nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
iii
Mun ari a - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

iv
sin In ormati a va a borot t nologi alari
itob an o alanish tartibi
Ta’lim maqsadlari
Ushbu bob yakunida quyidagi bilim va koʻnikmalarga ega bo lasiz:
■
maʼlumot, axborot va bilimlar bazasi oʻrtasidagi farqlarni tushunish
■
statik va dinamik maʼlumotlarni taʼri ash
■
statik axborot manbalarini dinamik axborot manbalari bilan solishtirish
■
bevosita va bilvosita maʼlumot manbalarini taʼri ash
■
bevosita va bilvosita axborot manbalaridan maʼlumot toʻplashning afzallik va kamchiliklarini tushunish
■
aniqlik, ishonchlilik, dolzarblik, muddat, tafsilot darajasi va axborotning toʻliqligi uning sifatiga qanday taʼsir
koʻrsatishini tushunish
■
ma’lumot kodini tavsi ash va uning afzallik hamda kamchiliklarini muhokama qila olish
■
maʼlumotlarni kodlash zaruriyatini baholash hamda maʼlumotlarni kodlashning turli usullarni tahlil qilish
■
xatolarni tuzatish
Maʼlumotlar
qayta ishlanmagan (xom) raqamlar, 
har ar, simvollar, audio yoki maʼnosiz tasvirlar
borot

|
Maʼlumotlar
qayta ishlanmagan (xom) raqamlar,
har ar, simvollar, audio yoki maʼnosiz tasvirlar
borotBog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAMaʼlumotlar
qayta ishlanmagan (xom) raqamlar,
har ar, simvollar, audio yoki maʼnosiz tasvirlar
borot
kontekst va mazmunga ega maʼlumotlar
ilimlar bazasi
inson tajribasi qoʻllangan axborot
alit soʻzlar
har bir mavzudagi muhim soʻzlarning
aniq va tushunarli izohi keltirilgan.
MUHOKAMA MAVZUSI
Baʼzilar har qanday oʻzgaruvchan maʼlumotni
dinamik maʼlumot deb ato oʻylaydi. Masalan
veb saytlarning barchasida dinamik ma’lumot
joylashtiriladi degan ﬁ kr ham mavjud.
Biroq
https://uza.uz/uz/pages/oza-haqida
veb
manziliga kirsangiz undagi maʼlumotlar asosan
boshqa sahifalarga link tarzida berilgan statik
maʼlumotlar ekanini koʻrasiz. Shunga qaramay
sahifadagi aktual maʼlumotlar oʻzgartirilsa
ular ham oʻzgaradi. inamik maʼlumot esa
boshlang ich manba oʻzgargani uchun oʻzgaradi.
Agar
https://uza.uz/uz/photo-bank
linkiga
kirsangiz bu sahifadagi ko plab a borotlar
boshqa maʼlumotlar bazasida saqlanadigan
fotosurat va fotoreportajlardan olinganini
ko rasiz. Bu esa ularni dinamik maʼlumotga
aylantiradi chunki yangi fotosurat kiritilsa
a borot ham yangilanadi.
a lim ma sa lari
har bir bobning qisqacha
sharhi va mavzudagi muhim jihatlar haqida eslatmalar
beriladi.
BBC veb sayti
www.bbc.co.uk
ga qarang qaysi
ma’lumotlar statik va qaysilari dinamik (avtomatik
yangilanadigan) ekanini aniqlang
o shiri
oʻquvchi o‘z bilim va tushunchasini
tekshirishi uchun mashqlar.
Kompaniya stil jadvallari (CSS) yordamida veb
saytlar yaratadi.
1.
Kompaniya ishlatadigan bir maʼlumot
elementini aniqlang.
2.
Bu maʼlumot elementi qanday qilib axborotga
aylanishini tushuntiring.
3.
Bilimlar bazasi atamasini sharhlang.
|
| |
Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author

Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author
Download
1,39 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
29.11.2023
Hajmi
1,39 Mb.
#107891
Download
1,39 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author
Download
1,39 Mb.
Matnni ko'rish
Hujjatdagi matn qatorlarining intervalini o‘zgartirish

27 Hujjatdagi matn qatorlarining intervalini o‘zgartirish 1. Oʻzgartirilmoqchi boʻlgan matn belgilanadi.
2. Layout menyusi ochiladi va
Paragraph boʻlimining oʻng quyi qismida joylashgan
kichik strelka bosiladi. Formatlash buyrugʻining turli sozlamalari keltirilgan roʻyxat
ochiladi.
3. Spacing maydonidagi qatorlar orasidagi interval varianti Singledan Multiplega
oʻzgartiriladi.
Shuningdek, qatorlar orasidagi intervalni “1.5 lines” yoki “another value”ga oʻzgartirish
mumkin. “1.5 lines” sozlamasi qatorlar orasidagi yarim qator boʻshliqni hosil qiladi,
“Double” sozlamasi esa, matndagi qatorlar orasida butun boʻsh qatorni hosil qiladi.
Sahifa hoshiyasi Hujjatga oxirgi formatlash shtrixi (touching)ni qoʻshish uchun uning har bir sahifasiga
hoshiya joylash mumkin. Bu hujjatning alohida ajralib turishini ta’minlaydi va yaxshi
ishlov berilganini koʻrsatadi. Hoshiya yaxshi tanlangan va oddiy ekaniga e’tibor berish
kerak. Aks holda u hujjatning asl maqsadidan chalgʻitishi mumkin.
Hujjat sahifalariga hoshiya qo‘shish 1. Design menyusi ochilib,
Page Borders buyrugʻi tanlanadi. Bu sahifa hoshiyalari
uchun tanlovlar oynasini ochadi.
2. Sozlamalar Box, Shadow yoki 3Dga oʻzgartiriladi.
3. Style boʻlimidan hoshiya koʻrinishi tanlanadi.
4. Sozlamalarni oʻzgartirib, tegishli hoshiya tanlangach,
OK tugmasi bosiladi.
Har bir sahifada hoshiya paydo boʻladi.
Border: tasvir yoki
matn bloki atrofida
joylashtiriladigan
hoshiya chiziq.
Kalit so‘z @edurtm_uz
28 Print preview buyrug‘idan foydalanish Hujjat ustida ishlashni yakunlagandan keyin ekranning normal holati sahifaning
hamma qismlarini koʻrsatmaydi. Shuning uchun
Multimediadan maqsadli foydalanish
1.2-mashg‘ulot

