nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Javob: SCORM
    
33
  
Savol

Javob: SCORM
33
|
Savol:
Javob:
|
34
|
Savol: Elektron pochta (e-mail) nimalarni uzata oladi?
Javob: Axborot va fayllar
|
35
|
Savol: Mualliflik dasturiy mahsulotlari qanday nomlanadi?
Javob: Authoring tools
|
36
|
Savol: Ziyonet ta’lim tarmog‘i nechanchi yilda ishga tushirilgan
Javob: 2005 yil
|
37
|
Savol: Halq ta’lim vazirligi qoshidagi “Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi” Moodle dasturiy majmuasida yaratilgan. Virtual ta’lim muhitining Web manzilini ko‘rsating
Javob: http://moodle.uzedu.uz
|
38
|
Savol: Toshkent turin politexnika universitetining virtual ta’lim muhiti Moodle dasturiy majmuasida yaratilgan. Virtual ta’lim muhitining Web manzilini ko‘rsating
Javob: http://moodle.polito.uz
|
39
|
Savol: MS Power Point dasturida qaysi tugmalar bosilsa matnning nusxasi olingan bo‘lagi zarur joyga qo‘yiladi?
Javob: Shift + Insert
|
40
|
Savol: When I looked round the door, the baby… quietly.
Javob: was sleeping
|
41
|
Savol: Don't worry. I…be here to help you.
Javob: shall
|
42
|
Savol: I'm very tired . …. over four hundred miles today.
Javob: I've driven
|
43
|
Savol: What did you leave the meeting early? … I didn't feel very well.
Javob: because
|
44
|
Savol: You haven't eaten your pudding, ……it?
Javob: Don't you want
|
45
|
Savol: My car… at the moment. I had an accident last week.
Javob: is being repaired
|
46
|
Savol: Breynstorming usuli –
Javob: psixologik usul bo‘lib, “aqliy hujum” degan ma’noni bildiradi.
|
47
|
Savol: Quyida noaniqliklar tiplari berilgan. To‘g‘risini toping.
Javob: Barcha javoblar to‘g‘ri
|
48
|
Savol: Tizim klassifikatsiyasi
Javob: fizik, abstrak, markazlashgan, nomarkazlashgan, inson tomonidan yaratilgan, tabiiy, inson-mashina
|
49
|
Savol: Qaror qabul qilish insoniyat faliyatidagi
Javob: maxsus jarayon
|
50
|
Savol: Asosiy tushunchalarni interpretatsiyalash
Javob: Sharhlash, izohlash, talqin qilish va tushunchaviy apparatga aniqlik kiritish, tushunchalarni operatsionalizatsiyalash
|
51
|
Savol: Muammoli vaziyat –
Javob: Ijtimoiy ob’ekt taraqqiyotining beqarorligi, kelgusi taraqqiyot talablariga mos kelmaslik xolatidir
|
52
|
Savol: Insonning individual psixologik xususiyatlariga asosan nimalar kiradi?
Javob: Temperament, xarakter, qobiliyat
|
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End»tugmalar bosilsa nima sodir bo‘ladi?

|
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End»tugmalar bosilsa nima sodir bo‘ladi?
|
bet | 113/192 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #153197 |
Bog'liq Innovatsion ta’lim texnologiyalariMicrosoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End»tugmalar bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Joriy hujjat ohirigi o‘tadi
Microsoft Word – bu:
Matn muxarriri
Microsoft Word dasturi yordamida yaratiladigan hujjatlar qandaynomlanadi?
“Dokument”
Microsoft Word dasturida yangi hujjat yaratilganda, odatda avtomatik ravishda dastur tomonidan unga qanday nom beriladi?
“Dokument 1”
Microsoft Word dasturiga yuklangan hujjatni yopish tartibi to‘g‘rikeltirilgan javobni ko‘rsating:
«Fayl Zakrыt» menyu amalini bajarish
Microsoft Word dasturi ma’lumotnomasini (Spravka) chaqirish qaysitugma orqali amalga oshiriladi?
F1
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+Home»tugmalar birikmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Hujjatning boshiga o‘tish
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End»tugmalar birikmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Hujjatning oxiriga o‘tish
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+PageUP»tugmalar birikmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Hujjatning oldingi sahifasiga o‘tish
Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+PageDown» tugmalar birikmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Hujjatning navbatdagi sahifasiga o‘tish
|
| |
Сканер қўрилмасининг вазифаси нима

Сканер қўрилмасининг вазифаси нима
|
|
маълумотларни хотирага киритиш
| |
Компьютернинг ташқи қурилмалари нималар.
|
монитор, клавиатура, сичқон
|
Охирги бажарилган амални бекор қилиш қандай бажарилади?
|
клавиатуранинг Esc тугмачаси орқали
|
Клавиатурада мавжуд бўлмаган махсус символлар матн таркибига қандай қўйилади?
|
Расм чизиш элементлари ёрдамида
|
Матнни чоп қилиш қандай бажарилади?
|
менюнинг Файл-Печать банди билан
|
Воситалар панелидаги «Предварительныш просмотр» тугмасининг вазифаси нима?
|
Матнни форматлаш
|
Матннинг бир қисминигина чоп қилиш мумкинми?
|
агар матннинг керакли қисми янги файлга кўчириб олинса мумкин
|
Матн мухарририда хосил қилинган расмнинг ўлчамини ўзгартириш қандай амалга оширилади?
|
Расмни белгилаб сичқонча тугмаси орқали расм чегараси сурилади
|
Жадвалдаги бир қаторнинг ячейкаларини бирлаштириш қандай бажарилади?
|
керакли қатор белгилаб олинади ва Таблица - Объединить ячейки бандлари бажарилади
|
| |
IV. Amaliy mashg‘ulot - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy...

metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
92
V. Yangi mavzuni mustahkamlash va yakunlash. (20 daqiqa)
“Zinama-zina” texnologiyasidan foydalanib, mavzuni mustah-
kamlang.
– 1guruhga: “Milliy taomlarga nimalar kiradi?”
– 2guruhga: “Qaynatma shо‘rva uchun qanday masalliqlar kerak
bо‘ladi? Retseptini yozing”.
– 3guruhga: “Qaynatma shо‘rvaga ketadigan masalliqlarni tо‘g‘
rash usulini gapirib bering”.
– 4guruhga: “Qaynatma shо‘rvaga masalliqlarni solish ket ma
ketligini, unga ketadigan vaqt, meyorlar haqida gapiring. Dastur xonga
tortish usulini kо‘rsating”.
– О‘qituvchi guruhlar tomonidan tayyorlangan materiallarga izoh
beradi, quyidagi qо‘shimchalar kiritadi. Ularni bilimini baholaydi.
Uyga vazifa: Uy sharoitida kattalar nazoratida suyuq taom
tayyorlab kо‘ring.
2-bob. MATERIALLARGA ISHLOV BERISH TEXNOLOGIYASI
2.1. Gazlamashunoslik
11–12-dars. TiKUVChiLiK xOnASi. TО‘QiMAChiLiK
TOLALARI. IP VA GAZLAMA HAQIDA MA’LUMOT. (2 soat)
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Tikuvchilik xonasi va unda ishlash tartibi haqida tu
shuncha berish. Tо‘qimachilik tolalari, ip va gazlama haqida bosh
lang‘ich ma’lumotlarni nazariy tushuntirish.
Tarbiyaviy: Tabiiy tolalarning olinishida inson mehnatining о‘rni,
qо‘l mehnatini qadrlashga chorlash. Ip va gazlamalardan unum li
foyda lanishga о‘rgatish.
“3 x 4” texnologiyasidan foydalanib, 1-bobda о‘tilgan mavzular ni

