nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Protection, security, lock out

целостности, доступности и, если нужно, конфиденциальности
информации и ресурсов, используемых для ввода, хранения,
обработки и передачи данных.
Axborotni himoyalash
- axborot xavfsizligini ta’minlashga
yo‘naltirilgan tadbirlar kompleksi. Amalda axborotni himoyalash
deganda ma’lumotlami kiritish, saqlash, ishlash va uzatishda uning
yaxlitligini, foydalanuvchanligini va agar kerak bo‘Isa, axborot va
resurslaming konfidensialligini madadlash tushuniladi.
Information protection
- includes a complex of the actions
aimed at providing information security. In practice is understood as
maintenance of integrity, availability and if it is necessary,
confidentiality of information and the resources used for input,
storage, and processing and data transmission.
O‘t o‘chiruvchilarning professional harakatlari

olish uchun suv pardalari ishlatiladi. YOnayotgan ob’ekt yaqinida joylashgan
uskunalar va metall konstruktsiyalar suv bilan sovutiladi (kuchlanishni tarmoqdan
uzilganidan keyin).
Ta’kidlash joizki, Favqulodda vaziyatlar vazirligining yong‘in bo‘linmalari,
idoraviy yong‘in brigadasi va elektr qurilmalariga xizmat ko‘rsatuvchi ishchi-
xodimlarga elektr jihozlari bilan mustaqil ravishda o‘chirish va boshqa
operatsiyalarni bajarish taqiqlanadi. Qanday bo‘lmasin, transformatorni o‘chirishda
birinchi navbatda uni yuqori va past kuchlanishli tomonlardagi tarmoqdan uzish,
qoldiq kuchlanishni olib tashlash va erga ulashdir.
Yog‘ mahsulotlari yonishining o‘ziga xos xususiyatlari
Odatda, transformatordan va elektron jihozlardandan yog‘ to‘kilishi yong‘in
va portlash shaklida sodir bo‘ladi - bu o‘t o‘chiruvchilar
tomonidan hisobga
olinishi kerak. YOg‘ transformatorning tomiga to‘kilishi natijasida yonish jarayoni
yuz bersa , uni suv purkagich, havo-mexanik ko‘pik yoki kukun aralashmalari
bilan bartaraf etish kerak. Agar pastki qismdagi transformator korpusi
shikastlangan bo‘lsa va uning ostida yonish sodir bo‘lsa, u holda o‘chirish uchun
ko‘pik ishlatiladi.YOpiq kameralaridagi transformatorlarning yong‘inlari
xuddi
shu tarzda o‘chiriladi, ammo bundan tashqari,yopiq kamera hajmini ko‘pik, bug
yoki inert gaz bilan to‘ldirish mumkin. Bunday holda, hujayralar ochilmaydi va o‘t
o‘chiruvchi vosita ilgari ochilgan shamollatish panjara orqali kiritiladi. Ba’zi
hollarda transformatorlarning yong‘inlarini suv bilan o‘chirish, yong‘inga qarshi
suv ta’minoti tizimini qurish mumkin emasligi yoki katta xarajatlar tufayli olib
tashlanadi. Keyin quruq kukunli vositalar eng samarali hisoblanadi.
Криптографическая защита информации

субъектов (потребителей), не имеющих права доступа к этой
информации.
Axborotni fosh qilinishdan himoyalash
- himoyalanuvchi
axborotni, ushbu axborotdan foydalanish huquqiga ega bo‘lmagan
manfaatdor subyektlarga (iste’molchilarga) ruxsatsiz yetkazishni
bartaraf etishga yo‘naltirilgan axborot himoyasi.
Information security from disclosure
- the information secu
rity directed on prevention of unauthorized finishing of protected
information to interested subjects (consumers), not having right of
access to this information.
Защита информации от технических разведок
- дея
тельность, направленная на предотвращение или существенное
снижение возможностей технических разведок по получению
разведывательной информации путем разработки и реализации
системы защиты.
bir faktorli - S. K. Ganiyev

|
S. K. Ganiyevbir faktorli
deb yuritiladi.
Autentifikatsiya jarayonida bir necha faktor ishlatilsa, bunday
autentifikatsiya
ко ‘p faktorli
deb yuritiladi. Masalan, autentifikat
siya jarayonida foydalanuvchi smart-kartadan va qo‘shimcha parol-
dan (yoki PIN-koddan) foydalanishi lozim. Ikki faktorli va uch
faktorli autentifikatsiya tushunchalari ham ishlatiladi.
NCSC-TG-017 hujjatda ko‘p faktorli autentifikatsiya turlari
uchun 1,2 xilli, 2,3 xilli va 1,2,3 xilli autentifikatsiya atamalari ki-
ritilgan. 1,2 xilli autentifikatsiya
(bir ikki xilli autentifikatsiya
deb
yuritiladi), masalan, autentifikatsiyaning ikki faktorini ishlatadi: bi
rinchi (bir narsani bilish asosida) va ikkinchi (bir narsaga egaligi
asosida).
1,2,3 xilli autentifikatsiya
(bir ikki uch xilli autentifikatsiya
deb
yuritiladi), autentifikatsiyaning uchta faktorining kombinasiyasini
ishlatadi (bir narsa bilish asosida, bir narsaga egaligi asosida va
qandaydir daxlsiz xarakteristikalar asosida).
Agar autentifikatsiyalashda bir omilli autentifikatsiya ishlatilsa
bunday autentifikatsiya zaif hisoblanadi. Shu sababli, xavfsizlikning
yuqori darajasini ta’minlash uchun ko‘p faktorli autentifikatsiyadan
foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Bankomatdan foydalanuvchini haqiqiyligini tasdiqlashda ikki
faktorli autentifikatsiya keng tarqalgan. Bu bir vaqtda magnit
hoshiyali karta va PIN-kod ishlatiladi.
Parol -
foydalanuvchi hamda uning axborot almashinuvidagi
sherigi biladigan narsa. 0 ‘zaro autentifikatsiya uchun foydalanuvchi
va uning sherigi o‘rtasida parol almashinishi mumkin. Plastik karta
va smart-karta egasini autentifikatsiyasida shaxsiy identifikatsiya
nomeri PIN sinalgan usul hisoblanadi. PIN - kodning maxfiy
qiymati faqat karta egasiga ma’lum bo‘lishi shart.
|
| |
Antuan DE SENT-EKZYUPERI - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 124/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiAntuan DE SENT-EKZYUPERI (1900 -1944) mavzusi o`qituvchi va o`quvchi o`rtasida harakat bajaruvchisi munosabatni taxlil qilish
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Metod: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy
Usul: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash
Shakl: yakka va guruhlarga ishlash
Vosita: Darslik? Testlar? Jadavallar, audio va video materilalar, didaktik va tarqatma materiallar
Nazorat: Savol-javob test. (Insho, bayon, matn yaratish)
Baholash: 5 balli tizim asosida
|
|
Kutiladigan natija
|
O`qituvchi: Mavzuni qisqa vaqt ichida o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishlariga erishaman, o`quvchi faolligini oshiraman, o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otaman, o`quvchilarga mustaqil o`rganish va hotirasida saqlash boshqalarga etkaza olish, savol berish va savollarga to`g`ri javoblarga o`rgataman.
O`quvchi: O`quvchilar mavzu yuzasidan bilim va ko`nikma hosil qiladilar, mustaqil fikrlay oladilar, nutqi rivojlanadi, qisqa vaqt ichida ma’lumotlarga ega bo`ladilar
|
|
Kelgusi rejalar
|
O`qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va darsga tatbiq etish, takomillashtirish, AKT vositalaridan unumli foydalanish yo`llarini o`rganish, o`z ustida ishash
O`quvchi: Mustaqil tadqiqot, izlanishni yo`lga q`oyadi, o`z fikrini savodli ifodalay olish va do`stlarini fikrini hurmat qilishga o`rganish, mavzu asosida qo`shimcha materiallar izlab topishga harakat qilish, ularni o`rganish. Do`stona muhitda hamkorlikda ishlash ko`nikmasini shakllantirish
|
|
Uyga vazifa
|
Mavzuni o`qib o`rganib kelish
|
Darsning texnik chizmasi:
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism:
a)Salomlashish,
b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash
c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
|
| |
Tanlangan shifrmatn yordamida fosh etish

