nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1-Faoliyat - O`zbеkiston rеspublikasi xalq ta'limi vazirligi

8
1-Faoliyat
Mavzu: «Mustaqilligimizning 31-yillik bayrami» mavzusida suhbat
Maqsad: Bolalarni surat bo’yicha mazmunli hikoya tuzishga, suhbat paytida
faol ishtirok etishga undash, suratda aks ettirilgan voqealarni izchil
bayon
qilishni, mavzu bo’yicha berilgan savollarga tushunib, qisqa va to’liq javob
berish, o’rtoqlarining berayotgan javoblariga e’tibor berish malakasini
takomillashtirish. Suhbat davomida bolalar qalbida
mustaqillik bayramiga
nisbatan muhabbat, milliy g’urur hissini tarbiyalash.
Vazifalar:
«Mustaqillik bayrami», «Milliy bog’» mavzularida lug’atni faollashtirish.
Voqea-hodisalarning muhim belgilarini ajratishga, solishtirishga va
umumlashtirishga, ularni ifodalash uchun aniq so’zlarni tanlashga o’rgatish.
Bog’lanishli nutq—hikoya tuzish ko’nikmalarini shakllantirish.
Nutqning ifodaliligini tarbiyalash.
Gap. Gapni so’zlarga bo’lishga o’rgatish.
Kutilayotgan natijalar:
Surat bo’yicha mazmunli hikoya tuzishga, suratdagi tasvirdan oldingi
voqealarni mustaqil o’ylashga o’rganadilar.
Grammatik jihatdan to’g’ri so’zlashga intiladi
Kerakli jihozlar:
«Mustaqillik maydoni- tinchlik ramzi» surati
faoliyatning borishi. Surat ilib qo’yiladi va mazmuni bo’yicha suhbat
o’tkaziladi.
-Bolalar, Vatanimizda har yili 1-sentyabr kuni mustaqillik bayrami bo’ladi.
Bayram kuni O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov xalqimizni
bayram bilan tabriklaydilar. So’ng maydonda tomosha bo’ladi. Bolalar, siz
ham bayramda saylga chiqdingizmi? Qaerga, kim bilan bordingiz, qanday
tomoshalarni ko’rdingiz?
Hozir biz «Mustaqillik bayrami» nomli suratni ko’rib, surat bo’yicha hikoya
tuzishni o’rganamiz. Suratga diqqat bilan qarang.
Suratda kimlar tasvirlangan?
Bolalar qiyofasida qanday holat ifodalangan?
Bolalarning qo’llarida nimalar bor? (bayroqcha, shar, gul)
Kimlar doira chalyaptilar?
Kimlar raqsga tushyaptilar? (kattalar, bolalar)
Bayram saylida siz ham ishtirok etdingizmi?
Bayramda nimalarni ko’rdingiz?
Milliy bog’da qanday tomoshalarni ko’rdingiz?
Jismoniy daqiqa - O`zbеkiston rеspublikasi xalq ta'limi vazirligi

9
Tarbiyachi so’zi
Oyog’imiz taq– taq – taq, Qo’limiz
chapak – chapak.
Boshimiz sarak – sarak
Qo’limizni ko’tardik,
Sekingina tushirdik.
Endi ehtiyot bo’lib
Joyimizda aylandik
Qo’lni yonga tushirdik
Doira bo’ylab yugurdik
Kelinglar, endi surat asosida hikoya tuzamiz.(5-6ta bola hikoyalari tinglanadi)
Savodga tayyorlash bo’yicha amaliy mashq
Tarbiyachi: Bolalar, biz bir-birimizga o’z fikrimizni qanday bildiramiz?
Bolalar, men sizga savol berdim, siz javob berdingiz.
Sizning
savollaringiz ham, bizning javoblarimiz ham nutq deyiladi.
Nutqimiz
gaplardan tuzilgan. Biz gaplar orqali so’zlashamiz. Gaplar esa so’zlardan tuzilgan.
Surat haqidagi bitta gapni ayting-chi.
(Bog’da chiroyli gullar ochilgan)
Bu gap nimalardan tuzilgan?
(To’g’ri, gap so’zlardan tuzilgan. Kelinglar, gapni birgalikda yana qaytaramiz.
Bog’da chiroyli gullar ochilgan). Tarbiyachi bolalar bilan gapni so’zlarga bo’ladi.
Gapning birinchi so’zini ayting.(Bog’da), ikkinchi so’zini ayting.(chiroyli),
uchinchi so’zini ayting.(gullar), to’rtinchi so’zini ayting.(ochilgan)Demak,
bu gap
4ta so’zdan tuzilgan ekan.
Bolalar bilimini tekshirish va mustahkamlash uchun savollar :
Mustaqillik bayrami qachon bo’ladi?
Milliy bog’da qanday inshoatlar bor ekan?
Nutqimiz nimalardan tuzilgan?
Gap nimalardan tuzilgan?
10
2-faoliyat
Mavzu: “
Lolaning bog’chadagi birinchi kuni” mavzusida ijodiy hikoya tuzish
Maqsad:
Mazmunini mustaqil ijod qilgan holda hikoya tuzishga
o’rgatish.
Vazifalar:
Bog’langan nutqni rivojlantirish.Ba’zi otlarni ko’plikda, tushum, qaratqich
kelishiklarida turlicha mashq qildirish.So’zlarni bo’g’inlarga bo’lishga o’rgatish
Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli-mantiqiy asoslari - bet 2

|
Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli-mantiqiy asoslari
|
bet | 2/4 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 270,1 Kb. | | #132324 |
Bog'liq Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli-mantiqiy asoslariY
F1(X,Y)=XY
F2(X,Y)=(XY)(XY)=(XY)(X Y)
Triggerlar
Trigger – bu ikkilik kodning bitta razriyadini ishonchli saqlash uchun kompyuter registrlarida keng qo’llaniladigan elektron sxemadir. Trigger ikkita barqaror holatga ega, ulardan biri biri ikkilik bir, ikkinchisi esa ikkilik nolga to’g’ri keladi.
Trigger atamasi inglizcha trigger – zanjir (lo’kidon), tepki so’zidan kelib chiqqan. Bu sxemani ingliz tilida ko’rsatish uchun tez-tez flip-flop atamasi ishlatiladi, bu esa “qarsak chalish” degan ma’noni anglatadi. Elektron sxemaning bunday jarangdor atalishi uning deyarli bir zumda bir elektr holatdan ikkinchisiga va teskarisiga o’tish (“irg’itib tashlash”) qobiliyatini ko’rsatadi.
Bitta triger ikkilik kodining bitta razriyadini saqlab qolishi mumkin bo’lganligi sababli, baytni saqlash uchun 8 ta trigger kerak, kilobaytni saqlash uchun esa mos ravishda 8 • 210 = 8192 ta trigger kerak bo’ladi. Zamonaviy xotira mikrosxemalari millionlab triggerlarni o’z ichiga oladi.
Triggerlar
Triggerning eng keng tarqalgan turi - bu RS-triggeridir (S va R mos ravishda inglizcha set - o'rnatish va reset - tiklash). Triggerning shartli belgilanishi:
U ikkita simmetrikli S va R kirishga va ikkita simmetrik chiqishga ega Q va chiqadigan signal Q bilan Q signalning mantiqiy inkoridir.
S va R ikkita kirishning har biri kirish signallarini qisqa muddatli impulslar shaklida qabul qilishi mumkin
Kirishda impulsning mavjudligi birga, uning yo'qligi esa nolga teng deb hisoblanadi.
Triggerlar
YOKI-EMAS (ИЛИ-НЕ) ventillari yordamida triggerni amalga oshirish va unga mos keluvchi chinlik jadvali.
|
| |
-rasm Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish

|
-rasm Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish
|
bet | 3/6 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #261683 |
Bog'liq Bobojonov Shahzod1.1-rasm Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish
Ekinzor daraxtzor va to’siqlarni bosish, payxon qilish, buzish, qoqilgan qoziqlarni yer yuzasidan yuqorida qoldirish man qilinadi.
O’rnatilgan kun tartibiga amal qilish.
Amaliyot raxbari amaliyot boshlanishidan avval o’quv gruhi talabalari bilan texnika xavfsizligi, tasdiqlangan kun tartibi, baxtsiz xodisalarda birinchi yordam ko’rsatish bo’yicha qoidalarni ishlab o’rganib chiqiladi.
O’qitish, o’rganish, talabalardan so’rash yakunlanadi, o’qitish natijalari bayonda qayd etiladi va unga amaliyot raxbari va talabalar imzo chekadi.
1.2 Amaliyotning ichki tartib – qoidalari
Amaliyotga qo’yilgan har bir talaba quyida keltirilgan barcha talablarga so’zsiz rioya qilishi kerak:
a) har bir topshiriqni bajarishdan avval ushbu ishni mohiyati, mazmuni va maqsadi bilan tavsiya etilgan adabiyotlar, qo’llanmalar, ko’rsatmalar va boshqa manbalar orqali to’liq tanishib chiqqan bo’lishi.
b) amaliyot rahbarining farmoyishini va brigadirning barcha ko’rsatmalarini so’zsiz bajarishi.
c) amaliyotda belgilangan amaliyot kun tartibiga amal qilishi, amaliyotga kechikmasligi va rahbarni ruxsatisiz amaliyotdan biror joyga ketmasligi.
d) amaliyot joyida toza ish kiyimida ozoda ko’rinishda bo’lishi.
e) geodezik asboblar, o’quv–yozuv qurollari bilan namunali muomalada bo’lishi, asbobda aniqlangan nosozliklar to’g’risida o’z vaqtida brigadir yoki rahbarni xabardor qilish.
j) texnika xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya etishi kerak.
Amaliyotga surunkali ravishda tayyor emasligini namoyon etgan yoki o’quv va mehnat intizomini qo’pol ravishda buzgan talabalar amaliyotdan chetlashtiriladi.
Amaliyot rahbari amaliyotni boshlashdan avval talabalarni mazkur amaliyotning maqsadi, vazifalari va uning dasturi bilan tanishtiradi. ular bilan texnika xavfsizligi bo’yicha yo’riqnoma o’tkazadi va shunga muvofiq holda dalolatnoma tuzib rasmiylashtiradi. Dalolatnomaga har bir talaba texnika xavfsizligi hamda geodezik o’lchov asboblarini ehtiyot qilish qoidalarini bajarish bo’yicha majburiyat olganini his etgan holda o’z imzosini qo’yadi.
Bulardan tashqari rahbar brigadani kundalik ishlarini rejalashtiradi, bajarilishi lozim bo’lgan ishlar yuzasidan maslahat beradi, dalada o’lchash ishlarini borishini kuzatib turadi, dala jurnallarini to’g’ri to’ldirib va hisoblab borilayotganini nazorat qilib boradi, kameral ishlarga bevosita rahbarlik qiladi.
|
| |
Korxona va tashkilotlar bilan tanishish

|
Korxona va tashkilotlar bilan tanishish
|
bet | 4/6 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #261683 |
Bog'liq Bobojonov Shahzod 1.3 Korxona va tashkilotlar bilan tanishish
3-kurs 211-guruh talabalari ishlab chiqarish amaliyotimiz umumiy davom etish davri 3 haftani tashkil etib shu 3 hafta davomida bitta tashkilotga biriktirildik. Men biriktirilgan tashkilot “O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va Moliya vazirligi huzuridagi kadastr agentligi davlat kadastrlari agentligi Amudaryo tumani bo’limi” korxonasida amaliyot oʼtashim kerak edi. Аmaliyot 13.05.2024 yildan 1.06.2024 yilgacha qadar shu ekspeditsiyasida koʼnikmalarimni oshirishim kerak edi.
2024-yil 13-may kuni biz umumjamoa bilan dastlab universitetga yig‘ildik, amaliyot davrida bajariladigan ishlarni rejalashtirib texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish to‘g‘risidagi yo’riqnoma bilan tanishib unga imzo chekdik.
13.05.2024 yil kuni men “O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va Moliya vazirligi huzuridagi kadastr agentligi davlat kadastrlari agentligi Amudaryo tumani bo’limi”ga yetib bordik u yerda meni X.Aminov kutib olishdi. Majlis o’tkazib tashkilot ichki tartib qoidalari hamda amaliyot davridagi qilinadigan ishlar to’g’risida tushuntirish ishlari olib borishdi va shu kundan amaliyot o’tash jarayoni boshlandi.
II BOB O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI IQTISODIYOT VA MOLIYA VAZIRLIGI HUZURIDAGI KADASTR AGENTLIGI DAVLAT KADASTRLARI AGENTLIGI AMUDARYO TUMAN BOSHQARMASI
2.1 Kadastr agentlikning tuzilmasi
Agentlik tizimiga quyidagilar kiradi:
Agentlik markaziy apparati;
Agentlikning Qoraqalpog‘iston respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar boshqarmalari (keyingi o‘rinlarda — hududiy boshqarmalar);
Agentlikning tuman (shahar) bo‘limlari;
Davlat kadastrlari palatasi;
Respublika aerogeodeziya markazi;
Davlat kartografiya-geodeziya fondi;
“O‘zdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti;
“Geoinnovatsiya markazi” davlat unitar korxonasi;
“Kompyuterlashtirish va geoaxborot texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish markazi” davlat unitar korxonasi;
Toshkent geodeziya va kartografiya kolleji.
Agentlik tizimidagi tashkilotlar va muassasalar mahalliy davlat hokimiyati organlaridan mustaqildir va bevosita agentlikka bo‘ysunadi.
Agentlikning rasmiy nomi to‘liq nomi — o‘zbekiston respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi kadastr agentligi, qisqartirilgan nomi — kadastr agentligi
Kadastr Agentligi maxsus belgisi.
|
| |
Kadastr Agentligining Davlat Kadastrlar Palatasining Amudaryo tumani bilan tanishish

|
Kadastr Agentligining Davlat Kadastrlar Palatasining Amudaryo tumani bilan tanishish
|
bet | 6/6 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #261683 |
Bog'liq Bobojonov Shahzod2.2 Kadastr Agentligining Davlat Kadastrlar Palatasining Amudaryo tumani bilan tanishish
Kadastr Agentligi Amudaryo tumani filiali , Kadastr Agentligining Davlat Kadastrlari Palatasi Amudaryo tumani filiallari bitta binoda joylashgan edi.
Bu bino ikki qavatdan iborat bo’lib: 1-qavatida Kadastr Agentligining Davlat Kadastrlari Agentligi tumani filiali, 2-qavatda Kadastr Palatasiining Amudaryo tumani filiali joylashgan edi. Bu bino joylashgan manzil: Amudaryo tumani Mang‘it shahri Gurlan ko’chasi.
Biz boshqarmadagi mutaxassis va hodimlar bilan ham tanishdik ular ish faoliyati haqida qisqacha malumotlarga ega bo’ldik.
Kadastr Agentligi Davlat Kadastrlari Agentligi Amudaryo tumani filiali boshlig’i: Sultonov Sherzod
Kadastr Agentligi Davlat Kadastrlari Agentlik Amudaryo tumani filiali boshlig’i o‘rinbosari: Jumanov Qahromon
Kadastr Agentligi Davlat Kadastrlari Agentligi Amudaryo tumani filiali arxivchisi: Polatov Jasur
Xulosa
Men bu yilgi amaliyot davrida Davlat kadastr agentligi Qoraqolpogiston Respublikasi davlat boshqarmasining Amudaryo tuman filialida bevosita ish jarayoni bilan tanishdim.Ishchilar va ekspeditsiya a'zolari bilan birgalikda tashkilot bo'limlari va ularning qanday vazifalarni bajarishini va ko'pgina narsalarni o'rgandim.
Tashkilotning qaysi biriga borsam man bo'lgan yaxshi munosabatni va korxona rahbari tomonidan yaxshi sharoitlar tashkil qilinganligi juda quvonarli.Tashkilotda ustoz shogird an'analari asosida yangi bo'lgan shogirdlarga o'rgatish va shu asosda ulardan yangi kadrlarni tayyorlashga asoslangan qadriyatlar ayniqsa men borgan Davlat kadastr agentligi Qoraqolpogiston Respublikasi davlat boshqarmasining Amudaryo tumani filialida bu kabi mehmondo'stlikni ko'p uchratdim.
Amaliyotim davomida Davlat kadast agentligi Qoraqolpogiston Respublikasi davlat boshqarmasining Amudaryo tumani filiali bo'limlari bilan tanishib chiqdim. Qoraqolpogiston Respublikasi yer tuzish va ko'chmas mulk kadastri davlat korxonasi 1S bo'limi turar-joy bo'limi va noturar joy bo'limi va yer tuzish bo'limlari mavjud.
Men amaliyotim davomida bu bo'limlar faoliyati va ish tartibi bilan tanishdim.
Turar-joy bo'limida asosan jismoniy shaxslarga tegishli bo'lgan yakka tartibdagi turar-joy binolarining kadastr yig'majildi tayyorlanib inventrizatsiya va boshqa ishlar olib boriladi.Bu yilgi amaliyotim davomida o'z ish faoliyatimni qaysi sohada olib borish va boshqa sohalari bo'yicha ishlab chiqarish jarayoni qanday bo'lishi to'g'risida kerakli ma'lumotlar oldim.
|
| |
Maxsus dasturiy ta’minotdan to’lov jarayonida foydalanish

