nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tildagi madaniyatlararo farqlar va ularning muloqotdagi ahamiyati
  
21

|
Tildagi madaniyatlararo farqlar va ularning muloqotdagi ahamiyati
21
|
bet | 2/10 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 272 Kb. | | #121598 |
Bog'liq jabborova madina2.3 Tildagi madaniyatlararo farqlar va ularning muloqotdagi ahamiyati
|
21
|
XULOSA
|
27
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
29
|
KIRISH
Zamonaviy globallashuv va ko'p millatli o'zaro ta'sir dunyosida xorijiy tillarni bilish tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Biroq, chet tillarini o'rgatish asosan grammatika va lug'atni o'rganish bilan cheklanmaydi. Chet tili bo'yicha kompetentsiyani shakllantirishda madaniy jihat hal qiluvchi rol o'ynaydi. Bu ishda chet tilini o'qitishda madaniy jihatning ahamiyati va uni o'qitish metodikasi ko'rib chiqiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi P-6108-son farmoni va mazkur farmon ijrosini ta’minlash maqsadida 2020-yil 6-noyabrda qabul qilingan “Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4884-son qarorda mamlakatimiz ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini takomillashtirish, jamiyatimizda o‘qituvchi va pedagog xodimlar, ilmiy va ijodkor ziyolilarga bo‘lgan hurmat-e’tiborni yanada oshirish, o‘qituvchilarning kasbiy mahoratini rivojlantirish, tizimda xususiy sektor ishtirokini kengaytirish maqsadida O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim-tarbiya va ilm-fan sohalarini yanada rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari belgilab berildi. Bilimga asoslangan iqtisodiyot ta’lim va kasbiy tayyorgarlikning yangi modellarini talab qiladi. Bunda davriy malaka oshirishdan farqli ravishda ijtimoiy va iqtisodiy muvofiqlik imkoniyatiga ega bo‘lgan «hayot davomida o‘qish» tamoyili asosida uzluksiz malaka oshirish tizimini takomillashtirib borish maqsadga muvofiq hisoblanadi [1].
|
| |
Tijorat banklari resurslaridan samarali foydalanish

|
Tijorat banklari resurslaridan samarali foydalanishBog'liq 51 Muhammadiyev Dilmurod Abdulhakim ogli 400-405
Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 8
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
400
w
www.oriens.uz
September
2021
TIJORAT BANKLARI RESURSLARIDAN SAMARALI FOYDALANISH
YO‘LLARI
Muhammadiyev Dilmurod Abdulhakim o‘g‘li
"Jizzax Textile" MCHJ XK buxgalteri
ANNOTATSIYA
Moliyaviy tizim va iqtisodiyotda tijorat banklari muhim rol o'ynaydi. Ular
iqtisodiyotni ta’minlab va kerak bo’lsa uni rivojlanitirb turuvchi xususiyatga ega.
Shuni aytib o’tish joizki, bank faoliyati yetarlicha bank resurslarini talab qiladi. Bank
resurslarini mukammal ravishda tashkil etish va tejamkorlik bilan foydalanish har
qanday banklarning samarali ishlashi uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Ushbu
maqolda muallif ayni shu masalalar: tijorat banklarining ahamiyati, resurslari va
ana shu resurslardan samarali foydalanish haqida batafsil fikr yuritadi.
Kalit so‘zlar
: bank resurslari, kredit resurslari, bank mablag‘lari, jalb qilingan
mablag‘lar, depozitlar, banklararo kreditlar, muddatli depozitlar, bank balansi va
h.k.
ABSTRACT
Commercial banks play an important role in the financial system and the
economy. They provide the economy and, if necessary, develop it. It should be noted
that banking requires sufficient banking resources. The perfect organization and
efficient use of bank resources is the basis for the efficient operation of any bank. In
this article, the author discusses in detail these issues: the importance of commercial
banks, their resources and the effective use of these resources.
Keywords
: bank resources, credit resources, bank funds, borrowed funds,
deposits, interbank loans, time deposits, bank balance, etc.
АННОТАЦИЯ
Коммерческие банки играют важную роль в финансовой системе и
экономике. Они обеспечивают экономию и при необходимости развивают ее.
Следует отметить, что банковское дело требует достаточных банковских
ресурсов. Безупречная организация и эффективное использование банковских
ресурсов - основа эффективной работы любого банка. В этой статье автор
подробно рассматривает эти вопросы: важность коммерческих банков, их
ресурсы и эффективное использование этих ресурсов.
|
| |
Amaliy ish – 10 - Amaliy ish – 9 Mavzu: Wireshark ilovasi yordamida ssl paketini tahlil qilish. Ishdan maqsad

|
Amaliy ish – 9 Mavzu: Wireshark ilovasi yordamida ssl paketini tahlil qilish. Ishdan maqsad
|
bet | 2/3 | Sana | 22.07.2024 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #268243 |
Bog'liq 4-amaliy ishAmaliy ish – 10
Mavzu: SSL protokolini tahlillash.
Ishdan maqsad: SSL protokolini tahlillashni o‘rganishda bilim va ko‘nikma
hosil qilish.
SSL protokoli TCP/IP ustida va HTTP ostida ishlaydi. SSL HTTP nomidan TCP/IP dan foydalanadi va aloqa qiluvchi ikki tomon (mijoz va server) o‘rtasida shifrlangan xavfsiz ulanishni o‘rnatadi. SSL bilan tutuvchi faqat ulanishning so‘nggi nuqtalarini ko‘rishi mumkin, lekin haqiqiy ma'lumotlarni o‘qiy olmaydi yoki o‘zgartira olmaydi. Shunday qilib, u foydalanuvchilarning nozik ma'lumotlarini himoya qiladi. SSL qo‘l siqish SSL yoqilgan serverga o‘zini SSL yoqilgan mijozga autentifikatsiya qilish imkonini beradi va mijozga uzoq serverga autentifikatsiya qilish imkonini beradi. Qo‘l siqish paytida ikkala tomon ham yuqorida aytib o‘tilgan xavfsiz ulanishni o‘rnatadigan muhim va noyob ma'lumotlarni almashadilar.
SSL qo‘l siqishlarining ikki turi mavjud:
Bir tomonlama SSLda mijoz serverning identifikatorini tekshiradi, ikki tomonlama SSLda esa server ham, mijoz ham bir-birining identifikatorini tekshiradi. SSL mijozi va serveri qo‘l siqish protsedurasidan foydalangan holda ulanish o‘rnatishga rozi bo‘ladi.
Quyida, SSL protokolining boshqa protokollardan farqi keltirilgan:
Xususiyat
|
SSL protokoli
|
Boshqa protokollar
|
Xavfsizlik
|
Tarmoq orqali xavfsiz aloqa uchunshifrlashni ta'minlaydi.
|
Shifrlashni ta'minlashi yoki bermasligi mumkin; xavfsizlik xususiyatlari farqlanadi.
|
Autentifikatsiya
|
Raqamli sertifikatlar yordamida server autentifikatsiyasini qo'llab-quvvatlaydi.
|
Autentifikatsiya mexanizmlari farq qilishi yoki yo'qligi mumkin.
|
Ma'lumotlar yaxlitligi
|
Kriptografik xeshlash algoritmlari orqali ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlaydi.
|
Ma'lumotlar yaxlitligi xususiyatlari farq qilishi yoki umuman bo'lmasligi mumkin.
|
Moslashuvchanlik
|
Turli xil amaliy qatlam protokollari bilan foydalanish mumkin.
|
Ba'zi protokollar ixtisoslashgan va kamroq moslashuvchan bo'lishi mumkin.
|
Evolyutsiya
|
Xavfsizlik zaifliklarini bartaraf etish uchun vaqt o'tishi bilan rivojlanadi.
|
Evolyutsiya protokollar orasida farq qiladi; ba'zilari tez rivojlanmasligi mumkin.
|
|
| |
Get-Help – PowerShell buyruqlari haqidagi ma’lumotni ko’rish

