nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Buyruqli shina - Zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va komunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi

Buyruqli shina
Kompyuterdagi buyruq shinasi protsessor tomonidan berilgan buyruqlarni kompyuterning boshqa komponentlari bilan bog'lash uchun foydalaniladigan tizim shinasi qismidir.
Buyruqlar turli vazifalar bilan bog'liq bo'lishi mumkin, masalan, ma'lum bir xotira manzilidan ma'lumotlarni o'qish, xotiraga ma'lumotlarni yozish, arifmetik amallarni bajarish, qurilmalar o'rtasida ma'lumotlarni uzatish va hokazo.
Buyruqlar shinasining kengligi odatda protsessor bajarishi mumkin bo'lgan buyruq hajmiga mos keladi. Masalan, agar protsessor 32 bit kenglikdagi ko'rsatmalarni bajara olsa, u holda buyruqlar shinasining kengligi 32 bit bo'ladi.
Buyruqlar shinasi protsessor, xotira va boshqa qurilmalar o'rtasida ma'lumotlarni to'liq uzatishni ta'minlash uchun manzil shinasi va ma'lumotlar shinasi bilan birgalikda ishlaydi. Buyruqlar buyruqlar shinasida, manzillar shinasidagi manzillar va ma'lumotlar shinasidagi ma'lumotlar yuboriladi.
Tashqi xotira
Tashqi xotira - bu kompyuterning o'zidan tashqarida joylashgan va operativ xotiraga sig'maydigan yoki uzoq muddatli saqlash uchun zarur bo'lgan ma'lumotlarni saqlash uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan kompyuter xotirasi.
Tashqi xotira turli xil qurilmalar bo'lishi mumkin: qattiq disklar, flesh-disklar, tashqi qattiq disklar, optik disklar (CD/DVD/Blu-ray) va boshqalar. Odatda u operativ xotiradan ko'ra ko'proq sig'imga ega, lekin unga kirish sekinroq bo'lishi mumkin.
Tashqi xotiradan foydalanish uchun kompyuterda qurilmaga ulanish uchun tegishli portlar, shuningdek, operatsion tizimning u bilan bog‘lanishiga imkon beruvchi drayverlar bo‘lishi kerak.
Tashqi xotira turli ma'lumotlarni, jumladan, multimedia fayllari, hujjatlar, dasturiy ta'minot, tizimning zahira nusxalari va boshqalarni saqlash uchun ishlatilishi mumkin. Bundan tashqari, u kompyuterlar o'rtasida ma'lumotlarni uzatish yoki muhim ma'lumotlarni zaxiralash uchun ishlatilishi mumkin.
|
Colgate kompaniyasi Reja - bet 3

|
Colgate kompaniyasi Reja
|
bet | 3/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #250745 |
Bog'liq Colgate kompaniyasiKantar Worldpanel bozor tadqiqot kompaniyasining 2015-yildagi hisobotiga koʻra, Colgate butun uy xoʻjaliklarining yarmidan koʻpi tomonidan sotib olingan dunyodagi yagona brenddir. Colgate global 67.7 % gacha bozorga kirib borgan va global bozor ulushi 45 % ni tashkil qiladi. Shunga qaramay, u soʻrovda barcha brendlar orasida eng yuqori oʻsish sur’atini saqlab qoldi. 2014-yilda 40 million yangi uy xoʻjaliklari Colgate brendi mahsulotlarini sotib olgan. - Kantar Worldpanel bozor tadqiqot kompaniyasining 2015-yildagi hisobotiga koʻra, Colgate butun uy xoʻjaliklarining yarmidan koʻpi tomonidan sotib olingan dunyodagi yagona brenddir. Colgate global 67.7 % gacha bozorga kirib borgan va global bozor ulushi 45 % ni tashkil qiladi. Shunga qaramay, u soʻrovda barcha brendlar orasida eng yuqori oʻsish sur’atini saqlab qoldi. 2014-yilda 40 million yangi uy xoʻjaliklari Colgate brendi mahsulotlarini sotib olgan.
Bundan 50 yil oldin tish pastasi ishlab chiqaruvchi kompaniyaga bir tentak kelib kompaniya daromadlarini 40 foizga oshira olishi va buning uchun kompaniya ishlab chiqarishda deyarli hech narsa sarflamasligi haqida maslahat aytishni taklif qiladi. Shu maslahati evaziga u o‘sha paytda kompaniya uchun katta mablag‘ bo‘lgan 100 000 dollar mukofot so‘raydi. Kompaniya rahbarlari ko‘rinishi tentaklarga o‘xshagan, gaplari ham g‘alati bir odamning gapiga ishonib o‘tiramizmi, agar rostan shunday yo‘l bo‘lsa, kelinglar o‘zimiz uning ustida bosh qotiramiz degan fikrga kelishadi. - Bundan 50 yil oldin tish pastasi ishlab chiqaruvchi kompaniyaga bir tentak kelib kompaniya daromadlarini 40 foizga oshira olishi va buning uchun kompaniya ishlab chiqarishda deyarli hech narsa sarflamasligi haqida maslahat aytishni taklif qiladi. Shu maslahati evaziga u o‘sha paytda kompaniya uchun katta mablag‘ bo‘lgan 100 000 dollar mukofot so‘raydi. Kompaniya rahbarlari ko‘rinishi tentaklarga o‘xshagan, gaplari ham g‘alati bir odamning gapiga ishonib o‘tiramizmi, agar rostan shunday yo‘l bo‘lsa, kelinglar o‘zimiz uning ustida bosh qotiramiz degan fikrga kelishadi.
|
| |
Colgate kompaniyasi Reja - bet 5

|
Colgate kompaniyasi Reja
|
bet | 5/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #250745 |
Bog'liq Colgate kompaniyasi2024-yil 31-martda yakunlangan chorakda Colgate-Palmolive daromadi 5,065 milliard dollarni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 6,18 foizga o‘sdi.2024-yil 31-martda tugaydigan o‘n ikki oy davomida Colgate-Palmolive daromadi 19,752 milliard dollarni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 7,71 foizga o‘sdi. - 2024-yil 31-martda yakunlangan chorakda Colgate-Palmolive daromadi 5,065 milliard dollarni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 6,18 foizga o‘sdi.2024-yil 31-martda tugaydigan o‘n ikki oy davomida Colgate-Palmolive daromadi 19,752 milliard dollarni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 7,71 foizga o‘sdi.
Colgate-Palmolive kompaniyasining 2023 yildagi yillik daromadi 19,457 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2022 yilga nisbatan 8,29 foizga ko'p.Colgate-Palmolive kompaniyasining 2022 yildagi yillik daromadi 17,967 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2021 yilga nisbatan 3,13 foizga o'sdi.Colgate-Palmolive kompaniyasining 2021 yildagi yillik daromadi 17,421 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2020 yilga nisbatan 5,77 foizga ko'p. - Colgate-Palmolive kompaniyasining 2023 yildagi yillik daromadi 19,457 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2022 yilga nisbatan 8,29 foizga ko'p.Colgate-Palmolive kompaniyasining 2022 yildagi yillik daromadi 17,967 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2021 yilga nisbatan 3,13 foizga o'sdi.Colgate-Palmolive kompaniyasining 2021 yildagi yillik daromadi 17,421 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2020 yilga nisbatan 5,77 foizga ko'p.
Galaxy tish pastasi misolida ishlab chiqarish jarayoni haqida. - Galaxy tish pastasi misolida ishlab chiqarish jarayoni haqida.
- Tish pastasining idishlari 4 qavatli maxsus materialdan shu yerning o‘zida to‘la avtomatlashtirilgan holda amalga oshiriladi. Inson omili faqatgina idishlarning sifatini tekshirish bilan bog‘liq. Idishlar Xitoy va Janubiy Koreya qo‘shma korxonasida ishlab chiqarilgan uskunalarda yordamida tayyorlanadi. Texnika xavfsizligi to‘liq ta'minlanadi.
- Maxsus zanglamaydigan po‘lat idishlarda tish pastasi tayyorlanadi. Unga 10dan ortiq masalliq qo‘shiladi. Tish pastasining tarkibiy masalliqlari Yevropa, Malayziya va Hindiston kabi davlatlardan olib kelinishi qatorida mahalliy xomashyolardan ham foydalaniladi.
|
| |
Funktsional Qiymat 
Tahlili ning asosiy maqsadi-ilmiy-tadqiqot va tajriba

