nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“KWL” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

11
Qarabsizki, o‘quvchining bir kuni besamar ketmaydi. Qay yo‘l bilan bo‘lsa ham
darsga, mavzuga sho‘ng‘iydi. Albatta, qo‘llab ko‘ring.
“Do’stlik qorto’pi” metodi
(
Snowball of Friendship)
O‘quvchilarga 1 tadan list tarqating. Rangli qog‘oz bo‘lsa, yana ham yaxshi.
O‘quvchilar listga 3 tadan gap yozishlari kerak. Mavzuga oid teorema, biror ma'lumot
yoki o‘zlari haqida uchta fakt yozishlari mumkin.(nimasi bor, nimani yoqtiradi, nima qila
oladi. Masalan, "Menda ko‘p
kitob bor,
men olmani yoqtiraman, men suza olaman!"
Nima yozishlarini o‘zingiz o‘quvchilar vaziyatiga ko‘ra tanlaysiz.
O‘quvchilarga navbatma-navbat o‘rinlaridan turib, yozgan gaplarini baland ovozda
o‘qishlari va qog‘ozni
qor kabi dumaloqlab, do‘stiga uzatishlarini ayting.
Keyingi
12
o‘quvchi do‘stining
qorkoptogini oladi, o‘zining qog‘ozga yozgan gaplarini o‘qib
bo‘lgach, do‘stining
qorkoptogi ustidan qoplab, o‘raydi. Shu tarzda qog‘ozdan
tarkib
topgan Snowball(qorto’p) kattalashib boraveradi. Barcha o‘quvchilar
yozgan gaplarini
o‘qib bo‘lib, katta qorkoptokni hosil qilgach, ularga doira shaklida turib olishlarini ayting.
Musiqa qo‘ying va ishtirokchilar Snowballni doira shaklda bir-birlariga uzatadilar.
Musiqa to‘xtaganda Snowball kimda bo‘lsa, bitta listni oladi. O‘qib ko‘rib
bu qaysi
do‘stining qog‘ozi ekanligini topishi lozim.
Bu metod orqali o‘quvchilar tengdoshlari yoki mavzuga oid ko‘pgina faktlarni bilib
oladilar.
Sinfxonada do‘stona hamda qiziqarli atmosfera vujudga keladi.
“Tezkor tozalash” - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

“Tezkor tozalash”
⚡️
O‘QISHGA
QIZIQTIRISHNING
ENG
yaxshi
YO‘LI
O‘QITISHGA
QIZIQISHDIR!
⚡️
Yana bir ajoyib usulni darsimizda sinab ko‘ring.
Doskaga mavzuga oid ma'lumotlar aralash tarzda yoziladi. O‘quvchilar 2 guruhga
bo‘linib, navbat-navbat doskaga chiqadilar. O‘qituvchi ta'rifini bergan ma'lumotni qaysi
jamoa a'zosi birinchi bo‘lib topib, o‘chirsa, o‘z guruhiga ball olib beradi...
🖍
O‘quvchilarda
ziyraklikni oshirib, diqqatni jamlashga yordam beradi!
🖍
Sinfda super atmosfera hosil bo‘ladi.
☺️
🍀
O‘qituvchi tomonidan maxsus tayyorgarlik talab etilmaydi.
🍀
Mavzuni mustahkamlashga yordam beradi.
🍀
Miya
faoliyatini yaxshilab, tanqidiy fikrlashni rivojlantiradi...
96
“72 soat qoidasi”
Bu o‘qituvchilarga ham, o‘quvchilarga ham kerakli narsa ekan. Miyangizda nimadir
ish qilish uchun g‘oya, turtki paydo bo‘ldimi 72
soat ichida bunga urinib,
harakat
qilishingiz kerak.(Olimlar tadqiqot o‘tkazishgan.)
Aks holda, sizdagi energiya va qiziqish yo‘qolib qoladi.
Qandaydir
ajoyib fikr kelsa, uni amalga oshirish uchun o‘ylagan paytingizdan
harakatni boshlang. Ishtiyoqingiz yuqori potensialda turgan payt sizga qiyinchiliklar ham
sezilmaydi. Bu holat sizda ham yuz bergan bo‘lishi mumkin. Nimanidir keyin qilaman,
ertaga qilaman, deb umuman qilgingiz kelmay qoladi. Informatsiya
yangi paytida vaqt
ham unumli o‘tadi.
Qissadan
hissa shuki, o’quvchilarga ham ushbu super usulni o’rgatib,
ularning
natijaviyligini oshirish mumkin.
Mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism - bet 4

|
Mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 4/6 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,33 Mb. | | #234686 |
Bog'liq 020-82 Namozov Burxon9-MAVZU. HTML tilida freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash. HTML tilida formalar tashkil qilish va ularni qayta ishlash. HTML tilida sahifalarda animatsiyalar hosil qilish.
Reja:
9.1. HTML tilida freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash.
9.2. HTML tilida formalar tashkil qilish va ularni qayta ishlash,
9.3. HTML tilida sahifalarda animatsiyalar hosil qilish.
9.1. HTML tilida freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash. Freymlar hosil qilish va ularni qayta ishlash shu paytgacha biz keltirgan barcha misollar o‘z navbatida bir freymli Web-saxifalardir. Har bir Web-saxifa alohida fayl edi. Freymlar texnologiyasi brauzer darchasini bir nechta yonma-yon joylashgan to‘g‘ri burchakli qismlarga ajratishga imkon beradi. Qismlardan har biriga bir-biriga bog‘lanmagan holda tanishib chiqish imkoniyati bor, HTML - xujjatlarni yuklash mumkin. Freymlar orasida, xuddi alohida brauzer oynalari orasidagi kabi o‘zaro ta'sirni tashkil qilish mumkin. Bu demak, freymlarning bittasida giperaloqani tanlab olish boshqa freymda yoki brauzer darchasida xujjatni yuklanishiga olib kelishi mumkin. Freymlar (frame) o‘z vaqtida Web - dizaynda haqiqiy revoliyutsiya qilganlar. Wzs esa ularni yaqinda standartlashtirgan. Freymlar bilan ishlash imkoniyati birinchi marta Nets-cape2.0 brauzerida amalga oshirilgan. MS Internet Explorer freymlarni 3.0 versiyadan boshlab quvvatlab keladi, shu bilan birga o zgaruvchan freymlar yaratishning ajoyib imkoniyatlarini taqdim etadi. Ko‘z oldingizga uchta freymni keltiring. Ulardan bittasi saxifaning yuqori qiirrasi bo‘ylab joylashgan bo‘lib, unda Web - sayt nomi yozilgan. Saxifaning chap qirrasi bo‘ylab vertikal joylashgan ikkinchi freymda giperaloqalar Web-saytning o‘ziga xos sarlavhalari o‘rnashgan. Eng katta uchinchi freymda esa shaxsiy freym qiymatlari joylashgan. Bu ko‘pchilik Web - saytlarda ishlatiladigan klassik dizayn sanaladi. Buning qulayligi shundaki, agar foydalanuvchi giperaloqa bo‘yicha ishlaganda qiymatlari chiqarib beriladigan bitta freym yangilanadi, xolos. Freymlar Web - sayt nomi va mundarijasi bilan o‘z joylarida qoladilar. Yuqoridagilarga asosan bir misolni ko‘rib chiqamiz. Avval, freymlarning sahifa kodini yozamiz va Fourthr.s. html nomi bilan faylda saqlaymiz.
Misol uchun, yuqorida to‘liq satrli freym, uning pastida ikki ustunga ajratilgan freymlarni hosil qilish jarayonini qaraylik. Birinchidan bizga ikki qatorli freym kerak bo‘ladi. Ikkinchidan, ikkinchi qatordagi freymni ikki ustunga ajratish lozim bo‘ladi:
freymlar freymlarni faqat Internet Explorer quvvatlaydi. freym nima degani? Oddiy matnli Web–sahifaga kiritish mumkin bo‘lgan freymni freym dcyiladi. Bunda <.O‘zgaruvchan> freym tegi joylashgan joyda, brauzer kichkina darchasida Internet adresi SRC atributida ko‘rsatilgan Web-saxifani aks ettiradi. freymlar juft teglar yordamida o‘rnatiladi.
|
| |
Nitritometriyada - Xolboyev Maqsad

