nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xayvonlarni xushsizlantirish - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 11/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Xayvonlarni xushsizlantirish. Bu usulda suyilgan mollar tanasini kayta ishlash birmuncha kulay bo‘lgan xolda ularni konsizlantirish asosiy maksad xisoblanadi. Agar xayvonlar noto‘g‘ri xushsizlantirilsa, ularda yurak urishi davom etadi, bu esa tanani konsizlantirishda katta kiyinchiliklarga olib keladi. Lyokin ko‘plab mutaxassislarning fikricha, xayvonlarni xushsizlantirilganda, ularning yurak davom etib tursa, tanani to‘la konsizlantirish lozim.
Xayvonlarni xushsizlantirishning bir necha usullari bo‘lib, xammasida xam agar xayvon konsizlantirilmasa, oradan bir necha minut o‘tgach, u yana o‘ziga keladi.
Bolta bilan xushsizlantirish. Bunda massasi 2 kg va dastasi 1 m bo‘lgan bolgadan foydalaniladi. Bunda molning chap kulogidan ung qo‘ziga va o‘ng kulogidan chap qo‘ziga chiziklar kesishgan eriga bolga bilan uriladi. Urish kuchi bosh suyagini shikastlamasdan, fakat miyani molekulyar alokasini o‘zgartira olishdan iborat.
Otish yordamida xushsizlantirish. Bunda to‘ponchadan foydalaniladi. Unda diametri 9 mm li gazsiz sochma o‘k solib, xayvonnning miyasiga otiladi. Miyaga kirgan o‘k xayvoning xushsizlantiradi. Bunda yurak urishi davom etib, konsizlantirish jarayoni yaxshi natija beradi.
Elektr narkoz yordamida xushsizlantirish. Elektr narkoz yordamida xushsizlantirish usuli xam mavjud bo‘lib, u keng ko‘laniladi. Bunda xayvoning boshi, buyni va oldingi oyoklaridan elektr toki yuboriladi. Yosh xayvonlarni xushsizlantirish uchun 70-90 volt, yirik yoshlari uchun 100-120 volt elektr toki yuboriladi va buning uchun 6-12 sekund vakt talab etiladi. Elektr toki ta’sirida xushsizlantirilgan mol boks (kichik xona) ning ichiga yikiladi, sungra boks ochilib, xayvon suyish va nimtalash sexini poli ustiga tushadi xamda uning orka oyoklari zanjir bilan boglanib, konsizlantirish relsi (temir osma) ga ko‘tariladi.
Konsizlantirish. Mollar yotkizilgan yoki osib kuyilgan xolda konsizlantiriladi. Go‘sht kombinatlarida asosan mollarni osib, vertikal xolda konsizlantirish usuli qo‘llaniladi. Koramollarning tanasidan massasiga ko‘ra 4,2 foiz kon chiksa, u konsizlantirilgan xisoblanadi. Lyokin bu mikdor, xayvon tanasidagi umumiy kon mikdorining 40-65 foizini tashkil etadi. Konsizlantirish ishlari 6-8 minut davom etadi.
|
| |
Kuy terisini shilib olish - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 16/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Kuy terisini shilib olish ishlari xam konveyer usulida mexanik moslamalar yordamida amalga oshiriladi. Terini shilishdan oldin "pistolet" deb nomlangan moslama yordamida kuy oYog‘ini sakrash bug‘imi kismidan 0,2-0,3 MPa bosim bilan sikilgan xavo yuboriladi. Bu esa terini oson shilib olish imqonini beradi. Dumbali kuylarga xavo dumba ostidagi kisimdan yuboriladi.
Mayda mol yuli
Konsizlashtirish 3,4 m
teri shilish, tualet, sovitgich 3,35 m
Mayda mol terisini shiluvchi kurilma
Bu kurilma go‘sht kombinatlarida keng tarkalish. U kurilma universal bo‘lib, terini dumba tarafidan yoki buyin tarafidan shilishi mumkin, davriy va o‘zlo‘qsiz ishlaydigan konveyerga urnatilishi mumkin.
baraban
elektrodvigatel
reduktor
barabandagi ilgichlar
Parrandalarni suyish.
Parrandalarnikayta ishlash joyiga avtomashinalarda ma’lum kontenerlarda olib keladilar, kontinerlar bir necha podnomlardan ya’ni kafaslardan iborat. Bu kontinerlarni mashinadan tushirib, sexgacha olib boriladi va bu kafaslarni birta-birta boskichdan boshlab olib sexga kiritib kerakbo‘lsa ochib kuyadilar. Tez ishlov berish rejalangan bo‘lsa, tuppa-to‘g‘ri ishlov berish joyiga yuboradilar. Parrandalarning massasini paddon bilan birgalikda, kafas bilan birgalikda tarozi topib aniklaydilar.
Parrandalarni xushsizlantirish. Bu jarayon sexda sanitar xolatni saklab kolish va parrandadan ko‘prok konni chikarish maksadida kilinadi. Odatda parrandalarni xushsizlantirish elektr toki bilan bajariladi. Avtomatik uskunalar parrandani xushsizlantiradilar. Bu erda o‘zgaruvchan tok bo‘lsa, uning xushlanishi 550-950 V gacha bo‘ladi. Tokning kuchi esa 25 ml A kuchsizlantirishning davomiyligi tovo‘q xamda urdak uchun 15-20 sek bo‘lsa, kurka uchun 30 sekni tashkil kiladi.
Chet davlatlarda Angliyada, AKSHda parrandalarni karbonat angidrid bilan xam xushsizlantiradilar. Bunda uglevodorodning 4 oksidi tovo‘qlar uchun 30-40 %, urdak uchun 50-60% ni, xamda kurka uchun 70-75 % tashkil kilinishi kerak. Xushsizlantirish davomida 2-3 minutni tashkil kiladi.
|
| |
bronzalarga bo'linadi (8.2-jadval)

bronzalarga bo'linadi (8.2-jadval).
Deformasiyalanadigan va quyma bronzalarning mexanik xossalari va
qo’llash sohasi.
8.2-jadval
Deformasiyalanadigan bronzalardagi
(5017-70GOST) qalayning miqdori 8%
dan kam bo'ladi (БpOФ6, 5-0,15, БpOTC4-3, БpOTCC4-4-2,5). Bunday
bronzalardan murakkab shakldagi buyumlar, hatto prujinalar ham tayyorlanadi.
Quyma bronzalar (613-79 GOST) dagi qalayning miqdori 6% ga teng, yoki undan
kam bo'ladi.Bunday bronzalar yuqori antifriksion xossalarga va yetarli darajada
mustahkamlikka ega; ulardan armaturalar hamda ishqalanish juftlari tayyorlanadi
(БpOTCC4-4-2,5; БpOTCCH3-7-5-1, БpOTCC4-4-17).
Maxsus bronzalar
mashinasozlik materiallari sifatida ishlatiladi. Bunday
bronzalarning tarkibida alyuminiy, nikel, kremniy, temir, berilliy, xrom,
qo'rg'oshin va boshqa elementlar bo'ladi, ya'ni ular murakkab tarkibga ega.
Bronzalarda qaysi element muhim legirlovchi element bo'lsa, bronza shu element
nomi bilan ataladi. Bunday bronzalar ichida alyuminiyli bronzalar (БpAЖ9-4,
БpAЖH10-4-4 va hokazo) eng ko'p tarqalgan bo'lib, yuqori mexanik xossalarga
ega, ularning antifriksion va korroziyabardoshlilik xossalari ham yaxshi.
Alyuminiyli bronzalarning cho'kma hosil qilish xususiyatlarini kamaytirish hamda
oksidlanish va gaz pufaklarini hosil qilish xususiyatlarini kamaytirish maqsadida
ular temir, nikel, marganes bilan qo'shimcha legirlanadi (БpAЖMC 10-3-2). Ular
quyma yoki deformasiyalangan har xil shakldagi yarimfabrikat holda
chiqariladi.Bunday bronzalar harorat ta'siri ostida ishqalanish natijasida
yeyiladigan, asosan, javobgarligi katta bo'lgan mashina vositalarini tayyorlashda
ishlatiladi (8.3-jadval).
|
saqlangan pishloqlar;
 
