nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Zag‘izg‘onning ko‘payish sikli

127
10. Дониёров Б. Н. Бухоро шаҳридаги миллий-маданий ёдгорликларни
экотуризм ресурслари сифатида шаҳарда учровчи қушларнинг таъсиридан
сақлаш//Халқаро “Ипак ва зираворлар” халқаро туризм фестивали “Бухорода
туристик эркин иқтисодий ҳудудни яратиш имкониятлари ва ривожланиш
истиқболлари” мавзусидаги илмий-амалий конференция мақолалар тўплами.-
Бухоро,2018.-Б.313-318.
11. Дониёров Б. Н. Туризм соҳасида аҳамиятли Бухоро вилояти
агроценозларидаги манзарали ва сайроқи қушлар//«Ипак ва зираворлар»
фестивали даврида 2018 йил 26 май куни Бухоро шаҳрида «Бухоро
вилоятининг туристик ва инвестицион салоҳияти» мавзусида ўтказилган
халқаро илмий-амалий конференция тезислар тўплами.-Бухоро,2018.-Б.169-
173.
12. Дониёров Б. Н. Бухоро воҳасида қишлоқ қалдирғочи (Hirundo rustica
rustica L.) нинг биологияси// Хоразм маъмун академияси ахборотномаси.-
Хива, 2020.№1.Б.25-29.
13. Doniyorov B. N. Buxoro viloyatida ko‘k kaptar (Columba livia neglecta Hume,
1873) ning biologiyasiga doir materiallar//Хоразм маъмун академияси
ахборотномаси.-Хива, 2021.№8.Б.17-21.
14. Doniyorov B. N. Materials on the biology of Streptopelia decaocto Friv. 1838
In Bukhara region
//ACADEMICIA An International Multidisciplinary Research
Journal, Vol. 11, Issue 2, February 2021
Насосларни таккослаш - Gazni quritish gazlar tarkibidagi suv bugʻlarini ajratib olish. Fizik-kimyoviy hamda fizik...

|
Gazni quritish gazlar tarkibidagi suv bugʻlarini ajratib olish. Fizik-kimyoviy hamda fizik usullar yordamida bajariladi. Fizik-kimyoviy usul absorbsiya va adsorbsiya usullarini oʻz ichiga oladi
|
bet | 28/37 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 250,62 Kb. | | #117951 |
Bog'liq Gazni quritishНасосларни таккослаш
Хажмий насослар. Порщенли ва плунжерли насосларнинг асосий афзаллиги бу уларда фойдали иш коэффициентининг катталиги ва кам микдордаги, юкори ковушок суюкликларни хар кандай босимда узатиб бериш хоссасига эгалигидир. Лекин, уларда суюклик узатилиши нотекислиги, клапанларни тез ишдан чикиши ва уларнинг ката улчамга эга булиши, поршенли ва плунжерли насосларнинг кулланишини озгина чегаралайди. Плунжерли насосларни ишлатиш осонрок булиб, бузилиши камрор булади.
Хажмий насослар тузилиши оддий (шестерняли ва винтли) булиб, суюкликни бир меъёрда узатиб беради.
Марказдан кочма ва укли насослар. Бу насослар фойдали иш коэффициенти юкори ва суюкликни бир меъёрда узлуксиз узатиб беради. Нисбатан сода тузилганлиги уларни узок хизмат килишини ва ишончлилигини таъминлайди. Клапанларнинг йуклиги, ишкаланиш юзалари булмаслиги ифлосланган суюкликларни хам узатиш имконини беради. Электр юритгич билан бевосита уланиши насос курилмасининг ихчамлигини таъминлайди ва унинг фойдали иш коэффициентини оширади. Куракчали насосларни ушбу афзалликлари, уларнинг кимё саноатида кенг куламда кулланишига олиб келди.
Бу насосларнинг камчилиги: унумдорлиги ва босими камлигидир.
Окимчали насослар. Ушбу насосларнинг афзаллиги шундан иборатки, уларнинг тузилиши анча содда, ифлосланган суюкликларни хам узата олади. Сув окимчали насослар техникада кудуклардан сувларни кутариш учун хизмат килади. Буг – окимчали насослар эса, буг козонларга сув узатиш учун ёки вакуум хосил килишда кизмат килади. Окимчали насосларнинг камчилиги: фойдали иш коэффициенти жуда кичик ва юкори босим хосил кила олмайди.
Хаволи (газли) кўтаргичлар. Бу насослар тузилиши сода ва уларга курсатиладиган хизмат хам оддийлигидир. Мисол учун, чукур кудуклардан сув чикариш, агрессив суюкликларни узатишда кулланилади. Хаволи кутаргичлар ф.и.к паст (25…35%). Лекин, насос таркибида харакатчан кисм ва деталлар йуклиги, унинг энг асосий афзаллигидир.
38. Савол: Саклаш клапанлари (СППК) ва уларнинг ахамияти, уларга булган талаблар.
Жавоб: Босим остида ишловчи идишларини босим кутарилиб кетиши оқибатида идишнинг структурасини бузилишига олиб келмаслиги учун сақловчи клапанлар билан жихозланади.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Gazni quritish gazlar tarkibidagi suv bugʻlarini ajratib olish. Fizik-kimyoviy hamda fizik usullar yordamida bajariladi. Fizik-kimyoviy usul absorbsiya va adsorbsiya usullarini oʻz ichiga oladi
|
GOST R 34.10 - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev...

135
5-qadam: ushbu
ifodalar qiymatlari
hisoblanadi;
6-qadam: elliptik egri chiziqning
nuqtasini hisoblanadi
va
ni aniqlang, bu erda
nuqtaning x koordinatasi.
7-qadam: agar
R=r tenglik bajarilsa, u holda “imzo haqiqiy”,
aks holda
“imzo haqiqiy emas” deb qabul qilinadi.
BOSHLANISHI
M xabardan xesh-qiymatni
hisoblash
α Ni olish va
е ni hisoblash
e
ga teskari bo’lgan
v ni
hisoblash
С=kP elliptik egri chiziq
nuqtalarini hisoblash va u
bo’yicha
R ni hisoblash
0
0
Z1 va Z2 hisoblash
R = r
TAMOM
(Imzo haqiqiy)
Imzoni tekshirish jarayoni
Ha
Yo’q
Ha
Yoq
s va r
qiymatlari bo’yicha
raqamli imzoni hisoblash
TAMOM
(Imzo haqiqiy emas)
5.24-rasm. Elektron raqamli imzoni tekshirish jarayoni
Ushbu jarayon uchun dastlabki ( kirishdagi) ma’lumotlar bo‘lib, imzolangan
136
M xabar, (
r, s) elektron raqamli imzo va ERI ochiq kaliti, chiqish natijasi bo‘lib
esa, mazkur ERI haqiqiyligi yoki haqiqiy emasligi haqidagi axborot hisoblanadi.
Савол: Помпаж нима ва унинг қандай олдини олса бўлади?

