Hisoblash tarmoqlarining rivojlanishitaqsimlangan tizimlarning xususiy

Hisoblash tarmoqlarining rivojlanishitaqsimlangan tizimlarning xususiy
holatidir.
Zamonaviy informatsion tarmoqlar asosan 1970 yil oxirida ma`lumotlarni qayta
ishlashda.
Taqsimlanish tendentsiyasiga asoslangan. Bunday tarmoqlarning rivojlanish
pog`onasiga ishlab chiqarish tezligi turlicha bo`lgan turli hisoblash mashinalarini
aloqa kanallari yordamida bir sistemaga birlashtirish asos soldi. Turli darajadagi
lokaldan to global kompyuter tarmoqlari ma`lumotlarni qayta ishlashni
taqsimlashdagi sistemalarning yuqori pog`onasi hisoblanadi.
Lokal hisoblash tarmog`ining foydalanuvchilari fayl-server tarmog` resursiga ishchi
stantsiyalardan kirishga ruxsat oladilar. Ko`p foydalanuvchi tizimda ishlash ma`lum
qoidalarni bajarishni talab etadi. Birinchi navbatda, bu tarmoqdagi katalog va
fayllarni himoya qilishni tashkil etish bo`lib, bu jamoa ishidagi ayrim ajratilgan
9
resurslariga (qattiq magnit disk, printer, plotter) kirishga ruxsat olish tizimidan
iboratdir.
Zamonaviy ishlab chiqarish, axborotlarni yuqori tezlikda ularni qayta ishlash,
saqlash, uzatish usullarini qulayligini va mamlakat iqtisodiyotidagi iqtisodiyotni
boshqarishda katta jamoani ishtirok etishini talab etadi. Bunday jamoalar shaharning
turli tumanlarida, regionlarida joylashgan bo`lishi mumkin. Boshqaruv vazifalarni
echishda, aktual tezlik, axborotlarni almashtirish qulayligi, shuningdek boshqarish
vazifalarini qayta ishlash jarayonlarda barcha ishtirok etuvchilarni o`zaro
chambarchas aloqasini o`rnatish lozim. Bu maqsadga muvofiq ma`lumotlarni
markazlashtirgan qayta ishlash maqsadga muvofiq bo`lmay qoldi. SHuning uchun
hisoblash tarmoqlari barpo etilishi, axborotlarni tezkorlik bilan qayta ishlanishi,
ularni to`liq saqlash, uzatish jarayonlarini operativ, to`liq, aniqlik darajasida
etkazishni amalga oshiradi. Kichik EHM, mikro EHM va shaxsiy kompyuterlarning
barpo etilishi ma`lumotlarni qayta ishlash tizimlarini tashkil etishga, yangi
informatsion texnologiyalarni barpo etishga olib keldi.
Markazlashtirilgan tizimlardagi EHM larga taqsimlangan ma`lumotlarni qayta
ishlashga o`tkazish mantiqan asoslangan talabni qo`ydi.
Taqsimlangan ma`lumotlarni qayta ishlashni bajarishda ko`p mashinali
assotsiatsiyalar va kompyuter tarmoqlari barpo etildi. Ko`p mashinali hisoblash
kompleksi – bu birgalikda yagona informatsion hisoblash jarayonlarini bajaruvchi
va maxsus ulash vositalari bilan biriktirilgan yonma-yon o`rnatilgan gurux EHM
laridir. Ko`p mashinali hisoblash komplekslari: lokal va masofaviy guruxlarga
bo`linadi:
· Lokal komplekslarda – kompyuter bir xonaga ma`lum sharoitlarga ko`ra
o`rnatilgan bo`lib, o`zaro aloqa va aloqa kanallari uchun maxsus asbob-uskuna talab
qilinmaydi.
· Masofaviy kompleksda – agar kompleks EHMlari markaziy EHM dan ma`lum
masofada o`rnatilgan bo`lsa, ma`lumotlarni uzatish uchun telefon aloqa kanallarini
ishlatilishi talab qilinadi.
