nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Autentifikatsiya - foydalanuvchining to‘g‘riligi tekshiriladi va uning asosida tizimda faoliyat olib borishi mumkinligi yoki mumkin emasligi belgilanadi

|
Autentifikatsiya - foydalanuvchining to‘g‘riligi tekshiriladi va uning asosida tizimda faoliyat olib borishi mumkinligi yoki mumkin emasligi belgilanadi
|
bet | 104/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAutentifikatsiya - foydalanuvchining to‘g‘riligi tekshiriladi va uning asosida tizimda faoliyat olib borishi mumkinligi yoki mumkin emasligi belgilanadi
Avtorizatsiya — foydalanuvchiga tizim tomonidan berilgan huquqlar majmuasidir.
Axborot xavfsizligini ta’minlash tarkibiga ma’lumotlar resurslari barqa- rorligi hamda jamiyat va shaxsning axborotdan foydalanishdagi qonuniy huquqlari ta’minlanishi kiradi.
Axborot xavfsizligi quyidagi bosqichlami o‘z ichiga oladi:
himoyalash zarur bo‘lgan axborot va texnik resurslami aniqlash;
axborotlarga tahdidlar va maxfiylikni buzish mumkin bo‘lgan tuy- nuklaming to‘la to‘plamini belgilash;
axborot xavfsizligining zaifligi va xatarlaming darajasini baholash;
Amaliy ish:
Axborot xavfsizligi deganda nimani tushinasiz?
Axborot xavfsizligiga tahdidlaming qanday turlari mavjud?
Foydalanuvchini identifikatsiyalash usullarini tushuntirib bering.
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Kompyutemi himoyalash ahamiyatini jahon tajribasi misollarida asoslab bering.
Shaxsning biometrik belgilari bo‘yicha identifikatsiyalashning dav- lat va jamiyatdagi o‘mini izohlab bering.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
53-Mavzu: Axborot xavfsizligi muammolari. Axborotlarni himoyalashning tarkibiy
qismlari va usullari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Autentifikatsiya - foydalanuvchining to‘g‘riligi tekshiriladi va uning asosida tizimda faoliyat olib borishi mumkinligi yoki mumkin emasligi belgilanadi
|
Ranglarni aniqlash - Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish

|
Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish
|
bet | 20/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,29 Mb. | | #248519 |
Bog'liq Ochilova MaftunaRanglarni aniqlash: Colorize AI algoritmi, tasvirdagi obyektlarni va tarzlarni aniqlaydi. U tasvirdagi har bir obyektni, masalan, odam yoki fonning ranglarini aniqlab chiqadi.
Ranglarni qo'shish: Algoritm, aniqlangan obyektlarga mos ranglarni qo'shadi. U tasvirdagi obyektlarni to'g'ri ranglantirish uchun mos ranglarni tanlash va ularga to'g'ri ravishda qo'shish uchun ishlaydi.
Moslashtirish va taxminlash: Colorize AI, tasvirdagi ranglarni to'g'ri moslashtirish uchun yuqori sifatli o'rganish va taxminlash modellari bilan ishlaydi. U tasvirdagi obyektlarni aniqlab chiqib, ularga mos ranglarni tanlashda yordam beradi.
Foydalanuvchi murojaati: Foydalanuvchi, Colorize AI yordamida tasvirlarni ranglantirishni istagan o'zgarishlarni qabul qilishi mumkin. U tasvirlarda o'zgartirishlarni sinab ko'rish, batafsilroq tahrir qilish uchun qo'shimcha variantlar tanlash va o'zgarishlarni bekor qilish uchun imkoniyatlarni taqdim etadi.
Colorize sun'iy intellekt (AI) yordamida eskirgan rasmlarni ranglantirish, tasvirlarga avtomatik ravishda rang qo'shish va ularga mos ranglarni tanlashda juda foydalaniladi. Bu, tasvirlarni o'zgartirish va rivojlantirishda foydali va qulay texnologiya hisoblanadi.
2.1.2. Neural Filters orqali yorug'lik va kontrastni sozlash
Neural Filters, Adobe Photoshop dasturining integratsiyasidagi sun'iy intellekt (AI) yordamida yorug'lik va kontrastni sozlash imkoniyatlarini taqdim etadi. Bu, tasvirlarni o'zgartirish va rivojlantirish jarayonlarida juda qulay bo'lib, quyidagi bosqichlar orqali amalga oshiriladi:
Neural Filtersni ochish: Adobe Photoshop dasturida rasmingizni oching va so'ng "Filter" menyusidagi "Neural Filters"ni tanlang.
Yorug'lik va kontrastni tanlash: Neural Filters oynasida, "Lighting" yoki "Tone" kabi tanlovlar mavjud bo'lishi mumkin. Bu tanlovlarda, foydalanuvchi yorug'lik, kontrast, joyda yorug'lik va boshqa parametrlarni o'zgartirish uchun ko'plab variantlarni topishi mumkin.
|
| |
Ta’limiy: O’quvchilarga axborot xavfsizligi muammolari va axborotlarni himoyalashning tarkibiy qismlari va usullarini o’rgatish

|
Ta’limiy: O’quvchilarga axborot xavfsizligi muammolari va axborotlarni himoyalashning tarkibiy qismlari va usullarini o’rgatish
|
bet | 105/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaDarsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga axborot xavfsizligi muammolari va axborotlarni himoyalashning tarkibiy qismlari va usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FK: axborot xavfsizligini ta’minlaydigan usullardan foydalanib axborot uzata oladi; matn va jadval protsessorlari, taqdimot dasturlari yordamida hujjatlarni pochta orqali uzata oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Axborot xavfsizligi deganda nimani tushinasiz?
Axborot xavfsizligiga tahdidlaming qanday turlari mavjud?
Foydalanuvchini identifikatsiyalash usullarini tushuntirib bering.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ta’limiy: O’quvchilarga axborot xavfsizligi muammolari va axborotlarni himoyalashning tarkibiy qismlari va usullarini o’rgatish
|
«Tехnоlоgiya» so’zi haqida tushuncha?