|
Савол: Помпаж нима ва унинг қандай олдини олса бўлади?
|
bet | 19/37 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 250,62 Kb. | | #117951 |
Bog'liq Gazni quritish23. Савол: Помпаж нима ва унинг қандай олдини олса бўлади?
Жавоб: Помпа́ж (фр. pompage — колебания, пульсация) Газ линияларида тескари босим ҳосил бўлиши натижасида ишчи халқа (рабочий кольцо)да тебраниш (помпаж)га олиб келади. Помпаж холати юз берганда компрессорга киришдаги босим чиқишдаги босим билан тенг ёки юқори бўлиши кузатилади. Помпажни олдини олиш учун антипомпаж клапан, обратный клапан бўлиши керак.
24. Савол: Кавитация нима ва унинг қандай олдини олса бўлади?
Жавоб: Насосларни сўриш қисмига газ фаза келиши(пайдо булиши) натижасида насос сиқа олмай қолади. Уни олдини олиш учун насосга доимий суюқлик келишини таъминлаш керак. Насос сўриш линиясида, идиш (емкост) ичида уюрмавий (выхривый) ҳаракатни олдини олувчи мослама ўрнатилади.
25. Савол: Турбиналар, уларнинг турлари ва ишлатилиши.
Жавоб: Ҳозирги пайтда турбиналарнинг қўйидаги турлари ишлаб чиқарилади: конденсацион турбиналар, буғ олинадиган иссиқлик таъминоти турбиналари, қарши босимли турбиналар.
Конденсацион турбиналар фақат электр энергиясини ишлаб чиқариш учун мулжалланган.
Буғ олинадиган иссиқлик таъминоти турбиналари иссиқлик ва электр энергиясини қурама усулида ишлаб чиқаришга мулжалланган; бу турбиналар конденсатор ва бир ёки икки марта ростланадиган буғ олиш имконини берадиган мосламаларга эга; буғ олинмаган ҳолларда улар конденсацион турбиналар сифатида ишлаши мумкин. Ростланадиган буғ олиш деганда, буғнинг босими берилган қийматда ростлаб туриладиган буғ олишга тушунилади.
Қарши босимли турбиналарнинг конденсаторлари бўлмайди, уларда ишлатилган буғнинг ҳаммаси иссиқлик истеъмолчиларига юборилади.
26. Савол: Қувурлардаги (Трубалар) гидравлик қаршилик.
Жавоб: Қувурлар ички юзаси силлиқ бўлмаганлиги учун ва суюқликлар қовушқоқ бўлганлиги учун трубаларда гидравлик қаршилик юзага келади.
Гидравлик қаршилик хисоби гидравликанинг асосий саволларидан биридир. Бу катталикни аниқлаш бу йўқотишларни компенсация қилишга зарур булган энергия сарфи хисоби билан боғлиқдир. Шу билан бирга Бернулли тенгламасини реал суюқлик харакатига қўллашда йўқотиш катталигини билиш зарур бўлади.
Суюқликнинг куч билан кувур (труба) ўтказгичлардаги харакатида умумий холда ишқаланиш қаршилиги ва жойли қаршиликлар кузатилади.
Ишқаланиш қаршилиги деб суюқликнинг қўзгалмас деворга ишқаланиши натижасида напорнинг йўқолишига айтилади ва у қувур (труба) кенглигига, ҳамда сонига боғлиқ бўлади.
Жойли қаршилик деб, оқим тезлигининг ёки йўналишининг ўзгариши натижасида напорнинг йўқолишига айтилади.
|
| |
Газларнинг нормал ва стандарт ҳолатлари

|
Газларнинг нормал ва стандарт ҳолатлари
|
bet | 26/37 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 250,62 Kb. | | #117951 |
Bog'liq Gazni quritishГазларнинг нормал ва стандарт ҳолатлари.
Ҳар қандай газнинг ҳолати унинг босими ва ҳароратига боглиқ булади. Шунга қараб газлар икки хил ҳолатда бўлиши мумкин :
1) Нормал ҳолат. Бунда ҳарорати Т= 0 0C ва босим Р=760 мм сим уст. Бу ҳолат ҳар қандай муҳандис ҳисоблаши учун махсус адабиётларда ишлатилади.
2) Стандарт ҳолат. Бунда газ ҳарорати Т= 20 0C , босим Р=760 мм сим уст.
Ишлатилган газ учун пул тўлаш пайтида ёқилган газнинг ҳажмини стандарт ҳолатга қуйидаги формула ёрдамида келтирилади :
Бу ерда : - ўлчов асбоби кўрсатган газ сарфи, м3/соат ;
Риш - қувурдаги газнинг абсолют босими, атм;
Тиш - қувурдаги газнинг абсолют ҳарорати, К;
Рабс - атмосфера босими (Рабс = 1атм).
Газни одоризация қилиш.
Табиий газ оддий шароитда ҳидсиз шунинг учун газ чиққанини ўз вақтида билиш учун унга қўланса ҳидли суюқлик-этилмеркаптан (одорант) C2Н5 SH суюқлиги қўшилади. Бу суюқлик ўткир ҳидли бўлиб, бизнинг нафас йўлларимизга таъсир этганда газнинг ҳидини сезишимиз керак, яъни 1 % табиий газ хонада бўлганида уни сезишимиз керак. Табиий газга қўшиладиган одорантнинг миқдори 1000 м3 газга 16 г қўшилади, суюлтирилган газга эса 1 т га 40 ÷ 60 г қўшилади.
Табиий газнинг асосий ёнадиган кисми метан хаво билан кушилганда портлаш хавфи бор (Метан учун 20 0С, 760 мм симоб устуни булганда).
Табиий газ босимлари 3 хил булади:
1. Паст босим 0,05 кгс/см2 гача ёки 500 Па гача.
2. Урта босим 0,05 кгс/см2 дан 3 кгс/см2 гача ёки 0,3 МПа гача.
3 Юкори босим 3 кгс/см2 дан 12 кгс/см2 гача.
Табиий газни портлаш чегараси 5,5 ÷ 15,6 % / об.
1м3 табиий газни меъёрий ёкиш учун 10м3 хаво керак булади.
37. Савол: Насослар, уларнинг турлари, тузилишлари ва ишлатилишларини айтинг?
Жавоб: Курилмаларда ва кувур ичида суюклик унинг боши ва охиридаги босимлар фарки туфайли харакат килади. Суюкликнинг куйи сатхдан юкори сатхга узатиш учун эса, насослардан фойдаланилади. Бунда суюкликга босимнинг потенциал энергияси таъсир эттирилади.
Насос – шундай гидравлик машинаки, унда электр юриткичнинг механик энергияси суюкликнинг харакатланиш (узатиш) энергиясига айлантириб берилади. Насослар динамик ва хажмий турларга бўлингади. Динамик насослар суюқликка бериладиган кучларнинг таъсирига кўра куракли (лопастли) ва ишқаланувчи турларга бўлинади. Куракли (лопастной) насосларга –марказдан қочма, ўқли, диаганалли насослар киради. Ишқаланувчи насосларга – уюрмавий (вихревой), оқимли (струйный), эрлифтли ва шнековой насослар киради.
|
| |
Жавоб: Анорганик моддаларнинг энг мухим синфлари: оксидлар, асослар, кислоталар ва тузлар.
Оксидлар

