nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Aqso masjidi - Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi

9
musulmon kishini qullikdan ozod qilsa, Alloh taolo о‘shal qulning (ozod bо‘lgan)
har bir a’zosi badaliga uning bir a’zosini jahannam о‘tidan xalos qilur dedilar.
Yashash huquqi. Islomgacha johiliyat davrida Arabistonda qiz tug‘ilishini
xoxlamagan arablar ularni tug‘ilgan zahoti triklayin kо‘mib tashlardi. Qur’on
bunday odamkushlikni ta’qiqladi: “Yey, insonlar, bolalaringizni qashshoqlikdan
qо‘rqib о‘ldirmangiz ularga ham, sizlarga ham Biz rizq berurmiz. Ularni о‘ldirish
shubhasiz katta gunohdir”. (“Al-isro” surasi 31-oyat).
Nikoh. Nikohda ayol о‘z sepiga egalik qiladigan, erining mol mulkini meros
qilib oladigan, shaxsiy mulkka ega bо‘ladigan, moliyaviy masalalarni hal qilishda
ishtirok etadigan bо‘ldi. Etimlar va bevalarni ximoya qilish uchun kо‘p xotinlikka
ijozat berildi. Kо‘p xotinli erga о‘zining barcha xotinlariga nisbatan adolatli
bо‘lish talab etiladi.
Azon - namozga chaqirish. Birinchi muazzin (namozga chaqiruvchi) islom
dinini qabul qilganidan keyin ozod bо‘lgan habash qul Bilol bо‘lgan. Qibla
musulmonlar namoz vaqtida qarab turadigan tomon.
Dastlab Muhammad Payg‘ambar musulmonlarni Quddus (Iyerusalim)ga qarab
namoz о‘qishga buyurgan. Lekin Madinada nozil bо‘lgan Qur’on oyati bilan
Makkadagi Ka’ba (Baytulloh) muslmonlar uchun Qibla qilib belgilangan.
Ka’badagi Muqaddas masjid islomning bosh ziyoratgohiga aylandi.
Bag‘rikenglik. Qur’onda yahudiylar va xristianlarga nisbatan bag‘rikenglikni
buyuradi. Ularning muqaddas kitoblari Tavrot va Injilni muqaddas deb e’lon
qilingan, ammo yahudiylar va xristianlar tо‘g‘ri yо‘ldan ozishda ayblanganlar.
Islom dinida zо‘rlash yо‘q.
Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi

Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/18
Sana
22.01.2024
Hajmi
0,63 Mb.
#142787
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Qur’on - islom dinining muqaddas kitobi

14
e’tiqodlarning vorisi, Muhammad (s.a.v.) esa о‘zlaridan ilgari о‘tgan barcha
payg‘ambarlarning ishini yakunlovchi va oxirigi etgazuvchi rasul-yelchi deb
taniladilar.
Qur’oni karim islomda muqaddas kitob, barcha bilimlar manbai, qonunlar
tо‘plami, mazmuni osmondan Xudo vahy qilgan deb e’tiqod qilinadi. Qur’ondagi
har bir suraning nomi bor, bu nom sura boshlanishida sarlavha qilib berilgan.
Olimlarning fikricha, suralarning nomlari dastlabki vaqtda bir necha sо‘zdan
tuzilgan jumlalardan iborat bо‘lgan, keyinchalik qisqara borib, о‘sha jumladan
bironta sо‘z saqlanib qolgan bо‘lishi mumkin. shuning uchun 2-sura Baqara
(Sigir), 16-sura Nahl (Asalarilar), 27-sura Naml (Chumolilar) deb nomlangan
bо‘lsa, bunga hech ham ajablanish kerak emas. О‘sha suralarda tegishli rivoyatlar
keltirilgan. Dastlabki shaklida «Ana shunday rivoyatlar haqida sura» tipidagi
uzunroq nom bо‘lgan va keyinchalik qisqargan bо‘lsa, о‘z-о‘zidan tushunarli
xoldir.
Qur’ondagi 29 ta suraning boshlanishida bir yoki bir necha alohida harflar
bor. Ilohiyot kitoblarida va tafsirlarida bu harflar «al-huruf al-muqatta» (alohida,
bir-biridan uzuq harflar) deb ataladi. Masalan, 3, 29, 30, 31, 32-suralarning
boshlanishida-«alif», «lom», «mim», 10, 11, 12, 13, 14, 15-suralar boshida «alif»,
«lom», «ro», 19-surada-«Kaf», «Ho» (hoy havvaz), «YO», «Ayn», «Sod» va
hokazo. Diniy adabiyotda asosan «bu harflarning mazmuni sir, uni faqat
Payg‘ambar Muhammad (s.a.v.) о‘zlari bilganlar», ularga «Qur’onning siri» degan
fikr aytilgan. Faqat yirik mufassirlarning bu harflardan ba’zilarini Allohning
sifatlari deb ta’riflagan hollari uchraydi.
Qur’on matni sura va oyatlardan tashqari yana 30 ta «juz» (о‘zbekcha
«pora») larga bо‘lingan. Shuni aytish kerakki, pora sura va oyatlarga о‘xshab
Qur’onning ilk tuzilishi bilan bog‘liq emas, balki о‘qishda qulaylik tug‘dirish
uchun keyinchalik Qur’on matnini hajm jihatidan teng bо‘laklarga bо‘lishdan
iborat bо‘lgan. Shu sababli eng uzun 2-sura poradan kо‘proq bо‘lgani holda, oxirgi
qisqa suralardan 37 tasi bir porani tashkil etadi.
Qur’on yirik tarixiy va madaniy yodgorlik sifatida axloq, insof, vijdon,
halollik kabi sohalaridagi umumbashariy ahamiyatga molik yо‘l-yо‘riqlar,
qoidalari hozirda ham g‘oyat zarur ekanligini alohida ta’kidlash lozim.
KA’BA - Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi

24
hijr Ismoil)ni tо‘sib turadi, hojilar tavof vaqtida bu joyga kiritilmaydi; Ibrohim (as)
zamonida bu joy Ka’baning bir qismi bо‘lgan; bu erga Ismoil (as) va uning onasi
Hojar dafn etilgan, deb rivoyat qiladilar. Devor qarshisida maqom Ibrohim deb
atalgan inshoot bо‘lib, undagi toshda odam izlari kо‘rinadi.
Aytishlaricha, Ibrohim
(as) Ka’bani qayta tiklayotganida shu tosh ustida turgan. “Qora tosh” yaqinida
esa Zamzam bulog‘i bor. Muhammad (as) 25-30 yoshlarida Ka’bani ta’mirlash
ishlarida qatnashganlar.
Odamatoning uchinchi о‘g‘li Shis (as) tomonidan qurilgan, Ibrohis (as)
tomonidan ta’mirlangan va Muhammad (sav) tomonidan kofirlardan tozalangan.
Ka’ba Yasrib (Madina)da qibla deb e’lon qilingach uning ahamiyati juda oshib
ketdi. О‘shangacha Quddusga qarab ibodat qilinar edi. Ka’ba islomning alohida
din bо‘lib shakllanishida g‘oyat katta vazifani bajaradi.
2
Makkaga hajga borgan musulmonlar Qora toshni о‘pib yoki qо‘l bilan
tekkizib ziyorat qiladi. Qora tosh islomda mо‘tabar hisoblangan narsalardan biri.
Shariatga kо‘ra, umra va hajga borgan odam Qora toshni о‘pishi yoki qо‘lining
ichki tarafi bilan unga ishorat qilib, sо‘ng qо‘lini о‘pishi (istilom) sunnat
amallardan hisoblanadi.
O’ynaydi. Hozirgi kunda eng taniqli korxonalar o`z ijtimoiy tarmoqlari orqali o`z mahsulotlarini mijozlarga reklama qiladi

