nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ábra - Az IRCAM épülete a felszín felett

12.7. ábra - Az IRCAM épülete a felszín felett
Az IRCAM keretein belül elkészült első jelentősebb visszhangot keltő kompozíciót, Pierre Boulez Répons című művét 1981-ben mutatták be. A darab nagy kamaraegyüttest, hat szólistát és a 4X gépre épülő élő elektronikát alkalmaz. A cím – Válaszok – a szólisták és a zenekar dialógusaira, valamint az akusztikus forrásokra adott elektronikus válaszokra utal. Néhány további mű az IRCAM-ban készült jelentősebb darabok közül:
John Chowning: Stria (1977, ismertetését lásd a 13. fejezetben),
Jean-Claude Risset: Songes (1979),
John Cage: Roaratorio, an Irish Circus on Finnegans Wake (1980),
Luciano Berio: Chemins ex V (klarinétra és számítógépre, 1980),
Jonathan Harvey: Mortuos Plango, Vivos Voco (1980, ismertetését lásd a 13. fejezetben),
Tristan Murail: Désintégrations (1982–83),
Luciano Berio: Orpheo II, opera for voice, orchestras, and tapes (opera, 1984),
Karlheinz Stockhausen: Kathinkas Gesang als Luzifers Requiem (1985),
Trevor Wishart: VOX-5 (1986, ismertetését lásd a 13. fejezetben),
Harrison Birtwistle: The Mask of Orpheus (1986),
David Wessel: Contacts Turbulents (szaxofonra és elektronikára, 1986),
Philippe Manoury: Jupiter (fuvolára és elektronikára, 1987),
Marco Stroppa: In cielo, in terra, in mare (rádióopera, 1992),
Kaija Saariaho: Lonh (1995–96),
Iannis Xenakis: Psappha (elektronikus verzió, 1976/1996),
Jonathan Harvey: Speakings (zenekarra élő elektronikával, 2008).
1994-ben az IRCAM munkatársai részt vettek a Farinelli című film készítésében: a 18. század híres kasztrált férfiszopránjának énekét olyan módon kísérelték meg rekonstruálni, hogy fejlett szintézistechnikák segítségével ötvözték Ewa Malas-Godlewska szoprán és Derek Lee Ragin kontratenor hangját.
Az IRCAM-ban fejlesztett szoftverek közül az egyik legfontosabb Miller Puckette (1959–) amerikai matematikus és zeneszerző 1988-ban megalkotott Max nevű programja, melyet Max Mathews tiszteletére nevezett el így – ez a hivatkozás azért is helyénvaló, mert a Max a Mathews-féle MUSIC-N programok utódjának tekinthető. Legszembeötlőbb különbsége a MUSIChoz képest az, hogy programszerkesztő felülete az elektromos áramkörkészítésre emlékeztető grafikus metaforára épül: minden egyes funkciónak egy egyszerű grafikus objektum felel meg, s ezeket „vezetékekkel” kell a megfelelő sorrendben összekötni, s az így létrejött programot, áramkörszerű megjelenéséhez híven patchnek (kapcsolás) szokás nevezni (12.8. ábra). A Max megalkotásának célja főképp az volt, hogy megkönnyítse a valós idejű előadói beavatkozást a programok működésébe.
1996-ban Puckett elkészítette a Max nyílt forráskódú, szabadon fejleszthető változatát, a Pure Datát, mely bár néhány alapvető eltérést mutat a Maxhez képest, alapkoncepciójában lényegében azonos vele. Mind a program fejlesztése, mind pedig alkalmazása köré kiterjedt internetes közösség szerveződött.
|
Mavzu №5: Korroziya, uning turlari va oldini olish choralari

|
Mavzu №5: Korroziya, uning turlari va oldini olish choralari
|
bet | 1/2 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 168,4 Kb. | | #137397 |
Bog'liq korroziya gaz ta\'minoti prezentatsiya Mavzu №16:Korroziya turlari, Kimyoviy korroziya, Elektr – kimyoviy korroziya Reja: 1.Korroziya tushunchasi. 2. Kimyoviy korroziya. 4. Korroziyani oldini olish tadbirlari.
Korroziya (lotincha. corrigere — oʻymoq, yemirmoq) — 1) jismlar (metallar, beton, tosh, yogʻoch, baʼzi plastmassalar va boshqalar)ning tashqi muhit bilan biologik, kimyoviy yoki elektr-kimyoviy taʼsirlashuvi oqibatida yemirilishi. Ma’lumki, ko‘pgina metall hamda uning qotishmalaridan tayyorlanadigan detallar termik va boshqa ishlovlarga berilishiga qaramay, tashqi muhit (havo, suv, kislota, ishqor, tuz eritma) ta’sirida korroziyaga berilib yemiriladi.
Korroziyaga bardosh (yoki zanglamaydigan) po’latlar deb, agressiv muhitlarda yuqori kimyoviy barqaror bo’lgan po’latlarga aytiladi. Korroziyagabardosh po’latlar kam yoki o‘rtacha uglerodli po’latlarni xrom, nikel. titan, aluminiy, marganes bilan legirlab olinadi. Korroziyaga qarshi xossalar po’latga ko‘p miqdorda xrom yoki xrom va nikel qo'shib hosil qilinadi. Xromli va xrom-nikelli po’latlar ko‘p tarqalgan. Xromli po’latlar arzon turadi, lekin xrom-nikelli po’latlarning korroziyagabardoshligi yuqori.
Zanglamaydigan po’latda xrom miqdori kamida 12%bo’lishi kerak . Xrom miqdori ko‘rsatilgandan kam bo’lganda korroziyaga qarshilik ko‘rsata olmaydi, chunki uning elektrod potensiali manfly bo’lib qoladi.
Po’latlarning korroziyaga bardoshligi kerakli termik va mexanik ishlov berishdan keyin ortadi. Masalan, 12X13 po’latning korroziyagabardoshligi termik ishlovdan keyin ortib, uning qattiqligi HRC 52-55 ga yetadi. 12X17 po’lati yanada korroziyagabardoshroq. Kislotali muhitlarda ham yaxshi ishlaydi. Payvandli konstruksiyalar uchun bu po’lat tavsiya etilmaydi, chunki payvandlash vaqtida po’lat 900-950°C dan yuqoriroq qizdirilib, tez sovitilganda (payvandlashda) uning sirtidagi donalarda xrom kamayadi (12% dan kam). Bu donalar chegarasida xrom karbidi ajralib chiqishi bilan tushuntiriladi. Natijada kristallararo korroziya yuzaga keladi.
Statistik ma’lumotlarga qaraganda mamlakatimizda yiliga 10% ga yaqin metall korroziya tufayli yemiriladi. Bu esa millionlab so‘m mablag‘ ko‘kka sovurildi, demakdir
Metallarni korroziyaga berilish mexanizmiga ko‘ra ikki turga ajratish mumkin:
|
| |
Məktəb idarəetmə sistemində və tədris prosesində informasiya texnologiyalarından effektiv

