nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Soket interfeyslari - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 131/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Soket
Soket interfeyslari
Qanday qilib mijoz jarayoni server jarayoni bilan aloqa o‘rnatishi mumkin? Kompyuter dasturi - bu kompyuterda nima qilish kerakligini aytadigan oldindan belgilangan ko‘rsatmalar to‘plamidir. Kompyuter dasturida matematik operatsiyalar bo‘yicha ko‘rsatmalar to‘plami, satrlarni boshqarish bo‘yicha boshqa ko‘rsatmalar to‘plami, kirish va chiqish uchun kirish bo‘yicha ko‘rsatmalar to‘plami mavjud. Agar boshqa mashinada ishlaydigan dastur bilan aloqa qilish uchun bizga dastur kerak bo‘lsa, transport sathiga ulanishni ochish, boshqa tomondan ma’lumotlarni yuborish va ma’lumotlarni olish hamda ulanishni yopish uchun buyruqlar to‘plamiga ehtiyoj sezamiz. Ushbu turdagi ko‘rsatmalar to‘plami odatda interfeys deb ataladi.
Bir nechta interfeyslar aloqa uchun mo‘ljallangan. Ulardan uchtasi keng tarqalgan: soket interfeysi, transport sathi interfeysi (TLI) va STREAM.
Soket interfeysi 1980-yillarning boshlarida Berkli Universitetida UNIX muhitining bir qismi sifatida boshlangan. Soket interfeysini yaxshiroq tushunish uchun UNIX yoki Windows kabi asosiy operatsion tizim va TCP/IP protokoli to‘plami o‘rtasidagi munosabatni ko‘rib chiqish kerak. 7.4- rasmda operatsion tizim va TCP/IP protokoli to‘plami o‘rtasidagi konseptual bog‘liqlik ko‘rsatilgan.
Amaliy qatlam
Soket interfeysi
O
Transport qatlami
|
Tarmoq qatlami
|
Kanal qatlami
|
Fizik qatlam
|
pe rat sio n tiz
7.4- rasm. Operatsion tizim va TCP/IP to‘plami o‘rtasidagi bog‘liqlik Soket interfeysi, ko‘rsatmalar to‘plami sifatida, operatsion tizim
va amaliy dasturlar o‘rtasida joylashgan. TCP/IP protokoli to‘plamida
taqdim etiladigan xizmatlarga kirish uchun dastur soket interfeysida belgilangan ko‘rsatmalardan foydalanishi kerak.
Misol
Dasturlash tillarining ko‘pida dastur interfeysi, dasturchiga faylni ochish, fayldan o‘qish, faylga yozish, faylda boshqa operatsiyalarni bajarish va nihoyat faylni yopish imkonini beradigan ko‘rsatmalar to‘plami mavjud. Agar dastur faylni ochishi kerak bo‘lsa, u operatsion tizimga ma’lum bo‘lganidek fayl nomidan foydalanadi. Fayl ochilganda, operatsion tizim o‘qish va yozish kabi boshqa ko‘rsatmalar uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan faylga (butun son yoki ko‘rsatgich) ma’lumotni qaytaradi.
Soket
Soket - bu bizning kundalik hayotimizda ko‘radigan apparat soketni simulyatsiya qiladigan abstrakt dasturdir. Aloqa kanalidan foydalanish uchun amaliy dasturdan (mijoz yoki server) soket yaratish uchun operatsion tizimni so‘rash kerak. Keyin dastur ma’lumot uzatish va qabul qilish uchun soketga ulanishi mumkin. Ma’lumotlar uzatilishi amalga oshishi uchun har bir aloqaning bir uchida ikkita soket kerak bo‘ladi. 7.5- rasmda biz kundalik hayotimizda ishlatadigan rozetka va vilkasidan (masalan, telefon uchun) foydalangan holda, ushbu abstraktsiyani simulyatsiya qilamiz. Internetda soket – bu muhokama qiladiganimiz kabi dasturiy ta’minot ma’lumotlarining tuzilishi.
7.5- rasm. Soket tushunchasi
|
| |
Soket ma’lumotlar tuzilishi

|
Soket ma’lumotlar tuzilishi
|
bet | 132/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Soket ma’lumotlar tuzilishi
Soketni aniqlash uchun ma’lumotlar tuzilishining formati jarayonlar ishlatadigan tilga bog‘liq. Masalan, C tilida soket 7.6- rasmda ko‘rsatilgandek, beshta maydonli tuzilma (tuzilish yoki yozuv) sifatida aniqlanadi.
struct socket
{
int family; int type;
int protocol; socketaddr local; socketaddr remote;
};
Maydonlar
7.6- rasm. Soket ma’lumotlarining tuzilishi
E’tibor bering, dasturchi ushbu tuzilmani qayta aniqlamasligi kerak; u allaqachon aniqlangan. Dasturchi faqat ushbu ta’rifni o‘z ichiga olgan sarlavha faylidan foydalanishi kerak.
Keling, ushbu tuzilishda foydalaniladigan maydonlarni qisqacha ko‘rib o‘tamiz:
Oilasi (Family). Ushbu maydon protokol guruhini belgilaydi: IPv4, IPv6, UNIX domen protokollari va boshqalar. Biz TCP/IP da ishlatadigan oilasi (family) turi IPv4 protokoli uchun doimiy IF_INET va IPv6 protokoli uchun IF_INET6 tomonidan belgilanadi.
Turi (Type). Ushbu maydon soketning to‘rt turini belgilaydi: SOCK_STREAM (TCP uchun), SOCK_DGRAM (UDP uchun), SOCK_SEQPACKET (SCTP uchun) va SOCK_RAW (IP
xizmatlaridan bevosita foydalanadigan ilovalar uchun) 7.7-rasmda ko‘rsatilgan.
Protokol (Protocol). Ushbu maydon interfeysni ishlatadigan protokolni belgilaydi. TCP/IP protokoli to‘plami uchun 0 ga o‘rnatiladi.
Lokal soket manzili (Local socket address). Ushbu maydon mahalliy soket manzilini belgilaydi. Soket manzili IP manzil va port raqamining kombinatsiyasi hisoblanadi.
Masofadagi soket manzili (Remote socket address). Bu maydon masofadagi soket manzilni aniqlaydi.
