nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Diqqattin` fiziologiyaliq negizleri

|
Diqqattin` fiziologiyaliq negizleri
|
bet | 26/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияDiqqattin` fiziologiyaliq negizleri. Bul o`z-ara baylanisliliq sizlerge ma`lim bolg`aninday aq I.P. Pavlov ta`repinen aniqlang`an nerv protsessleri induktsiyasinin` nizami tiykarinda ju`z beredi, al og`an muwapiq miy qabig`inin` bir uchastkalarinda ju`z beretug`in qozdiriwshiliq protsessleri miydin` basqa uchastkalarindag`i irkiw protsesslerin keltirip shig`aradi. Egerde adam diqqatin qanday da bir zatqa ja`mlegen bolsa, tap usinin` o`zi sol zat yarim sharlardin` qabig`inin` tiyisli uchastkasinda qozdiriwshiliqti keltirip shig`aradi, qabiqtin` basqa uchastkalari bolsa, irkilip qaladi, na`tiyjede adam usi zattan basqa heshna`rseni ko`rmeydi, degendi bildiredi. Haqiyqatliqtin` ga` bir, ga` ekinshi ob`ekti adamnin` miyinde qozdiriwshiliqti keltirip shig`atug`inliqtan yarim sharlardin` qabig`inda qozdirilg`an oray onda-olay-bilay awmasip ju`rgen siyaqli tu`sinik payda boladi, al usinnan diqqattin` bir zattan ekinshisine awmasip turiwi kelip shig`adi.
Diqqat ha`m jeke adam. Egerde adamda ba`rqulla diqqatli boliw a`deti qa`liplesken bolsa, onda diqqat onin` bekkemlengen, mudami o`zgesheligi bolip qaladi da, diqqatliliq dep ataladi. Diqqatliliq- jeke adamnin` a`hmiyetli sapasi boladi. Diqqatli adam baqlawshilig`i menen ayirilip turadi, ol do`gerek-a`tiraptag`i na`rselerdi anag`urlim toliq ha`m aniq qabil etip aladi, jeke adamnin` mine usi qa`siyetine iye bolmag`an adamg`a qarag`anda anag`urlim tabisli ta`lim aladi ha`m miynet etedi.
Diqqattin` tu`rleri. Diqqat erkin emes (aldin oylanbag`an) ha`m erkin (aldin oylang`an) boliwi mu`mkin. Erkin emes diqqat onin` o`zine ta`n formalarinda haywanatlarg`a da ta`n boladi. Erkin diqqat- diqqattin` spetsifikaliq insaniyliq formasi boladi, ol tariyxiy jaqtan adamnin` miynet xizmetinde payda boldi.
Adamnin` heshqanday niyetsiz aldin ala qoyilg`an maqsetsiz payda bolatug`inin ku`sh jumsawdi talap etpeytug`in diqqat erkin emes diqqat dep ataladi. Erkin emes diqqat, birinshiden sirtqi sebeplerdin`- bizge ta`sir jasaytug`in qozdiriwshilardin` o`zgesheliklerinin` na`tiyjesinde ha`m ekinshiden, ishki tu`tkilerdin`, jeke adamnin` bag`darlaniwshilig`inin` na`tiyjesinde payda boladi. Adamg`a ta`sir jasawshi qozdiriwshilardin` o`zgesheliklerine to`mendegiler jatadi:
|
| |
Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan ko‘zgazmali qurollar va texnika vositalariga ko‘p darajada bog‘liq bo‘lgaan o‘quv materialini o‘zlashtirish metodi qaysi bandda ko‘rsatilgan

|
Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan ko‘zgazmali qurollar va texnika vositalariga ko‘p darajada bog‘liq bo‘lgaan o‘quv materialini o‘zlashtirish metodi qaysi bandda ko‘rsatilgan
|
bet | 21/56 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 87,07 Kb. | | #156776 |
149Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan ko‘zgazmali qurollar va texnika vositalariga ko‘p darajada bog‘liq bo‘lgaan o‘quv materialini o‘zlashtirish metodi qaysi bandda ko‘rsatilgan
A) Og‘zaki, amaliy
+ B) Ko‘rgazmali
C) Reproduktiv
D) Induqtiv, deduktiv
150 .Didaktik jarayon kechadigan barcha sharoitlarni oydinlashtirish, uning natijalarini belgilash bu-
+ A)Tashxis
B) korreksiya
C) Profilaktika
D) nazorat
151.Pеdаgоgik mаxorat tizimigа qaysilаr kirаdi?
+ A) Kаsbgа оid bilimlаr, insоnpаrvаrlik, pеdаgоgik qоbiliyat, pеdаgоgik tехnikа
B) Tаdbirni tаnlаsh, uni tаyyorlаsh vа o’tkаzish, tаhlil qilish
C) Nаfаs оlish, оvоz o’zgаrishi, rаvоn nutq mаdаniyati
D) His-hаyojоnni аnglаtuvchi so’zlаr ishlаtish, o’zgаlаrni tushunish, yolg’оn хushоmаd qilish
152.Pеdаgоgik qоbiliyatning sifаtlаri keltirilmagan qatorni toping ?
+ A) Pеdаgоgik fаоliyat o’quvchilаrning yosh хususiyatlаrigа vа qiziqishlаrigа to’g’ri kеlmasligi
B) O’z kаsbigа muhаbbаt, o’quvchilаrni sеvа оlish, mutахаssisligi bo’yichа puхtа bilimgа egа bo’lishi
C) Pеdаgоgik tаkt vа pеdаgоgik nаzоkаtgа egа bo’lish,pеdаgоgik tехnikаni qo’llаy оlish
D) O’quvchilаr jаmоаsigа singib kеtа оlishi, o’z mеhnаtigа ijоbiy yondаshish
153…….– mutaxassis tomonidan kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo‘llay olinishi
A) Shaxsiy kompitentlik
B) Umumiy kompitentlik
+ C) Kasbiy kompetentlik
D) Didaktik kompitentlik
154.Ijtimoiy faoliyatning muayyan turi buyicha ijodkorlikni namoyon etuvchi kobiliyat bu…
+ A) tabiiy imkoniyatlarga asoslangan kreativlik
B) Ixtisoslashgan kreativlik
C) Umumiy kreativlik
D) Birlamchi kreativlik
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan ko‘zgazmali qurollar va texnika vositalariga ko‘p darajada bog‘liq bo‘lgaan o‘quv materialini o‘zlashtirish metodi qaysi bandda ko‘rsatilgan
|
Qishgi saqlashni tashkil qilish va meteorologik ta’minlash

130
materiallari bilan ta’minlash punktlari tashkil etilib, qor tozalash vositalari va qum
tarqatuvchilar to‘xtash joylarining garaji va joylari tayyorlanib, suv va neft reek
isitish tizimi va uskunalariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Ishchilar va
haydovchilarni dam olish va isitish uchun xonalarni oldindan ta’mirlash va isitish.
Yangi qalqonlarni, qoziqlarni, qalqonlarni bog’lash
uchun materiallarni
tayyorlash, qorlarni ushlab turuvchi vositalarni ta’mirlash qor yog’ishi
boshlanishidan bir oy oldin yakunlanadi, er muzlashdan oldin, qalqonlarni
joylashtirish kerak. Yuqori uzoq muddatli qor bo‘ronlari mumkin bo‘lgan
yo‘llarda, chiziqli yo‘l
tashkilotlari bilan, himoya qilish ishlari olib borilgan yoki
umuman namoyish etilmagan joylarni himoya qilish uchun etarli miqdorda olib
boriladigan qor saqlovchi qalqonlarni tezkor zahirasini yaratadi.
No`kis 2023 mazmuni - bet 38