10
Kompyuter hisoblash tarmog`i – taqsimlangan ma`lumotlarni qayta ishlash talabini
qanoatlantiradigan kompyuter va terminlarini aloqa kanallari yordamida yagona
tizimga ulaydigan kompyuter va terminal to`plamidir.
Dunyoda yirik hisoblash tarmoqlarining umumiy soni bir necha yuz tarmoqqa etgan,
ularning tanilganlari quyidagilar:
· Telnet (Aqsh) – 1974 yil eng yirik tarmoqlardan hisoblanadi. X.25, SHDC,
3270, 2780/3780 asinxron protokollarni quvvatlaydi. Ma`lumotlarni uzatish tezligi
56 Kb/c gacha. 1988 yilda US Sprint tarmoq tarkibiga kirgan.
· TYNNET (AqSH) – 1977 yildan boshlab ishga tushirilgan. 68 mamlakatni qamrab
olgan. X.25, X.75, BCS, HASP, X. PC va MNP asinxron bog`lanadigan
protokollarni quvvatlaydi. Uzatish tezligi 56 Kb/s gacha.
· ―Sprint-Set ‖ – 1990 yilda barpo etilgan. SP ―Sprint-Set`‖ va PO
―TSentral`no`y telegraf‖ ma`lumotlarni uzatish va hujjatni almashtirish tarmog`i
bo`lib, xalqaro tarmoqqa chiqishni ta`minlaydi.
· RELKOM – bu tarmoq tarkibiga uzellar kirib, SNGning 80 ta shaharlarida
joylashgan.
· Internet – Rossiya tarmog`i. Notijorat telekommunikatsion hisoblash tarmoqlari va
yirik tijorat tarmoqlari bilan o`zaro xabarlarni uzatadi (BITNET, MCImail,
Compuserver va boshqalar). Mamlakat ichida ―Infotel‖, Pocnet, IASnet va
boshqalar bilan aloqa qiladi, bu tarmoqda ishlash uchun kompyuter va modem
bo`lishi etarli.
Taqsimlangan hisoblash sistemalari bir nechta ma`lumotlarni qayta ishlash
markazlaridan tashkil topishi uning asosiy belgilardan hisoblanadi. Kompyuter
tarmoqlari bilan bir qatorda taqsimlangan sistemalarga mul`tiprotsessorli
kompyuterlar va ko`p mashinali hisoblash komplekslari kiradi.
Mul`tiprotsessorli kompyuterlar bir nechta protsessorlardan iborat bo`lib, ularning
har biri, bir-biriga bog`liq bo`lmagan holda o`zining dasturini bajaradi.
Mul`tiprotsessorlarda barcha protsessorlar uchun umumiy bo`lgan operatsion tizim
mavjud bo`lib, protsessorlar o`rtasida hisoblash yuklamasini operativ (tezkorlik
bilan) taqsimlaydi.
11
Rasm 1. Mul`tiprotsessorli tizim: O – operativ P1 - P4 - protsessorlar, K1 - K3 -
kiritish chiqarish kanallari. D - diskli xotira qurilma.
Mul`tiprotsessorning asosiy afzalligi uning tezkorligidir. Bu tezkorlik bir nechta
protsessorlarning parallel ishlashining hisobiga amalga oshiriladi. Ularning yana bir
afzalligi, ayrim elementlar ishlamay qolganda ham, (masalan protsessorlar yoki
xotira bloklari) ular ishni davom ettiraveradi. Albatta bu holatda uning tezligi
pasayadi.
Klasterlar (ko`p mashinali sistema) - bu bir nechta kompyuterlardan tashkil topgan
hisoblash kompleksidir. Ularning har biri mustaqil operatsion tizimga ega,
shuningdek dasturiy va apparat vositalari barcha kompyuter kompleksining ishini
bir butundek ta`minlaydi.
