nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

51
lak-bo‘yoq va neft-gaz kimyosi sohalarida keng ko‘lamda qo‘llanilib kelinmoqda.
Undan tashqari bunday moddalardan
maxsus xususiyatli polimerlar, sorbentlar,
insektitsidlar, pigmentlar,
dorivor preparatlar, fotosezgir materiallar, biologik faol
moddalar,
rangli plyonkalar, plastiklar, termobarqarorlashtiruvchi tolalar va
kompozitsion materiallar olishda ham foydalaniladi.
Shu sababli turli xil
funksional guruh tutgan birikmalarni vinillash jarayoniga ta’sir etuvchi turli tabiatli
katalizatorlar, organik erituvchilar va ularning aralashmalari, shuningdek yuqori
asosli muhitlar ishtirokida to‘yinmagan vinil hosilalarini
hamda muhim kimyoviy
komponentlar sintez qilish zamonaviy organik kimyoning dolzarb va amaliy
vazifalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Hozirgi paytda turli xil funksional guruh tutgan
birikmalarni to‘yinmagan vinil hosilalari sintezi va ularni olish texnologiyasini
ishlab chiqish muammosi vinillash jarayoniga yangi katalizator avlodlarini yaratish
va xossalarini o‘rganish yo‘nalishi dunyo miqyosida
olib borilayotgan ilmiy
tadqiqotlarda asosiy masalalardan biri hisoblanadi.Kimyoviy jarayonlarni
o‘tkazishda faollanish energiyasini qiymati muhim ahamiyatga ega. Shuning uchun
krezolni vinilatsetilen bilan KON-DMSO-CsF sistemasi ishtirokida vinillash
reaksiyasi kinetikasi ham tadqiq qilindi. Jarayon 30, 40, 50, 60, 70, 80 va 90
o
C
haroratlarda, katalizator 10% miqdorda va reaksiya davomiyligi 1-4 soat davomida
amalga oshirildi.
Reaksiya quyidagi sxema asosida amalga oshadi:
O
O
C
C
H
CH
2
HC
H
KOH, 30%,
C
CH
2
CH
CH
2
R
R
Olingan natijalar 1-jadvalda keltirilgan.
Amperometriya tushunchasi va uning elektrokimyoviy texnika sifatidagi ahamiyati

Sezuvchanlik: Amperometriya yuqori sezuvchanlikni ta'minlaydi, bu past konsentratsiyalarda aniqlanayotgan moddani aniqlash va o'lchash imkonini beradi. Amperometrik o'lchovlarda hosil bo'lgan tokni aniq aniqlash mumkin, bu esa aniqlanayotgan modda kontsentratsiyasini aniqlash imkonini beradi.
Selektivlik: Tegishli elektrod materiallarini tanlash va eksperimental sharoitlarni nazorat qilish orqali amperometriya ma'lum aniqlanayotgan moddalar uchun yuqori selektivlikni namoyish qilishi mumkin. Ushbu selektivlik na’munaviy eritmada mavjud bo'lgan boshqa komponentlarning shovqinlarini minimallashtirishga yordam beradi.
Tezkor javob: Amperometrik o'lchovlar tezkor javob vaqtlarini ta'minlaydi, bu ularni real vaqtda tahlil qilish va monitoring ilovalari uchun mos qiladi. Texnika tez va uzluksiz o'lchash imkonini beradi, bu esa tahlil qiluvchi moddalarni o'z vaqtida aniqlash va tahlil qilish imkonini beradi.
Ko'p qirralilik: Amperometriya ko'p qirrali bo'lib, noorganik ionlar, organik birikmalar, biomolekulalar va gazlarni o'z ichiga olgan keng ko'lamli tahliliy moddalarga qo'llanilishi mumkin. Ushbu ko'p qirralilik uni atrof-muhit monitoringi, biomedikal tahlil va sanoat sifat nazorati kabi turli sohalarda qimmatli qiladi.
Miqdoriy tahlil: Amperometriya miqdoriy tahlil qilish imkonini beradi, chunki o'lchangan oqim aniqlanayotgan modda konsentratsiyasiga to'g'ridan-to'g'ri proporsionaldir. Kalibrlash egri chiziqlarini qurish va tegishli kalibrlash usullarini qo'llash orqali aniq va ishonchli miqdoriy o'lchovlarni olish mumkin.
Miniatizatsiya va ko'chma: Amperometrik sensorlar miniatyuralashtirilgan bo'lishi va portativ qurilmalarga integratsiya qilinishi mumkin, bu esa joyida va yordam ko'rsatish nuqtasida qo'llanilishi mumkin. Ushbu portativlik tez va qulay o'lchovlarni ta'minlaydigan qo'lda analizatorlar va sensorli tizimlarni ishlab chiqish imkonini beradi.
Umuman olganda, amperometriya kuchli elektrokimyoviy usul bo'lib, tahlil qiluvchi moddalarning sezgir, tanlangan va miqdoriy o'lchovlarini ta'minlaydi. Uning ahamiyati atrof-muhit monitoringi, biotibbiyot tahlili, jarayonlarni nazorat qilish va sanoatda sifatni ta'minlash kabi keng ko'lamli ilovalardadir. Texnika aniqlanayotgan moddaning kimyo sohasidagi yutuqlarga hissa qo'shishda davom etmoqda va turli ilmiy sohalarda tadqiqotchilar va amaliyotchilar uchun qimmatli vositalarni taklif qilmoqda.
Amperometrik o'lchovlarning asosiy tamoyillari

