nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Infraqizil nurlarning organizmga ta’siri

|
Infraqizil nurlarning organizmga ta’siri
|
bet | 13/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatiInfraqizil nurlarning organizmga ta’siri issiq havo ta’siridan farq qilib, avvalo maxalliy ta’sir ko‘rsatadi. Infraqizil nurlarning mahalliy ta’siri organizmning nurlanayotgan qismida issiqlik sezilishi bilan ifodalanadi. Nurlanish darajasi qancha yuqori bo‘lsa issiqlik sezishi ham shuncha yuqori bo‘ladi, hatto kuyishgacha borib etadi. Infraqizil nurlar ta’sirida tana harorati ko‘tariladi, tomir urushi va gaz almashuvi tezlashadi, ba’zida esa qon bosimi pasayishi va nafas olishning tezlashishi kuzatiladi.
Infraqizil nurlarning organizmga ta’sirining o‘ziga xos xususiyati shundan iboratki, oqsil tuqimalaridan kimyoviy o‘zgarish keltirib chiqaradi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘zga tushganda esa ko‘z gavharini xiralashtiradi.
Ultrabinafsha nurlar ko‘zga ta’sir qiladi, ko‘z unga qum kirganga o‘xshab og‘riydi, ko‘z yorug‘likdan qo‘rqadi, qizaradi va bir oz shishadi. Bular hammasi elektrooftalmiya kasalligiga xos bo‘lib, ultrabinafsha nurlar ta’sir qilgandan 6-8 soat keyin bilinadi, gohida ikki sutkagacha davom etadi.
Ultrabinafsha nurlar nisbatan katta bo‘lmagan miqdorda organizmga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ular organizmda qon ko‘payishiga D vitaminning paydo bo‘lishiga va modda almashuvining yaxshilanishiga sababchi bo‘ladilar. Bulardan tashqari ultrabinafsha nurlar havodagi va narsalardagi bakteriyalarni o‘ldiradilar. Mana shu xususiyatga ko‘ra ultrabinafsha nurlar tibbiyotda davollash va profilaktika vositasi sifatida keng qo‘llaniladi.
Havoning namligi va harakatchanligi ham kishi organizmiga sezilarli ta’sir qiladi va organizmning issiqlik almashuvining o‘zgarishida ifodalanadi.
Ishlab chiqarish mikroiqlimning gigenik normalari
Ishlab chiqarish mikroiqlimi normalari “Sanoat korxonalarini loyihalash sanitariya normalari” (SN 245–71)ga, “Mehnat xavfsizligi standartlari tizimi”, “Ish zonasi mikroiqlimi” GOST 12.1.005-76 ga asosan belgilanadi. Ular gigienik va texnik-iqtisodiy tartiblar hamda talablarga asoslangan.
Sanoat korxonalarida xonalarning xili (oddiy, issiq), yil fasllari (issiq, sovuq, o‘zgaruvchan) va ish kategoriyasiga (engil, o‘rtacha va og‘ir) qarab, ulardagi harorat, nisbiy namlik va havo harakati tezligining ish joylari uchun ruxsat etilgan, optimal normalari belgilangan. Ish kategoriyalari quyidagicha belgilanadi:
|
| |
Yyer haydash usullari va sifati

|
Yyer haydash usullari va sifati
|
bet | 3/3 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 2,03 Mb. | | #274443 |
Bog'liq YERGA ISHLOV BYERISH, HAYDASH USULLARI VA SIFATI3. Yyer haydash usullari va sifati.
Yyer asosan 2 usulda, ya’ni aylanma yoki shaklli va taxta (zagon)larga bo‘lib haydaladi. Aylanma yoki shaklli haydash maydonning o‘rtasi yoki chekkasidan boshlanadi. Bunda plug qayrilishlarda haydash chuqurligidan ko‘tarilmaydi haydash esa maydonning o‘rtasi yoki chetida tug‘allanadi. Bu usulda haydash chuqurligi hamma yerda bir tekis bo‘lmaydi. SHuning uchun dehqonchilikda aylanma yoki shaklli haydash usuli man etilgan.
Dala to‘g‘ri taxtalarga-zagonlarga bo‘lib haydalganda sifatli bo‘ladi. Traktorning salt yurishini marza va egatlar sonini kamaytirish uchun taxtaning eni 40-80 m bo‘lgani yaxshi.
Yyer soatiga 7-7,5 km tezlikda haydalsa, qatlam yaxshi ag‘dariladi, uvoqlanadi va tekis bo‘ladi.
Haydov sifati yyerni haydash vaqtida yoki haydalgandan keyin tekshiriladi. Yyerning sifatli haydalishi bu tadbirning o‘z vaqtida o‘tkazilishiga, chuqurligi agregat buriladigan joydan taxtaning oxirigacha bir xil bo‘lishiga bog‘liq.
Bedapoya va ang‘izlar ayniqsa, sifatli haydalishi kyerak, qatlam to‘la ag‘darilmasa, yerta bahorda beda yoki begona o‘tlar o‘sib chiqadi, organik massalar tuproqqa yaxshi ko‘milmay, ekin sifatsiz ekiladi. Organik massalar, xas va cho‘plarning 10% i tuproqqa ko‘milmay qolsa, yyer sifatsiz haydalgan hisoblanadi.
Diametri 5 sm dan katta kesaklar palaxsa hisoblanadi. 1m2 da o‘rtacha
5 ta dan ortiq palaxsa bo‘lsa, haydash qoniqarsiz hisoblanadi.
Takroriy ekin ekiladigan yer tuprog‘i yaxshi uvoqlanishi kyerak, aks holda uni maydalashga ko‘p mehnat va yonilg‘i sarf bo‘ladi, kuzgi shudgorda palaxsa hosil bo‘lsa ham zarari yo‘q, chunki qishki yog‘in-sochinda ular maydalanib ketadi.
Ko‘z bilan chamalaganda chala joy umumiy maydonning 0,2% idan ortiq bo‘lmasligi lozim, aks holda yer qoniqarsiz haydalgan hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Chandrasekaran B., Annadurai K., Somasundaram E. A textbook of Agronomy. New Delhi. 2010. New age Intyernational (p) Limited, Publi-shyers.
2. Crop Rotation on Organic Farms: A Planning Manual, NRAES 177 Charles L. Mohlyer and Sue Ellen Johnson, editors Published by NRAES, July 2009.
3. Azimboev S.A. Dehqonchilik, tuproqshunoslik va agrokimyo asoslari. (Darslik). T. Iqtisodiyot-moliya 2006. – 180 b.
4. Mo‘minov K., Azimboev A., Sanaqulov A., Byerdiboev E., Kenjaev YU Dehqonchilik ilmiy izlanish asoslari bilan. (O‘quv qo‘llanma) – T.: “Turon-iqbol”, 2014. – 240 b.
5. Artukmetov Z.A., SHyeraliev X.SH. Ekinlarni sug‘orish asoslari. (Darslik). T.: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati. 2007.-312 b.
6. Norkulov U., SHyeraliev X. Qishloq xo‘jalik melioratsiyasi. (Darslik). T.: ToshDAU tahr.-nashr. bo‘limi, 2003. – 214 b.
7. To‘xtashev B., Azimboev S., Qarabaeva T., Byerdiboev E., Nurmatov B. Qishloq xo‘jalik melioratsiyasi va yer tuzish fanidan amaliy va tajribaviy mashg‘ulotlar. (O‘quv qo‘llanma). - T.: “ToshDAU nashr-tahririyat bo‘limi”, 2012. – 187 bet.
|
| |
Axloqiy tarbiya usullari

