nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Chiziqli potensiometrik datchikning xarakteristikalari

Chiziqli potensiometrik datchikning xarakteristikalari Potensiometrik datchikning asosiy xarakteristikasi - chiqish kuchlanishi U
chiq
ning
x ni bir tekis o‘ralish bilan ko‘chishiga bog‘liqligi, bu bog‘liqlik faqat bo‘sh
vaqtda chiziqli bo‘ladi, ya’ni datchikning chiqish ulanish siqimlariga ulangan yukga
qarshilik bo‘lmaganda. Real sharoitda bu siqimlar elektr qurilmalariga ulangan bo‘lib,
kirish qarshiligi datchik uchun yuk qarshiligidir.
44
Yuk odatda kuchlanish oqimi deb tushuniladi. "Kuchlanish yo‘q" deganlarida»,
demak, u yuk oqimi nolga teng. Bu holda yukning qarshiligi, albatta, cheksizlikka teng.
Shuning uchun bo‘sh rejimda (ya’ni yuk yo‘qligida) yuk qarshiligi cheksiz katta
bo‘ladi.
3.2.6 - rasm. Potensiometrik o‘zgartkichni tuzilishi (a)1- karkas, 2- simlar o‘rami, 3- shetka (dvijok), (b) uning 𝑅
𝑥
= 𝑓(𝑋)
bog‘liqligi: c) umumiy ko‘rinishi Chiqish kuchlanishi U
chiq
potensiometrni ta’minlovchi kuchlanish U ga
bog‘liqligi yuk qarshiliklari va potensiometr qiymatlarining nisbati bilan aniqlanadi.
Datchikning bo‘sh rejimda chiqish kuchlanishi quyidagi formula bilan aniqlanadi:
𝑈
𝑠ℎ𝑖𝑞
= 𝐼𝑅
𝑥
= 𝑈
𝑐ℎ𝑖𝑞
𝑅
𝑥
𝑅
.
(3.5)
Bu erda R-datchikning umumiy qarshiligi, R
x
- potensiometrning kiritilgan
qismining qarshiligi.
Yuklama koeffitsiyenti
𝛽 =
𝑅
𝑦𝑘
𝑅
agarda
𝑅
𝑦𝑘
≫ 𝑅
u holda
𝛽 =
𝑅
𝑦𝑘
𝑅
≈ ∞.
45
Agar potensiometrning shetkasi (dvijok) ish vaqtida uning butun uzunligi
bo‘ylab harakatlansa, bunday potensiometrni hisoblash ifoda bilan aniqlanadigan
maksimal xatolik uchun amalga oshirilishi kerak:
§ 3.2. Rezistiv datchiklar (potensiometrik, kontaktli va tenzometrik datchiklar)

41
Lamella o‘zgaruvchan o‘tkazuvchan va o‘tkazmaydigan elementlar bilan
tuzilgan bo‘lib, unda tok yig‘uvchi kontaktli siljish sodir bo‘ladi (4.9-rasmga qarang).
Tok yig‘uvchi bir o‘tkazgich elementidan ikkinchisiga o‘tganda unga ulangan
rezistorlarning umumiy qarshiligi bir qarshilikning nominal qiymatiga mos qiymat
bilan o‘zgaradi. Qarshiliklarning o‘zgarishi keng doirada sodir bo‘lishi mumkin.
O’lchash xatoligi kontakt maydonlarining o‘lchami bilan aniqlanadi.
3.2.2 - rasm. Lamelli potensimetrik o‘zgartkich
Potensiometrik datchiklarda kirish miqdori; ya’ni surgich siljishi chiziqli yoki
burchak siljishi bo‘lishi mumkin, chiqish miqdori esa reostat qarshiligi miqdoriga
bog‘liq bo‘ladi (3.2.3 - rasm). Potensiometr surgichi detal bilan bog‘langan bo‘lib uni
siljishi elektr zanjiri qarshiligini o‘zgartiradigan bo‘ladi.
3.2.3 - rasm. Reostatli datchik. (a to‘g‘ri karkasli;
(b halqasimon karkasli; c) tavsifi.
Kompleks erkin iqtisodiy zonalar

|
Kompleks erkin iqtisodiy zonalar
|
bet | 14/52 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #135100 |
Bog'liq “Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollarKompleks erkin iqtisodiy zonalar. Amaliyotda bir funktsiyani bajarishga ixtisoslashgan hudud mavjud emas. Eng ko’p tarqalgan hududlarga savdo, bojxona, sanoat, tadqiqot funktsiyalarini bajaruvchi kompleks hududlar kiradi. Ular turli funktsiyalarni bajaradilar va investorlarning turli xil iqtisodiy faoliyat bilan shug’ullanishlariga imkon beradilar. Shu sababli ularni tashkil etishda ustuvor funktsiyalarni belgilab olish lozim. Aynan shu kabi hududlarda (shahar, tuman, viloyatlarni qamrab oluvchi) yangi ma’muriy-hududiy birlik tashkil etilishi mumkin. Hudud chegaralari va faoliyat yuritish tartibiga qarab erkin iqtisodiy zonalar ikki turga bo’linadi: anklav (yopiq) va integratsion. Anklav EIZda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot eksportga chiqarishga yo’naltirilgan bo’lib, maqsadi erkin almashinadigan valyutada daromad olishga qaratilgan bo’ladi. Integratsion zonalar - milliy va jahon iqtisodiyoti bilan uzviy bog’langan bo’lib, erkin faoliyat yuritish tartibiga ega. Xalqaro mehnat taqsimotiga keng jalb qilingan, bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar uchun xos bo’lgan hudud hisoblanadi.
Jahon amaliyotining ko’rsatishicha, EIZni barpo etishdagi asosiy afzallik xorijiy investorlar uchun yaratiladigan imtiyozlar va ularning katta hududlarni egallamasligi hisoblanadi. (6.1-jadval).
6.1-jadval
Jahon amaliyotida qo’llaniladigan maxsus iqtisodiy zonalarning modellari: hajmi va imtiyozlari tarkibi
|
| |
Section 1194.31 Functional Performance Criteria - Detail

|
Section 1194.31 Functional Performance Criteria - Detail
|
bet | 13/19 | Sana | 21.07.2021 | Hajmi | 40,18 Kb. | | #15432 |
Section 1194.31 Functional Performance Criteria - Detail Voluntary Product Accessibility Template
Criteria
|
Supporting Features
|
Remarks and explanations
|
(a) At least one mode of operation and information retrieval that does not require user vision shall be provided, or support for Assistive Technology used by people who are blind or visually impaired shall be provided.
|
Supported
|
Assistive Technology Support
Windows Internet Explorer 8 provides support for assistive technologies through Microsoft Active Accessibility and UI Automation.
|
(b) At least one mode of operation and information retrieval that does not require visual acuity greater than 20/70 shall be provided in audio and enlarged print output working together or independently, or support for Assistive Technology used by people who are visually impaired shall be provided.
|
Supported
|
Windows Internet Explorer 8 supports the use of assistive technology such as screen reader as described in section 1194.31
Page Zoom
The page zoom feature of Windows Internet Explorer 8 enables users to increase or decrease the page size for easier viewing. Not only can the user change the text size, but any graphics or embedded text in graphics can also be modified. Hard-to-read text or small thumbnail images on web sites can now be enlarged. The page zoom is an adaptive zoom. As the user zooms, Internet Explorer 8 will size the text and images and reflow the page to make it easier to read. The user will not see a horizontal scrollbar for most mainstream scenarios. Page zoom can be easily accessed by keyboard. To zoom in, press CTRL+(+). To zoom out, press CTRL+(-). To restore the zoom to 100%, press CTRL+0. These shortcut keys increase and decrease the zoom value in 25% increments. Zoom level can be increased or decreased in 1% increments via View >> Zoom >> Custom…
|
|
| |
Respecting User Display Settings