yangi - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 76/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)saqlangan pishloqlar;
yangi pishloqlar;
eritilgan yumshoq (qayta ishlangan) pishloqlar (ziravorlari qýshilgan va qýshilmagan pishloqlar, pastasimon eritma pishloqlar, plastik shirin eritma pishloqlar, eritma pishloq konservalari, taomga qýshiladigan eritma pishloqlar). Pishloq massasi erituvchi tuzlar qýshib 70-90oS haroratda ishlash yýli bilan eritib olinadi.
tuzlangan pishloqlarga - brinza, tushin, chanax, kobiy, osetin, suluguni va boshqalar kiradi. Brinza qýy, sigir sutidan tayyorlanadi. Bu pishloq namligi va kislotaliligi yuqori býlishi kerak. Pishloq massasida nam kýp býlib, yumshoqligida presslash týxtatiladi. Tayyorlangan pishloq sotilishga qadar osh tuzining 22-24%li eritmasiga solib qýyiladi. Tuz eritmasini achigan sut zardobida tayyorlansa o‘zoq saqlanadi.
1 kg pishloq tayyorlash uchun:
Kostroma zotli sigirlar suti -11, 5 kg.
Kizil chýl zotli sigirlar suti -12, 4 kg.
Qora ola zotli sigirlar suti - 13, 4 kg sarflanadi.
Pishloqlar sifatiga kýra quyidagi navlarga (sortlarga) býlinadi:
Oliy navli - 87-100 balli, ta’mi-hidi - 37 balli;
I navli - 75-86 balli;
75 balldan kam ball olgan pishloqlarni sotishga ruxsat etilmaydi. Bunday pishloqlar qayta ishlashga taalluqli býladi. Pishloq tayyorlash uchun ham boshqa sut mahsulotlarining kabi veterinariya-sanitariya kýrigidan ýtkazilgan sut kerak býladi, nimagaki, bakteriya va mikroblar mahsulot sifatini bo‘zmasligi kerak. Pishloq tayyorlashda ham sut-qatiq mahsulotlariniki kabi, ya’ni 2, 8-2, 9% ga tushiriladi.
Yangi sog‘ilgan yaroqli sut shirdon fermenti-ximozin ta’sirida ivitiladi. Bu ferment kavsh qaytaruvchi hayvonlarning shirdonida hosil býladi. Sut ichish davridagi yosh mollarning shirdonida ferment kýp va aktiv býladi.
Shirdon ko‘quni, odatda, sut emuvchi bo‘zoqlar, terisini olish uchun sýyilgan qorakýl qýzilar shirdonidan tayyorlanadi, katta yoshli bo‘zoqlar oshqozonidan esa, sutni ivitish uchun - pepsin olinadi.
Ish boshlashdan oldin sutdan namuna olinadi va shirdon eritmasi kuchi aniqlanadi, ya’ni, zarur miqdordagi sutni ivitishi uchun qancha miqdorda shirdon ko‘quni kerakligi aniqlanadi.
Shirdon fermenti miqdori quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Bunda:
X-shirdon fermentini miqdori (1 litrda);
M- ivitish uchun kerak býlgan sut miqdori (l);
R - shirdon fermenti kuchini(sekund) bildiradi;
15 - koeffitsient.
Pishloq tayyorlash uchun ishlatiladigan sutdan 100 ml olinib, ustiga 10 mllitr shirdon fermenti kýshilgandan keyin uning ivish vaqti sekund bilan belgilanib, bu vaqt shirdon fermentining kuchi deb qabul qilinadi. Bir qism ferment 40 min. davomida +35oS da ivitishi mumkin býlgan sut miqdoriga fermentining ivitish kuchi deyiladi. SHirdon ferment ko‘qunining ivitish kuchi 1:100000, pepsinniki esa 1:50000 ga teng.
|
| |
Terini kul bilan ochish (zabelovka) –

|
Terini kul bilan ochish (zabelovka) –
|
bet | 13/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Terini kul bilan ochish (zabelovka) – molni oldingi ikki yog‘i va ko‘qrak kismi terisini pichok yordamida kul bilan ochiladi.
Terini shilib olish ishlari. Ko‘plab kushxonalarda mollar vertikal osib kuyilganida amalga oshiriladi. Go‘sht sifatida sanitariya jixatidan yaxshi bo‘lishi uchun kushxonalarda terini shilish va tana (nimta) ga dastlabki ishlov berishda turli vositalar (ilmok, blok ustidan utkazilgan arkon va xokazo) dan keng foydalanilmokda.
Mayda mol terisini shiluvchi kurilma. Bu kurilma go‘sht kombinatlarida keng tarkalgan. Kurilma universal bo‘lib, terini dumba tarafidan yoki buyin tarafidan shilishi mumkin, davriy va o‘zlo‘qsiz ishlaydigan konveyerga urnatilishi mumkin.
Suyilgan molni kulok, burun va lablari atrofidagi terisi kesib olinadi, sungra bosh terisi ung burun katagidan chap shoxgacha shilib olinadi. Tamogidagi kesik pastki labidagi xalkasimon kesikka etkaziladi va boshining kolgan kismidagi terisi shilinadi, sungra birinchi buyin umurtkasi bilan ensa suyagi orasidan kesilib, boshi tanadan ajratiladi.
Terini tanadan shilib olish uchun tananing bikin tomonlariga kalin taxta kuyilib, tana chalkanchasiga yotkiziladi. Keyin oldingi va orka oyoklarini xamda korin va ko‘qrak kismining terisi shilinadi.
T eri shilish birlamchi ishlov berish kurilmalari go‘sht kombinatlarida mollarga ishlov berish texnologik jaraenlardan katta axamiyatga ega bo‘lgani terini shilib olishdir. Uning sifatli bajarilishi go‘shtning tovar ko‘rinishini yaxshilaydi, yog‘ va go‘sht vыxodini oshiradi, terining navi yukori bo‘ladi.
Korxonalarda teri shilish jaraeni bir muncha ko‘p mexnatni talab kilish bilan birga asosan mexanizatsiyalangan.
Mexanik usulda teri shilish teri bilan tana ostidagi mustaxkam bog‘liqlikni, terini mexanik yul bilan tortib boglanish kuchini enguvchi kuchlanish berilganda teri tanadan shilina boshlaydi. Teri shilish uchun ketgan kuchlanish molning turiga, semizligiga, jinsiga, eshiga, teri shilish yunalishiga va tezligiga bog‘liq. Yirik mol tanasidan terini shiluvchi mexanik kurilmalar. Go‘sht kombinatlarida bir necha xilda kurilmalar qo‘llaniladi. Ular o‘zatuvchi, tortuvchi organlari, teri shilish yunalishi va konstro‘qsiyasi bilan fark kiladi.
|
| |
polimorf o'zgarishga - Mashinasozlik materiallari

