Media - tovar va xizmatlarning ikki tomonlama bozori

|
Media - tovar va xizmatlarning ikki tomonlama bozori
|
bet | 5/8 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 55,47 Kb. | | #242644 |
Bog'liq BOSMA OAV FAOLIYATINI DAVLAT TOMONIDAN QO\'LLAB QUVVATLASH OAV BOZORINI2.2 Media - tovar va xizmatlarning ikki tomonlama bozori
1970-yillar oxirida amerikalik tadqiqotchi D.Smit birinchilardan boʻlib auditoriya ommaviy axborot vositalarining tovari ekanligini aytdi. Uning fikricha, ommaviy axborot vositalari media kompaniyalari reklama beruvchilarga auditoriyani ishlab chiqarish, qurish va “etkazib berish” vaqtida yaratiladi.
Ommaviy axborot vositalarining mazmuni bu borada auditoriyani jalb qilish usuliga aylanadi, shuning uchun auditoriya yaratish ishlari ommaviy axborot vositalarining asosiy mahsulotidir. D.Smit birinchi bo‘lib ommaviy axborot vositalari, auditoriya va reklama beruvchilarni ajralmas triadaga bog‘ladi va media “mahsulot” tushunchasini auditoriyaga tatbiq etdi.
Keyinchalik, media-iqtisod sohasidagi eng nufuzli mutaxassislardan biri R.Pikar “OAV – auditoriya – reklama beruvchilar” uchburchagidagi munosabatlarni tahlil qilar ekan, ikki tomonlama mediabozor tushunchasini joriy etgan holda mediabozorning mohiyatini aniq shakllantirdi. - tovar va xizmatlardan iborat.
Shunday qilib, media iqtisodiyoti boshlanadigan eng muhim taklif bu media sanoati noan'anaviy ekanligi haqidagi taklifdir. Ommaviy axborot vositalari o'z mahsulotlarini shunday ishlab chiqaradilarki, u faqat ikkita bozorda - tovar va xizmatlarda ishlaydi.
Ommaviy axborot vositalari faoliyat yuritadigan birinchi bozor tovarlar bozoridir. Unda mahsulot mazmuni - ma'lumot, fikr-mulohazalar, ko'ngilochar, birgalikda "qadoqlangan" va turli xil ommaviy axborot vositalarida, ya'ni gazeta, jurnal, kitob, radio yoki televidenie dasturi, kabel xizmati, kino yoki video ko'rinishida tarqatiladi. mahsulot. Kontent mahsulot sifatida ommaviy axborot vositalarining iste'molchisi bo'lgan auditoriya uchun mo'ljallangan.
Har qanday mahsulot singari, jurnalistik axborot ham bozorga ma'lum bir tovar birligi shaklida kiradi. Ko'pincha, u o'quvchi tomonidan sotib olingan gazeta yoki jurnalning soniga aylanadi. Ba'zan tovar buyumi bo'lajak nashrning yarim tayyor mahsuloti bo'lishi mumkin, u nashrlardan biriga kiritiladi - eslatma matni, xabar, maqola yoki asl fotosurat, uni gazeta tahririyati sotib oladi. Televidenie va radioda mahsulot birligi butun dastur yoki alohida hikoyadir. Va axborot agentligi o'z mahsulotlarini bozorda boshqa mahsulot birliklari - axborot byulleteni, byulleten, yangiliklar lentasi ko'rinishida taklif qiladi.
