nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tanishuv - Bisfenol a ishlab chiqarish jarayonida metanol ajratish ustunlarini bosim nazorati uchun xavfsizlik asboblari...

Koreyada kimyo sanoati xavfsizlikni boshqarish bo'yicha ilg'or texnologiyalar va tizimlarni qo'lladi. Biroq, har yili turli sabablarga ko'ra o'ndan ortiq yirik sanoat halokatlari sodir bo'ldi, masalan, asbob-uskunalarning qarishi, kimyoviy jarayonlarning murakkabligi va inson xatosi [1]. Bunday avariyalarning oldini olish va
zararlarni kamaytirish uchun, potentsial xavflarni topish va xavfsizlik choralarini ishga solish uchun batafsil jarayon tahlillari amalga oshirilishi kerak, chunki halokatning
ehtimoliy xavf-xatarlari, tabiati va zarar ko'lami jarayon materiallarining xususiyatlariga, jarayon sharoitlariga va hatto shunga o'xshash kimyoviy jarayonlar orasida ham xavfsizlikni boshqarishga bog'liq [2].
Yaqinda uy kimyoviy zavodlari miqdoriy xavfni baholash orqali halokatlar zararini minimallashtirishga uringan . Koreya mehnat xavfsizligi va sog'liqni saqlash agentligi (KOSHA) allaqachon kimyoviy zavodlardagi zararni minimallashtirish bo'yicha texnik ko'rsatmalarni o'rnatgan va tarqatgan [3]. Biroq, aksariyat dala saytlari chiqish ssenariysi bilan miqdoriy xavfni baholashni etarlicha tushunmaganligi sababli samarali xavfsizlik choralarini amalga oshirgani yoʻq.
Shu munosabat bilan, ushbu tadqiqot xavf omillarini baholash uchun bisfenol A (BPA) zavodida juda xavfli jarayon bo'lgan metanol ajratish jarayonining xavfli va ishlash qobiliyatini baholashni (HAZOP) amalga oshiradi [4]. Shundan so'ng jarayonlar uchun miqdoriy tahlil va avariya zararni bashorat qilish xatosi daraxti tahlili (FTA) qo'llaniladi
Barqarorligi 2017,
9, 49; doi:10.3390/su9010049 www.mdpi.com/journal/sustainability
O'lchashni nazorat qilish tizimlarining ishonchliligining oshishi nazorat tizimlarining nosozligi tufayli kelib chiqadigan yirik sanoat halokatlarining kamayishiga va oldini olishga va o'simliklardagi kimyoviy jarayonlar xavfsizligini oshirishga olib keladi [5]. Shakl 1 da sanab o'tilgan jarayon oqimini aks ettiruvchi ideal nazorat o'lchash tizimi bosim yordam tizimi faollashishi va yonish stakani va skrubber kabi yordam tizimlari orqali emissiya miqdorini kamaytirishi yoki kamayishi, atrof-muhitga etkazilgan zararni kamaytirishidan oldin jarayonni barqarorlashtirishi mumkin [6]. Ushbu tadqiqot Koreya va tashqaridagi holatlarni to'playdi va tahlil qiladi [7,8], ularning xavfsizlik choralarini tahlil qilish va tekshirish uchun o'lchashni nazorat qilish tizimlaridagi nosozliklar tufayli yuzaga keladi. Ushbu xavfsizlik choralarini metanolni ajratish jarayoniga qo'llash orqali biz, shuningdek, alanga stakanlari emissiya hajmining kamayishi va avariya zararining minimallashtirilgan ko'lamidan ishlab chiqarish samaradorligining yaxshilanishini kutamiz. Nihoyat, ushbu tadqiqot natijalariga ko'ra, ushbu xavfsizlikni yaxshilash metanolni ajratish jarayoni bilan bog'liq hosilning oshishiga va xarajatlarning kamayishiga olib keladi.
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova

|
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
|
bet | 14/17 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 33,38 Kb. | | #122392 |
Bog'liq ON IUZ-23modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
24-bilet
Maʼlumotlarni infografik ko‘rinishda tayyorlovchi dasturlar bilan ishlash (Beriladigan infografik ma’lumotlarga qo‘yiladigan talablarni tushuntiring).
Elektron hukumat tizimi (Bu tizim turlarini ko‘rsating, tizim rivojlangan davlatlarni keltiring va tizim yaratadigan qulayliklarni tushuntirib bering).
Berilgan panel datadagi quyidagi ID larni izohlang fikrlaringizni yilma yil va to‘la tushuntirib bering
ID: 4;7
“Ekonometrika va iqtisodiy
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
25-bilet
Maʼlumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari. (MBBT va MB farqini tushuntirib bering, misollar keltiring).
|
| |
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov

|
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
|
bet | 17/17 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 33,38 Kb. | | #122392 |
Bog'liq ON IUZ-23Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
29-bilet
Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari (Panel jadvallarni tushuntirib bering misollar keltiring).
Elektron tijorat va uning biznes samaradorligini oshirishdagi o‘rni va ahamiyati (Tizim rivojlanishining foydali va zararli taraflarini tushuntirib bering).
Berilgan panel datadagi quyidagi ID larni izohlang fikrlaringizni yilma yil va to‘la tushuntirib bering
ID: 2;10
“Ekonometrika va iqtisodiy
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
30-bilet
Intellektual tizimlar va texnologiyalar (Tizimlarning qanday ishlashi va foydalaniladigan sohalarga keltiradigan foydasini tushuntirib bering).
Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari (Cross-sectional jadvallarni tushuntirib bering misollar keltiring).
Berilgan panel datadagi quyidagi ID larni izohlang fikrlaringizni yilma yil va to‘la tushuntirib bering
ID: 3;8
“Ekonometrika va iqtisodiy
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
|
| |
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova

|
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
|
bet | 6/17 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 33,38 Kb. | | #122392 |
Bog'liq ON IUZ-23modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
10-bilet
Intellektual tizimlar va texnologiyalar (Tizimlarning qanday ishlashi va foydalaniladigan sohalarga keltiradigan foydasini tushuntirib bering).
Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari (Cross-sectional jadvallarni tushuntirib bering misollar keltiring).
Berilgan panel datadagi quyidagi ID larni izohlang fikrlaringizni yilma yil va to‘la tushuntirib bering
ID: 3;8
“Ekonometrika va iqtisodiy
modellashtirish” kafedrasi mudiri: dots. Sh. S. Nasretdinova
Tuzuvchi: o‘qit. O.N. Alimov
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
IQTISODIYOT FAKULTETI
“EKONOMETRIKA VA IQTISODIY MODELLASHTIRISH” KAFEDRASI
ORALIQ NAZORAT ISHI
Fanning nomi: Raqamli axborot texnologiyalari
1 - bosqich 1 - semestr 2023-2024 o‘quv yili
Guruh: IUZ-23/1
“Har qanday turdagi elektron vositalar (jumladan mobil aloqa vositalari) va yordamchi materiallardan foydalanish ta’qiqlanadi”
11-bilet
Elektron jadvallardan foydalanish texnologiyalari (Cross-sectional jadvallarni tushuntirib bering misollar keltiring).
|
| |
rasm. Raskatkalash sxemasi: 1 zagotovka; 2 opravka; 3 lyunet; 4 bayok