|
Жавоб: Анорганик моддаларнинг энг мухим синфлари: оксидлар, асослар, кислоталар ва тузлар.
Оксидлар
|
bet | 23/37 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 250,62 Kb. | | #117951 |
Bog'liq Gazni quritishЖавоб: Анорганик моддаларнинг энг мухим синфлари: оксидлар, асослар, кислоталар ва тузлар.
Оксидлар. Бири кислород булган икки элементдан ташкил топган мураккаб моддалар оксидлар дейилади.
Оксидлар элементларнинг кислород билан хосил килган бирикмалари бўлиб, уларни 4 гурухга ажратиш мумкин:
-бефарк оксидлар (СО, Н2О, NО ва бошқалар);
-асосий оксидлар (Nа2О, СаО, FеО ва бошқалар);
-амфотер оксидлар (ZnО, АI2О3 , Сr2O3 ва бошқалар);
-кислотали оксидлар (SO2, СО2NО2 ва бошқалар).
Асослар. Таркибида метал атоми билан бириккан битта ёки ундан ортик гидроксил гурух саклайдиган моддалар асослар дейилади.
Улар сувда эрувчанлигига караб 2 га бўлинади: сувда ёмон эрийдиган асослар (Си(ОН)2, Fе(ОН)2, Fе(ОН)3 ва бошқалар), сувда яхши эрийдиган асослар(КОН, NаОН, Са(ОН)2 ва бошқалар).
Ишкорлар. Сувда яхши эрийдиган асослар ишкорлар деб хам аталади.
Кислоталар. Металларнинг атомларига урнини бера оладиган водород атомлари билан кислота колдикларидан таркиб топган мураккаб моддалар кислоталар дейлади.
(Кислоталар- метал атомларига урнини бера оладиган водород атоми ва кислота саклайдиган моддалар).
Уларни кислородли (Н2SО4, Н3RО4 ва бошқалар) ва кислородсиз (НСl, НВr, Н2S ва бошқалар) гурухларга ажратиш мумкин.
Тузлар. Метал атомлари билан кислота қолдиғидан ташкил топган моддалар тузлар дейилади.
Уларни таркибига қараб, ўрта (К2SO4) ва нордон (NaHSO4,KHSO3,Ca(H2PO4)2 ва бошқалар), асос (Zn(OH)Cl,Al(OH)2Cl ва бошқалар), куш (KAl(SO4)2,KCr(SO4)2 ва бошқалар) ва аралаш (CaCl2 Ca(OCl),KCl .KOCl ва бошқалар) тузларга ажратиш мумкин.
|
| |
Issiqlik qarshilik va sovuq qarshilik

|
Issiqlik qarshilik va sovuq qarshilik
|
bet | 112/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)Issiqlik qarshilik va sovuq qarshilik - minimal va normal amaliyot hali ham mumkin va uzilishlar mavjud bo'ladi qaysi maksimal harorat cheklash bilan xarakterlanadi;
Radiatsiya qarshilik - nur yoki ionli radiatsiya ta'sirida ishlash qobiliyati bilan ajralib turadi;
UHF - ultra yuqori chastota, har bir qurilmaning chastota qurilmaning chastota diapazoni belgilaydi ma'lum bir operatsion chastotasi bilan xarakterlanadi;
EMF - elektromotor kuch, elektr ayblovlar davomida harakat kuchi;
Tranzistor - joriy kuchlanish chiqish rivojlantirish uchun mo'ljallangan elektron qurilma. Odatda unda uch ish elektrodi mavjud.
UE - umumiy emitter, signal ko'paytirish eng yuqori foyda beradi, chunki bipolyar tranzistor elektrodlarini biri, elektronikada eng keng tarqalgan mikrosxemalar bilan umumiy emitter elektron, ifodalaydi;
UK - umumiy kollektor, bipolyar tranzistor elektrodlaridan biridir, kollektor Junction bipolyar tranzistor chiqish elektrodi;
IC - asosan to'rt xil yo'llar bilan amalga oshiriladi ishlatiladigan joylarda asoslangan uchta asosiy turga bo'linadi elementlar soniga bog'liq, tutashuv integratsiyasi;
VLSI -, integratsiya tutashuv katta ortiqcha, 10000 yoki undan ko'p elementlar, va vaqt ortiq bir tutashuv toki iborat, ishlab chiqarish jarayoni juda murakkab;
LSI - katta integral chip 1000 yoki undan ko'p elementlardan iborat, va vaqt ortiq elektron joriy, ishlab chiqarish jarayoni murakkab;
Yevropa Ittifoqi - umumiy raqamlash tizimi, o'lchov birliklari, barcha bir tizimda jami berilgan mos yozuvlar birliklari bilan bog'liq;
CCD - zaryad-birlashganda vositalar, qo'shimcha holda ishlamaydigan qurilmalar bor;
EOF - elektron qurilmalar, bir vakuum qurilma ichida yaratilgan, shunday qilib, ishlab chiqarish qurilmalar ishlab chiqarilmoqda;
IR - boshqa elektron qurilmalar bilan ishlashda amplifike tebranish manbai bilan ta'minlash signal o'zgarishiga qarab yomonlashtiruvchi bir ehtiyoj bor, va bu nuqtada, amplifike tebranishlar manbai;
|
| |
– rasm. Yarim o’tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi

|
– rasm. Yarim o’tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi
|
bet | 109/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)15.2 – rasm. Yarim o’tkazgichli bipolyar tuzilmali IMS namunasi
Planetar – epitaksial texnologiyada yasalgan tranzistorlar ancha tejamli, hamda planarliga nisbatan yaxshilangan parametr va xarateristikalarga ega.
Buning uchun asosga epitaksiyadan avval n+ - qatlam kiritiladi (15.3 - rasm). Bu holda tranzistor orqali tok kollektordagi yuqoriomli rezitordan emas, balki kichikomli n+ - qatlam orqali oqib o’tadi.
15.3 – rasm. Tranzistorni Planetar modeli
Mikrosxema turli elementlarini elektr jihatdan birlashtirish uchun metllizatsiyalash qo’llaniladi. Metallizatsiyalash jarayonida oltin, kumush, xrom yoki aluminiydan yupqa metall pardalar hosil qilinadi. Kremniyli IMSlarda metallizatsiyalash uchun aluminiydan keng foydalaniladi.
Sxemotexnik belgilariga ko’ra mikrosxemalar ikki sinfga bo’linadi.
IMS bajarayotgan asosiy vazifa – elektr signali (tok yoki kuchlanish) ni ko’rinishida berilayotgan axborotni qayta ishlash hisoblanadi. Elektr signallari uzluksiz (analog) yoki diskret (raqamli) shaklda ifodalanishi mumkin.
Shu sababli, analog signallarni qayta ishlaydigan mikrosxemalar – analog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi.
Raqamli sxemalar asosida sodda tranzistorli kalit (ventil) sxemalar yotadi. Kalitlar ikkita turg’un holatni egallashi mumkin: uzilgan va ulangan. Sodda kalitlar asosida ancha murakkab sxemalar yasaladi: mantiqiy, bibarqaror, triggerli (ishga tushuruvchi), shifratorli, komporatorlar va boshqa, asosan hisoblash texnikasida qo’llaniladigan. Ular raqamli shaklda ifodalangan axborotni qabul qilish, saqlash, qayta ishlash va uzatish fuksiyasini bajaradilar.
Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi komponent integratsiya darajasi kattaligi bilan ifodalanadi. Bu kattalik raqamli IMSlar uchun kristallda joylashishi mumkin bo’lgan mantiqiy ventillar soni bilan belgilanadi.
100 ta dan kam ventilga ega bo’lgan IMSlar kichik integratsiya darajasiga ega bo’lgan IMSlarga kiradi. O’rta darajali ISlar 102, katta ISlar 102105, o’ta katta ISlar 105107 va ultra katta ISlar107 darajadan ortiq ventillardan tashkil topadi. Bunday sinflanish tizimi analog mikrosxemalar uchun ham qabul qilingan.
|
| |
-rasm. Bipolyar tranzistorlarning sxemada belgilanishi va potensial to’sig’i