|
“3 x 4” texnologiyasidan foydalanib, 1-bobda о‘tilgan mavzular niBog'liq 5-sinf Texnologiya METODIKA “3 x 4” texnologiyasidan foydalanib, 1-bobda о‘tilgan mavzular ni
mustahkamlab oling.
— Guruhlarga qog‘ozning yuqori qismida yozuvi bо‘lgan varaqlar
tarqatiladi.
Savol: 1. Taom tayyorlash о‘z ichiga qanday kasblarni
qamrab oladi? Sizda ushbu kasblarga havas uyg‘ondimi? 2. inson
salomatligida tо‘g‘ri ovqatlanishning ahamiyatini ayting. 3. Oziq-
ovqat mahsulotlariga qanday ishlov beriladi? 4. Taom tayyorlashda
me’yorning о‘rni bormi? Dasturxon tuzash qoidalarini ayting.
— Kichik guruhlar tarqatma materialda yozilgan fikrlarni diq qat
bilan о‘qib, ularni umumlashtiradilar.
III. Yangi mavzu bayoni. (50 daqiqa)
Tikuvchilik xonasida ish joyi qanday? Tikuvchilikda qanday
asbob va uskunalardan foydalaniladi? Ish jarayonida qanday tex ni ka
xavfsizligi qoidalariga rioya qilish kerak?
•
Bilib olasiz: tikuvchilik xonasidagi kerakli jihozlarni hamda
ulardan foydalanish qoidalarini;
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
94
•
Bajara olasiz: ish о‘rnini tashkil etishni hamda buyumlarga
ishlov berishni.
Ish о‘rnini tо‘g‘ri tashkil etish, ishning sifatiga katta ta’sir kо‘r
satadi.
Tikuvchilik xonasiga kirgan о‘quvchidan talab etiladigan quyi dagi
texnika xavfsizligi va sanitariya-gigiyena qoidalari bilan tanish tiring.
Endi tо‘qimachilik tolalari haqida gaplashamiz.
Gazlama qanday tayyorlanadi? Tо‘qimachilik tolalari nimalardan
olinadi?
Gazlamani qо‘limizga olar ekanmiz, u qanday xomashyodan tay
yor langan, nimalardan tashkil topgan ekan degan savolga duch kela
miz. Qо‘limizga lupani olib, gazlamani yaxshilab kо‘zdan kechirsak,
tо‘qima iplarni kо‘ramiz.
A) paxta о‘simligi; B) zig‘ir о‘simligi.
maxsus kiyim
(fartuk va rо‘mol)
individual bichish
stoli
individual tikish
stoli
umumiy dazmollash
stoli
ish jarayonida tо‘g‘ri
о‘tirish
|
| |
Rivojlantiruvchi - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta...

93
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
II. Motivatsiya
Tikuvchilik xonasida talab qilinadigan
sanitariyagigiyena va texnika xavfsizligi
qoidalarini tushuntirish. Tolalar haqida
fikrlarini о‘rganish. Tabiiy va sun’iy tolalarning
olinishi haqida qisqacha ma’lumot berish. Ip va
gazlamalarning turlari haqida suhbatlashish
III. Yangi
tushunchalar
Tо‘qimachilik tolalari, tolaning olinishi, tо‘qilish
usullari bо‘yicha tushunchaga ega bо‘ladi
Qо‘llaniladigan resurslar
Tarqatma
vazifalar
Taqdimot
Videodars
Internet-
resurs
11–12mavzu. pptx 11–12mavzu. avi http: //www.dr.rtm.uz
ii. О‘tilgan mavzuni sо‘rash va mustahkamlash. (17 daqiqa)
m3 - Barcha fanlardan Testlar to‘plami

|
Barcha fanlardan Testlar to‘plami
|
bet | 84/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.org1 m3 suvda necha molekula bor?* 3,3 * 1028
1) barcha ta’lim oluvchilar ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish; 2) o‘ng qo‘l qoidasi (qo‘lini ko‘tarib, ruhsat olgandan so‘ng so‘zlash)ga rioya qilish; 3) fikr-g‘oyalarni tinglash madaniyati; 4) bildirilgan fikr-g‘oyalarning takrorlanmasligi; 5) bir-birlariga o‘zaro hurmat * 1,2,3,4,5
1) murakkab jarayonlarda; 2) raqobatchilar bilan kurashishda; 3) noaniq vazifalarni bajarishda; 4) bir-biriga zid ma’lumotlardan foydalanishda; 5) har qanday vaziyatda ham yutuqqa erishishga intilishda; 6) kutilmagan vaziyatda harakat rejasiga ega bo‘la olishda. Kompetentlik yaqqol namoyon bo‘ladigan holatlarni belgilang.* 1; 3; 4; 6;
12·1025 ta molekulaga ega bo’lgan suvning massasini toping.* 3.6 kg
1654 yil Otto Gerike ...... isbotlash uchun Magdeburg shaxrida tajriba qildi? * atmosfera bosimi borligini
17 soni to’g’ri yozilgan qatorni toping. *Seventeen
19, 557, 69, 11* nineteen, five hundred fifty-seven, sixty nine, eleven
1960- yili amerikalik fizik T.G.Meyman kanday asbobni yaratdi? Bu asbobga kanday nom berildi?* optikaviy diapazonda ishlaydigan asbobni yaratdi. Bu asbobga lazer nomi berildi
1960- yili amerikalik fizik T.G.Meyman yaratgan optikaviy diapazonda ishlaydigan asbobni nomi ?* lazer
2017-2021 yillarda O’zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo’nalishi bo’yichaHarakatlar strategiyasi to’g’risidagi Farmon qachon qabul qilindi?
2018 yilda mamlakatimiz yoshlari o’rtasida tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan qanday dastur qabul qilindi?* Yoshlar-kelajagimiz
2018 yilda mamlakatimizda iqtisodiy islohotlar va ijtimoiy o’zgarishlarning samarasi eng avvalo nimada ko’rindi?*Aholining moddiy ahvoli va farovonligi, hayot darajasi va sifatining oshganligida
2018 yilda mamlakatimizda jismoniy shaxslar uchun daromad solig’i stavkasi qancha belgilandi?*22,5 foizlik o’rniga 12 foizlik stavka belgilandi
2018 yilda mamlakatimizda nogironligi bo’lgan, boquvchisini yo’qotgan, nochor va ehtiyojmand oilalarning qanchasiga arzon uy-joylar berildi?*21 ming 500 dan ziyod
2018 yilda mamlakatimizda qancha oliy ta’lim muassasalari, shu jumladan, xorijiy universitetlarning filiallari tashkil etildi?* 13 ta
2018 yilda Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan necha marta davlatlararo rasmiy tashriflar amalga oshirildi va qanday kelishuvlarga erishildi?*18 ta tashrif va 52 mlrd.dollarlik 1080 ta loyiha bo’yicha kelishuvlarga erishildi
2018 yilning 1 sentyabridan boshlab xalq ta’limi sohasida faoliyat ko’rsatayotgan qancha pedagog xodimning oylik maoshi oshirildi?* 450 mingdan ziyod
2019 yilda mamlakatimizdagi mehmonxonalarning infratuzilmasi, dam olish maskanlari va boshqa sohalarni rivojlantirish uchun qancha mablag’ yo’naltiriladi?*2 trillion 300 mlrd.so’m
|
| |
Variant bo‘yicha berilgan sxemani chizing

Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
Fan: Raqamli qurilmalarni loyixalashga kirish
Mustaqil ish
Bajardi: To`lqinboyev Jasurbek
Tekshirdi: Xolmonov Shodiyor
Toshkent 2022
Variant – 55
1-topshiriq.
Mavzu: MDYa tranzistorlari asosida bajarilgan mantiqiy elementlarning sxemalari va ularning holat jadvallari
Vazifa:
Variant bo‘yicha berilgan sxemani chizing.
Sxemaning haqiqiylik (holat) jadvalini tuzing.
Sxemani Multisim dasturida chizing va uning ishlashini xaqiqiylik jadvaliga asosan tekshiring.
KMDYa tranzistorlar asosidagi 11 HAM-EMAS mantiq elementi
2-TOPSHIRIQ
Vazifa:
Sxemaning haqiqiylik (holat) jadvalini tuzing.
Sxemani Multisim dasturiy muhitida loyihalang va uning ishlashini xaqiqiylik jadvaliga asosan tekshiring.
55. Sheffer elementi asosida 18 YOKI-EMAS mantiqiy elementining vazifasini bajaruvchi blok sxemani loyihalang, mantiqiy elementning shartli belgisi, mantiqiy algebraik funksiyasi va rostlik jadvalini hosil qiling.
|
III. Yangi 
tushunchalar - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy...

