nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MDYA-tranzistor necha chiqishlarga ega va ishlash prinspi

|
MDYA-tranzistor necha chiqishlarga ega va ishlash prinspi
|
bet | 2/16 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,39 Mb. | | #140805 |
Bog'liq 11 blet3. MDYA-tranzistor necha chiqishlarga ega va ishlash prinspi
12blet.1. Passiv komponentlarga qaysi elementlar kiradi
Passiv elektron komponentlar quyidagilar:
Radioelektron qurilmalarning deyarli barcha elektron sxemalarida mavjud bo'lgan asosiy EKlar (REA):
rezistor - uning elektr qarshiligidan foydalanish uchun mo'ljallangan elektr zanjir elementi;
kondensator - uning elektr sig'imidan foydalanish uchun mo'ljallangan elektr zanjir elementi;
induktorlar (induktiv rulonlar) - indüktans foydalanish uchun mo'ljallangan elektr zanjir elementi .
Elektromagnit induksiya hodisasidan foydalanadigan EKlar:
Elektromagnitlar asosida qurilgan EK:
piezoelektrik EK:
radioelektronikada qo'llaniladigan kechiktirish liniyasi;
barcha turdagi ulagichlar va o'chirgichlar - elektr zanjirlarini yaratish uchun ishlatiladigan kalitlar;
elektr zanjirini haddan tashqari kuchlanish va qisqa tutashuvlardan himoya qilish uchun ishlatiladigan saqlagichlar ;
yorug'lik signallarini yaratish uchun ishlatiladigan indikatorlar ;
ovoz signallarini yaratish uchun ishlatiladigan dinamiklar (aniqrog'i, dinamik dinamik kallaklar);
signal yaratish uchun mikrofon va videokamera ;
radio to'lqinlarini nurlantirish yoki qabul qilish uchun ishlatiladigan antennalar ;
elektr toki tarmog'isiz qurilmalarning ishlashini ta'minlash uchun ishlatiladigan batareyalar .
|
| |
blet.1. Voltmetr qurilmasi sxemalarda qanday ulanadi ta’rifini yozing, voltmetrni sxemada ulangan korinishini chizib bering

|
blet.1. Voltmetr qurilmasi sxemalarda qanday ulanadi ta’rifini yozing, voltmetrni sxemada ulangan korinishini chizib bering
|
bet | 5/16 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,39 Mb. | | #140805 |
Bog'liq 11 blet15blet.1. Voltmetr qurilmasi sxemalarda qanday ulanadi ta’rifini yozing, voltmetrni sxemada ulangan korinishini chizib bering.
: Voltmetr — elektr zanjiridagi kuchlanishni oʻlchaydigan asbob. Kuchlanishni volt yoki millivoltlarda koʻrsatadi. Asbob shkalasi voltlarda, millivoltlar va mikrovoltlarda koʻrsatadigan darajalarga boʻlingan. Shuning uchun voltmetrning bir yoki koʻp diapazonli ampermetr, ommetr va baʼzi boshqa kattaliklarni oʻlchashga moslashtirilgan qurilmalar bilan birga yasalgan universal va raqamli xillari bor. Ular magnitoelektrik, elektromagnit, issiqlik, elektrostatik, elektrodinamik, lampali, yarimoʻtkazgichli va mikrosxemali boʻladi. Oʻzgaruvchan tok elektron voltmetrlari diodli toʻgʻrilagichlar, kuchaytirgich va oʻlchash mexanizmidan tashkil topgan. Oʻzgaruvchan tok voltmetrlarining asosiy qismlari: toʻgʻrilagich (T), oʻzgaruvchan tok kuchaytirgichi (K), oʻzgarmas tok kuchaytirgichi (OʻTK) va oʻlchash mexanizmi (OʻM)dan iborat. Oʻlchash mexanizmlari koʻpchilik hollarda raqamli qilib yasaladi.
Toʻgʻrilagichlarda yuqori chastotali diodlardan foydalanilganda elektron voltmetrlar 20—30 Gs dan 100—300 MGs gacha chegarada aniq ishlaydi. Oʻzgarmas tok elektron voltmetrining asosiy qismini modulyator (M), kuchaytirgich (K), toʻgʻrilagich (T) hamda oʻlchash mexanizmi tashkil etadi. Universal elektron voltmetrlar ham shunday tuzilgan. Yuqorida koʻrsatilgan sxemalarda asosan zamonaviy yarimoʻtkazgichli elementlar (diodlar, tranzistorlar va turli integral mikrosxemalar) ishlatiladi. Raqamli voltmetrlarning turli xillari, masalan, F 219, F229, V7-38 rusumlilari kundalik turmushda va i.ch.da ishlatiladi
2. Optron haqida ma’lumot bering va shartli sxemasini keltiring.
Optron — yorugʻlik signallarini kuchaytirib yoki oʻzgartirib beradigan asbob. Yoruglik nurlatgichi va foto qabul qilgichdan iborat. O. elementlari oʻzaro optik, elektr yoki aralash usulda ulanadi. Yorugʻlik nurlatgichida kiruvchi elektr signallar yorugʻlik signallariga aylanadi va optik kanal orqali foto qabul qilgichga uzatilib, unda elektr signallariga aylanadi. Nurlatgich sifatida, odatda, yarim oʻtkazgichli yorugʻlik nurlatuvchi diodlardan; optik kanalining oraliq muhiti sifatida optik yelimlar, shishalar, tolali yorugʻlik oʻtkazgichlar, havodan; foto qabul qilgich sifatida fotodiod, fotorezistor, fototranzistor va boshqalardan foydalaniladi. O. radioelektronika va hisoblash texnikasida ishlatilad
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
blet.1. Voltmetr qurilmasi sxemalarda qanday ulanadi ta’rifini yozing, voltmetrni sxemada ulangan korinishini chizib bering
|
Kompaniyalarni qo'llab quvvatlash

143
• Ma'lumotlarning grafik ko'rinishi (o'zboshimchalik oralig'idagi arxivlar,
indikator va profil bo'yicha oqimlarni hisoblash, oniy qiymatlar)
• Hisobot generatori (ixtiyoriy IP-to'plamlari va NSI parametrlari va
ma'lumotlar tasodifiy to'plamlari bo'yicha hisobotlarni ishlab chiqish,
keyinchalik foydalanish uchun yaratilgan andozalarni saqlash)
• Turli formatdagi fayllardan ma'lumotlarni qo'lda kiritish va yuklab olish
• elektr uzatish tarmoqlarida yo'qotishlarni hisoblash
• Foydalanuvchilarning huquqlarini farqlash
• tanqidiy vaziyatlarni xabar qilish
• PBX (80020, 80040, 80030, 50170) aktsiyalarini shakllantirish.
• buxgalteriya ob'ektining holati to'g'risidagi axborotni chiqarish bilan
geografik xaritada buxgalteriya predmetlarini majburiy va ko'rsatish
• Buxgalteriya ob'ektining takomillashtirilgan diagrammalarini yaratish va
ularni PU holatiga oid texnik axborotni namoyish qilish
• Dispetcherlik
• Veb asoslangan interfeys
• Tegishli tizimlar bilan o'zaro bog'liqlik
7.3.1-jadval
Integral tizimlar ro'yxati
Operatsion kuchaytirgich asosiy ishlash prinsipi nima larga bog’liq Inverslash, inverslamash, analog, raqamli

