nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Masalalar yechish - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 63/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 3. Masalalar yechish. Bob oxirida keltirilgan bobni takrorlash uchun savol va masalalar»dagi savollarga o'quvchilar javob beradilar, javoblar o'qituvchi tomonidan to'ldirib boriladi. Har bir savolga javob berishda tahliliy fikr-mulohazalar yuritilishiga e'tibor beriladi. Keltirilgan masalalardan birinchi navbatda yechiladiganlarini o'qituvchi tanlaydi. Faol o'quvchilar mustaqil ravishda boshqa masalalarni ham yechishlari tavsiya etiladi.
1.Tok manbayi, kalit hamda parallel ulangan 2 ta spiral shaklidagi nikelin simdan iborat zanjirni yig'ing va elektr zanjir sxemasini chizing (78- rasm).
2.Voltmetr yordamida nikelin simlar uchlaridagi U kuchlanishni o'lchang.
3.Ampermetr yordamida ayrim tarmoqlardan o'tayotgan I\ va I2 tok kuchlarini o'lchang. /= I\+I2 formuladan to'liq tok kucliini toping.
4.R = U/I formuladan foydalanib, to'liq qarshilikni hisoblang.
5.R\ = U/Ii va R2 = U/I2 formulalardan foydalanib, har bir nikelin simning qarshiliklarini liisoblang. R = R\R2 /(R\ + R2) formuladan foydalanib, to'liq qarsliilikni liisoblang. Natijalarni jadvalga yozing.
6.To'liq qarshilikning 4- va 5- bandlardagi olingan natijalarini taqqoslang.
7.Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni formulasi qanday ifodalanadi?
8.Iste'molchilar ketma-ket ulanganda, zanjir qismidagi to'liq kuchlanish va to'liq qarshilik qanday hisoblanadi?
4. Mustaqil ish:
9. Iste'molchilar parallel ulanganda, zanjir qismida to'liq tok kuchi va to'liq qarshilik qanday aniqlanadi?
5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomidagi savollarga bergan javoblariga qarab baholanadi.
6.Uyga vazifalar. Savollarga javob yozing.
1. Iste'molchilar parallel ulanganda, zanjirdagi kuchlanish va har bir iste'molchi uchlaridagi kuchlanish orasida qanday munosabat bo'ladi?
2. Parallel ulangan iste'molchidagi tok kuchi va zanjirdagi to'liq kuchlanish orasidagi munosabat qanday bo'lishini aytib bering.
3.Parallel ulangan iste'molchilarning to'liq qarshiligi har bir iste'molchi qarshiligi orqali qanday ifodalanadi?
|
| |
Ta’lim tizimida psixologik faoliyat

|
Ta’lim tizimida psixologik faoliyat
|
bet | 34/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgTa’lim tizimida psixologik faoliyat
Bu majmuadan psixologiyaning ta’lim bilan bog’liq bo’lgan asosiy va amaliy, umumiy va maxsus sohalari o’rin olgan. Psixologiya fanining asosiy sohalari odamlarning aniq bir faoliyat bilan shug’ullanishidan qat’iy nazar, odamlarning hulq-atvor psixologiyasini bilish va tushuntirib berishda umumiy ahamiyatga ega. Fanning bu sohalari odam hulq-atvori va psixologiyasi bilan qiziquvchilarga birday zarur bo’lgan bilimlarni berishlari kerak. Ba’zida umumiy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, ular «umumiy psixologiya» atamasi bilan umumlashtiriladi. Umumiy psixologiya sohasidagi tadqiqotlar natijalari psixologiya fanining barcha soha va bo’limlarining rivojlanishi uchun asos bo’lib hisoblanadi.
Bir-biri bilan o’zaro uzviy bog’langan bolalar psixologiyasi (bola psixik rivojlanishining qonuniyatlarini o’rganadi) va pedagogik psixologiya (maqsadga yo’naltirilgan pedagogik jarayon sharoitida psixikani tadqiq etib, ta’lim va tarbiyaning psixologik asoslarini ishlab chiqadi), ta’lim tizimida o’qituvchi o’quvchi munosabatlari o’qituvchining psixologik xususiyatlari, ta’limni boshqarish jarayonlari va boshqa holatlarni kiritishimiz mumkin.
Tibbiyot sohasida psixologiyaning yordami
Psixologiya fanida ilmiy tadqiqotlarning integrasiyalashuvi va differensiasiyalash jarayonlari ro’y beradi. Xususan, psixologiyaning jadal rivojlanishi uning differentsiatsiyasiga – psixologiya fanlari qator sohalarining, shu jumladan, psixologiyani boshqa fanlar bilan bog’lovchi fanlararo sohalarning yuzaga kelishiga olib keldi. XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab, psixik jarayonlarning asosi bo’lgan fiziologiya mexanizmlarini o’rganuvchi psixofiziologiya shakllandi. XVIII-XIX asrlarda boshlangan hayvonlar psixik faolligini o’rganish bo’yicha tadqiqotlar ekologiya, otologiya va boshqa fanlar bilan uzviy bog’langan zoopsixologiyani yuzaga keltirdi. Psixologiyaning alohida sohasi bo’lib psixogigiyena, psixoterapiya va tibbiyot deontologiyasi masalalarini, patop-sixologiya (qabul qilish, xotira, tafakkur va boshqalar kabi psixik jarayonlarning izdan chiqish qonuniyatlarini tadqiq etuvchi), neyropsixologiya (psixik jarayonlarning bosh miya ma’lum tuzilmalari bilan aloqasini o’rganuvchi) va psixokorreksiyani o’rganuvchi tibbiyot psixologiyasi hisoblanadi.
|
| |
6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari - bet 4

|
6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari
|
bet | 4/8 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 245 Kb. | | #153086 |
Bog'liq 6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llarim
|
Programmadan foydalanish haqidagi ma'lumotlarni ekranga chiqarish
|
n
|
Avvalgi hujjatdan kеyingi murojaatga o‘tish;
|
con
|
Hujjatga murojaat bilan o‘tish;
|
quit
|
WWWdan chiqish;
|
V
|
Ko‘rib chiqilgan hujjatlarning ro‘yxatini chiqarish;
|
vcon
|
Ko‘rsatilgan hujjatga qaytish;
|
return
|
Bir sahifa pastga o‘tish;
|
t
|
Hujjatning kеyingi sahifasiga qaytish;
|
u
|
Hujjat ichida bir sahifaga yuqori chiqish.
|
Web-tеxnologiya klassifikatsiyasi.
Web-texnologiyani asosini quyidagi ikkita tushuncha tashkil qiladi:
Axborotni statik tasvirlash;
Interfaol o‘zaro aloqa.
Axborotni statik tasvirlash.Ma'lumotlar segmentida joylashgan ma'lumotlar statik ma'lumotlar deb ataladi. Bunga asosiy sabab, ular uchun xotira ishlash jarayoni davomida ajratib qo‘yiladi. Ishlash davomida esa bu xotira o‘zgarmay qoladi. To‘plamdagi xotira esa ishlash davomida to‘ldirib boriladi va zarur bo‘lgan paytda bu xotira bo‘shatib qo‘yilishi mumkin.
Razmеtkali tillar. Bu til yordamida matnlar, grafik ma'lumotlar Web-sahifa hujjatga joylashtiriladi va bu hujjatni barcha kompyutеrda ko‘rish imkoniyati mavjuddir. Bunday maxsus tillar razmеtkali tillar dеb ataladi. Ularning asosiy vazifasi – Web-sahifaga “ma'lumotlarni joylashtirish” va ular orasidagi aloqani (gipеr aloqalar) ta'minlashdan iborat.
Web-dasturlash tеxnologiyalarini, dasturlarini, interfaol o‘zaro aloqa qismini ham asosan ikkita qismga ajratish mumkin:
kliеnt tomonidagi dasturlarlash (client-side);
sеrvеr tomonidagi (server-side).
|
| |
Aerodrom va uning asosiy elementlari