O’ynaydi. Hozirgi kunda eng taniqli korxonalar o`z ijtimoiy tarmoqlari orqali o`z mahsulotlarini mijozlarga reklama qiladi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’ynaydi. Hozirgi kunda eng taniqli korxonalar o`z ijtimoiy tarmoqlari orqali o`z mahsulotlarini mijozlarga reklama qiladi
|
О‘tilgan mavzu bо‘yicha savollar - Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi

О‘tilgan mavzu bо‘yicha savollar
1.
Johiliya davridagi muammolar va islomda ayollarga munosabat.
2.
Islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit.
3.
Muxammad paygambar(a.s.) xayoti va faoliyati.
4.
Vahiyning nozil bо‘la boshlashi.
5.
Madinaga xijrat.
6.
Makkaning fath etilishi.
7.
Xalifalik.
8.
Islomda mazhablarning paydo bо‘lishi, ilk ixtiloflar.
9.
Islom dinining О‘rta Osiyoga kirib kelishi.
10.
Qur’on - islom dinining muqaddas kitobi.
11.
Qur’ondagi ezgulik,
tinchlik, birodarlik, mehr-muruvvat g‘oyalari.
Qur’ondagi axlokiy g‘oyalarning umuminsoniy axamiyati.
12.
Xadislar - Qur’ondan keyingi mо‘tabar manba.
Toshkentdagi «Mushafi Usmoniy» tarixi va Qur’on tarjimalari

16
5) Imom Buxoriy shartlari bо‘yicha rivoyat qilingan;
6) Imom Muslim shartlari bо‘yicha rivoyat qilingan;
7) boshqa ulamolar tomonidan tasdiqlangan hadislar.
Hadis kо‘pincha
sunna sо‘zi bilan ham yonma-yon keladi. Sunna sо‘zining
lug‘aviy ma’nosi – «odat», «tariqa», «yо‘l» bо‘lib, istilohda Payg‘ambar odatlari,
tutgan yо‘li, taqrir (kо‘rib qaytarmagan) va buyurgan ishlariga nisbatan ishlatiladi.
Boshqacha qilib aytganda, bu istiloh Payg‘ambar turmush tarzini anglatadi.
Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit. Johiliya davridagi kо‘pxudolik

Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit. Johiliya davridagi kо‘pxudolik. Islom tarixida bu din kelmasidan avvalgi davr johiliya yoki johiliyat davri deb
yuritiladi. “Johiliya” sо‘zi adabiy arab tilida “bilmaslik”, ya’ni “yagona xudo-
Allohni tanimaslik” ma’nolarini beradi. Bu sо‘z islom olimlari tomonidan
islomdan avvalgi davrga nisbatan ishlatiladi. Ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri
100-200 yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. Ammo ushbu davrni aniqlash,
yozma adabiyotning ozligi sabab mushkul.
Mil.av. 8 asrdayoq har bir arab qabilasi о‘z sanamiga ega edi. Tez tez bо‘lib
turadigan qabilalararo urushlardan sо‘ng, odatda, mag‘lub qabila g‘olib sanamiga
sig‘ina boshlardi. Arabistonning turli erlarida muayyan sanamlarning qarorgohi
mavjud bо‘lib, ular ziyoratgohlar sifatida ma’lum edi. Ulardan biri Makkadagi
Ka’ba edi. Makka qadimgi Arabistonning diniy markaziga aylangach, u erdagi
Ka’baga sanamlar tо‘plandi. Makka fath etilgan 630 yili Ka’ba ichida 360 ta sanam
bо‘lgan. Sanamlar uchun bu raqam juda katta kо‘rinadi, ammo muayyan sanam bir
necha qabilada ehtirom qilingan bо‘lsa, u Ka’baga shuncha nusxada qо‘yilgan
bо‘lishi mumkin.
Islomgacha badaviy (kо‘chmanchi) arablarda urug‘ ruhi yoki oila dini etakchi
bо‘lgan. Badaviylar arab xalq og‘zaki ijodi va yozma adabiyotining asoschilari
edilar. Shuning uchun janubiy arablarning lahja (dialekt)lari yо‘q bо‘lib ketdi,
ammo shim. Arablarning lahjalari saqlanib, u Qur’on tili sifatida xamon yashab
kelmoqda.
7
asr
boshigacha
kо‘chmanchilar yashaydigan sahrolarda
kо‘pxudochilik saqlangan bо‘lsa. О‘troq aholi yashaydigan joylar har tomonlama
tashqi ta’sirga uchragan edi. Makka shahrida bо‘ladigan katta bozorlarga savdo-
sotiq uchun na faqat kо‘p xudochilikka ishonuvchilar, shu bilan birga xristian va
yahudiy dinlaridagi yakkaxudoga sig‘inuvchilar ham kelishardi. Islomning vujudga
kelishi, arablar orasida vahdoniyatga asoslangan dinning qaror topishi, arab
qabilalarining yakkaxudo-Alloh g‘oyasi atrofida birlashishi Abdullohning о‘g‘li
Muhammad (s.a.v.) nomi bilan chambarchas bog‘liq. 6 asrning oxiri 7 asrning
boshlarida, ayniqsa. Hijoz arablari yakkaxudochilikka о‘tishga ma’lum ma’noda
tayyor edilar. Biroq, baribir bir qadriyatning qadrsizlanishi hali odamlar ongiga
1
(CD-ROM диск: Энциклопедия стран мира. Version 1.0. Copyright 2001. Studio Korax).
3
singmagan g‘oyani qadriyatga aylanib, ularning qalbida о‘rin olishi uchun hayotini
shunday ezgu ishga bag‘ishlagan jasoratli va tashkilotchi bir shaxs kerak edi.
Faoliyatga yo’naltirilgan yondashuv

|
Faoliyatga yo’naltirilgan yondashuv
|
bet | 7/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
Faoliyatga yo’naltirilgan yondashuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish, o’quv jarayonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini ochishga yo’naltirilgan ta’limni ifodalaydi.
Dialogik yondashuv. Bu yondashuv o’quv munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning natijasida shaxsning o’z-o’zini faollashtirishi va o’z-o’zini ko’rsata olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi.
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni ob'yektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo’llashni, mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo’llash - yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o’quv jarayoniga qo’llash.
|
| |
O’qitishning usullari va texnikasi

|
O’qitishning usullari va texnikasi
|
bet | 8/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
O’qitishning usullari va texnikasi. Ma’ruza (kirish, mavzuga oid, vizuallash), muammoli ta’lim, keys-stadi, pinbord, paradoks va loyixalash usullari, amaliy ishlar.
O’qitishni tashkil etish shakllari: dialog, polilog, muloqot hamkorlik va o`zaro o’rganishga asoslangan frontal, kollektiv va guruh.
O’qitish vositalari: o’qitishning an’anaviy shakllari (darslik, ma’ruza matni) bilan bir katorda - kompyuter va axborot texnologiyalari.
Kommunikatsiya usullari: tinglovchilar bilan operativ teskari aloqaga asoslangan bevosita o’zaro munosabatlar.
Teskari aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-so’rov, oraliq va joriy, yakunlovchi nazorat natijalarini tahlili asosida o’qitish diagnostikasi.
Boshqarish usullari va vositalari: o’quv mashg’uloti bosqichlarini belgilab beruvchi texnologik karta ko’rinishidagi o’quv mashgulotlarini rejalashtirish, qo’yilgan maqsadga erishishda o’qituvchi va tinglovchining birgalikdagi xarakati, nafaqat auditoriya mashg’ulotlari, balki auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarning nazorati.
|
| |
Qullarni ozod qilish - Reja: Islom shakllanishidagi tarixiy sharoit, Islom dinining vujudga kelishi