5.1-rasm. Bipolyar tranzistorlarning sxemada belgilanishi va potensial to’sig’i.
Shuni aytish kerakki, kontakt sohasi kichik bo’lsa, nuqtaviy tranzistorlar hosil bo’ladi.
Faraz qilaylik, triodning o’rta kontaktiga nisbatan chap yondagi kontaktiga kichik (voltning bo’laklariga teng) musbat, o’ng yondagi kontaktiga esa, katta (bir necha o’n voltgacha) manfiy kuchlanish berilsin (5.2-rasm).
5.2-rasm. Tranzistorga tashqi manba ulash.
Oson bo’lishi uchun elektr maydon faqat p-n o’tishlar sohasidagina mavjud deb hisoblaymiz. Bunday ulashda chap tomondagi p-no’tishning potensial to’sig’i kichrayib, o’ng tomondagn p-no’tishniki ortadi Shuning uchun kavaklar faqat chap tomondagi p-n o’tishdan o’ta boshlaydi. Chap tomondagi p - sohadan o’rtadagi n - sohaga o’tgan kavaklarning bir qismi bu sohadagi elektronlar bilan rekombinatsiyalanadi. Qolgan qismi esa, o’ng tomondagi p-no’tishga yetib keladi. p-n o’tish maydoni ularga tezlantiruvchi ta’sir ko’rsatadi. Shuning uchun kavaklar katta tezlik bilan harakat qiladilar va E1 va E2 manbalar orqali o’tib, harakat yo’lini tugallaydilar (zanjir yopiladi). Bunda hosil bo’ladigan tok (kavak toki) foydali tok bo’lib, uning kattaligi chap yondagi p - sohadan n - sohaga o’tadigan kavaklarning miqdoriga va ularning n - sohadagi yashash vaqtiga bog’liq bo’ladi. Agar kavaklarning p - sohani bosib o’tish vaqti ularning yashash vaqtidan kichik bo’lsa, o’ng yondagi p-n o’tishga yetib keladigan kavaklar soni yetarlicha ko’p bo’ladi. Chunki juda oz qismi n - sohadagi elektronlar bilan rekombinatsiyalashib ulguradi. (Kavaklarning uchib o’tish vaqtini qisqartirish uchun n- sohaning qalinligi yetarlicha yupqa qilib yasaladi). Shunga ko’ra foydali tokning kattaligi, asosan, chap yondagi p-n o’tishda hosil bo’ladngan kavak tokining kattaligi bilan belgilanadi.
Shuni aytish kerakki, tranzistorning p-no’tish- larida kavak toki bilan bir qatorda elektron toklari ham mavjud bo’ladi. Chap yondagi p-no’tishning elektron toki chap va o’rta sohalar orqali o’tib, E1 manba orqali o’z yo’lini yopadi. U o’ng yondagi p-n o’tish orqali o’tmagani uchun hech qanday foyda keltir- maydi. Ung yondagi kuchlanish teskari ulangan (yopiq) p-n o’tishnnng elektron toki esa, katta ta’sirga ega. Uni tranzistorning teskari toki deb ataladi.
To’g’ri o’tish asosida ishlovchi chap tomondagi p-no’tish emitter o’tishi deb, p - qatlam esa, emitter deb ataladi. Teskari ulanadigan o’ng tomondagi p-n o’tish kollektor o’tishi deb, p - qatlami esa - kollektor deb ataladi.
O’rtadagi n-qatlam baza yoki asos deb ataladi. Bu qatlamlardan metall kontakt orqali chiqarilgan tutashtirish uchlari-elektrodlar mos nomlar -emitter, kollektor va baza deb yuritiladi. Tranzistorni sxemada belgilashda (5.2-rasm) emitter elektrodiga ko’rsatkich til (strelka) qo’yiladi. Uning yo’nalishi asosiy tok tashuvchilar yo’nalishini ko’rsatib turadi.
n-p-n turdagi tranzistorlarning ishlash prinsipi p-n-p turdagi tranzistorlarnikidan farq qilmaydi. Bunda faqat E1 va E2 manbalarning ulanish qutbini teskarisiga o’zgartiriladi. Asosiy tok tashuvchilar kavaklar emas, balki elektronlar bo’ladi.
|
ЕС – единая система счисления, все единицы измерения сопоставленные с эталонными единицами о приведенные в совокупность как в единой системе;
ПЗС

|
ЕС – единая система счисления, все единицы измерения сопоставленные с эталонными единицами о приведенные в совокупность как в единой системе;
ПЗС
|
bet | 111/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)ЕС – единая система счисления, все единицы измерения сопоставленные с эталонными единицами о приведенные в совокупность как в единой системе;
ПЗС – приборы с зарядовой связью, это приборы которые не могут работать без дополнительной зарядки;
ЭВП – электровакуумные приборы, приборы которые при производстве изготавливаются так, что внутри этого устройства создаётся вакуум;
ИК – источник усиливаемых колебаний, при работе с другими электронными приборами возникает необходимость усиливания колебаний подаваемого сигнала, и в этот момент используется источник усиливаемых колебаний;
ЭЛТ – электронно-лучевые трубки;
РЛС – радиолокационная станция, предназначенная для радиолокации сигналов полученных приёмником;
ГАС – гидроакустическая станция;
ВП – выбираюhие пластины, используются при изготовлении электронных устройств для корректировки определенных несоответствий;
КП – корректируюhие пластины, используются при изготовлении электронных устройств для корректировки определенных несоответствий;
ФП – формулярные пластины, используются при изготовлении электронных устройств для корректировки определенных несоответствий;
АП – анод после ускорения;
АОК – адресные отклоняюhие катушки, ;
ЖК – жидкие кристаллы, используются при изготовлении больших и сверх больших интегральных микросхем;
ЛБВ – лампы бегуhей волны;
ЛОВ – лампы обратной волны;
ФЭ – фокусируюhий электрод;
ИК – инфракрасное излучение.
GLOSSARIY
REA - tez-tez ishlatiladigan elektronika radio elektron uskunalar;
Bosimining ko'tarilishi - nominal (par), elektrotexnika sanoatida ishlatiladigan har bir qurilma muayyan qurilma operatsion qator xarakterlovchi nominal qiymatiga ega;
Mustahkamlik - deb parametr tomonidan belgilangan kam vaqt davomida, ya'ni, uning qiymati eng kam yoki eng kam etib;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
ЕС – единая система счисления, все единицы измерения сопоставленные с эталонными единицами о приведенные в совокупность как в единой системе;
ПЗС
|
-rasm. Kuchaytirish rejimining umumlashgan sxemasi

