nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘z DSt 1204:2009 – “Axborot texnologiyasi. Axborotning kriptografik

65
asosida MUTda axborot xavfsizligini ta’minlash ko‘zda tutiladi.
MUTda axborot xavfsizligini ta’minlash AXTTni yaratish yo‘li bilan
kompleksli va MUT hayotiy siklining barcha bosqichlarida tashkiliy-texnik
tadbirlarni doimo o‘tkazish bilan hal etiladi.
MUT AXTT samarali ishlashini ta’minlash funksiyalari korxona rahbariga
bevosita bo‘ysunadigan korxonaning MUT axborot xavfsizligini ta’minlash
xizmati (bo‘limi)ga yuklatiladi.
Korxonaning MUT axborot xavfsizligini ta’minlash xizmati (bo‘limi) o‘z
faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va normativ hujjatlari,
Prezident farmonlari, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari,
Agentlikning normativ-huquqiy hujjatlari, korxona rahbarlarining buyruqlari va
farmoyishlari, shuningdek ushbu Nizomga amal qiladi.
Axborot xavfsizligini ta’minlash xizmati (bo‘limi) MUT serverlarida
saqlanadigan va MUT telekommunikasiya kanallari va vositalari bo‘ylab
uzatiladigan, agar bu shartnomada ko‘zda tutilgan bo‘lsa, abonentlar axborotining
konfidensialligi, yaxlitligi va undan erkin foydalanish uchun javobgar bo‘ladi.
Axborot xavfsizligini ta’minlash xizmati (bo‘limi) abonent terminallarida
saqlanadigan abonent axborotining konfidensialligi, yaxlitligi va undan erkin
foydalanish uchun javobgar bo‘lmaydi.
Axborot xavfsizligini ta’minlash xizmati (bo‘limi) viruslar bilan zararlangan
va zararli dasturlarni o‘z ichiga olgan foydalanuvchi va abonentlarning axborot
resurslari (MUT serverlarida joylashadigan va saqlanadigan va MUT
telekommunikasiya kanallari va vositalari bo‘ylab uzatiladigan), shuningdek
O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlari bilan taqiqlangan axborot
resurslari tarqalishining oldini olish bo‘yicha choralarni qabul qilish huquqiga ega.
Abonentlarga axborotni muhofaza qilish bo‘yicha qo‘shimcha xizmatlarni
taqdim etish shartnomada bayon etiladi.
MUT foydalnuvchilari va abonentlari o‘z darajasida axborotni muhofaza
qilish tizimlari yoki vositalarini qo‘llash (ulardan foydalanish) huquqiga ega.
Operatsion tizim resurslarining asosiy turlari

|
Operatsion tizim resurslarining asosiy turlari
|
bet | 3/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 21,65 Kb. | | #242030 |
Bog'liq Texnologiyalar vazirligi muhammed al-xorezmiy nomidagi toshkent Operatsion tizim resurslarining asosiy turlari.
Resurs tushunchasi. OSni ko'rib chiqishda asosiylardan biri. Resurs atamasi odatda qayta ishlatilishi mumkin bo'lgan, nisbatan barqaror va tez-tez etishmayotgan ob'ektlarni nazarda tutish uchun ishlatiladi, ular so'ralgan, foydalanilgan va faol bo'lgan paytda jarayonlar tomonidan chiqarilgan.
Bir nechta jarayonlar bir vaqtning o'zida (bir vaqtning o'zida) yoki parallel ravishda (bir muncha vaqt davomida jarayonlar resursni navbatma-navbat ishlatib turishi mumkin) va taqsimlanmagan holda foydalanishi mumkin bo'lgan resurslarni birgalikda bo'lish mumkin. Resurslarning asosiy turlari.
1. CPU vaqti
2. Xotira.
RAMni bir vaqtning o'zida ajratish mumkin, bu holda bir vaqtning o'zida bir nechta jarayonlar xotirada to'liq yoki joriy bo'laklar joylashgan bo'lishi mumkin; va navbatma-navbat - har xil vaqtda, uni har xil hisoblash jarayonlari uchun ta'minlash mumkin.
Vaqtning istalgan lahzasida protsessor hisoblashlarni amalga oshirayotganda yana cheklangan miqdordagi xotira katakchalarini nazarda tutadi. Shu nuqtai nazardan, imkon qadar ko'proq parallel jarayonlar uchun xotirani bo'lishish foydalidir.
Boshqa tomondan, qoida tariqasida, ma'lum bir joriy jarayon uchun RAM qancha ko'p bo'lishi mumkin bo'lsa, uning bajarilishi uchun sharoitlar shunchalik yaxshi bo'ladi.
3. Dasturiy ta'minot modullari. Tizimning dasturiy ta'minoti. Ishlayotgan jarayonlar o'rtasida taqsimlanishi mumkin. Dasturiy ta'minot modullari bir martalik bajarilishi mumkin (ular bir marotaba to'g'ri bajariladi va bo'linmaydigan resurslardir, bundan tashqari ularni umuman tizim manbai deb hisoblash mumkin emas.
Bunday modullar, qoida tariqasida, tizim ishga tushirilganda qo'llaniladi.) Va bir necha bor bajarilgan. Qayta bajariladigan dasturiy ta'minot modullari imtiyozsiz, imtiyozli va qayta taqdim etilishi mumkin.
Axborot resurslari RAMdagi o'zgaruvchilar shaklida ham, fayllar shaklida ham bo'lishi mumkin. Agar jarayonlar faqat o'qish uchun mo'ljallangan axborot resurslaridan foydalanishi mumkin bo'lsa, unda bunday axborot resurslaridan birgalikda foydalanish mumkin. Agar jarayonlar axborot resurslarini o'zgartirishi mumkin bo'lsa, unda qandaydir tarzda bunday ma'lumotlar bilan ishlashni tashkil qilish kerak.
|
| |
Jukleytuǵın fayl hám yadro - Kóp formatlı, kóp funkciyalı, kóp paydalanıwshılı Házirde Unixtıń qanday túrleri bar?...

|
Kóp formatlı, kóp funkciyalı, kóp paydalanıwshılı Házirde Unixtıń qanday túrleri bar? ashıq, jabıq hám pulliBog'liq hemis OS Jukleytuǵın fayl hám yadro
48. Fayl, katalog, programma yamasa paydalanıwshı huqıqın ózgertiw yamasa onı
ústinde islew ushın isletiletuǵın buyrıqlardı kórsetiń?
chmod, chown
49. shutdown -r now buyrıǵı ne ushın qollanıladı?
sistemanı qayta júklew
50. *. s keńeytpeli fayl ne maqsette paydalanıladı?
Programma ushın ob'ekt kod retinde
51. / katalog -?
boot katalog
52. hostname buyrıǵı wazıypasın kórsetiń?
sistema atınıń ekranǵa baspadan shıǵarıw
53. /etc katalogında neler jaylasqan?
Sazlanbalar
54. *. bz2 keńeytpeli fayl qanday fayl?
qısılǵan fayl
55. Paydalanıwshınıń tiykarǵı katalogın kórsetiń?
/home
56. Linux operaсion sistemasındaǵı redaktorlardı kórsetiń?
vi, nano, emacs
57. Qattı disktıń bólimlerdi basqarıw ushın paydalanilatuǵın sistema utilitlar
ulıwma atalıwı qanday?
Fdisk
58. vi kim tárepinen jaratılǵan?
Bill Jay
59. Rrm bolıp tabıladı qanday wazıypanı atqaradı?
katalogtı óshiriw
60. /tmp fayl qanday fayl?
waqtınshalıq fayllar katalogı
61. date buyrıǵınıń wazıypası?
Kún waqtın shıǵarıw
62. Skript jazıwdan aldın qanday belgiler qoyıladı?
#!
63. Linux de Windows operaсion sistemasındaǵı Program files katalogı menen
birdey bolǵan katalog qaysı?
/opt
64. Kompyuterdi málim waqıttan keyin óshiriw buyrıǵı qaysı qatarda tolıq
jazılǵan?
|
| |
Fake information (Forgery) - - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit...

