nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
T A D Q I Q O T L A R - Shamol energetikasining rivojlanish tarixi

|
Shamol energetikasining rivojlanish tarixiBog'liq SHAMOL ENERGETIKASINING RIVOJLANISH TARIXI T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
http://tadqiqotlar.uz/
30-son_3-to’plam_Yanvar-2024
17
energetik qurilmalarining yangi avlodi (VBL-3, VPL-4,«Berkut») yaratildi. SHEQ
asosan suvni yuqoriga ko‘tarish ishlarini mexanizatsiyalash uchun mo‘ljallangan[12].
SHEQning nazariy asoslarini va yangi avlodlari konstruksiyalarini Qishloq
xo‘jaligini elektrlashtirish butunit tifoq ilmiy tekshirish instituti (ITI), Shtutgard
shamol energetiklari maktabi (Germaniya), AQSH, Buyukbritaniya, Fransiya, Daniya
va boshqa davlatlarning ITIlarida yaratilgan [13].
Shamol energetikasining ikkinchi nafasi ko‘pgina rivojlangan davlatlar
o‘zlarining arab davlatlari neft importiga bog‘lanib qolganligini ma’lum qilgan 1972-
73 yillardagi neft inqirozidan so‘ng boshlandi [14].
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI:
1.
Toirov O.Z., Alimxodjayev K.T., Alimxodjayev SH.K. Qayta tiklanuvchi energiya
manbalari. O’zbekiston sharoitida ishlab chiqarish va ishlatish istiqbollari. -
Тoshkent.:
«Fan
va
texnologiya»
nashriyoti,
2019.
https://scholar.google.com/scholar?cluster=5507430441974242879&hl=en&oi=s
cholarr
2.
Olimjon Toirov, Sotiboldiyev Abduraxmon Yuldashevich.
Questions of Control of
Asynchronous
Generators
Used
at
HPP
and
WPP
Stations
.
https://scienceweb.uz/publication/17524
3.
Махмуджон Умурзакович Муминов, Абдурахмон Юлдашевич Сотиболдиев
.
Разработка бесщёточного мини гидро-солнечного синхронного генератора
.
https://cyberleninka.ru/article/n/razrabotka-besschyotochnogo-mini-gidro-
solnechnogo-sinhronnogo-generatora
4.
Olimjon Toirov, Mirzokhid Taniev, Muzaffar Hamdamov, Abdurakhmon
Sotiboldiev
.
Power Losses of Asynchronous Generators Based on Renewable
Energy Sources
.
https://doi.org/10.1051/e3sconf/202343401020
5.
Komila
Norqobil
qizi
Qudratova.
ZAMONAVIY
SHAMOL
GENERATORLARIDAN
FOYDALANISHNING
SAMARADORLIGI
.
https://newjournal.org/index.php/new/article/view/4230
6.
Sarvar Ganiev Tursunboyevich, Abduraxmon Sotiboldiyev Yuldashevich
http://web-journal.ru/index.php/journal/article/view/2662/2599
7.
Abduraxmon Sotiboldiyev Yuldashevich
Ozodbek Yoldoshev.
QUYOSH
BATAREYASI YORDAMIDA ISHLAYDIGAN NASOSLARNI AFZALLIK
TOMONLARI
.
8.
Abduraxmon
Sotiboldiyev
Yuldashevich.
http://newjournal.org/index.php/new/article/download/10479/10158
9.
Sotiboldiyev
Abduraxmon
Yuldashevich
http://www.tadqiqotlar.uz/index.php/conf/article/download/1633/1521
|
| |
T A D Q I Q O T L A R - Shamol energetikasining rivojlanish tarixi

T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
http://tadqiqotlar.uz/
30-son_3-to’plam_Yanvar-2024
18
10.
Абдували Баходиров, Махмуджон Умурзакович Муминов, Артур
Дмитриевич Ан
.
https://cyberleninka.ru/article/n/razrabotka-modeli-sinhronnogo-
generatora-g-273a-vozbuzhdaemoy-ot-solnechnoy-batarei
11.
Jasur
Tashpulatovich
Uralov,
Komila
Norqobil
qizi
Qudratova
http://www.newjournal.org/index.php/new/article/download/10478/10157
12.
Suyarov Anvar, Shodieva Nozina, Hamdamov Aziz, Najmatdinov Ruslan
https://scholar.google.com/scholar?cluster=14857284331670613904&hl=en&oi=
scholarr
13.
Dauletbek Rismukhamedov, Khusniddin Shamsutdinov, Sarvar Ganiev,
Khayotullo
Magdiev,
Shakhobiddin
Khusanov
https://www.e3s-
conferences.org/articles/e3sconf/abs/2023/21/e3sconf_rses2023_01059/e3sconf_r
ses2023_01059.html
14.
Toirov O.Z., Alimxodjayev K.T., Alimxodjayev SH.K. Qayta tiklanuvchi energiya
manbalari. O’zbekiston sharoitida ishlab chiqarish va ishlatish istiqbollari. -
Тoshkent.:
«Fan
va
texnologiya»
nashriyoti,
2019.
https://scholar.google.com/scholar?cluster=5507430441974242879&hl=en&oi=s
cholarr
|
chi qatlam Seans qatlami - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 102/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)chi qatlam Seans qatlami. Vazifasi – tadbiqiy jarayonlar muloqotini qo’llab-quvvatlash bu jarayonlarni ulanishi va ajratilishini
ta’minlash va tadbiqiy jarayonlararo ma’lumotlar uzatishni ta’minlash. Seans qatlami xar bir Aloqa seansi uchun ikkinchi tomon (tarmoq tuguni) bilan suhbat asosida turli tugunlar tadbiqiy jarayonlari bilan ulanishlar o’rnatadi. Shuningdek seans qatlami ulanishning ikkala tomonining asli kimligini xam aniqlaydi. Shunday qilib seans qatlami foydalanuvchilar va tarmoq ilovalari orasida bog’lanishlarni o’rnatadi va ularni boshqaradi.
chi qatlam: Ifodalash qatlami. Vazifasi – axborot ifodalash shakllarini (tasvir, matn, qator va x.k.) muvofiqlashtirish va moslash; ma’lumotlar, kodlar, alifbolar va grafika elementlarini shakllantirish. Bu qatlam tarmoq tomonidan aloqa davomida bir necha bor ishlatilinadigan umumiy funktsiyalar mavjud. Bular qatoriga tarmoqni bosgich va displeylarga ulash, fayllarni formatlash kiradi. Mazkur qatlam ko’p formatli fayllar bilan ishlashga imkoniyat yaratadi. Uning vazifalari odatda amaliy dasturlar vositasida bajariladi. Bu qatlam ba’zi aloqa xizmatlarini shifrlash va axborotlarni zichlash kabi xizmatlarni xam amalga oshiradi.
chi qatlam: Tadbikiy qatlam. Vazifasi – tadbiqiy jarayonlar bilan interfeys ta’minlab berish. Bu qatlamda muayyan ilovalar va amaliy kompyuter tarmog’i dasturlari mavjud. Web brauzer, FTP va Telnet shunday standart dasturlar jumlasidandir. 7-chi qatlamdan tashki yuqorigi qatlamda turli tadbiqiy jarayonlar sodir bo’ladi.
Tekshirish uchun savollar:
Intranetga ta’rif bering?
Intranet ananaviy kompyuter tarmoqlaridan farqli?
Intranetdan yuridik shaxslar qanday yo’nalishlarda foydalanadilar?
Intranetni yangidan yaratish qanday bajariladi?
Intranetning axborot xavfsizligi muammosi
Mijozning minimal ta’minoti nimalarga imkon beradi?
Intranetning ko’pqatlamli modeli
Serverning apparat platformasi
|
| |
Web-serverni o’rnatish - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 97/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Web-serverni o’rnatish.
Web-server Intranetning asosiy dastur ta’minoti bo’lgani tufayli
uni to’g’ri tanlash lozim. Windows NTli tarmoqka eng to’g’ri keladigani MIIS, Novell tarmoqlari uchun NetWare Web Serverdir. Ularning bepul, shartli-bepul turlarini xam hisobga olish lozim. Eng yaxshi Web- serverlarda qo’shimcha tarzda xavfsizlikni ta’minlash shu jumladan, shifrlash vositalari, ma’lumot bazalariga ulanish vositalari va boshqa imkoniyatlar mavjud.
Axborot mazmuni.
Avvaldan Intranetda qanday turdagi axborot oqimlari bulishi lozimligi va axborotdan xamkorlikda foydalanish qanday tashkil etilishi lozimligi belgilab olinishi lozim. Buning uchun ishchi guruhdagi foydalanuvchilar vakillari yuridik shaxs bo’limlari bilan maslaxatlashib turishlari lozim. Axborot manbalarini joylashtirish tuzilmasi va ularni biridan boshqasiga utish masalalariga aniqlik kiritish lozim bo’ladi.
Web-server tuzilmasi.
Web-server tuzilmasini unga kuyiladigan axborot tuzilmasi bildiradi va bu Intranetdan foydalanish qulayliklarini belgilaydi. Web- server tuzilmasi tuzilmasi nashr etiladigan axborotlar xarakteriga bog’liq bo’lib, zarur axborotga yaqin yo’ldan o’tish imkonini berishi lozim. Web-server tuzilmasini uch asosiy tuzilmasi keng tarqalgan. Bular: ketma-ket, tursimon va shajara (daraxt) tuzilmalardir.
Ketma-ket tuzilma kitobdagi axborot bo’laklarining joylashishiga o’xshash. Unda axborot qismlarga, qismlar boblarga, boblar paragraflarga bo’lingan va ular ketma-ket ishoratlar bilan o’zaro bog’langan. Menyu va indeks zarur bo’limga o’tishga imkon beradi. Xar bir Web sahifa uchun bitta avvalgi va bitta keyingi sahifa bilan ishoratlar orqali bog’lanish beriladi.
Ko’p konturli (inglizcha - mesh) tuzilmada xar bir sahifa bir necha boshqa sahifalar bilan ishoratlar orqali bog’langan bo’ladi, va xar bir yangi sahifa bir necha boshqa sahifalar bilan bog’langan. Mazmun taqsimoti axborot mavzuiga mos bo’lib ishoratlar unga yaqin mavzu yo bo’limga qaratilgan.
|
| |
PR
  
D - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 169/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)
5.2.5-rasm. Xizmat tipining maydoni
Ushbu maydonning birinchi uchta biti paketning ustuvorligining kichik maydonini (precedence) hosil qiladi. Ustuvorlik eng quyi 0 dan eng yuqori 7 gacha bo‘lishi mumkin. Xizmat tipining maydoni marshrutni tanlash mezonlarini aniqlaydigan uchta bitni o‘z ichiga oladi. Tanlash uchta muqobil – kichik kechikish, yuqori ishonchlilik va yuqori o‘tkazish qobiliyati o‘rtasida amalga oshiriladi. O‘rnatilgan D bit (delay) marshrut berilgan paket kechikishini kamaytirish uchun, T bit – o‘tkazish qobiliyatini, R bit yetkazish ishonchlilikni ko‘paytirish uchun tanlanishi kerakligini bildiradi. Ko‘pgina tarmoqlarda ushbu parametrlardan birining yaxshilanishi boshqasining yomonlashuvi bilan bog‘liqdir. Amaliyotda kichik kechikishlar, yuqori o‘tkazish qobiliyati va yuqori ishonchlilik o‘rtasida tanlov o‘tkazilishi kerak. Marshrutni tanlash uchta mezoninidan ikkitasi o‘rnatilishiga ega. Rezervlangan bitlar nolinchi qiymatga ega.
Xizmat tipining maydonida razryadlarni taqsimlash 5.2.2-jadvalda keltirilgan.
5.2.2-jadval. IP-paket xizmati tipining maydonida razryadlarni
taqsimlash
-
Razryadlar
|
Vazifasi
|
0-2
|
Mavqe (prioritet)
|
3
|
Kutish davomiyligi
|
4
|
O‘tkazish qobiliyati (Thoughput)
|
5
|
Ishonchlilik (Reliability)
|
6-7
|
Rezervlashtirilgan
|
|
| |
IP telefoniyaga ulanish usullari - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 171/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) IP telefoniyaga ulanish usullari
IP protokoli asosida so‘zlashuv axborotlarini tarmoq orqali paketlarni jo‘natish bilan uzatish vazifasini amalga oshiruvchi aloqa jihozlari yordamida quyidagi aloqalarni tashkil etish variantlari mavjud:
«Telefondan-telefongacha» (5.2.5-rasm). Oddiy telefon jihozidan chaqiruv IP telefoniya yo‘lagi biron-bir chiqishiga ulangan ATSga boradi va IP tarmoq orqali xuddi shu jarayonning aksini amalga oshiruvchi yo‘lakka boradi.
5.2.5-rasm. «Telefon-telefon» aloqa tizimi.
«Kompyuterdan-telefongacha» (5.2.6-rasm). IP telefoniya dastur ta’minotiga, ovoz platasi (adapter)ga, mikrofon va akustika tizimiga ega multimedia kompyuteri IP tarmog‘iga yoki internet tarmog‘iga ulanadi, ikkinchi tomon esa IP telefoniya yo‘lak orqali ATS yordamida oddiy telefon apparati bilan ulanadi.
5.2.6-rasm. «Kompyuter-telefon» aloqa tizimi.
«Kompyuterdan-kompyutergacha» (5.2.7-rasm). Bunday holatda IP telefoniya bilan ishlovchi apparat va dastur vositalari bilan jihozlangan ikki multimedia kompyuterlari orasida IP tarmoq orqali ulanish amalga oshiriladi.
5.2.7-rasm. «Kompyuter-kompyuter» aloqa tuzilishi.
«WEB brauzeridan-telefongacha». Internet tarmog‘ining rivojlanishi bilan ovoz xizmatlariga ulanish imkoni tug‘ildi, masalan, ba’zi kompaniyalarning WEB sahifalaridagi «aloqa» bo‘limida
«chaqirish» tugmasi o‘rnatilgan. Ushbu tugma bosilishi orqali yuqoridagi kompaniya vakili bilan telefon raqamlarini termasdan turib ovozli ulanishini amalga oshirish mumkin. Chaqirishni amalga oshirgan foydalanuvchi uchun bunday qo‘ng‘iroq harajatlari internet tarmog‘idan foydalanish harajatlariga kiritilgan.
IP telefoniya bilan ulanish an’anaviy telefonlar singari amalga oshiriladi. Abonent go‘shakni ko‘tarib, ATS signalini eshitgach, o‘zi joylashgan yoki unga yaqin bo‘lgan shahardagi yo‘lak raqamini teradi va abonent mahalliy yo‘lak bilan bog‘langach, ovoz chaqirig‘ini oladi. Telefon apparati klaviaturasida o‘z parolini ovoz orqali terib yuborish bilan avtorizatsiyalashdan o‘tadi, so‘ngra chaqirilayotgan abonentning davlat kodi va telefoon raqami teriladi. Mahalliy yo‘lak davlat va shaxarning kodiga qarab IP manzillar zahirasi ma’lumotlaridan abonentga eng yaqin bo‘lgan yo‘lakni aniqlaydi. Mahalliy yo‘lak uzoqdagi yo‘lak bilan internet orqali ulanishni o‘rnatadi. So‘zlashuv yakunida biron bir abonent go‘shakni qo‘ysa, mahalliy yo‘lak uzoqdagi yo‘lak bilan ulanishni uzadi va ulanish vaqtini qayd etadi hamda boshqa kerakli operatsiyalarni amalga oshiradi.
|
| |
Qisqacha xulosa - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