III. Yangi
tushunchalar
Kashta chokini tikish tartib-qoidalariga rioya
qiladilar. Mustaqil kashta tikishga kirishadilar.
BKMlarini ijodkorlik orqali boyitadilar
135
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
Qо‘llaniladigan resurslar
Tarqatma
vazifalar
Taqdimot
Videodars
Internet-
resurs
41–42mavzu. pptx 41–42mavzu. avi http: //www.dr.rtm.uz
ii. О‘tilgan mavzuni sо‘rash va mustahkamlash. (12 daqiqa)
Xalq hunarmandchiligiga oid kasblarni tarmoqlab berishni sо‘rang.
Sо‘ngra uyga vazifa qilib berilgan vazifani tekshiring. Tayyorlab
kelgan matnlarini eshiting. Kashtachilik kasbiga havas uyg‘oting. Faol
ishtirokchilarni rag‘batlantiring.
III. Yangi mavzu bayoni. (15 daqiqa)
Kashtada naqsh, ranglar spektori, kashtachilikda ishlatiladigan
asbob va moslamalar, gazlama va iplar haqida ma’lumot bering. Texnika
xavfsizligi va sanitariya-gigiyena qoidalari bilan tanishtiring.
Qо‘lda kashta tikishning ikki turi mavjud: birinchisi matoning
arqoq hamda о‘rim iplarini sanab kashta tikish, ikkinchisi esa matoga
gul tasviri konturini chizib, erkin kashta tikish turlari. Arqoq о‘rim iplari
kesishtirib tikilgan polotno yoki bо‘z shaklida tо‘qilgan matolarga
tikiladi. Buning sababi kashta tikishda mato iplarini sanab tikishga
qulaydir. Erkin kashta mato tanlamaydi, tushirilgan tasvir chiziqlari
asosida tikiladi. О‘zbek kashtachiligida yо‘rma, ilma, iroqi, bosma,
xomdо‘zi, chamak, chipta xayol, baxya choklar keng tarqalgan. Badiiy
kashtalarda turli joydan turli choklar ishlatiladi. Chunonchi, Shahri
sabzda yо‘rma, kandaxayol, iroqi, Toshkentda kо‘proq bosma choki,
Buxoro, Nurota, Samarqandda yо‘rma choki bilan tikiladi.
Kashtachilikda oq kulrang, och sariq, och malla rangli surp, bо‘z,
karbos, shoyi, baxmal, chit yoki satin kabi matolar ishlatiladi. Bunday
matolarda naqshlar chizilganda yaxshi kо‘rinadi, rangli iplarning
aksariyati unga mos tushadi. Gul, rasm, naqshlar chizish uchun
chiz g‘ichlar, yumshoq va qattiq qalamlar, daftar, albom, о‘chirg‘ich,
milli metrlangan qog‘oz, nusxa kо‘chiradigan qog‘oz va shaffof
qog‘ozlar kerak bо‘ladi. Chambarak gazlamani tarang tortib turish
uchun ishlatiladi. 20–40 cmli ikkita gardishdan iborat bо‘lib, bir
birini ichiga tushib turadi. Agar kichik gardish katta gardish ichiga
qiyin tushadigan bо‘lsa, katta gardishning ichki tomonini jilvir bilan
tozalash kerak.
Kashta uchun mato tanlash qanchalik muhim bо‘lsa, ip tayyorlash
va uni bо‘yash jarayonlari ham о‘shancha muhim ahamiyatga egadir.
Chunki kashta uchun iplar kabi, barcha bо‘yoqlar ham asosan qо‘l
da, tabiiy usulda, Boysun zaminidagi rangtoshlardan, о‘simlik va
giyohlardan, shuningdek, bu saxovatli zaminda yetishtiriladigan turli
|
Тайёр расм устига ёзув ёзиш қандай бажарилади?

|
Тайёр расм устига ёзув ёзиш қандай бажарилади?
|
bet | 83/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.orgТайёр расм устига ёзув ёзиш қандай бажарилади?
| |
«Надпись» элементи босилади ва курсор расм устига ўрнатилиб сичқончани чап тугмачаси
босилади
| |
Матнни бир неча устун шаклида ёзиш учун нима қилиш керак?
|
матнни жадвал устунларига жойлаштириб чиқилади
|
– bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan va induviduallashtirilgan yangi global ta’lim texnologiyasidir.*Smart education
- Good bye! * See you
*.doc kengaytmali fayl ustida sichqonchaning chap tugmasi ikki marta bosilsa, nima bo’ladi? *Microsoft Word dasturi ishga tushadi va unda tanlangan hujjat yuklanadi
*.ppt kengaytmali fayl ustida sichqonchaning chap tugmasi ikki marta bosilsa, nima bo’ladi?*Microsoft PowerPoint dasturi ishga tushadi va unda tanlangan hujjat yuklanadi
. …………… a car on the road.b) there is
................ metodida ochiq axborotlardan aniq voqea-hodisadan vaziyat sifatida tahlil uchun foydalanish mumkin. Nuqtalar o‘rniga mos so‘zni toping.* Keys-stadi
..so`rovlar, kollokviumlar, seminarlar, kontrol ishlar, testlar tarzida o`quvchilarning bilimlari, ko`nikma va malakalari muntazam nazorat qilinadi.*joriy nazorat.
…. you speak English?* Do
….o`quvchilarning bilim darajasi va qiziqishlaridan kelib chiqib yangi bilimlarni o`zlashtirishga yo`naltiradi.* o`rgatuvchi dastur
…… are prepositions.* in, on, under, at
…………… a car on the road.b) there is
• Reproduktiv daraja; • Produktov daraja; • Qisman-izlanishli daraja;• Ijodiy (kreativ) darajada bo‘lishi mumkin.* Test topshiriqlarining qiyinlik darajasi mezoni.
1 kg vodorod va kisloroddagi molekulalar sonini taqqoslang.* Kislorodniki 16 marta ko’p
|
| |
metodik qo‘llanma - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta...

|
O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta ta’lim maktablariningBog'liq 5-sinf Texnologiya METODIKA metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
100
2.2. Asbob-uskunalar va ulardan foydalanish
15–16-dars. QО‘L iShLARi UChUn ASBOB-USKUNALAR
VA ULARDAN FOYDALANISH TARTIBI. (2 soat)
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Qо‘l ishlari uchun ishlatiladigan asbobuskunalar va ular
dan foydalanish tartibi bilan tanishtirish.
Tarbiyaviy: Qо‘l ishlari uchun ishlatiladigan asbobuskunalardan
foydalanishda texnika xavfsizligi, sanitariyagigiyena qoidalarini о‘r
ga tish orqali estetik, gigiyenik tarbiya berish.
Rivojlantiruvchi: Asbobuskunalardan foydalanish qoidasini о‘r ga
tish orqali о‘zо‘zini rivojlantirish va asrash kompetensiyasini shakl
lantirish.
Kasbga yо‘naltiruvchi maqsad: Chevarlik kasbi haqida ma’lumot
berish.
Darsning texnologik xaritasi
I. Tashkiliy qism
(3 daqiqa)
О‘quvchilar bilan salomlashing. Davomatni
aniqlang. Guruhlarga bо‘lib oling
Darsning shakli
Nazariy bilim beruvchi
O‘qitishning usul
va texnologiyalari
“Rezyumi” texnologiyasi
O‘qitish shakllari
individual, frontal
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
II. Motivatsiya
Qо‘l mehnati hayotiy zaruratdir. Qо‘l ishlarini
bajarishda ishlatiladigan asbob-uskuna
turlari va ulardan foydalanish tartibi bilan
tanishtirish
III. Yangi
tushunchalar
Asbobuskunalarning turlarini bilib oladilar.
Ularni qaysi qо‘l ishlarida foydalanishi bilan
tanishadilar
|
| |
Taqdimot namoyishi vaqtida siz 15 slaydda turibsiz, ammo 3 slaydga qaytishingiz kerak. Darxol ushbu slaydga qaytish uchun nima qilishkerak?