7.7- rasm. Soket turlari
Tarmoq operatsion tizimlari va ularning asosiy tarmoq xizmatlari
E-mail arxitekturasi
Elektron pochta arxitekturasini tushunish uchun quyidagi to‘rt senariy ko‘rib o‘tiladi.
|
| |
Birinchi senariy - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 133/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Birinchi senariy. Birinchi holatda elektron pochtani jo‘natuvchi va qabul qiluvchi bitta pochta serveridagi foydalanuvchilar (yoki
dasturlar); ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri umumiy pochta serveriga ulangan. Ma’mur qabul qilingan xabarlar saqlanadigan har bir foydalanuvchi uchun bitta pochta qutisini yaratdi. Pochta qutisi mahalliy qattiq diskning bir qismi, ruxsat cheklovlari bo‘lgan maxsus fayl. Faqat pochta qutisi egasi unga kirish huquqiga ega. A foydalanuvchi B foydalanuvchiga xabar yuborishi kerak bo‘lganida, u xabarni tayyorlash va B ning pochta qutisiga saqlash uchun foydalanuvchi agenti (user agent - UA) dasturini ishga tushiradi. Xabarda jo‘natuvchi va qabul qiluvchining pochta qutisi manzillari (fayllarning nomlari) mavjud. B foydalanuvchi agentidan foydalangan holda o‘z pochta qutisi tarkibini o‘zi xohlagan paytda olishi va o‘qishi mumkin. 7.8- rasmda mazkur misol ko‘rsatilgan. Bu ofisdagi xodimlar o‘rtasidagi an’anaviy qaydlarni almashinishga o‘xshaydi. Pochta xonasi mavjud, u yerda har bir xodimda uning ismi yozilgan pochta qutisi mavjud. A, B ga eslatma yuborishi kerak bo‘lganida, u xatni yozadi va B ning pochta qutisiga kiritadi.
7.8- rasm. Birinchi senariy
B pochta qutisini tekshirib ko‘rganda, A ning qaydlarini topadi va o‘qiydi. Demak, elektron pochta jo‘natuvchisi va qabul qiluvchisi bitta pochta serverida bo‘lsa, faqat ikkita foydalanuvchi agenti kerak bo‘ladi.
Ikkinchi senariy. Ikkinchi holatda elektron pochtani yuboruvchi va qabul qiluvchi ikki xil pochta serverlaridagi foydalanuvchilar (yoki dastur dasturlari). Xabar Internet orqali yuborilishi kerak. Bu yerda bizga 7.9- rasmda ko‘rsatilgandek foydalanuvchi agentlari (user agent
- UA) va xabarlarni uzatish agentlari (message transfer agents - MTA) kerak.
7.9- rasm. Ikkinchi senariy Afoydalanuvchio‘zxabarinio‘zpochtaserverigayuborishuchunfoy
dalanuvchiagentidasturidanfoydalanishikerak. Pochta serveri yuborilishini kutayotgan xabarlarni saqlash uchun navbatdan foydalanadi. Shuningdek, B ham pochta qutisida saqlangan xabarlarni olish uchun foydalanuvchi agenti dasturiga muhtoj. Xabarni Internet orqali A dan B ga yuborish kerak. Bu yerda ikkita xabarni uzatish agenti kerak: bitta mijoz va bitta server. Ko‘pgina Internetdagi mijoz- server dasturlari singari, server doimo ishlashi kerak, chunki mijoz qachon ulanishni so‘rashini bilmaydi. Boshqa tomondan, mijoz yuborishi kerak bo‘lgan xabar mavjud bo‘lganda tizim tomonidan ishga tushishi mumkin.
Elektron pochta jo‘natuvchisi va qabul qiluvchisi turli xil pochta serverlarida bo‘lganda, ikkita foydalanuvchi agenti (UA) va bir juft xabarlarni uzatish agentlari (MTA, mijoz va server) kerak bo‘ladi.
|
| |
Domen nomi maydoni - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 155/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Nomlarning ierarxik maydoniga ega bo‘lish uchun, domen nomining maydoni yaratilgan. Ushbu dizayndagi nomlar tepada joylashgan ildiz (root) bilan teskari ko‘rinishdagi daraxt shaklida tuzilgan. Daraxt faqat 128 darajaga ega bo‘lishi mumkin: 0 darajasidan (ildiz, yoki root) 127 darajagacha (7.34- rasmga qarang).
7.34- rasm. Domen nomi maydoni
Belgi
Daraxtning har bir tugunida belgi mavjud, u 63 belgidan iborat satr. Ildiz (root) belgisi - bu null string, ya’ni bo‘sh satr. DNS, tugunning ostki qismlari (bitta tugunning ostki tugunlar) turli xil belgilarga ega bo‘lishini talab qiladi, bu domen nomlarining noyobligini kafolatlaydi.
Domen nomi
Daraxtdagi har bir tugun domen nomiga ega. To‘liq domen nomi
- bu nuqta (.) bilan ajratilgan belgilar ketma-ketligi. Domen nomlari har doim tugundan ildizgacha (root) o‘qiladi. Oxirgi belgi - bu ildizning belgisi (null). Bu shuni anglatadiki, to‘liq domen nomi har doim nol belgisida tugaydi, ya’ni oxirgi belgi nuqta degan ma’noni anglatadi, chunki bo‘sh qator hech narsa emas. 7.35- rasmda ba’zi domen nomlari keltirilgan.
Ildiz (root)
Belgi
edu
edu.
Domen nomi
Belgi
tuit tuit.edu.
Domen nomi
Belgi
ttf ttf.tuit.edu.
Domen nomi
Belgi
opertizim
opertizim.ttf.tuit.edu.
Domen nomi
7.35- rasm. Domen nomi va belgilar
Domen
Domen bu domen nomi maydonining ost-daraxti. Domenning nomi ost-daraxtning yuqori qismida joylashgan tugunning nomi. 7.36- rasmda ba’zi domenlar ko‘rsatilgan. Domenlar boshqa domenlar uchun foydalanilishi mumkin, odatda bu ost-domenlar deb ataladi.
