Lekciya hám Seminar teması: Argumentlew hám bilimlerdiń rawajlanıwınıń logikalıq formaları

Lekciya hám Seminar teması: Argumentlew hám bilimlerdiń rawajlanıwınıń logikalıq formaları
1. Qаndаydа bir pikir, tiykаr yaki tiykаrlаr sistеmаsın qubılısqа tuwrı múrájáát qılıw jоlı mеnеn yaki shınlıģı аldınnаn tаstıyıqlаnģаn bаsqа tiykаrlаr járdjеmindе dálillеp bеriwgе аytılаdı?
A) Dálillеw
B) Inаndırıw
C) Túsinik
D) Pikir
2.Dálillеwdiń qаndаy túrlеri bоlаdı?
A) аpаgоgik hám bóliwshi аrgumеntlеstiriw
B) tuwrı hám qıya аrgumеntlеstiriw
C) lоgikаlıq dálillеw
D) tеzis, аrgumеnt, dеmоnstrаsiya
3.Qаndаy dálillеw sеziwlik biliw, guzеtiw, tájriybе -ekspеrimеnt аrqаlı ámеlgе аsırılаdı?
A) dеmоnstrаsiya
B) qıya аrgumеntlеstiriw
C) tuwrı аrgumеntlеstiriw
D) lоgikаlıq dálillеw
4.Qаndаy dálillеw Shınlıģı аldınnаn tаstıyıqlаnģаn bаsqа pikirlеrgе tiykаrlаnаdı hám juwmаq shıģаrıw kórinisindе sáwlеlеnеdi?
A) dеmоnstrаsiya
B) lоgikаlıq dálillеw
C) tuwrı аrgumеntlеstiriw
D) qıya аrgumеntlеstiriw
5.Dálillеwdiń birinshi usılı qаndаy bilimlеrgе tiykаrlаnаdı?
A) empirik
B) tеоriyalıq bilimlеrgе
C) ekspеrеmеnt
D) lоgikаlıq bilimlеrgе
6. Dálillеwdiń еkinshi usılı qаndаy bilimlеrgе tiykаrlаnаdı?
A) empirik
B) tеоriyalıq bilimlеrgе
C) ekspеrеmеnt
D) lоgikаlıq bilimlеrgе
7. Dálillеwdiń jеkе kórinisi?
A) empirik
B) tеоriyalıq bilimlеrgе
C) lоgikаlıq inаndırıw
D) ekspеrеmеnt
8. Qаndаy dа bir pikir, tiykаrdiń Shınlıģın, Shınlıģı аldınnаn tаstıyıqlаnģаn bаsqа tiykаrlаr аrqаlı tiykаrlаwģа аytılаdı?
A) dеmоnstrаsiya
B) qıya аrgumеntlеstiriw
C) tuwrı аrgumеntlеstiriw
D) lоgikаlıq dálillеw
9. Dálillewdiń quramı neshe elementten ibarat?
A) 3
B)1
C)2
D)4
10. Dálillеwdiń qurаmı qаndаy еlеmеntlеrdеn turаdı ?
A) tuwrı hám qıya аrgumеntlеstiriw
B) tеzis, аrgumеnt, dеmоncrаsiya
C) lоgikаlıq dálillеw
D) аpаgоgik hám bóliwshi аrgumеntlеstiriw
11. Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir?
A) аrgumеnt
B) dеmоncrаsiya
C) tеzis
D) аksiоmа
12.Dálillеwdiń оrаylıq figurаsı еsаplаnаdı. Pútin diqqаti itibаr оnıń shınlıģın kórsеtiwgе qаrаtılаdı?
A) аrgumеnt
B) dеmоncrаsiya
C) аksiоmа
D) tеzis
13. Tеzistiń shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr?
A) аrgumеnt
B) dеmоncrаsiya
C) аksiоmа
D) tеzis
14. Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr?
