nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Elektron qurilmalar - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

94
-
barqaror autentifikatsiyani amalga oshirishda seans biletlaridan
foydalaniladi. Bilet tarkibida shifrlangan yashirin kalit, so‘rov
xarakteristikasi, almashishning vaqtiy oralig‘i va h. mavjud;
-
autentifikatsiya axborotini yashirish uchun simmetrik
algoritmdan foydalaniladi;
-
tarmoq komponentlari orasida aloqani o‘rnatishdan oldin ikkita
stansiyaning (mijoz va server) o‘zaro autentifikatsiya mexanizmlari
ishlatiladi;
-
tizimda yagona kirish texnologiyasi amalga oshiriladi. Bunda
sessiya doirasida turli tarmoq so‘rovlarini bajarishda avtorizatsiyalangan
foydalanuvchining foydalanuvchi parolini qaytadan kiritishiga hojat
qolmaydi;
-
har bir stansiya Kerberos serverida saqlanuvchi uzoq muddatli
maxfiy kalitga ega.
Kerberos serveri ishtirokidagi mijoz va server orasidagi dastlabki
autentifikatsiya algoritmi quyidagi ko‘rinishga ega:
-
mijoz Kerberos serveriga, tarkibida mijoz identifikatori va
so‘raluvchi server servisi bo‘lgan so‘rovni jo‘natadi;
-
Kerberos, serverning maxfiy kaliti bilan shifrlangan
shakllantirilgan biletni va mijozning maxfiy kaliti bilan shifrlangan
biletdagi axborot qismi nusxasini mijozga qaytarib jo‘natadi;
-
mijoz biletdagi axborotning ikkinchi qismini rasshifrovkalab,
uni bilet bilan birga serverga jo‘natadi;
-
server biletni rasshifrovkalab, uning tarkibini mijoz jo‘natgan
axborot bilan taqqoslaydi. Mos kelishi mijoz va serverning o‘zaro
muloqotning vakolatli abonentlari ekanligini tasdiqlaydi.
Odatda biletni shifrlash DES, 3DES, AES (Kerberos v5) simmetrik
algoritmlari bo‘yicha bajariladi.
Kerberos tizimining asosiy kamchiligini aksariyat
markazlashtirilgan tizimlar kamchiliklari bilan, xususan, kalitlarni
taqsimlash markazida (Key Destribution Center, KDCda) maxfiy
kalitlarning markazlashgan holda saqlanishi bilan bog‘lashadi.
Ta’kidlash lozimki, autentifikatsiya protokollarida asimmetrik
shifrlash va elektron raqamli imzodan ham foydalanish mumkin.
sxemasi 
Biba modeli - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

112
axborotni o‘qiy olmaydi. Yaxlitlikning uchta
sathiga ega tizimda ushbu
qoidaning amalga oshirilishiga mos axborot oqimlari sxemasi
4.13–rasmda keltirilgan.
Subyekt
o‘qishi
A
obyekt
B obyekt
C obyekt
Yuqori
sath
O‘rta
sath
Past sath
4.13-rasm. “Simple integrity” xususiyati uchun axborot oqimlari
sxemasi
2.
“-Yaxlitlik” (-Property).
Ushbu qoidaga binoan subyekt
o‘zining sathidan yuqori yaxlitlik sathiga axborotni yoza olmaydi.
Yaxlitlikning uchta sathiga ega tizimda ushbu qoidaning amalga
oshirilishiga mos axborot oqimlari sxemasi 4.14–rasmda keltirilgan.
Subyekt
yozishi
A obyekt
B obyekt
C obyekt
Yuqori
sath
O‘rta
sath
Past sath
4.14-rasm. “-Property” xususiyati uchun axborot oqimlari sxemasi
3.
“Chaqiruv xususiyati” (Invocation Property).
Ushbu qoidaga
binoan subyekt yaxlitlikning yuqori sathidagi subyektdan servisni so‘ray
olmaydi.
113
Ta’kidlash lozimki, Biba modelidagi
yaxlitlik sathlarini
ishonchlilik sathi sifatida qabul qilmoq lozim. Mos axborot oqimlarini
esa axborotni ma’lumotlarning yuqori ishonchli majmuidan ishonchligi
pastrog‘iga va aksincha uzatish kabi qabul qilish lozim.
Mantiqiy va fizik foydalanishlarni boshqarish.
Foydalanishni
boshqarishning mantiqiy vositalari infrastruktura
va uning ichidagi
tizimlarda mandat, tasdiqlash, avtorizatsiya va majburiyatlar uchun
foydalaniladi. Ushbu komponentlar tizimlar, ilovalar, jarayonlar va
axborot uchun foydalanishni boshqarish choralarini qo‘llaydi.
Shuningdek, foydalanishni boshqarishning mazkur usuli dastur,
operatsion tizim, ma’lumotlar bazasida ham qo‘llanilishi mumkin. Fizik
foydalinishni boshqarish mexanik ko‘rinish bo‘lib, qulflanuvchi
xonadan fizik foydalanishga o‘xshatish mumkin. Foydalanishni
boshqarishni aslida mantiqiy va fizik turga ajratishning o‘zi
noaniq
hisoblanadi. Masalan, fizik nazoratlash odatda dasturlar, kartadagi
chiplar va dasturiy ta’minot orqali ishlovchi elektrik qulflar orqali
ishlaydi. Ya’ni, bu o‘rinda fizik foydalanishga mantiqiy deb ham qarash
mumkin.
-rasm. CMY - • Coreldraw • pho to s h o p

ranglaming CMY modelidan RGB modeliga qayta kodlash nisbati
~R
1
С '
G
:=
1
-
M
В
1
У
va aksincha - RGB modelidan CMY modeliga qayta kodlash:
c
1
M - 1 _
G
Y
1
в
Bu yerda tashkil etuvchilar 0 dan 1 gacha bo‘lgan sonlar bilan
kodlanadi deb hisoblanadi. Sonlaming boshqa sohasi uchun ularga mos
keluvchi nisbatlami yozish mumkin.
Ranglaming boshqa modellari26
RGB modelida mavjud bo‘lgan manfiy koeffitsientlar muammosini
xal etish uchun Xalqaro Yoritish Komissiya (CIE) tomonidan XYZ
kolorimetriya tizimi qabul qilindi. XYK XYZ tizimida asosiy ranglar
sifatida yana uch rang qabul qilindi, ammo bular shartli, real bolm agan
ranglardir.
Yuqorida ко ‘rib chiqilgan rang modellari u yoki bu tarzda ba’zi
asosiy ranglaming qo‘shilishidan foydalanadi. Endi esa ulardan bosh-
qacha, altemativ tipga qo‘shsa bo‘ladigan rang modelini к о ‘rib chiqamiz
(1.10-rasm).
/ /
■
i /
1.10-rasm. HSV modeli
HSV modelida rang ton H (hue), to ‘yinganlik S (saturation),
yorqinlik- yoritilganlik V (value) bilan ifodalanadi. H ning qiymati 0
dan 360 gacha bo‘lgan graduslarda olchanadi, chunki bu yerda kamalak
26 S.Q.Tursunov va boshqalar. Kompyuter grafikasi va web-dizayn. Pedagogika OTMlari talabalari uchun darslik. T.
S.Q.Tursunov va boshqalar. Kompyuter grafikasi va web-dizayn. Pedagogika OTMlari talabalari uchun