352
алфавите (например, цифровую), зависящую от сообщения или документа и
от некоторого ключа секретного, известного только подписывающему
субъекту. Предполагается, что п. ц. должна быть легко проверяемой без
получения доступа к ключу секретному.
Raqamli imzo - xabarga yoki hujjatga va faqat imzo chekuvchi sub’ektga
ma’lum qandaydir maxfiy kalitga bog‘liq qandaydir alfavitdagi qatordan (masalan
raqamli qatordan) iborat. Raqamli imzoning, maxfiy kalitdan foydalanmasdan
osongina tekshirilishi lozimligi faraz qilinadi.
Digital signature - is a string in some alphabet (eg, digital), depending on
the message or document and from a secret key known only to the signatory
subject. It is assumed that digital signatur should be easily verified without access
to the secret key.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 8/8 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 320,13 Kb. | | #148092 |
Bog'liq xususiy kapital 1FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Harry I.Wolk, James L.Dodd, John J. Rozycki. Accounting Theory. 8th edition. SAGE Publications.USA, 2013. 2. An Introduction to Accounting Theory, 1st edition. Gabriel Donleavy, UWS, Australia, 2016 y.
3. Barry Elliot, Jamie Elliot. Financial accounting and reporting. London, 2015. 17th Edition.
4. Colin Drury Management and Cost Accounting, eighth edition. 2012.
5. Financial and managerial accounting, 12e, Carl S.Warren, James M.Reeve, Jonathan E.Duchac,2014.
6. Wan Madznah Wan Ibrahim, Mohd Rizal Palil “Fundamentals of business accounting” Oxford university Press, 2014 y.
7. B.Nidiz, H.Anderson, D.Kolduyell “Princibles of Accounting”. М.: Финансы и экономика, 2 ое изд. 2004. 8. Bakieva X., Rizaev N. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: O‘quv qo‘llanma. T.: Iqtisod-Moliya, 2008.
9. Bakieva X., Rizaev N. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: Masalalar to‘plami. T.: TMI, 2007.
10. Е.Gаdоеv vа bоshq. Yillik hisоbоt-2008. T.: Norma, 2009.
11. Е.Gаdoеv vа boshqаlаr. Buxgаltеr uchun аmаliy qо‘llаnmа
Dusmuratov R.D. Buxgalteriya hisobi nazariyasi. T.: Fan va texnologiya, 2013.
12. Джамбакиева Г. Финансовый учет: Учебное пособие. T.: Iqtisod-Moliya, 2012 .
13. Ibragimov A., Ochilov I., Qо‘ziev I. Moliyaviy va boshqaruv hisobi. T.: Iqtisod-Moliya. 2008.
14. N.Jo‘raev, O.Bobojonov, F.Abduvaxidov, D. Sotvoldieva. Moliyaviy va boshqaruv hisobi: Darslik. T.: 2007. 15. A.Kаrimоv vа bоshqаlаr. Buxgаltеriyа hisоbi: Dаrslik. T.: Shаrq NMAK, 2004.
16. A Kаrimоv., J.Kurbanbayev, S.Jumanazarov, Sh.Xalilov. Moliyaviy hisob va hisobot: O‘quv qo‘llanma. T.: Iqtisod-moliya, 2018.
17. Kаrimоv A., Kurbanbayev J., Jumanazarov S. Buxgalteriya hisobi: Darslik. T.: “Iqtisod-Moliya”, 2018 .
18. Kuljanov O., Xusinov I,. Jumanazarov S. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: O‘quv qo‘llanma. T.: “Iqtisod-Moliya”, 2018.
19. X.A.Ortikоv vа bоshqаlаr. O‘zbеkistоn Rеspublikаsi buxgаltеriyа hisоbining milliy stаndаrtlаrigа shаrhlаr tо‘plаmi. T.: NORMА, 2010.
20. X.A.Ortikоv vа bоsh Buxgаltеriyа hisоbi bо‘yichа uslubiy qо‘llаnmаlаr tо‘plаmi. T.: NORMA, 2010.
21. Xoshimov B. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: Darslik. T.: Yangi asr avlodi, 2004.
22. Sotivoldiev A.S. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: O‘quv qo‘llanma. T.: Iqtisod-Moliya, 2007.
23. Сотволдиев А.С. Финансовый и управленческий учет: Учебник. T.: Iqtisod-Moliya, 2012 .
24. Сотиволдиев А., Болибеков Б. Теория бухгалтерского учета: Сборник задач, Т.: 2013.
25. Sоtivоldiеv A.S. Buxgаltеrning izоhli lug‘аti. T.: Norma, 2010 .
26. XolbekovR.O. Buxgalteriya hisobi nazariyasi: Darslik. T.: Cho‘lpon, 2011. 395
27. G‘ulоmоvа F.G‘. Buxgаltеriyа hisоbini mustаqil о‘rgаnish uchun qо‘llаnmа. T.: Norma, 2010 .
28. Zavalishina I.A. Yangicha buxgalteriya hisobi. T.: Iqtisodiyot va huquq dunyosi, 2003 .
Internet saytlari
https://www.gоv.uz (O‘zbеkistоn Rеspublikаsi hukumаt pоrtаli)
https://www.mf.uz (O‘zbеkistоn Rеspublikаsi Mоliyа vаzirligi sayti)
https://www.ziyоnеt.uz (Axbоrоt tа’lim tаrmоg‘i)
https://www.lеx.uz (O‘z.R. Qоnun hujjаtlаri mа’lumоtlаri milliy bаzаsi)
|
| |
Bir martali parol - - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

351
Permutation - cryptographic
operations, connected to the change in the
order of the individual bits or symbols in the data block.
Подделка
информации
-
умышленная
несанкционированная
модификация информации при ее обработке
техническими средствами с
целью получения определенных выгод (преимуществ) перед конкурентом
или нанесения ему ущерба.
Axborotni sohtalash – axborotning texnik
vositalarda ishlanishida
raqibning oldida muayyan foyda (afzallik) olish maqsadida axborotni atayin
ruxsatsiz modifikatsiyalash.
Titul varag‘i Mavzu nomi va rejasi