|
Taqdimot namoyishi vaqtida siz 15 slaydda turibsiz, ammo 3 slaydga qaytishingiz kerak. Darxol ushbu slaydga qaytish uchun nima qilishkerak?
|
bet | 118/192 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #153197 |
Bog'liq Innovatsion ta’lim texnologiyalariTaqdimot namoyishi vaqtida siz 15 slaydda turibsiz, ammo 3 slaydga qaytishingiz kerak. Darxol ushbu slaydga qaytish uchun nima qilishkerak?
Sichqoncha o‘ng tugmasini bosish va kontekst menyusining «Pereyti k slaydu» bo‘limidan 3-slaydni tanlash kerak
Slaydlarni chop etish oynasining «Pechatat» ro‘yxatidagi qaysi amal bir betga bir nechta slaydlarni chop etish imkonini beradi?
«Vыdachi»
«
Taqdimot namoyishi vaqtida klaviaturadagi Page Down tugmasibosilsa nima sodir bo‘ladi?
Navbatdagi slaydga o‘tiladi
Taqdimot namoyishi vaqtida klaviaturadagi Page Up tugmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi?
Oldingi slaydga o‘tiladi
Taqdimot namoyishi vaqtida klaviaturadagi Esc tugmasi bosilsa nima sodir bo‘ladi
Slaydlar namoyishi to‘xtatiladi
Microsoft PowerPoint – bu:
Taqdimot muxarriri
Internet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating:
a.Dial-up
Internet tarmog‘iga ajratilgan liniya orqali ulanish usuliniko‘rsating:
ADSL
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating:
http://www.gov.uz
Internet Explorer dasturida veb sahifalar tarkibidagi grafikma’lumotlarni (rasm yoki foto) alohida fayl ko‘rinishida kompyuter diskiga saqlash uchun nima qilish kerak?
Grafik ob’ektga sichqoncha o‘ng tugmasi bosilganda paydo bo‘ladigan kontekst menyusidan «Soxranit risunok kak» amali bajariladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Taqdimot namoyishi vaqtida siz 15 slaydda turibsiz, ammo 3 slaydga qaytishingiz kerak. Darxol ushbu slaydga qaytish uchun nima qilishkerak?
|
Bumerang so‘zining lug‘aviy ma'nosi mazmunan nimani anglatadi?

|
Bumerang so‘zining lug‘aviy ma'nosi mazmunan nimani anglatadi?
|
bet | 94/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.orgBumerang so‘zining lug‘aviy ma'nosi mazmunan nimani anglatadi?* qaytar aloqa
Buyum focus masofasi 10 sm bo`lgan yig`uvchi linzadan 20 sm masofada joylashgan. Uning tasviri linzadan necha santimetr masofada bo`ladi?* 20 sm
Buyumning qavariq linzadan d>2F masofada joylashganda tasvir qanday bo‘ladi?* To‘nkarilgan, kichiklashgan va haqiqiy
Chana qorda sirpanib borayotganda chanaga uni tortib borayotgan itlar qo’shilgan Chana qorda sirpanib borayotganda chanaga uni tortib borayotgan itlar qo‘shilgan arqon 0,5 Kn maksimal kuch bilan ta’sir qiladi. Agar ishqalanish koeffitsiyenti 0,1 ga teng bo‘lsa, shu arqon massasi (kg) qancha keladigan yukli chanani siljita oladi? * 500
Choose the right answer/To’g’ri javobni tanlang/… work in the market.* Sellers
Choose the right answer/To’g’ri javobni tanlang/Выберите правильный ответ… work in the market.* Sellers
CHorak tamom bo‘lganda va o‘quv dasturining tegishli bo‘limi tugallangandan keyin o‘quvchilarning bilimlari, ko‘nikma va malakalarini baholash uchun amalga oshiriladi. U imtihonlar, testlar, sinovlar va malakaga doir ishlar shaklida o‘tkaziladi. Ushbu nazoratda foydalaniladigan materiallar o‘quv fani o‘qituvchisi tomonidan tayyorlanishi -* oraliq nazorat
Cloudy so’zining ma’nosini toping.*bulutli,
comes ….. after Monday *Tuesday
Crocodile Technology 3D dasturi o‘z ichiga kanday modellashtirishni olgan* Crocodile Technology 3D dasturi o‘z ichiga elektron loyihani, PIC (Peripheral Interface Controller) larni dasturlash imkoniyatini, 3D o‘lchamdagi mexanizmlarni (mexanik motor, tishli va tishsiz mexanizmlar va boshqa obektlar) va 3D o‘lchamdagi PCB elementlarini modellashtirishni olgan
dars davomiyligi necha minutni tashkil qiladi? * bir o‘quv yilida 40 o‘quv haftasi va dars davomiyligi 50 minutni tashkil qiladi
|
| |
«ADOBE PHOTOSHOP» asboblar paneli

65
«ADOBE PHOTOSHOP» asboblar paneli
«Adobe Photoshop» programmasi darchasida turli asboblar joylashgan. Bu panel
turli tugmalardan iborat bo‘lib, har bir tugmacha «Adobe Photoshop» programmasining
biror komandasini anglatadi. Agar darchada asboblar paneli bo‘lmasa menyu satrining
Окно punktida Вкл panel komandasini tanlang.
«Adobe Photoshop» programmasida jami 46 ta asboblar mavjud bo‘lib, ulardan 20 tasi
bevosita programma ishga tushirilganda darchada ko‘zga tashlanib turadi. Qolganlarini
qo‘shimcha komandalarni bajarish orqali ishga tushirish mumkin. Agar asboblar
panelida joylashgan tugmachaning ostki qism o‘ng burchagida kichik uchburchak
shakli tasvirlangan bo‘lsa, bu tasvir ushbu tugmacha tarkibida o‘xshash komandani
bajaruvchi asboblar yashiringanlidan darak beradi.
Yashiringan asbobni aktivlashtirish uchun kursorni maxsus belgili tugmacha
ustidan sichqonchaning chap tugmasini bosgan holda asboblar panelidan tashqariga olib
chiqiladi va kerakli tugmacha ustida kursorni qoldirib sichqonchaning chap tugmachasi
qo‘yib yuboriladi.
Har bir tugmacha kursor yaqinlashtirilsa kursor belgisi ostida asbobning qanday
vazifani bajarishi haqidagi axborot paydo bo‘ladi.
Quyida «Adobe Photoshop» programmasida ishlash jarayonida keng
qo‘llaniladigan asboblarning qisqacha tavsifi keltirib o‘tiladi:
Прямоуголная oбласт: Тasvirda to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi
maydonni belgilab olish uchun qo‘llaniladi. Bu asbob yordamida tasvirdagi
alohida maydonni belgilab olingandan keyin tasvirga kiritilgan barcha
o‘zgarishlar faqatgina belgilangan maydon ichiga ta’sir etadi. Ushbu
tugmachaga qo‘shimcha tarzda “Shift” klavishasi ishlatilsa, belgilangan
maydon hududi ortadi. “Shift” tugmasi o‘rnida “Alt” tugmasi qo‘llanilgan
taqdirda belgilangan maydon hududi qisqaradi. Ushbu amal “Lasso” va
“Volshebnoy palochke” asboblari bilan ishlashda qo‘llaniladi.
II. Motivatsiya - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta...

