nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dasturni loyihalash - Buxoro davlat universiteti

2.2 Dasturni loyihalash.
Ro'yxatlar ustida amallar bajarish ya’ni ro’yxat elementini yaratish, o'chirish, o’zgartirish va izlash algoritmlari tahlil qilingan. Ma’lumotlar tuzilmalari aynan “fazoviy” tushunchalarga ta’luqli bo’lib, uni kompyuter xotirasidagi axborotni tashkil etuvchi sxema deb ta’riflash mumkin.
Algoritm esa dastur tuzilmasida mos ravishda protsedura elementi hisoblanadi va hisob-kitob retsepti bo’lib xizmat qiladi.
Chiziqli tuzilmalar elementlarini xotirada o’zaro yaqin joylashishi xossasiga ko’ra ularni xotirada ketma-ket joylashgan (vektorlar, satrlar, massivlar, steklar, navbatlar) va ixtiyoriy bog’lanib taqsimlangan (bir bog’lamli, ikki bog’lamli ro’yxatlar) tuzilmalarga ajratish mumkin. Chiziqli bo’lmagan tuzilmalarga misol tariqasida ko’p bog’langan ro’yxatlar, daraxtlar, graflarni keltirish mumkin.
Ro`yxat ustida amal bajarilganda kompyuter xotirasida bo’ladigan jarayonni tasuvvur qilish qiyin. Ushbu dastur orqali bu jarayonlarni tasavvur qilish oson bo’ladi.
|
-chizma-tugun elementining qiymatini o’zgartirish

2.2.1.3-chizma-tugun elementining qiymatini o’zgartirish.
Bu chizmada ro`yxat elementlarining qiymatini o`zgartirish oynasi ko’rsatilgan. Qiymat maydoniga yaratilgan tugunlar orasidan o`zgartirilishi kerak bo’ladigan tugunning qiymati kiritiladi. Agar qiymat maydoniga noto’g’ri son kiritilsa bunday tugun mavjud emasligi to’g’risidagi xabar oynasi chiqadi. Aks holda ekranga yangilash deb nomlangan oyna chiqadi. Bu oynada bitta yozuv maydoni va ikkita tugma mavjud. Yozuv maydonining qiymati topilgan tugunning elementi bo’ladi. Yozuvni o’zgartirib, OK tugmasi bosilganda topilgan qiymatini yangi qiymat bilan almashtirib qo’yiladi. Xabar oynasining yozuv maydoniga yangi qiymat kiritiladi va OK tugmasi bosiladi. Cancel tugmasi bosilganda o’zgartirish oynasi bekor qilinadi.
2.2.1.4-chizma. Tugunni o’chirish.
Bu chizmada ro`yxat elementlarini o’chirish oynasi ko’rsatilgan. Qiymat maydoniga yaratilgan tugunlar orasidan o`chirilishi kerak bo’lgan tugunning qiymati kiritiladi. Agar qiymat maydoniga noto’g’ri qiymat kiritilsa bunday tugun mavjud emasligi to’g’risidagi xabar oynasi chiqadi. Aks holda ekranga o’chirish deb nomlangan oyna chiqadi. Oynada ikkita Tugma va ogohlantiruvchi yozuv chiqadi. Yes tugmasi bosilganda ro’yxatning shu tuguni o’chiriladi. No tugmasi bosilganda o’chirish oynasi bekor qilinadi.
2.2.5 chizma-ro’yxatni tozalash.
Tozalash tugmasi bosilganda oynadagi barcha tugunlar o`chiriladi.
|
-chizma - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 12/29 | Sana | 03.07.2021 | Hajmi | 2,02 Mb. | | #15347 |
1.2.3.4-chizma. Ma’lumotlarnig ierarxik tuzilmasini aks ettiruvchi turli turdagi daraxt
Har bir bo’g’imi bir xil sondagi shoxlarga ega daraxt muvozanatlashgan daraxt hisoblanadi. Muvozanatlashgan n-darajali daraxtda (n-l)-daraja to’liq to’ldirilgan bo’lsa, u simmetrik daraxt deb ataladi. Muvozanatlashgan daraxtda har bir yaratuvchi ikkitadan ko’p bo’lmagan yaratilganga ega bo’lsa, u ikkilik yoki binar daraxt deb ataladi. Ikkilik daraxtda yaratuvchidan yaratilganlarga yo’nalish o’ngga va chapga bo’lishi mumkin. Ushbu chapga bog’lanish vositasi bilan bog’langan barcha bo’g’imlar chap kichik daraxt (chap shox)ni tashkil qiladi, ushbu o’ngga bog’lanish vositasi bilan bog’langan bo’g’imlar o’ng kichik daraxt (o’ng shox)ni tashkil qiladi.
|
| |
-chizma. menyu bandlari - Buxoro davlat universiteti

2.1.3-chizma. menyu bandlari
Windows uchun tuzilgan programmalarning ichki tuzilishi konsol programmalarning ichki tuzilishidan farqlanadi. Dastur bajarilishida kalit so’zlar bo’lgan begin va end orasiga olingan operatorlarni Windows boshqacha shaklda boshqaradi, ya`ni ularni hodisa deb qaraydi. Har bir hodisaning o’ziga mos xossalari mavjud. Dasturlashda bu xossalardan keragini tanlab ishlatiladi. Bu tanlash obyektlar inspektorida qilinadi. Obyektlar inspektori ikki qismdan iborat: Properties ya`ni hodisalar va Events xossalar. Delphi ning xarakterli tomoni shundan iboratki, agar biz biror komponentadan foydalansak, obyektlar inspektori unga mos hodisalarni ajratib ko’rsatib turadi. Masalan biz biror yangi forma hosil qilgan bo’lsak, obyektlar inspektorida captionda Form1 yozuvi turadi. Agar biz xohlasak Form1ning o’rniga yangi o’zimizning programmaga mos nomimizni berishimiz mumkin. Har bir komponentaga obyektlar inspektorida unga tegishli hodisa va shu hodisaga mos xossalar bo’ladi.
Delphi dasturlash tilining yana bir xarakterli tomoni shundan iboratki, agar biz dasturda biror tugmaga qandaydir vazifani yuklamoqchi bo’lsak, shu tugmaning ustida sichqonchani ikki marta chertilsa, shu tugmaga mos keluvchi protseduraning ichiga avtomatik ravishda kiritib qo’yadi. Bundan tashqari dastur tuzish jarayonida formadan modulning ichiga va moduldan formaga o’tishga ehtiyoj bo’ladi, buning uchun asboblar panelidan Toggle Form-Unit tugmasi tanlanadi yoki F12 tugmasini bosish bilan amalga oshiriladi.
Delphida tuziladigan dasturlar biror forma asosida qilinadi. Delphida har bir yangi hosil qilingan formaga unga mos bo’lgan modul avtomatik tashkil qilinib turiladi. Bu esa dasturchi uchun juda qulay imkoniyat, ya`ni uning ishini tezlashtirishga yordam beradi.
Bu formaning shaklini tanlash, unda komponentalarni joylashtirish bizning ixtiyorimizda bo’ladi. Formaga biror komponentani qo’ymoqchi bo’lsak, shu komponentaning ustida sichqonchaning chap tugmasini ikki marta bosiladi. Bu komponenta formaning o’rtasiga joylashadi. Biz uni xohlagan joyimizga surib ko’chirishimiz mumkin.
Dastur kodi forma orqasiga yashiringan bo`lib, u yerga dastur matnlari kiritiladi. U oynaga F12 yoki Ctrl+F12 tugmalari yordamida o`tish mumkin. Delphi kodlar muhitida dastur buyruqlarini kiritish va ularni qayta ishlash mumkin.
|
Operatsion sistema - Buxoro davlat universiteti

