nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hunarmandchilik maktablari - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

Qorasuv, Chust, Xiva, Shahrixon, Qoqon, Farg`ona vodiysi, Samarqand,
Buxoro, Toshkent, Xorazm, Qashqadaryo, Surxondaryo qadimdan pichoqchilik
markazlari bo`lib, ular o`zining ishlash texnologiyasi, shakli, katta-kichikligi va
bezaklari bilan bir-biridan tubdan farq qilgan.
O`zbek xalq amaliy bezak san`atining eng keng tarqalgan turlaridan yana biri
kandakorlikdir. Kandakorlik deganda metalldan yasalgan badiiy buyumlarga o`yib
yoki bortiq qilib naqsh ishlash tushuniladi. Savdo-sotiqda qadimdamdan kandakorlik
buyumlariga talab katta bo`lgan.
O`zbek xalq amaliy san`ati turlari ichida zeb-ziynat san`ati bo`lmish zargarlik
alohida o`rin egallaydi. Qo`qonda shuhrat qozongan zargar ustalardan esa Mahmud,
usta Omon hoji Marahimov, X.Najmiddinovlar, Namanganda usta Niyoz Oxun,
Andijonda esa Oybergan, X.Otaboyev, Toshkentda S.Bobojonov, Oxun Bobojonov,
usta Samihiddin, A.Shoislomov, usta Mirxalil, Urganchda M.Abdullayev,
Samarqandda X.Yo`ldoshev, I.Kolimboyev, V.Hafizov va boshqalarning mehnati
zargarlik kasbining rivojlanishida juda katta hisoblanadi.
Ozbek milliy kashtado`zlik xalq hunarmandchilik san`atining eng qadimiy
turlaridan bo`lib, u xalqning o`z turmushini go`zal qilish istagi natijasida yuzaga
kelgan. Kashta kiyimlar va buyumlarni bezashda hamda ro`zg`r bezak buyumlari
tayyorlashda qadimdan qo`llanilgan.
Kashtachiligimiz san`ati nafaqat mamlakatimizda, balki chet ellarda ham shuhrat
qozongan. O`zbek chevar ustalari qo`llari bilan tikilgan kirpich, so`zana zardevor,
gulko`rpa, choyshab kabilar Fransiya, Italiya, Yaponiya, Germaniya, Belgiya, Amerika,
Hindiston kabi horijiy mamlakatlarda, shuningdek, Respublikamizning Farg`ona vodiysida
faqat xonadonlarda emas, balki amaliy san`at muzeularida ko`p namunalari to`planib,
doimiy ekspozitsiyaga aylanib qolgan.
Kashtado`zlikning yirik namoyondalaridan andijonlik rassom kashtado`z
X.Nazarov, samarqandlik tashtado`z Usmon shokirov, toshkentlik kashtado`z va
chizmakash Xayri Sobirovalar kashta buyumlariga yangi turli xil naqsh kompozitsiya va
tikish usullarini yaratdilar. X.Sobirova onasi Zaxira Mirxoliqovadan qo`lda, mashinada
tikish sirlarini va chizmachilikni o`rgandi. X.Sobirova 15 yoshidan boshlab onasining
kashtado`zlik hunarini davom ettirib, ko`plab shogirdlar yetishtirishda o`z hissasini
qo`shgan.
O`zbek kashtachiligida iroqi, ilma, yorma, bosma, xomdo`zi, chamak, chinda hayod,
baxya choklari keng tarqalgan. Turli joylardagi badiiy kashtalarda choklar turlicha tikiladi.
Chunonchi, Toshkentda ko`proq bosma choki, Shaxrisabzda yorma, kandaxayol, iroqi,
Buxoro, Samarqand, Nurotada yorma choki bilan tikiladi.
Kashtado`z ustalar tabiatdagi gul, barg, novda, g`uncha, qush va boshqalarning
tuzilishini, o`sish qonun-qoidalarini, ko`rinishini sinchiklab o`rganib, ulardan turli naqsh
kompozitsiyalar ishlash uchun har xil elementlarni stillashtirib olganlar. Masalan gulni
stillashtirib olar ekan, uning go`zalligini qaysi holatdagi ko`rinishini tasvirlashni izlab
topadi. Osimliksimon naqshlar “Islimiy gullar” deb ataladi. Islimiy gullar o`z navbatida,
ikki tomonga ulanadigan ko`rinishda bo`ladi.
- rasm. O`simliksimon naqsh elementlari

O`zbek kashtalarida o`simliksimon, geometrik hamda gul naqshlari ko`p
bo`lsa, rus kashtachiligida geometrik, o`simliksimon shakllar, gullar, qush va
mevalar ko`p tasvirlanadi, qozoq va qirg`iz kashtachiligida esa ko`proq hayvonlar,
shox va tuyoqlarni eslatuvchi elementlar tasvirlanadi.
3. Bozor munosabatlari sharoitida “Hunarmand” uyushmasining faoliyati
va istiqbollari.
Mamlakatimizda olib borilayotgan tub islohatlar natijasida bugungi
kunda barcha sohalar kabi aholini mehnat bilan ta`minlash, ularga kasb-hunar
o`rgatish ishlari, jumladan, hunarmandchilik ham asta-sekinlik bilan rivojlanib,
takomillashib bormoqda. Respublikamizda aholining mehnat resurslardan oqilona
foydalanish maqsadida kasb-hunarning ayrim turlari, ayniqsa, milliy qadriyat sifatida
bugungi kunda tiklangan va tiklanayotgan xalq hunarmandchiligiga oid ko`plab
qonun va farmonlar ishlab chiqildi.
O`zbekiston Respublikasi Xalq ustalarining, “Usto” birlashmasi va
“Musavvir” ilmiy-ishlab chiqarish markazining ushbu markaz huzurida xalq
hunarmandlarining Qoraqolpog`iston Respublikasida, viloyatlarda va Toshkent
shahrida bo`linmalarga ega bo`lgan “Hunarmand” uyushmasi O`zbekiston
Respublikasi Prezidentining 1997-yil 31-martidagi PF-1741-sonli “Xalq amaliy
san`ati hunarmandchiligini rivojlantirishni davlat yo`li bilan qo`llab-quvvatlash
chora-tadbirlari to`g`risida”gi Farmoniga asosan tashkil topgan. Ushbu farmonga
ko`ra “Hunarmand” uyushmasi faoliyatining asosiy yo`nalishlari etib quyidagilar
belgilangan.
- xalq hunarmandchiligining mehnat faoliyati masalalarini muvofiqlashtirish,
Respublika qonunchiligi tomonidan ularga beriladigan huquqlar va manfaatlarni
himoya qilish;
- ustalar va hunarmandlarni moddiy-texnika resurslari, asboblar, kichik
mehanizatsiya vositalari bilan ta`minlashni, ishlab chiqarilgan mahsulotni sotishda,
shu jumladan eksport qilishda yordam berishni nazarda tutgan holda ularda uyda
ishlashlari uchun shart-sharoitlar yaratishda ko`mak berish;
- bozor munosabatlari talablarini o`rganish hamda yuksak badiiy buyumlar
tayyorlash uchun mahalliy xom ashyo va materiallarning yangi turlaridan
foydalanish bo`yicha tavsiyanomalar ishlab chiqish;
- mamlakat ichkarisida va chet ellarda xalq ustalarining buyumlari keng
targ`ib va reklama qilinishini, rasmli materiallar va kataloglar chiqarilishini,
ko`rgazmalar va kimochdi savdolari o`tkazilishini tashkil etish;
- xalq san`atining noyob turlarini va buyumlarining yuksak badiiy nusxalarini
tayyorlashda an`analarini saqlab qolish hamda bu ish ko`nikmalarini yoshlarga
sig`dirish, mohir ustalarni tayorlash bo`yicha maxsus maktablar tashkil qilish.
Xarajatlarni tahlil qilish: xarajatlar ob'ekti, xarajatlar dvigateli, xarajatlar markazi