3
mümkündür. Bu elektron tədris materialları isə şagirdlərdə məntiqi təfəkkür, yaradıcı yanaşma,
təşəbbüskarlıq, problemlərin həlli, qərarların qəbul edilməsi, müstəqil öyrənmə kimi 21-ci əsr
bilik və bacarıqlarının (kompetensiyalarının) inkifaşına kömək edir. Bu cür resurslar şagirdlərin
diqqətini faydalı məzmuna yönəldir və internetdən təhsil almaq, inkişaf etmək məqsədi ilə
istifadə etmələrinə şərait yaradır.
Onlayn mühitin arzuolunmaz təsirlərindən mühafizə
Azərbaycan Təhsil Şəbəkəsi təhsil sisteminin İKT təchizatının yaxşılaşdırılması ilə yanaşı, bir
sıra mühüm sosial əhəmiyyətli funksiyaların icrasını da öz üzərinə götürmüşdür. Bu cür
funksiyalardan ən başlıcası təhsilalanların tədris prosesində istifadə etdikləri internetin zərərli
təsirlərindən qorunması ilə bağlıdır. Bu gün Azərbaycan Təhsil Şəbəkəsini ölkə miqyasında
unikal mexanizmə çevirən ən mühüm cəhətlərdən biri, görülən bütün tədbirlərin təhsil
ekosisteminin mərkəzində duran və təhsil prosesinin benefisiarı olan təhsilalanların hərtərəfli
formalaşmasına xidmət etməsidir. Azərbaycan Təhsil Şəbəkəsi çərçivəsində təhsil müəssisələrinə
təqdim edilən internet avtomatik rejimdə bütün növ zərərli və tədris prosesinə
aid olmayan
məzmunlardan təmizlənərək təhsilalanların ixtiyarına verilir, beləliklə də şagirdlər
onlayn
mühitin arzuolunmaz təsirlərindən mühafizə olunur.
Xidmətin iş prinsipi ondan ibarətdir ki, onlayn axtarış sistemlərində müxtəlif dillərdə
onlarla
kateqoriya üzrə zərərli informasiyanın axtarışı məhdudlaşdırılır və təhsilalanların arzuolunmaz
veb-məzmunlardan maksimal müdafiəsi təmin olunur. Bu isə öz növbəsində, uşaq psixikasının
internetin zərərli təsirlərindən qorunması ilə yanaşı, tədris prosesində şagirdlərin diqqətinin
yalnız faydalı məzmunlar üzərində cəmləşməsinə xidmət edir.
T I Y K A R Ǵ I B Ó L I M

|
T I Y K A R Ǵ I B Ó L I MBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan
T I Y K A R Ǵ I B Ó L I M
Uliwma psixologiya kursi
Psixologiya páni, onıń áhmiyeti.
Psixologiya páni, predmeti, onıń áhmiyeti. Psixika haqqında túsinik.
Psixologiya ilim sıpatında. Shıǵıs oyshılarınıń psixologiyalıq kóz-qarasları.
Psixologiya psixika, psixikalıq kubılıslar haqqındaǵı pán. Psixika, psixikalıq
qubılıslar haqqında ulıwma túsinik, onı ilimiy jaqtan úyreniwdiń kıyınshılıq hám
qolaylı tárepleri. Házirgi psixologiyada úyreniletuǵın psixikalıq qubılıslar
sisteması, olardı adamnıń psixikalıq protsessleri, qásiyet-ózgeshelikleri hám jaǵday
halatları toparlarına bóliw, bunday bóliniwdiń salıstırmalı ekenligi.
Psixologiya oqıw predmeti hám ilim tarawı sıpatında. Onıń neni
úyrenetuǵınlıǵı predmeti ne ekenliginiń dáwirler dawamında túrlishe túsindiriliwi,
hár túrli aǵımlardıń payda bolǵanlıǵı, olardıń kıskasha sıpatlaması. Házirgi zaman
psixologiyasında psixikalıq qubılıslardı adamnıń bir-biri menen birge islesiwi,
jasawı, qarım-qatnası, pikirlesiwi, ortalıqqa bolǵan qatnası, baylanısı protsessinde
sırtqı, bizdi qorshap alǵan dúnyanı ondaǵı qubılıslardı aktiv túrde miyde, sanasında
sawlelendiriwiniń nátiyjesi dep túsindiriwdiń zárúrligi.
Psixologiyanıń házirgi zaman talabına, ásirese Ózbekistan Respublikasınıń,
Qarakalpakstannıń erkin mámleket sıpatında óz idealogiyası, kontseptsiyası, jas
áwladtı jetilistiriw, xalıq bilimlendiriwiniń zańı tiykarında aldında turǵan
wazıypaları. Jas áwladqa bilim beriw hám tárbiyalap jetilistiriw wazıypaların
ámelge asırıwda psixologiyanıń tutqan ornı. Házirgi jas áwladtı oqıtıw hám
tárbiyalawdıń psixologiyalıq mashqalaları, bul mashqalalardı tez arada ámelge
asırıw boyınsha pedagogikalıq psixologiyanıń negizgi máselelerin sheshiw
wazıypaları.
Házirgi psixologiyanıń adam iskerligi, hızmetiniń negizgi túrleri menen tıǵız
baylanısqan túrdegi rawajlanǵan ilimler sisteması ekenligi. Psixologiyanıń házirgi
dáwirdegi tarmaqlarınıń qıskasha sıpatlaması. Solar ishinde ulıwma, balalar hám
jas ayırmashılıq, pedagogikalık sotsiallıq psixologiyalar olardıń qısqasha
sıpatlaması.
Shıǵıs oyshıllarınıń psixologiyalıq kóz-qarasları
|
| |
Psixologiyanıń dúzilisi hám ilimiy metodları

61
Psixologiyanıń dúzilisi (tarmaqları). Psixologiyanıń izertlew metodları hám
ilimiy printsipleri. Psixologiyanıń ilimiy baǵdarları. Adamda úyreniw hám
izertlewdiń metodları mashqalası, onıń ilim ushın áhmiyeti. Psixologiyada izertlew
metodlarınıń tariyxınan qısqasha maǵlıwmatlar. Baqlaw hám óz-ózin baqlaw,
olardıń adamdı biliwdegi áxmiyeti. Soraw-juwap, eksperiment hám test metodları,
adamnıń islegen nárselerin úyreniw jasaw ómirin úyreniw, anketa, intervyu
metodları t.b. olardıń jaqsı hám kemshilik táreplerin, ámelde qollanıwda qolaylı
shártleri. Boljaw matematikalıq statistika hám modellestiriw haqqında ulıwma
túsinikler. Psixologiyalıq eksperiment (tájriybe) ótkeriwde esaplaw hám basqada
texnikanı endirip barıw paydalanıw.
Miy hám psixika. Psixikanıń rawajlanıwı.
Adam nerv sistemasınıń dúzilisi, xızmeti hám qásiyetleri. Miy hám psixika.
Psixikanıń haywanatlar dúnyasında rawajlanıwı.
Adam sanası hám onıń jámiyetlik tábiyatı. Sanasızlıq túsinigi. Psixika
materianıń evolyutsiyası sıpatında. Haywanat dúnyasında psixikanıń payda bolıp
rawajlanıwı. Filogenezde psixikanıń rawajlanıwı. Haywanlardıń aqılıy rawajlanıw
mashkalası. Adam psixikasınıń jas jetilisiwi.
Shaxs. Shaxs xızmet hám qarım-qatnas protsesinde. Shaxs túsinigi. Shaxstın
psixologiyalıq dúzilisi. Shaxs imkaniyatı. Shaxstıń turaqlılıǵı. Jeke adam xaqqında
ulıwma túsinik. Adamlarda bolatuǵın qásiyetlerdiń, ózgesheliklerdiń kóp sanlılıǵı
tábiyǵıy hám sotsiallıq tuwılma hám keyin úyrenip, ózlestirilgen genotiplik hám
fenotiplik, jeke hám ulıwma anatomo-fiziologiyalıq, psixologiyalıq qılıqları.
Individ jeke hám ózinshelik – bular adamnıń kóplegen qásiyet - ózinshelikleriniń
birikpesi túrinde adamdı bir pútin túrinde sıpatlawshı ulıwma túsinikler ekenligi.
Jeke adam túsiniginiń ilimiy anıqlaması. Bul túsiniktiń hár qıylı anıqlamasınıń
bolıwı, onıń kóp tárepli hám qurama ekenligin kórsetiwi. Jeke adam haqqındaǵı
házirgi zaman psixologiyalıq teoriyalardıń klassifikatsiyası, onıń tiykarları,
derekleri. Jeke adam teoriyasınıń házirgi bar bolǵan tipleri: psixodinamikalıq,
sotsiodinamikalıq, interaktsionistlik. Eksperimental hám eksperimental bolmaǵan
dúzilislik hám dinamikalıq t.b. teoriyalardıń ózgeshelikleri. Jeke adam belgileri
teoriyası. Freydizm hám neofreydizm, gumanistlik teoriyalıq A.N.Leontevtiń jeke
adam kontseptsiyası. Jeke adamnıń psixologiyalıq mashqalaların teoriyalıq jaqtan
islep shıǵıwda jańasha tendentsiya, baǵdarlar. Jeke adamnıń qáliplesiwi hám
rawajlanıwı.
Ǵárezsiz O`zbekstan Respublikasında tálim sisteması hám pedagogikalıq