40
Slaydga o‘tish effektlarini qo‘shish
Slayd oʻtish effekti — bir slayddan boshqasiga oʻtishda yordam beradigan animatsiya
turi. Oʻtish effektlari taqdimot yanada qiziqarli boʻlishiga va
auditoriya e’tiborini
jalb qilishga yordam beradi. Auditoriya kontentni tushunishi va toʻliq anglashi uchun
taqdimotga qiziqtirish juda muhimdir.
Turli-tuman, haddan ziyod oʻtish effektlari auditoriyani chalgʻitadi. Shu bois bir
yoki ikki xil effektdan foydalanish maqsadga muvofiq. Tomoshabinlarga noqulaylik
tugʻdirmaslik uchun oʻtish effektlarining almashish vaqtini toʻgʻri sozlash kerak.
Slaydlar juda sekin oʻtsa, auditoriya kutib zerikadi, tez oʻtganda esa kontentni oʻqishga
ulgurmay qoladi.
Oʻtish effekti slaydning boshiga qoʻshiladi. Shuning uchun slayd koʻrinishi bilan effekt
ishga tushadi. Bu amalni bajarish uchun tegishli slayd tanlanadi va
Transitions
menyu boʻlimi yordamida oʻtish effekti qoʻllanadi.
Shuningdek, Transitions menyu boʻlimining oxiridagi kichik strelka bosilganda oʻtish
effektlarining toʻliq variantlar roʻyxati ochiladi.
Fotosurat sizga tegishli boʻlsa ham, uni taqdimotda koʻrsatish uchun doʻstingizdan
ruxsat oling. Bu
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Mirziyoyev Sh.M. “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz”. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish
tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi
nutq. - Toshkent: “O‘zbekiston”, 2016. 56 b.
2. O‘z. Res. Prezidentining “Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumatni keng
joriy yetish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi qarori. Toshkent shahri, 2020 yil 28 aprel.
3. Date C.J. An Introduction to Database Systems (8 th edition). Addison-
Wesley: 2003. – P. 1034.
4. Основы систем баз данных: Учебник. / Е. Ж. Айтхожаева – Алматы:
КазНИТУ имени К. И. Сатпаева, 2016. – 279 с. Ил. 38. Табл. 8. Библиогр. –53
назв.
5. Андон Ф., Резниченко В. Язык запросов SQL: Учеб. курс. – СПб.:
Питер, 2006. – 416 с.
6. Бейли Л. Изучаем SQL /Пер. с англ. – СПб.: Питер, 2012. – 573 с.
7. Ayupov R.X., Ismoilov S.I., Azlarov A.X., “MS Access 2002 - ma’lumotlar
majmuasini boshqarish tizimi” (o‘quv qo‘llanma) Toshkent.: Toshkent Moliya
instituti, 2004.
8. Rakhmatov D.R., Artificial intelligence: today and future. Материалы V
Международной научно-практической конференции «Наука и образование в
современном мире: вызовы XXI века». Состоявшейся 12 декабря 2019 г. В г.
Нурсултан, Казахстан, Мцнс «Бобек». c. 19-23
9. Rakhmatov D., Akhatov A. Rakhmatov D.R., Research on Effective Ways
to Intelligence Quotient of Perception Through Mobile Games. The American
Journal of Applied Sciences, 2(08)
10. Рахматов Д.Р., Прикладные космические исследования на основе
нейронных сетей: идентификация новых экзопланет и космических объектов,
Студенческий вестник: электрон. научн. журн. 2020. № 16(114). c. 74-77
37
11. Hulo, N., Bairoch, A., Bulliard, V., Cerutti, L., De Castro, E., Langendijk-
Genevaux, P. S., ... & Sigrist, C. J. (2006). The PROSITE database. Nucleic acids
research, 34(suppl_1), D227-D230.
12. Groom, C. R., Bruno, I. J., Lightfoot, M. P., & Ward, S. C. (2016). The
Cambridge structural database. Acta Crystallographica Section B: Structural
Science, Crystal Engineering and Materials, 72(2), 171-179.
13. Бен-Ган И. Сарка Д., Талмейдж Р. Microsoft SQL Server 2012.
Создание запросов: Учебный курс Microsoft / Пер.с англ. – М.: Русская
редакция, 2014. – 720 с.
14. Виейра Р. Программирование баз данных MS SQL Server 2008.
Базовый курс. – М.: Диалектика, 2010. – 816 с.
15. Wiederhold, G. (1983). Database design (Vol. 1077). New York:
McGraw-Hill.
16. Кириллов В. В., Громов Г. Ю. Введение в реляционные базы данных.
СПб: БХВ-Петербург, 2012. – 464 с.
17. Клайн К. SQL. Справочник. – 2-е изд. / Пер. с англ. – М.: КУДИЦ-
ОБРАЗ, 2006. – 832 с.
18. Когаловский М. Р. Энциклопедия технологий баз данных. – М.:
Финансы и статистика, 2002. – 800 с.
19. Коннолли Т., Бегг К. Базы данных. Проектирование, реализация и
сопровождение. Теория и практика. – 3-е изд. / Пер. с англ. – М.: Вильямс,
2003. – 1440 с.
View publication stats
|
Abstract - Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author

3
MUNDARIJA
KIRISH .....................................................................................................................
4
1-BOB. Mijoz-server arxitekturasining nazariy asoslari ....................................
8
1.1. SQL standart so‘rovlar tili ............................................................................... 8
1.2. Mijoz-server arxitekturasi ............................................................................. 11
1.3. Ma’lumotlar bazasi serverlari ....................................................................... 13
1.4. Mijoz-server arxitekturasining turlari ........................................................... 20
2-BOB. Mijoz-server arxitekturasining amaliy asoslari ...................................
25
2.1. Ikki darajali mijoz-server arxitekturasida server va ma’lumotlar bazasi
mijozining o‘zaro ta’siri ....................................................................................... 25
2.2. Uch darajali mijoz-server arxitekturasida server va ma’lumotlar bazasi
mijozi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ..................................................................... 28
2.3. MedCash dasturiy ta’minoti .......................................................................... 31
-rasm. Bemorlarni qayd etish oynasi 
2-rasm

1-rasm. Bemorlarni qayd etish oynasi
2-rasm. Kassa hisobotlarini qayd etish oynasi
32
Shifokorning kompyuterida esa qabulidagi bemorlar ko’rinib turadi agarda
uning qabuliga puli to’lanmagan bemor kelsa shifokorning xonasidagi kamera uni
aniqlab ogohlantiruvchi habar beradi, ogohlantiruvchi habar bosh buxgalter va bosh
shifokorlarga yuboriladi. Ya’ni agarda bemor ro’yxatdan o’ta turib lekin pulini
to’lamay qabulga kirsa bu yerda qandaydir korrupsiya bo’lishi mumkinligi ehtimoli
mavjud. Agarda bemor qabuldan ro’yxatdan o’tmay shifokor qabuliga borsa, u holda
kamera u bemorni begona kishi sifatida ko’radi va uni rasmga olib avomatik tarzda
bosh vrach va buxgalterga habar yuboradi.
2-rasm. Bemorlar ro‘yxatini kuzatish oynasi (Shifokor uchun).
3-rasm. Bosh shifokorning shaxsiy kabineti (Agarda to‘lov qayd etilmagan bemor
aniqlanganda).
33
3-rasm. Bosh shifokorning shaxsiy kabineti (Agarda begona shaxs aniqlanganda).
Tizim faqatgina bemorlar uchungina emas balki, xodimlarning davomatini
ham yuz orqali (Face recognition) davomat qilib ularni kunlik ish ko’rsatkichlarini
aniqlaydi.
Tizim barcha kameralarga integratsiya qilingan va har bir yuzni ro’yxatdan
o’tkazib turadi.
4-rasm. Xodimlar davomatini qayd etish oynasi.
34
5-rasm. Navbat olish tizimi (bemorlar uchun).
6-rasm. Ma’lumotlar oynasi (bemorlar uchun).
7-rasm. Tizim o‘natilgan qurilma (bemorlar uchun) va navbat uchun taqdim
etilgan chek namunasi.
35
XULOSA
Ushbu kurs ishi orqali shuni bilib olishimiz mumkinki, mijoz-server
texnologiyalari butun dunyo bo‘ylab biznes tashkilotlari uchun hisoblash va dasturiy
ta’minot arxitekturasi hisoblanadi. Texnik so‘zlar bilan aytganda, mijoz-server
tizimi dasturni foydalanuvchi uchun qulaylik yaratadi va foydali ish koeffisientini
oshirishga yordam beradi.
Biz tadqiqotimiz orqali mijoz-server arxitekturasi haqida batafsil so‘zlashga
harakat qildik. Kurs ishida mijoz-server arxitekturasi dasturining turli jihatlarini
tushuntirishga harakat qildik. Internetning deyarli barcha qismlarida biz ushbu
modellardan foydalanishni ko‘rishimiz mumkin. Shu sababdan nafaqat soha
mutaxassisi va dasturchi sifatida balki foydalanuvchi etikasiga binoan xavfsizlik
masalalari tufayli ham mijoz-server arxitekturasi haqida yetarli bilimlarga ega
bo‘lishimiz lozim.
O‘rganilgan bilimlar orqali mijoz-server texnologiyalaridan foydalanib,
“MedCash” dasturiy ta’minoti ishlab chiqildi va sinov tariqasida amaliyotda
qo‘llanildi. Dasturiy ta’minot O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi
Intellektual mulk agentligi tomonidan № DGU 11124 raqami bilan elektron
hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturning rasmiy ro‘yxatdan o‘tkazilganligi
to‘g‘risida guvohnoma bilan mualliflik huquqlari himoya qilingan.
|
(1-rasm). Ikki darajali mijoz-server arxitekturasi

