nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Respublikada narxlar qaysi davrdan boshlab erkinlashtirila boshladi?

Respublikada narxlar qaysi davrdan boshlab erkinlashtirila boshladi?
Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning aralashuvini kengaytirish g'oyasini kim ilgari surgan?
|
Ishlab chiqaruvchilar tayyorlagan mahsulotlariga ko‘zda tutilgan muddatdan nisbatan avvalroq yuqori narx belgilashga majbur bo‘lishdi, u holda ...
|
Agar tovarning narxi 1 % ga tushishi unga bo‘lgan talabni 2 % ga ortishiga olib kelsa, u holda talab:
|
Iqtisodiy hayotda shunday holat yuz berish mumkinki, ayrim tovarlarga narxlar o‘sishi bilan ularga bo‘lgan talab kamaymasdan balki ortib, boradi. Bu holat qanday nomlanadi?
|
Talab hajmining uning miqdorini belgilovchi omillarga bog‘liqligi qanday nomlanadi?
|
Tabiiy monopoliyaga ... misol bo‘la oladi.
|
Oligopoliya – bu:
|
Raqobatning qaysi shaklida ishlab chiqaruvchilar bozor narxlarini to‘liq nazorat qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi?
|
Narx vositasida raqobat usuliga kiradi:
|
Quyidagilardan qaysi biri iste’molchilar o‘rtasidagi raqobatni tavsiflaydi?
|
Mahsulotning yagona ishlab chiqaruvchisi mavjud bo‘lib, bozorga kirish uchun to‘siqlar katta ya’ni taqiqlash bilan barobar bo‘lgan raqobat shaklini ko‘rsating?
|
Narx yordamida raqobatlashishning qaysi turida milliy ishlab chiqaruvchilar tovarlarni tashqi bozorga ichki bozordagi narxlardan, ayrim hollarda tannarxdan ham past bo‘lgan narxlarda chiqaradi?
|
|
O‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan ta’lim va uning mohiyati

|
O‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan ta’lim va uning mohiyati
|
bet | 21/33 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #228369 |
Bog'liq 4-k Ona tili va o`qish sav.Majmua 2023 (2)O‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan ta’lim va uning mohiyati.
O‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan ta’limda dars shakli
Hozirgi vaqtda taʼlim-tarbiya jarayonida pedagogik innovatsiyalarni keng koʻlamda qoʻllash jahon taraqqiyotining global tendensiyasi hisoblanadi. Pedagogik innovatsiyalar koʻlamining ortib borishi, mamlakatda modernizatsiya jarayoni tez surʼatlar bilan rivojlanayotgan ayni davrda taʼlim sohasiga yangiliklarni tizimli ravishda kiritishga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Ammo koʻplab pedagogik innovatsiyalarning yaratilayotganiga qaramay, taʼlim jarayonlariga oʻqitishning yangi mazmun, shakl, metod va vositalarini tatbiq etish boʻyisha pedagogik tadqiqotlarni joriy etish darajasini hozircha yetarli deb boʻlmaydi.
Darhaqiqat, yangilangan taʼlim tizimini joriy etishda har bir oʻqituvchining oʻz faniga va barkamol avlod taʼlim-tarbiyasiga oid yangiliklarni muntazam oʻrgana borib, ularni oʻz mehnat faoliyatida izshil qoʻllay bilish mahoratiga ega boʻlishi bugungi kunning muhim talabidir. Bu borada Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning Oʻqituvshi va murabbiylar kuniga bagʻishlangan tantanali marosimdagi nutqida shunday deb ta’kidladi: “Hammamizga ayonki, taraqqiyotning tamal toshi ham, mamlakatni qudratli, millatni buyuk qiladigan kush ham bu – ilm-fan, ta’lim va tarbiyadir. Ertangi kunimiz, Vatanimizning yorugʻ istiqboli, birinshi navbatda, ta’lim tizimi va farzandlarimizga berayotgan tarbiyamiz bilan chambarshas bogʻliq. ... Shuning ushun ham keyingi yillarda yurtimizni har tomonlama taraqqiy ettirish, yangi Oʻzbekistonni yaratish maqsadida barsha sohalar qatori ta’lim tizimida ham tub islohotlar olib borilmoqda.” Shuningdek, bu nutqida Prezidentimiz 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan “Ta’lim toʻgʻrisida”gi qonun va u orqali ta’lim sohasida amalga oshiriladigan vazifalar haqida toʻxtaldi, oʻqituvchilarga mualliflik dasturi va oʻqitish uslublarini joriy qilish, zamonaviy oʻqitish uslublarini erkin tanlash huquqi berilganini ta’kidladi.
Novatorlikka qiziqish uygʻotish, yangilik yaratishga intiluvchan shaxsni tarbiyalash ushun taʼlimning oʻzi yangiliklarga boy boʻlishi, unda ijodkorlik ruhi va muhiti hukm surishi lozim. Ana shunday dolzarblikdan kelib chiqqan holda, bugungi kunda pedagogikaning mustaqil sohasi – pedagogik innovatsiya jadallik bilan rivojlanib bormoqda.
|
| |
Muammoni qo‘yish darajalari - Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish”...

|
Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish” kursining mazmun-mohiyati, maqsad va vazifalari
|
bet | 24/33 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #228369 |
Bog'liq 4-k Ona tili va o`qish sav.Majmua 2023 (2)Muammoni qo‘yish darajalari.
Muammoni qo‘yish darajalari
Darajalar
|
Muammoni qo‘yish mohiyati
|
1-daraja
|
O‘qituvchi muammoni qo‘yadi va talabalarni uni hal qilishga yo‘naltiradi
|
2-daraja
|
O‘qituvchi muammoli vaziyatni bayon qiladi va talabalarning o‘zlari mustaqil ravishda muammoni shakllantiradi
|
3-daraja
|
O‘qituvchi muammoni ko‘rsatib bermaydi, balki unga talabalarni ro‘para qiladi. Talabalar muammoni anglagan holda uni o‘zlari shakllantirib, muammoni yechish usullarini tahlil qiladi
|
Ta’lim jarayonida masalani qo‘yishda mavjud shart-sharoitlarni aniqlashda muammo fundamental asos sifatida namoyon bo‘ladi. O‘quv materiallari mazmunini o‘zlashtirishda muammoning qo‘yilishi va hal etilishi quyidagi bosqichlarda kechadi (2-rasm):
Ko‘rinadiki, muammoli vaziyatning mohiyati shundaki, u talabaga tanish bo‘lgan ma’lumotlar va yangi faktlar, hodisalar (qaysiki, ularni tushunishi va tushuntirish uchun avvalgi bilimlar kamlik qiladi) o‘rtasidagi ziddiyatdir. Muammoli vaziyatning belgilari quyidagilar:
• talabaga notanish faktning mavjud bo‘lishi;
• vazifalarni bajarish uchun talabaga berilidigan ko‘rsatmalar, yuzaga kelgan bilish mashaqqatini hal qilishda ularning shaxsiy manfaatdorligi.
Muammoli vaziyatdan chiqa olish hamma vaqt muammoni, ya’ni noma’lum ekanligini, uning nutqiy ifodasi va yechimini anglash bilan bog‘langan.
Muammo uch tarkibiy qismdan iborat: ma’lum (berilgan vazifa asosida), noma’lum (ularni topish yangi bilimlarni shakllantirishga olib keladi) va avvalgi bilimlar (talabalar tajribasi). Ular noma’lumni topishga yo‘nalgan qidiruv ishlarini amalga oshirish uchun zarurdir. Avvalo, talabaga noma’lum bo‘lgan o‘quv muammosi vazifasi belgilanadi va bunda uning bajarilish usullari hamda natijasi ham noma’lum bo‘ladi, lekin talabalar o‘zlaridagi avval egallangan bilim va ko‘nikmalarga asoslanib kutilgan natija yoki yechilish yo‘lini izlashga tushadi.
Shunday qilib, talabalar biladigan vazifa va uning mustaqil hal qilinish usuli o‘quv muammosi bo‘la olmaydi, ikkinchidan, biror vazifaning yechilish usullarini va uni izlash vositalarini bilishmasa ham o‘quv muammosi bo‘la olmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish” kursining mazmun-mohiyati, maqsad va vazifalari
|
YANGI SUG’URTA MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQISH VA JORIY ETISH HAMDA USLUBIYAT DЕPARTAMЕNTI