Operatsion sistema.
Ayni kunlarda Windows tizimida ishlaydigan va zamonaviy kompyuter texnikalari bilan uyg’unlasha oladigan mukammal dasturlash tillari ommalashib bormoqda. Hozirgi kunda qo`llanilayotgan zamonaviy dasturlash tillari o`zlarining katta imkoniyatlari bilan oldingilaridan keskin farq qiladi. Ularning rivoji va imkoniyatlari yuqori darajaga ko`tarilgan deb hisoblasa bo`ladi. Vizual va ob`ektli dasturlash tillari o`zlarining keng qamrovli imkoniyatlari va qulayliklari bilan dasturchilar e`tiborini qozonmoqda.
Shuni ta`kidlash kerakki, dasturlash tillarining rivojlanishi algoritmlash masalasi uchun katta ta`sir ko`rsatgani yo`q. Qo`yilgan masalani echish uchun to`qri algoritmlarni qurib olish esa, har doimgidek, insonning mantiqiy fikrlashi bilan bog’liqdir. Algoritmlar turli ko`rinishlarda bo`lishi mumkin. Blok sxemalar ko`rinishida berilgan algoritmlar ko`p jihatdan tushunarli va ommabopdir. Shuningdek, blok sxemalarda aks etgan algoritmlarga asoslanib turli dasturlash tillarida masalani echish mumkin.
Dasturlar quyidagi kategoriyalarga bo'linadi:
Web dasturlash
Desktop(ish stoli kompyuterlari uchun) ilovalarini dasturlash
Taqsimlangan ilovalarni dasturlash
Dasturiy vositalarni dasturlash
Tizim dasturlash
Web ilovalari internet arxitekturasini yuqorisida ishlashi loyihalashtirilgan dasturiy ta'minot komponentlari hisoblanadi. Bu shuni anglatadiki, veb brouzer dasturi(Firefox yoki Internet Explorer ga o'xshash) orqali ilovalarga huquq olinadi. Internet arxitekturaning cho'qqisida qurilgan bo'lishi internetga ulangan bo'lishini zaruriy darajada talab qilmaydi. Bu esa web ilovalari quyidagilarga o'xshash standart web texnologiyalarini ustiga qurilganligini anglatadi:
HTTP
FTP
SMTP
TCP
IP protocols
HTML
XML
Coldfusion
ASP
JSP
PHP
ASP.NET
Desktop(ish stoli kompyuterlari uchun) ilovalarini dasturlash bunday dasturlar aynan bitta kompyuter uchun ishlaydi.
Taqsimlangan ilovalar.sеrvеrning kritik jarayonlari (m-n, qurilma drayvеrlari), yadro rеjimidan ishga tushiriladi, ammo boshqa jarayonlar bilan axborotlarni uzatish ana'naviy sxеmasi bo’yicha bohlanadi. Kliеnt-sеrvеr modеlining ustunligi yana shundan iboratki, u taqsimlangan tizmlarga qulay moslashadi. haqiqatda, har bir bo’lak mustahil bo’lgandan kеyin, ularning ixtiyoriysi masofadagi mashinada oson bajarilishi mumkin. Shunda kliеnt nuqtai nazaridan ham shu jarayon boradi: talabnoma jo’natiladi va javob qaytariladi
Tizimli dasturiy ta'minot. Bu sathdagi dastur, kompyutеr tizimining boshqa dasturlari va bеvosita apparat ta'minoti bilan o’zaro bog’lanishni ta'minlaydi, ya'ni bu dasturlar dallollik vazifasini o’taydi. Butun hisoblash tizimining ekspluatatsiya (ishlatish) ko’rsatkichlari ish sathining dasturiy ta'minotiga bog’liqdir. Masalan, hisoblash tizimiga yangi qurilma ulash vaqtida boshqa dasturlarni shu qurilma bilan bog’lanishini ta'minlash uchun, tizimli darajada dastur o’rnatilishi kеrak. Aniq qurilmalar bilan o’zaro bog’lanishga javob bеruvchi dasturlar qurilma drayvеrlari dеyiladi va ular tizimli sath dasturiy ta'minoti tarkibiga kiradi.
|
Kompyuterning barqaror, muammosiz ishlashi uchun nima kerak?

|
Kompyuterning barqaror, muammosiz ishlashi uchun nima kerak?
|
bet | 2/6 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #256326 |
Bog'liq Masoliyeva.M Elektr ta\'minoti qurilmasini profilaktika qilish Kompyuterning barqaror, muammosiz ishlashi uchun nima kerak?
Kuchli protsessor, zamonaviy video karta, yaxshi anakart. Ammo deyarli har bir kishi ushbu ro'yxatga kompyuterning boshqa barcha komponentlari uchun elektr ta'minoti markazi sifatida ishonchli quvvat manbai qo'shishni unutadi. U o'z topshirig'iga 100% sodiq bo'lishi kerak. Aks holda, kompyuterning barqaror va muammosiz ishlashi haqida gap bo'lishi mumkin emas.
Kompyuterda quvvat etishmasligi xavfi nimada?
Agar o'rnatilgan quvvat manbai quvvati kompyuterning barcha elementlari uchun etarli bo'lmasa, bu kichik muammolarga va shaxsiy kompyuterni to'liq yoqmaslikka olib keladi.
Zaif PSUning asosiy xavflari:
Qattiq diskda ishlamay qolish yoki qisman shikastlanish ehtimoli mavjud. Buning sababi shundaki, qattiq diskda quvvat etishmasligi tufayli o'qish boshlari normal ishlay olmaydi va disk yuzasida siljiydi va uni tirnay boshlaydi. Bunday holda, xarakterli tovushlar eshitilishi mumkin.
Video karta bilan bog'liq muammolar bo'lishi mumkin (monitordagi tasvir yo'qolgunga qadar). Bu, ayniqsa, zamonaviy kompyuter o'yinlarida yaqqol namoyon bo'ladi.
USB portlariga ulangan olinadigan qattiq disklar va flesh-disklar, shuningdek, qo'shimcha quvvatga ega bo'lmagan boshqa qurilmalar operatsion tizim tomonidan aniqlanmasligi yoki ish paytida o'chirilishi mumkin.
Eng ko'p quvvat sarflaganda, kompyuter yopilishi yoki qayta ishga tushishi mumkin.
Undan qanday qutulish mumkin? Juda oddiy - yanada kuchli va ishonchli quvvat manbai o'rnating.
Diqqat!!! Yuqoridagi muammolar nafaqat sifatsiz PSU tufayli, balki kompyuterning boshqa komponentlarining noto'g'ri ishlashi natijasida ham paydo bo'lishi mumkin. Aniq sababni aniqlash uchun Moskvadagi uyda kompyuterni ta'mirlash bilan bog'lanish yaxshiroqdir.
Quvvatlantirish manbai uy elektr rozetkasining kuchlanishidan kompyuterni ishga tushirish uchun zarur bo'lgan kuchlanishni yaratish uchun ishlatiladigan qurilma. Rossiyada quvvat manbai (bundan buyon matnda PSU) ACni aylantiradi elektr toki 220 V kuchlanishli va ma'lum bir chastotada 50 Gts chastotali uy elektr tarmog'i D.C.. IN turli mamlakatlar uy elektr standartlari boshqacha. Masalan, Qo'shma Shtatlarda oddiy aholining uylari 120 V kuchlanishli va 60 Gts chastotali o'zgaruvchan tok bilan ta'minlanadi.
Supero'tkazuvchilar qarshiligini hisoblash uchun siz o'tkazgich qarshiligi kalkulyatoridan foydalanishingiz mumkin.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - O’zbekiston Respublikasi Oliy Ta’lim, Fan va Innovatsiyalar Vazirligi Andijon Viloyati...