Boshqa rang va uning nozik turlari yuqorida aytilgan asosiy ranglaming
m a’lum miqdorini qo‘shish bilan olinadi (1.4- rasm).
Piksellar kichik bo‘lgani sababli xatto
uncha katta bo‘lmagan masofadan ham ular
ajratib bo‘lmaydigan ko‘rinadi va uchta
rangli oqimni tashkil qiladi. Bu holatda
bizni ko‘zimizga tushganda biz tomoni-
mizdan rang sifatida qabul qilinadi. Bu rang
uchta tashkil etuvchi rang yordamida ifoda-
1.4-rasm. RGB tizimi-
lanadi - R, G va B. Bu rang modeli RGB
ning asosiy ranglari va
nomini olgan va 1931 yilda qabul qilingan.
ulaming qo‘shilishi
Bu rang modeliga muvofiq qizil va yashil
rangni aralashtirish yangi sariq (Yellow)
rangni beradi. Shuningdek, qizil va ko‘k
rang - binafsha rangni (Magenta), ko‘k va yashil rang — moviy (Cyan)
rangni, qizil, yashil va k o ‘k ranglar - oq rangni beradi. RGB tizimida
monitor ekranidagi har bir rang yorqinlikning 256 izchilligiga (0 dan
255 gacha) ega. Shu tarzda, monitor ekranida 16 milliondan ko‘p rang
aks etishi mumkin. Agar hayotda qizil, ko‘k va yashil ranglami
aralashtirilsa oq rang chiqmaydi °.
5.2. RGB tizim im ng qisqacha tarixi
Tomas Yung (1773 - 1829) uch dona fonar oldi va ularga qizil,
yashil va ko‘k yorug‘lik filtrlari o ‘matdi. Shu tarzda ranglarga mos
keluvchi yorug‘lik nuri manbalari olindi. Oq ekranga bu uch manbadan
chiqqan numi yo‘naltirib, olim mana shunday tasvimi oldi (1.4- rasm).
Bu manbalardan tushgan nur ekranda rangli halqalar hosil qildi. Xalqalar
kesishgan joyda ranglaming qo‘shilishi ro ‘y berdi. Sariq rang qizil va
yashil ranglaming qo‘shilishidan, xavorang - yashil va ko‘k ranglaming
qo‘shilishidan, to‘q qizil (qirmizi) rang k o ‘k va qizil ranglardan, oq rang
esa har uchala asosiy ranglaming qo‘shilishidan hosil bo‘ldi. Biroz vaqt
o‘tgach Jeyms Maksvell (1831 - 1879) birinchi kolorimetmi yasadiki,
uning yordamida odam ко ‘rib turib monoxromatik rang va RGB tashkil
etuvchilarining berilgan nisbatida qo‘shilishidan hosil bo‘lgan rangni
taqqoslash imkoniga ega bo‘ldi. Qo‘shiluvchi qismlar har birining
yorqinligini boshqarish bilan aralashma va monoxromatik nurlar
550 - • Coreldraw • pho to s h o p

