nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1253
bo‘ladi. Shu jihati tufayli induktiv xulosa chiqarishni nazariy bilimlar emas,
ko‘pincha amaliy bilimlar hosil qilishda ahamiyati katta deb bilishadi. Induktiv
xulosa chiqarish ilmiy induksiya kabi turlariga ega bo‘lgani bilan uning xulosasi
ilmiy xarakterga ega bo‘lishi shart emas. Xulosa chiqarish uchun ba’zan chinligi
ilgaridan ma’lum bo‘lgan umumiy hukm orqali ifodalangan haqiqatlarga tayaniladi.
Induktiv xulosa chiqarishning ikki turi:
* To‘liq induksiya;
* To‘liqsiz induksiyadir.
To‘liq induksiyada xulosa bir turkum predmet va hodisalarning hammasini
birma-bir o‘rganish asosida nisbatan yangi bilim hosil qilinadi. Bunday xulosa
chiqarish uchun predmet va hodisalarning birorta o‘xshash, umumiy xususiyati
bo‘lishi kerak. Har bir predmetning xususiyati haqidagi fikr asoslarda yakka hukmlar
orqali ifodalanadi. Xulosa odatda umumiy hukm orqali beriladi, unda biror
xususiyatning bir turkum predmetlarning hammasiga xosligi yoki xos emasligi
haqidagi fikr ifodalanadi. To‘liq induksiyaning shu asoslari va xulosasi aniq,
ehtimoldan xoli bo‘lgani uchun fikr qat’iy hukmlar orqali beriladi. To‘liq induksiya
bo‘yicha xulosa chiqarish uchun o‘rganilayotgan predmetlar va hodisalar nisbatan
kamroq bo‘lib, ularni birma-bir o‘rganish imkoniyati bo‘lishi lozim.
Masalan:
A
1
predmet V xususiyatiga ega.
A
2
predmet V xususiyatiga ega.
Demak, A
3
dan to A
n
gacha bo‘lgan predmetlarga ham V xususiyat xos.
To‘liqsiz induksiyada bir turkum predmetlarning bir qanchasini o‘rganish
asosida olingan bilimlarga tayanib biror xususiyat shu turkumdagi predmetlarning
hammasiga xosligi haqida xulosa chiqariladi. Bunda xulosa kuzatilgan va
kuzatilmagan predmet va hodisalarga aloqador bo‘ladi. To‘liqsiz induksiyaning
xulosasi ehtimoliy xarakterga ega bo‘ladi. O‘rganilayotgan xususiyat bir turkum
predmetlarning qolganlariga xos yoki xos emasligi noaniq qoladi.
Masalan:
A
1
predmet V xususiyatiga ega.
A
2
predmet V xususiyatiga ega.
Demak, A
k+1
va boshqa A turkum predmetlariga ham V xususiyat xos bo‘lsa
kerak.
To‘liqsiz induksiya turlari:
* Oddiy sanash orqali (mantiq fani o‘rganadi);
* Tizimli (faktlarni tanlash orqali);
* Ilmiy induksiya o‘rganadi (mantiq fani o‘rganadi).
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1246
qarash tarafdorlari Gegelning “Har kim fiziologiya qonunlarini bilmay ham ovqatni
to‘g‘ri hazm qilganidek, mantiq qonunlarini bilmay to‘g‘ri fikrlashlari mumkinligi
to‘g‘risidagi fikrini keltirishadi.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
Fikrlash – shaxs bilish faoliyati jarayoni bo‘lib, voqelikni bevosita va
umumlashgan holda aks ettirish bilan xarakterlanadi. Fikrlash fanlararo tadqiqotlarni,
kompleks fanlarni o‘zida mujassamlashtiradi. Fikrlash insonga haqiqat hodisalari
o‘rtasidagi aloqalarni topish imkonini beradi, lekin aniqlangan bog‘liqlik haqiqatdan
vaziyatning to‘liq holatini aks ettirishi uchun u ob’ektiv, to‘g‘ri yoki boshqacha
aytganda, mantiqqa tayangan, mantiq qonunlariga mos bo‘lishi kerak.
Mantiqiy fikrlash – fikrlashning oliy pog‘onalaridan biri bo‘lib, izchillik, ketma-
ketlik asosida fikrlarning bog‘lanishini bildiradi va shaxs ijodiy faolligining muhim
qirrasini o‘zida aks ettiradi.
Demak, mantiqiy fikrlash – inson tomonidan ko‘rib, eshitib, bilib, his qilib va
anglab olingan borliq, voqelik yoki taassurotlarning boshqalar uchun ham tushunarli
tarzda tafakkur etilishini anglatadi.
Mantiqiylik – tafakkurning yozma va og‘zaki nutqda fikrlash qonunlariga amal
qilish jarayonidir. Bu jarayonda ayniyat, ziddiyat, inkorni inkor hamda еtarli asos
qonunlari o‘zaro uyg‘un holda namoyon bo‘ladi. Ayniyat qonuni har bir narsa-
hodisaning aynan o‘ziga tengligini, fikrda, so‘zlashuv va matnlarda takror so‘zlarni
to‘g‘ri qo‘llashni bildiradi (A-Adir). Ziddiyat qonuni bir vaqtning o‘zida har bir
voqea-hodisani ziddi bo‘lmasligini taqozo etadi (A ham V, ham V emas bo‘la
olmaydi). Uchinchisi istisno qonuni esa muayyan sharoitda voqea-hodisalar aynan
o‘sha holatda bo‘lishi yoki bo‘lmasligini anglatadi (“A V yoki V emasdir”). Yetarli
asos qonuniga kelsak, har bir narsa-hodisaning real asosi bo‘lgani kabi, ularning
in’ikosi bo‘lgan fikrimiz ham asoslanishini ta’kidlaydi (Agar V mavjud bo‘lsa, uning
asosi sifatida A ham mavjud).
Mantiqiy fikrlashni rivojlantirish mezonlari:
* Tafakkurning mustaqilligi;
* O‘quv materialini o‘zlashtirishning tezligi va mustahkamligi;
* Standart bo‘lmagan vazifalarni hal qilishda zehn (fikrlashning) tezligi;
* O‘rganib chiqilayotgan huquqiy vaziyat mazmuniga chuqur kirib borish
(muhim bo‘lgan nazariyani muhim bo‘lmagan nazariyadan ajrata bilish);
* Fikrlashdagi tanqidiylik.
Mantiqiy fikrlashning rivojlanganlik darajasini belgilovchi mezonlar:
* Mantiqiy fikrlashga nisbatan motivatsiyani qaror topganligi;
* Mantiqiy fikrlash qobiliyatlarining shakllanganligi;
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1248
Huquqshunosning nutqi, ilmiy-pedagogik, rahbarlik faoliyati mantiqiy
fikrlashga asoslanishi kerak. Shundagina faoliyatning barcha sohalarida mantiqiy
ketma-ketlik, izchillik va muayyan samaraga erishish mumkin.
Har bir inson kichik yoshidan boshlab mantiqiy fikrlashni rivojlantira boshlaydi.
Insonning psixofiziologik xususiyatlari turli xil bo‘lganligi bois, bu jarayon har bir
insonda bir xil kechmaydi. Biroq, mantiqiy fikrlash rivojlantirish yo‘llari va usullari
yuzasidan foydali bo‘lgan tavsiyalar ishlab chiqilib, amaliyotda qo‘llanilib
kelinmoqda.
Mantiqiy fikrlashni rivojlantirish usullari – mantiqiy o‘yinlar, topishmoqlar,
masalalar va boshqotirmalarni еchish va bajarish, shaxmat o‘ynash, kitob o‘qish,
tanqidiy fikrlashni o‘rganish, munozaralarda ishtirok etish, fikrlash jarayonini
tasavvur qilish, vaziyatlarni simulyatsiya qilish, kundalik yuritish va b. Bu jarayonda
har bir elementga jiddiy e’tibor qaratish, turli xil predmetlar o‘rtasidagi bog‘liq
bo‘lmagan yoki mavhum bo‘lgan jihatlarni qidirib topish, yangi faktlarni aniqlash va
taqqoslash orqali mantiqiy fikrlashni rivojlantirish mumkin.
O‘quv jarayonida esa, mantiqiy fikrlashni rivojlantirishga yo‘naltirilgan
topshiriqlardan foydalanish ko‘p hollarda loyihalar metodi, tadqiqot metodi,
dasturlashtirish va muammoli o‘qitish metodlaridan foydalanishni ham taqozo etadi.
Mantiqiy fikrlashni aniqlashning bir necha usullari mavjud:
Birinchisi, bu tafakkur orqali dunyoni o‘zlashtirib borishga qaratilgan murakkab
bilim jarayoni;
Ikkinchisi, doimiy ravishda yangi narsalarni, yangiliklarni qidirish va kashf
etish.
Fikrlash muammoli vaziyat vujudga kelgan vaqtdan boshlanadi.
Xulosa shuki, inson vaziyatni muammo sifatida tushunadi va uning еchimi
uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga oladi. O‘sha paytdan boshlab aqliy faoliyatga
safarbar qilinadi va muammoni hal qilish uchun o‘z harakatlarini muayyan ketma-
ketlikda amalga oshiradi. Bu ketma-ketlik quyidagi harakatlarni o‘z ichiga oladi:
* Muammoni bayon qilish va qidiruv zonasini cheklash;
* Gipoteza qurish va uni tekshirish;
* Gipotezani sinab ko‘rishdan keyingi harakatlar va natijalarni aks ettirish.
Kun davomida turli xil hayotiy, kasbiy yoki psixologik muammolarni hal
qilishimizga to‘g‘ri keladi. Jumladan, insonlar bilan aloqa o‘rnatish,
hamsuhbatimizning xatti-harakatlarini oldindan bilishga intilish, o‘z qobiliyatimizni
to‘g‘ri baholay olish kabi. Misol uchun, televizorda yangiliklarni tomosha qilish yoki
kitob o‘qish jarayonida yangi ma’lumotlar va faktlarga ega bo‘lib boramiz. Nimani
o‘tkazib yuborganingizni o‘ylab ko‘ring! Atrofingizda bo‘layotgan vaziyatlarni tahlil
|
| |
Turli muhitlarda elektr tokining tabiati. Reja: Vakuumda elektr toki

