nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Elektron darslik- - Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning...

|
Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning instrumental vositalari. Raqamli kontent tushunchasi. Raqamli kontenti yaratish. Reja
|
bet | 4/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,69 Kb. | | #229167 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Mavzu Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotl-kompy.infoElektron darslik- universal dasturiy ta’minot bo’lib, u muayyan kasbiy faoliyatning uo’qish turlari yoki axborot turlari yoki axborot turlarini qayta ishlashni avtomatlashtirishga imkon beradi.
RTR ishlab chiqishning instrumental vositalari va dasturlash tillari
Instrumental vositalar — ETT-da foydalanish uchun talab qilinadigan shaklda o’quv materiallarini taqdim etish uchun ishlatiladigan dasturiy va axborot ta’minoti. Instrumental vositalarni ikki guruhga bo’lish mumkin:
1) Internet Web-texnologiyalarga yo’naltirilgan va maxsus qimmat vositalardan foydalanmaydigan ommaviy vositalar;
2) elektron darsliklarni maxsus yaratishga qaratilgan instrumental vositalar.
Birinchi guruhga HTML matn muharrirlari, grafik muharrirlari, ma’lumotlar formatini o’zgartiruvchi dasturlar, audio va video roliklarni yaratish uchun vositalardan foydalanishni ham kiritish mumkin. Ushbu texnologiyada boshlang’ich moliyaviy xarajatlarni minimallashtirish, malakali foydalanuvchilar esa yaratilgan elektron darsliklarni yangilash va moslashtirishlari mumkin bo’ladi. Shu bilan birga, elektron darsliklarning yaratilishida vaqt sarflanishining ko’payishi uning yetishmovchiligi sifatida tavsiflanadi.
Elektron darsliklarni tezroq yaratish integrallashgan dasturiy vositalar yordamida amalga oshirilishi mumkin. Integrallashgan dasturiy vositalarga misol qilib Learning Space, Lotus-firmasining IBM Workplace Collaborative Learning Authorizing Tool, Asymetrix kompaniyasining ToolBookII, Britaniya Kolumbiya universitetining WebCT, Macromedia kompaniyasining AuthorWare va boshqalarni sanash mumkin.
Zamonaviy o’quv tizimlariga multimediya, masofaviy o’qitish va elektron tijorat sohalarida tayyor yechim va dasturiy ta’minotining eng yirik yaratuvchisi hisoblangan rossiyaning GiperMetod kompaniyasining mahsulotlari hisoblangan «TrainingWare», «eLearning Server 3000 v2.0», «eLearning Office 3000», «IBM Workplace Collaborative Learning» va «HyperMethod 3.5» larni sanab o’tishimiz mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning instrumental vositalari. Raqamli kontent tushunchasi. Raqamli kontenti yaratish. Reja
|
┴ - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

17
bajariladi va maydon kuchlanganligini hisoblashni interferension
formulalar bo‘yicha o‘tkazish mumkin bo‘ladi.
UQT diapazonda yer sirti ideal dielektrik sifatida qaralishi
mumkin. Shuning uchun gruntning o‘tkazuvchanlik xossalarining
o‘zgarishi UQTni tarqalishiga deyarli ta’sir ko‘rsatmaydi.
Shu bilan birga, yer sirtining uncha katta bo‘lmagan
notekisliklari UQTni yer sirtidan qaytishi shartini sezilarli
o‘zgartiradi.
To‘g‘ridan to‘g‘ri ko‘rinish chegarasida aniq kichik bo‘lgan
uncha katta bo‘lmagan
Birinchidan - Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning instrumental...

|
Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning instrumental vositalari. Raqamli kontent tushunchasi. Raqamli kontenti yaratish. Reja
|
bet | 6/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,69 Kb. | | #229167 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Mavzu Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotl-kompy.infoBirinchidan, ishlab chiqaruvchi to’g’ri foydalanishi mumkin bo’lgan dasturiy ta’minot mavjudligi.
Ikkinchidan, grafik va matnli ma’lumotlarning hajmini, bo’limlar sonini, matn bo’ylab o’rganish asosini tahlil qilish.
Uchinchidan, animatsion yoki video tasvirlarni kiritish, o’quv matnini «jonlantirish». O’quv dasturlarini ishlab chiqish uchun standart instrumental vositalardan foydalanish elektron o’qitish vositalarini yaratish vaqtini qisqartirish va ularga xizmat ko’rsatish, o’zgartirish va rivojlantirish, shuningdek, sanitar- gigiyenik va psixologik talablarga muvofiq bir xil interfeys yaratilishini ta’minlashi kerak.
E’TIBORINGIZ UCHUN
RAHMAT!
http://kompy.info
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotlarning ahamiyati. Rtr ishlab chiqishning instrumental vositalari. Raqamli kontent tushunchasi. Raqamli kontenti yaratish. Reja
|
Elektron o’quv adabiyotlar quyidagi afzalliklarga ega