Ildiz (root)
Domen
com edu
Domen
Domen
Domen
|
| |
POP3
Server - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

7.17- rasm. POP3 protokolimisoli
POP3 ikkita rejimga ega: o‘chirish va saqlash rejimlari. Ochirish rejimida, har bir qabul qilishdan so‘ng, pochta qutisidan xabar o‘chiriladi. Saqlash rejimida pochta (xabar) qabul qilinganidan keyin pochta qutisida qoladi. O‘chirish rejimi odatda foydalanuvchi doimiy kompyuterida ishlayotganda foydalaniladi va o‘qigan yoki javob bergandan so‘ng qabul qilingan xabarlarni saqlash va tartiblashi mumkin.
Odatda, foydalanuvchipochtasigaasosiykompyuteridan (masalan, noutbuk) uzoqdakirganda, saqlashrejimidanfoydalaniladi. Pochta o‘qiladi, lekin keyinchalik uni olish va tashkillashtirish uchun tizimda saqlanadi.
Internet Mail Access Protocol, version 4 (IMAP4)
Yana bir pochtaga kirish protokoli bu - Internet Mail Access Protocol, version 4 (IMAP4 - Internet pochtasiga kirish protokoli, 4- versiya). IMAP4 POP3 ga o‘xshash, ammo u ko‘proq xususiyatlarga ega; IMAP4 yanada kuchli va murakkabroq. POP3ning bir necha jihatda kamchiligi bor. Foydalanuvchi o‘z pochtasini serverda tartibga solishiga yo‘l qo‘ymaydi; foydalanuvchi serverda turli xil papkalarga
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-SHAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buуurtmаsi talablariga muvofiq аmаliу vа innovatsion loyihalar
tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e'lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan
mavzu nоmi
Zarafshon milliy tabiat bog‘i flоrа va faunasini muhofaza
qilishning ekologik asoslarini yaratish.
Экологические основи охрани флора и фауни
Зеравшанского националного природного парка.
Ecological basis of protection of flora and fauna of
Zarafshan National Nature Park.
2. Yo‘llanma xat rаqаmi vа sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nоmi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
UDP TCP/SCTP - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 130/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
UDP TCP/SCTP
7.1- rasm. Serverturlari
Ulanishsiziteratsion UDPniishlatadiganserverlarodatdaiterativdir,
yuqoridata’kidlanganidek, serverbirvaqtningo‘zidabittaso‘rovniqaytaishlaydi. ServerUDPdandatagramdaolinganso‘rovnioladi, so‘rovniqaytaishlaydivamijozgayuborishuchunUDPgajavobberadi. 7.2- rasmda ulanishsiz iteratsion server ko‘rsatilgan.
7.2- rasm. Ulanishsiz iteratsion server Serverboshqama’lumotlarjadvallarigaahamiyatbermaydi.
Ushbudatagramlarxizmatnikutib, navbatdasaqlanadi. Ularning barchasi bitta mijozdan yoki ko‘plab mijozlardan bo‘lishi mumkin. Ikkala holatda ham ular kelish tartibida birma-bir qayta ishlanadi.
Bu maqsadda server bitta tanlangan portdan foydalanadi, bu belgilangan port. Ushbu portga kelgan barcha datagramlar 7.2- rasmda tasvirlanganidek xizmat ko‘rsatilishini navbatda kutadi.
Ulanishga – qaratilgan bir vaqtda bajaruvchi server
TCP (yoki SCTP) dan foydalanadigan serverlar odatda bir vaqtning o‘zida bir nechta so‘rovlarni qayta ishlaydi. Bu shuni anglatadiki, server bir vaqtning o‘zida ko‘plab mijozlarga xizmat ko‘rsatishi mumkin. Aloqa - bu ulanishga yo‘naltirilgan, ya’ni so‘rov bir necha segmentlarga kelishi mumkin bo‘lgan va so‘rovlarga javoblar bir necha segmentlarni egallashi mumkin bo‘lgan baytlar oqimidir. Server va har bir mijoz o‘rtasida aloqa o‘rnatiladi va ulanish butun oqim qayta ishlanib tugallanmaguncha ochiq qoladi.
Ushbu turdagi server faqat bitta portdan foydalana olmaydi, chunki har bir ulanish portga muhtoj va ko‘plab ulanishlar bir vaqtning o‘zida ochilishi mumkin. Ko‘pgina portlarga ehtiyoj bor, ammo server faqat bitta belgilangan portdan foydalanishi mumkin.
Yechim bitta belgilangan port va ko‘pgina qisqa muddatliportlarga ega bo‘lishdir. Server ulanish so‘rovlarini belgilangan portda qabul qiladi. Mijoz ulanishni amalga oshirish uchun ushbu portga o‘zining dastlabki yondashuvini taklif qilishi mumkin. Ulanish amalga oshirilgandan so‘ng, server belgilangan portni bo‘shatish uchun ushbu ulanishga vaqtinchalik portni tayinlaydi. Endi ma’lumotlarni uzatish ushbu ikkita vaqtinchalik portlar o‘rtasida amalga oshirilishi mumkin, biri mijoz qismda, ikkinchisi esa server qismda. Endi belgilangan port boshqa mijozga ulanishni amalga oshirish uchun bo‘shdir. Bir vaqtning o‘zida bir nechta mijozlarga xizmat ko‘rsatish uchun server dastlabki jarayonning (parent process) nusxalarini (child process) yaratadi.
Serverda har bir ulanish uchun bitta navbat bo‘lishi kerak. Segmentlar mijozdan kelib chiqadi, tegishli navbatda saqlanadi va ularga bir vaqtda server tomonidan xizmat ko‘rsatiladi. Ushbu konfiguratsiya uchun 7.3-rasmga qarang.
7.3- rasm. Ulanishga yo‘naltirilgan parallel server
|
| |
Ehtiyoj 
(talab) - Innovatsion va amaliy loyihalar

ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
qiladi. Bir kilogramm atirgul yog‘i 15000-40000 AQSh
dollari, 1 l atirgul suvi esa 0,3-0,4 AQSh dollarida sotiladi.
8. Yaratiladigan yangi ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning resurs/ xom-
ashyo bazasining va zarur
infratuzilmaning mavjudligi
Samarqand viloyatida damashq atirgulidan ekologik
toza mahsulot yetishtirish onalik plantatsiyalarini yaratish,
tabiiy xom ashyoga bo‘lgan talabni qondirish va tabiiy dori
vositalarini ishlab chiqish vazifalari belgilangan. Yangi
ishlanmani bajarishda institutda ilmiy salohiyati yetarli
bo‘lib,
boshqa
oliy
ta’lim
muassasalari
ilmiy
laboratoriyalarida ham mahsulotlar tahlili o‘tkaziladi.