|
Ǵárezsiz O`zbekstan Respublikasında tálim sisteması hám pedagogikalıqBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan
Ǵárezsiz O`zbekstan Respublikasında tálim sisteması hám pedagogikalıq
pikirlerdiń rawajlanıwı
O`zbekstan Respublikasında ǵárezsizligin járiyalanıwı hám bilimlendiriw
sistemasındaǵı
reformalar. Milliy mektepti sho`lkemlestiriw máseleleri.
―Bilimlendiriw haqqında‖ ǵı Nızam hám ―Kadrlar tayarlawdıń milliy dasturi‖.
Pedagogikalıq izleniwshilerdiń tiykarǵı baǵdarları. O`zbek xalqınıń milliy
qádiriyatlardan tálim-tárbiyada paydalanıwı
O`zbekstan birinchi Prezidenti I.A.Karimov tálim-tárbiya tarawındaǵı
reformalar hám va barkamal áwlad tárbiyası haqqında. Birinchi Prezidenti
I.A.Karimov shıgarmalarında jetilisken áwlad tárbiyası hám tálim-tárbiyanı
rawajlandırıwdaǵı pikirleri.
Dúnya júzi pedagogika páni rawajlanıwı tariyxınıń bayanı
Áyyemgi Gretsiya hám Rim mámleketlerinde tálim-tárbiya. Áyyemgi Shıǵıs
mámleketlerinde hám Gretsiyada pedagogikalıq pikirlerdiń payda bolıwı.
Áyyemgi Gretsiya (Sparta, Afina) mámleketlerinde tárbiya hám oqıtıw
sisteması. Áyyemgi Gretsiya filosofları (Suqrot, Aflotun, Arastu hám Demokrit)
tálimatında tárbiya máseleleri.
Batıs
Evropa
mamleketlerinde
tálim-tárbiya.
Ya.A.Komenskiydiń
pedagogikalıq sisteması. Onın pedagogika páni rawajlanıwındaǵı áhmiyeti.
Rus pedagog alımlarınıń pedagogikalıq pikirleri. K.D.Ushinskiydiń
pedagogikalıq miyrası. XIX ásir hám XX ásir baslarında Batıs Evropa, AQSh,
Rossiyada pedagogikalıq reformalar.
Dúńya júzi mámleketlerinde pedagogikanıń pán sıpatında rawajlanıwı.
Házirgi dáwirde dúńya júzi rawajlanǵan mámleketlerdegi xalıq
bilimlendiriw sisteması hám pedagogika páni
Ekonomikası rawajlanǵan mámleketlerde bilimlendiriw sisteması hám
mekteplerde tálim-tárbiya ámeliyatı
Dúńya júzi mámleketlerindegi zamanago`y jámiyetlik bilimler sisteması
pedagogika páni hám onıń tiykarǵı bo`limleri.
AQSh, Yaponiya, Angliya, Turkiya, qubla Koreyada okıtıw hám tárbiya
sisteması, mazmunı hám rawajlanıwı.
|
| |
Seziw 
hám - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

|
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Seziw
hám
qabıl
etiw.
Sezim
haqqında
túsinik.Sezimlerdiń
klassifikatsiyası.Sezimniń nızamlılıqları. Qabıl etiw haqqında túsinik. Qabıl
etiwdiń túrleri hám qásiyetleri. Seziwler haqqında túsinik. Seziwlerdiń adam
ómirinde hám iskerligindegi áhmiyeti. Seziwdiń túrleri: kóriw seziwleri. Adam
kóziniń anatomo-fiziologiyalıq dúzilisi. Esitiw seziwleri. Esitiw organınıń dúzilisi.
Dawıstı qabıl ete alıw sıpatlaması. Dám seziwi, olardıń qáliplesiw mexanizmi. Iyis
seziwleri. Miydiń iyis seziw ornınıń hám onıń kóleminiń mólshemleriniń hár túrli
tiri maqluqlardaǵı teńlik belgileri. Teri seziwleri. Denege suwıq hám ıssılıqtı qabıl
etiwshi arnawlı retseptorlardıń bolıwı.
Qabıl etiw haqqında túsinik. Qabıl etiwdiń seziwden parqı genetikalıq óz-ara
baylanısı. Qabıl etiwdiń fiziologiyalıq negizleri. Kóriw organınıń dúzilisi. Qabıl
etiw túrleri: kóriw, esitiw, siypalap biliw. Qabıl etiwdiń keńislik, háreket hám
waqıttı qabıllaw ózgesheligi. Qabıl etiw obrazlarınıń qásiyetleri: predmetlik, bir
pútinlik, konstantlıq, kategoriyalıq qásiyetleri. Qabıl etiw illyuziyaları.
Este saqlaw hám qıyal.Este saqlaw haqqında túsinik, onıń áhmiyeti.Este
saqlaw protsessleri.Este saqlaw túrleri.Qıyal haqqında túsinik. Qıyal túrleri. Este
saqlaw-yad haqqında túsinik, este saqlawdıń áxmiyeti. Este saqlawdıń negizgi
protsessleri, este saqlawdıń fiziologiyalıq tiykarları. Este saqlawdıń túrleri. Este
saqlawdıń individual ózgesheligi. Qıyal haqqında ulıwma túsinik. Qıyal hám
fantaziya.
Oylaw. Oylaw haqqında túsinik. Oylawdıń ózgeshelikleri. Oylaw protsesiniń
sıpatlaması. Oylaw formaları hám túrleri. Aqıl sapaları. Oylaw haqqında túsinik.
Oylaw ózgeshelikleri. Oylaw hám sóylew. Oy haqqında ulıwma túsinik. Oylaw
haqqında teoriyalar. Oylaw operatsiyaları: salıstırıw, analiz, sintez, abstraktsiya,
ulıwmalastırıw, klassifikatsiya, sistemalastırıw. Húkim, juwmaq, induktiv juwmaq,
deduktiv juwmaq, anologiya, túsinik, túsiniw. Oylawdıń túrleri: reproduktiv oylaw,
dóretiwshilik oylaw.
|
| |
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan" - bet 175