|
Xarajatlarni tahlil qilish: xarajatlar ob'ekti, xarajatlar dvigateli, xarajatlar markazi
|
bet | 36/50 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 86,94 Kb. | | #137189 |
Bog'liq 1. Axborot tizimlarini (AT) loyihalash texnologiyasining asosiy 5. Xarajatlarni tahlil qilish: xarajatlar ob'ekti, xarajatlar dvigateli, xarajatlar markazi.
Xarajatlarni tahlil qilish - bu umumiy xarajatlarni aniqlash uchun ish bilan bog'liq xarajatlarni yig'ish uchun foydalaniladigan buxgalteriya hisobi. jarayon . Model asosida xarajatlarni tahlil qilishishlaydi , chunki korxonaning funksionalligini batafsil tushunmasdan miqdorni aniqlash mumkin emas. OdatdaABC ishlab chiqarish xarajatlarining kelib chiqishini tushunish va to'g'ri modelni tanlashni osonlashtirish uchun ishlatiladi.korxonani qayta tashkil etish paytida ishlaydi (Biznes jarayonlarini qayta qurish ,BPR ). Yordamidaxarajatlar tahlili kabi muammolarni hal qilishi mumkinmahsulot ishlab chiqarishning haqiqiy tannarxini aniqlash ;mijozlarni qo'llab-quvvatlashning haqiqiy narxini aniqlash ,eng qimmatini aniqlashishlar (avval yaxshilanishi kerak bo'lganlar).navbat ), menejerlarga taklif qilingan o'zgarishlarning moliyaviy o'lchovi bilan ta'minlash va boshqalar.
ABC -Tahlil faqat ish modeli izchil bo'lganda (sintaktik qoidalarga rioya qilgan holda) amalga oshirilishi mumkinIDEF0 ), to'g'ri (biznesni aks ettiradi), to'liq (ko'rib chiqilayotgan butun maydonni qamrab oladi) va barqaror (ko'rib chiqish tsiklidan o'zgarishsiz o'tadi), boshqacha qilib aytganda, ish modelini yaratish tugallanganda.
ABC quyidagi asosiy tushunchalarni o'z ichiga oladi:
Xarajat ob'ekti - ishning nima uchun bajarilishining sababi, odatda ishning asosiy natijasi . Ishning narxi - umumiy xarajatlarxarajat ob'ektlari ( "Kompyuterlarni qurish va sinovdan o'tkazish" , );
Xarajat mexanizmi - ishning qanday bajarilishi va ishning qancha davom etishiga ta'sir qiluvchi ish kirishlari va boshqaruvlarining xususiyatlari ("Mijoz buyurtmalari", "Yig'ish va sinovdan o'tkazish qoidalari", "Ishlab chiqarish bo'limi xodimlari";
Xarajat moddalari sifatida ko'rib chiqilishi mumkin bo'lgan xarajatlar markazlari .
ABC sizga tizimning xarajat va vaqt xususiyatlarini baholash imkonini beradi. Agar xarajat ko'rsatkichlari etarli bo'lmasa, o'zingizning ko'rsatkichlaringizni - foydalanuvchi tomonidan belgilangan xususiyatlarni - (User Defined Properties, UDP) kiritishingiz mumkin. UDP xulosalarsiz qo'shimcha tahlil qilish imkonini beradi.
UDP foydalanuvchi tomonidan aniqlangan xususiyat muharriri dialog oynasi (Model/UDP Definition Editor menyusi) yordamida tasvirlangan . Yuqori dialog oynasida UDP nomi, tanlash ro'yxatiga kiritiladiMa'lumotlar turi mulk turini tavsiflaydi. UDP ning 18 xil turini, jumladan, toifalar bo'yicha guruhlangan boshqaruv buyruqlari va massivlarni belgilash mumkin.
|
| |
“Hunarmand” xalq hunarmandlari hududiy bo`linmalari ijro etuvchi

o‟zlarining yurtlariga bu
shaharlardan qandaydir estalik, sovg‟a olib ketishni
xohlaydilar. SHu bois bu joylardagi zahmatkash hunarmandlar o‟zlari tayyorlagan
turli xil ko‟rinishdagi va o‟lchamdagi ishlarini olib chiqadilar hamda mehmonlarga
taqdim etadilar. Bunday ishlarning turi ko‟p, masalan turli rasmlar, o‟ymakorlik va
kulolchilik ishlari, tikuvchilik va to‟quvchilik ishlari kabilardir.
Quyida
hunarmandlarning bozor munosabatlari sharoitidagi ish faoliyatlaridan lavhalar va
milliy hunarmanchililik asosida tayyorlagan buyumlardan namunalar keltirilgan.
Izoh; maskur hunarmandchilik kasblari bo‟yicha keltirilgan lavhalar “
Taqdimot” metodi orqali o‟quvchilarga namoyish etiladi va o‟quvchilar
bilan
“Bahs – munozara” tashkil etiladi.
Ish tugaganidan so`ng - Mehnat ta’limi fanidan 8 – sinflar uchun dars ishlanmalar to’plami

2-4-dars.
“Servis xizmati” yo`nalishlari uchun
Mavzu:
Hunarmandlarning bozor munosabatlari asosidagi faoliyatlari,
uyushmalari va uning istiqbollari
To`qishning murakkab usullari. Bolalar panchosini to`qish
Darsning maqsadi:
a)
ta`limiy
– o`quvchilarga to`qishning murakkab usullarini o`rgatish;
b)
tarbiyaviy
– o`quvchilarni sabrli bo`lishga, go`zallikni
his qilishga
o`rgatish;
v)
rivojlantiruvchi
– o`quvchilarning to`quvchilik
ishlari haqidagi bilim va
ko`nikmalarini kengaytirish.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad:
o`quvchilarni to`quvchilik
kasbiga
qiziqtirish.
Darsning vazifalari:
- to`quvchilik hunari haqidagi tushunchalarni kengaytirish;
- o`quvchilarga murakkab to`qish ishlarini o`rgatish.
Nazorat savollar - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

