SQL Server tamoyillari - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 72/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgSQL Server tamoyillari
SQL bu kompyuter ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni qayta ishlash va o‘qish uchun mo‘ljallangan vositadir. SQL (tuzilgan so‘rovlar tili) nomidan ko‘rinib turibdiki, foydalanuvchilarning ma'lumotlar bazasi bilan o‘zaro munosabatlarini tashkil qilish uchun foydalaniladigan dasturlash tili. Aslida, SQL faqat ma'lum bir turdagi ma'lumotlar bazalari bilan ishlaydi, ular relyatsion deb ataladi.
Rasmda SQL ishlash sxemasi ko‘rsatilgan. Ushbu sxema bo‘yicha kompyuter tizimida muhim ma'lumotlar saqlanadigan ma'lumotlar bazasi mavjud. Agar ma'lumotlar bazasi biznes sohasiga tegishli bo‘lsa, unda moddiy boyliklar, mahsulotlar, sotish hajmi va ish haqi to‘g'risidagi ma'lumotlar saqlanishi mumkin. Shaxsiy kompyuterdagi ma'lumotlar bazasi chiqarilgan chexlar, telefonlar va manzillar yoki katta kompyuter tizimidan olingan ma'lumotlarni saqlashi mumkin. Ma'lumotlar bazasini boshqaradigan kompyuter dasturi ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi yoki DBMS deb nomlanadi.
Agar foydalanuvchi ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlarni o‘qishi kerak bo‘lsa, u ularni SQL-dan DBMS-dan foydalanib so‘raydi. SQL so‘rovni qayta ishlaydi, kerakli ma'lumotlarni topadi va foydalanuvchiga yuboradi. Ma'lumotni so‘rash va natijani olish
jarayoni ma'lumotlar bazasi so‘rovi deb nomlanadi: shuning uchun nom - tuzilgan so‘rovlar tili.
Biroq, bu nom umuman to‘g'ri emas. Bugo’ngi kunda SQL bu oddiy so‘rov vositasidan ko‘proq narsa, garchi aynan u aynan aynan aynan shunday yaratilgan bo‘lsa. Ma'lumotni o‘qish hali ham SQL- ning eng muhim funktsiyalaridan biri bo‘lishiga qaramay, hozirda ushbu til ma'lumotlar bazasi foydalanuvchiga beradigan barcha funktsiyalarni amalga oshirish uchun ishlatiladi, xususan:
- ma'lumotlarni tashkil qilish. SQL foydalanuvchiga ma'lumotlarni taqdim etish tuzilmasini o‘zgartirish, shuningdek ma'lumotlar bazasi elementlari o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rnatish imkoniyatini beradi.
Ma'lumotlarni o‘qish. SQL foydalanuvchi yoki dasturga ma'lumotlar bazasida mavjud bo‘lgan ma'lumotlarni o‘qish va ulardan foydalanish qobiliyatini beradi.
Ma'lumotlarga ishlov berish. SQL foydalanuvchi yoki dasturga ma'lumotlar bazasini o‘zgartirish imkoniyatini beradi, ya'ni. o’nga yangi ma'lumotlar qo‘shing, shuningdek undagi ma'lumotlarni o‘chiring yoki yangilang.
Kirish huquqini boshqarish. SQL-dan foydalanib, siz ma'lumotni o‘qish va o‘zgartirish imkoniyatini cheklashingiz, ruxsatsiz kirishdan himoya qilishingiz mumkin.
· Ma'lumot almashish. SQL bir-biriga halaqit bermasligi uchun parallel ravishda ishlaydigan foydalanuvchilar o‘rtasida ma'lumotlarni almashishni muvofiqlashtiradi.
Ma'lumotlarning yaxlitligi. SQL ma'lumotlar bazasining yaxlitligini ta'minlashga, uni tizimdagi uzilishlar yoki buzilishlar tufayli buzilishlardan himoya qiladi.
Shunday qilib, ma'lumotlar bazasi SQL bilan o‘zaro ishlash uchun yetarlicha kuchli vositadir.
Relyatsion ma'lumotlar bazasining asosiy obyektlari: (TABLE) jadvali
ROWS va COLUMNSlardan iborat to‘rtburchaklar stol. Jadvalni aniqlash uning qaysi ustunlardan iboratligini ko‘rsatishni anglatadi.
(ROW) qator
Maydon - ustunlardan iborat yozuv. Har bir maydon o‘z qiymatini o‘z ichiga oladi yoki NULL - "bo‘sh". Jadvaldagi satrlar har
qanday raqam bo‘lishi mumkin. Ularning bir-biriga nisbatan joylashishining jismoniy tartibi aniq emas.
(COLUMN) ustun Jadvaldagi har bir ustun o‘z nomi va turiga
ega.
SQL jadvallari.Bog'lanish ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar
jadvallar ko‘rinishida va satrlar va ustunlarga bo‘linib, ularning kesishmasida ma'lumotlar qiymatlari joylashtirilgan. SQL tilida ishlatiladigan kalit birikmalar (CREATE TABLE my_table - jadvalni yaratish my_table) "jumlalar" deb nomlanadi. Jadvallar SLQ-da CREATE TABLE gapidan foydalanib tuziladi. CREAT TABLE yozuvi yaratilishi kerak bo‘lgan asosiy jadvalning nomi, uning ustun nomlari va ushbu ustunlar uchun ma'lumotlar turlarini belgilaydi. CREAT TABLE - doimiy taklif. Agar SQL serveriga CREATE TABLE so‘rovi berilsa, tizim dastlab bo‘sh bo‘lgan jadvalni yaratadi: unda faqat ustun sarlavhalari qatori bo‘ladi, ammo ma'lumotlar bilan bir qator mavjud bo‘lmaydi. Ma'lumotlar jadvalga INSERT bayonnomasi yordamida kiritiladi.
SQL so‘rovining tuzilishi. Bir yoki bir nechta jadvallardan deyarli har qanday ma'lumotlarni olish uchun barcha so‘rovlar bitta SELECT gapidan foydalanib bajariladi.
Ma'lumotlar bazasiga kirish uchun sintaktik tuzilmalarda quyidagi belgi qo‘llaniladi:
"Hamma narsa" degan ma'noni anglatuvchi yulduzcha (*) odatdagi ma'noda dasturlash uchun ishlatiladi, ya'ni. "Ta'rifga javob beradigan barcha holatlar";
|
| |