nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 130

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
143
Ne’matova Feruza
Navoiy viloyati Qiziltepa tumani
2-umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘qituvchisi
O‘QUVCHILARNI TADQIQOTCHILIK FAOLIYATIGA YO‘NALTIRISH
Kadrlar tayyorlash bo‘yicha odimizda turgan vazifalar “o‘quv –tarbiya
jarayonini yangi o‘quv –uslubiy majmualar, ilg‘or pedagogik texnalogiyalar bilan
to‘liq ta`minlash kabi dolzarb masalalar qo‘yilgan.
Mazkur vazifalarni muvaffaqiyatli hal etishda o‘qituvchilar pedagogik
texnologiyani samarali qo‘llay olishlari, shuningdek ta`lim jarayonini tashkil
etishga nisbatan ijodiy yondashuvning qaror topishi muhimdir. O‘qituvchilar
nafaqat o‘zlari ijodiy yondashuv balki o‘quvchilar ham tadqiqot faoliyati va tizimli
fikrlashga o‘rgatishlari zarur.
O‘quvchilar tadqiqiy faoliyat va tizimli fikrlash g‘oyasi muallifi ajoyib
inson, olim, fantastik yozuvchi, ixtirochi, o‘qituvchi Genrix Saulovich
Altshullerdir. U ixtirochilarni yangi usullarga o‘rgatish orqali ixtirochilikni
takomillashtirishga katta e`tabor qaratadi. U Ixtirochilik Vazifalarni Yechish
Nazariyasi (IVEN) va Ijodkor Shaxs Rivojlanishi Nazariyasini (IShRN)ni yaratdi.
Uning “Ixtiro qilishni qanday o‘rganish mumkin”, “Ixtirochilik asoslari”, “Ixtirolar
algaritmi”, “Ijodiyot aniq fan sifatida”, “G‘oyani topish” kabi maqolalari yaratilib
bu asarlarda yoshlarni tizimli fikrlash hamda tadqiqot faoliyatini shakllantirish
masalalari ilg‘ari suriladi.
O‘quvchilarning tadqiqotchilik faoliyati ham muammoning qo‘yilishi;
tanlangan mavzuga oid nazariyalarni o‘rganish; tadqiqot farazini ilgari surish;
tadqiqot metodikalarini tanlash va amalda ularni o‘zlashtirish; material to‘plash,
ularni tahlil qilish umumlashtirish, shaxsiy xulosalar chiqarish kabi haqiqiy ilmiy-
tadqiqot bosqichlariga muvofiq tarzda quriladi. Shuni ta`kidlash muhimki,
tadqiqotchilik faoliyatini tashkil etishning batafsil andozasini berib bo‘lmaydi.
O‘qituvchining o‘zi ham tadqiqotchilik pozitsiyasini egallashi va bolalar bilan
birga kashf etilgan ilmiy qoidalarga mos kelmaydigan biror fikrdan “ajablanishi”
yoki qiziqarli muammoni ko‘ra bilishi kerak. Aks holda “tadqiqot” atalmish ushbu
faoliyat ko‘rsatma bo‘yicha beriladigan o‘quv topshirig‘iga aylanib qoladi.
Tadqiqotchilikm faoliyati oldindan yechimi ma`lum bo‘lmagan o‘quv
vazifalarini bajarishni ko‘zda tutadi. Bu fazifalarmutaxassis –tadqiqot ishi rahbari
qo‘li ostida o‘quvchilar atrof –olamdagi muayyan obyekt yoki hodisa haqida
tasavvur hosil qilishga yo‘naltiriladi. O‘quv tadqiqotlari quuyidagilarni talab etadi:
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 131/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
144
1) o‘quv materalidagi tushunilishida mavhumlik bo‘lgan muammoli nuqtalarni
aniqlash; o‘quv materialini loyihalashtirishda ushbu muammoli nuqtalarni ajratib
olib yoki materialni muammoli tarzda tushuntirishni loyihalashtirish; 2) obyekt
yoki jarayonga taaluqli bir nechta taxminiy fikrlar, farazlarni ilgari surish; 3)
ma`lumotlarning tahlili, meterial to‘plash va ularni qiyoslash bo‘yicha aniqlangan
metodikalar asosida turli taxminiy fikrlar bilan ishlash; 4) tahliliy natijalarga ko‘ra,
haqiqatga eng yaqin bitta farazni qabul qilish. O‘quv tadqiqoti jarayonida
o‘quvchilarda tadqiqotchilik pozitsiyasi, ya`ni o‘zi uchun noma`lum sohada
izlanish olib borish uchun ahamiyatli bo‘lgan asos, unga bo‘lgan ehtiyoj
shakllanadi.
Tadqiqot ishining borishini o‘quvchi va rahbar birgalikda loyihalashtiradilar.
Bunda ilmiy doirada qabul qilingan tadqiqot modeli va metodologiyasi asos
sifatida olinadi.
Tadqiqot vazifasi tadqiqotchilik faoliyatinig didaktik birligi bo‘lib
hisoblanadi. Uni o‘quvchi va ilmiy rahbar birgalikda ishlab chiqadilar. Tadqiqot
vazifalarida tadqiqotning tuzulishi va metodi, natijalarni taqdim etish shakli
belgilanadi. Rahbar o‘quvchiga tadqiqot mavzusi, obyektini asosli tarzda mustaqil
tanlashida, keyin esa uni tahlil qilish, ishning borishini baholashva natijalarini
taqdim etishida har tomonlama ko‘maklashadi.
Tadqiqiy o‘qitish natijalari ikki yo‘nalishda baholanishi mumkin:
Birinchi yoki rasmiy yo‘nalish -ilmiy - tadqiqot ishini tadqiqot o‘tkazish
meyorlari va tuzilishiga mosligiga ko‘ra baholash.
Ikkinchi yo‘nalish –tadqiqiy o‘qitish jarayonida o‘quvchilar qobiliyati va
motivatsion shaxsiy xususiyatlarining rivojlanish darajasiga, masalan muammoni
ko‘ra olish va ajrata bilish, refleksiv fikrlash; bilim motivatsiyasining darajasi;
mualliflik pozitsiyasining mavjudligi va ifodalanganligi singari xususiyatlarga
ko‘ra baholash.
Umuman olganda, ta`limiy natijaning sifati mazmunni o‘zlashtirish
samaradorligi bilan aniqlanadi. Mazmun parametrlarining har biri bo‘yicha
samaradorlik, birinchidan, rasmiy mahsulot –tadqiqot ishi yoki uning ma`ruza va
referat shaklidagi taqdimotiga ko‘ra, ikkinchidan, o‘quvchi shaxsiy sifatlarining
rivojlanganlik darajasiga ko‘ra aniqlanishi mumkin.
|
| |
AABB - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

