nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tahrirlash tugagach, Ro'yxatga olish kitobi muharririni yoping va kompyuteringizni qayta ishga tushiring: hisob avtomatik ravishda tizimga kiradi

|
Tahrirlash tugagach, Ro'yxatga olish kitobi muharririni yoping va kompyuteringizni qayta ishga tushiring: hisob avtomatik ravishda tizimga kiradi
|
bet | 5/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 249,75 Kb. | | #138269 |
Bog'liq Karamaliyev Abbos 5-topshiriq TAQDIMOT Qozoqova T QTahrirlash tugagach, Ro'yxatga olish kitobi muharririni yoping va kompyuteringizni qayta ishga tushiring: hisob avtomatik ravishda tizimga kiradi. Mahalliy hisob uchun parolni butunlay olib tashlang Mahalliy hisob uchun parolni butunlay olib tashlang Agar Windows 11 kompyuteringizda mahalliy hisob ishlatilsa, siz ushbu hisob qaydnomasi uchun parolni olib tashlashingiz mumkin, natijada uni kiritishingiz shart emas (siz PIN kodni ham olib tashlashingiz kerak bo'lishi mumkin, buning uchun 1-bosqichlarni bajaring. Oldingi usuldan 3-ni tanlang, so'ngra Hisoblar - Kirish parametrlarida PIN-kodni olib tashlang). Buni Variantlar bo'limida qanday qilish kerak: Sozlamalar - Hisob qaydnomalari - Kirish parametrlariga o'ting. Sozlamalar - Hisob qaydnomalari - Kirish parametrlariga o'ting. "Parol" bandini oching va "O'zgartirish" tugmasini bosing. Joriy parolingizni kiriting va Keyingiga bosing. Yangi parolni belgilash uchun barcha maydonlarni bo'sh qoldiring va "Keyingi" tugmasini bosing. AutoAdminLogon parametrini ikki marta bosing va uning qiymatini 1 ga o'zgartiring . AutoAdminLogon parametrini ikki marta bosing va uning qiymatini 1 ga o'zgartiring . Ro'yxatga olish kitobi muharririning o'ng panelida sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing va DefaultPassword nomli satr qiymatini yarating , so'ngra ushbu xususiyat qiymatini parolingizga o'zgartiring. Xuddi shunday, DefaultDomainName va DefaultUserName nomli parametrlarni yarating . DefaultDomainName parametrining qiymatini joriy kompyuter nomiga (siz uni Sozlamalar - Tizim - Haqida ko'rishingiz mumkin) va DefaultUserName qiymatini joriy foydalanuvchi nomiga o'zgartiring (uni LastUsedUsername parametrida ko'rishingiz mumkin). Tahrirlash tugagach, Ro'yxatga olish kitobi muharririni yoping va kompyuteringizni qayta ishga tushiring: hisob avtomatik ravishda tizimga kiradi.
Bundan tashqari, buyruq qatori yordamida mahalliy hisob parolini olib tashlashingiz mumkin:
- Buyruqlar satrini administrator sifatida yoki kerak bo'lsa, Windows Terminalini ishga tushiring (shuningdek, administrator sifatida buni "Ishga tushirish" tugmasini o'ng tugmasini bosish orqali qilishingiz mumkin).
- Buyruqning satrida net user ni kiriting va Enter tugmasini bosing. Bu erda siz keyingi buyruqda foydalanish uchun foydalanuvchi nomiga e'tibor berishingiz kerak bo'ladi.
- Buyruqni kiritingnet foydalanuvchi nomi ""va Enter tugmasini bosing (tirnoqlar orasida bo'sh joy yo'q)
- Buyruqlar satrini yoping.
Endi ko'rsatilgan foydalanuvchida parol yo'q, shuning uchun tizimga kirishda uni kiritish talab qilinmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tahrirlash tugagach, Ro'yxatga olish kitobi muharririni yoping va kompyuteringizni qayta ishga tushiring: hisob avtomatik ravishda tizimga kiradi
|
Yuklab olingan yordam dasturini ishga tushiring va foydalanish shartlariga rozilik bildiring

|
Yuklab olingan yordam dasturini ishga tushiring va foydalanish shartlariga rozilik bildiring
|
bet | 4/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 249,75 Kb. | | #138269 |
Bog'liq Karamaliyev Abbos 5-topshiriq TAQDIMOT Qozoqova T QYuklab olingan yordam dasturini ishga tushiring va foydalanish shartlariga rozilik bildiring. Dastur oynasi avtomatik ravishda joriy foydalanuvchi va kompyuter (domen) nomini kiritadi, siz faqat joriy parolni kiritishingiz va parolsiz loginni faollashtirish uchun "Enable" tugmasini bosishingiz kerak. Mening testimda dastur Windows 11 da mahalliy hisoblar va Microsoft hisob qaydnomalari uchun muvaffaqiyatli ishlaydi. Mening testimda dastur Windows 11 da mahalliy hisoblar va Microsoft hisob qaydnomalari uchun muvaffaqiyatli ishlaydi. Ro'yxatga olish kitobi muharriridan foydalanish Ro'yxatga olish kitobi muharriridan foydalangan holda tizimga kirishda parolni olib tashlashning bir usuli bor, ammo undan foydalanganda, iltimos, ro'yxatga olish kitobidagi parol aniq matnda saqlanadi va agar xohlasangiz, ko'rish mumkinligiga e'tibor bering. Ro'yxatga olish kitobiga kirishda parolni o'chirish uchun quyidagi amallarni bajaring: Win + R tugmalarini bosib ro'yxatga olish kitobi muharririni ishga tushiring, regedit yozing va Enter tugmasini bosing. Ro'yxatga olish kitobi kalitiga o'ting
HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon
AutoAdminLogon parametrini ikki marta bosing va uning qiymatini 1 ga o'zgartiring . AutoAdminLogon parametrini ikki marta bosing va uning qiymatini 1 ga o'zgartiring . Ro'yxatga olish kitobi muharririning o'ng panelida sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing va DefaultPassword nomli satr qiymatini yarating , so'ngra ushbu xususiyat qiymatini parolingizga o'zgartiring. Xuddi shunday, DefaultDomainName va DefaultUserName nomli parametrlarni yarating . DefaultDomainName parametrining qiymatini joriy kompyuter nomiga (siz uni Sozlamalar - Tizim - Haqida ko'rishingiz mumkin) va DefaultUserName qiymatini joriy foydalanuvchi nomiga o'zgartiring (uni LastUsedUsername parametrida ko'rishingiz mumkin).
|
| |
Uyqudan uyg'onganingizdan so'ng parolni kiritishni o'chirish

