nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-súwret. Astinan (sifonli) quyıw

|
-súwret. Astinan (sifonli) quyıw
|
bet | 8/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #126529 |
Bog'liq polatti marten pechinde aliw8-súwret. Astinan (sifonli) quyıw:
1-orayliq quyıw kanali; 2-shamotli fiiterovka; 3-qálıp; 4-qosımsha qáIıp (pribil); 5-poddon; 6-quyıw kanalları.
Juwmaqlaw
Polatlar haqqında ulıwma maǵlıwmatlar qanday usıllarda alınıwı sanaata qollanıwı.Marten peshlerinde polat alıw usılları marten peshiniń dúzilisi tiykarlıq hám kislotalıq martrn pechleri ,kislarodlı konvertorlarda polattı alıw usılları,Bessemır hám Tomas konvetorları olardıń bir birinen aabzallıaqları haqqında maǵlıwmatǵa iye boldım.Sonday aq elektr pechlerde polat islep shiǵariw, dúzilisi, islewi hám texnologiyaliq protsessleri haqqında elektr duga peshleri ,induksion peshler haqqında maǵlıwmatlarǵa iye boldıq.Polattı quyıw usılları ústinen quyıw usılı astınana quyıw usılı haqında onnan alınatın ónimler haqıında maǵlıwmatlarǵa iye boldıq.
- Dıqqatlarıńız
- ushın
- raxmet!
|
| |
Marten pechi - Tema : Polat islep shıǵarıw

|
Tema : Polat islep shıǵarıw
|
bet | 3/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #126529 |
Bog'liq polatti marten pechinde aliwMarten pechi - Sonday-aq bul tesikler arqali pechte bolip atirgan protsessler baqlanip turiladi,metalldan ulgiller alinadi ham zarur bolgan jagdayda pechtin ultani remont islenedi.Juklew tesikleri pech islep turgan waqitta otqa shidamli material menen bekitip qoyiladi. Pechtin keying diywalinin tomengi bolimine shlak ham tayar polat shigariw ushin tesikler islengen.Bul tesiklerde otqa shidamli material menen orip qoyiladi,shlak ham tayar polat shigariw waqtinda bolsa ashiladi. Marten pechi tomendegishe isleydi. Pech iske tuskende ogan on’ gaz regeneratori arqali gaz,on hawa regeneratori arqali bolsa hawa jiberiledi. Gaz benen hawa pechke kirgennen son,gaz janip, jalin pechtin barliq eritiw bosligin toltiradi. Janiw produktaleri shep regeneratorler arqali tutin trubasina shigadi ham gerbish diywallerin aste-aqirin 1000 C ga deyin onnan artiq qizdiradi.
Hazirgi iri pechlerdin tubi ham diywali da gumbezi de tiykarliq gerbishten-xrom magnezit gerbishinen óriledi,yagniy oler tiykarliq pechler bolip esaplandi. Hazirgi waqitta islep shigarilatugin barliq polattin 80% ten artigi marten pechlerinde alinadi. Marten pechlerinde polat aliw ushin shiyki zat sipatinda temir-tirsek (skrap),M1 ham M2 markali qatti ham suyiq shoyin (qayta isleniwshi shoyin),temir rudasi qollaniladi, flyus sipatinda bolsa tiykarinan hak tastan paydalaniladi. Bulerdin hammesi shixtani duzedi. Shixtanin sostavindagi shoyinnin mugdarina qarap,marten protsessi skrap-rudaliq protsess skrap protsessi, shoyin-rudaliq protsess ham karbyuratorliq protsesske bolinedi. Skrap-rudaliq protsess. Bul protsessten domna pechleri bar metallurgiya zavodlerinda paydalaniladi,sebebibunda poalt aliw ushin 50-70% suyiq shoyin qollaniladi. Protsesstiń skrap-rudaliq dep ataliwina sebebi, bul protsesste 30-50 % temit-tirsekten (skrap) ham birqansha mugdarda temir rudasinan paydalaniladi.
Kislotaliq marten pechlerinde polat islep shigariw.Kislotaliq marten pechler hazirgi waqitta juda az qollaniladi,sebebi bul pechlerde polat aliw ushin quraminda ziyanli elementler-kukirt ham asirse fosfor juda az bolgan shoyinlerdan gana paydalaniladi,ziyanli elementlerdi bolsa kislotaliq pechlerde metal quraminan shigarip bolmaydi ham usinin aqibetinde alingan
polattin sapasi juda tomen boladi.Kislotaliq marten pechlerinde polat aliw ushin,shixta materialleri sipatinda quraminda fosfor ham kukirt az shoyin, joqari sapali temir-tirsek ham arnawli zagotovkaler qollaniladi,flyus sipatinda bolsa kislotaliq shlak,kvar skumi ham aziraq hak tasinan paydalaniladi.
|
| |
elektr usili - Tema : Polat islep shıǵarıw

|
Tema : Polat islep shıǵarıw
|
bet | 5/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #126529 |
Bog'liq polatti marten pechinde aliwelektr usili - Elektr peshlerde polat aliw. Marten peshlerinde aling`an polatler janilg`i quramindagi elementler menen toyinip qoladi. Usinin` ushin bul joqari sipatli polat alib bo’lmaydi. Hazirgi waqitda elektr peshlerinda legerlengen polatlardi eritip aliw sanaatimiz ushin a`hmiyetli.
- Elektr peshlerinde oksidlewshi jalin bolmawi ha`m hawanin` kemligi peshtin` ishinde sipatli polat aliw ushin jaqsi atmosfera boliwin ta`minleydi. Bunnan tisqari peshde juda joqari temperaturani payda boliwi polattin` quramindagi altingku`kirtti toliq jog`altiwg`a imkan beredi.
- Marten peshlerinen alinǵan polattin’ pesh gazleri menen toyinǵanliǵi, bul peshlerde legirlengen polatlar aliwdin’ sheklengenligi ha’m joqari sapali polatlarǵa bolǵan talaptin’ kem –kemnen artip bariwi, metallurgiyanin’ aldina polat aliwdin’ jan’a usillarin jaratiw waziypasin qoydi.
elektr usili - Elektr peshlerde polat aliw ushin shiyki zat sipatinda temir-tirsek (polat siniqlari), temir rudasinan paydalaniladi, qayta isleniwshi shoyin kemenen –kem hallarda ko’p uglerodli polat aliwda ǵana qollaniladi; ko’p uglerodli polat aliwda qayta isleniwshi shoyin ornina, ko’binese ko’mir, elektrod siniqlarinan yamasa kem ku’kirtli koksten paydalaniladi.
- Elektr peshleri de marten peshleri siyaqli kislotaliq ha’m tiykarliq boladi. Kislotaliq peshlerde polat islep shiǵariwda flyus sipatinda kvarts qumi, tiykarliq peshlerde bolsa ha’k tasi qollaniladi. Payda bolatuǵin kislotaliq shlaklardi eritiw ushin ha’k ha’m shamot siniqlarinan, tiykarliq shlaklardi eritiw ushin bolsa boksit ha’m shamt siniqlarinan paydalaniladi.
Házirgi waqitta metallurgiya kárxanalarinda polat aliwda qollanilip atirǵan elektr peshlerin eki tiykarǵi gruppaǵa bóliw múmkin:
1.Elektr duga peshleri.
2.Induktsion elektr peshleri.
Elektr duga peshleri. Elektr duga peshlerinde elektr energiyasi duganiń issiliq energiyasina aylandiriladi, duganiń issiliq energiyasi bolsa shixtaǵa nurlaniw arqali tásir etip, oni qizdiradi hám eń aqirinda eritedi
|
| |
Konverter - Tema : Polat islep shıǵarıw

