nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shablon asosida so'rovlar tillari

|
Shablon asosida so'rovlar tillariBog'liq Mundarija kirishShablon asosida so'rovlar tillari
Relativ ma'lumotlar bazasidan XML-ni qaytaradigan eng keng
tarqalgan so'rov tillari shablonga asoslangan. Ushbu tillarda hujjat va
ma'lumotlar bazasi o'rtasida oldindan aniqlangan xarita mavjud
emas. Buning o'rniga SELECT ko'rsatmalari shablonga joylashtirilgan
va
natijalar
ma'lumotlarni
uzatish
dasturi
tomonidan
qayta
ishlangan. Masalan, quyidagi shablon (biron bir real mahsulot
tomonidan ishlatilmaydi) natijalarni qaerga joylashtirish kerakligini
aniqlash uchun SELECT va $ ustun nomidagi qiymatlarni qo'shish
uchun elementlaridan foydalanadi:
xml version = "1.0"?>
Quyidagi reyslar bor mavjud: Kirish>
SELECT aviakompaniyasi, FltNumber,
Jo'nash, FROM reyslariga etib borish
$ Aviakompaniya
$ FltNumber
$ jo'nash
$ Kelish
Biz bu biri sizning ehtiyojlarini Xulosa> javob umid
Bunday shablonni qayta ishlash natijasi quyidagicha bo'lishi mumkin:
xml version = "1.0"?>
117
Quyidagi reyslar bor mavjud: Kirish>
ACME
123
2017 yil 12-dekabr 13:43
2018 yil 13-dekabr 01:21
...
Biz bu biri sizning ehtiyojlarini javob umid . < / Xulosa>
Andoza asosidagi so'rovlar tillari juda moslashuvchan bo'lishi
mumkin. Xususiyatlar to'plami mahsulotdan mahsulotga farq qilishi
mumkin, ammo ba'zi bir tez-tez uchraydigan xususiyatlar quyidagilar:
Natija to'plamining qiymatlarini chiqish hujjatining har qanday
joyiga, shu jumladan keyingi SELECT ko'rsatmalarida parametrlar
sifatida joylashtirish imkoniyati.
Dasturlash uchun konstruktsiyalar, masalan looplar va if
operatorlari.
O'zgaruvchilar va funktsiya ta'riflari.
HTTP
parametrlari
orqali
SELECT
ko'rsatmalarini
parametrizatsiya qilish.
Shablonlarga asoslangan so'rovlar tillari deyarli ma'lumotni nisbiy
ma'lumotlar
bazasidan
XML
hujjatlariga
o'tkazish
uchun
ishlatiladi. Garchi shablonga asoslangan so'rov tillaridan foydalanadigan
ba'zi mahsulotlar ma'lumotlarni XML hujjatlaridan aloqador ma'lumotlar
bazalariga uzatishi mumkin bo'lsa-da, ular shu maqsadda to'liq shablon
tilidan foydalanmaydilar. Buning o'rniga, yuqorida aytib o'tilganidek,
jadvalga asoslangan xaritadan foydalanadilar.
|
| |
Ma'lumot turlari - Mundarija kirish mavzu

120
hollarda, ma'lum bir ma'lumot turi uchun qo'llab-quvvatlanadigan matn
formatlari soni cheklangan bo'lishi mumkin, masalan, bitta,
maxsus
format yoki berilgan JDBC drayveri tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan
formatlar uchun. Xurmo, ehtimol, muammolarga olib kelishi mumkin,
chunki mumkin bo'lgan formatlar oralig'i juda katta. Turli xil xalqaro
formatlarga ega raqamlar ham muammolarga olib kelishi mumkin.
Ma'lumotni saqlash
Ba'zida aralash ma'lumotlarsiz elementlarni ma'lumotlar
bazasida
keyingi tahlil qilinmasdan saqlash foydalidir. Bu tugallangandan so'ng,
markirovka
belgilar
bilan
belgilanadi. Biroq,
ajratish
uchun
ishlatilmaydigan belgilarni qanday saqlash kerakligi bilan bog'liq
muammo yuzaga keladi. XML dabular lt, gt, amp, quot va apos
ob'ektlari yordamida saqlanadi. Buni ma'lumotlar
bazasida ham amalga
oshirish mumkin. Masalan, quyidagi tavsif:
< tavsif >
Nazorat savollari - Mundarija kirish mavzu

19
majmuasi;
2. ma‟lumotlarni qidirish va qayta ishlash uchun ma`lumotlar
bazasi
holatiga qo„llaniladigan amallar to„plami;
3. oshkor holda ma`lumotlar bazasi holatini aniqlovchi va bir
butunligini ta‟minlovchi vositalar to„plami.
Hozirgi kunda klassik hisoblashlarda 3 ta ma‟lumotlar modeli ko„p
ishlatiladi:
Familiyasi 
Ismi - Mundarija kirish mavzu