|
Maxsus dasturiy ta’minotdan to’lov jarayonida foydalanish
|
bet | 14/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTMaxsus dasturiy ta’minotdan to’lov jarayonida foydalanish
{
=WEB Money Keeper
~Pay Cash
~Pay Net
~POS Terminal
}
Autentifikasiya nima
{
=Sotuvchi va xoridor keli shuvida tomonlar dan ishtirok etuvchilar kimligi ga ishonch xosil qilish
~Plastik karta ishlab chiqargan bankning rekvizitlari
~Sotuvchi va xoridorning savdo-sotiq bo’yicha kelishuvi
~Elektron savdo kelishuvining rasmiylashtirish jarayoni
}
Ma’lumotlar to’liqligini saqlash deganda nimani tushunasiz
{
=Harid qilinganlik haqidagi ma’lumotni hyech kim tomonidan o’zgartira olmaslik
~Ma’lumotni tashqi tajavuzdan himoya qilish
~Ma’lumotdan nusxa olib alohida yig’gichda saqlash
~Ma’lumot bazasiga ruxsati bor kimsa larni ro’yxatga olish
}
To’lovni amalga oshirishdagi tezlik deganda nimani tushunasiz
{
=Xoridor tomonidan tovar uchun hisob-kitobda va magazin tomonidan pulni qabul qilishda kechikish bor yoki yo’qligi
~Xoridorning xarid etilgan mahsulot uchun tezda naqd pul to’lashi
~Xarid qilingan mahsulot va xizmat uchun bankdan o’z vaqtida pul o’tkazishi
~Xoridor tomonidan plastik karta yordamida xarid etilgan mahsulot uchun pul to’lashi
}
Onlaynda ro’yxatga olish
{
=Internet orqali to’lov tizimida ro’yxatga olish imkoniyati
~Xoridor va mahsulot yetkazuvchining kelishu vini ro’yxatga olish
~Mahsulot yetkazuvchining rekviziti bo’yicha ro’yxatga olish
~Xoridorning qaysi bank xizmatidan foydalanishini ro’yxatga olish
}
Pulni qaytarish deganda nimani tushunasiz
{
=Xoridorning kelishuvdan voz kechishi yuz berganda pulni qaytarishda to’lov tizimining imkoniyatlari
~Savdo kelishuvining biron bir tomondan buzilishi natijasida to’lov pulini qaytarish miqdori
~Xoridorning kelishuv bitimini bir tomonlama buzganligi uchun chegirmali to’lovni qaytarib olishi
~Xoridorning yoki mahsulot yetkazib beruvchining kelishuv shartlari bajarilma ganda jarima to’lovi ni amalga oshirishi
}
|
| |
Malakaviy ishlab-chiqarish amaliyoti texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish

|
Malakaviy ishlab-chiqarish amaliyoti texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish
|
bet | 2/6 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #261683 |
Bog'liq Bobojonov ShahzodMalakaviy ishlab-chiqarish amaliyoti texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish
Amaliyotga qo’yilgan har bir talaba quyida keltirilgan barcha talablarga so’zsiz rioya qilishi kerak:
a) har bir topshiriqni bajarishdan avval ushbu ishni mohiyati, mazmuni va maqsadi bilan tavsiya etilgan adabiyotlar, qo’llanmalar, ko’rsatmalar va boshqa manbalar orqali to’liq tanishib chiqqan bo’lishi.
b) amaliyot rahbarining farmoyishini va brigadirning barcha ko’rsatmalarini so’zsiz bajarishi.
c) amaliyotda belgilangan amaliyot kun tartibiga amal qilishi, amaliyotga kechikmasligi va rahbarni ruxsatisiz amaliyotdan biror joyga ketmasligi.
d) amaliyot joyida toza ish kiyimida ozoda ko’rinishda bo’lishi.
e) geodezik asboblar, o’quv–yozuv qurollari bilan namunali muomalada bo’lishi, asbobda aniqlangan nosozliklar to’g’risida o’z vaqtida brigadir yoki rahbarni xabardor qilish.
j) texnika xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya etishi kerak.
Amaliyotga surunkali ravishda tayyor emasligini namoyon etgan yoki o’quv va mehnat intizomini qo’pol ravishda buzgan talabalar amaliyotdan chetlashtiriladi.
Amaliyot rahbari amaliyotni boshlashdan avval talabalarni mazkur amaliyotning maqsadi, vazifalari va uning dasturi bilan tanishtiradi. ular bilan texnika xavfsizligi bo’yicha yo’riqnoma o’tkazadi va shunga muvofiq holda dalolatnoma tuzib rasmiylashtiradi. Dalolatnomaga har bir talaba texnika xavfsizligi hamda geodezik o’lchov asboblarini ehtiyot qilish qoidalarini bajarish bo’yicha majburiyat olganini his etgan holda o’z imzosini qo’yadi.
Bulardan tashqari rahbar brigadani kundalik ishlarini rejalashtiradi, bajarilishi lozim bo’lgan ishlar yuzasidan maslahat beradi, dalada o’lchash ishlarini borishini kuzatib turadi, dala jurnallarini to’g’ri to’ldirib va hisoblab borilayotganini nazorat qilib boradi, kameral ishlarga bevosita rahbarlik qiladi.
Amaliyotning texnika xavfsizligi qoidalari
Texnika xavfsizligi bu amaliyotini bajarish jarayonida talabalarni xavf xatarsizligini ta’minlash uchun belgilangan tadbirlar sistemasidir
Texnika xavfsizligi qoidalari amaliyot vaqtida sodir bo’lishi mumkin bo’lgan mayib bo’lish jaroxatlanish va turli xil kasallanishlarni oldini olish maqsadida o’rganiladi. Ulardan eng asosiylari quyidlagilardir:
Quyoshli kunlarda albatta bosh kiyim bilan ishlash kerak.
Zax yerda va qo’m ko’k o’t ustida o’tirish va yotish man qilinadi.
Yalang oyoq yurish va ishlash taqiqlanadi. Oyoq kiyimi butun va suv o’tkazmaydigan bo’lishi kerak.
Yo’lni kesib o’tayotganda transport xarakati uchun belgilangan qoidalarga katiyan rioya qilish kerak.
|
| |
10 – ma'ruza. Vibro-yoyli eritib qoplash Reja: Vibro-yoyli eritib qoplashning xususiyatlari - bet 2