|
Tema : Polat islep shıǵarıw
|
bet | 4/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #126529 |
Bog'liq polatti marten pechinde aliwKonverter - Konverterlerde polat islep shiǵariw.Konverter usili tek suyiq shoyinnan ǵana polat aliw ushın qollanıladi. Konverter usilinin’ ma’nisi sonnan ibarat, suyiq shoyin Konverter dep atalatuǵin ha’m aldın-ala qatti qizdirip alinǵan ıdisqa quyilip, quyilǵan shoyin arqali hawa aydaladi. Aydalǵan hawa quramindaǵı kislorod shoyinnın’ quramindaǵi uglerodti ha’m qosimsha elementlerdi oksidleydi (jandirip jiberedi), usinın’ na’tiyjesinde shoyinnın’ quramindagi uglerod penen qosimsha elementlerdin’ muǵdarı kemeyedi yaǵniy shoyın polatqa aylanadi.
Konverter Polat islep shig`ariwda birinshi 1856 jili Angiliyalik Genri Bessemer ashqan. Bessemer konverteri sirtqi, ta`repi nok formada bolip, ishki diywali otǵa shidamli materialdan jasalip, sirtqi ta`repi 20-25 mm polat list menen qaplang`an. Konventerdin’ o’rta bo`limi polat qalqa menen oralgan bolip, bu qalqalarda konverterdin’ tayanishi esaplang`an.(2-su`wret) Konverter
Tomas protsessi. Bessemer protsessi qánshelli jaqsi bolmasin, báribir bul usil turmisqa en jayip ketpedi. Buǵan misal retinde minanı aytip ótsek boladi, bessemer protsessi Anglyada oylap tabilǵanina qaramastan, eń dáslep Shvetsiyada, Keyninen Avstriyada sonnan ǵana Angliyada qollanıla basladi. Buniń bas sebebi bessemer Konverteriniń ishki diywali Kislotaliq otqa shidamli gerbishten órilgen bolip, fosfor hám kúkirti кóр shoyinnan sapali polat aliwǵa múmkinshilik bermeytuǵini málim edi, yaǵnıy eger shoyın qurammda fosfor кóр bolsa, onday shoyinda polatqa aylandira almadi (alinǵan polat issi hám suwiq halında da mort bolip qalatuǵin edi).
Bul mashqalani, yaǵnıy ко’р (105-205%) fosforli shoyinlerdi polatqa aylandirıw usilin 1878-jili anglishan metallurgi Sidney Djilkrist Tomas tapti, yaǵniy ol Bessemer siyaqli konverter isleydi, biraq Tomas konverterdiń ishki diywalın kislotaliq otqa shidamli materialdan emes, bálki tiykarlıq (siltilik) materialdan-dolomit gerbishinen óriwdi hám flyusten (hák tasinan) paydalanıwdi usinis etedi Demek, tomas konverteri bessemer konverterinen ishki diywalıniń tiykar xarakterindegi gerbishten órilgen hám plyus isletiliwi m enen parq etedi.
|
| |
Tafakkurning individual xususiyatlari va rivojlanishi

chuqurligigiga qarama-qarshi sifat bo‘lib hukm va xulosalarning
yuzasi hisoblanadi, bunda odam
mayda-chuydalarga e’tibor qaratib, asosiysini ko‘rmaydi. Tafakkurning
mustaqilligi insonning
yangi vazifalarni ilgari surishi va boshqalarning yordamidan foydalanmasdan ularning echimini
topish malakasi bilan xarakterlanadi. Fikrning
egiluvchanligi masalalarni echishda avvaldan
qo‘llanilib kelayotgan usullarning ta’siridan holi bo‘lishda, sharoit o‘zgarganda harakatlarni
tezda o‘zgartirish malakasida ifodalanadi. Tafakkurning
tezligi – insonning yangi
vaziyatda
o‘zini yo‘qotib qo‘ymaslik, o‘ylab olgan holda to‘g‘ri qaror qabul qilish qobiliyati. Aqlning
sertashabbusligini insonning o‘ylamasdan masalaning bir tomonini ushlab olib, qaror qilishga
shoshishi, etarlicha o‘ylanmagan javoblar bildirishida ifodalanadigan shoshqaloqlikdan farqlash
lozim. Aqlning
tanqidiyligi – bu inson o‘zining va boshqalarning fikrlarini ob’ektiv
baholashi,ilgari surilayotgan nizomlar va xulosalarni izchillik bilan
har tomonlama tekshirib
chiqish malakasi. Tafakkurning
mantiqiyligi – tadqiq etilayotgan ob’ektning barcha ahamiyatli
tomonlarini hisobga olgan holda mulohazalarning qat’iy izchilligiga rioya qilish
qobiliyati. Tafakkurning
isbotlanganligi – zarur vaqtda hukm va xulosalarning to‘g‘riligini
tasdiqlovchi dalillar, qonuniyatlardan foydalanish qobiliyati. Aql
ijodkorligi – ijodkorlik
tafakkuriga bo‘lgan qobiliyat. Tafakkurning
salbiy sifati uning rigidligi – hodisa mohiyatiga
nisbatan xolis bo‘lmagan munosabat, hissiy taassurotning oshirib yuborilishi,
bir xil qolipdagi
baholarga berilganlik hisoblanadi.[1]
Inson aqliy rivojlanganligining ko‘rsatkichi sub’ektning tashqi cheklovlar
bilan
bog‘lanmaganligidir.
SHunday qilib, odamlardagi tafakkurning individual xususiyatlari eqorida ko‘rib chiqilgan aqliy
sifatlarda turli uyg‘unlikda ifodalanadi.
Tafakkur shakllanishi va rivojlanishida bir nechta bosqichlarni ajratib ko‘rsatish mumkin.
Hozirda mavjud bo‘lgan tafakkur taraqqiyotining bosqichlarga bo‘linishiga nisbatan
yondoshuvlarning ko‘pchiligida inson tafakkuri rivojlanishining
dastlabki
Tafakkur o‘zi nima? - "axborot tizimlari va texnologiyalari"

|
"axborot tizimlari va texnologiyalari"Bog'liq PSIXOLOGUYATafakkur o‘zi nima?
Savol: Zarifboy Rajapovich! Tafakkur o‘zi nima?
Javob: Qaniydi, bu savolingizga qisqa iboralar bilan javob bera olsam. Bu o‘ta murakkab savolga
o‘tmishning buyuk allomalari-yu, hozirgi zamonning yetuk olimlari ham mukammal javob bera
olmagan. Tafakkurni izohlab berish mumkin, biroq unga to‘laqonli ta’rif berish o‘ta mushkul.
Men bundan bir necha yillar oldin Respublikamizning ko‘zga ko‘ringan yirik olimi bilan yolg‘iz
uchrashib qoldim. Uning yaqinlaridan birini konsultatsiya qilgani boruvdim. Ular menga
afsonaomuz qiziq bir voqeani aytib beruvdilar.
Qadimda bir faylasufning juda o‘tkir va qiziquvchan shogirdi bo‘lgan ekan. U ko‘p narsaga
qiziqarkan va ko‘p narsani bilishni hoxlarkan. Shogird savollar beraverib ustozini tinch
qo‘ymaskan. Shogird kitob mutoala qilaverib uxlab qolibdi. Tushida undan bir darvesh so‘rabdi:
E aqlli yigit! Sen ko‘p kitob mutolaa qilasan. Seni aqlli yigit deyishadi. Qani aytchi, aql nima
o‘zi, deb so‘rabdi. Yigit qancha urinsa ham bu savolga javob bera olmay yarim tunda uyg‘onib
ketibdi. U erta tonggacha bu savol haqida o‘ylab bir jo‘yali javob topa olmabdi. U aql nimaligi
haqida javob olish uchun erta saharda ustozi yoniga otlanibdi. Shogird ustozidan so‘rabdi. Ustoz
aql nima o‘zi? Shunda ustoz aql haqida uzoq so‘zlay ketibdi.
Ustoz aql nimaligini o‘z shogirdiga yaxshiroq tushuntirish uchun aqlli iboralarga boy hikoya va
matallarni misol qilib uzoq tushuntiribdi. Tong yorishay deb qolibdi. Ustozning aql haqidagi
uzundan-uzoq izohlarini eshitaverib, shogirdning aqli ozay deb qolibdi. Shogirdining bu
ahvolidan achingan ustoz, kel shogirdim bor aqlidan ham ayrilmasin deb, aql haqidagi
tushuntirishlarini to‘xtatibdi. Shunda shogird so‘rabdi: Ustoz nega jim bo‘lib qoldingiz? Ustoz
javob qaytaribdi: O‘g‘lim aql haqida faqat aqlsizlargina uzoq va’zxonlik qila oladi. Kel shu
mavzuni to‘xta qolaylik. Shu-shu aqlga ta’rif berishdan donolar o‘zini tiyyar ekanlar.
E’tibor qilsangiz falsafa, pedagogika, psixologiya, psixiatriya, nevrologiya, neyrobiologiya,
diniy kitoblarda ham aql va tafakkur haqida ma’lumotlar beriladi. Tafakkurni juda ko‘p fanlar
o‘rgansa-da, tinimsiz ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilsa-da, uning mexanizmlari xanuzgacha
to‘la-to‘kis o‘rganilmagan. Biroq tafakkur olingan ilm va tajribalar asosida shakllanishini alohida
qayd qilib o‘tish lozim.
|
| |
bosqichi - "axborot tizimlari va texnologiyalari"