48
bera oladi. Havo transporti yuqori manevrchanligi hamda yo„lovchi
va yuk
oqimlari o„zgarishiga muvofiqlanishi uning yana bir muhim afzalligidir.
Havo transportning kamchiliklaridan biri transportining boshqa turlariga
nisbatan yuk va yo„lovchilar tashish tannarxining bir necha marta kattaligidir.
Tashish tannarxining yuqori darajada bo„lishi sabablari birinchidan,
samolyot
uchishi uchun kerak bo„lgan zarur yukning katta vaznliligi, ikkinchidan yuk
kutarish birligiga tug‟ri keladigan dvigatel
quvvatining kattaligidirki, bu o„z
navbatida yonilg‟ining ko„p sarflanishiga olib keladi.
Havo transportining yana bir kamchiligi uning ushishiga ob-havo
sharoitining ta‟sir qilishidir.
Yuqorida bayon qilingan kamchiliklar havo
transportining yo„lovchilar va yuk tashishdagi katta mohiyatini sira kamsitmaydi.
Uchish xavfsizligini ta‟minlashga alohida e‟tibor beriladi. Xavfsizlik muammolari
ikki yo„nalish - uchish apparatlari puxtaligi va mustahkamligini oshirish va erdan
turib samolyotlarni har qanday murakkab sharoitlarda
boshqarib borish
vositalarining aniq ishlashi bo„yicha olib boriladi. Uchish xavfsizligi ko„p hollarda
harakatni boshqarish tizimlariga bog‟liqdir. Ayniqsa bu masala uchish oqimlari
ko„p erlarda katta ahamiyatga ega va bunday hollarga samolyotlar to„qnashmasligi
uchun ularning uchish balandliklari va intervallarini eshalonlarga bo„lish lozim.
Har xil turdagi samolyotlar uchun maxsus uchish koridorlari ham belgilanadi.
Ko„rsatilgan koridorlardan samolyotlar ruxsatsiz chetga chiqmasliklari kerak.
Hozirgi vaqtda aeroportlarda samolyotlarni qo„ndirish va uchirish ishlarida
EHM dan foydalaniladi. Murakkab sharoitlarda
EHM samolyotlarning uchish
traektoriyalari va boshqa zarur shartlarini hisoblab chiqib, samolyot boshqaruvchi
uchuvchiga tayyor ma‟lumotlar etkazib beradi.
Havo transportini rivojlantirishdagi asosiy yo„nalishlardan biri maksimal
uchish tezligini oshirishdir. Uchish tezligini oshirish insoniyatning azaliy orzusidir.
Hozirgi 1000 km/soat tezlik bilan uchish yuqori pog‟ona bo„lmay qoldi. Endilikda
O„zbekiston Respublikasida va boshqa mamalakatlarda tovush tezligidan
49
(1200 km/soat) tez uchadigan yo„lovchi samolyotlari qatnab turibdi. Bular qatoriga
TU-144 samolyoti (uchish tezligi 2500 km/soat) kiradi.
Hozirgi kunda soatiga 6500 km tezlik bilan
uchadigan eksperemental
samolyot yaratilgan. Bunday tezlikda uchuvchi apparatlar gipertovushli
samolyotlar deb ataladi.
Uy - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 70/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 2. Uy vazifalarini tekshirish. «Aqliy hujum» interfaol metodi uchun o'quvchilarga quyidagi savollar beriladi:
Elektr tokining bajargan ishi formulasi qanday ifodalanadi?
Tokning bajargan ishi qanday birlikda o'lchanadi?
Elektr energiya qanday asbobda o'lchanadi?
Qanday elektr o'lchov asboblarini bilasiz?
Qaysi energiya osongina boshqa turdagi energiyaga aylanadi? Savollar muhokamasidan so'ng, yangi mavzuni bayon etishga tayyorgarlik ko'riladi. •
3. Yangi mavzuning bayoni. O'qituvchi mavzuni yoritishda quyidagilarga e'tibor berishi lozim:
tokning quvvati haqida ma'lumotlarni bayon qilish, quvvat formulasini keltirish;
quvvatga ta'rif berish;
elektr quvvat birligini keltirib chiqarish;
elektr iste 'molchilardagi tokning quvvati haqida ma'lumotlar berish;
8- jadvaldagi ayrim elektr asboblarning quvvatini tahlil qilish; Mavzuni yoritishda plakatlar asosida tushuntirilsa maqsadga muvofiq bo'ladi.
Elektr tokiningma’lum vaqtda bajargan ishi tok kuchini kuchlanishga va shu vaqtda ko’paytirilganiga teng
Zanjirning kuchlanishi bir volt bo’lgan qismida bir amperga teng bo’lgan tokning bir sekund davomida bajargan ishiga bir vat ·sekund deb aytiladi
Yangi mavzuni mustahkamlash. Dars jarayonida o'quvchilarning olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash uchun avvaliga mavzu yakunida keltirilgan masala yechish namunasi tahlil qilinadi, so'ngra quyidagi 2 ta masala o'quvchilar bilan birgalikda yechiladi:
13-mashq
Berilgan: U= 220 V; I = 10 A.
Topish kerak: P-?
Formulasi: P = IU.
Hisoblash:= 10 • 220 W = 2200 W = 2,2 kW. Javo
Javob:= 2,2 kW.
Berilgan: U= 220 V; Pi = 60 W; P2 = 100 W.
Topish kerak: I - ?
Formulasi: I = P/U-,P=Pl + P2; I = (P1, + P2)/U.
Hisoblash: I = (60 + 100)/220) A = 0,72 A.
Javob: I = 0,72 A.
Shundan so'ng 7 minut davomida o'tkaziladigan «Mustaqil ish» uchun o'quvchilarga quyidagi masalalar beriladi:
1-masala. Xonaga o'rnatilgan ventilatorning quwati 36 W. Uning 20 s davomida bajargan ishi qanday bo'ladi
2-masala. Energiyaning 1 kilovatt-soat degan birligi necha joulga teng? 3) Elektrodvigatel bir soatda 1080 kJ foydali ish bajaradi va 0,4 W- soat energiya iste'mol qiladi. Uning FIK qanday bo'ladi (%)?
5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar darsdagi ishtirokiga ko’ra baholanadi
6. Uy vazifalari.
Darslikdan 24- § ni o'qish.
Mavzu oxirida keltirilgan savollarga javob topish va yozish.
Darslikdan 13- mashqdan 2- va 3- masalalarni yechish. «Fizikadan savol va masalalar to'plami»dan 1015-, 1021-va 1023-masalalarni yechish. Qiziquvchi o'quvchilarga «Fizikadan savol va masalalar to'plami»dan 1020-, 1025-, 1026 va 1028- masalalarni yechish tavsiya etiladi.
Mavzu oxirida keltirilgan amaliy topshiriqni bajarish.
O'z uyidagi elektr iste'molchilarning quvvatini yozib kelish.
|
| |
Ssеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi

|
Ssеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi
|
bet | 7/8 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 245 Kb. | | #153086 |
Bog'liq 6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llariSsеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi
Hozirda Web-sahifaning rivojlanishi yanada intеraktiv pog’onasiga chiqqan. Web-saytlar asta sеkinlik bilan ilovalar intеrfеysiga o‘xshab bormoqda. Bularning barchasi zamonaviy Web-dasturlash tеxnologiyasi yordamida amalga oshmoqda.
Web-dasturlash tеxnologiyalarini, dasturlarini asosan ikkita qismga ajratish mumkin: kliеnt tomonidagi dasturlarlash (client-side) va sеrvеr tomonidagi (server-side). Ushbu tеxnologiyalarni tushunish uchun avvalo bеvosita "kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasini tushunish kеrak.
Web-sahifaning intеraktiv dasturi ssеnariy dеb ataladi.
Bunday atama dasturning natijasiga bog’liq holda vujudga kеlgan. Uning asosiy vazifasi Web-sahifasida foydalanuvchi holatiga, harakatiga «rеaksiya» bеrishdir.
Shu tariqa ssеnariylar kliеnt tomonida bajariluvchi va sеrvеr tomonida bajariluvchi ssеnariylarga bo‘linadi. Kliеnt tomonida bajariluvchi ssеnariylar brauzеr yordamida bajariladi. Sеrvеr tomonida bajariluvchi ssеnariylar esa Web-sеrvеr yordamida bajariladi.
Kliеnt tomonidagi ssеnariylar.
Kliеnt tomonidagi ssеnariylar foydalanuvchi tomonidan kiritilayotgan ma'lumotlarni to‘g’riligini sеrvеrga murojaat qilmasdan tеkshiradi. Ko‘p hollarda bu ssеnariylar JavaScript va VBScript tillarida yoziladi.
JavaScript
JavaScript – bu til Netscape va Sun Microsystems tomonidan yaratilgan bo‘lib, Web-sahifaning funksional imkoniyatlarini orttirish maqsadida qo‘llaniladi.
JavaScript yordamida odatda ma'lumotli va muloqot oynalarini chiqarish, animatsiyalarni ko‘rsatish kabi vazifalarni bajarish mumkin. Bundan tashqari, JavaScript-ssеnariy ba'zan o‘zi ishlab turgan brauzеr va platforma tipini aniqlash mumkin. JavaScript-ssеnariylar foydalanuvchi tomonidan kiritilayotgan ma'lumotlarni to‘g’riligini tеkshirishda ham qulay hisoblanadi.
VBScript
VBScript tili Microsoft korporatsiyasi tomonidan yaratilgan bo‘lib, Visual Basic tilining bir qismi hisoblanadi. VBScript tili Internet Explorer va Microsoft Internet Information Server (IIS) lar bilan ishlashga mo‘ljallangan tildir.
VBScript tilining JavaScript tili bilan umumiy qismlari bir nеchta, jumladan u aynan Microsoft Internet Explorer bilan ishlash va uning qo‘llanish sohasini chеklay olish imkoniyatiga ega. VBScript intеrprеtatorli til hisoblanib, Microsoft ning Web-tеxnologiyalari bilan hamkorlikda ishlay oladi, masalan ASP (Active Server Page) bilan. Shunga qaramay VBScript kliеnt tomonida ishlovchi ssеnariy hisoblanadi, ASP esa sеrvеr tomonida ishlaydi.
|
| |
World Wide Web - 6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari

|
6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari
|
bet | 3/8 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 245 Kb. | | #153086 |
Bog'liq 6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llariWorld Wide Web (WWW, Butun dunyo o‘rgimchak to‘ri) – bu kliеnt-sеrvеr tеxnologiyasi asosida tashkil etilgan, kеng tarqalgan Internet xizmatidir.
WWW (World Wibe Web) – bu qanaqadir Intеrnеtdan ajratilgan ma'lum bir joy emas, kompyutеr aloqa o‘rnatadigan biror nima ham emas. Butunjahon o‘rgimchak to‘rini Intеrnеt doirasidagi xizmat dеyish to‘g’riroq. Wеb-sеrvеrlar dеb ataluvchi ma'lum protokollardan, kompyutеrlardan foydalanish orqali (chunki ular tarmoqqa ulangan va sеrvеr dasturiy ta'minotiga ega) Intеrnеt xizmati yo‘lga qo‘yiladi.
Kompyutеr wеb-sеrvеr bo‘lishi uchun Intеrnеtga ulangan va sеrvеr dasturiy ta'minoti (DT) ga ega bo‘lishi yеtarli. Bu DT bilan Windows, Mac OS, Unix kabi opеratsion sistеmalar ta'minlay oladi. Wеb-sеrvеr har doim Intеrnеtda “o‘tiradi” va talab qilingan tomonga kеrakli axborotni jo‘natadi.
Webda hujjatlar bilan ishlash mumkin. Quyida ulardan ba’zi birlari bilan tanishib chiqamiz.
Hujjatlar bilan ishlashni tеzlashtirish
Hujjatlar bilan ishlashni tеzlashtirish maqsadida Webda ma'lum buyruqlar mavjud. WWW buyruqlar ro‘yxati quyidagilardir:
b
|
avvalgi hujjatga qaytish;
|
o
|
hujjatning kеyingi sahifasiga o‘tish;
|
g
h
|
Ko‘rsatilgan axborot manbaiga bеvosita o‘tish;
sahifani chiqarish (yordam bеrish yo‘li bilan);
|
Ho
|
Boshlang’ich hujjatga qaytish;
|
I
|
Joriy hujjatda boshqa hujjatlarni murojaatlarini ko‘rsatish;
|
|
|
| |
6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari - bet 6

|
6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari
|
bet | 6/8 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 245 Kb. | | #153086 |
Bog'liq 6 – Ma’ruza. Web-sahifa yaratish yo‘llari(2)ning adrеsi : "../index.html" Ixtiyoriy ichki papkadan asosiy papkadagi asosiy
wеb-sahifaga murojaat: "../asosiy_fayl.html" ko‘rinishda bеriladi.
(3)ning adrеsi : "Tovar2.html" Bir papkadagi vеb-sahifalardan bir-biriga murojaat :
"fayl_nomi.html" ko‘rinishda bеriladi.
Intеrnеt xizmatlarining ko‘pchiligiga dostup (ruxsat, yo‘l) adrеsatsiya sxеmasi (URL) yordamida qiziqtirilgan ixtiyoriy hujjatni topish imkoniyatini bеradi. Har bir tur boshqasidan farq qiluvchi o‘zining format adrеsiga ega.
URL dan foydalanib, wеb-brauzеrlar yordamida ixtiyoriy hujjat va xizmatlarga dostup olish mumkin. URL quyidagi tartibda yoziladi:
Protokol://intеrnеt_adrеs /yo‘l /fayl_nomi.kеngaytma
yoki Protokol://intеrnеt_adrеs
URL ga misol:
http://www.microsoft.com/windows/index.html
Bu еrda:
http:// – protokol;
www.microsoft.com – intеrnеt_adrеs(Microsoft
kompaniyasinnig wеb- sеrvеrining nomi)
/windows/ – yo‘l
index – fayl_nomi
html – kеngaytma
URL da qo‘llaniladigan protokollar ro‘yxati:
XML (eXtensible Markop Language).
XML tili ham HTML tiliga o‘xshash til xisoblanadi. HTML dan farqli tomoni shundaki, XML da dasturchi o‘zining shaxsiy teglarini yaratadi va ular orasiga ma'lumotlar joylashtiradi. XML-teglar harflar katta kichikligini farqlaydi. HTML teglari hujjatni ekranda ko‘rinishini ifodalaydi. XML teglari hujjatdagi ma’lumotlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Undan tashqari XML yordamida yangi teglarni yaratish mumkin. XMLda ma’lumotlar tuzilmaviy holda saqlanadi. XML asosan ma’lumotlar almashinuvida ko‘p ishlatiladi, chunki XML platformadan mustaqil bo‘lib, HTTP orqali ishlashi juda qulay.
Quyida XMLda tuzilgan dastur bilan tanishamiz:
Bu dastur bloknotga yoziladi va .xml ko‘rinishida saqlanadi. Bu dasturni ishga tushirish natijasida quyidagi oynaga ega bo‘lamiz:
Buni quyidagicha qisqartiriladi:
XHTML
XHTML tili HTML va XML tillarining birlashmasini tashkil etadi. XHTML tilida yozilgan hujjatning tashqi ko‘rinishi platformaga bog’liq (Windows, Mac yoki Unix) ravishda o‘zgarib kеtmaydi. Shunga qaramay XHTML tarkibida HTML diskriptorlardan foydalaniladi.
Bugungi kunda mobil aloqa vositalaridan foydalanuvchilar uchun yangi til ishlab chiqilgan bo‘lib, u WML (Wireless Marko`p Language) dеb ataladi. CDF (Channel Definition Format) - Microsoft ishlab chiqqan brauzеrlarda push-kanal hosil qilishda qo‘llaniladi.
|
| |
Kon yo„llari - Щзбекистон республикаси

