nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalan
il - Iqtisodiy o’sishga texnologiyalar va inson kapitalining ta’siri

Foydalan
il
gan adabiyotlar
1. World Bank Group. Human Capital: A Project for the World, 2018. October,
Development Committee Meeting https://www.devcommittee.org
2.Усманов А., Холбаева С.
МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ
ФОРМИРОВАНИЯ ФОНДА
ЖИЗНЕННЫХ СРЕДСТВ РАБОТНИКА
//Экономика и образование. – 2022. – Т. 23. – №. Maxsus_son. – С. 25-34
3. Холбаева Сабина Рустамовна ВЛИЯНИЕ ПОТЕРЬ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО
КАПИТАЛА НА ЭКОНОМИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ СТРАНЫ //
Вестник
Прикамского
социального
института.
2021.
№1
(88).
URL:
https://cyberleninka.ru/article/n/vliyanie-poter-chelovecheskogo-kapitala-na-
ekonomicheskoe-razvitiestrany (дата обращения: 03.05.2023).
4. Yo`ldoshev N.Q. va boshqalar. «Innovatsion menejment». Darslik. TDIU.
2011y. — 300 b
5.https://www.gazeta.uz/oz/ - ( O‘zbekistonda ishsizlik darajasi 9,6
foizni tashkil
etdi)
6.https://www.xorazmstat.uz/ (Xorazm viloyati statistik boshqarmasi sayti)
7. https://kun.uz/uz (O‘zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy
kompleks rivojlantirish
konsepsiyasi loyihasi qaytadan e'lon qilindi)
8. https://www.gazeta.uz/oz/ - (O‘zbekiston hukumatlarning sun’iy
intellektga
tayyorlik indeksida 79-o‘rinni egalladi)
6
Manba:
https://www.gazeta.uz/oz/ - ( O‘zbekistonda ishsizlik darajasi 9,6 foizni tashkil etdi)
"Science and Education" Scientific Journal / www.openscience.uz
January 2024 / Volume 5 Issue 1
ISSN 2181-0842 / Impact Factor 4.182
381
Elektron Hukumat” fanidan amaliyot

|
Elektron Hukumat” fanidan amaliyot
|
bet | 1/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 132,13 Kb. | | #246122 |
Bog'liq EHukumat4
“Elektron Hukumat”
fanidan
AMALIYOT
TOPShIRIQ №4
217-guruh talabasi
Bajardi: Tog'aymurodov Jahongir
Qabul qildi:Yuldashov Rahmon
Toshkent 2024
Qozog’iston davlatida elektron hukumat
Qozog'istonda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi kamida ikkita oxirgi bayonotni amalga oshirilishi bilan kafolatlanishi mumkin. “Elektron hukumat” kontseptsiyasi davlat va xalq o'rtasidagi to'siqlarsiz qulaylik uchun ishlab chiqilgan. “Elektron hukumat” davlat organlari faoliyatining yanada samarali, shaffof va qulay boʻlishi uchun yaratilgan.
“Elektron hukumat” portalini yaratish uchun Qozog‘iston Respublikasi Prezidentining 2004-yil 10-noyabrdagi 1471-sonli “Qozog‘iston Respublikasida 2005-yilda elektron hukumatni shakllantirish bo‘yicha Davlat dasturi to‘g‘risida-”gi Farmoni asos bo‘ldi.
“Milliy axborot texnologiyalari” AJ “Elektron hukumat” tizimini boshqarish va qo‘llab-quvvatlashda bevosita ishtirok etadi. “Elektron hukumat” portali 2006 yildan buyon faoliyat yuritib kelmoqda.
Ilgari har bir davlat organi alohida ish olib borgan va qolganlari bilan aloqalari sust boʻlgan, shu bilan birga fuqarolar zarur maʼlumotnoma va maʼlumotnomalar, tekshirishlar va boshqa koʻplab hujjatlarni olish uchun turli instansiyalarga shoshilishlariga toʻgʻri kelgan. Bularning barchasi faqat bitta xizmatni olish jarayonini ko'plab agentliklarga cheksiz tashriflar bilan chidab bo'lmas holga keltirdi. “Elektron hukumat” loyihalari tufayli bugun hammasi tugadi.
Yildan yilga portalda yangi xizmatlar paydo bo'lib, hujjatlarni olish tartibini osonlashtirmoqda. Ayni paytda “Elektron hukumat” infratuzilmasi orqali 700 dan ortiq xizmatlar ko‘rsatilmoqda. Shu davr mobaynida eGov orqali fuqarolarga 168 milliondan ortiq xizmatlar ko‘rsatildi.
|
| |
Transformatorning nominal kattaliklari

|
Transformatorning nominal kattaliklari
|
bet | 6/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 326,23 Kb. | | #142272 |
Bog'liq Mavzu Transformatorlar. Reja-fayllar.org5. Transformatorning nominal kattaliklari. Transformatorlardan normal foydalanish maqsadida uning pasportida quyidagi nominal kattaliklar ko‘rsatilgan bo‘ladi:
1) transformator turi;
2) chiqish tomonidagi nominal quvvat , kVA;
3) birlamchi va ikkilamchi chulg‘amlarning nominal liniya kuchlanishlari ( va ), kV;
4) salt ishlagandagi quvvat isrofi ( ), kVt;
5) mis chulg‘amlardagi, ya’ni qisqa tutashuv paytidagi quvvat isrofi ( ), kVt;
6) qisqa tutashuv kuchlanishi ( ), %;
7) nagruzka nominal va uning yarmiga teng hamda dagi foydali ish koeffitsienti.
Transformator birlamchi va ikkilamchi chulg‘amlarining nominal toklari esa uning nominal kattaliklaridan hisoblab topiladi.
Bir fazali transformatorlarda:
; .
Uch fazali transformatorlarda:
Kichik quvvatli transformatorlarning nominal kuchlanishi va toki xujjatlarda ko‘rsatilgan bo‘ladi.
Мавзуни мустаҳкамлаш учун қуйидаги саволлар берилади:
1. Трансформаторнинг вазифаси нималардан иборат?
2. Биринчи трансформатор қачон ва ким томонидан ихтиро қилинган?
3. Трансформаторларнинг қандай турларини биласиз?
4. Бир фазали трансформатор қандай тузилган?
5. Уюрмавий токларни камайтириш мақсадида трансформаторнинг ўзаги қандай шаклда тайёрланади?
6. Бир фазали трансформаторнинг ишлаш принципини тушунтиринг?
7. Трансформаторнинг салт ишлаш режимини тушунтиринг.
8. Трансформаторнинг юкламали иш режимини тушунтиринг.
9. Трансформаторнинг қисқа туташув режимини тушунтиринг.
http://fayllar.org
|
| |
SFC yordamida tizimni skanerlash