|
Get-Help – PowerShell buyruqlari haqidagi ma’lumotni ko’rish
|
bet | 3/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 19,67 Kb. | | #246600 |
Bog'liq Operatsion tizimlarda buyruqlar terminallari (1)PowerShell buyruqlari
Get-Help – PowerShell buyruqlari haqidagi ma’lumotni ko’rish.
dir – joriy katalogdagi fayllar va papkalar ro'yxatini ko’rish, ls va Get-ChildItem komandletlari dir u bilan bir xil vazifani bajaradi.
cd hklm:software
GetCommand – mavjud buyruqlar ro'yxatini olish uchun ishlatiladi.
Get-Alias – PowerShellda yuzdan ortiq turli psevdonimlar mavjud. Yangi psevdonim buyrug'i yordamida shaxsiy psevdonimlarni ham yaratishingiz mumkin.
Set-Content. Set-Content (yoki sc) buyrug'i faylga qiymatlarni yozish uchun ishlatiladi. Belgilangan maqsadli fayl mavjud bo'lmasa, buyruq uni yaratadi. Quyidagi misol mynewfile.txt nomli faylga "Mening ma'lumotlarim" qiymatini yozishni ko'rsatadi: sc c:empmynewfile.txt -qiymati "Mening ma'lumotlarim
PowerShell da jarayonlarni ko’rish Get-Process - jarayonlarni ko’rish.“get-process explorer” buyruqlaridan qaytadigan ob’yektning usullari va xossalari ro’yxatini ko’rsatish:get-process explorer | get-member : Ochiq tavsiflar miqdorlarining o’sish bo’yicha jarayonlar ro’yxatini tartiblash
get-process | sort-object handles : working set hajmi 20 Mb dan katta bo’lgan jarayonlarni ko’rsatish
get-process | where-object { $_.get_WorkingSet() -gt 20M }
Unix buyruqli satri va terminali
OT foydalanuvchiga maxsus interfeys - buyruqlar satrini taqdim etadi. Grafik foydalanuvchi interfeyslari zamonaviy UNIX tizimlarida keng qo'llanilishiga qaramay, buyruqlar satri tizim administratorining asosiy ish quroli bo'lib xizmat qiladi.
Mashina bilan ishlashning matn kiritish printsipiga asoslanib, foydalanuvchi matnli buyruqlarni kiritadi va uni bajarilishini kuzatadi va tizim foydalanuvchi uchun zarur bo'lgan ma'lumotlar va xabarlarni ko'rsatadi. Bunday qurilma terminal deb ataladi. Umuman olganda, terminal matnli ma'lumotlarni uzatish imkoniyatiga ega bo'lgan foydalanuvchining tizimga kirish nuqtasidir.
|
| |
help – yordam tizimi, masalan: ipconfig /help
 
shutdown /s

|
help – yordam tizimi, masalan: ipconfig /help
shutdown /s
|
bet | 2/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 19,67 Kb. | | #246600 |
Bog'liq Operatsion tizimlarda buyruqlar terminallari (1)help – yordam tizimi, masalan: ipconfig /help
shutdown /s — kompyuterni o'chirish buyrug'i
shutdown /r — kompyuterni qayta ishga tushirish buyrug'i
systeminfo — Operatsion tizim va kompyuter haqida to'liq ma'lumot olish imkonini beradi
Windows PowerShell haqida
PowerShell buyruqlar qobig'i Windows OT imkoniyatlarini kengaytirish uchun komandletlar deb nomlangan PowerShell buyruqlaridan foydalanadi. Komandletlar Windows buyruqlarini PowerShell skript tili vositasida kengaytiradi.
PowerShell – buyruqlar satri interfeysli qobiq va skript tilidan iborat Microsoftdan kengaytiriladigan ochiq kodli avtomatlashtirish vositasi hisoblanadi.
PowerS powershell dastlabki versiyasi 2006 yil 14 noyabrda chiqarilgan.Windows PowerShell 2.0 operatsion tizimning ajralmas qismi sifatida Windows 7, Windows 8, Windows Server 2008 R2 va Windows Server 2012 R2 OTlariga qo’shib chiqarildi.
Windows PowerShell 2.0 operatsion tizimning ajralmas qismi sifatida Windows 7, Windows 8, Windows Server 2008 R2 va Windows Server 2012 R2 OTlariga qo’shib chiqarildi.
PowerShell dastlab Microsoft .NET Frameworkning bir qismi sifatida ishlab chiqilgan va keyinchalik .NET Core bilan birlashtirilgan.
PowerShell administratorlarga mahalliy va masofaviy tizimlarda turli xil vazifalarni bajara oladigan yagona muhit yaratish uchun buyruqlarini bajarishga imkon beradi.
Ushbu ma'muriy vazifalar odatda maxsus .NET sinflaridagi kommandletlar (cmdlets) yordamida amalga oshiriladi.
PowerShell buyruqlar satri interfeysi Ms DOS va UNIX OTlariga o’xshaydi. Ulardan ajralib turadigan 2 ta asosiy farqi mavjud:
PowerShell buyruqlar satri interfeysi Ms DOS va UNIX OTlariga o’xshaydi. Ulardan ajralib turadigan 2 ta asosiy farqi mavjud:
Microsoft .NET Framework bilan juda yaxshi integratsiyalanadi. Bu esa buyruqlar va skriptlarga kuchli dasturiy yechimlarni topish imkoniyatini beradi.
Terminalda qaytadigan barcha qiymatlar shunchaki qatorlar emas, balki murojaat qilish mumkin bo’lgan ob'ektlar hisoblanadi. Bu sizga nihoyatda kuchli dasturiy skriptlarini yaratishga imkon beradi.
PowerShellga kirish uchun Windowsda Пуск orqali PowerShell so’zini kiritib ochiladi.
|
| |
MS ACCESS DASTURINING TAVSIFI - 6 – mavzu: Texnik tizimlarda ma’umotlar bazasi (MB). Mb xarakteristikasi va modellari

|
6 – mavzu: Texnik tizimlarda ma’umotlar bazasi (MB). Mb xarakteristikasi va modellari
|
bet | 2/4 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 378,7 Kb. | | #274580 |
Bog'liq 6 – mavzu Texnik tizimlarda ma’umotlar bazasi (MB)MS ACCESS DASTURINING TAVSIFI
Microsoft Access 2007 maʼlumotlar bazasini boshqarish tizimi (DBMS) boʻlib, foydalanuvchining toʻlaqonli grafik interfeysini, obʼyektlar va ular oʻrtasidagi munosabatlarni yaratish tamoyilini, shuningdek, tizimli SQL soʻrovlar tilini amalga oshiradi. Ushbu DBMSning yagona kamchiliklari sanoat miqyosida ishlashning mumkin emasligidir. U katta hajmdagi ma'lumotlarni saqlash uchun mo'ljallanmagan. Shuning uchun MS Access 2007 kichik loyihalar va shaxsiy notijorat maqsadlarda qo'llaniladi.
Ammo ma'lumotlar bazasini yaratishni bosqichma-bosqich ko'rsatishdan oldin, siz ma'lumotlar bazasi nazariyasidan asosiy tushunchalar bilan tanishishingiz kerak.
ASOSIY TUSHUNCHALARNING TA'RIFLARI
Ma'lumotlar bazasini yaratish va sozlash uchun foydalaniladigan boshqaruv elementlari va ob'ektlari haqida asosiy bilimlarsiz, mavzu sohasini sozlash printsipi va xususiyatlarini muvaffaqiyatli tushunish mumkin emas. Shuning uchun, endi men barcha muhim elementlarning mohiyatini sodda tarzda tushuntirishga harakat qilaman. Shunday qilib, boshlaylik:
Mavzu sohasi - bu asosiy va ikkinchi darajali kalitlar yordamida bir-biri bilan bog'langan ma'lumotlar bazasida yaratilgan jadvallar to'plami.
Ob'ekt alohida ma'lumotlar bazasi jadvalidir.
Atribut - jadvaldagi alohida ustunning sarlavhasi.
Kortej - bu barcha atributlarning qiymatini oladigan satr.
Birlamchi kalit har bir kortejga tayinlangan noyob qiymat (id).
"B" jadvalining ikkilamchi kaliti "B" jadvalida qo'llaniladigan "A" jadvalining yagona qiymatidir.
SQL so'rovi ma'lumotlar bazasi bilan ma'lum bir amalni bajaradigan maxsus ifodadir: maydonlarni qo'shish, tahrirlash, o'chirish, tanlovlar yaratish.
Endi biz nima bilan ishlashimiz haqida umumiy tasavvurga ega bo'lganimizdan so'ng, biz ma'lumotlar bazasini yaratishni boshlashimiz mumkin.
MA'LUMOTLAR BAZASINI YARATISH VA ULARNING TURLARI
Butun nazariyaning aniqligi uchun keling, "Talabalar-imtihonlar" o'quv ma'lumotlar bazasini yarataylik, unda 2 ta jadval mavjud: "Talabalar" va "Imtihonlar". Asosiy kalit "Rekord raqami" maydoni bo'ladi, chunki. bu parametr har bir talaba uchun o'ziga xosdir. Qolgan maydonlar talabalar haqida toʻliqroq maʼlumot olish uchun moʻljallangan.
Shunday qilib, quyidagilarni bajaring:
Hamma narsa, endi faqat jadvallarni yaratish, to'ldirish va ulash uchun qoladi. Keyingi elementga o'ting.
|
| |
13 mavzu. O‘rash qonuniyati reja

