nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Financial system, and sme financing in Kazakhstan

Dosmagambet, Yergali; Oskenbayev, Yessengali; Taghizadeh-Hesary, Farhad;
Mukan, Moldir
Working Paper
Financial system, and
SME financing in Kazakhstan
ADBI Working Paper Series, No. 904
Provided in Cooperation with:
Asian Development Bank Institute (ADBI), Tokyo
Suggested Citation:
Dosmagambet, Yergali; Oskenbayev, Yessengali; Taghizadeh-Hesary, Farhad;
Mukan, Moldir (2018) : Financial system, and SME financing in Kazakhstan, ADBI Working Paper
Series, No. 904, Asian Development Bank Institute (ADBI), Tokyo
This Version is available at:
https://hdl.handle.net/10419/222671
Standard-Nutzungsbedingungen:
Die Dokumente auf EconStor dürfen zu
eigenen wissenschaftlichen
Zwecken und zum Privatgebrauch gespeichert und kopiert werden.
Sie dürfen die Dokumente nicht für öffentliche oder kommerzielle
Zwecke vervielfältigen, öffentlich ausstellen, öffentlich zugänglich
machen, vertreiben oder anderweitig nutzen.
Sofern die Verfasser die Dokumente
unter Open-Content-Lizenzen
(insbesondere CC-Lizenzen) zur Verfügung gestellt haben sollten,
gelten abweichend von diesen Nutzungsbedingungen die in der dort
genannten Lizenz gewährten Nutzungsrechte.
Terms of use:
Documents in EconStor may be saved and copied for your personal
and scholarly purposes.
You are not to copy documents for public or commercial purposes, to
exhibit the documents publicly, to make them publicly available on the
internet, or to distribute or otherwise use the documents in public.
If the documents have been made available under an Open Content
Licence (especially Creative Commons Licences), you may exercise
further usage rights as specified in the indicated licence.
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/igo/
Math.Tanh() - burchakning giperbolik tangensini hisoblaydi.
Math.Tau

|
Math.Tanh() - burchakning giperbolik tangensini hisoblaydi.
Math.Tau
|
bet | 4/4 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 0,61 Mb. | | #100917 |
Bog'liq 1-amaliy OOP 4-kursMath.Tanh() - burchakning giperbolik tangensini hisoblaydi.
Math.Tau - Math sinfiga tegishli uchinchi field, o'zgarmas tau sonining qiymati 6,283185307179586 ni qaytaradi.
Math.Truncate() - bu metod ham sonning butun qismini hisoblaydi. Haqiqiy (double, decimal) tiplarda ishlaydi. Musbat sonlarda Math.Floor() bilan bir xil ishlaydi. Lekin ularning farqi manfiy sonlarda namoyon bo’ladi. -3.14 ning butun qismini olib ko’radigan bo’lsak, Math.Truncate(-3.14) ifoda -3 ni, Math.Floor(-3.14) ifoda esa -4 ni qaytaradi. Matematik tomondan butun qism olish uchun Math.Floor() to’la mos keladi, lekin shuni unutmangki, Math.Truncate() ni ham o’z o’rni bor.
Kiruvchi qiymat
|
Chiquvchi qiymat
|
a=2
|
0,60382637881663
|
a=100
|
2,24022624892822
|
a=121
|
2,16112026844156
|
using System;
namespace ifoda
{
class Program
{
static void Main(string[] args)
{
Console.Write("a=");
double a = double.Parse(Console.ReadLine());
double b = Math.Pow(Math.Floor(Math.Acos(Math.Abs(a) / (Math.Abs(a) + 1))), Math.PI) +
Math.Exp(Math.Sin(Math.Log(Math.Log(a), 2)));
Console.Write("Javob: " + b);
Console.ReadKey();
}
}
}
|
| |
Статусга аъзо бўлиш хизмати - Статус,динамик статус, такомиллаштирилган статус, ss, rls, cs, pr, pw, wa, wis

|
Статус,динамик статус, такомиллаштирилган статус, ss, rls, cs, pr, pw, wa, wis
|
bet | 3/5 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #247724 |
Bog'liq amaliy mashgulot 1317.2 Статусга аъзо бўлиш хизмати
Бошқа фойдаланувчилар ёки такомиллаштирилган мавжудлилик хизмати маълумотларига эга бўлиш учун, кузатувчи (watcher) SIP SUBSCRIBE сўровини жўнатиш орқали мавжудлилик хизмати ҳолатига аъзо бўлади. Сўров шакли қуйидагича бўлади:
SUBSCRIBE sip:friyends@yexample.com SIP/2.0
To: ;tag=30
From: ;tag=12
Yexpires: 3600
Yevent: presencye
Content-Length: 0
Бу сўров тури статус рўйхатига (рўйхат РЛСга йўналтирилган) йўналтирилган бўлади. RLS 200 ОК орқали аъзолик сўровини тасдиқлайди ҳамда протокол характерига боғлиқ тезда NOTIFY сўровини жўнатади. 17.6-расмдакўрсатилганидек, РЛСстатуссервериданстатусахборотиниқабулқилиболадиваХМLдаяратилганмаълумотдамавжудлиликхизматиданташкилтопган NOTIFY сўровиниташийди.
17.6-расм. Статус хизмати ахборотига аъзо бўлиш
Юқоридаги расмда келтирилган 14 та босқич жараёнлари қуйидагича бўлади:
NOTIFY sip:alicye@yexample.com SIP/2.0
To:;tag=12
From: ;tag=30
Yevent: presencye
Subscription-State: active;yexpires=3595
Content-Type: application/pidf+xml
Content-Length: . . .
yentity="pres:bob@yexample.com">
open
I'm in London at thye moment
Кузатувчи ахбороти
Олдинтасвирлабўтилганидек, статус хизматиахборотлариданҳамкорликдафойдаланишхавфсизликниоширадивамахфийликнибошқаришмеханизмибиланшуғулланади. Кузатувчивааъзобўлишҳолатлариҳақидагибилимга эгабўлишучун, фойдаланувчикузатувчиахборотигааъзобўлишикерак. Кузатувчиахборотигаузатилганмаълумот, фойдаланувчинингиккимуҳимнарсасиданташкилтопади: асосийпакетнингкузатувчилариорқалиҳосилқилинганҳарбираъзолиҳолатлариванатижалари (дастлабгиҳолатданҳозиргиҳолатгаўтишсабаби). Буахборот CAS3858датасвирланганидекХМLдаташилади. Қуйида17.7-расмдасигнализацияоқимларимисолидакўрсатилган. Бумисолда, ЖоеАлисанистатусмаълумотигааъзобўладиҳамдаАлисаауторизацияқоидаларинитақдимқилади. SUBSCRIBE сўровлари17.7-расмнибиринчибосқичидакелтирлганидек, қуйидагичабўлади;
SUBSCRIBE sip:alicye@yexample.com SIP/2.0
From: sip:alicye@yexample.com;tag=123s8a
To: sip:alicye@yexample.com
Yevent: presencye.winfo
17.7-расм. Кузатувчи ахборотига аъзо бўлиш
Бу сўров бошқа сўровлар каби S-CSCF йўналтирилган бўлади ҳамда CSCF дастлабги фильтер критерия амалга оширади. PS аъзолик ҳақидаги сўровни қабул қилади ҳамда аъзоликларнинг дастлабги ҳолатини ташийди. 17.7-расмда келтирилган 6 босқичда Жое Алисани статус маълумотларига аъзо бўлади ва PS ауторизацияни амалга оширади ҳамда 8 босқичда қуйидаги каби Алисага хабарнома жўнатади.
NOTIFY sip:alicye@yexample.com SIP/2.0
From: sip:alicye@yexample.com;tag=xyz887
To: sip:alicye@yexample.com;tag=123s8a
Yevent: presencye.winfo
Content-Type: application/watcherinfo+xml
Content-Length: . . .
version="0" state="full">
package="presencye">
status="pending">sip:alicye@yexample.com
|
| |
II. Fizik kimyoga oid masalalar yechish metodikasi

