Aylanma mablag’lar aylanishi, aylanish doirasidagi uch bosqichning mohiyati

|
Aylanma mablag’lar aylanishi, aylanish doirasidagi uch bosqichning mohiyati
|
Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 41,19 Kb. | | #138679 |
Bog'liq Aylanma mablag’lar aylanishi, aylanish doirasidagi uch bosqichni-fayllar.org
Aylanma mablag’lar aylanishi, aylanish doirasidagi uch bosqichning mohiyati
AYLANMA MABLAG’LAR AYLANISHI, AYLANISH DOIRASIDAGI UCH BOSQICHNING MOHIYATI
Aylanma mablag '- bu aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlarga tushgan pul. Mohiyat aylanma mablag ' ularning iqtisodiy roli bilan belgilanadi - takror ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta'minlash, shu jumladan ishlab chiqarish jarayonini ham, muomala jarayonini ham, o'z qiymatini yaratilayotgan mahsulotga o'tkazish usulini ham.
Aylanma mablag'larning tarkibi va tuzilishini farqlash. Tarkibi aylanma aktivlarni tashkil etuvchi elementlar to'plami sifatida tushuniladi. Ular ishlab chiqarishning aylanma fondlari va aylanma fondlariga bo'linadi. Bu bo'linish ularni ishlab chiqarish va sotish sohalarida foydalanish va taqsimlashning o'ziga xos xususiyatlari bilan belgilanadi. Aylanma ishlab chiqarish aktivlarining miqdori ishlab chiqarishni tashkil etish darajasiga (davomiyligiga) bog'liq ishlab chiqarish aylanishi, texnologiya, texnika va boshqalar). Aylanma mablag'lar miqdori asosan mahsulotni sotish shartlariga va ta'minot va marketing tizimini tashkil etish darajasiga bog'liq.
Ishlab chiqarish aylanma mablag'lari - Bu bir ishlab chiqarish tsikli davomida to'liq iste'mol qilinadigan, o'z qiymatini yaratilgan mahsulotga to'liq o'tkazadigan va tabiiy-moddiy shaklini o'zgartiradigan ishlab chiqarish vositalari. Ishlab chiqarishning aylanma aktivlari ishlab chiqarish zaxiralari, tugallanmagan ishlab chiqarish va kelgusi davrlar uchun xarajatlarga bo'linadi.
Ishlab chiqarish zaxiralari - bu hali ishlab chiqarish iste'moli jarayoniga kirmagan narsalar. Ularga urug'lar, ekish materiallari, o'g'itlar, pestitsidlar, ozuqa, yoqilg'i -moylash materiallari, ehtiyot qismlar, kichik inventar va boshqalar kiradi.
Ularga, shuningdek, yosh hayvonlar va boqish uchun mo'ljallangan hayvonlar kiradi, garchi iqtisodiy xususiyatiga ko'ra, bu ishlab chiqarish vositalari ishlab chiqarish zaxiralari emas va ishlab chiqarish bosqichida. Ishlab chiqarish zaxiralari hajmi ishlab chiqarish hajmiga, me'yorlarga va ularni iste'mol qilish xususiyatiga qarab belgilanadi va ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta'minlashi kerak.
Tugallanmagan ishlab chiqarish- bu ishlab chiqarish bosqichida bo'lgan aylanma aktivlar. Ularga quyidagilar kiradi: qishloq xo'jaligida - kelgusi yillarning hosilini yig'ish uchun xarajatlar (tuproq tayyorlash, kuzgi ekinlarni ekish); chorvachilikda - tuxumni to'liq inkubatsiya qilish, suv havzalarini yig'ish, uyadagi asalning o'tkinchi zaxirasi narxi; sanoat ishlab chiqarishda-uy qurilishi yarim tayyor mahsulotlar.
Kelgusi xarajatlar- bu kelgusi yil yoki bir necha yillar bilan bog'liq, lekin joriy yilda qilingan xarajatlar. Qishloq xo'jaligi korxonalarida bularga yozgi lagerlar, korallar, shiyponlar va hayvonlar uchun boshqa kapital bo'lmagan ob'ektlarni qurish va saqlash xarajatlari, ishga tushirish xarajatlari (chorvachilik majmualari, issiqxona o'simliklari va boshqalar) kiradi. Bu xarajatlar 2-3 yil davomida teng ulushlarda ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladi.
Qishloq xo'jaligi korxonasining ishlab chiqarish aylanma mablag'lari ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etish darajasiga ko'ra mehnat ob'ektlariga bo'linadi:
Ishlab chiqarish jarayoniga kirmagan va ishlab chiqarish zaxirasida bo'lganlar (urug'lar, ekish materiallari, ozuqa, o'g'itlar, pestitsidlar, yoqilg'i -moylash materiallari, ehtiyot qismlar va boshqalar);
Ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarilgan, lekin hali tayyor bo'lmagan mahsulotlar (hayvonlarni boqish va boqish, tugallanmagan ish) shaklida.
Ishlab chiqarish natijalariga ta'sir darajasiga ko'ra ular ham ikki guruhga bo'linadi. Birinchi guruhga mahsulot ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligini oshirish va oshirishga bevosita hissa qo'shadigan ishlab chiqarish aylanma mablag'lari kiradi: urug'lar, o'g'itlar, ozuqa, o'stirish va boqish uchun hayvonlar va boshqalar. ishlab chiqarish asosiy vositalari va ularni ish holatida saqlashni qo'llab -quvvatlash: yoqilg'i -moylash materiallari, ehtiyot qismlar va boshqalar. Bu guruhning mablag'lari ishlab chiqarish jarayoniga va uning samaradorligiga bilvosita ta'sir qiladi.
Aylanma mablag'lar- bu mahsulotni sotish jarayoniga xizmat ko'rsatuvchi mablag'lar: sotish uchun mo'ljallangan tayyor mahsulotlar, kassadagi va hisobdagi pul mablag'lari, shuningdek hisob -kitoblardagi mablag'lar (har xil turdagi debitorlik qarzlari).
Aylanma aktivlar to'liq aylanishni amalga oshiradigan vaqt, ya'ni ular ishlab chiqarish va aylanishning butun tsiklidan o'tadi, aylanma aktivlarning aylanish davri deyiladi. Bu ko'rsatkich qishloq xo'jaligi korxonasida pul mablag'larining o'rtacha harakat tezligini tavsiflaydi. Bu ma'lum turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarish va sotishning haqiqiy davriga to'g'ri kelmaydi.