13 mavzu. O‘rash qonuniyati reja
Download
1,15 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
06.06.2024
Hajmi
1,15 Mb.
#260790
Download
1,15 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
13 mavzu. O‘rash qonuniyati reja
Download
1,15 Mb.
Matnni ko'rish
1. O’quv qo’llanmalar Darsliklar haqida 3

|
1. O’quv qo’llanmalar Darsliklar haqida 3
|
bet | 1/3 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 21,49 Kb. | | #115904 |
Bog'liq 16 O‘quv qo‘llanma hamda darsliklar Manografiyalarni tahlilini o‘rganish
Mavzu: O‘quv qo‘llanma hamda darsliklar. Manografiyalarni tahlilini o‘rganish
Reja:
1. O’quv qo’llanmalar
2. Darsliklar haqida
3. Monografik tahlil
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O’quv qo’llanmalar
Hozirda deyarli barcha sohaning elektron nashrlari mavjud. Lekin hammasini ham foydali deya olmaymiz. Ma’lumot undan foydalanilgandagina kerakli bo’lishi mumkin. Shunday ekan musiqiy elektron darsliklar tayyorlashda ham ushbu jihatga e’tibor qaratish zarur bo’ladi. Ayni paytda yangi axborot tеxnologiyalari sohasida gipеrmedia tizimlarini qo’llash rivojlanib bormoqda. Bunday tеxnologiyalar asosida an'anaviy o’quv matnini yanada takomillashtirilgan o’quv matеriali asosida kеngaytirish va chuqurlashtirish hamda kurslar va animatsion lavhalardan foydalanish yo’li bilan almashtirish g’oyasi yotadi. Bunda u yoki bu holda ajratib bеrilgan matn lavhalari orasida o’zaro bog’anish tugunlari barpo etiladi. Mutaxassislarning ta'rifiga ko’ra, gipеrmatn inson intеllеktining katta hajmdagi axborotni esda saqlash qobiliyatini va mazkur axborotlar ichidan kommunikatsiya (muloqot) va tafakkur jarayonlarini assotsiatsiyalash yo’li bilan qidiruv ishlarini olib borishni imitatsiya (o’zida aks) qiladi. Boshqacha qilib aytganda, gipеrmatn murakkab darajada tashkil etilgan o’quv matеriallari tizimi bo’lib, ko’plab statistik va dinamik axborotlarni o’zida mujassamlashtiradi hamda umumlashgan tarmoq tuzilishiga ega bo’ladi. Bunda axborot lavhalari ahamiyatini matn, grafik, sxеma, vidеolavha, ijrochi dastur va animatsiya (harakatli jarayon)lar o’ynaydi. Musiqa sohasini o’rganishda musiqaning nazariyasini anglash va tushunib yetish har bir musiqa san’ati vakili uchun shart. Shunday ekan ushbu musiqa nazariyasi qo’llanmasini elektronlashtirish ya’ni har bir mavzular bo’yicha matn, grafik, mavzu yuzasidan misollari, kompozitorlar asarlaridan mavzu bo’yicha nota matnlarining ijroviy vidеolavhalari, ijrochi dastur va animatsiya (harakatli jarayon)larni joylash musiqa san’atini chuqur anglashda yengil va sodda yetib borishni ta’minlaydi.
Jumladan matnlar orasidagi o’zaro bog’lanishlardan tashqari matn va vidеolavhalar, matn va ijrochi dastur hamda matn va animatsion effеktlar orasida ham bog’lanishlar mavjud bo’lishi zarur. Bu bog’lanishlar ham ma'lum nisbatlar to’plamida kеltirilgan nisbatlar ko’rinishida bеrilgan bo’ladi.
|
| |
Mavzu: Ishlab chiqish metodologiyasi unumdorligi va imkoniyatlari tizim darajasidagi va tarkibiy qismlardagi unumdorlik modellari

|
Mavzu: Ishlab chiqish metodologiyasi unumdorligi va imkoniyatlari tizim darajasidagi va tarkibiy qismlardagi unumdorlik modellari
|
bet | 1/5 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 177 Kb. | | #160273 |
Bog'liq Injinerlik metodologiyasi unumdorligi va imkoniyatlari (3) Mavzu:Injinerlik metodologiyasi unumdorligi va imkoniyatlari. - Reja:
- Potok operasiya usulini joriy etish sharoitlari va potok tizimi xarakteristikasi.
- Potokli ishlab chiqarishda texnologik va tashkiliy sinxronlashtirish.
-
- Ishlab chiqarishning ommaviy turining asosiy elementi potok tizimi hisoblanadi. Potok tizimi texnologik jarayon yo'nalishida joylashgan va aniq, biriktirilgan operasiyalarni bajarishga ixtisoslashgan ish o'rinlari yig'indisidir. Ishlab chiqarishni potok usuliga o'tkazish ma'lum bir texnik, tashkiliy, iqtisodiy shart — sharoitlarni talab etadi.
- Potoklarni tashkil etishning texnik imkoniyati ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning nomenklaturasi, konstruktiv xususiyatlari texnologik jarayonlarni xarakteri va mehnat sig'imi, detal va bo'g'inlarning konstruktiv—texnologik xususiyatlaridan kelib chiqadi. Tashkiliy imkoniyatlar mahsulot konstruksiyasi va texnologik jarayonlar mustahkamligi, ma'lum turdagi mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashuv, ishlab chiqarish dasturini oylar bo'yicha taqsimlash xarakteri, korxona ishlab chiqarish strukturasi bilan belgilanadi
-
Potokli ishlab chiqarish quyidagi umumiy xususiyatlar bilan xarakterlanadi: 1.Aniq mehnat taqsimoti va korporasiyasi ya'ni sex va uchastkalarni alohida mahsulot va uning ayrim qismini ishlab chiqarishga ixtisoslashtirish va ishlab chiqarish jarayonini o'zaro teng operasiyalarga taqsimlash; 2.Har bir ish o'rniga alohida yoki ketma — ket keluvchi va texnologik jihatdan bir xil bo'lgan operasiyalarni biriktirish; 3.Ish joylarini texnologik jarayon yo'nalishi bo'yicha joylashtirish va zaruriy yuqori unumli jihozlar bilan ta'minlash; 4.Potok liniyalarining har bir ish joyida operasiyalarning parallel ravishda bajarilishini ta'minlash; 5.Ishlov berilayotgan detallarni bir ish joyidan ikkinchi ish joyiga o'tkazishda transport vositalaridan keng foydalanish Potok liniyalarini xarakterlovchi belgilardan yana biri ishlab chiqarish jarayonining maromiyligidir. Maromiylik deganda ishlab chiqarilayotgan (ta'mirlanayotgan) ob'yektni liniya rejimi yoki jarayon takti deb yuritiluvchi vaqt oralig'ida jarayonga kiritilishi yoki chiqarilishi tushuniladi. Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda takt vaqti davomida potok liniyalarining barcha ish joylarida ishchilar turli xil operasiyalarni bajarib umumiy mehnat sig'imiga teng miqdordagi ishlarni bajaradilar. Demak, potok liniyalari ishlab chiqarish samarali tashkil etish prinsiplarini o'zida to'la mujassamlashtiradi. Ishlab chiqarishni tashkil etishning potok usuli iqtisodiy ko'rsatkichlarga ham ta'sir ko'rsatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Ishlab chiqish metodologiyasi unumdorligi va imkoniyatlari tizim darajasidagi va tarkibiy qismlardagi unumdorlik modellari
|
Halqa taxtachalarini muvozanatlash