|
Respecting User Display Settings
|
bet | 11/19 | Sana | 21.07.2021 | Hajmi | 40,18 Kb. | | #15432 |
Respecting User Display Settings
Windows Internet Explorer 8 not only respects the user’s settings, but also allows the user to override the display settings of web-page authors who have used inaccessible font colors and sizes. Windows Internet Explorer 8 obeys the system font size from the very first setup screen.
Alternative Stylesheets
Users can choose to use custom cascading style sheets that can predefine and override the look and feel of websites, to ensure they are accessible. More information about Alternative Stylesheets is at http://blogs.msdn.com/ie/archive/2008/12/16/the-css-corner-alternate-style-sheets.aspx
(k) Software shall not use flashing or blinking text, objects, or other elements having a flash or blink frequency greater than 2 Hz and lower than 55 Hz.
|
Supported
|
|
|
| |
CHakana operatsiyalar bo‘limi

|
CHakana operatsiyalar bo‘limi
|
bet | 7/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 71,6 Kb. | | #255555 |
Bog'liq 2.mavzu Tijorat bankining tashkiliy-boshqaruv tuzilishi CHakana operatsiyalar bo‘limi:
Bank chakana operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarini mijozlarga tushuntirish va maslahatlar berish;
Bank xizmatlari bo‘yicha mijozlar bilan shartnomalar tuzish;
Jismoniy shaxs-mijozlardan (shu bilan birga shartnomalar bo‘yicha to‘lovlar) pul xisob-kitob hujjatlarini qabul qilish;
Mijozlarga bank orkali amalga oshirilgan operatsiyalarni tasdiklovchi bank xisobvaragidan ko‘chirmalar, kvitansiyalar va boshqa ma’lumot hujjatlarini berish;
Mijozlar bilan standart shakldagi depozit shartnomalarini tuzish jarayonini amalga oshirish;
Mijozlarning nakd pul operatsiyalarini bank axborotlashtirish bazasida kayd etish (tashqi to‘lovlar istisno qilinishi mumkin).
Mijozlarga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha hisobotlarni tuzish, tekshirish, tahlil qilish va o‘z vaqtida taqdim etish.
Hujjatlarni arxivga tayyorlash va o‘z vaqtida shakllantirish.
Kreditlash bo‘limi:
Standart kredit shartnomalarni ishlab chiqishda ishtirok etish;
Kreditlarning yangi turlariga takliflarni yig‘ish;
Bank kredit siyosatining yo‘nalishlarini aniqlash uchun har xil iqtisodiyot tarmoqlarini moliyaviy tahlil kilish;
Kredit berish shartlari bo‘yicha mijozlarga maslahat berish va tushuntirish ishlari olib borish, mijoz bilan kredit maqsadini dastlabki muhokamadan o‘tkazish;
Kredit berish uchun qaror qabul qilish uchun mijoz tomonidan taqdim etilishi lozim bo‘lgan hujjatlarni ro‘yxatini aniqlash;
Mijozdan kredit olish uchun ariza qabul qilish;
Mijozning kreditga layoqatligini va kredit olishning iqtisodiy asoslanganligini tahlil qilish;
Kredit ko‘mitasiga kredit berish uchun takliflar tayyorlash;
Kredit shartnomasini tayyorlash;
Mijoz bilan kredit shartnomasining shartlarini muhokama qilish;
Mijozdan garov (kafolat) majburiyatlarini qabul qilish;
Bek-ofis uchun kreditning barcha moliyaviy shartlarini o‘z ichiga olgan kredit anketasini tayyorlash;
Imzolarni tekshirish;
Mijoz tomonidan taqdim etilgan balans va boshqa hisobotlar asosida, uning moliyaviy holati bo‘yicha monitoring olib borish.
YAngi berilgan kreditlar monitoringini va amaldagi kreditlarning doimiy tekshiruvini olib borish (maqsadli ishlatilishi, o‘z vaqtida so‘ndirilishi);
Mijozning hisobvarag‘ida so‘ndirish uchun mablag‘ etarli bo‘lmagan hollarda, mijozga kredit vayoki foizlarni so‘ndirish to‘g‘risida eslatib turish;
Mijozlardan qarzni uzish uchun mablag‘larning kelib tushmaslik sabablarini aniqlash;
Kredit shartlari o‘zgargan holda (ya’ni, muddatini uzaytirish, qarz uzish jadvalining o‘zgarishi va boshqalar) Bek-ofisga farmoyishlar tayyorlash;
Kredit qo‘mitasi qarorlari va kredit anketasi asosida qo‘shimcha shartnomalarni tayyorlash;
Kreditni "foiz o‘stirmaslik" maqomiga o‘tkazish to‘g‘risida qarorlar tayyorlash;
Bek-ofis xodimlariga kreditni kaytarish masalalari bo‘yicha malakaviy yordam ko‘rsatish.
|
| |
Voice Recognition and Control

|
Voice Recognition and Control
|
bet | 17/19 | Sana | 21.07.2021 | Hajmi | 40,18 Kb. | | #15432 |
Voice Recognition and Control
Windows Internet Explorer 8 supports the use of assistive technology such as voice recognition and alternative input devices for people who have reduced motor skills/coordination, with the exceptions listed in the Remarks section.
Keyboard Accessibility
Windows Internet Explorer 8 provides keyboard accessibility through keyboard shortcuts, access keys and tab order to all significant features so use of a mouse is not required.
Documentation on Keyboard Shortcut keys is found at http://windowshelp.microsoft.com/Windows/en-US/Help/fe192a3f-1401-4233-919e-cae97eca4c0c1033.mspx and as a topic in Help installed with the product.
OS Keyboard Accessibility
Windows Internet Explorer 8 supports operating system keyboard assistance features to complement keyboard accessibility to facilitate the use of alternative input devices and to assist users who do not have the need for assistive technology but have reduced motor skills/coordination. These features include StickyKeys, FilterKeys, Mouse Keys, SerialKeys and ToggleKeys which are provided by the Windows operating system itself, as well as all applications that are installed on the Windows operating system. The recommended Operating System for Internet Explorer 8 is Windows XP and the newer. For more information on these features, refer to section 1194.21(a)
|
|
| |
Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar - bet 14

Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar
7a890867d19974f5e9900200f1ad9c76
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar
|
VII-bob. Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini ko‘rib

110. Texnikumga kelib tushgan takroriy murojaatlar, shu jumladan
texnikum xodimlari va o‘quvchilarining hatti-harakatlari yuzasidan kelib tushgan
murojaatlarning barchasi shu kunning o‘zida Ichki nazorat va arxiv bo‘limi
tomonidan tarkibiy bo‘linmalariga taqsimlanib, rahbariyat rezolyusiyasi
olingandan so‘ng ijrochilarga tarqatiladi.
111. Murojaatlarda texnikum tarkibiy bo‘linmalaridan hamda ularning
xodimlari xatti-harakatlaridan shikoyat qilingan bo‘lsa, ushbu murojaatlar ko‘rib
chiqish uchun ushbu tarkibiy bo‘linma va xodimlariga yuborilishiga yo‘l
qo‘yilmaydi.
112. Jismoniy shaxsning familiyasi (ismi, otasining ismi), uning yashash
joyi to‘g‘risidagi ma’lumotlar yoki yuridik shaxsning to‘liq nomi, uning joylashgan
joyi (pochta manzili) to‘g‘risidagi ma’lumotlar ko‘rsatilmagan yoxud ular haqida
yolg‘on ma’lumotlar ko‘rsatilgan, shuningdek imzo (elektron raqamli imzo) bilan
tasdiqlanmagan murojaatlar anonim deb hisoblanadi va ko‘rib chiqilmaydi.
Murojaatni ko‘rib chiqish uchun mas’ul bo‘lgan xodim ikki kunlik muddatda
murojaatni anonim deb topish to‘g‘risida xulosa tuzadi. Xulosada murojaatni
anonim deb topish asoslari to‘liq ko‘rsatilishi shart.
113. Ijrosi to‘liq bajarilmagan murojaatlar ularning ijrosi uzil-kesil ijro
etilgunga qadar qo‘shimcha nazoratga olinadi va murojaatda keltirgan barcha
masalalar ko‘rib chiqilgandan so‘ng nazoratdan yechiladi.
Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar - bet 3