|
Turli muhitlarda elektr tokining tabiati. Reja: Vakuumda elektr toki
|
bet | 1/3 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 87,31 Kb. | | #136755 |
Bog'liq Turli muhitlarda elektr tokining tabiati. 14- mavzu
Turli muhitlarda elektr tokining tabiati.
Reja:
1. Vakuumda elektr toki.
2. Elektrolitlarda elektr toki.
3. Gazlarda elektr toki.
Tayanch iboralar.
Anod + katod –
Batareaning musbat qutbi bilan A elektrod anod, manfiy qutbi bilan ulangan K elektod katod deyiladi. Turli muhitlarda elektr tokining biati haqida fikr yuritishdan oldin “elektr ” va “elektr toki ” to’g’risida to’xtalib o’tishimiz lozim.
Zaryadli zarrachalarning ma’lum bir tomonga tartibli harakatiga “elektr toki” deyiladi . zaryadlar ikki turga bo’linib ,”+” va ”-” moduli jihatidan tengdir. Boshqacha aytganda neytral jismdagi musbat va manfiy zarralarning miqdori hamma vaqt o’zaro teng bo’ladi. Nechta musbat zarra bo’lsa , manfiy zarralar soni ham shuncha bo’ladi. Yakkalangan sistemadagi zaryadlar miqdori vaqt o’tishi bilan o’zgarmaydi. Bu hol zaryadlarning saqlanish qonuni deb yuritiladi. Biz elektr tokining turli muhitlarda namoyon bo’lishini ko’rib chiqmoqchimiz. Gazning zichligi biror yo’l bilan kamaytirilganda molekulalarning o’rtacha erkin yugirish yo’li uzunligi u joylashgan idishning o’lchamlariga yaqin bo’lsa bunday siyraklashgan gaz vakuum deyiladi.
Hozirgi paytda mavjud bo’lgan vakuum texnikasi gazning zichligini 109 marta kamaytirish imkonini beradi. Yuqori vakuumda idish ichida qolgan molekulalar soni – 1010 sm3 bo’lib, havo uchun molekulalarning tartibsiz harakati tezligi 500m/s ni tashkil etadi.Yuqori vakuumda tok tashuvchi yo’q va uning uchun u izalyatordir. Lekin vakuumda elektr toki hosil qilish mumkun. Elektronlarning jismdan chiqish hodisasi elektronlar emissiyasi deyiladi. Jism qizdirilganda elektronlarning undan chiqish hodisasi termoelektron emissiyasi deyiladi. Bu hodisa Edison tomonidan kashf etilgan. Vakuumda tok hosil qilishda zaryad tashuvchi zarralarni yuzaga keltirishda termoelektronemissiyadan foydalngan. Bu hodisani tajriba asosida ko’rib chiqadigan bo’lsak nay ichiga katod sifatida ingichka sim kavsharlab, uning uchlarini tashqariga chiqarib qo’yamiz. Termoelektron emissiya hodisasi elektron tayyorlashda, elektron emissiya hodisasiga asosanishlaydigan asboblarni chiqarishda tayyorlaniladi. Elektron lampa ichida havosi so’rib olingan l va bir necha elektronlar kavsharlangan shisha yoki metal balondan iborat.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roli