|
Halqa taxtachalarini muvozanatlashBog'liq 13-Maruza. (1)Halqa taxtachalarini muvozanatlash
uchun yuklar 14 va 21 qо‘llaniladi. Keyingi
konstruksiyalarda halqa taxtachalarini prujinali muvozanatlovchi tizimlar keng qо‘llanilmoqda, bu
esa mashinaning umumiy metal sig‘imini kamaytiradi. Bundan tashqari, zanjirlar 19 о‘rniga
armirlangan tasmalar ishlatilmoqda. Har bir nimqavat о‘ralgandan sо‘ng halqa taxtachalarini
davriy siljitish uchun qaytmas tipidagi qurilma yuqorida kо‘rilgan kabi bо‘ladi.
Elastik zanjirli uzatmali о‘rash mexanizmlari
quyidagi afzalliklarga ega: halqa
taxtachalarini harakatlanish qonuni о‘ralishning butun balandligi bо‘yicha saqlanib qoladi; о‘rash
dastagi va mushtakka yuklanish halqa taxtachalari davriy siljiganda о‘zgarmaydi; tuzilish, yig‘ish
va rostlash nisbatan soddaligi; mashinani balandlik bо‘yicha gabarit о‘lchamlarining kamayishi;
elastik uzatmalar sifatida zanjirlar va armirlangan plastmassali tasmalarni ishlatish mumkinligi.
Zaxira о‘ralish mexanizmili о‘rash mexanizmi
Halqayigiruv mashinalarning о‘rash mexanizmlarini loyihalash
Ipbardorning kerakli harakat qonunlari har xil konstruksiyadagi о‘rash mexanizmlar
tomonidan bajarilishi mumkin. Yaqin vaqtgacha о‘rash mexanizmlarni loyihalashda asosan
aniqligi yuqori bо‘lmagan grafoanalitik usullar qо‘llanilgan. Katta joylamalarga ega bо‘lgan
yuqori tezlikli yigiruv va eshuv mashinalarini yaratilishi о‘rash mexanizmlarini loyihalash
aniqligiga yuqori talablarni qо‘yadi. Raqamli hisoblash mashinalari yordamida hisoblanadigan
optimal loyihalashn
ing hisobiy usullarini qо‘llanilishi loyihalash sifati va aniqligining kerakli
darajasini ta’minlashga imkon beradi.
О‘rash mexanizmini loyihalashni quyidagi etaplarga bо‘lish mumkin: shakllanayotgan
joylamani belgilovchi kо‘rsatkichlarining hisobi
, о‘rash mushtagidan ipyotqizgichga
harakat
uzatish sxemasini tanlash
(mexanizmning kinematik sxemasini tuzish),
|
| |
kvadratik parabola qonuni

kvadratik parabola qonuni
, silindrik
о‘ralishda esa –
tо‘g‘ri chiziq qonuni
bо‘yicha harakatlanishi kerak.
Hozirgi paytda halqali mashinalarda
halqa taxtachasi harakatlanuvchan va urchuq tо‘sini
qо‘zg‘almas о‘rash mexanizmlari
keng tarqalgan (2, 3 rasmlar). Bunday mexanizmli
mashinalarda faqat nisbatan yengilroq halqa taxtachalari va ipyо‘naltiruvchi burchakliklar
harakatlanadi. Mexanizmlar sodda konstruksiyaga ega va ishda ishonchli.
Harakatlanuvchan
urchuq tо‘sinli mashinalar
ancha og‘irroq, konstruksiya va rostlash bо‘yicha murakkabroq (4-
rasm).
Riter firmasining halqayigiruv mashinalarida ishlatilayotgan
harakatlanuvchan urchuq
tо‘sinli va harakatlanuvchan halqa taxtachali mashinalar
yana ham murakkabroq. 2, 4-
rasmlarda kо‘rsatilgan о‘rash mexanizmlari kuch bilan tutashuvli mushtakli mexanizmlarga
kiradi. Ularning chizilmalarining tahlili kо‘rsatadiki, ular dastak-zanjirli va zanjirli bо‘lishi
mumkin.
Dastak-zanjirli mexanizmlar
da halqa taxtachalariga umumiy tortqidan harakatni
muvozanatlovchi dastaklar yordamida, zanjirli uzatma – zanjirlar yoki elastik bog‘lanishlar
yordamida uzatiladi.
2-rasm. Halqa taxtachalari va ipyо‘naltiruvchilar burchakligi dastak yordamida kо‘tariladigan
halqayigiruv mashinalaridagi о‘rash mexanizmlarning chizilmasi: 1, 20 – dastak; 2- chervyak
g‘ildiragi; 3- vtulka; 4,14- g‘altaklar; 5,24,25- о‘qchalar; 6- mushtak; 7- о‘rash dastagi; 8-
chervyak; 9- sobachka; 10- xropovik; 11,12,15- zanjirlar; 13- ikki pog‘onali g‘altak; 16,21,22-
ustunchalar; 17- ipyо‘naltiruvchilar burchakligi; 18- halqali taxtacha; 19- muvozanatlovchi
prujina; 23- tortqi.
3-rasm. Halqa taxtachalari zanjir yordamida va ipyо‘naltiruvchilar burchakligi dastak yordamida
kо‘tariladigan halqayigiruv mashinalaridagi о‘rash mexanizmining chizilmasi, bu yerda: 1-
mushtcha; 2,7,26,27-dastaklar; 3,25-о‘qchalar; 4-baraban; 5-vtulka; 6-qopqoq g‘ildiragi; 8-
sobachka; 9-xropovik; 10-chervyak; 11,14,16,17,19-zanjirlar; 12-barmoq; 13,20-g‘altaklar; 15-
tishli g‘ildirak; 18-tortqi; 21,28-ustunchalar; 22-ipо‘tkazgichning burchakligi; 23-halqa
taxtachasi; 24-urchuq tо‘sini.
4-rasm. Urchuq tо‘sini harakatlanuvchan va halqali taxtachalar qо‘zg‘almas halqa yigiruv
mashinalarining о‘rash mexanizmlari chizilmasi: 1-mushtak; 2-xropovik; 3,12,19,22-vallar;
4,5,9,10-muftalar disklari; 6,17-chervyaklar; 7,20,21-ikki pog‘onali g‘altaklar; 8,16-qopqoq
g‘ildiraklari; 11-dastak; 13,14,15-konik g‘ildiraklar; 18,23-yо‘naltiruvchilar; 24-urchuq tо‘sini;
25- kо‘ndalang tо‘sin
|
matematik tavsif - 13 mavzu. O‘rash qonuniyati reja

