nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
b) tuzilmaga ta’sir qiluvchi omillar

|
b) tuzilmaga ta’sir qiluvchi omillar
|
bet | 92/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotib) tuzilmaga ta’sir qiluvchi omillar
Tashqi muhit
Texnologiya
Korxonaning katta kichikligi
Xodimlar soni
Biznes strategiyasi
Qabul qilingan qarorlar tizimi
Tanlangan tuzilma va boshqalar
v) Tuzilmani muvofiqlashtiruvchi omillar
YUqori malakali xodimlarga ega bo`lgan, uncha katta bo`lmagan bo`limlar va bo`g`inlar
Ko`p bo`lmagan boshqaruv bo`g`inlari
O`zgarishlarga nisbatan sezgirlik va hozirjavoblik
YUqori darajadagi unimdorlik
Past darajadagi harajatlar
Ish jadvalining bevosita iste’molchilarga mosligi va boshqalar.
Boshqaruvning tashkiliy tuzilmasi boshqaruv oldida turgan vazifalarni muvaffaqiyatli hal etishga yordam beradigan qilib tuzilishi kerak. U quyidagi talablarga javob berishi kerak
Boshqaruv tizimida bo`gin va bosqichlar soni maqbul bo`lishi kerak. Bo`g`in va bosqichlar sonining asossiz ko`payib ketishi:
Boshqaruv apparatini saqlash harajatlarining ortib ketishi
Axborotlarning o`tish yo`li cho`zilib ketishi
Boshqaruvda paralellizm va takrorlanishning yuzaga kelishi
Boshqaruvda ma’suliyatsizlikka yo`l quyilishiga va boshqaruv samarasini pasayishiga olib keladi.
2. Boshqaruv tuzilmasi boshqaruv apparatining tezkor ishlashini ta’minlashi lozim. Bu faoliyat vazifalarni o`z vaqtida va mohirlik bilan tez hal etishda namoyon bo`ladi. Bunga ishlab chiqarishning miqyosi, murakkabligi, boshqaruv ob’ektlarining joylashuvi ham ta’sir ko`rsatadi.
Boshqaruv usullari:
tashkiliy-ma`muriy;
iqtisodiy;
Sotsial-ruhiy.
Tashkiliy-ma`muriy usullar boshqarish usullari tizimida alohida o‘rin tutadi.Bu usullarga:
boshqarish apparatining muayyan strukturasini tuzish;
har bir boshqaruv bo‘g‘inining funksiyalarini belgilash;
kadrlarni to‘g‘ri tanlash;
buyruqlar, farmoyishlar va qo‘llanmalar chiqarish, ularning bajarilishini nazorat qilish;
topshiriqlar va deriktiv ko‘rsatmalarni bajarmayotgan bo‘linma va shaxslarga nisbatan majburiy choralarni qo‘llash kiradi.
Tashkiliy-ma`muriy usullar yuqori organlar hokimiyatiga va quyi organlarning bo‘ysunishiga asoslanadi. Tashkiliy usullar boshqarish tizimida ichki ongli aloqalarning tarkib topishiga yordam beradi. Boshqarish funksiyalari bajarilishining:
tashkiliy barqarorligini;
intizomliligini;
muvofiqliligini;
uzluksizligini ta`minlaydi.
|
| |
Kalsiy sianamid tarkibidagi azotning massa ulushini (% da) toping ?

Kalsiy sianamid tarkibidagi azotning massa ulushini (% da) toping ?
*a) 35%
50%
45%
30%
Berilganlardan qaysi kimyoviy birikma bir vaqtning o`zida kimyoviy bog`lanishning ham kovalent, ham ion tipini namoyon qiladi?
*a)
Benzolning to`rtta vodorodi bir xil o`rinbosarlariga almashtirilganda hosilalarining izomeri nechta bo`ladi?
*a) 3 ta
4 ta
1ta
2 ta
Davr ichida element atom nomerining ortishi bilan elementlarning:
*a) atom radiuslari kamayadi va elektromanfiyliklari ortadi
atom radiuslari ham va elektromanfiyliklari ham ortadi
atom radiuslari ortadi va elektromanfiyliklari kamayadi
atom radiuslari va elektromanfiyliklari kamayadi
Kimyo fanidan “Bilimlar bellashuvi” nechanchi sunf o`quvchilari o`rtasida o`tkaziladi ?
*a) 8-sinf
9-sinf
7-sinf
10-sinf
Kimyoviy korroziya deb nimaga aytiladi?
*a) metallarning yuqori haroratda gazlar ta’sirida yemirilishiga aytiladi
metallarning suvli elektrolitik muhitda yemirilishiga aytiladi.
metallarning oksidlar hosil qilishiga aytiladi.
metallarning zanglashiga aytiladi.
|
O`qitishning an’anaviy usuli qanday tavsiyaga ega?

O`qitishning an’anaviy usuli qanday tavsiyaga ega?
*a) reproduktiv
texnokratik
izlanuvchan
real bilimlar berish
) O`qitish jarayonida faoliyatning qanday uslublari mavjud
*a) avtoritar, demokratik, liberal
an’anaviy ilg`or, konservativ
noan’anaviy, milliy, tarbiyaviy
optimal, rag`batlantiruvchi, jazolovchi
Yangi pedagogik texnologiyalarda o`qitish usuli (metod) bu-:
*a) kutilayotgan natijaga erishish usuli
biron bir mavzuni muhokama qilish
dars o`tish
o`qituvchining ijodi
O`zbekistonda neft-gaz konlarining eng katta zahiralari qaysi hududda joylashgan ?
*a) Ustyurt
Buxoro
Farg`ona
Surxondaryo
«Innovatsion texnologiyalar» tushunchasi qanday ma’noni anglatadi?
*a) yangicha usullar
ilg`or tajribalar
zamonaviy usullar
noan’anaviy usullar
“Susal oltin” tarkibiga qaysi kimyoviy elementlar kirishini aniqlang ?
*a) qalay va oltingugurt
qalay va kislorod
qo`rg`oshin va oltingugurt
kumush, oltingugurt va mis
Ko`mirning tasdiqlangan zahiralari bo`yicha O`zbekiston Markaziy Osiyo davlat;ari orasida nechanchi o`rinni egallaydi ?
*a) 2
3
1
4
Qaysi metod “aniq vaziyat”, “hodisa”, “o`rganmoq”, “tahlil qilmoq” ma’nolarini anglatadi?
*a) keys-stadi
SWOT-tahlil
FSMU
evristik ta’lim
Qaysi metall oddiy sharoitda azot bilan reaksiyaga kirishadi ?
*a) Li
Na
K
Be
«Dasturli o`qitish» rejasiga asos solgan olim ?
*a) B.Skinner
N.Kratval
L.Brig
B.Blum
“O`rtacha o`qiydigan o`quvchi” lar berilgan test topshiriqlarining necha foizi (%) ni ishlay olishlari kerak ?
*a) 40 %
60 %
80 %
30 %
“DTS bo`yicha umumiy o`rta ta’limning malaka talablarini o`quvchilar tomonidan o`zlashtirilishi darajasinini va ularning bilimlari sifatini nazorat qilishning reyting tizimi to`g`risidagi muvaqqat Nizom”ning 330-son buyrug`i qaysi vazirlik tomonidan va qachon qabul qilindi?
*a) Xalq ta’limi vazirligi, 2017 yil 17 oktyabrd
Oliy ta’lim vazirligi, 2017 yil 23 oktyabr
Xalq ta’limi vazirligi, 2017 yil 17 noyabr
Xalq ta’limi vazirligi, 2018 yil 11 yanvar
|
Kimyoviy tajribalarning tarbiya berish funksiyasi