|
Mantiqiy fikrlash va mazmunli ifodalashning yurist faoliyatidagi roliBog'liq 189 Norboboyev Baxtiyor Jaxongir ogli 1245-1258Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(5), May, 2023
1251
Adapt/Moslashtirish. Ehtimol aynan o‘zingiz muammo еchimini topgandirsiz,
lekin hozircha bu sizga noma’lum. Ba’zan bitta muammoni hal qilish uchun ishlab
chiqilgan g‘oya, boshqa bir masalaga еchim bo‘lishi ham mumkin. E’tiboringizga bir
misolni taqdim qilmoqchiman. Yangi vaziyatga muvaffaqiyatli moslashtirish uchun
Netfliks kompaniyasi 1999 yilda DVD ijarasi bo‘yicha o‘z faoliyatini boshlaydi.
Ammo Blokbasterdan farqli ravishda ular kelajak onlayn translyatsiyalarga bog‘liq
ekanligini anglab, o‘z biznes rejasini o‘zgartiradi. Endilikda Netfliks an’anaviy
televizion tarmoqlarning jiddiy raqobatchisiga aylandi. Blokbaster esa, 2013 yilda
biznesdagi faoliyatini yakunlagan.
Magnify/Kattalashtirish (kengaytirish). Vaziyat yoki muammoning bir tomoniga
o‘zgartirish kiriting. Bu sizga mahsulot yoki vaziyatning qaysi qismi eng muhimligini
aniqlash imkonini beradi. Misol uchun, mahsulot ishlab chiqarish ko‘lamini
kengaytirish yoki shu mahsulotga e’tiborini qaratgan tashkilot aspektini
kattalashtirish bo‘lishi mumkin.
Put to Other Uses/Boshqa tarzda foydalanish. Bu moslashtirishga juda o‘xshash.
U mavjud g‘oya yoki konsepsiyadan yangi ko‘rinishda foydalanishni nazarda tutadi.
Misol uchun, okean chiqindilaridan poyavzal yoki biror bir shunga o‘xshash
mahsulotni ishlab chiqarishda foydalish tarzida bo‘lishi mumkin.
Eliminate (or Minify)/Yo‘q qilish (olib tashlash, bartaraf etish yoki minimal
ta’sirini kamaytirish). Bunda samarasiz jarayonlarni soddalashtirish orqali yo‘q qilish
nazarda tutilgan. Masalan, Applening MacBook Airga optik CD/DVD drayverini
ularni ingichka va еngil qilish uchun qo‘shilmaslik to‘g‘risidagi qarorini keltirish
mumkin.
Rearrange (or Reverse)/Qayta o‘zgartirish (yoki teskari). Jarayon yoki
mahsulotning yo‘nalishini o‘zgartirish lozim. Buni ishning asl maqsadiga mutlaqo zid
ravishda amalga oshirish kerak. Ba’zida mahsulotning yo‘nalishini yoki jarayonni
o‘zgartirish sizga unga nisbatan boshqa tomondan qarash imkonini beradi. Bu sizdagi
noodatiy, kreativ qarashni yuzaga keltiradi. Misol uchun, qarorlarni qabul qilishda
har doim “yuqoridan pastga” prinsipini qo‘llagan tashkilot, “pastdan yuqoriga”
yondoshish orqali qaror qabul qilish jarayonini yaxshilashi mumkin.
SCAMPER – huquqiy vaziyatlarga еchim taqdim etishda g‘oyalarni ishlab
chiqish uchun ajoyib usullardan biri hisoblanadi. Bu har qanday muammo uchun
amal qiladi va tez yuqori sifatli fikr topish imkonini beradi.
Tafakkurning asosiy mantiqiy shakllari – tushuncha, hukm va xulosa chiqarish
hisoblanadi. Xulosa chiqarish ma’lum bo‘lgan bilim orqali noma’lum bilimni
vujudga keltirishdir. Xulosa chiqarish vositali yangi bilim bo‘lib, u bizning oldingi
|
| |
Foydalanuvchi interfeysini

|
Foydalanuvchi interfeysini
|
Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 48,92 Kb. | | #105164 |
Veb-sahifalar mijoz tomonidan foydalanuvchi interfeysini ta’minlash uchun mavjud.
Mijoz va server o‘rtasidagi aloqa HTTP/HTTPS protokollar orqali amalga oshiriladi.
Mijoz dasturiy ta’minoti tizim foydalanuvchisi mijoz tomonida foydalanuvchi interfeysini ta’minlashdaniborat va buning uchun TCP/IP protokollaridan foydalaniladi.
Server tomonida veb-server EJB uchun, ma’lumotlar bazasi serveri esa saqlash uchun mo ‘ljallangan ma’lumot.
|
| |
Zamonaviy elektronika elementlarini tigelsiz o‘stirish usullari

|
Zamonaviy elektronika elementlarini tigelsiz o‘stirish usullari
|
bet | 6/11 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #148481 |
Bog'liq Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti fakultetiZamonaviy elektronika elementlarini tigelsiz o‘stirish usullari
Tigelga yaroqli materiallarning cheklanganligi tufayli bu usullarni qo‘llash ham nisbatan cheklangan. Tigelga yaroqli asosiy materiallardan biri platinadir. Silikat germaniyli (Ge) va silikat kremniyli (Si) monokristallarini o‘stirishda ishlatiladigan platinali tigellarda eritma odatda kislorod bilan to‘yintiriladi. Misol, silikat germaniy (Ge) va silikat kremniy (Si) monokristallini o‘stirish jarayonida kremniyga konsentratsiyasi 105 sm-3 germaniyga konsentratsiyasi 107sm-3 kremniyga qadar kislorod kirishmalari kirishi mumkin. Pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli monokristallarni o‘stirish jarayonida esa platinali tigel bo‘lgani uchun faqat kislorod atomlari kirishi mumkin. Pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli materiallarni tigelsiz o‘stirish usullarini Varneyl usuli misolida ko‘rishimiz mumkin (2.2-rasm). Pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli selenli monokristalli yaxlit silindr shaklidagi silenli kremniy (Si) va silenli germaniyning (Ge) tekislik yщnalishlari Miller indekslari orqali berilgan namunasi shtokka mahkamlanadi. YUqoridagi shtokka mahkamlangan kichkina tirqishli idishda maydalangan holdagi o‘stirilayotgan pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli eritma material kukuni solinadi. SHtoklarni o‘zgarmas tezlikda aylantirish yoki bir biriga nisbatan yaqin masofaga ko‘chirish mumkin. Silikat kremniyning va silikat germaniyning tor (chegaralangan) qismida issiqlik manbai yordamida erigan soha hosil qilinadi. Erigan soha sirt taranglik kuchlari ta’sirida ushlab turiladi. YA’ni erigan soha og‘irligi sirt taranglik kuchlari ta’siridan kam bo‘lgan holda ushlab turiladi. O‘stirilayotgan pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli kristall diametri sohaning kritik uzunligi va material xossalariga, ya’ni (G/d)1/2ga bog‘lik bo‘ladi (G – suyuqlik-qattiq jism orasidagi sirt tarangligi, d – erigan moddaning solishtirma og‘irligi). Issiqlik manbai sifatida yuqori chastotali induktiv qizitish, elektron-nurli yoki radiatsion usullar qo‘llanilishi mumkin.
Nostexiometrik eritmalardan pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli kristallarni o‘stirish. Bu usul nisbatan universal usul bo‘lib, uning yordamida har qanday erish haroratiga ega bo‘lgan, hamda bug‘lar bosimi katta bo‘lgan pe’zoelektrik yarim o‘tkazgichli birikmalarini ham o‘stirishda qo‘llash mumkin. Bu usulda o‘stirish jarayonida eritmalar tayorlashda erituvchi neytral moddadan (o‘stirilayotgan material tarkibiga kirmagan moddadan) yoki birikma tarkibiga kiruvchi moddalardan ham foydalanish mumkin. Rasm 2.3 ga qarang.
|
| |
Milí občané - bet 2

|
Milí občané
|
bet | 2/2 | Sana | 31.12.2019 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #7128 |
Vyzrálý kompost má hnědou až tmavohnědou barvu, drobkovitou strukturu, nezapáchá - ale voní jako lesní půda!
.
PROBLÉMY S KOMPOSTEM
Zápach - Může za to špatné složení nebo nedostatek vzduchu. Není – li kompost dobře provzdušněn, hnije. Pokud kompost pravidelně promícháváte, zkuste mu dodat uhlík přidáním hnědého materiálu (větve, listy, piliny, karton). Problémem může být v plnění kompostéru pouze posekanou trávou, je třeba průběžně doplňovat kompostér o vhodné biologicky rozložitelné materiály.
a) Je-li kompost příliš vysušený, zalijte jej vodou, nejlépe dešťovou a dodejte mu dostatek dusíku ze zbytků zeleniny a ovoce či posekané trávy.
b) Je-li kompost příliš mokrý, přidejte jemný dřevní odpad, drcený karton, zeminu.
|
| |
konstruktor - Kurs ishi mavzu: Turlarni dinamik ta’rifi. Toshkent-2023 Turlarni dinamik ta’rifi

