nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Psixogеn bosh aylanishi - 1-18 cambria 0112. indd

— 212 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT
PSIXOLOGIYASI
pastga qaraganda boshi aylanib, gandiraklab kеtgan, ko‘ngli aynigan, ko-
ridorga kirganda esa kamaygan va bir ozdan so‘ng to‘xtagan. Shunisi e’ti-
borliki, PBA da bеmor liftdan ko‘ra zinapoyadan ko‘tarilishni afzal ko‘radi.
Qo‘rquv va xavotir ham psixogеn bosh aylanishning doimiy yo‘ldoshidir.
Buning aksi o‘laroq, orga nik etiologiyali bosh aylanishlarda qo‘rquv juda
kam uchraydi yoki bosh aylanishi boshlanganidan so‘ng paydo bo‘ladi. PBA
da bеmor doimo bosh aylanishi qachon boshlashini kutib yuradi. Bu ham
qo‘rquv shakllanishiga turtki bo‘ladi.
Bеmor faqat balandlikdan qaraganda emas, balki avtomobillar qatnovi
tеz bo‘lgan katta yo‘lga qaraganida ham bosh aylanishi vujudga kеladi yoki
kuchayadi. Bunday paytda bеmor katta tеzlikda o‘tayotgan avtomobillar-
ga qaramaslikka harakat qiladi yoki oyoq larining ostiga qarab qadamla-
rini nazorat qilib yuradi. Ana shunda uning bosh aylanishi kamayadi. Kat-
ta zallarda olib boriladigan majlislar yoki
uzoq davom etuvchi sеminar
mashg‘ulotlarda ham bosh aylanishi avj oladi. PBA faqat psixogеn kasal-
liklarda kuzati lib qolmasdan, zo‘riqib aqliy mеhnat bilan shug‘ullanadigan
sog‘lom odamlarda ham ro‘y bеradi. Talabada imtihonga bеrilib tayyor-
garlik ko‘rish, ijodkor va ilmiy xodimlarning
tinimsiz ishlashi ham bosh
aylanishga sabab bo‘lishi mumkin. Lеkin astеniyaga uchragan bеmorda
ruhiy-hissiy zo‘riqish bosh aylanishini osongina kеltirib chiqaradi.
PBA ba’zida qisqa vaqtga hushdan kеtish (sinkopе) bilan ham namoyon
bo‘ladi. Bu, ayniqsa, umumiy psixogеn gipеrеstеziya bilan kеchuvchi psi-
xogеn kasalliklar uchun juda xos. Buning asosida vеstibulyar apparatning
kuchli darajada qo‘zg‘aluvchanligi yotadi. Tеz-tеz hushdan kеtib turuvchi
bеmorlarning bosh miya qon tomirlari tеkshirilganda, ularda tomirlar to-
nusining pasayganligi (gipotonus) yoki noturg‘unligi (distoniya) aniqla-
nadi. Sinkopе psixogеn gipеrvеntilyatsiyada,
AQB pasayganda va yurak
kasalliklarida ham yuz bеradi. Uzoq payt yotib qolgan bеmor gorizontal
holatdan vеrtikal holatga o‘tsa, bosh aylanishi ortostatik kollaps bilan bir-
ga yuz bеradi. Bu holat, ayniqsa, artеrial gipotеnziyada yaqqol namoyon
bo‘ladi. Bunday bеmorlar, odatda, vagotonik bo‘lishadi. Ba’zan yuqori da-
rajada rivojlangan nеvrastеniya yoki psixastеniyada bеmor hushdan kеtib
qolishi uchun bitta qo‘rquvning o‘zi kifoya. Bеmor bir marta hushidan kеt-
sa (ayniqsa, odamlar orasida), u har doim navbatdagi xurujni kutib bеzovta
bo‘lib yuradi. Nеvrolog olimlardan biri Oppеngеym (1894) «Har bir kishi
o‘zida bosh aylanishini yuzaga kеltirishi mumkin, qachonki u muvozanat
va bosh aylanishi haqida o‘ylayvеrsa», dеb yozgan edi. Bosh aylanishining
boshqa sabablari ko‘p bo‘lib, ularning mavjudligini har bir tibbiy psixolog
bilishi zarur
(5.2-jadval).
deb ataladi. Bir-biri bilan 
o‘zaro bog‘langan ishlab chiqarish korxonalari to'plangan 
hudud sanoat tugunlari

Neft jahondagi 80 ga yaqin davlatda qazib olinadi,
ammo bir yilda 100 mln. t dan ortiq neft qazib oladigan
davlatlar soni 7 ta: Rossiya, AQSh, Saudiya Arabistoni,
Meksika, B uyuk Britaniya, Eron, Xitoy. Gaz sanoati
o'tgan asrning 2- yarm idan boshlab rivojlana boshladi.
Tabiiy gaz hozir jahonda 60 dan ortiq davlatlarda qazib
olinadi. A m m o yiliga 50 mlrd. m 3 gaz qazib oladigan
davlatlar faqat Rossiya, AQSh, Niderlandiya va Kanada
hisoblanadi. T orf sanoati to rf qazib olish, uni qayta
ishlash va iste’molchiga yetkazib berishdan iborat. Torf
yoqilg‘i m aqsadlarida, qishloq xo‘jaligida va qurilish
materiali sifatida ishlatiladi. Jahondagi to rf konlari
zaxiralarining 2/3 qismi Rossiyaga to‘g ‘ri keladi (138
m lrd tonna quruq torf). Torf konlari zaxiralarining
qolgan 1/3 qismi Skandinaviya davlatlariga, Polsha, Ger-
maniya, Irlandiya, Kanada, Indoneziya, Estoniya, Yangi
Zelandiya va boshqa davlatlarga to‘g ‘ri keladi. Yonuvchi
slaneslar sanoati slaneslarni qazib olish va ularni qayta
ishlash tarm oqlaridan iborat. Slaneslar tarkibida 60-70%
organik moddalardan iborat bo'lgan gilli va ohaktoshli
tog' jinslaridir. Uran sanoati uran rudasini qazib olish va
boyitish tarm oqlaridan iborat. Tabiatda tarkibida urani
bor 150 dan ortiq mineral bor. 1 kg uran 2,5 ming tonna
ko'm ir yonganda beradigan miqdorda issiqlik beradi.
EFFECTIVE WAYS TO DEVELOP CREATIVITY QUALITIES OF VOCATIONAL