dinamikasi, yo‘nalganligi uning faqat o‘zigagina bog‘liq bo‘ladi.[2]
Hozirgi kunda fan tafakkurni rivojlantirish masalasiga alohida e’tibor qaratgan. Amaliyotda
tafakkurni rivojlantirishning filogenetik, ontogenetik va tajribaviy yo‘nalishlari
mavjud.
Filogenetik yo‘nalish insoniyat tarixiy rivojlanish jarayonida inson tafakkuri
rivojlanishi va takomillashishini o‘rganishni taqazo etadi.
Ontogenetik yo‘nalish bir
odamning
hayotiy jarayoni asosiy bosqichlarining rivojlanishi bilan bog‘liq. O‘z navbatida,
tajriba
yo‘nalishi tafakkurni tajribada tadqiq etish muammolari va aqlning alohida, sun’iy tashkil
etilgan sharoitlarda rivojlanish imkoniyati bilan bog‘liq.
Nima uchun ba’zilar yuqori tafakkur egasi bo‘ladi-yu, boshqa birovlar qanchalik urinmasin
yetuklikka erisha olmaydi. Tafakkur darajasi naslga bog‘liqmi? Yetuk tafakkurga ega bo‘lish
uchun kuchli xotiraga ega bo‘lish kerakmi? Xotira bilan tafakkur orasida qanday bog‘liqlik bor?
Tafakkur nima uchun pasayadi? Nima uchun aqli zaif bolalar tug‘iladi yoki nima uchun sog‘lom
fikrlaydigan odamlar orasida yoshi o‘tgandan so‘ng aqli zaiflashib boradiganlar bo‘ladi?
-súwret. Stoporli kovshtiń dúzilisi

|
-súwret. Stoporli kovshtiń dúzilisi
|
bet | 7/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #126529 |
Bog'liq polatti marten pechinde aliw5-súwret. Stoporli kovshtiń dúzilisi:
1-stakan; 2-probka; 3-dastesi (ruchka); 4-baǵdarlawshi; 5-polzun; 6-shamot trubka; 7-stoporli sterjen.
Kovshǵa toltirilǵan suyıq polat, tiykarınan shoyınnan, kemnen-kem hallarda bolsa polattan tayarlanǵan qálıplerge quyiladi. Qálıplerdiń ólshemleri payda etiliwi kerek bolǵan quymanıń awırligrina baylanıslı, quymanıń awırliǵi bolsa 100 kg nan 250 tonnaǵa deyin, hatteki 300tonnaǵa jetedi.
Qálıplerdiń forması hám konstrukciyasi olarǵa qanday (qaynaytugrın, shala qaynaytuǵın yaki qaynamaytuǵın) polat quyili- wina, alınatuǵın quymalardıń qanday maqsetlerde qollanılıwına, sonday-aq polattı quyıw usılına da baylanıslı boladı. Qaynaytuǵın polattı quyıw ushın tubsiz qálıpler, qaynamaytuǵın polattı quyıw ushın bolsa tubli qálıpler qollanıladı. Qálıpten quymanı shiǵarip alıw ańsat bolıwı ushın qálıptin ishki beti konus formasında islenedi.
Oz gezeginde qálıplerge quyıw usılı ekige bolinedi: ustinen quyıw usılı hám astinan (sifonli) quyıw usılıbolıp.
Ustinen quyıw usılında hár bir qálıp (joqarıdan, tobesinen) óz aldina bolek toltırıladı, ol qatqanda ustinen quyıw usılı dep ataladı 40-súwret. Ustinen quyıw usılı iri, tiǵiz, sapalı quymalar, sonday-aq bázi bir legirlengen polat (tez keser polat, sharikli-podshipnik polat) quymaların alıwda qollanıladı.
Ustinen quyıw usılında polat temperaturası biraz tómenirek boladı, sol sebepli polattaǵi erigen gazlardıń bir bólegi shiǵip ketedi, usınıń nátiyjesinde tiǵiz, sapalı, shogiw bosliǵi kishkentay (azǵantay) bolǵan quyma payda boladı.
7~súwret Ustinen quyıw:
1-qálıp; 2-poddon; 3-kovsh; 4-qosımsha qálıp (pribil);5.sharshar (voronka).
Astinan (sifonli) quyıw usılı. Polattı qálıplerge quyıwdin ekinshi usılı-astinan (sifonli) quyıw usılında (8-súwret) polatlar tómendegishe quyiladi: barlıq qálıpler amawlı shoyınnan islengen ultang4a (poddon) omatıladı. Bui ultanda kanallar boladı, hár bir kanalda metall aǵatuǵın tesikler islengen. Qálıpier ane usı tesik- lerge keń jagı tómenge qaratilip omatıladı. Qálıplerge jiberiiiwshi suyıq polattı shlaktan tazalaw ushın wonıń jolına slilak irkkishler ornatıladı. Dal wortada orayliq litnik, yaǵnıy suyıq polat quyilatugTn úskene omatıladı.
Kovshtan suyıq polat mine usı orayliq litnikke quyiladi, onnan kanallar boylap barlıq qálıplerge tendey tarqaladı hám qálıplerdi tómennen joqarıǵa qarap toltirip baradı. Mine sonlıqtanda qálıplerge polat quyıwdin bul usılı astinan quyıw usılı yaki sifonli quyıw usılı dep ataladı.
|
| |
Informatika fanidan - bet 15

