Funksiyani tekshirish va grafigini chizishning umumiy sxemasi

|
Funksiyani tekshirish va grafigini chizishning umumiy sxemasi
|
bet | 6/9 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 227 Kb. | | #158505 |
Bog'liq topshiriq. Shaxnoza 15-234. Funksiyani tekshirish va grafigini chizishning umumiy sxemasi
Funksiyani tekshirish va grafigini chizish ma’lum tartibda (sxema asosida) bajariladi. Shunday sxemalardan birini keltiramiz.
Funksiyaning aniqlanish sohasini topish.
Funksiya grafigining koordinata o‘qlari bilan kesishadigan nuqtalarini (agar ular mavjud bo‘lsa) aniqlash.
Funksiyaning ishorasi o‘zgarmaydigan oraliqlarni ( yoki bo‘ladigan oraliqlarni) aniqlash.
Funksiyaning juft-toqligini tekshirish.
Funksiya grafigining asimptotalarini topish.
Funksiyaning monotonlik oraliqlarini aniqlash va ekstremumlarini topish.
Funksiyaning qavariqlik va botiqlik oraliqlarini hamda egilish nuqtalarini aniqlash.
bandlardagi tekshirishlar asosida funksiyaning grafigi chiziladi.
Keltirilgan sxemaning hamma bandlari albatta bajarilishi shart emas. Soddaroq hollarda keltirilgan bandlardan ayrimlarini, masalan ni bajarish etarli bo‘ladi. Agar funksiya grafigi juda tushunarli bo‘lmasa bandlardan keyin funksiyaning davriyligini tekshirish, funksiyaning bir nechta qo‘shmcha nuqtalarini topish va funksiyaning boshqa xususiyatlarini aniqlash bo‘yicha
qo‘shmcha tekshirishlar o‘tkajish mumkin.
Misollar
1. funksiyani tekshiramiz va grafigini chizamiz.
Funksiyaning aniqlanish sohasi:
da bo‘ladi. Funksiya o‘qini nuqtada kesadi. bo‘lgani uchun funksiya o‘qini kesmaydi.
Funksiya va intervallarda musbat ishorali va interval-da manfiy ishorali.
Funksiya uchun bo’ladi. Demak, u juft.
Demak, va to‘g‘ri chiziqlar vertikal asimptotalar bo‘ladi.
( da ham da ham ),
Demak, to‘g‘ri chiziq da ham da ham gorizontal asimptota bo‘ladi.
Funksiyaning monotonlik oraliqlarini aniqlaymiz va ekstremumlarini topamiz.
.
Birinchi tartibli hosila va da mavjud emas va da nolga teng. Bu nuqtalar berilgan funksiyaning aniqlanish sohasini to‘rtta i ntervallarga ajratadi. Hosilaning bu intervallardagi va ha r bir birinchi tur kritik nuqtadan chapdan o‘ngga o‘tishdagi ishoralarini chizmada belgilaymiz:
Demak, funksiya intervalda o‘sadi va intervalda kamayadi. maksimum nuqta, .
Funksiyaning qavariqlik va botiq-lik oraliqlarini hamda egilish nuqtalarini aniqlaymiz.
Ikkinchi tartibli hosila va nuqtalarda mavjud emas.
hosilaning intervallardagi va har bir ikkinchi tur kritik nuqtalardan chapdan o‘ngga o‘tishdagi ishoralarini tekshiramiz:
Demak, funksiyaning grafigi intervalda qavariq, va intervallarda botiq bo‘ladi. Funksiya grafigining egilish nuqtasi yo‘q.
bandlar asosida funksiya grafigini chizamiz (17-shakl).
2. funksiyani tekshiramiz va grafigini chizamiz.
Funksiyaning aniqlanish sohasi:
da bo‘ladi. Funksiya va o‘qlarini nuqtada kesadi.
Funksiya va intervallarda musbat ishorali.
Funksiya uchun va bo‘ladi. Demak,
u umumiy ko‘rinishdagi funksiya.
Funksiya aniqlanish sohasida uzluksiz bo‘lgani uchun u vertikal asimptotaga ega emas.
.
Demak, da to‘g‘ri chiziq gorizontal assimptota.
Demak, da funksiya assimptotaga ega emas.
Funksiyaning monotonlik intervallarini aniqlaymiz va ekstremumlarini topamiz.
Hosila va da nolga teng. Bu nuqtalar berilgan funksiyaning aniqlanish sohasini uchta intervallarga ajratadi.
Hosilaning bu intervallardagi va har bir birinchi tur kritik nuqtadan chapdan o‘ngga o‘tgandagi ishoralarini chizmada belgilaymiz:
Demak, funksiya intervalda o‘sadi va va intervallarda kamayadi. minimum nuqta, va maksimum nuqta
Funksiyaning qavariqlik va botiqlik intervallarini hamda egilish nuqtalarini aniqlaymiz.
.
Ikkinchi tartibli hosila va nuqtalarda nolga teng.
Bu nuqtalar funksiyaning aniqlanish
ohasini
Intervallarga ajratadi. hosilaning bu intervallardagi va ikkinchi tur kritik nuqtalardan chapdan o‘ngga o‘tgandagi ishora- larini chizmada belgilaymiz:
Demak, funksiyaning grafigi intervalda qavariq, va intervallarda botiq bo‘ladi, va funksiya grafigining egilish nuqtalari.
bandlar asosida funksiya grafigini chizamiz (18-shakl).
|
| |