Kurs ishinining maqsadi - Mavzu: maktab psixologining o’zlashtira olmayotgan bolalar bilan faoliyati reja: kirish...

|
Mavzu: maktab psixologining o’zlashtira olmayotgan bolalar bilan faoliyati reja: kirish I bob. Maktab psixologining o'zlashtira olmayotgan bolalar bilan ıshlash
|
bet | 2/14 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 80,8 Kb. | | #107944 |
Bog'liq Maktab psixologining o’zlashtira olmayotgan bolalar bilan faoliyati Kurs ishinining maqsadi:
Ushbu ishdan ko`zlangan bosh maqsad boshlang`ich sinf o`quvchilari darslarni o`zlashtira olmasliklarining pedagogik va psixalogik sabablarni aniqlash va o`zlashtirmovchiligini bartaraf etish bo’yicha korreksion dastur ishlab chiqishdan iborat.
Kurs ishinining vazifalari.
Belgilangan maqsad va ilmiy farazlardan kelib chiqqan holda , tadqiqot ishini olib borish uchun quyidagi vazifalarni belgiladik:
Tadqiqot ishi mavzusiga doir maxsus adabiyotlar bilan tanishib, tegishli materiallarni to’plash va psixolik pedagogik tahlil asosida bayon etish.
Boshlang`ich sinflarda o`zlashtirmovchilikka ta`sir etuvchi omillarni aniqlash.
3) O`zlashtirmovchi o`quvchilar bilan olib boriladigan korreksion dastur ishlab chiqish.
Kurs ishining predmeti: boshlang`ich sinflardagi o`zlashtirmovchi o`quvchilarning psixologik xususiyatlarini o`rganishdan iborat.
Kurs ishining ob‘yekti .
Ushbu ish yuzasidan psixologik-pedagogik tadqiqotlar Termiz shahridagi 13- maktab boshlang`ich sinf o`qituvchilari..
Kurs ishining tuzulishi.
Ushbu malakaviy ish reja asosida yoritilgan bo‘lib , kirish, ikki bob, paragraflar, xulosa va tavsiyalardan tuzilgan.
I BOB. Maktab psixologining o'zlashtira olayotgan bolalar bilan ıshlash
O`zlashtirmovchi o`quvchilar muammosining pedagogika va psixologiyada o`rganilishi.
Har bir alohida olingan o`zlashtirmovchilikning vujudga kelishi tarixi har xildir. Bu shaxsning indivudual xususiyatlari va atrofdagilar bilan munosabatlariga, xususiyatlariga bog`liqdir.
P.P.Blanskiy “Qiyin o`quvchhilar” asarida psixik va jismoniy tayyorgarlikning turli xususiyatlarning birikuvi quyidagi tiplarga ajratilgan.
P.P.Blanskiy birinchi o`rinda jsmoniy sog`liqga e’tibor bergan . Muallif ishlarida psixologik xususiyatlarga yetarlicha e’tibor berilmagan. P.P.Blanskiy o`zlashtirmaslikka olib keladigan . Asosiy sababni ajratib ko`rsatgan. Birinchidan, o`quvchi sog`lig’iga bog`liq, ikkinchidan o`zini to`g`ri tashkil eta olmaslik, uchinchidan, o`qishga qiziqishining yo’qligi, to’rtinchidan, o`quvchining bo’yi rivojlanganligi.
P.P. Blonskiy o`zlashtirmovchi o`quvchilarni quyidagi tiplarga ajratadi: 1.Tip o`zlashtirmovchi o`quvchilarga taxminan 50% jismonan bush va aqliy
rivojlangan o`quvchilar kiradi.
11.Tip o`zlaashtirmovchi o`quvchilarning taxminan 25% jismonan kuchsiz. 111.Tip o`zlashtirmovchi o`quvchilarning taxminan 10% jismonan normal,
lekin aqlan rivojlanmagan o`quvchilar .
1V. Tip o`zlashtirmovchi o`quvchilarning taxminan 15% oilaviy sharoitga ko`ra maktabdan ajralib qolgan o`quvchilar.
Shunday qilib, o`quvchilar tiplari klassifikatsiyasini asosiy ikkinchi ichki sababga ko`ra, jismoniy bush va aqliy rivojlanmagan. Muammosini o`rganishda muhim hissa bo’lib qo`shildi. L.S.Slavinanig “O`zlashtirmovchi o`quvchilar turli guruhlarga bo`lingan”.
O`qishga nisbatan noto’g`ri munosabat shakllangan o`quvchilar .
Materiallarni qiyinchilik bilan o`zlashtiruvchi o`quvchilar.
O`quv ishida malaka va usullari shakllangan.
Mehnat qila olmaydigan o`quvchilar.
Bilim va o`qishga malaka va usullari shakllangan .
Bunda turli guruhdagi o`quv o`quvchilar shaxsining har xil tamonlari orasidagi munosabat tug`risidagi munosabat tug`risidagi savol ochiq qoladi.