|
rasm. Raskatkalash sxemasi: 1 zagotovka; 2 opravka; 3 lyunet; 4 bayok
|
bet | 4/6 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #133818 |
Bog'liq 4-maruza (1)4.7 rasm. Raskatkalash sxemasi: 1 zagotovka; 2 opravka; 3 lyunet; 4 bayok.
Xalqasimon zagotovka 1 ichki yuzasi orqali, chet tomonlaridan lyunetlar 3 ga o‘rnatilgan silindrik opravka 2, qo‘ndiriladi va opravka hamda ingichka uzun yassi bayok 4 bilan deformatsiyalanadi. Bayok bilan har bir urishdan yoki bosimdan so‘ng, zagotovkani opravka ustida kichik burchak ostida aylantirilib boriladi. Xalqani eni ham opravkada raskatlashda bir qancha miqdorga ortadi.
Proshivka — operatsiyasi zagotovkada asbob bilan to‘qnashgan qismida metallni siqib chiqarish xisobiga o‘tuvchi yoki berk bo‘shlik (teshik) xosil qilishdan iborat (4.8rasm).
4.9 rasm. Proshivni
4.8rasm.Berkteshikni 4.10rasm.O‘tuvchi teshikn proshivkalash sxemasi sxemasi.
1pokovka; 2 yostiqcha; 3 xalqa
Proshivka mustaqil operatsiya bo‘lib, pokovkada o‘yiq yoki teshik xosil qilishga mo‘ljallangan, Zagotovkada tayyorlangan o‘yiq yoki teshik cho‘zish yoki zagotovkani opravkaga qo‘ndirib raskatkalash operatsiyasi uchun tayyorlov ishi bo‘lishi mumkin. Proshivka asbobi sifatida ichi bo‘sht yoki to‘liq bo‘lgan proshivnyadan foydalaniladi (4.9rasm). Ichi bo‘sht bo‘lmagan proshivnyadan diametri 500 mmgacha bo‘lgan teshiklar yostiq xalqa qo‘llanilib teshiladi, katta teshiklar esa ichi bo‘sht proshivnya bilan teshiladi. Proshivnya diametri zagotovkani tashqi diametrini 1/2—1/3 miqdoridan oshib ketmasligi kerak. Bu miqdordan oshib ketgan holda pokovkani shaklini buzilishiga olib keladi. Yuqori darajadagi pakovkalashda, avval, zagotovkani bir tomonidan (taxminan qalinligini 3/4 chuquligigacha), so‘ng shu proshivnya bilan pokovkani 1800 ga burib ikkinchi tomonida tugatiladi. Yupqa qalinliklardagi pokovkalar 1da o‘tuvchi teshiklarni xosil qilishda yostiq xalqa 2 qo‘llaniladi. Bunda o‘tuvchi proshivkada metall qismini qoldig‘i 3 qoladi, uni vыdra (parda) nomi bilan nomlanadi (4.10 rasm).
Bo‘laklash — operatsiyasi Zagotovkani bir qismini ochiq kontur bo‘ylab deformatsiyalovchi asbobni zagotovkaga botirib kiritib borish bilan bo‘laklashga yo‘naltirilgan (4.11rasm).
.
|
| |
rasm. Burash sxemasi. 4.14rasm. Svarkalash sxemasi

|
rasm. Burash sxemasi. 4.14rasm. Svarkalash sxemasi
|
bet | 6/6 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #133818 |
Bog'liq 4-maruza (1)4.13rasm. Burash sxemasi. 4.14rasm. Svarkalash sxemasi.
Burash operatsiyasidan odatda tirsakli vallarni, parma kesuvchi asbobini va boshqalarni tayyorlashda foydalaniladi. Burash operatsiyasida burash kaliti, vorotoklar, lebedkalar, po‘lat sim arqon va boshqalar tayyorlanadi.
Svarka—operatsiyasi, ikkita zagotovkani oldindan qizdirilib.ularni birikdirilib plastik deformatsiyalash orqali amalga oshiriladi (4.14rasm).
Yostiq shtamplarda shtamlash–bu bolg‘alash operatsiyasida, murakkab konfiguratsiyaga ega bo‘lgan pokovkalarni olishda qo‘llaniladi (4.15rasm).
4.15rasm. Yostiq shtampda shtamplash sxemasi.
Bu operatsiyada burash kaliti kallagini, boltlar kallagini, stupisali disklarni, bo‘rtiqli vtulkalarni va boshqalar tayyorlanadi. Yostiq shtamp konfiguratsiyasiga ega bo‘lgan bir butin yoki ikkita qismdaniborat bo‘lishi mumkin.
Detallarni tayyorlashda bolg‘alash operatsiyasi aniq ketma ketlikda amalga bajariladi.
Erkin bolg‘alash orqali bajariladigan ishlarga vilkali richaglarni bolg‘alash (4.16,a rasm). Zagotovka sifatida ko‘ndalang kesimi to‘g‘ri burchakli chiviq olinadi. Qizdirilgan zagotovka to‘g‘ri burchak ostida talab etilgan o‘lchamda cho‘zib yassi holatga keltiriladi, so‘ng uch qirrali prizma yordamida tepasidan (ustidan) chopiladi (4.16, b rasm).
4.16 rasm. Vilkali richakni bolg‘alash ketma ketligi: a) detal; b) ustidan chopilgan zagotovka; v,g,d) cho‘zib yassi holatga keltirilgan va ustidan chopilgan zagotovka; ye) bukish; j) cho‘zish.
Zagotovkani oxirini kallak qalinligiga qadar cho‘zib, yangitdan zagotovkani ustidan chopiladi (4.16, v rasm), va har bir uchi uchun talabdagi o‘lcham ta’minlangun qadar qaytariladi (4.16, g, d rasm). So‘ng zagotovkani bukib, vilka holatiga keltiriladi va vilka orasiga vkladish joylab, uni yoyib siliqlanadi hamda vilkani oxiri chopiladi (4.16, ye rasm) vaprizma bilan cho‘ziladi (4.16, j rasm). Shundan so‘ng vilkani oxirgi qismini talabdagi shaklga keltiriladi.
Nazorat uchun savollar.
1. Koordinat tekisliklardagi kuchlanishlar va qiya maydonchadagi kuchlanishlar.
2. Bosh normal kuchlanishlar.
3. Deformatsiyalangan holat.
|
| |
GridLayout - Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik...