|
Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalarBog'liq 7a890867d19974f5e9900200f1ad9c76
“T A S D I Q L A Y M A N”
Qashqadaryo viloyati yuridik
texnikumi direktori
________
___________
(imzo yoki QR Code)
(F.I.O.)
20__-yil “____”
__________
23. Hujjat kelishuv asosida lavozimlari teng bir necha shaxslar tomonidan
imzolanganda, ularning imzolari bir qatorda joylashtiriladi:
Qashqadaryo viloyat adliya boshqarmasi
boshlig‘i
________ __________
(imzo) (F.I.O.)
20__-yil “____”
__________
Qoraqalpog‘iston Respublikasi adliya vaziri –
yuridik texnikum direktori
________ __________
(imzo) (F.I.O.)
20__-yil “____”
__________
Boshqa tashkilotlar bilan birgalikda tuzilgan hujjatlar ular soniga qarab
imzolanadi.
Bunday hujjatlar blankda rasmiylashtirilmaydi.
24. Texnikum Kengashi va tezkor yig‘ilishlar o‘tkazilganda bayonnoma
tuziladi.
Bayonnomada kun tartibi, ishtirok etgan tashkilot va xodimlar (lavozimlari),
so‘zga chiqqan va fikr bildirganlar to‘g‘risida ma’lumotlar ko‘rsatiladi.
Bayonnomada muhokamaga kiritilgan masalaning qisqa mazmuni yoritiladi
va qabul qilingan qaror ko‘rsatiladi. So‘zga chiqqanlar nutqining mazmuni
bayonnomaga to‘liq kiritilmay nutq matni bayonnomaga ilova qilinishi mumkin.
Bayonnoma raislik qiluvchi va kotib tomonidan imzolanadi.
25. Hujjatlar tashkilotlarga, ularning tarkibiy tarmoqlariga, mansabdor
shaxslarga, zarur bo‘lganda jismoniy shaxslarga jo‘natiladi.
Hujjat jo‘natilgan mansabdor shaxslar va jismoniy shaxslarning ismi va
otasining ismini bosh harflari familiyadan oldin ko‘rsatiladi.
26. Hujjat jo‘natilayotgan tashkilot yoki ularning tarkibiy bo‘linmalari
nomlari bosh kelishikda, hujjat matnining yuqori o‘ng tomonida yoziladi.
Masalan:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar
|
Dasturlash II yakuniy nazorat javoblari. Savollar

|
Dasturlash II yakuniy nazorat javoblari. Savollar
|
bet | 1/2 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 42,78 Kb. | | #148477 |
Bog'liq Dasturlash ii yakuniy nazorat javoblari
Dasturlash ii yakuniy nazorat javoblari.
Savollar
1. Inkapsulyatsiya nima? Misoll bilan tushuntiring.
2. Merosxo‘rlik nima? Misoll bilan tushuntiring.
3. Polimorfizm nima? Misoll bilan tushuntiring.
4. Operatorlarni qayta yuklash nima uchun zarur. Misollar bilan tushuntiring.
5. Noma’lum tiplar va noma’lum nomlar fazosi. Unga misol keltiring.
6. Ma'lumot turlarini qanday qilib o’zgartish mumkin. Turdan turga o’tkazish operatorlari. Misollar orqali tushuntiring.
7. Konteynerlar nima? Konteynerlarni misollar orqali tushuntiring.
8. Navbat nima? Navbatni misollar orqali tushuntiring.
9. Dek nima? Dekni misollar orqali tushuntiring.
10. vector sinfi ta’riflang. Vector sinfiga misollar keltiring.
11. Deque sinfi ta’riflang. Deque sinfiga misollar keltiring.
12. List sinfi ta’riflang. List sinfiga misollar keltiring.
13. forward_list sinfi ta’riflang. forward_list sinfiga misollar keltiring.
14. set sinfi ta’riflang. set sinfiga misollar keltiring.
15. multiset sinfini ta’riflang. multiset sinfiga misollar keltiring.
16. map sinfini ta’riflang. map sinfiga misollar keltiring.
17. Multimap sinfini ta’riflang. multimap sinfiga misollar keltiring.
18. Stack konteynerini ta’riflang. Stack konteyneriga misollar keltiring.
19. Navbat konteynerini ta’riflang. Navbat konteyneriga misollar keltiring.
20. Iterator nima? Iteratorni misollar orqali tushuntiring.
21. Malloc nima? Mallocni misollar orqali tushuntiring.
22. Calloc nima? Callocni misollar orqali tushuntiring.
23. Vallaray sonli sinf va funksiyalari. Misollar orqali tushuntiring.
24. slice imkoniyatlarini misollar orqali tushuntiring.
25. gslice imkoniyatlarini misollar orqali tushuntiring.
26. Selection sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
27. Bubble sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
28. Shaker sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
29. Insection sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
30. Quick sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
31. Merge sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
32. Comb sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
33. Tree sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
34. Gnome sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
35. Heap sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
36. Shell sort saralash algoritmini ta’riflang va misollar keltiring.
37. Visual Studio dasturi va uning imkoniyatlari.
38. Visual Studioda komponenta tushunchasi va ularni tushuntiring.
39. Visual Studioning grafik imkoniyatlarini ochib bering.
40. OLE va MFC tushunchasi va uning imkoniyatlarini sanab o’ting.
41. Foydalanuvchi interfeysini loyihalashda nimalarga e’tibor qaratish lozim?
|
| |
VI-bob. Hujjatlarni ijro etilishi ustidan nazorat

biriktirilmagan hujjatlar nazoratdan olinmaydi hamda ijrosi ta’minlanmagan
hisoblanadi.
103. Hujjatning ijrosi uchun belgilangan ijrochilar hujjat toʻliq ijro
etilmagunga qadar mas’ul javobgar hisoblanadi.
104. Tarkibiy boʻlinmalar tomonidan ijro etilgan hujjat va uning nazoratdan
olinganligini tasdiqlovchi hujjatlar tegishli ravishda Ichki nazorat va arxiv
bo’limining mas’ul xodimlari soʻroviga asosan nazorat tartibida koʻrib chiqish
uchun ularga taqdim etilishi mumkin.
105. Tarkibiy boʻlinmalar tomonidan elektron dasturga hujjatlarni ijro
etilganligi boʻyicha kiritilgan har bir belgining toʻgʻriligi va haqqoniyligi
yuzasidan mas’uliyat boʻlinma rahbarlari va ijrochi xodimlar zimmasiga
yuklatiladi.
IV-bob. Hujjatlarni ijroga qaratish va raqam berish

hujjatga tikilgan holda ijrochi tarkibiy boʻlinmaning hujjatlar yigʻmajildida
saqlanadi
89. Texnikumdan tashabbus bilan yuborilayotgan hujjatlarga elektron dastur
oqali chiqish raqam olinadi. Ichki nazorat va arxiv bo’limida maxsus chiqish
raqami berilib, alohida elektron kitobda qayd etiladi. Bunda raqam hujjatda
quyidagi tartibda belgilanadi: birinchi navbatda direktor indeksi, hujjatni
tayyorlagan bo‘lim indeksi, keyin chiquvchi hujjatlar uchun dasturda belgilangan
jurnal indeksi, keyin tartib bo‘yicha chiqish raqami qo‘yiladi. Masalan, hujjat
Kadrlar bo‘limi tomonidan tayyorlanib, tartib bo‘yicha chiqish raqami 23 bo‘lsa,
bunda mahsus chiqish raqami quyidagicha belgilanadi: 1-01/6-7/23 qo‘yiladi.
Maxsus raqam berilgan hujjatning elektron nusxasi dasturda saqlanadi.
Bunda chiqish raqami berilgan hujjatning elektron nusxasi dasturda
saqlanishi, maxsus raqamlangan rangli blankning esa maxsus raqamlari elektron
dasturga kiritilishi lozim.
O‘zbekiston Respublikasi - Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi...