Qishloq xo'jaligida aylanma mablag'larning shakllanishi ba'zi o'ziga xos xususiyatlarga ega. Uzoq ishlab chiqarish tsikli tufayli korxonalar bir necha oy davomida muhim ishlab chiqarish zaxiralariga ega bo'lishlari kerak. Qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishining mavsumiyligi chorakda aylanma ishlab chiqarish aktivlari mavjudligining keskin o'zgarishiga olib keladi. Muhim qism ishlab chiqarish zaxiralari bu erda u o'z ishlab chiqarish (urug ', ozuqa, o'stirish va boqish uchun hayvonlar va boshqalar) hisobiga hosil bo'ladi.
Ostida aylanma mablag'larning tarkibi ularning individual elementlari o'rtasidagi bog'liqlik tushuniladi. Bu struktura doimiy emas va ko'plab omillar (ishlab chiqarishning ixtisoslashuvi va kontsentratsiyasi, tabiiy va iqlim sharoitlari, ilmiy -texnik taraqqiyotning rivojlanishi va boshqalar) ta'siri ostida o'zgarib turadi.
Qishloq xo'jaligida ishlab chiqarish mavsumiyligi tufayli aylanma mablag'lar yilning turli davrlarida notekis ishlatiladi, bu ularning tuzilishiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Shunday qilib, qishda aylanma mablag'larning katta qismi urug 'va ozuqa zaxiralarida, yozda esa ularning katta qismi neft mahsulotlari, ehtiyot qismlari va tugallanmagan ishlab chiqarish zaxiralarida to'planadi.
Shakllanish manbalari aylanma mablag'lar o'z, qarz va qarz bo'lishi mumkin. O'z aylanma mablag'larini to'ldirish uchun foyda bilan bir qatorda barqaror deb nomlangan majburiyatlar qo'llaniladi. Bularga ish haqi va ijtimoiy sug'urta badallari, zaxira jamg'armasi balansi va boshqalar bo'yicha oddiy (oydan oyga) qarzlar kiradi. Qishloq xo'jaligi korxonalarida o'z mablag'lari tayyor mahsulotning bir qismidan (urug ', ozuqa va boshqalar) yaratiladi. .).
Aylanma mablag'lar odatda ikki guruhga bo'linadi: standartlashtirilgan va standart bo'lmagan. Reyting- Bu elementlar bo'yicha aylanma mablag'larga iqtisodiy asosli ehtiyojni o'rnatish. Standartlashtirilgan aylanma mablag'larga aylanma ishlab chiqarish aktivlari (zaxiralar, tugallanmagan ishlab chiqarish, oldindan to'langan xarajatlar), shuningdek moddiy aylanma aktivlarni ifodalovchi tayyor mahsulotlar kiradi. Naqd pul, hisob -kitoblardagi mablag ', jo'natilgan tovarlar - bu standartlashtirilmagan.
Aylanma mablag'larni standartlashtirishda ularga bo'lgan ehtiyoj natura va pul ko'rinishida aniqlanadi. O'z aylanma mablag'lari (urug ', ozuqa va boshqalar) ma'lum bir fermada ishlab chiqarish tannarxiga qarab baholanadi. Xarid qilingan vositalar (o'g'itlar, pestitsidlar, ehtiyot qismlar va boshqalar) iste'mol qilinadigan joyga etkazib berishni hisobga olgan holda sotib olish bahosi bo'yicha baholanadi. Korxonada aylanma mablag'larni standartlashtirishda nafaqat qishloq xo'jaligi, balki sanoat va yordamchi tarmoqlarning ham ehtiyojlarini hisobga olish zarur.
Hisoblashda odatda foydalaning texnologik standartlar... Urug'larga bo'lgan ehtiyoj urug'larning ekish me'yorlariga qarab, xavfsizlik zaxirasi va ekilgan maydonni hisobga olgan holda aniqlanadi. Ozuqa zaxiralarining o'lchamlari hayvonlarni, chorva mollari va parrandalarni boqish me'yorlarini hisobga olgan holda hisoblanadi. Yoqilg'i -moylash materiallariga bo'lgan ehtiyoj traktorlar, kombaynlar, turli markali mashinalar soniga, taklif qilinayotgan ishlar ko'lamiga va yoqilg'i sarfi tezligiga bog'liq. Xuddi shunday, qishloq xo'jaligi korxonasiga boshqa aylanma aktivlarga bo'lgan ehtiyoj aniqlanadi.
Korxonalarning aylanma mablag'lari: kontseptsiyasi, iqtisodiy mohiyati, tarkibi, moliyalashtirish manbalari.
1. Korxona aylanma mablag'larining kontseptsiyasi va iqtisodiy mohiyati.
Mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayoni, agar korxonada nafaqat asosiy asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, balki aylanma mablag'lar, asosan xomashyo, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar zaxiralari ko'rinishida bo'lsa, uzluksiz amalga oshirilishi mumkin. ishlab chiqarishning moddiy asosi bo'lgan va ishlab chiqarish aktivlarini ifodalovchi ishlab chiqarish sohasi. Ammo ishlash jarayonida mehnat vositalari va mehnat ob'ektlari har xil va har xil darajada o'z qiymatini ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatiga o'tkazadi. Bu ishlab chiqarish aktivlarining asosiy va aylanma fondlarga bo'linishining sababidir.
Moddiy mazmuniga ko'ra, aylanma ishlab chiqarish aktivlari-bu mehnat ob'ektlari, shuningdek, mehnat qurollari, ular past qiymatli va eskirgan buyumlar tarkibiga kiradi. Aylanma ishlab chiqarish aktivlari ishlab chiqarish sohasiga xizmat qiladi va ularning qiymatini tayyor mahsulot tannarxiga to'liq o'tkazadi, bitta ishlab chiqarish tsikli davomida asl shaklini o'zgartiradi.
Aylanadigan ishlab chiqarish aktivlari-xom ashyo, asosiy materiallar, sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi qismlar, yordamchi materiallar, yoqilg'i, ta'mirlash uchun ehtiyot qismlar, arzon va eskirgan buyumlar, shuningdek, tugallanmagan ishlab chiqarish zaxiralari. ishlab chiqarish dasturini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan minimal.
Aylanma mablag'lar, garchi ular ishlab chiqarish jarayonida bevosita ishtirok etmasalar -da, ishlab chiqarish va muomalaning birligini ta'minlash uchun zarurdir. Ularning faoliyatining tabiati va ko'lami ularni "aylanma mablag'lar" mustaqil tushunchasiga ajratish uchun zarur shart -sharoitlarni yaratadi.