|
Xolboyev Maqsad
|
bet | 3/6 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #262205 |
Bog'liq Molboyev M farm kimyo1.2 Nitritometriyada ichki indikator yordamida miqdorini aniqlash
Nitritometriyada ichki indikator sifatida oksidlanish-qaytarilish indikatorlari - tropeolin 00 yoki uning metil ko'k bilan aralashmasi qo'llaniladi.
Tropeolin 00 dan foydalanganda rang qizildan sariq rangga o'zgaradi.
Nitritometriyada ichki indikator sifatida ko‘pincha tropeolin 00 ning 2% li metil spirtidagi eritmasi (to‘rt tomchi miqdorida), tropeolin 00 eritmasi bilan metil ko‘ki aralashmasi (to‘rt tomchi tropeolin 00 eritmasi va ikki tomchi metil ko‘ki eritmasi) yoki neytral qizil eritmasi (ikki tomchi titrlashning boshlanishida, ikki tomchi oxirida) ishlatiladi. Titrlashni tropeolin 00 indikatori ishtirokida suyuqlik qizil rangdan sarik rangga o‘tgunicha, tropeolin 00 ni metil ko‘ki bilan bo‘lgan aralashmasi yordamida titrlashni qizilbinafsha rangdan havo ranggacha, neytral qizil eritmasi ishtirokida esa suyuqlik pushti rangdan ko‘k rangga aylangunga qadar olib boriladi.
1.3Nitritometriyada tashqi indikator yordamida miqdorini aniqlash
Nitritometriya usulida sirtqi indikator sifatida yodkraxmal qog'ozi keng qo'llanadi. U oddiy filtr qog'oziga kaliy yodid va kraxmal eritmalaridan shimdirilib, so'ngra uni quritib va tasmacha shaklida qirqib tayyorlanadi.
Titrlashning ekvivalent nuqtasida, shisha tayoqcha yordamida titrlanuvchi suyuqlikdan yodkraxmal qog'oziga tomizilganda, u ko'k rangga bo'yaladi. Bunda suyuqlikka qo'shilgan bir tomchi ortiqcha natriy nitrit eritmasi yodkraxmal qog'ozidagi kaliy yodiddan erkin yodni ajratib chiqaradi, u esa qog'ozdagi kraxmalni ko'k rangga bo'yaydi:
Nitritometriyada tashqi va ichki ko'rsatkichlar. Tashqi ko'rsatkichlar sifatida yod-kraxmalli qog'oz ishlatiladi, u kaliy yodid va kraxmal eritmalariga namlangan filtr qog'ozidan tayyorlanadi, so'ngra qog'oz quritiladi. Moddani titrlash oxirida eritmada ortiqcha natriy nitrit titranti paydo bo'ladi, u kislotali muhitda kraxmalli yodid qog'ozidagi kaliy yodid bilan reaksiyaga kirishib, molekulyar yodni chiqaradi.
2NaNO2 +2KJ+ 4HCl→J2 + 2No + 2KCl + 2H2O EMF = 1,2 - 0,54 = 0,66 V
Chiqarilgan molekulyar yod yod-kraxmalli qog'oz kraxmalini ko'k rangga aylantiradi.
Yod kraxmalli qog'oz tashqi indikator bo'lib, titrlangan eritmaga botirib bo'lmaydi. Titrlash oxirida eritmaning har bir qismi qo'shilgandan so'ng, titrlangan aralashmaning bir tomchisi yod-kraxmalli qog'ozga shisha tayoqcha bilan surtiladi. Ekvivalent nuqtada qog'oz ko'k rangga aylanadi.
Shu bilan birga, nazorat eksperimenti o'tkaziladi.
|
| |
Olingan natijalarni matematik statistik xisoboti

Olingan natijalarni matematik statistik xisoboti
Novakainning miqdoriy tahlili
Titrlash uchun ketgan hajm
|
V1
|
V2
|
V3
|
V4
|
V5
|
Son qiymati(ml)
|
3,5
|
3.6
|
3,7
|
3,6
|
3,7
|
Davlat farmakopeyasining XI nashriga asosan tahlil natijalarii matematik statistika usuli bilan ishlab chiqish uchun quyidagilar aniqlandi:
Tahlil soni
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
％
|
95.48
|
98,2
|
100,9
|
98,2
|
100,9
|
O’rtacha qiymat 𝑥 ni hisoblash
Standart chetlanishning qiymati S ning qiymatini tasodifiy xatolik deb qaraladi.
Bu kattalikning kvadrati 𝑆2 dispersiya deyiladi. U quyidagicha topiladi:
Ishonchlilik oraliqlari va ular kattaliklarini baholash
Bu yerda t(P,f) Styudent mezonining jadvaldan olingan qiymati
Bu oraliq har bir aniqlash uchun ishonchlilik oralig’i bo’lib hisoblanadi. Unga ishonchlilik ehtimolligi P bilan o’zaro bog’liqlik sharti amal qiladi:
Bulardan nisbiy xatolik ɛ va o’rtacha nisbiy xatolik hisoblab topiladi.
Xulosa
Organik moddalar xozrgi kunning eng kerakli va talab darajasida bolgan moddalar hisoblanadi. Va aytish joizki organik moddalar saqlagan dori preparatlar ham shular jumlasidandir . har bir yangi olingan dori moddasini tarkibini uni chinligi va miqdorini farmatsevt tekshirishi zarur chunku qilingan kichik hato insonlarni halok bolishiga olib keladi.Shuning uchun dori moddalar taxlilida ularning xususiyati va xarakteristikasi tarkibida saqkagan moddasiga qarab ularni turli xil tahlil usullari yordamida chinligi va miqdorini aniqlaymiz.Nitritometriya ha shunday usullardan biri bulib bu mavzudan shuni tushundimki nitritometriya usuli yordamida tarkibida azot,karboksil guruh,OH guruhlari saqlagan preparatlarni chinligini aniqlashda foydalansak buladi va bu usuldan hato va kamchiliklar judaham katta bulmaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ruyxati
Xaritonov Yu.Ya. "Tahlil. Analitik kimyo”, - M., “V.Sh.”, Ch. II, 2003, - b. 193-198.
Ponomarev V.D. "Analitik kimyo". - M., “V.Sh”, ch. II, 1982 yil 128 - 131-betlar
3.https://e-library.namdu.uz/24%20%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%91%2 0%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%BB%D0%B0%D1%80/Ubaydullayev%2
0Q.A.Farmasevtik%20kimyo.pdf 4.http://fayllar.org/mashgulot-27-nitritometriya-nano-2.html 5.Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi 1-jild 6.Ubaydullayev Q.A.Farmasevtik kimyo.pdf 7.https://studfile.net/preview/16531139/page:9/ 8.https://elibrary.ru/item.asp?id=44695350
9.Ibodov A Farmatsevtik kimyo 2
.
|
Masala yechish namunasi - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