Axloqiy tarbiya usullari
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
18.05.2024
Hajmi
0,85 Mb.
#241021
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axloqiy tarbiya usullari
Download
0,85 Mb.
Matnni ko'rish
EMT va komplekaslari asinxron motorlari

|
EMT va komplekaslari asinxron motorlari
|
bet | 16/20 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #138707 |
EMT va komplekaslari asinxron motorlari
minimum stator toki ish rejimi
Asinхrоn mоtоrlarning real yuklanish mоmenti bo`yicha yuklanganlik darajasi yuklanishning nоminal qiymatiga nisbatan 0,3 1,0 оraliqda o`zgaradi. YUklanish mоmenti nоminal qiymatidan kam bo`lishi, mоtоrning tarmоqdan iste’mоl qilayotgan reaktiv quvvatining оshishiga оlib keladi va natijada mоtоrning quvvat kоeffisienti pasayadi. Asinхrоn mоtоridagi statоr tоkini mоtоr validagi yuklanish mоmenti bilan o`zarо bоg`lab, minimal qiymatiga keltirib avtоmatik bоshqarish asinхrоn elektr yuritmalarda energiya tejamkоrlikka erishishning asоsiy yo`nalishlaridan biridir.
Magnit оqimining statоr chulg`ami kuchlanishi bilan chiziqli kоeffisient оrqali bоg`langanligini hisоbga оladigan bo`lsak, u hоlda nоminal ish rejimiga to`g`ri keladigan statоr tоkining nоminal qiymatiga nisbati ko`rinishidagi ifоdasini kuchlanish o`zgarishi bo`yicha differensiallab nоlga tenglashtiramiz
,
Statоr tоkining minimal qiymatda bo`lganidagi mоtоrning elektrо-magnit, energetik va ekspluatasiоn ko`rsatkichlari mоtоrning minimum quvvat isrоfi rejimidagi ushbu ko`rsatkichlaridan birоz farq qiladi.
11-ma`ruza
EMT va komplekaslari asinxron motorlari minimum reaktiv quvvat
icte’moli ish rejimi mezoni
Mоtоr iste’mоl qilayotgan reaktiv quvvatni yuklanish qiymatiga mоs ravishda bоshqarish magnit оqimini o`zgartirib amalga оshiriladi va umumiy hоlda uning qiymati quyidagi differensial tenglama оrqali aniqlanadi
,
bu erda, Q = Q0 + QP – mоtоrning tarmоqdan iste’mоl qilayotgan reaktiv quvvati; Q0 va QP – asinхrоn mоtоrning mоs ravishda magnitlanish va sоchilma reaktiv quvvatlari; F – magnit оqimi.
Hisоblashlarni оsоnlashtirish va umumiylashtirish maqsadida (3.10) tenglamani nisbiy kattaliklarda ifоdalab quyidagi ko`rinishda yozamiz
Asinхrоn mоtоr ishlayotgan vaqtida statоr chulg`ami kuchlanishining chastоtasi f = 50 Gs = const ekanligini va yuklanish mоmenti yoki quvvati nоminal qiymatidan kichik ekanligini hisоbga оladigan bo`lsak, u hоlda mоtоr magnit tizimining to`yinmagan rejimida ishlayotgan bo`ladi va mоtоr magnitlanish tavsifining to`g`ri chiziqli qismida ishlaydi. SHunda statоr chulg`amiga berilayotgan kuchlanish U1 bilan magnit оqimi o`rtasidagi o`zarо bоg`lanishni chiziqli deb qarash mumkin bo`ladi va ularning nisbiy qiymatlari o`zarо teng deb оlinadi
YUqоrida keltirilgan ifоda asоsida asinхrоn mоtоr uchun minimum reaktiv quvvat iste’mоli mezоni ifоdasini hоsil qilamiz
|
| |
Shaxsiy kompyuter uchun operatsion tizim turlari va strukturalari

|
Shaxsiy kompyuter uchun operatsion tizim turlari va strukturalari
|
bet | 13/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarShaxsiy kompyuter uchun operatsion tizim turlari va strukturalari.
OT - bu dasturlarning kompleks muhiti bo'lib, barcha tizimlarning ishlash boshqaruvi funksiyalarini bajaradi, dastlabki yuklanishni ta'minlaydi, tizimni tiklash va
konfiguratsiyalash, shu bilan birga foydalanuvchi bilan yonma-yon harakatlanuvchi interfeysni namoyish etadi. Operatsion tizim - bu tizimli dasturlaming o'zaro bir-birlari bilan bog'langan majmuasi bo'lib, foydalanuvchi bilan kompyuter o'rtasida, boshqa dasturlami bajarilishi uchun birlashib ishni tashkil etib beradi.
Operatsion tizim funksiyalariga quyidagilar kiradi:
foydalanuvchi bilan muloqotni amalga oshiradi;
ma'lumotlarni kiritadi-chiqaradi va boshqaradi;
dasturlarni qayta ishlasnish jarayonida rejalashtiradi va tashkillashtiradi;
resurslarni taqsimlaydi (tezkor xotirani va keshni, protsessor ishini va tashqi qurilmalarni);
bajarilishi kerak bo'lgan dasturlarni ishga tushiradi;
barcha bajarilishi kerak bo'igan yordamchi operatsiyalarga xizmat ko'rsatadi;
har-hil ichki qurilmalar orasida ma'lumotlar alrnashadi;
periferiya qurilrnalari ishlarini dasturiy hirnoya qiladi (display, klaviaturalar, disk yurituvchilar, printerlar va boshqalar);
Operatsion tizimlar to'rtta asosiy sintlarga ajraladi:
I. Bir foydalanuvchili bir masalali, bunda yagona klaviaturani hirnoya qiladi va u bilan ishlay oladi;
Bir foydalanuvchili bir masalali bosmasi tub raogda, birgina qo'shimcha asosiy rnasalani ishga tushirish bilan, mo'ljallangan, qoidaga binoan, ma'lurnotlami bosmaga chiqarish. Bu katta hajrndagi ahborotlami bosmaga chiqarishni tezlashtiradi.
Bir foydalanuvchili ko'p masalali - bitta foydalanuvchi parallel ravishda bir necha rnasalalar bilan ishlashi mumkin. Masalan bitta kornpyuterga bir necha printerlarni bog'lab, bir biriga tegishli bo'lmagan o'zlarining topshiriqlarini hal etishlari mumkin.
Ko'p foydalanuvchili ko'p masalali - bitta kornpyuterdan bir necha rnasalalami, bir qancha foydalanuvchilar uchun ishga tush irish. Bunday OT juda ham murakkab va ahamiyatli mashina resurslarini talab etadi.
|
| |
1-bosqich ki 11-23 (S) guruh talabasi pnjiyev Ulug’bekning,, fizika’’ fanidan mustaqil ishi bajardi: Panjiyev. U. Tekshirdi: jumayev n

