nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rеjа: Relelar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi Relelarning asosiy ko’rsatkichlari. Rele kontaktlarining ekspluatatsion kattaliklari. Elektromagnitli relelar. Mexanik, issiqlik

|
Rеjа: Relelar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi Relelarning asosiy ko’rsatkichlari. Rele kontaktlarining ekspluatatsion kattaliklari. Elektromagnitli relelar. Mexanik, issiqlik
|
bet | 1/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 202,47 Kb. | | #229548 |
Bog'liq 1538461926 72428
Rеlеlаr va ulаrning turlаri
Rеjа:
Relelar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi
Relelarning asosiy ko’rsatkichlari.
Rele kontaktlarining ekspluatatsion kattaliklari.
Elektromagnitli relelar.
Mexanik, issiqlik, pnevmatik relelar
Relelar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi
Аvtоmаtik bоshqаruv sistеmаlаridа bоshqаrish, rоstlаsh, himоya, nаzоrаt vа ko’plаb bоshqа diskrеt jаrаyonlаrni аmаlgа оshirish uchun xаr xil turdаgi rеlеlаr qo’llаniladi. Rеlе kirishigа bеrilgаn signаl uzluksiz rаvishdа o’zgаrib, mа`lum qiymаtgа egа bo’lgаndаginа undа sаkrаshsimоn tаvsifli signаl hоsil bo’lаdi. Endi, kiruvchi signаl qiymаti kаmаyib, mа`lum miqdоrgа еtgаndа esа, chiqish signаli sаkrаshsimоn tаrzdа uzilаdi vа o’zining оldingi xоlаtigа qаytаdi.
Releli harakatlanadigan element yoki rele deb releli chiqish tavsifiga (6.1-rasm) ega elementni aytishadi. Uni xususiyati bo'lib, kirish x kattaligi uzluksiz o'zgarishida chiqish y miqdori sakrashsimon o'zgarishi hisoblanadi. Releni boshqa chiqish kattaligi silliq uzluksiz o'zgaradigan (kuchaytirgich, dvigatellar, transformatorlar va boshqalar) elementlardan farq qilishligi xuddi ana shu holatdir. Releni yana diskret element deb ham atashadi, chunki uni holati sakrash bilan, diskret o'zgaradi.
Rele ikkita holatga ega. «Uzilgan» holatga y=yuz qiymat, «Ulangan» xolatga y=yul qiymat to'g'ri keladi. Agar x=0 bo'lsa, unda rele toksizlantirilgan va y=yuz (a-nuqta) x qiymatini orttirish bilan, chiqish y kattaligi ma'lum chegaragacha o'zgarmaydi. Agarda x=xul etsa, rele ishlaydi va uning y kattaligi sakrab o'zgaradi va yul (b-nuqta) qiymatga erishadi. x ni yanada orttirsak ham uning qiymati o'zgarmaydi. Agarda x kattaligini kamaytirilsa hamda x=xuz qiymatga (d-nuqtaga) etganida teskari sakrash bo'ladi, rele toksizlanadi va y=yuz (d-nuqtadan f-nuqtaga sakraydi).
6.1 – rasm. Releli tavsifi.
Ish prinsipi bo’yicha elektrik relelar o’z navbatida 9-turga bo’linadi (6.2-rasm).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Rеjа: Relelar haqida tushuncha va ularning klassifikatsiyasi Relelarning asosiy ko’rsatkichlari. Rele kontaktlarining ekspluatatsion kattaliklari. Elektromagnitli relelar. Mexanik, issiqlik
|
Mavzu: Ko‘p protsessorli va ko‘p yadroli hisoblash tizimlarining arxitekturasi

|
Mavzu: Ko‘p protsessorli va ko‘p yadroli hisoblash tizimlarining arxitekturasi
|
Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 158,37 Kb. | | #268567 |
Bog'liq Mi.1.Karimov.M
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Kompyuterni tashkillashtirish” fanidan
Mustaqil ish
Mavzu: Ko‘p protsessorli va ko‘p yadroli hisoblash tizimlarining arxitekturasi.
Bajardi: Karimov Muhammadyahyo
Tekshirdi: Javliyev Shahzod
Toshkent 2024
Reja:
Kirish.
1.Hisoblash tizimlari haqida asosiy tushunchalar.
Asosiy.
Hisoblash tizimlari xotirasining tashkil qilinishi.
Flinn klassifikatsiyasi.
Birgalikda qo’llaniladigan umumiy xotirali arxitekturalar.
Taqsimlangan xotirali arxitekturaning modellari.
Xulosa.
Xulosa.
Kompyuter tizimlarining apparat qismini jamlash va ishlab chiqarish jarayonining arzonlashuvi hozirning o’zida tarmoq va multimedia vositalari o’rnatilgan kompyuterlarni ishlab chiqarish, bitta kompyuter doirasida oldindan kommunikasiya imkoniyatlari kiritilgan ko’p prosessorli hisoblash qurilmasini yaratishga yo’l beradi. Bunda prosessorning o’zi parallel ishlov berishning ko’p masalali ish tartibida ishlovchi va ichiga ko’p pog’onali kesh – xotira joylashtirilgan ko’p yadroli hisoblash platformasiga aylanadi.Kompyuter bizning hozirgi kunda hayotimizga muhim ahamiyat kasb etar ekan biz ushbu kompyuter va uning arxitekturasi haqida ma’lumotlarga ega bo‘lishimiz kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Musayev M.M., Kaxharov A.A., Karimov M.M. Sborka uzlov kompyuternыx setey. Uchebnoye posobiye.- T, ITPD im. Chulpana, 2007.-152s.
2.Musayev M.M., Qahhorov A.A., Karimov M.M. Kompyuter tarmoqlarini yigish. Akademik litsey va kollejlari uchun oquv qollanma. T.:”ILM ZIYO”, 2006.-160 b.
3.Maksimov N.V., Partыka T.L., Popov I.I. Arxitektura EVM i vыchislitelnыx sistem. Uchebnik. –M.:FORUM, 2008.-512s.
4.G’aniyev S.K., Karimov M.M., Tashev K.A. Axborot xavfsizligi. Axborot– kommunikasion tizimlar xavfsizligi. O’quv qo’llanma. T. «Aloqachi», 2008, 382 bet.
|
| |
Adobe photoshop va uning imkoniyatlari 1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot

|
Adobe photoshop va uning imkoniyatlari 1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot
|
bet | 1/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #250095 |
Bog'liq Adobe Photoshop, Adobe Illustrator yoki boshqa grafik dasturlarining avfzal va kamchiliklari.
“Adobe Photoshop, Adobe Illustrator yoki boshqa grafik dasturlarining avfzal va kamchiliklari.”
Mundarija:
Kirish……………………………………………………………………………… 2
ASOSIY QISM
I Bob. ADOBE PHOTOSHOP VA UNING IMKONIYATLARI
1.1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot…………………… 4
1.2 Adobe photoshop interfeysi: Panel, Loyihalash, Qo'llanma oynasi……. 6
1.3 Adobe photoshopda tasvirlarni ochish, saqlash va yangi yaratish……. 11
II Bob. PHOTOSHOP DASTURINING BOSHQA GRAFIK DASTURLARDAN AVFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI
Photoshop-ning boshqa grafik muharrirlarga nisbatan afzalliklari …. 20
Photoshopni boshqa Grafik Programmalarda aralashtirish usullari… 24
Xulosa ………………………………………………………………………… 28
Foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… 30
KIRISH
Kompyuter grafikasi tushunchasi hozirgi keng qamrovli sohalarni o`zida birlashtirgan bo`lib, bunda oddiy grafik chizishdan toki real borliqdagi turli tasvirlarni hosil qilish, ularga ko`rinish berish, dastur vositasi yordamida tasvirga doir yangi loyihalarni yaratishga mo`ljallangan. Bu esa multimedia muhitida ishlash imkoniyatini yaratadi. Kompyuter grafikasi jamiyatning barcha sohalarida keng qo`llaniladigan dastur ta’minoti bo`lib, u mavjud va yangi yaratilayotgan dasturlarga asoslanadi. Kompyuter grafikasi jarayonlarni uch o`lchovli fazoda qanday kechishini aniq tasvirlash imkoniyatini yaratdi. Shu boisdan hozirda mavjud amaliy dastur paketlari orqali ko`rilayotgan masalaning asosiy qiymatlarini kiritgan holda uning natijasini grafik shaklda olishimiz mumkin.
Yurtimizda ham dasturlashga bo`lgan talab va e`tibor oshib bormoqda. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.M.Mirziyoyevning 2020-yil 24-yanvardagi Oliy majlisga qilgan murojaatnomasida ta`kidlangan «Soha uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida xorijiy hamkorlarimiz bilan birgalikda 1 million dasturchi»1 loyihasini amalga oshirilishi dasturlashga bo`lgan e`tibordan darak beradi. Bu loyihadan ko`zlangan maqsad kelgusida jamiyatimizning qurilish, energetika, qishloq va suv xo`jaligi, transport, geologiya, kadastr, sog`liqni saqlash, ta`lim, arxiv sohalarini raqamlashtirishdan iborat.
|
| |
Bugun sun'yiy intellekt