|
Kurs ishi mavzu: Turlarni dinamik ta’rifi. Toshkent-2023 Turlarni dinamik ta’rifi
|
bet | 2/3 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #263869 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu Turlarni dinamik ta’rifi. Toshkent-2023 Turlarnkonstruktor deb nomlangan maxsus usullar ham qo'llaniladi . Ushbu sinfning yangi ob'ekti yaratilganda konstruktorlar chaqiriladi. Konstruktorlar ob'ektni ishga tushirishni amalga oshiradilar. Ushbu sinfning yangi ob’ekti yaratilganda konstruktorlar chaqiriladi. Konstruktorlar ob’ektni ishga tushirishni amalga oshiradilar va sinflarni initsializatsiyalashga imkoniyat beradi, sinfning obyektini hosil qilganimizda, u xotiradan joy ajratadi. Ya’ni konstruktor – bu oddiy (struktura bo’yicha) funksiya, kirish ma’lumotlarini olib, sinf maydonlarini o’zlashtiradi. Konstrukto hosil qilingan har qaysi obyekt uni chaqiradi. Konstruktorlar biz biladigan metodlardan bir farqli jihati bor ekan bu esa hech qanday qiymat qaytarmaydi: na int tipi, na float tipi, na double tipini va hattoki void tipini ham.Shunaqa metod ham bularkanmi mana bularkanu. C# tilida biz agar konstruktor yozish esimizdan chiqib qoladigan bulsa o’zi jimlik buyicha sinf bitta konstruktorni yaratadi ammo u bizga kurinmaydi.Bunday konstruktorlarni standart konstruktorlar ham deb atashadi. Bunday konstruktorning parametrlari va tanasi yo‘q. Buni kurishingiz uchun oddiy misolni siz uchun tayorlab quydim:
using System;
namespace HelloApp
{
public class Talaba
{
public string ismi ;
public int yoshi ;
}
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
Talaba Shohruh=new Talaba();
}
}
}
Kurdingizmi qanday aqlli tilni o’rganayapsiz. Konstruktorni asosiy qoidalaridan biri bu konstruktorning nomi sinf nomi bilan bir xil buladi. Konstruktorlarni asosiy qolipi bir xil bulgani bilan ular parametrlarining turlar bilan( int, string) farq qilishi mumkin. Talaba nomli class yaratamiz va uning ob’ekttini hosil qilamiz.
using System;
namespace Hello
{
public class Talaba
{
public string ismi ;
public int yoshi ;
}
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
Talaba a = new Talaba();
a.ismi = "Shohruh";
a.yoshi = 24;
Console.ReadKey();
}
}
}
Talaba ob’ektini yaratish uchun
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 11/11 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #148481 |
Bog'liq Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti fakultetiFoydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Karimov I.A. “Jahon moliyaviy – iqtisodiy inqirozi, O’zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari”. Toshkent.: O’zbekiston NMIU, 2009 yil
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat yengilmas kuch. Toshkent.: Ma’naviyat 2008 y
I.A.Karimov O’zbekiston XXI asr bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari.-T.:O’zbekiston, 1997.- 356 b
Barkamol avlod O’zbekison taraqqiyotining poydevori. Toshkent. 1997
A.T. Mamadolimov. M.N.Tursunov. “Yarim o’tkazgichli quyosh elementlari fizikasi va texnologiyasi” Toshkent., 2002 y.
Lidorenko N.S., “Issledovaniya po priyemu preobrazoniya solnochnoy energii v elektricheskuyu” «Geliotexnika» № 5 1977 y
J.Tvaydalli, A.Uyeyr., «Vozobnovlyamiye istochniki energii» M. Energoatomizdat 1990 g
S.Zi. Fizika poluprovodnikovыx priborov. Kniga 2 M., “Mir”, 1984
Koltun M.M. “Solnechnыye elementi” M., Nauka 1987 g
Raugenbax.G., Spravochnik po proyektirovaniyu solnechnыx batareiy. M., Energoatomizdat. 1983 g
Al’ferov J.I. «Geliotexnika» № 2. 1981 y
Novoye polucheniye monokristallov poluprovodnikov sbornik statyey.
per.s angl, Kolocheva B.A. 1966
Risboyev T. “Kremniyli quyosh elementining asosiy xarakteristikalarini o’rganish” “Umumiy fizika” kafedrasi. GulDU. Guliston. 2005 yil
Al saud – M.S., Axmedov F, Tursunov M. «Geliotexnika» Toshkent 1994 y
M.Azizov «Yarimo’tkazgichlar fizikasi». Toshkent. 1974 y
X.Akromov, Z.Zaynobiddinov, A.Teshaboyev «Yarim o’tkazgichlarda fotoelektrik xodisalar» Toshkent 1994 y
Z.Zaynobiddinov, A.Teshaboyev, I.Karimov, N.Raximov, R.Aliyev «Yarim o’tkazgichli asboblar fizikasi» Andijon 2002 y
O’zbek sovet ensiklopediyasi. 1- t, «Fan» 1977 y
Seiyechenko V.K. Saidov M.S. Poverxnosti yavleniya v metalax I splavah FMM. 9,2. 1960
Grilixes V.A., Orlov P.P., Popov L.V. «Solnechnaya energiya i kosmicheskie poletы». M., Nauka, 1984.
Reinahrts K.K. Photovoltaic power generator in space – In: Proc. 2 E.G. Photovolt. Solar Energy Conf., Berlin, 1979; N.Y.: IEEE, 1979, p. 456.
Cohen S.S., Norton J.F., Koch E.F., Weisel G.I. Appl. Phys., 1985, 57, №4, r. 1200-1213.
Scilard A.P. Ion beam process Adv., Electron mat. and device technol. symp., San-Fransisko, Calif., Apr.,
Zadde V.V., Zinovev K.V. i dr., Elektronnaya promыshlennost, 1980, №1, str. 53-55.
Internet ma’lumotlari. http://www.courier.com.ru/energy.
http://db-maker.narod.ru/energy.htm.
Toneva A. et all., Phys. Jour. of Bulg. 1984, 11, №3, p. 292-297.
|
| |
O‘simliklarning generativ organlari evolyutsiyasi

