nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-mavzu. Islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari

|
-mavzu. Islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari
|
bet | 41/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол7-mavzu. Islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari.
Reja:
Kalom ilmining shakllanishi. Ilk aqidaviy adabiyotlarning islom dinining qabul qilinishidagi o`rni.
Alloh sifatlari haqidagi g`oyalar. Esxatologiyaning mohgiyati: qiyomat va oxirat dunyosi. Islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini.
Noanʼanaviy eʼtiqodlar: xorijiya, muʼtaziliya, qarmatiya harakatlari.
Islom oqimlari va yo‘nalishlarining paydo bo’lishi sabablari, eʼtiqodidagi bo‘linishlarning sabablari va oqibatlari.
Sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. Moturidiylik va ashʼariylik maktablari.
Tayanch tushunchalar: Aqida. Kalоm ilmi. Mоturidiylik va ash’ariylik. Aqida ilmining maqsadi. Imоn. Allоhga, farishtalarga, kitоblarga, payg’ambarlariga, оxirat kuniga, yaxshilik va yomоnlik Allоhdan ekaniga imоn kеltirish. Shirk. Kufr. Qiyomat. Jannat va do’zax. Mo’’jiza va karоmat. Qur’оni karim va umuminsоniy g’оyalar.
1. Kalom ilmining shakllanishi. Ilk aqidaviy adabiyotlarning islom dinining qabul qilinishidagi o`rni. Aqida (arab tilida “aqd” - bir narsani ikkinchisiga mahkam bog’lash, bir-biriga bog`lash ma’nosini anglatadi. Istilohda esa aqoid ilmining mashhur nomlaridan biri.) – balog’atga yetgan kishi e’tiqod qilishi, imon keltirishi, islom dinining zaruratlari shaklida tasdiq qilishi, qalbiga mahkam bog’lab olib undan ajralishi mumkin bo’lmagan shar’iy e’tiqodiy hukmlar. Insonning ikki dunyodagi saodati aynan aqidasiga bog’liq. Agar aqidasi pok bo’lsa, yo’li to’g’ri bo’ladi, qilgan barcha amallari qabul bo’ladi va bandalik bilan sodir etgan ba’zi gunohlari afv etiladi. Agar aqidasi sof bo’lmasa, buzuq bo’lsa, yo’li noto’g’ri bo’ladi, qilgan amallari behuda ketadi va oxiratda jahannam ahlidan bo’ladi. Aqida masalasi o’ta muhim bo’lganidan ham, Odamatodan boshlab, oxirgi payg’ambar Muhammad (s.a.v)gacha bu masalani Alloh taoloning o’zi ko’rsatib bergan. Odamatodan tortib hozirgacha aqida masalasi bir xil bo’lib kelgan.
Islom aqidalarining asosi Qur’onda berilgan, hadislardagi ko’rsatmalar negizida ishlab chiqilib, tartibga solingan. Islomning sunniylik yo’nalishi ilohiyotda e’tirof etiladigan aqidalar yoki imon talablari 7 ta:
1 – Allohning yagonaligiga ishonish;
2 – Farishtalarga ishonish;
3 – Muqaddas kitoblarga ishonish;
4 – Payg’ambarlarga ishonish;
5 – Oxiratga ishonish;
6 – Taqdirga ishonish;
7 – Qiyomat kuni barchaning qayta tirilishiga ishonish.
|
| |
Zardo`shtiylik ta`limoti - u - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 155/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAZardo`shtiylik ta`limoti - unda olamning azaliy qarama-qarshi kuchlari- yaxshilik va yomonlik, yorug`lik va zulmat, issiqlik va sovuqlik, hayot va o`lim borasidagi qarashlar o`z ifodasini topgan. «Avesto»da, shuningdek, tabiat falsafasi, tarix, etika, tibbiyotga oid ma`lumotlar ham berilgan.
Islom falsafasi - unga ko`ra, insoniyat istiqboli komil insonni shakllantirish orqali yuzaga keladi, axloq-odob esa inson tafakkurining ajralmas tarkibiy qismidir. Musulmon Sharqi mutafakkirlarini aql maqomi, mantiq ilmi avvaldan qiziqtirib keladi, chunki mantiqqa tayanmagan xar qanday bilim ishonchli va samarali bo`la olmaydi. Bu masala ham islom falsafasida o`z o`rniga ega.
Idealizm — olamning asosida ruh yoki g`oyalar (ideyalar) yotadi, dunyo voqeligi va rivojida ideyalarni ustuvor deb ta`lim beradigan falsafiy ta`limot.
Imom Buxoriy (810-870yillar) - yirik ilohiyotchi, muhaddis sifatida 60 mingga yaqin hadis to`plagan, ulardan ishonchli deb topganlirini maxsus to`plam holiga keltirgan. Bu to`plam «Sahihi Buxoriy» nomi bilan mashhurdir.
Imom iso Termiziydan (824-892) - «Payg`ambarning alohida fazilatlari», «Hadislardagi ixtilof va bahslar haqida risola», «Tarix» va boshqa asarlar meros bo`lib qolgan. Imom Termiziy hadislarni muntazam ravishda to`plab, muayyan tartibga solgan va yaxlit bir kitob shakliga keltirgan.
Kalom - islom ilohiyotining o`ziga xos falsafiy ta`limotidir. U diniy aqidalarni asoslab berishga uringan. U Qur`onga tayanib, jannat va do`zaxning azaliy ekanligini, insonda iroda erkinligining yo`qligini, lekin insonning Olloh oldida o`z qilmishlari uchun mas`ul ekanligini asoslab berishga xarakat qilgan.
Konfutsiy ta`limoti –unga ko`ra, olamni osmon boshqaradi. Osmon irodasi — taqdirdir. Biz yashab turgan olam, undagi tartib osmon hukmdori tomonidan yuborilgan. Jamiyat hayotidagi tartibga qattiq amal qilish talab etiladi. Tartib, Konfutsiy nuqtai nazariga ko`ra, ilohiy mazmunga ega va uning mohiyatini «Li» tushunchasi belgilaydi. u, ya`ni tartib dunyoning mohiyatini aks ettiradi. Binobarin, jamiyatdagi barcha harakatlar unga binoan amalga oshishi lozim. Tartib — insoniyat jamoasining eng oliy hayotiy qadriyatlaridan biridir. Konfutsiyning ta`kidlashicha, shaxs faqat o`zi uchun emas balki jamiyat uchun ham yashashi kerak. Konfuntsiy ta`limotida insonning hayotdagi ijtimoiy o`rni nihoyatda ulug`, u o`ziga ravo ko`rmagan narsani boshqalarga ham ravo ko`rmasligi, o`ziga ravo ko`rgan narsani boshqalariga ham ravo ko`rishi lozim.
Konfutsiyning qarashlari keyinchalik jahon falsafasida axloqiy tamoyillar rivojida, adolat, birodarlik, erkinlik g`oyalari takomilida muhim o`rin tutgan. Bu ta`limot Xitoyda ikki ming yil davomida davlat dini darajasiga ko`tarilgan va xalq hayotida muhim ahamiyat kasb etgan.
|
| |
Pedagogik vazifalar - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 11/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOPedagogik vazifalar:
O’zbekistonRespublikasi ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablari o`rganish va tahlil qilishga yo`naltirish;
Til va nutq markazini bolaning rivojlantirishdagia axamiyati bilan tanishish
|
O`quv faoliyat natijalari:
O’zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablarivo`rganish va tahlil qiladilar;
Til va nutq markazining bolani
rivojlantirishdagia axamiyati aytib
beradilar;
|
O`qitish metodlari
|
Ma’ruza, namoyish, tushuntirish,
kichik guruhlarda ishlash, aqliy hujum
|
Oqitish vositalari
|
O`quv uslubiy material, yo`riqnoma,
A3 qog`oz, marker, kampyuter.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish
|
Ommaviy, jamoaviy
|
Oqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Ogzaki so`rov: savol- javob, tezkor so`rov
|
KO’RIB CHIQILDI
O’IBDO’______I.Ro’ziyev
“___” _______ 20____
Amaliy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
Mavzu: “Til va nutq ” rivojlanish markazida faoliyatni tashkil etish
|
| |
Mavzu: 1. O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli

|
Mavzu: 1. O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 12/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOMavzu: 1. O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg`uloti shakl va turi
|
Amaliy – bilimlarni mustahkamlash,
ko`nikma va malakalarni shakllantirish
bo`yicha o`quv mashg`uloti
|
O’quv mashg`uloti rejasi
|
1. MTTda Til va nutq markazida faoliyatni tashkil etish
2.Til va nutq markazining bolani
rivojlantirishdagi axamiyati.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: O’zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablari asosida markazni o’rganish
|
O`qitish natijasi:
|
Turli yosh guruhlari uchun mavzular
asosida til va nutq markazini tashkil
etishga qo`yilgan talablarni biladi.
|
Pedagogik vazifalar:
O’zbekistonRespublikasi ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablari o`rganish va tahlil qilishga yo`naltirish;
Til va nutq markazini bolaning rivojlantirishdagia axamiyati bilan tanishish
|
O`quv faoliyat natijalari:
O’zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablari o`rganish va tahlil qiladilar;
Til va nutq markazining bolani
rivojlantirishdagia axamiyati aytib
beradilar;
|
|
|
| |
Qaytar aloqaning - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 10/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOQaytar aloqaning usul va vositalari
|
Ogzaki so`rov: savol- javob, tezkor so`rov
|
KO’RIB CHIQILDI
O’IBDO’______I.Ro’ziyev
“___” _______ 20____
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
Mavzu: Turli yosh guruhlarda O’zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablari
1. O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg`uloti shakl va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo`yicha o`quv mashg`ulot.
|
O’quv mashg`uloti rejasi
|
1 Davlat talablarini o`rganish va tahlil qilish.
2.Til va nutq markazining bolani
rivojlantirishdagi axamiyati.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: O’zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishga qo’yilgan Davlat talablarini o’rgatish.
|
O`qitish natijasi:
|
Turli yosh guruhlari uchun mavzular
asosida til va nutq markazini tashkil
etishga qo`yilgan talablarni biladi.
|
|
|
| |
Krav og gyldige verdier - Kravspesifikasjon for elektronisk innrapportering til Medisinsk fødselsregister Fødselsmelding versjon 2

|
Kravspesifikasjon for elektronisk innrapportering til Medisinsk fødselsregister Fødselsmelding versjon 2
|
bet | 2/4 | Sana | 12.06.2021 | Hajmi | 124,89 Kb. | | #14938 |
Krav og gyldige verdier
Tabellen viser en oversikt over felt, verdi, krav, kommentar, kardinalitet og informasjon om feltet må fylles ut eller har betinget utfylling. Alle feltene skal kunne fylles ut fra registreringsprogrammet. Ingen verdier skal avledes av andre eller kombinasjon av andre felter. Dette kan medføre at viktige nyanser går tapt. Det skal heller ikke benyttes default- / standardverdier siden dette kan være med å påvirke de opplysningene som rapporteres inn.
Forklaring av tabell:
Felt er hentet fra skjemaet.
Verdier: Der skjemaet er lagt til rette for det er opplysningene kodet. Dette er gjort for at man lettere skal kunne tolke dataene ved automatisk mottak hos MFR.
Krav til hvert enkelt felt er oppgitt i kolonnen ”Krav”. Hvis flere verdier er oppgitt i ”Verdier” skal flere av disse kunne brukes så fremt det ikke er begrensninger i ”Krav”.
Kardinalitet angir antall ganger opplysningen kan forekomme i meldingen.
Må fylles ut viser om feltet må ha en verdi ved innsending.
|
| |
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar

|
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar
|
bet | 7/7 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 115,96 Kb. | | #257317 |
Bog'liq Xorijiy ommaviy axborot vositalariningMavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1. Ibtidoiy davrga oid yozuvlar va turli tasvirlar ma’lumotmi?
2. Qadimgi bitiklar va manbalarning mazmuni va mohiyati nimadan iborat?
3. Sharq va G‘arb xalqlari hayotida yozuvning ahamiyati nimada?
Axborot tushunchasining mazmuni va mohiyati nimadan iborat?
Axborot va ma'lumotlarni uzatishning eng qadimgi usullari haqida gapirib bering.
Axborot manbalari sifatidagi ilmiy va badiiy adabiyotlar darajasini solishtiring.
Sharq va G’arb Uyg’onish davrida O‘rta asrlarda axborotga munosabat qanday bo’lgan?
Yevropadagi zamonaviy OAV haqida nimalarni bilasiz?
Ilmiy va axborot vositalarining qiyosiy tahlilini o'tkazing.
Iqtisodiyot, siyosat, ma’naviyat va madaniyat, bu sohalarning aloqadorligi va o’ziga xosligi haqida ma’lumot bering.
Axloqiy tashviqot va axloqiy tahdidlarning ijobiy va salbiy xususiyatlari qanday?
Globallashuv davrida milliy axborot sohasining muammolari va yechimlarini aniqlang.
Adabiyotlar:
1. Мирзиёев Ш.М. Нияти улуғ халқнинг иши ҳам улуғ, ҳаёти ёруғ ва келажаги фаровон бўлади. –Т.: Ўзбекистон, 2019. 2. Маматова Я., Сулайманова С. Ўзбекистон медиатаълим тараққиёт йўлида. Ўқув қўлланма. Extremum-press, 2015. – 94 б.
Яҳё, Муҳаммад Амин. Интернетдаги таҳдидлардан ҳимоя. Ёрдамчи ўқув қўлланма. Movarounnaxr, 2016. – 672 б.
Федоров А.В. Медиаобразования и медиаграмотность. Учебное пособие. – М., 2018.
Медиа ва ахборот саводхонлигини шакллантиришнинг педагогик жихатлари. Ўқув-амалий қўлланма. – Extremum-press, 2017. – 142 б. 6. Арасту. Ахлоқи Кабир. Поэтика. – Т.: «Янги аср авлоди», 2004.
Имомназаров М. Саидов У. Миллий тараққиётнинг маънавий-ахло-қий асослари. – Т.: “Аkademiua”, 2005.
Егорова А.М. Духовные потребности человека // Молодой ученый. – 2012. – № 2 (37). – С. 224-226.
Мўминов Ф. Ахборот хавфсизлиги ва ижтимоий тараққиёт// Ўзбекистон матбуоти, 2007 й. 5-сон, 18-19 б.
Данаева З. Имидж страны. Страновой брендинг. – электронное издание//www.zakon.kz
|
| |
Mavzu:Badiiy nutq uslubi. O’zbek she’riyati