Diduragaylar ikkinchi avlodining ayrim belgilari ya’ni poya va barg ranglari yoki
tola rangi bo‘yicha alohida-alohida tahlil qilsak, u holda poya, bargi qizil rangdagi
o‘simliklar 4/16, poya, bargi oraliq holda bo’lgani 8/16, poyasi, barglari yashil formalar
4/16 ni tashkil etadi. Tolaning rangi ham shu singari xilma-xillik beradi. Diduragaylarning
4/16 malla, 8/16 nowotrang, 4/16 oq tolalidir. Binobarin har ikki belgi 1:2:1 nisbatda
xilma-xillikni hosil qiladi. Bu diduragaylarning ikkinchi avlodidagi belgilarning xilma-
xilligi monoduragaylarning F
2
(1:2:1) kvadrati ekanligini shohidi bo’llarniz.
Fen: sariq silliq qizil yashil burishgan oq

Fen: sariq silliq qizil yashil burishgan oq P AABBCC aabbcc Gen Gametalar: ABC abc
Fen: sariq silliq qizil F 1 AaBbCc Gen Agar F
1
duragaylar o‘zaro chatishtirilsa urug‘chi o‘simlikning 8 xil gametasi,
changchi o‘simlikning 8 gametasi bilan qo‘shilishi oqibatida
64 xil zigota hosil
bo‘ladi. Ularning fenotipi:
27 ta doni sariq, tekis, guli qizil,
9 ta doni sariq, tekis, guli
oq,
9 ta doni sariq, burishgan, guli oq,
9 ta doni yashil, tekis, guli qizil,
3 ta doni sariq,
burishgan, guli oq,
3 ta doni yashil, tekis, guli oq,
3 ta doni yashil, burishgan, guli
qizil,
1 ta doni yashil, burishgan, guli oq bo‘ladi.
Agar monoduragay chatishtirishdagi bir juft belgining avloddan-avlodga
o’tishini tadqiq qilish fenotip diduragaylarda emas, balki triduragaylarda ham
belgilarning avloddan-avlodga berilishini tushunishga ko‘mak beradi.
Triduragaylarda fenotip va genotip bo‘yicha miqdoriy nisbatlarning
taqsimlanishi jufl allellardan har birining nisbiy son ko‘paytmasidan ya’ni
(3A:la)x(3B:lb)x(3C:lc) dan kelib chiqadi. Natijada
27 (A-B-C):
9 (A-B-c):
9 (A-b-
C):
9 (A-b-C):
3 (a-B-C):
3 (a-B-c):
3 (a-b-C):
l (a-b-c) hosil bo‘ladi.
Binobarin triduragaylarda genlar soni aniq bo‘lgani holda F
1
da rivojlanadigan
gameta xillarini, urug‘lanish natijasida hosil bo‘ladigan fenotipik hamda genotipik
sinflar sonini hisoblash mumkin.
Shuni qayd etish lozimki allel juftlar soni qancha ko‘p bo‘lsa ajralish sinflari, ularning
kombinatsiyalanish imkoniyatlari, oqibatda fenotipik va genotipiksinflar ham shuncha ko‘p
bo‘ladi.Buni yuqorida keltirilgan jadvalda aniq ko‘rish mumkin.
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 132

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
145
Rajabova Gulsara
Navoiy viloyati Qiziltepa tumani
2-umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘qituvchisi
INGLIZ TILI DАRSLАRIDА INNОVАTSIОN TЕHNОLОGIYALАRDАN
FОYDАLАNISH
Ахbоrоtlаr jаdаllik bilаn intеgrаtsiyalаshib bоrаyotgаn hоzirgi dаvrdа
zаmоnаviy tа’limning asosiy vаzifаlаrdаn biri аtrоf-оlаm vоqеа-hodisalarini tа’lim
jаrаyoni оrqаli mustaqil tаhlil qilа оlаdigаn shaxsni kаmоl tоptirishdа nаmоyon
bo‘lаdi. Bu mаqsаdgа, аlbаttа, o‘quvchilаrning tа’lim jаrаyonidаgi fаоlligini
оshirib bоrish оrqаli erishish mumkin.
Dаrhаqiqаt, yoshlаrni hаr tоmоnlаmа, hаm аqlаn, hаm jishmоnаn bаrkаmоl,
ахlоqаn yеtuk, mа’nаviy pоk qilib tаrbiyalаsh shu kunning muhim vа dоlzаrb
muаmmоlаridаn birigа аylаnib qоldiki, bu dаvr vа bugungi turmushimizning
tаqоzоsidir.
Mustaqil respublikamizning oldida turgan asosiy vazifalardan biri - yuqori
malakali kadrlar tayyorlashdan iboratdir. Respublikamizda taraqqiyot va
o‘zgarishlarga boy hozirgi paytda yoshlarning har tomonlama kamol topishi davr
talabi va ehtiyojidir. Maktablarimiz ma'naviy baquvvat, bilimli, o‘z mustaqil
Vatanimizdan faxrlanish tuyg’usiga boy kishilarni tarbiyalashi kerak. Bu esa
ta'lim-tarbiya oldidagi murakkab, keng ko‘lamli muammolardan biridir. Xalq
ta'limi tizimida hal qiluvchi inson - o‘qituvchidir. Agar o‘qituvchi ijodkor va
izlanuvchan bo‘lsa, o‘quvchi bilim darajasi ham baland bo‘ladi.
Bugungi kundа kоmpyutеr tа’ limning bаrchа sоhаlаridа tоbоrа o‘zigа xоs
salmoqli o‘rin egаllаmoqdа. U orqali, ayniqsa, dаrsdа tаbаkаlаshtirib tа’lim bеrish
imkоniyat kаttа.
Jumlаdаn, o‘quvchilаrni eng fаоl (eng qobiliyati), fаоl (qоbiliyatli)
sust
(qоloq) tоifаlаrgа аjrаtib, hаr bir tоifа o‘quvchilаr kоmpyutеrgа аlоhidа topshiriq
kiritish mumkin. Kоmpyutеrdа o‘quvchining sаvоl-topshiriqlаrgа jаvоb bеrish
vaqti hаt ko‘rsаtilаdi. Vaqt sаvоllаrning оg‘ir yеngilligigа qаrаb bеlgilаnаdi.
Mаsаlаn, оnа tili dаrslаridа o‘quvchilаrning yozmа nutqini o‘stirish, fikrni turli
usullаrdа bаyоn qilа оlishgа o‘rgаtish maqsadidа kоmpyutеr orqali quyidagichа
topshiriqlаr bеrish mumkin:
Nutq
fаоliyati turlаrini shаkillаntirishdа yangi innоvаtsiоn tеhnаlоgiyalаr
judа
qul kеlаdi. Ulаr o‘quvchilаrning dunyo qarqshini kеngаytirish vа mustaqil
fikirlаshgа urgаtishdа yaxshi sаmаrа bеrаdi. Bundаn tashqari, chеt tili dаrslаridа
|
Himoya o‘chirgichi va uning vazifasi

