nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rejadan tashqari ta’mirlash

Rejadan tashqari ta’mirlash. Rejadan tashqari ta’mirlash deb yillik rejali
ta’mirlashda ko’zda tutilmagan metall kesish dastgohlari va avtomatik liniyalar
avariyasi bilan bo’g’liq bo’lgan ta’mirlashlarga aytiladi.
ROT tizimi yaxshi
tashkil qilinib, metall kesish dastgohlari va avtomatik
linyalar parvarishi grafik
bo’yicha va sifatli bajarilganda rejadan tashqari ta’mirlashlarga o’rin bo’lmasligi
kerak.
Nazorat savollari
1. Rejali oldindan ta’mirlashning yagona tizimi nima.
2. Rejali oldindan ta’mirlashning asosiy qoidalar.
3. Ta’mirlash ishlarining turlari aytib bering.
4. Profilaktika ishlarining turlari aytib bering.
5. Ta’mirlashlararo xizmat ko’rsatish aytib bering.
6. Davriy profilaktik operatsiyalar aytib bering.
7. Kichik ta’mirlash aytib bering.
8. O’rtacha ta’mirlash aytib bering.
9. Kapital ta’mirlash aytib bering.
10. Rejadan tashqari ta’mirlash aytib bering.
-o’tish - 2. Umumiy qism

2-o’tish. A yon yuza d=45mm l=68 mm toza yo’nilsin, 16K20 tokarlik dastgohida dastgohida yo’nilyapti. Ishlov berishga qoldirilgan qo’yim miqdori h=0.5 mm. Mexanik ishlov berishdan so’ng yuzaning g’adir-budurligi Rz=40 mkm ga teng. Zagotovka materiali Po’lat-45 markali bo’lib, uning qattiqligi 229 HB ga teng.keskich va uning geometrik elementlari:
Tokorlik o’tuvchi keskichi kesuvchi qism materiali T15k6, keskich tanasi materiali Po’lat-40, ko’ndalang kesim yuzasi 16x20 mm l=160 mm
Geometrik elementlari; ([4] 187 bet, 29 jad )
[188 bet, 30 jad]; [188 bet, 30 jad]; [31 jad]; ,
, , r=1 mm [190 bet, 31 jad ]
Kesish chuqurligini belgilaymiz.
Bir marta o’tish bilan qo’yim miqdorini olib tashlashda t=h=1.7 mm.
2.Surish qiymatini aniqlaymiz. ([5] 646 bet, )
So=0.8 mm/ayl.
Dastgoh pasporti bo’yicha korektirovkalab So=0.8 mm/ayl ni qabul qilamiz.
3.Keskichni turg’unlik davrini aniqlaymiz.
Bunda bitta keskich bilan ishlov berishda T =30...60 daq ekanligini etiborga olib T =60 daq deb qabul qilamiz. ([5],646 b)
4.Kesishda asosiy harakatni tezligini aniqlaymiz:
Agar t=0.5 mm gacha bo’lsa, surish S=0,8 mm/ ayl bo’lsa, Po’latlar uchun, T15K6 bo’lsa, bo’lsa; Vj=85 m/ daq
To’g’rilash koefitsienti K=1 ([5]648 bet,7 jad)
5.Shpindelni aylanishlar chastotasini hisoblaymiz.
Dastgoh pasporti bo’yicha aylanishlar chastotasini korektirovka qilib xaqiqiy aylanishlar chastotasi n=630 daq-1 ni qabul qilamiz.
6.Kesish jarayonida asosiy harakatning haqiqiy tezligi:
7.Kesish uchun sarflangan quvvat:
Agar S=0,8 mm/ayl, t=0,5 mm, Nj=3,4 Kvt ([5] 650 bet,7 jad)
To’g’rilash koefitsienti k=0,75
N=3,4 0,75=2,55 Kvt
8..Dastgoh yuritmasini quvvati yetarlimi yoki yo’qligini tekshiramiz:
Tokarlik yarim avtomat 1A730
Nshp=Nd·h=10·0.75=7.5 kvt;
Nkes≤Nshp, 2,55≤7.5, yani ishlov berish mumkin.
9.Asosiy vaqtni hisoblaymiz.
Bu yerda L=l+y+Δ=68+2+2=72 mm
= =0,05 daq
|
Sarflangan tehnik vaqt meyorini aniqlash

3.3. Sarflangan tehnik vaqt meyorini aniqlash.
Mashinasozlikda vaqtlarni texnik vaqt meyorini aniqlashda qisqa analitik usulda foydalaniladi.Mayda seriyali ishlab chiqarish sharoitida donabay kalkulyatsion vaqt.
T = ; daq
Bu yerda
t - asosiy vaqt, daq
t -yordamchi vaqt, daq
t -dam olish vaqti, daq
t -jixozlarga xizmat ko’rsatish vaqti, daq
T - tayyorlash yakunlash vaqti, daq
n- partiyadagi detallar soni , dona
t =t +t +t +t ;
bu yerda
– detalni olish va qo’yish uchun sarflangan vaqt,
-detalni maxkamlash uchun sarflangan vaqt,
- detalni o’lchash uchun sarflangan vaqt,
- dastgohni boshqarish uchun sarflangan vaqt;
T = t + t ; daq
Ishchilarni dam olish vaqti operativ vaqtdan x0,05 olinadi;
Jixozlarga xizmat ko’rsatish vaqti operativ vaqtni x0,06 olinadi;
N=40000 dona T =2400 daq
3.4-jadval
N:
|
Operatsiyalar
|
Asosiy vaqt
daq
|
Yordamchi vaqt, daq
|
Jixozlarga
Xizmat ko’rsatish
vaqti, daq
|
Dam
Olish
Vaqti
daq
|
Tayyorlash va
Yakunlash vaqti
|
Donabay vaqt
daq
|
1
|
005
|
0.322
|
0.87
|
0.07
|
0.059
|
0.04
|
1.361
|
2
|
010
|
1.015
|
0.68
|
0.10
|
0.084
|
0.04
|
1.919
|
3
|
015
|
0.35
|
0.45
|
0.048
|
0.04
|
0.04
|
0.928
|
4
|
020
|
0.09
|
0.69
|
0.046
|
0.039
|
0.04
|
0.905
|
|
Jami
|
|
|
|
|
|
5.113
|
.
Goroshkin A.K. Priposobleniya dlya metallorejushix stankov. Spravochnik – M.: Mashinostroenie 1979-303s.
Dalskiy A.M. Texnologiya mashinostroeniya. T-1, Osnovы texnologii mashinostroenie. M.: MGTU im N.E.Baumana, 2001-563s.
I.M.Belkin. Spravochnik po dopuskam i posadkam dlya rabochego mashinastroitelya–M.:Mashinastroenie,1985-320s.
Kasilova A.G, Mesheryakov R.K. Spravochnik texnologa mashinastroitelya. T–2, M.: Mashinostroenie, 1985-496s.
Kasilova A.G, Mesheryakov R.K. Spravochnik texnologa mashinastroitelya. T–1, M.: Mashinostroenie, 1985-656s.
Malaxov G.A. Obrabotka metallov rezanem. Spravochnik texnologa. M.: Mashinostroenie,1974-598s.
Malov A.N. Spravochnik texnologa mashinostroitelya. T–2,M.: Mashinastroenie,1972-568s.
Melnikov GyuN. Texnologiya mashinostroenie. T–2, Proizvodstvo mashin. M.: MGTU im N.E.Baumana, 2001-639s.
Nefyodov N.A, Osipov K.A. Sbornik zadach i prierov po rezaniyu metallov i rejushemu instrumentu–M.: Mashinastroenie, 1990–448s.
http://hozir.org
|
normativlarda o’rnatilgan vaqtlardan oshmasligi kerak. 

