Toblangan baliqli taomlar - Baliq va baliq mahsulotlari ularning kimyoviy tarkibi ozuqaviy qiymati baliqdan taom...

|
Baliq va baliq mahsulotlari ularning kimyoviy tarkibi ozuqaviy qiymati baliqdan taom tayyorlash usuli Mundarija
|
bet | 12/29 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #155986 |
Bog'liq Baliq va baliq mahsulotlari ularning kimyoviy tarkibi ozuqaviy qiymatiToblangan baliqli taomlar
Baliqlar ham dimlab yoki qovurib toblab pishiriladi. Xom baliqni oq sardak ostida, dimlangan baliqni sutli sardak ostida, qovurilgani smetanali va tomatli qо‘ziqorin sardaklari ostida toblab pishiriladi. Yog‘ surilgan tovada 1 dan 6 porsiyagacha baliq toblanadi. Uzatishda uni likopchalarga solib, baliq toblab pishirishda hosil bо‘lgan sardak qо‘yiladi: baliqli gazaklar 1 porsiyali tovalarda, rakovinachalarda tayyorlanadi.
«Rо‘ba po-russki» taomini tayyorlash uchun pо‘stli suyaksiz laxm porsiyasiga 1-2 bо‘lakdan maydalanadi, yog‘ surilgan tovaga xom kо‘rinishida teriladi, chetlarida qaynatilgan somoncha kartoshka joylashtirilib, oq sardak qо‘yiladi.
Tuxumli baliq oldindan tayyor bо‘lguncha qovurib toblab pishiriladi; tovaga baliq bо‘laklari, qaynatilgan kartoshka, qovurilgan piyoz solinadi, tuxum qо‘yib chiqiladi, tuxumga tuz solib aralashtiriladi va toblanadi. Osetr oilasiga mansub baliqlar Moskvacha toblab pishiriladi. Buning uchun tovaga ozroq smetana sardagi solinadi, unga qovurilgan baliq bо‘laklari solib atrofiga aylana shaklda qovurilgan kartoshka teriladi, baliqqa qovurilgan piyoz qо‘ziqorin bо‘laklari va qaynatilgan tuxum teriladi va smetana sardagi qо‘yiladi. Pomidorli toblangan baliqlarni hamma turdagi qovurilgan baliqdan tayyorlanadi. Pomidorlar pо‘stidan tozalanadi, 2 bо‘lakka bо‘linadi, urug‘lari tozalanadi, tuzlanadi, qalampir sepiladi va о‘simlik moyida qovuriladi. Tovaga yoki idishga baliq bо‘lagi qо‘yiladi, ustidan pomidorlar terilib estragonli tomat sardagi qо‘yiladi.
Rakovinachalarda osetr oilasiga mansub yoki sudak baliqlari toblanadi. Shu rakovinachalarda ular issiq gazakdek uzatiladi. Baliq laxm gо‘shti bо‘laklarga (20 gr atrofida) bо‘linadi, dimlanadi, dimlangan qо‘ziqorin bilan qо‘shib, bug‘langan sardak qо‘yiladi, yog‘langan rakovinachaga ustun qilib teriladi va sutli sardak qо‘yiladi.
Baliqli solyanka odatda yog‘li baliqdan tovada pishiriladi. Suyaksiz gо‘shtli laxm bо‘laklarga (30 gr atrofida) bо‘linadi va dimlab pishiriladi. Yupqa kesilgan tuzli bodring, maydalangan piyoz va tomat pyureli qayla alohida tayyorlanadi va u sof shо‘rvada qizdiriladi. Tayyorlangan tovaga bir qatlamdan dimlangan karam, sabzavotli qayla, baliq va osetr turidagi baliqning qaynatilgan yupqa umurtqa pog‘onasi solinadi, ustidan dimlangan karam qavati bilan yopiladi.
Tayyor bо‘lgan baliqqa qirg‘ichlangan pishloq, sariyog‘ sepiladi va 15 – 30 minut davomida 250-280 0S haroratda toblab pishiriladi. Toblab pishirilgan baliq tayyor bо‘lganini taom yuqori qatlami oltin rang tusga kirgach va ichki tuqima matolari 800S haroratga erishilgani bilan aniqlanadi. Uzatishda solyanka, limon bо‘laklari, tuzlangan sabzavotlar, kо‘kat barglari bilan bezatiladi.
Moskvacha toblab pishirilgan va baliqli solyanka rus oshxonasining milliy taomi bо‘lib hisoblanadi.
