nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
9-Mavzu: Avtomat o’chirgich, saqlagichlarning, puskatellarning vazifasi, turlari va tuzilishi, ko’rsatkichlari, qo’llanishlari Reja

9-Mavzu: Avtomat o’chirgich, saqlagichlarning, puskatellarning vazifasi, turlari va tuzilishi,
ko’rsatkichlari,
qo’llanishlari
Reja
1.Puskatellarning vazifasi, ishlash prinsiplari va tuzilishi.
2. Rеvеrsivmаs puskаtеlning ulаsh sхеmаsi.
3. Rеvеrsiv puskаtеlning ulаsh sхеmаsi.
1000 voltgacha bo’lgan kuchlanish tarmoqlarida elеktr enеrgiyasi istе'molchilarini va kabеl liniyalarini, yuklanishdan,
qisqa tutashuvlardan himoyalash uchun qo’llanadigan qurilmalar avtomat o’chirgichlar dеb ataladi.
Avtomat uchirgichlar bir fazali, ikki fazali va uch fazali avtomat uchirgichlarga bo’linadi. Avtomat uchirgichlar nominal
toklari bo’yicha va qisqa tutashuv toklariga qarab tanlanadi.
Avtomat uchirgichning vazifasi qisqa tutashuv sodir bo’lgan vaqtda yoki avtomatdan oqib o’tayotgan tok miqdori
nominal tokdan ortib kеtgan vaqtda avtomatik uchirish xusisyatiga ega bo’lishi kеrak.
Avtomat uchirgichlarining quyidagi nominal tok ko’rsatkichli turlari mavjud:
2 A, 3 A, 4A, 6 A, 10 A, 16 A, 20A, 25 A, 32 A, 40 A, 50 A, 63 A, 80 A, 100 A, 125 A, 160 A, 200 A, 250 A, 315 A, 400
A, 630 A, 1000 А, 2000 А;
1-avtomat uzgichni qo’l bilan qo’shib uchirish uchun mo’ljallangan dastagi;
2-kruvchi va chiquvchi kontakt;
3-o’zib ulovchi asosiy qo’zqaluvchi kontakt;
4-qo’zqalmas kontakt;
5-issiqlik ajratkich;
6-dielеktrik korpus;
7-elеktromagnit ajratkich;
8-yoy so’ndirgich;
9-dinrеkaga mahkamlovchi mеxanizm;
VMP-10 o‘chirgich qirqimi
(bitta faza):
1- pastki chiqish;
2- harakatsiz kontakt;
3- pastki gardish;
4- so‘ndirish kamera;
5- izolyatsiyalangan silindr;
6- yuqorigi chiqish;
7- rolikli tok olgich;
8- moy qaytargich;
9-yuritmali to‘g‘rilovchi mexanizm;
10- yo‘naltiruvchi o‘zak;
11-harakatlanuvchi kontakt o‘zagi;
12- moy sathini ko‘rsatkichi.
6.3 -rasm.VMP-10 o‘chirgichning umumiy ko‘rinishi: 1- o‘chirgich tanasi;
2- izolyator; 3- rama; 4- izolyatsiya langan tortgich; 5- yuritma mexanizmining o‘qi; 6-
moyli bufer; 7- yerga ulash bolti; 8- pastki kontakt chiqishi; 9- yuqorigi kontakt chiqishi.
Avtomatik o’chirgich
|
Kanada eksport-import salohiyati

|
Kanada eksport-import salohiyati
|
bet | 3/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #234877 |
Bog'liq CanadaKanada eksport-import salohiyati.
2021 yilda Kanada yalpi ichki mahsulot (hozirgi AQSH dollari) boʻyicha dunyoda 9-oʻrinda, eksport hajmi boʻyicha 9-oʻrinda, import boʻyicha 12-oʻrinda, aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot (hozirgi AQSH dollari) boʻyicha 23-oʻrinda edi. ) va Iqtisodiy murakkablik indeksi (ECI) bo'yicha 32-eng murakkab iqtisodiyot.
Kanadaning asosiy eksporti xom neft (81,2 milliard dollar), avtomobillar (29 milliard dollar), neft gazi (15 milliard dollar), oltin (14,3 milliard dollar) va kesilgan yog‘och (13,3 milliard dollar), asosan AQShga eksport qilinadi ( 355 milliard dollar), Xitoy (22,5 milliard dollar), Yaponiya (11,9 milliard dollar), Buyuk Britaniya (11,8 milliard dollar) va Meksika (7,14 milliard dollar). 2021 yilda Kanada arralangan yog‘och (13,3 milliard dollar), xom alyuminiy (8,31 milliard dollar), kaliyli o‘g‘itlar (6,03 milliard dollar), kolza (5,17 milliard dollar) va kolza yog‘i (4,23 milliard dollar) bo‘yicha dunyodagi eng yirik eksportchi bo‘ldi.
2023-yil sentabr oyida Kanada 59,4 milliard Kanada dollarini eksport qildi va 63,7 milliard Kanada dollarini import qildi, natijada savdo balansi 4,27 milliard Kanada dollarini tashkil etdi. 2022-yil sentabrdan 2023-yil sentabrgacha Kanada eksporti 61,8 milliard kanadadan 59,4 milliard kanadagacha –2,39 milliard kanadaga (-3,86 foizga) kamaydi, import esa 65 milliard kanda dollaridan -1,37 milliard kanadaga (-2,1 foizga) kamaydi. 63,7 mlrd. 2023-yil sentabr oyida Kanadaning asosiy eksporti xom neft (11,7 mlrd. kanada), avtomobillar (4,47 mlrd. kanda), oltin ($2,49 mlrd), avtomobillar; ehtiyot qismlar va aksessuarlar (8701... (1,45 milliard Kanada dollari) va Qayta qilingan neft (1,43 milliard Kanada dollari). 2023 yil sentyabr oyida Kanadaning asosiy importi avtomobillar (4,77 milliard Kanada dollari), yuk mashinalari (2,92 milliard Kanada dollari), motorli transport vositalari; ehtiyot qismlar va aksessuarlar (8701... (C$2,59 mlrd), Qayta ishlangan neft ($1,86 mlrd) va boshqa joyda ko'rsatilmagan tovarlar ($1,62 mlrd).
|
| |
Research focus issn: 2181-3833