matematik tavsif
tuzish
va
kinematik sxemaning tadqiqi
,
mexanizm optimal kо‘rsatgichlarining hisobi
,
mushtak
profilining hisobi
,
mexanizmning uzel va detallarini loyihalash
.
8-rasm. Zaxira о‘ralish mexanizmili о‘rash dastagi chizilmasi,
bu yerda: 1-rolik; 2-dastak; 3-prujina; 4-podshipnik; 5-gupchak; 7-о‘rnatish halqasi; 8-surma.
Shakllanayotgan joylama kо‘rsatkichlari. Uzatish sxemasini tanlash
Har bir mashina ip chiziqiy zichligi va о‘ralish balandligining ma’lum bir diapazoniga ega
bо‘lganligi uchun, mexanizmni loyihalashda о‘rta о‘lchamdagi joylamalarga moslashish kerak
bо‘ladi. Halqali mashinalarda joylamalar о‘lchamlari halqa diametri va ipning ishlatilishidan
aniqlash mumkin. Joylama diametrini halqa diametriga bog‘liq holda ma’lumotnomadan yoki
amaliyotda ishlab chiqilgan tavsiyaga muvofiq topiladi. Joylamaning yuqori qismi uchun konus
balandligi (8- rasmga qarang) quyidagicha:
tg
r
R
H
кб
/
)
(
0
(16.1)
bu yerda R
0
– joylama radiusi;
r – joylama uchidagi tutak radiusi.
α – avval tavsiya qilingan ma’lumotlarni tanlangan, konus yasovchisining joylama о‘qiga
qiyalik burchagi.
Tutakni urchuq turi va о‘ralish balandligiga bog‘liq holda tanlanadi. Nimqavatdagi
о‘ramlarning о‘rtacha qadami h
о‘r
ni, zich joylama olish shartidan kelib chiqib, quyidagi
munosabat tanalanadi:
d
h
ур
)
5
,
3
3
(
bu yerda:
/
357
,
0
T
d
(mm) formuladan aniqlanuvchi ipning shartli diametri;
T – ip qalinligi, teks ;
- yuqori teksdagi о‘raladigan ip hajmiy birligi massasi.
Halqa taxtachasi kо‘tarilish vaqtini quyidagi ifodadan aniqlash mumkin:
tg
H
H
R
h
v
t
б
k
б
k
k
2
2
.
.
2
.
.
0
0
1
(16.2)
bu yerda
cos
0
ур
h
h
;
v
v
v
ц
1
- о‘rash tezligi (bu yerda vs – chо‘zuvchi asbobning
chiqaruvchi silindri tezligi; v – halqa taxtachasining joylama о‘qi bо‘ylab harakat tezligi).
Taxminan
ц
v
v
1
deb hisoblashimiz mumkin. Tanda ip uchun ipyotqizgichning tushish
vaqti
2
/
k
T
t
t
, arqoq ipi uchun
3
/
k
a
t
t
; ba’zi hollarda tanda ipi uchun t
0
*0,978t
k
qabul
qilinadi, bu esa joylamadagi ip uzunligini 30 % oshirilishiga imkon beradi. О‘rash mushtagining
bir aylanishi vaqti
1
0
t
t
T
.
Tо‘qimachilik mashinasozligi amaliyotida mushtchali о‘rash mexanizmlari keng
tarqalgan, bu uning soddaligi, ishdagi ishonchliligi va universalligi bilan bog‘liq. Mexanizm
sxemasini tanlashda u imkoni boricha sodda, kambо‘g‘inli, о‘ralish balandligi va ipyotqizgich
holatini berilgan chegaralarda moslashga imkon beradigan, yig‘ishda, moslashda qulay bо‘lgan va
asosiysi ishlash davomida ipyotqizgich harakat qonunini buzmaydigan va berilgan shakl va
sturkturadagi joylama olishni ta’minlaydigan bо‘lishiga intilish kerak.
|
Style Plus uz 478 000 000 uzs style Plus uz V v V v V

Style Plus UZ
478 000 000 UZS
Style Plus UZ
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
v
Panoramali tom
2.0 MPI 6AT 150
o.k., benzinli
17" yengil qotishmali 215/55R17 shinali disklar
Diod nurli LED kunduzgi yurish chiroqlari
Diod nurli LED yaqin va uzoq chiroqli faralar
Yengil qotishmali to'liq o'lchamli zaxira g'ildirak
Orqa oyna elektrli pardachasi
Orqa qator yo'lovchilari uchun yon mexanik pardachalar
Avtomatik qorayish funksiyasiga ega salon ko'zgusi
Eksteryer
Interyer
O'rindiqlarning tabiiy va sun'iy charmli qoplamasi
Rul chambaragining charm qoplamasi
8“ (Radio + RDS)
displeyli audiotizim
Kuzov rangidagi eshik tutqichlari
Rul chambaragidan boshqariladigan kruiz nazorat
Smartfonlar uchun simsiz zaryadlagich
Tovush bilan boshqariladigan Bluetooth aloqa tizimi
Yon orqani ko'rish ko'zgularini buklovchi elektr uzatma
Haydovchi o'rindig'ining
elektrli uzatmasi
Yomg'ir datchigi
Old to'xtatish datchiklari
Qulayligi va jihozlanishi
Bug‘lanishga qarshi tizimli ikki zonali iqlim-nazorati
Smart Key kalitsiz kirish tizimi va dvigatelni ishga tushirish tugmachasi
Old va orqa o'rindiqlarni isitkich
Orqa to'xtatish datchiklari
Butlanishi
Butlanishi
Qo'shimcha uskunalar
Xavfsizlik
Dinamik belgili orqa ko'rinish kamerasi,
Auto
bolalar elektron qulfi
Ushbu narxlar jadvalida ko‘rsatilgan narxlar taxminiy hisoblanadi va tovarni sotish vaqtida diler tomonidan qo‘llaniladigan narxdan farq qilishi mumkin.
Toshkent shahridagi salonlar manzili:
1. 1. Yunusobod tumani: A.Temur shoh ko‘chasi, 77-А uy
T.: +998 71 225 89 89
2. 2. Sergeli tumani, Toshkent halqa avtomobil yo‘li ko‘chasi, 68-uy
T: +998 78 122 12 22
3. 3. Shayhontoxur tumani, Xadra ko‘chasi, 2/1-uy
T.: +998 78 122 08 88
Call center:
1248
XAVFSIZLIK
Haydovchi va old yo'lovchi uchun xavfsizlik yostiqchalari, Yon xavfsizlik yostiqchalari,
Yon xavfsizlik pardachalari, Yo‘nalish barqarorligi elektron tizimi ESC, Tormoz kuchlarini
taqsimlash tizimi EBD, Tepalikka chiqishda ushlab turish tizimlari HAS, Shinalardagi
bosimni monitoring qilish tizimi TPMS, Tormozlar bloklanishiga qarshi tizim ABS,
Immobilayzer, Era-GLONASS shoshilinch xizmatlarni chaqirish tizimi
QULAYLIGI VA JIHOZLANISHI
Masofadan boshqariladigan markaziy qulf, Yorug‘lik datchigi, Old va orqa elektrli oyna
ko’targichlar. Orqa koʻrinish ko'zgularini elektrli sozlagich va isitkich, Rul boshqaruvini
elektrli kuchaytirgich, Haydovchi o‘rindig‘ini balandligi bo'yicha qo'lda sozlash, Rul
chambaragidagi audiotizim boshqaruvi, Bluetooth aloqa tizimi.
INTERYER
Birinchi qator uchun boksli markaziy tirsakqo‘ygich. Orqa o‘rindiqning 60:40 nisbatda buklanadigan suyanchig‘i,
Birinchi qator uchun oqish uchun chiroqlar.
EKSTERYER
Projektor tipidagi asosiy yoritish faralari. Diod nurli LED orqa fonarlar, Kuzov rangiga bo‘yalgan eshik tutqichlari
va bamperlar. Old va orqa brizgoviklar. Diod nurli LED tumanga qarshi fonari
Dastakli-zanjirli о‘rash mexanizmlari

