nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
GLOSSARY - Nochiziqli element ishlatilgan nochiziqli zanjirlani xisoblashda grafik va analitik usullar ishlatiladi....

|
Nochiziqli element ishlatilgan nochiziqli zanjirlani xisoblashda grafik va analitik usullar ishlatiladi. Grafik usullar nochiziqli zanjirga elementar garmonik tebranishlar ta'sir qilgandagina ishlatiladi
|
bet | 2/3 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 19,12 Kb. | | #135402 |
Bog'liq Texnologiyalari Universiteti Farg’ona filiali Komputer inginirin
Fourier transformasi
|
Bir sinyalning amplitud va fazasini o'zgartirmay qiladi. Ushbu usulda, sinyal spektrumga aylanadi va undagi komponentlar aniqlanadi.
|
Spektrogramma
|
Sinyalning amplitud va vaqtni bir xaritada ko'rsatadi. Ushbu usulda, sinyalning spektri va vaqti birlikda ko'rsatiladi.
|
Wavelet transformasi:
|
Sinyalni o'zining frekans tarkibini va vaqtni boshqarishga imkon beradi. Ushbu usulda, sinyalning spektrumining o'zgaruvchanligi va vaqti aniqlanadi
|
Short-time Fourier transformasi (STFT):
|
Sinyalni qisqa muddatli o'zgaruvchanliklarga bo'lib bo'linadi va har bir qismini alohida spektrumga aylantiradi.
|
Spectral density estimation
|
Sinyalning spektral plotini aniqlash uchun ishlatiladigan usul. Ushbu usulda, statistik ma'lumotlar yordamida spektral plot tuziladi.
|
Kuchli tomonlari:
SWOT TAHLILI
Spektral analiz usullari, nochizikli zanjirlarda tebranishlarni tafsilotli va aniq bir ko'rinishda o'rganishga imkon beradi
Fourier transformasi, spektral analizning asosiy usullaridan biridir va bir sinyalning frekans tarkibini aniqlashda ishlatiladi.
Wavelet transformasi, spektral analiz usullari orasida sinyalni vaqtni boshqarishga imkon beradi va tebranishlarni boshqarishning batafsil tahlilini taqdim etadi.
Kamchiliklari:
Spektral analiz usullari, kompleks matematik modellar va hisoblash kuchini talab qiladi
Bu usullar, tebranishlarni aniq va to'liq ravishda tahlil qilishni qiyinlashtirishi mumkin.
Ushbu usullar, spektral analizni amaliyotda to'g'ri qo'llash va natijalarni tafsilotli tarjima qilishga kerak bo'lgan kengaytirilgan bilim va tajribaga ega bo'lishni talab qiladi.
Imkonyatlar:
Spektral analiz usullari, nochizikli zanjirlarda tebranishlarni aniqlash uchun yuqori darajada ma'lumot olish imkonini beradi.
Bu usullar, zanjirlardagi muammolarni aniqlash, xususiyatlarni tahlil qilish va texnologik rivojlanishga yo'l qo'yishda yordam berishi mumkin.
Spektral analiz usullari, energetika, telekomunikatsiyalar, tibbiyot va boshqa sohalarda tebranishlarni o'rganishda keng qo'llaniladi.
Tahdidlar:
Spektral analiz usullari, tebranishlarni tahlil qilishda xato va noaniqliklar yuzaga kelishi mumkin.
Bu usullar, kompleks tebranishlarni to'g'ri va aniq tarzda tahlil qilishda qiyinliklar.
Spektral analiz usullarining iste'mol qilishida xatoliklar va noma'lumliklar tez- tez yuzaga kelishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Nochiziqli element ishlatilgan nochiziqli zanjirlani xisoblashda grafik va analitik usullar ishlatiladi. Grafik usullar nochiziqli zanjirga elementar garmonik tebranishlar ta'sir qilgandagina ishlatiladi
|
ADABIYOTLAR TAHLILI - Nochiziqli element ishlatilgan nochiziqli zanjirlani xisoblashda grafik va analitik usullar...

"Vibration Analysis of Beams with Uncertain Parameters Using Spectral Stochastic Finite Element Method" makala, A. Khodayari, M. Shakeri, and M. M. Aghdam. Bu makala, spektral stokastik son element usulini (SSFEM) nochizikli zanjirlarda tebranishlarni o'rganishda qo'llashni ko'rsatadi.
"A Comparative Study of Spectral Analysis Techniques for Bearing Fault Diagnosis" makala, H. Li, Y. Zhang, and Y. Peng. Bu makala, spektral analizning o'ziga xos usullarini yoritadi va ularni qo'llash orqali yorug'likli tizimlarda tebranishlarni aniqlashni o'rganishga imkon beradi.
"Application of Spectral Analysis Techniques to Detect Cracks in a Rotor System" makala, S. M. Ali, M. I. Friswell, and S. A. Neild. Bu makala, spektral analiz usullarini rotor tizimlarida churka aniqlash uchun qo'llashni o'rganishga bag'ishlangan.
"Fault Detection in Induction Motors Using Spectral Analysis Techniques" makala,
A. Kusiak va X. Li. Bu makala, spektral analiz usullarini induksiyon motorlarida xato aniqlash uchun qo'llashni o'rganishga bag'ishlangan.
"Spectral Analysis of Noisy Speech Signals for Speaker Identification" makala, M. A. Amin va K. K. Paliwal. Bu makala, spektral analiz usullarini tovushli signalni tahlil qilish va aytuvchi identifikatsiyasi uchun qo'llashni o'rganishga bag'ishlangan.
|
1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda grafik ob'ektlarni hosil qilish va tahrirlash. Wordda jadval yaratish. Excelning ta'lim jarayonidagi imkoniyatlari - bet 7

Excel 2010da tayyorlangan xar bir xujjat (ma‘lumotli jadval) Windowsda
qabul qilingan ixtiyoriy nom va .xlsx kengaytmadan iborat fayl bo‘ladi.
Excelda
odatda bunday fayl ―Ish kitobi‖ (Kniga) deb yuritiladi. Microsoft Excelning asosiy
ish soxasi bu – Ish kitobi bo‘lib, u 255 tagacha varaqlardan (list) dan iborat bo‘lishi
mumkin. Ularni
ish varaq
lari deb ataladi. Ish varag‘ida buxgalter (hisobchi) kitobi
kabi, sonlar, matnlar, arifmetik ifodalar, hisoblar qator
va ustunlarda joylashgan
bo‘ladi. Xar bir ish varag‘i List1, List2, ... nomlar bilan atalgan bo‘lib, ular
jadvalning pastki qismidagi yorliqchalarda ifodalangan. Foydalanuvchi bu
nomlarni xoxlaganicha o‘zgartirishi mumkin. Buning uchun shu nomlar yozilgan
yorliqlarni sichqoncha yordamida tezda ikki marta tanlash kerak. Shundan so‘ng
yangi nomni terish mumkin. Buning boshqa yo‘li Format tavsiyanomasining List
bo‘limidagi Pereimenovat buyrug‘idan foydalanish mumkin. Bir ish varag‘idan
boshqasiga o‘tish uchun mos yorliqni sichqoncha yordamida tanlash kifoya.
Excel EJ varaqlari, butun sonlar bilan tartiblangan 1 048 576 ta qato
r
va
lotin
alifbosining bosh xarflari A, B, ...,Z, AAA, AAB,...,XFD bilan nomlangan
16384 ta ustundan iborat. Qator va ustun kesishmasida EJning tarkibiy elementi –
katak (yacheyka) joylashgan. Kataklarning nomlari yoki boshqcha aytganda
manzillari qator va ustunlarning nomlaridan kelib chiqadi. Masalan A ustun bilan 7
qatorning kesishmasi A7 katagi deyilsa, D ustun bilan 12 qatorning kesishgan joyi
D12 katagi deyiladi.
Shuni
yodda saqlash kerakki, EJ kataklarining manzillariga murojaat
qilinadigan bo‘lsa, ustun nomlari albatta lotin alifbosida kiritilishi kerak. Bunda
katta va kichik xarflar farqlanmaydi.
Excel EJining boshqa dasturlardan
asosiy farqli tomoni, unda
Word lentalari bilan ishlash - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish...