133
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
Qо‘llaniladigan resurslar
Tarqatma
vazifalar
Taqdimot
Videodars
Internet-
resurs
39–40mavzu. pptx 39–40mavzu. avi http: //www.dr.rtm.uz
ii. О‘tilgan mavzuni sо‘rash va mustahkamlash. (27 daqiqa)
О‘quvchilarni uyda bajarib kelgan ishlari tekshiriladi. Xatolar usti
da ishlanadi. Bezak detallar kо‘zdan kechiriladi. Tanlangan fasonga
qо‘yi ladigan bezaklar mutanosibligi tahlil qilinadi. Uy vazifasini
bajargan о‘quvchilar baholanadilar.
III. Yangi mavzu bayoni. (40 daqiqa)
Xalq hunarmandchiligi va kashtachilik tarixiga oid video namoyish
eting.
Darslikning 183–185sahifalaridan foydalanib mavzuni tushun
tiring.
“FSMU” texnologiyasining qо‘llanilishi.
Vazifa: Xalq hunarmandchiligining “Kashtachilik” mavzusi bо‘yicha
fikringizni bayon eting.
F — fikringizni bayon eting.
S — fikringiz bayonini sababini kо‘rsating.
M — kо‘rsatgan sababingizni asoslovchi misol keltiring.
U — fikringizni umumlashtiring.
Guruhlar tomonidan tо‘ldirilgan varaqlardagi fikrlar mustaqil
ishchi daftarga yozdiriladi. Faol ishtirokchilar rag‘batlantiriladi.
iV. yangi о‘quv materialni mustahkamlash va о‘quvchilar bilimini
baholash. (15 daqiqa)
V. Darsni yakunlash. (5 daqiqa)
Keyingi darsda kerak bо‘ladigan asbob va moslamalarni e’lon
qiling.
Uyga vazifa:
Эллиптическая oбласт - Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar soha Ta’lim sohasi: 110000 – Pedagogika Ta’lim yo`nalishi

66
Перемещение: Ushbu asbob tasvirdagi belgilangan maydonni yoki
qatlamni siljitish va kesib olish uchun xizmat qiladi. Ba’zan Перемещиние
komandasi bajaradigan ayni jarayonni boshqa ayrim asboblar yordamida
ham amalga oshirish mumkin. Masalan Волшебная палочка asbobi
asosan ishlatish chog‘ida
Лассо: tasvirdagi turli shakldagi ob’ektlarni belgilash uchun ishlatiladi.
Mногоуголное лассо: Asosan tasvirdagi to‘g‘ri chiziqlardan iborat
obe’ktlarni belgilashdа ishlatiladi. "Alt" tugmasi bilan qo‘llanilganda oddiy
Лассо asbobi vazifasini bajaradi.
Maгнитное лассо: Asbobi ishlatilganda «Adobe Photoshop»
programmasi tasvirdagi ob’ekt chegaralarini o‘zi belgilaydi. Ammo bu
asbob piksellardagi ranglarni o‘zgarishiga bogliq tarzda chegaralarni
aniqlashi bois kam qo‘llaniladi.
Цвет фона Ko‘rsatilgan rang "Ластик" asbobi bilan ishlaganda qo‘llaniladi. 
Цвет фона asbobidagi rang Основной цвет

71
RGB — moduli tasvirni ekranda taqrirlash nuqtai nazaridan kelib chiqqan holda
juda qulay va u 24 razryadli ranglar platasi yordamida deyarli barcha 16 million
ranglarni monitorda aks ettiradi. RGV ranglar majmuasi bilan ishlangan barcha
tasvirlarni xohlagan formatda diskka yozish mumkin.
RGB — ranglar majmuasidagi
ayrim ranglar umuman tabiatda uchramaydi.
SMYK-Тabiatda mavjud bo‘lgan ranglar majmuasi. quyosh nurlari inson ko‘zlari
ajrata oladigan barcha ranglarni o‘zida mujassamlashtirgan. Quyosh nurlari biror — bir
jismga tushganda uning tasiri ostida inson ko‘zlari jism shakli va rangini idrok etadi.
Misol uchun binolarning o‘t o‘chirish burchaklari osib qo‘yilgan o‘t o‘chirgichlar to‘q
ko‘k va zangor ranglar bilan bo‘yalgan bo‘lishiga qaramay bizning ko‘zimizga to‘q
qizil rangda ko‘rinadi. Ranglarni bir — biriga qo‘shilishi natijasi boshqa ranglar hosil
qilinadi:
S — havo rang,
M - binafsha rang,
Y -sariq rang,
K- qora rang,
Bosma mashinalari va bosmaxonalarda tasvirlar yuqorida keltirilgan ranglarning
kombinatsiyasidan foydalangan holda to‘la tasvirni ifodalaydi.
Mashina chokini bajarish uchun kerakli

158
158
3
Оchiq qirqimli buklаmа chоk –
buyumning qirqimi аvvаl yormа
chоkdа tikib оlinаdi. Qirqim
buklаnib, to‘g‘ri qаviqqаtоr
yurgizilаdi. Кo‘klаsh chоkidаn
0,1
cm
оrаliqdа bахyaqаtоr
yurgizilаdi. Qo‘l chоki оlib
tаshlаnib, dаzmоllаnаdi
4
Yopiq qirqimli buklаmа chоk –
bo‘lаk qirqimi tеskаrigа buklаb
to‘g‘ri qаviqqаtоr yurgizilаdi.
Buyumning qаlin-yupqаligigа
qаrаb yanа buklаnаdi, to‘g‘ri
qаviqqаtоr yurgizilаdi.
Кo‘klаsh chоkidаn 0,1
cm
оrаliqdа bахyaqаtоr yurgizilаdi.
Qo‘l chоki оlib tаshlаnib,
dаzmоllаnаdi
Tushunchalar - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta ta’lim maktablarining

metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
132
39–40-dars. XALQ HUNARMANDCHILIGI TEXNOLOGIYASI.
KASHTACHILIK TARIXI HAQIDA MA’LUMOT. (2 soat)
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: О‘quvchilarga xalq hunarmandchiligining “Kashtachilik”
san’ati haqida umumiy ma’lumot berish. Uning tarixi, usullari, kerakli
ish qurollarini kо‘rsatish.
Tarbiyaviy: Milliy xalq hunarmandchiligidan “Kashta” tikish san’a-
tiga qiziqish uyg‘otish, bilim, kо‘nikma, malakalarini shakllantirish va
kengaytirish.
Rivojlantiruvchi: Mavzuga oid videolavhalarda berilgan ma’lu mot
larni о‘zlashtirib olishlari hamda suhbatmunozara orqali qay darajada
о‘zlashtirganliklarini nazorat qilish.
Kasbga yо‘naltiruvchi: Kashtachilik kasbiga yо‘naltirish.
Darsning texnologik xaritasi
I. Tashkiliy qism
(3 daqiqa)
О‘quvchilar bilan salomlashing. Davomatni
aniqlang. Doskaga bugungi sana va mavzuni
yozib qо‘ying
Darsning shakli
Nazariy bilim beruvchi
O‘qitishning usul
va texnologiyalari
“FSMU” texnologiyasi
O‘qitish shakllari
individual, frontal
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
"Maршиующие мурави" - Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar soha Ta’lim sohasi: 110000 – Pedagogika Ta’lim yo`nalishi

