nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
TOK O’TKAZUVCHI ELEMNTDAN OZOD QILISH USULLARI

|
TOK O’TKAZUVCHI ELEMNTDAN OZOD QILISH USULLARI
|
bet | 3/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 10,82 Mb. | | #112787 |
Bog'liq Elektr xavfsizlik asoslari YUQORI KUCHLANISH TA`SIRIDAGI ELEKTR JAROHAT (1000 V) - Qutqaruvchi dilektrik oyoq kiyim va qo`lqoplar yordamida ishlashi kerak. Barcha qutqaruv ishlari simlardan o`tayotgan kuchlanishga mo`ljallangan shtanga yoki maxsus iskanja yordamida amalga oshirilishi zarur. Jabrlanuvchiga birinchi yordam ko`rsatishda xavfsizlik qoidalariga rioya qiling.
ELEKTR TOKI TA`SIRIDA JAROHAT OLISHGA TA`SIR O`TKAZUVCHI OMILLAR INSON ORGANIZMIGA ELEKTR TOKI TA`SIRINING TAFSILOTLARI | | | | | | | - Yelka va qo`llarda qattiq og`riq va tomir tortishi seziladi. Elektrodlardan qo`lni ajratib olish qiyin.
| - Terining qattiq qizib ketishi kuzatiladi.
| | - Qo`llarda chidab bo`lmaydigan darajada og`riq seziladi. Elektrodlardan qo`lni ajratib olishning imkoniyati yo`q.(Qo`yib yubormaydigan tok).
| - Kontakt yuzasida va atrofida teri qizib ketadi.
| | - Qo`l va ko`krak qafasida qattiq og`riq seziladi. Nafas olish qiyinlashadi. Tok ta`siri to`xtatilmasa nafas olish toxtaydi va jabrlanuvchi hushidan ketadi.
| - Qattiq qizish, og`riq va qo``larda tomir tortish asoratlari kuzatiladi. Elektrodlardan qo`lni ajratib olinsa – qattiq og`riq seziladi.
| | - Bir necha soniyadan keyin nafas olish toxtaydi, yurak urishi buziladi. Tok ta`siri uzoq davom etsa yurak fibrillyatsiyasi yuz beradi.
| - Ichki va tashqi a`zolarda qattiq qizib ketish kuzatiladi. Qo`l va ko`krak qafasida qattiq og`riq seziladi. Elektrodlardan qo`lni ajratib olishning imkoniyati yo`q.(Qo`yib yubormaydigan tok).
| | | - 2-3-sekundda yurak fibrilyatsiyasi, yana bir necha sekunddan keyin nafas olish to`xtaydi.
|
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov...

|
Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov Muhriddin Abduxalil o‘g‘li
|
bet | 7/7 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #151346 |
Bog'liq Aqlli shaharlarFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
Al-Kodmany K (2015) Eco-towers: sustainable cities in the sky. WIT Press, Billerica.
Deakin M, Al Waer H (2011) From intelligent to smart cities. Intell Build Int 3(3):140–152.
Eckhoff D, Wagner I (2017) Privacy in the smart city— applications, technologies, challenges, and solutions. IEEE Com- mun Surv Tutor 20(1):489–516.
Fernandez-Anez V (2016) Stakeholders approach to smart cities: a survey on smart city definitions. In: International conference on smart cities. Springer, Berlin, pp 157–167.
Ma C (2021) Smart city and cyber-security; technologies used, leading challenges and future recommendations. Energy Rep 7:7999–8012.
Deng L, He X, Gao J (2013) Deep stacking networks for infor- mation retrieval. In: 2013 IEEE international conference on acoustics, speech and signal processing. IEEE, pp 3153–3157.
|
| |
Metodologiyalar - Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov Muhriddin...

|
Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov Muhriddin Abduxalil o‘g‘li
|
bet | 4/7 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #151346 |
Bog'liq Aqlli shaharlarMetodologiyalar. Ushbu ishning motivi aqlli shaharlarni yaratishda internet buyumlari va mashinali o‘rganish texnologiyalarining ta’sirini o‘rganishdir. Aholi soni ortib borayotganligi sababli, shaharlar o‘z resurslarini samarali boshqarish va fuqarolarning hayot sifatini yaxshilashda jiddiy muammolarga duch kelmoqda. Ushbu muammolarni hal qilish uchun shaharlar real vaqt rejimida katta hajmdagi ma’lumotlarni to‘playdigan va tahlil qiladigan ma’lumotlarga asoslangan muhitlarni yaratish uchun tobora ko‘proq aqlli texnologiyalarga murojaat qilmoqda. Mashinali o‘rganish algoritmlari ushbu ma’lumotlarni tahlil qilish va shaharlarga resurslarni taqsimlash, transportni boshqarish hamda rejalashtirish bo‘yicha ongli qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Ushbu tadqiqotning asosiy hissalari quyidagilardan iborat:
tadqiqotlar va algoritmlar bo‘yicha umumiy munozara bilan aqlli shaharni amalga oshirishning turli sohalaridagi holatlarni batafsil ko‘rib chiqildi;
ma’lumotlarga asoslangan aqlli sharahni real vaqtda ma’lumotlarni to‘plash, tahlil qilish va harakat qilish uchun qurilmalarni va mashinali o‘rganish algoritmlarini integratsiyalash orqali qanday yaratish mumkinligi o‘rganildi;
aqlli shaharlarning to‘liq salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun ma’lumotlarning maxfiyligi, xavfsizligi va axloqiy jihatlari nuqtai nazaridan hal qilinishi kerak bo‘lgan muhim muammolar taqdim etildi;
berilgan muammolarni yechish uchun mashinali o‘rganish orqali bilimlarni yaratish va chuqur o‘rganish ko‘rib chiqildi;
tadqiqotning kelajakdagi tavsiyalari va hajmi ko‘rsatildi.
Aqlli shaharlarda internet buyumlari va mashinali o‘rganishning roli haqida to‘liq ma’lumot beradi, aqlli shaharlarni loyihalashda ma’lumotlarga asoslangan yondashuv taklif qilindi va texnologiyalarning afzalliklari amaliy tadqiqotlarda taqdim etildi (3-rasm).
3-rasm. Aqlli shaharning turli ilovalari.
Aqlli ko‘cha chiroqlari. 4-rasmda ko‘rsatilgan aqlli ko‘cha chiroqlari aqlli shaharlarning muhim ilovasi bo‘lib, kunduzi va transport vositalari hamda piyodalarning harakatiga qarab har kuni ko‘cha chiroqlaridan foydalanish energiyani tejaydi. Ko‘cha chiroqlari simsiz yoki simli sensorli tugunlarni o‘z ichiga oladi.
|
| |
Ключевые слова - Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov Muhriddin...