28
hokimlari amalga oshiradilar.
4.
O‗zbekiston Respublikasi FVDT hududiy, funksional va axborot-boshqaruv
kichik tizimlaridan iborat bo‗lib, respublika mahalliy, obyekt miqyosida uchta
darajada bo‗ladi. Hududiy kichik tizimlar – 14 ta. Ular - Qoraqalpog‗iston
Respublikasida 1 ta, hamma viloyatlar 12 ta va Toshkent shahrida 1ta. Hududiy
kichik tizimlar o‗z ma‘muriy hududlari chegarasida FVlarning oldini olish va ularni
tugatishga mo‗ljallangan bo‗lib, tuman, shahar, shaharcha, qishloq, ovulga to‗g‗ri
keladigan bo‗g‗inlardan iborat bo‗ladi. Funksional kichik tizimlar vazirliklar, davlat
qo‗mitalari, korporatsiya, konsern, uyushma va kompaniyalarda tashkil etiladi.
Bugungi kunda funksional kichik tizimlarning umumiy soni -22 ta.
Tayanch tushunchalar
Fuqaro mudofaasi, FM, FVlar, harbiy harakatlar, tabiiy ofatlar, FVlarda
ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimi, Hududiy kichik tizimlar,
prognozlashtirish, funksional kichik tizimlar.
“PEDAGOGS” 
 international research journal ISSN

|
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN Pdf ko'rish
|
bet | 128/194 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 5,34 Mb. | | #121843 |
Bog'liq 98-71-PB“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
131
soliq qarzi yuzaga kelishining iloji boricha oldini olish va ular yuzaga kelgandan keyin
samarali undirish orqali amalga oshiriladi. Aytish joizki, O'zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasida bu masalaga alohida e'tibor qaratilgan bo'lib, uning 51-moddasida
"Fuqarolar qonun hujjatlarida belgilangan soliqlar va mahalliy yig'imlarni to'lashga
majburdirlar". deb belgilangan. Shu bois soliq to'lovchilarning soliq qarzlarini
qisqartirish va yangi qarzlar paydo bo'lishiga yo'l qo'ymaslik, ularni tahlil qilish. Bir
qator xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan mamlakatimiz moliya va soliq tizimini
takomillashtirishning ustuvor yo'nalishlari, jumladan, soliq undirishning ayrim
masalalari o'rganildi. Bu borada tadqiqot olib borgan xorijlik olim Margherita Ebraiko
mamlakatda soliq va yig'imlarni undirishni rivojlantirish va rag'batlantirish bilan birga
soliq qarzi bo'lgan soliq to'lovchilarga nisbatan qattiq choralar ko'rish zarurligini
ta'kidlagan. Bu undirish bo'yicha soliq qarzlarini kamaytirish va ularning yuzaga
kelishining oldini olishga ijobiy ta'sir ko'rsatishi ta'kidlangan. Martin Tompsenning
so'zlariga ko'ra, so'nggi yillarda yirik kompaniyalarning soliq to'lashdan bo'yin tovlash
holatlari ko'payib bormoqda. Bu mamlakatda soliq yukining yuqoriligi bilan
izohlanadi. Korxonalarning soliq to'lovlari bo'yicha qarzdorliklarining mavjudligi ham
bevosita soliq yukining yuqoriligi bilan bog'liq hisoblanadi. Masalan, AQShda soliq
yuki 29,8 foiz, Buyuk Britaniyada 34,6 foiz, Germaniyada 37 foizni tashkil etadi.Yillar
davomida soliq yukining kamayishi kelajakda soliq to'lashdan bo'yin tovlash va soliq
qarzlarini kamaytirish imkonini beradi. O'zbek iqtisodchilaridan I.Niyozmetov, "QQS
va mol-mulk solig'i yuki asosan sanoat korxonalari zimmasiga yuklanganligi, bu soliq
yukining notekis taqsimlanishiga, sanoat korxonalariga nisbatan og'ir soliq yuki
tushishiga olib kelishini ta'kidl adi. Bu xo'jalik yurituvchi subyektlarning soliqlarni
to'lashini osonlashtiradi. Bu soliq yukining shunchalik og'irligidan, soliq
to'lovchilarning moliyaviy faoliyatiga umumiy belgilangan tartibda salbiy ta'sir
ko'rsatayotganidan dalolat beradi.[4]
Xulosa:
Shu bilan birga, A.G'iyosov o'z ilmiy tadqiqotlarida davlat soliq xizmati organlari
tomonidan asosiy hisobraqamga qo'yilgan inkasso topshiriqnomasi bir oy muddatda
to'liq bajarilmagan taqdirda, xo'jalik yurituvchi subyektning barcha hisobraqamlariga
qaratilishini belgilab qo'yish tartibini joriy etish orqali soliq to'lashdan qochishni oldi
olishini hamda soliq qarzdorligi ma'murchiligini takomillashtirish uchun birinchi
navbatda soliq madaniyati darajasini oshirishga yo'naltirilgan soliqqa oid qonun
hujjatlarining normalarini takomillashtirish zarurligini ta'kidlagan.
|
| |
t o ‘g ‘risida - Kutubxonashunoslik