O’rtacha ta’mirlash

obkatka qilinadi. Ishlov berilgan detallar aniqligi GOST bo’yicha tekshiriladi,
kapital ta’mirlashga dastgohni kraskalash ham kiradi.
Metall kesish dastgohlari va avtomatik liniyalarni kapital ta’mirlash bilan
bo’gliq to’xtashlar uchun normativlar 1.2-jadvalda keltirilgan.
1.2-jadval. Jihozlarini ta’mirlash uchun to’xtab turish vaqti meyorlari
Metall kesish dastgohlari
Ta’mirlash turi
Ta’mirlash brigadasi ishlaganida bitta ta’mirlash birligiga
sutkadagi to’xtashlar meyori
Bir smenada
Ikiki smenada
Uchinchi smenada
Aniqlikka tekshirish
(mustaqil operasiya)
0,10
0,05
0,04
Kichik
0,25
0,14
0,10
O’rta,
0,60
0,33
0,25
Kapital
1,00
0,54
0,41
Ilova:
1. To’xtovsiz ishlaydigan sexlarda kapital va o’rta ta’mirlashdan oldin agregatlar to’xtashi bitta ta’mirlash
birligi uchun 0,1 sutka o’lchamida rejalashtirilgan.
2. Keltirilgan meyorlarda jihozni poydevordan yechib olish va transportirovka qilishga sarflanadigan vaqtlar
nazarda tutulmagan.
3. Hisoblashda dastgoh va avtomatik liniyalarni ta’mirlash uchun to’xtash vaqti yaxlitlanib olinadi: kapital
ta’mirlashda - 1 sutkagacha, o’rta va kichik ta’mirlashda - 1 smenagacha.
4. Presizion dastgohlarni ta’mirlashda to’xtash meyori 15% ko’paytiriladi.
5. Jihozlarni takomillashtirishda to’xtash vaqti meyori takomillashtirish bo’yicha ish hajmiga qarab
ko’paytirilishi mumkun, meyor zavod bosh mexanigi tomonidan o’rnatiladi
va bosh muxandis tomonidan
tasdiqlanadi.
Ta’mirlash va profilaktika ishlarining turlari va ta’mirlashlararo

2. Ta’mirlash va profilaktika ishlarining turlari va ta’mirlashlararo
xizmat ko’rsatish Metalll kesish dastgohlariga hizmat ko’rsatish va ta’mirlash bo’yicha
bajariladigan ishlar quyidagi turlarga bo’linadi: ta’mirlashlararo xizmat ko’rsatish;
davriy ta’mirlash operatsiyalari. Ular o’z tarkibiga: 1) jihozni yuvish; 2) karter
tizimidagi moyni almashtirish va to’ldirish; 3) jihozni aniqlikka tekshirish; 4)
jihozni ko’rikdan o’tkazish; 5) rejali (kichik, o’rta, kapital) ta’mirlashlarni oladi.
Avariyalar natijasida bajariladigan ta’mirlashlar rejali bo’lmaganligi sababli ROT
tizimida ko’zda tutilmaydi.
2.1. Ta’mirlashlararo xizmat ko’rsatish
Jihozga ta’mirlashlararo xizmat ko’rsatish uning detallari, uzellari va
boshqa mexanizmlarini hamda butun jihozning xizmat muddatini uzaytirish
maqsadida o’tkaziladigan profilaktik operatsiyalar hisoblanadi. Ta’mirlashlararo
xizmat ko’rsatishlar quyidagi ishlarni o’z ichiga oladi: dastgohni chang va
iflosliklardan tozalash; jihozni ko’rikdan o’tkazish; moylash, sovitish tizimlarini,
boshqarish mehanizmlarini, nazorat priborlarini va cheklovchilarni tekshirish,
jihozdagi mayda deffektlarga barham berish; mahkamlash detallarini, yuritmalarni,
tasmali va zanjirli uzatmalarni tekshirish.
Ta’mirlashlararo xizmat ko’rsatish novbatchi chilangar, shornik, moylovchi
va elektrik hamda dastgohchi-ishchi tomonidan amalga oshiriladi.
Ta’mirlash xizmatining navbatchi ishchilari jihozdan foydalanish qoidalarini
bajarilishini kuzatadi va uning ishlash jarayonida aniqlangan alohida deffektlariga
tushlik vaqtida, smena almashishi oralig’ida, dastgohni qayta sozlash uchun
Matritsalarni tashkil etish

|
Matritsalarni tashkil etish
|
bet | 4/5 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 27,86 Kb. | | #260861 |
Bog'liq asrorbek loyiha ishi (2)5.Matritsalarni tashkil etish.
Matritsalarni almashtirish amallari. Matlabda matritsalar ustida oddiy arifmеtik amallardan tashqari maxsus amallar va almashtirishlar mavjud. Ulardan biri matritsalarni transnponirlashdir. Biror A matritsani transponirlash dеganda uni
mos qatorlarini ustunlar bilan almashtirish tushuniladi va u A' kabi bеlgilanadi. Masalan, A= [ 1 2 3; 4 5 6 ] bo’ladi. dеmak bunda (m*n) o’lchovli matritsaga o’tadi.
Bir nеchta matritsalarni birlashtirish uchun В= cat ( А1, А2, ... )
komanda ishlatiladi. Bu holda A1, A2, ..., matritsalar ko’rsatilgan o’lchov bo’yicha birlashtiriladi:
cat (2, А, В) = [А, В] cat (1, А, В) = [А; В]
Matlabda matritsalarni burish uchun fliplr (A), flipud (A) komandalaridan foydalaniladi. fliplr (A) komandasi A matritsani chapdan o’ngga ustunlarini almashtirish yo’nalishida buradi. flipud (A) esa A matritsani pastdan yuqoriga qatorlarini almashtirish yo’nalishida buradi.
- Masala. A(mxn) matritsa berilgan. Shu matritsa elementlar ini kirituvchi va ekranga jadval ko`rinishida chiqaruvchi programma tuzilsin.
#include
using namespace std;
{int m, n, a[10][10];
cout << "Satrlar sonini kiriting \nm=";cin >> m; cout << "Ustunlar sonini kiriting \nn=";cin >> n; cout <<"Massiv elementlarini kiriting \n"; for(int satr = 0; satr < m ; satr++) for(int ustun = 0; ustun < n; ustun++)
{ cout << "a[" << satr << "][" << ustun << "]="; cin >> a[satr][ustun]; } for(int satr = 0; satr < m; satr++) { for(int ustun = 0; ustun < n; ustun++)
cout << a[satr][ustun] << "\t"; cout<<"\n"; } system ("pause"); return 0; }
Funksiya parametri sifatida massivni jo'natish va funksiya natijasi sifatida massivni olish ham mumkin. Funksiyaga matritsani uzatishda matritsa nomi bilan uning satrlar va ustunlar sonini ham jo'natish kerak bo'ladi. Funksiyada massivdan foydalanishni bir necha xil usuli bor, shularning ba'zilari bilan tanishamiz.
Funksiyaga matritsani uzatish
#include #include
void matrix_print(int a[10][10], int m, int n) {// matritsani jadval shaklida chiqarish
for (int i = 0; i < m; i++)
{
for (int j = 0; j < n; j++) { cout << a[i][j] << "\t";
}
cout << "\n"; }
int satr_max(int a[], int n
Matritsadagi har bir satrning eng kattasini topish
#include #include
void matrix_print(int a[10][10], int m, int n)
{
// matritsani jadval shaklida chiqarish
for (int i = 0; i < m; i++)
{
for (int j = 0; j < n; j++)
{
cout << a[i][j] << "\t";
}
cout << "\n";
}
}
int satr_max(int a[], int n)
a(m, n) matritsani b(n, p) matritsaga ko'paytirishdan hosil bo'lgan c(m, p) matritsani chiqaruvchi programma tuzilsin.
#include #include
void matrix_print(int **a, int m, int n)
{
// matritsani jadval shaklida chiqarish for (int i = 0; i < m; i++)
{
for (int j = 0; j < n; j++)
{
cout << a[i][j] << "\t";
}
cout << "\n";
}
}
void matrix_input (int **a, int m, int n)
{
for (int i = 0; i < m; i++) for (int j = 0; j < n; j++)
cin >> a[i][j];
}void matrix_delete (int **a, int m)
|
| |
II AMALIY QISM  XULOSA - Mavzu: Takrorlanuvchi jarayonlarni tashkil etish

|
Mavzu: Takrorlanuvchi jarayonlarni tashkil etish
|
bet | 5/5 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 27,86 Kb. | | #260861 |
Bog'liq asrorbek loyiha ishi (2) XULOSA
O'rnida shuni aytmoqchimanki, hozirgi kunda barcha sohalarda kompyuter xizmatlari juda katta ro’l o’ynamoqda shu bilan birga dasturlar ham. Kelajakda bizni texnologiyalarga o’ralgan olam kutmoqda bu kasbni kelajagi porloq.Bu kichik loyiha ishim orqali kimgadur foydam tekkan bo’lsa men bundan juda xursandman.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Qudrat Abduraxmonov (C++ dasturlash asoslari). Toshkent – 2007 Q.Abdurahimov C++ Dasturlash asoslari 2014
Ашарина Н.А. Основы программирования на языках Си,С++. Учебный курс.М.: 2002 г.
INTERNET MANBALARI:
www.cyber-form.ru
www.wikipedia.org
www.programmer.com
www.dastur.uz
www.w3schools.com
www.cplusplus.com
|
| |
Toshkent davlat yuridik universiteti fuqarolik huquqi darslik I qism