|
Internet buyumlari va mashinali o‘rganishdan foydalanib aqlli shaharlarni yaratish umarov Muhriddin Abduxalil o‘g‘li
|
bet | 2/7 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #151346 |
Bog'liq Aqlli shaharlarКлючевые слова: умные города, интернет вещей, технологии сбора данных, беспроводные и мобильные сети, машинное обучение.
Kirish. Aqlli shahar konsepsiyasi tez rivojlanmoqda, chunki shahar sharoitida odamlar va mashinalarning o‘zaro ta’sirini butunlay o‘zgartirdi. Internet buyumlari va mashinali o‘rganish keng ko‘lamli ma’lumotlarni to‘plash, tahlil qilish va qarorlar qabul qilishga tayanadigan aqlli shahar yechimlarini olish uchun asosiy texnologiyalar sifatida qaralmoqda. Aqlli shahar g‘oyasi shahar markazlariga ko‘chib borayotgan aholini boshqarish muammosini hal qiladi. Hozirda dunyo aholisining katta qismi shaharlarda istiqomat qiladi. 2050 yil oxiriga qadar shaharlarda yashovchi odamlar soni dunyo aholisining 70% atrofida bo‘lishi taxmin qilinmoqda. Shunday qilib, kelgusi o‘n yilliklardagi asosiy muammo shaharlarni strategik rivojlantirish hisoblanadi [1]. Muhim xizmatlarga ortib borayotgan talabni bajarish uchun shahar muhitini aqlli shahar konsepsiyalariga muvofiq o‘zgartirish orqali boshqarish zarur. Bu hayotning turli sohalarida, jumladan transport, sog‘liqni saqlash monitoringi, transport vositalarini boshqarish, chiqindilarni boshqarish va boshqa muammolarda ko‘rinadi. Aqlli shahar, asosan raqamli va elektron ilovalarning keng doirasi kabi jihatlarga tayanadi. Boshqaruv muhiti uchun aloqa texnologiyalari, operatsion tizimlardagi aloqa va axborot texnologiyalari, innovatsiyalar yordam beradi [2]. Umuman olganda, aqlli shahar axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llash va ushbu hududda yashovchi fuqarolarning hayotiga ta’sir qiladigan usullarni qo‘llashni o‘z ichiga olgan shahar sifatida tavsiflanadi.
Aqlli shahar ilovalari va amalga oshirishning eng muhim natijalaridan biri keng ko‘lamli ma’lumotlar to‘plamlarini yaratishdir. Sun’iy intellekt va mashinali o‘rganish bilan bog‘liq turli xil algoritmlarni integratsiyalash uchun ushbu katta hajmdagi ma’lumotlarga sezilarli ishlov berish kerak. Masalan, ko‘krak qafasi rentgenogrammasi kabi tibbiy ko‘riklar va skanerlar har yili dunyo bo‘ylab ikki milliard martadan ko‘proq amalga oshiriladi. Mashhur chuqur o‘rganish algoritmi chuqur neyron tarmoqlari bo‘lib, sog‘liq bilan bog‘liq tasvirlarga tatbiq etilgan. So‘nggi paytlarda ko‘plab muhim ilovalarda elektr yoki suv resurslarini boshqarish, tekshirish va intellektual karta xizmatlarini to‘lash kabi ma’lumotlarga asoslangan modellar mavjud. Aqlli shahar ilovalari va ularning foydaliligi to‘liq ma’lumotlar yig‘ilishiga, ma’lumotlar ulanishiga va ularning keng tarqalishiga bog‘liq [3]. Aqlli shaharlar 1-rasmda ko‘rsatilganidek, aholiga va ularning tabiiy muhitiga foyda keltiradi.
|
| |
-rasm. Aqlli shaharning asosiy bo‘limlari

|
-rasm. Aqlli shaharning asosiy bo‘limlari
|
bet | 3/7 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #151346 |
Bog'liq Aqlli shaharlar1-rasm. Aqlli shaharning asosiy bo‘limlari.
Aqlli shahar odatda aqlli uylar, aqlli sog‘liq, aqlli yo‘llar, aqlli mashinalar va aqlli odamlardan iborat. Hozirgi kunda texnologlar, muhandislar va ishlab chiquvchilar aqlli shaharning mos strukturaviy dizaynini ishlab chiqish uchun internet buyumlariga asoslangan aqlli yechimlarni izlamoqda. Aqlli shaharni amalga oshirish 2-rasmda ko‘rsatilganidek, uchta darajaga asoslanadi: birinchi navbatda, shahar muhiti bilan bog‘liq statistik ma’lumotlarni yig‘ish va bilim olish, ikkinchi mustaqil qarorlarni qabul qilish uchun ma’lumotlarni saqlash, boshqarish, baholash hamda qayta ishlash va uchinchi qabul qilingan qarorlarni amalga oshirish. 2007 yilda o‘rtacha aholining 50% shahar hududida istiqomat qilgan, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik Jamg‘armasi bashoratiga ko‘ra, 2030 yilga borib sezilarli siljish bo‘lishi kutilmoqda. Internet buyumlariga asoslangan infratuzilma aqlli biznes va shahar aholisi uchun ko‘plab ilovalarda muhim rol o‘ynashi mumkin.
Ko‘pgina so‘nggi tadqiqotlar ma’lumotlarga asoslangan aqlli muhitni amalga oshirishda internet buyumlari va mashinali o‘rganishning rolini o‘rganishga qaratilgan [4]. Aqlli shahar ilovasi sifatida video kuzatuv bilan chuqur o‘rganish algoritmlarining o‘ziga xos yechimlari taqdim etildi.
2-rasm. Aqlli shahar ma’lumotlarining almashuv jarayoni.
Aqlli shaharlarda transport, energiya boshqaruvi va sog‘liqni saqlash kabi turli xil ilovalar asosan o‘rganilmoqda. Shuningdek, ma’lumotlarni tahlil qilish va kelajakda tadqiqot tavsiyalarini berish uchun yangi algoritmlar va vositalarga ehtiyoj borligini ta’kidlandi. Ushbu tadqiqotlarning barchasi ma’lumotlarga asoslangan aqlli shaharni amalga oshirishda internet buyumlari va mashinali o‘rganish muhimligini ko‘rsatdi. Keyingi tadqiqotlar aqlli shaharlarda ma’lumotlarni tahlil qilish hamda internet buyumlari va mashinali o‘rganish ilovalarini o‘rganish uchun yangi algoritmlar va vositalarni ishlab chiqishga qaratilishi kerak.
|
| |
qirralari qo‘shniligi matritsasi - Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent...

qirralari qo‘shniligi matritsasi deb ataladi.
Ravshanki, sirtmoqsiz va karrali qirralarsiz graf qirralari qo‘shniligi matritsasi bosh diagonalga nisbatan simmetrik kvadrat matritsadir va uning bosh diagonali nollardan iborat.
Insidentlik matritsalari. Uchlari
1,2,...,m
va qirralari
u1 , u2 ,..., un
( n 1 )
bo‘lgan belgilangan graf berilgan bo‘lsin. Bu grafning uchlariga satrlari, qirralariga esa ustunlari mos keluvchi va elementlari
bij
1, agar i uch u j qirraga insident bo' lsa,
0, agar i uch
u j qirraga intsident bo' lmasa,
ko‘rinishda aniqlangan
B (bij )
( i 1,2,...,m ,
j 1,2,...,n ) matritsa grafning
insidentlik matritsasi deb ataladi.
Agar G graf karrali qirralarga ega bo‘lmasa, u holda uchlari G grafning barcha uchlaridan iborat bo‘lgan shunday yagona G graf mavjudki, G grafdagi barcha juft uchlar faqat va faqat G grafda qo‘shni bo‘lmagandagina qo‘shnidir. Bunday G graf berilgan G grafning to‘ldiruvchi grafi deb ataladi.
Berilgan graf uchun to‘ldiruvchi grafni qurish jarayonini ham graflar ustida bajariladigan amallar qatoriga kiritish mumkin. G graf uchun to‘ldiruvchi grafni qurish amalini qo‘llash natijasida G graf hosil bo‘ladi. Isbotlash mumkinki,
G G
munosabat o‘rinlidir.
Graflar ustida shunday amallarni bajarish mumkinki, ular elementlari soni
berilgan grafdagidan ko‘proq bo‘lgan boshqa graflarning hosil bo‘lishiga olib keladi. Bunday amallar qatoriga uchni qo‘shish amali yoki qirrani (yoyni) qo‘shish amalini kiritish mumkin.
Grafga yangi uchni qo‘shish turlicha usul bilan amalga oshirilishi mumkin.
Masalan, yangi v uchni berilgan grafga qo‘shish shu grafning v1 va v2 uchlariga
insident bo‘lgan qandaydir u qirrasiga qo‘shish orqali quyidagicha ikki bosqichda bajarilishi mumkin:
u qirra berilgan grafdan olib tashlanadi;
hosil bo‘lgan grafga ikkita yangi qirralar: v va v1 uchlarga insident u1
qirra hamda v va v2
uchlarga insident u2
qirra qo‘shiladi.
Bu jarayon grafda qirraga darajasi 2 bo‘lgan yangi uchni qo‘shish
(kiritish) yoki qirrani ikkiga bo‘lish amali deb ataladi.
Agar G graf G' grafdan qirrani ikkiga bo‘lish amalini chekli marta ketma-
ket qo‘llash vositasida hosil qilingan bo‘lsa, u holda G graf grafi deb ataladi.
|
-t a s d i q - Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish

|
Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish
|
bet | 7/13 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 125,27 Kb. | | #134127 |
Bog'liq diskret1.1-t a s d i q . Har qanday chekli grafni 3 o‘lchovli Evklid fazosida geometrik ifodalash mumkin.
Shuni ham ta’kidlash kerakki, 1- tasdiqdagi 3ni 2ga almashtirib
bo‘lmaydi, chunki tekislikda qirralarini (yoylarini) ifodalovchi kesishmaydigan (aniqrog‘i, chetki nuqtalaridan boshqa umumiy nuqtalari bo‘lmagan) chiziqlar yordamida tasvirlash imkoniyati faqat ba’zi graflargagina xos, ya’ni har qanday
grafning 2 o‘lchovli Evklid fazosida (tekislikda) geometrik ifodalanishi mavjud bo‘lavermaydi.
Agar graf tekislikda geometrik ifodalanishga ega bo‘lsa, u holda bunday graf tekis (yassi) graf deb ataladi. Bunday graf tekislikda yotuvchi graf deb ham atalishi mumkin.
Boshqacha aytganda, tekis grafning barcha uchlari bir tekislikda yotadi hamda barcha qirralari (yoylari) o‘sha tekislikda yotuvchi o‘zaro kesishmaydigan uzluksiz chiziqlar bo‘lib, ular faqat o‘zlari insident bo‘lgan uchlardagina umumiy nuqtalarga ega.
Tekis grafga izomorf graf planar graf deb ataladi.
Qo‘shnilik matritsalari. Endi grafning boshqa bir berilish usuli negizida yotuvchi graf uchlari qo‘shniligi matritsasi tushunchasini qarab chiqamiz.
G (V ,U )
– uchlari soni m ga teng bo‘lgan belgilangan, sirtmoqsiz va karrali
qirralarsiz graf bo‘lsin.
Elementlari
1,
aij
0,
agar i va j uchlar qo'shni bo'lsa, aks holda.
ko‘rinishda aniqlangan
A (aij )
( i 1,2,...,m ;
j 1,2,...,m ) matritsani grafning uchlari
qo‘shniligi matritsasi deb ataymiz.
Bu ta’rifdan sirtmoqsiz va karrali qirralari bo‘lmagan graf uchlari qo‘shniligi matritsasining bosh diagonalida faqat nollar bo‘lishi, satrlaridagi birlar soni esa mos uchlarning darajalariga tengligi kelib chiqadi.
Uchlari soni m ga teng bo‘lgan belgilangan oriyentirlangan
G (V ,U )
|
| |
grafning uchlari qo‘shniligi - Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent –...

|
Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish
|
bet | 8/13 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 125,27 Kb. | | #134127 |
Bog'liq diskretgrafning uchlari qo‘shniligi m m -matritsasi deb elementlari
1,
aij
agar (i, j) U
bo'lsa,
0,
aks holda,
ko‘rinishda aniqlangan
A (aij )
( i 1,2,...,m ,
j 1,2,...,m ) matritsaga aytiladi.
Endi G uchlari
1,2,...,m
bo‘lgan belgilangan oriyentirlanmagan multigraf
bo‘lsin.
aij
elementlari G grafning i va j uchlarini tutashtiruvchi qirralar soniga
teng bo‘lgan
A (aij )
( i, j 1,2,...,m ) matritsa oriyentirlanmagan multigrafning
uchlari qo‘shniligi matritsasi deb ataladi.
Karrali yoylari bo‘lgan sirtmoqsiz orgraf uchlari qo‘shniligi matritsasi
tushunchasini ham yuqoridagiga o‘xshash ta’riflash mumkin.
1.2- t a s d i q . Graflar faqat va faqat uchlari qo‘shniligi matritsalari bir- birlaridan satrlarining o‘rinlarini va ustunlarining o‘rinlarini mos almashtirishlar yordamida hosil bo‘lsagina izomorf bo‘lishadi.
Shunday qilib, manfiymas butun sonlardan tashkil topgan va graf uchun uchlari qo‘shniligi matritsasi bo‘lgan kvadrat matritsa bilan graf orasida bir qiymatli moslik (izomorflik aniqligida) bor degan xulosa va, bundan, graflar nazariyasi bo‘yicha izlanishlar maxsus shartlarni qanoatlantiruvchi mat-ritsalarni tadqiq qilishga keltirilishi mumkinligi kelib chiqadi.
u1 , u2 ,..., un ( n 1 ) qirralarga ega yakkalangan uchlari, sirtmoq va karrali
qirralari bo‘lmagan graf uchun elementlari
1, agar ui va u j qirralar umumiyuchga ega bo'lsa,
cij
0, agar ui u j bo'lsa yokiularning umumiyuchi bo'lmasa,
quyidagicha aniqlangan
C (cij )
( i 1,2,...,n ,
j 1,2,...,n )
n n -matritsa grafning
|
| |
uch valentli - Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish

|
Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish
|
bet | 5/13 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 125,27 Kb. | | #134127 |
Bog'liq diskretuch valentli) graf deb ataladi. Om
graf nol darajali regulyar graf ekanligini,
Km esa
( m 1) darajali regulyar graf ekanligini ta’kidlaymiz.
Ko‘rinib turibdiki, oriyentirlanmagan grafda barcha uchlar darajalarining yig‘indisi qirralar sonining ikki baravariga teng juft son bo‘ladi, chunki qirralarni sanaganda har bir qirra hisobda ikki marta qatnashadi. Shunday qilib, XVIII asrdayoq L. Eyler tomonidan isbotlangan quyidagi tasdiq o‘rinlidir.
1 . 1 - l e m m a (“ko‘rishishlar” haqida). Ixtiyoriy oriyentirlanmagan grafda barcha uchlar darajalari yig‘indisi qirralar sonining ikki baravariga teng.
Agar grafning uchlar to‘plamini o‘zaro kesishmaydigan shunday ikkita qism
to‘plamlarga (bo‘laklarga) ajratish mumkin bo‘lsaki, grafning ixtiyoriy qirrasi bu to‘plamlarning biridan olingan qandaydir uchni ikkinchi to‘plamdan olingan biror uch bilan tutashtiradigan bo‘lsa, u holda bunday graf ikki bo‘lakli graf (bixromatik yoki Kyonig grafi) deb ataladi. Ta’rifdan ko‘rinib turibdiki, ikki bo‘lakli grafning har bir bo‘lagidagi ixtiyoriy ikkita uchlar qo‘shni bo‘la olmaydi. Biror bo‘lagida faqat bitta uch bo‘lgan to‘la ikki bo‘lakli graf yulduz deb ataladi.
Agar ikki bo‘lakli grafning turli bo‘laklariga tegishli istalgan ikkita uchi qo‘shni bo‘lsa, u holda bu graf to‘la ikki bo‘lakli graf deb ataladi. To‘la ikki
bo‘lakli grafni
Km,n
bilan belgilaymiz, bu yerda m va n bilan grafning
bo‘laklaridagi uchlar sonlari belgilangan.
Km,n (V ,U )
graf uchun
| V | m n va
| U | mn
bo‘lishi ravshan, bu yerda
| V | –
Km,n
grafning uchlari soni,
| U |
– uning
qirralari soni.
Grafning ikki bo‘lakli graf bo‘lishi haqidagi ba’zi qo‘shimcha ma’lumotlar (Kyonig tasdiqsi) ushbu bobning 1.4- bandida keltirilgan.
Ikkidan katta ixtiyoriy natural k son uchun k bo‘lakli graf tushunchasini ham kiritish mumkin.
|
| |
Graflarning berilish usullari va ular ustida amallar

