nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

|
A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shaharBog'liq Ilk Qadam UZB final (3)Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Bilish jarayonining rivojlanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Ijodiy rivojlanish
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
№2 maqsadlarni aniqlashtirish
(Yakuniy kuzatishdan so‘ng)
Sana _______________________________________________
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova - bet 3

|
Jizzax-2024 M. N. EshonqulovaBog'liq Monografiya - Eshonqulova 2I.
Bob. QURILISHDA METROLOGIYA FAOLIYATIGA DOIR ASOSIY
TUSHUNCHA VA QOIDALAR
1.1
Metrologiya sohasi bo‘yicha asosiy atamalar va ta’riflar
Metrologik me’yorlar va qoidalarning xalqaro va tarmoqlararo ahamiyatini
hisobga olgan holda o‘zaro tushunish va harakatlarni kelishishda metrologik
atamlarning birliligi va qabul qilingan tushunchalarga aniq rioya qilish muhim
ahamiyat kasb etadi.
O‘zbekiston Respublikasining “Metrologiya to‘g‘risida” Qonunida
metrologiya bo‘yicha quyidagi asosiy atmalar o‘rnatilgan.
Metrologiya
– o‘lchashlar, ularning birliligini ta’minlash metodlari va
vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari to‘g‘risidagi fan.
O‘lchashlar birliligi
– o‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda
ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma’lum bo‘lgan
holat.
O‘lchash vositalari
– o‘lchashlar uchun foydalaniladigan va me’yorlangan
metrologik xossalarga ega bo‘lgan texnik vosita.
Birlik etaloni
– fizik kattalikning o‘lchamini boshqa o‘lchash vositasiga
berish maqsadida fizik kattalik birligining o‘lchamini qayta tiklash va saqlash uchun
mo‘ljallangan o‘lchashlar vositasi.
Davlat etaloni
– O‘zbekiston Respublikasi hududida kattalik birligining
o‘lchamini o‘rnatish uchun milliy idora vakilining qarori bilan boshlang‘ich etalon
sifatida tan olingan etalon.
Metrologik xizmat
– davlat idoralari va yuridik shaxslarning metrologik
xizmatlari tarmoqlari hamda ularning o‘lchashlar birliligini ta’minlashga
yo‘naltirilgan faoliyati.
Davlat
metrologik
nazorati
– metrologiya qoidalariga amal
qilinayotganligini tekshirish maqsadlarida davlat metrologik xizmat idoralari
tomonidan amalga oshiriladigan faoliyat.
|
| |
BASE-SX, IEEE 802.3z - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

133
1.
Ethernet texnologiyasining rivojlanish bosqichlari.
2.
Fast Ethernet texnologiyasining avvalgi standartlardan asosiy farqi.
3.
Fast Ethernet texnologiyasi fizik sathi spetsifikatsiyalari.
4.
Texnologiya’ning fizik sathi elementlari.
5.
Fast Ethernet tarmog‘ining I-sinf takrorlovchilari yordamida qurilgan
varianti qanday tuzilishga ?
6.
MAC adresning tarmoq faoliyatidagi ahamiyati qanday?
7.
MAC adresning IP adresdan asosiy farqlari qanday?
8.
Tarmoq kartalariga MAC adreslar qanday yoziladi?
9.
Ethernet texnologiyasining mis o’rama juftli kabellar bilan ishlashga
mo’ljallangan qanday standartlari mavjud?
10.
Ethernet texnologiyasining koaksial
kabellar bilan ishlashga
mo’ljallangan qanday standartlari mavjud?
11.
Ethernet texnologiyasining mis optik kabellar bilan ishlashga
mo’ljallangan qanday standartlari mavjud?
12.
Ethernet texnologiyasi asosida maksimal
qancha masogada aloqa
tashkil qilish mukin?
o‘lchamsiz kattalik - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

13
“sifat ko‘rsatkichining o‘lchami” degandan ko‘ra “uzunligi”, “massasi”, “sifat
ko‘rsatkichi” kabi iboralarni ishlatish ham leksik jihatdan,ham texnikaviy jihatdan
o‘rinli bo‘ladi.O‘lcham bilan qiymat tushunchalarini bir-biriga adashtirish kerak
emas. Masalan, 100 g, 10
5
mg, 10
-4
t - bir o‘lchamni 3 xil ko‘rinishda ifodalanishi
bo‘lib, odatda “massa o‘lchamining qiymati” demasdan, “massasi (...) kg” deb
gapiramiz. Demak kattalikning qiymati deganda uning o‘lchamini
muayyan sonli
birliklarda ifodalanishini tushunishimiz lozim.
Kattalikning o‘lchami - Ayrim olingan moddiy ob’ekt, tizim, hodisa yoki
jarayonga tegishli bo‘lgan kattalikning miqdori bo‘lib hisoblanadi.
Kattalikning qiymati - qabul qilingan birliklarning ma’lum bir soni bilan
kattalikning miqdor tavsifini aniqlash.
Qiymatning sonlar bilan ifodalangan tarkibiy
qismini kattalikning sonli
qiymati deyiladi. Sonli qiymat kattalikning o‘lchami noldan qancha birlikka
farqlanadi, yoki o‘lchash birligi sifatida olingan o‘lchamdan
qancha birlik katta
(kichik) ekanligini bildiradi yoki boshqacha aytganda Q kattaligining qiymati uni
o‘lchash birligining o‘lchami [Q] va sonli qiymati q bilan ifodalanadi degan ma’noni
anglashimiz lozim:
Q = q[Q].
(3.1)
Endi yana kattalikning birligiga qaytamiz. Ikki
xil metall quvur berilgan
bo‘lib, birining diametri 1 m, ikkinchisiniki 0,5 m. Ularning ikkovini diametr
bo‘yicha solishtirish uchun, muayyan bir asos sifatida olingan birlik qiymati bilan
solishtirishimiz lozim bo‘ladi
H.323 protokoli - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

149
nazorat qilishi, foydalanuvchilarni autintifikatsiya qilinishini ta'minlaydi
va xizmatlar uchun to‘lovni to‘lashni ta'minlashi mumkin.
H.323 protokoli asosida qurilgan tarmoqlar (8.2-rasm) telefon
tarmoqlari bilan integratsiyalashishga yo'naltirilgan bo'lib, ma'lumotlarni
uzatish tarmoqlari ustiga qurilgan ISDN tarmoqlari (xizmatlarni
integratsiyalashgan raqamli tarmoqlar) kabu qaralishi mumkin. Xususan,
bunday tarmoqlarda IP-telefoniya’ni bog'lanish jarayoni ITU-T Q.931
tavsiyasiga asoslanadi va ISDN tarmoqlaridagi xuddi shunday
protseduraga o'xshash. Shu bilan birga, H.323
tavsiyasi turli xil ovozli
ma'lumotlarni siqish algoritmlarini qo'llashni nazarda tutadi, bu esa
uzatish resurslaridan o'tkazish polosasidan
kanallar kommutatsiyasi
asosidagi tarmoqdagiga nisbatan samaraliroq foydalanaish imkonini
beradi.
8.2-rasm. H.323 tarmog’i strukturasi
Tezkor Ethernet (100 Mbit/s) yoki (Fast Ethernet)