|
Informatika fanidan
|
bet | 15/32 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #148339 |
Bog'liq 2020 GACHA INFORMATIKA TESTLAR KITOBI 5-11 sinf dan gacha
177) HTML tilida web-sahifada matnda yangi abzatsga o’tish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
178) HTML tilida web-sahifada yangi abzatsga o’tish tegi
ning abzatsni erkanda joylashtirishni aniqlash parametrlarini to’g’ri ko’rsating?
a) align =” … ”
179) HTML tilida web-sahifada yangi abzatsga o’tish tegi
ning abzatsni erkanda joylashtirishni aniqlash parametrlarini qiymatlarini to’g’ri ko’rsating?
a) left, center, right, justify
180) HTML tilida web-sahifada matn harflar shriftini belgilash tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
181) HTML tilida web-sahifada matn harflar shriftini belgilash tegi ning harflar shaklini aniqlash parametrlarini to’g’ri ko’rsating?
a) face =” … ”
182) HTML tilida web-sahifada matn harflar shriftini belgilash tegi ning harflar o’lchamini aniqlash parametrlarini to’g’ri ko’rsating?
a) size =” … ”
183) HTML tilida web-sahifada matn harflar shriftini belgilash tegi ning harflar o’lchamini aniqlash “size” parametrlarini qiymatlarini to’g’ri ko’rsating?
a) size=”1 dan 7 gacha”
184) HTML tilida web-sahifada matn harflar shriftini belgilash tegi ning harflar rangini aniqlash parametrlarini to’g’ri ko’rsating?
a) color =” … ”
185) HTML tilida web-sahifada matn harflarini qalin (yug’on) shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
186) HTML tilida web-sahifada matn harflarini og’ma (yotiq) shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
187) HTML tilida web-sahifada matn harflarini tagi chiziqli shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
188) HTML tilida web-sahifada matn harflarini qalin (yug’on) shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
189) HTML tilida web-sahifada matn harflarini og’ma (yotiq) shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
190) HTML tilida web-sahifada matn harflarini og’ma (yotiq) shrift ko’rinishda yozish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
191) HTML tilida web-sahifada matn qanday yozilgan bo’lsa, shunday (formatlanmasdan) chiqarish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
192) HTML tilida web-sahifada matnni o’chirilgan holda chiqarish teglarini to’g’ri ko’rsating?
a) , ,
193) HTML tilida web-sahifada matnni satr o’stidagi holda chiqarish teglarini to’g’ri ko’rsating?
a)
194) HTML tilida web-sahifada matnni satr pastki holda chiqarish teglarini to’g’ri ko’rsating?
a)
195) HTML tilida web-sahifada matn atrofini ramkaga olish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
196) HTML tilida web-sahifada harakatli matnni yaratish tegini to’g’ri ko’rsating?
a)
|
| |
Internet Explorer brauzeri interfeysi va u bilan ishlashda

|
Internet Explorer brauzeri interfeysi va u bilan ishlashda
|
bet | 3/3 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 48,89 Kb. | | #158618 |
Bog'liq BRAUZERLAR VA ULARNING TURLARIInternet Explorer brauzeri interfeysi va u bilan ishlashda Browse (Brauze) – biror veb-sahifadagi giperbog‘lanishlarni ochib ko‘rishhamda ma’lumotlar bilan tanishish va ularni o‘rganish jarayoni. Biror veb-sahifada uni amalga oshirish shu sahifani yoki biror axborotni qidirish amaliga teskari amal deb ham tushunish mumkin, ya’ni kalitli so‘zlarni biror veb-sayt yoki sahifaga kiritish kerak bo‘ladi. Broq “browse” amali orqali esa aksincha, shu sayt yoki sahifadagi qaysi so‘zlar kerakli ma’lumotlarni o‘zida mujassam etganligini topish kerak bo‘ladi. Shuning uchun ma’lumotlarni topishda qidiruv o‘tkazish “browse” amaliga nisbatan qulayroq hisoblanadi. Dasturning imkoniyatlari ilgari chiqarilgan ko‘plab relizlar yoki ushbu turdagi dasturlardan deyarli farq qilmaydi. Yorliqlar va o‘rnatilgan yuklagich bilan ishlash ham mavjud. Afsuski, yuklab oluvchi faqat to‘g'ridan-to‘g'ri havolalar bilan ishlaydi va bitta faylni yuklab olishni va keyin uni kengaytirishni o‘z ichiga olgan fayl almashish tarmoqlaridan foydalanishga mutlaqo moslashtirilmagan. Bu ko‘pincha peer-to-peer tarmoqlariga, ya'ni torrent trekerlariga yoki Letitbit kabi saytlarga taalluqlidir, bu erda yuklab olish tezligi sekundiga 50 KB dan oshmasligi kerak. Ammo bizda umuman noutbuk kompyuterlari uchun mavjud bo‘lmagan ba'zi funktsiyalardan foydalanishga imkon beruvchi yangi interfeys mavjud.
Oxir-oqibat, men hech bo‘lmaganda shuni ta'kidlamoqchiman bu dastur va o‘rnatish taqsimotida kerakli elementlarning ko‘pchiligi mavjud, u veb-saytlarda topilishi mumkin bo‘lgan ba'zi formatlarni qo‘llab-quvvatlashdan butunlay mahrum. Bu, birinchi navbatda, video va animatsiyalarni ijro etish bilan bog'liq. Masalan, xuddi shu Opera dastlab brauzerni o‘rnatishda Adobe ko‘rinishidagi qo‘shimcha modul bilan to‘ldirishni taklif qiladi. Flash Player. Bizning holatlarimizda shunga o‘xshash narsa yo‘q. Ehtimol, bu har qanday litsenziya shartnomalari va dasturiy ta'minotdan foydalanish qoidalari bilan bog'liq bo‘lib, ularni bir nechta korporatsiyalar hali ham baham ko‘ra olmaydi. Garchi, umuman olganda, brauzer "a'lo" ishlaydi.
|
| |
Yarimo'tkazgichli lazer- istiqbolli texnika

Yarimo'tkazgichli lazer- istiqbolli texnika
Elektro-optik konvertatsiya samaradorligi nuqtai nazaridan, qattiq holatdagi YAG lazeri va CO2 lazeri 15% ga yetishi mumkin. Elyaf lazer 30% ga, sanoat yarimo'tkazgichli lazer esa 45% ga yetishi mumkin. Bu shuni ko'rsatadiki, bir xil quvvatli lazer chiqishi bilan yarimo'tkazgich energiyani tejaydi. Energiya samaradorligi pulni tejashni anglatadi va foydalanuvchilar uchun pulni tejashga qodir mahsulot mashhur bo'lib qoladi. Shu sababli, ko'plab mutaxassislar yarimo'tkazgichli lazerning katta salohiyatga ega istiqbolli kelajagi bo'ladi deb o'ylashadi.
Sanoat yarimo'tkazgichli lazerni to'g'ridan-to'g'ri chiqish va optik tolali ulash chiqishiga ajratish mumkin. To'g'ridan-to'g'ri chiqishi bo'lgan yarimo'tkazgichli lazer to'rtburchaklar yorug'lik nurini ishlab chiqaradi, lekin orqa ko'zgu va changdan ta'sirlanishi oson, shuning uchun uning narxi nisbatan arzonroq. Optik tolali ulanish chiqishi bilan yarimo'tkazgichli lazer uchun yorug'lik nuri yumaloq bo'lib, orqa aks va chang muammosiga ta'sir qilishni qiyinlashtiradi. Bundan tashqari, uni moslashuvchan qayta ishlashga erishish uchun robot tizimiga kiritish mumkin. Uning narxi qimmatroq. Hozirgi vaqtda global sanoatda ishlatiladigan yuqori quvvatli yarimo'tkazgichli lazer ishlab chiqaruvchisi DILAS, Laserline, Panasonic, Trumpf, Lasertel, nLight, Raycus, Max va boshqalarni o'z ichiga oladi.
Yarimo'tkazgichli lazer keng qo'llanilishiga ega
Yarimo'tkazgichli lazer kesish uchun kamroq qo'llaniladi, chunki tolali lazer ko'proq qobiliyatga ega. Yarimo'tkazgichli lazer markalash, metallni payvandlash, qoplama va plastmassa payvandlashda keng qo'llaniladi.
Lazerli markalash nuqtai nazaridan, lazer belgilarini amalga oshirish uchun 20 Vt dan past yarimo'tkazgichli lazerdan foydalanish juda keng tarqalgan. U ham metallar, ham metall bo'lmaganlar ustida ishlashi mumkin.
Lazerli payvandlash va lazer qoplamasiga kelsak, yarimo'tkazgichli lazer ham muhim rol o'ynaydi. Ko'pincha Volkswagon va Audi-da oq avtomobil korpusida payvandlash uchun ishlatiladigan yarimo'tkazgichli lazerni ko'rishingiz mumkin. Ushbu yarimo'tkazgichli lazerlarning umumiy lazer quvvati 4KW va 6KW ni tashkil qiladi. Umumiy po'lat payvandlash ham yarimo'tkazgich lazerining muhim qo'llanilishi hisoblanadi. Bundan tashqari, yarimo'tkazgichli lazer apparatni qayta ishlash, kema qurish va tashishda yaxshi ish qilmoqda.
Lazer qoplamasi asosiy metall qismlarini ta'mirlash va ta'mirlash sifatida ishlatilishi mumkin, shuning uchun u ko'pincha og'ir sanoat va muhandislik mashinalarida qo'llaniladi. Rulman, vosita rotori va gidravlik milya kabi komponentlar ma'lum darajada eskirishga ega bo'ladi. O'zgartirish yechim bo'lishi mumkin, ammo bu juda ko'p pul talab qiladi. Ammo asl ko'rinishini tiklash uchun qoplamani qo'shish uchun lazer qoplamasi texnikasidan foydalanish eng iqtisodiy usuldir. Va yarimo'tkazgichli lazer, shubhasiz, lazer qoplamasida eng qulay lazer manbai hisoblanadi.
|
…  - - Informatika fanidan