|
Bugun sun'yiy intellekt
|
bet | 1/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #245818 |
Bog'liq Bugungi kundagi sun\'iy intellekt BUGUN SUN'YIY INTELLEKT
"Sun'iy intellekt" nima?
"Biz gaplashishdan oldin,
so'zlarning ma'nosi bo'yicha kelishib olishimiz kerak"
Platon
Sun'iy intellekt (AI) -
insonning intellektual funktsiyalarini taqlid qiluvchi dastur va qurilmalarni yaratish bilan shug'ullanadigan ilmiy soha.
Intellekt - bu ma'lumotni idrok etish va uni atrof-muhit yoki kontekstda moslashuvchan xatti-harakatlarni shakllantirish uchun bilim sifatida saqlash qobiliyati.
Sun'iy intellektning turlari
Zaif AI
Kuchli AI
ixtisoslashgan
Alan Turing yangi ilmiy yo'nalish sifatida AI asoschisi hisoblanadi.
O'zining 1950 yildagi "Mashina o'ylay oladimi?" dastlab sun'iy intellekt muammosini shakllantirdi va buning uchun o'zining Tyuring testini taklif qildi
Turing testi
"Agar kompyuter shunday ishlaydiki, odam boshqa odam bilan yoki mashina bilan aloqa o'rnatayotganini aniqlay olmasa, u Tyuring testidan o'tgan deb hisoblanadi va aqlli deb hisoblanishi mumkin."
Tarixda birinchi marta 2014 yilda Sankt-Peterburgda ishlab chiqilgan "Eugene Goostman" dasturi yordamida to'liq Turing testi o'tkazildi.
AI ajoyib natijalarga erishgan sohalar
Mashina tarjimasi
Chatbotlar
Shaklni aniqlash
Razvedka dastlabki tadqiqotchilarga qarshi chiqdi
Yechim - ekspert tizimlari: bilimlarni qo'lda yozish
qoidalar shaklida
Qoidalar haqiqiy odamlar - o'z vazifalari bo'yicha mutaxassislar tomonidan yozilgan
Mashinani o'rganish nima? (Ingliz tili: Mashina o'rganish) o'rganish mumkin bo'lgan algoritmlarni yaratish usullarini o'rganadigan sun'iy intellektning (AI) kichik bo'limi.
Mashinani o'rganish - bu ma'lumotlarda yashirin naqshlarni topadigan algoritmlar.
Mashinani o'rganish ma'lumotlarni bilimga aylantiradi Jadvallar Matn Signallar Ovoz Tasvirlar
|
| |
Datenbanken – Datenbankanbindung: Eine kurze Einführung

Datenbanken – Datenbankanbindung: Eine kurze Einführung
Was sind Datenbanken?
Schon wenn Sie auf Ihrem PC ein Adressverzeichnis anlegen, in das Sie Vorname, Name, Straße, Hausnummer, Postleitzahl und Wohnort der oder des Betreffenden eintragen, erzeugen Sie eine Art Datenbank.
Grob gesprochen sind Datenbanken Listen mit einzelnen Datensätzen (alles von Vorname bis Wohnort). Vorname wäre ein einzelnes Datenelement, ein Wert.
Im Internet finden Sie Datenbanken hinter den Seiten von Suchmaschinen, Online-Shops, vielen anderen eCommerce-Anwendungen, beim Online-Banking. Kaum eine größere Website kommt ohne Datenbank aus. Der Counter auf Ihrer Website basiert auf einer Datenbank.
Daten im Web präsentieren – Daten dynamisch erzeugen.
Bei Daten, die Sie anderen nur zur Ansicht zur Verfügung stellen möchten, genügt es, wenn Sie aus Ihren Daten zum Beispiel in Tabellenform statische Seiten erzeugen. Für die Wiedergabe einer statistischen Erhebung mag dies genügen.
In den meisten Fällen besteht jedoch die Anforderung, dass die jeweils aktuellen Daten zur Verfügung stehen, und oft auch, dass der Besucher Daten eingeben kann (z.B.seine Adresse). Es kann noch weiter gehen, zum Beispiel sollen aus der Datenbank eines Online-Shops auf die Anfrage eines Besuchers hin bestimmte Ergebnisdaten zusammengestellt und zurückgegeben werden. Seine darauf getroffene Auswahl und Bestellung müssen als Daten aufgenommen und weiterverarbeitet werden.
In diesen Fällen sprechen wir von Interaktion und einer dynamischen Datenbank-Anbindung.
|
Yurish qismi

4-bob. YURISH QISMI
Yurish qismi quyidagi qismlardan tashkil tongan:
G‘ildirak va shinalar
G‘ildirak. G‘ildiraklar avtomobil yurish qismining uzellaridan biridir. Avtomobilning ilgarilama harakati yo‘l ustida amalga oshadi. G‘ildirakni harakatlantiruvchi burovchi moment yetakchi ko‘prikka transmissiya agregatlari orqali uzatiladi. Burovchi moment biror qo‘shimcha uzel yordamida yo‘l sathi bilan muloqotda bo‘lgandagina hosil bo‘lgan aks-ta’sir kuchi yordamida avtomobil ilgarilama harakatlanishga majbur bo‘ladi.
G‘ildiraklar tuzilishi quyidagi rasmda keltirilgan:
G‘ildirakning vazifasi avtomobilni yo‘l bilan bog‘lab uning harakatlanishini ta’minlash va shu bilan birga yo‘l notekisliklaridan uzatilayotgan turtkilarni biroz yumshatib kuzovga, kuzovdan tushayot- gan tik yo‘nalishdagi yuklamalarni esa yo‘lga uzatishdir.
Shinalar vazifasi, profilining ko‘rinishi, o‘lchamlari, konstruk- siyasi va germetikligini ta’minlash usuli bilan ham turlarga bo‘linadi.
Oddiy profilli shinalarda (55-rasm) uning balandligi N ning eni V ga nisbati 0,9 dan kattadir. Uning ko‘ndalang kesimi torpid shaklidadir va u kamerali yoki kamerasiz qilib ishlanishi mumkin. Bu turdagi shinalar yaxshi yo‘llarda yurishga mo‘ljallangan hamma avtomobillarga o‘rnatiladi.
O‘z navbatida radial shinalar R va RS turlarga ajraladi.
Diagonal shinalar (56a-rasm)da kord iplari qatlami 2 ikkitadir va shina diagonali bo‘ylab joylashgan. Uning qolgan qismlarining tuzilishi radial (R) shinalar bilan bir xildir.
Radial (R) shinalarda(56b-rasm) kord iplari 2 radius bo‘ylab
joylashgan, diagonal shinadan ikki marta kam. Uning uchun N / V —0,7- 0,85 va kamerali yoki kamerasiz qilib tayyorlanadi.
Radial shinalar diagonal turiga nisbatan kattaroq yuk ko‘tara olish qobiliyati, katta radial elastikligi, g‘ildirashga
qarshiligining kamligi, nisbatan kamroq qizishi, chidamliligining 2 martagacha yuqoriligi bilan ajralib turadi. Lekin radial shina tannarxining yuqoriligi,
yon tomonga
inersion aylanish - Induksion relelar