53
Eng uzun arqon yo„llari Shvetsiyada bo„lib, uning uzunligi 96 km ga etadi.
Dunyodagi eng uzun sanoat arqon yo„li Moande (Gabon)da bo„lib, uzunligi 76 km.
Ushbu arqon yo„li 1959-1962 yillarda qurilgan.
O„zbekistonda arqon yo„li “Sharg‟un” shaxtasida qurilgan bo„lib, uzunligi
21 km. Turizm maqsadidagi arqon yo„li “Chimyon” dam olish pansioanatida
qurilgan 6.3-rasm.
6.3-rasm. Arqon yo„llari
Щзбекистон республикаси - bet 63

155
Muvofiqlashtirilgan boshqarish deganda bir nechta chorrahadagi boshqarish
bir-biri bilan birgalikda vaziyatiga qarab harakatni boshqarish tushuniladi. Bunday
boshqarish chorrahalar orasidagi masofa 150-600 m bo„lganda tavsiya etiladi.
Muvofiqlashtirilgan
boshqarishning
avtonom
boshqarishdan
afzalligi
quyidagilardan iborat: o„tkazish qobiliyati va harakat tezligi oshadi; yonilg‟i sarfi,
atmosferaning bulg‟alanishi, transport shovqini va YTH kamayadi; avtomobilning
tormoz sistemasi va boshqa mexanizmlarining ishlash muddati oshadi.
Muvofiqlashtirilgan boshqarishning ikki xil tizimi mavjud: sinxronli va progressiv.
Sinxronli tizimda hamma chorrahalardagi svetoforlarda bir vaqtning o„zida bir
xil signal yonadi va almashadi (bu tizimni “yashil ko„cha” deb yuritiladi).
Progressiv tizimda - signallar chorrahadagi svetoforlarga, harakat tezligiga va
miqdoriga qarab biror vaqt birligida surib beriladi yoki ko„cha “yashil to„lqin”
rejimida ishlaydi.
Yo„llarni yoritish - Щзбекистон республикаси

149
-
I va II toifali avtomobil yo„llari transport tonnellarida va ularga
yaqinlashishda tonnel boshidan 150 m dan kam bo„lmagan masofada;
-
piyodalar tonellarida zinali chiqish va ular oldidagi maydonchalarda;
-
I - III toifali yo„llarda yo„l o„tkazgich ostida, agarda uning tagidan o„tish
uzunligi 30 m dan oshsa;
-
avtobus bekatlarida, er osti piyodalar o„tish yo„laklarida, klublar,
kinoteatrlar va aholi yashash joylaridagi piyodalar to„planadigan joylar
yaqinidan o„tgan yo„llarda yo„l-transport hodisalari sodir bo„lgan
mintaqalarda.
Xo„jalik yo„llaridagi muhandislik qurilmalari

58
mintaqasida joylashgan har xil predmetlarga (yoritgich, ko„prik tayanchlari,
daraxtlar va h.k.) kelib urilishidan saqlash uchun o„rnatiladi.
Ikkinchi guruh to„siqlariga setkalar, har xil panjaralar (balandligi 0,8-1.5 m)
kiradi. Ulardan piyodalarning harakatini tartibga solish va hayvonlarning yo„l
qatnov qismiga chiqishining oldini olish maqsadida foydalaniladi.
Yo„naltiruvchi qurilmalar avtomobil yo„llarida keng foydalaniladi.
Yo„naltiruvchi qurilmalarga quyidagilar kiradi:
-
yo„naltiruvchi ustunchalar;
-
sun‟iy yoritgichli tumbalar;
-
xavfsizlik orolchalari.
Agarda ularga yo„l belgi chiziqlari yoki nur qaytaruvchi plenkalar
yopishtirilgan bo„lsa, yo„naltiruvchi qurilmalar vazifasini (ayniqsa kechasi) yo„l
to„siqlari ham bajarishi mumkin.
Yo„naltiruvchi qurilmalar yo„l yoqasining chetini, xavfli to„siqlarni kechasi va
yomon sharoitlarda ko„rinishini ta‟minlashi uchun qo„llaniladi.
Yo„naltiruvchi
ustunchalar
avtomobil
yo„llarining
yoritilmaydigan
uchastkalarida yo„l to„siqlari o„rnatilmaydigan hollarda quyidagi joylarda
o„rnatiladi:
Yo„naltiruvchi ustunchalar yo„l yoqasining chetidan 0,35 m dan kam
bo„lmagan masofada va yo„l qatnov qismining chetidan 0,75 m dan kam
bo„lmagan masofada yo„l yoqasiga joylashtirilib, ularning balandligi 0,75
0,8 m
belgilanadi 6.4-rasm.
6.4-rasm. Xo„jalik yo„llaridagi
muhandislik qurilmalari
Nazorat savollari - Щзбекистон республикаси

