nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
http://histories.cambridge.org/public_home

http://histories.cambridge.org/public_home
101
Shakespeare Survey Online (Online Shekspir So‘rovnomasi)
Yillik Shakespeare Survey Online (Online Shekspir So‘rovnomasi)
nashri 1948 yildan nashr etib kelinadi. Har bir nashr aniq bir mavzu,
p’esa yoki p’esalar to‘plamiga bag‘ishlanadi va nashr maqolalari
o‘zining sharhiga va Shekspirning Buyuk Britaniyadagi zamonaviy
sahna ko‘rinishlari haqidagi kritik materiallarga ega bo‘ladi.
Shakespeare Survey Online (Online Shekspir So‘rovnomasi) ning
elektron kolleksiyasi boy illustratsiyaga - ya’ni ko‘pgina noyob sur’at,
rasm, portretlarga ega bo‘lib, uning ma’lumotlar bazasiga alohida Online
Cambridge Kolleksiyalar platformasi yordamida kirish imkoniyati
mavjud.
Shakespeare Survey Online (Online Shekspir so‘rovnomasi)
64 tomdan iborat;
Arxivi- 1948-yildan boshlangan;
Original bosma nashrga to‘liq mos tushadi;
Qulay interfeys va mukammal qidiruv tizimiga ega bo‘lib, IP -
adres orqali kirish imkoniyati mavjud bo‘lib, har bir foydalanuvchining
qidiruv natijasi saqlanadi.
http://www.cambridge.org/online/cco.htm
University Publishing Online –
Cambridge University Press
kompaniyasi dunyoning boshqa nufuzli universitetlarining nashriyotlari
bilan hamkorlik qilib butun dunyodan ilmiy asarlarni bir to‘plamga
yig‘adi. Bunga quyidagi nashriyotlar ishlari kiradi: Emirates Center of
Strategic Studies and Research, American Mathematical Association,
Edinburgh University Press, Liverpool University Press, Royal
Economic Society, Acumen Publishing, The University of Adelaide,
Boydel&Brower, Anthem Press va boshqa nashriyotlardir.
3.9. WILEY
Wiley (AQSH) – xalqaro tashkilot bo‘lib, akademik adabiyotlar,
tibbiyot xodimlari, olimlar, tadqiqotchilar, mutaxassislar, oliy o‘quv yurt
talabalari
va
o‘qituvchilari uchun adabiyotlar, kitob, jurnal,
ensiklopediyalarning bosma va elektron shakllarini nashr etishda
ixtisoslashadi, shuningdek, Internet mahsulotlari va xizmatlaridan erkin
foydalanishni taqdim etadi. Kompaniya 800 ilmiy jamiyatlar bilan
hamkorlik qilish orqali 4000000 maqola, 1500 jurnal, 9000 kitob va
yuzlab kitoblar seriyalaridan erkin foydalanish imkonini yaratadi.
Quyidagi sohalarni qamrab oladi:
102
Tibbiyot, hamshiralik va
stomatologiya
Qishlok xo‘jaligi
Buxgalteriya va moliya
San’at va arxitektura
Biznes va menejment
Ximiya
Kompyuter fanlari
Turizm, mehmonxona va
kulinariya
Yer va atrof-muhit
haqidagi fanlar
Iqtisod
Ta’lim va pedagogika
Muhandislik fanlari
va materialshunoslik
Yuridik fanlar
Tabiiy fanlar
Matematika va
statistika
Fizika va
astronomiya
Psixologiya
Veterinariya
Tilshunoslik
WILEY kompaniyasining mahsulotlari:
|
OOO «IVIS» / «IVIS» MChJ / «IVIS» Ltd

104
- mikrofilmlar va mikrofishlar;
- kitoblar.
«IVIS» kompaniyasi o‘z foydalanuvchilari uchun quyidagi keng
miqyosdagi qo‘shimcha xizmatlarni taqdim etadi:
Qo‘lyozma va bosma nashrlarni raqamlashtirish;
Transportni tashkillashtirish;
Kutubxona kolleksiyalari va arxiv materiallarini mikrofilmlash;
Zamonaviy raqamli texnologiyalarning rivojlanishini asosiy
faktorlaridan biri, doimo yangilanib turadigan axborot oqimidan kerakli
axborot tezda topish, elektron ma’lumot bazalarini qo‘llash,
ma’lumotlarni qayta ishlashga imkoniyat yaratish. «IVIS» kompaniyasi
Rossiya va MDH davlatlarida shu kabi axborotlarni taqdim etuvchi
asosiy manbalardan biri hisoblanadi.
«IVIS» kompaniyasi tomonidan taqdim etiladigan asosiy
resurslar:
AGRICOLA - Agricultural On-Line Access

98
• Tematik rubrikalari: ekologiya, tabiatni muhofaza qilish, botanika,
biologiya, qishloq xo‘jaligi iqtisodi, veterinariya, o‘rmon xo‘jaligi,
qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini tashkil etish va boshqarish, qishloq
xo‘jaligi mexanizatsiyasi, tuproqshunoslik, agrotexnika, qishloq
xo‘jaligi melioratsiyasi, o‘g‘itlar, zararkunandalar, o‘simliklarni
kasalliklardan himoya qilish, bog‘dorchilik, meva yetishtirish,
sabzavotchilik, chorvachilik, chorvachilik mahsulotlari, asalarishunoslik,
ovchilik, baliq ovlash, baliqchilik, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta
ishlash.
• AQSH Milliy qishloq xo‘jaligi kutubxonasi tomonidan 1970
yildan olib boriladi;
• hajmi 4 mln. yozuvlar;
• ingliz tilida;
• to‘ldirilishi – har kvartalda.
AGRIS - International Information System for the Agricultural
Sciences and Technology http://www.fao.org/agris
Qishloq xo‘jaligi sohasi va texnologiyalariga oid xalqaro axborot
tizimi. Qishloq xo‘jaliliga oid bibliografik yozuvlar hamda qishloq
xo‘jaligi va turdosh sohalar bo‘yicha FAO ga a’zo mamlakatlar
nashrlarining referativ hujjatlarini taqdim etadi.
Tematik rubrikalari: ekologiya, tabiatni muhofaza qilish, botanika,
biologiya, qishloq xo‘jaligi iqtisodi, veterinariya, o‘rmon xo‘jaligi,
qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini tashkil etish va boshqarish, qishloq
xo‘jaligi mexanizatsiyasi, tuproqshunoslik, agrotexnika, qishloq
xo‘jaligi melioratsiyasi, o‘g‘itlar, zararkunandalar, o‘simliklarni
kasalliklardan himoya qilish, bog‘dorchilik, meva yetishtirish,
sabzavotchilik, chorvachilik, chorvachilik mahsulotlari, asalarishunoslik,
ovchilik, baliq ovlash, baliqchilik, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta
ishlash.
CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS

99
Cambridge Journals Online –
fanning 25 sohasi bo‘yicha elektron
jurnallar kolleksiyasi. Har yili nashriyot eng so‘nggi ilmiy tadqiqotlarni
aks ettiruvchi 300dan ortiq retsenziyalangan akademik jurnallarni chop
etadi.
Cambridge Books Online
Cambridge Books Online butun dunyoga taniqli Cambridge
universiteti nashriyotining barcha sohalar - tabiiy fanlar, texnika,
meditsina, gumanitar va sotsiologiya fanlariga oid kitoblarni online
tarzda taqdim etadi. Dinamik va innovatsion internet-resurslar, ya’ni
Cambridge Books Online foydalanuvchilarga ilmiy tadqiqotlar va o‘quv
jarayonlarini
amalga
oshirishni
qo‘llab-quvvatlashda
yangi
imkoniyatlarni
ochib
beradi.
Cambridge
Books
Online
o‘z
foydalanuvchilariga:
barcha fan sohalariga oid 15000 dan ortiq elektron kitoblar;
yangi kelib tushayotgan adabiyotlar va arxiv materiallari;
eng yangi kitoblar va eng ko‘p nomda so‘raladigan adabiyotlar;
aniq bir soha bo‘yicha kolleksiyalar (Predefined Collections)
taqdim etadi. Bunda har oyda yangi nomdagi adabiyotlar qo‘shilib
boriladi. Barcha elektron shakldagi kitoblar PDF formatda MARC 21
formatidagi yozuvlari bilan kutubxona kataloglarini yaratish uchun
taqdim etiladi.
http://ebooks.cambridge.org/

100
Interfeys qidiruv natijalarini saqlash, tanlangan matnlarni
belgilash va foydalanuvchining individual ro‘yxatini tuzish imkoniyatini
beradi;
Bibliografik yozuvlar MARC formatida yaratilgan.
Bunda to‘liq kolleksiyalar hamkorligi, shuningdek, fan sohalariga oid
kolleksiyalar:
Adabiyot va mumtoz kolleksiyalar;
Falsafa, din va madaniyatga oid kolleksiyalar;
Cambridge musiqa kolleksiyalariga ega bo‘lish imkoniyati mavjud.
Cambridge Histories Online (Online Cambridge tarixi)
-
ensiklopedik xarakterga oid noyob kitoblarning yig‘indisi bo‘lib, ular
mamlakat, o‘lka, qit’a, sivilizatsiya, asrlar tarixi, shuningdek jamiyat
turmushi, dini, fani, adabiyoti va san’ati tarixini o‘z ichiga oladi.
Cambridge Histories Online (Online Cambridge tarixi) kolleksiyasi
300 tomdan ortiq bo‘lib, arxivi 1960-yildan, bugungi kungacha bo‘lgan
materiallarni qamrab oladi. Mukammal qidiruv tizimiga ega bo‘lib,
tarmoq orqali (web) kirish imkoniyati mavjud. Barcha nashrlar mavzular
bo‘yicha guruhlashtirilgan (klassifikatsiyalashtirilgan) bo‘lib, kerakli
ma’lumotni tez va oson topishga yordam beradi.
Aniq va keng qamrovli bibliografiya va bir qancha boshqa foydali
funksiyalar ushbu resurslar bilan ishlashni nihoyatda qulaylashtiradi.
Cambridge Histories Online (Online Cambridge Tarixi) har qanday
tarixiy tadqiqotlar turiga mos kelib, unda ikki turdagi nashrlar mavjud:
Dunyo mamlakatlarining siyosiy va iqtisodiy tarixiga tegishli
nashrlar: Histories of China, Histories of Japan, Histories of Africa,
Histories of Latin America, Histories of Islam, Histories of Iran,
Histories of Russia va b.
Tarixning boshqa tarmoqlari: The Cambridge History of
Renaissance Political Thought, Cambridge Modern History, the
Cambridge History of English Literature, the Cambridge Medieval
History, the Cambridge Ancient History, The New Cambridge History
of India: The Mughal Empire, The Cambridge History of the Book in
Britain, The Cambridge History of Victorian Literature, The Cambridge
History of Musical Performance va b.)
Ma’lumotlar bazasi doimiy ravishda yangi nashrlar bilan to‘ldirib
boriladi. Cambridge Histories Online (Online Cambridge tarixi) - noyob
dinamik resurs bo‘lib, yangi materiallar bosmadan chiqishi bilanoq
ma’lumotlar bazasiga kelib tushadi.
Forum (Forum) - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 107/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатForum (Forum) – uzok vaqt davomida foydalanuvchilar o‘rtasidagi muloqotni tashkil etish mumkin bulgan tizim. Forum moduli chat modulidan farqi bo‘lib, chat aniq bir vaqt mobaynida qisqa xabarlar orqali muloqot tashqil etish uchun xizmat kiladi.
Fraktal - o‘ziga o‘xshash xususiyatiga ega geometrik shakl, ya’ni butun shaklga o‘xshash bir necha qismlardan iborat bo‘lgan shaklni
172
bildiruvchi atama. Kengroh ma’noda fraktal deganda Yevklid makonida kasriy metrik o‘lchamlar yoki topologikdan qat’iy kattaroq bo‘lgan metrik o‘lchamga ega nuqtalar to‘plami tushuniladi. Fraktallar yordamida tasvirlarni siqish algoritmlari mavjud.
Fraktal - lotincha Fractus suzidan olingan va u «qismlardan tuzilgan» ma’nosini anglatadi.
Fraktal grafika – bu grafika vositasida shakllangan tasvirlar xam xuddi vektorli grafika kabi matematik xisoblarga asoslangan. Ammo kompyuter xotirasida ‘ech kanday oboektni saklamasligi
Freym - Grafik va nashriy ishlanmalarda - matn yoki tasvir joylashtiriladigan to‘g‘ri burchakli maydoncha. Aloqada - uzatilayotgan axborot paketi. Video va animatsiyada - kadr, tasvirlar ketma-ketligidagi tasvirlardan biri. HTMLtilida - teg, ekranda bir necha mustaqil sohalarni shunday ajratib beradiki, ularning xar biriga uzining veb-sahifasini yuklash imkoni bo‘ladi.
Freym reyt - Kadrlar chastotasi. Tasvir qurilmasi yoki tizimi (videokamera, monitor, kompyuter grafikasi) bir sekundda ko‘rsatadigan kadrlar soni. Sekunddagi kadrlar sonida o‘lchanadi. Friking - Bepul qo‘ng‘iroq qilish uchun taksofonlarni va telefon tarmoqlarni buzib ochish. Oxirgi paytda xar xil elektr tizimlarni (masalan, foydalanish nazorat tizimini) buzib ochish xam paydo bo‘lgan.
Frod (fraud) - Mobil aloqa xizmatlaridan xaq to‘lamay foydalanishga qaratilgan faoliyat. Frodning ko‘rinishlari turlicha bo‘lib, u abonent apparatlarni o‘g‘irlab foydalanishdan tortib to telefon apparatlarini qayta o‘zgartirib tuzish, identifiqator va parollarni imitatsiyalashgacha harakatlarni o‘z ichiga oladi.
|
| |
Funksional blok - - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 108/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатFunksional blok - Yechilayotgan vazifaning aniq qismini bajarayotgan qurilma yoki dastur. Axborot tarmoqlarining
173
arxitekturasida, protokolni amalga oshiradigan va kerakli xizmatlarni ta’minlaydigan funksional blok tushunchasi muxim axamiyatga ega. Funksional blok algoritm bilan tavsiflanadi. Algoritm, ma’lumotlarga ishlov berish, ularni saqlash yoki uzatish bilan bog‘liq jarayonlarni belgilab beradi. Natijada, funksional profillar yaratiladi. Funksional platformalarning xilma xil turlari mavjud. Ishlatilayotgan o‘zaro ishlash sohasi pog‘onalariga qarab, to‘la funksional profillar, chala funksional profillar va asosiy funksional profillar farqlanadi. Turli xildagi protokollar yig‘masi ishlatilishi munosabati bilan, ko‘p tabelli profillar tobora keng tarqalmoqda.
Funksional profil - Aniq doiradagi ma’lumotlarga ishlov berish va ularni uzatish vazifalariga mo‘ljallangan o‘zaro bog‘langan protokollar shajarasi. ISO va XTI xujjatlarida tarmoq xizmatlarining keng ko‘lami belgilangan, bu ko‘lam xamon kengaymokda. O‘zaro ishlash sohasining yettita pog‘onasiga tegishli qator standartlar chiqarilgan. Bundan tashqari, ishlab chiqaruvchilar o‘zlarining standartlarini ishlatishlari va ularning o‘zaro ishlash sohasiga birlashtirishlari mumkin.
Funksiyalar ustasi (wizard) - Foydalanuvchining grafik interfeysidagi interaktiv funksiya. Bosqichma-bosqich bajariladigan operatsiyani (masalan, dasturni o‘rnatish) ketma-ket o‘zgarib turadigan dialog oynalar yordamida bajarish. Ba’zida bu kabi interfeyslar druid, djin yoki assistent deb nomlanadi. Funksiyalar ustasi ko‘rilgan tizim utiliti sifatida birinchi bor Microsoft Windows 95 operatsion tizimida foydalanilgan.
FTP (File Transfer Protocol) - tarmoq orqali fayllarni uzatish protokoli.
- X -
174
Xab - Kompyuterlarni lokal tarmoqka ulash uchun qurilmasi. Odatda signal kuchaytiruvchisi bilan birlashtiriladi. Bir necha ulash uyali kuti shakliga ega. Xab yordamida bog‘langan kompyuterlar muloqoti “bittasi uzatadi - barcha eshitadi” tamoyili bo‘yicha amalga oshiriladi. Eng oddiy xablar ko‘p portli takrorlovchilardir. Xablar BNC, RJ-45, AUIulash uyalari to‘plamiga ega bo‘lib, manbadan qabul qiluvchiga uzatish uchun kabel tanlashni ta’minlashi mumkin. Xab portiga aloxida bog‘lama xam, boshqa xab xam ulanishi mumkin. Turli xil portlar to‘plamiga ega bo‘lgan xablar turli kabel tizimli tarmoq qismlarini birlashtirish imkonini beradi. Murakkabrok va kimmatrok xillari xam mavjud, masalan, kommutatsiya xabi.
|
| |
Xabar autentifikatsiya kodi -