|
O’zbekiston Respublikasi Oliy Ta’lim, Fan va Innovatsiyalar Vazirligi Andijon Viloyati Boshqarmasi Asaka 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 6/6 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #256326 |
Bog'liq Masoliyeva.M Elektr ta\'minoti qurilmasini profilaktika qilishFoydalanilgan adabiyotlar:
Karimov I.A. O’zbekiston Konstitusiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot yo’lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustaxkam poydevordir. O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasining 17 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma'ruza (2009 yil 5 dekabr). -T.: "O’zbekiston", 2009.- 32 b.
Aripov M., Begalov B., Begimqulov U., Mamarajabov M., Axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma - T.: "Noshir", 2009-368 b.
A.Axmedov "Informatika" kasb-hunar kollejlari uchun T.: "O'qituvchi" - 2002 y
A.Axmedov "Informatika" T.: "Mexnat" - 2003 y
Abduqodirov A. "Axborot texnologiyalari" T.: "Mexnat" - 2002 y.
Taylaqov N. "EHM ishlari va xisob usuli" T.: "O'zbekiston" - 2003 y.
Sattarov A. "Informatika va axborot tehnologiyalari" kasb-hunar kollejlari uchun T.: "O'qituvchi" - 2002 y.
Internet ma’lumotlari “Ziyonet.uz” saytidan
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi Oliy Ta’lim, Fan va Innovatsiyalar Vazirligi Andijon Viloyati Boshqarmasi Asaka 1-son kasb-hunar maktabi
|
Texnikaviy topshiriqda quyidagi ma´lumotlar ko´rsatiladi

|
Texnikaviy topshiriqda quyidagi ma´lumotlar ko´rsatiladi
|
bet | 72/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashTexnikaviy topshiriqda quyidagi ma´lumotlar ko´rsatiladi:
mashinaning mo´ljallangan vazifasi;
tuzilmaning umumiy joylashish sxemasi yoki tuzilish sxemalarining variantlari;
foydalanish sharoiti (yo´llar, iqlim, maxsus);
texnikaviy parametrlar va tavsiflar;
resurs;
ishlab chiqarish hajmi, taxminiy narxi yoki tannarxi;
patent tozaligi va eksport qilinishi mumkin bo´lgan mintaqa
va mamlakatlarni hisobga olgan holda standartlarni bajarish bo´yicha talablar;
me´moriy-badiiy rasmiylashtirish talablari;
buyurtmachining qo´shimcha talablari.
Odatda texnikaviy topshiriqni tashkil etishda dastlabki loyihalash va hisob ishlari o´tkaziladi:
Mashinaning dastlabki tuzilishi (yoki tuzilishining variantlari) ishlanadi, uning tortish-tezlik va yonilg´i-iqtisodiy tavsifnomalari, motorning parametrlari yoki uning aniq markasi, transmissiyaning turi, uzatishlar soni, gabaritlar va og´irlik parametrlari, berilgan ishlab chiqarish ko´lamida mashinaning tannarxi aniqlanadi, tashqi shakllarning eskizlari va shu kabilar ishlanadi.
Ishlab chiquvchi mutaxassis texnikaviy topshiriq asosida texnik taklif (GOST 2.118-73) yoki xomaki loyiha (GOST 2.119-73) tuzadi.
Texnik taklif mashinani ishlab chiqarishning maqsadga muvofiqligini texnik-iqtisodiy asoslash texnik topshiriqning tahlili asosida qo´yilgan talablarni aniqlashtirish va texnik yechimlarning mumkin bo´lgan variantlarni aniqlashni o´z ichiga oladi. Texnik taklif asosida buyurtmachining va ishlab chiqaruvchi mutaxassis roziligida texnikaviy topshiriqqa aniqlik kiritilishi mumkin.
Xomaki loyiha loyihalash-konstruktorlik hujjatlaridan iborat bo´lib, unda mashinaning tuzilishi va ishlash prinsipi haqida umumiy tasavvur beradigan konstruktorlik yechimlari hamda uning o´z vazifasiga mosligini aniqlaydigan ma´lumotlar bayon qilingan. Xomaki loyiha davri quyidagi: xomaki joylashish, tashqi shakllarning qidirish maketlarini yaratish, tashqi shakllarni maketlash va ichki makonni maketlash bosqichlaridan iborat bo´ladi. Xomaki loyiha mashinaning asosiy agregatlarini, yig´ish chizmalarini, umumiy ko´rinish chizmalarini hamda mashinaning texnikaviy darajasi haqidagi ma´lumotlarni o´z ichiga oladi. Odatda yaqt bo´yicha xomaki loyiha ustida ishlash texnikaviy topshiriqning chalasini to´ldirish bilan birga bo´ladi.
Buyurtmachi va ishlab chiquvchi mutaxassis orasida hujjatlar alishish qanday tartibda yuz berishidan qat´iy nazar, loyiha-konstruktorlik ishlarining mazmundor qismi ayirboshlanmaydi.
|
| |
Ilashish muftalarining yuritmalari

Ilashish muftalarining yuritmalari.
YUritmalarning vazifasi tepkiga xaydovchi tomonidan qo’yilgan kuchni ilashish muftasining yetakchi va yetaklanuvchi disklariga yetkazib, ularni ishga tushirishdan iborat. Ularning quyidagi xillari bor: bevosita uzatuvchi (mexanikaviy), servo uzatgich, prujinali kuchaytirgich bilan, gidravlik va pnevmatik hamda vaakkumli kuchaytirgichlar.
YUqorida ko’rilgan uzatmalar mexanikaviy bo’lib, haydovchi tomonidan tepkiga qo’yilgan kuchni bevosita tortqilar yordamida uzatadi. Ba’zi traktor va avtomobillarda gidravlik kuchaytirgich keng tarqalgan, 11-rasm.
Bu yerda boshqaruv pedali asosiy tsilindr 8 ning tortqisiga ta’sir etadi. Asosiy tsilindrdagi suyuqlik trubka 7 orqali ishchi tsilindrga tushadi va uning porshenini suradi. U bilan boshqaruv richagi 5 bog’langan. U esa qisuvi-qaytaruvchi podshipnik 4 orqali qisuvchi disk 1 harakatga keltiriladi. Asosiy tsilindrga havo kirib qolmasligi uchun qo’shimcha tsilindr o’rnatilgan.
11-rasm. Gidravlik yuritma sxemasi.
1-qisuvchi disk; 2-muftaning qobig’i; 3-qaytaruvchi richag; 4-qisuvchi podshipnikning qaytaruvchi muftasi; 5-ilashish muftasining boshqaruv richagi; 6-ishchi tsilindr; 7-trubka uzatgich; 8-asosiy tsilindr; 9-tepki; 10-qo’shimcha tsilindr.
Zamonaviy traktorlarda, masalan, MTZ-80/82 da servoprujinali mexanikaviy uzatmalar qo’llanilgan, 12-rasm. Bu uzatma tepki 1, uch yelkali richag 11, prujina 10, cheklovchi bolt 9, kronshteyn 6, oraliq tortqi 8 va ilashish muftasining ajratish richagi 7 lardan iborat.
Bu uzatmaga qo’shimcha ravishda tormoz o’rnatilgan bo’lib, uning qismlariga yordamchi prujina 12, tormoz tortqisi 7 va tormozni boshqaruvchi richag 15 lar kiradi.
12-rasm. Servoprujinali mexanikaviy uzatma, MTZ-80.
1-tepki; 2-rostlovchi vint; 3-qaytaruvchi richag; 4-qisuvchi podshipnik; 5-tormozcha richagi; 6-ilashish muftasining ajratish richagi; 7 va 8-tortqilar; 9-cheklovchi bolti; 10-prujina; 11-uch yelkali richag.
Tormozning vazifasi esa ilashish muftasi ajratilgandan so’ng uzatmalar qutisida uzatishlarni o’zgartirish uchun transmissiyaning birlamchi o’qini tezlik bilan to’xtatishdir.
|
Haydovchining ishchi o´rnining joylashuvi