|
Funktsional Qiymat
Tahlili ning asosiy maqsadi-ilmiy-tadqiqot va tajribaBog'liq iqtisodiy-tahlilning-turlari-va-ularning-axborot-manbalari
Funktsional Qiymat
Tahlili ning asosiy maqsadi-ilmiy-tadqiqot va tajriba
konstruktorlik ishlari
chog’ida yangi xil mahsulotlarni loyihalashtirish va
ularni o’zlashtirishda ortiqcha
xarajatlarning yuzaga kеlishiga yo’l
qo’ymaslik; ishlab chiqarish bosqichida
loyiha bo’yicha ko’zda tutilgan
xarajatlar darajasidan chеtga chiqmaslikni;
buyumni qo’llash bosqichida
oqlanmagan ekspluatatsion xarajat va yo’qotishlarni
bartaraf qilish va
nihoyat, buyumlarni utilizatsiya (chiqitga) chiqarish bosqichida
chiqitga
chiqarilgan buyumlarni qayta ishlab, ulardan foydalanish jarayonini o’z
ichiga oladi.
Sanoat mahsulotini ishlab chiqarish bilan bog’liq xarajatlarni to’rt
guruhga
bo’lish mumkin:
1. Buyumning konstruktiv tuzilishi;
2. Tеxnologik jarayon;
3. Ishlab chiqarishni tashkil qilish tizimi;
4. Tabiiy.
Ushbu sanab o’tilgan ma'lumotlar ichida eng asosiysi buxgaltеriya hisobi
va hisobot hisoblanadi, chunki taxminan 70 foiz ma'lumotlarni iqtisodiy tahlil
buxgaltеriya hisobidan oladi. Tahlil qilish jarayonida yillik hisobotga yozilgan
izohnoma ham har tomonlama ko’rib chiqiladi. Tahlil qilish jarayonida hisobdan
tashqari ma'lumotlardan ham foydalanish katta samara bеradi. Bularga: tеkshirish
va taftish aktlari, moliya va soliq idoralari, bankning bajargan tahlil natijalari,
laboratoriya va tabobat nazorati matеriallari, korxona mеhnat jamoasining
umumiy majlis matеriallari kiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Shoalimov A.X. Tojiboyeva Sh.A. Iqtisodiy tahlil nazariyasi.
Darslik. –Т.:
TDIU, 2010.
|
| |
Amaliy qism - Openmp paket tarkibini va ishlashini o‘rganish ishdan maqsad

Amaliy qism
OpenMP kutubxonasini sozlash
OpenMP kutubxonasini Visual Studio 2015 muhitiga sozlash uchun
quyidagi ketma-ketliklarni amalga oshiramiz:
1-qadam.
Visual Studio 2015 muhitida yangi project yaratib olamiz
va uni OpenMP.cpp kengaytmada nomlaymiz (10.2-rasm).
10.2-rasm. Yangi OpenMP.cpp nomli project hosil qilish
55
2-qadam.
Yaratgan OpenMP.cpp
projectimizni xususiyatlari
(properties)ga kirib uning xususiyatlarini o‘zgartiramiz (10.3-rasm).
10.3-rasm. Yaratilgan OpenMP.cpp projectini xususiyatini o‘zgartirish
3-qadam.
Ushbu qadamda, C/C++ -> Language bo‘limiga kirib
OpenMP kutubxonasini yuklashni tasdiqlab quyamiz (10.4-rasm).
10.4-rasm. OpenMP kutubxonasini
yuklashni tasdiqlash
56
OpenMP paketini Visual Studio muhitiga samarali o‘rnatilganiga
ishonch hosil qilish uchun quyidagi kodni amalga oshiramiz,
va natija
(10.5-rasm) ni ko‘ramiz:
#include
“
stdafx.h
”
#include
#include
using
namespace
std;
int
_tmain(
int
argc, _TCHAR* argv[])
{
#pragma
omp parallel
{
// parallel mintaqa
cout<<
“
Salom Dunyo
”
}
system(“pause”);
return
0;
}
10.6-rasm. OpenMP paketi yordamida yaratilgan mintaqada “Salom
Dunyo” so‘zini har bir oqimlarga yuklash
57
Topshiriqlar
1.
Shaxsiy
kompyuteringizda
OpenMP
kutubxonasini
sozlang,
protsessor yadrosi malumotlarini jadval asosida taqdim eting va izoh
bering.
2.
Zamonaviy ko‘pyadroli protsessorlarda parallel oqim hosil qiling.
3. Shaxsiy kompyuteringizda OpenMP
paketini amaliy qismda
ko‘rsatilgan ketma-ketlikda sozlang protsessorning yadrolarida
oqimlarni hosil qiling va barcha xususiyatlarga izoh keltiring.
4.
Topshiriq natijasi (amaliy ish bajarilayotganda
kompyuter ekranini
rasm olib) hisobotga qo‘shish.
Hisobot shakli
1.
Amaliy ishning nomi.
2.
OpenMP paketini shaxsiy kompyuterda sozlash ketma-ketligi.
3.
Nazariy ma’lumotlar ya’ni topshriqni bajarishda foydalanilgan
funksiyalar tavsifi.
4.
Topshiriqlarda berilgan guruhlar kesimida tasniflangan vazifalar
mosligi.
5.
Xulosa va foydalanilgan adabiyotlar.
6.
Talab etiladi:
Matn muharriri - Microsoft Word, shirift - Times New
Roman, oraliq interval - 1.5, o‘lchami - 14.
Nazorat savollari
1. Paraallellashtirish deganda nimani tushunasiz?
2. OpenMP paketi nima?
3. OpenMP paketini shaxsiy kompyuterda qanday sozlanadi?
4. OpenMP kutubxonasida qanday misollar yechish mumkin?
5. OpenMP paketining boshqa parallellashtirish paketlaridan qanday
farqi bor?
XULOSA - 1. Parallel xisoblash tizimlari Parallel kompyuterlar Parallel dasturlash

|
1. Parallel xisoblash tizimlari Parallel kompyuterlar Parallel dasturlash
|
bet | 4/4 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 13,36 Kb. | | #141620 |
Bog'liq 1. Parallel xisoblash tizimlari Parallel kompyuterlar Parallel d-muhaz.orgXULOSA
1. Parallel kompyuterlardan foydalanib katta hajmdagi masalalarni yechish xisoblash vaqtini qisqartiradi
2. Parallel kompyuterlar uchun parallel dasturlash tillaridan yoki maxsus texnologiyalardan foydalanishga to’g’ri keladi An operatsion tizim mavjud bo'lgan yadrolarda turli xil vazifalar va foydalanuvchi dasturlarining parallel ravishda bajarilishini ta'minlashi mumkin. Biroq, ketma-ket dasturiy ta'minot dasturi ko'p yadroli arxitekturadan to'liq foydalanishi uchun dasturchi kodni qayta tuzishi va parallel qilishi kerak. Ilova dasturiy ta'minotining ishlash vaqtini tezlashtirish endi chastotalarni kattalashtirish orqali amalga oshirilmaydi, aksincha dasturchilar ko'p yadroli arxitekturalarning hisoblash quvvatining ortib borishi uchun o'zlarining dasturiy ta'minot kodlarini parallellashtirishlari kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. www.aim.uz – internet portal 2. “Raqamli teхnika va mikroprotsessorlar”- U.B. Amirsaidov, Х.Y. Abasхonova 3. “Parallel kompyuterlarning arxitekturasi va dasturlash’’ oquv uslubiy majmuasi.
http://muhaz.org
|
| |
Colgate kompaniyasi Reja - bet 4