|
«Tехnоlоgiya» so’zi haqida tushuncha?
|
bet | 44/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.org«Tехnоlоgiya» so’zi haqida tushuncha?
|
«tехnе» - mahоrat, san’at, «lоgоs» - tushuncha ta’limоt
|
| |
Ta’lim jarayoni nimalardan ibоrat?
| |
maqsad, nazоrat, bahоlash, natija, ta’lim mеtоdlari
| |
O’quv jarayoni nimalardan ibоrat?
|
ta’limning maqsadi va mazmuni, bahоlash, o’qish-o’qitish
|
Ta’lim jarayoni tizim sifatida nеchta jarayonlardan ibоrat?
|
10 ta
|
Qaysi qatorda “Interfaol” tushunchasiga to`g`ri ta’rif berilgan?
|
“Interfaol” tushunchasi inglizcha “interact” so`zidan olingan. “Inter”- birgalikda, “atk”-“harakat qilish”.
|
Emotsional mashqlarning necha turi mavjud,ular qaysilar?
|
2 -turi; “Muzyorar mashqlar” va “Razminka mashqlari”
|
| |
Qaysi qatordagi savollarni refleksiya o`tkazishda berish mumkin?
| |
Barcha javoblar to`g`ri
| |
Noan’anaviy o`qitish modelining afzalliklari qaysi qatorda berilgan?
|
Barcha javoblar to`g`ri
|
Muammoli o`qitish g`oyasi haqida qadimdan qaysi buyuk pedagoglar ish olib borganlar?
|
Barcha javoblar to`g`ri.
|
Muammoli o`qitish nazariyasini rivojlantirishda Amerikalik psixolog Dj.Bruer o`quv materialini strukturalash va yangi bilimlarni o`zlashtirishda intuitiv (ichki his qilish)fikrlashning ustunligi g`oyalari yotishi aytib, asosiy etiborni qaysi masalalarga qaratadi:
|
Barcha javoblar to`g`ri
|
Dars ishlanmasi tuzilganda rivojlantiruvchi maqsad qanday talablar asosida belgilanadi?
|
O’quvchilar aqliy faoliyatining qanday shakl va mantiqiy jarayonlarini o’zlashtiradilar, uning qanday rivojlantiruvchi natija berishi ifodalanadi
|
Texnologiya – biror ishda, mahoratda, san’atda qo’llanadigan usullar, yo’llar yig’indisi “ , ushbu ta’rifning muallifini toping.
|
Izohli lug’atda
|
| |
Tехnоlоgiya so’zi qaysi suzdan tоlingan?
| |
Grеkcha
| |
|
|
| |
Variantlarni sinash va tanlash - Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish

|
Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish
|
bet | 21/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,29 Mb. | | #248519 |
Bog'liq Ochilova MaftunaVariantlarni sinash va tanlash: Tanlangan parametrlar bo'yicha bir nechta variantlar mavjud bo'ladi. Foydalanuvchi har bir variantni sinab ko'rish va o'ziga qulay bo'lganini tanlash uchun variantlar orasidan birini tanlashi mumkin.
Sozlashni qabul qilish: Tanlangan variantni qabul qilib, "OK" tugmasini bosish orqali sozlashlarni tasdiqlang.
Qo'shimcha tahrirlashlar: Agar talab qilinsa, sozlangan parametrlar ustida qo'shimcha tahrirlashlar ham amalga oshirilishi mumkin. Bu, o'zgartirishlarni saqlash va natijani tasdiqlash orqali amalga oshiriladi.
Neural Filters orqali yorug'lik va kontrastni sozlash, tasvirlarni yaxshi ko'rib chiqish, jihatdan eng muhim parametrlarni belgilash va boshqa tahrirlashlarni amalga oshirishda foydali bo'ladi. Bu, fotograf muhandisligi va tahrir sohalarida foydalanuvchilarga qulaylik va imkoniyatlar yaratadi.
Neural Filters orqali yorug'lik va kontrastni sozlash haqida qo'shimcha ma'lumotlar beraman.
Neural Filters, Adobe Photoshop dasturida tasvirlarni o'zgartirish va rivojlantirish uchun amalga oshirilgan sun'iy intellekt (AI) asoslangan bir vositadir. Bu filtrlar, tasvirlarga avtomatik ravishda yorug'lik, kontrast, past va yuqori tonlarni qo'shish, rasmlarni retrolash va boshqa tahrirlashlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Yorug'lik va kontrastni sozlash uchun, Neural Filters qismida yorug'lik va tonlanganlikni o'zgartirish imkoniyati mavjud bo'ladi. Foydalanuvchilar, rasmdagi yorug'lik va kontrast darajasini o'zgartirish uchun variantlar tanlashlari mumkin va qiziqarli natijalarga erishishlari mumkin.
Neural Filters, tasvirlarni yorug'lik va kontrastni o'zgartirishda qulaylik va samarali yordam beradi va foydalanuvchilarga rivojlanayotgan sun'iy intellekt texnologiyalaridan foydalanib, rasmlarni ko'rib chiqishda va tahrir qilishda qulayliklar yaratadi.
2.2. Kompozitsiyalarni yaratish va ularni sun'iy intellekt (AI) bilan takomillashtirish
|
| |
Colorize sun'iy intellekt(Al) yordamida eskirgan rasmlarni