|
Haydovchining ishchi o´rnining joylashuvi
|
bet | 73/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashHaydovchining ishchi o´rnining joylashuvi.
Haydovchini o´tqazishni tuzishdan avval, uning kabinaga va boshqarish organlarining joylashishiga nisbatan vaziyatini ifodalovchi asosiy geometrik o´lchamlarni tushunib olamiz.
Haydovchini kabinada dastlabki joylashtirish uchun ikki o´lchamli 95- reprezentativlik darajasidagi o´tqazish manekenidan (GOST 20304-90) foydalaniladi. Ish odatda 1:5 (ba´zan 1:10) masshtabda o´tkaziladi. Bu ishning ushbu bosqichidagi kerakli aniqlikni ta´minlaydi, grafik tasvirlar esa yetarli zichlikda chiqadi. Ish agar biror kompyuter konstruktorlik dasturidan foydalanib bajarilsa, masshtab tanlash haqidagi savol yo´qoladi, chunki bu holda muhokamalar va tasdiqlash uchun tasvirni qog´ozga ko´chirish har qanday masshtabda ham aniqlikni yo´qotmasdan bajarilishi mumkin.
Transport vositasining turiga bog´liq holda haydovchini o´tqazishning u yoki boshqa usuli qo´llaniladi. Traktorda va yuk avtomobilida haydovchi yengil avtomobilga nisbatan ancha baland o´rindiqda joylashadi, oyoqlar tizzalarda ko´proq bukilgan, o´rindiqning orqasi deyarli vertikal joylashtirilgan. Haydovchining shunday joylashishida kabinaning uzunligi eng kam, balandligi esa aerodinamika nuqtayi nazaridan mashinaning katta gabaritlari (yuk tashish avtomobili) yoki harakatning kichkina tezligi (traktor) tufayli ahamiyatga ega bo´lmaydi. Ikki o´lchamli o´tqazish manekenidan foydalanib haydovchini joylashtirishga prinsipial yondashish 27- rasmda tasvirlangan.
27- rasm. Ikki o´lchamli o´tqazish manekenidan haydovchini o´tqazishni tuzish uchun foydalanish:
1 - motor bo´lmasining to´sig´i; 2 - gilam; 3 - o´rindiq siqilgan yostig´ining sathi;
4 - pol.
Haydovchini joylashtirish haydovchiga qaragan ichki pol va
to´siqlarning chegaralarini qurishdan boshlanadi. Bunda "to´siq´´
atamasi ostida (GOST R 41.35-99) standartga muvofiq tuzilishning
har qanday doimiy elementi (misol uchun, kardan vali yoki
uzatmalar qutisi ustidagi tunnel chiqiq, g´ildirak g´ilofi, kuzovning
yon paneli va hokazo) tushuniladi. Keyin transport vositasining
toifasidan kelib chiqib, o´rindiqlar balandligi yostiq
deformatsiyasini hisobga olib tayinlanadi. Yostiq deformatsiyasining qiymati yengil avtomobil uchun taxminan 80... 100 mm atrofida, traktor va yuk tashish avtomobili uchun undan kamroq kattalikda qabul qilinadi. Agar ressorlangan o´rindiqdan foydalanish mo´ljallansa, unda haydovchining og´irligi ostida o´rindiqning joyini o´zgartirishini (o´rindiq osmasining elastiklik ta´rifi hisobiga statik egilish) e´tiborga olinadi.
Insonning va o´rindiqning o´zaro ta´siri oldingi mavzularda batafsil ko´rib chiqilgan.
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi iqtisodiyot va pedagogika universteti ntm

|
Innovatsiyalar vazirligi iqtisodiyot va pedagogika universteti ntm
|
bet | 1/9 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 3,94 Mb. | | #265840 |
Bog'liq Kurs ishi Otabek
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
IQTISODIYOT VA PEDAGOGIKA UNIVERSTETI NTM
Axborot texnologiyalari va raqamli iqtisodiyot fakulteti
ATT-yo’nalishi 477-22 guruh talabasi
Eshnazarov Otabekning
Analog va raqamli sxemotexnika fanidan
KURS ISHI
Bajardi: ______________________________ _______
Qabul qildi: _______________________________ ________
Qarshi 2024
KIRISH
I. Elektr zanziri haqida umumiy ma’lumot
1.1. Elektr zanjirining tuzilishi haqida tushuncha.
1.2. Elektr zanjirlarining tasnifi.
1.3. Elektr zanjirlarida o‘tkinchi jarayonlar.
II. Elektr zanjirlarining turlari. 2.1. Tarmoqlanmagan va tarmoqlangan elektr zanjirlari.
2.2. Elektr zanjirlarining asosiy qonunlari.
2.3. Om va Krixgof qоnunlari.
III. Xulosa
IV. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati.
KIRISH
Zamonaviy fan va texnikaning istiqboli turli ishlab chiqarish jarayonlari va qurimalarida elektor energiyasini qo‘llash bilan uzviy bog‘langan. Sanoat korxonalarida energetika, radiotexnika, avtomatika va hisoblash texnikasi, elektron qurilmalari, qishloq va suv xo‘jaligi, qurilish transport va boshqa sohalarida elektr energiya qo‘llanishisiz rivojlanishini tasavvur ham qilib bo'lmaydi. Shu bois texnikaga oid barcha o‘quv yurtlarida o’quv rejasiga elektr ta’minoti fani ham kiradi. Hozirgi zamon energetikasi va elektrotexnikasiga asoslangan, ularning texnik yechimlari esa sanoatning turli sohalarida keng qo‘llanayotgan asboblar, mashina va uskunalari, yarim oktkazgichli uskunalarining oxirigi yutuqlarini qo‘llashga asoslanganligi ko’rsatib beriladi. Soni, salmog‘i va quvvati o‘sib borayotgan elektr iste’molchilarini energiya bilan ta’minlash uchun mamlakatimiz energetikasini jadal sura’tlari bilan rivojlantirish taqozo etiladi. Shu sababli elektr ta’minoti element va uskunalarini zamonaviy texnik yechimlar bilan boyitish, ular ishlarini yuqori texnik-iqtisodiy ko‘rsatgichlarga erishgan holda olib borishlik — hozirgi kunning eng dolzarb masalalari hisoblanadi. Keyingi vaqtlarda kasb-hunar kollejlari dasturlariga jiddiy o'zgarishlar kiritildi. O’rta maxsus va oliy o’quv yurtlarida elektrotexnik, elektromexanik va elektrotexnologiya yo‘nalishlari kurslarini o‘qitish uslubiyatida yangi pedagogik texnologiyalar joriy etilyapti. Taqdim qilinayotgankurs Ishida bularni hisobga olingan holda harakat qilinadi.
|
| |
Pyhtonda mantiqiy ma’lumotlar turlari, mantiqiy amallar va shart operatori

|
Pyhtonda mantiqiy ma’lumotlar turlari, mantiqiy amallar va shart operatori
|
bet | 1/2 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 32,52 Kb. | | #146833 |
Bog'liq Amaliy topshiriq-2 dasturlash tillari 2 Shamiyeva .D
Pyhtonda mantiqiy ma’lumotlar turlari, mantiqiy amallar va shart operatori
Ma’lumki, axborotlar matnli, raqamli, ovozli, grafik va boshqa shakllarda uzatilishi mumkin. Bunday axborotlarni dasturlash tillarida qayta ishlash uchun, ularni turlarga ajratish lozim. Dasturlarda foydalaniladigan ma’lumotlar turlari dasturning maqsadiga bog’liq bo’ladi: oddiy kalkulyator sonlardan foydalanadi, elektron pochta manzillarini tekshirishga mo’ljallangan dastur esa matnlar bilan ish ko’radi. Sonlar natural, butun va haqiqiy sonlarga ajratiladi. Matnli axborotlar esa belgilar yoki satrli ma’lumotlardan iborat bo’lishi mumkin.
Ma’lumotlar turi – bu o‘zgaruvchi yoki doimiy
qiymatlardagi ma’lumotlar shakli.
Ma’lumotlar
turi kompyuter xotirasida yetarlicha joyni zaxiraga
olib qo‘yish uchun kerak bo‘ladi.
Odatda, dasturlash tillarida ma’lumotlar turi o’zgaruvchi yoki doimiy bilan birga e’lon qilinadi. Python dinamikturlarga ajratuvchi dasturlash tili hisoblanadi. Shu sababli, Pythonda o’zgaruvchining turi u foydalanayotgan qiymat bo’yicha belgilanadi, lekin ma’lumot turini boshqa turga o’zgartirish uchun tur ko’rsatilishi shart.
Ma’lumotlar turi
|
Ma’lumotlar turi tavsifi
|
Misol
|
int()
|
Butun sonlar,masalan,
o‘quvchilar sonini ifidalash uchun
|
>>> soni=25
|
float()
|
Haqiqiy sonlar,
masalan, pul miqdorini ifodalash uchun.
|
>>> narxi=20.45
|
str()
|
Satrli,masalan,
so‘z yoki gaplarni ifodalash uchun.
|
>>> name=’Ahmad‘
|
bool()
|
Mantiqiy,rost yoki yolg‘on ekanligini
ifodalash uchun
|
>>>
a=True
>>> b=False
|
Python dasturlash tilida ma’lumotlarning boshqa turi ham mavjud, ular bilan keyinroq tanishamiz.
|
| |
Servoprujinali yuritmani ishlashi kuyidagicha