|
Induksion relelar
|
bet | 5/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 153,47 Kb. | | #101615 |
Bog'liq Releli himoya va avtomatikainersion aylanish Yig‘ilib qolgan kinetik energiya hisobiga induksion relening aylanuvchi diski elektromagnit kuchning ta’siri tugagandan keyin ham aylanaveradi. Diskning inersion aylanishi relening kontaktlarini tarmoqning qisqa tutashuvi o‘chirilgandan keyin ham qo‘shib yuborishi mumkin. Diskning inersion aylanishini kamaytirish uchun doimiy magnit ishlatiladi. Shuning uchun bu turdagi relelar qullanilgan himoyaning noto‘g‘ri ishlashini oldini olish uchun sabr vaqtni o‘rnatayotganda inersion xatolik hisobga olinadi.
Nazorat savollari:
Relening ishlash prinsipini tushuntiring.
Elektromagnit kuch va uning momenti nimaga teng?
Oqimlar vektor diagrammasini chizing.
Induksion relelarning sabr vaqti nima bog‘liq?
Inersion aylanish nima?
|
| |
Induksion relelarning sabr vaqti

topiladi. Diskning harakati ortiqcha moment M
ayl=M
e-M
k , Ya`ni
elektromagnit moment Me va unga teskari ta’sir qiluvchi qarshilik momenti M
k hisobiga sodir bo‘ladi. Aylanish momenti sistemaning
inersiya momenti ni engadi va unga d / Fdt tezlanish beradi:
M
ayl ortiqcha moment qancha ko‘p bo‘lsa, shuncha diskning aylanish
tezligi katta bo‘ladi. Rele chulg‘amidagi I
p tokning oshishi bilan
ortiqcha moment Ip2 ga proporsional oshadi. Buning natijasida tezlik oshadi va bunga mos ravishda relening ishlash vaqti t
p kamayadi.
Shuning qilib, induksion relelarning ishlash vaqtlari tokning
funksiyasidir,
tok ortganda vaqt tp kamayadi. Rele ishlash vaqtining bu xususiyati tokka bog‘liq bo‘lgan xususiyat deyiladi. Amalda vaqt bo‘yicha chegaralangan bog‘liq xususiyatli tok relelari qo‘llaniladi.
Bu bog‘liqlikning xususiyati Shundaki, reledagi tokning ma’lum bir qiymatdan boshlab relening ishlash vaqti o‘zgarmas bo‘lib qoladi. Buni bog‘liq bo‘lmagan xususiyat deyiladi.
Chegaralangan bog‘liq bo‘lgan xarakteristikali relening parametrlari shuning olinadiki, bunda xarakteristikaning bog‘liq bo‘lmagan qismiga mos keluvchi toklarda relening magnit o‘zagi to‘yinadi. Magnit o‘zak to‘yinganda I
p tokining
oshishi bilan magnit oqimlar FI va F
II o‘zgarmaydi. Natijada ortiqcha moment va u bilan bog‘liq bo‘lgan diskning aylanish tezligi va relening sabr vaqti o‘zgarmasdan qoladi.
Induksion relelarda sabr vaqtini oshirish uchun diskni o‘z qutblari
1. Quritgichning texnologik hisobi

|
1. Quritgichning texnologik hisobi
|
bet | 1/4 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #107511 |
Kirish
Quritish - bu qattiq nam materiallardan namlikni bug'lash va hosil bo'lgan bug'larni olib tashlash orqali olib tashlash jarayoni. Quritish qattiq va pastalardan namlikni olib tashlashning eng keng tarqalgan usuli hisoblanadi.
Suyultirilgan qatlamda quritishda quritish vositalari sifatida tutun gazlari va havo ishlatiladi, quritish uzluksiz va partiya tipidagi apparatlarda, uzluksiz quritish esa bir bosqichli va ko'p bosqichli quritgichlarda amalga oshiriladi. Ikkinchi holda, quritish agentining issiqligidan foydalanishning yuqori darajasiga erishiladi.
Suyuqlangan yotoqli quritgichlar quritgichlarning progressiv turlaridan biridir. Suyultirilgan to'shakdagi jarayon materialning zarralari va quritish agenti o'rtasidagi aloqa yuzasini sezilarli darajada oshirishi, materialdan namlikning bug'lanishini kuchaytirishi mumkin. Hozirgi vaqtda suyuq yotqizilgan quritgichlar kimyoviy texnologiyada nafaqat yuqori darajada erkin oqadigan donador materiallarni (masalan, mineral va organik tuzlar), balki to'planishi mumkin bo'lgan materiallarni quritish uchun ham muvaffaqiyatli qo'llaniladi, masalan, ammoniy sulfat, polivinilxlorid, polietilen va boshqalar. ba'zi boshqa polimerlar, shuningdek pastasimon materiallar (pigmentlar, anilin bo'yoqlari), eritmalar, eritmalar va suspenziyalar.
Kimyoviy va boshqa sohalarda donador materiallarning suyuq qatlamli apparatlari keng qo'llaniladi.
Kurs ishida fosforitni quritish uchun quritish apparatini texnologik hisoblash va tanlash amalga oshiriladi. Quritgichning chizmasi va quritish jarayonining oqim sxemasi ham taqdim etiladi.
1. Quritgichning texnologik hisobi
1.1 Texnologik hisoblash uchun dastlabki ma'lumotlar
) Quritilgan material uchun quritgich quvvati G k = 2,77 kg/s.
) Materialdagi zarrachalar ulushining tarkibi:
diametri 6,0 dan 4,2 mm gacha - 21%;
diametri 4,2 dan 3,1 mm gacha - 79%.
) Fosforit namligi:
boshlang'ich W n = 16,5%;
yakuniy Vt dan = 2,0% gacha
) nam materialning harorati th 1 = 19 °C;
) 1 kg bug'langan namlik uchun atrof-muhitga o'ziga xos issiqlik yo'qotilishi q p \u003d 21,8 kJ / kg (bu 1 kg suv bug'lanishiga sarflangan issiqlikning taxminan 1% ga to'g'ri keladi);
) Toza havo parametrlari:
harorat t o \u003d 21 o C ;
nisbiy namlik ph taxminan = 83%.
) Quritgichdagi bosim - atmosfera
) Isitgichdan keyin havo harorati t 1 \u003d 143 ° S.
|
| |
Elektr magnit - Induksion relelar

