nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
, Ardleigh Road - Customer satisfaction survey

24, Ardleigh Road Q1 .
Travel Agent: Can you spell that?
Andrea:
A-R-D-L-E-I-G-H Road.
Travel Agent: Postcode?
Andrea:
BH5 2OP.
Travel Agent: Thanks. And can I have your phone number?
Andrea:
Is a mobile alright?
Travel Agent: Fine.
Andrea:
It’s 07786643091.
Travel Agent: Thank you. And can I ask you where you heard about World Tours? From a friend? Or did
you see an advert somewhere?
Andrea:
No, I read about you in the newspaper Q2 .
Travel Agent: OK, I’ll get the brochures in the post to you but can I give you some information over the
phone. What kinds of things do you want to do on your holiday?
Andrea:
I’m interested in going to California with my family. I’ve got two children and we want to hire
a car.
Travel Agent: OK. We have a couple of self-drive tours there visiting different places of interest in California.
The first one begins in Los Angeles and there’s plenty of time to visit some of the theme parks there Q3 .
Andrea:
That’s something on my children’s list so I’d want to include that.
Travel Agent: Good. Then you drive to San Francisco. From San Francisco, you can drive to Yosemite Park
where you spend a couple of nights. You can choose to stay in a lodge or on the campsite.
Andrea:
I don’t like the idea of staying in a tent Q4 . It’d be too hot.
Travel Agent: Right. And the tour ends in Las Vegas.
Andrea: OK.
Travel Agent: The other trip we can arrange is slightly different. It starts in San Francisco. Then you drive
south to Cambria.
Andrea:
Someone told me there’s a really nice castle near Cambria Q5 . Will we go near that?
Travel Agent: Hearst Castle is on that road so you could stop there.
Andrea:
Good. I’d like to do that. Does this trip also go into the desert?
Travel Agent: No, it continues to Santa Monica where most people like to stop and do some shopping.
Andrea: We
have enough of that at home so that doesn’t interest us.
Travel Agent: OK. Well, you could go straight on to San Diego.
Andrea:
top 
Q17 - Customer satisfaction survey

TEST
Festival information
TIM:
Good morning. You’re through to
the tourist information office, Tim speaking. How can I
help you?
JEAN:
Oh hello. Could you give me some information about next month’s festival, please? My
family and I will be staying in the town that week.
TIM:
Of course. Well it starts with a concert on the afternoon of the 17th.
JEAN:
Oh I heard about that. The orchestra
and singers come from the USA, don’t they?
TIM:
They’re from Canada. They’re very popular over there. They’re going to perform a number
of well-known pieces that will appeal to children as well as adults.
JEAN:
That sounds good. My whole family are interested in music.
TIM:
The next day, the 18th, there’s a performance
by a ballet company called
kirish qismi; asosiy referat qismi; yakuniy qism

139
a) mavzu; b) muammo; c) kompozitsiya; D) asosiy mazmunning tavsifi; l) tasviriy
materialning mavjudligi va maqsadini ko‘rsatish.
3. Xulosa qismi - manba muallifining xulosalari.
I
II. Yakuniy qism.
1.
Ma’lumotnoma qurilmasi.
1. Referat muallifi (referent) tomonidan axborotlarning yangiligi,
ahamiyati,
dolzarbligini baholash, xulosa qilish, ko‘rib chiqish
obyektidan foydalanish
imkoniyati va ko‘lamining ko‘rsatkichi ( samarali turdagi referatlar uchun).
Manba matnini referat shakli bilan solishtiring.
Manba matni
Referat shakli
Keling, ko‘mirdan quruq muzni olishni
ko‘rib chiqaylik. Bu har kuni sanoat
korxonalarida amalga oshiriladi.
Matnning boshida sanoat korxonalarida
ko‘mirdan quruq muz olish haqida
gapiriladi.
Ko‘mir
qozonlarda yoqiladi va
olingan tutun tozalanadi.
Muallif suyuq karbonat angidridni olish
jarayonini batafsil bayon qiladi:
ko‘mirni yoqish, undan keyin
isitish, sovutish, siqish, suyuq holatga o‘tish
E’tibor bering, bu karbonat angidrid
suyuqligi ballonlarda zavodlarga
yetkazib beriladi va sanoat maqsadlari
uchun ishlatiladi
Muallif
sanoatda
suyuq
karbonat
angidriddan
foydalanish sohasini qayd etadi
Bu juda sovuq, hatto tuproqni
muzlatishi mumkin.
Muallif suyuq karbonat angidrid modda
sifatida tuproqni muzlatish
mumkin ekanligiga ta’rif beradi.
140
Ma’lumki, bu Moskva metrosini
qurishda
amalga oshirilgan
Muallif Moskva metrosini qurishda suyuq
karbonat angidriddan foydalanilganini
eslaydi.
Biroq, ko‘pchilik maqsadlar uchun
quruq muz deb ataluvchi qattiq
shakldagi karbonat angidrid talab
qilinadi.
Muallif karbonat angidridni
qattiq shakli-
quruq muz olishning ahamiyatini alohida
ta’kidlaydi.
"Quruq muz" nomi ushbu muzning
asosiy fizik xususiyatini ko‘rsatadi.
Muallif quruq muzning asosiy fizik
xususiyatini qayd etadi.
Shuning uchun quruq muz
kerakli sovutish moddasi hisoblanadi.
Misol uchun, ushbu muz
yordamida saqlanadigan mahsulotlar
zararlanishdan himoyalangan.
Nihoyat, karbonat angidrid
Ishonchli yong’inga qarshi vosita.
Muallif kundalik hayotda sovutish vositasi
sifatida quruq muzdan foydalanishning
muhimligi va yong’inga
qarshi ishonchli
vositalar ekanligiga misollar keltiradi.
Bularning barchasi nima uchun
quruq muz sanoat va maishiy
texnikada
keng foydalanilishini
tushuntirish imkonini beradi
.
Xulosa qismida muallif sanoat va maishiy
texnikada quruq muzdan keng foydalanish
ishonch bildiradi.
Uyga vazifa - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

Uyga vazifa: 2-3-mashq.
1. Quyidagi o'zgarmaslarning turlarini aytib bering.
-9.22 E-2; 0.01 E+5; 1.11 E-4; 21; 21; 7; 7; 19; 19; 63; 63;
true; true; true; false; false; false; '555'; 'aar';'mmr';'bbj';'aga';
'Muqaddas'; 'Vatan';'Mustaqil'; Y; 'n'; 's'; 'о'; 'n'; T; 'y'; 'a'; 't';
Sana:___________
Sinf :_____________
17- dars. Mavzu: Jadval ko'rinishidagi miqdorlar
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Jadval ko'rinishidagi miqdorlar
|
Maqsad
va
vazifalar
|
Darsning maqsadi: o'quvchilargа jadval ko'rinishidagi miqdorlar bilan ishlashni o’rgaish.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarda bir o’lchovli(chiziqli) ikki o’lchovli(to’g’ri to’rtburchak), uch o’lchovli h.k. jadval ko'rinishidagi miqdorlar haqida bilim va ko'nikma berish.
|
|
Eustatis. 
Q1 - Customer satisfaction survey