Kimyoviy tajribalarning tarbiya berish funksiyasi
*a) ilmiy dunyoqarashni shakllantirish, mehnatga bo`lgan ehtiyojni ongli ravishda his etish, o`quvchilarni ishchi kasbiga ixlosini oshirish, atrof-muhitni muhofaza qilish
o`quvchini shaxs sifatida shakllantirish
dunyo sirlarini o`rgatish, atrof muhitni muhofaza qilish
o`quvchilarni kasbga yo`naltirish, atrof muhitni muhofaza qilish
) Quyidagi sinov - nazorat turlari orasidan faoliyat – harakat jihatidan farq qiladiganini toping ?
*a) og`zaki javob berish
ma’ruza tayyorlash
referat tayyorlash
konspekt tayyorlash
) Xalqaro Mendeleyev olimpiadasining 3-tur bosqichi qanday shaklda o`tkaziladi ?
*a) amaliy mashg’ulot
nazariy topshiriq
test topshirig`i
o`quv savodxonligi
Kimyo o`qitish metodikasi qanday asosiy vazifani hal qiladi ?
*a) nimani o`qitish, qanday o`qitish va o`qishga qanday o`rgatish
nimani o`qitish va o`qishga qanday o`rgatish
nimani o`qitish va qanday o`qitish
nimani o`qitish
Kimyo ta`limida “ekskursiyalar tashkil etish va o`tazish” qaysi o`quv mashg`ulot turiga mansub ?
*a) darsdan tashqari mashg`ulot
sinfdan tashqari mashg`ulot
nazariy mashg`ulot
amaliy mashg`ulot
|
Kimyo laboratoriyalarida “o`t olib ketish xavfi bor” bo`lgan moddalar qanday rangli etiketka bilan saqlanadi?

Kimyo laboratoriyalarida “o`t olib ketish xavfi bor” bo`lgan moddalar qanday rangli etiketka bilan saqlanadi?
* a) qizil
och ko`k
yashil
Sariq
Kimyo laboratoriyalarida “zaharli” bo`lgan moddalar qanday rangli etiketka bilan saqlanadi?
*a) sariq
b) och ko`k
yashil
qizil
“Eliksir” so`zi arab tilidan tarjima qilinganda qanday ma`noni anglatadi ?
*a) quruq
shirin
yonuvchi
yog`li
S.Arrenius qachon elektrolitik dissotsiyalanish nazariyasini yaratdi?
*a) 1883-1887 yillar
1883 yil
1886 yil
1885-1886 yillar
Suvda kalsiy va magniy gidrokarbonatlarining mavjudligi qanday qattiqlik deyiladi ?
*a) vaqtinchalik
umumiy
doimiy
yumshoq
O`quv jarayonida o`quvchilar bir- biriga o`rgatish orqali o`rganilayotgan mavzuning necha foizini o`zlashtira oladi?
*a) 90 %
50 %
60 %
70 %
Yog`larninig “gidrolizlanish darajasi” deb nimaga aytiladi ?
*a) 1 gr yog`ni gidrolizlash uchun kerak bo`ladigan KOH milligramm miqdoriga aytiladi
1 gr yog`ni gidrolizlash uchun kerak bo`ladigan KOH gramm miqdoriga aytiladi
100 gr yog`ni gidrolizlash uchun kerak bo`ladigan KOH milligramm miqdoriga aytiladi
10 gr yog`ni gidrolizlash uchun kerak bo`ladigan KOH gramm miqdoriga aytiladi
|
Boshqaruv qarorlariga qo`yiladigan talablar

|
Boshqaruv qarorlariga qo`yiladigan talablar
|
bet | 96/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti12.3. Boshqaruv qarorlariga qo`yiladigan talablar
Qaror- bu umumiy maqsadlar yo‘nalishida imkoniyatlardan birini tanlashdir.
Boshqaruv qarori - bu boshqaruv faoliyatini oxirgi natijasidir. Agar boshqaruvda mexnat predmeti axborot bo‘lsa, uning mexnat (natijasi) maxsuloti-boshqaruv qaroridir.
Boshqaruv qarori- muammoli vaziyatni hal etish uchun yozma yoki og‘zaki shaklda ifoda etilgan va amalga oshiriladigan,qayd etilgan boshqaruv faoliyatidir.YOki, boshqaruv qarori boshqaruv tizimi (menejment)ning aniq maqsadga erishishda bashorat etish, optimallashtirish, iqtisodiy asoslash va tahlil etish natijasi va ko‘pgina muqobil variantlardan birini tanlashdir. Boshqaruv qarori - korxona oldida turgan maqsadlar va missiyasini amalga oshirish demakdir. Aynan shu jarayonda yuzlab, minglab insonlar o‘z extiyojlarini qondiradi, mavqeiga ega bo‘ladi, xar tomonlama o‘sadi va umuman jamiyat o‘sadi.
Qaror ishlab chiqish va qabul qilish - bu shunday boshqaruv faoliyatining asosiy shakliki, u raxbar mexnatining mazmuni, uning jamoaga maqsad sari yo‘naltirilgan xarakat jarayonidir.
Boshqaruv qarori ikki xolatda ishlatiladi:
birinchi xolatda -kimningdir yoki nimaningdir tomonidan o‘rnatilgan boshqaruv xujjati, qabo‘l qilingan xarakat rejasi, qaror qilish va boshqalar .
boshka xolatlarda - bu bir necha variantlardan bitta ma`qul variantli tanlash. Qaror pishib etilgan muammo mavjud bo‘lganda qabo‘l qilinadi.
Boshqaruv qarorlari elementlari
Vazifa
Vosita
Javobgarlik
Muddat
Boshqaruv qarorlarini asosiy tarkibiy qismlari quyidagilar hisoblanadi:
Maqsadlar
Masalalar
Masalalarni echish usullari (texnologiya)
Resurslarga nisbatan talablar
Qarorning ta`sir doirasi
Qarorning bajarilish muddatlari
Qarorni amalga oshirilish mexanizmlari (masalalar strukturasi)
|
| |
-rasm. Travmatik shok holatidagi bemorga birinchi yordam ko'rsatish