41
shuningdek, aviakompaniyamiz tarkibida faoliyat ko„rsatayotgan, so„nggi avlod
aviatsiya texnikasiga texnik xizmat ko„rsatish va ularni ta‟mirlash bo„yicha
Markaziy Osiyo mintaqasida yagona bo„lgan markazning
xizmatlaridan keng
foydalanayotgan 320 ta xorijiy aviakompaniya samolyotlariga aeronavigatsiya
xizmati ko„rsatmoqda.
Mamlakatimizning barcha aeroportlari jahon andozalari darajasida
modernizatsiya qilindi. Faqat 2011 yilning o„zida 2 million 300
ming nafar
yo„lovchi va salkam 50 ming tonna yuk belgilangan manzillarga etkazilgani Milliy
aviakompaniyamiz qo„lga kiritayotgan yutuqlardan yaqqol dalolat beradi.
“Navoiy” xalqaro aeroporti negizida tashkil etilgan va zamonaviy
aeronavigatsiya uskunalari bilan jihozlangan Xalqaro intermodal logistika markazi,
ob-havo sharoiti qanday bo„lishidan qat‟iynazar, barcha turdagi avialaynerlarni
qabul qilish imkoniga egadir 5.1-rasm.
5.1-rasm. Navoiy aeroporti orqali tashkil qilingan avialiniyalar
O„zbekistonda 150000 km dan ortiq havo yo„llari mavjud.
Havo transporti
texnik jixozlari asosiy elementlariga uchish apparatlari (samolyot va vertolyotlar),
aeroportlar, samolyot remonti zavodlari va boshqalar kiradi 5.2-rasm.
42
5.2-rasm. O„zbekiston havo yo„llari milliy aviakompaniyasi avialiniyalari
Uchish apparatlari havo transportining asosiy aktiv birligidir. Ular o„z
vazifalariga kura yo„lovchilar
tashuvchi, yuk tashuvchi, yuk va yo„lovchilarni
birga tashuvchi, maxsus ishlarni bajaruvchi (masalan, qishlok ho„jaligiga xizmat
qiluvchi, sanitariya, aerofotosnimka ishlarini bajaruvchi), sport va o„quv-
trenirovka samolyotlari va vertolyotlariga bo„linadi.
Uchish
masofalari, yo„lovchilar sig‟imi va yuk ko„tara olishiga qarab,
yo„lovchilar tashuvchi samolyotlar magistral va mahalliy havo trassalarida
uchuvchi samolyotlarga bo„linadi 5.1 jadval.
5.1-jadval.
Samolyot va
vertolyotlar
turlari
Yo„lovchi
joylari soni
Yuk
ko„tara
olishi, t
Ko„tarilish
maksimal
og‟irligi,t
Uchish
tezligi, km/s
Qo„nmasdan
ucha olish
masofasi,
km
1
2
3
4
5
6
Magistral trassalarda uchuvchi samolyotlar
TU-154
158-164
18,0
90,0
900-1000
7000
IL-62
186-198
23,0
165,0
900-1000
9000-11000
Maxalliy trassalarda uchuvchi samolyotlar
AN-24
50
5,7
21,0
450-500
1900
YAK-40
24-30
2,28
13,7
550-600
500
43
Vertolyotlar
MI-6
80
5-8
39,0
250
620
MI-8
28
3-4
12,0
225
425
MI-10
28
8-12
12,0
180
500
Maksimal kutarila olish og‟irliklariga qarab samolyot va vertolyotlar to„rtta
sinfga bo„linadi.
Maksimal ko„tarila olish og‟irligi bo„yicha samolyotlar va vertolyotlar sinfi
5.2-jadval.
5.2-jadval.
Maksimal ko„tarila olish og‟irligi
Samolyotlar
Vertolyotlar
I sinf
50 t dan ortiq
10 t dan ortiq
II sinf
20-50 t
5-10 t
III sinf
10-20 t
2-5 t
IV sinf
1 t gacha
2 t gacha
Psixologiyaning tarmoqlari

|
Psixologiyaning tarmoqlari
|
bet | 45/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgPsixologiyaning tarmoqlari. Psixologiyaning alohida tarmoqlarini farqlash
avvalo ishlab chiqarishdagi inson faoliyati kechadigan sohalar va ularning
vazifalaridan kelib chiqadi. Hozirgi davrga kelib psixologiyani inson shaxsi
xaqidagi eng muhim fanlardan biri sifatidagi ahamiyatini hamma tan olmoqda. Inson shaxsining esa bevosita kirib bormagan sohasini topish qiyin. Psixologiya
iqtisod, pedagogika, falsafa, mantiq, sosiologiya va boshqa ijtimoiy-
gumanitar fanlar bilan aloqador fan hisoblanadi. Chunki hamma sohada inson shaxsi faoliyat ko’rsatar ekan, har bir sohada ishni samarali tashkil etish, olib
borish uchun kishilar psixologiyasini, shaxslararo munosabatlar psixologiyasini,
odamlarning turli vaziyatlardagi xulqatvor normalarini bilish va shunga ko’ra
ish olib borish muhimdir. Shuning uchun xozirgi davr mutaxassislari psixologik
bilimlardan boxabar bo’lishlari lozimdir.
Psixologiyaning 300 dan ortiq tarmoqlari fan sifatida rivojlanayotganligi
hozirgi kunda psixologiyaning fanlar tizimida yanada mustahkamlanayotganligidan dalolat beradi: masalan,
umumiy psixologiya — psixik faoliyatning umumiy qonuniyatlari va
ularning o’ziga xos jihatlarini o’rganadigan maxsus sohasi;
pedagogik psixologiya — kishiga ta’lim va tarbiya berishning psixologik
qonuniyatlarini o’rganishni o’z predmeti deb biladi;
yosh davrlari psixologiyasi — turli yoshdagi odamlarning tug’ilgandan to
umrining oxirigacha psixik rivojlanish jarayonini, shaxsning shakllanishi va
o’zaro munosabatlari qonuniyatlarini individning yoshiga mos tarzda o’zgarishi
tamoyillarini o’rganadi;
ijtimoiy psixologiya — odamlarning jamiyatdagi birgalikdagi ish
faoliyatlari natijasida ularda hosil bo’ladigan tasavvurlar, fikrlar, e’tiqodlar, hissiy kechinmalar va xulq-atvorlarini o’rganadi;
yuridik psixologiya — huquq sistemasining amal qilishi bilan bog’liq
masalalarning psixologik asoslarini o’rganadi;
mehnat psixologiyasi — kishi mehnat faoliyatining psixologik
xususiyatlarini, mehnatni ilmiy asosda tashkil etishning psixologik jihatlarini, qonuniyatlarini o’rganadi;
|
| |
Ob'ektivlik darajasi - Mustaqil ta’lim uchun etiladigan mavzular

4. Ob'ektivlik darajasi
Ma'lumotlarning ob'ektivligi darajasi bemorning sub'ektivligidan kelib chiqadigan javoblarni yoki ular empirik va ko'rinadigan ma'lumotlar ekanligini anglatadi. Shu ma'noda biz turli xil psixologik testlarni topishimiz mumkin, ob'ektiv testlar va sub'ektiv testlar, garchi barcha o'lchov vositalarini shu ma'noda baholash mumkin.
Baholanganlar soniga ko'ra
Psixologik baholash haqida o'ylab, biz odatda odamni odatda klinik yoki kadrlar sohasida mutaxassis tomonidan tahlil qilinadigan vaziyatni tasavvur qilamiz.
Biroq, bu yoki boshqa sharoitlarda tez-tez bo'lsin bir nechta shaxslarni birgalikda baholash mumkin, yoki hattoki guruhni shunday baholashni amalga oshirish. Shunday qilib biz quyidagilarni topishimiz mumkin:
1. Shaxsiy testlar
Ular baholanadigan psixologik testlarning turlari bitta mavzuning xususiyatlari yoki ishlashi. Odatda bu ma'lum darajadagi ixtisoslashuvni talab qiladigan testlar bo'lib, ular bir xil shaxs haqida juda ko'p ma'lumot beradi. Xuddi shu tarzda, bu baho beruvchiga testga kiritilishi yoki kiritilmasligi mumkin bo'lgan turli jihatlarni ko'rish va tahlil qilishga imkon beradigan munosabatlarni o'rnatishga imkon beradi.
2. Jamoa yoki guruh sinovi
Jamoa sinovlari guruhlarga bo'lingan holda o'tkaziladi. Ular, odatda, individual qo'llanilishidan ko'ra, ularni qo'llash uchun quyi darajadagi tayyorgarlikni talab qiladi. Ha yaxshi vaqt va pulni tejash, ular shaxsga oid ba'zi ma'lumotlarning yo'qolishiga olib keladi va psixolog yoki baholovchi tomonidan baholash juda qiyin.
Tarkibiga qarab
Sinovlarni ham qarab tasniflash mumkin ular qanday ruhiy tarkibni baholash bilan shug'ullanadilar. Shu ma'noda biz quyidagi psixologik test turlarini topishimiz mumkin.
1. Intelligence testi
Intellektual salohiyat tarix davomida eng ko'p baholangan jihatlardan biridir. Uning yordamida u potentsialni kashf etish uchun mo'ljallangan va moslashish va turli strategiyalardan foydalanish qobiliyati, o'z aqliy resurslarini saqlash va ulardan foydalanish qobiliyati bilan bir qatorda ushbu testlar bilan baholanadi.
Tegishli maqola: "Razvedka testlarining turlari"
|
Ijtimoiy munosabat sohalarida psixologik faoliyat