6.4.3.Tezkor Ethernet (100 Mbit/s) yoki (Fast Ethernet) 100BASE-T — 100 Mbit/s li ethernetning umumiy nomlanishi.
Standartdagi T xarfi bu standartda mis o‘tkazgichli o‘rama juft
kabellaridan foydalanish ko‘zda tutilganini anglatadi. Segmentning
uzunligi 200-500 metrni tashkil qiladi. Bu standart quyidagi variantlarga
bo‘linadi: 100BASE-TX, 100BASE-T4 i 100BASE-T2.
100BASE-TX, IEEE 802.3u — 10BASE-T standartining birinchi
varianti bo‘lib 5-kotigoriyali o‘rama juftli kabelning 2 juftidan
foydalangan xolda 100 mbit/s gacha ma'lumot uzatish tezligini
ta'minlay oladi. Xozirda eng keng qo‘llanilishga ega.
100BASE-T4 — 100 MBit/s li Ethernet standarti bo‘lib, 3-
kotigoriyadagi kabelning 4 ta juftidan foydalanadi. Ma'lumot uzatish
yarim dupleks rejimda amalga oshiriladi va xozirgi kunda deyarli
qo‘llanilmaydi.
100BASE-T2 — 100 Mbit/s li Ethernet standarti bo‘lib 3 –
kotigoriyali kabelning 2 juftligidan foydalnadi. Bir yo‘nalishda ma'lumot
uzatish tezligi 50 Mbit/s ni tashkil qiladi. Bugungi kunda deyarli
qo‘llanilmaydi.
100BASE-FX — 100 Mbit/s li Ethernet texnologiyasi bo‘lib, optik
aloqa kabellaridan foydalanishga asoslangan. Ko‘p moddali tolalardan
foydalanilganda 2 km, bir modali toladan foydalanilganda 32 km gacha
masofada aloqa tashkil qilish mumkin.
6.4.4.Gigabit Ethernet 1000BASE-T, IEEE 802.3ab — 1Gbit/s li Ethernet standarti. 5
chi yoki 6 chi kotigoriyadagi kabellardan foydalanish ko‘zda tutilgan.
132
Ma'lumot uzatish jarayonida 4 ta juftliklarning hammasi qo‘llaniladi.
Ma'lumot uzatish tezligi 250 Mbit/s ga yetadi.
1000BASE-TX — Faqat 6- kotigoryadagi o‘rama juftlikdagi
kabellardan foydalanishga asoslangan 1 Gbitli Ethernet standarti.
Deyarli qo‘llanilmaydi.
Kichik soha:
 Elementar matematik malakalar

4.2 Kichik soha:
Elementar matematik malakalar 1 Geometrik shakllar bilan o‘xshash
buyumlarni topadi
2 Geometrik figura va shakllarni aytadi
3 Miqdoriy aloqalarni belgilaydi
4
Sonning miqdoriy tarkibini biladi
5
Matematik tushunchalardan foydala-
nadi
(ko‘p, kam, jami, yana shuncha) 6 Tartib bilan sanaydi
7
«Ko‘proq», «kamroq», «teng» tushun-
chalarni taqqoslaydi
8 Makonda mo‘ljal oladi
(oldida, orqasi- da, yuqorida, pastda, yaqinida, uzoqda) 9 Butun vauning qismlari tushuncha-
larini tushunadi
4.3 Kichik soha:
Tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat 1
Kattalar bilan tajribalarda qatnashadi
(erish, muzlash, magnitlik, bo‘yash, qiz- dirish, qaynash va hokazolar) 2 Yil fasllariga xos tabiat hodisalarini
aytadi
3 Nima uchun ovqatlanish, nafas olish,
o‘qish kerakligini biladi
4
Tanamizning ayrim a’zolari funksiya-
larini biladi
5
Ayrim jismoniy jarayonlar ahamiyati-
ni biladi
6 Konstruksiyalar yasaydi, pazl, lego,
mozaikalar yig‘adi
5 Ijodiy rivojlanish 5.1 Kichik soha:
Dunyoni badiiy tasavvur etish 1
Oʻzbekiston xalq amaliy san’ati
(so‘zana kashtachiligi va kulolchilik) haqida dastlabki tushunchaga ega
70
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№ Rivojlanish sohasi / Kutilayotgan natija Dastlabki Oraliq Yakuniy Peda- gog izohi K B T D K B T D K
Ijodiy rivojlanish - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

63
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K
B
T
D
K
B
T
D K
B
T
D
3
Tasvirlanayotgan buyumlarga mos
keladigan ranglarni tanlaydi va
bo‘yaydi
4
Bolalar musiqiy asboblarida (buben,
nay, ksilofon)chalishga taqlid qiladi
5
Bolalar guruhi bilan qo‘shiq aytadi
6
Raqsga tushadi (juftlikda aylanadi,
oyoqlari bilan depsinadi, predmetlar
bilan musiqaga monand harakat-
lanadi)
7
Plastilindan sodda shakllarni yasaydi
8
Tayyor shakllardan predmetlar tasvi-
rini yaratadi, turli shaklli qog‘ozlardan
tayyorlangan bezaklar bilan bezatadi
9 Qumdan turli shakl va piramidalar
quradi
№1 maqsadlarni aniqlashtirish
(Oraliq kuzatishdan so‘ng)
Sana _______________________________________________
Kichik soha:
 Intellektual-bilish malakalari

62
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K
B
T
D
K
B
T
D K
B
T
D
6 “Qisqaroq” va “uzunroq” tushuncha-
lari ma’nosini tushunadi
7
«Tong», «oqshom», «kun», «tun»
so‘zlari ma’nosini tushunadi
8 «Yarim», «yarimta» tushunchalarini
biladi
9 Sanoq va sonlar ketma-ketligini
tushunadi
10 Mexanik tarzda 5 gacha sanaydi
4.3
Kichik soha
. Tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat
1
Tadqiqotlarda kattalar bilan birga-
likda ishtirok etadi (eritish, bo‘yash,
cho‘kadi – cho‘kmaydi va h.k.)
2
Tabiatdagi ayrim o‘zgarishlarni far-
qlaydi (qor, yomg‘ir, do‘l, issiq,
shamol va h.k.)
3 Ba’zi hasharotlar va qushlarni biladi
va nomini aytadi
4
Ba’zi hayvonlar bolalari nomini to‘g‘ri
aytib beradi
5
«Syujet bo‘yicha» qurilmalar yaratadi
6 Suv va qum bilan o‘ynaydi
7
Jonli ob’ektlarni kuzatadi
Bilish jarayonining rivojlanishi - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

