nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-yil 1-dekabr “Butunjaxon OITS ga qarshi kurashish kuni”

|
-yil 1-dekabr “Butunjaxon OITS ga qarshi kurashish kuni”
|
bet | 10/14 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 2,9 Mb. | | #111610 |
Bog'liq Metodist hisoboti yillik2023-yil 1-dekabr “Butunjaxon OITS ga qarshi kurashish kuni” munosabati bilan DMTT hamshirsi rahbarligida katta va tayyorlov guruhlar o‘rtasida «OITS – umr zavoli» mavzusida rasm chizish tanlovi bo‘lib o‘tdi.
Bundan tashqari DMTTda «OITSsiz kelajak sari» deb nomlangan katta va tayyorlov guruhlar o‘rtasida tadbir bo‘lib o‘tdi, tadbirda barcha katta va tayyorlov guruhlar faol qatnashdi, «OITSga o‘rin yo‘q» deb nomlangan tarbiyalanuvchilar o‘rtasida rasmlar ko‘rik-tanlovi bo‘lib o‘tdi, har bir tarbiyalanuvchilarning chizgan OITS kasalligi haqidagi rasmlari rag‘batlantirildi.
DMTTda tarbiyalanuvchilar o‘rtasida «OITS umr zavoli» mavzusida davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Ushbu davra suhbatiga uchastka bosh vrachi taklif etilib, tarbiyalanuvchilarga OITS kasalligi va uning oqibatlari haqida kengroq tushuncha berdi.
1-dekabr “Butunjaxon OITS ga qarshi kurashish kuni” munosabati bilan DMTTda burchak tashkil etildi. Ushbu burchakda DMTT tarbiyalanuvchilari tomonidan tayyorlangan rasmlar tanlovi o‘tkazildi.
1-dekabr “Butunjaxon OITS ga qarshi kurashish kuni” munosabati bilan “OITSsiz kelajak sari” mavzusida tadbir o‘tkazildi.
Dunyo hamjamiyatida insonni e’zozlash, xurmatlash va inson bilan bog‘liq muammolarni bartaraf etish maqsadida ma’lum bir bayram sanalari belgilangan. Ulardan biri, “3 – dekabr xalqaro nogironlar kuni” bo‘lib, bu kunda ma’lum bir sabablar bilan nogiron tug‘ilgan yoki nogiron bo‘lib qolgan insonlar holidan xabar olinadi. Bu ham insoniylikning bir belgisidir.
DMTTda 10 dekabr O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi qabul qilingan kunning 31 yilligiga bag‘ishlab 2023 yil 10 dekabr soat 11:00 da tarbiyachi va tarbiyalanuvchilar ishtirokida “Davlatimiz ramzlari-faxrimiz g‘ururimiz” shiori ostida tadbir bo‘lib o‘tdi. Tantanali tadbirga ota-onalar, MFY hodimlari taklif etildi.
Tadbirni DMTT mudirasi ochdi. U o‘z tabrigida DMTT jamoasi va tarbiyalanuvchilarni 10-dekabr O‘zbekiston Respublikasining Davlat madhiyasi qabul qilingan kunning 31 yilligi bilan tabriklab, madhiya muallifi A.Oripov xotirasiga chuqur ehtirom bildirdi. O‘quvchilarni mustaqil O‘zbekistonning sadoqatli, vatanparvar va bilimdon farzandlari bo‘lishini tiladi.
DMTTga tashrif buyurgan ota-onalar va mehmonlar tarbiyalanuvchilarga bayram munosabati bilan davlat ramzlarini sevish uni ardoqlash, vatanparvarlik xaqida o‘z fikrlarini bayon qilishdi.
DMTTning katta guruh va maktabga tayyorlov guruhlari ishtirokida O‘zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi qabul qilingan kunning 31 yilligi munosabati bilan rasmlar tanlovlari o‘tkazildi. DMTT musika rahbari tarbiyalanuvchilar tomonidan tayyorlagan bayram dasturini namoyish etdi.
Tadbir tarbiyalanuvchilarni davlat ramzlariga muhabbat ruhida tarbiyalashda, davlat ramzlarini sevish, ardoqlashga undadi.
Tadbir ko‘tarinki kayfiyatda o‘tkazildi
|
| |
Sonni kvadrat ildizini hisoblaydi

|
Sonni kvadrat ildizini hisoblaydi
|
bet | 11/12 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #124798 |
Bog'liq Islombek Mavzular to\'plami
1-mashq. Berilgan 6,10, 30, 60 sonlarning eng katta umumiy bo‘luvchisini hisoblang.
Bajarish:
A1 katakka 6 sonini, B1 katakka 10 sonini, A2 katakka 30 sonini, B2 katakka 60 sonini kiritamiz;
C4 katakka quyidagi formulani kiritamiz: =НОД(A1:B2) Enter tugmasi bosiladi. Natijada quyidagi oyna hosil bo‘ladi:
Funksiya argumenti oynasi
MS Excel 2010 da ishlatiluvchi funksiyalar mazmunan bir-biridan keskin farq qilishi mumkinligidan ularning argumentlari ham o‘znavbatida turli ko‘rinishda berilishi mumkin.
Masalan, Математические функции qismida cos(x) funksiyasida argument bitta haqiqiy qiymatdan iborat bo‘ladi va burchakning qiymati radianda beriladi:
Логические функции qismidagi ЕСЛИ funksiyasida argument mantiqiy ifoda bo‘lib, uning faqat ikkita qiymati (“rost” yoki “yolg’on“) ga ko‘ra ikki xil natijaga ega bo‘lishimiz mumkin:
Мастер функций oynasida birinchi qadamda kerakli funksiyani kiritib Найти tugmasi yordamida izlab topiladi, ikkinchi qadamda ushbu funksiyaga murojaat etib, argumentlariga qiymatlar beriladi. So‘ngra tanlab olingan funksiya kerakli katakka joylashtiriladi:
Formulalar satri joriy katakdagi qiymatning formulasini ko‘rish yoki ushbu katakka ma’lumotlar va formulalar kiritish uchun mo’ljallangan;
Oynadagi - tugma amalni inkor qilish, - tugma amalni bajarish, - tugma kutubxonaga murojaat qilish vazifasini bajaradi.
Mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar:
Formulalar satri vazifasini tushuntirib bering.
Formulalar satridan foydalanib, uchta katakda berilgan sonlarning kublarining yig‘indisini hisoblang.
Birinchi varaqda formulalar satriga =(2*C3+D4*E2)*Лист2 ifodani kiriting va kerakli kataklarda qiymatlar berib natijani hisoblang.
Мастер функций qanday vazifani amalga oshiradi?
Funksiyaning argumentlaring haqida ma’lumot bering.
5, 10, 15, 20, 25, 30 sonlarining natural log hisoblang va natijani 3 ta raqamgacha yaxlitlang.
|
| |
Monopoliyalarning ijobiy va salbiy tomonlari

