O‘n olti razryadli kompyuter protsessorining tuzilishi

86
tizimining emulyasiyasi hozirgi kompyuterlarda
ham amalga oshirilishi
mumkin. 2.5-rasmda 1 Mbaytli xotiraning tuzilishi keltirilgan edi. Ushbu
xotiraga murojaat kilish 64 Kbaytli
segmentlarga
murojaat kilish orqali
amalga oshiriladi. Asosiy xotiraga, uni segmentlarga bo‘lgan holda
murojaat qilish 16-razryadli 1 Mbayt va undan ko‘proq
xajmli asosiy
xotiraga ega bo‘lgan kompyuterlardan boshlangan
Kodlar yoziladigan segmentning boshlang‘ich adresi 1 Mbaytli xotira
chegarasida
CS
-
kodlar yoziladigan segment registri
yordamida
ko‘rsatiladi (3.7-rasm). Kodlar yoziladigan yangi segmentni faollashtirish
uchun CS - registrining kiymatini o‘zgartirish kerak bo‘ladi.
3.8-rasmda Intel 8088 protsessori uchun assembler tilida yozilgan
dasturning dastlabki matni va dasturni bajarilishi haqidagi axborotni
ko‘rsatuvchi trasserning darchalari keltirilgan.
Bu rasmda CS registri va
uning qiymati
в
) rasmning yuqoridagi chap darchasida keltirilgan.
3.7-rasm. Intel 8088 protsessorining ichki registrlari.
87
Kodlar yoziladigan segment bilan bir qatorda, dasturni ishlashi
davomida unga kerak bo‘ladigan ma’lumotlarni o‘zida saqlash uchun
mo‘ljallangan -
ma’lumotlar segmenti
ham ishlatilishi mumkin (yoki
ishlatilmasligi ham mumkin). Ma’lumotlar
segmentining maksimal xajmi
ham 64 Kbaytga teng bo‘lib, ushbu segmentning boshlang‘ich adresi
DS -
ma’lumotlar segmenti
registri yordamida ko‘rsatiladi, ya’ni unga yozilgan
bo‘ladi. DS - registriga yozilgan qiymatni o‘zgarish bilan xotiraning
boshqa qismida joylashgan segmentga murojaat qilish mumkin bo‘ladi. 16-
razryadli CS va DS registrlar yordamida 1 Mbaytli asosiy xotira
chegarasida ma’lumotlarni yozish (yoki o‘qish) amalga oshiriladi. Intel
8088 protsessorining registrlari ham 16 razryadga ega.
3.8-rasm. 8088 trasserining darchalari.
Protsessorning qolgan registrlarida ma’lumotlar yoki asosiy xotirada
yozilgan ma’lumotlar o‘rnini ko‘rsatuvchi axborotlar saqlanadi. Assembler
dasturlari yordamida ushbu registrlarga to‘g‘ridan–to‘g‘ri
murojaat qilish
88
mumkin. Protsessorlar tarkibida registrlar bilan birga, kompyuterni ishlashi
uchun kerak bo‘ladigan boshqa apparat vositalar - yordamchi sxemalar,
arifmetik-mantiqiy qurilmalar va boshqa shu kabi qurilmalar mavjud.
Dasturchi ushbu apparat vositalarga buyruqlar yordamida murojaat qila
olishi mumkin.
Intel 8088 protsessorining ishlashi, boshqa hisoblash vositalari kabi
buyruqlarni ma’lum bir ketma-ketlikda bajarish
bilan amalga oshiriladi.
Alohida olingan buyruqning bajarilishi esa
bir-nechta bosqichlardan
iborat
bo‘ladi. Bu bosqichlarning to‘liq ketma-ketligi
protsessor sikli
deb ataladi.
Protsessor sikli quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:
1.Buyruqlar sanagichi registri – PC yordamida asosiy xotiraning
kodlar yozilgan segmentidan bajarilishi kerak buyruq tanlab olinadi.
2.PC ning qiymati – 1-ga, 2-ga yoki 3-ga orttiriladi.
3.Tanlab olingan buyruq dekodlanadi, ya’ni qanday buyruq ekanligi
aniqlanadi.
4.Buyruqni bajarish uchun kerak bo‘ladigan ma’lumotlar xotiradan va
(yoki) registrlardan tanlab olinadi.
5.Buyruq bajariladi.
6.Buyruqni bajarilishi natijalari xotiraga va (yoki) registrlarga yozib
qo‘yiladi (saqlanadi).
7.Keyingi buyruqni bajarish jarayoni boshlanadi, ya’ni keyingi siklga
o‘tiladi – 1-inchi qadamga qaytish bilan.
Assembler tilida dasturlar yozuvchi dasturchi
nuqtai nazaridan Intel
8088 protsessorida 14-ta ichki registrlar ko‘zda tutilgan hisoblanadi (3.7-
rasmga qaralsin). Ushbu registrlar ko‘p sonli buyruqlar tomonidan
ishlatiladigan, o‘ta katta tezlikka ega xotira vazifasini bajaradi. Ularga
yoziladigan (saqlanadigan) natijalarning qiymatlari juda katta tezlikda
o‘zgarib turadi. 3.7-rasmda keltirilgan registrlar bilan 3.8-rasmda
keltirilgan trasser darchalarida o‘xshashlikni yaqqol ko‘rish mumkin.
Protsessorning registrlari bir-nechta guruhlarga bo‘linadi (3.9-rasm):
1. Umumiy tayinlanadigan registrlar guruhi.
2. Ko‘rsatgich registrlar guruhi.
3. Segmentlarni ko‘rsatuvchi registrlar.
4. Bayroqlar registri.
5. Buyruq adresini ko‘rsatuvchi registr.
89
3.9-rasm. Intel 8088 protsessori ichki registrlarining guruhlari