bo‘yicha ularning traektoriyasi bo‘yicha to‘siqda ushlab qolinishi bo‘yicha
tekshirish o‘tkaziladi.
Elektr qurilmalarida ishlash xavfsizligini ta’minlovchi qurilmalarni
aniqlanganidan keyin, bularni hisoblash ishlari bajariladi.
1.Elektr jihozlarini nollash deganda nimani tushunasiz?
2.Nollashning asosiy vazifasi nima?
3.Nollash qurilmasining elektr qarshiligining ahamiyati nimadan iborat?
4.Himoya avtomat o‘chirgichning ishlash tarzi qanday?
6-amaliy mashg‘ulot.
YONG‘IN BO‘LGANDA ODAMLARNI BINODAN OLIB CHIQISH
VAQTINI HISOBLASH.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 142/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
156
pedagoglarga katta ishonch bildirib, kelajagimiz, ertangi kunimiz bilan bog‘liq
xavfdan barchamizni qayta-qayta ogoh qilmoqda.
Yangi avlod tarbiyasi- uzoq davom etadigan sabr toqatli jarayon. Eng avvalo
pedagogning o‘zi tarbiyali, bilimli, sabr-toqatli bo‘lishi kerak. Buning boisi,
tarbiyachining hatti harakatlari tarbiyalanuvchilar ko‘z o‘ngida kechadi. Yoshlar
tarbiyasi bilan bog‘liq ko‘pgina muammolar biror bir foydali ish bilan mashg‘ul
bo‘lmaslikdan, ya’ni bekorchilikdan kelib chiqishini unutmaslik zarur.
Ta’lim-tarbiya hech qachon mavsumiy ish bo‘lmagan. Bu ish bilan hamma va
hamisha shug‘ullanishi lozim. Negaki “ommaviy madaniyat” balosini bundan
buyon ham turli ko‘rinishlarda yurtimizga kiritilishiga qaratilgan harakatlar davom
etaveradi. Yoshlarimizning bilim va zakovati, yuksak ma’naviy olami, mustahkam
iymon-e’tiqodi, istiqlol g‘oyalariga sadoqati, vatanparvarligi, milliy va
umuminsoniy qadriyatlarga hurmat va ehtiromi bilangina bu ofatning yo‘lini
to‘sish mumkin.
G‘oyaviy tarbiyada samarali usullar o‘tmish tajribasida ko‘p kuzatilgan va bu
pedagogikaning asoslaridan biri hisoblanadi
.
Hamma zamonning ilg‘or fikrli
kishilari, ilmni boshqalarga ulashishda afzal bo‘lgan yo‘l-usullarni o‘ylab topgan
va buni hayotda qo‘llab ko‘rgan. Tarbiya bilan bog‘liq bu kabi “tadqiqot” larni
ko‘pgina kitoblardan, ko‘plab xalq ertaklari orasidan qidirib topish mumkin. Misol
uchun bir ota va uning o‘g‘illari bilan bog‘liq ertakda ham bu fanga oid muhim
manba bor. To‘ng‘ich o‘g‘il birgina cho‘pni oson sindirib, uni o‘rtanchasiga
uzatadi. O‘rtancha o‘g‘il ikkita cho‘pni sindirishda bir oz qiynaladi. Ertak
so‘ngida bir qism cho‘pni sindirolmagan kenja o‘g‘il esa, otasi buyurgan vazifani
uddalay olmaganidan uyalib qoladi. Otaning maqsadi uni uyaltirish emas, u
o‘g‘illariga birlashsangizgina har qanday muammoni oson hal eta olasiz, degan
gapni mana shunday usul bilan, metodika orqali tushuntirib bergan, xolos.
Umuman olganda voqealarning ertak ko‘rinishida bolalarga aytib berish ham,
aslida tarbiyalashning muhim jihatlaridan biri hisoblanadi. Bu orqali ular nimanidir
o‘rganadi, ertaklarning qaysi bir qahramoniga achinsa, qaysi biridan ranjiydi,
boshqasiga esa mehr qo‘yadi.
G‘oyaviy tarbiyaning samarali bu yo‘llarini buyuk kishilarning hayotlarida
ham uchratishimiz mumkin. Iskandar Zulqarnaynning tobutidan bir qo‘lini chiqarib
qo‘yishlarini vasiyat qilgani yoki Sohibqiron Amir Temur saltanatidagi kichkina
qishloqlarga katta shaharlarning nomini berishida ham aniq maqsadlar bor.
Ko‘pgina usullar orqali tarbiyaga, ayniqsa, e’tibor qaratilgan bo‘lsa, ayrim usullar
siyosiy ahamiyatga ham ega bo‘lgan. Urush payti katta nog‘ora chalish yoki
|
| |
Tushunturish matni - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

