Ajratiladigan muhitli lokal tarmoqlar uchun kommunikasion qurilmalar

|
Ajratiladigan muhitli lokal tarmoqlar uchun kommunikasion qurilmalar
|
bet | 2/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 24,69 Kb. | | #233053 |
Bog'liq 9-10 ma’ruza. Lokal tarmoqlar (lan) va ularning qurilish usullar-fayllar.orgAjratiladigan muhitli lokal tarmoqlar uchun kommunikasion qurilmalar
Ajratiladigan muhitdan iborat minimal konfigurasiyali lokal hisoblash tarmog’i kommunikasion qurilma sifatida kamida konsentratorlar va tarmoq adapterlaridan iborat bo’lishi kerak. Bu uncha katta bo’lmagan tarmoq qismlarining asosini tashkil qilib, keyinchalik kommutatorlar, ko’priklar va marshrutizatorlar orqali bir-biri bilan bog’lanadi.
Tarmoq adapterlarining asosiy funksiyalarini ko’rib chiqamiz.
Tarmoq adapteri yoki tarmoq interfeys kartasi NIC (Network Interface Card) o’zining drayveri bilan birgalikda tarmoqning oxirgi bog’lamasi – kompyuterda OSI modelining kanal pog’onasini amalga oshiradi. Tarmoq operasion tizimlarida adapter-drayver juftligi faqat fizik pog’ona va MAS pog’ona funksiyalarini bajaradi. LLC pog’ona esa odatda drayverlar va tarmoq adapterlari uchun yagona bo’lgan operasion tizimning moduli orqali amalga oshiriladi. Misol uchun Windows XR operasion tizimida LLC pog’ona tarmoq adapterlarning (qanday texnologiyada ishlashidan qat’iy nazar) barcha drayverlari uchun umumiy bo’lgan NDIS modulida amalga oshiriladi.
Ma’lumotni uzatish jarayonida tarmoq adapteri o’zining drayveri bilan birgalikda operasion tizimda ikkita amalni bajaradi: kadrni uzatish va qabul qilish. Kadrni kompyuterdan kabelga uzatish uchun quyidagi bosqichlar bajarilishi talab qilinadi.
1. LLC pog’onasidagi ma’lumot kadrlarini MAC pog’onadagi manzil ahboroti bilan birgalikda pog’onalararo interfeys orqali qabul qilish. Odatda kompyuter ichida protokollar o’rtasidagi o’zaro aloqa operativ xotirada joylashgan buferlar orqali sodir bo’ladi. Bu buferlarga yuqori pog’onadagi protokollar orqali tarmoqqa uzatish uchun ma’lumotlar joylashadi. Bu ma’lumotlar xotira diskidan yoki kesh fayldan operasion tizimning kirish-chiqish tizimi orqali olinadi.
2. MAC pog’onadagi kadrlarni rasmiylashtiriladi, ya’ni LLC pog’onadagi kadr inkapsulyasiya qilinadi. Uzatuvchi va qabul qiluvchi manzillari to’ldiriladi, nazorat yig’indisi hisoblanadi.
3. 4V/5V turdagi ortiqcha kodlardan foydalanganda belgilar kodi shakllantiriladi.
4. Kabelga signallar manchester, NRZI yoki boshqa qabul qilingan chiziqli kodlar bilan uzatiladi.
Agar kompyuter jo’natilayotgan ma’lumotlarning belgilangan manzili bo’lsa, kadrni kabeldan kompyuterga qabul qilish jarayoni qo’yidagi amallarni o’z ichiga oladi.
1. Kabeldan bitli oqimni kodlovchi singallarni qabul qilish.
2. Shovqin fonida signallarni ajratib olish. Bu amalni turli xil maxsus mikrosxemalar yoki signal prosessorlari bajarishi mumkin. Natijada qabul qiluvchi adapterda bir qancha bitli ketma-ketlik yig’iladi.
3. Agar ma’lumotlar kabelga jo’natilishidan oldin qo’shimcha kodlansa, u holda adapterda jo’natuvchi tomonidan uzatilgan belgilar kodi tiklanadi.