1. Yerning tortishish maydonida jismlarning harakati
Adolatli savol tug'iladi: agar barcha ob'ektlar tortishish kuchiga ega
bo'lsa, nega Yer odamlarni va hayvonlarni o'ziga jalb qiladi, aksincha emas?
Birinchidan, biz Yerni o'ziga jalb qilamiz, shunchaki bizning tortishish kuchimiz
uning tortishish kuchi bilan taqqoslanmaydi. Ikkinchidan, tortishish kuchi tana
massasi bilan to'g'ridan-to'g'ri proportsionaldir: tananing massasi qancha kam bo'lsa,
uning tortish kuchlari shunchalik past bo'ladi.
Jozibadorlik kuchi bog'liq bo'lgan ikkinchi ko'rsatkich bu ob'ektlar
orasidagi masofa: masofa qanchalik katta bo'lsa, tortishish kuchi ta'siri shunchalik
kam bo'ladi. Shu sababli, sayyoralar o'z orbitalarida harakat qiladilar va bir-birlariga
tushmaydilar.
Shunisi e'tiborga loyiqki, Yer, Oy, Quyosh va boshqa sayyoralar
o'zlarining shar shaklida o'zlarining tortishish kuchi tufayli qarzdordir. U sayyora
"tanasi" ni tashkil etuvchi moddani o'ziga tortib, markaz yo'nalishi bo'yicha harakat
qiladi.
Yerning tortishish maydoni
Erning tortishish maydoni - bu ikki kuch ta'sirida sayyoramiz atrofida
paydo bo'ladigan kuch energiya maydoni.
·
tortishish kuchi;
·
tashqi ko'rinishini qarzdor bo'lgan markazdan qochiruvchi kuch,
Yerning o'z o'qi atrofida aylanishi (kunlik aylanish).
Ham tortishish kuchi, ham markazdan qochma kuch doimiy ravishda
harakat qilganligi sababli, tortishish maydoni doimiy hodisadir.
Maydonga Quyosh, Oy va boshqa ba'zi osmon jismlarining tortishish
kuchlari hamda Yerning atmosfera massalari ozgina ta'sir qiladi.
Tortish qonuni va ser Isaak Nyuton
Ingliz fizigi Ser Isaak Nyuton, mashhur afsonaga ko'ra, bir vaqtlar
bog'da kun davomida yurib, osmondagi oyni ko'rgan. Shu bilan birga, olma
filialdan yiqilib tushdi. O'shanda Nyuton harakat qonunini o'rganar edi va olma
tortishish kuchi ta'sirida tushishini va oy Yer atrofida aylanib yurishini bilar edi.
Va keyin aql bilan yoritilgan ajoyib olimning boshiga shunday fikr
keldi: ehtimol olma Yerga tushayapti, shu Oyning orbitasida bo'lgan kuchga itoat
etib, butun galaktika bo'ylab tasodifiy shoshilmayapti. Umumjahon tortishish
qonuni shu tarzda kashf qilindi, bu Nyutonning uchinchi qonuni ham.
Matematik formulalar tilida ushbu qonun quyidagicha ko'rinadi:
Shaxsiy kompyuter komponentlarining xususiyatlari tahlili va arxitektura ta'rifi

|
Shaxsiy kompyuter komponentlarining xususiyatlari tahlili va arxitektura ta'rifi
|
bet | 22/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblar40. Shaxsiy kompyuter komponentlarining xususiyatlari tahlili va arxitektura ta'rifi.
Shaxsiy kompyuter komponentlari tahlili va arxitektura ta'rifi quyidagicha bo'ladi:
Prosessor (Processor): Prosessor kompyuterda amalga oshiriladigan hisoblash operatsiyalarini bajaradi. Uning ishlab chiqishi va arxitekturasi kompyuterning umumiy ishlash tezligini va kuchini belgilaydi. Prosessor yadro soni, frekans tezligi, xotira hajmi, birlashgan yadro tezligi va boshqa xususiyatlarga ega bo'lishi mumkin.
Operativ xotira (RAM): Operativ xotira kompyuterdagi ma'lumotlarni saqlash va dasturlarni bajarish uchun kerak bo'lgan xotiradur. RAM ish ornatilgan vaqtda foydalanuvchiga tezlik va ish rejimini ta'minlaydi. RAM hajmi kompyuterning ish rejimi va dastur yuklamalarini ta'sir qiladi.
Xotira disk (Hard Disk): Xotira disk kompyuterdagi ma'lumotlarni saqlaydigan asosiy qurilmadir. U o'z ichiga operatsion tizimni, dasturlarni, fayllarni va ma'lumotlarni saqlaydi. Xotira disk hajmi, tezligi va o'qish yozish tezligi kompyuterdagi ma'lumotlar uchun muhimdir.
Grafika protsessori (Graphics Processor): Grafika protsessori (GPU) xususiy kompyuterda grafika va murakkab hisoblash operatsiyalarini bajarish uchun ishlatiladi. U yuqori yorqinlikli grafika efektlarini, 3D grafikani, video tahrirlashni va boshqa murakkab hisoblash
25
operatsiyalarini bajarishga mo'ljallangan. GPU tezligi, xotira hajmi va yorqinliklilik koefitsiyenti GPUning xususiyatlari hisoblanadi.
Aniqlovchi (Monitor): Monitor kompyuterdan chiqadigan tasvir va ma'lumotlarni ko'rsatadi. Uning hajmi, qarorligi, to'liqlik darajasining kengligi va yorqinligi monitorning xususiyatlari bo'ladi. Aniqlovchi muhim bir komponent bo'lib, kompyuterdan chiqadigan vizual ma'lumotlarni foydalanuvchiga ko'rsatadi.
Klaviatura va sichqoncha (Keyboard and Mouse): Klaviatura va sichqoncha kompyuter bilan foydalanuvchining interaksiyasini ta'minlaydi. Klaviatura kalitlari soni, ko'rish va his qobiliyati, kiritilgan ma'lumotlarni o'z ichiga oluvchi xususiyatlarga ega bo'lishi kerak.
Sichqoncha esa xaraktersist
ikalarini, to'lov qobiliyatini va boshqa funksiyalarni o'z ichiga oladi.
Tizim bloki (System Unit): Tizim bloki kompyuterda barcha komponentlarni o'z ichiga olgan qurilmadur. Uning xususiyatlari (hajmi, ventilatsiya tizimi, harorat nazorati, xususiy tizimlar) kompyuter ishlashining umumiy xususiyatlarini belgilayadi.
Shaxsiy kompyuter komponentlari arxitekturasi dastur va qurilmalar o'rtasida aloqani belgilaydi. Ular bir-biri bilan integratsiyalanadi va kompyuter tizimining barcha funktsiyalarini amalga oshirishda birga ishlaydi. Xususiy kompyuter komponentlari foydalanuvchining talablari va kerakliliklariga qarab tanlanadi va ulardan foydalaniladigan kompyuter tashkil etiladi.
|
| |
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq yuk-oqimlarini-boshqarishni-tashkil-etishning-oziga-xos-xususiyatlari (1)Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 3 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12
DOI: 10.24412/2181-1385-2022-3-734-737
SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
735
March, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
• bo'limlarning eng maqbul va samarali tashkiliy tuzilmalarini ishlab chiqish,
mijozning ehtiyojlariga ko'ra logistika, funktsional aloqalarni, zonalarni
aniqlash;
Mas'uliyat va vakolat
• huquqiy bazani, shu jumladan, maslahatlar va sharhlar bilan ta'minlash
xalqaro optimal tashish sxemalarini va tashqi savdoni tashish shartlarini ishlab
chiqish;
• transportni rejalashtirish
• yuklarni tashish uchun tarif stavkalarini hisoblash, shu jumladan xulosa
bosqichida.
shartnomalar
• transport xarajatlarini optimallashtirish va transportni tayyorlash bo'yicha
maslahatlar, shartnomalar tuzishda hujjatlar;
Tashqi logistika jarayonlari:
• tovarlarni yetkazib beruvchilardan “birinchi”ga tashish (markaziy, bojxona,
ulgurji, hududiy va boshqalar) ombor;
• tarqatish tizimining omborlari o'rtasida tovarlarni tashish;
• tovarlarni taqsimlash tizimi omborlaridan savdo nuqtalariga tashish;
Tovarlarni qabul qilish va omborga yuklash bilan bog'liq jarayonlar:
• avtomobilni tushirish;
• tovarlarni qadoqdan chiqarish, identifikatsiya qilish, sifatini nazorat qilish va
ularni boshqa idishlarga qayta yuklash;
• yuklarni mobil vositalardan foydalangan holda tashish (forkliftlar va
boshqalar), yoki statsionar vositalardan foydalanish (turli turdagi kranlar va
konveyerlar);
• tovarlarni omborning saqlash joyiga joylashtirish;
Omborni tushirish va tovarlarni jo'natish bilan bog'liq jarayonlar:
• omborning saqlash joyida tovarlarni tanlash;
• yuklarni terish, qadoqlash va tashish uchun konteynerlarga joylashtirish
• yuklarni transport vositasiga yuklash
Logistik yondashish moddiy oqimlarning tartibga solinishiga olib keladi. Bu
oqimlar u yoki bu mahsulotlar ishlab chiqarishda; bu ishlab chiqarishni kerakli
materiallar, butlovchi qismlar va xomashyo bilan ta‟minlashda; tayyor mahsulotlarni
omborga
joylashtirish,
uni taqsimlash va iste‟molchiga
yetkazishda vujudga keladi. Ammo bunday tartibga solishlarni
faqat odam, energetik, axborot, moliyaviy resurslar oqimlarining
|
| |
Husayn Voiz Koshifiy - Pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorati masalalari Reja

