nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
№ 3-mavzu: Detallarning tashqi ko‘rinishini chizish. To‘g‘ri chiziq, burchak va

№ 3-mavzu: Detallarning tashqi ko‘rinishini chizish. To‘g‘ri chiziq, burchak va aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish Reja : 1. Detallarning tashqi ko‘rinishini chizish 2. To‘g‘ri chiziq va burchaklarni teng ikkiga bo‘lish 3. Aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish 4. Muntazam ko‘pburchakliklar yasash Aylanalarni teng bo‘laklarga bo‘lish. Ba’zi bir mashina va mexanizm detellarining elementi aylanalarni teng bo‘laklar
(qismlar)ga bo‘linishi natijasida hosil bo‘ladi. Quyida ko‘rsatilgan bir qancha detallarni
chizmalarini chizиш paytida aylanalarni teng bo‘laklarga bo‘lish usullarni taxlil qilib
o‘tilgan.
l.Aylanalarni 4 va 8 bo‘laklarga bo‘lish. 23-rasm 23-rasmda ko‘rsatilgandek o‘zaro perpendikulyar aylanani 1,3,7 nuqtalar yordamida teng
4 bolakka bo‘ladi. 1-a shakldagi qapqog‘ni chizish uchun aylanani teng 8 bo‘lakka
bo‘lishni, sirkul yordamida R ni o‘lchab 1 va 3 nuqtalarga qo‘yib aylana tashqarisida yoy
chizamiz va yoylarni o‘zaro kesishtirib n nuqtani topamiz. Hosil bo‘lgan n nuqtani aylana
markazi O nuqta bilan birlashtirib aylana kesgunga qadar davom ettirib, 2 va 6 nuqtalarni
topamiz. Yuqorida bajarilgan ishlarni qaytadan takrorlab 1 va 7 nuqtalarda bajarib M
nuqtani topib, aylana markazi O bilan birlashtirish natijasida 4 va 8 nuqtalar hosil
bo‘ladi. Demak biz qidirgan nuqtalar 2,4,6 va 8 dir.
2.Aylanani 3,6 va 12 ta teng bo‘laklarga bo‘lish. 24-rasm
50
24-rasm ko‘rsatilgan vilans chizmasida 3 ta teshik mABjud bo‘lgan holda bu teshiklar
aylanani teng 3 ga bo‘linishida xosil bo‘ladi. 2-shakl b) da aylanani teng 3 ga bo‘lish
uchun aylana radiusi Rni hohlagan nuqtaga ?o‘yib yoy chizish mumkin.
Masalan: R radiusini A nuqtaga qo‘yib yoy chizilsa aylana bilan yoy o‘zaro kesishib biz
izlayotgan 2 va 3 nuqtalar xosil bo‘ladi. 3 nuqta esa aylanani A nuqta orqali o‘tgan o‘q
chizig‘ida bo‘ladi.
Tavsiya etiladigan adabiyotlar roʻyxati

|
Tavsiya etiladigan adabiyotlar roʻyxatiBog'liq 3-ILOVATavsiya etiladigan adabiyotlar roʻyxati
Normativ-huquqiy hujjatlar
1.
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi: 2023-yil 30-aprelda qabul
qilingan [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-6445145
.
2.
Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi: 2022-yil 28-oktyabr
[Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/ru/docs/-6257288
.
3.
Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi qonuni: 2020-yil
23-sentyabr, ОʻRQ-637-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-
5013007
.
4.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarga oid davlat siyosati
samaradorligini oshirish va Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qoʻllab-
quvvatlash toʻgʻrisida”gi farmoni: 2017-yil 5-iyul, PF-5106-son [Elektron
manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-3255680
.
5.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Yoshlarni ma’naviy-axloqiy
va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta’lim-tarbiya berish tizimini sifat
jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori: 2018-yil
14-avgust, PQ-3907-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-3864155
.
6.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi
aholisiga axborot-kutubxona xizmati koʻrsatishni yanada takomillashtirish
toʻgʻrisida”gi qarori: 2019-yil 7-iyun, PQ-4354-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/ru/docs/-4372449
.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq ta’limi sohasidagi ilmiy-
tadqiqot faoliyatini qo‘llab-quvvatlash hamda uzluksiz kasbiy rivojlantirish
tizimini joriy qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori: 2021-yil 25-yanvar, PQ-
4963-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-5239538
.
8.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi
xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi
nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori: 2022-yil 17-yanvar, 25-son [Elektron
manba]. – URL:
https://lex.uz/ru/docs/-5828765
.
|
| |
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 24

57
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashguloti
ga
kirish
(5 daqiqa)
Tashkiliy qism :O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda
o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar
beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarini
baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan
tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
pinbord, o‘ylang va
juftlikda fikr almashing
bilimlarni faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi,
kichik guruhda
ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda
ishlarni boshlashga ruhsat
beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga javob
beradilar. Mavzu
nomi
va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar.
Kichik guruhlarga
bo‘linadilar. Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq varaqlari
bo‘yicha
faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib
o‘z
ishlarini
taqdim
qiladilar.
Berilgan
qo‘shimcha
savollarga javob
beradilar. Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
7. Faol
ishtirok
etgan
o‘quvchilarni
javoblarini
izoxlab
baxolaydi
va
rag‘batlantiradi.
8. Kelgusi mashg‘ulotga
vazifa va uni
bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 119

206
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashgulotiga
kirish
(5daqiqa)
Tashkiliy qism :O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani
nazorat qiladi hamda
o‘tilgan-mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar
beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash
uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarini baholash
mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
pinbord, o‘ylang
va juftlikda fikr almashing
bilimlarni faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi,
kichik guruhda
ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda ishlarni boshlashga ruhsat beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga
javob
beradilar. Mavzu
nomi va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar.
Kichik guruhlarga
bo‘linadilar. Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq
varaqlari bo‘yicha
faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib
o‘z
ishlarini
taqdim
qiladilar. Berilgan
qo‘shimcha
savollarga javob
beradilar. Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
1. Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini
izoxlab baxolaydi va rag‘batlantiradi.
2. Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish
yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
№ 20-mavzu:AUTOCAD, ARCHICAD dasturlari yordamida konstruksion

