nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sərnişin vaqonlarının tutumundan istifadə əmsalı

Mövzu 10.
Hava nəqliyyatı,yaranması və inkişafı.
İlk uçmaq cəhdi güman ki, ilk dəfə Çində həyata keçirilmişdir. Burada hələ VI əsrdə cəza
vermək məqsədi ilə adamları kağız ilanlara bäğlayırmışlar. Sonralar deltaplanda ilk idarə edilən
uçuş IX əsrdə Abbas ibn Farnas tərəfindən Əl Əndəlusda yerinə yetirilmişdir. Leonardo da Vinçi
(XV əsr) özünün uçmaq arzularını həyata keçirmədiyi bir neçə layihəsində vermişdi. Insanın
uçmaq barəsindəki ilk ciddi cəhdləri Avropada XVIII əsrin sonlarında olmuşdur.
Ərəb alimi və ixtiraçısı Abbas ibn Farnasın uçma cəhdi müsəlman İspaniyasında Kordova
əyalətində qeydə alınmışdır. 852 - ci ildə o, çətir şəklində olan cihazla Kordovadakı Böyük
Məsçidin minarəsindən tullanmışdı. Onun yaratdığı qurğunu müasir paraşutun proobrazı
sayırlar.
İbn Farnasdan beş yüz il sonra Leonardo da Vinçi deltaplanm cizgilərini çəkmişdi. Onun
layihəsi əsasında yalnız XX əsrin sonunda uça bilən cihaz düzəltdilər.
XVII
əsrdə türk səyyahı Övliya Çələbi xəbər verirdi ki, 1630 - 1632 - ci illərdə türk
alimi Hazarfən Əhməd Cələbi qanadları olan cihazla Bosfor boğazını uçub keçmişdir. O,
İstanbuldakı Qalat qalasından tullanmış və təxminən 3 km uçaraq heç bir zədə almadan
Bosforun digər sahilində yerə enmişdir. 1633 - cü ildə Hazarfənin qardaşı Laqari Hasan Çələbi
barıtla doldurulmuş konik uclu qəfəsdən düzəldilmiş raketdə havaya qalxdı. Bu, dünyada məlum
olan ilk pilotlu raket və süni mühərriki olan cihaz idi. Uçuş sultan IV Muradın qızının anadan
olması şərəfinə keçirilən şənlikdə yerinə yetirilmişdi. Övliya xəbər verir ki, Laqari öz bədəninə
yapışdırdığı, paraşut rolunu oynayan, qanadların köməyi ilə rahat yerə endi. Uçuş 20 saniyə
davam etmiş, maksimal hündüıiük təxminən 300 m olmuşdu. Laqari sultan tərəfindən böyük pul
mükafatı və yüksək hərbi rütbi ilə mükafatlandırılmışdı.
Gsm based Home Security Alarm System Using

GSM Based Home Security Alarm System Using
Arduino
(Using Mobile Call)
Aditi Golder
∗
Institute of Information Technology
Jahangirnagar University
Dhaka, Bangladesh
aditigolder2384@gmail.com
Debashis Gupta
∗
Department of Computer Science
Wake Forest University
North Carolina, USA
guptd23@wfu.edu
Saumendu Roy
Department of Computer Science
University of Saskatchewan
Saskatoon, Canada
plz937@usask.ca
Md. Abdullah Al Ahasan
Department of Computer Science
University of Regina
Regina, Canada
mai245@uregina.ca
Mohd Ariful haque
∗
∗
Cyber Physical Systems
Clark Atlanta University
Atlanta, GA, USA
Abstract—In this 21st era, criminality is increasing, and
everybody wishes safety for their home and assets. So that in this
situation, everyone should have a secure system with developing
and modern technology. So a person should not be worried
when moving away from his home. As a result, therefore, the
objective of this project is to afford the home security device
which gives the quickest message to the client GSM (Global
System for Mobile) cell phone device applying a phone call. Our
Home security system has been followed by the latest technology
at a low cost. The hardware of this system has been created
using PIR (Passive Infra-Red) movement sensor, Arduino sensor
as the fundamental for movement recognition, and GSM module
for calling to the system user. For programming, this framework
applies Arduino IDE for Arduino and Putty for analyzing joining
programming in the GSM unit. The PIR sensor has played an
important feature that can be used here for the security purpose
of any unknown persons and automatically creates calls when
encroaching neighboring circles sensed by the PIR sensor. The
Integrated Home Safety framework has been examined and also
accomplishes to sense the movement of a human.
Index Terms—Home Safety or Security, GSM, PIR Sensor,
Ardunio
I. I
NTRODUCTION
The usefulness and advantages of home security systems
have been amply shown by their ability to monitor a home
immediately. This is a result of the rising number of burglaries
and home thefts, which has caused most homeowners to
become more attentive. Security systems based on CCTV are
not real-time since the owner receives the alarm after the
occurrence, unless they were home at the time [1]. An innova-
tive home system is a sophisticated network of interconnected
devices, including sensors, actuators, communication devices,
and computing devices, designed to offer homeowners a range
of services and applications with minimal intervention.These
* = Equal Contributor
** = Corresponding Author
services include safety and security measures, automation,
entertainment, and energy management [2]. Among the various
services, intelligent home safety and security systems hold
|
) Maqnezium-sulfatın miqdarı analiz üsulu hansıdır?

41) Maqnezium-sulfatın miqdarı analiz üsulu hansıdır?
A) Kompleksonometriya
B) Susuz mühitdə titrləmə
C) Neytrallaşma
D) Yodometriya
E) Merkurimetriya
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 76
42) Tetrakain hidroxloridin (Dikainin) miqdari analiz üsulu hansıdır?
A) Bromatometriya
B) Argentometriya
C) Nitritometriya
D) Kompleksometriya
E) Neytrallaşma
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 220
43) Sulfatizolun (Norsulfazolun) miqdari analiz üsulu hansıdır?
A) Susuz mühitdə titrəmə
B) Yodometriya
C) Merkurimetriya
D) Nitritometriya
E) Permanqanatometriya
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 209
44) Natrium-tetraborat (Boraksın) quruluşu hansıdır?
A) NaHCO3
B) H3 BO3
C) MgSO4
D) Na2 B4 O7
E) NaCl
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh73
|
) Formalin formaldehidin neçə faizli məhluludur?

37) Formalin formaldehidin neçə faizli məhluludur?
A) 40%
B) 75%
C) 50%
D) 95%
E) 10%
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 120
38) Maqnezium-sulfat hansı dada malikdir?
A) Şirin
B) Kəskin acı
C) Acı şor
D) Dadsız
E) Turş
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 75
39) Sink-sulfatın quruluş formulu hansıdır?
A) ZnSO4 x H2O
B) ZnSO4 x 5 H2O
C) ZnSO4 x 6 H2O
D) ZnSO4 x 10H2O
E) ZnSO4 x 7H2O
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 82
40) Sink-sulfatın miqdari analiz üsulu hansıdır?
A) Argentometriya
B) Kompleksonometriya
C) Bromato-yodometriya
D) Permanqanatometriya
E) Nitritometriya
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 82
|
Xulosa va takliflar - Mavzu: Jahon bozori va uning shakllari rejalar: kirish i-bob. Jaxon bozori va uning rivojlanishi....

