nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Таянч сўзлар - And understanding agents

|
And understanding agents
|
bet | 2/3 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 95 Kb. | | #127634 |
Bog'liq CTCM Template-2023Таянч сўзлар: саноат автоматлаштириш, агент, интеллектуал ишлаб чиқариш тизими, индустрия 4.0, рақамлаш, виртуал корхона (6-8 сўз).
ИНТЕГРИРОВАННЫЕ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ СИСТЕМЫ ДЛЯ ПРОМЫШЛЕННОЙ АВТОМАТИЗАЦИИ: ПРОБЛЕМЫ INDUSTRY 4.0, ИНФОРМАЦИОННОЕ РАЗДЕЛЕНИЕ И ПОНЯТИЕ АГЕНТОВ
Н.Р.Юсупбеков, В.Б.Тарассов
Аннотация: Рассмотрены проблемы новой парадигмы автоматизации Industry 4.0 и проанализированы новейшие технологии в области стимулирующих ее информационных и коммуникационных технологий, включая киберфизические системы, облачные вычисления, Интернет вещей и большие данные. Предложены некоторые способы многомерного, многогранного промышленного представления и анализа больших данных….(150-250 слов)
Ключевые слова: промышленная автоматизация, агент, интеллектуальная производственная система, индустрия 4.0, оцифровка, виртуальное предприятие (6-8 слов).
Introduction
The aim of the paper consists in reviewing the-state-of-the-art in modern communication and information technologies, associated with the advent of the 4th Industrial Revolution (Digital Enterprise, Cyberphysical Systems, Internet of Things, Big Data Mining & Analytics, etc.) and specify appropriate new trends in building new generation intelligent systems of industrial automation........
Research Methods and the Received Results
Nowadays a main challenge in CIM and industrial automation is the development of integrated intelligent manufacturing systems and technologies enabling the implementation of Industry 4.0 initiative. These innovative approaches and technologies don’t develop from scratch (see [1,2])...............
Conclusion
Basic components and technologies of Industry 4.0 – a new paradigm of Industrial Automation, based on NBICS-convergence Basic components and technologies of Industry 4.0 – a new paradigm of Industrial Automation, based on NBICS-convergence concept and new generation integrated intelligent systems have been reviewed. The concept and new generation integrated intelligent systems have been reviewed..................
|
| |
Hisoblanadi. Protsessorlar har qanday qayta ishlash tizimining eng muhim tarkibiy qismlaridan biridir va protsessorlar o‘z navbatida yadrolardan tashkil topadi - bet 4

Foydalangan adabiyotlar
1. Баденко В.Л. Высокопроизводительные вычисления. Учебное пособие.
СПб. Изд. Политехнического университета. 2010. -180 с.
2. Таненбаум Э., Остин Т. Архитектура компьютера // 6-е издание. СПб.:
Питер, 2013. — 811 с.
3. Мусаев М.М. ―Процессоры современных компьютеров. Тошкент.:
Aloqachi nashriyoti, 2020 yil. 12 bob 512 bet. – Oliy o’quv yurtlari uchun
qo’llanma.
4. Юнусов Ж.Ю., Абасхонова Х.Ю., Рақамли қурилмалар ва
микропроцессор
тизимлари. Касб –хунар коллежлари учун ўқув қўлланма. Т.-Молия
иқтисод, 2010й-256 в.
Hyper-threading texnologiyasi afzalliklari

Hyper-Threading texnologiyasi va arxitekturasi:
Hyper-Threading (HT) - bu har
bir yadroda bir nechta oqimni ishlatish imkonini beruvchi texnologiyasi bo‘lib ko‘proq
oqimlar parallel ravishda ko‘proq ish qilish mumkinligini anglatadi. Hyper-V-da virtual
serverlarni ishga tushirishda, aslida qancha CPU ishlatilishini aniqlashda ko‘pincha
chalkashliklar mavjud. Hyper-V - bu Microsoft-ning apparat virtualizatsiya mahsulotidir.
Bu sizga kompyuterning virtual mashina deb ataladigan dasturiy ta'minot
versiyasini
yaratish va ishga tushirish imkonini beradi. Har bir virtual mashina operatsion tizim va
dasturlarni boshqaradigan to‘liq kompyuter kabi ishlaydi. Hisoblash resurslariga muhtoj
bo‘lganingizda, virtual mashinalar sizga ko‘proq moslashuvchanlikni beradi, vaqt va pulni
tejashga yordam beradi va jismoniy uskunada bitta operatsion tizimni ishga tushirishdan
ko‘ra apparatdan foydalanishning samarali usuli hisoblanadi. Hyper-V har bir virtual
mashinani alohida ajratilgan joyda ishlaydi, ya'ni siz bir vaqtning o‘zida bitta uskunada bir
nechta virtual mashinalarni ishga tushirishingiz mumkin. Buni boshqa ish yuklariga taʼsir
qiladigan nosozlik kabi muammolarni oldini
olish yoki turli odamlar, guruhlar yoki
xizmatlarga turli tizimlarga kirish huquqini berish uchun qilishingiz mumkin.
Hyper-V
virtual va jismoniy protsessordan foydalanishni chinakam tushunish uchun avvalo bizdan
biroz nazariyaga sho‘ng‘ishni talab qiladi. Ko‘pgina operatsion tizimlar virtual
mashinalarda ishlaydi. Umuman olganda, x86 arxitekturasidan foydalanadigan
operatsion
tizim Hyper-V virtual mashinasida ishlaydi. Biroq, ishga tushirilishi mumkin bo‘lgan
barcha operatsion tizimlar Microsoft tomonidan sinovdan o‘tkazilmaydi va qo‘llab-
quvvatlanmaydi. Hyper-V ni o‘rnatish jarayonikompyuteringizda o‘rnatilgan operatsion
tizimga qarab ham farq qilishi mumkin.
Xulosa
Protsessor yadrosi kompyuterda boʻladigan jarayonlarni amalga oshirish va
boshqarish vazifalarini bajaradigan asosiy qurilma bu
kompyuterning protsessori
hisoblanadi. Protsessorlar har qanday qayta ishlash tizimining eng mu.him tarkibiy
qismlaridan biridir va protsessorlar o‘z navbatida yadrolardan tashkil topadi . Biz virtual
yadroda kompyuter ichida kompyuter yaratamiz va qo’shimcha yadro hosil qilinadi .
Protsessor virtual yadrosi - Hisoblanadi. Protsessorlar har qanday qayta ishlash tizimining eng muhim tarkibiy qismlaridan...

