O‘qituvchi - Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"

|
Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"
|
bet | 70/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariO‘qituvchi: _________________________________
Beshariq -2021 yil
1. Mavzu: Ta`limni moderenezatsiyalash sharoitida maktabgacha ta`lim
yoshidagi bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirish
metodikasining nazariy asoslari.
Reja
1. Ta`limni modernizatsiyalash haqida ma’lumot.
2. Bolalarda matematik tushunchalarini shkilantirish.
Tushuncha—bu predmetlar va hodisalami ba’zi bir muhim alomatlariga ko‘ra farqlash yoki umumiylashtirish natijasidir.
Masalan, son, miqdor, kesma, to‘g‘ri chiziq va hokazo. Alomat (belgi) esa predmet yoki hodisalarning bir-biriga o‘xshashligi, tengligi yoki farqlanishini bildiruvchi xossadir. Predmetlar deganda obyektlar nazarda tutiladi. Odatda, obyektlar ma’lum muhim va muhim bo‘lmagan xossalarga ega. Muhim xossa faqat shu obyektga tegishli va bu xossasiz obyekt mavjud bo‘la olmaydigan xossalarga aytiladi.
Obyektning mavjudligiga ta’sir qilmaydigan xossalar muhim bo‘lmagan xossalar hisoblanadi. Obyekt nimani anglatishini bilish uchun uning xossalari mavjud bo‘lsa, u holda bu obyekt haqida tushuncha mavjud deyiladi. Tushuncha nomlanadi, shuningdek, mazmun va hajmga ega bo‘ladi. Obyektning barcha
muhim xossalari birgalikda tushunchaning mazmunini tashkil etadi. Bir xil muhim xossalarga ega bo‘lgan obyektlar to‘plami tushuncha hajmini tashkil etadi. Demak, tushuncha hajmi bitta tushuncha bilan nomlanishi mumkin bo‘lgan obyektlar to‘plami ham ekan Matematik tushunchalar o‘z navbatida insoniyat to‘plagan kata tajribani umumlashtirish natijasida yuzaga keladi va moddiy dunyoning tub mohiyatini aks ettiradi, lekin real obyektlaming ko‘pgina xossalaridan ko‘z yumgan holda ulami ideallashtirish natijasida hosil bo‘ladi.
Matematik tushunchalami shakllantirish maktabgacha yoshdagi bolalami matematikani o‘rgatishga tayyorlash maktabning zarur predmetlaridan biri sifatida tan olingan.
Bolalarda matematik tushunchalami shakllantirish nazariyasi va metodikasining bosh masalasi bolalarda matematik tushunchalami shakllantirishning didaktik asoslarini ishlab chiqishdan iborat. Bu
o‘z navbatida dunyoni chuqur bilish, fikrlashni rivojlanishini yangi metodlarini o‘rganish kabi vazifalarni bajarish orqali yechiladi.
Bolalarda matematik tushunchalami shakllantirishning nazariy jihatlari psixologik, pedagogik va boshqa fundamental fanlar asosida yaratiladi:
— ko‘rgazmali dasturli hujjatlar (bolalarda matematik tushun- chalami shakllantirish bo^yicha ko‘rsatmalar va hokazo);
— metodik adabiyotlar (maxsus jurnallarda chop etilgan maqolalar, masalan, maktabgacha tarbiya to‘g‘risida o‘quv qo‘llanmalar, o‘yinlar va hokazo);
—jamoa va yakka tartibda ish olib borish, ilg‘or tajriba va olimlaming fikrlari.
Hozirgi kunda bolalarda matematik tushunchalami shakllantirish muammosi ilmiy asoslangan metodik tizimga ega. Ulaming asosiy elementlari maqsad, mazmun, metodlar, ishni tashkil etish shakl
va usullari bir-biri bilan uzviy bog‘liqdir. Ular orasidagi asosiy maqsad tasawurni shakllantirishga qaratiladi.
Bolalarda matematik tushunchalami shakllantirish nazariyasi va metodikasining bosh masalasi bolalarda matematik tushunchalami shakllantirishning didaktik asoslarini ishlab chiqishdan iborat. Bu
o‘z navbatida dunyoni chuqur bilish, fikrlashni rivojlanishini yangi metodlarini o‘rganish kabi vazifalarni bajarish orqali yechiladi.