|
Colorize sun'iy intellekt(Al) yordamida eskirgan rasmlarni
|
bet | 19/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,29 Mb. | | #248519 |
Bog'liq Ochilova Maftuna Ranglantirish
Colorize sun'iy intellekt (AI) yordamida eskirgan rasmlarni ranglantirish, rasmlarga avtomatik ravishda ranglar qo'shish va tasvirlarni to'g'ri ranglantirish uchun mo'ljallangan texnologiyadir. Quyidagi bosqichlar mavjud:
Ranglar qo'shish: Colorize AI algoritmlari, eskirgan yoki rangsiz rasmlarga avtomatik ravishda ranglar qo'shish uchun ishlatiladi. Bu algoritmlar, tasvirdagi har bir obyekt va yo'l elementini aniqlash va ularga mos ranglarni qo'shish uchun xususiy o'rganish modellari bilan ishlaydi.
Rasmlarni to'g'ri ranglantirish: Colorize AI, tasvirlarni to'g'ri ranglantirish uchun foydalaniladi. Bu algoritmlar, tasvirlardagi obyektlarni aniqlab chiqish, ularga mos ranglarni tanlash va tasvirdagi boshqa ranglar bilan moslashtirish uchun ishlaydi.
O'zgarishlarni qabul qilish: Foydalanuvchi, Colorize AI yordamida tasvirlarni ranglantirishni istagan o'zgarishlarni qabul qilishi mumkin. Ular tasvirlarda o'zgartirishlarni sinab ko'rish, batafsilroq tahrir qilish uchun qo'shimcha variantlar tanlash va o'zgarishlarni bekor qilish uchun imkoniyatlarni taqdim etadi.
To'liq aniqlash: Colorize AI algoritmlari, tasvirlardagi obyektlarni to'liq aniqlab chiqish uchun yuqori sifatli o'rganish va tanlash modellari bilan ishlaydi. Ular tasvirdagi har bir obyektni aniqlab chiqib, uni mos ranglarga ranglantirish uchun ilg'or ko'rib chiqadi.
Colorize sun'iy intellekt (AI) yordamida eskirgan rasmlarni ranglantirish, eskirgan yoki rangsiz tasvirlarga rang qo'shish va ularga mos ranglarni tanlashda juda foydalaniladi. Bu, tasvirlarni o'zgartirish va rivojlantirishda foydali va qulay texnologiya hisoblanadi.
Colorize sun'iy intellekt (AI) yordamida eskirgan rasmlarni ranglantirish, tasvirlarga avtomatik ravishda rang qo'shish va tasvirlarni to'g'ri ranglantirish uchun ishlatiladi. Quyidagi jarayonni batafsilroq tushuntirish mumkin:
|
| |
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 53/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAmaliy ish:
Mo‘yqalam uskunalar panelining qayerida joylashgan?
Mo‘yqalam palitrasi yordamida uning qaysi parametrlari qanday o‘zgartiriladi?
Mo‘yqalam yordamida tasvirga turli rangdagi va turli o‘lchamlarga ega barglami va maysalami qo‘shing.
Qalam bilan ishlashda Shift, Alt, Ctrl tugmasi qanday vazifalami bajaradi?
Qalam yordamida uchburchak, uning medianalari, balandliklari va bissektrisalarini chizing.
Taniqli kinoaktyorlardan birining suratini yuklang, uning yuzini aj- ratib oling va mo‘yqalam uskunasi bo‘yash bilan uning terisi rangini to‘qlashtiring (ochlashtiring)
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Qalamning parametrlarini panel yordamida o‘zgartirib chizilayotgan chiziqning o‘zgarishini kuzating va tahlil qiling
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:____________
29-Mavzu: Tasvirga geometrik shakllarni va vektorli
obyektlarni joylash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga tasvirga geometrik shakllarni va vektorli obyektlarni joylashni o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
|
| |
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 55/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAmaliy ish:
PhotoShopda tasvirlarga geometrik shakllami qo‘shadigan nechta uskuna bor?
Geometrik shakllami tasvirga joy lash uskunalari klaviatura orqali qanday faollashtiriladi?
Geometrik shakllami joy lash uskunalari yordamida tasvirga bir nechta geometrik shakllami joylang. Ular joylashgan qatlamlar ketma-ketligini o‘zgartiring.
Pat uskunasida bir nechta yopiq siniq chizing. Ulami geometric shaklga o‘tkazing.
Pat uskunasi yordamida bir nechta yopiq egri chiziq chizing. Ulami ajratilgan sohasiga aylantiring.
Перо+ (Pat+) va Перо- (Pat-) uskunalari yordamida mavjud chiziqlarga qo‘shimcha tugun nuqtalar qo‘shing va ulardan ba’zilarini olib tashlang.
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: Oltita geometrik shakl uskunalarining har biridan foydalanib oltita obyektni bitta tasvirga joylang
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
30-Mavzu: Amaliy mashg’ulot
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga tasvirga geometrik shakllarni va vektorli obyektlarni joylashni o’rgatish.
|
| |
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 51/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAmaliy ish:
Mo‘yqalam uskunalar panelining qayerida joylashgan?
Mo‘yqalam palitrasi yordamida uning qaysi parametrlari qanday o‘zgartiriladi?
Mo‘yqalam yordamida tasvirga turli rangdagi va turli o‘lchamlarga ega barglami va maysalami qo‘shing.
Qalam bilan ishlashda Shift, Alt, Ctrl tugmasi qanday vazifalami bajaradi?
Qalam yordamida uchburchak, uning medianalari, balandliklari va bissektrisalarini chizing.
Taniqli kinoaktyorlardan birining suratini yuklang, uning yuzini aj- ratib oling va mo‘yqalam uskunasi bo‘yash bilan uning terisi rangini to‘qlashtiring (ochlashtiring)
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Qalamning parametrlarini panel yordamida o‘zgartirib chizilayotgan chiziqning o‘zgarishini kuzating va tahlil qiling
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
27-Mavzu: Mo‘yqalam va qalam
bilan ishlash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga mo‘yqalam va qalam bilan ishlash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
|
| |
«Nonni qanday saqlash kerak» Maqsad

«Nonni qanday saqlash kerak» Maqsad: kichik tirik organizmlarning (qo‘ziqorinlar) ko‘payishi uchun nonni saqlash uchun ma’lum sharoitlarda saqlash kerakligini aniqlash.
|
Elementar matematika
5 raqami doirasida qo‘shish. Qo‘shish natijalari va komponentlarini nomi. «+» belgisi.
Belgining grafik yozilishi.
|
|
Elementar matematika
5 raqami doirasida o‘qish.
O‘qish natijalari va komponentlarini nomi. «-» belgisi.
Belgining grafik yozilishi.
Kognitiv tadqiqot faoliyati.
Fazoviy aloqalar: oldinda, orqada.
|
Ijodiy rivojlanish rasm chizish, yasash, applikatsiya, qo‘l mehnati, konstruktorlik, musiqa
|
Musiqaviy karuselь
- Musiqa
musiqa rahbari rejasiga ko‘ra
|
Mohir qo‘llar -
Konstruktorlik
Mavzu: «Donni tashish uchun yuk mashinasi»
Materiallar:
lego
|
YAsash
Mavzu: «Non, non mahsulotlari»
Materiallar: tuzli xamir,
taxtachalar, salfetkalar
|
Musiqaviy karuselь
- Musiqa
musiqa rahbari rejasiga ko‘ra
|
Rangli palitra – Rasm chizish
Mavzu: «Boshoq»
Materiallar: oddiy qalam, akvarelь.
|
Mexanik energiya - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