TEST
Cookery classes
OFFICIAL: Hello, Tourist Information Centre, Mike speaking, how can I help you?
WOMAN:
Oh, hi. I wanted to find out about cookery classes. I believe there are some one-day classes
for tourists?
OFFICIAL: Well, they’re open to everyone, but tourists are always welcome. OK, let me give you some
details of what’s available. There are several classes. One very popular one is at the
Food 
Studio - Customer satisfaction survey

|
Customer satisfaction surveyBog'liq Listening transcripts 230531 122425Food
Studio.
Example
WOMAN: OK
OFFICIAL: They focus on seasonal products, and as well as teaching you how to cook them, they also
show you how to
choose
Q1
them.
WOMAN:
Right, that sounds good. How big are the classes?
OFFICIAL: I’m not sure exactly, but they’ll be quite small.
WOMAN:
And could I get a
private
Q2
lesson there?
OFFICIAL: I think so … let me check, yes, they do offer those. Though in fact most of the people who
attend the classes find it’s a nice way of getting to know one another.
WOMAN:
I suppose it must be, yes.
OFFICIAL: And this company has a special deal for clients where they offer a discount of
20 percent
Q3
if you return for a further class.
WOMAN:
OK. But you said there were several classes?
OFFICIAL: That’s right. Another one you might be interested in is Bond’s Cookery School. They’re quite
new, they just opened six months ago, but I’ve heard good things about them. They concentrate
on teaching you to prepare
healthy
Q4
food, and they have quite a lot of specialist staff.
WOMAN:
So is that food for people on a diet and things like that? I don’t know if I’d be interested in that.
OFFICIAL: Well, I don’t think they particularly focus on low calorie diets or weight loss. It’s more to do
with recipes that look at specific needs, like including ingredients that will help build up your
bones
Q5
and make them stronger, that sort of thing.
WOMAN:
I see. Well, I might be interested, I’m not sure. Do they have a website I could check?
OFFICIAL: Yes, just key in the name of the school – it’ll come up. And if you want to know more about
them, every Thursday evening they have a
|
| |
Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi - bet 163

371
Kompleks usullar
O‘simliklarni himoyalashning kompleks usullari deganda
ma’lum ekinlar biotsenozida yuqoridagi usullarning kombi-
natsiyalarini qo‘llash tushuniladi.
O‘simliklarni zararkunandalar va kasalliklardan himoya
qilishning kompleks usullari ekinlarga yetkaziladigan zararni
iqtisodiy jihatdan kamaytirish va tabiiy omillarning foydali
ta’sirini kuchaytirish uchun xizmat qiladi .
O‘simliklarni himoya qilish tadbirlari

372
o‘tlar, kasalliklar, zararkunandalar o‘z-o‘zidan kamayib
kuzatiladi.
Ko‘plab ekinlarni bir joyda surunkasiga bir necha yil
yetishtirish mumkin emas. Masalan no‘xat, qand lavlagi,
bug‘doy, arpa, oq jo‘xori va javdar kabi ekinlarni bir joyda bir
yildan ortiq yetishtirish tavsiya qilinmaydi.
Agar ekinlarni har yili bir joyda yetishtirilaversa, ularning
hosili yildan-yilga keskin kamayib boraveradi. Shuning uchun
ularni har yili almashtirilishi maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Ko‘plab ekinlarning orasidan faqat makkajo‘xori bir joyda
bir necha yil, aniqrog‘i 4-5 yil davomida yetishtirilishi mumkin.
Ekinlarni almashlab ekish tuproq, ekinlar va atrof-muhitni
holatini yaxshilovchi eng yaxshi amallardan sanaladi. Shuning
uchun ekinlarni almashlab ekishga jiddiy qaraladi.
Ichki tarmoq - Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent

|
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent
|
bet | 66/111 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,03 Mb. | | #246571 |
Ichki tarmoq
5.5-rasm. Tarmoqqa qaratilgan turli tahdidlar
Tarmoqqa qaratilgan hujumlar sonini ortib borishi natijasida tashkilotlar o‘z tarmoqlarida xavfsizlikni ta’minlashda qiyinchiliklarga duch kelishmoqda. Bundan tashqari, hujumchilarning yoki xakerlarning tarmoqqa kirishning yangidan - yangi usullaridan foydalanishlari, ular motivlarining turlichaligi bu murakkablikni yanada oshiradi. Tarmoq hujumlari odatda quyidagicha tasniflanadi.
Razvedka hujumlari. Razvedka hujumlari asosiy hujumni oson amalga oshirish maqsadida tashkilot va tarmoq haqidagi axborotni to‘playdi va bu hujumchilarga mavjud bo‘lishi mumkin bo‘lgan zaifliklarni aniqlash imkonini beradi.
Razvedka hujumining asosiy maqsadi quyidagi toifaga tegishli ma’lumotlarni yig‘ish hisoblanadi:
tarmoq haqidagi;
tizim haqidagi;
tashkilot haqidagi.
Razvedka hujumlarining quyidagi turlari mavjud:
Aktiv razvedka hujumlari. Aktiv razvedka hujumlari asosan portlarni va operaеsion tizimni skanerlashni maqsad qiladi. Buning uchun, hujumchi maxsus dasturiy vositalardan foydalangan holda, turli paketlarni yuboradi. Masalan, maxsus dasturiy vosita router va
tarmoqlararo ekranga boruvchi barcha IP manzillarni to‘plashga yordam beradi.
Passiv razvedka hujumlari. Passiv razvedka hujumlari trafik orqali axborotni to‘plashga harakat qiladi. Buning uchun hujumchi sniffer deb nomlanuvchi dasturiy vositadan foydalanadi. Bundan tashqari, hujumchi ko‘plab vositalardan foydalanishi mumkin.
Kirish hujumlari. Mo‘ljaldagi tarmoq haqida yetarlicha axborot to‘planganidan so‘ng, hujumchi turli texnologiyalardan foydalangan holda tarmoqqa kirishga harakat qiladi. Ya’ni, tizim yoki tarmoqni boshqarishga harakat qiladi. Bu turdagi hujumlar kirish hujumlari deb ataladi. Bularga ruxsatsiz foydalanish, qo‘pol kuch hujumi, imtiyozni orttirish, o‘rtada turgan odam hujumi va boshqalarni misol sifatida keltirish mumkin.
Parolga qaratilgan hujumlar. Parolga qaratilgan hujumlar nishondagi kompyuter tizimi uchun nazoratni qo‘lga kiritish yoki ruxsatsiz foydalanish maqsadida amalga oshiriladi. Parolga qaratilgan hujumlar maxfiy kattaliklarni o‘g‘irlashni maqsad qiladi. Buning uchun turli usul va vositalardan foydalaniladi. Keng tarqalgan hujumlarga quyidagilar misol bo‘la oladi:
lug‘atga asoslangan hujum;
qo‘pol kuch hujumi yoki barcha variantlarni to‘liq tanlash hujumi;
gibrid hujum (lug‘atga va qo‘pol kuch hujumlariga asoslangan);
Rainbow jadvali hujumlari (oldindan hisoblangan keng tarqalgan parollarning xesh qiymatlari saqlanuvchi jadvallar).
O‘rtada turgan odam hujumi. O‘rtada turgan odam (Man in the middle attack, MITM) hujumida hujumchi o‘rnatilgan aloqaga suqilib kiradi va aloqani uzadi. Bunda nafaqat tomonlar o‘rtasida almashinadigan ma’lumotlarga, balki, soxta xabarlarni ham yuborish imkoniyatiga ega bo‘ladi. MITM hujumi yordamida hujumchi real vaqt rejimidagi aloqani, so‘zlashuvlarni yoki ma’lumotlar almashinuv jarayonini boshqarishi mumkin.
|
| |
B10.10.4 Fibre Channel - Windows Experience

|
B10.10.4 Fibre Channel - Windows Experience
|
bet | 213/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
Design Guideline References:
Hardware Design Guide Version 3.0 for Microsoft Windows 2000 Server, Chapter 5
B10.10.4.1 Option ROMs for FC bootable controllers support extended Int 13 functions
[SDG3:147]
El Torito support is not required for FC controllers.
B10.10.4.2 Use X3T11 Private Loop Direct Attach profile as storage base to use native operating system support
[SDG3:182]
See B10.1.5.
See B10.1.R.
B10.10.R.1 Fibre Channel controllers comply with the FC-PH Specification, Version (TBD)
In order to take advantage of the Microsoft-defined FibrePort model.
B10.10.R.2 SCSI Fibre Channel Protocol –2 (FCP-2), ANSI NCITS T10/1144 D
All general requirements in B1.0 are included by reference.
All bus-specific requirements in B2.0 are included by reference.
|
| |
- DARS. BIRLASHMALAR - 1 – dars. C++ Dasturlash tilining kelib chiqishi xaqida ma’lumot