207
№ 20-mavzu:AUTOCAD, ARCHICAD dasturlari yordamida konstruksion
chizmalar
Reja:
1. AUTOCAD dasturlari ishlash tartibi
2. AUTOCAD dasturlari yordamida konstruksion chizmalarni tayyorlash usullari
3. ARCHICAD dasturlarini ishlatish usullari
4. ARCHICAD dasturlari yordamida konstruksion chizmalarni tayyorlash usullari
Autocad 2017 ni ishga tushirish
AutoCAD – shaxsiy elektron hisoblash mashinalari (EHM) uchun yaratilgan
dunyoda eng koʻp tarqalgan va eng yaxshi avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlaridan
(ALT) biri. Usbu dasturiy ta’minot avvallari katta va qimmat
hisoblash tizimlarida
amalga oshirish mumkin boʻlgan imkoniyatlarni taqdim etadi.
AutoCAD – avvalo mashinasozlik, qurilish va arxitektura loyihalashlarida,
texnologik
hamda elektrotexnik sxemalarni qoʻshish sohalarida ikki oʻlchamli grafika qurish
boʻyicha oʻta qulay vosita. Mashinasozlik chizmalari va kartografiya qoʻshishda, texnik
suratlarni, firma belgilari va savdo markalari tayyorlash jabhalarida AutoCAD dasturiy
ta’minotidan keng doirada foydalanilmoqda. AutoCAD yordamida amalda istalgan rasm
yoki chizmani chizish mumkin. Boshqacha soʻz
bilan aytganda, qoʻl orqali bajarish
mumkin boʻlgan istalgan grafik ishni AutoCAD yordamida bajarish mumkin va bunda
chizmalarni qoʻshish va oʻzgartirishda
yuqori tezlik, sifat, soddalik va qulayliklar
ta’minlangan. AutoCAD asosida yaratilgan maxsus dastur paketlari nafaqat ishlarni
sezilarli
yengillashtirish, balki tor va maxsus doiradagi topshiriqlarni bajarishga
yondashishni tubdan oʻzgartirib yuboradi.
AutoCAD da uch oʻlchamli chizish imkoniyatlarini oʻrganib, mashinasozlik va
qurilish sohalaridagi uch oʻlchamli ob’yektlarni chizish boʻyicha
qulay buyruqlar
majmuasi mavjudligini koʻrishingiz mumkin. tugmasini bosing >
Barcha dasturlar >
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi - bet 63

Uzluksiz kasbiy rivojlantirish kursining namunaviy oʻquv dasturi
quyidagi modullardan iborat:
1.
Toʻgarak rahbarining kommunikativ koʻnikmalarini rivojlantirish.
2.
AKT va mediasavodxonlik.
3.
Oʻzini oʻzi rivojlantirish, uzluksiz kasbiy rivojlanish masalalari.
4.
Toʻgarak rahbari masʼuliyati va moslashuvchanligi.
5.
Inklyuziv taʼlimni joriy etish masalalari.
6.
Taʼlimga oid normativ-huquqiy hujjatlarni
bilish va kasbiy faoliyatda
foydalanish masalalari.
7.
Toʻgarak mashgʻulotlarini tashkil etish va olib borish metodikasi.
8.
Toʻgarak rahbarining kasbiy kompetensiyalarini baholash.
Kursning maqsadi va vazifalari
Kursning maqsadi
– “Barkamol avlod” bolalar maktabining badiiy ijodiyot
toʻgarak rahbarlarining zamonaviy innovatsion
pedagogik texnologiyalar va
samarali metodlardan foydalanish kompetentligini rivojlantirish.
Kursning vazifalari
:
–
“Barkamol avlod” bolalar maktabining badiiy ijodiyot toʻgarak
rahbarlarining nazariy va amaliy, metodik tayyorgarlik darajasini orttirish;
–
taʼlim-tarbiya jarayonida zamonaviy taʼlim texnologiyalaridan foydalanish
uchun zarur boʻlgan bilim, koʻnikma va kompetensiyalarni rivojlantirish;
–
“Barkamol avlod” bolalar maktabining badiiy ijodiyot toʻgarak
rahbarlarida dars jarayonida samarali metodlarni qoʻllash koʻnikmalarini
shakllantirish.
Kurs yakunida tinglovchilarning bilim, koʻnikma, malaka va
kompetentligiga qoʻyiladigan talablar:
–
badiiy ijodiyot toʻgaragi aʼzolarini oʻqitishning oʻziga xos xususiyatlari va
oʻqitish metodlarini;
–
badiiy ijodiyot toʻgaragi aʼzolari bilim, koʻnikma va malakalarini baholash
va nazorat turlarini;
–
dars ishlanmalarini ishlab chiqishga qoʻyilgan zamonaviy talablarni;
–
maktabdan tashqari ishlarni tashkil qilish va oʻtkazish yoʻllarini;
–
toʻgarak
mashgʻulotlarida
buyuk
ajdodlarimiz
ilmiy
merosidan
foydalanishni;
–
toʻgarak mashgʻulotlarida iqtidorli oʻquvchilar
bilan ishlash metodlarini
bilishi
;
–
toʻgarak mashgʻulotlarida oʻqitishning zamonaviy metodlarini qoʻllay
olish;
–
zamonaviy talablar asosida dars ishlanmasini ishlab chiqish;
–
toʻgarak
mashgʻulotlarida
oʻquvchilarning bilim, koʻnikma va
malakalarini baholash va nazorat
topshiriqlarini tuzish
Amaliy mashg‘ulot uchun topshiriqlar

204
TEST
1. Chizmaning xoshiya chizig‘i qanday yo‘g‘onlikdagi chiziqda chiziladi?
A. S
B. S∕2
C. S∕3
D. S∕4
E. S∕3 — S∕2
2.
Chizmadagi o‘lcham soni oldiga qanday maxsus bеlgi qo‘yiladi?
A.
R
B. Ø
C. □
D.
l
E.
S
3.
"Proеktsiya" so‘zi nima ma’noni bildiradi?
A.
Tasvir
B. Rasm
C. Chizma
D. Oldinga tashlamoq
E. Kurinish
4.
Dеtalning qaysi proеktsiyasi hosil bo‘lmoqda?
A.
Gorizontal
B. Profil
C. Mahalliy
D. Frontal
E. Qo‘shimcha
5. Jismning gorizontal proеktsiyasi frontal proеktsiyasiga nisbatan qanday joylashadi?
A.
Ustida
B. Chap yonida
C. Ung yonida
D. Ostida
E.
Ixtiyoriy
6. Dеtalning gorizontal proеktsiyasini
aniqlang.
7. Qanday masshtab bеrilgan?
A. Kattalashtirish
Ml: 2,5
B. Haqiqiy kattalikdagi
C. Kichiklashtirish
D.
Nisbat
E. Chiziqli
8.
V bilan qanday proеktsiyalar tеkisligi bеlgilanadi?
A. Gorizontal B. Frontal
C. Profil D. Aksonomеtrik E. Qo‘shimcha
SAVOL 1
2
3
4
5
6
7
8
JAVOB A
B
D
D
D
E
C
B
205
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
№ 20-mavzu: AUTOCAD, ARCHICAD dasturlari yordamida konstruksion
chizmalar
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt :80 daqiqa
Ta’lim oluvchilar soni
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
nazariy-amaliy
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1. AUTOCAD dasturlari ishlash tartibi
2. AUTOCAD dasturlari yordamida
konstruksion chizmalarni tayyorlash usullari
3. ARCHICAD dasturlarini ishlatish usullari
4. ARCHICAD dasturlari yordamida
konstruksion chizmalarni tayyorlash usullari
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: AUTOCAD, ARCHICAD dasturlari yordamida
konstruksion chizmalarni tayyorlash usullari to‘g‘risidagi bilimlarni shakllantirish
O‘qitish natijasi
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish
natijasida
o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim
ko‘nikma yoki kompetensiyalar.
Pedogogik vazifalar
1.AUTOCAD
dasturlari
ishlash
tartibi bilan tanishtirish.
2.AUTOCAD dasturlari yordamida
konstruksion chizmalarni tayyorlash
usullari tasnifini berish.
3. ARCHICAD
dasturlarini ishlatish
usullarini tushuntirish.
4. ARCHICAD dasturlari yordamida
konstruksion chizmalarni tayyorlash
usullarini ochib berish
O‘quv faoliyat natijalari:
1.AUTOCAD dasturlari ishlash tartibini
ko‘rsatadilar .
2.AUTOCAD
dasturlari
yordamida
konstruksion
chizmalarni
tayyorlash
usullarini tasniflaydilar.
3.ARCHICAD
dasturlarini
ishlatish
usullarini aytib beradilar.
4.ARCHICAD
dasturlari
yordamida
konstruksion
chizmalarni
tayyorlash
usullarini tartibli ravishda izoxlab beradilar.
O‘qitish metodlari
tushuntirish va
boshqalar
O‘qitish vositalar
Matnlar, yozuv taxtasi, asboblar,
ko‘rgazmali qurollar, slaydlar, va boshqalar.
O‘quv faoliyatini tashkil etish
yakka tartibda.
O‘qitish sharoiti.
Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan
guruhlarda ishlashga mo‘ljallangan xona
Qayta aloqaning usul va vositalari
Teskor so‘rov, savol–javob test, misol va
mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni
baxolash.
Nominal ish haqi - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

