.
3. Karetani siljitish mexanizmi.
5.10-rasm.
Bog‘lash mashinasi va aravachasining ko‘rinishi va ip ulash jarayoni.
|
| |
№
Ko‘rsatkichlar - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich

257
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
YA S H I L I Q T I S O D I Y O T VA TA R A Q Q I Y O T
2024-yil, yanvar.
№
1-son.
T
ARA
QQIY
O
T
ПР
ОГРЕС
С
PR
OGRESS
1-rasm:
Natijaviy ko‘rsatkich (Y) va X1 hamda X8 omillar ishtirokidagi normal taqsimot testi
Grafikdagi ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki regression tenglamamiz normal taqsimotga ega, chunki
xi-kvadrat [-3;3] oralig‘iga tegishli. Keyingi bosqichda gretl dasturi yordami White testidan o‘tkazilganda
P qiymat 0,351938ga tengligi aniqlandi.
Yuqoridagi o‘tkazilgan tahlillar natijasida shuni aytishimiz mumkinki, tuzilayotgan regressiya tenglamasi
iqtisodiy jihatdan mazmunga ega va u quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi.
Y = 2,80670*X3-2475,60*X8+1221,51
Ushbu ishlab chiqilgan regressiya tenglamasi mamlakatda turistik xizmatlarining keyingi ikki yillik prog
nozini ishlab chiqishda foydalaniladi.
Qarshiyev Keldiyor Eshpulatovich - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari:...

Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich
PDF Gapparov Azim Qayumovich Jurnal-1-2024
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich
|
Krestsimon o‘rash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASH
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
|
Bog‘lash mashinasining unumdorligi

105
– barcha turdagi tabiiy va sun’iy yakka va pishitilgan iplardan
tashqari, mashina buklerlangan, shakldor va yuqori elastik
iplarni bog‘laydi;
– mashina eni 400 sm gacha tanda iplarini bog‘laydi. (UP–230
sm).
– Tanda ipini sifatli bog‘lashga erishish uchun mashina
quyidagi xususiyatlarga ega:
– noto‘g‘ri saralangan iplarni indikator qaysi tanda – yuqori
yoki pastki qatlamda xato ketganini ko‘rsatadi;
– iplarning qaytadan saralangan ip bog‘lash tezligi avtomatik
sekinlashishi sodir bo‘ladi;
– tanda rapportini saqlash nazorati katta miqdordagi kompyu-
ter dastur yordamida amalga oshiriladi.
Tuxliyev Iskandar Suyunovich - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov...

9
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
M
UND
ARIJ
A
С
О
ДЕР
Ж
АН
ИЕ
C
ONTENTS
YA S H I L I Q T I S O D I Y O T VA TA R A Q Q I Y O T
2024-yil, yanvar.
№
1-son.
O‘zbekiston iqtisodiyotida investitsion loyihalarni faol tashkil etish istiqbollari
...............................................................730
Utkurov Kozimjon Dilmurod o‘g‘li
Iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda transport tadbirkorligi faoliyatini rivojlanish imkoniyatlari
........................................733
M. Masharipova, I. Ruzmetova, D. Kuramboyeva
Sug‘urta faoliyatini takomillashtirishda anderrayting xizmatining o‘rni
................................................................................737
Qarshiyev Daniyar Eshpulatovich
O‘zbekistonda eksportni sug‘urtalash mexanizmlarini yanada kengaytirish yo‘nalishlari
.............................................741
Юлдашев Нодирбек Сайдибурханович - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari:...

|
Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevichBog'liq PDF Gapparov Azim Qayumovich Jurnal-1-2024Юлдашев Нодирбек Сайдибурханович
Qulay invеstitsiya muhiti – xorijiy investitsiyalar oqimini oshirishning asosiy omilidir
..................................................659
Hoshimov Jahongir Ravshanbek o‘g‘li
Biznesni loyihaviy moliyalashtirish va uning asosiy yo‘nalishlari
..............................................................................................664
Razzakov Jasur Xamraboyevich
Inflation and Unemployment: Evidence from Uzbekistan
.............................................................................................................670
Mahmudov Nosir, Nabiyeva Nargizaxon Nuriddin qizi
Milliy mahsulotlarni jahon bozoriga olib chiqishda marketing strategiyalaridan foydalanish
.....................................677
Meliqulov Abduhalil Norinovich
O‘zbekistonda kichik sanoat zonalarini tashkil etish va rivojlantirishda
xorij tajribalaridan foydalanishning ustuvor yo‘nalishlari
............................................................................................................683
Ortiqov Avazbek Bahrom o‘g‘li
Rene Dekart va Blez Paskal ta’limotlarida ratsional g‘oyalar komparativistikasi
................................................................689
Ruzmatova Gulnoz Miraxrarovna
Sanoat korxonalarining barqaror rivojlanishining nazariy-uslubiy asoslari
.........................................................................694
Samijonov Musobek G‘ayratjon o‘g‘li
The Importance of the World Trade Organisation (WTO) and Uzbekistan’s Efforts to Join It
.......................................699
Urozaliev Elyor, Khoshimova Sevara
Jismoniy tarbiya va sport muassasalarini moliyalashtirishdagi mavjud muammolar
.......................................................705
Abduqaxorov Ulug‘bek Abdug‘aniyevich
Yangi O‘zbekistonda turizmning drayver sifatida barqaror rivojlanish yo‘nalishlari
........................................................709
|
| |
Qayta o‘rash mashinalarining kamchiliklari