|
Mavzu:Badiiy nutq uslubi. O’zbek she’riyati
|
bet | 20/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2Mavzu:Badiiy nutq uslubi. O’zbek she’riyati
Badiiy uslub nutqning boshqa uslublaridan dastlab o‘zining obrazliligi va estetik ta'sir etish
vazifasi bilan ajralib turadi. Badiiy nutqda til leksikasining barcha qatlamlari ishtirok etadi. Chunki
ilmiy va publitsistik uslublar ijtimoiy hayotning u yoki bu sohasini ifodalasa, badiiy uslub inson
faoliyatining turli qirralarini o‘zida aks ettiradi, barchaga taalluqli bo‘ladi.
Badiiy asar kishiga ma'lumot berish bilan birga, timsollar (obrazlar) vositasida estetik ta'sir ham
ko‘rsatadi: O‘lkamizda fasllar kelinchagi bo‘lmish bahor o‘z sepini yoymoqda. Badiiy uslubda
qahramonlar nutqida oddiy nutq so‘zlari, sheva, vulgarizmlardan ham foydalaniladi. Shuning
uchun badiiy uslub aralash uslub deb ham hisoblanadi, chunki bu uslubda so‘zlashuv va kitobiy
uslublarga xos o‘rinlar ham uchraydi.
O’zbek she’riyati.
Hech bir mubolag‘asiz ta’kidlash joizki, bugun biz baquvvat o‘zbek she’riyatiga egamiz.
She’riyat Sharqda asrlar davomida adabiyotning asosiy turi sifatida yashagani boisi ham
uning ildizlari bag‘oyat teran.
Ammo bugungi o‘zbek she’riyati kechagi she’riyat emas, balki o‘zining ko‘pgina, xususan,
shakliy-mazmuniy mundarijasiga ko‘ra yangilangan poeziyadir. Shu bilan birga, bugungi
she’riyat kechagi she’riyatdan uzilib qolgan alohida hodisa ham emas. Ular o‘rtasida
vorisiylik, uzviylik davom etib kelayotir.
Bu she’rning yozilish tarixi ham o‘zgacha…dildan
Yozilgan dilga Yetib boradi deyishgani
rost H.Olimjonning qizlari Hulkar opaning hikoya qilishlaricha ularning ukalari Omon tug‘ilish arafasida H.Olimjon Kavkaz safariga chiqadilar.Zulfiyaxonim og‘iroyoq bo‘lganliklari sababli safarda ularga
hamrohlik qilaolmaydilar.
Shoir safarda ekanliklarida Zulfiyaxonim tush
ko‘radilar,emishki shoir rafiqalariga xiyonat qiladilar.Bu tushdan ta’sirlangan shoira Zulfiyaxonim darrov Kavkazga maktub yozib yuboradilar.
|
| |
Kuchli ta’sirchan zaharli moddalar (KTZM) sharoitida aholi harakati

Kuchli ta’sirchan zaharli moddalar (KTZM) sharoitida aholi harakati.
KTZM lar to‘kilganda (tashlanganda) o‘choq paydo bo‘ladi - bunga
ikkilamchi kimyoviy shikastlanish o‘chog‘i deyiladi. (zaharlovchi moddalar
qo‘llanilishida hosil bo‘lgan o‘choqqa birlamchi o‘choq deyiladi). Bu o‘choqlar
odatda KTZM ni bevosita to’kilgan (tashlangan) uchastkasi va parlari tarqalgan
zonalarga bo‘linadi.
KTZM hosil qilgan o‘choqlarning asosiy tavsifi quyidagilar:
44
Bevosita to‘kilgan (tashlangan) moddalar uchastkasining uzoq vaqt turishi,
ya’ni turg’un ifloslanish. SHu belgi to‘kilgan KTZM ning vaqt davomida o‘z -
o‘zidan detazatsiya (zaharsizlanish) bo‘lishini aniklaydi.
20°S gacha qaynash haroratiga ega KTZM (is gazi, xlor, ammiak, oltingugurt,
angidrid) tez parchalanadi. SHu tufayli to‘kilgan maydonlarda turg‘unligi katta
emas, jabrlanish vaqti shunga yakin keladi. SHu moddalarning pari, shu jumladan
xavfli konsentratsiyasi uzoq masofalarda (bir necha km) ham topilishi mumkin.
20°S dan yuqori qaynash haroratiga ega bo‘lgan KTZM uchxlorotin fosfor,
syer ougler od - oltingugurt ugler odi sekin parchalanadi. SHu tufayli ularning yer
dagi turg‘unligi uzoq vaqt davom etadi. (bir necha soat) Bularning xavfli
konsentratsiyasi parlari uzoq masofada (bir necha 100 metr) tarqalmaydi. (ba’zan bir
nechi km. gacha)
Ammiak
- rangsiz gaz, havodan yengil, suvda yaxshi eriydi, Atmosferaga
chiqqanda tutunga o‘xshaydi. Uning zarralari havo bilan kirishib portlash
xususiyatiga ega bo‘lgan kirishma hosil qiladi.
Nafas olganda xavfli hisoblanib yo‘taltiradi, bo'g‘adi, puls urishini buzadi, ko‘zda
kesuchanlik va yoshlanishni hosil qiladi.
Xlor
– sariq yashil ranglar aralashmasiga o‘xshaydi hidi achishtiradi.
Havodan 2,5 marotaba og‘irligi sababli past joylarda, yer to‘lalarda, o‘rmonlarda
aholi yashaydigan joylarda va tunellarda yig‘iladi.
Portlanib uchganda oq bulut hosil qiladi va yer yuzasi bo‘ylab tarqaladi.
Xlorning parlanib uchgan zarrachalari ko‘zning yoshlanish qobig‘iga va nafas olish
yo‘llariga kuchli ta’sir etadi.
Xlor pari
— 0. 1 — 0. 2 mg/l nafas olganda bir soat davomida o‘limga
keltirishi mumkin. 10 -15 mg/l havodan KTZM qo‘llanilgan tumanlardagi aholining
harakati kimyoviy qurol qo‘llanilgan tumanlardagi harakatidan farq qilmaydi desa
bo‘ladi. Biroq o‘ziga xos xususiyati bor. Ba’zi bir KTZM lar odatdagi protivogaz
45
(gazniqob) lar yordamida tutilmasligi sababli maxsus sanoat protivogazlari yoki
izolyatsiyalovchi yakkalovchi protivogazlardan foydalanishadi.
|
Qor ko‘chkisi, kelib chiqish sabablari va falokatli oqibatlari

37
turg’unligi susayib boradi. Kuchli shamol yoki biror kuchli tovushdan hosil bo‘lgan
havo tebranishi ta’sirida kalin kor massasi harakatga kelib, yonbag‘irdan pastga
qarab siljiy boshlaydi yoki agdarilib tushadi. Kor ko‘chkilari quruq yoki xul bo‘lishi
mumkin. Agar korning ustki qismi biroz muzlagan bo‘lib, uning ustiga kalin kor
yogib va ma’lum sabablarga kura pastga qarab siljisajuruk ko‘chki hosil bo‘ladi.
Bunday hollarda ko‘chkilar juda ham katta bo‘ladi. Baxor oylarida kor yer igan
suvning shimilibjorning tagini xullashi natijasida kor massasining turg’unligi
kamayib, pastga agdarilib tushishidan xul kuchish hosil bo‘ladi.
Quruq ko‘chkilar 100 km/soat va ba’zan 300-400 km/soat
tezlikda harakatlanadi, xul ko‘chkilar sekinrok 20-50 km/soat tezlikda sijiydi. Kor
ko‘chkilari pastga qarab harakat qilgan vaqtda yon atrofdagi kor massalarini va
chakich jinslarini o‘zi bilan surib ketadi. Natijada korning massasi kattalashadi,
hajmi 2 mln m
3
ga, surilish kuchi esa soatiga 250-350 km ga etib, uz yo’lidagi
urmonlarni sidirib ketadi, imorat va inshoatlarni vayron qiladi. Aholining xo‘jalik
hayotiga kuchli ta’sir etadi. Asosan qishloq joylarida. Bu tabiiy ofatning salbiy
ta’siri kuchli shamol yordamida kuchayadi. Transport katnovi buziladi. Orientir
buziladi, aloka, elektr tarmoklarini ishdan chiqarishi mumkin. Yo’llarning kor bilan
beqilishi kurinishni buzadi. Aholini vaziyatni notugri baholashiga olib keladi.
Avtomobilda bo‘lganda kor ko‘chkisini bosib utish kerak emas, bu xavfli, dorrov
tuxtash kerak. Radiator tomonida dvigatelni ber kitish, iloji bo‘lsa dvigatelni kor
yunalishi tomoniga karatib urnatish kerak. Vaqti - vaqti bilan kabinadan chiqib
transportni kordan tozalash qumilib kolmaslik maqsadida. Bundan tashqari tozalash
transport yaxshi orientir qidiruvchi guruhlar uchun. Dvigatelni ba’zan - ba’zan
yurgizib kizdirib turish lozim, muzlab kolmaslik uchun. Is gazini kabina, salonda
utishiga yo’l kuymaslik, buning uchun ishlatilgan gaz chiquvchi trubani kor
koplamasligini kuzatib turish kerak.
Hayot faoliyati xavfsizligi - bet 18