|
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
bet | 16/16 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 79,06 Kb. | | #128940 |
Bog'liq Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdirGridLayout
GridLayout sizga komponentlar jadvalini tuzish imkonini beradi va siz ularni qo'shganingizda, ular to'rda chap - o'ng va yuqori - pastda joylashtiriladi. Konstruktorda siz kerakli qatorlar va ustunlar sonini aniqlaysiz va ular teng nisbatda joylashtiriladi.
//: c13:GridLayout1.java
// GridLayout namoyishi.
// // width=300 height=250>
import javax.swing.*;
import java.awt.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
umumiy sinf GridLayout1 JApplet-ni kengaytiradi {
public void init() {
Konteyner cp = getContentPane();
cp.setLayout( yangi GridLayout(7,3));
for ( int i = 0; i < 20; i++)
cp.add ( yangi JButton( "Tugma" + i));
}
umumiy statik void main(String[] args) {
Console.run ( yangi GridLayout1(), 300, 250);
}
} ///:~
Bu holda 21 ta katak mavjud, lekin faqat 20 tugma. Oxirgi slot bo'sh qoladi, GridLayout dan foydalanganda "muvozanatlash" sodir bo'lmaydi .
GridBagLayout
GridBagLayout sizga oynangizning maydonlari qanday joylashishini va oyna o'lchamini o'zgartirganda ular qanday formatlanishini aniqlash uchun ajoyib vositani taqdim etadi. Biroq, bu eng murakkab tartib menejeri va uni tushunish juda qiyin. U asosan GUI quruvchisi tomonidan avtomatik kod yaratish uchun mo'ljallangan (yaxshi GUI quruvchilar mutlaq tartib o'rniga GridBagLayout-dan foydalanadilar ). Agar sizning dizayningiz GridBagLayout dan foydalanish zarurligini his qiladigan darajada murakkab bo'lsa , dizayningizni yaratish uchun GUI quruvchi vositasidan foydalanishingiz kerak. Agar siz murakkab tafsilotlarni bilishingiz kerak deb hisoblasangiz, men sizga Horstmann & Cornellning Core Java 2 (Prentice-Hall, 1999) yoki asosiy kirish uchun har qanday Swing kitobiga murojaat qilaman.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
Appletlarni buyruq satridan ishga tushirish

|
Appletlarni buyruq satridan ishga tushirish
|
bet | 8/16 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 79,06 Kb. | | #128940 |
Bog'liq Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir
Vaqt bo'ladiki, siz shunchaki veb-sahifada o'tirishdan boshqa narsani bajaradigan dastur yaratmoqchisiz. Ehtimol, siz ham "oddiy" dastur qila oladigan ba'zi narsalarni qilishni yaxshi ko'rarsiz, lekin hali ham Java taqdim etadigan lahzali portativlikka ega. Ushbu kitobning oldingi boblarida biz buyruq qatori ilovalarini yaratgan edik, lekin ba'zi muhitlarda (masalan, Macintosh) buyruq qatori yo'q. Shunday qilib, ko'p sabablarga ko'ra siz Java yordamida applet bo'lmagan oyna dasturini yaratmoqchi bo'lasiz. Bu juda asosli istak.
Swing kutubxonasi operatsion tizim muhiti uchun tashqi ko'rinishini saqlaydigan ilovalar yaratish imkonini beradi. Agar siz oynali dastur yaratmoqchi bo'lsangiz, foydalanuvchilaringizni chalg'itmaydigan ilovani chiqarishingiz uchun Java ning eng so'nggi versiyasi va tegishli elementlardan foydalanishingiz mumkin ekan, buni qilish mantiqan [65] . Agar biron sababga ko'ra Java-ning eski versiyasidan foydalanishga majbur bo'lsangiz, muhim oyna ilovasini yaratishga o'tishdan oldin yaxshilab o'ylab ko'ring.
Ko'pincha siz oyna yoki applet sifatida chaqirilishi mumkin bo'lgan sinf yaratmoqchi bo'lasiz. Bu, ayniqsa, appletni sinovdan o'tkazayotganda foydalidir, chunki odatda veb-brauzerda yoki Appletviewer-dan foydalangandan ko'ra, natijada olingan applet ilovasini buyruq satridan ishga tushirish ancha sodda va osonroqdir.
Konsol buyruq satridan ishga tushirilishi mumkin bo'lgan applet yaratish uchun siz oddiygina appletga main( ) ni qo'shishingiz kerak, bu esa JFrame ichidagi appletni yaratadi . [66] Oddiy misol sifatida, endi ilova va applet sifatida ishlashi mumkin boʻlgan oʻzgartirilgan Applet1b.java ni koʻrib chiqamiz :
//: c13:Applet1c.java
// Ilova va applet.
//
import javax.swing.*;
import java.awt.*;
import com.bruceeckel.swing.*;
umumiy sinf Applet1c JAppletni kengaytiradi {
public void init() {
getContentPane().add( new JLabel( "Applet!" ));
}
// asosiy() ilova uchun:
umumiy statik void main(String[] args) {
JApplet applet = yangi Applet1c();
JFrame ramka = yangi JFrame( "Applet1c" );
// Ilovani yopish uchun:
Console.setupClosing(ramka);
frame.getContentPane().add(applet);
frame.setSize(100,50);
applet.init();
applet.start();
frame.setVisible( rost );
}
} ///:~
|
| |
rasm.Bo‘laklash sxemasi - 4 Ma’ruza. Metallarni erkin bolg‘alash

|
4 Ma’ruza. Metallarni erkin bolg‘alash
|
bet | 5/6 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #133818 |
Bog'liq 4-maruza (1)4.11 rasm.Bo‘laklash sxemasi
Bo‘laklash uchun asbob sifatida to‘g‘ri va shakldor boltalar va chopqichlar qo‘llaniladi (4.11rasm). Slitkani pribil va donnoy qismini, pokovkadan so‘ng paydo bo‘ladigan metall ortiqchalarini yoki uzun zagotovkalarni kaltalashtirish bolta bilan bo‘laklanadi. Bo‘laklashni turdoshi nadrubka bo‘lib ,pokovkada maxalliy cho‘kishlarni va tokchalarni xosil etish uchun xizmat etadi
.
.
4.11rasm. Boltalar. 4. 12rasm.Bukish sxemasi
Bukish — operatsiyasi zagatovkalarni burchakga bukish yoki zagotovkani qisimlari orasidagi burchaklarni o‘zgartirish yoki berilgan konturga asosan bukilgan shaklga keltiradi (4.12rasm). Bukish har xil turdagi tayanch, yostiqchalar, moslamalar va yostiq shtamplarda bajariladi. Bu operatsiyada ugolniklar, skobalar, kryuklar, kronshteynlar va boshqalar tayyorlanadi.Boshlang‘ich zagotovkani tanlashda boshlang‘ich shakldan og‘ishini va bukish zonasida pokovkani ko‘ndalang kesim yuzasi maydonini kichrayishini xisobga olish shart. Sanab o‘tilganlardan qutilish uchun bukilish zonasini ko‘ndalang kesimi o‘lchamini oshirish kerak bo‘ladi. Bukishda ichki kontur bo‘ylab tirishlar va tashqi qismida yoriqlar paydo bo‘lishi mumkin. Bulardan qutilish uchun bukilish radiusini to‘g‘ri tanlab olish talab etiladi.
Burash—operatsiyasi, bunda zagotovkani bir qismi ikkinchisiga nisbatn bo‘ylanma o‘q bo‘ylab berilgan burchakga burash bajariladi (4.13rasm).
|
| |
Tartibni boshqarish - Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga...