|
Colgate kompaniyasi Reja
|
bet | 4/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #250745 |
Bog'liq Colgate kompaniyasiSal kam olti oylik vaqt mobaynida kompaniyadagi barcha xodimlar bu jumboq ustida bosh qotirishadi. Lekin natija doimo aytgandek bo‘lavermaydi. Shunda kompaniya rahbari o‘sha bir maslahatni eshitish uchun 100 000$ miqdoridagi chekni haligi tentakka yozib beradi. Undan esa uchta so‘z eshitadi: “teshikni kattaroq qilinglar”. - Sal kam olti oylik vaqt mobaynida kompaniyadagi barcha xodimlar bu jumboq ustida bosh qotirishadi. Lekin natija doimo aytgandek bo‘lavermaydi. Shunda kompaniya rahbari o‘sha bir maslahatni eshitish uchun 100 000$ miqdoridagi chekni haligi tentakka yozib beradi. Undan esa uchta so‘z eshitadi: “teshikni kattaroq qilinglar”.
Kompaniya savdolari darhol yuqorilab ketadi, yil oxirida kompaniya daromadi o‘tgan yilga nisbatan 40 foizga oshganligiga guvoh bo‘lishadi. Hammasiga sabab tish pasta og‘zining deametri sal kattaroq qilib chiqara boshlaganida bo‘ldi. Ya’ni tish pastasi ezilgan paytda keragidan ko‘p miqdorda tish pastasi chiqadigan bo‘ldi, natijada odamlarning tish pastasi tezroq tugab qolishni boshladi. Sotuv esa yuqorilab ketdi. Bu tish pastasining nomi esa Colgate. - Kompaniya savdolari darhol yuqorilab ketadi, yil oxirida kompaniya daromadi o‘tgan yilga nisbatan 40 foizga oshganligiga guvoh bo‘lishadi. Hammasiga sabab tish pasta og‘zining deametri sal kattaroq qilib chiqara boshlaganida bo‘ldi. Ya’ni tish pastasi ezilgan paytda keragidan ko‘p miqdorda tish pastasi chiqadigan bo‘ldi, natijada odamlarning tish pastasi tezroq tugab qolishni boshladi. Sotuv esa yuqorilab ketdi. Bu tish pastasining nomi esa Colgate.
Colgate-Palmolive yillik/choraklik daromad tarixi va 2010 yildan 2024 yilgacha o'sish sur'ati. Daromadni kompaniya o'z mijozlaridan mahsulot yoki xizmatlarni sotish evaziga oladigan pul miqdori sifatida aniqlash mumkin. Daromad - bu daromadlar to'g'risidagi hisobotning birinchi qatori bo'lib, undan sof daromad olish uchun barcha xarajatlar ayiriladi. - Colgate-Palmolive yillik/choraklik daromad tarixi va 2010 yildan 2024 yilgacha o'sish sur'ati. Daromadni kompaniya o'z mijozlaridan mahsulot yoki xizmatlarni sotish evaziga oladigan pul miqdori sifatida aniqlash mumkin. Daromad - bu daromadlar to'g'risidagi hisobotning birinchi qatori bo'lib, undan sof daromad olish uchun barcha xarajatlar ayiriladi.
|
| |
Colgate kompaniyasi Reja - bet 6

|
Colgate kompaniyasi Reja
|
bet | 6/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #250745 |
Bog'liq Colgate kompaniyasiKompaniya direktori Sarkor Isonbayevning so‘zlariga ko‘ra, tish pastasiga qo‘shiladigan har bir xomashyo sifati qattiq nazoratda bo‘ladi, ularni ishlab chiqaruvchi zavodlarga borib, ishlab chiqarish jarayoni bilan bevosita tanishib kelinadi. - Kompaniya direktori Sarkor Isonbayevning so‘zlariga ko‘ra, tish pastasiga qo‘shiladigan har bir xomashyo sifati qattiq nazoratda bo‘ladi, ularni ishlab chiqaruvchi zavodlarga borib, ishlab chiqarish jarayoni bilan bevosita tanishib kelinadi.
- «Xomashyolar maxsus sifat talablariga javob berishi kerak. Farmatsevtika kompaniyasi bo‘lganimiz uchun ham olib kelayotgan mahsulotlarimizni ishlab chiqaruvchi zavodlarni ham borib ko‘rib kelamiz. Chunki, inson sog‘lig‘i bilan bog‘liq mahsulotlar ishlab chiqarishimiz, bizni shunday yo‘l tutishga majbur qiladi.
Xomashyolar sifat sertifikatiga ega bo‘lishi kerak. Tayyorlangan pasta sifati ham doimiy ravishda tekshirib boriladi. Undan vaqti-vaqti bilan namunalar olinib, shu yerning o‘zida tashkil etganimiz laboratoriyada 6-7 faktor bo‘yicha tekshiruvlar o‘tkaziladi», - deydi Sarkor Isonbayev. - Xomashyolar sifat sertifikatiga ega bo‘lishi kerak. Tayyorlangan pasta sifati ham doimiy ravishda tekshirib boriladi. Undan vaqti-vaqti bilan namunalar olinib, shu yerning o‘zida tashkil etganimiz laboratoriyada 6-7 faktor bo‘yicha tekshiruvlar o‘tkaziladi», - deydi Sarkor Isonbayev.
Kompaniya texnologining bildirishicha, tish pastasi tayyorlash jarayoni ham to‘liq avtomatlashtirilgan va kerakli masalliqlarni lozim o‘lchamlarda aralashtirish vakuum sharoitida amalga oshiriladi. - Kompaniya texnologining bildirishicha, tish pastasi tayyorlash jarayoni ham to‘liq avtomatlashtirilgan va kerakli masalliqlarni lozim o‘lchamlarda aralashtirish vakuum sharoitida amalga oshiriladi.
- Shundan so‘ng, tayyor pasta qadoqlashga o‘tkaziladi. Guvoh bo‘lganimizdek, bu jarayon ham to‘la avtomatlashtirilgan. Idishlarga quyilgan pastalar presslanib mahkamlangach, shu yerda tashkil etilgan tipografiyada ishlab chiqilgan karton qutilarga joylanadi va mijozlarga yetkaziladi.
DentaFill kompaniyasi rahbarining aytishicha, bugungi kunda Galaxy tish pastalari mahalliy xaridorlardan tashqari, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Belarus va Gruziyaga ham eksport qilinmoqda. Ma'lum qilinishicha, korxonada jami 500 dan ortiq ishchi ishlaydi. - DentaFill kompaniyasi rahbarining aytishicha, bugungi kunda Galaxy tish pastalari mahalliy xaridorlardan tashqari, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Belarus va Gruziyaga ham eksport qilinmoqda. Ma'lum qilinishicha, korxonada jami 500 dan ortiq ishchi ishlaydi.
|
| |
Transport tarmaqları hám kiriw tarmaqların NGN tarmaqlarına ótiwde quramalastırıw zárúriyatı