|
Operatsion kuchaytirgich asosiy ishlash prinsipi nima larga bog’liq Inverslash, inverslamash, analog, raqamli
|
bet | 6/16 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,39 Mb. | | #140805 |
Bog'liq 11 blet3. Operatsion kuchaytirgich asosiy ishlash prinsipi nima larga bog’liq Inverslash, inverslamash, analog, raqamli
- inglizcha: operational amplifier, OpAmp) — bu differensial kirishga ega boʻlgan va, qoida tariqasida, bitta chiqishga ega boʻlgan, yuqori daromadga ega boʻlgan shahar kuchaytirgichi . Op-amplar deyarli har doim chuqur salbiy teskari aloqaga ega boʻlgan davrlarda qoʻllaniladi, bu op-ampning yuqori daromadi tufayli, natijada olingan kontaktlarning zanglashiga olib kelishini / uzatishni toʻliq aniqlaydi.
Hozirgi vaqtda op kuchaytirgichlar alohida chiplar koʻrinishida ham, yanada murakkab integral mikrosxemalarning bir qismi sifatida funktsional bloklar shaklida keng qoʻllaniladi. Bunday mashhurlik op-amp idealga yaqin xususiyatlarga ega universal birlik boʻlib, uning asosida juda koʻp turli xil elektron komponentlarni qurish mumkinligi bilan bogʻliq
Op kuchaytirgich dastlab kuchlanishni analog qiymat sifatida ishlatish orqali matematik operatsiyalarni (shuning uchun nomi) bajarish uchun moʻljallangan. Ushbu yondashuv asosiy matematik operatsiyalarni (qoʻshish, ayirish, integratsiya, farqlash va boshqalar) modellashtirish uchun op-amplar ishlatilgan analog kompyuterlar asosida yotadi) Biroq, ideal op amp koʻp funksiyali sxema yechimidir, u matematik operatsiyalardan tashqari koʻplab ilovalarga ega. Diskret yoki integral mikrosxemalar koʻrinishida yaratilgan tranzistorlar, vakuum naychalari yoki boshqa faol komponentlarga asoslangan haqiqiy op-amplar idealga yaqinroqdir.
Birinchi sanoat trubkali op-amplar (1940-yillar) juft triodlarda, shu jumladan sakkizlik asosli korpuslarda alohida konstruktiv yigʻilishlar shaklida ishlab chiqarilgan. 1963-yilda Robert Vidlar (Fairchild Semiconductor muhandisi) birinchi integral sxemali op kuchaytirgichni, yaʼni oʻrnatilgan op kuchaytirgichni yaratdi. Ushbu op-amp mA702 ga aylandi. Narxi 300 dollar boʻlgan, 9 ta tranzistorni oʻz ichiga olgan qurilma faqat harbiy elektronikada ishlatilgan. Birinchi ommabop integratsiyalashgan op-amp, µA709, shuningdek, Widlar tomonidan ishlab chiqilgan, 1965-yilda chiqarilgan
|
| |
blet.1. Dielektriklarning xususiyatlarini aytib bering

|
blet.1. Dielektriklarning xususiyatlarini aytib bering
|
bet | 7/16 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,39 Mb. | | #140805 |
Bog'liq 11 blet16.blet.1. Dielektriklarning xususiyatlarini aytib bering.
Dielektriklar (ing. electric — elektr) — elektr tokini deyarli oʻtkazmaydigan material (modda) lar; solishtirma elektr qarshiligi — 107—1020 Omm, dielektrik kirituvchanligi — 4—104. Dielektriklar elektr tokini oʻtkazgichlarga nisbatan 1015—1020 marta yomon oʻtkazadi. „Dielektriklar“ atamasini fanga Michael Faraday kiritgan. Ionlashmagan barcha gazlar, baʼzi suyuqliklar va qattiq jismlar dielektriklar hisoblanadi. Tashqi elektr maydon taʼsiri boʻlmagan hollarda dielektriklarni qutbli dielektriklar hamda qutbsiz dielektriklarga ajratish mumkin. Bunda dielektriklar molekulalarining dipol momentlari nolga teng (qutbsiz molekulalar) yoki fazodagi yoʻnalishlar boʻyicha ixtiyoriy ravishda taqsimlangan boʻladi (qutbli molekulalar). Ikkala holda ham dielektriklarning yigʻindi elektr momenti nolga teng boʻladi. Qutblanish elektr maydon kuchlanishiga, temperaturaga, muhitning elektr xossasiga bogʻliq. Qutbli dielektriklarga spirt, toza suv; qutbsiz dielektriklarga inert gazlar, kislorod, vodorod, benzol, polietilen va b. kiradi.
2. Past chastotali to‘g‘rilovchi diodlar (PCh diodlar) haqida ma’lumot bering.
: Past chastotali to‘g‘rilovchi diodlar (PCh diodlar) sanoat chastotasidagi (50 Gs) o‘zgaruvchan tokni o‘zgarmasga o‘girishda qo‘llaniladi. PCh diodlariga qo‘yiladigan asosiy talab – bu katta qiymatga ega bo‘lgan to‘g‘rilangan toklar olish. To‘g‘rilovchi diodlar odatda 0,3 A gacha, 0,3 A dan 10 A gacha va 10 A dan yuqori bo‘lgan to‘g‘rilangan toklarga mo‘ljallangan kichik, o‘rta va katta quvvatli diodlarga bo‘linadi. PCh diodlari katta r-n o‘tish bilan xarakterlanadilar.
Yuqori chastotali to‘g‘rilovchi diodlar (YuCh diodlar) o‘n va yuz megagers chastotagacha bo‘lgan signallarni nochiziqli elektr o‘zgartirishga mo‘ljallangan. YuCh diodlari yuqori chastota signallari detektorlari, aralashtirgichlar, chastota o‘zgartirgich sxemalar va boshqalarda qo‘llaniladi. Yuqori chastota diodlari kichik inersiyaga ega, chunki kichik yuzaga ega bo‘lgan nuqtaviy r-n o‘tishga ega va shu sababli ularning to‘siq sig‘imi pikofaradning bir qismini tashkil etadi.
|
| |
Energiyani hisobga olish – energiya tejamkorligining asosiy

48
nisbatan 3 marta arzonligini e’tiborga olsa, iqtisod qilish 30 % gachani
tashkil etishi mumkin
Shu bilan birga energiya kompaniyalari o‘z navbatida, butun energiya
tizimida yuklama grafigi tekislanishidan katta texnik va iqtisodiy
samaradorlikka erishadi. Energiya tizimlari o‘sib borayotgan yuklamani
qoplash uchun yangi quvvatni kiritish yoki elektr quvvatni boshqa energiya
tizimlaridan sotib olishdan voz kechadi. Buning natijasida issiqliq elektr
stansiyalarining ish rejimlari yaxshilanadi, elektr energiyani ishlab
chiqarishga yoqilg‘i sarfi va energetik qurilmalarning eskirishi qisqaradi.
Лабораторная работа №11 построение модели почтовых услуг. Создание почтовой страницы на сервере в cisco packet tracer

Лабораторная работа №11 построение модели почтовых услуг. Создание почтовой страницы на сервере в cisco packet tracer
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Лабораторная работа №11 построение модели почтовых услуг. Создание почтовой страницы на сервере в cisco packet tracer
|
Interfeys o‘zgartirgichlari, multipleksor yoki modem orqali

