nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobini olib borishda qatnashuvchi organlar

|
Davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobini olib borishda qatnashuvchi organlar
|
bet | 4/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 56,5 Kb. | | #138243 |
Bog'liq Budjet hisobining predmeti va uslubi4. Davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobini olib borishda qatnashuvchi organlar
Davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobi mamlakatdagi mavjud bo‘lgan budjet tuzilmasi asosida amalga oshiriladi. Mamlakatning davlat budjeti ijrosining buxgalteriya hisobi bevosita moliya organlari, bank muassasalari va budjet tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.
Mamlakatning davlat budjeti ijrosining hisobi ustidan umumiy uslubiy rahbarlik 0‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga yuk-latilgan. Moliya organlarining budjet ijrosining buxgalteriya hisobini olib borishdagi funksiyalari keyingi bobda yoritiladi.
Mamlakat davlat budjetining kassa ijrosi bank muassasalariga yuklatilgan. Ular respublika budjetining kassa daromadlari va kassa xarajatlarini hamda mahalliy budjetlar mablag‘larining hisobini olib boradi, respublika budjetining kassa ijrosi bo'yicha hisobotlarni tuzadi, respublika budjeti daromadlari va xarajatlarining analitik hisobini olib boradi.
Budjet tashkilotlari xarajatlar smetalari ijrosining buxgalteriya hisobini amalga oshiradi va bu smetalar ijrosi to‘g‘risida hisobotlarni tuzadi.
ADABIYOTLAR RO'YXATI
Узбекистон Республикаси Конституцияси. -Т.: Ўзбекистон, 2003.
Узбекистон Республикаси Солик Кодекси. (Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Солик кодексини тасдиклаш тўгрисида»™ 2007 йил 25 декабрдаги конуни билан тасдикланган).
3 Узбекистон Республикасининг 2004 йил 26 августдаги «Давлат бюджетининг
ғазначилик ижроси тугрисида»™ Қонуни.
Узбекистон Республикасининг 2000 йил 14 декабрдаги «Бюджет тизими тугрисида»ги Қонуни (2005 йил 23 май, 2005 йил 19 декабрь, 2005 йил 31 декабрь ва 2007 йил 27 апрелда киритилган ўзгартиришлар билан).
Узбекистон Республикасининг 1998 йил 29 августдаги «Хўжалик юритувчи субъектлар фаолиятининг шартномавий-ҳуқукий базаси тугрисида»™ Қонуни.
Узбекистон Республикасининг 1996 йил 30 августда™ «Бухгалтерия хисоби тугрисида»™ Қонуни.
П. 0‘zbekiston Respublikasi Prczidentining farmonlari va qarorlari
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2005 йил 27 декабрдаги ПҚ-594-сонли «Давлат бюджетининг газна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўгрисида»™ Қарори.
Узбекистон Республикаси Президентининг 2005 йил 14 июнда™ ПФ 3618-сонли «Бозор ислохотларини чукурлаштириш ва иктисодиётни эркинлаштириш сохасидаги устувор йўналишларни амалга оширишни жадаллаштириш чора-тадбирлари тўгрисида»™ Фармони.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2007 йил 28 февралда™ ПҚ-5У4-сонли «Давлат бюджетининг газна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўгрисида» Қарори (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2007 йил 26 июндаги 129-сонли карори билан киритилган ўзгартириш ва кўшимчалар билан).
|
| |
Inson uchun havfli hisoblangan shovqin miqdori

48.Inson uchun havfli hisoblangan shovqin miqdori.
A) 140 DB.
B) 120 DB
C) 115 DB
D) 110 DB
49. Kamerasiz shinalarning sifatsiz yamalishiga sababi nima?
A) ularni ishlab chiqaradigan zavod tomonidan ichki qatlamiga maxsus upa sepilganligidadir
B) ularni ishlab chiqaradigan zavod tomonidan ichki qatlamiga yelim surtilganligidandir.
C) ularni ishlab chiqaradigan zavod tomonidan ichki qatlami tekis ishlab chiqarilmaganligidandir.
D) ularni ishlab chiqaradigan zavod tomonidan ichki qatlami elastic qilinganligidandir.
50.Kamerasiz shinalarga texnik xizmat ko’rsatilgach ( yamalgach) necha minutdan so’ng damlash mumkin.
A) 10-15 minutdan so‘ng
B) 15-20 minutdan so‘ng
C) 20-30 minutdan so‘ng
D) 5-15 minutdan so‘ng
51. "UzDEUAvto Ko" AJ rasmiy ishga tushgan kun.
A) 1996 yilning 19 iyulida.
B) 1996 yilning 2 iyulida.
C) 1996 yilning 25 martda.
D) 1996 yilning 19 mayda.
52. Birinchi avtomobil ishlab chiqarilgan sana.
A) 1996 yil 25 mart.
B) 1996 yil 3 mart.
C) 1996 yil 5 may.
D) 1996 yil 19 iyul.
53. Asaka shahrida “O‘zDEUAvto” korxonasini tashkil qilinishi (Qurulish montaj ishlarini boshlanishi, birinchi avtomobil konveyrdan chiqqan kun, korxonani rasmiy ishga tushishi).
A) 1994 yil aprel, 1996 yil 25 mart, 1996 yil 19 iyul.
B) 1994 yil yanvar, 1996 yil 19 mart, 1996 yil 9 iyul.
C) 1993 yil fevral, 1996 yil 20mart, 1996 yil 2 iyul.
D) 1993 yil yanvar, 1996 yil 3 mart, 1996 yil 8 iyul.
54.Avtoservis korxonalarining ishlab chikarish texnika negizining tashkil etuvchilari.
A) Avtoservis korxonasidagi binolar, inshoatlar va jihozlar majmui.
B) Avtoservis korxonasidagi binolar va jihozlar majmui.
C) Avtoservis korxonasidagi inshoatlar majmui.
D) Avtoservis korxonasidagi binolar majmui.
55. Avtomobil servis xizmati texnologiyasi.
A) Barcha ishlar bajarilishining ratsional, eng maqsadga muvofiq ketma-ketligi, tartibi.
B) Barcha ishlar bajarilishining ratsional, eng maqsadga muvofiq ketma-ketligi.
C) Barcha ishlar bajarilishining ratsional, eng maqsadga muvofiq tartibi.
D) Barcha ishlar bajarilishining ratsional ketma-ketligi, tartibi.
56. Tijoriy va axborot (infarmatsion) xizmati ishlari.
A) Keltirilganlarni barchasi.
B) Avtomobillarni avtoekspluatatsion materiallar bilan taminlash.
C) Avtomobillarni ehtiet qismlar va avtoanjomlar bilan taminlash.
D) Avtomobillarni savdo va reklama qilish sifatidagi faoliyati.
|
Chiqindi gazlar zaharliligini aniqlashda karbyuratorli avtomobillar uchun qanday qurilmalar ishlatiladi