Jurnalist axboroti ikki tomonlama xususiyatga ega. Bir tomondan, bu insonning ongiga ta'sir qilish, uni muayyan faoliyatga undash, dunyo haqidagi g'oyalarini o'zgartirish yoki shunchaki u topadigan hayotiy vaziyatlarda yaxshiroq yo'naltirish uchun yaratilgan ma'naviy ishlab chiqarish mahsulidir. o'zi. Ammo boshqa tomondan, bu ma'lumot bozorga kiradi va tovarga aylanadi. Har qanday mahsulot singari, u iste'mol qiymatiga va oddiygina qiymatga ega. 4
Tomoshabinlarning media kontentiga bo'lgan talablari turlicha bo'lib, har bir aniq media mahsulotining iste'mol qiymati ham iste'molchi turiga qarab farqlanadi. Yangiliklar va tahririy materiallar, taniqli shaxslar hayoti haqidagi eskizlar va moliya bozori tahlili, teleseriallar va sayohat dasturlari hamma kitobxonlarni birdek qiziqtirmaydi. Shuning uchun ham gazeta yoki jurnalning bir sonida ham, radio yoki televideniyeda ham bir kun ichida mazmun bir xil emas. Tomoshabinlar o'zlarining turli va ko'p sonli ehtiyojlarini qondirish uchun ommaviy axborot vositalariga murojaat qilishadi. Odamlarga siyosat, ijtimoiy hayot yoki madaniyatdagi dolzarb mavzulardagi yangiliklar va sharhlar kerak. Ko'rinib turibdiki, media-kontentga bo'lgan so'rovlar bu bilan cheklanmaydi. Ko'pincha tinglovchilarni nufuzli ekspertlarning fikrlari va yangi, ijtimoiy ahamiyatga ega g'oyalar tahlili qiziqtiradi. Matbuotda, audiovizual ommaviy axborot vositalarida va bugungi kunda bu ayniqsa sezilarli bo'lib bormoqda, yangi mediada tomoshabinlar ham yangi bilimlarni qidirmoqdalar - yoki kasbiy faoliyat bilan bog'liq yoki shaxsiy manfaatlar bilan belgilanadi. Va nihoyat, odamlar dam olish va o'yin-kulgini xohlashadi, bu ham ommaviy axborot vositalari faoliyatining muhim qismini tashkil qiladi.5
Shunday qilib, biz ommaviy axborot vositalarining mazmuni heterojen bo'lib, bir nechta asosiy bloklardan - yangiliklar, fikrlar (g'oyalar), ko'ngilochar va o'quv materiallaridan iborat degan xulosaga kelishimiz mumkin. Shu bilan birga, turli iste'molchilar uchun ushbu mahsulot - media-kontent turli xil iste'mol xarajatlariga ega bo'ladi.
Ko'pchilik auditoriya uchun media-kontent aynan shu asosiy komponentlarni o'z ichiga olgan murakkab mahsulot sifatida zarurligi muhimdir. Shuni alohida ta'kidlash kerakki, ushbu sxemadagi reklama kontent tushunchasiga ajralmas ravishda kiritilgan va uni tomoshabinlar tomonidan iste'mol qilish nuqtai nazaridan, ko'proq yangiliklar blokiga tegishli. Shubhasiz, shu nuqtai nazardan, uning axborot vazifasi iste'molchiga bozorda tovar va xizmatlarni etkazib berish to'g'risidagi ma'lumotlarni etkazishdir . Albatta, real hayotda reklama va ommaviy axborot vositalari o‘rtasidagi munosabatlar ancha murakkab va faqat iste’molchilarni xabardor qilish, talabni shakllantirish va rag‘batlantirish, ma’lum iste’mol madaniyatini shakllantirish vazifalari bilan cheklanib qolmaydi. Ommaviy axborot vositalaridagi reklama yana bir muhim vazifaga ega va bu haqda quyida batafsilroq muhokama qilinadi.
Ommaviy axborot vositalari raqobatlashadigan ikkinchi bozor bu xizmatlar bozoridir. Xizmatlar bozori kontseptsiyasini kiritish orqali biz ommaviy axborot vositalari va reklama o'rtasidagi munosabatlarning iqtisodiy asoslarini ko'rib chiqishga yaqinlashamiz. Ommaviy axborot vositalari reklama beruvchilarga gazetada joy yoki teledasturda soniyalarni emas, birinchi navbatda auditoriyaga kirishni "sotadi". O'quvchilar, tomoshabinlar, tinglovchilar va foydalanuvchilarning reklama xabariga kirishini "tashkil etish" uchun to'lov miqdori reklamaning hajmi va hajmiga emas, asosan kirish taqdim etiladigan auditoriyaning hajmi va xususiyatlariga bog'liq. Reklama beruvchilarga ma'lum auditoriyaga kirishni ta'minlaydigan ommaviy axborot vositalari buni turli yo'llar bilan va turli shakllarda amalga oshiradi. Ommaviy axborot vositalarining turiga, uning auditoriyasining hajmi va xususiyatlariga qarab, reklama beruvchilar ularni eng ko'p qiziqtiradigan maqsadli guruhlarga kirish huquqiga ega. Shu munosabat bilan, ommaviy axborot vositalari reklama beruvchilarga ko'rsatadigan xizmat narxini aniqlash jarayonida OAV harakat qiladigan auditoriyani to'g'ri aniqlash juda muhimdir. Aynan shuning uchun har xil turdagi media reytinglari, o'lchovlari va auditoriya tadqiqotlari katta talabga ega. Ommaviy axborot vositalari o'z auditoriyasini qanchalik yaxshi bilsa, reklama beruvchilarga undan foydalanish imkoniyatini sotish shunchalik foydali bo'ladi.