72
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K
B
T
D K
B
T
D K
B
T
D
1
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1.1
Kichik soha
: Yirik motorika.
1
Tovondan oyoq uchiga o‘tgan tarzda
yuradi
2
To‘siqlardan hatlaydi yoki aylanib
o‘tadi
3
Gimnastika skameykasi bo‘ylab
muvozanatni
saqlagan holda
qadamma-qadam yuradi
4
Qiya taxta ustidan to‘g‘ri va yonbosh
turgan
holda yuradi
5
Turlicha yugurish usullarini bajaradi
(ilonizi, egri-bugri, mokisimon, to‘siq-
larni yengib o‘tgan holda
)
6
Turli
usullarda sakraydi
7
Bir nechta buyum ustidan sakrab
o‘tadi
8
Qorinda yotgan holda qo‘li bilan
tortilib emaklaydi
9
Gimnastika narvoni bo‘ylab
tirma-
shadi
1.2
Kichik soha:
Mayda motorika.
1
Yuzalikda turli chiziqlar chizadi
(
asfaltda klassik o‘yini
)
2
Katta, o‘rtacha va kichik o‘yinchoq-
larni hajmi bo‘yicha mos keladigan
qutilarga
joylashtiradi
3
Murakkab konstruksiyalarni yig‘adi
4
Qopchadagi o‘yinchoqlarni paypas-
lab aytib bera oladi
5
Qog‘ozni chiziq bo‘yicha
mustaqil
qirqadi
Metrologik xizmat - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

9
hozir ko‘rishimiz kerak bo‘lgan xossalar va xususiyatlar bo‘yicha
ulardagi muayyan
umumiylikni ko‘rishimiz mumkin. Masalan, ruchka, stol va do‘stingizni olaylik.
Bular bir-biridan qanchalik o‘zgacha bo‘lmasin, lekin o‘zlarida shunday bir
umumiylikni
kasb etganki, bu umumiylik ularning uchalasida ham bir xilda
tavsiflanadi. Agarda gap ularning katta-kichikligi xususida boradigan bo‘lsa, biror
bir yo‘nalish bo‘yicha olingan va aniq chegaraga (oraliqqa) ega bo‘lgan makonni
yoki masofani tushunamiz. Aynan mana shu xossa uchala ob’ekt
uchun bir xil
ma’noga ega. Ushbu ma’no nuqtai nazaridan qaraydigan bo‘lsak, ular orasidagi
tafovut faqat qiymatdagina bo‘lib qoladi. YOki og‘irlik tushunchasini, ya’ni misol
tariqasida olingan ob’ektlarning Erga tortilishini ifodalaydigan xususiyatini oladigan
bo‘lsak ham, mazmunan bir xillikni ko‘ramiz. Bunda
ham ular orasidagi tafovut
ularning Erga tortilish kuchining katta yoki kichikligida, ya’ni qiymatidagina
bo‘ladi. Biz buni oddiygina qilib
Kichik soha:
 Ijtimoiylashuv, kattalar va tengdoshlar bilan muloqot

68
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K B
T
D
K
B
T
D
K
B
T
D
6
Ot va fe’llardan foydalanib sodda gap
tuzadi (shifokor kasallarni davolaydi,
sotuvchi sabzavot sotadi)
7
Nutqda yuz ifodalari va imo-ishora-
lar yordamida turli ohangda so‘zlarni
qo‘llaydi
8 Didaktik va so‘z o‘yinlarini o‘ynaydi
3.2
Kichik soha:
Kichik soha:
 Sog‘lom turmush tarzi va xavfsizlik

67
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K B
T
D
K
B
T
D
K
B
T
D
8 Turli hissiyot va kayfiyatlarni namoy-
on qiladi
9 O‘z o‘yini uchun joy tayyorlaydi
2.2
Kichik soha:
Hissiyotlar va ularni boshqarish
1
O‘yin vaqtida bolalar bilan samimiy
munosabatda bo‘ladi va o‘yinchoqlari
bilan bo‘lishadi
2 Kattalar bilan eslatmasiz salomala-
shadi va xayrlashadi
3 O‘z harakatlarini baholaydi
4
Kattalar bilan muloqot qiladi va ularga
o‘z fikrini bildiradi
5
Sovg‘alar, bayramlardan zavqlanadi
Asosiy kattalik - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

11
ifodalanadigan kattalikka aytiladi.
Masalan, tezlik, tezlanish,
elektr qarshiligi,
quvvat va boshqalar.
Kattaliklarning o‘lchamligi.
Har bir xossa ko‘p yoki kam darajada
ifodalanishi, ya’ni miqdor tavsifiga ega bo‘lishi mumkin ekan, demak bu xossani
o‘lchash ham mumkin. Bu haqda buyuk italiyalik olim Galileo Galiley “O‘lchash
mumkin bo‘lganini o‘lchang, mumkin bo‘lmaganiga esa imkoniyat yarating” degan
edi.
Kattaliklarning sifat tavsiflarini rasmiy tarzda ifodalashda o‘lchamlikdan
foydalanamiz.
Kattalikning o‘lchamligi deb, shu kattalikning tizimdagi asosiy kattaliklar
bilan bog‘liqligini ko‘rsatadigan va proporsionallik koeffitsienti 1 ga teng bo‘lgan
ifodaga aytiladi.
Kattaliklarning o‘lchamligini dimension - o‘lcham, o‘lchamlik ma’nosini
bildiradigan (ingl.) so‘zga asoslangan holda dim simvoli bilan belgilanadi.
Odatda, asosiy kattaliklarning o‘lchamligi mos
holdagi bosh harflar bilan
belgilanadi, masalan,
dim l = L; dim m = M; dim t = T.
Hosilaviy kattaliklarning o‘lchamligini aniqlashda quyidagi qoidalarga amal
qilish lozim:
1.
Tenglamaning o‘ng va chap tomonlarining o‘lchamligi mos kelmasligi
mumkin emas, chunki, faqat bir xil xossalargina o‘zaro solishtirilishi mumkin.
Bundan xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, faqat bir xil o‘lchamlikka ega bo‘lgan
kattaliklarnigina algebraik qo‘shishimiz mumkin.
2.
O‘lchamliklarning algebrasi ko‘payuvchandir, ya’ni faqatgina ko‘paytirish
amalidan iboratdir.
2.1.
Bir
nechta
kattaliklar
ko‘paytmasining o‘lchamligi
ularning
o‘lchamliklarining ko‘paytmasiga teng, ya’ni:
A, B, C, Q
kattaliklarining qiymatlari
orasidagi bog‘lanish
Q = ABC
ko‘rinishda berilgan bo‘lsa, u holda
dim Q = (dim A)(dim B)(dim C).
12
2.2.
Bir kattalikni boshqasiga bo‘lishdagi bo‘linmaning o‘lchamligi ularning
o‘lchamliklarining nisbatiga teng, ya’ni
Q = A/B
bo‘lsa, u holda
dim Q = dim A / dim B.
2.3.
Darajaga
ko‘tarilgan ihtiyoriy kattalikning o‘lchamligi uning
o‘lchamligini shu darajaga oshirilganligiga tengdir, ya’ni,
Q = A
n
bo‘lsa, u holda,
dim Q = dim A
n
.
Masalan, agar tezlik
v = l/t
bo‘lsa, u holda
dim v = dim l / dim t = L/T = LT
-1
.
SHunday qilib, hosilaviy kattalikning o‘lchamligini
ifodalashda quyidagi
formuladan foydalanishimiz mumkin:
dim Q = L
n
M
m
T
k
,
bunda,
L, M, T
..., - mos ravishda asosiy kattaliklarning o‘lchamligi;
n, m, k...,
-
o‘lchamlikning daraja ko‘rsatkichi.
Har bir o‘lchamlikning daraja ko‘rsatkichi musbat yoki manfiy, butun yoki
kasr songa yoxud nolga teng bo‘lishi mumkin. Agar barcha daraja ko‘rsatkichlari
nolga teng bo‘lsa, u holda bunday kattalikni
Axborot texnologiyalari rivojlanishining tendentsiyalari