|
Xabar autentifikatsiya kodi -
|
bet | 109/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатXabar autentifikatsiya kodi - Ma’lumotlar (ochiq yoki shifrlangan matn) va mahfiy kalit funksiyasi bo‘lgan, ma’lumotlar autentifikatsiyasini amalga oshirish uchun ma’lumotlarga qo‘shib jo‘natiladigan axborot (bitlar ketma- ketligi) majmui. Xabarlarni turlashdan va yolg‘on ma’lumotlarni tiqishtirishdan muhofazalashga mo‘ljallangan mexanizm. Bir marotabalik yon daftar, xesh-funksiya, okimli va blokli shifrlar mexanizmlariga asoslanishi mumkin.
Xabar xesh-funksiyasi - Qiymati kirish ketma-ketligining, ya’ni, ikkilik sanok tizimida berilgan xeshlovchi sonning xar bir bitiga yoki xeshlovchi dastlabki matnning xar bir ramziga bog‘liq bo‘lgan funksiya. Xeshlash algoritmi kirish matnidan bir xil uzunlikda natija chiqaradi. Bunda uzunlik deganda, ikkilik sanok tizimida berilgan ifodadagi bitlar soni nazarda tutiladi. Masalan, kirish matni “AKT lugati” bulsa va xesh-funksiya qiymati “10110111010100101”ga teng chiksa, xesh-funksiya qiymati
uzunligi 17 bitga teng bo‘ladi. Chiqish uzunligi 128, 192, 256 bit bo‘lgan xesh-funksiyalar xam mavjud. Xesh-funksiya samarali bo‘lishi uchun kirish xabari uchun natija noyob bo‘lishi lozim. Odatda, xesh-funksiyalar bir tomonli funksiyalardir. Chunki, chiqish qiymati asosida dastlabki matnni hisoblab topish
175
juda kiyin. Xesh-funksiyalar axborot uzatish va saqlashda uning xavfsizligini muhofaza qilish uchun qo‘llaniladi.
Xaker - AKT sohasida turli noqonuniy harakatlarni bajaruvchi shaxs: boshqa tarmoqlardan ruxsatsiz foydalanish va ulardan axborot olish; dasturiy mahsulotlarning muhofazasini noqonuniy ravishda buzish va ularning nusxalarini ko‘chirish; kompyuter viruslarini yaratish va tarqatish va x.k. Shuni ta’kidlash kerakki, xaker harakatlari turli jinoyat va fuqarolik qoidabuzarliklar tarkibini tashqil kiladi.
Xalqaro standartlashtirish tashqiloti (ISO) - Milliy (davlat) standartlarini ishlab chiqish bilan shugullanuvchi tashqilotlar tomonidan tashqil etilgan xalqaro tashqilot. ISO 1946 yilda sanoatning turli sohalarida xalqaro standartlashtirishni ta’minlash uchun yaratilgan. Uning a’zolarining ko‘pchiligi turli mamlakatlarda standartlar masalalari bilan shug‘ullanuvchi tashqilotlardir. ISO ning asosiy vazifasi texnologiyalar va mahsulotlar uchun umumiy standartlarni ishlab chiqishdir.
|
| |
Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova - bet 54

79
sertifikatlashtiriladi.
Xalqaro tizim doirasida sertifikatlashtirishda, bu tizimda qabul qilingan
xalqaro standart talablariga mahsulot muvofiqligi tasdiqlanadi.
Sertifikatlashtirishda MH barcha talablariga tekshirish zurur bo‘lganda
sertifikatlashtirish idorasi unga qo‘shimcha hujjatlar (sifat tizimi yoki ishlab
chiqarishga sertifikati, layoqatli tashkilot sinov bayonnomalari, gigienik,
veterinariya, fitosanitariya, ekologik sertifikatlar (xulosalar), ta’minotchining
texnikaviy hujjatlari va h.k.) mavjudligini hisobga olib muayyan holatlarni
aniqlaydi.
Bunda gigienik sertifikatlarni SI ga berganda, davlat sanitariya nazorati
idorasi sinov bayonnomalari nusxasi ilova qilinishi lozim.
Agar qo‘shimcha hujjatlarda ASL muayyan ko‘rsatkichlari bo‘yicha sinov
natijalaridan tarkib topsa, unda SI bu natijalarni muvofiqlikni baholash uchun
qo‘shimcha sinovlarsiz foydalanishi mumkin. Bunda bo‘lib o‘tgan sinov muddatini
hisobga olinadi. Bunda u mahsulotning MH bo‘yicha yaroqlilik muddatidan
oshmasligi lozim.
deklaratsiyalash - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

76
gigienik sertifikatni rasmiylashtirish uchun ariza bilan birgalikda
belgilangan tartibda akkreditatsiya qilingan sertifikatlashtirish idoralariga (keyingi
o‘rinlarda sertifikatlashtirish idoralari deb ataladi) muvofiqlik sertifikatini
rasmiylashtirish yuzasidan ariza berishga;
zarurat bo‘lganda tegishli xulosalar olish uchun veterinariya va
fitosanitariya nazorati organlariga mustaqil ravishda murojaat qilishga haqlidir.
Ikkinchi bosqich
- sertifikatlashtirish idoralari tomonidan muvofiqlik
sertifikati berishdagi faoliyat.
Bunda akreditatsiyadan o‘tgan Idoralar sertifikatlashtirish faoliyatiga
qo‘shimcha ravishda, tadbirkorlik sub’ektlarining yozma arizasiga muvofiq davlat
sanitariya nazorati organlarida, davlat veterinariya nazorati va o‘simliklar karantini
bo‘yicha davlat xizmati organlarida, shuningdek tabiatni muhofaza qilish davlat
organlarida sertifikatlashtirishni o‘tkazish va barcha zarur xulosalarni olish
yuzasidan agentlik xizmatlari ko‘rsatishga haqlidir.
Bunda namunalar tanlab olinishi, shuningdek ular to‘g‘ri tanlanganligi va ular
tegishli davlat organlariga taqdim etilishi uchun sertifikatlash Idoralari javobgarlikni
o‘z zimmalariga olishga majbur.
Muvofiqlik sertifikatini rasmiylashtirish va berishning umumiy muddati
ishlarning murakkabligi darajasiga, ko‘p mehnat talab qilishi va o‘ziga xosligiga
qarab, barcha zarur hujjatlar taqdim qilingan vaqtdan boshlab 10 ish kunidan 1
oygacha doirada belgilanadi.
«Центральная пресса России»