36
qiyaligining 3 -5°S dan kattaligi, suv yig‘ish maydonida zarrachalari bog‘lanmagan
bo‘shok Tog‘ jinslarining mavjudligi asosiy omillardan bo‘lib hisoblanadi.
Sel
oqimlarining oldini olish, ularga qarshi kurashish, sel bo‘lishi
mumkin
bo‘lgan maydonlarni aniqlash, ularni vujudga kelishi sabablarini CHuqur o‘rganish,
atrof muhitni muhofaza qilishning asosini tashqi l etishda katta xalq-xo‘jalik
ahamiyatga ega.
Bular quyidagilardan iborat
:
1.
Sel bo‘lishi mumkin bo‘lgan daryolarning suv yig‘ish maydonlarida
doimiy kuzatish ishlarini olib borish. Bunda suv yig‘ish maydonida bo‘shok Tog‘
jinslarining yig‘ilishini oldini olish, oqar suvlar oqishiga to‘sqinlik qiluvchi tabiiy va
sun’iy to‘siqlaridan tozalash ishlari.
2.
Sel oqimi yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan daryolarning suv yig‘ish
maydonlarini
muhofaza qilish, ya’ni bu maydonlarda o‘simlik dunyosini saqlash,
daraxtlar va butalarni kesish, maydonlarda shudgor qilish va sug‘orish ishlarini olib
borishni chegaralash.
3.
O‘rmon xo‘jaliklarni
rivojlantirish, ya’ni Tog‘ yonbag‘irlarida butalar va
daraxtlarning ekilishini yo‘lga qo‘yish
talab etiladi, chunki bu o‘simliklar Tog‘
jinslari qatlamlarini mustahkam ushlab turadi qor yer ishini sekinlashtiradi, yer
yuzasini yuvilishdan saqlaydi.
4.
Tog‘li hudud lardagi daryolarning o‘zanida
suv oqimini boshqaruvchi
inshoatlar qurish, tabiiy, sun’iy to‘g‘onlarni tartibga solish, temir
,
avtomobil yo‘llari
ostiga sel o‘tkazuvchi katta diametrli quvurlar yotkizish ishlari.
Portlashning zarar etkazuvchi omillari

42
nosozlik tufayli portlash sodir bo‘lib, ko‘plab fuqarolarimiz nobud bo‘lgan va
tan jarohatlari olishgan. YAna bir fojia - bu 1989 yil 3 iyundagi Boshkirdiston
Respublikasidagi temir yo‘l yakinida gaz quvurlaridagi
nosozlik tufayli portlash
natijasida Novosibirsk -Adlyer , Adlyer - Novosibirsk
yunalishida ketayotgan
poezdlar uzaro tuknashuvlar natijasida 37 vagonlarda yong‘in sodir bo‘lib, 1284
yo’lovchidan 780 nafari halok bo‘lganligi kayd etilgan.
Aytilganlardan kurinib turibdiki, yong‘in va portlashlar qo’qqisidan
sodir
bo‘ladi va ko‘plab odamlarning ulimiga yoki og‘ir tan jarohati olishlariga olib
keladi.
Avariya
- halokat mahsulot tayyorlashda
ishlatiladigan mashinalar, jixozlar
va texnologik tizimdagi uskunalar
majmuasidagi nosozlik, binolar, qurilmadagi
nosozliklar, yong‘inlar, portlash tufayli vujudga keladigan voqeaga aytiladi.
Ishlab chiqarish falokatlari Favqulotdagi hodisa hisoblanadi. Xalq xo‘jaligiga ko‘p
miqdorda zarar etkazadi. SHu sababli korxonalarning to‘xtovsiz
ishlashini
ta’minlash Vazirlar maxkamasining, rahbarlarning, muxandis -texnik xodimlarning
asosiy insoniy burchidir.
Transport turlarining o‘zaro to‘qnashuvi korxonadagi texnologik nosozliklar
moddalarni saqlashda yo‘l qo‘yilgan xatoliklar terrorchilik
harakati tufayli sodir
bo‘ladigan halokatlar natijasida tez ta’sir etuvchi zaharli moddalar atrof muhitga
tarqalishi mumkin.
Surilmalar (ko‘chkilar) va ularga qarshi ko‘riladigan chora-tadbirlar

38
Respublikamizning Tog‘li, Tog‘ oldi, daryo bo‘ylari
zonalarida
yashaydigan aholi va xalq xo‘jaligi obyektlariga katta xavf tug‘diradigan
tabiiy ofatlardan biri -
surilmadir
(ko‘chki). Dengiz, ko‘l, soylar va tog‘
yonbag‘irlarida joylashgan bo‘shok jinslar ustki qismining
yer ustki va ostki
suvlari hamda o‘zining og‘irlik kuchi ta’sirida pastga qarab harakat qilish hodisasi
surilish
yoki
ko‘chki
deyiladi.
Surilish hodisasi ma’lum bir sharoitlarda sodir bo‘ladi, ya’ni jins o‘z joyidan
siljishi uchun yonbag‘ir
usti tikrok, jins qatlamlari qalin bo‘lishi, Atmosfer a,
yog‘inning mavsumiy yoki yillik miqdori ko‘p bo‘lishi, suv o‘tkazuvchan yoki
o‘tkazmaydigan qatlamlar qat - qat bo‘lishi lozim. YOmg‘ir
va qor suvlari
yonbag‘irlikdagi soz tuproq, qum, oxaktosh
kabi jinslarga shimilib, ularni
yumshatadi va og‘irlashtiradi. Suv o‘tkazmaydigan qatlamda grunt suvlari nishabligi
bo‘yicha pastga qarab harakat qila boshlaydi va jinslarning
tabiiy yopishkokligini
susaytiradi, natijada jinslarni yonbag‘irlikda ushlab turuvchi kuch qiymatini uni
pastga siljitadigan kuchga nisbatan keskin kamayadi
va pastga qarab surilish
hodisasi sodir bo‘ladi. Surilish jarayonini tezlashtirishiga zilzilalar va harakatdagi
transport ta’sirida sodir bo‘ladigan yer qimirlashlar ham sababchi bo‘ladi.
Surilishga qarshi ko‘riladigan chora tadbirlar
passiv
va
aktiv
xillarga bo‘linadi.
Passiv choralar profilaktik ahamiyatga ega bo‘lib, surilish yonbag‘irlarida va
zonasida quyidagi ishlar bajarilishini ma’n etadi:
1. YOnbag‘irlikni qirqish va tekislash,
2. Imorat va inshoatlar qilish;
3. Portlatish ishlari;
4. Kon qazish
5. Og‘ir yukli transportni katta tezlikda harakat qilishi
6. Daraxtlarni rejasiz kirkish;
7. Yer larni sug‘orish;
8. Oqava, buloq suvlarini oqizish va xokazo.
39
YUqorida qayd qilingan chora - tadbirlarning
mustahkamligini oshirish
hamda surilish hodisasini ma’lum bir davrga to‘xtatib turish uchun bajariladi. Aktiv
choralarga yonbag‘irlardagi surilishga moyil bo‘lgan tog‘ jinslarining harakatini
to‘xtatish maqsadida inshoatlar qurish tog‘ jinslarining mustahkamligini oshirish
uchun maxsus chora - tadbirlar ko‘rish kiradi. Bunday chora — tadbirlar ko‘rish 4
guruhga
bo‘linadi:
1.
Surilishni keltirib chiqaradigan sabablarni aniqlash va yuk qilish;
2.
Surilishga moyil bo‘lgan jinslarni ushlab turadigan inshoatlar qurish;
3.
Jinslarning surilishiga qarshiligini
kuchaytirish uchun ularning
mustahkamligini sun’iy yo’l bilan oshirish;
4.
Suriluvchan massani yonbag‘irlikdan butunlay olib tashlash.
Soliqqa tortish obyekti bo‘yicha turkumlangan soliq turini ko‘rsating