15.2 Axborot texnologiyalari rivojlanishining tendentsiyalari Horijiy mutahassislar axborot texnologiyalari rivojlanishining beshta asosiy
tendentsiyalarini ajratib ko’rsatadi:
1. Axborot mahsulotlarining murakkablashuvi. Axborot
vositasi
ko’rinishidagi axborot mahsuloti, ekspert ta’minoti xizmatining ma’lumotlar bazasi
strategik ahamiyat kasb eta boradi. Turli shakldagi (nutq, ma’lumot, tasvir) axborot
mahsulotlari eshitish, ko’rish va anglash uchun foydalanuvchining talabiga ko’ra
ishlab chiqiladi hamda unga qulay vaqtda va shaklda mahsulotni etkazib berish
vositasi mavjud bo’ladi. Axborot mahsuloti borgan sari yakka foydalanuvchiga
taqdim etiladigan o’ziga xos xizmat va hisobot-tahlil ishlari natijalari o’rtasidagi
gibridga aylanib bormoqda.
2. Birgalikda harakat qilish qobiliyati. Axborot mahsulotining ahamiyati
oshib borishi bilan mazkur mahsulotlarni kompyuter va inson yoki axborot tizimlari
o’rtasida ideal tarzda almashuvini o’tkazish imkoniyati ilg’or texnologik muammo
kasb etadi. Axborot mahsulotlarini qayta ishlash va uzatish muammosi ularning
kelishi va tez harakatlanishi bo’yicha to’liq muvofiq bo’lishi lozim.
3. Oraliq bo’g’inlarni tugatish. Birgalikda harakatlanish qobiliyatining
rivojlanishi axborot mahsulotlari almashish jarayonining takomillashuviga, so’ngra,
axborot manbai yo’lidan iste’molchiga qarab (ya’ni, bu sohadagi etkazib beruvchi va
iste’molchilar) oraliq bo’g’inlar tugatiladi. Masalan, muallif va o’quvchi, sotuvchi va
haridor, qo’shiqchi va tinglovchi, o’qituvchi va o’quvchi yoki iqtisodiy ob’ektlarda
mutahassislar o’rtasida videokonferentsiya, elektron kiosk, elektron pochta tizimi
orqali bevosita muloqot qilish imkoniyati tug’iladi.
4. Globallashtirish. Iqtisodiy ob’ekt yo’ldosh aloqa va Internet tarmog’idan
foydalanib axborot texnologiyalari yordamida hohlagan joyda va hohlagan paytda ish
208
olib borishi mumkin. Aynan Internet tufayli odamlar dunyoning har qanday
nuqtasidan turib o’zaro muloqot qilish imkoniga ega. Bu holatda doimiy va yarim
doimiy harajatlar yanada keng geografik mintaqada taqsimlanish hisobiga
ustuvorlikka ega bo’ladi.
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish

|
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish
|
bet | 1/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari K
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari
Kirish
1.1.Jarayon holati
1.2.Jarayonlar ustidagi amallar
1.3.Jarayonlarni rejalashtirish
1.4.Rejalashtirish ko`rsatkichlari va algoritmlari.
Foydalanilgan adabiyotlar
Xulosa
Kirish
Operatsion tizimlarning ishini o`rganishda asosiy tushunchalardan biri bo`lib, ustida tizim aniq amallar bajaradigan asosiy dinamik ob’ektlar sifatida olinadigan jarayonlar xisoblanadi.
Jarayon tushunchasi.
OT tushunchasini qarab o`tganimizda, biz Ko`pincha “dastur” va “to`shiriq” so`zlarini Ko`p ishlatdik. Masalan, xisoblash tizimi bitta yoki bir nechta dasturni bajaradi, OT to`shiriqni rejalashtiradi, dasturlar ma’lumotlar almashadi va xokazo. Biz bu so`zlarni umumiy xolda ishlatdik va siz xar bir aniq xolda nimani tushunayatganingizni taxminan tasavvur qilar edik. Ammo bir xil so`zlar xar xil xolatda masalan, xisoblash tizimi ishlov bermaydigan statik xolatdagi ob’ektlarni xam (masalan, diskdagi fayllar) va ijro jarayonidagi bo`lgan dinamik xolatdagi ob’ektlarni xam bildirar edi. Bu xolat OT lar umumiy xossalari to`g`risida gapirganimizda, ya’ni uning ichki qurilmalari va o`zini tutishiga e’tibor berilmagan xolatda mumkin edi. Ammo endi zamonaviy kompyuter tizimlari ishini detallashgan xolda o`rganganimizda biz amallarni(terminologiyani) aniqlashttirishimizga to`g`ri keladi.
“Dastur ” va “to`shiriq” terminallari statik, faol bo`lmagan(neaktivniy) ob’ektlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Dastur esa, bajarilish jarayonida dinamik, faol ob’ektga aylanadi. Uning ishlashi borasida kompyuter turli komandalarga ishlov beradi va o`zgaruvchilar qiymatlarini o`zgartiradi. Dastur bajarilishi uchun, OT ma’lum son operativ xotira ajratishi, unga kiritish chiqarish qurilmalarni va fayllarni bog`lashi, ya’ni butun xisoblash tizimi resurslari xisobidan ma’lum qismini rezervlab qo`yishi kerak. Ularning soni va konfiguratsiyasi vaqt o`tishi bilan o`zgarishi mumkin. Bunday kompyuter tizimlari ichidagi faol ob’ektlarni tavsiflash uchun “dastur” va “topshiriq” terminlari o`rnmga yangi “jarayon” terminini ishlatamiz.
|
| |
Iqtisodiy ob’ekt - Axborot tizimlari

