Kiber jinoyat jabrlanuvchilari va ularning huquqiy ma'qomi

ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
88
emasligi bilan bog'lashadi. Fishing urinishlari va boshqa shunga o'xshash kiber jinoyatlar bu
foydalanuvchilarning xayolidan o'tmaydi va bu bilim yetishmasligi katta moliyaviy
yo'qotishlarga olib kelishi mumkin. Kiberjinoyat qurbonlari soni ortib borayotgani esa aslida
25 yoshdan kichikdir. Bu eng yosh guruh ko'pincha kiberjinoyatchilar
tomonidan yuzaga
keladigan xavflardan xabardor, lekin ularning manfaatlarini himoya qilish uchun jiddiy
ehtiyot choralarini ko'rish tajribasiga ega emas. Bu demografik, shuningdek, "men
bilan
bo'lishi mumkin emas" mentaliteti qurboni bo'lishi mumkin. Umuman olganda, kamroq
ixtiyoriy daromadga ega bo'lgan bu guruh har bir kiberjinoyatning moliyaviy oqibatlarini
unchalik ko'p ko'rmaydi, biroq ularning doimiy ravishda ortib borayotgan namoyishi
kiberxavfsizlik haqida gap ketganda hech kimning ilgakdan yiroq emasligini isbotlaydi.
2. Umumiy xavfsizlik. Kiberxavfsizlik bo'yicha ilg'or amaliyotlarga amal qilmagan har qanday
yoshdagi shaxslar kiberjinoyat qurboni bo'lish ehtimoli ancha yuqori. Zaif va takroriy parollar
eng keng tarqalgan xavf omillaridan biridir.
Ideal holda, parol buzilgan taqdirda,
kiberjinoyatchi uchun faqat bitta hisob mavjud bo'ladi. Agar siz bir nechta qurilmalar yoki
hisob qaydnomalarida bitta paroldan foydalansangiz, bu bitta ma'lumot zarar yetkazuvchiga
butun raqamli hayotingizga kirish huquqini berishi mumkin. Xuddi shunday, tavsiya etilgan
tizim yangilanishlarini kechiktirish sizni kiberjinoyatlarga nisbatan zaifroq qiladi.
Ilova va
boshqa dasturiy ta'minot yangilanishlari ko'pincha ishlash yoki estetik yaxshilanishlarni o'z
ichiga oladi, ammo xavfsizlik yamoqlari ham dasturning so'nggi versiyasida muhim
qo'shimchalardir. Ishlab chiquvchi o'z mahsulotidagi zaiflikdan xabardor bo'lganda, ular
kerakli o'zgarishlarni amalga oshiradilar va keyin o'z foydalanuvchilariga eng yangi
iteratsiyani chiqaradilar. Qurilma va ilova yangilanishlarini o'chirib qo'ysangiz, hujumlarga
duch kelasiz.
3. Texnologik o'zgarishlar odamlarga o'zlari haqidagi ma'lumotlarni Internetda baham
ko'rishni har qachongidan ham osonlashtirdi. Qanchalik ko'ngilochar va qulay bo'lmasin, bu
bog'liqlik darajasi sizni kiberjinoyat qurboni bo'lish xavfini ham oshiradi.
Smartfonlar,
xususan, tobora ortib borayotgan maqsadli sohani ifodalaydi. Yana bir yangi taktika
kechikkan jo‘natilish haqidagi yangilanishni o‘z ichiga olgan matnli xabar ko‘rinishida keladi.
Ushbu taxminiy tranzit maʼlumotlarini koʻrish uchun xabardagi havolani bosish
kiberjinoyatchilarga shaxsiy maʼlumotlaringizni qoʻlga kiritish imkoniyatini beradi. Ko'pgina
internet foydalanuvchilari erkin ommaga e'lon qiladigan shaxsiy ma'lumotlarning katta
miqdori ham tashvishli tendentsiyadir. Bunday xotirjam munosabat kiberjinoyatchilarga
shaxs sifatida siz haqingizda ko'p ma'lumotlarni, jumladan sizning tez-tez bo'lgan joyingiz,
oila a'zolaringiz va hatto nutq uslublarini o'rganish imkoniyatini beradi.
Kiberjinoyatchilar
oddiygina kompaniya veb-saytlari va ijtimoiy media sahifalaridan to'plashlari mumkin bo'lgan
ma'lumotlar bilan jismoniy shaxslarni ham, korxonalarni ham nishonga oladi. Kichik
korxonalar, agar ular maxsus domendan ko'ra umumiy veb-ga asoslangan elektron pochta
provayderlaridan foydalansalar, elektron pochtani soxtalashtirishga ayniqsa zaifdir.
Shuni
yodda tutish kerakki, siz shaxsiy ma'lumotlar bilan yuklangan har bir qurilma kiberjinoyat
xavfining yana bir qatlamini anglatadi. Bu, ayniqsa, agar siz men bu erda aytib o'tgan
toifalarga kirsangiz, to'g'ri keladi. Agar siz o'zingizning xavf profilingiz bilan qiziqsangiz, men
sizni Tech Allies bilan bepul IT baholashni bron qilishingizni tavsiya qilaman. Kiberjinoyat
sodir bo'lishidan oldin to'xtatishga yordam berish uchun siz va tashkilotingiz qayerda zaif
bo'lishi mumkinligini aniqlashga yordam berish mumkin. 2022-yil 17-oktyabr Kiberxavfsizlik