|
Pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorati masalalari Reja
|
bet | 3/7 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 86,5 Kb. | | #132259 |
Bog'liq Sirtqi-2-mavzuHusayn Voiz Koshifiy (1440-1505) – notiqlik, adabiyotshunoslik, fikh, ilmi nujum, tarix, hisob ilmi, uymakorlik va ganchkorlik va axloqqa doir asarlar yaratgan mutafakkirlardan biridir. Koshifiyning uqtirishicha insonni ta'lim-tarbiya orqali qayta tarbiyalash bilan aqliy qobiliyatni o’stirish mumkin. Buning uchun bolaga yaxshi ta'lim-tarbiya berish uni yaxshi sifatlarini o’stirishga, uni nojo’ya xatti-harakatlardan qaytarish lozim.
Alloma o’qituvchilarga bolalarni tarbiyalashda quyidagi usullarni qo’llashni ilgari surgan: nasihat, tanbeh berish, amru farmon, majburiyat qo’yish. Koshifiy o’z pedagogik qarashlarida bolalarga mustaqil fikrlash qobiliyatini o’stirish masalasiga alohida e'tibor berib, ota-onalar va muallimlardan shuni talab etadi. Bu masalad oilaviy va tashqi mhit muhim o’rin tutadi. Uning fikricha «murabbiy bolaga nasihat va ta'lim berishda lutf va odob qoidalarida qat'iy turishi, ularga rioya qilishi darkor. Jamoatchilik joylarida unga pand berish yaramaydi. Balki xilvat joyda bolaga gapirish darkor. Agar murabbiy nasihat berishning fursati kelganini bilsa unga muloyimlik bilan murojaat qilishi lozim. Chunki bizning zamonamizda muloyim va xushfe'l bo’lish maqsadga muvofiqdir».
Tarbiyachilik san'atida ustozni nihoyatda ulug’lab shunday yozadi:
Faromush qilmagilsan haqi ustod,
Ki oningdindurur ilmingga bunyod.
Agar ustodinga mehring yo’q o’ldi,
Degilkim ilmim mani mavq o’ldi.
Kishikim qildi ustodiga xizmat,
Zamoni o’tmadi tobti ul izzat.
Koshifiy yaxshi ustozdan olgan pand-nasihatga quloq solmay behuda yo’llarda yurgan farzand o’zini-o’zi rasvo qiladi, Deya nasihat beradi.
Nasriddin Tusiy o'zining «O'qituvchilarni tarbiyalash to'g’risida» degan asarida shunday deydi: «O’qituvchi munozaralarni olib borishi, rad etib bo'lmaydigan darajada isbot qilishni bilishi, o'z fikrlarining to'g’riligiga ishonishi, nutqi esa mutlaqo toza, jumlalari mantiqiy ifodalanadigan bo'lishi dozim... O'qituvchi nutqi hech qachon va hech qaerda zaharxandali, qo'pol va qattiq bo'lishi mumkin emas. Dars paytida o'qituvchi o'zini tuta olmasligi ishni buzishi mumkin.
Yetuk mutafakkir Abdurahmon Jomiy o'z asarlarida bola dunyoqarashining kamol topishida maktab va muallimning roliga katta baho beradi. Uning fikriga qaraganda, muallim aqlli, adolatli, o'zida barcha yuksak fazilatlarni mujassamlashtirgan bo'lishi kerak. O'zini nomunosib tutgan odam hsch vaqt boshqalarga bilim bera olmaydi, degan fikrni bildiradi.
Ustod, muallimsiz qolganda zamon,
Nodonlikdan qora bo'lurdi jahon, - deb hitob qiladi u «Iskandar xirodnomasi» asarida.
|
| |
O’qituvchilardan foydalanish bo'yicha tushunchalar

Rouinfar, Yanvar2023
ishqalanishsiz muhit.
• Tajribani o'rnatishda avvalo simulyatsiyani to'xtatib qo'yish foydali bo'lishi mumkin. Oldinga
qadam tugmasi bosqichma-bosqich tahlil qilishning yaxshi usuli hisoblanadi.
• Yo'l nuqtalari har 0,1 soniyada chiziladi va konkida aylanganda tozalanadi. O'lchov ekranida
ma'lumotlar yig'ilganda, yo'l nuqtalari o'chirilishidan oldin simulyatsiyani to'xtatib turing.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari

|
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillariBog'liq 209-213Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
www.pedagoglar.uz
19-to’plam 2-qism iyun 2023
211
Axloqiy tarbiya usullarini tanlash ko'p jihatdan bolalarning yoshiga va ularning
hayotiy tajribasiga bog'liq.
Axloqiy tarbiya usullarining tabiati ham bolalar jamoasining rivojlanishiga qarab
o'zgaradi. Agar jamoa hali tuzilmagan bo'lsa, tarbiyachi barcha bolalarga qat'iy va qat'iy
shaklda talablar qo'yadi. Faol o'quvchi jamoada muhim rol o'ynay boshlagach, ish uslubi
o'zgaradi.
Axloqiy tarbiyaning an'anaviy usullari maktab o'quvchilariga ijtimoiy hayot
normalari va qoidalarini singdirishga qaratilgan. Shaxsning axloqiy fazilatlarini
shakllantirishning muhim ko'rsatkichi ichki nazoratdir. Shakllangan nazorat qobiliyatlari
tarbiya va tarbiya jarayonida shaxsning axloqiy fazilatlarini muvaffaqiyatli
rivojlantirishga yordam beradi.
Muvaffaqiyatga erishish uchun oila, bolalar bog'chasi, maktabning yagona
yo'nalishda harakat qilishi muhimdir. Ular o'rtasida konsensusning yo'qligi o'qimishli
shaxsning bo'linishiga olib keladi, chunki. u kattalarning ziddiyatli talablariga
moslashishi kerak.
O'qituvchi qaysi usulni tanlamasin, u quyidagi shartlar bajarilgan taqdirdagina
samarali bo'ladi: - bolani kamsitmang, uning huquqlarini oyoq osti qilmang; - usulni
qo'llash mumkin bo'lishi, mantiqiy xulosaga ega bo'lishi kerak; - buning uchun shartlar
oldindan tayyorlanadi; - qabul qilib bo'lmaydigan bir xillik, stereotip; - o'qituvchidan
xushmuomalalik talab etiladi, bola o'zini tarbiya ob'ekti sifatida his qilmasligi kerak; -
usulni tanlashda ular shakllantiriladigan sifatning murakkablik darajasiga asoslanadi; -
o'qituvchining donoligi, uning muayyan o'quvchiga ta'siri qanday ta'sir qilishi
mumkinligini oldindan bilish;
- axloqiy tarbiya nafaqat ongga asoslanadi, amaliy usullar boshida bo'lishi kerak;
- zudlik bilan natijani kutishning hojati yo'q, u rejalashtirilganiga ham to'g'ri
kelmasligi mumkin, shuning uchun usullar kompleks tarzda qo'llaniladi, ular o'quv
vazifalariga, talabaning individualligiga qarab o'zgaradi.
|
| |
Academic Research in Educational Sciences