|
Uyqudan uyg'onganingizdan so'ng parolni kiritishni o'chirish
|
bet | 6/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 249,75 Kb. | | #138269 |
Bog'liq Karamaliyev Abbos 5-topshiriq TAQDIMOT Qozoqova T QUyqudan uyg'onganingizdan so'ng parolni kiritishni o'chirish Uyqudan uyg'onganingizdan so'ng parolni kiritishni o'chirish Qadamlar bajarilgandan so'ng, Windows 11 uyqu rejimidan uyg'onganidan keyin tizza kompyuteringiz yoki kompyuteringiz parolni kiritishingizni talab qilishda davom etishi mumkin. Buning oldini olish uchun quyidagi amallarni bajaring: Sozlamalar - Hisob qaydnomalari - Kirish parametrlariga o'ting. "Kengaytirilgan variantlar" bo'limida "Agar siz uzoqda bo'lsangiz, Windows qancha vaqt davomida tizimga qayta kirishingizni talab qilishi kerak?" bandini toping. Ochiladigan ro'yxat yonidagi o'qni bosing va "Hech qachon" ni tanlang. o'shimcha ma'lumot o'shimcha ma'lumot Agar kompyuteringizda ekran pardasi (ekran pardasi) ishlatilsa, undan keyin sizdan parol ham so'ralishi mumkin. Ekran pardasi sozlamalarini tekshirish uchun: - Klaviaturangizdagi Win + R tugmalarini bosing, kiritingControl desk.cpl,,@screensaverva Enter tugmasini bosing.
- Splash ekrani o'chirilganligiga ("Yo'q" ga o'rnatilgan) yoki "Kirish ekranida boshlash" belgilanmaganligiga ishonch hosil qiling.
Shuningdek, quyidagi nuqtaga e'tibor bering: agar sizning smartfoningiz Windows 11 bilan sinxronlangan bo'lsa va Sozlamalar - Hisob qaydnomalari - Kirish opsiyalarida "Dinamik qulf" yoqilgan bo'lsa, bu PIN yoki parol so'ragan ekranga ham olib kelishi mumkin.
|
| |
Mavjud autentifikatsiya vositalarining tahlili - bet 3

|
Mavjud autentifikatsiya vositalarining tahlili
|
bet | 3/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 249,75 Kb. | | #138269 |
Bog'liq Karamaliyev Abbos 5-topshiriq TAQDIMOT Qozoqova T QFoydalanuvchilar ro'yxati bilan oyna ochiladi. Joriy foydalanuvchi uchun parol so'rashni o'chirish uchun "Foydalanuvchi nomi va parolni talab qilish" belgisini olib tashlang va sozlamalarni qo'llang. Agar birinchi qadamlar bajarilmagan bo'lsa, belgi ko'rsatilmasligi mumkin. Ariza topshirishda siz parolni kiritishingiz va parolni tasdiqlashingiz kerak bo'ladi. Tartib va korpusga juda ehtiyot bo'ling va PIN-kodni emas, balki Windows 11 parolini (mahalliy hisob yoki Microsoft hisob qaydnomasi) kiritishingiz kerakligini unutmang. Ariza topshirishda siz parolni kiritishingiz va parolni tasdiqlashingiz kerak bo'ladi. Tartib va korpusga juda ehtiyot bo'ling va PIN-kodni emas, balki Windows 11 parolini (mahalliy hisob yoki Microsoft hisob qaydnomasi) kiritishingiz kerakligini unutmang. Ushbu amallarning barchasini bajarib, kompyuter yoki noutbukni qayta ishga tushirgandan so'ng, Windows 11 tizimiga kirishda sizdan parol so'ralmaydi. Ushbu amallarning barchasini bajarib, kompyuter yoki noutbukni qayta ishga tushirgandan so'ng, Windows 11 tizimiga kirishda sizdan parol so'ralmaydi. Bu Microsoft hisob qaydnomalari va mahalliy hisob qaydnomasi (oflayn hisob) uchun bir xil ishlaydigan asosiy usul. Biroq, qo'shimcha usullar mavjud. Diqqat: agar 6-bosqichda siz noto'g'ri parolni kiritgan bo'lsangiz (masalan, noto'g'ri tartibda yoki ro'yxatdan o'tishda), kirishni tasdiqlaganingizdan so'ng siz xato xabarlarini olmaysiz. Bu avtomatik ravishda tizimga kirmaydi, aksincha har safar foydalanuvchi nomingiz yoki parolingiz notoʻgʻri ekanligi haqida xabar olasiz va kirish ekranida ikkita bir xil foydalanuvchi paydo boʻlishi mumkin. Sysinternals Autologon Sysinternals Autologon Microsoft veb-saytida foydalanuvchi nomi va parolsiz avtomatik ravishda tizimga kirish uchun bepul Autologon yordam dasturi mavjud bo'lib, undan foydalanish juda oson: Yordamchi dasturni https://docs.microsoft.com/ru-ru/sysinternals/downloads/autologon rasmiy sahifasidan yuklab oling va arxivni qulay joyga olib tashlang.
|
| |
Windows Reliability and Performance Monitor

|
Windows Reliability and Performance Monitor
|
bet | 5/7 | Sana | 24.03.2020 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #8701 |
Windows Reliability and Performance Monitor
The Windows Reliability and Performance Monitor can display both processor performance state and processor idle state usage.
Viewing Processor Performance State Usage
The Windows Reliability and Performance Monitor includes performance counters that can provide a somewhat more detailed view of the processor speed changes that occur in response to changes in power policy or changes in processor utilization. By using these performance counters, you can see the current processor speed for each processor or core in the system. Figure 3 shows how to add these performance counters in the Windows Reliability and Performance Monitor.
Figure 3. Adding processor performance counters in the Reliability and Performance Monitor
Figure 4 shows an example of Windows Reliability and Performance Monitor displaying processor performance state usage.
Figure 4. Windows Reliability and Performance Monitor displaying processor performance state usage
Viewing Processor Idle State Usage
The Windows Reliability and Performance Monitor can also be used to view and log processor idle state (APCI C‑state) usage. It can be useful to use the histogram view in the Windows Reliability and Performance Monitor to compare the system idleness to the three possible C‑states on a system. Figure 5 shows an example of Windows Reliability and Performance Monitor displaying such a histogram.
Figure 5. Windows Reliability and Performance Monitor displaying processor idle state (C‑State) usage
Although Windows 7 and Windows Server 2008 R2 use only three discrete C-states, the underlying system can use lower power processor idle states than C3 for the third C-state. System manufacturers that would like to view how much time a system spends in these lower power idle states are encouraged to contact their processor vendor for vendor-specific tools that can be used for this purpose.
|
| |
Event Viewer - Processor Power Management in Windows 7 and Windows Server 2008 R2

The Windows kernel power manager publishes events to the system event log. At system initialization, the kernel power manager logs an informational event that provides a summary of the processor idle states that the system supports. Figure 6 shows an example of such an event when it is viewed with Event Viewer.
Figure 6. System Event Log entry that shows the supported PPM states
The kernel power manager also logs error events if any ACPI processor objects fail validation checks during processor driver initialization that cause any PPM capabilities to be disabled. Figure 7 shows two examples of such error events when viewed with Event Viewer.
Figure 7. System Event Log entries that show PPM error events
O‘zgarmas tok dvigatellarini tezligini yakor chulg‘amiga qo‘shimcha qarshilik

