Javdar yetishtirish texnologiyasi

|
Javdar yetishtirish texnologiyasi
|
bet | 14/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)
O‘zbekistonda kuzgi javdarsug‘oriladigan va lalmikor yerlarda ekiladi. Kuzgi javdar O‘zbekistondaoraliq ekin, yashil massasi va doni uchun yetishtiriladi. Sug‘oriladiganerlarda kuzgi javdar oraliq ekin sifatida yetishtirilganda yashil massahosili 300-350 ts/ga ga yetadi. Doni uchun kam ekiladi.
Sug‘oriladigan yerlarda, almashlab ekishlarda, g‘o‘zadan keyin oraliq ekin sifatida yetishtiriladi. Sholichilikka, paxtachilikka, ixtisoslashgan xo‘jaliklarda kuzgi javdar sideratsiyada qo‘llaniladi. Lalmikorlikda toza yoki band shudgorga joylashtirilganda yuqori hosil beradi. Kuzgi javdarning kuzgi bug‘doyga nisbatan o‘tmishdoshlarga talabchanligi kam. Kuzgi javdar yashil o‘g‘it sifatida qo‘llanilib g‘o‘za ekilganda, paxtahosildorligi gektaridan 3-4 ts ga oshgan (Oripov). Kuzgi javdardan keyin joylashtirilgan g‘o‘zaning vilt bilan kasallanishi keskin kamayadi.
Sug‘oriladigan yerlarda kuzgi javdar uchun eng yaxshi o‘tmishdoshlar: g‘o‘za, kartoshka, sabzavot, poliz, dukkakli don,
qand lavlagi. Kuzgi javdarni o‘zi ham juda ko‘p qishloq xo‘jalik ekinlari (kartoshka, ildizmevalar, makkajo‘xori) uchun yaxshi o‘tmishdosh. Bir yillikikki pallali begona o‘tlarga agrotexnik usulda qarshi kurashishda kengqo‘llaniladi.
Kuzgi javdar bir maydonga don uchun surunkasiga ikki yil ekilganda ham yaxshi hosil beradi.
Sug‘oriladigan yerlarda o‘stirish
texnologiyalariga rioya qilingandahar gektardan 50-60 ts don hosili yetishtiriladi.
O‘zbekistonda
kuzgi javdarning bug‘doy bilan duragayi tritikale doni va yashil massasi uchun ko‘plab ekilmoqda.
O‘g‘itlash. Kuzgi javdar uchun o‘g‘itlash tizimini ishlab chiqishda kimyoviy agroxaritalardan foydalanib azot, fosfor, kaliy bilan tuproqning ta’minlanganligi hisobga olinadi.
Kuzgi javdar 1 ts don va shunga muvofiq somon hosil qilish uchun 3,1kg azot, 1,37 kg fosfor va 2,6 kg kaliy o‘zlashtiradi. Ma’danli o‘g‘itlar solingan yili, solingan azotli o‘g‘itlarning 65 % i, fosforning 32% i, kaliyni 70% ini kuzgi javdar o‘zlashtirdi.
Kuzgi javdar donga nisbatan ikki baravar ko‘p somon hosil qiladi. Shuning uchun kuzgi bug‘doyga nisbatan ma’lum miqdordagi biomassa hosil qilganda 1520% kam don hosili olinadi. Kuzgi javdarda N, P, K nisbati –1:0, 44:0, 84 ni tashkil qiladi. Gektaridan 45-50 ts dan hosil olish uchun o‘rtacha 110-112 kg azot, 105-110 kg fosfor, 82-92 kg kaliy solinadi. Bunda albatta agrokimyoviy xarita ko‘rsatkichlari hisobga olinadi.
O‘zbekiston sharoitida gektariga 15-20 t go‘ng solish (sug‘oriladigan yerlarda) 8-10 ts ga qo‘shimcha don hosili olishni ta’minlaydi. Dukkakli o‘tlardan shabdar, bersim, qizil sebargani yashil o‘g‘it sifatida tuproqqa haydab tashlash ham kuzgi javdar don hosilini sezilarli darajada oshiradi.
Ekish paytida gektariga 10-15 kg granulalangan superfosfat yoki ammofos shaklida fosfor solish hosildorlikni 3-4 ts/ga ga oshiradi. Fosforli o‘g‘itlarning 80- 85 % i, kaliyli o‘g‘itlarning yillikme’yori, organik o‘g‘itlar yerni haydash oldidan solinadi. Azotli o‘g‘itlar erta bahor va naychalash fazalarida oziqlantirishlar sifatida beriladi.
Erta bahorda azotli oziqlantirish 40-50 kg/ga me’yorda vegetatsiyaning boshlanishi bilan SZ–3,6 yoki NRU-05 o‘g‘it sepgich mashinalarda o‘tkaziladi. Ikkinchi oziqlantirish NRU-0,5 mashinalarida 5-10 aprellarda o‘tkaziladi.
|
| |