Aylanma mablag'lar kompaniyaning omboridagi tayyor mahsulot zaxiralari, iste'molchilarga jo'natilgan tovarlar va bank hisoblari va kompaniyaning kassasidagi pul qoldiqlaridan iborat.
Aylanma mablag'lar va aylanma fondlar bir -biri bilan chambarchas bog'liq. Ularning harakati bir xil xarakterga ega va korxona aktivlari aylanmasining yagona jarayonini tashkil qiladi.
Shu bilan birga, ilg'or qiymat shakllarida doimiy va tabiiy o'zgarish bo'ladi: u pul qiymatidan tovar qiymatiga, keyin ishlab chiqarish qiymatiga, yana tovar va pul qiymatiga aylanadi. Shunday qilib, zarur ishlab chiqarish zaxiralarini, tugallanmagan ishlarning, tayyor mahsulotlarning ortda qolishini va uni amalga oshirish uchun shart -sharoitlarni yaratish uchun aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma mablag'larning uzluksiz harakatini ta'minlash uchun mablag'larni oldinga siljitishning ob'ektiv zaruriyati paydo bo'ldi.
Ishlab chiqarish va tijorat (operatsion) tsikl - bu aylanma aktivlarning butun miqdorining to'liq aylanishi davri bo'lib, ularning shakli o'zgaradi.
Ishlab chiqarish va tijorat tsikli jarayonida korxonaning aylanma mablag'larining harakati to'rtta asosiy bosqichdan o'tadi va uning shaklini ketma -ket o'zgartiradi.
Birinchi bosqichda pul mablag'lari va boshqa yuqori likvidli aktivlar (veksellar, depozitlar va boshqalar) xom ashyo, materiallar, yoqilg'i va boshqalarni, ya'ni ishlab chiqarish omillari zaxiralarini sotib olishga sarflanadi.
Ikkinchi bosqichda bevosita ishlab chiqarish faoliyati natijasida individual ishlab chiqarish omillari zaxiralari tayyor mahsulot zaxiralariga aylanadi.
Uchinchi bosqichda tayyor mahsulot zaxiralari iste'molchilarga sotiladi va to'lov muddati tugagunga qadar debitorlik qarziga aylanadi.
To'rtinchi bosqichda (yig'ish) to'langan debitorlik qarzlari yana pul aktivlariga aylanadi (ularning bir qismi foydalanish muddati tugagunga qadar yuqori likvidli qisqa muddatli moliyaviy investitsiyalar shaklida saqlanishi mumkin).
Korxonaning aylanma mablag'laridan foydalanish hajmiga, tuzilishiga va samaradorligiga sezilarli ta'sir ko'rsatadigan ishlab chiqarish va tijorat tsiklining eng muhim xarakteristikasi uning umumiy davomiyligidir. U pul mablag'lari va boshqa yuqori likvidli aktivlar qarzdorlardan ularga sotilgan tayyor mahsulotlar uchun pul tushgunga qadar zaxiralarni sotib olishga sarflangan paytgacha bo'lgan vaqtni o'z ichiga oladi.
Shunday qilib, aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlarning harakati bir xil xarakterga ega va yagona jarayonni tashkil etadi. Bu aylanma mablag'lar va aylanma mablag'larni yagona tushunchaga - aylanma mablag'larga birlashtirishga imkon beradi
Aylanma mablag'lar - bu ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini va mahsulot sotilishini ta'minlaydigan aylanma mablag'lar va aylanma fondlarni yaratish va ulardan foydalanish uchun ilgari surilgan mablag'lar to'plami.
Minimal talab qilinadigan miqdordagi aylanma mablag'larning mavjudligi, korxonaning normal ishlab chiqarish va tijorat faoliyatini ta'minlash, o'z vazifalarini muvaffaqiyatli bajarish uchun ajralmas shartdir.
Har bir korxonada aylanma mablag'lar miqdori, ularning tarkibi va tuzilishi ishlab chiqarishning xarakteri va murakkabligiga, ishlab chiqarish tsiklining davomiyligiga, xom ashyoning tannarxiga, uni etkazib berish shartlariga, hisob -kitoblarning qabul qilingan tartibiga va boshqalarga bog'liq. .lar bir xil emas. Masalan, og'ir sanoat korxonalarida engil sanoat korxonalariga qaraganda past.
Korxonaning joriy aktivlari ishlab chiqarish sohasi va muomalaga katta ta'sir ko'rsatadigan asosiy moliyaviy toifalardan biri bo'lib, ishlab chiqarish, to'lov va hisob -kitob kabi asosiy funktsiyalarni bajaradi.
Ishlab chiqarish funktsiyasi - ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligi uchun pul bilan ta'minlash.
Aylanma aktivlarning to'lov va hisob -kitob funktsiyasi milliy iqtisodiyotdagi hisob -kitoblar holatiga va shu orqali mamlakatda pul aylanishiga bevosita ta'sir ko'rsatishda namoyon bo'ladi. Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, aylanma mablag'lar va aylanma mablag'larning bitta kontseptsiyaga birlashtirilishi butun ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini ta'minlash uchun mo'ljallangan, aylanma aktivlarning iqtisodiy mohiyatiga asoslanadi, bu davrda mablag'lar ishlab chiqarish bosqichidan ham, bosqichidan ham o'tishi shart. aylanish.
Biroq, aylanma aktivlarning aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlar zaxiralarini yaratishga yo'naltirilgan rivojlangan mablag'lar sifatida ta'rifi ushbu toifaning to'liq iqtisodiy mazmunini ochib bermaydi, chunki u ma'lum miqdordagi mablag'ni oldinga siljitish bilan birga hisobga olinmaydi. pul xarajatlari, xuddi shu zaxiralarga o'tishning ob'ektiv jarayoni sodir bo'ladi, ishlab chiqarish jarayonida mehnat natijasida hosil bo'lgan ortiqcha mahsulot qiymati. Shunday qilib, daromad keltiradigan korxonalar uchun, qoida tariqasida, mablag'larning aylanishi tugagandan so'ng, aylanma mablag'larning umumiy miqdori korxona ixtiyorida qolgan foyda ulushiga ko'payadi. Ayrim rentabel bo'lmagan korxonalar uchun mablag 'aylanishi tugagach, aylanma mablag'larning mavjudligi rejalashtirilmagan zararlar miqdoriga kamayadi.