|
Monopoliyalarning ijobiy va salbiy tomonlari
|
bet | 8/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1] Monopoliyalarning ijobiy va salbiy tomonlari
Monopoliyaning iqtisodiy taraqqiyotga ta’sir qiluvchi ijobiy va salbiy tomoni mavjud. Uning ijobiy tomoni asosan quyidagi ikkita jihat orqali namoѐn bo‘ladi. Birinchidan, yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek, u ma’lum tarmoqlarda nisbatan samarali amal qiladi va xarajatlarning tejalishiga olib keladi. Ikkinchidan, monopolist bo‘lmagan, mayda, raqobatlashuvchi soha korxonalariga nisbatan monopolistik korxonalarda ishlab chiqarishga ilmiy-texnika taraqqiѐti yutuqlarini joriy etish uchun ko‘proq rag‘bat va imkoniyat mavjud bo‘ladi. Chunki, uncha yirik bo‘lmagan raqobatlashuvchi korxonalarning odatda moliyaviy jihatdan imkoniyatlari cheklangan bo‘lib, ular ishlab chiqarishga yangiliklarni tatbiq etish orqali kelgusidagi daromadlarni oshirishdan ko‘ra, ko‘proq joriy daromadga e’tibor qaratadilar. Bundan tashqari, yangi g‘oyalar raqiblar tomonidan juda tez o‘zlashtirib olinadi va, buning oqibatida, bu g‘oyalarni amalga oshirish xarajatlarini bir tomon qilgani holda, uning samarasidan barcha foydalanadi. Yirik monopolistik firmalarda moliyaviy imkoniyatlar keng bo‘lib, innovatsiyadan olingan foyda ularning mualliflariga tegishi aniq kafolatlanadi. Monopoliyaning salbiy tomoni sifatida quyidagi jixatlarni ko‘rsatish mumkin:
resurslarning oqilona taqsimlanmasligi. Bu holat monopoliyalarning yuqori foyda ketidan quvib, sun’iy ravishda ishlab chiqarishni cheklash vositasida narxlarni ko‘tarishi, mahsulotlarning u
qadar yaxshi bo‘lmagan turlarini, past texnikaviy darajasini, past sifati hamda sotishning yomon sharoitlarini vujudga keltirishi orqali namoѐn bo‘ladi. Natijada, raqobat sharoitida amal qiluvchi iqtisodiѐt samaradorligini bozor vositasida tartibga solish mexanizmi ishdan chiqadi.
Monopoliyalar bilan bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy faoliyatlar erkin hamda oqilona tanlov imkoniyatidan mahrum bo‘ladi, monopoliyalarning iqtisodiy jihatdan asoslanmagan shart-sharoit va narxlari tazyiqiga chiday olmaydi, ish faolligini pasaytirib, ba’zi hollarda xonavayron bo‘ladilar. Oqibatda ishlab chiqarish qisqarib, ishsizlik va inflyatsiya o‘sadi, xo‘jalikning izdan chiqishi kuchayadi. Jamiyat boyligi resurslarning oqilona raqobatli-bozor taqsimoti sharoitida qo‘lga kiritilishi mumkin bo‘lgan miqdoriga qaraganda kamayib ketadi;
|
| |
Kapitalning to‘planishi – bu qo‘shimcha qiymatning bir qismini jamg‘arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir

|
Kapitalning to‘planishi – bu qo‘shimcha qiymatning bir qismini jamg‘arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir
|
bet | 4/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1]Kapitalning to‘planishi – bu qo‘shimcha qiymatning bir qismini jamg‘arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir. Bu jarayon quyidagi ko‘rsatkichlar orqali tavsiflanadi: korxonadagi ishlovchilar soni, korxonaning ishlab chiqarish quvvati, qayta ishlanayotgan xomashyo miqdori, tovar aylanmasi hajmi, foyda hajmi. Kapitalning to‘planishi kapitalning markazlashuvi jarayoni bilan yanada to‘ldiriladi. Kapitalning markazlashuvi – bu bir kapital tomonidan boshqa birining qo‘shib olinishi yoki bir qancha mustaqil kapitallarning aksiyadorlik jamiyati shaklida ixtiyoriy birlashishi orqali kapital hajmining o‘sishidir.
Ishlab chiqarishning gorizontal va vertikal to‘planishi farqlanadi.
Ishlab chiqarishning gorizontal to‘planishi – bu milliy iqtisodiyotning ma’lum tarmog‘i doirasidagi korxona va firmalarning yiriklashuvidir. U erkin raqobat davri, shuningdek, XX asrning boshlarida ishlab chiqarish to‘planishining asosiy shakli sifatida maydonga tushgan edi.
Ishlab chiqarishning vertikal to‘planishi – bu milliy iqtisodiѐtdagi bir necha o‘zaro bog‘liq tarmoqlarda mahsulot ishlab chiqarishning to‘planishidir. U ilmiy-texnika inqilobi sharoitlarida keng rivojlandi.
Ishlab chiqarishning to‘planishi o‘z rivojining ma’lum darajasida monopoliyalarning paydo bo‘lishiga olib keladi. Ishlab chiqarishning to‘planishi hamda monopoliyalarning paydo bo‘lishi o‘rtasidagi ichki aloqalar quyidagilarda namoѐn bo‘ladi:
tarmoqlarda bir necha yirik korxonalarning hukmron mavqega ega bo‘lishi ularning bir-biri bilan kelishuviga hamda monopolistik birlashmalar tuzishiga imkon yaratadi;
yirik korxonalar o‘rtasidagi raqobat juda qaltis bo‘lib, ular uchun katta miqѐsdagi yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin. Shunga ko‘ra, raqobatni cheklash, tovarlarga yuqori narxlar belgilash va yuqori foyda olish uchun yirik ishlab chiqaruvchilarning monopolistik ittifoqlarga birlashishi lozim bo‘ladi.
Monopoliyalarning vujudga kelishida ishlab chiqarishning to‘planishidan tashqari yana bir qator omillar ta’sir ko‘rsatadi:
davlatning proteksionistik bojxona siѐsati. U chet eldagi raqobatchilarning ichki bozorga kirish imkoniyatini yo‘qotib, monopoliyalarning paydo bo‘lishiga sharoit yaratadi;
banklarning faoliyati va moliyaviy siѐsati. Banklar sanoat monopoliyalarining jadal o‘sishiga imkon beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kapitalning to‘planishi – bu qo‘shimcha qiymatning bir qismini jamg‘arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir
|
daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi

|
daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi
|
bet | 9/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1]daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi. Bu holat ham narxlarning monopol tarzda oshirilishi (pasaytirilishi) hamda yuqori foyda olinishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu aholi qolgan qismi daromadlarining nisbatan kamayishiga olib keladi;
iqtisodiy turg‘unlik va fan-texnika taraqqiyotining sekinlashuvi. Bunday holatning vujudga kelishi monopolistlarning raqobatchilar bosimini sezmasliklari hamda aksariyat hollarda yuqori foydani qo‘shimcha urinishlarsiz o‘zlarining bozordagi hukmronliklari hisobiga olishlari mumkin. Bu esa ularni ishlab chiqarishni ratsionallashtirish, uning samaradorligini oshirish imkoniyatlarini qidirish, mahsulot sifatini oshirish, uning assortimentini kengaytirish, FTTni rivojlantirish va xaridorlar manfaatlari to‘g‘risida qayg‘urish kabi xatti-harakatlardan qaytaradi;
iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to‘sib qo‘yilishi. Monopolistlar iqtisodiѐtdagi erkin va halol raqobatga to‘sqinlik qilib, nisbatan kuchsiz bo‘lgan korxonalarni o‘zlariga bo‘ysundirishlari, jamiyatga o‘z ishchilarining mehnatiga pasaytirilgan miqdorda haq to‘lash, past sifatli tovarlarni ishlab chiqarish, o‘ta darajada oshirib yuborilgan sotish narxlari (ѐki pasaytirilgan xarid narxlari), o‘z mahsulotini iste’mol qilishga bilvosita usul orqali majburlash kabi o‘zlarining kamsituvchi shartlarini ko‘ndalang qo‘yishlari mumkin. Bundan ko‘rinadiki, monopolistik faoliyat iqtisodiy rivojlanishiga ancha jiddiy ta’sir ko‘rsatishi, taraqqiѐt yo‘liga g‘ov bo‘lishi ham mumkin. Shunga ko‘ra, bugungi kunda deyarli barcha mamlakatlar iqtisodiѐtida monopoliyalarni davlat tomonidan tartibga solish chora-tadbirlari qo‘llanilib, bu monopoliyaga qarshi siѐsat deb ataladi. Davlatning monopoliyaga qarshi siѐsati asosini monopoliyaga qarshi qonunchilik tashkil etib, u turli mamlakatlarda turli darajada rivojlangan bo‘ladi.
Monopoliyaga qarshi qonunchilik bo‘yicha jahon tajribasi
Odatda AQShdagi monopoliyaga qarshi qonunchilik nisbatan ilgariroq va mukammalroq ishlab chiqilgan, deb hisoblanadi. U quyidagi uchta qonunchilik hujjatlariga asoslanadi:
Sherman qonuni (1890 yilda qabul qilingan). Bu qonun savdoni yashirin monopollashtirish, u yoki bu tarmoqdagi yakka nazoratni qo‘lga olish, narxlar bo‘yicha kelishuvlarni taqiqlaydi.
Kleyton qonuni (1914 yilda qabul qilingan). Bu qonun mahsulot sotish sohasidagi cheklovchi faoliyatlarni, narx bo‘yicha kamsitish, ma’lum ko‘rinishdagi birlashib ketishlar, o‘zaro bog‘lanib ketuvchi direktoratlar va boshqalarni taqiqlaydi.
|
| |
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi

|
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi
|
bet | 2/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1]KIRISH
Mavzuning dolzarbligi.Monopoliya deganda monopol yuqori narxlarni o‘rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiѐt ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar)ning birlashmalari tushuniladi.
«Monopoliya» atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya’ni, grekcha «monos» - yagona, bitta va «poleo» - sotaman) tarkib topsada, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi.
Monopoliyalar vujudga kelishining moddiy asosi ishlab chiqarishning to‘planishi hisoblanadi. Ishlab chiqarishning to‘planishi ishlab chiqarish vositalari, ishchi kuchi hamda mahsulot ishlab chiqarish hajmining yirik korxonalarda to‘planishini namoѐn etadi.
Birinchi prezidentimiz o‘z ma’ruzasida “Ta’kidlash joizki, taraqqiyotimizning hozirgi bosqichida faqat uglevodorod xomashyosi, qimmatbaho va rangli metallar, uran xomashyosini qazib oladigan va qayta ishlaydigan korxonalarni, shuningdek, tabiiy monopoliyalarning strategik infratuzilma tarmoqlarini – temir va avtomobil yo‘llari, aviatashuvlar, elektr energiya ishlab chiqarish, elektr va kommunal tarmoqlarini to‘g‘ridan- to‘g‘ri davlat boshqaruvida saqlab qolish maqsadga muvofiq, deb topildi.”1deb ta’kidlab o‘tdi.
Monopoliyalarning mohiyatini ochib berishda uning turlarini ko‘rib chiqish muhim ahamiyat kasb etadi.
Bozorni qamrab olish darajasiga ko‘ra: sof monopoliya, oligopoliya va monopsoniya.
Monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko‘ra: tabiiy monopoliya, legal monopoliya, sun’iy monopoliya farqlanadi.
Sun’iy monopoliyalar kartel, sindikat, trest, konsorsium, konsern kabi aniq shakllarda namoyon bo‘ladi.
Kurs ishining maqsadi.O’zbekiston Respublikasining mustaqillik yillarida bozor sharoitida tadbirkorlar uchun teng munosabatga ega sharoit muhitini yaratish,raqobat muhitiga salbiy ta’sir ko’rsatadigan ayrim xo’jalik yurituvchi subyektlarga berilgan eksklyuziv huquqlar,individual bojxona imtiyozlari,prezentatsiyalarni bekor qilish,iqtisodiy samaradorlikni oshirish kabi masalalarni tahlil qiliishdan iborat.
|
| |
Monopoliyalarning turlari va ularning namoyon bo‘lish

|
Monopoliyalarning turlari va ularning namoyon bo‘lish
|
bet | 5/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1] 1.Monopoliyalarning turlari va ularning namoyon bo‘lish
shakllari
Monopoliyalarning mohiyatini ochib berishda uning turlarini ko‘rib chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Monopoliyalarning turlarini bir necha mezonlarga ko‘ra ajratish mumkin.
Bozorni qamrab olish darajasiga ko‘ra: sof monopoliya, oligopoliya va monopsoniya.
Sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi ѐki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi. O‘zbekistonda sof monopoliyalar sifatida «O‘zbekiston havo yo‘llari» DAK, «O‘zbekiston temir yo‘llari» DAK, Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasini misol keltirish mumkin. Darhaqiqat, ular o‘z tarmoqlaridagi tegishli faoliyatlarning yagona ishlab chiqaruvchisi hisoblanadilar. Shuningdek, ba’zi hollarda tarmoqdagi monopolist ishlab chiqaruvchilar sonining ko‘payib borishi monopolistik raqobat holatining vujudga kelishiga sabab bo‘ladi. Monopolistik raqobat – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni ko‘p hamda ular o‘rtasida ma’lum darajada raqobat mavjud bo‘lgan, biroq har bir ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi o‘z tovar yoki xizmatining alohida, maxsus xususiyatlari mavjudligi sababli ularning narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi ma’lum darajada hukmronlik holati hisoblanadi. Bunga misol tariqasida ko‘plab mebel, kiyim-kechak turlari, kir yuvish vositalari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaruvchilarini keltirish mumkin.
Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. Oligopolist ishlab chiqaruvchilarga O‘zbekistonda sement (asosan Bekobod, Quvasoy, Ohangaron, Navoiy shaharlarida joylashgan), ko‘mir (Angren shahri, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo (Sharg‘un) va Boysun (To‘da) tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni misol keltirish mumkin.
Monopsoniya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda ko‘p bo‘lib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona iste’molchisi yoki xaridori mavjud bo‘lgan sharoitdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi. Bunga «O‘zDEUavto» korxonasi yaqqol misol bo‘la oladi. Mazkur yirik korxona mamlakatimizda yengil avtomobillar ishlab chiqarishda zarur bo‘lgan ko‘plab ehtiyot va butlovchi qismlarni ularning nisbatan mayda ishlab chiqaruvchilaridan sotib olishda yakkahukmronlik mavqeiga ega bo‘ladi.
|
| |
Tadbirkorlik va boshqaruv - bet 14