|
Soliqqa tortish obyekti bo‘yicha turkumlangan soliq turini ko‘rsating
|
bet | 42/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di56. Soliqqa tortish obyekti bo‘yicha turkumlangan soliq turini ko‘rsating:
a) progressiv soliqlar;
b) federal soliqlar;
c) to‘g‘ri soliqlar;
d) jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar;
e) foydadan olinadigan soliqlar.
57. Olinadigan soliq summasining soliq solinadigan daromad miqdoriga nisbatini foizdagi ifodasi qanday ko‘rsatkich?
a) soliq koeffitsiyenti;
b) soliq stavkasi;
c) soliq imtiyozi;
d) soliq darajasi;
e) soliq normasi.
58. Davlat moliya siyosatining qaysi yo‘nalishi byudjet-soliq tizimida amalga oshiriladigan muassasaviy o‘zgarishlarga tegishli emas?
a) mahalliy byudjetlarning mavqeini mustahkamlash;
b) ijtimoiy to‘lovlarni amalga oshirishda mahalliy organlar rolini oshirish;
c) byudjet tizimini boshqarish usullarini takomillashtirish;
d) milliy hisoblar tizimiga xalqaro andozalarni joriy qilish;
e) jismoniy shaxslar daromadiga soliqlarning eng yuqori darajasini pasaytirish.
59. Davlat moliya siyosatining soliqqa tortish mexanizmini takomillashtirishga qaratilgan yo‘nalishlardan qaysi biri soliq stavkasini pasaytirish imkonini beradi?
a) barcha soliq to‘lovchilarni bir xil tartibda soliqqa tortishga shart-sharoit yaratish;
b) boshqaruv xarajatlarining asoslanmagan o‘sishining oldini olish;
c) o‘rnatilmagan texnik jihozlar, o‘z vaqtida tugallanmagan qurilish va mol-mulk hisobiga soliq bazasini kengaytirish;
d) soliqlarning resurslardan tejamkorlik asosida foydalanishni rag‘batlantirishini ta’minlash;
e) mahalliy soliq va yig‘imlar ahamiyatini oshirish.
60. Iqtisodiyotda bo‘sh turgan pul mablag‘larining ssuda fondi shaklida to‘planishi va ularning turli ehtiyojlar uchun ma’lum muddatga, haq to‘lash va qaytarilishlik sharti bilan yo‘naltirilish jarayoni bu…
a) kredit munosabati;
b) kredit obyekti;
c) kredit subyekti;
d) kredit tizimi;
e) kredit mexanizmi.
61. Kredit manbalaridan qaysi biri jalb qilinmasdan, ssuda fondiga aylanishi mumkin?
a) korxonalar foydasi va boshqa pul mablag‘lari;
b) aholining bo‘sh turgan pul mablag‘lari;
c) bank resurslari va davlatning zaxiradagi pul mablag‘lari;
d) byudjet, jamoat va boshqa ijtimoiy tashkilotlarning pul mablag‘lari;
e) amortizatsiya ajratmalari mablag‘lari.
|
| |
Katastrofa - Hayot faoliyati xavfsizligi

43
zaharlovchi modda - izometilsianidning tashqi muhitga oqishi oqibatida ulkan
falokat ro‘y berdi. 2000 kishining hayotiga zomin bo‘lgan mana shu hodisa tufayli
100 mingga yaqin Xindiston fuqarosi zaharlanib, salomatligiga jiddiy ziyon etdi.
Matbuotda yozilishicha, Chernobil hodisasi tufayli ana shu kamsuqum, mo‘jizagina
Ukrain shaharchasi nomi keng tarqaldi. Falokatning dastlabki daqiqalarida 30.000
kishi hayot bilan vidolashdi. Radiatsiya asorati keyinchalik yana 30.000 kishining
o‘limiga olib kelgan. Radioaktiv zarrachalar Ukrainaning II viloyatiga tarqalgan.
Chernobildagi AES halokati to‘g‘risidagi 1987 yildagi sud ma’lumotlariga
ko‘ra, AES da oddiy intizom qoidalariga rioya qilish, javobgarlikni sezish juda
pasayib ketgan. Stansiya direktori halokatdan keyin ham radiatsion tekshirishni
o‘tkazmagan, o‘tkazish uchun kerakli zamonaviy uskuna, moslamalar bo‘lmagan,
gazdan saqlash vositasi stansiyada ishlovchi xodimlarda bo‘lmagan, halokat
to‘g‘risidagi ma’lumot o‘z vaqtida e’lon qilinmay 36 soat o‘tgandan so‘ng e’lon
qilingan.
Dovul
(Uragan) tezligi 32 m/sek. dan ortadigan, vayron qiluvchi va ancha
davom etadigan shamol tabiiy ofatga kiradi. Katta tezlikka egaligi sababli xalq
xo‘jaligiga, aholiga ko‘p zarar (putur) yetkazishi mumkin, hatto o‘limga sababchi
bo‘lishi mumkin. Ba’zan tezligi 60 - 80 m/sek. bo‘lib yomg‘ir va chaqmoq ekin
ekilgan maydonlarni suv bosishiga olib keladi. Qishda esa ko‘p qor yog‘ishiga,
yo‘llarni to‘sib tumanlar orasidagi transport va aholi qatnovini to‘xtatishi mumkin.
To‘g‘ri soliq turini aniqlang - ­­­­ Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay­di­gan asosiy omil nima?