EFFECTIVE WAYS TO DEVELOP CREATIVITY QUALITIES OF VOCATIONAL EDUCATION TEACHERS IN LEARNING LABORATORY ACTIVITIES This article focuses on the effective ways to develop creativity qualities and, at the same time, to increase creativity skills of future vocational teachers in the study of laboratory activities. Formation of creative abilities of teachers is considered one of the urgent problems today. Therefore, in our article, the improvement of creative abilities of vocational education teachers in learning laboratory exercises is considered. Key words: Creativity, ability, creative ability, innovative methods and approaches, innovative pedagogical technologies, creative thinking, laboratory training. Kirish. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoyev: “Oldimizda yoshlarga tarbiya berish,
psixologiya va boshqa turli sohalarda kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash bo‘yicha murakkab vazifalar
turibdi. Yana bir muammoni hal etish muhim hisoblanadi: bu – pedagoglar va professor-o‘qituvchilar
tarkibining professional darajasi, ularning maxsus bilimlaridir. Bu borada ta’lim olish, ma’naviy-ma’rifiy
kamolot masalalari va haqiqiy qadriyatlarni shakllantirish jarayonlariga faol ko‘mak beradigan muhitni
yaratish zarur..” deb ta’kidlab o‘tganlar.
Mamlakatimizda ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi sifatida
e’tirof etilmoqda. Bu maqsadni amalga oshirishda ta’limning yangi-yangi modellari yaratilmoqdaki, uning
nazariy-metodik asoslari yetakchi mutaxassis-olimlar tomonidan ilmiy-amaliy tarzda isbotlab berilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasida oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasida oliy
ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish, talabalarda mustaqil ta’lim olish, tanqidiy va ijodiy
fikrlash, tizimli tahlil qilish, tadbirkorlik ko‘nikmalarini shakllantirish, o‘quv jarayonida kompetentsiyalarni
kuchaytirishga qaratilgan metodika va texnologiyalarni joriy etish, o‘quv jarayonini amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirishga yo‘naltirish, bu borada o‘quv jarayoniga xalqaro ta’lim standartlariga asoslangan ilg‘or
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
148
pedagogik texnologiyalar, o‘quv dasturlari va o‘quv-uslubiy materiallarni keng joriy qilish borasida chora-
tadbirlar belgilab berildi[1].
ishlab chiqarishni boshqarish - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Industrlashtirish
deganda, ishlab chiqarishning
ham m a tarm oqlarida fan va texnikaning yutuqlaridan
foydalanib zam onaviy korxonalar qurib, rivojlangan
sanoatni tashkil qilish tushuniladi. Sanoat og‘ir va yengil
sanoat tarm oqlariga bo‘linadi. Yana sanoat
undiruvchi
va
ishlov beruvchi
tarm oqlarga bo‘linadi. Xomashyoga
ishlov beradigan yoki uni qayta ishlaydigan sanoat
tarm og‘iga ishlov beruvchi
sanoat tarmog'i
deb ataladi.
Sanoatda ishlab chiqariladigan m ahsulotlar tan-
narxining asosiy qism ini xomashyoga va unga ishlov
berishga ketgan sarf-xarajatlar tashkil qilsa, bunday
sanoatni ko‘p mablag* (material) talab qiladigan
ishlab
chiqarish
deb ataladi (to'qimachilik, tikuvchilik, oziq-
ovqat, m ashinasozlik, kimyo va h.k.). M asalan, tikuvchilik
sanoatida xarajatlarning 80% dan ortig'ini, oziq-ovqat
sanoatida esa 85% ini xomashyo tashkil qiladi. M ahsulot
tannarxida energiyaga ketgan
sarf-xarajatlar ko‘p
bo'lgan ishlab chiqarishga ko‘p energiya talab qiladigan
ishlab chiqarish
deb ataladi (alumin, qotishm alar ishlab
chiqarish va h.k.).
Bir yoki bir necha sanoat tarm oqlari to‘plangan shahar
yoki shaharcha
sanoat markazi
01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy - bet 130

di. Xalqaro geografik mehnat taqsim otining yanada
chuqurlashishi natijasida ayrim m am lakatlarning m illiy
xo'jaliklarini uzviy jihatdan yaqinlashib ketishi sodir
bo'ladi. Oqibatda xalqaro iqtisodiy tashkilotlar vujudga
keladi.
Ilmiy-texnika inqilobi
deb fanning bevosita ishlab
chiqarish kuchlariga aylanishi asosida insoniyatning
ishlab chiqarish kuchlarida sodir bo‘ladigan tub sifat
o‘zgarishlariga
aytiladi.
Ilm iy-texnika
inqilobining
asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: a) ko‘p
qirraliligi, moddiy va nomoddiy ishlab chiqarishning
ham m a sohalarini ham da turm ushning barcha jabhalarini
qam rab oladi: b) ilm iy-texnik o‘zgarishlarning haddan
ziyod tez sur’atlar bilan tezlashib ketishi; d) ishlab
chiqarishda inson o'rnining tubdan o‘zgarishi, ya’ni uning
boshqaruvdagi rolining oshishi. Ilm iy-texnika inqilobi
to‘rt tarkibiy qism dan iborat:
fan, texnika va
texnologiya,
Relyefi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari

Relyefi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari.
Relyefiga ko‘ra uch qismga: Zarafshon vodiysiga,
Turkiston - Nurota-Oqtog* va Zarafshon-Ziyovuddin
tog'lariga bo'linadi. Zarafshon vodiysi botiqda joy
lashgan, uning kengaygan joylarida Samarqand, Buxoro
va QorakoT vohalari, toraygan joylarida H azar va
Qorako‘1 yo'lagi joylashgan. Vodiy, asosan, lyoss, qum,
shag‘al, konglam eratlar bilan qoplangan paleogen va
neogen jinslaridan iborat. Eng baland joyi Oqtog* (2005
m). Uning shim olida N urota-Q o'ytosh botig’i joylashgan,
botiqni shimoldan Nurota tizmasi (1500 m) o‘rab turadi,
eng baland joyi Hayotboshi (2165 m) cho'qqisidir. Vodiyni
o‘rab turgan tog‘lar Gersin burm alanishida ko‘tarilgan,
mezozoy davrida yem irilgan, alp bosqichida yana
ko'tarilgan. Foydali qazilm alari: volfram (Nurota), ollin
205
(M arjonbuloq), marmar (G‘ozg‘on(Oqtog‘), Omonqo‘ton)
konlari bor.
Iqlimi.
Shimoli-sharqiy qismi tog‘lar bilan o'ralganligi
tufayli sovuq havo m assalari kirib kela olmaydi. G'arbiy
qismi ochiqligi tufayli shim oli-sharqdan esadigan sovuq
shamollar kirib keladi. Yanvarning o'rtacha harorati
sharqda (Samarqand) 0°, +2°C, g'arbida (Shofirkonda)
1°-5°C, iyulniki Shofirkonda 29,1°C, Samarqandda
25,9°C. A rktika havo m assalari kirib kelganda g'arbda
-35°, sharqda -26°C bo'ladi. Yog'inlar g'arbda 114-117
mm, sharqda 300-350 mm, tog'larda (Omonqo'tonda)
881mm.
Suvlari.
Zarafshon daryosi Zarafshon m uzligidan
boshlanadi, o 'rta va quyi qismi O 'zbekistonga qaraydi.
Samarqand shahri yaqinida ikkiga bo'linadi. Shimoliy
tarm oq (Oqdaryo), janubiy tarm oq (Qoradaryo), ular
Xatirchi qishlog'i yonida qo'shilib M iyonqal’a orolini
hosil qiladi. M uzdan to'yingani uchun iyun-iyul oylarida
suvi ko'payadi. Uning suvlari Tuyatortar arig'i orqali
Sangzor vodiysiga, Eskishahar arig'i orqali Qashqadaryo
vohasiga uzatiladi. N urota-O qtog'dan Tursunsoy, Katta-
soy,
Ko'ksaroysoy, Zarafshon tizm asining g'arbiy
qism idan Urgutsoy, Omonqo'tonsoy, Og'aliqsoy oqib
tushadi. U lar qor-yomg'ir suvlaridan to'yinadi. Buxoro
am iri Abdullaxon X V II asrda qurdirgan Abdulla bandi
suv om borining bir qismi hozir ham saqlanib qolgan.
Zovur suvlari hisobiga To‘dako‘1, Sho‘rko‘1, Dongizko'l,
206
M axanko‘1 vujudga kelgan. Zarafshon daryosida Katta-
qo‘rg‘on va Q uyim ozor suv ombori qurilgan.
T u p ro q la ri. Voha tuproqlari (g‘arbida), surqo‘ng‘ir,
taqir, qumli va sho‘rxok tuproqlar (Buxoro va Q orako‘l
vohalarida), och bo‘z tuproqlar (adirlarda), oddiy bo‘z
tuproqlar (400 m dan - 900 - 1000 m gacha), to‘q tusli
bo‘z tuproqlar (1000-1500 m), och jigarrang tuproqlar
(>1500 m), tog‘-o‘rmon jigarrang tuproqlari (archazorlar
tagida) tarqalgan.
0 ‘sim lik la ri. C ho'llarda efemerlar, efemeroidlar va
|
*2310, 2510, 8800-schetlar - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