RESEARCH FOCUS
ISSN: 2181-3833
| VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023
ResearchBip (14) | Google Scholar | SJIF (4.597)
|
UIF (8.3)
PSIXIKA VA ONG
1-kurs 104-guruh Maktabgacha ta’
lim yo’nalishi talabasi
Norboyeva Ro’
zoxol Usan qizi
https://doi.org/10.5281/zenodo.7589305
KIRISH
Hozirgi zamon psixologiya fani amaliyotning turli sohalari bilan bog`langan, g`oyat
tarmoqlanib ketgan fanlar tizimidan iborat. Psixologiya fanining barcha sohalarini quyidagi
asoslar bo`yicha klassifikatsiya qilish mumkin:
1) konkret faoliyatning psixologik tomoni;
2) taraqqiyotning psixologik tomoni;
3) insonning (taraqqiyot va faoliyat sub`ekti sifatida) jamiyatga bo`lgan munosabatining
psixologik tomoni.
Konkret faoliyatning psixologik tomoni bo`yicha psixologiya
fanining bir qator
sohalarini ajratib ko`rsatish mumkin.
MEHNAT PSIXOLOGIYASI. Mehnat psixologiyasi
inson mehnat faoliyatining
psixologik xususiyatlarini, mehnatni ilmiy asosda tashqil qilishning
psixologik asoslarini
o`rganadi. Odamning kasb uchun muhim ahamiyatga ega xususiyatlarini, mehnat malakalarining
shakllanishi va taraqqiyoti qonuniyatlarini o`rganish, ishlab chiqarish vositalarining turli
xususiyatlari (rangi, mosligi, joylashishi) ish joyi kabilarning kishiga (mehnatkashga) ta`sirini
o`rganish mehnat psixologiyasining vazifasiga kiradi.
RESEARCH FOCUS
ISSN: 2181-3833
| VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023
ResearchBip (14) | Google Scholar | SJIF (4.597)
|
UIF (8.3)
Mehnat psixologiyasining taraqqiyoti jarayonida uning tarkibidan
bir qancha mustaqil
sohalar ajralib chiqdi. Shulardan biri
INJENERLIK PSIXOLOGIYASI. Injenerlik psixologiyasi
inson va mashina o`rtasidagi vazifalarni taqsimlash, ularning vazifalarini muvofiqlashtirish kabi
muammolarni o`rganadi. Psixologiyaning bu sohasi asosan avtomatlashtirilgan tizimlarni
boshqaruvchi operatorlarning faoliyatini o`rganadi. Keyingi yillarda
mehnat va injenerlik
psixologiyasi tarkibidan avval aviatsiya, keyinchalik kosmik psixologiya ajralib chiqdi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 6/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #234877 |
Bog'liq CanadaFoydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. 2017 – 2021-yillarda O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish-
ning Harakatlar strategiyasi to’g’risidagi farmoni
2.Kanada.pdf
3.https://www.destatis.de/DE/Home/_inhalt.html
4.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Canada
5.https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Kanada
6.https://tradingeconomics.com/canada/unemployment-rate
7.https://tradingeconomics.com/canada/government-budget
8.https://tradingeconomics.com/canada/inflation-rate
9.https://tradingeconomics.com/canada/government-debt-to-gdp
10.http://hozir.org/tabiyot-fanlari-fakulteti-geografiya-va-uni-oqitish-
metodikasi
11.https://www.google.com/amp/s/www.bbc.co.uk/news/amp/business-
4782235
12.https://www.google.com/amp/s/www.bbc.co.uk/news
13.https://qalampir.uz/uz/news/germaniya-ik-tisodiyeti-aziyat-chekmoq-
da-7319
14.https://www.worldatlas.com/finance/canada/gdp.html
15.https://m.dw.com/en/canada-ready-to-spend-75-billion-to-tackle-
climate-change-by-2030-report/a-50412387#relatedsources
16. https://www.google.com/amp/s/amp.dw.com/en/3-canada-foreign-
policy-problems-for-2019/a-4690093
|
| |
Tashqil qilingan qurilmalar tizimining asosiy komponentlari

|
Tashqil qilingan qurilmalar tizimining asosiy komponentlari
|
bet | 1/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,68 Mb. | | #236949 |
Bog'liq kmpt
Umumiy ma'lumotlar ombordagi ma'lumotlar oqimining ishini tashkil etish uchun tashqi qurilmalar tizimlarining komponentlarini va uning yordamchi, modullarini ta'rifi.
Tashqil qilingan qurilmalar tizimining asosiy komponentlari
Umumiy ma'lumotlar oqimining ishini tashkil etish uchun, tashqi qurilmalar tizimlari uchun zarur bo'lgan komponentlar arasida haydovchi soum (mo'dullar) mavjud
Umumiy ma'lumotlar oqimining ishini tashkil etishda, so'nggi tashqilni amalga oshirish tizimlari va ularning qurilmalari, ma'lumotlar to'lqinini tuzishda muhim ahamiyatka ega
Umumiy ma'lumotlar oqimining ishini tashkil etish olg'usi sodir bo'lganda, tashqi qurilmalar tizimlari kengashining xavfsizlik muammolariga bujaqda e'tibor beriladi
Umumiy ma'lumotlar oqimining ishini tashkil etishda haydovchi soumlar va modullar tashkil etishning muhim ahamiyati, tashqi qurilmaning faoliyatini tashkil etishda yordam beradi
Ichki xotira turli turlarini kesish, qurilmani qanday yordamchi disklar yordamida saqlash uchun qurilmalar.
Komp'yuterlarni saqlash uchun turli turlarda ichki xotira va qurilmani qanday yordamchi disklar yordamida saqlash uchun qurilmalar.
Ichki xotira va disklar uchun qurilmalar
Ichki xotira va qurilmani yordamchi disklar arasida bog'lanish uchun qurilmalar komp'yuterni saqlash uchun muhim elementlardir.
Xotirasiz komp'yuterlar
Xotira turli ma'lumotlarni saqlash uchun juda muhimdir va ichki xotira turli turlarini kesish uchun yordamchi disklar zarur.
Disklar, komp'yuterni saqlash uchun zarur bo'lgan hajmi oshirish uchun yordamchi bo'lib, ichki xotira turli turlarni kesish qurilmalariga ulanishni kafolatlaydi.
Tarmoq interfeyslarini qo'llash uchun moslashtirish va texnologiyalarni qanday axborot almashish va unga o'z xizmatini ta'minlash.
|
| |
Linux operatsion tizimi

|
Linux operatsion tizimi
|
bet | 1/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #242772 |
Bog'liq oper mar 1 Operatsion tizimlar 1-Mustaqil ish Guruh : 651-21guruh talabasi Bajardi:Gubayev Suhrob Tekshirdi: Xudayberdiyev Linux Server operatsion tizimlari. Ubuntu Server. REJA: - Linux operatsion sistemasi tomonidan beriladigon imkonyatlar.
- Linuxning «os» sifatidagi xarakterli xossalari.
- Dizayni
- Xulosa
Linux –bu shaxsiy kompyuterlari va ishchi stansiyalari uchun Unix turkumli operatsion sistema.
Bu tarmoqli darchali grafik sistemaga ega bo’lgan X «Windows system» sistemasi bo’lib ko’p qo’llaniladigan yaxshi himoyalangan tarmoqli operatsion sistema hisoblanadi.
Linux operatsion sistemasi internet tarmog’idagi ochiq sistemalari va protokollar standartlarini qo’llab quvvatlaydi hamda UNIX DOS MS WINDOWS sistemalariga mos keladi.
LINUX OPERATSION TIZIMI Linux (lɪnʊks LIN-uuks) Linux yadrosiga asoslangan ochiq kodli Unixga oʻxshash operatsion tizimlar oilasi boʻlib, operatsion tizim yadrosi birinchi marta 1991-yil 17 sentyabrda Linus Torvalds tomonidan chiqarilgan.Linux odatda Linux distribyutorlarida paketlanadi. - Linux (lɪnʊks LIN-uuks) Linux yadrosiga asoslangan ochiq kodli Unixga oʻxshash operatsion tizimlar oilasi boʻlib, operatsion tizim yadrosi birinchi marta 1991-yil 17 sentyabrda Linus Torvalds tomonidan chiqarilgan.Linux odatda Linux distribyutorlarida paketlanadi.
- Taʼminotlar Linux yadrosi va qoʻllab-quvvatlovchi tizim dasturlari va kutubxonalarni oʻz ichiga oladi, ularning koʻpchiligi GNU loyihasi tomonidan taqdim etiladi. Koʻpgina Linux distribyutorlari oʻz nomida „Linux“ soʻzidan foydalanadi, ammo Free Software Foundation GNU dasturiy taʼminotining ahamiyatini taʼkidlash uchun baʼzi tortishuvlarga sabab boʻluvchi „GNU/Linux“ nomidan foydalanadi.
- Linux, shuningdek, oʻrnatilgan tizimlarda, yaʼni operatsion tizimda odatda proshivka ichiga oʻrnatilgan va tizimga juda moslashtirilgan qurilmalarda ishlaydi. Bunga routerlar, avtomat boshqaruvlari, aqlli uy qurilmalari, video oʻyin konsollari[9], televizorlar (Samsung va LG Smart TVlar), avtomobillar (Tesla, Audi, Mercedes-Benz, Hyundai va Toyota) va kosmik kema (Falcon 9 raketasi, Dragon ekipaj kapsulasi va Perseverance rover) kiradi.
|
| |
Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish

|
Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish
|
bet | 2/3 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 8,95 Kb. | | #119253 |
Bog'liq Texnika madaniyati-fayllar.org1. Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish; 2. Insonni muammolar markazi Qilib olish (antropotsentrizm) – insonga tabiatning toji sifatida Qarash; 3. AQliy tafakkur (Rasionalizm)- inson idrok va zakovat orQali atrof muhitni, o‘z-o‘zini biladi deb hisoblash; Inson nimasi bilan yerdagi boshQa barcha narsalardan farQ Qilib xudoga yaQinlasha oladi, inson Qanday fazilatlarga ega? Insonparvarlik g‘oyalarining rivojlanishi dunyo va insonning diniy konsepsiyasi buzilishiga va XVIII asrda inson shaxsining o‘zini Qadrlash haQidagi ta’limot paydo bo‘lishiga olib keldi. Gumanistlar o‘z ta’limotining ishonch mezoni deb emprik-tajriba va rasionallikni hisobladi. Bu xulosa ularni cherkovni Reformatsiya Qilish (M. Lyuter, J. Kalvin), utopik sotsializm (T. Mor, T. Kampanella) va ijtimoiy pragmatizm (N. Makkiavelli) kabi g‘oyalarni nazariy asoslashga olib keldi. Uyg‘onish davri gumanistlari dunyo va inson paydo bo‘lishidagi ilohiy g‘oyalarni butunlay inkor Qilmadi, balki olam doimiy va Qat’iy Qonunlarga muvofiQ ravishda bunyodga kelishini tasdiQladilar. Idrok insonga shuning uchun berilganki, idrok yordamida inson bu Qonunlarni tushunib o‘z jamiyatlarini tuzishlarida Qo‘llashi yerda baxtning Qaror topishiga garov bo‘lib oxiratini ham obod Qilishlari mumkin. Inson tabiat Qonunlariga mos ravishda rivojlanuvchi tabiatan aQlli mavjudot hisoblanib, nafaQat moddiy dunyo markazida turadi, u shuningdek, badiiy tushunish va tasvirlash ob’ektining asosi hamdir. Antropotsentrizm, rasionalizm, ssientizm Uyg‘onish davri madaniyati yaratgan asosiy Qadriyatlar keyingi asrlar Yevropa madaniyati asosini belgiladi. Uning keng rivojlanishi natijasida XVII asrda «ilmiy inQilob», XVIII asrda Ma’rifatparvarlik g‘oyalarining tarQalishi va sanoat inQilobi boshlanishiga, nihoyat, XIX-XX asrlar davomida madaniyatning klassik texnikaviy shaklidagi yutuQlarga olib keldi. XVII asrda fan Yevropaliklar hayotiga, jamiyat ishlab chiQarishining barcha tizimlarini rivojlantirish va me’yorida faoliyat ko‘rsatishning tabiiy va zaruriy sharti bo‘lib maxsus ijtimoiy institut sifatida jadal kirib keldi. Davlat bu turdagi faoliyatning barcha Qiyinchiliklarini o‘zining zimmasiga oldi. XVII asrda ilmiy inQilob matematika va mexanikada sodir bo‘lib, aniQ fanning ikki yo‘nalishi, ya’ni, aksiomatik va tajribaviy faoliyatlar birlashdi. Zamonaviy fanda eksperiment (tajriba) bilishning usuli va Quroli sifatida nazariy fanning antik va o‘rta asrlar shaklida tubdan farQ Qiladi. Eksperimentga tayanuvchi olim antik davr donishmand-faylasufi yoki o‘rta asrlardagi ilohiyotshunosdan farQli olamga mutlaQo boshQacha munosabatni o‘ziga tanladi. U sodir bo‘layotgan hodisalarni kuzatish va mushohada Qilishdan tabiatni ehtiyojiga mos tarzda o‘zgartiruvchiga aylandi va o‘zining sirlarini namoyon Qildi.
|
| |
uy va turar joylar; bog‘ va dala hovli

|
uy va turar joylar; bog‘ va dala hovli
|
bet | 6/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 404,76 Kb. | | #126912 |
Bog'liq 3-MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK I bog‘ va dala hovli; uy-ro‘zg‘or va shaxsiy iste'mol buyumlari; xo‘jalik faoliyati hisobiga olingan mahsulotlar; pul jamg‘armalari.
Fuqarolar mulki bo‘lib, ularning shaxsiy yoki oilaviy ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi.
Turli mulk obyektlari va uning natijalarini turli mulkdorlar tomonidan o‘zlashtirishni bildiradi.
(Aralash mulk, subyektlari sifatida qo‘shma korxonalar, xorijiy fuqarolar, xorijiy tashkilotlar va xorijiy davlatlar chiqadi.)
Aralash mulk
Ayrim tadbirkorlarga qarashli, yollanma mehnatga asoslangan va o‘z egasiga foyda keltiruvchi mulkdir. Bunda mulkka egalik qilish va uni tasarruf etish huquqi xususiy shaxslarga tegishli bo‘ladi.
Xususiy mulk
4. O‘zbekistonda mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish maqsadi, yo‘llari va usullari
Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish — Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish xususiylashtirishdan tashqari, bu mulk hisobidan boshqa nodavlat mulk shakllarining vujudga keltirishni ham anglatadi
Xususiylashtirish — bu davlat mulkiga egalik huquqining davlatdan alohida shaxslarga o‘tishidir.
Adabiyotlar ro’yhati - Jo’rayev T.,Iqtisodiyot nazariyasi. . Darslik..-T.: «Fan va texnologiya» nashr, 2018. – 512 bet.
- Ўлмасов А., Ваҳобов А.В. Иқтисодиёт назарияси. Дарслик. – Т.: «Iqtisod- moliya», 2018. – 480 бет.
- Jo’rayevT.,Iqtisodiyotnazariyasi. О’quvqo’llanma. .-T.: «Fanvatexnologiya» nashr, 2017. – 638 bet
- В. Ф.Максимова [и др.] Экономическая теория:учебник для бакалавров /; под общей редакцией В. Ф. Максимовой. – Москва: Издательство Юрайт, 2019. – 580 с
- ToshmatovSH, AsatullaevX, AllaberganovZ. Darslik. T.: Iqtisodiy ta’limotlar tarihi« Iqtisod-moliya», 2018. – 341 bet.
- Г. Е. Алпатов [и др.]. Экономическая теория : учебник и практикум для бакалавриата и специалитета / Под редакцией Г. Е. Алпатова. – Москва: Издательство Юрайт, 2018. – 299 с.
- Mc Connell, Brue. Economics. 21th edition. Mcgraw-hill/Irwin, USA, 2018. – 450 p. Gregory Mankiw. Principles of Economics, Boston, MA, USA : Cengage Learning 2018. – 360 p
- ҚЎШИМЧА АДАБИЁТЛАР
- Ўзбекистон Республикаси Конституцияси – Т.: Ўзбекистон, 2017. – 46 б
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида"ги 4947-сонли Фармони. “Халқ сўзи” газетаси, 2017 йил 7-февраль.
- ИНТЕРНЕТ САЙТЛАРИ:
- www.gov.uz – Ўзбекистон Республикаси хукумат портали.
- www.lex.uz – Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси.
- www.cbu.uz- Ўзбекистон Республикаси марказий банки расмий сайти
- www.stat.uz– Ўзбекистон Республикаси Статистика Қўмитасининг сайти
- www.tmi.uz– Тошкент молия институтининг расмий сайти.
E'TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !
|
| |
VII
Siklli - 6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши

|
6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши
|
bet | 3/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 404,76 Kb. | | #126912 |
Bog'liq 3-MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK IVII
Siklli
rivojlanish
darajasiga
ko‘ra
Jamiyatning siklli rivojlanish sivilizasiyasi
- Neolitik (30–35 asr.)
- Quldorchilik bronza asri (20–23 asr.)
- Antik temir asri (11–13 asr.)
- Dastlabki feodal (7 asr.)
- Toindustrial sivilizasiya (4–5 asr.)
- Industrial asr (2–5 asr.)
VI
Mulkiy jihatdan yondashuv
Ishlab chiqarish vositalariga mulkchilik shakli
Monoiqtisodiyot
Poliiqtisodiyot
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Turkumlashga yondashuvlar
Turkumlash mezonlari
Iqtisodiy tizim turlari
VIII
Iqtisodiy tizim turlari
Amal qilish darajasi
Mikroiqtisodiyot
Makroiqtisodiyot
Mezoiqtisodiyot
Megaiqtisodiyot
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Turkumlashga yondashuvlar
Turkumlash mezonlari
Iqtisodiy tizim turlari
Iqtisodiy tizim modellari
Iqtisodiy jarayonlarni boshqarish mexanizmi hamda mulkchilikning ustuvor shakllariga ko‘ra iqtisodiy tizimning bir qator modellari ajratiladi.
Belgilari
Buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyot
- Davlat mulki ustuvorlikka ega;
- Iqtisodiy jarayonlar bir markazdan turib boshqariladi va uyg‘unlashtiriladi.
Bozor
iqtisodiyoti
- Xususiy mulk ustuvorlikka ega;
- Iqtisodiy jarayonlar bozor mexanizmi orqali tartibga solinadi.
Aralash
iqtisodiyot
- Mulkchilikning turli-tuman shakllari mavjud bo‘ladi;
- Iqtisodiy jarayonlar bozor mexanizmi bilan birga davlat tomonidan ham tartibga solinadi.
An'anaviy iqtisodiyot
- Mulkchilik munosabatlarida merosxo‘rlik va sulolalarning mavqei hukmronlik qiladi;
- Iqtisodiy jarayonlar urf-odatlar, udumlar, an'analar, ijtimoiy va diniy qoidalar yordamida tartibga solinadi;
- Natural mayda tovar xo‘jaligi xo‘jalik yuritishning ustuvor shakli hisoblanadi.
|
| |
Islom iqtisodiyoti - 6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши

|
6-маруза. Социал-иқтисодий тизимлар ва уларни ўзгариши
|
bet | 4/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 404,76 Kb. | | #126912 |
Bog'liq 3-MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK IIslom iqtisodiyoti
- Mulkchilikning turli-tuman shakllari mavjud bo‘ladi;
- Iqtisodiy jarayonlar islom shariati qonun-qoidalari asosida IFSB hamda AAOIFI qo’mita tomonidan tartibga solinadi.
3. Mulkchilik munosabatlarining mohiyati va iqtisodiy mazmuni. Mulkchilik shakllari.
Mulkchilik munosabatlari — bu mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf qilish hamda ishlab chiqarish natijalarini o‘zlashtirish jarayonida vujudga keladigan iqtisodiy munosabatlardir
Mulkka egalik qilish — mulkdorlik huquqining uning egasi qo‘lida saqlanib turishini bildiradi
Mulkdan foydalanish — bu mol - mulkning iqtisodiy faoliyatda ishlatilishi yoki ijtimoiy hayotda qo‘llanishidir.
O’zlashtirish Bundan daromad olish yoki shaxsiy ehtiyojni qondirish maqsadi ko‘zda tutiladi.
Mulkni tasarruf etish — bu mol - mulkning taqdirini mustaqil hal qilishdir. Bu mulk ob'ektlarini sotish, meros qoldirish, hadya qilish, ijaraga berish kabi yo‘llar bilan ro‘y beradi.
mol - mulkni himoya qilish usullari.
mulk egalarining qonun bilan himoyalanadigan vakolatlari;
ishlab chiqarish vositalari va yaratilgan moddiy ne'matlarning muayyan shaxslarga tegishli ekanligi;
Mulkchilikning huquqiy me'yorlarini quyidagilar belgilab beradi:
Mulk obyektlari — bu mulkka aylangan barcha boylik turlaridir.
ishlab chiqarish vositalari;
inson yaratgan moddiy va ma'naviy boyliklar;
tabiiy boyliklar;
Intellektual boyliklar;
insonning mehnat qilish qobiliyati bo‘lgan ishchi kuchi va h.k.
Bular :
Mulk subyekti — bu mulkiy munosabatlarning ishtirokchilari, ya'ni mulk ob'ekti va ishlab chiqarish natijalarini o‘zlashtirishda qatnashuvchilardir.
► • davlat (turli darajadagi hukumat va boshqaruv organlari);
► • korxonalar, xo‘jalik birlashma (uyushma)lari, jamoat va boshqa tashkilotlar
► • alohida kishilar va oilalar;
► • chet elliklar (xorijiy fuqaro, tashkilot va davlatlar
Ular:
|
| |
Ijtimoiy - iqtisodiy munosabatlar —

|
Ijtimoiy - iqtisodiy munosabatlar —
|
bet | 2/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 404,76 Kb. | | #126912 |
Bog'liq 3-MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK IIjtimoiy - iqtisodiy munosabatlar — hayotiy ne'mat va vositalarni ishlab chiqarish, taqsimlash, ayriboshlash va iste'mol qilish jarayonida vujudga keladi.
Iqtisodiy munosabatlarning turlari:
Jamiyat taraqqiyoti bosqichlarini bilishga turli
xil yondashuvlar
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Turkumlashga yondashuvlar
Turkumlash mezonlari
Iqtisodiy tizim turlari
I
Sivilizatsion yondashuv
1. Iqtisodiy jara-yonlarni boshqarish va uyg‘unlashtirish mexanizmi
2. Mulkchilikning hukmron shakli
- Bozor iqtisodiyoti
- Buyruqbozlik iqtisodiyoti
- Aralash iqtisodiyot
- An'anaviy iqtisodiyot
- Islom iqtisodiyoti
2. Iqtisodiy tizimlar turkumlanishiga turlicha yondashuvlar. Iqtisodiy tizim modellari.
III
Texnologik yondashuv
Ishlab chiqarishning texnologik usuli
- Oddiy kooperasiga asoslangan iqtisodiy tizim.
- Manufakturaga asoslangan iqtisodiy tizim.
- Yirik mashinalashgan ishlab chiqarishga asoslangan iqtisodiy tizim
II
Formasion yondashuv
Ishlab chiqarish kuchlarining ri-vojlanish darajasiga ishlab chiqarish munosabatlarining mos kelishi
- Ibtidoiy jamiyat
- Quldorlik
- Feodalizm
- Kapitalizm
- Kommunizm (sotsializm)
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Turkumlashga yondashuvlar
Turkumlash mezonlari
Iqtisodiy tizim turlari
V
Jamiyatning iqtisodiy rivojlanish darajasiga ko‘ra
Jamiyatning iqtisodiy taraqqiyoti
- An'anaviy jamiyat
- O‘tkinchi jamiyat
- Industrial jamiyatga o‘tish
- Industrial jamiyat
- «Ommaviy iste'mol» jamiyati
IV
Industrial taraqqiyot
Industrial sanoat ishlab chiqarishining vujudga kelishi va rivojlanishi
Toindustrial
Industrial
Postindustrial
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Iqtisodiy tizimlar turkumlanishi
Turkumlash mezonlari
Iqtisodiy tizim turlari
|
| |
Mulkchilik shakllarining tasniflanishi