|
Graflarning berilish usullari va ular ustida amallar
|
bet | 6/13 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 125,27 Kb. | | #134127 |
Bog'liq diskret
Grafning geometrik ifodalanishi. Graflarning turlicha berilish usullari mavjud. Grafning abstrakt matematik ta’rifi uning berilish usullaridan biridir. Grafning abstrakt matematik ta’rifi uni tasavvur qilish, anglash, uning xossalarini o‘rganish va bu xossalarni amalda qo‘llash jarayonida ba’zi qiyinchiliklar tug‘dirishi tabiiydir. Shuning uchun grafning boshqa berilish usullaridan ham foydalaniladi. Masalan, grafning elementlarini, ya’ni uchlari va qirralarini (yoylarini) yozish yoki aytish grafning berilish usuli sifatida qaralishi munkin. Albatta, grafning yana boshqa berilish usullari ham mavjud. Quyida bu usullarning bir nechasi bilan tanishamiz.
Grafning uchlarini tekislikda yoki fazoda nuqtalar bilan, qirralarini (yoylarini) esa mos uchlarni tutashtiruvchi uzluksiz chiziqlar bilan ifodalab, qandaydir diagrammaga – grafning ko‘rgazmali tasviriga ega bo‘lamiz. Agar uchlar to‘plami va bu uchlarning tutashishlarini ko‘rgazmali qilib taqdim qilish kerak bo‘lsa, grafning geometrik tasvirlanishiga mos shaklni qog‘ozda chizib grafni tasvirlash mumkin.
Shuni ta’kidlaymizki, ba’zi hollarda diagrammada graf uchlari doirachalar yordamida yoki qandaydir boshqa usulda ifodalanadi. Grafning qirralariga (yoylariga) mos chiziqlarning to‘g‘ri yoki egri bo‘lishi va ularning uzunligi ahamiyatga ega emas. Muhimi, bu chiziqlar uzluksiz bo‘lib, grafning qandaydir ikkita uchlarini tutashtirishi lozim. Agar qirra yo‘nalishga ega bo‘lsa (ya’ni u yoy bo‘lsa), u holda bunday qirrani ifodalovchi chiziqda yo‘nalish biror usul bilan, masalan, strelka bilan ko‘rsatiladi.
Ixtiyoriy graf uchun bunday diagrammalarni istalgancha tuzish mukinligi ravshan. Agar biror diagrammada grafning uchlariga mos keluvchi nuqtalar ustma- ust tushmasa, qirralarga mos keluvchi chiziqlar, chetki nuqtalarni hisobga olmaganda, umumiy nuqtalarga ega bo‘lmasa, bunday diagramma grafning geometrik ifodalanishi deyiladi. Shuni ta’kidlash kerakki, bitta graf turlicha geometrik ifodalanishi mumkin.
Graflar izomorfligining ta’rifi va grafni geometrik ifodalashning mohiyatidan kelib chiqadiki, abstrakt ta’rif yordamida ifodalangan graf va uning geometrik ifodalanishi o‘zaro izomorf bo‘ladi. Tabiiyki, izomorf graflar turlicha geometrik ifodalanishlari mumkin.
|
| |
graflar deb ataladi. 

G  (V ,U ) 
graflarni qaraymiz. Bunday graflar chekli

graflar deb ataladi.
G (V ,U )
graflarni qaraymiz. Bunday graflar chekli
Hech qanaqa qirra (yoy) bilan bog‘lanmagan uch yakkalangan (ajralgan,
xolis, yalong‘och) uch deb ataladi.
Faqat yakkalangan uchlardan tashkil topgan graf (ya’ni, grafda qirralar va yoylar bo‘lmasa) nolgraf yoki bo‘sh graf deb ataladi. Uchlari soni m ga teng
bo‘lgan bo‘sh grafni Om
yoki
Nm kabi belgilash qabul qilingan.
Istalgan ikkita uchlari qo‘shni bo‘lgan sirtmoqsiz va karrali qirralarsiz oriyentirlanmagan graf to‘la graf deb ataladi. Uchlari soni m ga teng bo‘lgan to‘la
graf
K bilan belgilanadi. Ravshanki,
K grafning qirralar soni
C 2 m(m 1)
m
bo‘ladi.
m m 2
m
Agar orgrafning istalgan ikkita uchini har bir yo‘nalishda tutashtiruvchi faqat bittadan yoy mavjud bo‘lsa, u holda unga to‘la orgraf deb ataladi. Ravshanki, to‘la grafdagi qirralarning har birini ikkita (yo‘nalishlari bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan) yoylarga almashtirilsa, natijada to‘la orgraf hosil bo‘ladi. Shuning uchun, to‘la orgrafdagi yoylar soni oriyentirlanmagan to‘la grafdagi qirralar sonidan ikki baravar ko‘pdir, ya’ni uchlari m ta bo‘lgan to‘la orgrafdagi
yoylar soni
2C 2 m(m 1)
bo‘ladi.
Agar grafning uchlariga qandaydir belgilar, masalan, qo‘yilgan bo‘lsa, u belgilangan graf deb ataladi.
1,2,...,m
sonlari mos
Agar
G (V ,U )
va G' (V ',U ')
graflarning uchlari to‘plamlari, ya’ni V va V '
to‘plamlar orasida uchlarning qo‘shnilik munosabatini saqlaydigan o‘zaro bir
qiymatli moslik o‘rnatish mumkin bo‘lsa, u holda G va G' graflar izomorf graflar
deb ataladi. Bu ta’rifni quyidagicha ham ifodalash mumkin: agar x,y V va
ularga mos bo‘lgan
x', y'V '
( x y ,
x' y') uchun
xy x' y'
( xy U ,
x' y'U ' )
bo‘lsa, u holda G va G' graflar izomorfdir. Agar izomorf graflardan biri
oriyentirlangan bo‘lsa, u holda ikkinchisi ham, albatta, oriyentirlangan bo‘lishi va ulardagi mos yoylarning yo‘nalishlari ham bir-birlariga mos bo‘lishlari shart.
Graf uchiga insident qirralar soni shu uchning lokal darajasi, yoki,
qisqacha, darajasi, yoki valentligi deb ataladi. Grafdagi a uchning darajasini bilan belgilaymiz.
(a)
Sirtmoqqa insident bo‘lgan uchning darajasini aniqlashda shuni e’tiborga
olish kerakki, qaralayotgan masalaga bog‘liq holda sirtmoqni bitta qirra deb ham, ikkita qirra deb ham hisoblash mumkin. Ravshanki, ajralgan uchning darajasi nolga teng. Darajasi birga teng uch chetki (yoki osilgan) uch deb ataladi. Chetki (osilgan) uchga insident qirra ham chetki (yoki osilgan) qirra deb ataladi.
Agar grafning barcha uchlari bir xil r darajaga ega bo‘lsa, u holda bunday graf r darajali regulyar graf deb ataladi. Uch darajali regulyar graf kubik (yoki
|
boshlang‘ich uchi - Tayyorladi: 043-22 sto’ guruh talabasi miraxmedov jaxongir mirzayevich toshkent – 2023 y. Reja: Kirish