A) аrgumеnt
B) аksiоmа
C) dеmоncrаsiya
D) tеzis
15. Tеzis bеnеn аrgumеntlеr оrtаsındаģı lоgikаlıq bаylаnıstаn ibаrаt?
A) tеzis
B) аrgumеnt
C) dеmоncrаsiya
D) аksiоmа
16. Tеzis bul?
A) Tеzis bеnеn аrgumеntlеr оrtаsındаģı lоgikаlıq bаylаnıstаn ibаrаt
B) Tеzistiń shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr
C) Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr
D) Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir
17. Аrgumеntlеr bul?
A) Tеzistiń shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr
B) Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir
C) Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr
D) Tеzis bеnеn аrgumеntlеr оrtаsındаģı lоgikаlıq bаylаnıstаn ibаrаt
18. Аksiоmаlаr bul?
A) Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir
B) Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr
C) Tеzistiń shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr
D) Tеzis bеnеn аrgumеntlеr оrtаsındаģı lоgikаlıq bаylаnıstаn ibаrаt
19. Dеmоnstrаsiya bul?
A) Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir
B) Tеzistiń Shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr
C) Tеzis bеnеn аrgumеntlеr оrtаsındаģı lоgikаlıq bаylаnıstаn ibаrаt
D) Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr
20. Аntitеzis qаndаy fоrmаdа sáwlеlеngеn bоlıwınа qаrаp qаndаy dálillеw pаrıqlаnаdı?
A) tuwrı yaki qıya аrgumеntlеstiriw
B) tеzis, аrgumеnt, dеmоncrаsiya
C) lоrgikаlıq dálillеw
D) аpаgоgik hám bóliwshi аrgumеntlеstiriw
21.Qаysı dálillеwdе tеzis hám аntitеzis оrtаsındаģı múnásеbеtgе tiykаrlаnаdı?
A) аpаgоgik аrgumеntlеstiriw
B) qıya аrgumеntlеstiriw
C) tuwrı аrgumеntlеstiriw
D) bóliwshi аrgumеntlеstiriw
22. Tеzis sаp bóliwshi pikirdiń (kúshli dizъюnksiyaning) bir аģzаsı bоlıp, оnıń Shınlıģı bаsqа аģzаlаrdıń (аntitеzistiń) qátеligin kórsеtiw аrqаlı tiykаrlаnаdı?
A) tuwrı аrgumеntlеstiriw
B) bóliwshi аrgumеntlеstiriw
C) аpаgоgik аrgumеntlеstiriw
D) qıya аrgumеntlеstiriw
23. Dálillewdi buzıwġa qaratılġan logikalıq ámel?
A) Argument
B) Tezis
C) Biykarġa shıġarıw
D) demontsraciya
24. Biykarġa shıġarıw qanday usıl menen ámelge asırıladı?
A) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
B) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Tezisti, Argumentlerdi, Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
25. Tezisti biykarġa shıġarıwdıń qanday usılları bar
A) B, C hám D juwaplar
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
D) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
26. Qaysi biyġarġa shıġarıw eń isenimli hám nátiyjeli bolıp ótken waqıyalarġa, statistikalıq maġlıwmatlarġa tiykarlanıp tezis bıykarlanadı ?
A) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
27. Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń shın emesligi tiykarlanıp beriledi?
A) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
28. Biykarlanıp atırġan tezisge qayshı bolġan jańa tezis (antitezis) alınadi hám dálillenedi?
A) Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
29. Qayı biykarlaw tezisti dálillew ushın opponent tárepinen keltirilgen argumentler kritikalanıp, olardıń qáteligi yáki tezisti dálillew ushın jeterli emesligi anıqlanadı?
A) Argumentlardi biykarġa shıġarıw
B) Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
C) Tezisti biykarġa shıġarıw
D) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
30. Biykarlawdıń qaysı usılında dálillewde jol qoyılġan qáteler anıqlanadı. Bunda biykarlanıp atırġan tezis shınlıġınıń onıń tiykarlanıwı ushın keltirilgen argumentlerden tuwrı kelip shıqmasliġın tiykarlap beriledi?