|
Mulkchilik shakllarining tasniflanishi
|
bet | 5/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 404,76 Kb. | | #126912 |
Bog'liq 3-MAVZU IQTISODIY TIZIM MODELLARI VA MULKChILIK IMulkchilik shakllarining tasniflanishi
"Bozor munosabatlarini rivojlantirishga qaratilgan O‘zbekiston iqtisodiyotining negizini xilma xil shakllardaga mulk tashkil etadi'"
Davlat mulki — bunda mulka egalik qilish va uni tasarruf etish davlat ixtiyorida bo‘ladi. Davlat mulkidan foydalanish huquqi ko‘pincha xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarga beriladi.
Davlat mulki ikki darajada mavjud bo‘ladi:
►Respublika mulki - bular yer, yer osti boyliklari, suv, havo bo‘shlig‘i, o‘simlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy resurslar, respublika hukumati va boshqaruv tuzilmalari mol-mulki, davlatga qarashli madaniy va tarixiy boyliklar, byudjet mablag‘lari, oltin zahirasi, valyuta fondi va boshqa davlat fondlari.
►Ma'muriy - hududiy tuzilmalar mulki — bular davlat hokimiyati mahalliy organlari mol-mulki, mahalliy byudjet mablag‘lari, munisipial uy-joy fondi va kommunal xo‘jaligi korxonalari hamda boshqa mulkiy majmualar, xalq ta'limi, madaniyat, sog‘liqni saqlash muassasalari kabilar
mol - mulki.
Jamoa mulki turlari:
Jamoa mulki
Jamoa mulki turlari: kooperativlar mulki; ijara va jamoa korxonalari mulki; Xo‘jalik jamiyatlari va shirkatlari mulki; Jamoat va diniy tashkilotlar mulki.
Bunda ishlab chiqarish vositalari va uning natijalarini o‘zlashtirish jamoa - guruh xarakteriga ega bo‘ladi.
Shaxsiy mulk manbalari:
Shaxsiy mulk
Shaxsiy mulk manbalari: ijtimoiy ishlab chiqarishdagi ishtirokidan oladigan daromadlari;(ish haqi) o‘z xo‘jaligi (oila, dehqon)ni yuritish hisobiga oladigan daromadlari; foizli daromadlar; transfert to‘lovlari hisobiga kelib tushadigan mablag‘lar. Shaxsiy mulk ob'ektlari:
|
| |
Кўшимча адабиётлар - Yashindan himoyalanish. Yashin qaytargichning himoya zonasi

|
Yashindan himoyalanish. Yashin qaytargichning himoya zonasi
|
bet | 6/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #145442 |
Bog'liq Yashindan himoyalanish. Yashin qaytargichning himoya zonasiКўшимча адабиётлар
Каршибаев А.И., Атауллаев Н.О., Нарзуллаев Б. Ш. “Энергия тежамкорлик асослари” Навоий 2019 йил.
Соколов Б. А., Соколова Н. Б. Монтаж электрических установок. 3е изд., перераб. и доп. -М.: Энергоатомиздат, 1991.
Костин В. Н. Монтаж и эксплуатация оборудования систем энергоснабжения: Учебное пособие. -СПб.: СЗТУ. 2004.
Макаров Е.Ф. Справочник по электрическим сетям 0,4-35 кВ/ Под ред. И.Т. Горюнова, А.А. Любимова-М.: Папирус Про, 1999.
Бажанов С.А. Инфракрасная диагностикаа электрооборудования распределительных устройств.-М.: НТФ «Энергопрогресс», 2000.
Семчинов А.М. Токопроводы промышленных предприятий. Ленинград, Энер-гоиздат, 1982.
Смирнов В.Н.,Соколов Б.А.СоколоваН.Б.. Монтаж электрических установок. Москва, Энергоиздат, 1982
Соколов Б.А.,Соколова Н.Б. Монтаж электрических установок Москва. Энеогоизлат. 1991.
Интернет сайтлар
Сайт: www/energystrategy.ru
Сайт: www/uzenergy.uzpak.uz
Сайт: www.anares.ru/oik
|
| |
Ajratgichlarni sinash va o‘lchash quyidagilarni o‘z ichiga oladi

|
Ajratgichlarni sinash va o‘lchash quyidagilarni o‘z ichiga oladi
|
bet | 2/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #145442 |
Bog'liq Yashindan himoyalanish. Yashin qaytargichning himoya zonasiAjratgichlarni sinash va o‘lchash quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1. Ajratgichlar va kontaktlar tuzilishi qarshiligini o‘zgarmas tokda o‘lchash.
O‘zgarmas tok bo‘yicha me’yorli qarshiliklar 8.1-jadval.
Me’yorli tok, A 400
|
600 – 1000
|
1500 – 2000
|
3000
|
Qarshilik, mkOm 200
|
175 – 120
|
50
|
20
|
Kuchlanish, N 200
|
200 – 400
|
400
|
600
|
2. Bir kontaktdan ikkinchisini surib olishdagi kuchlanish miqdorini o‘lchash bilan kontakt bosim tekshiriladi, ular kontaktlarda moy yo‘qligida tekshiriladi. Sug‘irib olish kuchlanishi 8.1 – jadval [16] normalarga mos kelishi kerak.
3.Boshqarish elektr magnitlar chiqishda me’yorli kuchlanishda qo‘lda ko‘p marta ulab-ajratish va elektr yuritmada:
4. mexanik muftalarni ishlatilishini tekshirishda shularga yul quymaslik:
-asosiy ajratgich pichoqlarini ulaganda erga zaminlagich pichoqlar ajralishi;
-erga zaminlagich pichoqlar operatsiyasida asosiy kontaklar ochiq qolishi;
5. Qisqa tutashtirgichlarda ulanish vaqti bo‘lgichlardaajralishvaqti. Bu vaqt tavsiflari ishlabchiqarish korxona normalariga mos kelishi kerak.
YUklamani o‘chirgichlarni ko‘zatish. YUklamani o‘chirgichlar-yuklama toklarini uchirish va yuklama ostida ulashga mo‘ljallangan jihozlarga kiradi, ular kuchlanish transformatorlar kuvvati 1000 kVA gacha bo‘lgan nimstansiyalarda ishlatiladi.
YUklamani o‘chirgichlar, ular qisqatutashuv toki o‘tayotganida sodir bo‘layotgan yoyni so‘ndirishga umuman hisobilanmagan, ular kam quvvatli yoylarni so‘ndirishga mo‘ljallangan yoy so‘ndirish kameralariga ega.
YUklamanio‘chirgichlar ishlatilish rejimi. YUklama o‘chirgichlarning asosiy konstruktiv tuzilishi 8.4 – rasmda keltirilgan. Bino ichidaishlatilishiga mo‘ljallangan uch qutbli ajratgichlar asosida, faqat qushma yoyni so‘ndirish kamerali 2, va prujinali 1 o‘chirgichdan iborat. YOyni so‘ndirish kamerasi sirti plastmassadan ichki qismi esa tor tirqishni tashkil qiluvchi organik oyna qoplama (vkladыsh) o‘rnatilgan. O‘chirgichning harakatlanuvchi kontakti g‘ilofqutbli pichoq ishchi kontaktlar (qo‘zg‘almas) 5, kontakt ulangan holatida,kontakt usto‘ni 3, qamraboluvchi ko‘rinishda yasalgan. Ishchi (qo‘zg‘almas) kontaktlar oralig‘iga yoyni sindiruvchi pichoq 4 mahkamlangan. YOyni sindiruvchi pichoq ulanganida yoyni so‘ndirish kamera tirqishlariga kiradi va harakatsiz yoy so‘ndirishkontaktgacha kiradi. Ishchi kontaktlar yoy so‘ndirish zanjiri, zanjir ulanib bo‘lgandan keyin ulanadi.
|
| |
Ulangan holatda harakatlanuvchi kontakt pastki qopqoqda o‘rnatilgan 1, rozetkali kontaktga 3, 40-45 mm kiradi, va yoy sindirgich ariqdagi teshiklarni yopadi