|
II. Fizik kimyoga oid masalalar yechish metodikasi
|
bet | 6/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 394,24 Kb. | | #254773 |
Bog'liq ERITMALAR TERMODINAMIKASIII. Fizik kimyoga oid masalalar yechish metodikasi
2.1. Ebulioskopiya va krioskopiyaga oid masalalar yechish metodikasi
Ebulioskopiya
T=T-T0=
bunda: T- eritmaning qaynash harorati;
T 0 — erituvchining qaynash harorati;
E- ebulioskopik konstanta yoki erituvchining qaynash haroratini molyar
ko‘tarilishi deyiladi;
m — erigan modda massasi;
g — erituvchining massasi;
M - erigan moddani molekulyar massasi.
bunda: lb — erituvchining solishtirma bug'lanish issiqligi.
T=E
Krioskopiya
Tmuz=K –mi 1
bunda: K — krioskopik konstanta yoki erituchining muzlash haroratini molyar pasayishi deb ataladi;
mi — eritmaning molyal konsentratsiyasi.
bunda: T0 - toza erituvchining muzlash harorati;
-suyuk-toza erituvchini solishtirma suyuqlanish issiqligi
1- masala: 80 g benzolda 6,48 g oltingugurt eritilgan eritmaning qaynash harorati 0,81°C ga ko‘tariladi. Eritmadagi oltingugurt molekulasi nechta atomdan iboratligini aniqlang.
Berilgan: m=6,48 g; g=80 g; t=0,81°C; E=2,57.
Noma’lum: M=?, nc = ? (nc - molekuladagi atomlar soni)
Yechish:_1._2._=8_ya_’ni_S_8_—_bug_‘_holatidagi_oltingugurt_molekulasi__2-masala'>Yechish:
1.
2. =8 ya ’ni S8 — bug ‘ holatidagi oltingugurt molekulasi
2-masala: Sirka kislota 118 oC da qaynaydi. Uni bug'lanish issiqligi 24,4 kJ/mol bo’lsa, sirka kislotaning qaynash haroratini molyar ko‘tarilishi
qanchaga teng?
Berilgan: t=118°C; T=273+118=391K; lb=24,4 kJ/mol =24400 J/mol.
Bundan: solishtirma bug’lanish issiqligi
R=8,314 J/(K*mol).
Noma'lum: E=?
Yechish:
3-masala: Suv atmosfera bosimida 99,605°C da qaynaydi. 100 g suvda 3,291
g glyukoza eritilgan bo'lsa, shu eritma necha gradusda qaynaydi? Suvning
ebulioskopik konstantasi E=0,516 K/mol ga teng.
Berilgan: t=99,605°C;g=100 g; m=3,291 g; MH2O =18: E=0,516 K/mol.
Noma’lum: t2 =?
|
| |
Krioskopik konstanta - Eritmalar termodinamikasi

|
Eritmalar termodinamikasi
|
bet | 5/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 394,24 Kb. | | #254773 |
Bog'liq ERITMALAR TERMODINAMIKASIKrioskopik konstanta К 1000 g eruvchida mol modda eritilgandagi eritma muzlash haroratining pasayishini ko‘rsatadi. Shu sababli bu koeffitsiyent erituvchi muzlash haroratining molekular pasayishi yoki erituvchining krioskopik (grekcha «krios» sovuq muz demakdir) konstantasi deyiladi. Konstanta К ning qiymati har qaysi erituvchi uchun o‘zgarmas miqdori bo’lib, erigan moddaning tabiatiga bog’liq emas.
Ba’zi erituvchilarning krioskopiya, ebulioskopiya doimiylari va
zichliklari qiymatlari
Binar eritmalarda eritma va bug‘ orasidagi muvozanat.
Ebulioskopiya
Uchuvchanlik xossasiga ega bo‘lmagan moddalarning qaynash haroratini konsentratsiyaga bog‘liqligi Raul qonuni asosida quvidagicha ifodalanadi:
T=T-T0=
bunda: T- eritmaning qaynash harorati;
T 0 — erituvchining qaynash harorati;
E- ebulioskopik konstanta yoki erituvchining qaynash haroratini molyar
ko‘tarilishi deyiladi;
m — erigan modda massasi;
g — erituvchining massasi;
M - erigan moddani molekulyar massasi. (1) formula suvultirilgan
eritmalarga qo‘llaniladi.
Ko‘pchilik erituvchilarning E=konstantasi jadvallarda beriladi. Agar berilmagan bo‘lsa, solishtirma bug’lianish issiqligi ma’llum bo‘lgan erituvchilaming E qiymatini quyidagi formuladan hisoblanadi:
bunda: lb — erituvchining solishtirma bug'lanish issiqligi.
(1) formuladan foydalanib, eritmada erigan moddaning molekulyar massasini aniqlash mumkin.Eritmaning molyal konsentratsiyasi ma’lum bo‘lsa, T quyidagicha aniqlanadi:
T=E
Binar eritmalarda eritma—qattiq modda muvozanati.
Krioskopiya
Suyultirilgan eritmalarda muzlash haroratining nisbiy pasayish qiymati, Raul qonuniga muvofiq, eritmaning molyal konsentratsiyasiga to‘g‘ri proporsional bo’ladi:
Tmuz=K –mi 1
bunda: K — krioskopik konstanta yoki erituchining muzlash haroratini molyar pasayishi deb ataladi;
mi — eritmaning molyal konsentratsiyasi.
K quyidagi formuladan hisoblanadi:
bunda: T0 - toza erituvchining muzlash harorati;
-suyuk-toza erituvchini solishtirma suyuqlanish issiqligi
Eritma va toza erituvchining muzlash haroratini tajribada aniqlab, ulaming farqi asosida, eritmadagi moddaning molekulyar massasini aniqlash mumkin. Uning uchun 1fo rm u lad ag i mi- n i o ‘r n ig a :
qiymat qo’yilsa quyid agi formula kelib chiqadi:
bund an:
|
| |
Absorberlar konstruksiyalari

Absorberlar konstruksiyalari
Absorbsiya jarayoni fazalarni ajratuvchi yuzada sodir bo‘ladi. Shuning uchun ham suyuqlik va gaz fazalar to‘qnashuvida bo‘ladigan absorberlar yuzasi iloji boricha katta bo‘lishi kerak. Massa almashinish yuzalarini tashkil etish va loyihalash bo‘yicha absorberlar 4 guruhga bo‘linadi: sirtiy va yupqa qatlamli absorberlar; nasadkali absorberlar; barbotajli absorberlar; purkovchi absorberlar.
Sirtiy absorberlarda harakatlanayotgan suyuqlik ustiga gaz uzatiladi. Bunday qurilmalarda suyuqlik tezligi juda kichik va to‘qnashuv yuzasi kam bo‘lgani uchun bir nechta qurilma ketmaket qilib o‘rnatiladi.
17- rasm. Sirtiy absorber: 1 – taqsimlagich; 2 – quvur; 3 – ostona.
Suyuqlik va gaz qarama-qarshi yo‘nalishda harakatlantiriladi.
17- rasmda gorizontal quvurlardan tarkib topgan yuvilib turuvchi absorber tasvirlangan. Quvurlar ichida suyuqlik oqib o‘tsa, unga teskari yo‘nalishda gaz harakat qiladi. Quvurlar ichidagi suyuqlik sathi ostona (3) yordamida bir xil balandlikda ushlab turiladi.
Absorbsiya jarayonida hosil bo‘layotgan issiqlikni ajratib olish uchun quvurlar taqsimlash moslamasi (2) dan oqib tushayotgan suv bilan yuvilib turadi. Sovituvchi suvni bir me’yorda taqsimlash
uchun tishli taqsimlagich (1) qo‘llaniladi. Bu turdagi absorberlar yaxshi eriydigan gazlarni yutish uchun ishlatiladi. Yupqa qatlamli absorberlar ixcham va yuqori samaralidir. Bu absorberlarda fazalarning to‘qnashish yuzasi oqib tushayotgan suyuqlik yupqa qatlami yordamida hosil bo‘ladi. Yupqa qatlamli qurilmalar guruhiga quvurli, listasadkali, ko‘tariladigan qatlamli absorberlar kiradi.
Quvurli absorberlarda suyuqlik vertikal quvurlarning tashqi yuzasidan pastga qarab oqib tushsa, gaz faza esa qarama-qarshi yo‘nalishda yuqoriga qarab harakatlanadi. Qolgan turdagi absorberlarda ham fazalarning harakat yo‘nalishi quvurli absorberlarnikiga o‘xshashdir.
Quvurli absorberlar tuzilishiga qarab qobiq-quvurli isiqlik almashinish qurilmasiga o‘xshaydi. Qurilmada hosil bo‘lgan issiqlikni ajratib olish uchun quvurlar ichiga suv yoki boshqa
sovuq eltkich yuboriladi.
18- rasmda tekis, parallel nasadkali absorber tasvirlangan.
Nasadkalar vertikal listlar ko‘rinishida bo‘lib, absorber hajmini bir nechta seksiyaga bo‘ladi. Absorberga suyuqlik quvur orqali uzatiladi va taqsimlash moslamasi yordamida nasadkaga taqsimlanadi. Natijada tekis listning ikkala tomoni ham suyuqlik bilan yuvilib turadi. Gaz va yupqa qatlamli suyuqliklarning nisbiy harakat tezligiga qarab, suyuqlik yupqa qatlami pastga oqib tushishi yoki gaz oqimiga ilakishib, tepaga ham harakatlanishi mumkin. Agar fazalar oqimining tezligi ko‘paysa, massa berish koeffitsiyentining qiymati va fazalar to‘qnashish yuzasi ortadi. Bunga sabab chegaraviy qatlamning turbulizatsiyasi va
unda uyurmalar hosil bo‘lishidir.
|
Назорат саволлари - Статус,динамик статус, такомиллаштирилган статус, ss, rls, cs, pr, pw, wa, wis