Razmetka stranisi menyusi lentasida sahifa parametrlarini sozlash, sahifa
fonini
o‘zgartirish va boshqa amallarni bajarish mumkin:
Ssilki menyu lentasida matnga izoxlar qo‘yish, mundarija bo‘limlari mavjud:
Rassilki bo‘limi lentasida quyidagi amallarni bajarish mumkin:
Retsenzirovaniye menyusi lentasida matndagi taxrirlash
ishlarini bajarish
mumkin:
Vid menyusi lentasida oyna ko‘rinishidagi kamchiliklarni o‘zgartirish mumkin,
ishlash tartiblarini tanlash imkonlari mavjud:
Formula menyusi lentasida formulalari bilan ishlash mumkin:
jadval 
ko’rsatkichi - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda...

kiritiladigan va taxrirlanadigan joriy katakni ajratib turishdan iborat. Bu
ko‘rsatkichdan foydalangan xolda quyidagi amallarni bajarish mumkin:
-
ramkasidan sichqoncha yordamida sudrab katakdagi ma‘lumotni boshqa
katakka ko‘chirish;
-
Ctrl klavishasini bosgan xolda ramkasidan
sichqoncha yordamida sudrab
katakdagi ma‘lumotni nusxasini boshqa katakka o‘tkazish;
-
ramka ichidagi sohadan sichqoncha yordamida sudrab kataklardagi
ma‘lumotlarni ajralgan gurux xoliga
keltirish;
-
ramkaning pastki o‘ng burchagidagi nuqtasidan sichqoncha yordamida
sudrab, undagi ma‘lumotdan yoki formuladan
gorizontal yoki vertikal
yo‘nalish bo‘yicha nusxa olish;
-
agar katakka son yozilgan bo‘lsa, Ctrl klavishasini bosgan xolda ramkaning
pastki o‘ng burchagidagi nuqtasidan sichqoncha
yordamida gorizontal yoki
vertikal yo‘nalish bo‘yicha sudralsa, u xolda
shu sonni bir qadam bilan
o‘zgarishi ketma-ketligini (arifmetik progressiya) xosil qilish.
Jadval bo‘ylab jadval ko‘rsatkichini xarakatlantirish usullari,
taxrirlash va
hisoblash natijalarini xosil qilish amallari bilan tanishib olamiz.
-
Jadval ko‘rsatkichini qo‘shni xonalarga o‘tkazish uchun klaviaturadagi
kerakli tarafga yo‘nalishni ko‘rsatuvchi tugmachalardan
biri bosiladi yoki
sichqoncha orqali shu katak tanlanadi.
-
Ostidagi katakka o‘tkazish yoki hisoblash natijasini xosil qilish uchun Enter
klavishasi bosiladi.
-
Jadvalning ixtiyoriy chegarasiga tezda o‘tish uchun Ctrl tugmachasini bosgan
xolda klaviaturadan kerakli tarafga yo‘nalishni ko‘rsatuvchi tugmacha
bosiladi. Bunda agar jadval ko‘rsatkichi turgan satr yoki ustundagi o‘tilishi
kerak bo‘lgan yo‘nalishda ma‘lumotlar bo‘lsa ko‘rsatkich avval shu elementni
ko‘rsatadi.
-
Jadval ko‘rsatkichi turgan ma‘lumotni sichqoncha
bilan tezda ikki marta
tanlash orqali uni taxrirlash rejimiga o‘tiladi.
-
Jadvalning ixtiyoriy katagiga tezda o‘tish uchun formulalar satrining ismlar
maydonida shu katakning manzili teriladi va Enter klavishasi bosiladi.
-
Jadvalning ixtiyoriy katagidan A1 katagiga tezda o‘tish uchun Ctrl + home
klavishalar kombinatsiyasi bosiladi.
Odatda Excel EJda ma‘lumotlarning
Format
tavsiyanomasining 
Abzast

Konteks menyusi
– ―sichqoncha‖ ning o‘ng tugmasi yordamida hosil
qilinadigan menyu. Tanlangan ob‘ektga mos ravishda menyu ham o‘zgarib turadi.
“Sichqoncha”
– hozirgi zamon komp‘yuterlarining ajralmas qismi bo‘lib,
odatda, 2 yoki 3 tugmali bo‘ladi.
formulalar 
satri - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda...

orqali ifodalanishi tushiniladi.
Nom
deganda foydalanuvchi tomonidan biror katak
yoki kataklar guruxiga, manzilni ifodalamaydigan ixtiyoriy ism qo‘yilishiga
aytiladi. Ayrim masalalarni xal qilishda katak yoki
kataklar guruxining manzili
bilan ishlash noqulay bo‘lib qoladi va shuning uchun ularni tushunarli bo‘lishini
tahminlash maqsadida ismlar orqali ifodalaydilar. Manzil o‘rniga nom qo‘yish
uchun biror katak yoki kataklar guruxi ajrtilgach, ismlar maydonidagi manzil
sichqoncha
yordamida tanlanadi va
Excel
dagi manzillardan farqli
ism teriladi,
so‘ngra Enter klavishasi bosiladi.
Formulalar maydonida katakdagi ma‘lumot yoki formula ifodalanadi.
Katakda esa odatda formula yordamida bajarilgan hisob natijasi ifodalanadi. Katak
ichidagi ma‘lumot yoki formulalarga formulalar maydonida o‘zgartirishlar kiritish
mumkin.
Xar
bir katakka
son, matn
, yoki
formula
tarzidagi ma‘lumotlar kiritiladi.
Ularning kiritilishi tartibi bilan tanishib chiqamiz.
Son
– ishorali yoki ishorasiz butun xamda xaqiqiy sonlar. Xaqiqiy sonlar
o‘nli kasr ko‘rinishida kiritilib butun va kasr qismlari orasiga ―,‖ (vergul) belgisi
qo‘yiladi. Ba‘zan xaqiqiy sonlar juda katta yoki juda kichik, ya‘ni
nolga yaqin
bo‘lishi mumkin, bunday xollarda ularni normallashgan (eksponentsial) xolda
tasvirlanadi. Masalan:
Butun sonlar
– 0; 1266; -2008; +129
Xaqiqiy sonlar
– 0,09; -1,205; +255,1;
Normallashgan xol
– 1 000 000 000 o‘rniga 1E+09; 0,00000012 o‘rniga
1,2E-07
Xar qanday son katakka to‘g‘ri kiritilsa yoki katakda biron hisoblash natijasi
ifodalansa, u katakning o‘ng tarafiga surilib qoladi.
Formula
– ―=‖ belgisi bilan boshlanadigan xar qanday ma‘lum
qoida
(qoidalar bilan quyiroqda tanishamiz) asosida yozilgan ifoda. Masalan, A1
katagiga quyidagi ifodalardan biri kiritilgan bo‘lsa:
= S4
- S4 katagidagi ma‘lumot A1 katagida xam ifodalanishini
bildiradi;
= SIN(B3)
- B3 katagidagi sonning sinusi hisoblanib natija A1 katagida
ifodalanadi;
Matn
– son va formuladan farqli bo‘lgan
ixtiyoriy belgilar ketma-
ketligidan iborat ma‘lumot. Bunday ma‘lumot kiritilganda, ular katakning chap
chegarasiga taqalib ifodalanadi. Ayrim xollarda
sonlarni xam matn sifatida
tasvirlash kerak bo‘lib qoladi. Buning uchun sonni kiritishni
’
(urg‘u) belgisi bilan
boshlash kerak.
Odatda katakka kiritilayotgan matn faqat bitta qator ko‘rinishida kiritiladi.
Bu esa masalan, uzun ma‘lumotlar kiritishda, jadval saxifasida ma‘lumotlarni
noqulay joylashuviga sabab bo‘ladi. shuning uchun bitta katakka bir necha qatorli
yozuvlar
kiritish uchun
Alt + Enter
klavishalar kombinatsiyasidan foydalanish
maqsadga muvofiqdir.
Excelni ishga tushirganda odatda ish saxifasining A1 katagida
Преобразовать - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda grafik...

