nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ish samaradorligini oshirishga nima xalaqit bermoqda?

|
Ish samaradorligini oshirishga nima xalaqit bermoqda?
|
bet | 4/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 31,21 Kb. | | #108741 |
Bog'liq Elektron hukumat. Izbosarov AsqarIsh samaradorligini oshirishga nima xalaqit bermoqda?
Elektron hukumat faoliyati samaradorligiga idoralararo elektron aloqalarning yaxlit tizimisiz erishib bo‘lmaydi. Mamlakatimizda haligacha Elektron hukumatni rivojlantirish dasturi doirasida tegishli vakolatli davlat organlarining tadbirkorlik sub'yektlarini ro‘yxatga olish, ularga litsenziya va boshqa ruxsat beruvchi hujjatlarni taqdim qilishga oid ma'lumotlar bazasini integratsiyalash borasidagi vazifalar to‘liq ro‘yobga chiqarilmagan. Yer uchastkalari ajratish, qurilishga ruxsat berish, mulkka bo‘lgan huquqni ro‘yxatga olish, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlariga ulanish bo‘yicha tartib-taomillar interaktiv asosga o‘tkazilmagan. “Soliq”, “Bojxona”, “Lisenziya”, “Kommunal” axborot tizimlari majmualari “yagona darcha” tamoyilining barcha tartib-taomili o‘tishi mumkin bo‘lgan yagona platformaga birlashtirilmagan.
Hozirgi paytda har bir idora ish yuritish hamda ma'muriy tartib-taomillar bo‘yicha alohida nizom va yo‘riqnomalar asosida faoliyat olib bormoqda. Afsuski bu holatda ko‘plab muammolar yuzaga kelayotir. Bunday tartib ma'lumotlarni yig‘ish hamda qayta ishlashni qiyinlashtirayapti, ortiqcha byurokratik to‘siqlarni yuzaga keltirmoqda. Ayniqsa, ruxsatnoma berish bosqichida murojaat etuvchining shaxsan hozir bo‘lishi va hujjatlarning asl nusxalarini topshirishi (ularning haqqoniyligiga ishonch hosil qilish maqsadida) zarurligi davlat xizmatlarini masofadan turib ko‘rsatish samarasini yo‘qqa chiqarib yubormoqda.
Bunday integratsiyalashmagan holatlar oqibatida takrorlash, “qisman” avtomatlashtirish hamda axborot resurslarining yopiqligi hosil bo‘layapti. Oqibatda axborot tizimlari va resurslarini joriy etish hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi hamda aholi turmush sifatini oshirishga ta'sir ko‘rsatmayapti. Masalan, “Doing Business — 2016” hisobotida “Qurilishga ruxsatnoma olish” bo‘yicha O‘zbekistonda 28 kun talab qiladigan qo‘shimcha 6 ta tartib-taomil borligi qayd etilgan. Natijada aynan mana shu ko‘rsatkich bo‘yicha O‘zbekiston 2011 yildagiga nisbatan quyi pog‘onaga pastlagan. Yer uchastkalari ajratish va qurilishga ruxsatnoma berish eng murakkab tartib-taomillardan biri bo‘lib qolayapti. Buni tadbirkorlik sub'yektlari o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovlar ham tasdiqlaydi.
Bugungi kunda respondentlarning 37,5 foizi biznes uchun yer olish taomillarini salbiy baholaydi. Bu kayfiyat Buxoroda 50,3 foizni, Andijonda 48,6, Jizzaxda 38,4, Samarqandda 37,7, Namanganda 37,4, Toshkent shahrida 38 foizni tashkil qiladi. “Mulkni ro‘yxatga olish” yo‘nalishida ham mana shunday salbiy vaziyat ko‘zga yaqqol tashlanadi.
|
| |
Ustuvor yo‘nalishlar - Reja; Elektron hukumat nima o’zi

|
Reja; Elektron hukumat nima o’zi
|
bet | 5/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 31,21 Kb. | | #108741 |
Bog'liq Elektron hukumat. Izbosarov AsqarUstuvor yo‘nalishlar
Aytish joizki, elektron hukumat faoliyatini yangi bosqichga olib chiqishda idoralararo elektron hamkorlik tizimidan foydalanishni kengaytirish talab etiladi. Shuni unutmaslik kerakki, elektron hukumat faoliyatida ma'lumotlar muayyan davlat muassasasidan tashqariga chiqadi. Bu esa axborot xavfsizligi tizimini takomillashtirishni kun tartibiga qo‘yadi.
Turli idoralar axborot tizimlari o‘rtasida elektron hamkorlikka o‘tilishi aynan elektron hukumatning shakllanish jarayoni sanaladi. Ushbu jarayonning markazida davlat organi emas, aynan foydalanuvchi turmog‘i lozim.
2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida elektron hukumat tizimini yanada rivojlantirish masalasiga alohida e'tibor qaratilgan. Xususan, Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yilida 2018 — 2021 yillarga mo‘ljallangan tegishli dastur ishlab chiqilishi belgilangan. Joriy yilning o‘zida “Lisenziya” portali ishga tushirilishi ko‘zda tutilayapti, notarial xizmatlar avtomatlashtiriladi hamda soddalashtiriladi. Eksport-import operatsiyalari bo‘yicha ruxsat beruvchi hujjatlarni bir xillashtirish davom ettiriladi. Davlat organlari xodimlari va aholining internetdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish hamda kompyuter savodxonligi oshirilishi bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘riladi.
Qisqasi, bu va boshqa dolzarb vazifalarning muvaffaqiyatli ro‘yobga chiqarilishi davlat xizmatlari soni hamda sifatini oshiradi, xalq bilan muloqotni yanada yangi, yuqori bosqichga ko‘tarish imkonini beradi.
|
| |
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar

Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FK: axborot xavfsizligini ta’minlaydigan usullardan foydalanib axborot uzata oladi; matn va jadval protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni pochta orqali uzata oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Mashq. Ma’lumotlami arxivlash.
Bajarish:
Arxivlanadigan fayl belgilanib, sichqonchaning chap tugmasi bosiladi va arxivlash bo‘limidan Добавить в архив bandi faollashtiriladi;
Hosil bo‘lgan arxivlashtirish darchasidan faylni ixchamlashtirish usuli tanlanib, OK tugmasi bosiladi.
Nazariy qism:
Hozirgi paytda keng qo‘llanilayotgan optik tolali kabellar nur o‘tkazuv- chanlik xususiyati bilan farqlanadi. Optik tolali kabellarda plastmassa yoki kremniydan yasalgan tolalar nur o‘tkazmaydigan tashqi qobiq bilan o‘ralgan bo‘ladi. Ushbu aloqa vositasida elektr signallari nurga aylantirilib ma’lumot jo‘natiladi va teskarisi bajarilib axborot qabul qilinadi. Ushbu kabelda signal jo‘natish tezligi 3 Gbit/s ni tashkil qiladi.
Dunyo hamjamiyati tomonidan to‘plangan barcha bilim manbalaridan to‘la foydalanish, kurrai zaminimizda ro‘y berayotgan voqea va hodisalardan hamda ilm-fan yangiliklaridan tezkor xabardor bo‘lish yoki ogoh etish uchun Global hisoblash to‘ri (GHT) dan foydalaniladi.
GHT (WAN-Wide Area Network) bir necha 10 va 100 kv. km maydon hududlami birlashtiradi. GHT ichida axborot almashish - telekommunika- tsiya (grekcha tele - “uzoq” va lotincha communicato - “aloqa”) deb ataladi.
Internet millionlab kompyuterlar vositasida lokal, hududiy va korporativ tarmoqlami birlashtirgan kommunikatsiyali to‘rdir.
Internet tizimida telekommunikatsiyaviy uzatish turli darajalarda amalga oshiriladi va foydalanuvchilaming o‘zaro aloqalari protokollar bilan tartibga solinadi.
|
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar

meditsinada, mexnatni tashkil qilish va ratsionalizatsiyalashda, sud ishlarida, san
’atda juda ko`p
foyda keltirdi.
Shunday qilib, eksperimental psixologiya
–
eksperimental metodlar vositasida psixik
xodisalarni tadqiq qilishning umumiy nomlanishidir.
XIX asrning oxiri XX asrning boshlarida o`zining tadqiqotlari bilan psixologiya sohasiga
ulkan hissa qo`shgan deyarli barcha psixologlar eksperimentatorlar bo`lishgan. Bugungi kunda esa
taraqqiyoti ancha tezlashib, yangi o`rganish sohalarini egallamoqda. Psixologik metodlarning
rivojlanishi va kengayishi bilan birga u o`zicha boshqa bir qator ilm sohasiga oid metodlar bilan
xam chambarchas bog‘liq: neyrofiziologiya, biologiya, siyosatshunoslik va boshqalar.
Eksperimental psixologiyani o`rganishdan maqsad psixika rivojlanishining individual va
yosh xususiyatlarini bilgan xolda ularni ob’ektiv metod va usullar bilan o`rganishdan iborat.
Eksperimental psixologik tadqiqotlar psixodiagnostik tadqiqotlardan tubdan farq qiladi.
Psixodiagnostik tadqiqotda aniq indiv
id yoki individlar guruxi haqida ma’lumot olinadi,
eksperimental tadqiqotda nazariy faraz tekshiriladi.
G.Ebbingauz xotira jarayonini o`rgangan. Materialtii mustahkamlashga bo`lgan
qiziqishning bo`lishi materialni uzoqroq esda saqlashga olib keladi. Unutis
h vaqtga bog‘liq
bo`ladi, Bu G.Ebbingauz tomonidan aniqlangan bo`lib, unutish materialni yod olingandan keyin
darhol ayniqsa tez ro`y beradi, undan keyin esa unutish ancha sekinlashadi.
G.Ebbingauz unutishning vaqtga bog‘liqligini tajriba orqali aniqlagan
. To`plangan
natijalarning ko`rsatishicha, materialni yod olgandan so`ng unutish sur'ati tez, keyinchalik esa u
birmuncha sekinlashadi. Bu qonuniyat ma`nosiz ayrim bo`g‘inlarni o`ratish ustida olib borilgan
ishlarida tasdiqlangan. Tajribalarniag ko`rsatishiga qaraganda, o`rganilgan narsalar bir soatdan
keyin unutiladi. Materialni o`zlashtirish jarayoni maboynida xotirlash natijasida unutish
sekinlashib boradi. Muvaqqat asab bog‘lanishlari susayishi natijasida qachonlardir sodir bo`lgan
narsa va hodisalarning o`zaro aloqalari xotirada asta-sekin yo`qoIib boradi. Vaqtning o`tishi bilan
birmimcha unutilib ketilayotgan vaqtli bog‘lanishlarni, ya'ni assosiasiyalarni qaytadan tiklash
jarayoni kuch-quvvat, xatti-harakatlarni talab qiladi.
G.Ebbingauzning izdoshlari va shogirdlari tomonidan o`tkazilgan juda ko`p tadqiqotlarning
ko`rsatishicha, unutish sur'ati materialning ma'noli yoki ma'nosizligiga, uning qanchalik
anglanllganligiga bog‘liqdir. Material qanchalik mazrnundor anglanilgan tushuni
b olingan bo`lsa,
u holda unirtish ham shunchalik sekin kechadi. Lekin ma'noli materialga nisbatan ham unutish
avval tez sur'atda bo`lib, keyinchalik esa u sekinlashadi. Biron-bir materialni o`zlashtirish. yoki
esda olib qolish insonning ehtiyojlari, qiziq
ishi, faoilyatiiing maqsadi bilan bog‘liq bo`lsa, bu
material sekin unutiladi. Unutishning tezligi esda olib qolingan materialning mustahkamligiga
teskari proporsional xususiyat kasb etadi.
Muhit va koordinatsion sub'ekt printsiplari

|
Muhit va koordinatsion sub'ekt printsiplariMuhit va koordinatsion sub'ekt printsiplari
Konkret psixologik analiz ob'ekti axloq hisoblangan bir paytda psixologiya rivojlanishidagi
ushbu qurilish bilan Dpyuning fikri bog'liqdir. U refleks to'g'risidagi deterministik tushuncha
psixologik reallikni o'rganishga to'sqinlik qilishini isbotlab berda. Boshqa bir tomondan Dpyui bu
reallikni Titchenerdan boshqacha tushundi, ya'ni uniig ostida "materiya"ni emas, boshqa sub'ekt
kechinmasini, kordinatsiya jarayonida esa sub'ekt va muhitni tushundi. Dpyui sub'ektiv idealizmni
taraqqiy etgan ilmning yangi pog'onasiga ko'tardi, qachonki turli o'zgaruvchi qarashlarni
psixologik funktsiyalarni sharhlab berish zarur bo'lgan bir paytda ular dunyoda yaratgan
tushunchalardan, ya'ni individning his etishida, harakati to'g'risidagi tushunchalarni isbotladi.
Chikago maktabi
.
Jeyms va Dpyuilar funktsional psixologiyaning Chikago maktabi dasturini tayyorlashadi. Bu
dastur 1906 yilda D.N.Enjelo tomonidan Amerika psixologiya assotsiatsiyasiga taqdim qilinadi.
Unda funktsional psixologik jarayonlar haqida belgilanadi. Jarayon ehtiyoj bilan muhit o'rtasidagi
birlamchi vazifani bajaradi. Ongning asosiy belgilanishi "yangicha nisbatan akkomodatsiya"dir.
Organizm psixofizik butunlik sifatida harakat qiladi. Shuning uchun psixologiya ong bilan
chegaralanib qolmaydi. Bu sohada Enjelo strukturial psixologiyaga hujum qiladi. Agar Titchener
psixologiyani boshqa fanlardan qat'iy chegaralanishini talab qilsa, funktsionalistlar uning
nevrologiya, sotsiologiya, antropologiya bilan hamkorligini tarafdorlari bo'lishdi. Chikago
maktabida mushaklar tuzilishi va ehtiyoj faktoriga katta ahamiyat berilgan.
Ongning va xulqning faoliyatini o'rganuvchi psixofizik tartib Amerika funktsionalizmida
tabiiy-ilmiy bo'yoqqa ega bo'lib Yevropa yo'nalishidan keskin farq qiladi. Lekin ularni umumiylik
tomonlari ko'p bo'lgan.
Qisqa vaqt mobaynida gullab yashnagan funktsional maktabning teologizmi strukturalizm
singari parchalanib ketdi, boshqa oqimlar tomonidan siqib chiqarildi. Shu oqimlar funktsionalizm
muammolarini "yutib" yuboradi. Funktsionalizmning falsafiy loyihalarining bir narsa ekanligini
ko'rsatdi.
|
| |
Илмий ишларида бихевиоризм назариясини илгари

