Axborot madaniyatini shakllantirish muammolari

Muammolarni hal qilish qobiliyati, etakchilik qobiliyati, tadqiqot ishlariga moyillik (M. G.
Voxrisheva);
Tashabbuskorlik, ijodkorlik, intellektual salohiyat, yuksak
psixomotor sifatlar, axloqiylik,
bilimdonlik, ijodiy idrok etish qobiliyati, jiddiy tahlildan aslo qolishmaydi;
Psixologik
moslashuv, stressga chidamlilik, o'z-o'zini bilish, o'zini o'zi tashkil qilish, o'zini
o'zi boshqarish va o'zini o'zi tuzatish ko'nikmalari.
Bir qator tadqiqotchilar axborot madaniyati rivojlanishining qarama-qarshi xususiyatini
hisobga olib, insonning o'zi yaratgan axborot "yirtqich hayvoniga" to'liq bog'liqligi xavfi (N.
I. Vitiska va boshqalar) mavjudligiga ishonishadi. Ularning fikriga ko'ra, noaniq
ma'lumotlarni qayta ishlashga asoslangan intellektual axborot tizimlarini qurish alohida rol
o'ynaydi, bu esa mutaxassislarning boshqaruv qarorlarini qabul qilish bilan bog'liq fikr-
mulohazalarining sifat tomonini eng mos modellashtirishga imkon beradi.
Axborot madaniyati muammosiga oid tadqiqotlarda bir qancha umumiy masalalar aniqlangan:
uning asosiy tushunchalari va turlari; axborotlashtirishning huquqiy va axloqiy jihatlari,
shaxsning axborot madaniyatini shakllantirishning psixologik-pedagogik
muammolari; uning
pedagogik jarayonda rivojlanishining psixologik mexanizmlari; axborot texnologiyalarining
o'rni, global axborot tarmoqlarining madaniyat rivojidagi o'rni va ta'siri, Rossiyaning
madaniyat, san'at va ta'lim sohasidagi axborot resurslarining holati. Shunday qilib,
bir qator
mualliflar (Yu. S. Zubov va N. A. Slyadneva) tarixiy ongda moddiy o'zgartiruvchi inson
faoliyatining roli hali ham hukmronlik qiladi, degan pozitsiyani ko'rib chiqadilar.
Axborotni o'zgartirish faoliyati odatda ma'naviy madaniyat tarixi sifatida qaraladi va
texnologik va ijtimoiy tarixga bo'ysunadi. Biroq, mualliflarning fikricha, axborot ishlab
chiqarish usuli inson faoliyati asosida yotadi va asosan madaniyat turlarini belgilaydi.
Shuning uchun ham ta'lim va tarbiyaning zamonaviy axborot texnologiyalarini rivojlantirish
juda muhimdir.
Tadqiqotchilarning yana bir guruhi (Z. E. Vorobieva va A. I. Muxachev) yaqin kelajakda
barcha tizimlarda sodir bo'ladigan energiya-axborot o'zaro ta'sirini o'rganishga bag'ishlangan
yagona fan shakllanishini taklif qiladi.
Demak, fanlararo tadqiqot tushunchalari va toifalarini aniqlash
va aniqlashtirish zarurati
tug‘iladi, bu esa o‘z navbatida ta’lim tuzilmasi va mutaxassislar madaniyatining sifat tarkibiy
qismlarini jiddiy qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi.
Bu jarayonda yetakchi oʻrin shaxsning axborot madaniyatini yuksaltirishning eng muhim
omili va butun bilim industriyasining ham global, ham mintaqaviy miqyosdagi eng yirik
tarmogʻi sifatida taʼlim tizimiga tegishli, yaʼni. mutaxassisning axborot madaniyatining
mintaqaviy jihatini yoritib berish. Tadqiqotchilar odamlarning axborotga kirishning turli
imkoniyatlariga bo'linishi munosabati bilan yuzaga keladigan shaxsning axborot
madaniyatining axloqiy jihatlariga (M. G. Voxrisheva, V. M. Petrova, A. S. Chachko va
boshqalar) katta qiziqish bildirmoqdalar: saqlash qiyinligi tufayli. asl va mualliflik huquqi,
pullik va bepul ma'lumotlarni ajratish, ijtimoiy munosabatlarning maxsus ierarxiyasining
paydo bo'lishi va turli ijtimoiy guruhlarning axborot hissasidagi farq bilan.
Pedagogika bilan chegaradosh axborot madaniyatining muammolari - axborot faoliyatidagi
muloqot tamoyillari, shaxsning axborot madaniyati tipologiyasi, 21-asrda uning rivojlanish
prognozlari, virtual haqiqatda shaxsning o'zini o'zi identifikatsiya qilish xususiyatlari ( A. A.
Grechixina va boshqalar), jamiyat rivojlanishining axborotlashtirish
tarixi va nazariyasini
o'rganishda optimal nisbatni izlash va shaxsiy ma'lumotlarning xulq-atvori sohasida
mutaxassislarni tayyorlashning zarur darajasini ta'minlash (N. L. Nikitina, E. L. Kudrina, N. I.
Gendina va boshqalar). .). O'quv dasturlarini qurishning blok-modulli printsipi taklif etiladi,
bu esa ta'limning fundamental xarakterini ta'minlagan holda kursni talabalar toifasiga qarab
o'zgaruvchan qilish imkonini beradi.