|
SFC yordamida tizimni skanerlash
|
bet | 7/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 385,39 Kb. | | #237348 |
Bog'liq DilnozaSFC yordamida tizimni skanerlash.
SFC - bu tizim fayllari tekshiruvi, buzilgan yoki etishmayotgan Windows tizim fayllarini skanerlash va ta’mirlash uchun o‘rnatilgan vosita. Uni ishlatish uchun administrator sifatida buyruq satrini ochishingiz va sfc / scannow ni kiritishingiz kerak. Bu bir necha daqiqa vaqt olishi mumkin bo‘lgan skanerlashni boshlaydi. Agar SFC biror muammo topsa, ularni avtomatik ravishda tuzatishga harakat qiladi yoki keyingi harakatlarni taklif qiladi.
Rasm. “cmd.exe” buyruq satrini administrator sifatida ishga tushirish.
Rasm. “cmd.exe” buyruq satrining ishchi oynasi.
3-Rasm. sfc/scannow buyrug‘ini ishga tushirish.
4-Rasm. Tizim manitoringi o‘zgarishlari natijalari.
“Windows Resource Protection did not find any integrity violations” Windows Resurs Yaxlitligi himoyasi hech qanday buzilishni aniqlamadi.
Tizimni DISM bilan tekshirish.
DISM Windows tizim tasvirining holatini tekshiradigan va tiklaydigan vosita bo‘lib Tasvirni joylashtirish xizmatlari va Boshqaruvi (Deployment Image Services and Management) degan ma’noni anglatadi. Tizim tasviri butun operatsion tizimining, shu jumladan tizim fayllarining suratidir. DISM dan foydalanish uchun administrator sifatida buyruq satrini ochishingiz va dism /online /cleanup-image /restorehealth ni kiritishingiz kerak. Bu tizim tasviridagi buzilishlarni tekshiradi va uni Windows Update yordamida tuzatishga harakat qiladi.
5-Rasm. “cmd.exe” da DISM buyrug‘ini ishga tushirish.
5-Rasmda “cmd.exe” (bunda ham cmd ni administrator sifatida faollashtiramiz) ga dism /online /cleanup-image /restorehealth ni kiritganimizda Error 87 yozuvi chiqdi. DISM buyrug‘ini ishga tushirishda Error 87 duch kelishingizning eng keng tarqalgan sababi bu buyruqni noto‘g‘ri kiritilishidir. Siz qoʻshimcha joy qoʻshgan boʻlishingiz yoki juda zarur boʻlgan joyni olib tashlagan boʻlishingiz mumkin. Buni hal qilish uchun DISM buyrug‘ingizni xuddi shunday bo‘lishi kerak bo‘lgan tarzda kiriting: parametrlaringiz orasida bitta bo‘sh joy bo‘lsin.
6-Rasm. Error 87 xatoligini bartaraf etish.
7-Rasm. Qayta tiklash jarayoni muvaffaqiyatli yakunlandi.
|
| |
Proxy-sеrvеrlardan tarqatishlar

|
Proxy-sеrvеrlardan tarqatishlar
|
bet | 3/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 385,39 Kb. | | #237348 |
Bog'liq DilnozaProxy-sеrvеrlardan tarqatishlar
2000-yilning boshlarida yuqori tеzlikdagi ulanishlar (ADSL, Cable) tarqalishi bilan bir vaqtda spamеrlar mijozlar uskunalaridagi zaifliklaridan foydalana boshladilar. Ko‘pchilik ADSL-modеmlar kiritilgan SOCKS-sеrvеr yoki HTTP proxlariga ega edilar (intеrnеt-kanalni ko‘plab kompyutеrlar orasida taqsimlashni amalga oshirishga imkon bеruvchi dasturiy ta’minotlar), ularga ulanish esa parollarsiz va ulanish nazoratisiz butun dunyodan amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan (yakuniy foydalanuvchi tomonidan sozlashlarni soddalashtirish uchun).
Shunday qilib, ADSL-foydalanuvchisi IP-manzili bilan har qanday harakatlarni amalga oshirishi (shu jumladan, spam tarqatish ham) mumkin edi. Butun jahon bo‘ylab shunday foydalanuvchilar soni millionlab bo‘lganligi sababli uskunalar ishlab chiqaruvchilari harakatlari bilan faqat qisman hal qilindi— butun dunyoga ochiq bo‘lgan «vositachilar» oxirgi yillarda ular tarkibiga kirmaydi.
Foydalanuvchilar mashinalarini buzib kirish
Hozirgi kunda tarqatmalar asosiy qismi spamеrlarga foydalanuvchilarning xabarisiz va nazoratisiz ularning mashinalariga kirib, bir yoki boshqa usul bilan «troyan» dasturlari o‘rnatilgan foydalanuvchilarning kompyu-tеrlaridan amalga oshiriladi. Foydalanuvchilarning mashinalarini buzib kirish uchun quyidagi mеtodlardan foydalaniladi:
• Fayllar almashish tarmoqlarida qaroqchilik DT bilan birgalikda tarqatiladigan troyan dasturlari (Kazaa, eDonkey va boshqalar);
• Windows turli vеrsiyalari va foydalanuvchilar kompyutеrlarida bekdorlar o‘rnatilishi uchun kеng tarqalgan DT (birinchi navbatda, MSIE va MS Outlook) zaifliklaridan foydalanish;
• Oxirgi avlod e-mail-qurtlari, ular ham bekdorlar o‘rnatishda qo‘llaniladi.
Eng oddiy baholashlarga qaraganda, Troyan dasturlari butun dunyo bo‘ylab bir nеcha millionlab mashinalarga o‘rnatilgan. Bugungi kunda ushbu dasturlar juda murakkablashgan — ular o‘z vеrsiyalarini yangilashlari, avvaldan tayyorlangan saytlardan yoki IRC-kanallardan ko‘rsatmalar olishlari, spam tarqatishlari, DDoS-hujumlarini amalga oshirishlari va shu kabilarni bajarishlari mumkin. Return Path kompaniyasining ma’lumotlariga qaraganda, spam tarqatiladigan elеktron pochtalarning 96,7 foizi spamеrlar tomonidan nazorat qilinadi, ya’ni zombi-tarmoqlar dеb ataluvchi tarmoqlar tarkibiga kiradi.
|
| |
Spam tarqatish mеtodlari evolyutsiyasi