Faradey qonuni: Amperometriya Faradey qonuniga asoslanadi, u elektrokimyoviy reaksiyada ishlab chiqarilgan yoki iste'mol qilinadigan moddaning miqdori tizimdan o'tgan elektr miqdoriga to'g'ridan-to'g'ri proporsionaldir. Shuning uchun o'lchangan oqim reaksiyada uzatilgan elektronlar soniga bog'liq.
Elektrodni o'rnatish: Amperometrik o'lchovlar ishlaydigan elektrod, mos yozuvlar elektrod va ba'zi hollarda yordamchi elektrodni o'z ichiga olgan elektrod tizimini talab qiladi. Ishchi elektrod - bu elektrokimyoviy reaksiya sodir bo'ladigan joy hisoblanadi. Yo'naltiruvchi elektrod barqaror mos yozuvlar potensialini ta'minlaydi, unga nisbatan ishchi elektrodning potensiali o'lchanadi. Yordamchi elektrod elektr davrini yakunlaydi.
Potensial nazorat: Amperometriyada ish elektrodga mos yozuvlar elektrodiga nisbatan doimiy potensial (kuchlanish) qo'llaniladi. Ushbu potensial farq odatda potensiostat yordamida boshqariladi, u natijada paydo bo'lgan oqimni o'lchashda ishchi elektrodda kerakli potensialni qo'llaydi va saqlaydi.
Analitni aniqlash: Qiziqarli tahlilchi na’muna eritmasida mavjud bo'lganda, u ishlaydigan elektrod yuzasida elektrokimyoviy reaksiyaga kiradi. Bu reaksiya elektrod va aniqlanayotgan modda o'rtasida elektronlarning o'tkazilishini o'z ichiga oladi. Elektrokimyoviy reaksiya tahlil qiluvchi moddaning tabiatiga qarab oksidlanish (elektronlarning yo'qolishi) yoki qaytarilishi (elektronlarning ortishi) bo'lishi mumkin.
Oqim o'lchovi: Elektrokimyoviy reaksiya sodir bo'lganda, oqim ishchi elektroddan o'tadi. Bu oqim reaksiya tezligiga va aniqlanayotgan moddaning konsentratsiyasiga to'g'ridan-to'g'ri proporsionaldir. Oqim ampermetr yoki potensiostatning o'zi yordamida o'lchanadi, bu esa analit modda konsentratsiyasi haqida miqdoriy ma'lumot beradi.
Kalibrlash va miqdorni aniqlash: Miqdoriy o'lchovlarni olish uchun odatda kalibrlash egri chizig'i tuziladi. Bu tahlil qiluvchi moddaning turli ma'lum konsentrasiyalarida joriy javobni o'lchashni o'z ichiga oladi. Olingan kalibrlash egri chizig'i noma'lum na’munadagi tahlil qiluvchi moddaning kontsentratsiyasini uning tegishli joriy javobiga qarab aniqlash imkonini beradi.
Selektivlik va shovqin: Amperometriyaning selektivligi tegishli elektrod materiallari va eksperimental sharoitlarni tanlash orqali kuchaytirilishi mumkin. Biroq, na’muna eritmasidagi boshqa komponentlarning shovqinlari hali ham sodir bo'lishi mumkin. Na’munalarni oldindan tozalash, elektrodlarni o'zgartirish va maxsus reagentlardan foydalanish kabi strategiyalar shovqinlarni kamaytirish va selektivlikni yaxshilash uchun ishlatilishi mumkin.
Ushbu asosiy tamoyillarni tushungan holda, tadqiqotchilar va amaliyotchilar maxsus tahlilchilar va ilovalar uchun amperometrik o'lchovlarni loyihalashlari va optimallashtirishlari mumkin. Amperometriya sezgir, selektiv va miqdoriy tahlil qilish imkonini beradi, bu uni aniqlanayotgan moddaning kimyoning turli sohalarida qimmatli qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 14/14 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 31,05 Kb. | | #141201 |
Bog'liq amperometriyaFoydalanilgan adabiyotlar
Файзуллаев О ,Туробов Н ,Рўзиев ,Е Қуватов Муҳаммадиев Н
Аналитик кимё лаборатория машғулотлари Тошкент “Янги аср авлоди” 2006. 445
Файзуллаев О Электрокимёвий текшириш усуллари. Тошкент “Ўқитувчи” 1996 йил 168 бет
Агасян П.К., Николаева Е.Р. Теория и практика потенсиометрии и потенсиометрического титрования. М.: Химия. 1972. 138 с.
Дорохова Е.Н., Прохорова Г.В. Аналитическая химия. Физико-химические методы анализа. Высшая школа.1991. 256 с.
Антропов Л.И. Теоретическая электрохимия. М.: Высшая школа.1984.
Ruziyev E.A Elektrokimyoviy analiz usullari bo’yicha masalalar to’plami SamDU 2017 -88 bet
Ruziyev E.A Muxammadiyev N.Q Fayzullayev N.
Miqdoriy taxlil natijalarini matematik qayta ishlash. Samarqand SamDU 1997
Ruziyev E.A Kimyoviy analiz usullari bo’yicha masalalar to’plami Samarqand: SamDU 2017 -84 bet
Алимарин И.П. Лабораторные методики к практикуму физико-химических и физических методов анализа. Электрохимические методы.
Foydalanilgan veb sahifalar
Ommaviy qidiruv tizimi: www.google.com
11. Ma’lumotlar joylashtirilgan veb sahifa: www.fayllar.org
12. Elektron kitoblar jamlanmasi joylangan veb sahifa: www.ziyouz.com
13. Turli xil ma’lumotlarga ega veb sahifa: www.wikipedia.org
14. Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi: https://natlib.uz
15. O‘zbekiston ilmiy elektron kutubxonasi: http://elibrary.uz
1 Файзуллаев О. Туробов Н. Рўзиев Е. Қуватов А.Муҳаммадиев Н. Аналитик
2 Ruziyev E.A Elektrokimyoviy analiz usullari bo’yicha masalalar to’plami SamDU 2017
http://fayllar.org
|
| |
Asboblar va eksperimental o'rnatish

Potensiostat: Potensiostat amperometriyada hal qiluvchi vositadir. U mos yozuvlar elektrodiga nisbatan ishchi elektrodga qo'llaniladigan potensialni (kuchlanishni) boshqaradi va natijada paydo bo'lgan oqimni o'lchaydi. Potensiostat uchta asosiy komponentdan iborat: ishchi elektrod kiritish, mos yozuvlar elektrod kiritish va qarshi elektrod kiritish. U qo'llaniladigan potensial ustidan aniq nazoratni ta'minlaydi va o'lchash vaqtida doimiy potensialni saqlaydi. Potensiostat shuningdek, joriy vaqt (It) egri chiziqlarini yozib olish va turli eksperimental parametrlarni sozlash imkonini beradi.
Elektrokimyoviy hujayra: elektrokimyoviy hujayra ishchi elektrod, mos yozuvlar elektrod va yordamchi elektrodni o'z ichiga oladi. Ishchi elektrod odatda elektrokimyoviy reaksiya sodir bo'ladigan kichik, yaxshi aniqlangan sirt maydonidir. Yo'naltiruvchi elektrod va yordamchi elektrod ishchi elektrodga yaqin joyda joylashgan. Hujayra eritma qarshiligini minimallashtirish va aniqlanayotgan moddaning ishchi elektrod yuzasiga samarali massa tashishini ta'minlash uchun mo'ljallangan.
Na’muna kiritish tizimi: Na’muna kiritish tizimi tahlil qilish uchun aniqlanayotgan modda eritmasini elektrokimyoviy hujayraga etkazib beradi. Ushbu tizim maxsus dastur va na’muna turiga qarab farq qilishi mumkin. aniqlanayotgan modda eritmasining uzluksiz yoki boshqariladigan oqimini ta'minlash uchun u shpritsli nasos yoki oqim in'ektsiya tizimini o'z ichiga olishi mumkin.
Ma'lumotlarni yig'ish tizimi: Amperometrik ma'lumotlarni yozib olish va tahlil qilish uchun ma'lumotlarni yig'ish tizimi qo'llaniladi. Odatda u o'lchangan oqim ma'lumotlarini to'playdigan va saqlaydigan potensiostatga ulangan kompyuter yoki ma'lumotlar jurnalidan iborat. Ma'lumotlarni yig'ish dasturi joriy javobni real vaqt rejimida kuzatish imkonini beradi va keyingi ma'lumotlarni tahlil qilish imkonini beradi.
Kalibrlash standartlari: Miqdoriy o'lchovlarni olish uchun ma'lum aniqlanayotgan modda konsentratsiyasining kalibrlash standartlari talab qilinadi. Ushbu standartlar bir qator kontsentratsiyalarni qamrab oladi va aniqlanayotgan modda konsentratsiyasini o'lchangan oqim reaksiyasiga bog'lovchi kalibrlash egri chizig'ini yaratish uchun ishlatiladi. Keyin kalibrlash egri chizig'i noma'lum na’munalarning kontsentratsiyasini ularning tegishli joriy javoblari asosida aniqlash uchun ishlatiladi.
Tajriba shartlari: Harorat, pH va aralashtirish tezligi kabi tajriba sharoitlari aniq va takrorlanadigan natijalarni ta'minlash uchun ehtiyotkorlik bilan nazorat qilinishi kerak. Ushbu shartlar elektrokimyoviy reaksiya tezligiga va elektrod sirtlarining barqarorligiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Umuman olganda, amperometriyadagi asboblar va eksperimental o'rnatish qo'llaniladigan potensialni aniq nazorat qilishni ta'minlash, doimiy potensialni saqlash va natijada tokni aniq o'lchash uchun mo'ljallangan. Ushbu komponentlar va eksperimental shartlar amperometrik usullardan foydalangan holda tahlil qiluvchi moddalarni sezgir, tanlab olish va miqdoriy tahlilini ta'minlash uchun birgalikda ishlaydi.
Amperometriyadagi elektrokimyoviy reaksiyalari

