Loyiha ishining - Axborot tеxnologiyalari univеrsitеti nurafshon filliali

|
Axborot tеxnologiyalari univеrsitеti nurafshon filliali
|
bet | 3/11 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #155367 |
Bog'liq induidalLoyiha ishining maqsadi: kompyuter tarmoqlarida tarmoq protokollarini o‘rganish va ularni qiyosiy tahlil qilish. Tarmoq manzilini translatsiya qilishni amaliyotga qo‘llash.
Malumotlarni uzatish tarmoqlariga qo‘yiladigan talablarni o‘rganish.
Paketlarni almashtirish mexanizmlari va tamoyillarini o‘rganish.
Network Bounce protokollari. IPv4 va IPv6 addresslarini o‘rganish.
Marshrutlash protokollarini o‘rganish.
NATni ishlash printsipini va tarmoq qurilishini o‘ganish.
Loyiha ishining tarkibi: Kirish bilan boshlandi. 3 bobdan iborat. I va II-bob 2 ta rejadan iborat. III-bob 2 ta rejadan iborat. Xulosa va foydalanilgan adabiyotlar bilan yakunlanadi.
Kompyuter tarmoqlarining tasnifi.
Tarmoq manzilini translatsiya qilish (NAT) - bu mahalliy tarmoq ichidagi bir nechta qurilmalarni Internet kabi tashqi tarmoqlar bilan aloqa qilish uchun bitta umumiy IP-manzilni almashish imkonini berish uchun kompyuter tarmoqlarida qo‘llaniladigan asosiy usul. NAT OSI modelining tarmoq qatlamida ishlaydi va umumiy IP manzillarini saqlashda, shuningdek, tarmoq xavfsizligini oshirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi.
NAT ning ishlash printsipi IP manzillari va port raqamlarini ichki tarmoq (xususiy IP manzillar) va tashqi tarmoq (ommaviy IP manzillar) o‘rtasida tarjima qilishni o‘z ichiga oladi. NATning bir nechta turlari mavjud, ammo asosiy jarayon odatda quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi:
1. Manzil tarjimasi: Ichki tarmoqdan qurilma tashqi manzilga ulanishni boshlaganida, NAT qurilmasi chiquvchi paketlarning manba IP manzili va port raqamini o‘zining umumiy IP manzili va noyob port raqami bilan almashtiradi. Bu jarayon “chiqish NAT” yoki “manba NAT” deb nomlanadi. Bu mahalliy tarmoq ichidagi bir nechta qurilmalarni tashqi tarmoqlarga bitta IP manzil sifatida ko‘rsatishga imkon beradi.
2. Tarjima jadvallarini saqlash: NAT qurilmalari ichki va tashqi IP-manzillar va port raqamlari o‘rtasidagi xaritalarni kuzatib boruvchi tarjima jadvallarini saqlaydi. Ushbu jadvallar kiruvchi va chiquvchi paketlarni to‘g‘ri tarjima qilish uchun zarurdir.
3. Paketni yo‘naltirish: chiquvchi paketlarning manba manzili va portini tarjima qilgandan so‘ng, NAT qurilmasi ularni tashqi tarmoqdagi tegishli manzilga yo‘naltiradi. Javoblar tashqi tarmoqdan qaytsa, NAT qurilmasi asl ichki manzilni aniqlash uchun tarjima jadvalidan foydalanadi va maqsad IP manzili va portni ichki manzilga qaytaradi.
4. Port manzilini tarjima qilish (PAT): Mahalliy tarmoq ichidagi bir nechta qurilmalar bir vaqtning o‘zida tashqi tarmoqlarga kirishi kerak bo‘lgan stsenariylarda Port manzilini tarjima qilish (PAT) qo‘llaniladi. PAT tarjimaning o‘ziga xosligini saqlab qolish uchun har bir ichki qurilmaga noyob port raqamlarini belgilaydi.
5. Dinamik NAT va Statik NAT: NAT dinamik yoki statik xaritalashdan foydalanish uchun sozlanishi mumkin. Dinamik NAT da xaritalashlar kerak bo‘lganda dinamik ravishda yaratiladi va odatda vaqtinchalikdir. Bundan farqli o‘laroq, statik NAT vaqt o‘tishi bilan doimiy bo‘lib qoladigan ichki va tashqi manzillar o‘rtasidagi maxsus xaritalarni qo‘lda sozlashni o‘z ichiga oladi.