200
23.
Семчиков Ю. Д. Высокомолекулярные соединения. М.:
Издательский центр «Академия». 2003 г.
24.
Bozorov N. I. Polimerlar kimyosi (uslubiy qo‘llanma). TDPU. 2011.
80 b.
25.
Asqarov M. A., Ismoilov I. I. Polimеrlar kimyosi va fizikasidan
amaliy mashg`ulotlar. Toshkеnt. ―Yangi asr avlodi‖. 2006 y.
26.
Рашидова С. Ш., Кудышкин В. О. Введение в химию
высокомолекулярных соединений. Т.: «Навруз», 2014.
27.
Bozorov N. I. Polimerlar kimyosi fanidan laboratoriya mashg`ulotlari
(metodik qo‘llanma). TDPU. 2017.
28.
Оlimоv N. K. Fizikаviy vа kоllоid kimyo. T. O‗qituvchi. 2001y.
29.
E. A. Lutfullayev, Z. N. Normurodov, A. T. Berdiyev, Sh. Sh.
Daminova Kimyodan labjratoriya mashg‘ulotlari (o‘quv qo‘l) O‘qituvchi 2006 y
30.
А. G. Muftахоv. Оrgаnik kimyodаn оlimpiаdа mаsаlаlаri vа ulаrning
еchimlаri. Tоshkеnt, O`qituvchi, 1997 y
31.
А. S. Gudkоvа vа bоshqаlаr. Хimiyadаn 500 mаsаlа. Tоshkеnt,
O`qituvchi, 1991y
32.
Dr Wolfgang Sca‘rtl. Basic Physical Chemistry. A Complete
Introduction on Bachelor of Science Level, 2014
Uqıplılıq - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

64
Uqıplılıq túsinigi hám onıń túrleri. Adam uqıplıqlarınıń tábiyatı. Uqıplılıq
hám jeke adam. Uqıplılıqtıń balalarda qáliplesiwi hám rawajlanıwı. Uqıplılıqtıń,
bilimlerdiń, biliwlerdiń hám kónligiwlerdiń arasındaǵı ayırmashılıqlar. Jańa
bilimlerdi, isley biliwdi hám qónligiwlerdi ózlestiriwdiń tezligi hám sapalılıǵı –
adamda uqıplıklardıń bar ekenliginiń negizgi belgileriniń bolıwı. Uqıplılıqtıń
túrleri: Oqıw hám dóretiwshilik, predmetlik iskerlikti hám adamlarǵa qatnasıq
uqıplıqları. Házirgi zaman adamlarınıń turmısında adamlar menen qatnas, pikirles,
tilles bola alıw uqıplıǵınıń áxmiyeti. Matematikalıq, konstruktiv-texnikalıq, ádebiy
kórkem súwretlew, muzıkalıq hám basqada uqıplıqlardıń ózgeshelikleri.
Adamlar uqıplıǵınıń tábiyatı. Uqıp hám sotsiallıq belgilerdiń ornı nıshan
ukıplıqlardıń tábiygıy negizi ekenligi. Nerv sistemasınıń qásiyetleri, joqarǵı nerv
iskerliginiń tipi, túsinigi. Uqıplıqlar hám adamnıń ámeliy iskerligi.
Jas dáwirler hám pedagogikalıq psixologiya kursi
Jas dáwirler hám pedagogikalıq psixologiyanın predmeti hám
wazıypaları.
Jas dáwirleri hám pedagogikalıq psixologiya predmeti haqqında túsinik.
Pánniń tiykarǵı rawajlanıwı basqıshları.Psixikalıq rawajlanıwdıń biogenetikalıq
hám sotsiogenetikalıq eki baǵdarı haqqında. Jas dáwirleri hám pedagogikalıq
psixologiyanıń izertlew metodları.
Psixikalıq rawajlanıw hám tálim.
Psixikalıq rawajlanıw teoriyaları. L.S.Vıgotskiydıń mádeniy tariyxıy
rawajlanıw kontseptsiyası. J.Piajenıń kognitiv rawajlanıw basqıshları.
Mektepke shekemgi jas dáwiriniń psixologiyası.
Nárestelik hám gódeklik dáwiri. Erte balalıq dáwiri.
Mektepke shekemgi jas
dáwiri. Balanıń mektepke psixologiyalıq tayarlıǵı mashqalası.
Tárbiya metodları - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

68
Ekologiyalıq tárbiya haqqında túsinik. Ekologiyalıq tárbiyanıń tiykarǵı
wazıypaları. Ekologiyalıq tárbiyanı ámelge asırıw jolları.
Dene tárbiyası
Dene tárbiyası haqqında túsinik. Dene tárbiyasınıń wazıypaları. Dene
tárbiyasınıń beriliw jolları.
Shańaraq tárbiyası tiykarları
Shańaraq tárbiyası haqqında túsinik. Shańaraq tárbiyasınıń wazıypaları.
Tárbiyasınıń beriliw jolları.
Didaktikanıń tiykarǵı wazıypaları
Didaktikanıń payda bolıwı, Oraylıq Aziya pedagog alımlarınıń didaktika
haqqındaǵı pikirleri. Didaktikanıń rawajlanıwı. Didaktikalıq tiykarǵı túsinikler.
Oqıtıw protsessiniń mánisi.
Oqıtıw protsessi haqqında túsinik. Oqıtıw protsesiniń atqaratuǵın xızmetleri.
Oqıtıw protsesiniń qarama- qarsılıqları. Oqıwshılardıń bilimdi iyelewiniń
tiykarǵı basqıshları. Oqıwshılardıń oqıw motivleri, onı rawajlandırıw.
Oqıtıw printsipleri, nızamlıqları hám qaǵıydaları haqqında túsinik.
Oqıtıw printsipleri haqqında túsinik.
Asosiy adabiyotlar - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