|
1 – dars. C++ Dasturlash tilining kelib chiqishi xaqida ma’lumot
|
bet | 64/89 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 313,45 Kb. | | #100010 |
Bog'liq @AKT Official C haqida o\'zbekcha darslar majmui65 - DARS. BIRLASHMALAR.
Strukturalarga yaqin tushuncha bu birlashma tushunchasidir. Birlashmalar union hizmatchi so’zi yordamida kiritiladi. Misol uchun union {long h; int I,j; char c[4]}UNI;
Birlashmalarning asosiy hususiyat shundaki uning hamma elementlari bir hil boshlangich adresga ega bo’ladi.
Qo’yidagi dastur yordamida bu hususiyatni tekshirish mumkin:
#include
void main()
{ union {long h; int k; char c[3]}U={10l;-3;”ALI”);
Cout<<(“\n l=%d”;&u.l);
Cout<<(“\n k=%d”;&u.k);
Cout<<(“\n c=%d”;&u.c);
};
Birlashmalarning asosiy avfzalliklaridan biri hotira biror qismi qiymatini har hil tipdagi qiymat shaklida qarash mumkindir. Misol uchun qo’yidagicha birlashma union {float f; unsigned long k; char h[4];}fl;
Hotiraga fl.f=2.718 haqiqiy son yuborsak uning ichki ko’rinishi kodini fl.l yordamida ko’rishimiz, yoki alohida baytlardagi qiymatlarni fl.h[0]; fl.h[1] va hokazo yordamida qo’rishimiz mumkin.
Birlashmalar imkoniyatlarini ko’rsatish uchun bioskey() funktsiyasidan foydalanishni ko’rib chiqamiz. Bu funktsiya bios.h sarlavhali faylda joylashgan bo’lib, qo’yidagi prototipga ega:
int bioskey(int);
MS DOS operatsion tizimida ihtiyoriy klavishaning bosilishi klaviatura buferiga ieei bayt ma'lumot yozilishiga olib keladi.
Agar funktsiyaga bioskey(0) shaklda murojat qilinsa va bufer bo’sh bo’lsa biror klavishaga bosilishi kutiladi, agar bufer bo’sh bo’lmasa funktsiya buferdan ikki baytli kodli o’qib butun son sifatida qaytaradi. Funktsiyaga bioskey(0) shaklda murojat qilinsa va bufer bo’sh bo’lsa biror klavisha bosilishi kutiladi, agar bufer bo’sh bo’lmasa funktsiya buferdagi navbatdagi kodni qaytaradi. Funktsiyaga bioskey(1) shaklda murojat qilish bufer bush yoki bo’shmasligini aniqlashga imkon beradi. Agar bufer bo’sh bo’lmasa funktsiya buferdagi navbatdagi kodni qaytaradi, lekin bu kod buferdan o’chirilmaydi.
Qo’yidagi dastur buferga kelib tushuvchi kodlarni ukib monitorga chikarishga imkon beradi:
# include
# include
void main()
{
union
{ char rr[2];
int ii;
} cc;
unsigned char scn,asc;
Cout<<(“\n\n Ctrl+Z bilan chikish.”
Cout<<(“\n Klavigani bosib, kodini oling. \n ”);
Cout<<(“\n SCAN || ASCII”);
Cout<<(“\n (10) (16) (10) (16)”);
do
{ Cout<<(“\n”);
cc.ii=bioskey(0);
asc=cc.hh[0];
scn=cc.hh[1];
Cout<<( “ %4d %3xH || %4d %3xH |”,scn,scn,asc,asc);
}
while(asc!=26 || scn!=44);
}
Bu dasturda cc nomli birlashma kiritilgan bo’lib, cc.ii elementiga bioskey(0) funktsiyasi natijasi yoziladi. So’ngra natijaning alohida baytlari sken va ASCII kodlar sifatida monitorga chiqariladi.
Tsikl to 26 ASCII kod va 44 sken kod paydo bo’lmaguncha (CTRL+Z klavishlari bosilmaguncha) davom etadi.
|
| |
Strukturalarga ko’rsatkichlar ustida amallar

|
Strukturalarga ko’rsatkichlar ustida amallar
|
bet | 62/89 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 313,45 Kb. | | #100010 |
Bog'liq @AKT Official C haqida o\'zbekcha darslar majmuiStrukturalarga ko’rsatkichlar ustida amallar.
Strukturalarga ko’rsatkichlar ustida amallar oddiy ko’rsatkichlar ustida amallardan farq qilmaydi. Agar ko’rsatkichga strukturalar massivining biror elementi adresi qiymat sifatida berilsa, massiv buyicha uzluksiz siljish mumkin buladi. Misol tariqasida kompleks sonlar massivi summasini hisoblash masalasini ko’rib chiqamiz:
#include
void main()
{
sruct complex
{float x;
float y;} array[]={1.0,2.0,3.0,-4.0,-5.0,-6.0,-7.0,-8.0};
struct complex summa={0.0,0.0};
struct complex *point=&array[0];
int k,I;
k=sizeof(array)/sizeof(array[0]);
for(i=0;i{
summa.x+=point->x;
summa.y+=point->y;
point++;
}
Cout<<(“\n Summa: real=%f”,\t imag=%f”,summa.x,summa.y);
}
Dastur bajarilishi natijasi:
Summa: real=-8.000000, imag=-16.000000
Strukturalar va funktsiyalar.
Strukturalar funktsiyalar argumentlari sifatida yoki funktsiya qaytaruvchi qiymat kelishi mumkin. Bundan tashqari ikkala holda ham strukturaga ko’rsatkichlardan foydalanish mumkindir. Misol uchun kompleks son modulini hisoblash dasturini keltiramiz:
Double modul(complex a)
{return sqrt(a.real*a.real+a.imag*a.imag}
Ikki kompleks son yigindisini hisoblash funktsiyasi:
Complex add(complex a, complex b)
{ complex c;
c.real=a.real+b.real;
c.imag=a.imag+b.imag;
return c;
}
Bu funktsiyani ko’rsatkichlar yordamida qo’yidagicha yozish mumkin
Complex* add(complex* a, complex* b)
{ complex* c; c=(complex*)malloc(sizeof(complex));
c->real=(*a).real+(*b).real;
c->imag=(*a).imag+(*b).imag;
return c;
}
Bu funktsiya complex tipidagi dinamik ob'ekt yaratib adresini qaytaradi. Dasturda bu ob'ekt uchun ajratilgan joyni ozod qilish maqsadga muvofiq. Bu funktsiyaga dasturda qo’yidagicha murojaat qilish mumkin:
Complex a={0.1,-0.3},b={0.2,-0.5};
Complex* pa; pa=add(&a,&b);
|
| |
- DARS. ABSTRAKT TIPLARNI TASVIRLASH