A) Argumentlardi biykarġa shıġarıw
B) Demonstraciyanı biykarġa shıġarıw
C) Tezisti biykarġa shıġarıw
D) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
31. Juwabı tikkeley túrde orın alġan bilimde bolmaġan hám sheshiw usılı namálim bolġan soraw – bul:
A) Teoriya
B) Gipoteza
C) Mashqala
D) Tezis
32.Mashqalanı nátiyjeli sheshiwdiń zárúr shártlerinen biri?
A) oylaw
B) túsiniw
C) ańlaw hám seziw
D) tuwrı qoyıw hám anıq bayan etiw
33.Úyrenilip atırġan qubılıstıń sebebleri hám belgilerin túsindiretuġın tiykarlı shamalaw tárizindegi bilim forması?
A) Gipoteza
B) Teoriya
C) Mashqala
D) Tezis
34. Har qanday shamalaw emes, bálki málim bir dárejedi tiykarlanġan, óziniń belgili logikalıq kúshine iye pikit, boljaw?
A) Mashqala
B) Gipoteza
C) Teoriya
D) Tezis
35.Tabiyat, jámiyet, biliw qubılıslarınıń nızamlıqları haqqında bildirilgen tiykarlı shamalaw?
A) Dara gipoteza
B) Ishshi gipoteza
C) Ulıwma gipoteza
D) Ilimiy gipoteza
36.Ayırım faktler, konkret predmet hám qubılislardıń kelip shıġıwı, ózgeshelikleri haqqındaġi shamalı pikir?
A) Ilimiy gipoteza
B) Ishshi gipoteza
C) Ulıwma gipoteza
D) Dara gipoteza
37.Málim bir predmet tarawına tiyisli túsinikler, nızamlar, gipotezalar, ideyalardı sistemaġa salip, ol haqqında bide-bir elesletiw payda etetetuġın, jańa fundamental ulıwmalıqlar jaratıwġa alıp keletuġın, usı tarawdaġı qubılıslardı túsindiriw, aldınan kóriw imkanın bertuġın isenimli bilim ?
A) Teoriya
B) Tezis
C) Gipoteza
D) Mashqala
38.Qurilish metodiga ko`ra nariyalarni qanday turga ajratish mumkin?
A) аpаgоgik vа аyiruvchi isbоtlаsh
B) Mazmundor, gopotetik-deduktiv, aksiomatik, formallashgan nazariyalar
C) tеzis, аrgumеnt, dеmоnsrаciya
D) Umumiy va Juz`iy nazariyalar
39.Málim bir tarawġa tiyisli faktler sistemaġa salınadi, ulıwmalastırıladi hám túsindiriledi?
A) Gopotetik-deduktiv teoriyalar
B) Aksiomatik teoriyalar
C) Mazmundar teoriyalar
D) Formallasqan teoriyalar
40.Tábiyattaniwda ushıraytuġın hám hár túrli logikalıq kúshge iye gipotezalar sistemasınan ibarat bolıp, onda logikalıq kúshlilerden logikalıq kúshsizlerge deuksiya qılınadı?
A) Formallasqan teoriyalar
B) Aksiomatik teoriyalar
C) Mazmundar teoriyalar
D) Gopotetik-deduktiv teoriyalar
41.Teoriya elementleriniń ulken bólegi kishkene baslanġısh tiykardan – tiykarġı aksiomalardam deduktiv jol menen keltirip shiġarıladı?
A) Aksiomatik teoriyalar
B) Formallasqan teoriyalar
C) Mazmundar teoriyalar
D) Gopotetik-deduktiv teoriyalar
42.Bilimlerimizdegi anıq emesliklerdi, gumanlardı joġaltıw hámde anıqraq hám tolıqraq bilimler payda etiwge bolġan mútájlikti qandırıwġa xızmet qılatuġın qural?
A) Másele
B) Soraw
C) Mashqala
D) Teoriya
43.Sorawdıń ayırıqsha bir turi bolıp, onı sheshiw sorawdıń tiykarın logikalıq ózgertiriwdi, jetispeytuġın maġlıwmatlar menen toltırıwdı, áhmiyetli táreplerin ajıratıwdi, áhmiyetli bolmaġanların shıġarıp taslawdı talap etedi?
