nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
6-amaliy ish. «Noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish va kriteriyalar»

|
6-amaliy ish. «Noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish va kriteriyalar»
|
bet | 1/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 71,55 Kb. | | #124615 |
Bog'liq 006 amaliy Noaniqlik sharoitida QQQ va kriteriyalarLaplas, Vald 6-amaliy ish. «Noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish va kriteriyalar»
Darsning maqsadi: asosiy tushunchalar va ta'riflarni o'rganish uchun g'oya, nazariy bilim, amaliy ko'nikma va malakalarni shakllantirish: modellashtirish, ob'ekt modeli, tizim modeli, jarayon modeli, tizimli tahlilda modellashtirishning mohiyati va mazmunini o'rganish: mazmuni, simulyatsiya va simulyatsiya-evolyutsion modellashtirish usullari, ekspert usullari va tizimlari, ekspert tizimlarini qo'llash sohalari, bashorat qilish usullari mazmuni, tizim tahlilini axborot-tahliliy qo'llab-quvvatlash tarkibi.
Reja
№ n/n
|
Amaldagi ta'lim texnologiyalarining turi (dars shakli)
|
Soati
|
1
|
Masalani yechish (o'rtacha to'lov mezonlari, Laplas, Vald, Sevij, Gurvits)
|
2
|
2
|
Individual topshiriqlar
|
2
|
Jami
|
4
|
MISOLLAR
Misol 1. Murakkab tizimlarni tavakkalchilik va noaniqlik sharoitida murakkab tizimlarni baholash. Har bir kriteriya bo’yicha masala yechimini toping.
Restoranda biznes-tushlik qilish rejalashtirildi. Ishlab chiqarish jarayoni 70, 120 yoki 150 ta tijorat tushliklarini tayyorlashga imkon beradi. Tashrif buyuruvchilar soni 60 dan 160 gacha. Agar tashrif buyuruvchilar soni kj bo'lsa, tayyorlanuvchi tushlik soni aij ni aniqlash kerak.
Samaradorlik matritsasi (ming so’m):
а/k
|
k1 = 60
|
k2=95
|
k3=125
|
k4=160
|
a1=70
|
-1600
|
2300
|
2300
|
2300
|
a2=120
|
-4000
|
5300
|
7800
|
7800
|
a3=150
|
-6200
|
-1750
|
10000
|
9500
|
Yechish
O’rtacha yutuq kriteriyasi.
Рi holatlar ehtimolliklarini hisoblaymiz:
Р1 =60/(60+95+125+160) =0,136364
P2 =95/(60+95+125+160) = 0,215909
P3 =125/(60+95+125+160) = 0,284091
P4 =160/(60+95+125+160) = 0,363636
Endi K(a1), K(a2), K(a3) larni hisoblaymiz:
K(a1) = 0,136364×(-1600) + 0,215909 ×2300 +0,284091×2300 + 0,363636×2300 = 1768,182
|
| |
Registerkarte CD lokal installieren

Die meisten CD-ROMs erfordern vor der ersten Benutzung eine lokale Installation. Man kann zwar auf dem Server die Images zentral bereit stellen, doch ohne lokale Installation auf den Clients sind sie in der Regel nicht nutzbar. Der CD/DVD-Server merkt sich anhand von Startdateien, welche CD/DVDs schon an einem Client installiert wurden und daher dort aufgerufen werden können. Die Startdateien werden im Aufrufverzeichnis C:\Programme\CD-Server gesammelt.
Wenn Sie eine neue CD-ROM auf einem Client installieren, so legt die Installationsroutine der CD-ROM in den meisten Fällen eine Startdatei an, die Sie bequem in das Aufrufverzeichnis kopieren können.
Auf der Registerkarte CD lokal installieren werden die CD/DVD-Images angeboten, für die noch keine Startdatei im Aufrufverzeichnis vorhanden ist.
Wenn eine CD/DVD keine lokale Installation benötigt und eine Startdatei schon existiert, können Sie über Auswählen diese Startdatei für die markierte CD/DVD auswählen. Dieses Verfahren kann man meist bei installierten Programmen ohne Image (noimage) verwenden.
Existiert noch keine Startdatei, so können Sie diese auch über Erstellen direkt erstellen.
Mit "Symbol speichern" können Symbole aus Dateien extrahiert und in ico-Dateien gespeichert werden. Wenn ein Image vorhanden ist, wird die ico-Datei im zugehörigen Image-Ordner gespeichert. Denn damit kann das Symbol auch angezeigt werden ohne, dass das Image schon eingelegt sein muss. Für Programme ohne Image können im Ordner \\Server\Images\Icons die ico-Dateien gesammelt werden.
Muss eine CD-ROM installiert werden, so muss das über das Image geschehen, damit die installierte CD-ROM später auch ihre Daten findet. Benutzen Sie dazu den Schalter Installieren. Nach dem Einlegen des Images wird – soweit vorhanden - das Installationsprogramm der CD-ROM gestartet. Führen Sie Installation durch. Danach klicken Sie im CD/DVD-Server auf OK
und können dann, falls das Installationsprogramm eine Startdatei erstellt hat, diese auswählen:
Sie wird dann in das Aufrufverzeichnis kopiert.
|
Qattiq texnologiya va yumshoq texnologiya

|
Qattiq texnologiya va yumshoq texnologiya
|
bet | 4/6 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 391,5 Kb. | | #102898 |
Bog'liq 22-mavzuQattiq texnologiya va yumshoq texnologiya
Qattiq va yumshoq texnologiyalar ular ba'zi jihatlarga bog'liqdir. Biroq, ular ishlaydigan sohaga qarab, ular raqibga aylanishi yoki oddiygina jamoa bo'lib ishlashi mumkin; Amalga oshiriladigan jarayonlarda optimallashtirishni belgilaydi.
U muman olganda, gapirganda texnologiya, o'rtasidagi farq qattiq va yumshoq texnologiyalar, bu kontseptsiyani tasavvur qilmasdan, bir hil holda rivojlanib boradigan mukammal bir to'rli butunlik sifatida tasavvur qilish, bu haqiqatan ham turli xil o'zaro bog'liq kontseptsiyalarning konfiguratsiyasi va birining mavjudligi boshqasiga bog'liq va aksincha.
Ushbu texnologiya tasnifini taqqoslashdan oldin, ushbu tushunchalarning har biri nima ekanligini printsipial ravishda bilish kerak:
Qattiq texnologiya
Ular ishlab chiqarish jarayonini takomillashtirishga erishish uchun olib borilayotgan barcha yutuqlarga va rivojlanishga mos keladi. Shunday qilib, harakatlar qo'llanilishi va odamlar hayoti yanada qulay bo'lishi mumkin; Xuddi shunday, ular qurilmalar, mashinalar, uskunalar, Dasturlarva xom ashyoni o'zgartirishi, jarayonlarni o'zgartirishi va samarali ishlashi uchun ishlab chiqarilgan ayrim mahsulotlarning ish faoliyatini yaxshilashi mumkin.
Nomi qattiq texnologiya, odamlar tomonidan idrok etilishining aniq usuli bilan bog'liq. Ya'ni, ular yirik texnologik kompaniyalar tomonidan ishlab chiqarilgan va ishlab chiqarilgan jismoniy mahsulotlar; Ular odamlar, kompaniyalar va sanoat uchun vazifalarni engillashtirishga intilishadi; Binobarin, ular har bir jarayonda ko'proq tezlik, samaradorlik va ishlashni taklif qilishlariga imkon beradi.
Qattiq texnologiya Bu qiyinchiliklarni va murakkab jarayonlarni kamaytirishga qaratilgan uskunalar, moslamalar va mashinalar orqali ish qurollarini taklif qilish imkonini beradi. Boshqacha qilib aytganda, ular ko'p vaqt va pul sarflanishi kerak bo'lgan operatsiyalarni avtomatlashtiradi, mexanizatsiyalashtiradi va yaxshiroq boshqaradi; Natijada, ba'zilari qattiq texnologiyalar ular xom ashyoni tezroq o'zgartiradilar, moddiy resurslar, mashinalar va samarali vositalarni tejash va optimallashtirishga imkon beradi.
|
| |
Kompleks birikmalar. Kompleks birikmalarda kimyoviy bog’ tabiati