|
Chiqindi gazlar zaharliligini aniqlashda karbyuratorli avtomobillar uchun qanday qurilmalar ishlatiladi
|
bet | 12/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 83,33 Kb. | | #232344 |
Bog'liq 1 AVTOMOBILLAR TEXNIK SERVISI FANIDAN ATTESTATSIYA TESTLARI 201985. Chiqindi gazlar zaharliligini aniqlashda karbyuratorli avtomobillar uchun qanday qurilmalar ishlatiladi.
A)gazoanalizatorlar
B) dimomerlar
C) motor-testorlar
D) gazoanalizatorlar va dimomerlar
86. Chiqindi gazlar zaharliligini aniqlashda dizel dvigatellari uchun qanday qurilmalar ishlatiladi ?
A)dimomerlar
B) gazoanalizatorlar
C) motor-testorlar
D) gazoanalizatorlar va dimomerlar
87. Infraqizilva katalitik turdagi gazoanalizatorlar nimaga asoslanib ishlaydi?
A)chiqindi gazlar tomonidan yorug‘lik oqimini yutish asosida ishlaydi.
B) yorug‘lik oqimi tomonidan chiqindi gazlar yutish asosida ishlaydi.
C) chiqindi gazlar haroratiga asosan ishlaydi.
D) chiqindi gazlar og’irligiga asosan ishlaydi.
88. Chiqindi gazlar komponenti deganda nimani tushunasiz?
A)Chiqindi gaz tashkil qiluvchilarini
B) uglevodorodni
C) Aldegitlarni
D) uglerod oksidini
89. Uglerod oksidi bu...
A)Yonilg’ini to’la yonmasligidan hosil bo’ladigan maxsulot bo’lib, xavoda uglerod dioksidi xosil bo’lishi bilan ko’kimtir alnga bo’lib yonadi.
B) Yonilg’ini to’la yonmasligidan hosil bo’ladigan maxsulot bo’lib, xavoda uglerod oksidi xosil bo’lishi bilan qizil alnga bo’lib yonadi.
C) Yonilg’ini to’la yonmasligidan hosil bo’ladigan maxsulot bo’lib, xavoda uglerod oksidi xosil bo’lishi bilan sariq alnga bo’lib yonadi.
D) Yonilg’ini to’la yonishidan hosil bo’ladigan maxsulot bo’lib, xavoda uglerod dioksidi xosil bo’lishi bilan ko’kimtir alnga bo’lib yonadi.
90.AVL DITEST GAS 1000 qurilmaning vazifasi nima?
A)Yuqori aniqlikka ega xalqaro ILAC tashkilotlarining muofiqlik sertifikatiga ega benzinli dvigatellardan chiqayotgan chiqindi gazlar tarkibini aniqlash qurilmasi
B) Yuqori aniqlikka ega xalqaro ILAC tashkilotlarining muofiqlik sertifikatiga ega dizel dvigatellardan chiqayotgan chiqindi gazlar tarkibini aniqlash qurilmasi
C) Yuqori aniqlikka ega xalqaro ILAC tashkilotlarining muofiqlik sertifikatiga ega suyultirilgan gazda ishlovchi dvigatellardan chiqayotgan chiqindi gazlar tarkibini aniqlash qurilmasi
D) Yuqori aniqlikka ega xalqaro ILAC tashkilotlarining muofiqlik sertifikatiga ega vodorod yoqilg’ili dvigatellardan chiqayotgan chiqindi gazlar tarkibini aniqlash qurilmasi
|
| |
Academic Research in Educational

BOSHLANG'ICH SINF O’QISH DARSLARIDA AKT VA INTERNET MA'LUMOTLARIDAN FOYDALANISH
Surayyo Ibragimjonovna Jo’rayeva
Namangan davlat
universiteti magistranti
ANNOTATSIYA
Ushbu maqola "Boshlang'ich sinf o'qish darslarida akt va Internet ma'lumotlaridan foydalanish" haqida. Ibn Sinoning ta'limotidan
inson narsa va hodisalari, ularning xususiyatlarini ko'rish (ko'rish), eshitish (audial), ta'm, hid. teginish (taktil) orqali idrok etishi, ularning ko‗pini, ya‘ni to‗qson foizdan ortig‗ini ko‗rish va eshitish orqali singdirishi ma‘lum. Namoyishlar talabalarga quyidagi ko'rgazma turlaridan foydalangan holda taqdim etiladi:
Tayanch so'zlar: jonli mushohada, tevarak-atrof,
narsa va hodisalar,
idrok etish, ko'rsatmalilik, tamoyil, idrok etish, nazariy bilim, amaliyot bilan bog'lash.
KIRISH
Insonga xos bo'lgan bilish hissining birinchi pog'onasi
- jonli mushohada, ya'ni tevarak-atrofdagi narsa va hodisalarni idrok etishdir. Ko'rsatmalilik tamoyili idrok etishni osonlashtirishi va nazariy bilimlarni hayot, amaliyot bilan bog'lash imkonini beradi. Bu tamoyil o'rganilayotgan hodisalarga
qiziqishni oshiradi, bilimlarni puxtaroq egallanishiga yordam beradi. Ibn Sinoning qayd qilishicha, inson o'zining o'quv mashg'ulotlari boshlanishida narsaning tashqi xossalarini o'rganadi, uning aslini va tasvirini ko'rib o'zicha bevosita bilimlarni hosil qilishi mumkin. Har qanday narsaning ta'rifi uning mavjudligini
isbotlash vositasida bilinadi, ya'ni narsa va hodisalar qaysidir bir fan aniqlaydigan xususiyatlardan iborat bo'ladi. Bu qanoat o'qitishdagi ko'rsatmalilik tamoyilining faqat bir jihatini yoritadi. Insonda mavjud narsalar yoki ularning tasvirlarini idrok etish orqali ob'yektiv voqelik to'g'risida tasavvur hosil bo'ladi va shu asnoda ularni to'g'ri ta'riflash imkoniyati tug'iladi.
Metallarni bosim - Maxsulot tayorlash texnologiyasi

|
Maxsulot tayorlash texnologiyasi
|
bet | 34/45 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #155758 |
Bog'liq Majmua maxsulot texnologiya va dizaynMetallarni bosim ostida quyish.
Metall qoliplarga suyuq metall bosim ostida beriladi. Bu usul bilan yirik seriyalab va ko’plab ishlab chiqarishda misdan tayyorlangan quymalarni 30 kg gacha, alyuminiydan - 12 kg gacha olish mumkin.
Bosim qolip yaxshi to’lishini, quyma yaxshi zichlanishini
ta’minlaydi.
Bosim ostida quyishning asosiy texnologik operatsiyalar
Pressformani tozalash.
Pressforma 120…220°S gacha qizdiriladi va sirtiga o’tga chidamli
bo’yaq suriladi.
Pressformani yig’ish.
Suyuq metallni presslash kamerasiga quyiladi va bosim bilan
pressforma ga beriladi.
Quymani bosim ostida sovitish va qotirish.
Quyma qotgandan keyin bosim pasytiriladi va quyma pressformadan olinadi.
Bosim ostida quyishning afzalliklari.
murakkab yupqa devorli quymalar olinadi
- quyma sirti toza bo’lgani uchun mexanik ishlov berish 90-95% kamayadi
Eritiladigan modellar yordamida quyma olish.
Bu usul quyidagicha amalga oshadi.
Oson eriydigan moddalar (parafin)dan tayorlangan press-formani bosim bilan toldiradi (1);
Keyin modellar havoda sovitiladi va bloklarga yig’iladi (2);
Bloklar, suyuq shishaga botiriladi (3), o’tga chidamli materiallar bilan qoplanadi (4), 100 — 120°S ga qizdiriladi – parafin oqib tushadi (5);
Bloklar 800 — 850°S da qizdirib puxtalanadi, qolip yig’iladi, atrofi qum yoki pitra bilan zichlanadi (6);
Suyuq metall qolipga quyiladi (7), metall qotgandan keyin blok alohida buyumlarga ajratiladi (8).
Qo’llash sohalari.
Bu usulda xoxlagan shaklda hap xil qotishmalardan bir necha grammdan
– 250kg, devor qalinligi 1 mmli quymalarni olish mumkin. Mexanik ishlov berishga 0,2-0,7mm qo’yim qoldiriladi..
Mashinasozlikning har xil sohalarida qo’llaniladi.
Eritiladigan modellar yordamida quyma olish usulining afzalliklari.
uyqori temperaturada eriydigan qotishmalarni quyish mumkin.
juda murakkab quymalarni olish mumkin
quyma o’lchamlari juda aniq va yuza sirtlari silliq chiqadi
Kamchiliklari.
|
| |
Academic Research in Educational - bet 5

