-jadvalAyrim qutbli molekulalarning dipol momentlari

|
-jadvalAyrim qutbli molekulalarning dipol momentlari
|
bet | 12/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari30-jadvalAyrim qutbli molekulalarning dipol momentlari
Molekula
|
|
Molekula
|
|
Molekula
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Suv molekulasining dipol xususiyatini hisobga olgan holda, u ko'pincha sxematik tarzda quyidagicha tasvirlangan:
Toza suv - ta'mi va hidi bo'lmagan rangsiz suyuqlik. Suvning ba'zi asosiy jismoniy xususiyatlari jadvalda keltirilgan.
31-jadvalSuvning ba'zi fizik xususiyatlari
Erish va bug'lanishning molyar issiqliklarining katta qiymatlari (vodorod va kislorodnikidan kattaroq kattalik tartibi) qattiq va suyuq moddalardagi suv molekulalari bir-biri bilan juda kuchli bog'langanligini ko'rsatadi. Bunday ulanishlar deyiladi vodorod aloqalari".
ELEKTR DIPOLI, DIPOLE MOMENTI, ALOQA QUTBULLIGI, MOLEKULA QUTBULLIGI.
Kislorod atomining nechta valent elektronlari suv molekulasida bog‘lanish hosil bo‘lishida ishtirok etadi?
2. Qaysi orbitallar ustma-ust tushganda suv molekulasidagi vodorod va kislorod o'rtasida bog'lar hosil bo'ladi?
3. Vodorod peroksid H 2 O 2 molekulasida bog‘lanishlarning hosil bo‘lish sxemasini tuzing. Ushbu molekulaning fazoviy tuzilishi haqida nima deya olasiz?
4. HF, HCl va HBr molekulalaridagi atomlararo masofalar mos ravishda 0,92 ga teng; 1.28 va 1.41. Dipol momentlari jadvalidan foydalanib, ushbu molekulalardagi vodorod atomlarining qisman zaryadlarini hisoblang va taqqoslang.
5. Vodorod sulfidi molekulasidagi atomlararo masofalar S - H 1,34 ga teng, aloqalar orasidagi burchak esa 92 °. Oltingugurt va vodorod atomlaridagi qisman zaryadlarning qiymatlarini aniqlang. Oltingugurt atomining valentlik orbitallarining gibridlanishi haqida nima deya olasiz?
10.4. vodorod aloqasi
Ma'lumki, vodorod va kislorodning (2.10 va 3.50) elektr manfiyligidagi sezilarli farq tufayli suv molekulasidagi vodorod atomi katta musbat qisman zaryad oladi ( q h = 0,33 e) va kislorod atomi undan ham kattaroq manfiy qisman zaryadga ega ( q h = -0,66 e). Shuni ham eslangki, kislorod atomida ikkita yakka elektron juft bor sp 3-gibrid AO. Bir suv molekulasining vodorod atomi boshqa molekulaning kislorod atomiga tortiladi va bundan tashqari, vodorod atomining yarim bo'sh 1s-AO qisman kislorod atomidan bir juft elektronni qabul qiladi. Molekulalar orasidagi bunday o'zaro ta'sirlar natijasida molekulalararo bog'lanishning maxsus turi - vodorod aloqasi paydo bo'ladi.
Suv holatida vodorod aloqasining shakllanishi sxematik tarzda quyidagicha ifodalanishi mumkin:
Oxirgi tizimli formulada uchta nuqta (elektron emas, chiziqli zarba!) Vodorod aloqasini ko'rsatadi.
Vodorod aloqasi nafaqat suv molekulalari o'rtasida mavjud. Ikki shart bajarilganda hosil bo'ladi:
1) molekulada kuchli qutbli H-E aloqasi mavjud (E - yetarlicha elektronegativ element atomining belgisi),
2) molekulada katta manfiy qisman zaryadga ega va boʻlinmagan juft elektronga ega boʻlgan E atom mavjud.
E element sifatida ftor, kislorod va azot bo'lishi mumkin. Agar E xlor yoki oltingugurt bo'lsa, vodorod aloqalari ancha zaifdir.
Molekulalar o'rtasida vodorod aloqasi bo'lgan moddalarga misollar: vodorod ftorid, qattiq yoki suyuq ammiak, etil spirti va boshqalar.
Suyuq vodorod ftoridida uning molekulalari vodorod bog'lari orqali ancha uzun zanjirlarga bog'langan, suyuq va qattiq ammiakda esa uch o'lchovli tarmoqlar hosil bo'ladi.
Kuchlilik nuqtai nazaridan, vodorod aloqasi kimyoviy bog'lanish va boshqa turdagi molekulalararo bog'lanishlar o'rtasida oraliq hisoblanadi. Vodorod aloqasining molyar energiyasi odatda 5 dan 50 kJ/mol gacha bo'ladi.
Qattiq suvda (ya'ni muz kristallarida) barcha vodorod atomlari kislorod atomlari bilan vodorod bog'langan bo'lib, har bir kislorod atomi ikkita vodorod aloqasini hosil qiladi (ikkala yolg'iz elektron juftligidan foydalangan holda). Bunday tuzilma muzni suyuq suvga nisbatan ko'proq "bo'sh" qiladi, bu erda vodorod aloqalarining bir qismi buziladi va molekulalar biroz zichroq "qadoqlash" imkoniyatiga ega bo'ladi. Muz tuzilishining bu xususiyati boshqa moddalardan farqli o'laroq, qattiq holatda bo'lgan suvning zichligi suyuq holatga qaraganda pastroq ekanligini tushuntiradi. Suv 4 ° C da maksimal zichlikka etadi - bu haroratda juda ko'p vodorod aloqalari buziladi va termal kengayish hali ham zichlikka juda kuchli ta'sir ko'rsatmaydi.
Vodorod aloqalari hayotimizda juda muhimdir. Tasavvur qiling-a, bir lahzaga vodorod aloqalari to'xtadi. Mana ba'zi oqibatlar:
xona haroratidagi suv gazga aylanadi, chunki uning qaynash nuqtasi taxminan -80 ° C ga tushadi;
barcha suv omborlari pastdan muzlay boshlaydi, chunki muzning zichligi suyuq suvning zichligidan kattaroq bo'ladi;
DNK qo'sh spiral mavjud bo'lishni to'xtatadi va yana ko'p narsalar.
Bunday holda sayyoramizdagi tabiat butunlay boshqacha bo'lishini tushunish uchun keltirilgan misollar etarli.
|
| |