O'zbekistondagi elektron tijorat holati

O'zbekistondagi elektron tijorat holati
Elektron tijoratni rivojlantirish hukumat siyosatida ham katta ahamiyatga ega. Prezidentning 2018 yil 14 maydagi "Elektron tijoratni jadal rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida" gi farmoniga muvofiq, elektron tijorat sohasida tadbirkorlik sub'ektlarini rag'batlantirish 19 maqsadida elektron tijorat sub'ektlarining milliy reestri tijorat.uz yaratildi, hozirda 32 ta tashkilot ro'yxatdan o'tgan. Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar Milliy reyestrga ixtiyoriy va bepul asosda kiritilgan bo'lib, elektron savdo orqali tovar va xizmatlarni sotishdan tushadigan daromad ular tomonidan sotilgan tovarlar va xizmatlar umumiy hajmining kamida 80 foizini tashkil etadi. Shu bilan birga, ular 2% stavka bo'yicha yagona soliq to'lovini to'lashlari kerak. O'zbekistondagi asosiy universal elektron savdo maydonchasi - bu Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi tomonidan yaratilgan Trade Uzbekistan savdo maydonchasi (tradeuzbekistan.com veb-sayti). Boshqa elektron savdo maydonchalari ham ishga tushirildi, masalan, B2B formatidagi to'qimachilik ishlab chiqaruvchilari uchun uzbtextile.com, kichik va o'rta biznes uchun universal.uz va boshqalar. Shu bilan birga, O'zbekistonda elektron elektron tijoratning rivojlanish darajasi hali ham past darajada. Hozirda e-tijorat.uz elektron tijorat sub'ektlari milliy reestrida faqat 32 ta sub'ekt ro'yxatdan o'tgan. Shu bilan birga, elektron tijorat sohasida ishlaydigan 69 ta veb-sayt (2019 yil noyabr oyi holatiga ko'ra) www.uz ma'lumot olish milliy tizimida mavjud. 2019 yilning ikkinchi choragida elektron tijorat operatsiyalari soni 75,39 millionni, bitimlar hajmi esa 3,515 trln. so'mni tashkil etdi. Birinchi chorakda ushbu ko'rsatkichlar 73,8 million va 2,516 trln. so'mni tashkil etdi.
Xorijiy mamlakatlar tajribasi shuni ko'rsatadiki, raqamli iqtisodiyot bir vaqtning o'zida juda ko'p sohalarga kirib ketmoqda va u cheklangan miqdordagi kompaniyalar tomonidan maxsus vakolatlar va resurslar berilgan bo'lsa ham yarata olmaydi. Shuning uchun raqamli iqtisodiyotda asosiy rolni innovatsion yondashuvga ega bo'lgan xususiy biznes egallashi va davlat tomonidan xususiy tashabbus uchun infratuzilma va sharoit yaratilishi kerak. Davlat iqtisodiy jarayonlarni raqamlashtirishni quyidagi harakatlar orqali rag'batlantirishi mumkin: - turli xil tashkilotlarni birlashtirgan umumiy texnologik platformalarning tashkilotchisi yoki muayyan texnologik echimlardan foydalanishga qo'yiladigan talablarni to'g'ridan-to'g'ri belgilaydigan regulyator bo’lishi kerak, chunki iqtisodiyotning barcha segmentlarida standart texnologik echimlarni joriy etish jarayonlarini bir vaqtni o’zida tarqatmaslik mumkin emas; - raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishni tartibga soluvchi amaldagi me'yoriy- huquqiy bazani doimiy ravishda takomillashtirish va buni muloqotlar rejimida va amalda yangi turdagi ob'ektlar va axborot sub'ektlari bilan duch keladigan foydalanuvchilar, ishlab chiquvchilar va xizmat ko'rsatuvchilarning fikrlarini hisobga olgan holda amalga oshirish; - munosabatlarni raqamlashtirishning umumiy jarayonining ishtirokchisiga aylanish, shu jumladan "Elektron hukumat" tizimini va elektron formatda ko'rsatiladigan davlat xizmatlari ro'yxatini ishlab chiqish; 21 - tashkilotlarda axborot tizimlarini, elektron xizmatlarni joriy etishni rag'batlantiradi va raqamli texnologiyalarni rivojlantirish uchun soliq imtiyozlarini, shuningdek transchegaraviy onlayn tijoratni joriy etadi; - IT-mutaxassislari ham, dasturchilarning ham, doimiy ravishda yangilanib turadigan raqamli texnologiyalardan foydalana oladigan malakali foydalanuvchilarning kadrlarini kerakli miqdorda tayyorlash; - kiber tahdidlardan xavfsizlikni, shuningdek raqamli iqtisodiyotda u yoki bu tarzda ishtirok etayotgan barcha sub'ektlarda ular to'playdigan, saqlaydigan va ishlatadigan ma'lumotlarni jinoiy harakatlardan himoyalashda ishonchni ta'minlash; - xalqaro hamkorlikni kengaytirish va iqtisodiy faoliyatning barcha sohalarida ilg'or axborot texnologiyalarining kirib kelishi va joriy etilishi uchun qo’lay sharoitlar yaratish.