|
Elektron o’quv adabiyotlar quyidagi afzalliklarga ega
|
bet | 3/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,69 Kb. | | #229167 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Mavzu Raqamli ta’lim resurslarini dasturiy ta’minotl-kompy.infoElektron o’quv adabiyotlar quyidagi afzalliklarga ega:
Matn terish xarajatlarini kamaytiradi;
Chop etish, saqlash va tarqatish xarajatlaridan xalos etadi;
Ma’lumot kerak bo’lgan joydan darhol olinishi mumkin;
Ma’lumot kerak bo’lgan joydan darhol olinishi mumkin;
Elektron o’quv adabiyotlari – zamonaviy axborot texnologiyalari asosida ma’lumotlarni jamlash, tasvirlash, yangilash, saqlash, bilimlarni interaktiv usulda taqdim etish va nazorat qilish imkoniyatiga ega bo’lgan manba hisoblanadi.
Elektron nashr (EN)-bu grafikli, matnli, raqamli, nutqli, musiqali, videofoto va boshqa axborot ob’ektlaridan iborat bo’lgan jamlanmasi hisoblanadi. EN magnitli (magnit tasmalarda, magnit disklarda), optik (CD-ROM, CD-R, CD-RW, DVD) elektron axborot tashuvchi vositalarida hamda kompyuter tarmog’ida chop etilishi mumkin.
O’quv elektron nashr (UEN)-o’quv materiallarning tizimlashgan tarkibidan iborat bo’lishi, ilmiy-amaliy bilim sohalari bo’yicha mos ravishda talaba va o’quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish va faolligining ta’minlashi.
Gipermatn- elektron shaklda taqdim etilgan hamda tarmoqlangan bog’lanishlar tizimi bilan ta’minlangan va uning bir fragmentidan boshqasiga yoki qandaydir ierarxiyalar orqali darxol o’tish imkoniyatlari oldindan berilgan matn.
Gipermediya – tarkibiga turli tipdagi tuzilgan axborot vositalaridan (matn, illyustratsiya, tovush, video va boshqalar) tuzilgan gipermatn.
Masofali o’qitish-o’quv yurtidan uzoq masofadagi jismoniy shaxsga (talabalar) o’qituvchilarning doimiy maslaxat olish bilan ta’lim olish imkoniyatini ta’minlaydigan zamonaviy pedagogik, kompyuterli va telekommunikatsion texnologiyalar, uslublar va vositalar majmuasi. O’qitishning masofali shakli o’quv jarayonini joriy qilishga vaqtinchalik va hududiy talablarni reglamentlashtirmaydi.
Elektron darslik (ED)-kompyuter texnologiyasiga asoslangan o’quv uslubini qo’llashga, mustaqil ta’lim olishga hamda fanga oid o’quv materiallar, ilmiy ma’lumotlarning har tomonlama samarador o’zlashtirilishiga
mo’ljallangan bo’lib:
o’quv va ilmiy materiallar faqat verbal (matn) shaklda;
o’quv materiallar verbal (matn) va ikki o’lchamli grafik shaklda;
multimedia (multimedia- ko’p axborotli muhit) qo’llanmalar, ya’ni ma’lumot uch ulchamli grafik ko’rinishida, ovozli, video, animatsiya va qisman verbal (matn) shaklda;
taktil (xis qilinuvchi, seziluvchan) xususiyatga ega, o’quvchini kompyuter ekrani olamida o’zining stereo nusxalari tasvirlangan real olamga kirib borishi va undagi ob’ektlarga nisbatan tasavvurini yaratadigan shaklda ifodalanadi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 3/3 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 34,26 Kb. | | #149528 |
Bog'liq Axborotlarni himoyalash usullari. Reja-fayllar.orgFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Informatika va axborot texnologiyalari. Akademik S.S.G’ulomov umumiy
tahriri ostida. Darslik. T.: ―Iqtisodiyot‖, –2009.
2. Ахборот тизимлари ва технологиялари: Олий ўқув юртлари
талабалари учун дарслик//Муаллифлар жамоаси: С.С.Ғуломов,
Р.Х.Лутфуллаев ва бошқ. /С.С.Ғуломовнинг умумий таҳрири остида. –Т.: ―Шарқ‖, 2000. – 529 б.
3. Информатика ва ахборот технологиялари: Олий ўқув юртлари
талабалари учун дарслик //Муаллифлар жамоаси: С.С.Ғуломов, Б.Ю.Ходиев, Б.А.Бегалов ва бошқ. / С.С.Ғуломовнинг умумий таҳрири остида. – Т.:, 2010. – 765 б.
4. Axborot texnologiyalari/Aripov M., Begalov B., Begimqulov Sh.,
Mamarajabov M.-T.: Noshir, 2009.-368 b.*
5. Informatika / Professor N.V.Makarova tahriri ostida.-T.: ―Talqin‖, 2005.
344- b. *
6. Алимов Р, Ходиев Б, Алимов Қ ва бошқ. Миллий иқтисодда ахборот
тизимлари ва технологиялари. -Т.: ―Шарқ‖, -2004.- 320 б.
7. Электронный учебник по TurboPaskal. chm
Internet порталлар ва сайтлар
8. http://www.gov.uz- Ўзбекистон Республикаси ҳукумати портали.
http://www.ziyonet.uz- ахборот-таълим тармоғи портали
http://fayllar.org
|
| |
Reja: Axborot xavfsizligini ta’minlash

|
Reja: Axborot xavfsizligini ta’minlash
|
bet | 1/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 47,5 Kb. | | #136144 |
Bog'liq 1111111111111111111111111axborot
Axborotni himoyalash texnologiyasi axborotlarga bo’lgan xavflar axborot xavfsizligi tizimlari kompyuter virusi va uning turlari
Reja:
Axborot xavfsizligini ta’minlash
Login tushunchasi
Parol tushunchasi
Avtorizastiya tushunchasi
Ro’yxatdan o’tish tartibi
Axborot xavfsizligini ta’minlash. Axborot xavfsizligini ta’minlash – bu foydalanuvchining axborotlarini himoyalashga quyilgan me’yor va talablarni bajarishidir. Axborot xavfsizligi esa bu axborot foydalanuvchilariga va ko’plab axborot tizimlariga zarar keltiruvchi tabiiy yoki sun’iy xarakterga ega tasodifiy va uyushtirilgan ta’sirlardan axborotlarni va axborot kommunikastiya tizim ob’ektlarining himoyalanganligidir.
Login tushunchasi. Login – shaxsning, o’zini axborot kommunikastiya tizimiga tanishtirish jarayonida qo’llaniladigan belgilar ketma-ketligi bo’lib, axborot kommunikastiya tizimidan foydalanish huquqiga ega bo’lish uchun foydalaniluvchining maxfiy bo’lmagan qayd yozuvi hisoblanadi.
Parol tushunchasi. Parol – uning egasi haqiqiyligini aniqlash jarayonida tekshiruv axboroti sifatida ishlatiladigan belgilar ketma-ketligi. U kompyuter bilan muloqot boshlashdan oldin, unga klaviatura yoki identifikastiya kartasi yordamida kiritiladigan harfli, raqamli yoki harfli-raqamli kod shaklidagi mahfiy so’zdan iborat.
Avtorizastiya tushunchasi. Avtorizastiya – foydalanuvchining resursdan foydalanish huquqlari va ruxsatlarini tekshirish jarayoni. Bunda foydalanuvchiga hisoblash tizimida ba’zi ishlarni bajarish uchun muayyan huquqlar beriladi. Avtorizastiya shaxs harakati doirasini va u foydalanadigan resurslarni belgilaydi.
Ro’yxatdan o’tish tartibi. Ro’yxatdan o’tish – foydalanuvchilarni ro’yxatga olish va ularga dasturlar va ma’lumotlarni ishlatishga huquq berish jarayoni. Ayrim veb-saytlar foydalanuvchilarga qo’shimcha xizmatlarni olish va pullik xizmatlarga obuna bo’lish uchun ro’yxatdan o’tishni, ya’ni o’zi haqida ayrim ma’lumotlarni kiritishni (anketa to’ldirishni) hamda login va parol olishni taklif qiladilar. Foydalanuvchi ro’yxatdan o’tgandan so’ng tizimda unga qayd yozuvi (account) yaratiladi va unda foydalanuvchiga tegishli axborotlar saqlanadi.
|
| |
“Simsiz aloqa tizimlari va dasturlari”

“Simsiz aloqa tizimlari va dasturlari” fanidan
darslik
(Telekommunikatsiya texnologiyalari – 5350100 ta’lim yo‘nalishi uchun)
Mobil aloqa texnologiyalari kafedrasi majlisida
muhokama etildi (26-majlis bayonnoma ,
27.02.2018 y.) va кo`rib chiqish uchun tavsiya
qilindi
Telekommunikatsiya
texnologiyalari fakulteti
ilmiy-uslubiy kengashida
muhokama etildi,
nashr etishga va universitet ilmiy-uslubiy
kengashi tavsiya qilindi (7- sonli yig`ilish
bayonnoma, 06.03.2018 y.)
Muhammad
al-Xorazmiy nomidagi
TATU
ilmiy-uslubiy kengashi tomonidan
chop etishga tavsiya qilindi
( 9(110) sonli bayonnoma, 2018 yil «20»04).
Tuzuvchilar :
R.R.Ibraimov,
D.A. Davronbekov,
М.О.Sultonova,
E.B.Tashmanov
U.T. Aliyev
Korrektor
S.Abdullayeva
Mas’ul muharrir:
T.D. Radjabov
218
Bosishga ruxsat etildi______________________
Bichimi 60x84 1/16. bosma tabog‘i
Adadi Buyurtma №
Toshkent axborot texnologiyalari
universiteti
“Nashr-matbaa” bo‘limida chop etildi.
Toshkent shahar, A.Temur ko‘chasi, 108-uy.
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»

Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»
|
Ichki parametrlar - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

203
sezgirligi, bitli xatolik (BER), qabul qilish linzalarining diametri,
qabullagichning ko‘rish burchagini o‘z ichiga oladi. Atmosfera optik
aloqa liniyasining uzunligi, mumkinligi, o‘tkazish qobiliyati va uning
narxi aniq bir ilova uchun OOUT tizimlarning optik konstruksiyasini
aniqlaydi.
Shu bilan birga, ilova o‘rnatgan cheklashlarga bog‘liq
bo‘lmagan holda OOUT tizimlarni ishlab chiqishdaqabullagich-
uzatkichlarning konstruksiyasiga ta’sir qiladigan fundamental
echimlarni
qabul
qilish
arur
bo‘ladi.
Bunday echimlarga
uzatkichlarning xarakteristikalari, avtotrekingning zarurligi,
bir yoki
ko‘p aperturali qabullagichlar va uzatkichlarni tanlash, nurlanishni
muvofiqlashtirish usullari kiradi.
5.5-rasm. Kompyuter tarmoqlarining ulanishi
Tashqi parametrlari
to‘g‘ri ko‘rinish va atmosfera halaqitlari,
aloqa masofasi binolar oynalaridagi yo‘qotishlar va yo‘naltirish
yo‘qotishlari, ya’ni nurlantiriladigan to‘lqin tarqaladigan muhitga
bog‘liq parametrlarni o‘z ichiga oladi.
Umumiy holda bu
parametrlarning ko‘pchiligi o‘zaro bog‘liq va tizimning umumiy
ishlashini aniqlaydi. Masalan, tizimning mumkinligi nafaqat aloqaning
masofasiga, balki atmosferaning holatiga, yo‘naltirish
aniqligiga va
qabullagich-uzatkichning konstruksiyasiga bog‘liq bo‘ladi. Iqlim
sharoitlari va o‘rnatish joyining fizik xarakteristikalari atrof-muhit
parametrlariga kiradi. To‘g‘ri ko‘rinishga ta’sir
qiladigan ob-havo
1-tarmoq
2-tarmoq
3-tarmoq
Ochiq optik uzatish tizimlari - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

201
Texnologiya
ma’lumotlarni
spektrning
IQ
qismida
modulyatsiyalangan nurlanish orqali uzatishga asoslanadi. OOUTning
funksional sxemasi 5.3-rasmda keltirilgan.
5.3- rasm. AOUTning funksional sxemasi
Manba ham analog, ham raqamli (televizion, faksimil, E1
oqimlari va h.k.) signal bo‘lishi mumkin, u Signallarga Ishlov Berish
Blokiga (SIBB) beriladi. Keyin signal yarim o‘tkazgichli
lazerli
diodga (YAO‘LD) beriladi, undan IQ yorug‘lik oqimiga o‘zgartiriladi.
Keyin IQ nur optik tizimdan o‘tishi bilan kerakli kesim shakliga
(aperturaga) ega bo‘ladi va atmosfera orqali uzatiladi. Qabul qilish
uchida IQ nur optik tizimga tushish bilan fotodiodga fokuslanadi va
teskari elektr signalga o‘zgartiriladi. O‘zgartirilgan
signal SIBBda
kuchaytirladi va ishlov beriladi va dastlabki signalga qayta tiklanadi.
Infraqizil diapazon atmosfera optik aloqa liniyalari qurilmalari
konstruktiv binolardan tashqariga o‘rnatish uchun himoya qobiqlarili
ikkita bir turdagi bloklar hisoblanadi (5.4- rasm).
Bloklarda qabullagich
va uzatkich joylashgan, shuningdek
standart interfeyslar (V.35 dan ATM-155 gacha) biriktirgichlari
ko‘zda tutilgan. Uzatkichda nurlantirgich sifatida yarim o‘tkazgichli
lazerli diod ishlatiladi (oddiy yorug‘lik diodi bo‘lishi mumkin).
Shuning uchun atmosfera infraqizil aloqa liniyalari
lazerli atmosfera
aloqa liniyalari (LAAL) liniyalari, horijiy texnik adabiyotlarda esa
FSO - Free Space Optics deyiladi.
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari» - bet 5

7
Uzatkich, uzatuvchi antenna, to‘lqinlarning tarqalishi muhiti,
qabul qilish antennasi va qabullagichdan iborat kompleks
radioliniyani
hosil
qiladi.
1.2-rasmdan
ko‘rinib
turibdiki,
radioliniyalarda uzatuvchi antenna joylashgan punktdan qabullagich
joylashgan punktga ma’lumotlarni bir tomonlama uzatilishi amalga
oshiriladi. Teskari uzatish bu holda ko‘zda tutilmaydi.
Bir tomonlama uzatish ko‘pincha radioaloqada emas, balki ovoz
va TV uzatishda, matbuot agentliklari uchun ma’lumotlarni,
metrologik ma’lumotlarni, aniq vaqt, aniq signallarini uzatish
xizmatlarida va boshqalarda ishlatiladi. Qurilmalardan foydalanish
samaradorligini yaxshilash va radioliniyaning o‘tkazish polosasini
oshirish uchun zichlashtirish apparaturasi qo‘llaniladi (1.2- rasm).
Turli
1a–1n
ma’lumotlar
manbalari
signallaridan
2a–2n
o‘zgartirgichlar orqali o‘zgartirilgan yagona guruh signalini hosil
qiladi. Bu apparaturaning qabul qiluvchi qismi signallarni ajratadi,
ularni o‘zgartirishni amalga oshiradi (7a–7n), bundan keyin ular 8a-8n
iste’molchilarga beriladi. Bitta manbadan xabarlarni oluvchiga
uzatilishini ta’minlaydigan texnik vositalar majmui radioaloqa kanali
deyiladi. Radioliniyalar zichlashtirilgan radioaloqa tizimi ko‘p kanalli
radioaloqa deyiladi.
1.2- rasm. Zichlashtirish apparaturali radioliniya
Ikkita punktlar orasida ma’lumotlarni almashlash uchun bir-
birlariga qarama-qarshi ishlaydigan ikkita bir tomonlama aloqa
qurilmalari jamlanmasi yordamida ta’minlanadigan ikki tomonlama
radioaloqa tashkil etiladi. Ikki tomonlama radioaloqaning har bir
oxirgi punktida ham uzatish, ham qabul qilish qurilmalari
joylashtiriladi. Manba va oluvchi odatda birlashtiriladi, shuningdek
ayrim hollarda uzatkich va qabullagich ham yagona qabul qilish-
Uz
ati
sh zic
hlashti
rish
appa
ra
tu
ra
si
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi - bet 116

