Asosiy qism - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

Asosiy qism
Xorijiy tillarni o’qitish metodikasining asosiy maqsadi til haqida talabalar yoki o’rganuvchilar uchun
ma'lum bir axborotlarni berish bilangina cheklanish emas, balki ularda butun bir kognitiv bilim,
ko’nikmalarni vujudga keltirish, til bilan bog'liq faktlarni o’zlashtirish faoliyati bilan bog'lik ko’nikmalarni
rivojlantirish, shuningdek, faol nutqni rivojlantirish uchun verbal metariallarni ongli ravishda qabul qilish
mexanizmlarini rivojlantirish ekanligini aslo unutmaslik lozim3.Xorijiy tillarni o’qitish tizimini tashkil
qilishdagi yangi tendensiyalar bugungi kunda nofilologik yo’nalish talabalarida ham professional darajada
xorijiy tillarni o’qitishning innovatsion tizimlarini yaratishni taqazo etmoqda. Shu bilan bir qatorda, mazkur
yo’nalishda o’quv ishlarini tashkil qilishning prinsiplarini ishlab chiqish va ushbu jarayonlarni zaruriy o’quv
materiallari bilan ta'minlashning qanchalik darajada dolzarb ahamiyat kasb etishini namoyon qilmoqda.
Talabalarda mustaqil ta'limga nisbatan motivatsiyalarni rivojlantirishning eng muhim yo’llaridan biri –
bu ularda og'zaki nutqni rivojlantirish jarayonini pedagog tomonidan tartibga solish va boshqarish
hisoblanadi. “Bu borada garchi ko’plab muammolar saqlanib qolayotgan bo’lsa-da, xorijiy tilni o’qitish
metodikasining eng muhim qismi sifatida doimo unga jiddiy yondashuv bugungi kun pedagogika fanining
asosiy muammolaridan biri bo’lib qolmoqda”4.
B.R.Samatova tadqiqotida keltirilgan ta’rifga ko’ra “Bilim olishga oid motivatsiya til o’rganuvchining
mustaqil ta’limga ehtiyojida namoyon bo’ladi. Bu motivatsiya yetishmayotgan lisoniy bilimlarni egallashga
intilish, xorijiy til materialini o’zlashtirishning ma’qul usullarini egallashga ehtiyoj, til aspektlari haqidagi
bilimlarni tizimlashtirish, chuqurlashtirish, lug‘at boyligini kengaytirishga ehtiyojlarni o’z ichiga oladi”5.
1Samatova B. (2020). Ingliz tilini o‘qitishda nofilologik yo‘nalish talabalarining motivatsiyasi (yurisprudensiya yo‘nalishi
talabalari misolida). Pedag. fan. dok. fals. diss. (13-b.). Toshkent.
2Bespalko V. (1989). Slagayemiye pedagogicheskoy texnologii. M.: Pedagogika. (99-b), (192-b).Polsha.
3Guzanov B. (2014). Organizatsiya samostoyatelnoy raboti studentov vuza v usloviyax realizatsii mnogourovnevoy modeli
obucheniya: monografiya / B. N. Guzanov, N. V. Morozova. Yekaterinburg: Izd-vo Ros. gos. prof.- ped. un-ta, (111-b). Moskva.
4Juk O. (2005..№2). Organizatsiya samostoyatelnoy raboti studentov v logike kompetentnostnogo podxoda / O. L. Juk // Visshaya
shkola. (45–50-b). Moskva.
5Samatova B. (2020). (20 Ingliz tilini o‘qitishda nofilologik yo‘nalish talabalarining motivatsiyasi (yurisprudensiya yo‘nalishi
talabalari misolida): Pedag. fan. b.a fals.diss. (40-b). Toshkent.
Mustaqil ta'lim
ehtiyojni belgilovchi
omillar
Umumta'limiy
Tarbiyaviy
Rivojlantiruvchi
Amaliy
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
59
Hozirgi zamonda xorijiy tillarni o’qitish va bu jarayonda talabalarda xorijiy tillarni o’zlashtirishlari
uchun motivatsiyalarni kuchaytirishda pedagoglar tomonidan duch kelinayotgan eng katta va og'riqli
muammolardan biri – bu talabalar tomonidan garchi, ma'lum bir xorijiy tilning grammatikasini chuqur
o’zlashtirgan bo’lishiga qaramasdan, ularning gapirish jarayonida biror bir xatoga yo’l qo’yishi va kulgiga
qolishidan qo’rqishi va uyalishidir. Bunday holatda, talabalar xorijiy tilda emas, balki o’z tillarida gapirishni
afzal ko’rishlari va xorijiy tillarda faqatgina “mashq” bajarishlari bugungi kunda yaqqol namoyon
bo’layotgan holatlardan biridir.