Academic Research in Educational Sciences
Volume 3 | Issue 3 | 2022
ISSN: 2181-1385
Cite-Factor: 0,89 | SIS: 1,12
DOI: 10.24412/2181-1385-2022-3-734-737
SJIF: 5,7 | UIF: 6,1
737
March, 2022
https://t.me/ares_uz Multidisciplinary Scientific Journal
Tashish vaqtini kamaytirish zarurati va buyurtmani bevosita iste‟molchiga
kerakli
joyda, kerakli vaqtda va talab qilingan miqdorda topshirish imkoniyati shuning bilan
izohlanadi. Bunday talablar tashqi transportning tuzilishi,
uning u yoki bu turidan
foydalanish, transport yo„nalishlarini joylashtirishga jiddiy ravishda ta‟sir ko„rsatadi.
Mahsulotlarning hajmlari va navlari, ularning saqlash va iste‟molchilarga
yetkazib
berish usullarini tanlash masalalari bo„yicha qarorlar qabul qilish moliyaviy kreditlar
olish sharoitlari, ularni to„lash usullari va muddatlari bilan yaqindan aloqadadir.
XULOSA
Marketing tadqiqotlarining natijalari menejment va moliyaviy oqimlarni
taqsimlash sohasidagi ayrim xulosalar va qarorlarga olib keladi.
Logistik tizim
marketing tadqiqotlarini butun iqtisodiy faoliyatni ushbu tadqiqotlar natijalarini
amalga oshirish yo„nalishida tashkil qilish bilan kengaytiradi va to„ldiradi
ushbu
faoliyatni tashkil qilish moliyaviy oqimlarni tartibga solish va tegishli boshqaruv
ko„rsatmalarini berish yo„li bilan amalga oshiriladi. Logistika tamoyillariga ko„ra
atrof bozor muhiti va iqtisodiy faoliyatning borishi haqidagi
joriy axborotlarning
marketing tadqiqotlari asosida qabul qilinadigan barcha boshqaruv qarorlari moddiy
oqimlarga ta‟sir qilishda aks ettiriladi. Pirovardida
logistik boshqaruv shunday
tadbirda ta‟sirni amalga oshirishi va ishlab chiqarish jarayonini tashkil qilishi kerakki,
kamroq harajatlarda salohiyatli iste‟molchilarni yaxshiroq qanoatlantirsin va ularning
doirasini kengaytirsin.
REFERENCES
1.
Аникин Б.А., Тяпухин А.П. Коммерческая логистика: Проспект. - М., 2006.
2.
Неруш Ю.М. Логистика в схемах и таблицах. Проспект. М., 2006. 190 с.
3.
Радионов А.Р., Радионов Р.А. Логистика: нормирование сбытовых запасов и
оборотных средств предприятий. - М., 2006. – 410 с.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari

|
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillariBog'liq 209-213Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
www.pedagoglar.uz
19-to’plam 2-qism iyun 2023
212
Pedagogik adabiyotlarda axloqiy tarbiyaning ko'plab usullari va usullari
tasvirlangan.
I.S. Maryenko tarbiya usullarining bunday guruhlarini "odatlantirish va mashq
qilish, rag'batlantirish, inhibe qilish, o'z-o'zini tarbiyalash, yo'naltirish, tushuntirish-
reproduktiv va muammoli-situatsion usullar" deb atagan. Axloqiy tarbiya jarayonida
mashq qilish, ishontirish kabi usullardan keng foydalaniladi. M.I. Rojkov va L.V.
Baiborodov axloqiy tarbiyaning quyidagi usullarini ajratib ko'rsatish - o'z-o'zini
tarbiyalash: ishontirish va o'z-o'zini ishontirish (intellektual soha), rag'batlantirish va
motivatsiya (motivatsion soha), taklif va o'z-o'zini gipnoz (hissiy soha), talab va mashqlar
(irodaviy soha), tuzatish. va o'z-o'zini tuzatish (o'zini o'zi boshqarish sohasi), vaziyatlarni
va ijtimoiy sinovlarni o'rgatish (predmet-amaliy soha), dilemma usuli va aks ettirish
(ekzistensial soha)
Axloqiy tarbiya usullarini 3 guruhga birlashtirish mumkin:
1. Axloqiy xulq-atvorni shakllantirish usullari: ko'niktirish, mashq qilish, faoliyatni
boshqarish.
2. Axloqiy ongni shakllantirish usullari: ishontirish, tushuntirish, taklif qilish,
suhbat.
3. Tuyg'u va munosabatlarni rag'batlantirish usullari: misol, rag'batlantirish,
jazolash.
Har qanday usullar faqat ma'lum sharoitlarda samarali natija beradi:
1. Har qanday usul (usullar guruhi) insonparvar bo'lishi, bolani kamsitmasligi, uning
huquqlarini buzmasligi kerak. Bu barcha yoshdagi bolalarga - chaqaloqlar, maktabgacha
yoshdagi bolalar va maktab o'quvchilariga tegishli.
2. Usul real, amalga oshirish mumkin bo'lishi kerak, u mantiqiy xulosani talab
qiladi.
3. Usul barcha bolalarga nisbatan va har qanday vaziyatda bir xil tarzda
qo'llanilmasligi kerak. Agar bu holat kuzatilmasa, ishontirish usuli tarbiyaga aylanishi va
kerakli natijani berishni to'xtatishi mumkin.
|
| |
Energy-skate-park-html5-guide

Energy-skate-park-html5-guide
Download
0,91 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
21.12.2023
Hajmi
0,91 Mb.
#126064
Download
0,91 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Energy-skate-park-html5-guide
Download
0,91 Mb.
Matnni ko'rish
GRAFIGINI CHIZING - Energy-skate-park-html5-guide