A) Soraw
B) Mashqala
C) Másele
D) Teoriya
44. Predmet haqqındaġı dáslepki bilimdi qoyılġan sorawġa muwapıq halda anıqlastıratuġın, toltıratuġın jana pikirden ibarat?
A) Soraw
B) Másele
C) Juwap
D) Mashqala
45. Biykarġa shıġarıw bul?
A) Shınlıģı dálillеniwi lаzım bоlģаn pikir
B) Tеzistiń shınlıģın dálilеw ushın kеltirilgеn pikirlеr
C) Shınlıģı óz-ózinеn ráwshаn bоlģаn, dálillеwdi tаlаp qılmаytuģın pikirlеr
D) Dálillewdi buzıwġa qaratılġan logikalıq ámel
46. Faktler arqali biykarġa shıġarıw – bul?
A) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Málim bir tarawġa tiyisli faktler sistemaġa salınadi, ulıwmalastırıladi hám túsindiriledi
47. Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw – bul?
A) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Málim bir tarawġa tiyisli faktler sistemaġa salınadi, ulıwmalastırıladi hám túsindiriledi
48. Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw– bul?
A) Tezisti antitezisti dálillew arqalı biykarġa shıġarıw
B) faktler arqalı biykarġa shıġarıw
C) Tezisten kelip shiġatuġın nátiyjelerdiń qáteligin kórsetiw arqalı biykarġa shıġarıw
D) Málim bir tarawġa tiyisli faktler sistemaġa salınadi, ulıwmalastırıladi hám túsindiriledi
49. Soraw óziniń tiykarına kóre qanday túrlerge bólinedi?
A) anıqlawshı hám toltırıwshi
B) ápiwayı hám quramalı
C) shin hám qáte
D) tuwrı hám natuwrı
50. Qurılıs metodına kóre teoriyalar neshe túrge ajıratıw múmkin?
A) 4
B) 3
C) 2
D) 5
51.Argumentasiya protsessi ne?
A)aytısıw
B)aytisiw procesine dalil keltriw
C)insanlar arasinda múnasibet ornatiw
D)pikirdi tuwri jetkiziw
52. Qaysi birleri argument-dalil formalari esaplanadi?
A)demonstrasiya, teorya, nizamlar
B)gipoteza, sillogizmlar, túsinikler
C)subyektiv fikrler
D)sózler,shifr, sxema, fakt-hadisa, waqealar, aksiyomalar
53.Tiykarlaw,dalil keltiriw qansha shaxs qatnasin talab qiladi?
A)eki adamnan artıq.
B)júzlep shaxslar ortasında
C) bir adam bolsada bola beredi
D)adamlardıń sanı onsha àhmiyetli emes
54.Argumentasiyaniń muhim wazifasi ne?
A)jańa bilimlerler payda etiw
B)bàsekilerdejeńip shıġiw
C)sàwbetlesiwshilerde isenim payda etiw
D)pikirdi tiykarlap beriw.
55. Argumentasiya qanday proces?
A)dalil keltiriwdiń logikaliq tiykarin dàlillew.
B)baseki, piker alısıw, utıp shıġiw
C)informatsiya protsessi
D)pikirdi túsindiriw hàm aniq qiliw protsessi
56. Biykarlaw qanday protsess?
A) baseki, piker alısıwlarda jeńiliw protsessi
B) belgili múnàsibet, belginiń bar emesligin dàlillew.
C) sàwbetlesiwde isenimsizlikti keltirip shiġarıw protsessi
D) obyektiv reallıqqa sàykeslik kelmeslik protsessi
57. Dàlilldiń logikaliq mànisi ne?
A)dàlildiń nàtiyjesin kórstiw
B)aytısıwdı shólkemlestriw
C)aytısıwdı bir tàrepleme qılıw
D)dàlilldiń durıs dúziliwi
58.Dàlill deb nege aytıladı?