3-27** 11.03-31.03
2800
19360
19646
28
Jami
3600
30322
24000
19360
73968
Oborotlarni
tekshirish
11-j.or.
4-j.-or.
*
_________ schyotlar kreditidan qabul qilib olingan summalar
rasshifrovka varaqlarida
analitik hisob moddalari bo‘yicha guruhlanishi kerak.
**
oborotlar yozuvlarni qisqartirish maqsadida birlashtirilgan.
Jurnal-order va vedomost 20 yil 3 aprelda tugallangan.
Rasshifrovka varaqlari mahlumotlari va qoldiq tekshirilgan.
Bosh buxgalter
Sobirov R.
Оборотлар суммаси Бош дафтарга ытказилди.
20 йил 5 августда
бажарувчи
Ахмедов С.
5110- “Hisob-kitob schyoti” bo‘yicha hisob yuritish sxemasi
1.2.2-chizma
grafit, fosforit, feruza, granil, ohaktosh

yuruvchilarning 32 ta turi uchraydi. Sutemizuvchilardan
jayron, sayg'oq, bo'ri, tulki, chiyabo'ri,
sudraluvchilardan
ilonlar (qum bo'g'ma iloni, charxilon, qalqontumshuq),
qushlardan
bulduruq, qorabovur, yovvoyi kabutar,
boyqush, xo'jasavdogar
tarqalgan.
Q u y i A m u d a ry o
Bu o‘lka Xorazm vohasi va A m udaryo deltasini o'z
ichiga oladi. Qizilqum va Qoraqum cho'llarining o'rtasida
joylashgan. A m udaryo keltirgan loyqalardan iborat.
Relyefi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari.
Relyefi yassi tekislikdan iborat. Xorazm vohasining
o'rtacha baiandligi 100 m. Quyi A m udaryoda daryo
o'zani kengayadi. Quyi A m udaryoning Qoraqalpog'iston
qismi A m udaryo deltasidan iborat. Bu yerlarda loyqaning
qalinligi 80 m. O 'lkada
tabiiy gaz
‘simliklari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

|
01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy Pdf ko'rish
|
bet | 114/189 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 8,32 Mb. | | #120491 |
Bog'liq zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)0 ‘simliklari.
Tabiat m intaqalarining ham masi shakl-
langan. ChoMda, asosan, efemerlar (sho'ruzak, qorabosh,
burgan, lolaqizg'aldoq), shuvoq, chalov, sho'ra, yulg'un
va yantoqlar,
adirlarda na'matak, irg'ay, zirk, pista,
bodom, olma, olcha,
tog'larda yong'oqlar, archalar
yaylov m intaqasida esa (2800-3000 m) qo'ng'irbosh,
rang, yovvoyi arpa, to'qaylarda yulg'in, tol, turong'il,
jiy d a
o‘sadi.
Hayvonot dunyosi.
C ho'llarda qo'shoyoq, yumron-
qoziq, quyon, kaltakesaksimon ilon, bo'ri, tulki, bo'rsiq,
chayon, falanga (qoraqurt),
to'qaylarda to'qay mushugi,
to'ng'iz, chiyabo'ri, qirg'ovul, o'rdak
va g'ozlar,
tog1 larda
kiyik, tog' takasi, alqor, bo'ri, tulki, silovsin, ayiq, bedana,
bulbul, kaklik, kalxat, lochin, qirg'iy
va burgut
uchraydi.
20 4
Guralash o‘rm on qo‘riqxonasi 1926-yilda Turkiston
tizm asining shimoliy yonbag‘rida tashkil qilinadi, 1960-
yili Zom in tog‘-o‘rmon qo'riqxonasiga aylantirildi. Archa
o'rm onlari qo‘riqlanadi (qora archa, savr archa, o‘rik
archa). Archadan tashqari irg'ay, uchqat, zirk, do'lana
o‘sadi. Nurota tog‘-yong‘oqzor qo‘riqxonasi 1975- yili
tashkil qilindi (22,5 ming ga). Yong'oqlar, qizilqum
qo'ylari qo‘riqlanadi.
Zarafshon vodiysi
Zarafshon
tabiiy-geografik
o'lkasi
Zarafshon
vodiysining o 'rta va quyi qism ini o‘z ichiga oladi.
|
| |
Xulosa va takliflar (Conclision/Recommendations)

Xulosa va takliflar (Conclision/Recommendations)
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
bet
189/266
Sana
23.01.2024
Hajmi
4,29 Mb.
#143747
1
...
185
186
187
188
189
190
191
192
...
266
Bog'liq
11-son PM Ped Psixolo
Xulosa va takliflar (Conclision/Recommendations).
XX аsrning 70-yillаridа Avstrаliyаlik psixоlоg
Uоlter Tоumen sibling mаqоmining shаxs shаkllаnishigа tа’siri mаvzusigа оid kо’pginа tаdqiqоt ishlаri оlib
bоrdi. U minglаb оilаlаrni о‘rgаnib, qаdriyаtlаr tizimning, mоliyаviy аhvоlining vа mа’lumоti dаrаjаsining
turlichа bо’lishigа qаrаmаsdаn оilаdаgi о’rni bir xil bо’lgаn insоnlаr xаrаkteridа judа kо’p о’xshаshliklаr
bоrligini аniqlаgаn. U sibling mаqоmi hаttо kelаjаkdа umr yо’ldоshi tаnlаshgа vа u bilаn bо’lаdigаn
munоsаbаtlаrgа hаm tа’sir qilаdi, deb hisоblаdi. Tоumen nаzаriyаsi аkа vа оpаlаr sifаtlаrini qаytаrilishi, deb
аtаlib, shungа kо’rа, аgаr turmush qurаyоtgаn yоshlаrning оpаlаr yоki аkаlаr bо’lsа, ulаr yаngi turmushdаgi
munоsаbаtlаrdа аnа shu о’z yаqinlаrgа bо’lgаn munоsаbаtlаrini jinsgа muvоfiq tаrzdа nаmоyоn qilishgа
intilishаrkаn. Аyniqsа, xоtinning аkаsi vа erning kichik singlisi bо’lgаnligi оilаviy munоsаbаtlаrning ijоbiy
bо’lishigа yоrdаm berаdi .
Adabiyotlar:
1. Mirziyoyev Sh.M. Konstitutsiya-erkin va farovon hayotimiz, mamalakatimizni yanada taraqqiy
ettirishning mustahkam poydevoridir Toshkent: O‘zbekiston, 2017. -B.22.
2. https://minikar.ru/uz/eto-interesno/krizis-otrochestva-predpodrostkovyi-krizis-otrochestva/.
3. Берн Ш. Гендерная психология. - М: Прайм-еврознак,2004-320c.
4. Хоментаускас Г.Т. Семъя глазами ребенка: Дети и психологические проблемы в семъе/
Г.Хоментаускас.- Екатринбург: Рама Публишинг,2010-233c.
5. Tоshimоv R., G‘оziyev E.G‘. “Zаmоnаviy individuаl vа guruhiy psixоlоgiyа” Tоshkent,
“Universitet” 1999y.
6. Sаlаyevа M.S О’zbek оilаlаridаоtа-оnа vа fаrzаndlаr о’zаrо munоsаbаtlаrining ijtimоiy-psixоlоgik
xususiyаtlаri: Dis.psixоl.fаn.nоm 19.00.05.-T.:2000.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
173
Download
4,29 Mb.
1
...
185
186
187
188
189
190
191
192
...
266
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xulosa va takliflar (Conclision/Recommendations)
Download
4,29 Mb.
Pdf ko'rish
Xulosa - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Xulosa. Olingan xulosa va bildirilgan tavsiyalardan o‘quv jarayoni sifatini ta’minlashda, kasb ta'limi
o‘qituvchilarining laboratoriya mashg’ulotlarini o‘rganishda kreativlik sifatlarini rivojlantirishning samarali
yo‘llari ochib berish, ta’lim muassasalari faoliyatida kreativ yondashuv asosida o‘qitishni takomillashtirish
jarayoniga xizmat qiladi.
Xulosa shundan iboratki, laboratoriya mashg’ulotlarini texnik qurilmalar yordamida ishlatishda
kompyuter dasturlari yordamida tahlil qilish imkoni mavjud. Bu laboratoriya mashg’ulotlarini bo‘lajak kasb
ta’limi oqituvchilarining kreativ fikrlash ko‘nikmasini takomillashtirish zarur va
kompyuter dasturlarini
mustaqil va amaliy ishlata olishligi muhimdir.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
152
Adabiyotlar:
1. 2-ilova O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 17-martdagi PF-89-son Farmoni tahririda
— Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.03.2022-y., 06/22/89/0227-son).
2. Incheon declaration /Education 2030: Towards inclusive and editable quality education end lifelong
learning jor ail (Worid Education Forum. 19-22 may, 2015 y. Incheon. Republic of Korea).
3. Turdimurodov B. K. Kasb ta’limi o‘qituvchilarini tayyorlashda kreativ fikrlash ko‘nikmasini
shakllantirish metodologiyasi.Ta’lim, fan va innovatsiya. Ma’naviy-ma’rifiy,ilmiy-uslubiy jurnal. ISSN
2181-8274,2023yil 4-son – С. 338-342.
4. Turdimurodov B. Kasb ta’limi axborot texnologiyalari fani o‘qituvchilarini tayyorlashda
kreativlik ko‘nikmasini shakllantirish. electronic education.Scientific journal.September,2023,No4,Vol.3
ISSN 2181-1199 – С. 83-97.
5. Turdimurodov B. et al. Tibbiyotda kompyuter texnologiyalari: aloqa tarixi, ahamiyati va istiqbollari
//Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 7. – С. 140-146.
6. Drapeau Patti. Sparking student creativity (practical ways to promote innovative thinking and
problem soving). –Alexandria –Virginia, USA: ASCD, 2014. –p. 4.
7. Ibragimova G.N. Interfaol o‘qitish metodlari va texnologiyalari asosida talabalarning kreativlik
qobiliyatlarini rivojlantirish: ped.f.f.d. ilmiy darajasini olish uchun yozilgan diss. Avtoreferati. -T.: 2017,39 b
8. Muslimov N.A. “Kasb ta’limi o’qituvchilarining kasbiy kompotentligini shakllantirish
texnologiyasi” /Monografiya. -T.: “Fan va texnologiya” nashriyoti, 2013.
9. Tolipov O’.Q., Usmonboyeva M. “Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot”. -T.: “Fan”, 2005.
10.http://www.uza.uz
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
153
|
-Topshiriq. Bo‘sh qoldirilgan joylarni zarur so‘zlar bilan to‘ldiring