Baliqdan tayyorlanadigan issiq taommlar
Baliqdan tayyorlangan gazaklar (tuzlangan, konservalangan, kam tuzli baliq, issiq dudlangan baliq, ikra) achchiq ta’mli, о‘ziga xos hidga ega va ishtahani yaxshi ochadi. Ularda 13-18 % oqsil va 6-28 % yog‘ bо‘ladi. Seld va boshqa seld turidagi baliqlar yog‘i 67-71 % tо‘yinmagan yog‘ kislotalarini saqlaydi. Seld baliqlarida ma’lum miqdorda fosfatid (0,48 %) mavjud. Seld baliqli gazaklar vitamin A1 (retinol) va D2 (ergoqalsiferol) vitaminlari manbai bо‘lib hisoblanadi.
Tuzi yuqori bо‘lgan seld balig‘ining bо‘laklarga bо‘laklanmagani 3-4 marta almashtirilgan suvda 10-12 soat davomida, filega ajratilgani choy yoki sutli suvda ivitiladi. Yaxna gazaklar tayyorlash uchun seld pо‘stsiz, suyaksiz filega yoki pо‘stsiz, suyakli filega bо‘linadi. Birinchi holda chiqindilar 50-54 %, ikkinchi holda 38-42 %ni tashkil etadi.
Iste’mol qilinmaydigan chiqindilarga kalla, pо‘st, qanotlar, suyak va ichki a’zolar, iste’mol qilinadiganlariga ikra va gо‘sht kiradi. Saqlashda ikra va gо‘shtdan 10 %dan oshmaydigan miqdorda olinadi. Ular kо‘p miqdorda saqlanganda mahsus ishlov berishni talab etadi. Konservalangan va 6-12 % tuzni saqlagan ziravorli seld ivitilmaydi. Seld va qilkali gazaklar assortimenti keng tarqalgan bо‘lib, bularga qayla va tuxumli seld va qilka, tabiiy (qaynatilgan issiq kartoshka va yog‘li) piyozli, maydalangan seld va boshqalar.
Taom tayyorlash uchun bо‘laklangan seld suyaksiz va pо‘stsiz filega ajratiladi va piyoz, suvda ivitilgan non va olma bilan aralashtiriladi. Olingan aralashmaga о‘simlik moyi yoki sarigyog‘, dorivorlar sirka qо‘shiladi va hammasi yaxshilab aralashtiriladi. Semga, ket, losos baliqlarida tuz 4-10 %ni tashkil qiladi. Shuning uchun bunday baliqlardan yaxna gazaklar tayyorlashda ular suvga ivitilmasdan filega ajratiladi. Bulardan tayyorlangan gazaklar, odatda, qaylasiz limon bо‘laklari va kо‘katlar bilan uzatiladi.
Gazaklar uchun yana sovuq va issiq dudlangan baliqlar ishlatiladi. Issiq dudlangan baliq (sevryuga, treska, omul) tog‘aysiz, pо‘stsiz porsiyali bо‘laklarga bulinadi. Ular yangi bodring, pomidor, kо‘k salatli qaylalar yoki qaynatilgan sabzavot, kо‘k nо‘xat va mayonez bilan tuzatilgan kartoshkali (osetr oilasiga mansub baliq) murakkab qaylalar bilan uzatiladi. Mayonez yoki xrenli sardak alohida beriladi. Sovuq dudlangan baliq klen sardagi va mayonez bilan uzatiladi.
Qaynatilgan kо‘rinishda odatda osetr, sudak, oq baliq turidagi baliqlar beriladi.
Yaxna taomlar uchun osetr turidagi baliqlar butun holda qaynatiladi, sо‘ng sovutiladi, tozalanadi va maydalanadi. Suyakli baliq skeletli va pо‘stli filega ajratiladi va porsiyalarga bо‘laklaib qaynatiladi. Pishirilgan baliq qaynatilgan kartoshka va sabzi, kо‘k nо‘xat, yangi va tuzlangan bodring, kо‘katli murakkab qaylalar bilan uzatiladi. Qayla uchun qaynatilgan sabzavotlar mayonez bilan aralashtiriladi. Qо‘shimcha qayla sifatida krablar, krivetkalar ishlatiladi.
Qaynatilgan sovutilgan baliq xrenli sardak (odatda osetr baliqlari) va mayonez ostida (sudak, treska, kelma va boshqa) uzatiladi.