|
Kompleks birikmalar. Kompleks birikmalarda kimyoviy bog’ tabiati
|
Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 254,5 Kb. | | #111440 |
Bog'liq Kompleks birikmalar. Maxsudov Fazliddin KOMPLEKS BIRIKMALAR. KOMPLEKS BIRIKMALARDA KIMYOVIY BOG’LAR TABIATI 406-guruh talabasi Maxsudov Fazliddinning Kompleks birikmalar haqida qilgan taqdimoti MAVZUNING MAQSADI - Inson organizmda faoliyat ko’rsatadigan fermentlarning 700 tasi metallofermentlar hisoblanadi. Ular kimyoviy tabiati bo’yicha kompleks birikmalardir. Shuning uchun fermentlar ta’sirini o’rganishda talabalar kompleks birikmalarning tuzilishi va xossalarini o’rganishlari kerak. Metallar bilan zaharlanganda ularni kompleks birikmalar holatiga o’tkazib organizmdan chiqarib yuborish yo’li bilan davolanadi. Kompleks hosil qilish reaksiyalarini o’rganish bu ishni samarali o’tkazish uchun poydevor yaratadi. Kompleks birikmalar tuzilishini va xossalarini o’rganish kompleks birikmalarni hosil bo’lishida ishtirok etadigan kimyoviy bog’ tabiatini o’rganishga zaruriyat tug’diradi.
- KO’RILADIGAN MASALALAR
- 1. Kompleks birikmalarning tarkibiy qismlari va
- ularning qurilishi
- 2. Kompleks birikmalarning fazoviy tuzilishi
- 3. Kompleks birikmalarning tasnifi, ekzogen va endogen komplekslar
- 4. Kompleks birikmalar eritmalaridagi qaytar jarayonlar, barqarorlik va beqarorlik konstantalari
- 5. Ichki kompleks birikmalar
- 6. Kompleks birikmalarning tibbiyotdagi ahamiyati, biokomplekslar va ularni qo’llanishi.
- 7. Kompleks birikmalardagi kimyoviy bog’lar tabiati
Kompleks birikmalarning hosil bo’lishi va tuzilishi - AgNO3 + KCN = AgCN + K NO3
- AgCN + KCN = К [Ag (CN)2]
- K2 PtCl4 Pt(NH3)4 Cl2
- Cl- 2- NH3 0
- Cl- Pt2+ Cl- Cl-– Pt2+ -Cl-
- Cl- NH3
- Ag(NH3)2 Cl
- [H3N Ag NH3]+
-
-
- [H3N Ag NH3]+ - Chiziqsimon (KS=2)
- L L
- Me - Yassi kvadrat (KS=4)
- L L
- L
- Me - Tetraedr (KS=4)
- L
- L
- L
KOMPLEKSLARNING TURLANISHI - Kationli komplekslar
- Pt (NH3)4 ]Cl2 - amminokompleks
- Cu (NH3)4 SO4 - amminokompleks
- Al (H2O)6 Cl3 - akvakompleks
- Neytral komplekslar
- [Fe (CO)5] - temirpentakarbonil
- Pt(NH3)4 Cl2 - amminokompleks
- Pt(NH3)4 Br2 - amminokompleks
- Anionli komplekslar
- Na3Al(OH)6 - gidroksikompleks
- K3[Fe(CN)6] - atsidokompleks
- Na3 Co(NO2)6 - nitritokompleks
- K [PtCl3 (C2O4)] – Seyze tuzi
- [Pt(NH3)5Cl] Cl3 – Chugayev tuzi
- K3 [Fe(CN)6] – qizil qon tuzi
- K4 [Fe(CN)6] – sariq qon tuzi
- [Pt(NH3)2NO2Cl] SO4 – mononitromono-xlorodiamminplatina (IV) sulfat
HELATLAR - H2-CH2-COOH + Cu Cl2
-
- O = C - O NH2 - C H2
- Сu + 2HCl
- CH2 - NH2 O - C = 0
-
- CH2COOH
- N CH2COOH –Komplekson -I
- CH2COOH
HELATLAR - Komplekson III (trilon B)
Kompleks birikmamalarning turg’unligi - Ag(NH3)2Cl Ag(NH3)2+ + Cl-
- Ag(NH3)2+ AgNH3++ NH3
- AgNH3+ Ag+ + NH3
- Yoki Ag(NH3)2+ Ag++2NH3
- Ag+ NH32 Ag(NH3)2+
- K B = ------------------ KQ= ------------------
- Ag(NH3)2+ Ag+ NH32
-
Kompleks birikmalarda kimyoviy bog’ turlari
|
| |
Genetika
Moleku lyar biologiya

|
Genetika
Moleku lyar biologiya
|
bet | 2/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 177,5 Kb. | | #117871 |
Bog'liq Ekologiya fanining vazifalari nimalardan iboratGenetika
Moleku lyar biologiya
|
Sitologiya
Biokimyo
|
Gistologiya
Fiziologiya
|
Anatomiya
|
Ekologiya
|
Tiriklikning tuzilish dara-
jalari
|
Genlar
|
Hujay-
ralar
|
To‘qimalar
|
A’zo-
lar
|
Organizm, populyatsiya,
tur, biotsenoz
+
Abiotik omillar
=
Ekosistemalar
|
Autekologiya — ayrim bir turga mansub bo‘lgan organizmlar yoki populyatsiyalarning o‘zaro va muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi. Masalan, hozirgi davrda populyatsiyalar ekologiyasini o‘rganishda ularning ko‘payishi, turg‘unligi yoki sonining kamay ishini o‘rganishda matematik modellashtirish usuli keng qo‘llanilmoqda.
Sinekologiya — har xil turga mansub organizmlar umumlashmasining o‘zaro va muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi. Bunda ayrim territoriyalarda yashaydigan mikroorganizmlar, o‘simlik, hayvon turlarining xilma-xilligi, tarqalishi, ular ora sidagi raqobatlar va boshqa ekologik muammolar o‘rganiladi.
Evolutsion ekologiya — ekologik sistemalarning say yoramizda hayot kelib chiqishi bilan birga o‘zgarishlarini, bio- sferaning evolutsiyasiga insonning ta’sirini o‘rganadi. Evolutsion ekologiya paleontologik ma’lumotlardan va hozirgi zamon ekologik sistem alari haqidagi ma’lumotlardan foydalanib qadimiy ekosistemal arni nazariy rekonstruksiyalashga (qayta yaratish) harakat qiladi.
Tarixiy ekologiya — insoniyat sivilizatsiyasi va texnol o giya sining rivojianishi natijasidagi ekologik o‘zgarishlarni neolit davridan boshlab hozirgi davrgacha o‘rganadi.
Yuqorida ko‘rsatilgan vazifalar har xil metodlar yordamida amalga oshiriladi.
Dala metodi yordamida populyatsiyaga muhit omillari yig‘indisining ta’siri, ma’lum sharoitda turning rivojianishi va yashashining umumiy holati tekshiriladi.
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Urganch Davlat Universiteti «Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar» fakulteti Iqtisodiyot(tarmoqlar...