|
-rasm. Travmatik shok holatidagi bemorga birinchi yordam ko'rsatish
|
bet | 126/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
102-rasm. Travmatik shok holatidagi bemorga birinchi yordam ko'rsatish.
103-rasm. Bir marta ishlatiladigan shpris-tyubikning ko'rinishi va undan foydalanish tartibi:
a - umumiy ко 'rinishi: 1 - korpusi; 2 - ignali kanyulasi;
3 - himoya qalpoqchasi.
b - ishlatilishi:
1 - kanyulani tiralguncha burab, korpusidagi meptbranani teshish;
2 - ignadan qalpoqchasini olish; 3 - igna sanchilganida shunday
tutiladi.
-
bog'lov va taxtakachlarni qo'yish yoki to'g'rilash yoxud yangilash;
-
asfiksiya (bo'g'ilib qolish. tanada kislorod yetishmay karbonat angidgidrid - is gazi ko'payib ketishi oqibatida paydo bo'lishi mumkin bo'lgan holat)ni oldini olish yoki kurashish;
-
kateterizatsiya - po'latdan yoki rezinadan yasalgan maxsus naychani kiritish;
7) teri-mushak parchasida osilib qolgan qo'1-oyoqlarni
amputatsiya qilish yoki zaruriyat va sharoitdan chiqib ularga
dastlabki sanitar ishlovini berib, mo`zlatishning turli usullarini
qo'llab ehtiyotkorlik bilan shifoxonaga jo'natish lozim, chunki
hozirgi paytda jarrohlik sohasidagi yutuqlar ba'zi hollarda ijobiy
natijalarga olib kelishi mumkin. Bunga misol qilib Rossiya
televideniyasi orqali 5-6 yoshli oyog'i o`zilib ketgan qizchaga
tegishli jarrohlik amallari vaqtida o'tqazilgach uning oyog'i bitib
ketgani va qizchaning sog'ayib ketganligi haqida axborot
berilgannini ko'rsatish mumkin.
Dastlabki shifokor yordami shikastlangan odam ahvoliga, uning hayotiga mazkur holat qanchalik xavf solishi mumkinligini hisobga olib 2 ga ajratilishi mumkin:
-
zudlik bilan, kechiktirib bo'lmaydigan;
-
sabrlik bilan beriladigan.
|
| |
Talabaning fan bo`yicha o`zlashtirish ko`rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi

|
Talabaning fan bo`yicha o`zlashtirish ko`rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi
|
bet | 181/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiTalabaning fan bo`yicha o`zlashtirish ko`rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) 5 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javobberishi lozim:
Fanning mohiyati va mazmunini to‘liq yorita olsa;
Fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
Fan bo‘yicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo‘lsa;
Fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
Berilgan savollarga aniq va lo‘nda javob bera olsa;
Konspektga puxta tayyorlangan bo‘lsa;
Mustaqil topshiriqlarni to‘liq va aniq bajargan bo‘lsa;
Barcha amaliy ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirgan bo‘lsa;
Nazariy bilimlarni turli vaziyatda qo‘llay olish;
Tizimli yondashish, uzviylikka amal qilish.
b) 4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
Fanning mohiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
Fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushingan bo‘lsa;
Fan bo‘yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o‘quv dasturi doirisida bajarsa;
Fan bo‘yicha berilgan savollarga to‘g‘ri javob bera olsa;
Fan bo‘yicha konspektini puxta shakllantirgan bo‘lsa;
Fan bo‘yicha mustaqil topshiriqlarni to‘liq bajargan bo‘lsa;
Barcha amaliy ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirishga harakat qilgan bo‘lsa;
v) 3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
Fan haqida umumiy tushunchaga ega bo‘lsa;
Fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yo‘l qo‘yilsa;
Bayon qilish ravon bo‘lmasa;
Fan bo‘yicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
Fan bo‘yicha matn puxta shakllantirilmagan bo‘lsa.
|
| |
Ommaviy tarzda ochiq-onlayn kurslar plaformasi shaklidagi ta`lim loyihasi qanday nomlanadi ?

Ommaviy tarzda ochiq-onlayn kurslar plaformasi shaklidagi ta`lim loyihasi qanday nomlanadi ?
*a) lektorium
b) kollokvium
induksiya
deduksiya
Uslubga berilgan to`g`ri ta`rifni aniqlang ?
*a) maqsadga erishish yo`li bo`lib, ma’lum tartibga solingan
metodlar yig`indisi
maqsadga erishish yo`llari
dars berish maxorati
Nima sababdan 3d orbitaldan oldin 4s orbital to`lishi haqida o`rta maktab darsligida ma’lumot berilmagan ?
*a) “Klechkovskiy qoidasi” mohiyati ochib berilmagan
energetik pog`onalarning to`lishi haqida ma’lumot berilmagan.
Kvant sonlar haqida ma’lumot berilmagan.
Pauli prinsipi yoritilmagan
Kimyo kechalari qancha vaqt davom etishi mumkin?
*a) 2-2,5 soatdan oshmasligi kerak
3 soat
0,5 soat
1 soat
Kimyodan fan olimpiadalari bosqichlari to`g`ri keltirilgan javobni aniqlang ?
*a) maktab, tuman, shahar, viloyat, mamlakat va xalqaro bosqichlar
Sinf, tuman, shahar, viloyat, mamlakat
Viloyat, mamlakat va xalqaro bosqichlar
Maktab, tuman, shahar, viloyat, mamlakat va Mendeleyev olimpiadalari
“Bosqichli nazorat ” nima ?
*a) o`quv yili tamom bo`lgandan keyin imtihonlar, test sinovlari, sinovlar shaklida amalga oshiriluvchi nazorat turi.
chorak tamom bo`lganda va o`quv dasturining tegishli bo`limi tugallangandan keyin o`quvchilarning bilimlari, ko`nikma va malakalarini baholash uchun amalga oshiriluvchi nazorat turi.
o`qish (9- va 11-sinf) tugallangandan keyin davlat attestatsiyasi shaklida o`tkaziluvchi nazorat turi.
so`rovlar, kollokviumlar, seminarlar, nazorat ishlar, testlar tarzida o`quvchilarning bilimlari, ko`nikma va malakalarini aniqlashning muntazam nazorati
|
Qaysi kimyogar olim O`zbekistonda birinchi bo`lib polimer moddalar laboratoriyasini tashkil etgan ?