Risovanie – hujjatga grafikali ob‘ektlar joylash uchun xizmat qiladi.
Forma – ma‘lumotlar ombori bilan ishlaganda forma, jadval, ro‘yxat, kiritish
maydonlari yaratish tugmachalarini ifodalaydi.
Elementi upravleniya – hujjatga tugmachalar, pereklyuchatellar va
VisualBasicning boshqa elementlarini joylaydi.
Word xat yoki maqolalar yaratishning bir necha shablonlarini taklif etadi.
Bitta shablondan ko‘p marta foydalanish mumkin.
Hujjatni yaratish, saqlash, ochish va yopish uchun Fayl tavsiyanomasi
bo‘limlaridan yoki ―Standartnaya‖ panelidagi tugmachalardan foydalanish
mumkin.
Word matn muharriri hujjatlarni boshqa formatlarda xam saqlash imkoniga
ega. Biror hujjatni Microsoft Word formatidan farqli formatda saqlash uchun
hujjatni saqlash darchasidagi ―Tip fayla‖ ro‘yxat maydonidan kerakli format
tanlanishi va ―Soxranit‖ tugmasi bosilishi kerak.
Razdel bez zagolovka - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda...

6.
Ochilgan muloqot oynasiga bo‘lim uchun nom kiritib
Pereimenovat
tugmasini bosing.
7.
Shu ketma-ketlikni takrorlsh bilan yana boshqa bo‘limlar hosil qiling.
8.
Bo‘lim nomi oldidagi uchburchak belgisini bosish orqali bo‘limni tugib
qo‘yish yoki ochib yuborish mumkin.
Aнимацион эффектлар
Анимация — бу, объектлар, камералар, ѐруклик
манбаларининг узаро
жойини алмаштириш ѐки уларнинг параметрларини вакт буйича узгаришига
ега булган вазифа ѐки топширикдир. Хозирги пайтда компютерли графика
воситаларини куллашнинг ушбу сохаси кучли ривожланишни бошдан
кечирмокда. Анимацион графика узида ранг, тасвир ва иллюстратив графика
(машинавий тасвирлар, иллюстратив матнлар, чизмалар, эскизлар ва
бошкалар) билан ишлай олиш имкониятига ега.
Телевизоримиз экранида хар куни томоша
киладиган реклама клиплари,
турли мультфилмларнинг купчилиги ана шу анимацион графика асосида
яратилган. Мисол учун Уолт Дисней студияси томонидан бундан 50 йил
мукаддам яратилган «Оккиз ва етти гномлар» мультфилми биринчи
анимацион тасма булган . Ёки 1991 йилда
ушбу компания томонидан
яратилган «Сохибжамол ва махлук» мултфилмини купчилигингиз севиб
томоша киласиз.
Анимацион эффектларни куллаш учун бичимлаш ускуналари панелидаги
тугмачаси босилади. Натижада куйидаги «Эффекты анимации» (Анимация
эффектлари) ускуналар
панели хосил булади
Ушбу ускуналар панелидаги асосий елементлар билан танишиб чикамиз.
1. Сарлавха анимацияси. Бунда анимация номи ѐзилади.
2. Слайд матнларининг анимацияси. Матн ѐзилган барча слайдларни
экранда намойиш етади.
3. Кириш эффекти. Бу пиктограммага сичконча курсаткичи келтириб
босилгандан сунг, намойиш экранида белгиларнинг чикиш тезликлари хосил
булади. Яъни, белгиларнинг кетма-кет тартибда чикиши таъминланади.
4. Учиш эффекти. Белгиларнинг намойиш
экранида кетма-кет учиб
тушишини таъминлайди.
5. Камера эффекти. Намойиш слайдининг тасвирини таъминлайди.
6. Портлаш эффекти. Бунда слайдга ѐзилган ахборотларнинг экранда бир
марта хосил булиб, юколиш холати таъминланади.
7. Лазерли эффект. Слайддаги ѐзувларнинг учиш тезлигини ва турли
томонлардан учиб тушиш параметрларини узгартириш пиктограммасидир.
8. Ёзув машинкаси анимацияси. Бунда
киритилган белгилар енди
ѐзилаѐтган ѐзув машинкасидаги каби хосил булади.
9. Отиб тушириш эффекти. Бунда яратилган слайддаги белгилар бирор
тугма босилгунгача яшириниб туради.
10. Анимацияларни созлаш. Бу пиктограмма анимациялар параметрларини
узгартириш учун хизмат килади.
MS Power Point - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda grafik...

MS Power Point 2010
oynasi tarkibi
MS Power Point 2010
oynasidagi
Fayl
vkladkasini
tanlash orqali, yaratgan
taqdimotingiz faylini boshqaruv elementlari yordamida namoyish uchun
tayyorlashingiz mumkin. Bundan tashqari taqdimotdan
foydalanishi imkoniyatini
cheklash va uni himoyalashni amalga oshirish mumkin. Agar taqdimotga
multimediya, ya‘ni audio- va video- fayllari o‘rnatilgan bo‘lsa,
u holda ularni
zichlashtirgan holda saqlash orqali disk hotirasini tejash imkoniyatidan foydalanish
mumkin.
Yangi taqdimot yaratish va uni saqlash, boshqa taqdimotni ochish, tarqatma
materiallar tayyorlash va slaydlarni chop etish kabi amallar xam
Fayl
vkladkasi
yordamida bajariladi.
Vkladkalar
Panellar nomlari
Vositalar paneki
Dialogli muloqot
oynasini ochish
Ish sohasi
Slaydlar
Slaydlar bilan
ishlash rejimlari
Slaydlarga
eslatmalar bo‘limi
MS Power Point 2010ning Fayl vkladkasi tarkibi
Animatsiyalarni yaratish va ular bilan ishlash
MS Power Point 2010da ob‘ektlarga o‘rnatiladigan
animatsiyalar
avvalgilariga nisbatan birmuncha yangilangan va to‘ldirilgan. Slaydlardagi
animatsiyali xarakatlar jonli kabi amalga oshiriladi.
Animatsiyalar to‘rt turga bo‘lingan bo‘lib, ular ob‘yektning
slaydga kirib
kelishi –
WORD muharriri imkoniyatlari - 1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish...

|
1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda grafik ob'ektlarni hosil qilish va tahrirlash. Wordda jadval yaratish. Excelning ta'lim jarayonidagi imkoniyatlariBog'liq 1 Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashnWORD muharriri imkoniyatlari
:
Matnlarni kiritish va tahrir qilish;
Matnni chop etishda avval ekranda uning shaklini ko‘zdan kechirish;
Hujjatlarning tayyor shakllari bilan ishlash ;
Formatlash usullaridan foydalanish ;
Xatlarni amaldagi qoidalar asosida tayyorlash;
Blankalarni tayyorlash ;
Jadvallar bilan ishlash;
Zarur holda yordamchi ko‘rsatma berish;
Formulalar yozish;
Imloni tekshirish;
So‘zlarni bo‘g‘inlab ko‘chirish;
WINDOWS ilovalari ma‘lumotlaridan foydalanish;
WORD Art yordamida reklamali matnlar tayyorlash;
Diagrammalar va grafiklar, rasmlar va hokazolar chizish.
Word 2010 dasturida ishlashni boshlash.
Microsoft Word - Windows muhitida ishlash uchun mo‘ljallangan
Microsoft Office tarkibiga kiruvchi dasturlardan biri bo‘lib, uni matn muharriri deb
atashadi. U xar xil xatlar, hujjatlar va hisobotlar tayyorlashda qulay vositadir.
Shuningdek uning yordamida blanklar va anketalar, maqolalar xamda risolalar xam
tayyorlash mumkin.
Wordda xujjatlarni yaratishda, uning tarkibiga kiritilgan, ko‘plab shablonlar
tizimi va formatlash uslublaridan foydalaniladi. Word WYSIWYG (nimani
ko‘rsang shuni olasan, ya`ni ekranda qanday ko‘rinsa, chop etilganda qog‘ozda
xam shundayligicha ko‘rinadi) turidagi muharrirlar guruxiga kiradi.
Microsoft Word 2010 дастурини ишга тушириш бир нечта усуллари
мавжуд:
1.
Pusk → Vse programmi → Microsoft office 2010 → Word 2010ni tanlash
orqali;
2.
Agar ishchi stolda Microsoft office paneli mavjud bo‘lsa, undagi Word
yorlig‘iga sichqoncha ko‘rsatkichi keltirilib, chap tugma bosiladi;
3.
Kontekst menyu orqali → Sozdat→ Документ Microsoft Word
Hosil bo‘lgan konteks menyudan < > ishga tushiriladi.
Microsoft Word dasturi oynasining umumiy ko‘rinishi quyidagi rasmda
keltirilgan:
Fayllar bilan amallar bajarishning asosiy buyruqlari Office tugmachalari
menyusida yig‗ilgan.
Faylni yaratish uchun ―
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-Amaliy mashg`ulot Matnli hujjatlarni formatlash va taxrirlashni avtomatlashtirish Wordda grafik ob'ektlarni hosil qilish va tahrirlash. Wordda jadval yaratish. Excelning ta'lim jarayonidagi imkoniyatlari
|
-rasm.
 Б П В rusum idagi t o ‘g ‘rilagich b lok i ( —) sh in k asin i