|
Ijtimoiy munosabat sohalarida psixologik faoliyat
|
bet | 35/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgIjtimoiy munosabat sohalarida psixologik faoliyat
Psixologiyaning ko’plab sohalari quyidagi mezonlar bo’yicha ajratiladi:
- aniq faoliyat (mehnat psixologiyasi, tibbiyot, pedagogik psixologiya, san’at, sport psixologiyasi va shu kabilar)20;
yosh psixologiyasi (o’rganish predmeti – psixikaning yosh xususiyatlari), mehnat psixologiyasi (issleduyet mehnat jarayonida psixik faoliyat va shaxsni tadqiq etib, kasb tanlash, mehnat jamoalarini tashkil etish va boshqalar bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqadi), boshqaruvning avtomatlashtirilgan tizimlarini loyihalash va ularni takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega bo’lgan muhandislik psixologiyasi («inson – qurilma» tizimida inson faoliyatini o’rganuvchi mehnat psixologiyasining bo’limi); koinot psix-ologiyasi (koinotga parvoz sharoitida psixik faoliyatning xususiyatlarini o’rganadi), ijtimoiy psixologiya (jamoada inson faoliyati va shaxslararo munosabatlarning shakllanish qonuniyatlarini tadqiq etadi), qiyosiy psixologiya (o’rganish predmeti – odam va hayvon psixikasi kelib chiqishi va rivojlanishidagi umumiylik va tafovutlar) kabi mustaqil bo’limlarga shakllandilar. Psixologiyaning ko’plab sohalari quyidagi mezonlar bo’yicha ajratiladi:
- aniq faoliyat (mehnat psixologiyasi, tibbiyot, pedagogik psixologiya, san’at, sport psixologiyasi va shu kabilar);
- rivojlanish (hayvonlar psixologiyasi, qiyosiy psixologiya, rivojlanish psix-ologiyasi, bolalar psixologiyasi va shu kabilar);
- ijtimoiy umumiylik (ijtimoiy psixologiya, shaxs psixologiyasi, guruh, sinf psixologiyasi, etnopsixologiya va h.k.).
Sohalar bo’yicha faoliyat maqsadiga ko’ra tafovut muhim ahamiyat kasb etadi (yangi bilimlarga ega bo’lish va ularni qo’llash): asosiy va amaliy fanlar; tadqiq etish predmetiga ko’ra – rivojlanish psixologiyasi, ijod, shaxs psixologiyasi va h.k. Psixologiyaning boshqa fanlar bilan aloqasi asosida yuzaga kelgan fanlar sifatida psixofiziologiya, neyropsixologiya, matematik psixologiya va boshqalarni keltirish mumkin. Psixologiyaning amaliyotning turli sohalari bilan murakkab aloqalarining rivojlanishini tashkiliy, muhandislik psixologiyasi, sport psixologiyasi, pedagogik psixologiya va shu kabilarda kuzatish mumkin.
|
| |
Mustaqil ta’lim uchun etiladigan mavzular - bet 43

|
Mustaqil ta’lim uchun etiladigan mavzular
|
bet | 43/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgBirinchi bosqich. Psixologiya – ruh haqidagi fan (Arastu). Psixologiyaning bunday ta’rifi ikki ming avval keltirilgan edi. Ruhning mavjudligi bilan inson hayotidagi barcha noma’lum hodisalarni tushuntirib berishga urinar edilar.
Ikkinchi bosqich. Psixologiya – ong haqidagi fan (R. Dekart, B. Spinoza, D. Lokk, G. Leybnits, D. Gartli). XVII asrda tabiiy fanlar rivoji bilan yuzaga keldi. Fikrlash, sezish, xohishga bo‘lgan layoqat ong deb ataldi. O‘rganishning asosiy metodi bo‘lib, insonning o‘zini kuzatishi va voqelikni bayon etishi hisoblanar edi.
Uchinchi bosqich. Psixologiya xulq-atvor haqidagi fan sifatida XX asrda paydo bo‘ldi (D. Uotson, E. Torndayk). Psixologiyaning vazifalari – tajribalar qo‘yish va bevosita ko‘rish mumkin bo‘lganlarni, aynan, insonning xulq-atvori, harakatlari, ta’sirlanishga javoblarini kuzatish (harakatlarni keltirib chiqaruvchi motivlar hisobga olinmas edi).
22-Mavzu: Fanlar tizimida Psixologiyaning oʻrni.
Psixologiya fani ko`plab fanlar bilan o`zviy bog`liq holda rivojlanadi. Fanlar orasi-dagi bog`liqliklar psixologiyaning fanlar tizimidagi o`rnini aniqlaydi. Bizga ma`lumki, fanlar gumanitar, tabiiy va falsafiy turlarga bo`linadi. Psixologiya mustaqil fan sifatida namoyon bo`ladi, u inson ruxiy faoliyatining tabiiy tarixiy va ijtimoiy tomonini o`rganadi. Psixologiya barcha turdagi fanlar orasida muhim o`rinni egallaydi. Psixologiya falsafa, tarix, san`atshunoslik, fiziologiya, texnika, pedagogika fanlari bilan uzviy bog`liq. YOsh avlodni har tomonlama tarbiyalash uchun ularning psixologiyasini yaxshi bilish lozim. Falsafa ongni o`rganadi, psixologiya esa inson ongining shakllanishini o`rganadi. Bolalarning psixologik rivojlanishini bilmasdan turib biror bir ta`lim metodikasini to`g`ri ishlab chiqib, uni hayotga tadbiq etib bo`lmaydi. Psixologiyani tarbiyada, shaxs shakllanishida, uning kamollik darajasiga etkazishda, ma`naviyboy, axloqan pok, jismonan soqlom, jamiyatning barcha talablariga javob beruvchi qilib shakllantirishda ahamiyati katta. Psixologik bilimlarni inson o`z - o`zini tushunishda, o`zining kuchli va kuchsiz
tomonlarini anglashda, qiyinchiliklarni engishda, muvaffaqiyatga erishishda, o`z kamchiliklarini bartaraf etib, ijobiy fazilatlarni shakllantirishda zarurdir. Psixologiya insonning aqliy imkoniyatlarini ochishda ham muhim. Zero, diqqat va xotirani yaxshilash va rivojlantirish yo`llarini bilib, bilimlarni to`g`ri o`zlashtirish, intellektual faoliyat samaradorligini oshirish mumkin Psixologiya yaxlit va mustaqil fan sifatida odamlarda gumanistik mеntalitеtning shakllanishiga xizmat qilib, inson omiliga aloqadorligi uning shu yo’nalishdagi muammolarni ma’lum ma’noda o’rganadigan barcha fanlar bilan bеvosita aloqasini taqozo etadi. Bular birinchi navbatda ijtimoiy-gumanitar fan sohalari bo’lib, psixologiyaning ular orasidagi mavqеi o’ziga xos va yеtakchidir.
|
| |
-MAVZU:
Dastlabki ilmiy tadqiqot yozishda til imkoniyatlaridan to’g’ri foydalanish

