Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligi Reja

|
Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligi Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 16,71 Kb. | | #256019 |
Bog'liq Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligi Reja-fayllar.org
Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligi Reja
Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligi
Reja:
3.1. Dasturiy ta’minot ishonchliligi.
3.2. Dasturiy ta’minot xavfsizligi.
3.3.Dasturiy ta’minot ishonchliligi va xavfsizligining xususiyatlari.
3.4. Dasturiy ta’minot xavfsizligining ehtimolligini boshqarish.
Quyidagi sabablarda ko'ra tizimlar ishonchliligi hozirda ularning barcha funsionalligidan ko'ra muhimdir:
1 Tizim nosozligi ko'p sondagi insonlarga zarar keltiradi. Ko'pgina tizimlarning ichki funksionalligi kam ishlatiladi. Agar bu funksionalliklar ya'ni xizmatlardan biri tizimdan olib tashlansa oz miqdordagi foydaanuvchilar zarar ko'radi. Tizim yaroqliligiga zarar yetkazuvchi nosozlik esa bu tizimdan foydalanayotgan barcha iste'molchilarga zarar ketirishi mumkin. Nosozlik vaqtida normal ish yuritib bo'lmayqoladi.
2 Foydalanuvchilar odatda mustahkam bo'lmagan, himoyalanmagan yoki xavfsiz bo'lmagan tizimlarni rad etadilar. Agar foydalanuvchilar tizimni ishonchsiz va himoyalanmagan deb topsalar, uni ishlatishdan bosh tortadilar. Bu narsa esa keyinchalik ushbu tizimni ishlab chiqargan kompaniyaning boshqa mahsulotlariga nisbatan ham foydalanuvchilar ishonchining so'nishiga olib keladi.
3.Tizim nosozligi juda qimmatga tushishi mumkin. Yadro reaktorini nazorat qilish yoki airoplanlarni boshqaruvchi tizimlarga o'xshash tizimlarda paydo bo'ladigan nosozliklardan keladiga zarar, ularni boshqarishga sarflangan xarajatlar qiymatidan ham o'tib tushadi.
4 Ishonchsiz tizimlar axborot yo'qotilishiga sabab bo'lishi mumkin. Gohida
hisoblash tizimiga joylashtirilgan ma'lumotlar shu tizimning o'zidan-da qimmat bo'ladi.
Yo'qotilgan ma'lumotlarni qayta tiklash esa yanada qimmat turadi. Ishonchli tizimni loyihalashda quyidagilarni e'tiborga olmoq lozim:
1 Apparat ta'minotidagi nosozliklar. Tizim apparat ta'minoti o'zining qurilishidagi xatolar yoki biror ehtiyot qismning o'z vazifasini o'tab bo'lgani sababidan nosozlikka duchor bo'ladi.
2 Dasturiy ta'minot nosozligi. Tizim dasturiy ta'minoti uning tavsifidagi, loyihasidagi yoki realizatsiyasidagi xatoliklar tufayli nosoz bo'lib qolishi mumkin.
3 Faoliyatdagi nosozlklar. Insonlar tizimdan to'g'ri foydalanishda va uni to'g'ri qo'llashda xato qilishlari mumkin. Apparat va dasturiy ta'minotlar ancha mustahka bo'lgan hozirgi davrda faoliyatdagi nosozliklar tizim nosozlilarining ko'pchiligini tashkil etadi deyish mumkin.
Ishonchlilikning to'rtta asosiy qismi bor:
1 Tayyorlik. Bu xususiyat tizim foydalanuvchi talab qilgan har qanday vaqtda oz' xizmatlarini taqdim eta olishidir.
2 Mustahkamlik. Bu xususiyat tizim o'ziga berilgan vazifani bexato, tavsiflarda keltirilganidek bajarishidir.
3 Himoyalanganlik. Bu tizim kishilarga yoki o'z muhitiga qanchalik ziyon yekazishi mumkinligini ko'rsatadigan xususiyat.
4 Xavfsizlik. Bu tizimning qasddan qilingan yoki tasodifiy tahdidlarga qanchalik qarshilik ko'rsata olishini aks ettiradigan xususiyatdir.
Bu asosiy qismlarga qo'shimcha ravishda quyidagi xususiyatlarni ham ishonchlilikning tarkibiga kiritish mumkin:
1 Tuzatilish. Tizim nosozliklari muqarrar hodisadir, lekin nosozlik natijasida kelib chiqqan
buzilish agar tizimni tezda minimallashtirilishi mumkin. Ochiq kodli dasturiy ta'minotlarda bu ish ancha oson, lekin komponentalarni qayta qo'llayverish buni qiyinlashtirishi mumkin.
2 Qo'llab - quvvatlanish. Tizim ishlatilgani sari unga yangi talablar qo'tib boriladi, shuning uchun talablar asosida tizimning yangi versiyalari ishlab chiqarilishi orqali uni qo'llab-quvvatlash muhimdir.
3 Saqlanib qolish. Bu Internetga asoslangan tizimlar uchun muhim xossadir. Saqlanib qolish bu - tizimning biror hujum ostida, hatto biror qismi o'chirib qo'yilganda ham ishda davom eta olish xususiyatidir. Albatta bunda minimal xizmat ko'rsata olish nazarda tutilmoqda. Saqlanib qolishni kuchaytirish uchun 3 ta strategiya qo'llaniladi - hujumga qarshilik qilish, hujumni aniqlash va hujum
natijasida ko'rilgan ziyondan qayta tiklanish.
4 Xatolarga chidamlilik. Bunda ko'pincha foydalanuvchi xato ma'lumotlar kiritganida, iloji bo'lsa ularni tuzatish yo'qsa foydalanuvchiga bu haqdagi xabarni yetkazish tushiniladi.
|
| |