|
Titul varag‘i Mavzu nomi va rejasi
|
Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 15,07 Kb. | | #255869 |
Bog'liq mustaqil ish mavzulari
“Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish” fani
Mustaqil ishining bajarilish tartibi:
Titul varag‘i
Mavzu nomi va rejasi
Nazariy ma’lumotlar
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
IMSlar klassifikatsiyasi, markalanishi va sxemalarda shartli belgilanishi. IMSlar tayyorlanish texnologiyasi.
Bir turdagi MDYa-tranzistorlarida bajarilgan mantiqiy elementlar. KMDYa-tranzistorlarida bajarilgan mantiqiy elementlar.
Dinamik triggerlar.
Xotira qurilmalari
Flesh-xotira
Sinxronizatsiya qurilmalari.
Raqamli IMSlar klassifikatsiyasi, markalanishi va sxemalarda shartli belgilanishi.
TTM. Raqamli qurilmalar ishini ifodalovchi vaqt diagrammalari.
Bir turdagi MDYA-tranzistorlarida bajarilgan raqamli sxemalar. Raqamli qurilmalar ishini ifodalovchi vaqt diagrammalari.
KMDYA-tranzistorlarida bajarilgan raqamli sxemalar. Raqamli qurilmalar ishini ifodalovchi vaqt diagrammalari.
Berilgan funksiyani amalga oshiruvchi kombinatsion sxemalarni loyihalashtirish: shifrator, deshifrator.
Raqamli qurilmalar ishini ifodalovchi vaqt diagrammalari.
Berilgan funksiyani amalga oshiruvchi kombinatsion sxemalarni loyihalashtirish: multipleksor va demultipleksor.
Raqamli qurilmalar ishini ifodalovchi vaqt diagrammalari.
Berilgan funktsiyani amalga oshiruvchi kombinatsion sxemalarni loyihalashtirish: arifmetik-mantiqiy qurilmalar, dasturlanuvchi mantiqiy matritsalar.
Berilgan funktsiyani amalga oshiruvchi tadrijiy sxemalarni loyihalashtirish: bistabil yacheyka, triggerlar.
Berilgan funktsiyani amalga oshiruvchi tadrijiy sxemalarni loyihalashtirish: registrlar, hisoblagichlar.
Tadrijiy (ketma-ket) turdagi raqamli sxemalar
Yarimo‘tkazgichli hotira qurilmalar.
Dasturlanuvchi mantiqiy qurilmalar.
Raqamli qurilmalarning interfeys va yordamchi qurilmalari. Mikroprotsessorlar.
Mikrokontrollerlar Web PACK ISE paketidagi raqamli mantiqiy qurilmalarni loyihalashtirish.
Virtual Web PACK ISE dasturi yordamida hisoblovchi triggerlar.
|
| |
parqı joq - Kóp formatlı, kóp funkciyalı, kóp paydalanıwshılı Házirde Unixtıń qanday túrleri bar? ashıq, jabıq hám pulli

83. Sistemadan shıǵıw ushın qaysı buyrıqtan paydalanıladı?
Logout
84. Joybarlastırılǵan kompyuterdi óshiriw buyrıǵın bıykarlaw buyrıǵın saylań
shutdown -c
85. passwd buyrıǵı tuwrı orınlanıwı ushın qanday shárt orınlanıwı kerek?
root retinde jumısqa túsiriw
86. Fayl hám kataloglardı terek formasında kóriw ushın qanday buyrıq
kirgiziw
kerek?
Tree
87. arch buyrıǵı menen birdey wazıypanı orınlawshı buyrıqtı kórsetiń.
uname -m
88. cp dir/* buyrıǵı qanday wazıypanı atqaradı?
bolıp tabıladı katalogındaǵı fayllardı bar papkaǵa kóshiredi
89. pkg paketin ornatıw buyrıǵın kórsetiń
apt-get install pkg
90. Kompyuter qosılǵan waqıttan baslap islew waqtın kórsetiw buyrıǵın saylań
Uptime
91. whoami buyrıǵınıń wazıypasın kórsetiń
loginni kórsetedi
92. sudo menen gksu buyrıqlarınıń parqı nede?
gksu de grafik ayna payda boladı
93. cd.. buyrıǵı ne wazıypanı atqaradı?
1 qádem joqarıǵa ótiw
94. Fayldı óshiriw buyrıǵın kórsetiń
rm -f
95. passwd user1 buyrıǵı ne wazıypanı atqaradı?
user1 dıń parolın ózgertiredi
96. Jasırınǵan papkalardı kóriw ushın qaysı buyrıqtan paydalanıladı?
ls -a
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish

Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Mavzu: Operatsion tizimlarda hisoblash jarayoni va resurs tushunchasi. Reja

|
Mavzu: Operatsion tizimlarda hisoblash jarayoni va resurs tushunchasi. Reja
|
bet | 5/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 21,65 Kb. | | #242030 |
Bog'liq Texnologiyalar vazirligi muhammed al-xorezmiy nomidagi toshkent Foydalanilgan adabiyotlar:
I.M. Boynazarov, I.Sh. Xujayarov, R.B. Kudratov, D.B. Jurayev, Z.E. Ibrohimova. “Operatsion tizimlar” fanidan laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish bo’yicha uslubiy qo’llanma. Samarqand. 2021. (Elektron resurs)
Boynazarov I.M. Linux operatsion tizimi. O‘quv qo‘llanma, -Toshkent. “Aloqachi”, 2020 yil. (Elektron resurs)
Таненбаум Э. Современные операционные системы – СПб.Изд.Питер, 2002.
Satto’po’v A Info’rmatika va axbo’ro’t texno’lo’giyalari. To’shkent. "O’qituvchi". 2002-y
Ahmedo’v A, To’ylo’qo’v N. Info’rmatika. To’shkent. ―O’zbekisto’n. 2002-y
Леонтьев В.П. Новейшая энциклопедия персонального компьютера. –М:
|
| |
RH 45-185:2011-Rahbariy hujjat. Davlat hokimiyati va boshqaruv

RH 45-185:2011-Rahbariy hujjat. Davlat hokimiyati va boshqaruv
66
organlarining axborot xavfsizligini ta’minlash dasturini ishlab chiqish tartibi. Ushbu hujjat RH 45-185:2006 hujjati o‘rniga amalga kiritilgan bo‘lib, davlat
hokimiyati va boshqaruv organlarining axborot xavfsizligini ta’minlash
dasturlarini ishlab chiqish tartibini belgilaydi.
Hujjat axborot xavfsizligini ta’minlash dasturlari doirasida ishlab
chiqiladigan chora-tadbirlarning maqsadlari, vazifalari, tuzilmasi va ro‘yxatiga
qo‘yiladigan namunaviy talablarni belgilaydi.
Ushbu hujjat talablari O‘zbekiston Respublikasining davlat hokimiyati va
boshqaruv organlariga taalluqli va ushbu organlarning axborot xavfsizligini
ta’minlash dasturlarini yaratish uchun asos bo‘lib hisoblanadi.
Ushbu hujjatni ishlab chiqish va joriy etishdan maqsad:
- axborot xavfsizligini tahdidlardan muhofaza qilish bo‘yicha choralarning
adekvatligiga erishish;
- davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining ishlaridagi barqarorlik
darajasini oshirish;
- xavfsizlik mojarolaridan yuzaga kelgan ziyon darajasini pasaytirish;
- axborot xavfsizligi infratuzilmasini yaratish;
- boshqa tashkilotlarning foydalanish xavfsizligini ta’minlash;
- boshqa tashkilotlarning ulanishi bilan bog‘liq bo‘lgan ehtimoliy xavflarni
identifikasiya qilish;
- axborot resurslariga mas’ul shaxslarni belgilash;
- davlat hokimiyati organlari faoliyatida davlat axborot resurslarining
ochiqligi
va
ommabopligini
ta’minlash, axborot va kommunikasiya
texnologiyalaridan foydalanish asosida davlat hokimiyati organlari bilan fuqarolar
o‘rtasidagi samarali o‘zaro hamkorlik uchun, ularning axborot xavfsizligini
ta’minlagan holda, sharoitlar yaratish;
- muhofaza qilingan axborot va kommunikasiya texnologiyalaridan
foydalanish asosida davlat organlari faoliyatini takomillashtirish;
- davlat organlarida AX bo‘yicha mutaxassislarni tayyorlash tizimini
rivojlantirishdir.
67
Ushbu rahbariy hujjatning asosiy maqsadi - davlat hokimiyati va boshqaruv
organlarini AX tahdidlaridan ularga mumkin bo‘lgan zarar yetkazilishidan
muhofaza qilinishini ta’minlashdir.
Rahbariy hujjatning asosiy vazifasi davlat organlarining axborot
xavfsizligini ta’minlash dasturini belgilash hisoblanadi.
O‘zDStISO/IEC 27006:2013 – “Axborot texnologiyasi. Xavfsizlikni