|
YANGI SUG’URTA MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQISH VA JORIY ETISH HAMDA USLUBIYAT DЕPARTAMЕNTI
|
bet | 15/15 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 301,67 Kb. | | #147 |
YANGI SUG’URTA MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQISH VA JORIY ETISH HAMDA USLUBIYAT DЕPARTAMЕNTI
DЕPARTAMЕNTNING VAZIFALARI
1 Rеspublika bozori talablaridan kеlib chiqib, xalqaro amaliyotda qabul qilingan yangi sug’urta mahsulotlari va ularni sotish tеxnologiyalarini ishlab chiqish va joriy etish.
2. Sug’urta sohasida mavjud uslublarni unifikatsiya qilish va tizimlashtirish, mavjud sug’urta mahsulotlari va tеxnologiyalari hamda ularning joriy etilishini yangilash va zamonaviylashtirish.
3. Kompaniyaning tarkibiy tuzilmalari, hududiy filiallariga sug’urta faoliyatini amalga oshirishida uslubiy va amaliy yordam kўrsatish.
4. Taqdim etilayotgan xizmatlar sifatini oshirish bўyicha tadbirlar ishlab chiqish va Kompaniya mijozlarining qanoatlanganlik darajasini ўrganish maqsadida ular bilan qayta aloqa uslublarini takomillashtirish.
5. Mijozlarga xizmat kўrsatish tеxnologiyasini takomillashtirish va Kompaniya ishlab chiqarish faoliyatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlarni ishlab chiqishda ishtirok etish.
|
| |
Xulq atvor. Individ odamzod uning vakili, oʻziga xos takrorlanmas xususiyatlar egasi hisoblanish odam. Individuallik Xotira

|
Xulq atvor. Individ odamzod uning vakili, oʻziga xos takrorlanmas xususiyatlar egasi hisoblanish odam. Individuallik
|
bet | 1/5 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 32,91 Kb. | | #106495 |
Bog'liq Xotira
Psixologik atamalardan glossary.
Gallyutsinatsiya - (lot. hallucinatio - alahsirash, koʻzga koʻrinish) insonda kasal paytidagi psixikasiga taʼsir etishi natijasida hosil boʻladigan mavjud bolmagan, fantastik, hayoliy, uydirma obrazlar.
Xulq - atvor.
Individ - odamzod uning vakili, oʻziga xos takrorlanmas xususiyatlar egasi hisoblanish odam.
Individuallik - insonning individ, faoliyati subyekti va shaxs sifatidagi betakror xususiyatlari tizimidir.
Inson - tushunchasiga aniq taʼrif berish uchun olamda mavjud bolmagan boshqa biologik mavjudotlardagi ajralib turuvchi eng muhim xususiyatlarni aniqlash zarur.
Xotira – insonning o’tmishi tajribasini eslab qolish, fikriy tashkil qilish, saqlash va qayta eslashga yo’naltirilgan ko’plab psixik jarayonlari, xatti-harakatlar, holatlaridir.
Xarakter – (grekcha character bosish,zarb qilish) insonning faoliyati va munosabati tufayli shakllanadigan va namoyon bo’ladigan barqaror individual xususiyatlari yig’indisi bo’lib, unga xos bo’lgan xulq-atvor va hayotiy holatlarga javob berish usullarini belgilaydi.
Tafakkur – turli masalalarni yechishga qaratilgan va bu yumushni ado etishni ta’minlaydigan ko’plab psixik jarayonlar, usullarini belgilaydi.
Ijtimoiylashuv – inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va xayot faoliyat jarayonlarida uni faol tarzda o’zlashtirish jarayoni.
Xemoteropizm - tirik organizm fizik-kimyoviy muhitni tanlab olish.
Topoteropizm - tirik organizm kuzatuvchilar taʼsiri ostida yuzaga kelishi.
Gemoteropizm - quyosh nuri ostida.
Boroteropizm - tirik organizm havo bosimiga nisbatan harakat qilishi.
Gidroterapizm - tirik organizmni suv taʼsiri ostida harakat qilishi.
Diqqat - inson ongining muayyan obyektga qaratilishi ga diqqat deyiladi.
Psixolog - inson ruhiyatini uning xususiyatlarini va faoliyatining turli sohalaridagi xatti-harakatlarni oʻrganish bilan shugʻullanadi.
|
| |
Nima, qanday, kim uchun ishlab chiqarish muammolari qaysi tizimga aloqador?

|
Nima, qanday, kim uchun ishlab chiqarish muammolari qaysi tizimga aloqador?
|
bet | 4/14 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 46,85 Kb. | | #251566 |
Bog'liq “IQTISODIYOT NAZARIYASI” FANIDAN TEST SAVOLLARI — копия (2)Nima, qanday, kim uchun ishlab chiqarish muammolari qaysi tizimga aloqador?
Iqtisodiy tizimning mulkiy jihatdan turkumlangan turini aniqlang:
|
Xususiy mulk ustuvorlikka ega bo‘lgan va iqtisodiy jarayonlar bozor mexanizmi orqali tartibga solinadigan iqtisodiyot qanday nomlanadi?
|
Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish, bu ...
|
Mulkiy munosabatlarning qaysi jihati to‘liq mulkdorlik mavqeini ta’minlaydi?
|
Shaxsiy va oilaviy ehtiyojlarni qondirishga xizmat qiladigan fuqarolar mulki qanday nom bilan ataladi?
|
Pulning qaysi vazifasi narxning shakllanishi bilan bog‘liq?
|
Natural xo‘jalik bu?
|
Mahsulotning bozor uchun, ayriboshlash orqali boshqalarning ehtiyojini qondirish maqsadini ko‘zlab ishlab chiqarilishi ijtimoiy xo‘jalikning qanday shaklini tashkil qiladi?
|
Bozor iqtisodiyotining muhim afzalliklaridan biri :
|
Bozor iqtisodiyotining qaysi sub’ekti iqtisodiy resurslarni etkazib beruvchisi va pirovard mahsulotlarning asosiy iste’molchisi hisoblanadi?
|
Quyidagilardan qaysi biri bozor mexanizmining tarkibiy qismini xarakterlaydi?
|
|
|
| |
1-amaliy mashg‘ulot Xavf – xatarlarni baholash usullari Ishdan maqsad