197
13.Kultin N.B. S++Builder v zadachax i primerax. -SPb.: BXV-
Peterburg, 2005. -336 с.
14. M.Aripov, B.Begalov va boshqalar. Axborot texnologiyalari.-
Toshkent, 2009.
15. M.Aripov. Internet va elektron aloqa asoslari. О‘quv qо‘llanma.
Toshkent: Universitet, 2000. - 132 b.
16. M.Kadirov Axborot texnologiyalari 1-qism (О‘quv qо‘llanma)
Toshkent -2018
17. M.M.Aripov, A.X.Yakubov, M.V.Sagatov, R.M.Irmuhamedova
va boshqalar. Infonnatika. Axborot texnologiyalari. О‘quv qо‘llanma.
1,2-qism. -Toshkent: TDTU, 2005.
18. S.G‘ulomov, R.Alimov va boshqalar. Axbotor tizimlari va
texnologiyalari. -Т.: Sharq nashriyoti, 2000.
19. S.S. G‘ulomov, B.A. Begalov Informatika va axborot
texnologiyalari. Darslik.Toshkent: Fan, 2010.-686 b.
20. Scheinerman Edwant C++ for Mathematicians. An Introduction
for Students and Professionals. Chapman&Hall/CRC, Taylor&Francis
Group, LLC, Bocа Raton, London, New York, 2006. - 496 p
21. A.A.Akayev, A.T.Kenjabayev, Yo.S.Ilxamova, M.Yu. Jumani-
yazova. Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari . Darslik.
Toshkent: Fan, 2019.-508 b.
O`zbek xalq hunarmandchiligini rivojlantirgan hunarmand ustalar va

|
O`zbek xalq hunarmandchiligini rivojlantirgan hunarmand ustalar vaBog'liq 8 sinf texnologiya konspekt [uzsmart.uz]2. O`zbek xalq hunarmandchiligini rivojlantirgan hunarmand ustalar va
ularning ish usullari.
Qadim zamonlardan beri ota-bobolarimiz insoniyat vujudga
keltirgan kashfiyot, ilm-fan cho`qqilarini egallab, o`z hunarlarini avloddan-avlodga
o`tkazib kelmoqdalar. Masalan, yog`och o`ymakorligi, naqqoshlik, me`morchilik,
kandakorlik,
kulolchilik,
pichoqchilik,
zargarlik,
kashtachilik,
zardo`zlik,
gilamchilik, do`ppido`zlik, quroqchilik, savatchilik va boshqalar. Bu borada, har bir
usta o`zi yashab, ijod etgan yerdagi badiiy an`analarning o`ziga xos tomonlarini
o`zida aks ettiradi. Masalan, Xivalik xalq ustalari yog`ochni o`yib naqsh ishlashda
yog`ochning tabiiyligini saqlab qolganlar, buxorolik ustalar esa naqsh o`yib ishlagan
buyumlarni jim-jimador qilib, uni oltinsimon va kumushsimon ranglar bilan
bo`yaganlar. Qo`qonlik xalq ustalari yog`ochni o`yib naqsh solishda uni o`rta
chuqurlikda o`yganlar, Toshkent xalq ustalari taxta yuzasidagi naqshlarni zaminsiz,
chiziqlar orqali bajarganlar va hoshiya naqshlarini ko`p ishlaganlar. Marg`ilon
ustalari o`ymakorlik ishlarining zaminini o`ta chuqur o`yganlar. Hozirgi paytda
yog`och o`ymakorligi me`morchilik bilan bir qatorda ro`zg`or buyumlariga bezak
berishda ham keng qo`llanilmoqda. O`zbekistonda ishlatiladigan o`yma naqshlarning
chuqurligi 2 mm dan 15 mm gacha boradi.
Toshkent, Buxoro, Qo`qon, Samarqand o`ymakor ustalari buyumlarining
o`yilgan zaminini chekma uslubida maxsus chekich iskana qalam bilan chekichlab
chiqadilar. Xiva ustalari naqsh zaminini chakichlamasdan tekisligicha qoldiradilar.
Ular o`yib tayyorlangan buyumlarning yuziga qizdirilgan chigit yog`i surtadilar.
Bunda buyumning namga va issiq-sovuqqa chidamliligi oshadi. Ikkinchidan cjhigit
yog`i naqsh yuzini qoramtir qilib ko`rsatadi. Toshkent, Qo`qon va Samarqand
ustalari esa tayyor buyumlarni maxsus lok bilan loklaydilar.
Yog`och o`ymakor ustalari qadimdan uch uslub asosida yog`ochlarga bezak
berganlar. Bular bag`dodi, islimiy va pargoridir. Bu uslublardan yana biri girih
islimiydir. Agar islimiy naqshlar sirkul yordamida bajarilsa, pargor islimiy, aylana
islimiy deb ataladi (1-2 rasm). Bu o`ymakorlik turini ustalar “o`ymali pargori” va
“o`yma pargor bilan” deb nomlaydilar. Ozbekistonda pargori uslubi ustalaridan
T.Ayibxo`jayev, A,Tursunboyev, Xaydar Najmiddinov, Qodirjon Haydarov,
Sulaymon Xo`jayev, Ortiq Fayzullayev, Abduvosiq Saydaliyev, Botir Ganiyev va
boshqalarning pargori uslubidagi ishlari elga manzur bo`lib kelmoqda.
1-rasm
2-rasm
|
| |
Internet saytlari - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

198
MUNDARIJA
Kirish…………………………………………………………………………..
3
I-bob. Iqtisodiyot sohasida qо‘llaniladigan axborot komplekslari ……..
6
1.1. Bank faoliyatida axborot komplekslari va texnologiyalari ……………
6
1.2. Bank tizimini rivojlanish tendensiyasi ………………………………..
13
1.3. Bank tizimining texnik va dasturiy ta’minoti ………………………….
17
1.4. IABS-integrallashgan avtomatlashtirilgan bank tizimi ………………..
24
1.5. “Globus system” dasturiy tizimi ………………....................................
25
1.6. “Internet banking”, “On -line banking”, “Mobul banking” va “SMS
banking” dasturiy tizimlarini ishlash texnologiyasi............................................
26
1.7. Bank-mijoz server “Mysap banking”, “Kapital 24”
xizmatlar
texnologiyasi ………………..............................................................................
33
1.8. Butun jahon banklararo SWIFT tizimi ………………...........................
48
II-bob. Buxgalteriya hisobida axborot komplekslari va texnologiyalari..
54
2.1. Buxgalteriya hisobida axborot tizimlari
va texnologiyalarini
qо‘llash…
54
2.2. Xо‘jalik yuritish subyektlar buxgalteriyasining
texnik va dasturiy
ta’minoti ………………………………………………………………………. 69
2.3. Buxgalteriya hisobida integratsiyalashgan
axborot tizimi va
texnologiyalari ………………………………………………………………… 72
2.4. “1C: buxgalteriya ” va “Bir.uz” dasturlarining rivojlanish
tendensiyasi..
83
2.5. Online buxgalteriya tizimini shakllantirishda “Gloubs.uz” dan
foydalanish texnologiyasi ……………………………………………………...
84
Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari - bet 13