Qaysi kimyogar olim O`zbekistonda birinchi bo`lib polimer moddalar laboratoriyasini tashkil etgan ?
*a) H.Usmonov
N.Parpiyev
N.Yusufbekov
Sh.Solihov
Moddaga tegishli bo`lmagan xossalarni aniqlang ? 1) zichlik; 2) yadro zaryadi; 3) elektron qavatlar; 4) qaynash va suyuqlanish tempraturalari; 5) izotoplar; 6) rang; 7) atom massa; 8) agregat holat;
*a) 2, 3, 5, 7
1, 4, 8
1, 4, 6, 8
3, 5, 7
H2S, SO2, SO3 birikmalaridagi oltingugurtning ekvivalent qiymatlari keltirilgan qatorni belgilang ?
*a) 16; 8; 5,33
17; 8; 5,33
16; 16; 16
16; 46; 16
0,2 mol KCl va 0,3 mol MgCl2 aralashmasidagi xlorning massa ulushi necha foiz (%) ga teng bo`ladi ?
*a) 65
45
56
73
10 l havoda (n.sh.) 610-5 ml kripton bo`lsa 11016 ta kripton atomi necha litr havoda bo`ladi ?
*a) 62,5
45,5
48,4
56,8
"Stol ustida vulqon" reaksiyasidan kimyoviy reaksiyalarning qaysi turini o`rganishda foydalanish mumkin?
*a) parchalanish
o`rin olish
birikish
o`rin almashinish
Qaysi qatorda elementlar elektromanfiyligi kamayib borish tartibida joylashtirilgan?
*a) Nb, Zr, Y, Sr, Rb
I, Br, Cl, F, N
K, Ca, V, Ti, Sc
K, Ca, Sc, Ti, V
Probirkalarda moddalar eritmalarini qizdirish uchun ularni probirkaning qanday qismigacha quyish lozim?
*a) 1/3
3/4
2/3
1/2
“Muammoli ta`lim” texnologiyasi bosqichlarini belgilang ?
*a) muammoli vaziyat, muammoli savol, muammoli vazifa, muammo yechimi
muammoli vaziyat, o`quv muammosi, o`quv muammosini yechish uchun izlanish, muammoning yechilishi
o`quv muammosi, o`quv muammosini yechish, muammoning yechilishi
muammoli holat, o`quv muammosi, muammoning yechilishi
“Shaxsga yo`naltirilgan ta`lim” texnologiyasi mohiyatini aniqlang?
*a) o`quvchi shaxsi munosabatlar markaziga qo`yiladi
o`qituvchi shaxsi munosabatlar markaziga qo`yiladi
didaktik jarayon munosabatlar markaziga qo`yiladi
hech kimning shaxsi munosabatlar markaziga qo`yilmaydi.
Interaktiv usullarga asoslangan ta’lim jarayonini ko`rsating ?
*a) hamkorlikda ta’lim olishda ta’lim oluvchi uchun tashkil etilgan bilish faoliyatining maxsus shakli
an’anaviy o`qitish metodikasini inkor etuvchi, avtoritar boshqaruv usullariga asoslangan ta’lim usuli
eksperimental psixologiya yutuqlari asosida mavzuning ilmiyligi ravon tilda olib borilishi
didaktikaga asoslangan ta’lim usuli
|
Qo`shimcha adabiyotlar - Konchilik ishi

Qo`shimcha adabiyotlar
|
O`zbekiston respublikasi Prezidenti Shavkat Mirzziyoevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. 29.12.2020 y.
|
|
Mirziyoev SH.M. Tanqidiy tahlil, qat`iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir faoliyatining kundalik qoidasi bo`lishi kerak. O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil yakunlari va 2017 yil istiqbollariga bag`ishlangan majlisdagi O`zbekistonRespublikasi Prezidentining nutqi.//Xalq so`zi gazetasi. 2017 yil 16 yanvar, №11.
|
|
Mirziyoyev SH.M.Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz.-T.:”O’zbekiston” NMIU, 2017.-488 b.
|
|
O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo’yicha Harakatlar strategiyasi to’g;risida.-T.: 2017yil 7 fevral’, PF-4947-son farmoni.
|
|
O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.-T.: O`zbekiston, 2017. -46 b.
|
|
Н.А. Хашимова. Антикризисное управление предприятием. Учебное пособие.-Т.-Tafakkur qanoti 2016/-284 б.
|
|
N.X. Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O`quv uslubiy qo`llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 146 b.
|
|
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O`quv uslubiy qo`llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 208 b.
|
|
Гулямов С.С. Основы современного менеджмента. –Т., 1997.
|
|
G.Taraxtiyeva, N.X. Gulyamova, K.S.Ibragimova. “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg`ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo`llanma. T.:, 2018.
|
Ma`muriy usullardan - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 93/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiMa`muriy usullardan:
iste`molchilarning huquqlarini himoya qilish;
atrof-muhitni muhofaza qilish;
xavfli texnologiyalardan foydalanish,zararli ishlab chiqarish chiqitlarini chiqarib tashlashni taqiqlash;
odamlar sog‘lig‘iga zararli mahsulotlarni reklama qilishni taqiqlash kabi sohalarda faol foydalaniladi.
Boshqarishning tashkiliy-ma`muriy usullari ikki shaklda:
tashkiliy ta`sir ko‘rsatish usullari;
farmoyish berish usullari shaklida namoyon bo‘ladi.
Tashkiliy ta`sir ko‘rsatish turli tashkiliy choralarni, ya`ni:
ishlab chiqarish va boshqarishning tashkiliy strukturalarini belgilash;
ichki tartib-qoidalarni o‘rnatish;
boshqariluvchi va boshqaruvchi tizimlar o‘rtasida optimallik va oqilona nisbatni o‘rnatish kabilarni o‘z ichiga oladi.
Farmoyish berish yo‘li bilan ta`sir ko‘rsatish barcha boshqarish bo‘limlari va organlarining ishlashini joriy ta`minlab turishdan iborat bo‘lib, bunga e`lon qilinadigan yozma yoki og‘zaki ko‘rsatmalar berish, yozma shakilda nashr etilgan yoki og‘zaki buyruqlar vositasi bilan erishiladi.
Boshqarishning iqtisodiy usullari iqtisodiy manfaatlardan foydalanishga asoslanadi.Har qanday jamiyatning iqtisodiy munosabatlari, eng avvalo manfaatlarda namoyon bo‘ladi. Manfaatlar uch xil bo‘ladi:
umumjamiyat manfaatlari;
jamoa manfaatlari;
shaxsiy manfaatlar.
Umumjamiyat manfaatlarini ro‘yobga chiqarish maqsadida quyidagi iqtisodiy boshqaruv usullariga e`tibor beriladi:
korxonalar va xo‘jaliklarga faoliyat yuritishlarida erkinlik va mustaqillik berish;
xo‘jaliklarni pirovard natijalarga binoan moddiy rag‘batlantirish, soliq imtiyozlarini berish;
moliya-kredit munosabatlarini takomillashtirish;
baxo,foyda, soliq, rentabellik, raqobat va h.k.
Iqtisodiy boshqaruv usullarining asosiy vazifasi ishlab chiqariladigan mahsulot birligiga sarflanadigan xarajatlarni kamaytirishga imkon beruvchi xo‘jalik mexanizmlarining yangi usullarini, shuningdek, manfaatdorlik muhitini vujudga keltirish va ulardan samarali foydalanishdir.
Boshqariluvchi ob`ektga iqtisodiy usullar orqali ko‘rsatiladigan ta`sir korxonalarni:
jiddiy rejalar qabul qilishga;
mehnat va moliya resurslaridan yanada unumliroq foydalanishga;
yangi texnologiyalarni joriy qilishga;
mehnat unumdorligini oshirishga;
raqobatbardosh mahsulotldarni ishlab chiqarishga rag‘batlantiruvchi va da`vat etuvchi bo‘lishi kerak.
Boshqaruvning iqtisodiy usullari jumlasiga:
kredit va foiz stavkalari;
soliq va soliq yuki;
boj to‘lovlari;
subsidiya va sanatsiya;
litsenziya;
transfert to‘lovlari;
narx-navo va h.kh kiradi.
|
| |
Korxonaning xo‘jalik mexanizmi bu…