1-amaliy mashg‘ulot
Xavf – xatarlarni baholash usullari
Ishdan maqsad – kiberxavfsizlikni ta‟minlashda risklarni aniqlash va ularni
baholash bo„yicha bilim, ko„nikma va kompetentsiyalarni takomillashtirish.
Nazariy ma’lumot.
Risk bu – belgilangan sharoitlarda tahdidning
manbalarga potensial zarar
yetkazilishini kutish. Bundan tashqari riskni quyidagicha tushunish mumkin.
Risk bu – ichki yoki tashqi majburiyatlar natijasida tahdid yoki hodisalarni
yuzaga kelishi, yo„qotilishi yoki boshqa salbiy ta‟sir ko„rsatishi mumkin bo„lgan
voqea.
Risk bu – manbaga zarar keltiradigan ichki ѐki tanqi zaiflik ta‟sirida
tahdid
qilish ehtimoli.
Risk bu – voqea sodir bo„lishi ehtimoli va ushbu hodisaning axborot
texnologiyalari aktivlariga ta‟siri.
Risk, tahdid, zaiflik va ta‟sir o„rtasidagi bog„lanish quyidagicha:
Risk = Tahdid * Zaiflik * Ta’sir
Hodisaning axborot aktiviga ta‟siri bu – aktivdagi ѐki
manfaatdor tomonlar
uchun aktivning qiymatidagi zaiflikning natijasi.
AT riski quyidagicha kengaytirilishi mumkin:
RISK = Tahdid * Zaiflik * Aktiv qiymati
Risk quyidagi ikki faktorning mujassamlashganidir:
zararli hodisani yuzaga
kelish ehtimoli;
zararli hodisaning oqibatlari.
Riskning darajalari.
1. Risklar tizimda kutilaѐtgan ta‟siriga bog„liq holda turli sathlarda guruhlanadi.
2. Risklarning ta‟sir darajasi aktivning va ta‟sir qilgan resurslar qiymati va zararning
jiddiyligiga bog„liq bo„ladi.
Risk darajasi
Harakati
Risklarga qarshi zudlikda chora ko„rish zarur
Yuqori
Riskni yetarliicha past darajagacha tushirish uchun
nazoratlash vositalarini
aniqlash va o„rnatish kerak.
Zudlik bilan chora ko„rish talab etilmasada, qisqa vaqtda qarshi harakatlarni
qo„llash zarur;
O„rta
Riskni yetarliicha past darajagacha tushirish uchun imkoni boricha nazoratni
amalga oshirish kerak.
Quyi
Risk ta‟sirini kamaytirish uchun profilatika choralarini ko„rish zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI
|
bet | 12/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 37,32 Kb. | | #243739 |
Bog'liq lazerlarFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI:
Abduboqiev O'.A. Lazer fizikasi- Andijon, 2013. - 116-120 b
Ахманов С.А, Никитин С.Ю. Физическая оптика. – М.: Наука, 2004. – 650 c
Chow W. W, Koch S. W Semiconductor-Laser fundamentals. Springer,.23
Демтредер В. Лазерная спектроскопия, Наука, М.;1985 Ландсберг Г.С. Оптика, Наука, М.; 2005, 234с
Голубев В.С., Лебедев В.Ф. Физические основы технологических лазеров. - М.:Высшая школа, 1987, 323с
Haug, H.; Koch, S. W. (2009). Quantum Theory of the Optical and Electronic Properties of Semiconductors (5th ed.). World Scientific. p. 216
Karimov I.N., Ermatov Sh , Nosirov M.Z., Abduazimov B.A “Lazer fizikasi va texnikasi”- Andijon, 2016, 57с
Кабардин О.Ф. Физикадан справочник материаллар, Т.:Ўқитувчи, 1992
Карлов Н.В. Лексии по квантовой электронике. М.; Наука, 1988. 145с
Kira M, Koch S. W. Semiconductor Quantum Optics. Cambridge University Press
Крилов К.И. и др. Основи лазерной техники. Л.; «Машиностроение», 1990.
Квантовая механика. http://ru.wikipedia.org/wiki/Квантовая_механика
Поликристаллические полупроводники. Физические свойства и применения: пер. с англ. под. ред. Г.Харбек -М., Мир, 1989, 165с
Mirinyatov M. “Lazer fizikasi va texnikasi” -T.: Universitet, 2012
Remizov A.N “Tibbiy va biologik fizika”-T.: “O’zbekiston milliy ensiklopediyasi”, Davlat ilmiy nashriyoti, 2005
|
| |
Qo`yilgan maqsadga erishish uchun quyidagi ikki masalani yechish lozim buladi

|
Qo`yilgan maqsadga erishish uchun quyidagi ikki masalani yechish lozim buladi
|
bet | 5/6 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #107711 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaQo`yilgan maqsadga erishish uchun quyidagi ikki masalani yechish lozim buladi:
Ilmiy (inson-mashina sistemasini; atrof muhit-inson, xavfli (zararli) ishlab chiqarish omillari va boshqalarni matematik modellashtirish);
Amaliy (uskunalarga xizmat ko`rsatishda mehnat xavfsizligini taminlash).
Ijtimoiy muhit tabiiy va texnogen olamni o`zgartirishga yo`naltirilgan insonga xarakterli bulgan barcha energiya oqimlarini ishlab chiqaradi va iste`mol qiladi, jamiyatda chekish, alkogol ichimliklar, narkotik moddalar va shunga o`xshashlarni iste`mol qilishga aloqador zararli holatlarni shaklllantiradi.
Ijtimoiy muhitdagi asosiy oqimlar.
informatsiya oqimlari (o`qitish, davlat boshqaruvi, xalqaro hamkorlik boshqalar);
odamlar oqimi (demografik portlash, aholi urbanizatsiyasi);
narkotik , alkogol vositalar va boshqa oqimlari;
Hayot faoliyat jarayonida inson iste`mol qiladigan va chiqaradigan asosiy oqimlar:
kislorod, oziq-ovqat, suv va boshqa moddalar (alkogol, tamaki, narkotiklar) oqimlari;
energiyalar oqimi (mexanik, issiqlik, quyosh va boshqalar);
informatsiya oqimlari;
hayot faoliyat jarayonidagi chiqindilar oqimi;
Hayot faoliyat xavfsizligi insonni har qanday muhitdagi faoliyatida uning xavfsizligi va sog’ligini ta`minlovchi, xavfli va zararli omillardan himoya qiluvchi amaliyot va nazariyani qamrab olgan ilmiy bilimlar majmuidir.
Bu fan quyidagi asosiy masalalarni yechadi:
atrof muhitning noqulay ta`sirlarini turkumlaydi (aniqlaydi va sonli baholaydi);
insonni xavflardan himoyalaydi yoki unga noqulay omillar ta`sirini oldini oladi
xavfli va zararli omillarni ta`siri salbiy oqibatlarini tugatish;
muhitda insonga normal, shinam sharoit yaratish.
Maishiy muhit – bu maishiy sharoitdagi insonga ta`sir qiluvchi barcha omillarning yig’indisidir. Organizmni maishiy omillarga reaktsiyasini fanning sog’lom turmush tarzi, sog’lom turmush tarzining kasallik profilaktikasi bilan aloqasi masalalariga bag’ishlangan mavzularda o`qish mumkin.
|
| |
havo,
suv - Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi

|
Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi
|
bet | 3/6 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #107711 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzahavo,
suv,
dam olish uchun zarur moddiy narsalar va boshqalarga bulgan ehtiyojini qanoatlantiradi.
2.Инсон фаолияти ва меҳнатининг шакллари турли хилда бўлади. Улар турмушда, жамиятда, ишлаб чиқаришда, илмда, спортда, санъатда ва инсон ҳаёт фаолиятининг бошқа соҳаларини ҳам ўз ичига олади. Масалан, ақлий меҳнат билан шуғулланувчи инсон билан жисмоний меҳнат қиладиган ишчининг вазифалари тубдан фарқланади.
Фаолият жараёнининг модели икки элементдан: инсон ва муҳитдан ташкил топган дейиш мумкин, чунки фаол фаолият билан фақат инсонлар шуғулланади ва улар ўзларини ўраб турган атроф муҳит билан яқин муносабатда бўладилар.
Шунингдек, "Инсон - муҳит" тизимини ҳам икки мақсадли деб қараш мумкин: "биринчи мақсади - инсон ўзининг меҳнат фаолияти жараёнида муайян ютуқларга, самарадорликка эришишга ҳаракат қилса, иккинчи мақсади - меҳнати жараёнида юзага келадиган кўнгилсиз оқибатларни бартараф қилишдан иборат бўлади.
Кўнгилсиз оқибатларга қуйидагилар киради:
- инсоннинг ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилиши;
- ёнғинларнинг чиқиши;
- бузилишлар бўлиши;
- сув тошқинларининг юзага келиши;
- атроф муҳитга зарарли моддаларнинг тарқалиши;
- хом ашёлар, тайёр маҳсулотларининг бузилиши ва ҳоказолар
Мана шундай кўнгилсиз оқибатларни келтириб чиқарувчи ҳодиса, жараён, таъсир этувчи омиллар, кучлар хавфлар деб аталади. Масалан, чақмоқ чақишдан ёнғинлар, портлашлар, ишлаб чиқариш жараёнининг бузилишидан заҳарли ёки зарарли моддаларнинг атроф муҳитга тарқалиши, ишлаб чиқариш муҳитининг бузилишидан ишчиларнинг касб касаллигига йўлиқиши ва бошқа кўплаб вужудга келадиган хавфларни мисол келтириш мумкин.
Хавфлар таъсир этиш хусусиятига кўра: реал ва потенциал (яширин) бўлади.
Реал хавфлар деганда салбий оқибати аниқ бўлган хавфлар тушинилади, жумладан, кимёвий бирикмалар - заҳарли хавфлар, радиация нури - инсоннинг нурланиш касаллигига олиб келувчи хавф, электр пайвандлашдан чиқадиган нур - кўз фаолиятини издан чиқарувчи хавф ҳисобланади.
|
| |
Tabiiy muhitning asosiy oqimlari - Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi

|
Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi
|
bet | 2/6 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #107711 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaTabiiy muhitning asosiy oqimlari. - quyosh nurlanishi,
yulduz va planetalar nurlanishi; - kosmik nurlar, chang, asteroidlar; - erning elektr va magnit maydoni; - ekosistemalarda,
biosferada moddalar aylanishi; - atmosfera,
gidrosfera va litosfera holatlari shu jumladan favqulodda holatlar; - boshqalar. Texnosferadagi asosiy oqimlar. - xomashyolar, energiyalar oqimi; - iqtisod sohasi mahsulotlarining oqimi; - iqtisod sohasi chiqindilari; - maishiy chiqindilar; - informatsiya oqimlari; - transport oqimlari; - yorug’lik oqimi (sun`iy yoritish); - moddalar va texnogen avariyalardagi energiya oqimlari;
«Inson-atrof muhit» sistemasini har xil komponentlari energiya va informatsiyalarini xarakterli massalar oqimini quyida keltiramiz:
Texnosfera - o`tmishda biosferaga taalluqli bulgan keyinchalik insonlarning o`zining moddiy va ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlarini yanada yaxshilash maqsadida to`g’ridan to`g’ri yoki sirtdan texnik vositalar bilan ta`sir etgan hududdir.
Inson evolyutsiyasi jarayonida o`zining oziq-ovqat, moddiy boylik, iqlim va ob-havo ta`siridan himoyalanish, o`ziga qulaylikni oshirish buyicha ehtiyojlarini samaraliroq qanoatlantirishga intilib tabiiy muhitga birinchi o`rinda biosferaga to`xtovsiz o`z ta`sirini o`tkazdi. Bu maqsadga etish uchun u biosferani bir qismini texnosfera band etgan joyga aylantirdi.
Texnosfera insonlar tomonidan texnik vositalar yordamida yaratilgan shaharlar, qo`rg’onlar, qishloq aholi punktlari, sanoat va korxonalar zonasi band etgan hududlar hisoblanadi.
Inson hayot faoliyati jarayonida nafaqat tabiiy muhit bilan balki, ijtimoiy muhit deb ataluvchi odamlar bilan ham uzluksiz aloqada buladi. Insonni ijtimoiy muhit bilan aloqasi tug’ilishni davom ettirish, bilim, tajribalarni almashtirish, o`zining ma`naviy ehtiyojlarini qanoatlantirish, intellektual qobiliyatlarni oshirishda foydalaniladi va shakllanadi.
Inson shuning uchun ham o`zini o`rab turgan atrof-muhit hisobiga
oziq-ovqat,
|
| |
Компьютер тизими ва тармоқларида ишлатиладиган асосий техникавий ҳимоялаш воситаларни таҳлил этиш

|
Компьютер тизими ва тармоқларида ишлатиладиган асосий техникавий ҳимоялаш воситаларни таҳлил этиш
|
bet | 1/7 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,38 Mb. | | #108954 |
Bog'liq 3-Laboratoriya mashguloti 3 АХБК 1 курс Компьютер тизими ва тармоқларида ишлатиладиган асосий техникавий ҳимоялаш воситаларни таҳлил этиш Компьютер тизими ва тармоқларида ишлатиладиган асосий техникавий ҳимоялаш воситаларни таҳлил этиш (Ҳужумларни аниқловчи қурилмаларнинг характеристикаларини таҳлил қилиш)
Курс: 1-курс
Дарс тури: 3 – Лаборатория машғулот
Ўқитувчи: доцент Ходжаева Мавлуда Сабировна
ФАН НОМИ: АХБОРОТ ХАВФСИЗЛИГИНИ БОШҚАРИШГА КИРИШ
Компьютер тармокларида узатилаётган ахборотларни химоялаш Аппарат-техник воситалари деб телекоммуникация қурилмаларига киритилган ёки у билан интерфейс орқали уланган қурилмаларга айтилади. Масалан, маълумотларни назорат қилишнинг жуфтлик чизмаси, яъни жўнатиладиган маълумот йўлда бузиб талқин этилишини аниқлашда қўлланиладиган назорат бўлиб, автоматик равищда иш сонининг жуфтлигини (назорат разряди билан биргаликда) текширади. Appat xavfsizligi nima?
Apparat xavfsizligi - bu jismoniy qurilmalarni korporativ tizimlarga ruxsatsiz kirishni osonlashtiradigan tahdidlardan himoya qilish.
Uskunaviy axborot xavfsizligi.
Axborot vositalarini himoya qilish qurilmalari - bu maxfiy ma'lumotlarning oshkor etilishi, sizib chiqishi va ruxsatsiz foydalanishning oldini olish muammolarini hal qiladigan turli xil ishlash printsiplariga ega qurilmalar. Uskuna shovqin generatorlari, tarmoq filtrlari, skanerlash va boshqa qurilmalarni o'z ichiga oladi:
axborotni sizib chiqishi mumkin bo'lgan kanallar mavjudligi bo'yicha tadqiqotlar o'tkazish;
ob'ektlar va binolarda oqish kanallarini aniqlash va blokirovka qilish;
"buzilish" joylarini lokalizatsiya qilish;
josuslik dasturlarini/qurilmalarni aniqlash;
uchinchi shaxslarning maxfiy ma'lumotlarga kirishini oldini olish.
Kompyuter tarmoqlarini texnik va apparat ta'minoti Xavfsizlik mutaxassislar mehnati va yuqori ixtisoslashtirilgan kompyuter uskunalari orqali texnik yordamni o'z ichiga oladi. Tarmoqni qo'llab-quvvatlash raqamli uskunaga asoslangan apparat himoyasini nazarda tutadi.Bunday darajadagi xavfsizlikning bir necha turlari mavjud:xost - butun tarmoq resurslarini tarqatuvchi asosiy doimiy kompyuter (server);tarmoqdagi har bir kompyuterda tarmoq adapterlari, ya'ni mikrosxemali platalar;modemlar (telefon simiga asoslangan tarmoqlar uchun) va routerlar, shu jumladan simsiz tarmoqda. - Quyidagi himoya vositalari mavjud:
- Virus hujumlaridan;
- Ruxsatsiz ichki yoki tashqi kirishdan;
- elektron raqamli imzo;
- Kompyuter tarmoqlarida himoya qilish;
- Kriptografik himoya.
|
| |
M artikova, M. Tursunova boshlang‘ich sinf o‘quv mashg‘ulotlariga interfaol usullar tatbiqi andijon 2012