Barcha mamlakatlar tashqi savdosi majmui xalqaro savdoni tashkil etadi. Xalqaro savdo – bu turli davlat milliy xo’jaliklari o’rtasidagi tovar va xizmatlarning ayirboshlash jarayonidir. Xalqaro savdo qadimdan mavjud bo’lsada, faqat XIX asrga kelib, ya’ni deyarli barcha rivojlangan mamlakatlar xalqaro savdo aloqalarida ishtirok eta boshlashi bilan jahon bozori shakliga kirdi. Xalqaro iqtisodiy munosabatlarning tarkibiy qismi hisoblangan xalqaro savdo tashqi savdo aylanmasi, eksport va import kabi ko’rsatkichlar bilan tavsiflanadi.
Kapital eksport qilish ham o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’ladi. Kapital eksporti kredit berish yoki chet el korxonalari aktsiyalariga maqsadli qo’yilmalar kabi shakllarda amalga oshirilib, kapital chiqarilgan vaqtda eksport qiluvchi mamlakatdan mablag’lar oqimini taqozo qiladi va shu orqali tasarrufida bo’lgan resurslar hajmini qisqartiradi. Boshqa tomondan, kapital eksporti chet davlatlarning mazkur mamlakatdan bo’lgan qarzlarini ko’paytiradi. U jahon bozoriga tovarlarning keyingi eksporti uchun qulay sharoit yaratadi va chet el valyutasida foiz yoki dividend shaklida barqaror daromad olish omili hisoblanadi.
Mamlakatdagi aholi jon boshiga to’g’ri keluvchi eksport hajmi uning iqtisodiyotining «ochiqligi» darajasini ifodalaydi. Eksport salohiyati (eksport imkoniyatlari) – bu mazkur mamlakat tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotning o’z iqtisodiyoti manfaatlariga putur yetkazmagan holda jahon bozorida sotishi mumkin bo’lgan qismi.
Xalqaro savdoda ishtirok etish har bir mamlakat uchun milliy ishlab chiqaruvchilarni tashqi raqobatdan himoya qilish vazifasini dolzarb qilib qo’yadi. Bu vazifa mamlakatlarning savdo siyosati orqali amalga oshadi. Jahon amaliyotida bu siyosatning protektsionizm (tashqi ta’sirdan himoyalash) va fritrederlik (savdoga to’liq erkinlik berish) kabi shakllari keng tarqalgan.
Iqtisodiy bitimlar – qiymatning har qanday ayirboshlanishi, ya’ni tovarlar, ko’rsatilgan xizmatlar yoki aktivlarga mulkchilik huquqining bir davlat rezidentlaridan boshqa davlat rezidentlariga o’tishi bo’yicha kelishuvlar. Har qanday bitim ikki tomoniga ega bo’ladi va shu sababli to’lov balansida ikki tomonlama yozuv tartibiga rioya qilinadi. Har bir bitim to’lov balansining debet va kredit qismlarida o’z ifodasini topadi.
Planerlər - T texniki kolleci

Planer havadan ağır motorsuz, uçuşu hava axınlarının qanadlarda
yaratdığı aerodinamik qaldırıcı qüvvə hesabına baş verən, uçan aparatdı. Bir
sıra hallarda uçan aparatm aparan konstruksiyasını da planer adlandırırlar
(məsələn, təyyarənin planeri).
Vertikal qalxan uçan aparatın ideyası Leonardo da Vinçinin 1475 ci
ildə çəkdiyi cizgilərdə verilmişdi. Lakin o maşın müasir anlamda vertolyot deyildi. 1853 - 1860
- cı illərdə Fransada Ponton d'Amekur uçan maşın - «aeronefa»nın layihəsini işlədi. Aeronefa bir
vertikal oxda oturdulmuş bir-birinin əksinə fırlanan iki vintin köməyi ilə qalxmalı idi.
Rulmanlara texniki qulluq

rulmanlar üçün,
sökülməsi üçün rəsm qurğusu ilə birlikdə yağ təzyiq üsulu istifadə
olunur.
Silindrik
diyircəkli rulmanın daxili halqası induksiya isitmə üsulu ilə sökülə bilər. Daxili
halqanın genişləndirilməsi üçün qısa müddətdə yerli istilikdən sonra çəkilmə üsulu.
İnduksiya isitmə üsulu çoxlu sayda belə rulman daxili üzüklərinin quraşdırılması lazım
olduqda da
istifadə olunur.
Xətti rulmanda nasazlıqların aradan qaldırılması

küy
olmasıdır.
1. Rulman temperaturu çox
yüksəkdir
Mexanizm
işləyərkən, yatağın quraşdırıldığı yerdə müəyyən bir temperatur icazə verilir.
Mexanizmin
qabığına əllərlə toxunduqda, isti hiss etməmək normal olmalıdır, əks halda
bu, rulman temperaturunun çox
yüksək olduğunu göstərir. Dayanma temperaturunun
yüksək olmasının səbəbləri bunlardır: sürtkü yağının keyfiyyəti tələblərə cavab vermir və
ya
pisləşir, sürtkü yağının özlülüyü çox yüksəkdir; mexanizm çox sıxdır (kafi boşluq);
Rulman
qurğusu çox sıxdır; rulman yarışı şaftda və ya korpusda fırlanır; yük çox
böyükdür;
daşıyıcı qəfəs və ya xətti gövdə qırılıb və s.
2.
Daşıyıcı səs-küy
Xətti yatağın iş zamanı kiçik bir səs-küy yaratmasına icazə verilir. Səs çox yüksəkdirsə
və ya anormal səs-küy və ya təsir varsa, bu, yatağın nasaz olduğunu göstərir. Xətti
yatağın səs-küyünün səbəbi nisbətən mürəkkəbdir. Səbəblərdən biri, yatağın daxili və
xarici
halqalarının uyğun səthlərinin aşınmasıdır. Bu aşınmaya görə, rulman və gövdə,
rulman
və mil arasında uyğun əlaqə pozulur, bu da oxun düzgün mövqedən kənara
çıxmasına səbəb olur. Mil yüksək sürətlə hərəkət edərkən, anormal səs yaranacaq.
Rulman yorulduqda, onun
səthindəki metal soyulacaq, bu da yatağın radial boşluğunu
artıracaq və anormal səs yaradacaq. Bundan əlavə, yatağın kifayət qədər
yağlanmaması, quru sürtünmə və yatağın qırılması səbəbindən anormal səs yaranacaq.
Rulman
aşındıqda və boş olduqda, qəfəs boşalacaq və zədələnəcək, bu da anormal
səs yaradacaq.
Xətti rulmana qulluq - Boru həlli təchizatçısı

rulman
və ya şaft tozla dolu olsa belə, onun texniki xidmətə ehtiyacı yoxdur və hərəkət
zamanı toz avtomatik olaraq çip çıxaran yivdən çıxarılacaq; yalnız sürüşmə filmi
Aşındıqdan sonra daxili sürüşmə filmini birbaşa dəyişdirin; baxım çox rahatdır.
Diqqəti tələb edən məsələlər
Quraşdırma tədbirləri:
•
1.
Xətti rulmanı rulman
oturacağına yığarkən, rulman
yuvasının yan ucu, sıxma
halqası və möhür halqası ilə
birbaşa toqquşmayın. Yavaş və
bərabər şəkildə basmaq üçün
xüsusi
alətlərdən istifadə edin.
•
2.
Xətti podşipnik və xüsusi mil
yığarkən qeyd etmək lazımdır ki,
şaftın oxu ilə yatağın oxu paralel
saxlanılmalı, quraşdırma üçün
həddindən artıq bucaqdan
istifadə edilməməlidir.
Həddindən artıq bucaq yatağın
düzgünlüyünə və xidmət
müddətinə asanlıqla təsir edə
bilər və ya hətta birbaşa polad
topun
düşməsinə səbəb ola
bilər.
Tedbirler:
Xətti rulmanlar xətti təkrar hərəkətdə istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur, fırlanan hərəkət
üçün
uyğun deyil, bu da xətti rulmanların ömrünə təsir edəcəkdir.
) Sink-sulfatın miqdarı təyinində hansı indikator istifadə edilir?