Rang va uni o ic h ash bilan shug‘ullanadigan fan
kolorim etriya
deb ataladi. U inson tomonidan numi rang
sifatida idrok etilishining
umumiy qonuniyatlarini bayon etadi. Kolorimetriyaning asosiy qo-
nunlaridan biri ranglaming tuzilishi haqidadir. Bu qonunlar eng to ‘laroq
holda 1853 yilda nemis matematigi German Groseman tomonidan ifoda
etilgandir:
1) Rang uch o ‘lchamlidir - uni ifodalash uchun uch tashkil etuvchi
kerak boiadi. Garchi uch rangdan iborat
bir-biriga chiziqli b ogiiq
boim agan ikkilanmagan miqdordagi to‘plamlar mavjud boisada, har
qanday to‘rt rang bir-birlari bilan chiziqli bogiangandir.
Boshqacha
qilib aytganda, berilgan har qanday (Ц) rang uchun
ranglaming chiziqli bogiiqligini aks ettiruvchi quyidagi kocrinishli rang
to‘plamasini yozish mumkin:
4 = K j
P l + K 2 P2+ K 3? 2,
Bu yerda Рь P
2
, P
3
- ba’zi asosiy,
chiziqli bogianm agan, ranglar,
Kb K
2
va K3 koeffitsientlar mos ravishda qo‘shiluvchi ranglar miqdorini
k o i satadi. Рь P2,
P3
ranglaming chiziqli b o g iiq emasligi ulaming hech
biri qolgan ikkitasining tashqi summasi (chiziqli kombinatsiyasi)
bilan
ifodalanishi mumkin emasligini bildiradi.
Birinchi qonunni yanada kechroq, ya’ni ranglaming uch oicham li-
ligi m a’nosida ham talqin etish mumkin. Rangni ifoda etish uchun
boshqa ranglaming aralashmasi qo‘llanilishi
shart emas, boshqa katta-
liklarda ham foydalanish mumkin - ammo bu kattaliklar
uchta b o iish i
shart19.
2. Agar uch xil rang tashkil etuvchilardan biri uzluksiz o‘zgarsa,
ayni paytda qolgan ikki tashkil etuvchilar o ‘zgarmay qolsa,
aralashmaning rangi ham uzluksiz o ‘zgaradi.
3. Aralashmaning rangi faqat aralashuvchi qismlaming rangigagina
b o g iiq va ulaming spektral tarkibiga b o g iiq emas.
Agar bir xil rang (shuningdek, aralashuvchi qismlar rangi) turli xil
usullar bilan olinishi mumkin ekanligi e ’tiborga olinsa,
uchinchi
qonunning m a’nosi tushunarliroq b oiad i. Masalan, qo‘shiluvchi qismlar
ham o ‘z navbatida boshqa qismlaming qo‘shilishi tufayli olinishi
mumkin.
1. Rangning RGB modeli.
Bu model nurlanish prinsipi asosidagi
qurilmalar yordamida
olinadigan ranglami ifodalash uchun foydalaniladi. Asosiy ranglar
sifatida qizil (Red), yashil (Green) va ko‘k (Blue) tanlab olingan.
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
84
Фойдаланилган адабиётлар:
1. Маҳмудов Т., «Талант художника и обшество», Т., 1972.
2. «Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетасининг 2011 йил 2-сони
3. Тагаев, Х., & Толипов, У. К. (1993). Педагогические основы
совершенствования творческой личности. М.: Ротапринт ИСО РАО
4.Исмаилов, Т. Д., Тагаев, Х., Низамов, Ш. Ш., & Суюнов, У. Д.
(2019). Педагогические основы совершенствования творческой личности
студентов. Поволжский педагогический поиск, (2), 104-111.
5.Тагаев, Х., Алкаров, К. Х., Каримов, О. О., & Юлдашев, М. (2019).
Педагогические основы обеспечения стабильности роста и развития системы
научно-технического творчества студентов (Модель" Руководитель-
Участник-Творческая деятельность"). Поволжский педагогический поиск, (2),
112-119.
6.Исмаилов, Т. Д., Тагаев, Х., Юсупов, К. Я., & Эргашев, Х. (2016). О
МЕТОДИЧЕСКОЙ РАБОТЫ ПО ПОЛИТЕХНИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ
УЧИТЕЛЕЙ. In Современные тенденции развития аграрного комплекса (pp.
1678-1681).
7.Тагаев, Х., Алкаров, К. Х., Артикова, О. Ш., & Мамаджанова, К. А.
(2016). ПАТЕНТ-КАК ЯДРО И СТРАТЕГИЧЕСКИЙ ШАГ ВПЕРЕД К
НОВЫМ ВЫСОТАМ ТЕХНИЧЕСКОЙ И ИНЖЕНЕРНОЙ МЫСЛИ.
In Современные тенденции развития аграрного комплекса (pp. 1773-1776).
8.Тагаев, Х., Убайдуллаев, С., Алкаров, К. Х., & Оришев, Ж. Б. (2016).
ПОВЫШЕНИЕ ПАТЕНТНЫХ ЗНАНИЙ В ПРОЦЕССЕ ОБУЧЕНИЯ.
In Современные тенденции развития аграрного комплекса (pp. 1776-1780).
9.Исмоилов, Т. Д., Тагаев, Х., Низомов, Ш. Ш., & Юсупов, М. М.
(2015).
ФОРМИРОВАНИЕ
ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ
УМЕНИЙ
И
НАВЫКОВ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ ТРУДА. Н-34 Научно-практические
основы устойчивого ведения аграрного, 217.
10.Тагаев, Х., Оришев, Ж. Б., & Юсупов, М. М. (2015).
ТЕХНОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РЕАЛИЗАЦИИ КОМПЕТЕНТНОГО
ПОДХОДА В МУНИЦИПАЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ НА ОСНОВЕ АПК В
СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ. In ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ И СОЦИАЛЬНО-
ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ АРИДНЫХ ЭКОСИСТЕМ (pp.
187-189).
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
79
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. S.Nishonova “Komil inson tarbiyasi” Toshkent “Istiqlol” 2003 y
2. O‘.Tolipov va boshqalar “Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot”
T. “Fan” 2005 y.
3. Алқаров, Қ. Х., Ибрагимов, А. Р., & Пардаев, Б. А. (2019).
ТЎГАРАК АЪЗОЛАРИНИ ИЖОДКОРЛИК ФАОЛИЯТГА
ТАЙЁРЛАШНИНГ ТАРКИБИЙ ҚИСМЛАРИ ВА
БОСҚИЧЛАРИ. Интернаука, (20-3), 51-52.
4. Alqorov, Q. (2020). Гарантии внедрения новой техники по
экспулатационним показателями. Архив Научных Публикаций JSPI.
5. Alqorov, Q. (2020). Interdisciplinary communications in the study of
general technical disciplines. Архив Научных Публикаций JSPI.
6. Alqorov, Q. (2020). Мухандислик таълимида талабалар техник
ижодкорлик қобилияти ривожлантириш технологияси. Архив
Научных Публикаций JSPI.
7. Alqorov, Q. (2020). Тўгарак аъзоларини ижодкорлик фаолиятига
тайёрлашнинг таркибий қисмлари ва босқичлари. Архив Научных
Публикаций JSPI.
8. Alqorov, Q. (2020). Синергетической концепции подготовки
высококвалифицированных кадров в инженерном
образовании. Архив Научных Публикаций JSPI.
9. Alqorov, Q. (2020). Иссиқлик техникасини ўқитишда экологик
таълим мазмуни. Архив Научных Публикаций JSPI.
10. Тагаев, Х., Алкаров, К. Х., Каримов, О. О., & Юлдашев, М. (2019).
Педагогические основы обеспечения стабильности роста и развития
системы научно-технического творчества студентов (Модель"
Руководитель-Участник-Творческая деятельность"). Поволжский
педагогический поиск, (2), 112-119.
11. Убайдуллаев, С., Алкаров, К. Х., & Аришев, Ж. (2017). ГАРАНТИИ
ВНЕДРЕНИЯ НОВОЙ ТЕХНИКИ ПО ЭКСПУЛАТАЦИОННИМ
ПАКАЗАТЕЛЯМ. In Научно-практические пути повышения
экологической устойчивости и социально-экономическое
обеспечение сельскохозяйственного производства (pp. 1242-1245).
12. Тагаев, Х., Убайдуллаев, С., Алкаров, К. Х., & Оришев, Ж. Б. (2016).
ПОВЫШЕНИЕ ПАТЕНТНЫХ ЗНАНИЙ В ПРОЦЕССЕ
ОБУЧЕНИЯ. In Современные тенденции развития аграрного
комплекса (pp. 1776-1780).
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
78
rivojlantirishni oladi. Aytilganlar esa o‘z navbatida uchta guruhdagi kasbiy sifatlar
orqali namoyon bo‘ladi. Ularga:
-nazariy bilimlar va intellektual o‘quv;
-maxsus amaliy o‘quv va ko‘nikma;
-shaxsiy pedagogik,ya’ni pedagogik mahoratlar kiradi.
Texnologik ta’limi yo‘nalishlarini endigina bitirgan va maktablarga
pedagogik amaliyotga borgan talabalarimizning ish faoliyatlarini uzoq yillar
kuzatishimiz natijalari shuni ko‘rsatadiki, texnologik ta’limi o‘qituvchilarini
tayyorlashning eng og‘riqli ojiz joyi aynan ularda pedagogik mahoratning
yetishmasligi hisoblanadi. Buni ko‘pchilik amaliyotchi talabalarimiz va yosh
mutaxassislarimizning maktablarda mehnat ta’limida dars berishda amaliy
psixologik va pedagogik to‘siqlarni o‘ta qiyinchilik bilan qarshi olishi,
o‘quvchilarning diqqatini darsning asosiy maqsadi va vazifalari masalalariga jalb
qila olmasliklarida hamda o‘quv ustaxonalaridagi dastgohlardab ishlov berish
jarayonlarida o‘quvi bo‘yicha xatoliklarga yo‘l qo‘yishlari bilan izohlash mumkin.
Texnologik ta’limi o‘qituvchilarining pedagogik mahoratini oshirish
bo‘yicha texnologik ta’limini o‘qitish metodikasiga oid me’yoriy hujjatlar,
bilimlar, nazariy tavsiyalar, laboratoriya ishlari va hokazalar institutda o‘rgatiladi.
Shunga qaramasdan ko‘pchilik talabalarimiz ana shu me’yoriy xujjatlar
asosidagidek darsni o‘ta olmaydi.
Buning sababini bizningcha texnologik ta’limi o‘qituvchilari uchun
o‘qishdan ajralmagan holda pedagogik amaliyotni o‘tkazish bo‘yicha konkret
uslubiy tavsiyanoma yo‘qligi bilan izohlash o‘rinlidir. O‘quv pedagogik
amaliyotida talabalar uslubchi o‘qituvchining aytganini takrorlashdan nariga
o‘tolmaydilar. Ularning kamchiliklari odamda darsdan keyingi muhokamada
aytiladi. Aytilganlardan ko‘rinadiki, bo‘lajak texnologik ta’limi o‘qituvchilari
pedagogik mahoratini oshirish masalasi fanga oid faol o‘qitish metodini ishlab
chiqishni taqozo etadi.
Bu o‘qitish metodi bizningcha har xil pedagogik vaziyatlarni o‘rganishga
asoslangan o‘qishdan ajralmagan holda pedagogik amaliyotni o‘tkazish jarayonini
ilmiy boshqarishga asoslanishi lozim. Ma’ruzada pedagogik vaziyatlarni o‘rganish
va yengib o‘tishga asoslangan o‘qishdan ajralmagan holda pedagogik amaliyotni
tashkil qilishning ba’zi jixatlari va uning bo‘lajak texnologik ta’limi
o‘qituvchilarining pedagogik mahoratini oshirishdagi roli haqidagi mulohazalarga
oid bayon qilinadi.
|
| |
Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism - bet 66