O‘zgarmas tok dvigatellarini tezligini yakor chulg‘amiga qo‘shimcha qarshilik ulab rostlash uchun (5-rasm) rostlash sxemasidagi Rra reostatning qarshiligi o‘zgartiriladi, u holda yakor chulg‘amidagi tok:
(5)
(2) tenglikdan ko‘rinib turibdiki, bu usul yordamida o‘zgarmas tok dvigatelining tezligini nominal qiymatidan kichik qiymatlarga rostlash mumkin. Yakor chulg‘amidagi qarshilikning orttirilishi mashinada quvvat isroflarini ortishiga va f.i.k. ni kamayishiga olib keladi.
5 - rasm. Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatelining tezligini yakor zanjirini aktiv qarshiligini o‘zgartirib rostlash sxemasi (a) va dvigatelning mexanik va tezlik (b) tavsiflari
Agar salt ishlash rejimida (Ia=Iaq) tashqi moment
yordamida (o‘zgaruvchan tok dvigateli, ichki yonar dvigateli va x.k.) dvigatelning tezligi orttirilsa, dvigatel avval ideal salt ishlash rejimiga Ia=0 o‘tadi, yakorning tezligi yana orttirilganda, yakor toki Ia o‘z ishorasini o‘zgartiradi va mashina generator rejimida ishlaydi (5b-rasm ordinata o‘qidan chap tomoni).
Bu xarakteristikalarni absissa o‘qidan pastki qismi o‘zgarmas tok dvigatelini teskari ulab, tormozlash rejimidagi mexanik va tezlik xarakteristikalari bo‘lib hisoblanadi.
Teskari ulab tormozlash rejimida n<0 bo‘ladi, yakor chulg‘amidagi e.Y.k. Yea ning ishorasi ham o‘zgaradi va tarmoqdagi kuchlanish bilan qo‘shiladi u holda (6) dan
(6)
Shu sababli dvigatelning hosil qilgan momenti M yakorning aylanish yo‘nalishiga teskari yo‘naladi va tormozlovchi moment bo‘lib hisoblanadi.
Yakor chulg‘amidagi kuchlanishni o‘zgartirib tezlikni rostlash uchun generator – dvigatel (G-D) agregatidan foyda-laniladi. Buning uchun birlamchi dvigatelga (o‘zgaruvchan tok dvigateli, ichki yonar dvigateli va x.k.) mufta yordamida ulangan generatorning yakorini chulg‘amini tezligi o‘zgartiriladigan dvigatelning yakor chulg‘amiga cho‘tkalar yordamida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanadi.Tezlikni rostlash jarayonida tezligi rostlanadigan dvigatelning qo‘zg‘atish chulg‘ami nominal kuchlanishga ulangan bo‘lishi kerak. Nominal tezlikda aylanayotgan o‘zgarmas tok generatorining qo‘zg‘atish chulg‘amidagi qo‘zg‘atish toki o‘zgartirilib, tezligi rostlanadigan dvigatelning yakor zanjiridagi kuchlanish asta sekin o‘zgartiriladi.
O‘zgarmas tok dvigatelining ish xarakteristikalari dvigatelning manbadan iste’mol qilayotgan quvvati R1 ni, iste’mol qilayotgan toki Ia, yakorining tezligi n ni, momenti M ni va f.i.k. larining iste’molchiga uzatilayotgan foydali quvvat R2 ga bog‘liqligini ifodalaydi.
0>
|
-rasm. Rasm ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatelini tabiiy tezlik tavsifi

7-rasm. Rasm ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatelini tabiiy tezlik tavsifi
Ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarini tezligini rostlash uchun havo bo‘shlig‘idagi magnit oqimni o‘zgartirish usulini qo‘llash mumkin.
Ketma-ket qo‘zg‘atish chulg‘amli dvigatellarning tezligini magnit oqimni o‘zgartirib rostlash uchun qo‘zg‘atish chulg‘amining o‘ramlar soni kamaytiriladi, buni amalda bajarish uchun dvigatelning qo‘zg‘atish chulg‘ami bir nechta shoxobchali ko‘rinishda tayyorlanadi (8,a-rasm) yoki qo‘zg‘atish chulg‘amiga parallel reostat ulanadi. Yakor chulg‘amini shuntlash usuli qo‘llanganda (8,b-rasm) tok va qo‘zg‘atish magnit oqimi ortadi tezlik esa kamayadi. Bu usulni magnit tizimi to‘yinmagan dvigatellarning tezligini rostlash uchun qo‘llash maqsadga muvofiq bo‘ladi.
8-rasm. Ketma-ket qo‘zg‘atish chulg‘amli dvigatelni tezligini rostlash sxemasi.
a) qo‘zg‘atish chulg‘amini shuntlash, b) yakorni shuntlash, v) yakor chulg‘amida qarshilik ulash
Yakor chulg‘amiga qarshilik ulab (8-v rasm) tezlik rostlanganda tezlik nominal tezlikdan kichik tezliklarga o‘zgartiriladi. Bu usulni qo‘llash dvigatelning f.i.k. ni pasayishiga olib keladi. Tezlikni rostlashning 8,b va 8,v sxemalari qo‘llanganda mashinadagi quvvat isroflari ortib ketadi f.i.k. esa kamayadi. Ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarini generator rejimida ishlatish uchun ularning qo‘zg‘atish chulg‘amlarini yakor chulg‘amiga ulanadigan boshi va oxirlarini ulanishi o‘zgartirilishi kerak.
Aralash qo‘zg‘atish chulg‘amli o‘zgarmas tok dvigatellari
Aralash qo‘zg‘atish chulg‘amli o‘zgarmas tok dvigatellarida ham generatorlarnikiga o‘xshash parallel va ketma-ket qo‘zg‘atish chulg‘amlari o‘rnatilgan. Bu chulg‘amlar o‘zaro mos va qarama-qarshi ulanishi mumkin. Aralash qo‘zg‘atish chulg‘amli o‘zgarmas tok dvigatelining ketma–ket qo‘zg‘atish chulg‘amini magnit oqimi parallel qo‘zg‘atish chulg‘amining magnit oqimiga qarama–qarshi yo‘nalgan sxema bo‘yicha ulanganda, valdagi yuklama ortganda, havo bo‘shlig‘idagi magnit oqim F- kamayadi.
|
- rasm. Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok

6- rasm. Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok
dvigatelining ish tavsiflari
Ish xarakteristikalaridan (58-rasm) ko‘rinib turibdiki, salt ishlash rejimida ya’ni R2=0 da foydali ish koeffitsiyent ham =0 bo‘lib, yuklama orttirilganda dvigatelning f.i.k. avvaliga tez ortadi, valdagi yuklama nominal yuklamadan ortgandan so‘ng quvvat isroflarini ortib ketishi hisobiga pasayadi.
Dvigatelning validan ishlab chiqarish mexanizmiga uzatilayotgan foydali quvvat R2 ortganda moment M ham ortadi, lekin tezlik kamayadi. Valdagi moment ortganda yakorning toki Ia va manbadan qabul qilayotgan quvvat R1 ham ortib ketadi.
Ketma – ket qo‘zg‘atish chulg‘amli dvigatellar
Ketma–ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarida yakor toki bir vaqtning o‘zida qo‘zg‘atish toki ham bo‘lib hisoblanadi, ya’ni Ia=Ik=I, shuning uchun havo bo‘shlig‘idagi magnit oqim F yuklamaga bog‘liq bo‘lib, keng oraliqda o‘zgardi.
F= KfI (7)
Bu yerda: Kf –dvigatelning magnit tizimini to‘yinishiga bog‘liq bo‘lgan koeffitsiyent.
O‘tgan paragraflarda ko‘rib o‘tilgan (8), (9) va (10) ifodalar, (17) ga asosan ketma – ket qo‘zg‘atishli dvigatellar uchun quyidagi ko‘rinishda yoziladi
(18)
(19)
Ketma-ket qo‘zg‘atishli dvigatelning tezlik va mexanik xarakteristikalari (59-rasm) «yumshoq» xarakterda bo‘lib, giperbola ko‘rinishida bo‘ladi. Tavsifdan ko‘rinib turibdiki, yakor tokining kichik qiymatlarida, yakorning tezligi juda tez ortib ketadi, shuning uchun ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarini salt ishlash rejimida ishga tushirishga ruxsat berilmaydi, ishga tushirishda ruxsat etilgan eng kichik yuklama R2=(0,2-0,25)Rn. Ketma-ket qo‘zg‘atishli dvigatellar uchun moment bo‘yicha o‘ta yuklanish unchalik xavfli emas. Og‘ir sharoitda ishga kiritiladigan va moment keng oraliqda o‘zgaradigan ishlab chiqarish mexanizmlarini harakatga keltirishda ketma-ket qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarini qo‘llash boshqa turdagi dvigatellarga nisbatan afzal.
|
- rasm - 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan bog‘liqligi