Mazkur o‘simlik Samarqand viloyatining Jomboy tumanida
bo‘sh yerlardan samarali foydalanish maqsadida ekish
tavsiya etiladi.
Yo‘llanma xat raqami va sanasi

- Taklif etilayotgan loyiha NSDI asoslarini to‘g‘ri joriy
etishni ta'minlash uchun GAT modellashtirishni o‘z ichiga
oladi.
- Loyiha shuningdek, uglerod neytralligi va
barqaror
rivojlanish konsepsiyasi majburiyatlarini bajarish uchun
shamol, quyosh, geotermal energiya kabi noan‘anaviy
energiya manbalarini rivojlantirishni ko‘zda tutgan.
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha

turlarni o‘stirish, ko‘paytirish, agrotexnologik asoslarini ishlab chiqish hamda plantatsiyalarini
tashkil etish muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, mahalliy farmatsevtika ehtiyojini qoplash
va eksportbop tabiiy dorivor vositalar ishlab chiqarishni tizimini yaratishni yo‘lga qo‘yish
dolzarb muammo hisoblanadi.
Yaratiladigan yangi ishlanma

|
Yaratiladigan yangi ishlanma Pdf ko'rish
|
bet | 122/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)8. Yaratiladigan yangi ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning resurs/ xom-
ashyo bazasining va zarur
infratuzilmaning mavjudligi
Ushbu loyihani amalga oshirish uchun birlamchi material
sifatida, mahalliy Aegilops L. turkum turlarnining
namunalari mavjud. Shuningdek, zamonaviy laborotoriya va
yetakchi mutaxassislar faoliyat olib boradi.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining
uch yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’alim, fan va innovatsiyalar
vazirligi, Innovatsion rivojlanish agentligi, Qishloq xo‘jaligi
vazirligi
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu tashabbuskori) ning
yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi kengash muhokamasi natijalariga
ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO) ____________________
(imzo)
sana
“_____”_______________20__ y.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
|
| |
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion loyihalar

|
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 152/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion loyihalar
tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Samarqand viloyati sharoitida damashq atirgulini
ko‘paytirish, biologik xususiyatlarini o‘rganish va ekologik
toza
mahsulot
yetishtirish
taomiliga
asoslangan
plantatsiyalarini yaratish.
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Samarqand davlat universiteti Agrobiotexnologiyalar va
oziq-ovqat xavfsizligi
instituti va Seged Universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Damashq atirguli o‘simligini Samarqand viloyatida in-
vitro usulida ko‘paytirish va ekologik toza mahsulot
yetishtiriladigan
plantatsiyalarini
joriy
qilish
agrobiotexnologiyalari ishlab chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Damashq atirguli o‘simligini mahalliy sharoitda in-
vitro usulida ko‘paytiriladi va ekologik toza mahsulot
yetishtirish agrobiotexnologiyasi ishlab chiqiladi;
- Damashq atirgulini ko‘paytirish usullari (in-vitro
usulida) o‘rganiladi;
- Damashq atirgulidan yetishtirilgan ekologik toza
mahsulotni fitokimyoviy tarkibi, sifat ko‘rsatkichlari hamda
ishlab chiqilgan agrobiotexnologiyani monitoring qilinadi;
- Samarqand viloyati hududlarida ekologik toza
mahsulot yetishtiriladigan plantatsiyalari barpo etiladi va
iqtisodiy samaradorligi aniqlanadi.
- Damashq atirgulidan Samarqand viloyatida ekologik
toza mahsulot yetishtirish imkoniyatini yaratib, import oldi
olinadi hamda valyuta tejab qolinadi.
|
| |
Foydalanuvchi agenti (User agent – UA)

|
Foydalanuvchi agenti (User agent – UA)
|
bet | 135/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Foydalanuvchi agenti (User agent – UA)
Elektron pochta tizimining birinchi komponenti foydalanuvchi agentidir (UA). Bu foydalanuvchi uchun xabar yuborish va qabul qilish jarayonini osonlashtiradigan xizmatni taqdim etadi. Foydalanuvchi agenti - bu xabarlarni tuzadigan, o‘qiydigan, javob beradigan va qayta yuboradigan dasturiy ta’minot to‘plami. Shuningdek, u foydalanuvchi kompyuterlarida mahalliy pochta qutilariga ishlov beradi.
7.13- rasm. Elektron pochtaning formati
Pochta xabarini yuborish uchun foydalanuvchi UA orqali pochta jo‘natmalariga juda o‘xshash pochta xabarlarini yaratadi. U konvert va xabarga ega (7.13- rasmga qarang).
Konvertda odatda jo‘natuvchining manzili, qabul qiluvchining manzili va boshqa ma’lumotlar mavjud bo‘ladi. Xabarda sarlavha va asosiy qism mavjud. Xabarning sarlavhasi yuboruvchini, qabul qiluvchini, xabar mavzusini va boshqa ba’zi ma’lumotlarni aniqlaydi. Xabarning asosiy qismida qabul qiluvchi tomonidan o‘qilishi kerak bo‘lgan haqiqiy ma’lumotlar mavjud.
Foydalanuvchi agenti foydalanuvchi (yoki taymer) tomonidan ishga tushiriladi. Agar foydalanuvchida pochta bo‘lsa, UA foydalanuvchini ogohlantirish bilan xabardor qiladi. Agar foydalanuvchi pochtani o‘qishga tayyor bo‘lsa, ro‘yxat ko‘rsatiladi, unda har bir satr pochta qutisidagi ma’lum bir xabar to‘g‘risidagi ma’lumotlarning qisqacha mazmuni mavjud. Qisqacha bayon sifatida odatda yuboruvchining pochta manzili, xabar mavzusi va xabar yuborilgan yoki olingan vaqtni keltiriladi. Foydalanuvchi istalgan xabarlarni tanlab, undagi ma’lumotlarni ekranda ko‘rsatishi mumkin.