T a rif- malaka m a’lumotnomalari. Unda ayrim kasb va ish
turlarining ta’rifi, aniq bir ishni bajaruvchilarning malaka
- >
va ko'nikmalariga qo'yiladigan talablar hamda ularning
razryadlari ko'rsatiladi.
E
Tarif - setkasi. Unda birinchi va unday keyingi razryadli
£
xodimlar mehnatiga haq to'lashning o'zaro nisbatini aks
£
ettiruvchi tarif koeffitsientlari ko'rsatiladi.
Ish haqiga turli koeffitsientlar. Unda mehnat qilish sharoiti
og'ir bo'lgan hududlarva zararli ishlarda ishlovchilar tarif
stavkasiga qo'shimcha koeffitsientlar belgilanadi.
Download
-§. Ishchi kuchi bozorining alohida modellarida ish haqi

Ishchi kuchi umumiy taklifini belgilab beruvchi omillar:
•
mamlakat aholisining soni;
•
aholining umumiy sonida mehnatga yaroqli bo'lganlar saimog'i;
•
aholining jinsiy va yosh tarkibi.
Mehnatning sof raqobatli bozorda ish haqi darajasining aniqlanishi:
•
ish haqi darajasi alohida mehnat turiga yalpi talab va uning
yalpi taklifi ta’sirida shakllanadi;
•
alohida ishga yollanuvchilar va ishga yollovchilar ish haqi
darajasiga ta’sir ko'rsata olmaydi;
•
mehnatga umumiy talab yoki uning umumiy taklifidagi ancha
katta o’zgarishlar ish haqi darajasida o'zgarish bo'lishiga olib
keladi.
Monopsoniya sharoitida ish haqi darajasining aniqlanishi:
•
ishga yo llo v c h ila r ish haqi d a ra ja sin i belgilash da nisbiy
hukmronlikka ega bo'ladi;
•
alohida mehnat turi taklifining cheklanishi ish haqi o rtacha
darajasining ko'tarilishiga olib keladi;
•
mehnat turiga talab kamayganda ish haqi darajasi pasayadi.
Inson kapitaliga investitsiyalar:
•
ta’limga va malakaviy tayyorgarlikka investitsiyalar;
•
sog’liqni saqlashga investitsiyalar;
•
ishchi kuchi qo'nimligini ta’minlashga investitsiyalar.
Download
-§. Mehnat munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va uni

4-§. Mehnat munosabatlarining iqtisodiy mazmuni va uni
tartibga solishda kasaba uyushmalari roli
Mehnat munosabatlari - bu bir tomondan ish beruvchilar boshqa
tomondan ishga yollanuvchilar hamda davlat va kasaba uyushmalari
o'rtasida ishchi kuchini yollash yuzasidan vujudga keladigan iqtisodiy
munosabatlardir.
Ishga yollash bo'yicha m a’muriyat va ishchilaro'rtasidagi mehnat
munosabatlari mehnat shartnomalari yordamida tartibga solinadi.
133
M e h n a t s h a rtn o m a la rin in g ta rk ib iy tu zilish i:
• ish haqi stavkasi;
• me'yoridan ortiqcha bajarilgan ishlar uchun ish haqi to'lash tartibi;
• dam olish kunlari, tanaffuslar va mehnat ta’tilining belgilanish tartibi;
• pensiya fondlari va sog'liqni saqlashga ajratmalar miqdori;
• narxlar o'zgarishini hisobga olib, iste’molchilik savatini tartibga
solish sharoitlari;
• mehnatning boshqa umumiy va tashkiliy shart-sharoitlari.
Davlatning mehnat munosabatlariga ta’sir ko’rsatish usullari va
yo’llari:
• mehnat munosabatlarining barcha tomonlarini qamrab
oluvchi qonunchilikfaoliyati;
• maqsadli ijtimoiy dasturiami (kam ta’minlangan oilalarga
yordam, ishsizlik bo'yicha nafaqa, turli ijtiomiy to’lovlar,
pensiya ta’minoti va boshq.) ishlab chiqish va amalga
oshirish;
• ish haqining eng kam darajasi (minimal ish haqi)ni
aniqlash va o’zgartirish;
• ishga yollashning umumiy shart-sharoitlarini belgilash;
• bandlik xizmati (Mehnat birjalari) faoliyatini amalga
oshirish;
• davlat ta’lim tizimi orqali ishchilarni o’qitish va qayta
tayyorlashni tashkil qilish.
Kasaba uyushmalarining mehnat munosabatlariga aralashishdan
ko'zlangan asosiy maqsadlar:
•
Ishsizlikni ijtim o iy kafolatlash.
•
M ehnat sharoitlarini yaxshilash.
•
Ish haqini oshirish.
134
Kasaba uyushmalarining ish haqini oshirishga erishishga qaratilgan
chora-tadbirlari:
IV.Monopol mavqega ega bo'lgan tadbirkorlarga turli xil
yo'llar bilan, xususan ish tashlashni tashkil qilish orqali
ta’sir ko'rsatish.
I I I . Kasbnimalakalilitsenziyalash:
• ta’lim darajasi, mutaxassislik bo'yicha ish staji,
attestatsiya natijalari va shaxsiy fazilatlari bo'yicha
11. Ishchi kuchi taklifini qisqartirish:
• immigratsiyani cheklash;
• bolalar mehnatini qisqartirish;
• pensiyaga o'z vaqtida chiqishni qo'llab-quvvatlash;
• ish haftasini qisqartirishga erishish.
. Ishchi kuchiga talabni ko'paytirish:
• ishlab chiqariladigan m ahsulot yoki xizmatga talabni
rag'batlantirish;
• mehnatni unumdorligini oshirish;
- ishchi kuchi bilan birgalikda foydalaniladigan boshqa
resurslar narxini o'zgartirish.
135
|
b) bir-birini to'ldiruvchi tovarlar bahosining tushishida