Tarkibida 20% dan ko'p rux bo'lgan jezlardan plastik deformasiya usuli bilan
olingan mahsulotlar suv, kislorod yoki ammiak muhitida tez korroziyalanadi va
darzlar hosil qiladi. Ana shu darzlarning kengayishini oldini olish uchun bunday
mahsulotlar 250...300
0
C da qizdirilib, termik ishlov berish bilan yumshatiladi.
Veterinar – sanitar nazorat - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 15/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Veterinar – sanitar nazorat. Molni suyish sexida molning konveyer davomida xar bir no‘qtasi veterinar-sanitar nazorat kilinadi. Bunda molning boshi, ichki kismlari kuriladi. Bundan tashkari uning qoni mensimi ov uchun ajratilgan kon terisi ichki organlari kurilib, bunda xar bir kismi muxr bosiladi. Bu tushni veterinar nazorat utmasdan turib, sotishga yoki ommaviy yuvish mumkmin emas. Agar kerak bo‘lsa, mol tushining ichki kismlarini diopagtelalarini xamda kimyoviy analizga yuborish xam mumkin.
Go‘sht mahsulotlarini sikib chikaruvchi kurilmalar va suyukliklarni truba (Kuvur) orkali yuboruvchi Kurilmalar
Nasoslar (N)
Nasoslar yog‘, Kon va boshkalarni bir joydan 2-chi joyga yuborish uchun ishlatiladi (perekachivanie). Nasoslar surash trubasini yuzaga chikaruvchi trubaning yuzasidan katta bo‘lishi kerak. Bunga sabab nasosning ishchi kismi osongina maxsulot bilan tulib etarli tezlik va (napor) ga ega bo‘lishidir.
Nasoslarning ishchi organining tuzilishiga va bajaraetgan ishiga ko‘ra kuyidagilarga bo‘linadi: porshinli markazdan kochma (sentrobejnaya), rotatsionli, simli (struynыe) va ekssentrikplastinkali sikib chikaruvchi kurilmalar.
Go‘sht va parranda kombinatlarida truba orkali suyuk mahsulotlar, kon, nomakob, shurva, distillyat, yog‘, kattik moddasi bo‘lgan mahsulotlar jizza, kapыta, iste’mol uchun yaroksiz konfiskatlar, maydalangan suyaklar va boshkalar sikib chikaruvchi kurilmalar erdamida kerakli sexlarga yuboriladi.
Sikuvchi muxit sitfatida xavo yoki bug‘dan foydalaniladi.
Kuy va echkilarni suyish texnologiyasi
Kuy va echkilarni suyishda ularni karaxt kilish tadbirlari amalga oshirilmaydi. Kuy va echkilarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri osma yulga o‘zatiladi va suyiladi. Suyilgan xayvonlar 25-50 boshdan kilib mol saqlash xonasiga utkaziladi va undan xarakatlanuvchi mexanizm osma yulga o‘zatilib, ularning orka oYog‘idan zanjir moslamalarga biriktiriladi. Konveyer usulida xarakatga keltiradigan osma yulga osilgan xayvonlar o‘z navbati bilan birin-ketin suyila boshlaydi. Bunda xayvonlarning buyin (jag osti) kismidagi vena kon tomiri ingichka utkir kirrali pichok bilan kesib yuboriladi. Xayvonlarni tezrok konsizlantirish maksadida ularni arteriya kon tomiridan va yuragining ung korinchasidan pichok yordamida kon chikarib yuboriladi. Kizilungachni jaroxatlamay (kesib yubormasdan) barcha kon maxsus idishga solinadi.
Dastlabki 2 minut davomida olingan kon toza xisoblanib, undan albumin tayyorlanadi. Ifloslangan kondan esa xayvonlar uchun kon uni tayyorlashda foydalaniladi. Konsizlantirish uchun buynini kesib tashlashga ruxsat berilmaydi. Konsizlantirish o‘rtacha 5-6 minut davom etadi.
Konsizlantirish ishlari tugagach, bosh kismi tanasidan kesib olinadi. Boshi tanadan kesib olingach, bosh kismini kayta ishlash uchun maxsus sexga junatiladi.
|
| |
Bronza.
Deformatsiyalanadigan va quyma bronzalar, ularning 
markalanishi, xossalari va qo‘llanilishi.
Bronzalar

|
Bronza.
Deformatsiyalanadigan va quyma bronzalar, ularning
markalanishi, xossalari va qo‘llanilishi.
BronzalarBog'liq Magniy va mis qotishmalariBronza.
Deformatsiyalanadigan va quyma bronzalar, ularning
markalanishi, xossalari va qo‘llanilishi.
Bronzalar. Asosiy ta'sir qiluvchi legirlovchi elementga qarab bronzalar shartli
ravishda quyidagi turlarga bo'linadi: qalayli, alyuminiyli, berilliyli, qo'rg'oshinli va
hokazo bronzalar. Lekin ularni ikki asosiy sinfga, ya'ni qalayli va maxsus
(qalaysiz) bronzalarga bo'lish ancha qulaylikka ega.
Qalayli bronzalar juda yaxshi antifriksion xususiyatga ega, ishqalanish natijasida
qizib ketmaydi, sovuqqa ham yaxshi chidaydi. Quyma zagotovkalarning
kristallanishida g'ovaklar, mayda teshikchalarning hosil bo'lishi bronzalarning
muhim kamchiligi hisoblanadi. Ularning suyuq holdagi oquvchanligi ham emas,
likvidus va solidus chiziqlarining harorat oraligi juda kichik bo'lgani uchun suyuq
massa tezda qotib qoladi.
Mis-qalay tizimi holat diagrammasida qalayning misdan qattiq eritmasi (α - faza)
va bir qator oraliq fazalar hosil bo'ladi. Real sharoitda bronza strukturasi (α - qattiq
eritma) bilan (Si
21
Sn
8
) oraliq fazadan iborat bo'ladi. Texnika amaliyotida
qo'llaniladigan bronzalarning tarkibidagi qalay miqdori 10...12% dan oshmaydi.
Chunki qalayning miqdori bundan oshsa, bronza juda mo'rt bo'lib qoladi. Bronzalar
tez sovitilganda uning strukturasi yirik, qo'pol
dendritlardan
iborat bo'ladi.
Qalayli bronzalar qo'shimcha ravishda rux, qo'rg'oshin, nikel, fosfor bilan
legirlanadi (БpOTCCH 3-7-5-1, БpOФ6,5-1,5 va hokazo). Bu elementlar
bronzaning qo'shimcha ravishda mexanik va texnologik xossalarini yaxshilaydi.
Masalan, nikel ularning korroziyabardoshliligini oshiradi,
fosfor esa
kristallanish jarayoniga ta'sir etishdan tashqari antifriksion xossalarini
yaxshilaydi. Qo'rg'oshin bronzaning mexanik xossalarini biroz kamaytiradi,
zichligini oshiradi, antifriksion xossalarini yaxshilaydi, kesib ishlashni
osonlashtiradi. Rux ham bronzalarning texnologik xossalarini yaxshilaydi. Qayta
ishlash texnologiyasiga ko'ra bronzalar deformatsiyalanadigan va quyma
|
| |
Jez 
(latun)lar Л - Mashinasozlik materiallari