|
10 – ma'ruza. Vibro-yoyli eritib qoplash Reja: Vibro-yoyli eritib qoplashning xususiyatlari
|
bet | 2/2 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #263004 |
Bog'liq 10-mavzuAvtomatik Vibro-yoyli eritib qoplash uchun apparat
Avtomatik Vibro-yoyli eritib qoplash uchun moslamalar (avtomatik Vibro-yoyli qurilmalari) ertib qoplash Vibro-yoyli qurilmalarining asosiy qismi bo'lib, eritib qoplash joyiga elektrod simini etkazib berish va simning uchini ma'lum chastota va amplituda tebranish uchun xizmat qiladi.
Vibro-yoyli eritib qoplash uchun apparatlarning mukammallik darajasi asosan ularning tebranish tizimining konstruktsiyasi, ayniqsa elektromagnit, elektromotor yoki pnevmatik bo'lishi mumkin bo'lgan tizim yuritmasi turi bilan belgilanadi. Elektromagnit vibratori eng keng tarqalgan Vibro-yoyli qurilmalari. Ular konstruktsiyasi juda oddiy, tizimni elektrod simining uchi tebranishlarining ma'lum diapazoniga sozlashni osonlashtiradi va 100 Gts chastotali sinusoidal tebranish bilan ta'minlaydi (vibrator standart chastotasi 50 Gts bo`lgan o`zgaruvchan tok tarmog'iga ulanganda). (3.7-rasm).
3.7-rasm. ВДГ-3 Vibro-yoyli apparati sxemasi: 1 - elektromagnit vibrator; 2 - gidravlik amortizator; 3 - payvandlangan detal; 4 - xobot; 5 - tebranish kronshteyni; 6 - prujinalar
Har xil tebranish chastotalari bo'lgan detallarni payvandlash zarur bo'lsa, elektromotorli tebranish tizimlari bilan jihozlangan Vibro-yoyli qurilmalari qo'llaniladi. Bunday holda, xobot o'rnatilgan dastagining tebranishi tebranish dastagiga prujina bilan bosilgan aylanuvchi kulachok yordamida amalga oshiriladi. Kulachokning eksantrikligi elektrod simining uchining tebranish diapazonini aniqlaydi va kameraning aylanish chastotasi tebranish chastotasini aniqlaydi. Bunday tebranish tizimlariga ega qurilmalarda almashtiriladigan kulachoklar to'plamlari va ularning aylanish chastotasini o'zgartirishning nisbatan oddiy usullari mavjud. Vibro-yoy qurilmalari elektrod simining yuqori yoki yon uzatilishiga ega bo'lishi mumkin. Elektrodning yon tomonlama uzatilishi asosan silindrsimon detallarni qoplash uchun ishlatiladi. Bunday holda, payvandlanadigan detalning aylanishi payvandlash vannasi elektrod ustida joylashadigan qilib o'rnatiladi. Vannaning suyuq metalli pastga oqib, vannaning kengligi bo'ylab tarqaladi, bu biroz konveks, biroz kengaygan valiklar paydo bo'lishiga olib keladi. Suyuq metall yoy ostida oqganda, asosiy metallning erish chuqurligi chuqurligi pasayadi, eritib qoplangan qatlam detalning metali bilan kamroq aralashadi, bu yupqa qatlamlarni, ayniqsa orttirilgan uglerod va legirlash elementlariga ega tarkibidagi simli eritib qoplangan qoplamlariga muhimdir.
|
| |
Diniy normalar – - Hokimiyatlar bo'linishi prinsipi

|
Hokimiyatlar bo'linishi prinsipi
|
bet | 8/19 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 37,61 Kb. | | #146348 |
Bog'liq HOKIMIYATLAR BO\'LINISHI PRINSIPIDiniy normalar – dindorlarning xudoga, bir-biriga munosabatini, diniy tashkilotlarni tashkil qilish va ularning amal qilishini tartibga solishga qaratilgan qoidalar.
Jamoat birlashmalarining (korporativ) normalari – jamoat birlashmalarining o‘z faoliyatini tartibga solish va tashkilot a’zolari o‘rtasidagi munosabatlarni aniqlash uchun o‘rnatilgan xulq-atvor qoidalari. Jamoat tashkilotlari ichki vazifalarni muvaffaqiyatli hal etish hamda o‘z faoliyatlarini samarali tashkil etish maqsadida korporativ normalarni ishlab chiqadilar. Korporativ normalar muayyan bir jamoat tashkilotining rahbar organlarini shakllantirish va ularning faoliyat ko‘rsatish tartibi, vakolatlari, nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish tartibi, tashkilot a’zolari hamda qatnashchilarining huquqlari, majburiyatlari va boshqalar to‘g‘risidagi normalar bo‘lib, ular faqat o‘sha tashkilot a’zolari hamda qatnashchilariga nisbatan joriy etiladi va faqat ular uchun majburiy hisoblanadi.
Urf-odat normalari – kishilar o‘rtasida ko‘p marta takrorlanganligi sababli odatga aylangan va shu tariqa avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan xulq-atvor qoidalari. Urf-odatlar muayyan ijtimoiy muhitda tarkib topib, avloddan-avlodga o‘tib yuradigan xulq-atvor qoidalari sifatida kishilarning tabiiy-hayotiy ehtiyoji ko‘rinishida maydonga chiqadi va qayta-qayta takrorlanish natijasida ular uchun odatiy hol bo‘lib qoladi.
An’anaviy normalar – ilg‘or an’analarni asrash munosabati bilan yuzaga keladigan umumlashgan va barqaror xulq-atvor qoidalari. An’analar kishilar avlodlari o‘rtasidagi vorislikning xilma-xil bog‘lanish yo‘nalishlari sifatida, kattalar tajribasi yoshlar tomonidan o‘zlashtiriladigan uzatish mexanizmi sifatida maydonga chiqadi.
41. IJTIMOIY NORMALARNING UMUMIY VA O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ijtimoiy normalar umumiy belgilar bilan birgalikda o‘ziga xos xususiyatlarga ham ega. Buni huquq va axloq normalarining o‘zaro nisbatida ko‘rib chiqish mumkin.
Huquq va axloqning umumiyligi quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
ular birgalikda normativ tartibga solish tizimini tashkil etuvchi ijtimoiy normalardan iboratdir;
falsafiy nuqtai nazardan huquq va axloq – ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va boshqa omillar bilan bir xil darajada bog‘liq bo‘lgan ustqurma kategoriyalardir;
huquq va axloq mavjud ijtimoiy munosabatlardan iborat birdan-bir boshqarish ob’ektiga ega hamda ularning har ikkalasi ham shaxslar va jamoalarga yo‘naltirilgan;
huquq va axloq normativ hodisalar sifatida shaxslarning zarur va mumkin bo‘lgan xatti-harakatlari chegaralarini belgilaydi hamda shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlarni uyg‘unlashtirish vositasi bo‘lib xizmat qiladi;
inson faoliyatini tartibga soluvchi omil sifatida ular kishi irodasining erkinligi, xatti-harakatlarini tanlash imkoniyatlariga asoslanadi;
huquq va axloq oxir-oqibatda bir xil vazifa – ijtimoiy hayotni tartibga solish va takomillashtirish, unga tashkiliy asoslarni kiritish, adolat va insonparvarlik tamoyillarini qaror toptirish vazifalarini ko‘zda tutadi va boshqalar.
|
| |
“Uzacademia” scientific-methodical journal

“ILM-FAN VA TA’LIMDA INNOVATSION YONDASHUVLAR, MUAMMOLAR, TAKLIF VA YECHIMLAR”
MAVZUSIDAGI 9-SONLI RESPUBLIKA ILMIY-ONLAYN KONFERENSIYASI
“UzACADEMIA” scientific-methodical journal
1
www.academiascience.uz
“ILM-FAN VA TA’LIMDA INNOVATSION YONDASHUVLAR, MUAMMOLAR, TAKLIF VA YECHIMLAR”
MAVZUSIDAGI 9-SONLI RESPUBLIKA ILMIY-ONLAYN KONFERENSIYASI
“UzACADEMIA” scientific-methodical journal
2
www.academiascience.uz
“ACADEMIA SCIENCE”
“UzACADEMIA”
SCIENTIFIC-METHODICAL JOURNAL
ISSN (E)
– 2181 – 1334
“ILM-FAN VA TA’LIMDA INNOVATSION
YONDASHUVLAR, MUAMMOLAR, TAKLIF VA
YECHIMLAR” MAVZUSIDAGI 9-SONLI RESPUBLIKA
ILMIY-ONLAYN KONFERENSIYASI
MATERIALLARI TO‘PLAMI
28-FEVRAL, 2021-YIL
2-QISM
MATERIALS OF THE 9
TH
REPUBLICAN SCIENTIFIC-ONLINE
CONFERENCE ON
“INNOVATIVE APPROACHES, PROBLEMS,
SUGGESTIONS AND SOLUTIONS IN SCIENCE AND EDUCATION
”
28 FEBRUARY 2021
PART-1
www.academiascience.org
Mavzu: Tarmoq serverlari andijon mashinasozlik intituti - bet 2