|
Urganch Davlat Universiteti «Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar» fakulteti Iqtisodiyot(tarmoqlar va sohalar) yo‘nalishi talabasi
|
bet | 2/4 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 293,42 Kb. | | #114772 |
Bog'liq 2-laboratoriya ishi mavzu jadval redaktorlaridan iqtisodiy masa
Excel dasturi ishga tushiriladi.
Jadvalga boshlangìch ma’lumotlar kiritiladi.
Excel funksiyalari yordamida talab qilingan hisoblashlar bajariladi.
Jadvaldagi ma’lumot diskda saqlanadi.
Excel dasturi bilan ish yakunlanadi.
Tashkilot xodimlarining 2011-2014 yillarda sarf qilingan xizmat safari xarajatlarini hisoblash jadvali tuzilsin.
Excel dasturi ishga tushiriladi va ekranda paydo bo‘lgan jadvalga ma’lumotlar kiritiladi. Dastlab jadval mavzusi kiritiladi. Bizning misolimizda jadval mavzusi «Tashkilot xodimlarining 2022-2023yillarda sarf qilingan xizmat safari xarajatlari» dan iborat.
So‘ngra, zaruriy hisoblashlar bajariladi. Misolimizda tashkilotning barcha bo‘limlari bir yilda va har bir bo‘limning 2011-2014 yillarda o‘rtacha qancha xarajat qilganligini hisoblash kerak bo‘ladi.
C8:D8 yacheykalarga barcha bo‘limlarning har yilgi xarajatlari yig‘indisini hisoblash uchun Главная menyusidagi pictogram- masini bosib, “Сумма” buyrug‘ini tanlaymiz,
E4:E7 yacheykalarga esa, har bo‘limning 2022-2023 yillarda o‘rtacha xarajatini hisoblash uchun Главная menyusining Редактирование bandidan piktogrammasini bosib, “Среднее” buyrug‘ini tanlaymiz.
Yacheykaga formula kiritilgandan keyin [Enter] tugmachasi bosiladi va hisoblashlar bajariladi. Natijada ekranda quyidagi yakuniy jadval hosil bo‘ladi.
Excel dasturining yana bir imkoniyati shundan iboratki, katta hajm- dagi jadvallar bilan ishlayotganda jadvaldagi hamma ma’lumotlarni ek- ranga chiqarmasdan, balki ma’lum bir qismini ham chiqarish, ya’ni filtr- lash mumkin. Masalan, Toshkent shahrida joylashgan biror firmaning boshqa shaharlarda mavjud bo‘lgan filiallarida yarim yillik (yanvar-iyun) rejasi- ning bajarilishi haqidagi jadval berilgan bo‘lsin.
Bu jadvaldan faqat Toshkent shahridagi filiallar to‘g‘risidagi ma’lumotni olish uchun quyidagi buyruqlardan foydalaniladi: buning uchun kursor jadvalning yuqoridan birinchi yacheykasida turishi kerak. So‘ngra menyuning Данные menyusining Сортировка и фильтр bandi va undan Фильтр buyrug‘i tanlanadi.
Ekranda hosil bo‘lgan muloqat oynasidan Toshkent so‘zida sich- qoncha tugmachasi bosiladi va natijada ekranda faqat Toshkent shahri- dagi filiallar to‘g‘risidagi ma’lumot paydo bo‘ladi.
Jadvaldagi ma’lumotlarni o‘sib yoki kamayib borish (yoki alvafit bo‘yicha) tartibida saralash quyidagicha bajariladi: Данные menyu- sining Сортировка и фильтр bandi va undan Сортировка bandi tan- lanadi. Ekrandagi muloqat oynasiga ustun nomi kiritiladi hamda o‘sib yoki kamayib borish tartibi tanlanadi va OK tugmachasi bosiladi. Natijada ekranda shaharlar nomlari alvafit bo‘yicha saralangan jadval paydo bo‘ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Urganch Davlat Universiteti «Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar» fakulteti Iqtisodiyot(tarmoqlar va sohalar) yo‘nalishi talabasi
|
Ekologik tajribalar metodi

|
Ekologik tajribalar metodi
|
bet | 3/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 177,5 Kb. | | #117871 |
Bog'liq Ekologiya fanining vazifalari nimalardan iboratEkologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi. Bu maqsadni amalga oshirish uchun odatda birorta tabiiy sistema modellashtiriladi. Masalan, chuchuk suv havzasining modeli akvarium hisobla- nadi.
Matematik modellash metodi ekosistemaning yashovchanligi va kelajagini oldindan aniqlashga yordam beradi. Bu usulni amalga oshirishda EHM (elektron hisoblash mashinalari)dan keng foydalaniladi.
Asosiy ekologik tushunchalar. Ma’lum muhitda yashayotgan ayrim turlar yig‘indisi ekosistemalarni hosil qiladi. Jamoa va ekosistema ilmiy adabiyotlarda ko‘p ishlatiladigan biotsenoz tushunchalariga mos keladi. O‘ziga xos ko‘rinishga va o‘simliklar dunyosiga ega bo‘lgan yirik regional yoki subkontinental biosistemalar biomlar deb ataladi. Yerning fizik muhiti bilan turg‘un muvozanatda, Quyosh bilan energiya almashinish holatida bo‘lgan Yerdagi hamma tirik organizmlar kompleksi biosfera yoki ekosferani hosil qiladi.
Muhit deb ayrim organizmlar, populyatsiyalar yashaydigan, ularning holatiga, rivojlanishiga, ko‘payishiga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadigan tirik va o‘lik tabiatning barcha sharoitlariga aytiladi. Tirik organizmlarga ta’sir ko‘rsatuvchi muhitning har qanday tarkibiy qismlari ekologik omillar deyiladi. Ekologik omillar uchta asosiy guruhga bo‘linadi:
Abiotik omillar — anorganik tabiat sharoitining yig‘indisi. Bularga tuproq, iqlim, topografik va boshqa fizik omillar kiradi.
Biotik omillar. Bunga tirik tabiat omillari (tirik organizmlarning bir-biriga va yashash muhitiga ta’siri) kiradi.
Antropogen omillar. Bunga inson faoliyatiga bog‘liq bo‘lgan omillar kiradi.
Omillarning organizmga kompleks ta’siri. Cheklovchi omillar. Tirik organizmlarga juda ko‘p omillar ta’sir ko‘rsatadi. O‘sha omillarning ayrim organizmlarga ta’sir natijasi esa xilmaxildir. Omilning organizm hayoti uchun eng qulay darajasi — optimal daraja deyiladi. Har qanday ekologik omilning eng yuqori darajasi — maksimumi va eng quyi darajasi — minimumi bo‘ladi. Tabiiyki, har bir tirik organizm uchun ma’lum ekologik omilning o‘z maksimumi, minimumi va optimumi bo‘ladi (84-rasm).
|
| |
Bitta xost yoki IP-manzilni skanerlang