|
O‘simliklarning generativ organlari evolyutsiyasi
|
bet | 13/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 379 Kb. | | #103049 |
Bog'liq BIOLOGIYA Toplam 2022O‘simliklarning generativ organlari evolyutsiyasi. O‘simliklarning generativ organlaridagi evolyutsion o‘zgarishlar 3-laboratoriya mashg‘uloti.
Hayvonot dunyosida evolyutsion ozgarishlar. Turli sistematik guruhlargamansub hayvonlar tuzilishi va hayotiy jarayonlari o‘rtasidagi umumiy belgilar. Hayvonot dunyosining turli sistematik guruhlari o‘rtasidagi filogenetik munosabatlar. Ko‘p hujayrali organizmlarda yuz bergan evolyusion o‘zgarishlar. Xordalilarda yuz bergan evolyusion o‘zgarishlar.
Tirik organizmlarda o‘z - o’zini idora etish organlari: gumoral va nerv sistemalari evolyutsiasi. Tirik organizmlarda o‘z - o‘zini idora etish mexanizmlari. Bir hujayrali va ko‘p hujayrali organizmlarning gumoral boshqaruv tizimidagi evolyutsion o‘zgarishlar.
Hayvonlarning tana qoplami va harakat organlari organlari evolyutsiasi. Bir va ko‘p hujayrali hayvonlarning tana qoplami va harakat sistemalaridagi evolyutsion o‘zgarishlar.
Hayvonlarning nafas olish organlari evolyutsiasi. Bir va ko‘p hujayrali hayvonlarning nafas olish sistemasidagi evolyutsion o‘zgarishlar.
Hayvonlarning qon aylanish organlari evolyutsiasi. Bir va ko‘p hujayrali hayvonlarning qon aylanish sistemasidagi evolyutsion o‘zgarishlar Hayvonlarning hazm qilish organlari evolyutsiasi. Bir va ko‘p hujayrali hayvonlarning hazm qilish sistemasidagi evolyutsion o‘zgarishlar.
Hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolyutsiasi. Bir va ko‘p hujayrali hayvonlarning ayirish va jinsiy sistemalaridagi evolyutsion o‘zgarishlar.
3-laboratoriya mashg‘uloti. Mavzular kesimida amaliyotga yo‘naltirilgan (kompetentlikka) va fanlararobog‘liqlikka doir masalalar (mantiqiy) yechish.
3. O’quvchilarning bilim va ko’nikmalarini baholash.
O’quv dasturi davomida o’tkazilgan mavzular bo’yicha o’quvchilar tomonidan o’zlashtirilgan bilim va ko’nikmalar ichki nazorat bo’yicha amaldagi tartib asosida baholanadi.
Baholash usullari yozma, og’zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo’lib, ular o’quv elementini o’zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo’yilgan maqsadga hamohang bo’lishi lozim.
|
| |
Biosferada moddalar va energiyaning davriy aylanishi

|
Biosferada moddalar va energiyaning davriy aylanishi
|
bet | 12/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 379 Kb. | | #103049 |
Bog'liq BIOLOGIYA Toplam 2022Biosferada moddalar va energiyaning davriy aylanishi. Biosfera global biosistema va ekosistema. Moddalarning davriy aylanishi haqida tushuncha. Biosferada moddalar va energiya almashinuvining ahamiyati.
Moddalarning geologik va biologik davriy aylanishi. Biogeokimyoviy davriy aylanish. Biosferaning barqarorligini ta’minlovchi mexanizmlar.
Biogeokimyoviy sikllar. Biogeokimyoviy sikl. Biogen elemantlarning aylanish tezligi. Biosferada suv va ayrim elementlarning davriy aylanishi: suv, uglerod, azot, kislorod, fosfor va oltingugurtning davriy aylanishi. Biogen elementlar davriy aylanishining ahamiyati evolyutsiyasining bosqichlari. Biogenez bosqichi.
Biosfera evolyutsiyasining noogenez bosqichi. Noozfera tushunchasi. Organik olam sistematikasida odamning tutgan o’rni. Biosfera evolyutsiyasining noogenez bosqichi. Noogenika haqida tushuncha.
Inson biosferaning tarkibiy qismi. Insonning biosferaga ta’siri.
Biosferadagi inson faoliyati bilan bog‘liq global ekologik muammolar. Atrof -muhitning ifloslanishi. Tabiiy resurslarning turlari Ekologik muammolarning kompleks yechimi.
Tabiatni muhofaza qilish. O’simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish. Maxsus muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar. O’zbekiston qo‘riqxonalari, buyurtmaxonalar, milliy bog‘lar, Botanika bog‘lari, hayvonot bog‘lari, tabiat yodgorliklari. Xalqaro “Qizil kitob”, O‘zbekistonning “Qizil kitobi”.
Ekskursiya. O’simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qiluvchi maxsus hududlarga ekskursiya.
Mavzular kesimida amaliyotga yo‘naltirilgan (kompetentlikka) va fanlararo bog‘liqlikka doir masalalar (mantiqiy) yechish.
ORGANIK OLAM FILOGENEZI
Organik olam filogeneziga umumiy ta’rif. Organik olam filogenezi yoki filogeniya - organizmlarning tarixiy rivojlanishi. Arogenez, allogenez, katagenez yo‘nalishlari haqida umumiy tushuncha
O‘simliklar dunyosida evolyutsion ozgarishlar. O‘simliklarning vegetativ organlari evolyutsiyasi. O‘simliklarning vegetativ organlaridagi evolyutsion o‘zgarishlar. Yuksak o‘simliklarning vegetativ organlari uzoq davom etgan filogenez natijasidir
|
| |
Ekskursiya - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi payariq tuman 2-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 11/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 379 Kb. | | #103049 |
Bog'liq BIOLOGIYA Toplam 2022Ekskursiya. Tabiiy va sun’iy ekotizimlarga ekskursiya. Tabiiy va sun’iy ekotizimlar, ular o‘rtasidagi biologik munosabatlar.
Laboratoriya mashg‘uloti. Tabiiy va suniy ekotizmlar o‘rtasidagi o‘xshashlik va farqlarni aniqlash.
Biogeotsenozlarning barqarorligi. Ekosistemalarning barqarorligi.
Biogeotsenozlarning barqarorligini ta’minlovchi omillar.
Biogeotsenozlarning almashinuvi - ekologik suksessiya. Birlamchi suksessiyalar. Ikkilamchi suksessiyalar.
Inson ekologiyasi. Antropogen ekotizimlar. Antropogen ekotizimlarning inson salomatligiga ta’siri. Odamlarning ekologik muhitga moslanishlari. Adaptiv tiplar. Arktik, tropik, tog‘, sahro, yarim sahro, cho‘l adaptiv tiplar. Inson populyastiyalarida demografik o‘zgarishlar.Antropogen ekosistemalar, ularning inson salomatligiga ta’siri.
Mavzular kesimida amaliyotga yo‘naltirilgan (kompetentlikka) va fanlararo bog‘liqlikka doir masalalar (mantiqiy) yechish.
HAYOTNING BIOSFERA DARAJASIDAGIUMUMBIOLOGIK QONUNIYATLAR
Hayotning biosfera darajasining o‘ziga xos jihatlari. Biosfera haqida tushuncha. Biosfera haqidagi ta’limot. Biosfera darajasining xususiyatlari Biosfera darajasining ahamiyati.
Biosfera. Biosfera chegaralari. Biosferaning chegaralari: litosfera, atmosfera,gidrosfera. Atmosferaning qatlamlari: troposfera, stratosfera va ionosfera.
Biosferaning tarkibi. Biosfera tarkibiga kiradigan moddalar tasnifi.
Biosferaning tarkibi: biosferaning tirik moddasi, qattiq moddalar, biogenmoddalar, biogen va abiogen hosil bo‘luvchi moddalar, radioaktiv moddalar, tarqoq atomlar, kosmik moddalar.
Biosferada tirik moddalarning funksiyalari. Tirik organizmga xos hususiyatlar. Biosferada tirik moddaning vazifalari: energetik, konsentratsiyalash, destruktiv, muhit yaratish, gaz almashinish, oksidlanish - qaytarilish, transport funksiyalari.
Biosfera biomassasi. Biosfera biomassasi. Quruqlik biomassasi. Tuproqbiomassasi. Okean biomassasi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi payariq tuman 2-son kasb-hunar maktabi
|
Turning population tuzilmasi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi payariq tuman 2-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 10/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 379 Kb. | | #103049 |
Bog'liq BIOLOGIYA Toplam 2022Turning population tuzilmasi. Populyatsiyalarning ekologik ta’rifi.
Populyatsiyalarning ko‘rsatkichlari: populyatsiya gomeostazi, populyatsiya soni, populyasiya zichligi, jinsiy tarkibi, yosh tarkibi, tug‘iluvchanlik, o‘lim ko‘rsatkichi, biotsenozning tur tarkibi, turlarning soniga ko‘ra nisbati, fazoviy strukturasi, etologik (hulq - atvor) strukturasi;
Ekosistemaning trofik strukturasi. Ekosistemaning strukturasi.
Moddalarning davriy aylanishida bajaradigan vazifasiga ko‘ra, funksional guruhlari: produtsentlar, konsumentlar yoki redutsentlar. Organizmlarning oziq orqali bog‘lanishlari. Oziq zanjiri va oziq to‘ri, trofik darajalar.
Ekotizmlarning mahsuldorligi. Biomassa tushunchasi. Ekosistemadagibirlamchi va ikkilamchi mahsuldorlik.
Ekologik piramida qoidasi. Biomassa va energiya piramidasi.
Ekologik piramidalar. Ekologik piramida qoidasi. Sonlar piramidasi.
Biomassa piramidasi. Energiya piramidasi.
2-Laboratoriya mashg’uloti. Oziq zanjiri va ekologik piramidalarga oid masalalar yechish. Ozuqa zanjiri va ekologik piramida qoidasi asosida sxemalar tuzish va masalalar ishlashni o‘rganish.
Tabiiy ekotizmlar. Tabiiy ekotizimlar: quruqlikdagi ekotizimlari, chuchuk suv ekotizimlari, dengiz ekotizimlari. Quruqlik ekosistemalari:arktik va alp tundrasi, shimoliy ignabargli daraxtlardan tashkil topgan o‘rmonlar, mo‘tadil iqlimdagi o‘rmonlar, mo‘tadil iqlimdagi dasht, sahrolar, tropik o‘rmonlar. Chuchuk suv ekosistemalari: ko‘l, hovuz, daryo, soy, buloq va botqoqlar. Dengiz ekosistemalari: ochiq dengizlar (okean), kontinental shelflar, ko‘rfazlar, bo‘g‘ozlar, daryolar quyilish joyi (limanlar).
Markaziy Osiyo va O‘zbekistonning tabiiy ekotizimlari.
O‘zbekistonning tabiiy ekotizimlari. Cho‘l, to‘qay, adir, yaylov ekotizimlari.
Tabiiy ekotizimlardan oqilona foydalanish. Tabiiy va sun’iy ekotizimlar, ular o‘rtasidagi biologik munosabatlar.
Sun’iy ekotizmlar. Sun’iy ekosistemalar. Agroekosistemalar, shahar ekosistemalari, kosmik ekosistemalar. Sun’iy ekosistemalardan oqilona foydalanish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi payariq tuman 2-son kasb-hunar maktabi
|
-boskich.
Yakuniy qism (10 daq)