|
Hisoblanadi. Protsessorlar har qanday qayta ishlash tizimining eng muhim tarkibiy qismlaridan biridir va protsessorlar o‘z navbatida yadrolardan tashkil topadiBog'liq aaaProtsessor virtual yadrosi
- u qanday ishlaydi?
Aslida, hamma narsa oddiy. Protsessor o'zi uchun ishlaydi, ishlaydi, hamma narsa yaxshi.
Ammo ishda pauzalar bo'lishi mumkin, masalan:
1.
Kesh xatosi yuz berdi.
2
.Voqea haqida noto'g'ri bashorat qilish
3
.Oldingi ko'rsatma natijasini kutish.
Bular protsessor soniyaning bir qismi bo'sh turishining taxminiy sabablari, siz ularni
tushunmaysiz, lekin e'tibor bermaysiz)) Protsessor vaqtida hatto soniyaning bir qismi ham
muhim, ayniqsa protsessor mavjud bo'lsa. bunday bo'sh vaqtlar ko'p. Nima qilish kerak?
Hammasi oddiy. Dastlab, yuqorida yozilgan hamma narsa bitta yadroda, aniqrog'i bitta
ipda amalga oshiriladi. Ammo virtual yadro texnologiyasi mavjud bo'lganda, protsessor
to'xtamaydi, shunchaki o'sha paytda boshqaruvni boshqa ish zarrachasiga o'tkazadi, u ham
muayyan ishlarni bajaradi.
Oddiy so'zlar bilan aytganda, 1 yadroda 2 ta ip mavjud bo'lganda, texnologiya protsessorni
to'liq yuklashga harakat qiladi, agar bo'sh vaqtlar bo'lsa, javob kutadi, boshqa narsa,
ikkinchi ip o'sha paytda ishlaydi, chunki natijada protsessor ko'proq ma'lumotlarni qayta
ishlay oladi.
Amalda, ba'zi dasturlarda, masalan, ma'lumotlarni siqish, natija aniq ko'rinadi. Ba'zi
o'yinlarda, masalan, hech qanday ta'sir yo'q, ba'zan esa undan ham yomoni. Nega? Tizim
iplarni yadro sifatida ko'rganligi sababli, bu yaxshi, lekin faqat 1 ta ip 1 yadrodan zaifroq.
Agar vazifa oddiy bo'lsa, uni iplar bilan emas, balki yadrolar tomonidan bajarish
yaxshiroqdir. Zamonaviy o'yinlar oqimlar bilan yaxshi ishlashga qodir.
Bu erda iplar qanday ishlashiga misol bo’ladi.
Hyper-threading texnologiyasi Hyper-threading – bu giper-oqimlik. “Hyper-threading
texnologiyasi” protsessorga bir vaqtning o’zida ikkita oqimni yoki buyruqlar
(ko’rsatmalar) to’plamini bajarishga imkon beradi. Hyper-threading ikkita oqimni parallel
ravishda bajarishga imkon berganligi sababli, bu ikkita alohida protsessorni birgalikda
ishlashiga o’xshaydi. Hyper-threading texnologiyasi SMT texnologiyasining shaklidir. Bu
texnologiya birinchi bo’lib Intel Xeon MP protsessorida qo’llanilgan: - bitta fizik
protsessorni bir nechta mantiqiy protsessorlar sifatida ko’rsatadi; - har bir mantiqiy
protsessor arxitektura holati (Arch State) nusxasiga ega; - mantiqiy protsessorlar fizik
resusrlarning yagona to’plamini bo’lishadilar.
1.2.-rasm.
Hyper-threading
texnologiyasi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Hisoblanadi. Protsessorlar har qanday qayta ishlash tizimining eng muhim tarkibiy qismlaridan biridir va protsessorlar o‘z navbatida yadrolardan tashkil topadi
|
Farg‘ona neft va gaz sanoati kolleji

|
Farg‘ona neft va gaz sanoati kolleji
|
bet | 1/4 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 35,64 Kb. | | #149394 |
Bog'liq 1-Kvalifikatsiya testi
“O‘ZBEKNEFTGAZ” AKSIYADORLIK JAMIYATI
FARG‘ONA NEFT VA GAZ SANOATI
KOLLEJI
“Tasdiqlayman”
Neft va gaz sanoati kolleji
IChTB direktor o‘rinbosari
___________ O.J.Turakulov
“___” ________ 2023-yil
“TEXNOLOGIK QURILMALMALAR OPERATORI
” kvalifikatsiyasi bo‘yicha
DAK
3-21“Neft va gazni qayta ishlash operatori ishlari” guruhi uchun
Test topshiriqlari
1 - Variant.
“Maxsus fanlar” kafedrasida
ko‘rib chiqildi va ma’qullandi
Bayonnoma № _______
Kafedra mudiri: _____________S.Qurbonova
“___” - _________ 2024 yil
Farg‘ona - 2023
1-variant
Asinxron mashinada juft qutblar soni P=3 bo‘lsa, aylanish magnit maydon tezligiga nechaga teng bo‘ladi?
3000 ayl/min
157 rad/sek
1000 ayl/min
750 ayl/min
Qaysi elektr iste’molchi elektr mashinalarga misol bo‘la oladi?
Televizor.
Motor
Muzlatgich
Dazmol
Elektr energiyasi hosil qilishga mo‘ljallangan korxona yoki qurilma ………….. deb ataladi?
Podstansiya
Elektr tarmoqlari
Elektr stansiyasi
Transformator
Taqsimlovchi qurilmalarda «В» faza qaysi rangda boʻladi?
Qizil
Sariq
Yashil
Havo rang
Elektr podstansiyasi nima uchun xizmat qiladi?
elektr energiyani masofaga uzatish uchun
elektr energiyani ishlab chiqarish va taqsimlash uchun
elektr energiyani o’zgartirish va taqsimlash uchun
D) elektr energiyani iste’mol qilish uchun
Elektr podstansiyasi nima uchun xizmat qiladi?
elektr energiyani masofaga uzatish uchun
elektr energiyani ishlab chiqarish va taqsimlash uchun
elektr energiyani o’zgartirish va taqsimlash uchun
D) elektr energiyani iste’mol qilish uchun
Generatorlarda sovitish sistemasini qo‘llashdan asosiy maqsad?
A) qizish temperaturasini ruxsat etilgan qiymatlardan orttirmaslik uchun
B) generator quvvatini oshirish uchun
C) generatorning aktiv quvvatini oshirish uchun
D) generatordagi quvvat isrofini kamaytirish uchun
Yashin qaytargichning asosiy vazifasi nima?
A) yashinni qaytaradi
B) o‘ta kuchlanishdan saqlaydi
C) salt ishlash rejimidan saqlaydi
D) salt ishlash rejimini ta’minlaydi
Energetik resurslarga nimalar kiradi?
Sement, ohak, ganch
Ko‘mir, neft, tabiiy gaz, gidroenergetik reurslar, torf
Ko‘mir, temir, alyuminiy
Temir, tabiiy gaz
To‘la quvvat formulasi berilgan qatorni ko‘rsating?
S
S² P² Q² 2PQCos
Q P tg
P S Cos
|
| |
Muloqot qilish (kommunikativ) qobiliyati

