Auditning umumqabul qilingan pog`onalari quyidagilar

|
Auditning umumqabul qilingan pog`onalari quyidagilar
|
bet | 8/9 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 152,72 Kb. | | #265598 |
Bog'liq Buxgalteriya xisobida raqamlashtirish texnologiyalariAuditning umumqabul qilingan pog`onalari quyidagilar:
-rejalashtirish;
-hisob tizimlari va ichki nazorat tizimlarini baholash;
-moliyaviy hisobotlarni tekshirish;
- auditorlik guvoxnoma (xulosa)sini olish.
Bu pog`onalarning har biriga mos keluvchi standartlar ishlab chiqilgan bo’lib, ular uch guruxga bo’linadi:
umumiy standartlar;
auditorlik tekshiruvlarini o’tkazish bo’yicha standartlar;
hisobotlar tuzish bo’yicha standartlar.
Auditorlik faoliyatini kompyuterlashtirish tizimi quyidagi komponentlardan tuzilishi lozim:
Audit jarayonini gavdalantirish uchun iqtisodiy – matematik, iqtisodiy – tashqiliy va axborotlashtirilgan modellar;
modellarni amalga oshirishni ta’minlash uchun texnik, dasturiy, axborotlashtirilgan va boshqa vositalar.
Shu tasavvurlardan kelib chiqqan holda kompyuter tizimi funktsional va ta’minlovchi qismlardan tashqil topishini aytish mumkin. Funktsional qism uslubiyatlar, auditni bajarish usul va xollari majmuidan tashqil topadi hamda ular axborotlashgan va matematik modellar, standartlar, normalar va x.k.larda ta’minlanadi.
Ta’minlovchi qism esa audit funktsiyalarini amalga oshirish uchun mo’ljallangan bo’lib, u axborotlashgan, dasturiy, texnik va boshqa ta’minotlardan tashqil topishi kerak.
Auditorlik faoliyatini kompyuterlashtirish tizimini qurishning tashqiliy formalari erishiladigan maqsadlarga bogliq, chunki auditorlik masalalarining klassifikatsiyasidan ko’rinadiki, barcha tizimlar ikki sinfga bo’linishi mumkin:
1) tashqi audit auditorlik faoliyatini kompyuterlashtirish uchun tizimlar;
2) ichki auditni kompyuterlashtirish tizimi.
Axborotlashgan bazani tashqil qilish usullariga bog’liq holda bu sinflarni kompyuterlashtirish turli xil formalarda bo’lishi mumkin.
Axborotlashgan baza quyidagi ko’rinishda amalga oshirilishi mumkin:
lokal fayllar yig’indisi – bir turdagi hisobot hujjatlari va ishlab chiqilgan standart vositalarning operatsion tizim va amaliy dasturda ifodalanishi;
ma’lumotlar bazasi, maxsus kriteriy va MBBT ishlab chiqilgan dasturlarga asoslangan birldamchi hujjatlarda ifodalanishi; qoidalar bazasi, ekspert – auditorni qoidalar va mantiqiy dasturlash vositaoari yordamida ishlab chiqarilgan bilimlarni ifodalanishi.
Avtomatlashtirish ish joyini tashkil etish sharoitlarda ma’lumotlarni ishlash va qayta ishlash texnologik jarayenida quyidagi asosiy operatsiyalar qo'llaniladi:
I. Avtomatlashtirish ish joyilarda boshqa mutaxassislarning kelib tushgan boshlang'ich ma’lumotlarni kiritish 3 turga bo'linadi:
1. Aloqa kanallari bo'yicha;
2. bevosita klaviatura orqali
3. Boshlang'ich mashina tashig'ichlarda tayyorlash va qayd
etish;
II. Dialog rejimida yeki berilgan qidiruv tanlov bo'yicha yakuniy ko'rsatkichlarni chiqarish.
III. Mashinogrammalarni avtomatlashtirilgan holda ishlab chiqarish va foydalanuvchilarqa usatish.
ЭХМда хисоблаш
6-chizma. AIJni tuzilmaviy chizmasi
Buxgalter avtomatlashtirish ish joyida pul mablag'larning hisobini asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar hisobini debitorni va kreditor bilan hisoblarni bevosita yuritishni imkoniyati mavjud hisob jarayenida avtomatlashtirilgan ravishda barcha to'lov hujjatlarni tayyorlash mumkin, belgilangan muddatlarda buxgalteriya va moliyaviy hisobotlarni shaklantirish va tayyorlash, bosh kitobini va balans hujjatini (barcha ilovalari bilan) tezkor holda tayerlash va chiqarish mumkin.