3
O„zbekiston Respublikasi Oliy va o„rta maxsus ta'lim vazirligining 2016-yil
22-yanvardagi 26-sonli buyrug„iga asosan nashr qilishga ruxsat berilgan. Ro„yxatga
olish
raqami: 26-058.
Ф 98
67.404 (5Ў)
КБК 67.404 (5Ў)
Fuqarolik huquqi: Darslik. I qism/ Mualliflar jamoasi. Prof. O.Oqyulovning umumiy
tahriri ostida. –T.: TDYU
nashriyoti, 2016. -312 bet.
Sarlavhada: Toshkent davlat yuridik universiteti.
Darslik mualliflari: Yuldashev J.I. – yuridik fanlar nomzodi, dotsent –5-mavzu;
Borotov M.X. –
yuridik fanlar doktori, dotsent – 6-7-mavzular; Topildiyev B.R. – yuridik
fanlar nomzodi, dotsent – 8-mavzu; Imomov N.F. –
yuridik fanlar doktori, dotsent – 9-10-
mavzular; Ergashev V.Y. – yuridik fanlar nomzodi, dotsent – 11-15-mavzular; Babaev J.I. –
yuridik fanlar nomzodi, dotsent – 16-17-mavzular; Ro‟zinazarov Sh.N. –
yuridik fanlar
doktori, professor – 18-mavzu; Oqyulov O. – yuridik fanlar doktori, professor – 1-2, 4, 20-
21-mavzular; Oqyulov O., Mehmonov Q. – 3, 19, 22-mavzular.
Mas’ul muharrirlar:
O. Oqyulov –
yuridik
fanlar doktori, professor;
Madina-taqdimot pdf

Madina-taqdimot pdf
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
12.01.2024
Hajmi
0,74 Mb.
#135433
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Madina-taqdimot pdf
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
bet | 7/7 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 60,78 Kb. | | #142376 |
Bog'liq X.sulton (2)Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. N.Shukurov va boshqalar. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O’qituvchi”, 1979, 100-109 betlar.
2. T.Boboyev. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O’qituvchi”, 1979, 107-116 betlar.
3. A.Ulug’ov. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “Universitet”, 2000, 27-38 betlar.
4. Vvedeniye v literaturovedeniye, M., “Vыshaya shkola”, 1988, 197-215 betlar.
5. H.Umurov. Adabiyot nazariyasi, Samarqand, SamDU nashri, 2001, 157-4-164 betlar.
6. A.Navoiy. Lirika, T., “O’qituvchi”, 1992.
7. A.Muxtor. Uyqu qochganda, T., “Ma’naviyat”, 1997.
8. A.Qodiriy. O’tkan kunlar. Mehrobdan chayon, T., G’afur G’ulom nomidagi
9. Adabiyot va san’at nashriyoti, 1994.
10. Boboyev T. Adabiyotshunoslik asoslari. – T.: “O‘zbekiston”, 2000.
11. Ulug‘ov A.Adabiyotshunoslik nazariyasi. – T.: “Universitet”, 2005
12. Quronov D. Adabiyotshunoslik nazariyasi. – T.: «Xalq merosi», 2004.
13. Sultonov I. Adabiyot nazariyasi. – T.: O’qituvchi, 2005.
14. Hotamov N., Sarimsoqov B. Adabiyotshunoslik terminlarining ruscha-o‘zbekcha izohli lug‘ati. Toshkent, O‘qituvchi, 1979, 1983.
15. Hesse H. Jahon adabiyoti kutubxonasi. “Jahon adabiyoti” jurnali, 2003, 6-son.
16. Quronov D., Rahmonov B. G‘arb adabiy-tanqidiy tafakkuri tarixi ocherklari. Toshkent, Fan, 2008.
17. Qayumov O. Chet el adabiyoti tarixi. (V-XVII asrlar). Toshkent, O‘qituvchi, 1979.
18. Гадамер Г. Актуальности прекрасного. - М., 1991.
19. Jo'raqulov U. Hududsizjilva. - Т.: «Fan». 2006.
20. Karimov B. Abdulla Qodiriy: tanqid, tahlil va talqin. - Т.:«Fan». 2006.
22. Normatov U. Ustoz ibrati. - Т.: Alisher Navoiy nomidagi
0‘zbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007.
22. RasulovA. Tanqid, talqin, baholash. - Т.: «Fan». 2006.
23. Sarimsoqov B. Badiiylik asoslari va mezonlari. - Т., 2004.
|
| |
Markaziy osiyo davlatlari integratsiyasida xalqaro tashkilotlarning roli - bet 4

Таълим ва инновацион тадқиқотлар (2022 йил №12)
ISSN 2181-1709 (P)
48
Education and innovative research 2022 y. №12
Kazaxstan v globalnix protsessax. Nauchnoye izdaniye. № 3 (41), 2014. – S.
68
10. The Tourist Potential Of The Organization Of Islamic Cooperation:
Current Challenges And Prospects // Turkish Online Journal of Qualitative
Inquiry (TOJQI)Volume 6, July 2021: 6808-6812. pp. 6808-6812
11. Fazilat Oripovna Koysinova. Analysis Of Development Tendencies
Of Political Events In The Region. The American Journal of Political Science
Law and Criminology. Vol. 3 No. 12 (2021). pp. 6-10
12. Qo‘ysinova Fazilat Oripovna. Siyosiy integratsiyani shakllantirishda
siyosiy institutlarning roli // Oriental Renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences Scientific Journal Impact Factor VOLUME 1 |
ISSUE 11. 2021. B. 316-321.
13. Фазилат Қўйсинова. Ислом ҳамкорлик
ташкилоти жахон
сиёсатининг фаол актори сифатида. ЎзМУ хабарлари. Мирзо Улуғбек
номидаги Ўзбекистон Миллий Университети илмий журнали. №1/5/1.,
2021. Б. 110-114.
Ikkinchi sath - Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari. Bul algebrasi, bul funksiyalarini amalga...