XULOSA
Xulosa qilib aytganda, boshlang‗ich sinflarda zamonaviy axborot kommuni- katsiya texnologiyalaridan foydalanish o‗quvchilarni mustaqil
fikrlashga, ijodiy izlanish va mantiqiy fikrlashlarini kengaytirish bilan birga ularni darslarda
o‗rganganlarini hayot bilan bog‗lash hamda darsga qiziqishlarini oshirishga yordam beradi. O‗qituvchilarning bunday zamonaviy talablar asosida yaratilgan sharoitlardan samarali foydalanib, darslarni ilg‗or pedagogik hamda axborot kommunikatsiya texnologiyalari asosida tashkil etilishi taʼlim-tarbiya jarayonini sifatini kafolatlaydi. Aytish joizki, multimedia ilovalarini har bir darsda qo‗llash natijasida o‗quvchilarda mustaqil, ijodiy fikrlash yanada rivojlanadi. Xulosa sifatida aytish mumkinki, axborot kommunikativ vositalarining boshlang‗ich sinf darslarida qo‗llanilishi va darsning sifati va samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
REFERENCES
Mirziyoyev Sh.M. ―Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz ‖-T.: ―O‘zbekiston ‖,2017
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta‘limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi.2019-yil 29-aprel , PF-5712-sonli farmoni.
Uzviylashtirilgan Davlat ta‘lim standarti . –T.: ―Yangiyo‘l poligraf serves ‖, 2010
Umarova M ., Hamraqulova X., Tojiboyeva R., O‘qish kitobi (3-sinf uchun darslik ) .-T.: ―O‘qituvchi ‖,2016.-2117 bet
G‘affarova T ., Shodmonov E., Eshturdiyeva G ., O‘qish kitobi (1-sinf uchun darslik ) .-T.: ―Sharq ‖ 2017. -127bet
Husanboyeva Q Adabiy ta‘lim jarayonida o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga o‘rgatishning ilmiy – metodik asoslari ,Ped.fan .dok..diss..-T.:22006.-262bet
https://t.me/ares_uz
April, 2022 Multidisciplinary Scientific Journal
|
Quyushning markazdan - Maxsulot tayorlash texnologiyasi

|
Maxsulot tayorlash texnologiyasi
|
bet | 35/45 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #155758 |
Bog'liq Majmua maxsulot texnologiya va dizaynQuyushning markazdan qochma usuli.
Markazdan qochma usul yuqori unumligi, quyma sifatining yaxshiligi, quyish sistemasi talab etilmasligi bilan ajralib turadi.
Bu usulning kamchiligi - faqat doiraviy shakldagi quymalarni olinish mumkin va qōshimcha uskunalar (presslar, platformani aylantiruvchi dvigatel) talab qilinadi.
Olinadigan quyma turiga kōra qoliplar gorizontal (suv va kanalizatsiya quvurlari) va vertikal ōqlar (shkiv, tishli ѓildirak vtulka, xalqa) atrofida
aylanadi.
markazdan qochma usuli bilan quyishning afzalligi:
markazdan qochma usuli bilan quyishning kamchiligi:
pressformaning narhi yuqori va pressformani tayorlash og’ir ish;
gaz bo’shliqlarning ko’pligi;
massa va o’lchamlar bo’yicha ma’lum chegaralar mavjudligi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. P.Senemikin. Maktab ustaxonalarida asboblar tayyorlash. Toshkent
«o’qituvchi». 1990y
3. Baltabaev. Kasb tanlashga yo’nalish .Toshkent 2000y
4. S. Mahkamov. O’quv ustaxonalarida o’tkaziladigan amaliy mashg’ulotlar.
Toshkent «o’qituvchi» 1991y
5. Ziyomuxamedov B. “Ta’lim texnologiyalari”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent 2012
AMALIY MASHG’ULOT № 4
MAVZU: METALL LISTLARGA RANGLI LAZERLI GRAVYURA YORDAMIDA KOMPOZITSIYA CHIZISHNI O‘RGANISH TEXNOLOGIYASI. TURLI HIL MATERIALLARDAN FOYDALANIB XONA INTERERI MODELI VA MAKETINI TAYYORLASHNI O‘RGANISH.
Ishdan maqsad: Talabalarni metall listlardan eshik va derazalar tayyorlashni o`rganish oid ma’lumotlar bilan tanishtirish.
|
| |
LISTENING GAP FILL - Listen a minute com Esl listening Internet

LISTENING GAP FILL
From: http://www.listenAminute.com/i/internet.html
I think the Internet is the greatest _______________________. Think how it has changed the world. So much information is out there. _______________________ changed my life. I can chat with friends, download music, buy books and _______________________ I need for my homework. It took days or _______________________ any of these things before the Internet. I spend hours every day online. I think I _______________________ too long. I’m sure _______________________ computer screen all day isn’t good for my eyes. I think it’s also _______________________. I need to exercise a little more. The only thing I don’t like about the Internet _______________________ be dangerous. I don’t really _______________________ personal information online, especially on _______________________ sites like Facebook.
|
CORRECT THE SPELLING - Listen a minute com Esl listening Internet

CORRECT THE SPELLING
From: http://www.listenAminute.com/i/internet.html
I think the Internet is the greatest ninvneoit ever. Think how it has nhgecda the world. So much information is out there. It has totally changed my life. I can chat with friends, dodlnowa music, buy books and get all the info I need for my hmewkoor. It took days or weeks to do any of these things before the Internet. I sednp hours every day online. I think I spend a little too long. I’m sure staring at a computer nrsece all day isn’t good for my eyes. I think it’s also making me fat. I need to reeicsxe a little more. The only thing I don’t like about the Internet is that it can be soganrdue. I don’t really like ptnitug my personal information onenil, especially on social networking sites like Facebook.
|
III BOB AMALIY ISH - Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan

|
Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
|
bet | 6/11 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #271373 |
Bog'liq Zohid kurs ishiIII BOB AMALIY ISH
COREL DRAWdasturining yangi versiyasi bilan tanishuv. COREL DRAWdasturida xujjatlarni yaratish va ochish
CorelDRAW X7 kuchli, vektorli grafikalar bilan ishlaydigan yetakchi va bugungi eng yaxshi muharrirlardan biridir. Paket quyidagi dasturlarni o'z ichiga oladi:
CorelDRAW X7 - bosib chiqarilgan hujjatlarning vektor suratlarini va tartibini yaratish uchun grafik muharriri.
Corel PHOTO-PAINT X7 bitmap muharriri.
Corel Connect X7 kontentni izlash vositasi (mahalliy kompyuterda yoki onlaynda joylashgan raqamli tarkibni qidirish imkonini beruvchi kontentni tartibga solish vositasi).
Corel CAPTURE X7 ekrani suratga olish vositasi (ekrani suratga olish dasturi).
Yordamchi ilovalar:
Bitstream Font Navigator - Windows uchun font(shirift) menejeri, fontlarni (shiriftlarni) topish, ko'rish va o'rnatish uchun yordam beradi.
Corel PowerTRACE X7 - Rasterli tasvirlarni tez va aniq ravishda o'zgartirish va vektorli grafikaga aylantirish uchun CorelDRAW-ga o'rnatilgan yordamchi dastur hisoblanadi.
Barcode Wizard - keng tarmoqli standart formatdagi shtrix kodlarini yaratish dasturi.
Kompyuterga o`rnatish uchun minimum Tizim talablari:
Eng so'nggi xizmat paketlari bilan Microsoft Windows 10 (32 yoki 64 bit), Windows
8 / 8.1 (32 yoki 64 bit), Windows 7 (32 yoki 64 bit)
Intel Core 2 Duo yoki AMD Athlon 64
2 Gb RAM
1 GB HDD qattiq disk (tarkibsiz o'rnatish uchun)
Sichqoncha, planshet yoki multitouch monitor
Ekran o`lchamlari: 1280x768
DVD diskovodi (kutish versiyasini o'rnatish uchun talab qilinadi)
Microsoft Internet Explorer 8 (yoki keyingi)
Internetga ulanish a’zolik va obuna xizmatlaridan foydalanish, yangilanishlarni o`rnatish, shuningdek, onlayn tarkib va QR kodlari va Kontent markazi kabi ba’zi Imkoniyatlarga kirish uchun talab qilinadi.
|
| |
Internet saytlari - Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan

Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
Zohid kurs ishi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan

|
Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
|
bet | 10/11 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #271373 |
Bog'liq Zohid kurs ishiFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyev mamlakatimizni 2016-yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivoj lantirishning asosiy yakunlari va 2017-yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dastuming eng muhim ustivor yo‘nalishlarga bag‘ishlangan kengaytirilgan majlisdagi ma’ruzasi // “Xalq so‘zi” gazetasi. 2017- yil 16 -yanvar.
M. Aripov, B. Begalov, U. Begimqulov, M. Mamarajabov “Aхborot teхnologiyalari” Toshkent – “Noshir” – 2009
Гюнтер Ш. “CorelDraw 11” Справочник Москва Бином, 2003 й.
М. Бурлаков “CorelDraw 12”. Москва 2004 й .
Бейн. Стив “Эффективная работа с CorelDraw 12”. Москва 2005 й.
Ю. С. Ковтанюк “CorelDraw 11”. Москва. Санкт - Петербург. Киев 2003.
http:// corel.Deamiart.ru//.
http://www. Realcoding. Net/teach. /corel /gl4/gl4-3.html.
CorelDraw dasturining ma’lumotlar bazasi.
DUET-Development of Uzbekistan English Teachers*- 2-том. CD ва DVD materiallari, Toshkent.: 2008.
Michael McCarthy “English Vocabulary in use”. Cambridge University Press, 1999, Presented by British Council.
Wayne Wolf. Computers as Components, Second Edition: Principles of
Embedded Computing System Design 2rd Edition, Morgan Kaufmann, USA, 2008
Systems Thinking: Managing Chaos and Complexity, Jamshid Gharajedaghi, Butterworth Heinemann, Oxford, 1999.
Michael Henderson, Geoff Romeo. Teaching and Digital Technologies
Cambridge University Press 2015
Christian Borowski, Marius Dehé, Felix Hühnlein, Ira Diethelm. Kinder auf dem Weg zur Informatik:Wie funktioniert das Internet? In Michael Weigend, Marco Thomas, Frank Otte: Informatik mit Kopf, Herz und Hand. Münster (ZfL-Verlag) 2011. Ð. 244–253.
Elke Frey, Peter Hubwieser, Ferdinand Winhard. Informatik – Ausgabe für
Bayern und NordrheinWestfalen: Informatik 1/Schülerbuch Klasse 6 und 7: Objekte, Strukturen, Algorithmen. Eine Einführung in die Grundlagen der Informatik. Klett 2004.
|
| |
Xususiyat paneli - Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan

|
Yo‘nalishi 4-kurs 120-guruh talabasi panjiyev zohid ning “kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
|
bet | 8/11 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #271373 |
Bog'liq Zohid kurs ishiXususiyat paneli - faol vosita yoki obyekt bilan bog`liq buyruqlar bilan ishlovchi panel. Misol uchun, matn kiritish usuli faollashtirilganda xususiyatlar paneli matni yaratish va tahrirlash buyruqlar ko'rsatiladi.
Sozlamalar oynasi – ma’lum bir vosita yoki vazifaga tegishli bo`lgan mavjud buyruqlar va parametrlarni o'z ichiga olgan oyna.
Hujjat palitrasi - Joriy hujjat uchun rangli ranglar mavjud bo`lgan panel.
Hujjat Navigator - dastur sahifasining pastki chap qismidagi sahifalar orasida navigatsiya qilish va sahifalarni qo`shish uchun boshqarish vositalarini o`z ichiga oladi.
Holat satri – dastur oynasining pastki qismida, obyektning xususiyati, o'lchami, rangi, to`ldirishi va o`lchamlari haqidagi ma’lumotlarni o`z ichiga oladi. Holat satri ham joriy kursor holatini ko`rsatadi.
Ranglar palitrasi - ranglarini o`z ichiga olgan panel
Uskunalar to'plami
Uskunalar to`plamida tasvirlarni chizish va tahrirlash vositalari mavjud. Ba’zi uskunalar yopiq konsteks menyu bo'yicha ko'rsatiladi, boshqalar esa ochiladigan menyularda guruhlanadi. Agar ochilgan menyuni bossangiz, tegishli CorelDRAW uskunasini ko'rsatiladi.
Tanlash uskunalari
Tanlash uskunasi (Pointer) moslamalarni tanlash, qayta o`lchash, burilish va aylantirish imkonini beradi.
Erkin tanlov (erkin form) uskunasi erkin formada tanlov ramkasidan foydalanib moslamalarni tanlash imkonini beradi.
Free Transform uskunasi Free Rotate, Free Angle Reflection, Free Zoom va Free Tilt uskunasi yordamida obyektni aylantirish imkonini beradi.
Shakli o'zgartirish uskunalari
Forma uskunasi moslamalarni shaklini o'zgartirishi mumkin.
Yumshatuvchi uskunasi jigarrang qirralarning yo`qolishi va tugunlar sonini kamaytirish uchun egri obyektlarni silkitishga imkon beradi.
Palletlar uskunasi kengaytmani sudrab yoki chizilgan chizmalar yaratish orqali obyekt shaklini yaratishga imkon beradi.
Funnel uskunasi moslamalarni siljitish orqali bukma effektlarini yaratishga imkon beradi.
Attach (Attach) uskunasi, tugunlarni kursorga tortib, moslamalarni shaklini yaratishga imkon beradi.
Yo`qotish uchun uskunasi (itarib yuborish) kursorlarni tugunlarni ko`rsatib tashlash orqali obyektlar formasini yaratish imkonini beradi.
Blur Brush (Blur) uskunasi kursorni obyekt bo`ylab surib, vektor obyektini buzishga imkon beradi.
|
| |
Paketning yangi xususiyatlari quyidagilardan iborat