2.35-rasm.
G e n e ra to rn i sin ash sxem asi.
qisqichlam ing izolatsiyasi holati kontakt halqalarini tozaligi, c h o ‘t-
kalarni
yeyilish darajasi, prujinalarni ch o ‘tkalarga bosim kuchi
tekshiriladi. Rotorni aylanishi va ch o ‘tkalarni ch o ‘tka ushlagichda
harakati yengilligiga ishonch hosil qilinadi. G enerator ikki xil re-
jimda: yuklamasiz va yuklama ostida sinovdan o ‘tkaziladi.
G eneratorni yuklam asiz sinash.
Reostat (7) ulanmaydi.
Uzgich-
ulagich (5) bilan uyg‘otish chulg‘ami tok manbayiga ulanadi va
am perlar (3) k o ‘rsatkichiga k o ‘ra; uyg‘otish chulg‘ami qarshiligi
va b inobarin, uning sozligi t o ‘g ‘rilanadi, xulosa qilinadi.
Tok ku-
chini ortishi — o ‘ramlararo tutashuv borligidan, kamayishi c h o ‘tka
va halqalarni kontakt qarshiliklari k o ‘payganidan darak beradi.
G e n e r a t o r (2) uzatmasiga ulangan elektrodvigatel (9) ulanib,
bir tek isd a aylanishlar chastotasi oshirib boriladi, voltmetr (8)
ko‘rsa tm a si kuzatib turiladi. G e n e r a to r kuchlanishi nom inal
(14 V yoki 28 V) b o ‘lishi bilan taxometr (1) ko‘rsatkichi yozib
olinadi va 3 - m e ’yorda keltirilgan texnik
shartlardagi qiymat bilan
solishtiriladi. Agar aylanishlar chastotasi nominal kuchlanishda
texnik shartlarda keltirilgan qiymatdan ortmasa generator nuqson-
siz, deb hisoblanadi. Masalan, G250 rusumdagi benuqson ge-
neratorida 14 V kuchlanish 950 ayl/min ‘da erishildi. Agar ge
nerator kuchlanishi nominal qiymatga
katta aylanishlar chasto-
talarida ch iq q an d a yoki generator uyg‘onmasa generator qism-
lariga ajratiladi va uning uzel va agregatlari tekshiriladi. Salt yurish
rejimi texn ik shartlarini qanoatlantiradigan generator yuklama os
tida tekshiriladi.
Oddiy, ammo tezkor RISC-buyruqlarining ketma-ketligi yordamida murakkab buyruqlarni amalga oshirish, CISC arxitekturasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi

|
Oddiy, ammo tezkor RISC-buyruqlarining ketma-ketligi yordamida murakkab buyruqlarni amalga oshirish, CISC arxitekturasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi
|
bet | 3/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 429,49 Kb. | | #250690 |
Bog'liq Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etishOddiy, ammo tezkor RISC-buyruqlarining ketma-ketligi yordamida murakkab buyruqlarni amalga oshirish, CISC arxitekturasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi. - Oddiy, ammo tezkor RISC-buyruqlarining ketma-ketligi yordamida murakkab buyruqlarni amalga oshirish, CISC arxitekturasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi.
- RISC-arxitekturasi elementlari birinchi bo'lib Cray Research kompaniyasining CDC 6600 hisoblash mashinalari va superEHMlarida paydo bo'ldi.
- RISC-arxitekturasi zamonaviy EHMlarda muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda, masalan, DEC firmasining Alpha protsessorlarida, Hewlett-Packard firmasining PA seriyasida, PowerPC oilasida va boshqalarda.
- Shuni esda tutingki, Intel va AMD firmalarining so'nggi mikroprotsessorlarida RISC-arxitekturasiga xos g'oyalar keng qo'llanilmoqda, shuning uchun CISC va RISC o'rtasidagi ko'pgina farqlar asta-sekinlik bilan yo’qolib bormoqda.
- CISC- va RISC-arxitekturalaridan tashqari yana bitta turdagi – juda uzun so’zli buyruqlar (VLIW) arxitekturasi ham mavjud.
- VLIW kontseptsiyasi RISC-arxitekturasiga asoslangan bo'lib, bu yerda bir nechta oddiy RISC-buyruqlari bitta eng uzun buyruqqa birlashtiriladi va parallel ravishda bajariladi.
- VLIW arxitekturasi RISCdan, nisbatan kam farq qiladi. Faqatgina hisoblashlarning qo'shimcha parallellik darajasi paydo bo'ldi, shuning uchun VLIW arxitekturasini kompyuterlarga emas, balki hisoblash tizimlariga murojaat qilish mantiqan to'g'ri keladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oddiy, ammo tezkor RISC-buyruqlarining ketma-ketligi yordamida murakkab buyruqlarni amalga oshirish, CISC arxitekturasidagi murakkab buyruqlarning apparat versiyasidan samarali emasligini ko’rsatdi
|
Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etish - bet 2

|
Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etish
|
bet | 2/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 429,49 Kb. | | #250690 |
Bog'liq Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etishRaqamli mantiqni qo‘llashda, ko‘p hollarda bir nechta kirish va bir nechta chiqishlarga ega bo‘lgan, chiqishdagi signallarining qiymatlari, o‘sha paytdagi ularning kirishlariga berilgan signallarning qiymatlari asosida aniqlanadigan sxemalardan foydalaniladi. Bunday sxemalar kombinator yoki kombinatsion sxemalar deb ataladi. 1.4 paragrafda 1.22-rasmda keltirilgan haqiqat jadvalini amalga oshiradigan sxema – kombinator sxemaga misol bo‘la oladi.
Buyruqlar formati – bu buyruqni ichki tuzilish strukturasini aniqlovchi qoida kelishuvdir.
Buyruq – amal kodi, ushbu amalda qatnashayotgan operanda yoki operandalar qayerdan olinishi va natija qayerga yozilishi haqidagi axborotlardan iborat bo’ladi.
Buyruq formatlari Buyruqlar – operandlar soniga qarab 4 sinfga bo’linadi.
Amal kodi
Amal kodi
Amal kodi
Adres
Amal kodi Adres1
Adres2 Adres3
Amal kodi
Adres1
Adres2
CISC arxitekturasi uchun quyidagilar urinli: - CISC arxitekturasi uchun quyidagilar urinli:
- • protsessorda nisbatan kam miqdordagi umum ishlov registrlarning mavjudligi;
- • ko'p sonli mashina buyruqlari, ularning ba’zilari YuDT murakkab operatorlarini apparatli amalga oshiradi;
- • operandlarni adreslashning turli-tuman usullari;
- • turli razriyadli buyruq formatlari to’plami;
- • qayta ishlash xotiraga kirish bilan birlashtirilgan buyruqlar mavjudligi.
- 1980-yillarning o'rtalariga qadar ishlab chiqarilgan deyarli barcha EHMlarni va hozirda ishlab chiqarilayotgan kompyuterlarning muhim qismini CISC turiga kiritish mumkin.
Olib borilgan izlanishlarga ko’ra, YuDT operatorlariga ekvivalent bo’lgan qo’shimcha buyruqlar ulishi, dasturlarning umumiy hajmidan 10-20% dan, ba’zi bir murakkab buyruqlar uchun esa 0,2% dan oshmasligi aniqlandi. - Olib borilgan izlanishlarga ko’ra, YuDT operatorlariga ekvivalent bo’lgan qo’shimcha buyruqlar ulishi, dasturlarning umumiy hajmidan 10-20% dan, ba’zi bir murakkab buyruqlar uchun esa 0,2% dan oshmasligi aniqlandi.
- Qo'shimcha buyruqlarni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan apparat vositalari hajmi sezilarli darajada oshadi.
- Shunday qilib, murakkab buyruqlarni qo'llab-quvvatlashda mikrodastur xotirasining hajmi 60 foizga ko'payishi mumkin.
- Natijada RISC arxitekturasi paydo bo’ldi.
- RISC atamasi birinchi bo'lib 1980 yilda D.Patterson va D. Ditsel tomonidan qo'llanilgan.
- HM buyruqlarining ro'yxatini cheklash g’oyasi, faqat protsessor registrlarida joylashgan ma'lumotlarda ishlaydigan eng ko'p ishlatiladigan oddiy ko'rsatmalar bilan amalga oshirishdir.
- Xotiraga murojaat qilish maxsus o'qish/yozish buyruqlari yordamida ruxsat beriladi.
- Operand manzillarini ko'rsatish usullari va buyruq formatlari soni keskin kamaytirildi.
|
| |
… ef4
5 … fg5 6.df6 ge7 dan keyin oqlar 7.cd2 va 8.cb4 yurishlari bilan qanotdan hujumga o’tishadi.
6.dc5 fe5 7.ab4