boshlang‘ich uchi, b esa oxirgi uchi deb ataladi. Bundan tashqari, yoy
(a,b)
ko‘rinishda yozilsa, u haqida a uchdan chiquvchi (boshlanuvchi) va b uchga kiruvchi (uchda tugovchi) yoy deb aytish ham odat tusiga kirgan.
Qirra uchun uning
(a,b)
yozuvidagi harflar joylashish tartibi muhim rol
o‘ynamaydi va a va b elementlar qirraning uchlari yoki chetlari deb ataladi.
Agar grafda yo
(a,b)
qirra, yo
(a,b)
yoy, yoki
(b, a)
yoy topillsa, u holda a
va b uchlar tutashtirilgan deyiladi. Agar grafning ikkita uchini tutashtiruvchi qirra yoki yoy bor bo‘lsa, u holda ular qo‘shni uchlar deb, aks holda esa, qo‘shni bo‘lmagan uchlar deb aytiladi.
Grafning ikkita uchi qo‘shni bo‘lsa, ular shu uchlarni tutashtiruvchi qirraga
(yoyga) insident, o‘z navbatida, qirra yoki yoy bu uchlarga insident deyiladi.
Grafda ikkita qirra (yoy) umumiy chetga ega bo‘lsa, ular qo‘shni qirralar
(yoylar) deyiladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, qo‘shnilik tushunchasi grafning bir jinsli, insidentlik tushunchasi esa uning turli jinsli elementlari orasidagi munosabatni ifodalaydi.
Ba’zan graf undagi elementlar soniga qarab, ya’ni uchlar soni m va
qirralar (yoylar) soni n ga qarab belgilanadi va bu holda grafni ataydilar.
(m, n) -graf deb
Agar
G (V ,U )
grafda U kortej faqat qirralardan iborat bo‘lsa, u holda
yo‘naltirilmagan (oriyentirlanmagan) va faqat yo‘naltirilgan (oriyentirlangan) qirralardan (ya’ni, yoylardan) tashkil topgan bo‘lsa, u holda u yo‘naltirilgan (oriyentirlangan) graf deb ataladi. Oriyentirlangan graf, qisqacha, orgraf deb ham ataladi.
Ko‘p hollarda oriyentirlanmagan qirralari ham, oriyentirlangan qirralari ham bo‘lgan graflar bilan ish ko‘rishga to‘g‘ri keladi. Bunday graflar aralash graflar deb ataladi.
Agar
G (V ,U )
grafning (orgrafning) U korteji tarkibida
V V
to‘plamdan
olingan takrorlanuvchi elementlar bo‘lsa, u holda ular karrali yoki parallel qirralar (yoylar) deb ataladi. Karrali qirralari yoki yoylari bo‘lgan graf multigraf deyiladi.
Ikkala chetki (boshlang‘ich va oxirgi) uchlari ustma-ust tushgan qirra (yoy),
ya’ni grafning
(a, a) U
elementi sirtmoq deb ataladi. Sirtmoq, odatda,
yo‘naltirilmagan deb hisoblanadi. Qirralari (yoylari) orasida sirtmoqlari bo‘lgan graf psevdograf deyiladi.
Umumiy holda uchlar to‘plami V va (yoki) qirralar (yoylar, qirra va yoylar) korteji U cheksiz ko‘p elementli bo‘lishi mumkin. Bundan keyin V to‘plam va U
kortej faqat chekli bo‘lgan
|
3-bosqich 027-21-guruh talabasi Ergashev Jaxongir Mavzu: Kommutatorlarda port-xavfsizligi

3-bosqich 027-21-guruh talabasi Ergashev Jaxongir Mavzu: Kommutatorlarda port-xavfsizligi
Download
1,61 Mb.
Sana
21.05.2024
Hajmi
1,61 Mb.
#247903
Bog'liq
laboratoriya ishi 2
3-bosqich 027-21-guruh
talabasi Ergashev Jaxongir
Mavzu: Kommutatorlarda port-xavfsizligi(Port securityni sozlash)
1.Switch va kompyuterlarni sozlaymiz:
2.Kompyuterlarga ip manzil beramiz:
3.Ulanishni o’zgartiramiz:
4.Tekshirib ko’ramiz:
Download
1,61 Mb.
Download
1,61 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
3-bosqich 027-21-guruh talabasi Ergashev Jaxongir Mavzu: Kommutatorlarda port-xavfsizligi
Download
1,61 Mb.
- 
Qayta tiklash buyrug`i tanlanadi. 
Fayllar haqida ma'lumotni ko`rish

- Qayta tiklash buyrug`i tanlanadi.
Fayllar haqida ma'lumotni ko`rish Moy kompyuter yoki
Provodnik oynalarida papkadagi fayllar haqida ma'lumotni
ko`rish uchun «Asboblar paneli»dagi
Tablitsa (Jadval) asbobidan foydalanish
kerak. Fayl haqidagi to`liq ma'lumotda uning o`lchami, tipi, yozilgan kuni va
vaqti ko`rsatiladi. Ro`yxatdagi fayllar hech narsa deyilmagan holda alfavit
bo`yicha tartiblanib yoziladi. Tartiblashning boshqa ko`rinishlarini o`rnatish
uchun
Vid (Ko`rinish) menysining
Uporyadochit znachki - Belgilarni tartiblash
buyrug`idan foydalanish kerak.
Fayllarni izlash Windowsda faylni izlash uchun uning nomidagi bir nechta simvolni kiritish
kifoya. Nomida shu simvollar bor bo`lgan barcha fayllar ro`yxati ekranga
chiqariladi. Bundan tashqari, agar shu fayl nomini unutgan bo`lsangiz-u, lekin
uni qachon yozilganini bilsangiz, faylni yozilgan kuniga ko`ra qidirishingiz
mumkin.
Faylni izlash uchun:
1. Ish stolida
Pusk tugmasini bosib, ochilgan menydan
Poisk (Izlash) buyrug`ini
tanlang.
2. Ochilgan qism menydan
Fayli i papki -Fayllar va papkalar satrini tanlang.
Ekranda
Poisk: Vse fayli -Izlash muloqot oynasi ochiladi
3. Muloqot oynasining
Imya - Fayl nomi maydonida fayl nomini yoki uning bir
qismini kiriting.
4. Papka maydonida kerakli qurilma nomini tanlashingiz mumkin.
5. Fayl yozilgan kunni ko`rsatmoqchi bo`lsangiz oynadagi Data izmeneniya
(o`zgartirish kiritilgan kun) qatorida sichqonchani bosing va qaysi kundan qaysi
kungacha ekanligini ko`rsating.
Oxirida
Nayti -Izlash klavishasida sichqonchani bitta bosing. Izlash natijasi
muloqot oynasining quyi qismida ko`rinadi.
Topilgan fayllar ro`yxatidan kerakli faylni ochish uchun uning belgisi ustida
sichqonchani ikki marta bosish kerak. Agar fayllarni tipiga ko`ra, o`lchamiga
yoki unda yozilgan matniga ko`ra izlamoqchi bo`lsangiz, muloqot oynasida
(Fonning tasviri) sohasi yoki 
oboy (bezaklar)ni (muloqot oynasining Risunok

turadi. Rasm qancha sifatli va katta bo`lsa, unga shuncha ko`p xotira kerak
bo`ladi.
Monitor ekranining pauzasi
Odatda kompyuterda vaqtincha ishlamaganda uni o`chirish tavsiya qilinmaydi.
Bu vaqtda monitor ekrani ma'lum vaqtdan so`ng o`zi o`chib, ekranda biror bir
rasm yoki harakatdagi tasvir paydo bo`ladi. Bu
tasvir ekran zastavkasi deb
ataladi. Monitor ekranining o`chish xususiyatlarini
Svoystva: Ekran
(Ekran
xususiyatlari) muloqot oynasining Bu sahifa ochilgandan so`ng quyidagi ishlarni
bajarish kerak:
–
Oynaning
Zastavka
sohasida o`zingizga yoqqan tasvirni tanlash kerak;
–
Parametri
buyrug` tugmasini bosib, zastavka parametrlari o`rnatiladi;
– kompyuter ishsiz turgan holatda ekranning o`chishigacha bo`lgan vaqt
o`rnatiladi;
–
OK
yoki
Primenit
tugmasi bosiladi.
Agar monitor ekranining pauzasi vaqtida
boshqa foydalanuvchining
kompyuterda ishlashini xohlamasangiz ekran zastavkasini o`chirishga parol
qo`yishingiz mumkin. Buning uchun quyidagi ishlar bajariladi:
1)
Fayllarni yo`qotish - Windows operatsion tizimlari