|
Transport tarmaqları hám kiriw tarmaqların NGN tarmaqlarına ótiwde quramalastırıw zárúriyatı
|
bet | 3/7 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #159843 |
6.2.Transport tarmaqları hám kiriw tarmaqların NGN tarmaqlarına ótiwde quramalastırıw zárúriyatı
Búgingi kúnde ámeliyatda paketli texnologiyalarǵa tiykarlanǵan, birden-bir universal infratuzilmaga iye bolǵan tarmaqlar menen bir qatarda dástúriy telefon xızmetlerin ámelge asıratuǵın kanallar kommutaciyali tarmaqlar ámeldegi hám olar taǵı talay dáwirshe ámeldegi boladı.
Bunda bir qansha “ádetiy” xızmetlerin menen xarakterlenetuǵın dástúriy tarmaqlar bir qatar artıqmashılıqlarǵa iye: olar turaqlı dáramat keltiredi hám waqıt menen tekserilgen sistema hám isenimli interfeysler arqalı tashkil etiledi. Usılardı inabatqa alǵanda, baylanıs operatorları ele uzaq waqıt dawamında túrli transport texnologiyaları tiykarında islengen parallel túrde ámeldegi bóliwshi tarmaqlar menen islewlerine tuwrı keledi.
NGN tarmaqlarında bazalıq protokol IP esaplanar eken, transport tarmaǵı da sol protokol arqalı maǵlıwmatlardı uzatıwǵa maslasqan bolıwı kerek.
6.2-súwret. NGN transport tarmaǵınıń dúzilisi
Usınıń sebepinen NGN tarmaǵın shólkemlestiriwde tómendegi magistral tarmaq texnologiyaları jıyındısı bolıwı múmkin. (6. 3-súwret):
IP/ATM/SDH/optika;
IP/ATM / optika;
IP/ SDH/ optika;
IP/ optika.
Búgingi kúnde dúnya baylanıs operatorları iskerliginde tarmaq texnologiyalarınıń rawajlanıwı birinshi náwbette, tayansh transport tarmaqları qurılıs texnologiyalarınıń dúbeleydey rawajlanıwı menen xarakteristikalanıp atır. Baylanıs kanallarınıń ótkeriw polosasini sezilerli dárejede asırıwǵa múmkinshilik jaratıwshı texnologiyalarǵa tiykarǵı itibar qaratılıp atır. Bular : xWDM, SDH, ATM, DPT, Gigabit Ethernet.
Biraq joqarı ótkeriw qábileti de NGN baylanıs operatorınıń 100% lik muvafaqqiyatini kepilliklamaydi. Bul jerde tarmaqtıń málim biznes modellerdi ámelge asırıw múmkinshiligi, isenimlilik, nátiyjelililik hám rawajlandırıw daǵı talaplardıń qaniqtirilishi birinshi orınǵa shıǵadı.
|
| |
Colgate kompaniyasi Reja - bet 2

|
Colgate kompaniyasi Reja
|
bet | 2/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #250745 |
Bog'liq Colgate kompaniyasi2015-yil holatiga koʻra, ogʻiz boʻshligʻini parvarish qilish mahsulotlari (asosan Colgate brendi ostida ishlab chiqarilgan) va bu Colgate-Palmolive kompaniyasining eng katta daromad manbai boʻlib, taxminan 7,5 milliard AQSh dollarini yoki global sof sotuvning 47 foizini tashkil qilgan (shampunlar 20 %, kir yuvish vositalari kabi uyda parvarishlash mahsulotlari 19 % va qolgan 14 % uy hayvonlarini oziqlantirish kabi shaxsiy parvarish mahsulotlari bilan birgalikda). Shuningdek, u Braziliyadagi ogʻiz boʻshligʻini parvarish qilish bozorining taxminan 70 foizini tashkil qilgan. - 2015-yil holatiga koʻra, ogʻiz boʻshligʻini parvarish qilish mahsulotlari (asosan Colgate brendi ostida ishlab chiqarilgan) va bu Colgate-Palmolive kompaniyasining eng katta daromad manbai boʻlib, taxminan 7,5 milliard AQSh dollarini yoki global sof sotuvning 47 foizini tashkil qilgan (shampunlar 20 %, kir yuvish vositalari kabi uyda parvarishlash mahsulotlari 19 % va qolgan 14 % uy hayvonlarini oziqlantirish kabi shaxsiy parvarish mahsulotlari bilan birgalikda). Shuningdek, u Braziliyadagi ogʻiz boʻshligʻini parvarish qilish bozorining taxminan 70 foizini tashkil qilgan.
2018-yilda Colgate Parijda joylashgan Baracoda Daily Healthtech kompaniyasidan Kolibree texnologiyasini litsenziyaladi va Colgate Smart Electric tish cho‘tkasini ishga tushirdi. Hozirda ular Hum brendi ostida bolalar va kattalar uchun elektron tish choʻtkalarini ishlab chiqarishmoqdalar. - 2018-yilda Colgate Parijda joylashgan Baracoda Daily Healthtech kompaniyasidan Kolibree texnologiyasini litsenziyaladi va Colgate Smart Electric tish cho‘tkasini ishga tushirdi. Hozirda ular Hum brendi ostida bolalar va kattalar uchun elektron tish choʻtkalarini ishlab chiqarishmoqdalar.
2020-yil yanvar oyida Colgate AQSh hukumatida kanop urugʻi yogʻi boʻlgan tish pastasi yorligʻini roʻyxatdan oʻtkazdi. - 2020-yil yanvar oyida Colgate AQSh hukumatida kanop urugʻi yogʻi boʻlgan tish pastasi yorligʻini roʻyxatdan oʻtkazdi.
- 2020-yil fevral oyida Colgateʼning bosh kompaniyasi Nyu-Jersi shtatidagi Hello Products kompaniyasini sotib olish bo‘yicha kelishuvni eʼlon qildi. U oy boshida kannabidiol (CBD)ni o‘z ichiga olgan tish pastasi, og‘iz yuvish vositalari va labda balzamlarni taqdim etgan edi.
- 2022-yil iyun oyi holatiga ko‘ra, Colgate tish kukuni hali ham ishlab chiqarilib sotilmoqda va uni sotib olish mumkin edi.
|
| |
Kriptografiya va steganografiya

|
Kriptografiya va steganografiya
|
bet | 4/5 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #268798 |
Bog'liq ilyor.kiber.mKriptografiya va steganografiya
Stenanografiya – bu maxfiy xabarni soxta xabar ichiga berkitish orqali aloqani yashirish hisoblanadi.
Boshqa so‘z bilan aytganda steganografiyaning asosiy g‘oyasi – bu maxfiy ma’lumotlarning mavjudligi haqidagi shubhani oldini olish hisoblanadi.
Kriptografiyada esa jo‘natuvchi faqat ochiq matn ko‘rinishidagi xabar yuborishi mumkin, bunda u xabarni ochiq tarmoq (masalan, Internet) orqali uzatishdan oldin shifrlangan matnga o‘zgartiradi.
Ushbu shifrlangan xabar qabul qiluvchiga kelganida esa yana oddiy matn ko‘rinishiga qaytariladi.
Umumiy holda ma’lumotni shifrlashdan asosiy maqsad (simmetrik yoki ochiq kalitli kriptografik tizimlar asosida farqi yo‘q) – ma’lumotni maxfiyligini qolganlardan sir tutishdir.
2.3.rasm. Steganografiyalash sxemasi
Kriptografiyaning asosiy bo‘limlari
Simmetrik kalitli kriptografiya.
– Ma’lumotni shifrlashda va deshifrlashda yagona kalitdan (simmetrik kalitdan) foydalaniladi.
– Shuning uchun ham simmetrik kalitli kriptotizimlarni
bir kalitli kriptotizimlar ham deb yuritiladi.
– Bundan kelib chiqadiki, simmetrik kalitli
shifrlash algoritmlaridan foydalanish uchun
har ikkala tomonda bir xil kalit mavjud bo‘lishi zarur.
Assimetrik kriptografiya
ma’lumotni shifrlash qabul qiluvchining ochiq kaliti bilan amalga oshirilsa, uni deshifrlash qabul qiluvchining shaxsiy kaliti bilan amalga oshiriladi.
– Shuning uchun ham ochiq kalitli kriptotizimlarni
– ikki kalitli kriptotizimlar deb ham yuritiladi.
Xesh funksiyalar
– Ma’lumotni xeshlash uning butunligini kafolatlash maqsadida amalga oshirilib, agar ma’lumot uzatilish davomida o‘zgarishga uchrasa, u holda uni aniqlash imkoni mavjud bo‘ladi.
– Xesh-funksiyalarda odatda kiruvchi ma’lumotning uzunligi o‘zgaruvchan bo‘lib, chiqishda o‘zgarmas uzunlikdagi qiymatni qaytaradi.
– Zamonaviy xesh funksiyalarga MD5, SHA1, SHA256, O‘z DSt 1106:2009 larni misol keltirish mumkin.
|
| |
– súwret. Ótkeriw qábilyetiniń ónimdarlı isletiliwi