25
o‘rashda foydalaniladi. Sintetik va aralashmali iplarga mo‘ljallangan
aluminli yo‘naltiruvchilarning yuzasi metallokeramik, tabiiy tolali
iplarga (paxta, ipak, jun, zig‘ir, kanop va h.k.) mo‘ljallangan. Chinnili
ip yo‘naltiruvchilar tabiiy va sintetik tolali iplarga mo‘ljallangan.
Iplarni o‘rashdagi asosiy omillaridan biri qayta o‘rash jarayonida
ipning muqobil tarangligidir. Qayta o‘rash jarayonida ipning
muqobil tarangligi qayta o‘rash jarayonining uzluksiz kechishi
va iplarning belgilangan zichlikda ipning o‘ramaga o‘ralishini
ta’minlash uchun kerak bo‘ladi. Agar taranglovchi moslamalardan
chiqayotgan ipning tarangligi bir xil bo‘lsa, o‘rama zichligi ham bir
xil bo‘lishligi uchun iplarni o‘rash tezligi ham bir xil bo‘lishi lozim.
Taranglovchi moslamalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

Taranglovchi moslamalar
Taranglovchi moslamalar (2.12-rasm) ipga kerakli taranglikni
berish va o‘ramada belgilangan zichlikni ta’minlashga, shuningdek,
iplarning ingichka joylari taranglik natijasida uzilib ketishi sababli
uni ulab, nuqsonni bartaraf etishga xizmat qiladi.
Taranglovchi moslamalar quyidagi turlarga bo‘linadi:
Shaybali, diskli, prujinali, pnevmatik, elektron, sig‘imli.
32
2.11-rasm.
Qadamli qayta o‘rash avtomati.
a)
b)
33
d)
e)
2.12-rasm.
Taranglovchi moslamalar:
a, b
– prujinali rostlovchi;
d, e
– yukli rostlovchi.
2.7. Nazorat-tozalash moslamalari
Nazorat-tozalash moslamalari ipdagi yo‘g‘on va ingichka joylarni
bartaraf etish, tola va chiqindilardan qo‘shimcha tozalash uchun
xizmat qiladi. Hozirgi davrda qayta o‘rash mashinalarida ipni
nazorat qilish uchun quyidagi usullardan foydalaniladi:
Kontakli.
Kontaktsiz.
Ishlash prinsipiga qarab moslamalar quyidagi turlarga bo‘linadi:
1. Mexanik.
2. Elektron.
Mexanik nazorat tozalash moslamalari tuzilishi bo‘yicha oddiy
va arzon bo‘lib, ikkita parallel plastinalardan tashkil topadi (2.13-
rasm).
2.13-rasm.
Mehanik nazorat-tozalash moslamasi:
1
– qo‘zg‘almas plastina;
2
– qo‘zg‘aluvchan plastina;
3
– rostlash vinti,
4
– ip;
d
– ip diametri.
34
Elektron nazorat-tozalash moslamasi
Elektron nazorat-tozalash moslamasi ikki xil bo‘ladi.
1. Sig‘imli.
2. Fotoelektrli.
Bu moslamalar yordamida ipning yo‘g‘on va ingichka joylari
uzluksiz ravishda nazorat qilib boriladi. Yetakchi kompaniyalardan
biri «Uster» nazorat- tozalash moslamalarini ishlab chiqaradi.
2.14-rasmda sig‘imli ip tozalash tizimining tuzilish prinsipi
keltirilgan. Ip ikkita parallel kondensator plastinalari orasidan bir
xil tezlik bilan o‘tadi.
2.14-rasm.
Sig‘imli elektron nazorat-tozalash moslamasi.
2.15-rasmda optik elektron nazorat-tozalash moslamasining
ishlash prinsipi keltirilgan. Nurlantiruvchi tarqatgan yorug‘lik qabul
qiluvchi orqali elektr signaliga aylantiriladi. Yorug‘lik moslamadan
o‘tayotgan ip diametriga bog‘liq ravishda qabul qiluvchiga tushadi.
Sig‘imli elektron nazorat-tozalash moslamasiga nisbatan
optik elektron nazorat-tozalash moslamasining sezgirlik darajasi
yuqori bo‘ladi. Sig‘imli nazorat moslamasi sezmagan ipdagi ayrim
nuqsonlarni optik moslamada to‘liq nazorat qilinadi.
«Uster» firmasining elektron ip tozalagichi (2.16-rasm) hozirgi
kunda ko‘plab qayta o‘rash avtomatlarida qo‘llanilmoqda. Qayta
o‘ralayotgan ip sifati ip tozalagich yordamida nazorat qilib turiladi.
Ip nuqsonlari «Classimat III» ko‘rsatkichlari bo‘yicha belgilangan
35
talab darajasida tozalanadi. Tozalash darajasi foizlarda belgilanib,
u 100–400 % gachani tashkil etadi. Ipning nuqsonli joyi aniqlanib,
keskichlar orqali kesilib, splayser yordamida tugunsiz ulab,
jarayon qaytadan avtomatik ishga tushiriladi. Barcha texnologik
omillar nazorat-boshqarish tizimida mikroprotsessor orqali amalga
oshiriladi.
2.15-rasm.
Optik elektron nazorat-tozalash moslamasini.
2.16-rasm.
«Uster» firmasining elektron ip tozalagichi.
Ip nuqsonlarining asosiylaridan va ko‘p uchraydiganlaridan
biri – ipning notekisligi hisoblanadi.
|
O‘rash turiga qarab - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markaziBog'liq IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASHO‘rash turiga qarab:
1. Pretsizion o‘rash mashinasi.
2. Barabanchali o‘rash mashinasi.
O‘rama turi va shakliga qarab:
1. Krestsimon o‘rash mashinasi (silindrsimon va konussimon
bobina)
2. Parallel o‘rash mashinasi (silindrsimon va bochkasimon
bobina)
Harakat uzatish turiga qarab:
1. Friksionli harakat uzatish.
2. To‘g‘ri (o‘q bo‘yicha) harakat uzatish.
Asosan, chet el qayta o‘rash mashinalarida friksionli harakat
uzatish tizimi ishlatilib, bunda bobina va qayta o‘rash barabani
orasida hosil bo‘lgan ishqalanish hisobiga harakatlanadi.
Hozirgi vaqtda tezligi yuqori bo‘lgan paxta, jun, kimyoviy
iplarni qayta o‘rash uchun M–150–1, M–150–2, MM–150–1
(Rossiya), Simet (Italiya) friksionli harakat uzatish tizimli
krestsimon qayta o‘rash mashinalari, zig‘ir iplarini o‘rash uchun
RB–150-L, RK–150-L, RVK–150-L2 (Rossiya) va boshqa turli xil
iplarni qayta o‘rash mashinalaridan foydalanib kelinmoqda.
Har bir qayta o‘rash mashinasining asosiy qism va mexanizmlari
bo‘lib, ular naychaband, taranglovchi moslama, nazorat-tozalovchi,
o‘rovchi va taqsimlovchi moslama, pilta o‘rami nuqsonlarining
oldini oluvchi, sfera hosil qiluvchi, ballonso‘ndirgich, to‘xtatish va
boshqa mexanizmlardir.
Naychabandga 2 o‘rnatilgan yigirish tuftagidan 1 chuvalib
chiqayotgan ip, balonso‘ndirgichdan 3 o‘tib, taranglovchi moslama 4
yordamida kerakli taranglikni oladi (2.3-rasm). So‘ngra ip nazorat-
tozalovchi moslamadan 5 o‘tadi va bu yerda uning notekisligi
23
(yo‘g‘on ligi bo‘yicha) tekshirilib, ba’zi
nuqsonlari yo‘qotiladi va ip nazorat-
chisidan o‘tib, bobinaga 7 o‘raladi.
2.3-rasm.
M–150 qayta o‘rash
mashinasining texnologik
sxemasi.
Ip uzilganda ogohlantiruvchi
avtomatik ravishda bobinani o‘rash
barabanidan uzoqlashtiradi. O‘rash
barabanida 6 vintsimon ariqchalar
bo‘lib, ularning hisobiga ip ilgarilanma-
qaytma harakatlanadi. Bobina o‘rash
barabani va uning orasidagi ishqalanish
hisobiga harakat qiladi.
2.4-rasm.
Qayta o‘rash mashinalarining ko‘rinishi.
|
| |
-darajali qayta o‘rash uskunasi operatoriga quyidagilar