35
dekadalar, oylar, kvartallar va yillar) hisobga olish nuqtalari va ob’yektlari
bo‘yicha energiyadan foydalanishni
nazorat qilish;
elektr energiyasini hisobga olish bo‘yicha ma’lumotlarga qayta ishlov
berish va hisobotlarni
shakllantirish;
ma’lumotlarning to‘liqligini tahlil qilish;
hisoblagichlarni tahlil qilish.
2.3-rasm. Interfeys o‘zgartirgichlari, multipleksor yoki modem orqali
hisoblagichlarda so‘rov o‘tkazilishi bilan
ENHAT ni tashkil etish
NAZORAT SAVOLLARI - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. Meliqo

77
Elektr energetikasida qanday jismoniy miqdor hisobga olinadi? Bu
savolga javob berish uchun keling, elektr energiya tizimlarini (EET)
matematik modellashtirish asoslarini ko‘rib chiqaylik.
Ma’lumki, umuman elektr energiyasi bo‘lmagan jarayonlarning
e’tiborsizlanishi sharoitida energiya tizimining soddalashtirilgan modeli
bo‘lgan EET shaklida uning t vaqt bo‘yicha harakatlanishida differensial va
algebraik matritsa tenglamalari tizimi (xuddi shunday avtomatlashtirilgan
nazorat
tizimining
xatti-harakatini
tavsiflovchi
tenglamalar)
orqali
tavsiflanishi mumkin:
𝑑
𝑑𝑡
𝑋(𝑡) = 𝐹[𝑋(𝑡) × 𝑈(𝑡) × 𝐷(𝑡)]
𝑊((𝑡)) = 𝐻[𝑋(𝑡)]
bu yerda, X(t) - o‘zgaruvchilar holati vektori; U(t) - nazorat
harakatlarining vektori (boshqaruvlari); D(t) - bu o‘zgaruvchan ta’sirlar
vektori (bezovtalik); V(t) - bu chiqish o‘zgaruvchilarining vektori.
Ushbu tenglamalar t=const
bo‘lganda statsionar rejimdagi elektr
energiya bozori faoliyat ko‘rsatishi uchun rejalashtirish va hisobot berish
uchun asos bo‘lib xizmat qiladigan algebraik tenglamalar tizimiga
aylantiriladi:
𝐹(𝑋, 𝑈, 𝐷) =0
𝑊 = 𝐻(𝑋)
Holat o‘zgaruvchilari x
NAZORAT SAVOLLARI - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. Meliqo

43
jarayonlarini tahlil qilish va boshqarishni o‘tkazilishini eslash zarur. Hisobga
olish katta hajmli ma’lumotlarni to‘plash va ular bilan ishlashga bog‘liq, bu
yerda EHM insonga nisbatan shubhasiz avzalliklarga ega. Shuning uchun
hisobga olishni deyarli to‘liq avtomatik qilish mumkin.
Lekin, korxona energiya ta’minotini boshqarishni amalga oshirish
insonning ishtirokisiz bo‘lmaydi. EHM dasturiga texnologik jarayonlar
talablarining barcha nozik tafsilotlarini qo‘yib bo‘lmaydi (yoki juda
murakkab), avtomatikaning u yoki bu zararlarini algoritmik tavsiflash qiyin.
Bu holda EHM ga boshqarish funksiyasini amalga oshirish uchun insonga
yordam berish vazifasi yuklanadi (operator tahlil qilishi uchun qulay shaklda
ma’lumotlarni tayyorlash, aniqlik darajasi past ma’lumotlarni aniqlash va
alohida parametrlarning o‘zgarishlarini taxmin qilish, operatorlar
harakatlarining to‘g‘riligini qayd etib borish va nazorat qilish). Shunday
qilib, korxona energiya ta’minotini boshqarishda optimal avtomatlashtirish
darajasi, inson-operator va EHM qatnashishining optimal qo‘shilishi topilishi
kerak.
Optik port orqali hisoblagichlarda so‘rov o‘tkazish orqali

33
So‘rov optik port orqali so‘rov natijalari faylini shakllantiradigan ko‘chma
kompyuterda joylashgan maxsus dasturiy ta’minot yordamida bajariladi.
Ma’lumotlarni yig‘ish markazi kompyuteri berilgan so‘rovga fayl-topshiriqni
shakllantiradigan va axborotlarni asosiy ma’lumotlar omboriga (MO)
yuklaydigan dasturiy modullar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
ENHAT ni tashkil etishning bu usuli kamchiliklari bo‘lib,
hisoblagichlardan ma’lumotlarni yig‘ishning murakkabligi va tizimda impuls
chiqishli elektron hisoblagichlardan foydalanishning imkoni yo‘qligi
hisoblanadi. Shuning uchun bu sxemani tijorat asosidagi hisobga olish
tizimini tashkil etish uchun tavsiya qilish mumkin.
Uning tarkibida
axborotlarni xotirada saqlash moduli va EHM bilan almashinuv asosida
hisobga olish tizimi interfeysi bo‘lgan qimmat uncha ko‘p bo‘lmagan
sonli
tijorat hisoblagichlari ishlatiladi.
Optik port orqali hisoblagichlarda so‘rovni o‘tkazilishi bilan ENHAT ni
tashkili etish quyidagi masalalarni yechishga imkon beradi:
iste’mol parametrlarini aniq o‘lchash:
korxona va uning obyektlari bo‘yicha energiya resurslari iste’molini
tijorat va texnik asosida hisobga olish;
berilgan limitlarga va quvvatni texnologik jarayonlarda cheklashlarga
nisbatan berilgan vaqt intervallarida (5, 30 minut, zonalar, smenalar, sutkalar,
dekadalar, oylar, kvartallar va yillar) hisobga olish nuqtalari va ob’yektlari
bo‘yicha energiyadan foydalanishni
nazorat qilish;
elektr energiyasini hisobga olish bo‘yicha ma’lumotlarga qayta ishlov
berish va hisobotlarni
shakllantirish;
ma’lumotlarning to‘liqligini tahlil qilish;
hisoblagichlarni tahlil qilish.
Tizimli dasturiy ta’minot tarkibi va vazifalari. Reja

Tizimli dasturiy ta’minot tarkibi va vazifalari. Reja
Download
370,1 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
29.05.2024
Hajmi
370,1 Kb.
#256477
Download
370,1 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tizimli dasturiy ta’minot tarkibi va vazifalari. Reja
Download
370,1 Kb.
Matnni ko'rish
ikkinchi pog‘ona - Mavzu elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirilgan tizimlari E