|
Paketning yangi xususiyatlari quyidagilardan iborat
|
bet | 7/11 | Sana | 17.09.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #271373 |
Bog'liq Zohid kurs ishiPaketning yangi xususiyatlari quyidagilardan iborat:
Eng so`ngi rusumdagi displeylarni qo`llab-quvvatlaydi. QR kodlarini ishlab chiqaraqadi Shuningdek, QR kodlariga qanday ma’lumotlarni kiritishni tanlashingiz mumkin, masalan: URL, elektron pochta manzili, telefon raqami, SMS, kontakt ma’lumotlari, taqvim faoliyati va geografik joylashuvi.
Ppt, raw, docx, va hokazo. Kabi turli xil raqamli fayl formatlariga mos keladi. Endi siz AutoCAD-da yaratilgan PDF fayllarini import qilishingiz mumkin.
CorelDRAW hujjatlarini saqlash vaqtida shriftlarni kiritishingiz mumkin. Bu ayniqsa, hujjatni CorelDRAW faylini bosib chiqarish do`koniga yuborishda foydalidir, shuning uchun hujjat to`g`ri aniqlik bilan ko`rilishi va tahrirlanishi mumkin.
CorelDRAW X7 porloq qirralarning yo`qolishi va egri obyektlarida tugunlar sonini kamaytirish uchun ishlatilishi mumkin bo`lgan yangi Pastehon uskunasi o`z ichiga oladi. Siz cho`tkasi uchining hajmini, effekt qo`llaniladigan tezlikni va raqamli qalam yoki qalamga qo`llaniladigan bosimni o`zgartirib, yumshatuvchi ta’sirini boshqarishingiz mumkin.
Holat satri endi tanlangan obyekt haqidagi rangli, to`ldirish va holat turi va kursorning pozitsiyasi kabi foydali ma’lumotlarni o`z ichiga oladi. Holat paneli dastur oynasining yuqori qismiga joylashtirilishi mumkin, bu esa chizmaga oid ma’lumotlarni ko`rishni osonlashtiradi. Shrift kattaligi klaviatura yorliqlari yordamida o`zgartirilishi mumkin va buyruqlar maxsus tasvirchalarga berilishi mumkin.
Interfeys CorelDRAW boshlanganda, chizilgan oynasi ochiladi.
Bu erda:
Toolkit - rasmdagi moslamalarni yaratish, to`ldirish va o`zgartirish uchun asboblar paneli mavjud.
Hujjat oynasi - Ushbu yorliq har bir ochiq hujjat uchun ko`rsatiladi va hujjatlaringiz orasida tez harakat qilish imkonini beradi.
Sarlavha satri - tanlangan tasvirning nomi ko`rsatilayotgan maydon.
Menyu paneli - parametr majmui bo`lgan ochilgan menyularga ega bo`lgan maydon.
|
| |
Mavzu: ikki shnekli ekstruderlar - bet 2

|
Mavzu: ikki shnekli ekstruderlar
|
bet | 2/2 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 2,1 Mb. | | #115855 |
Bog'liq IKKI SHNEKLI EKSTRUDERLARSuyuqlanmani tsilindr ichida aralashtirish jarayonida mexanik energiyaning bir qismi issiqlik energiyasiga aylanadi. Issiqlik ajralishi chervyakning aylanish soni oshishi bilan oshib boradi. Bu ajralgan issiqlik qiymati kupaygan sari ayrim paytlarda tashqaridan isitishga xojat bo`lmay qoladi. - Suyuqlanmani tsilindr ichida aralashtirish jarayonida mexanik energiyaning bir qismi issiqlik energiyasiga aylanadi. Issiqlik ajralishi chervyakning aylanish soni oshishi bilan oshib boradi. Bu ajralgan issiqlik qiymati kupaygan sari ayrim paytlarda tashqaridan isitishga xojat bo`lmay qoladi.
- Ekstrudorning ishlashiga granulaning formasi va o`lchami katta ta`sir ko`rsatadi. Agarda granula katta o`lchamga ega bo`lsa, unda suyuqlanma ichida havo qolishi mumkin. Bu olingan buyumda pufak (vzdutiya) hosil bo`lishiga olib keladi.
- Xuddi shunga o`xshash buyum sifatiga suyuqlanmaga ta`sir xilayotgan kuchlaniSh (napryajenie) va deformatsiya tezligi ta`sir ko`rsatadi. Agar kuchlanish ko`payib ketsa (normadan yuqori), unda buyum sirtida notekislik, qalinlaniSh (utolshenie) va boshqa sifatga salbiy ta`sir xiluvchi ko`rsatkichlar paydo bo`ladi.
Odatda silindr harorati shnek haroratidan yuqori bo`ladi. SHu sababli oldin suyuqlanayotgan polimer plyonkasi tsilindr devorida paydo bo`ladi. Suyuqlangan materialni harakati tsilindr yuzasida va granulani esa shnek atrofida siljiShi tufayli yuzaga keladi. Granulaning suyuqlaniShi tufayli uning hajmi kamayadi, shuning uchun suyuqlanish zonasida shnekning chuqurligi kamayib boradi, buning qisobiga asta-sekin siqish va zichlanish sodir bo`ladi. qanchalik oldin suyuqlanish tamom bo`lsa, shunchalik suyuqlanma aralashishi yaxshilanadi va u bir tekis bo`ladi. - Odatda silindr harorati shnek haroratidan yuqori bo`ladi. SHu sababli oldin suyuqlanayotgan polimer plyonkasi tsilindr devorida paydo bo`ladi. Suyuqlangan materialni harakati tsilindr yuzasida va granulani esa shnek atrofida siljiShi tufayli yuzaga keladi. Granulaning suyuqlaniShi tufayli uning hajmi kamayadi, shuning uchun suyuqlanish zonasida shnekning chuqurligi kamayib boradi, buning qisobiga asta-sekin siqish va zichlanish sodir bo`ladi. qanchalik oldin suyuqlanish tamom bo`lsa, shunchalik suyuqlanma aralashishi yaxshilanadi va u bir tekis bo`ladi.
|
| |
UNJUMBLE THE WORDS - Listen a minute com Esl listening Internet

From: http://www.listenAminute.com/i/internet.html
I think the Internet the ever greatest is invention. Think how it has changed the world. So much information is out there. life my changed totally has It. I can chat with friends, download music, buy books and get all the info I need for my homework. took It any do to weeks or days of these things before the Internet. I spend hours every day online. I long too little a spend I think. I’m sure a screen day at computer all staring isn’t good for my eyes. I think it’s also making me fat. I need to exercise a little more. The only thing don’t I Internet the about like is that it can be dangerous. I my putting like really don’t personal information online, especially on
like networking Facebook sites social.
|
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных - bet 21

48
4.28-rasm. Shuntning ulanish sxemasi:
I
0
- asbobning toki;
R
0
- asbobning
qarshiligi;
I
0
- magistral toki.
O‘lchov transformatorlarni vazifasi.
Yuqori kuchlanish o‘zgaruvchan tok qurilmalarga o‘lchov asboblar va
relelarni ulanish asosan o‘lchov transformatori(kuchlanishni o‘lchash) va tok
transformatori(toklarni o‘lchash) orqali olib boriladi. O‘lchov transformatorlarni
vazifasi o‘lchov asboblar va relelarni yuqori kuchlanishdan ajratish va
kuchlanishni
kamaytirish
(ming
voltga)
va
toklarni
(yuz
va
ming
amperga)o‘lchovga qulay qiymatgacha.
Elektrotexnik sanoatlar ishlab chiqarilayotgan kuchlanish transformatorni
ikkinchi chulg‘amidagi kuchlanish 100 V, tok transformatorini ikkinchi
kuchlanishidagi nominal tok 5 va 1 A.
Kuchlanish transformatorini konstruktiv ajralishi, tok transformatoridan ancha
farq qiladi.
O‘zgaruvchi va rostlanadigan rezistorlar

56
)
(
)
(
)
(
)
(
2
1
4
3
4
3
2
1
4
3
2
1
0
3
2
4
1
0
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
Z
I
(4.5)
Ko‘prikning muvozanat sharti:
3
2
4
1
Z
Z
Z
Z
(4.6)
Taqqoslovchi o‘lchash asbobi - o‘lchanayotgan kattalikning qiymati avvaldan
ma’lum bo‘lgan kattalik bilan solishtirish uchun mo‘ljallangan asbobdir. Bu
asboblar bilan ikki xil usulda o‘lchash mumkin: 1) o‘lchanayotgan kattalik
boshqa bir kattalik bilan tenglashganda asbobning ko‘rsatishi bo‘yicha; 2)
ikkala kattalik farqining asbobga ta’siri bo‘yicha. Ma’lumki, o‘lchash usuliga
ko‘ra taqqoslovchi asboblar muvozanatlangan va muvozanatlanmagan
rejimlarda ishlatiladi.
Fazalar siljishini o‘lchash - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой...