<
ul> ва
ul> - тэг тартибланманган ёки белгили (маркерли) руйхат бошлаш ва тугатиш. Руйхат сарлавхаси <
lh> ва
lh> тэглари орасида, хар бир руйхат элементи эса <
li> ва < /
li > орасида жойлашади.
ul - Тег параметрлари:
type= - рўйхат маркерлар типи (disc – буялган доира, circle – ичи буш айлана, square - туртбурчак).
<
ol> ва
ol> - тэг тартибланган ёки ракамли руйхат бошлаш ва тугатиш. Руйхат сарлавхаси <
lh> ва
lh> тэглари орасида, хар бир руйхат элементи эса <
li> ва < /
li > орасида жойлашади.
Microsoft Internet Explorer brauzeri haqida ma`lumot

|
Microsoft Internet Explorer brauzeri haqida ma`lumot
|
bet | 2/3 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 48,89 Kb. | | #158618 |
Bog'liq BRAUZERLAR VA ULARNING TURLARI2. Microsoft Internet Explorer brauzeri haqida ma`lumot
Windows Internet Explorer (sobiq Microsoft Internet Explorer, qisqartmasi IE yoki MSIE) Microsoft tomonidan yaratilgan grafik veb brauzeri boʻlib, 1995-yildan boshlab Microsoft Windows operatsion sistemasi tarkibiga kiritilgandir. Internet Explorer 1999-yildan boshlab eng keng tarqalgan veb-brauzeridir; 2002 va 2003-yillarda 95% ishlatilish choʻqqisiga yetdi. Internet Explorer 7.0 brauzerning joriy versiyasi boʻlib, uni 2006 yil 18-oktabridan boshlab Microsoft saytidan olish mumkin. Internet Explorer 7.0 Windows Vista tarkibiga kiritilgan. Internet Explorer bepul, ammo uni oʻrnatish uchun mijoz Microsoft Windows yoki Windows NT oilasiga kiruvchi operatsion sistemani sotib olishi yoki uning qoniniy litsenziya egasi boʻlishi shart.
Brauzerning Windows-versiyalari Trident motori asosida yaratilgan.
Microsoft Internet Explorer turli xil internet aloqalarini, tarmoq fayllarini almashish va xavfsizlik sozlamalarini o‘z ichiga oladi. Boshqa funktsiyalar orasida Internet Explorer quyidagilarni qo‘llab-quvvatlaydi: Internet Explorer o‘tmishda topilgan bir necha tarmoq xavfsizligi teshiklari uchun juda ko‘p reklama oldi, lekin brauzerning yangi versiyalari brauzerning fishing va zararli dasturlarga qarshi kurashish uchun xavfsizlik xususiyatlarini kuchaytirdi. Internet Explorer ko‘p yillar mobaynida butun dunyoda ishlatiladigan eng mashhur veb-brauzeri bo‘lib, 1999 yildan boshlab Chrome brauzeri eng mashhur brauzer bo‘lib, 2012 yilgacha Netscape Navigatordan oshib ketgan. Hatto hozir Microsoft Edge va Chrome tashqari barcha boshqa brauzerlardan ko‘proq Windows foydalanuvchilari omonidan ishlatiladi. Ommabopligi sababli, bu zararli dasturlarning mashhur maqsadidir.
Brauzerning keyingi versiyalari sekin tezlik va barqaror rivojlanish uchun tanqid qilindi.
Internet Explorer 1.0 1995-yilning avgust oyida Spyglass, Inc Mosaic brauzeri asosida chiqarilgan. Internet Explorer 1.0 va 1995-yilning noyabr oyida chiqarilgan Internet Explorer 2.0 kabi, keng ommaga tarqalmadi. Internet Explorer 3.0 1996-yilning 13-avgustida chiqdi va Mosaic kodiga asoslanmagan edi. Bu versiyasi CSS bilan ishlay olar, ActiveXga plaginlari va Javaga kengaytirishlarini oʻziga mujassam qilgan edi.
|
| |
ol  - - Informatika fanidan

|
Informatika fanidan
|
bet | 27/32 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #148339 |
Bog'liq 2020 GACHA INFORMATIKA TESTLAR KITOBI 5-11 sinfol - Тег параметрлари:
type= - рўйхат маркерлар типи (1 - бу 1,2,3,4,5; а - бу A,B,C,D,E; d – бу a,b,c,d,e; i - бу I,II,III,IV,V)
start = - рўйхат маркерлар биринчи тартиб ракамини курсатиш
<dl> ва l> - тэг атама ва тушунчаларни таърифлаш руйхат бошлаш ва тугатиш. Атама номи <dt> ва dt> тэглари орасида, шу атама тушунтириши элементи эса <dd> ва < /dd > орасида жойлашади.
<hr> - горизонтал чизик чизиш
hr - Тег параметрлари:
width= - горизонтал чизик кенглиги
size= - чизик калинлиги
align = -сатрда жойлашуви
color= - горизонтал чизик ранги
<img>- тэги Web саҳифада график файлларни тасвирлаш
img - Тег параметрлари:
src= график тасвирни компьютерда ёки интернетдаги жойлашуви;
alt= параметри ёрдамида альтернатив матн курсатилади;
height=баландлиги ва width=кенглиги бу график тасвир ўлчами ;
hspace= ва vspace= график тасвирни бошқа объектлардан бўш жой билан ажратиб туриш;
border= параметри билан тасвир атрофидаги чегара қалинлиги ўрнатилади;
align= тасвирни ўзиинг атрофидаги матнга нисбатан текислаш учун параметри ишлатилади(buttom, middle, top, left, right)
Агар < img> тэгда src параметр урнига dynsrc= параметр куйилса бу видео файл жойлашувини курсатади.
img - тег янги параметрлари:
dynsrc= видео файлнинг компьютерда ёки интернетдаги жойлашуви;
start= параметрини кўшиш оркали биз юкланган видеоклипни тасвирлаш жараёнини бемалол бошкаришимиз мумкин. (mouseover – сичконча билан ишга тушириш ва fileopen – сахифа юклангани билан ишга тушириш);
loop= параметри билан неча марта такрорланиши (infinite - чексиз такрорланиш);
loopdelay= параметри такрорий тасвирланиш жараёнида тасвирланишлар орасидаги вактни белгилайди ва киймати миллисекундларда берилади.
< |
| |
Osiyo xalqaro universiteti - bet 12