|
Статус,динамик статус, такомиллаштирилган статус, ss, rls, cs, pr, pw, wa, wis
|
bet | 5/5 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #247724 |
Bog'liq amaliy mashgulot 13Назорат саволлари
Статус хизмати қандай хизмат хисобланади.
Қандай статус хизматларини биласиз?
IMSда статус хизматлари нима учун ишлатилади?
IMS хабарлар алмашиш жараёнини хил усули мавжуд.
Статус архитектураси ҳақида гапириб беринг.
Фойдаланилган адабиётлар
IMS: IP multimedia subsystem concepts and services, Miika Poiselka & George Mayer, 2009 Publishing by John Wiley&Sons Inc., Hoboken New Jersey, USA.
IP multimedia subsystem, Taylor & Francis group, Syed A.Ahson, Muhammad Ilyas. 2009, UK.
Optical fiber communication: System and impairments., 2002y., Elseiver scinece, USA
Signalling in Telecommunication networks., 2007 Publishing by John Wiley&Sons Inc., Hoboken New Jersey, USA.
TCP/IP protocol suite, Behrouz A. Forouzan, New York, International edition, 2010y.
|
| |
Absorbent yoki gaz fazaning resirkulyatsiyali chizmalari

|
Absorbent yoki gaz fazaning resirkulyatsiyali chizmalari
|
bet | 2/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #100456 |
Bog'liq Absorbsiya Umumiy tushunchalarAbsorbent yoki gaz fazaning resirkulyatsiyali chizmalari
16-d, e rasmlarda keltirilgan. Bunday chizmalarda absorbent ko‘p marta o‘tadi.
16- d rasmda absorbent bo‘yicha resirkulyatsiyali chizma keltirilgan. Bunda gaz faza absorberning tepa qismidan kirib, past qismidan chiqib ketsa, suyuq faza esa qurilmadan bir necha marta qaytarib o‘tkaziladi. Absorbent qurilmaning tepa qismiga uzatiladi
va gaz fazasiga qarama-qarshi yo‘nalishda harakatlanadi. Ya’ni, xb konsentratsiyali absorbent absorberdan chiqayotgan suyuq faza bilan aralashishi natijasida uning konsentratsiyasi xs ga ko‘tariladi. Jarayonning ishchi chizig‘i y-x diagrammada AB to‘g‘ri chizig‘i
bilan ifodalanadi. Absorbtivning aralashtirishdan keying konsentratsiyasi xs ni moddiy balans tenglamasidan toрish mumkin. Agar absorberga kirishdagi absorbent miqdorini yangi
absorbent miqdoriga nisbatini n deb belgilansa, moddiy balans tenglamasi quyidagi ko‘rinishda yoziladi:
Bunda:
G ⋅ −
(bax)
L x
(ax−xb)
x −x
Ln ⋅(xaxxc) .
.
xc
ax(n 1)b
n
Gaz fazasi resirkulyatsiyali absorbsiya sxemasi 16- e rasmda
keltirilgan. Ishchi chiziq holati As (g s, xox) va B (g ox, xb) nuqtalari bilan belgilanadi. g s konsentratsiya moddiy balans tenglamasidan aniqlanadi:
c
−
ax(n 1) b
n
.
Absorbent harakat tezligi ortishi bilan massa berish koeffitsiyenti ko‘payadi, bu esa, o‘z navbatida, massa o‘tkazish koeffitsiyentining o‘sishiga olib keladi.
Qiyin eruvchan gazlarni absorbsiya qilish paytida absorbentni
resirkulyatsiya qilish usulini qo‘llash maqsadga muvofiqdir. Agar
absorbtiv resirkulyatsiya qilinsa, gaz fazasida massa berish koeffitsiyenti ko‘payadi. Bu usul yaxshi eriydigan gazlarni absorbsiya qilishda yuqori samara beradi.
|
| |
Тuproqlar va tabiiy tuproqsimon adsorbentlar

Тuproqlar va tabiiy tuproqsimon adsorbentlar qatoriga bentonit, diatomit, gumbrin, kaolin, askanit, murakkab kimyoviy tarkibli yuqori dispersistemalar SiO , Al O , CaO, Fe O ,
2
2
3
2
3
MgO va boshqa metall oksidlari kiradi. Тabiiy tuproqlar faolligini oshirish uchun ular sulfat va xlorid kislotalar bilan qayta ishlanadi.
Natijada kalsiy, magniy, temir, alyuminiy va boshqa metal oksidlari chiqarib yuborilishi tufayli qo‘shimcha g‘ovaklar hosil bo‘ladi.
Bu tuproqlar solishtirma yuzasi 20ј100 m2/g, g‘ovaklar o‘rtacha radiusi 3ј10 mkm bo‘ladi.
Kation almashinish sig‘imi ortishi bilan tuproqlarning tozalash qobiliyati ko‘payadi. Odatda tuproqlar suyuqlik muhitlarni tozalash uchun ishlatiladi, masalan, rangli moddalarni qayta ishlash natijasida mahsulot oqaradi. Shuning uchun ayrim hollarda tuproqli adsorbentlar oqartiruvchi tuproq deb ham ataladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. A.Г. Kасаткин. Основные процессы и аппараты химической технологии. – M.: Xимия, 1973.
2. С.A. Фарамазов. «Оборудование ефтеперерабатывающих
заводов». Учебное пособие. – M.: Xимия, 1984.
3. Г.Л. Вихман, С.A. Круглов. Основы конструирования
аппаратов и машин нефтеперерабатывающих заводов. – M.:
Гостоптехиздат, 1978.
4. A.С. Бобков. Основы строительства промышленных зданий и сооружений химической промышленности. – M.: Высш. школа, 1965.
5. A.Н. Плановский, П.И. Николаев. Процессы и аппараты
химической и нефтехимической технологии. – M.: Химия, 1987.
6. Z. Salimov, I. Тo‘ychiyev. Ximiyaviy texnologiya protseslari va
apparatlari. Т.: O‘qituvchi. 1987.
7. Ю.И. Дитнерский. «Процессы и аппараты химической
технологии» в 2-x Т. – M.: Xимия, 1995.
8. A.И. Владимиров, В.A. Шелкунов, С.A. Куликов. «Основные
процессы и аппараты нефтегазопереработки». – M.: Нефть и газ, 1996.
9. В.В. Николаев, Н.В. Буситинья, И.Г. Бусигин. Основные
процессы физической и физико-химической переработки газа. –
M.: OAO «Недра», 1998.
10. A.И. Скобло, Ю.K. Молоканова, A.И. Владимиров, В.A. Ше-
челкунов. Процессы и аппараты нефтегазопереработки и нефтехимии. – M.: Недра, 2000
|
Faollangan ko‘mirlar - Absorbsiya Umumiy tushunchalar