7. Benzilpenitsillin natriyli tuzini TB 250000 bo’lsa, grammda qanchaga to’gri keladi?
-0.08;
-0,3;
-0,5;
-1,0.
8. Antibiotiklardan dorixona sharoitida qanday dori shakllarini yaratish mumkin?
- Surtma, kukun, eritma, shamcha;
- Kukun, surtma;
- Surtma, kukun, eritma;
- Surtma, kukun, tabletka, shamcha, eritma,
suspenziya, granula va boshqalar.
9. Dorixona sharoitida tayyorlangan antibiotiklarni saqlash muddati nima uchun qisqa beriladi?
-hammasi to’g’ri;
- kislotali sharoitga chidamsizligi;
- yarim parchalanish
davri qisqaligi;
- haroratga chidamsizligi.
10. Antibiotiklardan dori shakli yaratganda uning qanday xususiyatlari ko’proq e’tiborga olinadi?
-hammasi to’gri;
- yordamchi moddalar bilan o’zaro ta’sirlanishi, haroratga va sharoitga chidamsizligi;
- boshqa dorivor moddalar bilan kimyoviy va farmakologik
nomutanosibligi;
- to’g’ri javob Ava S.
Sanoatda ishlatiladigan кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar

|
Sanoatda ishlatiladigan кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar
|
bet | 189/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotSanoatda ishlatiladigan кo‘piк hosil qiluvchi reagentlar
Sanoatda кo‘proк кimyo sanoatida va neftni qayta ishlashdan olinadigan qo‘shimcha mahsulotlar кo‘piк hosil qiluvchi reagent sifatida ishlatiladi. Bunday reagentlarni sintez qilib olish ham mumкin.
IM-68 reagenti - alifatiк spirtlar aralashmasi, radiкaldagi uglyerod atomlarini soni 6-8, asosan izoqurilishga ega bo‘lib, temir rudasini flotatsiyalashda ishlatiladi.
E - 1va E - 1A reagentlari- past polietilengliкollar monobutil efirlarining aralashmasi кo‘p metalli rudalarini кolleкtiv flotatsiyalashda qo‘llaniladi.
Butilspirtiniolishdagi qoldiq - radiкalida 8 tadan кo‘p uglevodorod atomi bo‘lgan spirtlar, oкtil, butil spirtlari va aldegidlarning aralashmasi кo‘mirni flotatsiyalashda ishlatiladi.
Penoreagent - radiкalida 4-8 tagacha uglyerod atomi bo‘lgan spirtlar aralashmasi, geкsil spirtiga hisoblaganda 45 % spirti bor bo‘lib, кo‘mirni boyitishda ishlatiladi.
Siкlogeкsanol - siкlli spirt, quyidagi qurilishga ega
bo‘lib,кo‘p metalli rudalarni seleкtivflotatsiyalashda ishlatiladi.
T-66 – кo‘p moddalar aralashmasi, 60-80 % dioкsan va piran sipirtlaridan tashкil topgan, кo‘mir va bir qancha rudalarni boyitishda ishlatiladi.
Sosna yog‘i – tyerpen qatoridagi aromatiк siprtlar aralashmasi, tarкibida 40-60 % tyerpenol bo‘lib, univyersal кo‘piк hosil qiluvchi reagent hisoblanadi.
OPSB reagenti – polipropilengliкollarning monobutil efirlari, umumiy tenglamasi R–O–(C3H6O)n-H кo‘rinishida bo‘ladi (bu yerda n = 2, 3, 4, 5…), mis–molibden rudalarini boyitishda foydalaniladi.
OP-7 va OP-10 reagentlari – mono- va diontilfenollarning polietilengliкol efirlari, R–O–(CH2SN2O)nH (bu yerda n = 7 va 10) temir rudasini boyitishda ishlatiladi.
Metilizobutilкarbinol (MIBК) – iккilamchi spirt bo‘lib,
, кo‘mir va rudalarni boyitishda
ishlatiladigan istiqbolli reagent hisoblanadi.
|
| |
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1. Elektr separatorlari turlari
2. Elektr separatorlarining tuzilishi
3. Elektr separatorlarining ishlash prinsipi
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Elektr separatorlari haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Elektr separatorlari haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 473/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
512
жараёнларни ўрганувчи астрофизика, қаттиқ жисмлар физикаси, биофизика,
геофизика, ядро физикасида ўтказилган кўплаб тажрибалардан олинган
маълумотлар тизимлаштирилди. Ҳозирги даврга келиб аксион газлар ҳақида
кўплаб маълумотлар тўпланган:
–аксион газ нейтрал ва қўзғалишли ҳолатида (кучсиз зарядли) қаттиқ, суюқ,
газ ҳолатидаги жисмларда, Ернинг ҳамма муҳитида мавжуд бўлиб, ҳатто
Космосга ҳам кириб борган;
–бир тартибли муҳитда ва Космосда бу газ сфероид шаклидаги кластер
тузилмаларни ташкил этади, бошқа қаттиқ жисмлар атрофида эса кўп қаватли
кластер структураларни ташкил этади. Шу билан бирга аксионлар массаси
жисмдаги кимёвий элементлар массасига тўғри пропорционалдир;
–аксион газ кластер тузилмалари ҳаракатчан хусусиятга эга;
–аксионлар атом ва ядро таркибига киради.
Унинг хусусиятлари:
1.Ҳаракатлантирилган аксионлар жисмнинг эркин ва боғланган электрон
ва нуклонлари билан ўзаро таъсирга киришади, бу эса унинг электромагнит ва
механик характеристикаларини ўзгаришига олиб келади (диэлектрик ва
магнит ўтказувчанлигини, мустаҳкамлиги ва бошқалар).
2.Қўзғалган муҳитда аксион газ кучсиз магнит ва электр майдонларини
индуктивлаштиради, жонли тизимларда эса биохимик жараёнлар тезлигига
таъсир кўрсатади.
3.Аксион газларда кўндаланг тўлқинлар тарқалиб уларнинг тезлиги
30 км/сек ва кириб бориш (проникаемость) нинг катта чуқурлигига эга.
4.Аксионларнинг шундай турлари борки, улар фотонларга парчалана
олади.
5.Атом ва молекулаларда электронларни ўтиши кучсиз квантлар
нурланиши таъсирида бўлади.
6.Тажрибалар асосида аксионларнинг нуклон ва электронларга айланиш
ҳолатлари тасдиқланган.
7.Аксион майдони жисмларнинг ўзаро тортишиш кучига таъсир кўрсатади.