Hozirgi paytda
g‘arb
psixologiyasida shaxsni tadqiq qilish va tushunish borasida
«
insonparvarlik psixologiyasi
»
deb atalmish psixologiya vakillarining psixoanalitik nazariyalari
va qarashlari eng nufuzli
yo‘nalishlar
bo‘lib
hisoblanadi. XX asr
g‘arb
psixologiyasining nufuzli
yo‘nalishlari
biri
–
psixoanaliz
yo‘nalishidir
. U ko
‘pincha avstr
iyalik psixiatr va psixolog 3.
Freydning nomi bilan freydizm deb ham yuritiladi. Freydizm - bu nom avstriya nevropatologi va
psixologi Zigmund Freyd (1856-1939) nomidan olin
gan bo‘lib, psixologiya va
nevropotologiyadagi alohida yo‘nalishdir.
Zigmund Freyd 1856 yilning 6 mayida Avstriyaning Frayberg (hozirgi Chexiyaning
Moraviya) shaharchasida
tug‘ilgan
. Freyd umrining oxirigacha Venada yashadi va 1938 yilda,
o‘limidan
bir yil oldin Angliyaga
ko‘chib
o‘tdi
. 1873 yilda Vena universitetining tibbiyot
fakultetiga
o‘qishga
kirdi. 1881 yili Freyd universitetni tugatib, Miya anatomiyasi institutida ishlay
boshladi hamda katta yoshdagi odam va homila miyasining qiyosiy tadqiqotlari bilan
shug‘ullandi
.
Internet saytlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya...

15
FAN BO‘YICHA
TALABALAR BILIMINI BAHOLASH
MEZONLARI
quyidagi namunaviy mezonlar inobatga olinadi
Fan b
o‘
yicha talabalar bilimini baholash va
nazorat q
ilish mе’zonlari
Baholash usullari
Ekspress testlar,
yozma ishlar, og‘zaki so‘rov,
prezentastiyalar
Baholash mezonlari
Talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi,
ijodiy
fikrlay oladi, mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini
amalda qo‘llay oladi, fanning (mavzuning)
mohiyatini
tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan
(mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega deb topilganda
-
5 (
a’lo)
baho;
Talaba
mustaqil
mushohada yuritadi, olgan bilimini
amalda qo‘llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatini
tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan
(mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega deb topilganda
-
4
(yaxshi) baho;
Talaba
olgan bilim
ini amalda qo‘llay oladi,
fanning
(mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi,
aytib beradi hamda fan (mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega
deb topilganda-
3 (qoniqarli) baho;
Talaba fan dasturini o‘zgartirmagan, fanning
(mavzuning) mohiyatini tushunmaydi hamda fan
(mavzu) bo‘yicha tasavvurga ega emas deb topilganda
- 2
(qoniqarsiz) baho
bilan baholanadi
-mavzu. Psixologik bilish faoliyat sifatida. (2 soat)

10
1.
Psixika va borliqni ilmiy bilishning tadqiqot etishda faoliyatli yondashuv.
2.
Qo’shimch
alilik va mavjudlik tamoyillari psixologik xolatlarni
ontologiyalashtirishning birlamchi postulati ekanligi.
3.
Psixik borlikni aniqlashda relyativistik va konstruktiv yondashish.
Psixologiyada fizik monizmni inkor etish.
4.
Sub’ekt
xayoti va faoliyati, qadriyat mazmunini
o’lchash
psixologik
tadqiqot
ob’ektining fazoviy
mavjudligini ekanligi.
4-
mavzu. “Psixotexnik birlik” psixologik taxlil birligi
sifatida (2 soat)
Reja:
1.
Faoliyatli paradigmada amaliy ishning etaloni, normasi,
maqsadi va vazifalari
2.
Shaxs konsepsiyalari va ularning xozirgi zamon talqini.
3.
Shaxsni shakllantirish va tashxis kilish metodikalari.
4.
Xozirgi zamon komil inson nazariyalari.
5.
Psixologiyaning asosiy kategoriyalari to’g’risida xozirgi
zamon
tushunchalari.
Mistitsizm - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya...

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya va sotsiologiya kafedrasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi buxoro davlat universiteti psixologiya va sotsiologiya kafedrasi
|
Auditorlik tashkiloti va auditorlarning mustaqilligi

Auditorlik tashkiloti va auditorlarning mustaqilligi
Auditorlik faoliyatida mustaqillik Auditning Xalqaro Standartlari – AXS(ISAs)da belgilangan muhim printsiplardan bo’lib hisoblanadi. Auditorlik tashkiloti va auditorlarning mijoz-korxonaga nisbatan mustaqilligini belgilovchi asosiy mezonlar “Auditorlik faoliyati to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonunining 16-moddasida keltirilgan. Jumladan quyidagilarga auditorlik tekshiruvi o’tkazish ta’qiqlanadi:
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ektning rahbarlari va (yoki) boshqa mansabdor shaxslari bilan yaqin qarindosh bo’lgan shaxsga;
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ektda mulkiy yoki shaxsiy nomulkiy manfaatlari bo’lgan shaxsga;
davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining, shuningdek xo’jalik boshqaruv organlarining mansabdor shaxslariga;
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ekt xodimiga;
auditorlik tashkilotlariga va auditorlarga:
a) o’zlari mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori, kreditori, sug’urtalovchisi bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ektlarga nisbatan, shuningdek ushbu auditorlik tashkilotlari va auditorlar ularga nisbatan mulkdor, qatnashchi, aktsiyador hisoblanadigan xo’jalik yurituvchi sub’ektlarga nisbatan;
b) mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori shuningdek buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritish hamda moliyaviy hisobotlar tuzish uchun javobgar bo’ladigan shaxs ayni bir paytning o’zida ushbu auditorlik tashkilotining mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ektga nisbatan;
v) mazkur xo’jalik yurituvchi sub’ektga auditorlik tekshiruvi qamrab oladigan davrda ushbu Qonun 17-moddasi birinchi qismining ikkinchi va uchinchi xat boshilarida nazarda tutilgan professional xizmatlar ko’rsatganlar.
Auditorlik tashkiloti aynan bir xo’jalik yurituvchi sub’ektning faoliyatini ketma-ket uch yildan ortiq auditorlik tekshiruvidan o’tkazishga haqli emas.
Tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ektning rahbarlari va (yoki) mansabdor shaxslari bilan yaqin qarindosh deb ularning ota-onalari, turmush o’rtoqlari, aka-ukalari, opa-singillari, o’g’il-qizlari, hamda turmush o’rtoqlarining ota-onalari, aka-ukalari, opa-singillari tan olinadi.
Agar auditorlik xizmati uchun shartnoma tuzilganida yoki topshiriq berilganidan so’ng yuqorida keltirilgan holatlar yuzaga kelsa yoki ma’lum bo’lsa, shartnoma bekor qilinishi, topshiriq esa chaqirib olinishi lozim.
Auditorlar auditorlik tekshiruvi o’tkazish hamda uning natijalari asosida auditorlik hisoboti va auditorlik xulosasi tuzishda tekshiriladigan xo’jalik yurituvchi sub’ektga, shuningdek istalgan uchinchi tomonlarga, jumladan tekshiruv o’tkazishni topshirgan davlat organlariga tobe bo’lmasliklari lozim.
Xo’jalik yurituvchi sub’ekt moliyaviy hisobotining ishonchli-ligini tasdiqlash uchun maxsus ekspertlar va boshqa soha mutaxassislarini jalb qilish talab etilgan hollarda ham auditorlarning tekshiriladigan xo’jalik yurituvchi sub’ektdan mustaqil bo’lish mezonlariga rioya qilinishi shart.
|
Birinchi usul - R. D. Dusmuratov, sh. N. Fayziev, A. A. Karimov