|
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
bet | 14/16 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 79,06 Kb. | | #128940 |
Bog'liq Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir
Komponentlarni Java-da shaklga joylashtirish usuli siz foydalanadigan boshqa GUI tizimidan farq qilishi mumkin. Birinchidan, hammasi kod; komponentlarni joylashtirishni nazorat qiluvchi "resurslar" yo'q. Ikkinchidan, komponentlarni formaga joylashtirish usuli mutlaq joylashuv bilan emas, balki komponentlarni qo‘shish ( qo‘shish( ) ) tartibiga qarab qanday joylashtirishni hal qiluvchi “tartib boshqaruvchisi” tomonidan boshqariladi . Komponentlarning o'lchami, tashqi ko'rinishi va joylashishi turli quruvchilar orasida sezilarli darajada farq qiladi. Bundan tashqari, tartib menejeri sizning appletingiz yoki dastur oynangizning o'lchamlarini moslashtiradi, shuning uchun agar oyna o'lchamlari o'zgarsa, komponentlarning o'lchami, ko'rinishi va joylashuvi mos ravishda o'zgarishi mumkin.
JApplet , JFrame , JWindow va JDialog getContentPane ( ) yordamida Konteyner ishlab chiqarishi mumkin . Konteyner deb nomlangan usulga egasetLayout( ) turli xil tartib menejerlari o'rtasida tanlov qilish imkonini beradi. Boshqa sinflar, masalanJPanels to'g'ridan-to'g'ri komponentlarni o'z ichiga oladi va ko'rsatadi, shuningdek, kontent panelidan foydalanmasdan to'g'ridan-to'g'ri tartib menejerini o'rnatishingiz mumkin.
Ushbu bo'limda biz tugmalarni joylashtirish orqali turli xil tartib menejerlarini ko'rib chiqamiz (chunki bu siz qila oladigan eng oddiy narsa). Bu erda hech qanday hodisa tasviri bo'lmaydi, chunki bu misollar faqat tugmalar qanday joylashtirilishini ko'rsatish uchun mo'ljallangan.
BorderLayout
Standart applet standart tartib sxemasidan foydalanadi: BorderLayout (oldingi bir nechta misollar tartib menejerini FlowLayout ga o'zgartirgan ). Hech qanday qo'shimcha ko'rsatmalarsiz, u siz qo'shgan hamma narsani oladi ( add( ) ) va uni markazga qo'yadi, ob'ektni barcha yo'nalishlarda chetiga cho'zadi.
Biroq, BorderLayout ko'proq narsani qila oladi. Ushbu tartib menejeri to'rtta chegara hududi va markaziy mintaqa tushunchasiga ega. BorderLayout dan foydalanadigan panelga biror narsa qo'shsangiz , birinchi argument sifatida doimiyni oladigan add( ) ortiqcha yukidan foydalanishingiz mumkin. Bu qiymat quyidagilardan biri bo'lishi mumkin :
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
расм. Чўзиш схемаси. 4.4 расм.Кертилган баёкларда болғалаш

|
расм. Чўзиш схемаси. 4.4 расм.Кертилган баёкларда болғалаш
|
bet | 3/6 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #133818 |
Bog'liq 4-maruza (1)4.3 расм. Чўзиш схемаси. 4.4 расм.Кертилган баёкларда болғалаш.
Kertilgan bayoklarda bolg‘alash (8.4 rasm) simmetrik va asosan simmetrik bo‘lmagan zagotovkalarda yoriqlar paydo bo‘lishidan saqlaydi. Past plastiklikga ega bo‘lgan po‘latlarda va qotishmalarda yoriqlar paydo bo‘lishidan tashqari aniq o‘lchamdagi pokovka olishni ham ta’minlaydi.
Cho‘zishda deformatsiya У miqdori bilan ifodalanadi va boshlang‘ich zagotovkani ko‘ndalang kesimi yuzasini FH olingan maxsulotniki FK ga nisbati orqali xarakterlanadi:
У= Fh/ Fk
Bolg‘alashda У miqdori qancha katta bo‘lsa, metall strukturasi yaxshi va uni mexanik xossasi shuncha yuqori bo‘ladi. Shuning uchun ham pokovkani talab doirasidagi shaklini olibgina qolmasdan, uni sifatiga ham ega bo‘linadi.
Cho‘zish qator turdoshlardan iborat.
Yoyish — operatsiyasi zagotovkani bir qismini shu joyini qalinligini kamaytirish orqali, uni enini kengaytirishda qo‘llaniladi (4.5 rasm).
4.6 rasm. Opravka bilan cho‘zish sxemasi: 4.5 rasm.Yoyish sxemasi.
1 zagotovka; 2,3 bayoklar.
Opravka bilan cho‘zish — operatsiyasi bunda ichi bo‘sht zagotovkani qalinligini kichrayishi hisobiga pokovkani uzunligini ortishi kuzatiladi (4.6 rasm). Cho‘zish zagotovkani konussimon oprvka 1 ga qo‘ndirilib (ulardan biri kertilgan, masalan, pastki kertilgan 3 va ustkisi yassi 2 yoki teskarisi) bayoklar yordamida olib boriladi. Pokovkadan opravkani chiqarib olishni osonlashtirish uchun konusni ortib bori tomoniga qarab bolg‘alanadi.
Opravkada raskatkalash (dumalatish) — operatsiyasi xalqasimon zagotovkani, ichki va tashqi diametrlarini kattalashtirish orqali, uni devori qalinligini kichraytirish qo‘llaniladi (4.7rasm).
|
| |
Bolg‘alash odatda mashinalarda, presslarda va qo‘lda mlotlardan foydalanib bajariladi

|
Bolg‘alash odatda mashinalarda, presslarda va qo‘lda mlotlardan foydalanib bajariladi
|
bet | 2/6 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 139 Kb. | | #133818 |
Bog'liq 4-maruza (1)Bolg‘alash odatda mashinalarda, presslarda va qo‘lda mlotlardan foydalanib bajariladi.
Qo‘l bilan bajariladigan bolg‘alash manzarali maxsulotlarni tayyorlashda va mayda ta’mirlash ishlarni olib borishda qo‘llaniladi.
Bolg‘alash jarayoni asosiy va yordamchi operatsiyalarni aniq ketma ketlikda bajarilishini talab etadi.
Operatsiya nima?; O‘tish nima?
Shunday qilib, har bir operatsiya deformatsiyalanish xarakteri va qo‘llaniladigan asbob turi bilan aniqlanadi. Bolg‘alashda asosiy operasilar qatoriga: cho‘ktirish, cho‘zish, proshivka, qirqish, bukish, burab qo‘yish, svarka, yostiqchali shtamplarda shtamplash.
Cho‘ktirish—operatsiyasi, bunda zagotovkani ko‘ndalang kesimini yuzasi ortib, uni balandligi qisqaradi (4.1 rasm).
4.1 rasm. Cho‘ktirish sxemasi. 4.2 rasm. Maxalliy cho‘ktirish sxemasi:
1 zagotovka; 2 yostiqcha asbob.
Cho‘ktirishni boyyok yoki cho‘ktirish plitasi orqali amalga oshiriladi. Sifatli pokovkalarni olishda, boshlang‘ich silindrik zagotovkani o‘qi bo‘ylab qiyshayishidan saqlash uchun balandligini deformatsiyalangan zagotovka
(ddeformatsiya.zagotovka) diametriga nisbati 2,5 dan ortib ketmasligi kerak. Zagotovkani yon tomoni tekis va paralel bo‘lishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Chktirishni turdoshi maxalliy cho‘ktirish deyiladi, bunda metallni uzanasini bir qismi cho‘kadi. Zagotovka 1 yostiqcha asbob 2 ni qo‘llanishi natijasida pokovkani bir qismini yo‘g‘onlashiga olib keladi (4.2 rasm).
Cho‘zish — operatsiyasi, bunda zagotovkani uzayishi xisobiga ko‘ndalang kesimi yuzasi yoki uni bir qismi qisqaradi.
Cho‘zish ketma ket urish yoki zagotovkani aloxida olingan biriktiruvchi uchastkalarini o‘qlari bo‘ylab siqish orqali amalga oshiriladi (4.3 rasm).. Cho‘zishni yassi yoki yuzasi kertilgan (o‘yilgan) bayoklar yordamida bajariladi.
|
| |
«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar»