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 38/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияSirtqi tosqinliqlar – bul adamnin` g`a`rezsiz emes sirtqi tosqinliqlar, sirtqi kesent, basqa adamlardin` qarsiliq ko`rsetiwi, ta`biyiy tosqinliqlar boladi.
Ishki tosqinliqlar adamnin` o`zine g`a`rezli boladi, bul kerek na`rseni islewdi qa`lemewshilik, qarama-qarsi niyetlerdin` boliwi, adamnin` uyan`lig`i, jaman keyip, oysizliq penen ha`reket etiw a`deti, jalqawliq, qorqinish sezimi, jorta menshenshilik etiwi h.t.b.
Erk - adamnin` qiyinshiliqlardi ha`m tosqinliqlardi jen`ip shig`iwina baylanisli bolg`an maqsetli ha`reketlerin ja`ne qiliqlarin belgileytug`in onin` psixikaliq xizmeti boladi.
Tosqinliqlardi ha`m qiyinshiliqlardi jen`ip shig`iw erkli ku`sh saliw dep atalatug`in, adamnin` fizikaliq, intelektualliq ha`m moralliq ku`shlerin mobilizatsiyalaytug`in nervlik- psixikaliq qatti ku`sh jumsawinin` ayiriqsha halatin talap etedi.
Ta`kirarlaw ushin sorawlar.
Sezim haqqinda tu`sinikW
Emotsiya degenimiz neW
Emotsional jag`daylardin` tu`rleriW
“Affekt”- so`zinin ma`nisiW
Moralliq, intellektualliq, estetik sezimlerdin` tu`sinigiW
Erk haqqinda tu`sinikW
Eriklik ha`rekettin` du`zilisiW
Shaxstin` eriklik sipatlariW
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
Tema: Temperament.
Joba:
1. Temperament haqqinda tu`sinik.
2. Temperamenttin` fiziologiyaliq negizleri.
|
| |
Dala ishlari - 1 A. X. O‘roqov

363
(yo‘l poyi, qatnov qismi, sun’iy inshootlar va boshqalar) ning mavjudligi va
holatini ifodalovchi ma’lumotlarni beradi.
5 bo‘limda "Mablag’ xarajatlari va bajarilgan ishlarning asosiy hajmlari"
yo‘lning ekspluatastiyaga topshirilgan paytdan boshlab saqlash, ta’mirlash va
rekonstrukstiya qilish uchun sarflangan pul xarajatlari to‘g’risida ma’lumotlar
beriladi. Shu bilan birga avtomobil yo‘lining transport-ekspluatastion xususiyatlari
bo‘yicha olib borilayotgan asosiy ishlar to‘g’risidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi.
Pasportda joriy ta’mirlash (saqlash) ishlari ko‘rsatilmaydi.
Chiziqli grafigi (yo‘l pasportining 6 bo‘limi) 1: 20 000 masshtabda chiziladi.
Pasport tayyorlash uchun zarur bo‘lgan yo‘llarning holati haqida ma’lumot
to‘plash uchun ko‘chuvchi(mobil) laboratoriyalar, qurilma va uskunalardan
foydalaniladi.
Qozdiriwshinin` ku`shi ha`m ku`tilmegenligi

|
Qozdiriwshinin` ku`shi ha`m ku`tilmegenligi
|
bet | 27/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психология1. Qozdiriwshinin` ku`shi ha`m ku`tilmegenligi. Qatti ses, jaqtinin` qatti jarq etiwi, qatti iyis ba`rqulla diqqatti o`zine tartadi.
2. Qozdiriwshinin` jan`a, ayiriqsha qarama-qarsiliqli boliwi. Oqiwshilar ele ko`rmegen jan`a markli a`dette tis jen`il mashinadiqqatin eriksiz o`zine tartadi.
3. Ob`ekttin` jiljimalilig`i, sonday-aq qozdiriwshi ha`reketinin` baslaniwi yamasa, kerisinshe toqtap qaliwi.
Sanali tu`rde qoyilg`an maqsettin` na`tiyjesinde payda bolatug`in ha`m belgili da`rejede erikti jumsawdi talap etetug`in diqqatti erkin yamasa aldin oylang`an diqqat dep ataydi. Bunday jag`dayda en` qolayli qozdiriwshiliqqa iye bolg`an uchastkani ekinshi signal sistemasinan keletug`in signallar quwatlap turadi.
Oqiwshilardin` turaqli erkin diqqatti ta`miyin etiw bir qatar sha`rtlerden g`a`rezli boladi.
1. Usi xizmetti orinlawda parizin ha`m minnetin tu`siniw.
2. Orinlanip atirg`an xizmettin` konkret waziypasin aniq tu`siniw.
3. U`yrenshilikli jumis sha`rtleri.
4. Janapay qizig`iwshiliqlardin` payda boliwi.
5. Xizmet ushin qolayli sha`rtlerdi du`ziw, yag`niy unamsiz ta`siyir jasaytug`in basqa qozdiriwshilardi (televiziyaliq ko`rsetiwlerdi, qatti muzikani, shawqimdi) saplastiriw.
Diqqattin` qa`siyetleri. Tiyisli qa`siyetti diqqattin` ja`mlengenligi dep ataladi. Biraq tek, usi g`ana a`hmiyetli emes g`oy. Adam diqqatin qanshama uzaq waqit dawaminda ta`miyinley alatug`inlig`i da yag`niy diqqattin` turaqlig`i a`hmiyetli boladi. Diqqattin` ken`ligi ko`z-qarasinan da ol zatlardi ha`m qubilislardi qanshama ken` tu`rde qamtiytug`ini jag`inan da bahalaw a`hmiyetli boladi. Usig`an muwapiq diqqattin` ko`lemi ha`m bo`listiriw siyaqli eki qa`siyeti ayirip shig`adi. En` son`inda diqqat qanshama epshil, ol bir ob`ekten ekinshisine qanshama tez awisatug`inin biliw a`hmiyetli boladi.
Ta`kirarlaw ushin sorawlar.
Diqqat dep neni ataymiz
Diqqattin` fiziologiyaliq negizleri tuwrali aytip berin`iz
Erkin emes ha`m erkin diqqat qalay ju`z beredi.
Diqqattin` tiykarg`i qa`siyetlerin sipatlap berin`iz.
Diqqatin ta`rbiyalawdin` tiykarg`i jollari qanday.
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
|
| |
Ayirish organlari - A s daminov, B. S. Salimov

