nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Argument – - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 137/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатArgument – funksiya tomonidan ob’ektga uzatiladigan ilova
Boshlang‘ich kod (source code) – yuqori darajali dasturlash tilida yozilgan dastur yoki dastur fragmenti
Bog‘lanish (binding) – o‘zgaruvchi va ma’lumotlar qiymatlariga ega bo‘lgan ob’ekt orasidagi aloqa
Buyruq qatori (command line) – terminal ilovasining ishchi qatori. U tizim buyruqlarini kiritish va dasturni ishga tushirish uchun ishlatiladi
Buyruq qatorining argumenti (Command-line argument) – dasturga buyruq qatoridan uzatiladigan matn qatori
Bit - axborot tizimlarida axborotni ifodalashning eng kichik birligi. Axborot miqdorining eng kichik o‘lchov birligi xisoblanadi.
Banyan Systems - Lokal tarmoq uyushmalarining dasturiy ta’minotini ishlab chiqaruvchi kompaniya. Banyan Systems
213
kompaniyasi AqShda 1983 yilda yaratilgan. Kompaniya lokal tarmoqlarni yaratish va ularni bir-biri bilan hududiy tarmoqlar orqali bog‘lash imkonini beruvchi blokli dasturiy ta’minotni taklif etadi.
BASIC - Beginner’s All-purpose Symbolic Instruction Code “ Boshlovchilarning barcha maqsadlar uchun buyruq kodi”. 1960 yil o‘rtalarida Dartmut kollejida talabalar uchun Jon Kemeni (John Kemeney) va Tomas Kurts (Thomas Kurtz) tomonidan ishlab chiqilgan. Til sodda va qulay bo‘lib, foydalanuvchilarning uncha katta bo‘lmagan tizimlar bilan muloqot rejimida ishlashida katta shuhrat qozondi. O‘zining soddaligiga qaramay, BASIC ko‘pgina qo‘llanmalarni ishlab chiqishda qo‘llaniladi. BASIC tili tavsifining ANSI standarti mavjud bo‘lsa ham, BASICning ko‘pchilik versiyalari kengaytmalarni o‘z ichiga oladi. Masalan, Microsoft kompaniyasining Visual Basic mahsuloti, BASIC tilining standartiga qo‘shimcha ravishda, ob’ektga yo‘naltirilgan funksiyalar to‘plamini o‘z ichiga olgan. Hozirgi kunda BASIC tilining turli xillari qo‘llanmalarning makrotillari sifatida qo‘shilmoqda. Masalan, Microsoft Word va Excel foydalanuvchiga shu qo‘llanmalarni sozlash va avtomatlashtirish uchun dasturlar yozish imkonini beradigan BASIC tilining versiyasini qo‘shadilar.
|
| |
Laboratoriya ishlarini bajarish uchun adabiyotlar ro‘yxati

186
8.
Oxford Online Reference
http://www.oxfordreference.com
9.
Oxford Islamic Studies Online
www.oxfordislamicstudies.com
10.
Oxford Scholarship Online
http://www.oxfordscholarship.com//oso/public/index.html
11.
Oxford University Press Oxford Journals
http://oxfordjournals.org/
12.
Project MUSE
http://muse.jhu.edu/
13.
JSTOR
http://www.jstor.org
14.
EMERALD
www.emeraldinsight.com
15.
Cambridge Scientific Abstracts
www.csa.com
16.
Alexander Street Press
http://www.alexanderstreet.com/
17.
http://agricola.nal.usda.gov/
18.
American Physical Society http://www.aps.org/
19.
American Psychological Association http://www.apa.org/
27.
www.ebscohost.com
28.
BioOne
www.bioone.org
29.
Taylor & Francis Group
http://www.informaworld.com/
30.
Sage
http://www.sagepub.com/
31.
Cambridge University Press
http://www.cambridge.org/
20.
JSTOR
http://www.jstor.org.
21.
Nature Publishing Group
http://www.nature.com/npg/
Laboratoriya - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

185
AND BUSINESS MEDIA, ProQuest, EBSCO INFORMATION
SERVICES,
CAMBRIDGE
UNIVERSITY
PRESS,
NATURE
PUBLISHING GROUP, THOMSON REUTERS va boshq.) faoliyati,
maqsadi va yo‘nalishlarini turli me’zonlar (axborot ko‘lami, interfeys
qulayligi) bo‘yicha tahlil qiladilar. Ularning qidiruv imkoniyatlari,
axborotni taqdim etish va uzatishda xalqaro standartlarga amal
qilinganligi ham tadqiq qilinadi. Shu bilan birga, bunday saytlardan
axborot-kutubxona va o‘quv muassasalarida foydalanish bo‘yicha
talabalar o‘zlarining xulosalarini beradilar. Talabalar individual
topshiriqlar asosida taqdimot tayyorlaydilar va himoya qiladilar.
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalar:
ushbu ishni bajarish
uchun
talabalar
Internetdan
foydalanish,
zamonaviy
qidiruv
mexanizmlarini tushunish va axborot resurslarini tahlil qilishni bilishlari
lozim.
Laboratoriya ishining bosqichlari va tuzilmasi:
1.
KIRISH
1.1. Kompaniyaning to‘liq nomi, tarixi va faoliyati haqida qisqa
ma’lumot.
1.2. Kompaniyaning maqsadi va vazifalari
2.AXBOROT MANBASINING ASOSIY MAZMUNI
2.1.Interfeys tavsifi
2.2.Axborot tuzilmasi, manbalar
3.
MA’LUMOTLAR
BAZASIDA
FOYDALANISH
SHARTLARI VA XIZMATLARI
3.1. Xizmatlar va shartlar
3.2. Ma’lumot qidirish bosqichlari
3.3. Qidirish bo‘yicha misol
3.4.Foydalanishga oid tavsiyalar
AXBOROT MANBASINING ASOSIY MAZMUNI

182
22.
Доступ к базам данных ZentralBlatt Matematik (ZM) - по
адрессу:
http://www.zentralblatt-math.org/zmath/en
23.
Доступ к базам Medical Image Database: Image MD – по
адрессу:
http://www.images.md
24.
The American Association for the Advancement of Science
(AAAS)
http://www.sciencemag.org/
25.
OECD Организатсия экономачиского сотрудничества и
развития
http://oecdmoscoworg.83.com1.ru/oecd_i.html
26.
The Premium Collection: Oxford Reference Online
http://www.oxfordreference.com/pages/Subjects_and_Titles__2F
Mijoz-server modeli - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

25
•
korporativ tarmoqda texnologik va axborot resurslaridan maksimal
darajada iqtisodiy foydalanish.
Cloud
Computing
texnologiyasidan
axborot-kutubxona
tarmoqlarida foydalanish tarmoq boshqaruvini amalga oshirish,
foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatishda sezilarli darajada samaradorlikni
oshiradi. OO‘Yu korporativ kutubxona tarmog‘ining axborot muhiti
bosh serverda shakllantiriladi. (2-jadval ).
Korporativ kutubxona tarmog‘ining axborot muhiti
2-jadval
-laboratoriya ishi - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