|
Spam tarqatish mеtodlari evolyutsiyasi
|
bet | 2/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 385,39 Kb. | | #237348 |
Bog'liq DilnozaSpam tarqatish mеtodlari evolyutsiyasi
Spamni tarqatish usullari evolyutsiyasi ko‘p jihatdan filtrlash vositalari taraqqiyoti bilan bеlgilanadi. Tarqatish mеtodlaridan biri ustunlik qila boshlashi bilan unga qarshi kurashish samarali mеtodlari topiladi va spamеrlar o‘z tеxnologiyalarini o‘zgartirishlariga to‘g‘ri kеladi.Shu bilan birga, spam qanchalik katta muammoga aylanib borsa, qarshilik ko‘rsatish yo‘llari shunchalik faol izlanadi va spamеrlar tеxnologiyalarini shunchalik tеz o‘zgartirishlariga to‘g‘ri kеladi — ularga ishlab chiqish biznеslarida yanada ko‘proq mablag‘ sarflashlari imkonini bеradi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri tarqatish
Spamlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri tarqatishdan boshlangan — spamеrlar xabarlarni o‘z nomlaridan, o‘z pochta sеrvеrlaridan tarqatganlar. Bunday spam juda oson (pochta sеrvеri manzili yoki jo‘natuvchi manzili bo‘yicha) blokirovka qilinadi. Mana shunday blokirovkalar kеng tarqalishi bilan spamеr jo‘natuvchilar manzillarini va boshqa tеxnik ma’lumotlarni qalbakilashtira boshladilar.
«Ochiq rеlеylar» orqali tarqatish
“Ochiq rеlеy” (open relay) — bu foydalanuvchiga ixtiyoriy elеktron xatni ixtiyoriy manzilga jo‘natish imkonini bеruvchi pochta sеrvеridir. O‘tgan asr 90-yillarida barcha pochta sеrvеrlari ochiq rеlеylardan iborat bo‘lgan, shu sababli jahonning barcha pochta sеrvеrlarida dasturiy ta’minotni o‘zgartirish va qayta sozlash kеrak bo‘ldi. Barcha pochta tizimlari administratorlari ham ushbu ishni tеz bajarmadilar, shuning uchun «ochiq rеlеylarni» izlash sеrvislari, kеyin ularning ro‘yxatlarini izlash (shu jumladan, DNS tеxnologiyasiga asoslangan haqiqiy vaqt ro‘yxatlari — RBL, realtime blackhole list) va shunday mashinalardan pochtani qabul qilish sеrvislari ham paydo bo‘ldi. Bugungi kunda ushbu tarqatish mеtodidan hozirgi vaqtda ham foydalanilmoqda, chunki ochiq rеlеylar hali ham mavjud.
Modеmpullaridanfoydalanish
Ochiq rеlеylar orqali tarqatishlar samarasiz bo‘lishi bilan spamеrlar quyidagi imkoniyatlardan foydalanib, dial-up-ulanishlardan tarqatishni qo‘llay boshladilar:
• odatda provaydеr pochta sеrvеri o‘z mijozlaridan pochta qabul qiladi va ularni tarqatadi;
• dial-up-ulanish dinamik (har bir yangi ulanishdan so‘ng o‘zgaruvchi) IP-manzil oladi, shu tariqa spamеr pochtani ko‘plab IP-manzillardan tarqatishi mumkin bo‘ladi.
• provaydеrning qarshi chorasi sifatida bir foydalanuvchi tomonidan tarqatiladigan xatlarga chеklashlar limitlar kiritila boshlandi, dial-up-manzillar qora ro‘yxatlari va «bеgona» modеm pullaridan pochta qabul qilish blokirovkalari paydo bo‘ldi.
|
| |
Amaliy qism - Amaliy ish 3 guruh: 710-21 bajardi: Ilg’orova Dilnoza topshiriq

|
Amaliy ish 3 guruh: 710-21 bajardi: Ilg’orova Dilnoza topshiriq
|
bet | 6/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 385,39 Kb. | | #237348 |
Bog'liq DilnozaAmaliy qism
Windows operatsion tizimi fayllari kompyuteringizning to‘g‘ri ishlashi va xavfsizligi uchun zarurdir. Biroq, ular zararli dasturlar, viruslar yoki inson xatolari tufayli buzilishi, o‘zgartirilishi yoki o‘chirilishi mumkin. Agar bu sodir bo‘lsa, siz xatolarga duch kelishingiz, qurilmangizni ishdan chiqishi va hattoki ma’lumotlar yo‘qolishi mumkin. Ushbu muammolarni oldini olish uchun siz Windows operatsion tizimi fayllaringizning yaxlitligini ta’minlashingiz kerak. Buni amalga oshirish uchun foydalanishingiz mumkin bo‘lgan bazi usullar mavjud.
Tizimni muntazam yangilash.
Windows operatsion tizimi fayllari yaxlitligini taʼminlashning eng yaxshi usullaridan biri bu, ularni Microsoft ning soʻngi to‘ldirishlari va tuzatishlari bilan yangilab turishdir. Ushbu yangilanishlar tizimingizning ishlashi, barqarorligi va xavfsizligini yaxshilashi, shuningdek, ma’lum bo‘lgan xatolar yoki zaifliklarni tuzatishi mumkin. Tizimingizni yangilash uchun siz Settings > Update & Security > Windows Update ga o‘tishingiz va yangilanishlarni tekshirishni bosishingiz kerak. Yangilanishlarni o‘rnatganingizdan so‘ng kompyuteringizni qayta ishga tushirishingiz kerak bo‘ladi.
Tizimni tez-tez zaxiralash.
Windows operatsion tizimi fayllarining yaxlitligini ta’minlashning yana bir usuli bu - tizimni tez-tez zaxiralash. Zaxira bu falokat yuz berganda tizimni tiklashda foydalanish mumkin bo‘lgan tizim fayllari va sozlamalarining nusxasidir. Tizimning zaxira nusxasini yaratish uchun Settings > Update & Security > Backup bo‘limiga o‘tish va Diskni qo‘shishni bosish kerak bo‘ladi. Keyin zaxira nusxasini saqlash uchun tashqi disk yoki tarmoq manzilini tanlash mumkin. Qanchalik tez-tez va nimani zaxiralashni ham sozlamalar bo‘limidan belgilash mumkin.
Antivirus va Tarmoqlar aro ekran dasturlaridan foydalanish.
Va nihoyat, Antivirus va Tarmoqlar aro ekran dasturlari yordamida Windows operatsion tizimi fayllaringizning yaxlitligini ta’minlashingiz mumkin. Ushbu dasturiy ta’minot tizimingizni zararli dasturlardan, viruslardan, xakerlardan va tizim fayllarini buzishga yoki zarar etkazishga urinishi mumkin bo‘lgan boshqa tahdidlardan himoya qilishi mumkin. Antivirus va Tarmoqlar aro ekran dasturlarini ishlatish uchun ishonchli manbadan obro‘li va yangilangan dasturni o‘rnatishingiz kerak. Xavfsizlik sozlamalarini kuzatish va boshqarish uchun Microsoft Defender Antivirus ilovasidan ham foydalanishingiz mumkin.
|
| |
Transformatorning ish rejimlari

