O`zbekistonda erkin iqtisodiy zonalar faoliyati

|
O`zbekistonda erkin iqtisodiy zonalar faoliyati
|
bet | 3/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 30,95 Kb. | | #232540 |
Bog'liq Mamlakatimiz iqtisodiyoti tarkibini tubdan ozgartirish,uni diver-fayllar.org2. O`zbekistonda erkin iqtisodiy zonalar faoliyati
Mamlakatimiz iqtisodiy yutuqlarga erishayotgan bir sharoitda, milliy
iqtisodiyotni yanada rivojlantirish uchun jahon standartlariga javob beradigan va jahon bozorlarida talab qilinadigan mahsulot ishlab chiqarishni ta`minlaydigan, zamonaviy yuqori texnologiyali ishlab chiqarishlarni tashkil etish uchun xorijiy investitsiyalarni, birinchi galda to`g`ridan-to`g`ri investitsiyalarni jalb etish bo`yicha qulay shart-sharoitlar yaratish, shuningdek Navoiy viloyatining sanoat salohiyatini, ishlab chiqarish, tarnsport-tarnzit va ijtimoiy infratuzilmasini rivojlantirish maqsadida 2008 yil 2 dekabrda O`zbekiston Respublikasi Prezidentining “Navoiy viloyatida erkin industrial-iqtisodiy zona tashkil etish to`g`risida”gi farmoni qabul qilindi.
O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012 yil 13 apreldagi “Angren” maxsus industrial zonasini barpo etish to`g`risida”gi PF-4436-son Farmoni mamlakatimizda yana bir erkin iqtisodiy zonani yaratishga, yuqori qo`shilgan qiymatga ega bo`lgan raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydigan zamonaviy, yuksak texnologiyali ishlab chiqarishlarni tashkil etish uchun iqtisodiyotimizga xorijiy va mahalliy investitsiyalarni jalb etish bo`yicha qulay shart-sharoitlarni shakllantirishga imkon yaratdi.
Yuqori qo`shilgan qiymatga ega bo`lgan raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydigan zamonaviy, yuksak texnologiyali ishlab chiqarishlarni tashkil etish uchun xorijiy va mahalliy investitsiyalarni jalb etish bo`yicha qulay shart-sharoitlarni shakllantirish, Jizzax va Sirdaryo viloyatlarining ishlab chiqarish va resurs salohiyatidan kompleks hamda samarali foydalanish, shu asosda yangi ish joylarini yaratish va aholi daromadlarini oshirish maqsadida, shuningdek O`zbekistonda o`zbek-xitoy sanoat parkini barpo etish loyihasini amalga oshirish bo`yicha o`zaro anglashuv to`g`risidagi memorandumga muvofiq 2013 yil 18 martda O`zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jizzax” maxsus industrial zonasini barpo etish to`g`risida” Farmoni qabul qilindi. Нavoiy viloyatiga jalb qilingan investitsiyalar 2007 yilda 2,4 mln AQSH dollarini tashkil etgan bo`lsa, 2008 yilda 1,0 mln AQSH dollarini tashkil etgan va 2009 yilga kelib bu ko`rsatkich yana ortgan va 4,8 mln AQSH dollariga yetkazilgan. Bu ko`rsatkichlarni foizlarda hisoblaydigan bo`lsak,
2007 yilda иқтисодиётга jami mln AQSH dollari miqdorida xorijiy investitsiya jalb qilingan bo`lsa, shundan 1,2 foizi Navoiy viloyatiga to`g`ri keladi. 2008 yilda bu ko`rsatkich 2,6 foizni tashkil etadi. 2009 yilda jahon moliyaviy- iqtisodiy inqirozi sharoitida nafaqat O`zbekistonda, balki butun dunyoda ham xorijiy invesititsiyalar jalb qlish jarayoni ancha sustlashgan. Shu bois O`zbekiston Respublikasi hududlarida 343 ta loyiha doirasida 477,6 mln. doll. xorijiy investitsiyalar o`zlashtirilishi ko`zda tutilib, bunda Navoiy viloyatining salmog`i 1 foizni tashkil etadi.