Shunday qilib, korxonalarning aylanma mablag'larining mohiyatini aniqlayotganda, ularning qiymati ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlarining yaratilgan zaxiralariga qo'shilishidan kelib chiqish kerak. Shuning uchun, moddiy aylanma mablag'lar qoldiqlarini rejalashtirish va hisobga olishda, faqat ulardagi pul miqdorida, mamlakatimiz milliy boyligining hajmi ataylab tayyor mahsulot va tovar tannarxi o'rtasidagi farq miqdoriga kamayadi. jo'natildi va ularning narxi. Ma'lumki, moddiy aylanma aktivlar mamlakat milliy boyligining muhim qismini tashkil qiladi. Bundan tashqari, bu farq miqdori tayyor korxona mahsulotlarining shikastlanishi, etishmasligi va o'g'irlanishi munosabati bilan alohida korxona va tashkilotlar tomonidan yo'l qo'yilgan noto'g'ri boshqaruv yo'qotishlar miqdorini kamaytiradi.
Yuqoridagilarga asoslanib, korxonaning aylanma mablag'lariga quyidagi ta'rif berishimiz mumkin.
Aylanma mablag'lar ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligini va hisob -kitoblarning o'z vaqtida bajarilishini ta'minlaydigan, aylanayotgan ishlab chiqarish aktivlari va aylanma mablag'larni shakllantirish va ulardan foydalanish uchun zarur bo'lgan minimal miqdordagi pul ko'rinishidagi qiymatni ifodalaydi.
Aylanma mablag'larning to'g'ri tashkil etilishi, xavfsizligi va ulardan foydalanish samaradorligi doimiy ravishda ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonini, barcha xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning barqaror moliyaviy holatini, normal pul muomalasini va mamlakat milliy boyligining real to'planishini ta'minlashda katta ahamiyatga ega.
Bularning barchasi ushbu moliyaviy toifaning maxsus iqtisodiy mazmuni, ikkilamchi tarkibiga bog'liq bo'lib, u xomashyo, yoqilg'i, yarim tayyor mahsulotlar, tayyor mahsulotlar va boshqa turdagi zaxiralar ko'rinishidagi ilg'or mablag'lar va moddiy resurslar narxini birlashtiradi. moddiy boyliklar haqida. Shuning uchun, aylanma mablag'larning mavjudligi, bir tomondan, pul miqdorini, ikkinchi tomondan, milliy boylikning bir qismi sifatida zaxiralar zaxirasini tavsiflaydi.
2. Aylanma mablag'larning tarkibi va tarkibi
Aylanma mablag'lar tarkibining muhim ko'rsatkichi ishlab chiqarish sohasiga va muomala sohasiga qo'yilgan mablag'lar o'rtasidagi nisbatdir. Ishlab chiqarish sohasi va muomala sohasi o'rtasida aylanma mablag'larning umumiy miqdorini to'g'ri taqsimlanishi ko'p jihatdan ularning normal ishlashini, aylanish tezligini va o'ziga xos funktsiyalari bajarilishining to'liqligini aniqlaydi: ishlab chiqarish va to'lov hisobi.
Guruch. 6.2. Korxonaning aylanma mablag'larining tasnifi.
Shunday qilib, iqtisodiy tarkibga ko'ra, joriy aktivlarni quyidagilarga bo'lish mumkin.
1. aylanma ishlab chiqarish aktivlari;
2. aylanma mablag'lar.
Aylanma mablag'larning aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlarga bo'linishi, pul mablag'larining individual aylanishining ikkita sohasi: ishlab chiqarish va muomala sohasi mavjudligi bilan bog'liq. Ularning qo'llanilish sohasining o'ziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi, aylanma mablag'lar va aylanma fondlar o'zaro bog'liq va o'zaro bog'liqdir. Demak, aylanma mablag'lardan foydalanish samaradorligining oshishiga aylanma mablag'lardan ham, aylanma mablag'lardan ham yaxshi foydalanish orqali erishiladi.
Aylanma aktivlarning tarkibi aylanma ishlab chiqarish aktivlari va aylanma fondlarni tashkil etuvchi elementlar majmui sifatida tushuniladi.
Aylanma mablag'larning tuzilishi deganda, aylanma mablag'larning umumiy miqdoridagi elementlar orasidagi nisbat tushuniladi. Bunga aniq ishlab chiqarishni tashkil etishning o'ziga xos xususiyatlari, moddiy -texnik ta'minlanishi, tovar -moddiy zaxiralar uchun to'lovlarni qabul qilish tartibi ta'sir ko'rsatadi. Strukturani o'rganish aylanma mablag'lar tarkibidagi kelajakdagi o'zgarishlarni bashorat qilish uchun asosdir.
Aylanma mablag'larning elementlari: xom ashyo, asosiy materiallar va sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar; yordamchi materiallar; yoqilg'i va yoqilg'i; konteyner va konteyner materiallari; ta'mirlash uchun ehtiyot qismlar; asboblar, uy -ro'zg'or buyumlari va boshqa kiyim -kechak buyumlari; tugallanmagan ishlab chiqarish va o'z ishlab chiqarishimizdagi yarim tayyor mahsulotlar; Kelgusi xarajatlar; tayyor mahsulotlar; yuborilgan tovarlar; pul mablag'lari; qarzdorlar; boshqalar
Qayta ishlab chiqarish jarayonidagi o'rni va roli bo'yicha aylanma aktivlar quyidagi to'rt guruhga bo'linadi:
¾ ishlab chiqarish zaxiralariga qo'yilgan mablag'lar;
¾ tugallanmagan ishlarga qo'yilgan mablag 'va oldindan to'langan xarajatlar;
¾ tayyor mahsulotga qo'yilgan mablag'lar;
¾ naqd pul va hisob -kitoblar.
Rejalashtirish darajasiga ko'ra, aylanma mablag'lar standartlashtirilgan va standart bo'lmaganlarga bo'linadi. Nostandart mahsulotlarga jo'natilgan tovarlar, naqd pullar va to'lovlardagi mablag'lar kiradi. Aylanma mablag'larning boshqa barcha elementlari standartlashtiriladi
Tashkilot manbalariga ko'ra, aylanma mablag'lar o'z (va ularga tenglashtirilgan) va qarzga bo'linadi.
Korxona aylanmasida o'z va qarz mablag'larining mavjudligi ishlab chiqarish jarayonini tashkil etishning o'ziga xos xususiyatlari bilan izohlanadi. Ishlab chiqarish ehtiyojlarini moliyalashtirish uchun doimiy minimal mablag 'o'z mablag'lari hisobidan ta'minlanadi. Korxonaga bog'liq va mustaqil sabablar ta'siri ostida vujudga kelgan pul mablag'lariga vaqtinchalik ehtiyoj kredit va boshqa qarz manbalari hisobidan qoplanadi.