Ayirish organlari:
Havo pufakchasi ustida umurtqalarning yoni
bo’ylab joylashgan uzun lentasimon shakldagi metanefritik buyrakdan
iborat. Buyraklarning ichki qirrasidan bir juft siydik yo’li - Volf kanali
boshlanadi. Bu kanallar pastroqda o’zaro qo’shilib, siydik pufagiga
qo’shiladigan bitta umumiy kanal hosil qiladi.
Ko’payish organi:
Erkagining juft urug’donlari ichida bo’shlig’i
bo’ladi. Urug’donlarida maxsus teshiklar bilan siydik-tanosil so’rg’ichi
orqali tashqariga ochiladigan umumiy chiqarish yo’li bo’ladi.
Urg’ochisida alohida chiqarish yo’li yo’q. Shuning uchun uning
tuxumdoni to’g’ridan-to’g’ri jinsiy teshikka ochiladi. Volf kanali faqat
siydik yo’li vazifasini bajaradi. Ikralari kichik, urug’lanishi tashqi
bo’ladi.
Sistematikasi:
20 mingdan ziyod turlari bor. 3 ta kenja sinfga
bo’linadi.
100
1.
Sho’laqanotlilar.
2.
Chutkaqanotlilar.
3.
Ikki xil nafas oluvchilar.
Sho’laqanotlilar 4 ta katta turkumga bo’linadi:
1.
Tog’ayli ganoidlar.
2.
Suyakli ganoidlar.
3.
Suyakdor baliqlar.
4.
Ko’p qanotlilar.
Hozirgi baliqlarning 90% i suyakdor baliqlar k\turkumiga
talluqlidir. Bularning asosiylari:
A. Seldsimonlar.
B. Karpsimonlar.
V. Ilonbaliqlar.
G. Cho’rtansimonlar.
D. Olabug’asimonlar.
Ye. Treskasimonlar.
Suv muhitining ham har xilligini hisobga olganda baliqlarni uchta
ekologik guruhga bo’lish mumkin.
1.
Pelagik. 2. Abissal. 3. Litoral.
Pelagik baliqlar suv bag’rida, abissallar suv qirg’oqlari va tubi bilan
bog’langan, ular suv tubida, katta chuqurlikda yashashadi.
Skeleti:
asosan suyakdan tashkil topgan, qisman suyakdan tashkil
topganlari ham asta-sekin suyakka aylanadi.
Ba’zi suyaklar tog’ay to’qimaning o’rnini suyak to’qima olish bilan,
boshqa birlari esa terining biriktiruvchi to’qimasining rivojlanishidan
hosil bo’ladi. Shu sababli birinchisi asosiy, ikkinchisi qoplovchi
suyaklar deb yuritiladi.
Bosh skeleti bosh miyani va sezgi organlarini himoyalovchi qutidan
tashkil topgan. Bosh skeletining yuqori qismi juft burun, peshona, ensa
suyaklaridan iborat. Paski qismi soshnik, parasfenoid va asosiy
suyakdan iborat. Oldingi qismi sezgi organlarini himoyalovchi
kapsuladan,yon tomondan ko’zni himoyalovchi bir qancha (odatda 5 p)
quloq va muvozanat suyakdan tashkil topgan.
Visseral skelet bir qancha jabra yoyidan va ovqat hazm qilish
organlarining himoyalovchi suyaklardan iborat.
Umurtqa pog’onasi bir qancha ikki tomonlama bo’rtiq - amfisel
umurtqadan iborat bo’lib, ikki umurtqa orasida xorda qoldig’i saqlangan.
101
Harakat organi skeletlari odatda toq (yelka, anal, dum) va juft
(ko’krak va qorin) suzgich suyaklaridan iborat. Rasm 10.11. 12
55-rasm. Okun balig’i skeleti.
1.
Suzgich nurlari; 2. Suzgich nurlari asosi; 3 Umurtqa pog’onasi
4.
Jabra qopqog’i; 5.Ko’z kosasi; 6. Ko’krak so’zgichi; 7. Yelka kamari
8.
Qorin so’zgichi; 9. Tos kamari; 10.Yelka so’zgichi;11. Anal so’zgichi
12.Dum so’zgichi
|
- poyafzal ta‟mirlash ustaxonasi; 
- prokat punktlari; 
- fotolaboratoriyalar; 
- tibbiy punkt

58
7.
Ma’muriyat va boshqaruv xonalari guruhi:
- qabulxona;
- direktor, direktor o„rinbosari, huquqshunos kabinetlari;
- buxgalteriya, kassa va bosh buxgalter kabineti;
- arxiv;
- kadrlar bo„limi;
- hisoblash texnikasi uchun xona.
8.
Yordamchi va xo‘jalik xonalari guruhi:
- aloqa uzeli;
- katta xodima xonasi;
- ko„rpa-to„shak saqlanadigan xona;
- omborlar;
- ustaxonalar.
9.
Kommunal (muhandislik) ta’minot va vertikal transport uchun xonalar
guruhi:
- qozonxona yoki issiqlik punkti;
- havoni tozalash tizimlari uchun xona;
- havo almashtirish (ventilyatsiya) kameralari – oqimli va so„rib oluvchi;
- suv tortuvchi nasoslar xonasi;
- qozonlarning boylerlari joylashgan xona;
- liftlar;
- lift mashinalari joylashgan xona.
Muhandislik ta‟minoti xonalari texnik yerto„lalarda va texnik chordoqlarda,
yerto„la va sokol qavatlarda joylashadi.
Yuqorida ko„rsatilgan xonalarning mavjudligi va ularning o„lchamlari
mehmonxona razryadi va loyihalash topshirig„iga bog„liq bo„ladi.
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish instituti qodirova Surayyo Adilovna - bet 29

51
VI BOB. MEHMONXONA BINOLARI
Insoniyatning ilmiy-texnik taraqqiyot tomonidan belgilab berilgan bugungi
hayot tarzining sur‟ati ilm-fan, biznes, hordiq chiqarish va madaniyat kabi
sohalardagi integratsion jarayonlar yanada kuchayishini taqozo etadi. Bu esa, o„z
navbatida, belgilangan maqsadlarga eng samarali ravishda etishish uchun imkon
qadar qulay yashash sharoitlari yaratilishini talab qiladi. Bugungi kunda bu
funksiyani turli qulayliklar va sig„imga ega, turli vazifalar uchun mo„ljallangan
mehmonxona komplekslari bajarmoqda. Xizmat ko„rsatish darajasi yuqori
bo„lgan yangi mehmonxonalardagi reprezentativ va maishiy xonalar hajmining
ortishi – ular tarkibining sifatiy o„zgarishi – odatiy holat sifatida qabul
qilinmoqda, natijada, aksariyat mehmonxonalar ko„p funksiyali konglomeratlarga
aylanib bormoqda.
Bu kabi konglomerat tarkibiga kiruvchi umumfoydalanish uchun
mo„ljallangan turli xonalar kongress, majlis va shunga o„xshash ommaviy
tadbirlarni o„tkazish uchun zarur bo„lgan barcha sharoitlari yaratilgan to„plam
sifatida qabul qilingan. Ushbu to„plam tarkibiga quyidagilar kiradi: konferens-
zallar yoki universal turdagi zallar va ular atrofida shakllanuvchi umumiy
foydalanish uchun mo„ljallangan xonalar, shuningdek restoran va barlar, ko„ngil
ochar xarakterga ega xonalar, qo„shib qurilgan va ochiq basseynlar, dam olish,
ko„ngil ochar, savdo, maishiy xizmat ko„rsatish bilan shug„ullanuvchi
muassasalar uchun ko„plab xonalar va, albatta, bugungi kun talablaridan kelib
chiqqan holda, axborot sohasida xizmat ko„rsatishga mo„ljallangan alohida
majmualar . Bu kabi konglomeratni o„z ichiga olgan mehmonxonalarning
namunasi sifatida “kongress-otel” yoki “konferens-otel”, shuningdek ishbilarmon
kishilar uchun mo„ljallangan “biznes-otel” deb nomlanuvchi mehmonxonalarni
keltirish mumkin. Ulardagi jamoat qismning o„ziga xos xususiyatlaridan biri, bu
majlislar, simpoziumlar va konferensiyalar o„tkaziladigan zallar, aloqa bo„limlari
va bank, teletayp, teleks va kompyuter xonalari, shuningdek basseyn, sauna,
kegelban kabi hordiq chiqarish va ko„ngil ochar xonalarning mavjudligidir.
Mamlakatimizdan mehmonxonalar fondi bir turda emas. Turli davrlarda qurilgan
mehmonxonalar arxitekturasi, sig„imi, qavatliligi, jihozlanishi va uskunalari,
xonalar fondining tarkibi va sifati, xonalar to„plami va maydoni bo„yicha
farqlanadi.
Mehmonxona binolarining hajmiy-rejali yechimi