|
Mavzu: Tarmoq serverlari andijon mashinasozlik intituti
|
bet | 2/3 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #117424 |
Tarmoq protokollari Kompyuter qurilmalari tomonidan ishlatiladigan aloqa tillariga tarmoq protokoli deb ataladi. Kompyuter tarmoqlarini tasniflashning yana bir yo'li ular qo'llab-quvvatlaydigan protokollar to'plami. Tarmoqlar ko'pincha har bir maxsus dastur bilan bir nechta protokollarni amalga oshiradilar. Ommabop protokollarga TCP / IP - Internetda va uy tarmoqlarida tez-tez uchraydi Kompyuter tarmog'i apparat va dasturiy ta'minot Tarmoqli routerlar, ulanish nuqtalari va tarmoq kabellari, jumladan, maxsus aloqa vositalari, tarmoqni jismonan birlashtiradi. Tarmoq operatsion tizimlari va boshqa dasturiy ilovalar tarmoq trafigini hosil qiladi va foydalanuvchilarga foydali narsalarni qilish imkonini beradi. Biznes kompyuter tarmoqlari Kichik va uy ofislari (SOHO) uylari uy tarmoqlarida mavjud bo'lgan shunga o'xshash texnologiyadan foydalanadi. Tadbirkorlar ko'pincha qo'shimcha aloqa, ma'lumotni saqlash va xavfsizlik talablari bilan o'z tarmoqlarini turli yo'llar bilan kengaytirishni talab qiladilar, ayniqsa, biznes katta. Agar uy tarmog'i odatda bitta LAN sifatida ishlayotgan bo'lsa, biznes tarmog'i bir nechta LANni o'z ichiga oladi. Ko'p joylarda binolarga ega bo'lgan kompaniyalar ushbu filiallarni birlashtirish uchun keng tarmoqli tarmoqlardan foydalanadilar Ayrim uy xo'jaliklari tomonidan mavjud bo'lgan va ishlatilishi mumkin bo'lsa-da, IP-aloqa orqali ovoz va tarmoqni saqlash va zahira texnologiyalari biznesda keng tarqalgan. Katta kompaniyalar, shuningdek, o'zlarining ichki veb-saytlarini intranet deb atashadi va ular ishchi-ish muloqotlariga yordam beradi. Tarmoq va Internet 1990-yillarda World Wide Web (WWW) yaratilishi bilan kompyuter tarmoqlarining ommaviyligi keskin oshdi. Dunyo bo'ylab Internet-serverlarida ishlaydigan umumiy veb-saytlar, peer to peer (P2P) fayl almashish tizimlari va boshqa xizmatlar Mahalliy tarmoqlar bir korxona, muassasaning bir yoki qancha yaqin binolardagi abonentlarni bog’laydi. Mahalliy tarmoqlar juda keng tarqalgan. CHunki 80-90% axborot o`sha tarmoq atrofida aylanib yuradi. Mahalliy tarmoqlar har qanday strukturaga ega bo`lishi mumkin. Lekin undagi komp’yuterlar yuqori tezlikka ega yagona axborot uzatish kanali bilan bog’langan bo`ladi. Mahalliy tarmoq yaratishdan maqsad–tashkilotlar, Oliy o`quv yurtlarida mavjud komp’yuter parki va uning resurslari (printer, skaner, katalog va fayllari) dan unumli, tejamli foydalanishdir..
|
| |
Bilimlendiriw, ilim h

|
Bilimlendiriw, ilim h
|
bet | 1/6 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 268,5 Kb. | | #124396 |
Bog'liq SURAJ AMANMURATOV kur jumisi 1 ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARÍ BILIMLENDIRIW, ILIM HÁM INNOVACIYALAR MINISTRLIGI
BERDAQ ATÍNDAǴÍ
«Fizika» fakulteti
Fizika kafedrası
«Fizika» tálim baǵdarı talabası
Amanmuratov Suraj
« ELEKTRONNÍŃ ZARYADÍN ÓLShEW BOYÍNShA KLASSIKALÍQ TÁJIRIYBELERI» temasındaǵı
KURS JUMÍSÍ
Orınladı: Amanmuratov Suraj
Qabılladı: Jollıbekov Baxıt
Nókis-2023 j.
MAZMUNÍ
I KiRISIW
II Tıkarǵı bólim
III Juwmaq
IV Paydalanǵan ádebiyat
BAP. ELEKTRONNÍŃ ZARYADÍN ÓLShEW FIZIKALÍQ MAShQALA SÍPATÍNDA
Elektron zaryadı haqqında túsinik
Elektr tokında zaryadtıń roli haqqında túsinik
II bap. ELEKTR ZARYADLARÍ HÁM OLARDÍŃ ÓZ ARA TÁSIRI
2.1. Zaryad radiaciya rawajlanıwına tásir etiwshi faktorlar
2.2. Kulon nızamı. Elektr muǵdarı birlikleri tásiri
KIRISIW
Izertlewdiń aktuallıǵı. Usı jıldıń 27-yanvar kúni Ministrler Keńesi janındaǵı Prezident, dóretiwshilik hám qánigelestirilgen mekteplerdi rawajlandırıw agentligi fizika páni boyınsha jańa elektron sabaqlıǵın usınıs etti.
Sonı aytıw kerek, Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Oliy Májliske Bildiriw xatında 2021-jılda fizika hám shet tillerin úyreniwdi ilim baǵdarında ústin turatuǵın baǵdar etip belgilep berdi.
“Eger tariyxqa názer taslaytuǵın bolsaq, dúnyadaǵı derlik barlıq jańa ashılıw hám texnologiyalardı jaratıwda fizika páni fundamental tiykar bolǵanın kóremiz. Haqıyqattan da, fizika nızamlıqların tereń iyelemesten turıp, mashinasazlıq, elektrotexnika, IT, suw hám energiyanı tejeytuǵın texnologiyalar sıyaqlı búgingi zaman talap qılıp atırǵan tarawlarda nátiyjege erisip bolmaydı”,- dep aytıp ótken edi mámleketimiz basshısı. Bir neshe ásirler dawamında anıq hám tábiyiy pánler Ózbekstanda keń rawajlanıp, Orta Aziya aymaǵı dúnya intellektuallıq orayı bolıp kelgen. Jurtımız aymaǵında júzege kelgen birinshi hám ekinshi Renessans dáwiri dúnya tán alatuǵın ataqlı oyshıl-alımlardı jetistirip berdi. Muhammad al-Xorezmiy, Ahmed al-Ferǵaniy, Abu Rayxan Beruniy hám uyqassız qara sóz benen jazılǵan kórkem shıǵarma Farabiy, Mahmud Qashqariy, Abu Ali ibn Sino, Nasriddin Tusiy, Qazızada Rumiy, Jamshid Koshiy, Mırza Uluǵbek, Ali Qushchi hám Shıǵıstıń basqa ilimpazları ilimiy izertlewleri jáhán ilimi rawajlanıwına júdá úlken úles qostı.
Fizika tálimi hám izertlewleri infrastrukturasınıń materiallıq-texnikalıq bazası gónergenligi, fizika páni boyınsha oqıw hám ilimiy laboratoriyalar zamanagóy úskeneler menen támiyinlenbegenligi kadrlar tayarlaw sapasına hám izertlewler nátiyjeliligine unamsız tásir kórsetip atır.
|
| |
INDIVIDUAL TOPSHIRIQLAR - Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar dtsa16mbk