216
Mundarija
Kirish…………..………………..………………..….……………......3
1- bob. Simsiz aloqa tizimlari asoslari..................................................6
1.1. Radioaloqani tashkil etish tamoyillari........................................... 6
1.2. Kanallar va to‘lqinlarning tarqalishi............................................12
1.3. Simsiz aloqada antennalar........................................................... 19
1.4 Ko‘p tomonlama ulanish texnologiyalari..................................... 28
1.5 Signalni modulyatsiyalash turlari..................................................45
2- bob. Mobil radiotelefon aloqasi......................................................72
2.1 Sotali aloqa tizimlarining rivojlanishi.......................................... 72
2.2. Mobil radioaloqa tizimlarida tasniflash, qurish tamoyillari va
chastotaviy rejalashtirish.....................................................................78
2.3. Harakatdagi radioaloqa sotali tizimlari standartlari.
Ikkinchi avlod standartlari.................................................................. 85
2.4. Uchinchi avlod sotali tizimlari.................................................... 89
2.5. 4G sotali aloqa tizimlari konsepsiyasi......................................... 96
2.6. OFDM va OFDMA texnologiyalari.......................................... 100
2.7. LTE standarti............................................................................ 111
2.8 Mobil aloqaning istiqbolli texnologiyalari ................................120
3- bob. Radioreleli va sun’iy yo‘ldoshli aloqa. Sun’iy yo‘ldoshli
navigatsiya........................................................................................127
3.1. Radioreleli aloqa. Raqamli RRLlarning tasniflanishi va
qo‘llanilishi sohalari......................................................................... 127
3.2. Sun’iy yo‘ldoshli aloqani tashkil etish va ESY orbitalari…… .132
3.3. Sun’iy yo‘ldoshli navigatsiya.................................................... 142
4- bob Simsiz keng polosali ulanish texnologiyalari........................146
4.1 Wi-Fi (IEEE 802.11) standarti....................................................146
4.2. WiMAX (IEEE 802.16) standarti..............................................152
5- bob. Boshqa simsiz aloqa turlari...................................................159
5.1. Peyjing va tranking aloqa...........................................................159
5.2. Raqamli televidenie va radioeshittirish......................................164
5.3.
Bluetooth, HomeRF, ZigBee, NFC va Wireless USB aloqa
texnologiyalari...................................................................................179
5.4 Radiochastotaviy identifikatsiyalash.......................................... 193
5.5. Kognitiv radio............................................................................196
5.6 Ochiq optik uzatish tizimlari.......................................................200
Glossariy …..………………………………....................................207
Adabiyotlar …………………………….…..…..……….....…….....213
Dastlabki 
 signal - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

202
5.4- rasm. Atmosfera optik aloqa liniyalari qabullagich-uzatkichi
Qabullagich tezikli r-і-n yoki ko‘chkili fotodiod asosida quriladi.
Ma’lumki, yarim o‘tkazgichli yorug‘lik diodi
kogerent nurlantirgich
hisoblanmaydi va bunin natijasida nurlantiriladigan nurlar 20°ga
etadigan burchaka tarqaladi, shuning uchun nurlarni ingichka tutamga
to‘playdigan qurilma zarur bo‘ladi. Kichik tarqalish burchakli nurlarni
fokuslash uchun qabullagich-uzatkichda quvvatli ob’ektivlar ko‘zda
tutilgan.
Ikki tomonlama aloqani tashkil etish uchun qabullagich-
uzatkichlar
uzatkichlardan
qabullagichlarga
qarama-qarshi
yo‘nalilarda tarqaladigan ikkita
parallel nurlarni ishlatadi, har bir
qabullagich-uzatkich blokidagi qabul qilishi va uzatish esa bir vaqtda
va mustaqil amalga oshiriladi. Ishlatiladigan
nurlanish aniq bir
modelga bog‘liq ravishda 780 dan 950 nmgacha to‘lqinlar diapazonida
yotadi.
OOUTni iste’molchilarga ulash uchun har bir ishlab chiqaruvchi
o‘z interfeysini ishlatadi. Lekin ularning barchasi umumiy ulanish
g‘oyasiga rioya qiladi, u shundan iboratki, atmosfera aloqasi liniyasi
kabel bo‘lagining emulyasiyalanishi hisoblanadi (ikkita o‘rama juftlik
yoki optik kabelning ikkita tolasi).
Shunday qilib, masalan,
ob’ektlarni bog‘laydigan kabelli tarmoqda qatnashadigan barcha
qurilmalar uchun OOUT “ko‘rinmas”, ya’ni
qurilmalarga hech
qanday cheklashlar qo‘yilmaydi, hech qanday qo‘shimcha aloqa
protokollari yoki ularga o‘zgartirishlar va to‘ldirishlar kiritilmaydi.
OOUTdan foydalaniladigan kompyuter tarmog‘ini
qurish
variantlaridan biri 5.5- rasmda keltirilgan.
OOUT tizimlarning ishlashini ko‘rib chiqishda qator muhim
parametrlarni
hisobga olish zarur, ular ichki va tashqi toifalarga
bo‘linadi
Bo‘shliqda (ochiq fazoda) radioto‘lqinlarning tarqalishi

16
Poyting vektori bu
E
o
elektr maydon kuchlanganligini
N
o
magnit
maydon kuchlanganligiga vektor ko‘paytmasi sifatida hisoblanadi:
P = [E
0
; H
0
] yoki
E
0
┴ H
0
ekan, u holda
| P | = | E
0
| · | H
0
| .
Poyting vektorining yo‘nalishi bu nuqtadagi energiyaning
tarqalishi yo‘nalishi bilan mos tushadi.
Nurlantirgichdan etarlicha katta masofalarda u nurlantiradigan
qabul qiluvchi antenna egallaydigan uncha katta bo‘lmagan maydon
chegaralaridagi sferik to‘lqinni tekis deb hisoblash mumkin, sferik
to‘lqin uchun quyidagi nisbat mavjud:
, Om
Bu tenglik bo‘shliqning to‘lqin qarshiligi deyiladi. U xolda
quyidagini hosil qilamiz,
,
,
ya’ni nurlantirgichdan
R masofadagi
E
l 
< 0,2 - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

l < 0,2 · l 0 masofalarda UQT diapazonda
yerning sferikligini va troposferadagi radioto‘lqinlarning refraksiyasi
ta’sirini hisobga olmaslik mumkin. Bunda UQTni tarqalishining
xarakterli o‘ziga xos xususiyati katta barqarorlik va vaqt bo‘yicha
signal sathining o‘zgarmasligi hisoblanadi.
0,2 l 0 < l < 0,8 · l 0 chegaralarda yotadigan sezilarli masofalarda
yerning sferikligini hisobga olish zarur bo‘ladi. Shu bilan birga
refraksiyaning ta’sirini yerning ekvivalent radiusidan foydalanish yo‘li
bilan hisobga olish kerak bo‘ladi.
Bunday masofalarda UQTni tarqalishi uchun metrologik
sharoitlar ta’sir qiladi. Troposferaning sindirish koeffitsientining
o‘zgarishi bilan to‘lqin traektoriyasining egriligi o‘zgaradi, binobarin,
to‘g‘ri va yer sirtidan qaytgan nurlar uchun bu o‘zgarishlar turlicha
bo‘lishi mumkin. Natijada to‘g‘ri va qaytgan nurlar orasidagi fazalar
farqi o‘zgaradi, buning natijasida radioto‘lqinlar maydonlari sathi
o‘zgaradi, signalning so‘nishi ro‘y beradi. Masofaning ortishi bilan
so‘nishlarning halaqit qiluvchi ta’siri ortadi [1-3].
Radioqabul qilishga halaqitlar. Radioqabul qilish shartlari
signal maydoni kuchlanganligini absolyut qiymatlari orqali emas,
balki
signal
maydoni
kuchlanganligini
shovqin
maydoni
kuchlanganligiga nisbati orqali aniqlanadi.
Turli aloqa turlari – radiotelefon, radiotelegraf, radioeshittirishni
va boshqalarni amalga oshirish uchun ma’lum minimal signal/halaqit
nisbati talab qilinadi. Bu joyda va berilgan to‘lqin diapazonida
halaqitlar sathini aniqlashni bilish katta amaliy ahamiyatga ega.
Binobarin, ma’lum halaqitlar sathi bo‘yicha talab qilinadigan maydon
kuchlanganligini aniqlash mumkin.
18
Biz
faqat
tashqi
halaqitlarni
ko‘rib
chiqamiz,
radioapparaturalarning ichki shovqinlari esa qabullash qurilmalari
fanida ko‘rib chiqiladi.
Yer usti simsiz tizimlari - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov,...