|
Korxonaning xo‘jalik mexanizmi bu…
|
bet | 102/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti7. Korxonaning xo‘jalik mexanizmi bu…
A) Mehnat jamoasi va asosiy ishlab chiqarish vositalari aro aloqa
*B) Xo‘jalik yurituvchi usullari, shakllari va tamoyillari yig‘indisi
D) Mehnat jamoasi va asosiy ishlab chiqarish vositalari aro aloqa
G) Xo‘jalik yurituvchi usullari va tamoyillari yig‘indisi
8. Korxona huquq ob’ekti sifatida tan olinadi
*A) Tadbirkorlik faoliyatlarini amalga oshirish uchun qo‘llaniladigan mulk kompleksi
B) Ko‘chmas mulk bilan tan olinadigan mulk kompleksi
D) Buyum xuquqini belgilash, o‘zgartirish va tugatish bilan bog‘liq butun korxona
G) Savdo – sotiq, garov, ijara va boshqa bitimlar ob’ekti
9. Korxonalar qanday belgilar bo‘yicha tasniflanadi:
A) CHiqarilgan mahsulot tavsifi
B) Asosiy, yordamchi
*D) Kattaligi, chiqarilgan mahsulot tavsifi, turi, ixtisoslashish darajasi
G) Ixtisoslashish darajasi bo‘yicha xizmat ko‘rsatuvchilar
10. Korxona bo‘linmalari aro qanday aloqalar bo‘lishi mumkin:
A) Ishlab chiqarish
B) Moliyaviy
*D) Vertikal, gorizontal
G) Funksional
O‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar
Korxona tushunchasini izohlab bering.
Korxonaning turlarini tavsiflab bering.
Korxonalar faoliyatining asosiy yo‘nalishlari ayting.
YAngi korxonani tashkil kilish tamoyillari.
5. Korxonani tashkil kilishdan ko‘zlangan maksad nima ?
6. Korxona faoliyatini tartibga soluvchi xujjatlarning kanday turlarini bilasiz?
7. Korxonani yagona davlat reestridan o‘tkazish uchun kanday xujjatlar talab kilinadi?
8. Korxonaning davlat ro‘yxatidan o‘tish uchun qanday hujjatlar talab qilinadi?
9. O‘zbekiston Respublikasining “Korxonalar to‘g‘risida”gi qonuni va uning mazmuni.
10. Xo‘jalik yuritishning tashkiliy-huquqiy shaklini nimalar ifodalaydi?
11. Konsern, konsorsium, xo‘jalik assotsiatsiyasi, korporatsiya, sindikat, trest tushunchalariga izoh bering.
12. Notijorat tashkilotlarga qanday korxonalar kiradi?
13. Korxona faoliyatining ichki va tashqi muhitlarini tushuntiring.
14. Tarkibiy elementlarning ro‘yxatiga nimalar kiradi?
|
| |
-LABORATORIYA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 88/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org2-LABORATORIYA
EKOLOGIK OMILLAR. YORUG’LIK, NAMLIK VA HARORAT.
Mazkur mavzuni quyidagi texnologiya va metod asosida tashkil etish mumkin.
Laboratoriya mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi
Vaqti 2 soat
|
Talabalar soni 15 nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli
|
Laboratoriya
|
Laboratoriya mashg’ulotida muhokama qilish uchun savollar
|
Ekologik omillar va ularning turlarini o’rganish.
Asosiy abiotik omillar va ularning ahamiyati o’rganish.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: laboratoriya ishi natijasida olingan natijalarni tahlil qilish,bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish.
|
Pedagogik vazifalar:
- ekologik omilar va ularning turlari bo’yicha bilimlarni chuqurlashtiradi va kengaytiradi;
- asosiy abiotik omillar haqidagi bilimlarni taqqoslash, umumlashtirish, tizimlashtirish ko’nikmasini hosil qiladi.
|
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
- ekologik omillar haqidagi bilimlarini oshiradi, o’z ustida mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantiradi.
- asosiy abiotik omillar va ularning turlari haqida ma’lumotlar oladi.
|
O’qitish usullari va texnikasi
|
Hamkorlikda o’qitish texnologiyasi, kichik guruhlarda o’qitish metodi.
|
O’qitish vositalari
|
Turli guruhlarga xos o’simliklar rasmlari, o’simlik gerbariylari.
|
O’qitish shakli
|
Kichik guruhlarda va juftliklarda ishlash
|
O’qitish sharoitlari
|
Ekologiya kabineti
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki so’rov: natijalar tekshiriladi va baholanadi
|
“Ekologik omillar” mavzusidagi hamkorlikda o’qitish texnologiyasi, kichik guruhlarda o’qitish metodidan foydalanilgan texnologik xaritasi.
|
| |
) “Nanozarracha” deganda nimani tushunasiz ?

) “Nanozarracha” deganda nimani tushunasiz ?
*a) o`lchami 1 nm dan 100 nm gacha bo`lgan obyektlarni
o`lchami 1 mm dan 100 mm gacha bo`lgan obyektlarni
o`lchami 1 nm dan 100 mm gacha bo`lgan obyektlarni
o`lchami 0,1 nm dan 100 nm gacha bo`lgan obyektlarni
Termitning tarkibini aniqlang ?
*a) alyuminiy kukuni va metall oksidi aralashmasi
alyuminiy kukuni va bertolle tuzi aralashmasi
alyuminiy oksidi va metall oksidi aralashmasi
rux oksidi va metall oksidi aralashmasi
Kimyoviy moddalar xavflilik darajasiga ko`ra nechta guruhga bo`linib saqlanadi ?
*a) 4
3
2
5
Masalalar yechishga qo`yiladigan didaktik talablar nechta?
*a) 4
3
5
2
Didaktik o`yinlarning asosiy turlari to`liq ko`rsatilgan qatorni aniqlang?
*a) intellektual, harakatli, aralash o`yinlar
Intellektual o`yinlar
Harakatli hamda aralash o`yinlar.
Intellektual, aralash o`yinlar
35,8 g marganes(II)-nitratdagi modda miqdori nechaga teng?
*a) 0,2 mol
0,5 mol
0,3 mol
0,7 mol
|
Krеditlarni olish uchun talablar