Uya о‘ralgandan sо‘ng mashina sо‘ta tanasini о‘rash uchun oshirilgan tezlikka о‘tadi.
Yuqori konusni-uchini о‘rashda mashina yana pasaytirilgan tezlikka о‘tadi. Sо‘ta о‘ralgandan
sо‘ng, prujina 8 ni tortuvchi elektromagnit 9 yoqiladi (6-rasmga qarang). Bu prujina elektromagnit
langarini xropovik sobachkasi bilan birlashtiradi. Halqa taxtachalari pastga harakatlanganda
sobachka xropovik tishi bilan ilashuvdan chiqadi va prujina 8 yordamida kо‘tariladi. Bunda
taxtachalarni tushirish yuritmasining elektromotori tushurishga yoqiladi va mashina elektromotori
о‘chadi. Mashina inersiya bо‘yicha ishlaganda taxtachalar boshlang‘ich holatga qaytadi. Halqa
taxtachalari tagо‘rov holatiga kelganiqa taxtachalar yuritmasi motori о‘chib tormozlanadi va
mashina boshlang‘ich holatga qaytadi. Sо‘talar yechilgandan sо‘ng mashinaning ish sikli
qaytariladi.
Halqa taxtachalari ustunchalariga dastak uzatmali о‘rash mexanizmlari ularni loyihalashda
inobatga olish kerak bо‘lgan bir qator xususiyatlarga ega:
1)
davriy kо‘chish - 13 mavzu. O‘rash qonuniyati reja

yoki kichik pog‘onalariga, yetaklanuvchi uchini esa – butun mashina bо‘ylab
yurgan umumiy
tortqilar 22 ga qotiriladi. Tortqilar 22 va kо‘ndalang tо‘sinlar 20 bir-biri bilan zanjir 19 orqali
kinematik bog‘langan. Halqa taxtachalari 15 kо‘ndalang tо‘sinlar 20 ga qotirilgan va ular bilan
birga harakatlanadi. Halqa taxtachalarini chayqalishdan ushlash uchun kо‘ndalang tо‘sinlar 20
uchun qо‘zg‘almas yо‘naltiruvchilar 16 kiritilgan. Val 9 ning
qaytma aylanishida halqa
taxtachalari 15 yо‘naltiruvchilar 16 о‘qi bо‘ylab ilgarilanma-qaytma harakatlanadi.
Zanjirlar 19 g‘altaklar 17 va 18 orqali tashlangan (umumiy tortqi 22 ga harakat beruvchi
g‘altakning pog‘onasiga bog‘liq).
Fosforning aylanma harakati

|
Fosforning aylanma harakati
|
bet | 6/8 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 113 Kb. | | #136821 |
Bog'liq Geotizmlar modda va energiya migratsiyasiFosforning aylanma harakati. Fosfor ham muhim kimyoviy elementlardan biri bo`lib,biologik va biokimyoviy jarayonlarda katta ahamiyatga ega. Fosfor – DNK ning va hujayra membrana fosfor-lipid molekulasining zaruriy komponenti. Azot bilan bir qatorda fosfor ekosistemalarda bu elementlarning miqdori yuqori bo`lmaganligi sababli yer yuzasidagi va dengiz ekosistemalarining biologik mahsuldorligini boshqaradi.Quruqlik ekosistemalari, okeanlar, va suv havzalaridagi loyqa yotqiziqlar fosfor to`plangan asosy joylardir.Fosforning fazsimon shakllari deyarli bo`lmaganligi sababli atmosferada fosfor yo`q. Litosferada kristal jinslardagi fosforning ko`p qismi apatitlarda (95%) bo`ladi. Quruqlikda dastlab deyarli barcha fosfor apatetning nurashi natijasida hosil bo`lgan. Ikkilamchi sajiydagi cho`kindi yotqiziqlar (fosforitlar) jahonda qazib olinadigan fosforning 80 % iga yaqinini beradi. Tabiiy ekosistemalarda o`simliklardagi bog`langan fosfor organik moddalarning parchalanishi sababli o`simliklardan qaytadigan fosfor bilan teng holatda bo`ladi. Erigan ko`rinishdagi fosfor kislorod bilan (P2O5, P3O4 va boshqa birikmalarda) doimo dinamik muvozanatda bo`ladi. Tuproqlarda va o`simliklarda uglerod va fosfor konsentratsiyasining o`rtacha nisbati: C:P = 750:1 bo`ladi. Fosforning biogeokimyosi boshqa biogen elementlar (uglerod, kislorod, azot va oltingugurt)ning biogeokimyosidan juda farq qiladi. Chunki boshqa biogenlardan farq qiladigan fosfor, yuqorida ta’kidlab o`tilganidek, gazcimon ko`rinishda deyarli uchramaydi va shu tufayli og`irlik kuchi ta’siri ostida qiyalik bo`yicha pastga bir tomonlama oqim hosil qiladi. Bu oqim asosan yupqa tarqoq (dispers) loyqa yotqiziqlar ko`rinishida bo`lib, fosfor birikmalari ularning yuzasiga singigan. Shunday qilib, fosfor daryolar orqali sekin suv almashuviga ega bo`lgan sistemalar (ko`llar, suv omborlari, dengizlar va boshqa havzalar)ga keltiriladi va ularda loyqa yotqiziq ko`rinishida to`planadi. Bu suv habzalarodan quruqlikka tomon oqimning yo`qligi tufayli qurulik ekosistemalarining, shu jumladan agroekosistemalarning biologik unumdorligi pasayib boraveradi. Hozirgi paytda tuproq eroziyasining kuchayishiga, fosfor o`g`itining yuvilishiga va tozalanmagan oqava suvlarning tashlanishiga sabab bo`ladigan antropogen faoliyat natijasida jahon miqyosida fosfor oqimining intensivligi ko`paygan va suv havzalari evtrofikatsiya jarayonlarining kuchayishiga olib kelmoqda. Hidrosferaga tushadigan fosforning miqdori jahon bo`yicha yiliga 20 mln. t ga yaqin.
|
| |
Kirish asosiy tayanch termin va tushunchalar - bet 8

Dunyo okeani (oqim orqali)
Dunyo okeani (bug`lanish orqali)
5-km lik qatlamdagi yerosti suvlari (yerosti oqimi orqali)
Faol suv almashinuvi qatlamidagi yerosti suvlari (yerosti oqimi orqali)
Muzliklar
Ko`llar
Daryolar
Tuproq suvlari
Atmosferadagi suv bug`lari
|
1,37 x 109
1,37 x 109
60 x106
4 x 106
24 x 106
280 x 103
1,2 x 103
80 x 103
14 x 103
|
41 x 103
452 x 103
12 x 103
12 x 103
3 x 103
39 x 103
39 x 103
80 x 103
525 x 103
|
33 400
3 200
5 000
330
0,031 (11 kun)
8 000
7
1
0,027 (10 kun)
|
İnformasiya emalının instrumental vasitələrinin inkişafı

|
İnformasiya emalının instrumental vasitələrinin inkişafı
|
bet | 7/63 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #6039 |
3.2 İnformasiya emalının instrumental vasitələrinin inkişafı
Mübaliğəsiz demək olar ki, XIX əsrin son qərinəsi ilə XX əsrin sonu arasındakı müddər çoxsaylı irili-xırdalı inqilabların ―beşiyi‖ olmuşdur. Belə ki, XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəlində sənaye inqilabı baş vermiş, Birinci Dünya müharibəsi sosial inqilablar dalğası yaratmış, Dünya təlatümə gəlmişdir. İkinci Dünya müharibəsi və sonrakı illər iqtisadiyyatın inkişafı, nüvə və mikromolekulyar fizika, bərk cisim elektronikası sahələrində aparılan tədqiqatlar, ilk hesablayıcı sənaye qurğularının yaradılması sənaye inqilabı yaratdı ki, bu da XX əsrin son rübündə informasiya texnologiyalarının güclü inkişafı üçün münbit zəmin yaratdı. Yəni, 1900-1920-ci illərdə sənaye inqilabı, 1920- 1940-cı illərdə sosial inqilablar, 1940-1975-ci illərdə sənaye qurumları inqilabı, 1975- 2000-ci illərdə informasiya inqilabı baş vermişdir.
Ötən əsrin sonunu bürüyən keyfiyyət dəyişiklikləri çoxəsrlik tarixə malik idi. Hesablayıcı texnika müasir inkişaf səviyyəsinə birdən-birə çatmamışdır. Bu günədək
4 nəsil və bunadək uzun tarixi müddət keçmişdir.
50 МЭСМ -«малая электронно-счетная машина»
51 БЭСМ-6 - «большая электронно-счетная машина, 6-я модель»
EHM-ə qədərki tarixi dövr. Ən qədim hesab aləti təbiətin insana bəxş etdiyi əl barmaqlarıdır. Ədəd və fiqur anlayışları gerçək dünyadan götürülmüşdür. 10 barmaqla saymaq ilk hesab əməli olmuşdur. Əlbəttə, bunu yaradıcılığın məhsulu hesab etmək düzgün olmazdı. Bir-çox dillərdəki say adları göstərir ki, ibtidai insanın saymaq aləti əsasən onun əl barmaqları olmuşdur. Təsadfi deyil ki, qədim ruslar təklik rəqəmi ―перст‖ (barmaq), onluq ədədi ―состав‖ (tərkib), bütün qalan sayları ―сочинение‖ (qurama) adlandırmışlar. Bir-çox xalqlar əl mənasını ―beş‖ sözünə yükləmişlər. Məsələn, malaylar
―lima‖dedikdə, həm əl, həm də ―beş‖ nəzərdə tuturlar. Barmaqlar əsasında 5-lik,10-luq və 20-lik say sistemləri yaradılmışdır. Bir sıra xalqlar hələ də barmaq hesabı saylardan istifadə edirlər. Barmaq hesabı Romada da geniş yayılmışdı.
Barmaq hesabı ilə yanaşı, ən qədim dövrlərdən ilk hesablama alətləri də yaranmağa başlamışdı. Buna misal, naxışlı (oymalı) çubuqlar52 və düyünlü qaytanlar (iplər) göstərilə bilər. Lakin bu üsullar və vasitələr ticarətin inkişafı ilə bağlı hesablamalara artan tələbatı ödəmək iqtidarında deyildi. Yazılı hesablamanın inkişafına 2 cəhət mane olurdu. Əvvəla, yazı üçün işlədilən gil və mum lövhələr bu işə yaramırdı. İkincisi də, o dövrdə istifadə edilən say sistemləri ilə hesab əməlləri aparmaq çətin idi. Odur ki, ―abak‖ deyilən ilk hesab aləti yaradıldı. Bu, bizim eradan əvvəl 500-cü ilə təsadüf edirdi. Abak müasir çötkənin ulu əcdadı hesab olunur. Bu barədə yuxarıda ətraflı məlumat verilmişdir.
|
| |
Oltingugurtning aylanma harakati