5
uzatiladigan
signallar
chastotalari
polosalarini
iloji
boricha
kamaytirishga uriniladi. Keng polosali aloqa tizimlarida tebranishlar
tashuvchilari sifatida keng polosali psevdo-tasodifiy signallar
qo‘llaniladi. Bunda har bir foydalanuvchining signali chastotalar
diapazonining butun ajratilgan oralig‘ini egallaydi, alohida signallarni
ajratish esa kodli usullarda amalga oshirildi.
So‘nggi yillarda ishlab chiqilgan ochiq tarqatiladigan optik aloqa
tizimlari infraqizil va lazerli tizimlarga bo‘linadi. Bu tizimlar kichik
masofalarga (yuzlab va minglab metrlarga) ma’lumotlar sezilarli
oqimlarini uzatishga imkon beradi. Uncha katta bo‘lmagan masofa
sabablari tabiatda tuman, yomg‘ir, qor, qurum, do‘l va turli tabiiy va
sun’iy to‘siqlarning ta’siri mavjudligi orqali tushuntiriladi. Eng
yaxshi tizimlar (masalan, Canobeam, Lightpoint tizimlari) signalni
juda zich nurga jamlash va yorug‘lik nurini antennaning apreturasida
ushlab turadigan tizimni avtomatik qidirish va sozlashni qo‘llash bilan
istalgan ob-havo sharoitlarida raqamli oqimlarni 4-5 kmlargacha
masofalarga 155 Mbit/s tezliklarda uzatishga imkon beradi
(
www.canon
.com,
www.lightpointcom.com
). Infraqizil va lazerli
qurilmalarning eng muhim afzalliklariga boshqa tizimlariga qaraganda
ularning hamma joyda hech qanday litsenziyalarsiz va ruxsatlarsiz
qo‘llanilishini kiritish mumkin.
N.T.Salimsakov - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D....

3
KIRISH
Ma’lumotlarni uzatish tizimlarida ko‘plab turli xil texnologiyalar
ishlatiladi, so’ngi vaqtda ularning soni keskin ortib bormoqda.
Ularning ichida eng keng qo‘llaniladiganlari quyidagilardir:
−
elektr kabellar aloqa tizimlari (EKAT);
−
tolali optik aloqa tizimlari (TOAT);
−
yerning sun’iy yo‘ldoshlari (ESY) orqali aloqa tizimlari;
−
tor polosali va keng polosali yer usti radioaloqa tizimlari;
−
ochiq optik aloqa tizimlari.
Sanab o‘tilgan aloqa tizimlari
kabelli va simsiz tizimlar
guruhlariga bo‘linadi [1-3].
Elektr kabelli aloqa tizimlari taqsimlash tarmoqlarida (masalan,
kabelli televidenie tizimlarida) va olis masofali aloqada keng
qo‘llaniladi, lekin xom-ashyo matyeriallarning yuqori narxi (rangli va
qimmatbaho metallar), uncha katta bo‘lmagan o‘tkazish polosasi bilan
bir qatorda kelajakda bunday tizimlarning
raqobatbardoshligini
muammoli qiladi. Kabelli tuzilmalarning umumiy kamchiliklari yer
yoki suv osti ishlariga bog‘liq
katta qurilishi vaqti, tabiiy ofatlar,
vandalizm va terrorizm tahdidlariga uchrashi va o‘sib
borayotgan
yotqizish ishlarining narxi hisoblanadi. Simli tizimlarni qurish
bo‘yicha ishlarni sermashaqqat, ayrim joylarda, ayniqsa, shaharlarning
tarixiy
joylarida, qo‘riqlanadigan hududlarda yoki murakkab releyfda
deyarli amalga oshirib bo‘lmaydi. Aholi uchun u bilan bog‘liq
noqulayliklar, transportning
ishlashini buzilishi, shikastlangan yo‘llar
va boshqa bo‘ladigan maummolar shundoq ham turli bosqichlar bilan
muvofiqlashtirish protseduralarini murakkablashtiradi va iqtisodiy
foydani kamaytiradi.
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari» - bet 7

Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari u
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»
|
Radioto‘lqinlarning umumiy xossalari

15
6. Interferensiya. Bu hodisa fazoda bir qancha to‘lqinlarning
qo‘shilishida kuzatiladi. Fazoning turli nuqtalarida qo‘shiladigan
to‘lqinlarning fazalari nisbatiga bog‘liq ravishda natijaviy to‘lqin
amplitudasining ortishi yoki kamayishi kuzatiladi.
Yer sirtida tarqaladigan va yer sharining qavariqligi qisman
og‘diradigan difraksiya tufayli radioto‘lqinlar sirt to‘lqinlari deyiladi.
Sirt to‘lqinlarining tarqalishi yer shari sirtining xossalariga kuchli
bog‘liq bo‘ladi. Atmosferada yuqori balandliklarda tarqaladigan va
atmosferaning
bir
jinslimasliklari
tufayli
yerga
qaytadigan
radioto‘lqinlar fazoviy to‘lqinlar deyiladi.
Tolali optik aloqa tizimlari - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R....

4
qanday taqsimlangani va ishlatishdan foydani tez olishni kutish
qanchalik mumkinligi bu boshqa. Simsiz tizimlar ishlatishga
bosqichma-bosqich kiritilishi mumkin. Simli tizimlar esa bir vaqtda
butun infratuzilmani yaratilishini talab qiladi. Simsiz tizimlarda
daromadlarni olishning boshlanishi birinchi bo‘lagini ishga tushirilishi
bilan
mos
tushadi
va
tizimni
keyingi
rivojlantirilishi
foydalanuvchilarning o‘zlari orqali moliyalashtiriladi. Bundan
tashqari, ishlaydigan tuzilma ko‘rinishidagi ijobiy misol o‘rniga
bo‘lajak imtiyozlar, potensial abonentlarni va vositalarni jalb qilishga
imkon beradi. Bu investorlarning moliyaviy xavflarini keskin
kamaytiradi va kelajakka ishonch bilan qarashga imkon beradi.
ESYli aloqa tizimlarining xarakterli o‘ziga xos xususiyalariga
nisbatan uncha katta bo‘lmagan hajmdagi ma’lumotlarni yer sirtining
sezilarli maydonlarini qamrab olish bilan (global tizimlarni
qurishgacha) juda katta olis maofalarga uzatish (10 – 60 Mbit/c gacha
tezliklarda) imkoniyati kiradi. Uzatiladigan ma’lumotlar hajmini
cheklash yerda ma’qul elektromagnit holatni ta’minlash maqsadlarida
nurlantiriladigan signallar quvvatini chegaralash orqali aniqlanadi.
Sanoat va atmosfera halaqitlari - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