Bunday vaziyat nafaqat mustaqil ta'lim motivatsiyasi, balki butun ta'lim tizimiga tahlikali bo’lib, bu
holatni o’z vaqtida anglab yetish va uni bartaraf etish choralarini ishlab chiqish eng zarur vazifadir. Aks
holda, pedagog tomonidan amalga oshirilgan barcha ishlar yo’qqa chiqib ketishi mumkin. Nofilologik
yo’nalish talabalarining xorijiy tillarni o’rganishda nutqiy salohiyatini oshirish bevosita ularda gapirish
ko’nikmasi va faoliyatining turli shaklllarini rivojlantirishga qaratilgan dominant omillar bilan bog'liq6.
Motivatsiyani rivojlantirishning eng asosiy omillaridan yoki yo’nalishlaridan biri – bu o’quvchiga,
o’rganuvchiga yoki talabaga til o’rganishning dastlabki davri, bosqichidan boshlab, gapirish ko’nikmasini
shaklllantirish va uni doimiy takomillashtirib borish hisoblanadi. “Til o’qitishda chet tilida gapirishga
ishtiyoq tug'dirish: ishtiyoq uyg'otish, fikrni shakllantirish va realizatsiya bosqichlarida amalga oshiriladi”7.
“Tajribali pedagog talabaning garchi, grammatik, orfografik, xatoliklar, talaffuzdagi xatoliklar bilan
bo’lsa-da, gapirishini har tomonlama rag'batlashtirishi, unga yaxshi gapirishni o’zlashtirayotganligini doimo
eslatib motivatsiya berib turishi talabalarda gapirish ko’nikmasi, og'zaki nutq rivojlanishining asosiy omili
bo’lishini aslo unutmasligi lozim”8.
Shuningdek, motivatsiyalarni rivojlantirishning yana bir asosiy va muhim yo’nalishlaridan biri sifatida
talabalarda o’z mutaxassisliklari bo’yicha turli mantlarni, hujjatlarni o’qish va uni takroran hikoya qilib bera
olish, bayon qilish, badiiy qo’shimchalar yordamida tasvirlab berish tizimi hisoblanadi. Zero, aynan o’quv
matnlari, hujjatlar o’quv va o’rganish bilan bog'liq muloqotlarning real vaziyatini yaratish, tasvirlab berish
imkoniyatini pedagog va talaba uchun birday taqdim qiladi9.
Talabalarda professional nutqni o’rgatish yoki o’zlashtirish tizimida birinchi galda oson va asta-sekin
murakkablashib boradigan vaziyatni, suhbat yoki nutq bilan xarakterlanadigan holatni modellashtirgan
holda, talabalarning nutqiy salohiyatini, kommunikativ ko’nikmalarini rivojlantirib borish zarur. Aynan
bunday holatdagi vazifalarning qo’llanilishi talabalarda xorijiy tillarda ko’plab murakkab so’zlarni talaffuz
qilish bilan bir qatorda o’z-o’ziga ishonch xarakterlarini ham shakllantiradi. Mazkur jarayonlarda
axborotlarning esktralingvistik vositalaridan (jadvallar, suratlar, sxemalar, ko’rsatuvchilar) foydalangan
holda, xabarlarni taqdim qilish ham vazifaning yechimi uchun o’ta muhim hisoblanadi10.
O.Rudenko-Morgunning fikricha, “... nutq faoliyati: o’qish, yozish, tinglash va so’zlashishning barcha
turlarini o’zaro bog'liqlikda o’rganish muammosi, qabul qilishning turli tizimllariga ta'sirisiz hal qilinishi
mumkin emas. Aynan shuning uchun ham chet tillarini o’qitishda ta'limning barcha ma'lum an'anaviy texnik
vositalaridan foydalanish o’rinli bo’lib kelgan, ularning ta'siri o’rganilgan, o’quvchining faoliyatini nazorat
qilib borish muammosi hal qilingan, ayniqsa, o’quvchi mustaqil ta'lim olish holatiga o’tkazilganda juda katta
dolzarblik kasb qilgan qayta aloqa mexanizmi yaratilgan”11.