|
- DARS. ABSTRAKT TIPLARNI TASVIRLASH
|
bet | 63/89 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 313,45 Kb. | | #100010 |
Bog'liq @AKT Official C haqida o\'zbekcha darslar majmui64 - DARS. ABSTRAKT TIPLARNI TASVIRLASH.
Amaliy masalalarni echishda, shu soha uchun mos bo’lgan ma'lumotlar tiplarini aniqlab olish qo’laydir. Dasturda bu tiplar strukturali tiplar sifatida tasvirlanadi. Sungra shu tip bilan bog’lik hamma funktsiyalarni ta'riflab, biblioteka hosil qilinadi. Misol tariqasida kasrlar bilan bog’lik abstrakt tip kiritamiz. Kasrlar ustida quyidagi funktsiyalarni kiritamiz. Input() kasr soni kiritish;
Out() kasr soni ekranga chiqarish;
Add() kasrlarni qo’shish;
Sub() kasrlarni ayirish;
Mult() kasrlarni kupaytirish;
Divide() kasrlarni bo’lish;
//* fract.h
Typedef struct rational_fraction
{
int numerator;
int denominator;
} fraction;
void input (fraction * pd);
void out( fraction dr);
fraction add (fraction dr1, fraction dr2);
void sub (fraction dr1, fraction dr2, fraction * prd);
fraction * mult ( fraction dr1, fraction dr2);
fraction divide ( fraction * pd1, fraction * pd2);
//* fract.c
#include
#include
void input (fraction * pd)
{
int N;
Cout<<(“\n Chislitel':”);
Cin>>(“%d”, pd->numarator);
Cout<<(“Znamenatel':”);
Cin>>(“%d”, &N);
if (N==0)
{
Cout<<(“\n” Oshibka! Nulevoy znamenatel'”);
exit (0);
}
pd-> denominator=N;
void out ( fraction dr)
{
Cout<<(“ Ratsional'naya drob'”);
Cout<<( “%d/%d”, dr.numerator, dr.denominator);
}
fraction add ( fraction dr1, fraction dr2)
{
fraction dr;
dr.numerator=dr1.numarator * dr2.denominarator+ dr1.denominator * dr2.numarator;
dr.denominator=dr1.denominator * dr2.denominator;
return dr;
}
void sub ( fraction dr1, fraction dr2, fraction * pdr)
{
pdr-> numarator=dr1.numarator * dr2.numarator- dr2.numarator * dr1.denominator;
pdrw-> denominator= dr1.denominator* dr2.denominator;
}
fraction * mult ( fraction dr1, fraction dr2 )
{
fraction * mul;
mul= (fraction 8) malloc (sizeof ( fraction) );
mul-> nymerator=dr1.numerator * dr2.numerator;
mul-> denominator= dr1.denominator * dr2.denominator;
return 0;
}
fraction divide ( fraction * pd1, fraction * pd2)
{
fraction d;
d.numarator= pd1-> numarator * pd2 ->denominator;
d.denominator=pd1->denominator * pd2 ->numarator;
return d;
}
Qo’yidagi programma kiritilgan funktsiyalar yordamida kasrlar ishlashga misol bo’ladi
#Include “fract.h”
#include “fract.c”
void main()
{
fraction a,b,c;
fraction *p;
Cout<<(“\n Vvedite drobi”);
input(&a);
input(&b);
c=add(a,b);
out©;
p=mult(a,b);
out(*p);
free(p);
c=divide(&a,&b);
out(c);
}
|
| |
Strukturalar massivlari - 1 – dars. C++ Dasturlash tilining kelib chiqishi xaqida ma’lumot

|
1 – dars. C++ Dasturlash tilining kelib chiqishi xaqida ma’lumot
|
bet | 61/89 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 313,45 Kb. | | #100010 |
Bog'liq @AKT Official C haqida o\'zbekcha darslar majmuiStrukturalar massivlari.
Strukturalar massivlari oddiy masivlar kabi tasvirlanadi. Yuqorida kiritilgan strukturali tiplar asosida qo’yidagi strukturalar massivlarini kiritish mumkin:
Struct goods list[100];
Complex set [80];
Bu ta'riflarda list va set strukturalar nomlari emas, elemenlari strukturalardan iborat massivlar nomlaridir. Konkret strukturalar nomlari bo’lib set[0],set[1] va hokazolar hizmat qiladi. Konkret strukturalar elementlariga qo’yidagicha murojaat qilinadi: set[0].real– set massivi birinchi elementining real nomli komponentasiga murojaat.
Quyidagi misolda nuktaviy jismlarni tasvirlovchi strukturalar massivi kiritiladi va bu nuqtalar sistemasi uchun og’irlik markazi koordinatalari (xc,yc,zc) hisoblanadi. Bu koordinatalar qo’yidagi formulalar asosida hisoblanadi:
m=?mi; xc =(?ximi )/m; yc =(?yimi )/m; zc =(?zimi )/m;
#Include
struct particle {
double mass;
float coord [3];
};
struct particle mass_point[]={ 20.0, {2.0,4.0,6.0}
40.0, {6.0,-2.0,6.0}
10.0, {1.0,3.0,2.0}
};
int N;
struct particle center ={ 0.0, {0.0,0.0,0.0}
}
int I;
N=sizeof(mass_point)/sizeof(mass_point[0]);
For (I=0;I{
center.mass+=mass_point[I].mass
center.coord[0]+= mass_point[I].coord[0]* mass_point[I].mass;
center.coord[1]+= mass_point[I].coord[1]* mass_point[I].mass;
center.coord[2]+= mass_point[I].coord[2]* mass_point[I].mass;
}
Cout<<(“\n Koordinatih tsentra mass:”);
for (I=0;I<3;I++)
{
center.coord[I]/=center.mass;
Cout<<(“\n Koordinata %d:%f”,(I+1),center.coord[I]);
}
}
63 - DARS. STRUKTURALAR VA KO’RSATKICHLAR.
Strukturaga ko’rsatkichlar oddiy ko’rsatkichlar kabi tasvirlanadi:
Complex *cc,*ss; struct goods *p_goods;
Strukturaga ko’rsatkich ta'riflanganda initsializatsiya qilinishi mumkin. Misol uchun ekrandagi rangli nuktani tasvirlovchi qo’yidagi strukturali tip va strukturalar massivi kiritiladi. Strukturaga ko’rsatkich qiymatlari initsializatsiya va qiymat berish orqali aniqlanadi:
Struct point
{int color;
int x,y;
} a,b;
struct point *pa=&a,pb; pb=&b;
Ko’rsatkich orqali struktura elementlariga ikki usulda murojaat qilish mumkin. Birinchi usul adres bo’yicha qiymat olish amaliga asoslangan bo’lib qo’yidagi shaklda qo’llaniladi:
(* strukturaga ko’rsatkich).element nomi;
Ikkinchi usul mahsus strelka (->) amaliga asoslangan bo’lib qo’yidagi ko’rinishga ega:
strukturaga ko’rsatkich->element nomi
Struktura elementlariga qo’yidagi murojaatlar o’zaro tengdir:
(*pa).color==a.color==pa->color
Struktura elementlari qiymatlarini ko’rsatkichlar yordamida qo’yidagicha o’zgartirish mumkin:
(*pa).color=red;
pa->x=125;
pa->y=300;
Dasturda nuqtaviy jismni tasvirlovchi particle strukturali tipga tegishli m_point strukturasi aniqlangan bo’lsin. Shu strukturaga pinta ko’rsatkichini kiritamiz:
Struct particle * pinta=&m_point;
Bu holda m_point struktura elementlarini qo’yidagicha o’zgartirish mumkin:
Pinta->mass=18.4;
For (I=0;I<3;I++)
Pinta->coord[I]=0.1*I;
|
| |
Suvni ochib-yopuvchi qurilmalarning texnik ko‘rsatkichlari

180
3.2-jadval
Diskret usulda sug‘orishda bir egatga beriladigan
suv sarflarining tavsiya qilingan qiymatlari (l/s)
Tuproqning suv
o‘tkazuvchanligi
Egatlar bo‘ylab nishablik (o‘rtacha)
0,00175
0,0025
0,005
0,0075
Kuchli
1,6
1,5
1,1
0,7
O‘rtacha
1,25
1,2
1,0
0,6
Kuchsiz
1,0
0,95
0,8
0,5
Diskret usulda sug‘orishda bir egatga beriladigan suvning
sarfi ekin maydonining (egatlar bo‘ylab) nishabligiga bog‘liq
ravishda tayinlanadi va uning quyidagi qiymatlari tavsiya etiladi
(3.2-jadval).
Shunday qilib, diskret usulida sug‘orishni ekin maydonining
(egatlar bo‘ylab) nishabligi 0,00175 dan 0,0075 gacha bo‘lgan
oraliqlarda qo‘llash tavsiya qilinadi.
Ekin maydonining nishabligi 0,00175 dan kam yoki 0,0075
dan ortiq bo‘lgan hollarda diskret usulda sug‘orishni qo‘llash
tavsiya qilinmaydi.
3.4.2. Ekinlarni sug‘orishda egiluvchan quvurlardan
Egatlab sug‘orishda suv berishni boshqarish

