Nazorat savollar - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

228
Yuridik shaxslarning metrologiya xizmatlari kalibrlash ishlarini bajarish huquqiga akkreditlangan
bo‗lishi kerak.
Akkreditlash O‗zstandartning hududiy markazlari tomonidan amalga oshiriladi.
O‗zbekiston Respublikasi o‗lchash vositalarini kalibrlash tizimini tashkillashtirish, tuzilishi,
vazifalari bo‗yicha asosiy nizomlar, bu tizimga kirgan sub‘ektlarning
huquqlari va majburiyatlari
O‘z DSt 8.029-2010 da belgilangan. Bu standartning qoidalari O‗zbekiston Respublikasi o‗lchash
vositalarini
kalibrlash
tizimida
akkreditlangan
yuridik
shaxslarning
metrologik
xizmatlariga,
O‗zbekiston Respublikasi o‗lchash vositalarini kalibrlash tizimiga kirgan akkreditlash va boshqa
idoralar va tashkilotlarga nisbatan joriy etiladi.
O‗lchov
vositalarini
kalibrlash – O‗lchash vositalarining haqiqiy metrologik tafsilotlari
(xarakteristikalari) ni aniqlash va tasdiqlash maqsadida, belgilangan sharoitlarda bajariladigan
amallar majmui.
Kalibrlash tizimi – Davlat metrologik tekshiruvi va nazorati qo‗llanilmaydigan sohada o‗lchashlar
birliligini ta‘minlashga yo‗naltirilgan faoliyat va kalibrlash ishlarini
bajaruvchi va kalibrlash
ishlarini tashkillashtirish va o‗tkazishga o‗rnatilgan talablar asosida harakat qiluvchi sub‘ektlar
majmui.
Kalibrlash to‗g‗risidagi sertifikat – O‗lchash vositalarining kalibrlanganligini va uning natijalarini
tasdiqlovchi hujjat. Bu hujjat kalibrlashni bajargan tashkilot tomonidan beriladi.
Kalibrlash belgisi – Kalibrlash natijalarining ijobiy ekanligini tasdiqlash maqsadida o‗lchash
vositasiga va (yoki) ularning ekspluatatsion hujjatlariga bosiladigan tamg‗a.
O‗zbekiston Respublikasi o‗lchash vositalarini kalibrlash tizimi O‗zbekiston Respublikasida
o‗lchashlar birliligini ta‘minlash umumiy tuzilmasining tarkibiy qismi bo‗lib, davlat metrologik
tekshiruvi va nazoratidan tashqari sohada metrologik ishlarni tashkillashtirish va o‗tkazishda
o‗lchashlar birliligini ta‘minlash davlat tizimida o‗rnatilgan me‘yorlar va qoidalarga rioya
qilinishini ko‗zda tutadi.
O‗zbekiston Respublikasi o‗lchash vositalarini kalibrlash tizimi quyidagi
tamoyillarga asoslangan
holda tuziladi:
– tizimga ixtiyoriy ravishda kirish;
– kalibrlash ishlarini bajarishda talablarni majburiy bajarish;
– davlat etalonlaridan va boshlang‗ich o‗lchash vositalaridan birliklarning o‗lchamlarini
kalibrlanuvchi o‗lchash vositalariga majburiy berish.
Kalibrlash tizimidagi faoliyatning asosiy vazifalari:
– akkreditlovchi idoralarni ro‗yxatga olish;
– metrologik xizmatlarni kalibrlash ishlarini bajarish huquqiga akkreditlash;
– o‗lchash vositalarini kalibrlash;
– O‗z KT ning asosiy tamoyillarini va qoidalarini o‗rnatish;
– O‗z KT ning
faoliyatini tashkiliy, metodik va axborot bilanta‘minlash;
– akkreditlangan metrologik xizmatlar tomonidan kalibrlash ishlarini bajarishda talablarga rioya
qilinayotganligini inspeksiontekshirish.
Metrologiya bo‗yicha Milliy idora (O‗zstandart Agentligi), Standartlashtirish, Metrologiya va
Sertifikatlashtirish ilmiy – tadqiqot instituti (SMS ITI), hududiy SSM,
yuridik shaxslarning
akkreditlangan metrologik xizmatlari, o‗z vazifalarini ushbu hujjatning talablariga muvofiq
bajaruvchi O‗z KT ning tashkiliy asosini tashkil etadi.
O‗z KT tuzilmasi quyidagilardan tashkil topgan:
– O‗z KT ning Markaziy idorasi;
229
– O‗z KT ning Kengashi;
– O‗z KT ning
akkreditlash idoralari;
– kalibrlash ishlarini bajarishga akkreditlangan yuridik shaxslarning metrologik xizmatlari.
Yuridik shaxslarning akkreditlangan metrologik xizmatlari:
– o‗lchov vositalarini, shu jumladan tashqi tashkilotlar uchun ham kalibrlash ishlarini bajaradi;
– kalibrlash ishlarini o‗tkazish uchun talab etilgan sharoitlarni, kalibrlash vositalarining va
yordamchi jihozlarning yaxshi holatda bo‗lishini ta‘minlaydi;
– kalibrlash ishlarini o‗tkazish
uchun zarur texnik, metodik va normativ hujjatlar jamg‗armasini
shakllantiradi va rivojlantiradi;
– normativ hujjatlarning o‗lchashlar birliligini ta‘minlash va kalibrlash faoliyati doirasidagi
talablarining bajarilishini ta‘minlaydi;
– kadrlar tayyorlash va kadrlar malakasini oshirish ishlarini bajaradi;
– kalibrlash faoliyatini takomillashtirish va rivojlantirish bo‗yicha takliflarni ishlab chiqadi.
Metrologik xizmat quyidagilarga mas‘ul bo‗ladi:
– korxonalarda kalibrlanishi lozim bo‗lgan o‗lchov vositalarining holatiga;
– bajariladigan kalibrlash
ishlarining sifatiga;
– korxonaga qarashli kalibrlash vositalarining holatiga;
– kalibrlash intervallarining to‗g‗ri o‗rnatilganligiga.
O‗zbekiston Respublikasining kalibrlash tizimi o‗z belgisiga ega. Bu belgining shakli va
o‗lchamlarini mstrologiya bo‗yicha milliy idora tasdiqlaydi. O‗z KT ning belgisi blanklarga,
shtamplarga, shuningdek O‗z KT ning boshqa hujjatlari va ob‘ektlariga tamg‗alab bosiladi. O‗z KT
ning belgisini tamg‗alash (qo‗llanish) joyi va tartibini O‗z KT ning Markaziy idorasi belgilaydi.