Buxgalteriya avtomatlashtirish ish joyining manbalariga:
1) "Analitik va sintetik hisobotlarning yagona tizimi;
2) me’yoriy ma’lumotnoma bazasi umumlashtirish tizimi;
3) axborotlarni kodlash va tasniflash yagona tizimi;
4) echiladigan vazifalarning o'zaro aloqadorligi;
5) foydalanuvchi xohishiga ko'ra tanlov va reglament rejimidagi to'liq yeki qisman yakuniy ma’lumotlarni shakllantirish va chiqarish;
6) Texnologik jarayenining har bir bosqichda ma’lumotlarning xaqqoniyligini nazorat qilinishi.
Buxgalter-foydalanuvchi yechiladigan masalalar standartlashi ro'yxati quyidagi namunaviy ro'yxatidan iborat:
1) bank operatsiyalarning hisobi;
2) kassa operatsiyalarning hisobi;
3) asosiy vositalar hisobi;
4) ishlab chiqarish harajatlar hisobi;
5) mehnat va ish haqi hisobi;
6) byudjet bilan hisobotlar;
7) tez eskiruvchi va arzon baholarda tez eskiruvchi buyumlar hisobi;
8)maxsus kiyimni hisobga olish;
9) moddiy boyliklar hisobi;
10) hisobdor shaxslardan hisobi hamda aylanma va saldo balanslarni tuzish.
Buxgalter avtomatlashtirish ish joyida "Bosh menyu"ning tarkibi ro'yhatini quyidagi tuzilmaviy sxemada (7-chizma) ko'rish mumkin.
1. Bank rejimi quyidagi hujjatlarni shakllantirish va tayyorlashni ta’minlaydi: to'lov, to'lov talabnoma hujjatini o'z vaqtida to'lov talabnomani to'lamagan qaydnoma ro'yxatini bankga to'lov hujjatlarni jo'natilgan qaydnomalarni hamda bank tayyorlab qo’ygan hujjatlarning qayta ishlash jurnali. Ushbu jurnalga yezilgan hujjatlar har kunda qayta ishlanadi va hisob davr bo'yicha avtomatlashtirilgan tarzda aylanma qaydnoma hujjati chiqariladi.
"Bank" punkti bosh menyuning quyidagi bandlar bilan bog'liq - ish haqi, kassa, balans, hisobdor shaxslar.
2. Kassa operatsiyalari kun davomida olib boriladi va hisobga olinadi; kirim va chiqim kassa orderlari, g'aznachi hisoboti avtomatlashtirilgan ravishda shakllanadi, deponent summalari bo'yicha kerakli hujjatlar shakllanadi, ya’ni yepilgan to'lov hujjatlar bo'yicha deponent summalari ro’yxati tuziladi.
3. Ish haqi bandida bo'nak to'lov hisobi, ish haqi har xil turlari bo'yicha hisobi, qonun bo'yicha ish haqidan ushlanmalar, kompensatsiya to'lovlari, xodimlarning toifalari bo'yicha va ushlanmalari bo'yicha umumiy qaydnomalar shakllanadi va hisoblanadi. Buxgalter hisoblarni dialog rejimida olib boradi.
4. Ishlab chiqarish harajatlarining menyu rejimida temir yil tranportida o'z ishlab chiqarish bo'lsa ushbu band hisoblanadi. Bunda quyidagi masalalar yechiladi. Haqiqiy qilingan harajatlar hisobi va nazorati, reja ko'rsatkichlarning bajarilishi, bajarilgan ishlar va xizmatlar bo'yicha tannarx hisoblanishi, kalkulyatsiyaning shakllanishi va chiqarilishi hamda korxona tejami yeki ortiqcha harajat qilingan miqdori. Axborot aloqasi esa kassa, bank, hisobdor shaxslar, ish haqi, asosiy vositalar va balans bandlari bilan bog'liq.
7-chizma. Buxgalter AIJda hisob ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiya chizmasi
5. Hisobdor shaxslar bandida buxgalter-foydalanuvchi bo'nak hisoblarni qayta ishlab chiqib, korxona bo'limlari bo'yicha umumiy ravishda safar harajatlar qaydnomalarni tuzadi va avtomatlashtirilgan ravishda hisobdor shaxslarga yezuvlarni kiritadi.
6. Balans eng muhim umumlashtiruvchi hujjat hisoblanadi va bosh menyuning aloqadorda bo'lgan buxgalter xo’jalik operatsiyalari jurnalini, bosh kitobi, saldo balansini, aylanma balansini, to'lagan soliqlar bo'yicha va hisobotlarni avtomatlashtirilgan ravishda nazorat qiladi.
|
| |