|
Amperometriyadagi elektrokimyoviy reaksiyalari
|
bet | 5/14 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 31,05 Kb. | | #141201 |
Bog'liq amperometriya2.2 Amperometriyadagi elektrokimyoviy reaksiyalari
Amperometriya ishchi elektroddagi elektrokimyoviy reaksiyalarni o'z ichiga oladi, ular tahlil qilinadigan moddaning tabiatiga qarab oksidlanish yoki qaytarilish reaksiyasi bo'lishi mumkin. Keling, ikkala turdagi reaksiyalarni ko'rib chiqaylik:
Oksidlanish reaksiyasi: Oksidlanish reaksiyasida aniqlanayotgan modda turi ishchi elektrodda elektronlarni yo'qotadi. Bu aniqlanayotgan moddaning yuqori oksidlanish darajasining shakllanishiga yoki aniqlanayotgan moddaning oksidlangan mahsulotga aylanishiga olib keladi. Oksidlanish reaksiyasini quyidagicha ifodalash mumkin:
aniqlanayotgan modda → Oksidlangan mahsulot + ne-
Masalan, glyukozani amperometrik aniqlashda glyukoza ishchi elektrodda glyukonolakton hosil qilish va elektronlarni chiqarish uchun oksidlanadi:
Glyukoza → Glyukonolakton + 2H++2e-
Qaytarilish reaksiyasi: Qaytarilish reaksiyasida aniqlanayotgan modda turi ishchi elektrodda elektron oladi. Bu aniqlanayotgan moddaning past oksidlanish darajasining shakllanishiga yoki reagentning uning qaytarilgan shakliga aylanishiga olib keladi. Qaytarilish reaksiyasi quyidagicha ifodalanishi mumkin:
Qaytaruvchi + ne- → Qisqartirilgan mahsulot
Masalan, erigan kislorodni aniqlashda kislorod molekulalari ish elektrodida gidroksid ionlarini hosil qilish uchun qaytariladi:
O2 + 2H2O + 4e- → 4OH-
Oksidlanish va qaytarilish reaksiyalarida ham elektronlar oqimi elektr tokini hosil qiladi, bu amperometrik o'lchovlar paytida o'lchanadi. Oqim elektrokimyoviy reaksiya tezligiga va tahlil qiluvchi moddaning konsentratsiyasiga to'g'ri proporsionaldir.
Shuni ta'kidlash kerakki, amperometriyadagi elektrokimyoviy reaksiyalar ishchi elektrod va mos yozuvlar elektrod o'rtasidagi qo'llaniladigan potensial farq tomonidan boshqariladi. Bu potensial farq elektrokimyoviy jarayonning termodinamikasi va kinetikasini boshqarib, kerakli oksidlanish yoki qaytarilish reaksiyasining ishchi elektrodda sodir bo‘lishini ta’minlaydi.
Umuman olganda, amperometriya bilan bog'liq o'ziga xos elektrokimyoviy reaksiyalar qiziqish aniqlanayotgan moddaiga va o'lchashning istalgan maqsadiga bog'liq. Ishchi elektrodni diqqat bilan tanlash va eksperimental sharoitlarni nazorat qilish orqali tadqiqotchilar aniq va sezgir o'lchovlarga erishish uchun elektrokimyoviy reaksiyalarni optimallashtirishlari mumkin.
|
| |
Amperometriya tamoyillari

Faradey qonuni: Amperometriya Faradey qonuniga tayanadi, unda elektrodda sodir bo'ladigan kimyoviy reaksiya miqdori tizimdan o'tgan elektr miqdori bilan to'g'ridan-to'g'ri proporsionaldir. Boshqacha qilib aytganda, o'lchangan oqim elektrokimyoviy reaksiyada uzatilgan elektronlar soniga bog'liq.
Elektrodni sozlash: Amperometriya ishchi elektrod, mos yozuvlar elektrod va ba'zi hollarda yordamchi elektroddan iborat elektrod tizimidan foydalanishni talab qiladi. Ishchi elektrod - bu tahlil qiluvchi moddaning elektrokimyoviy reaksiyaga kirishadigan joyi. Yo'naltiruvchi elektrod barqaror mos yozuvlar potensialini ta'minlaydi, unga nisbatan ishchi elektrodning potensiali o'lchanadi. Yordamchi elektrod elektr davrini yakunlaydi.
Potensial nazorat: Amperometriyada ish elektrodga mos yozuvlar elektrodiga nisbatan doimiy potensial (kuchlanish) qo'llaniladi. Ushbu potensial farq ko'pincha ishlaydigan elektrodga qo'llaniladigan potensialni nazorat qiluvchi va hosil bo'lgan oqimni o'lchaydigan potensiostat yordamida saqlanadi.
Analit moddani aniqlash: Qiziqarli tahlilchi na’muna eritmasida mavjud bo'lganda, u ishlaydigan elektrod yuzasida elektrokimyoviy reaksiyaga kiradi. Bu reaksiya elektrod va aniqlanayotgan modda o'rtasida elektronlarning o'tkazilishini o'z ichiga oladi. Elektrokimyoviy reaksiya tahlil qiluvchi moddaning tabiatiga qarab oksidlanish (elektronlarning yo'qolishi) yoki qaytarilishi (elektronlarning ortishi) bo'lishi mumkin.
Oqim o'lchovi: Elektrokimyoviy reaksiya sodir bo'lganda, oqim ishchi elektroddan o'tadi. Bu oqim reaksiya tezligiga va aniqlanayotgan moddaning konsentratsiyasiga to'g'ridan-to'g'ri proporsionaldir. Oqim ampermetr yoki potensiostat yordamida o'lchanadi, bu esa aniqlanayotgan modda konsentratsiyasi haqida miqdoriy ma'lumot beradi.
Kalibrlash va miqdorni aniqlash: Miqdoriy o'lchovlarni olish uchun odatda kalibrlash egri chizig'i tuziladi. Bu tahlil qiluvchi moddaning turli ma'lum konsentrasiyalarida joriy javobni o'lchashni o'z ichiga oladi. Olingan kalibrlash egri chizig'i noma'lum na’munadagi tahlil qiluvchi moddaning kontsentratsiyasini uning tegishli javobiga qarab aniqlash imkonini beradi.
Selektivlik va shovqin: Amperometriyaning selektivligi tegishli elektrod materiallari va eksperimental sharoitlarni tanlash orqali kuchaytirilishi mumkin. Biroq, na’muna eritmasidagi boshqa komponentlarning shovqinlari hali ham sodir bo'lishi mumkin. Na’munalarni oldindan tozalash, elektrodni o'zgartirish va maxsus reagentlardan foydalanish kabi strategiyalar shovqinlarni minimallashtirish va selektivlikni yaxshilash uchun ishlatilishi mumkin.
Ushbu tamoyillarni tushunish orqali tadqiqotchilar va amaliyotchilar maxsus tahlilchilar va ilovalar uchun amperometrik o'lchovlarni loyihalashlari va optimallashtirishlari mumkin. Amperometriya tamoyillari sezgir, selektiv va miqdoriy tahlil qilish imkonini beradi va aniqlanayotgan moddaning kimyoda keng qo'llanilishiga yordam beradi.
Fan; ta’lim menejmenti asoslari mavzu; ta’lim tizimida menejmentida yapon boshqaruv modeli talaba; musurmanov adxamjon