113
2.10. Nuqsonlarni bartaraf etish va qayta o‘rash jarayonining
uzluksizligi va sifatini hamda xomashyo tejalishini ta’minlaydigan
boshqa ishchi usullarni bajarish.
2.11. Kiruvchi va chiquvchi o‘ramalarni bir vaqtda almashtirish,
taxtlash ishlarining bajarilishini ta’minlash.
2.12. Xizmat ko‘rsatilayotgan uskuna va uning barcha
mexanizmlari holatini kuzatish.
2.13. O‘ramalarning shakli va o‘lchamlari mosligini, taranglov-
chi va nazorat-tozalovchi moslamalar, ip yo‘naltirgichlar holatini
nazorat qilish.
2.14. Etiketkalarni to‘ldirish.
2.15. Har bir yechib olingan o‘ramalar guruhiga yo‘riqnoma
yorliqlarini to‘ldirish va ularni aravaga taxtlash.
2.16. Shpindelga bo‘sh qog‘oz patronlarni taxtlash.
2.17. Chiqindilarni yig‘ish va topshirish.
2.18. O‘rama nuqsonlari hosil bo‘lishining oldini olish; zaxira
o‘ramni nazorat qilish.
2.19. O‘rama sifatini nazorat qilish.
2.20. Tayyor mahsulotni yig‘ishtirish.
2.21. Kalavalarni idishga joylash, ularni bog‘lash va belgi
qo‘yish.
2.22. Ish joyiga qog‘oz, yorliqlar, qutilarni tashish.
2.23. Avtomat xatolarini kamaytirish uchun profilaktik ishlarni
olib borish.
2.24. Uskunani ishchi holatda saqlash.
Ishlar tavsifi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

112
2.15. Qayta o‘ralayotgan mahsulotlardagi nuqsonlarni bartaraf etish.
2.16. To‘lgan o‘ramalarni yechish.
2.17. Etiket qog‘oz rulonini g‘altakchalarga o‘rash jarayonida
o‘rnatish.
2.18. Bo‘sh tuftaklarni yig‘ish.
2.19. Kalavalarni idishga joylash, ularni bog‘lash va belgi
qo‘yish.
2.20. Qog‘ozlarni ish joyiga tashish.
2.21. Xizmat ko‘rsatayotgan uskuna ishini va uning alohida
mexanizmlari sozligini kuzatish.
2.22. Ta’mirlangan uskunani qabul qilishda qatnashish.
2.23. Uskunani tozalash va moylash;
2.24. Chiqindilarni yig‘ish va topshirish.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

T
ARA
QQIY
O
T
ПР
ОГРЕС
С
PR
OGRESS
788
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
YA S H I L I Q T I S O D I Y O T VA TA R A Q Q I Y O T
2024-yil, yanvar.
№
1-son.
J u r n a l n i n g i l m i y l i g i:
““Yashil”
iqtisodiyot va
taraqqiyot”
jurnali
Oʻzbekiston
Respublikasi
Oliy ta’lim,
fan va innovatsiyalar
vazirligi
huzuridagi Oliy
attestatsiya
komissiyasi
rayosatining
2023-yil 1-apreldagi 336/3-
sonli qarori bilan roʻyxatdan
oʻtkazilgan.
Manzilimiz:
Toshkent shahar, Mirzo Ulugʻbek
tumani
Kumushkon koʻchasi, 26-uy.
Jurnal sayti: https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
To‘rtinchi darajali - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

