Gidrotexnik inshoatlardagi avariyalar

|
Gidrotexnik inshoatlardagi avariyalar
|
bet | 3/20 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 2,14 Mb. | | #258205 |
Bog'liq fazliddinnnnnnnnn
Texnogen tusdagi favqulodda vaziyatlarga 7 xil ko‘rinishi-dagi falokatlar kirib, ular O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 27 oktyabr 1998 yil 455-son qarorida “Texnogen, tabiiy va ekologik tusdagi favqulodda vaziyatlarni tasnifi” da ko‘rsatib o‘tilgan.
Gidrotexnik inshoatlardagi avariyalar oqibatida odamlarni, uy hayvonlarini qurbon bo‘lishiga, atrof-muhitni izdan chiqishiga va moddiy resurslarni buzilishiga va yo‘q bo‘lib ketishiga olib keladi.
Gidrotexnika inshoatlari, ko‘rsatkichlariga ko‘ra har xil bo‘ladi:
1) joylashgan o‘rniga ko‘ra:
er usti inshoatlari (daryo, ko‘l, kanal va h.k);
er osti inshoatlari (o‘tqazuvchi quvurlar, tunellar va h.k).
2) foydalanish maqsadiga ko‘ra: a) suv-energetika inshoatlari;
b) suv-ta’minoti inshoatlari;
v) sug‘orish inshoatlari;
g) chiqindi suvlarni chiqarish inshoatlari;
suv-baliq xo‘jalik inshoatlari;
suv-sport inshoatlari va h.k.
3) vazifasiga qarab:
GES lar va boshqa suv inshoatlari (to‘g‘onlar va boshqalar);
suv o‘tkazish inshoatlari (kanallar, tunnellar, quvur o‘tkazgichlar);
v) tarnovlar, osma quvurlar va h.k.;
g) tashlandiq suv inshoatlari (ortiqcha suvni chiqarish uchun);
suv oqimini tartiblash inshoatlari (suv oqimini to‘g‘irlovchi, daryo va qirg‘oq o‘zanlarini yaxshilovchi va boshqalar);
baliq xo‘jaligi inshoatlari (baliq boqish uchun).
Gidrotexnika inshoatlari quyidagi ta’sirlar natijasida buziladi:
tabiiy ofatlar oqibatida (zilzila, ko‘chki, jala yomg‘irlar yuvib ketish va boshqalar);
uskunalarning tabiiy emirilishi va eskirishi;
inshoatni loyihalash va qurishdagi xatoliklar;
suvlarni ishlatish qoidalarini buzilishi;
portlatishlar oqibatida (xarbiy xarakatlar, terrorchilik ishlari va boshqalar).
Gidrotexnika inshoatlarining buzilishi natijasida muayyan oqibatlarga olib keladi, jumladan: Gidrotexnik inshoati o‘z vazifasini bajarmay qo‘yishi; suv to‘lqinini insonlarga zarar etkazishi va turli inshoatlarni buzilishi; xududlarni suv bosib, mol-mulkka, erlarga, moddiy resurslarga va boshqa ob’ektlarga jiddiy moddiy zarar keltiradi. Shuning uchun bunday inshoatlardan foydalanuvchi tashkilotlar zimmasiga ularning xavfsizligini ta’minlash maqsadida “Fuqaro muhofazasi to‘g‘risida” gi qonunining 8,9 moddalarida ko‘rsatib o‘tilgan majburiyatlar yuklangan. Unga ko‘ra bunday xavfli ob’ektlarni loyihalash, qurish va ishlatish davomida xavfsizligini pasayish sabablarini tahlil etish, sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan avariyani oldini olish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish va bajarish, shuningdek bunday masalalar bo‘yicha favqulodda vaziyatlar tizimlari bilan hamkorlik qilish ta’kidlab o‘tilgan.
Gidrotexnika inshoatlarda avariya bo‘lmasligi uchun muhofaza qilinish chora-tadbirlarini amalga oshirish zarur, jumladan:
gidrotexnika inshoatlarini loyihalash va qurilishda xatoliklarga yo‘l qo‘ymaslik;
gidrotexnika inshoatlaridan to‘g‘ri foydalanish;
gidrotexnika inshoatlaridagi belgilangan tadbirlarni va ta’mirlash ishlarini o‘z vaqtida bajarish;
qirg‘oqni mahkamlash va inshoat tubini mustahkamlash ishlarini o‘tkazish;
suv chiqarishda va g‘amlashda qonun qoidalarga rioya etishlik (vaqtiga mos ravishda taqsimlanishi);
qo‘shimcha suv omborlari yordamida toshqin suvlar oqimini tartibga solib turish:
|
| |