|
R. D. Dusmuratov, sh. N. Fayziev, A. A. Karimov
|
bet | 23/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.orgBirinchi usul. Bu usulga muvofiq auditor yuqorida keltirilgan asosiy ko’rsatkichlardan muayyan korxona uchun eng mos keladiganlarini tanlab olishi mumkin.
Ikkinchi usulga muvofiq yuqorida tavsiya qilingan barcha ko’rsatkichlar hisoblab chiqarilib, eng kichik summa asosiy ko’rsatkich deb qabul qilinadi. buning uchun quyidagi hisob-kitoblar bajariladi.
Muhimlik darajasini hisoblash jadvali.
Asosiy ko’rsatkichlar
|
Asosiy ko’rsatkich qiymati, m. s.
|
%
|
Muhimlik darajasi summasi, m. s.
|
Mahsulot(ish, xizmat)larni sotishdan olingan tushum
|
723491, 0
|
5
|
36175, 0
|
Sotilgan mahsulot (ish, xizmat) larning ishlab chiqarish tannarxi
|
177826, 0
|
3
|
5335, 0
|
Jami davr xarajatlari
|
32833, 0
|
3
|
985, 0
|
Balansning jami summasi
|
241567, 0
|
2
|
4831, 0
|
Korxonaning xususiy kapitali (balans passivi I bo’lim)
|
135945, 0
|
10
|
13595, 0
|
Korxonaning umumiy xarajatlari
|
322762, 0
|
2
|
6455, 0
|
Taqsimlanmagan foyda
|
23819, 0
|
2
|
476, 0
|
Buning uchun xo’jalik yurituvchi subektning moliyaviy hisobotidan olingan asosiy ko’rsatkichlar jadvalning 2-ustuniga yoziladi. 3-ustunidagi ko’rsatkichlar (%) auditorlik tashkilotining ichki standarti(yo’riqnomasi)da aniqlangan bo’lishi va doimiy qo’llanilishi lozim. 4-ustundagi ko’rsat-kichlar 2-ustundagi ko’rsatkichlarni 3-ustundagi ko’rsatkichlar (%) ga ko’paytirib, 100 ga bo’lish yo’li bilan aniqlanadi.
Demak, ikkinchi usul bo’yicha auditor muhimlik darajasi sifatida eng kichik summa, 476, 0 ming so’mni tanlaydi.
|
| |
Uchinchi usul - R. D. Dusmuratov, sh. N. Fayziev, A. A. Karimov

|
R. D. Dusmuratov, sh. N. Fayziev, A. A. Karimov
|
bet | 24/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.orgUchinchi usul 4-ustundagi ko’rsatkichlarning o’rtacha miqdori quyidagicha aniqlanadi:
(36175, 0=5335, 0=985, 0=16272, 0=70795,
6=6455, 0=476, 0):7=19499, 0
Eng past ko’rsatkich o’rtacha ko’rsatkichdan qanchaga farq qilishini aniqlaymiz:
(19499, 0-476, 0):19499, 0x100%=97, 60%
Eng yuqori ko’rsatkichning o’rtachadan farqi:
(36175, 0-19499, 0):19499, 0x100%=85, 5%
Har ikkala holatda ham eng yuqori va eng past ko’rsat-kichlarning o’rtacha ko’rsatkichdan farqi sezilarli darajada ya’ni 20% dan katta bo’lganligi sababli eng yuqori (36175,0 m.s.) va eng past (476,0 m.s.) ko’rsatkichlar hisob-kitobdan chiqarib tashlanadi. Bu ko’rsatkichlar keyinchalik o’rtacha miqdorni hisoblashda qo’llanilmaydi. Qolgan ko’rsatkichlar asosida yangi o’rtacha miqdor aniqlanadi.
(5335, 0=985, 0=16272, 0=70795, 0=6455):5=19968,5 m.s.
Olingan miqdor(19968, 5 ming so’m)ni 20000,0 ming so’mgacha yaxlitlash va mazkur miqdor ko’rsatkichini Muhimlik darajasining qiymati sifatida foydalanish mumkin. Muhimlik darajasining yaxlitlanguncha va yaxlitlangandan so’ngi qiymati o’rtasidagi farq:
(20000, 0-19968, 05):20000, 0x100%q0, 1% ni tashkil etib, 20% lik ko’rsatkich doirasida.
Faraz qilaylik, agar auditor 20000, 0 ming so’mlik xatoni o’tkazib yuborishi mumkin bo’lsa, u holda ushbu summa aktiv va passiv o’rtasida teng taqsimlanishi lozim. (ya’ni ham aktiv bo’yicha, ham passiv bo’yicha yo’l qo’yilgan xato 10000, 0 ming so’mdan to’g’ri keladi). Auditor o’zining amaliy ish tajribasi va korxona faoliyatining xususiyatlaridan kelib chiqqan holda xatoni taqsimlashning boshqacha nisbatini ham qo’llashi mumkin. Shundan so’ng oldin muhimlik darajasi balans aktivi va passivning ahamiyatli moddalari o’rtasida, ularning jami summadagi ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Ushbu usulda nazorat vositalari riskining hisobga olinmasligi uning asosiy kamchiligi hisoblanadi.
Agar audit o’tkazish jarayonida aniqlangan va taxmin qilingan xatolar ko’p yoki kam, ammo umuman olganda kattaligi bo’yicha muhimlik darajasiga yaqin va (yoki) xo’jalik yurituvchi sub’ektning hisob yuritishida va moliyaviy hisobotni tayyorlashda tegishli me’yoriy hujjatlardan chetga chiqishi, biroq chetga chiqishlar so’zsiz jiddiy deb tan olinmaydi, auditor o’zining professional fikr-mulohazalaridan foydalangan holda, mas’uliyatni o’z zimmasiga olishi lozim va mazkur vaziyatda tekshirilayotgan buxgalteriya hisobotidagi jiddiy kamchiliklar haqida xulosa qilishi yoxud tegishli fikrlarni auditorlik xulosasiga kiritishning zarurligi haqida qaror qabul qilishi kerak.
|
| |
-modda. Auditorlik tashkilotlarining