|
Fan; ta’lim menejmenti asoslari mavzu; ta’lim tizimida menejmentida yapon boshqaruv modeli talaba; musurmanov adxamjon
|
bet | 1/3 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 5,28 Mb. | | #139855 |
Bog'liq atxamjon
Fan; ta’lim menejmenti asoslari mavzu; ta’lim tizimida menejmentida yapon boshqaruv modeli talaba; musurmanov adxamjon
Iqtisodiy qudrati jihatidan Yaponiya jahonda Amerika Qo’shma Shtatlaridan keyin ikkinchi o’rinda turadi. Jahonning ko’zga ko’ringan psixologlari va iqtisodchilari Yaponiya rivojlanishidagi bu ulkan parvozni mamlakatda ta’lim tizimlari taraqqiyotiga berilgan yuqori darajadagi e’tibor samarasi, deya qayd etadilar.
Bu bejiz emas. Kun chiqish mamlakati deb yuritiladigan bu o’lkada ta’lim tizimlarini bosqichma-bosqich takomillashtirib borilishiga hukumat, xususiy kompaniyalar, jamoat tashkilotlari, ota-onalar qanchalik omilkorlik bilan yondashayotganliklarini hisobga olsak, jahon ilmiy tadqiqotchilarining yuqoridagi xulosalari asosli ekanligining guvohi bo’lamiz.
YAPON TA’LIMINING MUMTOZ SHAKLLANISHI 1867-1868 YILLARDAGI MAMLAKAT HUKMDORI MEYDZI TOMONIDAN AMALGA OSHIRILGAN ISLOHOTLARGA BORIB TAQALADI.
BU HUKMDORNING O’Z OLDIGA QO’YGAN IKKI QAT’IY SHIORI BO’LIB
birinchisi – «Fukoku-kioxsi» – boyish, mamlakatni mustahkamlash va harbiylashtirish.
ikkinchisi esa «Siokusan kogio» – ilgor G’arb ishlab chiqarish texnologiyasi asosida mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirish edi.
DAVLAT BOSHLIG’INING BU XULOSALARI YAPONIYADA 1872 YILDA «TA’LIM HAQIDA QONUN» QABUL QILINISHIGA OLIB KELDI.
Qonunga muvofiq tez orada eski uslubdagi ta’lim tizimi o’rnida mamlakat rivojlanishini ta’minlashga samarali xizmat qiluvchi yangi yo’nalishdagi
53750 ta boshlang’ich maktab
256 ta o’rta maktab
8 ta universitet
Bu o’quv yurtlaridagi ta’lim shakllari ma’rifatli G’arb ta’lim uslublari bilan uyg’unlashtirildi, 1890 yilga kelib ilgarigi 3-4 yillik boshlang’ich maktablar muntazam 4 yillikka aylantirildi va u bepul amalga oshirila boshlandi.
1908 yildan boshlab Yaponiyada boshlang’ich ta’lim majburiy 6 yillikka aylantirildi. O’quv-tarbiya ishlari bepul amalga oshiriladigan bo’ldi. 1893 yildan e’tiboran Yaponiyada kasb yo’nalishidagi dastlabki kollejlar paydo bo’la boshladi.
Birinchi universitet 1886 yilda Tokioda tashkil etildi. Lekin bu dorilfununga oliy tabaqali aslzodalarning bolalari qabul qilinardi.
Asr boshida mamlakatda ayollar uchun ham universitetlar tashkil etildi. Lekin bu bilim maskanlarida xotin-qizlar uchun faqat xo’jalik yuritish, oila iqtisodiyotidangina ta’lim berilardi.
1897 yilda Kiatoda ikkinchi universitet ochildi.
Ikkinchi jahon urushida Yaponiya mag’lubiyatga uchragandan keyin mamlakat ta’lim tizimlariga Amerika Qo’shma Shtatlari ta’lim tamoyillari kirib kela boshladi.
TA’LIM SHAXOBCHALARINING TARKIBI
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Fan; ta’lim menejmenti asoslari mavzu; ta’lim tizimida menejmentida yapon boshqaruv modeli talaba; musurmanov adxamjon
|
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 6/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 24,7 Kb. | | #126726 |
Bog'liq Signallarni raqamli filtrlar yordamida qayta ishlash-fayllar.orgFoydalanilgan adabiyotlar:
A.A. Abduazizov. Elektr aloqa nazariyasi. – T.: “Nashr-matbaa”, 2013y. - 366 b.
A.A. Abduazizov, M.M. Muxitdinov, Ya.T. Yusupov. Radiotexnik zanjirlar va signallar. –T.: “Sams ASA”, 2012y. - 480 b.
A.A. Abduazizov. Elektr aloqa nazariyasi. T.: Fan va texnologiyalar, 2010.
Abduazizov A.A., Faziljanov I.R., Yusupov Ya.T. Signallarga raqamli ishlov berish. – T.: Cho’lpon nomidagi NMIU, – 2013y. –160 b.
Proks Dj. Sifrovaya svyaz– M: Radio i svyaz, 2000.
Sklyar B. Sifrovaya svyaz. Teoreticheskie osnovы i prakticheskoe primenenie. – M.: Izd. Dom «Vilyams», 2003. – 1104s.
Teoriya elektricheskoy svyazi: uchebnoe posobie / K.K. Vasilev, V.A. Glushkov, A.V. Dormidontov, A.G. Nesterenko; pod obщ. red. K.K. Vasileva. - Ulyanovsk: UlGTU, 2008. - 452 s.
A.Abduazizov i dr. Metodicheskie ukazaniya k vыpolneniyu laboratornыx rabot po distsipline «Teoriya elektricheskoy svyazi» / TUIT, 2011. - 150 s.
http://fayllar.org
|
| |
Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash

Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash
1.Tashqi xotira keltirilgan javoblarni aniqlang.
A) disketa, katalog B) CD-disk, DVD-disk
D) Vinchester, fayl E) A va D
2.Tashqi xotira keltirilgan javoblarni aniqlang.
A)disketa, flash-xotira B)CD-disk, qattiq disk
C)DVD-disk, vinchester D)barchasi
3.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini o'lchami 89 mm?
A) disketa B) CD-disk D) DVD-disk E) barchasi
4.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini sig'imi 700 Mb?
A) disketa B) CD-disk D) DVD-disk E) barchasi
5.Tashqi xotira keltirilgan javoblarni aniqlang.
A) disketa, direktoriya B) CD-disk, flash-xotira
D) Vinchester, fayl E) A va D
6.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini sig'imi gigabaytlarda o'lchanadi?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
7.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini sig'imi 120 mm?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
8.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini o'lchami 5,25 dyum?
A) disketa B) CD-disk D) DVD-disk E) barchasi
9.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biri magnit o'qish bilan bog'langan?
A) disketa B) CD-disk D) DVD-disk E) barchasi
10.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biri magnit o'qish bilan bog'langan?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) A va D
|
Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash

Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash
1.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biri magnit o'qish bilan bog'langan?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) A va D
2.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biriga lazer bilan yoziladi?
A) disketa B) CD-disk D) flash-xotira E) barchasi
3. Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biriga optik yozish ham magnit yozish ham qo'llanilmaydi?
A) disketa B) CD-disk D) flash-xotira E) barchasi
4.Qaysi tashqi xotirada yo'l spiralsimon bo'ladi?
A) CD-R B) disketa D) DVD-RW E) A va D
5.Qaysi tashqi xotiraga bir martadan ko'p axborot yozish mumkin?
A) disketa B) hard-disk D) flash-xotira E) barchasi
6.CD-ROM yordamida qaysi tashqi xotiraga axborot yoziladi?
A) disketa B) CD-disk D) flash-xotira E) barchasi
7. Diskyuritgich yordamida qaysi tashqi xotiraga axborot yoziladi?
A) disketa B) CD-disk D) flash-xotira E) barchasi
8.Qaysi tashqi xotiraga bir martadan ko’p axborot yozish mumkin ?
A) disketa B) CD-R D) flash-xotira E) A va D
9.Qaysi tashqi xotirada yo’l spiralsimon bo’ladi ?
A) disketa B) CD-R D) Vinchester E) A va D
10.Qaysi tashqi xotiraga bir martadan ko’p axborot yzish mumkin?
A) disketa B) CD-RW D) flash-xotira E) barchasi
|
Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash

Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash
1.Tashqi xotira keltirilgan javoblarni aniqlang.
A) disketa, flash-xotira B) CD-disk, qattiq disk
D) DVD-disk, fayl E) A va B
2.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini sig’imi 1,44Mb
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
3.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini o’lchami
3.5 dyum?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
4.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini sig’imi 700Mb
A) disketa B) CD-disk D) DVD-disk E) barchasi
5.Tashqi xotira keltirilgan javoblarni aniqlang.
A) disketa, flash-xotira B) CD-disk, diskyuritgich
D) DVD-disk, CD-ROM E) A va B
6.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi birini o'lchami 80mm?
A) disketa B) CD-disk D) strimer E) barchasi
7.Qaysi tashqi xotiraga faqat bir marta axborot yozish mumkin?
A) disketa B) CD-R D) flash-xotira E) A va D
8.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biri optik o'qish bilan bog'langan?
A) disketa B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
9.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biri magnit o'qish bilan bog'langan?
A) DVD-disk B) CD-disk D) vinchester E) barchasi
10.Quyidagi tashqi xotiralardan qaysi biriga lazer bilan yoziladi?
A) disketa B) CD-disk D) flash-xotira E) barchasi
|
Психологияда - download

Qidiruv: Психологияда
Issn 181-9513 Doi Journal 10. 26739/2181-9513 педагогика ва психологияда инновациялар сон, жилд
Masalalari
1,86 Mb.
11
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
- NI  


Mavzu - O‘qish i-chorak

|
O‘qish i-chorak
|
bet | 19/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-14- NI
Mavzu: Mavzularni mustahkamlash
Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli: Yozma ish
Quyidagi kompetensiyalarni aniqlanadi.
I-variant
8 ta bir xil stullar 1 920 so‘m turadi. Shunday stullarning 13 tasi qancha bo‘ladi?
“Ertaklar” kitobi 70 sahifadan iborat. O‘quvchi 7 kunda har kuni kitobning 8 betdan o‘qidi. O‘quvchi kitobning yana qancha betini o‘qishi kerak?
3. Ifodaning qiymatini hisoblang: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
320 · 75 : 800 + 6 854
II-variant
17 ta bir xil sochiqchaning bahosi 2 125 so‘m. 9 ta shunday sochiqchaning bahosi qancha?
Oshxonaga 72 kg guruch keltirishdi. 6 kun davomida har kuni 9 kg dan ishlatildi. Oshxonada qancha guruch qolgan? (mantiqiy tahlil vamatematik bilimlarni amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyalarni aniqlash)
3. Ifodaning qiymatini hisoblang: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
860 · 34 : 40 – 627
IV chorak
16-NI
1-variant
1. Amallarni bajaring. (haqiqiy sonlar ustida amallar kompetensiyasini shakllantirish)
5 604 : 12 +367 710 : (51 ∙10)
2. Tenglamani yeching.
x ∙ 16 + 100 = 420 12 ∙ (x - 240) = 12 624
3. Bo’lishni bajaring va natijani ko’paytirish yordamida tekshiring. (haqiqiy sonlar ustida amallar kompetensiyasini shakllantirish)
9 750 :50 5 265 : 15
4. Masalani yeching. Omborda 80 kg li qoplarda 7 200 kg un va 60 kg li qoplarda 4 200 kg guruch bor. Ombordagi un qoplari guruch qoplariga qaraganda nechta ko’p?
2-variant.
1. Amallarni bajaring. (haqiqiy sonlar ustida amallar kompetensiyasini shakllantirish)
6 094 ∙ 14 – 367 710 : (51 ∙ 10)
2. Tenglamani yeching.
x ∙ 32 + 100 = 420 12 ∙ (x -200) = 24 612
3. Bo’lishni bajaring va natijani ko’paytirish yordamida tekshiring. (haqiqiy sonlar ustida amallar kompetensiyasini shakllantirish)
5 640 : 40 5 625 : 25
4. Masalani yeching. Omborda 80 kg li qoplarda 6 400 kg un va 60 kg li qoplarda 3 600 kg guruch bor. Ombordagi un qoplari guruch qoplariga qaraganda nechta ko’p? (kommunikariv, mantiqiy tahlil kompetensiyalarini shakllantirish)
|
| |
–nazorat ishi - O‘qish i-chorak

|
O‘qish i-chorak
|
bet | 12/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-1 –nazorat ishi
MAVZU: O‘tilganlarni takrorlash.
MAQSAD: 1000 ichida arifmеtik amallarni bajarish bilim, ko‘nikma va malakalarini hamda kompetensiyalarini tеkshirish, ikki amalli topshiriqlarni yеchish.
IShNING KO‘RINIShI: Nazorat ishi.
I variant
1.Misollarni yеching;
42:7 32:16 234+125
9·8 5·17 746-214
1·45 29·0
2.Hisoblang:
16+10·3-20
3.Tеnglamani yеching:
36:х=4
4.Nuqtalar o‘rniga >, < yoki = bеlgilaridan birini qo‘ying:
(24+56):8 … 24:8
II variant
1.Misollarni yеching
8·7 19·4 321+456
54:9 54:18 687-243
73·1 0·36
147·3 680:4
2.Hisoblang:
86-30+60:3
3.Tеnglamani yеching:
х·7=28
4. Nuqtalar o‘rniga >, < yoki = bеlgilaridan birini qo‘ying:
9·(10-2) … 9·10
2-NI
MAVZU: Ko‘p xonali sonlarni raqamlash.
MAQSAD: Ko‘p xonali sonlarni raqamlash bo‘yicha bilimlarini aniqlash va uch amalli topshiriqlarni yеchishni bilish.
IShNING KO‘RINIShI: Arifmеtik diktant, nazorat ishi.
A r i f m е t i k d i k t a n t
(ko‘p xonali sonlarni raqamlash bo‘yicha bilimlarini tеkshirish)
1. Sonlarni yozing: 46712; 605318; 900016.
2. I sinfda 52 ta birlik va II sinfda ham 52 birlik bo‘lgan sonni yozing.
3. 100 000 sonini yozing (o‘qituvchi doskaga yozadi). Endi uning yoniga o‘zidan oldingi va kеyingi sonlarni yozing.
4. ”8 514 sonida jami ….. yuzliklar bor” jumlasini yozing. Nuqtalar o‘rniga kеrakli sonlarni qo‘ying.
5. 80 374 sonini xona qo‘shiluvchilari yig‘indisi ko‘rinishida tasvirlang.
6. 91 sonini 1000 marta oshiring.
7. 4 900 sonini 100 marta kamaytiring.
Shundan kеyin variantlar bo‘yicha ishlanadi:
I variant
1. Uchta kitob javonida 186 kitob bor. Birinchi qavatda 46 ta kitob, ikkinchi qavatda esa undan 13 ta ko‘p.. Uchinchi qavatda nеchta kitob bor?
2. Amallarni bajaring:
387+499 230·3
751-265 840:7
|
| |
II variant - O‘qish i-chorak