O‘zDStISO/IEC 27006:2013 – “Axborot texnologiyasi. Xavfsizlikni ta’minlash usullari. Axborot xavfsizligini boshqarish tizimlarining auditi va ularni sertifikatlashtirish organlariga qo‘yiladigan talablar” O‘z DSt ISO/IEC 17021 - bu tashkilotlarni boshqarish tizimlarining auditini
va sertifikatlashtirilishini amalga oshiradigan organlar uchun mezonlarni
o‘rnatadigan standartdir. Agar bu organlar O‘z DSt ISO/IEC 27001 ga muvofiq,
axborot xavfsizligini boshqarish tizimlari (AXBT)ning sertifikatlashtirilishini va
auditini o‘tkazish maqsadida, O‘z DSt ISO/IEC 17021 muvofiq keladigan organlar
sifatida akkreditlanadigan bo‘lsa, u holda O‘z DSt ISO/IEC 17021 ga qo‘llanma va
qo‘shimcha talablar zarur. Ular ushbu standartda taqdim etilgan.
Ushbu standartning matni O‘z DSt ISO/IEC 17021 strukturasini takrorlaydi,
AXBT uchun spesifik bo‘lgan qo‘shimcha talablar va AXBTni sertifikatlashtirish
uchun O‘z DSt ISO/IEC 17021 ni qo‘llash bo‘yicha qo‘llanma esa, «AX»
abbreviaturasi bilan belgilanadi.
«Kerak» atamasidan ushbu standartda O‘z DSt ISO/IEC 17021 va O‘z DSt
ISO/IEC 27001 talablarini aks ettirgan holda majburiy bo‘lgan shartlarni ko‘rsatish
uchun foydalaniladi. «Zarur» atamasidan, garchi bu talablarni qo‘llash bo‘yicha
qo‘llanma bo‘lsa ham, sertifikatlashtirish organi tomonidan qabul qilinishi ko‘zda
tutiladigan shartlarni belgilash uchun foydalaniladi.
Ushbu standartning maqsadi - akkreditlash organlariga, sertifikatlashtirish
organlarini baholashlari shart bo‘lgan standartlarni yanada samarali qo‘llash
imkoniyatini berishdir. Bu kontekstda sertifikatlashtirish organining qo‘llanmadan
har qanday chetga chiqishi istisno hisoblanadi. Bunday chetga chiqishlarga har bir
holat alohida ko‘rib chiqilishi asosidagina ruxsat berilishi mumkin, bunda
sertifikatlashtirish organi akkreditlash organiga bu istisno qandaydir ekvivalant
tarzda O‘z DSt ISO/IEC 17021, O‘z DSt ISO/IEC 27001 talablarining tegishli
bandini va ushbu standart talablarini qanoatlantirishini isbotlab berishi kerak.
59
Izoh - Ushbu standartda «boshqarish tizimi» va « tizim» atamalaridan bir-
birini almashtirib foydalaniladi. Boshqarish tizimlari ta’rifini O‘z DSt ISO 9000 da
topish mumkin. Bu xalqaro standartda foydalanilayotgan boshqarish tizimini
axborot texnologiyalari tizimlari kabi, tizimlarning boshqa turlari bilan
adashtirmaslik zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar

R.I.Isayev, D.X.Ibatova. Multimediyali aloqa tarmoqlari. Darslik. T.: «Aloqachi», 2019 y. 302 b.
R.I. Isaev. Multimediynыe seti svyazi. Uchebnoe posobie. Tashkent: «Aloqachi», 2017. 320 s.
V.V. Velichko, E.A. Subbotin, V.P. SHuvalov, A.F. YAroslavsev. Telekommunikatsionnыe sistemы i seti. Tom 3. Multiservisnыe seti. - Moskva, Goryachaya liniya – Telekom. 2005. 592 s.
Jenq-Neng Hwang. Multimedia Networking. – New York, 2009. 570
S.A.Sadchikova, M.B.Abdujapparova. Multiservisnыe seti na osnove IMS. (Uchebnik). T.:“Aloqachi”, 2021.
Mirzoqulov H “o’quv uslubiy qo’llanma” 2021.
Mavzu: amg, tmg, dslam mediashlyuzlarini o‘rganish. Reja

|
Mavzu: amg, tmg, dslam mediashlyuzlarini o‘rganish. Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 19,35 Kb. | | #244131 |
Bog'liq AMG, TMG, DSLAM mediashlyuzlarini o‘rganish
Mavzu: AMG, TMG, DSLAM mediashlyuzlarini o‘rganish.
Reja:
Kirish mediashlyuzi AMG
Asosiy qism
1. TMG
2. DSLAM
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish mediashlyuzi AMG. Kirish mediashlyuzi (AMG) yordamida abonentlarga analog abonent kirish, ISDN xizmatlari integratsiyasi bilan raqamli tarmoqqa kirish, V5 kirish va raqamli abonent liniyasiga (X.DSL) kirish kab. Signalizatsiya mediashlyuzi (SG)UKS7, signalizatsiya tizimi tarmog‘i va Internet-protokoli (IP) tarmog‘ining interfeysi satxida joylashgan. U kommutatsiyalanadigan UfTT va IP tarmoq orasida signalizatsiyani o‘zgartirishni ta’minlaydi.Ulash liniyalari mediashlyuzi (TMG)IP uzatish muhitining axborotli oqimlari va IKM-oqimlari orasida formatni o‘zgartirishni ta’minlab, kanallar kommutatsiyasiga ega bo‘lgan tarmoq va paketlar kommutatsiyasiga ega bo‘lgan IP tarmoq orasida joylashgan.
Universal mediashlyuz (UMG), uzatish muhiti oqimlari formatini o‘zgartirish uchun SG yoki AMG ichiga kiritilgan, TMG rejimida signalizatsiyani o‘zgartirishni bajaradi. UfTT telefon stansiya, muassasaviy telefon stansiya MATS (PBX), kirish tarmog‘i, kirish tarmog‘i serveri (NAS) va bazaviy stansiya kontrolleri kabi qurilmalarni turli tumanini ulashni ta’minlanadi.
Kirish uskunasiga bir necha misollarni ko‘ramiz.
Transport mediashlyuzi TMG Transport mediashlyuzi TMG8010 UfTT tarmog‘I trafigi va IP-tarmoqning paketli trafigi orasida nutqni qayta kodlash funksiyasini, IP-paketlarini o‘rash/o‘ralganini ochish funksiyasini va paketlarni etkazishda o‘zgaruvchan kechikish (djitter) effektini yo‘qotishni bajaradi. U, ichga qurilgan signalizatsiya shlyuziga ega, bu shlyuztarmoqda ajratilgan signalizatsiya shlyuzi SG (Signaling Gateway) yoki STP (Signaling Transfer Point) bo‘lmaganda ishlatilishi mumkin. TMG8010dagi ichga qurilgan signalizatsiya shlyuzi M2UA (MTP2 User Adaptation Protocol) va IUA (ISDN Q.921 User Adaptation Protocol) orqali moslashuvchan kommutator SoftSwitch bilan o‘zarohamkorlik qiladi. 4.2– rasmda TMG8010 shlyuzining tarmoqdagi o‘rni ko‘rsatilgan.
1- rasm. TMG8010 shlyuzining tarmoqdagi o‘rni
TMG8010 UKS7 signalizatsiyasi xabarlar kodeki va bir vaqtning o‘zida nutqli trafik funksiyasini bajarishi mumkin. Tizim sig‘imi – 3840 gacha portlarga teng.
Transport shlyuzi konstruktivuch turda bajarilgan:
plata - 4 ta E1 oqimini ta’minlaydi;
polka - 48 ta E1 oqimini ta’minlaydi;
freym - 128 ta E1 oqimini ta’minlaydi.
|
| |
Uch pog‘onali uzatmalar qutisining ishlash sxemasi