Talabalarda og'zaki nutqni rivojlantirishning asosiy motivatsiyasi nimalarda namoyon bo’ladi? Chunki
aynan u mustaqil ta'limning asosiy yo’nalishi, maqsadlaridan biri sifatida namoyon bo’ladigan holat
ekanligini aslo nazardan qochirmaslik lozim. D.Adriyan “kommunikativ vaziyat ham og'zaki muloqotning
real jarayoni – bu o’zaro bir-biri bilan chambarchas bog'langan kategoriyalarning ketma-ketligi, bog'lanmasi
bo’lib, u talabalarning eng asosiy til o’rganish motivatsiyasini jonlantiradi, jarayonni tezlashtiradi”12. Biz
D.Adriyanning fikriga qo’shilgan holda nutq notilli omillar yordamida ham aniqlanadi, deb hisoblayman.
6Pushkina G.(2011. № 3). Samostoyatelnaya rabota studentov vuza: kompetentnostniy podxod i vnedreniye internet-texnologiy /
G. G. Pushkina // Gumanitarniye nauki.(94-100-b). Novasibirsk.
7Zimnyaya I. (1985). Psixologicheskiye aspekti obucheniya govoreniyu na inostrannom yazike: Kniga dlya uchitelya /2 – izd.
(160-b). Moskva.
8Baynazarova A. (2012. № 3). Proskurina I. K. Ispolzovaniye informatsionno - kommunikatsionnoy texnologii v organizatsii
samostoyatelnoy raboti studentov // (170-174-b). Yaroslavskiy pedagogicheskiy vestnik.
9Cotton D., Falvey D., Kent S. (2005). Market Leader Intermediate. Busi-ness English Course Book. New edition, Pearson
Longman.
10Zaleski M. (2004). Using Debate in Second Language Teaching // Idebate. International Debate Education Association. (Vol. 1.
– Issue 2).
11Rudenko-Morgun O. (2006). Elektronniy uchebnik russkogo yazika: istoriya i perspektivi razvitiya / Izd-vo Rossiyskogo un-ta
drujbi narodov. (45-b, 238-b).Moskva.
12Doff Adrian. (2004). Teach English. Cambridge University Press in association with the British Council.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
60
Bugungi kunda ta'limning raqobatbardoshlilik xususiyati mamlakatning ham raqobatbardoshliligiga
sabab bo’luvchi omil ekanligi namoyon bo’lmoqda. “Bunday sharoitda mamlakatdagi iqtisodiyot sohalari va
tarmoqlari singari ta'limni ham doimiy yangilab borish, unga innovatsion texnologiyalarni va zamonaviy
ilg'or metodlarni doimiy tatbiq qilib borish, talabalar uchun xorijiy tillarni o’zlashtirishning eng ishonchli va
samarali uslublarini joriy qilish kabi masalalar ularda motivatsiyani yanada rivojlantirishning yana bir
muhim yo’nalishi sifatida talqin qilish mumkin”13.
Univetsitet yoki umuman ta'lim dargohining shuhrati, maqomi va salohiyati qanchalik yuqori bo’lsa,
ushbu muassasada ta'lim olishga intilish, uning maqomida kelajak karyerasida foydalanish, ushbu dargohga
munosib bo’lish istagi ular uchun asosiy motivatsiyalardan biri bo’lib qolaveradi. Ammo, dargohda ta'lim
sifati va ta'lim berish metodlarining qanchalik ilg'or tajribalarga va texnologiyalarga tayanganligi singari
omillar esa doim birinchi o’rinda bo’lishini unutmasligimiz lozim.