8.Аксион газлар психиканинг материал асоси бўлиб, биосферада
ташкилланиш ва синхронлашиш жараёнларини белгилайди.
Шу тариқа биз эндиликда аниқлаб олдикки, аксион газлар ердаги ҳамма
физикавий ва кимёвий жараёнларнинг фаол иштирокчиси экан. У биологик
объектларнинг бир қатор хусусиятларини белгилар экан. Аксион
концепциясини ривожланиши нафақат телекинез, телепатия, ливитация
трансмутация каби бир қатор биоэнергетик нодир ҳодисаларни тушунтириб
|
| |
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 100/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 471/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
510
Квант генетикаси институти ходимларининг ўтказаётган тажрибалари
геном биомайдонини ташқи ахборотлар таъсиридан ажратиб қўйилган ҳолда
(изоляция ҳолати) организмнинг ўз-ўзини ривожлантириш дастурини
тўлақонли ишлай олмаслигини кўрсатди.
13
Ташқи табиий биомайдоннинг
ахборотларни ўзгартириб, бузиб таъсир ўтказиш ҳам эмбрионда салбий
ўзгаришларни вужудга келтириши, баъзан эса бутунлай нобуд этиши
аниқланди. Демак, организмнинг тўлақонли гармоник ривожланиши учун
генетик тузилмаларнинг экзобиологик майдон билан боғлиқ бўлиши
яшашнинг зарурий шартларидан бири экан. Чунки экзобиологик майдон
сигналлари организмга қўшимча, баъзан эса асосий ахборот етказувчи
манбаа бўлиб ҳисобланади.
ДНК суюқ кристалл ҳолатида экзобиологик майдон ахборотини антенна
сингари қабул қилиш ва ўзлаштириш хусусиятига эга дейди–П. П.Гаряев.
Бу фикрни корреляцион лазерли спектроскопия тўлиқ тасдиқлади.
14
ДНК молекуласини тўлқин таратиш жараёнини физик-математик
модели ҳам яратилди. Умуман экзобиологик тўлқинлар биосистеманинг
суюқ муҳити, оқсил, генетик тузилмаларининг барчасига ўз таъсирини
ўтказади. Организмнинг ҳар бир нуқтаси биоахборот майдонининг манбаи
ҳисобланади ва шу билан бир қаторда экзобиологик майдон тўлқин-
ларининг таъсирида бўлади. Ер юзидаги барча организмлар табиий ва
сунъий электромагнит ва акустик майдонлар билан ўзаро алоқада бўлиши
ҳам аниқланган
15
.
Қадимдан маълумки, она заминдаги фойдали қазилмаларни, ер ости
сувларини аниқлашда инсон ўз сезги қобилиятидан фойдаланган. Ана
шундай қобилиятга эга одамларни ҳозирги даврда биолокация
операторлари деб атайдилар. Ҳозирги вақтда маълум бўлган барча
элементар зарралар, уларнинг бир-бирига айланиши, улар орасидаги ҳар
хил реакциялар, улардан ташкил топган объектлар жумладан, Олам ва
унинг эволюцияси, уни ташкил этган юлдузлар ва галлактикаларнинг
ҳаракати – буларнинг ҳаммаси тўртта асосий (фундаментал) ўзаро таъсир
гравитация, электромагнит, заиф (кучсиз) ва кучли ўзаро таъсир орқали
бошқарилади
16
.
Жумладан, элементар заррачалар физикаси кейинги даврларда шундай
13
П.П.Гаряев. Волновой геном. М.: Общ. Польза. 1994 .
–С.
264
–
270.
14
П. П.Гаряев, И.В.Прангишвили, Г.Г.Тертышный, Е.А.Леонова, А.В.Мологин. Генетические структуры как
источник и приёмник голографической инфомации. Датчики и системы, №2, 2000.
–С.
3-8.
15
Д.Бом. «Квантовая теория». Пер. с анг. Л.А.Шубиной.
М.:
«Наука».
–
1965.
–С.
107 .
16
А.Бойдедаев. Табиат кучлари ва олам эволюцияси. Т. «Ў
қ
итувчи»
,
1996.
–
3
–
5
бетлар.
|
| |
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 98/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotYO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu Elektr usulda boyitishning nazariy asoslari
Maqsad: O’quvchilarga Elektr usulda boyitishning nazariy asoslari haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Elektr maydoni xossalari
2. Elektr usulda boyitishning nazariy asoslari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Elektr maydoni xossalari
|
2
|
Elektr usulda boyitishning nazariy asoslari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Elektr usulda boyitishning nazariy asoslari
|
3
|
Ruda va minerallarning elektr xossalari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Ruda va minerallarning elektr xossalari
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 104/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 101/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Fayl boshiga kiritish - S. K. Ganiyev

Yuklama viruslar uchun zaharlash bosqichining xususiyatlari
ular kiritiluvchi obyektlar - qayishqoq va qattiq disklaming yuk-
lanish sektorlarining sifati va qattiq diskning bosh yuklama yozuvi
(MBR) orqali aniqlanadi. Asosiy muammo-ushbu obyekt o‘lcham-
larining chegaralanganligi. Shu sababli, viruslar o‘zlarining qurbon
joyida sig‘magan qismini diskda saqlashi hamda zaharlangan yuk-
lovchi original kodini tashishi lozim.
Makroviruslar uchun, zaharlash jarayoni tanlangan hujjat-qur-
bonda virus kodini saqlashdan iborat. Ba’zi axborotni ishlash das-
urlari uchun buni amalga oshirish oson emas, chunki hujjat fayllari
formatining makroprogrammalarni saqlashi ko‘zda tutilmagan bo‘-
lishi mumkin.
Destruktiv funksiyalarni bajarish.
Destruktiv imkoniyatlari
bo‘yicha beziyon, xavfsiz, xavfli va juda xavfli viruslar farqlanadi.
Beziyon viruslar
- o ‘z-o‘zidan tarqalish mexanizmi amalga
oshiriluvchi viruslar. Ular tizimga zarar keltirmaydi, faqat diskdagi
bo‘sh xotirani sarflaydi xolos.
Многофакторная аутентификация