46
4.24-rasm. Fazalar burchak siljishini o‘lchash.
Asos sifatida, fazalar siljishining kattaligini davr oxirida ham (4.24-rasmning D
va E nuqtalarida) o‘lchash mumkin, ammo ekranning o‘ng qismida(tomonida)
kuchlanishini yoyish chizig‘ini(liniyasini) ko‘rish eng yomon, shuning uchun
o‘lchash xatoligi maksimal bo‘ladi. Agarda fazalar siljishi nol bo‘lsa (zanjida
faqat sof aktiv yuk yoki rezonans sodir bo‘lganda) kuchlanish va tok bir vaqtning
o‘zida boshlanadi va tugaydi(4.25-rasm).
4.25-rasm. Fazalar siljishi nolga teng bo‘lgandagi osillogramma.
0>
-kuchlanish(parallel) usuli - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой...

37
;
1
0
0
R
X
R
R
X
R
R
U
I
1
;
1
0
0
R
X
R
R
X
R
R
U
I
1
;
0
X
R
R
I
I
0
X
);
1
0
(
X
R
R
I
I
0
1
.
0
1
)
1
0
(
1
)
0
(
1
X
R
R
R
R
R
U
X
R
R
R
X
R
R
X
R
I
U
0
0
4.4. Sig‘im, induktivlik va o‘zaro induktivlikni o‘lchash. Chastotani
o‘lchash. Faza siljish burchagini o‘lchash
Logometrli sxemalar:
4.14-rasm. Elektrodinamik fazometr-1-yuklama chulg‘ami;
2-aktiv qarshilikli chulg‘am; 3-induktiv qarshilikli chulg‘am.
39
Ossillograf bilan o‘lchash
O‘lchovlar visual bajariladi va ularning xatoligi ancha yuqori bo‘ladi. Bunga
qo‘shimcha
ravishda, yoyish kuchlanishining chiziqliligi pastl,
shuning uchun
chastota va fazalar siljishini o‘lchashning xatoligi 5% gach etishi(ko‘tarilishi)
mumkin. Xatolikni kamaytirish(minimallashtirish) uchun tasvir o‘lchami ekran
o‘lchamining 80 dan 90% gacha bo‘lishi kerak. Kuchlanishni va chastotani (vaqt
oralig‘ini) o‘lchaganingizda, kirish signali va yoyish tezligini
ravon rostlashning
dastagini chekka o‘ng tomonda o‘rnatish kerak.
Kuchlanishni o‘lchash
Kuchlanishni o‘lchash uchun vertical bo‘yicha masshtabning ma'lum bo‘lgan
qiymati ishlatiladi. O‘lchashni boshlashdan oldin ossillografning kirish
qismalari(elektrodlari)ni (yoki kirish
rejimni ulab-uzgichini
holatga
o‘rnating(qo‘ying)) qisqa tutashtirish kerak va dastagi bilan yoyish liniyasini
ekran to‘rining gorizontal chizig‘iga(liniyasiga) to‘g‘irlash kerak(oscillogramning
balandligini to‘g‘ri belgilash mumkinligi uchun). (4.18-rasm а) tasvir).
Shundan
so‘ng, kirishga tadqiq qilinayotgan signal beriladi(yoki kirish rejimini ulab-
uzgichini ish holatlaridan biriga o‘rnatiladi). Signal
funktsiyasining grafigi
ekranda paydo bo‘ladi. (Rasm. 4.18 b) tasvir).
Rasm. 4.18. Kuchlanishni o‘lchash(ossillografning ekranini skrinshotlash): a -
tayyorlash; b – o‘lchash.
40
Grafikning balandligini aniqroq o‘lchash uchun osillogramma
dastagi
qo‘l bilan shunday siljitiladiki, amplituda o‘lchanayotgan nuqta bo‘linmaning
ulushlarida darajalarga ega bo ‘lgan markaziy vertikal yo‘nalgan liniyaga
tushsin(4.19-rasm). Quyidagiga ega bo‘lamiz: vertikal og‘dirish
kanalning
sezgirligi = 1 V/bo‘linva, osillogrammaning o‘lchami 2.6 bo‘linma, shuning
uchun signal amplitudasi 2.6 volt bo‘ladi.
Rasm. 4.19. Signalning amplitudasini aniqlash.
Ossillografning
o‘zida
kuchlanishni
o‘lchashni
namoyish
qilamiz.
Kuchlanishning maksimal qiymati 3.4 bo‘linmaga(qismga) teng (4.20-rasm).
Vertikal
bo‘yicha
masshtabni
aniqlash
4.21-rasmda
tasvirlangan.
Dastak(tugmacha) chetki o‘ng h "ravon" olatida o‘rnatiladi.
Sezgirlikning ulab-
uzgichining darajalangan chiziqlari 0,5 volt/bo‘linmani ko‘rsatadi. Masshtabning
ko‘paytmasi x10 holatiga o‘rnatiladi (tugmacha ezilgan). Natijada, o‘lchanayotgan
kuchlanish quyidagicha bo‘ladi:
41
V
U
17
10
5
,
0
4
,
3
max
4.20-rasm. C1-83 ossillografida amplitudani aniqlash.
4.21-rasm. C1-83 ossillografida vertikal bo‘yicha masshtabni aniqlash.
Reja: Issiqlik elektro stansiyasining ishlashi prinspi

Reja: Issiqlik elektro stansiyasining ishlashi prinspi
Download
12,77 Kb.
Sana
20.08.2024
Hajmi
12,77 Kb.
#269683
Bog'liq
NAVOIY ISSIQLIK ELEKTRO STANSIYASI
404
Not Found
Not Found
The requested URL was not found on this server.
Apache/2.4.41 (Ubuntu) Server at 46.4.103.117 Port 80
Download
12,77 Kb.
Download
12,77 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: Issiqlik elektro stansiyasining ishlashi prinspi
Download
12,77 Kb.
O‘z-o‘zini sinash savollari - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой...

57
15. Elektromexanik turdagi asboblarning aylantiruvchi moment ifodlarini yozib
tushintiring.
16. Tok va kuchlanishni o‘lchash usullarini ayting.
17. Qarshilikni o‘lchashning qanday usullari mavjud ?
18. Yagona vattmetr yordamida quvvatni o‘lchash sxemasini chizib tushintiring.
19. Logometrli sxemalarga misollar keltiring.
20. Elektrik kattaliklarni o‘lchashda shuntlarning vazifasiga nimalar kiradi?
21. Elektrik kattaliklarni o‘lchash o‘zgartkichlarning
qanday asosiy turlari
mavjud ?
22. Chiziqli siljish o‘zgartkichlarning xarakteristikalarini tushintiring.
23. O‘lchash o‘zgartkichi deb nimaga aytiladi ?
24. Elektrik kattaliklarni o‘lchashda ishlatiladigan o‘zgartkichlarga qo‘yiladigan
talablarni ayting.
25. Tokni o‘lchash transformatorlari nima vazifani bajaradi va ularning
ikkilamchi chulg‘ami qanday rejimda
ishlaydi, TO‘Tlarning xatoliklari?
26. Kuchlanishni o‘lchash transformatorlari nima vazifani bajaradi va ularning
ikkilamchi chulg‘ami qanday rejimda ishlaydi?
27. Kuchlanishni o‘lchash transformatorlaridagi asosiy xatoliklar ?
Chaqiq jinslarning zarrachalar o’lchamiga qarab klassifikastiyasi