|
Mavzu elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirilgan tizimlari E
|
bet | 3/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #123086 |
Bog'liq Mavzu Elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirikkinchi pog‘ona – berilgan siklda butun sutka davomida hududiy taqsimlangan BO‘A dan o‘lchash ma’lumotlarini yig‘ish, qayta ishlash va yuqori pog‘onalarga uzatishni amalga oshiradigan maxsus o‘lchov tizimlari yoki energiyani hisobga olishni o‘rnatilgan DT ko‘p funksiyali dasturlanadigan o‘zgartirgichlari bo‘lgan ma’lumotlarni yig‘ish va tarqatish qurilmalari (MYTQ);
uchinchi pog‘ona – MYTQ dan (yoki MYTQ guruhidan) axborotlarni yig‘ish, bu axborotlarni hisobga olish nuqtalari bo‘yicha hamda ularning guruhlari bo‘yicha, ya’ni korxona bo‘linmalari va obyektlari bo‘yicha yakuniy qayta ishlash, bosh energetik xizmati operativ personali va korxona rahbariyati ma’lumotlarni tahlil etishi va yechimni qabul qilishi (boshqarishi) uchun qulay bo‘lgan ko‘rinishda hisobga olish ma’lumotlarini aks ettirilishi va hujjatlashtirilishini amalga oshiradigan pog‘ona. Bunda EENHAT maxsus DT ma’lumotlarini yig‘ish va qayta ishlash markazi serveri yoki personal kompyuteri (PK) yordamida amalga oshiriladi.
to‘rtinchi pog‘ona – uchinchi pog‘ona malumotlarini yig‘ish va qayta ishlash markazlari PK dan yoki serverlar guruhidan axborotlarni yig‘ishni, hisobga olish obyektlari guruhlari bo‘yicha axborotlarni tizimlashtirish va birlashtirishni, bosh energetik xizmati operativ personali va hududiy taqsimlangan o‘rta va yirik quvvatli korxonalar yoki energiya ta’minoti korxonalari rahbariyati tahlil etishi va yechimni qabul qilishi (boshqarishi) uchun qulay bo‘lgan ko‘rinishda hisobga olish ma’lumotlarining aks ettirilishi va hujjatlashtirilishini, energiya resurslarini yYetkazib berishga shartnomalarni olib borish va energiya resurslariga hisoblash uchun to‘lov hujjatlarini shakllantirishni amalga oshiradigan pog‘ona. Bunda EENHAT DT i ma’lumotlarni yig‘ish va qayta ishlashning markaziy serveri yordamida amalga oshiriladi.
EENHAT ning barcha pog‘onalari o‘zaro aloqa kanallari yordamida bog‘langan. BO‘A, MYTQ yoki ma’lumotlarni yig‘ish markazlari (MYM), pog‘onalari aloqalari uchun standart interfeyslar (RS turdagi, ИРПС va boshqalar) bo‘yicha to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanish ishlatiladi. Uchinchi pog‘ona ma’lumotlarini yig‘ish markaziy MYTQ lar, uchinchi va to‘rtinchi pog‘onalar ma’lumotlarini yig‘ish markazlari ajratilgan kommutatsiyalanadigan aloqa kanallari bo‘yicha yoki lokal tarmoq bo‘yicha ulanishi mumkin.
Avtomatlashtirilgan ish joyiga (AIJ) qo‘yiladigan minimal talablar:
Protsessor Pentium 4
Operativ xotira hajmi 256 Mb
Qattiq disk hajmi 40 Gb
CD-ROM ning bo‘lishi
Monitorning bo‘lishi
Bo‘sh COM portning bo‘lishi
Operatsion tizim Windows 2000/XP
Ma’lumotlar bazasi dasturi MS SQL 2000
EENHAT aloqa liniyalari
|
| |
Tizimli dasturiy ta'minot

o'rnatilmaydi. Hattoki IBM firmasi tomonidan chiqarilayotgan PC-DOS
2000 modifikatsiyalangan rusumlari ham.
80-yillar ohirida yangilik olamida dastlabki Windows 3.x grafik
mUhitga ega bo'igan operatsion tizimlar chiqa boshladi. Windows 95 (yoki
boshqacha nomlanishi Chicago) barcha kompyuter industriyasida yangi
bosqichni vujudga keltirdi.
Bugungi kunda kompyuterlarga asosan Microsoft firmasining
operatsion tizimlari o'matilmoqda. Ular Windows 98, Memphis, Windows
2000, Windows Millennium Edition, Windows NT, Windows XP,
Windows Vista, Windows 7. Ba'zi foydalanuvchilar boshqa firma
tomonidan ishlab chiqilgan alternative sanalgan Linux, Unix, OS/2 kabi
operatsion tizimlarni ishlatadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:
I. AmieB M.M. CHcTeMHoe rrpOrpaMMHOe o6eCneQeHHe. YQe6HOe
noco6He. Tarnill1T. 2007
2. AJUieB M.M., TOXI1POB 3.T. CHcTeMHoe nporpaMMHoe
o6eCne'feHHe.
MeTO,ll,H'leCKHe YKa3aHHg. Tarnl1l1T. 2011.
3. M.M.Aliyev., E.T. Tohirov. Tizimli dasturiy ta'minot. Uslubiy
qo'llanma. TashTYMI. 2011.
4. MaHTbeB B. HOBeHrnag 3HQHKJIOrre,ll,Hg IlK. M. «OJIMa-rrpecc
o6pa30BaHHe», 2005, 799 c.
5. lop,ll,eeB A.IO., MOJIQaHOB A. 10. CHcTeMHoe rrporpaMMHoe
o6eCne'leHHe. nlliTep,2002.
6. ileTpoB B.H. l1H1j>opMaUHoHHble CHCTeMbI. CaHKT-ileTep6ypr. 2002.
7. Microsoft Corporation. PecYPchl Microsoft Windows 95. M.
113,ll,aTeJIhCKHH OT,ll,eJI «PYCCKag pe,ll,aKQHH}), 1986.
8. Windows 98, NT, 2000, 2003, XP.
Internet saytlar
9. http://www/linux.org, www.lindows.com
10. http://www.viruslist.com
11. http://www.microsoft.com
12. http://www.kav.ru , www.drweb.ru
13. http://www.symantec.ru
Operatsion qobiq - Tizimli dasturiy ta’minot tarkibi va vazifalari. Reja

disklarda qabul qilish;
- rezervli nusxalash - butun diskning rezervli va alohida fayllarning
nusxasini yaratish, hosil bo'lgan fayllarni qayta tiklash;
- diskni ixchamlash - qattiq disklarda fayllarni
qabul qishish hajmini
kattalashtirish uchun axborotlarni diskda ixchamlash;
reestrlar bilan ishlovchi utilitalar;
qurilmalarda monitoring o'tkazuvchi utilitalari;
qurilmalarni tekshiruvchi.
Shuni yodda saqlash kerak-ki, utilitalarning bir qismi OTning tarkibiga
kiradi, boshqa qismi esa avtonom vazifalarni bajaradi.
TDTning katta
qismi OT tarkibiga kiradi. DTning umumiy qismi esa kompyuterning
tarkibiga kiradi OTning dasturlar qismi va nazoratli testlovchi dasturlar
DXQ yoki DDXQ (dasturlangan doimiy xotira qurilmasi)da yozilgan
bo'lib, tizimli plataga o'rnatilgan.
DTning umumiy qismi avtonom
dasturlarni tashkil etadi va alohida o'ringa ega.
Ma’lumotlarni yig‘ish va ishlov berish orqali hisoblagichlarda