|
Muloqot qilish (kommunikativ) qobiliyati
|
bet | 2/4 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 360,7 Kb. | | #101648 |
Bog'liq 111 Ochiq 1. Muloqot qilish (kommunikativ) qobiliyati.
O‘qituvchi o‘quvchilar bilan dars va darsdan tashqari jarayonlarda, sinfda ijobiy ruhiy iqlim yarata oladi.
2.Voqealarni oldindan ko‘ra olish qobiliyati: Ushbu qobiliyat turi har bir o‘qituvchining sergakligida, o‘quvchilarning ruhiyatini, ichki dunyosini ko‘ra olishida namoyon bo‘ladi. Shunda o‘qituvchi kim nimaga qodir ekanligini oldindan bashorat qila oladi.
3.Eshitish va his qilish qobiliyati. Bunday qobiliyatga ega bo‘lgan insonlar musiqani sevishadi, ohangni yaxshi his qilishadi, deklamatsiya asosida proza va poeziyani yaxshi o‘qishadi, eshitgan narsasini xotirada saqlaydi, ayniqsa, she’r va qo‘shiqlarni sevib tinglaydi.
4.Kinestetik (teri-muskul) qobiliyat. O‘qituvchining o‘z hatti harakatlarini muvofiqlashtirish qobiliyati, harakat ohangini his qilgan holda yo‘naltiradi, vaqtni harakat sur’ati bilan his qiladi, o‘zi uchun maishiy qulayliklarni yarata oladi, hayot marhamatlaridan rohatlanishni biladi.
5.Mantiqiy qobiliyat. Falsafiy mulohazalar yuritishni, raqamlarni, matematikani, murakkab masalalarni hal qilishni sevadi, sababiyat va oqibat natijalarini tushunish malakasiga ega, voqelikda asosiylikni ikkinchi darajalisidan ajrata oladi;
6. Shaxsning ichki qobiliyati. O‘z-o‘zini mukammal bilishi, tushunishi va his qilish qobiliyati, erkin shaxsda ichki qobiliyat mukammal rivojlanadi, irodasi mustahkam, qat’iyatli, har qanday vaziyatda o‘z fikrmulohazasini erkin bayon eta oladi.
Psixolog olim Olga Matveeva quyidagi qobiliyatlarni ko‘rsatib o‘tadi:
Yirik olim F.N.Gonobolin pedagogik qobiliyatlarni quyidagi turlarga ajratishni taklif etadi:
1) didaktik qobiliyatlar;
2) akademik qobiliyatlar;
3) pertseptiv qobiliyatlar;
4) nutq qobiliyatlari;
5) tashkilotchilik qobiliyati;
6) avtoritar qobiliyatlar;
7) kommunikativ qobiliyatlar;
|
| |
Tashkilotchilik qobiliyati

|
Tashkilotchilik qobiliyati
|
bet | 4/4 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 360,7 Kb. | | #101648 |
Bog'liq 111 Ochiq 5. Tashkilotchilik qobiliyati – sinf-guruh yoki jamoani uyushtirish va uni boshqarish iste’dodi. Tashkilotchilik o‘quvchilarni xilma-xil faoliyat turiga jalb qilish uchun asos hisoblanadi. Bu qobiliyat, birinchidan o‘quvchilar jamoasini uyushtirish, jipslashtirish, muhim vazifalarni hal etishga ruhlantirish bo‘lsa, ikkinchidan, o‘z shaxsiy ishini to‘g`ri uyushtirish qobiliyatidir.
6. Obro‘ga ega bo‘lishlik qobiliyati - o‘zining shaxsiy xususiyati, bilimdonligi, aql-farosatliligi, mustahkam irodasi bilan obro‘ orttirish uquvchanligi. Fanda bu qobiliyat turi – avtoritar qobiliyat, deb ham yuritiladi. Obro‘ga ega bo‘lish o‘qituvchi shaxsiy sifatlarining butun bir kompleksiga, chunonchi, uning irodaviy sifatlariga (dadilligi, chidamliligi, qat’iyligi, talabchanligi va hokazo), shuningdek, o‘quvchilarga ta’lim hamda tarbiya berish mas’uliyatini his etishga, bu ishonchni o‘quvchilarga ham yetkaza olishiga bog`liq bo‘ladi.
7. Kommunikativ qobiliyatlar – muomala va muloqot o‘rnata olish, bolalarga aralashish qobiliyati, o‘quvchilarga to‘g`ri yondashish yo‘lini topa olish, ular bilan pedagogik nuqtai nazardan samarali o‘zaro munosabatlar o‘rnata bilish, pedagogik nazokatning mavjudligi.
8. Psixologik tashxis (diagnoz)ga doir qobiliyatlar – insonning kelajagini oqilona tasavvur qilishdan iborat bashorati. Bu o‘z harakatlarining oqibatlarini oldindan ko‘rishda, o‘quvchining kelgusida qanday odam bo‘lishi haqidagi tasavvur bilan bog`liq bo‘lgan shaxsni tarbiyalab yetishtirishda, tarbiyalanuvchining qanday fazilatlarining taraqqiyot etishini oldindan aytib bera olishda ifodalanadigan maxsus qobiliyat. Bu qobiliyat pedagogik optimizmga, tarbiyaning qudratiga, odamga ishonish bilan bog`liq bo‘ladi.
9. Diqqatni taqsimlash qobiliyati – bir necha ob’ektlarga bir davrning o‘zida o‘z munosabatini bildirish. O‘quvchi, o‘qituvchi uchun diqqatning barcha xususiyatlari - hajmi, uning kuchi, ko‘chuvchanligi, idora qilina olishi va ishga solinishining taraqqiy etgan bo‘lishi muhimdir.
10. Konstruktiv qobiliyat - o‘quv-tarbiya ishlarini rejalashtirish va natijasini oldindan aytish qobiliyati. Bu qobiliyat o‘quvchi shaxsining rivojini loyihalashga, o‘quv-tarbiya mazmunini, shuningdek, o‘quvchilar bilan ishlash metodlarini tanlab olishga imkon beradi.
11. Gnostik qobiliyat – tadqiqotga layoqatlilik bo‘lib, o‘z faoliyatini, bu faoliyat jarayonini va uning natijalarini tekshirish hamda o‘rganish natijalariga muvofiq faoliyatni qayta qurish qobiliyatidir.
|
| |
Xavflar - Mavzu: Optik tolaning tuzilishini Bajardi: 631-21 guruh talabasi Hasanboyev Xurshidbek Tekshirdi: Mavzu

|
Mavzu: Optik tolaning tuzilishini Bajardi: 631-21 guruh talabasi Hasanboyev Xurshidbek Tekshirdi: Mavzu
|
bet | 4/6 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #136315 |
Bog'liq Xurshidbek Metrologiya mustaqil ishXavflar: Raqobat: Modali optik kabellardan foydalanish tobora kengayib bormoqda, bu esa raqobatni oshiradi. Rivojlanayotgan texnologiyalar an'anaviy optik kabellarni almashtirishi mumkin. Texnologik yutuqlar: Optik aloqa texnologiyasining jadal rivojlanishi joriy modulli optik kabellarning amal qilish muddatini cheklashi mumkin. Tezroq va samaraliroq aloqa usullari paydo bo'lishi mumkin. SWOT tahlili modulli optik kabellarning umumiy bahosini beradi. Biroq, ma'lum bir loyiha yoki kompaniyaning ehtiyojlaridan kelib chiqib, yanada kengroq tahlil qilish tavsiya etiladi.
https://www.youtube.com/watch?v=eNa97A08wyU&pp=ygVIU3R1ZHkgb2YgaW50ZXJuYXRpb25hbCBzdGFuZGFyZHMgb2Ygc2luZ2xlIGFuZCBtdWx0aS1tb2RlIG9wdGljYWwgY2FibGVz
Tabii, elektronika sohasidagi bir nechta kabel standartlarini tushuntiraylik:
Single-mode Fiber (Yalpi-koddagi Fibr) – Bu optik kabel standarti yalpi-kodli (Single-mode) optik ta'sirlovchi uchun ishlatiladi. Kabel o'lchami 9/125 mikron bo'ladi, ya'ni kabelning o'lchami 9 mikron, o'rtacha core diametri esa 125 mikron. U bu standartdagi kabelda nur o'zining asosiy o'qimlarida o'zaro o'qimlardan bo'lgan tezlik farqlanishlari bilan olib boriladi.
Multi-mode Fiber (Ko'p-koddagi Fibr) – Bu optik kabel standarti ko'p-kodli (Multi-mode) optik ta'sirlovchi uchun ishlatiladi. Kabelning o'lchami 50/125 mikron yoki 62.5/125 mikron bo'ladi. Bu standartdagi kabelda nur o'zining asosiy o'qimlarida o'zaro o'qimlardan bo'lgan tezlik farqlanishlari bilan olib boriladi.
Optical Fiber Cable (Optik Fibr Kabeli) – Bu standart, optik kabelning umumiy tuzilishiga va qo'llaniladigan materiallarga oid talablar va xususiyatlarni belgilaydi. Optik kabelning o'lchami, qo'llangan materiallar, qo'llaniladigan boshqaruv tizimlari va qattiqlikning o'lchami kabi xususiyatlarni standartlashtiradi.
Fiber Optic Connectors (Fibr Optik Bog'lovchilar) – Bu standartlar, optik kabelni bog'lash va ayirish uchun mo'ljallangan bog'lovchi (connector) turi va ularning bog'lanish usullarini belgilaydi. Shuningdek, bog'lovchilar o'lchami, pin turi va bog'lanishning iste'mol qilinishga oid talablar ham standartlashtiriladi.
Fiber Optic Patch Cables (Fibr Optik Likoplar) – Bu standartlar, optik kabelni boshqa optik vositalarga bog'lash uchun mo'ljallangan likop (patch cable) turi va ularning bog'lanish usullarini belgilaydi. Shuningdek, likoplar o'lchami, bog'lovchi turlari va bog'lanishning iste'mol qilinishga oid talablar ham standartlashtiriladi.
Bu, faqat bir nechta standartlardan iborat glossariydir. Optik kabel sohasida boshqa ham ko'p standartlar mavjud bo'lishi mumkin. Har bir standartning o'ziga xos tushunchalari va xususiyatlari mavjud bo'lishi mumkin.
|
| |
) pedagogik xayolot - Mavzu: Qobiliyat Reja

