Xisobot tuzilmasi - Mavzu: Ma’lumotlarni berilgan shablon bo’yicha izlash va qayta ishlash. Reja

|
Mavzu: Ma’lumotlarni berilgan shablon bo’yicha izlash va qayta ishlash. Reja
|
bet | 2/4 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 241,5 Kb. | | #150423 |
Bog'liq Ma’lumotlarni berilgan shablon bo’yicha izlash va qayta ishlashXisobot tuzilmasi. Uar qanday xisobot tuzilmasi 5ta bo’limdan iborat: xisobot sarlavxasi, yuqori kolontitul, ma'lumotlar soxasi, quyi kolontitul, xisobot izoxlari.
Xisobot sarlavxasi xisobotning umumiy sarlavxasini chop etish uchun ishlatiladi.
Yuqori kolontitulni xisobot murakkab tuzilmali yoki Ko’p saxifali bo’lganda kichiq sarlavxalarni chop etish uchun ishlatish mumkin.
Ma'lumotlar soxasida ombor jadvallarning maydonlaridagi ma'lumotlar bilan boKlik boshqaruv elеmеntlari joylashtiriladi. Bu elеmеntlarga jadvallardan chop etish uchun ma'lumotlar bеriladi. Boshqaruv elеmеntlarining joylashtirish va tеkislash tartibi yuqorida kеltirilgan shakl tuzilmasini yaratishdеk amalga oshiriladi.
Quyi kolontitul xuddi yuqori kolontituldеk ishlatiladi.
Izox bo’limi kushimcha ma'lumotni joylashtirish uchun ishlatiladi.
Ma’lumotlar omborini tashkil etuvchi elementlar turli ko‘rinishda bo‘lishi mumkin.Eng ko‘p tarqalgan va amaliyotda qo‘llaniladigan ma’lumotlar matnli fayllar hisoblanadi. Chunki matnli fayllar orqali turli axborotlarni ifodalash va kompyuter xotirasida saqlash mumkin.
Kompyuterlar asosidagi axborot texnologiyalarining ko‘rinishlaridan biri ma’lumotlar ombori hisoblanadi. Oddiy fayllarda farqli ravishda ma’lumotlar ombori kmpyuter xotirasida joylashgan axborotlarni izlash va saralashni amalgam oshirish imkoniyati bor.
Ma’lumotlar ombori deb, kompyuterning uzoq muddatli xotirasida saqlanayotgan axborotlar va ular ustida aniq bir ishlash usullariga mikon beradigan ma’lumotlar yig‘indisiga aytiladi.
Ma’lumotlar omborida turli ma’lumotlar saqlanishi mumkin. Masalan, poyezd, samolyot, avtobuslarning harakatlanish jadvali, do‘kon yoki ombordagi mahsulotlarning mavjudligi haqidagi ma’lumotlar, talaba, o‘qituvchi va xodimlar, shuningdek, kitoblar haqidagi ma’lumot va boshqalar ma’lumotlar omboriga misol bo‘la oladi.
Ma’lumotlar omborini yaratish va uni ishlatish uchun shaxsiy kompyuterdan foydalanish shart emas. Masalan, shifokorning qabulxonasidagi bemorlar kartotekasini ma’lumotlar ombori deb hisoblash mumkin (kartotekalar qog‘ozdan yoki kartonlardan foydalanib bajarilgan bo‘lishi mumkin).
Masalan, shifokor kompyuterda matn fayllarni yaratishni o‘rganib, bemorlar kartotekalarini bir nechta fayllarda yozib “kompyuterli” ma’lumotlar omborini hosil qilishi mumkin. Alllbatta, bunday ma’lumotlar omboridan foydalanilganda bemorlarni hisobga olish va kerakli hujjatlarni tayyorlash (bemorga ma’lumotnoma berish, retsept yozish va h.k.) ancha tez bajariladi.