36
mumkin. Ma’lumotlarni yig‘ish va ishlov berish loqal markazi orqali
hisoblagichlarni avtomatik so‘rovni o‘tkazilishi
bilan ENHAT ni tashkil
etish quyidagi masalalarni yechishga imkon beradi:
uzatish/iste’mol parametrlarini aniq o‘lchash:
korxona, uning infratuzilma elementlari (qozonxona va maishiy
ob’ektlar, sexlar, bo‘linmalar, subabonentlar) bo‘yicha
energiya resurslarini
kompleks avtomatlashtirilgan tijorat va texnik hisobga olish;
elektr energiyasini hisobga olish va
elektr energiyasining sifat
ko‘rsatkichlarini nazorat qilish bo‘yicha ma’lumotlarga ishlov berish va
hisobotlarni
shakllantirish;
energiyadan foydalanish hamda ishlab chiqarish jarayonlarini tahlil
qilish
uchun
energiya
resurslari
iste’moli
nazorat
qilinadigan
parametrlarining og‘ishlarini qayd etish, ularni absolyut va nisbiy birliklarda
baholash;
nazorat qilinadigan kattaliklarni ruxsat etiladigan qiymatlar oralig‘idan
og‘ishlari haqida habar berish (rang, tovush bilan);
ma’lumotlarning to‘liqligini tahlil qilish;
tizimni tahlil qilish.
Kirish. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini nazariy asoslari
|
bet | 1/12 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 1,48 Mb. | | #259834 |
Bog'liq qimmatli qog\'ozlar
Kirish.
1. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini nazariy asoslari.
1.1. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini hozirgi kundagi ahamiyati.
1.2. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning boshqarish jarayonlari.
1.3.Masalani qo’yilishi.
2. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini loyihalash.
2.1.Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini loyihalashga mo’ljallangan dasturiy vositalar imkoniyatlari.
2.2.Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini UML diagrammalarini ishlab chiqish.
2.3.Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning ma’lumotlar bazasi strukturasini ishlab chiqish.
3. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini dasturiy ta’minotini ishlab chiqish.
3.1.Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning avtomatlashtirilgan axborot tizimini ishlab chiqish uchun dasturiy vosita va uning imkoniyatlari.
3.2.Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning avtomatlashtirilgan axborot tizimini ishlab chiqish.
3.3. Dasturdan foydalanish yo’riqnomasi.
Xulosa
Adabiyotlar ro’yxati
Ilovalar
Kirish
1. Bob. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini nazariy asoslari.
1.1. Qimmatli qog’ozlar bozorida aksiyalarni hisobga olishning axborot tizimini hozirgi kundagi ahamiyati.
Qimmatli qog’oz nima
Birinchi navbatda, bu mulkiy majburiyatlarni bajarish huquqi – kompaniya foydasining bir qismini olish, qarzga olingan pulni qaytarish va hk. Bundan tashqari, kompaniya faoliyatida - masalan, aksiyadorlar yig’ilishida ishtirok etish huquqiga ega bo’lish ham mumkin. Qimmatli qog’ozni taqdim etish orqali aksiya egasi o’z huquqlarini amalga oshirishi mumkin (masalan, dividendlar olish, yig’ilishda ovoz berish) yoki ularni sotish orqali boshqa shaxsga o’tkazishi mumkin.
|
| |
Erkin elektronning energetik sathlari, atomdagi yoki molekuladagi bir nechta oʻrnalish va harakatlarning yopiq elektronlariga tegishli energetik holatlarni ifodalaydi

|
Erkin elektronning energetik sathlari, atomdagi yoki molekuladagi bir nechta oʻrnalish va harakatlarning yopiq elektronlariga tegishli energetik holatlarni ifodalaydi
|
Sana | 21.07.2024 | Hajmi | 13,48 Kb. | | #268150 |
Bog'liq Erkin elektronning energetik sathlari
Erkin elektronning energetik sathlari, atomdagi yoki molekuladagi bir nechta oʻrnalish va harakatlarning yopiq elektronlariga tegishli energetik holatlarni ifodalaydi. Bu sathlarning yuqori sathi, bir elektronning atom yadrosidan uzoq turib energiyasini ifodalaydi, ya'ni unda ko'plab potensial energetika mavjud bo'ladi. Bu elektronlar atom yadrosidan uzoq bo'lgan va uning tomonlari harakatlanishi uchun yetarli energiyaga ega bo'lganlar.
Erkin elektronning energetik sathlarining har birining bir energetik sathdan keyin kelib chiqishi mumkin. Energetik sathlar boshqarilmasligi, kimyoviy aloqalar, kimyoviy reaktsiyalar va molekulyalar tuzilishidagi muhim omillar hisoblanadi.
Bu sathlar atomlar, molekulalar va ularning oʻzaro aloqalari harakatlari natijasida oʻzgarishi mumkin. Kimyoviy tuzilish va reaktsiyalarda, elektronlar energiyani qabul qilishi yoki ajratish orqali sathlar oʻzgarishi yuzaga kelishi mumkin. Bu oʻzgarishlar kimyoviy jarayonlarda energiya almashishiga olib kelishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Erkin elektronning energetik sathlari, atomdagi yoki molekuladagi bir nechta oʻrnalish va harakatlarning yopiq elektronlariga tegishli energetik holatlarni ifodalaydi
|
Sanoat korxonalarida ENHAT tashkil etishning iqtisodiy

44
va korxona mahsuloti tannarxida energiya
harajatlarining ulushini
kamaytirishi mumkin emas. Korxonaning energiya iste’moli darajasi ikki:
asosiy va tashkiliy-texnik tashkil etuvchilardan iborat. Asosiy tashkil etuvchi
o‘rnatilgan texnik qurilmalar energiya sig‘imi orqali aniqlanadi. Tashkiliy-
texnik tashkil etuvchi (TTTE) esa korxona
xodimi tomonidan ishlab
chiqarish shaxsiy manfaatlari va ehtiyojlaridan kelib chiqib beriladigan
qurilmalarni ishlatish rejimlari orqali aniqlanadi. Energiya iste’molining
birinchi (asosiy) tashkil etuvchisi eskirgan ko‘p energiya sig‘imili
qurilmalarni va texnologik jarayonlarni
zamonaviy va kam energiya
sig‘imililariga almashtirilishini talab qiladi. Bu ishlab chiqarishni
modernizatsiya
3.2.1-rasm. Korxona energiya iste’molining tashkil etuvchilari.
qilish va yirik investitsiyalarni jalb etilishiga bog‘liq.
Lekin bu masala
bugungi kunda sanoat korxonalaridagi muammoli masala hisoblanadi.
45
Shuning uchun katta pul sarflarini talab qilmaydigan va ishlatish yuqori
samarani beradigan korxona energiya iste’moli
darajasida TTTE ni
minimallashtirish imkoniyatiga e’tiborni qaratish zarur. Bu tashkil etuvchini
minimallashtirishning dolzarbligi ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish
natijasida asosiy energiya iste’molini qisqartirilganidan keyin ham saqlanadi.
Petabayt - Telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan ishlar to'g'risida

|
Telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan ishlar to'g'risida
|
bet | 2/2 | Sana | 07.05.2021 | Hajmi | 17,48 Kb. | | #14379 |
5 Petabayt sig‘imga ega Ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash markazi ishga tushirildi.
Shuningdek, joriy yilda Jizzax erkin iqtisodiy zonasida optik tolali aloqa kabellarini ishlab chiqarish bo‘yicha yangi qo‘shma korxona ish boshladi.
Ijtimoiy soha ob’ektlarini yuqori tezlikdagi Internet bilan ta’minlash doirasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Respublikada 10 154 ta umumta’lim maktablari, 5 781 ta maktabgacha ta’lim muassasalari va 3 527 ta sog‘liqni saqlash ob’ektlari mavjud bo‘lib, joriy yil 1 dekabr holatiga 7 150 ta (70 foiz) xalq ta’limi, 4 581 ta (80 foiz) maktabgacha ta’lim muassasalari va 2 747 ta (78 foiz) sog‘liqni saqlash ob’ektlariga jami 12 867 kilometr optik tolali aloqa liniyalari tashkil etilgan va yuqori tezlikdagi Internet tarmog‘iga ulanish imkoniyati yaratilgan.
Joriy yil yakuniga qadar 100 foiz maktabgacha ta’lim va sog‘liqni saqlash ob’ektlarini tezkor Internet tarmog‘iga ulanishini ta’minlash rejalashtirilgan.
Shuningdek, telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish yo‘nalishiga 2021 yilda 386,5 million dollar miqdorida xorijiy investitsiyalar jalb qilinadi. Shundan mobil aloqa operatorlari tarmoqlarini rivojlantirish uchun 136,9 million dollarga teng loyihalar amalga oshiriladi.
Matbuot anjumani yakunida savol-javob qismida ommaviy axborot vositalari vakillari savollariga mutaxassislar tomonidan javob berishdi.
|
| |
EENHAT funksiyasiga quyidagilar kiradi