4. Kadrning nazorat yig’indisini tekshirish. Agar nazorat yig’indisi noto’g’ri bo’lsa kadr tashlab yuborilib, pog’onalararo interfeys yuqoriga LLC protokoli orqali mos holda xatolik kodi jo’natiladi. Agar nazorat yig’indisi to’g’ri bo’lsa, u holda MAS-kadrdan LLC-kadr ajratib olinadi va pog’onalararo interfeys orqali yuqoriga LLC protokoliga uzatiladi.
Tarmoq adapterlari mijoz uchun adapterlar va server uchun adapterlarga bo’linadi. Mijoz kompyuterlar uchun mo’ljallangan adapterlarda ishning anchagina qismi drayverlarga yuklanadi, shuning uchun ham ular sodda va narxi arzon bo’ladi. Bunda kadrlarni operativ xotiradan tarmoqqa uzatish kabi ishlar bajarilishi kerak bo’lgani uchun kompyuter markaziy prosessorining ish yuklamasi ortadi. Serverlar uchun adapterlar o’zining prosessorlariga ega bo’lib, ular kadrlarni operativ xotiradan tarmoqqa uzatish va aksincha ishlarning katta qismini mustaqil bajaradi.
Qanday protokolni amalga oshirishiga qarab Ethernet, Token Ring, FDDI adapterlarga ajratiladi. Fast Ethernet protokoli avtomuloqot amali hisobiga avtomatik tarzda tarmoq adapteri ish tezligini tanlash imkoni mavjud, shuning uchun hozirgi kunda Ethernet adapterlari ikki xil tezlikni quvvatlaydi va uning rusumida o’zining 10/100 qo’shimchasi bor.
Tarmoq adapterlarida kadrlarga konveyerli ishlov berish sxemasi amalga oshirilgan, ya’ni kadrni kompyuter operativ xotirasidan qabul qilib olish va uni tarmoqqa uzatish vaqt bo’yicha birga olib boriladi. Shunday ekan, bir necha daslabki kadr baytlari qabul qilib olinishi bilan ularni uzatish ham boshlanadi. Bu esa «operativ xotira – adapter – fizik kanal – adapter – operativ xotira» bog’liqligidagi ish jarayoni unumdorligini sezilarli (25-55 % ga) oshiradi. Adapterlar uning unumdorligi va ishonchliligini oshiruvchi, shu bilan birga narxining arzonlashishiga olib keluvchi integral sxemalarda maxsus ishlab chiqariladi.
«Xotira-adapter» kanalining unumdorligini oshirish tarmoqning umumiy umumdorligini oshirish uchun juda muhim hisoblanadi. Shunday ekan istalgan marshrut bo’yicha kadrning harakat tezligi, misol uchun konsentratorlar, kommutatorlar, marshrutizatorlar, global aloqa kanallarida unumdorlik tezlik jihatidan eng kichik bo’lgan element orqali aniqlanadi. Shuning uchun, agar server yoki mijoz kompyuter tarmoq adapteri sekin ishlasa, hyech qanday kommunikasion qurilma tarmoq tezligini oshirib bera olmaydi.
Hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan tarmoq qurilmalarini to’rtinchi avlod tarmoq qurilmalariga qo’shish mumkin. Bu adapterlarga albatta ASIC (Application-Specific Integrated Circuit) integral sxemalari kiradi. Ular MAS pog’ona vazifasini, bundan tashqari ko’p sonli yuqori pog’ona vazifalarini bajaradi. Bunday vazifalar yig’indisiga masofaviy monitoring agentini quvvatlash, kadrlar birinchiligini tartiblash sxemasi, masofadan turib kompyuterni boshqarish vazifalari kiradi. Adapterning server variantlarda deyarli albatta quvvatli prosessor bo’ladi.
Konsentratorlarning asosiy vazifalarini ko’rib chiqamiz.
Deyarli barcha zamonaviy lokal tarmoq texnologiyalarida bir xil ma’noni anglatuvchi konsentrator, xab, takrorlovchi kabi har xil nomlar bilan ataluvchi qurilma mavjud. Qo’llaniladigan sohasiga qarab bu qurilmaning vazifasi va konstruktiv tarkibi o’zgarib turadi. Uning asosiy vazifasi – kadrni barcha portlarga (Ethernet standartida belgilangani kabi) yoki ma’lum bir algoritmga mos holda faqatgina ayrim portlarda takrorlash doimo o’zgarmay qoladi.