45) Sink-sulfatın miqdarı təyinində hansı indikator istifadə edilir?
A) Merkurion
B) Turşulu tünd xrom göyü
C) Pirokatexin bənövşəyisi
D) Turşulu xüsusi xrom qarası
E) Mureksid
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 82
46) Formaldehid məhlulunun miqdarı analiz üsulu hansıdır?
A) Asidimetriya
B) Nitritometriya
C) Yodometriya
D) Merkurimetriya
E) Bromatometriya
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 122
47) Bendazol (Dibazol) hansı aniona aid reaksiya verir?
A) Nitrat
B) Yodid
C) Xlorid
D) Bromid
E) Sulfat
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 52
48) Bendazolun (Dibazolun) miqdari analiz üsulu hansıdır?
A) Yodometriya
B) Argentometriya
C) Permanqanatometriya
D) Nitritometriya
E) Susuz mühitdə titrləmə
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 52
|
Bozor iqtisodiyotiga o'tishning besh tamoyili konsepsiyasi

|
Bozor iqtisodiyotiga o'tishning besh tamoyili konsepsiyasi
|
bet | 11/20 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #128811 |
Bog'liq Mavzu Jahon bozori va uning shakllari rejalar kirish i-bob. Ja-fayllar.orgBozor iqtisodiyotiga o'tishning besh tamoyili konsepsiyasi
Konsepsiya muallifi Islom Karimov qayd etgan ediki, «O'zbekistonda bozor munosabatlariga o'tishning o'ziga xos yo'lini varatish uchun zamin vo'q emas. Sharqda odamlar azaldan savdo-sotiq bilan shug'ullanganlar. Shu boisdan. bu verda bozor sharoitida rivoilanishning o'z tarixiv tairibasi mavjud'». Muallif xalqimizning o'z milliy tarixiy tajribasiga asoslanib, o'zining besh tamoyilini yaratdi. Su tamoyillar iqtisodiyot ta'limotlar tarixiga haqiqatdan ham yangilik bo'lib kirdi. 1980-1990 yillarga kelib dunyoda ro'y bergan muhim o'zgarishlar iqtisodiy taraqqiyot istiqbollari to'g'risidagi nazari-yalarni qaytadan ko'rib chiqish va ularga jiddiy o'zgartirishlar kiritishni zarur qilib qo'ydi. Chunki bu vaqtga kelib G'arbiy mamlakatlarda uzoq vaqtdan beri (A.Smit davridan boshlab) hukm surib kelgan erkin iqtisodiy tartibga solish, ya'ni iqtisodi-yotning o'zini-o'zi tartibga solish g'oyasi ham, iqtisodiyotni markazlashtirilgan tarzda tartibga solish va boshqarish g'oyasi ham inqirozga uchradi. Bunday sharoitda iqtisodiy taraqqiyot-ning sifat jihatdan yangi yo'llarini qidirib topish zarur bo'lib qoldi. Bu vaqtga kelib ko'pgina rivojlangan mamlakatlarning ta-jribalari umumlashtirilib, iqtisodiyotning yangi taraqqiyot yo'li - ongli ravishda boshqariladigan va tartibga solinadigan bozor iqtisodiyoti deb tan olindi va aksariyat davlatlar shu yo'lni tanladilar. Lekin bunday bozor iqtisodiyotiga o'tish yo'llari (modellari) xilma-xil bo'lib, ularning umumiy va xususiy to-monlari farqlanadi.
Jahon tajribasida bozor iqtisodiyotiga o'tishning barcha yo'llari umumlashtirilib, quyidagi uchta asosiy turga bo'linadi:
1) rivojlangan mamlakatlar yo'li;
2) rivojlanayotgan mamlakatlar yo'li;
3) sobiq sosialistik mamlakatlar yo'li;
4) sosializm g'oyalarini samarali bozor iqtisodiyotini vu-judga keltirish mexanizmi bilan qo'shib olib borish yo'li (Xi-toy, Vetnam).
1. Iqtisodiyotni erkinlashtirish. Erkinlashtirish - bu xo'jalik hayotining barcha sohalaridagi to'siq hamda cheklovlarni, shuningdek, davlat nazoratini keskin ravishda qisqartirish yoki bekor qilishga yo'naltirilgan chora-tadbirlar tizimidan iborat. U butun iqtisodiyotga tatbiq etilib, quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- xo'jalik faoliyatini amalga oshirishda davlat monopoli-yasini bekor qilish;
- resurslarning markazlashgan holdagi taqsimotini tu-gatish;
- narxlarning asosan talab va taklif nisbati asosida shakllantirilishiga o'tish;
- ichki va tashqi bozorlarda transaksion bitimlar ustidan davlat nazoratini pasaytirish.
|
| |
Iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish va raqobat muhitini yaratish

|
Iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish va raqobat muhitini yaratish
|
bet | 12/20 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #128811 |
Bog'liq Mavzu Jahon bozori va uning shakllari rejalar kirish i-bob. Ja-fayllar.orgIqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish va raqobat muhitini yaratish.
Bu yo'nalish quyidagi jarayonlarning amalga oshirilishini taqozo etadi:
- barcha iqtisodiy agentlarning ish faolligi uchun teng imkoniyat va sharoitlar yaratilishi;
- bozorga xorijiy raqobatchilar ham kirishi uchun imkon berilishi;
- kichik biznesning rivojlanishiga halaqit beruvchi ma'muriy to'siqlarni olib tashlash, imtiyozli kreditlar berish orqali qo'llab-quwatlash va tarmoqqa kirishidagi to'siqlarni pasaytirish;
- tabiiy monopoliyalarning narx va mahsulot sotish siyo-satini tartibga solish va boshqalar.
3. Institusional o'zgarishlar. Mazkur o'zgarishlar quyidagi sohalarni qamrab oladi:
- mulkchilik munosabatlarini o'zgartirish, jumladan, xususiy sektorni yaratish;
- bozor infratuzilmasini (tijorat banklari, tovar va fond birjalari, investisiya fondlari va h.k.) shakllantirish;
- iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning yangi tizimini yaratish;
- bozor sharoitlariga mos tushuvchi xo'jalik qonunchiligini qabul qilish va boshqalar.
4. Tarkibiy o'zgarishlar. Tarkibiy o'zgarishlar birinchi navbatda xalq xo'jaligi va uning alohida tarmoqlari tarkibida oldingi tizimdan qolgan nomutanosibliklarni yumshatish yoki bartaraf etishga yo'naltirilgan. Tqtisodiyot tarkibiy tuzilishini qayta qurishdan asosiy maqsad - ichki va tashqi bozorlarda to'lovga qodir talabga ega bo'lgan mahsulotlarni ishlab chiqarilishini rivojlantirishdan iborat.
5. Makroiqtisodiy, asosan, moliyaviy barqarorlashtirish.
Aslini olganda, bu jarayon tizimiy islohotlar qatoriga kir-maydi, chunki u bozor iqtisodiyoti barqaror amal qilayotgan mamlakatlarda ham tez-tez o'tkazilib turadi. Bu yo'nalishning muhim ahamiyati shundan kelib chiqadiki, ma'muriy-buyruqbozlik tizimining inqirozi, eng awalo va kuchli rav-ishda moliyaviy sohada, ayniqsa, yuqori inflyasiya shaklida namoyon bo'ladi. Inflyasiyaning uzoq vaqt mavjud bo'lishi bozor munosabatlarining normal qaror topishiga to'sqinlik qiladi, shuning uchun uni bartaraf etish o'tish davri iqtisodiyoti uchun o'ta muhim hisoblanadi. Makroiqtisodiy barqarorlashtirish chora-tadbirlari tizimiga pul emissiyasini cheklash, davlat byudjeti taqchilligini qisqartirish, ijobiy foiz stavkasini ta'minlash va boshqalar kiradi.
Markazlashgan ma'muriy-buyruqbozlikka asoslangan iqtiso-diyotdan bozor iqtisodiyotiga o'tishda maqsad bir xil bo'lsa-da, turli mamlakatlar turli yo'llarni tanlashlari mumkin. Hammaga ma'lumki, bir tizimdan ikkinchi tizimga o'tishda ikki yo'l, ya'ni revolyusion va evolyusion yo'llar mavjud. Polsha, Chexoslova-kiya, Rossiya va boshqa ay rim mamlakatlar bozor iqtisodiyotiga o'tishning revolyusion yo'lini, birdaniga katta to'ntarishlar qilish yo'lini tanladilar.
|
| |
Rulmanların etibarlı işləməsini necə təmin etmək olar