28
Ikkinchi darajali avtomatlarga «AMK-150-3» (Rossiya), «RAS-
15C» («Savio», Italiya), «Autoconer-RX» («Shlafgorst», Germaniya)
qayta o‘rash avtomatlari kiradi.
Uchinchi
darajali
avtomatlarga – «Roskoner»
(Rossiya),
«Espero» («Savio», Italiya), «Autoconer-238» («Shlafgorst»,
Germaniya) qayta o‘rash avtomatlari kiradi.
To‘rtinchi darajali avtomatlarga – «Stenvinter» («Savio», Ita-
liya), «Link-Koner» («Murata», Yaponiya) qayta o‘rash
avtomat lari
kiradi.
Birinchi va ikkinchi darajali avtomatlashtirilgan qayta o‘rash
avtomatlarining kamchiligini hisobga olgan holda, 3-darajali
avtomatlarda masalan, «Autoconer-238» avtomatida o‘rash urchu-
g‘ining unumdorligi ancha oshirilgan va bobinalarning sifati iplarni
tugunsiz ulash (splayser) orqali yaxshilangan.
2.5. «Autoconer-238» qayta o‘rash avtomati
«Shlafgorst» (Germaniya) firmasining «Autoconer-238» qayta
o‘rash
avtomatining (2.9-rasm) M-2M mashinasi «AMK-150»,
«Auto
suk-2006» avtomatliriga nisbatan afzalligi quyidagilardan
iborat:
Avtomat tabiiy va kimyoviy
tolali xom ip va iplar, ular aralash-
masini qayta ishlashga mo‘ljallangan;
2.9-rasm.
«Autoconer-238» qayta o‘rash avtomatini ko‘rinishi.
29
Qayta o‘rash xarajatlarini kamaytirish maqsadida avtomat
quyidagilar bilan jihozlangan:
–
ipning tuftak asosidan (tuftak oxiridan) chuvalash, ya’ni
ip tarangligining keskin ortgan paytida qayta o‘rash
tezligini
kamaytirish tizimi bilan jihozlangan. Bu esa tuftakning asosiy
qismini o‘rashdagi tezligini 30 % ko‘paytirib, o‘rtacha qayta o‘rash
tezligini esa 23 % ga oshirish imkonini beradi;
– qayta o‘rash tezligini 300–1500 m/min. gacha pog‘onasiz
avtomatik rostlash tizimi;
–
qayta o‘rash jarayoni ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari,
buzilishlar diagnostikasi va boshqa barcha texnologik omillarni
(qayta o‘rash tezligi, o‘rama zichligi va h. k.)
markazlashgan tizim
orqali rostlash va kuzatish imkoniyatini beruvchi mikroprotsessor
tizimi;
– tuftaklarni tuftak tutgichga o‘rnatish va o‘rash jarayoniga
tayyorlash,
uzuqlarni bartaraf qilish, tuftak va bobinalarni
almashtirish, bobina bosh patronini joylashtirish, to‘lgan bobinalarni
transportyorga (tashish qurilmasi) uzatish
kabi operatsiyalarni
avtomatlashtirish;
– tugun ulash yoki bog‘lash davrini 7,5 sek. ichida bajarilishini
ta’minlovchi avtomatik qurilma.
Qayta o‘rash avtomatlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

26
Kamchiligi_:_foydali_vaqt_koeffitsiyenti_past._2._Ikkinchi_guruh'>Afzalligi
:
avtomatlashtirishning yuqori darajasi.
Kamchiligi
:
foydali vaqt koeffitsiyenti past.
2. Ikkinchi guruh
avtomatlarida o‘rash urchuqlari qo‘zg‘almas,
ulash-almashtirish tizimi esa harakatlanuvchi bo‘lib, Barber-Kolman
firmasida bunday tizim bilan ishlovchi avtomatlar ishlab chiqariladi
(2.7-rasm).
2
1
2.7-rasm.
UAS
harakatlanuvchi, o‘rash urchuqlari qo‘zg‘almas avtomat:
1 – o‘rash urchuqlari; 2 – ulash-almashtirish tizimi.
Kamchiligi
: FVK pastligi va avtomatlarning murakkabligi.
3.
Uchinchi guruh
avtomatlarida har
bir urchuq shaxsiy
ulash-almashtirish tizimi bilan ta’minlangan. «Savio», (Italiya),
«Autosuk» (Chexiya), Eleteks firmalarining avtomatlari uchinchi
guruhga mansubdir (2.8-rasm).
2
1
2.8-rasm.
Shaxsiy UASiga ega avtomat:
1 – urchuq; 2 – ulash-almashtirish tizimi.
Amaliy ish №8 Mavzu: dhcp ishlash tamoyillari. Cisco Packet Tracer da dhcp serverini sozlash. Ishning maqsadi

Amaliy ish №8 Mavzu: dhcp ishlash tamoyillari. Cisco Packet Tracer da dhcp serverini sozlash. Ishning maqsadi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Amaliy ish №8 Mavzu: dhcp ishlash tamoyillari. Cisco Packet Tracer da dhcp serverini sozlash. Ishning maqsadi
|
«Murata 7R-II» qayta o‘rash avtomati