Axborotni bir kompyuterdan ikkinchi kompyuterga o‘tkazish muammosi hisoblash texnikasi paydo bo‘lganidan beri mavjud. Axborotning bunday uzatilishi alohida foydalaniladigan EHMlarning birgalikdagi ishlashini tashkil etish, bir masalani bir nechta kompyuterlar yordamida hal qilish imkoniyatini beradi. Bundan tashqari, har bir kompyuterni muayyan vazifaga ixtisoslashtirish va kompyuterlarning resurslaridan birgalikda foydalanish, shuningdek, boshqa ko‘plab muammolarni hal qilish mumkin bo‘ladi.
Oxirgi vaqtda ma’lumot almashishning ko‘plab usullari va vositalari taklif etiladi: eng oddiy fayllarni kompyuterdan kompyuterga disklar yordamida o‘tkazishdan tortib butun dunyo bo‘ylab kompyuterlarni birlashtirish imkonini beruvchi internet tarmog‘iga.
Ko‘pincha mahalliy tarmoq atamasi (local set, LAN, Local Area Network) deganda aynan katta bo‘lmagan, mahalliy bo‘lmagan, yaqin joylashgan kompyuterlar ulangan tarmoq, ya’ni lokal tarmoq tushuniladi. Ammo ba’zi mahalliy tarmoqlarning texnik xususiyatlariga qarab, bunday atama aniq emasligiga ishonch hosil qilish mumkin. Misol uchun, ba’zi mahalliy tarmoqlar bir necha kilometr yoki bir necha o‘nlab kilometr masofadan qulay aloqani ta’minlashga imkon beradi. Bu bir-biriga yaqin joylashgan xona, bino yoki binolarning o‘lchami emas, balki shahar doirasining o‘lchamidir. Agar biz uni global tarmoq orqali boshqa tomondan olsak (WAN, Wide Area Network yoki GAN, Global Area Network), bitta xonada joylashgan ikkita yonma-yon joylashgan stol kompyuterlari ham ma’lumot almashishni amalga oshirishi mumkin, ammo negadir yo‘q. bunday uyushgan tarmoqni mahalliy tarmoq deb ataydi. Yaqin atrofdagi ikkita kompyuterni kabel orqali interfeys (RS232, Centronics) yoki hatto kabelsiz infraqizil kanal yordamida kompyuterlarni ulash mumkin. Lekin hatto bunday ulanish mahalliy tarmoq deb nomlanmaydi.
Ehtimol, mahalliy tarmoqning ta’rifi xuddi ko‘p bo‘lmagan kompyuterlarni
bog‘laydigan kichik tarmoq kabidir. Darhaqiqat, mahalliy tarmoq ko‘p hollarda o‘z tarkibiga ikkidan bir necha o‘nlab kompyuterlarni oladi. Biroq, ba’zi mahalliy tarmoqlarning cheklangan imkoniyatlari ancha yuqori va abonentlar soni mingga etishi mumkin. Bunday tarmoqni kichik tarmoq deb atash noto‘g‘ri.
Ba’zi mualliflar mahalliy tarmoqni “bir nechta kompyuterlarni o‘zaro bog‘laydigan tizim” deb ta’riflaydilar. Bunday holda, axborot kompyuterlardan kompyuterlarga vositachilarsiz va o‘ziga xos uzatish muhiti orqali amalga oshiriladi, deb taxmin qilinadi. Biroq, zamonaviy lokal tarmoqlarda uzatish muhitining bir turi haqida gapirish mumkin emas. Masalan, bitta tarmoq doirasida barcha turdagi elektr kabellari, shuningdek, shisha tolali kabellardan foydalanish mumkin. Axborotni “vositachisiz” uzatish ta’rifi ham unchalik aniq emas, chunki zamonaviy mahalliy tarmoqlarda turli xil konsentratorlar, kalitlar, marshrutizatorlar) va ko‘priklar (mosti) qo‘llaniladi. U uzatiladigan ma’lumotlarni kompleks qayta ishlash axborotni uzatish jarayoni ushbu vositalar vositachisi sifatida qabul qilinadimi yoki yo‘qmi?, unchalik tushunarli emas.
