Qayta o‘rash jarayonini rivojlantirish istiqbollari

2.12. Qayta o‘rash jarayonini rivojlantirish istiqbollari
Hozirgi paytda qayta o‘rash jarayonini takominllashtirish 3 ta
asosiy yo‘nalishda amalga oshirilmoqda:
– qayta o‘rash jarayonini avtomatlashtirish darajasini oshirish;
–
qayta o‘rash avtomatlarini unifikatsiyalash;
– qayta o‘rash jarayonini to‘liq nazorat qilish va rostlash uchun
elektron vositalardan foydalanish.
Qayta o‘rash jarayonini avtomatlashtirish yigirish tuftaklarini
avtomatik tarzda yetkazib berish va o‘rnatish, ipni havo yordamida
yo‘naltiruvchi organlarga taxtlash, ip uchlarini avtomatik
tarzda bog‘lash yoki tugunsiz bog‘lash, robototexnika vositalari
yordamida to‘lgan bobinalarni almashtirish, bo‘shagan patron
va sifatsiz tuftaklarni avtomatik tarzda tashishdan iborat. To‘liq
avtomatlashtirilgan qayta o‘rash avtomatining afzalligini «Savio»
(Italiya) firmasi ishlab chiqargan 3 ta avtomat misolida ko‘rishimiz
mumkin:
RAS15 – tuftak yetkazib berish va bobina almashtirish avtomat-
lashtirilmagan.
RAS15L – bobina almashtirish ham avtomatlashtirilgan.
RAS15CL – qayta o‘rash jarayoni to‘liq avtomatlashtirilgan.
Qayta o‘rash jarayoni to‘liq avtomatlashtirilmaganda ishchi-
ning 70,2 % vaqti tuftak almashtirishga, 11,8 % vaqti bobi
na
almashtirishga sarflanadi. Qayta o‘rash jarayoni to‘liq avtomat-
lashtirilganda ishchining 7,3 % vaqti konus yetkazib berish
ga,
qolgan vaqti jarayonni kuzatishga sarflanadi.
RAS15CL – avtomatida ishchining xizmat ko‘rsatish zonasi
RAS15 avtomatiga nisbatan 4–8 barobar ko‘p. Firma mutaxassisla-
rining hisoblashicha 3-guruh avtomatlarini ishlatganda xizmat
ko‘rsatish zonasi 4–6 barobar ortadi.
43
Avtomatlar bunkerni tuftaklar bilan ta’minlovchi avtomatik
ta’minlash tizimi bilan jihozlanganda tuftaklarni tashish, ularning
holatini nazorat qilish, ipning uchini topish, tuftaklarni taqsimlash
va kerak bo‘lgan holatga o‘rnatish amallari bajariladi.
Bobina to‘lganda almashtirish moslamasi har bir urchuqqa
o‘rnatiladi. Bobinani almashtirishga sarflanadigan vaqt 20 sekundga
teng.
Qayta o‘rash jarayonini to‘liq avtomatlashtirish yigirish
mashinalari bilan agregatlashtirishdir. Maxsus ishlab chiqilgan
tashuvchi moslama yigirish mashinasidan tuftaklarni qayta o‘rash
avtomatiga, bo‘sh patronlarni esa avtomatdan yigirish mashinasiga
yetkazib beradi. Bunday agregatlashtirish xomashyo aralashib
ketishining oldini oladi, xomashyo va patronlarning shikaslanishini
kamaytiradi, bo‘sh patron va konteynerlarga ehtiyojni kamaytiradi
va qo‘l mehnatini bartaraf etadi. EHM bilan bog‘langan boshqarish
tizimi asosiy ko‘rsatkichlarni: iplarni birlashtirish sifatini,
bobinadagi ip uzunligi va zichligini qayta o‘rash jarayonidagi
taranglik va boshqa omillarni nazorat qiladi. Bunga misol qilib
Yaponiyaning «Murata» firmasi yaratgan va halqali yigiruv
mashinasi 7–11 Link Koner qayta o‘rash avtomatini keltirish
mumkin. Bu tizim 400–1400 m/min. tezlikda ipni qayta o‘rash
imkonini beradi.
Qayta o‘rash avtomatlarida elektronika va havo tizimlarini
keng qo‘llash muhim ahamiyatga ega. «Autoconer DX-238»
avtomatlarida bobinaga o‘rash zichligini, ipning yo‘g‘onligini,
ulangan joylarining pishiqligini nazorat qilish uchun elektron
moslamalar o‘rnatilgan. Har bir urchuq uzilishlar soni va
o‘ralayotgan ipning uzunligini nazorat qiluvchi tizim bilan
jihozlangan. Olingan qiymatlar mikro-EHM yordamida tahlil
qilinadi. Olingan bobinaning sifati bahonaladi va qayta o‘rash
jarayonini muqobillashtirish imkoni tug‘iladi. Ma’lumotlarni
yozma ravishda berish uchun muhlovchi moslama bilan
jihozlangan.
|