İşin yerinə yetirilmə qaydaları - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

İşin yerinə yetirilmə qaydaları
Yüksüz işləmə təcrübəsi şəkil 11.17, a verilmiş sxemi
ilə aparılır. Trannsformatorun dolaqlarından biri məsələn
yüksək gərginlik dolağı induksion gərginlik tənzimləyicisi
UG
vasitəsilə şəbəkəyə qoşulmuşdur. Bu halda transforma-
torun ikincii tərəf dolağının ucları açıq olur.
Sxemi dövrəyə qoşmaqdan əvvəl induksiyon tənzimlə-
yicisi elə bir vəziyyətə gətirilir ki, onun çıxışında transfor-
matorun birinci tərəf gərginliyinin 30...40 % qədər gərgin-
lik olsun. Sonra
QF
avtomat açarı vurulur. İnduksion tən-
Şək.11.17.Transformatorun yüksüz işləmə (a) və yük rejimlə-
rində (b) tədqiqini aparmaq üçün laboratoriya qurğusunun
sxemi
a)
A
Q1
UG
A
A
W
W
PA1
PA2
PA3
PW1
PW2
P
I
P
II
A
B
C
X
Y
Z
x
y
z
V
a
b
c
b)
PA1
PA2
PA3
Q2
RR
a
b
c
A
A
A
A
Q1
UG
PA4
A
B
C
236
zimləyici vasitəsilə birinci tərəf gərginliyini tədricən 0,5
U
1nom
-dan 1,2
U
1nom
qədər artıraraq, fazalardakı cərəyanları
birinci və iikincii tərəf dolaqlarının eyni adlı çıxışlarındakı
güc və xətt gərginliklərini ölçürlər.Təxminən bərabər inter-
vallarda 6…7 ölçü aparılır və ölçmələrin nəticələri cədvəl
11.2 yazılır.
Cədvəl 11.2
Təcrüb
ənin №
-si
Təcrübə qiymətləri
Hesabat
qiymətləri
U
1
= U
1nom
U
1
U
2
I
A
I
B
I
C
P
1
P
2
I
0
P
0
cosφ
0
K
Z
m
R
m
X
m
V
V
A
A
A
Vt
Vt
A
Vt
Om
Om
Om
Təcrübələrdən alınan qiymətlərə görə yüksüz işləmə
cərəyanını
I
0
= (
I
A
+
I
B
+
I
C
)/3; polad itkilərinə sərf olunan
gücü
P
0
=
P
1
+
P
11
; güc əmsalını
cosφ
0
=P
0
/
3
U
1
I
0
hesabla-
yırlar. Birinci tərəf gərginliyinin nominal
U
1
=
U
1nom
qiy-
mətində transformasiya əmsalı
K= U
1
/
U
2
təyin edirlər.
Transformatorun “
T
” şəkilli əvəz sxeminin maqnitləşdirici
konturunun parametrləri
R
m
, X
m
, Z
m
aşağıdakı ifadələrlə
təyin edilir:
2
2
0
1
2
0
0
;
3
/
);
3
/(
m
m
m
m
m
R
Z
X
I
U
Z
I
P
R
−
=
=
=
Qısa qapanma təcrübəsini aparan zaman birinci tərəf
dolağına azaldılmış gərginlik (0,05...0,1)
U
1nom
verilir,
ikinci tərəf dolağının uclarını isə qısa qapayırlar. Bu halda
birinci tərəf dolağında qısa qapanma cərəyanı 1,2
I
nom
çox
olmamalıdır.Təcrübənin sınaq sxemi şəkil 11.17,a-da veril-
miş sxemlə (ikinci tərəf dolağının ucları qısa qapanmış hal-
da) eynidir. İnduksiyon tənzimləyici vasitəsilə birinci tərəf
237
gərginliyini yavaş-yavaş azaldaraq, faz gərginliyini
U
1qF
,
fazlardan birinin cərəyanı
I
1qF
və
P
q
gücünü ölçürlər.
P
q
gücü iki vatmetrin göstərişlərinin cəminə (
P
q
=
P
1
+
P
11
)
görə təyin edilir. Güc əmsalı
cosφ
q
=
P
q
/(
U
1qF
I
1qF
) ifadəsi-
nə görə hesablayırlar.
Təcrübələrdən və hesabatlardan alınnmış nəticələr cəd-
vəl 11.3-də yazılır.
Cədvəl 11.3
Təcrübənin
№-si
Təcrübə qiymətləri
Hesabat
qiymətləri
U
1F
,V I
1F
,V
P
1F
,Vt P
11F
,Vt P
q
,Vt
cosφ
q
I
1q
=
I
1nom
qiymətində transformatorun əvəz sxeminin
parametrlərini təyin edirlər:
);
3
/(
;
/
2
1
1
1
qF
q
q
qF
qF
q
I
P
R
I
U
Z
=
=
2
2
q
q
q
R
Z
X
−
=
və
;
2
/
2
1
q
Z
Z
Z
=
=
;
2
/
2
1
q
X
X
X
=
=
;
2
/
2
1
q
R
R
R
=
=
qəbul etmək olar.
Transformatorun dolaqlarının şərti işçi temperaturasına
(75°C) gətiirilmiş aktiv müqaviməti aşağıdakı ifadə ilə
təyin etmək olar:
).
235
/(
310
75
t
R
R
q
q
+
=
Təqribən
R
q75
≈
1,2R
k
qəbul edirlər. Onda
.
2
2
75
75
q
q
q
X
R
R
+
=
Qısa qapanma gərginliyi və onun mürəkkəbələri aşağı-
dakı ifadələrlə hesablayırlar:
238
;
100
%
.
1
75
.
1
=
F
nom
q
F
nom
k
U
Z
I
u
;
100
%
.
1
75
.
1
.
=
F
nom
q
F
nom
a
q
U
R
I
u
.
100
%
.
1
75
.
1
.
=
F
nom
q
F
nom
r
q
U
X
I
u
Şəkil 11.7, b-də transformatorun yük altında sınağının
sxemi verilmişdir. Təcrübə aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır.
İnduksiyon tənzimləyici vasitəsilə transformatorun yük-
süz işləmə rejimində birinci tərəf dolağında elə bir
U
10
gərginliyi müəyyənləşdirilir kii, bu halda ikinci tərəfin
nominal gərginliynə
U
20
=
U
2nom
bərabər olsun. Sonra
transformator
RR
9
reostatı vasitəsilə yükləyirlər,
RR
9
reostatının müqavimətlərinii dəyişməklə
U
1
=U
10
gərginli-
yini sabit saxlamaqla
I
2
cərəyanını (0...1,2)
I
2nom
həddə
dəyişirlər. Təcrübənin nəticələri cədvəl 11.4 yazırlar, bura-
da
β
=
I
2
/
I
2nom
- transformatorun yükləmə əmsaldır.
Transformatorun xarici xarakteristikasınnı hesabat yolu
ilə aşağıdakı ifadədən almaq olar:
%),
01
,
0
1
(
2
2
U
U
U
nom
−
=
burada Δ
U
%
- ikinci tərəf dolağının gərginliyinin
dəyişməsidir.
).
sin
%
cos
%
(
%
2
.
2
.
r
q
a
q
u
u
U
+
=
Cədvəl 11.4
Təcrübənin
№-si
U
1
, V
U
2
, V
I
1
, A
I
2
, A
𝛽
239
İşin proqramına uyğun yükləmə əmsalına aşağıdakı qiy-
mətlər verilmişdir:
β
= 0; 0,25; 0,5; 0,75; 1,0; 1,25.
Yükün xarakterinə görə
Δ
U
% və
U
2
hesablayırlar.
Hesablamalardan alınan nəticələri cədvəl 11.5-də qeyd
edirlər.
Cədvəl 11.5
β
Aktiv yük
(
cosφ
2
=1
)
Aktiv-induktiv
yük (
cosφ
2
=0,8;
sinφ
2
=0,6
)
Aktiv-tutum
yük(
cosφ
2
=0,8;
sinφ
2
= - 0,6
)
ΔU,%
U
2
,V ΔU,%
U
2
,V
ΔU,%
U
2
,V
Transformatorun FİƏ-nı aşağıdakı ifadəyə görə təyin
edirlər:
,
cos
1
75
.
2
0
2
75
.
2
0
qnom
nom
nom
qnom
nom
P
P
S
P
P
+
+
+
−
=
burada
P
0.nom
-
yüksüz iişləmə rejimində güc itkisi (
U
1
=
U
1nom
);
P
q.nom75
- dolaqlardakı elektrik itkis
)
3
(
75
2
1
75
q
nom
qnom
R
I
P
=
;
S
nom
- transformatorun nominal gücü (pasport göstəricilərində
verilir).
β
-nın verilmiş qiymətlərinə əsasən FİƏ-nın (
cosφ
2
=1 ,
cosφ
2
=0,8)
η
=
f
(
β
) asılılığının qrafiki qurulur. Hesabatın
nəticələrini cədvəl 11.6-də qeyd edirlər.
Cədvəl 11.6
η
β
0
0,25
0,5
0,75
1,0
1,25
cosφ
2
=1
cosφ
2
=0,8
240
η
=
f
(
β
) asılılığından
η
=
η
max
görə transformatorun ən
çox təsadüf edilən yükü müəyyənləşdirilir (çox vaxt
η
=
0,5…0,7).
Transformatorun maksimal FİƏ-
η
max
aşağıda göstərilən
formula ilə də təyin edilə bilər:
)
cos
5
,
0
/(
)
(
0
,
1
0
2
0
max
nom
nom
opm
nom
P
S
P
+
−
=
Burada
75
.
.
.
/
nom
q
nom
o
opm
P
P
=
Hesabatın nəticələri cədvəl 11.7 qeyd edirlər
Cədvəl 11.7
P
0 nom,
Vt
P
0 nom 75,
Vt
Β
opm
η
max
cosφ
2
=1
cosφ
2
=0,8
Proqrama uyğun işin hesabatı tərtib edilir.
|