30
1 – tuftak;
2 – ballonso‘ndirgich; 3 –
nazoratchi;
4 – taranglagich; 5 – parafin; 6 – ip ushlagich;
7 –
ip tozalagich; 8 – splayser; 9 – o‘rash barabani.
2.10-rasm.
«Murata R7-II» qayta o‘rash avtomatiga ip taxtlash
texnologik chizmasi va ko‘rinishi.
4. Bobinalar almashtirilgach, ip
uchlari avtomatik ravishda
bog‘lanadi.
5. Ip ulangach, urchuq avtomatik qayta ishga tushadi.
Qayta o‘rash avtomatlarining afzalliklari:
1. Markaziy nazorat tizimi.
2. Ko‘plab ma’lumotlarni tez olish imkoniyati.
3. Taranglikni avtomatik ravishda rostlash imkoniyati.
4. Ip tozalash chegarasining kengligi.
5. Avtomatik ip ulash.
6. Ipning ulangan joyi diametrini nazorat qilish imkoniyati.
31
7. Avtomatik ravishda tuftakni taxtlash.
8. Avtomatik ravishda to‘lgan bobinani olish.
9.
Yuqori tezlik va mehnat sarfining kamligi.
10. Boshlang‘ich sarf mablag‘ning ko‘pligi.
11. Maxsus omillar uchun yuqori sezgirlik darajasi.
12. Har bir urchuqni alohida ajratish mumkin.
Qayta o‘rash avtomati va mashinalarini taqqoslashda, unum-
dorlik,
avtomatlashtirish darajasi, narxi, xizmat ko‘rsatish doirasi,
egallagan yer maydoni kabi ko‘rsatkichlarga e’tibor berish kerak.
Qayta o‘rash jarayonining yuqori samarali bo‘lishi texnologik
omillarni to‘g‘ri tanlashga bog‘liq bo‘ladi. Qayta o‘ralayotgan ipning
assortimentiga bog‘liq bo‘lgan texnologik omillarni to‘g‘ri tanlash,
ularni rostlash usullarini aniq tasavvur qilish lozim.
Qayta o‘rash
avtomatlarining yangi avlodi, bu – qadamli qayta
o‘rash avtomatlaridir. Bu avtomatlarda ip taqsimlash tezligi o‘rash
tezligiga mos ravishda o‘zgarib boradi va natijada jarayon davomida
taqsimlash nisbati bir me’yorda qoladi. Barabanli harakat uzatish
usulida o‘rama diametri ortgan sari
uning aylanishlari soni mos
ravishda kamaytirilib boriladi. Taqsimlash tezligi ham kamayib
boradi. 2.11-rasmda qadamli qayta o‘rash avtomatining sxemasi
keltirilgan.
Qayta o‘rash avtomatlarida yuqori sifatli bobinalarni tayyorlash-
ga, ularning sifatini belgilovchi asosiy talablarni ta’minlab berish
ko‘rsatkichlari orqali erishiladi.
Bobinalarning tuzilishi va o‘rama zichligining doimiy bo‘lishligi
avtomatning quyidagi qurilmalari orqali ta’minlanadi.
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

45
25. Taranglovchi moslamalar.
26. Nazorat tozalash moslamalari.
27. Elektron nazorat-tozalash moslamalari.
28. Optik elektron nazorat-tozalash moslamasi.
29.
«Uster» firmasining elektron ip tozalagichi.
30. Iplarni ulash.
31. To‘quv tugunlari.
32. Tugunsiz ip ulash.
33. Ip uchlarini pnevmatik usulda ulash.
34. Qayta o‘rash jarayonining texnologik omillari.
35. Qayta o‘rash mashina va
avtomatlarining haqiqiy ish
unumdorligi.
36. Qayta o‘rash jarayonidagi iplar chiqindilari.
37. Ip nuqsonlari.
38. Qayta o‘rash jarayonini rivojlantirish
istiqbollari
O‘suv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siri

|
O‘suv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siriBog'liq 7xzfitTga0g1ciDO‘suv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siri
t/r
Tajriba variantlari
Yillar bo„yicha don hosili, s/ga
O„rtacha
hosil, s/ga
Qoʻshimcha
hosil, s/ga
2019 y.
2020 y.
2021 y.
1
Nazorat (gerbitsidsiz)
28,9
26,8
25,6
27,1
-
2
Serto Plyus - 100 g/ga
36,7
38,0
37,5
37,4
10,3
3
Serto Plyus - 150 g/ga
37,2
39,3
38,5
38,3
11,2
4
Klodimeks - 0,3 l/ga
35,9
36,5
37,8
36,7
9,6
5
Klodimeks - 0,4 l/ga
37,5
36,6
38,4
37,5
10,4
6
Serto Plyus-100 g/ga+
Klodimeks-0,3 l/ga
41,6
43,2
42,6
42,4
15,3
7
Serto Plyus-150 g/ga+
Klodimeks- 0,4 l/ga
40,7
43,5
41,6
41,9
14,8
EKMF
05
, s/ga
0,98 0,69 0,98
EKMF
05
, %
2,7 1,8 2,6
Qamish bilan kuchli zararlangan 1-tajribada nazorat gerbitsidsiz variantda,
ayniqsa, tajribaning keyingi 2-3 yillarida (2020-2021 yy) ekin maydonining qamish
va boshqa ildizpoyali begona oʻtlar bilan zararlanib, tuproqdan koʻplab miqdorda suv
va oziqani oʻzlashtirishi natijasida donning sifat koʻrsatkichlari pasayib borishi
kuzatilgan. Masalan, 2019 yilda oʻrtacha oqsil miqdori 12,1%, kleykovina 25,4%,
shishasimonligi 43,4% ni tashkil etgan boʻlsa, bu koʻrsatkichlar 2020 yilda 11,8;
25,1; 42,3% ni, 2021 yilda esa, 11,5; 24,3; 41,6% ga kamayib borishi qayd etilgan.
Dala tajribalarida Glifor, 75,7% gerbitsidi kam me‟yorida 1,5 kg/ga qoʻllanilgan
variantlarda donning sifat koʻrsatkichlari boshqa variantlarga nisbatan yuqori
boʻlganligi qayd etilgan. Nazorat variantiga nisbatan oqsil miqdori yillar boʻyicha
1,7-2,2%, kleykovina 2,1-2,9%, shishasimonligi 4,8-6,6% yuqori boʻlgan boʻlsa,
Dalglifos 500 g/l (etalon) – 3,0 l/ga va Glifor, 75,7% - 3,0 kg/ga yuqori me‟yorda
qoʻllanilgan variantlarga nisbatan mos ravishda 0,7-0,9; 0,3-0,6 %, 0,8-0,9; 0,5-0,7%
va 1,4-2,0; 0,6-1,1 % yuqori boʻlishini ta‟minlagan. Shuni alohida ta‟kidlash lozimki,
Dalglifos 500 g/l (etalon)–3,0
l
/ga va Glifor, 75,7%-3,0 kg/ga yuqori me‟yorda
qoʻllash, kuzgi bugʻdoyni oʻsuv davrida stress holatga tushirib, don hosili bilan birga,
donning sifat koʻrsatkichlari Glifor, 75,7% gerbitsidi 1,5 kg/ga me‟yorida
qoʻllanilgan variantga nisbatan yuqori boʻlmaganligi aniqlangan.
Izlanishlarda, 2-tajribada Serto Plyus 75% -100 g/ga+Klodimeks 8 %-0,3
l
/ga
me‟yorlarda birgalikda qoʻllanilganda dondagi oqsil 14-14,6%, kleykovina 27,3-
27,8% va shishasimonligi 48,8-50,2 eng yuqori boʻlib, gerbitsidlar ushbu
me‟yorlardan koʻp ishlatilganda (Serto Plyus 75% -150 g/ga+Klodimeks 8%-0,4
l
/ga)
mos ravishda 0,3%; 0,3-0,4% va 0,4-0,8% past boʻlganligi qayd etilgan. Bu esa,
19
gerbitsidlar birgalikda yuqori me‟yorlarda oshirib qoʻllaganda, donlarning sifat
koʻrsaitkichlariga sezilarli ta‟sir koʻrsatishidan dalolat beradi.
Dissertatsiyaning
|
| |
НАУЧНЫЙ СОВЕТ PhD.05/29.08.2023.Qx.172.01 ПО ПРИСУЖДЕНИЮ