INDIVIDUAL TOPSHIRIQLAR
Variant №
|
Berilgan butun sonlar to'plami
|
qidirish uchun ikkita kalit
|
|
22, 38, 41, 42, 43, 45, 46, 51, 53, 57, 73, 74
|
42 va 57
|
|
10, 13, 18, 45, 54, 57, 58, 62, 71, 75, 85, 97
|
18 va 97
|
|
15, 21, 21, 32, 38, 55, 66, 85, 86, 89, 92, 98
|
15 va 86
|
|
01, 05, 25, 26, 34, 41, 43, 44, 59, 77, 78, 82
|
25 va 77
|
|
14, 26, 28, 31, 42, 46, 53, 54, 61, 76, 81, 84
|
26 va 61
|
|
05, 07, 19, 21, 27, 31, 33, 35, 60, 70, 71, 76
|
19 va 76
|
|
08, 12, 19, 29, 30, 37, 47, 61, 76, 87, 93, 97
|
12 va 61
|
|
02, 08, 13, 13, 21, 37, 44, 54, 60, 64, 74, 88
|
37 va 74
|
|
02, 35, 42, 47, 58, 67, 68, 70, 82, 83, 88, 96
|
42 va 83
|
|
11, 18, 31, 32, 33, 65, 67, 69, 74, 87, 94, 96
|
11 va 96
|
|
04, 14, 24, 37, 39, 54, 58, 60, 80, 89, 96, 97
|
14 va 58
|
|
00, 17, 28, 47, 48, 53, 53, 56, 74, 80, 81, 82
|
28 va 80
|
|
00, 15, 25, 30, 40, 43, 65, 67, 77, 77, 92, 93
|
15 va 77
|
|
10, 24, 27, 39, 53, 54, 60, 61, 72, 75, 85, 92
|
39 va 72
|
|
01, 10, 13, 33, 43, 44, 56, 56, 66, 77, 91, 95
|
01 va 95
|
|
14, 20, 22, 23, 34, 41, 53, 54, 61, 62, 75, 88
|
41 va 54
|
|
03, 16, 20, 24, 30, 34, 49, 58, 65, 71, 82, 98
|
24 va 98
|
|
07, 21, 24, 25, 31, 32, 36, 37, 45, 64, 82, 85
|
21 va 37
|
|
11, 27, 37, 42, 44, 48, 53, 74, 84, 91, 98, 99
|
48 va 84
|
|
01, 13, 25, 31, 57, 58, 64, 68, 75, 79, 81, 89
|
57 va 79
|
|
19, 40, 47, 52, 62, 66, 73, 76, 85, 90, 93, 95
|
62 va 90
|
|
02, 13, 23, 39, 45, 46, 49, 53, 54, 57, 70, 99
|
39 va 57
|
|
04, 26, 38, 44, 51, 52, 53, 55, 66, 71, 83, 84
|
26 va 83
|
|
02, 09, 16, 30, 37, 49, 52, 55, 73, 80, 85, 87
|
16 va 55
|
|
01, 06, 15, 30, 35, 38, 40, 57, 69, 79, 89, 91
|
30 va 89
|
|
09, 11, 15, 17, 19, 31, 33, 36, 37, 40, 73, 75
|
19 va 73
|
|
05, 09, 13, 14, 40, 54, 61, 67, 84, 85, 96, 99
|
40 va 84
|
|
07, 15, 36, 39, 52, 54, 65, 66, 68, 69, 83, 97
|
39 va 68
|
|
01, 02, 06, 15, 26, 32, 50, 57, 66, 88, 92, 93
|
02 va 92
|
|
01, 14, 23, 36, 54, 58, 59, 70, 86, 90, 91, 92
|
23 va 70
|
|
03, 04, 31, 37, 54, 55, 62, 84, 86, 94, 97, 99
|
37 va 86
|
|
18, 24, 31, 51, 55, 59, 65, 82, 85, 89, 94, 96
|
55 va 59
|
|
14, 16, 19, 26, 36, 38, 41, 43, 51, 57, 59, 97
|
19 va 97
|
|
01, 14, 25, 26, 36, 59, 63, 69, 73, 79, 81, 92
|
36 va 81
|
|
01, 06, 13, 14, 20, 27, 44, 52, 54, 64, 68, 74
|
13 va 52
|
|
05, 07, 15, 32, 36, 40, 46, 68, 78, 88, 94, 98
|
15 va 98
|
|
13, 25, 27, 30, 53, 57, 68, 70, 86, 89, 91, 97
|
30 va 89
|
|
11, 23, 30, 32, 38, 41, 46, 50, 66, 68, 76, 82
|
11 va 46
|
|
07, 11, 13, 23, 29, 35, 37, 54, 65, 73, 80, 82
|
23 va 82
|
|
13, 20, 30, 31, 39, 41, 43, 46, 51, 52, 58, 94
|
31 va 43
|
|
1-Mavzu: Axborot va uning turlari - bet 8

|
1-Mavzu: Axborot va uning turlari
|
bet | 8/8 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #112353 |
Bog'liq axborot tex ma`ruzaB. Boltayev, M. Mahkamov, A. Azamatov, S. Rahmanqulova.
Informatika. 5-sinf
darsligi. «O‘zbekiston», 2008.
B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova.
Informatika va hisoblash texnikasi asoslari. 8-sinf uchun darslik. – T.:
«O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, 2015.
Boltayev B., Azamatov A., Asqarov A., Sodiqov M., Azamatova G.
Informatika va
hisoblash texnikasi asoslari. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9- sinfi uchun
darslik. Toshkent: “Cho‘lpon” nomidagi NMIU, 2015. – 160 b.
Chris Roffey. Computer science. Programming book for Python.
– USA: Cambridge
university press. 2017, – p. 204
Chris Roffey. Python basics. Coding club. Level 1,2. – USA:
Cambridge university press. 2012, – p. 85
Eric Matthes. Python crash course: a hands-on, project-based introduction to
programming. – San-Francisco: No Starch Press, 2015. – p. 562
Matt Harrison. Illustrated guide to Python 3. 2017, – p. 267
Dan Bader. Python tricks the book. Anja Pircher Design, 2017, – p. 299
Jamie Chan. Learn python in one day and learn it well. – p. 132
Jake VanderPlas. A whirlwind tour of python. – USA: O‘Reilly Media. 2016. – p. 98
Carol Vorderman. Computer Coding for Kids: A unique step-by- step visual guide, from binary code to building games. London: Dorling Kindersley Ltd, 2014, – p. 224.
Robert Sedgewick and Kevin Wayne. Algorithms. Fourth edition. Princeton University. First printing, March 2011.
Садыгов И. Дж., Махмудзаде Р. А., Исаева Н. Р. Информатика-11. Учебник для общеобразовательных школ.
«Bakınәşr» – Баку, 2011, 128 стр.
Алексеев Е. Г., Богатырев С. Д. Информатика. Мультиме- дийный электронный учебник. http://inf.e-alekseev.ru/text/index.html
Васильев А. Н. Python на примерах. – Санкт Петербург: Наука и техника,
2018, – 430 с.
Джейсон Бриггс. Python для детей. Самоучитель по программированию / пер. с англ. Станислава Ломакина; [науч. ред. Д. Абрамова]. – М.: Манн,
Иванов и Фербер, 2017. – 320 с.
Кадиркулов Р. А., Рыскулбекова А. Информатика, 7 класс. https://www.opiq.kz/Kit/Details/61
https://www.w3resource.com/python/
https://younglinux.info/python/task/
https://pythonru.com/
https://python-scripts.com/
https://www.rupython.com/
https://informatics.msk.ru/
https://pythonworld.ru/
|
| |
Mavzu: Eritmalar xossalarini nazariy asoslari - bet 4