123
Aldash, zo‟rlash, qo‟rqitish ta‟siri ostida yoki bir taraf vakilining
ikkinchi taraf bilan yomon niyatda yoxud fuqaro uchun og‟ir holatlarning
yuz berishi oqibatida tuzilgan bitim jabrlanuvchining da‟vosi bo‟yicha
haqiqiy sanalmasligi mumkin. Aldash ta‟siri ostida bitim tuzilishida bitim
tuzuvchi ikkinchi tomonni atayin yomon niyat bilan yanglishtiradi. Bu
Amalga oshirilishi
Oʻn toʻrt yoshdan oʻn sakkiz yoshgacha boʻlgan voyaga yetmagan shaxs
tomonidan tuzilgan bitim
Muomala layoqati cheklangan fuqaro tomonidan tuzilgan bitim
Yuridik shaxs huquqiy layoqatidan tashqariga chiqadigan bitim
Oʻz vakolatlaridan tashqariga chiqqanda
Oʻz harakatlarining ahamiyatini tushuna olmaydigan yoki ularni boshqara
olmaydigan fuqaro tomonidan tuzilgan bitim
Ta‟sir ostida
yanglishish
aldash
zoʻrlik
qoʻrqitish
bir taraf vakilining ikkinchi taraf
bilan yomon niyatda kelishishi
ogʻir holatlar yuz berishi ta‟sirida
S.Q.Tursunov va boshqalar. Kompyuter grafikasi va web-dizayn. Pedagogika OTMlari

nosov ham aytgan edi. Bu gipotezani asoslash bilan T.Yungdan boshlab
ko‘plab olimlar mashg‘ul bo‘ldilar. Shunisi ham borki,
uch tashkil
etuvchili nazariya odamning rangli ko‘rishining yagona nazariyasi emas.
Rangning CMY modeli
Ushbu model ranglaming yutilish (ayirish) prinsipini amalga
oshiriladigan qurilmalarda tasvir hosil qilishda
rangni ifodalash uchun
qoilaniladi. Bu prinsip eng aw alo qog‘ozga chop qiluvchi qurilmalarda
qoilaniladi. Ushbu modelning atalishi asosiy subtraktiv ranglar -
xavorang (Cyan) qirmizi (Magenta) va sariq (Yellow)
ranglar nomidan
tuzilgan (1.9-rasm).
Oq qog‘ozga sariq bo‘yoqning surtilishi
qaytgan ko‘k numing yutilishini bildiradi.
Havorang bo‘yoq qizil numi, qirmizi bo‘yoq -
yashil rangni yutadi. B o‘yoqlar
aralashmasi
yashil, qizil, k o ‘k va qora ranglaming qopla-
nishini ta’minlaydi.
Amalda, bo‘yoqlaming
ideal emasligi
bilan b o g iiq holda,
qora rangni ranglami
aralashtirish bilan hosil qilish qiyin. Shuning
uchun printerlarda yana qora rang (black) ham
ishlatiladi. Unda model CM Y В deb ataladi.
Shuni ham ta’kidlash lozimki, har qanday bo‘yoq
ham yuqorida
koisatilgan CMY ranglari ayirmasini ta’minlayvermaydi. Bu haqida
quyida to iaro q keltirilgan25.
Quyidagi
jadvalda
RGB
va CM Y modellaridagi ba’zi ranglar
keltirilgan (1.2-jadval).
1.2-jadval. RG B va C M Y modellaridagi ba'zi ranglar
Rang
RGB modeli
CMY modeli
R
G
в
С
M
Y
Qizil
1
0
0
0
1
1
Sariq
1
1
0
0
0
1
To‘q yashil
0
1
0
1
0
1
Havorang
0
1
1
1
0
0
Ko‘k
0
0
1
1
1
0
Qirmizi
1
0
1
0
1
0
Qora
0
0
0
1
1
I
p q .............
1
1
1
0
0
0
INTRODUCTION............................................................................................................. 4

|
INTRODUCTION............................................................................................................. 4 Pdf ko'rish
|
bet | 208/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)INTRODUCTION............................................................................................................. 4
PARTI. M O DERN G RAPH IC PRO G R A M S AND G ENERAL CONCEPTS
OF TH EIR OPPORTUNITIES
6
CHAPTERI. THE CONCEPT OF COMPUTER GRAPHICS................................ 6
1-§. Computer graphics and design................................................................................6
2-§. Information and various types o f presentation......................................................8
3-§. Raster images and their main characteristics......................................................15
4 -§ . C omputer Graphics Tools........................................................................................16
5-§. Illumination. Colour. Color systems RGB, CMY, HSV.................................17
5.1. General concept o f color.........................................................................................17
5.2. Brief history o f the RGB system.......................................................................... 22
CHAPTERII. ADOBE PHOTOSHOP PROGRAM................................................. 33
6-§. General information about Adobe Photoshop................................................... 33
7-§. The working tools o f Adobe Photoshop..............................................................36
7.1. Select an area........................................................................................................... 36
7.2. Picture editing commands..................................................................................... 37
299
7.3. Create text and graphic shapes............................................................................. 39
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
INTRODUCTION............................................................................................................. 4
|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
77
TEXNOLOGIK TA’LIMDA PEDAGOGNING MAHORATINI
RIVOJLANTIRISH
Alqorov Qodir Xolmatovich
1
, Xolmatova Madina
2
, Xayitboyeva Dilfuza
3
1
A.Qodiriy nomidagi JDPI, Texnologik ta’lim kafedrasi o‘qituvchisi
2
Jizzax politexnika instituti, Sanoat texnologiyasi fakulteti talabasi
3
A.Qodiriy nomidagi JDPI, Fizika va texnologik ta’lim fakulteti talabasi, Jizzax,
O’zbekiston
e-mail: mr.qodir@bk.ru
.
Annotatsiya: Maqolada texnologik ta’lim o‘qituvchilarini tayyorlashda ularning kasbiy
saviyasi darajasini ko‘tarish nazarda tutilgan.
Kalit so‘z: mahorat, kasbiy saviya, antik, konkret, ojiz.
***
Аннотация: При подготовке учителей технологическое образование призвано
повысить уровень их профессионального уровня.
Ключевые слова: мастерство, профессиональный уровень, антиквариат,
конкретное, беспомощное.
***
Abstract: When preparing teachers, technological education is designed to raise the level
of their professional level.
Key words: skill, professional level, antiques, concrete, helpless.
Har qanday sohaga taalluqli jumladan bo‘lajak pedagog mutaxassislarni
kasbiy psixologik kompetentligi (puxta va chuqur bilimli, omilkor, kasbiy
mahorati yuqoriligi)ni rivojlantirish masalasining alohida tashkil etuvchi
elementlari hatto antik dunyo vakillari (Demokrit, Platon, Suqrot va boshqalar)
tomonidan o‘rganilgan bo‘lsa-da, bo‘lajak texnologik ta’limi o‘qituvchilarining
kasbiy va psixologik kompetentligini rivojlantirish muammolari bo‘yicha
tadqiqotlar nisbatan yakunda boshlandi deyish mumkin. Xususan, 1985-86 o‘quv
yillaridan boshlab birinchi marta sobiq ittifoqning pedagogika oliygohlarida
“Pedagogik mahorat asoslari” (Основы педагогического мастерства) fakultativ
kursi joriy etildi. Unda aynan bo‘lajak texnologik ta’limi o‘qituvchilarini
tayyorlashda ularning kasbiy saviyasi darajasini ko‘tarish nazarda tutilgan edi.
Texnologik ta’limi o‘qituvchilari uchun – u o‘z ichiga nazariy materiallarni
aniq va ishonchli tushuntira bilish, o‘quvchilarni har qanday turdagi instruksiya
(yo’riqnoma)lar bilan tanishtirish metodikasini amalda bajara olishi mehnat
darslarida har xil ishlov berish usullarini yuqori darajada ko‘rsata bilish,
tarbiyalash metodikasi, pedagogik takt va bosiqlik kabi pedagogik sifatlarni
|
| |
Destruktiv funksiyalarni bajarish