201
201
ko‘pincha suv bilan to‘ldirilgan sig‘imga yo‘naltiradi. Keyingi jarayonlar esa odatdagi
issiqlik elektr stansiyalaridagi kabi davom etadi. Ya’ni, suv isib qaynaydi va bug‘ga
aylanadi. Bug‘ turbinani, turbina esa generator rotorini aylantiradi va
shu tariqa elektr
energiyasi ishlab chiqariladi.
Quyosh batareyalari
– elektr energiyasini muntazam ishlab chiqarish yoki
keyinchalik foydalanish uchun uni to‘plash imkoniyatiga ega.
Quyosh batareyalari
tuzilishining oddiyligi, o‘rnatishning osonligi, ko‘p xizmat talab etmasligi va uzoq
muddat foydalanish mumkinligi bilan ajralib turadi.
Atom energiyasi
– atomlarning mar-
kazida joylashgan atom yadrosida sodir
bo‘ladigan jarayonlar natijasida ajralib
chiqadigan energiyadir.
Bu energiya
bir tomondan elektr ener-
giyaning tannarxini kamaytirsa, ikkinchi
tomondan insoniyatni bir necha yuz yillar
davomida energetika muammolaridan xa-
los qiladi.
O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar va topshiriqlar

|
O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar va topshiriqlar
|
bet | 65/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar va topshiriqlar
1. Axborotni qabul qilishda operator faoliyatini tavsiflang.
2. Operator faoliyatidagi kognitiv jarayonlar.
3.Operator faoliyatida analizatorlarning roli.
Referat mavzular
Muhandislik psixologiyasida hissiy faoliyat tushunchasi .
2. Pertseptiv obrazni shakllantirishning fiziologik asoslari.
3. Analizatorlarning fazoviy xarakteristikalari.
4. Axborotni qabul qilishda analizatorlarning o'zaro ta'siri.
Adabiyotlar
1. Belousova, N. S. Mehnat psixologiyasi: Uralsdagi universitet talabalari uchun ma'ruzalar kursi. davlat ped. univ. – Ekaterinburg, 2013. – 120 b.
2. Manuxina, S.Yu.Muhandislik psixologiyasi va ergonomikasi. Reader elektron. Resurs: ta'lim usuli. Comp. Evraz. Ochiq. Institut, 2011. – 223
3. Pryajnikov, N.S. Talabalar uchun "Mehnat psixologiyasi va muhandislik psixologiyasi". universitetlar / Moskva. ruhiy.-ijtimoiy. Inst.-M.: MPSI; Voronej MODEK, 2010. – 536
4. Smirnov, B. A. Tinkov, A. M. Muhandislik psixologiyasining usullari. Xarkov: Gumanitar markaz, 2008. – 528 b.
5. Sergey S.F. Muhandislik psixologlari va ergonomika: Darslik. M.: Maktab texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti, 2008.17 6 b.
6. Fugelova, T.A. Muhandislik psixologiyasi: darslik. qishloq universitetlar uchun M.: nashriyot uyi. Yurayt, 2019. - 316 b.
Mavzu 12. OPERATOR TOMONIDAN AXBOROTNI SAQLASH VA QAYTA ISHLASH.
12.1. Axborotni saqlash jarayonlarida xotira va tafakkurning roli.
12.2. Axborotni qayta ishlash jarayonlarida fikrlashning ijtimoiy shartlari .
12.3. Boshqaruv jarayonlarini avtomatlashtirish metodlari
|
| |
Qaror qabul qilish jarayonlarining xususiyatlari

|
Qaror qabul qilish jarayonlarining xususiyatlari
|
bet | 70/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 13.2. Qaror qabul qilish jarayonlarining xususiyatlari.
13.3 . Psixologik omillar va ruhiy muammoni hal qilish sxemasi.
13.4. Guruhyi qarorlarini qabul qilish tushunchasi.
13.1. Axborotni qabul qilish va qayta ishlash, qaror qabul qilish.
Qaror qabul qilish jarayoni axborotni qabul qilish va qayta ishlashning barcha darajalarida markaziy o'rinni egallaydi.O'zining eng umumiy ko'rinishida qaror qabul qilish tartibi ba'zi bir dastlabki ma'lumotlarni o'zgartirishga asoslangan maqsadga erishish uchun maqsadga muvofiq harakatlar ketma-ketligini shakllantirishni o'z ichiga oladi .
Operator faoliyatida qaror qabul qilish jarayonlarini amalga oshirishni belgilovchi asosiy ob'ektiv va sub'ektiv shartlarga quyidagilar kiradi:
gipotezalarning "kurashini" rag'batlantiradigan ma'lumot va vaqtning etishmasligi;
qaror qabul qiluvchi sub'ektning motivlari kurashini belgilovchi ba'zi bir "noaniqlik holati" mavjudligi;
noaniqlikni bartaraf etish, gipotezani tanlash va u yoki bu mas'uliyatni o'z zimmasiga olishni ta'minlaydigan iroda harakatini amalga oshirish.
Qaror qabul qilish shartlari ko'p jihatdan noaniqlik darajasiga bog'liq. Shu munosabat bilan quyidagi noaniqlik turlari ajratiladi: vaziyatga kiritilgan ko'p sonli ob'ektlar tufayli yuzaga kelgan; texnik va boshqa sabablarga ko'ra ma'lumot etishmasligidan kelib chiqqan; qaror qabul qiluvchi tomonidan kiritilgan aniqlik uchun juda yuqori yoki mos bo'lmagan to'lov natijasida hosil bo'ladi.
Tizimli nuqtai nazardan, qarorni shartli ravishda ishlab chiqish va qabul qilish muammosi quyidagi asosiy jihatlarga ega: mantiqiy-psixologik, operatsion, funktsional-dinamik, rasmiylashtirilgan. Alohida-alohida, biz motivatsion-munosabat va hissiy-irodaviy sohalarning shaxsdagi axborot jarayonlari oqimiga ta'siri bilan bog'liq shaxsiy jihatni ajratib ko'rsatishimiz mumkin.
|
| |
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 57/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAmaliy ish:
PhotoShopda tasvirlarga geometrik shakllami qo‘shadigan nechta uskuna bor?
Geometrik shakllami tasvirga joy lash uskunalari klaviatura orqali qanday faollashtiriladi?
Geometrik shakllami joy lash uskunalari yordamida tasvirga bir nechta geometrik shakllami joylang. Ular joylashgan qatlamlar ketma-ketligini o‘zgartiring.
Pat uskunasida bir nechta yopiq siniq chizing. Ulami geometric shaklga o‘tkazing.
Pat uskunasi yordamida bir nechta yopiq egri chiziq chizing. Ulami ajratilgan sohasiga aylantiring.
Перо+ (Pat+) va Перо- (Pat-) uskunalari yordamida mavjud chiziqlarga qo‘shimcha tugun nuqtalar qo‘shing va ulardan ba’zilarini olib tashlang.
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: Oltita geometrik shakl uskunalarining har biridan foydalanib oltita obyektni bitta tasvirga joylang
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
31-Mavzu: Tasvirga matn joylash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash va tasvirga matn joylash usullarini o’rgatish.
|
| |
Kurs ishining - Buxoro davlat universiteti iqtisodiyot va turizm fakulteti iqtisodiyot kafedrasi