Avvalo o`zini kuchsiz boshqarish, o`z psixik jarayonlari boshqara olmaslik, o`quv ishining oqilona usullari shakllanmaganligini , o`quv masalalarini ychishda o`ylashni istamaslik ,bilimlarini shartli o`zlashtirishi xos. Bunday o`quvchilar aqliy ishdan qochishga intilib, faol fikrlash zaruratidan ularni xalos qiladigan har- xil aylanma yo`llarni izlaydilar.
O`zlashtirmovchi o`quvchilar aqliy taraqqiyot darajasining sezilarli pasayishi doimiy intellektual zo`riqmaslik, o`zini- o`zi boshqarish natijasi bo`lishi mumkin.
N.Amenchinskaya o`tkazgan tatqiqotlaridan mal`um bo`lishicha, o`lashtirmovchi o`quvchilar diqqati , xotirasida quyi ko`rsatgichlar olinishi, bu psixik jarayonlarida patalogik o`zgarishlarning natijasi emas , balki to`gri ishlash odatlarining mavjud emasligi bilan bog’liqdir.
N. A. Menchinskaya o`zlashtirmovchi o`quvchilar tipologiyasini ishlab chiqishda, birinchidan, tafakkur faoliyati xususiyatlari , ikkinchidan, shaxsning yo`nalishiga e`tibor berdi. Muallif o`quv faoliyatini tashkil qila olish ko`nikmasini barcha o`zlashtirmovchi o`quvchilarga xos bo`lgani uchun tiplarga ajratish mezoni sifatida qaraydi.
Shunday qilib, o`zlashtirmovchi o`quvchilarni tiplarga ajratishda shaxs xususiyatlarining ikki asosiy kompleksining turli birikmasi asos qilib olinadi.
Birinchisi- tafakkur faoliyatining xususiyatlari bilan bog’liq.
Ikkinchisi-o`quvchining “ichki pozitsiyasini” o`qishga munosabatning bildiruvchi shaxsining yo’nalganligi bilan bog`liq.
Tafakkur faoliyatining quyi darajasi o`qishga nisbatan ijobiy munosabat va o`quvchi holatining saqlanishi birikishi mumkin.
Tafakkur faoliyatining yuqori darajasi o`qishga nisbatan salbiy munosabat “qisman ” yoki to’liq o`quvchi holatining yo’qolishi bilan birikishi mumkin .
Tafakkur faoliyatining quyi darajasi o`qishga nisbatan yoki to’liq o`quvchi “holatining” yo’qolishi bilan birikishi mumkin.
Ajratilgan xususiyatlar birikmasining o`ziga xosligi o`zlashtirmovchilikni yo’qotish yo’llarini aniqlab beradi.
Birinchi tipga kiritilgan o`quvchilarning ba`zi umumiy xususiyatlari mavjud. Ularga tafakkur operatsiyalarini umumlashtirish va boshqalarning bo’yi rivojlanganligida namoyon bo’ladigan quyi o’quvchilikka xos bunday o’quvchilar uchun o`quv materiallarini o`zlashtirish jiddiy qiyinchiliklarni chiqaradi.
Aqliy masalarini yechishda ularda “mahsuldor bo’lmagan yondashuv ” vujudga keladi, ulardan foydalanishga intiladilar. Bundan o`quvchilar guruhi
uchun o`qishidagi muvaffaqiyatsizlik axloqiy nizo manbayi hisoblanmaydi. Ular: “Men masalalarni yecha olmayman, ” Men uchun ona tili qiyin”, deb xotirjam aytadilar. Bunday nizolarning mavjud emasligini o`qishga nisbatan ijobiy yo`nalishi va o`quvchi holatining saqlanishga olib keladi. Shu bilan birga ularda bilimlarga nisbatan qiziqishning yo’qligi, maktabda o’zlashtiriladigan, har qanday bilimlarga nisbatan qiziqishning yo’qligiga xos. Ular kelajak rejalarini o`qishi bilan bog`lamaydilar.
O`zlashtirmovchi o`quvchilarning ikkinchi tipi.
Bu tipga kiruvchi o`quvchilarda tafakkur faoliyatining yuqori sifati o`qishga nisbatan salbiy munosabat bilan birikadi.
Bunday o`quvchilar maktabga yaxshi tayyorlani, yaxshi o`qish istagi bilan kelishadi. Ammo ularning o`qish ishlari sifatiga, faqat o`zlariga yoqqan narsa bilan shug`ullanishiga o`rganib qolganligi salbiy ta`sir ko`rsatadi. Bunday o`quvchilarda ta`lim jarayonida o`z -o`zini tashkil qilish, u yoki bu fan unga yoqish, yoqmasligiga bog`liq bo’ladi.
Bunday nizo intellektual imkoniyatlarning o`quv ishlarida kam ro’yobga chiqarilishi tufayli sodir bo’ladi.
Agar bunday nizo ta`limning dastlabki bosqichlarida vujudga kelsa, faqatgina o`qishga nisbatan salbiy munosabatni keltirib qolmay, balki o`quvchining sinf jamoasidan begonalashuviga ham olib keladi.
