TXK va JT ishlarini tashkil etishni markazlashgan tizimi

8.3. TXK va JT ishlarini tashkil etishni markazlashgan tizimi
Bozor
iqtisodiyoti
sharoitida
ko‘pchilik
korxonalarda
texnika
vositalarining
soni
keskin
qisqarishi
oqibatida
ishlab
chiqarish
maydonlarining
ortib
qolishi,
texnologik
jihozlardan
foydalanish
samarasining pastligi, QXTlarga TXK va JT ishlarini boshqarishning yangi,
zamonaviy tashkiliy usullarini qo‘llashni taqozo etmoqda. Shulardan biri-
ishlab chiqarishni markazdan boshqarish tizimidir. Ushbu tizim quyidagi
asosiy tamoyillarga tayanadi:
- QXTga TXK va JT ishlari jarayonini boshqarish ishlab-chiqarishni
boshqarish bo‘limi (ICHTB) tomonidan amalga oshiriladi.
- TXK va JT ishlarini tashkil etish ishlab chiqarish bo‘linmalari
tomonidan texnologik tamoyil asosida shakllantiriladi va unda har bir texnik
ta’sir o‘tkazish (1-TXK, 2-TXK, JT va boshqalar) maxsuslashtirilgan
brigadalar tomonidan bajariladi.
- bir-biriga o‘xshash turli texnik ishlarni bajaruvchi bo‘linmalar,
boshqarish
qulay
bo‘lishi
uchun
ishlab
chiqarish
komplekslariga
birlashtiriladi;
- ishlab chiqarishni tayyorlash-aylanma fondlarni butlash, agregat, uzel va
detallarni ish joylariga etkazib berish, ta’mirlanadiganlarini yuvish, saralash,
ishchilarni asbob-uskunalar bilan ta’minlash hamda QXTlarini TXK, JT va
kutish mintaqalarida joydan joyga ko‘chirish ishlab chiqarishni tayyorlash
123
kompleksi tomonidan markazlashgan holda amalga oshiriladi. Bu esa,
QXTlarini TXK va JTda turish vaqtini qisqartiradi, ishchi va xodimlar vaqtini
tejaydi;
-ishlab-chiqarishni
boshqarish
bo‘limi
hamma
ishlab-chiqarish
bo‘linmalari bilan bog‘lanish, ular orasida axborot bilan almashish-ikki
yoqlama dispetcherlik aloqalariga, avtomatika va telemexanika vositalariga
asoslanadi.
MTP texnik xizmatining markazlashgan boshqaruv tuzilmasi keltirilgan.
MTP quvvatining katta-kichikligiga qarab texnik xizmatning tarkibi
o‘zgarishi mumkin. Ammo asosiy qoidalar saqlanib qoladi. Endi, ishlab
chiqarish komplekslari, texnik xizmat bo‘limlarining tarkibi va vazifalarini
ko‘rib chiqamiz:
Bosh muhandis-qishloq xo‘jalik texnikasi texnik holatini talab darajasida
ushlab turishga, TXK va JT ishlarini tashkil etishga, ehtiyot qismlar va
moddiy resurslar zahirasini ta’minlashga mas’ul.
Boshqaruv markazi (BM)-tezkor boshqaruv bo‘limi (TBB) va axborotni
qayta ishlash va tahlil bo‘limi (AB) dan tashkil topgan bo‘lib, ularga BM
boshlig‘i rahbarlik qiladi. Tezkor boshqaruv bo‘limi ishlarini dispetcher va
uning yordamchisi-texnik operator bajaradi.
Tezkor boshqarish bo‘limi quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
- kun davomida TXK, diagnostikadan o‘tadigan, ta’mirlanadigan
- mashinalar sonini, nihoyasiga etmagan ishlarni aniqlaydi, tahlil qiladi,
echimni topish bo‘yicha zarur chora-tadbirlarni belgilaydi va amalga
oshiradi;
- jadval bo‘yicha 1-TXK va 2-TXK o‘tishi zarur bo‘lgan qishloq xo‘jalik
texnikalarini diagnostika va texnik xizmat ko‘rsatish mintaqalariga yuboradi
va ishlarning vaqtida bajarilishini nazorat qiladi;
- ta’mirlashga kelgan QXTlarini postlarga taqsimlaydi va ishchilarni
biriktiradi, zarur ehtiyot qismlar va materiallarni etkazish haqida topshiriqlar
beradi, ishlarni vaqtida bajarilishini nazorat qiladi.
124
Axborotni qayta ishlash va tahlil bo‘limi (AB)-ishlab chiqarish holati,
texnik
xizmat
ko‘rsatilayotgan,
ta’mirlanayotgan mashinalar haqida
ma’lumotlar to‘plash, ularga ishlov berish, tahlil qilish va boshqaruv tizimiga
etkazish vazifalari yuklanadi.
AB zamonaviy kompyuterlar, aloqa vositalari bilan jihozlanadi.