|
– súwret. Ótkeriw qábilyetiniń ónimdarlı isletiliwi
|
bet | 5/7 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #159843 |
6.4 – súwret. Ótkeriw qábilyetiniń ónimdarlı isletiliwi.
Ózbekstanda SDH texnologiyası telefon operatorları tárepinen úlken muvafaqqiyat menen isletiledi hám jańa SDH tarmaqları bólekan, ámeldegi tarmaqlar menen birden-bir basqarıwdı shólkemlestiriw ushın qurılǵan.
SDH texnologiyasınıń kemshilikleri retinde sezilerli ǵárejetler sebepli maǵlıwmatlardı uzatıwda ótkeriw qábiletinen nátiyjeli paydalanmaslikni kórsetiw múmkin.
ATM texnologiyası
Tarmaq operatorınıń tiykarǵı waziypası real waqıtta multimedia trafigini hám telemetriyani (videodasturlardıń translyaciyasi, datchiklar hám basqa apparatlardan xizmet kórsetiw trafigini uzatıw, bularda informaciyanıń keshigiwi kritik áhmiyetke iye) uzatıw bolǵanda ATM texnologiyasın isletiw natiyjelili esaplanadı.
ATM tarmaǵı klienttiń pútkil tarmaq boylap joqarı QoSni usınıs etedi hám birpara qallarda ózin ekonomikalıq tárepden aqlaydı.
Gigabit Ethernet texnologiyası
Gigabit Ethernet texnologiyası óziniń joqarı tezlikte maǵlıwmat uzatıwı hám tómen bahası ornına maǵlıwmat uzatıw magistrali retinde keń tarqaldı. Gigabit Ethernet hám 10 -Gigabit Ethernet texnologiyaların qala masshtabındaǵı NGN tarmaǵınıń tayansh bólegin qurıwda isletiw ekonomikalıq nátiyjeli esaplanadı. Sebebi bunda kanaldı payda etiwshi arnawlı apparatlardan waz keshiladi hám tarmaqtıń tayansh apparatları retinde lokal tarmaq isletiletuǵın oraylıq marshrutizaciyalovchi kommutatorlardan paydalanıladı. Bul maqul túsetuǵın dárejedegi biykarlaw etiwlerge sabırlılıqtı hám optikalıq baylanıs kanallarınıń ótkeriw qábiletin bir qansha Gbit/s ge shekem asırıw imkaniyatın beredi (tolıq dupleksni esapqa alǵan halda).
xWDM texnologiyaları
Túrli tolqın uzınlıǵı boyınsha mul'tipleksorlash texnologiyalarınıń tańlawı túrli ámeldegi magistral texnologiyalar -SDH, ATM, Gigabit Ethernet hám basqalardıń trafigini uzaq aralıqqa hám joqarı dárejedegi isenimlilik menen uzatıwdı támiyinleytuǵın universal transport ortalıǵın qurıw zárúriyatı bolǵanda tıyanaqlı bolıp tabıladı. Qaǵıydaǵa muwapıq xWDM tarmaqları trafikning sezilerli asıwında SDH/ATM tarmaqlardıń logikalıq rawajlanıwı esaplanadı.
|
| |
Xesh funksiya quyidagi xususiyatlarga ega

|
Xesh funksiya quyidagi xususiyatlarga ega
|
bet | 5/5 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #268798 |
Bog'liq ilyor.kiber.mXesh funksiya quyidagi xususiyatlarga ega:
– Bir xil kirish har doim bir xil chiqishni (xesh qiymat deb ataladi) taqdim etadi.
– Bir qancha turli kirishlar bir xil chiqishni taqdim etmaydi.
– Chiqish qiymatdan kiruvchi qiymatni hosil qilishning imkoniyati mavjud emas (bir tomonlamalik).
– Kirish qiymatini o‘zgarishi chiqishdagi qiymatni ham o‘zgarishiga olib keladi.
Xesh funksiya asosida ma’lumot butunligini tekshirish
Bunga asosan yuboruvchi xabarning xesh qiymatini hisoblaydi va uni qabul qiluvchiga xabar bilan birgalikda yuboradi. Qabul qiluvchi dastlab xabarning xesh qiymatini hisoblaydi va qabul qilingan xesh qiymat bilan solishtiradi. Agar har ikkala xesh qiymat teng bo‘lsa, u holda ma’lumotning butunligi o‘zgarmagan, aks holda o‘zgargan deb topiladi.
2.4.Rasm. Xesh funksiya sxemasi
Kriptografik akslantirishlar
Odatda kriptografiyada ma’lumotlarni shifrlashda (deshifrlashda) quyidagi ikki turdagi akslantirishshlardan foydalaniladi.
– Ulardan biri o‘rniga qo‘yish (substitution) akslantirish bo‘lsa,
– ikkinchichi o‘rin almashish (permutation) akslantirishidir.
O‘rniga qo‘yish akslantirishi
O‘rniga qo‘yish akslantirishida, ochiq matn belgilari bir alfavitdan olinib, unga mos shifrmatn boshqa bir alfavitdan olinadi
Sodda ko‘rinishda olingan o‘rniga qo‘yish akslantirishi asosida shifrlash uchun olingan matn quyida keltirilgan. Ushbu sodda shifrlash usuli Sezar nomi bilan mashhur.
• Masalan, agar ochiq matn “HELLO” ga teng bo‘lsa, unga mos holda shifrmatn “KHOOR” ga teng bo‘ladi.
• Mazkur holda shifrmatn alifbosi ochiq matn alifbosidan 3 ga surish natijasida hosil qilingan va shuning uchun shifrlash kalitini 3 ga teng deb qarash mumkin.
O‘rniga qo‘yish akslantirishi
• O‘rniga qo‘yish akslantirishida ochiq matndagi belgilar shifrmatnda bo‘lmasligi mumkin.
• Biroq, ochiq matndagi belgilarning takrorlanish chastotasi shifrmatndagi belgilarda ham bir xil bo‘ladi (ko‘p alifboli o‘rniga qo‘yish usullari bundan mustasno).
• Masalan, yuqoridagi misolda ochiq matndagi “L” harfining takrorlanish chastotasi 2 ga teng. Uning o‘rniga qo‘yilgan shifrmatndagi “O” harfining ham takrorlanish chastotasi 2 ga teng. Bu holat ochiqmatndagi qolgan belgilar uchun ham o‘rinli.
O‘rin almashtirish akslantirishi
Ochiq matn belgilarining o‘rni biror qoidaga ko‘ra o‘zaro almashtiriladi. Bunda ochiq matnga ishtirok etgan belgilar shifrmatnga ham ishtirok etib, faqat ularning o‘rni almashgan holda bo‘ladi.
|
| |
Nazorat uchun savollar - 2-ma’ruza mavzu: Mantiqiy elementlar Reja: Mantiqiy elementlar. Invertorlar. Takrorlovchilar va buferlar