|
EENHAT funksiyasiga quyidagilar kiradi
|
bet | 2/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #123086 |
Bog'liq Mavzu Elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirEENHAT funksiyasiga quyidagilar kiradi:
elektr energiyasi haqida ma’lumotlarni yozish;
hisoblagichlardagi arxiv yozuvlar va tizimning o‘z-o‘zini avtomatik tekshirish ma’lumotlarini saqlash va nazorat qilish;
konsentrator, terminal va hisoblagich parametrlarini o‘rnatish;
masofadan o‘qish, elektr ta’minotini uzish/ulashni nazorat qilish va iste’mol darajasini nazorat qilish;
avtomatik va avtomatik bo‘lmagan so‘rov;
liniyalardagi isroflar va elektr energiyasi o‘g‘irlanishlarining oldini olish;
operator vakolatlarini cheklash;
normal bo‘lmagan jarayonlar haqida hisobot;
taqsimlash tarmog‘ining sxemasini aks ettirish;
har bir faza ma’lumotlarini hisobga olish va har bir faza bo‘yicha muvozanatning buzilish holatlarini aniqlash;
ko‘p tariflilik;
turli hodisalar haqida avtomatik ogohlantirish;
iste’mol quvvati darajasini nazorat qilish;
barcha ma’lumotlarni izlash va chiqarish.
EENHAT ning DT i quyidagi tizimlardan iborat:
ma’lumotlar bazasi (MB) ni va hisoblagichlar ko‘rsatkichlarini boshqarish tizimi;
aloqa va kuch iste’molchilari liniyasi bo‘yicha hisoblagichlarni avtomatik so‘rov tizimi;
elektr hisoblagichlarning parametrlarini grafik ko‘rinishda aks ettirish tizimi;
ma’lumotlarni tahlil qilish tizimi;
kompleks ma’lumotlar bazasining avtomatlashtirilgan tizimi.
EENHAT pog‘onalari
Umumiy holda EENHAT tuzilmasini quyidagi to‘rtta pog‘onaga ajratish mumkin (1-rasm):
birinchi pog‘ona – hisobga olish nuqtalari bo‘yicha iste’molchilarning elektr energiyasi parametrlarini (elektrenergiyasi, quvvati iste’moli va boshqalar) o‘lchashni o‘rtacha minimal intervalli yoki uzluksiz amalga oshiriladigan telemetrik yoki raqamli birlamchi o‘lchash asboblari (BO‘A) (hisoblagichlar);
|
| |
To‘g‘ri simli aloqali EENHAT - Mavzu elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirilgan tizimlari E

|
Mavzu elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirilgan tizimlari E
|
bet | 4/4 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #123086 |
Bog'liq Mavzu Elektr energiyani nazorati va hisobIning avtomatlashtirTo‘g‘ri simli aloqali EENHAT
To‘g‘ri simli aloqa qo‘llaniladigan EENHAT sxemasi eng sodda va eng ko‘p tarqalgan hisoblanadi. Qurilmalarga kam sarf-harajat bo‘lganda korxona energetigi real vaqt oralig‘ida barcha sexlar va bo‘limlardagi elektr energiya iste’molini kuzatish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Bunday sxemalar asosan, o‘rta va kichik quvvatli korxonalar elektr energiyasini texnik hisobga olishni avtomatlashtirish uchun qo‘llanildi. Hisoblagichlarni kompyuterga ulash RS-232/485 adapter orqali standart tashqi ta’sirlardan himoyalangan UTP5 cat tarmoq kabeli yordamida amalga oshiriladi. Bunda 32 tagacha hisoblagichlarni bitta guruhda birlashtirish mumkin, liniyaning uzunligi 1200 metrgacha, ma’lumotlarni uzatish tezligi 115200 kB/s gacha bo‘lishi mumkin.
Modem aloqali EENHAT
Modem aloqali EENHAT ni qurishda har doim ham samarali ishlatilmaydigan AIJ hamda elektr energiyasi hisoblagichi atrofida sifatli raqamli telefon liniyasini bo‘lishi ko‘zda tutiladi.
GSM modemli EENHAT
GSM modemlarda EENHAT ni qurish juda qulay va bu sxemalar oson ishlatiladi. Bunday sxema AIJ dan hisoblagichlar qanday masofada bo‘lishidan qat’iy nazar, elektr energiyasini hisobga olishning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish imkoniyatini beradi. DT hamda GSM modem o‘rnatilgan istalgan AIJ hisoblagichlaridan ma’lumotlarni olish imkonnini beradi. Shunday qilib, ma’lumotlarni korxona energetigining hamda yuqori pog‘onalardagi AIJ lardan ma’lumotlarni olish va tahlil qilish imkoniyati yaratiladi.
Ma’lumotlarni uzatish moduli asosidagi EENHAT
TC-485 ma’lumotlarni uzatish moduli asosidagi EENHAT ni qurish korxona energetigi lokal AIJ dan to‘g‘ri simli aloqali EENHAT bo‘yicha va viloyat energiya ta’minoti korxonasi AIJ dan GSM kanali orqali hisoblagichlarda saqlanayotgan axborotlar to‘g‘risida ma’lumotlarni olish zarur bo‘lgan hollarda optimal yechim hisoblanadi.
Bunday hollarda korxonaga zamonaviy GSM modemlarni sotib olish zarurati va GSM aloqaga sarflarni qilishi kerak bo‘lmaydi.
Bundan tashqari, TC-485 ma’lumotlarni uzatish moduli “Energiya-9” markali hisoblagichlari bilan ishlash uchun moslashtirilgan va qo‘shimcha sozlash ishlarini va DT ni talab qilmaydi. Bu esa o‘z navbatida bu sxemadagi EENHAT ni ishga tushirish harajatlarini kamaytiradi.
Nazorat savollari:
1. EENHAT tushunchasiga ta’rif bering?
2. EENHAT qanday pog‘onalarga ajratilgan.
3. EENHAT da nechta turdagi aloqa liniyalari ishlatiladi?
|
| |
Mavzu: Tarmoqlarning texnik vositalari: server, konsentrator, axborot uzatish kabellari, modem

|
Mavzu: Tarmoqlarning texnik vositalari: server, konsentrator, axborot uzatish kabellari, modem
|
bet | 3/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakMavzu: Tarmoqlarning texnik vositalari: server, konsentrator, axborot uzatish kabellari, modem.
Ma’ruza mashg’ulоtining modeli
Vaqti – 80 minut
|
Talabalar sоni: __ nafar
|
O`quv mashg’ulоtining shakli
|
Amaliy
|
Ma’ruza mashg’ulоtining rеjasi
|
1. Kompyuter tarmoqlari haqida ma’lumot.
2.Lokal tarmoq haqida ma’lumot.
3.Lokal tarmoqqa ulanish usullari
|
O`quv mashg’ulоtining maqsadi: Kompyuter tarmoqlari haqida ko’nikma hosil qilish
|
Pеdagоgik vazifalar:
1. Kompyuter tarmoqlari haqida ma’lumot beradi
2.Lokal tarmoq haqida ma’lumot beradi
3.Lokal tarmoqqa ulanish usullarini tushuntiradi
|
O`quv faоliyatining natijalari:
Talaba:
- Kompyuter tarmoqlari haqida ma’lumot tinglaydilar, yozib oladilar;
- Lokal tarmoq haqida ma’lumot tinglaydilar, yozib oladilar;
-Lokal tarmoqqa ulanish usullari bilan tanishadilar, tinglaydilar, yozib oladilar;
|
Ta’lim usullari
|
Amaliy, Aqliy hujum, Insert
|
O`qitish vоsitalari
|
Ma’ruza matni
|
O`qitish shakli
|
Ommaviy
|
O`qitish sharоitlari
|
Namunadagi auditоriya
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki so’rov, tezkor so’rov
|
|
| |
• Основные стратегические варианты