|
Tadbirkorlik va boshqaruv
|
bet | 14/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1]
Monopoliyalarning mohiyatini ochib berishda uning turlarini ko‘rib chiqish muhim ahamiyat kasb etadi.
Monopoliyaning vujudga kelishi sababi va tavsifiga ko‘ra: tabiiy monopoliya, legal monopoliya, sun’iy monopoliya farqlanadi.
Bozorni qamrab olish darajasiga ko‘ra: sof monopoliya, oligopoliya va monopsoniya.
«Monopoliya» atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya’ni, grekcha «monos» - yagona, bitta va «poleo» - sotaman) tarkib topsada, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi.
Monopoliyalar vujudga kelishining moddiy asosi ishlab chiqarishning to‘planishi hisoblanadi. Ishlab chiqarishning to‘planishi ishlab chiqarish vositalari, ishchi kuchi hamda mahsulot ishlab chiqarish hajmining yirik korxonalarda to‘planishini namoѐn etadi.
Monopoliyani tartibga solish – miqdoran hisoblash imkoniyati kam bo‘lgan juda murakkab jarayondir. O‘zbekistonda davlatning monopoliyaga qarshi chora-tadbirlari nafaqat monopoliyani cheklash, balki monopoliyadan chiqarish jaraѐni bilan uzviy ravishda olib borilmoqda. Juda ko‘plab tarmoqlarda xukmron mavqega ega bo‘lgan korxonalar (ular yagona korxona- tarmoq sifatida ish yuritishar edi) xususiylashtirilib, mustaqil korxonalarga aylantirildi va natijada tarmoqda raqobat muhiti shakllantirildi.
Davlatning monopoliyaga qarshi qonunchiligi raqobatlashuvchi sub’ektlar ishchanligini susaytirmaydigan darajada yetarlicha moslashuvchan bo‘lishi darkor.
Quyidagi hatti-harakatlar monopoliyaga qarshi qonunchilikka zid hisoblanadi:
xo‘jalik yurituvchi sub’ekt tomonidan bozordagi ustunlik holatining suiiste’mol qilinishi (5-modda);
xo‘jalik sub’ektlarining raqobatni cheklashga qaratilgan bitimlari (o‘zaro kelishilgan xatti-harakatlari) (6-modda);
davlat boshqaruvi organlari va mahalliy hokimiyat organlarining raqobatni cheklashga yo‘naltirilgan xatti-harakatlari (7-modda);
insofsiz raqobat (8-modda).
|
| |
Elektron tijorat va raqamli iqtisod

O‘ZBYOKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM
VAZIRLIGI
TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI
“BYUDJET HISOBI VA G’AZNACHILIK” FAKULTETI “ELEKTRON TIJORAT VA RAQAMLI IQTISOD” KAFEDRASI “ELEKTRON TIJORAT” fanidan
O‘QUV – USLUBIY MAJMUA
TOSHKENT-2019
Only two pages are converted. Please Sign Up to convert all pages. https://www.freepdfconvert.com/membership
Asrab olingan bolalar metodi

B undan tashqari, o ‘zining v a asrab olgan ota-onalarning xusu-
siyatlari o ‘xshashliklarini ham kuzatish kerak, ulam ing natijalariga
ta ’sir etishi m um kin. Ko‘pchilik tadqiqotchilar bolaning individual
psixologik rivojlanishiga uning em brionlik vaqtidayoq ta ’sir ko‘r-
satish aham iyatini k o ‘rsatadilar. B olaning ona qornidagi ta ’siri m u
hit om ili hisoblanadi va boladan voz kechgan ona va bola o ‘rtasidagi
o ‘xshash!ik, genetik om ilga sabab bo‘lishi m um kin emas. R. Plom in
(Plom in R. 1980) «bola - genetik ona» juftliklarini «bola - genetik
ota» juftliklari bilan korrelatsiyalarini taqqoslash bilan prinatal
ta ’sirlar om ilini nazorat qilishni tavsiya etadi. C hunki, ota va ona-
bola geniga teng hissalarini q o ‘shadilar (50 % dan), bolani esa on a
tu g 'ad i. Korrelatsiyalardagi farqi fenotipik belgiga prinatal ta ’sir
k o ‘rsatishlarning m avjudligi yoki y o 'qligini ko'rsatadi.
III. EKSPERIMENT 0 ‘TKAZISH

buni hai qilishda alohida analiz apparati (faktorli yoki dispersiyali
analiz) zarur bo‘ladi.
So‘ngra «hayotiy ko'rsatkichlar» tizimini ishlab chiqish muhim-
ligi masalasi qo‘yiladi, y a’ni, tekshiruvchining psixologik xususiyati
eksperimentda va real faoliyatida qandayligining ilmiy talqini beri-
lishi kerak. Hayotiy ko‘rsatkichlami jam langan holda qiyoslab
ko'rish kerak. Shuningdek, bu jarayonlarning ichki tomonlarini ham
bilish kerak, chunki uning natijaviy ifodasi bizga oz m a’lumot
beradi. Insonning xulqi uning asab sistemasining ko'pgina xusu-
siyatlariga bog‘liqdir, y a’ni hayotiy ko'rsatkichlar bir xil emas,
doimiy ham emas, qolaversa, normal sharoitlarda ular faqatgina asab
sistemasining mahsuli emas, balki hayotiy sharoitlarga qaratilgandir,
chunki ularning ta’sirida qaror topgan boiad i.
Tabiiy eksperiment esa qayd etilgan kamchilikni bartaraf etishga
yordam beradi, chunki u laboratoriya eksperimenti va kuzatish
metodi orasida «joylashgandir».
Laboratoriya - tabiiy - kuzatish.
Tabiiy 
eksperimentda - Z nishonova, D. Qarshiyeva eksperimental

metodik jihatidan yo'nalganligiga ko‘ra qonuniyatlarni o'rganishga
qaratilgan b o isa , testlar aynan hozirgi kuzatilayotgan jarayonni
o ‘lchab yoki sinab ko‘rilishidir. Test yordamida psixologik jarayon-
ning o'lchovi yoki bahosi beriladiki, shunga ko‘ra keyingi tadqi-
qotlar uchun yo‘nalishlar belgilanadi. Demak, testdan olingan natija
istiqbol uchun zamin, lekin oMchov natijasi aynan hozirgi sharoitda
to‘g ‘riligi bilan isbotlanib turadi.
Testning ahamiyati shundan iborat bo‘Iadiki, u psixologiya
fanining inkor etib b o im a s katta yutug‘i bo‘ldi. Chunki o ‘zining
qisqa standartlashgan va matematik tahlilga qaratilgan metodikalari
bilan odamlar orasida, yoki odamning o‘z-o‘ziga munosabatiga tar-
tiblilik va ilmiylikni kiritdi. Bu bilan stixiyali ravishdagi subyek-
tivizm va kundalik inkor hukmlaridan odamlarni xalos etadi. Lekin
testni tuzuvchi tadqiqotchidan yuqori kasbiy mahoratni va yuqori
axloqiy javobgarlikni talab etadi. Chunki kapitalistik tuzilishdagi
davlatlarda testlarning amaliyotda qo‘llanilishi shuni ko‘rsatmoq-
daki, bunda odamlarning sinfiy va irqiy tengsizligini go‘yoki oqlab
chiqishyapti. Agar testlar kam malakali va mahoratga ega bo'lmagan
mutaxassislar tomonidan qo‘llanilsa, tekshiriluvchilarning eksperi-
mentda va amaliyotdagi faoliyatini oMchash va solishtirish qivin
boMadi.
tadqiqotning - Z nishonova, D. Qarshiyeva eksperimental

