nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Talabalarga eslatma! - Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi

|
Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi
|
bet | 2/8 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 46,24 Kb. | | #107313 |
Bog'liq Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги-fayllar.orgTalabalarga eslatma!
Hurmatli talaba! Siz sohangizning yetuk va malakali mutaxassisi bo‘lishingiz kerak. Chunki bozor iqtisodiyoti sharoitida yashab, faoliyat ko‘rsatar ekansiz bilim, ko‘nikma va malakaga ega bo‘lmasangaz hayotda o‘z o‘rningizni topishingiz qiyin bo‘ladi.
Orzu umidlaringiz ro‘yobga chiqishi uchun mustaqil ta’lim olish ko‘nikmasiga ega bo‘lishingiz kerak bo‘ladi.
Ma’lumingizki, xalq xo‘jaligining birorta jabhasini elektrsiz, unga xizmat qiluvchi elektrotexnikasiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. U bilan duch kelmagan kuningiz ham yo‘q. Ayniqsa hozirgi zamon texnika va texnologiyasi taraqqiy etib borayotgan davrda uning sir asrorlarini dars paytida olingan bilim bilan yetarlicha o‘rganib bo‘lmaydi. Shuning uchun ushbu metodik qo‘llanmada berilgan masalalar orqali sizni mustaqil mulohaza va mushohada qilish ko‘nikmalarini egallashga undamoqchi bo‘ldik.
Barcha masalalar elektrotexnik sxema va chizmalarga asoslangan bo‘lib, masalaning sharti oshkora yoritilmagan. Lekin sxemalar uchun berilgan va aniqlanishi talab etilgan topshiriqlarni o‘qib, masalaning sharti haqida tasavvurga ega bo‘laolasiz.
Masalani yechish ketma-ketligi bo‘yicha eslatma:
Sxemani va uning elementlarini obdon o‘rganib chiqing, u o‘zgarmas yoki o‘zgaruvchan tok sxemasi ekanini aniqlab oling.
Sxemadagi shartli belgilardan har bir elementning qanday elektr asbob ekanini farqlab oling.
Sxema uchun berilgan kattaliklar va topshiriqlarni o‘rganib, masalaning shartini yozishga harakat qilib ko‘ring.
Masalani yechish uchun zarur bo‘lgan formulalarni aniq bilmasangiz ma’ruza darsidagi konspektingizdan yoki o‘quv adabiyotlaridan toping va ma’nosini tushunib oling.
Masalani yechishda elektr kattaliklar o‘lchov birliklarini “SI” sistemasiga o‘tkazib olish yodingizdan chiqmasin, aks holda natija xato chiqadi.
Masalani mustaqil yechganingiz xursandchiligini olgan reyting balingiz bilan nishonlang.
|
| |
Nazorat savollari - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Nazorat savollari
Bolalarga mo‘ljallangan dorilar ta’rifi, ularni yaratish zaruriyati
Bolalarga mo‘ljallangan dorilarni yaratishdagi asosiy muammolar
Bolalarga mo‘ljallangan dorilarni dozalashga to‘g‘ri yondashish
Bolalarga mo‘ljallangan dorilarni dozalashda koeffitsientlarni qo‘llash prinsiplari
Bolalarga mo‘ljallangan dorilar dozalarini formulalar yordamida hisoblash yo‘llari
Bolalarga mo‘ljallangan dori turlarining tasnifi
Pediatriya dori turlarini o‘ziga hosligi va ularga qo‘yiladigan talablar
Yoshiga qarab berilishi cheklangan va bolalarga ehtiyotkorlik bilan beriladigan dori preparatlar nomenklaturasi
Bolalar uchun mo‘ljallangan peroral dori turlarini jihozlanishi va muammolari
**Nazorat savollarimuhokamasi zamonaviy pedagogik texnologiyalarning “Loyiha” uslubida olib boriladi.
“Loyixa” uslubida mustaqil tayyorlash savollarini muhokamasini o‘tkazish uchun ko‘rsatma:
1 Magistrantlar kichik guruhlarga bo‘linadi (2-3 tadan);
2.Har bir guruhga bitta savol ( muammo ) beriladi;
3. Guruhlarga, mustaqil ishlab, savolni echishiga 10 daqiqa ajratiladi;
4. Savollar muhokamasini o‘tkazish. Buning uchun har bir guruhdan vakillar chiqib, savol echimini bayon etadi;
5.O‘qituvchining yakunlash so‘zi. O‘qituvchi berilgan javoblarni tahlil qilib, to‘ldiradi va baholaydi.
Bajarish uchun amaliy topshiriqlar
1. Keltirilgan tarqatma materiallar, adabiyotlar, internet ma’lumotnomalaridan foydalanib, bolalar amaliyotida dorilarni qo‘llashda e’tibor beriladigan masalalarni keltirish.
2. Bolalarga dorilarni dozasini hisoblash bo‘yicha masalalarni echish.
3. Keltirilgan kolleksiya va tarqatma materiallar asosida pediatrik dorilarni nomenklaturasi va jihozlanishning o‘ziga hosligi bo‘yicha xulosa berish.
4. Vaziyatli masalarni echish.
|
Yili
  
Tadbirning nomi va o‘tkazilgan joyi

Yili
|
Tadbirning nomi va o‘tkazilgan joyi
|
2022-2023 o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida “Orientation week” haftaligi doirasida 1-kurs talabalarini filial muhiti bilan tanishtirish tadbiri o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida “Alisher Navoiy tavalludining 582 yilligi” ni nishonlash maqsadida “Navoiyni eslab” mavzusida tadbir o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida 18-noyabr Bayroq qabul qilingan kun munosabati bilan o‘tkazilgan “Bayrog‘im faxrim” bayram tadbiri o‘tkazgan.
|
2021-2022
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida bitiruvchi kurs talabalari hamda soha korxonalari rahbar hodimlari o‘rtasida uchrashuvlar va seminar-treninglar tadbiri o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida COVID-19 infektsiyasiga qarshi tadbirlar o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida “Jaholatga qarshi ma’rifat” mavzusidagi davra suhbati tadbiri o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida “Jinoyatga jazo muqarrar” va “Jaholatga qarshi ma’rifat” mavzusidagi davra suhbati tadbiri o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida talabalarining “Yangi nafas” yugurish marafonida
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida “Qadring baland bo‘lsin, ona tilim” mavzusida til bayrami tadbiri o‘tkazgan.
|
2023-2024
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida Shoir va yozuvchi Sotim Avazning hayoti va ijodiy faoliyatini chuqur o‘rganishga qaratilgan tadbirlar o‘tkazgan.
|
2022-2023
o‘quv yili
|
TATU Urganch filiali talabalarining teatrga tashriflari yuzasidan tadbirlar o‘tkazgan.
|
2023-2024
o‘quv yili
|
TATU Urganch filialida 1-oktabr “Ustoz va murabbiylar kuni” ga bag‘ishlab bayram tadbiri o‘tkazgan.
|
-Mavzu: Bankning kassa operatsiyalari va naqd pul tushumlari xisobi