|
Buxoro davlat universiteti iqtisodiyot va turizm fakulteti iqtisodiyot kafedrasi
|
bet | 7/7 | Sana | 20.06.2024 | Hajmi | 71,04 Kb. | | #264599 |
Bog'liq KURS ISHI YUZKurs ishining mazmuni:
Umumiy hajmi _______ bet
Ish quyidagi bo`limlar bo`yicha bajarilgan: ________________________________
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ishning ijobiy tomonlari: ______________________________________________
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ishning kamchiliklari: ______________________________________________
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Ishga va muallifga berilgan baho: ____________________________________
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________________________________________________________________
Ilmiy rahbar: ____________________________ ______________
(F.I.SH.) (imzo)
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universiteti iqtisodiyot va turizm fakulteti iqtisodiyot kafedrasi

|
Buxoro davlat universiteti iqtisodiyot va turizm fakulteti iqtisodiyot kafedrasi
|
bet | 6/7 | Sana | 20.06.2024 | Hajmi | 71,04 Kb. | | #264599 |
Bog'liq KURS ISHI YUZ
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 26-dekabrdagi O’zbekiston respublikasining 2019-yilgi asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari prognozi va davlat budjeti parametrlari hamda 2020-2021 yillarga budjet mo’ljallari to’g’risida‖ PQ-4086 sonli qarori.
O’zbekiston respublikasida kripto-birjalar faoliyatini tashkil etish choratadbirlari to’g’risida‖gi O’z.R. Prezidentining 2018-yil 2-sentabrdagi PQ-3926-sonli qarori. 8. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 3-iyuldagi «O’zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida»gi qarori.
Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan birga quramiz. T.: O’zbekiston‖. 2017. – 488 b.
Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta‘minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi‖ bobsidagi O’zbekiston Respublikasi Konstitustiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma‘ruzasi. – T.: O’zbekiston‖. 2017. – 48 b.
Abdullaeva Sh.Z. Pul, kredit va banklar. - T.: “Moliya”. 2000. 120-b. 13. Abdullaeva Sh.Z. Bank risklari va kreditlash. – T.: Moliya. 2002.
Abdullaeva Sh.Z. Bank risklari sharoitida tijorat banklarining kredit portfelini diversifikatsiyalash. Doktorlik dissertaiiyasining avtoreferati; T. 2000. 23-b.
Абрютина М.С., Грачева А.В. Анализ финансово-економической деятелности предприятий: Учебно-практическое пособие. – 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Изд-во «Дело и Сервис», 2001. – 272 с.
Банковское дело. Словар: Пер. с англ. - М.: ИНФРА-М, 2001. - 412 с. - (Библиотека словарей ИНФРА-М).
Богатин Ю.В., Швандар В.А. Инвестиционний анализ. Учебное пособие для вузов - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2000. - 286 с.
KURS ISHIGA TAQRIZ
Talaba _____________________________________________________________
(familiyasi, ismi, otasining ismi)
____ kurs _____ guruh _____________________________________ yo`nalishi
Mavzu _____________________________________________________________
________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
Amaliy ish - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 62/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaAmaliy ish:
1. PhotoShopda nechta matn joylash uskunalari bor?
2. Matn bilan ishlashni tugatishning qanday usullarini bilasiz?
3. Matn joylash uskunasining parametrlar panelida qanday parametrlar joylashgan?
4. Matn bilan ishlashda qaysi palitralardan foydalaniladi?
5. Matn ustida shakl almashtirish qanday bajariladi?
6. Matn ustida necha xil turdagi shakl almashtirishlar bor?
7. Стили (Uslublar) palitrasida matn uchun uslublaming nechta to‘plami bor?
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: O‘z ismingizni yozib, unga yuqoridagi rasmda ko‘rsatilgan shakl almashtirishlari va uslublarini qo‘llang
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
33-Mavzu: 4- Nazorat ishi
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga olgan bilimlarini tekshirish va nazorat qilish
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: grafik ko‘rinishda berilgan funksiyaning aniqlanish sohasi, qiymatlar to‘plami, monotonlik oraliqlari, maksimumi va minimumini, asimptotalarini topa oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
1. PhotoShopda nechta matn joylash uskunalari bor?
2. Matn bilan ishlashni tugatishning qanday usullarini bilasiz?
3. Matn joylash uskunasining parametrlar panelida qanday parametrlar joylashgan?
4. Matn bilan ishlashda qaysi palitralardan foydalaniladi?
5. Matn ustida shakl almashtirish qanday bajariladi?
6. Matn ustida necha xil turdagi shakl almashtirishlar bor?
7. Стили (Uslublar) palitrasida matn uchun uslublaming nechta to‘plami bor?
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
IKKINCHI ISH KUNIDA BAJARILADIGAN ISHLAR. DETALLARNI YIGʻISH