Аутентичность
-
1.
Подлинность. 2.Свойство, гаранти
рующее, что субъект или ресурс идентичны заявленным.
Аутентичность применяется к таким субъектам, как пользова
тели, процессы, системы и информация.
Asliga to‘g‘rilik
- 1. Haqiqiylik 2. Subyekt yoki resursning
so‘ralganiga muvofiqligi kafolatlanuvchi xususiyat. Asliga to‘g‘rilik
foydalanuvchilar, jarayonlar, tizimlar va axborot kabi subyektlarga
qo‘llaniladi.
Authenticity
- 1. Authenticity. 2. Feature ensures that the sub
ject or resource identical stated. Authenticity applies to entities such
as people, processes, systems and information.
База данных
- совокупность данных, организованных по
определенным правилам, предусматривающим общие принци
пы описания, хранения и манипулирования данными, независи
мо от прикладных программ.
Ma’lumotlar bazasi
- tatbiqiy dasturlarga bog‘liq bo‘lmagan
holda ma’lumotlami tavsiflashning, saqlashning va manipulyatsiya-
lashning umumiy prinsiplarini ko‘zda tutuvchi ma’lum qoidalar bo‘-
r
yicha tashkil etilgan ma’lumotlar majmui.
Database
- a set of data organized according to certain rules,
general principles providing descriptions, storing and manipulating
data, regardless of the application.
Биометрическая аутентификация

siyalash usuli. Ushbu usulning afzalligi
- biometrik xarakteristika-
lami foydalanuvchidan ajratib bo‘lmasligi. Ulami esdan chiqarish-
ning, yo‘qotishning yoki boshqa foydalanuvchiga
berishning iloji
yo‘q.
Biometric Authentication
- Authentication Method subscri
ber (user), based on its verification of biometrics (fingerprints, hand
geometry, face, voice,
retina pattern, etc.). The advantages of this
method is the inseparability of the biometric
characteristics of the
user: they can not be forgotten, lost or transferred to another user.
Двухфакторная
аутентификация
- аутентификация
пользователей на основе двух разнородных факторов, как пра
вило, на
основе того, что знает пользователь, и того,
чем он
владеет (например, на основе пароля и физического иден
тификатора).
Ikki faktorli autentifikatsiya
- foydalanuvchilami ikkita turli
faktorlar asosida autentifikatsiyalash, odatda,
foydalanuvchi biladi-
gan va egalik qiladigan narsa (masalan, parol va fizik identifikatori)
asosida.
Two-factor authentication
- user authentication based on two
different factors are usually based on what the user knows, and what
he owns (eg password-based and physical identifier).
Evristik tahlil - S. K. Ganiyev

luvchi shubhali harakatlami monitoringlovchi virusga qarshi dastur
doimo bo‘ladi. Virusga qarshi monitoring barcha ishga tushiriluvchi
dasturlami, yaratiluvchi, ochiluvchi va saqlanuvchi hujjatlami, In
ternet orqali olingan, disketdan yoki har qanday kompakt-diskdan
nusxalangan dastur va hujjatlarning fayllarini tekshirishga imkon
beradi. Agar qandaydir dastur xavfli harakat qilishga urinmoqchi
bo‘Isa, virusga qarshi monitor foydalanuvchiga xabar beradi.
0 ‘zgarishlam i aniqlovchi usul.
Diskni taftish qiluvchi deb
ataluvchi ushbu usulni amalga oshirishda virusga qarshi dastur
diskning hujumga duchor bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha sohalari-
ni oldindan xotirlaydi, so‘ngra ulami vaqti-vaqti bilan tekshiradi.
Virus kompyuterlami zaharlaganida, qattiq disk tarkibini o‘zgartira-
di: masalan, dastur yoki hujjat fayliga o‘zining kodini qo‘shib qo‘-
yadi, Autoexec.bat fayliga dastur-virusni chaqirishni qo‘shadi, yuk
lama sektomi o‘zgartiradi, fayl-yo‘ldosh yaratadi. Disk sohalari xa-
rakteristikalarining qiymatlari solishtirilganida, virusga qarshi dastur
ma’lum va no‘malum viruslar tomonidan qilingan o‘zgarishlami
aniqlashi mumkin.
Geterozisni saqlab qolish muammolari va geterozis nazariyasi