|
-Mavzu: Bankning kassa operatsiyalari va naqd pul tushumlari xisobi
|
bet | 7/11 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 345,78 Kb. | | #148696 |
Bog'liq Azizbek amaliyot ishi.4 kurs agro bank5-Mavzu: Bankning kassa operatsiyalari va naqd pul tushumlari xisobi.
Bankda naqd pullar va boshqa qimmatliklar bilan kassa operatsiyalarini bajarish, bank kassasidagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni but saqlash hamda ularni tashish, bank kassa tarmog‘ini hamda bank binosi va binodan tashqarida kassalarni qurish, jihozlash va qo‘riqlash ishlarini mazkur Yo‘riqnoma hamda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tashkil etilishi lozim.
Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir
YO‘RIQNOMA
Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 9-yanvardagi PF-5296-son “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 12-sentabrdagi PQ-3270-son “Respublika bank tizimini yanada rivojlantirish va barqarorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilish tartibini belgilaydi.
Ushbu Yo‘riqnomada quyidagi tushunchalardan foydalaniladi:
Aylanma kassa — bank ish kuni davomida kassa hujjatlari asosida naqd pul va boshqa qimmatliklarni qabul qilib olish, sanab-saralash, o‘rab-bog‘lash hamda ularni boshqa qimmatliklardan alohida saqlash va chiqim qilish uchun bank kassa tarmog‘ida tashkil etilgan kirim va chiqim kassalari yoki kirim-chiqim kassasi;
Bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalar — mini bank kassasi, bank xizmatlari ofisi kassasi, maxsus kassa va boshqa barcha turdagi kassalar;
Bankomat — bank plastik kartasi saqlovchisiga o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish rejimida naqd puldagi va bajarilgan boshqa operatsiyalar bo‘yicha sliplarni olish, shuningdek bank plastik kartasi orqali asosiy va qo‘shimcha operatsiyalarni amalga oshirish, jumladan mablag‘larni hisobga kiritish va hisobdan chiqarish, bank plastik kartasining balansi va bankdagi hisobvaraq qoldig‘i holati to‘g‘risida axborot olish va parollarni o‘zgartirish imkonini beruvchi elektron-mexanik moslama;
|
| |
Formula of taste - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 117/117 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 13,81 Mb. | | #15896 |
Formula of taste The concept introduced for an objective assessment of the taste of drugs
Tenzidlar
|
-оrganizmga dori moddalarni so‘rilish jarayonini tezlash-tiruvchi yordamchi moddalar
|
Тензиды-вспо-могательные ве-щества уско-ряющие процессы всасывания лекарств в орга-низме
|
Detergents
(tenzids) Tensides аuxiliary substances accelerating pro-cesses of absorption of drugs in the body
|
Fosfolipidlar
|
-yog‘simon, tarkibida fosfor saqlovchi moddalar
|
Фосфолипиды -жироподобные вещества, в молекулу которых входит фосфор
|
Phospholipids -fat-like substances in the molecule of which includes phosphorus
|
|
| |
Bir jinsligiga keltiriladigan differensial tenglamalar

|
Bir jinsligiga keltiriladigan differensial tenglamalar
|
bet | 3/9 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #99443 |
Bog'liq Differensial tenglamalar uslubiy ko\'rsatma(2020-2021)Bir jinsligiga keltiriladigan differensial tenglamalar
Quyidagi
tenglamani qaraymiz.
A) agar bo`lib, va to`\ri chiziqlarning kesishish nuqtalari bo`lsa, almashtirish yordamida bir jinsli tenglamaga,
B) agar bo`lsa, almashtirish bilan o`zgaruvchilari ajraladigan teglamaga keladi.
Misollar. 1. тенгламанинг umumiy yechimini toping.
Yechish. va to`\ri chiziqlarning kesish nuqtasi (-1; 1) bo`lib, kabi almashtirishdan, tenglama quyidagi ko`rinishni oladi.
Bu bir jinsli tenglama bo`lib, , almashtirishdan
o`zgaruvchilari ajraladigan tenglamaga keladi va uning umumiy yechimi bo`ladi, yoki va kvadratga ko`tarish natijasida bo`ladi. dan eski o`zgaruvchilarga qaytsak, tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi.
2. tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. . Demak, almashtirish bajarsak, berilgan tenglama yoki ko`rinishga keladi. O`zgaruvchilarni ajratib, integrallasak ёки bo`ladi. orqali eski o`zgaruvchilarga qaytsak umumiy yechimini topamiz.
To`la differensialli tenglama
Agar quyidagi
differensial tenglama
Eyler shartini qanoatantirsa, to`la differensialli tenglama deyiladi. Demak bunday tenglamaning chap tomoni biror funksiyaning bir bo\lamli sohada to`la differensiali bo`lar ekan. Agar bu tenglamani ko`rinishida yozsak, umumiy yechimi bo`ladi. funksiyani quyidagi formuladan topish mumkin:
Bunda ixtiyoriy bo`lib, integrallar yaqinlashuvchi bo`lishi kerak.
Agar Eyler sharti bajarilmasa, u holda integrallovchi ko`paytuvchi yordamida tenglamani to`la differensialli tenglamaga olib kelish mumkin. Agar ifoda faqat yning funksiyasi bo`lsa, integrallovchi ko`paytuvchi quyidagi formuladan topiladi xuddi shunday, agar ifoda faqat u ning funksiyasi bo`lsa, integrallovchi ko`paytuvchi formuladan topiladi.
Misollar. 1. Quyidagi
tenglamaning umuiy yechimini toping.
Yechish. Tenglamada bo`lib, ga teng. Demak, Eyler sharti bajarilgan va chap tomon biror funksiyaning to`la differensialli, yani ni bo`yicha integrallaymiz:
.
Oxirgi ifodani u bo`yicha differensiallab, bilan tenglashtiramiz, va bundan , yani ni topamiz. Shunday qilib tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi.
2. Quyidagi tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Tenglamada bo`lib topamiz: . Demak, integrallovchi ko`paytuvchi х ning funksiyasi bo`lar ekan, ya’ni . Berilgan tenglamani ga ko`paytirib, to`la differensialli tenglamani topamiz va uni integrallab, umumiy yechimini topamiz: .
|
| |
Birinchi tartibli chiziqli tenglama. Bernulli tenglamasi

Birinchi tartibli chiziqli tenglama. Bernulli tenglamasi
va ga chiziqli bo\liq, quyidagi tenglama chiziqli deyiladi. Bu tenglamani yechish uchun, avvalo bir jinsli tenglamani o`zgaruvchilarini ajratib umumiy yechimi topiladi: ёки bu yerda A ixtiyoriy o`zgarmas son. Bir jinsli bo`lmagan chiziqli tenglamaning umumiy yechimini o`zgarmasni variatsiyalash (Lagranj) usuli bilan topiladi, yani , bunda A(x)- ixtiyoriy differensialluvchi funksiya. A(x) ni topish uchun uni berilgan tenglamaga qo`yamiz va undan ni topamiz. Oxirgi ifodadan bo`ladi, c - ixtiyoriy o`zgarmas.
Demak, berilgan tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi.
Quyidagi tenglama Bernulli tenglamasi deyiladi, almashtirish yordamida chiziqli differensial tenglamaga keltiriladi.
Misollar. 1. Quyidagi tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. . Bir jinsli tenglamani o`zgaruvchilarini ajratib, integrallaymiz: Berilgan tenglama yechimini ko`rinishda qidiramiz va tenglamaga kelamiz, undan ni topamiz. Shunday qilib, berilgan tenglamaning umumiy yechimi quyidagi bo`ladi.
2. Quyidagi tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Bu Bernulli tenglama bo`lib, almashtirish yordamida chiziqli tenglama hosil bo`ladi. Uni integrallab уmumiy yechimini topamiz.
Almashtirishdan foydalanib, berilgan tenglamaning umumiy yechimini topamiz
Hosilaga nisbatan yechilmagan differensial tenglamalar
hosilaga nisbatan yechilmagan differensial tenglamani:
Hosilaga nisbatan yechish mumkin bo`lsa, hosilaga nisbatan yechib, oldingi o`rganilgan tenglamalar bo`yicha umumiy yechimi topiladi.
Hosilaga nisbatan, kvadraturalarda yechilmasa almashtirish olib
topiladi. Bunda sistemadan y ni chiqariladi.
Xususiy holda Lagranj tenglamasini almashtirib ni differensiallab x va ga nisbatan chiziqli tenglamaga keladi. Uni yechib umumiy yechimini topamiz. Demak,
Berilgan tenglamaning parametrga bog’liq umumiy yechimi bo`ladi.
Quyidagi
tenglama Klero tenglamasi bo`lib, uni yechishda almashtirishni bajarib va ni differensiallab ga ega bo`lamiz. Agar bo`lsa, yoki bo`lib, umumiy yechim bo`ladi.
Misollar. 1. tenglamani umumiy yechimini toping.
Yechish. desak, bo`ladi va uni differensiallasak yoki bo`ladi. Bundan ga qisqartirib, o`zgaruvchilari ajraladigan differensial tenglamaga kelamiz.
Uni integrallaymiz: Berilgan tenglamadan foydalansak,
umumiy yechimini topamiz.
2. tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Bu Klero tenglamasi bo`lganligi uchun bo`ladi, yani umumiy yechim bo`ladi.
|
Yuqori tartibli differensial tenglamalar