168
egatlarga to‘liq taqsimlab bo‘lingandan so‘ng, vaqti-vaqti bilan
uning to‘g‘ri oqayotganligi kuzatib turiladi.
Egat tashlab (oralatib) sug‘oriladigan dalaning uzunligi 100
metrgacha bo‘lgan o‘lchamda belgilanadi. Bu ishni samarali
tashkil qilish va suvdan samarali foydalanishga zamin yaratadi.
Egat tashlab (oralatib) sug‘orilayotgan ekin dalasini
navbatdagi sug‘orishda suvni avval sug‘orilgan egatlardan emas,
balki ularning yonidagi avval quruq qoldirilgan egatlardan
oqizilsa, tuproq namligini butun dala bo‘ylab bir xilda bo‘lishini
ta’minlash imkoniyatlari oshiriladi.
Egat tashlab (oralatib) sug‘oriladigan ekin dalasida
tarqatuvchi o‘q ariq o‘rniga ko‘chma egiluvchan quvurlardan
foydalanish ariqlarni sug‘orishga tayyorlash uchun sarflanadigan
qo‘l mehnatini kamaytirish imkoniyatlari yaratiladi.
Egat tashlab (oralatib) sug‘orilgan ekin dalasida mavsum
davomida sug‘orishga ishlatiladigan suvning 20-25%gacha qismi
tejaladi.
Bundan tashqari, tuproqda suv-havo rejimini maqbul daraja-
da bo‘lishi ta’minlanadi. Natijada ekinlar stressga uchramasdan
yaxshi rivojlanishlari uchun maqbul sharoit yaratiladi. Bunday
sharoitda
parvarishlangan
ekinning
hosildorligi
muqarrar
ravishda ortadi.
Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi - bet 162

369
a) traktor yordamida dori sepish
b) qo‘l purkagichi yordamida
dori sepish
14.6-rasm. Ekin dalasiga kimyoviy ishlov berish (dori sepish).
Bu usulning samarasi yuqori va foydalanish qulay. Shu bois
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab ularni qo‘llash sezilarli
darajada ortdi (14.6-rasm).
O‘simliklarni kimyoviy himoya qilish usullarini keng
qo‘llashning o‘ziga xos salbiy tomoni bo‘lib, ular tuproq va suvni
kimyoviy ifloslantirishlari, kimyoviy moddalarga chidamli zarar-
kunandalarni paydo bo‘lishiga sharoit yaratishlari, qo‘llanilayot-
gan kimyoviy birikmalarni oziq-ovqat mahsulotlarida to‘plani-
shiga sabab bo‘lishlari ham mumkin.
Bundan tashqari kimyoviy vositalar atrof-muhitdagi muvo-
zanatga jiddiy ziyon yetkazishlari, ya’ni kimyoviy vositalar
zararkunandalarning tabiiy kushandalarini qirib yuborishlari ham
mumkin.
Shuning uchun, o‘simliklarni himoya qilishning kimyoviy
usullari qat’iy tartiblar asosida qo‘llaniladi. Bunda qo‘llanila-
digan kimyoviy vositalarning inson organizmi uchun xavfsiz
turlarini qo‘llashga alohida e’tibor qaratiladi.
-BOB. EKINLARNI EGATLAB - Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi

164
3.2. Sug‘orish tarmoqlarini mavsumga tayyorlash
orqali suv tejash
Ekinlarni sug‘orish jarayonida suvdan foydalanishni samarali
bo‘lishida dalaga suv yetkazib beruvchi sug‘orish
tarmoqlarini
ta’mirlab – tozalab mavsumga tayyorlash tadbirlari ham muhim
o‘rin tutadi.
Suv yetkazib beruvchi sug‘orish tarmoqlarini ta’mirlab-
tozalab mavsumga tayyorlash ekin maydonlari suv ta’minotini
ishonchli bo‘lishini ta’minlaydi.
Sug‘orish tarmoqlari nosoz (o‘t bosgan, loyqaga to‘lgan,
buzilgan) bo‘lsa, suvning behuda isrof bo‘lishiga olib keladi.
Sug‘orish tarmoqlarini mavsumga tayyorlashda quyidagi
vazifalar bajariladi:
•
suv keladigan ariqlar loyqa va begona o‘tlardan
tozalanadi;
•
ariqlarning o‘pirilgan yoki yuvilgan joylarini tuproq bilan
to‘ldirib tekislanadi;
•
sug‘orish
tarmoqlarining singan, yorilgan va ishdan
chiqqan joylari ta’mirlanib, qayta tiklanadi;
•
suv olish quloqlaridagi darvozalarning (zatvor) ko‘tarma
mexanizmlari
tozalanib moylanadi;
•
suv olish quloqlarida o‘rnatilgan suvni o‘lchash vositalari
ta’mirlanadi;
Sug‘orish tarmoqlarini loyqa va begona o‘tlardan tozalash
suvning ravon oqishini ta’minlab, ekin dalalarida suv ta’minotini
yaxshilaydi.
Betonlangan va nov ariqlarni ta’mirlab-tiklash sug‘orish
mavsumida suvni ekin dalasiga uzilishsiz yetkazilishini
ta’minlaydi va suvning behuda isrofini kamaytiradi.
Suv olish quloqlarini suvni boshqarish va o‘lchash
165
inshootlari bilan jihozlash dalalarga
berilayotgan suvni
boshqarishni osonlashtirib, uni tejalishiga imkoniyatlar yaratadi.
Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘orish

159
–
polosaga suv yon tomondan olingan bo‘ylama ariqdan
beriladi. Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘orishning
umumiy ko‘rinishi 2.2-rasmda keltirilgan.
Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘orishni
tashkil qilishda
dalaning ko‘ndalang qiyaligiga katta e’tibor qaratiladi, ya’ni
polosalarning ko‘ndalang nishabligi bo‘lmagan turi tanlanadi.
Xususan, kengligi 3,6-4,2 m bo‘lgan polosalarning ko‘ndalang
nishabligi 0,003 dan ortib ketmasligi kerak.
Agar polosaning ko‘ndalang nishabligi sezilarli darajada
bo‘lsa, suv polosaning pastqam tomoniga yig‘ilib oqadi,
polosa-
ning barcha qismlari namlanmaydi, suv esa behudaga isrof
bo‘ladi.
Ekin dalasi polosalarga bo‘lib sug‘orilganda
bir martalik
sug‘orish me’yori 1000 m
3
/ga dan 1500 m
3
/ga cha kattalikda
belgilanadi.
2.2-rasm. Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘orishning
sxemasi va umumiy ko‘rinishlari.
160
Dalaning oxiridan suvni tashlanishining oldini olish uchun
sug‘orish vaqtida suv polosaning 3/4
qism uzunligini qoplashi
bilan dalaga suv berish to‘xtatiladi.
Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘orishning afzalliklari:
–
sug‘orishni o‘tkazish unumdorligining yuqoriligi, ya’ni
qisqa vaqtda katta maydonlarni sug‘orish mumkin;
–
ekin dalasining barcha qismlarini bir xil namlash mumkin.
Sug‘orishga suvning ko‘p sarflanishi ekin dalasini polosa-
larga bo‘lib sug‘orishning eng asosiy kamchiligi hisoblanadi.
Shuningdek, suvni polosalar bo‘ylab
bostirib berilishi tufayli
tuproqni havo bilan aloqasi uziladi va tuproq bilan havo o‘rtasida
gazlarning almashinishi to‘xtaydi, ya’ni o‘simlikning oziqlanish
jarayoni buziladi.
Ekin dalasini polosalarga bo‘lib sug‘oriladigan dalalarda
sug‘orish vaqti kechiktiriladigan bo‘lsa
tuproq yuza qatlamida
yoriqlar paydo bo‘lib, o‘simlik ildiz qismining uzilishlariga sabab
bo‘ladi. Oqibatda o‘simliklarning o‘sishida o‘ziga xos tanaffuslar
yuzaga keladi.
O‘zbekiston sharoitida ekin dalasini polosalarga bo‘lib
sug‘orish
usuli
qo‘llanilayotgan
maydonlar
umumiy
sug‘oriladigan maydonlarning 5% ga yaqinini tashkil qiladi.
Sho‘r yuvish cheklarining o‘lchamlari va maydonlari