«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar»
Download
278,24 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
05.02.2024
Hajmi
278,24 Kb.
#151783
Download
278,24 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar»
Download
278,24 Kb.
Matnni ko'rish
«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar» - bet 4

|
«inklyuziv ta'lim: strategiya, fan, amaliyot va texnologiyalar»Bog'liq qoqon-toplam-30 03 2022
Kar bolalarning nutqini rivojlantirish
texnologiyasi
86
29.
M.Maxmudova
A.Babayeva
Inklyuziv ta’lim jarayonida psixoterapiya
metodlarini qo‘llanilishining ilmiy asoslari
89
30.
X.A.Abdupattayev
Tarbiya nazariyasi va amaliyotida davriylik
muammolari
91
31.
S. Baymuratova
N.Ilhomova
Alohida yordamga muhtoj bolalar ta'lim-
tarbiyasining rivojlanish istiqbollari
94
32.
M.Dexkonova
Sh.Butayeva
Inklyuziv ta’limga jalb etilgan o‘quvchilar
hayot xavfsizligini ta’minlash – dolzarb
masala sifatida
97
33.
A.A.Gulyamova
Kichik maktab yoshidagi aqli zaif bolalar
nutqini rivojlantirish yo’llari
99
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

373
17.
G.S.Abdullayeva
Inklyuziv ta’lim sharoitida eshitishda nuqsoni
bor talabalarga maxsus fanlarni o'qitishda
aktdan foydalanish
53
18.
K.X.Alimova
Maktabgacha yoshdagi bolalarda grafomotor
ko’nikmalarni
shakllantirish
maktabga
tayyorlashning samarali omili sifatida
57
19.
S.S.Akbarov
Imkoniyati cheklangan bolalarni inklyuziv
ta’limga jalb etishning huquqiy asoslari
59
20.
Y.Q.Abdullayeva
Og`ir nutq kamchiliklariga ega bo`lgan
bolalar lug’atini rivojlantirishda innavatsion
texnologiyalar
62
21.
Sh.O'.Abutova
Maktabgacha
yoshdagi
duduqlanuvchi
bolalar nutqining o‘ziga xos xususiyatlari
65
22.
N.Ahmadaliyeva
Imkoniyati cheklangan bolalarni inklyuziv
ta’limga jalb etish
68
23.
Z.T.Aripov
R.N.Toʻychieva
Taʼlimning didaktik tamoyillari
71
24.
D.A.Abdulhafizova
Ko`rish nuqsoniga ega shaxslar nutqi va
muloqotini rivojlantirish
74
25.
M.X.Abdullayeva
Samarali muloqot kar va zaif eshituvchi
bolalar ijtimoiylashuvining ijtimoiy-siyosiy
omili sifatida
78
26.
X.S.Akramova
M.Abdujabborova
Logoped
faoliyati
bilan
ota-onalar
hamkorligining ishlarni tshkil etish
81
27.
V.Axmedova
Tayanch harakati a’zolari falajlangan bolalar
nutq kamchiliklarini bartaf etish yo‘llari
84
28.
Yu. X.Boymatova
init() usuli qo'shimcha() - Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga...

Bog'liq Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir
///:~
Ushbu qatorlarning ba'zilari juda uzun va sahifaga sig'ishi uchun bir nechtaga bo'lingan. Ushbu kitobdagi kod (kitobga kiritilgan CD ROMda va www.BruceEckel.com saytida mavjud ) ishlaydi va siz o'ralgan chiziqlarni tuzatish haqida tashvishlanishingiz shart emas.
Kod qiymati applet joylashgan .class fayl nomini bildiradi . kenglik va balandlik appletning dastlabki hajmini bildiradi (oldingidek piksellarda). Applet yorlig'iga qo'yishingiz mumkin bo'lgan boshqa elementlar ham mavjud: Internetdagi boshqa .class fayllarni qidirish uchun joy (kod bazasi ), hizalama ma'lumotlari (align ), maxsus identifikatorlar, bu appletning hamma narsa bilan aloqa qilishiga imkon beradi (nomi ), shuningdek applet topa oladigan ma'lumot beruvchi applet parametrlari. Parametrlar quyidagi shaklda ko'rsatilgan :
"identifikator" qiymati = "ma'lumot" >
va ular sizga kerak bo'lgan darajada ko'p bo'lishi mumkin.
Ushbu kitobning manba kodi to'plami ushbu kitobdagi har bir applet uchun HTML sahifalarni va shuning uchun applet yorliqlari uchun ko'plab misollarni o'z ichiga oladi. Java.sun.com veb-sahifalarida appletlarni joylashtirish tafsilotlarining to'liq va aniq tavsifini topishingiz mumkin .
Taqdim etilayotgan o’quv materiallari hayotga, oilaga hamda maktab hayotiga bog’liq bo’lish prinsipi

|
Taqdim etilayotgan o’quv materiallari hayotga, oilaga hamda maktab hayotiga bog’liq bo’lish prinsipi
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 404,13 Kb. | | #240937 |
Bog'liq тежамкорлик5. Taqdim etilayotgan o’quv materiallari hayotga, oilaga hamda maktab hayotiga bog’liq bo’lish prinsipi.
Iqtisodiy o’yin
Bilimlarni mustahkamlashga mo’ljallangan ishchan o’yinlar
Bilimlarni qaytarish, nazorat qilishga mo’ljallangan ishchan o’yinlar
Muammoli ishchan o’yinlar
1. Muammoli ishchan o’yinlar. Bolalar bu turdagi o’yinlarda ishtirok etib, muammoni his qila oladilar va o’yin yakunida o’zlari kerakli xulosalar chiqara oladilar.
2. Bilimlarni mustahkamlashga mo’ljallangan ishchan o’yinlar. Bolalar bu turdagi o’yinlar yordamida darsda olgan bilimlarini mustahkamlash imkoniga ega bo’ladilar.
3. Bilimlarni qaytarish va nazorat qilishga mo’ljallangan ishchan o’yinlar. Bu turdagi o’yinlar butun o’tilgan material bo’yicha bilimlarni qaytarish va nazorat qilish maqsadida o’tkaziladi.
XULOSA
Hozirgi kun talablariga javob berish barobarida uzluksiz ta’limning yagona tizimi, umumta’lim tayyorgarligining uzluksiz ta’limdagi ahamiyati, shaxs barkamolligi, mustaqil ijodiy faoliyat ko’rsata olishda yoshlarni iqtisodiy munosabatlarga jalb etish va tayyorlashga yo’naltirilgan ilmiy qarashlar tizimi shakllanmoqda.
Darhaqiqat, ta’lim-tarbiya jarayonida bolada tejamkorlikka oid bilimdonligini ta’minlashni yuqori sinflardan emas, balki bog’chadan boshlash har tomonlama maqsadga muvofiqdir.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
Usul
  