3. Aylanma mablag'larni moliyalashtirish manbalari.
Aylanma mablag'larni tashkil etishning eng muhim tamoyillaridan biri ularni shakllanish manbalariga ko'ra taqsimlashdir. Aylanma mablag'larni moliyalashtirishning barcha manbalari o'z va unga tenglashtirilgan mablag'larga, qarzga olingan, jalb qilingan va boshqa manbalarga bo'linadi.
Ko'pchilik sohalarda o'z manbalaridan shakllangan aylanma mablag'lar asos hisoblanadi iqtisodiy faoliyat korxonalar. Pul mablag'lari aylanishini tashkil etishda o'z mablag'lari katta rol o'ynaydi, chunki tijorat buxgalteriya hisobi asosida faoliyat yuritayotgan korxonalar biznesni daromadli olib borish va qabul qilingan qarorlar uchun javobgar bo'lish uchun ma'lum mulk va operatsion mustaqillikka ega bo'lishi kerak.
Aylanma mablag'larning shakllanishi korxona tashkil etilgan paytda, uning ustav kapitali vujudga kelganda sodir bo'ladi. Bu holda shakllanish manbai korxona ta'sischilarining investitsiya mablag'lari hisoblanadi.
Korxonaning aylanma mablag'larga bo'lgan umumiy ehtiyojini kamaytirish, shuningdek ulardan samarali foydalanishni rag'batlantirish uchun qarz mablag'larini jalb qilish maqsadga muvofiqdir. Qarz mablag'lari asosan qisqa muddatli bank ssudalari bo'lib, ularning yordamida korxonaning aylanma mablag'larga vaqtinchalik qo'shimcha ehtiyojlari qondiriladi.
Shu sababli, aylanma mablag'larning shakllanishining ikkinchi muhim manbai bank krediti hisoblanadi.
Aylanma mablag'larni shakllantirish uchun kreditlarni jalb qilishning asosiy maqsadlari: mavsumiy ishlab chiqarish jarayoni bilan bog'liq bo'lgan xomashyo, materiallar va xarajatlarning mavsumiy zaxiralarini kreditlash; o'z aylanma aktivlarining etishmasligini vaqtincha to'ldirish; hisob -kitoblarni amalga oshirish va to'lovlar aylanishiga vositachilik qilish.
Qimmatli qog'ozlar, yuqori tashkilotlarning resurslari, byudjet mablag'lari jalb qilingan manbalardir.
Shuningdek, aylanma mablag'larning shakllanishining boshqa manbalarini ajratib ko'rsatish kerak, ular vaqtincha maqsadli ishlatilmaydigan korxonaning mablag'larini o'z ichiga oladi (fondlar, zaxiralar va boshqalar).
Aylanma mablag'larni shakllantirishning o'z, qarz va jalb qilingan manbalari o'rtasidagi to'g'ri nisbat korxonaning moliyaviy holatini mustahkamlashda muhim rol o'ynaydi.
Bundan tashqari, korxonalar aylanmasida doimiy ravishda o'z majburiyatlari deb ataladigan mablag'lar bo'ladi.
Barqaror majburiyatlar - bu korxonaga tegishli bo'lmagan, lekin doimo uning aylanmasida bo'lgan mablag'lar. Bunday mablag'lar ularning minimal qoldig'i miqdorida aylanma mablag'larni shakllantirish manbai bo'lib xizmat qiladi.
Bu mablag'lar korxona va tashkilotlarga tegishli emas, lekin bunday mablag'lar (majburiyatlar) mavjudligi barqaror bo'lgani uchun ular o'z mablag'lariga tenglashtirilgan. Bunday mablag'lar minimal qoldiq miqdorida aylanma mablag'larni shakllantirish manbai bo'lib xizmat qiladi. Bunga quyidagilar kiradi: minimal, oydan-oyga o'tish, korxona xodimlarining ish haqi bo'yicha qarzlari, kelajakdagi xarajatlarni qoplash uchun zaxiralar, minimal, byudjet va byudjetdan tashqari jamg'armalar qarzlari, mahsulot uchun avans sifatida olingan kreditorlar mablag'lari ( tovarlar, ishlar, xizmatlar), qaytariladigan qadoqlash garovi bo'yicha xaridorlarning mablag'lari, iste'mol fondining qoldiqlari, ayrim turdagi soliqlar bo'yicha qarzlar va boshqalar.
4. Aylanma mablag'lardan foydalanish samaradorligining ko'rsatkichlari.
Savdo tashkilotlari aylanma mablag'lardan unumli va samarali foydalanishi kerak. Bu, birinchi navbatda, o'z aylanma aktivlarining xavfsizligini, ularning miqdorini korxona ixtiyorida kamaytirishga yo'l qo'yilmasligini nazarda tutadi. O'zining aylanma aktivlari xavfsizligining zaruriy sharti korxonaning daromadli faoliyati hisoblanadi. Ikkinchidan, aylanma mablag'lar (o'z va qarzga olingan) aniq maqsadlar uchun va moliyaviy rejada ko'zda tutilgan miqdorda ishlatilishi kerak. Uchinchidan, aylanma mablag'lardan samarali foydalanish kerak, ya'ni. rejalar aylanma mablag'larning minimal miqdori bilan bajarilishi kerak.
Aylanma mablag'lardan samarali foydalanish deganda ularning barqaror moliyaviy holati ta'minlanadigan, moliyaviy va byudjet intizomiga qat'iy rioya qilinadigan va eng kam xarajat bilan eng yuqori natijalarga erishiladigan faoliyat tushuniladi.
Aylanma mablag'larning umumiy miqdori va ularning alohida turlaridan foydalanish samaradorligi darajasi qiymat tizimi va tabiiy, miqdoriy va sifat ko'rsatkichlari bilan tavsiflanadi.
Aylanma mablag'lardan foydalanishning umumiy samaradorligi, rentabelligi (rentabelligi), kapital unumdorligi koeffitsientlari, kapital intensivligi baholanadi.
Pul mablag'larining rentabelligi uning samaradorligini to'liq tavsiflaydi moliyaviy faoliyat savdo korxonalari xarajatlarni natijalari bilan tortishdi. Bir tomondan, u daromadni o'z ichiga oladi - sotsialistik jamiyatda yaratilgan ortiqcha mahsulotning eng muhim elementi, boshqa tomondan - korxonada mavjud bo'lgan aylanma aktivlar. Faoliyat aktivlarining rentabelligi daromad miqdorining aylanma mablag'larning o'rtacha yillik qoldiqlariga nisbati bilan belgilanadi. Aylanma aktivlarning rentabelligi odatda uzoq vaqt davomida (5-10 yil) o'rganiladi; uning mutloq kattaligi va tezligini tahlil qilish, eng muhimi, o'sishning prognoz zaxiralarini aniqlash.