tariqasida elektron dasturdagi jurnal raqami) va hujjatni ro‘yxatga olish yagona
tartib raqamidan iborat bo‘ladi.
Javob xatlarida javobi jo‘natilayotgan hujjatning raqami va sanasi
ko‘rsatilishi lozim.
34. Hujjatlarga ilovalar quyidagicha rasmiylashtiriladi:
a) agar hujjat matnda ko‘rsatilgan ilovaga ega bo‘lsa:
Ilova: “ ” varaqda;
b) agar ilova matnda eslatilmagan bo‘lsa, ilovalar nomi sanab ko‘rsatiladi,
masalan:
Ilova: Nizom loyihasiga takliflar “ ” varaqda;
agar yozishma bir nechta manzilga jo‘natilayotgan bo‘lib, ulardan biriga
ilova yuborilsa, bu holda ilovaning qaysi manzilga yuborilishi ko‘rsatiladi.
Agar ilovalar risolalangan bo‘lsa, varaqlar soni ko‘rsatilmaydi.
35. Agar hujjatga qimmatbaho qog‘oz yoki shaxsiy hujjatlarning asli
(pasport, diplom va boshqalar) ilova qilinsa, ularning alohida belgilari, raqamlari
va kimga tegishliligi ko‘rsatiladi.
36. Bitta yo‘llanma xat bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lmagan hujjatlarni yuborish
va kirim qilish ta’qiqlanadi.
37. Pul mablag‘lari va moddiy boyliklarning sarflanishi bilan bog‘liq va shu
kabi hujjatlardagi vakolatli mansabdor shaxsning imzosi gerbli muhr bilan
tasdiqlanadi.
38. Hujjatning ijrosini ta’minlagan xodim ismining bosh harfi va familiyasi,
uning xizmatdagi telefon raqami va rasmiy elektron pochta manzili chiqarilayotgan
hujjatning soʻnggi varagʻi pastki chap burchagiga, joy boʻlmagan taqdirda esa
soʻngi varaqning orqa tomoni pastki chap burchagiga yozib qoʻyilishi shart.
V-bob. Direktor buyruqlari, dasturlari, turli rejalari, Kengash qarorlari va

Kengash qarorlari Kengash kotibi tomonidan ro‘yxatga olinadi hamda ularga
taalluqli bo‘lgan barcha hujjatlarning asl nusxalari
bilan birgalikda Kengashi
kotibida saqlanadi.
Texnikumning buyruqlari, dasturlari, turli rejalari,
Kengash qarorlari va
boshqa shu kabi hujjatlari, qabul qilingan kunning oʻzida ularni tayyorlagan mas’ul
tarkibiy boʻlinmalar tomonidan tegishli ravishda Ichki nazorat va arxiv bo’limiga
ijrochilarga yetkazilishi va ijrosini nazorat qilinishi uchun taqdim etilishi shart.
Bo‘limga 
tegishli - Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti

53
§ 4. AVTOMATIKANING GENERATOR DATCHIKLARI
Elektr bo‘lmagan kattaliklarni EYUK, kuchlanish yoki elektr faol miqdorga
aylantirish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, generator datchiklari quyidagilarga bo‘linadi:
•
Fotoelektrik;
•
Termoelektrik;
•
Pyezoelektr
ik;
•
Induksionn;
•
Galvanik;
•
Xoll datchiki.
Eng ko‘p ishlatiladigan datchiklar qatoriga: induksion, termoelektrik va
Pyezoelektr
ik o‘zgartirgichlar kiradi. Ularning tahlil etib chiqamiz.
§ 4.1. Induksion, fotoelektrik va p’ezoelektrik datchiklari
Reostatli datchiklarni tavsifi deb

43
tayyorlangan simlar ko‘p ishlatiladi. Surgichning katta presslash kuchlari bilan
diametri 0,1-0,3 mm bo‘lgan sim, kichik presslash kuchlari bilan-qotishmalardan
tayyorlangan sim ishlatiladi, ularga platina, kumush, iridiy, rubidiy, osmiy va
boshqalar kiradi. Bunday aniq datchiklarning sim diametri d 0.03-0.01 mm oralig‘ida
tanlanadi.
Sim ba’zi tortilgan holda karkas ustida o‘raladi. Shu bilan birga, birinchidan,
harorat pasayganda sim va karkas materiallarining chiziqli kengayishining turli harorat
koyeffitsiyentlari tufayli sim tarqalmasligi zarur; ikkinchidan, karkas qizganda sim
cho‘zilishi elastik chegaraga bormasligi kerak. Karkasning qalinligi Ad dan kam olish
tavsiya qilinmaydi, karkas burchaklarida radius 2d dan kam bo‘lmasligi zarur.
G’altakni yagona qatlami bilan qoplangan va uni o’ramlarini mustahkamlash hamda
himoya qilish uchun ramka ustida sim o‘ralgandan so‘ng, butun yuzasi yupqa tekis etib
bekislotali lak bilan qoplanadi.
O’rama (harakat yo‘li) kontakt yuzasini jilvirlash qumtuproq yoki jilvir qog‘oz,
olmos changli silliqlovchi g‘ildirak va emal izolyatsiyalovchi simlar bilan burilishlar
bo‘ylab-namat aylanasi bilan bajariladi. Yo‘lning kengligi odatda: (2-3)d iborat
bo‘ladi.
3.2.5-rasm
da (a) burchakli almashtirishlarni o‘lchash uchun potensiometrik
datchikning konstruksiyasi keltirilgan. Shuningdek chiziqli olish sensori sifatida, u 1
karkasdan iborat, 2 o‘rash bilan, 3 surgich siljiydi. Harakatlanuvchi surgichdan
signalni olib tashlash uchun qo‘shimcha cho‘tka 4 ishlatiladi, tok yig‘uvchi halqa 5
bo‘ylab suriladi. Burchak ko‘chish datchigining chiqish kuchlanishi surgich o‘qiga
ulangan birlamchi o‘lchagichning harakatlanayotgan qismining aylanish burchagiga
proporsionaldir.
Ba’zi avtomatik qurilmalarda reoxord deb ataluvchi potensiometrik datchik
sifatida ishlatiladi (3.2.5 – rasm, b). Bu cho‘zilgan sim bo‘lib unda polzunok sirpanadi.
Reoxordning qarshiligi rostlagich harakatiga proporsionaldir. Ko‘pincha reoxord
potensiometrik kuchaytirgichda ishlatilmaydi, balki ko‘prik kuchaytirgichning
elkasiga kiritiladi. Bu holda surgichning harakati qarshilikning o‘zgarishiga aylanadi.
Rele kontaktlarining ekspluatatsion kattaliklari