Ushbu “Boshlang‘ich sinf o‘quv mashg‘ulotlariga interfaol usullar tatbiqi” nomli
uslubiy ishlanma ma’rifatli va ma’naviyatli
yoshlarni tarbiyalashda, ayniqsa boshlang‘ich sinf
o‘qituvchilari, qolaversa talaba-yoshlar foydalanishlari uchun muhim manba hisoblanib, unda
boshlang‘ich sinflarda o‘qitiladigan fanlarning ayrim mavzulariga ilg‘or ta’lim
texnologiyalariga
asoslangan o‘qitish usullarining singdirilgan tavsifi – dars ishlanmalari berilgan.
Tuzuvchilar:
p.f.n. M.B.Artikova, M.N.Tursunova
Taqrizchi:
p.f.n., dotsent K.Turg‘unboev
SO’Z BOSHI
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining IX sessiyasida qabul qilingan “Ta’lim
to‘g‘risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” yosh avlodni tarbiyalashning asosiy
istiqbol va yo‘nalishlarini belgilab berdi. “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da ta’limni tubdan isloh
qilishning asosiy yo‘nalishlari ko‘rsatib o’tilgan. Unda “Uzluksiz ta’lim ijodkor,
ijtimoiy faol,
ma’naviy boy shaxs shakllanishi va yuqori malakali raqobatbardosh kadrlar ildam tayyorlanishi
uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi” - deb ko‘rsatilgan. Shuningdek, dasturda: “Ta’lim berishning
ilg‘or pedagogik texnologiyalarini, zamonaviy o‘quv-uslubiy majmualarni yaratish va o‘quv-tarbiya
jarayonini didaktik jihatdan ta’minlash” umumiy o‘rta ta’limning asosiy
vazifalaridan biri sifatida
belgilangan.
Darhaqiqat, innovatsion texnologiyalar ta’lim jarayonining unumdorligini, o‘quvchilarning
mustaqil
fikrlash jarayonini, bilimga ishtiyoq va qiziqishni oshiradi,
bilimlarni mustahkam
o‘zlashtirish, ulardan amaliyotda erkin foydalanish ko‘nikma va malakalarini shakllantiradi.
Bugungi kunda boshlang‘ich sinfdanoq ta’lim jarayoniga innovatsion texnologiyalarning kirib
kelishi jadallashmoqdaki, bunda ta’lim jarayonini yanada sifatli tashkil etish ko‘zga tashlanmoqda.
Innovatsion texnologiyaga asoslangan ta’lim jarayonida o‘qituvchi faoliyati va o‘quvchi
faoliyati
doirasi aniq belgilanadi, ta’limni tashkil etishning aniq texnologiyasi ko‘rsatiladi.
Lazerlarni tibbiyotda qo`llanilishi

|
Lazerlarni tibbiyotda qo`llanilishi
|
bet | 8/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 37,32 Kb. | | #243739 |
Bog'liq lazerlarLazerlarni tibbiyotda qo`llanilishi
Xirurg pichog’i – kesadi va payvandlab tikib qo`yadi, badanni kesmasdan operatsiya qilish. Ko`z xirurgiyasida, onkologiyasida, tishni davolashda. (bormashina)
Terapiyada – lazerli biorag’batlantirish.
Diognostika – lazer nuri quvvati va to`lqin uzunligini boshqarish orqali organizmdagi to`planib qolgan hamma elementlar, chetlanishlar, qon aylanishi ritmlarini aniqlash.
Sanoat lazerlari paydo bo`lishi bilan jarroxlikda yangi davr boshlandi. Bu borada metallarni lazerda qayta ishlash sohasi mutaxassislarining tajribalari qo`l keldi.
Lazer nuri xirurgiyada to`qimalarni qonsiz kesishlarni bajarishda ishlatiladi, chunki uning ta'sirida kesilayotgan tuqimaning chetlari payvanlanib qolishi natijasida kapillyar qon ketishni oldi olinadi. Onkologiyada rak hujayralarini yemirishda ishlatiladi (chunki lazer nuri ularda kuchli yutiladi).
Oftalbmalogiyada lazer nuri o`rnidan ko`chgan ko`z to`r pardasini «payvandlashda» va glaukomani davolash uchun ko`z ichidagi suyuqlikni oqizib chiqarish uchun, sklerada mikroskopik teshiklar hosil qilishda ishlatiladi.
Dermotologiyada gaz lazerining nurlanishidan terapevtik maqsadda qo`llaniladi.
Lazer nurlanishining biologik to`qimalarga ta'sirining xususiyatlarini hisobga olib, u bilan ishlash jarayonida tajriba o`tkazuvchiga nurning tushishini bartaraf qilish lozim, (hattoki, biror buyumdan qaytganini ham).
Lazer skalpel avtogen keskich hisoblanadi. Suyaklarni payvandlash – alangalantirish orqali zich payvandlashdir. Muskul to`qimalarini birlashtirish ham payvandlash vositasida amalga oshiriladi. Lazer nurlanishi qandaydir ta’sir ko`rsatishi uchun to`qima uni yutishi lozim. Tibbiyotda eng ko`p qo`llaniladigan lazer karbonat angidridli lazerdir. Boshqa lazerlar monoxromatikdir. Ular isitadi, parchalaydi yoki ba’zi bir alohida xususiyarga ega bo`lgan to`qimalarni payvandlaydi. Misol uchun argon lazerining nuri shaffof dag’al jismdan erkin tarzda o`tib o`zining energiyasini hujayraga beradi va qizil rangga yaqin rang bilan bo’yaydi. Karbonat angidridli lazer ko`p hollarda qo`l keladi. Masalan, turli rangdagi to`qimalarni bir-biriga payvandlash yoki bir-biridan ajratishda. Ammo bunda boshqa muammo yuzaga keladi. Qon va limfa bilan to`la to`qimalar ko`p suvni o`zida tutib turadi, lazer nurlanishi energiyasi esa suvli sharoitda o`z kuchini yo`qotadi. Lazer energiyasini oshirish mumkin. Lekin bu to`qimalarning kuyishiga olib kelishi mumkin. Jarroxlik lazerlari yaratuvchilari bunday noqulayliklardan qochishlari lozim bu esa uskuna narxini keskin oshirib yuboradi.
|
| |
Pog’anali signallar ta`siri orqali o`tish jarayonini sifatini baholash

|
Pog’anali signallar ta`siri orqali o`tish jarayonini sifatini baholash
|
bet | 2/2 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 138,69 Kb. | | #139230 |
Bog'liq Chiziqli sistemalarni rostlashning sifatini baholash usullari RePog’anali signallar ta`siri orqali o`tish jarayonini sifatini baholash
Sistemaning pog’onali signaldan olgan reaktsiyasiga o`tkinchi funktsiya deyiladi.
Sistemaning o`tkinchi xarakteristikasi bo`yicha quyidagilarga sifat ko`rsatkichini aniqlash mumkin.
1) Rostlanish vaqti yoki o`tkinchi jarayon vaqti – . Bu rostlanuvchi qiymat o`zining qaror qiymatiga ma`lum darajada aniq bo`lishi kerak, ya`ni
,
bu texnik qiymatda beriladi.
2) O`ta rostlash –
O`tkinchi xarakteristikani qaror qiymatdan qanchaga o`zgarganligini (og’lanligini) bildiradi. Odatda o`rta va kichik quvvatlar uchun , katta quvvatli sistemalar uchun .
3) Tebranishlar soni – .
xarakteristikani tebranishlar soni odatda gacha, ayrim hollarda gacha bo`lishi mumkin.
4) Oshish vaqti (vremya virastaniya) – , bu xarakteristikani qiymatining birinchi uchrashgan nuqtasidir.
5) Maksimal vaqt – . xarakteristikaning maksimal qiymatga erishishga ketgan vaqt.
6) Tebranish chastotasi (davri) – yoki .
7) So`nish dekrementi – ,
,
fizik ma`nosi o`tkinchi xarakteristikaning so`nish tezligini bildiradi.
Pog’onali signalda sistema uchta ko`rinish bo`lishi mumkin:
monoton jarayon;
aperiodik jarayon;
tebranuvchi jarayon.
ni nazariy tomondan topadigan bo`lsak, orqali bajaramiz.
|
| |
Maishiy muhit - Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi

|
Mavzu: Hayot faoliyat xavfsizligini ta`minlash asoslari. Hayot faoliyat xavfsizligi
|
bet | 6/6 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #107711 |
Bog'liq 1-Ma\'ruza Maishiy muhit – bu maishiy sharoitdagi insonga ta`sir qiluvchi barcha omillarning yig’indisidir. Organizmni maishiy omillarga reaktsiyasini fanning sog’lom turmush tarzi, sog’lom turmush tarzining kasallik profilaktikasi bilan aloqasi masalalariga bag’ishlangan mavzularda o`qish mumkin. Ishlab chiqarish muhiti – bu mehnat faoliyati jarayonida insonga ta`sir qiluvchi omillar yig’indisidir.Tabiiy muhitdagi xavfsizlik – bu ekologiyaning sohalaridan biridir. Ekologiya organizmni atrof muhit bilan o`zaro ta`siri qonuniyatlarini o`rganadi.
Hayot faoliyat xavfsizligi quyidagi masalalarni ko`rib chiqadi:
maishiy muhitdagi xavfsizlik;
ishlab chiqarish muhitidagi xavfsizlik;
shahar muhitidagi hayot faoliyat xavfsizligi;
atrof muhitdagi xavfsizlik;
tinchlik va urush vaqtidagi favqulodda holatlar.
E’TIBORINGIZ UCHUN TASHAKKUR !!!
THE END.
|
| |
DARS JARAYONI - Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish” kursining...

|
Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish” kursining mazmun-mohiyati, maqsad va vazifalari
|
bet | 19/33 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #228369 |
Bog'liq 4-k Ona tili va o`qish sav.Majmua 2023 (2)DARS JARAYONI
Kirish
Darsning tashkiliy qismidan soʻng bolalarga quyidagi savol bilan murojaat qiling:
1. Ayting-shi, irmoq nima?
2. Irmoq qanday paydo boʻlgan deb oʻylaysiz?
Bu savolga bolalardan javob olgash, “Suvning vatani” matnini ovoz shiqarmay, ishlarida oʻqishlarini aytish lozim. Har bir oʻquvshi matnni mustaqil ravishda oʻqishini nazorat qilish maqsadga muvofiq.
Asosiy qism
Oʻquvshilar matnni oʻqib boʻlgash, darslikdagi savollar beriladi.
Mazkur savollar iloji borisha koʻproq oʻquvshidan javob olinishini talab qiladi. Oʻquvshi javob berishda “Suvning vatani” matniga tayanadi. Oltinshi savolda oʻquvshi hikoyadagi voqealarda qanday tabiat hodisalari haqida gap borayotganligini tushunib, aytib bera olishi lozim. Bu savolga oʻquvshilar suvning yomgʻir, qor boʻlishini aytishlari mumkin. Ma’lumot: Suv tabiatda suyuq, gaz va qattiq holatda ushraydi. Ye’tibor bering, hikoyada buloqdan toshgan suvdan irmoq hosil boʻldi. Bu – suvning suyuq holati. Quyosh qizdirganda irmoqning suvi bugʻlandi, ya’ni gaz holatda bulutga aylandi. Havo sovuqlasha boshlaganda suvlar muzlay boshlaydi va qattiq muz holat iga kelib qoladi. Demak, suv ush xil: suyuq, gaz va muz holatda boʻladi.
Yozma mashq.
1-topshiriq.
- “Suvning vatani” hikoyasidan h va x harflari ishtirok yetgan soʻzlarni topib, yozing.
- Ushbu soʻzlarni ovoz shiqarib oʻqing.
- H va x tovushlarining talaffuzidagi farqqa ye’tibor qiling.
Mazkur topshiriqni bajarishda oʻquvshilar matnga tayanadilar. Ya’ni hikoyada h va x harflari ishtirok yetgan soʻzlarni topib, daftarlariga yozishi lozim.
Javob: hatto, rahmat, hesh, ham, hamma, behad, xursand.
Oʻquvshilar yozib boʻlgash, ularning har biriga yozgan soʻzlarini oʻqitish lozim.
Oʻquvshilar javob berib boʻlgash, ularga x va h undoshlarini farqlab berish zarur. Ya’ni qoʻl bilan tilning yeng orqasi va boʻgʻizni qayerdaligini koʻrsatgan holda x harfini talaffuz qilganda tilning orqasi, h harfini talaffuz qilganda boʻgʻiz harakatlanishini tushuntirib berish lozim. Bu jarayonda koʻrgazmali quroldan foydalanish maqsadga muvofiq.
Bu oʻqituvshi kitobida berilganlar metodik tavsiya hisoblanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarini innovatsion yondashuv asosida tashkil qilish” kursining mazmun-mohiyati, maqsad va vazifalari
|
Izertlewdiń maqseti - «Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw

|
«Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw
|
bet | 2/21 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #116440 |
Bog'liq Ametova толык таяр Мaftuna AIzertlewdiń maqseti. Akademiyalıq licey oqıwshılarına temodinamika nızamları haqqındaǵı túsiniklerdi interaktiv metodlar arqalı oqıwshılarǵa jetkerip beriwden ibarat.
Izertlewdiń wazıypaları. Qoyılǵan maqsetke erisiw ushın tómendegi izertlew wazıypaları belgilep alındı:
1. Akademiyalıq liceylerde fizika pánin úyreniwde qollanılatuǵın zamanagóy pedagogikalıq texnologiyanıń búgingi jaǵdayın analiz qılıw;
2. Oqıtıwda qollanılatuǵın interaktiv metodlardı teoriyalıq jaqtan analiz qılıw;
3. Akademiyalıq liceylerde fizika pánin oqıtıwda interaktiv metodlardı qollanıw arqalı bilim sıpatın asırıw boyınsha usınıs islep shıǵıw.
Izertlew obyekti. Pitkeriw qániygelik jumısınıń obyekti bolıp akademiyalıq licey oqıwshıları.
Izertlew predmeti. Akademiyalıq liceylerde fizika pánin oqıtıwda interaktiv metodlardı qollanıw arqalı oqıwshılardıń bilim dárejesin asırıw processi.
Pitkeriw qániygelik jumısınıń dúzilisi hám kólemi. Qániygelik pitkeriw jumısı kirisiw, 2 bap, juwmaq, paydalanılǵan ádebiyatlar diziminen shólkemlesken.
I BAP TERMODINAMIKA TIYKARLARI
Tiykarǵı termodinamikalıq túsinikler
Termodinamikaniń rawajlaniwi kóp tárepinen jilliliq mashinalariniń paydalı jumis koefficientin úyreniw menen baylanisli. Francuz injeneri Sadi Karno 1824-jili basip shiǵarilǵan “Otinniń qozǵalisqa keltiriwshi kúshi haqqinda oylar” atli jumisinda jilliliq mashinasınıń ónimdarliǵi jumisshi zatqa emes, bálki jilitqish hám suwitqishlar temperaturalariniń ayirmasina baylanisli, degen juwmaqti aytti. Termodinamika sonnan keyin Klapeyron, Djoul, Klauzius, Mayer, Tomson hám basqalardiń jumislarinda rawajlandirildi.
Termodinamika tómendegi ózine tán ózgesheliklerge iye:
−zatlardıń atomlardan dúzilgenligi itibarǵa alinbaydi;
−makroskopik sistemaǵa tán bolǵan shamalar menen ǵana jumis alip bariladi;
− teoriya tájiriybe nátiyjelerine tiykarlanip jaratiladi;
−zatlardıń qásiyetleri xarakteristikaliq parametrleri (tiǵizliq, jabisqaqliq hám basqalar) kórinisinde ańlatiladi.
|
| |
7-mavzu. Tadqiqot loyihasi 7-mavzu. Tadqiqot loyihasi ppt