|
-rasm. Kuchaytirish rejimining umumlashgan sxemasi
|
bet | 31/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)5.3-rasm. Kuchaytirish rejimining umumlashgan sxemasi
Masalan ning ifodasini quyidagicha yozsak,
kuchaytirgichning kirish qarshiligi ifodasi hosil bo’ladi:
(5.4)
Demak, kuchaytirgichning kirish qarshiligi tranzistor parametrlaridan tashqari unga ulanadigan yuklama qarshiligiga ham bog’liq bo’lar ekan. Yuklama qarshiligi ortishi bilan kuchaytirgichning kirish qarshiligi kichrayadi.
Kuchaytirgichning chiqish qarshiligini aniqlash uchun chiqish zanjiri uzuq bo’lgan holdagi chiqish kuchlanishini bilish kerak. Shuning uchun bo’lsa, (5.1) ifoda quyidagi ko’rinishga keladi:
(5.5)
Undan chiqish zanjiri uzuq bo’lgandagi kuchlanish ni aniqlash mumkin:
(5.5a)
Bu ifodani hisobga olgan holda (5.2) tizimdagi tok ifodasini quyidagicha yozish mumkin:
Bundan kuchaytirgichning chiqish qarshiligi ifodasini aniqlaymiz:
(5.6)
Demak, yarim o’tkazgichli kuchaytirgichning chiqish qarshiligi tranzistor parametrlaridan tashqari yana kuchaytirgichning kirishiga ulanadigan signal generatorinnng Rr ichki qarshiligiga ham bog’liq bo’lar ekan.
Yarim o’tkazgichli kuchaytirgichlarda Rr va Rn kattaliklarni tranzistor parametrlari bilan sozlashga katta ahamiyat berish kerak. Maksimal energiya uzatish shartiga binoan Rp = R va Rn = Rchiq bo’lishi lozim. Ko’rilayotgan holda Rn va Rr ning qulay (optimal) qiymatlari ifodasi quyidagicha bo’ladi:
(5.7)
Kuchaytirgichlarning uchchala ulanish turi uchun kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koffitsienti
(5.7a)
tok bo’yicha kuchaytirish koeffitsienti
(5.7b)
quvvat bo’yicha kuchaytirish koeffitsienti esa,
(5.7v)
ko’rinishda ifodalanadi.
Tranzistorning har bir ulanish sxemasi uchun bu koeffitsientlarning aniq, ifodasini 5.1-jadvaldan foydalanib aniqlash mumkin.
Tranzistorning kuchaytirish rejimidagi parametrlari qanday ekani haqida tasavvur hosil qilish uchun quyidagi misolni ko’raylik:
Re = 200 om; Rp = 600 om; α = 0 98;
Rk = 1 Mom; Rp = 100 kom; Rb = 0,5 kom,
Hisoblash natijalari 5.1 jadvalga joylashtirilgan.
5.1- jadval
Parametr
|
UB sx.
|
UE sx.
|
UK sx.
|
Ku
|
350
|
350
|
0,997
|
Ko’
|
101
|
290
|
0,996
|
KI
|
0,98
|
49
|
50
|
Rkir
(Ω)
|
250
|
2,3·103
|
8,3·105
|
Rchiq
(Ω)
|
623·103
|
1,7·105
|
200
|
Kr
|
310
|
2,8·103
|
8,3
|
Undan quyidagilarni ko’rish mumkin:
Umumiy baza sxemada quvvat kuchlanish hisobiga kuchaytirilsa,umumiy kollektor sxemada u tok hisobiga kuchaytiriladi.
Eng ko’p kuchaytirish umumiy emitter sxemada hosil bo’ladi. U sxemada kuchlanish bo’yicha, UB va UK sxemalarda esa, tok bo’yicha l ga teng faza siljishni hosil bo’ladi.
UB va UE sxemalarning kirish qarshiligi kichik, chiqish qarshiligi esa, katta bo’ladi. Aksincha, UK sxemaning kirish qarshiligi katta, chiqish qarshiligi kichikdir.
UE sxemaning kirish qarshiligi UB sxemanikidan katta bo’lib, chiqish qarshiligi esa, kichikdir.
Shunday qilib, kuchlanish va quvvatni kuchaytirish uchun tranzistorning UE ulanish sxemasi maqsadga muvofiqdir.
|
| |
§ 6.2. Bipolyar tranzistorlarning statik xarakteristikalari

|
§ 6.2. Bipolyar tranzistorlarning statik xarakteristikalari
|
bet | 33/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)§ 6.2. Bipolyar tranzistorlarning statik xarakteristikalari
Tranzistorlar uchun to’rt xil - kirish, chiqish, to’g’ri va teskari o’tish (bog’lanish) xarakteristikalar tizimi mavjud.
Kirish xarakteristikalar tizimi tranzistorning kirish tokining kirish kuchlanishiga bog’lanishini, chiqish xarakteristikalari tizimni chiqish tokining chiqish kuchlanishiga bog’lanishnii ifodalaydi. To’g’ri o’tish xarakteristikalar tizimni chiqish tokining kirish kuchlanishi bilan bog’lanishiga asoslanib, tranzistorning kuchaytirish xususiyatlarini ifodalaydi. Teskari o’tish xarakteristikalar tizimni esa, kirish kuchlanishiga chiqish kuchlanishning ta’sirini, ya’ni tranzistordagi ichki teskari bog’lanishni ifodalaydi va tranzistor ishining nostabilligini xarakterlaydi.
Tranzistorli sxemalarni o’rganishda kirish va chiqish xarakteristikalar tizimi katta ahamiyatga ega. Shuning uchun bu xarakteristikalarni tranzistorning UB va UE ulanish sxemalari uchun aniqlaymiz.
Tranzistorning UB sxema uchun kirish xarakteristikasi deganda kollektor kuchlanishi yoki toki o’zgarmas bo’lgandagi emitter tokining emitter kuchlanishiga bog’liqligi tushuniladi:
IE = f1(UE)/UkIk =const (6.12)
Bunda Uk va Ue kuchlanishlarning qiymati umumiy sim - bazaga nisbatan aniqlanadi. Shuning uchun «b» indeks tushurib qoldirilgan, ya’ni Ueb, Ukb o’rniga oddiy Ue va Uk deb yozilgan.
(6.12) ifodaning grafigi 6.2a-rasmda ko’rsatilgan. Uk=0 bo’lgandagi grafik yarim o’tkazgichli diodning to’g’ri ulanish xarakteristikasining o’zidir (6.1-rasm).
Kollektordagi manfiy kuchlanishning ortishi bilan xarakteristika emitter tokining katta qiymatlari sohasiga siljiydi. Sababi kollektor kuchlanishi ortishi bilan kollektor o’tishi kengayib, baza qatlami torayadi. Bu bazadagi diffuzion tokning, ya’ni emitter va kollektor toklarining ortishiga olib keladi,bazadagi rekombinatsiya toki va baza qarshilngidagi potensial tushuvi kamayadi, tashqi manba kuchlanishini o’zgarmas desak, emitter o’tishidagi kuchlanish ortib emitter tokining ko’payishiga sabab bo’ladi.
|
| |
-rasm. Ikki yarim davrli to’g’irlagich sxemasi

