nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-25 ball uchun talabaning faoliyati quyidagi talablarga javob berishi lozim

JAMI-
100 ball
“5”-86-
100 ball
“4”-71-85 ball
“3”-56-70 ball
|
2 ta x 20 ball
40 ball
21 ta seminar:
Seminar baholari:
JAMI-40 ball
“5”-38.7-40 ball
“4”-31.9-38.6 ball
“3”-25.2-31.8 ball
1 ta seminarning bahosi:
JAMI-20 ball
“5”-12,9-20 ball
“4”-10,6-12,8 ball
“3”-8,4-10,5 ball
|
1 ta x 30
30 ball
1 ta yozma ish yoki test:
Oraliq nazorat baholari:
JAMI-30 ball
“5”-34.4-30 ball
“4”-28.4-34.3 ball
“3”-22.4-28.3 ball
1 ta yozma ish yoki test
20 ball
1 ta yozma ish yoki testning bahosi:
JAMI-20 ball
“5”-17.2-20 ball
“4”-14.2-17.1 ball
“3”-11.2-14.1 ball
Oraliq nazorat
2 ta savoldan iborat:
2 x 10=20 ball
1 savolning bahosi:
JAMI-10 ball
“5”-8.6-10 ball
“4”-7.1-8.5 ball
“3”-5.6-7 ball
|
JAMI 30 BALL
3 savol x 5x15 ball
Yakuniy nazorat bahosi:
“5”-12.9-15 ball
“4”-10.6-12.8 ball
“3”-8.4-10.5 ball
1 savolning bahosi:
JAMI-5 ball
“5”-4.3-5 ball
“4”-3.5-4.2 ball
“3”-2.8-3.4 ball
|
“FSMU” TEXNOLOGIYASI - Bitiruv loyiha ishi

|
Bitiruv loyiha ishi
|
bet | 17/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMI“FSMU” TEXNOLOGIYASI Texnologiya o‘quvchi (talaba)larda o‘rganilayotgan mavzu yuzasidan fikrlarni mustaqil bayon etish, shaxsiy mulohazalarni dalillash (misollar bilan asoslash), bahslashish qobiliyatini shakllantirishga xizmat qiladi.
O‘quvchi (talaba)larga quyidagi sxema bilan ishlash tavsiya etiladi:
№
|
Tushunchalar
|
(F)
|
(S)
|
(M)
|
(U)
|
1.
|
Ta’lim metodlari
|
|
|
|
|
2.
|
Ta’lim vositalari
|
|
|
|
|
3.
|
Ta’limni tashxis qilish
|
|
|
|
|
Izoh: shartli belgilar quyidagi mazmunni anglatadi:
(F) – fikringizni bayon eting;
(S) – fikringizni asoslovchi biron sababni ko‘rsating;
(M) – ko‘rsatilgan sababning asosli ekanligini isbotlovchi misol keltiring;
(U) – fikringizni umumlashtiring!
|
Mashg‘ulotlarda texnologiyani qo‘llash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
NAMUNA
1-guruh
Savol
|
Badiiy asar tilining o‘ziga xos xususiyatlarini ayting.
|
(F) Fikringizni bayon eting
|
|
(S) Fikringiz bayoniga sabab ko‘rsating
|
|
(M) Ko‘rsatgan sababingizni isbotlovShi misol keltiring
|
|
(U) Fikringizni umumlashtiring
|
|
2-guruh
Savol
|
Badiiy asarda monolog va diologning o‘rni.
|
(F) Fikringizni bayon eting
|
|
(S) Fikringiz bayoniga sabab ko‘rsating
|
|
(M) Ko‘rsatgan sababingizni isbotlovchi misol keltiring
|
|
(U) Fikringizni umumlashtiring
|
|
“SWOT-tahlil” metodi
Metod muammoning asosiy to‘rt jihatini yoritishga xizmat qiladi. O‘quvchilar mavzuning mazmuniga mos muammolarni atroflicha o‘rganish orqali mohiyatini yoritadi, ularni keltirib chiqaruvchi omillarni izlab, hal qilish imkoniyatlarini topadi.
U yordamida muammoning quyidagi to‘rt jihati tahlil qilinadi:
Mashg‘ulotlarda texnologiyani qo‘llash tartibi quyidagicha:
Izoh: texnologiyani qo‘llash muayyan qiyinchiliklarni keltirib chiqarish ehtimoli mavjud. Bunday hollarda o‘qituvchi texnologiyaning asosiy mohiyati yoki biror bosqichini o‘quvchining yoshiga moslab, unga tushunarli so‘zlar bilan ifodalashi (o‘zgartirishi) mumkin. O‘qituvchi tomonidan o‘quvchi (talaba)larga texnologiyaning mohiyati, afzalliklari haqida etarlicha ma’lumot berilishi ular tomonidan hal etiladigan muammo mohiyatining to‘la tushunilishini ta’minlash va kutilgan natijaga erishishga yordam beradi.
|
| |
Ko‘rgazmali ma’ruzada ta’lim texnologiyasi modeli

|
Ko‘rgazmali ma’ruzada ta’lim texnologiyasi modeli
|
bet | 13/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMIKo‘rgazmali ma’ruzada ta’lim texnologiyasi modeli
Mavzu: Badiiy asar tili
Vaqt 2 soat
|
Talabalar soni: 25-50
|
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi:
|
Muammoli ma’ruza
|
Ma’ruza rejasi
|
1. Til - adabiyotning birinchi elementi.
2. Badiiy tilning o‘ziga xos xususiyatlari.
3. Tilning obraz yaratish resurslari.
4.Ushbu muammolarning nazariy ishlanishi muammosi.
|
O‘quv mashg‘ulot maqsadi:
- Badiiy adabiyot so‘z san’atidir. So‘z adabiyotning obraz yaratish qurolidir. M.Gorg‘kiy shu haqida gapirib, “Adabiyotning birinchi elementi til. Til adabiyotning asosiy qurolidir. Hayot hodisalari, faktlari bilan birga uning materialidir” - degan edi. Bu tushunchalarni keng bayon etish.
Umumxalq tili quyidagi ko‘rinishlarga ega bo‘ladi:
- jonli til; - adabiy til; - badiiy til. Bu to‘g‘risida ma’lumot berish;
- Badiiy til umumxalq tilining barcha ko‘rinishlariga suyanadi. Badiiy til silliqlangan va jilolangan, sanoatkorning o‘ziga xos uslubidan iborat bo‘ladi. Badiiy adabiyotda umumxalq tili qayta ishlanib sayqallanganligini tushuntirish;
- Yirik sanoatkorlar asarlarida xalq tilining eng yaxshi fazilatlari yorqin ifodasini topadi, ular til taraqqiyotining asosiy xususiyatlarini belgilab beradilar. Badiiy til milliy til taraqqiyotiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Badiiy til adabiy til taraqqiyotining barcha bosqichlarida ham o‘zining ahamiyatini saqlab qoladi. Bunga ko‘pincha badiiy adabiyotning ommaviy xarakteri sabab bo‘lishini izohlash;
- Badiiy til o‘z imkoniyatlarining kengligi bilan ajralib turadi. Muhit va predmetlarni yorqin ifodasini topadi, ular til tarqqiyotining asosiy xususiyatlarini belgilab beradilar. Badiiy til milliy til taraqqiyotiga ham katta ta’sir ko‘rsatishini keng bayon etish.
|
|
|
| |
Nazorat uchun savollar - Bitiruv loyiha ishi