Bu holat bir qator salbiy axloqiy sifatlarning vujudga kelishiga olib keladi. Z.I.Kalimkova o`zlashtirmaslik asosida nima turishiga qarab, o`zlashtirmovchi o`quvchilarni ikki tipga ajratadi.
1.Pedagogik qarovsiz bolalar . 2.O`quvchanligi quyi o`quvchilar.
Birinchi tipga noqulay pedagogik sharoitlar tufayli o`qishda orqada qoladigan o`quvchilar kiradi.
Ikkinchi tipga o`zlashtirmaslik ijtimoiy pedagogik va biologik omillarning noqulay ta`siri bilan bog`liq o`quvchilar kiradi.
Uquvchanligi quyi o`quvchilar. Bu tipga pedagogik qarovsizligi quyi o`quvchanlik, ya’ni bilimi faoliyati uchun aql sifatlarining noqulay shakllanishi bilan qo’yilgan o`quvchilar kiradi. Ular quyidagi guruhlarga ajratilgan:
Zaif bolalar
Asabiy bolalar
Psixik taraqiyotda vaqtincha orqada qolgan bolalar
Chapaqay bolalar .
Bunday o`quvchiga qo’llaniladigan choralar ham bir xil . Bolaning ota-onasi maktabga chaqirilib, o`g`li yoki qizi bilan shug`ullanayotganligi haqida ma`lumot qilinadi. Yoki o`qituvchi oqibati haqida o`ylamasdan o`quvchini butun sinf oldiga baqirib haqoratlaydi, izza qiladi. Ko’pchilik tajribali o`qituvchilar o`quvchilar ko’p kasal bo’luvchi zaif bolalar organizmi darmonsizligi tufayli ishga va o`qishga qobiliyatlari pasayadi.
Biror narsadan qattiq qo’rqan bolalarda asabiylashish alomatlari, duduqlanish bo’ladi. Bunday bolalar bilan o`qituvchi maxsus shug`ullanishi kerak. O`quvchilar o`zlashtirmasligining sabablaridan biri - ko’pincha, bolaning psixik taraqqiyotdan vaqtincha orqada qolishi bilan bog`liq.O`zlashtirmaslik 50%
psixik taraqqiyotda orqada qolish bilan , 24% xulq –atvorning buzilishi, 4% aqliy yetishmaslik va nutqning rivojlanmaganligi bilan bog`liq.
Psixik taraqiyotda vaqtincha orqada qolish bolada turli sabablarga ko`ra vujudga kelishi mumkin . Bunday omillarning markaziy nerv sestimasiga noqulay ta`sir etishi natijasida eng nozik insoniy funksiyalarning taraqqiyoti to’xtaydi. Bola qanchalik kichik bo`lsa, bu omillar shunchalik ahamiyatlidir.
Xuddi shu sabablarga ko`ra mehribonlik uylarida kun-u tun ishlaydigan bog`cha va yaslilarda tarbiya oladilar.
Ko’pincha o`qituvchilar o`zlashtirmovchi o`quvchi bilan mashg`ulotlar o`tkazdilar. Ayrim hollarda o`qituvchilar sababini tushunmasdan o`zlashtirmovchi o`quvchilarni “qobilayatsizlar”, “aqli etishmaydiganlar” safiga kiritib qo’yadilar. Tez orada o`qituvchilar o`quvchilarga e’tibor bermay qo’yadilar.
Keyinchalik bunday o`quvchilarda maktabga nisbatan salbiy tushunchalar rivojlanadi va shakllanadi. Bunday o’quvchilarga mahsuldor usullar qo’llanilsa, umumta`lim maktabida bemalol o`zlashtiruvchi o`quvchilar qatorida bo`ladilar.
A.I.Murachkoviskiy o`zlashtirmovchi o`quvchilar tiplarini ajratishda quyidagilarga etibor beradi:
Birinchidan, aqliy faoliyat xususiyati bilan bog`liq.
Ikkinchidan, shaxsning yo’nalganligi o`quvchining ichki holati , o`qishga munosabati yuqorida ifodalanishi mumkin.
Aqliy faoliyatning quyi darajasi o`qishga iobiy holatini saqlaydi.
Aqliy faoliyatning yuqori darajasi o`qishga salbiy munosabat bilan birikishi natijasida o`quvchi “holati qisman yoki to`liq yo’qolishi” ro’y beradi.
Ajratilgan xususiyatlar birikishidagi o`ziga xoslik o`zlashtirmovchi o`quvchilar tipi va o`zlashtirmaslikni yuqotishini belgilaydi.
A .I. Murachkoviskiy har bir tip ichida quyidagi ikki belgi asosida turlarini belgilaydi:
A) O`quvchilar o`qishdagi muvaffaqiyatsizlikni to’ldirilgan vositalar mavjud emasligi.
T.B Stultinos bo`sh o`zlashtiruvchi o`quvchilarning quydagi to`rt tipini
ajratgan:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: maktab psixologining o’zlashtira olmayotgan bolalar bilan faoliyati reja: kirish I bob. Maktab psixologining o'zlashtira olmayotgan bolalar bilan ıshlash
|