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
146
) Yevklid fazosi
________________ ko‘paytma kiritilgan chiziqli fazodir;
)
Agar
R
va
*
R
Yevklid fazolari o‘rtasida o‘zaro bir qiymatli moslik o‘rnatish mumkin bo‘lib,
ekanligidan
munosabatlar kelib chiqsa
,
R
va
*
R
lar ________________ fazolar deyiladi.
d) H separabel
Hilbert fazosining ixtiyoriy
qism fazosida shunday
_______________
sistema
mavjudki, uning chiziqli qobig‘ining yopig‘i
ga teng
.
2-Topshiriq. Jumlaning ma’nosidan kelib chiqib, qavslar ichida keltirilgan so‘zlardan mosini
tanlang va tagiga chizing.
va
lar cheksiz o‘lchamli ___________________ (
to‘la, separabel, to‘la separabel)
fazolaridir.
separabel
Evklid fazosining har qanday R
qismi
___________ (
yana separabeldir, o‘ziga
ortogonaldir,o`zaro ortoniormaldir)
.
qism fazoning ortogonal to‘ldiruvchisining ortogonal to‘ldiruvchisi
____________ (bo‘sh
to‘plamdir,
ning o‘ziga teng, ya’ni
, mavjud emas).
d)
fazodagi har qanday ortonormal
sistemani
_____________________ ( to‘la sistemagacha,
fazogacha, ning qo‘shmasigacha) to‘ldirish mumkin.
3. To‘g‘ri javobni toping.
haqiqiy Yevklid fazosida skalyar ko‘paytma qanday aniqlangan?
o‘lchamli kompleks vektorlar fazosida skalyar ko`paytma qanday aniqlanadi?
darajasi bilan jamlanuvchi ketma-ketliklar fazosida skalyar ko‘paytma
qanday
aniqlangan?
THE IMPORTANCE OF SOCIO-PSYCHOLOGICAL ASPECTS IN THE STUDY OF

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
169
fevrаldаgi PQ-4602- sоn “О‘zbekistоn Respublikаsi Mаhаllа vа оilаni qо‘llаb-quvvаtlаsh vаzirligi
fаоliyаtini tаshkil etish tо‘g‘risidа”gi Qаrоrlаri.
Оilа vа оilаviy munоsаbаtlаr, аyniqsа, sibling munоsаbаtlаr,оtа-оаlаr vа fаrzаndlаr о‘zаrо аlоqаlаri
jаmiyаt yuzаgа kelgаn ilk dаvrlаrdаn buyоn eng muhim muаmmоlаrdаn biri bо‘lib kelgаn. Jаmiyаt
rivоjlаnib bоrgаni sаri bu muаmmоning аhаmiyаti yаnаdа оrtib bоrаverаdi. Chunki insоniyаt tоmоnidаn
erishilgаn yutuqlаr аynаn оilа muhitidа, оtа-оnа vа fаrzаndlаr munоsаbаtlаri tizimidа, bоshqа hаr qаndаy
ijtimоiy institutlаr оrаsidаgi uzviylik sifаtidа оlib qаrаlgаndа kо‘prоq dаrаjаdа о‘zlаshtirilаdi vа аn’аnа,
mа’nаviy merоs tаrzidа аvlоddаn аvlоdgа о‘tаdi. Shundаy ekаn, u yоki bu jаmiyаt, xаlq vа millаtning
istiqbоli kо‘p jihаtdаn shu munоsаbаtlаrning xоlаtigа bоg‘liq. Buning uchun esаоildаgi ichki muhitning hаr
tоmоnlаmа sоg‘lоm, mа’nаviy mustаhkаm bо‘lishigа erishish lоzim.
O‘RGANISHDA KREATIVLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHNING SAMARALI YO‘LLARI

|
O‘RGANISHDA KREATIVLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHNING SAMARALI YO‘LLARI Pdf ko'rish
|
bet | 159/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloO‘RGANISHDA KREATIVLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHNING SAMARALI YO‘LLARI
Turdimurodov Baxtiyor Qurbonovich,
Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali
“Ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi katta oqituvchisi.
baxtiyor.turdimurodov6668@gmail.com
Ushbu maqolada bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarining laboratoriya mashg’ulotlarini o‘rganishda
kreativlik sifatlarini rivojlantirishning samarali yo‘llarini va shu bilan birga kreativlik qobiliyatlarini
oshirishga alohida to‘xtalgan. O‘qituvchilarning kreativ qobiliyatlarini shakllantirish bugungi kundagi
dolzarb muammolardan biri sanaladi. Shu sababli maqolamizda kasb ta’limi o‘qituvchilarining
laboratoriya mashg’ulotlarini o‘rganishda kreativ qobiliyatlarini takomillashtirish e‘tiborga olingan.
Kalit so‘zlar: kreativlik, qobiliyat, kreativ qobiliyat, innovatsion uslub va yondashuvlar, innovatsion
pedagogik texnologiyalar, ijodiy fikrlash, laboratoriya mashg‘uloti.
ЭФФЕКТИВНЫЕ ПУТИ РАЗВИТИЯ ТВОРЧЕСКИХ КАЧЕСТВ ПЕДАГОГИ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В УЧЕБНОЙ ЛАБОРАТОРНОЙ
ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
В данной статье рассматриваются эффективные способы развития творческих качеств и
одновременно повышения творческих способностей будущих учителей профессионального
образования при изучении лабораторной деятельности. Формирование творческих способностей
учителей сегодня считается одной из актуальных проблем. Поэтому в нашей статье
рассматривается совершенствование творческих способностей педагогов профессионального
образования при изучении лабораторных занятий.
Ключевые слова: Креативность, способности, творческие способности, инновационные
методы и подходы, инновационные педагогические технологии, творческое мышление,
лабораторное
обучение
.
|
| |
O‘qitish modelining qisqa tasnifi