64
Ruxsat etilgan chegaraviy quvvat
– R
p.e.
Bu ko‘rsatkich kontaktlar ajralish
jarayonida turg‘un - yoyni (dugani) hosil qilmaydigan zanjirning quvvati bilan
aniqlanadi.
Kontaktlarning ish rejimini engillashtirish maqsadida kontaktlarga yoki
Chulg‘amga shunt sifatida qo‘shimcha elementlar ulash maqsadga muvofiqdir.
Chulg‘amning induktivligi hisobiga yig‘ilgan magnit energiyasi kontaktlararo
masofada sarflanmasdan, rezistor va kondensator yoki сhulg‘amning o‘zida sarflanadi.
Rezistor qarshiligi cho‘lg‘amning aktiv qarshiligidan 5-10 barobar katta bo‘lishi kerak.
Kondensatorning sig‘imi esa S = 0,5 - 2,0 mkf.
§ 5.2. Avtomatika relelari va ularning klassifikatsiyasi
Ish prinsipi bo‘yicha elektr relelari o‘z navbatida quyidagi turlarga bo‘linadi:
Elektromagnit
relelarida chulg‘amdan o‘tayotgan tok ta’sirida magnit maydon
hosil bo‘lib yakorning va kontaktlarning holati o‘zgartiriladi.
Magnitoelektrik
relelarda chulg‘am ramka ko‘rinishida bajarilib, o‘zgarmas
magnit maydonida joylashtirilgan. Chulg‘amdan tok o‘tayotganda ramka prujinaning
kuchini engib harakatga keladi va kontaktlarning holatini o‘zgartiradi.
Elektrodinamik
rele ish prinsipi bo‘yicha magnitoelektrik relega o‘xshash lekin
undagi magnit maydoni maxsus uyg‘otish chulg‘ami bilan hosil etiladi.
Induksion
relening ish prinsipi relening chulg‘ami hosil qiladigan o‘zgaruvchan
magnit oqimi va harakatlanuvchan diskda hosil bo‘ladigan tok o‘zaro ta’siriga
asoslangan.
Ferromagnit
relelar magnit kattaliklari (magnit oqimi, magnit maydoni
kuchlanganligi) yoki ferrodinamik materiallarining magnit tavsifnomalari o‘zgarishi
ta’sirida ishlaydi.
Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida ish yuritish va hujjatlar bilan ishlash to‘g‘risidagi yo‘riqnoma i-bob. Umumiy qoidalar - bet 16

Qashqadaryo viloyati yuridik texnikumida
ish yuritish va hujjatlar
ijrosini nazorat qilish
to‘g‘risida Yo‘riqnomaga
6-ilova
Tarkibiy bo‘linmaning nomi hujjatlar
yig‘majildlari nomenklaturasi
_______-son
________________
(tuzilgan joyi)
yil uchun
Yig‘ma
jild
indeksi
Yig‘majild sarlavhasi
Yig‘ma jild (jild,
qismlar soni)
Yig‘majildlarni saqlash
muddati va
moddalarning ro‘yxat
bo‘yicha tartib raqami
Eslatma
1
2
3
4
5
Tarkibiy bo‘linmaning nomi
Tarkibiy bo‘linma rahbari
lavozimining nomi yoyilmasi
___________
(imzo)
imzoning
yoyilmasi
_____yilda tarkibiy bo‘linmada yuritilgan hujjatlar yig‘majildlari
turlari va soni to‘g‘risidagi yakuniy yozuv
Saqlash muddatlari bo‘yicha
Jami
Shu jumladan boshqa joyga
o‘tuvchi
Doimiy
Vaqtincha (10 yildan ortiq) saqlash muddati
bo‘yicha
Vaqtincha (10 yilgacha) saqlash muddati
bo‘yicha
Jami
Hujjatlar uchun mas’ulning lavozimi nomi
______
(imzo)
________
(sana)
Idoraviy arxiv mudiri
(arxiv uchun mas’ul shaxs)
vizasi
MA’QULLANGAN
EK bayoni
_____son
Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti - bet 164

259
Qisman avtomatlashtirish
– bu ma’lum texnologik jarayonlar o‘zining
murakkabligi yoki tezkorligiga ko‘ra inson uchun amalga oshirib bo‘lmaydigan
hollarda amalga oshiriladigan alohida ishlab chiqarish amallarini avtomatik bajarish.
Kibernetika
–
boshqarish jarayonlari, axborotlarni mashinalarga, tirik
organizmlarga va ularning birikmalariga uzatilish qonuniyatlari haqidagi fan.
Zamonaviy
kibernetika
qator
mustaqil
ilmiy
yo‘nalishlarni birlashtiradi.
Kibernetikaning asosiy bo‘limlari sifatida quyidagilarni ko‘rsatish mumkin: axborotlar
nazariyasi, avtomatik boshqaruv nazariyasi va boshqarish tizimlari nazariyasi.
Kodlash
– bu shovqinlar bo‘lganida yoki uzatish
tizimi raqamli hisoblash
qurilmalaridan tashkil topganda kanal bo‘yicha turli tarkibdagi axborotlarni
uzatishning asosiy usuli.
Kontroller -
datchiklardan olingan axborotlardan foydalangan holda va uni ijro
mexanizmiga uzatish orqali ma`lum algoritmga ega bo`lgan
fizik jarayonlarni
boshqaruvchi qurilma (ingliz tilida “control” - boshqaruv, z rus tilida “kontrol” –
hisobga olish, tekshirish, nazorat).
Mantiqiy qurilmalar.
Logik qurilmalar qurilmaning chiqish qurilmalari (relelar,
tranzistor klavishlari va h.k.) orqali o‘zgartkichlarga beriluvchi foydalanuvchi
tomonidan o‘rnatilgan parametrlarga mos ravishda boshqarish
signallarini hosil
qiladi.). Materialda qaysi o‘lchash-o‘lchagichlarda foydalanuvchi tomonidan mantiqiy
qurilmalarning qanday ish rejimini o‘rnatish mumkinligi tushuntiriladi.
Mantiqiy o`zgaruvchi
- faqat ikkita 0 va 1 qiymatlarini qabul qiluvchi kattalik.
Mantiqiy funksiya -
argumentlari faqat 0 va 1 qiymatlarni qabul qiluvchi
funksiya.
Mantiq algebrasi
- 0 va 1 qiymatlarini qabul qilib, o`zgaruvchan kattaliklar
o`rtasidagi bog`liqlikni o`rganadigan analiz va sintez matematik apparati.
Magnitoelektrik kuch mexanizmi
- mexanizm
galtagidan utayotgan tok
qiymatiga karab aks ta`sir kuchini ishlab chiqaradigan moslama.
Matematik model
- ma`lum bir jarayonni mazmunan to`g`ri ifodalaydigan
matematik tenglama yoki tenglamalar tizimi .
Majmuaviy avtomatlashtirish
– hudud, tsex, zavod,
elektr stansiyasi va shu
kabilarni, xuddi yagona o‘zaro bog‘liq majmua sifatida qarab, barcha asosiy ishlab
chiqarish amallarini avtomatik tarzda amalga oshirish.
Membranali IQ
- pnevmatik IQlarda rostlash ta`sir
signalini qabul kiluvchi
sezgir elementi membrana bo`lgan IK.
transformator datchiklari - Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti

49
faqat o‘zgaruvchan tokda ishlash qobiliyati (o‘zgarmas kuchlanish ta’minoti
faqat induktiv datchiklarga mos).
§ 3.2.5. Sig‘im datchiklari
Bu xil datchiklarda plastinkalar orasidagi masofani o’zgarishi kondensator
sig‘imini o‘zgarishiga olib keladi, ya’ni kondensatorning bitta plastinkasi
harakatlanuvchan bo‘ladi (3.5.1 - rasm).
Kirish miqdori R (siljish) ni o‘zgarishi natijasida plastinkalar orasidagi masofa
o‘zgarib, kondensator sig‘imi S o‘zgaradi.
3.5.1 - rasm. Sig‘im datchigi a) va b) undagi havo oralig‘ini o‘zgarishi
s)
Sig‘imli burchakli ko‘chish datchigi
Mahsulot 5 rolik 4 va 6 orasidan o‘tayotganda rolik 4 bilan tutash tirsak 3
harakatlanuvchi o‘zak 2 ni siljitadi. Natijada magnit o‘tkazgich 1 hamda
harakatlanuvchi o‘zak 2 oraligidagi masofa d o‘zgarib g‘altak induktiv qarshiligi X ni
o‘zgarishiga sabab bo‘ladi, ya’ni
𝑋 =
2𝑓𝐿(𝐿−𝑆𝑊)
2𝑑
(3.9)
Texnik ijodkorlik va dizayn fanida texnologik xarita tuzishni о’rgatish uslubiyoti

Texnik ijodkorlik va dizayn fanida texnologik xarita tuzishni о’rgatish uslubiyoti
Download
329,68 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
04.06.2024
Hajmi
329,68 Kb.
#260004
Download
329,68 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnik ijodkorlik va dizayn fanida texnologik xarita tuzishni о’rgatish uslubiyoti
Download
329,68 Kb.
Matnni ko'rish
obyekt
larning ish 
rejimlarini o‘zgartirish va yangi 
obyekt

255
7.
Axborotni dispetcher punktida ko‘rsatish qurilmalari guruhlar bo‘yicha
tushuntirib bering.
8.
Dispetcher punktlari va ularda shitlar qanday turga bo‘linadi?
9.
Avtomatlashtirish
tizimlarida
qo’llanuvchi
kontrollerlarning
xususiyatlari tushuntirib bering.
10.
Axborot tizimini qurish asoslari avtomatlashtirilgan jarayonlarni
boshqarish tizimining ta’minlash uchun tamoyillarini yoritib bering.
Atamalar va iboralar termasi
Avtomatlashtirish
– boshqarish va nazorat qilishning
funksiyalari avtomatika
usullari va vositalari bilan amalga oshiriladigan jarayon. Avtomatlashtirish darajasiga
ko‘ra ishlab chiqarish qisman, majmuaviy va to‘la avtomatlashtirilgan
turlarga
farqlanadi.
Avtomatik nazorat
– boshqarish ta’sirlarining zarurligin aniqlash maqsadida
ob’ektning nazorat qilinadigan parametrlarining ma’lumotlarini avtomatik tarzda olish
va ularga ishlov berish.
Avtomatik himoya
– nazorat qilinadigan parametrlarning qiymatlari ruxsat etilgan
chegaradan og‘ishi
yuzaga kelganda, jarayonni to‘xtatuvchi usullar va vositalar
to‘plami.
Avtomatik rostlash
– o‘rnatilgan dasturga mos ravishda boshqariladigan
jarayonning talab etilgan darajada borishini belgilab beruvchi parametrlarning berilgan
qiymatlarini avtomatik ta’minlash. Avtomatik rostlashni
avtomatik boshqaruvning
tarkibiy qismi sifatida qarash mumkin. Rostlash ob’ekti va avtomatik rostlagich
birgalikda avtomatik rostlash tizimi (ART) deb ataladi. Avtomatik rostlash tizimlarida
to‘g‘ri va teskari aloqalar farqlanadi.
Avtomatik rostlagichlar
- bu rostlanayotgan ko`rsatkichni belgilangan yoki
ma`lum dastur bo`yicha ushlab turishga mo`ljallangan moslama.
Adaptiv tizimlar
deb boshqarish ob’ektining tashqi ta’sirlari yoki parametrlari
noaniq yoki o‘zgaruvchan bo‘lgan sharoitlarda avtomatik o‘z-o‘zini sozlash yo‘li bilan
boshqarish vazifalarini hal qiladigan tizimlarga aytiladi.
Avtomatik boshqaruv qurilmasi
– bu boshqarish ob’ektiga boshqarish algoritmiga
mos keluvchi ta’sirlarni beruvchi qurilma.
Avtomatik qator (chiziq)
– detallar yoki bir turdagi
detallar guruhiga ishlov
berishning to‘la davrini ta’minlab beruvchi markaziy EHM lardan tashkil topgan
birlashgan ABT hamda yordamchi jihozlar va vositalar bilan bog‘liq bo‘lgan
texnologik
amallarni
bajarish
ketma-ketligi
bo‘yicha
joylashtirilgan
avtomatlashtirilgan ishchi mashinalar majmuasi.
induktiv qarshilik 
X - Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti

52
3.6.2 - rasmda ko‘rsatilgan sxemada AT ning sinus va kosinus o‘ramlari bir xil
qarshilik
𝑍
𝑛.𝑠𝑖𝑛
= 𝑍
𝑛.𝑐𝑜𝑠
kiritilgan, bu esa o‘z navbatida AT xususiyatlarini yaxshilash
uchun xatolarni kamaytirish binobarin, o‘z navbatida chiqish o‘rash magnit oqimi
(simmetriya) ko‘ndalang tashkil etuvchilarini yaxshi natija berishi uchun
kompensatsiyalanadi.
Yuqori
aniqlikdagi
qurilmalar
bo‘lgan aylanuvchi transformatorlar
transformator selsinlari o‘rniga avtomatlashtirish tizimlarida ishlatilishi mumkin.
Xatolikning kattaligiga qarab AT to‘rtta aniqlik sinfiga bo‘linadi. AT, selsin kabi,
avtomatlashtirishning inersiz elementlaridir.
Using & Extending the Application Compatibility Technologies

|
Using & Extending the Application Compatibility Technologies
|
bet | 13/20 | Sana | 30.03.2021 | Hajmi | 261,5 Kb. | | #13773 |
Using & Extending the Application Compatibility Technologies
As discussed above, the application compatibility technologies built into Windows XP depend on database files that contain matching information, fixes, and Help content. While approximately 1,000 of the most popular applications are covered with these files, there are many that necessarily are not included, such as custom-built or niche applications. For cases like these, Microsoft provides additional services and tools that can help.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Texnik ijodkorlik va dizayn fanida texnologik xarita tuzishni о’rgatish uslubiyoti

|
Texnik ijodkorlik va dizayn fanida texnologik xarita tuzishni о’rgatish uslubiyotiBog'liq texnik-ijodkorlik-va-dizayn-fanida-texnologik-xarita-tuzishni-o-rgatish-uslubiyotiFoydalanilgan adabiyotlar
[1] S.Sh.Sharipov, N.A.Muslimov “Texnik ijodkorlik va dizayn” T-2011
[2] A.S.Iskandarov.”Materiallarni kesib ishlash. Kesuvchi asboblar va stanoklar”
T-2004
[3] A.N.Abdullayev. “Texnik oliy ta’lim muassasalarida o‘qitishning pedagogik
texnologiyalari sohasidagi innovatsiyalar” “Zamonaviy tadqiqotlar, innovatsiyalar,
texnika va texnologiyalarning dolzarb muammolari va rivojlanish tendensiyalari”
mavzusidagi Respublika miqyosidagi ilmiy-texnik anjuman 2022 yil 8-9 aprel.Jizzax
politexnika instituti
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
May 2023 / Volume 4 Issue 5
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
870
|
| |
Jamoa qanday tashkil qilinadi? - Personalni boshqarish oraliq nazorat savollar: " Persanalni boshqarish" fanining...