151
Suv berishni zovurlar oralig‘ining o‘rtasidagi cheklardan
boshlab, zovurlar tomon va dala etagidagi
cheklardan yuqoriga
qarab siljitib boriladi.
Tuproq sho‘rini yuvish odatda kecha-yu kunduz davomida
to‘xtatmay o‘tkaziladi.
Har bir chek undagi suv qatlami 15-20 sm ga yetgunicha
to‘ldiriladi. Chekka to‘ldirilgan suvning miqdori sho‘r yuvishning
umumiy me’yoriga yetmagan holatlarda umumiy sho‘r
yuvish
me’yori tabaqalashtirib beriladi.
Cheklar iloji boricha qisqa muddatda suvga to‘ldirilishi
kerak.
Buning uchun cheklarga suvni muvaqqat ariiqlar orqali
kamida 30- 40 l/s sarf bilan beriladi.
Suv har bir chekka o‘rtadagi o‘qariqdan
alohida beriladi va
suvni bir chekdan ikkinchi chekka o‘tishiga yo‘l qo‘yilmaydi
(1.47-rasm).
a) sho‘r yuvishga suv berish
arig‘i
b) sho‘ri yuvilayotgan ekin
dalasi
1.47-rasm. Sho‘r yuvish o‘tkazilayotgan ekin dalasi (Alimjanov A.)
.
152
Sho‘r yuvishga berilayotgan suvning sarfi suv o‘lchash
vositalari (Tomson va Chipoletti vodoslivlari) yordamida nazorat
qilinadi. Suv o‘lchagich bo‘lmaganda suvning miqdorini
cheklarga yig‘ilgan suvning qalinligiga qarab nazorat qilinadi.
Chek maydonining
barcha qismini suv qoplab, unda kerakli
suv qatlami hosil bo‘lgach, suv berish to‘xtatiladi.
Tuproq tobga kelishi bilan uning sho‘rligi
kimyoviy usullar
yoki elektrokonduktometrlar yordamida aniqlanib baholanadi.
Olingan natijalarni sho‘r yuvishdan avvalgi ko‘rsatkichlar
bilan taqqoslash asosida o‘tkazilgan sho‘r yuvishning samarasi
baholanadi.
Qisqa egatlar orqali sug‘orish

169
3.4-rasm. Uzun egatlar bilan sug‘orilganda tuproq quyi
qatlamining namlanish epyurasi
Shuning uchun egatlarning uzunligini ekin maydonining
nishabligi va tuproqning suv shimish xususiyatiga qarab to‘g‘ri
tanlash muhim ahamiyatga ega.
Ekin dalalarida egatlab sug‘orishni tashkil qilishda egat-
larning uzunligi sug‘orishni mexnizatsiyalashtirishni osonlash-
tirish va sug‘orishdagi qo‘l mehnatini
kamaytirish maqsadlarida
doimo uzunroq qilib belgilanib kelingan. Sug‘orishni bunday
amalga oshirish suvni tuproqqa shimilishiga, ya’ni behudaga isrof
bo‘lishiga sabab bo‘lgan (3.4-rasm).
Tuproq quyi qatlamining behudaga namlanishini (suvning
infiltratsiyasini) kamaytirish maqsadida sug‘orishni qisqa egatlar
vositasida olib borish eng afzal usullardan biri sifatida tavsiya
qilinadi. Qisqa egatlar bilan sug‘orish uchun dala sharoitidan
kelib chiqib, qumoq tuproqlarda 50-60 metr,
yengil soz tuproq-
larda 100 metrgacha va boshqa tuproqlarda 100-120 metrgacha
masofalarda o‘qariqlar olinadi va ekin dalasi o‘qariqlar bilan
bo‘lib tashlanadi.
Natijada sug‘orish vaqtida suvning tuproqqa behuda singishi
kamayadi va tuproq egatning boshidan to oxirigacha bir tekis
namlanadi (3.5-rasm).
170
3.5-rasm. Qisqa
egatlar
bilan
sug‘orilganda
tuproq
qatlamining namlanish
epyurasi
Dalaning barcha qismini bir tekis namlanishi daladan
olinadigan ekin hosilining yuqori bo‘lishini ham ta’minlaydi.
Qisqa egatlar orqali sug‘orishni ekin dalasi tuproqlarining
xususiyatlariga ko‘ra, birinchi navbatda:
•
yengil va o‘rtacha og‘irlikdagi tuproqlarda suv isrofini
kamaytirish uchun;
•
katta nishabli sug‘oriladigan maydonlarda suv shimilishini
kamaytirish va tuproq yuvilishi hamda surilishining oldini
olish uchun;
•
cho‘l hududlarida dala tuprog‘i, asosan,
qum va qumoq
tuproqlardan iborat bo‘lgan maydonlarda qo‘llash tavsiya
qilinadi.
Qisqa egatlar orqali sug‘orishni tuproqning suv o‘tkazuv-
chanligi o‘ta kuchli bo‘lgan (cho‘l zonalaridagi qum tuproqli)
ekin maydonlarida qo‘llash ekinlarni sug‘orishni samarali
o‘tkazish imkoniyatlarini yaratadi. Bunda egatlarning uzunligini
tavsiya qilinayotganidan kamroq qilib ham (50 metrdan kam)
belgilash mumkin.
Qisqa egatlar orqali sug‘oriladigan ekin dalasida tarqatuvchi
o‘q ariqlarning o‘rniga ko‘chma egiluvchan quvurlardan
foydalanish o‘q ariqlar olish uchun yo‘qotiladigan yer
maydonlarini
saqlab qolish, o‘q ariqlarni sug‘orishga tayyorlash
171
uchun sarflanadigan qo‘l mehnatini kamaytirish imkoniyatlarini
yaratadi.
Qisqa egatlar orqali sug‘orilgan ekin dalasida mavsum
davomida sug‘orishga ishlatiladigan suvning 20-25% gacha qismi
tejaladi. Shu bilan birga, dalaning barcha qismlarini suv bilan bir
xilda ta’minlanishi hisobiga ekinlarning
hosildorligi sezilarli
darajada ortadi.
O‘qariqlar o‘tadigan yerlarni ko‘payishi oqibatida yerdan
foydalanish koeffitsentini pasayib ketishi kalta egatlar bilan
sug‘orishning asosiy kamchiligi sanaladi.
- DARS. SHARTLI VA YORDAMCHI DIREKTIVALAR