kii etilgan. Yel universiteti esa uning qurilishi uchun 300 yil awal
300 dollar mablag1 ajratgan kishining nomi bilan ataladi.
Fandrayzing, asosan, nodavlat notijorat tashkilotlari uchun
mablag4 topish, tashqaridan mablag4 jalb etish usuli sifatida yuzaga
kelgan. Bu tushuncha respublikamiz kutubxonalari faoliyatiga
XX asrning so‘nggi choragida kirib keldi.
0 ‘zbekistonda «Nodavlat notijorat tashkilotlari haqida»gi
Qonun qabul qilingandan so‘ng boshqa ilg‘or mamlakatlar taj-
ribasi asosida fandrayzing keng rivojlana boshladi.
Fandrayzing nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT) uchun
mablag4 topishning turli xil usullari va yo4llari yig‘indisidir. No
tijorat tashkilotlar o ‘z faoliyatini davlat budjeti hisobiga emas,
balki o‘zlarini o 4zlari mablag4 bilan ta’minlash hisobiga tashkil
etadi, bu mablag4lari evaziga binoni ijaraga olish, elektr quwati,
maishiy xizmat, telefon aloqasi, asbob-uskunalar, kutubxona
jihozlari sotib olish va boshqa ko4pgina tashkilot faoliyatiga zarur
narsalarni olishlari uchun kerak bo'ladi. Shu sababli, fandrayzing
NNTlarining asosiy daromad manbayidir.
N N T larining mablag
‘
topish uchun manbalari
NNTlari o 4z faoliyatini tashkil etish va yuritish uchun zarur
bo'lgan mablag‘ni belgilangan qonun va ko4rsatmalar doirasida
ular uchun asosiy manbalardan foydalanishadi. Bu manbalar va
ularning yo4llari turli xil ko4rinishda bo4ladi. Ular pulli (so4m
yoki valuta va boshqa xil ko'rinishda), moddiy (mol-mulk yoki
narsa ko4rinishida) va mehnat qilish yo4li bilan (ishchi kuchi)
ish usullarini qo‘llaydilar.
Pulli usullarga
— a’zolik badallariru to4plash, xayriya jamg ar-
malarini tashkil etish, NNTlarni maqsadli moliyalash dasturlari,
o4tkazilgan tadbirlardan tushgan mablag‘lar, grantlar ishlash,
tijorat faoliyatidan tushgan foyda, qarz-investitsiyalar, pulli xizmat
ko'rsatish usullari kiradi.
Ko4chmas mulk hisoblangan xususiy binolar, asbob-uskunalar,
chiqim mollari, yozuv qurollari
АНАЛИЗ ПАРАМЕТРОВ СОЛНЕЧНОЙ ПАНЕЛИ БЕЗ СИСТЕМОЙ ОЧИСТКИ

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.584
электрических станциях для получения электроэнергии [1]. Для предотвращения
изменения климата требуется диверсификация энергетики, где доминирующую роль могут
сыграть возобновляемые источники энергии, а именно солнечная энергетика, потому что
её общий потенциал составляет 51 млрд т.н.э., что доказывает наша страна имеет огромный
потенциал солнечного ресурса. Однако, это не означает что солнечная энергетика
идеальная, так как аналогично с другими отраслями энергетики, в ней существуют ряд
проблем, связанные с эксплуатацией [2,3].
Основная часть. В первую очередь, это необходимость периодического
обслуживания, в плане очистки от пыли, который значительно снижает параметры
солнечных панелей, в следствии чего уменьшается их производительность. А для
обеспечения эффективной, стабильной генерации энергии требуется разработать и
применить автоматическую систему очистки от пыли, у которой расход энергии для
собственных нужд минимизирован, иначе себестоимость энергии повысится. В
нижеприведенном рисунке показан текущее и начальное состояния солнечных панелей
фотоэлектрической станции, который был запущен в тестовом режиме.
Ko‘chki – - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi Pdf ko'rish
|
bet | 138/151 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 6,38 Mb. | | #118509 |
Bog'liq Fuqaro muhofazasiKo‘chki –
namgarchilik tufayli og‗irlik kuchi ta‘sirida tog‗
jinslarining qiyalik bo‗ylab pastga tomon
siljishi.
Ko‘chki sabablari –
namgarchilik
ta‘sirida
tog‗
jinslari
mustahkamligi susayishi, tabiy jarayonlar va
inson faoliyati natijasida yonbag‗ir qiyaligining
zaiflashuvi, geofizik jarayonlar, joyning tabiiy
sharoit inobatga olinmagan holda oshiriladigan
xo‗jalik faoliyati.
Lava –
vulqondan otilib chiqadigan erigan tog‗ jinsi.
Magnit bo‘roni –
quyoshda qora dog‗lar paydo bo‗lishi natijasida
yerning magnit maydonida ahyon-ahyonda
yuzaga kelidigan qisqa muddatli o‗zgarish.
Malakali tibbiy
yordam –
davolash muassasalarida tegishli ixtisosdagi
shifokorlar
amalga
oshiradigan,
shikast
oqibatlari, birinchi galda hayot uchun xavfli
oqibatlarini
bartaraf
etishga,
ehtimoliy
og‗irlashuvlarning oldini olish va rivojlana
boshlagan
salbiy
oqibatlarga
qarshi
kurashishning
shikastlanganlarni
uzil-kesil
natijagacha davolashga qaratilgan jarrohlik va
terapevtik tadbirlar majmuidir.
Mahalliy Favqulodda vaziyat –
favqulodda vaziyat oqibatida 10 dan ortiq, lekin
ko‗pi bilan 500 kishi zararlangan, yohud 100
dan ortiq, lekin ko‗pi bilan 500 kishining
hayotiy faoliyat sharoitlari izdan chiqqan, yohud
favqulodda vaziyat yuzaga kelgan kundagi
moddiy zarar 1000 dan ortiq, lekin ko‗pi bilan
500 ming eng kam ish haqidan oshmaydigan va
favqulodda vaziyat zonasi aholi punkti, shahar,
tuman, viloyat chegarasidan chiqmaydigan
favqulodda vaziyat.
|
| |
Yo‘l transport hodisasi - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

200
hisobida aniqlanadi.
Kuchli ta’sir etuvchi zaharli
modda –
KTEZM havo va hududdagi konsentratsiyalari
ruxsat etilgan me‘yordan ortiq bo‗lganda,
ma‘lum
miqdordagi
bunday
kimyoviy
birikmalar odamlar, hayvon va o‗simliklarga
zaharlovchi sifatida ta‘sir уtib, ularga turli
darajada talafot yetkazish, ishlab chiqarish
maqsadida qo‗llaniladigan, tashqariga chiqib
ketgani (to‗kilib ketgani)da havoning xavfli
miqdorda zararlanishiga, odam, hayvon va
o‗simliklar
dunyosining
zaharlanishiga
sababchi bo‗lishi ehtimoliga ega kimyoviy
moddalar.
Individual bog‘lov paketlari - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