|
Osiyo xalqaro universiteti
|
bet | 12/12 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154224 |
Bog'liq Menejment texnologiyasi Xulosa
Menejment usullari rahbarning ishlab chiqarish korxonalarining qo'yilgan maqsad vazifalariga erishishga rahbarlik qilishini muvofiqlashtirish.
Menejmentga quyidagi uslublar xos: iqtisodiy, tashkiliy-farmoyish (ma'muriy), ijtimoiy-ruxiy.
Bozor xo'jalik rahbarlaridan o'tkir zehn, ishga ijodiy yondashish, kezi kelganda korxona faoliyati, ishi uchun tavakkalchilik xususiyatlarini talab etadi.
Buyruq rahbarning o'z qo'l ostidagilariga rna'lum ishni belgilangan vaqtda bajarish talabining yozma yoki og'zaki ko'rinishi.
Ijtimoiy-ruxjy bilimlar asosini bilmagan rahbar odamlarga ta'sir eta olmaydi.
Adabiyotlar
Yuldoshev N.K,, Nabokov V.I. "Menejment nazariyasi". Darslik. T.TDIU, 2013.- 433 b.
Yuldoshev N.K, Menejment. Ukuv kullanma.T.: TDIU, 2006 Y.-150 b.
Kucharov A.S. Menejment. O’quv qollanma. T..TDIU, 2009 u. -120 b.
SHarifxodjaev M.Menejment. Darslik.T.: Ukituvchi, 2002.-464 b.
Yo'ldoshev N.Q., Azlarova M.M., Xo'djamuratova G. Y. "Menejment va marketing asoslari": (O'quv qo'llanma). - T.: TDIU, 2012 y. -258 b.
Lapыgin YU.N. Strategicheskiy menedjment.Uchebnoye posobiye. - M.: Eksmo, 2010.-432 s.
Vesnin V.R. Menedjment v sxemax i opredeleniyax: Uchebnoye posobiye. -M.: Prospekt, 2009. - 120 s.
Danilin V.I. Finansovыy menedjment: zadachi, testы, situatsii.Uchebnoye posobiye. - M.: Prospekt, 2009. - 360 s.
Kane M.M., Ivanov B.V., Koreshkov V.N, Sxirtladze A.G. Sistemы, metodы i instrumentы menedjmenta kachestva: Uchebnik dlya vuzov / Pod red. M.M. Kane. - SPb.: Piter, 2009. - 560 s.
B Kattakishiyev, I Mamayusupov Strategik menejment Toshkent 2008 y
R I Gumish, Matmurodov F.I. Innavatsion menejment Toshkent 2008y
Matmurodov F.I. Ma’muriy menejment Toshkent 2008y
S.I Ahmedov, R.I Nirimbetov Ishlab chiqarish menejmenti Toshkent 2008y
A.Qo’chqarov Menejer imkoniyatlari. “Istiqlol” nashriyoti 2000
SH.N.Zaynutdinov va boshqalar. Menejment asoslari. T. Moliya-2001 y
A.YUldashev, I.Sirojiddinov. Moliyaviy menejment. Namangan-2001 y.
|
| |
6 Том-2 Октябрь -2023

http://web-journal.ru/
Часть-6_ Том-2_
Октябрь -2023
ЛУЧШИЕ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ
19
SUN’IY INTELLEKT: YUTUQ VA KAMCHILIKLARI
Jabborov Sattorbek Suxrobovich,
Muzaffarov Abdulaziz Azam o‘g‘li
Toshkent shahar Chilonzor tumani 173-sonli umumiy
o‘rta ta’lim maktabi 8-“V”sinf o‘quvchilari
Kalit so‘zlar:
sun’iy intellect, Alan Turing, CAPTCHA,
axborot
kommunikatsiya texnologiyalari, ong, kompyuter, robot, kelajak
Key words:
artificial intelligence, computer, robot,
thinking, consciousness,
awareness, personality, society, humanity, problems, prospects, future.
Sunʼiy ong, ya’ni sunʼiy intellekt yoki sunʼiy idrok (ingliz tilida Artificial
intelligence) qisqartirilganda AI sifatida ham talafuz qilinadi.
Insonlar yoki
hayvonlar tomonidan koʻrsatiladigan tabiiy ongdan farqli oʻlaroq, texnologiyalar
tomonidan koʻrsatiladigan insonning aqliy qobiliyati: hayotni, atrof muhitni ongda
aynan aks ettirish va oʻzgartirish, fikrlash, oʻqish-oʻrganish,
dunyoni bilish va
ijtimoiy tajribani qabul qilish qobiliyati turli masalalarni hal qilish, bir qarorga
kelish,
oqilona ish tutish, voqea-hodisalarni oldindan koʻra bilish layoqati ya’ni
ongdir. Yetakchi sunʼiy ong darslik kitoblari bu sohani „ongli agentlar“ni oʻrganish
deya takrorladi: oʻz muhitini fahmlaydigan va maqsadlariga muvaffaqiyatli erishish
imkoniyatini maksimal darajada oshiradigan amallarni amalga oshiruvchi har
qanday sistemadir.
Biz bilamizki sun’iy intellekt tushunchasini fanga ilk bora Alan Turing olib
kirgan. U 1912-yilning 23-iyunida Angliyaning
Maida Vale tumanida dunyoga
kelgan.1950-yilda u Turing testini kashf qilgan.Turing ikkinchi jahon urushida
nemislarning “Enigma” shifrlovchi mashinasini buzgan.1950
-yil oktyabr oyida
„Mind“ jurnalida nashr qilingan „Hisoblash mashinasi va suniy intellekt“
nomli
ilmiy maqolasida bir tajriba qilishni taklif qilgan. Unga koʻra, kompyuterlar
odamlar
bilan aloqa qilganda odamlardek „fikrlay oladi“ va „muloqot qila oladi“, yaʼni
kompyuterni oʻrgatish mumkin. Mazkur tajriba keyinchalik „Turing testi“ deb
nomlanib, kompyuterlarning onglilik darajasini tekshirgan. „Turing testi“ni aksi
bajarilishi natijasida CAPTCHA (hozirgi davrda dunyoga mashhur, odamlarni
haqiqatdan ham odamligini tasdiqlovchi test)ni kashf qilgan.
Turing birinchilardan boʻlib xotirasida dasturlarni
saqlaydigan kompyuter
yaratish mumkinligini isbotlovchi ilmiy ishini taqdim etgan.
rasm. Boshqaruv jarayonining chizmasi