|
Mavzu: Eritmalar xossalarini nazariy asoslari
|
bet | 4/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 10,71 Kb. | | #108470 |
Bog'liq Mavzu Eritmalar xossalarini nazariy asoslari Reja-fayllar.orgYuqoridagi eruvchanlik diagrammasida absissalar o`qiga t°, ordinatalar o`qiga 100 gr suvda erigan modda miqdori qo`yilgan. Diagrammaning chizig`ida yotuvchi har qaysi nuqta to`yingan eritma konsentrasiyasini, chiziq tepasidagi soxa o`ta to`yingan eritmalar soxasini, chiziqning tagidagi soxa to`yinmagan eritmalar soxasini ko`rsatadi. To`yingan eritma ehtiyotlik bilan sovitilganida o`ta to`yingan eritma hosil bo`lishi mumkin, lekin o`ta to`yingan eritma barqaror sistema emas. Agar o`ta to`yingan eritmaga eruvchi moddaning kichkina kristali kiritilar ekan, sistema to`yingan eritmaga aylanib ketib, erigan moddaning ortiqcha miqdori eritmadan ajralib chiqadi. Ba'zi hollarda eruvchanlik diagrammasida chiziqning sinishi ko`rsatiladi. Masalan, Na2SO4 tuzining eruvchanlik diagrammasi chizig`i 32.38°S da sinadi. Bu temperaturada quyidagi muvozanat qaror topadi.
Yuqoridagi eruvchanlik diagrammasida absissalar o`qiga t°, ordinatalar o`qiga 100 gr suvda erigan modda miqdori qo`yilgan. Diagrammaning chizig`ida yotuvchi har qaysi nuqta to`yingan eritma konsentrasiyasini, chiziq tepasidagi soxa o`ta to`yingan eritmalar soxasini, chiziqning tagidagi soxa to`yinmagan eritmalar soxasini ko`rsatadi. To`yingan eritma ehtiyotlik bilan sovitilganida o`ta to`yingan eritma hosil bo`lishi mumkin, lekin o`ta to`yingan eritma barqaror sistema emas. Agar o`ta to`yingan eritmaga eruvchi moddaning kichkina kristali kiritilar ekan, sistema to`yingan eritmaga aylanib ketib, erigan moddaning ortiqcha miqdori eritmadan ajralib chiqadi. Ba'zi hollarda eruvchanlik diagrammasida chiziqning sinishi ko`rsatiladi. Masalan, Na2SO4 tuzining eruvchanlik diagrammasi chizig`i 32.38°S da sinadi. Bu temperaturada quyidagi muvozanat qaror topadi.
Na2SO4.10H2O ---> Na2SO4 + 10H2O
Agar biz eritmani 32.38°S dan past t da bug`lantirsak, Na2SO4.10H2O tarkibli krisstalgidrat xosil bo`ladi; lekin 32.38°S dan yuqori temperaturada bug`lantirsak Na2SO4 kristallariga ega bulamiz.
Shunday qilib, eruvchanlik diagrammasini o`rganish orqali eritmada borayotgan kimyoviy jarayonlar haqida to`g`ri xulosa chiqarish mumkin. Eritmalarning xossalariga eritmadagi diffuziya, osmos xodisalari, eritmalarning bug` bosimi, muzlash va qaynash t lari kiradi. Bir modda zarrachalarining ikkinchi modda ichida o`z-o`zicha bir tekisda taqsimlanish prosessi diffuziya deyiladi. Agar konsentrasiyasi ko`proq eritma olib, uning ustiga suv quysak, erigan modda zarrachalari suvga o`ta boshlaydi, borib-borib eritma butun idish ichida bir xil konsentrasiyaga erishadi. Eritmalarda diffuziya hodisasini puxta o`rganish natijasida tubandagi qonuniyatlar chiqarilgan.
1. Eritmalarda diffuziya juda sust boradi.
2. Diffuziya tufayli zarrachalar konsentrasiyasi yuqori bo`lgan joydan konsentrasiyasi kam bo`lgan joyga o`tadi, nihoyat sistema bir xil konsentrasiyaga erishadi.
|
| |
Mavzu: Eritmalar xossalarini nazariy asoslari - bet 2

|
Mavzu: Eritmalar xossalarini nazariy asoslari
|
bet | 2/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 10,71 Kb. | | #108470 |
Bog'liq Mavzu Eritmalar xossalarini nazariy asoslari Reja-fayllar.orgQattik modda erituvchiga tushirilganda uning ionlari yoki molekulalari erituvchi molekulalarining qutblariga tortilishi natijasida erish prosessi boshlanadi. Erish vaqtida erish prosessiga qarshi kristallanish prosessi ham sodir buladi. Eritmaga o`tgan zarrachalar qattiq jism sirt bilan uchrashganda qattiq jismga tortilib, qaytadan krisstallanadi. Demak, bu yerda ikki qarama qarshi prosess boradi. Dastlab, erish prosess tezlashadi. Ma'lum vaqt o`tgandan keyin ikkala prosess tezliklari bir-biriga barobar bo`lib qoladi, ya'ni bir sekundda necha molekula eritmaga o`tsa, shuncha molekula qaytadan krisstallanadi. U vaqtda erigan modda bilan erimay kolgan modda orasida dinamik muvozanat qaror topadi, eritma to`yinadi. Shunday qilib, erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo`la oladigan, ya'ni muvozanatda turadigan eritma to`yingan eritma deyiladi.
Qattik modda erituvchiga tushirilganda uning ionlari yoki molekulalari erituvchi molekulalarining qutblariga tortilishi natijasida erish prosessi boshlanadi. Erish vaqtida erish prosessiga qarshi kristallanish prosessi ham sodir buladi. Eritmaga o`tgan zarrachalar qattiq jism sirt bilan uchrashganda qattiq jismga tortilib, qaytadan krisstallanadi. Demak, bu yerda ikki qarama qarshi prosess boradi. Dastlab, erish prosess tezlashadi. Ma'lum vaqt o`tgandan keyin ikkala prosess tezliklari bir-biriga barobar bo`lib qoladi, ya'ni bir sekundda necha molekula eritmaga o`tsa, shuncha molekula qaytadan krisstallanadi. U vaqtda erigan modda bilan erimay kolgan modda orasida dinamik muvozanat qaror topadi, eritma to`yinadi. Shunday qilib, erimay qolgan modda bilan cheksiz uzoq vaqt birga mavjud bo`la oladigan, ya'ni muvozanatda turadigan eritma to`yingan eritma deyiladi.
Moddaning biror erituvchida eriy olish xususiyati shu moddaning eruvchanligi deyiladi. Moddalarning eruvchanligi eruvchi moddaning va erituvchining tabiatiga, hamda temperatura va bosimga bog`liq. Ayni moddaning ma'lum temperaturada 100 gr erituvchida erib to`yingan eritma hosil qiladigan og`irlik miqdori uning eruvchanlik koeffisiyenti (yoki eruvchanligi) deyiladi.
Ba'zi moddalarning 100 gr suvda 20° S dagi eruvchanligi
Modda Eruvchanligi
C6H12O6 200 gr
NaCL 35 gr
H3BO3 5 gr
CaCO3 0.0013 gr
AgJ 0.00000013 gr
|
| |
IJTIMOIY NORMALAR TIZIMI - Hokimiyatlar bo'linishi prinsipi

|
Hokimiyatlar bo'linishi prinsipi
|
bet | 7/19 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 37,61 Kb. | | #146348 |
Bog'liq HOKIMIYATLAR BO\'LINISHI PRINSIPI40. IJTIMOIY NORMALAR TIZIMI
Ijtimoiy normalar tizimi - bu jamiyatda kishilar xulq-atvorini, muayyan guruh va jamoalar doirasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi ijtimoiy normalar hamda ularning tabiat bilan o‘zaro aloqalarini qat’iy belgilovchi ijtimoiy-texnik normalar majmuidir.
Jamiyatda amal qiladigan barcha normalar ikki katta guruh – ijtimoiy va texnik guruhlarga bo‘linadi. Mazkur bo‘linish tartibga solish predmetiga asoslanadi. Agar ijtimoiy normalar kishilar xulq-atvori va ular o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladigan bo‘lsa, texnik normalar esa odamlar bilan tashqi dunyo, tabiat, texnika o‘rtasidagi munosabatlarda shu vazifani bajaradi. SHu jihatdan olganda, texnik normalar “inson va mashina”, “inson va mehnat quroli”, “inson va ishlab chiqarish” tipidagi, ya’ni inson bilan uni o‘rab turuvchi jonsiz predmetlar o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soladi deyish mumkin.
Ijtimoiy normalar – bu kishilar hamda ularning jamoalari o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi umumiy xulq-atvor qoidalaridir.
Ijtimoiy normalarning quyidagi turlari mavjud:
axloq normalari;
siyosiy normalar;
diniy normalar;
korporativ normalar;
urf-odat normalari;
an’ana normalari;
huquq normalari va boshqalar.
Axloq normalari – adolat va adolatsizlik, yaxshilik va yomonlik, ezgulik va yovuzlik, maqtov va isnod, jamiyat tomonidan rag‘batlantiriladigan yoki qoralanadigan xatti-harakatlar, or-nomus, vijdon, burch, qadr-qimmat va hokazo kategoriyalar ko‘rinishida ijtimoiy hayot sharoitlarining bevosita ta’siri sifatida kishilar ongida shakllanadigan qarashlar, tasavvurlar va qoidalardir.
Siyosiy normalar – alohida shaxslar va ular birlashmalarining hokimiyatga munosabati masalalarini tartibga soluvchi xulq-atvor qoidalari.
|
| |
Huquq va axloq bir-biridan quyidagi jihatlar bo‘yicha farqlanadi