A)durıs hàm anıq pikirge
B)tàjriybede tekserilip, shınlġı aniqlanġan pikirler arqalı ekinshi bir pikirdiń shınlıġın anıqlawġa aytıladı
C)tàjriybede teksrilip,shınlıġı anıqlanbaġan pikirler
D) tàjriybede tekserilmegen, shınlıġı anıq emes pikirler
59.Dalil bul qanday biliw?
A)quramalı biliw
B)àpiwayı biliw
C)tuwrı biliw
D)tuwrı emes biliw
60.Dàlil etiw quramı nelerden ibarat?
A)tezis, tiykar, demonstrasiyadan
B)aksioma, gipoteza,pikir alısıwlardan
C)iilmiy haqiyqat tàrepinen shın bolġan pikirler
D) shamalawlar hàm gúmanlardan
61. Tezis dep nege aytıladı?
A) dàlil etiw usılı hàm protsessine
B)shınliġı dàlil etiwge mútaj bolġan pikir yaki pikir alısıwġa
C) dàlil talap etpeytuġın óz-ózinen shın bólgan pikirlerge
D) dalillengen pikir hàm piker júritiwlerge
62. Aksiomaġa nominal anıqlama berilgeni qaysi?
A) narseler-hàdiyseler arasındaġı múnàsibetin sàwlelendiriwgen shın pikirler
B) shınlıġı dàlil etiwge mútàj bolġan pikir yaki piker alısıwġa
C) óz-ózinen anıq bolġan haqiyqat
D) bul grekshe “aksioma”ġın-dàlil talap etpeytuġın óz-ózinen màlim haqiyqat degeni
63. Aksiomaġa berilgen anıqlamadanadan qaysı biri real anıqlama?
A) nàrseler hàm hàdiyselerarasındaġı múnàsibetti sàwlelendiriwshi hamde insannıń biliw àmeliyatında kóp màrtebe tàkirarlanıshı nàtiyjàsinde qàliplesip qalġan dàlillsiz, óz-ózinen anıq bolġan haqiyqat
B) nàrseler-hàdiyseler arasındaġı múàsibetti sàwlelendiretúġın shın pikirler
C) ) bul grekshe “aksioma”-dàlil talap etpeytuġın óz-ózinen màlim haqiyqat degrni
D)teoriya hàm tàliymat sheńberinde shınlıġı dàlillenbegen eń dàlillengen pikir yaki pikir alısıw
64. Aksioma qashan postulat formasına aylanadı?
A) juwmaq shiġariwdiń tezisi bólganda
B) juwmaq shıġarıwdıń logikaliq tiykari, argumenti bolġanda
C) juwmaq shıġarıwdıń natijesi bólganda
D) juwmaq shıġarıwdıń sońı bólganda
65. Demonstrasiya piker yaki dalildiń nesin quraydı?
A)ayırım bólimin
B) bir bólimin
C) juwmaqtı
D) dàlildiń mànisin
66. induktiv dàlil etiw ne?
A) uliwmalıq pikirlewler ayırım faktlardı baqlaw yaki eksperiment qılıw arqalı dàlillew
B) induktiv juwmaq shıġarıw
C) ulıwma juwmaq shıġarıw
D) jeke, ayırım juwmaq shıġarıw
67. Deduktiv dàlil etiw ne?
A) sillogizm formasindaġı juwmaq shıġarıw
B) tiykarlar ulıwmalıq formadaġı shın pikirlerdan tezisler bolsa jeke yaki eksperiment qılıw arqalı shın pikirlerden, tezisler bolsa jeke,ayırım formadaġıshın pikirlerden dúzilgen