|
1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan bog‘liqligi
|
bet | 19/27 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 123,34 Kb. | | #249268 |
Bog'liq 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan-hozir.org (1)- rasm. Sinxron generatorning k^zgatish sxemalari (a, b va v):
/—yakor chulgami, 2 — rotor, 3 — kuzgatish chulgami, 4—e;alk.a, 5 — chutka, 6 — kuchlanish regulyatori, 7—tugrilagich, 8—suzgatgich ro-tori, 9~kuzgatgichning yakor chulgami, 10 —> suzgatgichning kuzgatish chulgami, 11—suzgat-gichning k.uzgatgichi, 12 — kuzgatgichning kUz- gatish chulgami.
nish regulyatori ork.ali boshk;arilad*i. Kuzgatishning bunday sis-YA temasida sinxron generatorning suzgatish chulgami zanjirida sirpanuvchi kontaktlar (xalkd va chutkalar) bulmaydi. Bu esa kuzgatish sistemasini yaxshi va pishik ishlashini ta’minlaydi.
Endi sinxron generatorning uz-uzidan nuzgatish prinsipi \ak;ida tuxtalamiz. Oldin birlamchi dvigatel yordamida rotor aylantiriladi. Bunda magnit ^utblarining soldik. magnegizmi-ning kuch chiziklari stator chulgamlarini kesib utadi va ularda juda kichik (10. . . 20 V) uzgaruvchan EYUK ^osil kiladi. Uz- 4 garuvchan tok yarim utkazgichli tugrilagichlar yordamida uzgarmas tokka aylantirilib, kuzgatish chulgamiga beriladi. / nuzgatish toki magnit maydonini kuchaytiradi, stator chulgamida kattarok EYUK x.osil bulaai. Bu EYUK k.uzgatish chulgamida kattarok. tok x,osil k.iladi, natijada EYUK yana oshadi va x.okazo. Bu protsess 1 sinxron generatorning kuchlanishi uzining nominal k.iymatiga
erishguncha davom etadi va mashinaning magnit sistemasi tuyi-nishga yakinlashadi. 153-rayem, v da x,ozirgi zamon katta kuvvat-li turbogenerator chutkasiz suzgatish sistemasining struktura sxemasi keltirilgan.
7-Mavzu: Mexatron sitemalarida qo‘llaniladigan quvvat o‘zgartirgichlari.
8-Mavzu: Mexatron sitemalarda o‘zgaruvchan tok o‘zgartirgichlari.
9-mavzu: Mexatron qurilmalaring gidroyuritmalari.
1. Elektr yuritma strukturaviy tuzilishi
2. Elektr yuritma haqida tushuncha.
3. Gidroyuritmalar haqida ma`lumot.
|
| |
Adaptik boshqaruv - 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan bog‘liqligi

|
1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan bog‘liqligi
|
bet | 26/27 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 123,34 Kb. | | #249268 |
Bog'liq 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan-hozir.org (1)2. Adaptik boshqaruv – bunday boshqaruvli robotlar sensorli qismlar bilan jixozlangan bо‘ladi. Signallar, signal tarqatuvchi datchiklar, natijaga qarab analiz qiluvchi va analiz natijasiga qarab keyingi xarakat uchun qaror qabul qiluvchi va keyingi bosqichga о‘tuvchi boshqaruv tizimidir.
3. Sun’iy intelekt (sezuvchi, aqlli, tushunuvchi)ga mо‘ljallangan usul boshqaruvi.
4. Inson tomonidan boshqaruv (M: Masofaviy boshqaruv).
Boshqaruv prinsipi
Zamonaviy robotlar teskari aloqa prinsipi, ijro etuvchi boshqarish qurilmasi va iyerarxik (yuqori boshqaruv tizimiga ega bо‘lgan (sensor)li) boshqaruv asosida tashkil topadi.
Iyerarxik tizim bu robot boshqaruvini tizimlarga bо‘ladi, ya’ni gorizontal qismga, umumiy boshqaruv tizimi manipulyator xarakat trayektoriyasi xisobi va о‘tkazgichlar xarakat dvigatellarini boshqaruv tizimiga asoslanadi.
Sanoat robotining xarakati
Xozirgi paytda eng kо‘p tarqalgan sanoat robotlari xarakatlari quyidagilardir:
1. Detallarni bir joydan ikkinchi joyga kо‘chiruvchi yeki boshqa tizimga о‘tkazish xarakati;
2. Payvandlash yeki aniklik bilan payvandlash;
3. Bo`yoqlash;
4. Murakkab trayektoriyali kesish ishlari va x.k.
Afzalliklari
1. Tez о‘zini oqlash;
2. Yuqori aniqlik va inson faktorlari natija bermaydigan ishlab chiqarishda;
3. Texnologik operatsiya yuqori aniqlikda bajarilishi, ya’ni yuqori natijaga erishish, kachestva;
4. Texnologik uskunalarni 1 yilda 365 kun ishlatish;
5. Ishlab chiqarishda zararli faktorlar bilan ishlaganda, va x.k.
Nazorat savollari
1.Hozirgi zamon robotlarining ijro sistemalari haqida ma`lumot bering.
2. Mexatron modullarning robototexnikada qо‘llanilishini tushuntirib bering.
3. Mexatron sistemalarda boshqaruv tizimi haqida ma`lumot bering.
14-Mavzu. Kо‘p koordinatali mexatron modullar.
|
| |
Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatelining tezligini rostlash

Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatelining tezligini rostlash
Parallel qo‘zg‘atishli dvigatelning tezligini (2) va (3) formulalardan quyidagi usullar yordamida rostlash mumkin: 1) havo bo‘shlig‘idagi magnit oqimini o‘zgartirib; 2) yakor chulg‘amiga qo‘shimcha qarshilik ulab va 3) yakor chulg‘amidagi kuchlanishni o‘zgartirib.
4-rasm. Parallel qo‘zg‘atishli dvigatelni magnit okimini xar xil qiymatlarga mos keluvchi mexanik va tezlik tavsiflari
O‘zgarmas tok dvigatelining tezligini magnit oqimini o‘zgartirib rostlash uchun qo‘zg‘atish chulg‘amiga ulangan rq reostatni qarshiligi o‘zgartiriladi (56-rasm). Bizga ma’lumki, o‘zgarmas tok mashinalarining magnit zanjiridagi magnit oqimni nominal kiymatidan ortishi mashinaning energetik ko‘r-satkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, shuning uchun tez-likni rostlash uchun magnit oqimni faqat kamaytirish mumkin.
Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok dvigatellarining magnit oqimini o‘zgartirib, chizilgan tezlik va mexanik xarakteristikalarini eng pastdagisi nominal magnit oqimiga to‘g‘ri keladi.
Yuqoridagi (2) va (3) ifodalardan va 4-rasmdan ko‘rinib turibdiki, magnit oqimni kamaytirish tezlikning nominal qiymatlaridan yuqori tomonga rostlash imkonini beradi.
Dvigatelning qaror topgan rejimidagi tezligini mexanik xarakteristikalarning (4-rasm) chiziqlarini ishchi mashinaning Mst=f(n) xarakteristikasi (punktir chiziq) bilan kesishgan nuqtasi yordamida aniqlanadi. Dvigatelning salt ishlash nuqtalari ordinata o‘qidan o‘ng tomonda yotadi (punktir chiziq). Tezlikni ortishi hisobiga dvigateldagi mexanik isroflar ortadi, shuning uchun Mo va Iao lar ham ortadi va n = f(Mo) xarakteristikasi (punktir chiziq) o‘ng tomonga ko‘proq egiladi.
Agar dvigatelning yakorini tezligi tashqi moment yordamida kattalashtirilsa yakor toki Ia va moment M (13-5) va (13-9) tengliklarga asosan kamayadi. Yakor toki Ia=0 va moment M=0 bo‘lganda dvigateldagi quvvatning mexanik va magnit isroflari tashqi moment hisobiga qoplanadi. Yakorning tezligi yana ko‘paytirilganda yakor toki Ia va moment M o‘z ishoralarni o‘zgartiradi va dvigatel generator rejimida ishlaydi (56-rasmdagi xarakteristikalarning ordinata o‘qidan chap tomonlari).
|
Elektr yuritma strukturaviy tuzilishi