|
Bitiruv loyiha ishi
|
bet | 12/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMINazorat uchun savollar
1. Badiiy adabiyotda umuminsoniylik, milliylik va individuallik masalasi.
2. Badiiy asar tili: avtor va personaj tili.
3. Badiiy asar tili, xalq tili va adabiy til o‘rtasidagi mushtarakliklar.
4. Badiiy nutq shakllari
5. Badiiy til va adabiy turlar: vujudga kelishi, tarixiy omillari.
6. Lirika va uning janrlari.
7. Eposning o‘ziga xosligi.
8. Dramatik tur: tarixiy evolyusiya jarayoni.
Badiiy asar tili
muallif tili, personajlar tili
jargonlar, neologizmlar, antonim, sinonim, omonim
dialog, monolog, arxaik so‘zlar
shevaga, kasb-hunarga oid so‘zlar
badiiy tasvir vositalari
Insert usulidan foydalanib ishlash qoidasi
1. Ma’ruza matnini o‘qib, matnning chetiga quyidagi belgilarni qo‘yib chiqing:
V – bilaman
+ - men uchun yangi ma’lumot
- men bilgan ma’lumotni inkor qiladi
? – noaniq (aniqlashtirish talab qiladigan) qo‘shimSha ma’lumot.
2. Olingan natijalarni jadval shaklida rasmiylashtiring.
|
| |
«NIDO» DOSTONI HAQIDA - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 195/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasi«NIDO» DOSTONI HAQIDA mavzusi o`qituvchi va o`quvchi o`rtasida harakat bajaruvchisi munosabatni taxlil qilish
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Metod: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy
Usul: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash
Shakl: yakka va guruhlarga ishlash
Vosita: Darslik? Testlar? Jadavallar, audio va video materilalar, didaktik va tarqatma materiallar
Nazorat: Savol-javob test. (Insho, bayon, matn yaratish)
Baholash: 5 balli tizim asosida
|
|
Kutiladigan natija
|
O`qituvchi: Mavzuni qisqa vaqt ichida o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishlariga erishaman, o`quvchi faolligini oshiraman, o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otaman, o`quvchilarga mustaqil o`rganish va hotirasida saqlash boshqalarga etkaza olish, savol berish va savollarga to`g`ri javoblarga o`rgataman.
O`quvchi: O`quvchilar mavzu yuzasidan bilim va ko`nikma hosil qiladilar, mustaqil fikrlay oladilar, nutqi rivojlanadi, qisqa vaqt ichida ma’lumotlarga ega bo`ladilar
|
|
Kelgusi rejalar
|
O`qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va darsga tatbiq etish, takomillashtirish, AKT vositalaridan unumli foydalanish yo`llarini o`rganish, o`z ustida ishash
O`quvchi: Mustaqil tadqiqot, izlanishni yo`lga q`oyadi, o`z fikrini savodli ifodalay olish va do`stlarini fikrini hurmat qilishga o`rganish, mavzu asosida qo`shimcha materiallar izlab topishga harakat qilish, ularni o`rganish. Do`stona muhitda hamkorlikda ishlash ko`nikmasini shakllantirish
|
|
Uyga vazifa
|
Mavzuni o`qib o`rganib kelish
|
Darsning texnik chizmasi:
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism:
a)Salomlashish,
b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash
c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
|
| |
Muammoli ma’ruzada ta’lim texnologik xaritasi

|
Muammoli ma’ruzada ta’lim texnologik xaritasi
|
bet | 15/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMIMuammoli ma’ruzada ta’lim texnologik xaritasi
Mavzu: Badiiy asar tili
Ish bosqichlari vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
1-bosqich Kirish
(10 daqiqa)
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1.1. Mavzuning nomi, maqsad va kutilayotgan natijalarni etkazish, mashg‘ulot ma’lumotli ma’ruza shaklida borishini ma’lum qiladi.
|
Tanishadilar, yozib oladilar.
|
2-bosqich asosiy
(60 daqiqa)
|
2.1. Tezkor savol- javoblar asosida talabalarni faollashtirish. Mavjud bilimlarni sinovdan o‘tkazish va mustahkamlash, muammoli savollar vositasida mavzuga kirish (1-ilova).
2.2. Badiiy til umumxalq tilining barcha ko‘rinishlariga suyanadi. Badiiy til silliqlangan va jilolangan, sanoatkorning o‘ziga xos uslubidan iborat bo‘ladi. Badiiy adabiyotda umumxalq tili qayta ishlanib sayqallanganligini tushuntirish;
2.3.Badiiy til milliy til taraqqiyotiga katta ta’sir ko‘rsatishini izohlash;
2.4. Badiiy til milliy til taraqqiyotiga ham katta ta’sir ko‘rsatishini keng bayon etish.
|
-Savollarga javob beradilar, mavjud bilimlarni mustahkam-laydilar, muammoli masalalarga munosabat bildiradilar.
- Badiiy til umumxalq tilining barcha ko‘rinishlariga suyanadi. Badiiy til silliqlangan va jilolangan, sanoatkorning o‘ziga xos uslubidan iborat bo‘ladi. Badiiy adabiyotda umumxalq tili qayta ishlanib sayqallanganligini tushuntira olish.
- Badiiy til milliy til taraqqiyotiga katta ta’sir ko‘rsatishini izohlay olish.
- Badiiy til milliy til taraqqiyotiga ham katta ta’sir ko‘rsatishini keng bayon eta olish.
|
|
|
| |
Ilovani 
 o‘rnatish - Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги

127
darajasini belgilashi mumkin. Bulutdagi turli ishonch darajasiga ega
foydalanishlarni chegaralash uchun virtual mashinalar, tarmoq perimetrini
virtual mashinaning o’ziga ko’chirish orqali, o’zlariga himoyani
ta’minlashlari lozim (10.4-rasm). Korporativ brandmauer bulutli
muhitlarda joylashgan serverlarga ta’sir etishga qodir emas.
10.4-rasm. Foydalanishni chegaralash mexanizmining ishlashi sxemasi
Hozirda bulutli hisoblashlarda axborotni himoyalashning quyidagi
to’rtta usuli keng tarqalgan:
- shifrlash;
- uzatishda ma’lumotlarni himoyalash;
- autentifikatsiya;
- foydalanuvchilarni izolyasiyalash.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

141
38. Рошан Педжман, Лиэри Джонатан. Основы построения
беспроводных локальных сетей стандарта 802.11.: Пер. с англ. - М.:
Издательский дом "Вильямс", 2004. – 304 с.
39. Доступ к беспроводным сетям и безопасность сетей
стандарта 802.1X: мифы и факты. Техническое описание.
www.flukenetworks.com
40. Расширяемый протокол идентификации (EAP) (Extensible
Authentication Protocol (EAP). Энциклопедия сетевых протоколов.
www.protocols.ru
41. Н.А. Беляев. Организация безопасных вычислений на
распределенных
мобильных
устройствах.
Новосибирский
государственный технический университет, Новосибирск.
42. Ле-Бодик Г. Мобильные сообщения: службы и технологии
SMS, EMS и MMS / Пер. с англ. – М.: КУДИЦ-ОБРАЗ, 2005. – 448 с.
BOB. SIMSIZ TARMOQ XAVFSIZLIGINING

134
ishlatiluvchi himoyalash mexanizmlarini o’zgartirish bo’yicha tavsiyalar
berish mumkin.
Himoya
tizimini
kuchaytirish
yoki
zaiflashtirish
zaruriyati
tug’ilganda e’tiborni himoyalash mexanizmlarining turli guruhlari uchun
belgilangan ishonch darajasiga qaratish lozim. Shunday vaziyat sodir
bo’lishi mumkinki, o’zgartirishga himoya tizimi to’liqligicha duchor
bo’lmay, faqat uning uzatiluvchi ma’lumotlarni shifrlashga yoki
tarmoqdan foydalanishni nazoratlashga javob beruvchi qismigina
o’zgartirilishi mumkin.
Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги - bet 49