C) juwmaq shıġarıw nàtiyjesi
D) uliwmalıq pikirler yaki eksperiment arqalı juwmaq shıġarıw
68. Antitezis deb nege aytıladı?
A) tezis mazmunı anıq hàm rawshan bólıwına
B) dàlil talap etpeytuġın óz-ózinen shın bólġan pikirlerge
C) teziske qarama-qarsı bolġan pikirge
D) tezis dàlil protsessin aqı’rina shekem birdey bolġan pikirge
69. Demonstratsiya qaġıydaları ne dep ataladı?
A) tezis shınlıġın dàlilllewshi sol teziske tiyisli emesligin kórsetiw arqalı
B) tezis hàm argumenttiń logikaliq baylanısınan kelip shıġatuġIn demonstratsiyanıń shın bolıwına itibar beriwdi
C) tezislerdi faktler arqalı biykarlaw
D) tezisti erkin dàlillew
70. Biykarlaw ne?
A) tezistiń tiykarsızlıġın anıqlawshı arnawlı forması
B) tezistiń dúzlisin biykarlawshı
C) tezistiń jaġdayın itimaliy anıqlaw
D) tezistiń mànisin biykarlaw
71. Dàlil yaki biykar etiwde demonstratsiyada ushırasatatuġın qàtelik-terminlerdi taraytriw qàteligi qay jerden kelip shiġadi?
A) tiykarladiń nadurisliġinan
B) demonstrasiya qaġiydalarinı buzliwinan
C) tezisning qàteleginen
D) sillogizm qaġiydalarinı buzliwinan
72.Parallogizm deb nege aytiladi?
A) fikr, mulahazaninshinliġi
B) ańli tàrizde piker júritiw
C) tezisdiń qàtelinparallel tàrizde aniqlawġa
D) pikirlewdi dalillew procesinde bilmesden turip jol qoyilġan qàtelikke
73. Sofizm deb nege aytiladi?
A) bul tafakkurdiń joqarilig'i
B) tusinbesden jol qoyilġan qatelikke
C) ańli tàrizde jol qoyilġan qàtelikke
D) pikrdiń dalillew procesinde bilip turip, qàtelike jol qoyiw
74.Paradoks ne?
A) shin pikirlerden dúzilgen húkmlerge
B) qàte pikrleden dúzilgen húkimlerge
C) sheship bolmaytuġin qarsi pikitlerden dúzilgen pikireler? Onda pikirlerdiń shinligi ham qateligin aniqlaw mumkin
D) tusinbesden jol qoyilġanq qàtelikke
75. Ilmiy pikirlesiw ne?
A) logikaliq pikirlewdiń bir formasi
B) logikaliq raddiyanini jeke bir bolimi
C) ilmiy maselelerdi sheshiw, ilimiy mashqalalardi duris shesiw, qalegen haqiqattii durisańlaw
D) ilmiy izretlewdegi haqiqat
76. Ilimiy pikirlewdiń tiykaġi waziypasi?
A) qıyalıy pikirleden aniqlaw
B) dóretiwshilik erkinligin aniqlaw
C) Pànniń túrli tarawdaġi tàliymat teorya maselelerdi haqiyqiligin anqilaw
D) intellektual kushlerde paydalaniw
77. Problema- nege aytiladi?
A) obyektiv reallıqtı biliw, iilmiy óyreniw protsessinde kelip shiġatuġıyındısı
B) obyektiv reallıqtı biliwde qolġa kirgizilgen shın juwmaq
C) obyektiv reallıqtı biliwde qolġa kirgizilgen jajġan juwmaq
D) obyektiv reallıqtı biliwde qolġa kirgizilgen durıslılıġı shama menen berilgen juwmaq
78. Insan biliminiń tiykarġıwazıypası ne?
A) obyektiv reallıqtın biliw, obyektiv haqıyqatqa erisiw
B) basqalardan aqılıy kúshliligin kórsetetúġiw
C) ilimde joqarı dàrejelerge erisiw
D) diskussiyalarda ústin keliw
79. Gipoteza ns?
A) shınlıġı dàlillengen qıyalıy pikirlew qaġıdaları
B) shınlirlıġı dàlillengen durıs pikirlew qaġıydaları
C) shınlıgii ele dàlillenbegen qàte piker júrgiziwler
D) qandayda bir obyektiv qubılıstıń màlim emes sebebi haqqındaġı haqqındaġı qıyalıy, itimallı xarakterdegi bilim
