Mazu: Tok va kuchlanish shakllarining nosimmetriyaligi va nosinusoidalligi

|
Mazu: Tok va kuchlanish shakllarining nosimmetriyaligi va nosinusoidalligi
|
bet | 1/8 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 25,98 Kb. | | #125187 |
Bog'liq Reja Tok va kuchlanish shakllari-fayllar.org
Reja: Tok va kuchlanish shakllari
MAZU: Tok va kuchlanish shakllarining nosimmetriyaligi va nosinusoidalligi.
REJA:
Tok va kuchlanish shakllari
Tok va kuchlanish shakllarining nosimmetriyaligi va nosinusoidalligi
Elektr qurilmalari deganda elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi, transformatsiyalovchi, uzatuvchi, tarqatuvchi, boshqa turdagi energiyaga aylantiruvchi, tok turini, chastotasini va fazalar sonini o‘zgartiruvchi mashinalar apparatlar, liniyalar va qo‘shimcha jihozlar tushuniladi.
Elektr qurilmalari tokning turi (o‘zgaruvchan va o‘zgarmas), kuchlanishi (1kV gacha va 1 kV dan yuqori) va ishlatilishi bo‘yicha har xil guruhlarga bo‘linadi.
Ishlatilishi bo‘yicha elektr qurilmalari quyidagilarga bo‘linadi: elektr energiyasini ishlab chiqaruvchilar - elektr generatorlari; o‘zgartiruvchi va taqsimlovchilar - transformator podstansiyalari, o‘zgaruvchan tokni o‘zgarmas tokga yoki boshqa chastota tokga aylantiruvchi uskunalar; elektr tarmoqlari; istemolchilar - elektr qabul qiluvchilar. Elektr iste’molchilari deganda elektr energiyasini boshqa turdagi energiyaga aylantiruvchi agregatlar, mexanizmlar, qurilmalar tushuniladi.
Elektr qurilmalarining neytral nuqtalari holatiga qarab quyidagilarga bo‘linadi:
1) Kuchlanishi 1kV gacha bo‘lib neytrali to‘o‘ridan - to‘o‘ri zaminlangan qurilmalar.
2) Kuchlanishi 1 kV gacha bo‘lib neytrali izolyasiyalangan qurilmalar;
3) Kuchlanishi 1 kV dan yuqori, biror liniya erga ulanganda zaminga o‘tadigan toki kichik (I3500A) bo‘lgan, neytrali izolyasiyalashgan qurilmalar;
4) Kuchlanishi 1 kV dan yuqori, bir fazali erga ulanish sodir bo‘lganda zaminga o‘tadigan toki katta (I3> 500A) bo‘lgan, neytrali to‘o‘ridan-to‘o‘ri zaminlangan elektr qurilmalar;
5) Kuchlanishi kichik (42 Voltgacha) elektr qurilmalari.
Elektr ta’minotining ishonchliliga qo‘yiladigan talablarga qarab elektr iste’molchilar quyidagi uchta toifalarga bo‘linadi.
I toifa elektr iste’molchilari bunday elektr iste’-molchilarda elektr ta’minotidagi uzilish kishilarning hayotini xavf ostiga qo‘yadi, xalq xo‘jaligi uchun katta zarar keltiradi, qimmatli qurilmalarni buzilishi va ko‘plab xomashyoni chiqitga chiqishiga, murakkab texnologik jarayonni uzoq vaqtga izdan chiqishiga, kommunal xo‘jalikning eng muhim jabhalarida ishning buzilishga olib keladi. I toifali elektr qabul qiluvchilar elektr energiyani kamida ikkita mustaqil ta’minlash man’balaridan olishlari kerak va ularning elektr ta’minotidagi uzilishi vaqti zahiridagi man’bani avtomatik ravishda ulashga ketadigan vaqt bilan belgilanadi.
Mustaqil ma’nba sifatida ikki elektr stansiyasi yoki podstansiyalarning taqsimlash qurilmalari ishlatilishi mumkin.
Ko‘p korxonalarida I toifali elektr istemolchilarining solishtirma miqdori katta bo‘lmaydi. Neft kimyosi, sintetik kauchik va metallurgiya korxonalarida I toifali elektr qabul qiluvchilarining miqdori (70 80) % ni tashkil etadi.
I toifali istemolchilaridan ayrimlari alohida guruh iste’molchilari turkumiga kiradi. Ularni to‘xtovsiz ishlashi ta’minlansa kishilar hayoti xavf ostida qolmaydi, portlashlar, yono‘inlar sodir bo‘lmaydi va qimmat baholi qurilmalar ishdan chiqmaydi. Bularga, masalan kompressorlar, ventilyatorlar, nasoslar, er osti konlaridan yuqoriga ko‘taruvchi uskunalarining yuritmalari va avariya holatlarda ishlaydigan yoritish qurilmalari kiradi. Bunday alohida guruh iste’molchilari uchun uchinchi qo‘shimcha mustaqil ta’minlash manbasi bo‘lishi kerak.
II toifali elektr istemolchilari - bunday elektr iste’molchilarining elektr ta’minotidagi uzilish ko‘plab mahsulotlarni ishlab chiqarilmasligiga, ishchilarning ommoviy turib qolishiga, mexanizmlar va korxona transportini ishlamasligiga, shahar va qishloq aholisining ko‘p qismining normal faoliyatini buzilishiga olib keladi. Bu toifadagi iste’o‘olchilar korxonalarda eng kup qismni tashkil qiladi. Ularning elektr ta’minotini ikkita mustaqil elektr manbalar orqali bajarilishi tavsiya etiladi. II toifali iste’molchilarda elektr ta’minotidagi uzilish vaqti zahiridagi manbani navbatchi shaxs yoni maxsus brigada faoliyatining ulashga ketadigan vaqti bilan belgilanadi.
III toifali elektr iste’molchilariga yuqorida tanishilgan I va II toifali iste’molchilar turkumiga kirmaydigan barcha elektr qabul qiluvchilar kiradi. Ularning elektr ta’minoti bitta manba orqali bajarilishi mumkin. III òîèôàëè èñòåìîë÷èëàð ó÷ón elektr ta’minotidagi uzilish 24 soatdan oshmasligi kerak. Tokning chastotasiga qarab iste’molchilar 50 Gs chastotali, yuqori (10 kGs gacha), o‘ta yuqori (10 kGs dan katta) va past chastotali manbalardan ishlaydigan iste’molchilarga bo‘linadilar. Korxonalarda asosan 50 Gs chastotani iste’molchilar ishlatiladi. YUkori va o‘ta yuqori-chastotali qurilmalar metallarni eritishda, toblashda, qoliplashda keng ishlatiladi. Bunday manbalarni hosil qilish uchun tiristirli, ionli yoki lampali o‘zgartgichlar ishlatiladi. Past chastotali iste’molchilar turkumiga transportda (16 Gs), suyultirilgan metallni aralashtirishda (25 Gs gacha) ishlatiladigan kollektorli elektr yuritgichlar kiradi. Past chastotali elektr iste’molchilar sanoat korxonalarida keng tarqalmagan.
Sanoat korxonalaridagi elektr iste’molchilarining ish rejimlariga qarab uch xarakterli guruhlarga bo‘lish mumkin:
|
| |