“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali

|
“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnaliBog'liq 10 Akramova“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali
http://iqtisodiyot.tsue.uz/journal
87
Hozirgi vaqtda O’zbekiston kompaniyalarining korporativ boshqaruv amaliyotini
takomillashtirishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
xalqaro tajribani tarqatish;
mulkdorlarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilishni normativ-huquqiy
tartibga solishda faol ishtirok etish;
sarmoyalarni jalb qilishga e'tibor qaratish.
Buning uchun quyidagi yo'nalishlar bo'yicha bir qator tadbirlarni o'tkazish maqsadga
muvofiqdir:
1.
sertifikatlanmagan qimmatli qog'ozlarni noqonuniy hisobdan chiqarilishining oldini
olishning samarali mexanizmini shakllantirish;
2.
oshkoralik va oshkoralik tamoyilini tarqatish;
3.
oddiy aktsiyalarning 30 foizidan ko'prog'ini sotib olish tartibini shakllantirish va
aniqlashtirish orqali korporativ sotib olishning qat'iy qoidalari va tartiblarini ishlab chiqish;
4.
yuridik shaxslarni tashkil etish va tugatishning amaldagi tartibini modernizatsiya
qilish;
5.
direktorlar kengashini shakllantirish jarayoniga oydinlik kiritish;
6.
kollegial yoki yakka organning boshqaruv funktsiyalarini taqsimlash modellari va
strategik boshqaruviga nisbatan o'zgaruvchanlik prinsipini amalga oshirish;
7.
korporatsiya ichidagi nizolarni hal qilish mexanizmini takomillashtirish.
Bugungi kunda ushbu tadbirlarni amalga oshirish bo'yicha bosqichma-bosqich ish olib
borilayotgani haqida bahslashish mumkin. Xususan, 2019 yilda yangi Korporativ boshqaruv
kodeksining qabul qilinganligini ta'kidlash lozim. Mamlakat rahbariyatining fikriga ko'ra, bu
investorlarning ichki fond bozoriga bo'lgan ishonchini oshiradi va tashkilotlarning
samaradorligini oshiradi.
Tasdiqlangan Kodeksdagi o'zgarishlarning aksariyati davlat kompaniyalariga
qaratilgan va quyidagilar bilan bog'liq:
1.
korporatsiyada nazorat funktsiyalarini sun'iy ravishda taqsimlanishining oldini
olish;
2.
aktsiyalar egalari, dividendlar yoki tugatish qiymatidan tashqari, tashkilot
hisobidan boshqa daromadlarni oladigan holatlardan tashqari;
3.
ijro etuvchi organlarni saylash yoki tugatish funktsiyasini direktorlar kengashiga
o'tkazish;
4.
mustaqil shaxslarni direktorlar kengashida ishtirok etish uchun 1: 3 nisbatda jalb
qilish.
Shunday qilib, zamonaviy sharoitlarda korporativ boshqaruv alohida ahamiyatga ega.
Har bir o'zini hurmat qiladigan kompaniya ilmiy uslub va innovatsion texnologiyalarga
asoslangan holda samarali boshqaruv tizimini shakllantirishga majburdir. Bu nafaqat
korporatsiya ichida ijobiy natijalarga erishish, balki xalqaro darajaga chiqish, ishlab chiqarish
va boshqarish samaradorligini oshirishga imkon beradi.
1999 yilda iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) tomonidan
tasdiqlangan, bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar guruhini birlashtirgan maxsus
hujjatda «iqtisodiy samaradorlikni oshirishning muhim elementlaridan biri bu korporativ
boshqaruvdir
,
jumladan, kompaniya boshqaruv (boshqaruv, ma'muriyat), uning direktorlar
kengashi (kuzatuv kengashi), aktsiyadorlar va boshqa manfaatdor shaxslar (manfaatdor
tomonlar) o'rtasidagi munosabatlar majmuasi. Shuningdek, korporativ boshqaruv
|
| |