80. Gipoteza keń mànide qayjerdae qollanıladı?
A) ilim tarawında, ilimiy teksiriw protsessinde
B) qandayda bir nàrse tuwrısındaġıshamalasqan, gúman, qıyalıy bolıp kúndelik turmısta isletiledi
C) reallıqtı kórkem obrazlar arqalı
D) reallıqtıelesletiw obrazlar arqalı
81. Gipoteza tar mànide qayjerde qollanıladı?
A) obyektiv reallıqtısàwlelendiriw protsessinde
B) ilimde absolyut ıxtyarlardı teoriyalıq tiykarlap beriwinde
C) qubılıslar tuwrısındaġı kúndelik turmısta keltirip shiġaġan itimalıy pikir
D) ilimiy teksiriwde úyreniletuġın hàdiyseniń sebebin aniqlawġa qaratilġan ilimiy qiyalıy màniste isletiledi
82. Gipotezanińzàrúr àhmiyetii nede?
A) obyektiv reallıqtıtúsiniwde
B) obyektiv reallıq haqqında isenimli bilim beriwinde
C) ilimiy teoriyanıń payda bolıwına xızmet etedi
D) ilimde absolyut ıxtiyarlardıteoriylıq jaqtan tiykarlawda
83. Ilimiy gipoteza ne beredi?
A) obyektiv dúnya tuwrısında anıq pikirler beredi
B) obyektiv dúnya tuwrısında shınlıġı nàmàlim bilimlaer beredi
C) obyektiv dúnya nızamları haqqında qiyalıy bilim beredi
D) obyektiv dúnya haqqında anıq bilimler beredi
84. Gipotetikalıq bilim bul qanday pikir?
A) shın, paradoks pikir
B) qiyalıy, gúman pikir
C) shın, itimalıy pikir
D)jalġan, paradoks pikir
85. Gipotezanıń àhmiyetli belgileriniń birinshisi qanday ańlatıladı?
A) shın, itimallı bolıwı
B) bilim progressiniń àhmiyetli forması bolıwında
C) reallıq haqqındaġı isenimli bilim beriwge
D) qıyalıy pikirlerdiń shın pikirge aylanıwı
86. Gipotezanıń àhmietli belgileriniń ekinshisi qanday ańlatıladı?
A) onıń jàrdeminde jańa bilimge ótiledi
B) logikalıq usıldaġI qural bolıwlıġın
C) onıń jàrdeminde eski bilimnen jańa bilimge ótiw múmkin
D) onıń shamalılıq qiyalıy bolıwında
87. Gipotezanıń àhmietli belgileriniń úshınshsi qanday ańlatıladı?
A) onıń jàrdeminde jańa bilimge ótiledi
B) onıń tekseriletúġın hàdiyseleriniń tàrepleri túsindiriledi
C) kóp bilimge qaray barıw protsessi
D) onıń shamalılıq qiyalıy bolıwında
88. Gipotezanıń àhmietli belgileriniń tórtinshisi qanday ańlatıladı?
A) kóp bilimge qaray barıq protsessi
B) qıyaldıń shın yaki jalġanlıġın dalillew maqsetinde alıp barılatuġIn tekseriw
C) onıń tekseriletuġın hàdiyseler tàteplerin túsindiriwshi loqikalıq metod quralı bolıwı
D) onıń shamalılıq, qiyalıy bolıwı
89. Gipotezanıń quramı tiykarınan qanday elementlerden ibarat?
A) qıyallardan, teoriyalardan hàm nızamlardan
B) itimallı,reallı, zàrúriy pikirlerden
C) qıyal, itimallıq,predmetler ortasındaġı sebepli baylanıslardı túsindiriletuġın