Windowsda yo`qotilgan
fayl ish stolidagi
Korzina
nomli papkaga ko`chiriladi
Korzina
bo`shatilmaguncha yo`qotilgan fayllar unda saqlanib turadi. Shu sababli
bexosdan yo`qotilgan fayl yana qayta tiklanishi mumkin.
Fayl yoki fayllar guruhini yo`qotish uchun yo`qotiladigan fayllar ajratiladi.
Klaviaturadan
Delete
tugmasini bosiladi yoki Fayl menysining
Udalit -
Yo`qotish
buyrug`i tanlanadi, yoki asboblar panelidagi Buferga ko`chirish asbobi bosiladi.
Ekranda chiqarilgan so`rovga qilayotgan
ishingizni tasdiqlash uchun
Da
(Ha)
tugmasini bosib javob beriladi.
Korzina
ni bo`shatish uchun ish stolida
Korzina
belgisi ustida sichqonchani ikki
marta bosiladi. Ekranda
Korzina
oynasi ochiladi.
Fayl
menysining
Ochistit korzinu
-Korzinani bo`shatish buyrug`i tanlanadi.
Bajarilgan ish tasdiqlanadi. Agar
Korzina
ichidagi
hujjatlar qoniqtirmasa uni
to`g`ridan-to`g`ri bo`shatish ham mumkin. Buning uchun
Korzina
belgisi ustida
sichqonchaning o`ng tugmasi bosiladi.
Ochilgan kontekst menydan
Ochistit
korzinu
-Korzinani bo`shatish buyrug`i tanlanadi.
Yo`qotilgan fayllarni qayta tiklash
uchun:
–
Ish stolidagi
Korzina
belgisi ustida sichqonchani ikki marta bosiladi.
Ekranda
Korzina
oynasi ochiladi.
–
Oynadagi yo`qotilgan fayllar ro`yxatidan
keraklisini topib,
uni ajratish
kerak.
–
Fayl
menysidan
Vosstanovit
-Qayta tiklash buyrug`i tanlanadi.
Buning
o`rniga fayl nomida sichqonchaning o`ng tugmasini ham bosish mumkin.
Ochilgan kontekst menydan
Vosstanovit
Shift 
tugmasini bosib turgan holda 
Moy

Bu oynalarda sarlavha qismining tagidagi qator meny qatori hisoblanadi. Uning
tagidagi qatorda esa «asboblar paneli» qatori joylashgan. Agar asboblar paneli
ekranda ko`rinmasa, uni
Vid
(Ko`rinish) menysining
Panel instrumentov
(Asboblar paneli) buyrug`ini tanlash yo`li bilan ekranga chiqarish mumkin.
Boshqa qurilmani tanlash uchun oynadagi shu qurilma belgisi, boshqa papkaga
o`tish uchun shu papka belgisi ustida sichqonchani ikki marta bosish kerak.
Fayllar guruhini ajratish
Papkadagi hamma
fayllarni ajratish uchun
Pravka
(Tahrirlash) menysining
Videlit vse
(Hammasini ajratish) buyrug`ini tanlash kerak. Buning uchun Ctrl+A
tugmalar birikmasini ham ishlatish mumkin.
Ketma-ket joylashgan fayllar guruhini ajratish uchun,
oldin birinchi fayl
ajratiladi, keyin
Shift
tugmasini bosgan holda oxirgi fayl ajratiladi.
Alohida fayllarni ajratish uchun
Ctrl
klavishasini bosib turgan holda ayrim
fayllarning nomlari ustida ketma-ket sichqoncha tugmasini bosish kerak.
Fayllarni ko`chirish va nusxasini olish
Ko`chirish va nusxa olish fayllar bilan ishlash vaqtida eng ko`p
ishlatiladigan
amallardir. Fayldan nusxa olish vaqtida asl nusxa eski joyida saqlanib qoladi va
yangi joyga faylning nusxasi ko`chiriladi. Ko`chirish vaqtida esa asl nusxa
joyidan o`chiriladi va ko`rsatilgan joyga uning nusxasi ko`chiriladi.
Fayllarni ko`chirish va nusxasini olish uchun quyidagilarni bajarish kerak:
–
Nusxasi olinadigan va ko`chiriladigan faylni ajratish;
–
Oynadagi Asboblar panelidan nusxa olish uchun «Buferga nusxasini
ko`chirish»
(
Copy
)
asbobini, ko`chirish
uchun esa
Yo‘nalishi Algoritmlash va matematik modellashtirish kafedrasi

|
Yo‘nalishi Algoritmlash va matematik modellashtirish kafedrasi
|
bet | 1/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #246151 |
Bog'liq MAMARAIMOV ELYOR
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL‑XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Sirtqi bo‘lim _Kompyuter injiniringi_yo‘nalishi
Algoritmlash va matematik modellashtirish kafedrasi
“Algoritmlarni loyihalash” fanidan
AMALIY ISH 2
Shaxsiy topshiriq
028-21-guruh talabasi
Tayyorladi:Mamaraimov Elyor Qabul qildi: BEGIMOV O. M
Toshkent – 2024 y.
14-Variant
misol.
(nxm) o’lchamdagi ikki o’lchovli A massiv(matritsa) berilgan, matritsaning har bir ustinidagi
juft elementlari yig’indisidan tashkil topgan bir o’lchovli B massiv hosil qiling
Masalani yechish algaritm:
Dastur kodi:
#include
#include
using namespace std;
int main() {
int n, m;
// Matritsaning o'lchamlarini kiritish
cout << "Matritsaning satrlari sonini kiriting (n): ";
cin >> n;
cout << "Matritsaning ustunlari sonini kiriting (m): ";
cin >> m;
// Ikki o'lchovli A matritsani yaratish
vector> A(n, vector(m));
// Matritsani kiritish
cout << "Matritsani kiriting:" << endl;
for(int i = 0; i < n; ++i) {
for(int j = 0; j < m; ++j) {
cin >> A[i][j];
}
}
// Matritsani ekranga chiqarish
cout << "Kiritilgan matritsa:" << endl;
for(int i = 0; i < n; ++i) {
for(int j = 0; j < m; ++j) {
cout << A[i][j] << " ";
}
cout << endl;
}
// Bir o'lchovli B massivni yaratish va juft elementlar yig'indisini hisoblash
vector B(m, 0); // B massivini 0 ga to'ldirib boshlaymiz, chunki yig'indini hisoblaymiz
for(int j = 0; j < m; ++j) {
for(int i = 0; i < n; ++i) {
if(A[i][j] % 2 == 0) { // Agar element juft bo'lsa
B[j] += A[i][j];
}
}
}
// B massivni ekranga chiqarish
cout << "B massivi:" << endl;
for(int j = 0; j < m; ++j) {
cout << B[j] << " ";
}
cout << endl;
return 0;
}
NATIJA:
Misol
Berilgan integral qiymatini to‘g‘ri to‘rtburchaklar, trapetsiyalar usullarida
hisoblansin. Har bir usul bo‘yicha har n – qiymatlari oshirilib borilib olingan
natijalar (Integral ≈ qiymati) quyidagi jadvalga to’ldirilib tahlil qilinsin.
|
| |
Dopolnitelno - Windows operatsion tizimlari