Manzil
Pochtani yetkazib berish uchun pochta bilan ishlash tizimi noyob manzillarga ega manzillar tizimidan foydalanishi kerak. Elektron pochta manzili ikki qismdan iborat: mahalliy qism va @ belgisi bilan ajratilgan domen nomi (7.14- rasmga qarang).
7.14- rasm. Pochta manzili
Mahalliy qism foydalanuvchi pochta qutisi deb nomlangan maxsus faylning (domenda takrorlanmas) nomini belgilaydi, unda foydalanuvchi uchun qabul qilingan barcha xabarlar xabarlarga kirish agenti tomonidan olish uchun saqlanadi.
Manzilning ikkinchi qismi - bu domen nomi. Tashkilot odatda elektron pochta xabarlarini olish va yuborish uchun bitta yoki bir nechta xostlarni tanlaydi; ular ba’zan pochta serverlari yoki almashtiruvchilar deb ataladi. Har bir pochta almashinuvchisiga tayinlangan domen nomi DNS ma’lumotlar bazasidan keladi yoki mantiqiy nomdir (masalan, tashkilot nomi).
|
| |
Tadqiqot shakli - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 151/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Tadqiqot shakli: amaliy bo‘lib, damashq atirguli (Rosa damascene Mill) xalq tabobati va
ilmiy tabobatda keng qo‘llaniladi, shuningdek atir-upa sanoatida importni bartaraf qilish
maqsadida ularni ko‘paytirish va fermer xo‘jaliklarida ekologik toza mahsulot yetishtiriladigan
dastlabki plantatsiyalarini yaratish maqsadga muvofiqdir.
Ilmiy-tadqiqot natijalari: Avtor tomonidan ko‘p yillar davomida (2015 yildan) damashq
atirgulidan tanlab olingan klonlar ko‘paytiriladi. Fermer xo‘jaligida ekologik toza mahsulot
yetishtirishga asoslangan dastlabki onalik plantatsiyasi yaratiladi va agrobiotexnologiyasi ishlab
chiqiladi. Samarqand viloyatida yetishtirilgan ekologik toza damashq atirguli efir moyi va atirgul
suvini biologik faol moddalari aniqlanib, farmasevtika, oziq-ovqat, atir-upa sanoatlarida xom-
ashyo bazasi sifatida tavsiya etiladi. Damashq atirgulidan ekologik toza mahsulot yetishtirish
agrobiotexnologiyasi ishlab chiqiladi. Damashq atirgulidan Samarqand viloyatida ekologik toza
mahsulot yetishtirish imkoniyatini yaratib, import oldi olinadi hamda valyuta tejab qolinadi.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish: Yosh mutaxassislar jalb etilib, ekologik
toza mahsulotlar yetishtirish agrobiotexnologisidan foydalanib magistrlik va doktorlik (PhD)
dissertatsiyasi bajariladi hamda himoya etiladi. Monografiya yoziladi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari bo‘yicha intellektual mulk ob’ektlariga
tegishli hujjatlar olinadi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi ro‘yxatidagi va
Web of Science hamda Ssopus ma’lumotlar bazasida indeksatsiyalangan jurnallarda maqolalar
chop etiladi.
1,250 mlrd. so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 2,5 mlrd so‘m va bajarililishi ikki yilga mo‘ljallangan
|
| |
Taklif 
etilayotgan - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 125/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)4. Taklif
etilayotgan
mаvzu
doirasida
avval
bajarilgan,
bаjаrilауоtgаn
fundamental,
amaliy va innovatsion loyihalar
natijalari tahlili
Zarafshon milliy tabiat bog‘idan yil bo‘yi innovatsion
foydalanish negizida noyob flora va fauna turlarini saqlash va
ko‘paytirish, mintaqa misolida ularning ekologo-biologik
qonuniyatlari о‘rganiladi va zamonaviy usullari amalda o‘z
tasdig‘ini topadi. Bu borada fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalarning ilmiy – amaliy asoslari yaratiladi.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
уаkuniy
natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnologiya) ning tavsifi
Tabiiy va sun’iy landshaftlarning an’anaviy, yangi turlari, nav
nаmunаlаrining tuproq-iqlim va ekologik sharoitga mоs
jihatlari, biologik ustunliklari negizida yil bo‘yi, uzluksiz
foydalanish zahirasi yaratiladi. Natijada, ularning biologik
ustunligi va ekologik afzalligi ro‘yobga chiqarilib,
innovatsion usullarining samaradorligi o‘z isbotini topadi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(yetarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko’rsatkichlar
Zarafshon milliy tabiat bog‘i hududida yil davomida
an'anaviy bir hosilli tizim hozirga qadar flora va fauna
bioxilma- xilligiga monelik ko‘rsatmoqda. Ayni paytda, kuz
va qish ekinlari evaziga sug‘oriladigan yerlarda
resurstejamkor, sifatli va bаrqаrоr hosil yetishtirishning
zamonaviy imkoniyatlari уuzаgа keladi.
7. Yaratiladigan yangi ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)
ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatkichlar
indikatorlar
Mazkur ishlanma natijalaridan mintaqada foydalanishda
intensive agro-biotexnologiyalarining yaratilishi qo‘shni va
xorij davlatlar amaliyotida уеr, suv, flora va fauna turlari
zahirasining analogi yo‘qligi bilan farqlanadi.
|
| |
Nom maydoni - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 154/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Mashinalarga tayinlangan nomlar aniq bo‘lishi uchun, nomlar va IP manzillari orasidagi bog‘lanishni to‘liq nazorat qilib, diqqat bilan tanlanishi kerak. Boshqacha qilib aytganda, nomlar noyob bo‘lishi kerak, chunki manzillar noyobdir. Har bir manzilni noyob nom bilan xaritada aks ettiradigan nom maydoni ikki shaklda tashkil etilishi mumkin: tekis (qat’iy) yoki ierarxik.
Tekis (qat’iy) nom maydoni. Tekis maydon nomi bu manzilga beriladigan nomdir. Bu maydondagi nom strukturalanmagan belgilar ketma-ketligi sifatida qaraladi. Nomlar umumiy qismga ega bo‘lishi yoki bo‘lmasligi mumkin, lekin bu hech qanday ma’noga ega emas. Tekis (qat’iy) nom maydonining asosiy kamchiligi shundaki, uni Internet kabi katta tizimda ishlatish mumkin emas, chunki noaniqlik va takrorlanishning oldini olish uchun markazlashtirilgan boshqaruv kerak.