|
-modda. Auditorlik tashkilotlarining
|
bet | 110/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.org17-modda. Auditorlik tashkilotlarining
professional xizmatlari
Auditorlik tashkilotlari quyidagi professional xizmatlarini ko’rsatishlari mumkin:
buxgalteriya hisobini yo’lga qo’yish, qayta tiklash va yuritish;
moliyaviy hisobotni tuzish;
milliy moliyaviy hisobotni buxgalteriya hisobi xalqaro standartlariga o’tkazish;
xo’jalik yurituvchi sub’ektlarning moliya-xo’jalik faoliyatini tahlil qilish;
buxgalteriya hisobi, soliq solish, rejalashtirish, menejment va moliya-xo’jalik faoliyatining boshqa masalalari yuzasidan konsalting xizmati;
soliqlar va boshqa majburiy to’lovlar bo’yicha hisob-kitoblar va deklaratsiyalarni tuzish.
Auditorlik tashkilotlari auditorlik faoliyatining milliy standartlarida nazarda tutilgan boshqa professional xizmatlarni ham ko’rsatishlari mumkin.
18-modda. Auditorlik hisoboti
Auditorlik hisoboti - auditorlik tekshiruvining borishi, buxgalteriya hisobini yuritishning belgilangan tartibidan aniqlangan chetga chiqishlar, moliyaviy hisobotdagi qoidabuzarliklar to’g’risidagi mufassal ma’lumotlardan, shuningdek auditorlik tekshiruvi o’tkazish natijasida olingan boshqa axborotdan iborat bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ekt rahbariga, mulkdoriga, qatnashchilari (aktsiyadorlari)ning umumiy yig’ilishiga yo’llangan hujjat. Auditor hisobotida aniqlangan chetga chiqishlar va qoidabuzarliklarni bartaraf etish bo’yicha tavsiyalar, shuningdek xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliya-xo’jalik faoliyati samaradorligini oshirish bo’yicha tavsiyalar va takliflar mavjud bo’lishi kerak.
Agar auditorlik tekshiruvi xo’jalik yurituvchi sub’ekt qatnashchilari (aktsiyadorlari) yoki nazorat qiluvchi va huquqni muhofaza qilish organlari topshirig’iga binoan auditorlik tashkiloti tomonidan o’tkazilayotgan bo’lsa, auditorlik hisoboti auditorlik tekshiruvi topshirig’iga binoan o’tkazilayotgan shaxsga ham taqdim etiladi.
Auditorlik hisobotidagi axborot mahfiy hisoblanadi va oshkor qilinishi mumkin emas. Ushbu axborotdan foydalangan shaxslar axborotni oshkor qilganlik uchun qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortiladilar.
Auditorlik hisobotining har bir beti auditorlik tekshiruvini o’tkazgan auditor (auditorlar) tomonidan imzolangan bo’lishi kerak.
Auditorlik hisobotining shakli va mazmuni auditorlik faoliyatining milliy standartlari bilan belgilanadi.
|
| |
-modda. Litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish

|
-modda. Litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish
|
bet | 112/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.org22-modda. Litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish
Litsenziyaning amal qilishi quyidagi hollarda to’xtatib turilishi mumkin:
auditorlik tashkiloti litsenziya talablari va shartlarini buzganligi aniqlanganda;
maxsus vakolatli davlat organining auditorlik tashkiloti zimmasiga aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish majburiyatini yuklovchi qarori auditorlik tashkiloti tomonidan bajarilmaganda.
Maxsus vakolatli davlat organining litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish to’g’risidagi qarori auditorlik tashkilotiga yozma shaklda, qaror qabul qilingan kundan e’tiboran uch kundan kechiktirmay etkaziladi. Litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish to’g’risidagi sud qarori auditorlik tashkilotiga va maxsus vakolatli davlat organiga qonun hujjatlarida belgilangan muddatlarda etkaziladi.
Maxsus vakolatli davlat organi yoki sud litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turishga olib kelgan holatlarni bartaraf etishi uchun auditorlik tashkilotiga muddat belgilashi shart. Maxsus vakolatli davlat organi litsenziyaning amal qilishini o’n ish kunidan ko’p bo’lmagan muddatga, sud esa o’n ish kunidan ko’p bo’lgan muddatga to’xtatib turishi mumkin. Bunda litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turishga olib kelgan holatlarni bartaraf etishi uchun sud qarorida belgilangan muddat olti oydan ko’p bo’lishi mumkin emas.
Auditorlik tashkiloti litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turishga olib kelgan holatlarni bartaraf etgan taqdirda, litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish to’g’risida Qaror qabul qilgan maxsus vakolatli davlat organi yoki sud ko’rsatilgan holatlar bartaraf etilganligi to’g’risidagi tasdiqnomani olgan kundan e’tiboran litsenziyaning amal Qilishini tiklash to’g’risida o’n kun muddat ichida qaror qabul qilishi shart.
Litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish va tiklash to’g’risidagi ma’lumotlar ommaviy axborot vositalarida e’lon qilinishi kerak.
Maxsus vakolatli davlat organining litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turish to’g’risidagi qarori ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. Sud litsenziyaning amal qilishini to’xtatib turishni asossiz deb topgan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi auditorlik tashkiloti oldida unga etkazilgan zarar miqdorida javobgar bo’ladi. (O’zR 10.10.2006 y. O’RQ-59-son Qonuni tahriridagi modda matni), (Oldingi tahririga qarang)
|
| |
====
CAT6
==== - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

|
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima
|
bet | 28/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima====
CAT6
====
CAT7
++++
Lokal tarmoq 1000BASE-TX tarmog'ida foydalanilgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT5e
====
CAT6
====
CAT5
====
CAT4
++++
Lokal tarmoq Fast Ethernet va Gigabit Ethernet tarmoqlarida foydalanilgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT6
====
CAT7
====
CAT4
====
CAT5
++++
Halqaro standart ISO 11801 sertifikatiga ega va ma'lumot uzatish tezligi 10 Gigabit sekundgacha bo'lgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT7
====
CAT4
====
CAT5
====
CAT8
++++
IPv4 marshrutlangan tarmoq uzunligi necha razryaddan tashkil topgan?
====
#32
====
64
====
128
====
256
++++
IPv6 marshrutlangan tarmoq uzunligi necha razryaddan tashkil topgan?
====
#128
====
32
====
64
====
256
++++
Internet tarmog'ini hosil bo'lishiga sababchi bo'lgan tarmoq nomi qaysi javobda berilgan?
====
#ARPANET
====
INTRANET
====
LOCALNET
====
WORLD ARE NETWORK
++++
Lokal hisoblash tarmog`idagi kompyuterlarning joylashishini ifodalovchi termin qanday nomlanadi?
====
#Topologiya
====
Tarmoq
====
Qurilma
====
Ma’lumot
++++
Lokal xisoblash tarmoqlarining ma’lumotlar almashinish muxiti qanday turlarga bo`linadi?
====
#A,B,C javoblar to`g`ri
====
Koaksial va optik tolali kabellar
====
Ikkita simni bir-bir atrofida o`rash natijasida xosil qilingan kabel (Vitaya para)
====
Simsiz aloqa kanali
++++
|
| |
====
#5
==== - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

|
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima
|
bet | 27/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima====
#5
====
4
====
3
====
7
++++
OSI ning nechanchi bosqichi paketlarni manzillash, mantiqiy nomlarni jismoniy tarmoq manziliga o’zgartirish, teskariga ham va shuningdek paketni kerakli abonentga jo’natish yo’nalishini tanlashga javobgar?
====
#3
====
4
====
2
====
7
++++
OSI ning nechanchi bosqichi standard ko’rishdagi paket tuzishga va boshlash hamda tamom bo’lishni boshqarish maydonini paket tarkibiga joylashishiga javobgar?
====
#2
====
4
====
3
====
7
++++
OSI ning nechanchi bosqichi uzatilayotgan axborotni signal kattaligiga kodlashtiradi, uzatish muhitiga qabul qilishni va teskari kodlashni amalga oshirishga javob beradi?
====
#1
====
2
====
4
====
3
++++
OSI ning nechanchi bosqichi foydalanuvchining ilovasini shaxsan tasdiqlaydi, fayllar uzatishning dasturiy vositalari axborot bazasiga ega bo’lish, elektron pochta vositalari, serverda qayd qilish xizmati uchun mo'ljallangan?
====
#7
====
5
====
3
====
1
++++
Token ring va Arcnet tarmoqlarida foydalanilgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT2
====
CAT3
====
CAT4
====
CAT5
++++
Lokal tarmoq 10BASE-T va token ring tarmoqlarida foydalanilgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT3
====
CAT4
====
CAT5
====
CAT6
++++
Lokal tarmoq 10BASE-T, 100BASE-T4 tarmoqlarida foydalanilgan kabel kategoriyasini aniqlang
====
#CAT4
====
CAT5
|
| |
====
saqlangan ma’lumotlarga kirishning turli tezligi;  
====