|
2-ma’ruza mavzu: Mantiqiy elementlar Reja: Mantiqiy elementlar. Invertorlar. Takrorlovchilar va buferlar
|
bet | 11/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 123,04 Kb. | | #110631 |
Bog'liq 2-ma’ruza mavzu Mantiqiy elementlar Reja Mantiqiy elementlar. Nazorat uchun savollar
Qanday elementlar guruxini mantiqiy elementlar deb ataladi.
Invertorlarning shartli belgilanishi, chinlik jadvali va ishlash tamoyili.
Invertorlardagi impulslar generatorining sxemasini chizib ishlashini tushuntiring.
Invertor kirishlarini birlashtirish.
Invertorlarni ushlanishga ishlatish.
Qaytaruvchi va buferlar qanday vazifalarni bajaradilar?
Ikki yо‘nalishli aloqa yо‘li haqida ma’lumot bering.
Bir yо‘nalishli aloqa yо‘li haqida ma’lumot bering.
Ikki yо‘nalishli buferning ulanishi va chinlik jadvalini tushuntiring.
Bufer chiqishiga qarshilikni ulashni tushuntiring.
VA, YО‘Q mantiqiy elementining shartli belgilanishi, chinlik jadvali va ishlash tamoyili.
YOKI, YOKI-YО‘Q mantiqiy elementining shartli belgilanishi, chinlik jadvali va ishlash tamoyili.
VA, YО‘Q, YOKI, YOKI-YО‘Q mantiqiy elementlarining tatbiqiga misollar keltiring.
YOKI Inkori mantiqiy elementining shartli belgilanishi, chinlik jadvali va ishlash tamoili.
YOKI Inkori mantiqiy elementining tadbiqiga misollar keltiring.
Murakkab mantiqiy elementlarning ishlatilishiga misollar keltiring.
Oddiy va murakkab mantiqiy elemetlarning bir-biridan farqi.
Shmitt triggeri va uning tatbiqiga misol keltiring.
|
| |
VA, VA – YО‘Q, YOKI, YOKI – YО‘Q mantiqiy elementlari

|
VA, VA – YО‘Q, YOKI, YOKI – YО‘Q mantiqiy elementlari
|
bet | 6/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 123,04 Kb. | | #110631 |
Bog'liq 2-ma’ruza mavzu Mantiqiy elementlar Reja Mantiqiy elementlar. 4. VA, VA – YО‘Q, YOKI, YOKI – YО‘Q mantiqiy elementlari
Raqamli elektronika komponentlarini murakkablashish yо‘lidagi keyingi mikrosxemalar guruxi – bu oddiy mantiqiy funksiyalarni bajaruvchi elementlardir. Bu elementlarning hammasining umumiy tomoni, ulardagi teng huquqli bir necha kirishlari (2 dan 12 gacha) va bitta chiqishining mavjutligi. Chiqishidagi signal kirishidagi signallarning kombinatsiyasi bilan aniqlanadi. Eng kо‘p tarqalgan mantiqiy funksiyalarni quyidagi elementlar tomonidan bajariladi, - bu VA (Rossiya mikrosxemalarni belgilash tizimida - ЛИ), VA-YО‘Q ( belgilanishi - ЛА ), YOKI (belgilanishi - ЛЛ) va YOKI-YО‘Q (belgilanishi - ЛЛ). Element nomida YО‘Q sо‘zining mavjudligi faqat mikrosxemaga signalni teskariga о‘zgartirish (invertlash) sxemasi joylashtirilganligini bildiradi. Xalqaro belgilash tizimida quyidagi belgilanishlar qabul qilingan: АND – VA funksiyasi, NAND – VA-YО‘Q funksiyasi, OR – YOKI funksiyasi, NOR – YOKI-YО‘Q funksiyasi.
3.4 jadvalda yuqorida keltirilgan mantiqiy funksiyalarning chinlik jadvali berilgan. Shu bilan bir qatorda esda saqlash kerakki, bu holda gap faqat musbat mantiq, kirish va chiqishlardagi musbat bir signallari haqida yuritiladi.
VA elementining chiqishida bir signali hosil bо‘lishi uchun uning barcha kirishlarida (birinchisida xam, ikkinchisida ham, uchinchisida ham va hokazo) faqat bir signali bо‘lishi kerak. Agarda gap VA-YО‘Q elementi haqida bо‘lsa, chiqishida nol signal hosil bо‘ladi, qachonki barcha kirishlarida bir bо‘lsa. Funksiya oldidagi raqam elementning kirishlar sonini bildiradi. Masalan, 8 VA-YО‘Q – bu sakkiz kirishli teskari chiqishli VA elementi bо‘ladi.
|
| |
Kirish
  
-EZ - 2-ma’ruza mavzu: Mantiqiy elementlar Reja: Mantiqiy elementlar. Invertorlar. Takrorlovchilar va buferlar

Kirish
|
-EZ
|
Chiqish
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
1
|
3S
|
1
|
1
|
3S
|
3.2 jadval. Inversiyasiz buferning chinlik jadvali.
Bu buferlarni ba’zida OK li chiqishlarni о‘rniga ishlatish uchun qulay (3.9-chizma). Bu holda boshqarish kirishi axborot kirishi bо‘lib xizmat qiladi. Kirishda nol holat bо‘lganda biz chiqishda nol olamiz, kirishda bir bо‘lganda esa chiqishda uchinchi holat yuzaga keladi. Juda kо‘p xollarda bittali signallarni emas signallar guruxiga ishlov berishga tо‘g‘ri keladi, masalan, kо‘p razryadli kodlarni uzatuvchi signallar holida. Bu holda guruxli boshqarish buferini ishlatish qulaydir, yaʻni bir necha chiqishga bitta EZ ruxsat kirishiga ega bо‘lgan buferini ishlatish. Misol bо‘lib LP11 mikrosxemasi xizmat qilishi mumkin (ikki guruxga ajratilgan oltita bufer) va AП5 (tо‘rtta buferdan ikki guruxga ajratilgan sakkizta buferlar, ularning har biri о‘zining boshqarish kirishiga ega).
3.9-chizma. 3S chiqishli buferni OK li bufer sifatida qо‘llanilishi.
3.10-chizmada ikkita AП5 mikrosxemasi yordamida ikkita sakkiz razryadli kodlarni multpleksirlashga misol kо‘rsatilgan. Ikki mikrosxemaning bir xil nomdagi chiqishlari о‘zaro birlashtirilgan. Ikkita kirish kodidan har birini chiqishiga о‘tqazish о‘zining boshqarish signali bilan ruxsat etiladi (1 boshq. va 2 boshq.), chiqishlarda konflikt holatlar yuzaga kelmasligi uchun bu ikki signalning bir vaqtda berilishi mumkin emas.
3.10-chizma. 3S chiqishli bufer yordamida ikkita kirish kodini multipleksirlash.
Ikki yо‘nalishli buferni bir yо‘nalishli buferdan farqi, u signallarni ikkala yо‘nalishga uzatishga imkon beradi. Maxsus T boshqarish signaliga bog‘liq holda (boshqacha belgilanishi - BD) kirishlar chiqish bо‘lib qolishi mumkin va aksincha chiqishlar kirish bо‘lib xizmat qilishi mumkun. Albatta uchinchi holatni boshqarish kirishi EZ mavjud, u kirishlarni о‘chirib qо‘yishi mumkin va shuningdek chiqishlarni ham о‘chirib qо‘yishi mumkin.
3.11-chizmada misol tariqasida AP6 mikrosxemasida ikki yо‘nalishli buferi kо‘rsatilgan, u ikki yо‘nalishli shinalar A va V о‘rtasida axborotlarni ikki yо‘nalishda uzatishi mumkin. T boshqarish kirishida birlik qiymat (yо‘nalish signali) bо‘lganda axborotlar A shinadan V shinaga uzatiladi, T boshqarish kirishida nollik qiymat bо‘lganda esa V shinadan A shinaga axborot uzatiladi (3.3 jadval). - EZ boshqarish kirishidagi birlik signali (о‘chirish signali) mikrosxemani ikkala shinadan о‘chirib qо‘yadi.
3.11-chizma. Ikki yо‘nalishli buferni ulanishi.
|
TCP/IP stekining amaliy qatlam protokollari

