KOGNITIV PSIXOLOGIYA ASOSLARI - Mavzu: Kognitiv jarayonlarni shakllantirilishi. Insonda aks ettirish darajalari....

|
Mavzu: Kognitiv jarayonlarni shakllantirilishi. Insonda aks ettirish darajalari. Psixik jarayonlarni shakllanishida tilning ahamiyati
|
bet | 2/3 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 7,01 Kb. | | #230144 |
Bog'liq Mavzu Kognitiv jarayonlarni shakllantirilishi. Insonda aks ettiKOGNITIV PSIXOLOGIYA ASOSLARI
Kognitiv psixologiyada tadqiqotning asosiy mavzusi quyidagilardir:
xotira
nutq;
xayol;
tuyg’ular;
o’ylash.
KOGNITIV PSIXOLOGIYANING ASOSIY QOIDALARI. KOGNITIV NAZARIYALAR.
Xulq-atvor pozitsiyalari kognitiv psixologiya vakillari tomonidan tanqid qilindi. Ular shundan kelib chiqadiki, insonning xulq-atvori uning atrof-muhit sharoitlariga ta’siri bilan ham, aqliy qobiliyatlari bilan ham belgilanadi. “Kognitiv” so’zi lotin tilidan olingan bo’lib, bilish, bilish demakdir.
Ushbu yo’nalishning boshlanishi W. Neyserning tadqiqoti edi. Odamlar ongining ularning xatti-harakatlaridagi rolini ochib beradigan kognitiv psixologiya g’oyalari amerikalik psixologlar J. Kelli, J. Rotter, A. Bandura va ushbu yo’nalishning boshqa vakillari asarlarida ham asoslab berilgan. Ular uchun asosiy muammo bu “mavzu xotirasida bilimlarni tashkil etish”.
Ularning fikriga ko’ra, inson bilimlari u o’ylaydigan va harakat qiladigan muayyan kontseptual sxemalarga kiritilgan. Ta’kidlanishicha, “idrok, xotira, fikrlash va boshqa kognitiv jarayonlar sxema bo’yicha organizmning genotipi bilan tuzilishi kabi bir xil tarzda belgilanadi”.
Kognitiv yondashuv ongli inson xulq-atvorini o’rganish jarayonida biz haqiqat to’g’risida ma’lumotni qanday dekodlashimizni tushunish va taqqoslash, qaror chiqarish yoki har daqiqada duch keladigan muammolarni hal qilish uchun uni tashkil etish istagi.
Shaxsni qurish psixologiyasi – Jorj Kelli (1905-1967) nazariyasida ishlab chiqilgan xulq-atvorni o’rganishda kognitiv yondashuv variantlaridan biri.
Uning boshlang’ich asosi shundaki, turli odamlar haqiqat hodisalarini turlicha anglaydilar va baholaydilar va shu munosabat bilan o’zlarining dolzarb vazifalarini bajarishga imkon beradigan turli xil, muqobil qarorlar qabul qiladilar. Ushbu yondashuv konstruktiv alternativizm sifatida tavsiflanadi. Olim inson xatti-harakatlarining tanlab olinadigan tabiati bo’yicha pozitsiyani asoslaydi, u bir qator alternativ imkoniyatlardan kelib chiqqan holda, o’z nuqtai nazaridan, muayyan vaziyatda eng maqbulini tanlaydi. Bunday holda, odam tadqiqotchi sifatida o’zini voqelikka va uning xatti-harakatining mumkin bo’lgan variantini tanlashga oid har xil “ishchi farazlarni” ilgari suradi.
Xulosa
B.F tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan shaxsga bo’lgan xulq-atvorli yondashuv. Skinner, ularning hayotiy tajribalariga muvofiq odamlarning ochiq harakatlariga tegishli. Skinner ta’kidlashicha, xatti-harakatlar aniq, oldindan aytib bo’ladigan va atrof-muhit tomonidan boshqariladigan. U inson harakatlarining sababi sifatida ichki “avtonom” omillar g’oyasini qat’iyan rad etdi va xulq-atvorning fiziologik va genetik izohini e’tiborsiz qoldirdi. Skinner xatti-harakatlarning ikkita asosiy turini tan oldi: respondentlarning xatti-harakati, tanish stimulga javob sifatida va operatsiya xatti-harakati, natijada aniqlanadigan va boshqariladigan. Skinnerning ishi deyarli butunlay operantlik harakatlariga qaratilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Kognitiv jarayonlarni shakllantirilishi. Insonda aks ettirish darajalari. Psixik jarayonlarni shakllanishida tilning ahamiyati
|