|
Ulangan holatda harakatlanuvchi kontakt pastki qopqoqda o‘rnatilgan 1, rozetkali kontaktga 3, 40-45 mm kiradi, va yoy sindirgich ariqdagi teshiklarni yopadi
|
bet | 4/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #145442 |
Bog'liq Yashindan himoyalanish. Yashin qaytargichning himoya zonasiUlangan holatda harakatlanuvchi kontakt pastki qopqoqda o‘rnatilgan 1, rozetkali kontaktga 3, 40-45 mm kiradi, va yoy sindirgich ariqdagi teshiklarni yopadi.
YOyni uchishiga fibra plastinalar va yana yoyning qolganariqlaridagi dielektrik yuzalari bilan yaqin to‘qnashishda gazlar ajralib chiqishi yoyning uchishiga qo‘lay sharoit yaratadi (3-chi usul). Uchirgchning kontakt tizimini harakatga keltiruvchi ajratish prujinalari, kontaktlarning yuqori tezlikda harakat qilishini ta’minlaydi (1-chi usul).
Kam moyli VMP rusumli o‘chirgichlar yopiq va komplekt taqsimlash jihozlarida TTQ-10 kV keng tarqalgan. KRU uchuno‘chirgichlar prujinali yoki elektrmagnitli yuritmalarga ega (VMPP va VMP rusumli). Bu seriyali o‘chirgichlar me’yorli toki 630 – 3150 A va uchirish toki 20 va 31.5 kA. VMPE-10 o‘chirgichning umumiy kurinishi keltirilgan. Me’yorli toki 2500 va 3150 A, bu o‘chirgich ikki parallel tok konto‘riga ega. Ishchi kontaktlari 1 tashqarida o‘rnatilgan, yoysindirgichlar korpus ichida. Qutbning ichki tuzilishi hamma seriyadagi o‘chirgichlar uchun bir xil. 630–1600 A o‘chirgichlarda moy miqdori 5,5 kg, 3150 A o‘chirgichlarda 8 kg.
Zamonaviy avtokompressorli elegazlio‘chirgichlar (AEU). Asosan bir bosqichli o‘chirgichlar jahon bozoridan yuqori kuchlanishli vakuumli va boshqa to‘rdagi o‘chirgichlarni siqib chiqarmoqda va havoli moyli o‘chirgichlarga raqobat bardoshligi har xil yo‘nalishdagi mo‘ljallanganlarga nisbatan olib borilmokda.
Avtokompressorli elegazli o‘chirgichlar OTQ uchun va har xil elektrenergettik uskunalarga va elegazli SHTQ uchun yaratilmokda. Bo‘nday o‘chirgichlar oddiy tuzilishga ega bo‘lib, kam harakatlanuvchi elementli shovqin darajasi past va gazlarni atrof muhitga otib chiqarmaydi. AEU havoli o‘chirgichlarga nisbatan yuqori uchirish qobiliyatligi, bir erda ajralishli, kam sig‘imli va engil yuqori ishonchlikka ega. Bo‘nday o‘chirgichlarda bir qator mexanik pinevmatik elementlar bo‘lmaydi va havo tizimli o‘chirgichlardagi mexanik sabablarga ko‘ra 40% dan ko‘proq sodir bo‘ladigan halakatlar yo‘q, havo o‘chirgichlardagi 10% halakatlarni yuzaga keltiradigan yuqori bosimli kompressorli stansiya,elegazli o‘chirgichlar uchunzarurati yo‘q.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ulangan holatda harakatlanuvchi kontakt pastki qopqoqda o‘rnatilgan 1, rozetkali kontaktga 3, 40-45 mm kiradi, va yoy sindirgich ariqdagi teshiklarni yopadi
|
V. Apellatsiya komissiyasi - Professional ta’lim muassasalari o‘qituvchi va ishlab chiqarish ta’limi ustalari o‘rtasida...

|
Professional ta’lim muassasalari o‘qituvchi va ishlab chiqarish ta’limi ustalari o‘rtasida “Eng yaxshi raqamli ta’lim resurslari” Respublika ko‘rik-tanlovini o‘tkazish tartibi
|
bet | 4/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 39,37 Kb. | | #106467 |
Bog'liq 1-илова (тартиб)V. Apellatsiya komissiyasi
Tanlov hay’ati tarkibiga kirmagan mutaxassislardan iborat apellatsiya komissiyasi tuziladi.
Tashkiliy qo‘mitaning raisi bevosita apellatsiya komissiyasi raisi hisoblanadi.
Tanlov natijalaridan norozi bo‘lgan ishtirokchilar natijalar e’lon qilingan sanadan boshlab 2 ish kuni mobaynida Respublika tashkiliy qo‘mitasining apellatsiya komissiyasiga yozma shikoyat berishga haqlidir.
Apellatsiyaga Tanlov qatnashchilarining faqatgina o‘zlari tomonidan bajarilgan ishlari bo‘yicha arizalari ko‘rib chiqish uchun qabul qilinadi.
Apellatsiya komissiyasi zaruriyat bo‘lganda, Tanlov hay’ati qarorini bekor qilish va ularga o‘zgartirishlar kiritish huquqiga ega.
VI. Yakuniy qoidalar
Tanlovni Respublika bosqichini o‘tkazish muddatiga vazirlikning tegishli buyrug‘i bilan o‘zgartirish kiritilishi mumkin.
Tanlovni o‘tkazish bilan bog‘liq hujjatlar tanlov bosqichlari o‘tkazilgandan keyin 3 yil muddat saqlanadi. Muddati o‘tgan hujjatlar belgilangan tartibda yo‘q qilinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Professional ta’lim muassasalari o‘qituvchi va ishlab chiqarish ta’limi ustalari o‘rtasida “Eng yaxshi raqamli ta’lim resurslari” Respublika ko‘rik-tanlovini o‘tkazish tartibi
|
III. Tanlov mezonlari va raqamli ta’lim resursini baholash