Operatsiya - Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga...

|
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
bet | 5/16 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 79,06 Kb. | | #128940 |
Bog'liq Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdirUsul
|
Operatsiya
|
init()
|
Appletning dastlabki ishga tushirilishini, jumladan komponentlar joylashuvini amalga oshirish uchun avtomatik chaqiriladi. Siz har doim bu usulni ortiqcha yuklaysiz.
|
boshlash ()
|
Applet oddiy operatsiyalarni boshlashiga ruxsat berish uchun veb-brauzer ko'rinishida applet har safar chaqiriladi (ayniqsa stop( ) usulida to'xtatilganlar ). Shuningdek, init( ) dan keyin chaqiriladi .
|
STOP( )
|
Applet qimmat operatsiyalarni bajarishga imkon berish uchun veb-brauzer ko'rinishidan chiqib ketganda chaqiriladi. Shuningdek, destroy( ) dan oldin ham chaqiriladi .
|
yo'q qilish ()
|
Applet foydalanilmayotganda yakuniy resurs chiqarishni amalga oshirish uchun ilova sahifadan yuklashni boshlaganda chaqiriladi.
|
Ushbu ma'lumotlar bilan siz oddiy applet yaratishga tayyormiz:
//: c13:Applet1.java
// Juda oddiy applet.
import javax.swing.*;
import java.awt.*;
umumiy sinf Applet1 JAppletni kengaytiradi {
public void init() {
getContentPane().add( new JLabel( "Applet!" ));
}
} ///:~
E'tibor bering, appletga main( ) kerak emas . Bu dastur ish maydonidan olinadigan narsa; ishga tushirish kodini init( ) ga qo'yasiz .
Bu dastur faqat bitta amalga ega: sinf yordamida appletga matn yorlig'ini joylashtirishJLabel (eski AWT boshqa komponent nomlari kabi tegishli Yorliq nomiga ega, shuning uchun siz tez-tez Swingni yetakchi “ J ” yordamida koʻrasiz ). Bu sinf uchun konstruktor Stringni oladi va undan teg yaratish uchun foydalanadi. Yuqoridagi dasturda bu belgi formaga joylashtiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Java applet Java dasturlash tilida yozilgan kichik dasturdir. Bunday dasturlar Web-hujjatga dinamik belgi qo'shish uchun ishlatiladi
|
Tarqatma va taqdimot materiallari

Tarqatma va taqdimot materiallari
Download
1,32 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
11.12.2023
Hajmi
1,32 Mb.
#115578
Download
1,32 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tarqatma va taqdimot materiallari
Download
1,32 Mb.
Matnni ko'rish
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali - bet 3

1. Kompaniya yoki shaxs haqidagi batafsil ma’lumotlarni taqdim etish –
web-sayt
orqali kompaniya, xizmatlar, buyurtma shartlari va aloqalar haqida batafsil
ma’lumotlarni ommaga taqdim etish mumkin.
Sayt mijozlaringizni xizmat yoki mahsulotlaringiz haqida yil bo’yi, kecha-yu kunduz
xabardor qiladi.
Siz o’z saytingizga havolani vizitkalar, suhbat davomida, reklama materiallari va
kataloglarda, qidiruv tizimlarida va shu kabi turli ma’lumotnomalarda taqdim
etishingiz mumkin.
Qolaversa saytdagi ma’lumotlarni o’zgartirish va yangilash ham juda oson. Bu avvalgi
reklama bukletni modellashtirish, chop etish va mijozlarga yuborish kabi sarf-
harajatlarning oldini oladi.
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali - bet 7

3-Mavzu.Zararkunanda dasturlarning turlari
Reja:
1. Kategoriya: viruslar va qurtlar (Viruses_and_Worms).
2.
Ssilka-viruslari (Link) mavjud bo’lib, ular obyekti.
3. Klassik viruslar va qurtlar kompyuter foydalanuvchilari.
«Kompyuter virusi» atamasi 80-yillarning urtalarida kiritilgan.
Biologik viruslarga tegishli ulchamlarining kichikligi, uz-uzidan kupayib va obektlarga
singib(ularni zaxarlab)
tez tarqalish qobiliyati, tizimga salbiy tasiri kabi alomatlar
zararkunanda programmalarga xam taalluqlidir. Kompyuter viruslari bilan ish
kurilganda «virus» atamasi bilan bir qatorda «zaxarlanish», «yashash muxiti»,
«profilaktika», kabi tibbiyot atamalaridan xam foydalaniladi. «Kompyuter viruslari» -
kompyuter tizimlarida tarqalish va uz-uzidan qaytadan tiklanish (replikaqiya)
xususiyatlariga ega bulgan bajariluvchi yoki sharxlanuvchi kichik programmalardir.
Viruslar kompyuter tizimlarida saqlanuvchi programma taminotini uzgartirishi yoki
yuqotishi mumkin.
Xozirda dunyoda faqat ruyxatga olingan 65 mingdan ortiq kompyuter
viruslari
mavjud. Zamonaviy zarakunanda programmalarining aksariyati uz-uzidan kupayish
qobiliyatiga ega bulganliklari sababli ularni xam kompyuter
viruslariga taalluqli deb
xisoblaydilar. Barcha kompyuter viruslari quyidagi alomatlari buyicha
klassifikastiyalanishi mumkin:
yashash muxiti buyicha;
yashash muxitining zaxarlanishi buyicha;
zararkunandalik tasirning xavfi darajasi buyicha;
ishlash algoritmi buyicha.
Yashash muxiti buyicha kompyuter viruslari quyidagilarga bulinadi: tarmoq
viruslari; fayl viruslari; yuklama viruslar; kombinastiyalangan viruslar.
Tarmoq viruslarning yashash muxiti kompyuter tarmoqlarining elementlaridir. Fayl
viruslar bajariluvchi fayllarda joylashadi. Fayl viruslar ichida
makroviruslar aloxida
urin tutadi. Makroviruslar-makrotillarda yozilgan zararkunanda prgrammalar, elektron
jadvallar va x. Yuklama viruslar tashqi xotira qurilmalarining yuklama
sektorlarida
(boot-sektorlarda) buladi. Kombinastiyalangan viruslar
bir necha yashash muxitida
joylashgan buladi. Misol tariqasida yuklama fayl viruslarni kursatish mumkin.
Rezident viruslar faollashganlaridan sung tulaligicha yoki qisman yashash muxitidan
(tarmoq, yuklama sektori, fayl) xisoblash mashinasining asosiy xotirasiga kuchadi. Bu
viruslar, odatda, faqat operastion tizimga ruxsat etilgan imtiyozli rejimlardan
foydalanib yashash muxitini zaxarlaydi va malum sharoitlarda zararkunandalik
vazifasini bajaradi.
-Mavzu. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari xavfsizligiga bo‘ladigan 
tahdidlar