37
2 O’rta valunlar, o’rta
xarsang toshlar
400-200
10 Yirik qum
1-2
3 Mayda
valunlar,
mayda
xarsang
toshlar
200-100
11 O’rtacha qum
1-0,5
4 Yirik shag’al tosh,
yirik sheben
100-80
12 Mayda qum
0,5-0,25
5 O’rtacha
shag’al,
o’rtacha sheben
80-40
13 Juda mayda qum
0,25-0,05
6 Mayda
shag’al,
mayda sheben
40-20
14 Yirik chang
Mayda chang
0,05-0,01
0,01-0,002
7 Yirik graviy, yirik
dresva
20-10
15 Yirik gil
0,002-0,001
8 O’rtacha
graviy,
o’rtacha dresva
10-6
16 Mayda gil
0,001
Xalq xo’jaligida gillar juda ham muhhim rol o’ynaydi. Ular ayniqsa qurilish
ishlarida ko’p ishlatiladi: ular g’isht tayyorlashda, kanalizastiya trubalari, cheripista va
ko’proq yo’llar uchun material sifatida ishlatiladi. Gilning tarkibida oz miqdorda SaSO
3
bo’lsa, ular oxakli yoki mergelii gil deyiladi, agarda SaSO
3
, MgSO
3
tuzlari tog’ jinsi
tarkibining 40-60% ni tashkil etsa va qolgan qismi esa gil zarrachalaridan iborat bqlsa,
ular mergel deb ataladi. Shunday qilib, mergel gili bilan kimyoviy jinslar o’rtasida hosil
bo’lgan cho’kindi tog’ jinsi hisoblanadi. Gillar ustida imorat qurganda ularning
mineralogik tarkibini yaxshi bilish zarur, chunki gillar tarkibida ba’zi minerallar suv
ta’sirida shishish xususiyatiga ega bo’ladi.
Supes, suglinok tog’ jinslari ular tarkibidagi gil zarrachalarining foiz miqdoriga
qarab nomlangan. Agar gilli tog’ jinsida changli zarrachalar miqdoriga nisbatan qumli
zarracha ko’p bo’lsa, u holda tog’ jinsining nomiga changli degan so’z qo’shib
yozilmaydi.
Misol: suglenok og’ir, supes yengil va xokazo.
Bundan tashqari, gilli jinslarga plastiklik soniga qarab ham nom beriladi.
Plastiklik soni gilli tog’ jinslarining tarkibidagi gilli zarrachalarning miqdoriga bog`liq
bo’lib, quyidagicha klassifikastiyalanadi (4.2-jadval).
Nazorat savollari - ГеолМинПетрг янги

42
Metomorfik tog’ jinslari quyidagi turlarga bo’linadi:
1. Agarda metomorfizmning bosh sababi bosim bo’lsa, dinamo-metamorfizm deyiladi.
2. Agar o’zgarishning asosiy sababi bosim va temperatura bo’lsa, termik metamorfizm
deyiladi.
3. Kimyoviy tarkibi o’zgarishi bilan bo’ladigan metamorfizm pnevmotologik
metamorfizm deyiladi.
Metamorfik tog’ jinslarining asosiy xususiyatlaridan biri, ularning qatlam-
qatlamligidir. Bu qatlamlik asosan bosim bilan bog`liq bo’lib, bu tog’ jinslari guruhiga
kristalli slanestlar, gil slanestlari va boshqalar kiradi.
Metamorfizmning borish sharoitiga qarab, metamorfizmning regional, kontaktli,
dinamometamorfizm turlari farqlanadi.
Regional metamorfizm. Agar metamorfizm katta maydonlarda yuz bersa, bu
maydonlarda shu jarayon ta’sirida hosil bo’lgan tog’ jinslari regional metamorfizm tog’
jinslari deyiladi.
Bu metomorfizm turi eng keng tarqalgan bo’lib, katta qalinlikka ega bo’ladi.
Katta bosim ostida tog’ jinslari plastik xususiyatga o’tadi, qayta kristallanadi va slanestli
strukturali tog’ jinsi hosil bo’ladi. Agar temperatura ham ta’sir etsa, massiv teksturali
tog’ jinslari hosil bo’ladi. Bunday jinslarga gneys, kristallik slanestlar va marmar
kiradi.
Regional metomorfizm tog’ jinsi ko’p tarqalgan bo’lib, keyingi tog’ hosil
bo’lish jarayonlari natijasida yuzaga ko’tarilgan bo’lishi mumkin. Shuning uchun
bunday tog’ jinslari faqat tog’li rayonlarda tarqalgan bo’ladi.
Dinamo-metamorfizm tog’ jinslari. Dinamometamorfizm deganda tog’ jinslarni
temperatura ta’sirida bosim ostida o’zgarishidan. hosil bo’lgan tog jinslari tushuniladi.
Bu tog’ jinslari tog’ hosil bo’lish jarayoni borayotgan rayonlarda tarqalgan.
Dinamometamorfizm tog’ jinslaridan eng keng tarqalgani gil slanestidir. Shuning
uchun eng xarakterli xususiyat uning qatlam-qatlam bo’lib ajralishidir va uning muhitka
chidamasligi ya’ni tashqi muhit ta’sirida maydalanishidir.
Kontakt metamorfizm tog’ jinslari. Kontakt metamorfizmi cho’kindi tog’ jinslari
bilan magma kontaktida ro’y beradi. Magma cho’kindi tog’ jinslari yoriqlaridan
ko’tarilganda o’z issiqligi bilan cho’kindi tog’ jinsini qizdiradi, kontakt yaqinida ularni
eritadi. Magmaning ta’sir zonasi uncha katta bo’lmay eng ko’pi bilan 10 km ni tashkil
etadi. Vaqt o’tishi bilan metomorfizm jarayoni tugaydi, bunga sabab magmaning
sovishidir. Kontakt metomorfizm uchun zonallik xarakterlidir. Ya’ni magma kirgan
yoriqlik atrofida kuchli, uzoqlashgan sari sustroq metomorfizm vujudga keladi. Kontakt
metomorfizm ta’sirida ohaktosh marmarga aylanadi, kvarstli, slyudali tog’ jinslari
ragoviklarga aylanadi.
Gil zarrachalarining miqdoriga qarab gilli jinslarning nomini aniqlash

