II Bob. IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYAT JARAYON SIFATIDA

|
II Bob. IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYAT JARAYON SIFATIDA
|
bet | 5/7 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 49,99 Kb. | | #264069 |
Bog'liq soff.uz -Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodlari mohiyati.
2.1. Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodlari mohiyati
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodlari mohiyati. Keling, ijtimoiy-pedagogik faoliyatda ishlatiladigan eng muhim va keng tarqalgan usullarni batafsil ko'rib chiqaylik. Ijtimoiy pedagogika, biz allaqachon bilganimizdek, pedagogika sohasi bo'lgani uchun, ijtimoiy-pedagogik faoliyat usullarini hisobga olgan holda, biz birinchi navbatda pedagogikada qo'llaniladigan an'anaviy ta'lim va tarbiya usullariga tayanamiz. Boshqa tomondan, ijtimoiy ta'lim va ijtimoiy ta'limning o'ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda, biz ijtimoiy pedagogikaning unga yaqin bo'lgan boshqa fanlar bilan: sotsiologiya, psixologiya, ijtimoiy ish munosabatlariga tayanamiz.
Shuni ham yodda tutingki, bizning nuqtai nazarimizda inson va uning atrofidagi ijtimoiy muhit mavjud va ijtimoiy pedagog insonning muammolarini ijtimoiylashtirish jarayonida hal qilishga yordam beradi. Ijtimoiy pedagog to'g'ridan – to'g'ri bola va yoshlar bilan yoki bilvosita – oila, do'stlar, jamoa orqali-insonga ta'sir qilishi mumkin. U ba'zi xususiy, qisqa muddatli muammolarni hal qilishi mumkin va uzoq vaqt davomida inson bilan ishlashi mumkin. Usullar yordamida ijtimoiy pedagog bolaning ongiga, xatti-harakatiga, his-tuyg'ulariga, shuningdek, uning atrofidagi ijtimoiy muhitga ta'sir qilishi mumkin.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatda eng ko'p ishlatiladigan pedagogika usullaridan biz ishonch va mashqlar kabi usullarni ta'kidlaymiz. Ushbu usullardan foydalanishning o'ziga xos xususiyati shundaki, ijtimoiy pedagog har qanday sababga ko'ra jamiyatda umumiy qabul qilingan me'yorlar va xatti-harakatlar qoidalarini shakllantirmagan yoki bu me'yorlar va tegishli xatti-harakatlar haqida noto'g'ri tushunchalarni shakllantirgan mijozlar bilan shug'ullanadi.
Ushbu jamiyatda qabul qilingan hayot me'yorlariga, axloqqa, mehnatga jalb qilish, ular haqida aniq va aniq g'oyalarni yaratish, natijada shaxsning e'tiqodini, uning hayotiy pozitsiyasini shakllantirish, ular haqidagi bilim va g'oyalarga bog'liq. Ularning ijtimoiy ahamiyatini tushunmasdan sodir etilgan harakatlar, harakatlar, odatlar tasodifiy bo'lishi mumkin, ular samarali kuchga ega emas. Ishonchli usul jamiyatda qabul qilingan me'yorlarni inson faoliyati va xulq-atvorining motivlariga aylantirishga yordam beradi, bu esa e'tiqodni shakllantirishga yordam beradi.
E'tiqodlar insonning axloqiy bilimlarning haqiqati va adolatiga bo'lgan qat'iy ishonchidir, ular insonning axloqiy harakatlar va harakatlarga ichki g'ayrati hisoblanadi. Ishonch-muayyan xatti-harakatlarning to'g'riligini yoki zarurligini tushuntirish va isbotlashdir. Ishonch jarayonida ijtimoiy pedagog mijozning ongiga, his-tuyg'ulariga va irodasiga ta'sir qiladi. Ishonch insonga faqat ichki sohasi orqali ta'sir qiladi.
Ishonch, shaxs va jamiyat o'rtasidagi munosabatlarni tartibga solish shaklidir. Ishonchning ta'lim kuchi insonning ichki tomonidan qanday algılandığına bog'liq. Agar ishonch mijozning ijobiy ichki kayfiyatiga olib kelmasa, u o'zining asosiy ma'nosini yo'qotadi va keyin shaxsga ta'sir qilishning avtoritar (tartibli) usullaridan farq qilmaydi.