199
Inkubatsion davr –
odamga yuqumli kasalliklar yuqqan vaqtdan
boshlab to uning ko‗zga tashlanuvchi belgilari
paydo bo‗lgungacha o‗tadigan vaqt. Inkubatsion
davr turli kaslliklarda turlicha davom etadi va
bir necha soatdan bir necha oy, hatto yilgacha
cho‗ziladi.
Intoksikatsiya –
organizmga
tashqaridan
tushgan
yoki
organizmning o‗zida hosil bo‗lgan zaharlar
ta‘sirida zararlanishi. Intoksikatsiya alomatlari
va kechishi asosan, uning sababiga bog‗liq.
Ko‗pincha tana harorati ko‗tarilishi, behollik,
bosh og‗rig‗i, uyqusizlik, ko‗ngil aynishi, og‗ir
hollarda qusishi, talvasa, es-hushining kirar-
chiqar bo‗lishi kabi alomatlar kuzatiladi.
Ixtisoslashgan tibbiy yordam –
ixtisoslashgan
davolash
muassasalarida
odamning
ba‘zi
a‘zo
va
tizimlaridagi
buzilishlarni
maksimal
darajada
tiklash
maqsadida maxsus apparat va uskunalardan
foydalanib, mutaxassis shifokorlar bajaradigan
davolash-muhofaza tadbirlar majmuidir.
I.M.Turgunov - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.583
1
0
1
N
j
j
c
(1´)
Spherical Sobolev spaces are considered as classes of
s
H
integrands. The parameter
s
can
be a fractional number, with
1 / 2
s
.
The error of the cubature formula (1) is the difference
2
1
0
1
0
2
2
0
1
0
1
( , )
( ) ( )
(
)
( )
( )
(
)
( )
( )
N
N
j
j
j
j
j
l
f
p
f
d
c f
p
p
c
f
d
p
where
( )
x
is the Dirac delta function,
2
0
1
( )
(
)
( )
N
j
j
p
l
c
p
is the error functional of the cubature formula.
Task. Among all cubature formulas of the form (1) with the condition (1´), find one whose
error functional has the minimum
s
H
- norm.
If there is such a cubature formula, then we call it
s
H
- optimal.
Theorem. Among all cubature formulas of the form (1) with a given set of nodes
0,1, 2,...,
1
j
j
N
on the unit circle and weights satisfying the condition
1
0
1
N
j
j
c
, there
is exactly one for which the
s
H
-norm of the error functional,
1 / 2
s
, takes the minimum
possible value.
References
1. Sobolev S.L., Vaskevich V.L. Cubature formulas. Novosibirsk: Publishing House of the
Institute of Mathematics, 1996.
2. Vaskevich V.L. Error, conditionality and guaranteed accuracy of multidimensional
spherical cubatures // Sibirsk. mat. jur..2012. T. 53, No. 6.P. 1245-1262.
3. Salikhov G.N. Cubature formulas for multidimensional spheres. Tashkent: FAN, 1985.
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 630/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.582
Ehtimollar taqsimoti: ehtimollik taqsimoti - ehtimollik seriyasidagi har bir mumkin
bo'lgan natijaga ehtimolliklarni tayinlaydigan funksiya. U har bir hodisa yoki natija bilan bog'liq
bo'lgan ehtimolliklarning to'liq tavsifini beradi.
Bu ehtimollik seriyalari bilan bog'liq bir nechta asosiy natijalar va tushunchalar. Ushbu
tushunchalarni tushunish va qo'llash turli stsenariylarda voqealar ehtimolini tahlil qilish va
bashorat qilishda yordam beradi.
Xulosa:
Ehtimollar qatori voqealar ehtimolini tushunish va bashorat qilish uchun kuchli asosni
ta'minlaydi. Ehtimollik qatorlari bilan bog'liq asosiy tushunchalar va usullarni tushunib, siz turli xil
real ssenariylarda ongli qarorlar qabul qilishingiz mumkin. Ma'lumotni tahlil qilyapsizmi, bashorat
qilyapsizmi yoki xavflarni boshqarishingizdan qat'iy nazar, ehtimollik seriyasini yaxshi tushunish
juda muhimdir. Esingizda bo'lsin, amaliyot va qo'llash ushbu mavzuni o'zlashtirishning kalitidir.
Shunday qilib, muammolarga sho'ng'ing, haqiqiy dunyo misollarini o'rganing va ehtimollik
qatorlari haqidagi bilimlaringizni rivojlantirishni davom eting.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Ross, S. M. (2014). Ehtimollik modellariga kirish.
2.
Blitzshteyn, J. va Xvang, J. (2019). Ehtimolga kirish.
3.
Grinstead, C. M. va Snell, J. L. (2012). Ehtimolga kirish.
4.
Feller, W. (2008). Ehtimollar nazariyasiga kirish va uning qo‘llanilishi.
5.
Sheldon, R. M. va Ross, S. M. (2019). Ehtimollik bo'yicha birinchi kurs.
6.
Grimmett, G. va Stirzaker, D. (2001). Ehtimollik va tasodifiy jarayonlar.
7.
Xoel, P. G., Port, S. C. va Stoun, C. J. (1971). Ehtimollar nazariyasiga kirish.
CONVERGENCE OF SPHERICAL CUBATURE FORMULAS ON CLASSES OF FUNCTIONS
|
| |
Respublika bolalar kutubxonasi (RBK)da

Shuning uchun 5—9-sinf o ‘quvchilariga alohida abonementda
va o‘quv zalida xizmat ko‘rsatiladi.
San ’at, та ’naviyat va maorifga oid mediaresurslar bo ‘iimi —
keyingi yillarda bolalar ma’naviyatini shakllantirish, ularni badiiy-
estetik ruhda tarbiyalash, ma’rifatli qilib voyaga yetkazish vazifasi
alohida diqqat-e’tibomi talab etmoqda. Shuning uchun zamon
talablaridan kelib chiqqan holda awalgi ma’naviyat va m a’rifat
bo‘limi shunday nom bilan qaytadan taslikil topdi. Bo‘lim, aso-
san, san’at, madaniyat, ma’naviyat va m a’rifat yo‘nalishida, shu
yo‘nalishdagi turli tashldlotlar bilan hamkorlikda ish olib boradi.
Butlash va yangi elektron katalogni tashkil etish bo ‘limi
— asosan,
kutubxona fondini butlash, jamlash, hisobga olish va hisobdan
chiqarish, jamlama va inventar hisobini yuritish bilan shug‘ullanadi.
‘zbekiston Respublikasi FAning Asosiy kutubxonasi

adabiyotlarni AK fondi bilan solishtiradi, dublet nusxalarni aj-
ratadi. 2012-yili AKda «Akademiklar fondi» tashkil etildi, bu
fondga ilm ahllari, ziyolilarning shaxsiy kutubxonalari jalb etildi.
Maqsad aholi qo‘lidagi ilmiy adabiyotlar yo‘qolib ketishining
oldini olish, ularni ilm-fanning kelajagi uchun avaylab saqlash.
«Komplektlash AIJ» asosida m a’lumotlarni elektron katalogga
kiritadi.
Adabiyotlarga ishlov berish bo ‘limi
— butlash bo‘limidan
ishlovdan o‘tgan adabiyotlarga U O ‘K jadvali asosida tegishli
raqamlarni belgilaydi, ilmiy ishlov beradi, elektron katalogga
asosiy bibliografik m a’lumotlarni kiritadi. Kutubxona bo‘limla-
rida xizmat ko‘rsatish uchun resurslarni tayyorlaydi, respublika
nashriyotlarida nashr etish uchun tayyorlangan matbaa asarlariga
UO‘K asosida indeks raqamlarini pul o ‘tkazish yo‘li va naqd
to ‘lash usuli bilan qo‘yib beradi. AK respublikada U O ‘K belgi-
larini qo‘yish bo‘yicha markaz hisoblanadi.
2011-yil 23-fevralda qabul qilingan 1487-sonU qarordan so‘ng
AKda direktor buyrug‘i bilan elektron kutubxona tashkil topdi.
Unda ARM sho‘basi mavjud. Elektron kutubxona adabiyotlarni
skanerlash, raqamlashtirish, elektron katalogni tuzish, bir nus-
xadagi noyob nashrlami, ko‘p so‘raladigan adabiyotlarni aniqlab,
ularning elektron nusxalarini yaratish bilan, boshqa tashkilot-
larning elektron resurslarini jalb etish bilan shug‘ullanadi.
Ilmiy-bibliografiya bo ‘limi