Masala yechish namunasi
G‘altakdagi tok 0,2 s davomida noldan 3 A gacha tekis o‘zgarganda 1,5 V o‘zinduksiya EYuK hosil bo‘lsa, g‘altakning induktivligi qanchaga teng?
Berilga n: Formulas i: Yechilish i:
∆t = 0,2 s
∆ I = 3 A
Eind. = 1,5 V
Eind.
= – L ∆I
∆ t
L = 1,5 V · 0,2 s = 0,1 H.
3 A
Topish kerak:
L = ?
ǀLǀ = Eind. · ∆ t
∆ I
Javobi: L = 0,1 H.
mavzu. MODDALARNING MAGNIT XOSSALARI
Ko‘pgina (masalan, temir, nikel, kobalt kabi) moddalar magnit maydonga kiritilganda yoki ulardan tok o‘tganda magnitlanib qolishi kuzatiladi. Ular magnit kabi atrofida magnit maydonni hosil qiladi. Magnit maydon ta’sirida magnitlanib qoladigan bunday moddalarga magnetiklar deyiladi.
Biz 2-mavzuda g‘altak ichida hosil bo‘lgan magnit maydon g‘altakdan o‘tayotgan tok kuchiga proporsional ekanligini ko‘rib o‘tganmiz. G‘altak ichidagi magnit maydonni baholash maqsadida quyidagi namoyish tajribasini o‘tkazish mumkin. Namoyish qurilmaning umumiy ko‘rinishi 2.5- a rasmda keltirilgan. Namoyish qurilmasi tok manbayi, ikkita g‘altak, turli moddadan yasalgan o‘zaklar, ampermetr va kalitdan iborat.
a b
2.5-rasm
G‘altakka kuchlanishni o‘zgartirmasdan, uning ichiga navbatma-navbat turli xil tabiatli metall o‘zaklar kiritilib tajriba takrorlansa, uning ichidagi magnit maydon induksiyasining ham turlicha o‘zgarishi tufayli galvanometr strelkasi og‘ishining turlicha o‘zgarishini ko‘ramiz (2.5- b rasm).
G‘altak ichida hosil bo‘layotgan magnit maydon induksiyasi unga
kiritilgan moddaning tabiatiga bog‘liq ekan, ya’ni:
B = μ · B0. (2–6)
Demak, tokli g‘altakning biror muhitda hosil qilgan magnit maydonining induksiyasi (B), uning vakuumda hosil qilgan magnit maydon induksiyasi (B0) ga to‘g‘ri proporsional bo‘lib, muhitning turi (μ) ga ham bo‘g‘liq bo‘ladi. (2– 6) ifodadan μ ni topsak:
B
μ = B . (2–7)
0
Bu tenglikdagi μ – muhitning magnit singdiruvchanligi deb ataladi. U faqat muhitning tabiatiga bog‘liq bo‘lib, muhitdagi maydon induksiyasi, vakuumdagi magnit maydon induksiyasidan necha marta farq qilishini bildiradi.
Tabiatda uchraydigan barcha moddalar magnit singdiruvchanligiga qarab uch turga bo‘linadi. Bular: diamagnetiklar, paramagnetiklar va ferromagnetiklar.
Magnit singdiruvchanligi birdan kichik (μ < 1) bo‘lgan moddalarga diamagnetiklar deyiladi. Oltin, kumush, mis, rux va ba’zi gazlar diamag- netiklardir. Magnit maydoniga kiritilgan diamagnetiklar uni susaytiradi. Bunday moddalarga magnit maydoni yaqinlashtirilganda maydondan uzoqlashadi (2.6-rasm).
2.6-rasm.
Magnit singdiruvchanligi birdan biroz katta (μ > 1) bo‘lgan moddalarga
|
to‘g‘ri prоpоrsiоnаl bo‘lаdi - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

Uzunligi l, ko‘ndalang kesim yuzasi
S, o‘ramlar soni
N bo‘lgan uzun g‘altakni
I solenoid deyladi (2.4-rasm). Uning induk- tivligi quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi:
I
l
2.4-rasm.
singdiruvchanligi (moddaning magnit singdiruvchanligi to‘g‘risida keyingi
mavzuda batafsil to‘xtalamiz).
O‘zinduksiya hоdisаsini mехаnikаdаgi inеrsiyagа o‘хshаtish mumkin. Inеrsiya hоdisаsidа jismning mаssаsi qаndаy аhаmiyatgа egа bo‘lsа, o‘zinduksiya hоdisаsidа induktivlik hаm shundаy аhаmiyatgа egа. Ya’ni, mаssа qаnchа kаttа bo‘lsа,
jism shunchа inеrtrоq; induktivlik qаnchа kаttа bo‘lsа, zanjirdagi tok o‘zgarishi shunchа sekin (inert) bo‘lаdi. Yuqоridа ko‘rib o‘tgаn misоldаgi g‘аltаkka ketma-ket ulаngаn lаmpаning yonishi vа o‘chishining аstа-sеkin ro‘y
berish jarayonini, inеrtrоq jismning jоyidаn sеkin qo‘zg‘аlishi vа uning to‘хtаshi birdаnigа аmаlgа оshmаsligi bilаn tаqqоslаsh mumkin.
Qanday hodisaga o‘zinduksiya hodisasi deyiladi?
O‘zinduksiya hodisasi kuzatiladigan zanjirni chizib, uni tushuntiring.
O‘zinduksiya koeffitsiyentining birligi nima?
O‘zinduksiya EYuKning ifodasini yozing va uni tushuntiring.
Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar - bet 107