|
Yuqori tartibli differensial tenglamalar
|
bet | 5/9 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #99443 |
Bog'liq Differensial tenglamalar uslubiy ko\'rsatma(2020-2021)Yuqori tartibli differensial tenglamalar.
Asosiy tushunchalar.
Quyidagi tenglama -tartibli differensial tenglama deyiladi. -marta differensiallanuvchi va tenglamani ayniyatga aylantiruvchi funksiya uning yechimi deyiladi, yani
Bu tenglama uchun Koshi masalasi quyidagicha qo`yiladi, da qo`yidagi shartlarni qanoatlantiruvchi yechimini topish kerak, bunda - berilgan sonlar bo`lib, boshlan\ich shartlar yoki boshlang'ich qiymatlar deyiladi.
funksiya berilgan tenglamaning umumiy yechimi deyiladi, ixtiyoriy o`zgarmas larni tanlash bilan berilgan masalani Koshi masalasini yechimi topiladi, bu yechim berilgan tenglamaning xususiy yechimi deyiladi. -tartibli differensial tenglamalarni integrallashning ba’zi xususiy hollarini ko`ramiz.
ko`rinishdagi tenglama. Bu tenglamaning yechimi -marta integrallash yordamida topiladi, yani:
… … … … … … … … …
bu yerda
Misol. tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Ketma-ket integrallab yechimni topamiz:
yoki
ko`rinishdagi tenglama.
Bu tenglamani almashtirish yordamida tartibi pasaytiriladi, yani:
tenglamani hosil qilamiz.
Misol. tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. almashtirishni bajarib, tenglamani o`zgaruvchilarini ajratib integrallaymiz:
Endi tenglamani ikki marta integrallab, umumiy yechimini topamiz.
ko`rinishdagi tenglama.
Bu tenglama tartibi almashtirish bilan bittaga pasaytiriladi.
va hakoza.
Misol.
Yechish. ni bajarib tenglamani o`zgaruvchilarini ajratib integrallaymiz
Bunda yana eski o`zgaruvchiga qaytsak,
umumiy yechim topiladi.
ko`rinishdagi tenglama.
Agar tenglama larga nisbatdan bir jinsli bulsa, almashtirish yordamida ( -yangi nomalum funksiya) tartibi bittaga pasaytiriladi.
Misol. tenglamani yechining.
Yechish. ; almashtirishni bajarsak, bundan integrallab. Eski u o`zgaruvchiga qaytib,
umumiy yechimini topamiz.
|
| |
Yuqori tartibli chiziqli tenglamalar

|
Yuqori tartibli chiziqli tenglamalar
|
bet | 6/9 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #99443 |
Bog'liq Differensial tenglamalar uslubiy ko\'rsatma(2020-2021)Yuqori tartibli chiziqli tenglamalar.
Asosiy tushuncha.
Quyidagi (1)
tenglama -tartibli chiziqli tenglama deyiladi. Bu yerda funksiyalar biror oraliqda berilgan va uzluksizdir. (1) tenglama chiziqli bir jinsli bo`lmagan, yoki o`ng tarifi bor tenglama deyiladi. Agar bo`lsa, tenglama chiziqli bir jinsli deyiladi.
Bir jinsli tenglamaning biror yechimi bo`lsa, almashtirish bilan (1) tenglama tartibini bittaga pasaytirish mumkin. -yangi noma’lum funksiya.
Misol. hususiy yechim bo`lsa, tenglama tartibini pasaytiring.
Yechish. almashtirishni bajarib
tenglamaga qo`ysak, quyidagi ikkinchi tartibi tenglamaga kelamiz:
Chiziqli bir jinsli tenglamalar
Chiziqli bir jinsli tenglamalarning umumiy yechimi hakidagi teoremani keltiramiz.
Teorema. Agar chiziqli bir jinsli tenglamallarning chiziqli erkli yechimlari bo`lsa, u holda ( lar ixtiyoriy o`zgarmaслар) berilgan tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi.
Eslatma. funksiyalar chiziqli erkli deyiladi, agarda tenglik faqat va faqat bo`lganda bajarilsa.
ta oraliqda tartibli hosilasi bilan uzluksiz funksiyalarning chiziqli erkli bo`lishining yetarlilik sharti quyidagicha, agar Vronskiy determinanti
da noldan farqli bo`lsa, ya’ni
oraliqda chiziqli erkli yechimlar tenglamaning fundamental yechimlari deyiladi. Vronskiy determinanti uchun Liuvill-Ostrogradskiy formulasi quyidagicha yoziladi:
Ikkinchi tartibli chiziqli bir jinsli tenglama
uchun biror xususiy yechimi bo`lsa, ikkinchi chiziqli erkli yechimini Liuvill-Ostrogradskiy formulasidan quyidagicha topiladi:
Misollar. 1. Quyidagi funksiyalar o`zining aniqlanish sohasida chiziqli erklimi?
А)
Yechish. .
Bundan . Bularni ayirsak ; . Demak , bo`lib, desak xususiy holda (-3;1;1) yechimga ega bo`lamiz, ya’ni funksiyalar chiziqli bo\liq ekan.
B) 1,
Yechish. , bu tenglik da faqat va faqat bo`lganda o`rinli. Demak, chiziqli erkli.
2. Quyidagi funksiya yechimi bo`lgan tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Livuill-Ostrogradskiy formulasiga asosan
Demak, umumiy yechim quyidagi bo`ladi:
|
| |
O`zgaruvchilari ajraladigan differensial tenglamalar