35
Relyatsion algebraning keying amali kesishuv amali bo`lib, unda
tanlangan jadvallar ma`lumotlarining mos kelganlari aks ettiriladi.
Yuqoridagi 5.1 va 5.2 jadvallaridan foydalanib kesishuv amaliga misol
keltirilgan (5.4-jadval).
5.4-jadval. Kesishuv amali natijasi
Familiyasi
Ismi
Tug`ilgan yili Manzili
Yoshi Kursi
Karimov
Alisher
1999
Toshkent
20
2
Kesishuv amalida tanlangan jadvallardagi
uchragan qatorlardagi
ma`lumotlarning moslari ajratib olinadi. Bunda barcha atributlar
qiymatlari va ularning toifalari mos kelishi talab etiladi.
Relyatsion algebraning keying amali ayirma amali bo`lib, unda
tanlangan birinchi jadvaldagi ma`lumotlardan ikkinchi jadvalga
uchraganlari ajratib tashlanadi. Bunda yuqoridagi
amallar kabi barcha
atribut qiymatlari mos kelishi va atribut toifalari usta – ust tushgan
bo`lishi kerak.
Shu bilan bir qatorda natijada faqat birinchi jadval atribut
qiymatlari aks ettiriladi. Ikkinchi jadval esa o`z ornida birinchi jadvaldan
mos qiymatlarni olib tashlash uchun xizmat qiladi.
Agar ikkinchi
jadvaldan birinchisini ayirish kerak bo`lsa jadvallar o`rnini almashtirish
orqali amalga oshiriladi (5.5-jadval).
5.5-jadval. Ayirish amali natijasi
Familiyasi
Ismi
Tug`ilgan yili Manzili
Yoshi Kursi
Odilov
Furqat
1998
Xorazm
23
3
Isaev
Qudrat
1997
Andijon
35
2
Aliev
Qosim
2000
Navoiy
49
4
Relyatsion algebraning yana bir amali dekart ko`paytma
amali
bo`lib, unda tanlangan birinchi jadvalning har bir qatoriga ikkinchi
jadvalning har bir qatori mos kelishi tushuniladi. E`tiborli tomoni
shundan iboratki, boshqa amallarda satrlar birlashtirilgan bo`lsa dekart
ko`paytma amalida esa atributlar birlashtiriladi.
Dekart ko`paytmada munosabat operatorlari har-xil sxemada bo`lishi
mumkin.
36
5.6-jadval. Talaba jadvali
5.7-jadval. Fan jadvali
Mundarija kirish mavzu - bet 71

|
Mundarija kirish mavzuBog'liq Mundarija kirish- Hujjatlarga nisbatan ma'lumotlar
Ehtimol ma'lumotlar bazasini tanlashda eng muhim omil
bu ma'lumotlar yoki hujjatlarni saqlash
uchun ma'lumotlar bazasidan
foydalanayotganligingizdir. Masalan, XML oddiygina ma'lumotlar
bazasi va ilova o'rtasida ma'lumot uzatish sifatida foydalaniladimi? Yoki
XHTML va DocBook hujjatlarida bo'lgani kabi, undan foydalanish
yaxlitmi? Odatda bu niyat masalasidir, lekin bu juda muhim, chunki
barcha ma'lumotlarga asoslangan hujjatlar , barcha hujjat markazidagi
hujjatlar kabi bir qator xarakteristikalarni taqsimlaydi va bu ma'lumotlar
bazasida XML qanday saqlanishiga ta'sir qiladi. Keyingi ikkita bo'limda
ushbu xususiyatlar ko'rib chiqiladi.
Ma'lumotga oid hujjatlar
Ma'lumotlar markazlashtiruvchi hujjatlar - bu XML ma'lumotlarini
uzatish sifatida ishlatadigan hujjatlardir. Ular mashina iste'moli uchun
mo'ljallangan va XML umuman ishlatilmasligi odatda ortiqcha. Ya‟ni,
dastur yoki ma'lumotlar bazasi uchun ma'lumot uzoq vaqt davomida
XML hujjatida saqlanishi muhim emas. Ma'lumotga oid hujjatlarga
misollar: savdo buyurtmalari, parvozlar jadvali, ilmiy ma'lumotlar va
birja narxlari.
Masalan, quyidagi buyurtma hujjatlari ma'lumotlarga asoslangan:
ABC Industries
123 Asosiy ko'chasi < / ko'chasi>
Chikago
IL
60609
114
981215
Turkiya kaliti:
Zanglamaydigan po'latdan yasalgan buyumlar,
umr bo'yi kafolat.
>
9.95
10
to'ldiruvchi ajratuvchi:
Alyuminiy, bir yillik kafolati . < /p>
>
13.27
5
Masalan, parvozni tavsiflovchi quyidagi hujjatni ko'rib chiqing:
ABC Airways uchta
ta'minlaydi
har kuni Dallas dan doimiy reyslar
Fort-Uert . Jo'nash vaqti
09:15 , 11:15
,
va 13:15 . Kelish vaqtlari bir necha
daqiqadan so'ng.
Buni quyidagi XML hujjati va oddiy uslublar jadvalidan qurish mumkin:
ABC Airways
Dallas
115
Fort-Uert
09:15
09:16 >
11:15
11:16 >
13:15
13:16 >
|
| |
Sana “ ” 201 yil - bet 57