125
- bulut menejeri - bulutda ishga tushiriluvchi ilovalarning turli
qismlaridan foydalanganligi xususidagi axborotni saqlaydi;
- ilovalar menejeri - mobil qurilmada ilovalarni o’rnatish va ishga
tushirish imkoniyatini ta’minlaydi;
10.3-rasm. Elastik ilovalarning arxitekturasi
- bulut konfiguratori - bulutdagi operativ ma’lumotlarni yig’ishni
amalga oshiradi;
- uzel manejeri - bulutning har bir uzelida ishlaydi, ilovalar menejeri
va bulut menejeri bilan bevosita o’zaro ta’sirda bo’ladi.
Shunday qilib, bulutli hisoblash konsepsiyasi mobil ilovalar rivoji
uchun yangi imkoniyatlarni taqdim etadi, chunki hisoblash va ishlash
jarayonlarini virtual muhitga ko’chiradi.
Uzel menejeri
1-Veblet
Veblet
konteyneri
Ilovalar
menejeri
Elastiklik
menejeri
Bulut
konfiguratori
Bulut
menejeri
Bulut
interfeysi
Bo’g’ish - Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги

Bog'liq 10.-S.K.GanievT.A.Kuchkarov.TarmoqxavfsizligiMobiltarmoqxavfsizligi
Bo’g’ish. Tarmoqlarda bo’g’ish atayin yoki atayin bo’lmagan
interferensiyaning aloqa kanalidagi jo’natuvchi va qabul qiluvchi
imkoniyatidan oshganida sodir bo’ladi. Natijada, bu kanal ishdan
chiqariladi. Hujum qiluvchi bo’g’ishning quyidagi usullaridan foydalanishi
mumkin.
Xizmat kursatishdan voz kechishga undash. DoS (Denial of Service -
xizmat ko’rsatishdan voz kechishga undash) xilidagi hujum tarmoqni
butunlay ishdan chiqarishi mumkin. Butun tarmoqda, jumladan bazaviy
stansiyalarda va mijoz terminallarida, shunday kuchli interferensiya paydo
bo’ladiki, stansiyalar bir-birlari bilan bog’lana olmaydilar (5.2-rasm). Bu
hujum ma’lum doiradagi barcha kommunikatsiyani o’chiradi. Simsiz
tarmoqqa bo’ladigan DoS hujumni oldini olish yoki tuxtatish qiyin. Simsiz
tarmoq texnologiyalarining aksariyati litsenziyalanmagan chastotalardan
foydalanadi, demak, bir qancha elektron qurilmalardan interferensiya
bo’lishi mumkin.
5.2-rasm. Simsiz kommunikatsiyalarda bo’g’ish hujumlari
Mijozlarni bo’g’ish. Mijoz stansiyasini bo’g’ish firibgarga o’zini
bo’g’ilgan mijoz o’rniga qo’yishiga imkon beradi (5.3-rasm). Mijoz
ulanishni amalga oshira olmasin degan maqsadda unga xizmat
ko’rsatishdan voz kechishga undash uchun ham bo’g’ishdan foydalaniladi.
Juda mohirlik bilan qilingan hujumlar niyati buzuq stansiyasini bazaviy
stansiyaga ulash maqsadida mavjud ulanishni uzadi.
63
5.3-rasm. Ulanishni ushlab qolish maqsadida mijozni bo’g’ish hujumi
Bazaviy stansiyani bo’g’ish. Bazaviy stansiyani bo’g’ish uni hujum
qiluvchi stansiyasi bilan almashtirishga imkon beradi (5.4-rasm).
5.4-rasm. Ulanishni ushlab qolish maqsadida
bazaviy stansiyani bo’g’ish hujumi
Bunday bo’g’ish foydalanuvchilarni xizmatlardan foydalanishdan,
telekommunikatsiya kompaniyalarini esa foydadan mahrum qiladi.
Yuqorida qayd etilganidek, aksariyat simsiz texnologiyalar
litsenziyalanmagan chastotalardan foydalanadi. Shu sababli ko’pgina
qurilmalar – radiotelefonlar, kuzatish tizimlari va mikroto’lqinli o’choqlar
- simsiz tarmoq ishiga ta’sir etishi va simsiz ulanishni bo’g’ishi mumkin.
Bunday atayin bo’lmagan bo’g’ish hollarini oldini olish uchun,
Foydalanuvchi
Bo'g'uvchi
Hujum
qiluvchi
Tarmoqdan foydalanish
nuqtasi
Foydalanuvchi
Bo'g'uvchi
Hujum
qiluvchi
Tarmoqdan foydalanish
nuqtasi
64
qimmatbaho simsiz asbob-uskunani sotib olishdan avval u o’rnatiladigan
joyni sinchiklab tahlillash lozim. Bunday tahlil kommunikatsiyalarga
begona qurilmalarning ta’sir etmasligiga ishonch hosil qilishga imkon
beradi va ma’nosiz xarajatlardan asraydi.
Mobil qurilmalar tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar

117
Sinxronizatsiya xizmati - ushbu xizmat mobil qurilmada qilingan
barcha o’zgarishlarni bulutli serverga qaytarib yuboradi.
OfflintAPp xizmati -
ushbu xizmat
Sync
va Push kabi pastki sath
xizmatlari ishidagi muvofiqlikni yaratishga imkon beradi; dasturchini
sinxronlashni bajarish kodini yozishdan ozod qiladi,
chunki muayyan
vaziyat uchun sinxronlashning qaysi mexanizmi yaxshiroq mos kelishini
ushbu xizmat hal qiladi.
InterApp Bus xizmati - ushbu xizmat qurilmada o’rnatilgan ilovalar
orasidagi pastki sath ta’sirini ta’minlaydi.
Tarmoqli o’zaro ta’sir xizmati - ushbu xizmat serverdan push-
xabarni olish uchun kerakli uzatish kanalini o’rnatadi; qurilma va server
orasida aloqani avtomatik tarzda o’rnatishga imkon beradi. Bu pastki sath
xizmati.
Push xizmati - bulutli servis tarqatgan tuzatishlarni boshqaradi;
foydalanuvchi ishini yaxshilaydi, chunki foydalanuvchining yangi axborot
mavjudligini mustaqil tekshirishi kerak emas.
Ma’lumotlar bazasi xizmati - mobil ilovalar uchun ma’lumotlarni
lokal saqlagichidan iborat: platformaga bog’liq holda saqlash uchun mos
imkoniyatlar ishlatiladi. Ushbu xizmatning asosiy vazifasi - ma’lumotlarni
saqlash va ulardan xavfsiz foydalanishni ta’minlash. Network kabi pastki
sath xizmati hisoblanadi.
Bulutli muhit tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar
Sync xizmati (Cloud Syncronization) - bulutli saqlagichda joylangan
ma’lumotlarni foydalanuvchining mobil qurilmasidagi ma’lumotlar
bilan
avtomatik tarzda sinxronlash texnologiyasi.
Push xizmati - server Push xizmati yangilashlar uchun ma’lumotlarni
uzatish kanallarini kuzatadi. Yangilashlar aniqlangani onida qurilmaga
mos xabar jo’natiladi. Qandaydir sababga ko’ra qurilma tarmoqdan
uzilgan bo’lsa, xizmat kutadi va so’ngra, qurilma yangitdan ulanishi
bilanoq, xabar etkaziladi.
Secure Socket-Based Data Service xizmati -
ushbu xizmat ilova talab
qiluvchi xavfsizlik darajasiga bog’liq holda
plain socket yoki SSL socket
serverlarni yoki ikkalasini ta’minlaydi.
Xavfsizlik - ushbu komponent autentifikatsiyani va avtorizatsiyani
ta’minlaydi.
Natijada, bulutli serverga ulangan mobil qurilmalarning
haqiqatan undan foydalanishlariga ishonch hosil qilinadi. Har bir qurilma
oldindan
ro’yxatdan
o’tishi
lozim.
So’ngra,
qurilma
118
autentifikatsiya/avtorizatsiya muolajasidan o’tadi va undan keyingina
serverdan foydalanishga ruhsat oladi.
10.1-rasm. OpenMobster platforma arxitekturasi
Boshqarish konsoli - har bir bulutli server
foydalanuvchiga tizimni
boshqarish va ma’murlash (masalan, ma’lumotlarni masofadan yo’q qilish,
masofaviy blokirovkalash va h.) imkonini beruvchi maxsus ilovaga ega
bo’lishi lozim.
Shahar simsiz tarmoqlariga WiMAX (802.16) va

