Metal qoliplar - Metallarga ishlov berish texnologiyasi

|
Metallarga ishlov berish texnologiyasi
|
bet | 12/18 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #109234 |
Bog'liq Metallarga ishlov berish stanoklari boʻyicha maʼlumotMetal qoliplar. Shtamplar bir xil buyumlarni ko‘plab, seriyalab ishlab chiqarishda katta ahamiyatga ega.
Shtamplar qattiq va mustahkam legirlangan po‘latlardan tayyorlanadi. Shtamplarni tayyorlash juda ko‘p vaqt va mablag‘ talab etadi. Lekin ko‘plab buyumlar shtamplab ishlab chiqarilganda hamma xarajatlar qoplanadi. Shtamplangan pokovkalar bolg‘alangan pokovkalardan arzon, yuqori unumli, o‘lchamlari aniq va tiniq bo‘ladi. Shtamplar ajralma qilib yasaladi. Shtampning yuqori bo‘lagi- ustki shtamp deb, pastki bo‘lagi esa- pastki shtamp deb ataladi. Shtamplar bilan yasalgan buyumlar avtotraktorlar, q/x mashinalari, samolyot, vagon va sanoatning juda ko‘p tarmoqlarida ishlatiladi. Shtamplashda zagotovka uchun kerak bo‘lgan metalning aniq miqdorini aniqlash katta ahamiyatga ega. Betni ko‘chirish yetarli miqdorda bo‘lmasa, shtamp bo‘shligi to‘lmaydi, ko‘p bo‘lsa metalni ortiqchasi qolip bo‘shliqlar atrofida qalin arayishi hosil bo‘ladi. Bu arayishlarni keyinchalik qirqish va tozalash uchun ko‘p vaqt ketadi. Boshlang‘ich material sifatida sort prokati va davriy prokat profilidir.
Kerak bo‘lgan materialni quyidagi formula bilan topiladi.
Gb=Gpok+Gpr+Gkuy
Gb-zagotovka uchun zarur bo‘lgan metal og‘irligi, kg;
Gpok- pokovka og‘irligi, kg;
48-rasm. Zagotovkalarni shtamplash etaplari.
Garsh-arayishga chiqqan metal og‘irligi, kg
Gkuy- kuyindiga chiqqan metal og‘irligi,kg
Shtamplar sodda (bitta operatsiyani bajarish uchun) va murakkab (bir vaqtni o‘zida bir necha operatsiyalarni bajarish uchun, ya’ni shtamp yuzida bir qancha ariqchalar bo‘lgan) bo‘ladi.
Torayish og‘irligi quyidagi formuladan topiladi.
Bunda, (-metalni solishtirma og‘irligi, g/sm2;
S- pokovkaning perimetri;
f- aralashmaning ko‘ndalang kesimi yuzasi, mm2.
Shtamplash uchun mashinalar. Shtamplash molotlarida, shtamplash presslarida, gidravlik va friksion presslarda, gorizont shtamplash mashinalarda shtamplash amalga oshiriladi.
Issiqlayin hajmli shtamplashning ochiq va yopiq turlari bo‘ladi.
Ochiq shtamplarda shtampni kesimini chetki qirralari bo‘yicha ariqcha qilinib, shtamplash vaqtida bosim hisobiga ortiqcha metall arayish bo‘lib chiqadi.
Yopiq shtamplashda metalni deformatsiyalanishi berk fazoda bajariladi. Metalni shtamplash natijasida arayish chiqmaydi.
Buyumlarni issiqlayin shtamplarni umumiy texnologik operatsiyalar quyidagicha:
Zagotovkani qirqish, zagotovkani qizdirish, shtamplash (agar zagotovka murakkab bo‘lsa, uni bir necha marta shtamplab shtamp holiga keltiriladi).
Aralashmani tozalash, termik ishlash kuyindidan tozalash, kerak hollarda sovuqlayin kalibrlashdan iborat.
Shtamplashni bir necha almashinuvchi operatsiyalarini alohida shtamp ariqchalarida bajariladi. Misol, issiqlayin shtamplarida zagotovkani o‘lchamlari bolg‘alab olingan pokovkanikidan aniqroq bo‘ladi. Qizdirib shtamplashda qizigan buyum yuzasidagi kuyindidan tozalash kerak, aks holda kuyindi zarralari metall yuzasiga kirishi mumkin.
49-rasm. Krivoship shtamplash pressi
Temirchilik shtamplash ishlab chiqarish korxonalarida pokovkalarni tayyorlashda krivoship-shtamplash presslari keng qo‘llaniladi.
1.Remenli uzatma;
2. Elektrodvigatel;
3.Tormoz;
4.Shatun;
5.Polzun;
6.Stol;
7.Mufta;
8. Tishli uzatma;
9.Val.
Krivoship-shtamplash presslarida shtamplash bilan buyumlar ishlab chiqarishda bolg‘alash mashinalarida shtamplashga qaraganda aniq o‘lchamli, sifatli, kam metall isrof bo‘ladi.
Krivoship-shtamplash presslarini kuchi 5000-8000 kg bo‘lib, bir minutda 35-90 marta uriladi. Molotlar bilan shtamplashda urish natijasida deformatsiya asosan zagotovkani yuza qatlamida bo‘lsa, krivoship-shtamplash presslarida deformatsiya kichikdan kattalashib borgani uchun zagotovkani deformatsiyasi bir tekisda bo‘ladi. Eng ko‘p ishlatiladigan krivoship va gidravlik presslar bo‘lib, krivoship shtamplash pressini sxemasi (49-rasmda berilgan).
Rangli metallar va qotishmalari hamda kam uglerodli po‘latdan shtamplash usuli bilan turli detallar tayyorlanadi. Bunday shtamplashda buyum puxtalanib qoladi, uni mexanikaviy va fizikaviy xususiyati yuqori tomonga o‘zgaradi.
Sovuqlayin hajmli shtamplash yo‘li bilan uncha katta bo‘lmagan, sodda pokovkalar, detallar tayyorlanadi.
|
| |