|
Krеditlarni olish uchun talablar
|
bet | 178/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiKrеditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to`la o`zlashtirish, tahlil natijalarini to`g`ri aks ettira olishi, o`rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida bеrilgan vazifa va topshiriqlarni bajarishi, yakuniy nazorat bo`yicha yozma ishni yoki test topshirishi shart
6.1.Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik.-T.:Sano Standart,2014.-304 b.
Махмудов Э.Х. Экономика промышленных предприятий. Учебник.-Т.:Iqtisodiyot-2015.-370 c
Иванов И.Н. Беляев А.М. и др. Производственный менеджмент. Учебник для бакалавров/ под ред.И.Н.Иванова.-М.:Юрайт, 2013.-547 с.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodiyoti va menejmenti.-T.:Tafakkur bo`stoni, 2013.
Maxmudov E.H. Korxona iqtisodiyoti. T: “O`zbekiston yozuvchilar uyushmasi. Adabiyot jamg`armasi “ T. 2004.
6.2.Qo`shimcha adabiyotlar
O`zbekiston respublikasi Prezidenti Shavkat Mirzziyoevning Oliy Majlisga Murojaatnomasi. 29.12.2020 y.
Mirziyoev SH.M. Tanqidiy tahlil, qat`iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir faoliyatining kundalik qoidasi bo`lishi kerak. O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil yakunlari va 2017 yil istiqbollariga bag`ishlangan majlisdagi O`zbekistonRespublikasi Prezidentining nutqi.//Xalq so`zi gazetasi. 2017 yil 16 yanvar, №11.
Mirziyoev SH.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – T.: “O`zbekiston” NMIU, 2017. -488 b.
O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.-T.: O`zbekiston, 2017. -46 b.
Н.А. Хашимова. Антикризисное управление предприятием. Учебное пособие.-Т.-Tafakkur qanoti 2016/-284 б.
N.X. Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O`quv uslubiy qo`llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 146 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O`quv uslubiy qo`llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 208 b.
Гулямов С.С. Основы современного менеджмента. –Т., 1997.
G.Taraxtiyeva, N.X. Gulyamova, K.S.Ibragimova. “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg`ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo`llanma. T.:, 2018.
|
|
| |
Kimyo ta`limida qo`llaniluvchi “Molecules” dasturining imkoniyatlarini ko`rsating?

Kimyo ta`limida qo`llaniluvchi “Molecules” dasturining imkoniyatlarini ko`rsating?
*a) har bir molekula va molekulyar tuzilmalar va moddalar haqida to`liq ma’lumot topish mumkin.
dastur virtual laboratoriya sifatida amalga oshiriladi.
o`qituvchilar va ta’lim olayotganlarga vaqt va manzilidan qat’iy nazar doimiy ravishda o`zaro aloqa qilish, bog’lanish imkoniyatini ta’minlash.
mobil telefondan foydalanib, o`quvchilar bilan so`rovlarni o`tkazishga imkon beradi
Kollargol tarkibida necha foiz kumush mavjud?
*a) 70 %
8.3 %
50 %
12 %
Ta’limda funksional rivojlanish nima?
*a) o`quvchi biror bir soha bo`yicha ijod qilib kasbiy ko`nikma va bilimga ega bo`lishi
sohaga tegishli bo`lgan ish bilan band bo`lish
individual faoliyatga ko`proq e’tibor berish
aniq oldindan belgilangan vazifalarni bajarish
“Yakuniy nazorat” deganda nimani tushunasiz ?
*a) o`qish (9- va 11-sinf) tugallangandan keyin davlat attestatsiyasi shaklida o`tkaziluvchi nazorat turi.
chorak tamom bo`lganda va o`quv dasturining tegishli bo`limi tugallangandan keyin o`quvchilarning bilimlari, ko`nikma va malakalarini baholash uchun amalga oshiriluvchi nazorat turi.
o`quv yili tamom bo`lgandan keyin imtihonlar, test sinovlari, sinovlar shaklida amalga oshiriluvchi nazorat turi.
so`rovlar, kollokviumlar, seminarlar, kontrol ishlar, testlar tarzida o`quvchilarning bilimlari, ko`nikma va malakalarini aniqlashning muntazam nazorati
|
Nazorat savollari va topshiriklari

29
4-MAVZU
:
TEKSHIRISH TURLARI, O’LCHASH VOSITALARINI
METROLOGIK ATTESTSIYALASH, QIYOSHLASH VA
KALIBIRLASH TIZIMI
Reja
1.
O’lchash sohalari
2.
O’lchashning turlari vausullari
3.
O’lchash vositalarining konstruktiv to’zilishi
4.
O’lchash
vositalarining konstruktiv to’zilishi
O’lchash
-sinov yuli bilan asbob-uskunalar yordamida fizik kattapiklarni
aniklashdir;
O’lchashla
r
- asosan bir kurinishli va kup kurinishlilarga bulinadi. Fizik
ulchov birliklari fakatgina.bir ulchovga aks etgirilsa, unda bir kurinishli
O’lchash deyiladi. Misol uchun: turli ogirlikdagi toshlar;
«Mutlak, O’lchash
»-bir yoki bir necha asosiy katgaliklarni bevosita
O’lchashlarga va doimiylik kiymatlarini kullashga asoslangan O’lchash;
«Nisbiy
^rlchdsh»-kattalikning birlik vazifasini bajaruvchi nomdosh
kattalikka nisbatini yoki kattalikni boshlangich deb qabul .kilingan nomdosh
kattalikka nisbatan uzgarishini O’lchash;
«O’lchashlar majmui»-6ir - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

«O’lchashlar majmui»-6ir necha nomdosh kattaliklarni bir vaktda
utkazipadigan o’lchashlar, bunda kattaliklarning izlanayotgan kiymatlari bu
kattaliklarining turli birikmalarini o’lchashda olinadigan tenglamalar tizimini
yechish yuli bilan aniklanadi.
«O’lchash ob’ekti»-bnr yoki bir nechta ulchanadigan kattaliklar bilan
tavsiflanadigan jism (tizim, jarayon, xodisa).
«O’lchash sodsasshfan va texnikaning biror sohasiga xos va o’zining
xususiyatlari bilan ajralib turadigan katgaliklarni o’lchashlar majmui.
«O’lchash turi»-o’lchashlar sohasining o’ziga xos xususiyatlarga ega va
ulchanadigan kattaliklarning bir jinsligi bilan ajralib turadigan qismi.
«O’lchash usuli »-o’lchashlardan foydalanib, ulchanadigan kattalikni uning
birligi bilan solishtirish usuli yoki usullari majmui.
«Kattalik » deb sifat tomonidan kupgina fizikaviy ob’ektlarga (jarayon,
tizim) nisbatan umumiy bulib, mikdor tomonidan xar bir ob’ekt uchun xususiy
bulgan xossadir. Masalan: massa kattaliginp olsak, u barcha narsalarda (daftar,
kalam, odam va boshkalar) mavjud, lekin ularning massasi x.ar xil.
Xozirgi paytda respublikamizdagi o’lchash vositalarida 200 dan ortiq
kattaliklarni o’lchash mumkin
. O’lchash sohalari Asosiy O’lchash'sohalariga quyidagilar kiradi:
1. Geometrik kattaliklar -burchak, uzunlik, yuza, xajm va xokazolarni
Nazorat savollari va topshiriklari