|
III. Tanlov mezonlari va raqamli ta’lim resursini baholash
|
bet | 3/4 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 39,37 Kb. | | #106467 |
Bog'liq 1-илова (тартиб)III. Tanlov mezonlari va raqamli ta’lim resursini baholash
Tanlovning barcha bosqichlarida raqamli ta’lim resurslari 2-ilovada keltirilgan mezonlar asosida Tanlov hay’ati ekspertlari tomonidan baholanadi.
Baholash natijalari yuqoridan pastga ballni kamayish tartibida 1-ilovadagi shakl asosida tayyorlanadi va kamida 75 ball to‘plagan eng yuqori 3 ta raqamli ta’lim resurslari va ularning muallifi g‘olib deb belgilanadi.
Agar ishtirokchilarning ikki va undan ortig‘i bir xil ball to‘plasa, bunda, Tanlov hay’atining xulosasiga ko‘ra Tashkiliy qo‘mita qarori bilan barcha g‘oliblar mos o‘rinlar bo‘yicha taqdirlanadi.
Tanlovning barcha bosqichlarida g‘oliblar aniqlanib, ularning ro‘yxati va raqamli ta’lim resurslari tegishli bayonnomalarda qayd qilinib, tanlovning keyingi bosqichida qatnashish uchun tavsiya etiladi.
Tanlovning respublika bosqichida g‘olib deb topilgan mualliflarning raqamli ta’lim resurslari ommalashtirish uchun Professional ta’limni rivojlantirish institutining http://rtr.profedu.uz Raqamli ta’lim resurslari platformasiga joylashtiriladi.
Tashkiliy qo‘mita taqdim etilayotgan raqamli ta’lim resurslarining tanlov shartlariga muvofiqligini aniqlaydi hamda tanlov jarayonlarini ommaviy axborot vositalari, vazirlikning rasmiy sayti va uning ijtimoiy tarmoqlari sahifalarida yoritib boradi.
Respublika bosqichida ommalashtirishga tavsiya etilgan raqamli ta’lim resurslarining ro‘yxati Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi rasmiy saytida va uning ijtimoiy tarmoqlaridagi sahifalarida e’lon qilinadi.
IV. Tanlov g‘oliblarini taqdirlash
Tanlovning professional ta’lim muassasalari va hududiy bosqich g‘oliblari mos ravishda ta’lim muassasasi, hududiy boshqarmalar tomonidan moddiy va ma’naviy rag‘batlantiriladi.
Respublika ko‘rik-tanlovining natijalari Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Professional ta’limni rivojlantirish institutining rasmiy saytlari va ularning ijtimoiy tarmoqlaridagi sahifalarida e’lon qilinadi.
Tanlovning Respublika bosqichi g‘oliblari nominatsiyalar bo‘yicha tegishli darajadagi diplom, shuningdek:
I-o‘rin uchun bazaviy hisoblash miqdorining 20 baravari;
II-o‘rin uchun bazaviy hisoblash miqdorining 15 baravari;
III-o‘rin uchun bazaviy hisoblash miqdorining 10 baravari hisobidagi pul mukofoti bilan taqdirlanadi;
sohalar bo‘yicha tanlovning Respublika bosqichida qatnashib, sovrinli o‘rinlarni egallamagan keyingi 3 ta o‘rindagi ishtirokchilar vazirlikning “Faxriy yorliq”lari bilan taqdirlanadi.
Tanlovni yuqori saviyada tashkil etish va o‘tkazishda faollik ko‘rsatgan Tashkiliy qo‘mita va Tanlov hay’ati a’zolari moddiy va ma’naviy rag‘batlantirilishi tavsiya etiladi.
|
| |
Bitochka - Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar

|
Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar
|
bet | 18/33 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 133,52 Kb. | | #149119 |
Bog'liq Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar-fayllar.orgBitochka — yuqoridagi uslubda tayyorlanadi va diametri 6 sm, qalinligi 2 sm li shayba shaklida kesilib, oq urvoqqa belanadi. Vazn og'irligi kotletga o'xshash bo'ladi. Qovurib va yopib pishhiladi.
Teftel — diametri 3 sm li shar shaklida, bir porsiyaga 3—4 dona hisobida tayyorlanadi. Teftel uchun kotlet massasini tayyorlashda non o'rniga ma'lum miqdorda mayda chopilib jazlangan piyoz qo'shilishi mumkin. Teftel unga belanib, dimlab yoki yopib pishiriladi. Yarim tayyor mahsulotning vazn og'irligi 118, 88 gramm bo'lishi lozim.
Rulet — bir necha porsiyaga mo'ljallab, ichiga qiyma joylab tayyorlangan mahsulot. Uni tayyorlash uchun ho'llangan sochiq yoki dokaga bahq kotlet massasi 1,5 mm qalinlikda, 20 sm gacha kenglikda to'g'ri to'rtburchak shaklida yoyiladi. O'rtasiga butun uzunlik bo'yicha qiyma qo'yilib, chetlari sochiq yoki doka yordamida baton shakhda ko'tarib birlashtiriladi, yog'lanib urvoq sepilgan protvenga choki pastga qihb qo'yiladi, 3—4 yeridan teshihb, yopishdan awal ustiga o'simlik yog'i yoki tuxum lezoni surtilib, urvoq sepiladi. Rulet qiymasi tarkibiga qovurilib chopilgan qo'ziqorin, mayda chopib jazlangan piyoz, pishirib chopilgan tuxum, tuz, murch kiradi. Yarim tayyor mahsulot bir porsiyaga 125, 95 gramm hisobida olinadi.
Baliq zrazasi — qiyma tiqib tayyorlanuvchi mahsulot hisoblanadi. Baliq kotlet massasiga «obi non» shakli berilib, 1 sm qalinlikda yoyiladi, o'rtasiga xuddi ruletga o'xshash, lekin urvoq qo'shilgan qiyma solinadi, chetlari buklanadi, g'isht shakli berilib, oq qizil urvoqqa belanadi va qovurib pishiriladi.
Telnoye — xuddi zrazaga o'xshash tayyorlanib, ho'l sochiq yoki doka yordamida shakli yarim oy holiga keltiriladi, lezonga botirilib urvoqqa belanadi, so'ngra qovurib pishiriladi. Yarim tayyor mahsulot 194, 145, 109 gramm hisobida tayyorlanadi.
Frikadelka massasini tayyorlash uchun baliq qiymasiga mayda chopilib jazlangan piyoz, xom tuxum, margarin, tuz qo'shib aralashtiriladi. Vazni 12—15 gramm qilib 8—10 dona shar shaklida bo'laklarga bo'linadi. Suvda yoki dimlab pishiriladi.
|
| |
Baliq teftelisi - Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar

|
Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar
|
bet | 21/33 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 133,52 Kb. | | #149119 |
Bog'liq Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar-fayllar.orgBaliq teftelisi. Baliq kotlet massasidan porsiyasiga 3—4 donadan uzib shar shakli beriladi, unga belanib, qobiq hosil qilib qovuriladi, chuqur tovaga terib, ustidan qaynab turgan sardak quyiladi, so'ng 10—15 minut davomida dimlab iste'molga tayyor qilinadi. Bu taomni kotlet massasidagi non o'rniga donador guruch bo'tqasi sohb ham tayyorlash mumkin. Tarqatishda isitilgan Ukopchaga garnir sifatida pishirilgan kartoshka, guruch yoki kartoshka pyuresi solinib, yoniga tefteli qo'yiladi va ustiga tefteli tayyorlangan sardakdan quyiladi. Garnir ustiga eritilgan sariyog' purkab, ko'kat sepib beriladi.
Baliq telnoyesi. Tayyorlanishi bo'yicha xuddi zraziga o'xshash bo'lib, yarim oy shaklida baliq qiymasidan qilinadi. Buning uchun bahq kotlet massasidan 2 dona uzib, «obi non» shakli berib, qiyma solib, yarim oy shaklida chetlari bukiladi, lezonga botirilib, urvoqqa belangandan so'ng ko'p yog'da 3—4 minut qovurilib, yuzaki qobiq hosil qilinadi va suzib olingach, yog'i silqitiladi, qovurish shkafida 250°C haroratda 4—5 minut ushlanadi. Yuzida mayda sharchalar hosil bo'lishi iste'molga tayyor bo'lganligi belgisi hisoblanadi. Tarqatish uchun isitilgan likopchaga ikkitadan telnoye qo'yilib garnir sifatida sariyog' yoki sut sardagi bilan aralashtirilgan ko'k no'xat, qovurilgan kartoshka yoki murakkab garnir solib, ustidan qizdirilgan margarin purkaladi, ko'kat bilan bezaladi.
Laqqa baliq yoki muz baliq 144 g, yoki cho'rtan baliq 163 g, yoki treska 89 g, yoki dengiz okuni 98 g, bug'doy noni 18 g, sut yoki suv 25 g, pazandachilik yog'i 4 g, yangi oq qo'ziqorin 17 g, yoki yangi shampinon 18 g, tuxum 1/6 dona, urvoq 1,5 g, qiyma vazni 28 g, tuxum 1/6 dona, urvoq 6 g, yarim tayyor mahsulot vazni 145 g, pazandachilik yog'i 12 g, garnir 100 g, oshxona margarini 5 g, sardak 75 g. Sof og'irligi 300 g.
Sardak idishda alohida tomat sardagi beriladi. Baliq zrazisini xuddi go'shtli zrazi singari to'rtburchak shaklida ham tayyorlash mumkin.
Baliq frikadelkasi tomat sardagi bilan. Baliq kotlet massasiga mayda chopib jazlangan piyoz, xom tuxum, oshxona margarini qo'shib aralashtiriladi va vazni 12—15 gramm qilib sharcha shaklida tayyorlanib, dimlab yoki qaynatmada 10—15 minut qaynatib pishiriladi.
Tarqatishda isitilgan likobchaga garnir sifatida pishirilgan kartoshka, guruch. kartoshka pyuresi yoki qovurib pishirilgan sabzavot yoniga frikadelka qo'yib, ustidar tomatli sardak, smetana yoki tomatli smetana sardagi quyib beriladi.
|
| |
Kichik guruxlarda ishlash usuli

