1-mavzu. Energetikada ehmni qo‘llashning dolzarbligi

|
1-mavzu. Energetikada ehmni qo‘llashning dolzarbligi
|
Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #257890 |
Bog'liq 5-Mavzu.Energetikaning chiziqli masalalari va ularni yechishda “Spreadsheet” dasturiy ta’minotini qo’llash. 5-mavzu: Energetikaning chiziqli masalalari va ularni yechishda “Spreadsheet” dasturiy ta’minotini qo’llash. Reja: - Modellashtirishda iterativ operatorlar.
- Matritsalar.
Mathcad takroriy yoki iteratsion hisoblashlarni amalga oshirishi mumkin. Bunda u diskret argumentli o’zgaruvchilardan foydalanadi. Agar o’zgaruvchilarga oraliq berilgan bo’lsa qadamni aniqlash quyidagicha bo’ladi. Birinchi qiymat kiritiladi va “ , ” dan so’ng ikkinchi son kiritiladi ular orasidagi ayirmani qadam sifatida oladi agar “ , ” dan keyin son ko’rsatilmasa qadamni 1 ga teng deb oladi. Diskret argument aniqlangandan keyin, shu o’zgaruvchini kiritib “=” ni kiritsak bizga jadval shaklida diskret o’zgaruvchining qiymatlari keltiriladi. Simplify buyrug’i. Simplify buyrug’i ifodalarni sodda-lashtirishda ishlatiladi. Expand buyrug’i Ifodada yig’indining barcha darajalari va ko’paytmalarini ochib chiqadi va ifodani soddalashtirilgan holda qaytaradi. Factor va complex buyruqlari Complex Mathcad simvolik almashtirishlarni kompleks sohada bajaradi Factor buyrug’i asosan ifodalarni ko’paytuvchilarga ajratishda ishlatiladi, bunda u agar ifodani ko’paytuvchilarga ajratib bo’lmasa ifodani o’zini qaytaradi.
Factor va complex buyruqlari
Ifodalarni ko`paytuvchilarga ajratish. Ifodalarni ko`paytuvchilarga ajratish Asosiy menyudagi Sumbolics/Factor buyruqlari yoki simvolli hisoblash operatori bilan factor kalit so`zining kiritilishi yordamida amalgam oshiriladi: ifodalarni sodda kasrlarga ajratish. Murakkab kasrni sodda kasrga ajratish uchun Asosiy menyuning Sumbolics/Variable/Convert to Partial Fractions buyruqlarini faollashtirish yoki parfrac kalit so`zidan foydalanish mumkin. Coeffs va substitute buyruqlari. Coeffs buyrug’i berilgan ifodani soddalashtirib polinom koeffisiyentlarini aniqlaydi. Substitute buyrug’i esa berilgan ifodani o’zgaruvchilarini almashtirib soddalashtiradi. Solve buyruqlari. Solve buyrug’i yordamida algebraik tenglamalarni yechish mumkin, bu buyruq ifodani biror o’zgaruvchiga nisbatan nollarini aniqlash imkoniyatiga ega. Series buyrug’i yordamida berilgan ifodani biror nuqta atrofida teylor qatoriga yoyish mumkin. MatCad muhitida tenglamalarni yechish namunalar MathCAD tizimida vektor va matritsalar O‘zgaruvchilar ham skalyar sonlar kabi massivga ega. Massivni aniqlash ham o‘zgaruvchilarga skalyar qiymatlarni berganimizdek avval o‘zgaruvchining nomi yoziladi va : qo‘yiladi keyin massiv kiritiladi ( vektor yoki matritsa). Masalan 3 elementli v vektorni aniqlash uchun quyidagi ishlar bajariladi. Bo’sh satrda v vektorni kiritamiz V:=● ko‘rinishda. Bo’sh satrda v vektorni kiritamiz V:=● ko‘rinishda. INSERT bo’limidan Matrix…ni tanlaymiz yoki [Ctrl+M] tugmasini bosamiz natijada muloqot oynasi hosil bo‘ladi. Satr va ustun elementlar sonini kiritib OK tugmasini bosib vektor yoki matritsa hosil qilinadi. Massiv elementlariga murojaat qilish Massiv elementlariga murojaat qilish uchun quyi chegarani ishlatamiz, uning alohida ustunlariga murojaat qilish uchun yuqori chegaradan foydalanamiz. Quyi chegara [ bilan yuqori chegara [Ctrl+6] tugmalari yordamida chiqariladi. Agar massivlarni e’lon qilishdan oldin ORIGIN≡0 deb yozsak massiv elementlarini tartiblashni 0 dan boshlaydi. Agar ORIGIN≡1 deb yozsak massiv elementlarini tartiblashni 1 dan boshlaydi. Matritsani skalyar songa ko’paytirish Matritsani vektorga ko’paytirish Matritsani songa bo‘lish Mathcad dasturining boshqa ADT bilan aloqasi Ko’pgina ma’lumotlarni qo’l mehnatidan fodalanib kiritish ko’p vaqt va mehnat sarflanishiga sabab bo’ladi. Bunday holatlarni oldini olish maqsadida dasturlarda ma’lumotlarni tashqi kiritish va chiqarishdan foydalaniladi. Bunda boshqa amaliy dasturlar fayillaridan ma’lumotlar massivini o’qish va ularni yozish tushiniladi. Mathcad dasturi ham bir-qancha amaliy dasturiy vositalardan foydalanib o’zaro ma’lumot almashinish imkoniyatini yaratadi. Bularga quyidagilar kiradi. Блокнот (.txt); MS Word (.doc) MS Excel (.xls)… Bu dasturiy vositalar bilan bog’lanish quyidagicha amalga oshiriladi. Insert/Component Wizard bo’limini tanlaymiz Mathcad dasturini блокнот dasturi bilan o’zaro bog’lash
Component Wizard
oynasidan
File Read or Write
Byrug’ini tanlaymiz Next tugmasini bosamiz
Mathcad and notepad
Natija quyidagi
oyna hosil bo’ladi
Read from a file
Fayildan o’qish u/n
Write to a file
Fayilga yozish uchun
Xususiyatlardan biri-ni tanlaganimizdan so’ng Далее tugma-sini tanlaymiz
File Read or Write Wizard
Fayildan o’qish u/n
bog’langan fayil
Write to a file Write to a file Read from a file Mathcad Excel dasturi bilan bog’lash Write to a file File Read or Write Wizard E’tiboringiz uchun raxmat!
|
| |