4.15-rasm. Ikki yarim davrli to’g’irlagich sxemasi.
Ikki yarim davrli to’g’irlagich sxemasida o’zgaruvchan elektr tokining har ikkala yarim davr vaqtida yuklamadan faqat bir yo’nalishda o’zgarmas elektr toki oqib o’tadi. Kuch transformatorning 3 oyoqchasidan kelayotgan o’zgaruvchan tokning musbat davrida VD1 diodni anod, katod, yordamida R yuklama VD3 ning anod, katodi kuch transformatorining 4 oyoqchasi bu birinchi yarim davri edi. Ikkinchi yarim davrda kuch transformatorining chulg’amlaridagi elektr tokining qutblari o’zgarib, 4 oyoqchasida musbat davri, 3 oyoqchasida esa manfiy davri bo’ladi. Bu tok VD2 diodining anod-katod R yuklama VD4 ning anod-katod kuch transformatorining 3 oyoqchasi. Ikkala yarim davrda ham yuklamadan faqat bir yo’nalishda o’zgarmas elektr toki oqib o’tadi, shuning uchun ikki yarim davrli to’g’irlagich deyiladi.
4.16-rasm. Diod ko’prigidan o’tayotgan tokning chizma grafigi.
V BOB. BIPOLYAR TRANZISTORLAR
§ 5.1. Bipolyar tranzistorlarning ishlash tamoyili
Yarimo’tkazgichli triod elektron asboblarning bir turi bo’lib, tranzistor deb ataladi. Tuzilishi va ishlash usuliga qarab tranzistorlar bipolyar va unipolyar (maydon) tranzistorlarga ajratiladi.
Bipolyar tranzistorlarning ishlashi p-n o’tish hodisasiga, unipolyar tpanzistorlarning ishlashi esa, bir turdagi o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan yarim o’tkazgichning o’tkazuvchanligini elektr maydoni yordamida boshqarishga asoslangan.
Bipolyar tranzistor yarim o’tkazgich monokristalida ikkita p-n o’tish sohasini hosil qilish asosida yasaladi. Uni o’tkazuvchanligi almashib keladigan 3 ta sohaga ajratish mumkin. Agar monokristallning elektron o’tkazuvchanlik hajmi ikki yonidan kavak o’tkazuvchanlik hajmi bilan chegaralangan bo’lsa. hosil bo’lgan yassi tranzistor p-n- p- turdagi tranzistor deyiladi. Aksincha, kavak o’tkazuvchanlik qismi ikkita elektron o’tkazuvchanlik soha orasida bo’lsa, n - p-n turdagi tranzistor hosil bo’ladi. Bu tranzistor- larning sxemada belgilanishi va potensial to’sig’ining ko’rinishi 5.1-rasmda tasvirlangan.
|
-rasm.
Г
шиш - R. X. Maksudov

2.9-rasm.
Г
шиш
2.10-rasin.
1. K ontrogayka va prujinalovchi shayba qo'yish y o ‘li bilan (2.10-
rasm.a).
Bunda qo‘shimcha detallar hisobiga rezbadagi umumiy
qarshilik oshadi.
2. Shplint yoki simdan foydalanib (2.10-rasm , b), gayka bo ‘lt sterjeniga
shplint yoki sim vositasida m ahkam lab qo‘yiladi.
3. Gaykani detalga maxsus planka yoki shayba yordam ida mahkam lash
y o ‘li bilan (2.10 -rasm,v).
16
www.ziyouz.com kutubxonasi
2.2-§. V intli juftdagi kuchlar o ‘rtasidagi b o g la n ish
Rezbasi to ‘g ‘ri to‘rtburchakli bo‘lgan vintli juftda kuchlar
oi'tasidagi bogianishni koi'am iz, 2.11-rasm. Gaykani o4] atrofida
aylantirish uchun o^rtacha d2 diametr bo‘vicha aylanm a F, kuch urinma
shaklda ta’sir qilmoqda, bunda o 'q bo‘yicha ta ’sir qiluvchi F kuch
ta ’sirida gayka o ‘q bo'yicha siljiydi. Vint rezbasini yoyilgan holda
ko‘ramiz, bunda rezba burchak ostida joylashgan tekislik b o iib , gaykani
bir jism shaklda ko‘rish mumkin. Jism qiya tekislik bo‘yicha bir tekisda
siljiganda F, Ft , N, Rf kuchlar ta’sirida muvozanatda b o ia d i. Bunda N-
qiyalik tekislikdagi normal reaktsiya, Rt = f N - ishqalanish kuchi.
Qiyalik tekislikdagi normal reaktsiya N, umumiy R kuchdan ishqala
nish burchagi q> ga buralgan. Sxemadan m aium ki.
Ft = F tg (\(/+*>),
[2.1]
Bu formula faqat to ‘g ‘riburchakli rezbalar uchun, bunda #? = arctgf
. Metrik, trapetsiyada, tirak rezbalarda shakli ponasimon bo iganligi
uchun qo‘shimcha ishqalanish hosil b o ia d i. T o‘g ‘ri burchakli rezba
bilan
o ‘tkir
burchakli
rezbalar oi'tasidagi
ishqalanish
kuchlari
bogiiqligini aniqlash
uchun rezba o'ram larini o ‘qqa perpendikulyar
holda koi'am iz, ya'n i rezba o ‘ramining ko iarilish burchagi
0.
T o‘g ‘riburchakli rezbada ishqalanish kuchi Rf = f N lekin
0
b o ig an d a normal reaktsiya N=F, 2 .12a rasm, bunda Rf = fF b o iad i.
O ik ir burchakli rezbalarda ham R, = fN, lekin N ^ N 1 cosy (2.12b-
rasm), bunda ^-rezba ishchi yuzasining qiyalik burchagi metrik
rezbalar uchun
r =30°; trapetsiodal rezbalar uchun
r=15°; tirak
rezbalar uchun y=3°.
Rezbalarda
b o ig an d a N 1=F, natijada
Rf = -^ - = f* F .
cos^
- i - q - 0 9 1
www.ziyouz.com kutubxonasi
bunda: ^ = - ^ — ishqalanish koeffitsiyentining keltirilgan qiymati.
Ishqalanish burchagining keltirilgan qiymati
(p 1=arctg
cosy
Demak, oMkir burchakli rezbalar uchun aylanm a kuch Ft,
bo ‘ylam a kuch
Fa o ‘rtasidagi bogManishni aniqlash uchun
2.1-
form ulaga ishqalanish burchagi
ni o ‘rniga ishqalanish burchagini
keltirilgan qiymati qo‘yiladi, y a ’ni
Ft=Fatg (\j/+ ^ '),
bunda ?-rezbaning ko‘tarilish burchagi.
i f
if
|
M asalaning yechimi - R. X. Maksudov

6. Qanday rezbalar mahlamlash uchun ishlatiladi. Sababini tushun-
tiring.
7 .Qanday usullar yordamida bo‘ltli birikmalarni o ‘zgaruvchan kuch
tasirida o ‘z-o ‘zidan buralib bo‘shalmasligini taminlash mumkin?
8 .B o ‘lt strjenini cho‘zuvchi kuch tasirida m ustahkam lanish sharti
yozilsin.
9. B o‘lt,vint shpilkalar qanday mustahkamlik klasslari bilan tayin-
lanadi.
10. Qanday hollarda kichik qadamli rezbalar ishlatiladi.
2.8-§. Shponkali va shlitsii birikm aiar
Shponkali va shlitsii birikmaiar yordamida shkiv, tishli g ‘ildirak,
mufta va shunga o'xshash detallar vallarga mahkam lanadi. Bunda birik-
ma asosan burovchi mom ent bilan yuklanadi.
Wf =F Ph =F^-d2tgv{/ - R. X. Maksudov