(1-rasm). Ikki darajali mijoz-server arxitekturasi Bundan tashqari, mijoz-server arxitekturasi ma’lumotlar yaxlitligini
tekshirish qoidalari ma’lumotlar bazasi serverida joylashganligi va amalga
oshirilganligi sababli dasturlarni ishlab chiqishni ancha soddalashtiradi va
tezlashtiradi. Noto‘g‘ri ishlaydigan mijoz dasturi ma’lumotlar yo‘qotilishiga yoki
buzilishiga olib kelishi mumkin emas.
Ikki darajali mijoz-server tizimi mijoz va server o‘rtasida xizmatlarni
(majburiyatlarni) taqsimlashning bir necha turlariga tayanishi mumkin:
- ma’lumotlarga kirish mantig‘i serverda, taqdimot mantig‘i va biznes mantiqi
mijozda (“qalin” mijoz, “aqlli” mijoz) amalga oshiriladi;
22
- ma’lumotlarga kirish mantig‘i va biznes mantiqi serverda, taqdimot mantig‘i
mijozda (“ingichka” mijoz, “aqlli” server) amalga oshiriladi.
Amalga oshirish sxemasi tarmoq trafigi talablarini tahlil qilish asosida
tanlanadi; mijoz va server resurslari; ma’lumotlar bazasining ishlashi.
Aqlli mijozlar (qalin mijozlar) ikki darajali mijoz / server dasturlarini amalga
oshirishning eng keng tarqalgan usullaridan biridir. Aqlli mijozga biznes mantig‘ini
ham, ma’lumotlarni taqdim etish xizmatlarini ham bajarishi mumkin. Bunday holda,
server funksiyalari ma’lumotlar bazasini o‘zi bilan ta’minlash bilan cheklanadi.
Barcha ma’lumotlar mahalliy darajada qayta ishlanadi, bu esa server resurslarini
bo‘shatadi. “Yog‘li” mijozni mumkin bo‘lgan tashkil etish sxemasi 2-rasmda
keltirilgan.
(2-rasm). Qalin mijozlarni tashkil etish jadvali (fat client) Aqlli serverlar (nozik mijoz). Barcha biznes qoidalarini saqlangan protsedura
sifatida amalga oshiriladigan SQL Server ga ko‘chirish orqali aqlli server yaratiladi.
Bunday
mijoz-server
tizimida
serverning
roli tarmoqdagi bir nechta
foydalanuvchilar uchun mavjud bo‘lgan oddiy fayllar do‘koniga qaraganda ancha
kengdir. Aqlli serverga ega bo‘lgan ikki bosqichli tizimda serverga biznes mantiqiy
va taqdimot xizmatlari joylashtirilgan. Bunday holda, ish mantig‘i odatda saqlangan
proseduralar va ma’lumotlar bazasi triggerlari shaklida amalga oshiriladi, shuning
uchun ishlov berishning ko‘p qismi mijoz kompyuterida emas, balki serverda
23
amalga oshiriladi. “Nozik” mijozni mumkin bo‘lgan tashkil etish sxemasi 3-ramda
keltirilgan.
oʻshimcha mashgʻulotlar va muho ama

v
i at
asosiy faktlar va muhim jihatlar haqida
eslatib turuvchi ma’lumot.
Maslahat
asosiy jihatlarni tushunishga yordam
beruvchi kichik misollar.
i at
JavaScript
veb sahifalarga interaktivlik tusini
beruvchi dasturlash tili. Uning kodi tugmalar
hamda matn maydonini yaratish, kontentni
oʻzgartirish va shu kabilar uchun HTML fayliga
joriy etiladi U PHP kabi boshqa veb dasturlash
tillariga ham joriy etilishi mumkin
JavaScript
odatda maʼlumotni tasdiqlashi yoki tugma
bosilishi kabi amallarni bajarish mumkin bo‘lgan
HTML formalari bilan birga ishlatiladi
MASLAHAT
ozilmagan bloknot oling va birinchi sahifaning
pastki oʻng burchagiga biror shakl chizing
soʻngra aynan shu shaklni boshqa sahifaga
joyini biroz o zgartirgan holda chizing. Bu ishni
bir nechta sahifada takrorlang. Shundan so ng
bloknot sahifalarini tez pirillatsangiz
oddiy
animatsiya (harakatli tasvir) yaratasiz.
Qandolat doʻkoni quyidagicha bilvosita
manbalardan foydalanishi mumkin
boshqa doʻkondan shirinlik xarid qilgan
mijozlarga soʻrovnoma tarqatish (shirinlik narxi
o‘sha xarid payti uchungina amal qilishi yoki
chegirmada bo‘lishi mumkin)
• sotuv cheklarini tekshirish (chekdagi ma’lumot
narxlarni belgilash uchun emas, mahsulot xarid
qilinganini bildirish uchun chop etilgan)
Misollar
oʻquvchilarga muhim jihatlarni
namunalarda tushuntiradi.
azorat savollari
oʻquvchining tushunish
darajasini tekshirish uchun qo‘shimcha vazifalardan
iborat yakuniy savollar toʻplami
Namuna olish qoidalari - Oziq-ovqat maxsulotlari xavfsizligi nazorati M

|
Oziq-ovqat maxsulotlari xavfsizligi nazorati M
|
bet | 26/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariNamuna olish qoidalari. Savdo tashkilotlariga oziq-ovqat mahsulotlari bir vaqtning o‘zida katta hajmda keltiriladi. Shuning uchun ham bu mahsulotlarning hammasini birma-bir tekshirib chiqishning imkoni bo‘lmaydi, natijada ularning ma’lum bir qismi tekshiriladi. Mana Shu olingan ma’lum bir miqdordagi mahsulot o‘rtacha namuna deb yurutiladi. O‘rtacha namuna olish qoidasiga amal qilish asosidagina tekshirilayotgan yoki qabul qilinayotgan mahsulotning sifatiga ob’ektiv, to‘g‘ri baho berish mumkin bo‘ladi.
Oziq-ovqat mahsulotlaridan namunalar olish bu mahsulotlarning turiga va ular qanday idishlarga joylanganligiga qarab, har xil bo‘ladi. Masalan, baliq va baliq mahsulotlari uchun 7631-85 raqamli davlat standartining talabi bo‘yicha transport taralarida keltirilgan mahsulotlarning soni 2 donadan 25 donagacha bo‘lsa, o‘rtacha namuna uchun 2 dona, 26 donadan 90 tagacha bo‘lsa, 3 dona, 91 donadan 150 tagacha bo‘lsa 5 dona namunalar shunday tartibda olib boriladi; non va non-bo‘lka mahsulotlaridan esa 5667-65 raqamli davlat standartining talabi bo‘yicha namuna olinadi, bunda non va bo‘lka solingan latok yoki savatlarning 10 foizidan namuna olinadi.
Un va yorma kabi to‘kiladigan mahsulotlarning bir xil partiyasidan o‘rtacha namunalar olish uchun maxsus qop cho‘pi bilan har bir qopning yuqori, o‘rta va pastki qismidan namuna olinib, hammasi aralashtiriladi. Agar mahsulotlar quyuq bo‘lib, ular sisterna, bo‘chka va bitonlarga joylashtirilgan bo‘lsa, avval ular yaxshilab aralashtirilib maxsus namuna oladigan asboblar yordamida pastki, o‘rta va yuqori qismidan namunalar olinib aralashtiriladi. Vazni 16 tonnagacha bo‘lgan partiyadan 1 litr miqdorda, 50 tonnagacha bo‘lgan partiyadan esa 2 litr miqdorda namunalar olinadi
Shundan so‘ng o‘rtacha namuna uch qismga ajratilib, bir qismi organoleptik ko‘rsatkichlarini tekshirish uchun ishlatiladi, bir qismi esa toza va quruq mahkam berkitiladigan keng og‘izli bankalarga joylanib, so‘rg‘ichlanadi va kimyoviy tahlil qilish uchun tajribaxonalarga jo‘natiladi. O‘rtacha namunaning qolgan uchinchi qismi esa mahsulot qabul qilib olinayotgan tashkilotda saqlanadi. Bu namuna
mahsulotni ishlab chiqargan va shu mahsulotning iste’molchilari orasida kelishmovchilik chiqganda ularning sifatini qayta tekshirish uchun ishlatiladi.
|
| |
Mijoz-server arxitekturasining turlari