|
Bitta xost yoki IP-manzilni skanerlang
|
bet | 10/19 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 53,85 Kb. | | #134486 |
Bog'liq umarov mustaqil1. Bitta xost yoki IP-manzilni skanerlang
Skanerlash Alohida IP-manzil:
$ nmap 192.168.1.1
Serverni skanerlash Xost nomi:
$ nmap server.site
Kattalashtirish; ko'paytirish Tafsilot darajasi skanerlash natijalari:
$ nmap -v server..sayt
2. Bir nechta IP-manzillarni skanerlash
Skanerlash Bir nechta IP manzillar:
$ nmap 192.168.1.1 192.168.1.2 192.168.1.3 $ namp 192.168.1.1,2,3
Skanerlash Quyi tarmoq:
$ nmap 192.168.1.0/24 $ nmap 192.168.1. *
Skanerlash IP manzil diapazoni (192.168.1.0 — 192.168.1.200):
$ nmap 192.168.1.0-200
3. Tarmoqdagi faol kompyuterlarni qidirish
Foydali maslahat: Tarmoqni faqat bitta ping buyrug'i bilan skanerlang! Barcha faol kompyuterlarni hisoblang!
Qidiruvda tarmoqni skanerlang Faol xostlar:
$ nmap -sn 192.168.1.0/24
4. Fayldan xostlar ro'yxatini skanerlash
Xostlar/tarmoqlar roʻyxati skanerlanmoqda Fayl:
$ nmap -iL input.txt
Fayl formati:
# Yozuvlar Nmap buyruq satridan boshqara oladigan har qanday formatda bo'lishi mumkin (IP manzillar, xost nomlari, CIDR, IPv6 yoki oktet # diapazonlari). Yozuvlar bir yoki bir nechta boʻsh joy, # ta yorliq yoki yangi qatorlar bilan ajratilishi kerak. $ cat input.txt server.site 192.168.1.0/24 192.168.2.1,2,3 192.168.3.0-200
5. IP / Xostlar / Tarmoqlarni skanerlashdan tashqari
Maqsadlarni istisno qilish Nmap skaneridan:
$ nmap 192.168.1.0/24 --chiqib chiqarish 192.168.1.1 $ nmap 192.168.1.0/24 --istisno qilish 192.168.1.1 192.168.1.5 $ nmap 192.168.1.0/24, 8.18.1.2.
Ro'yxatni istisno qilish fayldan olingan xostlar:
$ nmap 192.168.1.0/24 --excludefile exclude.txt
Chiqarilgan xostlar fayl formati yuqoridagi kabi.
6. Maxsus portlarni skanerlash
Skanerlash Bitta port:
$ nmap -p 80 192.168.1.1
Skanerlash Bir nechta portlar:
$ nmap -p 80,443 192.168.1.1
Skanerlash Port diapazoni:
$ nmap -p 80-1000 192.168.1.1
Skanerlash Barcha portlar:
$ nmap -p "*" 192.168.1.1
Ba'zilarini skanerlang Umumiy portlar:
$ nmap --yuqori portlar 5 192.168.1.1 $ nmap --yuqori portlar 10 192.168.1.1
|
| |
Tashkilotlarda xavfsizlikni tahlil

|
Tashkilotlarda xavfsizlikni tahlil
|
bet | 1/4 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #124468 |
Bog'liq xG5SItFBRr8x1lZU-lS80mSHjmLqXzNu
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNALOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
“Tashkilotlarda xavfsizlikni tahlil qilish va zaifliklarni aniqlash” fanidan
2-amaliy topshiriq
MAVZU: Statistik tahlil usullari yordamida tarmoq hujumlarini aniqlash
Bajardi: Jo’raboyev Sh. A
Tekshirdi: Saidmurodov M. A
SAMARQAND 2023
Tarmoqlararo ekranlarning asosiy komponentlari
Ishdan maqsad:
Tarmoqlararo ekran, qurilmangizdagi ekran ma'lum bir qurilma yoki boshqa qurilmalar bilan uzoq muddatli bog'liqlikni yaratish imkonini beruvchi texnologiyadir. Ushbu texnologiyani qo'llab-quvvatlovchi qurilmalar, Smart TV, televizorlar, projektorlar yoki monitorlar bo'lishi mumkin.
Tarmoqlararo ekran boshqarish uchun umumiy tartib quyidagicha bo'lishi mumkin:
Wi-Fi bog'langanligi: Tarmoqlararo ekran tizimi va qurilma o'rtasidagi bog'lanish Wi-Fi orqali amalga oshiriladi.
Qurilmaning boshqarish paneli yoki dasturi: Ko'plab tarmoqlararo ekranlarda o'ziga xos boshqarish paneli yoki dastur mavjud bo'lishi mumkin. Ushbu panel yoki dastur orqali, ekranlarni boshqarish, o'lcham, kontrast, vaqtincha to'xtash va boshqalar kabi funktsiyalarni boshqarish mumkin.
Qurilma bilan bog'liq dastur yoki ilovalar: Sizning qurilmangizni boshqarish uchun mobil ilovlar yoki dasturlar mavjud bo'lishi mumkin. Bu ilovlar ko'plab holatda App Store yoki Google Play Store orqali o'rnatiladi.
Biz WiFi roturni masofadan boshqarishni korib chiqamiz.
"Wi-Fi router" (WiFi rutub) – bu, kompyuterlar, smartfonlar, planshetlar, televizorlar va boshqa qurilmalar uchun bepul (bog'liqlikni ta'minlaydigan) internet tarmoqlarini tuzishga yordam beruvchi qurilma. Bu vosita internet provayderingizdan kelgan internetni almashtiradi va uningni uyadigan qurilmalarga bog'laydi.
Wi-Fi router boshqa qurilmalar bilan bog'liq bo'lganning o'rniga quyidagi asosiy komponentlarga ega bo'ladi:
|
| |
MAC manzilini soxtalashtirish - Mavzu: Ochiq skanerlash uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish tcp protokoli asoslangan portlar

|
Mavzu: Ochiq skanerlash uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish tcp protokoli asoslangan portlar
|
bet | 12/19 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 53,85 Kb. | | #134486 |
Bog'liq umarov mustaqil
O'zgartirish MAC manzillari:
$ nmap --spoof-mac 00: 11: 22: 33: 44: 55 192.168.1.1
MAC manzilini soxtalashtirish Tasodifiy MAC:
$ nmap --spoof-mac 0 192.168.1.1
16. Zaifliklar uchun xavfsizlik devorini skanerlash
Ushbu uch turdagi skanerlash ochiq va yopiq portlarni farqlash uchun TCP RFC-dagi ko'rinmas bo'shliqdan foydalanadi.
RFC-mos keladigan tizim skanerdan o'tkazilganda, SYN, RST yoki ACK bitlari o'rnatilgan bo'lmagan har qanday paket port yopiq bo'lsa javob sifatida RST yuborilishiga yoki port ochiq bo'lsa javob bo'lmasligiga olib keladi.
Chunki bu bitlarning hech biri o'rnatilmagan bo'lsa, qolgan uchta bitning (FIN, PSH va URG) har qanday kombinatsiyasi to'g'ri bo'ladi.
TCP Null skanerlash:
$ nmap -sN 192.168.1.1
* Bitlar o'rnatilmagan (TCP sarlavhasidagi bayroqlar 0).
TCP Fin skanerlash:
$ nmap -sF 192.168.1.1
* Faqat TCP FIN biti o'rnatilgan.
TCP Xmas skanerlash:
$ nmap -sX 192.168.1.1
* FIN, PSH va URG bayroqlari o'rnatiladi (paket Rojdestvo daraxti kabi porlaydi).
Foydali maslahat: Port skanerlash paytida anonim qoling! Nmap + Tor + Proksi zanjirlaridan foydalaning! Xavfsiz va oson kirish testi!
TCP SYN skanerlash:
$ nmap -sS 192.168.0.1
* Yarim ochiq skanerlash sifatida tanilgan, chunki u to'liq TCP ulanishlarini ochmaydi.
18. Xostni aniqlashni o'chirib qo'ying (Pingsiz)
Skanerlashdan oldin xostlarga ping yubormang:
$ nmap -Pn 192.168.1.1
Nmap haqida bir necha so'z
Ishonchim komilki, Hacker jurnali o'quvchilarining aksariyati Nmap nima ekanligini bilishadi va ehtimol undan tarmoqni o'rganish va ma'lumot to'plash uchun bir necha marta foydalangan. Unutgan yoki bilmaganlar uchun, har ehtimolga qarshi, eslatib o'taman:
Nmap - tarmoqni skanerlash, uning xavfsizligini tekshirish, OT versiyalari va turli xizmatlarni aniqlash va boshqa ko'p narsalar uchun platformalararo vosita. Bu juda moslashuvchan va oson kengaytiriladigan yordamchi dastur bo'lib, uni NSE skript mexanizmiga aylantiradi;
NSE (Nmap Scripting Engine) – kuchli Nmap komponenti boʻlib, u foydalanuvchilarga tarmoq vazifalarini keng doiradagi avtomatlashtirish uchun skriptlarni yozish imkonini beradi: mavjud Nmap imkoniyatlari bilan yanada moslashuvchan oʻzaro taʼsir, zaifliklarni aniqlash va ulardan foydalanish va boshqalar. NSE Lua tili tarjimoniga asoslangan;
Lua JavaScript-ga o'xshash skript tilidir.
|
| |
Qo'llab-quvvatlanadigan IP protokollarini aniqlang