46
nuqtasiga yoki ethernet standartining simli lokal tarmog’iga berilishi
mumkin. Bu kabel foydalanishdan WiMAX ga o’tishda hudud yoki ofis
lokal tarmoqlarning mavjud infrastrukturasining saqlanishiga imkon
beradi.
Hozirgi vaqtda WiMAX texnologiya quyidagi ishlash rejimlarini
madadlaydi:
- Fixed WiMAX –belgilangan foydalanish – ko’p polosali simli
texnologiyalarga alternativa hisoblanadi. Bunda tarmoqning barcha
uzellari harakatsiz qoladi;
- Nomadic WiMAX – seansli foydalanish – mavjud Fixed
WiMAXga sessiyalar tushunchasi qo’shilgan. Sessiyalarning mavjudligi
mijoz uskunalarini sessiyalar orasida bemalol ko’chirishga va ulanishni
WiMAX ning boshqa minoralari yordamida tiklashga imkon beradi;
- Portable WiMAX – ko’chirish rejimida foydalanish. Ushbu rejim
uchun mijozni WiMAX ning bir bazaviy stansiyasidan ikkinchisiga
ulanishni yo’qotmay, avtomatik tarzda qayta ulash imkoniyati qo’shilgan.
- Mobile WiMAX – mobil foydalanish. Ushbu rejim mijoz
uskunasini ko’chirish tezligini 120 km/soatgacha ko’paytirishga imkon
beradi. Undan tashqari ushbu rejim signalning ko’p nurli tarqalishiga va
ulanishni yo’qotmasdan shaxsiy xalallarga barqaror.
MBWA-m 802.20 texnologiyasi. Internetdan mobil simsiz foydalanish
uchun yaratilgan. Shaharlarda, soni cheklangan bazaviy stansiyalarda
ishlashga mo’ljallangan WiMAX dan farqli holda, ushbu texnologiya
oddiy uyali tizimlarga juda uxshash va 1 Mbit/s dan yuqori tezlikda 3
GGs chastotalar diapazonidagi tezkor mobil ulanishlarga mo’ljallangan.
Ushbu texnologiya boshqa texnologiyalar orasida g’alati o’rinni egallaydi.
Bir tomondan uni WiMAX (802.16e)ning yaqin konkurenti deb atashadi,
ikkinchi tomondan u GPRS yoki CDMA2000ni o’rniga uyali aloqa
tizimida ishlatilishi mumkin. Bu endi WWAN. MBWA-m texnologiya
abonent terminallarining katta tezlikda (250 km/soat), to’g’ri ko’rinish
zonasidan tashqarida ko’chishida ham ishlashni ta’minlaydi.
MBWA-m ning uya doirasi 15 km gacha etishi mumkin. Radiokanal
polosasining kengligi- 1,25 MGs dan 40 MGs gacha.
Global simsiz tarmoqlar (WWAN) texnologiyalari

Global simsiz tarmoqlar (WWAN) texnologiyalari
WWAN tarmoq texnologiyalarini avlodlarga ajratish qabul qilingan
(1G, 2G, 3G, 4G, …). G – Generation, ya’ni avlodni bildiradi.
Birinchi avlod texnologiyalariga (1G) analog texnologiyalari
taalluqli. Analog texnologiyalari faqat ovoz chaqiriqlarini amalga oshirish
47
uchun yaratilgan bo’lib, ma’lumotlarni uzatish tezligi haddan tashqari past
edi.
Ikkinchi avlod texnologiyalari (2G) analog texnologiyalariga
nisbatan qator afzalliklarga ega, ya’ni ovozning yaxshilangan sifati, yuqori
himoyalanganlik va unumdorlik. Ikkinchi avlod texnologiyalari xususida
so’z
borganida,
avvalo,
GSM
(Global
Standard
for
Mobile
Communications) -
"mobil uyali aloqa uchun global standart"
texnologiyasini
ko’rsatish
lozim.
Ushbu
texnologiyada
nafaqat
raqamlashtirilgan nutq, balki raqamli ma’lumotlar uzatilishi mumkin.
GSM tarmoq abonentlari mobil modem xizmatlaridan, kompyuter
tizimlaridan foydalanishlari, elektron pochta xabarlarini yuborishlari va
qabul qilishlari mumkin. Bunday tarmoqlarning asosiy kamchiliklaridan
biri – uzatishning past tezligi. Internetdan mobil foydalanish imkoniyati
GPRS (General Packet Radio Service) - ma’lumotlarni radiotarmoq orqali
paketli uzatishga o’tish bilan anchagina kengaydi. GPRS texnologiyasi
GSM texnologiyaga ustqurma bo’lib, ma’lumotlarni uzatish tezligi 171,2
Kbit/c gacha etadi.
Uchinchi avlod texnologiyalari (3G) yuqorida aytib o’tilgan
ma’lumotlarni uzatish tezligiga talablarga qo’shimcha ikkinchi avlod
tarmoqlari bilan osongina integratsiyasini ta’minlashga mo’ljallangan.
Ushbu
avlod
texnologiyalariga
CDMA
texnologiyasining
rivoji
hisoblanuvchi
WCDMA (Wideband Code Division Multiple Access) – kod
ajratishli keng polosali ko’p miqdordagi foydalanish – radiointerfeys
texnologiyasi
mansub.
Ushbu
texnologiya
har
biri
5
MGs li
radiochastotaning ikkita keng polosasidan foydalanadi. Mobil foydalanish
texnologiyasi rivojining navbatdagi bosqichi EDGE (Enhanced Data rates
for GSM evolution) – GPRS tarmoqlarga ustqurma hisoblanuvchi mobil
aloqa uchun ma’lumotlarni simsiz uzatuvchi raqamli texnologiya. EDGE
yordamida tarmoqqa ulanish GPRS ga nisbatan taxminan 3 marta tez,
ma’lumotlarni uzatish tezligi esa 474 Kbit/s gacha tashkil etishi mumkin.
HSPA+ (Evolved High-Speed Packet Access) – uchinchi avlodning
tezligi yuqori paketli foydalanish texnologiyasi bo’yicha ma’lumotlarni
uzatish tezligi (bazaviy stansiyadan barcha lokal abonentlarga
ma’lumotlarni uzatish tezligi) 10 - 20 Mbit/s gacha tashkil etadi.
To’rtinchi
avlod
texnologiyalarining
(4G)
uchinchi
avlod
texnologiyalaridan asosiy farqi, ushbu texnologiyalar ma’lumotlarni
butunlay paketli uzatish protokollariga asoslangan. 3G texnologiyasi esa
o’zida paketli kommutatsiya bilan kanalli kommutatsiyani birlashtiradi.
48
WiMAX va LTE (Long-Term evolution) texnologiyalari to’rtinchi
avlod texnologiyalari hisoblanib, ularda multiplekslashning yangi, haddan
tashqari samarali sxemalari ishlatiladi. Ularning ikkalasida ovozni uzatish
kanali mavjud emas. LTE standartida tarmoqda abonentgacha tezlik 173
Mbit/s gacha va abonentdan tarmoqqacha tezlik 58 Mbit/s gacha
belgilangan.
|
Lokal simsiz tarmoq (WLAN) texnologiyasi