|
Transformatorning ish rejimlari
|
bet | 3/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 326,23 Kb. | | #142272 |
Bog'liq Mavzu Transformatorlar. Reja-fayllar.orgTransformatorning ish rejimlari.
A) Salt ishlash rejimi. Transformatorlarni ishlatish jarayonida ko‘pgina vaqt ularning birlamchi chulg‘ami manbaga ulanib, ikkilamchi chulg‘am uchlari bo‘sh qoladi. Bunday rejim transformatorning sal (nagruzkasiz) rejimi deyiladi. Salt ishlash rejimida va bunga mos sxema 5.4-rasmda ko‘rsatilgan.
5.4-расм
Transformatorning birlamchi chulg‘amiga berilgan sinusoidal kuchlanish U1 ta’sirida chulg‘amdan salt ishlash toki I0 oqib o‘tadi. Bu tokning magnitlovchi kuchi po‘lat o‘zak bo‘ylab tutashuvchi asosiy magnit oqimi ni va qisman havo hamda po‘lat o‘zak orqali tutashib tarqalgan magnit oqimi F1S ni hosil qiladi. Bu o‘zgaruvchan magnit oqimlari o‘zining chulg‘amlarida induksiyalangan EYUK lari bilan quyidagi bog‘lanishga ega:
(5.4)
Demak, EYUK lar ularni induksiyalagan magnit oqimlaridan faza bo‘yicha 900 ga kechikadi. Bu EYUK larning ta’sir etuvchi qiymatlari:
yoki
Birlamchi chulg‘amga berilgan kuchlanish EYUK ( va ) larni, shuningdek, chulg‘amning aktiv qarshiligi R1 kuchlanishning pasayishini kompensatsiya qiladi. U holda Kirxgofning 2-qonuniga binoan birlamchi chulg‘am zanjirining elektr muvozanat holati:
Agar EYUK ni chulg‘amdagi kuchlanishning induktiv pasayuvi bilan kompensatsiya qilinadi desak va bo‘lsa:
yoki
(5.6)
5.5-расм
(5.6) tenglama yordamida transformator salt ishlash rejimining vektor diagrammasini quramiz (4-5.rasm). Bosh vektor sifatida ixtiyoriy O nuqtadan asosiy magnit oqimining vektori F ni gorizontal yo‘nalishda chizamiz. Undan faza bo‘yicha 900 ga kechikuvchi burchak ostida va lar chiziladi. Tok po‘lat o‘zakdagi quvvat (magnit) isroflari tufayli magnit oqimi dan α burchakka ilgarilab keladi. Magnit oqimi tok bilan bir xil yo‘nalishda bo‘ladi. EYUK oqim dan 900 ga kechikadi. Kuchlanish vektorini (5.6) tenglamadagi ning davomiga vektor ni tok yo‘nalishida chizamiz. So‘ngra vektor ga nisbatan 900 ga ilgarilovchi burchak ostida vektor ni chizamiz. Vektor ning oxirgi uchini 0 nuqta bilan tutashtirib, kuchlanish vektori ni hosil qilamiz. Vektor ning bosh uchini vektor ning oxiri bilan birlashtirib, birlamchi chulg‘amdagi kuchlanishning to‘la ichki pasayuvi ni hosil qilinadi.
Tok I0 birlamchi chulg‘am nominal tokining (3÷10) % ini tashkil etgani uchun vektor diagrammada hosil bo‘lgan kuchlanishlar uchburchagi real masshtablarda qurilsa, juda kichik bo‘ladi. SHuning uchun deyish mumkin. U holda olingan nisbat va ga binoan asosiy magnit oqimi F ni kuchlanishga proporsional deyish mumkin. Salt ishlash rejimida transformatorning quvvat koeffitsienti ikkilamchi chulg‘amdagi tok bo‘lgani uchun bo‘ladi.
|
| |
-rasm. Gidroyuritmalarning umumiy va gidravlik sxemasi

Gidroyuritmalar murakkab dinamik tizim bo‘ lib,
ularning ish
jarayoni chiziqli yoki chiziqsiz boigan tenglamalar orqali ifodalash
mumkin.
Gidroyuritmaning
chiziqli harakatining modelini, ya’ ni harakat
tenglamasini dinamik qonuniga asosan quyidagicha yozish mumkin:
111 df = Fh F|’4,kN
(20- 1)
bu yerda m -harakatdagi
suyuqlikning massasi, t; u - suyuqlik
tezligi, m/s; Fh, Fhq - mos ravishda yuritmani
harakatga keltiruvchi va
harakatga qarshilik qiluvchi kuchlar; t - vaqt, s.
Gidrosilindr porsheniga ta’sir qiluvchi kuchni quyidagi munosabat
bilan aniqlash mumkin:
Fp=Sp-P, kN
(20.2)
bu
yerda Sp - porshen yuzasi, пГ; P - porshenga berilgan bosim,
kPa.
20.2. Gidrosilindrni hisoblash va taniash
Gidrotsilindrga ta’ sir etuvchi kuchni
quyidagi formula yordamida
aniqlash mumkin:
F
+
kN
(20.3) *
Я
g - t
bu yerda Fsht - mashina ish jihozining gidrotsilindr shtokiga ta’ sir
qiladigan kuch, kN; Vi - shtokning tezligi, m/s, (t»i = 0,2 m/s);
g - erkin
tushish tezlanishi, m/s", (g = m/s"); t - tezlanish olish vaqti, s, (t = 0,2 s);
r| - gidrotsilindrning F.I.K.
Gidrotsilindr porshenining diametrini
quyidagi formula orqali
aniqlash mumkin:
f~4- F
D= h f ’ m
(20A )
bu yerda F„s-gidrotsilindrga ta’ sir qiladigan kuch, kN; R-gidravlik
yuritmadagi suyuqlikning bosirni, kPa;
Porshen
shtokining
diametri
quyidagi
formula yordamida
aniqlanadi:
dsht = D| ^ | i,m
(20.5)
bu yerda o2 - shtokning qaytish tezligi, m/s,
(v2
= 0,3 m/s).
20.1. Gidroyuritma harakatilling differencial tenglamasi