Qaysiligini aniqlang IP protokollari(TCP, UDP, ICMP va boshqalar) skanerlangan xostni qo'llab-quvvatlaydi:
$ nmap -sO 192.168.1.1
8. TCP/UDP portlarini skanerlash
Skanerlash barcha TCP portlari:
$ nmap -sT 192.168.1.1
Skanerlash maxsus TCP portlari:
$ nmap -p T: 80 192.168.1.1
Skanerlash barcha UDP portlari:
$ nmap -sU 192.168.1.1
Skanerlash maxsus UDP portlari:
$ nmap -p U: 53 192.168.1.1
Turli port skanerlarini birlashtirish:
$ nmap -p U: 53,79,113, T: 21-25,80,443,8080 192.168.1.1
Faollashtirish Tez rejim skanerlash:
$ nmap -F 192.168.1.1
* Oddiy skanerdan ko'ra kamroq portlarni skanerlaydi.
10. Port holati sababini ko'rsatish
Ko'rsatish Sabab, unga ko'ra Nmap portni ma'lum bir holatda deb hisoblaydi:
$ nmap --sabab 192.168.1.1
11. Faqat ochiq portlarni ko'rsatish
Ko'rsatish Faqat portlarni oching(yoki ochiq bo'lishi mumkin):
$ nmap --ochiq 192.168.1.1
12. OT ta'rifi
Nmap-ning eng mashhur xususiyatlaridan biri bu TCP / IP stekini tahlil qilish asosida OSni masofadan aniqlash.
Nmap masofaviy xostga bir qator TCP va UDP paketlarini yuboradi va javoblarni tekshiradi.
Ko'pgina testlarni o'tkazgandan so'ng, Nmap natijalarni o'z ma'lumotlar bazasi bilan taqqoslaydi va moslik topilsa, OT haqidagi ma'lumotlarni ko'rsatadi.
Yoqish; ishga tushirish OS ta'rifi:
$ nmap -O 192.168.1.1
Yoqish; ishga tushirish Xizmatlar versiyasini aniqlash:
$ nmap -sV 192.168.1.1
* Masofaviy serverda ishlaydigan dasturlarning versiyalarini aniqlaydi.
14. Faervolni aniqlash
Kompyuteringiz himoyalangan yoki yo'qligini bilib oling Ommaviy filtrlar yoki Xavfsizlik devori:
$ nmap -sA 192.168.1.1
|
Chidamlilik chegarasi - Ekologiya fanining vazifalari nimalardan iborat «Ekologiya»

|
Ekologiya fanining vazifalari nimalardan iborat «Ekologiya»
|
bet | 4/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 177,5 Kb. | | #117871 |
Bog'liq Ekologiya fanining vazifalari nimalardan iboratChidamlilik chegarasi — organizmning shundan tashqari sharoitda yashay olmasligidir (masalan, uy pashshasi 7°C dan past va 50°C dan yuqori haroratlarda yashay olmaydi). Har bir turn ing har bir ekologik omilga nisbatan chidamlilik chegarasi mavjud.
Organizmlarning hayot faoliyatini susaytiruvchi omilga cheklovchi omil deyiladi. Organizmlarga ta’sir qiluvchi omillar- ning bittasi cheklovchi omil bo‘lishi mumkin. Masalan, hayvonlar va o‘simliklarning shimol tomonga qarab tarqalishiga issiqlik yetishmasligi cheklovchi omil bo‘lsa, janubga tarqalishiga namlikning yetishmasligi cheklovchi omil sifatida ta’sir qiladi.
84-rasm. Ekologik omilning ta’siri.
Omilning, faqat yetishmasligigagina emas, balki ortiqchaligi ham cheklovchi ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Adabiyotlar
1. G’afurov A. T. Darvinizm Toshkent, o’qituvchi1992 yil.
2. Воронцов Н. П.,Сухорукова Л.Н. Эволюционная органического мира. М. Просвешение 1991
3. To’raqulov Yo. X. malekulyar biologiya. Toshkent, o’qituvchi1993 yil
4. Иорданскис Н. Н. Эволюция жизни. М.Издательский центр “Академия” 2001
5. Inge-Vechtomov S.G. Genetika s osnovami selektsii. Moskva., «Vsshaya shkola», 1989 g.
6. Lobashev M.Ye., Vatti K.V., Tixamirova M.M. Genetika s osnovami selektsii. Moskva, «Prosveshenie», 1979 god.
|
| |
Nmap sintaksisi - Mavzu: Ochiq skanerlash uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish tcp protokoli asoslangan portlar

|
Mavzu: Ochiq skanerlash uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish tcp protokoli asoslangan portlar
|
bet | 17/19 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 53,85 Kb. | | #134486 |
Bog'liq umarov mustaqil
Buning uchun Nmap-ni ishga tushirish buyrug'i juda oddiy, siz shunchaki parametrlarda maqsadli IP-manzil yoki tarmoqni o'tkazishingiz kerak, shuningdek, agar kerak bo'lsa, variantlarni ko'rsatishingiz kerak:
$ nmap variantlari manzili
Keling, ushbu maqolada bizga kerak bo'ladigan asosiy variantlarni ko'rib chiqaylik.
-sL- shunchaki ishlaydigan xostlar ro'yxatini yarating, lekin nmap portlarini skaner qilmang;
-sP- faqat ping yordamida xost mavjudligini tekshiring;
-PN- pingga javob bermasa ham, barcha xostlarni mavjud deb hisoblang;
-sS / sT / sA / sW / sM- TCP skanerlash;
-sU- UDP skanerlash nmap;
-sN / sF / sX- TCP NULL va FIN skanerlash;
-sC- skriptni sukut bo'yicha ishga tushirish;
-sI- dangasa Indle skanerlash;
-p- tekshirish uchun portlar qatorini belgilang;
-sV- xizmatlar versiyalarini aniqlash uchun portlarni batafsil o'rganish;
-O- operatsion tizimni aniqlash;
-T- skanerlash tezligi qanchalik ko'p bo'lsa, tezroq;
-D- soxta IP yordamida niqobni skanerlash;
-S- IP manzilingizni belgilangan manzilga o'zgartiring;
-e- muayyan interfeysdan foydalanish;
--spoof-mac- MAC manzilingizni o'rnating;
-A- skriptlar yordamida operatsion tizimni aniqlash.
Endi biz barcha asosiy variantlarni ko'rib chiqdik, keling, nmap portini skanerlash qanday amalga oshirilishi haqida gapiraylik.
|
| |
Variant 1. Saytdagi barcha materiallarni o'qish uchun "sayt" jamoasiga qo'shiling