|
Servoprujinali yuritmani ishlashi kuyidagicha
|
bet | 24/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashServoprujinali yuritmani ishlashi kuyidagicha: Tepkiga kuch qo’yilib ezilganda avvalo erkin masofani bosib o’tadi va ozgina cho’zilib turgan prujina 3 ni qisadi. Ungacha uch yelkali richagni prujina qotirilgan yelkasi tepki ezila borgan sari I-xolatdan II-xolatga o’tadi. Prujina maksimal qisiladi. Bu xolatni neytral xolat desa ham bo’ladi. Tepki yana ozgina ezilishi bilan prujina va uch yelkali richagni prujina qotirilgan yelkasi neytral xolatdan III-xolat tomon siljishi bilan prujina 3 kengayadi va richagni III-xolat tomon xarakatlantiradi. Bu xarakat tepkini ezishni osonlashtiradi. Ilashish muftasining disklari ajraladi.
Qo’shish jarayoni xam, ya’ni tepkini orqaga qaytarish ham xuddi shunday bajariladi. Tepkidan kuch olinishi bilan prujina 3 o’zi qotirilgan yelkani tortadi. Xarakat III-xolatdan II-xolatga keladi va o’zining inertsiyasi bilan II-xolatdan o’tib ketishi bilan qisilgan prujina 3 richagni itaradi va avvalgi I-xolatga kelishga majbur etadi.
Ilashish muftasining nosozliklari va ularga texnik xizmat ko’rsatish.
Ilashish muftasi burovchi momentning yuqori yuklanishi ostida, aylanishlar chastotasi yuqori va notekis xarakatlar mavjud bo’lgan xolatlarda va disklarning doimiy shataksirashi bilan ishlaydi. SHu sababli friktsion qoplamlarning qizishi va yeyilishi ortadi.
SHuningdek, qaytaruvchi tortmani, qisuvchi muftani va kulachokni shuningdek qaytargichni yeyilishi ro’y beradi.
Ishlash davomida qisuvchi prujinalarning qizishi ro’y berib, qayishqoqligi pasayadi. YUqorida sanab o’tilgan nosozliklar ilashish muftasini me’yorda ishlashini buzadi.
Nosozliklar ichida ilashish muftasi disklarining yuk ostida ishlayotganida shataksirab qolishi va disklarni “toza” ajralmasligini o’z vaqtida rostlash muxim xisoblanadi.
YUqoridagi nosozliklarni betaraf qilish uchun ilashish muftasi rostlanadi va ta’mirlanadi.
Doimiy ilashgan muftalarda tepkilarni erkin yurishi, oraliq disklarni erkin siljishi va tormozchani qo’shilish momenti rostlanadi.
Tepkining erkin yurishi 35...45 mm atrofida bo’lib, disklarni bir biriga maksimal kuch bilan jipslashuvini ta’minlaydi.
Qaytaruvchi richag bilan qisuvchi mufta orasidagi tirqish tepki tortmasini uzunligini o’zgartirish bilan rostlanadi.
Doimiy qo’shilmagan ilashish muftalarida disklarni siqishdagi kuch rostlanadi. Mufta shataksiramasligi uchun disklarni qo’shib-ajratuvchi richagdagi kuch 100...150 N atrofida bo’lishi kerak.
|
| |
Sоnli qаtоrlаrning bа’zi хоssаlаri

|
Sоnli qаtоrlаrning bа’zi хоssаlаri
|
bet | 8/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov JahongirSоnli qаtоrlаrning bа’zi хоssаlаri
Qаtоrning birinchi chеkli tа hаdini tаshlаb yubоrsаk, nаtijаdа
qаtоr hоsil boʻlаdi.
3.1-Tеоrеmа. Аgаr (1) qаtоr yaqinlаshuvchi (uzоqlаshuvchi) boʻlsа, uning istаlgаn chеkli sоndаgi hаdlаrini tаshlаb yubоrishdаn hоsil boʻlgаn (4) qаtоr hаm yaqinlаshuvchi (uzоqlаshuvchi) boʻlаdi vа аksinchа (4) qаtоr yaqinlаshuvchi (uzоqlаshuvchi) boʻlsа, u hоldа (1) qаtоr hаm yaqinlаshuvchi (uzоqlаshuvchi) boʻlаdi.
Isbоt. (1) qаtоrning хususiy yigʻindisi
=
(4) qаtоrning хususiy yigʻindisi
boʻlgаni uchun = dаn koʻrinаdiki:
а) Аgаr mаvjud boʻlsа, hаm mаvjud boʻlаdi, bu esа (1) qаtоr yaqinlаshuvchi boʻlsа, (4) qаtоrning hаm yaqinlаshuvchi ekаnini koʻrsаtаdi -chеkli sоn gа bоgʻliq emаs).
b) Аgаr mаvjud boʻlmаsа yoki chеksiz boʻlsа hаm mаvjud emаs yoki chеksiz boʻlаdi. Bu esа (1) qаtоr uzоqlаshuvchi boʻlsа, (4) qаtоr hаm uzоqlаshuvchi ekаnini koʻrsаtаdi.
Tеоrеmаning ikkinchi qismi hаm хuddi shuningdеk isbоtlаnаdi.
3.2-Tеоrеmа. Qаtоr hаdlаrigа chеkli sоndаgi hаdlаr qoʻshgаndа hаm oʻrinli boʻlаdi.
3.3-Tеоrеmа. Аgаr
qаtоr yaqinlаshuvchi boʻlib, yigʻindisi boʻlsа, u hоldа
qаtоr hаm yaqinlаshuvchi boʻlib yigʻindisi boʻlаdi ( -iхtiyoriy oʻzgаrmаs).
Isbоti. (1) Qаtоr yaqinlаshuvchi boʻlgаni uchun
boʻlаdi. (5) Qаtоrning хususiy yigʻindisi
boʻlib, limiti esа
bundаn (5) qаtоrning yaqinlаshuvchi ekаnligi kеlib chiqаdi.
3.4-tеоrеmа. Аgаr vа
qаtоrlаr yaqinlаshuvchi boʻlib, yigʻindilаri mоs rаvishdа boʻlsа
qаtоr hаm yaqinlаshuvchi boʻlаdi vа uning yigʻindisi boʻlаdi.
Isbоt. Shаrtgа koʻrа
vа
tеngliklаr oʻrinli boʻlаdi.
(6) Qаtоrning хususiy yigʻindisini dеsаk
=
boʻlib,
=
Bu esа bundаn (6) qаtоrning yaqinlаshuvchi ekаnligini koʻrsаtаdi.
3.4-Ta’rif. Аgаr
qаtоrning hаmmа hаdlаri mаnfiy boʻlmаgаn sоnlаrdаn ibоrаt boʻlsа, bundаy qаtоrgа musbаt hаdli qаtоr dеyilаdi.
( boʻlgаni uchun qаtоrning bаrchа хususiy yigʻindilаri mоnоtоn oʻsuvchi boʻlib
boʻlаdi.
Biz bilаmizki mоnоtоn oʻsuvchi kеtmа-kеtliklаr yuqоridаn chеgаrаlаngаn boʻlsа uning limiti mаvjud boʻlib kеtmа-kеtlik yaqinlаshuvchi boʻlаdi. Dеmаk, bu hоldа qаtоr yaqinlаshuvchi boʻlаdi.
Аgаr mоnоtоn oʻsuvchi хususiy yigʻindilаr yuqоridаn chеgаrаlаnmаgаn boʻlsа, u chеkli limitgа egа boʻlmаydi. Dеmаk, bu hоldа qаtоr uzоqlаshuvchi boʻlаdi.
Quyidagi teoremani isbotsiz keltiramiz
3.3-Tеоrеmа. Musbаt hаdli qаtоrlаrning yaqinlаshuvchi boʻlishi uchun ulаrning bаrchа хususiy yigʻindilаri yuqоridаn chеgаrаlаngаn boʻlishi zаrur vа kifоya.
|
| |
Kurs ishining obyekti - Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu

|
Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu
|
bet | 3/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov JahongirKurs ishining obyekti:
O‘zbekistondagi barcha ta‘lim muassasalarida matematikani o‘qitish jarayoni.
Kurs ishining predmeti:
Innovatsion ta‘lim muhiti mazmuni, metodlari va innovatsion muhitni shakllantiruvchi vositalar.
Kurs ishining vazifalari:
1.Mavzuga doir manba topish, axborotlarni tartiblash, rejani shakllantirish;
2.Innovatsion pedagogik faoliyatni o‘rganish;
3.Innovatsion ta‘lim jarayoni, shakl, metod, vositalarini o‘rganish;
4.Innovatsion ta‘lim muhitini o‘rganish;
5.Matematikani o‘qitishning innovatsion muhitini o‘rganish;
6.O‘rganilgan ma‘lumotlar asosida xulosalar chiqarish;
7.Kurs ishini jihozlash, himoyaga tayyorlash;
I BOB
1.1 Sonli qator haqida asosiy tushunchalar
Sonli qator tushunchasi
a1 + a2 + ... + an + ... = (1)
ifodaga sonli qator deyiladi. Bu yerda a1, a2, ... , an, ... haqiqiy sonlar bo`lib, qatorning hadlari, an – had qatorning n - hadi yoki umumiy hadi deb ataladi. Har bir (1) sonli qator uchun
Sn = a1 + a2 + ... + an , n = 1, 2, 3, ...
qismiy yig`indilar Sn qurish mumkin.
Misol. Ushbu
sonli qator uchun qismiy yig`indilar:
bo`ladi.
Agar (1) qatorning qismiy yig`indilari ketma-ketligi chekli limit S ga ega bo`lsa, bu songa qatorning yig`indisi deb ataladi:
(2)
Agar (2) chekli limitga ega bo`lsa, qator yaqinlashuvchi, S - uning yig`indisi deyiladi.
Misol. Yuqorida keltirilgan misol uchun:
Demak, berilgan sonli qator chekli limitga ega ekan. Qator yaqinlashuvchi.
Agar bo`lsa yoki mavjud bo`lmasa, qator uzoqlashuvchi deb ataladi.
rn = S - Sn songa qatorning qoldig`i deyiladi. Yaqinlashuvchi sonli qator uchun bo`ladi va demak yetarlicha katta n lar uchun S Sn o`rinli bo`ladi.
Misollar:
1) Ushbu geometrik progressiyaning hadlaridan tuzilgan sonli qator bo`lsa yaqinlashuvchi, yig`indisi bo`ladi, bo`lsa, uzoqlashuvchidir;
2) sonli qator garmonik qator deyiladi va u uzoqlashuvchi qatordir.
3) Umumlashgan garmonik qator deb,
sonli qatorga aytiladi va bu sonli qator p 1 da uzoqlashuvchi, p > 1 da yaqinlashuvchidir.
|
| |
- rasm. Yuk tashish avtomobili, avtobus, trolleybus haydovchisining ishchi holatni aniqlaydigan burchaklar (belgilashlar jadvalda)