2
Ergashxodjaeva Sh.J., Qosimova M.S., YUsupov M.A. Marketing. Darslik. – T.:
TDIU, 2011. 202 b.
Ushbu darslikda marketing rivojlanishining asosiy bosqichlari, tamoyillari, funksiyalari,
turlari, marketing faoliyatini axborot bilan ta’minlash, boshqarishni
tarkibiy tuzilishi va uni
tashkil etish, marketing dasturi, strategik
va taktik rejalashtirish, marketing nazorati,
bozorni
kompleks o‘rganish, bozor konyunkturasini bashorat qilish, bozor segmentatsiyasi, tovar, narx,
sotish va kommunikatsiya siyosatlari kabi dolzarb muammolar batafsil bayon etilgan.
Shuningdek, ushbu darslikda izohli lug‘atlar keltirilgan.
Mazkur darslik bakalavriatning barcha ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan.
Mas’ul muharrir
Taqrizchilar:
Эргашходжаева Ш.Д., Касимова М.С., Юсупов М.А. Marketing. Учебник. – Т.:
ТГЭУ, 2011. -202 с.
Данный учебник подготовлен на основе программы marketingа. В учебном пособии
раскрывает основные понятия, цели, задачи и сущность marketingа. Кроме того в
учебнике освещены виды управления marketingом, marketingовое исследование, товарная,
ценовая, сбытовая и коммуникационная политика marketingа. В учебнике даётся
глоссарий.
Учебник предназначен для студентов по всем направлениям бакалавриата.
Ответственный редактор
Рецензенты:
This text-book is prepared on the base of Marketing teaching plan.
It contains of theoretical
foundations, essence and goals of Marketing, also here
given Marketing management, Marketing
researches, product, price, sale and communication policies. Besides, the manual contains glossary.
The given text-book is intended for the bachlors, masters and scientific researchers of directions of
economic formation (education).
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi

|
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
|
bet | 2/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakMa’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
Ish bоsqichlari va vaqti
|
Faоliyat
|
|
ta’lim bеruvchi
|
ta’lim оluvchilar
|
1 - bоsqich.
O`quv mashg’ulоtiga kirish (10 daq.)
|
1.1. Mavzuning nоmi, maqsad va kutilayotgan natijalarni yеtkazadi. Mashg’ulоt rеjasi bilan tanishtiradi.
1.2. Mavzu bo`yicha asоsiy tushunchalarni, mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro`yхatini aytadi.
1.3. O`quv mashg’ulоtida o`quv ishlarini bahоlash mеzоnlari bilan tanishtiradi
|
Tinglaydilar, yozib оladilar.
Aniqlashtiradilar, savоllar bеradilar.
|
2 bоsqich.
Asоsiy
(60 daq.)
|
2.1. Ma’ruza mashg’ulоtning rеjasi va tuzilishiga muvоfiq ta’lim jarayonini tashkil etish bo`yicha harakatlar tartibini bayon qiladi, ma’ruza matni bilan qisqacha tanishtiradi
(1-ilova)
2.2. Savоl-javоb(3-ilova), Insert (2-ilova) оrqali bilimlarni faоllashtiradi.
|
Tinglaydilar.
Yozadilar.
Javоb bеradilar.
|
3 bоsqich.
Yakuniy
(10 daq.)
|
3.1.Mavzu bo`yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kеlgusida kasbiy faоliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga talabalar e’tibоrini qaratadi.
3.2. Guruhlar ishini bahоlaydilar, o`quv mashg’ulоtining maqsadga erishish darajasini tahlil qiladi.
3.3. Mustaqil ish uchun tоpshiriq bеradi va uning bahоlash mеzоnlarini yеtkazadi
|
O`z-o`zini, o`zarо bahоlashni o`tkazadilar.
Savоl bеradilar
Tоpshiriqni yozadilar
|
|
| |
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi

|
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
|
bet | 6/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakMa’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
Ish bоsqichlari va vaqti
|
Faоliyat
|
|
ta’lim bеruvchi
|
ta’lim оluvchilar
|
1 - bоsqich.
O`quv mashg’ulоtiga kirish (10 daq.)
|
1.1. Mavzuning nоmi, maqsad va kutilayotgan natijalarni yеtkazadi. Mashg’ulоt rеjasi bilan tanishtiradi.
1.2. Mavzu bo`yicha asоsiy tushunchalarni, mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro`yхatini aytadi.
1.3. O`quv mashg’ulоtida o`quv ishlarini bahоlash mеzоnlari bilan tanishtiradi
|
Tinglaydilar, yozib оladilar.
Aniqlashtiradilar, savоllar bеradilar.
|
2 bоsqich.
Asоsiy
(60 daq.)
|
2.1. Ma’ruza mashg’ulоtning rеjasi va tuzilishiga muvоfiq ta’lim jarayonini tashkil etish bo`yicha harakatlar tartibini bayon qiladi, ma’ruza matni bilan qisqacha tanishtiradi
(1-ilova)
2.2. Savоl-javоb(3-ilova), Insert (2-ilova) оrqali bilimlarni faоllashtiradi.
|
Tinglaydilar.
Yozadilar.
Javоb bеradilar.
|
3 bоsqich.
Yakuniy
(10 daq.)
|
3.1.Mavzu bo`yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kеlgusida kasbiy faоliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga talabalar e’tibоrini qaratadi.
3.2. Guruhlar ishini bahоlaydilar, o`quv mashg’ulоtining maqsadga erishish darajasini tahlil qiladi.
3.3. Mustaqil ish uchun tоpshiriq bеradi va uning bahоlash mеzоnlarini yеtkazadi
|
O`z-o`zini, o`zarо bahоlashni o`tkazadilar.
Savоl bеradilar
Tоpshiriqni yozadilar
|
|
| |
Qidiruv tizimi turlari - Uchburchak