Fosh etish murakkabligini quyidagi
koeffitsientlar yordamida
o‘lchash mumkin:
- ma’lumotlar murakkabligi. Fosh etish amalining kirish
yo‘lida foydalaniladigan ma’lumotlar hajmi;
- ishlash murakkabligi. Fosh etish uchun kerakli vaqt.
Ko‘pincha ish koeffitsienti deb yuritiladi;
- xotiraga talablar. Fosh etishga kerakli xotira sig‘imi.
Fosh etishning ba’zi amallari uchun koeffitsientlaming o‘zaro
aloqasi joiz hisoblanadi: tezroq fosh etishga xotiraga talablami
kuchaytirish evaziga erishish mumkin.
Murakkablik talaygina kattalik orqali ifodalanadi.
Muayyan
algoritm uchun ishlash murakkabligi 2128 ni tashkil etsa, algoritmni
fosh etish uchun 2128 ta amal kerak bo‘ladi (ushbu amallar murak-
kab va davomli bo‘lishi mumkin). Masalan, agar hisoblash quvvati
sekundiga million amal bajarsa va masalani yechish uchun million
parallel
protsessor ishlatilsa, kalitga ega bo‘lish uchun 1019 yildan
ko‘proq vaqt talab etiladi. Bu koinot mavjud bo‘lgan vaqtdan
million marta ko‘pdir.
Fosh etish murakkabligi o‘zgarmay qolganida kompyuter quv
vati oshib boradi. Oxirgi 50 yil mobaynida hisoblash
quvvati niho-
yatda oshib ketdi va ushbu tendensiya davom etishiga shubha yo‘q.
Aksariyat kriptografik usullar parallel kompyuterlar uchun yaroqli
hisoblanadi: masalan, milliard kichik fragmentlarga ajratiladiki,
ulami yechish uchun protsessorlararo ta’siming keragi boimaydi.
Kriptotizimlarni sindirishga bardoshli loyihalashda hisoblash vosita-
lari kelajagini hisobga olish zarur.
Nazorat savollari:
1. Kriptotahlil tushunchasi.
2. Kripotahlil usullarini sanab bering.
3. Tahlillash murakkabligini qanday koeffitsientlar yordamida
o‘lchash mumkin.
130
Kartografik ma’lumotlarni generalizatsiyalash

|
Kartografik ma’lumotlarni generalizatsiyalash
|
bet | 87/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Kartografik ma’lumotlarni generalizatsiyalash
GATda turli xil geografik ma’lumotlar boʻlishi turli toifadagi foydalanuvchilar boʻlishiga olib keldi. Bu foydalanuvchilar foydalanish maqsadiga koʻra ma’lumotlarni turli xil koʻrinish, format va umumlashgan yoki yanada batafsilroq tarzda olishni istashadi. Generalizatsiya tushunchasi mana shu maqsadlarni amalga oshirish uchun paydo boʻlgan. Bu soʻzni oʻzbekchaga tarjima qiladigan boʻlsak, umumlashtirish degan ma’no kelib chiqadi. Foydalanuvchilar maqsadlariga misol keltiradigan boʻlsak, masalan, sayyohlar odatda kartada tarixiy joylar, aniq manzillar, turli xizmat koʻrsatish joylari kabi belgilarni izlashadi. Ular uchun batafsil ma’lumot yoki yoʻlning aniq koʻrinishi, bino va inshootning aniq arxitekturasi mutlaqo qiziq emas. Shuning uchun GATda raqamli kartalar ustidan generalizatsiya operatsiyasi amalga oshiriladi va bunda talab qilinayotgan ma’lumot foydalanuvchi hamda uning talabi hisobga olinib bajariladi. Yanada soddaroq tushuntiradigan boʻlsak, masalan, biror-bir manzilga olib boruvchi yoʻl toʻgʻri boʻlmasdan, har xil burilishlar va egri chiziq koʻrinishida boʻlishi mumkin. Lekin haydovchilarni kartada bu yoʻlning batafsil shakli emas, balki qaysi yoʻl eng qisqaligi va yetkazib borish imkoniyati qiziqtiradi. Shunday paytlarda bunday egri chiziqlar toʻgʻri chiziqlar shakliga keltirilib soddalashtiriladi. Bu soddalashtirish foydalanuvchi uchun muhim ahamiyatga ega boʻlmaydi (5.19-rasm). Sizda: “Demak, raqamli kartada barcha
chiziqli, nuqtali va maydonli shakllarni shu yoʻl bilan soddalashtirish kerak ekan- da”, degan haqli savol paydo boʻlishi mumkin. Bu faraz toʻgʻri emas, agar yoʻl qurilishi tashkilotlari uchun oʻsha joyning kartasi kerak boʻlsa (masalan, yangi yoʻlni loyihalash maqsadlari uchun), u holda yoʻlning batafsil, ya’ni barcha tafsilotlari kiritilgan boʻlishi lozim. Demak, yuqoridagilardan shuni xulosa qilishimiz kerakki, generalizatsiya operatsiyasi barcha GAT jarayonlarida ham qoʻllanilmaydi, balki foydalanuvchi talabiga mos holda bajariladi.
5.19-rasm. Generalizatsiyalangan tasvir (Manba: Internet)
|
| |
Raqamli kartalarni ishlab chiqarish