Zero, ta'lim muassasini tugatgan mutaxassislarning raqobatbardoshligi ularning ma'lum bir
kompaniyalar, korporatsiyalar va boshqa sohalarda muvaffaqiyat bilan ishlayotgan xodimlarining
salohiyatini belgilovchi asosiy mezondir. Bunday ta'lim dargohlariga haqli ravishda AQSh, Buyuk Britaniya,
Fransiya, Germaniya, Yaponiya, Isroil, Rossiya va boshqa bir qator davlatlarning yetakchi universitetlarini
va kollejlarini kiritish mumkin. Ularni bitirgan mutaxassislarning bugungi kun dunyodagi mashhur
kompaniyalarni boshqarayotganligini, davlat boshqaruv organlarida samarali faoliyat ko’rsatayotganligini,
kuchli mutaxassis, professional xodim, mahoratli boshqaruvchi sifatida doimo qadrlanishini talabalardagi bir
muncha erta shakllanadigan motivatsiyaning asosi ekanligini e'tirof etishimi mumkin.
Shuning uchun ham oxirgi yillarda ta'limning, umuman yoshlar tomonidan bilim olishga bo’lgan
intilishning o’rni va ahamiyati tobora ortib borishi kuzatilmoqda. Ta'limda eng katta shuhrat qozonayotgan
omillar qatoriga nafaqat ma'lum bir bilimlarning qo’lga kiritilishi, balki ushbu jarayonlarga ko’plab
innovatsion
texnologiyalarning
joriy
qilinayotganligi,
bilim
berishning
tobora
osonlashtirilib
borilayotganligi, zamonaviy uslublarning borgan sari takomillashib borayotganligi singari holatlarni misol
sifatida keltrishimiz mumkin14.
Talabalar o’quv jarayonida nafaqat ma'lum bir bilim va ko’nikmalar jamlanmasiga, majmuiga ega
bo’lish, balki, kelajakda o’zlari uchun o’ta muhim bo’lgan inson faoliyatining sohalari, ya'ni iqtisodiy,
siyosiy, madaniy va informatsion sohalarda muammolarning va masalalarning yechimini taqdim qila
oladigan qobiliyat shakllanishida namoyon bo’ladigan tizimiy kompetensiyalar shakllanishiga asosiy
e`tiborni qaratadilar.
Bu harakatlar ham talabalarda eng asosiy motivatsion omil sifatida rol o’ynaydi va o’rganish
paradigmasidan o’zlashtirish paradigmasiga o’zgaradigan ushbu almashinuv jarayoni aynan talabalarda
mustaqil ta'lim olishi tizimi takomillashuviga turtki beradi. Buning asosiy maqsadi esa shunchaki, ta'lim
jarayonining shakli sifatida ro’y berishi emas, balki uning asosi, professional mustaqilligi shakllanishining
bir yo’li, bilimlarning tez yangilanishi, o’zgarishi sharoitida mustaqil va uzluksiz ta'lim olishga tayyorgarligi
ortishi amalga oshishi lozim.
Boshqacha aytganda, umumiy xulosalar shunga olib keladiki, ta'lim sohasida bizni doim qandaydir
keskin o’zgarishlar kutib turadi va ulardan asosiy elementlardan biri sifatida talabalarning o’zlari tomonidan
mustaqil anglash borasidagi ishlarni faollashtirish hisoblanadi. Faollashtirish esa aynan motivatsiyaning eng
asosiy fundamental ozig'i ekanligi yaqqol namoyon bo’ladigan holat sifatida talqin qilinadi15. Shuning
uchun ham OTMlarda ta'limning predmet dasturini tayyorlash va amalga oshirishga mas'ul bo’lgan akademik
soatlardagi o’quv ishlarining “qiymatini” belgilab beradigan o’quv jarayoni tashkilotchilari, shuningdek,
aynan o’qituvchilarning ham asosiy vazifasi ushbu vazifalarni tizimli yechimi borasida kuchlarni
birlashtirish hisoblanadi16.
Garchi talabalarning mustaqil ta'lim olishi va ularning motivatsion yo’nalishlari bo’yicha ko’plab
tadqiqotlar amalga oshirilgan va ularning tabiatan o’z xususiyatlariga berilgan baholar va ta'riflarda
talabalarning mustaqil ta'lim olishi – bu metodik va ilmiy rahbar nazorati ostida, shunigdek, o’qituvchining
bevosita rahbarligidagi ta'lim jarayoni doirasida amalga oshirilgan rejalashtirilgan individual va jamoaviy
o’quv va ilmiy ish sifatida baholanib kelinmoqda . Demak, talabalarning mustaqil ta'lim olishi va o’z
13Verbitskiy A. (2009. № 1) Problemi razvitiya professionalnogo obrazovaniya s pozitsiy teorii kontekstnogo obucheniya: initsia-
tivi XXI veka. Volgograd.