O‘zbekistonda yadro fizikasi sohasidagi ishlar qachon boshlangan?
Hozirgi paytda qaysi yo‘nalishlar bo‘yicha ilmiy-tadqiqot ishlari olib borilmoqda?
Yadro fizikasi institutida nimalar ishlab chiqariladi?
Radioaktiv nurlarning qishloq xo‘ jaligida qo‘llanilishiga misollar
keltiring.
mashq
Bir energetik holatdan ikkinchisiga o‘tganda 6,56 · 10–17 m to‘lqin uzunlikli yorug‘lik chiqarsa, atomning energiyasi qanchaga kamaygan? (Javobi: E = 3 · 10–19 J)
3
Litiy atomi yadrosi 7Li uchun solishtirma bog‘lanish energiyasini
toping. (Javobi: Ebog‘ = 5,6 MeV)
Solishtirma bog‘lanish energiyalarini hisoblab, quyidagi yadrolardan
9 Be va 27Al qaysi biri stabilroq ekanligini aniqlang. (Javobi: 27Al)
4 13 13
14 N + 4 He →1H + 17 O reaksiyasida energiya yutiladimi yoki ajraladimi?
7 2 1 8
(Javobi: Energiya yutiladi)
1
Quyidagi 2H yadrosi uchun yadro bog‘lanish energiyasini va solishtirma
bog‘lanish energiyasini toping. (Javobi: Ebog‘ = 1,7233 MeV; Esol = 0,8616 MeV)
7
14N azot yadrosini protonlarga va neytronlarga parchalash uchun eng
kamida qancha energiya zarur? (Javobi: Ebog‘ =(7 · 1,00789 + 7 · 1,00866 a.m.b– 14)
Geyger hisoblagichi yaqinida radioaktiv preparat bo‘lmasa ham,
u ionlashgan zarralar paydo bo‘lishini qayd qilaveradi. Buni qanday
tushuntirish mumkin? (Javobi: Hisoblagich kosmik nurlarni qayd etadi)
Elementning yarim yemirilish davri 2 sutkaga teng. 6 sutka o‘tgandan
keyin radioaktiv moddaning necha foizi qoladi? (Javobi: 12,5 %)
Radioaktiv elementning faolligi 8 kunda 4 marta kamaydi. Uning
yarim yemirilish davri qancha? (Javobi: T = 4 kun)
γ kvant chiqarganda yadroning massa soni va zaryad soni o‘zgara- dimi? (Javobi: O‘zgarmaydi)
86
Radon yadrosi 220Rn a-zarra chiqardi. Qanday yadro hosil bo‘ladi?
(Javobi: 220Rn → 4 He + 216Po)
86 2 84
27
Kobalt yadrosi 60Co β zarra chiqargandan keyin qanday elementning yadrosi hosil bo‘ladi? (Javobi: 60Co → 0e + 60Ni)
27 –1 28
Nima uchun tabiiy uran atom yoqilg‘isi bo‘la olmaydi va uning saqlanishi portlash xafini solmaydi?
Quyidagi belgilarni to‘ldiring:
2H + γ → X + 1 n
1 0
X + 1H → 3 He + γ
1 2
63Cu + γ → 62 Cu + X
29 29
X + γ → 181W + 1 n
74 0
Uglerod 12C proton bilan nurlantirilganda uglerodning 13C izotopi hosil
6 6
bo‘ldi. Bunda qanday zarra chiqariladi?
α zarra elementar zarra bo‘la oladimi?
Elektron, proton va neytronning anti zarralari qanday zarralar?
7
13N azot atomi yadrosi positron va neytron chiqardi. β sochilish
reaksiyasini yozing.
Quyidagi reaksiyani to‘ldiring.
–1
0e + x → 2γ.
Katta energiyali foton og‘ir yadro maydonida tormozlanib, bir juft
zarraga aylandi. Ulardan biri elektron. Ikkinchisi nima?
BOBNI YAKUNLASH YUZASIDAN TEST SAVOLLARI
|
Texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
356,64 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
23.05.2024
Hajmi
356,64 Kb.
#251497
Download
356,64 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
356,64 Kb.
Matnni ko'rish
Agar wifi ishlamasa - Texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Agar wifi ishlamasa
Simlarsiz tarmoqqa ulanish sizning kompyuteringizda
bo‘lmasa, unda keyingi yo‘lga o‘tamiz:
1. Sizning kompyuteringizda wifi umuman bo‘lmasa, uni dispecher qurilmasidan
bilib olish mumkin bo‘ladi.
2. Ro‘yhatda simlarsiz tarmoq xaritasi bo‘lishi kerak.
3. Sizning kompyuteringizda wifi bor ammo, u o‘chirilgan. Masalan, ko‘p
notebooklarda wifi adapterini ishga tushiruvchi tugmacha bor. U allohida tugmacha
yoki F kombinatsiyalaridan Fn tugmasi bilan bo‘lishi mumkin. Agar wifi adapter
onaplataga ulangan bo‘lsa, u BIOS dan o‘chirilgan bo‘lishi mumkin.
4. Adapter bor, uni driver ga ulanmagan bo‘lsa, bunday hollarda u aniqlanmagan
qurilmalar ro‘yhatidan o‘rin olgan bo‘ladi.
5. Adapter bor ammo, u dasturiy o‘chirilgan.
12
Agar simlarsiz tarmoqqa ulanish bor bo‘lsa, u tarmoq ro‘yhatida bo‘lishi mumkin
ammo, kerakli tarmoqqa kiritilmagan bo‘lishi mumkin, unday hollarda sabab
quyidagicha bo‘lishi mumkin:
1. Kirish nuqtasi va sizning adapteringiz o‘rtasida juda ham sust signal. Masofa kata
devorlar qalin va h.k.z. Kirish signali darajasi odatiy hol bo‘lib, ammo, sizning
adapteringiz signali erishish nuqtasiga kirtish nuqtasidadir. Kirish nuqtasidan ko‘ra,
juda ham sust bo‘ladi. Ayniqsa notebook larda ko‘rinadi.
2. Siz noto‘g’ri parol kiritdingiz. U ayniqsa Windows XP larda dolzarb bo‘lib, ularda
belgilarni ko‘rib bo‘lmaydi.
Agar kiritish nuqtasi ulangan bo‘lsa, agar Internet ishlamayotgan bo‘lsa, unday
holda sabab quyidagicha bo‘lishi mumkin:
1. Wifi routeri ( kiritish nuqtasi ) Internetga ulanmagan. Masalan provayderda texnik
xatolik yoki sizning provayderingizdagi qurilmalar kam bo‘lsa.
2. Provayderdagi DNS serverida texnik xato bo‘lsa.
13
X u l o s a
Xulosa qilib aytganda, Wi-Fi dan foydalanish juda ham oddiy. O‘rnatish tartib
yuqorida soda qilib ko‘rsatib o‘tildi. Agar wifi ishlamasa simlarsiz tarmoqqa ulanish
sizning kompyuteringizda bo‘lmasa, unda keyingi yo‘lga o‘tamiz: Sizning
kompyuteringizda wifi umuman bo‘lmasa, uni dispecher qurilmasidan bilib olish
mumkin bo‘ladi. Ro‘yhatda simlarsiz tarmoq xaritasi bo‘lishi kerak. Sizning
kompyuteringizda wifi bor ammo, u o‘chirilgan. Masalan, ko‘p notebooklarda wifi
adapterini ishga tushiruvchi tugmacha bor. U alohida tugmacha yoki F
kombinatsiyalaridan Fn tugmasi bilan bo‘lishi mumkin. Agar wifi adapter
onaplataga ulangan bo‘lsa, u BIOS dan o‘chirilgan bo‘lishi mumkin. Adapter bor,
uni driver ga ulanmagan bo‘lsa, bunday hollarda u aniqlanmagan qurilmalar
ro‘yhatidan o‘rin olgan bo‘ladi.
Bugungi kunda jahon bo‘ylab foydalanuvchilar
kompyuterlarining taxminan 12 foizi Windows 7 operatsion tizimi boshqaruvi ostida
ishlamoqda, bu esa taxminan 200 millionta qurilma, deganidir. Biznes-sektorda esa
uning ulushi ancha yuqori – o‘tgan yilgi ma’lumotlarga ko‘ra, korxona-
tashkilotlarning taxminan yarmi hali undan voz kechmagan.
14
Foydalanilgan adabiyotlar va manbaalar:
1.
Internet saytlari. Wikipediya, Terabayt.uz
2.
Tami.uz
3.
Arxiv.uz
|
Windows 7 operatsion tizimini yaratish ustida 2500 kishi ishlagan

5
bo‘lib,
IEE802.11
standarti asosida ishlaydi. Shu standartga to‘g'ri keluvchi
qurilamalar WIFi texnologiyasi bilan ishlay oladi.
Simsiz aloqa texnologiyasi bo‘lganidan keyin, ma'lum bir tashuvchisiga ega bo‘lishi
kerak, bu tashuvchi
chastota
deb yuritiladi, chastota orqali har xil signallar uzatiladi
va qabul qilinadi. Signallarning bir biriga halaqit bermasligi uchun, umumiy standart
bo‘lib, bu standartda qaysi signal qaysi chastotada uzatilib, qabul qilinishi belgilab
qo‘yilgan. Wi-Fi texnologiyasi orqali uzatiladigan signallar, o‘rtacha 2.4 GGts
chastotada uzatiladi.
Wi-Fi texnologiyasi ishlatish uchun, uzatuvchi va qabul qiluvchi qurilma kerak
bo‘ladi. Bular o‘rtacha 2.4 Ggs chastotadagi signallarni qabul qilib, uzatadi. Bu
yerdan texnologiyaning dastlabki kamchiligi paydo bo‘ladi, ya'ni bu chastotada
boshqa qurilamalar ham ishlaydi(bluetooth), demak bir-biriga biroz halaqit berishi
mumkin.
Wi-Fi uzatuvchi sifatida Wi-Fi routerdan foydalaniladi, bunday router chiqaradigan
firmalar soni yetarlicha, misol uchun
TP-LINK, D-LINK, ASUS, Linksys - Texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari...

6
Windows 7 ga WiFi ni o‘rnatish
Windows 7 ga WiFi ni o‘rnatish unchalik qiyin ish emas.
Kompyuterning
"Сеть" bo‘limiga kirib, sichqonchaning
chap tugmasi bosiladi, undan so‘ng esa,
menyu bo‘limidan WiFi ga kirish bo‘limining tugmalaridan birini tanlanadi, undan
so‘ng "Подключение" tugmasi bosiladi.
Undan so‘ng oyna ochiladi va unga parol kiritish mumkin bo‘ladi:
7
Shundan so‘ng "ОК" tugmasini bosish kerak va agar parol to‘g’ri bo‘lsa
yarim
minut yoki bir minutdan keyin o‘rnatiladi. Set belgisini o‘zingizni hohshingizga
qarab o‘zgartirishingiz mumkin:
Qolgan
parametrlar,
shu paroldan boshqa, Windovs 7
uchun avtomatik ravishda
o‘rnatadi.
Set belgisiga borib sichqoncha yordamida "Цетр управления сетями" menyusini
belgilaymiz:
Shundan so‘ng "Настройка нового подключения или сети" oynasi ochiladi:
8
Keyin , muloqot oynasida qo‘lda o‘rnatishni tanlang:
Keyingi oyna kirish joyining ismi havfsiz va shriflangan, parol:
Yaratilgandan so‘ng, tarmoqda tree belgisi orqali kirish mumkin bo‘ladi.
Agar birlashtirishning sozlanmalari yaratilgani kerak bo‘lsa,
uning uchun tarmoq
Windows 7 ga WiFi ni o‘rnatishda va ishlaganda yuzaga keladigan