Ishonchli usullar o'z maqsadiga erishish uchun insonning psixologik xususiyatlarini, uning ta'lim darajasini, manfaatlarini, shaxsiy tajribasini hisobga olish kerak. Ishonch hosil qilish uchun, birinchi navbatda, bir so'z bilan aytganda, uning kuchi katta, shuning uchun to'g'ri gapirish qobiliyati, mazmuni chuqur, yorqin va majoziy shaklda, uning fikr to'g'riligiga mijozga ishontirish qobiliyati-ijtimoiy pedagog professional faoliyatining ajralmas qismi.
Yuqorida aytib o'tilganidek, ijtimoiy pedagog mijozning ongi, irodasi va his-tuyg'ulariga ta'sir qiladi. Shu bilan birga, taniqli haqiqatlar e'lon qilinganida, "ishonch" va "axloq" tushunchalarini aralashtirish mumkin emas; agar ular jamoaviy ohangda talaffuz etilsa, bola, masalan, kattalarni tinglashni to'xtatadi yoki unga agressiv munosabatda bo'ladi.
Ijtimoiy pedagog ko'pincha ma'lum bir salbiy tajribaga ega bo'lgan bola bilan shug'ullanishi kerak, shuning uchun harakatlar va harakatlar muayyan e'tiqodlarga muvofiq amalga oshiriladi. So'zning semantik va hissiy to'siqlarini farqlash kerak. Semantik ijtimoiy pedagogning har qanday talabiga, uning so'zlariga salbiy javob beradi. Bunday negativlik bilan ijtimoiy pedagogning so'zlari qarama – qarshi ta'sirga olib kelishi mumkin - "bumerang ta'siri". Hissiy to'siq bilan, inson rad etish, antipatiya, ba'zan g'azablanish hissi bor.
Nutq mazmunini idrok etishning psixologik xususiyatlari mijozning umidini, mag'rurligini, qilgan harakatlarida tavba qilish tuyg'usini va boshqa ijobiy his-tuyg'ularni uyg'otishi kerak.
E'tiqodning organik qismi - bu talab bo'lib, unda jamiyatda qabul qilingan xatti-harakatlar qoidalari va me'yorlari haqida shaxsning noto'g'ri tushunchalarini qayta tiklash mumkin emas. Talablar har xil bo'lishi mumkin: shartsiz, e'tirozlarga yo'l qo'ymaslik (o'g'irlash, aldash, iflos yurish, nopok va h.k.), yumshoqroq, davolanish shaklida talab (iltimos, buni qilmang, aks holda siz qarindoshlaringizni xafa qilasiz, va hokazo). Talablar shaxsga hurmat, uning aqliy holatini tushunish, insoniylik, mijozning taqdiriga qiziqish, ularni amalga oshirish uchun taklif qilingan harakatlarning oqilona bo'lishi kerak; ular muayyan harakatlarga sabab bo'lgan sabablar va tashqi sharoitlarni hisobga olgan holda ilgari surilishi kerak. Talab ijtimoiy-pedagogik faoliyatda yordamchi rol o'ynaydi. Uning asosiy vazifasi mijozlar oldida vazifani bajarish, ularning ongiga normalar va xatti-harakatlarning ma'nosini etkazish va kelgusidagi faoliyatning mazmunini aniqlashdir.
E'tiqod pedagogika sohasida ma'lum bo'lgan usullar orqali amalga oshirilishi mumkin, masalan, hikoya, ma'ruza, suhbat, nizo, ijobiy misol.
Hikoya va ma'ruza – bir kishidan-ijtimoiy pedagogdan olib boriladigan usulning monologik shakllari. Ikkala usul ham bolalarga muayyan axloqiy tushunchalarni tushuntirish uchun ishlatiladi. Hikoya yosh bolalar bilan ishlashda ishlatiladi, u vaqt o'tishi bilan qisqa, yorqin, rangli misollar, dalillarga asoslangan. Ma'ruza, qoida tariqasida, yanada murakkab axloqiy tushunchalarni ochib beradi (insonparvarlik, vatanparvarlik, burch, yaxshi, yomon, do'stlik, sheriklik va boshqalar). Ma'ruza katta yoshdagi bolalar uchun ishlatiladi. Ma'ruza vaqt o'tishi bilan davom etadi, bu hikoya qabul qilish sifatida ishlatiladi.