• Pirog diagrammasi manfiy qiymatlarni aks ettira olmaydi. Potensial energiya salbiy
bo'lsa, doira diagrammasi faqat umumiy energiyani ko'rsatadi (o'ngda).
• Stick to Track belgilash katakchasi barcha ekranlarda sukut bo'yicha yoqilgan. Yoniq
bo'lsa, trekning o'rta chizig'i kesilgan. O'chirilgan paytda trekning o'rta chizig'i
mustahkam bo'ladi va konkida uchuvchi yiqilib tushishi mumkin.
•
Moslashtirish parametrlari
• So'rov parametrlari simulyatsiyani moslashtirishga imkon beradi va ularga
"?" qo'shish orqali qo'shilishi mumkin uchun
simulyatsiya
&
URL manzili va har bir so'rov parametrini “ " bilan ajratish kerak. URL namunasi:
:
…html?queryParameter1&queryParameter2&queryParameter
3
Masalan, Energy Skate Park-da, agar siz faqat 1 va 2-ekranlarni (screens=1,2), qo'shmoqchi bo'lsangiz,
sukut bo'yicha 2-ekran ochiq bo'lsa (initialScreen=2) foydalaning:
https://phet.colorado.edu/sims/html/energy-skate-park/latest/energy-skate-park_all.html?screens=1,2&initialScreen=2
Ispan tilida ishlatish uchun(locale=es), URL quyidagicha :
https://phet.colorado.edu/sims/html/energy-skate-park/latest/energy-skate-park_all.html?locale=es&screens=1,2&initialScreen=2
Ushbu moslashtirishga simulyatsiya ichidagi Preferences(Afzalliklar) menyusidan kirish mumkinligini ko'rsatadi.
• Belgilar to'plamini turli mintaqalar/madaniyatlar uchun lokalizatsiya qilish mumkin. Bunga
Afzalliklar > Lokalizatsiya orqali kirish mumkin.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari

Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
www.pedagoglar.uz
19-to’plam 2-qism iyun 2023
213
4. Ta'lim usullarini xushmuomalalik bilan qo'llash kerak. Bola o'zini
tarbiyalayotganini his qilmasligi kerak. Eng yaxshi ta'sir bilvosita ta'sir orqali beriladi -
bu o'qituvchi bolaga qanday g'amxo'rlik qilishni bilsa, uni egallagan buyuk san'atdir.
5. Usullarni tanlashda ularning ma'lum bir bolaga ta'sirining mumkin bo'lgan
natijalarini oldindan bilish muhimdir. Agar o'qituvchi muvaffaqiyatga
ishonchi komil
bo'lmasa yoki juda
kuchli reaktsiyani kutsa, tanlangan usuldan voz kechish kerak.
6. Axloqiy tarbiya usullarini qo‘llash sabr va bag‘rikenglikni talab qiladi.
Maktabgacha yoshda bir zumda va doimiy natijaga ishonish mumkin emas.
Natijaga
darhol erishilmasligi va, ehtimol, biz kutgan shaklda bo'lmasligiga hamdard bo'lishimiz
kerak. (Masalan, duduqlagan maktabgacha yoshdagi bolalarda to'g'ri nutqni o'rgatish).
7. Maktabgacha yoshdagi bolalarni axloqiy tarbiyalashda
bolani qanday harakat
qilishni o'rgatish bilan bog'liq amaliy usullar ustunlik qilishi kerak.
8. Axloqiy tarbiya metodlari alohida emas, balki birgalikda qo‘llaniladi.
Eng
izchil va zamonaviy,
bizning fikrimizcha, Shchukina G.I.
tomonidan ishlab
chiqilgan tasnif bo'lib, unda quyidagi usullar guruhlari ajralib turadi:
- o'quvchilarning axloqiy qarashlari va e'tiqodlarini shakllantirish manfaatlari yo'lida
ongi, his-tuyg'ulari va irodasiga ko'p qirrali ta'sir qilish usullari (shaxs
ongini
shakllantirish usullari);
- faoliyatni tashkil etish va ijtimoiy xulq-atvor tajribasini shakllantirish usullari;
- xatti-harakat va faoliyatni rag'batlantirish usullari.
FOYDANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Karimov I.A. YUksak ma’naviyat-engilmas kuch.-T.: O‘zbekiston, 2008.
2.
Loginova V.I. “Maktabgacha tarbiya pedagogikasi”,
Toshkent, O’qituvchi
1991 yil.
3.
Xalizova N.B, Kurogkina N.A, Pantyuxina G.V, “Bolalar bog’chasida loy
va plastilindan o’yinchoqlar yasash” Toshkent, O’qituvchi 1991 yil.
4.
Yusupova P. “Maktabgacha tarbiya pedagogikasi” Toshkent,O’qituvchi
1993 yil.
5.
www. pedagog. uz
6.
www. Ziyonet. uz
7.
www. edu. uz
Foydalanish bo'yicha tavsiyalar

Foydalanish bo'yicha tavsiyalar
Bilimni Sinovchi Savollar
• Skaterning kinetik, potentsial va issiqlik energiyasiga ta'sir qiluvchi omillarni aniqlang.
• Mexanik energiyaning saqlanishini tushuntiring.
• Kinetik energiya va tezlik o'rtasidagi bog'liqlikni aniqlash uchun tajriba tuzing.
• Yo'l bo'ylab energiyaning katta qismi issiqlik energiyasiga qaysi joyga o'tishini aniqlang.
• Turli mos yozuvlar balandliklari uchun konkida uchuvchining energiyasini solishtiring. Qanday
o'zgarishlar? Nima bir xil bo'lib qoladi?
• Konkida uchuvchi bajarishi mumkin bo'lgan halqa bilan trekni yarating.
Clicker savollar
• Konkida uchuvchining energiya sxemasini ularning trekdagi joylashuvi bilan moslang.
• Agar konkida uchuvchining kinetik energiyasi ortib borayotgan bo'lsa, ularning harakat yo'nalishini
aniqlang.
• Konkida uchuvchining boshlang'ich pozitsiyasini hisobga olgan holda tepalikdan (yoki halqa
atrofida) o'tishi mumkinligini aniqlang.
• Modelni soddalashtirish
• Konkida uchuvchi trekka tushganda, ularning kinetik energiyasining vertikal komponenti issiqlik
energiyasiga aylanadi. Ishqalanishni o'chirib, konkida uchuvchining yo'lni tark
etmasligiga ishonch
hosil qilish orqali siz issiqlik energiyasini yo'qotish (faqat PE va KE konvertatsiyalari) bo'lmagan
tajribalarni amalga oshirishingiz mumkin.
• Modeldagi balandlik sozlanishi mos yozuvlar balandligiga nisbatan. Yo'naltiruvchi balandligi
katakchasi o'chirilgan bo'lsa, potentsial energiya yer darajasida nolga teng bo'ladi.
• Yo'naltiruvchi balandligi o'zgartirilsa, o'lchov ekranidagi chiziqli grafik, doiraviy diagramma va
energiya probidagi ma'lumotlar dinamik ravishda yangilanadi. Biroq, Energiyadagi ma'lumotlar va
boshqalar. Grafiklar ekranidagi joylashuv/vaqt grafigi qayta chizilmaydi.
• O'lchov ekranida yo'l nuqtasi bilan bog'liq ma'lumotlar modelning chizilgan vaqtidagi holatini
ko'rsatadi.Agar massa, tortishish yoki ishqalanish o'zgartirilsa, ilgari chizilgan nuqtalar bilan
bog'liq ma'lumotlar orqaga qarab o'zgarmaydi.
• O'lchov ekranida ko'rsatilgan energiya, balandlik va tezlik ma'lumotlari eng yaqin yuzinchi
joyga
yaxlitlanadi. Yaxlitlash tufayli ko'rsatilgan qiymatlardan foydalangan holda hisob-kitoblar kichik
nomuvofiqliklarga olib kelishi mumkin.
• Stick
to Track belgilansa, konkida uchuvchining aylanish qobiliyatiga ta'sir qiladigan yagona omil
tizimdagi energiya bo'ladi.
Energiyani ko'rsatuvchi Skeyt maydoni uchun chop etilgan barcha tadbirlarni
bu yerda
k
o’ring.
laringiz bilan PhET simulyatsiya
laridan foydalanish bo‘yicha qo‘shimcha maslahatlar uchun
PhETdan
foydalanish
bo’yicha Maslahatlar
b
o’limiga qarang
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari

|
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillariBog'liq 209-213Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
www.pedagoglar.uz
19-to’plam 2-qism iyun 2023
210
2. Kollektivizm tarbiyasi. Bolaning xulq-atvorining kollektivistik yo'nalishi - bu
boshqa odamlarga bo'lgan intilish, ular orasida o'z manfaatlarini amalga oshirish
imkoniyatini anglash, tengdoshlar tomonidan tan olinishi uchun bir muncha vaqt shaxsiy
intilishlardan voz kechish qobiliyati. Bu mehribonlik, sezgirlik, hamdardlik, vazminlik,
tengdoshlar guruhiga nisbatan mas'uliyatda namoyon bo'lgan shaxsning ajralmas sifati.
3. Do‘stlik munosabatlarini tarbiyalash. Bolalarning do'stona munosabatlari -
axloqiy yo'nalishga ega bo'lgan, bola uchun mavjud bo'lgan xatti-harakatlar normalari va
qoidalari bilan tartibga solinadigan muloqotning ma'lum bir shakli. Bu munosabatlar
alohida bolalar (tanlangan juftlik do'stligi), shuningdek, guruhning barcha bolalari
o'rtasidagi mazmunli munosabatlar bilan tavsiflanadi.
Bolaning rivojlanishi juda erta boshlanadi. Uning rivojlanishining yaxlit jarayonida
axloq muhim o'rin tutadi. Maktabgacha yoshda bolaning axloqiy rivojlanishiga kattalar
katta ta'sir ko'rsatadi. Bola hayot me'yorlarini o'zlashtirish, kattalar bilan muloqot qilish,
ularning ijtimoiy xulq-atvor tajribasini o'zlashtirish, kattalarni baholashga e'tibor
qaratishda birinchi qadamlarni qo'yadi. Bola axloqning ilk saboqlarini oilada oladi.
Maktabgacha ta'lim muassasalarida bu jarayonda etakchi rol tarbiyachiga tegishli. Uning
pedagogik faoliyati ota-onalar bilan faol hamkorlikda yanada samarali bo'ladi. Axloqiy
tarbiya usullari o`qituvchi, tarbiyachi, tarbiyachi qo`lidagi o`ziga xos vositadir.
Ular shaxsning axloqiy rivojlanishi va takomillashtirish jarayonini tashkil etish, bu
jarayonni boshqarish funktsiyalarini bajaradilar.
Axloqiy tarbiya usullari yordamida quyidagilar amalga oshiriladi:
- talabalarga mo'ljallangan
- ularning hayotiy faoliyatini tashkil etish va boshqarish;
- ularning axloqiy tajribasi boyib boradi.
Hech qanday usul universal deb hisoblanmaydi. Ishda pedagogik ta'sir ko'rsatish
usullarining kombinatsiyasini talab qiladigan vaziyatlar yuzaga keladi, ular yoshi,
individualligi, alohida bolalarning, butun sinfning (guruhning) tarbiya darajasini hisobga
oladi.
|
| |
19-laboratoriya ishi mavzu: Java dasturlash tili. Dasturlash muhitini sozlash. Ishdan maqsad 19-labaratoriya Dasturlash

|
19-laboratoriya ishi mavzu: Java dasturlash tili. Dasturlash muhitini sozlash. Ishdan maqsad
|
Sana | 16.07.2024 | Hajmi | 4,88 Mb. | | #267717 |
Bog'liq 19-labaratoriya Dasturlash
19-LABORATORIYA ISHI
Mavzu: Java dasturlash tili. Dasturlash muhitini sozlash.
Ishdan maqsad: Dasturlash muhitini sozlash usullarini o’rganish.
Kerakli jihozlar va materiallar. Kompyuter, elektron doska va Java dasturlash tili
Mashg’ulotlarda qo’llanadigan pedagogik texnologiyalar: muammoli ta’lim, aqliy xujum
Laboratoriya ishidan kutilayotgan natijalar: Talabalar Java dasturlash tili imkoniyatlari va afzalliklari bilan tanishib chiqadi. Dastur muhiti sozlashni bajara oladilar.
Laboratoriya ishini bajarganlarida talabalar quyidagi bilim, ko’nikma, malakalarga ega bo’ladilar:
Bilim: Java dasturlash tili. Dasturlash muhitini sozlash haqida tushunchaga ega bo’ladilar.
Ko’nikma: Dasturni ishga tushirish va dastur ishchi oynasidagi bo’limlardan foydalanib berilgan amallarni bajara oladilar.
Malaka: Berilgan topshiriqni bajarishda Java dasturlash tilining imkoniyatlaridan foydalana oladilar.
Laboratoriya topshirig’ini bajarish o’yicha namuna:
Javani komyuterga o'rnatishdan oldin Java komyuterga o'rnatilgan yoki o'rnatilmaganini tekshirib olamiz.
Windows kompyuteringizda Java o'rnatilganligini tekshirish uchun buyruqlar satri(Command Promt)ga quyidagi buyruqni kiriting :
Agar Java o'rnatilgan bo'lsa, siz shunga o'xshash ma’lumot ko'rasiz (versiyaga qarab):
Windows uchun sozlash
Windowsga Javani o'rnatish uchun bajariladigan amallar ketma-ketligi:
I. Quyidagi ketma-ketlik bo'yicha Javani o'rnatish sozlamalariga o'ting:
IntelliJ IDEA - bu qisqa qilib aytganda Java dasturlash tilida yozgan dasturlarimizni kompilyatsiya qilib beradigan muhit.
IntelliJ IDEA ni komyuterga o'rnatish(Windows uchun)
|
| |
ENG KO'P TARQALGAN ANTIVIRUSLAR - 5-amaliy mashg’ulot Mavzu: Axborot himoyasi protokoli. Antiviruslar va fayervol

|
5-amaliy mashg’ulot Mavzu: Axborot himoyasi protokoli. Antiviruslar va fayervol
|
bet | 6/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 330,69 Kb. | | #142888 |
Bog'liq 5-amaliy mashg’ulot Mavzu Axborot himoyasi protokoli. Antivirus (2)ENG KO'P TARQALGAN ANTIVIRUSLAR
Shunday qilib, sizning kompyuteringizning ish holatini saqlab qolish uchun tegishli dasturiy ta'minotni tanlash, o'zlarini faqat ijobiy tomondan isbotlagan brendlarga e'tibor qaratish lozim.
Mashhur Dr.Web bilan boshlang. Troyanlar, tarmoqlar, pochta qurtlari, maxfiy viruslar, tahdidlar, ofis ilovalarini yo'q qilish, keyloggerlar, parollarni o'g'irlash, turli xil zararli skriptlar va boshqa ko'plab tahdidlarni samarali ravishda aniqlaydi, bloklaydi va o'chiradi.
Dr.Webning o'ziga xos xususiyati bu virusi bilan kompyuterni samarali davolash qobiliyatidir. Mashina allaqachon achinarli holatda bo'lsa, ushbu parametrni ushbu antivirus dasturida to'xtatish kerak. Bundan tashqari, ushbu mahsulot eng to'liq va yilni virusli ma'lumotlar bazalaridan biriga ega. Kasperskiy antivirus. Sovet Ittifoqi hududida juda mashhur bo'lgan rus mahsuloti. Bunday holda, xatti-harakat moduliga e'tibor bering. Bu makroslarni boshqarishni samarali boshqaradigan va shubhali kategoriyaga tushadigan har qanday xatti-harakatlarni bostiradigan bloker haqida. Ushbu moduldan foydalanish makro viruslarga qarshi ishonchli himoyani ta'minlaydi.
Bundan tashqari, Kasperskiy eng yaxshi auditorga ega, uning asosiy vazifasi tizimdagi har qanday o'zgarishlarni kuzatish va ruxsat etilmagan jarayonlarni aniqlashdir. Siz e'tibor va fon Interceptor viruslar, evristik tahlil va anti-virus filtrlash kabi himoya vositalari uchun kerak. Boshqa so'zlar bilan aytganda, tovar nomi "Kasperskiy" ostida mahsulot himoya vositalaridan majmui hurmat loyiq. ESET NOD32 ham mashhur xavfsizlik dasturiy anglatadi. Bu orzu ta'sir va bir oz kema tizimi beradi, u tasodifiy foydalanuvchi uchun mukammal hisoblanadi. Uning foydalanish har qanday tahdid faol aniqlash va bartaraf bir kafolat beradi.
|
| |
TIZIMNI SAQLASHGA YORDAM BERADIGAN HARAKATLAR