|
Induksion relelar
|
bet | 2/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 153,47 Kb. | | #101615 |
Bog'liq Releli himoya va avtomatikaElektr magnit kuch va uning momenti Elektromagnit kuch Fe ning kattaligi va ishorasi magnit oqimlar FI va FII , ular orasidagi faza bo‘yicha burilish burchagi va o‘zgaruvchan tokning chastotasi f lar orqali ifodalanadi.
Fэ кfФI ФII sin
Shunga mos ravishda elektromagnit moment ham topiladi.
Mэк Fэd к fФIФII sin
Yuqoridagi formulalar quyidagicha keltirib chiqarilgan:
Magnit oqim F va tok I orasidagi ta’sir kuchning o‘rtacha qiymati quyidagi formuladan topiladi:
Fэ кФI cos ,
bu yerda - oqim F va tok I orasidagi buralish burchagi. Bundan kuchning o‘rtacha qiymati:
Fэ1
Fэ2
кФI I Д1 cos
кФII I Д 2 cos
4.17-rasmda berilgan vektor diagrammadan ko‘rinib turibdiki,
.
Unda
Fэ Fэ1
Fэ2
к1ФI I Д 2 sin
к2ФII I Д1 sin
Fэ к1ФI ФII sin
va
M э к1ФI ФII sin
(*)
bu yerda к к1 к2 - o‘zgarmas kattaliklar bo‘lib, ular disk
(harakatlanuvchi qism)ning o‘lcham va materialiga, kutblarning disk o‘qiga nisbatan joylashishiga (elka d ga) va tokning chastotasi f ga bog‘liq.
Elektromagnit momentning formulasini taxlil qilib, quyidagilarni aytish mumkin:
Elektromagnit momentni hosil qilish uchun relening tuzilishi ikkita o‘zgaruvchi oqim FI va FII hosil qilishga imkon berishi kerak.
Moment Me ning kattaligi magnit oqimlar FI va FII ning amplitudasiga, ularning chastotasi f ga va oqimlar orasidagi fazalar burilish burchagi ga bog‘liq. Rele eng katta momentga magnit oqimlari fazalari orasidagi burchak 90 bo‘lganda erishadi. bo‘lganda rele ishlamaydi, chunki Me = 0.
Momentning ishorasi sin ga bog‘liq. Boshqacha qilib aytganda, u magnit oqimlar FI va FII orasidagi yoki ularni hosil qiluvchi toklar I1 va I2 orasidagi faza burilishi ga bog‘liq. burchakning 0 dan 180 ga bo‘lgan qiymatlarida moment Me musbat ishorali, burchak 180 dan 360 gacha o‘zgarganda esa moment Me
- manfiy.
Induksion relelar faqat o‘zgaruvchan tokda ishlashga mo‘ljallangan bo‘ladilar, chunki elektr magnit induksiya qonuni ishlashi uchun o‘zgaruvchan magnit oqim hosil bo‘lishi kerak.
|
| |
Tok va kuchlanish induksion relelar

|
Tok va kuchlanish induksion relelar
|
bet | 3/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 153,47 Kb. | | #101615 |
Bog'liq Releli himoya va avtomatika
Qisqa tutashgan chulg‘amli (ekranli) relelar. Rele (4.18a-rasm) disk 2 o‘qi joylashgan qutbli elektromagnit 1 dan iborat. Elektromagnitning yuqori va pastki qutblarida qutbning bir qismini o‘rab turuvchi misdan yasalgan qisqa tutashgan chulg‘amlar3 joylashgan. Relening chulg‘amidagi tok Ir va qisqa tutashgan chulg‘amdagi tok Ik , Fr va Fk oqimlar hosil qiladi. Bu oqimlarning musbat yo‘nalishlari 4.18a-rasmda ko‘rsatilgan.
4.18-rasm. Qisqa tutashgan chulg‘amli tok va kuchlanish induksion relelarining tuzilishi, vektor diagrammasi
Qisqa tutashgan chulg‘amni o‘rab olgan qutb I dan natijalovchi FI=Fr1+Fk1 magnit oqim chiqadi. Ikkinchi qutbdan FII=Fr2-Fk2 oqim chiqadi. Ikkala magnit oqim ham diskka singadi va unda uyurma toklar hosil qiladi.
Oqimlarning vektor diagrammasi 4.18-rasmda ko‘rsatilgan. U xuddi qisqa tutashgan chulg‘amli elektromagnit relening vektor diagrammasi shaklida quriladi. Vektor diagrammadan ko‘rinib turibdiki, FI va FII oqimlar bir biridan faza bo‘yicha burchakka farq qiladi, FII oqim FI dan o‘tib ketadi. Bundan xulosa Shuki, qisqa tutashgan chulg‘amli relening tuzilishi ikkita bir-biridan fazalar bo‘yicha farq qiluvchi va fazoda bir– biriga nisbatan siljigan oqim hosil qilib beradi. FI va FII oqimlarning diskdagi induksiyalangan toklar bilan ta’siri natijasida Fe elektromagnit kuch va diskka ta’sir qiluvchi moment hosil bo‘ladi.
M э Fэ кФI ФII sin
Ikkala magnit oqim ham Ir tokka proporsional bo‘lganligi sababli Ir tok o‘zgarganda burchak o‘zgarmasdan qoladi. Elektr magnit moment
Rele chulg‘ami tarmoqdagi tok bilan ta’minlanganda relening
momenti , Shuning uchun rele tok relesi deyiladi. Agar relening
chulg‘ami katta qarshilikka ega bo‘lsa va u tarmoq kuchlanishi UT bilan
ta’minlansa relening chulg‘amidagi tok I bo‘ladi. Bu yerda pn -
n
Z
р
p н
kuchlanish transformatorining transformatsiya koeffitsiyenti, Zp – rele chulg‘amining qarshiligi. Bunday relening ishlashi tarmoq kuchlanishi bilan xarakterlanadi, Shuning uchun bu rele kuchlanish relesi deyiladi.
|
| |
-topshiriq
  
(D:) - 2-amaliy mashg’ulot Mavzu

|
2-amaliy mashg’ulot Mavzu
|
bet | 4/7 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 140 Kb. | | #131578 |
Bog'liq 2-amaliy mashg\'ulot5-topshiriq
(D:) diskda Amaliyot papkasini yarating . Мои документы papkasida Xisob papkasini va uning ichida Jadval papkasini yarating, siljitish orqali yesa Xisob papkasini Amaliyot papkasiga ko’chiring.
Amaliyot papkasini Корзина ga jo’nating. Проводник dasturining ikkinchi oynasini oching va ikkala oynaning ham faqat o’ng panelidan foydalanib birinchi,ikkinchi topshiriqlarni bajaring.
Windows ning izlash sistemasidan foydalanib, vc.yexe va for.yexe fayllarini toping.Topilgan fayllara yo’lini hisobotga yozing. Hajmi 20 kb dan ko’p, keyingi kunlarda ochib ko’rilgan (D:) diskdagi barcha fayllarni toping. Hisobotga har bir kategoriyaga tegishli bo’lgan birinchi 5 ta faylni yozing.
(D:) diskda vaqtincha papka yarating va unga rasm, matn va bajariluvchi fayllardan iborat bo’lgan fayllarni nusxalang
Windows standart dasturlari bilan ishlash
1-topshiriq.
1) Блокнот muharririda o’z tarjimai holingizni tering. Hujjatni saqlang;
2) O’z oila a’zolaringizni ismi va familiyasini tering. Hujjatni saqlang;
3) Guruhingizdagi talabalarning ismi, familiyasi, tug’ilgan vaqti va joyini tering. Hujjatni saqlang.
3) Xamkasblaringizni manzili va telefon rakamlarini tening va Manzil nomi bilan saklang.
2-topshiriq.
1)Word Pad matn muharririda o’z tarjimai holingizni tering;
2) Ism, familiya va otangizning ismini, tug’ilgan kuningiz va yilini qalin shriftga o’zgartiring.
3) Manzilingiz yozilgan satr shrifti o’lchamini o’zgartiring.
4) Terilgan matnni men.txt nomi bilan saqlang.
Disklar bilan ishlash
1-topshiriq
“Мой компьютер” papkasini sichqonchaning chap tugmasini ikki marta bosish yo’li bilan oching. Tarkibini ko’ring.
Oynaning sarlavxa qatorining o’ng tomonidagi tugmasini bosib oynani yoping.
“Мой компьютер” papkasi ustida sichqonchaning o’ng tugmasini bosing.
Ochilgan menyudan “Проводник” bandini tanlang. Bunda ham disklarni ko’rish mumkin.
Yumshoq diskni (yoki fleshkani) prosessorga joylashtiring
Ishchi stolidagi «Мои документы» papkasini sichqonchaning chap tugmasini ikki marta bosish yo’li bilan oching.
Kerakli faylni sichqonchaning chap tugmasini bir marta bosish yo’li bilan belgilang.
Sichqonchaning o’ng tugmasini bir marta bosing va ochilgan menyudan «Отправить» bandini tanlang va yana ochilgan menyudan «disk 3,5(A)» bandini tanlab, sichqonchaning chap tugmasini bosing.
|
| |
-topshiriq
1. C:\ Fan - 2-amaliy mashg’ulot Mavzu