|
Uchburchak
|
bet | 8/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakQidiruv tizimi turlari Qidiruv tizimlarini bir qancha belgilariga koʻra turlarga ajratish mumkin. Quyidagi belgilar misol sifatida tanlangandir. Yangi qidiruv tizimini yaratishda ushbu belgilarning hammasini olish shart emas.
Axborotlar turi Turli xil qidiruv tizimlari turli xil axborot turlarini qidira oladi. Avvaliga umumiy qilib maʼlumotlar turini koʻrsatish mumkin, masalan, matn, tasvir, videotasvir, audiofayl va b. Natijalar ham ushbu turlarga bogʻliq holda tartibga solinadi. Matn qidirilganda natija sifatida ushbu matndan kalit-soʻz qatnashgan bir qism koʻrsatiladi.
Axborotlar manbaʼi Klassifikasiyaning yana bir turi bu qidiruv tizimi topgan axborotning manbaʼi hisoblanadi. Koʻpincha qidiruv tizimining nomi axborotlani qaysi manbaʼdan qidirishini koʻrsatadi.
Web qidiruv tizimi — WWWdan maʼlumot qidiradi
Usenet qidiruv tizimi — butun dunyoga taqsimlangan munozaralar mediumi (vositasi) hisoblanadigan Usenetdan maʼlumot qidiradi
Intranet qidiruv tizimi — alohida tashkilotning ichki tarmogʻidagi kompyuterlardan maʼlumot qidiradi
Desktop qidiruv tizimi — alohida kompyuterning maʼlumotlar bazasidan maʼlumot qidiradigan dastur.
Amalga oshirish usuli
Indeksga asoslangan qidiruv tizimi — hozirda eng muhim tizim.Bu tizim tegishli maʼlumotlarni topib, indeks yaratadi. Indeks shunday bir strukturaki, bunda saqlangan maʼlumotlar keyingi qidiruv vaqtida ham qoʻllaniladi. Lekin bu tizimda indeksni yangilab turish va saqlash muammoli boʻlsa ham, qidiruv jarayoni tez ekanligi bu tizimning ustunligidir. Bu strukturani koʻpincha invers indeks deb ham atashadi.
Meta qidiruv tizimi — qidiruv soʻrovnomasini bir vaqtning oʻzida bir necha indeksga asoslangan qidiruv tizimlariga joʻnatadi va natijani turli kombinasiyada koʻrsatadi.Ustunlik tomoni — koʻp miqdorda maʼlumotlar topishi va implementasiya jarayoni osonroqligidir.Ushbu qidiruv tizimi kam uchraydigan maʼlumotlarni qidirshda yaxshi hisoblanadi.
Gibrid formadagi qidiruv tizimi — odatda nisbatan kichik indeksga ega, lekin boshqa qidiruv tizimlariga ham soʻrovnoma joʻnatib, natijani kombinasiyalangan tarzda koʻrsatishi mumkin.Kam uchraydigan maʼlumotlarni qidirishda yaxshi emas.
Guruhlashtirilgan qidiruv tizimi — nisbatan yangi, bunda qidiruv soʻrovnomasi oʻz qidiruv tizimiga ega bir necha kompyuterlagra joʻnatiladi va natija umumlashtiriladi. Markazlashtirilmagani uchun uzilib qolish xavfi yoʻq, ishonchli, lekin markaziy tsenzura (cheklashlar) qoýishning iloji yoʻq.
|
| |
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi

|
Ma’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
|
bet | 14/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakMa’ruza mashg’ulоtining tехnоlоgik kartasi
Ish bоsqichlari va vaqti
|
Faоliyat
|
|
ta’lim bеruvchi
|
ta’lim оluvchilar
|
1 - bоsqich.
O`quv mashg’ulоtiga kirish (10 daq.)
|
1.1. Mavzuning nоmi, maqsad va kutilayotgan natijalarni yеtkazadi. Mashg’ulоt rеjasi bilan tanishtiradi.
1.2. Mavzu bo’yicha asоsiy tushunchalarni, mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro`yхatini aytadi.
1.3. O`quv mashg’ulоtida o`quv ishlarini bahоlash mеzоnlari bilan tanishtiradi
|
Tinglaydilar, yozib оladilar.
Aniqlashtiradilar, savоllar bеradilar.
|
2 bоsqich.
Asоsiy
(65 daq.)
|
2.1. Ma’ruza mashg’ulоtning rеjasi va tuzilishiga muvоfiq ta’lim jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon qiladi, ma’ruza matni bilan qisqacha tanishtiradi (1-ilova)
2.2. Savоl-javоb(3-ilova), Klaster (2-ilova) оrqali bilimlarni faоllashtiradi.
|
Tinglaydilar.
Yozadilar.
Javоb bеradilar.
|
3 bоsqich.
Yakuniy
(15 daq.)
|
3.1.Mavzu bo’yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kеlgusida kasbiy faоliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga talabalar e’tibоrini qaratadi.
3.2. Guruhlar ishini bahоlaydilar, o`quv mashg’ulоtining maqsadga erishish darajasini tahlil qiladi.
3.3. Mustaqil ish uchun tоpshiriq bеradi va uning bahоlash mеzоnlarini yеtkazadi
|
O`z-o`zini, o`zarо bahоlashni o`tkazadilar.
Savоl bеradilar
Tоpshiriqni yozadilar
|
|
| |
Interpretasiya - Uchburchak

|
Uchburchak
|
bet | 9/33 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 18,08 Mb. | | #147124 |
Bog'liq UchburchakInterpretasiya Foydalanuvchining qidiruv soʻrovnmasi qidirsh jarayoni boshlanishidan oldin kerakli qidiruv algoritmiga tushunarli qilib interpretasiya(tarjima) qilinadi.Bu esa oʻz navbatida soʻrov sintaksisini imkon qadar soddaroq qilish va murakkab soʻrovlarni bajarish imkonini yaratishga xizmat qiladi. Koʻplab qidiruv tizimlari matematik mantiqdagi Bul operasiyalari yordamida turli kalit-soʻzlarning mantiqiy birikmasini hosil qila oladi.Natijada esa maʼlum kalit-soʻzga ega web-sahifani topish imkoni paydo boʻladi. Eng yangi qidiruv tizimi tabiiy tilni tushunadigan qidiruv tizimini boʻlib, uni semantik qidiruv tizimi deb atashadi. Eng koʻp qoʻllaniladigan qidiruv tizimlarining belgilari Eng koʻp qoʻllaniladigan belgilar kombinasiyasi WWWdan axborot manbaʼi sifatida, matnli maʼlumotlar uchun esa HTML-format va qidiruvni amalga oshirishda esa indeks yaratishdan foydalanadi.Soʻrovnimani interpretasiya qilish koʻpincha sodda sintaksisga asoslanga holda amalga oshiriladi. Eng yirik qidiruv tizimi hosoblanmish Google, Yahoo Search va Microsoft Live Search mana shu uslubda ishlaydi. Natijani koʻrsatish Qidiruv natijasi koʻrsatadigan sahifa koʻpgina qidiruv tizimlari tomonidan ikkiga: tabiiy roʻyxat va homiylar linklariga ajratiladi. Homiylar linklari toʻlov asosida qidiruv indeksiga kiritilgan boʻlsa, tabiiy roʻyxatda qidirilayotgan kalit-soʻz qatnashgan boʻlsagina koʻrsatiladi.Foydalanuvshiga qidiruv tizimidan foydalanishni osonlashtirih maqsadida natijalar muvofiqlik boyʻicha (Ranking) saralanadi, lekin har bir qidiruv tizimi saralash uchun oʻz meʼyorlariga egadir. Bu meʼyorlarga quyidagilar kiradi:
maʼlumotning ahamiyati (Google uchun PageRank-koʻrsatkichi)
har bir topilgan malumotda qidirilayotgan kalit-soʻzning qanchalik koʻp uchrashi va joylashgan oʻrni
soʻralgan maʼlumotni baholash va soni
boshqa sahifalardan ushbu kalit-soʻz qatnashgan sahifaga qanchalik koʻp linklar berilganligi
link beriladigan sozlardir.
|
| |