70
Быстрая маска: Ushbu tugmacha ustida kursorni bir marta bosilishi
bilan «Adobe Photoshop» programmasi tez niqoblash holatiga o‘tadi va
natijada tasvirdagi niqoblanmagan hudud qizil rang bilan bo‘yaladi. Ushbu
asbob tasvirdagi turli ob’ektlarni aniq niqoblashda ishlatiladi. "Kist" asbobi
yordamida niqobga ishlov berish mumkin. Bunda qora rang bilan tasvir
niqoblanadi, oq rang bilan tasvirdagi niqob o‘chiriladi.
Стандартное окно: Asbob aktivlashtirilganda tasvir standart holatda
bo‘ladi.
Полний экран с меню: Bu holat tasvir kompyuter ekraniga sig‘magan
holda ishlatiladi. Ushbu asbob aktivlashtirilganda ekranda menyu satri
hamda asboblar paneli qoladi.
Полный экран: Ekranda faqat tasvir va asboblar paneli hamda menyu
satri qora fonda qoladi.
Mavzu № 9 Adobe Photoshop dasturida ranglar va qatlamlar.
Reja:
1 .«Adobe Photoshop» programmasida ranglar
palitrasi 2. Holat satridan foydalanish.
3. Yangi tasvirni yaratish
«Adobe Photoshop» programmasi asboblar panelida ranglar bilan ishlash uchun
to‘rtta asbob ajratilgan.
Основной цвет. Ushbu asbobda qanday rang ko‘rsatilgan bo‘lsa "Koвш",
"Линия", "Kaрандаш", "Kист", "Aeрограф" va shuningdek, Alt tugmasi bilan
birgalikda qo‘llanganda "Палетс" asboblari uchun o‘sha rang asosiy hisoblanadi.
Основной цвет asbobidagi rang "Пипетка” ushbu asbob ustida kursorni ikki marta
ketma-ket bosish orqali o‘zgartiriladi.
Agar matematik mayatnikning uzunligi 4 marta ortsa, uning chastotasi qanday o‘zgaradi?

|
Agar matematik mayatnikning uzunligi 4 marta ortsa, uning chastotasi qanday o‘zgaradi?
|
bet | 87/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.orgAgar matematik mayatnikning uzunligi 4 marta ortsa, uning chastotasi qanday o‘zgaradi?* 2 marta kamayadi
Agar mis o`tkazgichning uzunligi 2 marta oshirilsa, ko`ndalang kesim yuzi 3 marta kamaytirilsa, o`tkazgichdan o`tadigan tok kuchi qanday uzgaradi ?*6marta kamayadi
Agar o`quvchining o`rtacha tezligi 1 m/s, uyidan maktabgacha bo`lgan masofa 600 m bo`lsa, u maktabga 750 da yetib borishi uchun uyidan soat nechada chiqishi kerak?* 10 min
Agar parallel ulangan ikkita bir xil o’tkazgich ketme-ket ulansa, umumiy qarshilik qanday o’zgaradi?* 4 marta ortadi
Agar taqdimot jarayonida (PowerPoint dasturidEsc tugmasi bosilsa, nima xodisa ro’y beradi?*Taqdimot namoyishi to’xtatiladi
Alfa-nurlanishlar deb nimaga aytiladi?* Ikki karra zaryadlangan geliy ionlari Potok bstrx dvuxzaryadnx ionov geliya
Alfa-parchalanish bu adroning o‘z-o‘zidan parchalanishi bo‘lib undan ... chiqib ketadi* Geliy atomining yadrosi
Al-hosil, tarbiya bizlar uchun-yo hayot yo mamot, yo najot, yo halokat, yo saodat, yo falokat masalasidir, ushbu fikr muallifi qaysi qatorda to’g’ri ko’rsatilgan?*A.Avloniy
Ali gets up …….. in the morning.d) at 8 p.m.
Amerika Qo‘shma shtatlarida ta’lim tizimida bolalar necha yoshdan necha yoshgacha tarbiyalanadigan maktabgacha tarbiya muassasalari; 1- 8 - sinflargacha bo‘lgan boshlang‘ich maktablar (bunday maktablarda necha yoshdan necha yoshgacha o‘qiydilar); 9 – 12 sinflardan iborat o‘rta maktablar (bu maktablarda necha yoshgacha bo‘lgan bolalar ta’lim oladilar).* bolalar 3 yoshdan 5 yoshgacha tarbiyalanadigan maktabgacha tarbiya muassasalari; - 1- 8 - sinflargacha bo‘lgan boshlang‘ich maktablar (bunday maktablarda 6 yoshdan 13 yoshgacha o‘qiydilar); - 9 – 12 - sinflardan iborat o‘rta maktablar (bu maktablarda 14-17 yoshgacha bo‘lgan bolalar ta’lim oladilar).
An’anaviy darsning maqsadi nima?* Dars mavzusi bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish va mustahkamlash
|
| |
Matoning o‘ng tomonini aniqlash - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

138
138
Matodagi bo‘ylama ipning yo‘nalishini aniqlash texnologiyasi
Materiallar va jihozlar:
to‘rtburchak turidagi matoning ikkita namunasi (milki bor va
milki yo‘q turidan),
katta igna, lupa, bo‘r va qalam.
Ishni bajarish tartibi
1. Milki bo‘lgan matoga bo‘r (qalam) bilan bo‘ylama ipning yo‘nalishini ko‘rsatib
turgan mil (strelka)ni chizing.
2. O‘sha
matoni oldin uzunasiga, keyin enidan torting. Qaysi holatda mato kamroq
cho‘zilishini aniqlab, o‘sha yo‘nalishni tikuvchilik bo‘ri bilan chizing. Bu
gazlamaning bo‘ylamasi bo‘ladi.
3. Milki bo‘lmagan gazlamani oldin bo‘yidan, keyin enidan torting. Gazlama qaysi
yo‘nalishda kamroq tortilganini aniqlab, o‘sha yo‘nalishni tikuvchilik bo‘ri bilan
chizing.
4. Milki bo‘lmagan gazlamani igna yordamida oldin chiziq bo‘ylab birinchi ipni,
so‘ngra ushbu chiziq to‘g‘risidan ketgan ikkinchi ipni tortib chiqaring. Bu iplarni
lupa orqali ko‘ring.
Berilgan j
advalni ishchi daftaringizga chizib, to‘ldiring.
Ip yo‘nalishi
Milki
Cho‘zilishi Ovozi
Yupqa-
MASHINASHUNOSLIK - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

149
149
1. Maxovoy g‘ildirak.
2. Elektr manbayini va mashina
lampochkasini yoquvchi tugma.
3. Tepkini ishga tushiruvchi tugma.
4. Changyutkich.
5. Bostirma tepki richagi.
6. Tepki.
7. Yechiluvchi stolcha.
kichik mexanizatsiya vositalari yordamida gazlama chetiga mag‘iz qo‘yish,
shakldor choklarni bajarishga mo‘ljallangan. Maxsus
tikuv mashinasida yetarli
tajribaga ega bo‘lgan, o‘z kasbining ustalari, tikuvchilar ishlaydi. Tikuv mashi-
nalari turiga qarab qo‘l
yuritmali, oyoq yuritmali hamda elektr yuritmali bo‘ladi.
Zamonaviy tikuv mashinalarida barcha jarayonlar avtomat das turlashtirilgan
bo‘lib, tikuv mashinasi “start/stop” tugmalari orqali boshqariladi.
Tikuv
mashinalari turlicha bo‘lsa-da, uning ishlash mexanizmlari bir xil. Tikuv
mashinasida ishlashdan avval boshqaruv yo‘riqnomasi bilan tanishib chiqish
kerak bo‘ladi.
Tikuv mashinasining asosiy qismlari:
8. Igna.
9. Bostirma tepki.
10. Gazlamani surgich.
11. Igna plastinkasi.
12. Moki uyasi.
13. Moki
uyasi qop
qog‘i.
Yodda tuting!
Gazlama ustiga chizg‘ich yoki shablonni yotqizib,
tikuvchilik bo‘ri bilan perpendikular holatda chiziq torting.
Chiziq aniq va tekis hosil bo‘ladi.
Hech qachon tikuvchilik
bo‘ri o‘rniga qalam ishlatmang.
150
150
1. Tikuv mashinasiga yorug‘lik chap to-
mondan yoki to‘g‘ridan tushib
turishi
ke rak.
2 O‘rindiq stuli mashina ignasiga to‘g‘ri-
lab joylashtiriladi.
3. Mashina qarshisida boshni biroz egib,
tikuv mashinasi bilan 10–15
cm
oraliqda
o‘tirish kerak.
4. Tikuvchilik buyumi va ko‘z oralig‘idagi
masofa 30–35
cm
ni tashkil etishi kerak.
5. Tikuv mashinasi
platformasiga tikuv-
chining tirsagi qulay joy lashishi lozim.
Santimetrli tasma - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