|
- rasm. Yuk tashish avtomobili, avtobus, trolleybus haydovchisining ishchi holatni aniqlaydigan burchaklar (belgilashlar jadvalda)
|
bet | 74/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalash28 - rasm. Yuk tashish avtomobili, avtobus, trolleybus haydovchisining ishchi holatni aniqlaydigan burchaklar (belgilashlar jadvalda)
Haydovchi o´rindig´ining uzunlik va orqa suyanchiq qiyaligi bo´yicha vaziyatlarini aniqlash uchun standart ma´lumotlaridan foydalaniladi. Misol sifatida 13- jadvalda o´tqazish manekeni va mos ravishda, yuk tashish avtomobili, avtobus, trolleybus va haydovchini o´tqazish o´xshash bo´lgan boshqa mashinalar haydovchisining elementlari orasidagi burchaklarning qiymatlari keltirilgan (OST 37.001.413-86).
jadval
Yuk avtomobili, avtobus haydovchisining ishchi vaziyati
Parametrning nomi
|
Belgilanish 26-rasm bo´yicha
|
O´lcham, grad.
|
Gavdaning vertikaldan og´ish burchagi
|
A1
|
10.. .25
|
Gavda va son orasidagi burchak
|
A2
|
90... 120
|
Son va boldir orasidagi burchak
|
A3
|
95. ..135
|
Boldir va ishchi holatdagi o´ng oyoq yuzi orasidagi burchak*
|
A4
|
90
|
Qo´ltiq burchagi
|
A5
|
5. ..50
|
Tirsak burchagi
|
A6
|
80... 160
|
Musht burchagi
|
A7
|
170.. .190
|
Sonni gorizontalga qiyalik burchagi, kamida
|
A8
|
4
|
* Agar A4 burchak berilmagan bo´lsa, unda o´ng oyoq yuzining ishchi holati akselerator pedalining to´liq yurishining yarmiga teng qilib olinadi.
|
Jadvaldan ko´rinadiki, o´tqazish manekenining elementlari orasidagi burchaklarning qiymatlari yetarlicha keng chegaralarda o´zgarishi mumkin. Haydovchining ishchi holatini aniqlash uchun eng avvalo standart talablarini buzmasdan turib, sog´lom fikrga tayanish kerak. Sog´lom fikr esa shunga asoslanadiki, har bir inson o´tirgan odamlar holatini ko´p marta ko´rgan va o´tqazish manekenining vaziyatiga hatto bir nazar tashlashda, undagi holatning qulay yoki yo´q ekanligini yetarli aniqlik bilan taxmin qilishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
- rasm. Yuk tashish avtomobili, avtobus, trolleybus haydovchisining ishchi holatni aniqlaydigan burchaklar (belgilashlar jadvalda)
|
Muhim kasbiy fazilatlar - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 108/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Muhim kasbiy fazilatlar
texnika ishlariga moyilligi;
diqqatni jamlay olish qobiliyati;
avtomatik qurilma va mexanizmlar bilan ishlash;
estetik jihatdan muomala va kuchli xotira;
ish jarayoniga mas’uliyatliligi;
qo’l mehnatiga chidamliligi;
jismoniy chidamliligi;
belgilangan vazifalarga jiddiy e’tibor bilan yondashish.
Turdosh kasblar:
Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha texnik - mexanik.
Transportlarda tashish va boshqarishni tashkil etish texnigi.
Ko’tarma transport va yo’l qurilish mashina va mexanizmlarini ishlatish va ta’mirlash texnik - mexanigi.
010203 kasbiy o’sish istiqbollari
birinchi bosqich chilangar, operator, nazoratchi, texnik ustakatta usta ikkinchi bosqich uchinchi bosqich istiqbollari
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
7. Avtomobillarni bo’yash va kuzov ishlari bo’yicha texnik - mexanik kasbi
Kasb tasnifnomasi:
Iqtisosliklar:
Avtomobillar kuzovini ta’mirlash bo’yicha texnik;
Bo’yash jihozlari bo’yicha mexanik;
Kuzov ishlari bo’yoqchisi;
Avtomobillarni bo’yash ishlari sifat nazoratchisi;
Metall, quyma, detal va buyumlar tozalovchisi;
«V» yoki «VS» toifali haydovchi.
Ish mazmuni:
Avtomobillar kuzovini mexanik kimyoviy usul bilan bo’yashga tayyorlash, ishlarni ketma - ketligi asosida amalga oshirishi;
Gruntovka va shpaklyovka ishlari va eski zang hamda bo’yoqlardan tozalash;
Bo’yashda ishlatiladigan lak - bo’yoq komponent lari elementlaridan foydalanishga rioya qilish;
Bo’yash ishlarini bajarishdagi texnika vositalari va asbob - uskunalaridan foydalanishda ishlar ketma - ketligiga amal qiladi;
Bo’yoq materiallarining sarfini tejab, sifatini nazorat qiladi.
Bilish zarur:
Avtomobillar kuzovlari ularning turlari va markalarini bilish;
Avtomobil kuzovlarini bo’yashga tayyorlash;
Avtomobil kuzovlarini bo’yash texnologiyasi asosida tayyorlash;
Avtomobillar kuzovini bo’yashda mexanik, kimyoviy usullarini;
Kimyoviy moddalarni;
Lak bo’yoq materiallari turlarini;
Gruntovka va shpaklyovka ishlari, eski zang va bo’yoqlardan tozalash qoidalarini;
Buyurtmachiga xush moumala va uni talabini qondirish;
O’z ishiga mas’uliyat bilan yondoshish.
|
| |
Maqsad - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 112/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Maqsad: Yaqin 5 yilga hayotning strategik rejasini hamda yaqin 2 oyga unga undaydigan shiorni tuzish.
Trener ipggirokchilarga kelajak tasvirlangan algoritmlarni tarqatadi.
Yo’riqnoma: “Kelinglar kelajak kartinasini tuzishga harakat qilamiz. Hozir har biringiz o’zingizning 5 yillik rejangizni aniqlaysiz. Maqsadlaringizni daftarga yozing.
Algoritm savollari sizga kelajak kartinasini aniq chizishga yordam beradi. Siz 5 yildan keyin kim bo’lasiz? Bu vaqtda siz qanday qo’shimcha ma’lumotga ega bo’lasiz? Har oyda qancha pul topasiz? O’zingizni qanday his qilasiz? Kelajakda istiqbolingiz qanday bo’ladi?
Agar bu savollar sizning kelajak haqidagi savollaringizga mos tushsa, o’zingizga boshqa savollar bering. Bu savollar sizning biznesdagi muvaffaqiyatlaringiz, oipaviy hayotdagi rejalaringiz, ilmiy muvaffaqiyatlaringiz va h. haqida bo’lishi mumkin. Eng muhimi, siz istagan 5 yildan keyingi kelajakni tasvirlashingiz muhim. Bularni daftaringizga yozing”.
Sharh: Buning uchun 5-10 daqiqa vaqt talab etiladi. Oldindan vaqtni eslatmasa ham buladi. Bu vazifa shaxsning kuchli o’z-o’zini tahlil etishini talab etadi. Shuning uchun vaqtni chegaralash kerak emas.
“Endi bu maqsadga erishish uchun har yili nima qilishingizni daftarga yozing. 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 yillarda nimalarni bajarasiz?”.
Izoh: Bunga 6-7 minut vaqt ketadi.
“Endi siz maqsadga qarab harakatlanish uchun yaqin 3 oyda amal qiladigan shioringizni ajoyib kartochkalarga yozasiz.”
Izoh: Shiorni shakllantirishga 4-5 minut vaqt ketadi.
Endi kim o’z shiorini hammaga ko’rsatishni istasa, ko’kraklaridagi peyjiklarga ilishi mumkin. Agar shior shaxsiy bo’lsa, uni hech kimga ko’rsatmaslik mumkin. O’rnimizdan turib, xona bo’ylab yurib, boshqalarning shiorlarini o’qiymiz....
O’ylaymanki, bu shiorlar bizni yaqin 3 oy mobaynida maqsadga erishishimiz uchun undab turadi. Eng yaxshisi kartochkalarni cho’ntakda olib yurgan ma’qul. Bo’shashgan vaqtingizda uni har doim cho’ntagingizdan oling. 3 oydan so’ng boshqa shior o’ylab toping va buni har 3 oyda takrorlang.
“Eng yaxshi motiv”
|
| |
Muhim kasbiy fazilatlari - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 110/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Muhim kasbiy fazilatlari:
texnika ishlariga moyilligi;
diqqatni jamlay olish qobiliyati;
avtomatik qurilma va mexanizmlar bilan ishlashga moyilligi;
estetik did va kuchli xotira;
mas’uliyat;
qo’l mehnatiga moyilligi;
jismoniy chidamliligi.
Turdosh kasblar:
Avtomobillarni yig’ish va sinash bo’yicha texnik - mexanik;
Transportlarda tashish va boshqarishni tashkil etish texnigi;
Ko’tarma transport va yo’l qurilish mashina va mexanizmlarini ishlatish va ta’mirlash texnik - mexanigi.
Kasbiy o’sish istiqbollari
I – bosqich II – bosqich III – bosqich IY – bosqich
04030201Chilangar, texnik usta katta usta mexanik
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
9. transportlarda tashish va boshqarishni tashkil etish (avtomobil transporti) texnigi kasbi
Kasb tavsifnomasi:
Ixtisosliklar:
Avtomobilda yo’lovchi va yuk tashishni tashkil etish bo’yicha texnik;
Avtomobil transporti dispetcheri;
Avtojamlanma texnigi (mexanigi);
“V” yoki “VS” toifali haydovchi.
Ish mazmuni:
transport vositasini tanlash (avtomobil, poezd, kema, samolyot), marshrutni tanlash, transport korxonalari bilan shartnoma tuzish, omborlarni ijaraga olish, bojxona xujjatlarini rasmiylashtirish va yukni manziliga etib borishini kuzatish ishlarini bajarish.
Bilishi zarur:
yuk tashish jarayoniga tegishli ma’lumotlar bilan ta’minlash (transport turi bo’yicha);
metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish asoslari;
transportda yuk tashish texnologiyasi jarayonini (transport turi bo’yicha);
O’zbekiston transport tizimi;
transport vositalari holatini tashxis qilish usullari;
tashkilotning iqtisodiyoti asoslarini rejalashtirish va boshqarish;
mehnat muhofazasi va texnik xavfsizlik tartib - qoidalari;
mutaxassislik bo’yicha me’yor va tartiblar.
|
| |
Kasbiy muhim fazilatlari - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 109/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Kasbiy muhim fazilatlari:
Texnika xafvsizligi qoidalariga to’liq amal qilishligi;
Texnika ishlariga qiziqish moyilligi;
Diqqatni jamlay olish qobiliyati;
Avtomatik qurilma va mexanizmlar bilan ishlashga moyilligi;
Estetik did va kuchli xotira;
Ma’suliyat;
Qo’l mehnatiga moyilligi;
Jismoniy chidamliligi;
Mijoz bilan ishlashda bir-biroviga bo’lgan hurmat va e’tibor.
Turdosh kasblar:
Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha texnik - mexanik;
Transportlarda tashish va boshqarishni tashkil etish texnigi;
Avtomobillarni yig’ish va sinash bo’yicha texnik-mexanik.
Kasbiy o’sish istiqbollari
I – bosqich, II – bosqich, III – bosqich, IY- bosqich, 04030202 Texnik, mexanik, sifat nazoratchisi ustakatta ustaustaxona boshlig’i
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
8. Avtomobillarni ta’mirlash va texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha texnik - mexanik kasbi
Kasbi tavsifnomasi:
Ixtisosliklar:
Avtotransport vositalarini ta’mirlash va texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha chilangar; Avtomobillar texnik holatini diagnostika qilish bo’yicha texni Avtomobillar elektr jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha elektrchilangar; Akkumulyatorchi; “V” yoki “VS” toifali haydovchi.
Ish mazmuni:
Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha texnik - mexanik, avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish korxonalarida avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha chilangar, avtomobillar texnik holatini diagnostika qilish texnigi, avtomobillarning elektr jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha elektrchilangar.
|
| |
MAVZULAR BO’YICHA BILIMLARNI MUSTAXKAMLASH UCHUN SAVOLLAR