•
Aşağı rulman dəqiqliyi: müəyyən
edilmiş dəqiqlik səviyyəsi ilə
podşipnikləri seçin.
•
Əsas şaft əyilmiş və ya qutu
çuxuru konsentrik deyil:
əsas mil
və ya qutunu təmir edin.
•
Zəif yağlama: göstərilən
markanın yağlama
məlumatlarını seçin və düzgün
təmizləyin.
•
Aşağı montaj keyfiyyəti: montaj
keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq.
•
Yatağın daxili qabığının hərəkət
halqası: podşipnik və müvafiq
aşınma hissələrini dəyişdirin.
•
Eksenel
qüvvə çox böyükdür:
sızdırmazlıq halqasının
boşluğunu 0.2-0.3 mm arasında
təmizləyin və tənzimləyin, çarxın
balans
dəliyinin diametrini
düzəldin və statik balans
dəyərini yoxlayın.
•
Yatağın zədələnməsi: rulmanı
dəyişdirin.
O’zbekistonning Xalqaro valyuta fondi va jahon banki bilan hamkorligi

|
O’zbekistonning Xalqaro valyuta fondi va jahon banki bilan hamkorligi
|
bet | 10/20 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #128811 |
Bog'liq Mavzu Jahon bozori va uning shakllari rejalar kirish i-bob. Ja-fayllar.orgO’zbekistonning Xalqaro valyuta fondi va jahon banki bilan hamkorligi tashqi iqtisodiy faoliyatini amalga oshirishdagi navbatdagi yo’nalishdir. Bu yo’nalishda XVF bilan tizimli qayta qurilishlarni mablag’ bilan ta’minlash, tizimli va makroiqtisodiy siyosat sohasidagi tadbirkorlarni qo’llab-quvvatlash dasturlari maqullandi.
Jahon bank tashkilotlari – Xalqaro ta’mirlash va rivojlanish banki (XTRB), Xalqaro rivojlanish uyushmasi (XRU), Xalqaro moliya korporatsiyasi (XMK) va Investitsiyalarni kafolatlash xalqaro agentligi (IKXA) bilan hamkorlik O’zbekistonning tashqi iqtisodiy strategiyasini amalga oshirishda muhim rol o’ynaydi. Xususan XRRB yo’li bilan O’zbekistonga paxta yetishtirish usullarini zamonaviylashtirib, uning jahon bozoriga chiqishiga ko’maklashish va unumdorlikni oshirish uchun asos yaratish maqsadida 66 mln. dollar, institutsional islohotlarni davom ettirish uchun 120 mln. dollar mablag’ ajratildi. Xalqaro moliya korporatsiyasi (XMK) ham O’zbekistonda bir qator loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etmoqda.
O’zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatini amalga oshirishda yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (ETTB) alohida rol o’ynaydi. Respublikada amalga oshirilayotgan umumiy qiymati 536 mln. dollarga teng 9 ta loyihada yeTTBning ulushi 253,1 mln. dollarni tashkil qiladi.
ETTBning O’zbekistonda amalga oshirish ko’zda tutilgan, umumiy summasi bir mlrd.dollardan ortiq bo’lgan yana 8 ta loyihani ko’rib chiqishi mo’ljallangan.
O’zbekistonning tashqi iqtisodiy va savdo faoliyatida Osiyo rivojlanishi Banki (ORB) hamda Jahon savdo tashkiloti (JST) bilan hamkorligi istiqbolli yo’nalishlardan hisoblanadi.
Shunday qilib, O’zbekistonning jahon hamjamiyatiga qo’shilishida dunyo mamlakatlari, xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar bilan hamkorlik hal qiluvchi o’ringa ega bo’lib, bu milliy iqtisodiyotning baynalmilallashuvini kuchaytiradi hamda iqtisodiy taraqqiyotini yuqori bosqichga ko’tarishning asosiy tashqi omillari hisoblanadi.
2.1. Bozor iqtisodiyotiga o ‘tishning « O’zbek modeli»: mohiyati va bosqichlari
|
| |
Xətti rulmanın tətbiqi - Boru həlli təchizatçısı

Xətti rulmanın tətbiqi
Xətti rulmanlar elektron avadanlıq, qida maşınları, qablaşdırma maşınları, tibbi maşınlar,
çap
maşınları, toxuculuq maşınları, maşınlar, alətlər, robotlar, alət maşınları, CNC
dəzgahları, avtomobillər kimi dəqiq avadanlıq və ya xüsusi maşın sənayesində getdikcə
daha çox
istifadə olunur. və rəqəmsal üçölçülü etalon ölçmə avadanlığı.
Xətti podşipniklərin təsnifatı
•
(1) Standart tip,
boşluq
tənzimlənən xətti rulman, açıq
tipli
xətti rulman, uzadılmış xətti
rulman, universal
xətti rulman
•
(2)
Flanş növü
xətti rulmanlar
bölünə bilər: dairəvi flanş növü,
flanş tipi, elliptik flanş növü,
dairəvi flanş tipi, flanş tipi,
elliptik
flanş tipi və uzadılmış
dairəvi flanş növü.
Spesifikasiya
sisteminə görə:
İki seriyaya bölünür, yəni LM və LME seriyası. LM seriyası kodu Asiya, Cənub-Şərqi
Asiya, Yaponiya,
Cənubi Koreya, Çin və s. kimi ölkələrdə istifadə olunur. Metrik ölçülərə
əsasən, düz şaftın xarici diametri tolerantlığı ümumiyyətlə h7-dir. LME seriyası daha çox
Avropada,
ABŞ-da, Almaniyada, İtaliyada və s. istifadə olunur. İngilis ölçülərinə əsasən,
metrik
ölçülər də var və düz şaftın xarici diametri tolerantlığı ümumiyyətlə g6 Müxtəlif
ölçülər istisna olmaqla, struktur xüsusiyyətlərinin böyük seriyasıdır. və deşik toleransları,
onların strukturları təxminən eynidir.
Forma
görə:
•
1: Düz silindr növü (forma
silindrə bənzəyir, adətən çəngəl
halqa
ilə quraşdırılır və kiçik
quraşdırma ölçüsündə istifadə
olunur).
•
2:
Flanş növü (sonunda və ya
ortasında vintlər ilə quraşdırıla
bilən montaj flanşı
var.
flanş
ümumiyyətlə üç növə
bölünür:
dairəvi, kvadrat və
kəsmə).
•
3:
Açıq tip (düz silindr şəklində,
səthində eksenel yarıqlar ilə,
boşluq tənzimlənməsi tələb
olunan hallarda
istifadə olunur,
böyük
açılış və kiçik açılışa
bölünür).
Performansa
görə:
•
1: Adi tip (ümumi performans
tələbləri üçün istifadə edin).
•
2: Super (uzun
xidmət müddəti
və ağır yük performansı tələb
edən hallar üçün).
Seçim
Bələdçisi
•
1. Düz silindrli tip: O,
ümumiyyətlə snap üzük ilə
quraşdırılır və kiçik ölçülü
halların quraşdırılması üçün
istifadə olunur.
•
2.
Flanş növü: sonunda və ya
ortada
vintlər ilə quraşdırıla
bilən montaj flanşı var. Flanş
ümumiyyətlə üç növə bölünür:
dairəvi, kvadrat və kəsmə.
•
3.
Açıq tip: forma düz silindr
kimidir,
səthində eksenel
yarıqlar var. Boşluğun
tənzimlənməsini tələb edən
hallar üçün
istifadə olunur. Onu
iki
növə bölmək olar: böyük
açılış və kiçik açılış.
|
Rulman 
təmizlənməsi - Boru həlli təchizatçısı