194
Buzmaydigan viruslar
uchun ushbu
bosqich xotirada dasturni
korrekt ishlanishi shart bo‘lgan ko‘rinishda tiklash va boshqarishni virus
dastur-eltuvchisiga o‘tqazish bilan bog‘liq.
Zarar keltiruvchi dasturlarning boshqa xillari.
Viruslardan
tashqari zarar keltiruvchi dasturlarning quyidagi xillari mavjud:
–
troyan dasturlari;
–
mantiqiy bombalar;
–
masofadagi kompyuterlarni yashirincha ma’murlovchi xaker
utilitalari;
–
Internetdan va boshqa konfidensial
axborotdan foydalanish
parollarini o‘g‘rilovchi dasturlar.
Ular orasida aniq chegara yo‘q: troyan dasturlari tarkibida viruslar
bo‘lishi, viruslarga mantiqiy bombalar joylashtirilishi mumkin va h.
Troyan dasturlar
o‘zlari ko‘paymaydi va tarqatilmaydi.
Tashqaridan troyan dasturlar mutlaqo beozor ko‘rinadi, hatto foydali
funksiyalarni tavsiya etadi. ammo foydalanuvchi bunday dasturni
kompyuteriga yuklab, ishga tushirsa, dastur bildirmay zarar keltiruvchi
funksiyalarni bajarishi mumkin. Ko‘pincha
troyan dasturlar viruslarni
dastlabki tarqatishda, Internet orqali masofadagi kompyuterdan
foydalanishda, ma’lumotlarni o‘g‘rilashda yoki ularni yo‘q qilishda
ishlatiladi.
Mantiqiy bomba
– ma’lum sharoitlarda zarar keltiruvchi
harakatlarni bajaruvchi dastur yoki uning alohida modullari. Mantiqiy
bomba, masalan, ma’lum sana kelganida yoki ma’lumotlar bazasida
yozuv paydo bo‘lganida yoki yo‘q bo‘lganida va h. ishga tushishi
mumkin. Bunday
bomba viruslarga, troyan dasturlarga va oddiy
dasturlarga joylashtirilishi mumkin.
CHAPTERIII. COREL DRAW X3 PROGRAM.......................................................43

|
CHAPTERIII. COREL DRAW X3 PROGRAM.......................................................43 Pdf ko'rish
|
bet | 209/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)CHAPTERIII. COREL DRAW X3 PROGRAM.......................................................43
8-§. Creation and open documents in the program CorelDRAW X 3 .................. 43
9-§. The interface o f the Corel DRAW program and its panels............................ 44
9.1. Properties Panel....................................................................................................... 46
9.2. Status bar...................................................................................................................46
9.3. Set o f tools............................................................................................................... 46
10-§.Working with objects in Corel D R A W ............................................................ 49
10.1. Drawing a rectangular quadrilateral, ellipse, spiral.......................................49
10.2. Base points and contours.................................................................................... 50
10.3. Rectangle................................................................................................................ 50
10.4. Ellipse...................................................................................................................... 51
10.5. Spiral....................................................................................................................... 51
11-§.Creating complex lines and shapes in the Corel DRAW program...............51
11.1 Group Tools Curved Lines................................................................................... 51
11.2. Polygon tool...........................................................................................................51
11.3. Table Tools.............................................................................................................. 52
|
| |
Nazorat uchun savollar - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

Nazorat uchun savollar
1. Vakilga vakolat beruvchi nomidan barcha huquq va
majburiyatlarini amalga oshirish huquqini beruvchi vakolat vakillikning
qaysi turiga xos, bunday vakillikning muhim jihatlari nimalardan iborat?
2. Vakillikning o„ziga xos turlaridan biri qonuniy vakillik sanaladi.
Qonuniy vakillar sifatida kimlar ishtirok etishi va ularning vakolat doirasi
nimadan iboratligini tahlil qiling?
3. Tijorat vakilligining qo„llanilish sohalari, vakillikning boshqa
turlaridan farqi hamda tijorat vakilining huquq va majburiyatlari doirasini
tavsiflang?
4. Ishonchnomani yuridik tabiati, uning turlari va qo„llanilish asoslari
hamda tartibini tahlil qiling?
5. Uzoq muddatga safarga ketayotgan Nurovlar oilasi qo„shnisi
K.Komilovga uyiga, mollariga qarab turishni, ular kelishgandan so„ng
138
buning haqini to„lashlarini aytishadi. K.Komilov qo„shnisining mollari
yem-xashak olish maqsadida uning uyidagi ayrim mol-mulklarni sotadi.
Safardan qaytib kelgan Nurovlar oilasi sotilgan mol-mulklarni qaytarishni,
ularni sotishga vakolat bermaganliklarini, agar qaytarmasa sudga murojaat
etishlarini bildiradilar. K.Komilov esa mollariga berishga yem-xashak
qolmaganligi bois bu ishni amalga oshirganligini, aksincha bo„lganda
bunday harakat qilmasligini, kelishuv bo„yicha uning uyiga, mollariga
qarab turganligi uchun haq to„lashlarini so„raydi. O„rtadagi nizo bo„yicha
sudga muojaat etadilar.
Taraflarning vajlariga huquqiy baho bering? Vakilning harakatlari
to„g„rimi? Masala qanday hal qilinadi?
6. Mustafoyev pochta xabarnomasini oladi. Ulardan biri xotini
Mustafoyeva Jamila nomiga, ikkinchisi 10 yashar o„g„li Ulug„bek
Mustafoyev nomiga kelgan jo„nalma edi. Xotini va o„g„li qishloqda dam
olayotganlgi uchun Mustafoyev xotininig pasportini, nikoh qog„ozini va
o„zining pasportini olib, pochtaga kelib jo„natmalarni berishni iltimos
qiladi. Lekin, pochta boshlig„i fuqaro Mustafoyevdan o„g„li va xotini
tomonidan berilgan ishonchnomani talab qiladi.
Pochta boshlig„ining talabi to„g„rimi? Bu vaziyatda qonuniy vakillik
qo„llanilishi mumkinmi? Mustafoyev o„z xotiniga nisbatan qonuniy vakil
bo„lishi mumkinmi?
|
Nizoli bitimlar - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