|
Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik Pdf ko'rish
|
bet | 93/148 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 33,06 Mb. | | #273065 |
Bog'liq 5-texnologiyaSantimetrli tasma
– yumshoq va egiluvchan bo‘lishi, lekin cho‘zi luvchan
bo‘lmasligi kerak. Bu o‘lchov tasmasi gavdadan yoki biron-bir buyumdan o‘lchov
olishda hamda gazlamaning uzunligi va enini o‘lchashda ishlatiladi. Santimetrli
tasma, odatda, 150
cm
bo‘lib, har 0,5
cm
oralig‘ida tegishli belgisi bor.
Nusxa oluvchi (kalka) qog‘oz
– buyumdan nusxa olish uchun foydalaniladi.
Chizg‘ich
– chizma chizishda, andaza tayyorlashda, qisqa o‘lchov larni olishda,
izma ilmoq va tugma o‘rnini belgilashda foydalaniladi.
Qog‘oz qirqish uchun qaychi
– andazaning asosiy qismi va detallarini qirqishda
foydalaniladi.
Gazlama qirqish uchun tikuvchilik qaychisi
– gazlamalarni bi chishda ish-
latiladigan maxsus qaychilar 8 raqamli bo‘ladi. Qaychining raqami bajariladigan
operatsiyaga va bichiladigan gazlamaga qarab tanlanadi.
To‘g‘nag‘ich va ignalar
– 3–4
cm
uzunlikda bo‘ladi. Ular ingichka, o‘tkir, silliq
bo‘lishi lozim. Gazlamaga andazani joylash tirishda, gazlama detallarini vaqtincha
birlashtirishda ishlatiladi.
Tikuvchilik bo‘ri
– andazani gazlamaga joylashtirib bichishda ishlatiladi.
Qo‘l ignalari
– ignalar har xil qalinlikda va uzunlikda bo‘ladi. Gaz lamaning yupqa-
qalinligiga, chok turiga qarab igna tanlanadi. Furnitura buyumlarini birlashtirishda,
kalta qaviqqatorda ingichka ignadan, yengli qaviqqatorlarda qalin ignadan foyda-
laniladi.
Angishvona
– qo‘lga igna kirib ketmasligining oldini oladi. O‘rta qo‘lga taqiladi.
Angishvona barmoqdan tushib qolmasligi yoki uni siqmasligi kerak. Asosan, qalin
buyumlarga qaviqqator solinganda ishlatiladi. Angishvona tubli va tubsiz bo‘ladi.
Ayollar va bolalar kiyimini qo‘lda tikishda tubli angishvona, ustki kiyimlarni
tikishda tubsiz angishvonadan foydalaniladi.
|
| |
qalinligi
Silliq va - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

139
139
Matoning o‘ng va ichki tomonlarini aniqlash texnologiyasi
Materiallar va asboblar:
oqartirilgan, tekis bo‘yalgan
va rasm bosilgan gaz-
lamalarning namunalari, lupa.
Ishni bajarish tartibi
1.
Naqsh bosilgan
mato parchasini tanlab, ko‘rib chiqing. Qaysi tomonidagi rasm
aniqroq? O‘ng tomonini aniqlang.
2. Parchalardan oqartirilgan va tekis bo‘yalganlarini tanlab oling. E’tibor
bilan
ko‘rib, matoning har bir tomonidagi tugunlarning va tuklarning sonini taqqoslang.
Ularning o‘ng tomonini aniqlang.
3. Gazlama parchalaridan
yuzi yaltiroq matoni tanlab, uning o‘ngini toping.
4. Quyida berilgan jadvaldan foydalanib, parchalarni ishchi daftarga ko‘chiring.
Gazlamaning o‘ng tomoni
Gazlamaning teskari tomoni
Naqsh
bosilgan mato
Naqsh bosilgan mato
Tekis bo‘yalgan mato
Tekis bo‘yalgan mato
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Yigirish va to‘qish ishlarini gapirib bering.
2. Matoning o‘ngi qanday aniqlanadi?
3. Matodagi bo‘ylama ipning yo‘nalishini aniqlab olish muhim mi?
4. Polotno va sarja to‘qilishining farqi nimada?
5.
Naqsh bosilgan matoning to‘qilgan matodan farqini qanday aniqladingiz?
Q i z i q a r l i m a ʼ l u m o t
O‘rta asrlarga kelib gazlamaga naqsh tushirish yog‘ochli tamg‘a bilan
amalga oshirilgan. Mohir ustalar tamg‘ani bosib, ustidan bolg‘a bilan urib
bostirib chiqishgan. Shu tariqa “Bostirma mato”, “Bostirma naqsh” terminlari
paydo bo‘lgan. XIX asr boshlariga kelib, ro‘mol, ko‘ylak, yubka,
erkaklar
ko‘ylaklarini bostirma naqshli matolardan tikish urfga kirgan.
-§.
Ish joyida to‘g‘ri o‘tirish qoidalari

8-§.
Ish joyida to‘g‘ri o‘tirish qoidalari
Tikuvchilik buyumini tikishda andaza orqali bichib olingan bu yumni oldin
qo‘l choklari yordamida, so‘ngra mashina choklari bilan birlashtiriladi. Qo‘l
choklaridan bezak choklarini tikishda, buyumning etak yoki yeng qismini qayi-
rishda foydalaniladi. Qo‘l choklarini tikishni o‘rganishdan avval qo‘l ishlarida
ish latiladigan asbob-uskunalar va ulardan foydalanish tartibini bilib olishimiz
kerak bo‘ladi. Buyumning sifatli tikilishida tikuv jihozlarining ahamiyati katta.
Ishning sifati, ishchining ish unumi, ish qobiliyati va kayfiyati ko‘p jihatdan
asbob va moslamalarning to‘g‘ri tanlanishiga bog‘liq. Asbob va moslamalar
kiyim tikiladigan gazlama va bajariladigan ishlarning xiliga qarab tanlanadi.
Qo‘l ishlarini bajarish uchun qulay bo‘lgan, ya’ni ish asboblari va materiallarning
joylashishiga moslashgan ish stoli kerak bo‘ladi. Ish stu li ham o‘tirish uchun
noqulaylik keltirib chiqarmasligi kerak.
2.2. ASBOB-USKUNALAR VA ULARDAN FOYDALANISH
QO‘L ISHLARI UCHUN ASBOB-USKUNALAR VA
ULARDAN FOYDALANISH TARTIBI
1. Stulda o‘tirganimizda oyoqlarimiz yerga tegib turishi kerak, aks holda
qon aylanishi buzilishi mumkin.
2. Qaddimizni to‘g‘ri tutib, boshimizni biroz egib ishlashimiz lozim.
3. Ishlayotganda muk tushib olmang.
4. Tirsaklarimizni bukkan holda, lekin ularni stolga qo‘ymasdan ishlashimiz
lozim.
5. Bajarayotgan ishimiz bilan ko‘zlarimiz orasidagi masofa 30
cm
bo‘lishi
talab etiladi.
6. Ish stolimizga yorug‘lik chap tomondan yoki to‘g‘ridan tushib turishi
kerak.
Asbob-uskunalar nima? Ularga nimalar kiradi?
141
141
Tikish jarayonida kerakli bo‘ladigan ish qurollari: masshtab chizg‘ichi, qalam,
qog‘oz qirqish uchun qaychi, gazlama qirqish uchun qaychi, tikuvchilik bo‘ri, nusxa
tushiruvchi qog‘oz, ignalar to‘plami, iplar to‘plami, santimetrli tasma, to‘g‘nag‘ich,
angishvona.
Qo‘l ishlarini bajarishda ishlatiladigan ish qurollari.
To‘g‘ri
holat.
Noto‘g‘ri
holat.
|
Ostki ipni o‘rnatish - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