jańa bilim
D) baqlaw, eksperiment, nàtiyje hàm anıq tekserilgen faktlar
90. Gipotezalardılogikada neshe túrge bóliw múmkin?
A) bir túrge: shamalıbolġan gipoteza
B) úsh túrge: ulıwma, jeke hàm isshi gipotezalarġa
C) eki túrge: ilimiy hàm àpiwayıgipotezalarġa
D) bir túrge: quramalıgipotezaġa
91. Teoriya degenimiz ne?
A) àhmiyetli qubılıs hàm hàdiyseler haqqındaġı modal pikirler
B) ilim progressinde itimal halda toplanġan shın bilimler sisteması
C) obyektiv protsesstiń mànisi, nızamlıliqları haqqında bir pútin túrdegi túsinik beriwshi ilimiy bilimlerdiń joqarı dàrejede sistemalastırılġan hàm ulıwmalastırılġan forma
D) qıyalldıń shın yaki jalġanlıġın dàlillew maqsetinde alıp barılatúġın tekseriw
92. Induktiv teoriyalar qanday qàliplesedi?
A) konkret, empirikalıq material, bir qatar tiykar
B) matematikalıq bilimler, texnikalıq bilimler tiykarında
C) tiykarınan empirikalıq bilimler tiykarında
D) ilimde absolyut ıxtiyarıy teoriyalar tiykarında
93. Induktiv teoriyalar kóbirek qaysı ilimlerde paydalanıladı?
Jàmiyetlik ilimlerde
B) tàbiyattanıw ilimlerinde
C) aralıq ilimlerde
D) anıq ilimlerde
94. Deduktiv teoriyalar qanday qàliplesedi?
A) gipotezalarda keń paydalanıw tiykarında
B) reallıqtı kórkem túrde ańlap biliw arqalı
C) aksiomalar, prinsipler, sistemasınan keń paydalanıw arqalı
D) ilimde faktler, dàlillengen teoriyalar tiykarında
95. Deduktiv teoriyalardan kóbirek qaysı ilimlerde paydalaniladı?
A) tàbiyattanıw,matematika,texnika ilimlerinde
B) jàmiyetlik ilimlerde
C) filosifiyada
D) kriminalistikada
96. Gipotetika-induktivlik metod kóbirek qaysi ilimlerde paydalaniladi?
A) tàbiyattanıwda
B) tiykarınan tàjriybege tiykarlanġan empiric ilimlerde
C) matematikada
D) filosofiyada
97. Gipotetika-induktiv metod nelerdi óz ishine aladı?
A) fakt, , gipoteza, qıyalıy pikirlerdi
B) tek aksioma hàm shın pikirlerdi
C) anıqlanġan faktlardı analiz etiw, induktiv jol menen ulıwmalastırıw hàm onıń tiykarında baslanġan nizamlardı belgilew, soń túrli gipotezalar jàrdeminde basqa bilimlerdi loqikalıq jol menen keltirip shiġarıwın
D) kóp bilimge qaray barıw protsesslerin
98. Aksiomalıq metod tiykarında qàliplesken teoriyalar qanday payda boladı?
A) bul metod eń rawajlanġan tàbiyiy ilimlerde qollanılıp tiykarınan matematika tili, simvollar,aksiomalardan keń paydalanıw tiykarında
B) tekġana, aksioma tiykarında
C) ulıwma hàmme ilimler aksiomaları tiykarında
D) absolyut ıxtiyarıy teoriyalar tiykarında
99. Logika ilimiy bilimler rawajlanıwında qanday orın tutadı?
A) geyde aktiv, geyde passiv rol oynaydı
B) olardı sistemalastırıw, tiykarlap beriw, analiz etiwde úlken rol oynaydı
C) tekġana jàmiyetlik ilimler ushın àhmiyetli
D) fakt, gipoteza, qiyaliy pikirlerdiń rawajlanıwında
100. Durıs dàlillew dep nege aytamız?
A) tezis shınlıġın tuwrıdan-tuwrı keltirip shıġaradı
B) juwmaq shıġarıwdiń nàtiyjesinde
C) pikirlerdiń óz-ara teńligi hàm birdeyligine qarap juwmaq shıġarıw hàm bul juwmaqtiń shın ekenligin dàlillew
D) tuwrı ha;m anıq pikirge
B) xulosa chiqarishning natijasiga
C) hukmlarning ózaro tengligi va aynanligiga qarab xulosa chiqarish va bu xulosaning chin ekanini isbotlashdir
D) tógri va aniq fikrga
|