II variant
1. Magazinga 195 kg mahsulot kеltirildi. Ularning 43 kgmi no‘xat, loviya esa undan 9 kg kam bo‘lib, qolganlari guruch. Magazinga qancha guruch kеltirilgan?
2. Amallarni bajaring:
384+597 170·4
480:3
3-NI
MAVZU: Misollar еchish (I chorak bo‘yicha nazorat ishi).
MAQSAD: Ko‘p xonali sonlarni qo‘shish va ayirish bo‘yicha bilimlarini tеkshirish.
IShNING KO‘RINIShI: Yozma ish.
I variant
1. Amallarni bajaring va tеkshiring:
+ + - -
2. “Bo‘sh joylar” ni to‘ldiring.
12 km 845 m = m
6 so‘m 80 tiyin = tiyin
4000 m = km
II variant
1. Amallarni bajaring va tеkshiring:
+ + - -
2. “Bo‘sh joylar” ni to‘ldiring
1000 tiyin = so‘m
2000 m = km
3 kg 250 g = g
4-NI
MAVZU: Misollarni yеchish (I chorak bo‘yicha nazorat ishi).
MAQSAD: Sondan yig‘indini ayirish va noma'lum ayriluvchini topish ko‘nikmalarini va kompetensiyalarini tеkshirish.
IShNING KO‘RINIShI: Yozma ish.
I variant
1. Yig‘im-tеrimda 150 nafar o‘quvchi ishtirok etdi. Ulardan 47 nafari dalada, 58 nafari bog‘da, qolganlari esa tomarqada ishladi. Tomarqada qancha o‘quvchi ishlagan?
2. Garajda 37 ta avtomashina bor edi. Bir nеchta avtomashina garajdan chiqib kеtgandan so‘ng u еrda 19 ta avtomashina qoldi. Nеchta avtomashina chiqib kеtgan?
II variant
1. Uchta issiqxonadan bir oyda 278 kg pomidor yig‘ildi. Birinchi issiqxonadan 102 kg, ikkinchisidan 96 kg yig‘ilgan bo‘lsa, uchinchi issiqxonadan qancha pomidor yig‘ilgan?
2. Bir o‘ramda 23 m mato bo‘lgan. Undan bir nеcha mеtr qirqib olingach, 7m qoldi. O‘ramdan nеcha mеtr mato qirqib olingan?
|
Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli

|
Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli
|
bet | 16/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli: Og‘zaki test
Quyidagi kompetensiyalarni aniqlanadi.
Qachon ikki qo‘shiluvchining yig‘indisi ularning biriga teng bo‘ladi? (Kommunikativ kompetensiyalarni aniqlash)
Bir qo‘shiluvchi 100 ga teng. Yig‘indi ikkinchi qo‘shiluvchidan qanchaga katta bo‘ladi?
Qaysi holda ko‘paytma ko‘paytuvchilarning biriga teng bo‘ladi?
Ko‘paytuvchilarning biri 30 ga teng. Ko‘paytma ikkinchi ko‘paytuvchidan necha barobar katta bo‘ladi? (mantiqiy tahlil kompetensiyalarni aniqlash)
Ekskavator 8 soatda vagonga 640 tonna ko‘mir ortadi. Ekskavator 3 soatda vagonga qancha ko‘mir ortadi?
To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri 12 sm ga teng.Ushbu to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi anday bo‘lishi mumkin? (yechimning har xil holatlarda ko‘rib chiqing). (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini hamda mantiqiy ta hlil kompetensiyasini shakllantirish)
11-NI
Mavzu: O‘tilganlarni mustahkamlash
Maqsad: O‘quvchilarning ko‘paytma va bo‘linmaning ayirmasini topishga doir masalalar yechish bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini aniqlash
Nazorat shakli: Yozma ish
Quyidagi kompetensiyalarni aniqlanadi.
I-variant
Masalani yeching.
Kuzda o‘quvchilar yangi isterohat bog‘iga har bir qatorda 23 ta ko‘chat bo‘lgan 20 qator ko‘chat ekishdi. Ularning uchdan biri qayrag‘och bo‘lib, qolganlari archa ko‘chatlaridan iborat. O‘quvchilar nechta archa ko‘chati ekishgan? (mantiqiy tahlil va amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyalarni aniqlash)
3. Ko‘paytirishni bajaring: 396 · 30; 560 · 900; (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli
|
-NAZORAT ISHI - O‘qish i-chorak

|
O‘qish i-chorak
|
bet | 15/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-8-NAZORAT ISHI
Mavzu: II chorak bo‘yicha masalalar.
Nazorat shakli: yozma ish.
I variant
1.9 ta qalamga qancha to'lashgan bo'lsa, 3 ta bloknotga shuncha to'lashdi. Bloknot 120 so'm turadi. Qalam qancha turadi?
2.To'g'ri to'rtburchakning bo'yi 12 sm, eni bo'yidan 4 sm qisqa. To'g'ri to'rtburchakning perimetri nimaga teng?
II variant
1.Har bir metri 70 so'mlik shoyidan 280 so'mlik, har bir metri 20 so'm turadigan chitdan ham shuncha sotib olishdi. Hamma chit qancha turadi?
2.To'g'ri to'rtburchakning eni 6 m, uzunligi bo'yidan 3 marta uzun. To'g'ri to'rtburchakning perimetri nimaga teng?
III chorak
9-NI
Mavzu: O‘tilganlarni mustahkamlash
Maqsad: O‘quvchilarning o‘tilgan mavzular bo‘yicha bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli: Matematik diktant
Quyidagi kompetensiyalar aniqlanadi.
O‘nliklarda tasvirlang: 2 yuxlik 5 o‘nlikni; 1 minglikni; 20 minglik 5 yuzlikni.
Ko‘paytmasi 60ga teng bo‘lgan bir nechta ko‘paytuvchilarni juftlini ayting. 60 ko‘paytmasida 36 ni beradigan bir xil ko‘paytuvchilarni ayting.
2. To‘g‘ri to‘rtburchakning yuxi 8 kv.sm. Bu to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri qanday bo‘lishi mumkin? (mantiqiy tahlil kompetensiyasini shakllantirish)
3. 5 m mato uchun 400 so‘m to‘lashdi. Bir metri 20 so‘m qimmat bo‘lgan boshqa matodan 3 m sotib olish uchun qancha to‘lash kerak bo‘ladi? (mantiqiy tahlil kompetensiyasini shakllantirish)
4. Ma’ruf 4 ta tarelkani yuvishga, 6 ta piolani yuvishga sarflagan vaqtni sarlaydi. U qaysi birini tezroq yuvadi – 1 tarelkanimi yoki 1 piolanimi? (mantiqiy tahlil hamda amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyasini shakllantirish)
10-NI
Mavzu: O‘tilganlarni mustahkamlash
|
| |
Ifodalarni taqqoslang: 12 · 5 · 10; 12 · 50 
5

|
Ifodalarni taqqoslang: 12 · 5 · 10; 12 · 50
5
|
bet | 17/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-4. Ifodalarni taqqoslang: 12 · 5 · 10; 12 · 50
5. Tomonlari 6 sm va 5 sm bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak chizing. Uning yuzini toping. (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini hamda mantiqiy ta hlil kompetensiyasini shakllantirish)
II-variant
Masalani yeching.
Do‘konga massasi 65 kg bo‘lgan 50 qop un keltirishdi. Bir kunda uning beshdan bir qismini sotishdi. Sotuvda necha kilogram un qolgan? (mantiqiy tahlil va amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyalarni aniqlash)
3. Ko‘paytirishni bajaring: 389 · 30; 720 · 800;
4. Ifodalarni taqqoslang: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini hamda mantiqiy ta hlil kompetensiyasini shakllantirish)
15 · 4 · 10; 15 · 40
5. Tomonlari 4 sm va 8 sm bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak chizing. Uning yuzini toping.
12-NI
Mavzu: Ko‘p xonali sonlarni ko‘paytirish va bo‘lish
Maqsad: Nol raqami bilan tugaydigan ko‘p xonali sonlarni yozma ravishda kop`aytirish va bo‘lish ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini aniqlash
Nazorat shakli: Nazorat ishi
Quyidagi kompetensiyalarni aniqlanadi.
I-variant
1. Qisqa yozuvli masala tuzing va yeching.
-
Narx
|
Miqdori
|
Qiymati
|
Bir xil
|
?
9 l
?
|
120 so‘m
90 so‘m
|
|
| |
Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni

|
Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni
|
bet | 10/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni:
Gaplarni bosh harfda yozish.
Imlo qoidalariga rioya qilish
Tinish belgilarini to‘g‘ri qo‘yish
Bo‘g‘in ko‘chirishga e’tibor berish
Chiroyli yozish
15-NI
Mavzu: Fe’l haqidagi bilimlarni mustahkamlash
Maqsad: Kompetensiyalarning shakllanganligini aniqlash.
Nazorat shakli: Diktant
Quyosh sevgan yurt
Quyosh moviy tog‘lar ortidan bosh ko‘taribdi. Bog‘dagi rangorang gullar unga salom berishibdi. Daraxtlar shoxida qushlar chuldirab sayrabdi. Yaproqlar quyoshni olqishlabdi. Butun olam uning saxiy nuridan bahramand bo‘libdi.
Ko‘hna Turonzaminda insonlar qalbini yorituvchi quyoshlari bor. Bular Amir Temur, Ibn Sino, Imom al-Buhoriy, Ahmad Yassaviy, Ulug‘bek, Navoiylar!
Bu yurt mustaqil yurt! O‘ziga xon, o‘ziga bek yurt! Bu yurtning odamlari juda mehnatkash! Ular har yili umid bilan nihol ekishadi. Men ularni parvarishlayman. Qizil olmalarda o‘z aksimni ko‘rganday bo‘laman. (80 so‘z)
16-NI
Mavzu: Mustahkamlash
Maqsad: Kompetensiyalarning shakllanganligini aniqlash
Nazorat shakli: Test-sinovi
Alifboning 24-tartibidagi harfni toping
J:_________________________________________________
Alifboning y, o, u harflarning tartibini ko‘rsating
J:_________________________________________________
Yulduz so‘zidagi harf va tovush sonini aniqlang
J:__________________________________________________
Men kitobni o‘qiyman. Qaysi kelishikda qo`llanilganligini yozing.
J:__________________________________________________
5.Kelishik qo`shimchalarini yozing.
J:__________________________________________________
6.Qaysi kelishikda qo`shimcha yo`q?
J:__________________________________________________
7.Harakatning bajarilganini bildirgan fe’lni toping.
Kelmadi B) aytmadi C) bordi D) olmadi
8.Hozirgi zamon fe’lini aniqlang.
Yozganman B) boryapman C) bormoqchi D) keldi
9.Ikki yoki undan ortiq fe’l qanday fe’l deyiladi.
A) fe’l B) sodda fe’l C) qo‘shma fe’l D) to`g`ri javob yo`q
10 Fe’l zamonlari nechta?
A) 3 ta B) 4 ta C) 6 ta D) 2 ta
11. “O‘qiyapsan” fe’li qaysi zamonda?
A) o‘tgan zamon B) kelasi zamon C) xozirgi zamon D) to`g`ri javob yo`q
12. Undalma nima?
A)gapning uyushiq bo‘lagi B) so‘zlovchi nutqi qaratilgan shaxsni bildirgan so‘z
C) predmetning harakatini bildirgan so‘z D) to`g`ri javob yo`q
13.Undalma qaysi so‘z turkimi bilan ifodalanishini topishing.
A)ot so‘z turkumi bilan B) fe’l so‘z turkumi bilan C) son so‘z turkumi bilan
14.Qaysi so‘zlar bog‘lovchilarga kiradi?
A)men, sen, u B) va, lekin, ammo, biroq C) qizil, sariq, oq D) to`g`ri javob yo`q
15.Nuqtalar o‘rniga bog‘lovchining mosini qo‘ying. Qor yog’di … charaqlab chiqqan quyosh muzlarni eritdi.
A)va B) ammo C) bilan D) to`g`ri javob yo`q
|
| |
Amallarni bajaring - O‘qish i-chorak

|
O‘qish i-chorak
|
bet | 18/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-2. Amallarni bajaring: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
5 100 : 30 87 200 : 50 738 000 : 3 000
860 · 3 000 4 820 · 90 2 360 · 90
II-variant
1. Qisqa yozuvli masala tuzing va yeching. (matematik bilimlarni amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyalarni aniqlash)
-
Yashikning massasi
|
Yashiklar soni
|
Barcha yashiklarning massasi
|
Bir xil
|
?
25 ta yashik
?
|
225 kg
450 kg
|
2. Amallarni bajaring: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
2 880 : 40 81 720 : 50 305 000 : 5 000
270 · 2 000 3 270 · 80 1 540 · 500
13-NI
Mavzu: Ko‘p xonali ikki xonali va uch xonali sonlarga ko‘paytirish
Maqsad: Ikki ayirmaga ko‘ra sonlarni topishga doir masalalarni yechish, ko‘p xonali sonlarni ikki va uch xonali sonlarga ko‘paytirishga doir misollarni yecha olish bilim, ko‘nikma, malaka va kompetensiyalarini tekshirish
Nazorat shakli: Yozma ish
Quyidagi kompetensiyalarni aniqlanadi.
I-variant
1. Masala:
Bir to‘pda 4 m, ikkinchi to‘pda esa 6 m bir xil mato bor. Birinchi to‘pdagi matoning qiymati ikkinchi to‘pdagi mato qiymatidan 18 so‘m arzon. Har bir to‘pning qiymatini toping. (mantiqiy tahlil va amaliyotda qo‘llay olish kompetensiyalarni aniqlash)
2. Bajaring: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
829 · 908 3 200 + 706 · 38 – 9 456
II-variant
Masala:
Do‘konga tushgacha 14 yashik, tushdan keyin esa 18 yashik uzum sotildi. Tushdan keyin do‘konda tushgacha sotilgan uzumdan 48 kg ko‘p uzum sotilgan bo‘lsa, tushgacha va tushdan keyin necha kilogramm uzum sotilgan?
2. Bajaring: (haqiqiy va kompleks sonlar ustida amallarni bajarish kompetensiyasini shakllantirish)
536 · 908 100 400 – 209 · 82 + 478
|
| |
Kuch transformatorlariga qo‘yiladigan asosiy talablar