1. Elektr yuritma strukturaviy tuzilishi
Har qanday harakatlanuvchi takomillashgan qurilma uch bо‘lakdan tashkil topadi:
Ijrochi (ishchi) mexanizm - dastgoh, nasos, kran va boshqalar;
Motor (qо‘l kuchi, suv, shamol va boshqa);
Motor kuchini ijrochi organga uzatish qurilmasi.
Bu bо‘laklar (qurilmalar) yig‘indisi yuritma deb ataladi. Bizning fanimizga oid elektr yuritma tilga olinganda, quyidagi bо‘laklar yig‘indisi (5-1-rasm) kо‘z oldimizga keladi:
Elektr motori (о‘zgaruvchan va о‘zgarmas tok mashinasi);
Uzatish tizimi (reduktor, ilashish muftasi, tasmali, zanjirli va boshqalar);
Elektr motorini boshqaruvchi apparatlar tizimi (knopkali stansiyalar, kontaktli va kontaktsiz ishga tushirgichlar, turli tuman relelar va boshqalar).
3.1-rasm. Elektr yuritma strukturaviy tuzilishi
2. Elektr yuritma haqida tushuncha.
Hozirgi paytda elektr motorlari ishchi mashinalarni harakatga keltiruvchi asosiy vosita hisoblanadilar. Xalq xо‘jaligining barcha sohalarida foydalaniladigan mexanik energiyaning deyarli hammasi elektr energiyasi manbaidan ta’minlanadigan elektromexanik tizimlar yordamida ishlab chiqariladi. Bu olinayotgan mexanik energiya oqimini elektr usuli bilan boshqarish, elektr yuritmaning - elektr mexanik tizimning asosiy vazifasi hisoblanadi. Mexanik energiyani motorlardan ishlab chiqarish mashinalari ishchi organlariga uzatish usuliga qarab elektr yuritmalar (EYU) quyidagi kо‘rinishlarda bо‘lishi mumkin:
Umumtransmissiyali EYU;
Yakka motorli EYU;
Kо‘p motorli EY.
Umumtransmissiyali EYU da bitta elektr motoridan, bir yoki bir nechta transmissiya yordamida ishchi mashinalar guruhiga harakat beriladi. Har bir ijrochi mexanizmni alohida boshqarishning murakkabligi, noqulayligi tufayli bu EYU kam qо‘llaniladi.
Yakka motorli EYU da har bir ishchi mashina о‘zining alohida motoridan harakat oladi. Bu EYU ning yutug‘i ham shundadir. Bu EYU xalq xо‘jaligining barcha sohalarida keng qо‘llaniladi. Paxta tozalash zavodlarida yakka motorli EYU ventilyator, separator, gidronasos, tasmali transportyor, metalni qayta ishlash dastgohlari va boshqalarda kо‘plab ishlatiladi.
Kо‘p motorli EYU bir nechta mustaqil yakka motorli EYU lardan tashkil topgan bо‘lib, ularning har biri mashinaning alohida ishchi organlarini harakatga keltirish uchun xizmat qiladi. Bu turdagi EYU tо‘qimachilik sanoatidagi kо‘plab texnologik mashinalarga tegishlidir.
EYU larining boshqa turdagi yuritmalarga nisbatan afzalliklari quyidagilardan iboratdir:
elektr motori uzoq muddat ishlaydi, vazni kam, о‘lchamlari kichik;
uning ishini avtomatlashtirish nisbatan qulay va aylanish chastotasini istalgan qiymat orasida boshqarish mumkin;
motor ishlaganda hech kanday zaharli moddalar ajralib chiqmaydi va boshqalar.
Birgina kamchilik tomoni esa elektr tokining xavfliligidir.
|
-Mavzu: Mexatron modul va sistemalarning boshqaruvi

|
-Mavzu: Mexatron modul va sistemalarning boshqaruvi
|
bet | 24/27 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 123,34 Kb. | | #249268 |
Bog'liq 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan-hozir.org (1)12-Mavzu: Mexatron modul va sistemalarning boshqaruvi
Reja:
1. Hozirgi zamon robotlarining ijro sistemalari.
2. Mexatron modullarning robototexnikada qо‘llanilishi.
3. Mexatron sistemalarda boshqaruv tizimi
1. Hozirgi zamon robotlarining ijro sistemalari.
Hozirgi zamon robotlarining kо‘pchiligida ijro sistemalari shunday quriladiki, unda robot manipulyatorining har bir harakat darajasida alohida ijro modullari qо‘llaniladi.
Robotlarni ijro sistemalarinnng bu tarzda konstruktiv kо‘rinishining asosiy kamchiliklari quyidagilar:
robot harakatlanuvchi zvenolariiing о‘lcham va massa kо‘rsatkichlari yuqori bо‘ladi;
robot konstruksiyasining murakkabligi;
robot dinamik xarakteristikalarining yomonlashuvi va qо‘yiladigan talabga javob bermasligi.
Mexatron modullarning robototexnikada qо‘llanilishiga misol 1-rasmda keltirilgan.
1- rasm. Kо‘p koordinatali mexatron modul asosida qurilgan sanoat roboti
1-kо‘p koordinatali mexatron modul, 2-U-о‘qi bо‘yicha gorizontal harakat zvenosi, 3-Z о‘qi bо‘yicha vertikal harakag zvenosi. 4-X-о‘qi bо‘yicha gorizontal harakat zvenosi, 5-qisqich qurilmasi.
Dekart koordinat sistemasida ishlovchi sanoat roboti kо‘p koordinatali mexatron moduldan (1), U-о‘qi bо‘yicha harakatlanuvchi zvenodan (2), vertikal harakatlanuvchi zvenodan (3), X о‘qi bо‘yicha gorizontal harakat modulidan (4) va qisqich qurilmasidan (5) tashkil topgan.
Bu robotning asosiy xususiyatlari shundan iboratki, gabarit о‘lchamlari va massa kо‘rsatkichlari kichik, dinamik xarakteristikalari yaxshilangan va bitta kо‘p koordinatali mexatron modul barcha harakatlarni olish imkonini beradi.
Sanoat roboti- bu avtonom ishlovchi qurilma bо‘lib, mexanik manipulyatordan tashkil topadi va obyektlarni bir joydan ikkinchi joyga kо‘chirishda va ayrim vazifalarni bajarishda kerak bо‘ladigan dasturli boshqaruv sistemasidan iboratdir.
Sanoat robotlari juda nozik avtomat sistema komponentlari bilan ishlashda va ishlab chiqarishni yuqori darajaga olib chiqishda keng qо‘llaniladi.
|
| |
Sanoat robotining funksional tuzilmasi