|
Absorbsiya Umumiy tushunchalar
|
bet | 10/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #100456 |
Bog'liq Absorbsiya Umumiy tushunchalarFaollangan ko‘mirlar, odatda, tarkibida uglerod bo‘lgan yog‘och, torf, hayvonlar suyagi, toshko‘mir kabi mahsulotlarni quruq haydash yo‘li bilan olinadi. Ko‘mir faolligini oshirish
uchun unga 900°C dan ortiq haroratda havosiz termik ishlov beriladi. Bunda material g‘ovaklaridagi smolalar ekstragent yordamida ekstraksiya qilib olinadi.
Faollangan ko‘mirlarning solishtirma yuzasi – 600ј1750 m2/ g. Тo‘kma zichligi – 250ј450 kg/m3, mikrog‘ovaklar hajmi –0,23...0,7sm3/g. Bundan tashqari ular tarkibida juda kam miqdorda (<8%) kul bo‘ladi. Yana shuni ta’kidlash kerakki, havoda 300°C haroratda faollangan ko‘mir yonadi.
Faollangan ko‘mirning mayda kukunlari 200°C ga yaqin haroratda yonadi va konsentratsiyasi 17ј24 g/sm3 bo‘lganda havo tarkibidagi kislorod bilan portlovchi birikma hosil qiladi.
Adsorbsiya jarayonida tozalashning samaradorligi adsorbentning g‘ovaksimon tuzilishiga bog‘liq bo‘lib, bunda mikrog‘ovak asosiy rol o‘ynaydi. Faollangan ko‘mirlar adsorbsion bo‘shlig‘ining chegaraviy hajmi 0,3 sm3/g ligi tozalash jarayonida qo‘llash tavsiya
etiladi. Ma’lumki, mikrog‘ovaklar o‘lchami katalitik reaksiyalar tezligini belgilaydi. Mikrog‘ovak o‘lchami 0,8ј1,0 mkm bo‘lgan faollangan ko‘mirlar optimal deb hisoblanadi.
Silikagellar – bu kremniy kislota gelining suvsizlantirilgan mahsulotidir. Ushbu adsorbentlar natriy silikat eritmalariga kislota yoki ular tuzlarining eritmalarini ta’siri natijasida olinadi.
Silikagellarning solishtirma yuzasi 400ј780 m2/g, to‘kma zichligi esa 100ј800 kg/m3. Silikagel granulalari 7mm gacha bo‘lishi mumkin. Silikagellar asosan suv bug‘ini yutish, gazlarni quritish va tozalash uchun qo‘llaniladi. Bu adsorbent boshqa adsorbentlarga
qaraganda yonmaydi, mexanik jihatdan mustahkam bo‘ladi.
Seolitlar – tabiiy va sun’iy mineral holatida bo‘lib,alyumosilikatning suvli birikmasi. Ushbu adsorbent suvda va organic eritmalarda erimaydi. Sun’iy seolit g‘ovaklar o‘lchami adsorb-
siyalanayotgan molekula o‘lchamiga yaqin bo‘lgani uchun g‘ovaklarga kirayotgan molekulalarni adsorbsiya qila oladi. Bu turdagi seolitlar «molekulyar elaklar» deb nomlanadi.
Seolitlar yuqori yutish qobiliyatiga ega bo‘lgani uchun gazlar va suyuqliklarni qisman quritish yoki suvsizlantirish uchun ham qo‘llaniladi. Seolitlar, ko‘рincha 2ј5 mm diametrli granula
ko‘rinishida ishlab chiqariladi.
|
| |
Math.Log2() - sonning 2 asosga ko'ra logarifmini hisoblaydi. double tipida qiymat qabul qiladi va qaytaradi.
Math.Max()

|
Math.Log2() - sonning 2 asosga ko'ra logarifmini hisoblaydi. double tipida qiymat qabul qiladi va qaytaradi.
Math.Max()
|
bet | 3/4 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 0,61 Mb. | | #100917 |
Bog'liq 1-amaliy OOP 4-kursMath.Log2() - sonning 2 asosga ko'ra logarifmini hisoblaydi. double tipida qiymat qabul qiladi va qaytaradi.
Math.Max() - ikki sondan kattasini aniqlab beradi. Kiruvchi parametr sifatida ixtiyoriy sonli tipdagi ikkita son kiritiladi, bizga ulardan kattasining qiymatini qaytaradi.
Math.Min() - ikki sondan kichigini topadi. Kiruvchi parametr sifatida ixtiyoriy sonli tipdagi ikkita son kiritiladi, bizga ulardan kichigining qiymatini qaytaradi.
Math.PI - bu Math sinfining yana bir maydon(field)i hisoblanadi. Pi sonining qiymati 3,14159265358979 ni double tipida qaytaradi.
Math.Pow(a,b) - a sonini b-darajaga ko’taradi. Kiruvchi parametrda ikkita son asos va daraja double tipida kiritiladi, bizga hisoblangan qiymatni qaytaradi. Masalan, Math.Pow(3,2) 9 ni qaytaradi.
Math.Round() - sonni yaxlitlaydi.
1. Agar kiruvchi parametrda bitta son Math.Round(a) ko’rinishida kiritilsa, a ni butun songacha yaxlitlangan qiymatini qaytaradi.
2. Agar ikkita son Math.Round(a,b) ko’rinishida kiritilsa, a sonni verguldan keyin b ta xonagacha yaxlitlangan qiymatini qaytaradi. Faqat haqiqiy (double,decimal) tipda qiymat qabul qiladi va qaytaradi.
Math.ScaleB(x,n) - x*2^n ifodaning qiymatini effektiv ravishda, yuqori tezlikda hisoblaydi. x soni double tipida, n soni int tipida bo'lishi kerak. Masalan, Math.ScaleB(3,4)=48.
Math.Sign() - sonning ishorasini aniqlab beradi. Agar son musbat bo’lsa 1 ni, manfiy bo’lsa -1 ni, nolga teng bo’lsa 0 ni qaytaradi. Kiruvchi parametr ixtiyoriy sonli tipda bo'lishi mumkin, lekin faqat int tipida qiymat qaytaradi.
Math.Sin() – burchakning sinusini hisoblaydi. Burchak qiymati radianda kiritiladi. Kiruvchi va qaytariluvchi parametrlar faqat double tipida bo'ladi. Math.Sin(3.141592653589793)=0;
Math.Sqrt() - sonning kvadrat ildizini hisoblaydi. Kiritiladigan va qaytaradigan son double tipida bo'ladi.
Math.Tan() - burchakning tangensini hisoblaydi. Burchak radianda kiritiladi. Kiruvchi va chiquvchi parametrlar faqat double tipida bo’ladi. Masalan, Math.Tan(3.141592653589793) ifoda 0 ni qaytaradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Math.Log2() - sonning 2 asosga ko'ra logarifmini hisoblaydi. double tipida qiymat qabul qiladi va qaytaradi.
Math.Max()
|
Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija

Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
11.01.2024
Hajmi
0,84 Mb.
#134567
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
Elaksimon tarelkali absorber

|
Elaksimon tarelkali absorber
|
bet | 6/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #100456 |
Bog'liq Absorbsiya Umumiy tushunchalarElaksimon tarelkali absorber. 23- rasmda bu turdagi jihoz tasvirlangan.
Bu kolonna gorizontal tarelka quyilishi va ostonalardan tarkib topgan bo‘ladi.
Odatda, bu turdagi tarelka yuzasi 1ј5 mm li teshiklardan iborat bo‘lib, tarelkadan tushayotgan ko‘рikni parchalash uchun ostona tarelkadagi suyuqlik sathini bir xil balandlikda ushlab turish uchun esa ostona (3) xizmat qiladi. Suyuq faza tepadagi tarelkaga
uzatiladi va quyilish moslamasi
(2) dan o‘tib, qurilmaning
pastki qismidan chiqib ketadi.
Gaz faza har doim qurilmaning
pastki qismiga kiritiladi va tarel-
kalardan pufakcha shaklida
o‘tib, yuqori qismidagi shch-
tuserdan chiqadi.
Qalpoqcha tarelkali absor-
ber. Bu turdagi qurilma kapsula
qalpoqcha va segment quyilish
moslamasidan tarkib topgan
(24- rasm). Тarelka ko‘plab disk-
23- rasm. Elaksimon tarelkali
kolonna:
1 – tarelka; 2 – quyilish
moslamasi; 3, 4 – ostonalar.
lardan iborat bo‘lib, tayanch
halqaga qistirma yordamida bolt-
lar bilan mahkamlanadi.
24- rasm. Qalpoqchali
tarelka:
1 – tarelka;
2 – qistirma;
3 – rostlovchi quyilish
ostonasi;
4 – quyilish patrubkasi;
5 – bolt;
6 – rostlovchi bolt;
7 – halqa;
8 – quyilish ostonasi;
9 – qalpoqcha.
Suyuq faza yuqorida joylashgan tarelkadagi ostona (3) dan o‘tib, quyida o‘rnatilgan tarelkaga tushadi. Тarelka yuzasidan suyuqlikni bir me’yorda taqsimlash uchun ostona (8) xizmat qiladi. Suyuqlikni tarelka yuzasida bir xil balandlikda ushlab turish uchun rostlovchi ostona (3) dan foydalaniladi. Gaz tarelkalarga patrubka (6) orqali kirib, bir necha oqimchalar holida qalpoqchalar teshigidan chiqa boshlaydi.
Qalpoqchadagi havo teshiklari tishli bo‘lib, to‘g‘ri uchburchak shaklida yasaladi. Suyuqlik qatlami orqali o‘tayotgan gaz yoki bug‘ oqimi alohida-alohida pufakchalarga bo‘linib ketadi. Тarelkalardan suyuqlik quyilish patrubkasi (4) orqali to‘kiladi. Bu turdagi tarelkalarda gaz ko‘рiklari va pufakchalarning hosil bo‘lish intensivligi bug‘ (yoki gaz) tezligi va tarelkadagi suyuqlik qatlami balandligiga bog‘liq.
Тarelkada katta massa almashinish yuzasini barpo qilish uchun o‘rnatiladigan qalpoqchalar soni ko‘paytiriladi. 25- rasmda kapsulali qalpoqchaning bo‘ylama qirqimi keltirilgan. Тarelka va qalpoqchaning pastki qismi orasidagi masofa vtulka (4) va gayka (2) yordamida amalga oshiriladi. Bu turdagi tarelkalar sanoatda keng ko‘lamda ishlatiladi. Elaksimon tarelkali absorberlarga qaraganda qopqoqchali qurilmalar gaz aralashmalari iflos bo‘lganda
25- rasm. Kapsulali
qalpoqcha:
1 – shayba;
2 – gayka; 3 –bolt;
4 – vtulka;
5 – qalpoqcha;
ham uzoq muddatda barqaror ishlay oladi.
Bundan tashqari gaz yoki suyuq fazalar
bo‘yicha yuklama katta miqdorda o‘zgarsa ham,
qalpoqchali tarelka bir tekisda yaxshi ishlaydi.
Ushbu tarelka kamchiliklari: konstruksiyasi
murakkab, qimmat va gidravlik qarshiligi
yuqori. Undan tashqari gaz faza sarfi kam
bo‘lganda, qurilma samaradorligi keskin
ravishda kamayib ketadi.
|
| |
moslamali, tarelkali - Absorbsiya Umumiy tushunchalar

moslamali, tarelkali
absorber.
1– g‘alvirsimon tarelka;
2– quyilish quviri.
qurilmaning tepa qismidan chiqib ketadi. Тarelka, quyilish quvuri
va ostona shunday joylashtiriladiki, suyuq faza, albatta, qarama-qarshi yo‘nalishda harakat qiladi.
Тarelkali absorberlar gidrodinamik rejimi, ma’lumki, istalgan konstruksiyali tarelkalarning samara-dorligi, uning gidrodinamik rejimlariga uzviy bog‘liqdir.
Gazning tezligiga va suyuqlikni purkash zichligiga qarab barbotajli tarelkalarning 3 ta asosiy gidrodinamik rejimi bo‘ladi:pufakchali, ko‘рikli va oqimchali (injeksion).
Pufakchali rejim. Gazning tezliklari juda kichik va suyuqlik qatlamidan alohida pufakchalar holatida o‘tish davrida pufakchali rejimni kuzatish mumkin. Bu rejimda tarelkadagi fazalar
to‘qnashish yuzasi kam bo‘ladi.
Ko‘рikli rejim. Gaz fazasining tezligi ortishi bilan teshiklardan chiqayotgan pufakchalar qo‘shilib oqim hosil qiladi. Тarelkadan ma’lum bir masofada qatlam qarshiligi tufayli oqim buziladi va ko‘p miqdordagi pufakchalarga ajrab ketadi. Natijada «gaz – suyuqlik»dispers sistema, ya’ni ko‘рik paydo bo‘ladi. Ushbu rejimda gaz va
suyuq fazalar to‘qnashishi pufakchalar hamda gaz oqimi suyuq tomchilar sirtiga to‘g‘ri keladi. Ko‘рikli rejimda barbotajli tarelkalarda fazalarning to‘qnashish yuzasi maksimal miqdorga egadir.
Oqimli (injeksion) rejim. Agar gaz tezligi yanada oshirilsa, gaz oqimining uzunligi ko‘payadi va u barbotaj qatlamidan chiqib qoladi. Shu bilan birga, barbotaj qatlam buzilmaydi va ko‘p miqdorda yirik tomchilar hosil bo‘ladi. Bunday rejimda fazalarning to‘qnashish yuzasi keskin ravishda kamayib ketadi. Shuni alohida ta’kidlash kerakki, bir rejimdan keyingisiga o‘tish asta-sekin bo‘ladi. Barbotajli tarelkalar gidravlik rejimlari chegarasini hisoblashning umumiy usullari shu kungacha yaratilmagan. Shuning uchun ham tarelkali absorberlarni loyihalashda tarelka ishlashining pastki va tepa oraliqlari hisoblash yo‘li bilan toрiladi.So‘ngra gazning ishchi tezligi toрiladi.
|
6-mavzu. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi. Suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari Rеja

|
6-mavzu. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi. Suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari Rеja
|
bet | 1/18 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #14741 |
6-MAVZU. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi. Suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari
Rеja
1. Eritmalarning sinflanishi.
2. Eritma kontsеntratsiyasi va uni ifodalash usullari.
3. Erish jarayoni tеrmodinmikasi.
4. Suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari.
5. Raul qonunlari
O`quv mashg`ulotining maqsadi: Talabalarning eritmalar va uning komponentlari; kontsentratsiyalar; eritmalar klassifikatsiyasi va ularni ifodalash; moddaning erish jarayoni; erish jarayonining termodinamikasi; eruvchanlik; eruvchanlikga komponentlar tabiatining ta’siri; suyuqliklarda gazlarni erishi; Genri, Dalton va Sechenov qonunlari; suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari; Raulning I I va II qonunlari; eritmalardagi diffuziya; osmos; eritmalarning kolligtiv xossalarini o`lchash orqali erigan moddaning molеkulyar massasini aniqlash usullari bilan tanishtirish.
Adabiyotlar:
Evstratova K.I. va b. Fizicheskaya i kolloidnaya ximiya. M., Vыsshaya shkola, 1990.
Ershov YU.A. va b. Obщaya ximiya. Biofizicheskaya ximiya. Ximiya biogennыx elementov. M., Vыsshaya shkola, 1993.
Floqo’nco’ A.T., Attwood D. Physicocho’mical Pqinciplo’s of Phaqmacy. - Macmillan, 1988. - 485 p.
Basic Physical Cho’mistqy. Walto’q J. Mooqo’. -London.1982.-711p.
Daniels Olberti. Fizicheskaya ximiya. M., Mir, 1978.
Krasovskiy I.V., Vayl E.I., Bozuglыy V.D.. Fizicheskaya i kolloidnaya ximiya. Kiev, Vыsshaya shkola, 1983.
Raximov X.R. Fizik kimyo. Tashkent, 1978.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
6-mavzu. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi. Suyultirilgan eritmalarning kolligativ xossalari Rеja
|
Pb
2+ - Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija

24
Ingliz fizigi J.Stoks 1852 yildayoq ushbu qoidani kiritgan edi: lyuminofor
chiqaradigan yorug‘lik to‘lqini uzunligi uyg‘otuvchi yorug‘lik to‘lqini uzunligidan
katta. Stoks qoidasi yutish polosasining maksimumi lyuminessensiya polosasi
maksimumiga nisbatan qisqa to‘lqinlar tomonga siljigan bo‘lishini bildiradi.
5-rasm. Stoks qoidasini tushuntiruvchi chizma
Stoks topgan bu qonuniyatni kvant mexanikasi tasavvurlari asosida oddiygina
tushuntirish mumkin. Lyuminessensiya markazi
energiyali fotonni yutib,
energiya sathiga ko‘tarila olmaydi. Lyuminessent kvant energiyasi har doim dan
kichik. Oraliq sath Yeor ga o‘tilganda energiya chiqadi. Kvant energiyasi W ning
bir qismi boshqa jarayonlarga ham sarflanishi mumkin. Baribir istisnosiz qoidalar
bo‘lmaydi: ba’zi hollarda antistoks nurlanish kuzatiladi. Bu holatda foton
energiyasiga lyuminessenlovchi modda zarralarining Eritmani elеktrik (qarshilik,
elеktr yurituvchi kuch, tok kuchi kabi) xossalarini o‘lchashga asoslangan usullar
analiziga elеktrokimyoviy analiz usullari dеb ataladi. Elеktrodlarga tashqaridan
kuchlanish bеrilishi yoki bеrilmasligiga ko‘ra 2 turga tasniflanadi:
[SbCl
6 - Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija

19
fotometrik usulda aniqlanadi. Usul tahlil qilinuvchi eritmada yorug’lik yutilishini
to’g’ridan – to’g’ri o’lchash imkoni bo’lmaganda yoki tahlil qilinuvchi dastlabki
ob’ekt – (malxam, pasta, suspenziya kukun va x.k.) – holida bo’lib, ularda
fotometrik o’lchashni o’tkazib bo’lmagan xollarda qo’llanadi. Ekstraksion –
fotometrik tahlilni o’tkazish shart-sharoitlari:
1. Murakkab aralashmadagi komponentlarning nur yutilishi bir xil to’lqin
uzunligida bo’lsa, yutilish maksimumlari bir birini qoplasa. Masalan:
Klapanli tarelkalar - Absorbsiya Umumiy tushunchalar

Klapanli tarelkalar. Bu turdagi tarelkalar
gaz fazasining tezligi va tez o‘zgarib turadigan
jarayonlarda ishlatilishi maqsadga muvofiqdir.
Klapanli tarelkalar elaksimon va
qalpoqchali tarelkalarning yaxshi xossalarini
o‘zida mujassam qilgan (26- rasm).
Klapanlar (1) dumaloq plastina shaklida,
diametri esa 40ј50 mm bo‘ladi. Kronshteyn-
cheklagich (2) dagi teshik diametri esa 30ј40
mm va ular orasidagi masofa esa 70ј150 mm
ga teng. Klapanlarning ko‘tarilish balandligi
6ј8 mm. Klapanlardan o‘tadigan gaz
oqimining tezligiga qarab klapan vertikal tepaga siljiydi.
26- rasm. Klapanli tarelka:
1 – klapan; 2 – kronshteyn-cheklagich; 3 – tarelka.
Gaz yoki bug‘ bo‘yicha yuklama keng ko‘lamda o‘zgarganda ham, klapanli tarelkalar bir me’yorda barqaror ishlaydi. Lekin ularning gidravlik qarshiligi nisbatan yuqori bo‘ladi.
Oqimli (yoki plastinali) tarelkalar. Bu turdagi tarelkalar qiya,parallel plastinalar ko‘rinishida tayyorlanadi (27- rasm).
Qalpoqchali, klapanli va oqimli tarelkalarda fazalarning yo‘nalishi o‘zaro kesishgan bo‘ladi. Gaz yoki bug‘ tarelkadagi teshiklardan o‘tadi, suyuqlik esa gorizontal harakatlanib,
tarelkadan tarelkaga quyilish moslamasi (5) orqali o‘tadi.
27-rasm. Oqimli tarelkalar:
1 – gidravlik tamba; 2 – quyiluvchi to‘siq; 3 – tarelka;
4 – plastina; 5 – quyilish moslamasi.
Yuqorida qayd etilgan tarelkalar samaradorligi gidrodinamik rejimlarga bog‘liq. Gaz (yoki bug‘) tezligi va suyuqlik sarfiga qarab 3 xil rejimlar mavjud: pufakchali, ko‘рikli va oqimchali. Har bir rejimda barbotajli qatlam o‘ziga xos tuzilishga ega bo‘lib, u qatlamning gidravlik qarshiligi va massa almashinish yuzasi kattaligini xarakterlaydi. Bunday tarelkalarning gidravlik qarshiligi kam, ularni yasash uchun metall kam sarflanadi va tarkibida iflosliklar bo‘lgan suyuqliklarni ham ishlatish mumkin. Bundan tashqari bu tarelkali qurilmalarda jarayonni harakatga keltiruvchi kuch katta bo‘ladi.
Oqimchali tarelkalar kamchiliklari: tarelkaga issiqlik berish va ajralib chiqqan issiqlikni ajratib olish murakkab; suyuqlik sarfi nisbatan kam bo‘lgani uchun uning samaradorligi pastroq.
|
Elektron optika - Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija

|
Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. MundarijaElektron optika — fizikaning makroskopik kvazistatistik elektromagnit
maydon bilan taʼsirlashuvchi zaryadlangan zarralar dastasi strukturasini oʻrganuvchi
sohasi. Elektron optikaning paydo boʻlishi 19-asr oxirida elektronnurli trubka
(ENT)ning yaratilishi bilan bogʻliq. K. F. Braun 1897-yilda qurgan birinchi
ossillografik ENT da elektron dasta magnit maydonda ogʻganini koʻrgan. J.J.
Tomson elektron zaryadining massasiga bogʻliqligini aniqlashga doir tajribasida
ENT ichiga joylashtirilgan yassi kondensator orqali elektron dastani oʻtkazib, uning
elektrostatik maydon yordamida ogʻishini oʻz tajribasida amalga oshirdi. 1926-yilda
nemis olimi X. Bush izolyatsiyalangan sim oʻrab tayyorlangan gʻaltakning magnit
maydonida zaryadlangan zarralarning harakatini nazariy koʻrib chiqsi. Bu esa
elektronoptik tasvirni olishga imkon beruvchi elektron linza (EL) ning yaratilishiga
olib keldi. Elektron linza takomillashtirilib, elektron mikroskop, elektronoptik
oʻzgartirgichlar va boshqalar asboblar yaratildi. Televizion va radiolokatsion
apparaturalar yasash, axborotlarni yozib olish, saqlash va qayta eshittirish uchun
maxsus ENT yaratilishi Elektron optikaning zaryadlangan zarralarni boshqarish
bilan bogʻliq boʻlgan boʻlimlarining rivojlanishiga olib keldi. Elektron optika
geometrik va fizik Elektron optikaga boʻlinadi. Geometrik Elektron optikada
zaryadlangan zarralar dastasi zaryadlangan nuqtaviy massalar (elektronlar va
"onlar)ning trayektoriyalari toʻplamidan iborat deb qaraladi. Fizik Elektron optikada
zarralar trayektoriyasi oʻrniga deBroyl toʻlqin uzunligi cheksiz kichik boʻlganda tok
trayektoriya chizigʻiga aylanuvchi tok trubkasi olinadi. Amalda geometrik Elektron
optika qonuniyatlari bilan cheklanish yetarli. Geometrik Elektron optika turli xil
elektron asboblarning tatbiq etilishi bilan rivojlanadi. Mas, eng sodda elektron
asboblar: elektron proyektor, elektronoptik almashtirish qurilmasi, elektron
koʻpaytirgich, elektron ossillograf, elektron mikroskop, massaspektrometrlarning
ishlashi Elektron optika qonuniyatlariga asoslangan.
|
| |
Lyuminessensiya hodisasi va uning qo’llanishi. Mundarija - bet 13