14Verbitskiy A. ( 2017). Camostoyatelnaya rabota i samostoyatelnaya deyatelnost studenta / A. A. Verbitskiy // Problemi
organizatsii raboti studentov v usloviyax mnogourovnevoy strukturi visshego obrazovaniya : tez. dokl. Vseros. nauch.-metod. konf.
(6-b). Volgograd VolgGTU.
15Watson J.(2008) Blended learning: The convergence of online and face-to-face education. – Vienna: North American Council
for Online Learning.(16-b). North American
16Saxn-Vald N. (2009. № 3). Informatizatsiya obrazovatelnogo protsessa v professionalnoy podgotovke studentov po spetsialnosti
«Perevod i perevo-dovedeniye» // Vestnik KGU im. N.A. Nekrasova. (455–458-b). Moskva.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
61
ustilarida ishlashini rag'batlantirish motivatsiyasi o’quv faoliyatining oliy shakli sifatida integral xarakterga
ega va o’z mohiyatiga ko’ra o’z-o’zini doimiy takomillashtirib borish sari intilishni namoyon qiladi.
Talabalarda xorijiy tillarni o’rganish uchun mustaqil ta'lim olishlari uchun motivatsion
yo’naltirishning yana bir muhim omili – bu ularning xorijiy tillarni chuqur o’zlashtirishlari natijasi sifatida
dunyo mamlakatlari bilan muloqot ko’lami kengayishi va dunyoni anglashini tushunib yetishlaridir17. Zero,
talabalar tomonidan xorijiy tillarni chuqur o’zlashtirishlari natijasida ijtimoiy, professional va anglash
salohiyatlari oshishi, ularda har tomonlama rivojlanish yuz berishini pedagog tomonidan doimiy ta'kidlanishi
– eng katta motivatsiya sifatida maydonga chiqadi18.
Talabalar tomonidan xorijiy tillarni chuqur o’zlashtirish uchun intilishlari jarayonida turli vositalar
yordamida talabalarda profesional kompetentligining asosi hisoblangan ijodiy mustaqillikni rivojlantirish
mumkin. Talabalardagi faol mustaqil ishlash ularda jiddiy va barqaror motivatsiya ham shakllanishiga zamin
bo’ladi. Ma'lumki, mavzuimizning asosiy ob'ekti bo’lgan motivatsiya - bu insonni ma'lum bir faoliyat
doirasida qandaydir harakatlarni sodir etishga rag'batlantiruvchi va undovchi omillar yig'indisi hisoblanadi.
(R.White. 1959. №66.38-b)19.
Faoliyatning o’zi esa ma'lumki, yarim motivlashgan bo’lib, bir vaqtning o’zida bir qancha motivlar
yordamida uyg'otiladi.
Motivatsiya xatti-harakatga nisbatan uchta tartibga soluvchi funktsiyalarni bajaradi:
• Undovchi, ya'ni insonni ma'lum bir harakatlarni amalga oshirishni boshlashi uchun
harakatlantiruvchi impulьs yoki motiv beruvchi omil;
• Mazmun shakllantiruvchi, ya'ni faoliyatga chuqun insoniy mazmun bag'ishlovchi omil;
• Tashkil qiluvchi, ya'ni maqsadga yo’naltirishga tayanadigan omil bo’lib, unda anglab yetilgan
motivlar maqsad motivlarga aylanadi.
Aynan shunday motivatsion iyerarxiya ta'lim jarayonining mohiyati bo’lishi lozim bo’lgan mustaqil
anglashning shakllanishi asosida yotadi. Talabalarda sodir bo’ladigan anglash faolligi va uning ortidan ro’y
beradigan mustaqil ta'lim olish uchun layoqatning paydo bo’lishi tadrijiy xarakterga ega bo’lib, boshqalarda
ushbu sifatlarni mustaqil ta'limni hal qiluvchi darajaga olib chiqish yo’li bilan o’quv jarayonini tashkil
qilishni shakllantirish lozim20.
Bu yerda asosiy maqsad esa talabalarda o’z ustilarida ishlashlari, mustaqil ravishda o’rganishlari
uchun motivatsiyalarni rivojlantirishdan iborat.