Xulosa
Elektron tijoratning afzalliklari ko‘p: uydan chiqmasdan xarid qilish, qisqa vaqt ichida bir qator tematik saytlarda taklif etilayotgan tovarlarning keng ro‘yhati bilan tanishish va boshqalar. Elektron tijoratni qiyosiy jihatdan o‘rganib chiqish mamlakat elektron tijoratining holati, shuningdek, uning o‘ziga xos muammolari va xususiyatlarini tahlil qilish, uni yanada rivojlantirish bo‘yicha bir qator takliflarni ishlab chiqishga imkon berdi va shuning natijasida quyidagilar taklif qilinmoqda: – tadbirkorlik sub’ektlari o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikning elektron shakllarida axborot xavfsizligini ta’minlovchi aloqa va telekommunikatsiya infratuzilmasini takomillashtirish; – elektron tijorat sohasidagi amaldagi me’yoriy-huquqiy bazani qayta ko‘rib chiqish va muvofiqlashtirish, qonun loyihalari barcha manfaatdor shaxslar uchun ochiqligini, ko‘rib chiqish va mulohazalarni ta’minlash; – biznes uchun elektron tijoratni qo‘llab-quvvatlovchi onlayn ilovalarni ishlab chiqish, shuningdek, mobil qurilmalar foydalanuvchilariga yo‘naltirilgan qidiruv tizimlarini rivojlantirishni rag‘batlantirish; – tadbirkorlik faoliyatida zamonaviy internet va axborot texnologiyalaridan foydalanishni o‘rgatish bo‘yicha chora-tadbirlar, shu jumladan tashkilotlarning elektron auksionlarda ishtirok etishi uchun axborot texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha chora-tadbirlarni tashkil etish; – mamlakat fuqarolari o‘rtasida elektron tijorat bo‘yicha savodxonlikni oshirishga qaratilgan targ‘ibot tadbirlarini doimiy o‘tkazish; – mamlakat fuqarolari orasida naqdsiz to‘lov usullaridan foydalanishning afzalliklari haqida targ‘ibot ishlarini olib borish orqali elektron pul bozorini rivojlantirish va elektron hamyonlarni ommalashtirishga ko‘maklashish. Shunday qilib, elektron tijoratning O‘zbekiston Respublikasidagi iqtisodiy vaziyatga ta’siri yaqin kelajakda doimiy ravishda oshib boradi, shuningdek, elektron tijorat davlat iqtisodiyoti va aholi turmushd arajasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. O'zbekiston Respublikasi prezidenti SH.M.Mirziyoevning 2020 yil 25 yanvardagi 2020 yil uchun eng muhim ustivor vazifalar haqidagi Oliy Majlisga Murojatnomasi
Shokiraliyevich, G. I. (2021). Role of information and communication technologies in accounting and digital economy. SOUTH ASIAN JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT RESEARCH,
https://cyberleninka.ru/
https://cbu.uz/uz/documents
https://kun.uz/uz/news
https://newjournal.org/
https://fayllar.org/
http://www.newjournal.org/
|