Auditoriyaga kirish - bu reklama beruvchilarga taqdim etiladigan media xizmati. Ommaviy axborot vositalari xizmatlar bozorida ishlaydi, reklama beruvchilarga maqsadli auditoriyaga kirishni tashkil qilish yoki auditoriya yaratish orqali xizmatlar ko'rsatadi, keyinchalik ular reklama beruvchilarga, korporativ PR mutaxassislariga, brend-meykerlarga, siyosiy strateglarga, siyosatchilarga va boshqalarga "sotiladi".
Bundan tashqari, aksariyat zamonaviy ommaviy axborot vositalarining asosiy daromad manbai tovarlar emas, balki xizmatlar sotishdir. Bozor media-xoldinglari, qoida tariqasida, faqat 15-20% fuqarolarning axborot olish huquqini ta'minlaydigan infratuzilma sifatida ishlaydi. Efirning aynan mana shu qismi (bosma maydon) dasturlar va bosma materiallarga tegishli bo'lib, u yoki bu darajada haqiqiy siyosiy va madaniy jarayonlarga xizmat qiladi. "ijtimoiy eshittirish paketi". Bu to‘plam, bir tomondan, fuqarolarning so‘z erkinligi va axborot olish bo‘yicha konstitutsiyaviy huquqini ro‘yobga chiqarish imkonini bersa, ikkinchi tomondan, ommaviy axborot vositalarining o‘zini tomoshabin va o‘quvchi auditoriyasi bilan ta’minlaydi.
Ommaviy axborot vositalarining ijodiy jamoasi faqat auditoriyani "topadigan" axborot mahsulotini ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Ammo auditoriyaning o'zi allaqachon tovar bo'lib, agar biznes to'g'ri yo'lga qo'yilgan bo'lsa, asosiy daromadni OAV, uning egalari yoki investorlariga olib keladi. Bozor media iqtisodiyoti tuzilmasida reklama va PR vositalari, shuningdek, lobbichilik texnologiyalari uchun ommaviy axborot vositalari sifatida foydalanish nuqtai nazaridan eng samarali bo'lgan eng katta daromadli loyihalar hisoblanadi
Hamma ommaviy axborot vositalari ham kontent bozorida va reklama bozorida bir vaqtda ishlamaydi. Reklama bozorida mavjud bo'lmagan juda katta ommaviy axborot vositalari guruhi mavjud.
Birinchi guruh kitoblar, audio va video kassetalar, kompakt disklar va kompyuter o'yinlaridan iborat bo'lib, ular ko'pincha faqat savdo orqali moliyalashtiriladi. Biroq, so'nggi paytlarda ular reklama vositalari sifatida harakat qila boshladilar. Shunday qilib, videokassetalarda bo'lajak filmlar uchun reklamalar tobora ko'payib bormoqda va kitoblarning bepul sahifalarida bo'lajak nashrlar uchun reklamalar mavjud. Biroq, ushbu turdagi ommaviy axborot vositalarini ishlab chiqarishda bunday reklamaning ulushi juda kam va auditoriyaning unga nisbatan munosabati juda befarq yoki hatto salbiy, shuning uchun media rejalashtirish jarayonida bu ommaviy axborot vositalari ko'proq yordamchi reklama vositalari sifatida qaraladi.
Reklama bozorida ishlamaydigan ikkinchi guruh ommaviy axborot vositalari obuna to‘lovlari, davlat subsidiyalari, homiylik yordamlari yoki shular kombinatsiyasiga asoslangan maxsus moliyalashtirish tizimiga tayanadi. Reklama bozorida jamoat tashkilotlari, siyosiy partiyalar va harakatlarning ko‘plab nashrlari, korporativ nashrlar ishlamaydi. Reklamasiz ommaviy axborot vositalariga misol sifatida Yevropaning bir qancha mamlakatlaridagi ommaviy radio va televidenieni keltirish mumkin. Biroq, reklama bozorida bevosita harakat qilmasdan ham, bu ommaviy axborot vositalari o'z ta'sirini his qiladilar. Reklama beruvchining mablag'larini jalb qilish ushbu ommaviy axborot vositalarining raqobatchilariga yanada zamonaviy uskunalar sotib olish va dastlab tomoshabinlar orasida mashhurlikka qaratilgan dasturlarni ishlab chiqarish imkonini beradi. Buni anglagan holda, reklama bilan bog‘liq bo‘lmagan ommaviy axborot vositalari qo‘shimcha mablag‘ izlashga, imtiyozli efir shartlarini olishga, ma’lumotlardan foydalanishga va hokazolarga majbur bo‘lmoqda.
Shunday qilib, asosiy xulosa shundaki, tovar va xizmatlarning ikki tomonlama bozori media-industriyaning eng muhim xususiyati bo'lib, uni zamonaviy iqtisodiyotning boshqa tarmoqlaridan ajratib turadi.
O
mmaviy bozor ma'lumotlari
|
| |