105
yuqumli kasalliklar bo‘yicha chop etiladigan rasmiy va erkin vaqtli
nashrlarni o‘z ichiga oladi.
«Издания по проблемам обороны и безопасности»
ma’lumotlar bazasiga harbiy mavzu va xavfsizlik masalalari, jumladan,
Harbiy qo‘mondonlik tomonidan chop etiladigan harbiy okrug, armiyaga
oid Rossiyaning 50 ga yaqin gazeta va jurnal nashrlarini o‘z ichiga oladi.
Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova - bet 42

64
muayyan standartga yoki texnikaviy hujjatga muvofiqligini tasdiqlaydigan faoliyat
tushuniladi.
"Sertifikatlashtirish" tushunchasi birinchi marta Xalqaro standartlashtirish
tashkiloti Kengashining sertifikatlashtirish masalalari bo‘yicha maxsus qo‘mitasi
tomonidan ishlab chiqilib, uning "Standartlashtirish, sertifikatlashtirish va sinov
laboratoriyalarining akkreditlash sohalaridagi asosiy atamalari va ularning
qoidalari" qo‘llanmasiga kiritilgan.
Muvofiqlik
- atamasi mahsulot, jarayon, xizmatga belgilangan barcha
talablarga rioya qilishni o‘z tarkibiga oladi. Bunda muvofiqlikni uchta ko‘rinishi -
muvofiqlik
bayonoti,
muvofiqlikni
attestatlash,
muvofiqlikni
sertifikatlashtirish
degan tushunchalar mavjud.
Muvofiqlik bayonoti
deb etkazib
beruvchining mahsulot, jarayon va xizmatlarning aniq bir standartga yoki boshqa
me’yoriy hujjatga to‘la-to‘kis muvofiqligi xaqida butun ma’suliyatni o‘z ustiga
olganligini bayon etishiga aytiladi. Bu atamani so‘nggi vaqtlarda "o‘z-o‘zini
sertifikatlashtirish" tushunchasi bilan almashilayotgani qayd qilinmokda. O‘z- o‘zini
sertifikatlashtirish deganda mahsulot ishlab chiqaruvchi tomon butun mas’uliyatni
o‘z zimmasiga olgan holda mahsulotning talab etilgan darajada sifatliligi haqidagi
kafolatni o‘z zimmasiga oladi.
Seans pog‘onasi - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 89/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатSeans pog‘onasi shlyuzi - Tarmoqlararo ekranni (brandmauyerni) amalga oshirish usullaridan biri. Mualliflashgan mijoz bilan tashqi xostning bevosita o‘zaro ishlashiga yo‘l qo‘ymaydi. Ishonchli mijozning aniq xizmatlarga bo‘lgan talabnomasini qabul kilib, talab kilingan seansdan foydalanish xuquqini tekshirib, tashqi xost bilan ulanishni o‘rnatadi. Shundan so‘ng shlyuz xar ikki yo‘nalishdagi paketlardan, ularni filtrlamay nusxa ko‘chiradi.
Seksiyalangan tarmoq - Xabarlarni mustaqil ravishda marshrutlash va manzillash (yo‘llash) amalga oshiriladigan segmentlar yoki qo‘yi tarmoqlarga ajratilgan tarmoq. Uni seksiyalash ayrim aloqa liniyalari yoki boglamalari ishdan chikkanda xam yuz berishi mumkin.
144
Semantik veb - Internet tarmog‘ini rivojlantirish global konsepsiyasining qismi. Uning maqsadi WWW dagi ma’lumotlarga kompyuterlar ishlov berishiga imkoniyat yaratishdir. Asosiy urgu xujjatlarning matn taxliliga emas, balki WWWresurslarining xususiyatlari va tarkibini aniq tavsiflaydigan metama’lumotlar bilan ishlashga beriladi. Atama Tim Berners-Li tomonidan 2001 yilning may oyida kiritilgan bo‘lib, “Umumjaxon turi rivojida keyingi bosqich” deb ataladi. Semantiq turda, birinchidan, resurslarning universal identifiqatorlari (URI), ikkinchidan, metama’lumotlar tavfisining ontologiyalari va tillaridan keng foydalanish kuzda tutilgan. Mazkur konsepsiya W3 Konsorsiumi tomonidan qabul kilinib, targib etilmokda.
Sensor ekranlar tasvirlar, dastur yoki buyruqlar ayrim elementlarini displey ekranida ShK ga kiritish uchun mo‘ljallangan
Server. 1. Tarmoqda joylashgan fayllar va boshqa resurslardan foydalanishni taqdim etuvchi tarmoqdagi kompyuter. Internetda server deganda, veb-sahifalar joylashgan va veb-brauzerlar so‘rovlariga javob beruvchi kompyuter tushuniladi. 2. Mijoz dasturlariga ma’lum xizmatlarni ko‘rsatuvchi dastur. Server dasturi va mijoz dasturlari bitta yoki turli kompyuterlarda bajarilishi mumkin. Masalan, kompyuterda o‘rnatilgan elektron pochta dasturi mijoz dasturidir. U pochta qutisi vositasida ushbu quti joylashgan kompyuter bilan server dasturi orqali muloqotda bo‘ladi. Serverlarning eng muhim turlari quyidagicha: WWW serverlari multimediali axborot va ma’lumotlar bazalari tarkibini taqdim etish uchun mo‘ljallangan;elektron pochta serverlari;fayllarni almashish uchun mo‘ljallangan FTP serverlari; vokeiy vaqtda muloqot qilish serverlari (chatlar); Internet telefoniyasi faoliyatini ta’minlovchi serverlar; Internet orqali radio va videoni uzatish tizimlari. 3. Server dasturi bajarilayotgan kompyuter.
145
Server – kompyuter boshqalarga o‘z xizmatini tavsiya qiluvchi tarmoq kompyuteri, ya’ni foydalanuvchilarning talablari (savollari) bilan shug‘ullanadi.
|
| |
Majburiy 
sertifikatlashtirishga