Qullarni ozod qilish. Musulmonlarga islomni qabul qilgan qullarni ozod
qilishni buyuradi. Abu Hurayra (RA) rivoyat qiladi: “Har qanday kishi bir
musulmon kishini qullikdan ozod qilsa, Alloh taolo о‘shal qulning (ozod bо‘lgan)
har bir a’zosi badaliga uning bir a’zosini jahannam о‘tidan xalos qilur dedilar.
Yashash huquqi. Islomgacha johiliyat davrida Arabistonda qiz tug‘ilishini
xoxlamagan arablar ularni tug‘ilgan zahoti triklayin kо‘mib tashlardi. Qur’on
bunday odamkushlikni ta’qiqladi: “Yey, insonlar, bolalaringizni qashshoqlikdan
qо‘rqib о‘ldirmangiz-ularga ham, sizlarga ham Biz rizq berurmiz. Ularni о‘ldirish
shubhasiz katta gunohdir”. (“Al-isro” surasi31-oyat).
Nikoh. Nikohda ayol о‘z sepiga egalik qiladigan, erining mol mulkini meros
qilib oladigan, shaxsiy mulkka ega bо‘ladigan, moliyaviy masalalarni hal qilishda
ishtirok etadigan bо‘ldi. Etimlar va bevalarni ximoya qilish uchun kо‘p xotinlikka
ijozat berildi. Kо‘p xotinli erga о‘zining barcha xotinlariga nisbatan adolatli
bо‘lish talab etiladi.
Azon -namozga chaqirish. Birinchi muazzin (namozga chaqiruvchi) islom
dinini qabul qilganidan keyin ozod bо‘lgan habash qul Bilol bо‘lgan. Qibla
musulmonlar namoz vaqtida qarab turadigan tomon.
Dastlab Muhammad Payg‘ambar musulmonlarni Quddus (Iyerusalim)ga qarab
namoz о‘qishga buyurgan. Lekin Madinada nozil bо‘lgan Qur’on oyati bilan
1
Қаранг: Ислом ҳуқуқи.Олий ўқув юртлари учун дарслик. Раҳманов А.Р, Раҳманов А.Р. –Тошкент: “ТДЮИ”
нашриёти, 2007, Б. 41.
3
Абдулазиз Мансур. Қуръони Карим маъноларининг таржима ва тафсири. Бақара сураси. “Тошкент ислом
университети”, 2007, 50 б.
19
Makkadagi Ka’ba (Baytulloh) muslmonlar uchun Qibla qilib belgilangan.
Ka’badagi Muqaddas masjid islomning bosh ziyoratgohiga aylandi.
Bag‘rikenglik. Qur’onda yahudiylar va xristianlarga nisbatan bag‘rikenglikni
buyuradi. Ularning muqaddas kitoblari Tavrot va Injilni muqaddas deb e’lon
qilingan, ammo yahudiylar va xristianlar tо‘g‘ri yо‘ldan ozishda ayblanganlar.
Islom dinida zо‘rlash yо‘q.
TURLI MUHITLARDA ELEKTR TOKI

|
TURLI MUHITLARDA ELEKTR TOKI
|
bet | 5/15 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 119,02 Kb. | | #100750 |
Bog'liq UMUMIY FIZIKA aporniyTURLI MUHITLARDA ELEKTR TOKI
Reja:
Metallarda elektr toki.
Metallarning elektr o’tkazuvchanligi.
Suyuqliklarda elektr toki.
Suyuqliklarda elektr o’tkazuvchanligi.
Gazlarda elektr toki.
Gazlarda elektr o’tkazuvchanlik.
1. Metallarda elektr toki.
Metallarning elektr toki ularda zaryadli zarralarning elektr maydondagi tartibli harakati bilan tushuntiriladi. Mandelshtam va Papaleksi, so‘ngra Tolmen va Styuart 1913-1916 yillarda o‘tkazgan tajribalari bu zarralar elektronlardan iboratligini to‘liq isbotladi. Keyinchalik rivojlangan Xoll effekti yordamida ham metallardagi o‘tkazuvchanlikning sababchisi metall hajmi bo‘ylab harakatlana oladigan elektronlar ekanligi tasdiqlandi. Yarimo‘tkazgichlar deganda fizikada dastlab to‘rt valentli Ge va Si moddalari tushuniladi, ularning fizik xossalari ayniqsa batafsil o‘rganilgan. Mendeleev jadvalida shu guruxda turgan olmos ham yarimo‘tkazgich hisoblanadi, lekin uni hosil qilish qiyinroq. Uch valentli elementlarni besh valentli elementlar bilan birikmalari А3B5 (GaAs, InSb, GaP, InP ...) yarimo‘tkazgichli kristallar hosil qiladi. Shu kabi A3B5 tipdagi birikmalar (ZnTe, ZnSe, CdTe, CdS) va boshqa tipdagi yarimo‘tkazgichlar ma’lum. Yarimo‘tkazgichlar borgan sari ko‘proq qo‘llanilayotgan sharoitda, kremniy Si tabiatda keng tarqalgan modda sifatida borgan sari ko‘proq qo‘llanilmoqda. Texnikada qo‘llaniladigan Si nihoyatda toza bo‘lishi kerak, undagi aralashma atomlarining soni kremniy atomlar sonining 10-8 qismidan oshmasligi kerak. Bunday tozalikni amalga oshiradigan texnologik jarayonlarni o‘zlashtirgan firmalar ko‘p emas, texnik kremniy esa qimmatbaho mahsulot hisoblanadi. 0‘zbekistonda Elektronika Instituti Koreya Respublikasi firmalari bilan birgalikda Respublika kremniy zaxiralaridan texnik kremniy olish bo‘yicha amaliy ishlar olib bormoqda.
|
| |
Fanning maqsad va vazifalari

Fanning maqsad va vazifalari
Fanning o’qitishdan maqsad – Amaliy matematika va informatika ta’lim yo’nalishining bakalavr bosqichi talabalariga programmalash asoslarini yetarli darajada o’qitish, shu bilimlarga tayangan holda tadbiqiy masalalarni yechish uchun programma ta’minotini yaratish va ixtisoslashgan fanlarni o’zlashtirishda tayanch bilimlarga ega bo’lish.
Fanning vazifalari: Tadbiqiy masalalarni hisoblash tizimi yordamida yechish bosqichlari xususiyatlarini o’rganish, algoritm xossalari, tasvirlash usullari va murakkabligini tahlil qilish, yuqori va quyi darajali programmalash tillari yordamida ma’lumotlarni tasvirlash, qayta ishlash usul va vositalarini nomoyon etish, zamonaviy programmalash muhitlari va texnologiyalarini qo’llash fanning asosiy vazifasi hisoblanadi.
|
Fan bo’yicha talabalarning bilim, malaka va ko’nikmalariga qo’yiladigan talablar