|
Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari. Bul algebrasi, bul funksiyalarini amalga oshirish. Ikkilik kodda buyruqlarni bajarilishi
|
bet | 3/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 395,4 Kb. | | #242381 |
Bog'liq KT maruza2-mustaqilIkkinchi sath - buyruqlar to‘plami arxitekturasi sathi deb ataladi. Kompyuter
ishlab chiqaruvchi har bir firma, o‘z kompyuterida ishlatilgan protsessorga mos mashina tiliga oid qo‘llanma ham taqdim etadi. U tavsifi keltirilgan buyruqlar to‘plami interpretator-mikrodastur yoki apparat ta’minoti tomonidan bajarilishi va bu sathga oid ma’lumotlardan iborat bo‘ladi.
Uchinchi sath - operatsion tizim sathi. Ushbu sath gibrid sath hisoblanadi. Operatsion tizim sathining bunday deb atalishiga sabab, uning tilidagi ko‘pchilik buyruqlar, undan pastroqda joylashgan buyruqlar to‘plami arxitekturasi sathida ham, mavjuddir. Biron bir sathga tegishli buyruqlar, boshqa bir sathda ham ifodalanishi va ishlatilishi mumkin.
3.6-rasm. Fon-neyman mashinasining ma’lumotlar trakti.
To‘rtinchi sath - turli xil protsessorlar uchun ishlab chiqilgan turli xil assembler tillaridan iborat bo‘ladi. Beshinchi sath esa amaliy dasturchilar uchun modjallangan yuqori sath tillari - C, C++, Java kabi tillardan tashkil topgan bo‘ladi. Kompyuter tuzilishini ko‘p sathli ko‘rinishda ifodalanishi va sathlarga oid muhokamalarni shu erda to‘xtatib, kompyuter arxitekturasini o‘rganishda muhim hisoblangan ba’zi bir xulosalarni keltirib o‘tamiz. Shunday qilib, hozirgi kompyuterlar bir-nechta sathlarning iyerarxik tuzilishi shaklida loyihalanadi va ishlab chiqariladi. Har bir sath turli xil ob’yektlarning va amallarning ma’lum bir abstraksiyasini, ya’ni ma’lum darajadagi ko‘rinishini ifoda etadi. Kompyuterlar tuzilishini bunday o‘rganish bilan biz, murakkab bo‘lgan jihatlarni tushunish uchun,
nisbatan soddaroq ko‘rinishda ifodalash va tushunish imkoniyatiga ega bo‘lamiz.
Yuqorida keltirilgan har bir sathga tegishli bo‘lgan ma’lumotlar, amallar va tavsiflar xillarining to‘plami arxitektura deb ataladi. Arxitektura - kompyuterni qanday dasturlanishi, ishlanishi va ishlatilishi kabi jihatlariga bog‘liq tushuncha
hisoblanadi. Masalan, biron-bir dasturni yozish va ishlatish uchun zarur bo‘ladigan xotiraning hajmi haqidagi ma’lumot - bu arxitekturaning bir qismidir. Ushbu xotiraning qanday ishlab chiqilganligi, ya’ni unda qo‘llanilgan texnologiya esa arxitekturaning bir qismi hisoblanmaydi.
Kompyuterning yoki kompyuter tizimining dasturiy elementlarini loyihalash usullarini o‘rganish bilan biz, kompyuter arxitekturasini o ‘rganamiz. Amaliyotda kompyuter arxitekturasi va kompyuterni tashkil qilish degan iboralar sinonim iboralar sifatida qo‘llaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari. Bul algebrasi, bul funksiyalarini amalga oshirish. Ikkilik kodda buyruqlarni bajarilishi
|
Birinchidan - 2 I. bob. Zamonaviy adabiyotda syujet va kompozitsiyaning o'rni va ifoda xususiyatlari

|
2 I. bob. Zamonaviy adabiyotda syujet va kompozitsiyaning o'rni va ifoda xususiyatlari
|
bet | 6/7 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 60,78 Kb. | | #142376 |
Bog'liq X.sulton (2)Birinchidan, О‘tgan asrning 80-yillarida sotsialistik realizm metodi iskanjasidan xalos bо‘layotgan adabiyotda yangicha ilg‘or tamoyillar kо‘zga tashlanadi. Bunda, hayotga, sotsrealizm metodi qoidalariga tanqidiy qarashning kuchaygani sabab bо‘ldi. Shuningdek, jahon va rus realistik nasridan о‘qib-о‘rganishga ishtiyoq ortgani ham ma’lum darajada ta’sir kо‘rsatdi. Adabiyotga nisbatan siyosiy-mafkuraviy tazyiqning bir oz yumshagani bois badiiy ijodga erkinlik shabadasi kirib kela boshladi. Uning mavzu doirasi kengaydi. Davrning ijtimoiy dolzarb mavzularida asar yaratish an’anasi hali ham kuchda bо‘lsa-da, yosh ijodkorlarning aksariyati rasmiy adabiy siyosat nuqtai nazaridan u qadar yetakchi bо‘lmagan, lekin insonni, uning ruhiy olami, milliy qiyofasini kashf etish jihatidan beqiyos adabiy qiymat kasb etadigan mavzularda qalam tebratmoqqa kirishdi. Shunisi e’tiborliki, ular shu tariqa adabiyotda bosh mavzu, azaliy muammo inson ekanini yana bir karra isbotlashga urindi. Darhaqiqat, inson asosiy e’tiborda ekan, ijod uchun mavzu ham, muammo ham doimo yetarli bо‘ladi.
Ikkinchidan, О‘sha davr hikoyachiligida ham son, ham sifat jihatidan о‘sish kuzatiladi. Albatta, yuksak mahorat bilan yaratilgan asarlar bilan birga о‘rtamiyona asarlar ham dunyoga keldi. Lekin, kitobxon, tanqidchilik va vaqt sinovidan о‘tgan asl hikoyalar adabiyotimiz mulkiga aylanib qoldi. Shu ma’noda hikoyachilikda yangilik qilishga intilgan M.M. Dо‘st, E.A’zam, A.Ibodinov, N.Normatov kabi bir guruh yosh nosirlar ichida X.Sulton hikoyalari ham alohida ajralib turadi.
Uchinchidan, Hikoyalari bilan adabiyotga dadil kirib kelgan X.Sulton, avvalo, о‘zi kо‘rgan-bilgan hayotni tasvirladi. Dastlabki asarlaridayoq kо‘pchilik e’tibor bermaydigan, ammo azaliy-abadiy muammolarni mavzu qilib olgan adib oddiy voqea-hodisalar zamiridagi nozik jihatlarni ilg‘ab, ularga muhim badiiy ma’no-mohiyat yukladi; milliy ma’naviyatga daxldor, xalqning о‘lmas udum va an’analariga oid muammolar hech qachon dolzarbligini yо‘qotmasligini о‘ziga xos ta’sirchan yо‘sinda ifodalab berdi.11
|
| |
O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnalogiyalar vazirligi Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti

O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnalogiyalar vazirligi
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti
Kompyuterni tashkillashtirish fanidan tayyorlagan
1- Mustaqil ishi
Kiberxavfsizlik fakultetining
CAO016 – guruh talabasi
Bajardi: Berdaliyev Zokirjon
Tekshirdi: Atadjanova Nozima
Toshkent – 2024
Mavzu: Asosiy raqamli mantiqiy sxemalar
Reja:
Mantiqiy sxemalar nima?
Kombinatorika asoslari
Arifmetik sxemalar
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Asosiy raqamli mantiqiy sxemalar, kompyuterlarning mantiqiy operatsiyalarni tushunish va bajargan bo'lmishlarini ifodalovchi modellar hisoblanadi. Bu sxemalar, mantiqiy jarayonlarni, masalan, muammolar va vazifalarni bajarishni o'rganish va tahlil qilishda yordam beradi. Asosiy raqamli mantiqiy sxemalar oxir-oqibat jadvallari, logik funksiyalari, va mantiqiy bloklar ko'rsatishda foydalaniladi. Bu sxemalar yordamida, mantiqiy muammolar yechiladi, algoritmlar yaratiladi va kompyuter dasturlarini tuzishda yordam beradi.
Ventillar alohida emas, balki integral mikrosxemalar (IC) yoki mikrosxemalar deb ataladigan modullarda ishlab chiqariladi. IC - kremniyning kvadrat bo'lagi, o'lchami eshiklar soniga bog'liq. Chiplar tashqi dunyo bilan aloqa qilish uchun ko'plab pinlarni talab qilsa, chiplar kattaroq to'rtburchaklar plastik yoki keramik paketlarga joylashtiriladi. Har bir pin ba'zi bir valfning kirish yoki chiqishiga, quvvat manbaiga yoki erga ulangan.
• DIP (Dual Inline Package) pinlari ikkala tomonda joylashgan bo'lib, kichik mikrosxemalarda (mikrokontrollerlar, xotira sxemalari) ishlatiladi. Odatda 14, 16, 18, 20, 22, 24, 28, 40, 64 yoki 68 pinga ega.
Integral mikrosxemalar paketlarining asosiy turlari: DIP (a), PGA (b), LGA (c)
PGA holatlari uchun pinlar korpusning pastki qismida joylashgan va anakartdagi mos keladigan rozetkalarga mos keladi. PGA rozetkalari ko'pincha nol kuch bilan kiritish mexanizmidan foydalanadi (rozetkaga kuchsiz kiriting, so'ngra qo'lni bosish PGA ning barcha pinlariga bosim o'tkazadi va chip rozetkada mahkam ushlab turiladi. LGA chiplarining pastki yuzasida kontakt yostiqchalari mavjud. korpusning va LGA rozetkasining qopqog'i bor, u chipni taxtaga bosadi va LGA prokladkalarining rozetka prokladkalari bilan aloqasini ta'minlaydi.
Darvozaning chiqish signali darhol o'zgarmaydi, eshikning ma'lum bir kechikishi mavjud bo'lib, u o'zgartirilgan kirish signalining mikrosxema orqali o'tishini va o'tish vaqtini (yuzlab pikosekunddan bir necha nanosekundgacha) o'z ichiga oladi.
|
Manzil
  