|
… ef4
5 … fg5 6.df6 ge7 dan keyin oqlar 7.cd2 va 8.cb4 yurishlari bilan qanotdan hujumga o’tishadi.
6.dc5 fe5 7.ab4
|
bet | 18/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 5 … ef4
5 … fg5 6.df6 ge7 dan keyin oqlar 7.cd2 va 8.cb4 yurishlari bilan qanotdan hujumga o’tishadi.
6.dc5 fe5 7.ab4
To’g’ri qaror, chunki 7.cd2 fg3 dan keyin oqlar uchun 8.cb4 ac3 9.db4 mumkin emas, 9 … ed4 10.ce3 gf2=.
7 … hg5
7 … fg3 8.ed4 ac3 9.df6 hg5 10.cb6 ge7 11.bc7 bd6 12.ab8X.
8.gh2! Qoralarga hech qanday imkon qoldirmaydi.
8 … fe3 9.cd4 ac3 10.df2 ed4
10..fe7 yoki …fg7 ga 11.ed2X hal qiladi.
11.ce3 gf4 12.eg3 hf6 13.hg3 fe7 14.gf4 ed6 15.cd2 Qoralar taslim bo’lishdi.
Chunki 15.cb2 ga 16.dc3 bd4 17.fe5 df4 18.fe3 df2 19.eg7X.
V.Gabrielyan – Ya.Belorus
10.cb4
Markazda bor kuchi bilan mustahkam egallab olishga harakat qilib, oqlar qo’rqmasdan o’ynamoqda.
10 … ba5 11.db6 ac3 12.db4 cc3 13.cd2 ab6
Aniqrog’i, 13 … dc7 14.db4 fe5 15.fd6 ce5 16.ed2! bc7 17.bc5 ed4 18.cd6 ce5 19.ec5 gh4 20.ab4 hg5 21.ba5 gh622.ab6 ef4=
14.db4 ba7
14 … ba5? 15.hg3 ac3 16.gh4 va 17.fe5X
15.hg3 gh4 16.ed2!
Aniq yurish. 16.ba5 bc5 17.ab6 cd4 18.ec5 fg5 dan keyin vaziyat qoralar foydasiga.
16 … fg5 17.dc3 ba5 18.bc5 dc7??
Mag’lubiyatga olib keladi. Yagona yo’l donasini qurbon qilishda edi.
18 … ab4! 19.ca5 de7 20.fe5 ab6 21.ca7 gf4 22.eg5 hh2=
19.cd6 ce5 20.fd6 gf6 21.ed4! Qoralar taslim bo’lishdi
. 21…ab6 22.de7 fd8 23.ab4 X, agar 21 … fe5 22.df6 gc5 23.gf4 va oqlar osonlik bilan g’alaba qozonadi.
Z .Tsirik – F.Serov
Qoralar, qoloq h2 donasining hisobidan ustunlikka erishishga urinib, markazni o’rab olish rejasini tanlashdi, lekin ularning texnikasi a’lo darajada bo’lmaganligi tufayli oqlar doskadagi barcha muhim nuqtalarni egallab olishdi.
16.cd4 dc7 17.bc3 gf6 18.ab4! cb6
18 … ed6? dan keyin oqlar kombinatsiya yordamida yutadi, 19.dc5 fe5 20.ce7 ee121.cd4 ae5 22.gf2 eg3
23.hb8 X.
19.fe5 ed6?
Hal qiluvchi xato. 19 … gf4! 20.eg3 ed6 21.ef4 hg5 22.fh6 bc5 23.db6 aa3 24.gf4 dc5 25.fg5 cd4! ni davom ettirib, durangga erishish mumkin edi.
|
| |
Создать
‖ bandi mo‗ljallangan. Bu bandni 
tanlagandan keyin, ― 
Создание документов

―
Cоздать
‖ tugmasini bosing. Natijada ekranda ―
Документ – номер
‖ nomli yangi
bosh hujjat tasvirlanadi.
Microsoft Word 2007 ning xususiyatlaridan yana biri –
joriy hujjat asosida
yangi fayl yaratishdir. Buning uchun ―
Из существующего документа
‖
bandidan
foydalanib, diskdan yangi fayl yaratish uchun, kerak bo‗ladigan
faylni
olish mumkin. Bunda olingan faylning tarkibi yangi hujjatda joylashadi.
Faylni yaratishning bunday usuli mavjud fayl asosida yangi hujjat yaratish
uchun qulay hisoblanadi.
Word 2007 versiyasi Word matn muharririning oldingi hamma versiyalarida,
yaratilgan hujjatlar bilan ishlaydi. Agar oldingi versiyada
yaratilgan hujjatlarni
Word 2007da ochish kerak bo‗lsa, unda funksianal chegaralangan rejim ishga
tushuriladi.
Bu to‗g‗ridagi ma‘lumot ushbu matn muharririning sarlavha satrida ko‗rinadi.
Bu rejimda dasturning ba‘zi funksiyalarini qo‗llash mumkin emas. Word 2007
ning hamma funksiyalarini ishlatish uchun faylni konvertatsiyalash lozim bo‗ladi.
Buning uchun ―
Office
‖ tugmasini bosish va asosiy menyudan ―
Преобразовать
‖
bandini tanlash kerak. Natijada sarlavha satrida
funktsional chegaralanish
to‗g‗risida yozuv o‗qiladi va siz dasturning hamma funksiyalarini ishlatishingiz
mumkin bo‗ladi.
Diqqat: agar matn muharririning oldingi versiyalarida
saqlangan fayl
ochilgan bo‗lsa, ―
…ed6
Qoralar muhim c5 xonasini egallash uchun sharoit yaratishmoqda.
14.fg3