§ = £ f j l M + i l n i
(20.6)
s
2 ^ [G ]-P
/
bu yerda [G] - silindr materiaiining cho‘ zilishiga ruxsat etiladigan
zo‘ riqishi, kPa.
Gidrotsilindrni suyuqlik bilan ta’ minlovchi
quvurning ichki
diametri quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Gidrotsilindr devorining qalinligini quyidagi
formula bilan
aniqlash mumkin:
4 Q
, m
(20.7)
bu yerda Q - gidrotsilindrga sarf
qilinadigan suyuqlik miqdori,
m3/s;
suyuqlikni quvurdagi oqish tezligi, m/s,
(щ -
3...5 m/s).
Gidrotsilindrga sarf qilinadigan suyuqlik miqdori quyidagi formula
yordamida aniqlanadi:
Q = -^“
Si,nrVs
(20.8)
Gidrotsilindrga sarflanadigan quvvat,
quyidagi formula bilan
aniqlanadi:
N = Fgs • 9,, kVt
(20.9)
Agar mashinada bir nechta gidrotsilndrlar ishlatilsa, ular
sarflayotgan suyuqlik miqdorlari yig!indisi IQ hisoblanadi.
Gidronasos bilan gidrotaqsimlagich orasidagi quvurning ichki .
diametri quyidagi formula orqali aniqlanadi:
( 2 о л о >
Po‘ lat quvurlar devorlarining qalinligini quyidagi formulalar
yordamida aniqlash mumkin:
S
P' dq *k
P -d '-k
8’ = T i o f m
va
6’ ‘ Т | е д ' га
(20" >
bu yerda к - xavfsizlik koeffltsiyenti.
20.3. Gidromotorlarni hisobiash va tanlash
Gidromotorning quvvati quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Ngra= f - ^ - , k V t
(
20
.
12
)
3 1 0 -Tj
bu yerda n - gidromotor
valining aylanishlar soni, ayl/min; M -
gidromotor valining aylanish momenti, N m; r( - gidromotorning F.l.K.
279
M = 9, 554:---- ^ ----- ,kN-m
(20.13)
^tirn
ish * ^ ish
bu yerda Nlsh - ish jihozi talab qiladigan quvvat, kVt;
iura -
harakatni
uzatishning umumiy nisbati; nish - ish jihozining aylanish soni,
ayl/min; rjijh-ish jihozining F.I.K.
Gidromotorga sarf qilinadigan suyuqlik
miqdori quyidagi formula
orqali aniqlanadi:
_
7
Г- n- M
3
.
,
..
q
= --- ------- mJ/ s
(20.14)
ЗОР-71
bu yerda n - gidromotor valining aylanishlar soni, ayl/min; M -
gidromotor valining aylanish momenti, kN-m; R-suyuqlik bosimi, kPa; q
- gidromotorning F.I.K.
20.4. Gidroyuritma suyuqlik idishi (baki) ning hajmini hisoblash
Termodinamika
qonuniga asosan, harakat jarayonida ajralib
chiqqan issiqlik miqdori ©,
modda massasi m, solishtirma issiqlik
sig‘ imi s va haroratning o ‘zgarishi
At
larga to‘ g ‘ ri proporsional bo‘ lib,
bu munosabatni quyidagicha yozish mumkin:
0 = m-s-Af = m-s-(?2- ^ ) , J
(20.15)
bu
yerda
m - suyuqlikning massasi, kg;
s - suyuqlikning
solishtirma issiqlik sig‘ imi, J/(kg-°S);
V) Qisqa tutashuv rejimi - Mavzu: Transformatorlar. Reja

V) Qisqa tutashuv rejimi. Bu rejimda ikkilamchi chulg‘am uchlari o‘zaro tutashib, tashqi qarshilik bo‘ladi. Transformator uchun bunday rejim nomaqbul rejim hisoblanadi. Bunda ikkilamchi, shuningdek birlamchi tok nominalidan 18-20 marta ortib ketadi. Bu hodisaga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. SHuning uchun real sharoitlarda transformatorni qisqa tutashuv tokidan saqlash maqsadida avtomatik ajratgichlar o‘rnatiladi. Transformatorlarni laboratoriya sharoitida tekshirish uchun “qisqa tutashuv” pasaytirilgan kuchlanishlarda amalga oshiriladi.
Transformatordagi quvvat isroflari va uning foydali ish koeffitsienti. Har qanday elektr mashinalarida ham keltirilgan energiyaning bir qismi uning o‘zida isrof bo‘ladi. Bu quvvat isroflari quyidagilardan iborat:
1. Tokning issiqlik ta’siri tufayli mis chulg‘amlarda yuzaga kelgan quvvat isrofi:
2. Magnit oqimining o‘zgaruvchanligi tufayli yuzaga kelgan po‘lat o‘zakdagi gisterezis va uyurma toklarga sarf bo‘ladigan quvvat isrofi . Bu quvvat isrofi po‘lat o‘zakning marialiga, magnit induksiyasi va o‘zgaruvchan tokning chastotasiga bog‘liq.
3. Transformator konstruksiyasiga bog‘liq bo‘lgan quvvat isrofi RK.
Bulardan RM va RP asosiy isroflar hisoblanadi. Mis chulg‘amlardagi quvvat isroflari nagruzkaga bog‘liq bo‘lgani uchun o‘zgaruvchan, po‘lat o‘zakdagi quvvat isroflari RP esa transformatorning ish jarayonida o‘zgarmas (nominal kuchlanish chegarasida) dir.
Transformatorning foydali ish koeffitsienti:
(5.11)
bu erda: R1-transformator kirish tomonidagi quvvati; R2–transformatorning chiqish tomonidagi foydali quvvati; ΔR–transformatordagi to‘la quvvat isrofi.
5.12-расм
Agar transformatordagi foydali ish koeffitsientini uning qanday yuklanganligini ko‘rsatuvchi yuklanish koeffitsienti orqali ifodalasak,
-nagruzka quvvat koeffitsienti; Snom – transformatorning to‘la quvvati, VA.
Katta quvvatli transformatorlarning foydali ish koeffitsienti 0,97÷0,99, kichik quvvatlilariniki esa 0,82÷0,9 atrofida bo‘ladi. Transformatorlarda bo‘lganda, uning yuklanish koeffitsienti optimal bo‘lib, bunda transformatorning foydali ish koeffitsienti eng yuqori bo‘ladi (5.12-rasm).
|
-modda. Oliy ta’limdan keyingi ta’lim

|
-modda. Oliy ta’limdan keyingi ta’lim
|
bet | 12/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202312-modda. Oliy ta’limdan keyingi ta’lim
Oliy ta’limdan keyingi ta’limni oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlarda olish mumkin.
Oliy ta’limdan keyingi ta’lim doktorlik dissertatsiyasini tayyorlash va himoya qilish maqsadida mutaxassislikni chuqur o‘rganishni va ilmiy izlanishlar olib borishni nazarda tutadigan tayanch doktorantura, doktorantura va mustaqil izlanuvchanlik asosida ilmiy darajaga ega ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlashni ta’minlaydi.
Tayanch doktorantura falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) ilmiy darajasiga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Doktorantura fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasiga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Mustaqil izlanuvchilik falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) yoki fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajalariga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralmagan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash, ilmiy darajalar va ilmiy unvonlar berish tartibi, shuningdek harbiy, tibbiyot va boshqa ta’lim tashkilotlarida oliy ta’limdan keyingi ta’lim olish xususiyatlari qonun hujjatlarida belgilanadi.
Oliy ta’limdan keyingi ta’limning davom etish muddati qonun hujjatlarida belgilanadi.
13-modda. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
Kadrlarni qayta tayyorlash tayanch mutaxassisliklar va kasblarga muvofiq bo‘lgan yo‘nalishlar bo‘yicha faoliyatni amalga oshirish uchun qo‘shimcha kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarning zarur hajmi egallanishini ta’minlaydi.
Kadrlar malakasini oshirish kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarning chuqurlashtirilishi hamda yangilab borilishini ta’minlaydi, kadrlarning toifasi, darajasi, razryadi va lavozimi oshishiga xizmat qiladi.
Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shakllari va muddatlari tegishli davlat ta’lim talablari bilan belgilanadi.
|
| |
-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining ta’lim sohasidagi vakolatlari