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 57/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 52514300601156242243.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti

|
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti
|
Sana | 03.08.2024 | Hajmi | 15,1 Kb. | | #269080 |
Bog'liq amaliyot
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
“Himoyaga ruxsat etildi”
“OAT va TX”
Kafedrasi mudiri
________A.Rustamov
“Telekommunikatsiya texnologiyalari” fakulteti
“Telekommunikatsiya texnologiyalari” yo’nalishin TT 11-20 guruhi
ISHLAB CHIQARISH
AMALIYOT HISOBOTI
Mundarija:
KIRISH 3
Maktabda xavfsizlik qoidalari bilan tanishish……………………7
Amaliyot davomida maktabda bajariladigan kunlik amaliyot grafigi............................................................................................11
Maktabda kompyuterlar soni hamda ularning ishlash holati……15
Maktabda aloqa tizimining ishlash holati….........…………..20
Amaliyot jarayonida maktabdagi informatika o’qitish dasturlarini o’rganish…………………………………….25
Xulosa……………………...…………………………….30
Foydalanilgan adabiyotlar………..………………………35
Mustaqillik yillarining dastlabki kunlaridan boshlab mamlakatimizda axborotlashgan jamiyat qurish borasida keng islohatlar olib borilayotgan davrda
yoshlarning axborot madaniyatini shakllantirish ta’lim tizimining muhim
vazifalaridan biridir. O‘quvchi va talabalarning axborot madaniyatini shakllantirish
ta’lim muassasalarida va keyingi bosqichda Oliy ta’lim muassasalarida “Informatika
va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitish davrida amalga oshiriladi .
Shuning uchun, ta’lim muassasalarida “Informatika va axborot texnologiyalari”
fanini zamonaviy pedagogik va axborot texnoloiyalari asosida o‘qitish muhim
ahamiyat kasb etadi. Ushbu fan, birinchidan umum ta’lim fanlardan biri bo‘lib
hisblansa, ikkinchidan fan doirasida olingan bilim, malaka va ko‘nikmalarni
o‘quvchilar bo‘lg‘usi kasbiy faoliyatlarida qo‘llay olishlari kerak. Shuning uchun,
ta’lim tizimidagi har qanday umum ta’lim fanning xususiyatlaridan kelib chiqqan
holda, “Informatika va axborot texnologiyalari” fanidan ham o‘qitishning
samaradorligini oshirish uchun kelgusida biz kasbiy faoliyatimizda o‘quv
maqsadlarimizni aniq va ravshan qo‘yishimiz, o‘qitishdan ko‘zatiladigan natijani
belgilashimiz va o‘quv jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etishimiz
lozim.
|
| |
VI. Uyga vazifa - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 51/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: KETONLAR. OLINISHI VA XOSSALARI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Ma'lumotlarni saqlash va olish

116
Ushbu muammoning uzoq muddatli
echimi XML-ni qaytaradigan
so'rovlar tillarini amalga oshirishdir. Hozirgi vaqtda, ushbu tillarning
aksariyati
andozalarga
kiritilgan
SELECT
ko'rsatmalariga
tayanadi. XQuery va SQL / XML tugallanganda, bu holat o'zgarishi
kutilmoqda, chunki ma'lumotlar bazasining yirik sotuvchilari allaqachon
amalga oshirish ustida ishlamoqda. Afsuski,
deyarli barcha XML
so'rovlari tillari (shu jumladan XQuery 1.0 va SQL / XML ning
dastlabki versiyasi) faqat o'qish uchun mo'ljallangan, shuning uchun
yaqin kelajakda ma'lumotlarni
kiritish, yangilash va yo'q qilish uchun
turli xil vositalar kerak bo'ladi. (Uzoq muddatda XQuery va SQL / XML
bu imkoniyatlarni qo'shadi.)
Sana “ ” 201 yil - bet 52

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 52/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 52514300601156242243.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
|
| |
B1+  
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi

|
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
|
bet | 50/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
Darsning blok sxemasi:
№
|
Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Nomenklaturasi. Aldegidlarni nomlashda trivial nomenklatura keng qo‘llaniladi. Bunda tegishli karbon kislota nomidagi ,,kislota’’ so‘zini ,,aldegid’’ga almashtirish kifoya. Masalan: chumoli kislotaga mos chumoli aldegid, sirka kislotaga mos sirka aldegid.Sistematik nomenklaturaga ko‘ra, tegishli alkanga “al”-suffiksi sh bilan ko‘rsatiladi. Masalan: propion aldegidni propanal, moy aldegidni butanal deb nomlanadi.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
|
I. Tashkiliy qism - Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 39/57 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #135275 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiI. Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
II. Takrorlash:
Axborot texnologiyasi dcganda nimani tushunasiz?
Axborot texnologiyasining tashqi omillariga misol keltiring.
Agar kompyuterlar tarmoqqa birlashtirilmasa, ular qandayusulda axborot almashinadi?
III. Yangi mavzuni o`rganish: 1-variant
1. Sanoq sistemalariga oid topshiriqni bajaring.
a) 10001012 – (1*25+1*23+1*21)→ X10
b) Sonlarni kamayish tartibida joylashtiring: 728, 6410, 3816
2. Print Screen klavishi va Paint dasturi yordamida MS Word dasturi interfeysidan uskunalar paneli rasmini “qirqib” oling va “MS Word dasturi uskunalari” nomi bilan saqlang.
3. Ikkilik sanoq sistemasidagi sonlarni o‘nlik sanoq sistemasida va aksincha tasvirlash haqida ma’lumot bering.
2-variant
1. Sanoq sistemalariga oid topshiriqni bajaring.
a) 1112 * (1*24+1*23+1*21+1*20)→ X10
b) O‘tkazishni bajaring: ABEBA16→ X2
2. 120 kilobaytli hujjatni sekundiga 512 bayt uzatish tezligiga ega bo‘lgan tarmoq
orqali uzatish uchun ketadigan vaqtni minutlarda aniqlang.
Kompyuter tarmoqlari haqida ma’lumot bering.
3-variant
1. Sanoq sistemalariga oid topshiriqni bajaring.
a) 11111012 + (1*26+1*23+1*21+1*20)→ X10
b) Sonlarni o‘sish tartibida joylashtiring: 128∙910 ,78∙A16, 1000002
2. 4 Gbayt axborot 64 sekundda uzatilgan bo‘lsa, axborot uzatish tezligini minutlarda aniqlang.
3.Axborot texnologiyalari haqida ma’lumot bering.
4-variant
1. Sanoq sistemalariga oid topshiriqni bajaring.
a) 10010102 - (1*25+1*23+1*20)→ X10
b) O‘tkazishni bajaring: 1BADBA16→ X2
2. Word dasturi haqida ma’lumot bering.
3. Windows operatsion sistemasi kalkulyatori haqida ma’lumot bering.
|
| |
IV. Mustahkamlash uchun savollar