34
5.
MAVZU: FIZIKAVIY KATTALIKLARNING BIRLIKLAR
TIZIMI.
Reja:
1.
Kattaliklar va ularning turlari.
2.
Kattalik birliklari.
3.
Kattaliklar o‘lchamligi.
4.
Birliklar va o‘lchamlarni belgilash hamda yozish qoidalari.
5.
Xalqaro birliklar tizimi.
Tayanch iboralar:
kattalik, kattalik birligi, asosiy birlik, hosilaviy birlik,
kattalikning o‘lchamligi, kattalikning qiymati, Xalqaro birliklar tizimi.
1.
Kattaliklar va ularning turlari
Kattalik –
sifat tomonidan ko‘pgina fizikaviy ob‘yektlarga (fizikaviy
tizimlarga, ularning holatlariga va ularda o‘tayotgan jarayonlarga) nisbatan
umumiy bo‘lib, miqdor tomonidan har bir ob’yekt uchun xususiy bo‘lgan
xossadir.
Ta’rifda keltirilgan xususiylik biror ob’yektning
xossasi ikkinchisinikiga
nisbatan ma’lum darajada kattaroq yoki kichikroq bo‘lishini ifodalaydi.
Metrologiya fani
aynan mana shu kattaliklar,
ularning birliklari, o‘lchash
texnikasining rivojlanishi bilan chambarchas bog‘liqdir.
Har bir fizikaviy ob’yekt bir qancha ob’yektiv xossalar
bilan tavsiflanishi
mumkin. Ilm – fan taraqqiyoti va rivojlanishi bilan bu
xossalarni bilishga talab
ortib bormoqda. Hozirga kelib zamonaviy o‘lchash vositalari yordamida 70 dan
ortiq kattalikni o‘lchash imkoniyati mavjud. Bu ko‘rsatkich 2050
yillarga borib
200 dan ortib ketishi bashorat qilinmoqda.
Kattaliklarning turlarga bo‘linishi 1 – rasmda ko‘rsatilgan.
bilishi va ulardan foydalana olishi

230
-mahsulot sifatini boshqarish usullari kabi
ko’nikmalariga ega bo’lishi
;
-muvofiqlik sertifkati va belgisi, ishlab chiqarish va sifat tizimlarini
sertifikatlashtirish;
-sertifikatlashtirish
tashkilotlari,
sertifikatlashtirish
tashkilotlarini
akkreditlashtirish to’g’risidagi
malakalariga ega bo’lishi kerak.
«Mеtrologiya, standartlashtirish va sеrtifikatlashtirish asoslari»
fanidan soatlar hajmi
№
Mashg‘ulotlar
Auditoriya
soati
Mustaqil ish
soati
Umumiy
vaqt sarfi
To‘planadigan
ballar
1 Ma’ruza
54
34
88
30
2 Amaliy
18
16
34
15
3 Tajriba mashguloti:
36
26
62
25
Jami
108
76
184
70
Asosiy nazariy qism
1-Modul. Metrologiya asoslari
1-
mavzu. Kirish. Metrologiya fanining rivojlanishi va
ahamiyati
Metrologiya fanining rivojlanishi va ahamiyati, metrologik tushunchalar
haqida ma’lumot, O’zbekiston Davlatning o’lchashlar birligini ta’minlash davlat
tizimi, metrologiyaning asoschilari, O’zstandart Agentligining asosiy vazifalari
2-
mavzu. O’zbekiston respublikasi metrologik xizmati
Metrologik xizmat bo’yicha O’zstandart Agentligining asosiy vazifalari,
O’zstandart Agentligining ilmiy asosi, O’zstandart Agentligining texnikaviy
asosi, O’zstandart Agentligi boshchilik qiladigan davlat metrologik xizmati,
metrologiya bo’yicha Davlat boshqarish faoliyati.
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 28

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq Eshonqulova5.
Issiklik -xarorat, issiklik va xokazolarni o’lchash;
6.
Vakt, chastotani o’lchash;
7.
Elektr va magnit kattaliklari -tok kuchi, kuchlanish, kuvvat, elektr
karshiligi, magnit maydonini va xokazolarni o’lchash;
8.
Radioelektron -signallarni o’lchash;
9.
Akustik kattaliklar -xavo, gaz, suv va katgik jismlarda, shovkin darajasi
va xokazolarni o’lchash;
10.
Optiq kattaliklar-materiallarning optiq xususiyatlari (okligi, tinikligi,
rangi, yaltirokligi) ni o’lchash;
11.
Ionli nurlanishni va yader doimiyliklarini o’lchash, ionli nurlanishning
dozimetrik
kursatkichlari,
ionli
nurlanishning
spektral
kursatkichlari,
radionuklidlarning faolligini o’lchash.
O’lchashning turlari vausullari
O’lchashning ikki xil turi mavjud:
1.
Laboratoriyaviy O’lchash.
2.
Texnik O’lchash.
«Laboratoriyaviy O’lchash»-annk
buladi va O’lchashning xatoligi
aniklanadi va xisobga olinadi. Bu O’lchash ilmiy-tadkikot ishlarida kullaniladi.
«Texnik O’lchash»
-
bu o’lchashda asbob xatosi anikdanmaydi, ammo
asboblar tasdiklangan xatolik chegarasida ishlatiladi. Ishlab chikarish sharoitida
xom ashyo va tayyor maxsulotlarning kursatkichlari texnik o’lchash yordamida
aniklanadi.
Ulchanayotgan kattalikning son kiymati quyidagi o’lchash usullari bilan
aniklanadi:
Bir karrali o’lchash
-
bir marotaba bajarilgan O’lchash. Masalan: vakt,
savdoda max,sulot massasi yoki xajmini o’lchash.
Kup karrali o’lchash
-
bir karrali o’lchashning «p» barobar takrorlanishi.
Masalan: iplarning mustaxkamligini aniklash.-
|
| |
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 176