Rulman təmizlənməsi Yoxlama üçün
rulmanı sökərkən əvvəlcə fotoşəkil və digər üsullarla görünüş qeydlərini
aparın. Bundan əlavə, rulmanı təmizləməzdən əvvəl qalıq sürtkü yağının miqdarını
təsdiqləyin və sürtkü yağından nümunə götürün.
•
a.
Rulmanların təmizlənməsi
kobud
təmizliyə və incə
təmizləməyə bölünür və istifadə
olunan konteynerin
dibində
metal bir
şəbəkə yerləşdirilə
bilər.
•
b. Kobud
təmizləmə zamanı
yağda bir fırça istifadə edərək,
yağ və ya yapışqan çıxarın.
Əgər bu zaman rulman yağda
fırlanırsa, diqqətli olun ki,
yuvarlanan
səth yad cisimlər
səbəbindən zədələnsin.
•
c.
İncə təmizləmə zamanı
rulmanı yağda yavaş-yavaş və
diqqətlə çevirin.
Tez-tez
istifadə olunan təmizləyici vasitə neytral dizel yağı və ya susuz kerosindir və
bəzən lazım olduqda isti lye də istifadə olunur. Hansı təmizləyici vasitənin istifadə
olunmasından asılı olmayaraq, onu təmiz saxlamaq üçün tez-tez süzülməlidir.
Təmizlədikdən sonra dərhal rulmanı pas əleyhinə yağ və ya yağla örtün.
diqqət tələb edən məsələlər
İstifadə baxımından, yatağın etibarlı işləməsini təmin etmək üçün aşağıdakı məqamlara
diqqət yetirilməlidir:
•
1.
Yağlama keyfiyyətini
yaxşılaşdırın, yağ təzyiqinə,
temperatura
və axınına nəzarət
edin
və yağ filtrasiyasını
gücləndirin.
•
2.
Tələblərə cavab verən
yanacaq
və sürtkü yağından
istifadə edin.
•
3. Dizel generator
dəstinin
istiliyinə nəzarət etmək və
həddindən artıq soyutma və
qızdırma şəraitində işləmək
əlverişsizdir. Soyuq günlərdə
dizel
mühərriki işə başlamazdan
əvvəl qızdırılmalı və yağın
sürtünmə səthinə daxil olması
üçün krank mili
əl ilə
çevrilməlidir.
•
4.
Yastıq və jurnalın səthinin
keyfiyyətinə və həndəsi
formasına ciddi zəmanət
verilməlidir.
•
5.
Yatağın boşluğu uyğun
olmalıdır. Generator dəsti çox
böyükdürsə, o, təsir göstərəcək.
Generator
dəsti çox kiçikdirsə,
bu, pis
yağlamaya səbəb olacaq
və yastıqları yandıra bilər.
Doğrusal bearing - Boru həlli təchizatçısı

xətti rulman və metal xətti rulman arasındakı ən böyük fərq, metal xətti rulmanın
yuvarlanan
sürtünmə və rulman və silindrik şaft arasında nöqtə təması olmasıdır, buna
görə də bu cür rulman aşağı yüklü yüksək sürətli hərəkət üçün uyğundur. ; plastik xətti
rulman
sürüşmə sürtünmə və rulman və silindrik şaft arasında səth təması olduğu
halda, bu cür rulman
yüksək yüklü orta aşağı sürətli hərəkət üçün uyğundur.
Xətti rulmanın iş prinsipi
Xətti rulman, xətti hərəkət üçün silindrik mil ilə birlikdə istifadə olunan bir növ xətti
hərəkət sistemidir. Rulman topu rulmanın xarici qol nöqtəsi ilə təmasda olduğundan,
polad top minimum
sürtünmə müqaviməti ilə yuvarlanır, buna görə də xətti rulman kiçik
sürtünməyə malikdir, nisbətən sabitdir, rulman sürəti ilə dəyişmir və yüksək sürətlə sabit
xətti hərəkət əldə edə bilər. həssaslıq və dəqiqlik.
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo - bet 19

«Kafansiz ko'milganlar» 48
Xayolimdan:
Tangrim, o'zing, o'zing yarlaqa,
O'zingdan hech o'zga madad yo'q,
Na do'stim bor, na dard tinglouchim,
O'zingdan hech o'zgaga had yo'q! -
1939-yilda yozganim shu to'rtlik o'tdi.
Bu to'rtlikni o'sha vaqtda yozganimdan keyin yod
olib, o'zini yirtib tashlaganman. Chunki, bu to'rtlik,
yoki shu ruhda yozilgan she'rlar o'sha vaqtda pessimis-
tik, diniy sanalib, so'zsiz qoralanardi, qamash uchun
ashyoviy dalil bo'lardi. Vaholanki, bu she'r o'sha davr-
da demokratiya, so'z erkinligi yo'qligiga, oqni oq, qorani
qora deb aytish imkoni bo'g'ilganiga qarshi yozilgan edi.
Ammo bunday nuqson, kamchiliklar - adolatsizlikka
qarshi kurash, xalqning dardini yengillashtirish uchun
jon kuydirib tanqid qilish dushmanlik sanalardi. Mana
bunday xatolar, kamchiliklar bolyapti, degudek bol-
sang, buning g'amini yeydigan, to'g'rilaydigan huku-
mat, rahbarlar bor, degan javobni eshitardim.
O'sha rahbarlar xatoga yo'l qo^yapti, deb ko'ring-
chi, seni rahbarlarga suiqasdda ayblashadi. Sening va-
zifang kamchiliklarni ko'rsatish emas. Agar sen chin-
dan ham sovet davlatining do'sti bolsang, har qanday
holatda ham, dushmanlarga sir bermaslik uchun ha-
yotimiz farovon, baxtiyormiz, deyishimiz kerak. Aksin-
cha, hayotdan norozi, dushman sanalib, sengaishonch
yo'qoladi: shubhali odam bo'lib qolasan:
1 8 - 1 9 yoshlarimda «Sonet» she'rim bosilgan:
) Bunlardan hansı metroloji xidmətin funksiyasına daxildir ?

76) Bunlardan hansı metroloji xidmətin funksiyasına daxildir ?
A) Tibbi texnikanın keyfiyyətinin standartlaşdırılması
B) Dərman vasitələrinin keyfiyyətinin standartlaşdırılması
C) Tibbi təyinatlı məmulatın keyfiyyətinin standartlaşdırılması
D) Çəki-ölçü cihazlarının standartlaşdırılması
E) Tibbi sənədlərin standartlaşdırılması
Ədəbiyyat: С. З. Умаров, И. А. Наркевич, Н. Л. Костенко, Т. Н. Пучинин. “Медицинское и фармацевтическое товароведение”, Москва, 2004, səh 73
77) Aptek təşkilatlarının yaradılması və fəaliyyəti üzrə tələblər Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin hansı əmri ilə təsdiqlənmişdir?
A) 2 oktyabr 2006-cı il 153 saylı əmri ilə
B) 3 may 2007-ci il 46 saylı əmri ilə
C) 5 sentyabr 2003-cü il 120 saylı əmri ilə
D) 18 sentyabr 2008-ci il 130 saylı əmri ilə
E) 1 dekabr 2005-ci il 141 saylı əmri ilə
Ədəbiyyat: Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin 153 saylı əmri
|
) Aminofillin (Eufillin) etilendiamin ilə hansı alkaloidin törəməsidir?