233
hisoblanib uning go‘shti tarkibida xolesterin moddasi miqdori 0,4 gr tashkil etadi. Barcha chorva
mollari singari quyonlardan ham bir necha xil mahsulotlar olinadi. Bular teri, konservalar, oliy navli
yelim qonidan hayvonlar uchun ozuqa, go‘ngidan azotga boy organik o‘g‘itlar, turli xil fermentlar,
tivit, parhyez go‘sht, va mo‘ynalar olinadi. Shuning uchun bu sohani rivojlantirish lozim.
Iqlimi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

dengiz va subtropik havo m assalari bemalol kirib keladi.
Yanvarning o‘rtacha harorati tekislikda 0 +2°C, G ‘uzorda
+1,9°C, K itobda +0,8°C, Q arshida +0,2°C. lyulning
o'rtacha harorati +28, +29°C, eng yuqori harorati +46°
(Qarshida). Yog'in miqdori g'arbda 131-135 mm, shimoli-
sharqda 368-545 m m , yog'ingarchilik asosan bahorda
(45-50% ) va qishda (37-40% ) bo'ladi.
Suvlari.
Asosiy daryosi Qashqadaryo Hisor tog'ining
g'arbiy qism idan boshlanadi. M uborakka yetm asdan
qum larga shim ilib ketadi. Eng yirik irm oqlari Oqsuv,
Tonxoz, Yakkabo, G 'uzordaryo, ulardan eng sersuvi
Oqsuv hisoblanadi (qor va m uzdan to'yinadi). Tanhodaryo
Hisor tog'idagi G 'oziko'ldan boshlanadi, qor va muzdan
to'yinadi. Yerosti suvlariga boy, Qarshi, Kitob, Shahrisabz,
Dehqonobod artezian havzalari mavjud. Qashqadaryoda
C him qo'rg'on, Pochkamar, Tolimarjon (Qarshi m agistral
kanalida), Sho'rsoy suv omborlari qurilgan. Hisor tog'ida
Seversev (2,3 km), Botirboy (2,2 km) m uzliklari bor.
Tuproqlari.
Asosan, och bo'z (Qarshi cho'li), sur-
qo'ng'ir qumli, sho'rxok va o'tloq (Qarshi cho'lining
g'arbiy qismi), qum (Sandiqli cho'lida), o'tloq va sho'rxok
(qadimiy o'zanlarda), och bo'z (tekisliklardagi, baland
joylarda), oddiy va to'q bo'z (adirlarda), tog'-o'rm on-
jigarrang va jigarrang-qo'ng'ir (1200-2500 m) tuproqlar
tarqalgan.
O'simliklari.
Qum li cho'llarda
juzg'un, iloq, selgin,
kavrak, qizil qandim, yetmak, bulduruq o'ti, saksovul,
m ustahkam langan qum larda
shuvoq
Loyiha doirasida o‘z yechimini topuvchi muammo

|
Loyiha doirasida o‘z yechimini topuvchi muammo Pdf ko'rish
|
bet | 162/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmR
Loyiha doirasida o‘z yechimini topuvchi muammo: Quyonchilikni rivojlantirish uchun
ishlab chiqarish va moliyaviy rejani tuzish.
O‘quv loyiha mavzulari:
1. Loyiha maqsadi
2. Rezyume
3. Investitsiyaviy reja
4. Marketing rejasi
5. Ishlab chiqarish rejasi
6. Tashkiliy reja
7. Moliyaviy reja
Loyiha maqsadi (u nima uchun yaratiladi): Fermer xo‘jaligida kuyonchilikni rivojlantirish.
Yakuniy natija: Quyonchilikni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyanomalar ishlab chiqish va uni
amaliyotda qo‘llash.
Foydalanuvchilar: Fermer xo‘jaligining rahbari, loyiha tahlili fanini o‘rgatayotgan professor-
o‘qituvchilar, o‘rganayotgan talabalar.
Loyiha doirasi:
bajarish muddati: uch oy.
ishtirokchilar soni: beshtagacha.
Loyiha tuzilishi va mazmuni:
Kirishda ma'lumotli axborotning mohiyati va vazifasi ochib beriladi.
Loyiha mavzusini yoritib beruvchi axborot va chora-tadbirlar.
Foydalanilgan manbalar ro‘yxati.
Loyiha guruhi ishtirokchilarining vazifalari:
1. Axborot manbalarini aniqlash, uni yig‘ish.
2. Axborotni tanlash va tuzilmaga keltirish.
3. Ma'lumotnomani rasmiylashtirish.
4. Loyiha faoliyati natijalari to‘g‘risida og‘zaki axborot tayyorlash.
5. Hisobot tayyorlash.
Loyihaning tarkibi: Sizga taklif etilayotgan ushbu tarkibiy tuzilish loyihaning namunaviy
shaklidagi ko‘rinishi bo‘lib, uning shakllanishida har bir tanlangan yo‘nalish loyihani o‘ziga xos
xususiyatlarida o‘z aksini topmog‘i lozim.
Loyiha doirasi:
- bajarilishi muddati: semestr davomida (yakuniy nazoratdan oldin taqdimot kilinadi), loyiha
qismlari belgilangan grafik asosida;
ishtirokchilar soni: guruh talabalari individual tarzda yoki xamkorlikda ya'ni juftlikda amalga
oshirish mumkin.
|
| |
shuvoqlar keng tarqalgan. Q um li cho'llarda saksovullar