|
====
saqlangan ma’lumotlarga kirishning turli tezligi;
====
|
bet | 38/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima====
saqlangan ma’lumotlarga kirishning turli tezligi;
====
saqlangan axborotga kirish usullari.
++++
Kompyuterni o'chirganingizda ma'lumotlar:
====
#tezkor xotiradan yo'qoladi;
====
doimiy saqlash joyidan yo'qoladi;
====
"qattiq diskda" o'chirilgan;
====
magnit diskda o'chiriladi;
++++
Diskovod quyidagilar uchun qurilmadir:
====
#disklardan ma'lumotlarni o'qish / yozish;
====
bajariladigan dasturning buyruqlarini qayta ishlash;
====
bajariladigan dastur buyruqlarini saqlash;
====
axborotni uzoq muddatli saqlash;
++++
Qaysi qurilma eng tez aloqa tezligiga ega?
====
#RAM mikrosxemalari
====
qattiq disk
====
diskovod;
====
CD-ROM drayveri
++++
Qurilmalarning qaysi biri ma’lumotlarni kiritish uchun mo‘ljallangan?
====
#klaviatura;
====
printer;
====
ROM;
====
protsessor;
++++
"Sichqoncha" manipulyatori - bu qurilma:
====
#ma'lumotlarni kiritish;
====
ma'lumotlarni o'qish;
====
axborotni uzoq muddat saqlash;
====
modulyatsiya va demodulyatsiya;
++++
Kompyuterni telefon tarmog'iga ulash uchun quyidagilardan foydalaning:
====
#modem;
====
faks;
====
skaner;
====
printer;
++++
Monitorni boshqaradi:
====
#RAM;
====
ovoz kartasi;
====
video kartalar;
====
ROM
++++
Dastur bu ...
====
#ma’lumotlarni qayta ishlash uchun berilgan masalani hal qilish uchun kompyuter bajarishi kerak bo`lgan harakatlar ketma-ketligi tavsifi;
|
| |
====
ISO
==== - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

|
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima
|
bet | 26/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima====
ISO
====
WANNET
++++
Ethernet tarmog'iga qaysi kompaniya va qachon asos solgan?
====
#Xerox (1972)
====
Hewlett Packard(1973)
====
Ethernet DIX(1972)
====
HubNet (1973)
++++
Biror korxona yoki tashkilotning ichida joylashgan kompyuter tarmog'i
====
#LAN
====
MAN
====
WAN
====
PAN
++++
Simsiz lokal tarmoq bu-
====
#WLAN
====
VLAN
====
SLAN
====
VPN
++++
Egallagan hududi bo'yicha ko'plab kompyuter tarmoqlarini o'z ichiga olgan tarmoq
====
#WAN
====
PAN
====
LAN
====
MAN
++++
Uncha katta bo‘lmagan mamlakat shaharlari va viloyatlari foydalanuvchi kompyutеrlarini va lokal tarmoqlarni maxsus aloqa yoki tеlеfon aloqa kanallari orqali birlashtiradigan tarmoq
====
#MAN
====
WAN
====
PAN
====
LAN
++++
ARPANET tarmog'i qachon tashkil qilingan?
====
#1969
====
1970
====
1971
====
1973
++++
Tarmoq arxitekturasi nechaga ajraladi?
====
#2
====
3
====
4
====
5
++++
OSI ning nechanchi bosqichida paketni xatosiz va yo’qotmasdan, kerakli ketma-ketlikda yetkazib berishni amalga oshiradi?
====
#4
====
5
====
3
====
7
++++
OSI ning nechanchi bosqichida aloqa o’tkazish vaqtini boshqaradi (ya’ni aloqani o’rnatadi, tasdiqlaydi va tamomlaydi) va abonentlarni mantiqiy nomlarini tanish, ularga ega bo’lish huquqini nazorat qilishvazifalari ham bajariladi?
|
| |
Markaziy protsessorni o’rnatish uchun ulagich qanday nomlanadi?

|
Markaziy protsessorni o’rnatish uchun ulagich qanday nomlanadi?
|
bet | 33/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nimaMarkaziy protsessorni o’rnatish uchun ulagich qanday nomlanadi?
====
#Soket
====
Port
====
Chipset
====
Shima
++++
Asosiy platadagi shimoliy ko'prik quyidagilarni qo'llab-quvvatlaydi:
====
#Tizimli shina, operativ xotira, videoadapter
====
Qattiq disklar va optik disklar
====
Ovoz kartasi va modem
====
Klaviaturalar, sichqonlar, printerlar, skanerlar
++++
Janubiy ko'prik protsessorni va ... ni bog'laydi:
====
#Qattiq disklar
====
RAM
====
Video kartalar
====
Tizim shinasi
++++
Asosiy platadagi chipset bu…:
====
#Shimoliy va janubiy ko'prikning mikrosxemalari to'plami
====
Tizim shinasi va operativ xotiraning umumiyligi
====
Asosiy platada joylashgan barcha qurilmalar to'plami
====
Asosiy platadagi barcha portlar va ulagichlar to'plami
++++
Shaxsiy kompyuterning korpusi quyidagilar uchun mo'ljallangan:
====
#Kompyuterning ichki qismlarini mexanik shikastlanishdan himoya qilish
====
Kompyuterning ishonchliligini oshirish
====
Kompyuteringizni tezlashtiring
====
Kompyuteringizning elektr energiyasini tejash
++++
Kompyuter quvvat manbai qaysi vazifani bajarmaydi:
====
#Elektr ta'minoti uzilib qolganda uzluksiz ishlashni ta'minlash
====
Barcha qurilmalarni elektr energiyasi bilan ta'minlash
====
Kuchlanishni belgilangan qiymatlarga aylantirish
====
Kichik elektr shovqinlarini filtrlash
++++
Kompyuter quvvat manbaining asosiy xarakteristikalari quyidagilardir:
====
#Quvvat
|
| |
Ma’lumotlar –bu...? - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

Ma’lumotlar –bu...?
|
Kompyuter kodiga o‘tkazilgan axborotdir
|
Buyruqlar ketma-ketligidir
|
Raqamli va matnli axborot
|
Tovushli va grafikli axborot
|
Ma’lumotlar shinasi nima uchun mo‘ljallangan?
|
ishlanayotgan axborotni uzatish uchun
|
protsessor murojaat qilayotgan tashqi qurilmalarga, xotira adresini uzatish uchun
|
boshqarish signallarini uzatish uchun
|
protsessordan kelayotgan axborotlarni, qurilmalar ishini boshqaruvchi mos signallariga o‘zgartirish uchun
|
Ma’lumotlarni audio — (nutqli) va videokiritish va chiqarish qurilmalari qanday vositalar tukumiga kiradi?
|
Multimedia vositalariga
|
Yetkazish vositalariga
|
Qabul qilish vositalariga
|
kuchaytirgichli
|
Ma’lumotlarni ketma-ket uzatuvchi universal shinani ko‘rsating.
|
USB
|
ISA
|
EISA
|
PCI
|
Ma’lumotlarni kiritish-chiqarish buyruqlarini ko‘rsating.
|
IN, OUT
|
MOVE, LOAD
|
INC, DEC
|
ADD, SUB
|
Magnit diskni sektorlarga bo‘lish nimani amalga oshiradi?
|
Ma’lumotlarga murojat qilish vaqtini kamaytiradi
|
Disk yuzasining yemirilishini kamaytiradi
|
YOziladigan ma’lumot hajmini ko‘paytiradi
|
Energiya sarfini kamaytiradi
|
|
Kompyuterning quyidagi qo’shimcha qurilmalarining vazifalarini to’g’ri yozilganini ko’rsating?