|
Axborot tizimlariBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidIqtisodiy ob’ekt
– bu yon-atrofdan zaxiralar oladigan va ularni o’z faoliyati
mahsulotlariga aylantiradigan barqaror rasmiy ijtimoiy tuzilmadir.
Iqtisodiy ob’ektning muhit bilan o’zaro ta’siri natijasida turli xil o’zgarishlar
yuz beradi. Bu o’zgarishlar bir-birigi o’ta qarama-qarshi ikki shaklga ega bo’lishi
mumkin. Bular: degradatsiya (iqtisodiy ob’ektning murakkablashuvi, axborotning
jamlanishi), ya’ni iqtisodiy ob’ektning emirilishi hamda rivojlanishi. Bundan
tashqari, iqtisodiy ob’ekt va muhit o’rtasida vaqtinchalik muvozanat ham bo’lishi
mumkin, shu tufayli iqtisodiy ob’ekt bir qancha muddat o’zgarmay qoladi yoki faqat
teskari o’zgarishlarga uchraydi. Ob’ektda bu o’zgarishlar boshqarish zururiyatini
yuzaga keltiradi. Boshqacha qilib aytganda, maqsadga yo’naltirilgan ta’sir ko’rsatadi.
Boshqarish muhim funktsiya bo’lib, usiz hech bir iqtisodiy ob’ekt maqsadga
yo’naltirilgan faoliyat yurita olmaydi. Boshqarishning maqsadi raqobat kurashida
ob’etni saqlab qolish, ko’proq foyda olish, muayyan bozorlarga chiqish va
hokazolardir.
Boshqarish aniq bir iqtisodiy ob’ektlarning o’ziga xosligi va boshqarish
maqsadlariga bog’liq holda ularni barqarorlashtirish, sifat belgilarini saqlash, muhit
bilan iqtisodiy muvozanatni ushlash, iqtisodiy ob’ektni takomillashtirishni va u yoki
bu foydali samaraga erishishni ta’minlashga imkon beradi.
Iqtisodiy ob’ektni tizim sifatida ko’radigan bo’lsak, u quyidagi elementlardan
tashkil topgan bo’ladi.
1.
Boshqaruvchi sub’ekt
2.
Boshqariluvchi ob’ekt
Bu elementlar o’rtasidagi aloqa xam katta ahamiyatga ega. Iqtisodiy ob’ekt deb
ishlab chiqarish korxonasini olsak (aktsionerlik jamiyati, firmalar, kichik korxonalar
va hokazo), boshqaruvchi sub’ektga bu ishlab chiqarish korxonalarining rahbar
organlari, bo’linmalari kiradi (direktor, bo’lim boshliqlari va hokazo). Boshqariluvchi
ob’ektga esa korxona tsexlari, ishlab chiqarish bo’limlari misol bo’ladi. Agar
boshqaruvchi sub’ektdan ma’lum bir ma’lumot boshqariluvchi ob’ektga yo’naltirilsa,
bu aloqa «to’g’ri aloqa» deyiladi. Korxona miqyosida bunga reja va turli xil
ko’rsatmalar qarorlar misol bo’lishi mumkin. Agar aksincha, ma’lumotlar
boshqariluvchi ob’ektdan boshqarish sub’ektiga yo’naltirilsa, «teskari aloqa»
deyiladi. Bunga ishlab chiqarilgan maxsulotlar miqdori va xokazo misol bo’la oladi.
4.4-
|
| |
Marketing sohasiga a - Axborot tizimlari

207
Uzoq masofadan turib,bilim olish mumkin;
Masofaviy ta’lim tizimini tashkillashtirish mumkin;
Xohlagan vaqtda, xohlagan joyda shug’ullanish imkoniyati. Fanni
egallashga ajratilgan vaqtning chegaralanmaganligi.
Bir vaqtning o’zida o’quv axborotlarining bir qancha manbalariga
(elektron kutubxonalar, axborot bazalari, bilimlar bazalari va h.k.),
o’quvchilarning ko’pchiligi murojaat qilishi. Aloqa to’rlari orqali bir-birlari
va o’qituvchilar bilan muloqatda bo’lishi.
O’quv xonalari, texnika vositalaridan samarali foydalanish, o’quv
axborotlari mujassamlashgan va unifikatsiyalashgan holda taqdim qilish va
unga mulьti erishish o’quv jarayonlarini tashkil etish harajatlarini
kamaytirish.
O’quvchining qaerda yashashidan, sog’lig’ining holati va moddiy
ta’minlanganligidan qat’i nazar, ta’lim olish imkoniyatidagi tenglik va
xakozo .
Xulosa qilib aytganda, zamonaviy axborot texnologiyalaridan iqtisodiyotning
turli tarmoqlarida foydalanish – iqtisodiyotni rivojlantirishda muhim omillardan
bo’lib hisoblanadi.
Qaror qabul qilishni qo’llab-quvvatlash axborot texnologiyasi

64
Rejalashtirish
deb boshqarishning maqsadi va unga erishish yullarini aniqlash,
xarakat rejasini tuzish va uning istikbolini aniqlashga aytiladi.
Taxlil etish
deganda boshqarish tizimi tuzilishini tanlash va shakllantirish,
tizim unsurlari urtasidagi munosabatni va bogliklikni aniqlash tushuniladi.
Nazorat
deb ishlab chikarish jarayonini kuzatish va xakikatda bajarilgan
ishning reja buyicha belgilanganligi tugriligini tekshirishga aytiladi.
Xisobot
deganda reja bajarilishining yoki uning ma’lum bir boskichi
bajarilishining yakuniy xisoboti, boshqarish natijalarini baxolash tushuniladi.
Boshqarish tizimida asosiy funktsiyalardan biri -
asosiy elementlari - Axborot tizimlari

205
aniq variantlari doirasida birgalikda harakat qiladi va birlashadi. Ularning ayrimlari
axborot texnologiyasi rivojlanishida hal qiluvchi rol o’ynaydi [18,19].
Zamonaviy axborot texnologiyalari rahbarlarga, mutaxassislarga, texnik
xodimlarga axborotni qayta ishlash va qaror qabul qilishda, o’z vaqtida ishonchli va
kerakli hajmda axborot olish, avtomatlashtirilgan ofislar tashkil etish, kompyuterlar
va aloqa vositalarini qo’llagan holda tezkor majlislarni o’tkazish uchun mo’ljallangan
zamonaviy axborot tizimlarini yaratish imkonini beradi.
Jahondagi iqtisodiy vaziyatni tahlil etish shuni ko’rsatmoqdaki, jahon iktisodiy
tizimi zamonaviy axborotlashgan jamiyatga kirib borayapti. Bunday jamiyat elektron
mehnat qurollariga asoslangan bo’lib, sifat jihatidan yangi boshqarish apparati hamda
axborot-kommunikatsiyalar texnologiyalaridan keng miqyosda samarali foydalanish kabi
jihatlari bilan tavsiflanadi. Kirib kelgan yangi asrda jahon mamlakatlari iqtisodiy
o’sishining asosiy sharti - bu ularning barcha sohalarni qanchalik darajada
kompyuterlashtirishi bo’lib qoladi
Hozirgi kunda milliy iqtisodiyotning bank, buxgalteriya, marketing ,
ta’lim,ishlab chikarish va boshqa sohalarga zamonaviy axborot texnologiyalari keng
ko’lamda kirib kelmoqda.
Respublikamizda yagona iqtisodiy axborot tizimini yaratish bu milliy
iqtisodiyot axborotlashtirish makonini tashkil qiluvchi asosiy omillardan hisoblanadi.
YAgona iqtisodiy axborot tizimini yaratishdan asosiy maqsad hozirgi sharoitda
vazirliklar, idoralar va bank tizimini bir-birlari bilan aloqalarini zamon talablaridan
kelib chiqqan holda tashkil qilishdan iborat bo’lib, bunda axborotni yig’ish,
jamg’arish, saqlash va tahlil qilish jarayonlarini shakllantirish hisoblanadi.
Bank tizimida zamonaviy axborot texnologiyalaridan keng foydalanish, ushbu
sohadagi iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Bugungi
kunda barcha iqtisodiyot sohalari qatorida bank sohasida ham zamonaviy
texnologiyalar, elektron to’lovlar, mamlakatlar o’rtasida elektron pul o’tkazmalari
kabi «Bank-mijoz» tizimi keng qo’llanilib kelinmoqda.
Mustaqillik davrida barcha sohalar kabi bank tizimini isloh qilishdagi sa’y
harakatlar va erishilgan yutuqlar, tizimda axborot texnologiyalarining samarali
qo’llash natijasidir.
Iqtisodiyotni boshqarishdagi o’zgarishlar, bozor munosabatlariga o’tish
buxgalteriya hisobini tashkil qilish va olib borishga ham katta ta’sir ko’rsatdi.
Korxonaning marketing tizimida ham axborot va uni qayta ishlovchi axborot
texnologiyalari asosiy ahamiyatga ega, chunki har qanday marketing faoliyati
tovarlar ishlab chiqarish bozorida vujudga kelgan aniq vaziyatni bilishga asoslanadi.
SHunday kilib , axborot texnologiyalarini turli sohalarga qo’llash yuksak
samaralarni beradi. Masalan
karor qabul qilish - Axborot tizimlari