21
Mijoz-server ma’lumotlar bazasi dasturlarida
xizmatlarning uchta qatlami
mavjud: ma’lumotlarga kirish mantig‘i (AL - Access Logic), biznes qoidalari
mantig‘i - biznes mantiqi (BL - Business Logic), taqdimot mantig‘i (PL -
Presentation Logic).
Bugungi kunda ikki darajali mijoz-server arxitekturasi keng qo‘llanilmoqda
(1-rasmga qarang). Ushbu texnologiya asosiy ma’lumotlarni qayta ishlash va fayl-
server texnologiyasining eng yaxshi xususiyatlarini birlashtiradi.
Mijoz-server
texnologiyasi markazlashtirilgan boshqaruv, xavfsizlik
va ishonchlilik kabi
xususiyatlarni meynframlardan olgan. Mijoz kompyuter resurslaridan foydalangan
holda arzon narx va tarqatilgan ma’lumotlarni qayta ishlash imkoniyati fayl-server
texnologiyasidan meros bo‘lib qolgan.
Mavzuning 
dolzarbligi - Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author

Mavzuning dolzarbligi:
Respublikamizda
dunyoning
rivojlangan
mamlakatlari kabi kompyuter va axborot texnologiyalarini rivojlantirishga alohida
e’tibor qaratilmoqda. Bu borada axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish,
barcha sohalarda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etish va undan
foydalanish, jahon axborot resurslaridan foydalanishni kengaytirishga sharoit
yaratildi.
Axborotlashtirishning rivojlanishi natijasida onlayn biznesni rivojlantirish
uchun Mijoz-server arxitekturasi ta’sirining o‘sishi mijoz-serveriga asoslangan
dasturlarning potensial talabini yaratdi. Tarmoqqa tarqalgan onlayn-biznes
kompaniyalari bilan foydalanuvchilarning o‘zaro aloqasi uchun mijozlar
serverlariga asoslangan dasturlar muhim rol o‘ynaydi. Millionlab odamlar har kuni
o‘zlarining manfaatlari uchun ushbu faol veb-saytlar rejimida o‘zaro aloqada
bo‘lishadi. Ushbu veb-saytlarning tarmoq orqali ishlashi haqida bilish uchun avval
mijoz-server texnologiyasini bilmasdan mijozlar serverlari arxitekturasini tushunish
kerak; texnik bo‘lmagan shaxs mijoz-server dasturlarining ahamiyatini tushuna
olmaydi.
Tadqiqot maqsadi: Mijoz-server arxitekturasining tuzilishi, modellari va
texnologiyalarini to‘g‘ri tadbiq etish va maxsus ishlanmalar ishlab chiqish,
namunalar taqdim etish va amaliyotga joriy etish.
Kurs ishning maqsadidan quyidagi vazifalari hal etish lozim deb hisoblandi:
- mijoz-server texnologiyalaridan foydalanishning ayrim xususiyatlarini
ochib berish;
- dasturiy ta’minotlar bozorida mijoz-server texnologiyalarining o‘rnini
ko‘rsatib berish;
- mijoz-server arxitekturasining tuzulishi va modellarining amaliyotda
qo‘llash maqsadida ishlanmalar ishlab chiqish;
7
- Tajriba-sinov ishlarini tashkil qilish va olingan natijalarni tahlil qilish.
Mijoz-server arxitekturasi - Thesis · June 021 doi: 10. 5281/zenodo. 4992983 citations reads 1,831 author

12
masofaviy protsedura chaqiruvi - bu tarqatilgan dasturga tarmoqdagi turli xil
kompyuterlarda tizim xizmatlariga qo‘ng‘iroq qilish imkonini beradigan protsessual
xabar almashish mexanizmi. Ushbu vositalar yordamida uzoqdagi saytdagi xizmatga
qo‘ng‘iroq odatdagi protsedura chaqiruviga o‘xshaydi.
Tabiiyki, mahalliy tarmoq
apparati va tarmoq protokollarining o‘ziga xos xususiyatlari haqidagi barcha
ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan RPC vositalari qo‘ng‘iroqni tarmoqning o‘zaro
ta’sirlari ketma-ketligiga aylantiradi. Shunday qilib,
tarmoq muhiti va
protokollarining o‘ziga xos xususiyatlari dastur dasturchisidan yashiringan.
Masofaviy protsedura chaqirilganda, RPC dasturlari mijozning ma’lumot
formatlarini oraliq mashinadan mustaqil formatga o‘zgartiradi va keyin server
ma’lumotlari formatiga aylanadi. Javob parametrlarini o‘tkazishda shunga o‘xshash
transformatsiyalar amalga oshiriladi.
Mijoz-server arxitekturasi ma’lumotlar bazasi serverlari va ularning mijozlari
yordamida ma’lumotlar bazasi dasturlarida keng qo‘llaniladi. Shu bilan birga, ushbu
arxitekturaning quyidagi afzalliklarini ajratib ko‘rsatish mumkin:
- ishonchlilik, ma’lumotlar bazasi serveri tranzaksiya
mexanizmi asosida
ma’lumotlarni o‘zgartirishni amalga oshiradi, bu operatsiya sifatida e’lon qilingan
har qanday operatsiyalar to‘plamini quyidagi xususiyatlarni beradi: atomiklik,
mustaqillik, xatolarga bardoshlik;
- tarmoqdagi kam yuk, faqat ma’lumotlar bazasi emas, faqat so‘rovlar
natijalari uzatiladi, masalan, bu fayl-server arxitekturasida sodir bo‘ladi;
- miqyosi, tizimlar minglab foydalanuvchilarni va yuzlab Gb ma’lumotni
qo‘llab-quvvatlashi mumkin (miqdori faqat uskunaning ishlashiga bog‘liq);
-
xavfsizlik, ma’lumotlar bazasi serveri ma’lumotlarni ruxsatsiz kirishdan
himoya qilishning kuchli vositalarini taqdim etadi. Bundan tashqari, siz odatda
jadvallarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirishni taqiqlashingiz mumkin, qidiruv ob’ektlari –
ko‘rinishlar va saqlangan protseduralar orqali foydalanuvchining ma’lumotlar
bilan
o‘zaro ta’sirini amalga oshirasiz;
- moslashuvchanlik, modifikatsiyaning qulayligi.
Tarmoq arxitekturasi - Maktabgacha va