|
Fan bo’yicha talabalarning bilim, malaka va ko’nikmalariga qo’yiladigan talablar
|
bet | 4/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
Fan bo’yicha talabalarning bilim, malaka va ko’nikmalariga qo’yiladigan talablar
Programmalash asoslari fanini o’zlashtirish jarayonida talabalar:
Nazariy jihatdan: SHEHM va uning programma ta’minoti arxitekturasi; algoritmlarning turlari, murakkabligi, ularni yaratishning to’liq bosqichlari; programmalash tillari va tizimlarining tarkibi; ma’lumotlar strukturasining xususiyatlari; programmalshning klassik metodlari va zamonaviy texnologiyalari g’oyalarini bilishlari kerak.
Amaliy jihatdan: Turli sanoq sistemalarida berilgan sonlar ustida amallar bajarish; algoritmlarni tasvirlash usullarini qo’llash; ma’lumotlarni oddiy va murakkab, statik va dinamik strukturalarni tasvirlash; operatsion sistema bilan muloqat qilish; programmalash tizimlari imkoniyatlaridan foydalanish; quyi (assembler) va yuqori darajali (C++) programmalash tillari yordamida programmalar yaratish; programmalashning klassik metodlari (strukturali va modulli) va zamonaviy texnologiyalari yordamida programma ta’minotini loyihalash kabi masalalarni yecha olishi kerak.
Fanning o’quv rejadagi boshqa fanlar bilan o’zaro bog’liqligi va uslubiy jihatdan uzviy ketma-ketligi.
Mazkur fan o’quv rejasidagi Informatika, Algoritmlar nazariyasi, Diskret matematika va matematik mantiq, tizimli va amaliy dasturlash va ixtisoslik fanlari bilan uzviy bog’liqdir. Fanni o’rganishda akademik litsey, kasb-hunar kollejlarida informatika kurslarida olingan nazariy va amaliy bilmlar zarur bo’lsa, o’z navbatida bu fandan olingan bilimlar o’quv rejasiga kiritiladigan ixtisoslik fanlari: ma’lumotlar bazalarini boshqarish sistemalari, Web-programmalash va programmalash texnologiyalarini umumiy nazariyasini chuqur o’zlashtirishda tayanch hisoblanadi.
|
| |
O’zinduksiya hodisasi. O’zinduksiya E.Yu.K

|
O’zinduksiya hodisasi. O’zinduksiya E.Yu.K
|
bet | 15/15 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 119,02 Kb. | | #100750 |
Bog'liq UMUMIY FIZIKA aporniy5. O’zinduksiya hodisasi. O’zinduksiya E.Yu.K .
Oʻzinduksiya — elektr zanjiridagi tok kuchining oʻzgarishi natijasida bu zanjirda elektr yurituvchi kuch (e.yu.k.) hosil boʻlishi. Zanjirda tok oʻzgarganida shu zanjir konturi bilan cheklangan yuzada magnit induksiya oqimi ham oʻzgaradi, natijada unda Oʻzinduksiya e.yu.k. hosil boʻladi. Uning yoʻnalishi Lens qoidasi bilan aniqlanadi. Oʻ. hodisasi elektrotexnika va radiotexnikada muhim ahamiyatga ega. Mas, induktivlik gʻaltagiga ketmaket ulangan kondensator Oʻ. tufayli oʻz-oʻzidan qayta zaryadlanadi, natijada konturda elektromagnit tebranishlar paydo boʻladi.
Kuzatilayotgan konturdan o`tayotgan tok kuchining o`zgarishi konturda qo`shimcha tok kuchi hosil qiladigan konturdagi EYUK ni hosil bo`lishiga olib keladi. Bu hodisaga o`zinduksiya induksion EYUKni hosil qiladigan qo`shimcha kuchga o`zinduksiya elektr toki deyiladi.
|
| |
Ta’lim texnologiyasi - Samarqand davlat universiteti

|
Samarqand davlat universiteti
|
bet | 14/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
Ta’lim texnologiyasi: dialogik yondashuv, muammoli ta’lim, ma’ruza, savol- javob, munozara, algorimik yondashuv.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A4; A7; A8; Q1; Q3; Q6; Q7.
15. Ikki o’lchovli massivlar va ularni dasturlash tilida ifodalanishi
Ta’lim texnologiyasi: dialogik yondashuv, muammoli ta’lim, ma’ruza, savol- javob, munozara, algorimik yondashuv.
Adabiyotlar: A1; A3; A7; A8; Q1; Q6; Q7.
16. Bir va ikki o’lchovli massiv elementlarini tartiblash va qidirish.
Ta’lim texnologiyasi: dialogik yondashuv, muammoli ta’lim, ma’ruza, savol- javob, munozara, algorimik yondashuv.
Adabiyotlar: A1; A6; Q4; Q5; Q7; Q8.
17. Programmalashda qism dasturlar, funksiyalar va ularni yaratish.
Ta’lim texnologiyasi: dialogik yondashuv, muammoli ta’lim, ma’ruza, savol- javob, munozara, algorimik yondashuv.
Adabiyotlar: A6; A9; Q4; Q5; Q9.
18. Bir va ko’p qiymat qaytaruvchi funksiyalar, funksiya tarkibidagi global va lokal o‘zgaruvchilar.
|
| |
Ishchi o’quv dasturi - Samarqand davlat universiteti

|
Samarqand davlat universiteti
|
bet | 2/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
Ishchi o’quv dasturi «Axborotlashtirish texnologiyalari» kafedrasining 2019 yil « __ » avgustidagi 1-sonli yig’ilishida muhokama qilindi va fakultet kengashida tasdiqlash uchun tavsiya qilindi.
Kafedra mudiri: prof. I.Jumanov
Ishchi o’quv dasturi SamDU “Amaliy matematika va informatika” fakulteti kengashida muhokama etilgan va foydalanishga tavsiya qilingan (2019 yil «___»____________ ___ sonli majlis bayonnmasi)
Fakultet kengashi raisi: A. Babayarov
Kelishildi:
O’quv-uslubiy boshqarma boshlig’i: B. Aliqulov
Kirish
Informatika fan va inson faoliyatining sohasi sifatida bir nechta predmet sohalaridan iboratdir. Ana shular ichida eng asosiysi programmalash hisoblanadi. Shuning uchun “Programmalash asoslari” fani talabalarga algoritmika va programmalash asoslarini o’rgatadi. Programmalash murakkab jarayon bo’lib qo’yilgan masalani hal qilish algoritmini loyihalash, uni programma ko’rinishda kodlashtirish, hisoblash tizimi muhitida taxlab natija olish va uni tahlil qilish bilan xarakterlanadi. Fanning bo’limlarida shu jarayonlar bilan bog’liq bo’lgan nazariy va amaliy masalalar muhokama qilinadi va o’rganiladi.
|
| |
Fanni o’qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar

Fanni o’qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar.
O’quv jarayoni bilan bog’liq ta’lim sifatini belgilovchi hollar quyidagilar:
Yuqori ilmiy-pedagogik darajada dars berish, muammoli ma’ruzalar o’qish, darslarni savol–javob tarzda qiziqarli tashkil qilish, ilg’or pedagogik texnologiyalardan va multimedia vositalaridan foydalanish tinglovchilarni undaydigan, o’ylantiradigan muammolarni ular oldiga qo’yish, talabchanlik, tinglovchilar bilan individual ishlash, erkin muloqat yuritishga, ilmiy izlanishga jalb qilish.
Fanni o’qitishda algoritmlarni tasvirlash usullari, zamonaviy programmalash tillari, muhit va texnologiyalari qo’llaniladi. Programmalash asoslari kursini loyixalashturishda quyidagi asosiy konseptual yondashuvlardan foydalaniladi:
|
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim

|
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim
|
bet | 6/35 | Sana | 14.06.2021 | Hajmi | 71,21 Kb. | | #15040 |
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o’z mohiyatiga ko’ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini tulaqonli rivojlanishlarini ko’zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog’liq o’qish maqsadlaridan kelib chiqqan holda yondoshilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondashuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o’zida mujassam etmog’i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo’g’inlarini o’zaro bog’langanligi, yaxlitligi.
|
| |
Elektrostatik maydon kuch chiziqlari

