A. A. Ganiyev - bet 41

|
A. A. Ganiyev
|
bet | 41/45 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #250258 |
Bog'liq Karimov-I.Axborotxavfsizligiasoslari (1)Buyuk Britaniyadagi axborotni himoyalash tizimi. Buyuk Britaniyada axborot xavfsizligini ta’minlash davlat tizimini yaratishda axborot urushi dushmanning axborot tizimiga ta’sir etuvchi va bir vaqtda mamlakatning shaxsiy tizimlarini himoyalovchi harakatlar deb qaraladi.
Buyuk Britaniyaning Razvedka va xavfsizlik bo‘yicha parlement komiteti Britaniya maxsus xizmatlari ustidan nazorat organi sifatida 1994-yilda tashkil etilgan. Bu komitet «Razvedka xizmatlari to‘g‘risida»gi qonunga muvofiq uchta maxsus xizmat: SIS (Secret Intelligence Service) razvedkasi, Maxfiy xizmat (MI5 - Military Intelligence-5) va Hukumat aloqa markazi tomonidan budjet mablag‘larining sarflanishini, bu xizmat- larning boshqarilishini va ularning olib borayotgan siyosatini nazorat qilish uchun tuzilgan.
SIS/MI6 - Buyuk Britaniyaning asosiy razvedka xizmati. SIS Tashqi ishlar vazirligi (TIV) tizimiga kiritilgan bo‘lib xorijda 87 ta qarorgohga va Londonda shtab-kvartiraga ega. SISni Bosh direktor boshqaradi va u bir vaqtning o‘zida Tashqi ishlar vazirining o‘rinbosari ham hisoblanadi. Shunday qilib, formal ravishda SIS Buyuk Britaniyaning TIV nazorati ostida hisoblanadi, biroq, shu bilan birga u to‘g‘ridan-to‘g‘ri premyer- ministrga chiqishi mumkin.
Kontrrazvedka xizmati - MI-5 1909-yilda ichki xavfsizlikni ta’min- lash bilan shug‘ullanuvchi maxfiy xizmatlar Byurosining ichki departa- menti sifatida tuzilgan.
Hukumat aloqa markazi Buyuk Britaniyaning maxsus xizmatlar tizi- mida radioayg‘oqchilik uchun javob beradi. Markaz TIV tarkibiga kiri- tilgan bo‘lib, xodimlarining soni va axborotni topish hajmi bo‘yicha mam- lakatning yirik idoralaridan biri hisoblanadi.
Germaniyaning axborotni himoyalash tizimi. Axborot oqimlarining xavfsizligini ta’minlashga mas’ul koordinatsiyalovchi hukumat organi bo‘lib 1991-yilda tashkil etilgan Federal xavfsizlik xizmati (BSI) hisobla-
nadi. Bu xizmat axborot texnikasi sohasidagi xavfsizlikni ta’minlaydi. Hozirgi vaqtda BSI faoliyatining umumiy konsepsiyasi NATO va YES bilan yaqin hamkorlikda quyidagi funksiyalarni bajarilishini ko‘zda tutadi:
axborot texnologiyalarni joriy etishdagi ehtimoliy xavfni baholash;
milliy kommutatsiya tizimlarining himoyalash darajasini baholash uchun kriteriyalar, usullar va sinov vositalarini ishlab chiqish;
axborot tizimlarining himoyalanish darajasini tekshirish va muvo- fiqlik sertifikatlarini berish;
muhim davlat obyektlariga axborot tizimlarini joriy etish uchun ruxsatnoma berish;
davlat organlari, politsiya va boshqa idoralarda axborot almashini- shda maxsus xavfsizlik choralarini amalga oshirish;
sanoat vakillariga maslahatlar berish. Xavfsizlikni ta’minlovchi boshqa davlat organlari:
Germaniyaning federal razvedka xizmati (Bundesnachrichten-dienst
-BND). BND federal kansler boshqarmasiga bo‘ysunadigan bo‘linma hisob- lanadi. BNDning shtat tarkibi 7000 kishidan ziyodni tashkil etadi, ulardan 2000ga yaqini bevosita xorijda razvedka ma’lumotlarini yig‘ish bilan band. Xodimlar orasida taxminan 70 ta turli soha vakillari: harbiy xizmat- chilar, huquqshunoslar, tarixchilar, muhandislar va texnik mutaxassislar mavjud.
Konstitutsiyani himoyalash federal byurosi (Verfassungsschutz - BfV). Ushbu byuro BND va BSI bilan bir qatorda mamlakatning uchta maxsus xizmatlaridan biri hisoblanadi va u Germaniyaning ichki ishlar vazirligiga bo‘ysinadi. Barcha federal yerlarda mahalliy ichki ishlar vazir- ligiga bo‘ysinadigan o‘zining mos xizmatlari mavjud. Har yili to‘plangan axborotlar asosida Konstitutsiyaga rioya etilganligi doirasidagi ish holati haqida hukumatga hisobot taqdim etiladi, unda xulosalar va tavsiyalar qilinadi. Hukumat, o‘z navbatida, aniq choralarni amalga oshirish kerakligi haqida qaror qabul qiladi. Axborotning yarmidan ko‘pini maxsus xizmat ochiq manbalardan: ommaviy axborot vositalarida chop etilgan nashrlar, Internet, majlis va mitinglarda ishtirok etish orqali yig‘adi. Axborotning bir qismi ayrim kishilardan va boshqa idoralardan kelib tushadi.