|
Windows operatsion tizimlari Pdf ko'rish
|
bet | 20/21 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 395,17 Kb. | | #268024 |
Bog'liq referatDopolnitelno
-Qo`shimcha yozuvi ustida sichqonchani bosing va kerakli
parametrlarni kiriting.
Nayti
(Izlash) muloqot oynasini
Provodnik
dagi
Servis
menysining «Nayti»
(Izlash) buyrug`i yordamida ham ochish mumkin.
Katalog (papka) hosil qilish
Windowsda kataloglar papkalar deb ataladi. Yangi papka hosil qilish uchun Moy
kompyuter yoki
Provodnik
oynalaridan foydalanib quyidagi ishlarni bajaramiz:
–
Yangi papka hosil qilmoqchi bo`lgan qurilmaga yoki papkaga o`ting.
–
Fayl
menysining
Sozdat
-Yaratish buyrug`ini tanlang.
–
Ochilgan qism menydan
Papka
qatorini tanlang. Ekranda yangi papka
belgisi paydo bo`ladi.
–
Papkaga nom bering.
Agar papkani yanglishib boshqa joyda yaratgan bo`lsangiz, uni Provodnik
yordamida kerakli joyga ko`chirishingiz mumkin.
Hujjatni ochish va saqlash
Windowsda hujjatni ochishning bir necha xil usulli bor. Siz quyidagilarning
birontasidan foydalanishingiz mumkin:
–
Moy kompyuter
yoki
Provodnik
oynasida hujjat nomi oldidagi belgi ustida
sichqonchani ikki marta bosing.
–
Pusk
klavishasini bosib, ochilgan menydan
Dokumenti
-Hujjatlar qatorini
tanlang. Uning qism menysida oxirgi ishlatilgan 15ta hujjat nomlarining ro`yxati
beriladi. Kerakli hujjat nomida sichqoncha tugmasi bosiladi.
– Windows muhitida ishlovchi ixtiyoriy programma oynasida Fayl menysining
Otkrit
-Ochish buyrug`ini ishga tushiring
– Ba'zi dasturlarning
Fayl
menysida oxirgi foydalanilgan bir nechta hujjat
ro`yxati beriladi. Shulardan keraklisini tanlashingiz mumkin.
Nayti
- Izlash muloqot oynasida fayl nomining belgisida sichqonchani ikki marta
bosing.
Hujjatni saqlash uchun
|
| |
Sozdaniye yarlika - Windows operatsion tizimlari

|
Windows operatsion tizimlari Pdf ko'rish
|
bet | 15/21 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 395,17 Kb. | | #268024 |
Bog'liq referatSozdaniye yarlika
Programmalarni avtomatik ishga tushirish
Biror-bir dastur yoki hujjatning ishlashini tezlashtirish uchun uning yorlig`ini
Avtozagruzka
papkasiga joylab, keyin Windowsni ishga tushirish kerak. Agar siz
dasturni
Provodnik
orqali ishga tushirishni xohlasangiz, kerakli dasturni toping
va o`ng tugma bilan aktivlashtiring. Windowsni yuklash paytida uning oynasida
shu dastur avtomatik paydo bo`ladi. Bu dasturlar tez-tez ishlatilib turiladigan
bo`lsa, shu usul bilan uni ishlatishga qulaylik yaratiladi.
- Yorliqni
Avtozagruzka
papkasiga surib o`tkazing va sichqoncha tugmasini
qo`yib yuboring. Dastur
Avtozagruzka
menysiga joylashadi va har gal
Windowsni yuklash paytingizda shu dastur ham ishga tushadi.
- Dasturlarga kirishni tezlashtirish - dastur belgisining
Moy kompyuter
papkasidan yoki
Provodnikdan Pusk
tugmasidagi asosiy menyga surib o`tkazish
orqali amalga oshiriladi. Shunda asosiy meny tarkibiga u dasturni ishga tushirish
uchun qo`shimcha buyrug` kiritiladi.
- Dasturni joylashtirish uchun
Programmi
menysidagi ixtiyoriy dasturni tanlab
ochish mumkin, undan tashqari, bu menyda yangi papka hosil qilish mumkin.
- Biror dasturga kirishni mumkin qadar tezlashtirish uchun uning yorlig`ini ish
stoliga joylashtirish kerak.
Kompyuter ishlash tezligini yaxshilash
Standartlar
- Xizmatchi dasturlar menysi tarkibida diskni siqish
Sjatiya diska
[
Drive Space]
dasturi mavjud. U dastur siqish hisobiga disk hajmini bir necha
marta oshirish imkonini beradi. Diskni siqish dasturi ochilgandan so`ng oynada
diskning dastlabki va siqilgandan so`nggi holatlari haqida axborot paydo bo`ladi
Fayllar bilan ishlash
Windowsda fayllar bilan ishlash uchun
Provodnik
va
Moy kompyuter
oynalaridan
foydalaniladi
Provodnik
ni ishga tushirish uchun
Pusk
tugmasi bosiladi, ochilgan menydan
«Dasturlar» deb yozilgan satr tanlanadi va ochilgan qism menydan
Provodnik
degan nomda sichqoncha bir marta bosiladi.
|
| |
Virezat/Cut
-Buferga 
ko`chirish asbobini tanlash

|
Virezat/Cut
-Buferga
ko`chirish asbobini tanlash Pdf ko'rish
|
bet | 17/21 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 395,17 Kb. | | #268024 |
Bog'liq referatVirezat/Cut
-Buferga
ko`chirish asbobini tanlash;
–
Fayl nusxasi joylashtiriladigan qurilma yoki papkani tanlash;
–
«Asboblar paneli»dan «Buferdan olib qo`yish»
(Paste)
asbobini tanlash.
Fayl nusxasini olishning yoki ko`chirishning boshqa usullari ham bor.
–
Fayl nomida sichqoncha bir marta bosiladi va
Fayl
menysining
Otpravit-
Jo`natish buyrug`i tanlanadi. Ochilgan qism menydan qayerga jo`natish kerakligi
ko`rsatiladi.
–
Fayl nomida sichqonchaning o`ng tugmasi bosiladi va ochilgan kontekst
menydan
Otpravit
-Jo`natish buyrug`i tanlanadi. Ochilgan qism menydan qayerga
jo`natish kerakligi ko`rsatiladi.
–
Faylni sichqoncha yordamida ham ko`chirish mumkin. Bu usul
Drag and
drop
- surish va qo`yib yuborish deb nomlanadi. Buning uchun tanlab olingan
fayl nomi ustiga ko`rsatkichni olib borib, sichqoncha tugmasi bosiladi va kerakli
joyga suriladi, so`ngra sichqoncha tugmasi qo`yib yuboriladi.
–
Yuqoridagi usul bilan nusxa olish uchun surish vaqtida sichqonchaning
o`ng tugmasi ham birga bosiladi. Tugmalarni qo`yib yuborgan vaqtda kontekst
meny paydo bo`ladi. Menyning
Kopirovat
-Nusxa olish buyrug`i tanlanadi.
Fayl nomini o`zgartirish
Moy kompyuter
yoki
Provodnik
oynalarida quyidagilarni bajarish kerak:
–
Nomi o`zgartiriladigan fayl yoki papka tanlanadi.
–
Fayl nomi yoki papka nomi ustida sichqoncha tugmasi bir marta bosiladi.
–
Yangi nom klaviatura yordamida kiritiladi.
–
Enter
bosiladi.
Ish stolidagi belgining nomini o`zgartirish uchun, oldin shu belgi tanlanadi, keyin
uning nomi ustida sichqoncha bosiladi va yangi nom kiritiladi.
|
| |
ELEKTR TOKI TA`SIRIDA KUYISH JAROHATI