|
Maktabgacha va Pdf ko'rish
|
bet | 148/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023Tarmoq arxitekturasi
Network architecture
tarmoq tuzilmasi.
Tarmoq operatsion tizimi
tar.
Network operating system
bir nechta kompyuterning bir-biri bilan muloqot qilishi
hamda maʼlumot va resurs almashinishiga imkon
beruvchi operatsion tizim.
Tartib
Order
predmetlarning joylashish ketma-ketligi;
ro‘yxatni muayyan tartibda joylashtirish.
Tartiblash
Sort
tartibga solish yoki guruhlarga ajratish.
Tartibli fayl
mb.
Sequential file
maʼlumotlari mantiqiy tartibda, masalan, alifbo
tartibida saqlangan fayl.
Tartibsiz ro‘yxat
diz.
Unordered list
raqamlanmagan ro‘yxat.
Tashqi kalit
mb.
Foreign key
jadvalning boshqa jadvaldagi birlamchi kalitga ulangan
katagi.
Tashqi xotira qurilmasi
External storage device
maʼlumotlarni saqlash uchun foydalaniladigan,
kompyuterga USB orqali ulanadigan qurilma.
Tasma
Ribbon
sahifa yuqorisidagi maydon (unda menyu bo‘limlarini
topish mumkin);
Microsoft Word va Excel kabi Office dasturlarida
anʼanaviy menyu bo‘limlari va uskunalar paneli o‘rnini
bosuvchi maydon.
Tasniflash
dast.
Classify
obyektlarni tegishli guruhlarga ajratish.
Tasodifiy
diz.
Non-linear
slaydlarning tartib bo‘yicha bog‘lanmagan bo‘lishi.
Tasvir
diz.
Image
rasm, fotosurat yoki diagramma.
Tasvir o‘lchami
diz.
Image size
tasvirning balandligi va kengligi.
Tasvir sifati
diz.
Image quality
tasvir ko‘rinishining aniqligi.
Tasvirni almashtirish
diz.
Image replacement
mavjud tasvirni boshqa tasvirga almashtirish jarayoni.
TCP/IP
tar.
TCP/IP
internet aloqasining umumiy muloqot protokoli.
@edurtm_uz
|
| |
Tizim tahlilchisi - Maktabgacha va

Tizim tahlilchisi dast. Systems analyst yangi/o‘zgartirilgan tizimning muammolarini tahlil
qilishdan boshlab butun tizim ishlab chiqilguniga
qadar bo‘lgan xizmat ko‘rsatish davri uchun masʼul
mutaxassis.
Tizim tahlili dast. Systems analysis muammoni tahlil qilish, yechim ishlab chiqish, yechimni
tatbiq qilish uchun foydalaniladigan bosqichlarning
standartlashtirilgan to‘plami.
Tizim xususiyati dast. System specification tizimni ishlatish uchun zarur qurilma va dasturiy
taʼminot.
Tizimlarning xizmat qilish davri dast. Systems life cycle axborot tizimini joriy etish jarayonidagi turli bosqichlar.
Tizimli yondashuv dast. Systematic approach mayda tafsilotlarga eʼtibor bermasdan, global nuqtayi
nazardan, murakkab tizimni boshqarish usuli.
Tizimni almashtirish dast. Changeover yangi tizim eski tizimning o‘rniga qo‘llanishini
rejalashtirish.
TLS qsq. tar. TLS Transport Layer Security SSLning yangi turi, maʼlumotni jo‘natish yo‘lini
boshidan oxirigacha himoya qilish protokoli.
To‘g‘ri navigatsiya int. Linear navigation veb sahifalarda ketma-ket kiriladigan navigatsiya
tuzilmasi. Bir sahifadan istalgan sahifaga o‘tib
ketishdan farqli ravishda, bir sahifadan ikkinchi
sahifaga xuddi kitobni varaqlagandek o‘tish imkonini
beruvchi veb sayt tuzilmasi.
To‘liqsiz ish kuni Part-time working bir haftada odatdagidan kamroq soat ishlash.
@edurtm_uz
173 Glossariy
Topologiya xlq. Topology kompyuter tarmog‘ini qurish usuli.
Teg - Maktabgacha va

|
Maktabgacha va Pdf ko'rish
|
bet | 149/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023172
Teg
dast.
Tag
axborot tizimlaridagi (veb sayt, ijtimoiy tarmoq,
maʼlumotlar bazasi va h.k.) maxsus kalit so‘zlar;
veb saytlarni dasturlashda matn yoki boshqa elementlar
xossasini belgilovchi uskunalar.
Tekislash
diz.
Alignment
kontentning ekran yoki sahifaga nisbatan joylashishi.
Tekshirish
Proofing/Proofreading
matndagi xatolarni aniqlash va to‘g‘rilash maqsadida
hujjatni to‘liq o‘qib chiqish; axborotning inson
tarafidan diqqat bilan tekshirilishi.
Tekstura
xlq. diz.
Texture Brush
uskunasida turli ko‘rinishdagi chiziqlar chizish usullari;
3D obyektning ustiga “teri” qilib qoplangan tasvir.
Termistor
dast.
Thermistor
haroratni aniqlash uchun foydalaniladigan
yarimo‘tkazgich qurilma.
Texnik hujjatlar
Technical documentations
yechimni ishlab chiqish va uning ishlashi
haqida batafsil tasvirlar to‘plami, tizimga texnik
xizmat ko‘rsatuvchi mutaxassislar uchun tuziladi.
Texnik xizmat ko‘rsatish
Maintenance
tizim ishga tushganidan so‘ng unga o‘zgartirish kiritish
jarayoni.
Texnologiya
Technology
axborot almashish yoki muayyan maqsadlarga erishish
uchun foydalaniladigan tizimlar, jarayonlar yoki
qurilmalar.
Text wrapping
diz.
Text wrapping
matnni muayyan obyekt yoki oyna ichiga sig‘dirib
joylashtirish.
Tinish belgilari
Punctuation
vergul, nuqta, undov, so‘roq belgisi va h.k.
Tizim blok-sxemasi
dast.
System flowchart
jarayonlarning umumiy grafik ko‘rinishi.
Tizim loyihasi
dast.
System design
tizimning vazifalari va ish usuli aks etgan reja.
|
| |
Tabulyatsiya - Maktabgacha va

171
Glossariy
Takrorlanmas
Unique
bir xil bo‘lmagan tushuncha, predmet va h.k.
Takrorlanmas parol
xavf.
Unique password
topish qiyin bo‘lgan maxfiy so‘z;
boshqa joylarda foydalanilmagan parol.
Takrorlash
dast.
Repetition
bitta harakat yoki amalni bir necha marta bajarish.
Takrorlash lupi
dast.
Repeat loop
harakatni bir martadan ortiq bajarish uchun buyruq;
muayyan shart bajarilguniga qadar amallar to‘plamini
qayta-qayta takrorlovchi dastur tuzilmasi.
Talablar xususiyati
Requirements specification
yangi tizimni yaratish uchun talab qilinadigan qurilma,
mahorat va h.k.
Talqin qilish
Interpreting
bir faoliyat turini boshqa faoliyat turiga o‘tkazish yoki
boshqa faoliyat turi bilan tushuntirish.
Taqdimot bilan ishlash dasturi
Presentation software
ketma-ket slaydlardan tashkil topgan, tasvir, audio,
video, animatsiyalar joylashtirilgan hujjat turini
yaratuvchi dasturiy taʼminot.
Tarmoq
tar.
Network
bir-biriga ulangan ikki yoki undan ortiq kompyuter;
o‘zaro aloqa qilish va resurslar almashish uchun bir-
biriga bog‘langan kompyuterlar va qurilmalar to‘plami.
Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti optik materiallar va ularning