Odatda konsentratorlar bir necha portlarga ega bo’ladi. Bu portlar orqali alohida kabelli fizik segment orqali oxirgi bog’lamalar – kompyuterlar ulanadi. Konsentrator tarmoqning alohida fizik sigmentlarini yagona ajratiladigan muhitga birlashtiradi. Bunda erkin foydalanish lokal tarmoqning ko’rib chiqilgan protokollaridan biri Ethernet, Token Ring, FDDI orqali amalga oshiriladi. Ajratiladigan muhitdan foydalana olish mantiqi texnologiyaga bog’liq bo’ladi, shunday ekan Ethernet, Token Ring, FDDI texnologiyalarining konsentratorlari ishlab chiqariladi.
Har bir konsentrator texnologiya standartiga mos keluvchi bir-qancha asosiy funksiyalarni bajaradi. Asosiy funksiyalar bilan birgalikda konsentrator hatto standartda hali aniq bo’lmagan yoki fakultativ (majburiy bo’lmagan) hisoblangan bir-qancha qo’shimcha vazifalarni bajaradi. Masalan Token Ring konsentratori hatto standartda bunday imkoniyatlar tavsiflanmagan bo’lsa ham, ayrim noto’g’ri ishlayotgan portlarni uzishi va zaxira halqaga o’tish vazifalarini bajarishi mumkin. Konsentrator tarmoqni nazorat va foydalanishni yengillashtirish kabi qo’shimcha vazifalarni bajarish uchun qulay qurilma hisoblanadi.
Ethernet tarmoqlarida foydaniladigan konsentratorlar misolida ularni qo’llanilishining kommunikasion ahamiyatini ko’rib chiqamiz.
Lokal tarmoqlarda turli turdagi texnologiyalar qo’llanilmoqda, shu qatorda keng tarqalgan shina topologiyasida «passiv yulduz» yoki «daraxt» topologiyalari qo’llaniladi. Barcha turdagi topologiyalar turli tarmoq segmentlarini birlashtirish uchun passiv konsentratorlardan foydalanishi mumkin. Bunda asosiy talab – bu yopiq konturlarning bo’lmasligi. Agar bunday tarmoqlar 10BASE-2 yoki 10BASE-5 ro’yxatlar asosida bo’lib, katta o’lchamda bo’lmasa, u holda konsentratorlardan foydalanmasa ham bo’ladi, faqatgina «passiv yulduz» topologiyasidagi 10BASE-T uchun konsentratorlardan foydalanish majburiy hisoblanadi.
5.20-rasmda ajratiladigan muhitning uncha katta bo’lmagan segmentlarini birlashtiruvchi odatdagi Ethernet konsentratori ko’rsatilgan. U 10Base-T standartidagi RJ-45 raz’yomli 16 ta portga, bulardan tashqari tashqi transiverni ulash uchun bitta AUI portiga ega. Odatda AUI portiga koaksial yoki optik tolada ishlovchi transiverlar ulanadi. Bu transiver yordamida konsentrator bir necha konsentratorlarni o’zaro bog’lovchi magistral kabelga ulanadi. Optik konsentratorlar masofadagi ko’p sonli ishchi stansiyalardan va uncha katta bo’lmagan ishchi guruhdan iborat taqsimlangan tarmoqlarda markaziy qurilma sifatida qo’llaniladi. Bunday konsentratorlarning portlari kuchaytiruvchi vazifasini bajaradi va paketlarni to’liq generasiya qiladi. Shunday ekan konsentratordan 100 metr va undan ko’proq masofadagi stansiyalarni ulashda foydalanish lozimdir.
Konsentratorda mumkin bo’lgan muammodan boshqa uzellarni himoyalagan holda avtosegmentasiyalash, ya’ni xatolik bilan ishlayotgan portlarni uzish vazifasini qo’shgan holda ko’p sonli qo’shimcha vazifalari mavjud.
Ethernet va Fast Ethernet konsentratorlarining portlarini uzishni bajarish jarayonlarini ko’rib chiqamiz.
|
| |