o‘tkazadi, AKning elektron katalogini va boshqa turdagi elektron
resurslami tayyorlashda ishtirok etadi.
Xorijiy adabiyotlar bo ‘limi —
AK 34 ta davlat kutubxonalari
bilan kitob almashuvini yo‘lga qo‘ygan. 12 ta davlat kutubxona-
lariga adabiyotlarjo‘natadi. Bo‘lim mustaqil ravishda hisobga olish,
hisobot, elektron katalogni, elektron resurslarni tashkil etish bilan
shug‘ullanadi. AKda fan va ilmning turli yo‘naIishida ilmiy xo-
dimlarga yaqindan yordam beradigan adabiyotlarni raqamlash-
tirish ishlari olib borilmoqda, bular dissertatsiyalar, avtorefe-
ratlar, noyob adabiyotlar, kam nusxadagi va ko‘p so‘raladigan
adabiyotlar. 2013-yil yanvaridan boshlab FA tizimidagi ku-
tubxonalarni birlashtirgan holda AKda FA tizimidagi Asosiy
kutubxona va ilmiy tashkilotlar kutubxonalarining virtual
korporativ kutubxona tizimini yaratish bo‘yicha Fan va tex-
nologiyalar qo‘mitasining granti olinib, loyiha doirasida ish
boshlandi. Kitob fondini saqlash bo‘limida 3475000 dan ortiq
turli tildagi, turli xil adabiyotlar formatiga ko‘ra, UO‘K jadvali
asosida joylashgan. Bo‘lim xodimlari retrofondning elektron
katalogini tuzish va ko‘p so‘raladigan adabiyotlarning elektron
shaklini yaratish bilan band. 2013-yili AK o‘zining 80 yillik
yubileyini nishonladi.
ikkinchidan - Kutubxonashunoslik

Endilikda kutubxona xodimi tadbirkor va tashabbuskordir. Shu
yo‘l bilan u axborot-kutubxona maskanining imijini oshirishga,
moddiy-texnik bazasini mustahkamlashga, xodimlarning ijtimoiy
va moddiy manfaatdorligini ko‘tarishga, o ‘z kasbining ma’naviy
qiyofasini o'stirishga ta ’sir qiladi. Buning uchun, u albatta, bud-
jetdan berilayotgan mablag* bilan qanoatlanmay, jahon tajribasida
qo‘llanilib kelinayotgan qo‘shimcha daromad topish yo‘llarini
mukammal o ‘rganishi va amalda qo‘llay olishi zarur. Ayniqsa,
2011-yil 23-fevralda qabul qilingan Prezidentimizning «2011 —
2015-yillarda axborot kommunikatsiya texnologiyalari negizida
axborot-kutubxona va axborot-resurs xizmatini sifat jihatdan
yanada takomillashtirishning chora-tadbirlari to ‘g‘risida»gi Qa-
rori va 2011-yil 13-aprelda qabul qilingan 0 ‘zbekiston Respub-
likasining «Axborot-kutubxona faoliyati to ‘g‘risida»gi Qonuni
bu yo‘nalishdagi ishlarga keng yo‘l ochib berdi. Bu hujjatlarda
davlat budjetidan tashqari homiylar va xususiy daromad yo‘li bilan
faoliyat sifatini osliirish haqida gap boradi.
Fandrayzing insoniyat qalbida ezgulik, yordamga muhtoj
kishilarga xayr-ehson qilish, yordam berishga asoslanadi va u
mehr-shafqat hissi paydo bo‘lgandan beri turli ko‘rinishlar va
shakllarda qo‘llanilib kelingan. «Avesto»da ham muhtojlarga xayr-
ehson qilish, hadislarda esa qo‘lga kiritilgan daromadning ma’lum
bir qismini Olloh yo‘lida yetim-yesirlarga, muhtojlarga ehson
qilish zarurligi aytilgan. Xalqimizda azal-azaldan fandrayzing -
ning dastlabki ko‘rinishlaridan biri — hashar yo‘li bilan qo‘li
qisqalarga yordam ko‘rsatish, hamma uchun kerak bo‘lgan
inshootlar, kutubxona binolari, uy-joylar qurilishlari amalga
oshirilganini tarixiy manbalardan bilamiz. Lekin bular ilmiy
jihatdan asoslab berilmagan edi.
Amerika Qo‘shma Shtatlarida 350 yil muqaddam fandray
zing qo‘llanila boshlangan, deb ko'rsatiladi. Tarixdan ma’lumki,
1601-yili qirolicha Yelizaveta maktablar qurilishi uchun yordam
berayotgan firmalarni davlat solig‘idan ozod qilish
SERVIS KORXONALARI UChUN KOMFORD SHAROIT

|
SERVIS KORXONALARI UChUN KOMFORD SHAROIT Pdf ko'rish
|
bet | 127/207 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #237153 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasiSERVIS KORXONALARI UChUN KOMFORD SHAROIT
YARATISHDA TEXNIK VOSITALAR
16.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-2 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1. Servis korxonalarida elektr ta’minoti.
2. Isitish, shamollatish va siqilgan havo
ta’minoti.
3. Suv ta’minot va tozalash tizimi.
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
Bino va xonalarni yoritish, shamollatish, isitish va
sovitish tizimlari. Yoritish shamollatish, isitish va sovitish asboblarini ishlatish ta’mirlash
to’g’risida ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar
:
·
Bino va xonalarni yoritish;
·
Shamollatish;
·
Isitish va sovitish tizimlari;
·
Yoritish shamollatish, isitish va sovitish
asboblarini ishlatish ta’mirlash
to’g’risida tushuncha va ma’lumotlar
berish.
O’quv faoliyati natijalari:
·
Bino va xonalarni yoritish;
·
Shamollatish;
·
Isitish va sovitish tizimlari;
·
Yoritish shamollatish, isitish va sovitish
asboblarini ishlatish ta’mirlash
to’g’risida to’plagan tushunchasini
namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
156
16.2. SERVIS KORXONALARI UChUN KOMFORD ShAROIT YaRATIShDA TEXNIK
VOSITALAR
ma’ruza mashg’ulotining texnologik kartasi
Faoliyat mazmuni
Ish
|
| |
Freemiummodeli - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 131/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Freemiummodeli (Free – tekin, premium – yaxshilangan, mukammallashgan)– ushbu model bo’yicha asosiy funktsional yoki demonstratsion versiya tekinga taklif qilinadi, foydalanuvchi uchun kerakli bo‘lgan qo’shimcha imkoniyatlar esa alohida to’lovga taqdim etiladi. Yoki boshqa variantdan ham foydalanish mumkin
– sun’iy ravishda yaratilgan kamchiliklardan qutulish uchun qandaydir miqdorda pul to’lash kerak bo‘ladi. Freemium modeli ko\pchilik komp’yuter o’yinlarida, mobil xizmatlarda va ilovalarda, onlayn-kouchingda va elektron ta’limda juda ommabop hisoblanadi. Misol sifatida Skype, Flickr, Fruit Ninja, Angry Birds, Angry Birds Space HD larni keltirish mumkin. Bu modelning kamchiligi foydaga chiqishning katta muddatliligidir, chunki statistika bo’yicha, bor-yo’g’i 0,5-1% gina foydalanuvchilar qo’shimcha funktsionallarni sotib olar ekanlar.
Free-to-Play modeli (free – tekin, play – o’ynash) – bu modelda barcha funktsional tekinga taqdim etiladi. O’yinnji bemalol tekinga o’ynash mumkin, lekin o’yinga juda ham qiziqib ketsangiz, qo’shimcha funktsionallarni sotib olishingiz mumkin. Misol sifatida Jetpack Joyride va Veselaya ferma komp’yuter o‘yinllarini keltirishimiz mumkin. Bu model hit-mahsulotlar uchun foydalanuvchilarning soni juda ko’p bo‘lganda foydali bo‘ladi, aks xolda u foyda keltirmaydi.
Full-Crowdsourcing modeli (100% kraudsorsing) – endigina ommabop bo’lib borayotgan bu model asosidagi mahsulot ko’ngillilar (kraudsorserlar) tomonidan tekin kraudsorsing platformasida yaratiladi. Foydalanuvchilar nafaqat kontentni yaratadilar, balki ular uning iste’molchilari bo’lib qolishlari ham mumkin.
Donation modeli (kraudfonding modeli) - qandayidr kraudfonding platformasida biror bir loyihani moliyaviy qo’llab-quvvatlash uchun ishtirokchilarning o’z ihtiyorlari bilan beriladigan moliyaviy mablag’larni yig’ish uchun foydalaniladi. Bu modelni vaqticha va asosiy biznes-modelga qo’shimcha ravishda ishlatish mumkin hamda u doimiy pul mablag’lari oqimini ta’minlab bera olmaydi.
|
| |
Nazorat savollari - Касбий психология