raхbarlik qili shva bir –biriga bo`ysunishi ,shuningdеk jamоa оldidagi javоbgarligi asоsida muayyan
faоliyatni оlib bоardilar.Jamоa va uning shaqllantirish pеdagоgik faоliyatni maqsadi
хisоblanadi.Ayni ko`rsatish uni shaqllantirish vоsitasi bo`lib ,uning yordamida jamоaning barcha
yoki хar bir azоsini tarbiyalash yaхshi samara bеradi. Jamоaning еtakchi tarbiyaviy vazifasi shaхsni
хar tоmоnlama tarbiyalash unda ijоbiy sifatlarni хоsil qilish mustaхkam хayotiy yo`nalishni qarоr
tоptirishdan ibоratdir.Umumiy o`rta talim хamda Yangi turdagi talim muassalarida jamоani
shaqllantirish masuliyatli vazifa sanaladi.
Jamoa xususiyatini aniqlashda kishilar guruhining ya- gona ijtimoiy tizimini o‘rnata olishdagi usuli,
ya’ni jamoani tashkil qilish usuli ham muhim hisoblandi. Birgalikdagi faoliyat umumjamiyat ishi
uchun mas’uliyat hissini uyg‘ota borib, jamoa a’zolarini bir-biriga yaqinlashtiradi, a’zolarda jamoaga
mansublik hissining paydo bo‘lishiga ko‘maklashadi, jamoa bilan munosa- batda bo‘lish ehtiyojini
oshiradi. Jamoa a’zolari orasida o‘zaro hissiy birlik (bir-birini yoqtirish hissi) yuzaga keladi. Ushbu
munosabat, ko‘pincha, o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladi. Jamoa a’zolari o‘rtasidagi ruhiy birlik mazmuni
ular orasida hosil bo‘lgan ishchanlik faoliyatining xarakteriga bevosita bog‘liqdir. Jamoaning rasmiy
(ishchanlik) va norasmiy (hissiy) tuzilishini bir-biridan farqlash lozim.
Jamoaning rasmiy tuzilishi deganda jamoa faoliyatining turli ko‘rinishlarini amalga oshirish uchun
zarur bo‘ladigan tashkiliy jihatlari ko‘zda tutiladi. Mazkur jihat bir tomondan jamoa a’zolari
o‘rtasida yuzaga kelgan ishchanlik munosabati mazmunini ifoda etsa, ikkinchi tomondan, rahbarlik
vazifasini bajaruvchi shaxslar tomonidan jamoa a’zolarining xatti-harakatlari va inti- lishlarini
muvofiqlashtirish yo‘lida tashkil etilayotgan boshqaruv faoliyati mohiyatini yoritishga xizmat qiladi.
Norasmiy tuzilma jamoaning barcha a’zolari o‘rtasidagi shaxslararo ma’naviy-ru- hiy
munosabatlarning umumiy tizimi va mikroguruhni tashkil qiluvchi ayrim a’zolar o‘rtasidagi tanlash
munosabatlari mazmunini ifodalaydi. Jamoaning har bir a’zosi mavjud munosa- batlar tizimida u
yoki bu o‘rinni egallaydi.
Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti - bet 162

257
boshqarilayotgan ob’ekt ishini nazorat qilish va buyruqlar
berish qisman operator
tomonidan amalga oshiriladi.
Boshqarish ob’ekti
– bu faoliyat ko‘rsatish algoritmi bajarilishi uchun tashqi
tomondan maxsus tashkil etilgan ta’sir ko‘rsatilishi kerak bo‘ladigan texnik jarayonni
amalga oshiruvchi qurilma.
Boshqarish algoritmi
– boshqarish ob’ektiga berilgan faoliyat ko‘rsatish
algoritmini amalga oshirish maqsadida tashqaridan beriladigan ta’sirlar xarakterini
belgilab beruvchi buyruqlar to‘plami.
Boshqarish tizimlari nazariyasi
boshqarish tizimlarining tuzilishi va qurilish
tamoyillari, ularning boshqa boshqarish tizimlari bilan aloqalari hamda tashqi
ta’sirlarga bo‘lgan reaksiyalarini o‘rganadi. Umumiy holda axborotlarni biror
maqsadga yo‘naltirilgan qayta ishlanishini amalga oshiruvchi ixtiyoriy fizik ob’ektni
Ijtimoiy samaradorlik nima? - Personalni boshqarish oraliq nazorat savollar: " Persanalni boshqarish" fanining...

Ijtimoiy samaradorlik boshqaruv natijalarini aks ettiruvchi bir qator ko’rsatkichlarning ularga erishish
uchun sarflanishi kerak bo’lgan xarajatlarga nisbati bilan belgilanadi. Yuqoridagi natijalar quyidagi
xususiyatlar bilan baholanadi:
aholi turmush sharoiti va turmush darajasini yaxshilash;
inson salomatligini mustahkamlash va muhofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlar
samaradorligini
oshirish;
mehnat unumdorligini oshirish va mehnatga layoqatli aholi mehnatini osonlashtirish va hokazo.
Boshqacha qilib aytganda, ijtimoiy samaradorlik - bu xodimlar sifatida faoliyat yurituvchi kishilarning
amalda amalga oshirilgan manfaatlari va ehtiyojlarini kutish darajasi. Savdoga qo'shimcha ravishda, u
ko'pincha ishga yollashda ishlatiladi.
Iqtisodiy, bir tomondan, ijtimoiy samaradorlik, ikkinchi tomondan, qarama-qarshiliklarning birligi va
kurashini anglatadi. Ular bir-birini to‘ldirib, bir-biriga ziddir.
Bu masalada manfaatlarning optimal muvozanatiga erishish eng muhim, markaziy vazifa boʻlib, uni
hal qilish har qanday korxona yoki tashkilot top-menejerlarining saʼy-harakatlari bilan yoʻn altirilishi
kerak.
Shuning uchun ham ushbu faoliyatning ijtimoiy natijasi bo'lgan boshqaruvning
ijtimoiy samaradorligi
har bir xodimning va butun jamoaning imkoniyatlaridan (ularning salohiyatidan) qanchalik to'liq
foydalanish
mumkinligini tavsiflaydi, deb ishoniladi.,
shuningdek, ularning
ijodiy qobiliyatlari va
muvaffaqiyat darajasi kadrlarni ijtimoiy rivojlantirish kabi muhim vazifani hal qilish.
Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti - bet 163

258
trayektoriyasi, eng qisqa yo‘lni aniqlash, xom ashyo, yoqilg‘i, elektr energiyasi kam
sarflanishini ta’minlash va shu kabilar).
Diafragma
- sarf o`lchash uchun mo`ljallangan o`rtasida ma`lum o`lchamdagi
teshikli disk.
Differensial trasnformatorli signal o`zgartkich
- ikkilamchi o`ramlari bir-biriga
qarama-qarshi ulangan siljishni kompensasiyalovchi signal o`zgartkich.
Drossellash diapazoni (DD)
- kuchaytirish koeffisientiga teskari foizdagi
qiymati, DD=(1/K)*100 %;
Ijrochi qurilma -
rostlagichdan keladigan signalga karab, ob`ektni holatiga ta`sir
qiluvchi qurilma - rostlagichni buyrug`ini bajaruvchi.
Ijrochi qurilma
- rostlagichdan keladigan signalga karab, ob`ektni holatiga ta`sir
qiluvchi qurilma - rostlagichni buyrug`ini bajaruvchi.
Isitgichni modellashtirish
- isitgichda ketayotgan
jarayonni uning matematik
modelida olingan natijalar bo`yicha o`rganish.
Idish devorini isitish jarayoni
- devor issiqligini vaqt bo`yicha o`zgarishi.
Impul`sli turtki
- ob`ektga ko`rsatilayotgan ta`sir impul`s ko`rinishida Inersiyasiz
bulinma - kuchaytiruvchi, sigimsiz yoki proporsional bo`linma.
Integral rostlagichlar
-rostlanuvchi parametr
belgilangan qiymatdan
chetlashganda rostlash ta`sir signalining o`zgarishi shu chetlashishga proporsional
bo`ladigan rostlagich.
Xodimlarni rag'batlantirishning xorijiy tajribalari