|
IV. Mustahkamlash uchun savollar
|
bet | 35/57 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #135275 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiIV. Mustahkamlash uchun savollar:
Axborot texnologiyasi dcganda nimani tushunasiz?
Axborot texnologiyasining tashqi omillariga misol keltiring.
Agar kompyuterlar tarmoqqa birlashtirilmasa, ular qandayusulda axborot almashinadi
V. Uyga vazifa:
Mavzuni o`rganish.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
23-Mavzu: Axborotli olam muammalari va Internet
Darsning maqsadi Axborotli olam muammalari va internet haqida o`quvchilara tushuncha berish va unda amallar bajarishni takrorlash
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Axborotli olam muammalari va internet haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o‘quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish.
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
2 TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
3 TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Dars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
№
|
Dars bosqichlari
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 minut
|
2
|
O`tgan o`quv yilida o`tilganlarni takrorlash va baholash
|
15 minut
|
3
|
Yangi mavzuning mazmunini ochish va xulosalar chiqarish
|
25 minut
|
5
|
Uyga vazifa va topshiriqlar
|
3 minut
|
|
| |
Internet va WWW - Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 37/57 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #135275 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiInternet va WWW
Internet - dunyo bo'ylab joylashgan va yagona tarmoqqa birlashtirilgan minglab kompyuter tarmoqlarining majmuidir. Internetda axborot almashish standart qoidalar asosida amalga oshiriladi. Internetdagi ma'lumotlarni uzatish qoidalari protokollar (masalan, TCP/IP —TRANSMISSON CONTROL PROTOKOL/INTERNET PROTOKOL) deb ataladi. TCP/IP protokolining axborotni uzatish usuli quyidagicha: TCP protokoli axborotni paketlarga ajratadi; IP protokoli orqali barcha paketlar qabul qiluvchiga uzatiladi va TCP protokoli tomonidan barcha paketlarning qabul qilinganligi tekshiriladi; barcha paketlar qabul qilingandan keyin TCP protokoli ularni tartibga soladi va yaxlit ko'rinishga keltiradi.
Kompyuterlarning axborotlarni telefon tarmoqlari orqali yubora olishiga imkon beruvchi modem deb ataluvchi qurilmaning yaratilishi (1979-yil Nayes kompaniyasi) va rivojlanishi sababli faqatgina shaxsiy kompyuteri va telefoni bor millionlab kishilar tarmoqning maxsus quril-malarisiz ham Internetdan foydalana olish imkoniyatiga ega bo'ldilar.
Hozirgi kunda Internet dunyo bozorini o'rganishda va savdo-sotiq ishlarini tashkil etishda zamonaviy biznesning eng muhim vositalaridan biriga aylanib bormoqda. Internet o'zaro aloqa bog'lash yoki ma'lumotlar almashish tarmog'i bo'libgina qolmasdan, unda mavjud bo'lgan ma'lumotlar ombori majmuyi dunyo bilimlar omborini tashkil etadi. Internetning kompyuterlar bilan bog'liq bo'lgan narsalardan muhim farqi shundaki, u o'zi haqidagi ma'lumotlarni ham o'zida saqlay olishidir.
1992-93-yillarda axborot texnologiyasining rivojlanishi sababli tasviriy va tovushli axborotlarni olis masofalardan qisqa vaqtda uzatishning shunday imkoniyati yaratilganki, u World Wide Web deb nomlangan.
World Wide Web ning yaratilishiga 1989-yil Shvetsariyadagi Yevropa Yadroviy Tadqiqotlar Kengashining loyihasi asos bo'ldi. Bu loyihaning maqsadi Internetda axborot tarqatishning samarali usullarini izlash va uning oqibatlarini kuzatishdan iborat edi. Hozirgi kunda World Wide Web Internetning eng tez rivojlanayotgan sohalaridan biri bo'lib qoldi.
Internet deganda ko'pchilik World Wide Web (qisqacha Web yoki WWW) ni tushunadi. Aslida World Wide Web Internetning bir qismi bo'lib, xalqaro o'rgimchak to'ri ma'nosini anglatadi. World Wide Web multimedia (multimedia - rasm va matnli axborotni tovushli va harakatdagi shakllardan iborat axborot bilan birlashtirish texnologiyasi) imkoniyatlariga ega bo'lgani uchun foydalanuvchilar e'tibonni juda tez qozondi.
|
| |
IV. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash

|
IV. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash
|
bet | 40/57 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #135275 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiIV. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash:
V. Uyga vazifa:
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
25-Mavzu: Internetda ishlashni ta’minlovchi dasturlar.
Darsning maqsadi: Internetda ishlashni ta`minlovchi dasturlar haqida o`quvchilara tushuncha berish.
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Internetda ishlashni ta`minlovchi dasturlar haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o‘quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish.
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Dars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
№
|
Dars bosqichlari
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 minut
|
2
|
O`tgan o`quv yilida o`tilganlarni takrorlash va baholash
|
15 minut
|
3
|
Yangi mavzuning mazmunini ochish va xulosalar chiqarish
|
25 minut
|
5
|
Uyga vazifa va topshiriqlar
|
3 minut
|
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 58/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224Yangi dars bayoni:
Umumiy formulasi R—O—R’ bo‘lgan organik birikmalarga oddiy efrlar deyiladi. Oddiy eferla spirt gidroksil guruhlarining vodorod atomi o‘rniga radikal almashingan yoki suv molekulasidagi ikkita vodorod atomi o‘rniga radikallar almashingan deb qarash ham mumkin.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: MURAKKAB EFIRLAR. OLINISHI VA XOSSALARI. ISHLATILISHI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash

|
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 60/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: YOG’LAR. OLINISHI VA XOSSALARI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 59/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Murakkab efirlar deb, karbon kislotalarning karboksil guruhidagi vodorod atomining biror radikalga almashinishidan hosil bo‘lgan birik masi deb qarash mumkin.
Olinishi: Karbon kislotalar spirtlar bilan o‘zaro ta’siri natijasida murakkab efirlar hosil bo‘ladi. Bunda katalizator sifatida konsentrlangan sulfat yoki xlorid kislotadan foydalaniladi.
Kislota bilan spirtdan murakkab efir hosil bo‘lish reaksiyasi “eterikatsiya” reaksiyasi deyiladi.
Fizik xossalari: Murakkab efirlarning eng oddiy vakillari suvdan yengil,
xushbo‘y hidli, uchuvchan suyuqliklardir. Quyi kislotalarning metil va etil murakkab efirlarining suyuqlanish va qaynash temperaturalari, karbon kislotalarnikiga nisbatan past bo‘ladi.Kimyoviy xossalari. Murakkab efirlarning eng muhim xossasi ularning gidrolizi, ya’ni suv bilan o‘zaro ta’sirlashishidir. Bu jarayon ham kislotali, ham ishqoriy sharoitda sodir bo‘ladi. Farqi shundaki, kislotali gidroliz qaytar, ishqoriy gidroliz esa qaytmas jarayondir. Efirlar gidroliz reaksiyada tegishli kislota va spirt hosil bo‘ladi.
Ishlatilishi. Murakkab efirlar xushbo‘y hidga ega bo‘lgani uchun oziq-ovqat va atir-upachilik sanoatida ishlatiladi. Yana ular salqin ichimliklar, konfetlar va boshqa ovqat mahsulotlari ishlab chiqarishda qo‘shimcha sifatida ishlatiladi. Ularning ayrim vakillari loklar tayyorlashda erituvchi sifatida ishlatiladi.
|
| |
V. Dars yakunlarini chiqarish

|
V. Dars yakunlarini chiqarish
|
bet | 56/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224V. Dars yakunlarini chiqarish:
O‘qituvchi o‘quvchilar bajargan yozma va og‘zaki javoblar uchun qo’yilgan baholarni e’lon qiladi va yuzaga kelgan savollarga javob qaytaradi.
VI. Uyga vazifa:O’rganilgan mavzu savollariga javoblar tayyorlash.
O`quv – tarbiyaviy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosarining imzosi: ________________
Sana “ ”_____________________201___-yil.
Mavzu: ODDIY EFIRLAR. OLINISHI VA XOSSALARI
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya:
B1
Jamiyatda o‘zaro muloqotga kirishish uchun kundalik hayotda uchraydigan kimyoviy birikmalar va mazkur birikmalarning nomini faqatgina ona tilida emas, balki xorijiy tillarda ham bilish.
B1+
o‘zaro samarali muloqotga kirisha olish layoqati.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
B1
mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish. Xavfsizlik choralari haqida bilish.
B1+
mediamanbalardan olingan ma’lumotlarni saralash va ulardan samarali foydalana olish.
O‘zinio‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
B1
kimyo fani va undagi asosiy qonuniyatlar haqida bilish, doimiy ravishda o‘zini o‘z rivojlantirib, kamolotga intilish, kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
|
Darsning blok sxemasi:
|
| |
1. Nanozarrachalarga kirish. Nanozarrachalarning xususiyatlari