Boshqacha aytadigan bo’lsak, o’quv jarayonida har bir pedagogning asosiy vazifasi - bu talabalarni
mustaqil ravishda ta'lim olishga o’rgatish, ularda intellektual, psixologik, ijodiy va motivatsiya resurslaridan
foydalana bilishni o’rgatish ekanligini singdirishimiz lozim. Talabalarga baho uchun o’qishni asosiy maqsad
sifatida qamrab oladigan formal motivlardan voz kechib, mustaqil anglab yetiladigan faoliyatni tushunib
yetish (misol uchun, talaba o’z oldiga kelajakdagi mehnat bozorida o’zining munosib o’rniga ega bo’lish
uchun professional ahamiyatga ega bo’lgan bilimlarni olish va ularni doimiy tavkomillashtirish maqsadini
qo’yadi) sari o’tishlariga yordam berishi lozim21.
Shunday qilib, aynan motivatsiya mustaqil ta'limning muhim elementi ekanligini aslo unutmasligimiz
kerak. Oliy ta'lim muassasasida mustaqil ta'lim tizimiy uzluksiz va asta-sekin murakkablashib boradigan
xarakterga ega bo’lishi maqsadga muvofiq.
Xulosa
Mustaqil ta’limga layoqatni shakllantiradigan ta’lim o’z ichiga o’quv faoliyatini modellashtirishning
uslublarini rivojlantirish, talabalarga optimal kun tartibini rejalashtirishni belgilash, ular tomonidan o’quv
materiallari bilan ishlashning ratsional usullarini anglab yetishlarini va bosqichma-bosqich ishlab chiqilishi
kabilarni oladi. Talabalarda mustaqil ta’limga tayyorgarlikning shakllanishi o’z ichiga shaxsni uzluksiz
ta’limga undaydigan jonli motivlarni, mustaqil anglash faoliyatining fundamenti sifatida foydalaniladigan
chuqur va mustahkam umumta’lim, politexnik va professional bilimlarni, bilimlarni va ko’nikmalarni
(o’qish, eshitish va xokazo) mustaqil ravishda egallashning rivojlangan malakalarini, aqliy faoliyatning
shakllangan xatti-harakatlari (tahlil, qiyoslash, sabab-oqibat aloqalarining o’rnatilishi va boshqa), muammoni
va uni yechish yo’llarini ko’ra bilishni, anglash faoliyatini tashkil qila bilish ko’nikmasi kabi komponentlar
qamrab olinishi ta’kidlangan.
17Uvarovskaya O. (2009). Samostoyatelnaya rabota studentov : ucheb.-metod. posobiye / O. V. Uvarovskaya, I. Y. Krayeva.
Siktivkar : SiktGU.( 30-b). Saxalin.
18White R.W. (1959. №66). Motivation reconsidered the concept of competence.Psychological review. (26-b).
19Watson J. (2008). Blended learning: The convergence of online and face-to-face education. – Vienna: North American Council
for Online Learning. (16-b). North America.
20White R.W.( 1959. №66). Motivation reconsidered: The concept of competence.Psychological review. (38-b). Alabama.
21Humphreys P., Greenan K. and Mcilveen H/ Developing Workbased
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
62
Shunday qilib, xulosa tarzida aytish lozimki, talabalarning o’quv anglash faoliyatini yo’lga qo’yish
uchun talabalarning mustaqil ta’lim olishga tayyorgarlik faoliyati bir qancha tadbirlarni, umuman olganda
yaxlit bir kompleksdan iborat jarayon ekanligini, bu borada pedagoglarning va talabalarning yo’lga qo’yilgan
aqliy faoliyati mahsuli deyish mumkin. Mustaqil ta’lim talabalar uchun birinchi galda ta’lim olish borasi
bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish deganidir. Bu shunday tizimki, mustaqil ta’limni kuchaytirish uchun
auditoriyada olingan bilimlarning mustahkamlanishi, orttirilgan ko’nikmalardan foydalanilishi, bilimlarni
mustaqil tarzda mustahkamlanishi demakdir. O’quv jarayonida o’zlashtirilgan bilimlar esa mustaqil ta’lim
tashkil qilinishi va amalga oshirilishining asosi bo’lib xizmat qiladi.
|