|
Variant 1. Saytdagi barcha materiallarni o'qish uchun "sayt" jamoasiga qo'shiling
|
bet | 16/19 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 53,85 Kb. | | #134486 |
Bog'liq umarov mustaqilVariant 1. Saytdagi barcha materiallarni o'qish uchun "sayt" jamoasiga qo'shiling
Belgilangan muddat ichida hamjamiyatga a'zo bo'lish sizga BARCHA Hacker materiallariga kirishni ochib beradi, shaxsiy chegirmangizni oshiradi va professional Xakep ballini to'plash imkonini beradi!
Nmap Windows va Linuxda ishlatilishi mumkin bo'lgan juda mashhur ochiq manbali tarmoq skaneridir. Nmap yoki Network Mapper Gordon Luon tomonidan ishlab chiqilgan va hozirda butun dunyo bo'ylab xavfsizlik mutaxassislari va tizim ma'murlari tomonidan qo'llaniladi.
Ushbu dastur tizim ma'murlariga qaysi kompyuterlar tarmoqqa ulanganligini tezda tushunishga, ularning nomlarini bilishga, shuningdek, ularda qanday dasturiy ta'minot o'rnatilganligini, qanday operatsion tizim va qanday filtrlar qo'llanilishini ko'rishga yordam beradi. Dasturning funksionalligi o'z skript tili bilan kengaytirilishi mumkin, bu ma'murlarga ko'plab harakatlarni avtomatlashtirishga imkon beradi.
Masalan, skriptlar tarmog'ingizdagi yangi xavfsizlik zaifliklarini avtomatik ravishda aniqlashi mumkin. Namp yaxshi va yomon niyatda ishlatilishi mumkin, nmapni qonunga qarshi ishlatmaslikdan ehtiyot bo'ling. Ushbu qo'llanmada biz Linuxda portlarni skanerlash uchun nampdan qanday foydalanishni ko'rib chiqamiz. Lekin avval siz ushbu yordamchi dastur qanday ishlashini tushunishga harakat qilishingiz kerak.
Kompyuter tarmoqlarida barcha ulangan qurilmalar o'z IP manziliga ega. Har bir kompyuter tarmoqqa ulanganligini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan ping protokolini qo'llab-quvvatlaydi. Biz shunchaki kompyuterga ping so'rovini yuboramiz va agar u javob bersa, u ulangan deb hisoblaymiz. Nmap biroz boshqacha yondashuvni qo'llaydi. Kompyuterlar, shuningdek, ma'lum tarmoq paketlariga ma'lum bir tarzda munosabatda bo'lishadi, yordamchi dastur shunchaki kerakli paketlarni yuboradi va qaysi xostlar javob yuborganiga qaraydi.
Ammo, ehtimol, siz bu haqda allaqachon bilasiz. Bundan ham qiziqroq, Nmap qanday xizmatlar mashinada ishlayotganini biladi. Barcha tarmoq dasturlarining mohiyati portlarga asoslangan. Tarmoqdan xabar olish uchun dastur kompyuteringizda portni ochishi va kiruvchi ulanishlarni kutishi kerak. Va tarmoq orqali xabar yuborish uchun siz boshqa dastur (adresat) portiga ulanishingiz kerak. Keyin dastur javobni kutadigan portni ochishi kerak.
Nmap yordam dasturi tarmoqni skanerlashda mavjud port diapazonini sanab chiqadi va ularning har biriga ulanishga harakat qiladi. Agar ulanish muvaffaqiyatli bo'lsa, ko'p hollarda bir nechta paketlarni uzatish orqali dastur hatto ushbu portga ulanishni kutayotgan dasturiy ta'minot versiyasini ham bilib oladi. Endi biz asoslarni ko'rib chiqdik, keling, port va tarmoqni skanerlash uchun nmap-dan qanday foydalanishni ko'rib chiqamiz.
|
| |
To‘lov balansi holati - Tijorat banklarining valyuta operatsiyalari

|
Tijorat banklarining valyuta operatsiyalari
|
bet | 5/20 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 273 Kb. | | #109414 |
Bog'liq Tijorat banklarining valyuta operatsiyalariTo‘lov balansi holati. Aktiv to‘lov balansi milliy valyuta kursining ko‘tarilishiga olib keladi, chunki unga chet el qarzdorlari tomonidan talab ortadi. Passiv to‘lov balansi milliy valyuta kursining pasayishiga moyillik yaratadi, unda qazdorlar milliy valyutani chet el valyutasiga o‘z tashqi majburiyatlarini qoplash maqsadida sotadilar. To‘lov balansining nobarqarorligi tegishli valyutaga talab va taklifning sakrash tarzida o‘zgarishiga olib keladi. Zamonaviy sharoitlarda xalqaro kapital harakatining to‘lov balansiga va natijada valyuta kursiga ta’siri ko‘paydi.
Turli mamlakatlarda foiz stavkalarining har xilligi. Bu omilning valyuta kursiga ta’siri 2 ta asosiy holat bilan tushuntiriladi. Birinchidan, mamlakatda foiz stavkalarni o‘zgarishi xalqaro kapital harakatining boshqa shartlarida ham ta’sir qiladi. Boshqacha qilib aytganda, foiz stavkasining ko‘paytirilishi chet el kapitalining oqib kelishini, uning pasayishi esa kapitalning (milliy kapitalni ham) chet elga oqib chiqib ketishini rag‘batlantiradi.
Kapitallar harakati, ayniqsa, spekulyativ «qaynoq» pullar harakati to‘lov balanslarining nobarqarorligini kuchaytiradi. Operatsiyalarni amalga oshirganda banklar milliy va jahon bozorlaridagi foiz stavkalaridagi farqni e’tiborga oladilar. Ular foyda olish maqsadida chet el bozorida arzonroq kredit olib (pastroq stavkada) hamda milliy kredit bozoriga, agar foiz stavkalari yuqori bo‘lsa, chet el valyutasini joylashtirishni afzal ko‘radilar.
Valyuta bozori faoliyati va spekulyativ valyuta operatsiyalari. Agar qandaydir bir valyuta kursi pasayishga moyil bo‘lsa, firma va banklar vaqtdan unumli foydalanib, uni yaxshiroq valyutaga sotadilar. Bunda kuchsizlashgan valyuta pozitsiyasi yanada yomonlashadi. Valyuta bozorlari iqtisod va siyosatdagi o‘zgarishlardan, kurs nisbatlari siljishidan tez ta’sirlanadi. SHu bilan birga, ular valyuta spekulyasiyasi imkoniyatlarini va stixiyali tarzdagi «qaynoq» pullar harakatini kengaytiradi.
|
| |
Valyuta operatsiyalarini tashkil etishning huquqiy asoslari

|
Valyuta operatsiyalarini tashkil etishning huquqiy asoslari
|
bet | 7/20 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 273 Kb. | | #109414 |
Bog'liq Tijorat banklarining valyuta operatsiyalariValyuta operatsiyalarini tashkil etishning huquqiy asoslari.
O‘zbekiston Republikasi hududida valyuta operatsiyalarini amalga oshirish prinsiplari va valyuta qimmatliklari bilan ishlash tartibi O‘zbekiston Respublikasining «Valyutani tartibga solish to‘g‘risida»gi qonuni bilan aniqlanadi. Ushbu qonun talablariga muvofiq O‘zbekiston hududida xorijiy valyuta bilan bog‘liq barcha hisob-kitoblar faqat vakolatli banklar orqali, ya’ni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Bankining valyuta operatsiyalarini o‘tkazishga ruxsat beruvchi litsenziyasiga ega bo‘lgan tijorat banklari tomonidan amalga oshiriladi. Bunday litsenziyaga ega bo‘lgan tijorat banklari vakolatli bank hisoblanadi.
Davlat mustaqilligiga erishilishi bilan O‘zbekiston Respublikasi oldida inflyasiya jarayonlari va ishlab chiqarish tushkunligiga barham berish, bozor talablariga javob beradigan moliyaviy tizimni vujudga keltirish, xalqaro valyuta va savdo tizimiga integratsiya qilinishga yo‘naltirilgan makroiqtisodiy islohotlarni amalga oshirishga oid murakkab masalalar paydo bo‘ldi.
O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan valyuta siyosati, bevosita hukumat tomonidan ishlab chiqilgan islohotlar strategiyasiga muvofiq holda olib borilmoqda. Davlat tomonidan valyutaviy huquqlarni himoyalashga doir mustaxkam qonunchilik va institutsional asosni yaratish bo‘yicha chora-tadbirlarni ko‘rgan holda – davlat bosh islohotchi sifatida faoliyat ko‘rsatmoqda. Bu shuningdek, valyuta bozori infratuzilmasini yaratishga doir aniq maqsadga yo‘naltirilgan siyosatning amalga oshirilishida ham namoyon bo‘lmoqda. SHu tarzda davlat islohotlarining murakkab bosqichlarida islohotlarni ancha oshirishga qodir bo‘lgan etakchi kuch ekanligini ko‘rsatmoqda. Davlat shuningdek, bir qator maxsus davlat organlarini tashqil etish yo‘li bilan islohotlarni tartibga solishni amalga oshirmoqda. Albatta, Markaziy bank davlat banki sifatida bu borada muhim o‘rin tutadi.
O‘zbekiston Respublikasining ”Valyutani tartibga solish to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq, quyidagilar valyuta nazorati organlari hisoblanadi: jumladan, Markaziy bank, Moliya vazirligi, Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligi, Davlat Soliq Qo‘mitasi, Davlat Bojxona Qo‘mitalaridir. Ularni har biri o‘z vazifa va funksiyalarga egadir. Vakolatli banklar esa valyuta nazorati agentlari hisoblanadi.
|
| |
Valyuta kursiga ta’sir etuvchi omillar