187
Ushbu ishni bajarish uchun talabalar:
konsorsiumlar va ularning vazifalari;
internetdan foydalanish;
zamonaviy qidiruv mexanizmlarini qo‘llash;
axborot resurslarini tahlili qilish usullari
to‘g‘risida bilimlarga ega bo‘lishlari talab etiladi.
Laboratoriya ishining bosqichlari va tuzilmasi:
1.
KIRISH
1.1.
Kutubxona konsorsiumining to‘liq nomi, tarixi va faoliyati
haqida qisqa ma’lumot.
1.2.
Kutubxona konsorsiumining maqsadi va vazifalari
2.
AXBOROT MANBASINING ASOSIY MAZMUNI VA
XIZMATLAR
2.1.Interfeys tavsifi
2.2.Xizmatlar va shartlar
2.3.Foydalanishga oid tavsiyalar
Laboratoriya ishlarini bajarish uchun adabiyotlar ro‘yxati
1.Рахматуллаев
М.А. Зарубежные электронные научно-
образовательные ресурсы в Узбекистане //.Технологии создания и
использования научно-технической и научно-образовательной
информации в сети электронных библиотек.- Ташкент: Сборник.
Изд. Национальной Библиотеки Узбекистана, 2010.- с.50-67.
2.Научно-образователная информация в сети электронных
библиотек «Вестник БАЕ» Научно-практический журнал. М.:
Российская государственная библиотека. №2 , 2011. 25-26с.
1.
http://www.eifl.net
2.
www.library.yale.edu/consortia
3.
http://www.physik.fu-berlin.de/library/ICOLC-00.html
4.
http://www.lib.helsinki.fi/finelib/eicolc.html
5.
http://www.deflink.dk/e-icolc/
6.
National Network of Libraries of Medicine (NN/LM)
http://nnlm.gov
7.
https://arbicon.ru
8.
http://www.lib.helsinki.fi/finelib/english
9.
www.metro.org
10.
http://blc.org
11.
www.lmba.lt
12.
http://liswiki.org/wiki/Alphabetical_List_of_Library_Consortia
M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva - bet 12

20
Korporativ kataloglashtirish – bu
bir qancha tashkilotlarga
(kutubxona, ARM, AKM) kelayotgan yangi hujjatlarning elektron
kataloglarini shakllantirish va ulardan foydalanishni amalga oshirishdagi
tashkilotlarning birga olib borayotgan ish faoliyatidir.
Korporativ
kataloglashtirishning quyidagi asosiy qonun-qoidalarini ko‘rsatish
mumkin:
1 Dasturiy axborot mosligi
2 O‘z xohishiga ko‘ra a`zo bo`lish
3 Texnik tayyorliki
4 Tashkiliy tayyorliki
5 Kadrlar tayyorgarligi
-laboratoriya ishi - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

2-laboratoriya ishi MAVZU: AXBOROT-KUTUBXONA MUASSASALARINING ELEKTRON AXBOROT RESURSLARINI TAHLIL QILISH Laboratoriya ishining maqsadi: yetakchi davlatlardagi axborot-
kutubxona muassasalarining elektron resurslari va xizmatlarini tahlil
qilish.
Laboratoriya ishini tashkil qilish vositalari: shaxsiy kompyuter,
Internet.
Laboratoriya ishinining qisqacha mazmuni: Ma’ruza
mashg‘ulotlarida o‘zlashtirilgan bilimlar asosida talabalar yetakchi
davlatlardagi axborot-kutubxona muassasalarining elektron resurslari va
xizmatlarini turli me’zonlar (axborot ko‘lami, mazmuni, qidiruv
imkoniyatlari, axborotni taqdim etish va uzatishda xalqaro standartlarga
amal qilinganligi) bo‘yicha baholaydilar va tahlil qiladilar. Shu bilan
birga, bunday resurslar axborot-kutubxona va o‘quv muassasalarida
foydalanish bo‘yicha talabalar o‘zlarining xulosalarini beradilar.
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalar: ushbu ishni bajarish
uchun
talabalar
Internetdan
foydalanish,
zamonaviy
qidiruv
mexanizmlarini tushunish va axborot resurslarini tahlil qilishni bilishlari
lozim.
Laboratoriya ishining bosqichlari va tuzilmasi: 1. KIRISH 1.1. Axborot manbasining to‘liq va shartli qisqartirilgan nomlari
(sayt, ma’lumotlar bazasi nomi), saytni taqdim etuvchi muassasa
haqida qisqacha ma’lumot.
1.2.
Axborot manbasining maqsadi va vazifalari haqida qisqacha
ma’lumot
183
2. AXBOROT MANBASINING ASOSIY MAZMUNI 2.1.
Interfeys tavsifi
2.2.
Qo‘llanilgan klassifikatsiya va kodlash usuli
2.3.
Axborot tuzilmasi, manbalar
2.4.
Axborotdan foydalanish shartlari
-rasm. Korporativ tarmoqlarda jahon elektron resurslarini to‘plash algoritmi

16
kabi amallar bajariladi. Olingan materiallar tizimlashtiriladi, hujjat
turlari asosida metama’lumotlarga ajratiladi:
ilmiy maqola, kitob,
darslik, ko‘p tomli nashrlar, jurnallar, dissertatsiyalar, multimedia
resurslari va h.k.
Resurslarni
kataloglashtirishning
keyingi
bosqichi
MARC
formatlari asosida yuqori malakali mutaxassislar tomonidan tegishli
metama’lumotlar maydonlari asosida amalga oshiriladi. Korporativ
tarmoqda ishlash bir qator vazifalarni bajarishni taqozo etadi. Bular:
konsorsium ishtirokchilari o‘rtasida axborotlarni operativ almashish;
yozuvlar va materiallarning qayta
takrorlanishi oldini olish; yig‘ma
elektron katalogni (YEK) shakllantirish. YEK tarmoqqa yagona
portaldan kirish va JAR lardan samarali qidiruvni tashkil etishga imkon
yaratadi.
2-rasmda axborot kutubxona markazlarining (AKM) korporativ
tarmoqlarida integratsiyalangan tizim tuzilmasi keltirilgan. Bu tizim turli
xil tashkilotlar, nafaqat, oliy ta’lim muassasalari doirasida, balki kollej,
litsey, maktablar, arxivlar va h.k.larning korporativ tarmoqlarida yagona
texnologiyalar asosida tezkorlik bilan ilmiy-ta’limiy
axborotlarning
ma’lumotlar almashuvini ta’minlashga imkon yaratadi.
Integratsiya masalalarini hal etish uchun bulutli texnologiyalardan
foydalaniladi. Bunday tizimlarda bulutli texnologiyalarning roli
barchaga ochiq resurslar va yig‘ma elektron katalogni shakllantirish
hamda foydalanishni ta’minlashdan iborat.
YEK axborot resurslari
oqimida respublikaning turli xil turdagi foydalanuvchilari uchun virtual
muhitda tezkor axborotga ega bo‘lishda yo‘lko‘rsatkich bo‘lib xizmat
qiladi.
17
Aholini axborot-kutubxona resurslaridan foydalanishini, tadqiqotlar
uchun zarur bo‘lgan to‘liq matnli axborotga ega bo‘lishini ta’minlash
respublikamizda ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirishda muhim omil bo‘lib
xizmat qiladi. Fan va ta’limga oid ilg‘or manbalardan foydalanishga
imkoniyat yaratish orqali ilmiy markazlar, o‘quv muassasalarining ilmiy
tadqiqotlar olib borish, ta’lim berish potensialini oshirish mumkin.
Lekin, qimmatbaho axborot resurslarini shakllantirish va saqlash uchun
elektron-kutubxonalarda zarur ilmiy-ta’limiy
materiallarni olish va
to‘plashga imkon yaratuvchi maxsus texnologiyalarni rivojlantirish
zarur.
Bunda, respublikaning axborot industriyasini rivojlantirishda, ilmiy
ma’lumot bazalarining axborot fondlariga ega bo‘lgan oliy ta’lim
muassasalari,
ilmiy
markazlar
va
yetakchi
axborot-kutubxona
muassasalari faoliyatini birlashtirish zarur. Bugungi kunda JAR laridan
faqatgina foydalanish emas, balki JAR asosida
elektron-kutubxonalarni
shakllantirish lozimdir. Bunday rivojlangan axborot infrastrukturasini
amalga oshirish shartlari quyidagilar:
1.
Yuqori
tezlikdagi
telekommunikatsiya
tarmoqlarining
mavjudligi;
2.
Bibliografik yozuvlarni taqdim etishning xalqaro talablari
asosida elektron-kutubxonalarni shakllantirish;
6-laboratoriya ishi - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