Qovurilgan baliq sabzavotli marinad ostida beriladi (tomatli va tomatsiz). Buning uchun baliqning porsiyali bо‘laklari (suyaksiz va pо‘stsiz file yoki suyakli va pо‘stli file) va kichik baliqlar butun holda urvoqga bulanadi, о‘simlik moyida qovuriladi, issiq tuzli suv qо‘yiladi va sovutiladi.
Qо‘yma baliq tayyorlash uchun baliq chiqindilaridan tayyorlangan shо‘rva asosida jele tayyorlanadi. Shо‘rva qancha konsentrlangan bо‘lsa, jele sifati ham shuncha yaxshi bо‘ladi. I qilogramm jele tayyorlash uchun I qilogramm baliq chiqindilari kerak bо‘ladi. Chiqindilardan tayyorlangan shо‘rvada azotli moddalar miqdori 2,5-3,2 %zni tashkil etadi.
Jelelantiruvchi modda sifatida shо‘rvaning massasiga nisbatan 4 % jelatin ishlatiladi. Jelatinni baliq tangasi bilan almashtirish mumkin. Jelatin ishlatilishidan oldin sovuq suvda ivitiladi. Shо‘rva yog‘dan ajratilgandan sо‘ng tindiriladi, unga ivitilgan jelatin qо‘shiladi va jelatin tо‘liq eriguncha asta-syokin aralashtirib isitiladi. Sо‘ngra shо‘rva tiniqlashtiriladi; 8-10 % suv bilan aralashtirilgan tuxum oqi qо‘shiladi va qaynaguncha qizdiriladi. Shо‘rvani tiniqlashtirishdan oldin sirka yoki limon kislotasi shunday hisobda solinadiki, ularning konsentratsiyasi 0,15 %ni tashkil qilsin. Sirka jele ta’mini yaxshilaydi va uni tiniqlashtirishga yordam beradi. Tiniqlashtirilgan shо‘rva tindiriladi.
Tindirilgan shо‘rva sovugandan sо‘ng shaffof va mayin jele hosil bо‘ladi.
Qо‘yma taomlar qaynatilgan baliqlar, krablar, krevetka, qaynatilgan kalmarlardan tayyorlanadi. Barcha mahsulotlar qо‘yishdan oldin ularning jelesi yaxshi sovutilgan bо‘lishi kerak.
Qо‘yma baliqli taom tayyorlashning ikki asosiy usuli mavjud:
I) Idishga baliq bо‘laklari teriladi va ustiga limon, kо‘kat, qaynatilgan sabzavotlar bilan bezatilgan jele qо‘yiladi. Qotgandan sо‘ng baliq bо‘laklari jele bilan birga kesiladi;
2) Qolipga jele qо‘yiladi va sovutiladi. Jele qotgach bezatish uchun sabzavotlar (sabzi, yashil nо‘xat va boshq) baliq bо‘laklari yoki boshqa mahsulotlar (krablar) (kalmar) qо‘yiladi va yana bir marta ustidan jele qо‘yib chiqiladi. Jele sovib kotgach tayyor taom qolipdan olinadi.
Banketlar uchun baliqli qо‘ymalar bir necha usullarda tayyorlanadi. Butun qaynatilgan yoki qiymalangan baliq konditer xaltasi yordamida jele bilan setka singari yopiladi va bezatiladi. Chetlari baland qoliplar sovimagan jele bilan tо‘ldiriladi, sovuq suvga solinadi va mayin qatlam hosil qilguncha sovitiladi. Jele solingan qolipga baliq bо‘laklari bilan sabzavotli qayla qatlam buyicha terib chiqiladi.
Tiniq jeledan tashqari baliqli taomlar tayyorlashda jelatinli mayonez ham ishlatiladi. Jelelangan mayonez bilan qaynatilgan baliq bо‘laklarining ustki qismi bezaladi, sо‘ng esa unga tiniq jele qо‘yiladi.
Baliqli studen qо‘yma taomlarning biri bо‘lib hisoblanadi. Studen uchun shо‘rvani baliq chiqindilariga jelatin qо‘shib yoki kichik baliqlarga jelatin qо‘shmasdan tayyorlanadi. Jelatin 1,5 % student massasidan olinadi.
Qaynatilgan chiqindilar gо‘shti suyagidan ajratiladi. Tog‘aylar yumshaguncha qaynatiladi, sо‘ng laxm gо‘shti bilan birga maydalanib, shо‘rvaga solinadi. SHо‘rvaga dorivorlar qо‘shiladi va 10 minut qaynatiladi, unga maydalangan sarimsoq aralashtiriladi va idishlarga qо‘yiladi. Sardaklar (kornishonli mayonez, xren) alohida beriladi.
|
| |