|
MAVZULAR BO’YICHA BILIMLARNI MUSTAXKAMLASH UCHUN SAVOLLAR
|
bet | 115/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 MAVZULAR BO’YICHA BILIMLARNI MUSTAXKAMLASH UCHUN SAVOLLAR:
Muhandislik psixologiyasini fan sifatidagi ahamiyatini aytib bering.
Muhandislik psixologiyasi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari nimalardan iborat?
Muhandislik psixologiyasi fani metodlarini tavsiflang.
Muhandislik psixologiyasi fani qaysi fanlar bilan uzviy bog’liq?
Muhandislik psixologiyasini fan sifatidagi ahamiyatini aytib bering.
Muhandislik psixologiyasi fani metodlarini tavsiflang.
Muhandislik psixologiyasi fanining qonuniyatlari va o‘ziga xos tomonlari nimalarda ko‘rinadi?
Muhandislik psixologiyasi fani qaysi fanlar bilan uzviy bog‘liqil ish topshirig‘i
Kasb tanlashga yo’llashning psixologik jihatlarini tushuntiring
Kasb tanlashga yo’llashning mohiyati va mazmunini izohlab bering.
Kasb tanlashga yo’llash asoslari to’g’risidagi ta’limot, fan, texnika va ijtimoiy taraqqiyot, kasbni to’g’ri tanlashning ahamiyati, kasbga bo’lgan qiziqishni shakllantirish mazmunini tushuntiring.
Kasb qanday tanlanadi?
Kasb tanlashga yo’llashga qo’yiladigan talablar va xatoliklar qaysilar?
Psixologiyaning asosiy printsiplari va ularning kasb tanlash ishlaridagi ahamiyati.
O‘smirlik davri psixologik xususiyatlari.
O‘smirlik davri va kasb tanlash muammolari.
Psixologiyada «shaxs» tushunchasiga psixologik tavsif bering.
Muhandis kadrlar faoliyatida shaxs muammosi qanday hal qilinadi?
Shaxs nazariyasining psixologik asoslari nimalardan iborat?
Muhandis faoliyatida shaxsning ob’ekt va sub’ekt sifatidagi o’rnini ayting.
Shaxsning «Men» obrazi.
Shaxsning o‘z-o‘ziga baho berishi muammosi.
Muhandis kadrlar shaxsining psixologik tuzilishi qanday?
Muhandis kadrlarining kasbiy yo’nalishiga psixologik tavsif bering.
Muhandis kadrlarining bilish faoliyatiga psixologik tavsif bering.
Kasbiy sifatlar tushunchasining mazmun mohiyati nimadan iborat?
Kasbiy sifatlarning qaysi olimlar tomonidan o‘rganilgan?
Qobiliyat tushunchasini yoritib bering.
Muhandis-texnik kadr faoliyatiga xos qobiliyatlarni yoritib bering.
Kasbiy sifatlar olimlar tomonidan qanday tahlil qilinadi?
Kasbiy tanlov tushunchasining mohiyati yoritib bering.
Kasbiy tanlovga qanday omillar ta’sir etadi?
Kasbiy tanlov psixologik tomonining asosiy vazifalari qanday?
Kasbiy tanlov jihatlarini yoritib bering.
Odamlar muloqotida bo’lishgani sari, ular o’rtasidagi munosabatlar tajribasi ortgan sari ular o’rtasida qanday o’zgarishlar paydo bo’ladi?
Shaxs – ijtimoiy munosabatlar mahsuli deyilishining, asosiy sababi nimada?
Kasbga yo‘naltirish tizimi qanday tizimchalardan iborat?
|
| |
Sotsiometriya metodi - Pedagogika va psixologiya

Sotsiometriya metodi
Bu tadqiqot metodiga AQShlik Djon Moreno asos solgan bo’lib, kichik (birlamchi) guruh a’zolari o’rtasida emotsional, hissiy munosabatlarni bevosita o’rganish va darajasini o’lchashda qo’llaniladi. Mazkur metod yordamida muayyan guruhdagi har bir a’zoning o’zaro munosabatlarini aniqlash uchun uning faoliyatida kim bilan ishtirok etishi so’raladi. Olingan ma’lumotlar matritsa, grafik, sxema, jadval, diagramma shaklida ifodalanadi. Ulardagi miqdor ko’rsatkichlari guruhdagi odamlarning shaxslararo munosabatlari mazmuni yuzasidan ma’lum bir xulosa qiladi. Biroq ma’lumotlar guruhiy munosabatlarning tashqi ko’rinishini aks ettiradi xolos. Uni takomillashtirish maqsadida hozirgi vaqtda psixolog olimlar Ya. L. Kolominskiy va I. P. Volkov tomonidan sotsiometriyaning kichik guruhlar psixologiyasiga moslab o’zgartirilgan variantlari, ko’rinishlari ishlab chiqilganki, ular orqali shaxslarning bir – birini tanlashi motivlarini aniqlash mumkin. Ayniqsa, sotsiometriyaning Ya. L. Kolominskiy ishlab chiqqan o’zgartirilgan varianti bolalar jamoasidagi shaxslararo munosabatlar to’g’risida to’la axborot berishga yordam beradi.
Odatda o’quvchilardn quyidagicha savollarga javob berish talab qilinadi: “Sen sayohatga kim bilan borishni xohlaysan?”, “mashg’ulotlarga kim bilan birga tayyorlanishni istaysan?”, “Kim bilan qo’shni bo’lib yashashni yashashni yoqtirasan?” sinaluvchi har uchta javobdan bittasini “eng ma’qul” deb tanlashi lozim. Unga “avval, hammadan ko’ra ko’proq kim bilan birga bo’lishini xohlasang, o’shaning familiyasini yoz”, “aytilgan shartlarga binoan uchinchi shaxsning familiyasini yoz” deb uqtirish maqsadga muvofiq.
Guruhiy tabaqalanishni ko’rsatish uchun sotsiogramma to’rtta “maydon”ga ajratiladi. Qizlar doiracha bilan, o’g’il bolalar esa uchburchaklar bilan belgilanadi. Doiracha va uchburchaklar soni familiyalar soniga to’g’ri keladi. Guruh a’zolarining o’zaro munosabatlari doiracha va uchburchaklar strelkalar bilan bog’langanida o’z ifodasini topadi. Eng ko’p munosabatga ega bo’lgan sinaluvchi doiraning markazidan o’rin oladi. U guruh a’zolarining eng yoqimtoyi hisoblanadi. Shaxslar bilan aloqa o’rnatmagan sinaluvchi doiraning eng chetidan joy oldai. Oraliqdagi “maydon”larga o’rtacha va undan kamroq tanlangan tekshiriluvchilar joylashtiriladi. Shu yo’l bilan birinchidan shaxslararo munosabatlarning darajasi va ko’lami aniqlanadi, ikkinchidan qizlar bilan o’g’il bolalar o’rtasidagi ko’rsatkichlar taqqoslanadi. Natijalarga qarab guruhdagi munosabatlar va ularning o’ziga xosligi, psixologik birini taqozo etuvchanligi haqida xulosalar chiqariladi. Shu bilan birga nazariy va metodologik ahamiyatga molik g’oyalar, qonuniyatlar ilgarisuriladi, amaliy ko’rsatmalar beriladi, aniq tavsiyalar bildiriladi, mavzuning tadqiqot istiqboli to’g’risida muloxazalar yuritiladi.
|