125
Karimovga murojaat etadilar. S. Karimov ularning bitimi oddiy shirkat
shartnomasi ekanligini va shartnomani tuzayotgan paytda ularning
shartnomalari tekinga tuzilayotganligini ularda muqobil ijro – yo‟qligini,
ular faqatgina foyda ko‟rsa, u foyda teng bo‟linishligini aytadi. Shundan
so‟ng shartnomaning baho bilan bog‟liq bandiga tekinga degan yozuvni
kiritadi.
Bu yerda huquqshunosning harakatini baholang? Haq evaziga va
tekinga tuziladigan bitimlarning farqini ko‟rsatib bering? Tuzilayotgan
shartnoma haq evaziga tuziladimi yoki tekinga tuziladimi? Ushbu
masalaga oydinlik kiriting?
Vakolat va uning turlari - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

Vakolat va uning turlari
Vakil o„zida bo„lgan vakolatga binoan, o„zini vakil qiluvchiga
nisbatan muayyan huquq va majburiyatlarni vujudga keltiradi, o„zgartiradi
va bekor qiladi. Binobarin, vakolat deb vakilning boshqa shaxs nomidan
130
muayyan yuridik harakatlar qilishga va shu bilan u uchun huquqiy
oqibatlarni vujudga keltirishga qaratilgan huquq tushuniladi. Vakilning
vakolatlari qonunga, sud qaroriga, vakil qilingan davlat organlarining
hujjatiga yoki ishonchnomaga asoslangan bo„lishi mumkin. Vakillikning
quyidagi turlari mavjud:
Umumiy vakillik- bosh ishonchnomaga asoslanadi. Umumiy
vakolatlar asosida ish olib boruvchi vakil vakolat beruvchi nomidan
muayyan munosabatlarda qonunda belgilangan hollardan tashqari, barcha
yuridik xatti-harakatlarni amalga oshirishga haqli bo„ladi.
Maxsus vakillik - vakil ishonchnoma yoki shartnomada
ko„rsatilgan xatti-harakatlarnigina amalga oshira oladi, ya‟ni vakilning
vakolatlari birmuncha cheklangan bo„ladi.
Jamoat vakilligi- jamoat birlashmalarining o„z a‟zolarining
manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan vakilligi.
Ma‟muriy aktiga asoslangan vakillik - vakillikning ushbu turiga
muvofiq, ma‟muriy tartibda tayinlangan vakil vakolat beruvchining
nomidan harakat qilish majburiyatini oladi.
Shartnomaviy vakillik- Vakillikning vujudga kelishi taraflarning
o„z erki, xohish-istagi asosida o„zaro kelishuvga muvofiq belgilanadi.
Qonuniy vakillik - vakolat beruvchining erkiga bog„liq
bo„lmagan holda normativ hujjatlar asosida vakilga berilgan vakolatlardan
kelib chiqadigan vakillik hisoblanadi.
Shu bilan birga koma yoki letargik uyqu (uzoq vaqt behush holatda
yotish) holatidagi shaxsning “muomala layoqatini to„xtatib turish” tufayli
vaqtinchalik vakil tayinlanishi lozim, bu ham qonuniy vakillikning bir
shakli sifatida e‟tirof etiladi.
Vakil o„z vakolatini vakolat beruvchining manfaatlarini ko„zlabgina
amalga oshirishga majbur. Binobarin, vakil o„ziga vakolat bergan shaxs
nomidan, shaxsan o„ziga nisbatan ham, u ayni bir vaqtda vakili bo„lgan
boshqa shaxsga nisbatan ham bitimlar tuzishi mumkin emas – tijorat
vakilligi bo„lgan hollar bundan mustasno. (FKning 129-moddasi 3-bandi).
Vakillik vujudga kelish asoslari va mazmuniga ko„ra bir nechta
turlarga bo„linadi.
|
Maxsus ishonchnoma - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

137
Ishonchnoma bergan shaxs uning bekor qilinganligi to„g„risida
ishonchnoma bergan shaxsni, shuningdek ishonchnoma yo„naltirilgan
uchinchi shaxslarni ham xabardor qilishi kerak. Nomidan ishonchnoma
berilgan yuridik shaxs bekor bo„lgan, ishonchnoma bergan fuqaro vafot
etgan, muomalaga layoqatsiz, deb topilgan holatlarda ishonchnoma bekor
bo„lgani haqida xabardor qilish ishonchnoma bergan shaxs huquqi qabul
qilib oluvchilar zimmasiga yuklanadi.
Ishonchnoma bekor qilinganidan so„ng vakolat olgan shaxs
tomonidan qilingan harakatlar to„g„risida FKning 142-144-moddalarida
mulkning yo„qolishi yoki zararlanishi sababli ko„rilgan ziyonlarni
jabrlanuvchiga to„laydi. Ishonchomaning bekor qilinganligi bilguniga yoki
bilishi lozim bo„lguniga qadar ishonchnoma bergan shaxs tomonidan
uchinchi shaxslarga nisbatan qilingan harakatlar ishonchnoma beruvchi
uchun yoki uning huquqlarini oluvchilar uchun o„z kuchini saqlab qoladi.
Ishonchnoma olgan shaxs tomonidan uning ishonchnoma bekor
qilingan yoki tugatilganini bilganidan yoki bilishi lozim bo„lgan vaqtdan
so„ng qilingan harakatlar vakolatnoma beruvchi uchun huquq va
majburiyat tug„dirmaydi. Ishonchnoma bekor qilinganidan so„ng vakolat
olgan shaxs yoki uning vorislari (huquq va majburiyat oluvchilar)
ishonchnomani darhol qaytarishlari lozim.
Ishonchnomaning bekor qilinishi bilan bu ishonchnoma yuzasidan
boshqa shaxslarga topshirilgan vakolat (o„tkazilgan vakolat) ham o„z
kuchini yo„qotadi.
Da‟vo muddati tushunchasi va ahamiyati