|
Mashinasozlik materiallariBog'liq Magniy va mis qotishmalariJez
(latun)lar Л
harfi va mis miqdorini bildiruvchi sonlar bilan tamg'alanadi (Л85,
Л90, Л96). Masalan, Л90 va 90% mis bo'lib, qolgan 10% ini rux tashkil qiladi.
Qotishma tarkibidagi ruxning miqdori 10% dan kam bo'lsa, bu qotishma tompak,
ruxning miqdori 10...20% orasida bo'lsa, u material yarim tompak material
deyiladi. Bunday qotishmalar yuqori plastiklik hamda issiqlik o'tkazuvchanlikka
ega bo'lib, korroziyabardoshliligi ham yaxshi. Tarkibidagi ruxning miqdori
ko'payib borgan sari latunlar arzonlashib boradi (Л59, Л62). Bunday qotishmalar
bir qator yaxshi xususiyatlarga ega, ularning mustahkamligi yuqori, kesib
ishlanadi, lekin korroziyaga qarshiligi kam.
Ko'p elementli murakkab legirlangan latunlarda Л harfidan keyin legirlovchi
elementlar ruscha nomlarining bosh harfi, so'ngra % miqdorlarini ko'rsatadigan
sonlar qo'yiladi (ЛЖ60-1-1, ЛMCA57-3-1, ЛO60-1, ЛK80-3L va hokazo).
Masalan, ЛAHKMC75-2-2,5-0,5-0,5, ya'ni bunday latun tarkibida 75% mis, 2,0%
alyuminiy,2,5% nikel, 0,5% kremniy va 0,5% marganes bor.
Texnologik ko'rsatkichlarga ko'ra latunlar deformasiyalanadigan va quyma olish
uchun mo'ljallangan (ЛK 80-3) bo'lishi mumkin.
Alyuminiyli latunlarning mexanik xossalari va korroziyabardoshliligi yaxshi.
Deformasiyalanadigan qotishmalarda 40% gacha, quyma qotishmalarda esa 7%
gacha alyuminiy bo'ladi. Bundaylarga misol qilib, quyidagi qotishmalarni
ko'rsatish mumkin: ЛA85-0,5, ЛA77-2, ЛAMC77-2,05.
Kremniyli qotishmalar dengiz suvi va ochiq havo ta'sirida korroziyalanmaydi.
Agar tarkibida kremniy 3 % dan oshmasa, qotishma plastiklik va yuqori mexanik
xossaga ega, lekin kremniy miqdori4% dan oshsa, uning qattiqligi oshib, plastikligi
kamayadi. Mashinasozlikda ЛK80-3, ЛKC65-1,5-3 kabi latunlar ko'p ishlatiladi.
Kemasozlikda ko'proq marganes bilan legirlovchi
latunlar
ishlatiladi: ЛM58- 2,
ЛM57-3. Bunday qotishmalar sovuq va issiq holda bosim ostida yaxshi
deformasiyalanadi, mexanik xossalari yaxshi hamda suv bug'i va dengiz suvi kabi
tajovuzkor muhitga chidaydi.
Nikelli jezlar
yaxshi mexanik xossaga ega, issiq va sovuq holda yaxshi
deformasiyalanadi. Mashinasozlikda latunlarning ЛH65-5 va boshqa turlari ko'p
ishlatiladi. Qalayli latunlar tajovuzkor muhitda yaxshi ishlaydi, shuning uchun
kemasozlikda ko'proq ЛO90-1, ЛO70-1, ЛO62-1 latunlar ishlatiladi. Ular yaxshi
kesib ishlanishi bilan birgalikda yetarli darajada antifriksion xususiyatlarga ham
ega. Bunday xususiyatlar qo'rg'oshinli latunlarda yaxshi namoyon bo'ladi. Ularga
ЛC63-3, ЛC74-3, ЛC60-1 larni misol qilib ko'rsatish mumkin
.
|
| |
Molning kallasi - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi
|
bet | 22/79 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #104161 |
Bog'liq гушт сут маъруза 2021 (3)Molning kallasi suyak, miya, muskul xamda teridan iborat. Kallaning suyagi yupka shaklda bo‘ladi, ularning yukori xamda kuyi jag suyaklariga ajratadi Suyaklar kam mikdorda yog‘ saklaydilar. Lyokin katta mikdorda ularda kollagen moddasi mavjud.
Koramol kallasining go‘shti muskullaridan iborat bo‘lib, bu muskullar kundalang yul to‘kimadan iborat. Uning sifati past bo‘lgani uchun kalla go‘shtidan odatda sifati past bo‘lgan kolbasa yoki darildik taom taxlanadi. Chuchkaning kalla go‘shti ancha yumshok bo‘lib, uning tarkibida ko‘prok moylar bo‘ladi. Shuning uchun sifati yukori bo‘lgan maxsulot tayyorlash mumkin.
Koramolning kallasi, terisi bilan keltirilgan bo‘lsa, avval kuydiriladi va so‘ngra yuvib tozalanadi. SHundan keyin jagi ajratilib, tili olinadi. Kallaning yukori miya suyagi chopib ochilib, miya ajratib olinadi.
Dum. Go‘shtli suyakli dum - bu o‘zaro boylangan bo‘lib, bu togay xamda go‘sht muskullari bilan bog‘lanib turadi. Tashkari tomondan dum pogonalari muskulli go‘sht bilan tutashgan bo‘ladi. Bu dum go‘shtni kam mikdorda muskul to‘kimalariga ega bo‘ladi. Mana shu uchun ularni pishirgandan keyin taom tayyorlashga ishlatadilar. Dumdan ter tushiriladi va bu dumdan jelatin ishlab chikarishga to‘g‘ri keladi.
Oyok. Molning yog‘i, oyok uchidan kovush xamda oyok usti kismidagi, paysiz ishlatiladi. Chuchkaning yog‘i esa fakatgina oyok uchidiga kovushsiz ishlatiladi. Tashki kismidan molning oYog‘i teri bilan koplangan bo‘ladi. Terining tagida kollagen to‘qimalarining bandlari to‘plangan bo‘ladi, bu bandlarning orasi esa moy to‘kimalari joylashgan bo‘ladi. Mol yog‘ida kollagenning ko‘p mikdorda borligi ulardan yaxshi dirdirok mahsulotlar tayyorlashga to‘g‘ri keladi.
Lab va kuloklar. Labga suyak, ya’ni oldingi va orka jag suyaklari bundan tashkari muskul va teri kiradi. Tashki kismdan lablar teri bilan kopldangan bo‘lib, terining yukori kismida molning ogzi xamda burnidagi shilimshik modda birgalashib ketidi.
Kulok asosan togaydan va teridan iborat bo‘ladi. Kulokning pastki kismida unchalik katta bo‘lmagan kulok ichidagi muskullar bor. Chuchkada esa kulokning pastki kismidagi moy joylashgan kulok xamda labning tarkibida ko‘prok kolagen moddasi joylashgan. Shuning uchun juda xam yaxshi dirildok maxsulot tayyorlasa bo‘ladi. Bundan tashkari kulok xamda labda jelatin moddasi olsa bo‘ladi.
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish
Download
206,57 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
25.07.2024
Hajmi
206,57 Kb.
#268576
Download
206,57 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish
Download
206,57 Kb.
Matnni ko'rish
Bosqich
- - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

45
-
tanlangan mavzu bo‘yicha asosiy savollarni ta’lim oluvchining
xohishiga qarab o‘qitishni tashkil qilish va o‘zlashtirish darajasiga mos
topshiriqlar bilan ta’minlay olish;
-
kafolatlangan natijadan so‘ng keyingi asosiy savol (yoki mavzuni)
o‘zlashtirishga imkoniyat yaratish;
-
ta’lim oluvchining o‘zlashtirish darajasi natijasiga ko‘ra mavzu
yoki asosiy savolga qaytishni ta’minlash;
-
ta’lim oluvchining xohishiga ko‘ra, dasturdan chiqishni tashkil
etish;
-
ta’lim oluvchining xohishiga ko‘ra nazorat topshiriqlariga bevosita
o‘tishni ta’minlash;
-
ta’lim oluvchining mavzuni qanday darajada o‘zlashtirilganligi
haqidagi qaydnomani tashkil etish va boshqalar.
Tajribalar o‘quv jarayonida kompyuter texnologiyasidan unumli
foydalanilsa, ijobiy natijalar berishini ko‘rsatdi. O‘quv pedagogik va
nazorat qiluvchi dasturlar yordamida ta’lim jarayonini olib borish
natijasida
o‘qitish
va
amaliy
mashg‘ulotlarni
o‘tkazish
avtomatlashtiriladi. Avtomatlashtirilgan ta’limni tashkil qilish natijasida
quyidagi ijobiy ko‘rsatkichlar kuzatiladi:
-
ta’lim oluvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishlari ortadi;
-
o‘quv materiallarini o‘zlashtirish jarayonlari tezlashadi;
-
o‘qituvchi mehnati yengillashadi;
-
ilg‘or pedagogik texnologiyalarni qo‘llash imkoniyati yaratiladi;
-
axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish masalalari hal
etiladi va boshqalar.
I. An’anaviy dars o‘tish metodlari