60
- markaziy qismida liftli yoki zina-lift uzeli mavjud seksiyali tuzilmaga ega
bo„lgan turar joy qavatining rejasi; har bir seksiya ikki tomonida nomerlar
joylashgan va perimetri bo„yicha yopiq yo„lakka ega bo„lishi mumkin;
- rejaviy tuzilmalarning turlicha kombinatsiyalari asosida shakllangan turar
joy qavati.
Rejaning geometrik shakli ham turlicha bo„lishi mumkin :
-
to‘g‘ri to‘rtburchakli: qavatlar soni va uzunligi turlicha bo„lgan
mehmonxona binolarida qo„llaniladi. Bunda turar joy qavatlarining yo„lakli yoki
galereyali tuzilmalari va vertikal kommunikatsiyalar hamda nomerlarga xizmat
ko„rsatuvchi navbatchi xodimlar uchun mo„ljallangan xonalar joylashishining
turlicha variantlaridan foydalaniladi; rejaning bu kabi shakli asosida plastina yoki
parallelopiped shaklidagi ixcham hajmlar yaratiladi.
- rejaning ixcham shakli (aylana, ellips, kvadrat, uchburchakka o„xshash)
minora turidagi mehmonxona binolarini qurishda foydalaniladi; vertikal
kommunikatsiyalar uzeli, odatda, binoning markaziy qismida joylashtiriladi;
qavatlardagi yo„laklar siqilgan; ixchamligi (kompakt bo„lgani) tufayli qavatdagi
nomerlar soni 10 dan 27 tagacha cheklanadi;
- turar joy qismining
murakkablashtirilgan rejasi: rejaning “uchbarg”,
“xoch”, V-, L-, Z- va G-simon shakllari, egri chiziq va elpig„ich ko„rinishidagi
kompoziyalar; odatda, nomerlargacha masofani qisqartirish uchun zina-lift uzeli
binoning markaziy qismida joylashtiriladi.
Jamoat xonalarining murakkab tizimini guruhlanishi turli
atrium bo„shliqlar
asosida amalga oshirilishi mumkin. Rejaning atriumli shakli bitta qavatda
joylashtiriladigan nomerlar sonini oshirish imkoniyatini beradi. Bunda
atriumning orayopmalari zamonaviy fazoviy kontsruksiyalardan foydalanib,
odatda, yorug„ o„tkazadigan shaffof materiallarni qo„llagan holda bajariladi.
Qishki bog„ sifatida bir qismi faol ko„kalamzorlashtirilgan atrium hovli o„rta
asrlarga xos karvonsaroy metamorfozasini emas, balki kompozitsion-badiiy
yechimlari landshaft arxitekturasi vositalari yordamida amalga oshiriluvchi bog„-
pationi eslatadi.
10.5.Binoning funksional bloklari va ularni loyihalashga qo„yilgan talablar

106
Katta bo„lmagan muzeylarda kassa, kiosk va nazorat birlashtirilishlari
mumkin. Vestibyulda,
shuningdek, qo„riqlash postlari, jumladan o„t o„chirish
postlari ham lohilashtiriladi. Yirik muzeylarda tibbiy punktlar ko„zda tutiladi.
Tashrif buyuruvchilar va muzey xodimlariga xizmat ko„rsatishga mo„ljallangan
bufet bino vestibyuli bilan eng qisqa bog„lanishga va yuk tushirib olish uchun
qulay maydonchaga ega bo„lishi kerak. Bufet xonalari tarkibiga ovqatlanish zali
(taom tarqatish peshtaxtasi bilan), yordamchi xona va idish-tovoq yuvish xonasi
kirishi lozim.
Ta’lim darajasi bir xil bo‘lgan o‘quv komplekslari

|
Ta’lim darajasi bir xil bo‘lgan o‘quv komplekslariBog'liq Jamoat binolari. Qodirova1. Ta’lim darajasi bir xil bo‘lgan o‘quv komplekslari
Kasb-hunar bilim
yurtlari kompleksi
Ishlab chiqarish,
jismoniy tarbiya-sport,
xo„jalik
O„quv-ishlab
chiqarish
xonalari
(bir
tarmoqning), o„quv-sport xonalari, texnik
markaz, leksiya auditoriyasi, majlislar zali,
to„garaklar uchun xonalar, kutubxona, tibbiy
punkt, oshxona, qo„shimcha va xizmat
ko„rsatish xonalari
O„rta maxsus o„quv
muassasalari
Shu kabi
Shu kabi
O„quv kombinatlari
kompleksi (sanoat
hududi yoki xalq xo„jalik
tarmog„ining)
Ishlab chiqarish,
xo„jalik
Yemakxona, kutubxona, o„qitishning texnik
vositalari uchun xona, majlislar zali,
ma‟muriy-xo„jalik
va
texnik-sanitariya
xonalari
OO„Yu kompleksi
Sport, xo„jalik, turar
joy, ayrim hollarda –
ilmiy, ishlab
chiqarish
Bino va inshootlar: sport, madaniyat,
ovqatlanish, tibbiy xizmat ko„rsatish, ilmiy
va texnik markazlar, hisoblash markazi,
yotoqxona, dam olish bazalari
2. Ta’lim darajasi turlicha bo‘lgan o‘quv komplekslari
Umumta‟lim maktabi +
kasb-hunar kolleji
Sport, dam olish,
ko„kalamzorlashti-rish
O„quv-ishlab chiqarish ustaxonalari, sport
xonalari,
zallari,
auditoriyalar,
texnik
markaz
Kasb-hunar kolleji +
o„quv kombinati +
maktablararo o„quv-
ishlab chiqarish
komplekslari
Ishlab chiqarish,
xo„jalik
O„quv-ishlab chiqarish xonalari, kutubxona,
tibbiyo punkt, oshxona, qo„shimcha va
xizmat ko„rsatish xonalari
Kasb-hunar kolleji +
o„rta maxsus o„quv
muassasasi
Barcha zonalar
Shu kabi
Kasb-hunar kolleji +
o„rta maxsus o„quv
muassasasi + oliy o„quv
yurti
Shu kabi
O„quvchilarga xizmat ko„rsatuvchi barcha
xonalar: texnik va xo„jalik xonlar, sport va
majlislar zali
Korxonaning o„quv
markazi (o„quv
kombinati + texnikum
filiali + OO„Yu ning
o„quv-maslahat punkti)
Shu kabi
Shu kabi
50
Oliy o„quv yurti +
malaka oshirish instituti
(fakulteti)
O„quv, dam olish
Talabalar
va
tinglovchilarga
xizmat
ko„rsatish xonalari
|
| |
Tvorchestvoliq qiyal etiwdin`