1
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
ISLOM KARIMOV NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
OPTIK MATERIALLAR VA ULARNING
TEXNOLOGIYASI
fanidan laboratoriya ishlari uchun uslubiy koʻrsatmalar
Toshkent – 2018
2
“Optik materiallar va ularning texnologiyasi” fanidan laboratoriya ishlari
uchun uslubiy koʻrsatmalar. Nasirov T.Z., Sherniyozov A.A., T.: ToshDTU,
2018, 66 b.
Ushbu
uslubiy
koʻrsatmalar
“Optik materiallar va ularning
texnologiyasi” fani boʻyicha laboratoriya
mashgʻulotlari
uchun
moʻljallangan boʻlib, uning maqsadi talabalarning nazariy va amaliy
mashgʻulotlarda olgan bilimlarini yanada mustahkamlash, toʻlaroq
tushunish va anglash hamda mustaqil ishlash malakalarini hosil qilish,
talabalarning optik materiallar, qurilmalar va oʻlchov asboblari bilan
ishlashga oʻrgatishdan iborat.
Toshkent davlat texnika universitetining ilmiy-uslubiy kengashi qaroriga
binoan chop etildi.
Taqrizchilar:
Sh.O. Otajonov, OʻzMU “Fotonika” kafedrasi
professori, fizika-matematika fanlari doktori
A.G. Gaibov, ToshDTU “Umumiy fizika
kafedrasi” mudiri, fizika-matematika fanlari
nomzodi, dotsent
Toshkent davlat texnika universiteti, 2018
3
1-laboratoriya ishi:
Kirish. Optik materiallar bilan ishlashda texnika xavfsizligi qoidalari
|
Ishni bajarish tartibi - Texnologiyalari va

|
Texnologiyalari va
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 255,98 Kb. | | #243311 |
Bog'liq 14-Amaliy mashg\'ulotIshni bajarish tartibi
“Qurilma” jadvalini chaqiramiz:
So`rov: select * from xodimlar;
Natija:
16.1 – rasm. Qurilma jadvalidagi ma’lumotlarni ko’rish.
Qurilma jadvalini chiqaruvchi sodda protsedura tuzamiz:
So` rov: Delimiter //
Create procedure chiqarish()
Begin
Select * from xodimlar;
End//
Call chiqarish(); //
Natija:in
16.2 – rasm. Chiqarish() prosedurasini ishga tushirish natijasi
Endi boshqacharoq protsedura hosil qilamiz, yani “master” jadvalidan eng katta yoshning qiymatini aniqlovchi protsedura tuzamiz:
Master jadvalini ko’ramiz:
Natija:__16.3_–_rasm._Xodimlar'>So`rov: Select *from xodimlar;
Natija:
16.3 – rasm. Xodimlar jadvalidagi ma’lumotlarni ko’rsatuvchi so`rov
Protsedura yaratamiz:
So`rov: Delimiter //
Create procedure katta_staji(out k integer)
Begin
Select max(staji) into k from xodimlar;
End//
Natija:
– rasm. Max() funksiyasi qatnashgan prosedura yaratish
Protsedurani chaqiramiz:
So`rov: Call katta_staji(@eng_katta_staji); //
Natija:
16.5 – rasm. Prosedurani chaqirish so`rovi
Natijani ko’ramiz:
So`rov: Select @eng_katta_staji;
Natija:
16.6 – rasm. Katta_staji() prosedurasini chaqirish orqali olingan natija
Xaqiqatdan ham eng katta yoshdagi master 22 yoshda edi. (2-misol 1 –so’rov natijasiga qarang)
Eslatma: bu yerda “//” belgi delimiter hisoblanadi u so’rov tugaganda qo’yiladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - 1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga...

|
1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga qarshi suv ta’minoti
|
bet | 9/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 145 Kb. | | #141534 |
Bog'liq Yong\'inga qarshi tizimlar va ularning olib boradigan tadbirlarini urganish pptxFoydalanilgan adabiyotlar
1.O’zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi. Toshkent, ,,O’zbekiston", 1992 y.
2. Barkamol avlod - O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. Toshkent «SHarq",1998 y.
3.O’zbekiston Respublikasini Mehnat kodeksi Toshkent, 1996 y.
4.O’zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to’g’risida”gi Qonuni Toshkent, 1993 y.
5.V.S.Alekseev, E.O.Murodova, I.S.Davыdova. Bezopasnost jiznedeyatelnosti «Prospekt» Moskva-2006 g.
6.O.Qudratov, T.G’aniev. Hayotiy faoliyat xavfsizligi. Toshkent. «Mehnat»-2004.
7.H.E.G’oipov. Mehnat muhofazasi. Toshkent. «Mehnat»-2000.
8.O’.R.Boynazarov. Hayot faoliyat xavfsizligi. Ma’ruza matnlari to’plami. Qarshi-2000.
9. G’.E.YOrmatov. Hayot faoliyat xavfsizligi (Ma’ruza matnlari to’plami), Toshkent-2003
10. Bezopasnost jiznedeyatelnosti. Pod obщey redaksiey doktora texn. nauk, professora S.V.Belova. Moskva, «Vыsshaya shkola» 2003.
|
| |
O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari

|
O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari
|
bet | 6/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 145 Kb. | | #141534 |
Bog'liq Yong\'inga qarshi tizimlar va ularning olib boradigan tadbirlarini urganish pptx5.O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari. YOng’in muhofazasini tashkil etish va yong’inni o’chirish
O’t o’chirgichlar yong’inni boshlang’ich fazasida o’chirish uchun ishlatiladi. Ular sig’imi, o’t o’chirish moddasi, o’t o’chiruvchi moddani chiqarish usuli bo’yicha turlicha bo’ladi.
Ximiyaviy ko’pikli o’t o’chirgichlar qattiq va suyuq moddalar yong’inini o’chirish maqsadida foydalaniladi. Ularga OXP-10, OP-M va OP-9MM o’t o’chirgichlari kiradi. Ularning ishlash vaqti ko’pik karraligi 5 ga teng bo’lganda 60 sek ni tashkil etadi. Ballonlar hajmi 8,7 va 9 l, zaryadlari ishqorli va kislotali qismdan iborat. Ishqorli qismi 450…460 gr bikorbanatnatriy va qizilmiya ildizi ekstraktining suvdagi aralashmasida, kislotali qismi-15 gr oltingugurt va 120 gr dan ortiq oltingugurt kislotasining suvdagi aralashmasidan iborat. Bu o’t o’chirgichlarning korpusi foydalanilgandan 1 yil o’tgach 2 MPa bosim ostida sinaladi (bir partiyadagi o’t o’chirgichlarning 25 %). Ikki yildan keyin esa-50 %, uch yildan keyin esa 100 % o’t o’chirgichlar sinovdan o’tkaziladi.
Sanoatda OVP-5, OVP-10 markali ko’lda olib yuriladigan o’t o’chirgichlari: OVP-100, OVPU-25 markali yuqori karrali stasionar o’t o’chirgichlar ishlab chiqariladi. Ularni zaryadlashda PO-1 ko’pik hosil qiluvchidan foydalaniladi.
Uglekislotali o’t o’chirgichlar turli xil moddalar, materiallar va elektr qurilmalaridagi yong’inni o’chirishda ishlatiladi. Ularni zaryadlashda uglyerod (SO2) ikki oksididan foydalaniladi. Bunday o’t o’chirgichlarga OU-5, OU-8, OU-25, OU-80 va OU-400 markali o’t o’chirgichlar kiradi. Ular tortib ko’rib tekshiriladi. Agar ularning massasi 6,25; 13,35 va 19,7 kg dan kam bo’lsa (mos holda, OU-2, OU-5, OU-8 o’t o’chirgichlari uchun) ular qayta zaryadlanadi.
Uglekislotali - brometilli o’t o’chirgichlarga OUB-ZA va OUB-7A lar kiradi. Ularning hajmi 3,2 va 7,4 l bo’lib, brometil va kislota aralashmasi bilan zaryadlanadi. Bu markadagi qo’lda olib yuriladigan o’t o’chirgichlarini ta’sir etish vaqti 35 sek, uzatish uzunligi 3,0-4,5 m ga tengdir.
Kukunli o’t o’chirgichlar OP-1, ,,Moment", OP-2A, OP-10A, OP-100, OP-250 va SI-120 markali bo’lib, ular uncha katta bo’lmagan yong’inlarni o’chirishda ishlatiladi. OP-1 va ,,Moment" o’t o’chirgichlaridan avtomobillar va kuchlanishi 1000 V gacha bo’lgan elektr qurilmalarida foydalaniladi.
OP-10A o’t o’chirgichi ishqorli metallardagi (natriyli, kaliyli) hamda yog’och va plastmassalardagi yong’inlarda ishlatiladi.
SI-2 ko’chma o’t o’chirgichi neft mahsulotlari, metalloorganik birikmalar va shu kabi boshqa moddalar yonishini o’chirishda, SJB-50 va SJB-150 o’t o’chirgichlari tok ta’siridagi elektr qurilmalar yong’inini o’chirishda hamda ayerodrom xizmatidagi o’t o’chirish mashinalarini jihozlashda ishlatiladi.
Ishlab chiqarish binolari uchun talab etiladigan o’t o’chirgichlar soni quyidagicha aniqlanadi:
|
| |
Vazifalar - Texnologiyalari va