|
2-amaliy mashg’ulot Mavzu
|
bet | 3/7 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 140 Kb. | | #131578 |
Bog'liq 2-amaliy mashg\'ulot2-topshiriq
1. C:\ Fan papkasini, uning ichida Informatika va Algoritm papkalarini yarating;
2. Informatika va Algoritm papkalarini Мои документы ga nusxalang;
3. Informatika va Algoritim papkalarini ajrating va ularni Корзинаga jo’nating. O’chirilgan papkalarni tiklang;
4. Мой компьютер dasturi menyusini aniqlang;
5. Проводник dasturini oching va menyusini aniqlang;
3-topshiriq.
1. S:\ diskda Til papkasini yarating. Мои документы ichida O’zbek papkasini va uning ichida Kitob papkasini yarating. Siljitish orqali yesa O’zbek papkasini Til papkasiga ko’chiring;
2. Til papkasini Корзина ga jo’nating va yana tiklang. So’ng, yana Корзина ga jo’nating;
3. Проводник dasturi orqali 1- topshiriqni bajaring.
4-topshiriq
Oyna o’lchovlarini o’zgartirish, Ishchi stolda obyektlar guruhini ajratish jarayonini yozing.
Talaba nomi bilan papka yarating, uning ichida Tasvir va Muloqot papka-larini yarating.
(A:) yoki (D:) diskda Amaliyot papkasini yarating va unga Tasvir va Muloqot papkalarini ko’chiring. Ajratishning usullaridan foydalanib, ko’chirilgan papkalarni ajrating. Almashish buferini qo’llab, Tasvir va Muloqot papkalarini Мои документы papkasiga joylashtiring va teskarisini ham amalga oshiring. Almashish buferi bilan ishlash uchun kontekst menyusidan va klavishlar majmuasidan foydalaning.
Tasvir va Muloqot papkalarini ajrating va ularni Корзина ga jo’nating. O’chirilgan papkalarni tiklang. Tiklangan papkalarni Корзина ga joylashtirmasdan turib, yana o’chiring.
Проводникning o’ng panelida belgilar ko’rinishini o’zgartiring: Крупные, Мелкие, Таблица, Список. Belgilarni nomi, o’lchovi, turi, yaratilish kuni va vaqti bo’yicha saralang.
|
| |
«Мои документы» - 2-amaliy mashg’ulot Mavzu

|
2-amaliy mashg’ulot Mavzu
|
bet | 5/7 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 140 Kb. | | #131578 |
Bog'liq 2-amaliy mashg\'ulot«Мои документы» papkasini yoping.
2-topshiriq
“Мой компьютер” papkasini oching.
Sichqoncha kursorini “Disk 3,5(A)” diski ustiga olib kelib chap tugmasini ikki marta bosing va faylning yozilganiga iqror bo’ling.
“Disk 3,5(A)” oynasini yoping.
Diskni prosessordan chiqaring.
Nazorat uchun savollar
Windows qanday imkoniyatlar ga ega?
Windows asosiy elementlari qaysi?
Windowsning ishchi stoli qanday tuzilgan?
Sichqonchaning funksiyalari qanday?
Пуск tugmachasinin vazifasi nima?
Панель управления bo‘limini ishga tushirishni tushuntiring.
Ekran parametrlarini o‘zgartirish usulini ko‘rsating.
Мои документы va Корзина ob’ektlarining vazifalarini tushuntiring.
Windows da fayllarni ko’chirish va nusxalash qanday bajariladi?
Ishchi stolda papka qanday yaratiladi?
Windows yorliq yaratishni tushuntiring.
Papka ichida papka hosil qilish usullarini ayting.
Papkani kerakli joyga ko‘chirishni izohlang.
Windowsda hisoblash ishlari qanday olib boriladi?
Kalkulyator qanday ishga tushiriladi?
Kalkulyatorda hisoblashlarni tushuntiring.
Paint dasturida amallar bajarilishini ayting.
Bloknot nima uchun ishlatiladi?
Word Pad dasturi to’g’risida gapiring.
“Проводник” ilovasi qanday ishga tushiriladi?
“Проводник” ilovasidan foydalanib ob’ektlarni ko‘chirish usullarini ayting.
“Проводник” ilovasida ob’ektlarni belgilash usullarini ko‘rsating.
Mustaqil topshiriqlar
Windows ning ishchi oynasi qanday ataladi? (Windows ning asosiy ishchi oynasini Ish stoli (Рабочий стол) deyiladi).
Windowsning ish stoli qanday asosiy boshqaruv elementlaridan iborat? (ПУСК tugmasi va Vazifalar paneli (Панель задач)).
|
| |
Мой компьютер - 2-amaliy mashg’ulot Mavzu

|
2-amaliy mashg’ulot Mavzu
|
bet | 7/7 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 140 Kb. | | #131578 |
Bog'liq 2-amaliy mashg\'ulotМой компьютер darchasini oching. (Ishchi stoldagi Мой компьютер yorlig’ini sichqoncha yordamida ikki marta bosing.)
Darchani ekran bo’ylab kattalashtiring, darchani yig’iq holatga keltiring, darcha o’lchamlarini o’zgartiring.
Qaysi darcha faolligini aniqlang. (Nom qatori yorqinroq bo’lib turgan darcha shu payt faol bo’lib hisoblanadi.)
Ishchi stolda ikkita darchani shunday yonma-yon qo’yinki, ikkalasi birdaniga ko’rinib tursin.
Блокнот dasturini yoping. (Maxsus tugmachani bosing ).
Калькулятор dasturini oching ( Пуск – Программы – Стандартные – Блокнот).
Калькулятор dasturini o’ng yuqori burchakka suring.
Мой компьютер dasturini ekranning chap quyi qismiga joylashtiring.
Мои документы papkasi darchasini oching (Ishchi stoldagi « Мои документы » yorlig’ini sichqoncha bilan ikki marta bosing).
Ishchi stoldagi barcha ochiq darchalarni Окно каскадом holatiga o’tkazing (sichqonchani o’ng tugmasini Masalalar panelining ochiq joyiga quyib bosing va hosil bo’lgan kontekstli menyudan Окно каскадом ni tanlang). Boshqacha usullarini ham mustaqil bajarib ko’ring.
Ishchi stolni ochiq darchalardan holi qilish (sichqonchani o’ng tugmasini Masalalar panelining ochiq joyiga quyib bosing va hosil bo’lgan kontekstli menyudan Показать рабочий стол ni tanlang).
Barcha darchalarni yoping (sichqonchani o’ng tugmasini Masalalar panelining ochiq joyiga quyib bosing va hosil bo’lgan kontekstli menyudan Закрыть ni tanlang).
|
| |
Fontographer dasturida shrift yaratilishi