kclib chiqadi. Ilm iy m etod ideal yaqin natija berishi zarurligi esa
m usalaning boshqa tom onidir.
Ideal tadqiqotning real tadqiqotdan o g 'is h ta ’sirini kam aytirish
uchun eksperimentni rejalashtirish va olingan natijalami qayta ishlash-
ning alohida m etodlarini qoMlash zarur. «R eal tadqiqot» jaray on id a
olim su n ’iy ravishda voqelikning m a’lum qism ini ajratib oladi, unga
diqqatini qaratadi, uni m avhum lashtiradi. Tadqiqot predm eti sifatida
qabul qilinadigan voqelikning bu bir qism i eksperim entator to m o
nidan «nazorat qilinadi». B undan tashqari, tadqiqot yoki kuzatuv olib
boriladigan sharoitlar, eksperim ental taassurot, sinaluvchilam i tan-
Iash natijalari, y a ’ni sinaluvchilarning xulq-atvori va kuzatilayotgan
xulq-atvor k o ‘rsatkichlarini qayd etishga ta ’sir etuvchi om illardir.
Shu tufayli voqelikda sodir boMadigan jaray o n va holatlam i tadqiqot
davom ida biz kuzatadigan holatlardan farqlash lozim. Q ayd etilgan
fikrlarim izni 1.2-rasm da tasvirlangan sodda chizm a yordam ida
um um lashtirish m um kin.
v o q elik
tatqiqod
Foydalanilgan adabiѐtlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiѐtlar ro‘yxati
|
bet | 15/15 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 204,7 Kb. | | #258132 |
Bog'liq kurs ishi4[1] Foydalanilgan adabiѐtlar ro‘yxati
Raqobat va tovar bozorlarida monopolistik faoliyatni cheklash to‘g‘risida. - T.: «Adolat», 2001.
Bosh maqsadimiz – mavjud qiyinchiliklarga qaramasdan, olib boraѐtgan islohotlarni, iqtisodiѐtimizda tarkibiy o‘zgarishlarni izchil davom ettirish, xususiy mulkchilik, kichik biznes va tadbirkorlikka yanada keng yo‘l ochib berish hisobidan oldinga yurishdir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning mamlakatimizni 2015 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2016 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasi majlisidagi ma’ruzasi. // “Xalq so‘zi” gazetasi, 2016 yil 15 yanvar.
Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari / I.A.Karimov. – T: O‘zbekiston, 2009. – 56 b.
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – T.: «Ma’naviyat», 2008. – 176 b.
Shodmonov Sh.Sh., G’afurov U.V. Iqtisodiyot nazariyasi (darslik). – T.,
«Iqtisod-moliya» nashriyoti, 2010. – 784 b.
I.K.Stankovskaya, I.A.Streles. Ekonomicheskaya teoriya.: Uchebnik. / 3-ye izd., ispr. – M.: «Eksmo», 2009. – 448 s.
Samuelson Pol E., Nordxaus Vilyam D. Ekonomika.: Uchebnik. / 18-ye izd.: Per s angl. – M.: OOO «I.D.Vilyams», 2009. – 1360 s.
Makkonnel K.R., Bryu S.L. Ekonomiks: prinsipы, problemы i politika: Uchebnik. / 17-izd. - M.: INFRA-M, 2009. – 916 s.
www.stat.uz – O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining rasmiy sayti.
www.uza.uz – O‘zbekiston Respublikasi Milliy Axborot Agentligi rasmiy sayti.
11.www.cbu.uz -O’zbekiston Respublikasi Markaziy bank sayti
|
| |
Egizaklar metodi - Z nishonova, D. Qarshiyeva eksperimental

yasham oqda. Egizaklar juftlari o'rtasidagi o ‘xshashliklar genotip va
um um iy m uhit bilan belgilanadi. M onozigot va dizigot egizaklar
uchun
um um iy m uhit bir xil, genotiplari esa turlicha: M Z egizak-
larining genotiplari o ‘xshashligini 100 %, DZ egizaklar uchun esa
50 %, M Z va D Z egizaklar juftliklari ichidan korrelatsiyani taqqoslab
m uhitning genotipga va m uhitning u yoki bu belgisiga,
rivojlanishiga
ta ’sir kuchini aniqlash
m u m k in .
E gizaklar m etodini q o ‘llashda asosiy
m uam m o tanlanishni shakllantirish va M Z va DZ egizaklam i tanlab
olish, fenotipik k o ‘rsatkich!ari bo ‘yicha dizigot egizaklam i m ono
zigot egizaklardan ajratishga imkon bem vchi m etodikaga ega b o ‘lish
kerak. 1924-yilda G .Sim ens (Siem ens N. 1927) k o ‘plab k o ‘rsatkich-
lari asosida alohida (polisim ptom atik m etod) egizaklar juftligi
ichidan o ‘xshashlikni baholash va ulam i yoki
m onozigot yoki dizigot
egizaklarga ajratishga im kon bem vchi zigotligini baholash m etodini
ta k lif etadi.
Egizaklar m etodi ikkita asosiy sharoitlarga asoslanadi:
1. D Z ju ftlig i uchun ham, M Z ju ftlig i uchun ham rivojlanish
m uhiti bir xil.
2. A lohida tu g ‘ilganlar va egizaklar o ‘rtasidagi
m uhitda farqlar
y o ‘q.
B irinchi shartli buzilish ichki validlikka ta ’sir k o ‘rsatadi. Chunki
m uhit ta ’siridagi farqi (m isol uchun ota-onalarning egizaklar har
biriga turlicha em otsional m unosabatlari) m uhit va genetik om illar
ta ’siri birlashishiga ta ’sir k o ‘rsatishi m um kin.
Ikkinchi shart tashqi validlikni belgilaydi. A garda u buzilsa,
egizaklardan olingan xulosalam i um um iy turga ko ‘chirish
m um kin
boMmaydi. Egizaklar tadqiqotlari rejasi ikki om ilning reja varianti-
dan iborat boMadi:
1. N asliylik - 2 gradatsiyaga eg a om il (M Z egizaklarda 100 % lik
va DZ egizaklarda 50 % o ‘x sh a sh lik );
2. M uhit (bu om il b o 'y ic h a gum hlar teng sharoitdalar).
Egizaklar m etodining bir necha turlari m avjud. U lardan aso
siy lari quyidagi lardan iborat:
1. A n’anaviy egizaklar m etodi.
2. A jratilgan egizaklar metodi.
3. Egizakli oilalar m etodi.
Q uyidagilari yordam chi turlarga kiradi:
4.Egizaklarni egizak b o ‘lm aganlar bilan taqqoslasb
5. B ir o ‘zi bo ‘lgan egizaklam i o'rganish.
6
. E gizaklam i ju ft sifatida o ‘rganish.
A n ’anaviy egizaklar m etodida aytib o ‘tilganidek mono va dizi
got egizaklam i taqqoslash k o ‘zda tutiladi.
M Z v a DZ egizaklar juftliklaridagi korrelatsiyani
bir m arotabalik
taqqoslash y o ‘li bilan xulqi xususiyatlari determ enansiyasiga nas-
liylik va m uhit hissasining nisbatlari aniqlanadigan ham da egizaklar
bir jufti uzoq vaqt davom ida o'rganiladigan longitud varianti tuzi-
lishlarini ko ‘rsatish m um kin.
Tadqiqot - Z nishonova, D. Qarshiyeva eksperimental