3. Elektrostatik maydon kuch chiziqlari .
Zaryad manfiy bo’lganda esa cheksizlikdan boshlanib zaryadlangan jism sirtida tugallanadi. Ikkita nuqtaviy zaryad tufayli vujudga kelayotgan elektr maydonning grafik tasviri biroz murakkab bo’ladi. Kuchlanganlik vektori hamma nuqtalarda bir xil bo’lgan maydon bir jinsli maydon deb ataladi. Agar bir xil o’lchamdagi metall plastinkalardan iborat yassi kondensator olsak va bu plastinkalar orasida havo bo’lsa, plastinkalarning o’rta qismida maydon kuch chiziqlari fa’qat plastinkalarining chetlarida maydonnining bir jinsliligi buziladi Elektr maydoni. Faraz qilaylik, alohida joylashgan kichik zaryadlangan ob'ekt boshqa zaryadlangan ob'ektga yaqinlashtirilsada, Kulon qonuniga ko’ra kuch ob’ektga ta’sir ko’rsatadi. Bu dastlabki zaryadlangan ob'ekt "elektr maydoni" bilan o'ralgan, rasmda izolyasiyasi musbat zaryad ko’rsatilgan. Zaryadlar bu maydonda musbat zaryadlangan ob’yektdan yo’nalgan strelkalar, kuch yo'nalishini ko'rsatadi. Ma'lum bir nuqtada joylashtirilgan elektr maydoni kuchi 1 Kulon zaryadga ta’sir qiluvchi kuchga tengdir. Elektr maydon kuchlanganligi birligi "Nyuton / kulon" hisoblanadi. Biz elektr maydon kuchlanganligi birligi Nyuton / kulonda o’lchanishini bilganimizdan keyin zaryadlar konfiguratsiyasini bilishimiz shart emas. Masalan, faraz qilamiz, biz elektr maydonida 0,05 kulon zaryadni ma’lum bir nuqtagacha olib kelamiz, bu erda elektr maydon kuchlanganligi 250 nyuton / kulon. 0,05-kulon zaryad bilan elektrostatik kuch miqdorini qanday qilib topamiz? Yuqoridagidan, nuqtadagi elektr maydon kuchlanganligi 250 N / kulon ekanligini bilamiz, 250 Nyuton kuch har bir kulon zaryadga ta’sir ko’rsatadi. Shuning uchun 0.05 kulon zaryadga ta’sir qiluvchi kuch 0,05 marta 250 bo’ladi, yoki 12,5 Nyuton bo'ladi. Elektr maydonini hosil qiluvchi zaryad (yoki zaryadlar) qayerda joylashganini bilishimiz shart emas. Tajribada zaryad 0.02 kulon hosil qilgan elektr maydon kuchlanganligi 30 N / Kulon bo’lsa, elektrostatik kuch qancha bo’lishini toping. Javob: 0.6 Nyuton Kuchlanganlik chiziqlarining yo’nalishiga perpendikulyar qilib joylashtirilgan dS elementar yuzani olaylik. Bu yuzani kesib o’tayotgan kuchlanganlik chizilarining soni Eds ga teng bo’lib, uni ds yuzadan o’tayotgan kuchlanganlik vektorining oqimi deyiladi. dΦ=EndS (1) 133 Bunda En=Ecos bo’lib E vektorning dS yuzaga o’tkazilgan normal n yo’nalishdagiproyeksiyasini ifodalaydi. Elektr maydon kuchlanganlik vektori E ning ixtiyoriy S sirt orqali oqimini topish uchun S sirtni dS elementar yuzachalarga ajratib, bu yuzachalar orqali o’tayotgan dΦ oqimlarning yig’indisini olish kerak.
|
Real va ideal echimlarning xususiyatlari. Kriyoskopiya va ebulioskopiya

|
Real va ideal echimlarning xususiyatlari. Kriyoskopiya va ebulioskopiya
|
bet | 13/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #236529 |
Bog'liq 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta\'siri qoReal va ideal echimlarning xususiyatlari. Kriyoskopiya va ebulioskopiya
Eritma quyidagi xususiyatlarga ega bo'lsa ideal hisoblanadi:
eritmaning bitta komponentining molekulalari va har xil komponentlarning molekulalari o'rtasida bir xil molekulalararo tortishish kuchlari ta’sir qiladi. Bir komponentli molekulalar deyarli boshqa komponent molekulalarining bug' fazasiga o'tishni osonlashtirmaydi yoki to'sqinlik qilmaydi;
eritmaning ikkita komponentini aralashtirishda entalpiya o'zgarishi kuzatilmaydi;
ikki komponentli (eritma) aralashmaning hajmi aynan ularning aralashmasidan oldingi hajmlarining yig'indisiga teng.
Ideal echimlar Raul qonuniga bo'ysunadi.
Raul qonunlari - 1887 yilda frantsuz kimyogari F. M. Raul tomonidan kashf etilgan, eritmalarning ba'zi kolligativ (konsentratsiyasiga qarab, lekin erigan tabiatiga qarab emas) xususiyatlarini tavsiflovchi miqdoriy qonunlarning umumiy nomi hisoblanadi.
Raulning birinchi qonuni. Raulning birinchi qonuni to'yingan bug 'bosimini eritma ustidan uning tarkibi bilan bog'laydi; u quyidagicha tta’riflanadi:
eritma komponentining to'yingan bug'ining partsial (qisman) bosimi uning eritmadagi molyar fraktsiyasiga to'g'ri proportsionaldir va proportsionallik koeffitsienti sof komponent ustidagi to'yingan bug 'bosimiga teng yoki suyultirilgan eritma bilan muvozanatda bo'lgan erituvchining partsial bug' bosimi bu eritmadagi erituvchining molyar ulushiga proportsionaldir.
рА = хА·роА (2)
bu erda,
рА = eritma komponenti A ning to'yingan bug'ining partsial (qisman) bosimi;
хА = A ning eritmadagi molyar ulushi(fraktsiyasi);
|
| |
Raul qonunidan chetga chiqish - 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy...