Suhbat va munozaralar usulning dialogik shakllari bo'lib, ulardan foydalanishda shaxsning o'zi muhim o'rin tutadi. Shu sababli, ushbu usullardan foydalanishda katta rol o'ynaydi: muhokama qilinayotgan mavzuni tanlash va dolzarbligi, bolalarning ijobiy tajribasiga tayanishi, suhbatning ijobiy hissiyotlari. Suhbat-bu savol-javob usuli. Ijtimoiy pedagogning san'ati, u qanday savollarni muhokama qilish uchun ishonishida namoyon bo'ladi: bu har qanday faktlar va hodisalarni takrorlash, axloqiy tushunchalarni tushuntirish, muayyan xatti-harakatlarni taqqoslash va tahlil qilish, savollar-bolalar javob berishi kerak bo'lgan muammolar bo'lishi mumkin. Suhbatdan foydalanganda mutaxassis uni faqat o'zi emas, balki bolalar ham savollar berishlari kerak.
Yoshlar va yoshlar uchun bahs – munozaralar qo'llaniladi-bu qarorlar shakllanishiga yordam beruvchi usul. Munozara yoshlarning axloqiy tushunchalarga, turli xil xatti-harakatlarni baholashda qarama-qarshiliklarga turli nuqtai nazarlarni ochib beradi. Shuning uchun, mijozlarga o'z nuqtai nazarlarini muhokama qilishni, boshqasini tinglashni, unga qarshi turishni o'rgatish kerak. Munozarani o'tkazishda ijtimoiy pedagogning roli tashqi rahbariyatga tushadi: nizolarning tezkor yo'nalishi, ishtirokchilarning bayonotlarini umumlashtirish va tahlil qilish, umumlashtirish. Shu bilan birga, munozaraning ijobiy natijasi ijtimoiy pedagogning unga ehtiyotkorlik bilan tayyorgarligiga bog'liq: nizo mavzusini tanlash, tushunarli va yaqin ishtirokchilar, muhokama qilish uchun taklif qilinadigan masalalarni diqqat bilan tanlash. Bunday savollar bir oz bo'lishi mumkin, ammo ularning har biri turli javoblarni qabul qilishi kerak; nizo mavzusini oldindan kelishib olish, tegishli adabiyotlarni tanlash, turli xil vositalardan foydalanish, masalan, videofilmlar, rasmlar, fotosuratlar va boshqalar.
Ijtimoiy pedagog faoliyatida muhim ahamiyatga ega bo'lgan axloqiy idealni hisobga olish. Axloqiy ideal-hissiy jihatdan rangli, insonning xatti-harakatini tartibga soluvchi va boshqa odamlarning xulq-atvorini baholash mezoniga aylanadigan inson tomonidan qabul qilingan tasvir. Ta'lim namunasining kuchi insonning taqlid qilishiga, uning nuqtai nazari muhim bo'lgan va uning nuqtai nazariga mos keladigan harakatlar va harakatlarni nusxalash qobiliyatiga asoslangan. "Yo'l-yo'riq orqali uzoq yo'l, misol orqali qisqa" degan ibora ma'lum. K. D. Ushinskiy, ta'lim kuchi faqat inson shaxsiyatining jonli manbasidan kelib chiqqan holda, shaxsni tarbiyalash faqat shaxs tomonidan ta'sirlanishi mumkinligini yozgan.
Xulq-atvorni taqlid qilib, bola tayyor xatti – harakatlar dasturini qarzga oladi, shu bilan dunyoni mustaqil o'zlashtirishda kuchni tejaydi, bola uchun yana bir kishi kelajakda uning proektsiyasidir. Uning tanlagan xatti-harakati uning rivojlanishining asosiy omili bo'ladi. Bolaga ushbu misolni tanlashga yordam berish – ideal-ijtimoiy pedagog uchun juda qiyin vazifa, lekin u bolaning ma'naviy rivojlanishini tezlashtirishga yordam beradi. Shu bilan birga, energiya o'zini ideal bilan taqqoslashdan kelib chiqadi va bolani o'zi ustida ishlashga undaydi. Ushbu usuldan foydalanishning murakkabligi, bizdan qat'i nazar, bolalar o'zlarini ideal deb tanlashadi. Shuning uchun bunday odam ko'pincha jangarilar qahramonlari, jismonan kuchli odamlar, ishbilarmon boylar, jinoiy intilishlari bo'lgan odamlar tomonidan qo'llaniladi. Bolaning yo'nalishini o'zgartirish juda qiyin, u taqlid qilishni, jismoniy go'zallikni ko'rishni, axloqiy harakatlarning go'zalligini his qilishni va tushunishni, uning namunasiga amal qilishni istagan misolga ega bo'lishi kerak.