O`zgaruvchilari ajraladigan differensial tenglamalar
Quyidagi
differensial tenglama o`zgaruvchilari ajraladigan tenglama deyiladi. Berilgan tenglamani ga bo`lsak
ko`rishiga keladi. Buni hadma-had integrallasak
bo`lib, berilgan tenglamaning oshkormas ko`rinishdagi umumiy yechimini beradi, yani tenglamaning integralini ifodalaydi.
Misollar: 1. tenglamani yeching.
Yechish. Tenglamani ga bo`lib
ifodani olamiz va uni integrallaymiz:
, yoki .
berilgan tenglamaning umumiy yechishi bladi.
Endi bo`lsin, yani . Bu berilgan tenglamaning yechimi bo`ladi, lekin u umumiy yechimdan s q 0 da kelib chiqadi.
Javob: .
2. 200C havo xaroratida tandirdan uzilgan non xarorati 20 daqiqada 1000C dan 600C ga tushadi. Qancha vaqtda uning harorati 300C ga tushadi?
Yechish. N'yuton qonunga asosan sovush tezligi harorat farqiga bo\liq bo`lganligi uchun tenglama qo`yidagi ko`rinishga ega:
, yoki , bundan .
Bu umumiy yechimni potensirlab
T 20 cekt
ni topamiz. Bundan t va T da с 800C ga teng. t va T da bo`lib, . bo`lsa, dan daqiqa bo`ladi.
Javob: 1 soat.
3. tenlamaning umumiy va (4;1) nuqtadan o`tuvchi xususiy yechimini toping?
Yechish. Berilgan tenglamani o`zgaruvchilarini ajratib, integrallaymiz.
;
; .
Endi Koshi masalasini yechamiz:
; ;
Javob. -umumiy ; xususiy yechim.
Bir jinsli differensial tengamalar
funksiya m o`lchovli bir jinsli deyiladi, agarda quyidagi
tenglik o`rinli bo`lsa.
tenglama bir jinsli deyiladi, agarda va lar bir hil o`lchovli bir jinsli funksiyalar bo`lsa.
Bir jinsli differentsial tenglamalarni ko`rinishga keltirish mumkin. Bunday tenglamalar ko`rinishidagi almashtirish yordamida o`zgaruvchilari ajraladigan tenglamaga keltiriladi va integrallanadi.
Misol. tenglamani umumiy yechimini toping.
Yechish. funksiyalar ikki ulchovli bir jinslidir. almashtirishni qo`llasak tenglama qo`yidagi ko`rinishga keladi.
yoki .
Bundan ifodani integrallab tenglamaning umumiy yechimini topamiz. dan boshlan\ich o`zgaruvchiga qaytib yechimini topamiz.
|
Differensial tenglamalar sistemasi

|
Differensial tenglamalar sistemasi
|
bet | 9/9 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #99443 |
Bog'liq Differensial tenglamalar uslubiy ko\'rsatma(2020-2021)Differensial tenglamalar sistemasi
Normal differensial tenglamalar sistemasi
Quyidagi tenglamalar sistemasi
… ... … … … … …
normal tenglamalar sistemasi deyiladi, bunda lar o`zgaruvchilarning no`malum funksiyalari.
Agar normal tenglamaning o`ng tarafi larning chiziqli funksiyasi bo`lsa, u chiziqli differensial tenglamalar deyiladi.
Ba’zi hollarda tenglamalar sistemasidan o`zgaruvchilarni yo`qotish usuli bilan bir o`zgaruvchili yuqori tartibli differnsial tenglamaga keltirish mumkin.
Misol: sistemaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Birinchi tenglamani bo`yicha differensiallaymiz: va hosil bo`lgan tenglamadan va larni yo`qotamiz va tenglamaga kelamiz. xarakteristik tenglamani yechib. ildizga ega bo`lamiz. Demak, uchun umumiy yechim bo`ladi. Birinchi tenglamadan foydalanib, u ni topamiz: . Berilgan sitemaning umumiy yechimi quyidagicha bo`ladi:
O`zgarmas koeffitsiyentli bir jinsli differensial tenglamalar sitemasi
-------------------------------
tenglamalar sitemasini matritsa ko`rinishda yozish mumkin:
Bu yerda
, , .
Sistema yechimini … ,
ko`rinishda qidiramiz, bunda . larni sistemaga qo`yib, larga nisbatan chiziqli tenglamalar sistemasiga kelamiz:
… … … … … … ... … … … …
Bu sistema noldan farqli yechimga ega bo`lishi kerak, demak asosiy determinant nolga teng, ya`ni
bo`lishi kerak, natijada ga nisbatan - darajali tenglama hosil bo`ladi.
Oxirgi tenglama А matritsaning yoki berilgan differensial tenglamaning xarakteristik tenglamasi deyiladi. Uning ildizlari А matritsaning xos sonlari deyiladi. Har bir xos songa mos xos vektori to`\ri keladi:
бирлик матрица.
Xos vektorlar, albatta xarakteristik ildiz (xos son) ning xususiyatiga bog’liqdir.
Xarakteristik ildizlar haqiqiy va harhil bo`lsin, ya`ni . Har bir ga xos vektor mos keladi. Tekshirib ko`rish mumkinki, quyidagi funksiyalar sistemasi
… … … … … … … … … … … … ,
bo`nda - ixtiyoriy o`zgarmaslar, berilgan differensial tenglamalar sistemasinig umumiy yechimi bo`ladi.
Misol.
sistemaning umumiy yechimni toping.
Yechish. Xarakteristik tenglamani tuzamiz
,
xos son uchun,
,
desak (2;-1) xos vektor mos keladi.
xos son uchun
(1;1) xos vektor mos keladi.
Demak, umumiy yechim
. Xarakteristik ildizlar ichida oddiy kompleks ildiz bo`lsin, masalan
. Bu ildizlarga yechimlar to`\ri keladi, - lar xos vektorlar. Biz bilamiz kompleks yechimining haqiqiy va kompleks qismlari ham yechim bo`ladi. Shuning uchun biz quyidagi hususiy yechimlarni olamiz:
bu yerda lar haqiqiy sonlar bo`lib, va lar orqali ifodalanadi.
Misol.
sistemaning umumiy yechimini toping.
Yechish. Xarakteristik tenglamani tuzamiz:
,
xos son uchun
,
desak, bo`ladi.
Bundan xususiy yechimlar
topamiz va umumiy yechimni yozamiz
.
Adabiyotlar.
N.S. Piskunov. «Differensial va integral hisobi». Toshkent, 1996.
P.Ye. Danko va boshqalar. «Vo`sshaya matematika» chastь 2. Moskva, 1999.
R.A. Anvarov «Oliy matematika» fanidan topshiriqlar. Jizzax, 2004.
|
| |
O`zgarmas koeffitsiyentli chiziqli bir jinsli tenglamalar

|
O`zgarmas koeffitsiyentli chiziqli bir jinsli tenglamalar
|
bet | 7/9 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #99443 |
Bog'liq Differensial tenglamalar uslubiy ko\'rsatma(2020-2021)O`zgarmas koeffitsiyentli chiziqli bir jinsli tenglamalar
Quyidagi
(1)
tenglama o`zgarmas koeffitsiyentli chiziqli bir jinsli tenglamalar deyiladi, bu yerda birorta o`zgarmas sonlar. (1) tenglamaning xususiy yechimilarini topish uchun unga mos
(2)
mos xarakteristik tenglama tuziladi. (2) tenglama kompleks sonlar maydonida karraligi bilan hisoblaganda ta ildizga ega. Shuning uchun (1) tenglamaning umumiy yechimi (2) tenglamaning ildizlari xarakteriga bo\liq bo`ladi.
1) Har bir haqiqiy oddiy ildiz k uchun xususiy yechim mos keladi;
2) Har bir haqaqiy karrali k uchun xususiy yechim mos keladi;
3) Har bir kompleks oddiy ildiz yechim uchun xususiy yechim mos keladi;
4) Har bir kompleks m karrali ildiz uchun xususiy yechim mos keladi.
Misollar. 1. Quyidagi tenglamalarning umumiy yechimini toping.
А)
Yechish. xarakteristik tenglama, ildizga ega, shuning uchun umumiy yechim bo`ladi.
B)
Yechish. xarakteristik tenglama (2 karrali) yechimga ega.
Demak, umumiy yechim bo`ladi.
С)
Yechish. tenglama, yechimga ega.
Demak, umumiy yechim quyidagicha bo`ladi:
D)
Yechish. (2 karrali).
Demak, umumiy yechim quyidagicha bo`ladi:
Chiziqli o`zgarmas koeffitsiyentli bir jinslimas tenglamalar
Quyidagi
chiziqli o`zgarmas koeffitsiyentli bir jinslimas tenglama deyiladi. kvaziq ko`phad bo`lganda xususiy yechim aniqmas koeffitsiyentlar usuli bilan topiladi, yani
ko`rinishda izlanadi.
Bu yerda tenglamaga mos xarakteristik tenglamaning ildizning karraligi, darajali ko`phadlar. No’malum koeffitsiyentlar у(х) o`rniga quyilib chap va o`ng tarafdagi bir xil ifodalar koeffitsiyentlarini tenglashtirilib topiladi.
Misollar: 1. tenglamaning umumiy yechimini toping.
Yechish. xarakteristik tenglama yechimga ega. Bir jinsli tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi. Hususiy yechimni ( va )
Demak, Bundan ,
Berilgan tenglamaning umumiy yechimi bo`ladi.
2.
tenglamaning xususiy yechimini ko`rinishini yozing.
Yechish. xarakteristik tenglama ildizga ega va bo`lgani uchun, xususiy yechim ko`rinishda bo`ladi.
|
| |
Kondencion namligi 7% bo`lgan ip yo`g’onligini aniqlang, agar 5% namlikda ipning yo`g’onligi (teks) quyidagicha bo`lganda: a) 25; b) 18.5; v)15.4; g) 14.3; d) 10; e)8.33; j)5.88