|
Fontographer dasturida shrift yaratilishi
|
bet | 4/4 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 5,12 Mb. | | #261580 |
Bog'liq Sheraliyeva Nozila 20244. Fontographer dasturida shrift yaratilishi
14. Adobe Premiere Pro – bu Adobe Inc. tomonidan ishlab chiqilgan va Adobe Creative Cloud litsenziyalash dasturining bir qismi sifatida oylik/yillik obuna tariqasida foydalanish mumkin boʻlgan video tahrirlash dasturi. Adobe Press Pro-dasturi har qanday video yozuvlarni tahrirlash va o'rnatish uchun mo'ljallangan. Ushbu muharrirni Adobe bilan ishlatish Ta'siridan keyin.Siz ajoyib maxsus effektlar va grafika bilan yuqori sifatli videoni yaratishingiz mumkin. Biroq, dastur kompyuter resurslarini talab qilmoqda.
15.VideoStudio tahrirlagichi VideoStudioda videomontajning barcha funksiyalaridan foydalanish, ya‟ni kliplar, titrlar, effektlar va musiqali kadrlar yaratishdan natijaviy filmni yozish yoki boshqa tashuvchiga ko‟chirishgacha bo‟lgan barcha jarayonni to‟liq boshqarish imkoniyatini beradi.Filmlar ustasi videomontaj bilan shug‟ullanishni endigina boshlaganlar uchun juda qo‟l keladi. U uchta tezkor va sodda bosqichlar yordamida filmlar yaratishga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar yoki electron resurslar
1.https://piktochart.com/
2.https://infogram.com/
3.https://ru.venngage.com/
4.https://www.animaker.ru/
5.https://www.picmonkey.com/home
6.https://www.fontspace.com/font-generator
7.https://www.fontlab.com/font-editor/fontographer/
8.https://www.fontlab.com/font-editor/typetool/
9.https://www.glyphrstudio.com/online/
10.https://fontstruct.com/
|
| |
Auto cad grafik dasturida mahkamlash detallarini modellashtirish

|
Auto cad grafik dasturida mahkamlash detallarini modellashtirish
|
bet | 1/6 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 9,12 Mb. | | #151053 | Turi | Программа |
Bog'liq Auto cad grafik dasturida mahkamlash detallarini modellashtirish
УДК. 515.01
AUTO CAD GRAFIK DASTURIDA MAHKAMLASH DETALLARINI MODELLASHTIRISH
МОДЕЛИРОВАНИЕ ДЕТАЛЕЙ КРЕПЛЕНИЯ В ГРАФИЧЕСКИХ ПРОГРАММАХ AUTO CAD
MODELING OF FASTENING DETAILS IN AUTO CAD GRAPHICS SOFTWARE
Kodirov Zohid Zokirxanovich
NamMQI “Axborot tizimlari va texnologiyalari” kafedrasi katta o‘qituvchisi.
e-mail: zzkodirov@gmail.com Tel: +(90) 552-05-25
G‘ofurjanov Ibrohimjon Ilxomjon o‘g‘li
NamMQI “Axborot tizimlari va texnologiyalari” kafedrasi kafedrasi o‘qituvchisi.
e-mail: gofurjanovi@gmail.com Tel: +(94) 302-01-61
Annotatsiya: Xozirgi kunda kompyuter texnologiyasi jalb qilinmagan sohani tasuvvur qilish qiyin. Maqolada kompyuter grafikasini mashinasozlik sohasida qo‘llanilishi haqida bayon qilingan. Mashinasozlikda turli hil detallarni yasashda Auto CAD grafik dasturi foydalanish juda ko‘p qulayliklarni yaratadi. Ushbu maqolada Auto CAD grafik dasturida mahkamlash birikmalardan biri bo‘lgan bolt va gaykani bajarish bosqichi haqida fikr yuritilgan.
Аннотация: В настоящее время трудно представить отрасль, в которой компьютерные технологии не задействованы. В статье рассказывается о применении компьютерной графики в машиностроении. Графическая программа Auto Cad при изготовлении различных деталей в машиностроении дает массу удобств в использовании. В этой статье рассматривается этап выполнения болта и гайки, одного из крепежных соединений в графической программе Auto Cad.
Annotation: Currently, it is difficult to imagine an industry in which computer technology is not involved. The article describes the use of computer graphics in mechanical engineering. The graphic program Auto Cad 2007 in the manufacture of various parts in mechanical engineering gives a lot of convenience in use. This article discusses the execution stage of the bolt and nut, one of the fasteners in the graphic program Auto Cad 2007.
|
| |
Xulosa: Ushbu mavzuda Kompilyator

|
Xulosa: Ushbu mavzuda Kompilyator
|
bet | 7/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbekXulosa: Ushbu mavzuda Kompilyatorlar murakkab dasturdir bo’lib , dasturlash tilida yozilgan barcha kodlarni birdaniga ob'yektli kodga o'zgartirib berishi haqida va boshqa ko’plan nazariy ma’lumotlarga ega bo’ldim.
4. Operatsion tizimni yangilash turlari.
MS Windosw -Microsoft kompaniyasining operatsion tizimlari oilasiga tegishli (Maykrosoft). Korporatsiyaga Bill Geyts asos solgan. 1995 yildan bosh lab shaxsiy kompyuterlarda Windowsning ommabop standarti paydo bo'ldi. O'n yildan so'ng esa shaxsiy kompyuterlarning 89% dan ortig'i aynan shu OT bilan ishlay boshladi. Windows OT rusumlarining ish chiqarilish davrlari:
1. Windows 1.0 I (1985)
2. Windows 1.02 (1986)
3. Windows 1.03 (1986)
4. Windows 1.04 (1987)
5. Windows 2.0 (1 noyabr 1987)
6. Windows 2.1 (Windows 386) (1987)
7. Windows 3.0 (22 may 1990)
8. Windows 3.1 (1992)
9. Windows NT 3.1 (1993)
10. Windows NT 3.5 (1994)
11. Windows NT 3.51 (1995)
12. Windows 95 (24 avgust 1995)
13. Windows NT 4.0 (1996)
14. Windows CE 1.0 (1996)
15. Windows CE 2.0 (1997)
16. Windows 98 (25 iyun 1998)
17. Windows 2000 (17 fevral2000)
18. Windows CE 3.0 (2000)
19. Windows Millenium Edition (ME) (14 sentabr 2000)
20. Windows XP (25 oktabr 2001)
21. Windows CE 4.0 (2002)
22. Windows Server 2003 (24 apre12003)
23. Windows Mobile 2003 (2003)
24. Windows Mobile 5.0 (2005)
25. Windows Fundamentals for Legacy PCs (8 iyun 2006)
26. Windows Vista (30 yanvar 2007) 27. Windows Mobile 6 (2007)
28. Windows Server 2008 (2008)
29. Windows Home Server
30. Windows7 (2009-yil, 22-oktabr)
Windows OT ni yangilash deganda biz yana bir necha farqlarni tushunib olishimiz zarur. Windows OTda yangilanish deganda biz OT o'zi uchun yangilanish olishini tushunishimiz kerak ya'ni u Windows OTimi versiyasi yangilanmaydi. Buni sodda so'z bilan aytganda Windowsning versiyasini aynan biror versiyasining tizimidagi kamchiliklar va yangilanishlar yangilanadi. Versiya yangilanish deganda biz Windows 8.1 versiyasi va undan keyingi yangi versiya Windows 10 versiyasini tushunish mumkin. Biz yangilanish tushunchasini ko'rib chiqdik endi Windows OT tizimidagi yangilanishni qanday avtomatik tarzda amalga oshirish mumlkinligini yoki uni cheklab qo'yish kerakligini ko'rib chiqamiz. ESLATMA, Windows OTimidagi barcha dasturlarning 95% yangilanish oladi agar siz internet tarmog'iga ulangan bo'lsangiz.
Ish stolida turib biz klaviaturaning Windows Logo + R tugmasini birgalikda bosamiz va bizga doimgidek «Выполнить» oynasi ochiladi.
|
| |
Interpretator - Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari

|
Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari
|
bet | 5/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbekInterpretator — ham dastur ham jihoz ko'rinishida bo'lishi mumkin. Bu ham kompyuter tiliga o'zgartirib berish vazifasini bajaradi, faqatgina ishlash texnologiyasi boshqacharoqdir. Interpretator, dasturlash tilida yozilgan kodlarni ketma — ket o'qib, mashina tiliga o'zgartirib boradi. Xatolik paydo bo'lsa, o'sha zahoti dasturchiga ma'lum qiladi. Bu ketma — ketlikda o'zgartirish, kompilyatorga nisbatan sekinroq amalga oshiriladi(ba'zi holllarda kompilyatorga qaraganda 50 barobar sekin). Dastur natijasini ko'rish uchun, har safar kodlarni interpretatordan o'tkazish kerak bo'ladi(kompilyatorga o'xshab bir marotaba ob'yekt kod yaratib qo'yib, keyin har doim ishlatishning iloji yo'q). Bundan ko'rinib turibdiki, interpretator asosan saytlar, umumiy holda veb dasturlashda ishlatiladi. Biror saytning yuklanishi jarayni uzunligi, interpretatorda o'zgartirish amalga oshirilishi bilan tushuntirilishi mumkin. Interpretator ishlatadigan dasturlash tillariga PHP, JavaScript, JScript, Basic,… misol bo'la oladi.
Bu ikki termin umumiy holda translyator deyiladi, ya'ni o'zgartirgichlardir. Biror proyektlar qilganda bu 2 o'zgartirgichlar birgalikda ham ishlatilishi mumkin.
Biror dasturlash tili bilan jiddiy shug'ullanmoqchi bo'lsangiz, dastlab siz yozadigan kodlar qay tarzda kompyuter tiliga o'zgartirilishini o'rganib oling. Bu dasturlashning asosi hisoblanadi.
2-rasm
Har qanday dasturlash tillari o’zining grammatikasi yoki sintaksisiga ega bo’ladi. Masalan, o’zbek tilida to’g’ri yozilgan gapda kesim egadan keyin kelishi kabi qoida ham til sintaksisining bir bo’lagidir. Dasturlash tillarida ham tabiiy tillar singari o’zining qat’iy qonun-qoidalari bo’ladi. Kompilyasiya jarayoni huddi shu qoidalarga asoslangan holda amalga oshiriladi.
Erkin kontekstli dasturlash tillari uchun kompilyatorlar odatda asosan 5 bosqichdan iborat bo’ladi:
• Preprosessor
• Leksik tahlil
• Sintatktik tahlil (parser)
• Semantik tahlil
• Tarjima qilish
Har bir bosqichni batafsil ko’rib chiqamiz.
|
| |
ARXIVLASH DASTURLARI - Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari

|
Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari
|
bet | 2/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbekARXIVLASH DASTURLARI- diskda joyni tejash maqsadida fayllar xajmini kichraytirishga imkon beruvchi dasturlar. Ular turlicha ko`rinishda ishlatilsa-da, ishlash tamoyili bir xil : fayllarda aynan takrorlanadigan o`rinlar mavjud bo`lib, ularni diskda to`liq saqlash mazmunsizdir. Arxivlash dasturlarining vazifasi takrorlanadigan shunday bo`laklarni topib, ularning o`rniga boshqa biror ma`lumotni yozish xamda ularning ketma-ketligini aniq ko`rsatishdan iboratdir. Bundan ko`rinadiki, turli fayllar uchun ularning siqilganlik darajasi turlicha bo`ladi. Masalan, matn yozilgan fayllar to`rt, besh martagacha siqilsa, rasmlarni tasvirlovchi fayllar juda oz siqiladi. Dasturlarni ifodalovchi fayllar -1% ga yaqin siqiladi. O`rtacha qilib aytganda arxivlash dasturlari fayllar xajmini barobar qisqartirishga imkon beradi.
1-rasm
Arxivlash dasturlari turlari ko’p bo’lib, ular har usullarda ishlatiladi. Ular qo’llaniladigan matematik usullar, arxivlash, arxivlash tezligi va eng asosiysi siqish samaradorligi bilan farq qiladi. Arxivlash dasturlaridan yetarli darajada tez va yaxshi ishlaydiganlari PKZIP, LHARC, ARJ, RAR va boshqalar.
Arxiv fayl yagona faylga faylga birlashtirilgan bir yoki bir nechta fayllarning siqilgan holdagim ko’rinishi bo’lib, undan kerakli holatlarda fayllarni kerakli ko’rinishda chiqarib olish mumkin. Arxiv fayli undagi fayllar nomlarini ko’rsatuvchi mundarijaga ega bo’ladi. Arxivda jo’ylashgan har bir fayl haqida ma’lumot beruvchi mundarijada quyidagilar joylashgan bo’ladi:
Fayl nomi;
Fayl joylashgan katalog;
Fayl o’zgartirilganligi haqida ko’rsatuvchi sana va vaqt;
Faylning diskdagi, arxivdagi o’lchami va parametrlari.
Arxiv fayllar o’z nomlariga mos holda kengaytmalar oladilar:
ARJ-.arj
RAR- .rar
ZIP- .zip
LHA- .lha va hokazo.
Bugungi kunda kompyuter texnologiyasi, axborotlar ko’lami rivojlanib borayotgan bir davrda arxivator dasturlariga qanchalik ehtiyojimiz borligini hayotning o’zi ko’rsatib turibdi. Ular kompyuter olamining keng iste’molida bo’lgan muhim dasturlaridan biridir.
Operastion tizim turlariga qarab arxivator dasturlar ishlash imkoniyatlari turlicha bo’ladi:
|
| |
«Выполнить» oynasi. So'ng «

|
«Выполнить» oynasi. So'ng «
|
bet | 8/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbek«Выполнить» oynasi. So'ng «Открыть:» qismiga «control» deb yozamiz va «OK» tugmasini bosamiz
Bizda ochilgan oyna boshqaruv paneli (Панель управления) hisoblanadi. Bu bizning eng kerakli oynamiz hisoblanadi (o'tgan darslarimizda bu oyna haqida biroz gaplashgan edik).
Bu oynadagi «Система и безопасность» bo'limiga kiramiz
Bu bo'limning «Центр обновления Windows» tugmasini bosamiz
Mana bizning yangilanish oynamiz. Bu oyna yangilanish bilan ishlovchi oyna. Bu oyna bilan tanishib chiqamiz:
1. Yangilanishni qidirish — ya'ni OT imiz uchun yangilasnish mavjudmi yoki yo'qligini tekshirish;
2. Sozlamalar — yangilanish qanday bo'lishi va shu kabi sozlamalar mavjud;
3. Yangilangan yangilanishlarni ko'rish — ya'ni biz yangilagan tizim fayllari va dasturlarni ko'rish.mumkin;
4. Yashirin yangilanishlarni qayta tiklash — biz bu orqali yashirilgan yangilanishlarni yangilashimiz mumkin;
5.Yangilanish jarayonini ko'rsatuvchi kichik oynacha.
Endi bizda yangilanishni bir necha turlari mavjud ularni quyidagcha ko'rish mumkin.
Bu bizda sozlamalar bo'limiga kirish orqali amalga oshiriladi
Bu yagilanish turlari quyidagilar:
1-tur: bu orqali avtomatik yangilanish olinadi va tizimga o'rnatiladi. Bu yangilanish turi taklif beriladi;
2-tur: bunisi esa avtomatik yangilanish oladi lekin tizimga o'rnish ishi foydalanuvchi qarori bilan amalga oshiriladi;
3-tur: yangilanish qidiriladi lekin uni ko'chirish va tizimga o'rnatish foydalanuvchi qarori bilan amalga oshiriladi;
4-tur: yangilanish umuman tekshirilmaydi va bu tur taklif etiladi.
Qo'shimcha:
5-tur: Taklif etilgan yangilanish va zarur yangilanishlarni ko'chirish;
|
| |
-tur: Microsoft kompaniyasiga tegishli mahsulotlar (masalan, Microsoft Office paketi) ga ham yangilanishlarni qidirish.
Xulosa