|
Mavzu: Qobiliyat Reja
|
bet | 3/4 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 360,7 Kb. | | #101648 |
Bog'liq 111 Ochiq 8) pedagogik xayolot;
9) diqqatni taqsimlay olish qobiliyati.
Pedagogika va psixologiya sohasida olib borilgan ilmiy tadqiqotlarga asoslanib, bizningcha, o‘qituvchining pedagogik qobiliyatlarini quyidagicha klassifikatsiya qilish mumkin.
1. Didaktik qobiliyat – bu oson yo‘l bilan murakkab bilimlarni o‘quvchilarga tushuntira olishdir. Bunda o‘qituvchining o‘quv materialini o‘quvchilarga tushunarli qilib bayon etishi, mavzu yoki muammoni ularga aniq va tushunarli qilib aytib berishi, o‘quvchilarda mustaqil ravishda faol fikrlashga qiziqish uyg`ota olishi ko‘zda tutiladi. O‘qituvchi zarurat tug`ilgan holatlarda o‘quv materialini o‘zgartira, soddalashtira oladi, qiyin narsani oson, murakkab narsani oddiy, tushunarsiz, noaniq narsani tushunarli qila oladi.
2. Akademik qobiliyat – barcha fanlar yuzasidan muayyan bilimlarga ega bo‘lishlik. Bunday qobiliyatlarga ega bo‘lgan o‘qituvchi o‘z fanini o‘quv kursi hajmidagina emas, balki ancha keng va chuqurroq biladi, o‘z fani sohasidagi yangiliklarni kuzatib boradi. Fan-texnika, ijtimoiy-siyosiy hayotga doir qiziqishlari bilan ko‘p narsalarni o‘rganib boradi.
3. Pertseptiv qobiliyat – qisqa daqiqalarda o‘quvchilar holatini idrok qila olish fazilati, bu o‘quvchining, tarbiyalanuvchining ichki dunyosiga kira olish qobiliyati, o‘quvchi shaxsini va uning vaqtinchalik ruhiy holatlarini juda yaxshi tushuna olish bilan bog`liq bo‘lgan psixologik kuzatuvchanlikdir. Bunday o‘qituvchi kichkinagina alomatlar, uncha katta bo‘lmagan tashqi belgilar asosida o‘quvchi ruhiyatidagi ko‘z ilg`amas o‘zgarishlarni ham fahmlab oladi.
4. Nutqiy qobiliyat – ixcham, ma’noli, ohangdor, muayyan ritm, temp, chastotaga ega bo‘lgan nutq, shuningdek, o‘qituvchi nutqining jarangdorligi, uning pauza, mantiqiy urg`uga rioya qilishi, qobiliyatli o‘qituvchining nutqi darsda hamisha o‘quvchilarga qaratilgan bo‘ladi. O‘qituvchi yangi materialni tushuntirayotgan, o‘quvchining javobini tahlil qilayotgan, ma’qullayotgan yoki qoralayotgan bo‘lsa ham uning nutqi hamisha o‘zining ichki kuchi, ishonchi, o‘zi gapirayotgan narsaga qaratilganligi bilan ajralib turadi. Fikrlar ifodasi o‘quvchi uchun aniq, sodda, tushunarli bo‘ladi.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar...

|
2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar MengqobilovnaBog'liq budjet-tashkilotlarida-buxgalteriya-hisobi-va-hisobotini-xalqaro-standartlar-asosida-takomillashtirishOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 2
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
920
w
www.oriens.uz
February
2022
pul mablag’lari harakati xaqidagi hisobot;
tasdiqlangan budjet.
Moliyaviy holati haqida hisobotda taqdim etiladigan axborotlar -asosiy vositalar,
investitsion ko’chmas mulk, nomoddiy aktivlar, moliyaviy aktivlar, investitsiyalar,
zaxiralar, almashuvsiz muomalalardan tushum (soliq va transfertlar), valyuta
almashuv muomalalaridan tushumlar, pul mablag’lari va pul ekvivalentlari,
to’lanadigan soliqlar va transfertlar, valyuta almashuv muomalalariga tulovlar,
rezervlardan iborat.
Faoliyatning moliyaviy natijalari haqida hisobotda taqdim etiladigan axborotlar
– tushum, moliyalashtirish bo’yicha xarajatlar, ulushli metodda hisobga olinadigan
uyushma tashkilotlarini profitsit yoki defitsitdagi ulushi, aktivlarni chiqib ketishi yoki
majburiyatlarni tugatish bo’yicha soliq to’langunga qadar foyda va zarar, profitsit
yoki defitsitdan iborat.
Sof aktiv/kapital o’zgarishi haqida hisobotda taqdim etiladigan axborot - hisobot
davri profitsiti yoki defitsiti, tushumlar va xarajatlar moddalari bo’yicha
jamlanmasidan iborat.
Amaldagi qonunchilikka muvofiq budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi
hisoblash usulida yuritilishi nazarda tutilgan.
Bugungi kunda mamlakatimizda Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro
standartlari asosida buxgalteriya hisobi va hisoboti tizimini takomillashtirish
kontseptsiyasiga muvofiq budjet hisobining standartlari loyihalari ishlab chiqilmoqda
hamda tegishli soha mutaxassislari ishtirokida muxokamalardan o’tkazilmoqda.
Xozirgi kunda Budjet hisobi standartlarini qabul qilinishi:
- Buxgalteriya hisobini yuritish bo’yicha milliy qonunchilik talablarini e’tiborga
olish;
- Ortiqcha xarajatlarsiz buxgalteriya va moliya xodimlarini tayyorlash, o’qitishni
tashkil etish;
- Amaldagi avtomatlashtirilgan buxgalteriya dasturini (
UzASBO
) ba’zi kichik
o’zgartish va qo’shimchalar bilan foydalanish;
- Yangi o’zgarishlar jarayonini tashkil etishni osonlashtirish imkonini beradi.
Budjet hisobining 1-sonli “Hisob siyosati” va 2-sonli “Yagona schyotlar rejasi”
nomli standartlari O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligidan ro’xatdan o’tkazildi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar Mengqobilovna
|
2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar Mengqobilovna

2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar Mengqobilovna
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar Mengqobilovna
|
Oriental Renaissance: Innovative - 2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar...