|
IKKINCHI ISH KUNIDA BAJARILADIGAN ISHLAR. DETALLARNI YIGʻISH
|
bet | 59/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiIKKINCHI ISH KUNIDA BAJARILADIGAN ISHLAR. DETALLARNI YIGʻISH
|
22-AMALIY MASHG‘ULOT
Sovitish tizimini qismlarga ajratish va yig‘ish
MASHGʻULOTDAN MAQSAD:
Talabalarning nazariy bilimlarini mustaxkamlash, chuqurlashtirish, mustaqil, asbob-uskunalar bilan ishlash qobiliyati, mexanizm va agregatlarni ajratish va yig‘ish ko‘nikmalarini shakllantirish.
MASHGʻULOT O‘RGANISH JARAYONIDA EGALLANADIGAN AMALIY KO‘NIKMALAR:
Mexnat muxofazasi va sanitariya qoidalariga rioya qilish;
Dvigatelning sovitish tizimini ketma-ketlik asosida, texnik talablarga rioya qilgan xolda, qismlarga ajratish va yig‘ish;
MASHGʻULOT O‘RGANISH DAVOMIDA SHAKLLANADIGAN NAZARIY BILIMLAR;
Xavfsiz ishlash usullari;
Sovitish tizimining vazifasi, tuzilishi, ishlash jarayonida detallarning o‘zaro bog‘lanishi;
Detallar tuzilishi, materiali va qo‘yiladigan texnik talablar.
MAVZU DOIRASIDAGI ASOSIY MA’LUMOTLAR:
Sovitish tizimining vazifasi - dvigatelni qisqa muddatda me’yoriy xaroratgacha qizdirishga ko‘maklashish, qizigan detallardan ortiqcha issiqlikni atrof muxitga tarqatish va dvigatelni me’yoriy xaroratda ishlashini ta’minlashdan iborat.
VI. KERAKLI O‘QUV-JIXOZ, ASBOB-USKUNA VA ASHYOLAR:
Sovitish tizimiga ta’luqli plakatlar, albomlar, qo‘llanma;
Sovitish tizimining jamlamasi;
MATIZ avtomobilining dvigateli, radiator va parragi bilan yig‘ilgan;
Dvigatelni qismlarga ajratish va yig‘ish stendi;
Chilangarlik dastgoxi, ish stoli, kalitlar to‘plami;
Yuvish-tozalash, to‘kish-quyish uskunalari va ashyolar;
Yong‘inga qarshi uskunalar.
. Sovitish tizimi: radiator, termostat, isitgich, silindrlar kallagidagi suv ko‘ylagi, suv nasosi, silindrlar blokidagi suv ko‘ylakgi, parrak, birlashtiruvchi naychalar va nazorat-o‘lchov asboblaridan iborat. (1-rasm).
1-rasm. Sovitish tizimi:
|
| |
-AMALIY MASHG‘ULOT - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 63/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati23-AMALIY MASHG‘ULOT
Karbyuratorli ta’minlash tizimini qismlarga ajratish va yig‘ish
Karbyuratorni qismlarga ajratishdagi xavfsiz ishlash
va ehtiyotlik choralari
Karbyuratorda qoldiq yonilg‘i bo‘lmasin, bu yong‘inga olib kelishi mumkin.
Ish o‘rni toza va quruq holatda bo‘lsin.
Karbyurator qismlarga ajratilgach vintlar o‘z o‘rniga burab qo‘yilgani maqulroq, bu yo‘qolishdan va ifloslanishdan saqlaydi.
Mayda detallar yechilgach ketma-ketlikda qo‘yilishi yoki yumshoq sim bilan bog‘lansa maqsadga muvofiq, bu esa yig‘ishda qulay bo‘ladi.
Himoyalangan qistirmani karbyurator flanesidan ajratib olishda chizilishga yo‘l qo‘ymang!
Tezlashish nasosini yechib olishda po‘lat zoldirni yo‘qolib qolishidan saqlang, ehtiyot bo‘ling!
Detallarini ajratishda katta kuch ishlata ko‘rmang, bu sinishga olib keladi.
Havo va yonilg‘i jiklyorlarini ifloslikdan saqlang!
Karbyuratorning quyidagi qismlarini detallarga ajratishga ruxsat etilmaydi:
tezlatish nasosi tizimini;
termoparafinli klapanni;
elektromagnit klapanini;
pnevmo klapanni;
drosssel to‘siqchasini;
havo to‘siqchasini;
avtomatik uzatish tizimini;
Yig‘ishda iskanja (tiski) mahkamlangan moslamaga karbyuratorni o‘rnatib keyin yig‘ishni boshlang.
Ko‘rsatilgan ketma-ketlikka amal qilib detallarni toza holatda o‘rnating, ifloslanishga yo‘l qo‘ymang!
Karbyuratorning barcha qismlari yig‘ilib bo‘lingach xarakatlanuvchi pishanglarni (richaglarni) yengil xarakatlanishini tekshirib ko‘ring.
Karbyuratorning vazifasi - dvigatelning ish jarayonlariga kerakli bo‘lgan tarkibdagi yonuvchi aralashmani tayyorlab berishdan iborat.
Zamonaviy karbyuratorlar havo oqimini yo‘nalishiga qarab 3 xil bo‘ladi:
A) pastdan yuqoriga
B) yuqoridan pastga
V) yotiq yo‘nalgan
Avtomobillarda ko‘pchilik hollarda havo oqimi yuqoridan pastga yo‘nalgan karbyuratorlar qo‘llanadi. Ularda aralashma hosil qilish ancha sifatli va qulay bo‘lib, dvigatelning barcha rejimda ishlashni ta’minlaydi. Oddiy karbyuratorning tuzilishi 1 –rasmda ko‘rsatilgan.
2-rasm. Oddiy karbyuratorning tuzilishi.
1-qalqovich bo‘limi; 2-qalqovich; 3-ignali klapan; 4-diffuzor; 5-aralashma bo‘limi; 6-drossel to‘sig‘i; 7-drossel to‘sig‘ining richagi; 8-purkagich; 9-jiklyor;
|
| |
-AMALIY MASHG‘ULOT - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 109/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati31-AMALIY MASHG‘ULOT
«Orqa osmani qismlarga ajratish va yig‘ish».
MAQSAD: Orqa osmani ko‘rsatilgan ketma-ketlikda qismlarga ajratish, tuzilishi, detallarni bir-biriga nisbatan o‘rnatilishi va ishlashini o‘rganib yana o‘z o‘rniga mahkamlash.
MODULNI O‘RGANISH JARAYONIDA EGALLANADIGAN AMALIY KO‘NIKMALAR:
Xavfsiz ishlash usullarini o‘rganish va rioya qilish;
Ko‘rsatilgan ketma-ketlik asosida qismlarga ajratish;
Detallarning tuzilishi va o‘rnatilishini o‘rganish;
Asbob va uskunalardan to‘g‘ri foydalanish;
Detallarni ko‘rsatilgan ketma-ketlik asosida o‘rniga qo‘yib mahkamlash.
MODULNI O‘RGANISH DAVOMIDA SHAKLLANADIGAN NAZARIY BILIMLAR;
Orqa osmaning vazifasi va turlari;
Orqa osmaning ishlash jarayoni;
TICO avtomobili orqa osmasining tuzilishi;
Orqa osmalarni avtomobilga mahkamlanishi;
Xavfsiz ishlash usullari.
MAVZU DOIRASIDAGI ASOSIY MA’LUMOTLAR:
Ma’lumki, avtomobil notekis yo‘llarda yurganida yoki har xil tezlikda xarakatlanganida g‘ildiraklar orqali kuzovga yoki rama 8 ga turtki va siltov kuchlari uzluksiz uzatiladi. Bu salbiy kuchlarni kamaytirish maqsadida osmada hajmli yoki shaklli o‘zgaruvchi konstruksiyadan foydalaniladi.
Elastik konstruksiyalarda varaqali ressor yoki spiralsimon prujinalar qo‘llaniladi. Orqa osma ham, old osma singari mustaqil yoki nomustaqil bo‘lishi mumkin. Nomustaqil osmada chap va o‘ng g‘ildiraklar umumiy bikr balkaga o‘rnatilgan bo‘lib, bir g‘ildirakni siltanishi va tebranishi ikkinchi tomondagi g‘ildirakga uzatiladi.
Mustaqil osmada har bir g‘ildirak kuzov yoki ramaga alohida o‘rnatilgan bo‘lib, ularning turtki va silkinishi ikkinchisiga dahli bo‘lmaydi. Orqa osmaning tasviriy chizmasi 1-rasmda ko‘rsatilgan.
1-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi
1-g‘ildirak; 2-orqa ko‘prik; 3-amortizator; 4-amortizator porsheni; 5, 6 – klapanlar;
7-shtok; 8-rama; 9-richag (pishang); 10-prujina;
MATIZ avtomobilining mustaqil orqa osmasining chizmasi 2-rasmda ko‘rsatilgan.
|
| |
Tezlatish nasosi - Namangan muhandislik-qurilish instituti