|
-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining ta’lim sohasidagi vakolatlari
|
bet | 16/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202324-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining ta’lim sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (bundan buyon matnda Ta’lim inspeksiyasi deb yuritiladi) ta’lim tizimida o‘quv-tarbiya jarayoni, professor-o‘qituvchilar tarkibi, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifati ustidan nazorat qilish sohasida davlat siyosatini amalga oshiradigan, ta’lim sohasidagi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organidir.
Ta’lim inspeksiyasi:
ta’lim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek ta’lim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan o‘tkazadi;
ta’lim tashkilotlarida ta’lim-tarbiya jarayonining sifati monitoringini amalga oshiradi;
maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlarining pedagog xodimlariga lavozimlar va malaka toifalarini berish jarayonini nazorat qiladi hamda unda ishtirok etadi;
nodavlat ta’lim tashkilotlariga litsenziyalar beradi;
ta’lim tashkilotlarining reytingini aniqlaydi;
aniqlangan ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishlari yuzasidan tegishli davlat boshqaruvi organlariga va ta’lim tashkilotlariga taqdimnomalar kiritadi.
Ta’lim inspeksiyasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
25-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligining ta’lim sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi:
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarda yoshlarni aniqlash, tanlash, o‘qitish va tarbiyalash sohasida davlat siyosatini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi;
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar uchun davlat ta’lim standartlarini tasdiqlaydi;
davlat ta’lim standartlariga muvofiq Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar faoliyatini yagona tarzda muvofiqlashtirishni hamda unga uslubiy rahbarlik qilishni amalga oshiradi;
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlaydi, mazkur maktablarda bino va inshootlarni ekspluatatsiya qilish ishlarini monitoring qiladi va muvofiqlashtiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining ta’lim sohasidagi vakolatlari
|
Syujetli o‘yinlar - Pedagogika kafedrasi

Syujetli o‘yinlar
Plot games
|
Pedagogik voqyelik, hodisalar bayonining muayyan izchilligi va unda ishtirok etayotgan shaxslar faoliyatining o‘zaro bog‘liqligiga asoslangan o‘yinlar
|
Activities that are organized based on the interrelation of activities of individuals who participate in pedagogical situations
|
Ta'lim jarayonini loyihalashtirish
Projecting the educational process
|
O‘qituvchi tomonidan talabaning muammoni izlash, uni hal etish bo‘yicha faoliyatni rejalashtirish va tashkillashtirishdan to ommaviy baholashgacha bo‘lgan mustaqil harakat qilishini ta'minlovchi maxsus tashkil etilgan maqsadli o‘quv faoliyati
|
A targeted educational activity organized in order to develop students’ skills in carrying out independent actions to plan and organize activites and its assessment
|
Ta'liminnovatsiyalari
Educational innovations
|
Ta'lim sohasi yoki o‘quv jarayonida mavjud muammoni yangicha yondashuv asosida yechish maqsadida qo‘llanilib, avvalgidan ancha samarali natijani kafolatlay oladigan shakl, metod va texnologiyalar
|
Forms, methods and technologies that are used for innovative solutions to existing problems in learning process or educational sphere and that guarantee effective results
|
Tayanch konspekt
Reference cponspect
|
Nazariy o‘quv materiali (axboroti)ni grafikli tasvir (qisqa xulosa, tushuntiruvchi surat, shartli ramz, sxema, javal, grafik chizma va b.)da ifodalovchi konspekt
|
A conspect about theoretical learning materials (information) depicted with graphic pictures (brief conclusion, explaining pictures, signs, schems, charts)
|
|
Shaxsni rivojlantirish - Pedagogika kafedrasi

Shaxsni rivojlantirish
Developing an individual
|
Individda vaqt nuqtai nazaridan jismoniy
va ruhiy o‘zgarishlarning sodir bo‘lish jarayoni
|
A process of occurring physical and psychological changes in an indiviaul
|
Edvayzer
Advisor
|
Bitiruv malakaviy ishi, kurs loyihalarining talabalar tomonidan individual, mustaqil bajarilishi vaqtida metodik yordam beradigan maslahatchi
|
An advisor who assists in an independent accomplishment of a thesis, course projects by students
|
O‘yin
Game
|
Kishilik faoliyatining muhim turi hamda ijtimoiy munosabatlar mazmunining bolalar tomonidan imitatsiyalash (ko‘chirish, taqlid qilish) asosida o‘zlashtirish shakli
|
An important type of individual’s activity and a form or method of mastering by imitating the relationships by children
|
O‘yin texnologiyalari (o‘yin ta'limi)
Game technologies
(game learning)
|
Ijtimoiy tajribalarni o‘zlashtirishning barcha ko‘rinishlari: bilim, ko‘nikma, malaka hamda hissiy-baholovchi faoliyat jarayonini hosil qilishga yo‘naltirilgan shartli o‘quv vaziyatlarini ifodalovchi shaxsga yo‘naltirilgan ta'lim (pedagogik texnologiya) turlaridan biri
|
One of the types of education (pedagogical technologies) aimed at creating a process of emotional and assessment activity as well as skills and competence that are the forms of mastering various social experiences by a student
|
O‘quv loyihasi
|
Modernizatsiya - Pedagogika kafedrasi

Modernizatsiya
Modernization
|
Ob'ektning yangi talablar va me'yorlar, texnik ko‘rsatmalar, sifat ko‘rsatkichlariga mos ravishda yangilanishi
|
Renewal of the object according to the new requirements, quality indicators and technical regulations
|
Modul
Module
|
1) tizim ichidagi o‘zaro chambarchas bog‘liq elementlardan iborat tugun;
2) muayyan texnologiyani tashkil qiluvchi tarkibiy bo‘laklarni ifodalovchi atama;
3) o‘quv materialining mantiqan tugallangan birligi
|
1) units that consists of interrelated elements in the system;
2) notion meaning parts that create a certain technology;
3) logically completed units of study materials
|
Muammoli vaziyat
Dilemma
|
Talabalarning ma'lum topshiriqlarni bajarish
(masalani yechish, savolga javob topish) jarayonida yuzaga kelgan ziddiyatni anglashi bilan bog‘liq ruhiy holati bo‘lib, u hal etilayotgan masala bilan bog‘liq yangi bilimlarni izlashni taqozo etadi
|
It is a psychological state of a student that is related with tension that occurs during a process of accomplishing the assignments, and it requires to master skills, knowledge for successful and effective accomplishment
|
Muammoli ma'ruza
A problem lecture
|
O‘qituvchi tomonidan talabani muammoli vaziyat, muammoli masalani hal etishga yo‘naltirish orqali unda bilish faolliyatini oshirishga yo‘naltirilgan ma'ruza
|
A lecture aimed at increasing students’ study activity in solving an issue or dilemma
|
|
Ta'lim tizimini modernizatsiyalash