|
Axborot tizimlariBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidkaror qabul qilish
funktsiyasidir
. Boshqarish karorini ikki xil qabul qilish mumkin:
1.YAkka xolatda.
2.Kollegial.
Karorni qabul qilish va uni tayyorlash uch boskichda amalga oshiriladi:
1.
Maqsadni aniqlash.
2.
Karorni ishlab chikish va qabul qilish.
3.
Karor bajarilishini tashkil qilish va nazorat qilish.
Birinchi boskichda xolatni taxlil qilish, xolat istikbolini aniqlash muammoli
vaziyatni aniqlash, maqsadni aniqlash ishlari amalga oshiriladi.
Ikkinchi boskichda masala kuyiladi va karorning variantlarini aniqlash, karorni
tanlash va tasdiklash ishlari bajariladi. Uchinchi boskichda karorni bajarish rejasi
aniklanadi, karorning bajarilishi xisoboti beriladi, u nazorat qilinadi xamda karor
bajarilishi boshkariladi.
Karor qabul qilish uchun boshqarish tizimida qo’llaniladigan axborot ob’ektiv
tulik va uz vaqtida etkazilishi kerak.
Boshqaruv jarayonlari axborot texnologiyasining maqsadi karor qabul qilish
bilan boglik bulgan ishlarni bajaruvchi xodimlarning axborotga bulgan extiyojlarini
kondirishdan iborat. U boshqaruvning xar qaysi boskichida xam foydali bulishi
mumkin.
Karorlarni
qabul
qilishni
qo’llab-kuvvatlashga
karatilgan
axborot
texnologiyasining asosiy xususiyati inson va kompyuterning uzaro munosabatini
tashkil qilishning sifat jixatidan yangi usulidan iborat. Bu texnologiyaning asosiy
maqsadi karorni ishlab chikish bulib, bunga interaktsion jarayon natijasida erishiladi.
Bunday jarayon esa:
Xisoblash zvenosi va boshqaruv ob’ekti sifatida kelgan karorlar qabul qilishni
qo’llab-kuvvvatlash tizimi.
kirish ma’lumotlarini berayotgan va kompyuterdan xisoblashdan olingan
natijani baxolayotgan boshqaruvchi zveno sifatida kelgan inson katnashadi.
Interaktsion jarayon insonning xoxishi bilan nixoyasiga etadi.
a) ta’minlovchi kism
b) funktsional kism
|
| |
boshqaruv tizimiga - Axborot tizimlari

206
matematik uslublar va intellektual tizimlarni tatbiq etish
hisobiga boshqaruv vazifalarini hal qilishning oqilona variantlariga ega bo’lish;
zamonaviy tashkiliy tuzilma yaratiladi;
avtomatlashtirilgan texnologiya tashkiliy jihatdan moslashuvchanlikni yuzaga
keltiradi;
ish unumdorligining oshishi.
vaqtni iqtisod qilish;
boshqaruvchilar malakasi va kasbiy bilimining oshishi;
raqobatchilik avzalligi kuchayadi;
tushum, daromad ko’payadi, ortiqcha harajat kamayadi.
Axborot tizimiga
a
vtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarini qo’llash
quyidagi natijalarni beradi:
axborot oqimi tuzilmasini takomillashtirish;
elektron pochta yordamida samarali muvofiqlashtirish;
ishonchli axborot bilan ta’minlash;
ma’lumotlarni
qog’ozda
tashuvchilarni
optikmagnitli
tashuvchilarga
almashtirish axborotlarini kompyuterda qayta ishlashni oqilona tashkil etishga
va qog’ozdagi hajmining kamayishiga olib keladi;
Ishlab chiqarishga a
vtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarini
qo’llash
quyidagi natijalarni beradi:
loyihalashtirish va ishlab chiqarish vaqtining qisqarishi;
mahsulot nisbatan ko’proq qayta ishlanishi natijasida yanada ishonchli bo’ladi,
buzilib qolganda ko’p turib qolmaydi, ya’ni oson ta’mirlanadi;
mahsulotning foydali xususiyati va undan foydalanish imkoniyati kengayadi;
ish hajmi va buyurtmalarni qabul qilish, qayta ishlash va boshqarish harajatlari
qisqarishi;
iste’molchilarga namunaviy xizmat ko’rsatish;
ish unumdorligining oshishi;
tovar va xizmat sifatining oshishi;
moddiy-texnik ta’minotni ratsionallizatsiyalash (oqilona tashkil etish);
-mavzu - 1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari

|
1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari
|
bet | 60/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.org32-mavzu: Sotuvni boshqarish. Omadli sotuvchilar sifati
Reja:
Marketing tadqiqotlari
Mahsulot assortimentini rejalashtirish siyosati
Reklama va sotuvni rag‘batlantirish
Marketing-menejment
Marketing tadqiqotlari
Ichki va tashqi muhit tahlili, xalqaro bozorlar tahlili, sotuv bozorlari, kapital bozorlari, moddiy va mehnat resurslari bozorlari tahlili, sanoat tarmoqlari tahlili, sotuvlar tahlili, iste’molchilar talablarini o‘rganish, tovar tarqatish kanallari tahlili, reklama faoliyatining tahlili, tovar va uning qadog‘i tahlili, axborot to‘plash va tahlil qilish, marketing operatsiyalarini o‘rganish, marketing–miks kompleksi tadqiqoti, raqobatchilarni o‘rganish, benchmarking, talab va sotuv hajmining istiqbolini belgilash va h.k.
Mahsulot assortimentini rejalashtirish siyosati
Tovar siyosatini ishlab chiqish, ishlab chiqarishning mahsulotlar assortimentini ishlab chiqarish va aniqlash, mahsulot sifati va uning raqobatbardoshlik ko‘rsatkichlarini kuchaytirish, yangi mahsulot ishlab chiqarish va boshqalar.
Sotish va taqsimlash
Tovarlarni sotish va taqsimlash siyosatini ishlab chiqish, samarali sotuv kanallarini tashkil etish, sotuv kanalarini tanlash, yuklarni saqlash, tashish, transportirovka qilishni tashkil qilish, savdo aylanmasi va budjetini aniqlash, sotuv hajmi va tovarlar oqimini tahlil qilish.
Reklama va sotuvni rag‘batlantirish
Reklama va sotuvni rag‘batlantirish siyosatini ishlab chiqish, sotuvni rag‘batlantirish mexanizmlari samarasini asoslash, savdo agentlari harakatlarini muvofiqlashtirish, tovar harakati jarayonida yangi internet texnologiyalar va elektron savdo samarasini asoslash, xaridorlar va iste’molchilar xaridini rag‘batlantirish, firmaning ichki reklamasini tashkil qilish, sotish bilan shug‘ullanuvchi ishchi xodimlarni rag‘batlantirish, omma bilan aloqalarni rivojlantirish.
|
| |
Narx shakllantirish - 1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari

|
1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari
|
bet | 61/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgNarx shakllantirish
Narx shakllanishining taktika va strategiyasini ishlab chiqish, tovar hayotiylik davrining turli bosqichlarida turli bozorlar uchun narx matritsasini ishlab chiqish, joriy narxlarning o‘zgarish mexanizmini ishlab chiqish, raqobatchilar narxi tahlili, yangi tovarlar narxini belgilash va h.k.
Marketing-menejment
Marketingni boshqarishni tashkil etish, kontrolling, marketing xizmati tarkibiy qismini ishlab chiqish, marketing faoliyatidagi qarorlarni optimallashtirish, audit-marketing, marketing xizmati faoliyatining samarasini baholash.
Marketing faoliyati funksiyasi esa keng qamrovli bo‘lib, u quyidagi
funksiya osti vazifalarini o‘z ichiga oladi.
• Tashqi muhit tahlili.
• Ishlab chiqarish dasturlarini muvofiqlashtirish va firmaning ishlab chiqarish salohiyatini tahlil qilish.
• Bozor va iste’molchilarni o‘rganish.
• Tovar siyosatini o‘rganish.
• Tovar harakati va sotuvni shakllantirish.
• Bozorda firma maqsadlari va strategiyasini asoslash.
• Marketing faoliyatini boshqarish.
• Marketing faoliyati vazifalari samarasini baholash.
• Firma mahsulotlari va xizmatlarini ekologik sof va ijtimoiy-etik normalarga mos kelishini ta’minlash.
Marketing faoliyati funksiyalarining keng qamrovligi va ulardan qaysi vaqtda foydalanish kerakligi juda ko‘p omillarga bog‘liq.
Jumladan, mahsulot ishlab chiqarish hajmi, ishchilar soni, asosiy fondlar tarkibi, tashkiliy boshqaruv strukturasining takomillashganligi, moliyaviy ta’minlanganlik va hokazo. Amaliyotda marketing faoliyatining funksiyalari ko‘p omillarga bog‘liq bo‘lib, firmaning konkret davr ichidagi texnik – iqtisodiy ko‘rsatkichlariga qarab u yoki bu vazifani bajarish maqsad qilib qo‘yiladi. Korxona marketing xizmatida ko‘proq quyidagi funksiyalar bajariladi: 1-marketingni tashkil qilinganlik darajasini baholash; 2-marketingni rejalashtirish; 3-marketingni tashkil qilish; 4- sotuv; 5- reklama; 6-yangi tovarni ishlab chiqish.
Hozirgi sharoitda marketing funksiyasi tobora kengayib, uning integrallashgan, ya’ni firmaning barcha bo‘limlari bilan muvofiqlashgan funksiyasi shakllanmoqda. Buning tub ma’nosi shundan iboratki, firmadagi barcha funksiyalar asosiy maqsadga erishish uchun yo‘naltirilgan va bir — biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishi kerak.
Marketingning integrallashgan funksiyasi firma barcha bo‘limlari funksiyalari bilan muvofiqlashgan va firmaning samaradorligini ta’minlashga yo‘naltirilgandir.
33-mavzu: Ta'minotchilarni tanlash va ular bilan ish olib borish
Reja:
Turistik mahsulotning harid jarayoni
Turmahsulot haridi jarayonida ishtirok etuvchilar
Turistik xizmatdan foydalanuvchilari xulq-atvorining o‘ziga xos jihatlari
|
| |
Bozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?

|
Bozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?
|
bet | 82/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgBozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?
Davlat moliyasi tarkibida budjetdan tashqari fondlar qanday o‘rinni egallaydi?
Budjetdan tashqari fondlarning mohiyati nimadan iborat?
Budjetdan tashqari fondlarni tashkil etish manbalari nimalarga bog‘liq holda aniqlanadi?
Budjetdan tashqari fondlarga tushadigan mablag‘lar qaysi yo‘nalishlarda foydalaniladi?
BTFlarni shakllanish manbalari nimalar hisoblanadi?
44-mavzu: Soliq tizimining mohiyati.
Reja: Soliq tizimi Soliqlarni guruhlanishi To‘g‘ri va egri soliqlar Umumdavlat soliqlar hamda mahalliy soliqlar va yig’imlar
Umumdavlat soliqlar
SOLIQ TIZIMI
Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. Soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi soliq tizimi deb ataladi.
Umuman olganda soliq tizimini tarkiban soliqqa tortish tamoyillari, soliq siyosati, soliqqa tortish tizimi, soliq mexanizmi kabilarga ajratish mumkin. Ushbu elementlar bevosita mamlakatda amal qilayotgan soliqlarning tarkibini belgilab beradi.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA AMALDA BO’LGAN SOLIQ TURLARI
1. Yuridik shaxslar foydasidan olinadigan soliq
2. Qo‘shilgan qiymat solig‘i
3. Aktsiz solig‘i
|
| |
funktsional kism - Axborot tizimlari

66
boshqarish ishlari jarayonlarga urnatilgan turli xil vositalar yordamida amalga
oshiriladi. Inson bunday tizimlarda kuzatuvchi vazifasini utaydi. Tashkiliy
boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlarida inson birlamchi, texnik vositalar esa,
ikkilamchi vazifasini utaydi.
Tashkiliy boshqarishni avtomatlashtirilgan tizimi kuyidagi belgilarga kura
turkumlanadi:
Faoliyat kursatish
darajasiga kura:
1.
Umumdavlat mikyosidagi avtomatlashtirilgan boshqarish tizimi.
2.
Tarmoqlararo avtomatlashtirilgan boshqarish tizimi (moliya).
3.
Tarmoqni boshqarishni avtomatlashtirilgan tizimi.
4.
Korxonani boshqarishni avtomatlashtirilgan tizimi.
5.
Avtomatlashtirilgan ish joylari.
Funktsiyalarni boshqarishni avtomatlashtirilgan darajasiga kura.
1.
Axborot maslaxat beruvchi tizim.
2.
Axborot qidiruv tizim.
3.
Axborot ma’lumotnoma beruvchi tizim.
4.
Axborot ukitish tizimi.
Faoliyat yuritish usuliga kura:
1.Davlat karamogidagi tizim.
2.Xujalik xisobidagi tizim.
Alimova Anastasia Nikolaevna