|
…ed6
Qoralar muhim c5 xonasini egallash uchun sharoit yaratishmoqda.
14.fg3
|
bet | 23/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 13…ed6
Qoralar muhim c5 xonasini egallash uchun sharoit yaratishmoqda.
14.fg3
14.ab2 ab6 15.bc3 bc5 16.ba5 bc7 17.cd2 cb6 18.ac7 db8 19.hg3 cd4! 20.ec5 ef4 21.ge5 fb2 X.
14 … ab6 15.gh4
15.gf4 eg3 16.hf4 bc5 17.ba5 fe5 17.ba5 fe5 18.fg5 gf6 19.ge7 df8X.
So’nggi amalga oshirilgan yurishi orqali oqlar ikkita tuzoq qo’yishdi. E’tibor bering,
15…gh6!
Qoralar juda hushyorlik bilan o’namoqda.
15…ba5? 16.hg5! ac3 17.gc5 ed4 18.ef4 db6 19.fg5=. Shuningdek,
15…bc5? 16.ef4! eg3 17.hf4 ca3 18.fg5 fe5 19.gf6 gh6 20.fd4 ba7 21.cd2=.
Endi qoralar markazga butunlay egalik qilishmoqda va navbatdagi yurishlar bilan o’z holatini yanada mustahkamlashmoqda.
16.ab2
16.ef4 eg3 17.hf4 ham durangga olib kelmaydi,17 … bc5 18.ba5 bc7 19.ab2 fe5 20.cd2 eg3 21.hf2 hg5 22.de3 gh4 23.ef4 cd4 24.ba3 dc5 X.
16 … bc5 17.ba5 hg5 18.bc3
Ilojsiz vaziyat. 18.hg3 ed4 19.gf4 df2 20.fh6 bo’lsa, unda 20 … fg1 21.hg5 fh4 22.hg7 hg3 23.gf8 gh2 va qoralarning g’alabasi bilan.
18…cb4! G’alabaga olib keladigan kuchli yurish.
19.ab6 Imkonsiz.
19. cd2 bc7 20.hg3 dc5 21.gf4 eg3 22.hf2 fe5 23.fg3 dan keyin 23 … ed4! 24.ce5 gh4 25.ac3 hf6 X.
19 … bf4 20.bc7 fe3 21.hg3 ed2 22.ce3 dc5 Quyidagi yurishlarni oldindan hisoblab chiqqan oqlar taslim bo’lishdi.23.cd8 bc7 24.dd4 ec3 25.gf4 cb2 26.fh6 ba1 27.ef4 fg5X.
Ye.Tyunev – B.Blinder
Yurish qoralardan.
15…cd6
Qoralar endi faol harakatlanmoqda.
16.cb4 gf6 17.ba5 db4 18.ac3 ed6 19.cd2 ab6
Ikkala raqiblar ham kutish taktikasini qo’llashmoqda.
20.fe3
Bu vaziyatda oqlar uchun o’ng qanotni kuchsizlantirmaslik uchun 20.de3 yurishi aniqroq edi.
20 … de7 21.hg3?
O’yindagi yurishdan so’ng, qoralar hech qanday muammosiz markazni egallashmoqda.
21 … fe5 22.ef4 ef6
23.gh4?
Oqlar uzoq vaqt davomida faol o’ynashmadi va endi, variantlarning aniq hisob-kitobi kerak bo’lganda, ular tavakkal o’ynashdi, bu esa juda qo’pol xatodir. 23.de3! bc5 o’ynash kerak edi ( agar 23…fg5, unda 24.ba3 bc5 25.cd4! ec3 26.gh4 durang bilan) 24.ba3 bc7 25.gh4 eg3 26.hf2 de5 27.cb4 cd6 28.ef4! eg3 29.fh4 hg5 30.ba5 gf4 31.ed2 fe5 32.de3 durang bilan.
|
| |
Reja: Kasb-hunar kollejlari o‘quv xonalari, laboratoriya

Reja: Kasb-hunar kollejlari o‘quv xonalari, laboratoriya
Download
1,14 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
16.01.2024
Hajmi
1,14 Mb.
#138294
Download
1,14 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: Kasb-hunar kollejlari o‘quv xonalari, laboratoriya
Download
1,14 Mb.
Matnni ko'rish
Formativ baholash uchun - Mavzu: Tabiiy fanlar (Science) boʻyicha oʻquvchilar bilimlarini baholash Reja

|
Mavzu: Tabiiy fanlar (Science) boʻyicha oʻquvchilar bilimlarini baholash Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 88,14 Kb. | | #272118 |
Bog'liq OJdBo1nQUm5bnpZMMIXQhNeMEhkexlC2yj9moLLeFormativ baholash uchun: qoʻllash vaqti- har darsda, baholash maqsadi- shakllantirish, qayta aloqaning muhim, natija balli muhim emas.
Summativ baholash uchun: qoʻllash vaqti- bob (chorak) oxirida, baholash maqsadi- sinash, qayta aloqaning muhim enas, natija balli muhim.
Formativ baholashda qayta aloqaning muhimligi shakllantirish maqsadlarini koʻzlagan. Summativ baholashda natijaning balli muhimligi, maqsadga erishganlik darajasini koʻrsatishidadir
Baholash uning mohiyatidan kelib chiqib 2 xil shaklda o‘tkazilishi mumkin:
mezonga asoslangan baholash
meyorga asoslangan baholash
Mezonlarga asoslangan baholash tizimi aniq standart va taʻlimiy maqsadlarga asoslangan topshiriqlar yordamida oʻquvchilarning bilim va koʻnikmalarini baholab, ularda mustaqil fikr yuritish, ijodiy yondashishga chorlaydi.
O‘quvchilarning tabiiy fani bo‘yicha quyidagi o‘quv va aqliy faoliyat ko‘nikmalarini baholaydi.
Reproduktiv daraja- tabiiy hodisa, jarayonlarni eslaydi, taniydi. Tabiiy hodisa, jarayonlar mohiyatini va ahamiyatini sharhlaydi, talqin qiladi, tushuntira oladi, misollar keltira oladi, ta’riflay oladi
Produktiv daraja - tabiiy hodisa, jarayonlar haqidagi qonun va qonuniyatlar bo‘yicha olgan bilimlarini tanish vaziyatlarda qo‘llaydi, berilgan topshiriqlar yechimini model yoki sxema tarzida ifoda etadi.
Tahlil va mulohaza- o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalarni notanish vaziyatlarda qo‘llash, tahlil qilish, sintezlash, qiyosiy taqqoslash, qonun va qonuniyatlarni qo‘llab, umumlashtirishtiradi
Ham summativ, ham formativ baholash tizimlari ta’lim jarayonlarini baholashda qimmatli vositadir. Summativ baholash natijalarni har tomonlama baholashni ta’minlasa-da, formativ baholash doimiy fikr-mulohaza va yordamni taklif qiladi. Ham summativ, ham formativ baholash tizimlarining elementlarini o‘z ichiga olgan muvozanatli yondashuv ta’lim samaradorligining yaxlit ko‘rinishini ta’minlashi va o‘qitish va o‘qitish amaliyotini doimiy ravishda takomillashtirishga hissa qo‘shishi mumkin.
|
| |
T K -102 kommutatorining tranzistorini tekshirish

Q urilm ani a v to m o b il elektr jihozlariga u lash dan a w a l alm ash -
lab ulagichlarni da s tla b k i holatga keltiriladi: o ‘chirgich richagi
(33) «Откл»; y u k la m a reostati dastagi (32)
c h a p chekka nuqtaga;
alm ashlab ulagich (12) «1 ц и л и н д р I»; dastak (14) «Разм ер»
o ‘rta holatga; d a s ta k (13) «Запуск» chap chekk a holatga; a lm a sh
lab ulagich (26) « Б а т а р е я » holatiga; a lm a s h la b ulagich (23)
« 1200» holatiga keltiriladi.
6.2-rasm. Э-205 elektron qurilmasi:
1
- yuritm a;
2
- q is q ic h ;
3, 12, 13, 14, 26 -
dastaklar;
issiqlikdan yemirilishi - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

|
Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish vaBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)issiqlikdan yemirilishi.
Bunday nosozlik o ‘rtacha yoki katta ayla-
nishlar chastotasida generator ishlab turgan paytda A K B uzilib
q o ‘yilganda generator-AKB zanjirida hosil b o ‘ladigan impulsli
kuchlanish o ‘ta ko‘payishidan sodir b o ‘lganda, katta tok k uchidan
tranzistorlarning qizib ketishi oqibatida sodir b o ‘ladi.
Tranzistorni issiqlikdan yemirilishi oqibatida elektrod (elektrod,
baza va kollektor)larda qisqa tutashuv sodir bo‘ladi va b u n d a em itter
va kollektor orasidagi qarshilik ju d a kam bo ia di. Tranzistorning
qizishi elektrod qisqich simlarini kavsharsizlantirishi m u m k in va
u holda tranzistor qarshiligi cheksiz (zanjir uzilgani)ga teng b o ‘lib
qoladi.
Tranzistorlarning qisqa tutashuv yoki ularning zanjirini uzi-
lishi rostlagich ishini buzib yuboradi, natijada g enerator k u ch -
lanishi goh ortsa-da, goh g en erato r uyg‘onmaydi. M asalan, ki-
rish tranzistoridagi qisqa tutashuv tufayli chiquv tranzistori berk
b o ‘lib, generator uyg‘onmaydi.
Kirish tranzistori zanjirlarida uzilish b o ‘lsa, rostlagichda chiquv
tranzistori doimo ochiq bo‘ladi, shuning uchun kuchlanishni sozlab
b o ‘lmaydi, u eng katta qiymatgacha ortib ketadi. C hiquv tranzis
toridagi qisqa tutashuv rostlagichda uyg‘otish tok kuchini oshirib
yuboradi va kuchlanish ham sezilarli k o ‘payadi. Bunda A K B da o ‘ta
zaryadlanish sodir bo'ladi, lam pa va boshqa asboblarning ish m u d -
dati qisqaradi. Chiquv tranzistorida uzilish b o ‘lgan hollarda esa
generator uyg‘otish toki zanjiri uziladi va generator uyg‘onm aydi.
Kontaktsiz kuchlanish rostlagichdagi stabilitronni qizishdan ku -
yishi.
Bunday nosozlikda stabilitron har ikki yo‘nalishda tok o ‘t-
kazadi. Kuchlanish rostlagichda stabilitronda qisqa tutashuv b o ‘l-
ganda chiquv tranzistori berk, shuning uchun g en era to r k u c h
lanish ishchi qiymatdan kam b o ‘ladi va AKB zaryadlanmaydi.
Integral kuchlanish rostlagichlari 51112, 51120 va boshqalarda,
asosan, uyg‘otish zanjirini uzadigan nosozliklar uchraydi, uning
natijasida generator ishlamaydi.
|
| |
- yoritq ich - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