|
Oltingugurtning aylanma harakati
|
bet | 7/8 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 113 Kb. | | #136821 |
Bog'liq Geotizmlar modda va energiya migratsiyasiOltingugurtning aylanma harakati. Oqsilning zaruriy komponenti bo`lgan olyingugurt biologik jarayonlarda muhim ahamiyatga ega. Oltingugurtning global aylanishi gazsimon, suyuq va quyuq holatdagi komponentlar ishtirok etadiganturli biotik va abiotik jarayonlarning xilma-xilligi bilan ajralib turadi. Ayniqsa quruqlik yuzasining okean va atmosfera bilan oltingugurt birikmalari almashuv jarayonlari juda muhim. Asosiy biogen elementlar(С, О, S, Р, Б)ning barcha global biogeokimyoviy aylanishlaridan oltingugurt aylanishi inson faoliyati tufayli ayniqsa kuchli buzilgan. Yoqilg`I qazilmalar, birinchi navbatda ko`mirning yo`qilishi tufayli hosil bo`ladigan oltingugur oksidining emissiyasi (SO2 ) eng muhim antropoghen ta’sirdir. Bu gazning jahon bo`yicha emissiyasing 90 % ga yaqini Shimoliy yarim shar uchun xos. Oltingugurtning antropogen hajmi tabiiy hajmiga nisbatan ikki baravar ko`p.
jadval.GEOGRAFIK QOBIQDA MODDALAR AYLANMA HARAKATINING TEZLIGI
1. BIOMASSANING TIKLANISHI
(B.G. Bogorov (1970), L.Y. Rodin va b. (1970) va A.M. Ryabchikov (1972) bo`yicha)
Biomassa turlari
|
Umumiy zahira (t)
|
Har yillik mahsuldorlik (t)
|
Yangilanish davri (yil)
|
Yerning jami biomassasi
Jami biomassa
Quruqlik fitomassasi
Quruqlik fitomassasi (sof o`sish bo`yicha)
O`rmonlar
Quruqlik zoomassasi
Fitoplankton
Zooplankton
Fitobentos
Zoobentos
Nekton
Okean zoomassasi
|
n x 1012
2,42 x 1012
2,4 x 1012
2,4 x 1012
1,96 x 1012
1,65 x 1010
1,5 x 209
2,5 x1010
0,2 x109
1010
1010
3,25 x 1010
|
n x 1011
2,32 x 1011
1,72 x 1011
1,6 x 1010
8,4 x 1010
6,6 x 1010
5,5 x 1011
5,3 x 1010
0,2 x 109
3,0 x 109
0,2 x 109
5,62 x 1010
|
7 – 8
10
14
150
23
1/4
1/366 (1 kun)
2/5
1
3
5
3/5
|
2 . BIOGEN AYLANMA HARAKAT
(A.G. Isachenko (1979) bo`yicha)
Modda
|
Umumiy zahirasi (t)
|
Yillik fiksatsiya yoki organizmlar tomonidan ajratilishi (t)
|
To`liq aylanishi uchun zarur bo`lgan vaqt (yil)
|
Atmosfera CO2 (fotosintez yo`li bilan)
Okean uglerodi (fotosintez
yo`li bilan)
Kaustobiolitlarning uglerodi (fiksatsiya hisobiga)
Kaustobiolitlarning uglerodi (ko`milib qolishi hisobiga to`planishi)
Troposferaning erkin kislorodi (fotosintezda ajralishi orqali)
Okean suvi (fotosintezda parchalanishi orqali)
Okean suvi (transpiratsiya orqali)
Troposferaning erkin azoti (fiksatsiya hisobiga)
|
2,3 x
1012
3,8 x
1013
6,4 x
1015
6,4 x 1015
1,2 x 1015
1,4 x 1018
1,4 x 1018
3,8 x 1015
|
(1,5-3,0) x
1011
(0,5-1,0) x
1011
(0,5-1,0) x
1011
(0,5-1,0) x 109
(1-3) x 1011
n x 1011
3,5 x 1013
(4 – 8) x 108
|
8 – 15
380 – 760
60x 103 –
130x103
6 x 106 - 13 x 106
4 000 – 12 000
(5 – 10) x 106
40 000
|
|
| |
Foydalanuvchilar huquqlari va ro'yxatdan o'tish protsessi

|
Foydalanuvchilar huquqlari va ro'yxatdan o'tish protsessi
|
bet | 3/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 73,86 Kb. | | #232238 |
Bog'liq tarmoq hafszligiFoydalanuvchilar huquqlari va ro'yxatdan o'tish protsessi: Xavfsizlik sozlamalari foydalanuvchilar huquqlarini va ro'yxatdan o'tish protsessini belgilashda yordam berishi kerak. Foydalanuvchilar uchun kerakli huquqlar, foydalanuvchi profillari, parollarni qayta tiklash, 2 faktorli autentifikatsiya va boshqa usullar kabi mavjud bo'lishi kerak. - Foydalanuvchilar huquqlari va ro'yxatdan o'tish protsessi: Xavfsizlik sozlamalari foydalanuvchilar huquqlarini va ro'yxatdan o'tish protsessini belgilashda yordam berishi kerak. Foydalanuvchilar uchun kerakli huquqlar, foydalanuvchi profillari, parollarni qayta tiklash, 2 faktorli autentifikatsiya va boshqa usullar kabi mavjud bo'lishi kerak.
- Ma'lumotlarni nazorat qilish va kuzatish: Xavfsizlik sozlamalari ma'lumotlarni nazorat qilish va kuzatishni ta'minlash uchun qo'llanilishi kerak. Bu, ma'lumotlar bazasini, tarmoq trafikini, foydalanuvchilar faoliyatini va boshqa muhim ma'lumotlarni kuzatishni o'z ichiga oladi.
Xavfsizlik sozlamalarining monitoringi va yangilanishi: Xavfsizlik sozlamalari monitoring va yangilanishlarni o'rnatishni talab qiladi. Ma'lumotlarni nazorat qilish, anomaliyalarni aniqlash va xavfsizlik xavfsizligini ta'minlash uchun avtomatik yangilanishlarni o'rnatish kerak. - Xavfsizlik sozlamalarining monitoringi va yangilanishi: Xavfsizlik sozlamalari monitoring va yangilanishlarni o'rnatishni talab qiladi. Ma'lumotlarni nazorat qilish, anomaliyalarni aniqlash va xavfsizlik xavfsizligini ta'minlash uchun avtomatik yangilanishlarni o'rnatish kerak.
- Xavfsizlikni oshirishni tavsiya etish: Xavfsizlik sozlamalarining o'zgartirilishi va xavfsizlikni oshirishni tavsiya etish. Kompaniyalar ovoz berish tizimlari, foydalanuvchi ta'limlari, xavfsizlik yangilanishlari va boshqa vositalar orqali foydalanuvchilarni xavfsizlikni oshirish uchun ko'rsatishlarga qo'shimcha yordam bera olishi mumkin.
Xulosa: - Tahlil va talablar: Kompaniyaning axborot kommunikatsiya tizimlarini tahlil qilish, foydalanuvchilar soni, tizimlarning kengayishi, xavfsizlik talablari va qo'shimcha xizmatlarni integratsiya qilish talablari kabi muhim faktorlarni aniqlash.
- Tarmoq topshiriqlari: VPN tarmoqni qurishda qo'llaniladigan protokollarni (masalan, OpenVPN, IPsec, SSL/TLS) tanlash va ularga moslashtirish. Tarmoq topshiriqlari foydalanuvchilar soni va kompaniyaning maqsadlari bilan mos kelishi kerak.
|
| |
sonning sinishi - Tashkil qilish