|
Raqamli kartalarni ishlab chiqarish
|
bet | 84/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar biRaqamli kartalarni ishlab chiqarish qoidalari Raqamlashtirish (digitizing) – oddiy (analog) ma’lumotlarni kompyuter
tizimida saqlay oladigan raqamli koʻrinishga keltirish jarayonidir. Raqamlashtirishda digitayzer (raqamlovchi) (5.14-rasm), GATdagi dasturiy ta’minotlar, skanerlar va boshqa raqamlovchi qurilmalar qoʻllaniladi.
5.14-rasm. Kichik raqamlovchi interaktiv doska (Manba:Samardak, 2005)
Raqamli karta (numerical, digital map) – kartalarni proyeksiyalashda, koordinata va balandlik sistemasini aniqlashda qabul qilingan kartografik generalizatsiyalash qonunlari asosida tashkil etilgan yuzaning raqamli modeli. Boshqacha aytganda, raqamli karta bu raqamli kartografik ma’lumotdir. Raqamli karta kartografiyalash, karta aniqligi, generalizatsiya, shartli belgilar tizimining barcha me’yorlari va qoidalari asosida yaratiladi. Raqamli karta oddiy qogʻozli, kompyuter va elektron karta yaratishda asos boʻlib xizmat qiladi hamda kartografik ma’lumotlar bazasi tarkibiga kiradi. Shu bilan birga GAT ta’minotining muhim elementlaridan hisoblanib, bir vaqtning oʻzida GAT jarayonlarining natijasi ham boʻlishi mumkin.
Kartografik axborotlarni tasvirlash qoidalari obyektlarning uzoq-yaqin joylashuviga qarab masshtablarda koʻrsatiladi va shartli belgilarga koʻra belgilanadi. Bu qoida shartli belgilar tizimi va shu bilan birga raqamli topokartalarni yaratish usullari va texnik vositalari asosida ishlab chiqilgan.
Raqamli tasvirlashning eng koʻp ishlatiladiganlari bu obyekt kodi, metrik tasvirlanishi, obyektning topokartada ayni masshtabda joylashganligi xarakteristikasi va koʻpincha obyektning semantikasidir.
Obyektni metrik tasvirlash ikki xil vazifani bajaradi:
obyektning fazoviy holatini joylashtirish (fixings);
qoʻshimcha axborot bilan ta’minlash (masalan, suv ayri chizigʻini relyeflarda koʻrsatish).
Obyektlar xarakteriga koʻra quyidagicha tasvirlanadi:
diskret obyekt – bir nuqtali;
shartli-chiziqli obyekt – ikki nuqtali;
chiziqli va maydonli obyekt – koordinatalariga koʻra; maydonli obyektda oxirgi nuqta oʻz oʻrnida birinchi boʻlib ham keladi.
Chiziqli obyektlar ham berilgan yoʻnalishiga qarab ikki guruhga boʻlinadi:
toʻgʻri va har qanday yoʻnalishda (masalan, yoʻl);
faqat balandlikni yoki relyefni tasvirlaydigan (masalan gorizontallar, suv ayri chiziqlari va boshq.).
|
| |
Generalizatsiya - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 88/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar biGeneralizatsiya (generalization) bu kichik masshtabdagi geotasvirlarning oʻrganilganligi va kattaroq masshtabga oʻtkazib umumlashtirish operatsiyasidir.
Kartografik generalizatsiya (cartographic generalization) – bu kartograf tomonidan me’yorlar va qoidalar asosida kartadagi obyektlarni umumlashtirish yoki tanlash va shu bilan birga kartadagi mayda obyektlarni kattalashtirib koʻrsatgan holda tasvirlanayotgan obyektlarni son va sifat jihatdan umumlashtirish jarayonidir. Generalizatsiya jarayoni interaktiv, avtomatik yoki mexanik jihatdan amalga oshirilishi mumkin. Interaktiv va avtomatik jarayonda umumlashtirish jarayoni dastur xotirasiga kiritilgan maxsus algoritmlar asosida amalga oshiriladi.
Fazoviy ma’lumotlar generalizatsiyasi (spatial data generalization) – bu GATdagi fazoviy obyektlar toʻgʻrisidagi pozitsion yoki atribut ma’lumotlarni
interaktiv va avtomatik rejimda generalizatsiya operatorlarini qoʻllagan holda umumlashtiradi.
Yuqorida ta’kidlangan qonun-qoidalar bir necha turda boʻlishi mumkin va ulardan eng koʻp qoʻllaniladiganlari quyidagilardir: soddalashtirish (simplification), tekislash (smoothing), chiziqlarni ingichkalashtirish (line thinning), agregatsiyalash (aggregation), poligonli obyektlarni birlashtirish (amalgation), chiziqli obyektlarni birlashtirish (merging), buzilish (collapse), tozalash (refinement), shakl yoki oʻlchamni kattalashtirsh (exaggeration), mukammallashtirish (enhancement), qoʻshib olish (displacement).
Yuqoridagi qonun-qoidalar asosida umumlashtirish ishini olib borishda interaktiv yoki avtomatik jarayondagi generalizatsiya ishlari talab etiladi. Chunki amaliyotda umumlashtirish ishlarini amalga oshirish qiyin. Avtomatik rejimda obyektlarning tasnifi, me’yoriy tanlovi, chiziqli, konturli, maydonli obyektlarning umumlashtirilishi amalga oshiriladi. Interaktiv rejimda qoʻshimcha ma’lumotlarni hamda avtomatik rejimda bajarilgan ishlarni toʻliq yetkazib berish va nazorat qilish ishlari bajariladi. Interaktiv rejim bu yarim avtomatlashgan rejim hisoblanadi. Hozirgi kunda kartografik tasvirlarni umumlashtirish ishlarining kartografik ekspert tizimlari orqali amalga oshirilishi keng ravishda qoʻllanilmoqda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
Faylga kirish mexanizmlari

|
Faylga kirish mexanizmlari
|
bet | 99/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Operatsion tizimlarda fayllarga kirishning uchta usuli mavjud:
Ketma-ket kirish;
To‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish;
Indeksli ketma-ket kirish.
Ketma-ket kirish - bu fayllarga kirishning ma’lum bir ketma- ketlikda amalga oshirilishi, ya’ni fayldagi ma’lumotlar ketma-ket tartibda qayta ishlanadi. Misol uchun, kompilyator odatda ushbu usulda fayllarga kirishga ruhsat oladi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish - har bir yozuv faylda o‘zining manzillariga ega bo‘lib, undan foydalanib fayllarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘qish yoki yozish uchun kirish mumkin. Yozuvlar faylda hech qanday ketma-ketlikda bo‘lishi shart emas va ular qo‘shni tashuvchi joylarda bo‘lmasligi kerak.
Indeksli ketma-ket kirish – ushbu mexanizm ham fayllarga ketma-ket kirishga asoslangan. Ushbu usul turli xil bloklar uchun ko‘rsatgichlarni o‘z ichiga olgan fayl uchun indeksni yaratadi. Fayldagi yozuvni topish uchun avval indeks ketma-ketlikda izlanadi, so‘ng uning ko‘rsatgichi yordamida faylga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish amalga oshiriladi.
Fayllarni fizik tashkil etish, ularni o‘qish va yozish usullari
Fayl tizimlarini fizik tashkil etilishi
Foydalanuvchi fayl tizimi to‘g‘risida kamdan kam holatda fayllar umumiy tartibda saqlaniladigan ierarxik tashkil qilingan ko‘plab axborot obyektlaridan iborat deb tasavvur qiladi. Faylning asosiy maqsadi baytlarni uzluksiz to‘plamidan tasvirlaydi, aslida esa
disk bo‘ylab qismlarga bo‘lingan bo‘ladi. Chunki u bu bo‘linishlar faylni mantiqiy tuzilishi bilan hech qanday bog‘lanmagan. Masalan, uning alohida mantiqiy yozuvi diskning son sanoqsiz sektorlarida joylashgan bo‘lishi mumkin. Real qurilmada faylni, katalogni va axborot tizimlarini joylashtirish faylni fizik tashkil etilishi bilan tavsiflanadi. Turli xil fayl tizimlari turli xil fizik tashkil etilishga ega bo‘ladi.
|
| |
Raqobat evolyusiyasi va unga ta’sir etuvchi omillar