49
1. Bayon qilinayotgan mavzular maktab ta’limi oldida turgan
umumiy talablarni amalga oshirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Binobarin, mavzular g‘oyaviy jihatdan puxta, nazariya bilan amaliyotni
bog‘lashni nazarda tutishi kerak.
2. Mavzuda o‘quvchilarga tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatish usullari
hisobga olinishi kerak.
3.
O‘quvchilarni dars jarayonida mavzuga oid fan yangiliklari, yangi
kashfiyotlar bilan tanishtirish, ular yuzasidan mustaqil ishlashlari uchun
vazifalar berib borilishi lozim.
4.
Og‘zaki bayon qilish metodida o‘qituvchining nutqi birdan- bir
bilim manbai hisoblanadi. U ravon, tushunarli va emotsional (ta’sirchan)
bo‘lishi lozim.
Dars davomida ishlatilgan tushuncha va yangi so‘zlarga
(terminlarga) izoh berish, qoida va qonunlar ta’rifini sodda, ixcham va
tushunarli qilib aytilishiga erishish kerak.
5.
Bayon qilish jarayonida ishlatilgan ta’riflar, qoida va qonunlar
o‘qituvchi tomonidan yozdirilishi kerak.
Noana’anaviy o‘qitish metodlari va ulardan foydalanish

54
O‘rganishning
tadqiqot
modeli
– o‘quvchilarni muayyan
muammoni yechishga yo‘naltirilgan, mustaqil tadqiqot olib borishini
ko‘zda tutuvchi metod.
An’anaviy (ta’lim jarayoni markazida o‘qituvchi bo‘lgan)
metodlarning Afzalliklari
•
Ma’lum ko‘nikmalarga ega bo‘lgan va aniq, ma’lum
tushunchalarni, fanni o‘rganishda foydali.
•
O‘qituvchi tomonidan o‘qitish jarayonining va o‘qitish muhitining
yuqori darajada nazorat qilinishi.
•
Vaqtdan unumli foydalanish.
•
Aniq ilmiy bilimlarga tayanadi.
Kamchiliklari:
•
O‘quvchilar passiv ishtirokchi bo‘lib qoladilar.
•
O‘qituvchining to‘la nazorati barcha o‘quvchilar uchun
motivastiyani vujudga keltirmaydi.
•
O‘quvchilar o‘qituvchi bilan bevosita muloqotga kirisha olmaydi.
•
Eslab qolish darajasi hamma o‘quvchilarda bir xil bo‘lmagaligi
sababli, sinf bo‘yicha o‘zlashtirish darajasi past bo‘lib qolishi mumkin.
•
Mustaqil o‘rganish va yechimlar qabul qilish uchun sharoyitlar
yaratiladi.
Illyustrativ- - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

52
Mashg‘ulotdan kuzatiladigan maqsad o‘quvchilarning mustaqil
bajaradigan ishlarining xususiyatlariga qarab uch turda olib boriladi: a)
og‘zaki mashq; b) yozma mashq; v) grafik ishlar mashqi.
O‘quvchilarga mashq uchun beriladigan topshiriqlar albatta, ilgari
o‘zlashtirilgan qoida va qonunlarni o‘z ichiga olishi lozim. Ba’zan
o‘quvchilar fizik qoida va formulalarni, matematik yoki geometrik
teoremalarni yaxshi o‘zlashtirgan bo‘lsalarda, ularni o‘z ichiga olgan
mashqlarni ishlay olmasliklari mumkin. Ayni chog‘da tegishli qoida va
formulalarni o‘z ichiga olgan bunday mashqlarni tartibli ravishda
takrorlab borilmog‘i lozim. Agar topshirilgan mashqlar bir necha
yo‘llarni o‘z ichiga olgan bo‘lsa, bunday hollarda mashq rejasini tuzish
va shu asosda ishlash talab etilishi kerak. Masalan, mashq uchun
berilgan masalaning mazmuni, nima qilish zarurligi, nima berilgani,
nimani topish talab qilinishi, ishni nimadan boshlash kerakligi, qanday
metoddan foydalanish mumkinligi belgilanmog‘i lozim. Bu o‘rinda
o‘quvchilarga o‘zlarini o‘zlashtirgan qoida va qonunlar asosida misol va
masalalar tuzdirish muhimdir.
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi - bet 46

62
bilan tinglaydi. O‘zi ham keyingi darsda qiziqqan kasbi bo‘yicha biron
narsa aytib bershga intiladi.
Turmushda va texnikada ko‘rgan amaliy ishni kasbiga bog‘lashga
urinadi. Natijada o‘quvchida fanga, kasbga bo‘lgan qiziqish orib boradi.
8.
Eksperimental darslarni o‘tish
O‘quv jarayonini jonlashtirish hamda o‘quvchilarning fizika, kimyo,
biologiya darslarida mustaqil ish olib borishini ta’minlashda tajribaviy
dars o‘tish metodi yaxshi natija berishi bilan birga ularning texnik
ijodkorligini oshirishga yordam beradi. O‘quvchilar amallarning asosiy
jarayonlarini o‘z ko‘zilari bilan ko‘radilar. Hosil bo‘lgan natijalarni
mustaqil tahlil qilib, tegishli xulosa chiqaradilar.
Fizika, kimyo va biologiya fanlaridan o‘tkazilgan laboratoriya
ishlari o‘quvchilarga hodisalarni chuqurroq tekshirishga va o‘rganishga,
uning zamonaviy asboblar, o‘lchash natijalariga matematik ishlov berish
metodlari bilan tanishishga, ijodiy izlanish ko‘nikmalari olishga imkon
beradi.
Eksperimental
dars
o‘tishdan
maqsad
nazariy
bilimni
mustahkamlash va chuqurlashtirish hamda asboblar bilan amaliy ishlash,
olingan natijalarni hisoblash, ularni tadbiq qilish ko‘nikmalarini
oshirishdir.
9.
Bahs- munozara darsi
Mazkur usulda o‘quvchilarga bir kun
oldin mavzu beriladi. O‘quvchilar mavzuni o‘qib, savollarga javob
topib, guruhlarda o‘sha savollarga javoblar bahsmunozara asosida olib
boriladi. Yoki biror masala sinf taxtasida ishlanadi va uning II, III
variantlari bor bo‘lsa bahs- munozara tarzida ishlanadi. Bunda
o‘quvchilarning faolligi oshadi, o‘zini erkin tutadi.
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi - bet 37