Kompyuterning quyidagi qo’shimcha qurilmalarining vazifalarini to’g’ri yozilganini ko’rsating?
|
Modem-Kompyuterni boshqa Kompyuterlar bilan telefon tarmog’i orqali axborot almashinuv qurilmasi; Plotter – chizmalarni qog’ozga chiqarish qurilmasi; Skaner – grafik va mantli axborotlarni Kompyuterga ko’chirish qurilmasi
|
Modem-Kompyuterni boshka Kompyuterlar bilan ulovchi dastur; Plotter – chizmalarni qog’ozga chiqarish qurilmasi; Skaner –grafik axborotlarni kopg’yuterga ko’chirish dasturi;
|
Modem-Kompyuterni elektr tarmog’iga ulovchi qurilma; Plotter- chizmalarni qog’ozga chiqarish qurilmasi; Skaner – grafik va mantli axborotlarni kopg’yuterga ko’chirish qurilmasi;
|
Modem-Kompyuterni boshqa Kompyuterlar bilan ulovchi qurilma; Plotter – grafik va matnli axborotlarni qog’ozdan Kompyuterga ko’chirish qurilmasi; Skaner –chizmalarni qog’ozga chiqarish qurilmasi
|
Kompyuterning tashqi tashkil etuvchi qurilmalarni o‘zaro birgalikda ishlashini ta’minlovchi shinani ko‘rsating.
|
PCI
|
ISA
|
EISA
|
AGP
|
Kompyuterning tizim blokining elektr ta’minoti bloki necha volt kuchlanishli elektr toki ishlab chiqaradi?
|
5 V, 12 V
|
5 V, 9 V
|
9 V, 12 V
|
5B, 9 V, 12 V
|
Kontroller nima uchun mo‘ljallangan?
|
protsessordan kelayotgan axborotlarni, qurilmalar ishini boshqaruvchi mos signallariga o‘zgartirish uchun
|
protsessor murojaat qilayotgan tashqi qurilmalarga, xotira adresini uzatish uchun
|
boshqarish signallarini uzatish uchun
|
ishlanayotgan axborotni uzatish uchun
|
|
Korzina yorlig’ining vazifasi nima?

Korzina yorlig’ining vazifasi nima?
|
o’chirilgan fayllarni vaqtincha saqlash
|
disklar bilan ishlash va disklarni tanlash
|
operativ xotira haqida ma’lumot olish
|
foydalanuvchining ishchi materiallari, yahni fayllarini saqlash.
|
Kuyidagilarning Qaysi biri server kompyuter xisoblanadi?
|
Pentium IV Server
|
Intel ASCI Red
|
IBM 4300
|
HP 9000
|
Kоmpyuter virusi nimа?
|
mахsus yozilgаn dаstur
|
mikrоb
|
bаrchа jаvоblаr to’g’ri
|
mаtnli fаyl
|
Kоrzinаdаn fаylni qаytа tiklаsh qаndаy bаjаrilаdi?
|
kоrzinаgа kirilаdi, kerаkli fаyl tаnlаnib, vоsstаnоvit buyrug’i tаnlаnаdi
|
kоrzinаgа kirilаdi, kerаkli fаyl tаnlаnib, оchistit kоrzinu buyrug’i tаnlаnаdi
|
kоrzinаgа kirilаdi, kerаkli fаyl tаnlаnib, оbnоvit buyrug’i tаnlаnаdi
|
kоrzinаgа kirilаdi, kerаkli fаyl tаnlаnib, spisоk buyrug’i tаnlаnаdi
|
Logarifmik lineykadan nima maqsadda foydalanilgan?
|
arifmetik amallarni bajarish uchun
|
to’g’ri burchakli uchburchak chizish uchun
|
egri chiziq grafigini chizish uchun
|
arifmetik hisob uchun
|
Logarifmik lineykalar qachon yaratilgan?
|
XVII asrda
|
XIX asrda
|
XI asrda
|
ikki ming yil oldin
|
|
Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa

Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa: 1. Har bir talaba tomonidani ma‘lumotlarga nisbatan ruxsatlarni
boshqarishni ―Galstuk-babochka‖ tahlili usuli orqali ixtiyoriy mavjud tizimni yoki
ko‘zda tutilgan tizmini tahlili amalga oishirilsin.
2. Har bir talaba tomonidan ixtiyoriy mavjud tizimni ma‘lumotlarga nisbatan
ruxsatlarni boshqarishda, qaysi foydalanishni boshqarish modeli asosida amalga
oshirilganini tahlili tasniflansin yoki foydalanishni boshqarish modellari asosida
ma‘lumotlarga nisbatan ruxsatlarni boshqarish tizimi ishlab chiqilsin.
3. Har bir talaba tomonidan ko‘zda tutilgan tizim uchun ma‘lumotlarga
nisbatan ruxsatlarni boshqarish siyosatini ishlab chiqilsin.
4. Har bir talaba tomonidan o‘qituvchi tomonidan berilgan nazorat
savollarga yozma javob berilsin.
5. Qaysi model asosida foydalanuvilarning shaxsiy ma‘lumotlarini himoyasi
ta‘minlanadi.
6. MAC modeli asosida ma‘lumotlar qanday hususiyatlari ta‘minlanadi.
7. MAC asosida ma‘lumotlar maxfiyligi qanday shartta bajariladi.
8. MAC asosida ma‘lumotlar ishonshchliligi qanday shartta bajariladi.
9. MAC modelida xavfsizlik darajalari qanday ifodalanadi.
10. Qaysi modelda foydalanishni boqarish markazlashgan holda amalga
oshiriladi.
11. Rolli modelda ruxsatlarni boshqarish qanday amalga oshiriladi.
12. Rolli modelning asosiy qanday afzalliklari mavjud.
13. Rolli modelda imtiyozlar merosi nimani anglatadi.
14. Attributlarga asoslangan foydalanishni boqarish qanday amalga
oshiriladi.
15. Attributlarga asoslangan foydalanishni boqarishda foydalanish uchun
qanday ruxsatlar beriladi.
58
9-Amaliy mashg‟ulot Mav‟zu: Rezerv nusxalash va tiklash siyosati. Kirish: OT dan rezerv nusxa olinganda uning barcha kompanentali,
drayverlar, urnatilgan qo‘shimcha dasturlar va sozlamalar zaxira nusxaga
ko‘chadi. Rezerv nusxalashdan maqsad OT nosozlikka uchraganda yoki
ishlamay qolganda uni qayta tiklashdir.
Viruslarga qarshi chora-tadbirlar