34
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Aналитическая химия. проблемы и подходы. том 1. Р. Кельнера, Ж.-М.
Мерме, М. Отто, Г.М. Видмер. - М. Мир, Издательство АСТ, 2004
2. Aналитическая химия. проблемы и подходы. том 2. Р. Кельнера, Ж.-М.
Мерме, М. Отто, Г.М. Видмер. - М. Мир, Издательство АСТ, 2004
3. Xaritonov Yu.Ya., Yunusxodjaev A.N., Shabilalov A.A., Nasirdinov S.D.
«AnalitikkimyOptika Analitika». Fan. T. 2008. 1 - jild (lotinda)
4. Xaritonov Yu.Ya., Yunusxodjaev A.N., Shabilalov A.A., Nasirdinov S.D.
«AnalitikkimyOptika Analitika». Fan. T. 2013. 2 - jild (lotinda)
5. Fayzullaev OPTIKA «Analitik kimyo asoslari» Yangi asr avlodi, 2006.
6. Mirkomilova M. «Analitik kimyo». O’zbekiston, Toshkent. 2001.
7. Analitik kimyo” sanoat farmatsiya fakulteti 2 kurs talabalari uchun
o’quvuslubiy qo’llanma (rus va o’zbek tillarida), T. 2011 y.
8. Urazova M.B. Bo’lajak kasbiy ta’lim pedagogini loyihalash faoliyatiga
tayyorlash texnologiyasini takomillashtirish: Avtoref. dis. … doktora ped.
nauk. – Tashkent: TGPU, 2015. – 80 s
35
Internet manbalari.
1.
www.google.com
2.
www.arxiv.uz
3.
www.aim.uz
4.
www.ziyOptikanet.uz
|
Purkovchi absorberlar - Absorbsiya Umumiy tushunchalar

|
Absorbsiya Umumiy tushunchalar
|
bet | 8/11 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #100456 |
Bog'liq Absorbsiya Umumiy tushunchalarPurkovchi absorberlar. Bunday qurilmalarda fazalarning to‘qnashishi suyuq fazani gaz oqimiga purkab berish usuli yordamida amalga oshiriladi.
Adsorbsiya
Umumiy tushunchalar
Gaz aralashmalari gaz yoki bug‘larni yoki eritmalarda erigan moddalarni qattiq, g‘ovaksimon jism yordamida yutish jarayoni adsorbsiya deb nomlanadi. Yutilayotgan modda adsorbtiv, yutuvchi modda esa adsorbent deb ataladi.
Adsorbsiya jarayonining o‘ziga xosligi shundaki, u selektiv va qaytar jarayondir. Jarayonning qaytar bo‘shligi tufayli adsorbent yordamida bug‘-gaz aralashmalaridan bir yoki bir necha komponentlarni yutish, so‘ng esa maxsus sharoitda ularni adsorbentdan ajratib olish mumkin.
Adsorbsiyaga teskari jarayon desorbsiya deb nomlanadi. Adsorbsiya jarayoni xalq xo‘jaligining turli sohalarida keng tarqalgan bo‘lib, gazlarni tozalash va qisman quritish, eritmalarni
tozalash hamda tindirish, bug‘-gaz aralashmalarini ajratish uchun ishlatiladi.
Kimyo sanoatida adsorbsiya quyidagi hollarda: gazlar va eritmalarni tozalash hamda quritishda, eritmalardan qimmatbaho moddalarni ajratib olishda, neft va neft mahsulotlarini tozalashda, neftni qayta ishlashda hosil bo‘ladigan gaz aralashmalaridan aromatik
uglevodorodlarni (etilen, vodorod, benzin fraksiyalaridan aromatic uglevodorodlarni) ajratib olishda ishlatiladi.
Adsorbsiya jarayoni 2 xil bo‘ladi, ya’ni fizik va kimyoviy adsorbsiya. Agar adsorbent va adsorbtiv molekulalarining o‘zaro tortishishi Van-der-Vaals kuchlari ta’siri ostida sodir bo‘lsa,
bunday jarayon fizik adsorbsiya deb nomlanadi.
Fizik adsorbsiya jarayonida adsorbent va adsorbtivlar o‘rtasida kimyoviy o‘zaro ta’siri bo‘lmaydi.
Adsorbsiya jarayonida bug‘larning yutilishi paytida ular kondensatsiyalanadi, ya’ni adsorbent kovaklari suyuqlik bilan to‘lib qoladi. Boshqacha aytganda, adsorbentda kaрillyar
kondensatsiya ro‘y beradi.
Kimyoviy adsorbsiya yoki xemosorbsiya adsorbent va yutilgan modda molekulalari orasida kimyoviy bog‘lar hosil bo‘lishi bilan xarakterlanadi. Bu, albatta, kimyoviy reaksiyaning natijasidir. Bundan tashqari xemosorbsiya jarayonida kimyoviy reaksiya tufayli katta miqdorda issiqlik ajralib chiqadi.
Adsorbsiya jarayonining selektivligi adsorbent yutilayotgan komponentning konsentratsiyasiga, haroratga, tabiatiga va gazlar yutilayotganda bosimga bog‘liqdir.
Bundan tashqari jarayon tezligi adsorbentlarning solishtirma yuza kattaligiga ham bog‘liq.
|
| |
Elektron tijoratda mijoz, ya’ni xaridor fanday imkoniyatlarga ega bo’ladi?

|
Elektron tijoratda mijoz, ya’ni xaridor fanday imkoniyatlarga ega bo’ladi?
|
bet | 8/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTElektron tijoratda mijoz, ya’ni xaridor fanday imkoniyatlarga ega bo’ladi?
{
=Xoridor o’ziga zarur mahsulotni ish joyidan tanlab xarid qilish imkoniga ega bo’ladi
~Xaridor ortiqcha sarf xarajatsiz zarur mahsulotini elektron tarzda xarid etadi
~Xaridor o’ziga zarur mahsulotni tanlov asosida xarid etadi
~Xaridor vaqt va sarf xarajatni tejaydi moddiy samara ko’radi
}
Mijoz va maxsulot yetkazib beruvchi orasidagi munozarali baxslar qanday xal qilinadi?
{
=Kelishuv bitimlari shartlari va meyoriy normativ xujjatlar asosida
~Kelishuvda imzolangan bitim asosida
~Ichki ishlar idoralari xodimlari ishtirokida
~Amaldagi meyoriy-huquqiy normativ xujjatlar asosida
}
Elektron tijoratda xaridorlarga qanday xizmatlarni ko’rsatish mumkin?
{
=Xaridor uchun kerakli to’lovni amalga oshirish va mahsulotni o’z vaqtida manzilga yetkazib berish
~Mahsulot va xizmatlar bo’yicha axborot berish
~Xaridor xarid qilgan mahsulotni manzilga yetkazib berish
~To’lovni amalga oshirish va mahsulotni tanlov asosida xarid qilish
}
Elektron tijorat magazinlarga qanday xizmat ko’rsatadi?
{
=Magazin mahsulotlarini reklama qiladi va mijoz bilan ta’minlaydi
~Magazindagi mahsulot turiga mijozlarni jalb qiladi
~Magazindan xarid etilgan mahsulotni manzilga yetkazib beradi
~Magazin mahsulotla ri sifatini oshirish ga undaydi va raqobat ni kuchaytiradi
}
Elektron tijoratda o’z saytingizni qanday ochishingiz mumkin?
{
=Ariza asosida ma’lum miqdorda naqd pul to’lash yoki pul o’tkazish orqali
~Kompyuteringizni to’g’ridan-to’g’ri internet tarmog’iga ulanish orqali
~Domen va saytga nom berish, pul o’tkazish orqali
~Tashkilotdan pul o’tkazish va maxsus iltimosnoma yoki shartnoma asosida
}
Pin kodni yoddan chiqarganda nima qilish kerak?
{
=Plastik karta yordamida to’lovni amalga oshirish imkonini beruvchi bankga murojaat etiladi
~Ariza bilan bank emitentga murojaat etiladi
~Plastik karta bekor qilinib, o’rniga yangisi bankdan olinadi
~Ichki ishlar ijoralari xodimiga ariza bilan murojaat qilinadi
}
|
| |
Bankomatning vazifasi va uning xavfsizligini ta’minlash choralari qaysilar?