|
-MAVZU:
Dastlabki ilmiy tadqiqot yozishda til imkoniyatlaridan to’g’ri foydalanish
|
bet | 29/30 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 386,8 Kb. | | #234547 |
Bog'liq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalar (1)22-MAVZU:
Dastlabki ilmiy tadqiqot yozishda til imkoniyatlaridan to’g’ri foydalanish
Dastlabki ilmiy tadqiqot haqida ma’lumot
Kirishning samaradorligi maqsadni va ma’lumotning qo‘llanilish ko‘lamini kitobxonga tushuntiradi. Xulosa sarlavhada berilgan ixtiyoriy savolga javobni va asosiy punktlarning yakunini o‘zida aks ettirishi lozim. O‘qish faoliyatida, odatda, kirish ham, xulosa ham, asosiy qismdan so‘ng yoziladi.
Kirish va asosiy qism.
Kirish, odatda, vazifaning umumiy hajmining 10%ini tashkil qiladi. Shu sababli, 2000 ta so‘zdan iborat esselarda kirish 200 ta so‘zdan iborat bo‘lishi lozim. Kirishga aniq bir na’muna mavjud emas, chunki ko‘p narsa siz olib borayotgan va davom etayotgan ishning turiga bog‘liq. Lekin quyidagilar uning umumiy xususiyati:
Kerak bo‘lsa kalit so‘zlar ta’rifining berilishi.
(a) Kerak bo‘lsa kalit so‘zlar ta’rifining berilishi.
(b) Kerak bo‘ladigan axborot.
(c) Bu mavzu haqidagi boshqa mualliflarning ishlaridan namuna.
(d) Ishning maqsad va vazifalari.
(e) Sizning tadqiqot uslubingiz.
(f) Siz tomoningizdan belgilanadigan biror-bir chegaralar.
(g) Ishingizning rejasi.
Juda ham umumiy va noaniq kirish gaplarini qo‘llashning oldini olish muhim ahamiyat kasb etadi.
Bugungi kunda, yangiliklar bilan ta’minlovchilar o‘rtasida katta raqobat mavjud (Noto‘g‘ri)
Hozirda, gazetalar internet va televideniye kabi yangilik ta’minotchilari bilan kuchli raqobatga yuz tutmoqdalar (To‘g‘ri)
Xulosalar
Xulosalar
Xulosalash va perefrazalash (ma’noni boshqa so‘zlar yordamida ifodalash)
Odatda esseda xulosalash va perefrazalash birgalikda ishlatiladi. Xulosalashning maqsadi ma’lumotlar hajmini yetarli darajagacha qisqartirish va uzundan uzoq ma’lumotlarni qisqa hajmga keltirishdan iborat bo‘lsa, perefrazalashning maqsadi esa umumiy ma’noni saqlagan holda ma’lumotni asl manbadagidan farqli qilib, o‘zgartirib yozishdan iboratdir. Bularning ikkalasi ham ko‘chirmachilikning oldini olish uchun qo‘llaniladi
|
| |
-MAVZU:
Mavzuga oid tadqiqot va uni olib borish jarayonlari

|
-MAVZU:
Mavzuga oid tadqiqot va uni olib borish jarayonlari
|
bet | 27/30 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 386,8 Kb. | | #234547 |
Bog'liq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalar (1)20-MAVZU:
Mavzuga oid tadqiqot va uni olib borish jarayonlari
Kirishning samaradorligi maqsadni va ma’lumotning qo‘llanilish ko‘lamini kitobxonga tushuntiradi. Xulosa sarlavhada berilgan ixtiyoriy savolga javobni va asosiy punktlarning yakunini o‘zida aks ettirishi lozim. O‘qish faoliyatida, odatda, kirish ham, xulosa ham, asosiy qismdan so‘ng yoziladi.
Kirish va asosiy qism.
Kirish, odatda, vazifaning umumiy hajmining 10%ini tashkil qiladi. Shu sababli, 2000 ta so‘zdan iborat esselarda kirish 200 ta so‘zdan iborat bo‘lishi lozim. Kirishga aniq bir na’muna mavjud emas, chunki ko‘p narsa siz olib borayotgan va davom etayotgan ishning turiga bog‘liq. Lekin quyidagilar uning umumiy xususiyati:
(a) Kerak bo‘lsa kalit so‘zlar ta’rifining berilishi.
(a) Kerak bo‘lsa kalit so‘zlar ta’rifining berilishi.
(b) Kerak bo‘ladigan axborot.
(c) Bu mavzu haqidagi boshqa mualliflarning ishlaridan namuna.
(d) Ishning maqsad va vazifalari.
(e) Sizning tadqiqot uslubingiz.
(f) Siz tomoningizdan belgilanadigan biror-bir chegaralar.
(g) Ishingizning rejasi.
Juda ham umumiy va noaniq kirish gaplarini qo‘llashning oldini olish muhim ahamiyat kasb etadi.
Bugungi kunda, yangiliklar bilan ta’minlovchilar o‘rtasida katta raqobat mavjud (Noto‘g‘ri)
Hozirda, gazetalar internet va televideniye kabi yangilik ta’minotchilari bilan kuchli raqobatga yuz tutmoqdalar (To‘g‘ri)
Xulosalar. Xulosalash va perefrazalash (ma’noni boshqa so‘zlar yordamida ifodalash). Odatda esseda xulosalash va perefrazalash birgalikda ishlatiladi. Xulosalashning maqsadi ma’lumotlar hajmini yetarli darajagacha qisqartirish va uzundan uzoq ma’lumotlarni qisqa hajmga keltirishdan iborat bo‘lsa, perefrazalashning maqsadi esa umumiy ma’noni saqlagan holda ma’lumotni asl manbadagidan farqli qilib, o‘zgartirib yozishdan iboratdir. Bularning ikkalasi ham ko‘chirmachilikning oldini olish uchun qo‘llaniladi
|
| |
Insoniy muomala va muloqotning psixologik vositalari