227
•
Xaridor tovarlarni standartlashtirish darajasi ustunlikka ega chunki ularga bir
tovardan ikkinchi tovarga o‘tish osondir;
•
Mobil texnologik modullar;
•
Zarur kapital qo‘yilmalar razmeriga talablar – qattiq
talab tavakkalchilikni
oshiradi, kirish va chiqishning qo‘shimcha to‘siqlarini yaratadi;
13.4-rasm. Raqobat sur’atlariga ta’sir etuvchi omillar
22
•
Vertikal integratsiya kapital
razmeriga talabni oshiradi,
integratsiyalashgan
va qisman integratsiyalashmagan firmalarning ishlab
chiqarish xarajatlari va
raqobatbardoshligidagi kuchli farqlanishga olib keladi;
•
Miqyosdagi
iqtisod - zaruriy tovar,raqobatbardoshligiga
erishish uchun
bozor ulushini oshiradi,
•
Mahsulot assortimentini tez yangilash.
22
Эргашходжаева Ш.Д. Халқаро рақобат. Ўқув қўлланма. Т.: ТДИУ, 2013 й. 252 бет.
Raqobat
sur’atlari
Narxni pasaytirish
imkoniyatlari
Iste’molchilarning
egallash xarajatlari
miqdori
Raqobat
strategiyalarining
turlilik darajasi
Egallab turgan mavqedan
qanoatlanish darajasi
Tarmoqning jalb etuvchanlik
darajasi
Raqiblar ishlab chiqarish
quvvatlarining nisbati
Talab dinamikasi
Raqobat strategiyasining
naflilik darajasi
Raqiblar soni
Chiqish to’siqlarining
balandligi
«MARKETING ASOSLARI» FANIDAN TEST SAVOLLARI

«MARKETING ASOSLARI» FANIDAN TEST SAVOLLARI 1. Marketing maqsadlariga nimalar kiradi? A) iste’mol darajasini oshirish, iste’molchilar ehtiyojlarini maksimallashtirish,
iste’mol tanlovini maksimallashtirish, hayot sifatini oshirish
B) inson ehtiyojlarini qondirish, sof foyda olish
C) aholi turmush darajasini yanada oshirish orqali foyda olish
D) kishilar ehtiyojlarini yanada to’laroq qondirish.
2. Korxonaning marketing bo’yicha yondoshuvida asosiy e’tibor nimalarga qaratiladi? A) Ishlab chiqarilgan mahsulotni sotish emas, balki sotiladigan tovarni ishlab
chiqarish
B) Taklifni jadallashtirish
C) Sotishni jadallashtirish
D) Tovarlarni ommaviy ishlab chiqarish
3. Marketingni boshqarish jarayoni nechta bosqichdan iborat? A) 4
B) 3
C) 2
D) 5
4. Rag’batlantiruvchi marketingning vazifasi nimadan iborat? A) talabni yaratish
B) to’liq talabni o’rganish
C) salbiy talabni o’rganish
D) irratsional talabni o’rganish
5. Marketingni boshqarish jarayonlari: A) marketing imkoniyatlarini tahlil qilish, ishlab
chiqish,rejalashtirish,boshqarish
B) ishlab chiqarishning texnik holati nazorati
C) haridor ehtiyojini va uning muammolarini kondirish
248
D) iqtisodiyotning barcha soxalariga sarflanadigan harajatlar.
6. Marketingning asosiy qoidasi nima? A) iste’molchi bozorda qirol
B) ishlab chiqaruvchi bozorda qirol
C) talabning ustunligi
D) taklifning ustunligi
7.
Partizan hujumi - bu raqobatchni tushkunlikka tushurish maqsadida, har