|
1. Nanozarrachalarga kirish. Nanozarrachalarning xususiyatlari
|
bet | 1/5 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 36,74 Kb. | | #113628 |
Bog'liq document
Mavzu: Nanozarrachalar g'ayri oddiy xususiyatlarga ega yangi moddalar va materiallarning tarkibiy birligi sifatida.
Reja:
1. Nanozarrachalarga kirish.
2. Nanozarrachalarning xususiyatlari
3. Sintez metodlari
4. Kelajakka yondashuv
Nanopartikullarga kirish:
Ta'rif va o'lcham oralig'i:
Nanozarrachalar materialshunoslik sohasida 1 dan 100 nanometrgacha bo'lgan o'lchamlari bo'lgan zarralar sifatida aniqlangan yangi chegarani ifodalaydi. Ushbu miqyosda materiallar kvant effektlari va hajmga nisbatan kattalashgan sirt maydoni tufayli noyob va ko'pincha g'ayrioddiy xususiyatlarni namoyish etadi.
Nanozarrachalar turli materiallardan, jumladan, metallar, yarimo'tkazgichlar va uglerod asosidagi tuzilmalardan iborat bo'lishi mumkin. Ularning kichik o'lchamlari ularni bir-biridan ajratib turadi, bu ularga molekulyar va atom darajasidagi moddalar bilan o'zaro ta'sir qilish imkonini beradi.
Makrodan mikroga, nano miqyosga o'tish:
Nanozarrachalarni tushunish uchun makroskopikdan mikroskopikgacha va nihoyat nano o'lchovgacha bo'lgan sayohatni talab qiladi. Ibratli darajada materiallar biz kundalik hayotda kuzatadigan xususiyatlarni aks ettiradi. Mikro miqyosga o'tganimizda, molekulalar va atom tuzilmalarining joylashishi ta'sirida xususiyatlar rivojlanadi.
Nano o'lchovga o'tish kvant effektlari tobora ustun bo'ladigan siljishni anglatadi. Bu erda materiallarning xatti-harakatlari kattaroq hamkasblaridan tubdan farq qiladi. Kvant chegarasi va sirt effektlari muhim rol o'ynay boshlaydi, bu bizning materiya haqidagi an'anaviy tushunchamizni qayta belgilaydigan yangi xususiyatlarni keltirib chiqaradi.
Bu o'tish nafaqat o'lchamlarni qisqartirish, balki materiallarning asosiy tabiatini o'zgartirishdir. Nano o'lchovni o'rganar ekanmiz, klassik fizika qoidalari kvant mexanikasi tamoyillariga o'z o'rnini bo'shatib, moslashtirilgan va o'ziga xos xususiyatlarga ega moddalarni yaratish uchun yo'l ochadi.
Xulosa qilib aytganda, nanozarrachalar makroskopik materiallarning tanish dunyosi va nano o'lchovning g'ayrioddiy sohasi o'rtasidagi ko'prikni ifodalaydi, bu erda o'lcham materialning xatti-harakati va funksionalligini belgilashda hal qiluvchi omilga aylanadi.
Nanozarrachalar xususiyatlari.
|
| |
Yangi dars bayoni - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 53/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224Yangi dars bayoni:
Nomenklaturasi. Oddiy ketonlarning nomlari karbonil guruh bilan bog‘langan radikallar nomiga “keton” so‘zini qo‘shish bilan hosil qilinadi.Agar radikallar har xil bo‘lsa, radikali kichik bo‘lganidan boshlab aytiladi va oxirida keton so‘zi qo‘shiladi.
Olinishi:
Alkinlarni gidratlanishi. 1. Alkinlarning (asetilendan tashqari) gidratlanishidan ketonlar olinadi.
2. Bitta uglerodi ikkita galogen tutgan digaloid alkanlarni (galogenlar chetki uglerod atomlarida bo‘lmagan birikmalar) gidrolizlash yo‘li bilan ham olinadi:
Fizik xossalari.
Ketonlarning quyi vakillari aldegidlar kabi suvda yaxshi eriydi va o‘ziga xos yoqimsiz hidga ega bo‘ladi.
Kimyoviy xossalari.
Ketonlar ham aldegidlar kabi birikish, oksidlanish reaksiyalariga kirishadi. Reaksiyaga kirish qobiliyati aldegidlarga nisbatan sustroq.Birikish reaksiyalari. Ketonlar katalizator ishtirokida vodorodni biriktirib
ikkilamchi spirtlar hosil bo‘ladi:
Ketonlar faqat kuchli oksidlovchilar (KMnO4 yoki K2Cr2O7) ta’sirida oksidlanadi.
Aseton(dimetilketon) CH3 CO CH3 56,5° C da qaynaydigan, o‘ziga xos hidli, rangsiz suyuqlik. Aseton yog‘ochni quruq haydashdan hosil bo‘lgan sirka kislotaning kalsiyli tuzidan olinadi. Ilgari bu usul aseton olishda yagona hisoblanar edi. Hozirda sanoatda aseton olishning bir necha samarali usullari
kashf qilingan. Masalan, asetonni to‘g‘ridan to‘g‘ri sirka kislotaning o‘zidan ham olish mumkin. Buning uchun CH3COOH bug‘lari (Al2O3) katalizatorlar ustidan o‘tkaziladi. Aseton sanoatda keng qo‘llaniladi. Undan xloroform va yodoform olishda, kislotalar, asetat ipagi ishlab chiqarishda erituvchi sifatida
ko‘p miqdorda foydalaniladi. Mavzuga oid masala va mashqlar.
1. Ketonlar qaysi guruh moddalari bilan izomer hisoblanadi?
2. Ketonlarning aldegidlarga o‘xshash va farqli belgilarini aytib bering.
3. C5H10O tarkibga ega bo‘lgan keton struktura formulalarini yozing va ularni nomlang.
4. C4H8O tarkibga ega bo‘lgan keton struktura formulalarini yozing va ularni nomlang.
|
| |
Darsning qismlari - Sana “ ” 201 yil