|
Ta'lim tizimini modernizatsiyalash
|
bet | 247/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Ta'lim tizimini modernizatsiyalash
Modernization of educational system
|
Jamiyatning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy ehtiyojlarini, jamiyat va davlatning malakali kadrlarga, shaxsning esa sifatli ta'lim olish bo‘lgan talabini qondirish yo‘lida uzluksiz ta'lim tizimini barqaror rivojlanishini ta'minlash maqsadida mavjud mexanizmning qayta ishlab chiqilishi yoki takomillashtirilishi
|
Improving or developing an existing mechanism in order to provide sustainable development of continuous educational system that meets students’ needs and interests as well as society’s social, economic and cultural and country’s skilled personal needs
|
Tyutor
Tutor
|
O‘quv kurslari uchun interfaol metodlarni tanlovchi, ma'ruza o‘qituvchisi bilan talaba o‘rtasida ta'limiy aloqani o‘rnatuvchi ustoz, murabbiy
|
A teacher, coach who uses interactive methods for cources and establishes learning communication between a student and lecturer
|
Fasilitator
Facilitator
|
Masofaviy ta'lim xizmatidan foydalanayotgan guruhlarning faoliyatini natijasini muammoning ilmiy yechimini topishga yo‘naltiruvchi, guruhlarda yuzaga keladigan muloqotni rivojlantiruvchi, shuningdek, guruhlar faoliyatini xolis, samarali baholovchi pedagog
|
A teacher who helps to search for scientific solutions to the problem of the results of activities of groups that use distance learning services, and who develops communication occurring in groups, effectively and objectively asseses activity of groups
|
Shaxsga yo‘naltirilgan ta'lim
Student-centered education
|
Talabaning fikrlash va harakat strategiyasini inobatga olgan holda uning shaxsi, o‘ziga xos xususiyatlari, qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltirilgan ta'lim
|
Education aimed at developing particular characteristics and abilities and personality of a student by considering his thinking and action strategies
|
|
|
| |
-modda. Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish

|
-modda. Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish
|
bet | 22/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202335-modda. Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish
O‘quv rejalari va o‘quv dasturlari tegishli ta’lim bosqichlarining maqsad hamda vazifalari asosida ishlab chiqiladi.
Tegishli davlat ta’lim muassasalari va tashkilotlaridagi o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarining mazmuni, ularni ishlab chiqish hamda joriy etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi hamda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan belgilanadi.
Umumta’lim fanlarining o‘quv dasturlari shaxsni har tomonlama kamol toptirishga, ta’lim oluvchilarda bilim, malaka, ko‘nikmalarni, saviyani shakllantirishga va ularning qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Kasbga oid fanlarning o‘quv dasturlari ta’lim oluvchilar tomonidan tegishli kasblar va mutaxassisliklarni egallashga qaratilgan.
Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish ta’lim tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.
O‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalar, o‘qitishning innovatsion shakllari va usullari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari qo‘llaniladi.
Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish chog‘ida ta’lim tashkilotlari kredit-modul tizimiga asoslangan o‘qitish texnologiyalaridan foydalanishi mumkin.
O‘quv rejasida, qoida tariqasida, ta’lim jarayonining jadvali, o‘qitishning boshlanishi, muddati va davriyligi, o‘quv yillari, choraklar, semestrlar, amaliyot, ta’tillar hamda attestatsiya, ajratilgan haftalar soni, o‘rganiladigan fanlar (modullar) va ularga ajratilgan soatlar (kreditlar) hamda boshqa zarur parametrlar aks ettiriladi.
Professional va oliy ta’lim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir o‘quv rejalarda ta’lim oluvchilar uchun amaliyot o‘tash nazarda tutiladi.
Ta’lim oluvchilarning amaliyotni o‘tash tartibi va uni tashkil etish ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilanadi.
Professional va oliy ta’limga doir o‘quv rejalari davlat ta’lim standartlariga muvofiq mutaxassislik fanlaridan, shuningdek umumkasbiy, matematika, tabiiy-ilmiy, gumanitar va qo‘shimcha fanlardan shakllantiriladi.
O‘quv rejalariga davlat boshqaruvi organlarining topshiriqlariga asosan va ushbu Qonunda nazarda tutilmagan boshqa yo‘l bilan qo‘shimcha fanlarni kiritishga yo‘l qo‘yilmaydi.
|
| |
-modda. Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari

|
-modda. Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari
|
bet | 17/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202326-modda. Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlaridir.
Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari o‘z vakolatlari doirasida:
ta’lim sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
ta’lim sohasidagi tarmoq davlat dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
ta’lim tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi va ularga uslubiy rahbarlik qilishni amalga oshiradi;
davlat ta’lim standartlari (shu jumladan maktabgacha ta’lim va tarbiya davlat standarti) va davlat ta’lim talablarida kadrlarning ma’lumoti darajasiga va kasbiy tayyorgarligi sifatiga qo‘yilgan talablarning ta’lim tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
davlat ta’lim standartlari (shu jumladan maktabgacha ta’lim va tarbiya davlat standartini) va davlat ta’lim talablari ishlab chiqilishini ta’minlaydi va ularni tasdiqlaydi;
ta’lim oluvchilarning bilim, malaka va ko‘nikmalarini baholash tartibini belgilaydi;
professional ta’limning kasblar va mutaxassisliklar, oliy ta’limning bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari va magistratura mutaxassisliklari, shuningdek bilim sohalari va ta’lim sohalari ro‘yxatini belgilaydi;
ta’lim-tarbiya jarayoniga o‘qitishning ilg‘or shakllari, yangi pedagogik texnologiyalar, o‘qitishning texnik va axborot vositalari joriy etilishini ta’minlaydi;
ta’lim tashkilotlarida kadrlarning kasbiy tayyorgarligi sifatini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi, o‘quv dasturlarini takomillashtiradi;
o‘quv adabiyotlarini tayyorlash va nashr qilishni tashkil etadi;
o‘zlashtirishni baholashga, o‘quv jarayonini, ta’lim oluvchilarning yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil etishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlaydi, shuningdek eksternat tartibida ta’lim oluvchilarning toifalarini belgilaydi;
davlat oliy ta’lim muassasalarining rektorlarini tayinlash to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;
ta’lim tashkilotlarining rahbar va pedagog kadrlarini tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;
ta’lim tashkilotlarida moddiy-texnika resurslaridan foydalanishga doir talablarni ishlab chiqadi;
ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;
ta’lim sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
|
| |
-modda. Maktabdan tashqari ta’lim