D D
ОХ
П1 П2 П3 П4
К2
К3
К1
12
Rasm 2. Klaster sxemasi. AD, TD - periferiya qurilmalaridir.
Klaster tugallangan, avtonom (mustaqil) ishlaydigan standart kompyuterlardan
tashkil topgan.
Kompyuterlar orasidagi aloqalar dasturi va apparatli ta`minotga ko`ra, klaster bir
butun kompyuterdek ko`rinadi.
Klasterlar hisoblash sistemasini tezligi va mustaxkamligini ko`tarish uchun
ishlatiladi. Klasterning bir uzeli ishdan chiqsa, hisoblash yuklamasi boshqa uzelga
o`tkaziladi. Protsessorlar orasidagi aloqa, xizmatchi axborotlarni almashtirish uchun
uzellar yordamida bajariladi. Bu aloqalar yordamida klasterning har bir uzeli,
bajarilayotgan masalalarni bajarilishini va boshqa uzellarning xolatini vaqti - vaqti
bilan tekshirib turadi. Agar qanday uzel o`z xolatini o`zgartirsa (ishdan chiqsa), u
holda ish, ishlayotgan uzelga siljiydi. Bu jarayonda taqsimlovchi disklar (TD)
muhim rol o`ynaydi.
Klasterlarda protsessorlar
orasidagi aloqani tashkil
etish
uchun
maxsuslashtirilgan texnologiya ishlatiladi, ular klasterdagi kompyuterlarni o`zaro
harakatida spetsifik masalalarni echishga moslashgan bo`ladi. Oxirgi vaqtlarda bu
maqsad uchun lokal tarmoqning standart texnologiyasi qo`llanilmoqda, masalan
Fost Ethernet va Giqabit Ethernet - standart texnologiyalar.
Tarmoq xizmati har doim taqsimlangan dasturlardan tashkil topadi.
Taqsimlangan dastur - bir nechta o`zaro harakatdagi qismlardan tashkil topgan
bo`lib, ularning har biri kompyuter tarmog`ida alohida bajariladi.
13
Kompyuter 1
Mijoz
So`rov
Kompyuter 2
Server
125
Javob
Rasm 3. Taqsimlangan ilova qismlarining o`zaro harakati.
Tarmoq xizmatlari taqsimlangan dastur sistemalariga taaluqli bo`ladi. Biroq
tarmoqda foydalanuvchining taqsimlangan dasturlari va ilovalari bajarilishi
mumkin.
Taqsimlangan ilovalar bir necha qismdan iborat bo`lib, ularning har biri amaliy
masalalarni echishda ma`lum tugallangan ishni bajaradi. Masalan, foydalanuvchi
kompyuterida ilovaning bir qismi maxsuslashtirilgan grafik interfeysini quvvatlasa,
ikkinchisi ajratilgan quvvat kompyuterda ishlashni va foydalanuvchi kiritgan
ma`lumotlarni statistik qayta ishlash bilan mashg`ul bo`ladi, uchinchisi, olingan
natijalarni kompyuterga o`rnatilgan SUBD (ma`lumotlar bazasini boshqarish
vositasi) ma`lumotlar bazasiga kiritib beradi. Taqsimlangan ilovalar, hisoblash
tarmog`ining
taqsimlangan
qayta
ishlash
taqdim
etadigan
potentsial
imkoniyatlardan foydalanadi, shuning uchun ularni tarmoq ilovalari deyiladi. SHuni
aytish lozimki, tarmoqda bajariladigan hamma ilovalar ham tarmoq ilovalari
bo`lavermaydi. SHunday, topilgan ilovalar soni ko`pki, ular taqsimlangan
bo`lmaydi, ular tarmoqning bitta kompyuterida bajariladi. 80 yillarda lokal
tarmoqlarda taqsimlanmagan ilovalar ishlatilgan. Bu albatta tushunarli, ular
avtonom kompyuterlar uchun yozilgan bo`lib, so`ngra shunday oddiy tarmoq
muhitiga kiritilgan.
|