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 2
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
925
w
www.oriens.uz
February
2022
- Amaldagi avtomatlashtirilgan buxgalteriya dasturini (UzASBO) ba’zi kichik
o’zgartish va qo’shimchalar bilan foydalanish;
- Yangi o’zgarishlar jarayonini tashkil etishni osonlashtirish imkonini beradi.
XULOSA
Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlarini mamlakatlarda
qo’llash yanada yuqori sifatli moliyaviy hisobotlarni tuzishga shuningdek davlat
sektori faoliyati natijalarini baholashga katta imkoniyat yaratadi, axborotlarni
shaffofligini oshiradi, budjetga moliyaviy hisob va statistik hisobotlarni yuqori
darajada integratsiyalashuvini ta’minlaydi, axborotlarni ishonchliligi va to’liqligini
oshishi hisobiga davlat aktivlarini samarali boshqarish imkonini beradi, moliyaviy
hisobotlarni boshqa mamlakatlar moliyaviy hisobotlari bilan solishtirish imkoniyati
yaratiladi, xalqaro munosabatlarni globallashuvi sharoitida mamlakat majburiyatlari
qandayligi va uni o’z resurslari bilan qanday boshqarayotganligi shuningdek
moliyaviy xolatni tushinish asosida chet el investitsiyalarini xajmini oshishi va
donorlik mablag’larini ko’payishi imkonini beradi hamda davlat sektorida moliyaviy
intizom darajasini oshiradi.
REFERENCES
1.
O`zbekiston Respublikasi Byudjet Kodeksi. O`zbekiston Respublikasi qonuni.
O`RQ-360-son. 26.12.2013. O`zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to`plami,
2013 y. №52-I-son.//www.lex.uz
2.
“Buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari”. Tarjima. A. Rizaqulov,
B.Xasanov, A.Usanov, Z.Mamatov. T.: - 2004.
3.
Karimova Z.X., Djamalov X.N., Islamkulov A.X. “Byudjet tizimi”. O’quv
qo’llanma. T.: “VORIS NASHRIYOT”., 2012 y.
4.
Mehmonov S. “Byudjet hisobi”. O’quv qo’llanma. –T.: “Fan va texnologiya”.
2012. 352 b.
|
Oriental Renaissance: Innovative - 2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar...

|
2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar MengqobilovnaBog'liq budjet-tashkilotlarida-buxgalteriya-hisobi-va-hisobotini-xalqaro-standartlar-asosida-takomillashtirishOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 2
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
917
w
www.oriens.uz
February
2022
- Hisob ob’ektini tan olish - Hisob ob’ektini hisobot elementlariga o’tkazish
tartiblari;
- Hisob ob’ektini baholash - Hisob ob’ektini baholash usullarini qo’llash
bo’yicha tavsiyalar hamda talablar;
- Moliyaviy hisobotda aks ettirish - Hisob ob’ekti haqida axborotlarni moliyaviy
hisobotda ochib berish va aks ettirish tartibi.
Budjet hisobi va hisoboti tizimini tartibga soluvchi davlat organi -
O’zbekiston
Respublikasi Moliya vazirligi
hisoblanadi va Budjet hisobi standartlarini
tasdiqlaydi.
O’zbekiston Respublikasi davlat sektorida buxgalteriya hisobi va hisobotini
takomillashtirish Budjet tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarni asosiy
yo’nalishlaridan biri sifatida belgilandi va kontseptsiya qabul qilindi. Kontseptsiyaga
ko’ra Budjet hisobi standartlarini qabul qilish belgilandi.
Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari Xalqaro buxgalterlar
uyushmasi tarkibidagi Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari
Kengashi tomonidan ishlab chiqiladi. Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro
standartlari Kengashi a’zolari Xalqaro buxgalterlar uyushmasi tomonidan tayinlanadi.
Jami 18 a’zo bo’lib 15 tasi Xalqaro buxgalterlar uyushmasi tomonidan, 3 tasi
jamoatchilikdan tavsiya etiladi. Kengashning jamoatchilik a’zolari xar qanday
shaxsdan yoki tashkilotdan tavsiya etilishi mumkin. Bundan tashqari Davlat sektorida
buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari kengashiga cheklangan miqdorda davlat
sektorida moliyaviy hisobotga manfatdor organlardan kuzatuvchilar tayinlanadi va
ular yig’ilishda fikr bildirish xuquqiga ega lekin ovoz berish xuquqiga ega emas.
Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari Kengashi tomonidan
maslaxat guruxi tashkil etiladi va ular ishchi gurux hisoblanib ovoz berish xuquqidan
foydalanmaydi. Maslaxat guruxi raxbari bo’lib Kengash raisi hisoblanadi.
Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari Kengashi ishlab
chiqadi:
hisoblash usulida qo’llaniladigan Davlat sektorida moliyaviy hisobot xalqaro
standartlari;
kassa usulida qo’llaniladigan Davlat sektorida moliyaviy hisobot xalqaro
standartlari.
Davlat sektorida buxgalteriya hisobi xalqaro standartlari butun jahonda
moliyaviy hisobot standartlarining yaqinlashishida, kelishuvida va yanada
yaxshilanishida muhim rol o’ynadi. Ulardan quyidagi maqsadlarda foydalaniladi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2022 budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish xudayberdiyeva Nilufar Mengqobilovna
|
Madaniyat - Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети

Madaniyat arabcha so‘z bo‘lib, u jamiyatning ishlab chiqarish, ijtimoiy va ma’naviy hayotida qo‘lga kiritilgan yutuqlari majmuidir. Madaniyat shaxs kamolatiga ikki xil jihatdan ta’sir qilib, ular quyidagilardan iborat:
Moddiy, ya’ni texnika, ishlab chiqarish tajribasi, moddiy boyliklar.
Ma’naviy, ya’ni fan, adabiyot maorif, san’at, din, umuminsoniy va milliy ruhiy qadriyatlar.
Ana shu moddiy va ma’naviy madaniyatning o‘zaro aloqasi o‘zaro ta’siri natijasida aqlan yetuk, axloqan barkamol, jismonan sog‘lom, dunyoqarashi keng, yaxlit shakllangan, ya’ni komil inson shakllanadi.
Malakaviy tayyorgarlikda asosiy didaktik bosqichlar quyidagilardan iborat:
1. O‘quv yurtining bitiruvchisi quyidagi bilimlarga ega bo‘lishi kerak:
bitiruvchining egallaydigan ish o‘rni;
bitiruvchining dunyoqarash sifati;
bitiruvchining standart talablariga javob beradigan bilimi;
bitiruvchining ish o‘rnida qo‘llaydigan bilim, ko‘nikma va malakalari;
bitiruvchining mutaxassis sifatida shakllanishi va ijodiy ish olib borishi kabilar.
O‘quv materialini mazmun jihatidan tanlashi.
O‘quv materialini tanlash albatta uning mantiqiy ketma-ketligi, mazmunan bitiruvchining fikrlash doirasini va g‘oyalarini ishlab chiqish, ilmiy farazni rivojlantirish va shu bilan birga kelajakda fanga o‘z hissasini qo‘shishga undamog‘i kerak.
Tanlab olingan o‘quv materialini tizimli tasniflash.
O‘quv materialining asosiy qismi, uni mantiqiy fikrlash, tushunish va munozara qilishni talab etadi. Shu bilan birga uni o‘zlashtirish, o‘zining qobiliyatidan kelib chiqqan holda ijodiy yondoshish ham zarur.
3. Qabul qilinayotgan masalalarning yechimini tajriba va sinovlardan o‘tkazish.
Tanlangan materialning qanchalik to‘g‘ri yoki noto‘g‘riligini o‘quv metodi va shakllarini ko‘rib hal qilish mumkin emas. Buning uchun nazariy, amaliy va metodologik o‘zaro bog‘liqligi, didaktik va eksperimental metodlardan olingan yetarlicha ishonchli bo‘lgan tashxislari va amaliyotda bo‘lgan dalolatnomalarni o‘zaro bog‘lab hal qilish kerak bo‘ladi.
|
Ta’limning uzluksizligi - Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети

Ta’limning uzluksizligi.
Birinchi marta uzluksiz ta’lim konsepsiyasi 1965 yilda YUNESKO Forumiga taqdim etilgan edi. Uni yirik nazariy olim Lengrandom olib chiqqan edi. Uzluksiz ta’limning asl mohiyatini biz «Bibliya», «Qur’on», «Hadislar» va hikmatli so‘zlarda, umuman insoniyat tarixi va rivojlanishi hamda guvohi bo‘lgan muqaddas kitoblarda ham ko‘ramiz.
Ta’limning birlashishi.
Ta’limning rivojlanishi so‘nggi 20 yil davomida hujjatlarda 2 aspekt to‘g‘risida so‘z boradi.
Ilmiy texnikaning yutuqlari.
Ilm va texnika yutuqlari, yangi texnologiya, yangi qo‘llanmalar, ma’lumotlarni qayta ishlab chiquvchi moslamalarni keltirib, bu esa fanni rivojlantirishga olib keladi.
Ta’lim standartlari.
Boshlang‘ich malakaviy ta’lim standartlari berilgan ta’lim bosqichlarini va maqsadlarini talab qiladi.
Mutaxassis ishchi xodimlarning ta’limini davom ettirishi uchun minimal darajaga javob beruvchi baza tashkil etish.
Mutaxassislarning profilini mutaxassis tayyorlov sifatini oshirish orqali kengaytirish.
Uzluksiz ta’lim tizimi aloqasini yaxshilash va tayyorlov aspektlarini tartibga keltirish.
Davlat ichida va davlat tashqarisida xalqaro mehnat bozorida mutaxassislarning olgan bilimlariga ishonchni ta’minlash.
O‘z-o‘zini nazorat va muhokama qilish uchun savollar:
Kasbiy pedagogikaning falsafiy metodologik asoslari deganda nimani tushunasiz?
Ma’naviy va madaniy shakllanish jarayoni nima?
Malakaviy tayyorgarlikda asosiy didaktik bosqichlarni sanab bering.
Kasb pedagogikasining tarix sahifalarini eslab kuring.
Malakaviy bilim berishda asosiy rivojlanish tizimining tendensiyalarini sanab bering.
|
Til va madaniyat amaliy filologiya

Til va madaniyat amaliy filologiya
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
22.01.2024
Hajmi
0,51 Mb.
#143201
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Til va madaniyat amaliy filologiya
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Elektron pullardan foydalanish

|
Elektron pullardan foydalanish
|
bet | 8/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,84 Mb. | | #123181 |
Bog'liq RаqаmlI MUSTAQIL ISHElektron pullardan foydalanish
Qoidaga ko‘ra, elektron pullarning egasi bo‘lgan jismoniy shaxs elektron pullardan to‘lovlarni va elektron pullar tizimining qoidalarida belgilangan hamda O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zid bo‘lmagan shartlar asosida egasidan elektron pullarni mazkur tizimning boshqa ishtirokchisiga o‘tkazish orqali boshqa operatsiyalarni amalga oshirish maqsadida foydalanadi.
Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi hududida realizatsiya qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun to‘lovlarni amalga oshirishda faqat respublikamiz hududida chiqarilgan elektron pullar qabul qilinishi belgilangan.
Elektron pullar tizimida har bir elektron pullar egasiga mazkur tizim qoidalari, elektron pullarni chiqarish, foydalanish va ularni qoplash to‘g‘risidagi shartnoma hamda emitent va operator o‘rtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq elektron hamyon shakllantiriladi yoki oldindan to‘langan karta (prepaid card) ko‘rinishida emitent, operator yoki elektron pullar tizimining agenti tomonidan beriladi. Operator elektron pullarni ayirboshlash operatsiyalarini turli elektron pullar tizimlari hamda ko‘p emitentli elektron pullar tizimi doirasida amalga oshirishi mumkin. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi norezidenti tomonidan chiqarilgan chet el valyutasida nominallashtirilgan elektron pullarni ayirboshlash operatsiyalari mazkur sub’ekt bilan shartnomasi mavjud bo‘lgan taqdirda emitent tomonidan amalga oshirilishi belgilab qo‘yilgan. Elektron pullar egasi tovarlar, ishlar va xizmatlarni xarid qilish uchun yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarga to‘lovni amalga oshirish maqsadida elektron puldan foydalanishi mumkin. Bunda emitent yoki operator tomonidan yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarga maxsus elektron hamyonlar shakllantiriladi. Ushbu elektron hamyonlarga faqat realizatsiya qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun elektron pullarni, keyinchalik bank hisobvaraqlariga ularning nominal qiymatiga teng bo‘lgan pul mablag‘lari summasini o‘tkazish maqsadida qabul qilinadi. Yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarning maxsus elektron hamyonlaridagi elektron pullar mazkur tizimda qayta realizatsiya qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
|
| |
Raqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir

|
Raqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir
|
bet | 3/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,84 Mb. | | #123181 |
Bog'liq RаqаmlI MUSTAQIL ISHRaqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir:
-Elektron muhitda mavjud bo'lish: Raqamli pullar, fizikaviy ravishda mavjud bo'lmaydigan raqamli valyutalardir. Ular elektron qurilmalar orqali ishlatiladi.
-Oʻtkazilishi mumkin: Raqamli pullar, elektron muhitda osonlik bilan oʻtkazilishi mumkin. Bu orqali tezkor va qulay to'lovlar amalga oshirilishi mumkin.
-Xavfsizlik: Raqamli pullar, shifrlash va boshqa xavfsizlik chora-tadbirlari bilan himoyalangan. Bu orqali xavfsizlikni taʼminlash va xavfsiz to'lovlar amalga oshirish mumkin.
-Anonimlik: Ba'zi raqamli pullar, foydalanuvchilarning shaxsiy ma'lumotlarini yashirishga imkon beradi. Bu orqali anonim to'lovlar amalga oshirish mumkin.
-Markaziy nazoratdan oʻzod boʻlish: Ba'zi raqamli pullar, markaziy nazoratga bog'liq boʻlmagan holda ishlaydi. Bu orqali foydalanuvchilar oʻrtasida to'lovlar amalga oshirish mumkin.
Raqamli pullarning foydalanish sohalarining ko'pligi mavjud. Ulardan ba'zi misollar quyidagilardir:
-Elektron savdo: Raqamli pullar, onlayn savdo jarayonlarida keng tarqalgan ravishda ishlatiladi. Elektron to'lov tizimlari, mijozlarga tezkor to'lov imkoniyatini beradi.
-Xalqaro to'lovlar: Raqamli pullar, hududlarni o'tkazuvchan to'lovlar amalga oshirishda ishlatiladi. Bu orqali xalqaro savdo jarayonlarida tezkor va qulay to'lovlar amalga oshirish mumkin.
-Moliyaviy operatsiyalar: Raqamli pullar, banklar orasidagi o'tkazmalarda va boshqa moliyaviy operatsiyalarda ishlatiladi. Bu orqali xarajatlarni kamaytirish va operatsiyalarni samarali qilish mumkin.
-Mobil to'lovlar: Raqamli pullar, mobil qurilmalar orqali amalga oshiriladigan to'lovlar uchun ishlatiladi. Bu orqali naqd pulni olib tashlash vaqti ortidan keladi.
-Kripto valyutalar: Raqamli pullarning bir turi ham kripto valyutalardir. Ular markaziy nazoratga bog'liq bo'lmagan va shifrlangan tuzilishga ega. Bu orqali xavfsiz va anonim to'lovlar amalga oshirish mumkin.
Raqamli pullarning kelajakda ko'proq ommalashishi va foydalanish sohalarining kengayishi kutiladi. Texnologiyalar rivojlanishi bilan birga, raqamli valyutalarning ahamiyati oshib, gelenekaviy to'lov usullari raqamli pullarga oʻtishga boshlaydi.
|
| |
Asosiy qism - Kirish Asosiy qism Raqamli naqd pullar

|
Kirish Asosiy qism Raqamli naqd pullar
|
bet | 2/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,84 Mb. | | #123181 |
Bog'liq RаqаmlI MUSTAQIL ISH Asosiy qism
2.1 Raqamli naqd pullar - Raqamli pullar, elektron pul sistemlarida ishlatiladigan va fiziksel ravishda mavjud bo'lmagan raqamli valyutalardir. Raqamli pullar, elektron qurilmalar orqali oʻtkazilishi va ishlatilishi mumkin. Bu turiy pullar, naqd pul bilan bog'liq emas, to'liq ravishda raqamli muhitda mavjud bo'ladi. Raqamli pullar, tezkor va oson to'lovlar amalga oshirish, xarajatlarni kamaytirish va moliyaviy operatsiyalarni samarali qilish maqsadida ishlatiladi.
Raqamli pullar, elektron pul sistemalarida ishlatiladigan valyutalardir. Bu pullar, fiziksel formada mavjud emas, balki raqamlar va kodlar shaklida saqlanadi. Raqamli pullar, elektronik o'tkazmalarni amalga oshirish, onlayn savdo va to'lovlar, shaxsiy hisob-kitob va boshqa moliyaviy operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi.
Raqamli pullar, elektronik tizimlar orqali amalga oshiriladi va har bir elektron pulning unikal kodlari va xususiyatlari mavjud bo'ladi Raqamli pullar, naqd pul bilan bog'liq emas va o'z navbatida raqamli valyuta ham elektron pul emasligini anglatadi.
Raqamli pullar, kriptovalyutalar hamda markaziy banklar tomonidan joriy qilingan raqamli valyutalar (CBDC) shaklida mavjud bo'lishi mumkin Kriptovalyutalar, blokcheyn texnologiyasi asosida ishlaydigan raqamli valyutalardir Raqamli pullar, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, anonim operatsiyalarga imkon berish va soliq to'lashni osonlashtirish uchun ham ishlatilishi mumkin. Raqamli pullar, moliyaviy tizimlarda kelajakda katta ahamiyatga ega bo'lishi kutilmoqda. Ular, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, xalqaro to'lovlar va savdo muomalalarini osonlashtirish, soliq to'lashni avtomatlashtirish va moliyaviy bozorlarni raqamli transformatsiyaga o'tkazishda muhim rol o'ynayadi. Raqamli pullar, elektronik tizimlar orqali ishlatiladigan valyutalardir. Ular, fiziksel formada emas, balki raqamlar va kodlar shaklida saqlanadi. Raqamli pullar, elektronik o'tkazmalarni amalga oshirish, onlayn savdo va to'lovlar, shaxsiy hisob-kitob va boshqa moliyaviy operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi. Raqamli pullar, kriptovalyutalar va markaziy banklar tomonidan joriy qilingan raqamli valyutalar shaklida mavjud bo'lishi mumkin. Ular, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, xalqaro to'lovlar va savdo muomalalarini osonlashtirish, soliq to'lashni avtomatlashtirish va moliyaviy bozorlarni raqamli transformatsiyaga o'tkazishda muhim rol o'ynayadi.
|
| |
CENTRAL BANK OF UZBEKISTAN

|
CENTRAL BANK OF UZBEKISTAN
|
bet | 6/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,84 Mb. | | #123181 |
Bog'liq RаqаmlI MUSTAQIL ISHCENTRAL BANK OF UZBEKISTAN
O‘zbekistonda elektron pullardan foydalanish tartibi belgilandi
Bugun raqamli texnologiyalar iqtisodiyotimizning barcha tarmoqlariga jadal kirib bormoqda. Elektron tijoratning rivojlanishi, turli to‘lov xizmatlarini etkazib beruvchilar o‘rtasida raqobat muhitining shakllanishi va kuchayishi, chakana to‘lovlar bo‘yicha tranzaktsion xarajatlar qisqartirilishini, shuningdek, to‘lovlarni amalga oshirishda moliyaviy institutlarning vositachiligini talab etmaydigan innovatsion va jozibador to‘lov vositalarining joriy qilinishini taqozo etdi. O‘zbekiston Respublikasining “To‘lovlar va to‘lov tizimlari to‘g‘risida”gi Qonunining qabul qilinishi elektron pullar muomalasini, jumladan, elektron pullarni chiqarish, foydalanish va ularni qoplash bo‘yicha amalga oshiriladigan faoliyatning huquqiy asosini yaratib berdi. Ushbu qonun asosida “O‘zbekiston Respublikasi hududida elektron pullarni chiqarilishi va muomalada bo‘lishi qoidalari” ishlab chiqilib, Adliya vazirligida 2020-yil 29-aprelda 3231-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi. Mazkur hujjat jahon tajribasiga tayangan holda, elektron pullar tizimi faoliyatini tashkil etish, elektron pullar muomalasi, elektron pullar tizimida risklarni boshqarish hamda tizimda xavfsizlikni ta’minlash maqsadida ishlab chiqildi. Unda elektron pullar tizimiga oid asosiy tushunchalar, shu jumladan, “ayirboshlash operatsiyasi”, “bir va ko‘p emitentli elektron pullar tizimi”, “oldindan to‘langan karta”, “elektron pullar tizimining agenti”, “elektron hamyon” va sohaga oid boshqa terminlarga batafsil tushuntirishlar berilgan.
Qoidaga ko‘ra, emitent, operator, elektron pullar tizimining agenti, elektron pullar egasi, shuningdek, emitent bilan shartnoma tuzgan banklar, to‘lov tashkilotlari, yakka tartibdagi tadbirkorlar va (yoki) yuridik shaxslar elektron pullar tizimining sub’ektlari hisoblanadi . Bunda elektron pullar tizimining ishlashini ta’minlaydigan bank va (yoki) tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan to‘lov tashkiloti – elektron pullar tizimining operatoridir. Emitent yoki emitent bo‘lmagan boshqa bank operator bilan tuzilgan shartnoma asosida elektron pullar tizimining hisob-kitob banki sifatida faoliyat yuritishi mumkin. Ta’kidlash joizki, emitent o‘z faoliyatini boshlashi uchun, eng avvalo, elektron pullarni chiqarish va realizatsiya qilishi to‘g‘risida Markaziy bankka belgilangan shakldagi xabarnoma va unga ilova sifatida operator bilan tuzilgan shartnoma hamda elektron pullar tizimi sub’ektlari bilan tuziladigan shartnomalar namunalarini yuborishi zarur.
Mazkur normativ-huquqiy hujjat bilan elektron pullar tizimida tranzaktsiyalarni operator tomonidan elektron pullar tizimi qoidalariga muvofiq amalga oshirilishi belgilangan. Ushbu qoidalar operator va emitent o‘rtasida tuzilgan shartnomaga asosan tasdiqlanadi. Ko‘p emitentli elektron pullar tizimida esa ushbu qoidalar har bir emitent bilan kelishilgan bo‘lishi talab etiladi.
|
| |
Xususiyatlari - Til va madaniyat amaliy filologiya