|
Kondencion namligi 7% bo`lgan ip yo`g’onligini aniqlang, agar 5% namlikda ipning yo`g’onligi (teks) quyidagicha bo`lganda: a) 25; b) 18.5; v)15.4; g) 14.3; d) 10; e)8.33; j)5.88
|
bet | 3/4 | Sana | 10.04.2017 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #3921 |
Kondencion namligi 7% bo`lgan ip yo`g’onligini aniqlang, agar 5% namlikda ipning yo`g’onligi (teks) quyidagicha bo`lganda: a) 25; b) 18.5; v)15.4; g) 14.3; d) 10; e)8.33; j)5.88; Kondencion namligi 7% bo`lgan ip nomerini aniqlang, agar 5% namlikda ipning nomeri quyidagicha bo`lsa: a) 40; b) 54; v)65; g) 70; d) 100; e)120; j)150; Quyidagi jadvalda berilgan ko`rsatkichlar bo`yicha paxta tolasi partiyasi kondencion va hisobiy massasini aniqlang.
Variant
|
Partiya massasi, T
|
Paxta tolasi navi
|
Chiqindilar miqdori,%
|
Haqiqiy namlik, %
| -
|
40
|
0
|
1,7
|
4,5
| -
|
40
|
I
|
3,0
|
5,5
| -
|
40
|
II
|
2,2
|
7,0
| -
|
41
|
III
|
5,0
|
8,0
| -
|
41
|
I
|
3,5
|
6,0
| -
|
41
|
II
|
4,0
|
7,5
| -
|
42
|
0
|
2,5
|
5,0
| -
|
42
|
I
|
4,0
|
7,0
| -
|
42
|
II
|
4,3
|
8,0
| -
|
43
|
III
|
5,5
|
9,0
| -
|
43
|
0
|
1,5
|
6,0
| -
|
43
|
I
|
4,2
|
5,5
| -
|
45
|
II
|
5,0
|
8,0
| -
|
45
|
III
|
6,0
|
11,0
| -
|
45
|
I
|
4,7
|
6,5
|
Ipning pishiqligini aniqlash
Uzish mashinalarida ip mustahkamligini tekshirishda uzish o`lchovlari aniqlandi: absolyut uzish yuki, absolyut uzish uzayishi, nisbiy uzish uzayishi , uzish uzunligi lr.
Absolyut uzish yuki va absolyut uzish uzayishi kattaliklari uzish mashinasi ko`rsatmalariga asosan topiladi. Qolgan o`lchovlar hisoblash yo`li bilan aniqlanadi.
Uzilish uzunligi:
(5)
bunda, Lp- uzish uzunligi, m;
Pp- yakka ip uzish yuki (uzish mashinasida aniqlanadi).
Nisbiy uzish yuki:
(6)
bunda, Po- nisbiy uzish yuki;
T- ip yo`g’onligi;
Pr- yakka ipning uzish yuki, gk.
Namuna 5. Agar yakka ipning uzish yuki 280 gk, uzayishi 30mm, uzish mashinasi qisqichlari orasidagi masofa 500 mm bo`lsa, yo`g’onligi 25 teks bo`lgan ipning uzish kattaliklari topilsin.
Echilishi: Pr= 280gk =274 sn (Si sistemasi bo`yicha 1 gk0.98 sn)
Formula (6) bo`yicha nisbiy uzish yuki:
Formula (3) bo`yicha:
Formula (5) bo`yicha:
.
MASALALAR:
1.10. Ipning nisbiy uzish yukini (gk/teks) da aniqlang, bunda:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kondencion namligi 7% bo`lgan ip yo`g’onligini aniqlang, agar 5% namlikda ipning yo`g’onligi (teks) quyidagicha bo`lganda: a) 25; b) 18.5; v)15.4; g) 14.3; d) 10; e)8.33; j)5.88
|
Variant    Ip bo`lagi og’irligi,g(mg)

Variant Ip bo`lagi og’irligi,g(mg) | | | Po, gk/teks | -
| 6 | 120 | 500 | | -
| 7 | 140 |
500
| | -
| 9.25 | 200 |
500
| | -
| 1.25 | 260 |
500
| | -
| 25 | 400 |
500
| | -
| 22 | 350 |
500
| | -
| 1.20 | 250 |
500
| | -
| 5 | 100 |
500
| | -
| 9.10 | 180 |
500
| | -
| 7.3 | 141 |
500
| |
Karda tuzishida 50% bazada viskoza tolasidan ishlab chiqarilgan tanda ipining nisbiy uzish yukini aniqlang.
Variant
|
Chiziqli zichlik
|
Tola uzunligi, mm
|
Variant
|
Chiziqli zichlik
|
Tola uzunligi, mm
|
Po, gk/teks
|
Ip, teks
|
Tola, mteks
|
Ip, teks
|
Tola, mteks
| -
|
41.7
|
167
|
38
|
9.
|
41.7
|
312
|
38
|
| -
|
35.7
|
167
|
38
|
10.
|
35.7
|
312
|
38
|
| -
|
31.3
|
167
|
38
|
11.
|
31.3
|
312
|
38
|
| -
|
29.4
|
167
|
38
|
12.
|
29.4
|
312
|
38
|
| -
|
25.0
|
167
|
38
|
13.
|
25.0
|
312
|
38
|
| -
|
20.8
|
167
|
38
|
14.
|
31.3
|
312
|
38
|
| -
|
18.5
|
167
|
38
|
15.
|
29.4
|
312
|
38
|
| -
|
15.4
|
167
|
38
|
16.
|
25.0
|
312
|
38
|
|
Ipning pishitilishini aniqlash
Ipning uzunik birligiga to`g’ri keladigan buramlar soni uning pishitilishi deb ataladi:
U quyidagicha aniqlaniladi:
(7)
bunda, K- pishitish;
n- ishchi qismlar aylanishlar soni (1min);
l- uzunlik, m (silindrlardan chiqayotgan michka uzunligi, 1 min).
Pishitish koefficienti va pishitish orasidagi bog’liqlik:
(8)
(9)
bunda, a-pishitish koefficienti (ma`lumotnomadan olinadi).
Ipning yuqori mustahkamlikka ega bo`lgandagi pishitish kritik pishitish deyiladi. Kritik pishitish intensivligi A.N.Solov`ev formulasi bo`yicha aniqlanadi:
(10)
bunda, ak – kritik pishitish koefficienti;
-yakka tolaning uzish yuki;
LT- tolaning shtapel` uzunligi.
Namuna 6. Agar 1 min ichida yigirish mashinasi silindrlari 10 m ip ishlab chiqarsaa, urchuqlar tezligi 10 000 ayl/min bo`lganda, 1 m ipdagi pishitishni aniqlang?
Echilishi: Formula (7) bo`yicha:
Namuna 7. Mustahkamligi yoki pishiqligi 4 gk va shtapel` uzunligi 30 mm paxta tolasidan ishlab chiqaradigan №54 dagi ipning kritik pishitilishi nimaga teng?
Echilishi:
Avval formula (10) dan kritik pishitish koefficientni aniqlaymiz:
Kritik pishitish:
MASALALAR:
|
-mavzu. Fazzi to'plamlar - Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус

|
Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус
|
bet | 2/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 137,5 Kb. | | #244314 |
Bog'liq Dishret matematika Fan dastur 20235 -mavzu. Fazzi to'plamlar
To ‘plam. Element. Universal to 'plam. Fazzi to ‘plam. A’zolik funksiyasi.
О‘tish nuqtasi. Fazzi to ‘plam ning balandligi. Bo 'sh, qism , normal, subnormal,
unimodal, bir-birini to ‘Idiruvchi fazzi to’ptamlar. To‘ldirish, birlashma, kesishma
va ayirma amallari.
6-mavzu. Munosabatlar
Munosabat. Tartiblangan juftlik. Unar, binar va n-ar munosabatlar. Aniqlanish va qiymatlar sohalari. Refleksiv, simmetrik va tranzitiv munosabatlar. Ekvivalentlik sinfi. Funksiya. Funksiyalar tengligi. Bir qiymatli va teskari funksiyalar. Superpozitsiya. Funksiyalarning funksiyasi. Antisimmetrik va irrefleksiv munosabatlar. Tartiblash, qisman tartiblash va chiziqli tartiblash munosabatlari. Qisman tartiblangan to plam.
7-mavzu. Fazzi munosabatlar
To ‘plam. Element. Dekart ко ‘paytmasi. Munosabat. Fazzi to ‘plam. Fazzi
munosabat. Fazzi munosabatning qismi, to 'Idiruvchisi. Fazzi munosabatlarning
birlashmasi, kesishmasi, algebraik ко ‘paytmasi, algebraik y ig ‘indisi,
kompozitsiyasi.
8-mavzu. Kombinatorika haqida umumiy tushunchalar
Kombinatorika. To'plam. Element. Tartiblash. Kombinatsiya. Kombinatorik tuzilma. Birlashma. Kesishma. Kortej. Figurali sonlar. Matematik induksiya usuli.
Qo ‘shish va kо‘paytirish qoidalari. Kiritish va chiqarish qoidasi. Umumlashgan
qo ‘shish. ko‘paytirish hamda kiritish va chiqarish qoidalari. Bitlean.
9-mavzu. Asosiy kombinatsiyalar
To'plam. Element Kombinatsiya. O 'rin almashtirish. Betakror o'rin almashtirish. О‘rin almashtirishlar soni. О ‘rinlashtirish. О 'rinlashtirishlar soni. Gruppalash. Gruppalashlar soni. kо‘paytirish qoidasi. Matematik induksiya usuli.
10-mavzu. Paskal uchburchagi. Nyuton binomi
Gruppalash. Gruppalashlar soni. Paskal uchburchagi. Arifmetik uchburchak.
Ikkita son yig'indisining natural darajasi. Bitta sonning natural ko‘rsatkichli ildizi. Qisqa ko‘paytirish formulalari. Nyuton binomi. Binomial koefftsientlur. Koshi ayniyati.
|
| |
IV.Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar

|
IV.Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
|
bet | 5/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 137,5 Kb. | | #244314 |
Bog'liq Dishret matematika Fan dastur 2023IV.Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
1. Muloxaza tushunchasi. Rostlik jadvallari.
2.Dizyunktiv va Konyunktiv normal formalar.
3.Mukammal dizyunktiv va konyunktiv normal formalar.
4.Mulohazalar hisobi.
5.Mulohazalar hisobida isbotlashlar.
6.To‘plamlar ustida amallar.
7.Dekart ko‘paytma. Munosabatlar va funksiyalar.
8.Munosabatlar va funksiyalar
9.Binar munosabati turlari. Ekvivalentlik munosabati.
10.Ekvivalentlik munosabati
11.Qisman tartiblangan to‘plamlar.
12.To‘plam buleani. Bul algebrasi. Bul algebrasi filtri
13.Bul algebrasi masalalari
14.Algebraik sistemalar.
15.Predikatlar va ular ustida amallar. Umumiylik va mavjudlik kvantorlari.
16.Umumiylik va mavjudlik kvantorlari haqida
17.Interpretatsiya va model tushunchalari.
18.Algebraik sistemada formulaning bajarilishi. Bajariluvchi formulalar.
19.Bajariluvchi formulalar.
20.Predikatlar algebrasidagi mantiqiy qonunlar.
21.Kompaktlik teoremasi
22.Predikatlar xisobining aksiomalari sistemasi. Birinchi tartibli nazariya.
23.Birinchi tartibli nazariya.
24.Predikatlar hisobida isbotlashlar.
25.Mulohazalar algebrasinig formulalari
26.Post teoremasi natijalari
27.Birinchi tartibli til.Mantiqiy aksiomalar. Xos aksiomalar Teorema
28.Keltirib chiqarish qoidalari Isbotlash tushinchasi
29.Chinlik jadvali
30.Pirs strelkalari
31.Sheffer shtrixi
32.Tavtalogiya haqida teoremalar
33.Tavtalogiya Formulalarining ekvivolentligi
34.Teng kuchli formulalar Keltirilgan formulalar
35.Asosiy teng kuchli formulalar yordamida misollar
36.Dezyungtiv va konyuntiv normal formulalar
37.Mukammal Dezyungtiv va konyuntiv normal formulalar
38.To’plamlarning dekart kupaytmalari
39.Predikatlar algebrasidayechilish muammolari
40.Mulohazalar mantiqi
41.Mulohazalar mantiqining tatbiqlari
42.Mulohazalar algebrasi formulalarning normal formalari
43.Mulohazalar algebrasi formulalarning normal formalari
44.Duallik prinsiplari
45.Predikatlar algebrasining formulalarini tatbiqi
46.Birinchi tartibli til. Xos aksiomalar. Keltirib chiqarish qoidalari. Isbotlash tushunchasi. Teorema.
47. Nazariya tilining interpretatsiyasi. Nazariyaning modeli. Izomorfizm
48.Birinchi tartibli nazariyada echilish, ziddiyatsizlik va to‘liqlik muammolari.
49.Formulalarning normal formalari.
50.Aynan yolg‘on formulalar. Bajariluvchi yoki rad etiluvchi formulalar.
Mustaqil o‘zlashtiriladigan mavzular bo‘yicha talabalar tomonidan referatlar tayyorlash va uni taqdimot qilish tavsiya etiladi.
|
|
| |
Fan/modul uchun ma’sular

|
Fan/modul uchun ma’sular
|
bet | 8/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 137,5 Kb. | | #244314 |
Bog'liq Dishret matematika Fan dastur 2023 | 8.
|
Fan/modul uchun ma’sular:
O.Safarov – TDAU, “Axborot tizimlari va texnologiyalari” kafedrasi katta o`qituvchisi.
|
|
9.
|
Taqrizchilar:
B.Xudoyarov–TIQXMMI, “Oliy matematika” kafedrasi mudiri,
professor fizika-matematika fanlari doktori (turdosh OTM);
N.Mardiyev – TDAU " Agroiqtisodiyot va turizm " kafedrasi dotsenti
|
| |
-mavzu.  Asosiy teng kuchliliklar. Teng kuchli formulalarga doir