tovarlarni ancha arzon boshqa tovarlar bilan almashtirish
imkoniga ega boMishida;
g) iste’molchi real daromadining o'sishida;
d) yuqoridagi barcha hollarda.
17. Tovar va xizmatlarning nafliligi nima?
a) foydaliligi;
b) bahoga ega bo'lishi;
v) ehtiyojni qondirish layoqati;
g) iste’mol xususiyatiga ega bo'lishi;
d) ayriboshlashga layoqatligi.
18. Nima uchun aynan bir tovarning navbatdagi xarid qilingan birligining
nafliligi pasayib boradi?
a) iste’molchi didining o'zgarishi sababli;
b) tovar taklifining o'sishi sababli;
v) aynan shu tovarga ehtiyojning qondirib borilishi sababli;
g) aynan shu tovar bahosining o'sishi sababli;
d) o'rnini bosuvchi tovarlar mavjud bo'lishi sababli.
19. Aynan bir tovarning navbatdagi birligi kamayib boruvchi naf keltirib
borsa, iste’molchi uning qo’shimcha birligini qachon sotib ola boshlaydi?
a) iste’molchi daromadlari ortganda;
b) shu tovarning bahosi o'sib borganda;
v) shu tovarning bahosi pasayib borganda;
g) shu tovar taklifi o'sganda;
d) o'rnini bosuvchi tovarlar mavjud bo'lmaganda.
20. Keyingi naflilikning pasayib borish
qonuni ishlab chiqaruvchi
(sotuvchi)ning qanday qaror qabul qilishiga olib keladi?
a) ishlab chiqarish (sotish) hajmini qisqartiradi;
b) tovar taklifini cheklaydi;
v) tovar bahosini pasaytirishga majbur bo'ladi;
g) talabning o'sishini kutadi;
d) boshqa tovar ishlab chiqara boshlaydi.
21. Iste’molchida quyidagi tovarlardan qaysi birining navbatdagi qo’shimcha
birligini sotib olishga intilish nisbatan past bo’ladi?
Download
Raqamlashtirish va kompyuter grafikasi dasturlari mavzusi bo‘yicha baholash

|
Raqamlashtirish va kompyuter grafikasi dasturlari mavzusi bo‘yicha baholash Pdf ko'rish
|
bet | 117/129 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 11,26 Mb. | | #150515 |
Bog'liq Qurilish chizmachiligi Kamilova Shamsiya KamilovnaRaqamlashtirish va kompyuter grafikasi dasturlari mavzusi bo‘yicha baholash
mezonlari
Raqamlashtirish va kompyuter grafikasi dasturlari-mavzusi bo‘yicha vizual-
didaktik resurslar
- Tarqatma materiallar;
- Slaydlar to‘plami;
- Elektron didaktik materiallar.
1
- Raqamlashtirish haqida o‘z fikrini og‘zaki va yozma
tarzda aniq tushunarli bayon qila oladi.
- davra bilan dialogga kirisha oladi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal qiladi.
- ijodiy fikirlay oladi.
- Raqamlashtirish haqida bo‘yicha tasavvurga ega
“5” (a’lo) baho
2
- Raqamlashtirish haqida o‘z fikrini og‘zaki va yozma
tarzda aniq tushunarli bayon qila oladi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal qiladi.
- Raqamlashtirish haqida mohiyatini tushuna biladi.
Ifodalay oladi
“4” (yaxshi) baho
3
- Raqamlashtirish haqida o‘z fikrini og‘zaki va yozma
bayon qila olmaydi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal
qilmaydi.
- Raqamlashtirish haqida bo‘yicha tasavvurga ega
“3” (qoniqarli)
baho
4
- Raqamlashtirish haqida o‘z fikrini og‘zaki va yozma
tarzda aniq va tushunarli bayon qila olmaydi.
- davra bilan dialogga kirisha olmaydi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslasha olmaydi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal
qilmaydi.
- o‘quvchi raqamlashtirish dasturini o‘zlashtirmagan
mavzuning mohiyatini tushunmaydi
“2”(qoniqarsiz)
baho
|
| |
Mustaqil taʼlimni mazmunmi, uning tashkil etish va baholash

11
5.
Oʻzbekiston
Respublikasining
“Bola
huquqlarining
kafolatlari
toʻgʻrisida”gi qonuni: 2008-yil 7-yanvar, OʻRQ-139-son [Elektron manba]. –
URL:
https://lex.uz/docs/-1297315
.
6.
O‘zbekiston
Respublikasining
“Korrupsiyaga
qarshi
kurashish
to‘g‘risida”gi qonuni: 2017-yil 3-yanvar, O‘RQ-419-son [Elektron manba]. –
URL:
https://lex.uz/docs/-3088008
.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar
samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirishni yangi bosqichga ko‘tarish
to‘g‘risida”gi qarori: 2017-yil 28-iyul, PQ-3160-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-4071203
.
8.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi xalq
ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash
to‘g‘risida”gi farmoni: 2019-yil 29-aprel, PF-5712-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-4312785
.
9.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq ta’limi sohasidagi ilmiy-
tadqiqot faoliyatini qo‘llab-quvvatlash hamda uzluksiz kasbiy rivojlantirish
tizimini joriy qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori: 2021-yil 25-yanvar, PQ-
4963-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-5239538
.
10.
O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
“2022–2026-yillarga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi
farmoni: 2022-yil 28-yanvar, PF-60-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-5841063
.
11.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarda maktab
taʼlimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmoni:
2022-yil 11-may, PF-134-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-
6008663
.
12.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi
xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi
nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori: 2022-yil 17-yanvar, 25-son [Elektron
manba]. – URL:
https://lex.uz/ru/docs/-5828765
.
II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari

12
yoʻnalishlariga bagʻishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi
maʼruza, 2017-yil 14-yanvar. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2017. – 104 b.
2. Mirziyoyev Sh. M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
birga quramiz. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2017. – 488 b.
3. Mirziyoyev Sh. M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston
davlatini
birgalikda barpo etamiz. – Toshkent: O‘zbekiston, 2016. – 32 b.
III. Asosiy adabiyotlar
1.
Shomahmudova R. Maxsus va inklyuziv ta’lim. – Toshkent: Chashma
Print, 2011. – 214 b.
2.
Аналитическая записка. Обзор законодательства и политики в области
инклюзивного образования в Узбекистане. – Ташкент: ЮНИСЕФ, Детский
Фонд Организации Объединенных Наций, 2018 г.
3.
Musurmonova O., Ibragimov X., Jamoldinov O. Umumiy pedagogika.
Darslik. I qism. – Toshkent: Yoshlar
nashriyot uyi, 2020. – 376 b.
4.
Mavlonova R. A. Umumiy pedagogika. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2018. – 528 b.
5.
Begimkulov U. Sh. Pedagogik ta’limni axborotlashtirish:
nazariya va
amaliyot. Monografiya. – Toshkent: FAN, 2011. – 232 b.
6.
Eshqobilov S. Oʻquv-tarbiyaviy ishlarni boshqarishda axborot tizimlaridan
foydalanish. Metodik qoʻllanma – Toshkent: A. Avloniy nomidagi milliy-tadqiqot
instituti, 2022. – 74 b.
7.
Jumanazarov S. Ta’limda raqamli texnologiyalar. Uslubiy qo‘llanma. –
Toshkent: 2023. – 46 b.
8.
Ishmuhamedov R. J, Yuldashev M. A. Ta’lim
va tarbiyada innovatsion
pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: Nihol, 2013. – 96 b.
9.
Tolipova J. O. Pedagogik texnologiyalar – do‘stona muhit yaratish omili. –
Toshkent: UNICEFning O‘zbekistondagi vakolatxonasi, 2005. – 128 b.
10.
Yevropa komissiyasi (2020): Ta’lim va o‘qitish 2020 dasturi,
“O‘qituvchilarni kasbiy rivojlantirish” mavzuiy ishchi guruhi, Limassoldagi Teng
huquqli tahlim olish toʻg‘risidagi hisobot, Kipr, 17-21 oktyabr, 2010.
11.
Samarali oʻqituvchilarni
ishga yollash, ularni rivojlantirish va ushlab
qolish – Yakuniy hisobot (2015): Oʻqituvchilar ahamiyatga egadir. –
Iqtisodiy
hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD).
Kurs ishi mavzu: Burchaklar chizish va ularni teng bo’laklarga bo’lish. Abduraxmonova Zebo. Qo’qon – 2024 Mundarija abduraxmonovaZebo021