|
Partizan hujumi - bu raqobatchni tushkunlikka tushurish maqsadida, har Pdf ko'rish
|
bet | 118/172 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,25 Mb. | | #232823 |
Bog'liq Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S Partizan hujumi - bu raqobatchni tushkunlikka tushurish maqsadida, har
zamonda uncha katta bo‘lmagan hujumlarni uyushtirib, unda o‘ziga nisbatan
ishonchsizlik tuyg‘usini rivojlantirishdir (narxlarni har zamonda pasaytirish va
mahsulotni jaddal sur’atlar bilan siljitish, oqibatda esa raqobatchini o‘zi uchun zararli
bo‘lgan qarshi harakatlarni qilishga majbur etish va x.k.). Bunday strategiyani
ko‘pincha uncha katta bo‘lmagan cheklangan resurslarga ega firmalar, ancha yirik
bo‘lgan raqobatchilarga nisbatan qo‘llaydilar. Biroq tez-tez amalaga oshiriladigan
partizan hujumlari- bu katta harajatlarga olib keladigan tadbirlar, uning ustiga
246
raqobatchilar ustidan g‘alaba qozonish uchun, unga boshqa turdagi hujum harakatlari
bilan qo‘llab-quvvatlab turish kerak.
“Lider orqasidan boruvchi” - bu bozorda ulushi uncha katta bo‘lmagan
raqobatchidir. Ushbu xulq-atvor ko‘proq oligapoliya holatidagi o‘rinlarga ega bo‘lib,
unda differensiatsiya imkoniyatlari kam, har bir raqobatchi barcha firmalarga zarar
keltirishi mumkin bo‘lgan kurashdan qochadi.
Mutaxassis strategiyasida mutaxassis butun bozor bilan emas, balki bir yoki bir
necha sengment bilan qizikadi. Uning maqsadi katta daryoda kichik baliq bo‘lish
emas, balki kichik daryoda yirik baliq bo‘lishdan iborat. Bu raqobatchilik strategiyasi
asosiy strategiyalardan biri bo‘lgan konsentratsiya strategiyasiga mos keladi.
Mutaxassis e’tibor berayotgan chuqurcha rentabellik bo‘lishi uchun u beshta shartni
qondirishi lozim:
1. Etarli potensial foydaga ega bo‘lishi kerak.
2. Potensial o‘sishga ega bo‘lishi.
3. Raqobatchilar uchun kam jalb etuvchi bo‘lishi kerak.
4. Firmaning maxsus imkoniyatlariga mos kelishi kerak
5. Kirishni barqaror to‘siqlariga ega bo‘lishi kerak.
Nazorat va mulohaza uchun savollar
1.
Raqobat deganda nimani tushunasiz?
2.
Raqobatbardoshlikning mohiyatini tushuntirib bering?
3.
Raqobatning qanday turlari mavjud va ularning mazmunini izohlang?
4.
Qanday raqobat strategiyalari mavjud?
5.
Kengaytirilgan raqobat konsepsiyasini izohlang?
6.
Tovarlar raqobatbardoshligini ta’minlovchi unsurlar nimalardan iborat?
7.
Mahsulot raqobatbardoshligini ta’minlovchi unsurlar nimalardan iborat?
8.
Raqobatning rivojlanishiga ta’sir omillarni tahlil qiling?
9.
Raqobatli ustunlik tushunchasiga izoh bering?
10.
O‘zbekiston Respublikasining “Raqobat” to‘g‘risidagi qonunini muhokama
qiling?
|
| |
Qo`shimcha qism - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 118/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaQo`shimcha qism: ertak saroyi aks etgan suratlarni tomosha qilish.
E`tiborga molik jihati: bolalarni jamoa bo`lib ishlashga, hamkorlik jarayonida o`zini tutish madaniyatiga, boshlangan ishini yakuniga yetkazishga o`rgatish.
Syujet-rolli o`yinlar va Dramalashtirish markazi
Syujetli-rollio`yin «Kitob do`koni»
Maqsad: jamoaviy o`yinda faol ishtirok etadi, o`yin syujetiga muvofiq holda o`zining rolini bajaradi, aktyorlik mahoratini ko`rsatadi, barcha o`yinchilarni muhokama qiladi va ular bilan kelisha oladi.
Kerakli Jihoz va materiallar: o`yin uchun atributlar, do`kon, tokchalar, kitoblar, jurnallar.
Faoliyatni olib borilishi:
Tashkiliy qism. O`yin mazmuni bo`yicha suhbat.
Rollarni taqsimlash.
Bolalarning o`yinlari.
Faoliyatni yakunlash.
Qo`shimcha qism: Kitob do`koniga ekskursiya. AKT.
E`tiborga molik jihati: do`stona munosabatlarni, tengdoshini qo`llashga tayyorligi, do`stlarining fikriga quloq solish va amal qilish, baxslarni to`g`ri hal etish.
Syujet-rolli o`yinlar va Dramalashtirish markazi
Suyujetli - rollio`yin: «Kutubxona»
Maqsad: «Kutubxona» va «Kutubxonachi» kasbi bilan tanishish, kasbga mos harakatlarni bajarish. Kitoblar haqida gapirib berish, kitobxon varaqasini to`ldirish, kerakli kitobni topish.
Kerakli Jihoz va materiallar: guruhdagi bolalar kutubxonasi, kitobxon varaqasi (formulyar), ruchka, ro`yhatga olish daftari.
Faoliyatni olib borilishi:
Tashkiliy qism.O`yin mazmuni bo`yicha suhbat.
Rollarni taqsimlash.
Bolalar o`yini.
Faoliyatni yakunlash.
Qo`shimcha qism: Kutubxonaga ekskursiya.
E`tiborga molik jihati: Bolalarning kutubxona va kutubxonachi kasbi haqida tushunchalarini shakllantirish. Kitobga mehr qo`yishga o`rgatish.
Ilm-fan va tabiat markazi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
Qo`shimcha qism - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 127/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaQo`shimcha qism: quyoshni jonlashtirish, ko`z, og`iz va burun qo`shish.
E`tiborga molik jihati: ishga ijodiy yondashuv, bola hayoti havfsizligi
Syujet-rolli o`yinlar va Dramalashtirish markazi
«Oila»
Maqsad: jamoa bo`lib, uy ro`g`or ishlarini bajarish, oilaga a`zolariga nisbatan mehr uyg`otish.
Jihoz va materiallar: o`yinchoqlar, qo`g`irchoqlar, mebel-jihozlar, idish-tovoqlar va h.k.
Faoliyatni olib borilishi:
O`yin o`ynash taklif etiladi. «Buvimning tug`ilgan kuniga tayyorlanamiz».
Rollar ixtiyoriy taqsimlanadi. Oila juda katta, buvisining tug`ilgan kuni o`tkazilmoqda.
Syujet o`ynaladi. Hamma bayramni olqishlaydi. Oilaning bir a`zosi kerakli mahsulotlarni xarid qiladi, boshqalari bayramona taom tayorlaydi, stol tuzaydi, qolganlari esa quvnoq dastur tayyorlaydilar.
Qo`shimcha qism: «Buvijon» qo`shig`ini kuylash.
E`tiborga molik jihati: Oilaviy bayramlarni nishonlash, vazifalarni taqismlab olish.
Til va nutq markazi
«O`zing o`ylab top!»
Maqsad: berilgan so`zlardan gaplar tuzish.
Jihoz va materiallar: sxema, suratlar.
Faoliyatni olib borilishi:
Bola tayanch so`zlar aks etgan suratlarni oladi: kuz, xazonrezgi, yomg`ir, qorparcha.
Tayan so`zlardan foydalangan holda qisqa gaplar tuzing.
E`tiborga molik jihati: taklif etilgan so`zlardan foydlanilgan holda sodda gaplar tuzadi.
Fan va tabiat markazi
O`yinni ko`chirish «Soya sindir» (ko`chadagi eksperimentlar)
Maqsad: bolaning harakatini diqqat va muvofiqlashtirish.
Jihoz va materiallar: Shartlari: quyoshli ob-havo, ochiq havo maydoni
Faoliyatni olib borilishi:
Quyoshdan hosil bo`lgan ko`lanmalarga bolalar e`tiborini jalb qilish.
O`yinning shartlarini muhokama qilish uchun: masalan, bolalar qanchalik ko`p hududlarda harakat qilishlari mumkin.
Bir bolani o`z soyasini bosib, boshqasini tutishga harakat qiladigan lider tanlaydi.
Tutilgan bolaning etakchisi bo`ladi - soyaning ovchi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
Parollar - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 172/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Foydalanuvchi identifikatorini aniqlashda eng keng tarqalgan yondashuv parollardan foydalanish hisoblanadi. Foydalanuvchi o‘zini foydalanuvchi identifikatori yoki hisob qaydnomasi nomi bilan aniqlasa, undan parol so‘raladi. Agar foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan parol tizimda saqlangan parolga mos kelsa, tizim ushbu hisob egasi tizimga kirish huquqiga ega deb taxmin qiladi. Parol tizimlari ko‘pincha kompyuter tizimidagi obyektlarni himoya qilish uchun foydalaniladi. Ularni kalit yoki imkoniyatlarning alohida holati deb hisoblash mumkin. Masalan, parol har bir resursga (masalan, faylga) bog‘lanishi mumkin. Ularni kalitlar yoki imkoniyatlarning maxsus holati deb hisoblash mumkin. Masalan, parol har bir resursga (masalan, faylga) bog‘liq bo‘lishi mumkin. Resursdan foydalanish so‘ralganda, parol talab qilinadi. Agar parol to‘g‘ri bo‘lsa, kirish huquqi beriladi. Turli xil parollar turli xil kirish huquqlari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Masalan, fayllarni o‘qish, fayllarni qo‘shish va fayllarni yangilash uchun turli xil parollardan foydalanish mumkin.
Biometrik parollar (barmoq, ko‘z va boshqalar) eng yaxshi himoya usuli hisoblanadi.
Bir martalik parollar oddiy autentifikatsiya bilan birga qo‘shimcha xavfsizlikni ta’minlaydi. Bir martalik parol tizimida
foydalanuvchi har safar tizimga kirishga harakat qilganida noyob parol talab qilinadi. Bir martalik parol ishlatilgan bo‘lsa, uni qayta ishlatib bo‘lmaydi. Bir martalik parol turli yo‘llar bilan amalga oshiriladi:
Tasodifiy raqamlar - foydalanuvchilarga tegishli alfavit bilan birga raqamlari bosilgan kartalar beriladi. Tizim tasodifiy tanlangan bir nechta alifboga mos keladigan raqamlarni so‘raydi;
Maxfiy kalit - foydalanuvchiga foydalanuvchi identifikatori bilan taqqoslangan yashirin identifikatorni yaratishi mumkin bo‘lgan apparat ta’minoti taqdim etiladi. Tizim har safar tizimga kirishdan oldin yaratilishi kerak bo‘lgan yashirin identifikatorni talab qiladi.
Tarmoq paroli - ba’zi tijorat ilovalari ro‘yxatdan o‘tish uchun kiritilishi kerak bo‘lgan ro‘yxatdan o‘tgan telefon yoki elektron pochtaga foydalanuvchiga bir martalik parollarni yuboradi.
|
| |
Parol zaifliklari - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 173/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Parol juda keng tarqalgan, chunki ularni tushunish va ishlatish oson. Afsuski, parollarni ko‘pincha taxmin qilish, tasodifan ochish, o‘g‘irlash (eshitish vositasi tomonidan o‘qilgan) yoki noqonuniy tarzda vakolatli foydalanuvchidan ruxsatsiz foydalanuvchiga o‘tkazish mumkin. Parolni taxmin qilishning ikkita keng tarqalgan usuli mavjud. Buning usullaridan biri – buzg‘unchi (inson ham, dastur ham) foydalanuvchini bilish yoki foydalanuvchi to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish.
Ko‘pgina insonlar tez-tez aniq ma’lumotlardan (masalan, mushuklari yoki turmush o‘rtoqlarining ismlari, telefon raqamlari va
b.) o‘zlarining parollari sifatida foydalanadilar. Boshqa usul - bu parol topilmaguncha taxminiy parollarni ishlatish, raqamlashtirish yoki haqiqiy parol belgilarining barcha mumkin bo‘lgan kombinatsiyalari (harflar, raqamlar va boshqa belgilar). Qisqa parollar ushbu usul uchun ayniqsa himoyasiz. Buni oldini olish uchun foydalanuvchilar tizimga parol qo‘yishda uzun parollardan foydalanishi kerak. Parollar tizim tomonidan yaratilishi yoki foydalanuvchi tomonidan tanlanishi mumkin. Tizimda yaratilgan parollarni eslab qolish qiyin bo‘lishi mumkin va shuning uchun foydalanuvchilar ularni yozib olishlari mumkin. Aytib o‘tilganidek, foydalanuvchi tanlagan parollarni topish oson bo‘ladi (masalan, foydalanuvchi ismi yoki sevimli mashina nomi).
Himoya
Kompyuter tizimlari tobora rivojlanib borgan sari ularning yaxlitligini himoya qilish zarurati kuchaymoqda. Zamonaviy himoya tushunchalari umumiy resurslardan foydalanishni ta’minlaydigan har qanday murakkab tizimning ishonchliligini oshirish uchun rivojlandi.
Operatsion tizimdagi jarayonlar bir-birining harakatlaridan himoyalangan bo‘lishi kerak.
Bunday himoyani ta’minlash uchun biz faqat operatsion tizimdan tegishli ruxsatni olgan jarayonlar fayllar, xotira segmentlari, protsessorlar va tizimning boshqa resurslarida ishlashini ta’minlash uchun turli xil mexanizmlardan foydalanishimiz mumkin. Himoya deganda dasturlar, jarayonlar yoki foydalanuvchilarning kompyuter tizimi tomonidan belgilanadigan resurslarga kirishini boshqarish mexanizmi tushuniladi. Ushbu mexanizm qo‘llanilishi kerak bo‘lgan boshqarish vositalarini, shuningdek, amalga oshirish vositalari bilan spetsifikatsiyalash uchun vositalarni taqdim etishi kerak. Biz himoya va xavfsizlikni ajratamiz, bu tizim va uning ma’lumotlari yaxlitligini saqlashga bo‘lgan ishonchning o‘lchovidir.
|
| |
tarafini almashtirib qo 'yish