146
Da‟vo muddatlarida belgilangan vaqt davrlari taraflar tomonidan
o‟zgartirilishi mumkin hisoblanmaydi. Odatda da‟vo muddatlari imperativ
xarakterga ega bo‟ladi, taraflar ularni o‟z istak xohishlari asosida
uzaytirishga yoki qisqartirishga haqli bo‟lmaydilar. Shu bilan birga
huquqiy munosabat ishtrokchilari da‟vo muddatining boshlanish paytini,
uning qancha vaqtgacha davom etishini qonunda belgilangan muddatdan
ko‟p yoki kam qilib belgilashlari mumkin emas. FKning 152-moddasiga
biror da‟vo muddatlari va ularni hisoblash tartibi taraflarning kelishuvi
bilan o‟zgartirilmaydi. Bunday o‟zgartirish qonun hujjatlarida ko‟zda
tutilgan hollarda amalga oshirilishi mumkin.
Umumiy qoidaga ko‟ra, da‟vo muddati sud tomonidan faqat nizodagi
tarafning sud qaror chiqargunicha bergan arizasiga muvofiq qo‟llaniladi.
Bu qoida shunday ma‟noni anglatadiki, agar javobgar sudga da‟vo muddati
o‟tib ketganligini bildirmasa, sud da‟vogar va javobgar o‟rtasidagi nizoni
mazmunan ko‟rib chiqish va hal qiluv qarori chiqarishi lozim. Bunda
da‟vo muddatining o‟tib ketganlik holati ahamiyatga ega bo‟lmaydi.
Ushbu holatda taraflar o‟zaro bitim tuzish paytida, ular o‟rtasidagi bitim
yoki shartnomaga nisbatan da‟vo muddati joriy qilinmasligi to‟g‟risida
kelishuvga erishsalar, bunday kelishuv o‟z-o‟zidan haqiqiy sanalmaydi.
Da‟vo muddati institutining maqsadi kimnidir jazolash yoki kim
uchundir noqulaylik vujudga keltirish hisoblanmaydi. Bu institutning
maqsadi va vazifasi huquqiy munosabatlarni buzmasdan, ular ko‟lamiga
ta‟sir etmasdan huquqiy munosabatlardagi noaniqliklarni bartaraf etishdir.
Ishonchnoma - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

Ishonchnoma FKning 134-moddasida ko„ra, ishonchnoma deb bir shaxs (ishonch bildiruvchi) tomonidan ikkinchi shaxsga (ishonchli vakilga) uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish uchun beriladigan yozma vakolatga aytiladi. Ishonchli vakil o„ziga ishonchnoma bilan berilgan vakolatlar
doirasida ish olib boradi. Ishonchnomaning berilishi vakil uchun vakolat
belgilashga qaratilgan bir tomonlama bitim sifatida ko„riladi. Ishonchnoma
topshiriq shartnomasi, mehnat shartnomasi, ekspeditsiya shartnomasi va
boshqa shartnomalar asosida beriladi.
Yuridik shaxs nomidan, shuningdek yuridik shaxsga ham
ishonchnoma faqat yuridik shaxsning ustavida (nizomida) ko„rsatilgan
faoliyat maqsadlariga zid bo„lmagan bitimlarni tuzish uchungina berilishi
mumkin (FKning 134-moddasi 2-bandi).
Ishonchnoma bir shaxs, shuningdek bir necha shaxslar nomidan bir
yoki bir necha shaxslar nomiga ham berilishi mumkin. Masalan, uy-joy qurish kooperativining vakili kooperativ a‟zolarining barchasi tomonidan yoki umumiy majlisning vakolatiga binoan, bir necha shaxs tomonidan imzolangan ishonchnoma olishi mumkin. Ishonchnoma
vakilning
uchinchi
shaxslar
bilan
huquqiy
munosabatlarda bo„lishi uchun tayinlanadi. Ishonchnomaning mazmunidan
vakilning qanday vakolatlarga egaligi, qanday yuridik harakatlar qilishga
haqliligi ko„rinib turishi kerak. Binobarin, vakil ishonchnomada
ko„rsatilgan vakolat doirasida harakat qilib, uchinchi shaxslar bilan
shartnoma tuzgan bo„lsa, vakil qiluvchi bu shartnomani bajarishdan bosh
torta olmaydi.
Ishonchnomani quyidagi turlariga ajratish mumkin: umumiy, maxsus va bir martalik ishonchnomalar.
135
Umumiy ishonchnomada turli bitimlarni tuzish yoki boshqa yuridik
harakatlar amalga oshirish, masalan, yuridik va jismoniy shaxslarning
filiallarini idora etish yoki fuqaroga tegishli transport vositasini boshqarish
uchun berilgan vakolat ko„rsatiladi.
Nazorat uchun savollar - Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

|
Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism Pdf ko'rish
|
bet | 126/159 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 2,02 Mb. | | #157348 |
Bog'liq Fuqarolik huquqi Umumiy qism (2)
Nazorat uchun savollar:
1. Neustoyka funksiyalarini ta‟minlash deganda nimani tushunasiz.
Neustoykani undirish qanday tartibda amalga oshiriladi? Mahsulot
yetkazib berish shartnomaviy majburiyatni bajarishda neustoyka penya
249
shaklida undiriladimi yoki jarima shaklida undiriladimi? Fikringizni
fuqarolik qonun hujjatlari va sud amaliyoti misollari asosida bayon eting.
2. Majburiyat bajarilishini ta‟minlashning bir necha imkoniyatlari
mavjud. Sizningcha majburiyat bajarilishini ta‟minlashning qaysi biri qay
vaziyatda nisbatan maqbul hisoblanadi?
3. “Ipoteka” tijorat banki va xususiy tadbirkor o‟rtasida kredit
shartnomasi tuzilgan. Qarz summasini qaytarish muddati kelgan paytda
xususiy tadbirkor uni summasini qaytara olmagan. Kredit shartnomasi agar
qarz oluvchi summani belgilangan muddatda to‟lamasa qarzdorning
muddati kechiktirilgan kreditlarini to‟lash hisobiga uning depozit raqamida
mavjud bo‟lgan mablag‟lari hisobidan o‟tkazish belgilangan. Bayon
etilgan holatda majburiyatni bajarish usuli sifatida ushlab qolishga oid
bo‟lgan qoidalarni qo‟llash mumkinmi?
4. Da‟vogar «O‟zmevasabzavotimpeks» Samarqand viloyat filiali
«Noyob A» AT «Tadbirkorbank» Samarqand viloyat boshqarmasiga
nisbatan kredit shartnomasi va kafolat xati asosida kredit va foiz to‟lovlari
bo‟yicha qarzni solidar tartibda undirishni so‟ragan. Birinchi instanstiya
sudi da‟voni to‟liq qanoatlantirgan. Kafolat xatiga asoslangan kiredit
majburiyatida sud FKning qaysi normalari talablarini inobatga olgan.
Bunday holda sud tomonidan qarzni subsidiar tartibda undirishga yo‟l
qo‟yilishi mumkinmi? Fikringizni moddiy va protsessual huquq normalari
asosida izohlab bering.
|
| |
Chiziqli algoritmlar - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

