Onlayn matnlar tahlili - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 24/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Onlayn matnlar tahlili
Internetda e’lon qilingunga qadar matnlar aksariyat hollarda aniqlik borasida tahrir qilinmaydi. Foydalanuvchilar tomonidan tayyorlanadigan kontent parchalari xolis bo‘lmagan yoki noaniq axborot tashishi mumkin. Forum va bloglarning foydali jihatlarini inkor etmagan holda aytish joizki, ular shuningdek, amalda tavsiyalari zararli bo‘lgan «maslahatchilar» bilan ham muloqotga kirishuvga sabab bo‘lishi mumkin. Internetdan foydalanuvchilar unda berilgan har qanday axborotga ishonish qanchalik xavfli ekanini bilishi kerak.
Shunday saytlar borki, ularning mazmuni foydalanuvchilarni o‘zi o‘ziga zarar yetkazishga undaydi (masalan, o‘z joniga qasd qilishni, anoreksiyani(ishtaha yo‘qolishi va o‘ta ozg‘inlik kasali) yoki turli sektalarni targ‘ib qiluvchi saytlar).
Internetda axborotlarni e’lon qilish tartibi soddalashgani sayin zararli kontent ta’siriga tushib qolish ehtimoli ortib boradi. Bolalar va yoshlar esa bunday saytlarda e’lon qilingan ko‘rsatma va axborotlar o‘zida qanday xatarlarni tashishini to‘g‘ri baholash salohiyatiga ega bo‘lishmaydi.
Tarmoqdagi ommabop axborotni tahlil qilish muammosi, Internetda material e’lon qilishning soddallashuvi tobora oshib borayotganing teskari jihati hisoblanadi. Amalda bu, aytaylik, biror bir mashhur insonning ashaddiy muxlisi bo‘lgan maktab o‘quvchisi yaratgan veb-saytni o‘sha “yulduz”ning rasmiy sayti, deb noto‘g‘ri qabul qilish ham mumkin. Bundan tashqari, ba’zida reklamani sof axborotdan ajratib olish ham mushkul bo‘lmoqda. Internetda eng yangi xabarlar joylashtiriladi, ammo har doim ularning boshqa manbalardagi shunday axborotga mos kelishini solishtirib ko‘rish zarar qilmaydi. Shaxsiy blogdagi axborot mahalliy gazeta yoki muayyan hamjamiyatning veb-saytidagi axborotdan farqlanishi mumkin. Agar muallif o‘zi yozayotgan soha yoki mavzuning haqiqiy bilimdoni va eksperti bo‘lsa, bunday axborotni ishonchli, deb hisoblasa bo‘ladi.
Shaxsiy bloglarda ayrim qarashlarga ortiqcha urg‘u berib yuboriladi, bu narsa ataylab yoki bilmagan holda ham amalga oshiriladi. Mahoratli muallif o‘zi yozayotgan matnlar betaraf bo‘lishi uchun harakat qiladi. Shu bois matnning muallifi kim ekanligini bilish ham juda muhim. Agar matn mutaxassis tomonidan tayyorlangan bo‘lsa ham albatta uni boshqa manbalar bilan qiyoslash, uning mazmuni qanchalik mos kelishiga e’tibor qaratish zarur bo‘ladi. Agar veb-sayt mukammal yaratilgan, foydalanuvchi uchun qulay bo‘lsa, ma’qul va mos til qo‘llanilsa, demak, uning yaratuvchisi o‘z ishiga jiddiy yondoshadi, deyish mumkin.
Aksincha, saytda tartib bo‘lmasa, tili pala-partish bo‘lsa, dalillar chalg‘itsa, bunday saytning mazmuniga ishonmagan ma’qul.
Tijorat kompaniyalarining veb-saytlari sotuv hajmini oshirish maqsadida yaratiladi. Ayrimlari esa faqat reklama va o‘z- o‘zini maqtashdan iborat bo‘ladi.
Lekin foydali ma’lumotlar jamlanganlari ham uchrab turadi. Ammo gap tijorat haqida borgani bois, bu o‘rinda dalil va raqamlar ham marketing kampaniyasining bir qismi bo‘lib hisoblanadi. Marketing masalalari bo‘yicha mutaxassislarning fikriga ishonib qolish yaramaydi. Xolis axborotni izlash, masalan, mijozlarning gapiga quloq tutish zarar qilmaydi.
Quyida veb-saytning ishonchliligini aniqlashga doir tavsiyalar keltirilgan: Noshir – Axborotni kim tarqatayapti? (Muallif aniqmi: ismi-sharifi, lavozimi,
kompaniya nomi keltirilganmi? Muallif shu soha bo‘yicha mutaxassis sifatida tanilganmi?)
– Veb-sayt qanday maqsadda yaratilgan?
– Mazkur ishlab chiqaruvchi tomonidan yaratilgan boshqa mediamahsulotlar ham mavjudmi?
|
| |