|
Insoniy muomala va muloqotning psixologik vositalari
|
bet | 37/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgInsoniy muomala va muloqotning psixologik vositalari
Odamlar bir-birlari bilan muomalaga kirishar ekan, ularning asosiy ko’zlagan maqsadlaridan biri – o’zaro bir-birlariga ta’sir ko’rsatish, ya’ni fikr-g’oyalariga ko’ndirish, harakatga chorlash, ustanovkalarni o’zgartirish va yaxshi taassurot qoldirishdir.
Psixologik ta’sir – bu turli vositalar yordamida insonlarning fikrlari, hissiyotlari va xatti-harakatlariga ta’sir ko’rsata olishdir.
Ijtimoiy psixologiyada psixologik ta’sirning asosan uch vositasi farqlanadi.
Verbal ta’sir – bu so’z va nutqimiz orqali ko’rsatadigan ta’sirimizdir. Bundagi asosiy vositalar so’zlardir. Ma’lumki, nutq – bu so’zlashuv, o’zaro muomala jarayoni bo’lib, uning vositasi – so’zlar hisoblanadi. Monologik nutqda ham, dialogik nutqda ham odam o’zidagi barcha so’zlar zahirasidan foydalanib, eng ta’sirchan so’zlarni topib, sherigiga ta’sir ko’rsatishni hoxlaydi.
Paralingvistik ta’sir – bu nutqning atrofidagi nutqni bezovchi, uni kuchaytiruvchi yoki susaytiruvchi omillar. Bunga nutqning baland yoki past tovushda ifodalanayotganligi, artikulyasiya, tovushlar, to’xtashlar, duduqlanish, yo’tal, til bilan amalga oshiriladigan harakatlar, nidolar kiradi. Shunga qarab, masalan, do’stimiz bizga biror narsani va’da berayotgan bo’lsa, biz uning qay darajada samimiyligini bilib olamiz. Kuyib-pishib, ochiq yuz va dadil ovoz bilan “Albatta bajaraman!”, desa ishonamiz, albatta.
Noverbal ta’sirning ma’nosi “nutqsiz”dir. Bunga suhbatdoshlarning fazoda bir-birlariga nisbatan tutgan o’rinlari, holatlari (yaqin, uzoq, intim), qiliqlari, mimika, pantomimika, qarashlar, bir-birini bevosita his qilishlar, tashqi qiyofa, undan chiqayotgan turli signallar (shovqin, hidlar) kiradi. Ularning barchasi muloqot jarayonini yanada kuchaytirib, suhbatdoshlarning bir-birlarini yaxshiroq bilib olishlariga yordam beradi. Masalan, agar uchrashuvning dastlabki daqiqalarida o’rtog’ingiz sizga qaramay, atrofga alanglab, “Ko’rganimdan biram xursandman”, desa, ishonasizmi?
Muloqot jarayonidagi xarakterli narsa shundaki, suhbatdoshlar bir-birlariga ta’sir ko’rsatmoqchi bo’lishganda, dastavval nima deyish, qanday so’zlar vositasida ta’sir etishni o’ylar ekan. Aslida esa, o’sha so’zlar va ular atrofidagi harakatlar muhim rol o’ynarkan. Masalan, mashhur amerikalik olim Megrabyan formulasiga ko’ra, birinchi marta ko’rishib turgan suhbatdoshlardagi taassurotlarning ijobiy bo’lishiga – gapirgan gaplari 7%, paralingvistik omillar 38%, va noverbal harakatlar 58% gacha ta’sir qilarkan. Keyinchalik bu munosabat o’zgarishi mumkin albatta, lekin xalq ichida yurgan quyidagi: “Ust-boshga qarab kutib olishadi, aqlga qarab kuzatishadi”, degan maqol to’g’ri.
Muloqotning qanday kechishi va kimning ko’proq ta’sirga ega bo’lishi sheriklarning rollariga ham bog’liq.
|
| |
ELEKTROLİTİK DİSSOSİASİYA

ELEKTROLİTİK DİSSOSİASİYA
Elektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsi — Elektrolitlərin məhlullarda və ərinmiş halda xüsusi xassələr göstərməsini ionlara dağılması ilə izah edən nəzəriyyə. İngilis alimi Maykl Faradey məhlulların elektrik keçiriciliyini öyrənərək müəyyən etmişdir ki, duzların, turşuların və qələvilərin məhlulu elektrik cərəyanın keçirir. Üzvi maddələrin, məsələn, şəkər, spirt və s. Məhlulları isə cərəyanı keçirmir. Məhlulu və ya ərintisi elektrik cərəyanını keçirən maddələri Maykl Faradey elektrolitlər, keçirməyən maddələri isə qeyri-elektrolitlər adlandırmışdır.
Elektrolitlərdə elektrik cərəyanının daşıyıcısı ionlardır. Məhlulda cərəyan daşıyıcısı ionlar olduğundan, daha çox ion əmələ gətirən, başqa sözlə, öz ionlarına daha yaxşı dissosiasiya edən elektrolitlərin məhlulları elektrik cərəyanın daha yaxşı keçirir.
Elektrolitləri suda həll etdikdə və ya əritdikdə ionlara ayrılması prosesinə elektrolitik dissosiasiya deyilir. Bəzi elektrolitlər praktik olaraq ionlarına tam dissosiasiya etdiyi halda, bəziləri az dissosiasiyaya uğrayır. Elektrolitlərin dissosiasiya prosesinin kəmiyyət xarakteristikası elektrolitik dissosiasiya dərəcəsi, elektrolitik dissosiasiya sabiti, izotonik əmsal və s.-dən ibarətdir.
Elektrolitik dissosiasiya dərəcəsi ionlarına ayrılmış molekullar sayının məhlulda həll olmuş maddə molekullarınını ümumi sayına olan nisbəti ilə xarakterizə olunur:
Dissosiasiya dərəcəsinini qiymətinə görə elektrolitləri üç qrupa bölürlər:
Zəif elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 3 %-dən az olur: NH4OH, H2CO3, H2S
Orta qüvvətli elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 3–30 % arasında olur: Mg(OH)2, H3PO4, H2C2H4
Qüvvətli elektrolitlər — dissosiasiya dərəcəsi 30 %-dən böyük olur: LiOH, Ca(OH), H2SO4
Dissosiasiya dərəcəsinə rabitənin təbiəti, həlledicinin təbiəti, məhlulun qatılığı, temperatur və ionların qatılığı təsir göstərir.
Elektrolitik dissosiasiya sabiti isə məhluldakı ionların qatılıqları hasilinin molekulların qatılığına nisbəti ilə müəyyən edilir:
İzotonik əmsal (Vant-Hoff əmsalı) ionların və dissosiasiya etməmiş molekulların ümumi sayının elektrolitin ilkin molekullar sayına olan nisbəti ilə xarakterizə olunur.
|
Olingan psixologik testlarning o'lchamlari va turlari

Olingan psixologik testlarning o'lchamlari va turlari
Psixologik testni o'tkazishda biz qanday ma'lumotlarni olishni xohlayotganimizni va qanday qilib olishni rejalashtirayotganimizni baholashda ko'p jihatlarni hisobga olishimiz kerak.
Baholanadigan asosiy o'lchovlarning ba'zilari quyidagilar.
1. Tuzilish darajasi
Har xil turdagi psixologik testlar ma'lumotlarning ozmi-ko'pi qisqacha so'ralganiga yoki bemorning o'z fikrini bildirish uchun ozmi-ko'pmi erkinligiga qarab farq qilishi mumkin.
Bu jihat juda muhimdir ma'lumot olish uchun. Yuqori darajadagi tuzilgan testga ega bo'lish, qisqa va aniq javoblarni olish, baholashni eng dolzarb deb hisoblangan tomonlarga yo'naltirish imkonini beradi. Shu bilan birga, mavzuning ruhiy holatini yaxshiroq sozlash va tushunishga yordam beradigan ko'plab tegishli ma'lumotlarni yo'qotish mumkin.
Shu ma'noda, biz strukturasiz psixologik testlarning turlarini topishimiz mumkin (unda baholashning mazmuni sub'ektning javoblariga qarab o'zgarib turadi), yarim tuzilgan (garchi javob berish erkinligi taklif qilinsa va savollar ma'lumotlarga qarab o'zgarib tursa). aks ettirilgan holda, u ozmi-ko'pmi oldindan belgilangan stsenariyni bajarishga harakat qilinadi) yoki tuzilgan (bunda berilgan javoblar hisobga olinsa ham, baho oldindan belgilangan kursga muvofiq amalga oshiriladi)
2. Ixtiyoriylik darajasi
Ixtiyoriylik deganda biz nazarda tutamiz sub'ektning javobni nazorat qilish darajasi berilgan sana. Masalan, agar elektroensefalogramma bajarilgan bo'lsa, sub'ekt u qanday javob chiqarayotganini nazorat qila olmaydi, ba'zi testlarda shaxs o'zi beradigan javob turini o'zi hal qilishi mumkin.
3. Maskalash darajasi
Maskalash mavzuning darajasi sifatida tushuniladi qo'llanilayotgan test yoki testning maqsadini biladi va / yoki javoblaringizning mazmuni. Shu ma'noda, testlar maskalanishi mumkin (masalan, Rorschach testi, unda shaxs ularning javoblari nimani anglatishini bilmaydi) yoki maskalanmasligi mumkin.
|