|
Sanoat robotining funksional tuzilmasi
|
bet | 25/27 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 123,34 Kb. | | #249268 |
Bog'liq 1. Mexatronika tushunchasi. Mexatronikaning boshqa sohalar bilan-hozir.org (1)Sanoat robotining funksional tuzilmasi
Robot tarkibida mexanik va sensor qismdan axborot qabul qiluvchi mexanik qurilmani boshqaruvchi qismdan iboratdir. Robotning mexanik qismi manipulyatsion va xarakatlanuvchi qismdan iborat bо‘ladi.
2. Mexatron modullarning robototexnikada qо‘llanilishi
Manipulyatorlar
Manipulyator — bu mexanizm tashqi holatlar va mexnat obyektlari bilan ishlovchi qurilmadir.
Manipulyatorlar ikki tipga bо‘linadi:
Ta’minlovchi, qabul qiluvchi xarakatlanuvchi qurilma qismi;
Burchak ostida ta’minlovchi qismdan iborat.
Bu esa о‘z navbatida robotning manipulyatsion tizimini yig‘ilishi va qismlarning xarakat darajasini ifodalab beruvchi tizimdir..
Xarakatni ta’minlash uchun robot xarakatlanuvchi qismlarida elektrik, gidravlik yoki pnevmatik xarakat ta’minlab beruvchi о‘tkazgichlar bо‘lishi mumkin.
Manipulyator qismi bо‘lib, ushlovchi moslama xam bо‘ladi. Universal ushlovchi moslamalar inson quliga о‘xshagan bо‘ladi va mexanik barmoklardan tashkil topgan bо‘ladi. Bir xil tipdagi obyektlarni ushlash uchun esa maxsus konstruksiyaga ega bо‘lgan ushlovchi qismlardan foydalaniladi. Tekis obyektlarni ushlash uchun pnevmatik moslamalardan qо‘llaniladi.
Manipulyatordagi ushlovchi moslamalar о‘rniga pulverizator, payvandlovchi qurilma yoki otvertkalar va x.k.lar bо‘lishi mumkin.
Xarakatlanish tizimi
Ishlab chiqaruvchi inshootlar ichida bir о‘qda xarakatlanuvchi monorelslar, polda yuruvchi g‘ildiraklar va x.k. xarakatlanuvchi obyektlarda robotlar о‘rnatilgan bо‘lishi mumkin.
Vertikal tekislik yoki biror bir burchak ostida xarakatlanuvchi konstruksiyalar uchun analogli “qadamli” xarakatlanish sistemasi ishlash mumkin.
3. Mexatron sistemalarda boshqaruv tizimi
Boshqaruv tizimi bir necha tipda bо‘lishi mumkin:
1. Dasturli boshqaruv tizimi- bu juda oddiy boshqaruv tizimidir. Bu sanoat obyektlarida manipulyatorlar bilan boshqariladi. Bundan robotlarda sensorli qism bо‘lmaydi, barcha xarakatlar maxkamlangan va takrorlanib turadi. Bunday robotlarni dasturlash uchun quyidagi dasturlardan foydalanish mumkin VxWorks/Eclipse yoki dasturlash tillari Forth, Oberon, Komponentniy Paskal, Si. Apparat bilan ta’minlash maqsadida esa mobil boshqariluvchi sanoat kompyuterlari PC/104 MicroPCdan foydalanish mumkin.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti fizika-matematika fakulteti - bet 11

(39)
ko’rinishga ega bo’ladi. Endi ni ning to’r nuqtalaridagi qiymatlari orqali ifodalaymiz. Buning uchun ifodani kesmada intefallaymiz, natijada
(40)
hosil bo’ladi. Agar
(41)
deb belgilab olsak, (40) dan quyidagi takribiy tengliklarni hosil qilamiz:
,
Bu ifodalarni (39) tenglamaga qo’yib, izlanayotgan funksiyaning , , nuqtalardagi qiymatini o’z ichiga olgan ushbu
(42)
ayirmali tenglamaga ega bo’lamiz. (42) tenglamani to’r sohaning barcha ichki nuqtalari, ya’ni uchun yozsak, u holda ta noma’lumli tenglamalar sistemasiga ega bo’lamiz. Ikkita yetmagan tenglamani (36) dastlabki shartdan hosil qilamiz:
(43)
Ayirmali masalaning yechimini differensial masalaning yechimidan farq qilish uchun urgi orqali belgilaymiz, demak, , . Endi (42) va (43) tenglamalarni birlashtirib, (35), (36) chegaraviy masala uchun quyidagi ayirmali sxemaga ega bo’lamiz:
(44)
Bu sistemani haydash metodi bilan yechish maqsadga muvofiq bo’ladi. Buning uchun (38) sistemani quyidagi ko’rinishda yozib olamiz:
, , ,
bunda
, , ,
Chegaraviy masalaning koeffitsientlariga qo’yilgan shartlardan va kelib chiqadi, bulardan esa ni, ya’ni haydash metodining turg’unlik shartini hosil qildik. Demak, (38) ayirmali masala yagona yechimga ega va bu yechimni haydash metodi bilan topish mumkin.
Endi (35) differensial tenglamani (44) ayirmali tenglama bilan almashtirganda yuzaga keladigan approksimatsiya xatoligini tekshiramiz. Buning uchun (29) tenglamaning chap tomonini va (38) tenglamaning chap tomonini orqali belgilaymiz, ya’ni
,
Faraz qilaylik, yetarlicha silliq funksiya bo’lib, uning to’rdagi qiymati bo’lsin. Endi
(45)
baho o’rinli ekanligini ko’rsatamiz. Buning uchun operator tarkibidagi ni nuqta atrofida Teylor qatoriga yoyamiz. Ravshanki,
Demak
Ikkinchi tomondan
Bu munosabatlardan
ni hosil qilamiz. (39) shart bajarilishi uchun
, (46)
, (47)
tengliklar o’rinli bulishi kerak.
Endi deb belgilaymiz va ni nuqta atrofida Teylor qatoriga yoyamiz, natijada
hosil bo’ladi. Demak,
Shunga o'xshash
Bulardan esa
,
larga ega bo’lamiz, bular esa (45) ni isbotlaydi. (47) tengliklarning bajarilishini kursatish qiyin emas. Haqiqatan ham, va ni mos ravishda va bilan almashtirish (38) integralni o’rta tugunli to’g’ri burchakli to’rtburchak formulasi bilan hisoblashdan iboratdir. Ma’lumki, bunday formulaning qoldiq hadi . Shunday qilib, biz (46), (47) tengliklarni va shu bilan birga (45) bahoni ko’rsatdik. Bu esa operator ni (35), (36) masalaning yechimida ga nisbatan ikkinchi tartibli approksimatsiya qilishini ko’rsatadi.
|
Chiziqli bo’lmagan issiqlik o’tkazuvchanlik tenglamasini yechish