|
Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilaydigan asosiy omil nima?
|
bet | 43/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di62. To‘g‘ri soliq turini aniqlang:
a) ko‘shilgan qiymat solig‘i;
b) aksizlar solig‘i;
c) boj to‘lovlari;
d) daromad solig‘i;
e) tashqi savdoga soliqlar.
63. Davlat byudjetiga daromadlar tushumi va soliq stavkasi o‘rtasidagi bog‘liqlikni kim asoslagan?
a) A.Ouken;
b) A.Laffer;
c) R.Salou;
d) F.Engels;
e) E.Fillips.
64. Quyidagilardan qaysi biri sug‘urta munosabalariga mos emas?
a) kutilmagan zararlarni qoplash uchun zarur mablag‘larni jamg‘aradi;
b) sug‘urta resurslari maqsadli taqsimlanadi va ishlatiladi;
c) zararni qoplash uchun zarur mablag‘lar sug‘urtaning alohida turlari o‘rtasida qayta taqsimlanadi;
d) sug‘urtalovchi va sug‘urta qildiruvchi o‘rtasida to‘lovlar amalga oshirish jarayonini ifodalaydi;
e) nobyudjet fondlar mablag‘lari harakatlarini aks ettiradi.
65. Sug‘urtaning qaysi vazifasi uning mohiyatini to‘laroq ifodalaydi?
a) kutilmaganda kelib chiqadigan zararlarni moliyaviy qoplash;
b) kutilmagan hodisalar oqibatlarini oldindan ogohlantirishi;
c) maqsadli pul mablag‘larini jamg‘arish;
d) sug‘urta mablag‘lari harakati ustidan nazorat qilish;
e) sug‘urta mablag‘lari hisobidan aholini ijtimoiy himoyalash.
66. Sug‘urtaning amalga oshirilish tartibiga ko‘ra ajratilgan turini aniqlang:
a) ixtiyoriy sug‘urta;
b) mol-mulkni turli tabiiy ofatlardan sug‘urtalash;
c) ijtimoiy sug‘urta;
d) tijorat xatari sug‘urtasi;
e) mas’uliyat xatari sug‘urtasi.
67. Sug‘urtaning xavf-xatar toifasiga ko‘ra turkumlarning turini ko‘rsating:
a) majburiy sug‘urta;
b) yong‘in va boshqa tabiiy ofatlardan sug‘urtalash;
c) mol-mulk sug‘urtasi;
d) tadbirkorlik sug‘urtasi;
e) kredit xatari sug‘urtasi.
68. Sug‘urtalanadigan obyekt turiga ko‘ra uning turkumlangan shakli – bu…
a) ixtiyoriy sug‘urta;
b) favqulodda holatlardan sug‘urtalash;
c) hayot sug‘urtasi;
d) tadbirkorlik sug‘urtasi;
e) valyuta xatari sug‘urtasi.
|
| |
Karantin sharoitida FMTX tuzilma va muassasalarini tibbiy mol-mulk

341
Ta’minotchi organlar sog’liqni saqlash organlari bilan birgalikda quyidagi
ishlarni amalga oshirishadi:
- shoshilinch tibbiy yordam ko’rsatishda davolash, profilaktik, sanitar-
gigiyenik va epidemiyaga qarshi tadbirlar uchun tibbiyot, sanitar-xo’jalik va maxsus
mollarga talabni aniqlash;
- Favqulotda vaziyatda shoshilinch tibbiy yordam ko’rsatuvchi xizmatning
tuzilma va muassasalarini zaruriy tabelli ta’minoti uchun zaxira mollarni yig’ish,
saqlash, yangilash;
- Favqulotda vaziyat oqibatini tugatish jarayonida shoshilinch tibbiy yordam
xizmat tuzilma va muassasalarini tabelli yuklar bilan ta’minlash;
- shoshilinch tibbiy yordam xizmati uchun mahalliy matyer ial resurslarni
aniqlash va qo’llash;
- mol-mulk harakatini ro’yxatga olish, hisobot byyer ish, hamda maqsadiy
foydalanishni nazorat qilish.
Harakatchan tibbiyot tuzilmalari, Respublika SHTYOIM va uning viloyat
filiallari va tuman bo’limlarida tibbiy, sanitar-xo’jalik va maxsus mollar zaxirasi
saqlanadi.
Respublika sog’liqni saqlash Vazirligining tavsiyasi bo’yicha O’zbekiston
Respublikasi Vazirlar Maxkamasining qaroriga asosan uzoq muddatli saqlanuvchi
davlat mulki Favqulotda vaziyatda zararlanganlarga tibbiy yordam ko’rsatish
maqsadida, keyinchalik qaytarish (tiklash) shartli bilan ishlatilishi mumkin.
Fan va ilmiy texnikaviy yangiliklarning loyihalarini sotish bilan bog‘liq operatsiyalarni kreditlaydigan kredit muassasa, bu…

|
Fan va ilmiy texnikaviy yangiliklarning loyihalarini sotish bilan bog‘liq operatsiyalarni kreditlaydigan kredit muassasa, bu…
|
bet | 48/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di21. Fan va ilmiy texnikaviy yangiliklarning loyihalarini sotish bilan bog‘liq operatsiyalarni kreditlaydigan kredit muassasa, bu…
a) investitsion bank;
b) innovatsion bank;
c) xalq banki;
d) ipoteka bank;
e) ixtisoslashgan bank.
22. Quydagilardan qaysi biri nobank muassasasi tizimiga kirmaydi?
a) pochta muassasasi;
b) lizing va faktoring firmalar;
c) kredit uyushmalari;
d) lombardlar;
e) innovatsion bank muassasasi.
23. Quyidagilardan qaysi biri bankning o‘z mablag‘lari hisoblanmaydi?
a) nizom fondi;
b) jamg‘arilgan mablag‘lar;
c) bank foydasi;
d) foizli daromad;
e) jalb qilingan mablag‘lar.
24. Banklarning moliyaviy resurslarini jalb qilish bilan bog‘liq operatsiyalari qanday nomlanadi?
a) aktiv operatsiyalar;
b) passiv operatsiyalar;
c) lizing operatsiyalar;
d) faktoring operatsiyalar;
e) kredit operatsiyalari.
25. Banklarning moliyaviy resurslarini joylashtirish bilan bog‘liq operatsiyalar qanday nomlanadi?
a) aktiv operatsiyalar;
b) passiv operatsiyalar;
c) lizing operatsiyalar;
d) faktoring operatsiyalar;
e) kredit operatsiyalar.
26. Bank foyda normasi nima?
a) yalpi foydaning o‘z kapitaliga nisbati;
b) sof foydaning o‘z kapitaliga nisbati;
c) yalpi foydaning jalb qilingan mablag‘larga nisbati;
d) sof foydaning jalb qilingan mablag‘larga nisbati;
e) sof foydaning barcha kapitalga nisbati.
27. Banklarning pul hosil qilishi, ya’ni pul taklifini ko‘paytirish layoqati …
a) passiv operatsiyalar;
b) aktiv operatsiyalar;
c) multiplikator samarasi;
d) pul multiplikatori;
e) pul emissiyalaridir.
28. Markaziy bankning muomaladagi pul massasini o‘zgartirish maqsadida qimmatli qog‘ozlar bozorida davlatning qisqa muddatli obligatsiyalarni sotishi va sotib olishi…
a) hisob stavkalarining o‘zgarishi;
b) ehtiyot zaxiralarining o‘zgarishi;
c) ochiq bozordagi operatsiyalar;
d) pul muomalasini tartibga solish;
e) kredit hajmini o‘zgartirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Fan va ilmiy texnikaviy yangiliklarning loyihalarini sotish bilan bog‘liq operatsiyalarni kreditlaydigan kredit muassasa, bu…
|
Sug‘urtalanadigan faoliyat yoki xatti-harakat turini aniq­lang