57) Aminofillin (Eufillin) etilendiamin ilə hansı alkaloidin törəməsidir?
A) Teofillinin
B) Kofeinin
C) Teobrominin
D) Kodeinin
E) Efedrinin
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 sə 102
58) Aminofillin (Eufillin) məhlulu CuS04 ilə hansı rəng verir?
A) Narıncı
B) Qırmızı
C) Göy
D) Tünd yaşıl
E) Tünd bənövşəyi
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 103
59) Atropin-sulfatın miqdari analiz üsulu hansıdır?
A) Susuz mühitdə titrləmə
B) Kompleksonometriya
C) Nitritometriya
D) Merkurimetriya
E) Bromatometriya
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 22
60) Fenobarbital CuSO4 ilə hansı rəngdə çöküntü verir?
A) Çəhrayı
B) Açıq yasəməni
C) Tünd göy
D) Mavi
E) Sarı
Ədəbiyyat: Hafiz Əliyev –“Əczaçılıq işi” kimyası 1-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1979 səh 305
61) Dərman vasitələri haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu neçənci ildə təsdiqlənmişdir?
A) 28 sentyabr 2008-ci ildə
B) 21 fevral 2007-ci ildə
C) 6 fevral 2007-ci ildə
D) 1 dekabr 2005-ci ildə
E) 3 may 2007-ci ildə
Ədəbiyyat: Azərbaycan Respublikasının 06.02.2007 ci-il tarixində verilmiş “Dərman vasitələri haqqında” Qanunu
|
Əczaçı (orta) Əczaçılıq kimyası - bet 17

64) Əczaçılıq fəaliyyətinə xüsusi razılıq ( lisenziya) verilməsi qaydalarının təsdiq olunması barədə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı nə vaxt verilmişdir?
A) 10 mart 1998-ci ildə
B) 28 dekabr 2001-ci ildə
C) 18 may 1996- cı ildə
D) 9 mart 1997-ci ildə
E) 1 may 1998-ci ildə
Ədəbiyyat: Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 98 saylı qərarı
65) Fiziki şəxslər üçün lisenziya almaqdan ötrü yazılan ərizədə hansı göstərici olmalıdır?
A) Aptekin sanitar vəziyyəti haqqında məlumat
B) Əczaçılıq təhsili haqqında sənəd
C) Şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd
D) Avadanlıq alınması haqqında məlumat
E) Aptekin sahəsi haqqında məlumat
Ədəbiyyat: Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 98 saylı qərarı
|
Elektrikhşdirilmiş dəmir yolları

Metro qatarı bir neçə vaqondan ibarət olur: idarəetmə kabinası olan iki baş vaqon və
onların arasında bir - brinə birləşdrilmiş birdən altıya qədər aralıq vaqonlar. Metro vaqonu,
adətən tramvay vaqonundan uzun, dəmir yolu vaqonundan isə qısadır (19-28 m). Metro qatarı
gərginliyi 750-900 V olan sabit cərəyanla üçüncü (kontakt) relsdən qidalanır. Metropolitenin
koleyası müxtəlif ölkələrdə müxtəlifdir və adətən, həmin ölkənin dəmir yollarının koleyasına
düz gəlir (məsələn, MDB-də 1520 mm).
) Pilokarpin-hidroxlorid hansı aniona aid reaksiya verir?

49) Pilokarpin-hidroxlorid hansı aniona aid reaksiya verir?
A) Nitrat
B) Sulfat
C) Yodid
D) Bromid
E) Xlorid
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 89
50) Drotaverin (No-şpa) quruluş və formakoloji təsirinə görə hansı alkalidə oxşardır?
A) Papaverinə
B) Morfinə
C) Atropinə
D) Platifillinə
E) Pilokarpinə
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 56
51) Piridoksin-hidroxlorid hansı dada malikdir?
A) Şirin
B) Acıtəhər - turş
C) Kəskin turş
D) Kəskin acı
E) Dadsız
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 180
52) Kofein məhlulu tannin məhlulunun təsirindən hansı rəngdə çöküntü əmələ gətirir?
A) Mavi
B) Bənövşəyi
C) Sarı
D) Ağ
E) Yaşıl
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 96
|
Rolikli 
podşipniklərin nasazlıqlarının aradan qaldırılması üsulları

Bilyalı rulman bir növ yuvarlanan rulmandır. Bilyalı rulman daxili polad halqa ilə xarici
polad halqa
arasında quraşdırılır və böyük bir yük daşıya bilər. Buna top rulmanı da
deyilir.
Bilyalı rulman jurnallı rulmandan daha yaxşıdır. Bilyalı rulmanın fırlanan
sürtünmə müqaviməti kiçikdir, buna görə də sürtünmə nəticəsində yaranan temperatur
eyni
sürətlə nisbətən aşağı olacaq. Bilyalı rulman tək sıra mərkəzdənqaçma, iki cərgə
mərkəzdənqaçma sferik, mərkəzdənqaçma, təkan və təkan mərkəzdənqaçma
strukturlarına malikdir (şəklə bax)Bu növ rulman əsasən radial yükü daşımaq üçün
istifadə olunur, həm də kiçik eksenel yükü daşıya bilər. Çox dayaqları və böyük əyilmə
deformasiyası olan ötürmə valları üçün uyğundur. İki tərəfli dayaq bilyalı rulmanda iki
canlı halqa, bir sıx halqa, iki sıra rulon və iki qəfəs var.
Bilyalı rulmanın iş prinsipi
Dərin yivli bilyalı rulmanın iş prinsipi: işləyərkən daxili halqanın yarısı fırlanır, xarici halqa
hərəkət etmir, yuvarlanan element daxili və xarici halqalar arasında yuvarlanır. Bu
zaman
qəfəs yuvarlanan elementlər arasında sürtünmə və aşınmanı azaltmaq üçün
yuvarlanan
elementləri bərabər şəkildə ayırır. Qəfəs həmçinin yuvarlanan elementlər
arasında sürtünmə və aşınmanı azaltmaq üçün bərabər məsafədə yuvarlanma rolunu
oynayır. Yuvarlanan element təkcə öz ətrafında fırlanmır.Ox, yuvarlanan zaman
müəyyən miqdarda sürüşməklə halqanın yuvarlaq yolu boyunca və yatağın oxu
ətrafında fırlanır. Yuvarlanan gövdə nisbi hərəkət edən səthlər arasındakı sürtünməni
yuvarlanan
sürtünməyə çevirir.
Dönər masanın rulmanı - Boru həlli təchizatçısı

üçün
geniş diapazonda fırlanan masa rulmanlarından istifadə etməyə başlamışdır.
Fırlanan stolun rulmanlarının təsnifatı
Dörd
növbəli rulmanlar var: üç cərgəli birləşdirilmiş diyircəkli dönərli rulmanlar, iki cərgəli
bucaqlı kontakt bilyalı dönərli rulmanlar, tək sıra çarpaz diyircəkli dönərli rulmanlar və
tək sıra dörd nöqtəli kontakt bilyalı dönər rulmanları.
Bilyalı rulmanın tətbiqi - Boru həlli təchizatçısı

Bilyalı rulmanın tətbiqi
Dərin yivli bilyalı rulmanlar sürət qutularında, alətlərdə, mühərriklərdə, məişət
texnikasında, daxili yanma mühərriklərində, nəqliyyat vasitələrində, kənd təsərrüfatı
maşınlarında, tikinti maşınlarında, mühəndislik maşınlarında, diyircəkli konkilərdə, yo
yosda
və s.
Bilyalı rulmanların təsnifatı
Yuvarlanan element kimi polad top
ilə yuvarlanan rulman. Bilyalı rulman tək sıra
mərkəzdənqaçma, iki sıra mərkəzdənqaçma sferik, mərkəzdənqaçma, təkan və təkan
mərkəzdənqaçma strukturlarına malikdir.
Ball bearingSeçim
Bələdçisi
Ümumiyyətlə, rulmanların seçilməsi üçün addımlar aşağıdakı kimi ümumiləşdirilə bilər:
•
1.
Yataqların iş şəraitinə uyğun
olaraq (yükün
istiqaməti və yük
növü,
sürət, yağlama boru
kəməri, koaksiallıq tələbləri,
yerləşdirmə və ya
yerləşdirmədən, quraşdırma və
texniki
xidmət mühiti, ətraf
mühitin temperaturu
və s. daxil
olmaqla)
əsas növü, dözümlülük
dərəcəsini və rulmanların
boşluğunu seçin. .);
•
2.
Yatağın iş şəraitinə, gərginlik
şərtlərinə və rulmanın həyat
tələblərinə uyğun olaraq
hesablama
ilə rulman modelini
müəyyən edin və ya istifadə
tələblərinə uyğun olaraq rulman
modelini
göstərin və sonra
ömrünü
yoxlayın;
•
3.
Seçilmiş yatağın nominal
yükünü
və məhdudlaşdırıcı
sürətini yoxlayın.
Rulmanların seçilməsi üçün əsas mülahizələrə məhdudiyyət sürəti, tələb olunan xidmət
müddəti və yük qabiliyyəti daxildir. Digər amillər rulman növü, strukturu, ölçüsü,
dözümlülük sinfi
və boşluq tələblərinin yekun sxemini müəyyən etmək üçün faydalıdır.
Bilyalı rulmana qulluq
Baxım problemləri: suyun sirkulyasiyasında su çatışmazlığı olmamalıdır. Həmişə yağ
səviyyəsinə diqqət yetirin, yağı vaxtında doldurun, yağ çatışmazlığına yol verməyin.
Yağın keyfiyyətinə görə yağı vaxtında dəyişin. Yeni rulman istifadə etməyə başlayanda
yağı iki dəfə dəyişdirin; maşın dayandıqda, yatağı benzin və ya dizel yağı ilə yuyun və
sonra
yağı dəyişdirin. Yağın olmaması və ya tam yağdan yaranan yatağın zədələnməsi
eynidir.
Yağ səviyyəsi yüksək olduqda, kifayət qədər yağ dispersiyasına zəmanət verə
bilməz. Yağ səviyyəsi aşağı olduqda, kifayət qədər yağlama və istilik yayılması təmin
edilə bilməz.
|
Gedişə sərf olunan vaxt - T texniki kolleci