Faoliyat turlari |
Asbob uskuna, moslama va ashyo.
| Rasm (ko‘rinish) |
Ish bajarishda quyiladigan talablar
|
I-ish o‘rnida: Karbyuratorni qismlarga ajratish ishlari
|
Karbyuratordan yonilg‘i trubkasi, naychasi va trosini yechib olish.
|
Kalit, otvertka, yassi jag‘li ombir.
|
1-karbyuratorning umumiy ko‘rinishi; 2-naycha; 3-tros;
4-qotirgich (mahkamlagich); 5-o‘rnatgich; 6-vint; 7-naycha.
|
Tutashturuvchi rezina naychalarni ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin.
Karbyurator 1 dan naycha 2, tros 3 o‘rnatkich 5 va naycha 7 yechib olinsin.
|
Karbyuratordan havo to‘sqichining vakuum rostlagichini yechib olish.
|
Otvertka.
|
1-vakuum rostlagich; 2-vakuum rostlagichning qopqog‘i; 3-diafragma korpusi; 4-prujina; 5-diafragmali richag; 6-vint.
|
Detallarni ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin.
Vint 6 bo‘shatilib qopqoq 2, diafragma korpusi 3, prujinalar 4 va diafragmali richag olinsin.
|
Karbyuratordan salt ishlash rejimining rostlagichini yechib olish.
|
Otvertka.
|
1-salt ishlash rostlagichining ustki qismi; 2- salt ishlash rostlagichining qopqoq; 3-diafragma; 4-prujina; 5-diafragma korpusi; 6-vint.
|
Detallarni ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin.
Vint 6 bo‘shatilib qopqoq 2, diafragma 3, prujina 4 va korpus 5 olinsin.
|
Karbyuratordan elektromagnit klapanni yechib olish.
|
Otvertka.
|
1-karbyuratorning ustki qismi; 2-elektromagnit klapan; 3-prujina; 4-me’yoriy sarflagich; 5-vtulka; 6-vint.
|
Detallarni yo‘qolishi va ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin. Vint 6 bo‘shatilib elektromagnit klapan 2, prujina 3, me’yoriy sarflagich 4 va vtulka 5 olinsin.
|
Karbyuratorning ustki qismini ajratish.
|
Otvertka.
|
1-karbyuratorning ustki qismi; 2-qistirma; 3-karbyuratorning o‘rta qismi; 4-vint.
|
Ko‘rsatilgan uchta vint 4 ni bo‘shatib karbyuratorning o‘rta qismi 3 dan ustki qismi 1 ajratilib qistirma 2 olinsin.
|
Karbyuratorning o‘rta qismini pastki qismidan ajratish.
|
Otvertka.
|
1-karbyuratorning o‘rta qismi; 2-qistirma; 3-karbyuratorning pastki qismi; 4-richag.
|
Richag 4 chiqarilsin. qistirmani ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin.
|
Karbyuratorning o‘rta qismidan tezlatish nasosini ajratish.
|
Otvertka.
|
1-karbyuratorning o‘rta qismi; 2-qopqoq; 3-diafragma; 4-prujina; 5-korpus; 6-qistirma; 7-vint; 8-tortqi. 9-tezlatish nasosi;
|
qistirma va detallarni ishdan chiqishiga yo‘l qo‘yilmasin. Vint 7 prujina 4 bo‘shatilib, qopqoq 2, diafragma 3, korpus 5, qistirma 6, vint 7 va torqi 8 chiqarilsin.
|
Karbyuratorning pastki qismidan birinchi kamera pnevmoklapanini yechib olish.
|
Otvertka.
|
1-karbyuratorning pastki qismi; 2-pnevmo klapan;
3-vint; 4-prujina; 5-naycha.
|
Vint 3 bo‘shatilib prujina 4 chiqarilsin.
|
Karbyuratorning pastki qismidan ikkinchi kamera pnevmoklapanini yechib olish.
|
Otvertka, kalit.
|
1-karbyuratorning pastki qismi; 2-pnevmo kamera; 3-vint; 4-gayka; 5-tortqi; 6-val.
|
Vint 3 va gayka 4 bo‘shatilib, pnevmo kamera olinsin.
|
|
Rasm (ko‘rinish) - Namangan muhandislik-qurilish instituti