-boskich. Yakuniy qism (10 daq)
B C toifa tuzil OMT Elmuratov X
O’qituvchi: Sharipova Dilfuza. Kichik guruhlarda ishlash qoidasi 1. Talabalar ishini bajarish uchun zarur bilim va masalalarga ega bo’lmogi lozim. 2. Guruhlarga aniq topshiriqlar berilmog’i lozim. 3. Kichik guruh oldiga qo’yilgan topshiriqni bajarish uchun etarli vaqtajratiladi. 4. Guruhlardagi fikrlar chegaralanmaganligi va tazyiqqa uchramasligi xaqida ogohlantirilishi zarur. 5. Guruh ish natijalarini qanday taqdim etishini aniq bilishlari, o’qituvchi ularga yo’riqnoma berishi lozim. 6. Nima bo’lganda ham muloqotda bo’ling, o’z fikringizni erkin namoyon eting. Guruhlarga qo’yilgan ballar ko’rsatkichlari
2,2 – 3 ball – a’lo 1,2 – 2 ball – yaxshi 0,5 – 1,1 ball – qoniqarli 1-guruh 1-o’quv topshiriq: 2-guruh. 3-guruh. 34 Mavzu. Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish qoidalari. Reja: Yonish turlari. O’t o’chirish usullari. O’t ochirish vositalari. Yonish quyidagi turlarga bo’linadi: Yonuvchi aralashmaning bir lahzada yonib o’cnishi; Qizdirish natijasida yonishning vujudga kelishi; Uchqunlanish natijasida alangaga aylanishi; Organik moddalar ichida ro’y beradiganekzotermik reaksiyalr natijasida, yonuvchi aralashmaning tashqaridan qizdirishsiz o’z- o’zidan yonib ketishi; O’z- o’zidan alangalanish, o’z-o’zidan yonishning alanga bilan davom etishi; Portlash- kimyoviy jarayonning bosim va quvvat hosil qilish bilan o’tishi. Har qanday yong’inni o’chirganda uning kuchiyishiga olib kelmaydigan omillarni va sharoitni aniqlash muhimdir. Yonishning davom etishini to’xtatuvchi sharoit yaratish katta ahamiyatga ega. Download 5,07 Mb.
|
Dvigatel moylarining tasnifi

|
Dvigatel moylarining tasnifi
|
bet | 1/4 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 190,63 Kb. | | #143524 |
Bog'liq Abbosxon
Dvigatel moylarining tasnifi
Amerika neft instituti (API), Yevropa avtomobil dizaynerlari assotsiatsiyasi (ACEA), Yaponiya avtomobil standartlari tashkiloti (JASO) va avtomobil muhandislari jamiyati (SAE) kabi standartlar va sanoat tashkilotlari moylash materiallari uchun maxsus standartlarni belgilaydi. Har bir standart spetsifikatsiyalar, fizik xususiyatlar (masalan, yopishqoqlik), dvigatel sinovlari natijalari va moylash materiallari va moylarni shakllantirishning boshqa mezonlarini belgilaydi. RIXX moylash materiallari API, SAE va ACEA talablariga to‘liq javob beradi.
Dvigatel moylarining API tasnifi
API dvigatel moylarini tasniflash tizimining asosiy maqsadi sifat bo'yicha tasniflashdir. Kategoriyalar asosida sinfga harf belgisi tayinlanadi. Birinchi harf dvigatel turini (S - benzin, C - dizel), ikkinchisi - ishlash darajasini ko'rsatadi (daraja qanchalik past bo'lsa, alifbo harfi qanchalik baland bo'lsa).
Benzinli dvigatellar uchun API motor moylari tasnifi
API indeksi
|
Qo'llanilishi
|
SG
|
1989-91 yillar dvigatellari
|
Ш
|
1992-95 yillar dvigatellari
|
SJ
|
1996-99 yillar dvigatellari
|
ANJIR
|
2000-2003 yillar dvigatellari
|
SIZ
|
dvigatellar 2004-2011 yillar
|
|
|
| |
1-mavzu. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Reja: Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati

1-MAVZU. YO‘NALISHGA KIRISH FANINING MAQSAD VA
VAZIFALARI.
Reja:
1. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari.
2. Fanning bakalavr tayyorlashdagi ahamiyati.
3. Avtomobil transportining ahamiyati va mamlakat iqtisodiyotida tutgan
o‘rni.
1.1. Yo‘nalishga kirish fanining maqsad va vazifalari.
Tayanch so‘zlar va iboralar: Transport vositalari muhandisligi, avtomobil
servisi, yo‘l harakatini tashkil etish.
Oliy ta’lim muassasining birinchi kursiga qabul qilingan talabalar ko‘p qirrali
yangi hayotga, talabalar jamoasiga kirib boradilar, mustaqil ish ko‘nikmasini
shakllantiradilar, ular uchun yangi bo‘lgan o‘quv jarayonining shakl va maqomini
egallab boradilar. Birinchi kurs talabalari institut tarixi uning rivojlanishi, institutda
ta’lim oladigan yo‘nalishlar, mutaxassisliklar va tanlagan kasblari bo‘yicha
tasavvurga ega bo‘lishlari kerak.
Shu o‘rinda ushbu “Yo‘nalishga kirish” fani
60712500–“Transport
vositalari muhandisligi (avtomobil transporti)” ta’lim yo‘nalishlariga
qabul
qilingan talabalari uchun o‘zlari tanlagan yo‘nalishning tub mazmun va mohiyati,
kelajakda qaysi soha xizmat ko‘rsatish tarmoqlarida faoliyat olib borishi, yosh
kadrlarga qo‘yiladigan talablar va institutda kunduzgi 4 yil (sirtqi 5yil) davomida
davlat ta’lim standartlari va yo‘nalish bo‘yicha ishlab
chiqilgan malaka talablari
asosida o‘qitiladigan majburiy fanlar (majbiriy (gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy
fanlar, matematika
va tabiiy-ilmiy fanlar, umumkasbiy fanlar, ixtisoslik fanlar)),
tanlov fanlari kabi fanlarning bir-biriga uzviy bog‘liqligi ta’minlanadi.
Fanning
maqsad va vazifalari, mazmuni, fan bo‘yicha tayyorlangan
darslik va uslubiy
ko‘rsatmalarda o‘z aksini topadi.
Navigatsiya tizimi - Aviatsiya radiostantsiyalari havoda xavfsizlikni ta'minlash

|
Aviatsiya radiostantsiyalari havoda xavfsizlikni ta'minlash
|
bet | 3/6 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 48,99 Kb. | | #160628 |
Bog'liq Aviatsiya sohasida ishlatiladigan aloqa kanallari.Navigatsiya tizimi. Uchuvchilarga taqdim etiladigan navigatsiya ma'lumotlarining aniqligi parvoz xavfsizligi uchun juda muhimdir. Istiqbolli navigatsiya tizimi GPS va GLONASS sun'iy yo'ldosh tizimlaridan foydalanish asosida sun'iy yo'ldosh radionavigatsiya tizimlari (SSRN) yordamida yer usti havo bo'shlig'ining istalgan nuqtasida samolyotlarning joylashishini aniq, ishonchli va doimiy ravishda aniqlash imkoniyatini ta'minlashi kerak. SSRN dan muvaffaqiyatli foydalanish yagona geofizik koordinatalar tizimidan foydalanishni nazarda tutadi. Istiqbolli navigatsiya tizimi tegishli bort tizimlari bilan birgalikda havo kemalarining erkin parvozi (maydonda navigatsiya) kontseptsiyasini amalga oshirishga imkon beradi, bunda ular zarur bo'lganda ATC tizimlari tomonidan sozlangan dinamik optimal parvoz yo'lini tanlashlari mumkin.
Kuzatuv tizimi . Avtomatik qaram kuzatuvning istiqbolli tizimi yangi bort navigatsiya vositalaridan kompleks foydalanishga asoslangan bo'lib, real vaqt rejimida samolyotning joylashgan joyini etarlicha aniq va ishonchli aniqlashni ta'minlaydi, shuningdek, ma'lumotlarni uzatish kanallaridan foydalanishga imkon beradi. tegishli havo harakatini boshqarish organlariga berilishi kerak bo'lgan ma'lumotlar. Shu bilan birga, terminal hududlarida va yuqori zichlikdagi kontinental havo kengliklarida ishlaydigan yerga asoslangan radarlar ham qo'llaniladi .
Istiqbolli kuzatuv tizimida havo kemasining joylashishini tavsiflovchi koordinatalarga qo'shimcha ravishda parvozlarni boshqarish tizimi tomonidan berilgan ma'lumotlar (kurs, tezlik, balandlik va boshqalar) uzatiladi, bu esa samolyotlar bilan bog'liq muammolarni hal qilish samaradorligi va sifatini sezilarli darajada oshiradi. havo harakatini rejalashtirish va to'g'ridan-to'g'ri boshqarish, shuningdek parvozlar xavfsizligi darajasi, chunki tegishli dispetcherlik qarorlarini qabul qilish bortdagi va erdagi kompyuterlarning o'zaro ta'siri asosida inson ishtirokisiz amalga oshiriladi. Bundan tashqari, avtomatik qaram kuzatuv natijasida olingan ma'lumotlar unga qiziqqan barcha foydalanuvchilarga "efir" rejimida uzatiladi, bu esa uning asosida bir qator qo'llaniladigan muammolarni samarali hal qilish imkonini beradi, xususan , havoda va yerdagi to'siqlar bilan samolyot to'qnashuvining oldini olish muammosi.
|
| |
Havo harakatini boshqarish tizimi

|
Havo harakatini boshqarish tizimi
|
bet | 4/6 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 48,99 Kb. | | #160628 |
Bog'liq Aviatsiya sohasida ishlatiladigan aloqa kanallari.Havo harakatini boshqarish tizimi. Yangi aloqa, navigatsiya va kuzatuv tizimlari, shuningdek, yuqori samarali axborotni qayta ishlash va namoyish qilish vositalaridan foydalanish havo harakatini boshqarishning ilg‘or tizimlarida bajariladigan vazifalarning imkoniyatlari va sifatini sezilarli darajada kengaytirish imkonini beradi. Ushbu tizimlar parvozlar xavfsizligi darajasini va havo bo‘shlig‘i sig‘imini sezilarli darajada oshiradi, aeroport sig‘imini oqilona taqsimlaydi va undan foydalanishni, havoda va yerda havo kemalarining kechikishini qisqartiradi, shuningdek, parvozlarni amalga oshirish va texnik xizmat ko‘rsatish uchun ekspluatatsiya xarajatlarini kamaytiradi, samarali va moslashuvchan. ajratish intervallarini qisqartirish, dinamik rejalashtirish va optimal parvoz traektoriyalaridan foydalanish, dispetcherlarning ish yukini kamaytirish va ularning mahsuldorligini oshirish hisobiga havo hududidan foydalanish. Bularning barchasi faqat parvozlarni rejalashtirish va boshqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, shuningdek, havo hududi va havo harakati oqimlarini tashkil etish bilan mumkin. Favqulodda vaziyatlar haqida xabar berish va parvozlar haqida ma'lumot berish xizmatlarini tashkil etish muhim tarkibiy qism hisoblanadi.
parvozlar xavfsizligining mavjud darajasini saqlab qolish yoki oshirish sharti bilan minimal ajratishni kamaytirish orqali erishiladi . Bo'lajak ATC tizimining samaradorligining muhim ko'rsatkichi hududiy navigatsiya rejimida samolyot parvozlarini qo'llab-quvvatlash qobiliyati bo'ladi.
Global parvoz xavfsizligi kontseptsiyasi CNS/ATM. Ushbu kontseptsiya sun'iy yo'ldoshli radionavigatsiya texnologiyalari va hududiy navigatsiyaga, asosan raqamli aloqaga o'tishga, shu bilan birga barcha turdagi radioaloqalarning ishonchliligini oshirishga, tegishli havo harakatini boshqarish bilan avtomatik bog'liq kuzatuvni birlashtirish va joriy etishga asoslangan. CNS/ATM kontseptsiyasi asosida 2007 yilda Rossiya Federatsiyasida havo harakati xavfsizligi dasturi qabul qilingan. Yevropa havoda navigatsiya xavfsizligi tashkiloti (Eurocontrol) va AQSh Federal aviatsiya maʼmuriyati 2017-yilgacha avtomatik ravishda radioeshittirishga bogʻliq kuzatuvni joriy etish rejalari va 2020-yildan boshlab ushbu turdagi kuzatuvni majburiy qilish niyatini eʼlon qildi.
|
| |
Buyruq radiolari - Aviatsiya radiostantsiyalari havoda xavfsizlikni ta'minlash