Bankomatning vazifasi va uning xavfsizligini ta’minlash choralari qaysilar?
{
=Naqd pul olish uchun mo’ljallangan qurilma, qo’riqlanadigan binolarda saqlanadi
~Pul kupyuralarini naqd olishga rejalashtirilgan, temir quti og’irligi 1 tonna
~Bankomat o’lchami 1,5-1.8 m., kengligi 1 m, og’ir ligi 1 tonna, 1 m. yerga chuqur joylashtiriladi
~Maxsus qo’riqchilar qo’yiladi, video kamera o’rnatiladi
}
To’lov tizimining texnik vositalariga nimalar kiradi va ularning vazifasi?
{
=To’lov smart kartasi, o’qitish qurilmasi, bank-emitent, bank-ekvayer serveri, aloqa kanali
~Kristalli maxsus prosessorli kartalar, kassa apparati, smart karta, prosessor markazi
~Avtomatlashtirilgan ish joyi, plastik karta, ekvayer va emitent stansiyalari
~Smart karta, o’qitish qurilmasi, shaxsiy kompyuter, aloqa kanali
}
Elektron tijoratning afzalliklari nimalardan iborat?
{
=Vaqt, mablag’ni tejash, ishonchlilik, to’lovni elektron tarzda amalga oshirish, raqobatni yuzaga kelishi, tan narx kamayadi
~Vaqt va sarf xarajat miqdori kamayadi, sifat oshadi, naqd puldan foydalanmaydi, raqobat oshadi
~Sarf xarajat, og’ir mehnat kamayadi, mahsulot sifati oshadi, tanlovga imkoniyat tug’iladi
~Mahsulot xarid qi lish elektron tarzda amalga oshiriladi, mahsulotni sotuvchi manzilga yetkazib beradi
}
Elektron tijoratning asosiy kamchiliklari nimalarda namoyon bo’ladi?
{
=Bank faoliyati va infratizimning takomillashmaganligi
~Aholining kompyuter bilan to’liq ta’minlanmaganligi
~To’lov tizimining takomillashmaganligi
~Elektron tijorat yuritishning meyoriy huquqiy normalarini yaratilmaganligi
}
Elektron tijoratda maxsulot yetkazib beruvchi qanday afzalliklarga ega bo’ladi?
{
=Mahsulot yetkazib beruvchi to’g’ridan to’g’ri mijozga sifatli mahsulot yetkazib beradi
~Mahsulot uchun o’z vaqtida haq oladi, mahsulotiga buyurtma oladi
~Xoridorning talabiga qarab buyurtma asosida mahsulot ishlab chiqaradi
~O’zga raqobatchilar holatidan voqif bo’ladi va mahsulot sifatini oshirishga harakat qiladi
}
|
Internet rejimida Biznes-logistika

|
Internet rejimida Biznes-logistika
|
bet | 31/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTInternet rejimida Biznes-logistika
{
=logistikada oqimlar ni boshqarishni komp yuter va tijoratchi ko’ magida amalga oshirish
~logistikada oqimlarni boshqarish
~logistikada axborot almashinuvi
~internet logistikada axborot almashinuvi
}
Elektron tijoratning avtomatlashtirilgan tizimi da tadbirkor likning faoliyati nimadan iborat?
{
=erkin tanlanadigan, konun doirasida mustakil amalga oshiriladigan faoliyat
~ davlat roziligi bilan yuritiladigan faoliyat
~ xar kimni uz xoxishi bilan yuritadigan faoliyat
~birovlarni xoxishi bilan yuritiladigan faoliyat
}
Elektron tijorat avtomatlashtirilgan tizimida tadbirkor lik faoliyatining tur lari nimadan iborat?
{
=yangi loyixani tashkil etish, tovar ishlab chika rishni tashkil etish, bi lan shugullanuvchi tadbirkorlar
~bozorni tashkil kiluvchi tadbirkorlar
~transport bilan shugullanuvchi tadbirkorlar
~dallollik bilan shugullanuvchi tadbirkorlar
}
Elektron tijorat maksad jixatidan tadbirkorlar ning turlari.
{
=foyda olishni, iqtiso diy va sosial samaraga erishishni maksad kilgan tadbirkorlar
~daromad olishni maksad kilib kuygan tadbirkorlar
~ishlab chikarish bilan shugullanuvchi tadbirkorlar
~oldi - sotdi bilan shugullanuvchi tadbirkorlar
}
|
| |
Elektron tijoratda ish kuchi va ish joyi nimalardan iborat?

|
Elektron tijoratda ish kuchi va ish joyi nimalardan iborat?
|
bet | 4/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTElektron tijoratda ish kuchi va ish joyi nimalardan iborat?
{
=Avtomatlashtirilgan ish joyi va kompyuter texnikasi
~Jismoniy shaxs va kompyuter texnikasi
~Robot va avtomatlashtirilgan ish joyi
~Texnik xodim kompyuter tarmog’i
}
Elektron tijoratni rivojlanishini belgilovchi iqtisodiy tizimi faktorlariga nimalar kiradi?
{
=Elektron xujjat almashinuvi
~Elektron pochta xizmati
~Kompyuter tarmog’i dan foydalangan avtomatlashtirilgan aloqa
~Mijoz-bank, internet-bank, elektron pul va plastik kartadan foydalanish
}
Elektron tijoratni rivojlanishini belgilovchi axborot infra tizimi faktorlariga nimalar kiradi?
{
=Telekommunikasiya vositalarini rivojlanish darajasi
~Infokommunikasiya tuzilmasini yaratish
~Internet tarmog’iga ulanish tuzilmasi
~Lokal va global axborot tarmog’ini tashkil etish
}
Elektron tijoratni rivojlanishi jaxon iqtisodiyoti rivojlanishiga qanday ta’sir ko’rsatadi?
{
=Jahon bozori barcha a’zolarining o’zaro axborot almashinuvi mexanizmi yaratilishi
~Pul vositalarini almashinuvini tezlashtirish mexanizmini yaratish
~Yangi turdagi servis va xizmatni yaratish
~Bozorda raqobatdosh mahsulotlarni va xizmatlarni yaratish
}
Elektron tijoratda maxsulot, ya’ni tovar yetkazib beruvchi qanday turdagi afzalliklarga ega bo’ladi?
{
=Mahsulotni ishlab chiqaruvchi qiluvchi doimiy mijozga ega bo’ladi
~Arzon bahoda o’z mahsulotlarini elektron magazin orqali sotadi
~Mahsulotni saqlash uchun omborxonalar kerak bo’lmaydi
~Kelishuv xujjatlari elektron tarzda amalga oshiriladi
}
Elektron tijoratda xaridor qanday turdagi afzalliklarga ega bo’ladi?
{
=Xaridor zarur mahsulotni elektron katalogdan tanlab, to’lovni elektron tarzda amalga oshiradi
~Mahsulot to’g’risida batafsil ma’lumotga ega bo’ladi va ixtiyoriy masofadan xarid qiladi
~Xaridor mahsulot xarid qilganda iqtisodiy samara ko’radi
~Xaridor sifatli mahsulot xarid qilishga erishadi va sarf xarajat kamayadi.
}
|
| |