|
Uch pog‘onali uzatmalar qutisining ishlash sxemasi
|
bet | 2/11 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #132990 |
Uch pog‘onali uzatmalar qutisining ishlash sxemasi
Har bir uzatma, yetaklanuvchi shesternadagi tishlar sonini yetaklovchi shesternadagi tishlar soniga nisbatini ifodalovchi uzatish soni orqali tavsiflanadi.
114-rasm.Uch pog‘onali uzatmalar qutisining shakli.
Agar uzatmada bir necha juft tishli shesternalar ishtirok etsa, u holda uzatish sonini aniqlash uchun barcha juftliklarning nzatish nisbatlarini bir-biriga ko‘paytirish kerak.
Ko‘rib chiqilayotgan uzatmalar qutisi chizmasida birinchi uzatmani ulash uchun Z1, shesternani vilka (ayri) (4) yordamida Z’1 shesterna bilan ilashgunga qadar chapga surish kerak. Bunda birlamchi valdan (1) aylantiruvchi moment doimiy ilashishdagi Z3 va Z'3 shesternalar hamda birinchi uzatmani hosil qiluvchi Z', va Z' shesternalar orqali uzatiladi.
Birinchi uzatma uchun uzatish soni i1 = (Z'3/Z3)•(Z1/ Z’1) formula bilan aniqlanishi mumkin, bu yerda Z1, Z’1, Z'3, Z3 - shesternadagi tishlar soni.
Ikkinchi uzatma sinxronizatorni (2) vilka (3) yordamida o‘ngga surish bilan ulanadi. Bu paytda Z2 shesterna yetaklanuvchi valga blokirovka qilinadi, undagi aylantiruvchi moment iII = (Z'3/Z3)•(Z2/ Z’2) uzatish soni orqali aniqlanadi.
Uchinchi uzatmani sinxronizatorni (2) chapga surib olish mumkin. Ushbu holatda yetaklovchi va yetaklanuvchi vallar bir-biriga nisbatan qo‘zg‘almas qilib biriktiriladi, qutidagi uzatish soni o‘zgarmaydi va birga teng bo‘lib qoladi. Bunday uzatmani to‘g‘ri uzatma deyiladi. Undan avtomobilni katta tezlik bilan harakatlantirish uchun foydalaniladi.
|
| |
RH 45-193:2007 - Rahbariy hujjat. Davlat organlari saytlarini

RH 45-193:2007 - Rahbariy hujjat. Davlat organlari saytlarini joylashtirish uchun provayderlar serverlari va texnik maydonlarning axborot xavfsizligini ta’minlash darajasini aniqlash tartibi. Ushbu hujjat davlat
organlari saytlarini joylashtirish uchun provayderlar serverlari va texnik
maydonlarning axborot xavfsizligini ta’minlash darajasini aniqlashning namunaviy
tartibini belgilaydi.
Ushbu hujjat talablari davlat organlarining saytlari uchun xosting
xizmatlarini taqdim etuvchi barcha ho‘jalik yurituvchi sub’ektlar tomonidan
qo‘llanilishi majburiydir.
Hujjatda Davlat organlarining saytlarini joylashtirish uchun provayderlar
serverlari va texnik maydonlarning axborot xavfsizligini (AX) ta’minlash
darajasini belgilash, axborot resurslarini yaratish va foydalanishning barcha
aspektlarini hisobgaolgan holda, ushbu vazifaga kompleks yondoshilishiga
asoslanadi. Bu uchun tashkiliy, texnik va dasturiy muhofaza qilish choralarini,
xavf-xatarlar va axborotning muhofazalanganlik darajasini baholash va prognoz
qilish bo‘yicha tadbirlarni doimo rivojlanib borayotgan yagona tizimga
umumlashtirish talab etiladi.
Axborotni muhofaza qilish o‘z ichiga AXni ta’minlashga qaratilgan chora-
tadbirlar kompleksini oladi: ma’lumotlarni kiritish, saqlash, qayta ishlash va
uzatish uchun foydalaniladigan axborot va resurslarning butunligi, ulardan
foydalana olishlik va, zarur holda, konfidensialligini qo‘llab-quvvatlash.
Axborotni muhofaza qilish maqsadi quyidagilar hisoblanadi:
-
axborotning
chiqib
ketishi,
o‘g‘irlanishi,
yo‘qolishi,
buzilishi,qalbakilashtirilishini oldini olish;
- axborotni yo‘q qilish, modifikasiya qilish, buzish. nusxa ko‘chirish,
68
blokirovka qilish bo‘yicha ruxsat etilmagan harakatlarning oldini olish;
- axborot resurslari va axborot tizimlariga ( AT) noqonuniy aralashishning
boshqa shakllarini oldini olish.
Taqsimlash qutisida qo‘shimcha pasaytiruvchi uzatma

|
Taqsimlash qutisida qo‘shimcha pasaytiruvchi uzatma
|
bet | 6/11 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #132990 |
Taqsimlash qutisida qo‘shimcha pasaytiruvchi uzatma og‘ir yo‘l sharoitlarida yoki tirkamalar bilan ishlashga mo‘ljallangan avtomobillarda ishlatiladi. Pasaytiruvchi uzatma avtomobilning yetaklovchi g‘ildiraklaridagi tortish kuchini yana ham oshirishga imkon beradi. Shunday taqsimlash qutisining chizmasi (15-rasm, b) bo‘lagida keltirilgan. U pasaytiruvchi uzatmasi bo‘lmagan taqsimlash qutisidan uzatish sonini orttiruvchi shestemalar (2 va 5) juftligi mavjudligi bilan farq qiladi. Yetaklanuvchi shesterna (5) orqa ko‘prik valining (6) shlitsasi bo‘ylab suriladi va shesterna (3) yoki shesterna (10) bilan ilashadi. Shesterna (5) o‘ng tomonga surilsa, pasaytiruvchi uzatma, chap tomonga surilsa, to‘g‘ri uzatma ulanadi. Tishli mufta (7) old ko‘prikni ulashga va uzishga imkon beradi.
Avtomobilda taqsimlash qutisi uzatmalar qutisiga yaqin qilib o‘rnatiladi va u bilan kalta kardanli val vositasida tutashtiriladi.
Taqsimlash qutisining tuzilishi. 119-rasmda GAZ-66 avtomobilidagi taqsimlash qutisining tuzilishi (a) va kinematik chizmasi (b) ko‘rsatilgan. U to‘g‘ri va pasaytiruvchi uzatma hamda old ko‘prikni ulash shesternasiga ega. Qutining asosiy detallari korpus (8), yetaklovchi (1), yetaklanuvchi (4), oraliq (5) vallar hamda old ko‘prik yuritmasi validir (9). Yetaklovchi val shlitsasiga to‘g‘ri yoki pasaytiruvchi uzatmalarni ulovchi qo‘zg‘aluvchan shesterna (2) o‘rnatilgan. Yetaklanuvchi val shesterna (3) bilan bir butun qilib tayyorlangan. Oraliq valga pasaytiruvchi uzatma shesternasi (10) bikr (qo‘zg‘almas) mahkamlangan, val shlitsasida esa old ko‘prikni ulovchi shesterna (6) surila oladi. Old ko‘prik yuritmasi valiga shesterna (7) bikr mahkamlangan.
119-rasm. Pasaytiruvchi uzatmasi bo‘lgan taqsimlash qutisi.
Old ko‘prikni ulash uchun shesterna (6) shestemalar (3 va 7) bilan ilashgunga qadar o‘ng tomonga suriladi. To‘g‘ri uzatmani ulash uchun shesterna (2) o‘ngga suriladi va uning tishlari shesternaning (3) ichki tishli gardishi bilan ilashadi. Pasaytiruvchi uzatma shesternani (2) chap tomonga oraliq val shesternasi (10) bilan ilashgunga qadar surish orqali ulanadi. Qutining kinematik chjzmasidan ko‘rinadiki (16-rasm, b), pasaytiruvchi uzatma old ko‘prik ulangandagina ulanishi mumkin ekan. Buning uchun taqsimlash qutisini almashlab ulash mexanizmida old ko‘prik yuritmasi ulanmasdan turib pasaytiruvchi uzatmaning ulanishiga imkon bermaydigan, maxsus blokirovka qurilmasi mavjud. Almashlab ulash mexanizmining o‘zi yon qopqoqqa joylashtirilgan va sirg‘algichlar hamda ayrilardan iborat bo‘lib, haydovchi kabinasiga kiritilgan ikkita richag yuritmaga ega. Taqsimlash qutisidagi almashlab ulash mexanizmining ishlash prinsipi xuddi uzatmalar qutisining almashlab ulash mexanizmi kabidir.
|
| |
Oraliq birikma va kardan uzatmalari konstruksiyasi