198
15.
Tоshpulаtоv Yu. T, Rахmаtullаеv N. G., Iskаndаrоv А. Yu
Аnоrgаnik kimyodаn mаsаlаlаr yechish. Tоshkеnt. 2003
16.
John Mc. Murrey Organic chimestry 2016y. Printed in the United
States of America 978-1-305-63871-6
17.
Абдусаматов А. Органик кимѐ. Тошкент, 2005.
18.
Umarov B. Organik kimyo. Toshkent: Iqtisod – moliya. 2007.
19.
Собиров З. Органик кимѐ. Тошкент. 1999.
20.
Аловиддинов К., Туйчиев К., Органик кимѐдан амалий
машғулотлар. T.: Ўзбекистон. 1997.
21.
Mirkomilov Sh. M., Bozorov N. I., Ismoilov I. I. Polimerlar kimyosi
(o`quv qo`llanma). Toshkent: ―Navro`z‖. 2013 y.
22.
Асқаров М. А., Исмоилов И. И. Полимерлар кимѐси ва физикаси
(darslik). Тошкент:―Ўзбекистон‖. 2004 й.
23.
Мусаев Ў. Н., Бобоев Т., Қурбонов Ш., Хакимжонов Б.,
Мухаммадиева М. Полимерлар кимѐсидан практикум. Тошкент: Миллий
Университет. 2001 й.
24.
Yoriyev O. M. Fizikaviy kimyo. Toshkent. 2013.
25.
Рустамов Х. Р
. Физик кимѐ. Тошкент. -2000.
26.
Холдорова Т. Х. Физикавий ва коллоид кимѐдан масала ва
машқлар. Т. 1993 й.
27.
Rustamov X. Fizikaviy kimyodan masalalar to‗plami. T.: Ta‘lim
nashriyoti. -2009 y.
28.
Х. Х. Тўраев, С. К. Алиѐрова. Анорганик кимѐдан лаборатория
машғулотлари (ўкув қўл) Тошкент 2006й
29.
G. Ibrохimоvа, Q. Ахmеrоvа. Umumiy хimiyani mustаqil o`rgаnish.
Tоshkеnt, O`qituvchi, 1993у
30.
N. N. Suvоrоv. Оrgаnik kimyodаn sаvоllаr vа mаsаlаlаr. Tоshkеnt,
O`zbеkistоn, 1998у
31.
T. Do`stmurоdоv, А. Аlоviddinоv. Umumiy vа оrgаnik kimyodаn
mаsаlаlаr yechish. . Tоshkеnt, O`zbеkistоn, 2003
32.
Т. Дўсмухаммедов, А. Аловиддинов Қизиқарли кимѐ (ўқув қўл)
Ўқитувчи 2005 й.
33.
Цветков Л. А. Эксперимент по органической химии в средней
школе. Методика и техника. Пособие для учителей. / М.: Школьная пресса. –
2000. – 192С.
34.
Karimov A., Isamuhamedova Sh. Organik kimyodan laboratoriya
ishlarini bajarish texnikasi (amaliy mashg‗ulot uchun qo‗llanma) / Toshkent. –
ToshFarmInstituti. – 2010. – 36b.
35.
Габриелян О. С., Остроумов И. Г. Химический эксперимент в
школе. 11 класс. Учебно-методическое пособие / M.: Дрофа. – 2009. – 224C.
36.
A. G. Muftaxov. Organik kimyodan olimpiada masalalari va ularning
yechimlari / Toshkent. - O`qituvchi. – 1997.
Analitik kimyo fani - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

197
Аrgеntоmеtriya mеtоdining usullаri. Gеy-Lyussаk, Mоr, Fаyans usullаri.
Rоdаnоmеtriya yoki Fоl`gаrd usuli. Mеrkurimеtriya vа mеrkurоmеtriya
mеtоdlаrining mоhiyati. Cho‘ktirish metodlaridan qo‘llaniladigan indikatorlar.
Cho‘ktirish metodlarining qo‘llanish sohalari.
16. Kоmplеksоnоmеtrik titrlаsh mеtоdlаri. Kоmplеksоnlаr vа ulаrning
miqdоriy
аnаlizdа
qo`llаnilishi.
Kоmplеksоnоmеtriyaning
indikаtоrlаri.
Kоmplеksоnоmеtrik titrlаsh usullаri. Trilоn B yordаmidа kоmplеksоnоmеtrik
titrlаshning mоhiyati
17. Аnаlizning fizik vа fizik-kimyoviy mеtоdlаri. Elektrogravimetrik analiz
metodi, uning mohiyati va qo‘llanilishi. Potensiometrik va konduktometrik analiz
metodlari. Polyarografik analiz metodi. Bu metodning nazariy asoslari.
Polyarograf.
Optik analiz metodlari. Kolorimetriya. Bu metodning mohiyati. Yorug‘likning
eritmalarga yutilishi. Lambert va Beer qonuni. Fotoelektrokolorimetriya. Bu
metodning mohiyati va qo‘llanilish sohasi. Polyarimetriya va pefraktometriya. Bu
metodlarning mohiyati va qo‘llanilish sohalari. Analizning fizikaviy metodlari.
Emission spektral analiz. Uning mohiyati va qo‘llanilishi
Sezim hám emotsiyalar - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