Bog'liq Mustaqil ish Matchonov Qahramon Kompyuter tarmoqlari
Windows 7 ga WiFi ni o‘rnatishda va ishlaganda yuzaga keladigan muammolar Wi-Fi dan qanday foydalanish mumkin Wi-Fi dan foydalanish juda ham
oddiy. Ishga tushirishni yaratganingizdan so‘ng, uni tarmoqning ishlashi va
o‘chirishni tree belgisidan yaratish ham mumkin.
Ammo, shuni tushinish kerakki, wifi dan foydalanilgandan so‘ng, uning ichki
faktorlariga ham bog’liq bo‘ladi. Windows kiritish nuqtasini “tayoqchalarda” signal
bosqichlarini ko‘rsatadi. Rasmlarda, maqola boshida signal bosqichlari bir-ikki
tayoqchalarda ko‘rsatilgan. Ular juda ham sust signallar bo‘lib, bunday signalda
Internetda foydalanib bo‘lmaydi. Shunday dasturlar ham borki, signal bosqichini
raqamlarda ko‘rsatadi ya’ni, -dBm, masalan 60 dBm yoki 40 dBm. Qancha raqam
kata bo‘lsa, signal ham shunda sust bo‘ladi. Yaxshi signal degani bu – 50 dBm dank
am bo‘lgan signallardir. Ammo, shuni aytib o‘tish joizki, bunday raqamli
signallarning tebranishi adapterning drayveriga va adapteriga ham bog’liq bo‘ladi.
Xuddi o‘sha sharoitda bitta adapter misol uchun 71 dBm ko‘rsatkichni, boshqa
adapter esa 82 dBm ko‘rsatkichni ko‘rsatishi mumkin. Sust to‘siqlardan boshqa
yana, wifi signalini uzatishda elektromagnit to‘lqinlar ham paydo bo‘lib qarshilik
ko‘rsatishi ham mumkin. Demak, sizning notebookingizga wifi ning eng yaxshisi
o‘rnatilgan bo‘lsa ham, bu sizga Internetda har doim ham wifidan foydalanaolasiz
degani emas. Yomon signalli hollarda adapterning ichki antennasidan
foydalanishingiz mumkin bo‘ladi. Masalan, USB wifi adapter TP-Link TL-
WN722N/C ichki antennaga biriktirilgan. Undan so‘ng uni xoxlagan kuchaytirgich
koeffitsient bilan boshqasiga almashtirish mumkin bo‘ladi. Bizga ichki mavjud
antenna nima beradi? Ushbu misolni teng sharoitlarda davom ettiramiz, kiritish
nuqtasi hali ham o‘sha, vaqt ham bir xil, ulanish joyi ham, klitent ishga tushirivchi
orasidagi mavjud passiv, ularning ikkala tomonidagi sust signallar yig’indisi:
1. Notebook ning ichki wifi adapteri kirish nuqtasiga ulanadi, signalning past to‘lqini
tufayli Internet dan foydalanish imkonini beradi.
11
2. TP-Link TL-WN722NC ning shaxsiy antennasi Internetga kirishning uncha
kuchli bo‘lmagan to‘lqinini ulab beradi.
Umaraliyev Jamshidbek To‘xtasin o‘g‘li Sotvoldiyeva Mohiraxon Baxromjon qizi

`
29
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
TA’LIMDA VIRTUAL BORLIQ VA UNING INSON HAYOTIDAGI O‘RNI
Mamirxo‘jayev Muhammadamin Mavlonbek o‘g‘li
1
Umaraliyev Jamshidbek To‘xtasin o‘g‘li
2
Sotvoldiyeva Mohiraxon Baxromjon qizi
3
1-2-3
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi TATU Farg‘ona filiali talabalari
https://doi.org/10.5281/zenodo.6621404
Annotatsiya:
Ushbu maqolada birinchi navbatda virtual borliq tushunchasi,
uning texnalogiyasi. Virtual borliq qachondan boshlab paydo bo’lgani va
rivojlangani haqida.
Shu bilan bir qatorda, virtual borliqni ta’lim va inson
hhayotidagi o‘rni va ahamiyati haqida ma’lumotlar keltirib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar:
Virtual borliq, belgili-grafik,
modеllashtiruvchi pеdagogik,
kompyutеr o‘yinlari, kosmik trenajyorlar, ko‘rgazma-savdo, virtual ta’lim.
Virtual borliq - inson real borliqda harakat qilayotgani illyuziyasini komyuterda
yaratish imkonini beruvchi interfaol texnologiya. Bunda obektiv borliqni tabiiy
sezgi organlari yordamida idrok etish o‘rnini maxsus interfeys, kom‘yuter
grafikasi va ovoz vositasida sun‘iy yaratilgan komyuter axboroti egallaydi.
Virtual borliq amalda yo‘q narsa, uni qo‘l bilan tutish, uning ta‘mi va hidini his
qilish mumkin emas. SHunga qaramay, u mavjud
va inson bu xayoliy olamga
kirib, uni nafaqat kuzatadi va boshdan kechiradi, balki unga tasir ko‘rsatish
imkoniyatiga ham ega bo‘ladi, ushbu olamda mustaqil harakat qiladi, uni
o‘zgartira oladi. Virtual olam – inson borlig‘ining o‘ziga
xos shakli va odamlar
ma‘naviy aloqasining alohida madaniy shaklidir. Virtual borliq texnologiyasi
zamirida birinchi marta XX asr 60-yillarining o‘rtalarida paydobo‘lgan
komyuterlar yordamida foydalanuvchi boshqara oladigan dunyolar model
yaratish mumkin, degan g‘oya yotadi.Virtual borliq
tizimlari ilmiy davralarda
texnologiyalar ongda o‘zgarish yasaydigan kelajakning qiyofasi xususida qizg‘in
bahsga sabab bo‘lmoqda. Ammo virtual borliq tizimlarini ishlab chiqish va kiber
maydonni yaratish inqilobiy - ijtimoiy natijaga olib keladi, degan fikrni virtual
borliq texnologiyasining
ilk yaratuvchilari ham, kiborg-postmodernizm
nazariyachilari ham qo‘llab-quvvatlamoqda. Inson qo‘lida dunyoni bilishning
qudratli quroli,
uning yordamchisi, ijodiy faoliyat uchun shart-sharoit yaratish
vositasi bo‘lib xizmat qiluvchi axborot texnologiyasi ayni vaqtda dunyoni
bilishning an‘anaviy verbal usulini audiovizual
bilish usuli bilan
almashtirmoqda, odamlarda sun‘iy olamga kirish illyuziyasini vujudga
keltirmoqdaki, ular bu sun‘iy borliqni amalda mavjud borliq deb qabul
qilmoqdalar. Bu borliq «virtual borliq» deb nomlanadi.
Virtual negizga ega
bo‘lgan bu borliq odatdagi fizik borliq bilan bir qatorda ob‘ektiv tarzda
mavjuddir. «Virtual borliq» atamasi 1970 yillarning oxirida Massachuset
Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/65
Sana
23.01.2024
Hajmi
2,16 Mb.
#143887
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi
Download
2,16 Mb.
Matnni ko'rish
1. Kompyuter tarmoqlarining tarixi