|
Oraliq birikma va kardan uzatmalari konstruksiyasi
|
bet | 7/11 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #132990 |
Oraliq birikma va kardan uzatmalari konstruksiyasi
Reja:
Oraliq birikmalarning vazifasi va turlari
Bikr, yarim bikr va elastik muftalar
Kardan uzatmalarning vazifasi, turlari
Bir xil va xar xil burchak tezlikli kardan uzatmalari, ularning asosiy elementlari
Oraliq birikmalar geometrik o ‘qlari bir-biriga to‘g ‘ri kelmaydigan yoki nisbatan siljishi mumkin bo'lgan vallarga burovchi momentni uzatish uchun xizmat qiladi. Oraliq birikmalar ilashish muftasi vali bilan traktor uzatmalar qutisining birlamchi vali orasida o‘rnatiladi.
Sharnirlar soni bo‘yicha oraliq birikmalar:
a) yakka sharnirli;
b) qo‘sh sharnirli bo‘ladi.
Sharnirlar tuzilishi bo‘yicha:
a) qattiq;
b) yumshoq bo‘ladi.
MT3-5M, MT3J1C traktorlarining elastik oraliq birikmasi
Ko‘pchilik zanjirli va g‘ildirakli trak to rlard a yakka sharnirli (YuM Z -6 L /6M ) va qo‘sh sharnirli (T-4A, DT - 75M) elastik oraliq birikm alardan foydalaniladi. Bunday birikm alar vallar orasidagi burchak 3° gacha o ‘zgarganida burovchi m om entni uzatishga im kon beradi.
Qattiq o raliq birikm alar kam ishlatiladi (T -150, T - 150K). Qattiq va elastik elem entlari birgalikda qo‘llaniladigan birikmalar kombinatsiyasidan foydalanish mumkin (K-701).
MT3 -5M va MT3-5JIC traktorlarida elastik oraliq birikma ishlatiladi. U yetaklovchi (1) va yetaklanuvchi vilkalardan (2) tashkil topgan. Vilkalar bir-biriga nisbatan 90° li burchak ostida joylashgan va orasida to ‘rtta bo ‘shliq hosil bo‘lib, har biri ichiga prizmasimon rezina (3) joylashtiriladi. Rezinalar bloki (3) bolt (5), blok m ahkam lanuvchi prujinalar (4) bilan ushlab turiladi.
K-701 traktorida kombinatsiyalashgan oraliq birikma qo‘llaniladi (48-rasm). Burovchi moment yetaklovchi disk (5) orqali rezinali vtulkaga (4), barmoqlarga (3) va ichki tomonida tishli gardishi bo‘lgan disk (2 ) orqali yetaklanuvchi vilkaga uzatiladi. Tishli gardish bilan val (1) tishlashgan holatda bo‘lib, val uzatmalar qutisining kardan valiga flânes bilan ulangan. Val (1) dvigatel maxovigi karteriga mahkam langan tayanch qopqog‘i (9 ) ichiga ikkita sharikli podshipnikka (7 va 8 ) o‘rnatilgan.
Shuni aytib o‘tish joizki, oraliq birikmalar vallar o'qlari orasidagi burchak 5o gacha bo‘lganda burovchi momentni uzatadi, lekin o'lcham lari katta bo‘lganligi uchun zamonaviy traktorlarda ishlatilmaydi. Odatda amaliyotda oraliq birikmalarning ishlash muddatini oshirish maqsadida vallar o'qlari orasidagi burchak 2...3o gacha cheklab qo‘yiladi. Burchak katta bo‘lganida rezina elementlarning yeyilishi, zo‘riqishlarning siklligi katta bo‘lgani uchuii harorat ko‘tariladi, rezinaning yemirilishi, qattiqligi o‘zgaradi, natijada elastik oraliq birikma tezda ishdan chiqadi. Zamonaviy traktorlarda faqat kardan uzatmalar ishlatilmoqda.
|
| |
ISO/IEC 
15408-1-2005 - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

60
bois, baholash jarayonida belgilangan ishonch darajasiga erishiladi. Baholash
natijalari iste’molchilarga AT mahsulotlari yoki tizimlari ularning taxmin
qilinayotgan qo‘llanilishi uchun yetarli darajada xavfsiz ekanligiga va ulardan
foydalanishda bashoratqilinayotgan xavf-xatarlarning
maqbulligiga ishonch hosil
qilishlariga yordam berishi mumkin.
O‘z DSt ISO/IEC 15408 AT mahsulotlari va tizimlarining xavfsizlik
funksiyalari bilan ishlab chiqilishidagi kabi, shunday funksiyali tijorat mahsulotlari
va tizimlarining sotib olinishida ham qo‘llanma sifatida foydali. ATning bunday
mahsuloti yoki tizimining baholanishi baholash ob’ekti (BO) deb ataladi. Bunday
BOga, masalan, operasion tizimlar, hisoblash tarmoqlari, taqsimlangan tizimlar va
ilovalar kiradi.
O‘zDStISO/IEC 15408 axborotni
ruxsat etilmagan tarzda ochish,
modifikasiya qilish yoki undan foydalanish imkoniyatini yo‘qotishdan muhofaza
qilinishiga yo‘naltirilgan. Xavfsizlik buzilishining ushbu uchta turiga taalluqli
bo‘lgan muhofaza toifalari, odatda,
mos ravishda, konfidensiallik, butunlik va
foydalana olishlik deb ataladi. Shuningdek, O‘zDStISO/IEC 15408 AT
xavfsizligining ushbu uchta tushuncha doirasidan
tashqaridagi jihatlariga
qo‘llanilishi mumkin. O‘z DSt ISO/IEC 15408 insonning g‘araz niyatli harakatlari
kabi, boshqa harakatlar natijasida yuzaga keladigan axborot tahdidlariga
qaratilgan, shuningdek O‘z DSt ISO/IEC 15408 inson omili bilan bog‘liq
bo‘lmagan ba’zi bir tahdidlar uchun ham qo‘llanilishi mumkin. Bundan tashqari,
O‘z DSt ISO/IEC 15408 ATning boshqa sohalarida qo‘llanilishi mumkin, biroq
ularning vakolati qat’iy chegaralangan AT xavfsizligi
sohasidan tashqarida
deklarasiya qilinmaydi.
O‘zDStISO/IEC 15408 apparat, dasturiy-apparat va dasturiy vositalar
tomonidan amalga oshiriladigan AT xavfsizligi choralariga qo‘llaniladi. Agar,
ayrim baholash jihatlari faqat amalgaoshirishning ba’zi bir usullari uchun
qo‘llanilishi taxmin qilinsa, bu tegishli mezonlarni bayon qilishda ko‘rsatib
o‘tiladi.
Oriental Renaissance: Innovative - Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik...