|
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligiBog'liq Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari uSanoat va atmosfera halaqitlari.
Sanoat halaqitlari manbalari
birinchidan, ishlashi uchqunlash bilan bog‘liq bo‘ladigan turli xil
elektr qurilmalar, ikkinchidan, qisqaroq to‘lqinli stansiyalarning ishchi
diapazoniga tushadigan asosiy chastotaning yuqori garmonikalarini
nurlantiradigan radiostansiyalar hisoblanadi. Sanoat halaqitlari,
ayniqsa 2000 ÷ 10000 m to‘lqinlar uzunliklarida halaqitlar maydoni
kuchlanganligi 1000 mkV/mga yetadigan katta shaharlarda sezilarli
bo‘ladi. Qisqaroq to‘lqinlarda sanoat halaqitlari kamayadi.
Sanoat halaqitlari har bir holda maxsus o‘lchagichlar yordamida
aniqlanadi.
Sanoat halaqitlarini ularning vujudga kelishi joylarida ham
radioto‘lqinlarni nurlanishiga, ham ularning ta’minot o‘tkazgichlari
bo‘yicha tarqalishiga to‘sqinlik qiladigan filtrlash va ekranlashning
qo‘llanilishi yo‘li bilan so‘ndirish amalga oshiriladi.
Atmosfera halaqitlarining asosiy manbai yashinlar hisoblanadi.
Yashin razryadi vaqtida aperiodik xarakterga yoki so‘nuvchi
tebranishlar xarakteriga va
t
= 0,1 ÷ 3
msek uzunlikka ega bo‘lgan
quvvatli tok impulsi vujudga keladi. Bunday impuls uzluksiz
chastotalar spektrini hosil qiladi, binobarin, spektrning sinusoidal
tashkil etuvchilari amplitudasini chastotaga teskari proporsional
kamaytiradi.
Eng katta amplituda qiymatiga
f
g
= 1
/
t
2
chastotada, ya’ni
300 ÷ 10000 Gs diapazonda erishiladi.
Yashin razryadi vaqtida vujudga keladigan turli uzunliklardagi
radioto‘lqinlar mos diapazonlar to‘lqinlariga o‘xshash tarqaladi va
qabulash qurilmalariga halaqitlar ko‘rinishida ta’sir qiladi.
Atmosfera halaqitlariga o‘rta to‘lqinlar sohalarida va qisman
qisqa to‘lqinlar sohalarida yotadigan diapazonlar eng ko‘p uchraydi.
UQT diapazonida atomsfera halaqitlarining ta’siri sanoat
halaqitlari kabi sezilarli emas.
|
| |
NMT 
va
 AMPS - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

32
tizimning har bir abonentiga aloqa
seansi vaqtida oldin aktiv
abonentlarga taqdim etilgan intervallardan hech biri bilan mos
tushmaydigan, tizimning umumiy T
r
vaqt resurslari (tizimning Ti sikli
yoki kadri)
chegaralarida T
0
vaqt intervali (yoki T
k
vaqt kanali)
ajratiladi. Bu bilan har bir kanallar signali boshqalari qoplamasdan,
o‘z individual oynasida (so‘zida) joylashadi (1.14a- rasm).
a) v)
1.14- rasm. Kanallar signallarining vaqt bo‘yicha joylashishi (a),
abonentlar orasida chastota-vaqt resurslarini taqsimlanishi (v) va
KCHAKTU/KVAKTU chastota va vaqt bo‘yicha ajratish
kombinatsiyasi (g)
Shu
bilan birga, abonentlar signallari spektri tizimga ajratilgan
butun Δf
r
chastotalar polosasini egallashi va to‘liq qoplanishi mumkin.
Bunday resurslarni taqsimlanishini ko‘rsatilishiga 1.14v-rasm
xizmat
qiladi, undan ko‘rinib turibdiki, yig‘indi
chastota-vaqt resursi
k
Т
0
Т
р
S
1
(t)
S
k
(t
)
S(t)
t
Matritsali printerler - Тема. Grafikalıq maǵlıwmatlar menen islew texnologiyası. План

|
Тема. Grafikalıq maǵlıwmatlar menen islew texnologiyası. План
|
bet | 3/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 107,18 Kb. | | #125425 |
Bog'liq Тема. Grafikal q ma l wmatlar menen islew texnologiyas . ПланMatritsali printerler. Bunday printerlerde ko`rinis tochkalardin` iyneler uriliwlari arqali su`wretlenedi.
Pu`rkegishli printerler. Bunday printerlerde iyneler orninda jin`ishke nayshalar - soplolar boladi. Poroshok arqali isleydi.
Lazerli printerler. Lazerli printerler jin`ishke lazer nurlarin jiberiw arqali boyawdi barabang`a jiberip barabannin` qag`azg`a uriliwi ja`rdeminde ko`rinisler payda boladi. Bunday printerler de ren`li ha`m ren`siz ko`rinislerde baspag`a shig`aradi. Bunday printerler en` sapali baspag`a shig`ariwshi printerler bolip esaplanadi.
Tıshqansha - mag`liwmatti komp`yuterge kiritiwdi tezlestiriwshi ha`m komp`yuter menen paydalaniwshi arasindag`i qarim-qatnasti jen`illestiriwshi qurilma.
Skaner - qag`azdag`i tekstli yaki su`wretli mag`liwmatti komp`yuterge kiritedi.
Mul`timedia - komp`yuter ja`rdeminde muzika ha`m dawisli mag`liwmatlardi ko`rsetiwdi ta`miyinlewshi qurilma.
Planshet - komp`yuterge qandayda bir sizilma yamasa su`wtretti qa`lem ja`rdeminde kiritiwshi qurilma.
|
| |
Grafikalıq formatlardı salıstırıw hám olarǵa qoyılatuǵın talaplar