Gedişə sərf olunan vaxt yaşayış məntəqəsindən aeroporta nəqletmə vaxtından, göndərmə
aeroportunda gözləmə vaxtından, aralıq aeroportlarda dayanma vaxtı da daxil olmaqla uçuş
vaxtından, təyinat aeroportunda gözləmə vaxtından və aeroportdan yaşayış məntəqəsinə
nəqletmə vaxtından ibarətdir:
2
2
1
1
g n u g n t t t t t T
İfadədən göriinür ki, hava nəqliyyatı ilə gediş vaxtı uçuş və yerdə sərf olunan vaxtların
cəmindən ibarətdir. Yerüstü əməliyyatlara sərf olunan vaxt 3 - 3,5 saat ətrafında olur.
Bir təyyarənin orta uçuş vaxtı bütün təyyarə və vertolyotlarm cəm uçuş vaxtının təyyarə
və vertoyotların orta siyahı sayına nisbəti kimi hesablanır:
siyahi s s n W W Təyyarənin kommersiya yükü gətirilmiş ton-kilometrləıiə görülən nəqliyyat işinin
baxılan növ təyyarə və ya vertolyotlarla yerinə yetirilən yürüşə olan nisbəti ilə təyin edilir:
km g k W R q
Təyyarənin kommersiya yük götürmə qabiliyyətidən istifadə əmsalı gətirilmiş ton-
kilometrlərin cari və maksimal hədlərinin nisbəti ilə təyin edilir:
max
g g k R R f Kreyser sürəti təyyarənin vahid zamanda düzxətli horizontal uçuş şəraitində
mühərriklərin kreyser rejimində işi zamanı keçdiyi məsafədir.
Təyyarəııin kommersiya sürəti - başlanğıc aeroportda təyyarənin uçuş zolağında qaçışa
başladığı andan təyinat aeroportunda enişə qədər, aralıq aeroportlarda dayanma vaxtı nəzərə
alınmaqla sərf etdiyi vaxtın bir vahidi ərzində keçdiyi yoldur.
Mövzu №1 İnformasiya cəmiyyəti, onun xüsusiyyətləri

Mövzu №1 İnformasiya cəmiyyəti, onun xüsusiyyətləri
Download
5,57 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/64
Sana
10.01.2024
Hajmi
5,57 Mb.
#134066
Download
5,57 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mövzu №1 İnformasiya cəmiyyəti, onun xüsusiyyətləri
Download
5,57 Mb.
Matnni ko'rish
Tarixdə ilk vertikal uçuş 1907 -ci ilin avqust ayının 24

|
Tarixdə ilk vertikal uçuş 1907 -ci ilin avqust ayının 24Bog'liq VNS-mühazirəTarixdə ilk vertikal uçuş 1907 -ci ilin avqust ayının 24 - də baş verdi və bir dəqiqə
çəkdi. Professor Şarl Rişenin rəhbərliyi ilə Lui və Jak Breqe qardaşlarının düzəltdiyi vertolyot
havaya 50 sm qalxdı. Bu aparatın 578 kq kütləsi və 45 a.q. mühərriki, diametri 8,1 m olan 4
ədəd səkkiz pərli vinti vardı. Bütün vintlərin cəm dartqı gücü 560 - 600 kq idi. Asılı rejimdə
maksimal uçuş hündürlüyü 1,5 m təşkıl edirdi.
Vertolyotda havaya qalxan ilk adam velosipedi ixtira edən fransız Pol Kornyu oldu.
1907 - ci il noyabrın 13 - də o, düzəltdiyi vertolyotda 50 sm yüksəkliyə qalxdı və havada 20
saniyə asılı qala bildi.
1930 - cu ilə qədər əhəmiyyətli hündürlüyə qalxan vertolyot düzəltmək heç kimə müyəssər
olmadı. Vertolyotlar bir neçə metr hündürlüyə qalxır və havada çox az müddət qala bilirdilər.
1932 - ci il avqustun 14 - də A.M. Çeremuxin ilk sovet vertolyotu
ЦАГИ 1 - 3A ilə 605 m
yüksəkliyə qalxa bildi. Həmin vaxta qədər vertolyotların rəsmi qeydə alınmış qalxma
hündürlüyü 18 m olmuşdu. Nəhayət, 1938 - ci ildə məşhur aviakonstruktor İ.P. Bratuxinin
rəhbərliyi altında 3000 m yüksəkliyə qalxan və bir saatdan çox pilotlu uçuş edə bilən vertolyot
yaratmaq mümkün oldu.
1931 - ci ildə konvertoplan - motorları horizontal vəziyyətdən vertikal vəziyyətə çevrilə
bilən, yəni vertikal enmə və qalxmanı təmin edən təyyarə ideyası realizə edildi. Hal - hazırda
belə təyyarə konstruksiyaları hərbi aviasiyada geniş istifadə edilir.
Ümumiyyətlə, təyyarənin meydana gəlmə tarixini Orville Wright - ın havadan ağır uçat
aparatda idarə olunan ilk uçuş keçirməsi ilə bağlayırlar. Bu tarixi hadisə Şimali Karolina
ştatında Kitti Xok şəhərciyinin yaxınlığmda 1901-ci ildə olmuşdu. Wright Flyer təyyarəsi (onu
Orville və Wilbur Wright qardaşları ixtira etmiş və yığmışdılar) 36,5 m uçmuş və havada 12 saniyə
qala bilmişdi. Bundan dərhal sonra daha üç uçuş keçirilmiş və onların biri təxminən bir dəqiqə
çəkmişdi. Təyyarənin ixtiraçıları əmin idilər ki, onların ixtirası yalnız sülh işinə xidmət
edəcəkdir.
|
| |
Asan imza barədə məlumat - Mövzu №1 İnformasiya cəmiyyəti, onun xüsusiyyətləri