Q u rilm a n i avtom obilga ulash u c h u n a k k u m u l a to r n in g « + »
klemmasini startyor zanjiridan ajratiladi va sh un t (5)ga u la n a d i.
S h u n tn in g ikkinchi uchiga a k k u m u l a to r n in g «+» k le m n ia s id a n
ajratilgan
startyor klemmasi ulanadi; g e n e r a to r «+» k lem m a sig a
boruvchi o ‘tk az g ich ajratiladi va bu o ‘tk azgich ga q u r i l m a n i n g
sim lar dastasi (30)dan
chiquvchi Bb qisqichi ulanadi. G e n e r a t o r
klemmasiga esa q urilm aning
Br q isq ic h i; qisqich
Sh oraliq u la g ic h
orqali q u r il m a n i n g
Sh k lem m a s ig a;
M — dvigatel m ass a s ig a ;
Ya — qisqich ishlatilmaydi. Sim lar dastasi (6 ) dan chiquvch i Vr

|
Ya — qisqich ishlatilmaydi. Sim lar dastasi (6 ) dan chiquvch i VrBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)Ya — qisqich ishlatilmaydi. Sim lar dastasi (6 ) dan chiquvch i Vr
qisqich startyor relesi klemmasiga; Pr belgili qisqich u z g ic h - ta q -
simlagich zanjiriga (k ontakt-tranzistorli o ‘t oldirish tizim ida q i s
qich Br BWA o ‘t oldirish g ‘a ltagining belgisiz klem masiga); b i-
rinchi silindr yuqori kuchlanishli o ‘tk az g ich i sh a m d a n s u g ‘u r ib
olinib o ‘rniga datchik (7), d a tc h ik n in g ikkinchi tarafiga esa s h a m
o ‘tkazgichi ulanadi; datchikning M belgili ulagichi esa u z g ic h -
taqsimlagich korpusiga; taqsimlagich m ark a ziy elektrodiga b o ru v ch i
o ‘t oldirish g'altagining yuqori kuchlanishli o ‘tkazgichi ajratib o lin ib
shchup (8 ) ning klemmasi (9) ga u la n a d i, qisqich (9) t a q s im la -
gichning m arkaziy elektrodiga u lanadi; m ahk a m la gich (2 ) y o r d a -
mida elektrom exanik yuritma ( 1) ni h a y d o v c h i kabinasiga drossel
t o ‘siqchasi pedali bilan sinxron b o sh q a rila d ig a n qilib q o tirila d i;
shnur (34) y o rd am id a qurilma 220 V kuchlanishli yerga u la n is h
himoyali o ‘zgamvchan tok manbayiga ulanadi; dastak (33) yordam ida
qurilma tarm oq qa ulanadi, bunda lam p a (31) va «Сеть» (17) y o n a d i.
Elektr ta 'minoti va ishga tushirish tizim ini diagnostika qilish.
Akkumulator batareyalarini yuklam asiz tekshirish. 0 ‘t oldirish ti-
zimi o ‘chiriladi. Voltmetr (18) a k k u m u l a to r batareyasi k u c h la n i -
shini ko ‘rsatadi, bu ko‘rsatkich 12 V .d a n kam boMmasligi ke ra k.
Akkumulator batareyalariniyuktam a ostida tekshirish. U z a t m a la r
qutisi richagi neytral holatga q o ‘yiladi. T u g m a c h a (24) «П у с к» va
«Стоп» (25) baravariga bosiladi. T u g m a c h a « C ro n » n in g bosilishi
dvigatel ishga tushib ketishini o ldin i oladi. 5 se k u n d d a n s o ‘ng
ko‘rsatkich orqali a k k u m u la to r b a ta rey a s i kuchlanishi a n iq la n a d i.
Soz holdagi a k k u m u la to r la r d a bu k u c h la n i s h 10,2 V.dan p ast
boMmasligi lozim.
|
| |
Berilgan topshiriqlar (kombinatsiyalar) javoblari

|
Berilgan topshiriqlar (kombinatsiyalar) javoblari
|
bet | 130/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 Berilgan topshiriqlar (kombinatsiyalar) javoblari.
1.e5-f6! g7:e5
(1…e7:g5 2.d2-c3 h4:d4 3.c3:e5 g5:e3 4.e1-f2 d6:f4 5.f2:d8 X.) 2.d2-c3 h4:d4 3.f4-g5 h6:f4 4.c1-d2 a3:e3 5.h2-g3 f4:h2 6.e1-f2 d4:b2 7.f2:a1X.
1.c3-b4! c5:a3 2.e3-d4!! g5:c5
(2… g5:c1 3.d4-c5 h2:f4 4.c5-b6 a7:c5 5.e1-d2 c1:e3 6.f2:g5 X.)
3.d2-c3 h2:f4 4.a1-b2 a3:c1 5.e1-d2 c1:e3 6.f2:g5 X.
1.c1-b2! f6-g5 2.b2-a3 g5:c1 3.c3-b4 h2:f4 4.h6-g7! f8:h6 5.b4-c5 d6:b4 6.a3:g5 h6:f4 7.e1-d2 c1:e3 8.f2:a5 X.
1.e5-d6! c7:g3 2.c3-b4!! a5:e5 3.g1-h2 h6:d2 4.h2:c1 X.
1.a1-b2! a3:c1 2.e3-d4!! c1:c5
(2.c1:g1 3.d4-e5 f6:d4 4.e1-f2 X.)
3.h2-g3! c5:g1 4.f4-e5 f6:d4 5.e1-f2 g1:e3 6.g3-f4 e3:g5 7.h4:f6 X.
1.e3-d4! c5:g1 2.d2-c3 b2:d4 3.e1-f2 g1:e3 4c1-d2 e3:c1 5.b4-c5 d6:b4 6.a3:e3 c1:f4 7.g3:g7 f8:h6 8.h4:a5 X.
1.a1-b2! c3:a1 2.e5-f6! a1:g7 3.d2-e3 f2:d4 4.g5-f6 g7:e5 5.f4:d6 c5:e7 6.c1-b2 a3:c1 7.g3-f4 c1:g5 8.h4:e5 X.
1.b2-c3! e3:c1 2.f4-g5! h6:f4 3.e1-d2 c1:e3 4.a3-b4 c5:13 5.a7:g5 f4:h6 6.c3-b4 a3:c5 7.g3-f4 e5:g3 8.h4:d8 X.
1.c5-d6! e7:c5 2.b6-c7! b8:d6 3.a3-b4 c5:a3 4.e3:g5 h6:f4 5.c1-b2 a3:c1 6.e1-d2 c1:e3 7.f2:h8 X.
1.g1-f2! e5:g3 2.e3-f4 g3:e5 3.g5-f6 e7:g5 4.h4:b2 a3:c1 5.f2-g3 h2:f4 6.e1-d2 c1:e3 7.b6-c7 d8:b6 8.a7:e7 f8:d6 9.h6:f2 X.
1.e3-f4! d2-e1 2.c1-b2! e1:h4 3.g1-f2!! e5:e1
(3 … h4:e1 4.b2-c3 X.) 4.h2-g3 h4:f2 5.b2-c3 e1:b4 6.a3:e7 f8:d6 7.h6:g1 X.
1.c3-d4! e5:e1 2.g3-h4 e1:g3
(2 … a5:c3 3.h4:h8 d6:b4 4.h8:a1 e1:h4 5.g1 f2 h4:e1 6.c1-d2 e1:c3 7.a1:a5 X.)
3.h4:h8! a5:c3 4.h8:a1 d6:b4 5.g1-f2 g3:e1 6.c1-d2 e1:c3 7.a1:a5 X.
|
| |
c3-d4 d6-e5 2.g3-f4 e5:c3