am alga oshiriladi. Ushbu
guruhga genetik tadqiqotlarni, injenerlik
psixofiziologiyasi va sotsiologiya sohasidagi tadqiqotlarni kiritish
m um kin. Kom pleks tadqiqotlar o'rgan ilay o tg an voqelikning aha-
m iyatli tom onlarini m aksim al (yoki optim al)
darajada qam rab olish
uchun olim lar qoMlaydigan m etod va m etodikalar tizim i yordam ida
olib boriladi. A nalitik yoki bir om illi tadqiqotlar tadqiqotchi fikriga
ko ‘ra, voqelikning eng m uhim , bitta jihatini aniqlashga qaratiladi.
H ar qanday tadqiqot o ‘z ichiga bir necha zarur
O’qitish vositalari - Guruh sana

|
Guruh sana
|
bet | 19/28 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 22,17 Mb. | | #265679 |
Bog'liq 2-semestr 1-kurs ta`lim texnologiyasiO’qitish vositalari
|
Tarqatma savollar, doska, bo’r, ko’rgazma
|
O’qitishning tashkiliy shakli
|
Ma’ruza, kichik guruhlarda ishlash
|
O’qitish sharoiti
|
Jihozlar bilan boyitilgan “Matematika” o’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob, yozma nazorat: amaliy topshiriq
|
O’quv mashg’ulotlarining texnologik xaritasi
Mashg’ulot uchun talab etiladigan vaqt: 80 daqiqa
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-bosqich
O’quv mashg’ulotiga kirish(5daq.)
|
Tashkiliy qism
1.1 O’qituvchi sinfga kirib o’quvchilarning darsga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg`ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65daq.)
|
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o`tilgan mavzu yuzasidan “Aqliy hujum” savollari beriladi va baholaydi (I-Ilova)
2. Yangi mavzu nomi rejasi, maqsad va o`qitish natijalari bilan tanishtiradi(II-ilova)
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
4. Yangi mavzu munozara usulida o’tkaziladi. (III-ilova)
5. Mustahkamlash uchun savollar va misollar beradi.
|
1.Uy vazifasini taqdim etadilar. O’quvchilar bilimlarini esga olib, savollarga javob beradilar
2.Mavzuni nomi va rejasini yozib oladilar.
3.Diqqat qiladilar
Topshiriqni bajaradilar
4. Yangi mavzu bayonini yozib oladilar. Tushunmagan joylarini savol tariqasida yo’llab javob oladilar.
5.Savollarga javob beradilar , mustaqil ishni bajaradilar.
|
|
|
| |
Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalari

Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalari
|
Innovatsion ta’lim - Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya...

9
Ta’lim innovatsiyalari “innovatsion ta’lim” deb ham nomlanadi. “Innovatsion
ta’lim” tushunchasi birinchi bor 1979 yilda “Rim klubi”da qo‘llanilgan.
Geografiya
fanidan xabarimiz borki, dastlabki shahar rimda paydo bo’lgan. Olimpiada o’yinlari
ham rimda paydo bo’lganligini jismoniy tarbiya fanlaridan bilib olganmiz. Mana
shunday darslarni fanlar aro integratsiyada o’tish metodlaridan foydalanish bu ham
darsni tinglovchining fikrlashini yanada oshirishiga yordam beradi va o’quvchi yoki
talaba birgina fan bilan cheklanib qolmaydi.
Innovatsiyalar turli ko‘rinishga ega. Quyidagilar innovatsiyalarning asosiy
ko‘rinishlari - Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv...

ko‘rinishlari sanaladi:
- yangi g‘oyalar;
- tizim yoki faoliyat yo‘nalishini o‘zgatirishga qaratilgan aniq maqsadlar;
- noan’anaviy yondashuvlar;
- odatiy bo‘lmagan tashabbuslar;
- ilg‘or ish uslublari
Ta’lim tizimida yoki o‘quv faoliyatida innovastiyalarni qo‘llashda sarflangan
mablag‘ va kuchdan imkon qadar eng yuqori natijani olish maqsadi ko‘zlanadi.
A
sosi
y t
u
rl
ar
i
Faoliyat
yo’nalishiga ko’ra
ko’raйўналишига
Kiritilgan
o’zgarishlarning
tavsifiga ko’ra
O’zgarishlarning
ko’lamiga ko’ra
Kelib chiqish
manbaiga ko’ra
Pedagogik jarayonda qo’llaniladigan innovatsiyalar
Ta’lim tizimini boshqarishda
қўлланиладиган инновациялар
Radikal innovatsiyalar
Modifikatsiyalangan innovatsiyalar
Kombinatsiyalangan innovatsiyalar
Tarmoq (lokal)innovatsiyalar
Tizim innovatsiyalari
Modul innovatsiyalari
Jamoa tomonidan bevosita yaratilgan innovatsiyakar
O’zgartirilgan innovatsiyalar
10
Innovatsiyalarning har qanday yangilikdan farqi shundaki, u boshqarish va nazorat
qilishga imkon beradigan o‘zgaruvchan mexanizmga ega bo‘lishi zarur.
Barcha sohalarda bo‘lgani kabi ta’limda ham “novatsiya”, “innovatsiya” hamda
ularning mohiyatini ifodalovchi faoliyat to‘g‘risida so‘z yuritiladi.
Agar faoliyat qisqa muddatli, yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lib, faqatgina
tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qilsa u novatsiya (yangilanish) deb
yuritiladi.
Bunga geografiya o’quv darslarida 10-sinfda o’tiladigan bashorat mavzusini
misol tariqasida olsa bo’ladi. Sababi bashoratning bir nechta turlari mavjud bo’lib: ular
qisqa muddatli, o’rta muddatli, uzoq muddatli va hokazolarga bo’linadi.
Bordi-yu, faoliyat ma’lum konseptual yondashuv asosida amalga oshirilib, uning
natijasi muayyan tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o‘zgartirishga xizmat qilsa,
u innovatsiya (yangilik kiritish) deb ataladi. Bunda esa bevosita dala amaliyoti bilan
bog’liq. Chunki dala amaliyoti albatta kuzatish bilan birgalikda konseptual ya’ni
muyyan tizimning rivojlanishiga xizmat qiladigan konsepsiya yoki nazariyalar
yaratadi.
Ilmiy adabiyotlarda “novatsiya” (yangilanish, yangilik) hamda “innovatsiya”
(yangilik kiritish) tushunchalarining bir-biridan farqlanishiga alohida e’tibor qaratiladi.
Misol uchun, V.I. Zagvyazinskiyning e’tirof etishicha, “yangi”,
“yangilik” tushunchasi
nafaqat muayyan g‘oyani, balki hali amaliyotda foydalanilmagan yondashuv, metod
hamda texnologiyalarni ifodalaydi. Ammo bunda jarayon elementlari yaxlit yoki
alohida olingan elementlaran iborat bo‘lib, o‘zgarib turuvchi sharoit va vaziyatda ta’lim
va tarbiya vazifalarini samarali hal etish g‘oyalarini o‘zida aks ettiradi.
Darhaqiqat, yangilik – vosita sanalib, u aksariyat holatlarda yangi metod,
metodika, texnologiya va b. ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.
Mohiyatiga ko‘ra novatsiya va innovatsiya o‘rtasida muayyan farqlar mavjud.
Ular quyidagilardir (2-jadval):
|
Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalari - bet 5