AB 1-TXK, 2-TXK, diagnostika, joriy ta’mirlashga kelgan mashinalar,
ularga sarf qilinayotgan ekspluatatsion materiallar, ehtiyot qisml ar, agregat
va uzellar haqidagi ma’lumotlarni to‘playdi, ishlov beradi, tahlil qiladi va
saqlaydi. Shu bilan bir qatorda mashinalarning kunlik bajargan ishini, sarf
qilinayotgan yonilg‘i-moy mahsulotlari, maxsus suyuqliklar, shinalar,
akkumulyator batareyalarining hisobini olib boradi.
Axborotni qayta ishlash va tahlil bo‘limi quyidagi asosiy ishlarni amalga
oshiradi:
- QXTlarga TXK va JT, ehtiyot qismlar, agregatlar ajratish bo‘yicha
to‘ldirilgan birlamchi hujjatlarni qayta ishlash uchun qabul qiladi va ularni
kompyuterga kiritadi, to‘plangan axborotlarni dasturlashtirilgan tizim asosida
kompyuterda qayta ishlaydi, shakllantiradi saralaydi, tartibga keltiradi hamda
ishlab chiqarish komplekslari va bo‘limlari bo‘yicha tahlil qiladi, natijalarni
boshqaruv markaziga va rahbariyatga etkazadi. to‘planga va ishlov berilga
axborotlar asosida rahbariyat zarur chora-tadbirlar ishlab chiqadi v
- topshiriqla beradi.
- ishlab chiqarishni tayyorlash kompleksi TXK, diagnostika, JT
mintaqalariga zarur ehtiyot qism, detal, agregat va uzellar etk azib beradi.
ATK omborlarida material, yonilg‘i-moy mahsuloti, ehtiyot qism, agregat va
uzellar zaxirasini ta’minlaydi. Mashinalardan echilgan nosoz agregatlarni
yuvish,
ajratish-yig‘ish,
detallarni saralash yaroqsizlarini yangisiga
almashtirish, butlash va nihoyat, ularni kapital ta’mirlash, agregatlarning
aylanma fondini tashkil etadi.
- Boshqaruv markazining boshlig‘i tayyorlash kompleksi va ta’mirlash
ustaxonalari boshliqlari bilan birgalikda oraliq va asosiy omborxonalardagi
125
ehtiyot qismlar zahirasi va mavjud ta’mir fondi haqidagi ma’lumotlarga
tayanib, ta’mir uchastkalarida agregat qism va detallarni ta’mirlash (yasash)
uchun reja ishlab chiqadi. Shu rejaga asosan tayyorlash kompleksining
butlash ustaxonasi ta’mirlash ustaxonalariga nosoz detallarni etkazib beradi,
ta’mirdan chiqqan (yangi yasalgan)larini esa, asosiy yoki oraliq
omborxonalarga eltib beradi.
- Moddiy-texnik ta’minot bo‘limi ATKni uzluksiz ravishda ehtiyot qism,
agregat, material, yonilg‘i mahsulotlari bilan ta’minlab turadi. Ularga
buyurtmalar tuzadi va ombor xo‘jaligi ishlarini tashkil etadi. Moddiy-texnik
ta’minot bo‘limi ixtiyorida asosiy ombordan tashqari oraliq ombori ham
bo‘ladi. Oraliq omborxonada ishlab chiqarish ustaxonalarida ta’mirlangan
yoki yasalgan, ta’mirlash zavodlarida kapital ta’mirlangan agregat, uzel va
detallar saqlanadi. Omborxonalardagi zahiralar miqdori hisobini olib borish
va me’yorda ushlab turish uchun kompyuterlardan, avtomatlashtirilgan
boshqarish vositalaridan foydalaniladi.
- Texnik bo‘lim ishlab chiqarish jarayoniga yangi texnika va
texnologiyalarni joriy etish, mehnatni ilmiy asosda tashkil etish reja va
tadbirlarni ishlab chiqadi, bajarilishini ta’minlaydi va nazora qiladi. Mehnat
muhofazasi va texnika xavfsizligi tadbirlarini ishlab chiqadi va o‘tkazadi.
Xodimlarni tayyorlash, ishchi va muhandis-texnik xodimlar malakasini
oshirish bo‘yicha o‘qishlar tashkil etadi. Nostandart texnologik jihozlarni
loyihalash, tayyorlash, ishlab chiqarishni takomillashtirish va ustaxonalarni
texnik qayta jixozlash ishlarini amalga oshiradi.
Texnik nazorat xizmati MTPda QXT texnik holatini ishga chiqishdan
oldin va ishdan qaytgandan so‘ng nazorat qiladi. QXTga TXK va JT ishlarini,
korxonaga keltirilayotgan ehtiyot qism, material, yonilg‘i-moy mahsulotlari,
ta’mirlangan agregatlar sifatini nazorat qiladi. Texnik nazorat xizmati
boshlig‘i qo‘l ostida texnik nazorat ustalari va mexaniklari ishlaydi.
126
Nazorat bo‘yicha ish hajmlari etarli bo‘lmaganda xizmatni ba’zi
funksiyalari birlashtiriladi, filiallarda nazorat mexaniklari TX K, T ishlarini
sifatini hamda mashinalarning texnik holatini nazorat qiladi.
|