|
Grafikalıq formatlardı salıstırıw hám olarǵa qoyılatuǵın talaplar
|
bet | 2/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 107,18 Kb. | | #125425 |
Bog'liq Тема. Grafikal q ma l wmatlar menen islew texnologiyas . ПланGrafikalıq formatlardı salıstırıw hám olarǵa qoyılatuǵın talaplar
GIF hám JPEG grafikalıq formatları menen islesiwde tómendegilerdi yadda tutıw áhmiyetli:
1. Nátiyjede payda bolıwshı GIF fayldıń ólshemi palitradaǵı reńler sanına ǵarezli. Palitradaǵı reńler qansha kem bolsa, sıǵıw dárejesin sonshelli úlken beriw múmkin hám juwmaqlawshı fayl ólshemi de sonshelli kishi boladı.
2. Nátiyjede payda bolıwshı JPEG fayldıń ólshemi kórinistiń mayda detalları menen toltırılǵanlıǵına baylanıslı boladı. Olar qanshelli kóp bolsa, sıǵıw dárejesin sonshelli úlken etip beriw múmkin, bunda juwmaqlawshı fayl ólshemi de sonshelli kishi boladı.
3. Hesh qashan JPEGte kórinistiń aralıq variantların saqlamań, nusqaların basqa formatlarda saqlań. Qandayda bir ózgertiw kiritiw kerek bolsa, sol nusqalardı isletiń.
4. Hesh qashan kórinisti GIFtan JPEGke hám kerisinshe ótkizbeń. Bunday háreketlerde durıs sıǵıw imkaniyatı kemeyedi, kórinistiń hám reń beriwdiń jamanlasıwı júz beredi.
5. Shekli sandaǵı reńlerden paydalanılǵan, biraq birdey reńli oblastlardıń úlkenligi hám bir reńnen ekinshisine ótiwde shegaralardıń anıqlıǵın saqlawshı kórinislerdi GIF texnologiyası arqalı sıǵıw JPEG tegisine qaraǵanda jaqsıraq hám sońǵı fayllar kishi kólemde boladı. Eger bunday kórinisler JPEGte sıǵılsa, reńler buldıraydı hám sońǵı fayl kólemi úlkenirek boladı.
6. Kóp sanlı mayda detallardan ibarat fotosúwretler hám plutonlı kórinislerdi JPEG texnologiyası arqalı sıǵıw GIFtegisine qaraǵanda jaqsıraq hám sońǵı fayllar kishi kólemde boladı. Eger bunday kórinisler GIF ta sıǵılsa, reńler buldıraydı hám sońǵı fayl kólemi úlkenirek boladı.
Grafikalıq fayllardı sıǵıwdı ańsatlastırıw ushın arnawlı programmalar bar bolıp, olar sıpattı joq qılmaǵan halda grafikalıq fayllar kólemin kishireytiriw imkanın beredi.
Printer - bul mag`liwmatlardi qag`azg`a shig`ariwshi qurilma. Ha`zirgi ku`nde printerlerdin` bir neshe tu`rleri bar. Printerler a`dette eki tu`rli rejimde - tekstli ha`m grafikaliq tu`rli rejimlerde islewi mu`mkin. Printerlerdin` to`mendegishe tu`rleri bar:
|
| |
Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yo

Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yo
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yo
|
Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yo - bet 9

|
Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yoBog'liq xitoy-adabiyoti-darslarida-edvard-de-bononing-fikrlashning-oltita-shlyapasi-usulidan-foydalanishning-samarali-yo-llari
REFERENCES
1.
Боно Э. Шесть шляп мышления / Э. Боно. – Санкт-Петербург: Питер, 1997. –
208 с.
2.
Гузеев В.В.Методы обучения и организационные формы уроков / В.В.
Гузеев. – М.: Дрофа, 1999. – 97 с.
3.
Труды по китайской литературе /Алексеев В.М.: – М.Наука, 2002-2003. В.
4.
Мифи народов мира.–М.: Советская энсиклопедия, 1992.
5.
Ziyamuxamedov J., Ochilov O. “Xitoy adabiyoti (Qadimgi va o‘rta asrlar)”:-
Toshkent .2021
6.
Mifi narodov mira.–M.:
7.
China.kulizhki.net
8.
www.uza.uz
|
| |
O'zaro istisno algoritmlari

O'zaro istisno algoritmlari
Jarayonlarni o'zaro bog'lash algoritmlari tizim ichidagi
sinxronizatsiyani boshqarishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. O'lik va ochlik -
bu kontekstda paydo bo'lishi mumkin bo'lgan ikkita keng tarqalgan muammo.
O'lik va ochlik
Ikki yoki undan ortiq jarayon davom eta olmaganida blokirovka sodir bo'ladi, chunki har biri ikkinchisi
resursni chiqarishni kutadi, bu esa tizimning to'xtab qolishiga olib keladi.
Boshqa tomondan, ochlik, jarayon o'z vazifalarini bajarish uchun zarur
bo'lgan resursga kirishdan doimiy ravishda mahrum bo'lganda sodir
bo'ladi va bu uning noma'lum vaqt davomida faol bo'lmasligiga olib keladi.
Jarayonlarni sinxronlashtirish usullari
(sinxronizatsiya) bir vaqtning o'zida ishlaydigan bir nechta jarayonlar o'rtasida samarali aloqa va muvofiqlashtirishni ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Sinxronizatsiya mexanizmlari
Umumiy sinxronlash usullariga o'zaro istisno, semaforlar va xabarlarni uzatish kiradi. Ushbu usullar kodning muhim bo'limlariga kirishni tartibga
Jarayonlarni o'zaro bog'lash solishga yordam beradi va algoritmlari turli jarayonlar jarayonlarning tartibli bajarilishini o'rtasida to'g'ri aloqa va osonlashtiradi. muvofiqlashtirishni ta'minlash uchun sinxronizatsiya mexanizmlarini o'z ichiga oladi. Ushbu mexanizmlar umumiy resurslarni boshqarish va
Sinxronizatsiya mexanizmlarini nizolarning oldini olish uchun qo'llash orqali tizimlar yaxshi zarurdir.
samaradorlik, ishonchlilik va ishlashga erishishi mumkin. Bu jarayonlarning uzluksiz o'zaro ta'sirini ta'minlaydi, xatolarni minimallashtiradi va sinxronlashtirilgan muhitda samaradorlikni oshiradi.
Taqsimlangan tizimlarda sinxronizatsiya
Tarqalgan tizimlarda samarali sinxronlash algoritmlarini amalga oshirish aloqa yuki va kengayishi kabi omillarni diqqat bilan ko'rib chiqishni talab qiladigan murakkab vazifadir. Ushbu algoritmlar taqsimlangan tizimlarning uzluksiz ishlashini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.
Tarqalgan tizimlarda sinxronizatsiya poyga sharoitlarini oldini olish va ma'lumotlarning izchilligini ta'minlash uchun zarurdir. Bir nechta jarayonlarning harakatlarini sinxronlashtirish orqali tizim tartibni saqlashi va nizolarni oldini olishi mumkin.
Jarayonlarni o'zaro bog'lash algoritmlari taqsimlangan tizimlar ichida sinxronlashtirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu algoritmlar turli jarayonlar o'rtasida to'g'ri muvofiqlashtirish va aloqani ta'minlaydi, ularning birgalikda samarali ishlashiga imkon beradi.
|
Oriental Renaissance: Innovative - Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi"...