Kichik guruxlarda ishlash usuli
Bularga: « Fikriy hujum » « Fikr janggi», sinektika, mojaro metodi, «Dumaloq stol»,«uch bosqichli intervyu »,muammolarni hal qilish metodi, «stol o’rtasidagi ruchka», galiriyani aylanish, «akademik munozara »,«qor bo’ron» metodi, «asalari galasi »,«kritik vaziatni tahlil qilish» va boshqalar kiradi.
Bu metodlar bo’yicha ishlash uchun bir necha kishidan iborat guruhlar tuzub,ishonch vaziyatini vujudga keltirish,oshkora muhokama uchun xalal beradigan psixologik keskinlikni bartaraf etish zarur.
Ushbu gurux metodikalari fikrlash doirasini kengaytirib,mavjud cheklovlarni nazardan qochirib turish,fikrlash faoliyati harakatchanligini rivojlantirish, o’quv faoliyatini jadallashtirishga qaratilgan. Ularning qiymati yangi o’quv axborotini ishlab chiqish va mustahkamlashdan iborat.
Maqsadi :
O’quvchilarni ko’proq jalb etish va ularning bir-biridan o’rganishga imkon berish. Yo’l – yo’riq berib turadigan murabbiyni «sahnadan» chiqarib yuborish.
Afzalliklari :
O’quvchilarga o’z g’oyalari va fikrlari bilan ko’proq o’rtoqlashish uchun imkon beradi.
Kichik guruxlarda o’quvchilar kata guruxlarda aytishlari mumkin bo’lgan fikrlardan boshqacha fikrlarni aytishlari mumkin.
O’quvchilarga tajriba va g’oyalar bilan o’rtoqlashishlari mumkinki, bu- bilimlarini kengaytiradi va mavjud yondashuvlarni o’zgartiradi.
Diqqat markazni pedagogdan ( yo’l-yo’riq ko’rsatuvchi murabbiydan) qatnashchilarga ko’chiriladi. O’quvchilarni o’qish uchun ko’proq ma’suliyatni o’z ustlariga olishga majbur qiladi.
Kamchiliklari :
Ancha ko’p vaqt va qo’shimcha joy bo’lishini talab qiladi;
o’quvchilarning birortasi boshchilik qilishga o’ta boshlashi, agar gurux olishi mumkin;
gurux o’ziga berilgan topshiriqlardan chalg’ib, yo’l-yo’riqlarga aniq amal qilmasligi yoki topshiriqlarni noto’g’ri tushunishi
mumkin.
Pedagogga (yo’l - yo’riq ko’rsatuvchi murabbiyga) maslaxatlar:
topshiriqni aniq va ravshan qilib ta’riflab bering, keyin esa uni hamma tushunib olganiga ishonch hosil qiling ;
o’quvchilarga ularning sinfiga joylashib olishlari uchun vaqt bering va shundan keyingina ulardan topshiriq ustiga ishlay boshlashga ruxsat bering ;
yo’l - yo’riqlarni loaqal bir marta takrorlang ;
o’quvchilarning yo’l-yo’riqlarga nechog’li aniq amal qilib borishayotganini va topshiriqlardan chetga chiqishmayotganini qayta-qayta tekshirib ko’ring.
“Kichik guruhlarda ishlash” metodining tuzilmasi
2.2. «Baliqdan tayyorlanadigan taomlar» mavzusini o’qitishda kichik guruxlarda o’qitish metodidan foydalanish
|
Knel massasini tayyorlash

|
Knel massasini tayyorlash
|
bet | 19/33 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 133,52 Kb. | | #149119 |
Bog'liq Кириш i-боб. Baliqdan tayyorlanadigan taomlar-fayllar.orgKnel massasini tayyorlash. Knel massasi uchun xuddi kotlet massasiga o'xshagan baliq turlari ishlatiladi. Bunda 1 kg baliq filesiga 100 gramm non, 500 gramm sut yoki qaymoq, 3 dona tuxum oqi, 15 gramm tuz qo'shiladi.
Baliq fUesi suyaksiz, terisiz tayyorlanib, mayda bo'laklarga bo'linadi, oq bo'lka non qobig'idan tozalanib sut yoki qaymoqda bo'ktiriladi. So'ng bu bo'ktirma tayyorlangan baliq filesiga aralashtirilib, go'sht qiymalagichning mayda ko'zli panjarasidan 2—3 marta o'tkaziladi. Bir xil massa hosil bo'lishi uchun aralashma kattaroq idishga solinib eziladi va aralashtiriladi. Xom tuxum oqi, quyuq-suyuqligiga qarab sut yoki qaymoq solinib, ko'pirarli darajada aralashtirib g'ovak massasi hosil qilgandan so'ng mazasiga ko'ra tuz qo'shiladi. Hosil bo'lgan massa g'ovak bo'lishi, ya'ni bir bo'lagi suvga solinsa, suv yuzida suzib yurishi kerak. Knel massasini tayyorlashda non o'rniga qatlama xamir ham ishlatilishi mumkin. Uning mayinligi va ozuqalik ahamiyati yuqoriligidan parhez taomlar tay-yorlashda tavsiya etiladi. Undan baliq kneli, qiyma tiqilgan baliq taomlarini tayyorlashda foydalaniladi.
Yopilgan baliq taomlari
Yopish uchun xohlagan turdagi juda katta bo'lmagan daryo va dengiz baliqlari ishlatiladi. Yopilgan baliq tomatlarini porsiyali to-vada yoki bir necha porsiya hisobida katta tovada tayyorlab, tarqatiladi.
Mayda baliq (karas, lesh, karp, yazn, lin) butun holda yopib iste'molga tayyorlanadi. O'rta holdagi baliqlar suyaksiz filega ajratilib, porsiyalanib tayyorlanishi lozim. Ko'pincha sanoatda ishlab chiqarilgan baliq filelaridan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Yopib pishirish uchun ishlatiladigan baliqlar xomUgicha dimlab pishirib yoki qovurib olinib, so'ng yopiladi.
Garnir sifatida yopilgan baliq taomlari uchun pishirilgan yoki qovurilgan kartoshka, kartoshka pyuresi, dimlangan karam, donador grechixa bo'tqasi, pishirilgan makaron ishlatiladi. Sardaklardan — oq sardak, bug' sardagi, sut, smetana, tomatli sardaklar ishlatiladi.
Tomatlar qovurish shkaflarida 250—280°C li haroratda qizg'ish qobiq hosil bo'lguncha 15 dan 30 minutgacha ushlanadi. Yopish jarayonida taom 10% gacha vaznini yo'qotadi.
|
| |