Valyuta kursiga ta’sir etuvchi omillar.
Har qanday baho kabi valyuta kursi valyutaga talab va taklif ta’sirida asosiy qiymatidan (ya’ni valyutaning xarid qilish qobiliyatidan) nari-beri siljiydi. Bunday talab va taklifning o‘zaro mosligi bir qator omillarga bog‘liq. Valyuta kursining ko‘p omilliligi uning boshqa iqtisodiy kategoriyalar bilan bog‘liqligini, jumladan, qiymat, narx, pul, foiz, to‘lov balansi va boshqalar bilan bog‘liqligini aks ettiradi. SHuningdek ularing murakkab biri kuvi va ba’zi omillarning eng muhim omil sifatida yuzaga chiqishiga olib keladi. Bu omillar ichida quyidagilarni ko‘rsatish mumkin.
Inflyasiya sur’atlari. Valyutalarning xarid qobiliyatlari bo‘yicha ularning o‘zaro nisbati o‘zida qiymat qonunini aks ettirib, valyuta kursini aniqlash vositasidir. SHu sababli valyuta kursiga inflyasiya sur’atlari ta’sir ko‘rsatadi. Mamlakatda inflyasiya darajasi qanchalik yuqori bo‘lsa, milliy valyuta kursi shunchalik past bo‘ladi, (agar boshka omillar qarshi tasir ko‘rsatmasa).
Inflyasiya oqibatida pul qadrsizlanishi mamlakatda pulning xarid qobiliyatining pasayishiga va inflyasiya suratlari nisbatan past mamlakatlarning valyutalari kursidan tushib ketishiga sabab bo‘ladi. Bunday moyillik, odatda, o‘rta va uzoq muddatli rejada kuzatiladi. Valyuta kursining tenglashtirilishi, uni sotib olish qobiliyatining paritetiga moslashtirish o‘rtacha ikki yil davomida amalga oshiriladi. Bu shu bilan izohlanadiki, valyuta kursining kundalik kotirovkasi faqatgina uni sotib olish kobiliyatiga asosan amalga oshirilmay, unga shuningdek, boshqa omillar ham tasir etadi. 80- yillarda ko‘pincha valyuta kursining paritetidan 30%dan ortiq miqdorda siljishi yuz berib turar edi. Lekin spekulyativ va konyukturaviy omillar tasiridan ozod bo‘lgan valyuta kurslarining o‘zaro nisbati qiymati qonuniga muvofiq tarzda pul birliklarining xarid qobiliyati o‘zgarishi bilan o‘zgaradi.
Valyuta kursining inflyasiya sur’atlariga bog‘liqligi, ayniqsa, tovar-xizmatlar va kapitallarni xalqaro ayirboshlash hajmi katta bo‘lgan mamlakatlarda kuchliroqdir. Sababi shundaki, valyuta dinamikasi va inflyasiya sur’ati o‘rtasidagi kuchli bog‘liqlik, valyuta kursining eksport baholarda hisob-kitob qilishda yuzaga keladi. Jahon bozori narxlari internatsional qiymatning puldagi ifodasini aks ettiradi. Import narxlariga kelsak, tegishli valyuta paritetida hisob-kitob qilish unchalik qulay kelmaydi, chunki, uning o‘zi valyuta kursi dinamikasiga bog‘liq. Sanoati rivojlangan mamlakatlar bunday hisob-kitob uchun ulgurji baholar indeksidan foydalangani ma’qulroq. CHunki bu mamlakatlarda ulgurji ichki savdo va eksport ma’lum darajada mos keladi. Boshqa mamlakatlarda ushbu indeksga ko‘pgina eksport qilinadigan tovarlar kirmaydi. CHakana narxlar asosidagi bunday hisob-kitob noto‘g‘ri talqin qilinishi mumkin, chunki u jahon savdo ob’ekti bo‘lmagan bir qator xizmatlarni o‘z ichiga oladi. Oxirgi navbatda jahon bozorida real xarid qobiliyatiga mos ravishda stixiyali tarzda milliy valyuta kurslarining tenglashishi yuz bermoqda. Real valyuta kursi ikki mamlakat narxlari darajasi nisbatiga ko‘paytirilgan nominal kurs sifatida aniqlanadi.
|
Valyuta kurslari tasnifi - Tijorat banklarining valyuta operatsiyalari

Valyuta kurslari tasnifi
Kurs o‘rnatish mezonlari
|
Valyuta kursining turlari
|
1. Belgilash turi bo‘yicha
|
Suzuvchi, Qat’iy belgilangan, aralash
|
2. Hisoblash usuli bo‘yicha
|
Paritet, haqiqiy kurs
|
3. Nisbat bo‘yicha
|
Kross kursi, to‘g‘ri, egri (teskari), fiksing
|
4. Bitim turi
|
Spot – kurs, muddatli bitim (forvard) kursi
|
5. O‘rnatish joyi
|
Rasmiy (MB), tijorat (banklar), qora bozor
|
6. Valyutaning xarid qobiliyati paritetiga nisbatan
|
Paritetli, oshirilgan, kamaytirilgan kurs
|
7. Bitim qatnashchilari bo‘yicha
|
Sotib olish kursi (sotib oluvchi uchun), sotish kursi (sotuvchi uchun)
|
8. Inflyasiyani hisobga olish bo‘yicha
|
real kurs, nominal kurs, o‘rtacha
|
Qonuniy normalarga va amaliyotga mos holda birjada chet el valyutasining kursining kimmatli kogozlar kursini yoxud tovarlar bahosini o‘rnatilishi katirovkalash deb ataladi. g‘ki kiskacha qilib aytganda valyuta kursini o‘rnatish katirovkalash deb ataladi. Jaxon amaliyotida katirovkalashning 2 xil usuli mavjud;
to‘g‘ri katirovkalash. Agar xorijiy valyuta birligining baxosi milliy valyutada kursatilsa, ya’ni milliy valyutada xorijiy valyutaning bir birligiga to‘g‘ri keladigan miqdor kursatilsa,bu to‘g‘ri katirovkalash deb ataladi. Masalan, 2003 yilning 30 sentyabrida 1 AQSH dollariga nisbatan o‘zbek so‘mining kursi 975,00 so‘mni, 1 Rossiya rubliga nisbatan 31,97 so‘mni tashkil etdi. Bu to‘g‘ri katirovka bo‘lib bunday katirovkalash hozirgi vaktda jahondagi ko‘pchilik mamlakatlarda qo‘llanilib kelinmoqda.
Egri (teskari) katirovkalash. Bunda bir birlik milliy valyutaning xorijiy valyutalardagi miqdori urnatiladi, ya’ni bir birlik milliy valyutaning xorijiy valyutadagi baxosi kursatiladi, masalan;
1
1 so‘m = --------- AQSH dollari yoki
975,00
1 AQSH dollari = 975,00 so‘m
1
1 so‘m = -------------- Rossiya rubli yoki
31,97
1 Rossiya rubli = 31,97 so‘m
Agarda ikki valyuta o‘rtasidagi nisbat kandaydir uchinchi valyutaga nisbatan olingan kurslarida aniklansa, bunday nisbatni «kross-kurs» deb ataladi.
|
Asosiy adabiyotlar - Tijorat banklarining valyuta operatsiyalari