|
rasm. Boshqaruv jarayonining chizmasi
|
bet | 2/12 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154224 |
Bog'liq Menejment texnologiyasirasm. Boshqaruv jarayonining chizmasi
Boshqaruvning bu umumiy vazifalari kommunikatsiyalar va qarorlar qabul qilishning bog'lovchi jarayonlari bilan birlashtirilganlar. Bu vazifalar o'rtasidagi o'zaro aloqa boshqaruvning har qanday jarayoni mazmunini ko'rsatib beruvchi doiraviy diagramma bilan taqdim etilishi mumkin. (4.1-rasm).
Diagrammadagi o'qlarning ko'rsatishicha, rejalantirishdan nazoratga faqat jarayonni tashkil qilish va ishlovchilarni undash bilan bog'liq ishlarni bajarish yo'li bilan harakatlanish mumkin. Diagrammaning markazida barcha qolganlarning muvofiqligi va o'zaro hamkorligini ta'minlovchi muvofiqlashtirish vazifasi turadi.
Boshqaruvning umumiy vazifalaridan har birini izchil ko'rib chiqamiz. Rejalashtirish boshqaruv jarayonining birinchi, g'oyatda muhim vazifasi bo'ladi. Agar rejaviy ko'rsatkichlar yetarlicha asoslanmagan bo'lsalar, tashkilot keyingi bosqichlarda qanchalik yaxshi ishlanmasin, natija past bo'ladi. Shuning uchun boshqaruvning sifati rejalashtirishning to'g'ri shakllantirilgan tamoyillariga bog'liqdir.
Rejalashtirish vazifasi quyidagi savollarga javob qaytarishga qaratilgan:
biz hozirgi vaqtda qayerda turibmiz? Menejerlar tashkilot haqiqatdan ham nimalarga erishishi mumkinligini aniqlash uchun, tashkilotning uning asosiy sohalari (moliya, xodimlar, marketing, ITTKI) dagi kuchli va zaif tomonlarini baholashlari kerak;
biz qaysi tomonga harakatlanishni xohlaymiz? Menejerlar tashkilotning atrof-muhitidagi imkoniyatlar va xavflarni baholab turib, tashkilotning maqsadl ari qanday bo'lishi kerakligini va ularga erishishga nimalar halaqit berishlari mumkinligini belgilashlari kerak;
buni biz qanday qilmoqchimiz? Menejerlar tashkilot a'zolari maqsadlarga erishmog'i uchun nimalar qilishlari kerakligini hal qiladilar.
Quyidagilar rejalashtirishning tamoyillariga qiradilar:
ob'yektlarni ularning muhumliklari bo'yicha ranjirovka qilinishi;
rejaning muvofiqligi;
rejaning ko'p variantliligi; ko'rsatkichlarning iqtisodiy asoslanishi;
strategik, taktik vajoriy rejalarning izchilligi;
rejalashtirishni avtomatlashtirilganligi;
•rejani tashqi muhitning parametrlari bilan moslashtirilganligi; rejaga bevosita tegishli bo'lgan shaxslarni rejalashtirish jarayonida ishtirok etishi.
Bularga rioya qilish asoslangan rejani ishlab chiqishning majburiy sharti bo'ladi.
"Rejalashtirish" vazifasi ko'pincha maqsadni mo'ljallashdan boshlanadi. Gap shundaki, agar tizimning maqsadlari berilmagan, tizimning mohiyati asoslanmagan bo'lsa, ularni belgilash, ya'ni maqsadni mo'ljallash eng muhim vazifa bo'ladi.
|
| |
RISKLARNI QAYTA ISHLASH VARIANTLARI

|
RISKLARNI QAYTA ISHLASH VARIANTLARI
|
bet | 16/37 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #142626 |
Bog'liq AX-xbkRISKLARNI QAYTA ISHLASH VARIANTLARI
Quyidagilarni inobatga olishi kerak:
― Risk tomonlar tomonidan qanchalik qabul qilinmoqda;
― Tomonlar bilan bog‘lanishning eng maqbul yo‘llari.
Riskni kamaytirish
Tavsiyalarni shakllantirish jarayonida va tadbiq etilishida turli cheklovlar hisobga
olinishi kerak.
Tipik cheklovlar:
Vaqt bo‘yicha cheklovlar, Moliyaviy, Texnik, Operatsion, Ma’naviy, Etik, Atrof muhit bilan bog‘liq cheklovlar, Foydalanishni oddiyligi, Kadrlar, Mavjud nazorat qilish vositalarining
yangilari bilan integratsiyasi bo‘yicha cheklovlar
Riskni qoldirish qarori, hech qanday xarakatlarni amalga oshirmasdan riskni baholash bilan bog‘lagan holda bajariladi. Agar risk darajasi riskni qabul qilish mezonlariga mos kelsa, u holda qushimcha nazorat vositalarini qo‘llamasdan turib riskni qoldirish mumkin.
Riskni oldini olish
Riskni keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan faoliyatdan yoki shartlardan voz kechish. Identifikatsiya
Qilingan risklar juda yo‘qori darajali deb hisoblansa yoki riskni qayta ishlash bo‘yicha xarajatlar daromaddan katta bo‘lsa, riskni to‘liq oldini olish bo‘yicha qaror qabul qilinsa, mavjud yoki rejalashtirilayotgan faoliyatlardan voz kechilishi yoki ushbu faoliyatni olib borish shartlari o‘zgartirilishi mumkin. Masalan, tabiy faktorlar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan risklarni, ushbu risk bo‘lmaydigan joyga ko‘chirilishi va u yerda axborot qayta ishlanishi mumkin.
Riskni ko‘chirish
Risk, xavfni baholashga qarab, muayyan xavfni eng samarali boshqara oladigan tomonga o'tkazilishi (uzatilishi) kerak.
Xatarlarni uzatish ma'lum risklarni tashqi tomonlar bilan bo'lishish qarorini o'z ichiga oladi. Xatarlarni uzatish yangi xavflarni yaratishi yoki mavjud aniqlangan xavflarni o'zgartirishi mumkin.
Shuning uchun qo'shimcha xavfni davolashga ehtiyoj tug'ilishi mumkin.
Transfer amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
Cos(x)  x ning kosinusi (radian o'.b.) -cosx

|
Cos(x) x ning kosinusi (radian o'.b.) -cosx
|
bet | 24/32 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #148339 |
Bog'liq 2020 GACHA INFORMATIKA TESTLAR KITOBI 5-11 sinfCos(x) x ning kosinusi (radian o'.b.) -cosx
Arctan(x) x ning arktangensi — arctgx
Sqrt(x) x ning kvadrat ildizi — (x > 0)
Sqr(x) x ning kvadrati — x2
Exp(x) e* (e = 2.718282...)
Ln(x) x ning natural logarifmi (x > 0)
Frac(x) x ning kasr qismi {x} (javob xaqiqiy)
Int(x) x ning butun qismi [x] (javob xaqiqiy)
Random [0, 1) oraliqdagi tasodifiy son
Random(x) [0, x) oraliqdagi tasodifiy son
Trunc (x) x ning butun qismi (javob butun)
Round (x) x ni yaxlitlaydi (javob butun)
Odd (x) x — toq son bo'lsa«rost» qiymat oladi
Chr (x) x-sonning ning o'nlik ASCII kodiga mos belgi
Ord (m) ‘m’ belgining o'nlik ASCII kodi
Ins (x) x ni qiymatni 1 ga oshiradi (x:=x+l)
Dec (x) x ni qiymatni 1 ga oshiradi (x:=x+l)
CRT MODULIDAGI OPERATORLAR
{ izoh matni}
|
Izoh operatori
|
O’zgaruvchi:=ifoda;
|
O’zlashtirish operatori
|
WRITE(chiqarish ro’yxati);
|
Ma’lumotlarni ekranga chiqarish (kursor oxirida qoladi). (agar o’zgaro’vchilardan keyin : va raqam quyilsa u sonni butun va qasr qismlardagi raqamlar sonini kursatadi. Masalan: write(a:4:2) natijada a=aaaa,aa)
|
WRITELN(chiqarish ro’yxati);
|
Ma’lumotlarni ekranga chiqarish (kursor yangi satrga o’tadi)
|
|
|
| |
- сахифада харакатланувчи матн яратиш 
marquee