Chiziqli algoritmlar. Barcha ko'rsatmalari ketma-ket joylashish tartibida bajarib boriladigan algoritmlar chiziqli algoritmlar deyiladi. «Choy damlash», doira yuzini hisoblash algoritmlari chiziqli algoritm- larga misol bo'ladi. Lekin hayotimizdagi juda ko'p jarayonlar shartlar asosida boshqariladi.
Tarmoqlanuvchi algoritmlar. Shartga muvofiq bajariladigan ko'rsatmalar ishtirok etgan algoritmlar tarmoqlanuvchi algoritmlar deb ataladi. Algoritmlarning bu turi hayotimizda har kuni va har qadamda uchraydi. Eshikdan chiqishimiz eshik ochiq yoki yopiqligiga, ovqat- lanishimiz qornimiz och yoki to'qligiga yoki taomning turiga, ko'chaga kiyinib chiqishimiz ob-havoga, biror joyga borish uchun transport vositasini tanlashimiz to'lash imkonimiz bo'lgan pulga bog'liqdir.
Demak, tarmoqlanuvchi algoritmlar chiziqli algoritmlardan tanlanish imkoniyati bilan farqlanar ekan. Avvalgi darslardagi kvadrat tenglamani yechish, ikki sonning EKUBini topish algoritmlari tarmoqlanuvchi algoritmlarga misol bo'ladi.
Takrorlanuvchi (siklik) algoritmlar. Masalalarni tahlil etish jarayonida algoritmdagi ba'zi ko'rsatmalar takroran bajarilishini kuzatish mumkin.
Masalan, eng katta kvadratlar kesib olish masalasi (4-dars 5-misol), Evklid algoritmi (5-dars 2-misol). Hayotimizda ham juda ko'p jarayonlar takrorlanadi.
Masalan, darslarning har hafta takrorlanishi, har kuni nonushta qilish
yoki maktabga borish va hokazo. Ko'rsatmalari takroriy bajariladigan algoritmlar takrorlanuvchi algoritmlar deb ataladi.
Takrorlanuvchi algoritmlar «I := I + 1», «S := S + I» yoki «Р := P * I» ko'rinishidagi ko'rsatmalarning ishtiroki bilan ajralib turadi (* — ko'paytirish amali). Bunday ko'rsatmalarning mazmunini tushunish uchun takrorlanishning bir nechta qadamini ko'rib chiqish lozim.
Odatda, yig'indi uchun boshlang'ich qiymat (inglizchadan SUM, ya'ni yig'indi ma'noli so'zning bosh harfi) S: = 0 va ko'paytma uchun (inglizchadan PRODUCT, ya'ni ko'paytma ma'noli so'zning bosh harfi) P: = 1 deb olinadi, chunki bu qiymatlar, ya'ni 0 va 1 lar, mos ravishda, yig'indi va ko'paytmaning natijasiga ta'sir etmaydi:
1-qadam: I := 1 bo'lsin, u holda S:=S + I = 0+1 = 1, P:=P*I= 1*1 = 1;
2-qadam: I := I + 1 = 1 + 1 = 2, S := S + I = 1 + 2 = 3, P :=P*I=1*2 = 2;
3-qadam: I := I + 1 = 2 + 1 = 3, S := S + I = 3 + 3 = б, P :=P*I = 2*3 = 6;
4-qadam: I := I + 1 = 3 + 1 = 4, S := S + I = б + 4 = 10, P :=P*I = 6*4 = 24.
|
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi

Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish
O'quv
jarayonining mazmuni
|
Dastur matni va dasturlar. Dasturlash tillari: quyi darajadagi, o`rta darajadagi va yuqori darajadagi dasturlash tillari. Dasturlash tillari yaratilish tarixi va omillari. Paskal dasturlasg tili va uning qo`llanish sohalari
|
O'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Uslub: Ma`ruza.
Shakl: Savol-javob. Jamoa va kichik guruhlarda ishlash
Vosita: Elektron resurslar, darslik, plakatlar, tarqatma materiallar.
Usul: Tayyor prezentatsiya va slayd materiallari asosida.
Nazorat: Og'zaki, savol-javob, muhokama, kuzatish.
Baholash: Rag'batlantirish, 5 ballik reyting tizimi asosida.
|
Kutiladigan natijalar
|
O'quvchilarning kompyuter imkoniyatlari to`g`risidagi bilim va ko`nikmalari rivojlanadi, masalalarni kompyuter yordamida hal etish vositalaridan –dasturlash tillari haqida tushunchaga ega bo`ladi.
|
Kelgusi rejalar (tahlil, o'zgarishlar)
|
O'qituvchi o'z faoliyatining tahlili asosida yoki hamkasblarining dars tahlili asosida key-ingi darslariga o'zgartirishlar kiritadi va rejalashtiradi
|
Darsning borishi va vaqt taqsimoti
|
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O'tilganlarni takrorlash
|
7 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu ustida ishlash
|
14 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
13 daqiqa
|
5
|
Uyga vazifa
|
3 daqiqa
|
Savollar :
1.Tarmoqlanish tuzilmalarini qulay ko'rinishi qo'llanishiga oid misollar keltiring.
2.Takrorlanuvchi tuzilmalari haqida ma'lumot bering.
3.Qanday masalalarda toki tuzilmasini qo'llash maqsadga muvofiq?
4.Qanday algoritm chiziqli algoritm deb ataladi? Misollar keltiring.
5.Qanday algoritm tarmoqlanuvchi algoritm deb ataladi? Misollar keltiring.
|
«Машино строительному черчению»................................................................... 232

|
«Машино строительному черчению»................................................................... 232 Pdf ko'rish
|
bet | 207/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)«Машино строительному черчению»................................................................... 232
44.1. Рекомендации и методические указания по выполнению болтового и
шпилечного крепления...............................................................................................232
44.2. Рекомендации и методические указания по выполнению сборочных
чертежей изделий-сборочной единицы................................................................233
44.3. Рекомендации и методические указания по чтению и деталировке де
талей сборочных чертежей.......................................................................................246
45-§. Распечатка готовых графических работ в программе AutoCAD.........262
45.1. Распечатка выполненных графических работ в программе AutoCAD
непосредственно с экрана (1- сп особ).................................................................. 262
45.2. Сохранение чертежей выполненных на AutoCAD в форматах .jpg и .pdf .265
45.3. Распечатка выполненных чертежей в программе AutoCAD посред
ством переноса изображении в Word (2- сп особ)..............................................267
45.4. Способ переноса изображении в Word с помощью «Print - Skreen»
(«PrtSc-SysR q»).......................................................................................................... 268
46-§. Варианты индивидуальных заданий по по вполнению сборочного
чертежа изделий и методические указания и рекомендации........................269
Список литературы.................................................................................................... 289
C O N T E N T
FOREWORD...................................................................................................................... 3
|
| |
Mustahkamlash - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

Mustahkamlash :
2-mashq. Agar a>2 bo'lsa, u holda x:=2*a+a*a va 4-bandga o'tilsin, aks holda 3-bandga o'tilsin;
3-mashq. x:=9-a*x; 4) natija x yozilsin; 5) tugallansin.
1) x:=l;
2)agar x > 2 bo'lsa, u holda x:=x+ll va 4-bandga o'tilsin, aks holda 3-bandga o'tilsin;
3)x:=x*x-4; 4) natija x yozilsin; 5) tugallansin.
1) a:=15;
2) b:= a;
3)agar a > b bo'lsa, u holda a:=a-b va 5-bandga o'tilsin, aks holda 4-bandga o'tilsin;
4)a:=a+b; 5) natija a, b yozilsin;6) tugallansin.
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganish. 2-mashq.
2.Berilgan sonning ishorasini aniqlovchi algoritmni blok-sxema yordamida tuzing.
у = x2 — 1 funksiyasi qiymatlarini x ning [1; 10] oraliqdagi butun qiymatlarida hisoblash algoritmini blok-sxema shaklida tuzing.
Sana:_______________
Sinf:________________
10- dars. Mavzu: Algoritmning asos tuzilmalariga doir amaliy topshiriq
|