|
Aviatsiya radiostantsiyalari havoda xavfsizlikni ta'minlash
|
bet | 2/6 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 48,99 Kb. | | #160628 |
Bog'liq Aviatsiya sohasida ishlatiladigan aloqa kanallari.Buyruq radiolari. Bunday radiostansiyalar qisqa masofali aloqa qurilmalari deb ham ataladi. Barcha samolyotlar ekipaj va erdagi va havodagi ob'ektlar o'rtasida telefon aloqasi uchun ular bilan jihozlangan. Masofa er va iqlim omillariga bog'liq. Qo'mondonlik radiostantsiyalari o'nlab va yuzlab kilometr masofalarda aloqa qilish uchun javobgardir. Ushbu qurilmalar 118 dan 136 MGts gacha chastotada ishlaydi.
Shaharlararo va favqulodda radiostantsiyalar. Minglab kilometr masofadagi samolyotlar va yer usti ob'ektlari o'rtasida aloqa qilish uchun 2 dan 30 MGts gacha bo'lgan diapazonda ishlaydigan aviatsiya radiostantsiyalari qo'llaniladi.
Favqulodda radiostansiyalar o'rta to'lqinli va qisqa to'lqinli diapazonlarda 500, 2182, 4350 va 8364 kHz chastotalarda eshittirishadi. 3032,5 va 5680 kHz chastotalar qidiruv-qutqaruv xizmatlari tomonidan band. 121,5 va 243 MGts - favqulodda xizmatlar tomonidan fuqaro aviatsiyasida foydalaniladigan chastotalar.
Aloqa tizimi
Hozirgi vaqtda barcha mamlakatlarda aviatsiya aloqa tarmoqlarini modernizatsiya qilish jarayoni yagona global aviatsiya telekommunikatsiya (ATM) tarmog‘iga bosqichma-bosqich kirishni hisobga olgan holda amalga oshirilmoqda. Fuqarolik aviatsiyasidagi aloqalar asosan raqamli ma'lumotlar almashinuvi orqali amalga oshiriladi, bu ovozli xabarlar hajmini sezilarli darajada kamaytiradi va uchuvchilar va boshqaruvchilarning ish yukini kamaytiradi. Ovozli aloqadan foydalanish band bo'lgan joylarda va murakkab (favqulodda) vaziyatlarda davom etadi. Havo aloqalarida mobil havo sun`iy yo'ldoshi aloqasi kanallari, dekimetr, metr va qisqa to'lqin diapazonlari (ovozli xabarlarni uzatish uchun), santimetr va dekimetr diapazonlari (ma'lumotlarni uzatish uchun) er usti aloqalari, shuningdek radarlardan foydalaniladi. . Ushbu ob'ektlar turli xil aloqa tarmoqlarini ifodalaydi, lekin bir xil kirish protokolidan foydalanish tufayli ular aeronavtika telekommunikatsiya tarmog'iga birlashtiriladi, uning tuzilishida har bir xabar uchun "eng yaxshi" marshrut avtomatik ravishda tanlanadi. Yer ulagichlari ham ISO OSI kirish protokolidan foydalanish sharti bilan aviatsiya telekommunikatsiya tarmog‘iga integratsiya qilinadi.
|
| |
Innovatsion ta’lim metodlari haqida a. Jalilov

INNOVATSION TA’LIM METODLARI HAQIDA
A. Jalilov
Annotatsiya:
Maqolda o‘quvchilarga imlo qoidalarini o‘rgatish, xususan,
kakografiya yo‘li, ya’ni maqsadli ravishda xatolarga yo‘l qo‘yilgan matnni
o‘quvchilarga tuzatish usuli haqida fikr yuritilgan.
Kalit so‘zlar:
imlo, imlo qoidalari, mashqlar, to‘g‘rilash, kakografiya usuli
Аннотация:
В статье представлено обучение учеников правилу орфографии
методом какографии, в основе которого лежит исправление ошибок,
допускающихся в текстах, целенаправленным путем.
Ключевые слова:
орфография, орфографические правила, умышленная
ошибка, исправление, раздумье, какографический метод
Annotation:
The article discusses the question of teaching the students the spelling
rules on the basis of the method of cacography, i.e. the method of basis of error,
correction of the texts which contain errors entered intentionally.
Keywords:
spelling, spelling rules, intentionally, exercises, error, correction,
thought, cacographical method
Bugungi shiddatli davr har bir insondan bolalik chog‘idan boshlab qunt bilan
o‘qish, ilm va hunar o‘rganishni talab etmoqda. Ana shu talab asosida mamlakatimizda
o‘ziga xos ta’lim tizimi yaratildi: “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash
Milliy dasturi” qabul qilindi. Ularda ta’limning boshqa sohalari qatori ona tili ta’limiga
ham alohida o‘rin ajratilgan.
Ona tili o‘quvchini mustaqil fikrlashga, mulohazalarni og‘zaki va yozma ravishda
to‘liq bayon qilishga o‘rgatadi. O‘quvchining savodxonlik darajasini, uning ijtimoiy
hayotda tutgan o‘rni ona tilidan hosil qilingan bilim va malakalari asosiga quriladi.
Ma’lumki, har bir milliy til o‘zida moddiy olamni aynan, adyekvat aks ettirishdan
tashqari ruhiy olamni, qayg‘u-alamlari-yu shodliklarini ham o‘rinda tugal ifodalaydi.
Insonda har bir narsaga nisbatan o‘z munosabatini bildirish imkoniyati bor va bu
imkoniyat har gal tilning muayyan shakllari orqali yuzaga chiqariladi.
Tilning o‘ziga xos nafosatini o‘quvchilarga yetkazish, his qildirish, sezish va
undan oqilona foydalanish maqsadida hozirda ona tili ta’limida an’anaviy usullardan
tashqari zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanilmoqda.
Keyingi yillarda
breynrayting, breynstorming, aqliy hujum, bumerang, blits-so‘rov,
klaster, keys-stadi, germenektiv suhbat
kabi turli tuman metodlar paydo bo‘ldi [1, 180-
bet]. Shunday usullardan biri kakografiyadir.
Kakografiya
so‘zi lotincha
|