Oxir-oqibat, ishonch, muayyan xatti-harakatlarning to'g'riligi va zarurligini tushuntirish va isbotlashdir. Biroq, ularning samaradorligi insonning axloqiy xulq-atvorining qobiliyatlari va odatlari, ularning axloqiy tajribasi qanday shakllantirilganligi bilan belgilanadi. K. D. Ushinskiy, yaxshi odat tufayli, inson hayotining axloqiy binosini baland va balandroq qilib qo'yganini yozgan. Agar e'tiqod insonning ongini "dasturlashtirsa", unda mashq qilish – ko'nikma, ko'nikma va odatlarni shakllantiradi.
Aslida, har qanday hodisa, atrofdagi odamlarning xatti-harakatlari uning tajribasi prizmasidan baholanadi. "Axloqiy xulq-atvor tajribasi" tushunchasi "axloqiy xulq-atvor odatlari va ko'nikmalari" kontseptsiyasidan ko'ra kengroq va boyroq bo'lib, u intellektual, voliylik, shahvoniy va ijro etuvchi shaxsni o'z ichiga oladi, odatlar faqat inson xatti-harakatining ijro etuvchi tomoniga tegishlidir.
Axloqiy ko'nikma va odatlarni shakllantirishda mashq qilish kabi usul asosiy rol o'ynaydi. Oxir-oqibat rivojlanayotgan odamda axloqiy xulq-atvorni shakllantirish uchun mashqlar zarur. Xatti-harakatlar keng tushunchadir, u tor harakatlardan iborat va harakat amalda ifodalanadi.
Har qanday harakat yoki holat, agar u o'z maqsadlari va faoliyatining sabablari bilan bog'liq holda ko'rib chiqilsa, harakatga aylanadi. Agar biz alohida harakatni xarakterlasak, unda ikkita element mavjud: birinchisi uning tashqi tomonini tashkil qiladi va amalda ifodalanadi, ikkinchisi ichki va shaxs bilan jamiyatga va boshqa odamlarga nisbatan namoyon bo'lgan maqsadlar, niyatlar va niyatlar bilan ifodalanadi.
Inson harakatlarining jamiyati uning harakatlarida ifodalanadi, ikkinchisi esa o'z navbatida uning xatti-harakatlarini shakllantiradi. Ham harakatlar, ham harakatlar, ham xatti-harakatlar jamiyatda qabul qilingan axloqiy me'yorlarga nisbatan baholanadi. Sxematik tarzda buni shunday tasavvur qilish mumkin:
Axloqiy me'yorlar-sxemaning chap qismi-odamlarda ishonch usuli bilan shakllanadi – harakatlar, harakatlar va xatti – harakatlar – sxemaning o'ng yarmi-mashqlar orqali shakllanadi. Mashq qilish usuli odamning muayyan axloqiy qobiliyatlari va odatlarining shakllanishi bilan bog'liq. Odatlarni tarbiyalash takroriy harakatlar va takroriy takrorlashni talab qiladi. Keling, taqqoslash uchun ikkita misolni keltiraylik: chiroyli va to'g'ri yozishni o'rganish uchun talaba ko'p marta takrorlanishi va takrorlanishi kerak, bu asosan bolalarni savodli maktubga o'rgatish usuliga asoslanadi. Biz bola stolda to'g'ri muomala qanday bilmaydi, deb topish qachon, kattalar ba'zan g'azablangan va bola faqat bilmaydi, holbuki, to'g'ri muomala qilish talab va buni qanday bilmayman, hech kim maxsus uni o'rgatgan, chunki: uyda bu e'tibor bermadi, maktabda, odatda, bugungi kunda asosiy vazifa, uni qanday qilib emas, balki ovqatlantirishdan ko'ra.
Axloqiy mashqlar insonning hayotda zarur bo'lgan ko'nikma va odatlarni shakllantirish va mustahkamlash uchun harakat va harakatlarning takrorlanishini anglatadi.