188
6-laboratoriya ishi
MAVZU: OCHIQ AXBOROT RESURSLARI
Laboratoriya ishining maqsadi:
ochiq axborot resurslari va
qidiruv vositalarini tahlil qilish.
Laboratoriya ishini tashkil qilish vositalari:
shaxsiy kompyuter,
Internet, MS Office.
Laboratoriya
ishinining
qisqacha
mazmuni:
ma’ruza
mashg‘ulotlarida o‘zlashtirilgan bilimlar asosida talabalar Open Access
(OA) harakati tarixi bilan tanishadilar, ochiq axborot resurslari
manbalarini, ularda axborot taqdim etish shakllarini, ochiq jurnallarda
maqola chop etish imkoniyatlarini tahlil qiladilar. Shu bilan birga,
talabalar individual topshiriq asosida ochiq resurslar manbasini o‘rganib,
ularni yurtimiz kutubxonalarida qo‘llash bo‘yicha o‘zlarining taklif va
xulosalarini beradilar.
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalar:
ushbu ishni bajarish
uchun talabalar OA manbalardan foydalanish, Internet va zamonaviy
qidiruv mexanizmlarini tushunish va axborot resurslarini tahlil qilishni
bilishlari lozim.
Laboratoriya ishining bosqichlari va tuzilmasi:
1.
KIRISH
1.1.OA manbasining to‘liq nomi, tarixi va faoliyati haqida qisqa
ma’lumot.
1.2.OA manbasining maqsadi va vazifalari
2.
AXBOROT MANBASINING ASOSIY MAZMUNI
2.1.OA interfeysi tavsifi
2.2.Axborot tuzilmasi, manbalar
3.
MA’LUMOTLAR
BAZASIDA
FOYDALANISH
SHARTLARI VA XIZMATLARI
3.1.Xizmatlar va shartlar
3.2.Ma’lumot qidirish bosqichlari
3.3.Qidirish bo‘yicha misol
3.4.Foydalanishga oid tavsiyalar
Dasturiy - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

21
axborotlar almashinuvini yagona prinsiplar va umumiy qabul qilingan
standartlar asosida tashkil etilgan yaxlit texnologik va axborot muhitini
hosil qilishi lozim.
Tarmoqni yo‘lga qo‘yishning yakuniy natijasi, o‘zida quyidagi
zamonaviy texnologiyalardan iborat operatsiyalarni amalga oshiruvchi
zamonaviy axborot infratuzilmani shakllantirish hisoblanadi:
kutubxona infratuzilmasini integratsiyalash;
kutubxona resurslari va ilmiy texnik axborotni to‘plash
sistemalashtirish, qayta ishlash, saqlash, qidirish va yetkazib berish;
elektron axborot resurlari bo‘yicha navigatsiyalar;
ilmiy texnik axborotga ega jahon axborot resurslari;
o‘zbek, rus, ingliz tillarda axborot bozoridagi segmentning
maksimal to‘liqligini ta’minlash;
foydalanuvchiga
dolzarb,
to‘liq,
maksimal
ravishda
tizimlashtirilgan, eng qulay shakldagi axborotni taqdim etish;
ilmiy texnik va ilmiy-ta’limiy axborot - elektron, an’anaviy
kutubxona resurslari, depozitariylar, arxivlar va boshq. mutanosib
taqsimlangan va tizimlashtirilgan uyushmasi.
-rasm. AKM korparativ tarmog`ining integrallashgan tizimi

19
•
xalqaro standart talablariga javob beruvchi ilmiy-ta’limiy to‘liq
ma’lumot bazalarini shakllantirish (elektron darsliklar, dissertatsiyalar,
ilmiy maqolalar, multimediya (o‘quv, kino, multiplikatsion filmlar,
musiqa asarlari va boshq.);
•
virtual kutubxona rejimida ilmi- ta’limiy resurslarning ma’lumot
bazalari va elektron katalogida onlayn foydalanish imkonini yaratish;
•
axborot-kutubxona muassasalari, OTM elektron kataloglarni
yaratilishini qo‘llab-quvvatlash va moliyaviy, mehnat va moddiy
resurslarni yaratish bo‘yicha sarf xarajatlarni qisqartirish;
•
ilmiy va ta’lim muassasalarini, hamda davlat va biznes
tashkilotlarini zarur axborot bilan ta’minlash;
•
tarmoq ishtirokchilariga ilmiy-ta’limiy axborotlarni lokal elektron
kataloglarini yaratishning samarali imkoniyatlarini yaratish;
•
bu tizim AKMlarini o‘zaro hamkorligini yaratish, turli xil
tashkilotlarning kutubxona va axborot tarmoqlarini birlashtirish orqali
respublikada mustahkam axborot-kutubxona infratuzilmasini yaratishga
imkon yaratadi.
M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva - bet 136

3. FOYDALANUVCHI YO‘RIQNOMASI VA FOYDALANISHGA OID TAVSIYALAR 3.1.
Ma’lumot qidirish bosqichlari
3.2.
Qidirish bo‘yicha misol
3.3.
Foydalanishga oid tavsiyalar
Laboratoriya ishlarini bajarish uchun adabiyotlar ro‘yxati: 1. http://www.loc.gov 2. http://www.nlr.ru:8101/ 3. http://www.konbib.nl - 4. http://utlib.ee/ 5. http://uwh.lib.msu.su 6. http://www.harvard.edu/home/ 7. library.html, 8. http://www.rls.ox.ac.uk, 9. http://www.dsn-asu.ru/arw/library/ 10. http://www.libfl.ras.ru/ 11. http://gpntb.ippi.ras.ru/ 12. http://www.scsmi.rssi.ru/ 13. http://www.sci-nnov.ru/library/ 14. http://www.kb.nl/kb/manuscripts/ 3-laboratoriya ishi MAVZU: ELEKTRON AXBOROT RESURSLAR BO‘YICHA LITSENZION KELISHUV TUZISH USULLARI Laboratoriya ishining maqsadi: elektron axborot resurslari uchun
litsenzion kelishuv tuzish ko‘nikmalarini shakllantirish.
Laboratoriya ishini tashkil qilish vositalari: shaxsiy kompyuter,
MS Office, Internet
Laboratoriya ishinining qisqacha mazmuni: talabalar elektron
ilmiy-ta’limiy resurslarning huquqiy himoyasini amalga oshirishda
«Mualliflik huquqlari va turdoshlar to‘g‘risida»gi O‘zbekiston
Respublikasi Qonuni ma`vzusida ma’ruza mashg‘ulotida o‘zlashtirilgan
bilimlar asosida axborot-kutubxona muassasasi va asar mualliflari
184
o‘rtasida litsenzion shartnoma tuzadilar. Ishda kelishuvlarning standart
shakllaridan foydalaniladi.
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalar

|
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalarBog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslari
Ishni bajarish uchun zarur ko‘nikmalar:
talabalar elektron
resurslar uchun mualliflik huquqlari to‘g‘risida milliy va xorijiy
qonunlarni hamda xalqaro talablarni bilishlari talab etiladi.
Laboratoriya ishining bosqichlari va tuzilmasi:
1.KIRISH
1.1.
Axborot manbasining to‘liq va shartli qisqartirilgan nomlari.
1.2.
Axborot manbasi egasining maqsadi va vazifalari haqida qisqacha
ma’lumot.
2.AXBOROT
MANBASINING
ASOSIY
MAZMUNI
VA
LITSENZION KELISHUV
2.1. Hujjat tavsifi (muallif, asar shakli, tuzilmasi, dolzarbligi va boshq.)
2.2. Hujjatdan foydalanish shartlari.
Laboratoriya ishlarini bajarish uchun adabiyotlar ro‘yxati:
1.Электронные документы: создание и использование в
публичных библиотеках: справ. научн. ред. профессор Р.С.
Гиляровский, проф. Г.Ф. Гордукалова. – СПб.: Профессия, 2007. –
664 с. – Серия «Библиотеки»).
2.Интеллектуальная
собственност
в
киберпространстве.
Cборник аналитических материалов проекта «Право и общество в
цифровую эпоху». Составител: Евгений Алтовский. МОО ВПП
ЮНЕСКО «Информация для всех»
www.ifap.ru
.
2006.
3.Авторские права на электронные издания: Сборник справочно-
методических материалов - Под редакцией М.А. Рахматуллаева -
Ташкент. Ташкентский государственный юридический институт.
2013 - 250 с.
4-laboratoriya ishi
MAVZU: ELEKTRON RESURSLARNING YETAKCHI
NASHRIYOTLARI BAZALARINI O`RGANISH
Laboratoriya ishining maqsadi:
ilmiy-ta’limiy resurslarni ishlab
chiqaruvchi va yetkazib beruvchi mashhur xorijiy nashriyotlar vazifalari
va ularning ma’lumotlar bazalarini tahlil qilish.
Laboratoriya ishini tashkil qilish vositalari:
shaxsiy kompyuter,
Internet, MS Office.
|
| |
Nashrlarning huquqiy egalari va mualliflar bilan

48
Litsenziyalangan materiallardan foydalanishga
imkon yaratish va
yetkazish;
Litsenzion to‘lov;
Litsenziator harakatlari (axborot-kutubxona muassasasi);
Bajarilish va baholash;
Kafolat, majburiyatlar, yo‘qotishlar kompensatsiyasi;
Fors-major;
Foydalanish huquqini boshqa shaxslarga o‘tkazish
(Переуступка);
Ogohlantirishlar;
Nizolarning hal etilishi;
Qo‘shimcha hujjatlar;
Imzolar.
Quyida
mualliflar
tomonidan
O‘zbekiston
Respublikasi
qonunchiligi
va
xalqaro
tajribalar
asosida
shakllantirilgan
shartnomalarning standart shakllari berilgan. Bu shakllar muallif
talablari, aniq vaziyatlar asosida o‘zgartirilishi, to‘ldirilishi lozim.
General Serverdagi - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

26
Kutubxona ID – password
Foydalanuvchilar haqida
ma’lumot
Ko‘rib o‘tilayotgan OO‘Yu korporativ tarmog‘ida ma’lumot
bazalari boshqaruvi (administrirovanie)
markazlashgan holda amalga
oshiriladi. Bibliografik yozuvlar sifati yuqori malakali mutaxassislar
tomonidan tekshiriladi. Ma’lumot bazalarini
yangi resurslar bilan
to‘ldirilishi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi (OO‘MTV) tomonidan
darslik,
o‘quv
qo‘llanmalarni
raqamlashtirish
va
elektron
kataloglashtirishga ajratilgan moliyaviy mablag‘lar bilan qo‘llab-
quvvatlanishi ostida amalga oshiriladi.
Yig‘ma elektron katalog MARC21 kommunikativ formati asosida
shakllantiriladi. Turli kommunikativ
formatlar asosida faoliyat
yurituvchi AKMlari ISO 2709 standarti va konvertordan foydalanishlari
mumkin. UNIMARC formati asosida tashkil etilgan AKMlariga esa
bibliografik yozuvlarni MARC21 formatiga
konvertatsiya qilishga
yordam beriladi.
OO‘Yu Axborot-resurs markazlarining (ARM) korporativ tarmog‘i
mijoz-server modeliga asoslanadi.
Bu model quyidagi xususiyatlariga asosan xarakterlanadi:
kuchaytirilgan xarakteristikaga ega server yig‘ma elektron
katalogni (YEK), OO‘Yu elektron kataloglarini va to‘liq
matnli
ma’lumot bazalarini shakllantirish uchun o‘rnatiladi;
AKT bosh serverda o‘rnatiladi. ARMlar ehtiyoj tug‘ilganda bosh
serverdagi ma’lumotlarni o‘z serverlariga yuklab olishlari mumkin;
ma’lumot bazalari boshqaruvi markazlashgan holda amalga
oshiriladi. Administratorlar axborot xavfsizligini
nazorat qiladilar,
viruslar hujumi, YEKdagi ma’lumotlarni takroriy aks ettirilishidan
himoya qiladilar;
har bir ARM o‘zi mustaqil ravishda o‘zining
elektron katalogini
shakllantirishi yoki boshqa ARM xodimlari tomonidan kiritilgan yig‘ma
elektron katalog markazidan (YEKM) bibliografik yozuvlarni almashish
mumkin;
yuqori tezlikdagi Internet,
Intranet talab etiladi, chunki ma’lumot
bazasiga murojat etuvchilar hajmi ko‘pchilikni tashkil etadi;
27
markaziy bosh serverda har bir ARM uchun diskli axborot muhiti
tashkil etiladi.
Identifikatsiya - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 31/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатIdentifikatsiya - Foydalanish sub’ekt yoki ob’ektlariga identifiqator berish va (yoki) taqdim etilayotgan identifiqatorni berilgan identifiqatorlar ruyxati bilan taqqoslash.
Identifikatsiya qilish - Noma’lum ob’ektlarni ma’lumlaridan biri bilan, tizimga kirishni boshqarish uchun zarur bo‘lgan aynan bir (o‘xshash) deb bilish tartiboti. Odatda identifikatsiya qilish foydalanuvchining vakolatlarini tekshirish (autentifikatsiya qilish) amalidan oldin keladi. Ob’ekt yoki jarayonga ramziy nom berish. Uning nusxasi, ko‘p karra murojaat qilishda xarakteristikalarning tavsifini soddalashtirish maqsadida tizimda saqlanadi. Qandaydir ob’ektni uning xarakterli belgilariga qarab aniqlash yoki tanlash.
Iyerarxiya - Bog‘liq (bog‘langan) ob’ektlarning tartiblashtirilgan majmui. Ularning o‘zaro bog‘liqligini belgilovchi bir necha pog‘onasini o‘z ichiga oladi.
Ijodiy qobiliyat testlari - o‘zlashtirilgan ko‘nikma va malakalarni yangi sharoitlarda, amaliyotda ishlatish so‘raladi.
Ijtimoiy tarmoq - Tarkibi ishtirokchilari tomonidan yaratiladigan ko‘p foydalaniluvchi interaktiv veb-sayt. Ijtimoiy tarmoqning maqsadi Internetda o‘xshash qiziqishlar va/yoki faoliyatga ega shaxslar bilan xamjamiyatlar qurishdan iborat. O‘zaro aloqa ichki pochta yoki oniy xabar almashish tizimi orqali amalga oshiriladi. Ijtimoiy tarmoqlar ochiq yoki yopik bo‘lishi mumkin. Ijtimoiy tarmoq xususiyatlarining biri - “do‘stlar” va “guruhlar” tizimi.
Ijtimoiy tarmoq (ijtimoiy tarmoqlar) - Internet- platforma, ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilarga o‘zlari haqida ma’lumot joylashtirish va ijtimoiy aloqalarni o‘rnatish orqali o‘zaro muloqot qilish imkonini beruvchi sayt.
54
Investitsion risk – uzoq muddatli qo‘yilmalarni amalga oshirishda kuzatiladigan yoki innovatsion faoliyatga hamrohlik qiladigan risk. Qoidaga ko‘ra, investitsion risk investor va innovatorning manfaatlari murosasi natijasi hisoblanadi.
Investitsion platforma -iqtisodiyotning real sektoridagi ishlab chiqarish korxonalari, operatsion korxonalar loyihalariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiya kiritish uchun maydon hisoblanadi
|
| |
func fib_recursion - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 135/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатfunc fib_recursion (num1: Int, num2: Int, steps: Int) { if steps > 0 {
let newNum = num1 + num2
fib_recursion(num2, num2: newNum, steps: steps-1)
}
else {
print("result = \(num2)")
}
}
fib_recursion(0, num2: 1, steps: 10)
Java tili - Yigirma yildan ortiq vaqt mobaynida bu til eng ommabop ro‘yxatda bo‘lgan va bu allaqachon biror narsani anglatadi. Bugungi kunda, u asosan Android uchun ilovalar yaratish bilan bog‘liq — lekin bu uning imkoniyatlarini faqat kichik bir qismi hisoblanadi. Java bilan siz veb — sayt uchun grafik tasvirlarni yaratishingiz yoki ish stoli ilovalarini yozishingiz mumkin.Bundan tashqari, Java dasturlashni to‘liq tushunish uchun
210
ajoyib tildir: u OMD ning barcha tamoyillarini amalga oshiradi, xotira va periferiya bilan ishlashni tashkil qiladi va siz funksional dasturlashni xam o‘rganishingiz mumkin. Ebay, Amazon, Alibaba kabi kompaniyalar saytlari Java tili yordamida yaratilgan. Java kodining ko‘rinishi:
public class MainClass {
public static long fib_recursion(long number) { if ((number == 0) || (number == 1))
return number; else
return fib_recursion(number - 1) + fib_recursion(number - 2);
}
public static void main(String[] args) {
for (int counter = 0; counter <= 10; counter++) System.out.printf("Fibonacci of %d is: %d\n", counter,
fib_recursion(counter));
}
}
Xajm katta ko‘rinishi mumkin, lekin aslida bu kodning aniqligi va ishonchliligini ta’minlaydigan asosiy konstruksiyalardan boshqa narsa emas.
Oxirgi 10 yilda katta loyixalar qaysi tillarda yaratilganiga ko‘z tashlaylik:
|
| |
Kontseptsiyaning maqsad va vazifalari