|
-tur: Microsoft kompaniyasiga tegishli mahsulotlar (masalan, Microsoft Office paketi) ga ham yangilanishlarni qidirish.
Xulosa
|
bet | 9/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbek6-tur: Microsoft kompaniyasiga tegishli mahsulotlar (masalan, Microsoft Office paketi) ga ham yangilanishlarni qidirish.
Xulosa: Ushbu mustaqil ishni bajarish davomida men arxiv faylalr bilan ishlash fayllarni arxivlovchi dasturlar haqida yana Viruslar va antiviruslar haqida ya’na shuningdek ularni ishlash tartibi haqida ma’lumotga ega bo’ldim.Shuningdek Operatsion tizim (Windows) yangilash haqida ham ko’plab ma’lumotga ega bo’ldim.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. www.Wikepedia.ru
2. arxiv.uz
3.Aliyev M.M.,Nurmuxamedov T.R.,Tohirov E.T. Tizimli dasturiy ta’minot.O’quv
qo’llanma -T.,2017- 108 b
4. Aliyev R.M.,Aliyev M.M. Tizimli dasturiy ta’minot. O’quv qo’llanma.-T.,2021-118 b.
5. Abraham Silberschatz " Operating System Concepts, 6th Edition " p. 31 – 47.
6. uzhackersw.uz
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-tur: Microsoft kompaniyasiga tegishli mahsulotlar (masalan, Microsoft Office paketi) ga ham yangilanishlarni qidirish.
Xulosa
|
Preprosessor - Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari

Preprosessor – dastur matnini yig’ish vazifasini bajaradi. Misol uchun, c++ da include yordamida kodga qo’shilgan qo’shimcha fayllar o’qilib, asosiy faylni boshiga qo’shiladi va yaxlit bir fayl ko’rinishiga keltiriladi. Va ba’zi kompilyasiyadan oldingi shartli amallarni bajaradi. Ushbu bosqich qolgan bosqichlardan eng soddasi bo’lib, bu bosqichni tashlab ketsam ham bo’laversa kerak.
Leksik tahlil – dastur matnini tilning alifbosiga mos ravishda bo’laklarga, “so’z”larga ajratish vazifasini bajaradi. Natijada identifikatorlar, literallar, bo’sh joylar, amallar va boshqa bo’laklar hosil bo’ladi. Masalan, deylik, o’zbek tiliga asoslangan qandaydir dasturlash tilida
agar (i
ko’rinishidagi matn tahminan quyidagicha bo’laklarga ajratiladi.
№ Bo’lak Turi (token)
---------------------------------------------------------------------------------------
1 agar identifikator (kalit so’z)
2 bo’sh joy (probel, tab belgisi yoki boshq.). Til alifbosida bo’sh joyni vazifasi bo’lmasa, barcha bo’sh joylarni tushirib qoldirish mumkin.
3 ( operator
4 i identifikator
5 < operator
6 j identifikator
7 ) operator
8 bo’lsa identifikator (kalit so’z)
9 i identifikator
10 = operator
11 1 sonli literal
12 ; ajratgich
13 dastur oxiri (mahsus token)
Bo’laklash bosqichini dasturlash ham murakkab ish emas. Buning uchun har bir bo’lak qanday belgilar to’plamidan iboratligi, qaysi belgidan keyin qaysi belgi kelishi kabi belgilashlarlarni aniqlab olishimiz kerak. Shu joyda bir narsani aytib o’tish lozimki, hozirda agar biror bir kompilyator yozmoqchi bo’lsangiz uni 0 dan yozish ham shart emas. Bunda Sintaktik analizator (parserlar) va Kompilyatorlar kompilyatori kabi bir qancha tayyor dasturlardan foydalanish ishni ancha yengillashtiradi. Bu dasturlar kirishiga tilning formal yozuvdagi ko’rinishi berilsa, leksik tahlil va sintaktik tahlil qadamlarni avtomatik bajarib beradigan, qisman tarjima bosqichini ham bajaradigan kod hosil qilib beradi.
|
Xulosa - Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari

|
Transportda axborot tizimlari va texnalogiyalari
|
bet | 4/9 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 441,88 Kb. | | #122833 |
Bog'liq G\'iyosbekXulosa: Bu mavzuda fayllarni arxivlash va arxivlash dasturlari ya’ni zip, rar ka’bi formatlarda saqlashi haqida, Shuningdek fayllar nima maqsadda arxivlanishi haqida ham ma’lumotga ega bo’ldik
3. Dasturchilik bilan shug'ullanishni endi boshlagan yoshlar ko'p qiyinchiliklarga duch kelishadi. Bu qiyinchiliklar asosan terminlarning tushunmasligidan kelib chiqadi. Bu maqolamda dasturlashning eng kerakli termini hisoblangan interpretator va kompilyator haqida yozib o'taman.
Dasturlash jarayonida dasturchi o'z dasturini yaratish uchun xar hil turdagi kodlar yozadi. Kodlarnining qanday bo'lishi qaysi dasturlash tilidan foydalanib, dastur tuzishga bog'liq bo'ladi. Dasturlash tillaridan C, C++, Java,… .Yozilgan kodlarni kompyuter tushunmaydi, kompyuter tushunishi uchun uchun bu kodlarni kompyuter tushunadigan tilga o'zgartirish lozim. Mana shu vaziyatda yuqoridagi 2 ta termin kerak bo'ladi(kompilyator yoki interpretator).
Kompyuter faqatgina raqamli kodlarni tushunadi, ya'ni 0 yoki 1. Bu 2 son orqali dastur tuzish juda qiyin hisoblanadi(manimcha bunday sonlar orqali dastur tuzuvchilar sanoqli bo'lsa kerak). Shuning uchun, insonlar tushunadigan qilib dasturlash tillari yaratilgan. Ketma-ketlikni tushungandursiz, dasturchi dasturlash tillari orqali kodlar yozadi va bu kodlar kompyuter tushunadigan 0 va 1 sonlariga almashtiriladi va dastur kompyuterda ishlaydi, bu jarayonni kompilyator yoki interpretator amalga oshirib beradi.
Kompilyator — murakkab dasturdir, dasturlash tilida yozilgan barcha kodlarni birdaniga ob'yektli kodga o'zgartirib beradi. Ob'yektli kodni yana ikkilik kod yoki mashina kodi deb ham atashadi. Keyinchalik bu ob'yektli kod kompyuterda to'g'ridan to'g'ri ishlatilishi mumkin bo'ladi. Dasturlash tillarida yozilgan kodlar bu ob'yektli kodga ta'sir qilmaydi. Ob'yektli kodni o'zgartirish uchun esa, qaytadan kompilyatsiya qilinib ob'yektli kod o'zgartiriladi. Natija bajariladigan, .exe ko'rinishidagi fayl bo'ladi. Bu faylni bloknotda ochib o'zgartirib bo'lmaydi, ya'ni bu fayl tayyor dastur hisoblanadi. Kompilyatorning kamchiligi sifatida, dasturlash tilidagi ma'lum bir qatorlani alohida tekshirish imkoniyati yo'qligidir, uning uchun ob'yektli kod yaratib, uni ishga tushurish lozim bo'ladi, ortiqcha ish bo'lib qoladi. Undan tashqari ba'zi kompilyatorlar bir dasturlash tilidan, ikkinchisiga ham o'zgartirib berishi mumkin. Kompilyator ishlatadigan dasturlash tillariga C, C++, Delphi larni misol qilib keltirish mumkin.
|
| |