Jamoa - Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish

|
Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish
|
bet | 9/9 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 65,57 Kb. | | #138870 |
Bog'liq 2-Amaliy ishManzil
|
Jamoa
|
Dekodlash
|
Izoh
|
0
|
5545
|
(5) * (4) ==> (5)
|
n! * k ==> n!
|
1
|
1474
|
(4) + (7) ==> (4)
|
k + 1 ==> k
|
2
|
6640
|
agar (6)>(4), 0 ga o'ting
|
k < n+1 uchun o'tish
|
3
|
7555
|
STOP; chiqish (5), (5), (5)
|
chiqish n!
|
4
|
k [1-to'plam]
|
|
ish xujayrasi
|
5
|
n! [1-to'plam]
|
|
natija
|
6
|
n + 1 [to'plam]
|
|
doimiy
|
7
|
0001
|
1
|
doimiy 1
|
Ushbu jadvalning ikkinchi ustunidan dasturimiz ekranda ko'rsatadigan yig'ish natijalarini tekshirish uchun foydalanish mumkin.
Tajribamizning davomi sifatida biz o'quvchilarni mustaqil ravishda teskari dastur - sekizlik 4 bitli koddan foydalanib, buyruqlar yig'ish mnemonikasini tiklaydigan qismlarga ajratuvchi dastur yozishni taklif qilamiz. Muammoni hal qilish uchun jadvalga o'xshash jadvaldan foydalanishni tavsiya etamiz, agar kerak bo'lsa, uni qismlarga bo'linadi. Albatta, yorliqlarning asl nomlarini kod yordamida tiklash mumkin emas, shuning uchun siz ularga lotin alifbosidagi harflarning ketma-ket ma'nolarini ular paydo bo'lishi bilan belgilashingiz mumkin.
Endi o'rganganlarimizni umumlashtiramiz.
Dasturni yig'ish jadvaldagi identifikator nomlarini tegishli kodlar bilan almashtirishning nisbatan oddiy g'oyasiga asoslanadi. Shu bilan birga, ushbu g'oyani amalga oshirish ajoyib oqibatlarga olib keladi: dasturdagi barcha manzillar yo'qoladi va uni tuzatish matn muharriridagi matnni tuzatishdan qiyinroq bo'lmaydi: endi o'zgaruvchilar va buyruqlar manzillari avtomatik ravishda taqsimlanganligi sababli, ularning o'zgarishlarini kuzatishning umuman hojati yo'q. Yana bir bor ta'kidlab o'tamizki, assemblerning haqiqiy kuchi opkodlar va registrlarni harfli mnemonika bilan almashtirishda emas, balki bundadir. Asosan tayyor dasturni disk raskadrovka qilish uchun mo'ljallangan disk raskadrovka yorlig'i mexanizmini qo'llab-quvvatlamaydi.
Biz shuni ta'kidlaymizki, assembler juda past darajada bo'lsa ham, u mo'ljallangan protsessorning ko'rsatmalar tizimiga qat'iy yo'naltirilgan dasturlash tilidir. Shuni ta'kidlash kerakki, montaj matnining har bir bajariladigan satri bir mashina ko'rsatmasiga to'liq mos keladi, bu assemblerga xos xususiyatdir. Ushbu cheklovdan voz kechish va dastur qatorini bir qator buyruqlar bilan avtomatik almashtirishga ruxsat berish (makros assembler deb ataladigan dastur orqali) eng oddiy yuqori darajadagi tillarga yo'l ochadi. Ikkinchisida, dastur matni endi protsessor ko'rsatmalariga to'g'ridan-to'g'ri havolalarni o'z ichiga olmaydi, shuning uchun tilning o'zi mashinadan mustaqil bo'ladi. Muayyan mashina ko'rsatmalarini yaratish to'liq dasturiy ta'minot - an'anaviy dasturlarda mashinaga bog'liq bo'lgan til tarjimoni tomonidan qabul qilinadi.
Nazorat savollari.
Kompyuterda axborot qanday saqlanadi va qayta ishlanadi?
Mnemonika nima?
Direktiv nima?
Dastur yig'ilishining asosi nima?
|
| |
Tarmoqlar iqtisodiyoti

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
|
TOSHKENT AMALIY
FANLAR UNIVERSITETI
|
“TARMOQLAR IQTISODIYOTI” KAFEDRASI
“
MIKROIQTISODIYOT. MAKROIQTISODIYOT”
FANIDAN
MAVZU: Valyuta kursi
Bajardi: 2-kurs IQ22-S-08 (С) guruh talabasi Xalilov Muzaffar Abror o’g’li
Ilmiy rahbar: Tadjimamatova Mashhura Erkinovna
Komissiya a’zolari:____________________________
___________________________
Himoya natijasi: «______» baho «___» ________________ 20___y.
Toshkent – 2024
Mavzu: Valyuta kursi
Mundarija:
DASTURkroha_asm (KIRISh, OUTPUT); {“Krokha” oʻquv kompyuteri uchun demo assembler}


CONST

|
DASTURkroha_asm (KIRISh, OUTPUT); {“Krokha” oʻquv kompyuteri uchun demo assembler}
CONST
|
bet | 7/9 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 65,57 Kb. | | #138870 |
Bog'liq 2-Amaliy ishDASTURkroha_asm (KIRISh, OUTPUT); {“Krokha” oʻquv kompyuteri uchun demo assembler}
CONSTkop:ARRAY [0..7] OF STRING[3]= {buyruqning mnemonikasi} ('MOV','ADD','DIV','SUB','JE','MUL','JG','HLT ')
prg:ARRAY [0..7] OF STRING= {montaj dasturi!!!} ('B: MUL FK F',
"KE K" ni qo'shish,
"JG NK B",
"HLT FF F",
'K:DN 1',
'F: DN 1',
'N: DN 3',
'E: DN 1');
VARtab: ARRAY [0..15] OF RECORD sym:STRING[3]; son:BYTE END;
{tab - barcha identifikatorlar (ularning nomi va kodi), shu jumladan operatsiyalar va teglar jadvali} i,Nid,k,e,c:INTEGER; {ishchi o'zgaruvchilar}
FUNCTIONget_code(i:INTEGER; VAR k:INTEGER):BYTE;
{k pozitsiyasidan boshlab i qator raqamidan keyingi identifikatorni tanlaydi va yorliqda uning kodini topadi}
VARp,id:STRING; j,m,q:INTEGER; {ishchi o'zgaruvchilar}
BOSHLANISHIp:=prg[i]+' '; {oxirgi belgini ta'kidlashni osonlashtirish uchun bo'sh joy qo'shing}
WHILE(k{va endi keyingi bo'sh joygacha hamma narsani tanlaymiz, ya'ni. identifikator nomini oling} id:=''; WHILE p[k]<>' ' DO BEGIN id:=id+p[k]; k:=k+1 END;
q:=255; {agar identifikator bo'lsa, jadvalda topamiz va uning kodini q ga joylashtiramiz}
UCHUNj:=0 TO Nid QILING AGAR ID=tab[j].sym KEYIN q:=tab[j].num;
get_code:=q {funksiya natijasi dasturga kiritilgan koddir}
OXIRI
BOSHLASH UCHUNi:=0 TO 7 QILISH {yorliqdagi operatsiya kodlarini kiriting}
BOSHLANISHItab[i].sym:=kop[i];tab[i].num:=i
OXIRI;
tab[8].sym:='DN';tab[8].num:=8; Nid:=8; {shartli DN kodini qo'shing}
UCHUNi:=0 TO 7 DO {o'tish I - dasturchining belgilarini jadvalga kiritish}
AGARprg[i][2]=':' KEYIN {ko'p nuqta belgisidan keyin}
BOSHLANISHIinc(Nid); {jadvalga yorliq qo'shish; uning manzili=satr raqami!} tab[Nid].sym:=prg[i][1];tab[Nid].num:=i;
prg[i][1]:=' '; prg[i][2]:=' '; {matndan yorliqni olib tashlash}
|
| |
Operatsiya
  