Ko'nikma va odatlarni shakllantirish quyidagi ish usullarini o'z ichiga oladi: muammoni shakllantirish, uni amalga oshirish qoidalarini tushuntirish, bu vazifani bajarish uchun ehtiyoj va istakni uyg'otish, amaliy mashg'ulotni tashkil etish, talablarni taqdim etish, ushbu talablarni bajarish va ularni amalga oshirishning to'g'riligini nazorat qilish. Qobiliyat va odat o'rtasida ma'lum bir masofa bor. Birinchidan, biz qobiliyatlarni shakllantiramiz, keyin ma'lum bir vaqt davomida ularni muntazam ravishda tuzatamiz va qobiliyatlarni odat tusiga aylantiramiz. "Odat," deb yozgan edi K. D. Ushinskiy,-har qanday harakatni takrorlash, uni takrorlash orqali, asab tizimining reflektiv qobiliyati amalda aks ettirilgunga qadar va asab tizimida bu harakatga moyillik mavjud bo'lgunga qadar ildiz otadi".
Agar mashqlar muntazam ravishda bajarilmasa va qobiliyat odat tusiga kirmasa, unda qobiliyatni tiklash yanada murakkab vazifadir. Ijtimoiy pedagogning ishining murakkabligi shundaki, u ko'pincha ishlaydigan bolalar va yoshlarning axloqiy odatlari ba'zan shakllanmagan yoki yomon odatlarga tegishli. Shunday qilib, bolalar uylariga kiradigan yosh vagabondlar oddiy gigiena qobiliyatiga ega emaslar. Adabiyotda va jurnalistlarning chiqishlarida "Mowgli" so'zi tez – tez uchraydi, lekin u hayvonlar orasida o'sgan bolalarga tegishli emas – bizga ma'lum bo'lgan misollar, ammo bolalar uchun ko'chalar, qabrlar, axlatxonalarda yashovchi va boshqalar. Bunday bolalar bilan ishlashda yana bir qiyinchilik yomon odatlarga asoslangan: chekish, spirtli ichimliklar, yomon gapirish, tajovuzkor bo'lish. Bunday holda, ijtimoiy pedagog aslida bolalarni qayta tarbiyalash, ularni jamiyatning me'yorlari va qoidalariga kiritish bilan shug'ullanadi.
Bolalar bilan ishlashda, agar ijtimoiy pedagog o'yin kabi mashq usulini tashkil qilishning bunday shakllariga murojaat qilsa, mashqlar uslubidan foydalanish samaradorligi oshadi: ijodiy, hikoya-rol va boshqa turdagi o'yinlar. Bunday holda, ijtimoiy pedagog bolalarning qiziqarli maqsadlarga intilishlarini qo'llaydi (makonni egallash, uzoq mamlakatlarga sayohat qilish, ba'zi muammolarni hal qilishda adolatli bo'lish va h.k.). O'yin faoliyati har doim ijodiy va bolalar, odatda, o'yinni o'tkazish uchun yangi zarbalar beradi. Hikoya-rol o'yinida bolaning taqlid qilishni istagan muayyan axloqiy namunasi (ona, ota, himoyachi, jozibali kasb va boshqalar) mavjud. O'yinning qiymati shundaki, bolaning o'z ehtiyojlari uni o'rganishni istagan me'yorlarga aylanadi. O'yin muayyan sharoitlarda muvaffaqiyatga erishadi: o'yin g'oyasi bolalar tomonidan tushunarli va qabul qilinishi kerak, bolalar o'yin uchastkasini tayyorlash, rollarni taqsimlash uchun faol ishtirok etishlari kerak, ijtimoiy pedagog o'yin mazmunini boyitishga, kerakli atributlar bilan jihozlashga, o'yin davomida bolalarning manfaatlarini qondirishga yordam berishi kerak; bolalarga sevimli o'yinni takrorlash imkoniyati berilishi kerak.
Ishonchli usullar va mashqlar bir-biri bilan chambarchas bog'liq. A. S. Makarenko har doim so'z va ishni, e'tiqod va mashqlarni birlashtirish fikrini ta'kidladi. Maqtovga sazovor fikrlar va bilimlarga eng qat'iy urinish, u bir necha bor ta'kidladi, tegishli amaliyotsiz "xanjoy" va "grafoman"ning shakllanishiga olib kelishi mumkin.
Pedagogikadan olingan ijtimoiy-pedagogik usullar orasida maxsus guruh tuzatish usullari bo'lib, ular rag'batlantirish va jazolashni o'z ichiga oladi. Mahalliy pedagogik fikrning rivojlanishining turli davrlarida ushbu ta'lim usullariga bo'lgan munosabat boshqacha edi: jazo choralarini qo'llash zaruriyatidan (maktabda jismoniy jazolarni ham o'z ichiga olgan holda) ularni butunlay rad etishgacha.