xatoliklari kiradi. Ba’zida bunday xatoliklar (noto’g’ri kiritilgan ma’lumotlar,
dasturdagi xatoliklar sabab bo’lgan tizimning to’xtashi yoki bo’zilishi) to’g’ridan
to’g’ri zararga olib keladi. Ba’zida ular niyati buzuq odamlar foydalanishi mumkin
bo’lgan nozik joylarni paydo bo’lishiga sabab bo’ladi. Global axborot tarmog’ida
ishlash ushbu omilning yetarlicha dolzarb qiladi. Bunda zarar manbai
tashkilotning foydalanuvchi ham, tarmoq foydalanuvchisi ham bo’lishi mumkin,
oxirgisi ayniqsa xavfli.
Topshiriq:1 - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

Bajarilgan ish: 7
7 Adabiyotlar
Foydalangan adabiyotlar ro’yxati
1.Barkamol avlod — O‘zbеkiston taraqqiyotining poydеvori.(O‘zbеkiston
Rеspublikasining «Ta‘lim To‘g‘risida» va «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
to‘g‘risida»gi qonunlar).—T.: «SHark», 1998.—64 b.
2.Informatika: Kasb-xunar kollеjlari uchun o‘quv dasturi.Mualliflar jamoasi:
A.A.Abduqodirov, R. D. Aloеv, R. R. Boqiеv va boshqalar—T.:2000.—12 b.
Raxmonqulova S. I. IBM RS shaxsiy kompyutеrida ishlash.—Toshkеnt, 1998. —224
b.
U. YUldashеv,R. R. Boqiеv, M. E. Mamarajabov. EXCEL 97: O‘quv qo‘llanma.—T.,
2000.—40 b.
3.YUldashеv, M. E. Mamarajabov, K. A. Mirvaliеva. POWER POINT 97: O‘quv
qo‘llanma.—T., 2001.—32 b.
U. YUldashеv, SH. K. Raxmatullaеva. Microsoft WINDOWS: O‘quv qo‘llanma.—T.,
2001.—29 b.
4.YUldashеv, SH. K. Raxmatullaеva. Microsoft WORD 97: O‘quv qo‘llanma.—T.,
2001.—47 b.
5.Aripov, T.Imomov Informatika. O’quv qo’llanma Toshkent 2002 S.S G’ulоmоv., va R.X.
Alimov F. Aхbоrоt tizimlari va tехnоlоgiyalari: Оliy o`quv yurti talabalari uchun darslik.
Akadеmik S.S. G’ulоmоvning umumiy taхriri оstida -T.: «SHarq», 2000.
www.ziyo.net
Topshiriq: 2 
2.Zararsiz viruslar

Aslini olganda 40 foiz virus sizning ish faoliyatingizda deyarli ta'sir ko'rsatmaydi.
Bundan tashqari siz viruslar borligini bilmaysiz ham. Lekin sizni 60 foiz viruslar
kutmoqda.
Bunday xavfsiz viruslar qatoriga qaysilarni kiritish mumkin?
Quyida shu toifaga
kiruvchi O'zbekistonda keng tarqalgan viruslarni ko'rib chiqamiz:
Papkalarni yangi oynalarda ochuvchi viruslar: bunday viruslar qaysi papkani bosmang
uni yangi oynada ochadi. Bunday funksiya windowsning o'zida ham mavjud. Lekin
bizni virusimiz bu funksiyani faollashtirmasdan turib ham papkalarni alohida-alohida
oynalarda ochib tashlaydi.
Fayllarni ko'rinmas qiluvchi viruslar: hozirda juda keng tarqalgan viruslar. Bu viruslar
fleshka (asosan) yoki papkadagi barcha fayllar ko'rinmas qilib ularning ko'rinadigan
yorliqlarini yaratadi. Bilmagan foydalanuvchilar odatda o'sha yorliqlarni asl fayl deb
o'ylashadi. Tabiiyki, yorliqlarini ko'chirib ishlatishmoqchi bo'linsa, ular
ochilmaydi,
"fayl topilmadi" degan xatolik beradi.
Bajarilgan ish: 8
Pedagogok texnologiyalar
•
Pedagogika fanining vazifalari. Pedagogika fani shaxsni shakllantirishdek
ijtimoiy buyurtmani bajarish asosida jamiyat taraqqiyotini ta’minlashga
alohida hissa
qo‘shadi. Pedagogika fani maqsadi va vazifalarining belgilanishida ijtimoiy
munosabatlar mazmuni, davlat va jamiyat qurilishi, uning hayotida yetakchi o‘rin
tutuvchi g‘oyalar mohiyatini muhim ahamiyatga ega.
•
O‘zbekiston Respublikasida
demokratik, insonparvar hamda huquqiy jamiyatni
barpo etish sharoitida mazkur fan yuksak ma’naviy va
axloqiy talabalarga javob
beruvchi yuqori malakali kadrni tarbiyalash tizimini ishlab chiqish, milliy istiqlol
g‘oyasi asosida ta’lim va tarbiya nazariyasini ijodiy rivojlantirish vazifasini hal etadi.
Mazkur jarayonda quyidagi vazifalarni bajarishga e’tibor qaratiladi:
•
Simmetrik shifrlash - bu nimaga o'xshaydi?