Asan imza barədə məlumat
“Asan İmza” (Mobil ID) e-xidmətlərə daxil olan və rəqəmsal imzalar edən
zaman kimliyinizi
təsdiqləmək üçün sizin mobil identifikasiyanızdır. “Asan İmza” (Mobil ID) texnologiyası
vətəndaşa mobil telefonu elektron imza vasitəsi kimi istifadə etməklə müxtəlif dövlət və özəl
qurumların onlayn elektron xidmətlərindən yararlanmaq və sənədləri imzalamaq imkanını
təqdim edir. “Asan İmza” (Mobil ID) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən əl
imzası ilə bərabər hüquqi qüvvəyə malikdir.
“Asan İmza” (Mobil ID) bütün mövcud e-xidmətlərdən istifadəni mümkün edir. Qeyd edək ki,
hazırda müxtəlif dövlət və özəl təşkilatlar tərəfindən vətəndaşlara təqdim olunan ölkə üzrə 650-
dən artıq elektron xidmətdən istifadədə “Asan İmza” gücləndirilmiş
mobil elektron imza
xidmətindən istifadə edilir. “Asan İmza” (Mobil ID) vasitəsilə vergi, gömrük, maliyyə, təhsil və
bir çox digər sahələrdə müxtəlif xidmətlərdən istifadə etmək mümkündür. Belə ki, elektron vergi
bəyannamələrinin təqdimi, gömrükdə malların və nəqliyyat vasitələrinin bəyan edilməsi, əmək
müqavilələrinə dair bildirişlərin elektron qeydiyyatı, ali təhsil müəssisələrinə qəbulun
onlayn
qeydiyyatı, internet və mobil bankçılıq kimi vacib elektron xidmətlər “Asan İmza” vasitəsilə icra
edilir, “Asan İmza” mobil elekton imza xidməti artıq dövlət və özəl strukturların telefon-çağrı
mərkəzlərinə də inteqrasiya edilib.
“Asan İmza” (Mobil ID) mütəmadi olaraq müxtəlif beynəlxalq konfrans və sərgilərdə “Made in
Azerbaijan” brendi altında təqdim olunur.
“Asan İmza” texnologiyasının üstünlüyü smart kartın oxunması üçün əlavə qurğuların və
proqram təminatının istifadəsinə ehtiyacın olmamasıdır. Xidmətin istifadəsi üçün autentifikasiya
və elektron imza rəqəmsal açarlarının saxlanıldığı SIM karta əsaslanan
mobil telefonun
mövcudluğu kifayətdir. Ətraflı məlumat üçün: www.asanimza.az
“Asan İmza” mobil elektron imza sistemində istifadə olunan autentifikasiya və elektron imza
sertifikatları Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Asan Sertifikat Xidmətləri Mərkəzi
(ASXM) tərəfindən təqdim edilir. ASXM vətəndaşlara, dövlət və yerli özünüidarəetmə
orqanlarının əməkdaşlarına, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərə
təkmil sertifikatlar təqdim etmək hüququna malikdir. Ətraflı məlumat üçün: www.asxm.gov.az
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo - bet 23

«Kafansiz ko'milganlar» 59
radan arimagan edi. Nazoratchiga ahvolni aytib, tu-
vakni to'kib kelish kerak, degan iltimosimga, «faqat
kechki hojat vaqtidan boshqa payt mumkin emas»,
degan javobni oldim. Qo'lingdan nima keladi!
Oradan ko'p o'tmay temir eshiklardan birining
ochilib yopilgan xunuk ovozi eshitildi. Bu yon-verim-
dagi emas, ovozining uzoqdan kelishiga qaraganda,
yerto'laning eshigi edi. Kishi yillab qamoqda o'tira-
bergandan keyin eshikning ochilib-yopilgan ovozidan
ham nechanchi kamera ekanini taxminan sezadigan
bo'lib qolasan.
Men yotgan kameraning yonida nazoratchining
kimgadir «to'xta» degan ovozi eshitildi. Temir eshik
sharaqlab ochilib, mening kameramga sochlari op-
poq oqargan o'rta bo^li, nihoyatda xushro'y 50 yosh-
lar atrofidagi mahbus yelkasida yuki bilan kirib keldi.
Bu odam 1919-yildan kommunistik partiya a'zosi,
toshkentlik Nasriddin Xo'jayev edi. Inqilobning birin-
chi yillaridayoq otilib chiqib partiyaga kirganlardan,
Endi haqiqiy ozodlikka erishdik, butun orzu-umidlari-
miz endi ro"yobga chiqadi, deb, yigirmanchi, ottizinchi
yillarda joni-jahdi bilan jonbozlik ko'rsatganlardan.
Mana endi yelkasida ko'rpa-yostiq bilan kirib kelib,
men bilan zixi pachoq mis toboqda bo'tqa yemoqda.
Bu sodiq kommunistning gunohi nima?
Nasriddin Xo'jayev mening savolimga g'azab ara-
lash: «Seni qaysi gunohingga qamashdi?» - deb savol
bilan javob berdi.
Shu javobni eshitdim-u boshqa bir narsa haqida
so'rashga tilim bormadi. Tog'amning o'g'li sodiq kom-
munist Bahovuddin akaning fojiali taqdiri ko'z oldim-
dan o'ta boshladi. U ham 1918 - 1919-yillarda shu
Təhsil sisteminin informasiya infrastrukturunun yaradılması

• Elektron tədris materiallarının və elektron metodiki vasitələrin yaradıl-
ması. Milli elektron tədris vəsaitləri təhsil prosesinin iştirakçılarının tələ-
batını ödəyəcək səviyyədə yaradılmalıdır;
• elektron vəsaitlərə qoyulan tələblər, onların hazırlanması və dövlət satın-
alınması ilə bağlı hüquqi-normativ bazanın formalaşdırılması. Bu
zaman yeni texnologiyalardan istifadə edilməli, bazis planları və təhsil
səviyyələri nəzərə alınmalıdır. Yeni tədris vasitələrinin aprobasiya
mərkəzlərinin yaradılması. Bu mərkəzlərin maddi-texniki və kadr
təminatı daha güclü olmalıdır;
• təhsildə İKT-nin tətbiqi üzrə beynəlxalq təcrübəni sistemli və müntəzəm
olaraq öyrənən və tətbiqolunma baxımından dəyərləndirən ekspertlər
qrupunun yaradılması;
• elektron tədris vəsaitlərinin Təhsil Nazirliyinə təqdim olunması və qey-
diyyatı Qaydalarının hazırlanması. Elektron tədris vəsaitlərinə Təhsil
Nazirliyinin qrifinin verilməsi mexanizminin yaradılması;
• elektron tədris resurslarının texniki, məzmun və
dizayn-erqonomika
istiqamətləri üzrə ekspertizasının qaydaları və onların keyfiyyətinin qiy-
mətləndirilməsi meyarlarının hazırlanması;
• məlumat-sorğu yönümlü, biliyin qiymətləndirilməsinə, testləşdirilməyə
yönələn elektron vəsaitlərin, elektron xəritələrin, müxtəlif fənlər üzrə
elektron əyani vəsaitlərin istehsalına xüsusi diqqət yetirilməsi;
• məktəblilər arasında müntəzəm olaraq informatika üzrə müsabiqə, yarış
və olimpiadaların keçirilməsi;
• ali məktəblərə qəbul imtahanlarında bütün ixtisas qruplarında təqdim
olunan testlərə informatika üzrə testlərin daxil edilməsi;
• məktəblərdə elektron kitabxanaların və mediatekaların
formalaşdırılması;
• elektron vəsaitlərin hazırlanması istiqamətində potensial subyektlər üçün
Təhsil Nazirliyi tərəfindən treninqlər keçirilməsi. Müəllimlərin,
dizaynerlərin, psixoloqların bu prosesdə iştirakına nail olunmalıdır.
Yalnız tam aprobasiyadan keçmiş elektron məhsulların çoxaldılmasına
icazə verilməlidir;
• ən zəruri olan elektron dərsliklərin siyahılarının hazırlanması və
əsas fənlər üzrə multimedia dərsliklər sisteminin yaradılması;
• elektron vəsaitlərdən istifadə ilə bağlı metodiki tövsiyələrin
hazırlanması;
• elektron metodiki-tədris materialları ilə təchizat sisteminin təşkili;
• tədris televiziya proqramlarının yaradılması;
• elektron kitabxanaların, media/video resurs bazasının və təhsildə İKT
üzrə elektron bazanın yaradılması;
• təhsil portalının yaradılması. Təhsil portalında
elektron formada
olan bütün hazırlanmış dərsliklər, elektron metodiki vəsaitlər, məlumat-
sorğu sistemləri, inkişafetdirici oyunlar, elektron testlər və s.
yerləşdirilməlidir. Hər bir fənn üzrə metodiki dəstəklə bağlı portalda
bölmələr yaradılmalıdır. Portalın sistematik olaraq yeniləşdirilməsi
həyata keçirilməlidir;
• virtual laboratoriya stendlərinin yaradılması.