Ma’lumotlar omborini axborotlarni kompyuterlashgan shakldagi alohida yig‘indisi deb tushunish mumkin. Biror kutubxonadagi barcha kitoblar yoki butun dunyoda chiqayotgan jurnallardagi matematik tadqiqotlar haqidagi barcha maqolalar ro‘yhatining jamlanishi ma’lumotlar omboriga misol bo‘lishi mumkin.
Yer yuzida keng foydalanilayotgan mavjud 3000 ma’lumotlar omborlaridan ko‘p qismini xususiy kompyuterlarda yaratilgan. Ular omborlarda qanday ma’lumotlarni saqlash, axborotni qanday yig‘ish, qanday yangilash va rasmiylashtirish kerakligi masalaarini hal etishgan. Ma’lumotlar ombori ham ular joylashgan mamlakatlar kabi turli-tumandir. Ba’zi axborot tizimlari katta emas. Masalan, Avstraliyadagi “Ausinet” tizimi 17 omborga, Amerikaning “DAYALOG” tizimi 250 dan ortiq omborga ega. Ko‘pchilik tizimlar o‘rtacha o‘lchamlarga ega. Shvetsariyaning “Data – Star” tizimi 46, G‘arbiy Germaniyaning “INKA” tizimi 42, fransiyaning “Kestel” tizimi 45, Buyuk Britaniyaning “Pergamon Infolayn” tizimi 35 omborga ega.
Ma’lumotlar omboridagi axborotlar bir necha usullar bilan tashkil etilishi mumkin. Ma’lumotlar omborlarining eng soda va keng tarqalgan shakli jadval ko‘rinishidir. Ma’lumotlar omborining bunday ko‘rinishi relyatsion omborlar deb ataladi. Relyatsion omborlar aniq sondagi ustunlarga ega bo‘lib, ularning hammasi nomlarga ega bo‘ladi.
Kompyuterdan aksariyat hollarda matnli fayllar (turli xat, referat, she’r va h.k.) ni yaratishda foydalaniladi. Foydalanuvchining tajribasi oshib brogan sari u matnli fayllar o‘rnida turli shakldagi va berilgan vazifalarni bajaruvchu fayllardan foydalana boshlaydi. Masalan, matn fayl ichida turli xil sonli, belgili ma’lumotlarni kiritish orqali jadvalli, kartotekali, videotekali, tashkilotlar manzili, kasallik varaqlari, telefon nomerlari va boshqa ma’lumotlarni jamlovchi ombor sifatida foydalanishi mumkin.
Har qanday ma’lumotlar omborining vazifasi haqiqiy dunyoning obyektlar haqidagi ma’lumotlarni qayta ishlashidir. Umuman olganda, “obyekt” va “kattalik” degan iboralarni rasman ajratish mushkul. Lekin muayyan vaziyatda bu iboralarni ishlatish uchun ularni ta’riflashimiz mumkin.
Obyekt – mavjud bo‘lgan va o‘ziga o‘xshash narsalardan ajralib turadigan alohida olingan predmet. Masalan, akademik litsey yoki kasb-hunar kolleji obyekt hisoblanadi. Shuningdek, kimyoviy modda, biror qotishma, firma, zavod, inson hamobyekt bo‘la oladi.
Obyekt sifatida nafaqat moddiy predmetlar, balki haqiqiy dunyoni aks ettiruvchi abstract tushunchalar ham qaralishi mumkin. Masalan, san’at asarlari, kitoblar, teatrlardagi sahna ko‘rinishlari, kinofilmlar, huquqiy normalar, falsafiy nazariyalar va boshqalar.
Bunga o‘xshash obyektalar guruhi obyektlar to‘plamini hosil qiladi. Masalan, akademik litsey yoki kasb-hunar kollejlaridagi guruhlar, firmalar, ombordagi mahsulotlar, korxonada ishlovchi odamlar obyektlar to‘plamini hosil qiladi. Bunday guruhdagi muayyan obyektni obyekt nusxasi db atash mumkin.
|
| |