Ierarxik nom maydoni. Ierarxik nomlar maydonida har bir nom bir necha qismdan iborat. Birinchi qism tashkilotning xususiyatini, ikkinchi qismi tashkilot nomini, uchinchi qismi tashkilotdagi bo‘limlarni va boshqalarni belgilashi mumkin. Bunday holda, nom maydonlarini tayinlash va boshqarish vakolati markazlashtirilishi mumkin. Markaziy tashkilot tashkilot nomini va tashkilot xususiyatini belgilaydigan qismni tayinlashi mumkin. Qolgan nomning javobgarligi tashkilotning o‘ziga berilishi mumkin.
Tashkilot o‘z hostini yoki manbalarini aniqlash uchun nomga suffikslarni (yoki prefikslarni) qo‘shishi mumkin. Tashkilot rahbariyati host uchun tanlangan prefiks boshqa tashkilot tomonidan qabul qilinadi, deb xavotirlanmaslik kerak, chunki manzilning bir qismi bir xil bo‘lsa ham, butun manzil boshqacha. Masalan, ikkita kollej va kompaniya o‘z kompyuterlaridan birini challenger deb ataydi deylik. Birinchi kollejga fhda.edu nomi va ikkinchi kollejga berkeley.edu nomi berilgan hamda kompaniyaga smart.com nomi berilgan. Ushbu tashkilotlarning har biri allaqachon berilgan nomga challenger nomini qo‘shganda, natija uchta turli xildagi nomga ega bo‘ladi: challenger.fhda.edu, challenger.berkeley.edu, va challenger.smart.com. Nomlar markaziy tashkilot tomonidan tayinlanishini talab etmasdan noyobdir. Markaziy tashkilot nomning to‘liq qismini emas, balki faqat bir qismini boshqaradi.
|
| |
Sizning IP manzilingiz - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 142/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Sizning IP manzilingiz. Bu mijozning IP manzilini o‘z ichiga olgan 4 baytlik maydon. U mijozning talabiga binoan server tomonidan (javob xabarida) to‘ldiriladi.
Server IP manzili. Bu serverning IP manzilini o‘z ichiga olgan 4 baytlik maydon. Bu server tomonidan javob xabarida to‘ldiriladi.
Shlyuzning IP-manzili. Bu marshrutizator IP manzilini o‘z ichiga olgan 4 baytlik maydon. Bu server tomonidan javob xabarida to‘ldiriladi.
Mijozning qurilma manzili. Bu mijozning fizik manzili. Server ushbu manzilni mijoz tomonidan yuborilgan freymdan aniqlashi mumkin bo‘lsa ham, agar so‘rov xabari manzili mijoz tomonidan aniq yetkazib berilsa, samaraliroq bo‘ladi.
Server nomi. Bu 64 baytlik maydon bo‘lib, ixtiyoriy server tomonidan javoblar paketida to‘ldiriladi. Unda serverning domen nomidan iborat nol bilan tugagan satr mavjud. Agar server ushbu maydonni ma’lumotlar bilan to‘ldirishni istamasa, server uni barcha 0 lar bilan to‘ldirishi kerak.
Boot fayl nomi. Bu 128 baytli maydon bo‘lib, uni ixtiyoriy ravishda javoblar paketida to‘ldirish mumkin. Unda yuklash faylining to‘liq nomi ko‘rsatilgan nol bilan tugagan satr mavjud. Mijoz ushbu yo‘ldan boshqa yuklash ma’lumotlarini olish uchun foydalanishi mumkin. Agar server ushbu maydonni ma’lumotlar bilan to‘ldirishni istamasa, server uni barcha 0 lar bilan to‘ldirishi kerak.
Tanlovlar. Bu 64 baytli maydon ikki tomonlama maqsadga ega. U qo‘shimcha ma’lumotni (masalan, tarmoq maskasi yoki standart marshrutizator manzili) yoki sotuvchiga oid ba’zi ma’lumotlarni olishi mumkin. Maydon faqat javob xabarida ishlatiladi. Server 99.130.83.99 Request line qiymatiga ega bo‘lgan IP manzil formatida “magic cookie” deb nomlangan raqamdan foydalanadi. Mijoz xabarni o‘qib bo‘lgach, bu magic cookie faylni qidiradi. Agar mavjud bo‘lsa, keyingi 60 bayt variantlardir. Variant uchta maydondan iborat: 1 baytlik teg maydoni, 1 bayt uzunlik maydoni va o‘zgaruvchan uzunlikdagi qiymat maydoni. Uzunlik maydoni butun tanlovni emas, balki qiymat maydonining uzunligini belgilaydi. 7.23-rasmga qarang.
To‘ldirish
Teg (0)
Ro‘yhat oxiri
Teg (255)
Boshqa imkoniyatlar
Teg Uzunlik Qiymati (o‘zgaruvchan uzunlik)
Uzunlik maydonida bayt bilan belgilangan uzunlik
7.23- rasm. Variant formati
IP manzillarini o‘z ichiga olgan maydonlarning uzunligi 4 baytga ko‘payadi. Faqat uzunligi 1 bayt bo‘lgan to‘ldirish tanlovi faqat moslash uchun ishlatiladi. Faqatgina 1 bayt uzunlikdagi ro‘yhat oxirida parametrlar maydonining tugashini bildiradi. Javob xabarida qo‘shimcha ma’lumot berish uchun sotuvchilar 128 dan 254 gacha teglardan foydalanishlari mumkin.
Tanlovlar ro‘yxati 7.1- jadvalda keltirilgan
7.1- jadval
|
| |
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Oʻrta va Quyi Zarafshon vodiysida
choʻllanish taʼsirini tahlil qilish va
yumshatishning GATga
asoslangan modelni ishlab chiqish.
Togʻ yonbag‘ri zonasida
cho’llanish
Orol dengizining qurigan tubi
Surxondaryodagi sho‘rlangan
hudud
Tadqiqot shakli:
Tadqiqot ilmiy-amaliy xarakteriga ega boʻlib, choʻllanishga qarshi
kurash strategiyasiga, xususan, Oʻrta va Quyi Zarafshon vodiysida cho‘llanishga qarshi
kurashish bo‘yicha barcha tadbirlarni GATga asoslangan avtomatlashgan model ishlab chiqiladi.
