Referat mavzulari ro’yxati - bet 54

175
3. Quyish yo’li bilan shakllash.
Quyida polbop keramik plitkalar ishlab chiqarish
texnologik tizimiga oid
chizma keltiriladi.
6– amaliy mashg‘ulot (2-soat)
Gil va kaolin asosidagi sopol buyumlar ishlab chiqarish texnologiyasi;
Sopol buyumlar tarkibi qotib qolgan eritmaning uzluksiz fazasi va
erimagan gilsimon, changsimon va qumli fraksiyalar hamda havo to‘lgan g‘ovak
va bo‘shliqlardan iborat bo‘lganligi uchun ularni kompozitsiyali (murakkab)
materiallar turkumiga kiritish mumkin.
Ma’lumki, sopol buyumlarni pishirish jarayonida
oson eruvchi minerallar
erib, qiyin eriydiganlari o‘zaro bog‘lanib, yoriq va g‘ovaklarni to‘ldiradi. Natijada
butun hajmi bo‘yicha uzluksiz qotgan eritma ya’ni, matritsa hosil bo‘ladi.
Soviganda esa kristall holatga aylangan mikrotuzilishga ega bo‘lgan matritsa
shishasimon ko‘rinishga o‘tib, sopolning mustahkamligini ta’minlaydi.
GOST talablariga ko‘ra keramik buyumlarning haqiqiy zichligi 2,5...2,7
g/sm3, o‘rtacha zichligi 2000...2300 kg/m3, siqilishdagi mustahkamlik chegarasi
0,5 dan 1000 MPa gacha bo‘ladi. Issiq o‘tkazuvchanlik
koeffitsienti absolyut
zich sopolniki 1,16 Vt/(m K), g‘ovak sopolniki 0,07...1,0 Vt/(m K), issiqlik
sig‘imi 0,75...0,92 kDj/(kg K), issiqdan chiziqli kengayish koeffitsienti
0,00014.
Keramik buyumlarning suv shimuvchanligi uning g‘ovakligiga qarab 0 dan
70 % gacha bo‘ladi. Sovuqqa chidamliligi bo‘yicha
quyidagi markalari
mavjud: F15; F25; F35; F75 va F100.
Bino va inshootlar qurilishi uchun ishlatiladigan sopol materiallar va
buyumlarning turlari xilma-xil bo‘lib, ularning sifat va boshqa ko‘rsatkichlari
qo‘llanilish sohasini belgilaydi (O‘zRST 552-2007).
Devorbop sopol buyumlar ichida hozirgi kunda eng ko‘p ishlatiladigani
oddiy sopol g‘isht, turli xil samarali sopol materiallar (kovakli sopol g‘isht va
toshlar, blok va plitalar),
shuningdek, yirik o‘lchamli bloklar, g‘isht va sopol
asosidagi panellardir.
Sopol g‘isht va toshlar oson eruvchan gillar va qo‘shilmalar qo‘shilgan
gillar asosida tayyorlanadi. Ular asosan bino va inshootlarning tashqi va ichki
devorlarini tiklashda hamda devor paneli
va bloklarini tayyorlashda
qo‘llaniladi.
Sopol g‘isht va toshlar o‘lchamlariga qarab O‘zRST 530-95 bo‘yicha
quyidagi xillarga bo‘linadi: oddiy g‘isht 250x120x65 mm; modulli g‘isht
250x120x88 mm; qalinlashtirilgan g‘isht 250x138x65 mm; oddiy sopol tosh
250x120x138 mm; yirik sopol tosh 250x138x138 mm ; modulli sopol tosh
250x250x138 mm va kovaklari gorizontal
joylashgan sopol toshlar
250x250x120 va 250x250x80 mm.
G‘ishtlarning o‘lchamlardan chetga chiqishi uzunligi bo‘yicha ±5, eni
bo‘yicha 4, qalinligi bo‘yicha esa 3 mm dan ortiq bo‘lmasligi kerak.
177
Ichki pardoz plitalar
Ichki devorlarga qoplanadigan plitkalar turli shaklda chiqariladi.
Kvadrat plitkalarning o‘lchami 150x150 mm, to‘g‘ri to‘tburchakli
plitkalarniki 150x100 va 150x75 mm, qalinligi 4...6 mm ga teng bo‘ladi.
Gilam nusxa - mozaika quyma plitkalarning 20 turdagi o‘lchamlari ishlab
chiqariladi: chetlari 25, 35, 50, 75, 100 va 125 mm bo‘lgan kvadrat va 25x100 mm
to‘g‘ri to‘rt burchakli plitkalar va h. k. Qalinligi 2,5 mm va o‘ng yuzasi turli rangli
bo‘ladi
Gilam nusxali pardozbop plitkalar
Plitkalardan tayyorlangan qurama gilamlar panellar
yuzalarini oplash va
ko‘rinish joylarni pardozlash uchun qo‘llaniladi.
Polbop sopol plitkalar gil massasidan qo‘shilmalar va bo‘yovchi
aralashmalar yoki ularsiz zichlash va keyinchalik qovushgunga qadar pishirish
yo‘li bilan tayyorlanadi. Natijada ularning suv shimuvchanligi 4 % gacha bo‘ladi.