Bu muammoni hal qilish uchun ba'zi taniqli o'qituvchilarning fikrlarini keltiramiz. Shunday qilib, A. Makarenko jazolash kerakligini ta'kidladi, bu nafaqat huquq, balki o'qituvchining vazifasi hamdir. Va Suxomlinskiy maktabda jazolarsiz o'qitilishi mumkinligiga ishondi. A. S. Makarenko shunday deb yozgan edi: "so'zlarni xotirjam, hatto ovoz bilan bajarish mumkin emas, o'quvchi o'qituvchining g'azabini his qilishi kerak. Va Suxomlinskiy o'qituvchining so'zlari, birinchi navbatda, bolani tinchlantirish kerakligiga ishonch hosil qildi.
Ijtimoiy-pedagogik fikrning butun tarixi tuzatish usullari (dalda va jazo) bolaning shaxsiga ta'sir qilishning eng murakkab usullari ekanligini ko'rsatadi. Rossiya Federatsiyasining "ta'lim to'g'risida" gi qonuni bolaga nisbatan jismoniy va ruhiy zo'ravonlik taqiqlanadi, aks holda o'qituvchi u bo'lish huquqidan mahrum bo'ladi. Biroq, bu usullar hali ham o'qituvchilar va ijtimoiy pedagoglar faoliyatida keng tarqalgan. Ularni amaliy faoliyatda ishlatish uchun ularning tabiatini yaxshi ifodalash kerak.
Rag'batlantirish va jazo bir maqsadga qaratilgan – bolaning xulq-atvori va xarakterining muayyan axloqiy fazilatlarini shakllantirish. Biroq, bu maqsad turli yo'llar bilan amalga oshiriladi: rag'batlantirish harakatlar va harakatlarning roziligini ifodalaydi, ularga ijobiy baho beradi, jazo noto'g'ri xatti-harakatlar va xatti-harakatlarni qoralaydi, ularga salbiy baho beradi.
Rag'batlantirish ijobiy harakatlarni, inson harakatlarini kuchaytirishga qaratilgan. Muvaffaqiyatlar, sharhlar va dalda berish o'z faoliyatlarini qondirish, ijobiy harakatlarni mustahkamlash, yangilarini rag'batlantirish hissi bilan bog'liq. Jazo insonning salbiy xatti-harakatlariga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Jazo insonning salbiy farovonligi, qilgan harakati yoki harakati yoqimsiz tajribasi bilan bog'liq. Jazo va rag'batlantirish mijozga harakat va uning oqibatlari o'rtasidagi muqarrar aloqani eslatadi (rag'batlantirish – qoniqish, jazo – norozilik, sharmandalik).
Ushbu usullardan foydalanish uchun umumiy retseptlar berilmaydi, har bir harakat har doim individualdir. Biroq, ijtimoiy pedagog bilishi kerak bo'lgan ushbu usullarni qo'llashning muvaffaqiyatli qoidalari mavjud: rag'batlantirish va jazolash shaxsga emas, balki uning harakatiga qaratilishi kerak; ular mobil va individual bo'lishi kerak, mijozning shaxsida obro'li shaxs tomonidan qo'llanilishi kerak; rag'batlantirish va jazolash shaxsga nisbatan hurmatli munosabatni talab qiladi, masalan, ularni tez-tez ishlatish, masalan, bola u bilan ishlashda; ijtimoiy pedagogning amaliy faoliyatida ushbu usullarning turli xil turlari qo'llanilishi kerak.
Tuzatish usullari har doim ta'lim xarajatlari emas. Ular muqarrar, chunki bolalar ruxsat etilgan narsalarning chegaralarini o'rganishadi va shuning uchun xato qilishadi va xato qilishadi. Shuning uchun ishonch, ogohlantirish, manfaatlarni o'zgartirish, jazo kabi usullarni qo'llash kerak.
Haqiqatan ham, ongni qayta qurish, noto'g'ri tushunchalar, noto'g'ri hayot rejalari bolaning ongidan oddiygina yo'q qilinishi mumkin emas -ular axloqiy qarashlar va g'oyalar bilan almashtirilishi kerak. Ishonch-bu ishonchli usul.
|
| |