Ehtimol, foydalanuvchilar aloqa mavjudligini sezmaydigan tarmoq mahalliy
tarmoq sifatida qabul qilinishi aniq bo‘lar edi. Mahalliy tarmoqqa ulangan kompyuterlar virtual kompyuterga o‘xshaydi, uning resurslari barcha foydalanuvchilar uchun ochiq bo‘lishi kerak, alohida olingan kompyuter resurslardan foydalanish qulayroq bo‘lmasligi kerak. Bu holatda qulaylik, birinchi navbatda, aniq yuqori tezlikdagi resurslarga ega bo‘lish, foydalanuvchi ilovalar o‘rtasida ma’lumot almashinuvini sezmasdan amalga oshirilishi bilan bog‘liq.
Bunday ta’rifda sekin ishlaydigan global tarmoq ham, keskin amalga oshirilgan ketma-ket yoki parallel portlar ham mahalliy tarmoq tushunchasiga yaqinlashmaydi. Bunday ta’rifdan kelib chiqadiki, umumiy kompyuterlar tezligining oshishi bilan mahalliy tarmoq orqali uzatiladigan ma’lumotlarning tezligi ham oshadi.
Agar yaqin o‘tmishda ma’lumot almashish tezligi 1 - 10 Mbit / s etarli deb hisoblangan bo‘lsa, hozirgi vaqtda o‘rtacha tezlikdagi tarmoq 100 Mbit / s tezlikda axborotni uzata oladigan tarmoq hisoblanadi. Shuningdek, 1000 Mbit/s va undan ham yuqori tezlikda axborotni qabul qilish vositalari ustida faol ish olib borilmoqda.
Past tezlikdagi aloqa esa tarmoq shaklida ulangan virtual kompyuterning ishlash tezligini pasaytiradi.
Shunday qilib, mahalliy tarmoqlarning boshqa tarmoqlardan asosiy farqi yuqori tezlikda axborot almashinuvidir. Ammo bu yagona farq emas, balki boshqa omillar ham muhimdir.
Masalan, axborotni uzatishda xatolikni keskin kamaytirish kerak. Juda tez, lekin xato ma’lumotlarini uzatish bema’nilikdir, chunki uni yana qayta uzatish kerak bo‘ladi va shuning uchun mahalliy tarmoqlarda, albatta, yuqori sifatli maxsus aloqa vositalaridan foydalaniladi. Yana tarmoqning asosiy texnik ko‘rsatkichlaridan biri bu katta yuklanishda ishlash qobiliyati, ya’ni axborot almashish tezligi (yana katta trafik bilan). Agar tarmoqda foydalanilayotgan axborot almashinuvini boshqaruvchi mexanizm unumli bo‘lmasa, u holda kompyuterlar axborotni uzatadi navbat uchun ko‘p vaqt kutish mumkin. Agar navbat kelgandan keyin katta tezlikda va xavfli ma’lumotlar uzatilsa ham, tarmoqdan foydalanuvchi tarmoq resurslaridan foydalanish uchun ma’lum vaqt kutishi kerak. Har qanday axborot uzatishni boshqarish mexanizmining kafolatli ishlashi uchun tarmoqqa ulanishi mumkin bo‘lgan kompyuterlar, axborotlar soni oldindan ma’lum bo‘lishi kerak. Rejalashtirilgandan ko‘ra ko‘proq kompyuterlarni tarmoqqa ulash, natijada yukning oshishi har qanday sababga olib kelishi mumkin mexanizm ham axborotni uzata olmasligi tabiiy. Ajablanarlisi shundaki, tarmoq ma’lumot uzatish tizimini tushunishi kerak, shunda bu so‘zning so‘zma- so‘z ma’nosi kabi, u bir necha o‘nlab kompyuterlarni mahalliy ravishda birlashtirishi kerak.
Shunday qilib, mahalliy hisoblash tarmoqlarining (MHT) o‘ziga xos belgilarini shakllantirish mumkin bo‘ladi:
|
| |