|
Kurs ishi mavzu: Burchaklar chizish va ularni teng bo’laklarga bo’lish. Abduraxmonova Zebo. Qo’qon – 2024 Mundarija
|
bet | 1/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #238457 |
Bog'liq abduraxmonovaZebo021
KURS ISHI
MAVZU: Burchaklar chizish va ularni teng bo’laklarga bo’lish.
Abduraxmonova Zebo.
QO’QON – 2024
Mundarija:
Kirish……………………………………………………….
|
3
| I BOB: Chizmachilik darslarida burchaklar chizish va ularni teng bo’lishni o’rgatish..............................................
|
6
|
1.1. Burchaklar chizishdagi qo’yiladigan talablar...............
|
6
|
1.2. Chizmachilik darsida burchaklarni teng bo’laklarga bo’lish va o’lchamlardan foydalanish.................................
|
10
|
II.BOB: Chizmachilik darslarida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish……………………………
|
17
|
2.1. Burchaklar bilan ishlash va ularga qo’yiladigan talablar.
|
17
|
2.2. Burchaklar chizish va ularni teng bo’laklarga bo’lish mavzusiga dars ishlanma tuzish……………………………..
|
19
|
Xulosa…………………………………………………….....
|
23
|
Foydalanilgan adabiyotlar………………………………...
|
25
|
|
|
| |
Boshlang’ich ta’lim metodbirlashmasi rahbari

Boshlang’ich ta’lim metodbirlashmasi rahbari G‘ulomova Xulkaroy
BOSHLANG’ICH TA’LIM YO’NALISHI METODBIRLASHMASINING
“BOSHLANG‘ICH SINF “TARBIYA” DARSLARINI TASHKIL ETISHNING USUL VA VOSITALARI” MAVZUSIDA O’TKAZGAN DAVRA SUHBATI
BAYONNOMASI
15 yanvar 2024 yil. ___-xona. soat _____
Qatnashdilar:
Maktab O’TIBDO’ _______________ va _____ nafar barcha Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi a’zolari.
KUN TARTIBI:
“Tarbiya” darslarini loyihalashda, uning asosiy g’oya va maqsadlarini o’quvchilar ongiga to’liq singdirishda darslarni o’quvchilar yoshi, fiziologik holatidan kelib chiqqan holda, har bir o’quvchi shaxsiga individual yondashish asosida darslarni tashkil etish muhim ahamiyati haqida.
Eshitildi:
Kun tartibidagi birinchi masala yuzasidan so’zga maktab - Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi rahbari G‘ulomova Xulkaroy ldora chiqib, Tarbiya fani o‘quvchilarda faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish, ularning har tomonlama ijtimoiylashuviga ko‘maklashish, samarali hamkorlik qilish, vaqtini mazmunli tashkil etish, milliy, ma’naviy va umuminsoniy qadriyatlarni hurmat qilish, o‘zlarining intellektual va ijodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishga xizmat qiladi. Shu bilan bir qatorda, o‘quvchilarga sifatli bilim berish, ularni to‘g‘ri tarbiya yo‘liga yo‘naltirish, zarur bilim va hayotiy ko‘nikmalarga ega bo‘lishlariga, mustaqil hayotga moslashishlariga ko‘mak ko‘rsatish, turli vaziyatlarda huquqiy, ma’naviy mezonlarga asoslangan holda qaror qabul qilish to’g’risida to’xtalib o’tdi.
Yuqoridagilarga asosan Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi
QAROR QILADI:
Boshlang’ich sinflarda tarbiya fanni o’qitilishi bo’yicha yangi pedagogik texnologiyalar bo’yicha darslarni olib borish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqilsin.
|
Bayonlashtirdi: X.G‘ulomova

|
Bayonlashtirdi: X.G‘ulomova
|
bet | 8/12 | Sana | 20.06.2024 | Hajmi | 6,08 Mb. | | #264666 |
Bog'liq 1-mezon Boshlangich ta\'lim yonalishiBayonlashtirdi: X.G‘ulomova
BOSHLANG’ICH TA’LIM YO’NALISHI METODBIRLASHMASINING
“BOSHLANG‘ICH SINF “TARBIYA” DARSLARINI TASHKIL ETISHNING USUL VA VOSITALARI” MAVZUSIDA O’TKAZGAN DAVRA SUHBATIDAN
FOTOLAVHALAR
IFODALI O`QISH QOIDALARI.
Ifodali o`qish metodikasi. O`qish texnikasi. Ifodali o`qish tarixi.
(Metodik tavsiya)
18 fevral 2024 yil.
Boshlang`ich sinflar “O`qish darsliklariga kiritilgan asarlar”dan o`qish. Sinfdan tashqari o`qish mashg`ulotlarida o`qib kelinadigan asarlardan o`qish bo’yicha bir qancha amaliy ishlarni bajarishi kerak.
Ishtirokchilarning ifodali o`qishlariga baho berish. Yangi alifboda ifodali o`qishlarini tushuntirish.
1 . a) mashg`ulotning maqsadi ishtirokchilarning davlat talablarida ta`kidlangan “lotin yozuviga asoslangan yangi alifboda bir qarashda ifodali o`qiy olish” ko`rsatkich bo`yicha malakalarini aniqlash hamda ularga bu boradagi yangiliklar to`g`risida ma`lumot berib, o`quvchilarda ifodali o`qish malakalarini shakllantirish yuzasidan tavsiyalar berish.
b) ifodali o`qish boshlang`ich sinf o`quvchilarining har taraflama mukammal rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Bola ifodali gapirsa, badiiy matnlarni ifodali o`qisa, o`zini sinfda, jamoa orasida erkin sezadi. Bu hol esa, uning barcha ishlarini, topshiriqlarni tez tushunib, to`g`ri bajarishiga imkon beradi. Bola bir yumushni a`lo darajada bajarsa, uni quvonib, to`lqinlanib ota-onasiga, o`qituvchisiga va do`stlariga so`zlab beradi. Xuddi shunday psixologik jarayon bola biror bir badiiy asarni ifodali o`qiganda va bu uchun uni o`qituvchisi rag`batlantirganda namoyon bo`ladi;
d) yosh murg`ak qalbda ifodali o`qishga qiziqish, havas uyg`otishda o`qituvchuning mahorati, nutqi katta o`rin tutadi. Ulug` Sharq pedagoglarining ta`kidlashicha, birinchi darajali ko`rgazmali qurol o`qituvchining o`zi, ya`ni uning kiyinishi, yurish-turishi va boshqa xususiyatlari hisoblanar ekan. Ikkinchi o`rinda esa o`qituvchining nutqi turar ekan. Shularni e`tiborga olganda, o`qituvchi doimo o`z nutqi ustida ishlashi lozim.
2. Ifodali o`qish insoniyat tarixida biror bir voqeani, ma`lumotni aniq, tushunarli darajada yetkazishdan, xalq og`zaki ijodi asarlarini qoidaga rioya qilgan holda hikoya qilib berishdan, ya`ni ifodali o`qishga ma`lum miqdorda poydevor vazifasini o`tagan.
Badiiy adabiyot paydo bo`lgandan so`ng esa, uning ifodali o`qishi, og`zaki ijrochiligi ham rivojlana bordi. Badiiy asar yaratuvchilar xalq orasida so`z san`atkori sifatida emas, balki ijrochi sifatida ko`proq e`tiborga ega bo`lganlar. Jumladan, “Avesto” ning yaratuvchilari xalq orasida uning ijrochilari- kohinlar toifasi sifatida ham obro` qozonganlar. Shuning oqibatida roviylar toifasi paydo bo`ladi.
|
| |
Boshlang’ich ta’lim metodbirlashmasi rahbari