|
Alimova Anastasia NikolaevnaBog'liq talim transformatsiyasiAlimova Anastasia Nikolaevna
Master of the Faculty of Preschool and Primary Education, Bukhara State Pedagogical
Institute
Abstract
. The relevance of this article lies in how the state of a fourth-grade student and his
psychological feeling changes in mathematics and science lessons, in which students complete
TIMSS tasks (mathematical part). Attention is paid to the popular issue of revealing the essence of
the most international assessment study of comparative analysis of TIMSS in modern society and in
the dominant world powers - the leaders of international research, their merits in their contribution to
education and the restructuring of the process, in which special emphasis is placed on the
comprehensive development of the personality of a primary school student and his cognitive abilities.
Key words
: thinking, test questions, international research, differential approach, block,
educational environment, primary school student, primary education.
TIMSS TOPSHIRIQLARINI BAJARISHDA MAKTAB O‘QUVCHILARINING
TIKLASHINING RIVOJLANISHI
Qosimov Fayzullo Muhammadovich – Bux davlat pedagogika instituti “Boshlang‘ich ta’lim”
kafedrasi professori, fayzullo@gmail.com
Alimova Anastasiya Nikolaevna
Buxoro davlat pedagogika instituti Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim fakulteti magistri
Annotatsiya
. Ushbu maqolaning dolzarbligi to’rtinchi sinf o’quvchisi matematika va tabiiy
fanlardan TIMSS topshiriqlarini bajarayotgan vaqtida (matematik qism) o’quvchining o’zini qanday
his qilishi va psixologik holatining qanday o’zgarishini aniqlash bilan bog’liq. Zamonaviy jamiyatda
va jahonning yetakchi davlatlari - xalqaro tadqiqotlar yetakchilarining TIMSS qiyosiy tahlilini
xalqaro baholash tadqiqotining mohiyatini, ularning ta'limga qo'shgan hissasi, boshlang'ich sinf
o'quvchisi shaxsini har tomonlama rivojlantirishga va uning bilish qobiliyatiga alohida e'tibor
berilishiga va institutni qayta qurishdagi xizmatlarini ochib berishning mashhur masalasiga e'tibor
qaratilmoqda.
|
| |
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi

64
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№2 maqsadlarni aniqlashtirish
(Yakuniy kuzatishdan so‘ng)
Sana _______________________________________________
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Mavzu: Quduqlardagi asoratlar bilan kurashish maqsadida bajariladigan yer osti ta'miri ishlari Reja

Mavzu: Quduqlardagi asoratlar bilan kurashish maqsadida bajariladigan yer osti ta'miri ishlari Reja
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
15.11.2023
Hajmi
0,56 Mb.
#99326
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: Quduqlardagi asoratlar bilan kurashish maqsadida bajariladigan yer osti ta'miri ishlari Reja
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
UMUMIY O'RTACHA - Issn – 2181-4201 ta’lim

№
Mezonlar
Respondentlar -196
n
%
1.
Jahon va milliy estrada yoshlar hayotida ijobiy ahamiyatga
egami
193
98.5
2.
Ma'nosini ongli anglamasada “Rok musiqalari”ni tinglaysizmi
23
12
Jahon klassik musiqasini mazmunan tushunib, his qilib
tinlaysizmi
51
26
3.
Milliy estradani ma'nosiga emas musiqa ohangi tempi va
jozibadorligiga ko'ra yoqtirib
Tinglaysizmi
68
34.5
Milliy
estradani
musiqaning
mazmundorligiga
ko'ra
tinglaysizmi
156
79.5
4.
Xalq kuyi, xalq qo'shiqlarini ongli anglab, sevib eshitasizmi
123
62.5
Umumiy o'rtacha
153
78
Ma'nosini ongli anglamasada “Rok musiqalari”ni tinglaydigan yoshlar 23%dan 12%ga
kamayganligini, Milliy estradani ma'nosiga emas musiqa ohangi tempi va jozibadorligiga ko'ra
yoqtirib tinglaydigan yoshlar ham 23%dan 12%ga kamayganligini, Jahon klassik musiqasini
mazmunan tushunib, his qilib tinglaydigan yoshlar 18%dan 26%ga oshganligini, Milliy estrada
musiqaning mazmundorligiga ko'ra tinglaydigan yoshlar 43%dan 79.5%ga oshganligini, xalq kuyi,
xalq qo'shiqlarini ongli anglab,sevib eshitadigan yoshlar 42%dan 62.5ga oshganligini kuzatishimiz
mumkin. Karelyatsion tahlillarga ko'ra milliy musiqiy ongni yuksak darajada rivojlanishi o'z
navbatida jahon klassik musiqasini tushuna olishiga olib keladi. Musiqa san'ati ham individual ham
ijtimoiylik kasb etganligi sababli milliy va umuminsoniy qadriyatlarni yoshlar ongida shakllanib
borishiga ijobiy emotsional hamda tarbiyaviy ta'sir etuvchi vosita sifatida xizmat qiladi. Ushbu
natijalarga asoslanadigan bo'lsak talaba yoshlarga ma'naviy saviyasi past bo'lgan musiqalarga
nisbatan psixologik immunitetni sezilarli darajada oshganligini fikrimizning yaqqol dalilidir.
Kelajakda yoshlarda musiqiy tarbiyada savodxonlik darajalarini oshirish, o'zligini anglashga
qaratilgan psixoprofilaktik tadbirlarni yanada yuksaltirib borish maqsadga muvofiq deb o'ylayman.
Yoriqli va yoriq g'ovakli qatlamlarga

4. Yoriqli va yoriq g'ovakli qatlamlarga
suv oqib kelishini cheklash
Bunday qatlamlarni ishlatishda quduqlarning
muddatdan oldin suvlanishi, yuqori o'tkazuvchanlikka
ega bo'Igan yoriqlarning suv yorib o'tishi bilan bog'liq.
Hajmiy bog'liqlikni hosil qilmaydigan va siljishning
past gradientiga ega bo'Igan, ya'ni quduqni ishlatish
davomida yoriqlardan chiqarib tashlanadigan
materiallarni qo'llash bilan bog'liq ishlar kam samarali
deb topiladi.
Sementli va ko'pik sementli suspenziyalarni, SFM
asosidagi qovushqoqli tarkiblarni qo'llash ko'proq
samarali deb hisoblanadi.
*
Donador tamponlovchi materiallarni qo'llash
yuqori samaraga ega.
Ivanovo-Frankovsk neft va
gaz institutida
donadorlangan magniyni (0,5 -
1,06 mm) qo'llash bilan suv oqimini chegaralash
texnologiyasi ishlab chiqilgan.
*
Bunda magniy va uning oksidini qatlam suvi va
xlorlashgan magniyning o'zaro ta'siri natijasida,
magniy gidrooksidining cho'kindisi va
magnezial
sement hosil bo'lishiga asoslanadi
.
*
Magniyning qum bilan aralashmasida magniy
massa miqdori 20 % ni tashkil qilishi maqsadga
muvofiq bo'ladi.
*
Qatlamni gidravlik yorish sxemasi
bo'yicha qatlamda mavjud yoriqlar
kengaytiriladi, magniy-qumli aralashma
bilan to'ldiriladi
va ajratish tuzilmasi
hosil bo'lishi uchun quduq
48-60
soat
berkitiladi.
*
Neftga to'yingan oraliqlarga tushgan
donalarni eritish va oqimni
jadallashtirish uchun
kislotali ishlov
berish o'tkaziladi.
|