|
Texnologiyalari va
|
bet | 3/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 255,98 Kb. | | #243311 |
Bog'liq 14-Amaliy mashg\'ulotVazifalar
1.Yuqorida ko`rsatilganlardan foydalanib tanlangan variyantga muvofiq mavzu uchun MySQL da protseduralar yarating va undan foydalaning.
2.Bajarilgan ishlar haqida hisobot tayyorlang (1-2-ilovalarga qarang).
Nazorat savollari
Protsedura nima?
Protseduralarni yaratish qanday amalga oshiriladi?
Protsedurani chaqirish qanday amalga oshiriladi?
Delimiter belgisi nima uchun ishlanadi?
Mavzu: SQLda triggеrlar yaratish
MySQLda, trigger - bu bog'langan jadvalda sodir bo'lgan kiritish, yangilash yoki o'chirish kabi hodisaga javoban avtomatik ravishda chaqiriladigan saqlanadigan dastur. Masalan, jadvalga yangi qator qo'yilishidan oldin avtomatik ravishda ishga tushadigan tetikni belgilashingiz mumkin.
MySQL INSERT, UPDATE yoki DELETE voqealariga javoban ishga tushadigan triggerlarni qo'llab-quvvatlaydi.
SQL standarti triggerlarning ikki turini aniqlaydi: qator-darajali triggerlar va bayonot darajasidagi triggerlar. Qo'shilgan, yangilangan yoki o'chirilgan har bir satr uchun qator darajasidagi trigger faollashadi. Masalan, agar jadvalda 100 satr qo'shilgan, yangilangan yoki o'chirilgan bo'lsa, ta'sirlangan 100 ta satr uchun trigger avtomatik ravishda 100 martta chaqiriladi. Qancha qator qo'shilgan, yangilangan yoki yo'q qilinganidan qat'iy nazar, bayonot darajasidagi trigger har bir operatsiya uchun bir martta bajariladi.
MySQL da tiriggerlarning yaratilish umumiy sintaksisi:
CREATE TRIGGER trigger_nomi trigger_joylashishi trigger_buyrug’i
ON jadval_nomi FOR EACH ROW trigger_tanasi;
Bu yerda trigger ishlatilishi turlari:
Before (oldidan)
After (oxiridan) va boshqalar.
Trigger buyruqlari turlari:
Insert (kiritish)
Update (yangilash)
Delete (o’chirish) va boshqalar
|
| |
1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga qarshi suv ta’minoti - bet 7

|
1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga qarshi suv ta’minoti
|
bet | 7/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 145 Kb. | | #141534 |
Bog'liq Yong\'inga qarshi tizimlar va ularning olib boradigan tadbirlarini urganish pptxN0=T0 S, (19.8.)
bu yerda S-ishlab chiqarish xonasining yuzi, m2; T0-1 m2 maydonga norma bo’yicha belgilangan o’t o’chirgichlar soni.
Bu ko’rsatkich materiallar ombori, garajlar, chorvachilik binolari, bug’xonalar, tegirmonlar, oshxona va magazinlar uchun 100 m2 maydonga 1 ta, elektr payvandlash sexlari, temirchilik sexlari, labaratoriyalar uchun 50 m2 maydonga 2 ta qilib qabul qilinadi.
O’t o’chirish qurilmalari yong’inni boshlang’ich fazada to’liq bartaraf etish va yong’in bo’linmalari kelguncha yong’in tarqalishini cheklash maqsadida ishlatiladi. Ular stasionar, yarim stasionar va ko’chma bo’ladi. O’t o’chirgichlar turi va tarkibiga ko’ra suvli, bug’li, gazli (uglekislota), ayerozol (galoiduglevodorod), suyuqlikli va kukunli bo’ladi.
Bundan tashqari o’t o’chirishda AS-30(66), AS-40(131 ), AS-40(130 E) markali mashinalar va MP-600, MP-900, BMP-1600 markali motopompalardan ham keng foydalaniladi.
YOng’inni o’chirishda professional va kungilli o’t o’chirish jamiyatlari faoliyat ko’rsatadi. Professional yong’in muhofazasi harbiylashtirilgan va harbiylashtirilmagan turlarga bo’linadi.
Tashkilotlar, korxonalar va tashkilotlarda yong’in muhofazasini tashkillashtirish va ob’ektlarning yong’inga qarshi holatini taminlash ushbu tashkilotlarning rahbarlariga yuklatiladi. Ular har bir ishlab chiqarish bo’limi uchun buyruq bilan javobgar shaxsni belgilashlari va ularning ishini nazorat qilib borishlari zarur.
Korxona va tashkilotlarning ma’muriy-texnik xodimlari o’zlariga tegishli ob’ektlarni qurish va ulardan foydalanish davrida yong’inga qarshi barcha tadbirlarni to’liq amalga oshirilishini taminlashlari, yuqori yong’in muhofazasi tashkilotlarining ko’rsatmalari hamda qarorlarini bajarilishini nazorat qilib borishlari, yong’in-korovul muhofazasini, yong’in-texnik komissiyasini va kungilli o’t o’chiruvchilar drujinalarini tashkil etishlari, ularning ish faoliyatlarini doimiy nazorat qilib borishlari zarur.
YOng’in-texnik komissiyasi tarkibiga bosh mutaxassislar, muhandis-quruvchilar, mehnat muhofazasi bo’yicha muhandis va kungilli o’t o’chirish drujinasining boshlig’i kiradi. Komissiya bino va inshootlardan foydalanishda yong’in muhofazasi qoidalariga amal qilinishini, yo’l qo’yilayotgan kamchiliklarni, texnikalardan foydalanishdagi yong’in muhofaza holatini tekshirib boradi hamda zarur holda tegishli choralar ko’radi.
|
| |
Фазода тўғри чизиқлар, текисликлар ва уларнинг ўзаро жойлашиши