Boshlang’ich ta’lim metodbirlashmasi rahbari G‘ulomova Xulkaroy
BOSHLANG’ICH TA’LIM YO’NALISHI METODBIRLASHMASINING
“BOSHLANG’ICH SINFLARDA TABIIY FANLARNING O’QITILISHI”
MAVZUSIDA O’TKAZGAN DAVRA SUHBATI
BAYONNOMASI
12 noyabr 2023 yil. ___-xona. soat _____
Qatnashdilar:
Maktab O’TIBDO’ __________________ va ____ nafar barcha Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi a’zolari.
KUN TARTIBI:
Boshlang’ich sinflarda tabiiy fanlarning o’qitilishi haqida.
Eshitildi:
Kun tartibidagi birinchi masala yuzasidan so’zga maktab - Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi rahbari G‘ulomova Xulkaroy chiqib, Tabiatshunoslik faninining vazifalaridan biri tabiat haqidagi ilmiy bilimlarni shakllantirishdan iborat bo’lib, u bolalarda tabiatga ilmiy nuqtai nazarni qo’yadi, bu esa ilmiy dunyoqarash elementlarini rivojlantirish uchun asos bo’ladi. Tabiatshunoslik darsini o’rganish jarayonida o’quvchilar ba’zi munosabatlarni o’rganadilar: haroratning Quyosh balandligiga bog’liqligi, yog’ingarchilik tabiati, tuproq va suv havzalarining harorati haroratga bog’liqligi va boshqalar. Bu bilimlar qarashlarning shakllanishini boshlaydi. dunyoning birligi va yaxlitligi haqida. Va nihoyat, kichik yoshdagi o’quvchilar tabiatning o’zgaruvchanligi, ya’ni fasllar davomida tabiatda sodir bo’ladigan o’zgarishlar, ayrim omillar ta’sirida moddalarning o’zgarishi haqida bilimlarni to’playdi. Oʻquvchi atrofdagi dunyo haqida bilim oladi, uni idrok etadi. Tabiatshunoslik darsi bolalar tafakkurini rivojlantirish uchun katta imkoniyatlarga ega, chunki u mantiqiy usullardan keng foydalanishga imkon beradi - taqqoslash, qarama-qarshilik, o’xshashlik, tasniflash, sabablar va munosabatlarni aniqlash, umumlashtirish va boshqalar. Tafakkur rivojlanishining yonida nutqning rivojlanishi turadi. Bolaning nutqi maxsus atamalar, maxsus nutq burilishlari bilan boyitiladi. Bolalarning kuzatish qobiliyatini rivojlantirishda tabiatshunoslik darsining ahamiyati beqiyos. Dars oʻquvchilarning hissiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatishi to’g’risida to’xtalib o’tdi.
Yuqoridagilarga asosan Boshlang’ich ta’lim metod birlashmasi
QAROR QILADI:
Boshlang’ich sinflarda tabiiy fanni o’qitilishi bo’yicha yangi pedagogik texnologiyalar bo’yicha darslarni olib borish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqilsin.
1-4 sinflarda tabiiy fanlarni samarali o’qitish tashkil qilinib, bo’sh o’zlashtiruvchi o’quvchilar bilan muntazam ishlab olib borilsin.
|
Muallif - Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor

|
Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor
|
bet | 6/6 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 90,26 Kb. | | #273003 |
Bog'liq Releli himoya ta\'minot sirtqiMuallif:
|
F.Omonov, PhD
|
E-mail:
|
faxriomonov@gmail.com
|
Tashkilot:
|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti, “Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiya” kafedrasi
|
Taqrizchilar:
|
B. Xushboqov–TMTI, Energetika va konchilik ishi fakulteti dekani
Aliyev A.M – “Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi” AJ Surxondaryo filiali texnik direktor o‘rinbosari.
|
Fan o‘qituvchisi to‘g‘risida ma’lumot
Mazkur Sillabus institut Kengashining 2023-yil “___”________dagi 1-sonli yig‘ilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Mazkur Sillabus “Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiya” kafedrasining 2023-yil “___”________dagi 1-sonli yig‘ilish bayoni bilan ma’qullangan.
Mazkur Sillabus “Energetika va konchilik ishi” fakultetining 2023-yil “___”________dagi 1-sonli yig‘ilish bayoni bilan ma’qullangan.
J.Аvazov
B.Xushboqov
F.Omonov
F.Omonov
O‘quv-uslubiy bo‘lim boshlig‘i
Fakultet dekani
Kafedra mudiri
Tuzuvchi
|
| |
-§. Tadbirkorlik faoliyatining asosiy turlari