71
Kompyuterni viruslar bilan zararlanishidan va axborotlarni ishonchli
saqlashini ta‘minlash uchun quyidagi qoidalarga amal qilish lozim:
- kompyuterni zamonaviy antivirus dasturlar bilan ta‘minlash;
- disketalarni ishlatishdan oldin har doim tekshirish;
- qimmatli axborotlarning nusxasini har doim arxiv fayl ko‘rinishida
tarmoqlarda saqlash.
Kompyuter viruslariga qarshi kurashning quyidagi turlari mavjud:
- kompyuter viruslari kompyuterga kirganda fayllarni o‘z holiga qaytaruvchi
dasturlarning mavjudligi;
- kompyuterga parol bilan kirish, disk yurituvchilarning yopiq turishi;
- disklarni yozishdan himoyalash;
- lisenzion dasturiy ta‘minotlardan foydalanish va o‘g‘irlangan dasturlarni
qo‘llamaslik;
- kiritilayotgan dasturlarni viruslarning mavjudligiga tekshirish;
- antivirus dasturlaridan keng foydalanish;
- davriy ravishda kompyuterlarni antivirus dasturlari yordamida viruslarga
qarshi tekshirish.
Viruslarni aniqlash va davolash usullari
Hozirgi kunda kompyuter viruslariga qarshi kurashga ixtisoslashgan
kompaniyalar vujudga kelgan. Ular har kun, har soat mijozlarning kompyuteridagi
mavjud viruslarni topib, ularni yo‘q qiladigan antivirus dasturlarini yaratadilar.
Hozirgi kunda kompyuter viruslariga qarshi kurashuvchi antivirus dasturlaridan
eng asosiylari
KasperskyAnti-Virus (AVP) ScriptChecker, NortonAntivirus,
DrWeb, Adinf, AVPlar hisoblanadi.
KasperskyAnti-Virusdasturi bugungi kunda
kompyuter viruslarining 100000 dan ortiq turini aniqlaydi va davolaydi.
KasperskyAnti-Virus (AVP) ScriptCheckerdasturini ishga tushirish
quyidagicha
amalga
oshiriladi:
PUSK
Programmы
Ishdan maqsad - O‟quv qo‟llanma

60
4. Rezerv nusxani qaysi diskdan olinayotganligini va qancha xajmni
egallashi mumkinlini ko‘rsatuvchi qo‘yidagi oyna hosil bo‘ladi
9.4-Rasm. OT dan zezerv nusxa olish jarayoni
1.―Архивироват‖ tugmasi bosiladi va jarayon tugaguncha kutiladi. Bu
jarayon qo‘shimcha dasturlar o‘rnatilmgan OT lar uchun taxminan 20
daqiqa
davom etadi.
2.Jarayon tugagandan so‘ng, OT ni tiklash
diskini diskini yaratish
so‘raladi. OT ni tiklash diskini komp‘yuterning
sistemasida nosozlik yuz
berganda uni qayta tiklash uchun ishlatiladi.
9.5-Rasm. Rezerv nusxadan tiklash diskini yaratish
61
Shu bilan OT dan rezerv nusxalash yakunlanadi. Quyida yaratilgan rezerv
nusxadan foydalanish tartibi keltiriladi.
Rezerv nusxalash Windows OT da amalga oshirilganligi uchun tiklash ham
shu tizim uchun amal qiladi. Tiklashni amalga oshirishning bir necha usullari
bo‘lib ular quyidagicha:
-
Ishlab turgan OT dan ―Пуск‖ — Параметры — ―Обновление и
безопасность‖ — ―Восстановление и безопасность‖
ketma-ketligida murojat
qilinadi. Keyin ―Особые варианты загрузки‖ bo‘limiga o‘tilib ―Перезагрузить
сейчас‖ bandi tanlanadi. Agar ushbu band mavjud bo‘lmasa ikkinchi variant:
sistemadan chiqib komp‘yuterni ―Перезагрузка‖ buyrug‘i bilan qayta yuklanadi;
-
Sistemali disk yoki fleshkadan komp‘yuterga OT ni o‘rnatayotganda
tizimnig ishlash tilini tanlagandan so‘ng ―Восстановление системы‖
tugmasini
bosish orqali;
-
Tiklash
diskidan
komp‘yuterni
yoqqanda ―Восстановление
системы‖ bandi ochiladi.
Qayta tiklash muhitidan quyidagi tartib tanlanadi: ―Поиск и устранение
неисправностей‖— ―Дополнительные параметры‖— ―Восстановление образа
системы‖.
Kompyuterning ma’lumotlar shinasining razryadlar soni nimaga bog‘liq?

|
Kompyuterning ma’lumotlar shinasining razryadlar soni nimaga bog‘liq?
|
bet | 190/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nimaKompyuterning ma’lumotlar shinasining razryadlar soni nimaga bog‘liq?
|
foydalanilgan protsessorning adreslashi mumkin bo‘lgan xotirasiga
|
xotiraga bir marotaba murojaat qilinganda, o‘qish mumkin bo‘lgan ma’lumotning uzunligiga
|
adreslar shinasi razryadiga
|
boshqarish shinasi razryadiga
|
Kompyuterning mikroprotsessoridagi tranzistorlarning bir sekundda o’z xolatini o’zgartirishlarining soni nima deb ataladi?
|
Kompyuterning takt chastotasi
|
Kompyuterning quvvati
|
Kompyuterning sinfi
|
Kompyuterning takt o’zunligi
|
Kompyuterning minimal tarkibiga nimalar kiradi?
|
monitor, tizimli blok, klaviatura
|
vinchester, «sichqoncha», protsessor
|
printer, klaviatura, disketa
|
tizimli blok, skaner, monitor
|
Kompyuterning protsessor (tizim) blokida kamida qaysi qurilmalar bulishi kerak:1)korpus va elektr ta’minoti bloki; 2)asosiy plata; 3)mikroprotsessor va uni sovutuvchi kuler; 4)tezkor xotira; 5)vinchester rusumidagi tashki xotira; 6)CD ROM?
|
1, 2, 3, 4, 5
|
1, 2, 3
|
1, 2, 3, 4
|
3 va 4
|
Kompyuterning Qaysi qurilmasi tasvirlarni kodlashga xizmat kiladi?
|
Videokarta
|
Qattiq disk
|
Videoport
|
Monitor
|
|
|
| |
-Rasm. Rezerv nusxadan tiklash jarayoni

62
9.7-Rasm. Rezerv diskni tanlash jarayoni
Tizim rezerv nusxa(образ) dan muoffaqiyatli tiklangandan so‘ng sistema
qayta yuklanadi. Agar tizimni yuklashni BIOS dan tashqi qurilmadan yuklash
sozlangan bo‘lsa uni HDD dan yuklanishga sozlanadi. Qayta tiklash
yakunlangan so‘ng tizim yuklanganda rezerv nusxa(образ) olingan holatga
keladi.
Rezervli nusxalash va
tiklash siyosatining afzalligi,
OT da nosozlik
bo‘lganda uni qayta urnatishning oldini oladi. Bundan tashqari qo‘shimcha
dasturlarni qayta o‘rnatish kabi muammolarning oldini oladi.
Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa:
1. Operatsion tizimdan rezerv nusxa oling.
2. Rezerv nusxadan foydalanib kom‘yuterni sozlang.
3. Zaxira nusxalashdan maqsad nima?
4. Zaxira nusxalash usullari va turlari haqida ma‘lumot bering
5. OT dan zaxira nusxalash bosqichlarini tushuntirib bering
6. Diskdan va fayldan zaxira nusxalovchi amaliy dasturlarga misollar
keltiring
7. RAID texnologiyasi haqida ma‘lumot bering
8. O‘chirilgan ma‘lumotlarni qayta tiklash vositalari ishini tushuntirib
bering
63
10-Amaliy mashg‟ulot
Mavzu: Axborot xavfsizligi risklarini tahlili.
Kirish: Risk - bu aktiv yoki aktivlar guruhining
zaifliklaridan foydalangan
holda tahdidni amalga oshirish natijasida tashkilotga yetkazilishi mumkin bo‘lgan
zarar. Risk voqyea va uning oqibatlari ehtimolligi yig‘indisi sifatida belgilanadi.
Ishdan maqsad: Kompyuter tizimlarining axborot
xavfsizligini buzilishi
risklarini baholash axborot xavfsizligini boshqarish
jarayonining muhim tarkibiy
qismlaridan biridir.