|
Geterozisni saqlab qolish muammolari va geterozis nazariyasi Pdf ko'rish
|
bet | 177/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaGeterozisni saqlab qolish muammolari va geterozis nazariyasi
Hozirgi vaqtda seleksiyaning asosiy vazifasi geterozisni duragay organizmlariing keyiigi
bo‘g‘inlarida ham saqlab qolishdan iborat. Bu borada ba’zi bir bir fikrlar ilgari surilmoqda. Masalan,
geterozis xususiyatiga ega bo‘lgan va jinsiy yo‘l bilan ko‘payadigan organizmlarni (ba’zi bir o‘simliklar
uchun mumkin bo‘lgan) apomiksis yo‘l bilan ko‘payadigan qilish va geterozisli diploid duragaylarni
poliploid holatga o‘tkazish mumkin. Ana shular amalga oshirilsa, geterozigoga kombinatsiyasi uzoq
saqlanishi mumkin.
Vegetativ yo‘l bilan ko‘payadigan o‘simliklarda, jinsiy yo‘l bilai olingan duragaylarda vujudga
kelgan geterozis duragayini vegetativ ko‘paytirish usuli bilan saqlash mumkinligi aniqlandi.
Geterozisning genetik mexanizmi hali muammo masala bo‘lib qolmoqda. Hozirgi vaqtda
geterozisning vujudga kelishi sabablari tushuptiriladigan uchta gipoteza bor:
1) ko‘p genlarning
geterozigota holatda bo‘lishi; 2) foydali dominant genlarning o‘zaro ta’sir etishi; 3) o‘ta dominantlik
geterozigota holatning gomozigota holatdan ustun chiqishi.
Bu gipotezalarning har biri ham o‘ziga xos
bo‘lib, haqiqatga ancha yaqin. Geterozisning vujudga kelishi chatishtirishda ishtirok etadigan ota-ona
formalarning xususiyatiga bog‘liq.
Geterozis xodisasining nazariy tomonini birinchi bo‘lib amerikalik genetiklar
G.Shell
va
E.Ist
1908 yilda tushuntirishga harakat qildilar. Ularning tushuntirishicha geterozisning
yuzaga chiqishiga genotipda geterozigotalikning bir necha lokus bo‘yicha oshishi sabab bo‘ladi.
Bir qancha amerika genetiklari (
Davenport, Djoks, Bryus, Kodlinz
va boshqalar) 1908-1917
yillarda geterozis va inbred depressiyani tushuntirish uchun
dominantlik gipotezasini
ko‘tarib
chiqdilar. Bu gipotezaga ko‘ra, geterozis ko‘p miqdordagi dominant genlar yordamida kelib chiqadi, bu
genlarning retsessiv allellari belgining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatmaydi va xatto salbiy ta’sir qiladi.
Inbred deprsssiya gomozigot holiga o‘tgan rssessiv genlar ta’siri natijasida kelib chiqadi.
Irsiy belgilarni nasldan-naslga o‘tkazuvchi omil hujayra hayotida ma’lum vazifani bajarishi,
o‘zini-o‘zi hosil qila-olishi va hujayra bo‘lingandan keyingi hujayralarga teng taqsimlana olishi kerak.
Bu uchala xususiyat faqat xromosomalarga xos. Ammo, hujayra sitoplazmasidagi ayrim arganoidlarda
ham yuqoridagi xususiyatlar kuzatiladi. Masalan, sitoplazmadagi plastida va mitoxondriyalar hujayrada
ma’lum bir vazifani bajarib, o‘z-o‘zidan ko‘paya oladi, lekin keyingi hujayralarga teng bo‘lina olmaydi.
Agar irsiy omil sitoplazma organoidlarida bo‘lib va ular DNK orqali nasldan-naslga berilsa bunday
irsiyatga sitoplazmatik irsiyat deyiladi.
Sitoplazmadagi barcha irsiy omillar
|
| |
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 105/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 110/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu № 27. Magnit separatorlari
Maqsad: O’quvchilarga Magnit separatorlari haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Magnit separatorlari haqida
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Magnit separatorlari haqida
|
2
|
Kuchli magnit rudalarini boyituvchi separatorlar
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Kuchli magnit rudalarini boyituvchi separatorlar
|
3
|
Kuchsiz magnit rudalarini boyituvchi separatorlar
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Kuchsiz magnit rudalarini boyituvchi separatorlar
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
I.V.Michurin - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

formalar duragayning nasl beradigan qilishning birdan-bir yo‘li amfidiploidiya yoki allopoliploidiya
hodisasidan foydalanishdir. Allopoliploidiya har xil turlarni chatishtirganda ularning genomlarining
qo‘shilishi
asosida vujudga keladi, masalan, turlararo duragayda A va B genomlar qo‘shilib,
amfigaploid AB, duragayning genomlari ikkiga ortsa, AABB-amfidiploid (allotetraploid) hosil bo‘ladi.
Amfidiploidiya hodisasi tufayli duragaylash va duragaylarga xromosomalar sonini ikkiga ko‘paytirish
yo‘li bilan yangi turg‘un formalarini chiqarish imkoniyati tug‘ildi.
G.D.Karpechsnko
20-yil boshlarida turp bilan karamni o‘laro chatishtirib,
nasl beradigan
duragay oldi. G‘alladoshlar oilasining har xil avlodlarga mansub bo‘lgan bug‘doy bilan bug‘doyiqni
chatishtirish bo‘yicha akademik N.V.Sitsin tomonidan olib borilgan ko‘p yillik ishlar seleksiyasi
praktikasi uchun juda ham muhimdir. U bug‘doyiqning ba’zi qimmatli belgilariga ega bo‘lgan bug‘doy
o‘simliklaridan bir qancha syerhosil nav chiqardi.
G‘o‘zadan 52 xromosomali (n=26) sanoat navlari 26 xromosomali (n=13) yovvoyi formalari bilan
chatishtirish seleksiyasi uchun katta istiqbollar yaratib bermoqda. SHuni ham aytish kerakki, uzoq
turlarni duragaylash ishi hali ham keng ko‘lamda olib borilayotgani yo‘q.
Seleksiya fanining keyingi
taraqqiyotida uzoq formalarini duragaylashdan ajoyib muvoffaqiyatlarga yerishilishi aniq.
Geterozisning ko‘rinish xillari va ulardan amaliyotdan foydalanish
Geterozis xodisasi chorvachilik va o‘simlikshunoslik tajribasida keng qo‘llaniladi. Ayniqsa,
chetdan changlanadigan o‘simliklardan, masalan, makkajo‘xoridan yuqori hosil etishtirishda
geterozisdan foydalaniladi. Geterozis xodisasini o‘z-o‘zidan changlanuvchi o‘simliklarda ma’lum
darajada boshqarish mumkin.
O‘z-o‘zidan changlanuvchi liniyalarni ishlab chiqarishda birdaniga ishlatib bo‘lmaydi. Ular
o‘zaro chatishtirilib geterozis duragay olishda ishlatiladi. Duragay urug‘ olish uchun avval eng yaxshi
navlardan inbred liniyalar tanlab olinadi. Inbred liniyalar har bir navning o‘simliklarini 6-7 bug‘in
davomida o‘z changi bilan changlatishi natijasida hosil qilinadi. Shu yo‘l bilan bir navga oid bo‘lgan
o‘simliklarning
bir xilda, ya’ni gomozigoga bo‘lishi ta’minlanadi. Inbred liniyalar olishda tanlash
usulidan foydalaniladi. Olingan ikkita inbred liniyani o‘zaro chatishtirishda (A x B) liniyalararo duragay
vujudga keladi. Birinchi bo‘g‘in liniyalararo duragaylarning foydasi ulardagi geterozis darajasi bilan
baholanadi.
Keyingi vaqtlarda makkajo‘xorining liniyalararo (oddiy) duragaylari urug‘i
ishlatilmaydigan
bo‘ldi, chunki bunday urug‘larga nisbatan qo‘sh (A+B) x (S+D) liniyalararo duragaylarni
chatishtirishdan olingan duragaylar xo‘jalikda katta ahamiyaga ega ekan. Duragay urug‘larini ekish
hisobiga makkajo‘xorining hosildorligi 25-35% gacha, ba’zi o‘simliklarda (bodring, pomidorda) 40-
50% gacha ortadi.
Chorvachilik tarixida dastlab
ingliz fermeri zavodchilari
R.Bexvelli - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