Kod - Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish

|
Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish
|
bet | 6/9 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 65,57 Kb. | | #138870 |
Bog'liq 2-Amaliy ishOperatsiya
|
Kod
|
Mnemonika
|
Izohlar
|
2 s/s
|
8 s/s
|
aholini ro'yxatga olish
|
000
|
0
|
MOV
|
A3 = A1
|
qo'shimcha
|
001
|
1
|
QO‘SHISH
|
A3 = A1 + A2
|
to'liq bo'linish
|
010
|
2
|
DIV
|
A3 = A1 div A2
|
farq moduli
|
011
|
3
|
SUB
|
A3 = |A1 - A2|
|
= tomonidan o'tish
|
100
|
4
|
JE
|
A1 = A2 bo'lganda - A3 ga o'ting
|
ko'paytirish
|
101
|
5
|
MUL
|
A3 = A1 * A2
|
> ga o'ting
|
110
|
6
|
JG
|
agar A1 > A2 - A3 ga o'ting
|
to'xtash va chiqish
|
111
|
7
|
HLT
|
Ko'rsatish uchun A1, A2, A3; STOP
|
Texnik ishlarni qisqartirish uchun biz ba'zi soddalashtirishlardan foydalanamiz; ular assembler tamoyillarini tushunishga ta'sir qilmaydi, lekin dasturlashni sezilarli darajada tezlashtiradi.
Har bir buyruq alohida qatorni egallaydi, bo'sh satrlarga ruxsat berilmaydi. "Crumbs" qurilmasiga ko'ra, har qanday buyruq aynan bitta katakchani egallaydi, ya'ni hujayra raqami aslida satr raqamiga to'g'ri keladi.
Biz barcha yorliqlarni (identifikatorlarni) bitta lotin harfi, keyin esa ikki nuqta bilan belgilashga rozilik beramiz. Bu qiyin bo'lmasa-da, biz har bir yangi yorliqni eskilari bilan mos kelishini tekshirmaymiz; bu lotin harfi ekanligi ham soddaligi tekshirilmaydi.
Buyruqning qismlari (yorliq, operatsiya va 3 ta manzil) o'zboshimchalik bilan ajratiladi
bo'shliqlar soni (M: ADD XYR).
Assembler tomonidan yacheykalarga kiritilgan konstantalarni (o'nlik sonlarni) DN belgisidan keyin yozamiz, masalan, DN 19. Biz doimiy qiymatning to'g'riligini nazorat qilmaymiz ("Krokha" uchun u butun son bo'lishi kerak va bo'lmagan bo'lishi kerak). salbiy, 4095 dan oshmasligi kerak).
Bizning dasturiy mahsulotimizning amaliy ishlashi mo'ljallanmaganligi sababli, biz unda xato tashxisini ta'minlamaymiz (ma'lumki, bu ko'pincha dasturning eng ko'p mehnat talab qiladigan qismidir!)
Neyman tamoyillarini ko'rsatish uchun darslikda to'liq oqlangan uzun 12 bitli ikkilik kodlar o'rniga biz qisqaroq sakkizlik kodlardan foydalanamiz; Biz ushbu tizim "Krokhi" buyruqlari bilan mukammal uyg'unligini ta'kidlaymiz, unda operatsiya kodi ham, manzillar ham aniq uchta ikkilik raqamdan iborat.
Qabul qilingan soddalashtirishlar tufayli Paskalda yig'ish dasturi juda kichik (uning ro'yxati quyida keltirilgan).
|
| |
Magniy qotishmalari - Legirlash turlari

|
Legirlash turlari
|
bet | 6/6 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 26,22 Kb. | | #155001 |
Bog'liq Legirlash turlari-fayllar.orgMagniy qotishmalari. Magniyning Al, Mn, Zn, Si va boshqa elementlar bilan hosil qilgan birikmalari magniy qotishmalari deyiladi. Magniyning ba’zi quyma qotishmalari markalari, kimyoviy tarkibi va ishlatilish sohalari 9.3 –jadvalda keltirilgan.
9.3–jadval
Magniyning quyma qotishmalari
Markasi
|
Kimyoviy tarkibi, %
|
Ishlatilish sohasi
|
Al
|
Zn
|
Mn
|
Si
|
ML2
|
0,1
|
0,05
|
1–2
|
0,10
|
Benzin baki bo`g`zi, armatura
|
ML4
|
5,0–7,0
|
2–3
|
0,15–0,5
|
0,25
|
Dvigatel, samolyot detallari
|
ML5
|
7,5–9,0
|
0,2–0,8
|
0,15–0,5
|
0,25
|
Samolyotsozlikda, kimyo qurilmalarida
|
Bu qotishmalarning texnologik xossalari yaxshiligi, korroziyabardoshligi, yaxshi kesib ishlanishi, solishtirma puxtaligi yuqoriligi sababli ulardan samolyotsozlik va asbobsozlikda foydalaniladi.
Titan va uning qotishmalari
Titan ko`p tarqalgan metall bo`lib, yer qobig`ining 0,61 % ini tashkil etadi. Solishtirma og`irligi 4,5 g/sm3, suyuqlanish harorati 1800 °C. Titan ishlab chiqarishda ishlatiladigan minerallarga quyidagilar kiradi:
rutil (TiO2);
ilmenit (FeOTiO2);
titanit (CaOSiO2TiO2);
perovskit (CaOTiO2).
Rutil tarkibida 60 % titan mavjud bo`lgan qizil tusli mineral hisoblanib, uning solishtirma og`irligi 6–6,5 g/sm3 ga teng.
Ilmenit tarkibida 59 % rutil mavjud bo`lgan qoramtir tusli yaltiroq mineral hisoblanadi, uning solishtirma og`irligi 4,56–5,24 g/sm3ni tashkil etadi.
Titanit tarkibida 34–42% rutil mavjud bo`lgan sarg`ishdan qora ranggacha o`zgaradigan rangli mineral bo`lib, uning solishtirma og`irligi 3,4–3,6 g/sm3 ga teng.
Perovskit tarkibida 58–59 % rutil mavjud bo`lgan har xil rangli mineral hisoblanib, uning solishtirma og`irligi 4 g/sm3 ni tashkil qiladi.
Titan rudalaridan titan kontsentratsiyasini olishda ruda flotatsion yoki elektromagnit usulida to`yintiriladi. Keyin pechlarda suyuqlantiriladi. Bu jarayonda kontsentrat tarkibidagi temir oksidlari qaytarilib, pech tubiga yig`iladi. TiO2 shlakka o`tadi. Shlak tarkibida
65–85 % TiO2, 15–20% SiO2 va 01 % CaO bo`ladi. Sovitilgan shlak esa kukun qilinadi. Unga uglerodli va bog`lovchi moddalar qo`shilib, aralashtiriladi. Hosil qilingan aralashma qoliplarga jipslab joylashtiriladi va qizdirish orqali briketlar olinadi. Titanning bu birikmalariga ikki bosqichda ishlov beriladi. Titan briketlari xlor bilan ishlanib titan tetroxlorid (TiCl4) hosil qilinadi. Undan titan ajratib olinadi. Titan maxsus pechlarda 900–950°C haroratda vakuumda tozalanadi. Texnik titanning TG00, TG0, TG1, TG2 markalari mavjud. Titan qotishmalari samolyotsozlik, kemasozlik, mashinasozlik, metallurgiyada va raketasozlikda ishlatiladi.
http://fayllar.org
|
| |
OXIRI;
UCHUN - Amaliy ish № Mashina kodlarida kompyuterning ishlash tamoyillarini o'rganish