|
- DARS. SHARTLI VA YORDAMCHI DIREKTIVALAR
|
bet | 50/89 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 313,45 Kb. | | #100010 |
Bog'liq @AKT Official C haqida o\'zbekcha darslar majmui47 - DARS. SHARTLI VA YORDAMCHI DIREKTIVALAR.
Shartli direktiva qo’yidagi ko’rinishga egadir:
#if butun sonli ifoda.
tekst_1
#else
tekst_2
#endif
#else tekst_2 qismi ishlatilishi shart emas.
Direktiva bajarilganda #if dan so’ng yozilgan butun sonli ifoda qiymati hisoblanadi. Agar bu qiymat 0 dan katta bo’lsa tekst_1 kompilyatsiya qilinayotgan matnga qo’shiladi, aksincha tekst_2 qo’shiladi. Agar #else direktivasi va tekst_2 mavjud bo’lmasa bu direktiva o’tkazib yuboriladi.
#ifdef identifikator
direktivasida #define direktivasi yordamida identifikator aniqlanganligi tekshiriladi. Agar identifikator aniqlangan bo’lsa tekst_1 bajariladi.
#ifndef identifikator
direktivasida aksincha shart rost hisoblanadi agar identifikator aniqlanmagan bo’lsa. Dasturga ulash muljallangan fayllarning har biriga bitta fayl ulanish mo’ljallangan bo’lsa, bu fayl bir necha marta dasturga ulanib koladi. Bu qayta ulanishni oldini olish uchun standart fayllar yuqorida ko’rilgan direktivalar yordamida himoya qilingandir. Bu himoya usuli qo’yidagicha bo’lishi mumkin.
/* filename Nomli fayl */
/* FILENAME aniklanganligini tekshirish */
# indef FILE_NAME
… /* Ulanaetgan fayl teksti
/* Ta'rif
#define FILE_NAME
#endif
Tarmoqlanuvchi shartli direktivalar yaratish uchun qo’yidagi direktiva kiritilgan:
#elif butun_sonli_ifoda Bu direktiva ishlatilgan tekst strukturasi:
#if shart
tekst
#elif 1_ifoda
1_tekst
#elif 2_ifoda
2_tekst
…
#else
tekst
#endif
Preprotsesssor avval #if direktivasidagi shartni tekshiradi. Agar shart 0 ga teng bulsa 1_ifoda hisoblanadi agar u ham 0 bulsa 2_ifodani hisoblaydi va hokazo. Agar hamma ifodalar 0 bulsa else uchun kursatilgan tekst ulanadi. Agar biror ifoda 0 dan katta bulsa shu direktivada kursatilgan tekst ulanadi.
48 - DARS.DEFINED OPERATSIYASI.
Tekst shartli qayta ishlanganda unar preprotsessor amali Defined operand amalidan foydalanish mumkin. If defined ifodasi #ifdef operand ifodasiga ekvivalentdir. Bu ko’rinishda defined avfzalligi bilinmaydi. Misol uchun biror tekst kompilyatorga Y identifikatori aniqlangan, N bo’lsa aniqlanmagan holda uzatish lozim bo’lsin. U holda preprotsessor direktivasi qo’yidagicha yoziladi:
#if defined Y&&!defined N
tekst
#endif
Bu direktivani qo’yidagicha ham yozish mumkin.
#ifdef Y
#ifndef N
tekst
#endif
#endif
Yordamchi direktivalar.
Satrlarni nomerlash uchun quyidagi direktivadan foydalanish mumkin:
#line konstanta
Direktiva fakat satr nomeri emas, fayl nomini ham uzgartirishi mumkin:
#line konstanta “fayl nomi”
Odatda bu direktiva kam ishlatiladi.
Quyidagi direktiva leksemalar ketma ketligi orqali kursatilgan shaklda diagnostik ma'lumotlar berilishiga olib keladi.
# error leksemalar ketma ketligi.
Misol uchun NAME preprotsessor o’zgaruvchisi aniqlangan bo’lsin:
#define NAME 5
Dasturda bu o’zgaruvchi qiymatini teshirib, 5 ga teng bo’lmagan holda ma'lumot berish uchun qo’yidagi direktivadan foydalaniladi:
#if (NAME!=5)
#error NAME 5 ga teng bo’lishi kerak
Hech qanday hizmat bajarmaydigan direktiva: #
|
| |
-topshiriq - Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv

145
imloviy-grammatik qoidalariga, adabiy til meyorlariga rioya qilgan tarzda
ifodalashni talab qiladi.
4-topshiriq.
Internet va undan foydalanish madaniyati
Internet bu - hozirgi zamon talabidagi yagona ommabop kompyuter tarmog‘i
hisoblanib, bizga barcha sohalarga oid noaniqlik ya’ni ongimizga mavhum bo‘lgan
tushunchalar haqida ochiq, oddiy va ravon ma’lumot beruvchi axborot manbaidir.
Tabiiyki, hozirgi kunda ushbu omilga bo‘lgan
ehtiyojmandlar soni kundan
kunga ortib bormoqda. Mazkur tarmoq butun dunyo miqyosida global tarmoqdir.
Zero unda mavjud yangiliklardan xabardor etuvchi matnlar, tasvir hamda ovoz
xizmatlari va bir qator imkoniyatlar barcha jabhada katta yеngilliklarni yuzaga
keltirayotgan bo‘lsa-da, ammo ikkinchi tomondan insoniyatni beixtiyor virtual
olamga jalb etib bormoqda.
Ayniqsa, bu ta’sir doirasidan o‘smir yoshlar ham yo‘q emas.
Bu borada
mutaxassislarning so‘zlari quyidagi natijalarni isbotlamoqda: internet tarmog’idagi
ijobiylik insonning fan, soha va faoliyatiga bog’liq muhim aniq dalillarga ega
bo‘lishida har tomonlama qulay va tegishli vaqt miqdorining tejalishiga olib
keladi.
Lekin
qiziquvchanlik
sababli
Internet
axborotlaridagi
ortiqcha
ma’lumotlarga haddan ziyod berilib ketishlari mumkin. Bu esa izlanuvchanlik,
fikriy
rivojlanish, mushohada, tahlil qilish qobiliyati va xotiraning o‘tkirlik
darajasini susaytirishga sabab bo‘lmoqda.
146
Ma’lumki, Internet vositasidan foydalanish hech kimga majburiy bo‘lmagan
va insonning o‘z tafakkuridan kelib chiqqan qonun-qoidalar asosida bo‘lishi
kerakligi hamda undagi me’yor talablari, ya’ni Internet tarmog’idan axborotlarni
to‘g‘ri tanlash har jihatdan o‘rinlidir. Bundan ko‘rinib turibdiki,
ushbu tarmoq
vositasining o‘z ichiga qamrab olgan axborotlar miqyosi shu qadar keng va ko‘p
ekanligi gohida o‘zimizga kerakli bo‘lgan ma’lumotlarni ajratib olishimizda ham
qiyinchilik tug’dirmoqda. Barchamizga ma’lumki, Internetda ishlashimiz uchun
qidiruv tizimining o‘rni beqiyos. Internet tarmog‘ida: Yahoo, Google, Ref.uz
singari yana boshqa nomlar bilan ataluvchi qidiruv tizimlari mavjud. Yuqoridagi
qidiruv dasturlari haqida batafsil va umumiy ta’rif berishda ularni biror bir tizim
orqali masalan, Google tizimini tushuntirish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Darhaqiqat, hozirda nafaqat Internet tarmog‘i
vujudga kelganligi, bundan
tashqari shu kabi jahonaro rivojlanib kelayotgan turli-tuman axborot texnologiyalar
yosh avlodga ijobiy ta’sir kuchini o‘tkazayotganligi bir tomondan quvonarli
bo‘lsa-da, ikkinchi tomondan ularni turli salbiy saboqlardan asrash maqsadida
tarbiyaviy muhitni kuchaytirishga undaydi.
Matn yuzasidan savol va topshiriqlar
1. Matnni o‘qing va undagi termin va iboralarning ma’nosini izohlang.
2. Matnda bayon etilgan fikrlarga o‘z munosabatingizni bildiring.
3. Ta’lim jarayonida eng ko‘p foydalaniladigan internet saytlari ro‘yxatini
tuzing.
B10.9.5 RAID - FAQs - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 211/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
B10.9.5.1 Option ROM requirements [Clarification]
[BIOS-0011; SDG3:147]
Option ROMs for RAID controllers implemented on systems or as add-in controller cards must fully support Int 13.
FAQ Date: March 19, 1999
See B10.1.R.
All general requirements in B1.0 are included by reference.
All bus-specific requirements in B2.0 are included by reference.
All general storage requirements in B10.1 are included by reference.
Note: If this component is implemented on a client system, compatibility testing is required for Windows XP/Windows 2000.
See B10.1.1 and B10.3.1.
|
| |
Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv - bet 112