1. Kompyuter tarmoqlarining tarixi
Download
429,39 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.02.2024
Hajmi
429,39 Kb.
#159930
Download
429,39 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Kompyuter tarmoqlarining tarixi
Download
429,39 Kb.
Matnni ko'rish
Simphony, Works, 1C-Buxgalteriya, Master, MS Excel

katak ustida yana sichqonchaning chap tugmasi bosiladi. Natijada B3 da B1+B2 yozuvi paydo bo‘ladi. Enter tugmasi
bosilgandan so‘ng, bajarilgan amal natijasi B3 da hosil bo‘lib, Formulalar satrida =B1+B2 ifoda yoziladi.
Odatda, tayyorlangan xujjatni diskda fayl ko‘rinishida biror nom bilan saqlab qo‘yish mumkin. Excel dasturi
asosida tayyorlangan faylning kengaytmasi .xls (eslang, Wordda -.doc, Bloknotda - .txt, Paintda - .bmp) bo‘ladi.
Elektron jadvallarda jadval bo‘ylab sichqoncha, kursorni boshqarish (yo‘nalish) klavishalari, varaqlash (PgUp
va PgDn) klavishalari, Home va End klavishalari yordamida harakatlanish mumkin.
Mavzuni mustahkamlash va yakunlash:
O‘quvchilarga
darslikdagi
savollar
orqali
murojaat
etiladi
va
interfaol
usulda
mavzu
mustahkamlanadi.Mustahkamlash uchun turli soda topshiriqlardan foydalaniladi.
A1 katakka 1
ni kiriting,
B1 ga 2 ni
kiriting,
C1 da
A1+B1 ni hisoblang,
D1 katakka 15 ni kiriting,
E1
ga 12 ni kiriting,
F1 da
D1–E1 ni
hisoblang va G1 da
C1*F1 ni hisoblang;
Uyga vazifa:
1. Excelda Kitob va varaq hosil qilish uchun bajariladigan amallar ketma-ketligini yozish.
2
*
.Algebraik ifodalarni Excelda yozilishiga misollar tuzish.
3.
Excel elektron jadvali yordamida(a+b)*(c+d) ifoda o‘zgaruvchilarning
ixtiyoriy qiymatlarida
hisoblang.
O’TIBDO’:______________S.Norqabilov
Fani: Informatika Sinfi: X Sana:____________________ Dars raqami:2
Mavzuni yoritish - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

B7 katakning o‘ng pastki burchagiga sichqonchaning ko‘rsatkichi keltirilib, chap tugmasi bosilgan
holda
B7:I7 oraliqda siljitiladi.Natijada quyidagi ko‘rinish hosil bo‘ladi:
Mustahkamlash:
1.MS Excel 2010 elektron jadvallarini nusxalashning o‘ziga xos xususiyatlarini tushuntiring.
2. MS Excel 2010 elektron jadvalida matn ko‘chirish qanday amalga oshiriladi?
3. 3 soninig 10 darajasigacha hisoblovchi jadval hosil qiling
Uyga vazifa:
1. O‘quv qurollarini xarid qilish jadvalini hosil qiling.
2. 1+2
2
+3
3
+4
4
ifodani MS Excel 2010 da hisoblang
O’TIBDO’:______________S.Norqabilov
Fani: Informatika Sinfi: X Sana:____________________ Dars raqami:4
MAVZU: 35
-dars. Funksiya argument oynasi

MAVZU: 35
-dars. Funksiya argument oynasi
TA’LIMIY MAQSADI :O’quvchilarning kompyuter imkoniyatlari to’g’risidagi bilim va
ko’nikmalarini kengaytirish va funksiya argument oynasi haqida ma’lumot berish
Axborotlarni
izlash va elektron vositalarda yig‘ish kompetensiyasi
TARBIYAVIY MAQSADI:O’quvchilarni Vatanimiz mustaqilligini
himoya qilish hamda
bilim olishda tartib va intizomga rioya qilishga o’rgatish.
RIVOJLANTIRUVCHIMAQSADI:O’quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi
bilim va tasavvurlarini kengaytirish.(kognetiv kompetensiya)
DARS USLUBI: Aralash.
DARS SHAKLI:Savol-javob.Aqliy hujum.
DARSNING JIHOZLANISHI: Elektron resurslar, darslik,plakatlar, tarqatma materiallar.
№
Dars bosqichlari
Vaqti
Usullar
1
Tashkiliy qism
2
minut
2
O`tilganlarni takrorlash
10 minut
3
Yangi
mavzu ustida ishlash
10 minut
4
Yangi mavzuni mustahkamlash
15 minut
5
Uyga
vazifa
3 minut
Tashkiliy qism:
1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
O’quvchilardan uyga berilgan mavzu so’rab baholanadi. O’tilgan mavzularni
mustahkamlash maqsadida test olinadi.
21. Argument sifatida berilgan butun son faktarialini hisoblovchi funksiyani
ko’rsating
e) Фактрb) ABS c) LN d)EXP e) SIN
22. Argument qiymatining modulini hisoblovchi funksiyani ko’rsating.
e) Фактрb) ABS c) LN d)EXP e) SIN
SJ
M
AH
SJ
MY
K
BST
BST
SJ 
M - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

Mavzuni yoritish:
O’quvchilar EXCEL dasturi bilan 9-sinfdan tanish ekanliklarini hisobga olib
qisqacha savol javob
o’tkaziladi. MS Excel 2010 elektron jadvalida yangi interfeysi asosida tasma (ingliz tilida “Ribbon”) deb
nomlanuvchi va asosiy oynaning yuqori qismida joylashgan ko‘p varaqli soha joylashgan.
MS Excel 2010 ning tasmaning har bir bo‘lagida muayyan vazifalarni bajarishga mo‘ljallangan tugmalar
majmuasi jamlangan:
Bosh oynaning yuqori chap burchagida tez-tez ishlatiluvchi murojaatni osonlashtiruvchi
panel mavjud
bo‘lib, u yerda xotirada saqlash, oxirgi amalni bekor qilish kabi amallarni tez va oson bajarish mumkin.
Ushbu panelga yangi buyruqlar kiritish orqali imkoniyatini oshirish mumkin.
Tasmaning tagida elektron jadvalning ishchi sohasi joylashgan. Jadval ko‘rinishida
berilgan fayl Excelda
kitob (Книга) deb ataladi. Kitob esa Avvalambor, kalkulyatorning imkoniyatlari
va kamchiliklari haqida
o‘quvchilarga ma’lumot beriladi.
Insonlarda hisob-kitoblarni avtomatlashtirish uchun xizmat qiluvchi dasturlarga bo‘lgan talab kuchaydi.
Odatda, bunday dasturlarni elektron jadvallaryoki jadval protsessorlari deb nomlashadi.
Elektron jadvallar avvalo iqtisodiy masalalarni yechish uchun mo‘ljallangan. Lekin ularning yordamida
muxandislik masalalarini yechish, formulalar bo‘yicha hisob-kitoblar bajarish mumkin.
Elektron jadvallar qo‘llanilayotgan sohalar juda ko‘p. Masalan: moliya, buxgalteriyaga oid (xususan, ish
haqini hisoblash), har xil iqtisodiy, texnik hisoblar, kundalik, xo‘jalik mollari va mahsulotlarni sotib olish hisoblari va
hokazolar.
Elektron jadvallarning asosiy vazifasi ma’lumotlarni jadval ko‘rinishida tasvirlash va qayta ishlash bo‘lib,
birlamchi vazifasi hisob-kitoblarni avtomatlashtirishdir.
Elektron jadvallar beradigan imkoniyatlar dasturlarning turlariga bo‘g‘liq bo‘lib, asosan,
quyidagilardan
iborat:
ma’lumotlarlarni jadval ko‘rinishida tasvirlash va ko‘rinishini o‘zgartirish;
jadval elementlarini formatlash;
formulalardan foydalanish(hisob-kitoblarni avtomatlashtirish);
katakchalarni avtomatik to‘ldirish;
turli xildagi funksiyalar majmuidan
foydalanish;
ma’lumotlarni qidirish va almashtirish;
ma’lumotlar asosida turli ko‘rinishda shakllar
hosil qilish va tahrirlash;
ma’lumotlar ombori hosil qilish va uning ustida amallar bajarish.
Birinchi elektron jadval dasturi
VisiCalc nomi bilan o‘tgan asrning 80-yillari
boshida ishlab
chiqilgan. Undan keyin kompyuterlarning turlari va vazifasiga qarab
SuperCalc, Multiplan, Framework,
Matematik mayatnik deb - 4- ma’ruza Mexanik tebranishlar