|
Kontseptsiyaning maqsad va vazifalari
|
bet | 6/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,89 Mb. | | #232476 |
Bog'liq SADRIDDINKontseptsiyaning maqsad va vazifalari
Konsepsiyaning maqsadi-O'zbekiston sog'liqni saqlash organlari faoliyatida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining salohiyatini takomillashtirish va rivojlantirish hamda uni sohani rivojlantirish strategiyasiga, hal qilinayotgan vazifalar xususiyatiga va amaldagi Qonunchilik talablariga muvofiqlashtirish. "Sog' liqni saqlash o 'zbekiston Respublikasi sog' liqni saqlash tizimi organlari va tashkilotlarini, shuningdek, uning fuqarolarini sog ' jarayonlari doirasida samarali axborot qo 'llab-quvvatlashni ta' minlashdir.
Davlatimizning ustuvor vazifalaridan biri axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda jamiyatni va uning hayotining barcha sohalarini, shu jumladan sog'liqni saqlashni axborotlashtirishdir.
Respublikada ko 'rsatib o' tilgan vazifalarni hal etishni ta ' minlash maqsadida zarur normativ-huquqiy baza shakllantiriladi va doimiy ravishda takomillashtirilib boriladi, uning asosiy hujjatlari quyidagilardan iborat::
"Fuqarolar salomatligini muhofaza qilish to' g 'risida"gi o' zbekiston Respublikasi qonuni;
"Elektron hukumat to' g 'risida"gi o' zbekiston Respublikasi qonuni;
O ' zbekiston Respublikasining "axborotlashtirish to' g 'risida"gi qonuni;
"Elektron hujjat aylanishi to' g 'risida"gi o' zbekiston Respublikasi qonuni;
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013-2020 yillarga mo'ljallangan "O'zbekiston Respublikasi milliy axborot-kommunikatsiya tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida" 2013 yil 27 iyundagi PQ-1989-son qarori;
O ' zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "jismoniy va yuridik shaxslarning Markaziy ma' lumotlar bazalarini shakllantirish va "elektron hukumat"tizimi foydalanuvchilarini identifikatsiyalashning yagona axborot tizimini joriy etish chora-tadbirlari to' g 'risida" 2015-yil 17-dekabrdagi 365-son qarori
O ' zbekiston Respublikasining "elektron hukumat" milliy axborot tizimini tashkil etish davlat dasturi, uning chora-tadbirlar rejasi o ' zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2013-yil 25-iyuldagi 01-08/1-417-sonli Respublika komissiyasi Majlisining 1-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan, 2015-2020-yillar amalga oshirilgan.
Konsepsiyaning asosiy vazifasi-O'zbekiston Respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi "sog' likni aqlash" ilmiy-tadqiqot instituti tashkil etishga qaratilgan zarur tashkiliy, iqtisodiy, texnik va normativlik tadbirlarini belgilashdir.
Mazkur konsepsiya sog'liqni saqlash vazirligining "Uzmedinfo" elektron sog'liqni saqlashni rivojlantirish respublika markazi tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, uning maqsadi, prinsiplari, umumiy arxitekturasi, "sog' liqni saqlash" axborot tizimlari kompleksini tashkil etishning asosiy bosqichlari, kompleksni tashkil etish va unga qo 'yishni boshqarish va resurs bilan ta' minlash mexanizmi, shuningdek kutilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy samarani belgilaydi.
|
| |
DASTURIY TA’MINOT - State Services of Health and Social Protection