179
V.Umumiy ma’lumot:
Avtomobillarning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari ko’p jihatdan dvigatelning yonilg’i bilan
ta’minnlanish tizimidagi mexanizm va uzellarning texnik holatiga bog’liqdir.
Ta’minnlanish tizimini diagnostikalashda, birinchidan ta’minnlash tizimidagi nosozliklarni
qaysi mexanizm va uzellarga bog’liqligi aniqlansa, ikkinchidan, uning texnik soz holatini
ta’minnlovchi yonilg’i o’tkazgichlarning zichlikligi, yonilg’i va havo filtrlarning holati, yonilg’i
nasosini, karbyuratorni, injektorni tekshirish va sozlash ishlari bajariladi. Avtomobillarga rejaviy
ogohlantirish tizimi va servis xizmat ko’rsatish usullarida xizmat ko’rsatiladi. Shuning uchun biz
avtomobillarga 1-TXK, 2-TXK va SXK davrida ta’minnot tizimi bo’yicha bajariladigan ishlar
tarkibi bilan tanishib chiqsak maqsadga muvofiq bo’ladi.
1-TXK da benzinli dvigatellarni ta’minnlash tizimi bo’yicha quyidagi ishlar bajariladi:
1.Ta’minnlash tizimidagi asboblarni ko’zdan kechirish, ularning mahkam biriktirilganligini
va qotirilganligini nazorat qilish.
2.Chiqindi gazlar tarkibidagi uglerod oksidi (SO) miqdorini o’lchash, zarur bo’lsa me’yoriga
keltirish. Bu ish gazoanalizator yordamida bajariladi (№13-ATE laboratoriya ishida keltirilgan).
Ushbu shaklda karbyuratorni sozlash nuqtalari keltirilgan:
1-yonilg’i sifatini sozlash vinti:
2-yonilg’i miqdorini sozlash vinti.
2-TXK vaqtida yuqoridagi keltirilgan ishlardan tashqari quyidagilar bajariladi:
3.Karbyuratorning po’kakli kamerasidagi benzin sathini tekshirish, zarur bo’lsa sozlash.
a) K-126B karbyuratori
(ZMZ – 53 dvigateli);
b) K-88A karbyuratori
(ZIL-130 dvigateli);
v) DAAZ karbyuratorlari;
1-po’kak;
2-ignasimon klapan;
3-ko’rish oynagi;
4-shishali trubka;
5-shtutser.
4.Karbyuratorni, tirsakli valning erkin ishlash rejimidagi minimal aylanishlar chastotasiga
sozlash.
5.Yonilg’i nasosining ishlashini tekshirish.
6.Karbyurator drosellini boshqarish yuritmasining ishlashini tekshirish va sozlash.
Tinch okeani seysmik mintaqasi - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

37
Keyingi qatlam mantiya bo‗lib, u 2900 km gacha davom etadi. So‗nggi qatlam
2900 km dan to yerning markazigacha davom etib, u yadro qatlamidir.
Yer qatlamlarida doimo murakkab kimyoviy, fizikaviy jarayonlar to‗xtovsiz
bo‗lib turadi. Bulardan birinchisi-solishtirma og‗irliklari og‗ir jinslarning doimo
pastga, yengil jinslarning yuqoriga harakati. Ikkinchisi-radioaktivlik xossasi asosida
bir jinsdan ikkinchisining hosil bo‗lishi yoki jinslarning bir holatdan ikkinchi holatga
o‗tishi natijasida energiya ajralishidir. Bunday reaksiyalar sodir bo‗lishiga sabab,
yerning chuqur qatlamlarida juda katta bosim va issiqlik mavjuddir. Bu esa
radioaktivlik xossasiga asosan bir jinsning ikkinchisiga aylanishi va issiqlik
energiyasi ajralishiga olib keladi. Energiyaning saqlanish qonuniga asosan u yo‗qolib
ketmaydi. Hosil bo‗lgan energiya yerning ostida juda katta hajmdagi jinslarni
harakatga keltiradi. O‗z navbatida, bu kuchlar yerning ustki qatlamlarini, yer
qobig‗ini xarakatga keltiradi.
Yer bloklari bo‗lingan joylarda (okean o‗rta tog‗liklari va quruqlik bloklari
tutashgan joylarda) keskin yer harakati bo‗lganligi uchun, shu joylarda yer tebranishi
kuzatiladi. Yer bloklari harakati sabablari murakkab jarayon bo‗lib, ular yer
ichkarisidagi qovushqoq issiq moddaning harakatidan, yer aylanma harakati
natijasida hamda issiqlik konveksiyasi natijasida, okean va tog‗liklarda yer ichki
moddalarining yuqoriga oqib chiqishi va boshqa omillar natijasida sodir bo‗ladi.
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 31

30
2-bob. FAVQULODDA VAZIYАTLAR TASNIFI
2.1. Favqulodda vaziyatlarning turlari, yuz berish sabablari
Favqulodda vaziyatlar – odamlar qurbon bo‗lishi, ularning sog‗ligi yoki atrof
tabiiy muhitga zarar etishi, jiddiy moddiy talafotlar keltirib chiqarishi hamda odamlar
hayot faoliyati sharoiti izdan chiqishiga olib kelgan yoki olib kelishi mumkin bo‗lgan
avariya, halokat, xavfli tabiiy hodisa yoki boshqa tabiiy ofat natijasida muayyan
hududda yuzaga kelgan vaziyat.
O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
1998-yil 27-oktabrdagi
455-sonli “Texnogen, tabiiy va ekologik tusdagi FVlarniig tasnifi to„g„risida”gi
qarorida mamlakatimiz hududida sodir bo‗lishi mumkin bo‗lgan barcha FVlar kelib
chiqish xarakteri va o‗lchamlariga ko‗ra tasniflab berilgan. Favqulodda vaziyatlar
quyidagi turlarga bo‗linadi:
FVlar tavsifiga ko‗ra (sababi va kelib chiqish manbaiga ko‗ra):
1. Tabiiy tusdagi FV.
2. Texnogen tusdagi FV.
3. Ekologik tusdagi FV larga bo‗linadi.
O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Makamasining qaroriga ko‗ra bizning
respublikamiz mintaqalarida yetti xil FV turlari tasdqilangan
:
1. Zilzilalar, yer surilishi.
2. Sel, suv toshqinlari va hokazo.
3. Kimyoviy-xavfli obyektlarda avariya va falokatlar (o‗tkir zaharli
moddalarning ajralib chiqishi).
4. Portlash va yong‗in xavfi mavjud obyektlardagi avariya va falokatlar.
5. Temir yo‗l va boshqa transport vositalarida tashish paytidagi avariya va
falokatlar.
6. Xavfli epidemiyalarning tarqalishi.
7. Radioaktiv manbalardagi avariyalar.
Kutubxonaning moliyaviy faoliyati nima?