|
-modda. Maktabdan tashqari ta’lim
|
bet | 13/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202314-modda. Maktabdan tashqari ta’lim
Bolalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish, bo‘sh vaqti va dam olishini tashkil etish uchun davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, shuningdek tijorat tashkilotlari madaniy-estetik, ilmiy, texnikaviy, sport yo‘nalishidagi maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlarini tashkil etishi mumkin.
Maktabdan tashqari ta’lim bolalarga uzluksiz ta’lim berishning tarkibiy qismi sifatida ularning iste’dodi va qobiliyatini rivojlantirishga, ma’naviy ehtiyojlarini qanoatlantirishga qaratilgan.
Maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlari jumlasiga bolalar, o‘smirlar ijodiyoti saroylari, uylari, klublari va markazlari, «Barkamol avlod» bolalar maktablari, bolalar-o‘smirlar sport maktablari, bolalar musiqa va san’at maktablari, studiyalar, axborot-kutubxona hamda sog‘lomlashtirish muassasalari kiradi.
Maktabdan tashqari ta’lim berish tartibi ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organi tomonidan belgilanadi.
15-modda. Ta’lim olish shakllari
Ta’lim olish shakllari quyidagilardan iborat:
ishlab chiqarishdan ajralgan holda ta’lim olish (kunduzgi);
ishlab chiqarishdan ajralmagan holda ta’lim olish (sirtqi, kechki, masofaviy);
dual ta’lim;
oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish;
katta yoshdagilarni o‘qitish va ularga ta’lim berish;
inklyuziv ta’lim;
eksternat tartibidagi ta’lim;
mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlar tayyorlash.
16-modda. Masofaviy ta’lim
Masofaviy ta’lim o‘quv rejalari va o‘quv dasturlariga muvofiq ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan hamda Internet jahon axborot tarmog‘idan foydalangan holda masofadan turib olishga qaratilgan.
Masofaviy ta’limni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
|
| |
Muammoli ta'lim - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 244/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Muammoli ta'lim
Problem education
|
Talabalarda ijodiy izlanish, kichik tadqiqotlarni amalga oshirish, muayyan farazlarni ilgari surish, natijalarni asoslash, ma'lum xulosalarga kelish kabi ko‘nikma va malakalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan ta'lim
|
Education aimed at developing students’ competence and skills in carrying out creative researches, promoting certain theories, reasoning the results, coming to some conclusions
|
Muammoli ta'lim texnologiyalari
Problem education technologies
|
talabalarda ijodiy izlanish, kichik tadqiqotlarni amalga oshirish, muayyan farazlarni ilgari surish, natijalarni asoslash, ma'lum xulosalarga kelish kabi ko‘nikma va malakalarni shakllantirishga xizmat qiladigan ta'lim texnologiyalari
|
The technologies that develop students’ competence and skills in carrying out creative researches, promoting certain theories, reasoning the results, coming to some conclusions
|
Muammo
Problem
|
Hal qilinishi muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan masala
|
an issue that has practical and theoretical significance and needs to be dealt with or solved
|
Mustaqil ta'lim
Independent learning
|
OTM talabalarida pedagog rahbarligi va nazorati ostida o‘quv hamda mutaxassislik fanlari bo‘yicha ma'ruza, seminar va amaliy mashg‘ulotlarida egallangan BKMni mustahkamlash, boyitish, ular tomonidan yangi BKMni mustaqil o‘zlashtirilishini ta'minlash, ularni kasbiy faoliyatni mustaqil tashkil eta olishga tayyorlashga yo‘naltirilgan ta'lim
|
education aimed at preparing the students of higher educational institutions for independent organization of professional activity, self-mastering and improving skills and competence obtained in lectures, seminars and practical lessons on specialized study subjects under the supervision and control of pedagogs
|
|
|
| |
Learning project - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 249/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Learning project
|
1) talablarning muammolarni izlash, tadqiqot qilish
va yechish, natija (yechim)ni mahsulot ko‘rinishida rasmiylashtirishga
qaratilgan mustaqil o‘quv faoliyatini tashkil etish usuli;
2) nazariy bilimlar asosida amaliy topshiriqlarni
yechishga qaratilgan o‘quv harakati vositasi;
3) rivojlantirish, tarbiyalash, ta'lim berish, bilimlarni boyitish, mustahkamlash va malakalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan didaktik vosita
|
1) a method of organizing an independent learning activity carried out by students for searching, studying and solving the problems and representing a result in the form of a product;
2) means of learning activities carried out by students for accomplishing the practical assignments based on theoretical knowledge;
3) a didactic mean that developes, educates, increases knowledge and develops skills, competence
|
O‘quv topshiriqlari
Study assignments
|
O‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha talabalar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalar darajasini aniqlashga xizmat qiladigan ta'limiy vazifalar yig‘indisi
|
A set of learning assignments that allows to identify the level of knowledge, skills and competence of students on a certain subject
|
Hamkorlik ta'limi
Cooperation education
|
O‘quv jarayonida talabalarning jamoada, kichik guruh va juftlikda bilimlarni birgalikda o‘zlashtirishlari, o‘zaro rivojlanishlari, “pedagog-talaba(lar)” munosabatining hamkorlikda tashkil etilishini ifodalovchi ta'lim
|
Education based on cooperation of a teacher and student, and cooperation of students for mastering learning materials and improving in a team, small groups or in pairs in a learning process
|
|
|
| |
Novatsiya


Novation - Pedagogika kafedrasi

Novatsiya
Novation
|
Tizimdagi ayrim elementlarnigina o‘zgartirishga xizmat qiluvchi faoliyat
|
An activity that serves to change certain elements in the system
|
“Portfolio”
Portfolio
|
Avtobiografik xarakterga ega hujjatlar to‘plami
|
A set of autobiographical documents
|
Repetitorlik ta'limi
Tutoring
|
Individual ta'limning eng ommalashgan zamonaviy turi
|
A modern type of popular individual learning
|
Rivojlanish
Development
|
Shaxsning fiziologik hamda intellektual o‘sishida namoyon bo‘ladigan miqdor va sifat o‘zgarishlar mohiyatini ifoda etuvchi murakkab jarayon
|
A complicated process of qualitative and quantitative changes in individual’s physiological and intellectual development
|
Rivojlantiruvchi ta'lim
Developing education
|
Talabalarning ichki imkoniyatlari rivojlantirish va ularni to‘la ro‘yobga chiqarishga yo‘naltirilgan ta'lim
|
Education aimed at revealing and developing students’ inner capacities
|
Rolli o‘yinlar
Role-playing games
|
Ma'lum bir shaxsning vazifa va majburiyatlarini bajarishdagi ruhiy holati, xatti-harakatlar mohiyatini ochib berishga yo‘naltirilgan o‘yinlar
|
Activities that allow to explore the psychological state and actions of an individual when accomplishing the assignments and obligations
|
|