2. Suhbat metodi Suhbat metodi tajribada eng ko‘p qo‘llaniladigan
va samarali metodlardan biridir. Bu ko‘pincha savol- javob metodi deb
ham yuritiladi. Chunki mazkur metod dars jarayonida savol- javob
vositasida olib boriladi. O‘qituvchi o‘quvchilarga savol berib yoki ilgari
o‘zlashtirgan bilimlarini yodga olish, yoxud mavjud bilimlar asosida
yangi
mavzulardan
tegishli
xulosa
va
natijalar
chiqarish,
umumlashtirish, shuningdek, o‘quvchilarning o‘zlashtirgan bilimlariga
tayanib, yangi xulosalar chiqarishni taklif etish yo‘li bilan bilim,
ko‘nikma va malakalar berishi nazarda tutiladi.
Suhbat quyidagi maqsadlarda olib borilishi mumkin:
➢
o‘tilgan mavzuning mazmuniga bog‘liq holda o‘quvchilarning
hayotda kuzatgan va tajribada ishlatgan fakt (dalil), narsa va
hodisalardan nimalarni bilganliklarini aniqlash;
➢
o‘tilgan mavzu va, hatto ilgari o‘tilgan materiallarni
(ma’lumotlarni) qayta esga tushirish;
➢
o‘quvchilarning bayon qilinayotgan ma’lumotni qanchalik idrok
qilayotganliklarini aniqlash;
➢
o‘tilayotgan mavzuga oid ma’lumotlar haqida suhbat olib borish;
➢
bayon qilinayotgan ma’lumotni takrorlash va mustahkamlash;
➢
o‘tilayotgan mavzu yuzasidan xulosa chiqarish, umumlashtirish,
qoida va ta’riflar ustida ishlash;
50
➢
o‘zlashtirilgan bilim, hosil qilingan ko‘nikma va malakalarni
hisobga olish;
➢
uyga berilgan topshiriq va mustaqil o‘rganilgan ma’lumotlar
haqida suhbat o‘tkazish.
➢
Suhbat metodi o‘qituvchi faoliyatining yangi- yangi qirralarini
ochib beradi va bir maqsadga qaratilgan mustahkam harakat birligini
tug‘diradi.
3.
Laboratoriya mashg‘ulotlarini o‘tkazish metodi

53
Ko‘pincha laboratoriya darsi mashg‘ulotning tavsifiga qarab uch
turda:
kuzatish; tajriba yoki eksperiment o‘tkazish; tegishli asbob
uskunalar vositasida muayyan biror narsani o‘lchab yoki tekshirib
ko‘rishda qo‘llaniladi. Bitta laboratoriya mashg‘ulotida ikki yoki uch xil
metod qo‘llanilishi mumkin. O‘qituvchi o‘quvchilarning mustaqil ish
boshlashlaridan oldin tajribaning muvaffaqiyatli chiqishiga erishish
uchun ularga tegishlicha yo‘l- yo‘riq berishi mumkin.
Bundan ayniqsa: a) belgilangan tajribadan kuzatilgan maqsad; b)
kuzatilgan yoki tajriba qilinadigan hodisaning xususiyati; v) tajribada
qo‘llaniladigan asboblarning tuzilishi, xususiyati va ishlatilish yo‘llari;
g) tajriba ishini boshqarish tartibi; d) tajriba yuzasidan nimalarni yozib
olish zarurligi; e) tajribaning xavfsiz bo‘lish choralari hamda ko‘rsatma
berilishi zarur. O‘qituvchi o‘quvchilar uchun o‘zi yoki boshqa kishining
biror tajribani ishlab berishiga yo‘l qo‘ymasligi kerak.
O‘quvchilardan laboratoriya mashg‘uloti jarayonida tajriba
natijalari haqida hisobot yozib berish talab qilinadi. Bunday hisobot
yozma ishlar, ba’zan rasm, chizma, tariqasida bo‘lishi mumkin.
Ba’zan ajoyib ijodkor o‘quvchilar uchrab turadiki, tekshirilgan
laboratoriya ishini boshqacha yo‘lda yoki usulda bajarishi mumkin.
Bunday hollarda o‘qituvchi bu talabani bajargan ishi to‘g‘ri bo‘lsa, uni
rag‘batlantirish zarurdir.
Bulutli 
texnologiyalar - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

431
Bulutli texnologiyalardan foydalanish uzluksiz muvaffaqiyatga
erishib borayotganligining sababi oddiy: ularni qo‘llash turli- tuman
imkoniyatlarga ega hamda infra tuzilish, xizmat ko‘rsatish va
xodimlarga sarflanadigan xarajatlarni tejaydi. Masofadagi ma’lumotlar
markazida ma’lumotlarga ishlov berish va axborotlarni saqlashga imkon
beruvchi texnik ta’minot yetarli darajada soddalashtirilishi mumkin.
Bunday muammolarning deyarli barchasi xizmatlar provayderi
zimmasiga
to‘liq
yuklatiladi.
Bunday
yondashuv
korxona
kompyuterlarida turli operatsion tizim (OT) (Windows, Linux, MacOS
va boshqalar) o‘rnatilgan bo‘lsa ham ularni standartlashtirishga imkon
beradi. Kompaniya ma’lumotlariga kirishni ofisdan tashqarida yurgan,
ammo Internetga ulanish imkoniga ega bo‘lgan xodim va mijozlar uchun
birdek ta’minlashni osonlashtirib beradi.
Foydalanish uchun ko‘plab qulayliklariga qaramay, bir qator
kamchiliklarga ham ega. Jumladan, foydalanuvchining xizmatlarni
yetkazib beruvchi tashkilotga to‘liq bog‘lanib qolishi. Haqiqatan ham,
bulutli xizmatni yaratilish tamoyiliga ko‘ra korxona faoliyati xizmatlar
provayderi va Internet provayderning qanday ish olib borishiga bog‘liq
bo‘lib qoladi.
Zamonaviy bulut texnologiyalari nafaqat tayyor tarmoq va server
qurilmalari, balki, sekin- asta ichki quriladigan tizimlar (embedded
cloud) bozoriga ham jadal kirib bormoqda. Turli tuman qurilmalarni
global tarmoqqa ulash va boshqarish g‘oyasi “buyumlar interneti” (Inter-
net of Things – IoT) deb yuritiladi. Microsoft Windows embedded bosh
menenjeri Kevin Dallas fikriga ko‘ra, buyumlar interneti g‘oyasi ko‘p
yillardan
buyon
mavjud,
ammo
bunday
tarmoqni
amalga
oshirilmaganligiga sabab birgina bo‘g‘inning – bulutli texnologiyaning
yaratilmaganligi edi.
Tarqatish modellari bo‘yicha bulutli hisoblash texnologiyalari
ususiy, ommaviy va gibrid texnologiyalarga ajratiladi
Tadqiqot metodi - Ona tili va adabiyot fanidan