|
Kuch transformatorlariga qo‘yiladigan asosiy talablar
|
bet | 2/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 224,47 Kb. | | #114918 |
Bog'liq 1-laboratoriyaKuch transformatorlariga qo‘yiladigan asosiy talablar. Elektrotexnika sanoatida ishlab chiqarilayotgan kuch transformatorlari ishonchlilik, tejamlilik, chidamlilik va boshqa muhim jihatlari bilan jahon bozorida yuksak raqobatbardosh bo‘lishi zarur. Shu sababli mazkur transformatorlarga quyidagi asosiy talablar qo‘yiladi: a) ishlab chiqarishda va ishlatishda tejamli bo‘lishi; b) ishlatishda ishonchliligi; c) isroflar standartda belgilangan me’yordan oshmasligi; d) parallel ulash shartlarini qanoatlantirishi; e) me’yordan ortiqcha qizib ketmasligi; f) kuchlanishni rostlashga imkon berishi; g) transformatorni ishlatish jarayonida ayrim sabablarga ko‘ra sodir bo‘ladigan qisqa muddatli o‘ta kuchlanishlarga va kam muddatli qisqa tutashuvdagi ancha katta bo‘lgan toklar ta’siriga bardosh berishi zarur.
1.1-rasm. Kuchlanish klassi 35 kV quvvati 10006300 kVA konstruksiyasiga mos keladigan pasaytiruvchi kuch transformatori:
1 – bak; 2 – moy uchun ventil; 3 – zaminlash uchun qistirma; 4 – termosifonli filtr; 5 – radiator; 6 – kuchlanishni rostlovchi qayta ulagichi; 7 – kengaytirgich; 8–moy ko‘rsatkich; 9 – havo quritgich; 10 – chiqaruvchi (saqlovchi) truba; 11 – gaz rеlye; 12 – YuK chulg‘am uchun o‘tish izolatori; 13 – qayta ulagich dastagi; 14 – PK chulg‘amga oid o‘tish izolatori; 15 – transformatorni ko‘tarish uchun ilgich; 16 – PK chulg‘amni o‘tish izolatori bilan bog‘lovchi o‘tkazgich; 17 – magnit o‘tkazgich; 18 – YuK chulg‘amni o‘tish izolatori bilan bog‘lovchi o‘tkazgich; 19 – yuqorigi va pastki yarmo balkalari; 20 – YuK chulg‘am rostlash tarmog‘ining simlari; 21– YuK chulg‘am; 22 – aravacha g‘ildiragi
Elektromagnit induksiya hodisasi transformator nazariyasining asosini tashkil qiladi. Elektromagnit induksiya hodisasi ikki shaklda namoyon bo‘ladi:
1) Faradey ta’rifi. «Vaqt bo‘yicha o‘zgarmas bo‘lgan magnit maydon kuch chiziqlarini biror tezlik bilan kesib o‘tayotgan o‘tkazgichda hosil bo‘lgan EYuK ning qiymati magnit induksiya В ga, o‘tkazgich uzunligi l ga va uning harakat tezligi v ga to‘g‘ri mutanosib bo‘ladi, ya’ni Е Вlv».
|
| |
Kursatkichlar nomi   Gaz kondensatlari

Kursatkichlar nomi | Gaz kondensatlari |
DAST 302-82 buyicha yozgi L dizel yonilgisi
|
I
|
II
| III |
Setan soni
|
43
|
53
|
52
|
Kamida 45
|
Fraksiya tarkibi, 0S
kaynay boshlash xarorati
50 foiz kaynash xarorati
kaynash oxiridagi xarorat
|
103
151
292
|
111
201
350
|
140
208
345
|
280 dan past
360 dan past
|
200S dagi kinematik kovushkokligi, mm2/s
|
1,2
|
1,7
|
2,1
|
3,0…6,0
|
Oltingugurt mikdori, foiz
umumiy
merkaptanli
|
0,02
0,0001
|
0,02
0,0001
|
0,02
0,0001
|
Kupi bilan 0,2%
Kupi bilan 0,01%
|
Kupgina gaz konlaridan olinadigan gaz kondensatlari tarkibida eng zararli modda – oltingugurt buladi. Ba’zi xollarda ularning mikdori 3% gacha yetadi, bu esa gaz kondensatlarini dvigatellarda yonilg`i sifatida ishlatishni cheklab kuyadi. Gaz kondensatlari tarkibidagi oltingugurtni kamaytirish uchun maxsus texnologiya kullash talab etiladi, bu esa gaz kondensatlari ishlab chikarishni kimmatlashtiradi.
6. Keng fraksiya tarkibli yonilg`ilardan foydalanish
Dvigatellarning texnik-tejamkorlik va ekspluatatsiya kursatkichlarini takomillashtirish, birinchidan, dvigatellarni konstruksiyasini va ishlash jarayonlarini yaxshilashni kuzda tutadi. Ikkinchidan unda ishlatiladigan yonilg`i tarkibini tanlash va yaratishga boglik.
Shuning uchun xam xozirgi yonilg`i ishlab chikarish strukturasini kaytadan kurib chikish maksadga muvofikdir. Bu muammoni xal etish yullaridan biri dizel yonilg`ilarini fraksion tarkibini ularga xam yengil va xamda ogir neft fraksiyalarini aralashtirish yuli bilan kengaytirishdan iborat. Keng fraksiya tarkibi (K.F.T.) va ogirlashtirilgan fraksiya tarkibi (O.F.T.) yonilg`ilar sinovdan utkazilmokda. Shuni aytish kerakki, yonilgi tarkibining yengil fraksiyalari tez, tula va yengil buglanib, yonilg`ini tejamkorligini pasaytiradi, ishlab chikarilgan gazlarni tutunligini oshiradi. Buning uchun dvigatellarning ish jarayonlarini takomillashtirish va ratsional yonilg`i yaratish bir-biriga boglik muammo xisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
Vasilyeva L.S. «Avtomobilniye ekspluatatsionniye materiali». M.: Transport, 1986.
Lishko G.P. «Toplivo i smazochniye materiali». M.: Agropromizdat, 198
Itinskaya N.I., Kuznetsov N.A. «Avtotraktorniye ekspluatatsionniye materiali». M.: Agropromizdat, 1987.
Kuznetsov A.V., Kuznetsov N.A. «Praktikum po toplivu i smazochnim materialam». M.: Agropromizdat, 1987.
|
Asosiy kursatkichlar    Markalari

| Markalari |
| SPBTZ | SPBTL |
komponentlar tarkibi % xisobi
(kuli bilan)
|
|
|
metan, etan va etilen
|
4
|
6
|
butan va butilen
|
20
|
60
|
propayen va propilen
|
75
|
34
|
massa xisobida suyuk koldiklar (shu
xisobida S5 uglevodorodi)
2930K da %xisobida
|
1
|
2
|
tuyingan buglarning oshikcha bosim,
MPA,
3180K xaroratda
2530K xaroratda
|
1,57
0,157
|
1,57
-
|
Serovodorodlar mikdori g/100m3
|
5
|
5
|
oltingugurt mikdori kuli bilan
|
0,015
|
0,015
|
Suyultirilgan gazlarning tarkibiga oz mikdorda tetrametil kushilsa yonilg`ining okton soni oshadi.
Ballonlar xajmiga nisbatan 90% gacha tuldiriladi. Ballonlar massasi 1,6 MPA bosimda, 1 litr gaz 200S xaroratda 0,64…0,7 kg xisobida xisoblanadi.
Benzinga nisbatan ekvivalent deb 1 kg benzin yonganda beradigan issiklik mikdorining 1 m3 gaz yongandagi beradigan issiklik mikdoriga nisbati bilan belgilanib, bu birlik sikilgan gazlarda 0,71…0,83 urtasida buladi.
Suyultirilgan gazlarda ishlayetganda dvigatelning kuvvati sikilgan gazlarda ishlagandagiga karaganda biroz kamayadi. Shuningdek dvigateldan chikayotgan tovush 7…8 bal kamayadi.
Generator gazlari gazogenerator kurilmalarida kattik yonilg`i (yogoch, torf, kumir, koks, antratsit) bilan kislorodni uzaro ta’sirida termoximiyaviy jarayonlar amalga oshirilishi natijasida xosil kilinadi. Ularning tarkibida SO, N2 SN4, SO2, N20 va smolali moddalar buladi.
Bu gazlar silindrga berilishidan oldin tozalanadi. Generator gazlari (xavo gazi, aralashgan gazi, suv gazi) dvigatellar ishlatilganda, sikish darajasi oshirilishiga karamasdan uni kuvvati 15…30% kamayadi.
|