|
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
bet | 15/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #236529 |
Bog'liq 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta\'siri qoRaul qonunidan chetga chiqish. Komponentlari fizik -kimyoviy xossalari bilan bir -biridan keskin farq qiladigan eritmalar Raul qonuniga faqat juda past konsentratsiyali hududda bo'ysunadi; yuqori konsentrasiyalarda Raul qonunidan chetga chiqish kuzatiladi. Aralashmaning ustidagi haqiqiy partsial bug ' bosimi Raul qonuniga ko'ra hisoblanganidan katta bo'lsa, ijobiy chetga chiqish, teskari holat esa salbiy chetga chiqish deb ataladi.
Raul qonunidan chetlanishining sababi shundaki, bir hil zarralar bir -biriga o'xshash bo'lmagan zarralardan farqli o'laroq boshqacharoq ta'sir qiladi (ijobiy burilishlar ijobiy chetga chiqishda kuchliroq va salbiy chetga chiqish da zaifroq).
Raul qonunidan ijobiy chetga chiqishlarga ega bo'lgan real eritmalar issiqlikni yutuvchi sof komponentlardan hosil bo'ladi (ΔНeritma > 0); eritmaning hajmi komponentlarning dastlabki hajmlari yig'indisidan katta bo'lib chiqadi (ΔV> 0). Issiqlik chiqishi Raul qonunidan salbiy chetga chiqishlarga ega bo'lgan eritmalarda sodir bo'ladi (ΔНeritma < 0); bu holda eritmaning hajmi komponentlarning dastlabki hajmlari yig'indisidan kichik bo'ladi (ΔV <0).
Raulning ikkinchi qonuni. Eritma ustidagi bug 'bosimining chin erituvchi ustidagi bug' bosimidan farq qilishi kristallanish va qaynash jarayonlariga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Raulning birinchi qonunidan ikkita natija kelib chiqadi, ular muzlash nuqtasining pasayishi va eritmalarning qaynash nuqtasining oshishi bilan bog'liq bo'lib, ular birlashgan shaklda Raulning ikkinchi qonunidir.
Eritmalar kristallanish temperaturasining pasayishi. Kristallanish sharti - erituvchining to'yingan bug 'bosimining eritma ustidagi qattiq erituvchi bug' bosimiga tengligi hisoblanadi. Erituvchi ustidagi bug 'bosimi eritma ustidagi bosimdan har doim past bo'lgani uchun, bu tenglikka har doim erituvchining muzlash nuqtasidan pastroq haroratda erishiladi. Shunday qilib, okean suvi -2°C atrofida muzlay boshlaydi.
Erituvchi T°erituvchi ning kristallanish harorati va Teritma eritmaning kristallanishining boshlanish harorati o'rtasidagi farq kristallanish haroratining pasayishidadir.
Cheksiz suyultirilgan eritmalarning kristallanish haroratini pasaytirish erigan moddaning tabiatiga bog'liq emas va eritmaning molyar kontsentratsiyasiga to'g'ri proportsionaldir.
T°erituvchi - Teritma =∆Teritma =Km (4)
Erituvchi eritmadan kristallanganda, ikkinchisining kontsentratsiyasi oshadi, eritmalar ma'lum bir muzlash nuqtasiga ega emas va ma'lum bir harorat oralig'ida kristallanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
O’rin olish qattiq eritmalari - 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy...

|
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
bet | 11/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #236529 |
Bog'liq 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta\'siri qoO’rin olish qattiq eritmalari - bunday eritmalar kristall panjarasining tuzilishini saqlab turishda hosil bo'ladigan eng keng tarqalgan eritmalar hisoblanadi. Berilgan moddaning kristall panjarasi tugunlarida shunday eritmalar hosil bo'lganda, atomlar, molekulalar va ionlar boshqa moddaning zarralari bilan almashtiriladi(1 -rasm, b). Bunday eritmalar agar ikkala modda ham kristall kimyoviy xossalari va zarracha o'lchamlari bo'yicha bir -biriga yaqin bo'lsa hosil bo'lishi mumkin.
Kirish qattiq eritmalari – boshqa moddaning(erituvchining) kristallik panjarasi tugunlari oraligiga bir moddaning zarrachalarini joylash yo’li bilan hosil qilinadi(1 -rasm, v). Bunday eritmalar agar kiritiladigan modda zarrachalarining o’lchami erituvchi modda zarrachalari o’lchamidan kichik bo’lsa hosil bo’ladi.
Ajratib olish qattiq eritmalari - kamroq tarqalgan. Ular ba'zi atomlar kristall uyadan chiqib ketganda olinadi, shuning uchun bu eritmalarni ba'zan nuqsonli panjarali qattiq eritmalar deyiladi(1 -rasm, g).
Eritmalarning shakllanishi nazariyalari. Ilm -fan taraqqiyoti jarayonida eritmalarning mohiyatiga ikkita nuqtai nazar bildirildi:
Fizik nazariya (S. Arrenius, V. Ostvald, J. Vant - Goff) eritish jarayonini eriydigan zarrachalarning erituvchi hajmida bir tekis taqsimlanishining mexanik jarayoni deb hisoblagan.
Kimyoviy nazariya (1887 yilda D. I. Mendeleyev, keyin I.A.Kablukov, N.S.Kurnakov) eritmalarni erituvchi, eriydigan moddalar zarralaridan hosil bo’lib, ular orasida hosil bo’lgan beqaror kimyoviy birikmalardan iborat tizimlar sifatida ko’radi.
Zamonaviy eritish nazariyasi fizik -kimyoviy nuqtai nazarni birlashtiradi va eritish jarayonini ikki bosqichdan iborat murakkab fizik -kimyoviy jarayon sifatida aniqlashga imkon beradi:
a) suv molekulalari moddaning molekulalarini o'rab, gidrat va solvatlarni hosil qiladigan hidratsiya (solvatsiya) bosqichi.
b) eritish bosqichi, uning davomida tizimning turli qismlarida gidratlarning (solvatlarning) diffuztarqalishi sodir bo'lib, uni bir hil holga keltiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
Eruvchanlik. Eruvchanlik - 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy...

|
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
bet | 12/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #236529 |
Bog'liq 2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta\'siri qoEruvchanlik. Eruvchanlik - bu moddaning ma'lum bir erituvchida erishi qobiliyati.
Miqdoriy jihatdan eruvchanlik ma'lum bir haroratda 100 g erituvchida erishi mumkin bo'lgan gramm sonida ifodalanadi. Amalda qattiq jismlarning eruvchanligi eruvchanlik koeffitsienti = modda ∙ 100/m erituvchi bilan ifodalanadi. Suvda eruvchanligi bo'yicha eritmalar quyidagi eritmalarga bo’linadi:
a)yaxshi eriydigan - 10 g dan ortiq modda 100 g suvda eriydi;
b) ozgina eriydigan - 1 g dan kam modda 100 g suvda eriydi;
v) amalda erimaydigan - 0,1 g dan kam modda 100 g suvda eriydi.
Moddaning eruvchanligining o'lchovi uning to'yingan eritmasining kontsentratsiyasi hisoblanadi. Eritmalar to'yinmagan, to'yingan va o’ta to’yingan to'yingan bo’ladi.
To'yinmagan eritma - bu ma'lum bir haroratda yana modda eriydigan eritma.
Eritma erigan modda bilan muvozanatda bo'lsa, to'yingan deyiladi, ya'ni, to'yingan eritma berilgan sharoitda moddaning maksimal tarkibini o'z ichiga oladi. Bu dinamik muvozanat tizimi bo'lib, unda erish jarayonining tezligi kristallanish jarayonining tezligiga teng bo'ladi (eritmadan eritmaning cho'kishi).
O’ta to'yingan eritma - bu eruvchanligi bilan aniqlanganidan ko'ra ko'proq moddalarni o'z ichiga olgan eritma. Bu eritmalar maxsus sharoitda tayyorlanadi, ular juda beqaror, tezda to'yingan bo'lib qoladi.
Erish qobiliyati quyidagilarga bog'liq:
1 Modda va erituvchining tabiati.
2. Haroratga.
Bu erda:
a) qattiq va suyuqlikning eruvchanligi, qoida tariqasida, haroratning oshishi bilan ortadi.
Gazlarning eruvchanligi harorat oshishi bilan kamayadi, faqat gazlarning suyuqlikdagi eruvchanligi bosimga bog'liq, qattiq moddalarning eruvchanligi esa unga bog'liq emas.
Suyuqlikdagi gazlarning eruvchanligiga bosimning ta'sirini Genri qonuni ifodalaydi: Berilgan suyuqlik hajmida doimiy haroratda erigan gazning massasi gazning partsial(qisman) bosimiga to'g'ri proportsionaldir:
C = k∙p, (1)
bu erda
C - to'yingan eritmadagi gazning massaviy kontsentratsiyasi;
k – proportsionallik (mutanosiblik) koeffitsienti, Genri doimiysi deb ataladi;
p – partsial(qisman) bosim.
Ammo shuni ta'kidlash kerakki, gazlar agar bu holda ular erituvchi bilan kimyoviy ta'sirga kirishmasa Genri qonuniga unchalik yuqori bosim ostida bo'ysunmaydi.
Agar suyuqlik ustida gazlar aralashmasi bo'lsa, u holda har bir gaz partsial(qisman) bosimiga mutanosib holda eriydi (Genri-Dalton qonuni).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2. Kimyoviy muvozanat. Le-Shatel’e prinsipi. Massalar ta'siri qonuni va uning amaliy qo'llanilishi. Geterogen sistemalar uchun fazalar qoidasi
|
Multiplexed Information and Computing Service - bet 3