Aktivlar rentabelligi koeffitsienti 1 rubl uchun aylanishni tavsiflaydi. aylanma mablag'lar, va aylanmaning aylanma mablag'larning o'rtacha zaxirasiga nisbati sifatida hisoblanadi. Aylanma mablag'larning kapital intensivligining (yuklanishining) nisbati kapital unumdorligining teskari ko'rsatkichidir va aylanma mablag'larning o'rtacha zaxiralarini aylanishiga bo'lish yo'li bilan aniqlanadi. Bu koeffitsient ayirboshlashning bir rubliga aylanma mablag'larning qanday hajmini jalb qilishini ko'rsatadi. Aylanma mablag'lardan foydalanish darajasi qanchalik past bo'lsa, ulardan unumli foydalaniladi.
Bu ko'rsatkichlar amalda kamdan -kam qo'llaniladi; Odatda, barcha moliyaviy resurslarning ishlash samaradorligi aylanma va daromad bilan belgilanadi.
Aylanma mablag'lardan foydalanish samaradorligining eng muhim ko'rsatkichi - tovar aylanmasining vaqti. Buning sababi, kerakli hajm savdo korxonalari aylanma mablag'lar aylanma hajmiga to'g'ridan -to'g'ri va aylanma tezligiga teskari proportsionaldir.
Pul mablag'larining aylanish muddati bir aylanmaning davomiyligi va aylanma nisbati bilan o'lchanadi. Bitta aylanmaning davomiyligi (T0) ma'lum bir davr uchun korxona ixtiyorida bo'lgan aylanma mablag'larning o'rtacha miqdori mahsulotiga nisbati (Z0) va (t) davridagi kunlar sonining miqdoriga nisbati bilan hisoblanadi. ma'lum bir davr uchun sotish (Q), ya'ni
T0 = Z0 * t * Q.
O'rtacha aylanma mablag'larning miqdori ma'lum sanalar uchun aylanma mablag'lar miqdoriga qarab belgilanadi va o'rtacha arifmetik formulasi bo'yicha hisoblanadi.
Ayrim turdagi aktsiyalar yoki xarajatlarga investitsiya qilingan mablag'larning aylanishi sxemaning keyingi bosqichiga o'tish deb tushuniladi. Demak, pul mablag'lari uchun aylanma ularning tushishi emas, balki sotib olingan tovarlar va boshqa ehtiyojlar uchun avans to'lovi; tovar -moddiy boyliklar uchun tovar ayirboshlash - bu etkazib berish yoki jo'natish; jo'natilgan tovarlar uchun tovar aylanmasi tushumlarning tushishi bilan tavsiflanadi. Umuman olganda, aylanma aktivlarning butun massasi uchun, shu jumladan standartlashtirilgan mablag'lar uchun, aylanma mablag 'tushgandan keyin davrning yakunlanishi hisoblanadi.
Joriy aktivlarning o'rtacha yillik qoldiqlari o'rtacha xronologik yoki arifmetik o'rtacha formulalar bilan aniqlanishi mumkin (joriy hisob va hisobot ma'lumotlariga ko'ra). Aylanma mablag'lar aylanmasi ko'rsatkichlarini hisoblashda ma'lumotlarning taqqoslanishi ta'minlanishi kerak. Shunday qilib, agar o'rtacha inventarizatsiya sotib olish bahosi bo'yicha hisob -kitobga kiritilgan bo'lsa, aylanma aynan o'sha bahoda olinadi. Jo'natilgan tovarlar aylanmasini aniqlashda shunga o'xshash printsipga amal qilish kerak. Chakana savdoda boshqa turdagi aylanma aktivlarning aylanmasini hisoblaganda, chakana narxlarda (umumiy ovqatlanish joylarida, sotish qiymatiga ko'ra) aylanmani qabul qilish odat tusiga kiradi. Aylanma aktivlarning barcha turlari uchun kunlar (aylanish vaqti) bo'yicha aylanma, uni aylanma aktivlarning ayrim turlari bo'yicha yig'ish yo'li bilan aniqlanadi. Shuningdek, aylanmani aylanish davridagi (aylanish tezligi) o'rganilishi mumkin bo'lgan davrdagi aylanma hajmini aylanma aktivlarning o'rtacha qoldiqlariga bo'lish yo'li bilan o'rganish mumkin.
Aylanma mablag'larning aylanishi odatda dinamikada o'rganiladi. Muayyan turdagi aylanma aktivlar uchun va umuman korxona uchun ularning aylanmasi qanchalik tezlashgani yoki sekinlashgani va buning natijasida qancha pul bo'shatilgani yoki qo'shimcha sarmoya yotqizilganligi aniqlanadi. Joriy aktivlarning aylanish vaqtining o'zgarishi natijasida bo'shatilgan yoki qo'shimcha qo'yilgan mablag'lar miqdorini aniqlash uchun hisobot davrining kunlik o'rtacha aylanmasini bir necha kun ichida aylanma aktivlar aylanishining tezlashishi yoki sekinlashishiga ko'paytirish kerak. . Shu bilan birga, tovar zaxiralari uchun o'rtacha kunlik oborot odatda sotib olish qiymati bo'yicha, boshqa turdagi joriy aktivlar uchun - chakana narxlarda (umumiy ovqatlanish korxonalarida - sotish qiymati bo'yicha) olinadi.
Aylanma ko'rsatkichi (bu holda davr uchun o'rtacha bitta aylanmaning davomiyligi) aylanma mablag'larning o'rtacha qoldig'ining (masalan, tovar -moddiy boylik) ma'lum bir davrdagi o'rtacha kunlik sotishga nisbati sifatida hisoblanadi va o'lchanadi. aylanish kunlari. Pul mablag'larining aylanish tezligini tavsiflash uchun, ba'zi hollarda, tegishli davrdagi inqiloblar sonini aniqlaydigan, aylanma koeffitsienti ko'rsatkichidan foydalaniladi. Tovar aylanmasini tezlashtirish katta ahamiyatga ega, chunki u ishlab chiqarish va sotishning uzluksizligini aylanma mablag'lar miqdori bilan ta'minlash imkoniyatini yaratadi.
Haqiqiy aylanmani barcha aylanma aktivlar uchun ham, standartlashtirilgan va standartlashtirilmagan aktivlar uchun ham, alohida elementlar uchun ham aniqlash mumkin; rejalashtirilgan aylanma - faqat standartlashtirilgan mablag'lar nuqtai nazaridan.