70
Аккредитланган
сертификатлаш-
тириш идоралар,
синаш
(марказлар)
Сертификатлаш-
тириш
сўровчилари
Бир турдаги
маҳсулотларни
сертификатла
штириш
бўйича
услубий
идораси
(назорат)
Ўз СМТ нинг
Илмий-
услубий
маркази
(СМСИТИ)
Сертификат-
лаштириш
идораси,
Текшириш
идораси,
Синов
марказлари
СМСҲМ
Бир турдаги
маҳсулотларни
сертификатлаш-
тириш тизими
Аппеляция
кенгаши
Ўз СМТ
сертификат-
лаштириш
кенгаши
«Ўзстандарт»
агентлиги.
Сертификатлаш-
тириш миллий
идораси
(«O‘zstandart» agentligi);
Ilmiy-usuliyat markazi va bir turdagi mahsulotlarni sertifkatlashtirish
bo‘yicha usuliyat markazlari;
Bir turdagi mahsulotlarni va xizmatlarni, sifat tizimlari hamda ishlab
chiqarishlarni sertifikatlashtirish bo‘yicha akkreditlangan idoralar;
Akkreditlangan sinash laboratoriyalari (markazlari);
Tekshirish idoralari.
Mahsulotni sertifikatlashtirish tizimining tashkiliy tuzilmasi 4.1-rasmda
keltirilgan.
бевосита бўйсинувчи
функционал боғлиқлиги
Akkreditlash tizimi - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

67
sinash laboratoriyalari (markazlari) ning faoliyatini takroriy baholash protsedurasi.
Sertifikatlashtirish
– protsedura bo‘lib, buning vositasida uchinchi tomon
mahsulot, jarayon yoki xizmatlarning topshiriqdagi talablarga muvofiqligini yozma
shaklda tasdiqlaydi.
Sertifikatlashtirish bo‘yicha idora
– sertifikatlashtirishni o‘tkazuvchi
idora.
Izoh – sertifikatlashtirish bo‘yicha idora muvofiqlikka sinash va tekshirishni o‘zi
o‘tkazishi yoki uning topshirig‘i bo‘yicha boshqa idoralar tomonidan o‘tkaziladigan
bunday
faoliyat ustidan nazoratni amalga oshirishi mumkin.
Sinash laboratoriyasi
– sinashlarni o‘tkazadigan laboratoriya.
Sifat
– o‘z tafsilotlari majmuining talablarga muvofiqlik darajasi.
Iste’molchilarning qoniqqanliligi
– iste’molchilarning o‘z talablarining
bajarilganlik darajasidan mamnun bo‘lganlik hissiyoti.
Sifat menejmenti tizimi
– sifatga nisbatan tashkilotga rahbarlik
qilish va
boshqarish uchun menejment tizimi.
Sifat sohasidagi siyosat
– yuqori rahbariyat
tomonidan ifodalangan sifat
sohasida tashkilotning umumiy maqsad va faoliyat yo‘nalishi.
majburiy 
va 
ixtiyoriy

66
Uchinchi tomon tarafidan olib boriladigan sertifikatlashtirish ishlab
chiqaruvchilarning ishonchiga sazovor bo‘lmoqda va shu sababli bunday yo‘l keng
qo‘llanilib, samarali olib borilmoqda. Turli mamlakatlarda uchinchi tomon tarafidan
bajarilayotgan
sertifikatlashtirish
tizimini
tashkil
etish
amalda
shuni
ko‘rsatmoqdaki, uni turlicha tashkil qilish mumkin ekan. Sertifikatlashtirish tarixini
ko‘rib chiqadigan bo‘lsak bu faoliyat bilan ishlab chiqaruvchi assotsiyasiyalar, yirik
iste’molchilar, standartlashtirish milliy tashkilotlari shug‘ullanib turli tizimlarni
yaratganlar. Masalan, Fransiya va Angliyada 60-yillar boshida iste’molchilar
tomonidan harbiy maqsadlar uchun ishlatiladigan
elektronika mahsulotlarini
sertifikatlashtirish tizimi yaratildi.
Sertifikatlashtirish tushunchasi keng ma’noda uchinchi tomon tarafidan
o‘tkaziladigan texnikaviy me’yorga, ish uslubiga, qoidaga
muvofiqligini qamrab
olgan har qanday tekshiruvdir. SHuning uchun sertifikatlashtirishni tekshiruv deb
hisoblab, bosim ostidagi idishlarni, portlash havfidan himoyalangan qurilmalarning,
kemalarning, suzish vositalarining, tayyoralarning, aviatsiya qurilmalarining, atom
reaktorlarining va tog‘ texnikasining ishlatilishdagi havfsizligini ta’minlash
maqsadida texnikaviy nazorat o‘rnatuvchi idoralar
shartli tekshiruvni amalga
oshiradi.
Akkreditatsiya
– bu nufuzli idora tomonidan, boshqa bir tashkilot yoki
shaxsni rasmiy ravishda aniq ishlarni bajarishda to‘la huquqli
vakolat berilganligini
e’tirof etishidir.
Muvofiqlikni attestatlash

65
Sertifikatlashtirish faoliyatida qo‘llaniladigan uchta tushuncha to‘g‘risida
to‘xtalib o‘tamiz: sertifikatlashtirish
tizimidan foydalanish, sertifikatlashtirish
tizimida qatnashuvchi va sertifikatlashtirish tizimi a’zosi.
Sertifikatlashtirish tizimidan foydalanish
– guvohnoma talabgoriga
sertifikatlashtirish tizimining qoidalariga muvofiq berilgan
sertifikatlashtirishdan
foydalanish imkoniyati tushuniladi.
Sertifikatlashtirish tizimida qatnashuvchi
–
deb ushbu tizimning
qoidalariga binoan faoliyat ko‘rsatadigan, lekin tizimni boshqarish imkoniyatiga ega
bo‘lmagan sertifikatlashtirish qatnashuvchisi tushuniladi.
Sertifikatlashtirish tizimi a’zosi
deganda ushbu tizimning qoidalariga
binoan faoliyat ko‘rsatadigan va tizimni boshqarishda ma’lum darajada ishtirok eta
oladigan sertifikatlashtirish qatnashuvchisi tushuniladi.
Sertifikatlashtirish ikki xil bo‘ladi:
(bo‘limlari) - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

75
6.
Sertifikatlash bo‘yicha akkreditatsiya qilingan idora 15 ish kunidan ortiq
bo‘lmagan muddatda muvofiqlik sertifikati yoki aniq qonun hujjatlari normalarini
ko‘rsatgan holda yozma rad javobini beradi.
Ushbu Qaror asosida ishlab chiqilgan sertifikatlashtirish tartibi,
muddatlari
va ketma-ketligi belgilangan holda «O‘zstandart» agentligi tomonidan
«Mahsulotlarni sertifikatlash qoidalari» ishlab chiqilib, 2005 yil 18 martda Adliya
Vazirligida №1458-sonli hujjat sifatida kuchga kiritilgan.
Bir turdagi mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibi «O‘zstandart» agentligi
tomonidan
ishlab chiqilib, O‘zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligida
sertifikatlashtirishning tegishli qoidalari sifatida ro‘yxatdan o‘tkazilgan.
«Mahsulotlarni
sertifikatlash
qoidalari»da
ko‘rsatilganidek
sertifikatlashtirilgan mahsulotlarga qo‘shimchalar yoki o‘zgartirishlar
kiritilishi
davomida ilgari tekshirilgan xavfsizlik bo‘yicha mahsulot tavsifiga salbiy ta’sir
etmaydigan
bo‘lsa,
yangi
chiqarilayotgan
mahsulotga
qo‘shimcha
sertifikatlashtirish o‘tkazilishi talab etilmaydi. Mahsulot sertifikatlashtirilishi uchun
talab etiladigan xavfsizlik majburiy tavsiflari standartlashtirish bo‘yicha tegishli
me’yoriy hujjatlarda belgilanadi.
Ushbu qoidadagi talablar mahsulot yoki xizmatlarni
majburiy va ixtiyoriy
sertifikatlashtirish davomida tadbiq etilishi mumkin.
YUqorida
keltirilgan
qaror
va
qoidaga
asosan
majburiy
sertifikatlashtiriladigan mahsulotlar ro‘yxatidan ma’lum qismi ularning tegishli
talablarga muvofiqligini
Инспекция назорат - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