“Navoiy” ЭИЗda 2010 yilda umumiy qiymati 31 mln dollarlik to`g`ridan-to`g`ri xorijiy invesititsyalar jalb qilish orqali 11ta investitsion loyiҳalar amalga oshirilди. Faoliyat ko`lami tobora kengayib borayotgan ushbu hududda o`tgan vaqt mobaynida 12 ta yangi korxona qurilib, foydalanishga topshirildi. 2012 yilda ular tomonidan 80 milliard so`mlik mahsulot ishlab chiqarildi. 2015 yilga qadar umumiy qiymati 270 million AQSh dollarilik yana 24 ta loyihani hayotga tatbiq etish rejalashtirilgan эди. 2015 yilning o`zida ishlab chiqarilgan mahsulotlar hajmi 180 milliard so`mdan ortiqni, eksport hajmi esa 5 million AQSH dollaridan ziyodni tashkil etdi. 2014 yil bilan taqqoslaganda, o`tgan yili eksport hajmi 3 baravar ortdi.
“Angren” ЭИЗda 2012-yil aprelidan buyon umumiy qiymati 166 million dollar bo`lgan 9 ta loyiha amalga oshirilganini va 1309 ta ish o`rni yaratilgan 2014- yilda Angrenda yangi zamonaviy shakar zavodi qurib bitkazildi. Singapur va Avstriya kompaniyalari bu korxona uchun 108 million dollar sarflashdi.Bundan tashqari, bu zonada “O`zbekenergo” DAK koreyalik hamkorlari bilan diodli yorug`lik lampalarini ishlab chiqarishni yo`lga qo`ydi.“Angren” maxsus industrial zonasi zonaida qisqa muddatda umumiy qiymati qariyb 44 million dollar bo`lgan 5loyiha asosida energiyani tejaydigan diodli yorug`lik lampalar, turli kattalikdagi mis quvurlar, ko`mir briketlari kabi yuksak texnologiyalar asosidagi mahsulotlar ishlab chiqarish o`zlashtirildi.
Hozirgi kunda “Angren” maxsus industrial zonasida jami 11 korxona faoliyat ko`rsatayapti. Ularda shakar va mis quvurlaridan tashqari, ko`chalar hamda binolar uchun tejamkor yoritqichlar, ko`mir briketlar, zamonaviy qurilish materiallari kabi mahsulotlar ishlab chiqariladi. Korxonalarda ish bilan band bo`lganlar soni esa bir yarim ming kishiga Etib qoldi. Umuman olganda, “Angren” EIZ ma`muriy kengashi tomonidan 23 ta loyiha ma`qullangan bo`lib, ularning qiymati qariyb 458 million AQSH dollarini tashkil qiladi.
Quyidagi jadvalda Navoiy ва Angren EIZlardada 2016-yilda amalga oshirilishi rejalashtirilgan loyihalar to`g`risida ma`lumot keltirilgan. 2013-2015 yillarda Jizzax” EIZda 29,5 million AQSh dollari miqdoridagi kapital qo`yilmalarni o`zlashtirish, "Jizzax" ЭIZning Sirdaryo filialida уmumiy qiymati 31,8 million AQSh dollari bo`lgan 3 ta loyiha joylashtirilishi mo`ljallanган эди. 2014 yilda vohada xorijiy investorlar ishtirokida 12 ta sanoat korxonasi tashkil etildi. Yаqinda bu yerda loyiha qiymati 12 million AQSh dollari qiymatidagi mablag` evaziga 3 ta yirik sanoat korxonalari ish boshladi. Ma`lumot o`rnida yana shuni aytish kerakki, “Jizzax” ЭIZda bugungi kunga qadar 51 million dollarlik (uning yarmidan ko`pi to`g`ridan-to`g`ri xorijiy sarmoyalar) 13 ta loyiha amalga oshirildi. Joriy yilda ularning sonini 11 taga ko`paytirish va buning uchun 156 million dollarlik investitsiya jalb etish mo`ljallangan.
|
| |