42
Yirik ofis uchun WLAN ni tashkil etishda foydalanishning bitta
nuqtasi yetarli bo’lmaydi. Oxirgi qurilmalar
orasidagi masofalarning
kattaligi sababli, ofis yoki tashkilot tarmog’ida foydalanishning bir necha
nuqtasi tashkil etiladi (3.7-rasm).
Simsiz uy va ofis tarmoqlaridan tashqari Wi-Fi texnologiyasi
Internetdan ommaviy foydalanishni
tashkil etish sohasida keng
qo’llaniladi.
Aksariyat aeroportlarda, mexmonxonalarda,
restoranlarda Wi-Fi
tarmoqlardan foydalanish (pulli yoki tekin) xot-spotlar (xot spot - "qaynoq
nuqta") yordamida amalga oshirilgan (3.8-rasm).
3.7-rasm. Yirik ofis uchun WLAN sxemasi
Xot-spotlari bo’lgan muassasaga har bir tashrif buyuruvchi o’zining
noutbuki, cho’ntak shaxsiy kompyuteri yoki simsiz foydalanish standartini
madadlovchi telefoni yordamida tarmoqqa mobil ulanish imkoniyatini
oladi. Tarmoqning muayyan standartlariga bog’liq holda Wi-Fi lar
2,4 GGs yoki 5 GGs chastotalarda ishlaydi va ma’lumotlarni
uzatish
tezligini 54 Mbit/s gacha ta’minlaydi. Bir necha xot-spotlar bazasidagi
simsiz foydalanish zona "xot-zona" deb ataladi.
O’tkazish
qobiliyatining
keskin
o’zgarishiga
802.11n
texnologiyasining paydo bo’lishi sabab bo’ldi. Mutaxassislarning fikri
Ma’lumotlar bazasi
Oxirgi
foydalanuvchi
Oxirgi
foydalanuvchi
Foydalanish
nuqtasi
Foydalanish
nuqtasi
Foydalanish
nuqtasi
Internet
43
bo’yicha yaqin orada 802.11n simsiz tarmoq
texnologiyasini nafaqat
noutbuklar, balki ko’pgina maishiy elektron asboblar madadlaydi va u
barcha asosiy korporativ va uy ilovalari tomonidan ishlatiladi.
Simsiz personal va lokal tarmoqlarning istiqbolli rivoji sifatida
mutaxassislar Cognitive Radios qurilmalarini ko'rsatmoqdalar. Bu
qurilmalar turli diapazonda turli protokollar bo’yicha
ishlay oladi hamda
ularning joylashgan geografik hududini va ushbu hududda, mahalliy
talablarga moslanib, qanday ishlashi lozimligini aniqlashi mumkin.
3.8-rasm. "Xot-spot" sxemasi
Simsiz shahar tarmoqlar (WMAN)

37
hisoblanadi. Umuman, simsiz tarmoqdan
foydalanuvchilar hududiy
chegaralanmaganlar.
Simsiz shaxsiy, lokal, shahar va global tarmoqlar bir-birini
to’ldiruvchi bo’lib, turli talablarni qondiradi. Turli simsiz tarmoqlar
orasidagi farqni aniqlashda ularda ishlatiladigan
texnologiyalardan
foydalanishadi.
Deshifratorlar va ularning ishlash prinsiplari

|
Deshifratorlar va ularning ishlash prinsiplari
|
bet | 17/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникациялаDeshifratorlar va ularning ishlash prinsiplari
Deshifrator (DC®decoder) - kirish yo‘lidagi signallarni faqat chiqish yo‘lining bittasiga chiqarib beruvchi EHMlarning uzelidir.
To‘la deshifratorda chiqish yo‘llari soni m = 2n, bo‘lib unda n – kirish yo‘llari sonini ifodalaydi. To‘la bo‘lmagan deshifratorda esa m < 2n.
Ikkita kirish yo‘lli birlik aktiv darajali to‘la deshifratorning o‘tish jadvalini ko‘ramiz:
Kirish
signallari
|
CHiqish signallari
|
X0
|
X1
|
Y0
|
Y1
|
Y2
|
Y3
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
Jadval barcha kirish kombinatsiyalarining chiqish qiymatlarini to‘la aniqlaydi.
Keyingi bosqichda har bir chiqish funksiyasi uchun Karno kartasini tuzish va uning manimizatsiyalashtirilgan ifodasini olish kerak. Lekin, ushbu h olat uchun bu ma’noga ega emas, chunki Y –ning xar bir funksiyasida Karno kartasi bitta «1» egallagan.
YUqoridagi jadval asosida quyidagi funksiyalar o‘rinlidar:
;
;
.
Olingan ifodalarni «2VA-YUQ» hamda «2YOKI-YO‘Q» elementlar bazisida qurish mumkin.
– «2VA-YO‘Q» hamda «2YOKI-YO‘Q» elementlar bazisida qurilgan deshifrator
Ko‘p pag‘onali deshifrator
Deshifratorning shartli belgilanishi.
Takrorlash uchun savollar
SHifrator iborasiga ta’rif bering.
Deshifrator iborasiga ta’rif bering.
SHifratorning qo‘llanilish sohalarini belgilang
Deshifrator qaysi qurilmalarda ishlatiladi?
SHifratorning o‘tish jadvalini izohlang.
Deshifratorning o‘tish jadvalini izohlang.
Kanday shifrator prioritetli deyiladi?
To‘la deshifratorning chiqish yo‘llari soni qanday aniqlanadi?
Deshifratorlar EHMlarda qanday maqsadlarda ishlatiladi?
Foydalanilgan adabiyotlar
С.К.Ғаниев. Электрон ҳисоблаш машиналари ва системалари.Тошкент. Ўқитувчи. 1990 й.
К.А.Нешумова. Электронные вычислительные машины и системы. Москва. Высшая школа. 1989 г.
В.А.Соловьев. Схемотехника ЭВМ. Москва. Высшая школа. 1990 г.
www.Informica.ru
www.educentral.ru
|
| |
Mobil qurilmalar tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar

|
Mobil qurilmalar tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar
|
bet | 41/47 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #230773 |
Bog'liq tarmoqMobil qurilmalar tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar
Sinxronizatsiya xizmati - ushbu xizmat mobil qurilmada qilingan barcha o’zgarishlarni bulutli serverga qaytarib yuboradi.
OfflintAPp xizmati - ushbu xizmat Sync va Push kabi pastki sath xizmatlari ishidagi muvofiqlikni yaratishga imkon beradi; dasturchini sinxronlashni bajarish kodini yozishdan ozod qiladi, chunki muayyan vaziyat uchun sinxronlashning qaysi mexanizmi yaxshiroq mos kelishini ushbu xizmat hal qiladi.
InterApp Bus xizmati - ushbu xizmat qurilmada o’rnatilgan ilovalar orasidagi pastki sath ta’sirini ta’minlaydi.
Tarmoqli o’zaro ta’sir xizmati - ushbu xizmat serverdan push-xabarni olish uchun kerakli uzatish kanalini o’rnatadi; qurilma va server orasida aloqani avtomatik tarzda o’rnatishga imkon beradi. Bu pastki sath xizmati.
Push xizmati - bulutli servis tarqatgan tuzatishlarni boshqaradi; foydalanuvchi ishini yaxshilaydi, chunki foydalanuvchining yangi axborot mavjudligini mustaqil tekshirishi kerak emas.
Ma’lumotlar bazasi xizmati - mobil ilovalar uchun ma’lumotlarni lokal saqlagichidan iborat: platformaga bog’liq holda saqlash uchun mos imkoniyatlar ishlatiladi. Ushbu xizmatning asosiy vazifasi - ma’lumotlarni saqlash va ulardan xavfsiz foydalanishni ta’minlash. Network kabi pastki sath xizmati hisoblanadi.
Bulutli muhit tarafidan zaruriy namunaviy xizmatlar
Sync xizmati (Cloud Syncronization) - bulutli saqlagichda joylangan ma’lumotlarni foydalanuvchining mobil qurilmasidagi ma’lumotlar bilan avtomatik tarzda sinxronlash texnologiyasi.
Push xizmati - server Push xizmati yangilashlar uchun ma’lumotlarni uzatish kanallarini kuzatadi. Yangilashlar aniqlangani onida qurilmaga mos xabar jo’natiladi. Qandaydir sababga ko’ra qurilma tarmoqdan uzilgan bo’lsa, xizmat kutadi va so’ngra, qurilma yangitdan ulanishi bilanoq, xabar etkaziladi.
Secure Socket-Based Data Service xizmati - ushbu xizmat ilova talab qiluvchi xavfsizlik darajasiga bog’liq holda plain socket yoki SSL socket serverlarni yoki ikkalasini ta’minlaydi.
Xavfsizlik - ushbu komponent autentifikatsiyani va avtorizatsiyani ta’minlaydi. Natijada, bulutli serverga ulangan mobil qurilmalarning haqiqatan undan foydalanishlariga ishonch hosil qilinadi. Har bir qurilma oldindan ro’yxatdan o’tishi lozim. So’ngra, qurilma autentifikatsiya/avtorizatsiya muolajasidan o’tadi va undan keyingina serverdan foydalanishga ruhsat oladi.
10.1-rasm. OpenMobster platforma arxitekturasi
Boshqarish konsoli - har bir bulutli server foydalanuvchiga tizimni boshqarish va ma’murlash (masalan, ma’lumotlarni masofadan yo’q qilish, masofaviy blokirovkalash va h.) imkonini beruvchi maxsus ilovaga ega bo’lishi lozim.
|
| |
Lokal xisoblash tarmoqlarining qurishda asosan qanday texnik vositalar kerak bo`ladi?