|
Tvorchestvoliq qiyal etiwdin`
|
bet | 33/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияTvorchestvoliq qiyal etiwdin` jan`adan qiyal etip elesletiwden ayirmashilig`i sonnan ibarat, yag`niy tvorchestvoliq qiyal etiw tvorchestvoliq is protsessinde jan`a obrazlardi o`z betinshe do`retiw boladi. An`sag`an keleshektin` obrazlarin do`retiwdi a`rman etiw dep ataydi.
Qiyal to`rt tiykarg`i tu`rde boliwi mu`mkin- jedel, passiv, o`nimli ha`m reproduktiv. Aktiv yamasa jedel qiyaldan paydalana otirip adam o`z qa`lewi menen, erktin` ku`shi menen o`zinde tiyisli obrazlardi payda etedi. Passiv qiyal obrazlari tosattan, adamnin` qa`lewi ha`m erkine qaramay payda boladi. O`nimli qiyaldin` ayirmashilig`i, bunda haqiyqatliq adam ta`repinen tek g`ana mexanikaliq nusqalanip yamasa elesletilmesten sanali konstruktsiyalaydi. Biraq bunda obrazda ol do`retiwshilik qayta jan`alanadi. Reproduktiv qiyalda haqiyqatliqti qalay bolsa sol turisinda ko`z aldina keltiriw ma`selesi turadi, bunda fantaziya elementleri bolsa da, bunday qiyal do`retiwshilikke emes, al ko`birek qabillaw yamasa este saqlawg`a uqsaydi.
Qiyal etiwdin` a`hmiyeti. Qiyal etiw miynet protsessinde payda boladi ha`m rawajlanadi. Qanday da bir buyimdi sog`iwdan burin adam neni sog`iwdi, qalayinsha sog`iwdi, usi sog`ilg`an buyim qalay bolip shig`atug`inin ko`z aldina keltiredi.
Adam qiyalinin` jumisi a`debiyat ha`m iskusstvo menen sheklenbeydi. Ko`pshilik da`rejede ol ilimiy, texnikaliq, do`retiwshiliktin` basqa tu`rlerinde ko`rinedi. Bul jag`daylardin` barlig`inda fantaziya qiyaldin` tu`ri sipatinda duris rol` atqaradi. Bul- tu`s ko`riw, gallyutsinatsiya, a`rmanlar.
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
|
| |
Gidroyuritmali tormoz tizimiga TXK

70
aylanishini aniqlashdan iborat.
2. Tormoz tepkisining erkin yurish yo’lini tekshirish va sozlash 2.64-rasm). Bu ish
avtomobillarning kabinasi yoki salonida haydovchi o’rindig’i oldida bajariladi. Chizg’ichning bir
uchi polga qo’yilib, ikkinchi tomoni tepkining yuzasi bilan tenglashtiriladi va oraliq aniqlanadi. Shu
holatda tepki qarshilik hosil bo’lguncha bosilib, yana oraliq aniqlanadi. So’ngra birinchi va ikkinchi
qiymatlar farqi hisoblanadi va me’yoriy qiymatga mos kelmasa, sozlanadi.
2.
Tormoz kolodkalari qoplamasi va baraban orasidagi tirqish, GAZ-3110, VAZ,
MOSKVICh va UZDEU engil avtomobillarida avtomatik ravishda sozlanadi.
Boshqa suyuqlik yuritmali tormoz tizimiga ega bo’lgan avtomobillarda (GAZ yuk avto-
mobillari, PAZ avtobuslari) tirqish g’ildirakning orqa tomonidan(2.65-rasm) tayanch disk(1) dagi
ekssentrik barmoq(2) yordamida sozlanadi
Old va orqa kolodkalarning tayanch barmoqlari gaykasi bo’shatiladi va tormoz tepkisiga
150-200 N kuch bilan bosiladi. Tayanch barmoqlari katta kuch sarf qilmasdan buraladi va gaykalar
tortib qo’yiladi. Tormoz tepkisi qo’yib yuborilib, barabanning engil aylanishi tekshiriladi. Agar
kolodka barabanga tegib aylansa, operatsiya qaytadan bajariladi.
VAZ avtomobillanda tormoz tepkisining erkin
yurish
yo’lini
sozlash: 1-vakuum
kuchaytirgich; 2-itargwh; 3-tormoz tepkisi; 4-
to’xtash chirog’mi yoqqich; 5-yoqqwh
gaykasi; 6-to’xtatish chirog’mi o’chirgich; 7-
tepkini tortib turuvchi prujina; 8-bosh tsilindr
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish instituti qodirova Surayyo Adilovna - bet 54

104
10.4. Hajmiy-rejali yechim
Muzey binolari 1-3 qavatli (odatda, 2 qavatli)qilib loyihalashtirilib, bunda
gorizontal funksional zonalash afzalroq hisoblanadi. Vertikal funksional zonalash
qo„llanilganida ekspozitsiya, odatda, bosqichli shaklda joylashtiriladi.
Kommunikatsiyalarga, ya‟ni zinapoyalar, panduslar, yo„laklar va galereyalarga
alohida e‟tibor beriladi – ular ichki hajmni shakllantirishda va eksponatlarni
tomosha qilishning davomi yoki dam olish joylari sifatida harakatlanish tartibini
belgilashda faol qatnashishi lozim. Muzeyning yuqorida qayd etilgan faoliyat
turlarini va muzey binosidagi barcha funksional jarayonlarni tashkil etishga
quyidagi asosiy funksional bloklar mos keladi:
- muzeyga kirish zonasidagi xonalar guruhi;
- ekspozitsiya qismi;
- kino va leksiya zali;
-
ma‟muriy, ishchi va yordamchi xonalar, kutubxona;
- laboratoriya va ustaxonalar;
- fondlar saqlanadigan xonalar;
- texnik xonalar.
Ushbu funksional bloklarni vazifalari bo„yicha asosiy, yordamchi va xizmat
ko„rsatish xonalariga ajratish.
Bajaradigan
vazifalari
bo„yicha xona
turi
Muzeyning funksional zonalari
A – tashrif buyuruvchilar zonasi
B – xizmat ko„rsatish zonasi
Asosiy
Doimiy ekspozitsiya, muvaqqat
ko„rgazmalar
Fondlar saqlanadigan xonalar
Yordamchi
Kino va leksiya zali, to„garak xonasi,
dam olish zonasi, axborot-
ma‟lumotnoma xonalari
Xodimlar uchun ishchi xonalar,
laboratoriyalar, ustaxonalar,
kutubxona
Xizmat
ko„rsatuvchi
Vestibyul, garderobxona, bufet,
kiosk, chekish xonasi, sanitariya
bo„lmalari
Xizmat vetibyuli, xo„jalik
omborlari, inventar saqlanadigan
xonalar, sanitariya bloklari, texnik
xonalar
Xonalar tashrif buyuruvchilar yoki muzey xodimlari foydalanishiga qarab
ikkita asosiy funksional zonalarga bo„linadi: A – tashrif buyuruvchilar zonasi
(ochiq); B – xizmat ko„rsatish zonasi (yopiq). Maydonlar xonalarning asosiy
guruhlari o„rtasida muzeyning ixtisoslashuvi, uning kattaligi va ahamiyatiga
bog„liq ravishdataqsimlanadi. Xonalarning o„zaro nisbatlari taxminan
quyidagicha qabul qilinadi :
- ekspozitsiya zallari – 45-55%;
- fondlar saqlanadigan xonalar – 20-25%
-
yordamchi va xizmat ko„rsatish xonalari – 35%.
|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish instituti qodirova Surayyo Adilovna - bet 38

71
Yordamchi xonalar har bir blok qoshida tanlangan rejalashtirish sxemasiga
bog„liq ravishda joylashtiriladi. Bank binosining badiiy obrazi ijtimoiy omillar,
bank joylashgan hududdagi mavjud shaharsozlik vaziyati, hajmli-fazoviy va
konstruktiv yechimlarga bog„liq holda shakllantiriladi. Mamlakatimizdagi
zamonaviy bank qurilishida bank binosi tashqi ko„rinishining ikkita yo„nalishini
kuzatish mumkin: an‟anaviy, tarixiy merosga murojaat qilish va muayyan
me‟moriy uslub alomatlari bo„lmagan rastional yo„nalish, ya‟ni bank ofis yoki
biznes-markaz sifatida qabul qilinadi. Odatda, birinchi yo„nalish qo„llanilganida
salobatli va hashamdor qiyofaga ega binogavdalanadi, ikkinchi yo„nalishda esa –
soddaroq, xalq ommasiga yaqinroq bo„lgan bank binolari tasavvur qilinadi.
Kino va leksiya zali - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish...