|
tarafini almashtirib qo 'yishtarafini almashtirib qo 'yish
(interleaving attack). Niyati buzuq odam ushbu hujum mobaynida
ikki taraf orasidagi autenfikatsion almashinish jarayonida trafikni
modifikatsiyalash niyatida qatnashadi. Almashtirib qo‘yishning qu
yidagi xili mavjud: ikkita foydalanuvchi o‘rtasidagi autentifikatsiya
muvaffaqiyatli o‘tib, ulanish o‘matilganidan so‘ng buzg‘unchi foy-
dalanuvchilardan birini chiqarib tashlab, uning nomidan ishni
davom ettiradi;
-
takroriy uzatish
(replay attack). Foydalanuvchilaming biri
tomonidan autentifikatsiya ma’lumotlari takroran uzatiladi;
-
uzatishni qaytarish
(reflection attak). Oldingi hujum variant-
laridan biri bo‘lib, hujum mobaynida niyati buzuq protokolning ush
bu sessiya doirasida ushlab qolingan axborotni orqaga qaytaradi.
-
majburiy kechikish
(forsed delay). Niyati buzuq qandaydir
ma’lumotni ushlab qolib, biror vaqtdan so‘ng uzatadi.
-
matn tanlashli hujum
(chosen text attack). Niyati buzuq
autentifikatsiya trafigini ushlab qolib, uzoq muddatli kriptografik
kalitlar xususidagi axborotni olishga urinadi.
Yuqorida keltirilgan hujumlami bartaraf qilish uchun auten
tifikatsiya protokollarini qurishda quyidagi usullardan foydalaniladi:
- “so‘rov-javob”, vaqt belgilari, tasodifiy sonlar, indentifi-
katorlar, raqamli imzolar kabi mexanizmlardan foydalanish;
- autentifikatsiya natijasini foydalanuvchilaming tizim doirasi-
dagi keyingi harakatlariga bog‘lash. Bunday yondashishga misol
tariqasida autentifikatsiya jarayonida foydalanuvchilaming keyingi
о‘zaro aloqalarida ishlatiluvchi maxfiy seans kalitlarini almashishni
ko‘rsatish mumkin;
- aloqaning o‘matilgan seansi doirasida autentifikatsiya muo-
lajasini vaqti-vaqti bilan bajarib turish va h.
“So‘rov-javob” mexanizmi quyidagicha. Agar foydalanuvchi
|
| |
Trafikni to‘ldirish - S. K. Ganiyev