|
Huquq va axloq bir-biridan quyidagi jihatlar bo‘yicha farqlanadi
|
bet | 9/19 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 37,61 Kb. | | #146348 |
Bog'liq HOKIMIYATLAR BO\'LINISHI PRINSIPIHuquq va axloq bir-biridan quyidagi jihatlar bo‘yicha farqlanadi:
1. Huquq va axloq bir-biridan, eng avvalo, belgilanish, shakllanish usullari va manbalari bo‘yicha farq qiladi. Huquq normalari davlat tomonidan yaratiladi yoki tasdiqlanadi. Davlat tomonidan ular bekor qilinadi, to‘ldiriladi va o‘zgartiriladi. Axloq normalari esa, boshqacha tarzda tarkib topadi ya’ni ular butun jamiyat tomonidan yaratiladi. Bu normalar doimiy ravishda kishilar amaliy faoliyati, ularning o‘zaro aloqalari jarayonida yuzaga keladi va rivojlanib boradi.
2. Huquq va axloq ularni ta’minlash usullari bo‘yicha bir-biridan farq qiladi. Huquq davlat tomonidan yaratilib, joriy etilar ekan, uning tomonidan ta’minlanadi, muhofaza etiladi va himoya qilinadi. SHu ma’noda huquq normalari umummajburiy mohiyatga ega. Jamoatchilik fikri kuchiga tayanuvchi axloq, majburiy tahdiddan farqli o‘laroq, butunlay boshqa tarzda amal qiladi. Axloq qoidalarini buzish rasmiy hokimiyatning aralashishini, yuridik jazolarni qo‘llashni taqozo etmaydi. Axloqiy qoidalarni buzgan shaxslarga nisbatan qanday ta’sir ko‘rsatishni jamiyatning o‘zi hal qiladi. Bunday ta’sir chorasi ba’zan huquqdan ham qattiqroq va ta’sirchanroq bo‘lishi mumkin.
3. Huquq va axloq ifoda etish shakliga ko‘ra farq qiladi. Agar huquq normalari davlatning maxsus yuridik hujjatlari (qonunlar, farmonlar, qarorlar)da mustahkamlanib, umuman keng ko‘lamli va keng tarmoqli qonunchilikni tashkil etuvchi tegishli kodekslar, to‘plamlar, nizomlarda guruhlarga ajratilib, tartibga solinsa, axloqiy normalar esa bunday aniq ifodaga ega bo‘lmaydi. Axloq normalari va qoidalari jamiyat turli qatlamlari va guruhlarida muayyan ijtimoiy shart-sharoitlar ta’sirida vujudga kelar ekan, keyinchalik keng tarqaladi hamda barqaror xulq-atvor qoidalarga aylanadi. Bunda biron-bir axloq normasining yuzaga kelish vaqtini ham, sababini ham, tartibini ham, uning amal qilish muddatini ham aniq ko‘rsatish mumkin emas.
4. Axloq va huquq kishilar ongiga ta’sir etish xususiyati va usullariga ko‘ra bir-biridan farq qiladi. Agar huquq sub’ektlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni ularning yuridik huquq va majburiyatlari – haqqoniylik va nohaqlik, qonuniylik va g‘ayriqonuniylik, jazolanish va jazolanmaslik nuqtai nazaridan tartibga soladigan bo‘lsa, axloq inson qilmishlariga ezgulik va yovuzlik, maqtov va qoralash, halollik va nopoklik, oliyjanoblik va pastkashlik, vijdon, or-nomus, burch nuqtai nazaridan yondashadi.
|
| |
Eritmalarda diffuziya tufayli og`irlik kuchi ham yengiladi: har qanday og`ir tuz eritmasi ustiga suv solsak, og`ir zarrachalar yuqoriga ko`tariladi

|
Eritmalarda diffuziya tufayli og`irlik kuchi ham yengiladi: har qanday og`ir tuz eritmasi ustiga suv solsak, og`ir zarrachalar yuqoriga ko`tariladi
|
bet | 5/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 10,71 Kb. | | #108470 |
Bog'liq Mavzu Eritmalar xossalarini nazariy asoslari Reja-fayllar.org3. Eritmalarda diffuziya tufayli og`irlik kuchi ham yengiladi: har qanday og`ir tuz eritmasi ustiga suv solsak, og`ir zarrachalar yuqoriga ko`tariladi;
3. Eritmalarda diffuziya tufayli og`irlik kuchi ham yengiladi: har qanday og`ir tuz eritmasi ustiga suv solsak, og`ir zarrachalar yuqoriga ko`tariladi;
4. Diffuziya xodisasida ikkala modda zarrachalari bir-birining orasiga kirishadi. Agar erituvchi bilan eritma o`rtasiga yarimutkazgich parda qo`ysak, bu parda orqali erituvchi zarrachalari eritmaga o`tib uni suyultiradi erituvchi zarrachalarining yarim o`tkazgich parda orqali eritmaga o`tish prosessiga osmos deyiladi. Osmos hodisasi natijasida xar bir eritma ma'lum osmotik bosimga ega bo`ladi.
Suyultirigan eritmalarda bug` bosimini kattaligi erigan moddaning konsentrasiyasiga va absolyut temperaturaga proporsional bo`ladi, bu bog`lanishni Vant-Goff gazlarning holati tenglamasiga o`xshash tenglama bilan ifodalaydi.
Posm = CRT
bunda: Posm- eritmaning osmotik bosimi
C - eritmaning molyar konsentrasiyasi
R - gazlarning universal doimiysi
T - absolyut temperatura
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Eritmalarda diffuziya tufayli og`irlik kuchi ham yengiladi: har qanday og`ir tuz eritmasi ustiga suv solsak, og`ir zarrachalar yuqoriga ko`tariladi
|
Davlat organlarini tasniflovchi belgilar

|
Davlat organlarini tasniflovchi belgilar
|
bet | 4/19 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 37,61 Kb. | | #146348 |
Bog'liq HOKIMIYATLAR BO\'LINISHI PRINSIPIDavlat organlarini tasniflovchi belgilar:
Davlat organlarini quyidagicha tasniflash mumkin:
shakllanish usuliga ko‘ra: birlamchi (Oliy Majlis, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti) va hosilaviy (birlamchi organlar tomonidan tashkil etiladigan boshqa barcha organlar);
faoliyat hududiga ko‘ra: markaziy (Oliy Majlis, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va boshqa respublika miqyosidagi organlar) va mahalliy (viloyat, tuman, shahar hokimliklari, xalq deputatlari kengashlari, respublika idoralarining mahalliy bo‘g‘inlari);
kompetensiyasining xarakteriga ko‘ra: umumiy kompetensiyali (Oliy Majlis, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, hokimliklar, mahalliy xalq deputatlari kengashlari) va maxsus kompetensiyali (vazirliklar, davlat qo‘mitalari, agentliklar va boshqalar);
hokimiyat vakolatlari bo‘linishi prinsipiga ko‘ra: qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud;
qaror qabul qilish tartibiga ko‘ra: kollegial (Oliy Majlis, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, mahalliy xalq deputatlari kengashlari) va yakka tartibda qaror qabul qiladigan (O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, hokimlar) davlat organlari va institutlari.
|
| |