|
Multiplexed Information and Computing Service
|
bet | 3/3 | Sana | 25.03.2020 | Hajmi | 135,03 Kb. | | #8778 |
°TENDENCIAS ACTUALES DEL SOFTWARE
En la actualidad hay muchos movimientos y proyectos de ley para implementar el software libre. Varios países del mundo se han agrupado para promover la aplicación del software libre. Entre las tendencias actuales más importantes se puede citar el país de Noruega exactamente la ciudad Bergen, en donde se implementó el sistema operativo Linux de Novell, el cual les ha proporcionado a dicha ciudad beneficios tecnológicos, mayor libertad en la elección de los sistemas operativos, más eficiencia operativa y ahorro de costo que beneficiaron a los ciudadanos. Alemania en la ciudad de Múnich, cuando tomaron la decisión de implementar Linux, el presidente de Microsoft lo intento impedir, ofreciendo un 15% de descuento por todas las licencias de windows, sin embargo hicieron caso omiso y se decidieron por la instalación de Linux. En Venezuela en el gobierno del Presidente Hugo Chávez en el año 2004 se decreta la implementación del software libre para todos los organismos y dependencias de la administración pública, con el propósito de bajar los costos por el pago de las licencias de software privativo y por la libertad tecnológica. Los países Corea del Sur, Japón y China ya han migrado miles de computadoras que usan software de Microsoft hacia software libre. En la actualidad estos países están desarrollando una distribución de Linux.
°CLASIFICACION DEL SOFTWARE:
-Software de sistema: ayuda a funcionar al hardware y a la computadora. Incluye el sistema operativo, controladores de dispositivos, herramientas de diagnóstico, servidores, sistema de ventanas, utilidades y más. Su propósito es evitar lo más posible los detalles complejos de la computación, especialmente la memoria y el hardware.
-Software de programación: provee herramientas de asistencia al programador. Incluye editores de texto, compiladores, intérprete de instrucciones, enlazadores, debuggers, etc.
-Software de aplicación: permite a los usuarios finales hacer determinadas tareas.
El software se crea a través de la programación.
TECNOLOGIAS USADAS PARA LAS EMPRESAS
las principales herramientas que se usan son herramientas de trabajo y productividad (office) antivirus y sitios web.
EJEMPLOS DE SOFTWARE
°SOFTWARE PARA COLEGIOS
-Todo a través de internet: Informes Boletines, Pagos, Estudiantes.
°SOFTWARE DE KIOSKO
-Programa de navegación para kiosco Monitoreo de kioscos
°SOFTWARE DE MANTENIMIENTO
-La Solución Total de Mantenimiento - Pruébalo Gratis - 8000 usuarios
°SISTEMA POST – SOFTWARE POST
-Supermercados, restaurantes, ropa, etc.… Remate combos pos 30%-licencia 25%-
|
| |
Suyuqliklarning o'zaro eruvchanligi

Suyuqliklarning o'zaro eruvchanligi. Suyuqlikning tabiatiga qarab, ular har qanday nisbatda aralashishi mumkin (bu holda ularni cheksiz o'zaro eruvchanlik haqida gapiriladi), amalda bir -birida erimaydi yoki cheklangan eruvchanlikka ega. Keling, misol sifatida anilin - suv tizimidan foydalangan holda keyingi holatni ko'rib chiqaylik.
Agar siz taxminan teng miqdorda suv va anilinni aralashtirsangiz, tizim ikki qatlamli suyuqlikdan iborat bo'ladi; yuqori qavat anilinning suvdagi eritmasi, pastki qismi - anilindagi suv eritmasi. Har bir harorat uchun ikkala eritma ham har bir komponentning miqdoridan qat'i nazar, qat'iy belgilangan muvozanat tarkibiga ega bo’ladi.
1-rasm. Anilin - suv tizimining eruvchanligi diagrammasi.
Eritmalar kontsentratsiyasining haroratga bog'liqligi odatda o'zaro eruvchanlik diagrammasi yordamida grafik tarzda tasvirlanadi. Anilin-suv tizimining sxemasi 1- rasmda ko'rsatilgan. Egri chiziq ostidagi maydon - suyuqliklarni qatlamlanish maydoni. Haroratning oshishi har bir eritmaning kontsentratsiyasining oshishiga (o'zaro eruvchanlikning oshishiga) olib keladi va ma'lum bir haroratda qatlamlanish harorati deyiladi (1-rasmda Tkr), suv va anilinning o'zaro eruvchanligi cheksiz bo'ladi.
Anilin-suv tizimi yuqori kritik haroratli qatlamlanish deb ataladigan tizimlarga kiritiladi; haroratning oshishi komponentlarning o'zaro eruvchanligining pasayishiga olib keladigan tizimlar ham mavjud.
Qattiq moddalarning suyuqlikda eruvchanligi. Suyuqlikdagi qattiq moddalarning eruvchanligi moddalarning tabiati bilan belgilanadi va qoida tariqasida haroratga sezilarli darajada bog'liq; qattiq moddalarning eruvchanligi haqidagi ma'lumotlar butunlay eksperimental ma'lumotlarga asoslangan. Eruvchanlik haqidagi eksperimental ma'lumotlarning sifat jihatidan umumlashtirilishi " o'xshashda o'xshash" tamoyilidir: qutbli erituvchilar qutbli moddalarni yaxshi eritadi, polyar bo'lmagan moddalarni yomon eritadi va aksincha.
Eruvchanlik S ning haroratga bog'liqligi odatda grafikda eruvchanlik egri chizigi shaklida tasvirlanadi (2 -rasm). Suyuqlikdagi qattiq moddalarning erishi issiqligi ham ijobiy, ham manfiy bo'lishi mumkinligi sababli, harorat oshishi bilan eruvchanligi oshishi yoki kamayishi mumkin (Le Shatel’e - Brown printsipiga ko'ra).
Suyuq, gazsimon va qattiq eritmalar bo’ladi. O'z navbatida, masalan, qattiq eritmalar almashtirish, ayirish, kiritish(implantatsiya) eritmalariga bo'linadi. Shuningdek, eritmalar ideal, o'ta suyultirilgan, noideal(nomukammal-real)ga bo'linadi. Eritmaning muhim xususiyati uning tarkibi yoki konsentratsiyasi hisoblanadi.
2-rasm. Ayrim tuzlarning suvda eruvchanligi
1 – КNО3; 2 – Nа2SО4∙10Н2О; 3 – Nа2SО4; 4 – Ва(NО3)2.
Qattiq eritmalar suyuq eritmalarning kristallanishi paytida yoki gazlarning qattiq moddalarda erishi paytida hosil bo'ladi. Qattiq eritmalar, o'z navbatida, quyidagilarga bo'linadi:
1-rasm. Qattiq eritmalardagi atomlarning joylashish sxemasi: sof komponent (a); o’rin olish qattiq eritmalari (b); kirish qattiq eritmalari (c); ajratib olish qattiq eritmalari (g)
|
Usmonova yulduzning

