Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 1/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi
Z.T. Rajamurodov, B.M. Bozorov, A.I. Rajabov, D.G‘. Hayitov
YOSH FIZIOLOGIYASI VA GIGIENASI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
Alisher Navoiy nomidagi
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
Z.T.Rajamuradov, B.M.Bozorov, A.I.Rajabov, D.G‘. Hayitov.
YOSH FIZIOLOGIYASI VA GIGIENASI
Samarqand – 2012
Rajamurodov Z.T., Bozorov B.M., Rajabov A.I., D.G‘. Hayitov.
Yosh fiziologiyasi va gigienasi. Darslik. 406 bet.
Muharrir: Biologiya fanlari doktori,
professor K.T.Almatov
Taqrizchilar: Biologiya fanlari doktori,
professor E.N.Nuritdinov
SamTI “Normal va patologik fiziologiya” kafedrasi mudiri dotsent A.G.Karabayev
Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti, 2012
S O’ Z B O SH I
Yosh, o’sayotgan bolalarni salomatligini, ularning turli davrlardagi o’sish va rivojlanishini nazorat qilish, kasalliklarni oldini olish, yosh bolalar organizmini chidamliligini oshirish va kasalga chalingan bolalarni davolash tadbirlarini samarali bo’lishi uchun tarbiyachi, pedagog va pediatorlar o’sayotgan organizmni fiziologik xususiyatlarini yaxshi bilishlari kerak. Shuning uchun ushbu darslik nobiologik fakultetlarning bakalavlari hamda barcha oliy o’quv yurtlarida yangidan tashkil qilingan «Kasbiy ta’lim» yo’nalishida ta’lim olayotgan bakalavrlarning «Yoshga oid fiziologiya va o’quvchilar gigiyenasi» hamda «Odam hamda hayvonlar fiziologiyasi» mutaxassisligi bo’yicha tayyorlanayotgan magistrlarning tanlov fanlari dasturlariga kiritilgan qo’shimchalar hisobga olingan holda tayyorlandi.
Shuni qayd qilish kerakki, darslikda yoshga oid fiziologiya va o’quvchilar gigiyenasiga oid ma’lumotlar talabalarga tushunarli va qulay shaklda mujassamlangan. Hozirda chop etilayotgan darslik va o’quv qo’llanmalar ekologik omillarni atrof muhitga va undagi barcha tirik jonzotlarga ko’rsatayotgan ijobiy va salbiy ta’siri hisobga olingan holda tayyorlanmoqda. Ushbu darslik ham ana shu ekologik omillarni ta’sirini hisobga olgan holda tayyorlangan va imkon darajasida yetuk mutaxassislarni maslahatlari, hamda internet ma’lumotlaridan keng foydalanilgan.
O’zbekiston Respublikasi fanlar akademiyasi va Toshkent Davlat pediatriya institutlari va elektron axborot ommaviy vositalarida e’lon qilingan, uzoq va yaqin xorijiy mamlakatlar olimlari tomonidan «Yosh fiziologiyasi va gigienasi» fani bo’yicha tayyorlangan dissertasiyalar va ilmiy maqolalardan jamlangan ma’lumotlarga ega bo’lganligimiz sababli, ushbu darslikni tayyorlashga qo’l urdik. Ushbu darslik «Yosh fiziologiyasi va gigienasi» deb ataladi, chunki biz unda bola tug’ilganidan, to maktabni bitirguniga qadar (balog’at yoshiga yetguncha) bo’lgan davrlarda, ular organizmida kuzatiladigan fiziologik jarayonlarga va aynan shu davrlarda talab qilinadigan sanitariya va gigiyena qoidalariga to’xtaldik.
Ma’lumki, organizmdagi to’qimalar, organlar tizimi va organlarning morfo-funksional jihatlari va ular faoliyatlarining ontogenezda shakllanishi ko’proq, laboratoriya va qishloq xo’jalik hayvonlarida tajribalar o’tkazish yo’li bilan o’rganiladi. Olingan ma’lumotlar o’quvchiga qiziqarli va tushunarli bo’lishi uchun ularni bir-biriga taqqoslash paytida organlar faoliyatning rivojlanish qonuniyatlarini roliga ham e’tibor berilgan. Ammo, yoshga oid fiziologiya jarayonlarini o’rganish davrida ko’zlangan maqsadga muvofiq, bolalarda va hayvonlarda olingan ma’lumotlardan o’z o’rnida foydalanish talab etiladi. Bundan tashqari insonlar va hayvonlar hayot faoliyati uchun talab qilinadigan gigienik qonun qoidalar ham bir – biridan farq qilishi ma’lum.
Shulardan kelib chiqib fiziologik jarayonlarning ko’rsatkichlarini yoshga, jinsga va turga bog’liq holda o’zgarish dinamikasiga ko’proq ahamiyat berilgan.
Mazkur darslik pedagogika, kasbiy ta’lim yo’nalishi bakalavrlariga mo’ljallangan bo’lib, talabalarning o’sayotgan organizmi faoliyatlari to’g’risidagi va ularga qo’yiladigan gigienik talablar haqidagi aniq tushunchalarga ega bo’ladilar deb umid qilamiz.
Yoshga oid fiziologiya va o’smirlar gigiyenasi bilan shug’ullanuvchi kasbdoshlarimiz darslikni tayyorlashda yo’l qo’yilgan kamchiliklarga qaramay uni xayrihoxlik bilan qabul qiladilar va o’zlarining qimmatli fikr va mulohazalarini bildiradilar, yo’l qo’yilgan xato va kamchiliklarni tuzatishga yordamlashadilar deb umid qilamiz.
Mualliflar
KIRISH
|
| |