Tabiiy tilni qayta ishlashda so‘zlar orasidagi masofani aniqlash algoritmlaridan foydalanish
79
1- matnda 3 ta daftar va 4 ta ruchka uchragani bois, daftar 3
va ruchka so‘zi esa 4 soni bilan almashtiriladi hamda (3;4) nuqtasi
hosil qilinadi. Xuddi shunday usulda 2-matndan mos ravishda
(8;6) nuqtasi hosil qilinadi. So‘ngra koordinatalar boshiga nisbatan
vektorlar hosil qilinib, ular orasidagi burchak kosinusi hisoblanadi.
Kosinus o‘xshashligi =
ga teng.
Bundan tashqari ko‘proq so‘zlardan tashkil topgan matnlar
orqali so‘zlarning takrorlanish darajalarini quyidagicha jadvalga
mos ravishda joylashtirib chiqiladi.
Hosil bo‘lgan so‘zlardan tashkil topgan setlar hosil qilinadi
hamda ular orqali umumiy kalit so‘zlarga ega to‘plam yasaladi.
Qiymatlarni maxsus vektorlarga aylantirish orqali yuqorida berilgan
formuladan foydalanib kosinus o‘xshashligi hisoblab chiqiladi
[https://www.itl.nist.gov].
Til va madaniyat amaliy filologiya - bet 7

Tabiiy tilni qayta ishlashda so‘zlar orasidagi masofani aniqlash algoritmlaridan foydalanish
77
# Eng foydali o‘zgarishni
tanlash:
lev[i][j] = min(insertion,
deletion, replacement)
#Levenshtein Masofasini ekranga chiqar
print(“Levenshtein Masofasi: “, lev[len(a)][len(b)])
Kosinus o‘xshashligi - Til va madaniyat amaliy filologiya

78
Nizomaddin XUDAYBERGANOV, Shaxboz HASANOV
namuna va munosabatlarni aniqlash uchun katta ma’lumotlar
to‘plamini saralash jarayonidir. Ma’lumotni qazib olish texnikasi va
vositalari korxonalarga kelajakdagi tendensiyalarni bashorat qilish
va ko‘proq ma’lumotga ega biznes qarorlar qabul qilish imkonini
beradi. Axborot qidirish - bu hujjatdagi ma’lumotlarni
qidirish,
hujjatlarning o‘zini qidirish, shuningdek, ma’lumotlarni tavsiflovchi
metama’lumotlarni, matnlar, tasvirlar yoki tovushlar ma’lumotlar
bazalaridan qidirish haqidagi fandir.
E-pochta: nizomaddin@navoiy-uni.uz 
ORCID

70
Nizomaddin XUDAYBERGANOV, Shaxboz HASANOV
bir-biriga qanchalik yaqinligini ko‘rsatuvchi qiymat. Maqolada
quyidagi algoritmlar orqali ushbu qiymatni
aniqlash hamda undan
qanday foyda olish ko‘rib chiqiladi.
1. Hamming masofasi.
2. Levenshteyin masofasi.
3. Kosinus o‘xshashligi.
Mavjud nazariyalarni o‘rganish davomida shu narsa
aniqlandiki, o‘zbek tilidagi so‘zlar raqamli ko‘rinishga olib kelinishi
lozim. Ushbu qiymatlar uchun Python tilidan foydalanish maqsadga
muvofiq.
Asosiy qism
Berilgan satrlarni taxminan moslashtirish, shuningdek, katta
hajmdagi matn orasidan kerakli ma’lumotlarni
qidirish kabilarni
amalga oshirish mumkin, bu esa o‘z navbatida imlo tekshiruvi, maxsus
belgilarni aniqlash uchun tuzatish tizimlari, nutqni aniqlash, spamni
filtrlash, to‘g‘ri yozuvni tekshirish kabi turli xil ilovalarda qo‘llaniladi.
Bundan tashqari tabiiy tilni tushunishda aniqlikni oshirish, plagiatni
aniqlash kabi yo‘nalishlarda samarali qo‘llash mumkin bo‘ladi.
Matnlardagi plagiat akademik hamjamiyatni
tashvishga solayotgan
masalalardan biri hisoblanadi. Endi eng keng tarqalgan matn
plagiati so‘zlarni
kiritish, o‘chirish yoki almashtirishni o‘z ichiga
olgan turli xil kichik o‘zgartirishlar kiritish orqali yuzaga keladi.
Biroq, bunday oddiy o‘zgarishlar plagiatni aniqlash
jarayonida
ortiqcha taqqoslashni talab qiladi. Ushbu maqola orqali jarayonning
samaradorligini oshiruvchi bir qancha nazariyalar taqdim qilinadi.
Hamming masofasi - Til va madaniyat amaliy filologiya

72
Nizomaddin XUDAYBERGANOV, Shaxboz HASANOV
b satrning i-o‘rindagi qiymati va c satrning xuddi shu qiymatlari
solishtiriladigan bo‘lsa nazariya to‘g‘riligini ko‘rish mumkin
bo‘ladi. Demak, a va c orasidagi Hamming masofasi a va b hamda
b va c orasidagi Hamming masofalarining yig‘indisidan katta emas.
Ikkita ikkilik sanoq sistemasidagi a va b qiymatlar uchun Hamming
masofasi a XOR b dagi birlar soniga teng. Ushbu qiymat esa kodlash
nazariyasida xatolikni aniqlash va xatolarni tuzatish yo‘nalishida
foydalaniladi [Derek, 2003, 255].
Tabiiy tilni qayta ishlash yo‘nalishida qisqa uzunlikdagi
so‘zlar orasidagi masofalarni aniqlash hamda ularni to‘g‘irlash
orqali foydalanish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Bundan tashqari
kodlash nazariyasi sohasida ham ikkilik sanoq sistemasida berilgan
xatoliklarni aniqlash va bartaraf etish uchun samarali yechim bo‘la
oladi. Katta hajmdagi matn yoki hujjatlar uchun foydalanish uchun
yuqori samaradorlikka ega emas.