35
yuqoridagidek holat bо‘lsa, informatsion tizimning ishonchliligi susayib,
butun sistemaning ishdan chiqishi hali vujudga kelishi mumkin. Mazkur
holdan chiqishning uslubi yaqinda yaratilgan bо‘lib, u "mijoz - server" deb
nomlanadi. Uning asosiy g‘oyasi shundan iboratki, serverning va mijoz
kompyuteridagi
dasturning
ma'suliyati
ajratildi
-
endi
mijoz
kompyuteridagi amaliy dastur serverdagi dasturdan farqli о‘laroq axborot
va ma'lumotlar tizimini о‘zgartira olmaydi. U server tomonidan berilgan
natijaviy axborotni kerakli kо‘rinishga о‘tkazish uchungina xizmat qiladi.
"Mijoz - server" texnologiyasi ma'lum talablarga javob beruvchi das-turlar
majmuini yaratishni taqazo etadi. Bu talablar quyidagilardan iborat:
- ishonchlilik, ma'lumotlarning tо‘liqligi va xavfsizligi;
- dasturlar va ma'lumotlar omborini о‘zgartirmasdan texnik vositalari
almashtirish imkoniyati;
- о‘rnatish va foydalanishning soddaligi;
- turli amaliy dasturlarni qо‘llashning soddaligi;
- ma'lumotlar omboriga murojaat qilish va undagi axborotlardan
foydalanishda qulaylik;
- informatsion sistemaning "ochiq"ligi, ya'ni avvalgi xarajatlarni
saqlagan holda ularn-ing vazifalarini kengaytirish imkoniyati.
"Mijoj - server" texnologiyasi bugungi kunda informatsion Sistema-
larni yaratishdagi asosiy yо‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Albatta bunda
boshlovchilar uchun soddalashtirilgan amaliy dasturlar ishlab chiqish
masalasi ham muhimdir.
Amerikaning Centura Software kompaniyasi tomonidan ishlab
chiqilgan SQL Windows Solo dasturi relyasion ma'lumotlar ombori bilan
ishlaydi va foydalanuvchi uchun sodda. Tarmoqda ishlashga mо‘ljallangan
mazkur dasturda "sichqoncha" manipulyatoridan foydalanib, turli dasturlar
yaratish mumkin.
LMS tizimining infratuzilishi - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

175
Tizim ishlashi uchun sеrvеrda PHP/MySQL/Apache larni о‘rnatilishi
talab qilinadi. Windows 98 va NT, Mandrake Linux8.1 muhitiga
о‘rnatilgan EasyPHP tizimda tizim tеstdan о‘tkazilgan.
Claroline dasturiy majmuasidan 80 dan ortiq davlatlarda foydala-
nishadi va 30 dan ortiq tillarga (dastur intеrfеysi) tarjima qilingan. Tizim
2000 dan ortiq talabalarni bir vaqtning о‘zida qabul qilishi mumkin.
Claroline dasturiy majmuasi masofaviy ta’lim jarayonini tashkillash-
tirish uchun talab qilinadigan barcha talablarga javob bеradi
хususan, –
foydalanuvchilarni ruyihatdan о‘tkazish,
– tizimda foydalanuvchilarning (fan о‘qituvchisi, о‘quvchi va mеhmon)
rollarini administrator tomonidan bеlgilashi;
– о‘quv kurslarni yaratish;
– ularning tarkibini tahrirlash;
– talabalar bilimini nazorat qilish;
– monitoring olib boorish;
– nazorat natijalarini tahlil qilish;
– tizim ichida foydalanuvchilar о‘rtasida kommunikatsiya elеmеntlaridan
(chat, forum, qisqa хabarlar jо‘natish modullaridan) foydalanish va
boshqarish imkoniyatini bеradi.
Tizimda boshqa LMS lar singari qо‘yidagi kо‘rsatilgan о‘qitish
modullari mavjud: Forums, Materials, Messenger, Chat, Exercises, Group
work , Student tracking, Kalеndar, Viki va boshqa modullari mavjud.
Boshqa LMS lar singari IMS va SCORM standartlarni qо‘llab quvvatlaydi.
Claroline dasturiy majmuasining imkoniyatlaridan dеmonstratsiya rеjimida
foydalanib kо‘rish mumkin, buning uchun
http://demo.claroline.net/
havo-
lasiga murojat qilib, tizimga har хil rollarda (administrator, fan
о‘qituvchisi, о‘quvchi) kirib tizimning imkoniyatlari bilan tanishib chiqishi
mumkin.
“Globus System” dasturiy tizimi - Shukurov akmal uktamovich iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

1.5. “Globus System” dasturiy tizimi Bugun ABT bozorida 20ga yaqin firmalar - ABT ishlab chiqa-
ruvchilar, turli dastur mahsulotlarini yaratuvchilar ishtirok etadi. О‘zbekis-
ton bozorida ABTni dasturiy ta’minotini «FIDO- biznes” tashkiloti ta’min-
lab beradi. Kо‘p banklar IABS (Интегрированная Автоматизированная
Банковская система) ва Globus dasturlaridan foydalanishadi.
Globus Systems-mijozlarga "Ertangi kun" ga tayyorgarlik kо‘rishga
yordam berish.
Raqamli transformatsiya orqali biznesni amalga oshirish usulini о‘z-
gartirishga intilayotgan kompaniyalar texnologiya doirasidan tashqaridagi
muammolar va muhim echimlarga duch kelmoqda. Ma'lumotlar mavjud,
aniq va bog‘langan bо‘lishi kerak. Muhim biznes tizimlari va ular ishlab
chiqaradigan va foydalanadigan ma'lumotlar ruxsatsiz kirish va
buzilishlar-dan himoyalangan bо‘lishi kerak. Tizimlar va ma'lumotlarni
qо‘llab-quvvatlaydigan
hisoblash
va
aloqa
infratuzilmasi
qulay,
moslashuvchan va ölçeklenebilir bо‘lishi kerak. Va biznesni amalga
oshirishning yangi usul-larini qо‘llab-quvvatlash uchun tashkilot ham
jarayonga aylanishi kerak.
Globus Systems-da, biz sizning tashkilotingiz uchun echimlarni ishlab
chiqishda yordam berish uchun chuqur texnologik kо‘nikmalarga ega
bо‘lgan turli sohalarda keng tajriba va bilimlarni birlashtiramiz, о‘zgarish-
lardan foydalanish uchun tashkiliy о‘zgarishlarni aniqlash va amalga
oshirishga yordam beramiz. Va har bir narsani tо‘g‘ri yо‘lda saqlashga
yordam bering, natijani о‘lchang.
"Globus plus" oilaviy korxonasi - toshkent tashkilot/kompaniyaning
aloqa ma'lumotlari: telefonlar, joylashuvi, faoliyat turlari va boshqa
foydali ma'lumotlar). Agar siz ushbu ma'lumotni о‘zingiz uchun foydali
deb hisob-lasangiz, iltimos, ularga murojat qilganingizda, ma'lumotlarini
27 Golden Pages - Uzbekistan biznes-katalogining veb-saytida topganingizni
xabar qiling.
"Globus plus" oilaviy korxonasi tashkilot/kompaniyaning kо‘pincha
quyidagi sо‘rovlar orqali topiladi:
"Globus plus" oilaviy korxonasi bilan qanday bog‘lanish mumkin?
"Globus plus" oilaviy korxonasini ish tartibi qanday?
Zararli hujumlar - 1-savol Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari

Zararli hujumlar. Zararli hujumlar tizim yoki tarmoqqa bevosita va bilvosita
ta’sir qiladi. Zararli dastur - fayl bo‘lib, kompyuter tizimiga tahdid qilish
imkoniyatiga ega va troyanlar, viruslar, “qurt”lar ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.
Zararli dasturiy vositalari foydalanuvchining ruxsatisiz hujumchi kabi g‘arazli
amallarni bajarishni maqsad qilgan vosita hisoblanib, ular yuklanuvchi kod (.exe),
aktiv kontent, skript yoki boshqa ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. Hujumchi zararli
dasturiy vositalardan foydalangan holda tizim xafsizligini obro‘sizlantirishi,
kompyuter amallarini buzishi, maxfiy axborotni to‘plashi, web saytdagi kontentlarni
modifikatsiyalashi, o‘chirishi yoki qo‘shishi, foydalanuvchi kompyuteri
boshqaruvini qo‘lga kiritishi mumkin. Bundan tashqari, zararli dasturlardan
hukumat tashkilotlaridan va korporativ tashkilotlardan katta hajmdagi maxfiy
axborotni olish uchun ham foydalanish mumkin. Zararli dasturlarning hozirda
quyidagi ko‘rinishlari keng tarqalgan:
viruslar: o‘zini o‘zi ko‘paytiradigan dastur bo‘lib, o‘zini boshqa dastur ichiga,
kompyuterning yuklanuvchi sektoriga yoki hujjat ichiga biriktiradi;
troyan otlari: bir qarashda yaxshi va foydali kabi ko‘rinuvchi dasturiy vosita
sifatida o‘zini ko‘rsatsada, yashiringan zararli koddan iborat;
adware: marketing maqsadida yoki reklamani namoyish qilish uchun
foydalanuvchi faoliyatini kuzatib boruvchi dasturiy ta’minot;
spyware: foydalanuvchi ma’lumotlarini qo‘lga kirituvchi va uni hujumchiga
yuboruvchi dasturiy kod;
rootkits: ushbu zararli dasturiy vosita operatsion tizim tomonidan
aniqlanmasligi uchun o‘z harakatlarini yashiradi;
backdoors: zararli dasturiy kodlar bo‘lib, hujumchiga autentifikatsiyani
amalga oshirmasdan, aylanib o‘tib tizimga kirish imkonini beradi, masalan,
ma’mur parolisiz imtiyozga ega bo‘lish;
mantiqiy bombalar: zararli dasturiy vosita bo‘lib, biror mantiqiy shart
qanoatlantirilgan vaqtda o‘z harakatini amalga oshiradi;
botnet: Internet tarmog‘idagi obro‘sizlantirilgan kompyuterlar bo‘lib,
taqsimlangan hujumlarni amalga oshirish uchun hujumchi tomonidan
foydalaniladi;
ransomware: mazkur zararli dasturiy ta’minot qurbon kompyuterida mavjud
qimmatli fayllarni shifrlaydi yoki blokirovkalab, to‘lov amalga oshirilishini
talab qiladi.
|
III-bob. Moliya sohasida axborot komplekslari va texnologiyalari

199
4.1. Elektron hukumat haqida tushuncha ………………………………….
119
4.2. Elektron hukumatning asosiy vazifasi va funksiyalari ……………….. 119
4.3. Elektron hukumatning arxitekturasi ………………………………….. 122
4.4. Elektron huqumatning texnologik tamoyillari ………………………..
122
4.5. www.my2.gov.uz interaktiv davlat xizmatlarining yagona portal…….. 126
4.6.
www.mitc.uz
elektron hukumat tizimini rivojlanishi ……………….
127
4.7. О‘zbekiston Respublikasi elektron hukumat bо‘yicha
amalga
oshirilayotgan loyihalar ………………………………………………………..
129
V-bob. Elektron tijorat texnologiyalari.......................................................... 139
5.1. Elektron tijorat tushunchasi va ta’rifi ………………………………… 139
5.2. Elektron tijorat bozorning tarkibiy tuzilishi …………………………
142
5.3. Elektron tijorat modellari ……………………………………………
143
5.4. Electroniv
Data Interchange-edi,
e-marketing, “e-trade”, e-cash,
electronic funds transfer-eft dasturiy komplekslarining ishlash texnologiyasi
143
Kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish muammolari

Kompyuter viruslari va virusdan himoyalanish muammolari:
zararli dasturlar turlari, viruslar va ularning klassifikatsiyasi,
viruslarni amalga oshiruvchi vazifalari, zararli dasturiy vositalarni
aniqlash usullari, vositalari.
20, 30
21
Qayd yozuvini himoyalash: qayd yozuviga aloqador ma’lumotlarni
himoyalash, siz bilan aloqada bo‘lgan tomon bilan ma’lumotlarni
himoyalash, siz bilan aloqada bo‘lmagan tomonlarda ma’lumotlarni
himoyalash.
Parollar,
parollarni
generatsiyalash,
parollarni
boshqarish, parollarni saqlash, parollarni uzatish, parolga alternativ
usullarni aniqlash.
21
22
Ijtimoiy injineriyaga qarshi himoya: ijtimoiy injineriya turlari,
ijtimoiy injineriya mutaxassislari foydalanadilan prinsiplar, ijtimoiy
tarmoqlarda ma’lumotlarni bo‘lishmaslik, qalbaki ijtimoiy media
ulanishlarini aniqlash, xavfsiz dasturiy vositalardan foydalanish.
22, 31
14. . Kompyuter tarmoqlari va tarmoq xavfsizligi muammolari. Tarmoq turlari, tarmoq topologiyalari, OSI modeli, tarmoqqa qo’yiladigan talablar, TCP/IP modeli, tarmoq vositalari. Zaiflik, tahdid, hujum, ichki tahdid, tashqi tahdid, razvedka hujumlari, kirish hujumlari, zararli hujumlar, xizmatdan voz kechishga undash (Denial of service, DOS) hujumlari
Xizmatdan voz kechishga undash (Denial of service, DOS) hujumlari.
Xizmatdan voz kechishga qaratilgan hujumlarda hujumchi mijozlarga,
foydalanuvchilarga tashkilotlarda mavjud bo‘lgan biror xizmatni cheklashga
urinadi. DOS hujumlari biror axborotning o‘g‘irlanishiga yoki yo‘qolishiga olib
kelmasada, tashkilot funksiyasini bajarilmasligiga sababchi bo‘ladi. DOS hujumlari
tizimda saqlangan 138 fayllar va boshqa maxfiy ma’lumotlarga, hattoki web-
saytning ishlashiga ham ta’sir qiladi. Ushbu hujum bilan web-sayt faoliyatini
to‘xtatib qo‘yish mumkin.
Taqsimlangan DOS hujumlar: (Distributed DOS, DDOS). DDOS keng
qamrovli nishondagi tizim va tarmoq resurlarida xizmatdan foydalanishni buzishga
qaratilgan hujum bo‘lib, Internetdagi ko‘plab zombi kompyuterlar orqali bilvosita
amalga oshiriladi. Bunda, hujum ostidagi xizmatlar asosiy nishon deb qaralib,
tizimlarni obro‘sizlantirish (zombi holatiga olib kelish) ikkilamchi nishon deb
qaraladi.
|
TMTI majburiyatlari - Sonli shartnoma termiz sh. 2024 y