|
State Services of Health and Social Protection
|
bet | 9/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,89 Mb. | | #232476 |
Bog'liq SADRIDDINDASTURIY TA’MINOT
O'zR sog'liqni saqlash milliy integratsiyalashgan axborot tizimining (NIISZ) "sog'liqni saqlash va ijtimoiy ximoya” ochiq integratsiya-kommunikatsiya platformasi, oraliq dasturiy ta'minotning umumiy xizmatlari va aniq komponentlarga asoslangan tibbiy xizmatlarni (shu jumladan interaktiv xizmatlarni) taqdim etish tizimi uchun to'liq yechim bo'lishi kerak. Tizim komponentlarini birlashtirish va masshtablash orqali yechim keng ko'lamli integratsiya tibbiy muammolar uchun ishlatilishi mumkin. Bunday yechim sog'liqni saqlash tizimining turli sohalaridagi bemorlar va tibbiyot muassasalarini yagona standartlarga asoslangan yagona axborot makoniga bog'laydi va O'zbekiston Respublikasining Milliy axborot tizimi va tashkil etilayotgan "elektron hukumat" tizimiga yanada integratsiya qilish imkonini beradi.
Integratsiyalashgan platforma barcha asosiy qismlarga ega bo'lgan ko'p darajali ochiq arxitektura dizayniga ega bo'lishi kerak. Arxitektura bir necha darajalarga bo'linishi mumkin. Eng pasti-bu komponentlar orasidagi aloqa uchun mas'ul bo'lgan aloqa darajasi. U o'zaro ulanishlar uchun IP tarmog'i va transport darajasida xavfsizlik mexanizmini ta'minlaydigan VPN (virtual private network) kontseptsiyasi kabi umumiy texnologiyalarga asoslangan bo'lishi kerak . Transport qatlami klinik, moliyaviy va boshqa har qanday ma'lumotlarni almashish uchun ulanishlar va o'zaro ta'sirlar uchun mustahkam asos yaratadi. Ushbu daraja ma'lumotlarni etkazib berish xavfsizligi va ishonchliligini ta'minlaydi.
Aloqa darajasi va ilovalar darajasi (tashqi dasturlar va sog'liqni saqlash tizimlari) o'rtasida o'zaro ta'sir jarayonlarini maqbul qayta ishlash uchun tizim/ oraliq dasturiy ta'minot darajasi mavjud. Ushbu komponent ilovalar uchun umumiy xizmatlarni taqdim etadi (ilovalar darajasidan). Aloqa darajasidan oldin darhol oraliq dasturlarning umumiy xizmatlari darajasi mavjud. U autentifikatsiya, avtorizatsiya, tranzaktsiyalarni ro'yxatdan o'tkazish, shifrlash va boshqalarni ta'minlaydigan tarkibiy qismlardan iborat.umuman olganda, ushbu komponent ishlov berishda ilovalardan (ilovalar darajasidan) osongina foydalanishi mumkin bo'lgan umumiy xizmatlarni taqdim etadi. Ushbu darajadan oldin yana bir maxsus xizmatlar to'plami mavjud bo'lib, u tibbiy vazifalarga ko'proq e'tibor qaratadi, ammo baribir ilovalar uchun umumiy xizmatlarni taqdim etadi (ilovalar darajasidan). Shuningdek, ushbu daraja ma'lumotlarning yuqori samarali sifat nazorati ostida ma'lumotlarni to'plash, qayta ishlash va saqlashni ta'minlaydi.
Shuni ta'kidlash kerakki, arxitekturaning asosiy xususiyatlaridan biri bu miqyoslilikdir. Shu sababli," sog 'likni saqlash" ilmiy-tadqiqot instituti har qanday darajada talab qilinadigan talablarga muvofiq moslashuvchan va moslashtirilishi kerak va shu bilan birga mavjud tibbiy jarayonlar uchun maqbul bo'lishi kerak.
|
| |
Darsning ta’limiy maqsadi

5-sinf uchun dars ishlanmalar
Darsning ta’limiy maqsadi:
O‘quvchilarga informatika fan xonasidagi kompyuterlaridan foydalanish tartibi haqida ma’lumot berish.
Darsning tarbiyaviy maqsadi:
O‘quvchilarga inson hayotida moddiy boyliklar va ma’naviy boyliklarning ahamiyatini tushuntirish. Kompyuterning Informatika sohasiga qo‘shgan xissasini ochib berish.
Darsning rivojlantiruvchi maqsadi:
O‘quvchilarning Kompyuter haqidagi tasavvurini kengaytirish.
Asosiy tushunchalar:
Kompyuter xonasidatexnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya - gigiyena talablari
Mavzuni boshlashga hozirlik:
Informatika darsligi, va plakat tayyorlab qo‘yiladi. Mavzuga mos elektron qo‘llanmalar kompyuterga yuklab ishchi holatga keltiriladi.
Darsda qo‘llash mumkin bo‘lgan uslub: aqliy hujum, klaster, noma’lum halqa.
Mavzuni yoritish:
O‘quvchilarga kompyuterda ishlash uchun mavjud bolgan RTM tomonidan taqdim etilgan Videorolik “Xavfsizlik texnika qoidalari va sanitariya - gigiyena talablari”ni namoyish qilish orqali rioya etish tartiblari eslatiladi.
|
Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li

Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li
Download
1,06 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
09.12.2023
Hajmi
1,06 Mb.
#114471
Download
1,06 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li
Download
1,06 Mb.
Matnni ko'rish
Gibrid DSP 
Mikrokontroller - Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob...

Gibrid DSP
Mikrokontroller
xotirasi
Mikrokontroller tashqi qurilmalari
RISC-yadroli
mikrokontroller
Ma lumotlar shinasi
Umumiy ikki portli
xotira
Xabarlarni uzatish
sxemalari
DSP xotirasi
DSP yadrosi
Ma lumotlar shinasi
Mikrokontroller
Almashinuv interfeysi
Signal protsessori
4-rasm. Gibrid DSP ning blok diagrammasi.
WWW.HUMOSCIENCE.COM
809
Gibrid DSPlar odatda mikrokontroller va raqamli signal protsessorining
funktsiyalarini birlashtirgan maxsus qurilmalar sifatida tushuniladi. Odatda, bunday
mahsulotlar bitta funktsiyani bajarish uchun mo'ljallangan - masalan, real vaqtda elektr
motorlarini yoki boshqa ob'ektlarni boshqarish. Ularni qo'llashning yana bir keng
sohasi yaqinda mobil telefoniya bo'lib, u yerda ilgari ikkita protsessor ishlatilgan - biri
qurilma funktsiyalarini (displey, klaviatura) boshqarish uchun an'anaviy, ikkinchisi esa
ovozli signallarni qayta ishlash uchun (kodlash va boshqalar) 4-rasm.
Adabiyotlar
[1]
Solonina AI, Ulaxovich DA, Yakovlev LA Raqamli signallarni qayta
ishlash algoritmlari va protsessorlari. - Sankt-Peterburg: BHV-Peterburg, 2001. - 464
p. - ISBN 5-94157-065-1.
[2]
Raqamli signalni qayta ishlashni qo'llash \ Ed. E.Openxaym - DUNYO,
1980 yil.
[3]
Raqamli signal protsessorlari. Kompyuter dunyosi, 5'93
[4]
Zilog raqamli signal protsessorlari va ularning qo'llanilishi. CHIPNEWS,
№ 2 (11) 1997 yil
[5]
Markov. C. Raqamli signal protsessorlari. 1-kitob. M .: Microart, 1996
|
Superskalar DSP - Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li

WWW.HUMOSCIENCE.COM
808
Katta guruhning ishlash uzunligi tufayli xotiradan samarasiz foydalanish;
Kompilyatsiya qilingan kodning ma'lum bir protsessorning operatsion modullari
tarkibiga bog'liqligi.
Ushbu muammolarni hal qilish narxi protsessor sxemasining muhim
murakkabligi bo'lib, unda ko'rsatmalarning bajarilishini rejalashtirish moduli paydo
bo'ladi.
Superskalar protsessorlar ko'rsatmalarning bajarilishini nafaqat operatsion
bloklarning ish yuki haqidagi ma'lumotlarga, balki ma'lumotlar o'rtasidagi
bog'liqliklarni tahlil qilishga asoslangan holda rejalashtiradilar. Masalan, arifmetik
operatsiya natijasini saqlash bo'yicha ko'rsatma, hatto xotiraga kirish moduli hozir
bo'sh bo'lsa ham, hisoblash operatsiyasining o'zidan oldin bajarilmaydi. Bu xususiyat,
boshqa narsalar qatorida, dasturning turli joylarida bir xil ko'rsatmalar to'plami turlicha
bajarilishi mumkinligiga olib keladi, bu esa ishlashni to'g'ri baholashni imkonsiz qiladi.
Bu, ayniqsa, real vaqtda ishlaydigan tizimlar uchun juda muhimdir, chunki eng yomon
natija reytingi protsessor resurslaridan to'liq foydalanilmasligiga olib keladi. Shunday
qilib, ushbu tizimlarda superskalar DSP larning ish faoliyatini aniq baholash
muammosi ochiqligicha qolmoqda.
Garvard arxitekturasi - Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li