|
Sana “ ” 201 yil
|
bet | 55/85 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #263206 |
Bog'liq 2 5251430060115624224Darsning qismlari
|
Belgilangan vaqt.
|
1.
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2.
|
O`tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
14 daqiqa
|
4.
|
Mustahkamlash
|
12 daqiqa
|
5.
|
Baholash
|
2 daqiqa
|
6.
|
Uyga vazifa
|
2 daqiqa
|
Darsning maqsadi:
o‘quvchilarni 10-sinfga mo‘ljallangan ,,kimyo “ darsligi bilan tanishtirish;
darslikning maqsadlari va vazifalari haqida tushuncha berish;
darslikdagi materiallarni o‘rganish usullarini tushuntirish;
o'quvchilarga o‘rganiladigan ma’lumotlar haqida tushunchalar berish.
Dars materiallari va jihozlari: 10 sinf, kimyo “ darsligi. .
2.,,Mavzuga oid chizmalar
3.Doska, bo‘r, daftar.
4.Tarqatma material: darsda o‘rganiladigan asosiy atamalar va tushunchalar yozilgan kartochkalar.
I. Tashkiliy qism:
5.Sinfda o‘quvchilarni darsga jalb qilib, ishchi muhitni yaratish.
6.Sinf holati bilan tanishish va davomadni aniqlash
II. Darsning mazmuni:
7.Darslikning dasturi, maqsadlari va vazifalari.
8.Darslikdagi materiallar tizimi va uni o'rganish uslubiyati va usullari.
9.O‘rganiladigan ma’lumotlar hayotiy bog’liqligi..
III. Dars mazmunini ro‘yobga chiqarish ustida ishlash:
11. O'qituvchining 10-sinfdagi ,, kimyo “ fani vazifalari va xususiyatlari, darslikdagi materiallar tizimi, uni o’rganish uslubiyati va usullari to‘g‘risida tushuntirish.
Yangi dars bayoni:
Nomenklaturasi : To‘yingan bir asosli kislotalarni nomlashda, ko‘pincha ularning trivial nomlaridan foydalaniladi. Bu nom kislota qanday xomashyodan olinganligini ko‘rsatadi. Masalan, ularning birinchi vakili H—COOH chumoli kislota deb ataladi, chunki dastlab chumolidan ajratib olingan. Xuddi shunga o‘xshash, valerian kislota – Valeriana o‘simligining ildizidan olingan.Sistematik nomenklaturaga ko‘ra, kislotalarning nomi tegishli uglevodorod nomiga kislota so‘zini qo‘shish bilan hosil qilinadi:
Tarmoqlangan zanjirli vakillarini nomlashda: avval eng uzun zanjir tanlanadi va karboksil guruh tomondan raqamlanadi. Bu holatda karboksil guruh birinchi deb hisoblanadi. Zanjir tarmoqlangan qismidagi radikallar joylashgan uglerod raqami, so‘ng radikali nomi aytiladi. Asosiy uglerod zanjiridagi
uglerodlar soniga mos alkan nomi va kislota so‘zi qo‘shib aytiladi
Fizik xossalari.Karbon kislotalarning quyi vakillari odatdagi sharoitda suyuqlik, yuqori molekular yog‘ kislotalar suvda erimaydigan qattiq moddalardir.
Kimyoviy xossalari. Karbon kislotalar anorganik kislotalar kabi xossalarga ega, metallar, metall oksidlari va ishqorlar bilan reaksiyaga kirishib tuzlar hosil qiladi.
IV. O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash:
1.Savol-javob va mavzuning asosiy mazmunini takrorlash orqali amalga oshiriladi.
2..Guruhlarda ishlash yakunlarini chiqarish.
|
| |
I. Tashkiliy qism - Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 26/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiI. Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2.Yo’qlama qilish.
3.Uyga vazifani so’rash.
II. Takrorlash:
Avvalgi mavzudagi materiallar asosida qo’shimcha testlar.
III. Yangi mavzu bayoni:
O‘nlik sanoq sistemasidagi butun son boshqa sanoq sistemasiga qanday o‘tkaziladi?
2. Biror sanoq sistemasidagi butun sonni o‘nlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
3. Beshlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni yettilik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
4. Diada, triada va etrad usullari jadvalini yozing.
5. To‘rtlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni sakkizlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
6. Sakkizlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni o‘n oltilik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
7. To‘rtlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni o‘n oltilik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating
V. Uyga vazifa: mavzuni o’qib o’rganish misollar ishlash.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
14-Mavzu: Turli sanoq sistemasidagi sonlarni boshqa sanoq
sistemasida tasvirlash.
Darsning maqsadi Ikkilik sanoq sistemalari haqida o`quvchilara tushuncha berish va unda amallar bajarishni o`rgatish
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Sanoq sistemalari haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o‘quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish.
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
|
| |
Dars uslubi - Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 27/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiDars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
№
|
Dars bosqichlari
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 minut
|
2
|
O`tgan o`quv yilida o`tilganlarni takrorlash va baholash
|
15 minut
|
3
|
Yangi mavzuning mazmunini ochish va xulosalar chiqarish
|
25 minut
|
5
|
Uyga vazifa va topshiriqlar
|
3 minut
|
I. Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
II. Takrorlash:
O‘nlik sanoq sistemasidagi butun son boshqa sanoq sistemasiga qanday o‘tkaziladi?
2. Biror sanoq sistemasidagi butun sonni o‘nlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
3. Beshlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni yettilik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
4. Diada, triada va tetrada usullari jadvalini yozing.
5. To‘rtlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni sakkizlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
III. Yangi mavzu bayoni:
IV. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash:
V. Uyga vazifa:
|
| |
IV. Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
IV. Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 38/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiIV. Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar.
Savollar:
Grafik axborotlarni kodlash mumkinmi?
Ikki, uch va to'rt bit bilan necha xil rangni kodlash mumkin va bu qanday amalga oshiriladi?
Tovushni kodlash mumkinmi? Mumkin bo'lsa, tovushni qanday qilib raqamlarga o'tkazish mumkin?
V. Uyga vazifa
"Kelajak yoshlar qo'lida" iborasida necha bayt axborot borligini hisoblang va uni axborotning boshqa o'lchov birliklarida ifodalang. (23 bayt=23*8=184 bit)
Agar axborot 14 Mbt hajmga ega bo'lsa, u qancha bit, bayt va Kbt ekanligini hisoblang.
14 Mbt=14 336 Kbt=14 680 064 bayt.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
21-Mavzu: Amaliy ish
Darsning maqsadi Axborotni kompyuterda tasvirlash haqida o`quvchilara tushuncha berish va unda amallar bajarishni o`rgatish
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Axborotni kompyuterda tasvirlash haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o‘quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish.
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Dars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
|
| |
I. Tashkiliy qism - Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi

|
Axborot tushunchasi va bilish haqida darsning maqsadi
|
bet | 29/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiI. Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
II. Takrorlash:
O‘nlik sanoq sistemasidagi butun son boshqa sanoq sistemasiga qanday o‘tkaziladi?
2. Biror sanoq sistemasidagi butun sonni o‘nlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
3. Beshlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni yettilik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
4. Diada, triada va tetrada usullari jadvalini yozing.
5. To‘rtlik sanoq sistemasida butun sonni olib, uni sakkizlik sanoq sistemasiga o‘tkazishni ko‘rsating.
III. Yangi mavzu bayoni:
Ma’lumki harflardan iborat alifboni qo’llashda bir qancha qonun va qoidalarga amal qilinadi. Sonli alifbodagi belgilardan foydalanishda ham o’ziga hos qoidalarda foydalaniladi. Bu qoidalar turli alifbolar uchun turlicha bo’lib, mazkur alifboni kelib chiqish tarixi bilan bog’liq.
Savol va topshiriqlar
Informatika so’zining ma’nosi nima?
Axborotni sezish o’rganlarimiz qaysilar?
Axborot uzatuvchi vositalar deganda nimalarni tushunasiz?
Sanoq sistemasi nima?
Qanday sanoq sistemalarini bilasiz?
IV. O`tilgan mavzuni mustahkamlash va baxolash:
V. Uyga vazifa:
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
16-Mavzu: Nazorat ishi
Darsning maqsadi Ikkilik sanoq sistemalari haqida o`quvchilara tushuncha berish va unda amallar bajarishni o`rgatish
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Sanoq sistemalari haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
|
| |
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari

|
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari
|
bet | 28/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiTekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha dirеktor o`rinbosari:_________________
15-Mavzu: Amaliy mashg‘ulot
Darsning maqsadi Ikkilik sanoq sistemalari haqida o`quvchilara tushuncha berish va unda amallar bajarishni o`rgatish
Darsning ta’limiy vazifasi: o‘quvchilarga Sanoq sistemalari haqida tushunchalar berish nazariy topshiriqlar orqali bilim berish va ko’nikmalar hosil qilish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o’quvchilarni yangi bilimlar egallashga va tartib-intizomga doimo rioya etishga hamda dizaynlik kasbiga yo’naltirish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o‘quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish.
Kompetensiya:
TK1-kommunikativ kompetensiya
TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
Dars uslubi: : Guruhlarda ishlash, tushunchalar tahlili
Dars jihozi: Darslik, kompyuter,
Darsning borishi:
№
|
Dars bosqichlari
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
2 minut
|
2
|
O`tgan o`quv yilida o`tilganlarni takrorlash va baholash
|
15 minut
|
3
|
Yangi mavzuning mazmunini ochish va xulosalar chiqarish
|
25 minut
|
5
|
Uyga vazifa va topshiriqlar
|
3 minut
|
|
| |