Bolalarda matematik tushunchalami shakllantirishning nazariy jihatlari psixologik, pedagogik va boshqa fundamental fanlar asosida yaratiladi:
— ko‘rgazmali dasturli hujjatlar (bolalarda matematik tushunchalami shakllantirish bo^yicha ko‘rsatmalar va hokazo);
— metodik adabiyotlar (maxsus jurnallarda chop etilgan maqolalar, masalan, maktabgacha tarbiya to‘g‘risida o‘quv qo‘llanmalar, o‘yinlar va hokazo);
—jamoa va yakka tartibda ish olib borish, ilg‘or tajriba va olimlaming fikrlari.
Hozirgi kunda bolalarda matematik tushunchalami shakllantirish muammosi ilmiy asoslangan metodik tizimga ega. Ulaming asosiy elementlari maqsad, mazmun, metodlar, ishni tashkil etish shakl
va usullari bir-biri bilan uzviy bog‘liqdir. Ular orasidagi asosiy maqsad tasavvurni shakllantirishga qaratiladi.
Matematik tushunchalami shakllantirish — inson ijodiy faoliyatining butun maqsadli amalga oshiriladigan pedagogik jarayonidir.
Uning maqsadi—bolalarni faqat matematikani bilishdan emas, balki ularni hayotga tayyorlash, o‘zlarining hayotdagi o‘rinlarini topa olishlariga yordam berishdan iborat.
Bolalarda matematik tushunchalami rivojlantirish fanining asosiy masalalari quyidagilardan iborat:
— bolalarda matematik tushunchalami rivojlantirish darajasi nuqtayi nazaridan ikkinchi kichik, o‘rta, katta va maktabga tayyorlov guruhlari uchun shartlar rejasini asoslash;
— matematik tushunchalami rivojlantirish maktab matematikasini o‘rganishga tayyorlashning mazmunini aniqlash;
Matematik tushunchalami shakllantirish — inson ijodiy faoliyatining butun maqsadli amalga oshiriladigan pedagogik jarayonidir.
Uning maqsadi—bolalarni faqat matematikani bilishdan emas, balki ularni hayotga tayyorlash, o‘zlarining hayotdagi o‘rinlarini topa olishlariga yordam berishdan iborat.
Bolalarda matematik tushunchalami rivojlantirish fanining asosiy masalalari quyidagilardan iborat:
— bolalarda matematik tushunchalami rivojlantirish darajasi nuqtayi nazaridan ikkinchi kichik, o‘rta, katta va maktabga tayyorlov guruhlari uchun shartlar rejasini asoslash;
— matematik tushunchalami rivojlantirish maktab matematikasini o‘rganishga tayyorlashning mazmunini aniqlash;
— matematik tushunchalarning rivojlantirish yo‘llari va shartlarini ishlab chiqish;
— bolalarda matematik tushunchalami rivojlantirishni ta’minlovchi metodik ko‘rsatmalar berish.
Gnedenko o‘z ishlarida matematik qobiliyatlaming ikki darajasini ajratib ko‘rsatadi: «Oddiy o‘rta qobiliyat» (ushbu qobiliyat boshlang‘ich maktab kursini o‘zlashtirish uchun zamin bo‘lgan) va «o‘rtadan yuqori bo‘lgan qobiliyat», ya’ni matematik bilimlarni osonlikcha egallashda masalalaming aql yechimini topishda namoyon boiadigan qobiliyatdir.
Matematikani o‘rgatishda u tarbiyaviy choralarga ushbu omillarni kiritadi:
1) bolalarda o‘qishga bo‘lgan qiziqish, bilim va ko‘nikmalarni shakllantirish;
2) mashg‘ulot jarayoniga bo‘lgan mas’uliyatlilikni tushuntirish;
3) o‘z kuchiga, qobiliyatiga bo‘ladigan ishonchni tarbiyalash;
4) «Matematika keyingi bosqich uchun zamin» ekanligiga ishonchlilikni tarbiyalash.
Matematik tushunchalami shakllantirishda S.I. Shvarsburd quyidagi komponentlami ajratadi:
a) keng qamrovli tasvirlashni rivojlantirish;
b) asosiyni tanlay bilish, abstrakt fikrlashni bilish;
d) aniq holatdan savolni matematik ifodalashga o‘tishni bilish;
e) tahlil qilishni, aniq holatlarga bo‘lishni bilish;
f) ilmiy xulosalarni aniq materialda ishlashni bilish;
g) matematik masalani yechishda toqat qilishni bilish, deduktiv fikrlash ko‘nikmalarini hosil qilish;
h) yangi savollarni berish (qo‘yish)ni bilish.
Demak, ilk matematik qobiliyatlar shunday insoniy xususiyatlar orqali ifodalanadiki, ular matematika ilmida yuqori ijodiy faoliyat ko‘rsatishga imkon yaratadi.
|
| |