O'quv-tarbiya jarayonining axborot-metodik ta'minotini va o'quv muassasasi tashkiliy-

ularning ish mohiyatlarini tashkil etadi. Gap, talabalarni u yoki bu fanlarda ularning induvidual
imkoniyatlarini, talablarini va ularning oldida turgan muammolarni birgalikda munozara,
loyihalash hamda olingan natijalarni tanqidiy tahlil qilish orqali, nostandart yechimlarni
topish
kabilarni ishlab chiqishga yondashish ustida ketayapti. Kelajak pedagoglarini tayyorlaydigan
bilim yurtlarida, juda muhim an’anaviy auditoriya shaklidagi ish olib borish vaziyati ham yangi
mazmun bilan boyitiladi, chunki axborot va kommunikatsiya texnologiyalarni qo’llash natijasida
tejalgan vaqt, pedagoglarda ta’lim berayotgan o’qituvchilarining mutaxassislik malakalarini
yanada oshirish uchun juda zarur bo’lgan shaxsiy muloqotlari uchun qoladi.
Axborot texnologiyalari orqali sifatli va hammabob ta’lim berish. Tarixiy
tajribalarning o’rni.
Bizning hayotimizga shiddat bilan
kirib kelayotgan axborot va
kommunikatsiya texnologiyalari (kamida bir avlod davri vaqtida) dunyo miqyosidagi (global)
Internet tarmog’i yaratilishi va shaxsiy kompyuterlarning keng tarqalishi natijasida yuzaga
keldi. Bo’layotgan o’zgarishlar, avval jamiyatga ta’sir ko’rsatgan olamshumul axborot
almashuvi va bilimlar (telefon, radio, televideniye) beruvchi jami kashfiyot va ixtirolardan faqat
biri bo’lgan tarixiy o’xshashlikka ega, ya’ni jamiyat hayoti uchun xuddi shunday ta’sir
ko’rsatgan XV-asrning 40-yillarida Iogann Gutenberg yaratgan bosma stanokni yaratilishi bo’ldi.
Bu ixtiro mohiyatining ko’rib chiqilayotgan muammo talqiniga qanday aloqasi bor? Bosma
stanok keskin ravishda dunyoni o’zgartirdi: materiallarni tezkorlik bilan yaratish va tarqatish
imkoniyatini yaratdi, shriftlarni bir xillashtirdi va takomillashtirdi, bu esa bosma va qo’lyozma
kitoblarni o’qishni tezlashtirdi va osonlashtirdi. Kitoblar narxi arzonlashdi va ularning adadlari
ya’ni nashr sonlari oshdi. Masalan, bosma stanok yaratilgandan 30 yildan so’ng,
Yevropaning
madaniyat va savdo markazi deb tan olingan Venesiya tipografiyalarida 150 dan ziyod bosma
stanok ishlab turgan. Bularning hammasi so’zsiz, fan va madaniyatda muvaffaqiyatlarga
erishishga, hammabob bilimlarni oshirishga va ta’limni keng miqyosda tarqalishiga ta’sir
ko’rsatdi.
Kelajakda Gutenberg ixtirosi o’zidan keyin, gazetadan to televideniye va Internet gacha
bo’lgan tezkor axborot almashuvi kabi aloqa shaklining rivojlanishiga olib keldi. Shuni ham
ta’kidlab o’tish kerakki, (bu bizning taqqoslashimiz uchun) Gutenberg ixtirosi bo’sh joyda
paydo bo’lmadi, chunki kitob bosish konsepsiyasi bor edi va u kitobning butun beti uchun
yozilgan shaklni tayyorlash yo’li bilan amalga oshirilar edi. Lekin bunday texnologiya juda
qimmatga tushar edi.
Shuningdek, shu davrga kelib ijtimoiy hayotda, insoniyat tomonidan
yig’ilgan bilimlarni saqlash va yetkazish maqsadida, kitob bosmasi uchun o’sib borayotgan
beg’araz (obyektiv) talab mavjud edi. Harakatli liter va bo’yoqlarni tayyorlash uchun mavjud
texnologiyalarni birlashtirish va ochig’i press bosma ixtiro qilinishi
insoniyatning madaniy
tarixida eng muhim yangiliklardan birini kashf qilinishiga olib keldi. Gutenbergning “Bibliya”si
1456 yilda, Ivan Fyodorovning “Apostol”i 1564 yilda nashr qilindi va tez orada Yevropada juda
ko’p kitob do’konlari tashkil topdi va bu ta’limning tarqalishida ildam qadamlarga sabab bo’ldi.
O’z navbatida Martin Lyuter, Volter, Monteskye kabi mutafakkirlarning ilg’or g’oyalari bilan
ko’pchilik kishilar tanishishiga va jamiyatdagi alohida shaxs o’rnida yangi fikrlashni tarqalishiga
sabab bo’ldi.
Shunday qilib, biz yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib quyidagilarni belgilaymiz:
1. Bosma stanok hayotga zamonaviy kashfiyot sifatida juda qisqa muddatda kirib keldi.
2. Kitob bosmasi texnologiyasida axborotning elementar birliklarining ishlash qonun qoidasidan
foydalanildi ya’ni energetik-mexanik –yondoshuvdan.
3. Bu kashfiyotdan foydalanish natijasi juda qisqa muddat ichida din, fan, ta’lim, madaniyat,
insonlararo kommunikatsiya va nihoyat siyosatga sezilarli ta’sir ko’rsatdi.
Bugungi kunda, biz kuzatayotgan axborot va kommunikatsiya texnologiyalarining jadal
rivojlanishi
natijasida, shubhasiz quyidagilar o’z o’zidan ko’rinib turibdi:
1. Yangi axborot va kommunikatsiya texnologiyalari shaxsiy kompyuter va Internet ixtiro
qilinishi sababli , jamiyat hayotiga juda tez, ya’ni bir inson umri davomida kirib keldi.
2. Axborotlar bilan ishlash konsepsiyasining oddiyligi (elementar bitlar darajasida) ayniqsa
tasvir, ovoz va multimedia bilan ishlashni osonlashtirdi. Bunda mikroelektron baza uchun eng
arzon va oddiy energiya turidan foydalanildi.
3. Va nihoyat shunga yarasha kommunikatsiya usulini o’zgartirib, uni imkoniyatlarini
kengaytirish natijasida, yangi
texnologiyalar fan, ta’lim, madaniyat, va siyosatga sezilarli
darajada ta’sir ko’rsatishi kutiladi.
Xuddi besh yuz yilliklar avvalgidek, bizning davrimizda ham, insoniyat tomonidan
to’plangan bilimlar hajmi ortgani va ijtimoiy jamiyatning tezkorlik bilan rivojlanishi natijasida,
o’z davrining ilg’or texnologiyalari asosida umum bashariyatning
boyitilishi va hxarakatchan
kuchlar kommunikatsiyasini takomillashtirishni talab qiladi.