|
Sug‘urtalanadigan faoliyat yoki xatti-harakat turini aniqlang
|
bet | 44/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di69. Sug‘urtalanadigan faoliyat yoki xatti-harakat turini aniqlang:
a) majburiy sug‘urta;
b) tabiiy ofatlar sug‘urtasi;
c) favqulodda holatlar sug‘urtasi;
d) mol-mulk sug‘urtasi;
e) tadbirkorlik sug‘urtasi.
70. O‘zbekistonda sug‘urta munosabalarini tartibga solishga qaratilgan dastlab (1993 yil) qabul qilingan me’yoriy huquqiy bitim qaysi?
a) “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi qonun;
b) “Sug‘urta to‘g‘risida”gi qonun;
c) “Sug‘urta bozorini yanada isloh qilish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Qarori;
d) “Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Qarori;
e) “Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Qarori.
71. Davlat moliya siyosatini amalga oshirishning qaysi dastagi ishlab chiqaruvchilar faoliyatining barqarorligini ta’minlash va ijtimoiy himoyalash maqsadini ko‘zlaydi?
a) soliqlar, uning turlari va stavkasi;
b) davlat kreditlari va investitsiyalari;
c) davlat subsidiyalari va dotatsiyalari;
d) tashqi savdoga tarifli va tarifsiz to‘siqlar;
e) jadallashgan amortizatsiya ajratmalari.
72. Davlat moliya siyosatini amalga oshirishning qaysi dastagi soliq solish bazasi qisqarishiga olib keladi?
a) soliqlar, uning turlari va stavkasi;
b) davlat kreditlari va investitsiyalari;
c) davlat subsidiyalari va dotatsiyalari;
d) tashqi savdoga tarifli va tarifsiz to‘siqlar;
e) jadallashgan amortizatsiya ajratmalari.
73. Davlat moliya siyosatining qaysi yo‘nalishi byudjet mablag‘larini samarali taqsimlashga tegishli emas?
a) ijtimoiy sohani mablag‘ bilan ta’minlash;
b) davlat investitsiyalarini moliyaviy ta’minlash;
c) davlatning maqsadli dasturlarini moliyalashtirish;
d) xususiy sektorni moliyalashtirishda byudjetdan tashqari mablag‘lar rolini oshirish;
e) daromad solig‘i stavkasini pasaytirish.
|
| |
Quydagilardan qaysi biri markaziy bankning vazifasiga kirmaydi?

|
Quydagilardan qaysi biri markaziy bankning vazifasiga kirmaydi?
|
bet | 47/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di15. Quydagilardan qaysi biri markaziy bankning vazifasiga kirmaydi?
a) davlat monetar siyosatini amalga oshiradi, barcha banklar majburiy ehtiyotlarini saqlaydi;
b) tijorat banklarga kredit beradi, ularning faoliyatini uyg‘unlashtiradi va nazorat qiladi;
c) banklararo hisob-kitoblarni amalga oshiradi, davlatning oltin valyuta zaxiralarini saqlaydi;
d) xalqaro valyuta bozorida milliy valyutani ayirboshlaydi, muomalaga milliy valyutani chiqaradi va pul muomalasini tartibga soladi;
e) omonatlarni jalb qiladi, mijozlar o‘rtasida hisob-kitoblarni amalga oshiradi.
16. Foyda olish tamoyilida faoliyat yurutuvchi xo‘jalik mavqeiga ko‘ra aksionerlik va huquqiy mavqei bo‘yicha biror sohaga ixtisoslashgan kredit muassasasi, bu…
a) davlat banki;
b) markaziy banki;
c) tijorat banki;
d) ixtisoslashgan bank;
e) maxsus bank.
17. Quyidagilardan qaysi biri tijorat banklarining vazifasiga kirmaydi?
a) omonatlarni jalb qilish, kreditlar berish;
b) mijozlar o‘rtasida hisob-kitoblarni va boshqa bank xizmatlarini amalga oshirish;
c) qimmatli qog‘ozlar va valyuta operatsiyalarini amalga oshirish;
d) vositachilik qilish;
e) pul emissiya qilish.
18. Quyidagilardan qaysi biri ixtisoslashgan aksionerlik tijorat banki tarkibiga kirmaydi?
a) sanoat-qurilish banki;
b) qishloq qurilish banki;
c) mikrokredit banki;
d) ipoteka bank;
e) xalq banki.
19. Mamlakatda omonat ishlarini tashkil qilib, aholi uchun kassa vazifasini bajarib, ularga kredit beradigan va naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshiradigan kredit muassasa, bu…
a) investitsion bank;
b) innovatsion bank;
c) xalq banki;
d) ipoteka bank;
e) ixtisoslashgan bank.
20. Obligatsiya va boshqa qarz majburiyatlarini chiqarish yo‘li bilan uzoq muddatli ssuda kapitalini jalb qilib ularni ishonchli mijozlarga taqdim qiladigan kredit muassasa, bu…
a) investitsion bank;
b) innovatsion bank;
c) xalq banki;
d) ipoteka bank;
e) ixtisoslashgan bank.
|
| |
Don va don mahsulotlari

Don va don mahsulotlari
Download
419,61 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
29.01.2024
Hajmi
419,61 Kb.
#148057
Download
419,61 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Don va don mahsulotlari
Download
419,61 Kb.
Matnni ko'rish
вариант


PUL-KREDIT TIZIMI. BANKLAR VA ULARNING BOZOR IQTISODIYOTIDAGI ROLI

|
вариант
PUL-KREDIT TIZIMI. BANKLAR VA ULARNING BOZOR IQTISODIYOTIDAGI ROLI
|
bet | 45/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di7 вариант
PUL-KREDIT TIZIMI. BANKLAR VA ULARNING BOZOR IQTISODIYOTIDAGI ROLI
1. Naqd pullar o‘rniga kredit pullar qo‘llanilganda kreditning qanday vazifasi ro‘yobga chiqadi?
a) taqsimlash;
b) joriy etish;
c) muomala xarajatlarini tejash;
d) nazorat qilish;
e) tartibga solish.
2. Davlat tomonidan kafolat va imtiyozlar berish foiz stavkalarini tabaqalashtirish orqali kredit qanday vazifani bajaradi?
a) taqsimlash;
b) joriy etish;
c) muomala xarajatlarini tejash;
d) nazorat qilish;
e) tartibga solish.
3. Kredit muassasalari tomonidan berilgan pullardan maqsadli foydalanishi muntazam tekshirib borilganda, u qanday vazifani bajaradi?
a) taqsimlash;
b) joriy etish;
c) muomala xarajatlarini tejash;
d) nazorat qilish;
e) tartibga solish.
4. Banklar va kredit muassasalari tomonidan iqtisodiy subyektlarga kredit pul ssudalari shaklida berilsa – bu…
a) bank krediti;
b) iste’mol krediti;
c) ipoteka krediti;
d) davlat krediti;
e) xo‘jaliklararo kredit.
5. Xo‘jalik yurituvchi subyektlarning bir-biriga beradigan qarzlari qanday nomlanadi? U ko‘pincha to‘lovlarni o‘zaro qoplash sharti bilan amalga oshiriladi…
a) bank krediti;
b) iste’mol krediti;
c) ipoteka krediti;
d) davlat krediti;
e) xo‘jaliklararo kredit.
6. Xususiy shaxslarga uzoq muddat foydalaniladigan iste’mol tovarlarni (avtomobil, mebel va boshqalar) sotib olish uchun beriladigan qarzlar qanday nomlanadi?
a) bank krediti;
b) iste’mol krediti;
c) ipoteka krediti;
d) davlat krediti;
e) xo‘jaliklararo kredit.
7. Ko‘chmas mulk (yer, bino, uy-joy )lar hisobiga uzoq muddatli ssudalar shaklida beriladigan kredit, bu…
a) bank krediti;
b) iste’mol krediti;
c) ipoteka krediti;
d) davlat krediti;
e) xo‘jaliklararo kredit.
|
| |
Tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasalarini ko’chirishga tayyorlashda

Tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasalarini ko’chirishga tayyorlashda aniqlash lozim:
337
-Olib chiqariladigan mollar miqdorini, kerakli transportlar sonini, tibbiyot
mollarini ko’chirish tartibini (navbatini), shahar chetidagi zonada tibbiy mol-mulk
ta’minoti muassasalarning o’rni, tartibi va yoyilish vaqtini, yangi sharoitda
muassasa vazifasi va ishlash tartibini.
-Yirik shaharlarda tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasasini ko’chirishdan
oldin FMTX tuzilmalariga tibbiy mol-mulk ta’minoti rejasiga asosan kerakli
mollarni ber ishlari kerak. Bu o’z navbatida tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasini
ko’chirishdagi transport sonini kamaytiradi.
-Radioaktiv zarrachalar tushgan maydonda bo’lgan va zararlangan tibbiyot
mollari dezaktivatsiya qilinib, keyinchalik ishlashga ruxsat ber iladi. Yopiq
idishlarda saqlanuvchi dorilar o’tuvchi nurlar ta’sirida o’zining fizik-kimyoviy va
farmakologik xususiyatlarini yo’qotmaydi, foydlanishga tavsiyalanadi. Zararlangan
yopiq idishlar ochilishidan oldin namlab artiladi.
-Tibbiyot apparatlari namlab artish yo’li bilan dezaktivatsiyalanadi. Jarroxlik
va boshqa asboblar artilib va sovunli suvda щyotka yordamida yuvilib, so’ng styer
ilizatsiya qilinadi.
-Dezaktivatsiya o’tkazuvchi dorixona, omborxona, opyer atsiya xona
xodimlari odatdagi kiyimlarda rezinali qo’lqop va fartukda ishlashadi. Tibbiy
preparatlar gyer metik idishlarda saqlanmagan bo’lsa, zaharlovchi moddalar
ta’siridan so’ng qo’llanilishi mumkin emas va yo’qotiladi.
-Faqat gyer metik idishda bo’lgan dorilar va boshqalar dezaktivatsiyalanadi.
-Xuddi shu prinsip baktyer ial vositalar bilan ifloslanganda ham saqlanadi.
Dezaktivatsiya o’rniga dezinfeksiya qo’llaniladi.
-Dezaktivatsiya, degazatsiya va dezinfeksiya ishlari maxsus shaxsiy himoya
vositalarida olib boriladi.
-Shahar chetida joylashishdan keyin dorixona, dorixonalar boshqarmasi
omborxonalari
va
“Tibtexnika” bo’limlari
o’zlarining
boshqarmalariga
bo’ysunishadi.
338
Ammo ularning ma’lum qismlari tumanlararo idora yoki markaziy tuman
dorixona boshlig’iga buysuntirilishi mumkin, bular shahar chetidagi zonada
muassasalarni ta’minlovchi tumanni va ishlash tartibini aniqlashadi.
Yuqumli kasalliklar kasalxonasi

336
bilan amalga oshiriladi. Kasalxonalarni tibbiyot mollari bilan ta’minlashga, shu
shahar, qishloq tuman FMTX rahbarlari javobgardilar.
Tibbiyot mollarini himoyalash
Tibbiy ta’minotning asosiy vazifasidan biri tibbiy mollarni tabiiy va
texnogen ofatlardan, ommaviy qirg’in qurolidan himoyalashdir.
Tibbiy mollarni himoyalashni hamma tibbiyot muassasalari va tibbiy mol-
mulk ta’minoti muassasalarining rahbarlari amalga oshirishlaridan maqsad ommaviy
qirg’in quroli qo’llanilganda uning yo’qotilishini kamaytirish.
Himoya quyidagi tadbirlar orqali amalga oshiriladi:
-idishlarga joylashtirish va o’rashni qo’llash tibbiy mollarni radioaktiv
moddalar, zaharlovchi moddalar va baktyer ial vositalardan himoyalaydi, hamda
ommaviy qirg’in quroli qo’llanilganda tibbiy mollarni zararsizlantirishga imkon
yaratadi;
-yirik shaharlardagi tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasalaridagi nisbatan
kam miqdordagi tibbiyot mollari zaxirasini chuqurliklardagi (podvallardagi)
xonalarda saqlashni tashqi llashtirish, yirik shaharlardan tashqarida joylashgan
tibbiyot mollari asosiy zaxirasini ishonchli gyer metik omborxonalarda
saqlanishini tashqi l etish;
-tibbiy mol-mulk ta’minoti muassasalarini (omborxona, dorixona) yirik
shahardan chetga ko’chirish va ularning yangi sharoitlarda ishlashini tashqi
llashtirish;
-tibbiyot mollarini yirik shaharlardan chetga olib chiqish ko’chirish e’lon
qilinishi bilan olib borilishi kerak. Bu og’ir va murakkab tadbir bo’lib tibbiy mol-
mulk ta’minoti muassasalari rahbarlari tomonidan oldindan yaxshi tayyorgarlik
ko’rishlarini talab qiladi.
Qaysi nazariyada muomala uchun zarur pul miqdori sotishga chiqariladigan tovarlar qiymat miqdori va ularning oltin asosiga teng kelish g‘oyasini ilgari suriladi?

|
Qaysi nazariyada muomala uchun zarur pul miqdori sotishga chiqariladigan tovarlar qiymat miqdori va ularning oltin asosiga teng kelish g‘oyasini ilgari suriladi?
|
bet | 54/76 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 162,87 Kb. | | #262010 |
Bog'liq Aholi iste’moli va pul jamg‘armalari darajasini belgilay di64. Qaysi nazariyada muomala uchun zarur pul miqdori sotishga chiqariladigan tovarlar qiymat miqdori va ularning oltin asosiga teng kelish g‘oyasini ilgari suriladi?
a) miqdoriylik nazariyasida;
b) klassik nazariyasida;
c) Fisher tenglamasida;
d) Kenbrij maktabi g‘oyasida;
e) A.Marshall yondashuvida.
65. Quyidagilardan qaysi biri pul tizimi tarkibiga kirmaydi?
a) pul birligi va turlari;
b) pul emissiyasi qilish tartibi;
c) pul massasini tartibga soluvchi kredit-bank muasassalari;
d) naqd pulsiz hisob-kitobni amalga oshirilishi va valyutalarni ayirboshlash tartibi;
e) davlat byudjeti tizimi.
66. Qayd qilinganlardan qaysi biri pul bozori turini anglatmaydi?
a) davlat muddatli obligatsiyalar bozori;
b) kredit resurslari bozori;
c) banklararo depozitlar bozori;
d) qimmatli qog‘ozlar bozori;
e) qarz majburiyatlari bozori.
67. Naqd pullar+hisob varag‘idagi pul qoldiqlari+mahalliy byudjet mablag‘lari+byudjet, jamoat va boshqa tashkilotlar mablag‘lari qaysi pul agregatini bildiradi?
a) Mo;
b) M1;
c) M2;
d) M3;
e) Mp.
68. Banklardagi muddatli omonatlar qaysi pul agregati tarkibiga kiradi?
a) Mo;
b) M1;
c) M2;
d) M3;
d) Mp.
69. Sertifikatlar, aniq maqsadli va davlat obligatsiyalari hamda xazina majburiyatlari qaysi pul agregati tarkibida aks etadi?
a) Mo;
b) M1;
c) M2;
d) M3;
e) Mn.
70. Ayirboshlash vositasi sifatidagi pulga talab miqdori qaysi ko‘rsatkichga to‘g‘ri mutanosiblikda o‘zgaradi?
a) foizning real stavkasiga;
b) foizning nominal stavkasiga;
c) nominal YAIM ga;
d) real YAIM ga;
e) foyda normasiga.
71. Investitsiyalar uchun pulga talab miqdori qaysi ko‘rsatkichga teskari mutanosiblikda o‘zgaradi?
a) foizning real stavkasiga;
b) foizning nominal stavkasiga;
c) nominal YAIM ga;
d) real YAIM ga;
e) foyda normasiga.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qaysi nazariyada muomala uchun zarur pul miqdori sotishga chiqariladigan tovarlar qiymat miqdori va ularning oltin asosiga teng kelish g‘oyasini ilgari suriladi?
|