20-bob.
BUDJETDAN TASHQARI MABLAG‘
JALB ETISH (FANDRAYZING).
TADBIRKORLIK FAOLIYATI
XX asrning oxiridan boshlab kutubxonalar faoliyatiga «menej-
ment», «marketing», «fandrayzing», «pablik rileyshnz», «imij»
kabi tushunchalar kirib keldi. 0 ‘zgarib va rivojlanib borayotgan
siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy shart-sharoitlar kutubxonalar oldiga
davlat tomonidan ta ’minlanayotgan mablag‘largagina qarab
qolmasdan, balki kutubxonalar faoliyatini rivojlantirishga ta’sir
ko‘rsatuvchi boshqa vositalarni ham qidirib topish muammosini
qo‘ydi. Bu esa marketing va fandrayzingga katta qiziqish uyg‘otdi.
Marketingni kutubxonalar faoliyatiga olib kirish jarayonini
tahlil qilib qarasak, «bozor», «marketing», «tijoratlashtirish» va
kutubxonalar tushunchasini bir-biriga muvofiqlashtirish haqidagi
juda katta muhokamalardan to keng doirada qo‘llab-quwatlash,
uni va fandrayzingni kutubxonalar faoliyatiga olib kirishning
nazariy, uslubiy, amaliy ishlanmalari paydo bo‘lishini ko‘rish
mumkin. Bu shuni anglatadiki, marketing kutubxonalar faoliyati
uchun asosiy unsurlardan biriga aylanib bormoqda. Kutubxonachilik
marketingida ikkiyoqlama manfaatdorlik ko‘zga tashlanadi,
birinchidan
, bu foydalanuvchilar qiziqishini, talab va ehtiyojlarini
mukammal o‘rganishni, shunga mos axborot-kutubxona xizmati
ko‘rsatishm va aynan olingan kitobxonga yo‘naltirishni talab etsa,
sh u n in g d ek - Kutubxonashunoslik

rahbarlari va Senat materiallari, risolalar, nutq, m a’ruzalar va
Farmonlar, Oliy Majlis qonunlari, Vazirlar Mahkamasining
qarorlari, farmoyishlari, vazirliklarning buymqlari, yo‘riqno-
malari, ma’naviyat, madaniyat, ma’rifat, milhy qadriyatlarimizga
oid asarlar, ko‘p jildli nashrlar, lug‘atlar, ensiklopediyalar,
ma’lumotnomalar, jahon adabiyotining mumtoz asarlari, gazeta
va jurnallar, plastinka, magnit tasmalari, diafilm, disketlar,
skanerlar. Ba’zi kutubxonalarda ana shu nashrlarning tiplari va
turlari bo‘yicha alohida o‘quv zallari tashkil etiladi. Kompyuterlar
lokal tarmoqqa, serverga, u orqali Internetga ulangan bo‘lishi
lozim.
moddiy resurslarti.it - Kutubxonashunoslik

va yoshlar orasida ta lim-tarbiyaviy ishlarni olib borish uchun
hamkorlikni yo‘lga qo‘yib, har bir ommaviy tadbir uchun ho-
miylarva ko‘ngillilardan ko‘pgina miqdorda mablag1 to‘pIashga
erishilmoqda. Shaxsiy kutubxona fondlarini kutubxona fondiga olish
bo‘yicha ham juda ko‘p kutubxonalar ma’lum tajribaga egalar.
2002-yili Toshkent viloyat «Turon» axborot-kutubxona mar
kazi (awalgi universal ilmiy kutubxonasi) qoshida viloyat ku
tubxonalar assotsiatsiyasi kutubxonalarning yangi ish usullari
yuzasidan qator seminar mashg‘ulotlari o‘tkazdi. Seminarlarda
turli xalqaro jam g‘armalar va mahalliyjamg‘armalar, Respub
lika kutubxonalar assotsiatsiyasi vakillari qatnashishdi. Seminar-
larning bir mashg‘uloti aynan kutubxonalar faoliyatiga fandray-
zingni olib kirish masalasiga bag‘ishlandi va «Kutubxonada
fandrayzing» deb nomlandi. Bu tadbir «IREX» jamg‘armasi
mutaxassislari bilan hamkorlikda o‘tkazildi. Unda klassik fand
rayzing, uning mohiyati, negizi, kutubxonalar tizimida fandray-
zingni tashkil etish, rejalashtirish, Pablik rileyshnz, 0 ‘zbekis-
tonda fandrayzing, uning ko‘rinishlari, press-reliz va turli boshqa
tadbirlar haqida so‘z yuritildi. Seminarlar davomida barcha vilo-
yatlar kutubxonalari uchun murabbiylar tayyorlandi.
AVTOMOBILNING YuRISh QISMINI DIAGNOSTIKALASh, TXK VA

151
jihozlar;
·
G’ildiraklarni muvozanatlash jihozlari.
Shinalarni ajratish-yig’ish jihozlari;
·
Shina va kameralarni ta’mirlash
jihozlari to’g’risida tushuncha va ma’lumotlar
berish.
jihozlar;
·
G’ildiraklarni muvozanatlash jihozlari.
Shinalarni ajratish-yig’ish jihozlari;
·
Shina va kameralarni ta’mirlash
jihozlari to’g’risida to’plagan tushunchasini
namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
AVTOMOBILNING YuRISh QISMINI DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT

15.2. AVTOMOBILNING YuRISh QISMINI DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT JIHOZLARI ma’ruza mashg’ulotining texnologik kartasi Faoliyat mazmuni Ish bosqichlari va vaqti Ta’lim beruvchi Ta’lim oluvchilar Tay-yorgar lik bosqichi 1. Mavzu bo’yicha o’quv mazmunini tayyorlash.
2. Ma’ruza uchun taqdimot slaydalarini tayyorash.
3. Talabalar o’quv faoliyatini baholash mezonlarini
ishlab chiqish.
1.1. Avvalgi ma’ruza bo’yicha talabalar o’quv faoliyatini
baholash.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
1. Mavzuga kirish (15 daqiqa) 1.2. Mashg’ulot mavzusi, uning maqsadi va o’quv
faoliyati natijalari bilan tanishtiradi.
Tinglaydilar
2-bosqich Asosiy bosqich (55 daqiqa)
2.1. Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish
qilish va izohlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi
2.2. O’tiladigan mavzuga tuzilmaviy mantiqiy chizma
asosida tushuncha berish;
2.3. G’ildiraklarni o’rnatish burchaklarini
diagnostikalash jihozlari
; 2.4. Avtomobil osmasini diagnostikalash jihozlari;
2.5. Shinlarni ajratish-yi’gish, ta’mirlash jihozlari.
2.6. G’ildiraklarni muvozanatlash jihozlari to’g’risida
malumot beradi.
2.7. Talabalar bilimlarini faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø
G’ildiraklarni o’rnatish burchaklarini diagnostikalash
jixozlari.
Ø
Avtomobil osmasini diagnostikalash jixozlari.
Ø
G’ildiraklarni
ta’mirlash.
Ajratish-yig’ish.
Muvozanatlash jixozlari.
Ø
Gaykaburagichlar.
Tinglaydilar,
yozadilar.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
152
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan
savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.