Asbob uskuna, moslama va ashyo.
| Rasm (ko‘rinish) |
Ish bajarishda qo‘yiladigan talablar
|
I-ish o‘rni: Qismlarga ajratish
|
g‘ildirak qopqog‘ini yechish.
|
Qo‘lda.
|
|
Qopqoqni darz ketishdan saqlansin.
|
g‘ildirakni mahkamlovchi gaykalarni bo‘shatish.
|
g‘ildirak kaliti.
|
1-yuritma valini mahkamlovchi gayka; 2-g‘ildirakni mahkamlovchi gaykalar;
|
Gayka 1 va 2 larni qo‘lda burab oladigan qilib bo‘shatilsin.
|
Avtomobilni ko‘tarish.
|
Ikki ustunli ko‘targich yoki garaj ko‘targichi.
|
1-ikki ustunli ko‘targichda;
2-Garaj domkratida.
|
Rasmda ko‘rsatilgan joyidan ko‘tarilsin.
|
Avtomobilning oldingi g‘ildiragini yechish.
|
Domkrat yoki avtomobil ko‘targich, g‘ildirak kaliti.
|
1-chekanka; 2-yuritma valining gaykasi; 3-shayba; 4-g‘ildirak gaykasi;
|
Oldingi g‘ildirak gaykalari bo‘shatilsin. Avtomobil erkin harakatlanib ketmasligi ta’minlansin! Avtomobilning old qismi ko‘tarilgach gaykalar olinib g‘ildirak yechilsin.
|
Ustun kronshteynidan tormoz shlangini ajratish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
|
Ustun kronshteynidan gayka bo‘shatilib, bolt olingach, Ye shaklidagi qaydlovchi (stopor) halqa 1 chiqarilsin.
|
Burilish sapfasidagi sharnirdan richagni ajratish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-bolt; 2-sharli barmoq;
3-sharnir korpusi; 4-richag.
|
Burilish sapfasidan bolt 1 bo‘shatib olinib, sharli sharnir 2 ajratilsin.
|
Stabilizatordan osma richagini ajratish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-shplint; 2-gayka; 3-shayba; 4-stabilizator; 5-richag; 6-kronshteyn; 7-bolt.
|
Shplint 1 chiqarilib, gayka 2 bo‘shatilgach, shayba 3 va bolt 7 olinsin.
|
Kuzovdan amartizasiya ustunining yuqori tayanchini bo‘shatish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-gayka; 2-ustunning yuqori tayanchi; 3-shayba.
|
Gayka 1 bo‘shatilib, shayba 3 olinsin.
|
Burish sapfasidan ustun kronshteynini ajratib olish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
|
Burish sapfasi 4 dan gayka 3 bo‘shatilib, bolt 2 chiqarilsin va teleskopik ustun 1 ajratib olinsin.
|
Teleskopik ustunning prujinasini siqish.
|
Kalitlar to‘plami, maxsus moslama.
|
1-maxsus asbob; 2-prujina; 3-ustun kronshteyni.
|
Maxsus moslama 4 bilan prujina siqilib, otilib ketmasligi ta’minlansin.
|
Amortizator ustunining gaykasini bo‘shatib detallarni ajratib olish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-shtok; 2-prujina egari; 3-tayanch podshipnigi; 4-yuqorigi tayanch egari; 5-rezina metall tayanch; 6-kosacha; 7-shayba; 8-gayka; 9-rezina halqa; 10-rezina bufer; 11-shayba;
|
Gayka 8 bo‘shatilib, kosocha 6, rezina halqa 9, ustun tayanchi 5, tayanch egari 4, podshipnik 3, prujina egari 2, rezina bufer 10 olinsin.
|
Ustun korpusidan amortizatorni chiqarib olish.
|
Kompozitsiya - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

71
71
89-rasm.
Kompozit material tuzilishi:
1 – matritsa (bog‘lovchi material);
2 – armatura (mustahkamlovchi) elementi; 3 – ajralish yuzasi (chegarasi).
Kompozit materiallar – oʻzaro uncha taʼsirlashmaydigan, komponent (ara-
lashma)larning hajmiy birikishidan hosil boʻladigan va komponentlar bir-biridan
aniq chegara bilan ajralib turadigan materiallardir.
Kompozit materiallar har qaysi komponentning eng yaxshi xossalari (mus -
tahkamligi,
yeyilishga chidamliligi, yengilligi va boshqalar)ni oʻzida mujas-
samlashtirganligi uchun ularning hech biriga xos boʻlmagan koʻrsatkichlar bilan
ifodalanadi. Odatda, kompozit materiallar plastik (metall yoki metallmas) asos yoki
matritsa (bog‘lovchi material) hamda qoʻshilmalar: metall kukunlari, tolalar, yupqa
payraha, gazlama va boshqalardan iborat boʻladi (90-rasm).
2
3
1
2
-rasm. Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorini o‘rnatilishi

|
-rasm. Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorini o‘rnatilishi
|
bet | 106/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati8-rasm. Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorini o‘rnatilishi
1-gayka; 2-changak; 3-vtulka; 4-ko‘ndalang stabilizator; 5-richag;
6-korpus; 7-ustun.
TICO avtomobilining old osmasi mustaqil, «Tebranuvchi sham» turida yoki ixtirochining ismi bilan «Mak-Ferson» osmasi deb ataladi. Osmaning konstruksiyasi asosan ikkita chap va o‘ng qismdan iborat bo‘lib bir-biriga nisbatan mustaqildir. Amortizasiya ustuni osmaning asosiy qismi bo‘lib, unga osmaning elastik elementlari prujina va siqish buferi o‘rnatiladi. Amortizasiya ustuni ikki taraflama ishlovchi gidravlik amortizator va old osmaning yo‘naltiruvchi elementning vazifasini bajaradi, ya’ni g‘ildirakning kuzovga nisbatan harakatlanishi va g‘ildirak orqali ta’sir etuvchi kuch va momentlarni qabul qilib, kamaytiradi. Avtomobil notekis yo‘lda harakatlanganda tebranish va siltanishlarni so‘ndirish bilan ustunni burchakli siljishini ta’minlaydi.
TICO avtomobilining old chap osmasini konstruksiyasi 9-rasmda keltirilgan.
9-rasm. TICO avtomobilining old chap osmasi.
1-teleskopik ustunni yuqorigi tayanchi; 2-prujinaning yuqori kosasi; 3-g‘ilof;
4-prujina; 5-prujinaning pastki kosachasi; 6-teleskopik ustun;
7-ustun kronshteyni; 8-osma richagi; 9-rul tortqisi.
KERAKLI O‘QUV-JIHOZ, ASBOB-USKUNA VA ASHYOLAR:
TICO avtomobili;
Kalitlar to‘plami;
g‘ildirak kaliti;
Garaj domkrati yoki avtomobil ko‘targich;
Maxsus moslama;
Yechish va yig‘ish uchun kerakli asboblar;
Dinamometrik dastak;
Artish va tozalash uchun ashyolar.
OLDINGI OSMANI YeCHIB OLISH, QISMLARGA AJRATISH VA O‘RNIGA QO‘YIB MAHKAMLASHNING TEXNOLOGIK JARAYONNING KETMA-KETLIGI (TICO avtomobili misolida)
|
| |