WWW.HUMOSCIENCE.COM
805
vaqti n ta tsiklga teng bo'ladi (aniqlash kerakki, haqiqatda bajarish uchun bir sikl, MAC
ko'rsatma kodining o'zini qayta yuklamaslik uchun maxsus tsikl ko'rsatmasi ichida
bajarilishi kerak, bu qo'shimcha sikl aylanishini talab qiladi). Bu erda ko'rish
mumkinki, algoritmni samarali amalga oshirish uchun ma'lumotlarni saqlash uchun
dastur xotirasidan foydalanish kerak.
Ma'lumotlarni saqlash uchun dastur xotirasidan foydalanishdan voz kechishga
imkon beruvchi variantlardan biri bu "ikki portli xotira" dan foydalanish, ya'ni ikkita
kirish shinalari to'plamiga ega xotira - ikkita manzil va ma'lumotlar shinalari. Ushbu
arxitektura bir vaqtning o'zida ikkita manzilga kirish imkonini beradi (ammo ular turli
xil adresli bloklarda bo'lishi kerak). Ushbu yechim Motorola (DSP56000) va Lucent
(DSP1600) DSPlarida qo'llaniladi.
Ushbu arxitektura bilan ishlashni yaxshilashning yagona yo'li soat chastotasini
oshirishdir.
Innovatsiyalarga kapital xarajatlar

|
Innovatsiyalarga kapital xarajatlar
|
bet | 33/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатInnovatsiyalarga kapital xarajatlar - texnologik innovatsiyalarni ishlab chiqish va joriy etish bilan bog‘liq holda sotish uchun mo‘ljallanmagan uzoq muddatli uzoq muddatli aktivlarni o‘lchash va sotib olishning yillik xarajatlari. Ular mashina, uskunalar, boshqa asosiy vositalarni, shuningdek, binolar, yer va atrof- muhitni muhofaza qilish sohalarida innovatsiyalarni joriy etish uchun
zarur bo‘lgan ob’ektlarni sotib olish narxidan iborat.
Innovatsiyalarni moliyaviy rejalashtirish – kompaniya moliyaviy holatini miqdoriy ifodada aniqlash hamda belgilangan miqdoriy maqsadlarga erishish usullari va vositalarini ishlab chiqishga yo‘naltirilgan boshqaruv faoliyatining barcha turlarini o‘z ichiga oladigan umumlashtiruvchi tushuncha.
Insert (Insert) - kerakli ma’lumotlarni taqdim etish uchun tasvirlar, video va boshqa fayllarni qo‘shish imkoniyati.
Internet-banking - kredit tashqilotlari tomonidan Internet tarmog‘ida (shu jumladan, Internet tarmog‘ida WEB-sayt orqali amalga oshiriladigan va ular bilan axborot va operatsion hamkorlikni o‘z ichiga olgan mijozlarga masofadan bank xizmati ko‘rsatish usuli.
Internet-inkubator - bu internet-kompaniyalar va ularning loyihalarini tezkor tayyorlash va bozorga tezkor olib chiqishni maqsad qilgan venchur investitsiya modeli. Inkubator istiqbolli biznes g‘oyalariga moddiy va maslahat yordamini taklif etadi.
57
Internet-reklama - internetda joylashtirilgan reklama; ommaviy mijozga qaratilgan va ishonchli xarakterga ega bo‘lgan internetda tovarlar, xizmatlarni taqdim etish.
Integratsiyalashgan platforma tranzaksion va innovatsion platformaning funksiyalarini o‘z ichiga olgan texnologiya, mahsulot yoki xizmatdir. Ushbu turkum Arr1e kabi kompaniyalarni o‘z ichiga oladi.
Intellektual mulk – sanoat mulki ob’ektlari, mualliflik huquqi ob’ektlari va ixtirolar huquqini o‘z ichiga oladi.
Intellektual interfeys - Foydalanuvchining kompyuter bilan tabiiy tilda o‘zaro aloqada bo‘lishini ta’minlovchi interfeys. Aklli interfeys odatda foydalanuvchining kasbiy tilini ugiruvchi muloqot protsessori va vazifa tavsifini bilimlar bazasida saqlanuvchi axborot asosida uni bajarish dasturiga qadam- baqadam o‘giruvchi loyixalagichni o‘z ichiga oladi.
|
| |
Yaxshilangan standart DSP - Raqamli signal protsessorlar arxitekturasi elov Jamshid Bekmurodovich 1 Bozorov Suxrob Aloviddin o’g’li

WWW.HUMOSCIENCE.COM
806
3-rasm. Texas Instruments TMS320C55x DSP da ikkita MAC operatsiyasini
bajarish.
VLIW arxitekturali DSP
VLIW protsessorlari o'rtasidagi
asosiy farq shundaki, ko'rsatmalar kodlari
kompilyatsiya bosqichida katta "super ko'rsatmalar" ga yig'iladi va parallel ravishda
bajariladi. Odatda, bunday protsessorlar belgilangan
buyruq uzunligiga ega RISC
arxitekturasidan foydalanadi, bunda ularning har biri alohida operatsion blokda
bajariladi. Bunday protsessorlarning xarakterli xususiyatlariga quyidagilar kiradi:
Bir-biridan mustaqil ishlaydigan operatsion modullarning katta to'plami. Ushbu
modullar quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:
o
Arifmetik:
arifmetik amallar va taqqoslash amallari modullari;
mantiqiy operatsiyalar modullari;
qoimni nuqtali raqamlarni ko'paytirish modullari;
WWW.HUMOSCIENCE.COM
807
doimiy ishlab chiqarish modullari.
o
Manzillarni
yaratish modullari, shu jumladan chiziqli va tsiklik buferlar
uchun;
Har bir protsessor modeli uchun kompilyatorni optimallashtirish zarurati
mavjud, chunki hisoblash birliklarining tarkibi va funktsiyalari modellar o'rtasida
o'zgarishi mumkin, bu bir vaqtning o'zida bajarilishi mumkin bo'lgan
buyruqlar
ro'yxatini o'zgartirishga olib keladi;
Alohida buyruqlardan iborat (8 tagacha) operatsiya kodini bitta buyruqda
xotiradan olish uchun ultra keng ma'lumotlar shinalariga (taxminan 128 bit) ehtiyoj
mavjud.
Dastur xotirasi
hajmiga yuqori talablar, bu ham operatsiyaning katta uzunligi
bilan bog'liq.
Odatda, agar protsessorda bir nechta bir xil modullar bo'lsa, unda assemblerda
dastur yaratishda faqat kerakli operatsion modulning turini ko'rsatish mumkin va aniq
qurilma kompilyator tomonidan tayinlanadi. Bu,
bir tomondan, bunday qurilmalarni
dasturlashni soddalashtirsa,
boshqa tomondan, ularning resurslaridan ancha samarali
foydalanish imkonini beradi.
Qo'shimcha mulohazalar - State Services of Health and Social Protection