|
7-mavzu. Tadqiqot loyihasi
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 365,2 Kb. | | #230676 |
Bog'liq 7-mavzu. Tadqiqot loyihasi ppt 7-mavzu. Tadqiqot loyihasi Ma’ruzachi: dotsent Mamayev B.N. Innovatsion loyihalar - Ushbu matn talabalarga tadqiqot loyihaning ba'zi rasmiy jihatlarini taqdim etadi. Ushbu loyihani tashkil etuvchi turli boblarning ekspozitsiyasi (kirish; maqsadlar; asoslash; metodologiya va bibliografiya) va uning mazmuni turli kurslar uchun standartlashtirish bo'yicha taklifni shakllantirishga qaratilgan.
- Tadqiqot loyihasi matndan oldingi elementlardan tashkil topgan bo'lib, muqova va xulosalar asosida tuzilgan; Kirish, maqsadlar, asoslash va metodikadan iborat matnli elementlar; va xronogramma va bibliografiya tarkibiga kirgan matndan keyingi elementlar.
Innovatsion loyihalar - Zamonaviy iqtisodiyotda deyarli barcha firmalar loyiha faoliyatidan foydalanadilar. Bu kompaniyalarga tender va tanlovlarda qatnashish, o‘z g‘oyalarini amalga oshirish uchun pul olish imkonini beradi.
- Innovatsion tadqiqot loyihasi zamonaviy sharoitda kompaniya faoliyatini maqsadli boshqarish shaklidir.
- Qo'yilgan maqsadlarga erishish uchun loyihada resurslar, muddatlar va ijrochilar nuqtai nazaridan o'zaro bog'liq bo'lgan yaxshi o'ylangan faoliyat va qarorlar tizimi bo'lishi kerak.
Innovatsion loyihalar - Innovatsion faoliyatni amalga oshirishda har bir jarayon uchun alohida loyiha tanlanadi. Bu alohida sohalarda koʻplab yechimlardan tashkil topgan tizim:
- texnik;
- ilmiy;
- ishlab chiqarish;
- moliyaviy;
- marketing;
- menejer
Innovatsion loyihalar - Innovatsion loyihaning boʻlimlari
- Chunki buni ko'rib chiqish mumkinbiznes loyihasi, standart bo'limlarni ajrating:
- tavsif;
- kompaniya profili;
- mahsulot tavsifi;
- marketing tadqiqotining xususiyatlari;
- ishlab chiqarish loyihasi;
- sotuv xususiyatlari;
- moliyaviy hisoblar
Innovatsion loyihalar - Tadqiqot loyihasini ishlab chiqish uzoq va jiddiy ishni talab qiladi.
- U iqtisodiy, ijtimoiy-madaniy, siyosiy ahamiyatga ega bo‘lgan dolzarb amaliy va nazariy muammolarni hal qilishga qaratilgan.
- Tadqiqot loyihasining o‘ziga xos xususiyati maqsadning dolzarbligi va yangiligi, qo‘yilgan vazifalarning realligidir.
|
| |
Jilliliq siyimliliǵi - «Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw

|
«Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw
|
bet | 6/21 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #116440 |
Bog'liq Ametova толык таяр Мaftuna AJilliliq siyimliliǵi. eki teń massali, hár qiyli zatlardan jasalǵan eki deneni birdey qizdirayiq. Belgili waqittan keyin olardiń temperaturalarin ólshep, teń emes ekenligin bilemiz. Buniń sebebi, hár qiyli zatlardıń jilliliq sińdiriw uqipliliǵi hár qiyli ekenligi bolip esaplanadı. Zatlardıń mine sonday uqiplarin xarakterlew maqsetinde jilliliq siyimliliǵi túsinigi kirgiziledi.
Denenıń jilliliq siyimliliǵi dep oniń temperaturasin IK ǵa ózgertiw ushın kerek bolatuǵın jilliliq muǵdarına aytıladı.
C= (1.1.6)
Bul jerde ∆T=T2-T1-denenıń keyingi hám aldinǵi temperaturalarınıń ayirmasi, Q-jilliliq muǵdarı.
Dene 1K ǵa suwiǵanda isiǵandaǵiǵa teń jilliliq muǵdarı bólinip shiǵadı. Birdey zattan jasalǵan hár qiyli massali denelerdıń jilliliq siyimliqlari da hár qiyli boladi óytkeni, jilliliq siyimliliǵi massaǵa propocional. Geyde hár qiyli zatlardan denelerdıń siyimliliqlarin salistiriw zárúrligi payda boladi. Buniń ushın bolsa, teń massaǵa iye denelerdıń jililiq siyimliqlarin biliw kerek.
Salistirmali jilliliq siyimliliǵi. salistirmali jilliliq siyimliliǵi dep 1kg massali denenıń temperaturasın 1K ǵa ózgertiw ushın kerek bolatuǵın jilliliq muǵdarına aytıladı.
C= = (1.1.7)
(1.1.7) ańlatpadan
C=mc (1.1.8)
Jilliliq siyimliliǵi salistirmalı jilliliq siyimliliǵiniń denenıń massasina kóbeymesine teń. Eger zattiń salistirmali siyimliǵi belgili bolsa, oniń temperaturasin ∆T=T2-T1 ge ózgertiw ushın zárúr bolǵan jilliliq muǵdarın aniqlaw múmkin. (1.1.7)dan alamiz:
Q=c (T2-T1) (1.1.9)
Hár qiyli zatlardıń salistirmali jilliliq siyimliliqlarin ólshew hám salistiriw úshin kalorimetr degen asbaptan paydalaniladi. Kalorimetrde deneler arasindaǵi jilliliq almasiw sirtqi ortaliqtan ajratilǵan halda júz beredi.
SI de jilliliq siyimliliǵiniń birlikleri. Jilliliq siyimliǵiniń SI daǵi birligi
[C]= = =1 .
Salistirmali jilliliq siyimliliǵiniń SI daǵi birligi
[C]= = =1 .
|
| |
Filosofiyanıń jámiyettegi áhmiyeti hám roli yaki ámeliy filosofiya