|
Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yoBog'liq xitoy-adabiyoti-darslarida-edvard-de-bononing-fikrlashning-oltita-shlyapasi-usulidan-foydalanishning-samarali-yo-llariOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | SPECIAL ISSUE 2
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2021: 5.423
59
w
www.oriens.uz
December
2021
shoirlarning tasavvur kuchini uyg‘otib, ularni ko‘plab abadiy detallar, badiiy
oyurazlar bilan ta’minlanadi.
4
Yana shuni ham hisobga olish lozimki, xitoy miflari va afsonalari asrlar
mobaynida og‘izdan-og‘izga o‘tish jarayonida sezilarli darajada o‘zgargan. Bunga,
jumladan, Si-van-mu
5
西王母
, haqidagi mif misol bo‘lishi mumkin.
Qadimgi Xitoy mifologiyasida bu boqiylik sirini saqlovchi ayol Xudosidir.
Qadimgi miflarda u g‘arbda joylashgan o‘liklar yurtining qudratli hukmdori, samoviy
jazolar, kasalliklar, vabo, shuningdek, odamlarga yuboriladigan tabiiy ofatlarning
bekasi sifatida tasvirlangan.
“Shanxayszin” – “Tog‘lar va dengizlar kitobi” yodgorligida Si-van-mu “qoplon
dumi va yo‘lbars tishlariga ega bo‘lgan” yovuz va berahm mavjudot sifatida
tasvirlangan va unga oziq-ovqatlarni uch oyoqli ko‘k (yoki yashil) muqaddas qushlar
tomonidan keltirilishi aks ettirilgan.
Qadimgi faylasuf Xuaynan-szi (miloddan avvalgi II asr) tavsifida Si-van-mu,
aksincha, umr boqiylik siridan xabardor yaxshi ruh “Shen” timsoli sifatida namoyon
bo‘ladi. Nihoyat, mashhur muarrix va olim Ban Gu (milodiy I asr) qalamiga mansub
deb hisoblanadigan “U Xan haqidagi afsonalar”da Si-van-mu go‘zal malikaga
aylanadi.
Shu tariqa oq shlayapa kiygan talabalar guruhi Si-van-mu afsonasini nima
sababdan o‘rganishlari kerakligi haqida aytib o‘tishadi.
QIZIL ShLYaPA
kiygan guruh talabalari – ularda bu afsonani eshitishi bilan
qanday xissiyotlar uyg‘ongani haqida fikr bildirishadi – ushbu mifni tinglash orqali
Si-van-mu obrazida ular turli xis tuyg‘ularga berilganliklarini aytib o‘tishadi.
QORA ShLYaPA kiygan guruh talabalari – o‘z qarshi fikrlarini bildiradilar.
“Shanxayszin” – “Tog‘lar va dengizlar kitobi” yodgorligida Si-van-mu “qoplon dumi
va yo‘lbars tishlariga ega bo‘lgan” yovuz va berahm mavjudot sifatida aks ettirilgan.,
bunday “yovrilishlar” qadimgi xitoy mifologiyasining boshqa qahramonlari, xususan
Nyuyvaga ham xos. Maxluqlar insoniy qiyofa kasb etishida aynan miflarni o‘z
ijtimoiy-tarixiy vazifalari, axloqiy-ma’naviy qarashlariga zid bo‘lganligi uchun ham
uni o‘rganishimiz shart emas.
SARIQ ShLYaPA
kiygan guruh pozitiv fikrlovchi guruh a’zolaridir- Xitoy
mifologiyasida olamning va yerda hayotning kelib chiqishi mavzusi ko‘zga
4
Хитой адабиёти (Қадимги ва ўрта асрлар) / Ж.Зиямуҳамедов, О.Очилов.дарслик Т:2021 йил 15-16 бетлар
5
Си-ван-му (айнан“Ғарб маликаси – онаси”, баъзан Цзинь-му – “Олтин она”) – дао ривоятларига кўра,
Куньлунь тоғларидаги сеҳрли ғорларда яшайдиган ғарб мамлакатларининг афсонавий париси.
|
| |
O'zaro bog'lanish algoritmlarining turlari

Xabarni uzatish modeli
Kritik bo'lim muammosi
Sinxronizatsiya uchun o'zaro bog'lanish algoritmlari Kritik bo'lim muammosini hal qilishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu algoritmlar bir nechta jarayonlar umumiy
resurslarga aralashishsiz kirishini ta'minlaydi.
Muhim bo'limlarga kirishni boshqarish uchun mutex blokirovkalari, semaforlar va monitorlar kabi turli usullardan foydalaniladi. Ushbu algoritmlar ziddiyatlarning oldini olishga va
ma'lumotlar yaxlitligini saqlashga qaratilgan.
O'zaro bog'lanish algoritmlarini samarali qo'llash orqali tizimlar o'zaro istisnoga erishishlari va poyga sharoitlaridan qochishlari mumkin. Bu ko'p jarayonli muhitda umumiy resurslarga tartibli va xavfsiz kirishni ta'minlaydi.
Ключевые слова - Xitoy adabiyoti darslarida edvard de bononing "fikrlashning oltita shlyapasi" usulidan foydalanishning samarali yo

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | SPECIAL ISSUE 2
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2021: 5.423
56
w
www.oriens.uz
December
2021
adabiyoti fanining dasturda belgilangan mavzularidan biri bo‘lgan “Qadimgi xitoy
afsonalari” mavzusini “Fikrlashning oltita shlyapasi” usuli yordamida o‘qitishning
o‘ziga xos xususiyatlari xaqida to‘xtalib o‘tamiz.
ADABIYOTLAR VA METODLAR
“Fikrlashning oltita shlyapasi” usuli birinchi marta ingliz psixologi va
yozuvchisi Edvard de Bono tomonidan tavsiya qilingan. Bu usul paralel fikrlashni
rivojlantirishga katta ta’sir ko‘rsatadi, muammoni turli tomondan ko‘rsatishga
yordam beradi va maqbul yechimlarni aniqlaydi, vaziyatni har xil nuqtai nazardan
ko‘rib chiqishga imkon beradi.
1
Talabalar uchun tanqidiy fikrlashni rivojlantirish texnologiyasining asoschilari
ta’lim jarayoniga “Olti bosh kiyim” metodini “Fikrlashning oltita shlyapasi” deb
moslashtirishgan. Bu usul muammoni (yangi ma’lumotlar, matn) o‘rganishni oqilona
tashkil etishga va baholash va idrokning turli jihatlarini aniqlashga yordam beradigan
birgalikdagi (guruhli) kognitiv faoliyat usulidir.
Avtomatlashtirish (Automation)

|
Avtomatlashtirish (Automation)
|
bet | 8/8 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #246450 |
Bog'liq Jarayonlar o zaro bog lanishi algoritmlarisinxronlashtirish (2)Avtomatlashtirish (Automation): Jarayonlar o‘zaro bog‘lanishi algoritmlari yordamida avtomatlashtirish, avvalgi jarayonlarni o‘zgartrish va avtomatik ravishda boshqa amallar bajarishni ta’minlashni anglatadi.
Sayitlar
https://youtu.be/dMwjVVuUW-4?si=eL9uaQSxbnBmiaSd
https://youtu.be/cpmcazIZS0o?si=ygJwvkLJ_-8sQBGI
https://youtu.be/jQ8mTh4ZoDs?si=Nz-iSXsfPPjXQtqW
Foydalanilgan adabiyotlar va internet manba’lar
1. OPERATSION TIZIMLAR. Muallif: Baxtiyor Elboyev. Saxifalar soni: 229. Nashr yili: 2020. Nashriyot: Samarqand.
2. WINDOWS XP ПОЛНЫЙ СПРАВОЧНИК В ВОПРОСАХ И ОТВЕ ТАХ. Mualliflar: Симонович С. В. Г. Евсеев. Sahifalar soni: 446. Nashr yili:2020. Nashriyot: ACT-ПРЕСС КНИГА.
3. LINUX ДЛЯ ЧАЙНИКОВ. Mualliflar: Бломквист Эван. Sahifalar soni: 337. Nashr yili: 2020. Nashriyot: Диалектика.
4. MICROSOFT WINDOWS XP HOME EDITION И PROFESSIONAL В ПОДЛИННИКЕ. Mualliflar: Андреев А. Г. Sahifalar soni: 641. Nashr yili:2017. Nashriyot: Санкт Петербург.
5. https://en.wikipedia.org/wiki/Synchronization_(computer_science)
6. ChatGPT https://chat.openai.com/chat
7. MS Bing https://www.bing.com http://fayllar.or
|
| |