22
Тема диссертации доктора философии (PhD) зарегистрирована в Высшей аттестационной
комиссии при Министерстве высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан
за номером B2023.1.PhD/Qx1053.
Диссертация доктора философии (PhD) выполнена в Ташкентском государственном аграрном
университете (ТГАУ).
Автореферат диссертации доктора философии (PhD) на трѐх языках (узбекский, русский,
английский (резюме)) размещен на сайте Научного совета (www.qaxai.uz) и на информационно-
образовательном портале «ZiyoNet» (www.ziyonet.uz).
Научный руководитель:
Сайимбетов Алишер
доктор философии по сельскохозяйственным наукам,
доцент.
Официальные оппоненты:
Ризаев Шухрат Худойбердиевич
доктор сельскохозяйственных наук, доцент.
Тешабаев Шерзод
Алижанович
доктор философии по сельскохозяйственным наукам,
доцент.
Ведущая организация:
Научно-исследовательский институт карантина и
Масса - download

1-маъруза Мавзу: Масса алмашиниш жараёнлари Yusupbekov N. R., Nurmuhammedov H. S., Zakirov S. G. Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalari. Darslik. Toshkent: Fan va texnologiya, 2015. 848 b 206,79 Kb. 3
1-маъруза Мавзу: Масса алмашиниш жараёнлари Yusupbekov N. R., Nurmuhammedov H. S., Zakirov S. G. Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalari. Darslik. Toshkent: Fan va texnologiya, 2015. 848 b 200,4 Kb. 4
Axmediyeva Aliya Toxtarovna - Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov...

|
Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevichBog'liq PDF Gapparov Azim Qayumovich Jurnal-1-2024Axmediyeva Aliya Toxtarovna
Тенденции и факторы развития пищевой промышленности в Узбекистане
............................................................432
Б. А. Хакимов
Роль платежных систем в функционировании электронной коммерции
...................................................................438
Бабаева Гузаль Яшиновна
“Sirdaryo” va “Sirdaryo-Farm” erkin iqtisodiy zonasidagi xorxonalari erishgan yutuqlari,
berilgani imtiyozlar va yaratilgan shart-sharoitlar to‘g‘risida
.....................................................................................................444
Davlayev G‘olib Ashurovich
Milliy iqtisodiyotga jalb qilingan investitsiyalarning tahlili
..........................................................................................................447
Djalilov Dostonbek Abduazizovich
Ishlab chiqarish tafovutining Markaziy Bank monеtar siyosati qarorlariga ta’siri
.............................................................452
Duskobilov Umidjon Sharofiddinovich
O‘zbekistonda innovatsion jozibadorlik asosida oliy talim xizmatlarini rivojlantirish
.....................................................457
Jonuzokov M. K.
Aksiyadorlik jamiyatlarida korporativ boshqaruvni takomillashtirishda xorij tajribasidan foydalanish
.................461
Ismailov Allayor Rashidovich
Особенности формирования ценовой стратегии на рынке плодоовощной продукции
......................................465
Исроилов Абдурашид Абдурахманович
Iqtisodiyotni globallashuvi sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlar
barqarorligining nazariy metodologiyasini takomillashtirish
.....................................................................................................471
Kalandarova Nargiza Narimanovna
Проблемы регулирования и защиты инвесторов в развитии
электронной коммерции и пути их решения
...............................................................................................................................475
|
| |
Предметом исследования - Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy

26
определена оптимальная норма внесения гербицида Глифор содержающего
глифосат 75,7%, после уборки зерна озимой пшеницы (в послеуборочный
период) против тростника обыкновенного и других многолетних вредоносных
сорняков на участках с поверхностным залеганием грунтовых вод (1,5-2,0 м);
определены оптимальные нормы внесения
гербицида Серто Плюс
содержащего дикамба + тритосульфурон-этил, 75% и гербицида Клодимекс
содержащего клодинафоп пропаргил + антидот клоквинтоцет мексил, 8% -
индивидуально и в виде смеси, против однолетних и многолетних однодольных
сорняков весной в период кущения пшеницы;
после уборки урожая зерна озимой пшеницы (в послеуборочный период)
определены нормы внесения гербицидов Глифор 75,7% в норме 1,5 кг/га, в
период кущения пшеницы (в вегетационный период)
применение смеси
гербицидов Серто Плюс 75% при нормах внесения - 100 г/га + Клодимекс 8 % -
0,3 л/га, обеспечивали рост, развитие озимой пшеницы и высокую урожайность,
и качество зерна;
определена экономическая эффективность применения гербицидов в
послеуборочный период, а также в период вегетации пшеницы против сорняков
при возделывании озимой пшеницы в условиях среднезасоленных лугово-
аллювиальных почв;
Целью исследования - Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy

25
определение влияния норм внесения гербицидов, применяемых
против многолетнего тростника обыкновенного и
других корневищных
сорняков, распространенных на посевах озимой пшеницы в условиях средне
засоленных лугово-аллювиальных почв после уборки зерна озимой пшеницы (в
послеуборочный период);
изучение влияния видов гербицидов и их норм внесения, применяемых
отдельно и совместно (в смеси) против однолетних и многолетних,
однодольных и двудольных сорняков;
изучение
влияние гербицидов, применяемых против сорняков на посевах
пшеницы в не вегетационный и вегетационный период, на рост,
развитие и
продолжительность вегетационного периода;
оценение влияния гербицидов на урожайность зерна и на его качественные
показатели, применяемых в послеуборочный и вегетационный период озимой
пшеницы против распространения сорняков на посевах озимой пшеницы.
анализ экономической эффективности химической борьбы с сорняками при
выращивании озимой пшеницы для получения высоких урожаев зерна и
разработка рекомендаций для производства.
Объектом исследования являются
средне засоленные лугово -
аллювиальные почвы республики Каракалпакстан, сорта озимой пшеницы
«Краснодарская-99», гербициды Дальглифос 500 г/л, Глифор 75,7%, Серто
Плюс 75% и Клодимекс 8%.
сельском хозяйстве и химических мерах борьбы с ними

30
Распространение сорняков по видовому составу, установлено, что однолетние
сорняки составляют 61,9%, многолетние - 31,7%, двухлетние - 6,3%, отмечено,
что однолетние сорняки наносят больший ущерб по
сравнению с другими
сорняками. Это свидетельствует о том, что в Южной части региона по
сравнению с Центральными и Северными районами уровень засоления почв
относительно невысокий, а климатические условия благоприятны для роста и
развития растений.
Ходжалинский Центральный район Каракалпакстана, расположен на левом
берегу
Амударьи.
В
результате
выявления
видового
состава
и
распространенности сорняков на посевах озимой пшеницы было обнаружено 17
семейств, 46 родов и 53 вида сорняков, в том числе однолетних 32 (60,4%),
двухлетних 2 (3,8%) и многолетних 19 (35,8%), однолетние сорняки имели
высокий показатель вредоносности (рис. 2).
Научные
исследования
проводились
в
Чимбaйском
районе,
расположенном в
Северной части республики, и на Северном правобережье
канала «Кегейли». По климатическим условиям Северные и Южные районы
Республики Каракалпакстан отличаются друг от друга уровнем засоления почв,
суммой активных температур в течение вегетационного периода, количеством
осадков, относительной влажностью, что также оказывает влияние на
количество и виды сорняков, распространенных на возделываемых полях. На
посевах озимой пшеницы районов распространены 15 семейств, 47 родов и 52
вида сорняков, а на посевах центрального и южного районов эти показатели
составили 16-17 семейств, 46-55 родов, 53- 63 вида, в северном регионе учѐт
сорняков показал менее 1-11 штук. Также в северном регионе отмечено, что по
уровню засоренности самыми высокими были однолетники-59,6% (31),
двулетники-5,8% (3), многолетние -34,6% (18) (рис. 3).
При изучении засоренности полей озимой пшеницы в опытах было
отмечено, что уровень пораженности сорняками отмечался выше весной в фазе
кущения озимой пшеницы. Эти распространенные сорняки угнетают рост и
развитие озимой пшеницы начиная от всходов до конца вегетации, вызывая
снижение урожайности зерна.
Рисунок 1. Типы
распространения сорняков на
посевах озимой пшеницы
Южного региона
Каракалпакстана (Амударья)
Рисунок 2. Типы
распространения сорняков на
посевах озимой пшеницы
Центрального региона
Каракалпакстана (Ходжейли)
Рисунок 3. Типы
распространения сорняков на
посевах озимой пшеницы
Северного региона
Каракалпакстана (Чимбай)
Практические результаты исследования