Simple Mail Transfer Protocol (SMTP) elektron pochta xabarlari va
qo'shimchalarni uzatish uchun ishlatiladi.
Virtual terminal protokoli (
Telnet) serverlar va tarmoq
qurilmalariga masofaviy
kirish uchun ishlatiladi.
Fayl uzatish protokoli (
FTP) fayllarni masofaviy tizimlar o'rtasida interaktiv
ravishda uzatish uchun ishlatiladi.
Ilova qatlami dasturiy ta'minot
Ilova qatlami kontekstida tarmoqqa kirishni ta'minlaydigan
ikki turdagi tizim
dasturlari yoki jarayonlari mavjud:
Tarmoq ilovalari
Xizmatlar
Tarmoq ilovalari
Ushbu ilovalar tarmoq aloqalari uchun ishlatiladigan tizim dasturlari.
Ular dastur sathi protokollarini o'z ichiga oladi va to'g'ridan-to'g'ri protokollar
stekining pastki qatlamlari bilan o'zaro ta'sir qilishi mumkin.
Elektron pochta mijozlari, veb-brauzerlar
Ilova qatlami xizmatlari
Ba'zi dasturlar tarmoq resurslaridan foydalanishda
amaliy qatlam xizmatlaridan
"yordamga" muhtoj, masalan:
- Fayl uzatish
- Tarmoqdagi chop etish
Ushbu xizmatlar tarmoq bilan o'zaro aloqada bo'lgan va ma'lumotlarni uzatish
uchun tayyorlaydigan dasturlar sifatida amalga oshiriladi.
Ilova sathi protokollarining funksiyalari
Ilova sathi protokollari aloqa seansi davomida manba va maqsad tugunlari
tomonidan qo'llaniladi.
Manba tugunidagi amaliy qatlam protokollari maqsad tugunidagi protokollarga
mos kelishi kerak.
Protokollar:
- ma'lumotlar almashinuvining "qattiq" qoidalarini o'rnatish.
- uzatiladigan xabarlarning tuzilmalari va turlarini aniqlash.
Xabar turlari: so'rov (so'rov), javob (javob), tasdiqlash (tasdiqlash), xato xabarlari
va boshqalar.
- ma'lumotlarni uzatish va xizmatlardan to'g'ri foydalanishni
kafolatlaydigan
dialoglarni aniqlash.
Mijoz server modeli
Ikki masofaviy dastur jarayoni asosan ikki xil rejimda muloqot qilishi mumkin:
Peer-to-peer: Ikkala masofaviy jarayon ham bir xil darajada bajariladi va ular ba'zi
umumiy manbalar yordamida ma'lumotlarni almashadilar.
Mijoz-Server: Bitta masofaviy jarayon Mijoz vazifasini bajaradi va Server
vazifasini bajaradigan boshqa dastur jarayonidan ma'lum manbalarni so'raydi.
Mijoz-server modelida har qanday jarayon Server yoki
mijoz vazifasini bajarishi
mumkin. Mashinaning turi, o'lchami yoki hisoblash
quvvati uni serverga
aylantirmaydi; bu mashinani serverga aylantiradigan so'rovga xizmat ko'rsatish
qobiliyatidir.
Tizim bir vaqtning o'zida Server va mijoz vazifasini bajarishi mumkin. Ya'ni, bir
jarayon Server, ikkinchisi esa mijoz vazifasini bajaradi. Bu mijoz va server
jarayonlari bir xil mashinada joylashganida ham sodir bo'lishi mumkin.
Mijoz-server modelidagi ikkita jarayon turli yo'llar bilan o'zaro ta'sir
qilishi
mumkin:
Socketlar
Masofaviy protsedura qo'ng'iroqlari (RPC)
Socketlar - O`zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

kutadi. Mijoz sifatida ishlaydigan ikkinchi
kiruvchi so'rovni kutish o'rniga, mijoz "birinchi so'rovlarni" qayta ishlaydi.
, unga xizmat ko'rsatiladi. Bu ma'lumot almashish
yoki manba so'rovi bo'lishi mumkin.
Bu protsedura chaqiruvlari orqali bir jarayon boshqasi bilan o'zaro ta'sir qiladigan
mexanizm. Bitta jarayon (mijoz) masofaviy xostda yotgan protsedurani chaqiradi.
Masofaviy xostdagi jarayon Server deb aytiladi. Ikkala
Mijoz jarayoni mijoz stubini chaqiradi. U mahalliy dasturga tegishli barcha
parametrlarni o'z ichiga oladi.
Keyin barcha parametrlar to'planadi (birlashtirilgan)
va ularni tarmoqning boshqa
tomoniga yuborish uchun tizim chaqiruvi amalga oshiriladi.
Yadro ma'lumotlarni tarmoq orqali yuboradi va boshqa uchi uni qabul qiladi.
Masofaviy xost ma'lumotlarni server stubiga uzatadi, u erda u ajratilmaydi.
Parametrlar protseduraga uzatiladi va keyin protsedura bajariladi.
Natija xuddi shu tarzda mijozga qaytariladi.
Mijoz: ma'lumot so'ragan qurilma.
Server: so'rovga javob beradigan qurilma server deb ataladi.
Mijoz serverga yuborilgan so'rov bilan aloqa operatsiyasini boshlaydi.
Server mijozga bir yoki bir nechta ma'lumotlar oqimini yuborish orqali so'rovga
javob beradi.
Haqiqiy ma'lumotlarni uzatishdan tashqari, nazorat ma'lumotlari
talab qilinishi
mumkin, masalan:
- foydalanuvchi autentifikatsiyasi
- uzatilgan ma'lumotlar faylini identifikatsiya qilish
Server odatda bir nechta mijoz tizimlari tomonidan baham ko'rilgan ma'lumotlarni
saqlaydigan kompyuterdir.
veb-server
Pochta serveri (elektron pochta)
Fayl serveri yoki ma'lumotlar bazasi serveri
Ilovalar serveri
Ba'zi serverlar foydalanuvchi yoki dastur autentifikatsiyasini talab qilishi va
serverga kirish huquqlarini tekshirishi mumkin.
Misol uchun, agar foydalanuvchi faylni FTP serveriga o'tkazish uchun so'rov
yuborsa, foydalanuvchi ushbu faylni yozish uchun ruxsatga ega bo'lishi kerak.
-súwret. NGN tarmaǵında optik transport tarmaǵın isletiw

|
-súwret. NGN tarmaǵında optik transport tarmaǵın isletiw
|
bet | 7/7 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #159843 |
2.10-súwret. NGN tarmaǵında optik transport tarmaǵın isletiw
Baylanıs operatorın MPLS-operator tarmaqlarına ótiwi tarmaqtıń hár bir bóleginde anıq sheklengen xızmetler kompleksine iye bolǵan dástúriy geterogenlitarmaqtan (6. 11-súwret) tarmaqtıń qálegen noqatınan jalǵanıw múmkinshiligine iye bolǵan xızmetler kompleksi birlestirilgen tarmaq (6.12-súwret) qa ótiw mısalında kórsetilgen.
NGN tarmaǵı yadrosında MPLS texnologiyasın isletiw baylanıs operatorlarına, úlken korporativ buyırtpashılarǵa geografiyalıq uzaqlastırılǵan ofislarni qamtıp alıwshı bólistirilgen virtual jeke tarmaqlardı qurıw sıyaqlı xızmetlerdi usınıw imkaniyatın beredi.
6.11-súwret. Dástúriy geterogenli transport tarmaǵı
6.12-súwret. Geterogen transport tarmaǵı tiykarındaǵı ulıwma xızmetler kompleksli MPLS tarmaǵı
Bunnan tısqarı, ATM, Frame Relay, MPLS/IP tarmaǵı ústinen Ethernet virtual kanalların, tarmaqtıń ózi bul texnologiyalardı ámelge asırmasa da (yaǵnıy, operator tarmaǵında ATM/Frame Relay kommutatorlari ámeldegi bolmasa hám tarmaq Ethernet texnologiyası tiykarında apparatqan bolsa ) shólkemlestiriw múmkinshiligi bar. Virtual kanallardı usınıw sapasın baqlaw boyınsha keńeytirilgen xızmetlerdiń bar ekenligi, SDH apparatları tárepinen real fizikalıq kanallardı payda etiw degi xarakteristikalarǵa sáykes keliwine erisiw múmkin.
QADAǴALAW SORAWLARI:
NGN transport tarmaǵınıń ápiwayılastırılgan zveno modeli haqqında túsinik beriń
NGN transport tarmaqlarında qanday bazalıq texnologiyalar qollanıladı?
NGN transport tarmaǵı qanday dúzılıwǵa iye?
NGN tarmaǵın shólkemlestiriwde qanday tarmaq texnologiyaların qollaw múmkin?
NGN de baylanıs kanallarınıń ótkeriw polosasın qanday asırıw múmkin?
SDH hám АТМ texnologiyası haqqında maǵlıwmat beriń
SDH, ATM, Gigabit Ethernet, xWDM, POS texnologiyası qásiyetlerin tısintiriń.
NGN tarmaǵında ОТАЛ resursların isletiw ortalıǵı qanday?
Paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi
1. Toni Janevski. NGN Architectures, protocols and services., First Edition.
John Wiley & Sons, Ltd. Published 2014 by John Wiley & Sons, Ltd. 2014.
2. R. N. Radjapova. Keyingi áwladtıń konvergent tarmaqları : oqıw qóllanba.- TATU, 2016.
|
| |
OPTIK KIRISH TARMOQLARI LINIYALARI VA ULARDA QO‘LLANILADIGAN QURILMALAR VA O‘LCHOVLAR