|
Lokal xisoblash tarmoqlarining qurishda asosan qanday texnik vositalar kerak bo`ladi?
|
bet | 10/15 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 113 Kb. | | #118877 |
Bog'liq АКТгакириш сavollar2020платформаLokal xisoblash tarmoqlarining qurishda asosan qanday texnik vositalar kerak bo`ladi?
IP-adres nima ?
Qaysi javobda brauzerlar nomi to`g`ri ko`rsatilgan?
Quyidagi veb serverlarning qaysi birlari qidiruv tizimi hisoblanadi?
Fayllar uzatish bayonnomasi – FTP (File Transfer Protocol)
Download –
Tarmoq bayonnomasi
IP (Internet Protocol) tarmoqlararo bayonnomasi
Istagan tarmoq abonentini pochta xabarlari bilan o`zaro muloqotda bo`lib turishini taminlaydi
Domen
Bu serverning bo`lagi, ya’ni biror bir mavzuga oid bo`lim hisoblanadi
Windows + L klavishalar kombinastiyasi qanday amlani bajaradi?
Buyruqlar satrini ishga tushirish tug’ri berilgan javobni toping.
Microsoft Excel dasturi jadvalida formulalar tarkibi nimalardan iborati?
Yacheykaga 3/10 qiymati kiritilmoqda. ENTER klavishi bosilganidan so‘ng yacheykada qanday ma’lumot hosil bo‘ladi?
Iqtisodiy masalalarni yechishda MS Excelning “Poisk resheniya” maxsus protsedurasi qanday ishga tushuriladi?
А1, V1 va S1 yacheykalariga mos ravishda 75, 50 va 25 sonlari kiritilgan D1 yacheykaga =SUMM(А1:C1)/C1/2 formula kiritilsa uning hisob natijasini aniklang
Word 2010 matn muharririda faylga parol qoʼyish qanday amalga oshiriladi?
Word 2010 matn muharririda sarlavhalarga ramka qoʼyish qanday amalga oshiriladi?
Word da Kolontitullar sahifaning qaysi qismida joylashgan boʼladi?
Аvtografika bu –
Аvtorazmetka bu –
Gipermedia bu –
Ekranda obʼektlarning kurinishini formasi va ulchamlari, xamda joylashishini mulʼtiplikatsion kurinishda uzgarishi bu
|
| |
Tarmoqdan foydalanishning yolg’on nuqtalari

|
Tarmoqdan foydalanishning yolg’on nuqtalari
|
bet | 22/47 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #230773 |
Bog'liq tarmoqTarmoqdan foydalanishning yolg’on nuqtalari. Tajribali hujum qiluvchi tarmoq resurslarini imitatsiya qilish bilan foydalanishning yolg’on nuqtalarini tashkil etishi mumkin. Abonentlar, hech shubhalanmasdan foydalanishning ushbu yolg’on nuqtasiga murojaat etadilar va uni o’zining muhim rekvizitlaridan, masalan, autentifikatsiya axborotidan xabardor qiladilar. Hujumning bu xili tarmoqdan foydalanishning haqiqiy nuqtasini "bo’g’ish" maqsadida ba’zida to’g’ridan-to’g’ri bo’g’ish bilan birgalikda amalga oshiriladi (5.6-rasm).
Simli tarmoqdan foydalanuvchilar ham, bilmasdan tarmoqni hujumga ochib berib foydalanishning yolg'on nuqtalarining o’rnatilishiga sababchi bo’lishlari mumkin. Ba’zida foydalanuvchi, qulaylikka intilib, simsiz aloqa taqdim etuvchi foydalanishning simsiz nuqtalarini o’rnatadi, ammo xavfsizlik muammosini o’ylamaydi. Bu nuqtalar simli tarmoqqa kirish uchun "orqa eshik" vazifasini bajarishi mumkin, chunki ular turli hujumlarga duchor bo’ladigan konfiguratsiyada o’rnatiladi.
Hujumlarnnng anonimligi. Simsiz foydalanish hujumning to’liq anonimligini ta’minlaydi. O’rnatilgan joyni aniqlovchi mos tarmoq asbob-uskunasi bo’lmasa, hujum qiluvchi anonimlikni osongina saqlashi va simsiz tarmoq ta’siri hududidagi har qanday joyda bekinishi mumkin. Bunday holda niyati buzuqni tutish qiyin, ishni sudga oshirish esa undan ham qiyin.
5.6-rasm. Foydalanishning yolg’on nuqtasi
Ta’kidlash lozimki, aksariyat firibgarlar tarmoqni, ularning ichki resurslariga hujum qilish uchun emas, balki Internetdan tekin anonim foydalanish uchun o’rganadilar va Internet himoyasida boshqa tarmoqlarni hujumlaydilar.
"Mijoz-mijoz" xilidagi hujumlar. Tarmoqning barcha abonentlari hujumlanishi mumkin. Birinchi muvaffakiyatdan so’ng hujum qiluvchi korporativ yoki telekommunikatsiya tarmog’idan foydalanish huquqiga ega bo’ladi. Aksariyat tarmoq ma’murlari xavfsizlik rejimiga talabni oshirishga yoki shaxsiy tarmoqlararo ekranlarni (brandmauerlarni) o’rnatishga yetarlicha e’tibor bermaydilar. Shu sababli, simsiz tarmoq mijozlariga muvaffaqiyatli hujumlar niyati buzuqga foydalanuvchilarning ismini va parolini ochish, demak, boshqa tarmoq resurslaridan foydalanish imkonini berishi mumkin.
|
| |
Lokal simsiz tarmoq (WLAN) texnologiyasi