|
Usmonova yulduzning
|
bet | 1/4 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 13,33 Kb. | | #140095 |
Bog'liq Fanidan tayyorlagan taqdimot ishi maktabgacha yoshdagi bolalarni-kompy.info (1)
Fanidan tayyorlagan taqdimot ishi maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama rivojlantirishda va ularni maktabga
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
IJTIMOIY FANLAR FAKULTETI
maktabgacha TA’LIM YO’NALISHI
3-BOSQICH 311-GURUH TALABASI
USMONOVA YULDUZNING
Matematik tasavvurlarni shakllantirish nazariyasi va texnologiyasi
FANIDAN TAYYORLAGAN
TAQDIMOT ISHI
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI HAR TOMONLAMA RIVOJLANTIRISHDA VA ULARNI MAKTABGA TAYYORLASHDA MATEMATIK BILIMLARNING ROLI
REJA:
1. Maktabgacha ta‟lim muassasasining har xil yosh guruhlarida elementar matematik tasavvurlarni rivojlantirishga oid ishlarni tashkil qilish.
va ularni
amalda qo„llash.
Kichik guruhda elementar matematik tasavvurlarga bag„ishlangan mashg„ulotlarda o„qitish ayoniy ta‟sir xarakterida bo„lishi kerak. Bolalar bilimlarni tarbiyachining harakatlarini, uning tushuntirish va ko„rsatmalarini idrok qilish asosida, shuningdek, didaktik materiallar bilan mustaqil ishlash vositasida o„zlashtiradilar.
O‘rta guruh
O„rta guruhda mashg„ulotlar sentabr oyidan boshlab, haftasiga 1 marta o„tkaziladi. Mashgulot 20 daqiqa davom etadi. Yil davomida 36 ta mashg„ulot o„tkaziladi.
Bolalar harakatli-ko„rsatmali shaklda berilgan o„quv materiallarini yaxshi o„zlashtiradi. 5 yoshga
qadam qo„ygan bolalarni o„qitishda didaktik o„yinlardan keng foydalanish kerak. Topshiriqlarniig bajarilish jarayonida o„qituvchi bolalarni o„z harakatlarini (nima qilganlarini va qanday qilganlarini,
natijada nima hosil bo„lganini) tushuntirib berishga undaydi.
Birinchi mashg„ulotlardan boshlaboq bolalarga mos muammo xarakteridagi masalan, mashina qaysi darvozadan o„tdi (o„tmadi)? Nega? Kimning uyi (stoli, karavoti) baland (past)? Nega? Ayiqlarga kursilar, olmaxonlarga yong„oqlar, bolalarga bayroqchalar yetadimi? kabi masalalarni berish kerak.
O„qitishda bolalarning emotsional kayfiyati, qiziqtirilganliklari katta mashg„ulotlarda rangli ko„rgazmali qo„llanmalardan, turli didaktik materiallardan foydalanish kerak.
|
| |
Multiplexed Information and Computing Service - bet 2

Multiplexed Information and Computing Service
Download
135,03 Kb.
bet
2/3
Sana
25.03.2020
Hajmi
135,03 Kb.
#8778
1
2
3
- Aplicaciones:
Son programas informáticos que tratan de resolver necesidades concretar del usuario, como por ejemplo: escribir, dibujar, escuchar música,...
Download
135,03 Kb.
1
2
3
Download
135,03 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Multiplexed Information and Computing Service
Download
135,03 Kb.
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish asoslari

O`ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI
OLIY VA O`RTA MAХSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
“MASHINASOZLIK TЕХNOLOGIYASI”
kafеdrasi
“ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI
AVTOMATLASHTIRISH ASOSLARI”
fanidan
amaliy mashg`ulotlarini bajarish bo`yicha
uslubiy ko`rsatma
ANDIJON – 2018
«TASDIQLANGAN»
Andijon mashinasozlik instituti
ilmiy – uslubiy kеngashida
ko`rib chiqilgan va ma’qullangan
Kengash raisi _______________Q. Ermatov
«______»__________________2018 yil.
«MA’QULLANGAN»
«Texnologiya » fakulteti
ilmiy kengashida muhokama
qilingan va ma`qullangan
Kengash raisi _______________ M-A. Eshonov
«______»__________________2018 yil.
“TAVSIYA ETILGAN”
« Mashinasozlik tехnologiyasi » kafеdrasining
majlisida muhokama qilingan va ma’qullangan
Kafеdra mudiri:_____________Х.U.Akbarov
Bayonnoma № “___” “__” “_____________” 2018 y.
Tuzuvchilar:
1.
F.Z. Mamadaliyev, B.N. Nabiyev – Andijon mashinasozlik instituti
«Mashinasozlik texnologiyasi» kafedrasi assistentlari.
Taqrizchilar:
1.
T. Almatayev – Andijon mashinasozlik instituti “Avtomobilsozlik” kafеdrasi
mudiri, t.f.n., dotsеnti.
2.
A.S. Ahunjonov – “Andijonmash” OAJ Bosh dirеktor oʻrinbosari.
AMALIY MASHG‘ULOT №1
ELEKTROMAGNIT YURITMANI VIBRATSION YUKLASH QURILMA
|
20 й Ro'yxatga olindi №

|
20 й Ro'yxatga olindi №
|
bet | 1/10 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 487,12 Kb. | | #240642 |
Bog'liq 1KURS ISHI-DAVLAT, TIJORAT BANKLARI, KORXONALAR VA BOSHQALAR PUL BOZORI ISHTIROKCHISI SIFATIDA
“_________________________________
|
______________________” kafedrasi
|
Ro'yxatga olindi №
«____» _______20__ й
|
Ro'yxatga olindi №
«____» _______20__й
|
“________________________________________________” FAKULTETI
“__________________________________________________________”
Fanidan
KURS ISHI
MAVZU: DAVLAT, TIJORAT BANKLARI, KORXONALAR VA BOSHQALAR PUL BOZORI ISHTIROKCHISI SIFATIDA
Ilmiy rahbar:_________________________________________________
(lavozim, FISh)
Bajardi: _____________________________________________________
(kurs, guruh, FISh)
Komissiya a’zolari: ____________________________
_________________________
___________________________
Himoya natijasi: «_____» baho «___» ______________ 20__й.
Toshkent – 2024
MAVZU: DAVLAT, TIJORAT BANKLARI, KORXONALAR VA BOSHQALAR PUL BOZORI ISHTIROKCHISI SIFATIDA
MUNDARIJA:
KIRISH…………………………………………………………...…….3
I BOB. PUL BOZORI ISHTIROKCHILARI……………………….5
1.1. Pul bozori va unda tijorat banklarining tutgan o`rni..…......5
1.2. Pul bozori rivojlanishining o`ziga xos xususiyatlari va unda davlat, tijorat banklari va korxonalarning tutgan o`rni………...…12
II BOB. PUL BOZORI OPERATSIYALARI…………….…….…..18
2.1. Pul bozorining tarkibi va funksiyalari……………..….……18
2.2. Pul bozorining asosiy vazifasi va muvozanati………...……22
|
| |