(to ‘g ‘ri to ‘rtburchakli rezbalar
y =
0, tirak rezbada
y =
3°, trapetsiodal
rezbalarda y=15°) ishlatiladi. Shuningdek ishqalanish koeffitsiyentini
kamaytirish uchun vintli juftlar antifriktsion materiallardan tayyorlanishi
va ishlash jarayonida yaxshi yo g ‘lanishi zarur.
2.5-§. M ateriallar va ruxsat etilgan kuchlanishlar
Standart asosida tayyorlanadigan rezba sterjenlar St 3, St 10, St 20.
St 35, St 45 markali kam uglerodli po‘lat materiallardan tayyorlanadi,
kerak boMgan hollarda 35X. 40X, 38XA va shunga o'x s hash legirlangan
poMat materiallardan tayyorlanadi.
Rezbali strejenlarning mustahkam ligini oshirish uchun termik
qayta ishlanadi (yaxshilash, toblash).
BoMt, vint. shpilkalar mustahkamligi bo‘vicha 12 ta klassga
boMinadi, bunda: 3.6, 4.6, 4.8, 5.6, 5.8, 6.6, 6.8, 6.9, 8.8, 10.9, 12.9,
14.9. Bunda berilgan sonlarni birinchisini 100 ga ko‘paytirib mus-
tahkam lik chegarasining eng kichik qiymati N /m n r olinadi. K o ‘payt-
masini 10 ga ko‘paytirib oquvchanlik chegarasi olinadi, masalan,
5.6 klass bunda a m=5* 100=500N/mm2; a oq=5*6* 10=300N/m m 2.
Birikma
gaykalari
tayyorlashda
ham
shu
materiallardan
fovdalaniladi. Rezbalarni m ustahkamlik klassini tanlashda yuklanish
xarakteri, ishlash sharoiti, tayyorlanish sharoiti hisobga olinadi. Ayrim
uglerodli materiallarni m ustahkam lik klasslari va xususiyatlari 2.3-
jadvalda berilgan.
2.3-jadval
M ustahkam lik
klassi
M ustahkam lik
chegarasi a m , M Pa
Oquvchanlik
chegarasi
°ok
PoMat m ateriallar
markasi
min
Max
boMt
gayka
3.6
340
490
200
C t3
St3
4.6
400
550
240
20
St3
5.6
500
700
300
3 0 ,3 5
10
a-rasm - R. X. Maksudov

Tr, Tt moment qiymatlari quyidagicha aniqlanadi, bunda rezbadagi
moment:
TP = F,0,5d2 = F„-tg(p +
[2.2]
bunda: p- rezbaning ko‘tarilish burchagi; (p1 - ishqalanish burchagi; F0-
bo'ltni sirib tortish uchun kerakli kuch, N.
Gaykaning detalga tegib turgan sirtida hosil boMgan moment
o ‘rtacha diametr bo‘yicha aniqlandi. Bunda ishqalanuvchi kuch R,=Fof,
bu kuch o ‘rta radius bo‘yicha ta ’sir etadi.
Т/ ~ R f' Rfp =Fnf
[2.3]
bunda: dvp =
; D - gaykaning detalga tegib turgan diametri; d0 -
vint uchun m oijallangan teshikchaning diametri, 2.14-rasm.
Kalitdagi burovchi momentning umumiy qiymati
T, = F -l = Fo[0,5d7tg ^ +
[2.4]
Formulaga standart qiymatlarni qo‘ysak, y a’ni 1=15d metrik
rezbalar uchun (3=2,5°; d2~0,9d; dyp~ l,4 d ; f=0,H O ,2, bunda IN kuch
yordamida (60-100) N kuchdan yutiladi.
2.4-§. Vintli juftlarni o‘z-o‘zidan to‘xtashi va F.I.K
Vintli juftlarda gayka o ‘z-o‘zidan bo‘shab ketmasligi uchun
shart bajarilishi kerak. Mahkamlash uchun ishlatiladigan hamma
birikm aiar o ‘z-o‘zidan to ‘xtash xususiyatiga ega. Masalan: yirik qadamli
M20 metrik rezbada, rezbaning ko‘tarilish burchagi, ^=2°29 keltirilgan
ishqalanish burchagi ^'= 9n50 . demak birikmada o ‘z-o‘zidan to'xtash
taminlangan.
Vintli juftlarda F.I.K -b u qiymat vintning foydali ishini, vint yoki
gayka bir marta aylanganda bajarilgan ishning nisbati sifatida olinadi,
y a ’ni
Your Text Here - Xalqaro tashkilotlar

|
Xalqaro tashkilotlar
|
bet | 10/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,07 Mb. | | #253966 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaYour Text Here
I hope and I believe that this Template will your Time, Money and Reputation .
Your Text Here
Infographic Style Infographic Style
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations. Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
Infographic Style Infographic Style
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Add Text
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations. Easy to change colors, photos and Text. Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. I hope and I believe that this Template will your Time, Money and Reputation. You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations. Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. I hope and I believe that this Template will your Time, Money and Reputation.
PRESENTATION
BIG DATA
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed.
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed.
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed.
We Create Quality Professional
PPT Presentation
|
| |
Infographic Style - Xalqaro tashkilotlar

|
Xalqaro tashkilotlar
|
bet | 12/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,07 Mb. | | #253966 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaInfographic Style
This text can be replaced with your own text.
02 CONTENTS
This text can be replaced with your own text.
03 CONTENTS
This text can be replaced with your own text.
04 CONTENTS
Your Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
This text can be replaced with your own text.
01 CONTENTS
Your Text Here
Easy to change colors, photos and Text.
Infographic Style Infographic Style
Add Text
PowerPoint Presentation
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
You can simply impress your audience and add a unique zing and appeal to your Presentations.
Your Text Here
Infographic Style Infographic Style
Your Text Here
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. Easy to change colors, photos and Text.
Your Text Here
Get a modern PowerPoint Presentation that is beautifully designed. Easy to change colors, photos and Text.
|
| |
tuvchi koeffitsiyent - R. X. Maksudov

BoMt sterjeniga ta’sir qiluvchi qo‘shimcha
yF kuchlarning
qiymatini kamaytirish uchun
x~ koeffitsiyent qiymati kichik boMishi
kerak, buning uchun bo‘lt uzun, simmetrik kichik hamda qistirmada
bikrlik yuqori boMishi kerak. Bunday hollarda tashqi kuchlarning bir
qismi qistirmani siqi 1 ishini kamaytirishga sarflanadi. Masalan, qistirma
detallarni beriluvchanligi katta (ko‘p qavatli elastiksimon qistirmalar
o ‘rnatilgan) bo‘lib, bo‘lt sterjenni beriluvchanligi kichik ( b o it diametri
kalta) bo ‘lganda tashqi kuchlarning ko‘p qismi boMtga ta ’sir etadi.
Bu koeffitsiyentning aniq qiymatini aniqlash qiyin, taxminiy qiymati
elastiksimon qistirmasi boMmagan poMat va cho‘yandan tayyorlangan
birikmalar uchun x=0,2-0,3; elastiksimon qistirma (rezina, polietilen va
boshqalar) ishlatilsa x=0,4-0,5.
Birikma tirqishlaridan havo, suyuqlik chiqmasligi uchun siquvchi
kuchning eng kichik qiymati
boMishi kerak. Lekin hisoblash jarayonida F0 >F0min shart bajarilishi
kerak, y a’ni tirqishlarning ochilmasligini ta’minlashi zarur, bunda
qabul qilinadi, K- xavfsizlik koeffitsiyent yuklanish doimiy boMganda
k = l,2 5 —2;
yuklanish
o'zgaruvchan
bo'lganda k=2,0-4,0.
Bo'ltli
birikm alarda bo‘lt sterjenlarni mustahkamligini hisoblashda burovchi
moment
koeffitsiyent yordamida hisobga olinadi. Natijada siquvchi
kuchning hisobiga quyidagicha olinadi
Bo‘lt sterjenining mustahkamligi ekvivalent kuchlanish bo‘yicha
aniqlanadi.
Masala: Gazli rezervuarda bosim qopqoqga F=55kN kuch bilan ta’sir
qilmoqda. Qopqoq z=8 ta bo‘lt yordamida mahkamlangan. Shu
bo'ltlarning diametri aniqlansin. Yuklanish doimiy. BoMtlar 35 markali
po‘lat m arkalardan tayyorlangan, mustahkamlik klassi 5.6. Qistirma
material i-paronit.
M asalaning yechimi.
l.Qopqoqdagi bo‘ltlarning mahkamlanish
jarayoni
nazoratda
boMganligi
uchun
2.3-jadvaldan
[s]ok=2,
crok=300MPa tanlaymiz. C ho'zilishga ruxsat etilgan kuchlanish.
[
2
.
11
]
F ^ k (\-z )F
Fx -- --1,3
F„ + y f
ll .l - r a s i n - R. X. Maksudov