|
c3-d4 d6-e5 2.g3-f4 e5:c3
|
bet | 127/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 1.c3-d4 d6-e5 2.g3-f4 e5:c3
Qoralar debyutdan boshlab ustunlikka ega va oqlarning markazini o’rab olsihga harakat qilishmoqda. Avvaliga ular buni uddalashdi.
3.b2:d4 b6-a5 4.a1-b2 f6-g5 5.b2-c3 g5-h4 6.d4-c5 g7-f6
Shu paytgacha doskada standart harakatlar amalga oshirildi, lekin oqlarning o’yin rejasini aniqlashtirish vaqti keldi. Ularda ortiqcha rivojlanib ketish xavfi bor.
7.c3-b4 a5:c3 8.d2:b4 f6-g5 9.c1-b2
Diagrammada ushbu o’yinning asosiy vaziyatini ko’rish mumkin. Aynan shu yerda Yelena Skovitina xatoga yo’l qo’ydi. Raqib markazining qulashiga umid qilib, yana bir kutuvchi yurishga qo’l urdi.
9. … h8-g7
Shaxzoda Tursunmurotovani vaziyatni barbod qilishga majbur qilmoqda. Lekin shashka – aniq hisob-kitoblar o’yini va oddiy yurishlar har doim ham to’g’ri kelavermaydi. Ushbu holatda Yelenaning o’zi Shaxzodaga doskaning markazidagi donalarini to’g’irlab olishiga yordam bermoqda.
9. ... c7-b6 10.h2-g3 b6:d4 11.e3:c5 g5:e3 12.f2:d4 h4:f2 13.e1:g3 h8-g7 bilan o’ynash va katta ustunlikka ega vaziyatni qo’lga kiritish to’g’riroq bo’lardi. Oqlarning o’ng qanotda kuchlari kam, oldin c1 da turgan dona esa hozir b2 xonasida, bu mustahkamlanib olish imkonini bermaydi.
Keyinchalik davom etadigan o’yinning taxminiy rejasi:
14.g3-f4 g7-f6 15.b4-a5 f6-g5 16.b2-c3 g5:e3 17.d4:f2 f8-g7 18.c3-b4 e7-f6 19.c5-d6 h6-g5 20.d6-e7 g5-h4 21.e7:g5 h4:f6 22.f2-e3 g7-h6 23.e3-f4 f6-g5 24.f4-e5 a7-b6 25.a5:c7 b8:f4 26.b4-c5 f4-e3 27.c5-b6 e3-d2 28.b6-a7 d2-e1 29.a7-b8
Ushbu rejani oxirigacha ko’rib, bir qarorga kelish mumkin – Yelena Skovitina yutqazishi kerak bo’lmagan joyda yutqazdi! Aksincha, g’alaba qozonishi ham mumkin edi.
10.b2-c3!
Endi oqlar qamalda qolishdan ham qo’rqishmaydi.
10. ... c7-b6 11.c3-d4 b6-a5 12.f4-e5 a5:c3 13.d4:b2 g7-f6 14.e5:g7 g5-f4 15.e3:g5 h4:h8 teng o’yin bilan.
13. …b8-c7? ga esa ularni falokat kutmoqda 14.e5-d6 c7:e5 15.c5-b6 a7:c5 16.e3-f4 e5:g3 17.h2:f4 g5:e3 18.f2:b6, oqlar g’alaba qozonishadi.
|
| |
Reja: Kasb-hunar kollejlari o‘quv xonalari, laboratoriya - bet 2

Joriy
instruktaj
berish
• o‘qituvchi ko‘pincha kompleks baholar qo‘yadilar
(nazariya maealalari va ilgari Urganilgan materialni
bilishi; bilimlarni amalda kUllay olishi; ish usullarini
tugri bajarishi; xavfsizlik texnikasi koidalariga rioya
kilishi; ish urnida belgilangan tartibni kullab-
kuvvatlashi; chizmani O’qiy olishi; topshirikni mustakil
bajara olishi; bajargan ishning sifati; agar ish
me’yorlanmsa, belgilangan me’yorda bajarishi), bunday
baxolar ijobiy natijalar beradi.
Yakuniy
instruktaj
berish
paytida
Foydalanilgan yadabiyotlar:
1.
Davlatov K., Vorobyov A., Karimov I. Mexdat
va
kasb
ta’limi
nazariyasi
xamda
metodikasi.
-
Toshkent., O’qituvchi, 1992. - 320 b.
2.
SH.S.SHaripov,
A.I.Vorobyov,
N.A.Muslimov,
M.Ismoilova
Kasbiy
ta’lim
N.A.Muslimov,
M.Ismoilova
Kasbiy
ta’lim
pedagogikasi. - Toshkent., 2005. - 58 b.
3.
Pankratova
V.A.
Tikuvchilikdan
ishlab
chikarish
ta’limi
asoslari,-
Toshkent., “O’qituvchi"
1997 y. 250 b.
4. Skakun V.A. Ishlab chikarish ta’limi ustozi uchun
qo’llanma. - Toshkent: O’qituvchi, 1992. - 2086.
E’TIBORINGIZ UCHUN
RAHMAT
RAHMAT
|
ec7 bd8 21.bc5 - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 19/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 20.ec7 bd8 21.bc5 Oqlar markazga egalik qilishmoqda va ularning g’alabasi juda yaqin.
21 … fe5 22.df6 ge7 23.cd4 hg5 24.hg3 dc7 25.ef4!
G’alabaga eltuvchi ushbu yagona kombinatsion hujum qoralarning e’tiboridan chetda qolgan ko’rinadi.
25 … ge3 26.cb6 27.bf6 Qoralar taslim bo’lishdi.
B.Blinder – A.Sidlin
Yurish qoralardan.
16…cb6?
Qoralar muddatidan oldin ortiqcha faollashib ketishdi – bu jiddiy xato. Almashuv orqali ular nafaqat o’ng qanotni kuchsizlantirib qo’yishdi, balki raqibga markazda mustahkam joylashib olishga ham imkon berishdi. 16…fe5 dan keyin o’yinda teng vaziyat yuzaga kelardi.
17.ac7 bd6?
Mag’lubiyatga olib keladi. Durang imkoniyatini 17…db6 dan keyin qidirish kerak edi.
18.de5 fd4 19.ee7 fd6 20.ab4 ge3 21.fd4 hg5
21 … ab6 22.ba5 dc5 23.ac7 db6 24.ef2 ce3 25.fd4 hg5 26.hg3X.
22.dc5! Oqlar yagona bo’lgan g’alabani to’g’ri hisoblab chiqishdi.
22 … de7 23.gf2 ef6 24.ce7 fd8 25.bc5 de7 26.hg3 ef6 27.cd6 ab6 28.ed2 bc5 29.db4 fe5 30.de3 gf4 31.eg5 hf6 32.bc5 fg5 33.cd6! ec7 34.fe3
Qoralar taslim bo’lishdi.
V.Sokov – Ilyin
Yurish qoralardan.
Oqlarning vaziyati faolroq, ular muhim f4 xonasini egallab olishmoqchi.
13 … ed6?
Qoralar markaziy f4 xonasini egallashga qulay vaziyat yaratib, o’zlari raqib tomonga kelishmoqda.Yuqorida amalga oshirilgan yurish mag’lubiyatga olib keladi. 13…hg7 ni davom ettirib, qoralar muvozanatni saqlab qolishlari mumkin edi, 14.gf4 eg3 15.hf4 ed6=
14.dc5 db4 15.ac5 hg7 16.ef4 raqibning o’ng qanotini
kuchsizlantiradi.
16 … gh6 17.fd6 ce5
18.gf4 eg3 19.hf4 ni zudlik bilan o’ynash to’g’ri emas,qoralar 19…fe5 20.fd6 dc7 yurishlari bilan vaziyatni tenglashtiradi.
18.de3! hg5 Donani qurbon qilish orqali o’yinni yutish ish bermadi.
19.gf4 eg3 20.hh6 fe5 21.ba3 de7 22.ed2 ef6
22…ba7 23.ed4 ef4 24.de5!X.
|
| |