|
Chiziqli bo’lmagan issiqlik o’tkazuvchanlik tenglamasini yechish
|
bet | 12/13 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 41,35 Kb. | | #108114 |
Bog'liq Ayirmali sxemalardagi turg’unlik va yaqinlashish orasidagi bog’l-www.hozir.org2.6 Chiziqli bo’lmagan issiqlik o’tkazuvchanlik tenglamasini yechish.
Quyidagi chegaraviy masalani qaraymiz:
, ,
, , (48)
Odatda, chiziqli bo’lmagan tenglamalarda funksiyaning o’zgarish sohasi oldindan ma’lum bo’lmasa, oshkor sxemalar ishlatilmaydi.
Sof oshkormas sxema noma’lumlarga nisbatan chiziqli sistemani ham, chiziqli bo’lmagan sistemani ham tashkil etishi mumkin. Ushbu sxema
(49)
da deb olsak, u holda noma’lumlarga nisbatan chiziqli, absolyut turg’un bo’lib, approksimatsiya xatoligi bo’ladi. Bu sistemaning yechimi haydash metodi bilan topiladi.
Ko’pincha (48) tenglama uchun ushbu
(50)
sof oshkormas sxema ishlatiladi. Bu sxemani qo’llash uchun u yoki bu iteratsion metod qo’llaniladi. Masalan, iteratsion jarayonni quyidagicha olib borishimiz mumkin:
, , (51)
bu yerda — iteratsiya nomeri. Bu iteratsion jarayondan ko’ramizki, chiziqli bo’lmagan koeffitsientlar oldingi iteratsiyada, ya’ni da hisoblanadi, ning dastlabki yaqinlashishi sifatida olinadi. Agar qadam qancha kichik bo’lsa, bu dastlabki yaqinlashish shuncha yaxshi bo’ladi. Agar koeffitsientlar silliq bo’lib, shart bajarilsa, odatda, ikki-uchta iteratsiya qoniqarli natijaga olib keladi. Har bir yangi iteratsiyada ning qiymatlari (51) sistemadan haydash metodi bilan aniqlanadi. Shuningdek, (51) sistemani yechish uchun ikkinchi tartibli aniqlikka ega bo’lgan prediktor-korrektor sxemasi ham ishlatiladi. Bunda -qatlamdan qatlamga o’tish ikki bosqichda bajariladi. Birinchi bosqichda haydash metodi bilan oshkormas chiziqli sistema
, ,
,
yechilib, oradagi qiymatlar topiladi. Ikkinchi bosqichda esa , chiziqli bo’lmagan koeffitsientlar da hisoblanib, larni topish quyidagi olti nuqtali simmetrik sxema
,
, ,
asosida olib boriladi.
XULOSA.
Chiziqli bo’lmagan tenglamalar sistemasini yechish ancha murakkab va bu masala hisoblash matematikasining mukammal yechilmagan muammosidir. Chiziqli bo’lmagan tenglamalar sistemasini yechishning boshlang’ich muammosi bu nochiziqli tenglamalar sistemasini yechimlarining mavjudligi, soni va ular yotgan oraliqni topish muammolari o’rganilgan, bular aniq misollarni yechish orqali izohlanadi.
Ushbu kurs isida to’rlar metodi, turg’unlik, approksimatsiya, yaqinlashish, yaqinlashish xatoligi, ayirmali sxemalarning turg’unligi, turg’unlikka tekshirish, yaqinlashish orasidagi bog’lanish haqida ma’lumot berildi. Chiziqlimas tenglamalar uchun ayirmali sxemalar ko’rib chiqildi. Chiziqli bo’lmagan issiqlik o’tkazuvchanlik tenglamasini ishlash bo’yicha ko’rsatmalar berildi.
|
| |
Kompyuter grafikasi bilan ishlovchi dastur sinflari

|
Kompyuter grafikasi bilan ishlovchi dastur sinflari
|
bet | 2/7 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #259461 |
Bog'liq Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktoriKompyuter grafikasi bilan ishlovchi dastur sinflari.
Hozirgi kunga kelib kompyuter grafikasi va animatsiyasi vositalari kirib bormagan sohani topish qiyin.
Kompyuter grafikasi va animatsiyasi vositalarini qo‘llanish dasturlar sohasiga ko‘ra quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
• poligrafiya ishlari uchun mo‘ljallangan kompyuter grafikasi dasturlari ;
• ikki o‘lchamli rang tasvir kompyuter grafikasi ;
• taqdimot ishlari uchun mo‘ljallangan dasturlar ;
• ikki o‘lchamli va uch o‘lchamli animatsiya dasturlari ;
• videotasvirlarni qayta ishlovchi komplekslar ;
• ilmiy vizuallashtirish ishlarini bajaruvchi dasturlar.
Poligrafiya ishlari va rasm chizish uchun mo‘ljallangan kompyuter grafikasi dasturlari matnni turli ko‘rinishdagi illyustratsiyalar bilan to‘ldirish, sahifalar dizaynini yaratish, hamda yuqori sifatli poligrafiya mahsulotlarini chop ettirish imkoniga egadirlar. Bunday dasturlarga misol qilib, tasvirlarni qayta ishlash imkonini beruvchi Adobe Photoshop rastrli paketini keltirish mumkin. Bu va shunga o‘xshash paketlar rastrli tasvirlarni tahrirlash va montaj qilish uchun zarur bo‘lgan vositalardan: skanerlangan tasvirlar rangini korrektsiyalash, fotosuratlarni «tekislash», maxsus effektlar va maskalardan foydalanish imkonini beradi.
CorelDraw vektorli paketi rasm chizishdan tashqari turli grafiklarni tayyorlash va rastrli tasvirlarni tahrirlash ishlarini bajara oladi.
PowerPoint dasturi MS OFFICE dasturlar to‘plami tarkibiga kiradi. Undan foydalanish oson va qulay. Dasturda o‘rgatuvchi o‘quv dasturi, tayyor taqdimot namunalari, matn bilan ishlash vositalari, boshlovchilar uchun foydali yordam tizimi mavjud.
PowerPoint dasturida ichki multimedia vositalari bo‘lmasada, bu vositalarni OLE-2 (Object Linking and Embedding) texnologiyasi yordamida kengaytirish va to‘ldirish mumkin.
Ilmiy vizuallashtirish dasturlari. Ilmiy vizuallashtirish dasturlar nafaqat mahalliy rejalashtirish masalalarini hal qilishga, balki quyosh portlashlarini vizualashtirish masalalarini hal qilishgacha mo‘ljallangan.
ShK da ishlatiladigan ilmiy va muhandislik grafikasi dasturlari ichidan Golden Software firmasining Surfer va Grapher, MapViewer dasturlarini alohida ko‘rsatish mumkin.
|
| |
Rastrli (nuqtali) - Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktori. Reja

|
Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktori. Reja
|
bet | 4/7 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #259461 |
Bog'liq Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktoriRastrli (nuqtali) grafika deb - bir xil o‘lcham va yacheykalarga ega bo‘lgan nuqtalar (piksellar) to‘plami orqali tasvirlangan tekis geometrik shakllarga aytiladi. Rastrli tasvirlar bilan ishlashga mo‘ljallangan ko‘pgina grafik muharrirlar asosan tasvirlarga ishlov berishda foydalaniladi. Rastrli grafika muharrirlariga misol qilib Adobe Photoshop va Paint dasturlarini keltirish mumkin. Ushbu dastrularda rasmlar mayda kvadrat - piksellardan iborat bo‘lib mozaika holatida rasmni hosil qiladi. Rastrli grafikadan raqamli fotosuratlar va skanerdan olingan rasmlar bilan ishlash uchun foydalaniladi.
Rastrli grafika – multimediya va poligrafik nashrlarni yaratishda keng qo‘llaniladi. Rastrli grafika vositasi asosida yaratilgan tasvirlar kamdan-kam holatda kompyuter dasturlari orqali qo‘lda yaratiladi. Ko‘proq bu maqsadda tasvirlar skanerlanadi. Rastrli tasvirning asosiy elementi bu nuqta hisoblanadi. Agar tasvir ekranli bo‘lsa, u holda bu nuqta piksel deb ataladi.
Yuqorida takidlangandek, rastrli grafikada har qanday tasvir nuqta - piksellardan tashkil topgan bo‘lib, har bir piksel alohida rangga ega bo‘ladi. Ular majmuasi esa yaxlit tasvirni tashkil etadi. Hozirgi kunda sodda va murakkab rastrli grafika tahrirlash dasturlari mavjud. Sodda grafik muharrirlardan biri - Windows operatsion tizimi tarkibiga kiruvchi Paint dasturidir.
Paint dasturi oynasi
Mazkur dastur oddiy amallarni bajarish imkonini beradi, lekin professional darajadagi imkoniyatlardan foydalanish uchun maxsus rastrli grafik muharrirlaridan foydalanish kerak bo‘ladi: Adobe Photoshop, Corel PhotoPaint va hokazo.
Adobe Photoshop muharrirlari hozirgi kunda eng mashhur va butun dunyo mutaxassislari tomonidan tan olingan. Buning asosiy sabablari - uning boy va keng imkoniyatlari, qulay va oson interfeysi (muloqoti), deyarli barcha grafik formatlar va tizimlar bilan ishlashidir.
Fraktal grafika – bu hisoblash grafikasidir. Tasvir formula asosida quriladi. Kompyuter xotirasida tasvir emas formula saqlanadi. Uning yordamida cheksiz har-xil tasvirlarni olish mumkin. Fraktal grafika bilan ishlovchi dasturiy vositalarga misol qilib MathCad, MathLab, Maplelarni keltirish mumkin. Fraktal grafika - bu tasvirni chizish yoki jihozlash emas, balki uni matematik hisoblashlarga asoslangan dasturlar yordamida qurishdir. Fraktal grafika odatda o‘yin dasturlarini yaratishda ko‘proq qo‘llaniladi. Fraktal grafikada tasvirlar tenglamalar yordamida quriladi. Bunda tenglama koeffitsientlarini o‘zgartirish yordamida har- xil rasmlarni olish mumkin.
Fraktal grafika matematik hisoblashlar asosida tasvirlarni avtomatik yaratish uchun qo‘llanilganligi sabab, uning asosi sifatida rasm, shakl, tasvir hosil qilishning dasturlash usuli yotadi.
Bu grafika, odatda, turli jarayonlarni modellashtirish, tahlil qilish, turli qiziqtiruvchi dasturlar yaratishda keng qo‘llaniladi.
|
| |
Kompyuter grafikasining qo’llanish sohalari quyidagicha