110
Muzeyning
ilmiy kutubxonasida nafaqat joriy ilmiy adabiyotlar,
balki
kollestiyalar tarkibiga kiruvchi nodir nashrlar ham saqlanadi. Kutubxona, asosan,
muzey xodimlariga xizmat ko„rsatadi. Ilmiy ishlarni yuritish uchun kutubxona
yonida maxsus xonalar ajratiladi. Ilmiy ishlar uchun mo„ljallangan xonalar
maydoni bitta ilmiy xodim uchun 4,5 m
2
va bo„lim yoki sektor rahbari uchun 9
m
2
qilib qabul qilinadi.
Kutubxona o„z fondlarini muzey spestifikasiga muvofiq shakllantiradi,
muzey xodimlari va tashrif buyuruvchilarga xizmat ko„rsatadi.
Aytish lozimki,
zamonaviy muzeylardagi ilmiy kutubxonalarning funksiyalari quyidagi ikki
parametr:
- axborot saqlashning zamonaviy vositalari ilmiy kutubxonada kompyuter
zallari bo„lishini, jumladan Internet tarmog„idan erkin foydalanish
imkoniyatlari mavjudligi;
-
ilmiy kutubxona o„zining alohida qismlarida
tashrif buyuruvchilar
foydalanilishiga ham mo„ljallanganligihisobiga sezilarli darajada
kengaygan.
Avtomobillarni qishda saqlash usullarini tanlash va asoslash

214
ishlashidan chiqayotgan gazlar tarkibini o’lchash usulini o’rganish, gazoanalizatorning tuzilishini va
uni ishlashi bilan tanishish, karbyuratorli va injektorli dvigatellarni eng kam zaharli gazlar
miqdoriga sozlash, GAI-1, AST-75 va I-SO gazoanalizatorlarining tuzilishi va ishlash prinstipini
o’rganish, kabyuratorli yoki injektorli dvigatelni minimal SO(is gazi) miqdoriga sozlash bo’yicha
ko’nikma hosil qiladilar.
III.Jihozlar va asboblar:
1.Karbyuratorli yoki injektorli dvigatelga ega avtomobil.
2.GAI-1, AST-75 yoki I-SO turidagi gazoanalizatorlar.
3.Karbyuratorchi ustaning asboblari to’plami.
4.Ishni bajarish tartibi:
1.Dvigatellarning ishlashidan chiqadigan chiqindi gazlar tarkibidagi zaharli gazlar miqdorini
aniqlash usullari bilan tanishish.
2.Gazoanalizatorlarning tuzilishi va ishlash prinstipi bilan tanishish.
3.Dvigatellarning ishlashidan chiqadigan chiqindi gazlar tarkibidagi zaharli gazlar miqdorini
amaliyotda aniqlash.
4.Karbyuratorni chiqindi gazlar tarkibidagi uglerod oksidining minimal qiymatiga sozlash.
5.Umumiy ma’lumotlar.
Mahlumki, avtomobil ekologik xavfli manbaa bo’lib atrof-muhitga zarar keltiradi. Benzin
bilan ishlaydigan dvigatellarda chiqindi gazlar tarkibidagi eng zararli va konsterogenli
komponentlar SO, SN, NOx va qo’rg’oshin birikmalari, dizellarda esa-NOx va qurum hisoblanadi.
Uglerod oksidi(SO)-rangsiz va hidsiz bo’lib juda zararli gazdir. Bu gaz, dvigatel
stilindirlarida yonilg’ini to’liq yonmasligi natijasida hosil bo’ladi.
Avtomobilning markasi va ish rejimiga qarab, ChG larda 10...1000 mkg
/
min miqdorida
qattiq tahsir qiluvchi benzinopiren komponenti bo’ladi.
Amortizatorlarga texnik xizmat ko’rsatish

Amortizatorlarga texnik xizmat ko’rsatish ularning mahkamlanishini tekshirish, eyilgan
rezina vtulkalarini o’z vaqtida almashtirish, jipsltgini nazorat qilishdan iborat bo’ladi. Agar
amortizator o’z xossalarini yo’qotgan va sirtida suyuqlik oqqan bo’lsa, ta’mirlanadi, sinovdan
o’tkaziladi, so’ng avtomobilga o’rnatiladi.
Avtomobil gupchagi podshipniklarini sozlash tormoz barabanini erkin holda aylanishi
vaqtida bajariladi. Gupchakning sozlovchi gaykasini ohirigacha, buragich yordamida tortiladi va
GAZ avtomobillarida 1/5 aylanishga orqaga aylantiriladi, ZIL avtomobillarida esa eng yaqin shplint
o’rnatuvchi teshikkacha orqaga buraladi. Podshipniklarning va gupchakning ichki qismi surkov
moyi bilan to’ldiriladi va gupchak qalpog’i o’rnatiladi. Shkvoren birikmasining eyilishi T1 asbobi
yordamida aniqlanadi. Asbob indikatori avtomobilning oldingi ko’prigiga o’rnatiladi. G’ildirak osib
qo’yiladi va indikatorning o’lchash sterjeni tayanch tormoz diskining pastki qismiga keltiriladi.
Agar shkvoren birikmasida eyilish bo’lsa, g’ildirak tushirilganda indikator uning kattaligini
ko’rsatadi. Birikmadagi tirqish 1,5 mm gacha bo’lsa, avtomobil foydalanishga yaroqli deb
hisoblanadi.
Oldingi ko’priklar maxsus jihozlar yoki tagliklarda bo’laklarga ajratiladi. Shkvorenlar,
uning barmoqlari, tashqi va ichki podshipniklarini echish uchun maxsus echgichlardan
foydalaniladi. Eyilgan podshipniklar va
m l tortqilari sharnirlari yangisiga almashtiriladi. Oldingi
ko’prik balkasi egilganligini maxsus moslamalar, shablonlar, lineykalar va burchak o’lchagichlar
yordamida aniqlanadi.Eyilgan shkvoren vtulkalari yangisiga, avval vtulkaning bir tomoni, keyin esa
ikkinchi tomoni almashtiriladi. Almashtirish vaqtida o’rnida qolgan vtulka o’rnatilayotgan vtulka
uchun markazlovchi rolini o’ynaydi.
Oldingi ko’prik nosozliklarining eng ko’p uchraydigani - g’ildirak o’rnatish burchaklarining
buzilishidir. Tuzilishi jihatidan yuk avtomobillari va avtobuslar uchun faqat yaqinlashuv burchagi,
engil avtomobillar uchun g’ildirakning og’ish burchagi, shkvorenning bo’ylama og’ishi, burilish
burchaklarining bir-biriga monandligi va yaqinlashuvi sozlanadi. Keltirilgan ketma-ketlik
texnologik zaruriy hisoblanadi. Bu ketma-ketlikka rioya qilmaslik avval sozlangan burchakning
buzilishiga olib keladi.
Yuk avtomobillari va avtobuslarda g’ildiraklarning og’ish burchagi hamda shkvorenning
bo’ylama og’ish burchagining buzilishi balkaning deformatsiyasi hisobiga o’zgaradi. Agar balkani
to’g’rilashning imkoni bo’lmasa, uni yangisiga almashtiriladi. Hozirda ishlab chiqarilayotgan
76
oldingi osmasi ikkita richagdan iborat bo’lgan engil avtomobil g’ildiraklarining og’ish burchagi
yuqorigi yoki pastki richagni siljitish yo’li bilan sozlanadi. Buning uchun har bir qotirish bolti
tagiga bir xilda g’istirmalar qo’yiladi (yoki olinadi).
Jamoat muassasalari bilan birlashtirilgan ta’lim muassasalari