|
Tashkil qilish
|
bet | 5/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 83,69 Kb. | | #236481 |
Bog'liq BOLALARGA TIBBIY YORDAM KOsonning sinishi
nafas olish etishmovchiligi
septisemiya
reabilitatsiya terapiyasi
ortopedik operatsiyalar
yurak operatsiyalari va muolajalari
Ambulator va statsionar yordam uchun turli shifokorlar bormi?
Umuman olganda, shifokorlar va texniklar ambulator yordam bilan shug'ullanadilar, mutaxassislar esa statsionar yordam ko'rsatish ehtimoli ko'proq. Ammo ko'pchilik shifokorlar va tibbiyot mutaxassislari odamlarni ikkala holatda ham davolashlari mumkin.
Misol uchun, sizning asosiy shifokoringiz muntazam sharoitlarda ambulator davolanishni ta'minlashi mumkin, ammo kerak bo'lganda statsionar yordam bo'yicha mutaxassislar bilan kelishishi mumkin.
Toshkent Pediatriya Tibbiyot Instituti
Neanatologiya kafedrasi
REFERAT
Amaliy mashg’ulot: Ambulator sharoitda chaqaloqlarga zamonaviy tibbiy yordam tashkillashtirish.
501-TP
Amrullayeva Sharifa
|
| |
Oddiy ambulatoriya muolajalari qanday?

|
Oddiy ambulatoriya muolajalari qanday?
|
bet | 4/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 83,69 Kb. | | #236481 |
Bog'liq BOLALARGA TIBBIY YORDAM KOOddiy ambulatoriya muolajalari qanday?
Ambulatoriya sharoitida bajarilishi mumkin bo'lgan ko'plab protseduralar va operatsiyalar mavjud. Ba'zi keng tarqalgan ambulatoriya muolajalari va testlariga quyidagilar kiradi:
Laboratoriya ishi: Qon testlari va boshqa to'qimalar namunalari
Tasvirlash: MRI , rentgen nurlari, kompyuter tomografiyasi va suyak zichligi testlari kabi skanerlar
Saratonni davolash: kimyoterapiya va radiatsiya davolash
Sog'liqni saqlash testlari: kolonoskopiya , endoskopiya va mamogrammalar kabi skrining testlari
Kichik shoshilinch yordam: tikuvlar , oddiy sinishlar
Ambulator operatsiyalar
Ko'pgina minimal invaziv operatsiyalar yoki jarrohlik muolajalar kasalxonaga yotqizishni talab qilmaydi. Ambulatoriya operatsiyalari odatda rejalashtirilgan va shoshilinch tibbiy yordam hisoblanmaydi. Ambulatoriya operatsiyalari, shuningdek, kamroq invaziv jarrohlik usullarini takomillashtirish tufayli tezroq tiklanish vaqtiga ega bo'lishi mumkin.
Umumiy bir kunlik jarrohlik variantlari quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin, ammo ular bilan cheklanmaydi:
churrani tuzatish
tonzillektomiya
o't pufagini olib tashlash
quloq, burun va tomoq operatsiyalari
katarakta va ko'z operatsiyalari
kichik ortopedik muolajalar
ba'zi kosmetik muolajalar
Oddiy statsionar muolajalar qanday?
Statsionar jarrohlik muolajalari va kamida bir kecha-kunduz kasalxonada qolishni talab qiladigan shartlar quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:
tug'ish
insultni davolash
yurak xurujini davolash
|
| |
Statsionar va ambulator tibbiy yordam: farqlar, protseduralar va boshqalar

|
Statsionar va ambulator tibbiy yordam: farqlar, protseduralar va boshqalar
|
bet | 3/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 83,69 Kb. | | #236481 |
Bog'liq BOLALARGA TIBBIY YORDAM KOStatsionar va ambulator tibbiy yordam: farqlar, protseduralar va boshqalar.
Umuman olganda, statsionar va ambulatoriya yordami kasalxonada yoki klinikada qancha vaqt bo'lishingiz kerakligiga bog'liq. Ambulatoriya muolajalari xuddi shu kuni amalga oshiriladi, statsionar muolajalar esa bir kecha-kunduz yoki uzoqroq kasalxonada qolishni talab qiladi.
Ambulatoriya va statsionar operatsiyalar va tibbiy yordam o'rtasidagi asosiy farq - bu kechada qolish kerakmi yoki yo'qmi. Ambulator yordam bir kechada kasalxonaga yotqizishni talab qilmaydi, statsionar yordam esa.
Sizga kerak bo'lgan protsedura turi kasalxonada qolish muddatini belgilaydi. Muayyan protseduralar, testlar va kichik operatsiyalar ambulatoriya sharoitida o'tkazilishi mumkin, bu sizga o'sha kuni uyga borishga imkon beradi. Statsionar shifoxona yordami odatda kattaroq operatsiyalar yoki kamroq barqaror sog'liq sharoitlari uchun ajratiladi.
Ushbu maqolada biz ambulatoriya va statsionar yordam o'rtasidagi farqni va har bir sharoitda qaysi protseduralar bajarilishi mumkinligini chuqurroq o'rganamiz.
Ambulator va statsionar tibbiy yordam o'rtasidagi farq nima?
Ambulator yordam yoki ambulator yordam - bu sizning protsedurangiz bilan bir kunda uyga borishga imkon beradigan har qanday tibbiy protsedura yoki jarrohlik.
Odatda, ambulatoriya operatsiyalari yoki muolajalar shifokor idorasida yoki shifoxonada o'tkazilishi rejalashtirilgan va shoshilinch tibbiy yordam hisoblanmaydi.
Statsionar yordam - bu sizni kasalxonaga bir kecha yoki undan ko'proq vaqt davomida yotqizishni talab qiladigan har qanday jarrohlik, tibbiy muolaja yoki davolanishdir.
Statsionar bemor sifatida sizning parvarishingiz butun yashashingiz davomida shifoxonadagi sog'liqni saqlash guruhi tomonidan diqqat bilan nazorat qilinadi. Ambulator sifatida sizning parvarishingiz muolajadan keyin ketishga ruxsat berilgandan so'ng tugaydi.
Shuningdek , statsionar va ambulatoriya muolajalari o'rtasida sezilarli narx farqlari mavjud .
Ambulator sifatida siz yoki sug'urta kompaniyangiz shifokor to'lovlari va protsedura yoki test xarajatlari uchun hisob-kitob qilinadi. Statsionar yordam sezilarli darajada qimmatroq, chunki u kasalxonada qolish muddatiga va maxsus mutaxassislarga va davolanishga bog'liq.
Ambulator va statsionar tibbiyot o'rtasidagi farqlarga quyidagilar kiradi:
|
| |