|
Sonli shartnoma termiz sh. 2024 y
|
bet | 3/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 20,8 Kb. | | #257239 |
Bog'liq Aslonxo\'ja2. TMTI majburiyatlari:
2.1. Talabani Korxonaga reja bo‘yicha ko‘rsatilgan muddatda amaliyot o‘tishga jo‘natish
2.2. Korxona bilan amaliyot dasturini, talabalarning shaxsiy topshiriqlarni kelishilgan holda bajarish, lozim bo‘lganda qo‘shma buyruq chiqarish.
2.3. Talabalar amaliyotiga o‘quv-metodik jihatdan rahbarlik qilish, shu maqsadda professor, dotsent va tajribali o‘qituvchilarni yuborish.
2.4. Korxonada mehnat intizomiga rioya qilmagan, tartib buzgan talabalarga nisbatan qat’iy, ya’ni korxona rahbariyati amaliyotdan chetlangan holda, o‘qishdan chetlatish darajasigacha chora ko‘rish.
3. Tomonlar javobgarligi va shartnomaning joriy muddatlari:
3.1. Tomonlar bajarilmagan tashkiliy va amaliy majburiyatlar uchun O‘zbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksi, Oliy o‘quv yurti talabalarining malakaviy amaliyoti haqidagi Nizomi, xavfsizlik texnika qoidalariga binoan javobgardirlar.
3.2. Shartnoma imzo chekilgan kundan kuchga kirib, oxirigacha muomalada bo‘ladi.
3.3. Shartnoma ikki nusxada tuzilib, biri TMTI da, ikkinchisi korxonada saqlanadi.
3.4. Ushbu shartnoma bo‘yicha nizolar tegishli arbitrajlarda hal qilinadi.
4. Korrupsiyaga qarshi kurashish sharti:
1. Shartnoma bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishda Tomonlar korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha qoidalarga, shu jumladan amaldagi qonunlarga rioya etilishini taminlaydi; ya’ni ular, ularning xodimlari, kafillangan shaxslari, benefitsiari va shartnomani amalga oshirishdagi hamkorlari, pudratchilari tomonidan bir-biriga yoki davlat ishtirokidagi tashkilot xodimiga pora berish yoki pora berishda vositachilik qilish, moddiy yoki nomoddiy naf olishdan tiyilishi lozim. Tomonlar ushbu harakatlarning oldini olish bo‘yicha chora-tadbirlar qabul qilinishini kafolatlaydi.
2. Tomonlar korrupsiyaga qarshi qoidalar buzilganda yoki asosli gumonlar yuzaga kelganda darhol yozma ravishda (elektron pochta orqali) yoki ishonch telefoni (+9978-140-74-48) orqali bir-birini xabardor qilish majburiyatini oladi. Bunda tomonlar yuzaga kelgan holatga oydinlik kiritish maqsadida yozma izoh talab qilish huquqiga ega va murojaatni olgan tomon
10 (o‘n) ish kuni mobaynida tushuntirish berishi yoki o‘z fikrini bildirishi mumkin.
3. Mazkur bobning talablari bajarilmaganda, shu jumladan belgilangan muddatda korruptsioon xavf-xatar bartaraf etilmasa, tomonlar amalga oshirgan choralar korruptsioon holatni pasayishiga olib kelmasa, boshqa tomon shartnomani bekor qilish huquqiga ega yoki uning ijrosini to‘xtatib qo‘yishi mumkin.
4. Ushbu bobda ko‘rsatilgan asoslar bo‘yicha shartnomani bir tomonlama bekor qilishni talab qilgan tomonga yetkazilgan zararlarni qoplash ushbu shartnomaning 3-bandida ko‘rsatilgan tartibda amalga oshiriladi, ushbu bobning majburiyatlarini buzgan tomon esa shartnomaning bir tomonlama bekor qilinishi oqibatida ko‘rilgan zararlarni qoplashni talab qilishga haqli emas.
|
| |
Amaliyotning - Sonli shartnoma termiz sh. 2024 y

|
Sonli shartnoma termiz sh. 2024 y
|
bet | 2/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 20,8 Kb. | | #257239 |
Bog'liq Aslonxo\'jaAmaliyotning
muddati
Boshlanishi
|
Tugashi
|
1
|
60730700-Qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalarini ishlab chiqarish
|
3
|
Ishlab chiqarish amaliyoti
|
A.M.Ochilov
|
|
|
1.2. Malakaviy amaliyot dasturini to‘liq bajarish uchun talabalarga zarur sharoit yaratish, ya’ni:
1.2.1. Talabalarni amaliyot dasturiga mos keladigan va mutaxassisligiga (yo‘nalishiga) oid ish bilan ta’minlash.
1.2.2. Sex va bo‘limlardagi yuqori malakali mutaxassislarni talabalar amaliyoti rahbarligiga tayinlash.
1.3. Amaliyot rejasidan tashqari va o‘qitilayotgan ixtisoslikka (yo‘nalishga) tegishli bo‘lmagan ishlarga jalb etmaslik.
1.4. Talabalarga yangi texnika, ilg‘or texnologiya, ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish, brigada, Sexlarda samaradorligi yuqori bo‘lgan ish uslublarini o‘rganish uchun sharoit yaratib berish.
1.5. Korxona jamoa tashkilotlaridagi ommaviy, tarbiyaviy, rasionalizatorlik, ixtirochilik ishlari bilan talabalarni tanishtirish.
1.6. Talabalarning har bir ish joyida xavfsizligini ta’minlash va ularga tegishli xavfsizlik texnika qoidalarini tushuntirish va instruktaj o‘tkazish.
1.7. Institut o‘qituvchilariga ishlab chiqarish amaliyoti va ixtisoslikka doir dars va konsultatsiyalar o‘tkazish, talabalarning mustaqil shug‘ullanishi va malakaviy amaliyot materiallari bilan tanishish va o‘zlashtirish uchun xonalar ajratish.
1.8. Talabalar orasida korxonada mavjud qat’iy davlat va mehnat intizomini ta’minlash.
1.9. Malakaviy amaliyot tugagach, talaba haqida ma’lumotnoma va tavsifnoma berish. Malakaviy amaliyot va ish haqidagi xisobotlarni korxona tomonidan belgilangan rahbarning imzosi bilan qo‘lga berish, zarur bo‘lganda belgilangan tartibda TMTI ga jo‘natish.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universitetining