|
Фазода тўғри чизиқлар, текисликлар ва уларнинг ўзаро жойлашиши
|
bet | 6/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 483,32 Kb. | | #133992 |
Bog'liq 4 дарс2.12 Фазода тўғри чизиқлар, текисликлар ва уларнинг ўзаро жойлашиши
1. Икки текисликнинг параллелик ва перпендикулярлик шартлари. Фазода : ва : текисликлар, ва нормал векторларга мос равишда перпендикуляр бўлсин.
Бундан келиб чиқадики , агар ва текисликлар параллел бўлса, у ҳолда ва векторлар ҳам параллел бўлади ва аксинча. Агар икки ва вектор параллел бўлса, у ҳолда уларнинг проекциялари ҳам параллел бўлади:
. (17)
Аксинча, агар (1) тенглик бажарилса, у ҳолда ва векторлар ҳам параллел бўлади.
Демак, (17) тенглик, икки текислик параллелигининг етарли ва зарурий шарти экан.
Агар ва текисликлар перпендикуляр бўлса, у ҳолда вектор, векторга перпендикуляр бўлади, ва аксинча, агар ва векторлар перпендикуляр бўлса, у ҳолда ва текисликлар ҳам перпендикуляр бўлади.
Узунликлари нол бўлмаган икки ва векторлар перпендикулярлигининг зарурий ва етарли шарти, уларнинг скаляр кўпайтмасининг нолга тенглигидир, яъни .У ҳолда
, (18)
тенглик, икки текислик перпендикулярлигининг зарурий ва етарли шартидир.
Мисол. Фазода ва нуқталардан ўтиб, текисликка перпендикуляр бўлган текислик тенгламасини тузинг.
Ечиш. Текислик тенгламасини қуйидаги кўринишда излаймиз . нуқта шу текисликда ётганлиги учун унинг координаталари текислик тенгламасини қаноатлантиради, яъни:
.
Биз га нисбатан битта тенглама ҳосил қилдик:
,
лар учун қолган тенгламаларни икки текисликнинг перпендикулярлик шартидан ҳосил: .
Бу тенгламалар системасини ва га нисбатан ечиб, қуйидагини ҳосил қиламиз:
, ,
Бундан , . Бу ифодаларни текислик тенгламасига қўйиб, қуйидагини ҳосил қиламиз:
.
Тенгламанинг иккала томонини га қисқартириб, ўхшаш ҳадларни ихчамласак, изланаётган текислик тенгламасини ҳосил қиламиз:
.
|
| |
Тўғри чизиқ ва текисликнинг параллелик ва перпендикулярлик шарти

|
Тўғри чизиқ ва текисликнинг параллелик ва перпендикулярлик шарти
|
bet | 8/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 483,32 Kb. | | #133992 |
Bog'liq 4 дарсТўғри чизиқ ва текисликнинг параллелик ва перпендикулярлик шарти. Агар тўғри чизиқ : , текисликка параллел бўлса, у ҳолда вектор, векторга перпендикуляр бўлади ва аксинча. Шунинг учун тўғри чизиқ ва текислик параллелигининг зарурий ва етарли шарти ушбу кўринишда ёзилади:
(23)
Агар тўғри чизиқ : , текисликка перпендикуляр бўлса, у ҳолда вектор, векторга параллел бўлади ва аксинча. Шунинг учун тўғри чизиқ ва текислик перпендикулярлигининг зарурий ва етарли шарти ушбу кўринишда ёзилади:
. (24)
Тўғри чизиқ ва текисликнинг ўзаро кесишиши. Тўғри чизиқнинг тенгламаси берилган бўлсин:
(25)
текисликнинг ҳам умумий тенгламаси берилган бўлсин:
. (26)
тўғри чизиқ ва текисликнинг кесишиш нуқтасининг координаталарини топиш талаб этилсин. нуқтанинг координаталари тўғри чизиқнинг (25) тенгламаси, ҳамда текисликнинг (26) тенгламасини қаноаталантиради. Аввал тўғри чизиқ тенгламасини параметрик тенгламага ўтказамиз:
(27)
Кейин қуйидаги системани га нисбатан ечамиз
(28)
нинг топилган қийматини (27) тенгламага қўйиб нуқтанинг координаталарини аниқлаймиз.
Кўриниб турибдики, бўлса, тўғри чизиқ текисликка параллел бўлади. Агар бўлса, у ҳолда тўғри чизиқ текисликда ётади.
Мисол 22. Фазода : тўғри чизиқ ва : текисликнинг кесишиш нуқтасининг координаталарини топинг.
Ечиш. нисбатни га тенглаштирамиз ва тўғри чизиқнинг параметрик тенгламасини ёзамиз:
.
Кейин системани ечамиз
Топилган нинг га нисбатан ифодаларини системанинг охирги тенгламачига қўйиб ушбу тенгламани ҳосил қиламиз
,
Бундан . нинг бу қийматини тўғри чизиқнинг параметрик тенгламасига қўйсак: . Бундан тўғри чизиқ ва текисликнинг кесишиш нуқтасининг координаталарини топамиз.
Демак,
.
|
| |
Уч векторнинг аралаш кўпайтмаси - Векторларнинг скаляр, вектор ва аралаш кўпайтмалари Фазода текислик тенгламалари...

|
Векторларнинг скаляр, вектор ва аралаш кўпайтмалари Фазода текислик тенгламалари Фазода тўғри чизиқ тенгламалари
|
bet | 3/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 483,32 Kb. | | #133992 |
Bog'liq 4 дарсУч векторнинг аралаш кўпайтмаси. вa векторларнинг аралаш кўпайтмаси деб, вектор кўпайтманинг векторга скаляр кўпайтмасига айтилади.
Агар бўлса, у ҳолда .
Агар векторлар компланар бўлса, у ҳолда .
Аралаш кўпайтма кўпайтирилувчи векторларга қурилган параллелопипед ҳажмига тенг, яъни .
Мисол. вa векторларга қурилган параллелограм юзасини ҳисобланг.
Ечиш. вa векторларга қурилган параллелограмнинг S юзаси шу векторларнинг вектор кўпайтмасининг модулига тенг: . Вектор кўпайтмани топамиз: . Демак, кв бирликдан иборат бўлар экан.
Мисол. Учлари A(1, 2, 0); B(-1, 2, 1); C(0; -3; 2) вa D(1, 0, 1) нуқталарда бўлган пирамиданинг ҳажмини ҳисобланг.
Ечиш. Пирамиданинг A учидан чиққан қирраларига мос келувчи векторларни топамиз:
Пирамиданинг ҳажми шу векторларга қурилган параллелопипед ҳажмининг қисмига тенг бўлганлиги сабабли куб бирлик бўлар экан.
1. Берилган учта нуқтадан ўтувчи текислик тенгламаси
Маълумки, фазода бир тўғри чизиқда ётмайдиган учта нуқта орқали фақат битта текислик ўтказиш мумкин. Фазода берилган учта нуқтадан ўтувчи текислик тенгламасини тузиш талаб этилсин. Бунинг учун текисликда нуқтани оламиз. Учта нуқталарнинг декарт кординаталари маълум бўлсин: .
нуқта Р текисликда ётади, қачонки агар векторлар компланар бўлса, яъни уларнинг аралаш кўпайтмаси нолга тенг бўлса:
(8)
Уч векторнинг аралаш кўпайтмаси уларнинг координаталаридан тузилган учинчи тартибли детерминантга тенг, у ҳолда берилган учта нуқтадан ўтувчи текислик тенгламаси қуйидаги кўринишга эга:
(9)
Мисол 14. Фазода берилган учта нуқтадан ўтувчи текислик тенгламасини тузинг.
Ечиш. Бундай ҳолда .
Бу қийматларни (9) тенгламага қўямиз:
Учинчи тартибли детерминантни биринчи сатр элементлари бўйича ёямиз:
Иккинчи тартибли детерминантни ҳисоблаб, изланган тенгламани топамиз:
, ёки .
|
| |