Moslashuvchan jadvali juda jozibador: inson ish jarayonini shaxsan kuzatib borish imkoniyati bor:
ish kunining boshi va oxirini aniqlab olish, ish kunlarini rejalashtirish va hokazo. Bularning barchasi
yagona shart - topshirilgan rejani o'z vaqtida bajarish. Bunday motivatsiya usuli siz xodimning
manfaatlarini iloji boricha ko'proq va ayni paytda korxona manfaatlari hisobidan hisobga olishga
imkon beradi.
Korxonada ogohlantirish - jamoatchilik tomonidan tan olinishi
Bunday rag'batlantirish usuli bizni maktab yillaridan tanish va hamma narsalarni davlat tomonidan
tashkillashtirish va har qanday hujjatni etkazib berishdir. Har bir inson o'z ishining samarali va
yuksak qadrlanishini ko'rishni anglatadi va bu inson egoining sifatiga bog'liqdir.
xodimlarni qanday rag'batlantirish kerakligi bu rag'batlantirish usuli.
Shu maqsadda uchrashuvlar turli ishchilarning mahsullarini e'tiborga olish, ularning yutuqlarini va
umumiy maqsadga yo'naltirilgan investitsiyalarni ta'kidlashi kerak. Bundan tashqari, har qanday
mukofot yoki pochta qutisiga tabriknomalar yuborishingiz mumkin.
Stimulus chorasi - mas'uliyatning yuqori darajasi
Ba'zan ishchilarga qo'shimcha kuchlarni berish, bu muvaffaqiyatlarga erishish uchun ajoyib rag'bat
bo'lib xizmat qiladi va biroz yuqori martaba o'sishiga imkon beradi. Qiziqqan xodimlarning
ko'pchiligi o'z pozitsiyalarini oshirishga va mazmunli qaror qabul qilishga intiladilar va agar ularga
berilgan bo'lsa, ular katta ehtiros bilan ishlashga tayyor.
Xodimlarni rag'batlantirish - Personalni boshqarish oraliq nazorat savollar: " Persanalni boshqarish" fanining...

Xodimlarni ragʻbatlantirish-bu xodim har kuni tashkilotga olib keladigan ishtiyoq, energiya darajasi,
majburiyat va ijodkorlik miqdori
Agar siz xodimlaringizni ish joyida ragʻbatlantirish yoʻllarini izlayotgan boʻlsangiz, buni amalga
oshirishning 10 ta oddiy usuli:
Xodimlarni ragʻbatlantirish soʻrovlari:Xodimlarni ragʻbatlantirish soʻrovlari oʻtkazish uchun onlayn
soʻrov dasturi yoki platformasidan foydalaning.
Xodimlardan qoniqish soʻrovi: Xodimlarning qoniqish darajasi ish muhiti, infratuzilma, rol va
maʼsuliyat va boshqalar kabi bir qancha omillarga bogʻliq. Xodimlardan qoniqish soʻrovlarini
oʻtkazish menejerlarga norozilik omillarini tushunishga va ularga qarab harakat qilishga yordam
beradi.
Ish yaxshi bajarildi-buni tan oling!Tan olish ish beruvchi va xodimlar oʻrtasida sogʻlom aloqani
yaratishga yordam beradi.
Ichki mukofotlarga eʼtibor qarating:Tashqi mukofotlar juda tez yoqoladi. Xodimlaringizni
ichkaridan ragʻbatlantirishga eʼtibor qarating.
Byurokratsiya emas, avtonomiya:Mikromenajment menejer sifatida qila oladigan eng yomon
narsadir. Agar siz maʼlum koʻnikmalarga ega boʻlgan odamlarni yollagan boʻlsangiz, ularga oʻz
ishlarini bajarishlariga ruxsat bering, diktator boʻlmang.
Ajoyib ish muhitini yarating:Yaxshi muhit yaratish xodimlaringizni ragʻbatlantiradi.
Vizyonkor boʻling:Koʻrish bilan etakchilik qiling. Xodimlar oʻzlarining saʼy-harakatlari muhim
narsaga olib kelishini bilishlari kerak. Ular oʻz manzillarini va eng muhimi, ularni u erga olib
boradigan yoʻlni bilishlari kerak.
Fikr va takliflarni soʻrang:Endi siz soʻrovnomalar oʻtkazganingizdan soʻng, siz xodimlaringizdan
fikr-mulohazalarni oling. Ular bildirgan gʻoyalar, takliflar, shikoyatlar oʻz vaqtida korib chiqilishi
va hal qilinishini taʼminlang.
Karyera yoʻnalishi:Ishchilar uchun aniq belgilangan rol va maʼsuliyat bilan martaba oʻsishi rejasiga
ega boʻlish juda muhumdir. Shuning uchun, har bir xodim bilan oʻtirib, oshkora va ravshan boʻlgan
martaba rejasiga kelishingizga ishonch hosil qiling.
Moslashuvchanlikni taʼminlang:Barcha xodimlar bir xil emas. Shuning uchun siz aql-idrok ichida
biroz moslashuvchanlik ka ruxsat berishingiz kerak va sizning xodimlaringiz baxtli va gʻayratli
boʻladi.
Ishga yollashning zamonaviy shakllari nimalardan iborat

Mehnat bozorida ishchi kuchiga, ayniqsa malakali ishchi kuchiga talab taklifdan yuqori bo‘lsa faol
usullar qo‘llaniladi. Bu holda tashkilot ishchi kuchi vazifasini o‘tashi mumkinlarni hamkorlik qilishga
qiziqtirish maqsadida ular bilan aloqa o‘rnatadilar. Odatda, bu asosan ta’lim muassasalari, bandlikka
ko‘maklashish markazi va bandlik xizmatlari bilan qalin hamkorlikda ish olib borishni taqozo etadi.
Personalga ehtiyojni qondirishning passiv usuli, aksincha, mehnat bozorida ishchi kuchi taklifining
kattaligi bilan izohlanadi. Bu holda ommaviy axborot vositalari orqali bo‘sh ish joylari to‘g‘risida
e’lonlar beriladi. SHuningdek, bo‘sh ish joylarini tashkilotdagi mavjud xodimlar hisobiga to‘ldirish
chora-tadbirlari ham ko‘riladi.
Ishga yollashda personal lizingidan foydalanish hollari ham uchraydi. Bunda vaqtinchalik ish
joylariga kadrlar boshqa firmalardan ijaraga olinadi. Personal lizingida xodim va ish beruvchi
o‘rtasidagi munosabatlar quyidagi rasmda ko‘rsatilgan.
Mazkur mehnat munosabatlarida vositachi firmalarning asosiy vazifasi korxona va tashkilotlarni
shartnoma asosida vaqtincha xodimlar bilan ta’minlashdir. Vositachi firma xizmatidan
foydalanadigan korxona xodim ish haqi va vositachi xizmati haqidan iborat muayyan pulni to‘laydi.
Lizingga olingan xodim bajargan ishi uchun haqni vositachi firmadan oladi. Vositachi xodimning
malakasi, intizomliligi va ish sifati uchun mas’ul hisoblanadi.