|
OPTIK KIRISH TARMOQLARI LINIYALARI VA ULARDA QO‘LLANILADIGAN QURILMALAR VA O‘LCHOVLAR
|
bet | 7/9 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 330,39 Kb. | | #262434 |
Bog'liq diplom mundarijamm (2)OPTIK KIRISH TARMOQLARI LINIYALARI VA ULARDA QO‘LLANILADIGAN QURILMALAR VA O‘LCHOVLAR
Optik kirish tarmoqlari liniyalarida qo‘llaniladigan optik quril malar
Optik kirish tarmoqlari liniyalari zamonaviy telekommunikatsiya tizimlarida keng qo‘llanilmoqda. Ushbu tarmoqlar yuqori tezlikda va uzoq masofalarga ma'lumotlarni uzatishga imkon beradi. Optik tolali kommunikatsiya tizimlarida turli xil optik qurilmalar ishlatiladi. Quyidada biz ushbu qurilmalar haqida batafsil to‘xtalib o‘tamiz.
Optik uzatgichlar (Optical Transmitters)- Optik uzatgichlar zamonaviy telekommunikatsiya va ma'lumot uzatish tizimlarining ajralmas qismidir. Ular elektr signallarini optik signalga aylantiradi. Bu qurilmalar quyidagi asosiy komponentlardan iborat:
Lazer diodlari: Optik uzatgichlar orasida eng keng tarqalgan hisoblanadi. Yuqori quvvatli va tor to‘lqin uzunlik diapazoniga ega bo‘lib, uzoq masofalarga signal uzatishda ishlatiladi. Lazer diodlari yuqori chastotali modulyatsiyani ta’minlaydi.
LED diodlari: oddiy va arzon optik uzatgichlar bo‘lib, qisqa masofalarga signal uzatishda ishlatiladi. LED diodlar elektr toki o‘tganda fotonlar chiqaradigan yarim o‘tkazgich materiallardan iborat. LED diodlarda laserlash jarayoni sodir bo‘lmaydi, shuning uchun ularning spektral chizig‘i kengroq. Qisqa masofali optik aloqalar, lokal tarmoqlar (LAN), optik sensor tizimlarida qo‘llaniladi.
Modulyatorlar: elektr signalini optik signalga aylantirishda ishlatiladigan boshqa bir texnologiya turidir. Ular lazer yoki LED manbai bilan birgalikda ishlaydi.
Modulyatorlar keluvchi elektr signalga mos ravishda lazer yoki LED manbaidan keluvchi optik signalni modulyatsiya qiladi. Bu modulyatsiya amplituda, chastota yoki faza o‘zgarishi orqali amalga oshiriladi.
Optik uzatgichlarning ishlash prinsipi asosan elektr signalini optik signalga aylantirish va uni optik tolalar orqali uzatishdan iborat.
|
| |
Optik qabul qilgichlar (Optical Receivers) -

|
Optik qabul qilgichlar (Optical Receivers) -
|
bet | 8/9 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 330,39 Kb. | | #262434 |
Bog'liq diplom mundarijamm (2)Optik qabul qilgichlar (Optical Receivers) -Optik qabul qilgichlar zamonaviy telekommunikatsiya tizimlarining ajralmas qismidir. Ushbu qurilmalar optik signallarni elektr signallariga aylantirib, ma’lumotlarni ishonchli qabul qilishni ta’minlaydi. Optik qabul qilgichlarning ishlash prinsipi asosan optik signalni elektr signalga aylantirishdan iborat. Bu jarayon bir necha bosqichda amalga oshiriladi:
Optik signalni qabul qilish: Optik qabul qilgichning kirish qismida optik signal qabul qilinadi.
Fotoelektrik aylantirish: Fotodiod yordamida optik signal elektr signaliga aylantiriladi. Fotodiodga yorug’lik tushganda, elektron va teshiklar hosil bo‘ladi va elektr toki paydo bo‘ladi.
Kuchaytirish: Elektr signali kuchaytirgichlar yordamida kuchaytiriladi. Bu jarayon signalning ishlov berilishi va ma'lumot uzatish uchun zarur bo‘lgan darajaga yetkaziladi.
Ma'lumotni Dekodlash: Kuchaytirilgan signal dekoder orqali ma'lumotga aylantiradi va foydalanuvchi uchun ishlov beriladi.
Optik qabul qilgichlar zamonaviy telekommunikatsiya tizimlarining muhim komponentlaridan biridir. Ular optik signallarni elektr signalga aylantirib, yuqori tezlikda va ishonchli ma'lumot uzatishni ta’minlaydi. PIN fotodiodlar, APD fotodiodlar va heterodin qabul qilgichlar kabi turli xil optik qabul qilgichlar har birining o‘ziga xos afzalliklari va qo‘llanilish sohalari bilan ajralib turadi. Ularning qo‘llanilishi bilan telekommunikatsiya va ma’lumot uzatish tizimlari yanada samarali va ishonchli bo‘ladi.
Optik Kuchaytirgichlar (Optical Amplifiers)- Optik kuchaytirgichlar bugungi kunda telekommunikatsiya va ma'lumotlar uzatish tizimlarida asosiy komponentlardan biridir. Ular optik signallarni kuchaytirish uchun mo‘ljallangan va signallarning uzun masofalarda yuqori sifatda uzatilishini ta’minlaydi.
Optik Filtrlar (Optical Filters)- bu optik tizimlarda ishlatiladigan asboblar bo‘lib, ma'lum to‘lqin uzunliklarini o‘tkazish yoki to‘sish orqali yorug‘lik spektrini boshqaradi. Ushbu maqolada optik filtrlarning turlari, ularning ishlash prinsipi va qo‘llanilish sohalari haqida batafsil ma'lumot beramiz. Optik filtrlar yorug‘lik spektrini boshqarish va tahlil qilishda muhim rol o‘ynaydi. Ular ko‘plab sohalarda samarali qo‘llanilib, turli texnologik jarayonlarni optimallashtirish va yangi imkoniyatlar yaratishga xizmat qiladi. Turli turlari va ishlash prinsiplari tufayli, optik filtrlar ilmiy-tadqiqotdan tortib kundalik hayotgacha bo‘lgan ko‘plab jarayonlarda ajralmas vositaga aylangan.
|
| |