|
Jamoat muassasalari bilan birlashtirilgan ta’lim muassasalariBog'liq Jamoat binolari. Qodirova3. Jamoat muassasalari bilan birlashtirilgan ta’lim muassasalari
Kasb-hunar kolleji +
qishloqdagi tuman
madaniyat markazi
Sport
Majlislar zali, to„garaklar uchun xonlara,
o„quv-sport xonalari, ovqatlanish xonalari
Oliy o„quv yurti +
shaharning madaniy-
sport markazi
Sport, madaniy, dam
olish,
ko„kalamzorlashti-
rilgan, xo„jalik
Shu kabi
Xizmat ko„rsatish
tarmog„ining o„quv
muassasasi
Xo„jalik, dam olish,
ko„kalamzorlashti-
rilgan
Ishlab chiqarish amaliyoti uchun xonalar
Polifunksional o„quv kompleksi – tarkibiga o„quv muassasasi boshqa
muassasalar bilan (masalan, o„quv-madaniy, o„quv-davolash, o„quv-ishlab
chiqarish, o„quv-ilmiy komplekslar shu kabilar bilan) teng huquqda va o„zaro
bog„liq ravishda kiritilgan jamoat binolari kompleksi.
Masalan, savdo-xizmat ko„rsatish muassasalari bilan birlashtirilgan o„quv
muassasalari polifunksional kompleksni shakllantirib, aholiga xizmat ko„rsatish
bir vaqtning o„zida xodimlar uchun ishlab chiqarish hisoblanadi. Tarkibiga
madaniyat o„quv muassasalari kiritilgan madaniyat markazlari aholi tomonidan
foydalaniladigan xonalar tarkibini (o„quv teatri, konstert zali, ko„rgazma zallari)
sezilarli darajada kengaytiradi, o„quvchilar esa, o„z navbatida, aholiga xizmat
ko„rsatishda ishtirok etadilar. Ko„p tarmoqli kasalxona nafaqat aholiga malakali
tibbiy xizmat ko„rsatish bilan shug„ullanadi, balki tibbiyot instituti yoki
shifokorlar malakasini oshirish instituti, o„rta tibbiy xodimlarni tayyorlash
markazi, turli ilmiy tadqiqotlar o„tkazish bazasi bo„lib xizmat qilishi mumkin.
O„quv kompleksi shaharsozlik ob‟yekti sifatida shaharda o„quv zonasini
shakllantiradi, ya‟ni shaharning ixtisoslashtirilgan markazi hisoblanadi. O„quv
muassasalari birlashtirilishining turli shakllarini ularning asosiy funksiyalari
hisoblangan o„qitishga, ta‟lim berishga bog„liq ravishda ko„rish va o„rganish
lozim. Aytish lozimki, mamlakatimizda bu kabi komplekslarni o„zlashtirish asta-
sekin amalga oshirilmoqda va ularning yakuniy shaklga ega bo„lmagan turli
variantlari mavjud. Shuning uchun ham ushbu bo„limda ularni loyihalashtirish
bo„yicha prinsipial yondoshuvlar bayon etilgan.
|
| |
Rama va osmalarga texnik xizmat ko’rsatish

75
bo’lmasligi kerak. Bunday holat markaziy boltning kesilishi oqibatida sodir bo’lishi mumkin.
Ressoralarning ishonchli mahkamlanishini tekshirishda alohida eotiborni uzangisimon tortqi
gaykalarining qanday tortilganligiga hamda ressorani sharnirli mahkamlaydigan vtulkalardagi
eyilishlarning bor-yo’qligiga qaratish lozim. Agar ressoraning bir uchi rezina yostiqchalarga
mahkamlangan bo’lsa, yostiqchalarning butunligi va ularning tayanchda to’g’ri joylashganligi
tekshiriladi. Ressoraning uzangisimon tortqilari va xomutlaridagi gaykalarni bir tekisda, avval
oldingilari(avtomobilning harakatlanishi bo’yicha), so’ng keyingilari tortib qo’yiladi.
Ressoralarning elastikligi ularning erkin holatdagi yoysimonligi bo’yicha tekshiriladi. Bu
ko’rsatkichni ressora uchlari orasida ip tortib va ipdan egilgan o’zak listning o’rtasigacha bo’lgan
tik masofani o’lchab aniqlash mumkin. Avtomobil osmalaridagi ressoralarning yoysimonligi bir-
biridan bo’yicha 10 mm dan ko’p farq qilmasligi kerak. Avtomobil harakatlanganda ressoralarda
g’ichirlashlar, shuningdek, listlarda zanglar paydo bo’lsa, ularni kirlardan tozalash, kerosinda
yuvish va grafit bilan moylash lozim bo’ladi.
HOW LONG DOES IT ACTUALLY TAKE TO FORM A NEW

otherwise engaged.” Both common sense and scientific evidence agree:
repetition is a form of change.
Each time you repeat an action, you are activating a particular neural
circuit associated with that habit. This means that simply putting in your
reps is one of the most critical steps you can take to encoding a new habit. It
is why the students who took tons of photos improved their skills while
those who merely theorized about perfect photos did not. One group
engaged in active practice, the other in passive learning. One in action, the
other in motion.
All habits follow a similar trajectory from effortful practice to automatic
behavior, a process known as
automaticity. Automaticity is the ability to
perform a behavior without thinking about each step, which occurs when
the nonconscious mind takes over.
It looks something like this:
DECISIVE MOMENTS - Atomic Habits: Tiny Changes, Remarkable Results

DECISIVE MOMENTS
FIGURE 14: The difference between a good day and a bad day is often a
few productive and healthy choices made at decisive moments. Each one
is like a fork in the road, and these choices stack up throughout the day
and can ultimately lead to very different outcomes.
Decisive moments set the options available to your future self. For
instance, walking into a restaurant is a decisive moment because it
determines what you’ll be eating for lunch. Technically, you are in control
of what you order, but in a larger sense, you can only order an item if it is
on the menu. If you walk into a steakhouse, you can get a sirloin or a rib
eye, but not sushi. Your options are constrained by what’s available. They
are shaped by the first choice.
We are limited by where our habits lead us. This is why mastering the
decisive moments throughout your day is so important. Each day is made
up of many moments, but it is really a few habitual choices that determine
the path you take. These little choices stack up, each one setting the
trajectory for how you spend the next chunk of time.
Habits are the entry point, not the end point. They are the cab, not the
gym.
THE TWO-MINUTE RULE
Even when you know you should start small, it’s easy to start too big. When
you dream about making a change, excitement inevitably takes over and
you end up trying to do too much too soon. The most effective way I know
to counteract this tendency is to use the Two-Minute Rule, which states,
“When you start a new habit, it should take less than two minutes to do.”
You’ll find that nearly any habit can be scaled down into a two-minute
version:
“Read before bed each night” becomes “Read one page.”
“Do thirty minutes of yoga” becomes “Take out my yoga mat.”
“Study for class” becomes “Open my notes.”
“Fold the laundry” becomes “Fold one pair of socks.”
“Run three miles” becomes “Tie my running shoes.”
The idea is to make your habits as easy as possible to start. Anyone can
meditate for one minute, read one page, or put one item of clothing away.
And, as we have just discussed, this is a powerful strategy because once
you’ve started doing the right thing, it is much easier to continue doing it. A
new habit should not feel like a challenge. The actions that follow can be
challenging, but the first two minutes should be easy. What you want is a
“gateway habit” that naturally leads you down a more productive path.
You can usually figure out the gateway habits that will lead to your
desired outcome by mapping out your goals on a scale from “very easy” to
“very hard.” For instance, running a marathon is very hard. Running a 5K is
hard. Walking ten thousand steps is moderately difficult. Walking ten
minutes is easy. And putting on your running shoes is very easy. Your goal
might be to run a marathon, but your gateway habit is to put on your
running shoes. That’s how you follow the Two-Minute Rule.
|
Very easy
Easy - Atomic Habits: Tiny Changes, Remarkable Results