Pul mablag'larining kunlardagi aylanmasi va aylanma kunlaridagi mablag 'zaxirasini farqlash kerak. Pul mablag'larining kunlar ichida aylanish tezligi bitta aylanmaning davomiyligini ifodalaydi. Aylanma kunlardagi mablag 'zaxirasi aylanma mablag'lar necha kun ekanligini ko'rsatadi. U ma'lum bir sanadagi aylanma mablag 'miqdorining o'rganilgan davrning o'rtacha kunlik aylanmasiga nisbati bilan hisoblanadi.
Ayirboshlash koeffitsienti (eok) ma'lum bir davrda qilingan aylanmalar sonini ko'rsatadi. U eoc = t formulasi bilan hisoblanadi: To, bu erda t - davrdagi kunlar soni;
Bu bitta inqilobning davomiyligi.
Tovar ayirboshlash koeffitsienti kunlar bo'yicha tovar ayirboshlash tezligini to'ldiradi. Bir necha kun ichida tovar aylanmasi qancha qisqa bo'lsa, aylanma aktivlar shunchalik ko'payadi va ularga bo'lgan ehtiyoj kamayadi.
Aylanma mablag'larning aylanish tezligini tavsiflash uchun aylanmaning o'rtacha davomiyligini kunlar bilan ifodalovchi ko'rsatkich ishlatiladi va aylanma mablag'lar (normallashtirilgan yoki hammasi) sarmoyalari miqdorini bo'linish yo'li bilan hisoblanadi. o'rtacha kunlik tovar aylanmasi. Aylanishni hisoblashda balans aktivlari uchun aylanma mablag'lar miqdori to'g'risidagi ma'lumotlar ishlatiladi.
Barcha joriy aktivlarning aylanma tezligini hisoblashda joriy hisobdagi pul qoldiqlari ularning miqdoridan chiqariladi. Bu, birinchi navbatda, aylanmaning tezlashishi joriy hisobda saqlanadigan mablag'larning chiqarilishi bilan birga bo'lishi mumkinligi bilan bog'liq. Agar siz aylanmani aylanma mablag'lar miqdoriga joriy hisobdagi qoldiqni kiritish bilan hisoblasangiz, aylanmaning haqiqiy tezlashuvi aniqlanmasligi mumkin. Bundan tashqari, ta'kidlanganidek, joriy hisobdagi qoldiqning katta qismini aylanma mablag'lar bilan bog'liq bo'lmagan mablag'lar tashkil qiladi.
Boshqa inventarizatsiya buyumlari (materiallar, xom ashyo, yoqilg'i, yoqilg'i, idishlar, qimmat bo'lmagan va eskirgan buyumlar) uchun, tovar aylanmasi hajmiga qarab hisoblangan aylanma, ularning aylanish vaqtini aniq ko'rsatmaydi. Shu munosabat bilan, boshqa inventarizatsiya ob'ektlari uchun, shuningdek, ularning o'rtacha kunlik iste'moliga qarab, aylanmani aniqlash kerak. Bu ko'rsatkich odatda aylanma aktivlarning xususiy aylanmasi deb ataladi. Aylanma aktivlar aylanmasining xususiy ko'rsatkichlari boshqa turdagi tovar -moddiy zaxiralarning o'rtacha qoldiqlarini o'rtacha kunlik iste'moliga bo'lish yo'li bilan hisoblanadi. Debitorlik qarzlari uchun xususiy aylanma tezligi uning o'rtacha qoldiqlarining o'rtacha kunlik qaytarish summasiga nisbati bilan belgilanadi. Joriy aktivlar aylanmasining xususiy ko'rsatkichlari boshqa zaxiralarning qoldiqlari o'rtacha necha kun sarflanganligini (yangilanib turishini) va debitorlik qarzlari uchun qaysi davrda qaytarilishini ko'rsatadi.
Aylanma mablag'lardan foydalanish samaradorligini umumiy baholash uchun integral indikator hisoblab chiqiladi, u o'sish sur'ati yoki aylanma aktivlarning aylanmasining kamayishi (inqiloblar sonida) mahsulotining kvadrat ildizini ajratish yo'li bilan aniqlanadi. rentabellik. Joriy aktivlardan foydalanish samaradorligining ajralmas ko'rsatkichi uning yillar davomida o'zgarishi tezligi bilan o'rganiladi. Aylanma mablag'lar samaradorligining ajralmas ko'rsatkichi darajasining o'sishi ulardan foydalanish yaxshilanganligidan dalolat beradi.
O'z faoliyatini amalga oshirish uchun korxona nafaqat asosiy vositalarga, balki aylanma aktivlarga ham ega bo'lishi kerak. Korxonaning aylanma mablag'lar bilan etarli darajada ta'minlanmaganligi uning faoliyatini falaj qiladi va moliyaviy ahvolning yomonlashishiga olib keladi.
Aylanma mablag'lar - bu iqtisodiy faoliyati natijasida o'z qiymatini tayyor mahsulotga to'liq o'tkazadigan, ishlab chiqarish jarayonida bir marotaba ishtirok etadigan, tabiiy moddiy shaklini o'zgartiradigan yoki yo'qotadigan korxona (firma) aktivlari.
Aylanma mablag'larning o'ziga xos xususiyati - bu yuqori aylanish tezligi. Korxonaning aylanma aktivlari har doim aylanish jarayonida (boshqacha qilib aytganda, sxemada) bo'ladi.
Korxonaning aylanma mablag'larining aylanishi
Har bir davrda aylanma aktivlar uch bosqichdan o'tadi: pul, ishlab chiqarish va tovar.
Birinchi bosqichda korxona ishlab chiqarish iste'moli uchun resurslarni (xom ashyo, materiallar, yoqilg'i va boshqalar) sotib olish uchun mablag 'sarflaydi. Bu bosqichda pul ishlab chiqarish zaxiralariga tushadi. Ular ishlab chiqarish iste'moliga kiradi, ishlab chiqarish jarayonida iste'mol qilinadi va tayyor mahsulot hosil bo'ladi. Ikkinchi bosqichda ishlab chiqarish zaxiralari tayyor mahsulotga aylanadi. Uchinchi bosqich: tayyor mahsulotni sotish amalga oshiriladi.
Shunday qilib, ayta olamizki, mablag 'aylanishi amalga oshiriladigan vaqt - ishlab chiqarish va tijorat tsiklining davomiyligi. Bu resurslarni to'lash va tayyor mahsulotni sotishdan tushgan mablag 'tushishi orasidagi davrdan iborat.
Aylanma aktivlarning aylanishi jarayonida ularning bir qismi doimo ishlab chiqarish sohasida, ikkinchisi esa muomalada bo'ladi. Aylanma mablag 'doimiy ravishda bir sohadan ikkinchisiga o'tadi. Bu aylanma mablag'larni ikki qismga bo'lish bilan bog'liq: aylanma mablag'lar va aylanma fondlar.
Aylanma mablag'lar - bu doimiy ishlab chiqarish sohasida bo'lgan aylanma mablag'larning bir qismi.
Aylanma mablag'lar - aylanma aktivlarning doimiy aylanishda bo'lgan qismi.
Aylanma mablag'larning tasnifi
Ishlab chiqarish zaxiralari-bu ishlab chiqarish iste'molini kutayotgan mehnat ob'ektlari (xom ashyo, materiallar, sotib olingan yarim tayyor mahsulotlar, yoqilg'i, yoqilg'i, butlovchi buyumlar, idishlar va konteyner materiallari, asosiy vositalarni joriy ta'mirlash uchun ehtiyot qismlar va boshqalar). Likvidligi juda past (lekin eng past likvidlik davom etmoqda).
Tugallanmagan ishlab chiqarish-bu ish joylarida qayta ishlanayotgan ishlab chiqarish. Ular allaqachon ishlab chiqarish jarayoniga kirishgan va uning turli bosqichlarida. Kompaniyaning aylanma mablag'larining eng kam likvid qismi.
O'zimiz ishlab chiqaradigan yarim tayyor mahsulotlar - ishlab chiqarish jarayonining barcha bosqichlaridan o'tmagan qismlar, yig'ilishlar, mahsulotlar, shuningdek, mehnat ob'ektlari, ba'zi sexlarda tayyor mahsulot va korxonaning boshqa sexlarida qayta ishlanishi yoki sotilishi. (avtomobil dvigateli, g'ildiraklar). Tugallanmagan ishni nazarda tutadi, lekin tashqi manbalarga berilishi mumkin.
Kechiktirilgan xarajatlar - aylanma mablag'larning moddiy bo'lmagan elementlari, shu jumladan bu hisobot davrida yuzaga kelgan, lekin iqtisodiy mazmuni yoki buxgalteriya hisobi yoki rejalashtirish amaliyoti tufayli kelgusi davrlar bilan bog'liq (masalan, ijara to'lovlari, tayyorgarlik va yangi turdagi mahsulotlarni o'zlashtirish, mavsumiy tarmoqlarda mavsumga tayyorgarlik ishlarining qiymati, yangi korxonalar / birliklar / sexlar / va hokazolarni ishlab chiqish xarajatlari).
Naqd pul va qimmatli qog'ozlar aylanma mablag'larning eng likvid qismi hisoblanadi. Pul mutlaq likvidlikka ega, qimmatli qog'ozlar esa biroz pastroq. Pul mablag'lari kompaniyaning hisob -kitob, joriy, xorijiy valyutadagi va boshqa hisoblaridagi, shuningdek kassadagi mablag'larni o'z ichiga oladi. Qimmatli qog'ozlarga boshqa kompaniyalarning qimmatli qog'ozlari, davlat obligatsiyalari va boshqalar kiradi.
Debitorlik qarzlari - o'z ichiga oladi har xil turlari yuridik va jismoniy shaxslarning korxona (firma) oldidagi qarzlari. Bu quyidagi turlarda bo'lishi mumkin: tovarlar va xizmatlar uchun qarzdorlar bilan hisob -kitoblar; sho''ba korxonalari bilan hisob -kitoblar; etkazib beruvchilar va pudratchilarga avanslar va hk. tugallanmagan ishdan ko'ra ko'proq likvidli, lekin mutlaq likvidlikka ega emas.
Tayyor mahsulotlar - butun texnologik tsikldan o'tgan, to'liq jihozlangan, zarur sinov va texnik tekshiruvdan o'tgan moddiy boyliklar. Tayyor mahsulotlar, qoida tariqasida, tayyor mahsulot omboriga tegishli tabiiy material shaklida keladi.
Ratsionni hisobga olgan holda, joriy aktivlar standartlashtirilgan aylanma mablag'larga (zaxiradagi aylanma mablag'lar) va standartlashtirilmagan aylanma mablag'larga (debitorlik qarzlari, hisob-kitoblardagi mablag'lar, korxona kassasidagi va bankdagi hisobvaraqlardagi) bo'linadi.
Tashkilot manbalariga ko'ra, aylanma mablag'lar o'z va qarz mablag'lariga bo'linadi.
Korxona aylanmasida o'z va qarz mablag'larining mavjudligi ishlab chiqarish jarayonini tashkil etishning o'ziga xos xususiyatlari bilan izohlanadi. Ishlab chiqarish ehtiyojlarini moliyalashtirish uchun mablag'larning doimiy minimal miqdori o'z aylanma mablag'lari hisobidan ta'minlanadi. Korxonaga bog'liq va qaram bo'lmagan sabablar ta'siri ostida vujudga kelgan pul mablag'lariga vaqtinchalik ehtiyoj kredit va boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.
Aylanma aktivlarning tuzilishi deganda ularning individual elementlarining butun yig'indisiga nisbati tushuniladi.
Korxonada aylanma mablag'larning tuzilishini bilish va tahlil qilish juda muhim, chunki u ma'lum darajada xarakterlanadi moliyaviy holat bir paytning o'zida korxona ishi. Masalan, debitorlik qarzi, tayyor mahsulotlar ulushining haddan tashqari ko'payishi, tugallanmagan ishlab chiqarish korxonaning moliyaviy ahvoli yomonlashganidan dalolat beradi. Debitorlik qarzlari ma'lum bir korxonaning aylanmasidan pul mablag'larining yo'naltirilishini va ularning aylanmasida qarzdorlar, qarzdorlar tomonidan ishlatilishini tavsiflaydi. Omborda tugallanmagan ishlar, tayyor mahsulotlar ulushining ko'payishi aylanma mablag'larning muomaladan chetga chiqishini, sotish hajmining pasayishini va shuning uchun foydani ko'rsatadi. Bularning barchasi korxonada aylanma mablag'lar ularning tuzilishini optimallashtirish va ularning aylanmasini ko'paytirish uchun boshqarilishi zarurligidan dalolat beradi. — Источник: https://rvbany.ru/uz/water-supply/sushchnost-oborotnyh-fondov-referat-oborotnye-sredstva-predpriyatii/ © rvbany.ru
http://fayllar.org
|
| |