|
4- ma’ruza Mexanik tebranishlar
|
bet | 3/9 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 311,36 Kb. | | #133304 |
Bog'liq 4- ma’ruza Mexanik tebranishlarMatematik mayatnik deb, vaznsiz, cho’zilmas va ingichka ipga osilgan m massali shakli va o’lchamini hisobga olmasa ham bo’ladigan jismga aytiladi. Faraz qilaylik, biror m massali jism l uzunlikdagi ipga O nuqtadan osilgan bo’lib, u muvozanat vaziyatdan burchakka og’dirilgan bo’lsin.
4.1-rasm
U holda jismga 4.1-rasmda ko’rsatilgandek kuchlar ta’sir qiladi. Bu yerda – og’irlik kuchi, va - mos ravishda og’irlik kuchining tangensial va normal tashkil etuvchilari. - ipning taranglik kuchi. va kuch vektorlari o’zaro teng va bir to’g’ri chiziqda yotganligidan ( )+( )=0. Shuning uchun jismni muvozanat vaziyati tomon qaytaruvchi kvazielastik ichki kuch vazifasini kuch o’taydi. Jism A muvozanat vaziyati nuqtasidan
V nuqtaga siljitilganda h balandlikka ko’tarilib, Wn=mgh potensial energiyaga ega bo’ladi. Shuningdek, uning burchakka muvozanat vaziyatidan og’dirilishiga h=l0(1-cos) balandlik, W0=mgl0(1-cos) energiya mos keladi. Bu holda jismning kinetik energiyasi
ga teng bo’ladi. Bu yerda (ω - burchak tezlik). Demak, jismning to’liq energiyasi
(4-2)
tenglik bilan aniqlanadi. Energiyaning saqlanish qonuniga ko’ra, muhitning qarshiligi z=0 va osilish nuqtasida ishqalanish kuchi f=0 desak, ning har qanday qiymatida ham (5-2) tenglik o’rinli bo’lishi kerak. cos ni qatorga yoyib, burchakning kichikligini e’tiborga olsak,
(4-3)
ni hosil qilamiz. U holda (4.3) ga asosan (4.2) dan
(4.4)
yoki
(4.5)
tenglikka ega bo’lamiz. da bo’lib, (4.4) dan
demak, (4.5) ni quyidagicha yozish mumkin:
(4.5`)
yoki
(4.6)
Oxirgi tenglikning o’ng tomonidagi hadni 1 dan gacha va chap tomoni dagi hadni esa 0 dan t gacha integrallasak,
(4.7)
hosil bo’ladi. (4.7) ni (4.1) bilan solishtirib,
ekanligini aniqlaymiz. Shunday qilib, munosabatga asosan, oxirgi tenglikdan erkin tushish tezlanishi g uchun
(4.8)
ifodani olamiz. Bu tenglik jismning T tebranish davrini va tebranish markazidan og’irlik markazigacha bo’lgan l0 masofani bilgan holda P og’irlik kuchining bergan g tezlanishini aniqlash imkonini beradi.
Fizik mayatniklar, turlari, ularning harakat tenglamalari.
Fizik mayatnik.
Og’ma mayatnik.
Ag’darma mayatnik.
|
| |
Tayanch so’z va iboralar - 4- ma’ruza Mexanik tebranishlar

|
4- ma’ruza Mexanik tebranishlar
|
bet | 4/9 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 311,36 Kb. | | #133304 |
Bog'liq 4- ma’ruza Mexanik tebranishlarTayanch so’z va iboralar: Fizik mayatnik. Og’ma mayatnik. Ag’darma mayatnik. Keltirilgan uzunlik.
Fizik mayatnikning tebranish davri qaytaruvchi prujinaning bikrligiga (qattiqligiga), mayatnikning m massasiga, uzunligiga bog’liqligini
(9.1)
formuladan ko’rish mumkin. Bu yerda J – mayatnikning tebranish o’qiga nisbatan inersiya momenti, g – og’irlik kuchi tezlanishi. Demak, mayatnik qanchalik massiv bo’lsa va prujinaning bikrligi qancha kam bo’lsa, mayatnikning tebranish davri shuncha katta bo’ladi.
25-rasm
a)
b)
Tebranishlar nazariyasiga ko’ra, bir-biridan massiv jism bilan ajratilgan ikkita prujinaga ega bo’lgan tebranuvchi sistema (25-rasm) ham bitta erkinlik darajasiga ega bo’ladi (ya’ni uning vaziyatini aniqlash uchun bitta koordinata kifoya: muvozanat vaziyatdan siljishi yoki muvozanat vaziyatdan ma’lum burchakka og’ishi). Agar prujinalarning bikrligi birday bo’lsa, bunday sistemaning tebranish dinamikasi uchun
(9-2)
tenglik o’rinlidir, bu yerda
(9-3)
Prujinalar gorizontal joylashsa, tebranma harakatda og’irlik kuchi hech qanday rol o’ynamaydi. Bu holda prujinalarning bikrligi va mayatnikning massasi asosiy faktor bo’lib qoladi.
Faraz qilaylik, biror m massali sharcha ingichka bir jinsli sterjenga osilgan bo’lsin (26-rasm, a hol). Agar massani bir nuqtaga to’plangan deb qarasak, mayatnikning muvozanat vaziyatidan juda kichik og’ishlarida uning tebranish chastotasi
(9-4)
v)
26-rasm
ga teng bo’ladi. Endi mayatnikning har ikkala tomonida tebranish o’qidan h masofada bikrliklari k1=k2=k ga teng bo’lgan prujinalar o’rnatiladi va mayatnik shu prujinalar yordamida maxkamlanadi (26-rasm, b hol). Bunday mayatnikning tebranish chastotasini topish uchun energiyaning saqlanish qonunidan yoki impulsning saqlanish qonunidan foydalanish mumkin.
Agar atrof muhitda tebranish jarayonida energiya isrofgarchiligi sodir bo’lmasa, muvozanat vaziyatdan maksimal chetlanishga to’g’ri keluvchi Wmax potensial energiya mayatnikning muvozanat vaziyatidan o’tish paytiga to’g’ri keluvchi Emax maksimal kinetik energiyaga teng bo’ladi. U holda 26-rasmdan (a va b holdan)
(9-5)
Yuqorida bayon qilingan fikrga ko’ra, bu energiya
(9-6)
kinetik energiyaga tengligidan, (9-5) va (9-6) tengliklardan m massali yuk tebranish nuqtasidan pastda joylashgan hol uchun
(9-7)
bo’ladi. Yuk tebranish nuqtasidan yuqorida joylashgan hol uchun (26-rasm, v hol)
(9-8)
tenglik hosil qilamiz. Tebranish davrining chastotaga bog’liqligidan
va (9-9)
ga ega bo’lamiz. Bu formulada h - prujinaning mahkamlangan uchidan tebranish markazigacha bo’lgan masofa, L - yukning inersiya markazidan tebranish nuqtasigacha bo’lgan masofa. Demak, h va L o’zgaruvchilarga turli xil qiymatlar berib, (9-9) asosida mayatnikning tebranish davrlarini har ikkala hol uchun ham nazariy hisoblash mumkin.
|
| |
MAVZU: 
4-DARS. SODDA VA MURAKKAB FUNKSIYALARNING GRAFIKLARI

4
Yangi mavzuni mustahkamlash
15 minut
5
Uyga
vazifa
3 minut
Tashkiliy qism:
1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
O’quvchilardan o’tilgan mavzular bo’yicha savol javob o’tkaziladi.
1. EXCEL dasturining imkoniyatlari qanday?
2. Qanday electron jadvallarni bilasiz?
3. Yacheyka nima?
4. Yacheyka qanday nomlanadi?
5. Nisbiy murojat deganda nimani tushunasiz?
6. Absolyut murojat deganda nimani tushunasiz?
7. Absolyut murojat bilan nisbiy murojatning qanday farqi bor?
Sinash savollari - 4- ma’ruza Mexanik tebranishlar

|
4- ma’ruza Mexanik tebranishlar
|
bet | 9/9 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 311,36 Kb. | | #133304 |
Bog'liq 4- ma’ruza Mexanik tebranishlarSinash savollari.
Matematik mayatnik tebranish davri va differensial tenglamasi ifodasini yozing.
Prujinali mayatnik tebranish davri va differensial tenglamasi ifodasini yozing.
Fizik mayatnik tebranish davri va differensial tenglamasi ifodasini yozing.
So’nuvchi tebranish differensial tenglamasi va uning Yechimi ifodasini yozing va izohlang.
Majburiy tebranish deb qanday tebranishga aytiladi? Uning differensial tenglamasini yozing.
Rezonans hodisasini bayon eting.
Parametrik rezonans hodisasini izohlang.
Bog’langan sistemalarni va ular tebranishlarini bayon eting.
Tovush manbalariga misollar keltiring.
Tovushni tavsiflovchi kattaliklarni ayting.
Turli muhitlar uchun tovush tarqalish tezligi ifodasini yozing.
Doppler samarasi hodisasini bayon eting.
|
| |
SJ 
M - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