|
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Sezim hám emotsiyalar. Sezim hám emotsiyalar haqqında túsinik.
Emotsonal jaǵdaylardıń túrleri. Sezimlerdiń túrleri.
Motiv hám motivatsiya. Motivatsiya túsinigi. Zárúrlikler klassifikatsiyası.
Motiv túrleri. Motiv hám motivatsiya haqqında túsinik. Motivatsiyanıń
psixologiyalıq teoriyaları, sezim hám emotsiya haqqında túsinik. Erk haqqında
túsinik. Erktiń túrleri. Erk haqqında psixologiyalıq teoriyalar. Erk sıpatları.
Temperament.
Temperament haqqında túsinik. Temperamenttiń fiziologiyalıq negizleri.
Temperament túrleri hám olardıń sipatlaması.Tálim-tárbiya protsesinde balalardıń
temperamentlerin esapqa alıw. Temperament haqqında túsinik. Temperament
túrleri: Xolerik, sangvinik, flegmatik, melanxolik. Temperament tipleriniń hár
biriniń unamlı hám unamsız tárepleri. Temperamenttiń kópshilik adamlardan taza
túrdegi tipi bolmaytuǵınlıǵı kóbinese olar aralasıp keletuǵınlıǵı. Temperamenttiń
psixologiyalıq sıpatlaması. Aktivlik, emotsionallıq, temperamenttiń negizgi
ólshemleri ekenligi. Temperamenttiń adamdaǵı psixikalıq protsesslerdiń
ózgeshelikleri, qásiyetlerine hám jeke adamlıq belgilerine baylanıslı. Temperament
hám adam uqıplılıǵı. Temperamenttiń fiziologiyalıq negizleri, onıń nerv
sistemasınıń qásiyetlerine baylanıslılıǵı. Temperament hám joqarı nerv hızmetiniń
tipleri (I.P.Pavlov boyınsha). Temperamenttiń balalardaǵı kórinisleri olardıń jas
ayırmashılıq ózgeshelikleri. Balalardıń ómiriniń kıyın, bir dáwirden ekinshi
dáwirge ótiw dáwirlerinde temperamente ózgerisler payda bolıwı menen baylanıslı
qıyınshılıqlar. Hár túrli temperamenttegi balalardı tárbiyalaw hám oqıtıwda olarda
jeke qatnas jasaw zárúrligi.
Xarakter. Xarakter haqqında túsinik. Xarakter mashqalasın úyreniw
tariyxınan. Xarakter dúzilisi. Xarakter aktsentuatsiyası hám onıń túrleri.
Xarakterlerdiń qáliplesiwi hám onı tárbiyalaw. Minez-qulıq xaqqında túsinik.
Xarakterdiń adamnıń basqalar menen qarım-qatnasında, olar menen soylesip, pikir
alısıwda, hár túrli basqa háreket iskerliklerinde bir qálipte, bir táxlitte kórinetuǵın
jeke adam sıpatınıń turaqlı ulıwma sisteması ekenligi. Minez-qulıq tipologiyası.
Minez-qulıqtıń jeke ózgeshelikleri. Minez qulıq hám jeke adam. Xarakter hám erk.
Temperament hám minez- qulıq. Minez- qulıq belgileri hám jeke adamnıń basqa
belgileri. Adamnıń minez qulqına baylanıslı belgilerdiń onıń jeke adamlıq baska
belgilerinde kórinetuǵın, ol adam ushın onsha tán emes belgilerge baylanıslı
emesligi, onnan ǵárezsizligi, onıń salıstırmalı ekenligi.
Minez-qulıqtıń balalarda qáliplesiwi. Minez-qulıq turaqlı berilgen tárbiyanıń
sáwlesi, nátiyjesi ekenligi. Bala minez-qulqınıń ata analarǵa baylanıslılıǵı, olardan
ǵárezsizligi. Bala minez-qulqınıń erte dáwirde hám keyingi dáwirlerindegi jas
ayırmashılıq kórinisleri. Óspirimlerde aktsentlengen minez-qulıqtıń psixologiyalıq
tipleri. Minez- qulıqta óz-ózin tárbiyalaw. Minez-qulıqtı qayta tárbiyalaw, dúzetiw
mashqalası.
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 45/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Kimyoviy bog‘lanishlarni hosil bo‘lishida turli elektronlarning bulutlari (orbitallar) bir-biri bilan aralashib ketadi va shakli va energiyasi teng bo‘lgan gibridlangan orbitallar hosil bo‘ladi. Bu hodisani gibridlanish deb, yangi hosil bo‘lgan orbitallarni – gibridlangan orbitallar deb ataladi.Gibridlanish haqidagi nazariyani 1931-yilda L.Poling taklif qildi.Organik birikmalarda uglerod atomi 3 xil sp3-, sp2- va sp- gibridlanish holatida bo‘lishi mumkin.sp3- gibridlanish. Metan molekulasining hosil bo‘lishida sp3-gibridlanish sodir bo‘ladi. Bunda uglerod atomi «qozg‘algan» holatga o‘tadi. Metan molekulasining hosil bo‘lishida uglerod bitta s va uchta p- elektronlarining orbitalari gibridlanadi, hamda to‘rtta bir xil gibrid orbitallar hosil bo‘ladi. sp3 gibridlangan orbitallar fazoda bir-birlariga nisbatan 109° 28` ga teng bo‘lgan burchak hosil qilib joylashadi va tetraedrik shaklli molekulalarni hosil qiladi.
sp2-gibridlanish. Etilen molekulasidagi uglerod atomining bitta s- va ikkita p-orbitallari gibridlanib, uchta tenglashgan gibridlangan orbitallar hosil qiladi. Ular bir tekislikda o‘zaro bir-birlariga nisbatan 120° burchak ostida joylashadi. Bunday gibridlanish sp2 - gibridlanish deyiladi . Uglerod atomida bittadan p- orbitallar gibridlanmagan bo‘lib, ular π-bog‘ hosil qilishda qatnashadi.
sp-gibridlanish. Agar gibridlanish bitta s- va bitta p- orbitallar hisobiga sodir bo‘lsa, bunday gibridlanish sp- gibridlanish deyiladi. Bunda hosil bo‘lgan 2 ta gibrid orbital bir-biri bilan 180° burchak ostida joylashadi. Qolgan ikkita p - orbital π-bog‘ hosil qilishda ishtirok etadi. sp gibridlanishga asetilen molekulasining hosil bo‘lishi misol bo‘la oladi. Uchbog‘ tutgan uglerod atomlari va ikkita qo‘shbog‘ tutgan uglerod atomlari sp gibridlangan holatda bo‘ladi.
Mavzuga oid masala va mashqlar.
1.Propin molekulasidagi ikkinchi uglerod atomining gibridlanish turini aniqlang.
2.Etan molekulasidagi sp3 gibridlangan orbitallar sonini toping.
3. Pentin-2 molekulasidagi sp3 gibridlangan orbitallar sonini aniqlang.
4. Geksen-1 molekulasidagi σ va π bog‘lar sonini hisoblang.
5.Butadiyen-1,3 molekulasidagi π bog‘lar hosil bo‘lishida ishtirok etgan orbitallar sonini toping.
6. Siklopropan molekulasidagi sp3 gibridlangan orbitallar sonini hisoblang.
7. Geksin-3 molekulasida bog‘ hosil bo‘lishida ishtirok etgan orbitallar sonini toping.
8. 2,3-dimetilbuten-2 molekulasida bog‘ hosil bo‘lishida ishtirok etgan orbitallar sonini toping.
9. Siklobutan molekulasida bog‘ hosil bo‘lishida ishtirok etgan orbitallar sonini hisoblang.
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 43/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tIV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ORGANIK BIRIKMALARDA UGLEROD ATOMINING GIBRIDLANISHI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 48/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tYangi dars bayoni:
Neft - gazsimon, suyuq va qattiq uglevodorodlarning aralashmasidan iborat moysimon, rangi - sariq yoki och-qo‘ng‘ir rangdan qora ranggacha, yoqimsiz hidga ega, suvdan yengil bo‘lgan suyuqlikdir. Neftning tarkibida, uglevodorodlardan tashqari, ba’zan kislorodli, oltingugurtli va azotli birikmalar ham bo‘ladi. Turli joydan chiqqan neftning tarkibi turlicha bo‘lib, ular solishtirma og‘irligi ham turlichadir.Neftning tarkibiga qattiq, suyuq va gaz holidagi uglevodorodlar kiradi. Gaz holidagi uglevodorodlar yer tagidan tabiiy gaz yoki yo‘ldosh gaz (neft qazib olishda chiqadigan gaz) holida chiqadi. Tarkibida, asosan, suyuq uglevodorodlar bo‘ladigan neft – paraI. Gazolin, ya’ni benzinlar fraksiyasi. Bu fraksiya molekulasida uglerod atomlarining soni 5 dan 9 tagacha bo‘lgan uglevodorodlardan iborat bo‘lib, ulardan quyidagi mahsulotlar olinadi:1. Yengil benzin gazolin yoki petroley e
„Kreking” so‘zi inglizcha so‘z bo‘lib – parchalanish demakdir. Bu jarayon natijasida neft tarkibiga kiruvchi yuqori molekulyar uglevodorodlar parchalanib, quyi molekulyar uglevodorodlar hosil bo‘ladi. Kreking jarayonida neftdagi uglevodorodlar parchalanishi bilan bir qatorda degidrogenlash, sikllanish,
izomerlanish, polimerlanish kabi jarayonlar ro‘y beradi. Neft, asosan, ikki xil usul, ya’ni termik va katalitik usulda krekinglanadi. Termik kreking yuqori temperatura va yuqori bosim ostida olib boriladi. Natijada yuqori molekulyar uglevodorodlar parchalanib, quyi molekulyar to‘yingan va to‘yinmagan ug-
levodorodlarni hosil qiladi. Bular esa, o‘z navbatida, benzin (C5 – C9) fraksiyasini beradi.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
|
| |
Sana “ ”_____________________201___-yil

|
Sana “ ”_____________________201___-yil
|
bet | 49/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-tSana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: UGLEVODORODLARNING TABIIY MANBALARI. TABIIY GAZ VA TOSHKO’MIR
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
|
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 47/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-t
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
Sana “ ” 201 yil - bet 42

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 42/103 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #156399 |
Bog'liq 10 s-d-i-t5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Molekulasida atomlarning o‘ziga xos bog‘lanishli siklik guruhi benzol yadrosi mavjud bo‘lgan birikmalarga aromatik birikmalar deyiladi.Aromatik uglevodorodlarning dastlabki vakili benzol (C6H6) molekulasining tuzilishini aks ettiruvchi formulani birinchi bo‘lib nemis kimyogari A.Kekule taklif etgan.
Agar benzol molekulasidagi vodorod atomlari bir nechta radikal bilan almashgan bo‘lsa sistematik nomeklatura bo‘yicha bunday moddalarni nomlash uchun asosiy zanjirdagi uglerod atomlari raqamlanadi yoki orto-, meta- va para ifodalar qisqacha yoziladi.
Fizik xossalari. Benzol – rangsiz, suvda erimaydigan, o‘ziga xos hidli suyuqlik. Qaynash harorati nisbatan past, sovutilganda oson qotib, oq kristall moddaga aylanadi. Aromatik uglevodorodlarning nisbiy molekulyar massasi ortib borgan sari, ularning qaynash harorati ham ortib boradi. Kimyoviy xossalari. Benzol yadrosi ancha mustahkam bo‘lib u odatdagi sharoitda boshqa moddalar bilan reaksiyaga kirishmaydi. Agar ma’lum bir sharoit yaratilsa almashinish reaksiyalariga kirishadi.
1. Katalizator – temir (III) xlorid ishtirokida va temperatura ta’siri ostida benzol galogenlar bilan almashinish reaksiyasiga kirishadi.
Yon zanjirdagi alkil radikallari elektron zichlikni benzol tomon siljitishi tufayli, halqadagi elektron bulutlarning bir tekis taqsimlanishi buziladi va 2,4,6-holatdagi uglerod atomlarida elektron zichliklari ortadi, bu o’z navbatida ular bilan bog’langan vodorod atomlarini qo’zg’aluvchan bo’lib qolishiga olib
keladi, shu sababli ular almashinishga moyil bo’lib qoladi
|
| |
Parallel tizimlar, MPP tizimlari bir xil uzellardan iborat deb ta'kidlash mumkinmi?