Защита
- средство для ограничения доступа или исполь
зования всей или части вычислительной системы; юридичес
кие, организационные и технические, в том числе программные
меры предотвращения несанкционированного доступа к аппа
ратуре, программам и данным.
Himoyalash
- hisoblash tizimidan
yoki uning qismidan foy-
dalanishni cheklash vositasi;
apparaturadan, dasturdan va ma’lu-
motlardan ruxsatsiz foydalanishni bartaraf etuvchi tashkiliy va tex-
nik, jumladan, dasturiy choralar.
-rasm. Raqobatning rivojlanishiga ta’sir omillar

229
Raqobatning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni 6 ta turga ajratish mumkin:
•
texnologik o‘zgarishlar;
•
talabdagi o‘zgarishlar;
•
bozor tuzilmasidagi o‘zgarishlar;
•
mahsulot nomenklaturasidagi o‘zgarishlar;
•
tarmoq rivojlanishining dinamikasi;
•
davlatning iqtisodiy siyosatidagi o‘zgarishlar.
Zamonaviy raqobat sharoitida hamkorlik qilish –
raqobat ustunligini
shakllantirish sharti sifatida harakatlanib, qarama-qarshi raqiblikdan o‘zaro aloqadagi
raqiblikka ztish zarurdir. Bunda strategik sheriklik asosida turli guruhlar tuziladi.
Kerakli Jihoz va materiallar - O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida...

|
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
bet | 111/182 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #138245 |
Bog'liq Tayyorlov guruhi tematika lotinchaKerakli Jihoz va materiallar: dunyo mamlakatlari haqida taqdimot yoki videofilm.
Faoliyatni olib borilishi:
Tashkiliy qism. Dunyo mamlakatlari haqida suhbat.
Dunyo mamlakatlari to`g`risida taqdimotlarni ko`rish.
Xalqlar do`stligi.
Faoliyatni yakunlash.
San`at markazi
Rasm chizish «Matryoshkalar»
Maqsad: «Matryoshka» o`yinchog`i bilan tanishtirish, uning ijodiy bezalishini ijobiy qabul qiladi, ish jarayonida o`zining kompozisiyasini yaratadi.
Kerakli Jihoz va materiallar: matryoshka shaklidagi qog`oz, bo`yoq, 2 xil o`lchamdagi mo`yqalam.
Faoliyatni olib borilishi:
Matryoshka haqida topishmoq topish.
Matryoshka haqida hikoya qilib berish.
Matryoshka bezaklarini tomosha qilish.
Matryoshkaning bezatish.
«Matryoshka». Jismoniy daqiqasi.
6 Bolalar ishlari ko`rgazmasi.
Faoliyatni yakunlash.
Qo`shimcha qism: xalq amaliy san`ati namunalaridan o`yinchoqlarni tomosha qilish.
E`tiborga molik jihati: dekorativ rasm solish texnikasiga ega bo`lish, Kompozisiyada naqsh qismlarini to`g`ri joylashtirish.
San`at markazi
Loy ishi: «Do`stlar davrasi»
Maqsad: inson shaklini yasashni biladi, turli hissiy holatlarni aks ettira oladi. Ijodiy tasavvur, xotirani rivojlantirish, tanish usullarni qo`llash (yoyish, dumaloqlash, ezish, chimdilash, uzib olish, kesib olish, tekislash, cho`zish, silliqlash, ulash, yog`och bilan o`yish).
Kerakli Jihoz va materiallar: plastilin, steklar, yog`ochlar, taxtakachlar, sochiqlar.
Faoliyatni olib borilishi:
Inson shaklini hosil qilish uchun nima qilish kerakligini aniqlab olish.
Qanday usullarni qo`llashni bilish (yoyish, dumaloqlash, ezish, chimdilash, uzib olish, kesib olish, tekislash, cho`zish, silliqlash, ulash, yog`och bilan o`yish).
Tarbiyachi namunasini ko`rsatish. Tayyorlangan tana qismlarini mustahkamlash.
Bolalarni ijodiy faoliyati ni tayyorlash.
Bolalar ishlarini muhokama qilish va rag`batlantirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi maktabgacha ta`lim vazirligi maktabgacha ta`lim muassasalarida ta`lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish (tayyorlov guruhi) Toshkent 2018 yil
|
Nomlangan kanallar(yoki konveyerlar)

|
Nomlangan kanallar(yoki konveyerlar)
|
bet | 104/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Nomlangan kanallar(yoki konveyerlar) - bitta dasturning chiqish faylini boshqa dasturning kirish fayliga bog‘lashga imkon beradigan siklik buferlar.
Xotirada akslanadigan fayllar - belgilangan virtual manzilda jarayon manzili maydonida joylashtirilgan oddiy fayllar.
“Fayl” tushunchasi o‘z ichiga faqat uning ma’lumotlarini saqlashdan tashqari atributlarni ham oladi. Atributlar – fayl xususiyatini tavsiflovchi axborot.
Fayl atributlari quyidagilar bo‘lishi mumkin:
fayl turi (oddiy fayllar, kataloglar, maxsus fayllar va boshqalar);
fayl egasi (joriy foydalanuvchi);
fayl yaratuvchisi (faylni yaratgan foydalanuvchi identifikatori);
faylga kirishga uchun parol (faylga kirish uchun parol);
faylga kirish operatsiyalariga ruhsat berish to‘g‘risida axborot;
yaratilgan vaqti, so‘nggi kirish va so‘nggi o‘zgarish to‘g‘risida axborot;
faylning joriy hajmi (yozuvdagi baytlar soni);
faylning maksimal hajmi (faylni hajmini oshirish mumkin bo‘lgan baytlar soni);
“faqat o‘qish uchun” belgisi;
“tizim fayli” belgisi;
“arxiv fayli” belgisi;
“ikkilik/belgili”belgisi;
“vaqtinchalik” (jarayon tugagandan so‘ng yo‘q qilish) belgisi;
Bloklash belgisi;
Fayl yozuvi uzunligi;
Yozuvning muhim qismini ko‘rsatish;
Kalit uzunligi.
Fayl atributlar to‘plami fayl tizimining o‘ziga xos xususiyatlarini belgilaydi: fayl xarakteristikasida turli xil turdagi fayl tizimlarida turli xil atribut to‘plamlaridan foydalanish mumkin. Masalan, yuqorida keltirilgan ro‘yxatdagi so‘nggi uchta atribut bo‘lmagan strukturalashmagan faylni qo‘llab-quvvatlovchi fayl tizimida fayl tuzilishi bilan bog‘langan bo‘ladi. Bir foydalanuvchilik OT lar atributlar to‘plami foydalanuvchi va himoya qiluvchi (ya’ni fayl egasi, fayl yaratuvchisi, faylga kirish uchun parol, faylga kirishga ruhsat berish to‘g‘risidagi axborot) layoqatiga ega atributlar bo‘lmaydi.
Foydalanuvchi atributga kirish huquqini olish uchun ushbu maqsadda fayl tizimiga taqdim etilgan vosita yordami bilan olishi mumkin. Odatda istalgan atribut ma’nosini o‘qishga ruhsat beriladi, o‘zgartirishga esa faqat ayrimlariga ruhsat beriladi. Masalan, foydalanuvchi faylga kirish qoidalarini o‘zgartirish mumkin, lekin unga faylni joriy hajmini va yaratilgan sanani o‘zgartirishga ruhsat berilmaydi.
|
| |
Fayl tizimlarini ierarxik tuzilishi