OXIRI
OXIRI;
8:{DN}BEGIN {10-raqamni belgilang va uni 8 s/s tezlikda torting}
VAL(COPY(prg[i],k,255),k,e); WRITE(' '); e:=512; REPEAT WRITE (k DIV e);
k:=k MOD e; e:=e DIV 8;
QAYTAe=0
END END;
YOZISH{buyruqning oxiri}
OXIRI;
Dastur ishlaydi Keyingisi yo'l. Yadro uni ma'lumotlar xizmat qiladi stol
identifikatorlar, ular sim maydonida ularning nomlarini va bu nomlar o'rniga dasturda almashtirilishi kerak bo'lgan kodlarni o'z ichiga oladi (son maydoni).
Misol uchun, QO'SHISH operatsiyasi 1-kodga ega (4-jadvalga qarang), shuning uchun tab[1].sym='Qo'shish' va tab[1].num=1. Assemblerning asosiy g'oyasi jadval yordamida har bir ramziy nomni tegishli raqamli kod bilan almashtirish ekanligi ayon bo'ladi.
"Crumbs" buyruqlarining mnemonikasini 0 dan 7 gacha raqamlar bilan jadval qatorlariga kiritgandan so'ng, biz doimiy DNni va foydalanuvchi matnga kiritgan dasturda topilgan barcha teglarni aniqlash uchun operatorni qo'shamiz. Foydalanuvchi teglari ulardan keyin ikki nuqta mavjudligi bilan tan olinadi; qayta ishlangan belgilar kelajakda assemblerga xalaqit bermasligi uchun dastur ularni shunchaki o'chiradi. Adabiyotda yorliqlarni qayta ishlash birinchi o'tish
deb ataladi, chunki siz avval butun dasturni "o'tishingiz" va identifikatorlarning to'liq jadvalini tayyorlashingiz kerak va shundan keyingina matnni qayta ko'rib chiqing (ikkinchi o'tish), barchasini almashtirish uchun jadvaldan foydalaning. ularning kodlari bilan identifikatorlar.
Ikkinchi o'tishni amalga oshirayotganda, bizning assemblerimiz dastur matnidan keyingi identifikatorni chiqaradigan "kuchli" get_code funktsiyasiga tayanadi. Murakkab ko'rinishiga qaramay, funktsiya g'oyasi juda oddiy: berilgan satrda ma'lum
bir pozitsiyadan boshlab, u bo'shliqlarni o'tkazib yuboradi va aksincha, bo'sh joydan tashqari barcha belgilarni "yig'adi" va shu bilan hosil qiladi. keyingi identifikatorning nomi. Nom ajratib ko'rsatilganda, u jadvalda qidiriladi va natija sifatida uning kodi qaytariladi (yoki ism jadvalda bo'lmasa 255).
Eslatma. Ayniqsa, funktsiya algoritmi ushbu qatordagi keyingi identifikatorni ajratish uchun k o'zgaruvchining qiymatini yangi chaqiruv uchun avtomatik ravishda tayyorlashga mo'ljallanganligini alohida ta'kidlaymiz.
Ta'riflangan
funktsiyadan foydalanib, assembler dasturning joriy qatorining birinchi identifikatorini chiqaradi va uning kodini aniqlaydi. Agar u 0 dan 7 gacha bo'lgan oraliqda bo'lsa, bu mashina buyrug'i va jadval yordamida unda quyidagi 3 ta o'zgaruvchi teg (3 ta manzil) kodlangan. Agar kod 8 ekanligi aniqlansa, bu raqamning ta'rifi. Ikkinchisi satrdan chiqariladi va sakkizlik sanoq tizimiga o'tkaziladi. Boshqa barcha holatlar xatodir va ularni assemblerimiz e'tiborsiz qoldiradi.
E'tibor bering, dasturning oxirgi sakkizlik kodi oddiygina displey ekranida ko'rsatiladi va hech qanday joyda saqlanmaydi.
Demo assemblerni sinab ko'rish uchun an'anaviy vazifa amalga
oshiriladi - hisoblash
Valikli o‘rta yuradigan tegirmon - 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegirmonlar

Valikli o‘rta yuradigan tegirmon
Valikli o‘rta yuradigan tegirmonlarda (1–rasm) materialning maydalanishi yanchib tashlash va likop (1) va valiklari (2) aylanishlari o‘rtasida qisman ishqalanib yeyilishi bilan amalga oshiriladi.
Valiklar richaglarga (3, vosita) qotirilgan qo‘zg‘almas o‘qda o‘tiradi va prujinaning (4) likoplari aylanishida siqila-di. Prujinaning bosimi tegir-mon o‘lchamidan bog‘liqlikda g‘ildiraklarda 2,0 dan 500 Kn gacha tebranadi. Valiklar likoplarining aylanishida ishqalanish hisobidan aylanish harakatiga keltiriladi, bunda likopga beriladigan material valiklar va ular orasida tortiladi va maydalanadi. Valiklar soni odatda ikkiga teng deb qabul qilinadi. Likopning aylanish tezligi 3 m/sek. Valik diametri likoplar diametridan 0,7 atrofida, eni esa likop diametrining 0,2 tengligida tashkil etadi.
1–rasm. Valikli o‘rta yuradigan tegirmon.
Salt yurishida valiklar va likoplar o‘rtasida taxminan 1,25 mm tirchish mavjud. Ishchi yurishida materialning qatlami hisobidan likopda yotgan valiklar (g‘ildiraklar) materialga zarur bosimni yaratgan holda bir qancha sal ko‘tariladi.
Maydalangan material xalqali tuynuk (5) orqali kirayotgan havo oqimi yoki issiq gazlar bilan ushlab qolinadi va tegirmon ustida montaj qilingan separator ustiga olib chiqiladi. Separatorda cho‘kkan materialning yirik zarralari batamom tuyilish uchun tegirmonga yana qaytadi. Reduktor (6) orqali elektrodvigateldan likop harakatga keltiriladi.
Valikli va sharli o‘rta yuradigan tegirmonlarni sharli barabanli tegirmonlar bilan taqqoslaganda o‘rta va kichik mustahkamlikdagi materiallarni tuyilishida ko‘proq samaralidir. Ko‘mirni kukunlashda solishtirma energiya sarfi 1 t ga 13–18 kvt·s tashkil etadi, ya’ni taxminan sharli barabanli tegirmonlarga qaraganda 2 marta past.
Valikli tegirmonlar valiklar diametri (o‘rtacha) 0,48 dan 1,2 m gacha va valiklar uzunligiga nisbatan 0,125 dan 0,315 m gacha bo‘lganda likopning
diametri 0,65 dan 1,7 m gacha tayyorlanadi; likopning aylanishlar soni keltirilgan o‘lchamlarga nisbatan 1,5 dan 0,75 ayl/sek gacha. Valiklar bosimi 45 dan 450 Kn gacha. Elektrodvigatel quvvati 20 dan 240 kvt gacha, o‘rtacha mustahkamlikdagi materiallarni tuyilishida va 008 raqamli elakda 10% qoldiq qolishida tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligi tegirmonning o‘lchamidan bog‘liqlikda 1,6 dan 22 t/s gacha bo‘ladi.
|
Likoplar aylanishlari soni - 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegirmonlar

Likoplar aylanishlari soni
Likoplar aylanishlari soni shunday hisoblar bilan tanlanishi kerakki, radius bo‘ylab (radial) yo‘nalishda harakatlanuvchi markazdan qochma kuch inersiyasi maydon diametrida D1 paydo bo‘ladigan ishqalanish kuchi bilan muvozanatlashsin. Bu materiallarni valik ostiga eng yaxshi olib kelishni ta’minlash uchun zarur.
Yuqorida keltirilganlarni e’tiborga olib, quyidagini yozishimiz mumkin:
mυ2/R1=mgƒ , m·4π2R12n2/R1=mgƒ , (1)
n=√ƒ/4R1=√ƒ/2D1=0,705√ƒ/D1 ayl/sek , (2)
bu yerda: m – materialning massasi, kg;
υ– Ro‘r radiusda likopning aylanma tezligi, m/sek;
R1 – likopning markazidan valikgacha masofasi, m;
g– og‘irlik kuchlarining tezlashishi, m/sek2;
ƒ – radius bo‘ylab (radial) yo‘nalishda materialning sirg‘anishida likopda materialning ishqalanish koeffitsienti;
n – likopning aylanishlari soni, ayl/sek.
Shuning bilan birga, gorizontal likopning aylanasi bo‘yicha tirak devor mavjud, uning yordami bilan qatlam qiyaligi va qalinligi boshqariladi, likopni aylanishlarini hisoblashda qiya tekislikda zarralarning muvozanatidan kelib chiqishiga amal qilinadi.
Tirak devorning balandligi odatda valik uzunligining 0,1 ga tengligida, ko‘tarilish burchagi α=60 yaratiladi.
Tirak devorning ta’sirini aniqlash uchun qiya tekislikda kuchlar ta’sirini ko‘rib chiqamiz:
(P sin α + mg cos α) ƒ+ mg sin α – P cos α=0. (3)
Quyidagini e’tiborga olib,
P=mυ2/R1=m(2πRo‘rnl)2/R1=m·4π2nl2R1,
va nl ga nisbatan (3) tenglamani yechib, quyidagini olamiz:
nl=0,705/√D1 · √ƒ+tg α/1-ƒtg α. (4)
Modomiki α=60 ga teng ekan, ƒ=0,3 ga tengligida tg α=0,1 ega bo‘lamiz va tamomila quyidagini olamiz:
nl = 0,45/√D1 ayl/sek. (5)
|
Alyuminiy oksidlaridan alyuminiy olish

|
Alyuminiy oksidlaridan alyuminiy olish
|
bet | 5/6 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 26,22 Kb. | | #155001 |
Bog'liq Legirlash turlari-fayllar.orgAlyuminiy oksidlaridan alyuminiy olish
Alyuminiy oksididan alyuminiy elektroliz yo`li bilan olinadi. Jarayonni boshqarish uchun elektrolizyorga 94–90 % kriolit, 6–-10 % giltuproq kiritilib, tok zanjiriga ulanadi. Bunda zanjirdan 4–10 V li 7500–15000 A tok o`tadi va elektrolit 950–1000°C haroratgacha qizib suyuqlanadi.
Katodga borib alyuminiy kationlari zaryadsizlanadi va vanna tubiga suyuq alyuminiy yig`iladi. Yig`ilayotgan alyuminiy har 3–4 sutkada chiqarib turiladi.
O`rtacha 1 tn alyuminiy olish uchun 2 tn alyuminiy oksidi, 0,1 tn kriolit, 0,6 tn anod massasi va 17000–18000 kVT/soat energiya sarflanadi.
Davlat standartlariga ko`ra ishlab chiqarilayotgan alyuminiylar uch guruhga ajratiladi:
I guruhga juda sof alyuminiy kiradi, sofligi 99,999 % dan kam bo`lmaydi va A–999 ko`rinishda markalanadi;
II guruhga sof alyuminiy kiradi va A–995, A–99, A–97, A–95 ko`rinishda markalanadi;
III guruhga texnik sof alyuminiy kiradi va A–85, A–8, A–7, A–6, A–5, A–0, A–Ye va A ko`rinishda markalanadi.
A markali alyuminiyda qo`shimchalar miqdori 1 % gacha yetadi.
Alyuminiy qotishmalari. Alyuminiyni Cu, Si, Mg, Mn va boshqa elementlar bilan hosil qilgan birikmalari alyuminiy qotishmalari deyiladi. Alyuminiy qotishmalari puxtalik, texnologik xossalarining yaxshiligi, korroziyabardoshlik, texnik ishlovga moyillik kabi o`ziga xos xossalarga ega. Shu bois ular mashinasozlik, samolyotsozlik, aloqa (radiotexnika, EHM, kompyuter va ofis jihozlari va shu kabilar) va energetika (kabelь ishlab chiqarish) sanoatlarida ko`p ishlatiladi.
Kimyoviy tarkibiga qarab alyuminiy qotishmalari duralyuminiy, avial va siluminlarga ajratiladi.
Magniy va uning qotishmalari
Magniy yengil metall hisoblanib, 650°C haroratda suyuqlanadi, uning solishtirma og`irligi 1,77 g/cm3 ga teng.
Asosiy magniy rudalariga quyidagi birikmalar kiradi:
magnezit;
dolomit;
karnallit;
bishofit.
Magnezit minerali MgCO2 tarkibli qo`sh mineral bo`lib, uning 28,8 % Mg qolgani esa Si, Fye, Al, Sa oksidlari bo`ladi. Magnezitning yirik konlari Ural va boshqa joylarda bor.
Dolomit minerali MgCO3 SaSO3 tarkibli qo`sh karbonat bo`lib, uning tarkibida 13,5% Mg bor. Bundan tashqari, kvarts, kalsit gips va boshqa qo`shimchalar ham uchraydi. Dolomitning yirik konlari Ural, Ukraina va boshqa joylarda mavjud.
Karnallit minerali MgClKC16N2O magniy va kaliyning suvli xloridi bo`lib, 8,8 % Mg va boshqa qo`shimchalardan iborat. Karnallitning yirik konlari Ural va boshqa joylarda bor.
Bishofit minerali MgC16N2O magniyning suvli xloridi bo`lib, uning tarkibida 12 % Mg bor. Bu birikmalarda ham turli qo`shimchalar mavjud. U dengiz va ko`llarda uchraydi.
Rudalardan magniy olishda elektroliz va termik usullardan foydalaniladi.
|
| |
Valiklar aylanishlari soni - 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegirmonlar

|
11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegirmonlar
|
bet | 5/10 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 33,88 Kb. | | #140164 |
Bog'liq 11-mavzu. O‘rta yuradigan va tez yuradigan markazdan qochma tegi-fayllar.orgValiklar aylanishlari soni
Valikning aylanma tezligi nv likopning tezligidan nl (sirg‘anishi hisobidan) sezilarsiz farqlanishini faraz qilsak va e’tiborsizlik bilan qarasak, unda quyidagini yozishimiz mumkin:
nv=Dl/Dv nl. (6)
υ1=πD1 nl e’tiborga olib, (5) formulani qo‘llagan holda quyidagini topamiz:
υ1=πD1·0,45/√D1=1,41√D1 m/sek. (7)
7.formulani e’tiborga olib, aylana cheti bo‘yicha likopning tezligi
υl quyidagiga teng bo‘ladi:
υl= υ1·Dl/D1=1,41√D1 ·Dl/D1 ,
υl =1,41Dl/√D1 (8)
υl kattalikni 1/3 m/sek ga teng deb qabul qilishni tavsiya etamiz.
Shunda (8) formulaga muvofiq √D1=0,47 Dl olamiz.
Shunday qilib, nl=0,45/0,47 Dl=0,96/Dl ayl/sek. (9)
Valikning eni quyidagiga teng bo‘ladi:
B=Dl – D1/2 m. (10)
Tegirmonning ishlab chiqarish samaradorligini quyidagi formula bo‘yicha aniqlaymiz:
Q=1/ka 3600υvLvh γayl zkg/s, (11)
bu yerda: ka – aylanish karraligi; 10-15 chegarada qabul qilish tavsiya etiladi; υv – valikning aylanma tezligi, likopning aylanish tezligi
υl=3 m/sek ga teng;
Lv – valik eni, 1/3 Dv ga teng deb qabul qilinadi, m;
h– valik ostidagi material qatlami qalinligi, m;
γayl – materialning hajmiy massasi,kg/m3;
z– valiklar soni.
Materialning qatlami balandligi h valik diametriga Dv mutanosib:
h=mDv , bu yerda m=0,03. (12)
Yirik agregatlar valiklarining diametri 0,6 dan 0,8 m gacha chegarada tebranadi:
h=0,03 (0,6÷0,8) m, (13)
h=0,018÷0,024 m. (14)
|
| |