|
Kompyuter grafikasining qo’llanish sohalari quyidagicha
|
bet | 5/7 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #259461 |
Bog'liq Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktoriKompyuter grafikasining qo’llanish sohalari quyidagicha
Fil’m va mul’tiplikatsiyalarni ishlab chiqishda
Kompyuter o’yinlarini ishlab chiqarishda
Slaydli taqdimotlar, kitob va jurnallar yaratishda
Tasvirlarni qayta ishlashda
dastlabki tasvir qayta ishlangan tasvir
Arxitektura loyihalarida
Avtomatlashtirilgan loyihalashtirishlarda
Ilmiy tadqiqot ishlarini avtomatlashtirishda
Texnologik jarayonlarni boshqarishda
Rang haqida umumiy tushuncha
Nur yoki rang bilan tadqiqotchilar azaldan qiziqib kelganlar. Bu sohadagi olamshumul yutuqlardan biri Isaak Nyutonning oq yorug’lik nurining tashkil etuvchi qismlarga ajratilishi bo‘yicha 1666 yilda o‘tkazgan tajribalaridir.
Oq yorug‘lik nuri (quyosh nuridan foydalanildi) uchburchakli shisha prizmaga yo‘naltiriladi. U etti rangni ya’ni qizil, zarg‘aldoq, sariq, yashil, havorang, ko‘k va binafsha ranglarni o‘z ichiga olgan bo‘lib, ular asosiy ranglar hisobladi.
Ranglar tadqiqotini keyinchalik Tomas Yung, Djems Maksvell va boshqa olimlar davom etkazdilar.
Grafik formatlar
GIF (Graphics Interchange Format) grafik formati –Internetda eng keng tarqalgan grafik format bo‘lib, u Internet tarmoqda birinchi bo‘lib paydo bo‘lgan. Internet tarmoqdagi rangli tasvirlar va fonlarning ko‘p qismi GIF formatli fayllaridir. GIF tasvirni zichlashtirishga imkon beradi, tasvirlarning rang palitrasi 256, yoki undan kamroq rangni saqlaydi.
JPEG (Joint Photographic Experts Group) grafik formati ko‘p rangli tasvir fayllarini tarmoqda ishlatish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, foydalanish darajasi bo‘yicha ikkinchi o‘rinda turuvchi grafik format hisoblanadi.
JPEG rang palitrasi 16 777 216 (True Color) tagacha bo‘lgan rangni saqlaydigan tasvirlarni zichlashtirish imkoniyatini beradi. Bunday zichlashtirish tasvirning sifati yo‘qolishi (lossy compression) hisobidan sodir bo‘ladi.
PNG grafik format Web – sahifalarda tasvir va grafiklarni joylashtirish uchun maxsus yaratilgan zichlashtirish formati bo‘lib Deflate zichlashtirish algoritmidan foydalanadi. Bu format GIF va JPEG formatlarining afzallik tomonlarini o‘zida mujassamlashtirgan.
TIF grafik format Aldus kompaniyasi tomonidan PhotoStyler dasturi uchun ishlab chiqilgan bo‘lib “tegni tasvirlaydigan fayl” ma’nosini anglatadi. Bu grafik format etarlicha murakkab bo‘lsa ham uning strukturasi ma’lumotlarni yozishning qulayligi va tasvirni kengaytirishda katta imkoniyatni beradi.
PCX grafik format Zsoft firmasi tomonidan ishlab chiqilgan va Paintbrush, hamda PhotoFinish dasturlarida qo‘llaniladi. Bu grafik faylning tuzilishi sodda va ranglar palitra hajmi bo‘yicha chegaralangan bo‘lishiga qaramasdan yaqin vaqtgacha ommabop sanalib kelingan.
BMP grafik formati Windows operatsion tizimi uchun Microsoft firmasi tomonidan ishlab chiqarilgan. U favqulotda sodda strukturani ifodalaydi va uncha katta bo‘lmagan piktogramma-tasvirlarni namoyish etilishini izohlash uchun xizmat qiladi. U grafik interfeyslarda keng qo‘llaniladi.
|
| |
moviy (Cyan), binafsha (Magenta) va sariq (Yellow)

|
moviy (Cyan), binafsha (Magenta) va sariq (Yellow)
|
bet | 7/7 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #259461 |
Bog'liq Ma’ruza Grafik redaktorlar bilan ishlash. Paint grafik redaktorimoviy (Cyan), binafsha (Magenta) va sariq (Yellow) ranglar aralashmasidan paydo bo‘ladi. Ularning to‘liq aralashmasidan qora (blacK) rang hosil bo‘ladi. Modelining tashkil etuvchilari 0 dan 100 gacha qiymat qabul qilishlari mumkin.
CMY modeli poligrafiyada asosiy model hisoblanadi. Lekin amaldagi bo‘yoqlar turli aralashmalarga ega va ularning ranglari nazariyadagi havorang, binafsharang, sariq ranglarga mos kelmaydi. Bu uch ranglarning qo‘shilishi qora rangni emas, qandaydir g‘alati jigarrang tusni beradi. Bundan tashqari haqiqiy qora rangni olish uchun qog‘ozga ko‘p miqdorda uchala rang tushishi kerak bo‘ladi. Bu esa qog‘ozning namlanishiga olib keladi va ortiqcha xarajat hamdir.
SHu sabablarga ko‘ra, poligrafiya asosiy ranglari qatoriga (modelga ham) qora rang kiritilgan. Qora rang rangli chop etish jarayonida asosiy, kalit (Key) rang hisoblanadi, shuning uchun model nomi CMYK deyiladi. CMYK modeli - to‘rt kanalli modeldir. Bu model nazariy emas, real ranglarni tavsiflaydi. U to‘rt kanalli bo‘lgani bilan, ranglar soni uch kanalli modellardagidek bo‘ladi.
|
| |