|
-mavzu. Asosiy teng kuchliliklar. Teng kuchli formulalarga doir
|
bet | 4/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 137,5 Kb. | | #244314 |
Bog'liq Dishret matematika Fan dastur 202318-mavzu. Asosiy teng kuchliliklar. Teng kuchli formulalarga doir
Teoremalar
Asosiy teng kuchliliklar. Kon'yunksiya, diz’yunksiya, inkor amallari qatnashgan mulohazalar. Kommutativlik, assotsiativlik va distributivlik qonunlari. Qaramaqarshilik, uchinchisini istisno qilish. idempotentlik va yutilish qonunlari.
19-mavzu. Formulalarning normal shakllari
Tavtologiya. Aynan yolg ‘on formula. Elementar kon’yunksiya va
diz'vunksiyalar. KNSh. DNSh. Kon ’vunktiv va diz 'yunktiv hadlar.
20-mavzu. Formulalarni tiklash
Formula. Funksiya. Chinlik jadvali. Formulani tiklash. qatorga yoyish. Chinlik jadvali vositasida formulaning MKNShini (MDNShini) topish. n ta
о'zgantvchili formulalar va elementar kon’yunksiyalar soni.
21-mavzu. Formulaning chinlik to'plami
Elemental mulohaza. Formula. Mantiqiy amallar. Chinlik to ‘plami. Mulohazalar algebrasi. To‘plamlar algebrasi.
22-mavzu. Mulohazalar algebrasi funksiyalari. Bui algebrasi
Funksiya. Funksiyalar teng kuchliligi. 0 va 1 saqlovchi funksiyalar. n argumentli funksiyalar soni. Bir rangli superpozitsiya. Bul algebrasi.
23-mavzu. Mulohazalar hisobi formulasi
Mulohazalar hisobi. Mantiqiy bog 'lovchilar. Simmollar. Formula. Qismiy
formula Isbotlanuvch formula. Aksioma
24-mavzu. Mulohazalar algehrasi va mulohazalar hisobi orasidagi
munosabatlar
Mulohazalar hisobi formulosining qiymati. Mulohazalar hisobi formullar bilan mulohazalar algebrasi formullari orasidagi munosabatlar. Umumqiymatli formula. Aynan chin formula. Keltirib chiqarish haqidagi teorema.
III. Amaliy mashg‘ulotlari bo`yicha ko‘rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg‘ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
To'plamlar nazariyasining asosiy tushunchalari
To‘plamlar ustida amallar
To‘plamlar algebrasi
Kortejlar
Fazzi to'plamlar
6. Munosabatlar
7. Fazzi munosabatlar
8. Kombinatorika haqida umumiy tushunchalar
9. Asosiy kombinatsiyalar
10. Paskal uchburchagi. Nyuton binomi
11. Takrorli kombinatsiyalar
12. Fibonachchi sonlari
13. Bo'laklashlar kombinatorikasi
14. Hosil qiluvchi funksiyalar
15. Mulohaza. Mulohazalar ustida amallar
16. Formula va teng kuchlilik tuslumchalari
17. Tavtologiya, aynan yolg'on va bajariluvchi formulalar
18. Asosiy teng kuchliliklar. Teng kuchli formulalarga doir
teoremalar
19. Formulalarning normal shakllari
20. Formulalarni tiklash
21. Formulaning chinlik to'plam i
22. Mulohazalar algebrasi funksiyalari. Bui algebrasi
23. Mulohazalar hisobi formulasi
24. Mulohazalar algehrasi va mulohazalar hisobi orasidagi
Inuimsuhatlar
Amaliy mashg‘ulotlar multimedia qurulmalari bilan jihozlangan auditoriyada bir akademik guruhga bir professor-o‘qituvchi tomonidan o‘tkazilishi zarur. Mashg‘ulotlar faol va interfaktiv usullar yordamida o‘tilishi, mos ravishda
unosib pedagogik va axborot texnologiyalar qo‘llanilishi maqsadga muvofiq.
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус

|
Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус
|
bet | 7/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 137,5 Kb. | | #244314 |
Bog'liq Dishret matematika Fan dastur 20236.
|
Asosiy adabiyotlar
1. E.Mendelson Introduction to mathematical logic, fifthe edition, by Taylor & Francis Group, LLC, 2010
2. Kenneth H. Rosen, Discrete mathematics and its applications, 7-edition,
The McGraw-Hill Companies, 2012
3. Ершов Ю. Л., Палютин Е. А. Математическая логика. М.: Наука,
1987.
4. Kasimov N.Kh., Dadajonov R.N., Ibragimov F.N. Diskret matematika va
matematik mantiq asoslari (o’quv qullanma), Тoshkent, 2016.
5. Yunusov A.S. Matematik mantiq va algoritmlar nazariyasi elementlari,
T.,
6. Lavrov I. A., Maksimova L. L. Zadachi po teorii mnojestv,
matematicheskoy logike i teorii algoritmov. M.: Fiz.-mat. literatura,
1995.
Qo’shimcha adabiyotlar:
Ershov YU. L., Palyutin E. A. Matematicheskaya logika. M.:
Nauka, 1987.
To‘raev X.T., Matematik mantik va diskret matematika.- T.,
O‘qituvchi,2003.
Klini S. K. Matematicheskaya logika. M.: Mir, 1973
Partee B., ter Meulen A., Wall R. Mathematical Methods in
Linguistics. Dordrecht: Reidel, 1989.
Diskret matematika va matematik mantiq(o‘quv uslubiy majmua),
T., Universitet, 2011
Ахборот манбаалари
www.gov.uz - O‘zbekiston Respublikasi hukumat portali.
www.Lex.uz - O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi
www.economics.ru –ekonomika va xvyot sayti
www.ved.ru- Tashqi iqtisodiy ma’lumotlar kompaniyasining sayiti.
www.ser.uz- Iqtisodiy tadqiqotlar markazi sayti.
www.uza.uz- O‘zbekiston milliy axborot agentligi sayti
www.ifmr.uz- Prognozlashtirish va makroiqtisodiy tadqiqotlar instituti sayti.
|
7.
|
Fanning o’quv dasturi Toshkent davlat agrar universiteti Ilmiy Kengashining 202__ yil “___”_________ dagi ____ -sonli bayonnomasi bilan ma’qullangan
|
|
|
| |
ADABIYOTLAR RO’YXATI - Ўзбекистон республикаси олиий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олиий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 9/9 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #253467 |
Bog'liq KURS LOYIHA ISHI — KLAUS usuliADABIYOTLAR RO’YXATI
1. С.А.G’aybullayev, B.J.Тursunov, Sh.М.Тimurov.Benzinning oktan indeksining benzolning miqdoriy tarkibiga ta’siri Zamonaviy fan nazaryasi va amaliyoti. 2019y. №6, ct. 164-167.
2. Тursunov B. J., G’aybullayev С. А., Jumayev К. К. Glikol gazining suvsizlanishiga texnologik parametrlarning//MEDICAL SCIENCES. - 2020. - Т. 1. -№. 55. - С. 33.
3. G’aybullayevС. А., Tursunov.B.J., Timurov.SH.М. GTL Texnalogiya muhit xususiyatlari yaxshilgan yonig’ilar ishlab chiqarish yo’naligi//Zamonaviy fan nazariyasi va amaliyoti. - 2019. - №. 6. - С. 168-172.
4. G’aybullayev.С.А., Tursunov.B.J. Pirokondensat kimyoviy sintez uchun muhim//Universum:. - 2020. - №. 6-2 (75).
5 G’aybullayev.С. А Turayev М. М.Benzinning oktanni oshiruvchi komponentlari va ularning xossalari//Yosh olim. - 2016. - №. 3. - С. 349-351.
6. Zaripov. Б., G’aybullayev С. А. Uglevodorod xomashyosini past haroratda uchun ish rejimini tanlash//Yosh olim- 2016. - №. 3. - С. 98-100.
7. K. А.Djurayev, А. С.Aminova, С. А.G’aybullayev. Neft chiqindilarini zararsizlantirish va yo’q qilishning asosiy usullari // Yosh olim- 2014. - № 10 (69). -С. 136-137.
8. А. С. Aminova, С. А. G’aybullayev, К. А. Djurayev. Yog’shlamidan-ularni yo’q qilishning oqilona usuli // Yosh olim -2015. -№ 2 (82). -С. 124-126.
9. Urunov N. S. et al. PIROKONDENSAT TARKIBINING KIMYOVIY TAHLILI //Science and Education. - 2021. - Т. 2. - №. 3. - С. 32-40.
10. G'aybullayev S. A. MEMBRANALI USULDA TABIIY GAZLARDAN GELIY AJRATIB OLISH //Academic research in educational sciences. - 2021. - Т. 2. - №. 5.- С. 1594-1603.
11. Sadriddinovch S. M. et al. INFLUENCE OF THE QUANTITY OF BENZENE ON THE PERFORMANCE CHARACTERISTICS OF GASOLINE //Euro-Asia Conferences. - 2021. - Т. 4. - №. 1. - С. 188-192.
12. Gaybullayeva A. F., Sharipov M. S., Gaybullayev S. A. TABIIY GAZLARDAN GELIY OLISHNING KRIOGEN USULI //Academic research in educational sciences.- 2021. - Т. 2. - №. 4. - С. 571-579.
13. Nilufar Saydyaxyayevna Maxmudova, Saidjon Abdusalimovich G'Aybullayev TABIIY GAZLARNI VODOROD SUL'FIDIDAN TOZALASH USULLARINING TASNIFI // Scientific progress. 2021. №5. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/tabiiy-gazlami-vodorod-sul-fididan-tozalash-usullarining-tasnifi (дата обращения: 28.05.2021).
14. Sharipov M. S., G'aybullayev S. A. TASHLAMA GAZLARNI NOAN'ANAVIY USULLARDA TOZALASH //Science and Education. - 2021. - Т. 2. - №. 3.
15. Abdulazizov С. С. У., Sharipov М. С., G’aybullayev С. А. Meni fractionalrini kimyoviy tarkibi va reologik xossalari //Science and Education. - 2021. - Т. 2. - №. 3.
16. Abdusalimovich G.С. Piroliz distillatining kimyoviy tarkibini o’rganish // Elektron konferentsiya Globe. - 2021. -С. 203-209.
17. Saidjon Abdusalimovich G'Aybullayev. "TABIIY GAZLARNI ABSORBSION QURITISH JARAYONIGA TA'SIR QILUVCHI OMILLAR" Scientific progress, vol. 2, no. 4, 2021, pp. 659-668.
|
| |
-rasm. Klaus qurulmasini texnologik sxemasi

|
-rasm. Klaus qurulmasini texnologik sxemasi
|
bet | 5/9 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #253467 |
Bog'liq KURS LOYIHA ISHI — KLAUS usuli1-rasm. Klaus qurulmasini texnologik sxemasi
I-oltingugurtli birikma gaz,
II-havo, 1-issiqlik qozoni, 2-yonish kamerasi,
III-bug’, S-oltingugurt, 3- 6- 9- 12- kondensator, 4- 7- 10-isitish qurilmasi,
5- 8-klaus reaktori, QC-nasos, 11-selektiv oksidlanish reaktori, 13-yondirgich,
14- fakel.
Nordon gaz termik bosqichining yoqish kamerasiga berilishidan oldin separator С-1 ga beriladi va u yerda tomchi holidagi suyuqlikdan tozalanadi.
Nordon gazni tarkibidagi Н2S konsentratsiyasini o‘lchash uchun separator С-1 dan chiqish joyiga oqimli gaz nazorat o‘lchov apparati o‘rnatiladi.
Gazning yonishini taminlash uchun yonish kamerasiga ventilyator yordamidaatmosfera havosi beriladi. Havo kameraga berilishidan oldin filtr va isitgich orqali o‘tadi. Gazni oldindan isitib berish uni impulsiv yonishini va quvurlarni karroziyaga uchrashini oldini oladi. Chunki Н2S yonganda SO3 hosil bo‘lishi mumkin. Bu esa suv parlari bilan sulfat kislotasi hosil qilishi mumkin.
Havoni sarfi nordon gazni miqdoriga qarab boshqariladi va Н2S: SO2 nisbati kotel utilizatordan chiqish joyida nazorat qilinadi. Yongan gazlar (KU) kotel utilizatordan o‘tib u yerda 5000C gacha sovutiladi vaqisman oltingugurt kondensatsiyalanadi. Oltingugurt apparatdan chiqarib olinadi. Issiqlikni suv bilan olinishi natijasida yuqori bosimli (2,1 MPa) par hosil qilinadi. Qozon utilizatordan gazlar katalitik konvertor-reaktorga beriladi. (Р-1). Bu yerda serauglerod va serookisuglerod gidrolizlanadi.
Gazning asosiy qismi (90%) reaktordan chiqib sovutish uchun Х-1 kondensatorigaberiladi va reaktor Р-2 ga beriladi. Х-1 kondensatorida past bosimli par olinadi. Gazni sovushi natijasida oltingugurt kondensirlanadi va serazatvor orqali chiqarib olinadi.
Reaksion gazni bir qismi (10%) kondensator Х-1 ga berilmasdan undan chiqadigansovuq gaz bilan aralashtiriladi. Р-1 ga berilayotgan gazlar aralashmasini harorati 2250 C ni tashkil qiladi.
Kondensatorlardan olinayotgan suyuq oltingugurt tarkibida 0,02 – 0,03% mass Н2S bo‘ladi. Bu oltingugurtni degazatsiya qilish uchun maxsus blok hovuzlar qo‘llaniladi. Degazatsiyadan so‘ng oltingugurt tarkibidagi Н2S ni miqdori 0,0001% gacha pasayadi. Vodorod sulfidni reaktor-generatordagi konversiyalanish darajasi 58% - 63% ni tashkil qiladi. Н2S ni qolgan qismi katalitik reaktorlarda konversiyalanadi. Katalitik reaktorlarda jarayonni harorati 2750 С – 3000 С ni tashkil qiladi.
Gazlar oxirgi bosqich kondensatoridan o‘tgandan so‘ng tarkibida reaksiyaga kirmay qolgan Н2S bo‘lganligi sababli yoqish o‘chog‘ida yoqib yuboriladi. Bunda Н2S ni SO2 aylantirish reaksiyasi amalga oshiriladi. Hozirgi vaqtda Klaus qurilmalarining o‘nlab modifitsirlangan variantlari ishlabchiqilgan. Bu tizimlarni qo‘llash sohalari nordon gazdagi Н2S ni miqdoriga va ular tarkibidagi aralashmalarni borligiga bog‘liq. Vodorod sulfidni 5% dan 20% gacha bo‘lgan konsentratsiyasi uchun Klaus usulining mukammallashtirilgan to‘rt varianti ishlab chiqilgan.
|
| |