38
suglinok
5
O’rtacha changli
15-20
ko’p
qumlikka
kam
changligiga
10
6
Yengil changli supes 10-15
nisbatan
nisbatan
7
Og’ir changli
6-10
8
Yengil changli
6-3
9
Qum changli
3
Gilli jinslarning plastiklik soniga qarab klassifikastiyasi
(V.V.Oxotindan).
4.3-jadval.
Klass
Jinsning
plastiklik
xarakteristikasi
Plastiklik soni Jinsning nomi
4.3-jadval davomi
I
Yuqori plastiklik
17
gil
II
O’rta plastiklik
17-7
suglinok
III
Kam plastiklik
7
supes
IY
Plastikmas
0
qum
Suglinok va supes tuproqning qurilish xossalari lyossimon tog’ jinslarinikiga
yaqin. Lyoss va lyossimon tog’ jinslari O’rta Osiyo territoriyasining 78% ni qoplagan
bo’lib, ular asosan tog’ yon bag’irlarida, tekisliklarda tarqalgan.
Qurilish ishlari, qishloq xo’jalik maydonlari shu tog’ jinslari tarqalgan yerlarda
olib boriladi. Shuning uchun bu tog’ jinslari imorat va inshootlarning poydevor zamini
va qurilish xom ashyosi sifatida ishlatiladi.
Tsementlangan cho’kindi jinslar. Tabiatda chaqiq yumshoq jinslar faqat
qatlamlanib, zichlashib tarqalmasdan balki yer ostida harakat qiladigan suvlar eritib olib
kelgan oxak, magniy, temir, kremniy va gil moddalar ta’sirida stementlanishi xam
mumkin. Bu xolda moddalar yumshoq jinslar oralariga kirib cho’kishi natijasida jins
zarrachalarini bir-biriga biriktirib stementlaydi. Natijada konglamerat (shag’altosh),
brekchiya (qirrali tosh), qumtosh, alevrolit, argillit va boshqa jinslar xosil bo’ladi.
Konglomerat –silliqlangan shag’al,brekchiya –sheben jinslarining temir, fosfor,
oxak, kremniy yoki gilli moddalar bilan stementlanib birikishidan xosil bo’ladi. Zichligi
1,5-2,9 g/sm
3
, mustaxkamligi 5 dan 160 MPa gacha.
Gravelit –graviy (mayda shag’al) ning stementlanishidan xosil bo’ladi. Zichligi
1,5-2,1 g/sm
3
, mustaxkamligi 2-5 dan 100 MPa gacha.
Qumtoshlar- qumlarning stementlanishidan xosil bo’ladi. Ayniqsa kremniy oksidi
yordamida birikkan, stementlangan qumtoshlar mustaxkam va nurashga chidamli
bo’ladi. Zichligi 1,8-2,5 g/sm
3
, mustaxkamligi 5 –200 MPa.
Alevrolitlar –supesning stementlanishidan hosil bo’ladi. Zichlashgan jins bo’lib,
suvda ivimaydi va o’z xossalariga ko’ra qumtoshlarga yaqindir.
Argillitla –suglinokning stementlanishidan xosil bo’ladi, suvda ivimaydi.
Nurashga chidamsizdir, zichligi 1,4-2,3 g/sm
3
, mustaxkamligi 3-5 dan 10 MPa gacha.
Asosiy metamorfik tog’ jinslarining turlari

43
amfibolli, piroksenli, granatli va boshqa gneys turlari bo’ladi. Rangi kul rang-pushti,
kulrang-sarg’ish bo’ladi. Ular slanestsimon va yo’l-yo’l teksturali bo’ladi. Zichligi 1,8-
2,4 g/sm
3
, mustahkamligi 100-270 MPa . Har qanday inshoot va imoratlarga mustahkam
asos bo’la oladi va qurilish xom ashyosi sifatida keng ishlatiladi.
Slanestlar –cho’kindi hamda magmatik jinslarga katta bosim va temperatura ta’sir
etganda hosil bo’ladi. Ular slanestsimon (varaqsimon) yoki yo’l-yo’l teksturali bo’lib,
yupqa qatlamlardan iborat. Qatlamlar bir-biridan oson ajraladi. Mineral tarkibiga qarab
slyudali, xloridli, tal’kli, gilli, kremniyli, temirli slanestlar bo’ladi.
Slanestlar qurilish xom ashyosi sifatida ishlatiladi. Masalan, tal’kli slanestlar
o’tga chidamli g’ishtlar tayyorlashda, slyudali slanestlar issiqlik o’tkazmaydigan xom
ashyo sifatida, fillitli slanestlar shifer sanoatida, gilli slanestlar esa stement ishlab
chiqarishda ishlatiladi. Shunday konlarga Qarachatir, Navoi kabi gilli slanest konlari
misol bo’ladi.
Rogoviklar –kantaktli metamorfizm jarayoni natijasida hosil bo’ladi. Jins, massiv
teksturali bo’lib, juda mustahkamdir (siqilishga qarshiligi 130-150 MPa ) va juda kam
g’ovaklidir. Bu tog’ jinslar juda kam tarqalgan.
Kvarstitlar –asosan kvarstli qumtoshning metamorfizm jarayoniga duch
kelishidan paydo bo’ladi. Kvarstitlar juda zich va mustahkam bo’lib, 350 MPa quch
bilan siqilishga chidash beradi. Tarkibidagi aralashmalarga qarab oq, kulrang, pushti,
qizil rangli bo’lishi mumkin. Kvarstitlar qurilishda qoplovchi toshlar sifatida ishlatiladi.
Marmartosh – kristallangan jins bo’lib, asosan ohaktosh yoki dalomitlarning
o’zgarishidan hosil bo’ladi. Marmatoshlar mayda, o’rta va yirik donali kristalli turlarga
bo’linadi. Toza marmartosh oq, grafit va ko’mirsimon moddalar aralashgan bo’lsa,
sarik, pushti, qizil, qora rangli bo’ladi. Marmartoshning mustahkamligi uni tashkil
etuvchi zarrachalarning zichligi va yirik maydaligiga bog`liq bo’lib, u 50-120 MPa
bosimga chidaydi.
Marmartosh konlari O`zbekistonda keng tarqalgan bo’lib, bu konlar o’zining
sifatli marmari bilan O`zbekiston tashqarisida ham ma’lumdir. Bularga G’azalkent,
Oqtosh, Miroqi, G’ozg’on, Nurota va boshqa konlar kiradi.
Chastotani o‘lchash - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе...

42
uchun, o‘lchashdan oldin, yoyish chizig‘ini ekran to‘rining(panjaraning) markaziy
gorizontal chizig‘iga o‘rnatishi kerak (Rasm. 21 a) tasvir).
4.22-rasm. Signalning davrini o‘lchash.
dastakdan(tugmachadan) foydalanib, davr boshi to‘rning
vertikal
chizig‘i bilan muvofiqlashtiriladi. 4.22-rasm (davrning boshlanishini ekranning
chap vertikal chizig‘i
bilan muvofiqlashtirish kerak, bunda aniqlik maksimal
bo‘ladi). 4.22-rasmda ko‘rsatilgan signal davri 6.8 ta bo‘linmaga teng.
Yoyish
tezligi 100 mks/bo‘linma(chunki, "mikro" degan yunoncha harf µ, har doim ekran
uchun mavjud emas, ko‘pincha
u lotincha u harfi bilan almashtiriladi). U holda
signal davri:
mksek
T
680
6
10
5
,
0
8
,
6
va uning chastotasi:
kGts
T
f
47
,
1
3
47
,
1
6
10
680
1
1
Rasm.4.19 va 4.22 larda aynan bir xildagi, ammo yoyishni tezligi turli qiymatlar
bilan bo‘lgan, signal tasvirlanganiga e’tibor qaratish kerak. Chastotani Rasm.
4.19.
bo‘yicha
aniqlash
xatolikning
qiymati
katta
bo‘lishiga
olib
43
keladi(chastotaning aniq qiymati 1,459 kGts).
Shuning uchun, tasvirni gorizontal
o‘q bo‘yicha maksimal cho‘zila, eng aniq o‘lchash olinadi. Va yana. Rasm. 25.
da signal davr vaqtining davomiyligi 6.8 bo‘linmadan bir oz ko‘proqdir.
Signal
davrining vaqti katta ekan, chastota aslida bizlar olganimizga qaraganda bir oz
kichik bo‘ladi: chindan ham, amalda 1.459 kGts, va bizlar olgan natija 1,47 kGts.
Aslida, o‘lchash xatoligi bir foizdan kam - bu yuqori aniqlik.
Bunday aniqlikni
yoyishi chiziqli bo‘lgan raqamli ostsillograf beradi. Analogli ostsillografda
chastotani o‘lchashning xatoligi ehtimol yuqori bo‘ladi.