8- mavzu. O’lchashning turlari va usullari O’lchashning turlari va uslublari, fizik o’lchovlarni o’lchash uslublari,
statik va dinamik o’lchash, o’lchash ishlarida ishlatiladigan asbob-uskunalarning
turlari, o’lchash vositalari xususiyatlari bo’yicha turlar, o’lchash vositalarining
avtomatlashtirilgan darajasi, o’lchashning aksiomalari
9- mavzu. O’lchash vositalari va ularning metrologik xususiyati To’qimachilik va yengil sanoat sohasidagi sinash asboblarining asosiy
metrologik ko’rsatkichlari, o’lchash xatoliklari va ularning turlari, o’lchash
asboblarining konstruktiv kamchiliklari tufayli kelib chiqadigan xatolik turlari,
ehtimollik koeffisienti
2-Modul. Standartlashtirish asoslari 10- mavzu. O’zbekiston respublikasi standartlashtirish Davlat tizimi O’zbekiston Respublikasining standartlashtirish Davlat tizimining asosiy
qonun-qoidalari, standartlarning turlari, standartlashtirishning asosiy maqsad va
vazifalari, Halqaro, davlat, tarmoq, millatlararo, respublika va h.k. standartlari,
to’qimachilik sanoati korxonalarida standartlashtirishning turlari, texnik shart
standarti, tajriba uslubi, o’lchash asboblarining tekshirish uslubi
11- mavzu. Standartlashtirishning asosiy qonun-qoidalari Standartlashtirishning asosiy qonun-qoidalari, standartlash-tirish ishlarini
tashkil etish, standartlashtirish sohasida meyoriy hujjatlarning toifalari,
standartlarni ishlab chiqish va uni tasdiqlash
232
12- mavzu. Standartlar va o’lchov vositalari ustidan davlat nazorati Standartlarni ishlab chiqish, kelishib olish, tasdiqlash va davlat ro’yxatidan
o’tkazish, standartlashtirish loyihasini ishlab chiqish, standartni ishlab chiqish
tartibi
O’lchash tizimi. 
4) - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq Eshonqulova
O’lchash tizimi.
4)
O’lchash majmuasi.
O’lchash ishlari asosan asbob-uskunalar yordamida amalga oshiriladi va
ular quyidagi turlarga bulinadi:
1.
Kursatuvchi asboblar - kattaliklarni O’lchash vaktida natijalar
shkalaning kursatishidan olinadi. Masalan, o’zish mashinalari, termometrlar,
torsion tarozi va xokazo.
2.
Solishtiruvchi asboblar - sinov yuli bilan olingan natijalarni ulchov
yoki etalon bilan solishtirish natijasida xosil kilinadi. Masalan, tarozilarda
kadoklash bilan massani aniklash.
3.
O’ziyozar asboblar - ulchanayotgan kattalikni avtomatik ravishda
xarakatdagi tasmaga yozib turadi. - Masalan, termograf, gigrograf,
kardiagramma va xokazo.
4.
Yiguvchi asboblar - vakt davomida ulchanayotgan kattaliklarni jamlab
kursatadi. Masalan, gazlamalarning suv, xavo Utkazuvchanligi va xokazo.
5.
Boshkaruv asboblari - texnologii jarayonda urnatilgan kattalikni
avtomatik ravishda boshkarib turadi. Masalan, kuritish uskunasi AK-2
xaroratni 105+2°S da boshkaradi.
O’lchash uskunalari-bir
joyda joylashgan bir kancha kattaliklarni
O’lchash. Masalan: elektrotexnik materiallarning solishtirma karshiligini -
ulchaydigan yoki paxta tolasining uzunligini aniklashda ishlatiladigan
uskunalardir.
O’lchash
/yamzil/m-ishlatilish MAQSADI buyicha 3 xil buladi:
a)
xabar beruvchi O’lchash tizimi;
b)
nazorat kiluvchi O’lchash tizimi;
v)
boshkaruvchi O’lchash tizimi.
O’lchash majmuasi-asossh
va yordamchi O’lchash vositalari va EXM • bilan
«O’lchash, axborot berish tizimida» anik masalani bajaradi. '
O’lchash vositalarining avtomatlashtirilgan darajasi.
O’lchash vositalari avtomatlashtirilganlik darajasi buyicha Z'xil-buladi:
|
| |
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 175

231
5-
mavzu. Fizikaviy kattaliklarning birliklar tizimi
Fizikaviy kattaliklarning birliklar tizimining
rivojlanishi, O’lchovlarni,
vositalarni va o’lchash usullarini yaratishda Markaziy Osiyoda, ya’ni Bog’dodda
«Baytul hikma» («Donishmandlar uyi»)ning buyuk olimlari Al-Xorazmiy,
Ahmad Farg’oniy, Ibn-Sino, Abu-Rayhon Beruniylar ijodi, Gauss tizimi birliklari
6-
mavzu. SI Xalqaro birliklar tizimining rivojlanishi
XI-Bosh konferensiyasi “SI”
tizimini qabul qilish, SI tizimining
afzalliklari, SI tizimidan tashqari bo’lgan birliklar, SI tizimi bilan barobar
ishlatilishi mumkin bo’lgan birliklar, maxsus sohada ishlatilishi mumkin bo’lgan
birliklar
7-
mavzu. To’qimachilik materialshunosligida SI tizimi
birliklarining qo’llanilishi
To’qimachilik
materialshunosligida
qo’llaniluvchi
birliklar,
zichlik,solishtirma va hajmiy og’irlik, tola
va iplarning chiziqiy zichligi,
to’qimachilik materiallarining solishtirma og’irligi modda tuzilishiga,
makromolekulalarning joylashish zichligiga bog’liq muhim tuzilishli xususiyatlar
Statik o’lchash-o’lchash - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

31
bosimni O’lchash, xakikatdan olganda barcha kattaliklar vakt ichida ozgina
bulsa xam uzgarishlar ta’sirida buladi. Agar juda xam sezgir asboblar bilan
kattalik ulchansa, farqni aniklash mumkin. Shuning uchun statik va dinamik
O’lchashlar ga shartli ravishda ajratiladi.
Bevosita
_O’lchash-olinayotgan kattalikning kiymati bevosita O’lchash yuli
bilan olinadi. Masalan: chizigich yordamida uzunlikni va tarozi yordamida
massani O’lchash.
Bevosita
O’lchash-
izlanayotgan kattalik bilan funksional boglangan boshka
katgaliklarni bevosita O’lchash orkali aniklash. Masalan: silindrdagi jismning
xajmiy massasi-zichligi (mg/mm
3
)ni aniklash bulib, bunda jismning massasi va
silindrning o’lchamlarini O’lchash kerak.
Taqqoslash usuli-o’lchov
birligini taqqoslash usuli bulib, ma’lum kattalikni
o’lchash uchun ulchov katgaligi mavjud. Ulchanadigan kattalik usha ulchov
katgaligi bilan takkoslanadi. Masalan: kadok toshlar yordamida massa
aniklanadi.
Nolga keltirib O’lchash
-
ulchanayotgan kattalik taqqoslash asbobini nolga
keltirish bilan aniklanadi. Masalan: elektrovlagomerda namlikni aniklash, PO-2
asbobida kanop namunasini tayyorlash.
Differensial usul
-
bu usul ayirmali usul deb aytiladi. Bunda ulchanadigan
kattalik ma’lum kattalik urtasidagi ayirma bilan aniklanadi.
EVAKUTsIYaLASh BO’LIMI - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

EVAKUTsIYaLASh BO’LIMI.
BTYoO dan kasalxona bazalariga evakuatsiyalash uchun vaqtinchalik kutib turuvchilar uchun va ularga sharoit yaratish kyerak bo’lganda tibbiy yordam byerishni davom ettirish maqsadida hamda jarohatlanganlarni evakuatsiyaga tayyorlash ishlariga
sharoit yaratiladi, еngil jarohatlanganlar saralash madonida to`g`ridan to`g`ri kasalxona bazalariga junatilishi mumkin.
Laboratoriya bo’limi BTYoO bo’limidagi bеmorlar jarohatlanganlarga oddiy klinik tеkshirishlarni qon, siydik tеkshirishlarini bajaradilar. Bu bo’limda dozimеtrislar hamda tibbiy taksimlovchi guruhlar posti, sanitar tozalash bo’limiga ajratiladilar.
APTЕKA
BTYoO ni drujinachilar otryadlarini zarur tibbiy sanitar buyumlar dori-darmonlar boylagich matolar bilan ta'min etadi. Aptеkalar asosan tayyor holatdagi dori darmonlar boylagich matolar bilan ta'min etadi. Aptеkalar asosan tayyor holatdagi dori darmonlar va prеparatlar bilan ta'minlanadilar.
|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 58/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Fanlardan akademik qarzdor talabani qayta o‘qitish yuzasidan (ikki tomonlama) shartnoma №3805113959 id: 23783

Fanlardan akademik qarzdor talabani qayta o‘qitish yuzasidan (ikki tomonlama) shartnoma №3805113959 id: 23783
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Fanlardan akademik qarzdor talabani qayta o‘qitish yuzasidan (ikki tomonlama) shartnoma №3805113959 id: 23783
|