|
ELEKTR TOKI TA`SIRIDA KUYISH JAROHATI
|
bet | 2/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 10,82 Mb. | | #112787 |
Bog'liq Elektr xavfsizlik asoslari ELEKTR TOKI TA`SIRIDA KUYISH JAROHATI TURLARI - II darajali – teri yuzida qavariqlarning paydo bo`lishi;
- III darajali – terining ko`mirga aylanishi va o`lishi;
- IV daraja – teri ostidagi to`qimalar va suyaklarning ko`mirga aylanishi.
ELEKTR TOKI TA’SIRIDA INSON TERISIGA METALLNING TA`SIRI ELEKTR MEXANIK JAROHATLAR - – elektr toki ta`sirida mushaklarning beixtiyor qisqarishi. Natijada terining yorilishi, qon tomiri va asab tolalarining shikastlanishi, bog`imlarning chiqishi yoki sinishi kuzatilishi mumkin. Mexanik jarohatlar – odatda juda kam uchraydi lekin uzoq davolanadigan jarohatlar turiga kiradi.
ELEKTROOFTALMIYA - – elektr jarohat, elektr tokining reflektor ta`sirida vujudga keladi. (nerv tizimini falajlaydi). Elektr toki inson tanasidan o`tish asnosida asab tizimi nerv tolalariga ta`sir o`tkazadi va inson tanasi a`zolari va mushaklari qattiq qisqarishi, yurak to`xtab qolishi asoratlarini namoyon qilishi mumkin.
1000 V gach bo`lgan kuchlanish ta`sirida jarohatlanish - Imkoniyat doirasida tez amalga oshirish zarur:
- Tok manbai ajratkich(rubilnik)larini uzing;
- Tokka ulangan shtepselni uzing;
- Xavfsizlik tiqinlarini chiqazib tashlang;
- Xavfsizlik tiqinlarini uzing ….
- Agarda elektr uskunani tezda kuchlanish ta`siridan chiqazishning (o`chirishning) imkoniyati bo`lmasa u holda qutqaruvchi quyidagi ishlarni amalga oshirishi shart:
| - Dielektrik qo`lqoplarni kiyishi yoki qo`llarni quruq sharf, lattlar bilan o`rab olish;
| - Qutqaruvchi jabrlanuvchi tanasiga yoki metal predmetlarga tegishi mumkin emas, jabrlanuvchini faqat kiyimidan ushlashi mumkin.
|
|
| |
Olimpiada topshiriqlari (II tuman bosqichi) fizika 10 Fan olimpiadalari bo‘yicha iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash departamenti

Olimpiada topshiriqlari (II tuman bosqichi) fizika 10 Fan olimpiadalari bo‘yicha iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash departamenti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Olimpiada topshiriqlari (II tuman bosqichi) fizika 10 Fan olimpiadalari bo‘yicha iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlash departamenti
|
Poisk faylov [Find Fast- - Windows operatsion tizimlari

Spetsialnie vozmojnosti [Accessibility Options]-
Maxsus imkoniyatlar]-
tizimning maxsus imkoniyatlarini faollashtirish imkonini beruvchi muloqot
oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
Ustanovka i udaleniye programm [Add/Remove Programs -
dasturlarni
o`rnatish va o`chirish]
- Windowsda o`rnatilgan komponentlarini o`zgartirish,
tizim diskini hosil qilish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun
xizmat qiladi;
Ustanovka oborudovaniya [Add New Hardware-
qurilmalarni o`rnatish]
-
kompyuterga yangi texnik qurilmalarni o`rnatish vaqtida zarur bo`ladigan sozlash
funksiyalarini amalga oshiruvchi usta dastur (master)ni ishga tushiradi;
Shrifti [Fonts-
Shriftlar]-shriftlarni boshqaruvchi, Shriftlar tizim papkasi uchun
yorliq vazifasini bajaradi;
Ekran [Display]
- ish stolining ko`rinishini o`zgartirish
videotizimni sozlash
uchun muloqot oynasini ochish imkonini beradi;
Yazik i standarti [Regional Settings-
Til
va standartlar
]
-milliy kelishuvlarni
tanlash imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi.
Nastroyka 
[Settings - Windows operatsion tizimlari

|
Windows operatsion tizimlari Pdf ko'rish
|
bet | 10/21 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 395,17 Kb. | | #268024 |
Bog'liq referatNastroyka
[Settings
- Sozlash
]
bandidagi qism menyda jamlangandir. Nastroyka bandining
qism menysida quyidagi uchta buyrug` bor:
Panel upravleniya
[
Control Panel
-
Boshqarish paneli] - shu nomdagi tizim
papkasining oynasi ochiladi. Bu oynada kompyuter qurilmalarining va operatsion
tizimning turli qismlarining piktogrammalari bor;
Printer
[
Printers
-
Printerlar]- tizimga ulangan har bir printerni sozlash imkonini
beruvchi tizim papkasining oynasi ochiladi;
Panel zadach
[
Taskbar
-
Masalalar paneli] - bu buyrug` yordamida tizimning
asosiy menysi va masalalar panelini sozlash mumkin.
Data/vremya [Date/Time –
Sana/vaqt]- bu piktogramma tizim vaqti va sanasini
o`zgartirish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
Zvuk
[
Sounds –
Tovush]-Windows muhitida ishlash vaqtidagi ro`y beradigan
hodisalarga tovush berish sxemasini tanlash imkonini beruvchi muloqot oynasini
ochadi;
Klaviatura [Keyboard
–klaviatura]ni sozlash uchun muloqot oynasi ochiladi;
Modemi [Modems –
Modemlar] - modemlarni sozlash uchun muloqot oynasi
ochiladi;
Multimedia [Multimedia
– Multimedia]ning texnik va dasturli vositalarini
sozlash imkonini beruvchi muloqot oynasini ochish uchun xizmat qiladi;
Mish [Mouse -
Sichqoncha
]
- sichqonchani sozlash uchun muloqot oynasini
ochadi;
Pochtovoy Obslujivaniye Microsoft Mail [Microsoft Mail Postoffice
-
Microsoft Mail aloqa xizmati]ning administratori funksiyasini bajaradi;
Paroli [Passwords
- Parollar]
ruxsatsiz
foydalanuvchilardan tizimni himoya
qilish uchun parol o`rnatish imkonini beruvchi muloqot oynasini ochadi;
|
| |
Masalalar panelini sozlash

|
Masalalar panelini sozlash Pdf ko'rish
|
bet | 12/21 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 395,17 Kb. | | #268024 |
Bog'liq referatMasalalar panelini sozlash
Masalalar panelining parametrlarini o`zgartirish uchun bosh menydagi
Nastroyka [Panel zadach-
Sozlash]
Masalalar paneli buyrug`ini ishga
tushiriladi. Bu holda ekranda
Svoystva:
Panel zadach muloqot oynasi ochiladi
(7.8-rasm).
Bu muloqot oynasining
Parametri paneli zadach
(Masalalar paneli
parametrlari) sahifasidagi masalalar panelining xususiyatlarini o`zgartiruvchi
holatlardan keraklisini o`rnatishimiz mumkin:
-
Raspolojit poverx vsex okon
(Barcha oynalarning ustida joylashtirish)
holati
o`rnatilganda, masalalar paneli har doim ochilgan oynalarning ustida ko`rinib
turadi;
-
Avtomaticheski ubrat s ekrana
(Ekrandan avtomatik holda olib tashlash)
holati o`rnatilganda masalalar paneli ingichka chiziq ko`rinishini oladi. Bu holda
masalalar panelini ochish uchun sichqoncha ko`rsatkichini shu chiziq ustiga olib
borish kifoya;
-
Melkiye znachki v glavnom meny
(Asosiy menyda kichik belgilar) holati
o`rnatilganda asosiy menydagi belgilar kichraytirib ko`rsatiladi;
Otobrajat chasi
(Soatni aks ettirish) holati masalalar panelida soat indikatorini
ko`rsatadi.
Ish stoli fon vazifasini bajaruvchi biror rasm bilan qoplangan bo`ladi. Bu rasmni
almashtirish uchun quyidagi ishlar bajarilishi kerak:
- ish stoli fonining kontekst menysidan
Svoystva
(Xususiyatlar) buyrug`ini ishga
tushirish yoki
Panel upravleniya [Control Panel
-Boshqarish paneli]
papkasidagi
Ekran
obyektining oynasini ochish kerak;
-
Ochilgan muloqot oynasining Fon sahifasiga o`tamiz (Fonning rasmi
sifatida tasvirni (muloqot oynasining
Fonoviy uzor
|
| |