2-§. Tadbirkorlik faoliyatining asosiy turlari
va korxonalarning tashkiliy shakllari
Tadbirkorlik faoliyati nihoyat darajada xilma-xil bo'lib, iqtisodiy fanda
va xo'jalik amaliyotida uning quyidagi asosiy turlari e’tirof etiladi:
• Shaxsiy tadbirkorlik
shaxsiy mulkka asoslanadi, ishlab
chiqarish uning o'zi yoki oila a'zolari mehnati asosida amalga
oshiriladi. Odatda, tadbirkorlikning bu shakli savdo, umumiy
ovqatlanish va xizmat ko'rsatish sohalarida yuqori samarali
bo'lib, tez rivojlanadi.
• Xususiy tadbirkorlik
mulk va ishlab chiqarish natijalari
xususiy shaxslarga tegishli bo'ladi, ishlab chiqarish jarayoni
yollanma mehnatga asoslanadi.
• Jamoa tadbirkorligi
jamoa mulkchiligiga asoslanadi va
uning iqtisodiy faoliyatida, shu jumladan, boshqarishni amalga
oshirishda jamoa a'zolari faol qatnashadi hamda shu orqali
jamoa va shaxsiy manfaatlar uyg'unligi ta’minlanadi.
• Tadbirkorlikni aralash shakli
hissadorlik jamiyatlari va
ma’suliyati cheklangan jamiyatlar yoki qo'shma korxonalar
(milliy va chet el kapitali ishtirokidagi) ko'rinishda bo'ladi.
• Davlat tadbirkorligi
bu davlat mulkchiligiga asoslangan
korxonalarni va mulkida davlat ulushi yuqori salmoqni tashkil
qiladigan korporatsiyalarni o'z ichiga oladi.
102
Korxona (firma)
- iqtisodiy faoliyatni tashkil qilishning asosiy ijtimoiy-
iqtisodiy shakli, milliy iqtisodiyotning birlamchi bo'g'ini va tovarlar ishlab
chiqarish (xizmat ko'rsatish) bo'yicha tadbirkorlik faoliyati subyekti.
Korxonalarning tashkiliy shakllari
Tashkiliy-huquqiy
shakllari
Tashkiliy-iqtisodiy
shakllari (korxona
uyushmalari).
• individual (yakka) xo'jalik;
e sherikchilik asosidagi korxona;
e korporatsiya (aksioner
mulkdorligi asosida tashkil
qilinadi).
e kartellar;
e sin d ik a t (m ah su lot sotish
birlashtiriladi);
• konsorsium (yirik m oliyaviy
lo yih alarni am alga o shirish
maqsadida birlashuvi);
• konsern (qatnashish tizimi orqali
nazoratni amalga oshiruvchi ko'p
tarmoqli uyushma).
103
T a s h k iliy - iq t is o d iy
sh a k lla ri
(korxona
uyushmalari).
Korxona shakllari
' ...
.....'
Xo'jalik faoliyati turi va amalga
oshiriladigan operatsiyalarining
xarkteri bo'yicha
•
Sanoat, savdo, transport,
s u g'urta ,
bank,
m oliya-
inve stitsion , ilm iy-tadqiqot,
innovatsion va boshqa turli
xizm a tla r
ko 'rs a tu v c h i
korxonalar.
Ishlab chiqarishning to'planuv
darajasi bo'yicha
• mayda korxonalar;
• o'rta korxonalar;
• yirik korxonalar.
Mulkchilik shakllari bo'yicha
• xususiy korxonalar;
• davlat korxonalari (ishlab
chiqarish va byudjet korxonalari
hamda aralash kompaniyalar);
• jamoa korxonalari (koopera-
tivlar, m ulk paych iligida g i
shirkatlarva h.k);
• m u lkch ilikn in g
aralash
shakllariga asoslangan korxo
nalar.
— ►
Iqt.sodiy faoliyatning natijasi
bo'yicha
• ishlab chiqarish korxonalari;
• xizmat ko'rsatuvchi korxo
nalar.
104
|
baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim

|
baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim
|
bet | 5/6 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 90,26 Kb. | | #273003 |
Bog'liq Releli himoya ta\'minot sirtqi4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning mohiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushingan bo‘lsa;
fan bo‘yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o‘quv dasturi doirisida bajarsa;
fan bo‘yicha berilgan savollarga to‘g‘ri javob bera olsa;
fan bo‘yicha konspektni puxta shakllantirgan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mustaqil topshiriqlarni to‘liq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy xujjatlarni o‘zlashtirgan bo‘lsa.
3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fan haqida umumiy tushunchaga ega bo‘lsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yo‘l qo‘yilsa;
bayon qilish ravon bo'lmasa;
fan bo‘yicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan bo‘yicha matn puxta shakllantirilmagan bo‘lsa.
quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanishi mumkin:
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga tayyorgarlik ko‘rilmagan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga doir hech qanday tasavvurga ega bo‘lmasa;
fan bo‘yicha matnlarni boshqalardan ko‘chirib olganligi sezilib tursa;
fan bo‘yicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.
|
| |
Respublikada asosiy kapitalga qo'yilgan investitsiyalarning

Amortizatsiya ajratmasining yillik summasini aniqlashda asosiy kapital
qiymati (Kas) asosiy kapital xizmat davrida unga kapital ta’mirlash
uchun qilingan sarflar (Rx) va eskirgan mehnat vositalarini tugatishdan
olingan mablag'lar (Mt) miqdori hamda mehnat vositalarining xizmat
qilish muddati (Xm) hisobga olinadi..
A
= К
+ P - M
100
aj
Д '______ * ______ r
X M
Asosiy kapitaldan foydalanish samaradorligi «natija» va «xarajabmi
taqqoslash qoidasidan kelib chiqib, ishlab chiqarishning umumiy hajmi
va foydalanishdagi asosiy kapital miqdori o'rtasidagi nisbatni aks ettiradi.
Asosiy kapitaldan foydalanish samaradorligi ko'rsatkichlari
----------- ►
1.
Download
a) oziq-ovqatlar - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

22. Iste’molchi oylik daromadining 40000 so'mini
oziq-ovqat va kiyim-
kechakka sarflaydi deb faraz qilamiz. Oziq-ovqat birligining bahosi 500
so'm, kiyim-kechakniki 1000 so’m bo'lsa, u daromadining shu darajasida
quyidagi muqobil variantlardan qaysi birini
tanlash imkoniyatiga ega
bo'ladi?
Oziq-ovqat (dona)
Kiyim-kechak (dona)
A)
10
15
Б)
15
10
B)
40
20
D
20
50
Д)
20
20
23. Iste’molni qondirishning bir hil darajasini ta’minlaydigan
quyidagi
tovarlar to'plamidan qaysisi farqsiz egri chizig'ida joylashmaydi?
Oziq-ovqat (dona)
Kiyim-kechak (dona)
A)
15
50
Б)
20
30
B)
10
20
0
40
25
Д)
. 30
25
24. Iste'molchi xulqi nazariyasiga ko'ra, u tovarlarning qanday to'plamini
boshqasiga nisbatan afzal ko'radi?
a) o'rnini bosuvchi tovarlar to'plamini;
b) oziq-ovqat tovarlari to'plamini;
v) har qanday tovarlarning ko'proq to'plam ini (miqdorini);
g) kiyim-kechak buyumlari to'plamini;
d) xizmatlar to'plamini.
25. Iste’molchining shaxsiy tanloviga asosiy ta’sir ko'rsatuvchi omil nima?
a) tovarlar kamyobligi;
b) iste’molchi didi;
v) daromadi (byudjeti)ning cheklanganligi;
g) tovarlar taklifi;
d) soliqlar darajasi.
26. Iste’molchi tanlovi nimaga qaratiladi?
a) bahosi arzon tovarlarni sotib olishga;
b) bahosi yuqori tovarlarni sotib olishga;
v) cheklangan byudjeti (daromadi) doirasida zining ehtiyojini
Download
-Mavzu: Shaxsga yo‘naltirilgan axborot: psixologik, diniy va madaniy tahdidlar