Qo'shimcha mulohazalar: 1. Responsive veb-dizayn: Veb-sayt turli qurilmalar (ish stollari, planshetlar, smartfonlar) uchun optimallashtirilganligiga ishonch hosil qiling.
2. Mavjudlik: Veb-sayt nogiron foydalanuvchilar uchun mavjudlik standartlariga javob berishiga ishonch hosil qiling.
3. Test: Veb-saytning turli brauzerlar va qurilmalarda to‘g‘ri ishlashiga ishonch hosil qilish uchun to‘liq sinovdan o‘tkazing.
Yetkazib beruvchilar elektron tarmog‘i

|
Yetkazib beruvchilar elektron tarmog‘i
|
bet | 29/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатYetkazib beruvchilar elektron tarmog‘i - Elektron biznes tizimi doirasida harakat kiluvchi yetkazib beruvchilar zanjiri yoki tarmog‘i.
Yopik dastlabki kod (closed source software) - Yopik dastlabki kod - ochiq kod antonimi. Ochiq kod tushunchasiga kirmaydigan ixtiyoriy dastur va litsenziyalar. Bunda, faqat binar (kompilyatsiya kilingan) dastur versiyalari tarqatiladi. Litsenziya mavjudligi dastlabki kodga kirish imkoniyati yo‘qligini bildiradi. Dasturni o‘zgartirishni texnik jixatdan bajarib bo‘lmaydi. Dastlabki kodga kirish imkoniyati uchinchi tarafga faqat ovoza kilmaslik kelishuviga qo‘l qo‘yilgandan keyin beriladi. Yopiq kodli dasturiy ta’minot propriyetar (shaxsiy mulk) dasturiy ta’minoti hisoblanadi.
Yopiq kanal. Ma’lumotlardan ruxsatsiz foydalanishdan muhofazalangan mantiqiy kanal. Bunday mantiqiy kanallarning protokollari transport pog‘onasidan yuqorida joylashgan bo‘ladi va o‘zaro aloqadagi foydalanuvchilar orasidagi uzatishning konfidensialligini kafolatlaydi.
Yorqinlik. Kompyuter grafikasida rang tavsiflanadigan uch tavsifnomadan biri (to‘yinganlik va tus bilan bir qatorda). Ravshanlik nurlanish energiyasining darajasini (yorug‘lik oqimi zichligini) belgilaydi.
51
Jamiyatning axborot potensiali. 1.Axborot resurslarini faollashtirish va ulardan samarali foydalanish imkonini beruvchi jami vosita, usul va sharoitlar. 2. Axborotni ishlab chiqish va axborot xizmatlarini ko‘rsatish qobiliyati.
Jamiyatning axborot madaniyati - Jamiyatning o‘z ixtiyorida bo‘lgan axborot resurslari va axborot kommunikatsiyasi vositalaridan samarali foydalanish qobiliyati. Shuningdek, ushbu maqsadlarda axborotlashtirish va axborot texnologiyalari vositalarini rivojlantirish sohasidagi ilgor yutuklardan foydalanish xam nazarda tutiladi.
Jamoa bo‘lib foydalanish liniyasi. Ko‘p tomonlama aloqa liniyasi. Bu liniyadagi barcha abonentlar bir xil raqamga ega bo‘ladilar, individual farqlash boshqa belgilarga, masalan, chaqiruv signali parametrlariga qarab yuz beradi.
Jarayon. 1.Berilgan sharoitlarda erishiladigan maqsad yoki natija bilan belgilanuvchi voqealarning berilgan ketma-ketligi.
2. Dastur yoki uning qismi bajarilayotganda ro‘y beradigan voqealarning berilgan ketma-ketligi.
Zararli dastur. 1. Mustaqil kompyuter dasturi yoki kompyuter tizimi, tarmoq yoki mashina tashuvchilarida saqlanayotgan axborotni ruxsatsiz o‘chirish, blokirovkalash, o‘zgartirish yoki ko‘chirish maqsadida mavjud bo‘lgan
dasturlarga o‘zgartirishlar kiritish. 2 . Maxsus virus dasturi. Zich bufer. Kabel konstruksiyasi, bunda har bir tola diametri 900 mikrongacha bo‘lgan termoplastik himoya qobig‘i bilan zich o‘ralgan. Bu bilan tola chegaraviy tortish kuchining yuqori ko‘rsatkichiga erishiladi, bu esa montaj, ekspluatatsiya qilish va ulanishlar bajarilishining pishiqligi hamda ishonchliligini ta’minlaydi.
|
| |
AT ning tipik elementar loyiha konstruktsiyalarining tarkibi va mazmuni

|
AT ning tipik elementar loyiha konstruktsiyalarining tarkibi va mazmuni
|
bet | 11/50 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 86,94 Kb. | | #137189 |
Bog'liq 1. Axborot tizimlarini (AT) loyihalash texnologiyasining asosiy AT ning tipik elementar loyiha konstruktsiyalarining tarkibi va mazmuni.
IDEF funktsional metodologiyasi. Ma'lumotlar oqimining funktsional texnikasi.
IDEF (I-CAM DEFinition yoki Integrated DEFinition) - murakkab tizimlarni modellashtirish muammolarini hal qilish uchun ICAM (Integrated Computer-Aided Manufacturing) oilasining metodologiyalari turli bo'limlarda keng turdagi murakkab tizimlarning faoliyat modellarini ko'rsatish va tahlil qilish imkonini beradi. Shu bilan birga, tizimdagi jarayonlarni tekshirishning kengligi va chuqurligi ishlab chiquvchining o'zi tomonidan belgilanadi, bu yaratilgan modelni keraksiz ma'lumotlar bilan ortiqcha yuklamaslik imkonini beradi.
IDEF metodologiyalari AQSh Harbiy-havo kuchlarining sanoat kompyuterlashtirish dasturi - ICAM doirasida yaratilgan bo'lib, uni amalga oshirish jarayonida ishlab chiqarish (sanoat) tizimlarida o'zaro ta'sir jarayonlarini tahlil qilish usullarini ishlab chiqish zarurati aniqlandi. Ko'rib chiqilayotgan metodologiyalar oilasini ishlab chiqishda asosiy talab ICAM dasturida ishtirok etuvchi barcha mutaxassislar o'rtasida samarali ma'lumot almashish imkoniyati edi (shuning uchun nomi: Icam DEFinition - IDEF; boshqa variant - Integrated DEFinition). Standart nashr etilgandan so'ng, u biznes jarayonlarini tahlil qilish, loyihalash va namoyish qilish uchun samarali vosita bo'lib, biznesning turli sohalarida muvaffaqiyatli qo'llanildi. Bundan tashqari, IDEF (va oldingi metodologiya - SADT) ning keng qo'llanilishi bilan hozirgi mashhur BPR (biznes jarayonlarini reinjiniring) kontseptsiyasining asosiy g'oyalari paydo bo'lishi bog'liq. Funktsional ma'lumotlar oqimi metodologiyasi
Texnikaning maqsadi ko'rib chiqilayotgan tizimning ma'lumotlar oqimi diagrammasi (DFD) ko'rinishida modelini yaratishdan iborat bo'lib, u ma'lum bir ta'sir uchun natijalarning to'g'ri tavsifini (ma'lumotlar ko'rinishidagi tizim javobi) ta'minlaydi. tizim kiritish (tashqi interfeyslar orqali signallar). Ma'lumotlar oqimi diagrammasi loyihalashtirilayotgan tizim uchun funktsional talablarni modellashtirishning asosiy vositasidir.
Ma'lumotlar oqimi diagrammasini yaratishda to'rtta asosiy tushunchadan foydalaniladi: ma'lumotlar oqimlari, kirish ma'lumotlar oqimlarini chiqishga aylantirish jarayonlari (ishlari), tashqi ob'ektlar, ma'lumotlar omborlari (saqlash).
Ma'lumotlar oqimlari - bu ma'lumotni (yoki jismoniy komponentlarni) tizimning bir qismidan ikkinchisiga o'tkazishni modellashtirish uchun foydalaniladigan abstraktsiyalar. Diagrammalardagi oqimlar nomli o'qlar bilan ifodalanadi, ularning yo'nalishi axborot oqimining yo'nalishini ko'rsatadi.
|
| |