R.Bexvelli va aka-uka
Kollinglar qarindosh juftlashdan ustalik bilan foydalandilar. Ular
lester qo‘y zotini va qoramolning
shortgorn va
gerefort zotlarini yaratishda isbotlangan. Qarindosh bo‘lmagan hayvonlarni o‘zaro juftlashda inbred
depressiyaga qarama qarshi xususiyat geterozis kelib chiqadi. Geterozis yoki duragaylik quvvati qadim
zamonlardan beri ma’lum. Masalan, xachir, ot, eshakka nisbatan qariyib 2 baravar uzoq yashaydi va
juda kuchli hamda chidamli hayvon hisoblanadi.
Geterozisning bioximik va fiziologik tabiati, moddalar sintezining yuqori darajasi bilan bog‘liq.
Geterozis har qanday chatishtirishdan ham kelib chiqavermaydi. Bunda chatishtirilayotgan zot yoki
liniyalarning o‘zaro moslashganligi muhim ahamiyatga ega. Geterozis chorvachilikning hamma
tormoqlari uchun ham katta ahamiyatga ega. Undan foydalanish chorvachilik tarmoqlarida sanoat
chatishtirishning asosi bo‘lib kelmoqda.
Sanoat chatishtirishi parrandachilikda, ayniqsa 70-90 kunligida so‘yiladigan go‘sht
yo‘nalishidagi jo‘ja xo‘rozlar (broylyerlar) ni etishtirishda keng qo‘llanilmoqda. Angliyada 50 foizga
yaqin, AQSHda - 70, Gollandiyada - 76 va Avstraliyada qariyib 100 foiz parranda go‘shti duragay
jo‘jalardan, ya’ni sanoat chatishtirishi qoramol go‘shti gegyerozis yordamida olinadi. Sanoat
chatishtirishi qoramol go‘shti etishtirishda ham keng qo‘llanilmoqda.
Turlararo yoki avlodlarora duragaylashdan olingan hayvonlarda ham geterozis xodisasi kuchli
bo‘ladi. O‘rta Osiyo Respublikalarida zebra bilan qora-ola, shvits bilan krasnostep zot hayvonlari
orasida ko‘p miqdorda duragaylar olingan. Bu duragaylarning sut mahsuloti, sutining yog‘liligi sof zot
hayvonlarga nisbatan yuqori bo‘lib, issiq iqlimga va qon parazit kasllliklarga chidamlidir.
Mantiqiy bomba - - S. K. Ganiyev

Agar zaharlangan kompyuter lokal tarmoqqa ulangan bo‘Isa,
virus osongina fayl-server disklariga tushib qolishi, u yerdan kata-
loglar orqali tarmoqning barcha kompyuterlariga o‘tishi mumkin.
Shu tariqa virus epidemiyasi boshlanadi. Virus tarmoqda shu virus
tushib qolgan kompyuter foydalanuvchisi huquqlari kabi huquqqa
ega ekanligini tizim ma’muri unutmasligi lozim. Shuning uchun u
foydalanuvchi foydalanadigan barcha kataloglarga tushib qolishi
mumkin. Agar virus tarmoq ma’muri ishchi stansiyasiga tushib
qolsa, oqibati juda og‘ir bo‘lishi mumkin.
Elektron pochta - S. K. Ganiyev

Zarar keltiruvchi dasturlarni tarqatishning boshqa kanallari.
Viruslami tarqatish kanallaridan biri dasturiy ta’minotning
qaroqchi nusxalari hisoblanadi. Disketlar va CD-disklardagi noqu-
nuniy nusxalarda ko‘pincha turli-tuman viruslar bilan zaharlangan
fayllar bo‘ladi. Viruslami tarqatish manbalariga elektron anjumanlar
va FTP va BBS fayl-serverlar ham taalluqli.
0 ‘quv yurtlarida va Internet-markazlarida o‘rnatilgan va
umumfoydalanish rejimida ishlovchi kompyuterlar ham osongina
viruslami tarqatish manbaiga aylanishi mumkin. Agar bunday
kompyuterlardan biri navbatdagi foydalanuvchi disketidan zaharlan
gan bo‘Isa, shu kompyuterda ishlovchi boshqa foydalanuvchilar
disketlari ham zaharlanadi.
Kompyuter texnologiyasining rivojlanishi bilan kompyuter
viruslari ham o‘zining yangi yashash makoniga moslashgan holda
takomillashadi. Har qanday onda yangi, oldin ma’lum bo‘lmagan
yoki ma’lum bo‘lgan, ammo yangi kompyuter asbob-uskunasiga
mo‘ljallangan kompyuter viruslari, troyan dasturlari va qurtlar pay-
do bo‘lishi mumkin. Yangi vimslar ma’lum bo‘lmagan yoki oldin
mavjud bo‘lmagan tarqatish kanallaridan hamda kompyuter tizim-
lariga tatbiq etishning yangi texnologiyalaridan foydalanishi mum
kin. Virusdan zaharlanish xavfini yo‘qotish uchun lcorporativ tar-
moqning tizim ma’muri, nafaqat virusga qarshi usullardan foyda
lanishi, balki kompyuter viruslari dunyosini doimo kuzatib borishi
shart.