|
Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalariBog'liq Muhammadova Marjona Sodiq qizi 6-12
12
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O’zbekiston milliy ensiklopediyasi
2.
Alimov A.A. “Совершенствование процесса подготовки будуўих
преподавателей специальнқх дисциплин.” Europeanresearch 8 2015.
3.
Olimov Q.T., Sayidaxmedova M.S., Jalolova D.F., Bozorova M.Q.,
Boltaeva M.L., Alimov A.A., Pedogogik texnologiyalar. O’quv qo’llanma. T.,- 2012.-
300b
4.
Q.T.Olimov, L.P.Uzoqova. Maxsus fanlarni o’qitish metodikasi. Kasb –
hunar kollejlari o’qituvchilari uchun metodik o’quv qo’llanma Toshkent: Fan, 2004.-
119b
5.
Internet ma’lumotlari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Innovatsion ta’lim texnologiyalarining turlari, nazariy asoslari va ulardan geografiya o’quv mashg’ulotida foydalanish masalalari
|
(II-ILOVA)  
Mavzu - Guruh sana

|
Guruh sana
|
bet | 18/28 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 22,17 Mb. | | #265679 |
Bog'liq 2-semestr 1-kurs ta`lim texnologiyasi(II-ILOVA)
Mavzu: Fazoda parallel proyeksiyalash
Bobni takrorlashga doir amaliy mashqlar
Reja:
Fazoda parallel proyeksiyalash.
2.Bobni takrorlashga doir amaliy mashqlar
Mustahkamlash.4.12- masala.
(IV-ILOVA)
Adavkat o’yini:
Guruh talabalari ikkiga bo’linadi. Birinchi guruh ikkinchi guruhga mavzuni gapiradi. Ikkinchi guruh esa uning xato va kamchiliklarini tuzatishga harakat qilishadi. Shu zaylda o’yin davom etadi
III. BOSQICh: yakuniy qism: (10 daqiqa)Xulosa.
O’quvchilardan bugungi mavzuga doir savollar bormi-yo’qmi deb so’raladi, savollar bo’lsa eshitilib javob berilib, uyga vazifa e’lon qilinib bugungi dars xulosalanadi.
Uyga vazifa. Matematika 2-qism 10-sinf, 4.10-masala.
‘‘Tasdiqlayman’’ O`IBDO`________________.
50-Mavzu:
|
Fazoda perpendikulyar toʻgʻri chiziqlar va tekisliklar.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
MA’RUZA MASHG’ULOTINI O’QITISHNING TEXNOLOGIK MODELI
Vaqti:80daqiqa
|
O’quvchilar soni: ____ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli
|
Nazariy mashg’ulot
|
Ma’ruza mashg’ulotining
Rejasi
|
1.Fazoda perpendikular to‘g‘ri chiziq va tekisliklar.
2.Tekislikka perpendikular to‘g‘ri chiziqlar.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Fazoda perpendikular to‘g‘ri chiziq va tekisliklar.Tekislikka perpendikular to‘g‘ri chiziqlar haqida to’liq ma’lumotlarni shakllantirish va mustahkamlash.
|
Mashg’ulotning natijasi: Fazoda perpendikular to‘g‘ri chiziq va tekisliklar.Tekislikka perpendikular to‘g‘ri chiziqlar to`g`risida bilim, ko`nikma va malakaga ega bo`ladi
|
Pedagogik vazifalar:
1. Fazoda perpendikular to‘g‘ri chiziq va tekisliklarni tushuntirish.
2. Tekislikka perpendikular to‘g‘ri chiziqlar chizib ko’rsatiladi.
|
O’quv faoliyatining natijalari:
1. Fazoda perpendikular to‘g‘ri chiziq va tekisliklar haqida aytadi.
2 Tekislikka perpendikular to‘g‘ri chiziqlarni izohlaydi .
|
O’qitish metodi
|
„Kichik guruhlarda ishlash”,
Aqliy hujum.
|
|
|
| |
-jadval. Novatsiya va innovasiyalar o‘rtasidagi asosiy farqlar

|
-jadval. Novatsiya va innovasiyalar o‘rtasidagi asosiy farqlarBog'liq Muhammadova Marjona Sodiq qizi 6-122-jadval. Novatsiya va innovasiyalar o‘rtasidagi asosiy farqlar
Asosiy farqlar
Novatsiya
Innovatsiya
1)
amaldagi nazariya
doirasida qo‘llaniladi;
2)
ko‘lam va vaqt
bo‘yicha chegaralanadi;
3)
metodlar
yangilanadi;
4) natija avvalgi tizimni
takomillashtiradi
1) tizimli, yaxlit va davomli bo‘ladi;
2) ma’lum amaliyotda yangi faoliyat
tizimini loyihalaydi;
3) sub’yektlarning faoliyati to‘la
yangilanadi;
4) yangi texnologiyalar yaratiladi;
5) faoliyatda yangi sifat natijalariga
erishiladi;
6) amaliyotning o‘zi ham yangilanadi
Maktab ta’limining bugungi vazifasi, o’qituvchilarning yangi innovatsion
axborot texnologiyalari orqali dars davomida samarali foydalanib, o’quvchilarga
ma’lumotlarni aniq va tushunarli qilib yetkazib berish hisoblanadi. Shuning uchun ham
dars davomida o’qituvchi o’quvchilarning matematika fanini tushunarli, aniq qilib
o’rganib borishi uchun ham, darslarni yangi innovatsion zamonaviy axborot
texnologiyalaridan foydalanib tashkil etish va o’rgatish maqsadga muvofiqdir.
Xulosa qilib aytganda aniq fanlarning o’qitilish sifati va samaradorligini oshirish
maqsadida
pedagogik
texnologiyalarni
zamonaviy
axborot
texnologiyalari
imkoniyatlari asosida 3 turdagi o’quv mashg’lotlariga: ya’ni ma’ruza, amaliy va
laboratoriya mashg’ulotlarining o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda
keltirilganlarni kompleks holda qo’llash tavsiya etiladi. Zamonaviy metodlar va ta’lim
samaradorligini oshirishga yordam beruvchi texnologik treninglar o’quvchilarda
mantiqiy , aqliy, ijodiy, tanqidiy, mustaqil fikrlashni shakllantirish bilan birga ularning
qobilyatlarini rivojlantirish, raqobatbardosh yetuk mutaxassis bo’lish hamda ijobiy
kasbiy fazilatlarni tarbiyalashga yordam beradi.
|
| |
IV. REAL HAYOTNI AKS ETTIRUVCHI

tiruvchi barcha hodisalar o‘zicha farqli tom onlarini aks ettiradi.
M asalan, aqliy taraqqiyot testida o 'zgaruvchanlik inson intellektual
qobiliyatlari b o iis h i mumkin. Aqiiy faoliyatga oid m usiqaning ta ’si-
riga baho beruvchi ekspcrim entda m usiqaning balandligi o 'zg aru v-
chanlikni berishi m um kin. Ekspcrim ental chizm ani tahlil qilishda
o 'zgaruvchan lik m ustaqil va tobe ko'rsatkichlarga bo'linadi.
Ideal va real eksperiment