72
4.2-rasm. Sertifikatlashtirishning asosiy bosqichlari.
O‘zbekiston Respublikasida mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibi Vazirlar
Mahkamasining 2004 yil 6 iyuldagi №318-sonli «Mahsulotlarni sertifikatlashtirish
tartibotini soddalashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Qaroriga
binoan "O‘zstandart"
agentligi, O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash
vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi
manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda
quyidagi ishlarni amalga
oshirishadi:
chetdan keltirilayotgan mahsulotlardan akkreditatsiya qilingan idoralar
va laboratoriyalar tomonidan sinov o‘tkazish uchun namuna olishning cheklangan
normalarini belgilash;
akkreditatsiya qilingan idoralar va laboratoriyalar o‘rtasida sinovlarning
takrorlanishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida sinovlar turlarini belgilash;
o‘zlariga qarashli akkreditatsiya qilingan laboratoriyalarda mahsulotlarni
sinovdan o‘tkazish xizmatlariga tariflarni O‘zbekiston
Respublikasi Moliya
vazirligida (uning hududiy bo‘linmalarida) oldindan deklaratsiya qilish.
Muvofiqlik sertifikatlari mavjudligini tekshirish faqat majburiy tartibda
sertifikatlanadigan mahsulotlarga nisbatan qonun hujjatlariga muvofiq belgilangan
vakolatli davlat organlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
"O‘zstandart" agentligida "Standartlashtirish to‘g‘risida"gi O‘zbekiston
Respublikasining Qonunida belgilangan standartlashtirish bo‘yicha me’yoriy
hujjatlar toifalarini tayyorlash va ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi
Nizomning hamda Majburiy tartibda sertifikatlanadigan bir
turdagi mahsulotlarning
har bir turini ularda sertifikatlashtirishning tegishli me’yoriy hujjatlarda belgilangan
xavfsizlik ko‘rsatkichlari ko‘rsatilgan Qoidalarining O‘zbekiston Respublikasi
Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tkazadi va majburiy tartibda
sertifikatlanadigan
mahsulotlarning nomenklatura ro‘yxati,
ularning sifatini va xavfsizligini
belgilovchi me’yoriy hujjatlarni ko‘rsatgan holda, nashr etilishini hamda bojxona,
soliq
va
akkreditatsiya
qilingan
idoralarga
jo‘natadi.
Mahsulotlarni
sertifikatlashtirish tartiboti sxemasi 4.3-rasmda keltirilgan.
Raqobat - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 83/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатRaqobat - o‘z mahsulotini sotish, xaridorlar ehtiyojlarini qondirish va eng katta foyda olish uchun eng yaxshi imkoniyatlarni ta’minlash maqsadida bozor ishtirokchilari o‘rtasidagi kurash, o‘zaro aloqalar, o‘zaro bog‘liqlik iqtisodiy jarayoni.
Rasmiy diler – 1) valyuta operatsiyalarini, qimmatli qog‘ozlarni yoki tovarlarni sotish uchun hukumat yoki Markaziy bank tomonidan vakolat berilgan bank; 2) o‘z mahsulotlarini sotish uchun yashaydigan mamlakatda xorijiy ishlab chiqaruvchilarning manfaatlarini rasmiy ravishda ifodalovchi firma yoki kompaniya.
– pasayib borayotgan talabni tiklash uchun qo‘llanadigan marketing turi. Bozor sharoitlari yomonlashganda yangi tovarga talabni faollashtirish uchun dolzarb.
Respublika maqsadli dasturlari (RMD) – resurslar, ijrochilar va amalga oshirish muddati bo‘yicha o‘zaro bog‘langan
136
ilmiy-tadqiqotchilik, sinov-konstruktorlik, ishlab chiqarish, ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy-xo‘jalik va boshqa chora- tadbirlar yig‘indisi bo‘lib, davlat, iqtisodiy, ekologik, ijtimoiy va madaniy taraqqiyot sohasidagi vazifalarni samarali hal qilishni ta’minlaydi. Maqsadli dasturlar sanoat siyosatining dasturiy vositalari hisoblanadi.
Reflektorli risklar – ularning vujudga kelishi avvalroq yuzaga kelgan riskli vaziyatning rivojlanishi bilan asoslanadigan risklar.
Reeksport - ilgari olib kirilgan tovarlarni xalqaro auksion va birjalarda foyda bilan sotish; erkin iqtisodiy hududlarga olib kirish imkoniyati; narxda foyda topish uchun «qalbaki olib chiqish». Ba’zida ayrim mamlakatlarga qarshi xalqaro sanksiyalarni aylanib o‘tish, shuningdek, xorijiy hamkorlarni iqtisodiy qo‘llab-quvvatlash uchun reeksportga murojaat qilinadi.
Registr - xodisalarni, ob’ektlarni, kodlarni ruyxatga olish uchun mo‘ljallangan ruyxat yoki xotira soxasi. Informatikada registr deganda, kompyuterning tarkibiy qismlari orasida junatiladigan, cheklangan ulchamli kodlarni vaktincha saklashga mo‘ljallangan oddiy kurilma tushuniladi. Registrning muxim xossasi, uning ma’lumotlarni kabul kilish va berishda yukori tezlikka ega bulishidir. Registr uyalardan iborat, ularga suz, buyruk, ikkilik sanok tizimida berilgan son va boshkalarni yozish, eslash va ukib olish mumkin. Kupincha registr kompyuter ishlaydigan suz ulchami bilan bir ulchamga ega. Ixtiyoriy registrning ish tezligi, u saklay oladigan bitlar soni bilan belgilanadi
Regressiya - ma’lumotlarni intellektual taxlil kilish texnikasi. Bir necha kupaytmali tenglamalarda ishlatiladi. Regressiyaning eng sodda turi chizikli regressiyadir
|
| |
«Официалная статистика России и СНГ»

|
«Официалная статистика России и СНГ»Bog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslari«Официалная статистика России и СНГ»
– Rossiya
Federatsiyasining davlat statistika xizmati va MDHning Davlatlararo
statistika Komiteti tomonidan nashr etiladigan elektron resurs
hisoblanib, 2002-yilgi Butun Rossiya aholini ro‘yxatdan o‘tkazish
bo‘yicha materiallarini ham o‘z ichiga oladi.
«Публикации
официальных
документов
органов
государственной власти РФ»-
elektron resursi Davlat Dumasi va
Federatsiya Ittifoqi yig‘ilishlarining stenografik hisobotlari, Prezident
topshiriqlari, davlat qarorlari, ovoz berish natijalari, Rossiya Hisob
palatasi tomonidan olib borilayotgan rasmiy xabarlar, hisobotlarni
taqdim etadi.
«Новостные ленты информационных агентств» -
bu Rossiya
va MDH davlatlarida yuz berayotgan voqealar haqida tezkor axborotga
ega bo‘lish maqsadida, axborot agentliklarini rus va ingliz tilidagi
materiallarini taqdim etadi.
«Международные новости службы «World News Connection»
turli kontinentlarning ommaviy axborot vositalarining
(televideniya,
radio, gazeta, axborot agentliklari) ingliz tilidagi ma’lumot bazasini
taqdim etadi.
«Дайджест постсоветской прессы»
sobiq Ittifoq davlatlari
hududida chop etilgan muhim materillarni yig‘indisidan iborat. Arxiv
ko‘lami – 1949-yildan boshlangan.
«Библиотечное дело и информационное обслуживание»-
bu,
kutubxonachi, bibliograflar, arxiv va muzey ishi bo‘yicha mutaxassislar,
kutubxonachilikka oid OTMlarning talaba va o‘qituvchilari uchun
tuzilgan maxsus to‘liq matnli ma’lumot bazasi. Bu yerda kutubxona,
arxiv va muzeylar sohasidagi muammolarni aks ettiruvchi kasbiy vaqtli
nashrlardan.
«Российская национальная библиография»
nomli elektron
ma’lumotlar bazasi Rossiya kitob palatasi bilan hamkorlikda
tayyorlangan noyob mahsulot hisoblanadi. Qidiruvning samarali tizimi –
muallif, nomlanishi, nashriyoti, nashr etish yili, predmet rubrikasi va
kalit so‘zlar bo‘yicha tezkor qidiruvni amalga oshirishga imkon beradi.
|
| |
Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova - bet 53