Lokal simsiz tarmoq (WLAN) texnologiyasi 802.11 standartlar oilasiga asoslanadi. 802.11 standartlar oilasiga mansub WLAN-texnologiyalari ko’pincha Wi‑Fi atamasi orqali belgilanadi. Hozirda ushbu atama, simli lokal tarmoqlarga alternativa sifatida, 802.11 oilasidagi ixtiyoriy standartga mos barcha ma’lumotlarga qo’llaniladi.
Uy tarmog’i yoki kichik ofis tarmog’i uchun bitta foydalanish nuqtasining mavjudligi yetarli bo’lib, u orqali tarmoqning oxirgi qurilmalari kommutator yordamida keng polosali aloqada amalga oshiriladi (3.6-rasm).
3.6-rasm. Uy yoki kichik ofisdagi WLAN sxemasi
Yirik ofis uchun WLAN ni tashkil etishda foydalanishning bitta nuqtasi yetarli bo’lmaydi. Oxirgi qurilmalar orasidagi masofalarning kattaligi sababli, ofis yoki tashkilot tarmog’ida foydalanishning bir necha nuqtasi tashkil etiladi (3.7-rasm).
Simsiz uy va ofis tarmoqlaridan tashqari Wi-Fi texnologiyasi Internetdan ommaviy foydalanishni tashkil etish sohasida keng qo’llaniladi.
Aksariyat aeroportlarda, mexmonxonalarda, restoranlarda Wi-Fi tarmoqlardan foydalanish (pulli yoki tekin) xot-spotlar (xot spot - "qaynoq nuqta") yordamida amalga oshirilgan (3.8-rasm).
3.7-rasm. Yirik ofis uchun WLAN sxemasi
Xot-spotlari bo’lgan muassasaga har bir tashrif buyuruvchi o’zining noutbuki, cho’ntak shaxsiy kompyuteri yoki simsiz foydalanish standartini madadlovchi telefoni yordamida tarmoqqa mobil ulanish imkoniyatini oladi. Tarmoqning muayyan standartlariga bog’liq holda Wi-Fi lar 2,4 GGs yoki 5 GGs chastotalarda ishlaydi va ma’lumotlarni uzatish tezligini 54 Mbit/s gacha ta’minlaydi. Bir necha xot-spotlar bazasidagi simsiz foydalanish zona "xot-zona" deb ataladi.
O’tkazish qobiliyatining keskin o’zgarishiga 802.11n texnologiyasining paydo bo’lishi sabab bo’ldi. Mutaxassislarning fikri bo’yicha yaqin orada 802.11n simsiz tarmoq texnologiyasini nafaqat noutbuklar, balki ko’pgina maishiy elektron asboblar madadlaydi va u barcha asosiy korporativ va uy ilovalari tomonidan ishlatiladi.
Simsiz personal va lokal tarmoqlarning istiqbolli rivoji sifatida mutaxassislar Cognitive Radios qurilmalarini ko'rsatmoqdalar. Bu qurilmalar turli diapazonda turli protokollar bo’yicha ishlay oladi hamda ularning joylashgan geografik hududini va ushbu hududda, mahalliy talablarga moslanib, qanday ishlashi lozimligini aniqlashi mumkin.
3.8-rasm. "Xot-spot" sxemasi
|
Reyting nazoratlari va baholash mezonlari

|
Reyting nazoratlari va baholash mezonlari
|
bet | 22/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMIReyting nazoratlari va baholash mezonlari
Reyting nazorat/shakli, maksimal ballari
|
1-JN
|
2-JN
|
1-ON
|
YAN
|
Ballar yig‘indisi
|
Maksimal ball
|
20
|
20
|
30
|
30
|
100
|
Shakli:
|
Yozma
|
Yozma
|
Yozma
|
Yozma
|
Muddati (haftalarda)
|
5
|
9
|
12
|
21
|
|
Joriy nazoratni baholash mezonlari
Joriy nazorat bir semestrda 2 marta yozma tarzda o‘tkazilish ko‘zda tutilgan. 1 va 2-joriy nazorat uchun maksimal 20 ball. Jami 40 balni tashkil etiladi.
35-40 ball olishning tartibi quyidagicha:
Talaba ko‘zda tutilgan 2 joriy nazoratning barchasiga qatnashsa.
Talaba o‘z vaqtida mustaqil ta’limda o‘zlashtirishi kerak bo‘lgan adabiyotlarni topshirsa.
Ko‘zda tutilgan barcha amaliy mashg‘ulotlarda berilgan savollarga batafsil, to‘liq javob bersa.
Talaba berilgan adabiyotlarni o‘zlashtirishda va amaliy mashg‘ulotlardagi savollarga javob berishda shaxsiy fikr va mulohazalarga ega bo‘lsa.
29-34 ball olishning tartibi quyidagicha:
Talaba ko‘zda tutilgan 2 joriy nazoratning barchasiga qatnashsa.
Ikkita joriy nazorat savollarining ayrimlariga etarlicha javob bersa.
Talaba o‘z vaqtida mustaqil ta’limda o‘zlashtirishi kerak bo‘lgan adabiyotdan 6 tasini topshirsa.
Ko‘zda tutilgan barcha amaliy mashg‘ulotlarda berilgan savollarga etarlicha javob bersa.
Talaba berilgan adabiyotlarni o‘zlashtirishda va amaliy mashg‘ulotlardagi savollarga javob berishda faol ishtirok etsa.
22-28 ball olishning tartibi quyidagicha:
Talaba ko‘zda tutilgan ikkita joriy nazoratning bittasiga qatnashsa.
Ikkita joriy nazorat savollarining ayrimlariga qisman javob bersa.
Talaba o‘z vaqtida mustaqil ta’limda o‘zlashtirishi kerak bo‘lgan adabiyotlarni qisman topshirsa.
Ko‘zda tutilgan barcha amaliy mashg‘ulotlarda berilgan savollarning ayrimlarigagina javob bersa.
Talaba berilgan adabiyotlarni o‘zlashtirishda va amaliy mashg‘ulotlardagi savollarga javob berishda etarlicha ishtirok etmasa.
Ko‘zda tutilgan ikkita joriy nazorat topshiriqlaridan o‘z vaqtida 1 tasini topshirmasa.
0-21 ball olishning tartibi quyidagicha:
Talaba ko‘zda tutilgan 2 joriy nazoratning 1 tasiga qatnashsa.
Ikkita joriy nazorat savollarining ko‘p qismiga javob bera olmasa.
Talaba o‘z vaqtida mustaqil ta’limda o‘zlashtirishi kerak bo‘lgan adabiyotlarga qisman javob bersa.
Ko‘zda tutilgan barcha amaliy mashg‘ulotlarda berilgan savollarga qoniqarsiz javob bersa.
Talaba berilgan adabiyotlarni o‘zlashtirishda va amaliy mashg‘ulotlardagi savollarga javob berishda qoniqarsiz ishtirok etsa.
Ko‘zda tutilgan ikkita joriy nazorat topshiriqlarini o‘z vaqtida topshirmasa.
|
| |
Quyidagi ikkilik sonni ishorasiz o‘nlik son ko‘rinishida toping

|
Quyidagi ikkilik sonni ishorasiz o‘nlik son ko‘rinishida toping
|
bet | 10/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникациялаQuyidagi ikkilik sonni ishorasiz o‘nlik son ko‘rinishida toping:
00111011.
Tushuntirish:
razryad nomeri 7 6 5 4 3 2 1 0
razryad vazni 128 64 32 16 8 4 2 1
razryad qiymati 0 0 1 1 1 0 1 1
Javob: o‘nlik ekvivalenti0 + 0+32+ 16+ 8 +0 + 2 + 1 = 59 (DEC)
Quyidagi 00111011 ikkilik kodning (HEX)16-lik kodini toping.
Tushuntirish:
razryad nomeri 3 2 1 0 3 2 1 0
razryad vazni 8 4 2 1 8 4 2 1
razryad qiymati 0 0 1 1 1 0 1 1
Javob: 16-lik ekvivalenti 0 + 0 + 2 + 1 (3) 8 + 0 + 2 + 1 (11) = 3B(HEX)
Turli sanoq tizimlarda birinchi 16 ta sonning yozilishi 1 jadvalda keltirilgan.
1- jadval
Agar yozilgan sonda raqam o‘zi egallagan pozitsiyaga (razryadga) bog‘liq bulmasa bunday sanoq tizimlar nopozitsion deyiladi.Bunga rim sanoq tizimini misol keltirish mumkin. Unga ko‘ra ayrim sonlar quyidagicha ifodalanadi: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000. Masalan 1997 soni quyidagicha yoziladi: MCMXCV11.
Pozitsion sanoq tizimlarda sonlarni ifodalash qulay bo‘lganligi uchun va arifmetik hamda mantiqiy amallarni bajarish oson bo‘lganligi bois u nopozitsion sanoq tizimlarga nisbatan ustuvor hisoblanadi va keng qo‘llaniladi. Pozitsion sanoq tizimlarning kamchiligi sifatida sonlar ustida arifmetik amallarni bajarishda razryadlararo aloqadorlikni (parenos va zayom) borligini ta’kidlash mumkin. Ya’ni amallarni har bir razryadda bajarib bulmasligi va yakuniy natija boshqa razryadlarga ham bog‘liqligini aytish mumkin. 2 jadvalda turli sanoq tizimlarda sonlarni ifodalanishi keltirilgan.
2-jadval.
O‘nlik son | Ikkilik son | Sakizlik son | O‘n oltilik son |
0
|
0000
|
0
|
0
|
1
|
0001
|
1
|
1
|
2
|
0010
|
2
|
2
|
3
|
0011
|
3
|
3
|
4
|
0100
|
4
|
4
|
5
|
0101
|
5
|
5
|
6
|
0110
|
6
|
6
|
7
|
0111
|
7
|
7
|
8
|
1000
|
10
|
8
|
9
|
1001
|
11
|
9
|
10
|
1010
|
12
|
A
|
11
|
1011
|
13
|
B
|
12
|
1100
|
14
|
C
|
13
|
1101
|
15
|
D
|
14
|
1110
|
16
|
E
|
15
|
1111
|
17
|
F
|
Sanoq tizimlari pozitsion va nopozitsion turlarga bo‘linadi. Nopozitsion tizimlarda raqamning aniq qiymati o‘zgarmas bo‘lib, sonni yozishda uning o‘rni ahamiyatga ega emas. Bunday sanoq tizimiga Rum sanoq tizimi misol bo‘la oladi. Masalan, XXVII sonini yozishda X ning o‘rni ahamiyatga ega emas. Bu son qayerda turishidan qat’i nazar 10 ga teng.
Pozitsion sanoq tizimda raqamning aniq qiymati, sonni yozishdagi o‘rniga bog‘liq bo‘ladi. Raqamli texnikada faqat pozitsion sanoq tizimlari qo‘llaniladi.
Ixtiyoriy son Q ni q asosga ega ixtiyoriy sanoq tizimida quyidagi polinom yordamida ifodalash mumkin:
bu yerda, xi - razryad koeffitsiyenti (xi=0.. .q-1);
|
| |
S. K. Ganiyev