ll .l - r a s i n . 11.2-rasm . V tu lk ali m ufta. ll.l-r a s m , bu val tuzilishi oddiv, gabarit
o'lchamari nisbatan kichik, tannarhi arzon, lekin yig'ish jarayoni
noqulay chunki o'zaro biriktiriladigan uzellarni o'q bo‘vicha siljitish
kerak bo‘ladi. Vtulkalar 45 markali po‘lat materiallardan tayyorlanadi.
Vtulka oMchamlari standartlashgan.
F lanetsli m uftalar 11.2-rasm. Bunda mufta ikkita yarim tlanetsli
muftalarni boMtlar bilan mahkamlashda hosil bo‘ladi. Bo‘Warning yarmi
bo'shliqsiz o'rnatilgan. Flanetsli muftalar 40,35L markali po'lat
materialidan tayyorlanadi, o'lchamlari: D=(3.0-3.5)d, umumiy uzunligi
L=(2.5^4)d. d- vallarning diametri, mm.
Flanetsli muftalarni yig‘ish engil, tuzilishi oddiy, vallarning
diametri l l - 5 0 m m gacha, uzata oladigan aylanuvchi moment T = 1 6 -
20000Nm. Muftalar standart asosida tanlanadi.
M asala. Lentali konver yuritmasiga o ‘rnatilgan tlanetsli mufta
T=2500Nm aylanuvchi moment bilan ishlamoqda. Flanetslar o'rnatilgan
val diametrlari d=80mm. Yarim flanetslar Z=6ta M16 boMtlar bilan bir-
biriga mahkamlangan. BoMtlarning uchtasi bo'shliqsiz, uchtasi bo‘shliq
bilan o ‘rnatilgan. BoMt 30 markali po‘lat materialidan tayyorlangan,
mustahkamlik klass 5.6, sterjenni diametri d=l7m m ,
=300 MPa.
Aylanuvchi moment shu bo'shliqsiz o'rnatilgan
bo'ltiar yordamida
uzatiladi. Bu bo'ltlar kesim kesishdagi kuchlanishga tekshirilsin. Bo‘lt
o'qigacha bo'lgan aylana o'lchami Di=220mm.
M asalan in g yechim i. 1. Bo'ltlar uchun kesimdagi kuchlanishning ruxsat etilgan qiymati.
[ a] /: - 0.25
o * = 0.25 ■
300 =
7 5 Ml la . 2.Birikma bo'lt yordamida uzata olish mumkin bo'lgan avlanma kuch
(Z-3).
207
www.ziyouz.com kutubxonasi
^ Л - 1 ^ = 2.10М:7?.2500
^ 1 3 2 5 8 Я Z -Д
3-220
bunda: K =l,75 ishlash rejimini hisobga oluvchi koeffitsnent.
3.Kesimdagi kuchlanishni ruxsat etilgan qiymati
C H E R V Y A K L I U Z A T M A L A R

C H E R V Y A K L I U Z A T M A L A R 4.1 -§. Unuimiv m a’lumotlar........................................................................... 91
4.2-§. Chervyak va chervyakli g ‘ildirakning geometrik o ‘lchamlar..... 92
4.3-§. Chervyakli uzatmalarni kontakt kuchlanish bo‘yicha tekshi-
rish
98
4.4-§. Chervyakli uzatmalarni eguvchi kuchlanish b o ‘yicha tekshi-
rish
101
4.5-§. Uzatmani qizishini tekshirish, sovitish va m oylash.................... 103
V bob. Z A N J IR L I U Z A T M A L A R 5.1 -§. Umumiy maMumotlar......................................................................... 108
5.2-§. Zanjirli uzatmalar kinematikasi........................................................112
5.3-§. Rolikli (vtulka-rolikli) zanjirli uzatmalarning hisobi.................. 113
5.4-§. Tishli zanjirli uzatmalarni hisoblash t a r t ib i ................................. 114
5.5-§. Uzatma zanjirlarini taranglash va moylash................................... 118
VI bob. T A S M A L I U Z A T M A L A R 6.1 -§. Tasmali uzatmalarni asosiy geometrik oMchamlar....................... 120
6.2-§. Tasma tarmoqlaridagi kuchlar va ular o ‘rtasidagi bog'la-
nishlar
121
6.3-§. Tasmadagi kuchlanishlar................................................................... 124
6.4-§. Tasmalarning tortish darajasi va ishlash muddati........................ 126
6.5-§. Yassi tasmali uzatmalar......................................................................127
6.6-§. Yassi tasmali uzatmalarning hisobi................................................. 129
6.7-§. Yassi tasmali uzatma shkivlari......................................................... 132
6.8-§. Ponasimon va yarimponasimon tasmali u z a tm a la r.................... 135
6.9-§.
Ponasimon
va
yarimponasimon
tasmali
uzatmalarning
hisobi.................................................................................................................. 138
6. IO-§. Tishli tasmali uzatmalar.................................................................. i 50
6 .1 1-§. Tishli tasmali uzatmalarning hisobi...............................................153
www.ziyouz.com kutubxonasi
6.12-§. Tishli tasmalarning sh k iv la ri........................................................ 155
M A S H IN A D E T A L L A R IN I L O Y IH A L A SH A SO SL A R I

|
M A S H IN A D E T A L L A R IN I L O Y IH A L A SH A SO SL A R I Pdf ko'rish
|
bet | 153/157 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 6,25 Mb. | | #140078 |
Bog'liq Mashina detallari (R.Tojiboyev va b.)M A S H IN A D E T A L L A R IN I L O Y IH A L A SH A SO SL A R I
1.1 -§. Urnumiy m a’lumotlar........................................................................... 6
1.2-§. Mashina va detallarga qo‘yiladigan ta la b la r....................................7
1.3-§. Detallarning ishlash layoqati va uni taminlash .............................. 7
1.4-§. Kuchlanishlar s i k l i ................................................................................ 9
II bob.
B IR IK M A L A R
2.1 -§. Rezbali birikm alar...............................................................................11
2.2-§. Vintli juftdagi kuchlar o ‘rtasidagi bog‘la n i s h .............................. 17
2.3-§. Rezbali birikmalarni ishlashining o ‘ziga hos xususivatlari......... 18
2.4-§. Vintli juftlarni o ‘z-o‘zidan to\xtashi va F.l.K.................................19
2.5-§. Materiallar va ruxsat etilgan kuchlanishlar..................................... 20
2.6-§. Rezbani mustahkamlikka h isoblash........................................ .....21
2.7-§. Bo'lt sterjenini musaxkamlikka h is o b la sh .....................................23
2.8-§. Shponkali va shlitsli birik m alar....................................................... 28
2.9-§. Shlitsli birikm alar................................................................................ 31
2.10-§. Shlitsli birikmalarni h i s o b i ..............................................................34
2 .1 1-§. Payvand birikmalar...........................................................................36
2.12-§. Payvand choklarning mustahkamlikka hisoblash....................... 38
2.13-§
Payvand
choklarning
mustahkamligi
va
ruxsat
etilgan
kuchlanish............... ............................. ............................................................42
2.14-§. Parchin mixli birikm alar.............................. ...................................43
III bob.
|
| |