77
hujjatlarni taqdim qiladi:
ishlab chiqarilayotgan mahsulot me’yoriy hujjatining nusxasini;
mahsulotni tamg‘alash namunasini (mahsulot haqida ma’lumot);
gigienik sertifikat nusxasi (u bor bo‘lsa), davlat sanitariya nazorati idorasi
daboratoriyasining sinov natijalari va MHda (veterinariya va fitosanitariya xulosalri,
ekologik sertifikatlar) o‘rnatilgan boshqa talablar to‘g‘risida tarkib topgan
ma’lumotlar.
Agarda arizachi bir vaqtni o‘zida muvofiqlik
sertifikati va gigienik
sertifikatlarni olish uchun ariza bergan bo‘lsa, bu holatlarda gigienik sertifikatning
nusxasini rasmiylashtirishdan so‘ng uni o‘rnatilgan tartibda taqdim etadi.
Olib kelinayotgan mahsulotlarni sertifikatlashtirishda yuqorida ko‘rsatilgan
hujjatlardan tashqari arizachi O‘zbekiston Respublikasi hududi bojxonasiga
kelganligi (tovar-transport nakladnoyi, hisob-faktura, invoys) to‘g‘risida
mahsulot
ilovasi hujjatlari nusxalarini taqdim qiladi.
Arizani berish paytida sertifikatlashtirish idorasi bo‘lmasa, ariza
sertifikatlashtirish milliy idorasiga jo‘natiladi.
Bir turdagi mahsulotlarni
sertifikatlashtirish idorasi bir nechta bo‘lganda, arizachi ulardan hohlaganiga ariza
berish huquqiga ega.
Arizachida bunday idoralar va sertifikatlashtirish tartibi haqidagi mu’lumotlar
bo‘lmasa uni sertifikatlashtirish milliy idorasi yoki SSMdan olishi mumkin.
Sertifikatlashtirish idorasi 2 kundan ko‘p bo‘lmagan vaqtda arizani ko‘rib
chiqish va taqdim qilingan hujjatlar taxlilini o‘tkazadi, sertifikatlashtirishning
barcha
asosiy shartlari, bir turdagi mahsulotlarni sertifikatlashtirish tartibida
o‘rnatilgan asoslar, shuningdek, sertifikatlashtirish sxemasi va sertifikatlashtirishni
o‘tkazishda muvofiqlik uchun zaruriy me’yoriy hujjatlar to‘g‘risidagi qaror haqida
arizachiga xabar qiladi.
Qarorda sinovni o‘tkazishda akkreditlangan sinov
laboratoriyasi va sifat
menejmenti tizimi yoki ishlab chiqarishni (agar bu sertifikatlashtirish sxemasida
ko‘rilgan bo‘lsa) kim tomonidan sertifikatlashtirishi ko‘rsatiladi.
78
Qarorda gigienik sertifikat, veterinariya xulosasi, fitosanitariya
yoki ekologik
sertifikatlarni olish zarurligi ham ko‘rsatiladi.
Mahsulotni sertifikatlashtirishni o‘tkazish muddati mahsulot me’yoriy
hujjatlarida o‘rnatilgan sinov muddati va sinov usullariga bog‘lik bo‘ladi, ammo, bir
oydan ko‘p bo‘lmaydi.
Reyestr - domen nomlari reyestri, operatsion tizim reyestri
Rezident

|
Reyestr - domen nomlari reyestri, operatsion tizim reyestri
Rezident
|
bet | 84/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатReyestr - domen nomlari reyestri, operatsion tizim reyestri
Rezident dastur - joriy vaktda bajarilishi yoki
137
bajarilmasligidan kat’iy nazar kompyuter tezkor xotirasidan joy olgan dastur
Reinjiniring - axborot texnologiyalari asosida biznes jarayonlarini takroran, boshka shaklda loyixalash
Reklama maydonchasi - Veb-saxifada grafik yoki matnli reklama bannerlari materiallarini joylashtirish uchun ajratilgan urin. Reklama urinlari odatda standart ulchamlarga ega buladi (masalan, 100x100, 468x60, 600x90 piksel)
Rekursiya - Dasturlashda rekursiya bu bevosita funksiya (oddiy rekursiya) yoki boshka funksiya (murakkab rekursiya) orkali uzidan funksiyani (jarayonni) chakirish - masalan, A funksiyasi B funksiyasini chakiradi, B funksiyasi esa A funksiyasini. Funksiyadagi yoki jarayondagi kirishlar soni rekursiya chukurligi deb ataladi. Ob’ektni rekursiv aniklashning kuchi shundaki, u ob’ektlarning cheksiz kup sonini izoxlashi mumkin. Rekursiv dastur orkali esa dasturni anik takrorlamasdan cheksiz xisobni izoxlash mumkin
Relevantlik - Olingan natijaning kutilgan natijaga mos kelish darajasi. Izlash atamalarida - izlash natijasining surovga mos kelishi darajasi. Relevantlik formulasi turli faktorlar va koeffitsiyentlarga asoslanadi
Relyatsion ma’lumotlar bazasi - Tarkibiy qismlar munosabatlari to‘plami shaklida mantikiy tashkillashtirilgan ma’lumotlar bazasi. Relyatsion MBning aloxida xususiyati uning tuzilmasi jadval shaklida ekanligidadir. Bunday jadvallarning katorlari - yozuvlarga, ustunlari - atributlarga (saklanayotgan ma’lumotlarning alomatlariga) mos keladi. Relyatsion ma’lumotlar bazasidan foydalanish kuyidagi imkoniyatlarni beradi:
ma’lumotlarni jadval shaklida yigish va saklash;
ularning mazmunini yangilash;
138
atributlar yoki yozuvlar buyicha turli axborotni olish;
olingan ma’lumotlarni diagramma yoki jadval shaklida aks ettirish;
baza materiallari buyicha kerakli xisoblarni bajarish
|
| |
Relyatsion MBBT - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 85/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатRelyatsion MBBT - Ma’lumotlar jadvallar shaklida berilgan MBBT turi. Jadval yozuvlar boglanishlarini aks ettiradi. MBBTlar soddaligi, muxtasarligi va anikligi bilan ajralib turadi. Ularning xar biri bir vaktning uzida bir necha jadvallarda joylashgan ma’lumotlar bilan ishlaydi. Shu sababli relyatsion ma’lumotlar bazalari ma’lumotlardan tezkor foydalanishni ta’minlaydi.
Renderlash - Modeldan kompyuter dasturi yordamida tasvirni olish jarayoni. Renderlash deganda badiiy va texnik kompyuter grafikasida oldindan ishlab chikilgan 3D saxna asosida yassi tasvir (rasm)ni yaratish tushuniladi.
Repiter - Takrorlagich. Kabelli kuyi tizim yoki tayanch stansiya xizmat kursatish zonasi xarakat doirasini oshirish maksadida, kuchsiz signallarni regeneratsiyalash uchun foydalaniladigan kabul kilgich - uzatgich. Repiter yordamida aloka joyining relef sharoitlari murakkab, jumladan, tunellar va boshka tusiklar bulganda ta’minlanishi mumkin. Kadrni uz portlarining biridan kabul kilib, uni kolgan portlarga utkazib yuboradigan kup portli kurilma.
Replikatsiya - Ma’lumotlar bazasini bir necha serverda takrorlash. Axborotdan foydalanish samaradorligini oshiradi. Muntazam ravishda yangilashni va kuchirilgan nusxalarning mutanosibligini kafolatlashni talab etadi
Reselling - Xosting resellingi. Serverni qismlarga ajratib, uning kuvvatlarini boshka provayderlarga sotish.
Resurs joyining universal kursatkichi (URL) - Muayyan resursning Internetda joylashishini kursatishning standart
139
usuli. Uning tarkibiga fayl va katalog nomidan tashkari, mashinaning tarmokdagi manzili va faylni olish usuli kiradi. Uzoklashgan kompyuterlarda ishlovchi dastur-serverlar bilan ishlash protokolidir. Misol: http://www.lugat.uz.
Referer - HTTP protokolida mijoz surovlari sarlavxalaridan biri. So‘rov manbasining URL manzilini saklaydi. Biror bir veb- saxifadan boshqa saxifaga o‘tganda referer birinchi saxifaning manzilini saklab qoladi. HTTP serverida o‘rnatilgan dasturiy ta’minot refererni taxlil kilib, undan turli ma’lumotlarni olishi mumkin
|
| |
-расм. Ўзбекистон Республикаси