At some point, once you’ve established the habit and you’re showing up
each day, you can combine the Two-Minute Rule with a technique we call
habit shaping to scale your habit back up toward your ultimate goal. Start
by mastering the first two minutes of the smallest version of the behavior.
Then, advance to an intermediate step and repeat the process—focusing on
just the first two minutes and mastering that stage before moving on to the
next level. Eventually, you’ll end up with the habit you had originally
hoped to build while still keeping your focus where it should be: on the first
two minutes of the behavior.
A s daminov, B. S. Salimov - bet 67

103
NAZORAT SAVOLLARI.
1.
Suyakli baliqlarning teri qoplagichlari qanday tuzilgan?
2.
Baliqlarda yon chiziq organi nima vazifani bajaradi?
3.
Baliqlarda tishlar nima vazifani bajaradi?
4.
Baliqlarda buyrak qanday tuzilishga ega?
5.
Baliqlarda jinsiy organlar sistemasi qanday tuzilgan?
6.
Baliqlarda havo pufagi nima uchun kerak?
7.
Qishloq xo’jaligida baliqlarning ahamiyati.
21-M A SH G’ U L O T
XORDALILAR TIPI - CHORDATA
UMURTQALILAR K/TIPI - VERTEBRATA
AMFIBIYALAR SINFI - AMFIBIA
VAKIL - KO’L BAQASI - RANA RIDIBUNDA
Darsning maqsadi.
Ko’l baqasi misolida
suvda va quruqlikda
yashovchilarning morfologiyasi, anatomiyasini o’rganish.
Kerakli jihozlar:
Formalinda saqlangan ko’l baqasi, salamandra,
jerlyanka, kvakshaning ho’l preparati, ichki organlarining tasviri
tushirilgan ko’rgazmalar.
Vazifa
1). Salamandra, ko’l baqasi, kvakshaning
tashqi tuzilishi bilan
tanishib chiqish. Ularni o’xshashlik va farqlarini o’rganish.
2).Ko’l baqasining ichki tuzilishi bilan tanishib chiqish va rasmini
chizish.
3). Baqaning skeletini o’rganish.
4). Ko’l baqasining rivojlanish siklini o’rganish va rasmini chizish.
THE HABIT LINE - Atomic Habits: Tiny Changes, Remarkable Results

I
12
The Law of Least Effort
N HIS AWARD
-
WINNING BOOK,
Guns, Germs, and Steel, anthropologist and
biologist Jared Diamond points out a simple fact: different continents
have different shapes. At first glance, this statement seems rather obvious
and unimportant, but it turns out to have a profound impact on human
behavior.
The primary axis of the Americas runs from north to south. That is, the
landmass of North and South America tends to be tall and thin rather than
wide and fat. The same is generally true for Africa. Meanwhile, the
landmass that makes up Europe, Asia, and the Middle East is the opposite.
This massive stretch of land tends to be more east-west in shape. According
to Diamond, this difference in shape played a significant role in the spread
of agriculture over the centuries.
When agriculture began to spread around the globe, farmers had an
easier time expanding along east-west routes than along north-south ones.
This is because locations along the same latitude generally share similar
climates, amounts of sunlight and rainfall, and changes in season. These
factors allowed farmers in Europe and Asia to domesticate a few crops and
grow them along the entire stretch of land from France to China.
CHAPTER 10
I wouldn’t say, “Because I need food to survive”

when emotions and feelings are impaired
: Antoine Bechara et al., “Insensitivity to Future
Consequences following Damage to Human Prefrontal Cortex,”
Cognition 50, no. 1–3 (1994),
doi:10.1016/0010–0277(94)90018–3.
As the neuroscientist Antonio Damasio
: “When Emotions Make Better Decisions—Antonio
Damasio,” August 11, 2009.
https://www.youtube.com/watch?v=1wup_K2WN0I
You don’t “have” to. You “get” to
: I am indebted to my college strength and conditioning coach,
Mark Watts, who originally shared this simple mind-set shift with me.
“
I’m not confined to my wheelchair”
: RedheadBanshee, “What Is Something Someone Said That
Forever Changed Your Way of Thinking,” Reddit, October 22, 2014,
https://www.reddit.com/r/AskReddit/comments/2jzn0j/what_is_something_someone_said_tha
t_forever/clgm4s2
.
“It’s time to build endurance and get fast”
: WingedAdventurer, “Instead of Thinking ‘Go Run in
the Morning,’ Think ‘Go Build Endurance and Get Fast.’ Make Your Habit a Benefit, Not a
Task,” Reddit, January 19, 2017,
https://www.reddit.com/r/selfimprovement/comments/5ovrqf/instead_of_thinking_go_run_in_
the_morning_think/?st=izmz9pks&sh=059312db
.
Inversion of the 4th Law: Make It Unsatisfying

Luby and his team realized that in an environment with poor sanitation,
the simple habit of washing your hands could make a real difference in the
health of the residents. But they soon discovered that many people were
already aware that handwashing was important.
And yet, despite this knowledge, many residents were washing their
hands in a haphazard fashion. Some people would just run their hands under
the water quickly. Others would only wash one hand. Many would simply
forget to wash their hands before preparing food. Everyone
said
handwashing was important, but few people made a habit out of it. The
problem wasn’t knowledge. The problem was consistency.
That was when Luby and his team partnered with Procter & Gamble to
supply the neighborhood with Safeguard soap. Compared to your standard
bar of soap, using Safeguard was a more enjoyable experience.
“In Pakistan, Safeguard was a premium soap,” Luby told me. “The study
THE SHAPE OF HUMAN BEHAVIOR

greater the obstacle—that is, the more difficult the habit—the more friction
there is between you and your desired end state. This is why it is crucial to
make your habits so easy that you’ll do them even when you don’t feel like
it. If you can make your good habits more convenient, you’ll be more likely
to follow through on them.
But what about all the moments when we seem to do the opposite? If
we’re all so lazy, then how do you explain people accomplishing hard
things like raising a child or starting a business or climbing Mount Everest?
Certainly, you are capable of doing very hard things. The problem is that
some days you feel like doing the hard work and some days you feel like
giving in. On the tough days, it’s crucial to have as many things working in
your favor as possible so that you can overcome the challenges life
naturally throws your way. The less friction you face, the easier it is for
your stronger self to emerge. The idea behind
make it easy is not to
only do
easy things. The idea is to make it as easy as possible in the moment to do
things that payoff in the long run.