 0,01...0,1  mk Gn 
, Ckv
 0,1...0,3

0,01...0,1 mk Gn
, Ckv
0,1...0,3
p F ,
rkv
5...8
om .
Kvarts plastinkasining qiladi va
Lkv ,Ckv , rkv
ketma-ket tebranish konturini hosil
k .k
1/
(1.14)
Chastotada kuchlanish rezonansi yuz beradi va bunda konturning to‘liq qarshiligi
juda kichik bo‘ladi.Kvarts tutgichning Cd
sig‘imini hisobga olgan holda kvarts
plastinkasi parallel tebranish konturini hosil qiladi. (1.14-rasm) va uning
par
1/
(1.15)
1.14-rasm. Cd
sig‘im hisobiga ekvivalent sxema ifodasi.
Chastotada tok rezonansi yuz beradi va og‘ma konturning to‘liq qarshiligi
juda katta bo‘ladi. Formuladagi
Cum
CkvCd
/ (Ckv Cd )
kontur tarkibida
ketma-ket ulangan
Cd va Ckv
sig‘imlardan iboratdir.
Oxirgi (1.14), (1,15) formulalarni taqqoslash bilan quyidagi xulosaga kelish mumkin.
Ketma-ket rezonans
k .k chastota par
paralleldan k.k
par .
k .k chastota par
chastotaga yaqin, chunki
Ckv .
Kvars plastinkasining reaktiv qarshiligi o‘zgarishining xarakteri 1.14-rasmda
tasvirlangan. Rasmda ko'rinadiki,
k .k
par
chastota diapozonida kvarts
ekvivalent konturning reaktiv qarshiligi induktiv
k .k va
par
kvartsli
generatorning sxemalari 1.15-a-b, 1.16-a-v-rasmlarda tasvirlangan. Sxemasi 1.15- rasmda tasvirlangan sxemada kvarts zatvor (baza) va istok (emitter) zanjirlari orasiga ulangan bo‘lib, strikturasi bo‘yicha ikki konturli generatorga mos keladi (1.11-rasm). Bunday generatorlarda tebranishlarning uyg‘onishi kvarts qarshiligining induktiv va stok (kollektor) konturining induktiv xarakterda bo‘lganida yuzaga keladi. Bu shartlar bajarilganda generatsiyalanayotgan chastota
k .k
par
sohada bo‘ladi., stok (kollektor) konturlari bu chastotadan bir
*
muncha yuqori bo‘lgan chastotaga rostlanadi. Stok (kollektor) konturlari va kvarts
orasidagi bog‘lanish (1.15-a-v-rasm)
Cz.s k
elektrodlar orasidagi sig‘ im orqali
(C )
amalga oshadi. Bu sig‘im stok (kollektor) konturlarining chastotasiga kam ta’sir qiladi.
1.15-a-b-rasmlar. Kvarts plastinkasi zatvor va baza zanjiriga olingan sxemasi.
Tebranish chastotasini
k .k
g
par
uyg‘otish 1.16-rasmdagi sxemada
kvartsni zatvor (baza) va stok (kollektor) orasiga ulash bilan amalga oshiriladi. Bunda stok (kollektor) konturlari sig‘im reaktiv qarshilikka ega bo‘ladi. Bu holda 1.16-a-b generatorlarning sxemasi sig‘ im uch nuqtali ganeratorlarining sxemasiga ekvivalent bo‘ladi. stok (kollektor) konturlari qarshiligi sig‘ im xarakterga ega
bo‘lishini ta’minlash uchun uning rezonans chastotasi
par
chastotadan bir
muncha kichik bo‘lishi lozim. Stok (kollektor) zanjiridagi konturni (1.16-rasm) rezistr bilan almashtirish mumkin.
1.16-a-b-rasm. Kvarts plastinkasi stok zatvori va kollektor baza zanjiriga ulingan LC generator sxemasi.
Bu holda tebranishlarning yuzaga kelishi
Cs.u (Ck .e )
elektrodlar orasidagi
sig‘im yordamida amalga oshadi. Kvarts aslligining yuqori bo‘lishi, ya’ni bir necha yuz mingga yetishi va tranzistor reaktiv elementlarining kontur ko‘rsatkichlariga kam ta’sir qilishi kvarts grneratorlarining yuqori darajadagi stabilligini ta’minlaydi.
Kvarts generatorlarining chastota temperatura koeffisenti
106 107
oraliqda
bo‘ladi. Bu generatorlarning asosiy kamchiligi generatsiya chastotasining kichik bo‘lishi 30 MHz dan oshmasligi va chastotani bir tekis o‘zgartirish imkoniyatining yo‘qligidir.
II – BOB. ELEKTRON GENERATORLAR ISHLASHINING NAZARIY ASOSLARI
|