Xyum; Yakshanba (1991 yil noyabr). "Tez satrlarni qidirish". Dasturiy ta'minot - Amaliyot va tajriba. 21 (11): 1221–1248. doi:10.1002 / spe.4380211105. S2CID 5902579.
Boyer, Robert S.; Mur, J Strother (1977 yil oktyabr). "Tez torli qidirish algoritmi". Kom. ACM. Nyu-York: Hisoblash texnikasi assotsiatsiyasi. 20 (10): 762–772. doi:10.1145/359842.359859. ISSN 0001-0782. S2CID 15892987.
Knut, Donald E.; Morris, kichik, Jeyms X.; Pratt, Vaughan R. (1977). "Iplardagi tezkor naqshlar". Hisoblash bo‘yicha SIAM jurnali. 6 (2): 323–350. doi:10.1137/0206024. ISSN 0097-5397.
Rytter, Voytsex (1980). "Boyer-Mur uchun simlarni qidirish uchun to‘g‘ri qayta ishlash algoritmi". Hisoblash bo‘yicha SIAM jurnali. 9 (3): 509–512. doi:10.1137/0209037. ISSN 0097-5397.
Gusfild, Dan (1999) [1997], "2-bob - To‘liq moslik: klassik taqqoslashga asoslangan usullar", Iplar, daraxtlar va ketma-ketliklar algoritmlari (1 tahr.), Kembrij universiteti matbuoti, 19–21 betlar, ISBN 0521585198
Galil, Z. (1979 yil sentyabr). "Boyer-Mur qatorlarini moslashtirish algoritmining eng yomon ish vaqtini takomillashtirish to‘g‘risida". Kom. ACM. Nyu-York: Hisoblash texnikasi assotsiatsiyasi. 22 (9): 505–508. doi:10.1145/359146.359148. ISSN 0001-0782. S2CID 1333465.
Apostoliko, Alberto; Jankarlo, Raffaele (1986 yil fevral). "Boyer-Mur-Galil torlari qidirish strategiyalari qayta ko‘rib chiqildi". Hisoblash bo‘yicha SIAM jurnali. 15: 98–105. doi:10.1137/0215007.
Knuth, Donald; Morris, Jeyms H.; Vatt, Pratt (1977). "Iplarga tez naqsh solish". Hisoblash bo‘yicha SIAM jurnali. 6 (2): 323–350. CiteSeerX 10.1.1.93.8147. doi:10.1137/0206024.
Gibas, Leonidas; Odlyzko, Endryu (1977). "Boyer-Mur qatorlarini qidirish algoritmining to‘g‘riligining yangi isboti". Kompyuter fanlari asoslari bo‘yicha 18-yillik simpozium materiallari. Vashington, Kolumbiya okrugi: IEEE kompyuter jamiyati: 189–195. doi:10.1109 / SFCS.1977.3. S2CID 6470193.
Koul, Richard (1991 yil sentyabr). "Boyer-Mur qatorlarini moslashtirish algoritmining murakkabligi bo‘yicha qat'iy chegaralar". Diskret algoritmlar bo‘yicha 2-yillik ACM-SIAM simpoziumi materiallari. Filadelfiya, Pensilvaniya: Sanoat va amaliy matematika jamiyati: 224–233. ISBN 0-89791-376-0.
Sedvik, Robert; Flajolet, Filipp (2013). Algoritmlar tahliliga kirish (2-nashr). Addison-Uesli. ISBN 978-0-321-90575-8.
Grin, Daniel A.; Knut, Donald E. (1982). Algoritmlarni tahlil qilish uchun matematika (Ikkinchi nashr). Birxauzer. ISBN 3-7643-3102-X.
Kormen, Tomas H.; Leyzerson, Charlz E.; Rivest, Ronald L. & Shteyn, Klifford (2001). Algoritmlarga kirish. 1-bob: vaqflar (ikkinchi nashr). Kembrij, MA: MIT Press va McGraw-Hill. 3-122 betlar. ISBN 0-262-03293-7.
Sedvik, Robert (1998). S algoritmlari, 1-4 qismlar: asoslar, ma'lumotlar tuzilmalari, saralash, qidirish (3-nashr). Reading, MA: Addison-Uesli Professional. ISBN 978-0-201-31452-6.
Knuth, Donald. Kompyuter dasturlash san'ati. Addison-Uesli.
Goldreich, Oded (2010). Hisoblash murakkabligi: kontseptual istiqbol. Kembrij universiteti matbuoti.Entsiklopediya site:uz.wikisvo.ru
Axborot texnologiyalari bir necha turlarga bo‘linadi

39
tayyorlangan xat va xujjatlarni doimiy ravishda qabul qilish menedjerga
firmadagi xolatni doimo nazorati ostida tutishga yordam beradi.
Elektron
pochta
(Ye-mail)
— kompyuterlardan tarmoqda
foydalanish-ga asoslangan bо‘lib, hamkor (partnyor)larga ma’lumotlar
jо‘natish yoki ulardan ma’lumot olish imkoniyatini yaratadi.
Audiopochta — bu ma’lumotlarni
klaviatura yordamida emas, balki
tovush orqali uzatuvchi pochtadir.
Tomonlarni yuridik manzillari

|
Tomonlarni yuridik manzillari
|
bet | 4/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 20,8 Kb. | | #257239 |
Bog'liq Aslonxo\'jaTomonlarni yuridik manzillari:
Termiz muhandislik-texnologiya instituti 190100, Termiz shaxri, Islom Karimov ko’chasi 288 A uy
Tel:. (+99876) 221-87-20
|
|
"SURXON GAZ LOYIHA"MCHJ Termiz shahar Jayhun mahalasi
Tel.: +998 97 242 95 46
|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti
rektori O‘.Axmedov ___________
«_____» ______________ 2024- yil
Qurilish fakulteti dekani A. Butayarov______
Bino va inshootlar qurilishi kafedrasi
mudiri Phd R. Xudoyqulov__________
|
|
"SURXON GAZ LOYIHA"MCHJ
raxbari H.Masobirov_________
«_____» ______________ 2024- yil
Raxbar o’rinbosari R. Xoliyarov ________
Tel:. (+99891) 575-87-20
|
|
| |
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov - bet 11

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)
3.4.
Профессиональные организации внутренних аудиторов ........................
32
52
Вопросы для повторения .............................................................................
10
54
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
54
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
56
Глава IV.
Система аудита в США и странах Европы . . . . . . . . . . . . . .
57
4.1.
Аудиторская деятельность в США ............................................................
22
57
4.2.
Аудиторская деятельность в Германии .....................................................
22
60
4.3.
Аудиторская деятельность в Великобритании .........................................
22
64
4.4.
Аудиторская деятельность в Франции .......................................................
22
70
4.5.
Аудиторская деятельность в Италии ..........................................................
22
73
4.6.
Аудиторская деятельность в Испании ........................................................
22
75
Вопросы для повторения .............................................................................
10
82
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
|
| |
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov - bet 10

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)30
Глава II.
Международный аудит и его модели .....................................................
15
31
2.1.
Современное состояние аудиторской деятельности за
рубежом ......................................................................................................... 15
31
2.2.
Международный аудит и его модели ..........................................................
17
33
Вопросы для повторения .............................................................................
10
36
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
36
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
40
Глава III.
Международные аудиторские организации и компании, и
история их развития . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
41
3.1.
Международные аудиторские организации и направления их
деятельности .................................................................................................
22
41
3.2.
Международные организации независимых аудиторов ...........................
25
44
3.3.
Международные аудиторские компании и направления их
деятельности ................................................................................................
27
47
|
| |
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov - bet 16

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)251
10.4.
Определение степени существенности и риска аудита
258
10.5.
Оценка бухгалтерского учета и системы внутреннего
контроля . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
264
10.6.
Аудит в условиях компьютерной обработки данных . . . . . . . .
270
10.7.
Аудит бухгалтерских оценок . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
277
10.8.
Связанные стороны . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
283
10.9.
Использование работ другого аудитора и внутренного аудита
288
Вопросы для повторения .............................................................................
10
297
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
297
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
303
Глава XI.
Стандарты отчетности аудита ................................................................... 115
304
11.1.
Прочие информации в составе финансового отчета ...................................115
304
11.2.
События,
происшедшие
после
даты
подписания
аудиторского заключения, но до даты объявления
финансового отчета ...................................................................................... 117
|
| |
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov - bet 17

|
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulovBog'liq xalqaro audit (1)307
11.3.
Справка для руководства предприятия клиента ..........................................
311
11.4.
Аудиторский отчет по соглашениям на аудит специального
назначения .......................................................................................................
312
11.5.
Проверка перспективной финансовой информации . . . . . . . . .
319
11.6.
Соглашения по обзору финансовой отчетности . . . . . . . . . . . .
327
11.7.
Соглашения по выполнению согласованных процедур в
отношении финансовой информации . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
334
11.8.
Соглашения по компиляции финансовой информации . . . . . .
338
Вопросы для повторения .............................................................................
10
342
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
343
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
345
Глава XII.
Составление аудиторского заключения и отчета ................................. 134
346
12.1.
Составление аудиторского заключения ....................................................... 134
346
12.2.
Составление аудиторского отчета .................................................................. 138
350
|
| |
Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov - bet 15

10
9.8.
Рассмотрение законов и нормативных
актов при аудите
финансовой отчетности
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
219
Вопросы для повторения .............................................................................
10
229
Тесты по темам. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
230
Ключевые понятия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
234
Глава X.
Рабочие стандарты аудита .......................................................................... 80
235
10.1.
Аудиторские доказательства и методы их получения ............................... 80
235
10.2.
Аудиторская выборка ..................................................................................... 85
245
10.3.
Планирование аудиторской проверки .......................................................... 90
Kompyuter axboriy tizimlari (KAT) (Computer information systems (CIS)) -

393
Ko’lamni cheklash (Limitation on scope, Scope limitation) - ayrim paytlarda
auditorning ish ko’lami sub’ekt tomonidan cheklanishi mumkin (masalan, kelishuv
shartlarida auditor lozim bo’lgan auditorlik muolajalarini bajarmasligi ko’zda
tutilgan bo’lsa). Kulamni cheklash ma’lum shart-sharoitlardan kelib chiqishi
mumkin (masalan, auditorning ishlash muddati auditorga tovar-moddiy zahiralarni
inventarlash yuzasidan nazorat qilish imkonini bermaydi). Ko’lamni cheklash,
shuningdek, auditorning fikri bo’yicha sub’ektning hisob yozuvlari mos emas deb
hisoblanganda yoki auditor tavsiya qilingan muolajani bajarish uchun imkon
bo’lmaganda vujudga kelishi mumkin.
Muvofiqlik (Appropriateness) - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

Muvofiqlik (Appropriateness) - auditorlik dalillarining sifat o’lchovi, aniq
tasdiqlashga nisbatan relevantligi va ularning ishonchliligi hisoblanadi. Mufassal tekshiruv (Walk-through test) - bir qator operatsiyalarni buxgalteriya
hisobining barcha tizimi orqali kuzatib boradigan testlardan iborat. Muhimlilik (Materialiti)- ma’lumot inobatga olinmagan yoki noto’g’ri
ko’rsatilgan taqdirda u foydalanuvchilarning moliyaviy hisobot asosida qabul
qilgan iqtisodiy qarorlariga ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lsa, bunday ma’lumot
muhimli hisoblanadi. Muhimlilik ma’lum sharoitlarda inobatga olmaslik yoki
noto’g’ri ko’rsatish to’g’risida fikr qabul qilish paytida modda yoki xato miqdoriga
bog’liq. Binobarin, muhimlilik ma’lum bir pog’ona yoki hisoblash nuqtasi va
ma’lumot foydali bo’lishi uchun boshlang’ich sifat tavsifi hisoblanadi. Nazorat muolajalari (Control procedures) - sub’ektning aniq masalalarini echish
uchun nazorat muhitga qo’shimcha ravishda sub’ekt rahbariyati tomonidan
belgilangan muolaja va siyosat. Nazoratli muhit (Control environment) - ichki nazorat tizimi va u sub’ekt uchun
muhimliligiga sub’ekt direktori va rahbariyatining umumiy nuqtai-nazari,
xabardorliligi va harakatini qamrab oladi.
Nazorat testlari (Test of control) - quyidagilar samaradorligi yuzasidan auditorlik
dalillarini olish maqsadida amalga oshiriladi:
(a) buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimlari tashkil etilishi, ya’ni ular
ahamiyatli noto’g’ri ko’rsatishlarni oldini olish, aniqlash va tuzatish uchun
qanchalik yaxshi tashkil etilganligi;
(b) ichki nazorat butun davr mobaynida o’z vazifasini bajarishi.
395
Noaniqlik (Uncertainty)sub’ektning bevosita nazoratida bo’lmagan, lekin
kelajakda moliyaviy hisobotga ta’sir etishi mumkin bo’lgan harakatlar va
xodisalardan kelib chiqadigan vaziyat.
Yillik hisobot (Annual report) - Akrom abbasovich karimov, farxod rashidovich islomov, anvar ziyadullaevich avloqulov

392
qaramasdan, bunday tanlab olish natijasi audit maqsadiga erishishni ta’minlaydi
degan xulosa.
Kasbga doir xizmatlar (Related services) -
sharhlar, kelishilgan muolajalar va
kompilyatsiyalardan iborat.
Kelishilgan muolajalarni bajarish bo’yicha kelishuv (Agreed-upon procedures
engagement) - kelishilgan muolajalarni o’tkazishga oid kelishuv bo’yicha auditor,
sub’ekt va boshqa har bir uchinchi tomonlar bilan kelishilgan auditorlik
muolajalarini amalga oshirish uchun jalb etiladi va amaldagi xulosalar bo’yicha
hisobot taqdim etadi. Ushbu hisobotdan oydalanuvchilar auditor hisobotiga asosan
o’zlarining xulosalarini chiqarishlari lozim. Ushbu
hisobot faqat kelishiligan
muolajalarni bajarish bo’yicha ishtirok etayotgan tomonlarga taqdim etiladi,
chunki muolajalar o’tkazish sabablari bilan tanishtirilmagan boshqa tomonlar ular
natijalarini noto’g’ri talqin qilishlari mumkin.
Kelishuv xati (Engagement letter) - auditor tayinlanganligi, auditning maqsadi va
ko’lami, auditorning mijoz oldida javobgarlik darajasi va har qanday hisobotlarni
taqdim etish shaklini hujjatlashtiradi va tasdiqlaydi.
Kompilyatsiyaviy kelishuv (Compilation engagement) - kompilyatsiyaviy
kelishuvda buxgalter o’zining buxgalteriya hisobi bo’yicha bilimlarini, auditga oid
bilimlariga
qarama-qarshi holda, moliyaviy hisobotni to’plash, turkumlash va
umumlashtirish uchun qo’llash maqsadida jalb qiladi.