|
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirishBog'liq ikkilamchi-termoplast-polimerlar-asosida-qurilish-sanoati-uchun-polimerkeramik-kompozitsion-materiallarni-olish-jarayonini-takomillashtirishOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
389
w
www.oriens.uz
October
2021
Polimerqumli maxsulotlarning asosiy xususiyatlarini, uni ishlab chiqarish
texnologiyasini, qo`llash doiralari va turli xil bazalar uchun plitalarni joylashtirish
tartibini o`rganadigan bo`lsak, quydagicha ma`lumotlar bor.
Polimerqumli maxsulotlarni ishlab chiqishda texnologlar o'z vazifalarini
bajarishdi - ular uzoq umrga ega bo'lgan mustahkam va sovuqqa chidamli material
yaratdilar. Aytish kerakki, ular buni qildilar va polimerqumli maxsulotlarning ishlash
ko'rsatkichlari ko'p jihatdan sement qoplamalaridan oshib ketdi.[2]
Maxsulot ishlab chiqarish uchun ishchi aralashma uchta asosiy komponentdan
iborat:
1.
o'rta fraksiyaning qumlari (3 mm dan oshmasligi kerak);
2. qirqilgan termoplast polimerlar (ikkilamchi polimerlardan foydalanish
mumkin – iqtisodiy jihatdan bu yanada foydali);
3. bo'yoqlar-noorganik pigmentlar.
Maxsulotlarning asosiy to'ldiruvchisi qumdir, u jami hajmning 75% ni tashkil
qiladi. Ishlatishdan oldin yaxshilab yuviladi va elanadi. Shundan so'ng, qum maxsus
pechga joylashtiriladi va yuqori haroratda quritiladi.
Polimer qoplamali maxsulotlar ishlab chiqarishning butun aylanishi quyidagi
bosqichlarga bo'linadi:
1.
Xom ashyoni maydalash yoki aglomeratsiyalash. Agar polimer
chiqindilari ishlatilsa, bu bosqich chiqarib tashlanishi mumkin.
2.
Qumni, polietilen granulalarni, bo'yoqlarni va qo'shimchalarni
aralashtirish.
3.
250°C da ekstruderda xomashyo erish.
4.
Polimerqumli massasini presslash va tayyor maxsulotlarni shakllantirish.
5.
Mahsulot qadoqlash.
NATIJALAR
Biz o`rganoayotgan materialni 100% chiqindidan oligan deyish mumkin.
Polimerkeramik(polimershifer) materialimizdan qurilish va dizayn soxasi uchun turli
o`lchamdagi
maxsulotlar
olish
mumkin.
Quyidagi
1-jadvalda
polimer
keramik(polimershifer) materialimizni tarkibi keltirilgan.
1-jadval
Asos va qo`shimchalar
Polimerqumli
kompozit, %
Polimerkeramik
kompozit, %
Polimer chiqindilar
(termoplast)
25
20-25
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish
|
Oriental Renaissance: Innovative - Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik...

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
392
w
www.oriens.uz
October
2021
arzonlashiga olib kelmoqda lekin, issiqbardoshlik va issiqlik o`tkazuvchanligi kabi
muammolar ochiqligicha qolmoqda. Bu muammolarni va keramikani qayta ishlash
ya`ni, to`ldiruvchi sifatida ishlatish orqali yuqoridagi muammolarga yechim toppish
mumkin. Bundan tashqari ekologiyaga xam ijobiy ta`sir ko`rsatadi.
REFERENCES
1.
Muhiddinov N., Tojiboyev B., “Mechanical use of polimer compositional
materials” Indonesian jurnal of innovation studies. 10.02.2020
2.
Muhiddinov N., Tojiboyev B., “polimer kompozitsion materiallarda dispers
to’ldiruvchilarning umumiy xususiyatlari” “Ilm-fan, ta`lim va ishlab chqarishning
innovatsion rivojlantirishdagi zamonaviy muammolari” mavzusida ilmiy –amaliy
(International scientific-practical conference on the topic of “modern issues of
modern issues of innovative development of science, education and production).
Andijon, 2020-yil- B. 795-799.
3.
Anarboyev I., Xojimatov U. “Kristall polimerlarning deformatsiyalanishi”
“Ilm-fan, ta`lim va ishlab chqarishning innovatsion rivojlantirishdagi zamonaviy
muammolari” mavzusida ilmiy –amaliy (International scientific-practical conference
on the topic of “modern issues of modern issues of innovative development of
science, education and production). Andijon, 2020-yil- B. 660-664.
4.
Anarboyev I., Xojimatov U. “Conversion of optical beams into electric energy
in semiconductor solar cells” Materials of the XIII international scientific and
practical conference of young scientists «innovative development and the
requirement of science in modern Kazakhstan» I ТОМ, Таrаz 2019 18-20 betlar
|
Oriental Renaissance: Innovative - Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik...

|
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirishBog'liq ikkilamchi-termoplast-polimerlar-asosida-qurilish-sanoati-uchun-polimerkeramik-kompozitsion-materiallarni-olish-jarayonini-takomillashtirishOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
390
w
www.oriens.uz
October
2021
Qum
75
-
Chiqindi shifer, azbest,
keramika, sopol
-
75-80
Pigmentlar
1-2
1-2
1-jadvaldan shuni ko`rish mumkinki, polmerkeramik material tarkibida
termoplast materiallar nisbatan kamligi va to`ldiruvchilarni olovbardosh material
ekanligini inobatga olsak, issiqbardosh va nisbatab zichligi kam bo`lgan mustaxkam
material olindi.
Materialimizdan olingan maxsulotlar quydagi eng muhim avzalliklarga erishdik.
1.
Texnologik avzalligi. Materialni maxsus uskunalar yordamida ishlab
chiqariladi. O'rnatish qisqa vaqt ichida, maxsus tayyorgarliksiz amalga oshiriladi.
2.
Foydalanish qulayligi. Ekspotatsion jixatdan materiallar namlikda
yoriqlar hosil qilmasdan namlik (yomg'ir, erigan qor) erkin oqishiga imkon beradi.
Material alohida e'tiborga muhtoj emas.
3.
Shikastlanishni kamaytirishligi. material yuzasi sirpanmaydi, shuning
uchun material ko'pincha hovuz maydonini tashkil qilish uchun ishlatiladi.
4.
Ekologik jihatdan qulay. Havo haroratining sezilarli darajada oshishi
(40°C dan ortiq) bo'lsa ham, karsinogen moddalar atmosferaga chiqarilmaydi va
ishlash vaqtida boshqalarning sog'lig'iga zararli bo'lgan sement changlari
chiqarilmaydi.
5.
Ta'mirlash. Agar kerak bo'lsa, plitalarning zararlangan qismi yangisini
o'zgartirishi mumkin – demontajni o'rnatish kabi oson amalga oshiriladi.
6.
Mustaxkamlik va plastiklik. Materialni sindirish imkonsiz va zarar
etkazish qiyin. Polimerkermik materialni zararlovchi yagona narsa tirnoq va o'tkir
narsalar.p[4]
7.
Chidamlilik. Tajribalar bunday qoplamani ishlatish tajribasi shuni
ko'rsatadiki, polimerkeramik maxsulotning ishlash muddati 50 yil.
8.
Qoplamaning dekorativ va estetikligi. Polimerkeramik maxsulotlar turli
xil ranglarda mavjud. Vaqt o'tishi bilan rang uning yorqinligini yo'qotmaydi va
quyoshda kuymaydi. Shakllarning qattiq geometriyasi tufayli,maxsulot bog'ning
landshaft dizayni va avtomobil uchun avtoparkni tashkil qilishda ajoyib ko'rinadi.
9.
Tashish va saqlash oson.
10.
Polimerkeramik maxsulotning arzon narxi. 1 m
2
uchun narx 40-60
ming so`m
Materialning xossalrini polimerqumli material bilan solishtirish orqali erishilgan
natijalarni ko`rish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish
|
Oriental Renaissance: Innovative - Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik...