Ushbu model monitoring, rejalashtirish va cho‘llanishga qarshi kurashish strategiyalarini o‘z
ichiga oladi. Bu samarali va aniq usuldagi texnologiyaga asoslangan innovatsion tadqiqot bo‘lib,
sun‘iy yo‘ldosh ma‘lumotlari, dala tadqiqoti va yordamchi ma‘lumotlar manbalaridan to‘liq
foydalanadi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari: - Bu barcha foydalanuvchilarga real vaqt rejimida cho‘llanish
darajasi, ko‘lami, jarayoni, natijalari va oqibatlarini yumshatish strategiyalari haqidagi
ma‘lumotlarni yagona manba (oyna) tizimida olish imkonini beradi [Ommaviy foydalanish
mumkin];
- Taklif etilayotgan model butun hududda amalga oshirilsa, albatta, mamlakatda hududlarni
barqaror rivojlantirish uchun xizmat qiladi. Bu masofaviy zondlash va GAT ilovalari sohasida
yillar davomida ishlab chiqiladigan innovatsion model bo‘ladi. Model Quyi va O‘rta Zarafshon
vodiysida so‘nggi 50 yildan ortiq davomida cho‘llanish jarayonining natijalarini taqdim etadi;
- Sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlaridan foydalanish orqali vaziyatni miqdoriy tahlil qiladi va
avtomatlashtiradi;
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 22-fevraldagi “O‘zbekiston
Respublikasida cho‘llanish va qurg‘oqchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilingan bo‘lib, Ushbu qaror cho‘llanishga qarshi kurashish
va o‘rmonlar va yashil qoplamali maydonlarni ko‘paytirish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga
oshirishga yordam beradi;
- Taklif etilayotgan loyiha NSDI asoslarini to‘g‘ri joriy etishni ta‘minlash uchun GAT
modellashtirishni o‘z ichiga oladi.
- Loyiha shuningdek, uglerod neytralligi va barqaror rivojlanish konsepsiyasi majburiyatlarini
bajarish uchun shamol, quyosh, geotermal energiya kabi noan‘anaviy energiya manbalarini
rivojlantirishni ko‘zda tutgan.
SMTP - Simple Mail Transfer Protocol

|
SMTP - Simple Mail Transfer Protocol
|
bet | 136/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
SMTP - Simple Mail Transfer Protocol
Haqiqiy pochta o‘tkazmasi xabarlarni uzatish agentlari (MTA) orqali amalga oshiriladi. Pochta xabarini yuborish uchun tizimda MTA mijozi bo‘lishi kerak va pochtani olish uchun tizimda MTA serveri bo‘lishi kerak. MTA mijozi va Internetdagi serverni belgilaydigan rasmiy protokol SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)
- oddiy pochta uzatish protokoli deb nomlanadi. Yuqorida aytib o‘tganimizdek, eng ko‘p tarqalgan vaziyatda (to‘rtinchi senariy) MTA mijozlariga xizmat ko‘rsatuvchi ikkita juft dastur ishlatiladi. 7.15- rasmda ushbu senariyda SMTP protokoli oralig‘i ko‘rsatilgan.
7.15- rasm. SMTP oralig‘i
SMTP ikki marta, yuboruvchi va jo‘natuvchining pochta serverlari o‘rtasida va ikkala pochta serverlari o‘rtasida ishlatiladi. Pochta serveri va qabul qiluvchi o‘rtasida boshqa protokol talab qilinadi. SMTP oddiygina buyruqlar va javoblar qanday qilib u yoki bu foydalanuvchiga yuborilishini belgilaydi. Har bir tarmoq joriy etish uchun dasturiy paketni erkin tanlaydi.
POP va IMAP
Hozirda xabarlarga kirishning ikkita protokoli mavjud: Post Office Protocol version 3 (POP3) va Internet Mail Access Protocol, version 4 (IMAP4 - Internet-pochtaga kirish protokoli, 4-versiya).
7.16- rasmda ushbu ikkita protokolning eng keng tarqalgan vaziyatdagi holati ko‘rsatilgan (to‘rtinchi senariy).
7.16- rasm. POP3 va IMAP4
Post Office Protocol, version 3 – POP3
Post Office Protocol, version 3 (POP3) sodda va cheklangan. Mijoz POP3 dasturi qabul qiluvchining kompyuteriga o‘rnatiladi; server POP3 dasturi pochta serveriga o‘rnatilgan. Foydalanuvchi o‘z elektron pochtasini pochta serveridagi pochta qutisidan yuklab olishi kerak bo‘lganda mijoz dasturining pochtaga kirishi orqali jarayon boshlanadi. Mijoz TCP 110 portidagi serverga ulanishni ochadi. Keyin pochta qutisiga kirish uchun foydalanuvchi nomi va parolini yuboradi. Keyin foydalanuvchi pochta xabarlarini ketma-ket ro‘yxatlashi va foydalanishi mumkin. 7.17- rasmda POP3 dan foydalanib pochta xabarlarini yuklab olish misoli keltirilgan.
Mail Server Foydalanuvchi kompyuteri
|
| |
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-SHAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion loyihalar
tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Oʻrta va Quyi Zarafshon vodiysida choʻllanish taʼsirini tahlil
qilish va yumshatishning GATga asoslangan modelni ishlab
chiqish.
Development of a GAT-based model for desertification
impact analysis and mitigation in the Middle and Lower
Zarafshan Valley.
Разработка модели на основе GAT для анализа
воздействия опустынивания и смягчения его последствий в
Средней и Нижней Зерафшанской долине.
loyiha 
mavzusi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 134/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)loyiha
mavzusi
tashabbuskori
(ilmiy
tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental, amaliy va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Respublika oliy ta’lim muassasalarida Smart texnololgiyalariga
asoslangan
intelutual
universitet
axborot
tizimi
ishlab
chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
yakuniy natija (mahsulot,
ishlanma, texnologiya)ning
tavsifi
Smart texnologiyalariga asoslangan intelutual universitet
axborot tizimi ishlashi natijasida universitetning barcha
tuzulmalarida olib borilayotgan faoliyat avtomatizatsiya qilinadi.