|
Tijorat banklarining valyuta operatsiyalari
|
bet | 20/20 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 273 Kb. | | #109414 |
Bog'liq Tijorat banklarining valyuta operatsiyalariAsosiy adabiyotlar
Elmirzayev S.E. va boshqalar. “Moliya bozori”. Darslik.-T.: “Iqtisod-moliya”, 2019. -324 b.
S.Elmirzayev va boshqalar. “Birja ishi”. Darslik. – T.: “Iqtisod-moliya”, 2019. – 224 b.
Mishkin F.S., Eakins S.G. Finncial markets and institutions.-9th edition. –Pearson, 2018. – 694p.
Qo‘shimcha adabiyotlar
Эскиндаров М.А., отв. ред. Звонова Е.А. Международный финансовый рынок. –Учебник и практикум для бакалавриат и магистратуры. — Москва : Издательство Юрайт, 2018. — 453 с.
А.Табернакулов,Я.Койфман. Блокчейн на практике. – М.: «Альпина Паблишер», 2019 – 260 б.
А.А.Лебедева. Цифровые технологии в финансовой сфере (на примере криптовалют). Неизбежность или осознанный выбор Российской Федерации: монография. Москва: Проспект, 2019. 120 с.
Скиннер, Крис. Человек цифровой. Четвертая революция в истории человечества, которая затронет каждого / Крис Скиннер; пер. с англ. О. Сивченко; (науч. Ред. К.Щеглова). М.: Манн, Иванов и Фербер, 2019. 304 с.:ил.
Axborot manbalari
www.lex.uz (O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi)
http://www. ziyonet.uz (Axborot ta’lim tarmog‘i)
www.gov.uz (O‘zbekiston Respublikasi xukumat portal)
www.tradingeconomics.com (Iqtisodiy ko’rsatkichlar manbasi)
www.uzse.uz (Toshkent Respublik Fond Birjasi rasmiy sayti)
www.openinfo.uz (Yagona korporativ axborot portali)
|
| |
B. E. Kadirovga 13-5-22 muhandis ustasi

Navoiy shahri “Ishga marhamat”
Monomarkazi direktori
B.E.Kadirovga
13-5-22 muhandis ustasi
Yusupov Yevgeniy Sergeyevich
tomonidan
`
Bildirgi
Shuni yozib ma’lum qilamanki “Maishiy texnikalarni mayda ta’mirlash” guruhi tinglovchilari Xamrayev Anvar Ilxomjonovich, Abduxoliqov Murodali Abduvaliyevichlar muntazam dars mashg`ulotlariga qatnashmayotganli sababli o`quvchilar safidan chetlatishingizni so`rayman.
Muhandis usta Y.Yusupov
Navoiy shahri “Ishga marhamat”
Monomarkazi direktori
B.E.Kadirovga
13-3-22 muhandis ustasi
Yusupov Yevgeniy Sergeyevich
tomonidan
`
Bildirgi
Shuni yozib ma’lum qilamanki “Maishiy texnikalarni mayda ta’mirlash” guruhi tinglovchilarini yakuniy malakaviy imtihonga kirish uchun ruxsat berishingizni so`rayman.
Hamroyev Umidjon Amin o'g'li
Yusupov Sarvar Karim o'g'li
Mirzohidov Hasan Mirzohid o'g'li
Raxmonov Diyorbek Mardon o'g'li
Ibodullayev Ravshan Baxtiyor o'g'li
Avazov Xumoyun Hasan o'g'li
Raxmetov Muqag`ali Janibek o'g'li
Suleymanov Shoxruz Alisher o'g'li
Sindarov Sevinchbek Ismatullo o'g'li
Muhandis usta Y.Yusupov
Navoiy shahri “Ishga marhamat”
Monomarkazi direktori
B.E.Kadirovga
Avtoservis xizmat ko`rsatish muhandis ustasi
Niyozov Og`abek Zokijon o`g`li
tomonidan
Bildirgi
Shuni yozib ma’lum qilamanki “Avtoservis xizmat ko`rsatish”
17-3-22 guruhi tinglovchilari Arziyev Muzaffar Farmon o'g'li, Uljayev Umidjon Sirojiddin o'g'li yakuniy malakaviy imtihonga qatnashmaganligi sababli tinglovchilar safidan chetlashtishingizni so`rayman.
04.10.2022
|
Omonova Manzura, Aminova Yulduz, Mastaqqobilova Madina

|
Omonova Manzura, Aminova Yulduz, Mastaqqobilova Madina
|
bet | 2/2 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 12,84 Mb. | | #141642 |
Bog'liq hisobot ShohsuvorOmonova Manzura, Aminova Yulduz, Mastaqqobilova Madina
8-“A” sinf tomonidan ham O’zbek tiliga davlat tili maqomi berilganligining 34-yilligiga bag’ishlangan “Ona tilim jarangi olam uzra taralgay” shiori ostida adabiy kecha bo’lib o’tdi. Tadbir ko’tarinki ruhda o’tkazildi. Fan o’qituvchisi: Omonova Manzura, Aminova Yulduz, Mastaqqobilova Madina
10-“A’’va “B” sinf o’rtasida adabiyot fanidan “Atoyi hayoti va ijodi hamda g’azallari tahlili” mavzusi bo’yicha zamonaviy metodlar bilan yanada mustahkamlash maqsadida sinf xonasidagi televizor orqali video rolik usulidagi dars bo’lib o’tdi. Dars jaroyonida Atoyi haqida yanada ko’proq ma’lumotga ega bo’lishdi. Dars jarayonini fan bir qator o’qituvchilar kuzatib borishdi.
8. Amaliyotchining amaliyot o’tashdagi muommolari: O’quvchilar sonining ko’pligi va yangi darsliklar bilan bog’liq muommolar.
9. Pedagogik tajriba oshirish:
Pedagogik amaliyot davomida o’qituvchining darslarni qandan usullar orqali o’tishi kuzatildi. Ko’pincha o’qituvchi ‘‘Aqliy hujum’’ metodi, ‘‘Charxpalak’’, ‘‘Davom ettir’’ kabi metodlardan foydalandi.
“Davom ettir” metodi. Ushbu metod o’quvchilarni tez fikrlashga o’rgatish bilan birga, esda saqlash qobiliyatlarini ham rivojlantiradi, darslik bilan ishlash ko’nikmasini shakllantiradi. “Davom ettir” metodi uchun topshiriq quyidagicha tashkil etiladi: o’qituvchi o’tilgan mavzuga oid ma’lumotlarning bosh so’zlaridan beradi va o’quvchi ushbu so’zlarning davomchi so’zlarini berilgan matn yoki badiiy asar parchasidan topib, jumlani to’ldiradi. “O’tkir Hoshimov hayoti va ijodi” mavzusi o’rganilgandan so’ng ushbu metodni qo’llash mumkin.
13.11.2023 yil Tajiboyeva Sanobar rahbarligida 10-“A” sinfga mustahkamlash mavzusi bo’lib o’tdi va men ustozning qanday ddars o’tishi va o’quvchilarning dars jarayonida qay darajada faolligini kuzatdim. Darsda o’qituvchi “Aqliy hujum” metodi orqali o’tilgan darslari o’quvchilardan so’radi. Qatnashgan o’quvchilar dars oxirida a’lo darjada baholandi.
20.11.2023 yil sinfda Xoja mavzusini bo’lib o’tdi. Bu mavzuni o’qituvchi Todjiboyeva Sanobar bilan birgalikda o’tdik. Darsni noan’anaviy tarzda mustahkamladik. O’tilgan mavzuni “Davom etdir’’ hamda “Aqliy hujum” metodlar orqali muhtahkamladik. Dars juda qiziqarli bo’lib o’tdi va barcha o’quvchilar faol qatnashishdi.
|
| |