|
Ona tili va adabiyot fanidan
|
bet | 43/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgTadqiqot metodi. Ushbu metod o‘quv jarayonida bir muncha qiyin bo‘lgan nazariy yo‘nalishdagi masalalar ko‘tarilishini nazarda tutadi. Bu metodda bilim olishning nisbatan yuqori bosqichida ta’limning samarali izlanish usullarini mustaqil ravishda qo‘llash talab qilinadi. Bunda 0‘quvchilar dalil to‘plash va ularni nazariy tahlil qilish, tizimga solish, umumlashtirish va ilmiy xulosalar chiqarish kabi amaliy ishlarini bajaradilar. Tadqiqot metodining evristik metoddan farqi shundaki, «kashfiyot» avvaldan ajratilgan materiallar tahlil qilinib, faktik materiallar umumlashtirilganidan so‘ng, amaliy ish jarayonida sodir bo‘ladi. Bunda o‘quv-biluv faoliyatining to‘liq turkumini o‘quvchilar o‘qituvchi rahbarligida o‘zlari bajaradilar. Ya’ni ma’lumot to‘plashdan tortib, uni tahlil qilish va yangi bilimlami amaliyotda qo‘llashgacha bo‘lgan ishlarning barchasini o‘quvchilar o‘zlari mustaqil ravishda amalga oshiradilar.
O‘quvchilar tomonidan faktik material to‘plash tadqiqot metodining zaruriy qismidir. Mustaqil ravishda tajribalar o‘tkazish o‘quvchining bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. O‘qituvchi o‘quvchilar ixtiyoriga dalillarni topish, ularni taqqoslash, tizimga solish, umumlashtirishni topshirgani bilan uning
muammolik darajasi kamaymaydi. Tadqiqot metodini q o‘llashda topshiriqlarning o‘quvchilar tomonidan bajarilishi muhim hisoblanadi. Topshiriqlarni bajarishda ularning biror bosqichi tushib qolsa, topshiriq o‘z tadqiqiyligini yo‘qotadi.
O‘quvchining ijodiy imkoniyatlarini aniqlash uchun o‘quv ishlarining asosiy usullarini tahlilga tortilgan matnni o‘zlashtirish imkoniyatlari darajasiga qarab aniq belgilash zarur. Tadqiqot metodini qo‘llaganda ham o‘quvchi bilimlarni o‘zlashtirish jarayonida foydalaniladigan tahlil, sabab -oqibat orasidagi aloqadorlikni belgilash, taqqoslash, birlashtirish, o‘z farazlarini keltirish, isbotlash, rejalashtirish singari usullarni istifoda etish mumkin. Tahlil va sabab-oqibat orasidagi aloqadorlikni belgilash usuli adabiy ta’limda muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, ijodiy jarayonda, bilmaslikdan bilishg a o‘tish yo‘lidagi qiyinchiliklarga yo‘liqqan o‘quvchilaming analiz-sintez faoliyatida ruhiy holatning ahamiyati ko‘zda tutilmog‘i zarur.
|
| |
GoogleDocs - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

429
1.
Internetda hamma uchun yaratilgan hujjatga dostup ochiq bo‘ladi.
Bunda foydalanuvchi yaratilgan hujjat ustida ishlay oladi. Ishlay
olish
huquqlari tahrirlovchi, izoh qoldiruvchi (izoh qoldiruvchi faqat
izoh qoldiradi o‘zgartirishlar kirita olmaydi) va faqat o‘qish.
2.
Bu usul orqali faqat kimda hujjatning havolasi (ssыlkasi) mavjud
bo‘lsagina qo‘yida keltirilgan huquqlarda ishlashi mumkin:
•
“tahrirlovchi”
•
Faqat kommentariya (izoh) koldiruvchi
•
Faqat o‘qish imkoniyati bilan hujjatdan foydalanish
3.
Hammaga, faqat lokal holda tanlangan
foydalanuvchiga taklif
junatilgan holdagina hujjatni tahrirlashi, faqat izoh qoldirishi yoki faqat
o‘qishi mumkin bo‘ladi.
Ikkinchi turdan farqi shundaki bu yerda aynan
gmail
da
pochtasi
bor bo‘lgan foydalanuvchining elektron pochtasi kiritilgan holda unga
tahrirlovchi rolini berish mumkin bo‘ladi.
Hujjat ustida ishlash vaqtida bir
hujjat ustida ishlayotgan
foydalanuvchilarni qo‘yida ko‘rsatilgan rasmdagi ko‘rib turishingiz
bo‘ladi.
Ya’ni bir vaqtning o‘zida kim nima ustida ishlayotganini ko‘rib
turish mumkin bo‘ladi.
Hujjat ustida ishlash vaqtida siz izohlar qoldirishingiz mumkin.
Kiritilgan o‘zgarishlar tarixini ko‘rishingiz ham mumkin.
Agar sizning kompyuteringizda Word
muharirida oldin yaratgan
fayl mavjud bo‘lsa, uni ham shu DISK ga yuklashingiz mumkin va
430
undan keyin bu hujjat ustida bir necha foydalanuvchilarni
birgalikda
ishlashga jalb etishingiz mumkin bo‘aldi.
-MA’RUZA: G‘OVAK TO‘LDIRUVCHILAR - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi...

75
kamayadi, 500 kg/m
3
da 20 % ga oshadi, 600 kg/m
3
da 40% ga, 700 k/m
3
da
taxminan 2 marotabaga oshadi.
Keramzit qanchalik og‘ir bo‘lsa tannarxi shunchalik oshadi. Buni quyidagicha
izohlash mumkin: ishlab chiqarishdagi bir xil sarflarda, ko‘pchish koeffitsienti
qanchalik kam bo‘lsa olinadigan mahsulot hajmi ham shunchalik kam bo’ladi,
demak olinadigan mahsulot hajmi kamayishi, uning tannarhini oshishiga olib
keladi.
Ko‘pchish yo’li bilan olinadigan keramzit va boshqa g‘ovakli
to‘ldiruvchilarning ko‘pchish koeffitsientini oshirish maqsadida, ularni boyitishga,
xomashyoga qo‘shimcha ishlov berishga va boshqa texnologik usullarga ketadigan
sarflar o‘zini oqlaydi.
Sun’iy g‘ovakli to‘ldiruvchilar tannarxini, ularni ishlab chiqaradigan
korxonalar quvvatini oshirib kamaytirish mumkin.
Shuning uchun, yengil g‘ovakli to‘ Idiruvchilar (shlakli pemza, agloporit va b.)
ishlab chiqarish samaradorligini oshirish uchun sanoat chiqindilardan keng
foydalanish zarur.
Hujjatlar ustida hamkorlikda ishlash texnologyasi

428
Google Disk
da biror bir hujjatni yaratish uchun «
Sozdat
» tugmasini
bosish kerak.
GoogleDocs
orqali siz:
•
Matnlar bilan ishlaydigan hujjatni;
•
Taqdimotlar yaratish imkoniyatini beruvchi hujjatni;
•
Elektron jadvallar yaratish imkoniyatini beruvchi hujjatni;
•
So‘rovnomalar o‘tkazish imkoniyatini beruvchi hujjatni;
•
Rasmlar bilan ishlash imkoniyatini beruvchi hujjatlarni yaratish
imkoniyatini beradi.
“
Google Dokumentы
” tugmasini bosganigizdan keyin MS Word
hujjatining interfeysiga o‘xshagan hujjat paydo bo‘ladi. Bu hujjat ustida
siz matnlarni tahrirlashingiz va saqlashingiz mumkin bo‘ladi. Bu
muharrirda ishlashingiz uchun sizdan faqat internet va brauzer bo‘lishi
talab qilinadi.
-MA’RUZA: KERAMPORIT ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI

77
Barxan qumi asosida olinadigan g‘ovak to‘ldiruvchiga asosiy xomashyo sifati
Qoraqolpog‘iston Respublikasida Taxiatash, Qiziljar va To‘rtko‘l
konlaridagi
barxan qumlaridir. Plastiklovchi qo‘shimcha sifatida Qoraqolpog‘iston
Respublikasida Beshtepa konida joylashgan bentonit loylaridan foydalanilgan.
yengil g‘ovak to‘ldiruvchi olinishi uchun 60-70% barxan qumi 20-30% Beshtepa
loyi plastiklovchi bog‘lovchi sifatida va g‘ovak hosil qilish uchun 5-10% Angren
ko‘miri ishlatiladi. Zarrachalarni qizdirib qovushtirish
texnologiyasi keramzitni
olish texnologiyasi bilan bir xil.
12.5-
jadval
№
Ko‘rsatkich
Qizdirish darajasi 1180-1200
0
S
1.
Zichligi, kg/m
3
710-810
2
Mustahkamligi, MPa
1,1-2,3
3
Suv shimuvchanligi,(%) :
1 soatdan keyin 48 s.dan
keyin
17-29
21-24,9
4
To‘ldiruvchi markasi
750-800
Barxan qumlari asosida yirik g‘ovak to‘ldiruvchilar ishlab chiqarishni quyidagi
texnologiya asosida tashkil qilish mumkin. Bentonit loyi va ko‘mir tasmali
transportyorda maydalab yanchiydigan bo‘limga jo‘natiladi.
Kelayotgan loy
maydalanadi. Ko‘mirni ham bolg‘ali maydalagichdan o‘tkaziladi. Kerakli
bo‘laklardan tarozi tarelkalari
orqali komponentlar namlab, aralashtirgichga
berilib, teshikli bulg‘alagichga jo‘natiladi[2].
Hosil bo‘lgan donachalar kuydirish uchun aylanma pechlarga uzatiladi. 1180-1200
0
S 30 minut davomida ular pishiriladi va sovutgichlar orqali tayyorlash mahsulotlar
bunkeriga yuboriladi.
Mablag‘lar iqtisodi - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan...

