Nazorat savollari - 1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 39/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasiNazorat savollari
Elektrdan himoya qiluvchi vositalarga nimalar kiradi?
Izolyatsiya so’zining mazmunini tushuntiring;
Dielektrik so’zi qanday ma’noni anglatadi?
TI-2, MIN-1, UIN-10, IN-92 rusumli asboblar haqida tushuncha bering.
16-MA’RUZA
Elektr qurilmalarini yerga ulash va no llashtirish
Reja:
Bin elektr qurilmalari yerga ulash va nollashtirish.
Statik elektr zaryadlari xavfidan himoyalanish
Tayanch so’z va iboralar
Elektr toki, nollashtirish,tabiiy elektrod, su’niy elektrod, korpus, transportyorlar, po'lat truba, o'zgaruvchan tok, megometr, statik elektr zaryad.
Elektr tokidan himoya qilishning ishonchli va keng tarqalgan vositalaridan bin elektr qurilmalarini yerga ulash va nollashtirish hisoblanadi. Elektr qurilmalarini yerga ulashda qurilmaning elektr toki ta'sirida bo'lmagan metall qismi, masalan, korpusi, yerga ko'milgan elektrodlarga ulanadi. Shu sababli, yerga ulash tizimi elektrodlar va elektr qurilma bilan elektrodni birlashtiruvchi o'tkazgichlardan iborat bo'ladi.
Yerga ulash elektrodlari sun'iy (aynan shu maqsadda maxsus yerga ko'milgan po'lat truba yoki boshqa turdagi metall buyumlar) va tabiiy (boshqa maqsadlarda yerga o'rnatilgan metall buyumlar) ko'rinishda bo'lishi mumkin.
Tabiiy elektrodlarga suv quvurlari, bino va inshootlarning temir-beton konstruksiyalarini yerga ko'milgan detallari misol boia oladi.
Gaz va neft quvurlaridan yerga ulash elektrodi sifatida foydalanish taqiqlanadi.
Sun'iy elektrodlar sifatida po'lat truba, burchaksimon po'lat, armatura va temir polosalardan foydalanish mumkin. Bunday elektrodlarning uzunligi 2-3 m, qalinligi 3,5 mm dan kam bo'lmasligi zarur.
Elektrodlarni bir-biriga ulashda ko'ndalang kesimining o'lchami 4x12 mm bo'lgan simlar yoki diametri 6 mm dan kam bo'lmagan po'lat simlardan foydalaniladi.
Elektr uskuna va jihozlari quyidagi hollarda yerga ulanadi:
80 V va undan yuqori kuchlanishdagi o'zgaruvchan tok va 440 V va undan yuqori kuchlanishdagi o'zgarmas tok bilan ishlovchi barcha uskuna va jihozlar;
42 V dan 380 V gacha kuchlanishdagi o'zgaruvchan tok va 110 V dan 440 V gacha kuchlanishdagi o'zgarmas tok bilan ishlovchi elektr jihozlari;
3. 42 V va undan kichik kuchlanishdagi o'zgaruvchan tok va 110 Fva undan kichik kuchlanishdagi o'zgarmas tok bilan ishlovchi portlashga moyil elektr jihozlari hamda payvandlash transformatorlarining ikkilamchi
o'ramlari.
Bundan kam kuchlanishdagi elektr jihozlarini yerga ulash shart emas.
Standart talablari bo'yicha quvvati 100 kVt gacha bo'lgan elektr qurilmalarining yerga ulash qarshiligi 10 Om gacha, quwati 100 kVt dan ortiq bo'lgan elektr qurilmalari uchun esa 4 Om gacha bo'lishi talab etiladi.
3600 V, tezligi 15 m/s bo'lgan tasmali uzatmalarda—80000 V, tasmali transportyorlarda—45000 Fgacha statik elektr zaryadlari hosil bo'lishi mumkin. Statik elektr zaryadining miqdori materiallarning tarkibiga, ishqalanuvchi qismlarning yuzasi, zichligi, solishtirma elektr qarshiligi, texnologikjarayonning intensivligi va muhitning mikroiqlim holatiga bog'liq bo'ladi.
Statik elektr zaryadlari ta'sirida turli xil jarohatlanish, yong'in va portlashlar kelib chiqishi mumkin. Yuqori miqdorda statik elektr zaryadlari hosil bo'ladigan muhitda inson organizmining muskullari keskin qisqarishi, uzoq vaqt statik elektr zaryadlari ta'sirida ishlash oqibatida esa, asab faoliyatining buzilishi, tayyorlanadigan mahsulot sifatining pasayishi kuzatiladi. Statik elektr zaryadlarining hosil bo'lishi va to'planishini turli xil yo'llar bilan oldini olish mumkin, jumladan: ish joyi mikroiqlim holatini me'yorlashtirish, ya'ni xona havosi nisbiy namligini 70% dan kam bo'lmasligiga erishish; asosiy materiallarga antistatik materiallar qo'shish; muhit havosini ionizatsiyalash; ishqalanuvchi yuzalarga teskari belgili zaryadlarni kiritish va b. Statik elektr zaryadlarining xavfli va zararli ta'siridan himoyalanishning asosiy yoilaridan yana birr-jihoz va sig'im-larning metall qismlarini yerga ulash hisoblanadi.
Yerga ulashda elektrod sifatida po'lat truba, burchaksimon po'lat va Elektr qurilmalari yerga ulash tizimlarining ish holatini tekshirishda elektrod va o'tkazgichlarning holati ko'zdan kechirilib, qarshiligi o'lchanadi. Tashqi tekshirish har olti oyda bir marta, yuqori va o'ta xavfli elektr uskunalarida esa har uch oyda bir marta o'tkazilishi zarur. Elektrod va o'tkazgichlarning qarshiligi esa har yili kamida bir marta tekshirishi kerak. Yerga ulash qurilmalarining qarshiligini o'lchashda ampermetr va voltmetr yoki M-416, M-1103 rusumli megometrlardan foydalanish mumkin.
Elektr qurilmalarini nollashtirishda ushbu qurilmaning elektr toki ta'sirida bo'lmagan metall qismi nol faza bilan birlashtiriladi. Bundan tashqari, elektr xavfsizligini orttirish maqsadida himoya ajratgichlaridan ham keng foydalaniladi.
Himoya ajratgichlar vazifasining mohiyati elektr toki urish xavfi sodir boiganda elektr zanjirini zudlik bilan avtomatik tarzda uzishdan iborat. Himoya ajratgichlarining ishga tushish vaqti 0,2 sekunddan ortmasligi zarur.
|
| |