S. K. Ganiyev
Download
7,8 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/249
Sana
20.05.2024
Hajmi
7,8 Mb.
#246687
Download
7,8 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
S. K. Ganiyev
Download
7,8 Mb.
Matnni ko'rish
bob. bulutli Hisoblashlarda
axborotni himoyalash usullari

10.1. Mobil ilovalar va bulutli hisoblash tizimlarining
o’zaro ta’sir arxitekturasi
Bulutli hisoblashlar - Internet ("bulut") orqali serverlar, axborot saqlagichlari, ma’lumotlar bazasi, tarmoqlar, dasturiy ta’minot va h. xizmatlarini taqdim etish. Bulutli hisoblashlarni soddalashtirilgan holda masofadagi serverda joylashgan brauzer asosidagi ilova sifatida tasavvur etish mumkin. Boshqacha aytganda, "bulutli hisoblashlar" - provayder tomonidan iste’molchi so’rovi bo’yicha masofadagi hisoblash resurslarini taqdim etish. Bu oddiy foydalanuvchi uchun, uning bulutli hisoblashlar xususida bilishiga yetarli. Ammo, aslida, bulutli hisoblashlarning imkoniyatlari g’oyat katta.
Bulutli hisoblashlarning eng katta afzalliklaridan biri axborot saqlagichidir. Misol tariqasida Internetdagi elektron pochta xizmatlarini ko’rsatish mumkin. Pochta xizmatlari ko’pincha bulutdagi bo’lishi mumkin bo’lgan makondan foydalanib foydalanuvchilarga xotiraning katta hajmini taqdim etadi, chunki ular uchun bu arzon. Natijada ma’lumotlar yo’qolishini bartaraf etish imkoniyati yaratiladi. Oxirgi yillarda ko’pgina yirik banklarda mijoz xususidagi muhim axborotning yo’qolishi haqida gaplar ko’paygan edi. Agar ushbu axborot bulutli muhitda saqlanganida, ma’lumotlarning yo’qolishi ehtimolligi aytarlicha kamaygan bo’lar edi.
Mobil qo’rilmalardan foydalanuvchi bulutli texnologiyaning rivojida muhim omil hisoblanadi. Bulutli texnologiyadan foydalanuvchi apparat vositalariga va dasturiy ta’minotga kapital xarajatisiz axborot va ilovarni almashishlari mumkin. Barcha hisoblash amallari bulut ichida amalga oshirilishi sababli, yuqori texnologiyali apparat vositalariga ehtiyoj qolmaydi. Natijada foydalanuvchilar uchun mobil qurilmalar narxi pasayadi.
10.1-rasmda OpenMobster (Open Source Mobile Cloud Platform) ochiq platforma misolida mobil ilovalar va bulutli hisoblash tizimlarining o’zaro ta’sir arxitekturasi keltirilgan.
|
Simsiz - Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги

|
Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги
|
bet | 11/47 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #230773 |
Bog'liq tarmoqSimsiz shahar tarmoqlar (WMAN) maydoni bo’yicha shaharga teng bo’lgan hududga xizmat qiladi. Aksariyat hollarda ilovalarni bajarishda belgilangan ulanish talab etilsa, ba’zida mobillik zarur bo’ladi. Masalan, kasalxonada bunday tarmoq asosiy bino va masofadagi klinikalar orasida ma’lumotlarni uzatishni ta’minlaydi. Yoki energetik kompaniya bunday tarmoqdan shahar masshtabida foydalanib, tumanlardan beriladigan ish naryadlaridan foydalanishni bir erga to’playdi yoki mobil foydalanuvchilariga mavjud tarmoq infratuzilmalari bilan ulanishni o’rnatishga imkon beradi.
Simsiz Internet xizmatlari bilan ta’minlovchilar (Wireless Internet Service Provider, WISP) uyda foydalanuvchilar va kompaniyalar uchun doimiy simsiz ulanishlarni ta’minlash maqsadida shaharlarda va qishloq joylarida simsiz shahar tarmoqlarni mijozlar ixtiyoriga taqdim etadi. Bunday tarmoqlar, ko’pincha simli yotqizish bilan oddiy simli ulanishlarga nisbatan samarali hisoblanadi.
Simsiz shahar tarmoqlarning xarakteristikalari turlicha.
Ulanishlarda infraqizil texnologiyaning ishlatilishi ma’lumotlarni uzatish tezligining 100 Gbit/s va unda katta bo’lishini ta’minlaydi.
Simsiz global tarmoqlar (WWAN) mobil ilovalarning ishlanishini, mamlakat yoki xatto kontinent masshtabida foydalanish bilan, ta’minlaydi. Telekommunikatsiya kompaniyalari ko’pgina foydalanuvchilar uchun uzoq masofadan ulanishni ta’minlovchi simsiz global tarmoqning nisbatan qimmat infratuzilmasini yaratadilar. Bunday yechimning xarajati barcha forydalanuvchilar orasida taqsimlanadi, natijada abonent to’lovi unchalik yuqori bo’lmaydi.
Ko’pgina telekommunikatsiya kompaniyalarining kooperatsiyasi tufayli simsiz global tarmoqlarning ta’sir doirasi chegaralanmagan. Telekommunikatsiya xizmatini ta’minlovchilarning birida to’lab, simsiz global tarmoq orqali dunyoning ixtiyoriy nuqtasidan Internet xizmatlaridan foydalanish mumkin.
Simsiz global tarmoq xarakteristikalari nisbatan yuqori emas, ma’lumotlarni uzatish tezligi 56 Kbit/s ni, ba’zida 170 Kbit/s ni tashkil etadi.
Simsiz global tarmoqlarga xos ilovalar Internetdan foydalanishni, elektron pochta xabarlarini uzatish va qabul qilishni ta’minlovchi ilovalar hisoblanadi. Umuman, simsiz tarmoqdan foydalanuvchilar hududiy chegaralanmaganlar.
Simsiz shaxsiy, lokal, shahar va global tarmoqlar bir-birini to’ldiruvchi bo’lib, turli talablarni qondiradi. Turli simsiz tarmoqlar orasidagi farqni aniqlashda ularda ishlatiladigan texnologiyalardan foydalanishadi.
|
| |