70
ko‘chirib-o‘rnatish (yig’ish) mumkin. Ularni avariyalardan saqlash uchun metal
ajratgichlar va metalldektorlar bilan ta’minlangan. Misol tariqasida “Qamchiq”
dovonida qurilgan ko‘chma maydalash-sortirovkalash kichik sexlarini misol
keltirish mumkin.
Shuningdek, O‘zbekistonda ham 1982 yilda tashkil etilgan Xitoyning Xenan
viloyati, Chjenchjou shahrida joylashgan Aimix Group MChJ tomonidan taklif
etilayotgan ko‘chma va qo‘zg‘almas maydalash va saralash komplekslari
ishlatilmoqda.
• Qum va shag‘al qazib olish va qayta ishlashda karerlarda
gidromexanizatsiya usulidan keng foydalanish To’ldiruvchilar tannarxini
kamaytirishda muhim ahamiyatga ega, bu usulda, quruq usulga nisbatan, mehnat
unumdorligi 3-5 marotaba oshadi. Bunda mahsulot tannarxi esa 2 va undan ko‘p
marta kamayadi.
Suv ostidagi qum konlarini qayta ishlashda suzuvchi uskunalardan tuproq
so‘ruvchi snaryadlar keng ishlatiladi. Ularda ponton mavjud bo‘lib, ma'lum
vaziyatga troslar, langarlar va qoziqsimon uskunalar yordamida joylashtiriladi.
Pantonda tuproq so‘ruvchi markazdan qochma tipdagi nasos mavjud bo‘ladi. Suv
ostiga tuproq so‘ruvchi uskuna va zarur holda mexanik bo‘shatgich tushuriladi.
Tuproq so‘rgich va bo‘shatgich birga ishlaydi, chunki bo‘shagan qum suv bilan
birga trubada suvli aralashma ko‘rinishida so‘riladi, suzuvchi aralashma uzatuvchi
yordamida yig‘iladi. (2.12- rasm)
• To’ldiruvchilar konlaridan chiqindilar chiqarmay kompleks foydalanish.
Misol uchun, qum-shag‘al aralashmani qazib olishda beton uchun qum va
shag‘aldan tashqari yo’l-yo’lakay suvoq qorishmalari uchun mayda qum, yo’l
qurilishi uchun balast, tosh va shu kabilar olish mumkin. Yirik shag‘alni maydalab
olinadigan chaqiq tosh, qoida bo‘yicha tosh jinslaridan olinadigandan arzondir.
Chaqiq tosh ishlab chiqarish korxonalarida mayda fraksiya ko‘pincha
ishlatilmay chiqindixonalarga tashlab yuboriladi. Bu chiqindilardan yaxshi mayda
to’ldiruvchilar - maydalangan qum va tosh unini olish mumkin. Tosh uni qimmat
mahsulot, undan asfaltobeton va bitum mastikalar ishlab chiqarishda to’ldiruvchi
sifatida ishlatish mumkin. Chiqindilardan to’la foydalanish to’ldiruvchilarning
tannarxini kamaytirishga olib keladi.
• To’ldiruvchilarni tashish masofasini kamaytirish transport xarajjatlarini
kamaytiradi.
Bu
muammoni
yechish
uchun
maydalash-sortirovkalash
korxonalarini karerlar oldida qurish, qurilish ob’ektiga yaqin joyda qum va chaqiq
tosh maydalash- saralash ko'chma sexlarini qurish katta ahamiyatga ega.
“Uzluksiz kasbiy rivojlantirish – 2022” loyihasi

“Uzluksiz kasbiy rivojlantirish – 2022” loyihasi
Download
148,23 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
27.01.2024
Hajmi
148,23 Kb.
#146785
Download
148,23 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“Uzluksiz kasbiy rivojlantirish – 2022” loyihasi
Download
148,23 Kb.
Matnni ko'rish
Google Disk
, 
Google Hujjatlar

427
mumkin. Fan bo‘yicha bo‘layotgan ilmiy yangiliklarni berib borishingiz,
so‘rovnomalar o‘tkazishingiz mumkin bo‘ladi.
Google Hangouts
–
kommunikatsiya elementi
bo‘lib, video, audio va kichik xabarlar yuborish
imkoniyatini beruvchi servis hisoblanadi. Google
Hangouts orqali siz vebinarlar tashkillashtirishingiz
mumkin.
Google apps ilovalari bepul bo‘lib hech
qanday litsenziya talab
qilmaydi.
Tabiiy qum, shag‘al, chaqiq tosh. Qum

69
bo’lib, donalarining sirti g’adir-budirligi bilan farqlanadi. Bu esa uning sement
xamiri bilan mustahkam birikishiga imkon beradi. Tarkibida zararli organik
aralashmalar kam bo’ladi. Shu sababli chaqiq toshlar sinfi V 30 dan katta bo’lgan
yuqori mustahkam betonlar tayyorlashda ishlatiladi.
Yirik to’ldiruvchilarning sifati donalar tarkibi, donalarining shakli va zararli
aralashmalarning miqdori bilan tavsiflanadi. Otqindi tog’ jinslaridan olingan
chaqiq toshdagi aralashmalar suv bilan tozalash usulida aniqlanadi va sinfi V 25 va
undan yuqori bo’lgan betonlar uchun bu miqdor 1 % ni, pastroq sinfdagi
(mustahkamligi past) betonlar uchun esa 2 % miqdorda bo’lishiga ruxsat etiladi.
Cho’kindi jinslardan olingan chaqiq toshlarda aralashmalarning umumiy miqdori
2...3 % dan, shag’alda esa 1 % ko’p bo’lmasligi, kerak.
Track 9 - S e c o n d e d I t I o n 1 Reading for the Real World 1

31
30
35
40
45
person is obese. Many experts feel that BMI is a reliable
way to determine if a
person’s weight is unhealthy. However, others feel that BMI is too
general to be
really useful. The numbers come from comparisons of large groups of people. It
is not related to an individual’s body composition. BMI says nothing about a
person’s actual percentage of body fat. There are many
different ways that BMI
can be affected by body shape and size. Muscular people may show a high BMI,
even though they are perfectly healthy. Some people have higher bone
density than others, which increases their weight.
In some cases, those
who have very low body fat and are also not muscular can have a BMI
that is too high. BMI is also unreliable for children and the elderly.
Even supporters of BMI think that it should
not be used for people
under eighteen or over seventy years old.
Despite these
criticisms, there are strong positive aspects of
BMI. The main one is that it is very simple. The measurement can
be performed easily. It does not
take special knowledge or
equipment. Though BMI is a general measurement, it still gives
useful information. At least, it can suggest that there might be a
problem. Furthermore, some studies
have shown that people with
higher BMI numbers have a higher risk of health problems. It takes only
a minute to get a BMI number, but the
results can
be very important to a
person’s life.
Reading Time
_______ minutes _______ seconds
563 words
27
general --- vague;
not definite or specific
38
criticism --- a critical comment
45
result --- the final outcome