156
156
Ushbu jarayonni bir necha marotaba takrorlab ko‘ring. So‘ngra
bir-biringizni
tekshiring.
Har qanday rusumdagi mashinada ishlashdan oldin tikuv mashina sining ishga
yaroqli ekanligiga ishonch hosil qilish kerak. Ishni
yakunlagunga qadar tikish
qoidalariga rioya qiling. Bu sifatli mahsulot yaratish garovidir. Siz qo‘l choklarini
tikishni o‘rganib oldingiz. Mashina choklari deganda nimani tushunasiz? Agar
yaxshilab tahlil qilsak, ikkala chok ham bir-biri bilan chambarchas bog‘liq.
Baxyaqatorning sifatli chiqishida qaviqqatorning o‘rni katta.
Baxyaqator hosil bo‘lishi uchun ostki
ip moki ichi dagi naychadan, ustki ip
g‘altakdan keladi. Ignaning ostki va ustki iplari chatishishi
natijasida baxyaqator
hosil bo‘ladi. Baxyaqatorning uzun ligi buyumning yupqa yoki qalinligiga qarab
belgilanadi. Buyumni tikish dan oldin va yakunida baxyaqator mustahkamlanadi.
Bunda bizga ipni uzun-qisqa qiluvchi mashina moslamasi yordam beradi.
Tikuv mashinasida baxyaqator tikishda nimalarga rioya qilish
kerak?
Tikuv mashinasida ishlashda amal qilinadigan qoidalar
1.
Mashina chokining turi, gazlamaning qalin-yupqaligiga qarab igna va ip
tanlanadi.
2. Ustki va ostki iplarning raqami bir xil bo‘lishi kerak.
3. Iplarni o‘rnatish qoidalariga qat’iy rioya qiling.
4. Baxyaqatorning uzunligini tanlashda gazlama ning rangi, guli, yo‘llariga aha-
miyat bering.
5. Tikishdan oldin buyumni ignaning chap to moniga qu lay joylashtiring.
6. Baxyaqatorni shoshmas dan qo‘l choki bilan belgilangan chiziq bo‘yicha tiking.
7. Baxyaqator boshida va yakunida chokni mustah kam lashni unutmang.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

154
154
11-§.
TIKUV MASHINASIGA Ip O‘RNATISH, MASHINA
CHOK LA RIDAN NAMUNALAR TIKISH
Mashinada baxyaqator tikishda nima larga rioya qilish kerak?
Tikuv mashinasining ignalari to‘mtoq, qiy shaygan, mo‘rt bo‘l mas ligi kerak.
Mashinani ishga tay yorlash ostki va ustki iplarni o‘rnatish bilan boshlanadi.
Tikayotgan
buyum turiga, ya’ni gazlamaning qalin-yupqaligiga qarab igna va
ip tanlanadi. Igna va ip to‘g‘ri tanlansa ish sifatli bajariladi. Paxta va zig‘ir
tolali
gazlamalarni tikishda 35–50-raqamli iplardan foydalaniladi. Ularning raqami 10
dan 120 gacha bo‘ladi. Ularning o‘lchamlari raqami ortgan sari ip shuncha ingichka
bo‘ladi. Ostki ip g‘altakka tikish jarayonining miqdoriga qarab o‘raladi. Har bir tikuv
mashinasining o‘z g‘altagi bo‘ladi. Ish jarayonida faqat o‘sha g‘altakni
ishlatish
kerak. Shunda ish sifatli bajariladi.
155
155
8-amaliy mashg‘ulot
Ostki va ustki iplarni o‘rnatish
1. G‘altakni qo‘yish moslamasi.
2. Ipni yo‘naltirgich (orqa).
3. Ipni yo‘naltirgich (old).
4. Ustki ipni taranglovchi
regulator.
1
2
3
4
Ustki ipni o‘rnatish
5. Chegaralovchi prujina.
6. Ipni yo‘naltiruvchi richag.
7. Ip yo‘naltiruvchi.
8. Igna quloqchasi.
Волшебная палочка - Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar soha Ta’lim sohasi: 110000 – Pedagogika Ta’lim yo`nalishi

Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar soha Ta’lim sohasi: 110000 – Pedagogika Ta’lim yo`nalishi
portal.guldu.uz-kompyuter Grafikasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Bilim sohasi: 100000 – Gumanitar soha Ta’lim sohasi: 110000 – Pedagogika Ta’lim yo`nalishi
|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

159
159
Buyumni bichish va tikish haqida ma’lumotga ega bo‘lishdan avval kiyimlar
xususiyatlari haqida qisqacha tanishib olamiz.
Kiyim
– inson tanasini atrof-muhitning har xil ta’sirlaridan hi moya qiladi. Kiyim
deganda
ichki kiyim, ko‘ylak, ustki kiyim, bosh ki yim,
poyabzal, qo‘lqop, paypoq
kabilar tushuniladi. Barcha kiyimlar
maishiy vazifasiga ko‘ra kundalik,
tantanali, uy,
sport kiyimlariga
bo‘linadi. Bundan tashqari, max-
sus, rasmiy, sanitariya kiyim tur-
lari ham mavjud. Maxsus ish
kiyimlari ishlab chiqarish xavfi va
zararlaridan saqlaydi.
Ular maxsus
kostum, plash, kurtka, shim, kom-
binezonlardan iborat bo‘ladi.
Bi chish
deb ma’lum tayyor-
langan andazani gazlama ustiga
joylash
tirib,
kerakli detallarni
olishga aytiladi. Qadimda odamlar
gav dadan o‘lchov olib bichishni
2.4. KONSTRUKSIYALASH VA MODELLASHTIRISH ASOSLARI
Choklarni uzib bergich - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

144
144
Buyum tikishda vaqtinchalik va doimiy qo‘l choklaridan foydalani ladi.
Vaqtinchalik qo‘l choklari buyumning biron-bir detalini kerakli o‘ringa qo‘yishda,
masalan, cho‘ntak, yoqa, yeng, manjet, burmalarni joylashtirishda, vitochka o‘rnini
ko‘chirishda ishlatiladi. Doimiy qo‘l choklari esa yashirin qaviq orqali buyumning
etak qismini, yeng uchlarini qayirib tikishda, izma, tugma o‘rnatishda hamda bezak
chok sifatida foydalaniladi.
Qaviq tikish uchun igna gazlamaga sanchilgan joydan chapda salqi hosil qilinadi,
igna shu salqilikdan o‘tkaziladi va chap qo‘lning bosh barmog‘i oldida sirtga chi-
qariladi. Bu payt o‘ng qo‘lning jimjilog‘i bilan detal stolga bosib turiladi. Bosh va
ko‘rsatkich barmoqlar bilan esa igna gazlama o‘ngiga chiqariladi va qaviq tortiladi.
Shu tarzda qaviq hosil qilish jarayoni takrorlanadi. Ignani
gazlamaga har xil usulda
sanchish mumkin. Shuning uchun qaviqlar ham har xil chiqadi.Qo‘lda bajariladigan
qaviqlar besh xil bo‘ladi: to‘g‘ri, qiya, iroqisimon, halqasimon va izma qaviqlar.
Qo‘l choklarini tikishda quyidagi qoi da larga rioya qilish kerak:
1. Gazlamadagi bo‘r chizig‘ining qalin ligi 0,1
cm
dan oshmasligi kerak.
2. Vaqtinchalik tikilgan qaviqqator och rangdagi ipda tikiladi.
3. Qaviqqator
uzunligi chok turiga qarab, 1
cm
ichida 3–5 ta chok bo‘ladi.
4. To‘g‘ri chokli doimiy qaviqqator ipi tikib bo‘lingandan keyin mustahkamlanadi.
5. Salqi qaviqqatorli va vaqtinchalik ko‘klash
choklari tikilgach mustah-
kamlanmaydi, bu choklar baxyaqator yurgizilgandan keyin olib tashlanadi.
Qaviq
uzunligi
Qaviq
Chok