shuvoqlar keng tarqalgan. Q um li cho'llarda saksovullar
(oq va qora), juzg'un, cherkez, quyonsuyak, selin,
iloq, sho'rxok joylarda sarsazan, yetm ak, to'qaylarda
tol, qamish, yulg'un, yantoq, yovvoyi jiy d a o'sadi.
A dir m intaqasida (400-1200m ) efemer va efemeroid
o ‘simliklar(rang, qo'ng'irbosh, chuchmoma, boychechak,
lolaqizg'aldoq, lolalar), shuningdek, oqquray, shuvoq,
juzg'un, burgan, gulxayri, chalov, bug'doyiq, yovvoyi
javdar, to'qaylarda esa tol, lok, turang'il, qamish, jiyda,
jir anoq o'sadi. Tog' m intaqasida archa, yong'oq, terak,
zarang, tol, qayin, yovvoyi olma, olcha, irg'ay, zirk kabi
daraxtlar bor.
H ayv o n lari. Cho'llarda yumronqoziq, kaltakesak,
falanga, qoraqurt, o'rgimchak, qo'shoyoq, qumsichqon,
tipratikan, ilon, qirg'ovul, loyxo'rak, o'rdak, xo'ja-
savdogar, jayron, tulki, bo'rsiq, bo'ri, chiyabo'ri, to'qay
mushugi. A dir va tog'larda bo'ri, tulki, bo'rsiq, jayra,
ayiq, to ’ng’iz, kiyik, arxar, kaklik, bedana, lochin, qirg'iy,
207
burgut, kalxat uchraydi. To‘qay landshaftlarini qo'riqlash
m aqsadida 1975- yili Zarafshon qo‘riqxonasi tashkil
qilingan. Buxoro yaqinida jayronxona tashkil qilingan.
U lar UNECKO «Qizil kitobi»ga kiritilgan.
Qashqadaryo
Relyefi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari.
Relyefi tog'lardan, adirlardan va tekisliklardan iborat.
0 ‘lkada Chaqilkalon, Qoratepa, Zirabuloq, Ziyovuddin,
Hisor, Chaqchar va Boysun tog‘lari bor. U larning
ham m asi Gersin burm alanish bosqichida ko'tarilgan.
Paleozoy davriga mansub ohaktosh, gilli slaneslar,
granitlar tarqalgan. O haktoshlar ayniqsa Chaqilkalon
tog'ining g'arbiy qism idagi Q irqtog'da keng tarqalgan,
bu yerda O'zbekistondagi eng chuqur g'or (1082 m) Kili
g'ori joylashgan. Qashqadaryoni o'rab turgan tog'larning
etagida Qoratepa, M iroqi, Yakkabo, G 'uzor adirlari
joylashgan. Zarafshon va Hisor tog'larining orasida
K itob-Shahrisabz botig'i joylashgan. O 'lkaning tekislik
qismi Qarshi, Jom, M alik, Qarnob va Nishon cho'llaridan
iborat. U lar allyuvial, akkum ulyativ jinslardan iborat.
O 'lkada gaz, neft, marmar, marganes, gips, dala shpati
konlari bor. O'zbekistondagi eng katta Sho'rtangaz koni
ham shu yerda joylashgan.
|
va neft, glauber tuzi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

va neft, glauber tuzi,
granit, marmar, ohaktosh, mergel
konlari bor.
Iqlimi.
Qishi sovuq, chunki Sibir va A rktika havo
m assalari hech qanday to'siqsiz kirib keladi. Yoz issiq
va quruq (+26°, +27°C), eng yuqori harorat +44, +46°C,
yillik yog'in miqdori 80-100 mm.
Suvlari,
asosan, A m udaryo yerosti suvlari va Orol
dengizidan iborat. Loyqa yotqizilishi natijasida deltadagi
tarm oqlar o'zgarib turadi, 1950-yillarda Toldiq va
Quvanishjarm a va Qipchoqdaryo tarm oqlari vujudga
keldi. A rtezian suvlariga boy, A m udaryoda Tuyamo'yin
suv ombori qurilgan. K o'llari mayda ko'llar va Orol
dengizidan iborat.
214
Tuproqlari allyuvial yotqiziqlar ustida hosil bo'lgan.
O 'tloq, o'tloq-botqoq (qayirlarda), botqoq (to'qaylarda)
tarqalgan.
O'simliklari
to'qay o'sim liklari (terak, tol, jiyda,
turong'il, yulg'un, ching’il, kendir (tola
beradi), chiy,
qo'g'a
va qiyoq)
tarqalgan.
Hayvonlari.
K em iruvchilar (qo'shoyoq, yumron
qoziq, qumsichqon),
qushlardan to'rg'ay, quzg'unlar
yashaydi. To'qaylarda quyon, sassiqko'zan, bo'rsiq,
yovvoyi mushuk, chiyabo'ri, tulki
yashaydi.
To'qay tabiatini muhofaza qilish m aqsadida 1971-yil
Baday to'qay qo'riqxonasi tashkil qilingan (100 m ing ga).
Ustyurt
U styurt platosining janubi-sharqini tashkil qiladi.
Chinklar (tikjarlar) bilan o'ralgan.
Relyefi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari.
Relyefi tekisliklardan, botiqlardan (Asakaovdan, Sariqa-
mish, Borsakelmas) va qirlardan (Qoplonqir) iborat. Neft
va gaz konlari ham da tuz konlari bor.
Iqlimi.
Cho'l kontinental iqlimi hosil bo'lgan, yoz
issiq, qish sovuq, yillik yog'in miqdori 100-120 mm.
Qishi O 'zbekistonda eng sovuq va uzoq davom etadi
(4 oy), yillik yog'in miqdorining 20%i yozda yog'adi.
lyulning o'rtacha harorati +26°, +28°C, doimiy oqar
suvlari yo'q.
Tuproqlari.
S ur-qo'ng'ir tuproqlar eng katta may-
donni egallaydi.
215
|
Sof daromad hisob-kitobi - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

232
PEDAGOGIK ANNOTATSIYA
O‘quv fani: «Qishloq xo‘jaligida investitsion jarayonlarni boshqarish»
O‘quv mavzusi: Loyihalarni tayyorlash.
Ishtirokchilar: 3-kurs bakalavr bosqichi talabalari
Ta'limiy maqsad: o‘quv materiali bo‘yicha bilimlarni chuqurlashtirish, talabalarni
investitsiyaviy loyihani tuzish, loyihani tahlil etish, loyihani baholash bo‘yicha bilimlarni
shakllantirish
Rejalashtirilayotgan o‘quv natijalari:
Talabalar mustaqil ta'lim mavzulari bo‘yicha loyiha tuzadilar va uni taqdimot kiladilar.
Loyihani muvaffaqiyatli bajarish uchun talabalar ega bo‘lishlari lozim bo‘lgan
tayanch bilim
va ko‘nikmalar. Biladilar: (
loyihani tuzish tartibini, moliyalashtirish mexanizmini)
Namunaviy belgilariga muvofiq loyiha tasnifi:
•
loyiha turi:ilmiy
- amaliy;
•
mavzu-mazmunli sohasi: monoloyiha - bir fan miqyosida ishlab chiqilgan;
•
talabalarning loyiha faoliyati yo‘nalishlarining tasnifi: ochiq;
•
ishtirokchilar soni: o‘n sakkizta;
•
muddati: bajarish davomiyligi - 3oy.
Loyiha bo‘yicha ish tartibi: darsdan tashqari faoliyat sharoitda bajariladi.
Seminar mashg‘ulotlarida taqdimot qilinadi.
Loyihani baholash: guruhli loyihada quyidagilar baholanadi:
• Loyiha mahsuli – chora-tadbirlar (eng yuqori 10 ball);
• Hisobot (eng yuqori 8 ball);
• Loyiha taqdimoti (eng yuqori 5 ball);
• Og‘zaki taqdimot (eng yuqori 2 ball).
Loyihali o‘qitish bosqichi:
Tayyorgarlik bosqichi: loyihaga kirish, talabalar faoliyatini tashkillashtirish- auditoriya ishi.
Loyihani bajarish bosqichi- auditoriyadan tashqari ish.
Yakuniy bosqich: loyiha taqdimoti, loyihani va talabalar faoliyatini baholash. Loyiha
faoliyatini o‘zi tahlil qilish-
auditoriya ishi.
Loyihaga oid o‘qitishni tashkillashtirishni o‘zi tahlil qilishi-
auditoriyadan tashqari ish.
Axborot texnologiyalari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 144/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Axborot texnologiyalari. Dasturiy ta’minot: operatsion sistema va uning vazifalari, amaliy dasturlar, uskunaviy dasturlar. Magnit disklar bilan ishlash (fayl, katalog). Magnit disklarning turlari va xususiyatlari; Interfeys va uning turlari;
Elektron jadvallar. Elektron jadval va uning vazifalari. Elektron jadvalning elementlari. Matematik formulalar bilan ishlash. Diagramma va grafiklarni hosil qilish. Ma’lumotlarni saralash. Jadvaldagi ma’lumotlar asosida gistogramma va diagrammalar hosil qilish. Elektron jadvalda mantiqiy elementlarni qo’llash.
9-sinf
Algoritmlash asoslari. Kompyuterda masala yechish bosqichlari. Model, model turlari (matematik, fizik, biologik), matematik modellashtirish. Algoritm, uning xossalari (diskretlilik, tushunarlilik, aniqlik, ommaviylik (umumiylik), natijaviylik), tasvirlash usullari, turlari.
Dasturlash. Dasturlash tillari va ularning vazifalari. Dasturlash tilining asosiy elementlari. Dasturlash tilining asosiy operatorlari. Miqdorlar. CHiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi dasturlar. SHakl yasovchi va fayllar bilan ishlash operatorlari. Qism dasturlar.
Web-sahifa yaratish. HTML haqida tushuncha va Web-brauzerlar. Web – sahifaga matn joylashtirish. Web – sahifaga jadval va ro’yxat joylashtirish. Web – sahifada gipermurojaat. Web – sahifaga rasm joylashtirish. Web – sahifada rasm yordamida o’tish. Boshqa Web-sahifalar bilan aloqa va tarkibiy Web-sahifalar. Web-sahifada formalar. Interaktiv Web – sahifa.
O’quvchilarning tayyorgarlik darajasiga qo’yiladigan zaruriy talablar
5 – sinf
1. Kompyuter bilan tanishuv.
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: kompyuterda ishlashda texnika xavfsizligi qoidalarini bilish; kompyuterning asosiy qurilmalarini va ularning vazifalarini bilish; klaviaturadan foydalana olish (katta va kichik harflarni, sonlarni, maxsus belgilarni kirita olish); sichqonchadan foydalana olish; kompyuterdagi kalkulyator dasturidan foydalana olish; grafik muharrirda sodda rasmlar hosil qila olish; o’yin dasturlaridan foydalana olish.
|
| |
‘simliklari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