Ya’ni o‘quv-ilmiy yo‘nalishlarda olib borilayotgan ilmiy-
tadqiqotlar, o‘quv jarayoniga tegishli darsliklar, o‘quv
qo‘llanmalar, kutubxona fondidagi adabiyotlar va kompyuter
imitatsion modellar asosida yangi taqdimotlar shaklida ma’ruza,
amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkil qilish
texnologiyalari ishlab chiqiladi;
Aqlli texnologiyalar o‘quvchi shaxsini rivojlantirishning
individual traektoriyasini shakllantirish uchun zarur shart-
sharoitlarni yaratadi, ta’lim tizimi subektlarining ijodiy va o‘zaro
aloqa faoliyatini ta’minlaydi.
Smart inteluktual axborot tizimining yaratilishi va samarali
faoliyat ko‘rsatishi universitetlarning ta’lim muhitiga har
tomonlama
ijobiy ta’sir etishi va o‘quv jarayonini
takomillashtirishga olib keladi, ya’ni, eelektron ta’lim muhitida
o‘qituvchilar, va talabalarning o‘zaro muloqot va hamkorligi
amalga oshiriladi, Smart ta’lim tizimida foydalanish uchun
elektron ta’lim resurslaridan foydalangan holda talabalarning
mustaqil ishlarini tashkil etish imkoniyatlari yaratiladi.
Ishlab chiqilgan dasturiy ta’minotga guvohnoma oliish uchun
intellektual mulk agentligiga hujjatlar taqdim etiladi.
|
| |
Yorug‘lik оqimidаn fоydаlаnish kоeffitsenti uslubi

162
Umumiy yorug‘lik оqimi
z
yo
m
yo
yo
m
u
S
Е
К
F
.
.
.
, lm (6.8)
bu yerdа:
0
,
2
3
,
1
К
– zaxira koeffitsiyenti;
yo
m
Е
.
– me’yoriy yoritilgаnlik, lk;
m
yo
S
.
– yoritilаdigаn mаydоn yuzаsi, m
2
;
0
,
1
7
,
0
z
– minimаl yoritilgаnlik koeffitsiyenti;
yo
– yorug‘lik оqimidаn fоydаlаnish koeffitsiyenti
yo
ning
miqdоri mа’lumоtnоmаdаn оlinаdi. U quyidаgilаrgа bоg‘liq bo‘lаdi:
sh
– shipning qаytаrish koeffitsiyenti;
d
– devоrlarning qаytаrish koeffitsiyenti;
yu
– hisoblash yuzаsining qаytаrish koeffitsiyenti;
i – xоnа ko‘rsаtkichi.
)
(
B
A
h
B
A
i
, (6.9)
bu yerdа: A,B – хоnаning bo‘yi vа eni, m;
h – yoritqichni оsish bаlаndligi, m.
Yoritish аsbоblаri sоni
yo
u
F
F
n
, (6.10)
r – koordinata boshidan nuqtaning xy tekisligidagi proektciyasigacha bo’lgan masofa.
Ө

|
r – koordinata boshidan nuqtaning xy tekisligidagi proektciyasigacha bo’lgan masofa.
Ө
|
bet | 124/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikr – koordinata boshidan nuqtaning xy tekisligidagi proektciyasigacha bo’lgan masofa.
Ө – xz tekisligi bilan P nuqta va Z o’qi orqali o’tuvchi tekislik orasidagi burchak.
z- P nuqtadan xy tekisligigacha bo’lgan masofa
2 – Rasm. Tcilindrik koordinata sistemasi.
Sferik koordinatalar sistemasida nuqtaning fazodagi o’rni 3ta koordinata (r, Ө, φ) bilan aniqlanadi:
r- nuqtadan koordinata boshigacha bo’lgan masofa.
Ө- xz va P nukta xamda z o’kdan o’tuvchi tekisliklar orasidagi burchak.
φ – oz o’qi va Ө va P nuqtalardan o’tuvchi nur orasidagi burchak.
3 – Rasm. Sferik koordinata sistemasi.
Nuqta koordinatalarini bir sistemadan ikkinchisiga o’tkazish mumkin.
Masalan sferik koordinata sitemasidan Dekart koordinatalariga o’tish quyidagicha bajariladi.
X= r sinө - sinө-cos ;
Y= r -sinө - sin ;
Z= r -cos
Qo’yilgan masala va bajarilayotgan ish holatiga qarab turli fazolarni va ular bilan bog’liq koordinata sistemasini tanlash mumkin. Aksariyat hollarda uch o’lchovli modellashtirish dasturlarida fazolarning quyidagi turlari tanlanadi.
Ob`ekt fazosi (object space), u o’z mahalliy koordinata sistemasida ob`ekt shaklini modellashtirish uchun ishlatiladi. Har bir ob`ektning o’z koordinata sitemasi bo’ladi.
Umumiy fazo (wored space) – qurilgan ob`ektlarni sahnaga joylashtirish, affin o’zgartirishlarni bajarish (ko’chirish, burash va masshtablash), sahnani yoritishni ifodalash, ob`ektlar harakat dinamikasini hisoblash va hokazo. U barcha ob`ektlar uchun umumiy fazo vazifasini bajaradi.
Ko’rinish fazosi (view space) – bu fazo virtual kuzatuvchi (odatda kamera) yoki sohaning aniq proektciyasi bilan bog’lanib, sahnaning ko’rinish oynasida akslanish va ishlash mumkin bo’lgan qismidir (viewport). Bu – xuddi nuqtai nazar kabi.
Ekran fazosi (screen space) – bu 2D - fazo (tekislik) bo’lib unda 3 D – ob`ektlarning proektciyasi ekran tekisligida akslanadi.
UVW – parametrik fazo (UVW parametric space) – murakkab egri chiziqlarni va sirtlarni modellashtirishda ishlatiladi.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 127/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
-Mavzu  Uch o‘lchamli grafika asoslari

Mashg’ulot vaqti-
80-daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot
shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Uch o’lchamli texnologiyalar
2. Mavzuning dolzarbligi
3D Max dasturi haqida ma`lumot.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 122/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
–rаsm. Chug‘lanma - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini...

O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish
Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish
|