71
Маҳсулот
мувофиқлигини
баҳолаш
*Намуна танлаш
ва
идентификатлаш
*Намунани синаш
*Синов
баённомасини
расмийлаштириш
Натижалар таҳлилини
сертификатлаштириш
идорасида баённомада
кўрсатиш
*Сертификатлаштириш учун идорани танлаш *Аризани кўриб чиқиш
*Аризани узатиш *Ариза бўйича қарор
СЕРТИФИКАТЛАШТИРИШГА АРИЗА
Хизмат
мувофиқлигини
баҳолаш
*Хизмат
натижаларини
текшириш
* Синов
баённомасини
расмийлаштириш
doirasida olib boriladi. Sertifikatlashtirish tartibi va uning o‘rnatilgan qoidalari
mavjud bo‘lib, sertifikatlashtirishning asosiy bosqichlari sertifikatlashtirish ob’ekti
va turlariga bog‘liq bo‘lmagan o‘zgarmas jarayon deb hisoblash mumkin. Odatda
qabul qilingan va sertifikatlashtirish jarayonining umumiy sxemasi 4.2-rasmda
keltirilgan. Buni quyidagi beshta asosiy bosqichga bo‘lishimiz mumkin:
1.
Sertifikatlashtirishga ariza.
2.
Sertifikatlashtirish bo‘yicha qaror qabul kilish.
3.
Sertifikatlashtirish ob’ektini muvafiqligini o‘rnatilgan talablar bilan
baholash
4.
Muvofiqlikni baholash natijalarini tahlili va uni rasmiylashtirish.
5.
Sertifikatlashtirish ob’ekti ustidan inspeksiya nazorat.
СЕРТИФИКАТЛАШТИРИШ БЎЙИЧА ҚАРОР
*Мувофиқлик сертификатини расмийлаштириш (мувофиқлик белгиси)
*Мувофиқлик сертификатини бекор қилиш
Мувофиқлик белгиси ва сертификатдан тўғри фойдаланишни даврий
текшириш
O`qituvchi darsni mustaxkamlash maqsadida, “Aqliy hujum” usulidan

18-dars
“Texnologiya va dizayn” hamda “Servis xizmati” yo`nalishlari uchun.
Mavzu:
Texnologiya jarayoni haqida asosiy tushuncha
Darsning maqsadi:
a)
ta`limiy
- O`quvchilarga ishlab chiqarishdagi texnologik jarayon, mexanik,
kimyoviy, biologik usullar haqida umumiy tushuncha berish;
b)
tarbiyaviy -
o`quvchilarga texnologik jarayonlarni amalga oshirishda
xavfsizlikka rioya qilish, tejamkorlikka intilish zarurligini uqtirish;
v)
rivojlantiruvchi
- o`quvchilarning ishlab chiqrishning turli tarmoqlarida amalga
oshiriladigan texnologik jarayonlar haqidagi bilimini kengaytirish. Ishlab chiqarishga
oid kasblarga bo`lgan qiziqishlarini rivojlantirish.
Ksabga yo`naltiruvchi maqsad:
o`quvchilarning ishlab chiqarish sohalariga oid
bilimlarni kengaytirish orqali ularni shu kasblarga bo`lgan qiziqishlarini
mustahkamlash, biror kasbni tanlashlariga ko`maklashish.
Journal 
Citation - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

111
tashkilotlari, universitetlar, korporatsiyalar, xususiy laboratoriyalar,
nashriyotlar
va
fondlarning
rahbarlari,
tahlilchi
va
axborot
mutaxassislari, shuningdek, ilmiy OAV
a’zolari va ishga qabul qilish
bo‘yicha mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.
ResearcherID
nashrlar tarixini namoyish etish uchun interfaol
holatda
profil yaratishga imkon beradi. Bu resurs foydalanuvchi va
uning ilmiy ishini bir-biri bilan bog‘lash orqali mualliflik va
chiqarilayotgan ma’lumotlarning aniq yozilishini ta’minlash uchun
ishlab chiqilgan. Shuningdek, foydalanuvchi chop etgan nashrni tez
topish va uni hammuallif sifatida belgilash uchun yaratilgan.
Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami - bet 45

2. Texnologik jarayon bilan texnologik usullarni umumiyligi nimada? 3.
Mexanik, kimyoviy, biologik va energetik usullar haqida gapirib bering.
V. Darsni yakunlash (xulosalash) va uyga vazifa berish.
19-20-dars.
„Texnologiya va dizayn” hamda “Serviz xizmati” yo`nalishlari uchun.
Mavzu:
Yangi texnika va ilg`or texnologiya, uning ifodalanishi
Darsning maqsadi:
a)
ta`limiy
- o`quvchilarga yangi texnika va ilg`or texnologiya va uning
ifodalanishi haqida tushuncha berish;
b)
tarbiyaviy
- o`quvchilarda ishlab chiqarish sohalardagi kasblarga
nisbatan qiziqish uyg`otish, ularda yangilikka intilish hissini tarbiyalash;
v)
rivojlantiruvchi
- o`quvchilarning yangi texnika va ilg`or texnologiya haqida
bilimlarni rivojlantirish.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad:
o`quvchilarning ishlab chiqarish sohalarda
yangiliklarni qo`llashga oid bilimlarni kengaytirish orqali ularni shu kasblarga
bo`lgan qiziqishlarini mustahkamlash, biror kasbni tanlashlarga ko`maklashish.
Darsning vazifalari:
-
yangi texnika va ilg`or texnologiya haqida tushuncha berish;
-
ishlab chiqarish sohalarining sfzalliklari va qiyinchiliklari haqida ma`lumot
berish.
-
ishlab chiqarish sohalarining rivojlanishi bevosita yangi texnika va ilg`or
texnologiyalarni joriy etish bilan bog`liqigini tushuntirish.
Dars tipi:
Yangi bilimlar berish.
Daes turi:
nazariy.
Darsda qo`llaniladigan o`qitish metodlari: ma`ruza, suhbat,
tushuntirish.