|
01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy Pdf ko'rish
|
bet | 119/189 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 8,32 Mb. | | #120491 |
Bog'liq zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)0 ‘simliklari.
Cho‘l m intaqasida efemerlardan rang,
iloq, qo'ng'irbosh, no'xalak, shuvoq,
daryo qayirlarida
to'qay o'simliklari,
qum larda juzg'un, qush iloqi, quyon
suyak,
adirlarda efemerlar
va shuvoq, kovrak, qo'ziquloq,
astragal, javdar, bug'doyiq,
tog‘larda (1500-2500 m)
bug'doyiq, javzur, irg'ay, itburun, zirk,
daraxtlardan
archa, zarang, xandon pista, yong'oq, do'lana, terak.
Sayrob qishlog'ida o'lkadagi eng keksa chinor (yoshi 800
yil) o‘sadi.
Hayvonlari.
Bo'ri, tulki, bo'rsiq, kiyik, bug'u, tog'
takasi, tog' qo'yi, hindiston maynasi, qaldirg'och, kala-
mush, qo'shoyoq yumronqoziq
yashaydi. To'qaylarda
to'qay mushugi, qirg'ovul, yovvoyi cho'chqa, chiyabo'ri,
tulki, g'oz, o'rdak
uchraydi. Sudralib yuruvchilardan
o'qilon, Turkiston kapcha iloni, gekkon kaltakesagi
bor.
Qizilqum
0 ‘zbekistonda g'arbiy qismi, shim oliy va sharqiy
qismi Q ozog'istonda joylashgan.
Asosiy relyef shakllari tekisliklar, botiqlar va past
tog'lardir. Tekislik qismi asosan qum relyef shakl-
laridan iborat, qum lar paleogen va to'rtlam chi davr
jinslarining nurashi natijasida hosil bo'lgan. Qizilqumda
barxanlar, do'ng qumlar, qum jo'yaklari va kichik-kichik
chuqurliklar hosil bo'lgan (ular asosan o'lkaning shimoliy
va sharqiy qism larida tarqalgan). O 'lkada Mingbuloq
(-12 m), Oyoqog'itma, Qoraxotin, Mullali botiqlari bor.
212
M ingbuloq botig'i Bo'kantog' (shimoldan), Tomditog'
(sharqdan), O vm inzatog'Iar (janubdan) bilan o'ralgan.
Yassi tog'lar Qizilqum ning sharqiy va qisman m arkaziy
qism larida joylashgan: Tomditog' (922 m), Quljuqtog'
(785 m), Bo'kantog' (7640 m), Yetimtog' (571 m), Sulton
Uvays tog'i. Bular paleozoy erasi yotqiziqlaridan iborat.
Kuchli zilzilalar bo'lib turadi (1976- va 1984- yildagi Gazli
zilzilasi). Asosiy foydali qazilmalari: tabiiy gaz o'lkaning
janubi-g'arbida (Gazli, Toshquduq, Xo'jaqazg'on, Yangi-
qazg'on, Doyachixotin konlari), oltin, mis, asbest, korund,
|
| |
va o'I is h - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

va o'I is h nisbatining o‘zgarishi tufayli aholi sonining o‘zgarishi
tushuniladi.
Hozirgi paytda aholi ko'payishining ikki turi
ajratiladi: birinchi turi uchun kam tug'ilish va kam o'lish (G'arbiy Yevropa, Shimoliy Amerika); ikkinchi turi uchun
tug'ilishning juda yuqoriligi, o'lim ning nisbatan kamligi va aholi o'sish sur’atining yuqoriligi (Afrika, Osiyo va
Lotin Amerikasida) xos. Aholi o'sishining sur’atini keskin
oshib ketishi demografik portlash deb ataladi.
Yer yuzasida aholi ju d a ham notekis joylashgan.
Jahon aholisining 70%i quruqlikning 7% maydonida
joylashgan, quruqlikning 37 % qism ida esa um um an
odam yashamaydi. Z ic h lik deganda, maydon birligiga
(1 km 2) to 'g'ri keladigan aholi soni tushuniladi. Demak,
aholining zichligi muayyan hududda yoki m am lakatda
yashayotgan aholi sonini shu hudud yoki m am lakatning
maydoniga nisbatan tushuniladi.
A holining muayyan bir ko'rsatkichlari bo'yicha
taqsimlanishi (bo'linishi) uning tarkibiy qism larini tashkil
qiladi. A holining yosh, jinsiy, milliy, diniy, til, kasb kabi
tarkiblari ajratiladi. Aholining yosh guruhlari bo'yicha
taqsimlanishi uning yosh tarkibi deb ataladi. Yosh
tarkibiga ko'ra aholi uch guruhga bo'linadi: yoshlar (14
yoshgacha), smirlar va kattalar (15-59 yoshlar) ham da
qarilar (60 yosh va undan yuqori). Jahon aholisining
64% ini yoshlar, 38% ini o'sm irlar va kattalar (o'rtacha
yoshdagilar) va 8% ini qariyalar tashkil qiladi. A holining
221
erkak va ayollarga bo'linishi uning jinsiy tarkibini tashkil
qiladi. Jahon bo'yicha 105 o 'g'il bolaga 100 ta qiz tug'iladi.
A holining m illatlar bo'yicha taqsim lanishiga uning milliy ZarAr/bi deb ataladi. Jahondagi son jihatdan yirik millatlarga
Kompyuter bilan tanishuv - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 143/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Kompyuter bilan tanishuv. Kompyuter xonasi uchun texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya – gigiena talablari. Kompyuterning asosiy qurilmalari, ularning vazifalari. Kompyuterning ba’zi qo’shimcha qurilmalari, vazifalari. Klaviaturada ishlashning boshlang’ich sabog’lari. Sichqoncha bilan ishlash ko’nikmalari. Kompyuter hisoblash vositasi sifatida. Kompyuterda sodda rasmlar hosil qilish. Fikrlashni rivojlantirishga va kompyuter qurilmalari
(klaviatura, sichqoncha) bilan ishlash ko’nikmalarini chuqurlashtirishga yo’naltirilgan kompyuter o’yinlari bilan tanishish.
6 – sinf
Hujjatlarni qayta ishlash texnologiyalari. Matn muharriri va uning vazifalari. Matn ko’rinishidagi axborotlarni qayta ishlash texnologiyalari. Hujjatlarning asosiy parametrlari. Belgi, so’z, satr, abzas, matn, blok va hujjat haqida tushuncha. Hujjatlarni hosil qilish. Hujjatlarni tahrirlash. Hujjatlarda rasm, shakl va chizmalar. Hujjatlarda jadvallar bilan ishlash.
Formulalarni yozish. Hujjatni chop etish.
7 – sinf
Axborot. Axborot va axborot jarayonlari. Informatika kursining maqsad va vazifalari. Axborot turlari va xususiyatlari. Axborot bilan ishlash jarayonlari va vositalari. Axborotlar bilan ishlashga oid buyuk yurtdoshlarimizning qarashlari va bu sohadagi ishlari. Axborot bilan ishlashga aloqador vositalar. Sanoq sistemasi va amallar. Axborot miqdori va uzatish tezligining o’lchov birliklari. Ma’lumotlarni kodlash va kompyuterda tasvirlanishi.
Internetda ishlash asoslari. Axborotli olam muammolari va Internet. WWW ning asosiy imkoniyatlari va vazifasi. Internetda ishlashni ta’minlovchi dasturlar haqida va dasturning imkoniyatlari. Internet Explorer dasturining vazifalari. Internetdan ma’lumotlarni olish usullari. Virus haqida. Axborotlarni himoyalash va antiviruslar haqida.
8 – sinf
Zamonaviy kompyuterlar. Hisoblash texnikasi taraqqiyot davrlari (mexanik mashinalargacha bo’lgan, mexanik mashinalar, elektromexanik mashinalar, elektron hisoblash mashinalari davri). EHM avlodlari va ularning tavsifi. SHaxsiy kompyuter, uning arxitekturasi. Kompyuter qurilmalari: protsessor, tezkor xotira, doimiy xotira, tashqi xotira (egiluvchan magnit disk, qattiq disk-vinchester, CD-disk, fleshka, strimmer, magnit tasma), nurli pero, rasm plansheti, monitor, disk yurituvchi, printer, skaner, plotter, joystik, registr, trigger, soundblaster, modem, videoproektor, doimiy quvvat manbayi. Mantiqiy amallar va sxemalar.
|
| |
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur

|
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur
|
bet | 145/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: kompyuterni elektr manbayiga to’g’ri ulash va o’chirish; klaviatura va sichqoncha bilan ishlash ko’nikmalarini hosil qilish; sichqoncha bilan ishlash jarayonida Windows muhitiga ilk qadam qo’yish: fikrlashni rivojlantirishga va kompyuter qurilmalari (klaviatura, sichqoncha) bilan ishlash ko’nikmalarini chuqurlashtirishga yo’naltirilgan kompyuter o’yinlari orqali o’quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini shakllantirish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: grafik muharrirda sodda rasmlar hosil qilish; Windows oynasi ustida amallar bajarish; sichqonchadan foydalanib kompyuter o’yinlarini ishlata olish.
6-sinf
1. Hujjatlarni qayta ishlash texnologiyalari
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: matn muharriri va uning vazifalari. Matn muharriri, matn protsessori, hujjat, formatlangan matnli hujjatlar, ishchi maydon, yurgich, menyu, belgi, so’z, satr, abzas, matn, blok. Matndagi belgilarning shrifti, rangi va ko’rinishini o’zgartirish. Hujjatlarda rasmlar va shakllar, chizmalar bilan ishlashga oid usullari. Hujjatga matematik formulalarni joylashtira olish. Hujjatni chop etish usullari.
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: matn muharriridan foydalana olish. Hujjatlarni vujudga keltira olish, matnni terish, tahrirlash va bosib chiqarish, tayyor matnli faylni yozib qo’yish yoki o’qib olish, matn ichiga zarur obektlarni joylashtirish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: Matn muharriridan foydalanib hujjat tayyorlash. 7-sinf
1.Axborot.
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: Axborot va u bilan bajariladigan jarayonlar haqida yetarlicha tasavvurga ega bo’lish. Axborot turlari va xususiyatlarini bilish. Axborotlar bilan ishlashga oid buyuk yurtdoshlarimizning qarashlari va bu sohadagi ishlari haqida ma’lumotlarga ega bo’lish. Axborot bilan ishlashga aloqador vositalar haqida tasavvurga ega bo’lish. Axborot miqdori va uzatish tezligining o’lchov birliklarini bilish. Axborot tarmoqlari haqida tasavvurga ega bo’lish. Jamiyatimizda axborotlashtirishga oid qabul qilingan qonunlar mohiyatini va ahamiyatini tushunish. Ma’lumotlarni kompyuterda tasvirlanishi va kodlash haqida tasavvurga ega bo’lish.
|
| |
IHTA xonasi intereri va bezagiga ыщyiladigan talablar

|
IHTA xonasi intereri va bezagiga ыщyiladigan talablar
|
bet | 156/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)IHTA xonasi intereri va bezagiga ыщyiladigan talablar:
Xona derazalariga bir xil tusdagi xona bezagiga mos rangli yupqa va yorug’likni 80% gacha to’suvchi qalin pardalar tutiladi.
Xona derazalariga qarama-qarshi devorda texnika xavfsiligi qoidalari, EHM asosiy qurilmalari va ularning vazifalari bilan tanishtiruvchi doimiy (almashtirilmaydigan) stendlar joylashtiriladi.
Texnika xavfsizligi qoidalari bilan bir qatorda «O’quvchilarning SHEHMlarda ishlash qoidalari» joylashtiriladi.
Stendlardagi matn turli shriftda yozilishi mumkin. Lekin sarlavhalar bir xil usulda bajarilgan bo’lishi kerak.
INFORMATIKA VA HISOBLASH TEXNIKASI
1
0
0
0 s
m
ASOSLARI XONASI SXEMASI
(1-VARIANT)
800sm
Informatika kabinetini jihozlash: - ta’limda yakka muloqotni amalga oshirish, kompyuterda mustaqilish va mashqlarni tashkil etish uchun vazifalar;
-ilmiy va uslubiy adabiyotlar to’plami;
-EHM uchun o’quvchilar tomonidan tuzilgan eng yaxshi dasturlarto’plami;
-o’quvchilar uchun jurnal;
-ish joyida O’XTKdan foydalanish jurnallari; -mashinalar ishlamay qolishi va remonti jurnallari; -o’t o’chirish vositalari.
-o’quv jihozilari kabinetida mavjud hisob uchun invertardaftari.
O’quvchi va o’qituvchi ish joylarini jihozlash asosan shaxsiykompyuter bo’lgan o’quvchini ish joyi va o’qituvchini ish joylari XTX ninegizini tashkil etadi.O’quvchini ish joyi va o’qituvchini ish joylari tarkibini ko’ribchiqamiz.O’qituvchining ish joyi o’z ichiga monitor, sistemali blok,klaviatura, bosmaga chiqarish uskunalari va boshqa qo’shimcha uskunalarni(multimediya, skaner va boshqalar) oladi.
O’quvchilarning ish joylari tarkibiga faqat kompyuterning asosiyelementlari (klaviatura, sistemali blok, monitor) kiradi.
Informatika kabinetiga kompyuterlarni joylashtirish
O’quvchilarning ish joyining informatika kabinetidagi tartibiyo’quvchining bemolol kirishishni va o’qituvchining dars vaqtida har biro’quvchi oldiga kela olishini ta’minlash kerak.Informatika kabinetida EHM bilan ish joylarining uch variantdabo’lishi mumkin:perimetrial,qatorlar,markaziy.
|
| |