ribani b o g 'liq b o ‘lgan ham da bo g'liq b o ‘lm agan o'zgaruv chinin g
ta ’sirini boshqa o'zgaruvchilarni nazorat qilish hisobiga aniqlash
uchun rejalashtirish kerak, artefaktlar teng b o ‘lgan o 'zg aru vch ilar
y o ‘qotiladi, yoki ulam ing ta ’sirini kattalashtiradi (tajriba sharoitlarini
o'zgaruvchanligini aralashtirish va o 'zg artirish hisobiga). Yuksak
ichki va tashqi tadqiqotlar natijasi ta ’sir k o ‘rsatuvchi ham m a o 'zg a-
ruvchilarni ham hisobga olib yoki y o ‘qotib b o 'lm ay d i. U lardan ichki
validlikni buzadiganlarini «qo'shim cha» o 'z g aru v ch ilar deb atay-
dilar. B unga vaqt om ili, vazifa omili, individual farq om ilining sirlari
kiradi.
«Validlik»
m arkaziy tushunchasini chuqurroq k o 'rib chiqam iz.
«Tajriba-nazariya-haqiqat»
nisbatlar tizim iga m urojaat etam iz.
N azariya asosida faraz ilgari suriladi, bu faraz oqibati tajribalarda
tekshiriladi. T ajribaning m etodikasi va rejasi tekshirilayotgan farazga
m os b o 'lish i kerak. Uning m oslik darajasi operatsional validlikni
ifoda etadi.
Ichki validlik
b o g 'liq bo'lm agan o'zgaru v ch in in g boshqa
om illarga nisbatan bo g'liq o 'zgaruvchiga ta’siri m e’yorini ifoda
etadi, boshqacha qilib aytganda, tajriba natijalari (b o g 'liq o 'z g aru v
chining o 'z g arish i) b o g 'liq bo'lm agan o 'z g aru v ch in in g o'zg arishi
sababli ekani ehtim oli qanchalik katta b o 'lg an sari, ichki validlik
shunchalik yuqori bo'lad i.
T ajriba tashqi reallikni takrorlab ko'rsatishi kerak. Tashqi
reallikni to 'la takrorlaydigan tajriba to 'la m os keluvchi tajriba deb
ataladi. A lbatta, haqiqatda ham to 'la m oslikka erishib bo'lm aydi.
T ajriba-sinov am allarining haqiqatga m osligi tajribaning
Bozor iqtisodiga o’tishda qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi va amalga

|
Bozor iqtisodiga o’tishda qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi va amalgaBog'liq qorakol
4.Bozor iqtisodiga o’tishda qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi va amalga
oshirilayotgan agrar-iqtisodiy islohotlar.
Qishloq xo’jaligida bozor munosabatlarini shakllantirishning zarurligi. O’tish davrida qishloq
xo’jaligiga davlat rahbarligining zarurligi. Davlat dasturi, ahamiyati. Tarmoqdagi islohotlarning
yo’nalishlari. Yer islohoti, uning amalga oshirilishi. Mulk islohotlari, mulkni davlat tasarrufidan
chiqarish va xususiylashtirish yo’llari. Moliya, kredit islohotlarini amalga oshirilishi. Davlat
rahbarligida soliq va baholar islohotini amalga oshirilishi. Qishloq xo’jaligidagi inqiroz sharoitidagi
tashkiliy islohotlar. Qishloq xo’jaligidagi tarkibiy islohotlar. Davlatning diversifikasiya siyosati.
Islohotlarning iqtisodiy – ijtimoiy samaradorligi. Qishloq xo’jaligidagi islohotlarni chuqurlashtirish
yo’llari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari:
dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim.
Adabiyotlar
ro’yxati:
A:1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20;
Q:1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13; X: 1,2,3,4
5. Qishloq xo‘jaligida mulk va xo‘jalik yuritish shakllarining samaradorligi.
Bozor iqtisodiyotiga O’tish sharoitida qishloq xo’jaligida mulkchilikning turli shakllarini
shakllantirishning zarurligi. Tarmoqdagi davlat mulki, uning holati. Davlat korxonalari, ularning
maqsad va vazifalari. Qishloq xo’jaligidagi jamoa mulki, uning mazmuni. Jamoa va shirkat
xo’jaliklari, ularning rivojlanishi. Tarmoqdagi xususiy va shaxsiy mulk, uning holati. Fermer va
dehqon xo’jaliklari, ularning rivojlanishi. Bu borada davlatning siyosati. Qishloq xo’jaligidagi mulk
va korxona turlarini rivojlantirish masalalari. Rivojlangan davlatlardagi mulkchilik shakllari va unga
asoslangan korxonalar tajribasi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari:
Insert, kichik guruhlarda ishlash, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar
ro’yxati:
A:1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20;
Q:1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13; X: 1,2,3,4
|
| |
«kompyuter tizimlari» kafedrasi «himoyaga»

«kompyuter tizimlari» kafedrasi «himoyaga»
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
24.05.2024
Hajmi
1,3 Mb.
#252473
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
«kompyuter tizimlari» kafedrasi «himoyaga»
Download
1,3 Mb.
Matnni ko'rish
Access interfeysi - «kompyuter tizimlari» kafedrasi «himoyaga»

Ma’lumotlar bazasini yaratish
Mal’umotlar bazasida saqlashdan oldin nomlash kerak .Saqlagandan so’ng
mal’umotlar bazasi oynasi ochiladi va chap tomon oynada ilovalar ko’rinadi:
Jadval, Suroq, mal’umot berish shular orqali yaratib bo’limlarni ishlaganda
mal’umot birish.
3. Ma’lumotlar bazasini loyixalash
Ma’lumotlar bazasini yaratishdan avval realizasion ma’lumotlar bazasini
loyixalash, xolatini aniqlash ma’lumotlarni mantiqiy tuzilishini va jadvallar aro
aloqani aniqlash lozim bo’ladi. Quyida ma’lumotlar bazasini loyihalash va yaratish
bosqichlari keltirilgan:
1.Ma’lumotlar bazasi tuzilishini yaratish
2.Jadvallarni tasvirlash
3.Jadval qatorlarini tasvirlash
4.Access dasturlash tilida jadvallarni yaratish
5.Jadvallarni ma’lumotlar bilan to’ldirish
Accessda tasvirlanadigan maydon turlari

Gipersilka
Bu qatorda qattiq diskda yo’liga ega bo’lgan
gipersilkalar saqlanadi
Xar bir qator o’zining xususiyatlariga ega bo’lib bular orqali qanday
saqlashni,ko’rsatish va qayta ishlashni o’rnatish mumkin.Xususiyatlar qator
jamlanmasi ma’lumot turini tanlashga bog’liq bo’ladi.
Xususiyati
Ta’rif
Qator kengligi
Raqamli yoki yozuvli qatorning maksimal uzunligini
aniqlaydi.
Qatorning formati Ma’lumotlar ko’rinish formatini forma va so’rov tarzida
o’rnatadi
O’nlik belgi
raqami
O’nlik raqamlarning kasr qismini aniqlaydi
Kiritish maskasi
Ma’lumotlarni
kiritishda
ma’lumotlar
maskasini
aniqlaydi
Imzo
Forma yoki xisobot shaklida qator bilan kirgiziladigan
yozuvyozuv bo’lib,
O’z-o’zidan
beriladigan xolat
Jadval qatorida o’z-o’zidan o’rnatiladigan qiymatdan
iborat
Qiymatga shartlar Jadval to’ldirishda foydalanuvchi shu qatorga kirgiza
oladigan bir necha qiymatlarni aniqlaydi
Xato
haqida
xabar
Mumkin bo’lmagan qiymatni kirgizganda ekranga
chiqadigan xabarni aniqlaydi
Kerakli qator
Berilgan qatorni albatta to’ldirishni ko’rsatadigan
o’rnatma
Bo’sh qatorlar
Kiritishda berilgan qatorga bo’sh qatorni kitilishini
nasorat qiladigan o’rnatma
Indekslangan
Qidirish tezligini ko’tarishda oddiy indekslarnianiqlaydi