|
-Mavzu: Shaxsga yo‘naltirilgan axborot: psixologik, diniy va madaniy tahdidlar
|
bet | 42/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 068-Mavzu: Shaxsga yo‘naltirilgan axborot: psixologik, diniy va madaniy tahdidlar
Reja:
Etnik, milliy va mintaqaviy muammolarga yo‘naltirilgan psixologik, diniy va madaniy tahdidlar.
Hozirgi dunyoda terrorizm, ekstremizm va diniy tahdidlar: moslashuv va mafkuraviy kurash.
Globallashuv sharoitida tinchlik va barqarorlikka tahdid soluvchi: milliy, mafkuraviy va axborot hurujlarini bartaraf etishning zamonaviy mexanizm va texnologiyalari
Din – jamiyatdagi shaxs munosabatlarini tartibga solib turuvchi, inson ichki dunyosini shakllantirishning eng ta'sirchan vositalaridan biri hisoblanadi. Ammo, bugungi kunda ijtimoiy ong shakli hisoblangan bu tushunchadan turli maqsadlar yo'lida foydalanish ortib bormoqdaki, natijada inson omiliga qarshi kurashda din birlamchi vosita bo'lib qolmoqda. Shu nuqtai nazardan olib qaraganda diniy tahdid bu – diniy g'oya va mafkuralar bilan niqoblangan yovuz niyatli kuchlar o'rtasidagi manfaatlar tuqnashuvi demakdir. Bu jrayonda asosiy ob'yekt inson ongi hisoblanib, unga ta'sir etish yo'nalishlari turli tumandir.
Bugungi kunda dunyoda mohiyati va udumlar shakliga ko’ra turli ko’rinishdagi diniy qarashlar mavjud bo'lib, ularning umumiy soni ikki yuzga yaqindir. Ular bir xudoli va ko'p xudoli, urug'-qabilaviy, milliy va jahon dinlari bo'lishi mumkin. Ammo asosiy masala, ularning sonida emas balki e'tiqodiy bo'linishida bo'lib qolmoqda. Aynan mana shu bo'linish sabab turli-xil ziddiyatlar, qarama-qarshiliklar yuzaga kelib, inson ruhiyatiga sokinlik, xotirjamlik, ma'naviy madad berish uchun asrlar osha shakllanib kelgan «din» – azob beruvchi, ma'naviy qashshoqlik sari harakatlantiruvchi vosita bo'lib qolmoqda.
Savol: insonni ma'naviy kamolot sari yetaklovchi, uning qalbida yaxshi va yomon (savob va gunoh, halol va harom) tushunchalarini uyg'otish uchun asrlar osha shakllanib kelgan bu fenomenga nisbatan bunday (salbiy) tamg'alarning bosilishiga kim yoki nima sabab bo'lmoqda?
Albatta javoblar turli tuman bo'lishi tabiiy, ammo quyida asosiy sabablarni keltirib o'tamiz:
|
| |
Qo‘shimcha adabiyotlar - Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor

|
Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor
|
bet | 4/6 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 90,26 Kb. | | #273003 |
Bog'liq Releli himoya ta\'minot sirtqiQo‘shimcha adabiyotlar
1.
|
Правила устройства электроустановок (ПУЭ) – Гос. инсп. “Узгосэнергонадзор”. Под. ред. А.Д.Нигматуллаева, Б.Т.Ташпулатова, А.И.Усманова. Ташкент, 2011 - 757с.
|
2.
|
Справочник электрика/ под ред. Э.А.Киреевой и С.А.Цырука.-М.:Колос 2007.-464 с.
|
3.
|
Электротехнический справочник: Т.3 Производство, передача и распределение электрической энергии. /Под общ. Ред. Профессоров МЭИ. -М.: Издательство МЭИ, 2004. -964с.
|
4.
|
А. В. Булычев, А. А. Наволочный. Релейная защита в распределительных электрических сетях: Пособие для практических расчетов - М.: ЭНАС, 2011. - 208 с.
|
Elektron resurslar
|
1.
|
www.gov.uz – O‘zbekiston Respublikasining hukumat portali.
|
2.
|
www.catback.ru – xalqaro ilmiy maqola va O‘quv materiallar sayti.
|
3.
|
www.google.ru – xalqaro O‘quv materiallarining qidiruv sayti.
|
4.
|
www.ziyonet.uz – milliy O‘quv materiallarining qidiruv sayti.
|
Talabalarning bilim, ko‘nikma va malakalari quyidagi tizim bo‘yicha baholanadi.
Ballarning raqamli ekvivalenti
|
Reyting tizimi bo‘yicha baholash
|
An’anaviy tizim bo‘yicha baholash
|
5,0
|
90-100
|
a’lo
|
4
|
70-89.9
|
yaxshi
|
3
|
60-69.9
|
qoniqarli
|
2,0
|
0-59,9
|
qoniqarsiz
|
Talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
5 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning mohiyati va mazmunini to‘liq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fan bo‘yicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo‘lsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va lo‘nda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan bo'lsa;
mustaqil topshiriqlarni to‘liq va aniq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarni to‘liq o‘zlashtirgan bo‘lsa;
fanga tegishli mavzulardan biri bo‘yicha ilmiy maqola chop ettirgan bo‘lsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
|
| |
-semestr bo‘yicha jami - Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor

|
Tasdiqlayman’’ O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor
|
bet | 3/6 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 90,26 Kb. | | #273003 |
Bog'liq Releli himoya ta\'minot sirtqi9-semestr bo‘yicha jami
|
108
|
Asosiy adabiyotlar
|
1.
|
Шнеерсон Э.М. Цифровая релейная защита. -М.: Энергоатомиздат, 2017, 549 с.
|
2.
|
Гуревич В.И. Микропроцессорные реле защиты. Устройство, проблемы, перспективы. - М.: Инфра-Инженерия, 2016. -336 с.
|
3.
|
Беляев А В. Вторичная коммутация в распределительных устройствах, оснащенных цифровыми РЗА (часть 1). -М.: НТФ “Энергопрогpесс”, 2019. - 80 с.
|
4.
|
Taslimov А.D., Rismuxamedov D.А., Mamarasulova T.S. Rele himoyasi va avtomatikasi. O’quv qo’llanma, - Т.: Моliya, 2018.
|
5.
|
Чернобровов Н.В., Семенов В.А., Релейная защита энергетических систем. Учеб. пособие для техникумов. М. Энергоатомиздат, 2018. – 800 с.
|
6.
|
Андреев В.А. Релейная защита и автоматика систем электроснабжения. Учебник для вузов. 5-е изд. М.: Высш шк., 2019 - 639 с.
|
7.
|
Кудрин Б.И. Электроснабжение промышленных предприятий. Учебник. М.: Интермет Инжиниринг, 2016.-672 с.: ил.
|
8.
|
Ершов А.М. Релейная защита и автоматика в системах электроснабжения. Часть 2: Защита электрических сетей напряжением до 1 кВ: учебное пособие – Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2016. – 168 с.
|
9.
|
Ершов А.М. Релейная защита и автоматика в системах электроснабжения. Часть 3: Защита электрических сетей напряжением 6–10 кВ: учебное пособие – Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2018. – 168 с.
|
|
|
| |