1-mavzu. “O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” faniga kirish

|
1-mavzu. “O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” faniga kirish
|
Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 73,27 Kb. | | #140695 |
Bog'liq 1 мавзу 1-mavzu. “O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” faniga kirish. Reja: 1. Kirish. “O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” fanining maqsad va vazifalari 2. O’lchash asboblarining rivojlanish tarixi
Kursdan maqsad: qurilma va asboblarni konstruktsiyalash jarayonini, qurilma va asboblarga qo’yilgan talabni tizimlashtirishni, yangi texnik echimlarni qidirish usullarini, qurilma va asboblar tuzilishining fizik printsiplarini qidirishni, fizik-texnik effektlar pasportini tuzishni, o’lchash qurilmalarining matematik modelini ishlab chiqishni, o’lchash qurilmasining parametr va strukturasini tanlashni: ALT ni matematik va axborot ta’minoti xaqida tasavvurga ega bo’lishni o’rganish
“O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” kursini o’rganish jarayonida talabalar ishlab chiqiladigan asbob konstruktsiyasiga qo’yiladigan talablarini tuzish va tizimlashtirishni mashq qiladilar; berilgan topshiriq bilan talabalar konstruktsiyalanadigan qurilma uchun fiziktexnik effektni tuzadilar; o’lchash qurilmalarining optimal strukturasi va parametrlarini tanlashni o’rganadilar, bu esa ALT elementlarini tashkil qiladi.
O’lchash asbobi deb, o’lchashlar uchun qo’llaniladigan me’yorlangan metrologik xossalarga ega bo’lgan texnikaviy vositaga yoki ularning majmuasiga aytiladi.
O’lchash vositalariga quyidagilarni kiritishimiz mumkin:
-O’lchovlar;
-O’lchash asboblari;
-O’lchash o’zgartkichlari;
-O’lchash qurilmalari;
-O’lchash tizimlari.
Xaritaning yangi ko'rinishi. Xarita - bu er yuzining tasviri. Ammo Yer sharsimon va eski xaritalardagi tasvirlar buzilgan. 1569 yilda flandiyalik geograf va kartograf Gerardus Merkator (1512-1594) xaritalarni loyihalashning aniqroq usulini ixtiro qildi. U sharni balandligi va kengligi bo'yicha parallel chiziqlarga bo'linib, silindr shaklida tasvirlashni taklif qildi. Ushbu chiziqlar kenglik va uzunlik deb nomlangan. 1595 yilda Mercator yangi tizim bo'yicha tuzilgan xaritalar atlasini nashr etdi. Uning usuli bugungi kunda ham qo'llanilmoqda.
Bosim. Evangelista Torricelli (1608-1647) - italiyalik to'quvchining o'g'li. U vakuum va bosim bilan tajriba o'tkazdi. 1643 yilda Toricelli simob barometrini ixtiro qildi. barometr hali ham atmosfera bosimini o'lchash uchun ishlatiladi
Birinchi haqiqiy chizqiz Frantsiya inqilobidan keyin Frantsiyada ishlab chiqarilgan. Uning uzunligi bir metr, kengligi 2,5 sm, metr esa Parij meridiani uzunligining qirq millioninchi qismiga teng edi. Meridian uzunligi Dyunkerk va Barselona orasidagi to'g'ri uchastkada 115 ta uchburchak yordamida o'lchangan va hisoblangan.Keng foydalanish uchun yog’ochdan qilingan chizg’ichlar ishlatila boshladi.
Bugungi kunga qadar eng mashhur o'lchov vositasi bo'lgan shtangentsirkulь XV asr oxirida ixtiro qilingan. Bu yog'och yasalgan edi. , 1831 yilda Per Vernier nonius shkalasini ixtiro qildi
Mikrometrlarni ishlab chiqarishni Amerikaning "Xirt" kompaniyasi 1867 yilda tashkil etgan. Ikkala asbob ham hozirda, albatta, yanada mukammal darajada ishlab chiqarilmoqda.
Savollar: 1.“O’lchash asboblarini konstruktsiyalash” fanini o’qitishdan maqsad nima? 2.ALT o’z rivojlanishini qachon boshlagan? 3.Konstruktsiyalash uchun nimalarni bilish kerak? 4.Zamonaviy o’lchash texnikasi rivojlanish tendentsiyasi nimalar bilan xarakter
|
| |