Fransiyada axborotni himoyalash tizimi. Fransiya kibermaydonda o‘zining fuqarolarini nazorat qilish bo‘yicha tuzilma tashkil etgan. Fransuzlar «Eshelon» nomli Amerika tizimiga o‘xshash o‘z tizimini
yaratdilar. U deyarli barcha xususiy global kommunikatsiyalarni tutib qolishga yo‘naltirilgan.
Milliy xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha siyosatning strategik yo‘na- lishlarini ishlab chiqish bilan CLUSIF (Club de la securite informatique francaise) birlashmasi shug‘ullanadi. U o‘zining statusi bo‘yicha informa- tika sohasida ishlovchi yuridik va fizik shaxslarning ochiq assotsiatsiyasi hisoblanadi. CLUSIF davlat tomonidan to‘liq qo‘llab quvvatlanadi va maxsus xizmatlar bilan yaqin aloqaga ega.
Fransiyaning maxsus xizmati strukturasi. Fransiya razvedka uyush- masining umumiy shtati, uchta har xil vazirlikka bo‘ysinuvchi xizmatlarda ishlaydigan 13 mingga yaqin xodimlardan iborat. Uchta xizmat Tashqi xavfsizlikning Bosh direksiyasi (DGSE); Harbiy razvedka boshqarmasi (DRM) va Harbiy kontrrazvedka boshqarmasi (DPSD) Mudofaa vazirligi himoyasida faoliyat olib boradi. Maxsus xizmatlarga jandarmeriyani (Gendarmerie) ham kiritish mumkin. Uning vazifalaridan biri bo‘lib raz- vedka faoliyatini yuritish hisoblanadi – jandarmeriyaning xar bir qismida razvedka bo‘limi mavjud. Ikkita maxsus xizmat: kontrrazvedka (DST) va Bosh razvedka xizmati (RG) Ichki ishlar vazirligiga bo‘ysungan.
Rossiya Federatsiyasi (RF)ning axborot xavfsizligini ta’minlovchi davlat organlari strukturasi. Axborot xavfsizligining davlat siyosatini ishlab chiqish, qonunlar, normativ-normativ hujjatlar tayyorlash, axborotni muhofaza qilishni ta’minlash bo‘yicha o‘rnatilgan me’yorlarni bajarilishi ustidan nazoratni davlat organlari amalga oshiradilar.
RF Prezidenti axborot xavfsizligini ta’minlovchi davlat organlariga boshchilik qiladi. U Xavfsizlik kengashini boshqaradi va davlatda axborot xavfsizligini ta’minlashga doir farmonlarni tasdiqlaydi.
Mamlakatning davlat xavfsizligiga oid boshqa masalalar bilan bir qatorda axborot xavfsizligi tizimining umumiy boshqaruvini RF Prezidenti va Hukumati amalga oshiradi.
RF Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi davlat xavfsizligi masalalari bilan bevosita shug‘ullanuvchi hokimiyat organi hisoblanadi. Xavfsizlik Kengashi tarkibiga Axborot xavfsizligi bo‘yicha idoralararo komissiya kiradi. Komissiya davlatning axborot xavfsizligi sohasida Prezident farmonlarini tayyorlaydi, qonun chiqarish tashabbusi bilan chiqadi, vazirlik va idoralar rahbarlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi.
Axborot xavfsizligi bo‘yicha idoralararo komissiyaning ishchi organi bo‘lib RF Prezidenti huzuridagi Davlat texnik komissiyasi hisoblanadi. Bu
komissiya qonun loyihalarini tayyorlashni amalga oshiradi, normativ huj- jatlarni ishlab chiqadi, axborotni muhofaza qilish vositalarini (kriptografik vositalardan tashqari) sertifikatlashtirishni tashkil etadi, himoya vosita- larini ishlab chiqish sohasidagi faoliyatni litsenziyalashtiradi va axborotni muhofaza qilish bo‘yicha mutaxassislarni o‘qitadi. Axborotni muhofaza qilish sohasida izlanishlar olib boruvchi davlat ilmiy-tadqiqot tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi. Bu komissiya Davlat sirini himoyalash bo‘yicha idoralararo komissiya ishini ham ta’minlaydi.
Davlat sirini himoyalash bo‘yicha idoralararo komissiyasiga davlat sirini tashkil etadigan ma’lumotlardan foydalanish, axborotni muhofaza qilish vositalarini yaratish hamda davlat sirini himoyalash bo‘yicha xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq korxona, muassasa va tashkilotlarni litsenziya- lashni boshqarish vazifasi yuklatilgan.
|
| |