202
Ilmiy taqrizlar
(ilmiy daraja olish uchun dissertatsiyalar,
magistrlik
dissertatsiyalari, monografiyalar, nashr uchun maqolalar va boshqa ilmiy ishlar
tahlili faqat malakali kadrlar bilan amalga oshiriladi).
Ilmiy taqriz namunasi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti “O‘zbek va rus tillari”
kafedrasi o‘qituvchilari tomonidan tayyorlangan “O‘zbek tili fanidan uslubiy
qo‘llanma”ga
T A Q R I Z
Ushbu qo‘llanma rus tilida so‘zlashuvchi guruhlar uchun mo‘ljallangan
bo‘lib,Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tavsiya qilgan namunaviy dastur
asosida tuzilgan. Qo‘llanma o‘quv yili davomida rejaga binoan olib boriladigan
mavzularni o‘z ichiga qamrab olgan. Qo‘llanmada turli manbalardan
foydalanilganligi, matnlarning mazmundor, o‘ziga xos qaytarilmasligi ko‘zga
tashlanadi. Shuningdek, telekommunikatsiya, aloqa sohasi bilan bevosita bog’liq
matnlar ham o‘rin olgan.
Qo‘llanmada berilgan grammatik mavzular mashqlar va topshiriqlar bilan
mustahkamlanadi. Leksik matnlar turli mavzularda yoritilgan. Qo‘llanmadan o‘rin
olgan matnlar barchasi, bizningcha har tomonlama yondoshilgan holda
tanlangan. Ularni o‘qigan kishi nafaqat yangilik oladi, balki undan o‘ziga tegishli
xulosalar chiqarib, boshqacha fikrlay boshlaydi. Matnlarning ham ta’limiy, ham
tarbiyaviy ahamiyati borligini alohida qayd qilish lozim Talabalar uchun
Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv - bet 79

Referat shaklidagi gaplarda matn belgilarining o‘zgarishiga e’tibor bering. Manba matn
Referativ shakli
Ma’lumki, moddalar: qattiq
jismlar, suyuqliklar, gazlar —
atomlardan iborat.
Muallif o‘quvchiga barcha modda-
larning ning atom tuzilishi haqidagi
yaxshi ma’lum
bo‘lgan haqiqatini eslatadi
Bunda ancha vaqtdan beri
ma’lum bo‘lgan elektronning ichki
qurilishi haqida bir nima deyish
qiyin. Gap shundaki, hisob-
kitoblarga ko‘ra elektron radiusi
proton radiusidan bir necha ming
barobar kichik bo‘lishi kerak.
Muallif o‘quvchiga yaxshi ma’lum
bo‘lgan haqiqati - atomning
barcha moddalarining tuzilishini
eslatadi
Bunda ancha vaqtdan beri
ma’lum bo‘lgan elektronning ichki
qurilishi haqida bir nima deyish
qiyin. Gap shundaki, hisob-
kitoblarga ko‘ra elektron radiusi
proton radiusidan bir necha ming
barobar kichik bo‘lishi kerak.
O‘z fikrini aniqlashtirib,
muallif “atrofdagi olamni qurish
mumkin bo‘lgan” elementar
zarralarning katta ahamiyatiga
e’tibor qaratadi.
Xususan, ular yuqori elementar
deyish mumkin bo‘lgan
zarrachalarni topdilar.
Misol sifatida muallif
yangi turdagi zarrachalarni—
yuqori elementarlarni ochishni
keltiradi.
Elektrondan farqli o‘laroq, ularni
mezonlar emas, balki og’ir
elektronlar deyish to‘g’riroq bo‘lar edi.
Mezonni og’ir elektron deyish
To‘g’riroq degan fikrini
tasdiqlash maqsadida muallif bu ikki
zarralarni qiyoslaydi va ular
151
faqat og’irligiga ko‘ra farqlanishini
ko‘rsatadi.
Neytrino va boshqa sust
o‘zaro ta’sirlanuvchi zarralar
alohida i ajralgan guruhni tashkil qiladi.
Muallif yana bir bor o‘zaro ta’sir
qiluvchi zarralarning alohida guruhi
haqida o‘z fikrini ifodalaydi.
Bu nihoyat vaznsiz zarralar
deb nomlanuvchi oxirgi guruh:
glyuon, foton va graviton
Xotima qismida muallif vaznsiz
zarralar deb nomlanuvchi guruhni
nomlaydi.
Faoliyat ta’rifi - Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv

201
23-24- mavzu. Taqriz matni. Taqriz turlari
Nazariy ma’lumot.
Taqriz
(arab. — ijobiy baho) —
adabiy tanqid janri; yangi badiiy, ilmiy
yoki ilmiy-ommabop asar tahlili. Taqrizda
asarning bibliografik tavsifi,
shuningdek, mazmuni, unda ko‘tarilgan muammolar, asarning g’oyaviy badiiy
xususiyatlari, muallif ijodida, adabiyotda tutgan o‘rni haqida ma’lumot bo‘ladi;
asarga
baho beriladi, uning asosiy fazilatlari va nuqsonlari qayd qilinadi. Taqriz
asosan keng kitobxonlar ommasi uchun mo‘ljallanadi, ularni yangi asarlardan ogoh
qiladi, zarurini tanlab olishga ko‘maklashadi. Ichki taqriz ham bo‘ladi. Masalan,
nashriyotga kelgan badiiy, tanqidiy va ilmiy-ommabop asar ichki taqrizga beriladi,
biroq bu taqriz matbuotda e’lon qilinmaydi.
Taqriz - saylanma bayonning bir turi.U badiiy, ilmiy, metodik va boshqa
asarlarga berilgan bahodir.Taqrizda asar tanqidiy tahlil etiladi, shu nuqtai nazardan
baholanadi.
Asarning yutuqlari ham, nuqsonlari ham ko‘rsatiladi. Taqrizchi
o‘zining da’volarini turli dalillar asosida isbotlay oladi,
asarga ilmiy izohlar
beradi.
Taqriz yozish odobi xolislikni, haqiqatdan chetlashmaslikni talab etadi.
Taqriz qilinayotgan asarning yutuq va kamchiliklari, nazariy va amaliy ahamiyati
haqqoniy ko‘rsatilishi lozim. Asarga baho berishda muallifning shaxsiyati, obro‘si
emas, balki uning (asarning) xususiyatlari, ahamiyati ko‘zda tutiladi.
-topshiriq - Gayubova komila anvarovna yulanova nargiza davlatovna akademik yozuv

200
Edison1882-yili dunyoda birinchi marta ko‘pchilik foydalanadigan elektr
stansiyasini ishga tushirdi. Shu davrda Tomas Edison temir yo‘llarni
elektrlashtirish tajribalarini oxiriga yetkazdi.
Edison AQSh va Yevropada o‘zi tomonidan qurilgan elektr stansiyalarini
ishlatish, turli elektr asboblari, apparatlar va mashinalarni ishlab chiqarish va
sotish, cho‘g‘lanma lampa tayyorlash va sotish bo‘yicha ulkan savdo
operatsiyalarini amalga oshirdi. 1887-yildan umrining oxirigacha Edison Uest-
Oranj shahrida yashadi. Bu paytda u yirik korxonalar egasi edi. Edison temir yo‘l
tormozi hamda kinetoskopni ixtiro qildi (1887), fonografni (1889) hamda kinoga
olish kamerasini takomillashtirdi, quyma beton uylarni qurish, sement ishlab
chiqarish usullarini ishlab chiqdi. Tomas Edison jahonga Amerikaning buyuk
elektrotexnigi, ixtirochisi, shuningdek bir qancha yirik elektrotexnika korxonalari
va kompaniyalari asoschisi sifatida tanildi. Endi uning asarlari butun insoniyat
mulkiga aylangan.
Matn yuzasidan topshiriqlar:
1. Reja asosida matn mazmunini qisqartirib so‘zlab bering.
2. 5-6 ta sodda gaplarni ko‘chiring, ularni qo‘shma gapga aylantiring.
3. Matnga tayangan holda jadvalni to‘ldiring.
in the corner overlooking the car park

TEST
JESS:
How are you getting on with your art project, Tom?
TOM:
OK. Like, they gave us the theme of birds to base our project on, and I’m not really all that
interested in wildlife. But I’m starting to get into it. I’ve pretty well finished the introductory
stage.
JESS:
So have I. When they gave us
all those handouts with details of books and websites
to look at
Q21
/
Q22
, I was really put off, but
the more I read, the more interested I got.
TOM:
Me too. I found I could research so many different aspects of birds in art – colour,