|
Filosofiyanıń jámiyettegi áhmiyeti hám roli yaki ámeliy filosofiya
|
bet | 20/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAFilosofiyanıń jámiyettegi áhmiyeti hám roli yaki ámeliy filosofiya. Ádette filosofiya kúndelik turmıs hám ámeliyattan bir qansha jıraq bolġan hádden tısqarı ulıwmalıq máselelerdi úyrenedi degen pikir orın alġan. Biraq bul pikirge qosılıw múshkil, óytkeni ulıwmalıq teoriyalar, eger olarġa keńirek mániste hám uzagıraq perspektiva kóz-qarasınan jantasılsa, bazıda bilimniń tar tarawlarına tiyisli bolġan kópġana belgili bir ideyalardan jaqsıraq nátiyje beredi.
Álbette, filosofiya udayı kúndelik turmıstan málim dárejede jıraq bolġan hám sonday bolıp qalmaqta. Onıń ózine tán ózgesheligi, biytákirarlıġı áyne usı faktorda kórinis tabadı. Biraq, basqa tárepten, filosofiya ápiwayı sociallıq bolmıs, kúndelik sociallıq, siyasiy yaki ekonomikalıq turmıs ámeliyatı dep ataw múmkin bolġan nárselerden de ózin alıp qashpaydı. Filosofiyalıq refleksiya hám onıń menen ajıralmas bolġan háreketlerdin bul baġdarı XX ásirde hátteki pútkil bir baġdar – ámeliy filosofiyanıń júzege keliwine sebep boldı. Bunda filosofiya siyasiy, sociallıq hám basqa sheshimler qabıl qılıwġa sózsiz tárizde hám tikkeley tásir kórsetedi, dep aytiw múmkin emes, biraq bul halattı pútkilley biykarlaw da orınlı bolmaydı. Biraq sol nárse anıq, filosofiya adamlardıń dún`yaġa kóz-qarasın qáliplestiriw arqalı olardıń minez-qulqın, joqarıda zikir etilgen sheshimlerdi qabıllaw procesinde olardıń jantasıwların da kóp aspekttenn belgileydi, filosoflardıń ózleri bolsa bazıda adamlar turmısın pútkilley ózgertiwshi áhmiyetli ideyalar baslaması menen shıġadı.
Filosoflar jámiyettegi mánawiyat hám ádep-ikramlılıqtın halatı ushın da sezilerli dárejede juwapker, óytkeni tek sociallıq ólshemler hám principlerdi rawajlandırıp, olardan sabaq berip yaki kitaplar, maqalalar arqalı sociallıq sananı olar menen ashna etip ġana qoymastan, al bálkim basım kópshilik jaġdaylarda keń jámiyetshilik pikirin oyatatuńın, sociallıq áhmiyetke iye bolġan, sociallıq-siyasiy mashqalalar, mádeniyat hám mánawiyat máselelerine baylanıslı talqılawlar hám diskussiyalar shólkemlestiredi.
|
| |
Mádeniy funkciyası - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 18/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAMádeniy funkciyası. Filosofiya adamlardıń dún`yaġa kóz-qarasın keńeytiw, olarda biliwge qızıġıwshılıqtı oyatıw, teoriyalıq pikirlew mádeniyatın qáliplestiriw hám rawajlandırıw arqalı mádeniy funkciyanı da atqaradı. Ol dún`yanı ózlestiriw hám biliwdiń universal forması sıpatında, insaniyattıń eń jaqsı tabısların ózinde jámlestiredi hám olardı pútkil insaniyat múlkine aynaldıradı. Túrli mámleketler hám xalıqlardıń filosofiyası tariyxın úyreniw olardıń ótmishtegi hám házirgi mádeniyatın jaqsıraq túsiniw imkaniyatın beredi, ideyalar almasıwı hám mádeniy dástúrlerdiń óz-ara tásirine kómeklesedi, bul mádeniy miyras penen organikalıq baylanıslı bolġan kóp ġana mashqalalardı sheshiwde mańızlı áhmiyetke iye boladı.
Aksiologiyalıq funkciyası. Filosofiya ómirdiń mánisi, ólim hám máńgilik ómir máselelerin kún tártibine qoyıw, anaw yaki mınaw háreket, waqıya, qubılısqa «jaqsı», «jaman», «áhmiyetli», «paydalı», «paydasız» kategoriyaları menen baha beriw arqalı aksiologiyalıq (grek. axia - qádiriyat) funkciyasın atqaradı. Ol uzaq múddetli tendenciyalardı qısqa múddetli tendenciyalardan parıqlaw, ústirtin processlerdi fundamental processlerden, áhmiyetli nárseler hám qubılıslardı ekinshi dárejeli nárseler hám qubılıslardan ajıratıw arqalı insannıń qádiriyatlarġa múnásibeti menen ajıralmas baylanıslı bolġan tiyisli zárúrliklerdi qáliplestiredi. Usılayınsha insannıń belgili bir qádiriyatları, baġdarları hám prioritetleri belgilanadi, yaġnıy tiyisli qádiriyatlar sisteması qáliplesedi. Bul sistema adamlardıń áhmiyetli ózgesheligi esaplanadı, olardıń ómirge múnásibetin sáwlelendiredi hám jámiyettegi minez-qulqın kóp aspektten belgileydi.
Filosofiyanıń etikalıq (ádep-ikramlılıq) funkciyası adamlar minez-qulqı hám anaw yaki mınaw jámiyette júzege keliwshi múnásibetler menen baylanıslı. Bunda, máselen, ádep-ikramlılıq qádiriyatlar, olardıń tábiyatı, tiykarları hám jámiyettegi ámeliy roli filosofiyanıń izertlew predmeti esaplanadı, bul jámiyette júzege keletuġın hám tábiyiy jol menen, yaġnıy real turmısámeliyatında ornatılatuġın ólshemler hám qaġıydalarġa sezilerli dárejede tásir kórsetedi. Bunday ólshemler sociallıq múnásibetlerni tártipke salıwshı áhmiyetli qural esaplanadı hám adamlardıń óz-ara baylanısları, olardıń múnásibetleri hám óz-ara til tabısıw dárejesinde kórinis tabadı. Juwmaqlap aytqanda, filosofiya udayı etikada, jámiyettiń barlıq aġzalarınıń minez-qulqında kórinis tabadı hám usılayınsha jáne bir áhmiyetli funkciya – etikalıq funkciyanı atqaradı.
|
| |
Paydalanılǵan ádebiyatlar - «Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw

|
«Termodinamikanıń 2-nızamı» temasın jańa pedagogikalıq texnologiyalar negizinde oqıtıw
|
bet | 21/21 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #116440 |
Bog'liq Ametova толык таяр Мaftuna APaydalanılǵan ádebiyatlar
PQ-5032-sonli 19.03.2021 «Fizika sohasidagi tálim sifatini oshirish va ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish chora-tadbirlari tóǵrisida» Ózbekiston Respublikasi Prezidentining qarori.
M.Rahmatullayev «Umumiy Fizika kursi. Mexanika» Toshkent «Óqituvchi» 1995 y-352 b.
M.Ismoilov, P.Habibullayev, M.Xaliulin «Fizika kursı» (mexanika, elektr, elektromagnetizm) Toshkent, «Ózbekiston» 2000 y-470 b.
A.A.Detlaf, B.M. Yavorskiy, «Kurs fiziki» I-III tom. M: «Vısshaya shkola» 1994 g.
J.A.Toshxonova va boshqalar «Fizikadan praktikum» Mexanika va molekulyar fizika «Óqituvchi» T. 1996 y-224 b.
M.Ólmasova va boshqalar «Fizika» (Elektr, optika, atom va yadro fizikası) T: «Óqituvchi» 1997 y-296 b.
P.Habibullayev, A.Boydedayev, A.Bahromov, J.Usarov, K.Suyarov, M.Yuldasheva «Fizika» 8-klası ushın sabaqlıq «óqituvchi» baspa-poligrafiyalıq dóretiwshilik úyi Tashkent – 2019-176 b. Qayta islengen 4-basılımı.
S.Tursunov, J.Kamalov «Elektr va magnetizm», 1996 j-279 bet.
G.E.Karlıbaeva, N.S.Matjanov «Fizika hám astronomiya oqıtıw metodikası» Toshkent-2017 j-164 b.
B.Mirzahmedov, N.Ǵofurov, B.Ibragimov, M.Djoraev, G.Karlıbaeva, G.Sagatova «Fizika oqitish metodikası» I-qism Toshkent 2010 y-130 b.
11. Sadriddinov, A.Raximov, A.Mamadalimov, Z.Jamalova «Fizikanı oqıtıw usılları tiykarları» (awdarma) Nókis-2015 j-120 b.
12. B.M.Mirzahmedov, N.M.Mamadiyorov «Órta maktabda fizika óqıtısh metodikasi» Guliston.: 1992 y.
13. B.M.Mirzahmedov, N.B.Ǵofurov, F.F.Toshmuhamedov «Fizika óqıtısh metodikası kursıdan óquv eksperimenti» T.: 1988 y.
Internet saytları
www.physics.ru
www.ziyonet.uz
www.pedagog.uz
www.ziyo.uz
www.kitob.com
www.praktikum.uz
|
| |