|
Fayl tizimlarini ierarxik tuzilishi
|
bet | 98/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Foydalanuvchi belgili nom bo‘yicha faylga murojaat etadi. Biroq inson xotirasida obyekt qiymatlarini saqlab qolish cheklangan, ya’ni foydalanuvchi nom bo‘yicha murojaat qilishi mumkin. Nom joylarini ierarxik tashkil qilish bu chegaralarni kengaytirish imkoniyatini beradi. Aynan shu sababli ko‘plab fayl tizimlari nisbatan quyi pog‘ona katalogi nisbatan yuqori pog‘ona katalogi tarkibiga kirishi mumkin bo‘lgan pog‘onalarni tashkil etish hisobiga ierarxik strukturaga ega bo‘ladi, shu sababli ierarxik struktura xususiy holatlarda barcha fayllar bitta katalog ichiga kirganda bir pog‘onali tashkil etilgan bo‘ladi
(5.1a- rasm). Ierarxik katalogni tavsiflovchi graf daraxtli (5.1b- rasm) yoki tarmoqli (5.1v- rasm) bo‘lishi mumkin.
Ildizsimon
Fayllar
a)
Daraxtsimon
user
depart
Anvar
Main.exe
Main.exe
b)
c)
5.1- rasm. Fayl tizimi ierarxik tuzilishi
Katalog agar faqat bitta katalogga kirishga ruhsat berilgan bo‘lsa daraxtli va agar fayl bir nechta kataloglarda joylashgan bo‘lsa tarmoqli bo‘ladi.
Masalan, MS-DOS va Windows da kataloglar daraxtsimon, Unix da esa tarmoq ko‘rinishda ifodalanadi. Daraxtsimon strukturada har
bir fayl sahifalarda bo‘ladi. Katalog - ildiz katalog yoki ildiz (root) deb ataladigan yuqori pog‘onada turadi.
Bunday tashkil etishda foydalanuvchi barcha fayllar nomlarini eslab qolish zaruratidan ozod bo‘ladi, unga shu yoki boshqa fayllarni qaysi guruhda saqlanishi mumkinligini bilish yetarli bo‘ladi. Ya’ni uni kataloglar ketma-ketligini ko‘rib izlab topish uchun. Ierarxik struktura ko‘p foydalanuvchilik tizimlar uchun ham qulay: har bir foydalanuvchi o‘zining katalogi yoki katalog daraxti shoxlarida o‘zining fayllarini joylashtiradi.
|
| |
Raqobatli strategiyalar va ularning mazmuni

245
Qanot hujumi - bu raqobatchilar faoliyatini kuchsiz joylariga yo‘naltirilgan
bo‘lib, bu joylarda ustunlikka erishish uchun asosiy kuchlar tashlanadi; u shunga
asoslanganki raqobatchi ko‘pincha o‘z resurslarining eng kuchli pozitsiyalarini saqlab
qolish uchun yo‘naltiradi, masalan sifati bo‘yicha sardorlik (liderlik) pozitsiyasini
saqlab turishi mumkin, ayni vaqtda esa o‘z faoliyatida kuchsiz joylarga ega bo‘lishi
mumkin, masalan vositachilar bilan ishlashga uncha ahamit berishmaydi. Ushbu
strategiya bozor da’vogari raqobatchiga nisbatan kam resurslarga ega bo‘lsa yaxshi
natija berishi mumkin. U ko‘pincha raqobatchilarga qarshi kutilmaganda ishlatiladi.
O‘rab olish orqali hujum - bu raqobatchini barcha pozitsiyalarga birdaniga
hujum qilinib, uni bir vaqtning o‘zida hamma yo‘nalishdar bo‘yicha mudofaa olib
borishga majbur etadi; bu esa bozor da’vogari juda katta resurslarga ega bo‘lganda
qo‘llaniladi hamda qisqa vaqt ichida raqobatchini bozordagi pozitsiyasini emirilishiga
imkoniyat yaratadi. U Kuyidagi variantlarida amalga oshirishi mumkin, ya’ni
mahsulot modifikatsiyasi (turlari) sonini ancha ko‘paytirib, raqobatchi harakat
qilayotgan barcha bozorlarda o‘z mahsulotini sotishi.
Chetlab o‘tish hujumi - bu tug‘ridan-to‘g‘ri bo‘lmagan hujum turi bo‘lib,
ko‘pincha quyidagi yo‘nalishlardan birida amalga oshiriladi: ushbu korxona uchun
mutlaqo yangi bo‘lgan mahsulot turini ishlab chiqarishni o‘zlashtirish, yangi
geografik bozorlarni o‘zlashtirish, texnologiyada yangi bosqichni o‘zlashtirish, bozor
da’vogari uchun dastlab eng “engil” bozorlarda amalga oshirilib, u erlarda ustunlikka
erishilgandan so‘ng esa, raqobatchining asosiy faoliyati sohalarida hujum
uyushtiriladi.
Muhammad Aminxo‘ja - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 154/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiMuhammad Aminxo‘ja MUQIMIY (1850—1903) mavzusi o`qituvchi va o`quvchi o`rtasida harakat bajaruvchisi munosabatni taxlil qilish
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Metod: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy
Usul: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash
Shakl: yakka va guruhlarga ishlash
Vosita: Darslik? Testlar? Jadavallar, audio va video materilalar, didaktik va tarqatma materiallar
Nazorat: Savol-javob test. (Insho, bayon, matn yaratish)
Baholash: 5 balli tizim asosida
|
|
Kutiladigan natija
|
O`qituvchi: Mavzuni qisqa vaqt ichida o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishlariga erishaman, o`quvchi faolligini oshiraman, o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otaman, o`quvchilarga mustaqil o`rganish va hotirasida saqlash boshqalarga etkaza olish, savol berish va savollarga to`g`ri javoblarga o`rgataman.
O`quvchi: O`quvchilar mavzu yuzasidan bilim va ko`nikma hosil qiladilar, mustaqil fikrlay oladilar, nutqi rivojlanadi, qisqa vaqt ichida ma’lumotlarga ega bo`ladilar
|
|
Kelgusi rejalar
|
O`qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va darsga tatbiq etish, takomillashtirish, AKT vositalaridan unumli foydalanish yo`llarini o`rganish, o`z ustida ishash
O`quvchi: Mustaqil tadqiqot, izlanishni yo`lga q`oyadi, o`z fikrini savodli ifodalay olish va do`stlarini fikrini hurmat qilishga o`rganish, mavzu asosida qo`shimcha materiallar izlab topishga harakat qilish, ularni o`rganish. Do`stona muhitda hamkorlikda ishlash ko`nikmasini shakllantirish
|
|
Uyga vazifa
|
Mavzuni o`qib o`rganib kelish
|
Darsning texnik chizmasi:
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism:
a)Salomlashish,
b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash
c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
|
| |