|
- сахифада харакатланувчи матн яратиш
marquee
|
bet | 29/32 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #148339 |
Bog'liq 2020 GACHA INFORMATIKA TESTLAR KITOBI 5-11 sinf - сахифада харакатланувчи матн яратиш
marquee - тег параметрлари:
behavior= харакат йуналиши (alternate, slayd,
width= кенглиги
height= баландлиги
bgcolor= фон ранги
INFORMATIKA FANIGA XISSA QUSHGAN SHAHSLAR VA OLIMLAR
Abu Abdulloh Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy – 0 raqamini kiritgan, arifmetik amallarni bajarish tartib-qoidalarini ishlab chiqqan va algoritm nazariyasiga turtki bergan xamda algebra faniga asos solgan.
Vosil Qobulov - O’zbekistonda kibernetika maktabining asoschisi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Arastu (Aristotel) – mantiqiy xulosalar chiqarish usullarini tahlil etgan. Formal mantiq asoschisi.
Abu Nasr Muhammad ibn Muhammad ibn Uzlug’ Tarxon (Forobiy) - bilish jarayonini ikki bosqich – aqliy bilish va hissiy bilishdan iboratligni ta’kidlagan. Mntiq fanini shakllantirib bergan.
Gotfrid VIlgelm Leybnits – belgili mantiq yo’nalishini kashf etgan.
Jorj Bul – mantiqiy matematika (Bul algebrasi) yo’nalishini kashf etgan.
Abu Ali Ibn Sino - mantiq ilmining tadqiq etishga katta e’tibor bergan.
Klod Shenon – axborot nazariyasi asoschisi.
Norbert Viner – kibernetika fani asoschisi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Lisandro – birinchi kodlashni qo’llagan inson, “Scital tayoqchasi” ni o’ylab topgan (o’rin almashtirish usuli).
|
| |
Ada Avgusta Lavleys (Bayron) –

|
Ada Avgusta Lavleys (Bayron) –
|
bet | 31/32 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #148339 |
Bog'liq 2020 GACHA INFORMATIKA TESTLAR KITOBI 5-11 sinfAda Avgusta Lavleys (Bayron) – Ch.Bebbij mashinasi uchun birinchi dasturlarni ishlab chiqdi.
Uvilyam Barrouz – 1885 yilda klaviatura va kog’ozga pechatlash uskunalaridan iborat “arifmometrni” yaratdi.
J.Genri – 1831 yilda elektromexanik rele ixtiro qilgan.
German Hollerit – 1888 yilda rele asosida ishlagan va perfokartalarda yozilgan ma’lumotlar bilan ishlay ilaydigan birinchi elektromexanik xisoblash mashina “tabulyator”ni yaratdi.
M.A.Bonch-Bruyevich va V.Ikklz va F.Jordan - trigger deb atalgan elektron rele ixtiro etishdi.
Vannevar Bush – 1930 yilda elektromexanik releda yig’ilgan hisoblash mashina “differensial analizator”ni yasadi.
Konrad Suze – 1941 yilda elektromexanik releda yi’g’ilgan “Z3” nomli , dastur asosida boshqariladigan mantiqiy sxemaga asoslangan va ikkilik sanoq sistemada ifodalangan qo’zg’aluvchan nuqtali sonlar ustidan amallar bajaruvchi hisoblash mashina yasadi.
Alan T’yuring – 1943 yilda electron lampalarda ishlovchi “Koloss” nomli electron xisoblash mashinani yaratdi.
Govard Eyken – 1944 yilda elektromexanikreleli dastur asosida ishlaydigan “Mark-1” nomli mashina yasadi.
Jon Fleming - 1904 yilda diodni ixtiro etdi.
Li de Fores – 1907 yilda triodni (electron vakuumli lampani) ixtiro etdi.
Jon Mouchli va Prespera Ekkerta - 1946 yilda “ENIAC” (Electronic Numerical Integrator And Calculator) nomli electron lampali ulkan electron hisoblash mashina qurishdi. U 70 tonna og’irlik, 300 m2 joy egallab, 18 000 elektron lampadan iborat bulib, sekundiga 300 ta ko’paytirish va 5 000 ta qo’shish amalini bajara olar edi.
Uilyam Shokli, Jon Bardin va Uolter Bratteyn - 1947 yilda tranzistorni ishlab chiqdilar.
|
| |
AX risklarini monitoring qilish va qayta ko'rib chiqish qanday amalga oshiriladi?

|
AX risklarini monitoring qilish va qayta ko'rib chiqish qanday amalga oshiriladi?
|
bet | 22/37 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #142626 |
Bog'liq AX-xbk43.AX risklarini monitoring qilish va qayta ko'rib chiqish qanday amalga oshiriladi?
Risklar monitoringi va ularni qayta ko‘rib chiqish Risklar monitoringi bo‘yicha tadbirlarning natijalari
risklarni qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha boshqa tadbirlarga kirish ma’lumotlari bo‘lishi mumkin.
Tashkilot O‘z DSt ISO/IEC 27001 ga muvofiq, barcha risklarni muntazam ravishda, shuningdek, jiddiy o‘zgarishlar bo‘lgan holda qayta ko‘rib chiqishi kerak. Chiqish ma’lumotlari: Risklarni boshqarish jarayonini tashkilotning amaliy maqsadlari va risklarni qabul qilish mezonlari bilan uzluksiz muvofiqlashtirish.
Risklarni boshqarish jarayonlarini monitoring qilish, qayta ko‘rib chiqish va yaxshilash
Monitoring va qayta ko‘rib chiqish quyidagiga yo‘naltirilishi (lekin, cheklanmasligi) kerak:
- huquqiy kontekst va atrof-muhit kontekstiga;
- raqobat kontekstiga;
- risklarni baholashga bo‘lgan yondashuvga;
- aktivlarning qiymatiga va toifalariga;
- ta’sir ko‘rsatish mezonlariga;
- risklarni baholash mezonlariga;
- risklarni qabul qilish mezonlariga;
- aktivlarga egalik qilishning to‘liq qiymatiga;
- zarur resurslarga.
Monitoring va qayta ko'rib chiqish
1-qadam . Firmaning risklar reestrida ko'rsatilgan risklarni muntazam ravishda ko'rib chiqing.
Xavf holatini o'zgartiradigan har qanday harakatlar yoki hodisalarni hujjatlashtiring, masalan:
•Nazoratni takomillashtirish natijasida risklarni baholashda o'zgarishlar
•Tadbir davomida nazoratni buzish va mumkin bo'lgan xatolarni qayd etish kerak.
•Yangi xavf aniqlandi.
•Hamkorlar, masalan, har qanday tuzatuv harakatlarini darhol amalga oshirish kerakligini aniqlash uchun, masalan, oylik hamkorlar yig'ilishida risklarni ro'yxatga olishni muntazam ravishda ko'rib chiqishlari kerak.
2-qadam . Uzluksiz takomillashtirish .
•Amalga oshirilgan risklarni boshqarish tizimining samaradorligi firma ichida risklarni boshqarishning doimiy takomillashishini ta'minlash uchun vaqti-vaqti bilan tahlil qilinishi kerak. Ushbu kontseptsiyaning
maqsadi firma uchun xavfli xabardorlik madaniyatini joriy etishdan iborat. Bu buzilishlar va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan nosozliklar, aloqa samaradorligi, shuningdek olingan saboqlarni baholash va tuzatuvchi xatti-harakatlarni hisobga olgan holda baholanishi mumkin.
•Struktura faqatgina kontekst firma uchun tegishli bo'lib qolsa, u risklarni boshqarish uchun hajmni belgilaydi. Xatarlarni boshqarish uchun amaliyot maqsadlari, shuningdek, ichki va tashqi kontekstning dolzarb va aniq ekanligiga ishonch hosil qiling.
•Xatarlar tarkibida qo'llaniladigan baholash mezonlari, shuningdek, amaliyotning hajmi va murakkabligiga mos kelishiga ishonch hosil qilish uchun qayta ko'rib chiqilishi kerak.
|
| |