|
Parallel tizimlar, MPP tizimlari bir xil uzellardan iborat deb ta'kidlash mumkinmi?
|
bet | 18/68 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 102,89 Kb. | | #271468 |
Bog'liq k.t.e.yakuniy. ketma ketParallel tizimlar, MPP tizimlari bir xil uzellardan iborat deb ta'kidlash mumkinmi?
Tizimlar kamtar uzellar to'plamidan yaralangan kompyuterlar va tarmoqlar to'plamidir.
Parallel tizimlar (parallel computing) yoki massiv parallel tizimlar (MPP) bir qator uzellardan tashkil etilgan tizimlardir. Bu tizimlar bo'ylab tashkil etilgan birlik va qurilmalar yordamida o'zaro birlashuvchi integratsiya va yig'inish qobiliyatiga ega.
Ular tashqi vazifalarni, rejalar, rasmlar yoki ma'lumotlar integritetsiyasi va javobini ta'minlash uchun tuziladi. Bu tizimlarda matnlar, rasmlar, yoki tashqi vazifalar kabi batafsil ishlab chiqarilgan neshrat yig'indilari integratsiyasi va javobi uchun mexanizmlarni ta'minlaydi.
Bu tizimlar uzaktan yondashuv (remote steering), profileshuv (profiling), o'zgaruvchan konfiguratsiyalarni qo'llash (use of configurable parameters) va ko'pgina sana tahlil qilish, onatib borgan aniqlovchi va aniqlik, aniq muddat va hal qilishni ta'minlashda qo'llanib keladi.
Bunday parametrlar bilan, parallel tizimlar va MPP tizimlari bir-biriga juda qarab, shunchaki, MPP tizimlar uzoq masofadan tashqari turli burinuvchilar orqali yig'indilarni, ishonch va o'qituvchilar tomonidan yig'indilarning tizimlari tomonidan yaxshi to'plangan avtomatik integratsiyani qo'llaydi, chunki MPP tizimlar parallel tizimlarni ko'plab ishlaygan va tashkillashtirgan.
Parallellikning ikki shakli mavjud: 1) komandalardagi parallellik va 2) protsessorlardagi parallellik. 1-holatda….
holatda komandalardagi parallellik, yopiq parallelism yoki atrof-muhit (task-level parallelism) sifatida ma'lum etiladi. Bu, bitta dastur tili xatoliklardan qutilib, amaliyotlarni bir nechta qismlarga ajratib, har birini "bittasidan keyingi" shaklida "janjallash" mumkin va ularni bir nechta ishchi protses
Q
Qaysi shinada har bir bayt uzatish paytida o'n bit bilan ifodalanadigan ortiqcha shovqinsiz kodlash qo'llaniladi?
AGP shinasida har bir bayt uzatish paytida o'n bit bilan ifodalanadigan ortiqcha shovqinsiz kodlash qo'llaniladi.
|
| |
QPI shinasi nima? - Hammaga omad b barcha platalar va qurilmalar bo'ysunishi kerak bo'lgan qoidalar to'plami qanday nomlanadi?

|
Hammaga omad b barcha platalar va qurilmalar bo'ysunishi kerak bo'lgan qoidalar to'plami qanday nomlanadi?
|
bet | 20/68 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 102,89 Kb. | | #271468 |
Bog'liq k.t.e.yakuniy. ketma ketQPI shinasi nima?
QPI (QuickPath Interconnect) shinasi, bir nechta protsessorlarning bir-biriga bog'liq o'zaro kommunikatsiyasini ta'minlashda o'zaro aloqalarni ta'llosh va amalga oshirish uchun xizmat qiluvchi harakatli texnologiyadir. Bu tekhnologiya mannosi bilan, protsessorni yo'qotish va uning o'rtasida aylanish kerak bo'lgan texnologiyalarni optimallashtirishga imkon beradi. QPI shinasiga ega bo'lgan protsessorlar oldingi FSB (Front Side Bus) tekshiruvi sistemasini qoldirgan holda, 64-bitlashgan QPI buslar yordamida bir-biriga bog'liq bo'lishadi. QPI shinasining yuqori tezlik va katta bandwith ulushi undagi foydalanuvchilarning barcha protsessorni birlikda yaxshiroq ishlagan paytlarida ish joylarining xavfsizligini yaxshilaydi.
Qanday texnologiya matritsali ishlov berish deb ataladi?
Matritsa o'qish-da yoki yozishda yoki har ikki vaqtining birda foydalanilishi talab etilgandek keltiriladi. Matritsalar ko'proq yordamchi ishlar uchun yaratilgan (masalan, arifmetik operatsiyalar, ma'lumotlar nusxalash, bir qator elementlari ishlarini bajarish va h.k.). Matritsa asosan transilyator shoirlash uchun ishlatiladi va raqamlar, harflar va boshqa belgilarni kodlab olish uchun ham qo'llaniladi.
Matritsa o'qish yoki yozishda qo'llaniladigan texnologiyalar juda ko'p mavjud. Bu, o'zlari o'zaro farq qiladigan foydalanishining sababidir. Ko'plab texnologiyalar bilan quriladi – masalan, "Thin Film Transistor" (TFT) ekranlar, "Liquid Crystal Display" (LCD) ekranlar va "Plasma Display Panel" (PDP) ekranlar, chiplar (bordalarda yoki kompyuterlarning ichki qismlarida), drayverlar, sensorga ega qurilmalar, elektr tezligi bilan birlashtirilgan chet tizimlari va h.k. Barcha matritsalarni, har doim nafaqat yordamchi maqsadlar uchun boshqa balki tanlovlarda, penellar yoki sensorlar, TFT ekranlarda, datchiklarda yoki elektronikkada, qurilmalarding va bir nechta boshqa sohalarda ham qo'llanib keladi.
Matritsalarning o'zida, ishlatilgan texnologiyaga qarab, ajoyib ta'sir ko'rsatadigan ko'plab ayrim xususiyatlar mavjud. Optik matritsalar, masalan, tartiblash jihatidan yaxshi bo'lishi, burchak ozodligi bilan ta'minlanishi va uzoq yillik xizmat ko'rsatishi ko'pincha yaxshi keyinliklarga ega bo'lishi bilan ajralib turadi. Boshqalar esa, ishlatish va ularning yo'nalishi qaror qilishda muhim rolni o'ynaydi.
|
| |
Qaysi qatorda segment registrlari ko'rsatilgan?