yig’indisi bir xil bo’ladi. Har bir raqam xabardagi harfga mos keladi. Olingan matn
raqamlar va
belgilarni solishtirish orqali satrga yoziladi.
Ushu resursnimobil vers
iyasi
mavjud ema
Topshiriq:
2. Elektron raqamli imzoni yaratishda algoritmlar tahlili
So'nggi vaqtlarda axborot texnologiyalari kundalik hayotimizga kirib, muhim hukumat
loyihalaridan tortib oddiy maishiy muammolarni yechishni ham qamrab olmoqda.
Yangi texnologiyalar cheksiz imkoniyatlar va kata foyda
keltirishi bilan birgalikda
yangi muammolarni ham paydo qilmoqda. Ulardan biri axborotni olishi mumkin
bo'lmagan shaxslar qo'liga tushishidan himoyalash muammosidir.
Axborotni himoyalashning ko'plab usullari mavjud, shunday bo'lsada ularni har birini
quyidagi ikki usuldan biriga keltirishimiz mumkin: axborotni raqiblardan jidmoniy
himoyalash va axborotni shifrlash.
Mazkur ish kriptografiyaning muhim vazifalaridan biri - elektron raqamli imzoga
bag'ishlangan. Elektron raqamli imzo (ERI) biror hujjatning muallifini bir qiymatli
o'rnatish uchun zarur. ERI biror hujjat yoki shartnomaning haqiqiyligini ta'minlovchi
oddiy imzoning analogidir[1]. Elektron raqamli imzo quyidagilarni amalga oshirish
imkonini beradi:
- Yaxlitlik nazorati;
- Hujjatni o'zgartirishlardan (soxtalashtirish)
himoyalash;
- Mualliflikni inkor etish imkoniyatini yo'q qilish;
- Hujjatning muallifligini isbotlab tasdiqlash.
ERI ning ushbu xususiyatlari uni yuridik qiymatga ega elektron hujjat aylanishini
tashkil etishda qo'llaniladi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Elektron raqamli imzo qurish sxemalari
Raqamli imzo qurishning bir necha sxemalari bor:
- Simmetrik shirfrlash algoritmi asosida. Ushbu sxema
tizimda ikkala tomon
ishonchidan foydalanuvchi uchinchi shaxs - arbitr borligini qaraydi. Hujjatni
mualliflashtirish yopiq kalit bilan shifrlash va uni arbitrga jo'natishdan iborat.
- Assimmetrik shifrlash algoritm asosida. Hozirgi vaqtda ERI ning bunday sxemalari
nisbatan ko'p tarqalgan va keng qo'llanilmoqda.
Bundan tashqari, yuqoridagi sxemalarning modifikatsiyasi bo'lgan raqamli imzoning
boshqa usullari bor.
Yetarlicha kata hajmli hujjatlarni imzolashda ERI hujjatning o'ziga emas, balki uning
heshiga qo'yiladi. Ixtiyoriy uzunlikdagi kiruvchi massiv berilganlarini fiksirlangan
uzunlikdagi bit satrga hesh deyiladi.
Hesh-funksiyalardan foydalanish quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali - bet 2

uskunalar ishlab chiqildi. Shu bilan birga shunday g’oya yuzaga keldki, dasturdan
foydalanishda xisoblash tizimlarini birlashtirish va undan yagona manba sifatida
foydalanish. 2008 yildan boshlab (Cloud technology) Bulutli texnologiyar so’zi dunyo
miqiyosida keng tarqaldi. Birinchi qarashda «Bulutli texnologiyalar» tushunarsiz
ko’rinsada: bu model o’zida biror bir tizmdagi (serverlar, ilovalar, saqlash tizmlari va
xizmatlar) dan tez, qulay, samarali foydalanish imkonini beradi. Ortiqcha urinishlarsiz,
tez va aniq taqdim etiladi faqatgina provaydir orqali tarmoqga ulanganda.
Axborot texnologiyalari va internetaxborot texnologiyalari va internet
Ta’lim jarayonida talabalarni har tomonlama bilimini mustahkamlash, murakkab
jarayonlarni yaqqol ko‘z oldilariga kelishi va vizual qabul qilishni amalga oshirish
borasida kompyuter va axborot texnologiyalarining hissasi katta. Axborot
texnologiyalarini o‘quv jarayonida qo‘llash nafaqat talabalar o‘zlashtirish
ko‘rsatkichlarining yuqori bo‘lishini, balki ta’lim samaradorligining ham yuqori
bo‘lishini ko‘rsatadi. Bundan tashqari hozirgi kunda har bir oliy o‘quv yurti yoki kasb-
hunar kollejlarini bitiruvchilari yuqori malakali va zamon talablariga mos keladigan
mutaxassis bo‘lib yetishishlari lozim.Shunday ekan, har bir mutaxassis o‘z ixtisosligi
bo‘yicha chuqur bilimga ega bo‘lishi bilan birga hozirgi kunda barcha sohalarni keng
qamrab olayotgan kompyuter bilan bevosita muloqot qila oladigan,zamonaviy axborot
texnologiyalarini ish jarayoniga tatbiq eta olish malakasiga ega bo‘lishi kerak.
-modda - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologilar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

3-modda. Avtomatlashtirilgan bank tizimi Avtomatlashtirilgan bank tizimi bank
faoliyati sohasida axborotni to'plash, saqlash, izlash, unga
ishlov berish va undan
foydalanishni amalga oshirish uchun mo'ljallangan axborot tizimidir.
4-modda. Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotni muhofaza qilishning
maqsadlari Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotni muhofaza
qilish quyidagi
maqsadlarda amalga oshiriladi: banklarning axborot xavfsizligini ta'minlash va
bank sirini muhofaza qilish; axborotning tarqalib ketishi, o'g'irlanishi,
yo'qotilishi, buzib talqin etilishi, to'sib qo'yilishi, qalbakilashtirilishi va undan
o'zgacha tarzda
ruxsatsiz foydalanilishi, shuningdek nusxa olinishining hamda
avtomatlashtirilgan bank tizimiga boshqacha shakldagi aralashuvlarning oldini
olish.
5-modda. Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotning muhofaza
qilinishini
tashkil etish Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotning muhofaza qilinishini
tashkil etish:
axborotni muhofaza qilish qoidalarini ishlab chiqish hamda ularga
rioya etish,
shuningdek avtomatlashtirilgan bank tizimida ishlov beriladigan axborotni
muhofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlarning bajarilishi ustidan nazorat
qilish;
sertifikatlangan texnika vositalari va axborotni muhofaza qilish vositalaridan
foydalanish;
avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotni muhofaza qilish xizmatini tashkil
etish;
avtomatlashtirilgan bank tizimida axborot to'plashga
doir faoliyatni va unga
ishlov berish usullaridan foydalanishni muvofiqlashtirish yo'li bilan amalga
oshiriladi.
6-modda. Avtomatlashtirilgan bank tizimida
axborotdan foydalanish
Avtomatlashtirilgan bank tizimidan foydalanuvchi avtomatlashtirilgan bank
tizimida axborot mulkdorining ruxsati bilan axborotdan foydalanadi.
Avtomatlashtirilgan bank tizimida axborotdan axborot mulkdorining ruxsatisiz
foydalanishga faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda yo'l qo'yiladi.
Pedagogik texnologiyalar tushunchasi, uning ta’riflari

•
Pedagogik texnologiyalarga ta’riflar
: Pedagogik texnologiya-hozirgi kunda ta’lim
va tarbiya ishlarini pedagogik texnologiyalar doirasiga o‘tkazish degani bo‘lib, bu
maktab amaliyotida pedagogik jarayonni ixtiyoriy tuzishni va
uni amalga oshirishni
hal qiluvchi o‘zgartirishlarga olib kelinishini bildiradi.
•
• PT ta’lim jarayonini har bir tarkibiy qismi va bosqichlari bir tekisda
asoslanganligi (ta’lim jarayoni algoritmini yasash – uni aniq qismlarga
asoslangan
xolda bo‘lib tashlash orqali maksimal shaklga keltirish, aniq tarkibiy qismlar bo‘yicha
rasmiylashtirish – ketma-ketlik bilan ta’lim berish yo‘llari va
vositalarini,
kommunikatsiya, axborotlashtirish va boshqarish bo‘yicha tartibga keltirish.
4-Mavzu.Kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish usullari.
Reja:
1.
Kompyuter virusi, uning turlari va virus yuqqanlik belgilari
2. Kompyuter viruslaridan saqlanishning ehtiyotkorlik tadbirlari
3. Kompyuter viruslarini davolash