Elektron jadvallarda ikki xil:
nisbiyva
absolyut murojaat qo‘llaniladi. Shuni yodda tutingki, murojaat boshqa
fayl yoki varaqga ham bo‘lishi mumkin.
Nisbiy murojaatda formula nusxasidagi katakchalar adreslari nusxa joylashtirilayotgan
katakchaga mos
o‘zgaradi.Masalan, A2 katakchadagi A1 + B4 yig‘indining A3 katakchaga nusxasi A2 + B5, A7 katakchaga nusxasi
A6 + B9, F17 katakchaga nusxasi D16 + E19 kabi o‘zgarib joylashadi.
Absolyut murojaatda katakcha adresi o‘zgarmaydi.Elektron jadvallarda
absolyut adres xususiyatini
ifodalash uchun maxsus belgidan (Excelda - $) foydalaniladi. Masalan, A2 katakchadagi A1 + $B$4 yig‘indining F17
katakchaga nusxasi D16 + $B$4, C7 katakchadagi B3 – C$6 ayirmaning F9 katakchaga nusxasi E5 – F$6, L11
katakchadagi D6 * $C3 ko‘paytmaning M14 katakchaga nusxasi E9 * $C6 kabi joylashadi. Bundan ko‘rinadiki, $
belgisi qo‘yilgan ustun yoki satr nusxa ko‘chirilganda o‘zgarmay qolar ekan.
Excelda katakchalarni nomlashva shu nom orqali murojaat qilish mumkin.
Buning uchun katakchani
belgilab,
Joylashtirish menyusining Nom – Berilsin (Имя – Присвоить)... bo‘limi
tanlanadi va ixtiyoriy nom
kiritiladi. Bu katakchaga murojaat etganda katakcha adresi o‘rniga nomini ko‘rsatish kifoya.
Jadval bilan ishlashda (A-rasm) quyidagilarni bilish lozim:
Mavzuni mustahkamlash va yakunlash:
Microsoft Excel 2010 elektron jadvallari yordamida arifmetik amallardan tashqari
kataklarga turlicha
murojaat qilish orqali amaliy masalalarni mazmunan sifatli yechish mumkin.
1-mashq.Sinflarda fanlardan o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari aniqlansin.
Katakchaga
ma’lumotlar kiritish
Katakchadagi
So’nuvchi tebranishlar - 4- ma’ruza Mexanik tebranishlar

|
4- ma’ruza Mexanik tebranishlar
|
bet | 6/9 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 311,36 Kb. | | #133304 |
Bog'liq 4- ma’ruza Mexanik tebranishlarSo’nuvchi tebranishlar.
Erkin tebranishlar aslida so’nuvchi tebranishlardan iborat bo’ladi. CHunki unga bir marta berilgan energiya vaqt o’tishi bilan ishqalanishni Yengish uchun va atrof muxit zarralarini xarakatlantirish ishiga sariflanadi. Energiya to’la sarflangach, so’nuvchi tebranish to’xtaydi.
Tebranishga qarshilik kuchini
Fu-rv-r (1)
ifoda yordamida aniqlanadi. So’nuvchi tebranishning xarakat tenglamasi
(2)
Differensial tenglamasi
(3)
differensial tenglama Yechimi esa
XA0e-tsin(t0) (4)
ko’rinishga ega bo’ladi.
Bu yerda
-so’nish (yutilish) koeffisienti, (5)
-sistema (mayatnik) xususiy chastotasi (6)
tebranish chastotasi (8)
AA0e-tA0 tebranish amplitudasi
(125-rasm).
Tebranishning T davr davomida o’zgarishi–so’nish dekrementi.
(9)
So’nishning logarifmik dekrementi esa quyidagi ifoda yordamida topiladi.
(10)
Tebranish amplitudasi Ye 2,7 marta kamaygan vaqt – relaksasiya vaqti deyiladi.
(11)
Bu Yerda
(12)
ishqalish koeffisientini ko’rsatadi. Tebranuvchi sistemaning asilligi
(13)
ifoda yordamida aniqlanadi.
Tajribada so’nuvchi tebranish davri T, relaksasiya vaqti o’lchanadi, sistema massasi m tarozida tor-
tiladi va boshqa kattaliklar (5)-(13) ifodalar yordamida hisoblanadi.
Majburiy tebranish.
Ishqalish kuchi mavjud bo’lgan muhitda
(1)
so’nmas tebranish olish uchun ishqalish (qarshilik) kuchini Yengish uchun sarflangan energiyani to’ldirib turish zarur. Bu biror tashqi majbur etuvchi kuch ta’siri yordamida
FMF 0cost (2)
amalga oshiriladi. O’zgaruvchan tashqi kuch ta’sirida sodir bo’luvchi tebranishga majburiy tebranish deyiladi.
Majburiy tebranishning harakat tenglamasi quyidagicha bo’ladi.
(3)
yoki
(4)
(5)
Bu Yerda so’nish koeffisienti
(6)
xususiy chastotani
(7)
massa birligidagi majburiy kuch
(8)
belgilansa, (5) ni quyidagicha
(9)
(10)
ko’rinishni oladi. Majburiy tebranishda siljish.
XAcos(t) (11)
bu yerda
(12)
boshlang’ich faza esa
(13)
ifodalar yordamida aniqlanadi. (11) ni (10) ga qo’yib, (12) va (13) olinadi.
(11) ifoda siljishni ko’rsatuvchi funksiya barqaror majburiy tebranishni ifodalaydi. Bu tebranish chastotasi majbur etuvchi kuch chastotasiga teng bo’lgan garmonik tebranishdan iborat.
Majburiy tebranish amplitudasi (11) va (12) ga ko’ra majbur etuvchi kuchga proporsionaldir.
AF0 Af(F0, )
Majburiy tebranish faza jihatdan ta’sir etuvchi kuch tebranishidan qadar orqada qoladi (13).
bo’lganda harakat tenglamasi sodda ko’rinishni oladi, chunki r0 da, 0 bo’lib, Af0(02-2) va 0 bo’ladi.
|
| |
Savol va topshiriqlar - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

4
Yangi mavzuni mustahkamlash
15 minut
5
Uyga
vazifa
3 minut
Tashkiliy qism:
1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
O’quvchilardan o’tilgan mavzular bo’yicha savol javob o’tkaziladi.
1. EXCEL dasturining imkoniyatlari qanday?
2. Qanday electron jadvallarni bilasiz?
3. Yacheyka nima?
4. Yacheyka qanday nomlanadi?
5. Nisbiy murojat deganda nimani tushunasiz?
6. Absolyut murojat deganda nimani tushunasiz?
7. Absolyut murojat bilan nisbiy murojatning qanday farqi bor?
SJ 
M - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

Fani: Informatika Sinfi: X Sana:____________________ Dars raqami:8
MAVZU:
8-dars
.
Formulalar satridan foydalanish
DARS MAQSADI:O’quvchilarga
formulalar satridan foydalanish
haqida ma’lumot berish.
TA’LIMIY MAQSADI:
O’quvchilarga
elektron jadvallar, ularning imkoniyatlari va
vazifalari, inson
hayotidagi ahamiyati haqida ma’lumot berish.
Axborotlarni izlash va elektron vositalarda yig‘ish
kompetensiyasiAxborotlarni elektron vositalar orqali uzatish kompetensiyasi
TARBIYAVIY MAQSADI:
O;quvchilarni Vatanga muhabbat ruhida tarbiyalash.
Миллий ва
умуммаданий компетенция
o’quvchilarni erkin fikirlashga yo’naltirish.
RIVOJLANTIRUVCHI MAQSADI:
O’quvchilarda soda misollarni hisoblash ko’nikmasini
shakllantirish
DARS USLUBI: Aralash.
DARS SHAKLI:Savol-javob.Aqliy hujum.
DARSNING JIHOZLANISHI: Elektron resurslar, kompyuter, darslik,plakatlar, tarqatma
materiallar.