|
Qaysi qatorda segment registrlari ko'rsatilgan?
|
bet | 19/68 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 102,89 Kb. | | #271468 |
Bog'liq k.t.e.yakuniy. ketma ketQaysi qatorda segment registrlari ko'rsatilgan?
Segment registrlari kompyuter xotirasida turli segmentlarning manzillarini saqlaydigan va bu segmentlarga kirishni ta'minlovchi maxsus registrlardir. Ushbu segmentlar kod, ma'lumotlar, stek va bajarish kabi turli maqsadlar uchun ishlatiladi. Segment registrlari x86 arxitekturasida qo'llaniladi va ko'pincha CS, DS, SS va ES deb nomlanadi. Har bir segment registri xotira manzilining segment qismini belgilaydigan 16 bitli qiymatga ega. Segment registrlari xotirani boshqarish va kodni to'g'ri bajarish uchun muhim ahamiyatga ega.
Qaysi registrlar navbatdagi bajarilishi kerak bo'lgan buyruq adresini ko'rsatadi?
CS (Code Segment) registeri bajarilishi kerak bo'lgan buyruq adresini ko'rsatadi.
Qaysi registr akkumulyator hisoblanadi?
Windows operatsion tizimi, akkumulyatorning batareyasi haqida ma'lumotlarni saqlash uchun registridan foydalanadi.
Bu registridagi yozuvlar akkumulyatorning batareyasi darajasiga oid ma'lumotlarni saqlash uchun yaratiladi. Bu yozuvlar, batareyaga oid ma'lumotlarni o'qish va ishlatish imkonini beradi.
Akkumulyatorning batareyasi haqida ma'lumotlar ko'rsatkichlarining registri, akkumulyatorning batareyasi darajasi bo'yicha statistika ma'lumotlarini saqlash uchun yaratilgan "lid" yozuvini ham o'z ichiga oladi. Bu yozuv, batareyaning darajasi haqida "Low Battery Capacity" va "Critical Battery Capacity" deb nomlangan ma'lumotlar bilan to'ldiriladi.
Qaysi bayroq natijaning katta biti qiymatini bildiradi?
Natijaning katta biti qiymatini bildiradigan bayroq "1" (bir) bayroqidir.
Qaysi bayroq to'lib ketish holatini bildiradi?
Qora to'qqa - to'lib ketishni bildiradigan bayroqdir. To'qqa yukori qismida oq va pastki qatorlarda esa qizil chiziqcha bor. O'rtasida esa qorinigacha o'rtacha kattalashuv chizig'i bor. Qora to'qqa - zarar va haromlikni anglatadi va odatda ovozli va mag'rebdagi davlatlarda foydalaniladi.
QPI shinasining maksimal o'tkazuvchanligi qancha?
QPI (QuickPath Interconnect), bir nechta protsessorlarning bir-biriga bog'liq o'zaro kommunikatsiyasini ta'minlashda ishlatiladigan texnologiyadir. QPI shinasining maksimal o'tkazuvchanligi Nevro-2 arkxitekturaga ega Intel Xeon prosessorlarda 6.4 GT/s (Gigatransfer/sekund) va Core i7 prosessorlarda 25.6 GB/s (Gigabayt/sekund)gacha bo'lishi mumkin. Ammo bu qachonki uchish maqsadida ishlatilishi mumkinligiga qarab o'zgaradi. QPI shinasining maksimal o'tkazuvchanligi protsessorning to'liq tavsifi, tarkibi, ish stili va qo'llanayotgan kattalikka qarab o'zgarishi mumkin.
|
| |
Qanday yozuvda arifmetik yozuvlarni qavssiz yozish mumkin?

|
Qanday yozuvda arifmetik yozuvlarni qavssiz yozish mumkin?
|
bet | 24/68 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 102,89 Kb. | | #271468 |
Bog'liq k.t.e.yakuniy. ketma ketQanday yozuvda arifmetik yozuvlarni qavssiz yozish mumkin?
Arifmetik yozuvlar (arithmetic expressions) dasturlashda keng tarqalgan elementlardan biridir va ulardan qavssiz yozish mumkin. Arifmetik yozuvlarni qavssiz yozish uchun matematik amallarining matn ko'rinishini o'rganishingiz kerak.
Arifmetik yozuvlarda keng tarqalgan matematik amallar, sonlar, o'zgaruvchilar va funksiyalar ishlatiladi.
Quyidagi misol arifmetik yozuvlarni qavssiz yozishni ko'rsatadi:
# arifmetik yozuvlarni qavssiz yozish
a = 5
b = 3
c = a + b * 2 # matematik amallar qavssiz yozilgan
print(c) # konsolga 11 chiqadi
Ushbu misolda, a va b o'zgaruvchilariga sonlar tayinlandi. c o'zgaruvchisida a va b o'zgaruvchilarining yig'indisi va b ning 2 bilan ko'paytmasi hisoblandi. Natijada c o'zgaruvchisiga 11 qiymati tayinlandi.
Qaysi tizimni qurish qiyin, dasturlash oson?
Bu savolga qiyin javob bermoq mumkin, chunki tizimni qurish va dasturlash osonligi ko'rsatuvchi ko'p xil omillar mavjud.
Tizimni qurish uchun, masalan, SIMT tizimi qurish oson bo'lmaydi, chunki bu tizimda bir nechta protsessorlar bir vaqtning o'zida bir nechta ish bajarishadi, va bu protsessorlarning aloqasi va ishlash tartibi juda muhimdir. Bunday tizimni qurish uchun keng ko'lamli xodimlar va kuchli xavfsizlik tizimlari kerak bo'ladi.
Dasturlash esa, har bir tizim uchun osonligi va qiyinligi o'ziga xos bo'ladi. Masalan, ma'lumotlar bilan ishlash uchun yuqori darajada oson dasturlash tillari mavjud, masalan, Python.
Shuningdek, dasturlashning qiyinligi ham dasturlash tillariga va dasturchining tajribasiga bog'liq. Dasturchi ehtiyojlariga va tizimning mahsulotlari va xizmatlariga qarab, dasturlash qiyin yoki oson bo'lishi mumkin.
Bundan tashqari, tizimni qurish va dasturlash oson yoki qiyin bo'lishi, dasturchining tajribasi va ishining xulosaligi bilan ham bog'liq.
Qaysi tizim texnik (apparatli) DSM deb ataladi?
"DSM" (ingliz tilida "Distributed Shared Memory") - bu tizim texnologiyasi, ko'p protsessorli tizimlarda, xotira bo'limlarini yig'ish va ularga o'zaro murojaat qilishni ta'minlaydigan tizim texnologiyalaridan biridir. DSM, har bir protsessor uchun o'zaro alohida xotira bo'limlarini yaratishni talab qilmaydi, balki umuman tizimdagi barcha protsessorlar uchun bir xil xotiraga murojaat qilish imkonini beradi.
DSM tizimi, har bir protsessor uchun o'zaro alohida xotira bo'limlarini yaratishni talab qilmaydi, balki xotiraga o'zaro murojaat qilishni ta'minlaydi. Bu, protsessorlar o'rtasidagi ma'lumot almashishni osonlashtiradi va xotiraga murojaat qilish tezligini oshiradi.
DSM tizimi, ko'p protsessorli tizimlarda, masalan, superkompyuterlarda va server tizimlarida ishlatiladi. Bu tizim texnologiyasi, ko'p protsessorli tizimlarda barcha protsessorlar o'rtasida ma'lumot almashishni osonlashtiradi va xotiraga murojaat qilish tezligini oshiradi.
|
| |