|
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirishBog'liq ikkilamchi-termoplast-polimerlar-asosida-qurilish-sanoati-uchun-polimerkeramik-kompozitsion-materiallarni-olish-jarayonini-takomillashtirishOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
391
w
www.oriens.uz
October
2021
Material xossalari
Birligi
Polimerqumli
material
Polimerkeramik
material
Zichligi
kg/m
3
1600-1800
1600-1750
Umumiy suv
shimishi
%
0,15
0,30
Muzlashga
chidamlilik
marta
200-250
Kamida 300
Suvga
chidamlilik
%
0,3
0,3
Siqilishga
qarshilik kuchi
MPa
17-25
24-30
Ishlash harorati
0
C
-70-160
-70-200
Issiqlik
o'tkazuvchanligi
J/m
2
*sek
2800
2300
Ishlash muddati
yil
30-35
45-50
MUHOKAMA
SHu o`rinda materialning kamchiliklari keng muhokama qilinmoqda.
Materialning kamchiligi sifatida polimer mahsulotlarining o'ziga xos xususiyati -
yuqori harorat ta'siri ostida materiallar kengayishga moyilligi qilib ko`rsatilmoqda.
Aynan shuning uchun ham issiqlikda kengaymaydigan issiqbardosh to`ldiruvchilarni
ko`proq massada qo`shish va shu qo`shimcha qo`shilganda xossalari o`zgarmaslik
kerak.
Issiq mavsumda qoplama deformatsiyalanishi mumkin-ba'zi elementlar qizib,
kengaya boshlaydi. Polimerkeramik materialdan tayyorlangan maxsulotlar esa
bunday xususiyatlar mavjud emas.
Xom ashyoning tugab qolishi xaqida qayg`urishga xojat yo`q. Chunki,
chiqindidan tayyorlangani uchun chiqindilar har doim topiladi va tan narxi arzon.
XULOSA
Xulosa qilib shuni ayta olamizki, polimer chiqindilarni qayta ishlash butun
dunyodagi dolzarb masala bo`lib turibdi. Shu bilan birgalikda keramik chiqindilarni
qayta ishlash va to`ldiruvchi sifatida ishlatish juda kamyob xodisadir. Bizning
maxsulot ana shunday muammolarga qisman agar keng miqyosda qo`llanila
boshlansa juda katta yechim bo`ladi. Polimerqumli va polimer kompozit
materialllarni qurilish va mashinasozlikda keng qo`llanishi maxsulot tan narxini
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik kompozitsion materiallarni olish jarayonini takomillashtirish
|
Nazorat savollari - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

80
oshiriladi: birinchi bosqichda har bir rol uchun ob’ektdan foydalanish xuquqlari
to‘plamidan iborat vakolatlar to‘plami ko‘rsatiladi, ikkinchi bosqichda har bir
foydalanuvchiga uning qo‘lidan keladigan rollar ro‘yxati tayinlanadi. Rollarga
vakolatlar eng kichik imtiyoz prinsipida tayinlanadi, ya’ni har bir foydalanuvchi
o‘zining ishini bajarish uchun faqat minimal zarur vakolatlar to‘plamiga ega
bo‘lishi shart.
Rolli model tizimni quyidagi to‘plamlar ko‘rinishida tavsiflaydi (4.1-rasmga
qaralsin):
4.1-rasm. Foydalanishni boshqarishning rolli modeli
– foydalanuvchilar to‘plami;
– rollar to‘plami;
– ob’ektdan foydalanish vakolatlari to‘plami (masalan, foydalanish
xuquqlari matritsasi ko‘rinishida);
– foydalanuvchilarni tizim bilan ishlash seanslari to‘plami.
Yuqorida sanab o‘tilgan to‘plamlar uchun quyidagi munosabatlar
belgilanadi:
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR - Ikkilamchi termoplast polimerlar asosida qurilish sanoati uchun polimerkeramik...

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 9
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
388
w
www.oriens.uz
October
2021
bu materiallar umumiy holda polimerbetonlar deb ataladi, ammo, ushbu maqola
mualliflari ushbu guruhda quyidagi PCM lar mavjud deb farqlaydilar.[2]
1.
Polimerbetonlar (beton+polimerler, plastobetonlar,
mineral toshlari,
sun'iy toshlar), unda termoreaktiv qatronlar bog'lovchi sifatida ishlatiladi, asosan
fenol-formaldegid, epoksi, karbamid formaldegid, to'yinmagan polyester va furan, va
to`ldiruvchi sifatida shag'al (granit yoki bazalt), shag'al, mineral un,
granit chiplari,
kvarts qumi, grafit kukuni va boshqalar ishlatiladi.
2.
Polimersement - Epoksid, poliester va karbamid formaldegid qatronlar,
polivinilasetat va boshqalar: portlandsement va kvars qumi va polimer majburiy
qo'shilishi bilan uning navlari asosida qurilish aralashmasi bo'lgan polimercement
(qum-beton) materialidir.
3.
Polimerqumli kompozitlar – to`ldiruvchi sifatida
kvars qumi ishlatiladi
va bog'lovchi termoplastiklar sifatida, asosan polietilen, polipropilen, polistirol, ABS
plastik, polietilen tereftalat, polivinilxlorid va boshqalar.
4.
Polimerkeramika - unda keramik minerallar to`ldiruvchi sifatida
ishlatiladi va bog'lovchi sifatida – ko'pchilik termoplastiklar, reaktoplastiklar va
ularning aralashmalari ishlatiladi.
Ushbu PKM lar mustahkam, sovuqqa chidamli, urinma qarshilik,
agressiv
muhitlarga chidamlilik, past issiqlik o'tkazuvchanligi va suv singishi bilan ajralib
turadi.
Polimerkeramika ishlatiladigan keramik to`ldiruvchi moddasiga qarab,
yuqori
xususiyatlarga va qo'shimcha elektrofizik xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin. Ushbu
PKM guruhining kamchiliklari orasida yonuvchanlik, presslanish qiyinligi,
umrboqiyligi nisbatan kam va Termoplast bog'lovchilarni yakuniy ishlov berish
muddati va yuqori narxi bilan bog'liq va qayta ishlash
murakkabligi bilan ajralib
turadi. Polimerkeramika keng santexnika mahsulotlari ishlab chiqarishda ishlatiladi,
shuningdek, texnik kulolchilik mahsulotlarini shakllantirish uchun, quyish mobaynida
yonib ketuvchi qolip sifatida ishlatiladi.[3]
Polimerqumli kompozitlar asosan qurilish mahsulotlari (qoplama va plikalar,
kafel va boshqalar), quduqlar, lyuk, drenaj tovoqlar va boshqalar ishlab chiqarishda
ishlatiladi.
Polimerqumli maxsulotlar yaqin davrda ichki qurilish bozorida paydo bo'ldi.
Bunday yangilik xaridorlar orasida ba'zi
ishonchsizlikka olib keldi, lekin asta-sekin
polimer plitalari an'anaviy presslangan va quyma beton plitalardan ustunligini
isbotladi.