|
Практические результаты исследованияBog'liq 7xzfitTga0g1ciDПрактические результаты исследования.
Определены 63 видов
сорняков, встрещаючихся на посевах озимой пшеницы южного региона
Республики Каракалпакстан, относящихся к 16 семействам и 55 родам, в том
числе: однолетние - 39 (61,9%), двухлетние - 4 (6,3%), многолетние - 20
(31,7%), из них широко распространенные на посевах пшеницы: злаковые
(
Poaceae
)-13, маревые
(
Chenopodiaceae
)-12, капустные (
Brassicacea
) -6,
астровые (
Asteraceae
)-9, на посевах озимой пшеницы было отмечено на 6-14
видов сорняков больше чем в центральных и северных регионах;
было определено широкое распространение сорняков и причинение ими
большого ущерба, соответственно на полях озимой пшеницы центральных и
северных районах республики: 17 и 15 семейств, 46 и 47 родов, 53 и 52 видов, в
том числе однолетних - 32 (60,4 %) и 31 (59,6%), двулетних - 2 (3,8 %) и 3
(5,8%), многолетних - 19 (35,8 %) и 18 (34,6%), 10 видов маревых
(
Chenopodiaceae
), злаковых (
Poaceae
)- 9, капустных (
Brassicacea
)-8 и астровых
(
Asteraceae
)-5.
установлено применение гербицида Глифор 75,7% в норме внесения 1,5
кг/га против широко распространенного тростника и других многолетних
сорняков, наносящих большой вред посевам озимой пшеницы после уборки
урожая зерна (в послеуборочный период) показало стабильное уменьшение
однолетних и многолетних сорняков на 84,7-100%, а тростника на 79,7-84,7%,
применение смеси гербицидов Серто Плюс 75% - 100 г/га + Клодимекс 8% - 0,
3 л/га против однолетних и многолетних, однодольных и двудольных сорных
растений весной в фазе кущения (в период вегетации) пшеницы, привело к
уменьшению однолетних на 87,8-93,6%, многолетних на 81,2-82,8%, при этом
создаются благоприятные условия для роста пшеницы по сравнению с
27
контрольным (без гербицида) вариантом и что обеспечивает дополнительный
урожай зерна 12,6-15,3 ц/га.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi pedagogik dasturiy vositalar fan dasturi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi pedagogik dasturiy vositalar fan dasturi
Download
0,8 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
01.01.2024
Hajmi
0,8 Mb.
#129425
Download
0,8 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi pedagogik dasturiy vositalar fan dasturi
Download
0,8 Mb.
Matnni ko'rish
III. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashgʻulotlari)

5
vositalar guruhlari: namoyish etuvchi dasturlar, nazorat qiluvchi dasturlar,
o‗rgatuvchi dasturlar, modellashtiruvchi dasturlar.
2-mavzu. Pedagogik dasturiy vositalar yaratuvchi dasturlar tasnifi
Pedagogik dasturiy vositalar yaratuvchi dasturlar tasnifi. Matn muharrirlari.
Grafik muharrirlar. Animator dasturlar. Web muharrirlar. Audio muharrirlar. Video
muharrirlar. Ma‘lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari.
3-mavzu. Pedagogik dasturiy vositalarni loyihalashtirish
Pedagogik dasturiy vositalarni loyihalash. Buyurtmachi yoki ta‘lim muassasasi
talablarini o‗rganish. Pedagogik dasturiy vositalarni loyihasini ishlab chiqish.
4-mavzu. Pedagogik dasturiy vositalar yaratishga qoʻyiladigan talablar
Pedagogik dasturiy vositalar yaratishga qoʻyiladigan talablar tasnifi: didaktik
talablar; pedagogika-psixologik talablar; ekrandagi tasvirlarning rangiga qoyiladigan
talablar; yorqinlik talabi; ekrandagi ma'lumotlarning tuzilishiga qoyiladigan talablar;
ekrandagi ob'ektlarning ko'rinishiga qo'yiladigan talablar; foydalanuvchi oynasining
qulayligi.
5-mavzu. Pedagogik dasturiy vositalar yaratishda texnik va ergonomik
talablar
Dasturning ommaviyligi; dastur ishining uzluksizligi; dastur hajmi; kompyuter
imkoniyatlaridan unumli foydalanish; o'quvchi va kompyuteming muloqot usullari;
o'quvchi uchun ortiqcha ma'lumotlarning berkitilishi; PDTning hissiy ta'sirchanligi;
o'qituvchi va o'quvchi vaqtini tejash kabi talablami olish mumkin.
-mavzu. Flash dasturida taqdimot yaratish

7
14-mavzu. Flash dasturida ob’yekt va jarayonlarni modellashtirish
Flash dasturida ob‘yekt va jarayonlarni modellashtirish uchun uning loyihasini
ishlab chiqish. Flash dasturida ob‘yekt va jarayonlar modelini yaratish. Ob‘yekt va
jarayonlarni modellashtirish boshqaruv elementlarini yaratib olish.
15-mavzu. iSpring dasturida manbalar yaratish
iSpring dasturida manbalar yaratish: anketa-so‗rov hosil qilish; turli xil nazorat
testlar yaratish; nazorat testlarini sozlash va nashr qilish; masofali ta‘lim uchun o‗quv
kurslari ishlab chiqish.
IV. Amaliy mashgʻulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashgʻulotlar bo‗yicha quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
1. Pedagogik dasturiy vositalar yaratishga qoʻyiladigan talablar
2. Pedagogik dasturiy vositalarni loyihalashtirish
3. Amaliy dasturlarda pedagogik dasturiy vositalar yaratish
4. Modellashtiruvchi dasturlarda pedagogik dasturiy vositalar
5. Namoyish qiluvchi dasturlarda pedagogik dasturiy vositalar
6. Oʻrgatuvchi dasturlar va ularni yaratish
7. Moodle tizimida o‗quv materiallarni joylashtirish
8. Moodle tizimida nazorat testlari yaratish va undan foydalanish
9. Moodle tizimining interfaol imkoniyatlarni hosil qilish
10. Flash texnologiyasida boshqaruvchi ob‘ektlar yaratish.
11. Multimediyali elektron darslik yaratish
12. Flash dasturida interfaol manbalar yaratish
13. Flash dasturida ob‘yekt va jarayonlarni modellashtirish
14. iSpring dasturida manbalar yaratish
Amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish bo‗yicha kafedra professor-o‗qituvchilari
tomonidan ko‗rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Unda talabalar asosiy ma‘ruza
mavzulari bo‗yicha olgan bilim va ko‗nikmalarini amaliy masalalarga dasturlar tuzish
orqali bilimlarini yanada boyitadilar. Shuningdek, darslik va o‗quv
q o‗llanmalar
asosida talabalar bilimlarini mustaxkamlashga erishish, tarqatma materiallardan
foydalanish, ilmiy maqolalar va tezislarni chop etish orqali talabalar bilimini oshirish,
masalalarning dasturini tuzish, mavzular bo‗yicha ko‗rgazmali qurollar tayyorlash va
boshqalar tavsiya etiladi.