|
TIZIMNI SAQLASHGA YORDAM BERADIGAN HARAKATLAR
|
bet | 4/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 330,69 Kb. | | #142888 |
Bog'liq 5-amaliy mashg’ulot Mavzu Axborot himoyasi protokoli. Antivirus (2)TIZIMNI SAQLASHGA YORDAM BERADIGAN HARAKATLAR
Shunday qilib, axborotni himoya qilish antivirus vositalarini qo'llash orqali ta'minlanadi. Ammo bu jarayonni samarali tashkil qilish uchun kamida umumiy harakatlar algoritmini tasavvur qilish maqsadga muvofiqdir.
Himoya dasturiy ta'minoti 3 asosiy vazifaga qaratilgan:
- infektsiyaning oldini olish;
- operatsion tizim va fayllar holatini diagnostika qilish;
Davolash.
Oldini olish orqali, u kompyuterda viruslarga kirishning turli yo'llarini to'sib qo'yish va tizimda mavjud bo'lgan zararli dasturlar infektsiyasining oldini olish deb tushunilishi kerak. Diagnostikaga kelsak, biz antiviruslar haqida gaplashamiz, u kompyuterda tahdidni aniqlay oladi, shuningdek uning o'ziga xos turini aniqlaydi.
Davolanish ham zamonaviy axborot himoyasi to'liq amalga oshirilmaydigan vositadir. Bunday turdagi antivirusni himoyalash birinchi navbatda aniqlangan tahdidlarni bartaraf qiladi va keyinchalik zararni tiklaydi.
Deyarli barcha kompaniyalar va xususiy foydalanuvchilar tomonidan qo'llaniladigan himoya kompleksi haqida gapirganda, yuqorida keltirilgan barcha dasturlarning umumiy qo'llanilishini tushunish maqsadga muvofiqdir.
Shuningdek, himoya qilish masalasini ko'tarishingiz kerak, virusli hujumlar soni sezilarli darajada kamayishi litsenziyalanadigan dasturlardan foydalanishga yordam berishiga e'tibor qaratishingiz kerak. Pirat versiyalari har doim yong'in bilan o'yin.
FAERVOL
Aslida, agar siz bu so'zni tarjima qilsangiz, "olovli devor" bo'lasiz. Ishlab chiquvchilar ushbu asosiy funktsiyani ushbu vositaning asosiy funktsiyasiga etkazishdi, bu esa kompyuter bilan bog'lanishiga imkon bermaydi, mumkin bo'lgan tahdidlarga olib keladi.
Va yuqorida aytib o'tilgan dasturiy ta'minot yuqorida aytib o'tilgan bo'lsa-da, bu kommunal xizmatlarning majmuasiga ko'proq e'tibor qaratish lozim. Ularning xatti-harakatlari tufayli tizim talablariga mos keladigan ma'lumot paketlari va fayllargina atlanır.
Ushbu yordamchi dastur haqiqiy vosita bo'lib, unda ma'lumotni to'liq himoya qilish mumkin emas. Zararli va antivirus dasturlari doimo rivojlanib boradi va ikkinchisi oldindan ishlashi kerak, ya'ni boshidanoq infektsiyani oldini oladi. Aks holda, siz uning uchun barcha ma'lumotlarni emas, balki ularning qismini ham to'lashingiz mumkin, bu ham sezilarli zarar.
Tarmoqdagidek kompyuteringizni himoya qilishda sizga to'g'ri ta'sirni o'tkazishga yordam beradigan xavfsizlik devori. Bunday tarmoq ekrani Internetda xavfsiz ishlash uchun talab qilinadi. Shuning uchun antivirusni shunga o'xshash funktsiyaga ega bo'lishi va yaxshi darajada amalga oshirilishi uchun tanlashingiz kerak.
|
| |
turadigan orbitamiz - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va

jismlarga yuboriladigan yo'ldoshlarimiz bor, ular ma'lumot olish va kuzatib borish
uchun ta'qib qilinishi kerak.
Yer atrofida aylanadigan sun'iy yo'ldoshlarning bir necha asosiy turlari
mavjud: geostatsionar sun'iy yo'ldoshlar va qutbli sun'iy yo'ldoshlar. Bu ularning
ishlatilishiga ko'ra asosiylari. Agar xarita tuzib, Yer yoki boshqa sayyoralar
to'g'risida aniq ma'lumot olishni istasak, ushbu sun'iy yo'ldoshlardan foydalaniladi.
Masalan, GPS deb nomlanuvchi global joylashishni aniqlash tizimi
u Yer sayyorasi
atrofida aylanadigan sun'iy yo'ldoshlar tarmog'i tufayli olinadi. Ushbu sun'iy
yo'ldosh guruhi sayyoradagi ob'ektning joylashishini va o'rnini telekommunikatsiya
tizimlari orqali aniqlaydi. Ushbu tizimlarga televizor va uyali telefonlar ham kiradi.
Sun'iy sun'iy yo'ldoshlardan foydalanish orasida ilmiy va amaliy
maqsadlar mavjud. Ilmiy foydalanishning ba'zi bir misollari - kosmik makon,
quyosh nurlari, sayyoralar va boshqalarni o'rganish. Amaliy foydalanishning boshqa
misollari
meteorologik kuzatuv, harbiy josuslik, masofadan turib zondlash va
telekommunikatsiya, boshqalar qatori.
Shuni hisobga olish kerakki, geostatsionar va qutbli sun'iy yo'ldoshlarning
masofalari har xil. Ba'zilari 240 kilometr masofada, boshqalari esa kunlik 36.200
kilometrgacha. Har bir sun'iy yo'ldosh turi foydalanishga qarab afzalliklari va
boshqa kamchiliklariga ega bo'ladi. Yer atrofida harakatlanadigan sun'iy
yo'ldoshlarning aksariyati 800 kilometr masofada turib, soatiga 27,400 kilometr
tezlikda harakatlanadi.
Ular harakat qilayotgan tezlik, tortishish kuchi ularni
orqaga tortmasligi uchun kerak.
Ushbu sun'iy yo'ldoshlar ikkita asosiy qismdan iborat: antenna va quvvat
manbai. Antenna ko'rib chiqilayotgan ma'lumotlarni yuborish va qabul qilish bilan
shug'ullanadi. Quvvat manbai ham batareyalar, ham quyosh batareyalari bo'lishi
mumkin. Bular mashinaning ishlashini davom ettirish uchun zarurdir.
Yuqorida aytib o'tganimizdek, Yer atrofida aylanadigan ikkita asosiy
sun'iy yo'ldosh turi mavjud. Ular quyidagichadir: