nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dsolve ('eqn1', 'eqn2',...) -

|
Dsolve ('eqn1', 'eqn2',...) -Dsolve ('eqn1', 'eqn2',...) - boshlang'ich shakllarga ega bo'lgan differensial
tenglamalar sistemasining analitik yechimini qaytaradi. Avval tenglamalar keyin
boshlang'ich shakllar erkin tengliklar kurinishida beriladi. Tenglik belgilari
qo’yilmagan ifodalar nolga teng, deb olinadi. Jimlik bo'yicha ekran (mustaqil)
o'zgaruvchi sifatida odatda vaqtni ifodolovchi t o'zgaruvchi olinadi. Agar erkin
o'zgaruvchi sifatida boshqa o'zgaruvchi olinsa y dsolve funksiyasi parametrlari
ruyxatining oxiriga qushib quyiladi.Ifodalarda D simvolli bilan erkin o'zgaruvchi
buyicha hosila belgilanadi, ya'ni d/dt, D2 ESA
ni bildiradi va h.k. Erkin
o’zgaruvchilarning nomi D bilan boshlanmasligi kerak.
Boshlang'ich shartlar 'y(a)=b' yoki 'Dy(a)=b' tengliklar ko’rinishida beriladi,
bu yerda y - bog'liq o’zgaruvchi, a va b – o’zgarmaslar ular simvolli ham bo’lishi
mumkin.Tenglamalardagi o’zgarmaslar ham simvolli bo’lishi mumkin. Agar
boshlang'ich shartlar soni differensial tenglamalar sonidan kam bo’lsa, u holda
yechimda C1, C2 va h.k. ixtiyoriy doimiylar mavjud bo'ladi.
dsolve funksiyasidan foydalanishga misollar.
Misol.
x"=-2x'
differensial tenglamani yechish
>>dsolve(‘D2x=-2*x')
ans=
C1*cos(2^(1/2)*t)+C2*sin(2^(1/2)*t)
yoki
C1cos
Misol.
y’’=-ax+y’, y(0)=b
differensial tenglamani yechish
>>dsolve('D2y=-a*x+y','(0)=b','x')
ans=
98
a*x+C1*sinh(x)+b*cosh(x)
yoki
ax+C1sinh(x)+b cosh(x)
Misol.
differensial tenglamani yechish va yechimni
tekshirish:
>>syms x
>>S=dsolve('D4y-y-5*exp(x)*sin(x)-x^4','x')
s =
149/208*cos(x)*exp(x)-24-x^4-57/104*exp(x)*sin(x)-
21/26*exp(x)*sin(x)*sos(x)^2-
1/4*sin(x)*exp(x)*sin(s*x)+1/2*sin(x)*exp(x)*cos(2*x)-
41/52*cos(x)^3exp(x)+15/208*cos(3*x)*exp(x)-
5/104*sin(3*x)*exp(x)+C1*exp(x)+C2*sin(x)+C3*cos(x)+C4*exp(-x)
>>[R,HOW]=simple(S)
R=
-24-x^4-exp(x)*sin(x)+C1*exp(x)C2*sin(x)+C3*cos(x)+C4*exp(-x)
yechimni tekshirish:
>>diff(R,x,4)-R-5*exp(x)*sin(x)-x^4
ans=
0
>>syms x
>>S=dsolve('D3y+2*D2y+Dy=-2*exp(-
2*x)','y(0)=2','Dy(0)=1','D2y(0)=1','x')
S =
exp(-2*x)+4-3*exp(-x)
yechimni tekshirish
>>diff(S,x,3)+2*diff(S,x,2)+diff(S,x)
ans=
-2*exp(-2*x)
Boshlang'ich shartlarning bajarilishini tekshirish
>>subs(s,x,o)
ans=
2
>>subs(diff(S,x),x,0)
ans=
1
>>subs(diff(S,x,2),x,0)
asn =
1
|
| |
Integrallash - +3-мавзу-mo' da Матлаб(57-110). doc

97
yechimlarini qaytaradi.
Avval
tenglamalar, keyin esa boshlang'ich shartlar
ko'rsatiladi.Agar tenglamalar uchun ifodalarga tenglik
belgisi ishlatilmasa ifoda
nolga teng, deb olinadi
(eqnI=0).
Jimlik qoidasi bo'yicha mustaqil o'zgaruvchi
sifatida t o'zgaruvchi olingan.
Boshqa o'zgaruvchilardan foydalanish uchun ular
dsolve funksiyasi ro'yxatining
oxiriga yozilishi kerak.
D simvolli mustaqil o'zgaruvchi bo'yicha
birinchi hosilani
belgilaydi,
d/dt ni
D2 esa ikkinchi
hosilani va h.k. Mustaqil o'zgaruvchining
nomi
D xarfi bilan boshlanmasligi kerak.
Boshlang'ich shartlar
'y(a)=b' yoki
'Dy(a)=b' tengliklar ko'rinishida
beriladi,
bu yerda
y - bog'liq o'zgaruvchi,
a yoki
b - konstantalar ular simvolli bo'lishi ham
mumkin.Tenglamalardagi konstantalar ham simvolli bo'lishi mumkin.
Agar
boshlang'ich shartlar soni tenglamalar sonidan kam bo'lsa yechimda
C1, C2 ,... erkin
doimiylar qatnashadi.
Ko’shi kurinishidagi differensial tenglamalarni yechish uchun MATLAB da
quyidagi funksiya mavjud.
Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar

Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
12.12.2023
Hajmi
287,5 Kb.
#117245
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar
Download
287,5 Kb.
Matnni ko'rish
Matritsalarni maxsus ko’rinishda hosil qilish

83
Sintaksisi:
X = rand(n)rand
X = rand(m, n)rand(‘seed’)
X = rand(size(A))rand(‘seed’, x0)
Algoritmi: Teng taqsimot qonuniga bo’ysunuvchi ehtimolli sonlar algoritmi
chiziqli kongurent metodiga asoslangan. Quyidagi ehtimolli sonni realizatsiyalangan
aniqmunosabatlar orqali hisoblashni qaraymiz:
seed = (77 x seed) (mod(231 -1).
Misol: Teng taqsimot qonuniga asoslangan ehtimolli sonlar generator quyidagi
ko’rinishda realizatsiya qilinadi:
X = rand(3, 4)
X =
0.0579
0.0099
0.1987
0.1988
0.3529
0.1389
0.6038
0.0153
0.8132
0.2028
0.2722
0.7468
Bu natija tizim verisyasiga va ishlash seansiga bog’liq ravishda farq
qilishimumkin.
Mos keluvchi funksiyalar: RANDN, SPRANDN.
SPRANDN - siyrak ehtimolli matritsani hosil qiladi.
Sintaksisi:
R = sprandn(S)
R = sprandn(m, n, alpha)
R = sprandn(m, n, alpha, rcond)
SPRANDSYM - siyrak ehtimolli simmetrik matritsani hosil qiladi.
Sintaksisi:
R = sprandsym(S)
R = sprandsym(n, alpha)
R = sprandsym(n, alpha, rcond)
R = sprandsym(n, alpha, rcond, kind)
Ma’lumotlarni klaviatura orqali va faylli disklardan kiritish

73
Matrisalarni faylli disklardan yuklab xam hosil qilsa bo’ladi. Buning uchun
load
buyrug’idan
foydalaniladi.
Agar
buyruq
parametri
yozilmasa
berilganlar
MATLAB.mat nomli fayldan yuklanadi.
Yuklanayotgan berilganlar avvaldan tekstli(ASCII) formatida ham
saqlab
qo’yilgan bo’lishi mumkin. Aniq o’zgaruvchilarni yuklash uchun
load x y z
buyrug’idan foydalaniladi.
Parallel hisoblash - - Mustaqil ish мавзу: Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar

soniya yoki undan ko'proq vaqt talab qilishi mumkin - hozirgi bilan taqqoslaganda
butun umr!
Parallel hisoblashning afzalliklari
Parallel hisoblashning afzalliklari shundaki, kompyuterlar kodni yanada
samarali bajarishi mumkin, bu esa "katta ma'lumotlar" ni har qachongidan ham
tezroq saralash orqali vaqt va pulni tejashga imkon beradi. Parallel dasturlash
yanada murakkab muammolarni hal qilishi, jadvalga ko'proq resurslarni keltirishi
mumkin. Bu quyosh energiyasini yaxshilashdan tortib moliya sohasi qanday
ishlashini o'zgartirishgacha bo'lgan dasturlarda yordam beradi.
Parallel hisoblashning ketma-ket hisoblashdan afzalliklari quyidagilardan
iborat:
1)Bu vaqt va pulni tejashga imkon beradi, chunki ko'plab resurslar birgalikda
ishlash vaqtni qisqartiradi va mumkin bo'lgan xarajatlarni kamaytiradi.
2)Seriyali hisoblashda katta muammolarni hal qilish maqsadga muvofiq emas.
3)Mahalliy resurslar cheklangan bo'lsa, u mahalliy bo'lmagan
resurslardan foydalanishi mumkin.
4)Ketma-ket hisoblash potentsial hisoblash quvvatini «isrof qiladi»,
shuning uchun Parallel Computing qo'shimcha qurilmalarning ishlashini
yaxshilaydi.
Мавзу: Кимё саноатини автоматлаштириш

Мавзу: Кимё саноатини автоматлаштириш
Download
0,69 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
20.06.2024
Hajmi
0,69 Mb.
#264837
Download
0,69 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Мавзу: Кимё саноатини автоматлаштириш
Download
0,69 Mb.
Matnni ko'rish
Masala va topshiriqlar - +3-мавзу-mo' da Матлаб(57-110). doc

109
Matritsalar ustida amallar
11.
RESHAPE - matrisa o’lchamini o’zgartiring : A=[-1 0 3 0; 0 1 2 -1; -4 -2 -3 2];
12. Berilgan matritsaning diagonaildan yuqori qismini elementlarini 0 bilan
almashtiring:
A=[-1 2 4 0 3; -2 1 0 3 4; -2 -1 0 -2 1; -2 3 -1 -1 1; 1 1 1 -1 -1];
13. Berilgan matritsaning diagonaildan pastkii qismini elementlarini 0 bilan
almashtirish:
A=[-6 2 4 4 3; -2 1 0 3 4; -2 -1 0 -2 1; -2 3 -1 -1 1; 1 8 1 -1 -1]
14. Berilgan matritsaning diagonaildan elementlarini 0 bilan almashtirish:
A=[-2 2 4 0 3; -2 1 0 3 4; -2 -1 0 -2 1; -2 3 -1 -1 1; 1 5 1 -1 -1]
15. diag(A) buyrug’i berilgan matritsaning diagonalida tugan elementlarni ekranga
chiqaring:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
16. diag(A) buyrug’i berilgan matritsaning diagonalida tugan elementlarni ekranga
chiqaring:
A=[-3 5 1; 0 -1 0; 1 -6 1]
17. diag(A) buyrug’i berilgan matritsaning diagonalida tugan elementlarni ekranga
chiqaring:
A=[-1 5 1; 0 -8 0; 1 -1 1]
18. Berilgan matritsani soat strelkasiga qarshi 90
0
ga
burish uchun ishlatiladigan
rot90(A) buyrug’i:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
19. Berilgan matritsani soat strelkasiga qarshi 45
0
ga burish uchun ishlatiladigan
rot45(A) buyrug’i:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
20. Berilgan matritsani soat strelkasiga qarshi 180
0
ga burish uchun ishlatiladigan
rot180(A) buyrug’i:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
21. Matritsalarni yuqoridan
pastga burishda flipud buyrug’idan foydalanish:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
22. Matritsalarni chapdan o’ngga burishda fliplr buyrug’idan foydalanish:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
23. Matritsalarni o`ngdan chapga burishda fliplr buyrug’idan foydalanish:
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1]
24. Matritsalarni chapdan o’ngga burishda fliplr buyrug’idan foydalanish:
A=[-7 0 1; 0 -4 0; 1 -1 3]
25. Matritsalarni chapdan o’ngga burishda fliplr buyrug’idan foydalanish:
A=[-3 0 3; 0 -7 0; 1 -2 1]
26. A va B matritsalarni bir-biriga qo’shish
A=[-1 0 1; 0 -1 0; 1 -1 1];
B=[1 1 0; 2 -1 0; 3 8 1];
27. A va B matritsalarni bir-biriga qo’shish
A=[-1 7 1; 0 -5 0; 1 2 1];
110
B=[4 1 7; 2 -5 0; 3 0 1];
28. A va B matritsalarni bir-biriga ko`paytirish.
A=[-1 7 1; 0 -5 0; 1 2 1];
B=[4 1 7; 2 -5 0; 3 0 1];
29. A va B matritsalarni bir-biriga bo`lish.
A=[-1 7 1; 0 -5 0; 1 2 1];
B=[4 1 7; 2 -5 0; 3 0 1];
30. MATLABda for-loops va boshqa operatorlardan foydalanib
nxn o’lchamdagi
ixtiёriy A matrisaning ustunlarining yig’indisini hisoblovchi ustun_hisobi deb
nomlangan m-faylni (m-file) yarating.
Yagona oynada bir necha funksiyaning grafigini qurush

101
>>plot(x,y1,x,y2,x,y3)
3.23 - rasm. MATLABda sin(x), cos(x) va son(x)/x funksiyalarning
grafiklarini
qurush.
Uch o`lchamli grafiklarni qurush. MATLABda uch o`lchamli grafiklarni
qurish ham amalga oshiriladi. Buning uchun qanday buyruqlar
qanday grafiklarni
qurishini bilish yetarli hisoblanadi. Masalan, sirtning grafigi va uning sirt ostidagi
tekislikka kontur grafiklar ko`rinishidagi proeksiyalarni
qurush uchun quydagi
buyruqlardan foydalaniladi (3.24 - rasm):
>>[x,y]=meshgrid(-5:0.1:5);
>>z=x.*sin(x+y);
>>meshc(x,y,z)
3.24 - rasm. xsin(x+y) funksiyaning grafigi.
102
Vektorlarning grafigini qurish. Vektorlarning uzunligi va burchagi kompleks
sonning haqiqiy va mavhum
qisimlari bilan belgilanuvchi, koordinatalar boshidan
chiquvchi strelka ko`rinishida tasvirlash uchun compass
guruhidagi buyruqlardan
foydalaniladi:
Compass(u,v)-radius-vektorni uning haqiqiy
u va mavhum
v kompanentalariga
asosan quradi (3.25-rasm).
>>z=[-1+2i;-2-3i;2+3i;5+2i];
>>compass(z)
3.25-rasm. Vektorlarning grafigini qurishga misol.
Ma’lumotlarni MATLAB buyruqlari yordamida hosil qilish

75
-
lincpase (a, b, [n]) - [a, b] - oraliqda tekis taqsimlangan n ta elementli
matrisa, n ko’rsatilmasa avtomatik tarzda 100 deb olinadi;
-
ones (m, n) - elementlari faqat 1 dan iborat bo’lgan (m*n) matrisa;
-
rand (m, n) - elementlari (0, 1) oraliqda tekis taqsimlangan tasodifiy
miqdorlar bo’lgan (m*n) matrisa;
-
zeros (m, n) - (m*n) o’lchovli faqat nollardan tuzilgan matrisa;
-
hilb (n) - n tartibli Gilbert matrisasi (Uning elementlari h (i,j)=1/(i+j-1));
-
invhilb (n) - Gilbertning teskari matrisasi;
-
magic (n) - qator bo’yicha elementlar yig’indisi ustunlar bo’yicha
elementlar yig’indisiga teng bo’lgan “sehrli” matrisa;
-
size (A) - A matrisaning o’lchovi;
-
length (A) - A vektor uzunligi (elementlar soni);
-
ndims (A) - A matrisa o’lchovlari soni;
-
isempty (A) - A matrisa bo’sh bo’lsa 1, aks xolda 0 qiymatni beradi;
-
isequal (A, V) - A=V bo’lsa 1 ni beradi, aks xolda “0” ni beradi;
-
isnumeric (A) - A matrisa sonli tipda bo’lsa 1 ni beradi, aks xolda “0” ni
beradi;
Turkmaniston

Turkmaniston
Download
4,75 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/38
Sana
26.01.2024
Hajmi
4,75 Mb.
#146389
Download
4,75 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Turkmaniston
Download
4,75 Mb.
Matnni ko'rish
Symbolic Math paketining grafik imkoniyatlari

99
-
Ezplot(f) - simvoli berilgan f(x) funksiyaning grafikini mustaqil o’zgaruvchi
x
bo’yicha [-2*pi,2pi] intervalda ko’radi.
-
Ezplot(f,xmin,xmax) - yuqoridagi bilan bir xil,
faqat mustaqil x bo’yicha
xmin
dan
xmax gacha bo’lgan intervalda grafik quradi.
- Ezplot (f,[xmin,xmax,ymin,ymax]) - f(x,y)=0 funksiyaning
xmin,
yminuchun grafigini quradi.
Misol. x
3
+x
2
+x+1 funksiyaning grafigini -3 va 2 gacha bo`lgan intervalda
qurish quydagicha amalga oshiriladi (3.20-rasm).
>>ezplot(‘x^3+x^2+x+1’,[-3 2]).
3.20-rasm. MATLABda x
3
+x
2
+x+1 funksiya grafigi.
Misol. sin(3t)cos(t) funksiyaning grafigini [o, pi] oraliqda qurish quydagicha
amalga oshiriladi (3.21 - rasm).
>>ezplot(‘sin(3*t)*cos(t)’,[0 pi].
3.21 - rasm. MATLABda sin(3t)cos(t) funksiya grafigi.
100
Bir o`zgaruvchili funksiya grafigini qurush. Bevosita hisoblashlar rejimida
amalda tizimning grafiklar qurushga taluqli barcha
imkoniyatlaridan foydalanish
mumkin. Avvaliga oddiy misol, sinusoidaning grafigini qurushni qaraylik.
Funksiyaning
x argumenti
0 da
10 gacha bo`lgan intervalda 0.1
qadam bilan
o`zgarsin. Grafik qurush uchun avval
x=0:0.1:10 vektorni
kiritish, keyin esa grafik
qurush buyrug’i
plot (sin(x)) foydalanish yetarli bo’ladi.
Misol. y=
sin(x) funksiyaning
grafigini x=(-15:0.1:15) da qurish quydagicha
amalga oshiriladi (3.22 - rasm).
>>x=(-15:0.1:15);
>>y=sin(x);
>>plot(x,y)
>>
3.22 – rasm.
Справка выдана для предоставления по месту требования

Справка выдана для предоставления по месту требования
Download
92,2 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
07.02.2024
Hajmi
92,2 Kb.
#152523
Download
92,2 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Справка выдана для предоставления по месту требования
Download
92,2 Kb.
Matnni ko'rish
Mustaqil ishi 1 Bajardi: Ruziyev B

|
Mustaqil ishi 1 Bajardi: Ruziyev B
|
Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 334,23 Kb. | | #136742 |
Bog'liq 1-m
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
"KOMPYUTER INJINIRING" FAKULTETI
“SQL da dasturlash” fanidan
MUSTAQIL ISHI - 1
Bajardi: Ruziyev B.
Qabul qildi: Rahimov R.
SAMARQAND 2024
Mavzu:MAKTAB ma’lumotlar bazasi
Maktab uchun ma’lumotlar bazasi loyihasini “Luna Modeler” dasturi yordamida tuzib olamiz. Ushbu baza 2 ta jadvaldan iborat bo‘ladi: o‘qituvchilar va o‘quvchilar jadvali.
O‘qituvchilar jadvalida maktabdagi o‘qituvchilar ro‘yxati, o‘quvchilar jadvalida esa o‘quvchilar ro‘yxati bo‘ladi va jadvalda ma’lumotning takrorlanmas raqami – id, ularning familiyasi ismi otasining ismi – fio, tug‘ilgan sanasi, sinf raxbarligi va sinfi kabi ustunlardan iborat bo‘ladi.
Keyingi qadamda “Maktab” ma’lumotlar bazasini Postgresql shellda tuzib olamiz va unga ulanamiz:
CREATE DATABASE maktab;
\c maktab
O‘qituvchilar jadvalini tuzib olamiz:
CREATE TABLE oqituvchilar(id serial PRIMARY KEY, fio text, tugilgan_sanasi date, sinf_raxbarligi int);
O‘quvchilar jadvalini tuzib olamiz:
CREATE TABLE oquvchilar(id serial, fio text, tugilgan_sanasi date, sinfi int, raxbari int, CONSTRAINT fk_raxbari FOREIGN KEY (raxbari) REFERENCES oqituvchilar(id));
Jadvallarni ma’lumotlar bilan to‘ldirdib olamiz:
INSERT INTO oqituvchilar(fio, tugilgan_sanasi, sinf_raxbarligi) VALUES ('Palonchiyev Palonchi Palonchiyevich', '1991-01-01', 4);
INSERT INTO oquvchilar(fio, tugilgan_sanasi, sinfi, raxbari) VALUES ('Pistonchiyev Pistonchi Pistonchiyevich', '2014-01-01', 4, 1);
Jadvaldagi ma’lumotlar quyidagicha:
\d
SELECT * FROM oqituvchilar;
SELECT * FROM oquvchilar;
Jadvaldagi ustun nomini o‘zgartirish va alifbo tartibida saralash:
ALTER TABLE oqituvchilar RENAME COLUMN sinf_raxbarligi TO raxbarligi;
SELECT * FROM oquvchilar ORDER BY fio;
Alifbo tartibiga teskari saralash:
SELECT * FROM oquvchilar ORDER BY fio DESC;
Jadvaldagi ma’lumotlarni o‘zgartirish:
UPDATE oquvchilar SET sinfi=5 WHERE raxbari=1;
Jadvaldagi ma’lumotni o‘chirish:
DELETE FROM oquvchilar WHERE id=1;
Jadvaldagi ustunni o‘chirish:
ALTER TABLE oqituvchilar DROP COLUMN raxbarligi;
|
| |
Справка выдана для предоставления по месту требования

Справка выдана для предоставления по месту требования
Download
92 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
03.01.2024
Hajmi
92 Kb.
#129773
Download
92 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Справка выдана для предоставления по месту требования
Download
92 Kb.
Matnni ko'rish
yil
88
7
14
Manba: Qozog‘iston Respublikasi Milliy iqtisodiyot vazirligining Statistika qo‘mitasi.
2017 yil

17 507
4 202
1 778
2 726
1 895
2 086
1 425
1 289
2 113
2 568
2 618
4 536
10 649
6 389
4 243
1 376
11 867
2 238
2 903
1 709
2 356
5 347
4 164
14 926
Kvota boÿyicha barcha ishchilarning 20,99 foizi, Oÿzbekistondan (2,9
mingdan ortiq kishi yoki 11,39 foiz), Turkiyadan (2,3 mingdan ortiq kishi
yoki 9,25 foiz) va Hindistondan (2,2 mingdan ortiq kishi yoki 8,78 foiz)
kelgan. Katta qismini Buyuk Britaniya fuqarolari (1,7 mingdan ortiq kishi
yoki 6,85%) tashkil etadi (1.2.15-rasm).
Tadqiqotlar davrida Qozog‘istonda kvotalar bo‘yicha ishlayotgan Xitoy
fuqarolari soni 2015-yilda o‘zining eng yuqori cho‘qqisiga chiqdi (17,5
ming kishidan ortiq), keyin esa barqaror ravishda kamayishni boshladi.
Shuningdek, eng koÿp oÿzbekistonliklar 2015-yilda qayd etilgan (4,2
mingdan ortiq kishi). Dalgalanishlar boshqa davlatlar fuqarolari uchun
xosdir. 1.2.3-jadvalda kvotalar bo'yicha ishlaydigan chet elliklar soni
to'g'risida batafsilroq ma'lumotlar keltirilgan.
Kvota asosida ishlayotgan mehnat muhojirlarining katta qismi erkaklardir.
Tadqiqot davrida erkaklar ulushi 94-96% ni tashkil qiladi. Eng past
ko‘rsatkich 2014-yilda (94,3%), eng yuqori ko‘rsatkich 2019-yilda (95,7%)
qayd etilgan (1.2.14-rasm).
2019-yilda Qozog‘istonda kvotalar bo‘yicha ishlayotgan xorijliklarning
eng ko‘p soni Xitoydan kelgan (5,3 mingdan ortiq kishi yoki
36 | QOZOQISTON ÿ MIGRATION PROFÿLI KENGAYDI
MIGRATSIYA TARTIBI VA XUSUSIYATLARI 37
Avstriya
Manba: Qozog‘iston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Qozog‘iston Ren EXAM, Qozog‘iston
146
10
287
йил, «сиёсий иш марказига жамиятнинг ҳамма аъзоларидан меҳнатга ижодий муносабатни ривожлантиришни қўяди

|
йил, «сиёсий иш марказига жамиятнинг ҳамма аъзоларидан меҳнатга ижодий муносабатни ривожлантиришни қўяди
|
bet | 3/5 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 71,5 Kb. | | #158539 |
Bog'liq 3-мавзу 3-дарс Технология фани мактаб, КХТ ва олий таълим билан интеграциялаш 1961 йил, «сиёсий иш марказига жамиятнинг ҳамма аъзоларидан меҳнатга ижодий муносабатни ривожлантиришни қўяди. Жамият фаровонлиги учун меҳнат қилиш ҳар бир инсоннинг шарафли бурчидир». ўқувчиларнинг меҳнат тарбияси, политехник таълими ва касб танлаши бўйича мактаб олдида турган вазифалар кўрсатилади.
Юқоридаги сабабларга кўра меҳнат таълимига катта аҳамият берилмоқда. Бу хукуматнинг қатор қарорларида ўз аксини топган. Масалан, «Умумий таълим мактабларининг ўқувчиларига таълим, тарбия беришни ва уларни меҳнатга тайёрлашни янада такомиллаштириш ҳақида» (1977 й.), «Мактаб ўқувчиларининг меҳнат тарбиясини, таълимини, уларни касб танлашга ўргатишни яхшилаш ҳамда уларнинг ижтимоий фойдали, унумли меҳнатини ташкил этиш тўғрисида» (1984 й.) каби қарорларини кўрсатиш мумкин.
1984 йил апрел апрел ойида маъқуллаган «Умумий таълим ва ҳунар мактабини ислоҳ қилишнинг асосий йўналишлари» ўқувчилар меҳнат тайёргарлигининг самарадорлигини ошириш ғоялари билан суғорилган.
Ислоҳотга кўра ўқувчиларнинг меҳнат тайёргарлигига ажратилган ўқув вақти деярли икки марта орттирилган. Мактабда умумий касбкорлик жорий этилмоқда, шу туфайли ўқувчилар ўз меҳнат фаолияти бошланишига қадар оммавий касблардан бирини эгаллаш имконига эга бўлади. Касб танлаш ишларига талаблар ортмоқда. Бу муҳим масалани хал қилиш учун VIII—IX синфларда янги «Ишлаб чиқариш асослари. Касб танлаш» ўкув фани жорий этилади. Бу фан ўқувчиларнинг политехник таълимини амалга оширишда ҳам муҳим рол ўйнайди. Таълимни унумли меҳнат билан қўшиб олиб бориш қуйи синфлардан бошланади, юқори синфларда эса унумли меҳнат ўқувчилар меҳнат фаолиятининг асосий формаси бўлиб қолади.
Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1997 йил 29 август куни 1Х сессиясида «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида» қарор қабул қилинди. Дастур кадрлар тайёрлаш миллий моделини рўёбга чиқаришни, хар томонлама камол топган, жамиятда турмушга мослашган, таълим ва касб хунар дастурини онгли равишда танлаш ва кейинчалик пухта ўзлаштириш учун ижтимоий-сиёсий, хукукий, психологик-педагогик ва бошқа тарздаги шароитларни яратишни, жамият, давлат ва оила олдида ўз жавобгарлигини хис этадиган фуқароларни назарда тутади.
|
| |
Мактаб ишидаги мазкур камчиликни бартараф этиш учун 1931 йил 5 сентябрда МК нинг «Бошланғич ва ўрта мактаб ҳақида» қарори чиқди

|
Мактаб ишидаги мазкур камчиликни бартараф этиш учун 1931 йил 5 сентябрда МК нинг «Бошланғич ва ўрта мактаб ҳақида» қарори чиқди
|
bet | 2/5 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 71,5 Kb. | | #158539 |
Bog'liq 3-мавзу 3-дарс Технология фани мактаб, КХТ ва олий таълим билан интеграциялаш Мактаб ишидаги мазкур камчиликни бартараф этиш учун 1931 йил 5 сентябрда МК нинг «Бошланғич ва ўрта мактаб ҳақида» қарори чиқди. Бу қарордан сўнг, мактабларда фан асослари предмети ўқитиш тикланди. Ўқув режасига бошқа ўқув фанлари қатори меҳнат таълими ҳам мустақил фан бўлиб кирди. Лекин етарли педагогик кадрлар, моддий база бўлмаганлиги натижасида меҳнат таълимини фан асослари билан боғлашни имкони бўлмади.
1937 йилда мустақил фан сифатида ўқув режасида меҳнат таълими фан сифатида чиқарилди.
Меҳнат тарбияси билан синфдан ташқари, мактабдан ташқари ва ижтимоий фойдали ишлари жараёнида амалга оширилди.
Урушдан кейинги йилларда мамлакатимиз жамоатчилигини эътибори яна ўрта мактабда меҳнат таълими муаммосига қаратилди.
1952 йилда политехник таълим ва меҳнат тарбиясига эътибор берила бошланди. Мактаб фақат олий ўқув юртларига кадр тайёрлайди, битирувчилар сони орта бориб уларнинг кўпчилиги ўқишга кира олмай қолдилар. Мактабни битирганларни кўпчилиги ишлаб чиқаришга юбориш-қушиш учун 1954 йилдан ўқув режасига ўсиб келаётган авлодни камол топтириш воситаларидан бири сифатида меҳнат таълими киритилди.
1958-59 ўқув йилида барча мактабларда касб ургатила бошланди. Бу йил махсус «Мактабни турмуш билан алоқасини мустахкамлаш ва халк маорифини ривожлантириш тўғрисида»ги қонун қабул қилинди.
Бу қонунда хамма ўқувчиларни ижтимоий фойдали меҳнатга қўшиш, таълимни унумли меҳнат билан боғлаш хақида, мактабни хаёт билан, бунёдкорлик ишлари амалиёти билан боғлаш ишлари хақида гапирилди. Юқори синфларда касбга тайёрлаш ва таълим бериш назарда тутилди.
Ўқитишни хаёт билан, мактабни турмуш билан бошлашга 1960-80 йилларда катта эътибор берилди. Ўқув устахоналари қайта қурилди, мактаблараро устахоналар, ўқув-ишлаб чиқариш комбинатлари ташкил этилди.
1958 йилда «Мактабнинг турмуш билан алоқасини мустаҳкамлаш ва ҳалқ маорифини ривожлантириш тўғрисида»ги қонунни қабул қилди. Бу қонунда, хусусан, ҳамма ўқувчиларни ижтимоий фойдали меҳнатга қўшиш ҳақида, таълимни унумли меҳнат билан боғлаш ҳақида, мактабнинг хаёт билан, коммунистик қурилиш практикаси билан алоқаси хақнда гапирилади. қонунда ўрта мактабларнинг юқори синфларида умумий таълим билан касб бўйича тайёргарликни қўшиш ҳам назарда тутилди. Касб бўйича тайёргарликни зарур шароитлар, аввало, тегишли моддий база ва малакали кадрлар мавжуд жойларда амалга ошириш мумкин бўлди. Лекин ҳамма мактабларда ҳам бундай шароитлар мавжуд эмас эди. Шу сабабли 1966 йилда Мактаб ҳақидаги қонуннинг 4-моддасига ўқувчилар касб бўйича тайёрланиши учун зарур шароитлар мавжуд мактаблардагина касб бўйича тайёрланадилар-деб жузoий тузатиш киритди.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Мактаб ишидаги мазкур камчиликни бартараф этиш учун 1931 йил 5 сентябрда МК нинг «Бошланғич ва ўрта мактаб ҳақида» қарори чиқди
|
BIpolyar tranzIstorda yasalgan kuchaytIrgIch bosqichi

|
BIpolyar tranzIstorda yasalgan kuchaytIrgIch bosqichi
|
bet | 6/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasx - Umumiy emitter sxemada ulangan bipolyar tranzistorda yasalgan kuchaytirgich bosqichi eng keng tarqalgan. Kuchaytirgich tahlil qilinganda signal manbai yoki qarshilik RG bilan ketma – ket ulangan ideal kuchlanish manbai YeG ko’rinishida (a-rasm), yoki qarshilik RG bilan parallel ulangan ideal tok manbai IG ko’rinishida (b-rasm) ifodalanishi mumkin.
a)
b)
MaydonIy tranzIstorlarda yasalgan kuchaytIrgIchlar. - Maydoniy tranzistorlardan kuchaytirgich yasashda umumiy istok (UI) sxemada ulangan maydoniy tranzistorlar keng qo’llaniladi. rasmda n – kanalli p–n o’tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorda yasalgan kuchaytirgich bosqichi keltirilgan. p–n o’tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorda stok va zatvorga berilayotgan kuchlanish ishoralari (qutblari) bir - biriga teskari bo’lishi kerak. Shu sababli o’zgarmas tok bo’yicha rejim hosil qilish uchun RI rezistor kiritiladi va u ketma-ket MTAni hosil qiladi. Bundan tashqari, kuchaytirgich parallel kirishlariga RSIL rezistor ulanadi va u zatvorni umumiy shina bilan galvanik aloqasini ta‘minlaydi va kuchaytirgich kirish qarshiligini barqarorlaydi.
Berilgan IS0 sokinlik toki uchun RI kattaligi maydoniy tranzistor stok – zatvor VAXsidan aniqlanadi. VAXdan UZI0 ni aniqlab RI ni quyidagi ifodadan qiynalmas aniqlash mumkin: - Berilgan IS0 sokinlik toki uchun RI kattaligi maydoniy tranzistor stok – zatvor VAXsidan aniqlanadi. VAXdan UZI0 ni aniqlab RI ni quyidagi ifodadan qiynalmas aniqlash mumkin:
- Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koeffisienti birga yaqin bo’lgan, kirish signal qutbini o’zgartirmaydigan va katta kirish va kichik chiqish differensial qarshilikka ega bo’lgan kuchaytirgichlar – qaytargich deb ataladi.
- Emitter qaytargich klassik sxemasi 43 – rasmda keltirilgan. Tranzistorga o’zgarmas kirish kuchlanishi berilganda (A rejim), emitter zanjirida RE rezistorda kuchlanish pasayishini yuzaga keltiruvchi o’zgarmas tok oqib o’tadi. Chiqish kuchlanish Uchiq shunday o’rnatiladiki, baza – emitter kuchlanishi
|
| |
rasmda n– kanalli p–n o’tish bilan keltirilgan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b)

|
rasmda n– kanalli p–n o’tish bilan keltirilgan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b)
|
bet | 2/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasxrasmda n– kanalli p–n o’tish bilan keltirilgan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b)
n–turdagi soha kanal deb ataladi. Kanalga zaryad tashuvchilar kiritiladigan kontakt istok (I); zaryad tashuvchilar chiqib ketadigan kontakt stok (S) deb ataladi. Zatvor
(Z) boshqaruvchi elektrod hisoblanadi. Zatvor va istok oralig’iga kuchlanish berilganda yuzaga keladigan elektr maydoni kanal o’tkazuvchanligini, natijada kanaldan oqib o’tayotgan tokni o’zgartiradi. Zatvor sifatida kanalga nisbatan o’tkazuvchanligi teskari turdagi soha qo’llaniladi. Ishchi rejimda u teskari ulangan bo’lib kanal bilan p – n o’tish hosil qiladi. - (Z) boshqaruvchi elektrod hisoblanadi. Zatvor va istok oralig’iga kuchlanish berilganda yuzaga keladigan elektr maydoni kanal o’tkazuvchanligini, natijada kanaldan oqib o’tayotgan tokni o’zgartiradi. Zatvor sifatida kanalga nisbatan o’tkazuvchanligi teskari turdagi soha qo’llaniladi. Ishchi rejimda u teskari ulangan bo’lib kanal bilan p – n o’tish hosil qiladi.
- Berilgan qutblanishda zatvor va istok oralig’iga tashqi kuchlanish berilsa UZI p–n o’tish teskari yo’nalishda siljiydi, kanal tomonga kengayadi, natijada kanal uzunligi bo’ylab kanalning ko’ndalang kesim yuzasi bir tekis torayadi. Kanal qarshiligi ortadi, lekin chiqish toki IS = 0 bo’ladi, chunki USI=0 .
Agar istok va stok oralig’iga kuchlanish manbai ulansa, u holda kanal bo’ylab istokdan stok tomonga elektronlar dreyfi boshlanadi, ya‘ni kanal orqali stok toki IS oqib o’ta boshlaydi. Kuchlanish manbai USI ning ulanishi p–n o’tish kengligiga ham ta‘sir ko’rsatadi, chunki o’tish kuchlanishi kanal uzunligi bo’ylab turlicha bo’ladi. Kanal potensiali uning uzunligi bo’ylab o’zgaradi: istok potensiali nolga teng bo’lib, stok tomonga ortib boradi, stok potensiali esa USI ga teng bo’ladi. . P–n o’tishdagi teskari kuchlanish istok yaqinida UЗИga, stok yaqinida esa teng bo’ladi. Natijada o’tish kengligi stok tomonda kattaroq bo’lib, kanal kesimi stok tomoga kamayib boradi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
rasmda n– kanalli p–n o’tish bilan keltirilgan boshqariladigan maydoniy tranzistorning tuzilishining qirqimi (a) va uning shartli belgisi (b)
|
Bipolyar va MDYa IMSlar planar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi

|
Bipolyar va MDYa IMSlar planar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi
|
bet | 8/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasxBipolyar va MDYa IMSlar planar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi. - Bipolyar va MDYa IMSlar planar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi.
- Planar texnologiyada n-p–n tranzistor tuzilmasini yasashda p–turdagi yarim o’tkazgichli plastinaning alohida sohalariga teshiklari mavjud bo’lgan maxsus maskalar orqali mahalliy legirlash amalga oshiriladi. Maska rolini plastina sirtini egallovchi kremniy ikki oksidi SiO2 o’ynaydi. Bu pardada maxsus usullar (fotolitografiya) yordamida darcha deb ataluvchi teshiklar shakllanadi. Kiritmalar yoki diffuziya (yuqori temperaturada ularning konsentratsiya gradienti ta‘sirida kiritma atomlarini yarim o’tkazgichli asosga kiritish), yoki ionli legirlash yordamida amalga oshiriladi. Ionli legirlashda maxsus manbalardan olingan kiritma ionlari tezlashadi va elektr maydonda fokuslanadilar, asosga tushadilar va yarim o’tkazgichning sirt qatlamiga singadilar.
Xulosa - Ma'lumotlar tuzilmalari va ma'lumotlar sozlangan turlari, ma'lumotlar bilan ishlashni tizimli qilishda muhim ahamiyatga ega. Tuzilgan ma'lumotlar (jadval va boshqa tuzilmalar) boshqa ma'lumotlar bilan bog'langanda, axborotni qidirish va aniqlash oson bo'ladi. Unstructured ma'lumotlar uchun esa, ma'lumotlar tahlili algoritmlari foydalaniladi.
- Ma'lumotlar sozlangan turlari, ma'lumotlar obyektlarini yoki bog'liqliklarni tushuntirishda muhim bo'lib, ma'lumotlar bazalari va ma'lumotlar tuzilmalari qurishda yordam beradi. Bu turlar bilan tanishish, ma'lumotlar o'rganish va tahlil qilishda yaxshi tushuncha yaratishga yordam bera olish uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
Foydalanilgan Adabiyotlar - 1.A.C.Каримов ва бошкалар. Электротехника ва электроника асослари.Т.
- «Укитувчи» 1995 йил.
- 2.А.Я.Шихин и другие. Электротехника.М. «Высшая школа» 1989 год.
- 3.А.Рахимов. Электротехника ва электроника асослари.Т.«Укитувчи» 1998 йил.
- 4.A.И.Холбобоев, Н.А.Хошимов.Умумий электротехника ва электроника асослари. 2000 йил.
- 5.B.В.Паушин и другие.Основа автоматики вычислительный.
|
| |
Kanali qurilgan MDYa – tranzistor

|
Kanali qurilgan MDYa – tranzistor
|
bet | 5/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasx Kanali qurilgan MDYa – tranzistor
- Agar UZI = 0 bo’lganda USI kuchlanish o’rnatilsa, u holda kanal orqali elektronlar hisobiga tok oqib o’tadi. Zatvorga istokka nisbatan manfiy kuchlanish berilsa, kanalda ko’ndalang elektr maydon yuzaga keladi va uning ta‘sirida kanaldan elektronlar itarib chiqariladilar. Kanal elektronlar bilan kambag’allashib boradi, uning qarshiligi ortadi va stok toki kamayadi. Zatvordagi manfiy kulchlanish qancha katta bo’lsa, bu tok shuncha kichik bo’ladi. Tranzistorning bunday rejimi kabag‘allashish rejimi deb ataladi.
Boyish rejimida stok xarakteristikalari UZI = 0 da olingan boshlang’ich xarakteristikadan - yuqorida, kambag’allashish rejimida esa – pastda joylashadi Boyish rejimida stok xarakteristikalari UZI = 0 da olingan boshlang’ich xarakteristikadan - yuqorida, kambag’allashish rejimida esa – pastda joylashadi Xarakteristika tikligi va ichki qarshilik barcha turdagi maydoniy tranzistorlardagi kabi qiymatlarga ega bo’ladi. Kirish qarshiligi va elektrodlararo sig’imlarga kelsak, MDYa – tranzistorlar p-n o’tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorlardagiga nisbatan yaxshi ko’rsatkichlarga ega. RZI kirish qarshiligi bir necha darajaga yuqori bo‗lib 1012-1015 Om ni tashkil etadi. - Xarakteristika tikligi va ichki qarshilik barcha turdagi maydoniy tranzistorlardagi kabi qiymatlarga ega bo’ladi. Kirish qarshiligi va elektrodlararo sig’imlarga kelsak, MDYa – tranzistorlar p-n o’tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorlardagiga nisbatan yaxshi ko’rsatkichlarga ega. RZI kirish qarshiligi bir necha darajaga yuqori bo‗lib 1012-1015 Om ni tashkil etadi.
- Elektrodlararo sig‗imlar qiymati SZI, SSI lar uchun -10 pF dan, SZS uchun -2 pF dan ortmaydi. Bu ko‗rsatkichlar tranzistor inersiyasini belgilaydilar.
Keng polosali kuchaytirgichlar Analog integral mikrosxemalar elementar negiz bosqichlar asosida yasaladilar. Negiz bosqichlarga UE sxemada ulangan bipolyar tranzistorlar hamda UI sxemada ulangan maydoniy tranzistorlardan yasalgan bir bosqichli kuchaytirgichlar kiradi. Negiz bosqichlar bir vaqtning o’zida tok yoki kuchlanish, hamda tok va kuchlanish bo’yicha kuchaytirish bilan quvvatni kuchaytiradilar.
|
| |
Diodlar - Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования

|
Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования
|
bet | 7/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasxDiodlar. Diodlar bitta p-n o’tishga ega. Lekin bipolyar tranzistorli IMSlarda asosiy tuzilma sifatida tranzistor tanlangan, shuning uchun diodlar tranzistorning diod ulanishi yordamida hosil qilinadi. Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o’tishdagi p-n o’tish qo’llanilsa, u holda kollektor – baza o’tishdagi p-n o’tish uziq bo’lishi kerak. - Diodlar. Diodlar bitta p-n o’tishga ega. Lekin bipolyar tranzistorli IMSlarda asosiy tuzilma sifatida tranzistor tanlangan, shuning uchun diodlar tranzistorning diod ulanishi yordamida hosil qilinadi. Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o’tishdagi p-n o’tish qo’llanilsa, u holda kollektor – baza o’tishdagi p-n o’tish uziq bo’lishi kerak.
- Rezistorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda rezistor hosil qilish uchun bipolyar tranzistor tuzilmasining biror sohasi: emitter, kollektor yoki baza qo’llaniladi. Emitter sohalari asosida kichik qarshilikka ega bo’lgan rezistorlar hosil qilinadi. Baza qatlami asosida bajarilgan rezistorlarda ancha katta qarshiliklar olinadi.
- Kondensatorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda teskari yo’nalishda siljigan p–n o’tishlar asosida yasalgan kondensatorlar qo’llaniladi. Kondensatorlarning shakllanishi yagona texnologik siklda tranzistor va rezistorlar tayyorlash bilan bir vaqtning o’zida amalga oshiriladi. Demak ularni yasash uchun qo’shimcha texnologik amallar talab qilinmaydi.
MDYa – tranzIstorlar - IMSlarda asosan zatvori izolyatsiyalangan va kanali induksiyalangan MDYa–tranzistorlar qo’llaniladi. Tranzistor kanallari p- va n– turli bo’lishi mumkin. MDYa–tranzistorlar faqat tranzistorlar sifatida emas, balki kondensatorlar va rezistorlar sifatida ham qo’llaniladi, ya‘ni barcha sxema funksiyalari birgina MDYa – tuzilmalarda amalga oshiriladi. Agar dielektrik sifatida SiO2 qo’llanilsa, u holda bu tranzistorlar MDYa–tranzistorlar deb ataladi. MDYa – tuzilmalarni yaratishda elementlarni bir – biridan izolyatsiya qilish operatsiyasi mavjud emas, chunki qo’shni tranzistorlarning istok va stok sohalari bir–biriga yo’nalgan tomonda ulangan p-n o’tishlar bilan izolyatsiyalangan. Shu sababli MDYa–tranzstorlar bir–biriga juda yaqin joylashishi mumkin, demak katta zichlikni ta‘minlaydi.
|
| |
MT asosiy parametrlari - Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования

|
Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования
|
bet | 4/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasxMT asosiy parametrlari - Maydoniy tranzistorlarning asosiy parametrlaridan biri bo’lib xarakteristika tikligi hisoblanadi.
- Bu yerda Smax – UZI=0 bo’lgandagi maksimal tiklik. (3.12) (3.13) ifodalardan ko’rinib turibdiki, UZI ortishi bilan stok toki va maydoniy tranzistor xarakteristika tikligi kamayadi.
- Statik xarakteristikalardan maydoniy tranzistorning boshqa parametrlarini ham aniqlash mumkin.
- Tranzistorning differensial (ichki) qarshiligi istok va stok oralig’idagi kanal qarshiligini ifodalaydi.
- Bu koeffisient stokdagi kuchlanish stok tokiga zatvordagi kuchlanishga nisbatan qanchalik ta‘sir ko’rsatishini ifodalaydi.
KanalI InduksIyalangan MDYa – tranzIstor - P – n o’tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorlardan farqli ravishda MDYa–tranzistorlarda metall zatvor kanal hosil qiluvchi o’tkazgichli sohadan doim dielektrik qatlami yordamida izolyatsiyalangan. Shu sababli MDYa– tranzistorlar zatvori izolyatsiyalangan maydoniy tranzistorlar turiga kiradi. Dielektrik qatlami SiO2 dielektrik oksidi bo’lganligi sababli, bu tranzistorlar MOYa – tranzistorlar (metall – oksid- yarim o’tkazgichli tuzilma) deb ham ataladilar.
- MDYa–tranzistorlarning ishlash prinsipi ko’ndalang elektr maydoni ta‘sirida dielektrik bilan chegaralangan yarim o’tkazgichning yuqori qatlamida o’tkazuvchanlikni o’zgartirish effektiga asoslangan. Yarim o’tkazgichning yuqori qatlami tranzistorning tok o’tkazuvchi kanali vazifasini bajaradi.
Berilgan m va n haqiqiy sonlari ustida quyidagi amallarni bajarish dasturi. - p – kanali induksiyalangan MDYa - tranzistor tuzilmasi a –rasmda va uning shartli belgisi b- rasmda keltirilgan.
- Tranzistor quyidagi chiqishlarga ega: istokdan – I, stokdan – S, zatvordan – Z va asos deb ataluvchi – A kristalldan.
- Stok va istoklarning p+ - sohalari n – turdagi yarim o’tkazgich bilan ikkita p–n o’tish hosil qilganligi sababli, USI kuchlanishining biror qutblanishida bu o’tishlardan biri teskari yo’nalishda ulanadi va stok toki IS deyarli nolga teng bo’ladi.
|
| |
Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования - bet 3

|
Qabul qildi: Ergashev. Sh Технические требования
|
bet | 3/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 459,73 Kb. | | #134949 |
Bog'liq elektronikasxAgar istok va stok oralig’iga kuchlanish manbai ulansa, u holda kanal bo’ylab istokdan stok tomonga elektronlar dreyfi boshlanadi, ya‘ni kanal orqali stok toki IS oqib o’ta boshlaydi. Kuchlanish manbai USI ning ulanishi p–n o’tish kengligiga ham ta‘sir ko’rsatadi, chunki o’tish kuchlanishi kanal uzunligi bo’ylab turlicha bo’ladi. Kanal potensiali uning uzunligi bo’ylab o’zgaradi: istok potensiali nolga teng bo’lib, stok tomonga ortib boradi, stok potensiali esa USI ga teng bo’ladi. . P–n o’tishdagi teskari kuchlanish istok yaqinida UЗИga, stok yaqinida esa teng bo’ladi. Natijada o’tish kengligi stok tomonda kattaroq bo’lib, kanal kesimi stok tomoga kamayib boradi Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari - Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ham ataladi. 29 a-rasmda USI=const bo’lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
- Stok – zatvor xarakteristikadan ko’rinib turibdiki, UZI=0 bo’lganda tranzistor orqali maksimal tok oqib o’tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi va ma‘lum UZI.BERK. qiymatga yetganda nolga teng bo’lib qoladi va
- stok toki IS deyarli nolga teng bo’lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu holat kanal uzunligining uncha katta bo’lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo’rinishga ega bo’ladi:
rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma‘lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‗liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to’g’ri chiziqli o’zgaradi (tekis o’zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to’xtaydi. - rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma‘lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‗liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to’g’ri chiziqli o’zgaradi (tekis o’zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to’xtaydi.
|
| |
Turkmaniston - bet 5

1.1.4 HOZIRGI DAVRANDA ICHKI MIGRATION
Qozog'istonda ichki migratsiya jarayonlarining hozirgi bosqichining asosiy
xususiyati - qabul qiluvchi hududlar nuqtai nazaridan ichki migratsiyani tartibga
solishni iqtisodiy asoslash kontseptsiyasining joriy etilishi. Agar “Aholining
migratsiyasi to‘g‘risida”gi Qonunning 2011-yildagi tahririda uyushtirilgan ichki
migratsiya kelib chiqish hududlarining noqulay ekologik sharoiti va ularning
rivojlanish salohiyatining pastligi bilan belgilansa, joriy tahrirda qabul
qiluvchining ehtiyojlariga garov tikilgan. Qozog'iston Respublikasi Hukumati
tomonidan belgilanadigan hududlar (52-modda) va ish bilan ta'minlash
masalalariga asoslanmagan atrof-muhit sharoitlari (53-modda).
Qozog‘istonda 2014-yildan boshlab aholi migratsiyasi sezilarli darajada oshib
bormoqda va ichki migratsiyaning mutlaq va nisbiy ko‘rsatkichlarining
(mintaqaviy va mintaqalararo) barqaror o‘sish tendentsiyasi diqqatni tortmoqda.
Rasmiy maÿlumotlarga koÿra, 2019 yilda 1115,7 ming nafardan ortiq kishi
yoki mamlakat aholisining 6,07 foizi ichki migratsiya jarayonlariga jalb qilingan
(1.1.7-chizma).
Respublika miqyosida ichki migratsiyani rag'batlantiradigan ma'lum universal
omillarni ajratib ko'rsatish qiyin: mintaqalararo va mintaqalararo migratsiya
shakllari Qozog'istonning har bir ma'muriy birligi uchun o'ziga xosdir va u erda
mavjud bo'lgan sharoitlar bilan belgilanadi.
Ko'rib chiqilayotgan davrda mintaqalararo ichki migratsiyaning asosiy oqimlari
Nur-Sulton, Olmaota, Chimkent40 shaharlariga, shuningdek, Mang'i stau
viloyatiga yo'naltirildi. Qozog‘istonning qolgan barcha hududlarida mintaqalararo
migratsiyaning salbiy saldosi e’tiborni tortadi. Eng koÿp aholi migratsiyasi
Janubiy Qozogÿiston va Jambil viloyatlarida, kamroq darajada Sharqiy
Qozogÿiston, Turkiston va Olmaota viloyatlarida qayd etilgan (1.1.8-rasm).
Biroq Qozog‘iston hududlari ichki migratsiya bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan bir
qator omillar (uy xo‘jaliklarining pul xarajatlari dinamikasi, nominal pul
daromadlarining o‘zgarishi, ishsizlik darajasi) bo‘yicha sezilarli darajada farq
qilsa-da, o‘zaro muayyan bog‘liqliklarni aniqlash mumkin.
40 Chimkent, Janubiy Qozogÿiston va Turkiston viloyatlari aholisining dinamikasini tahlil qilganda shuni
hisobga olish kerakki, 2018 yil 19 iyundan boshlab Chimkent shahri Janubiy Qozogÿiston viloyatining
maÿmuriy markazi boÿlishdan toÿxtab, respublika shahar maqomiga ega boÿldi. ahamiyati. Shu bilan
birga Janubiy Qozogÿiston viloyati (Qozogÿiston Respublikasi Prezidenti) negizida Turkiston viloyati
tashkil etildi. 2018 yil 9 iyundagi 702-sonli “Qozog‘iston Respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishining
ayrim masalalari to‘g‘risida”gi qarori// “Adilet” Qozog‘iston Respublikasi normativ-huquqiy hujjatlarning
axborot-huquqiy tizimi//
adilet.zan.kz /rus/docs/P1800000420).
1.1.8-rasm. 2010-2019 yillarda Qozogÿistonning maÿmuriy birliklari boÿyicha
mintaqalararo migratsiya balansi (minglab kishilar)
1.1.7-rasm. Qozog‘istonda ichki migratsiya dinamikasi (2010-2019)
-rasm - Toshkent arxitektura qurilish instituti

4.2-rasm. Liftsiz uylarning asosiy turlari.
I. Hudud bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘langan kirish chiqish joyiga ega xonadon.
A – qo‘rg‘oncha uy (o‘z hovlisi bilan); a – bir xonadonli; b – ikki xonadonli;
B – blokli uylar; v – to‘rt xonadonli uylar; g – ikki qavatga ega bo‘lgan to‘rt
xonadonli uylar; d – qatorli uy; e – atriumli uylar;
II. Umumiy kommunikatsiya orqali kirish chiqish joyiga ega xonadonlar.
z – seksiyali uylar; i – galereyali uylar; k – yo‘lakli uylar.
73
4.2. Kam qavatli turar-joy binolari
Ko‘p xonadonli uylardan farqli ravishda, kam qavatli qo‘rg‘oncha turidagi
hovlili uylar yuqori gigiyenik sifatlarga ega, bular yashash talablariga to‘liqroq javob
beradi. Xonadonlar katta yorug‘lik frontiga ega bo‘lib – barcha tomondan yoki ikki
xonadonli uylarda uch tomondan yoritilgani sababli, uylar yaxshi insolyatsiyaga ega
va barcha xonalar yaxshi shamollatiladi. Ularni qurish osonroq, chunki ko‘p hollarda
uylar chegaralangan yo‘nalishga ega bo‘lishi mumkin. Yer uchastkasida binoning
alohida joylashuvi yashash sharoitini yaxshilaydi. Xonadonlar shovqinli yo‘llar va
qo‘shni maydonlardan uzoqroq joylashtirilgan bo‘ladi. Ikki xonadonli uylarda
xonadonlarning qo‘shnichiligiga noqulaylik tug‘dirmaydi. Kirish eshiklari,
ayvonchalar va terassalar uyning turli tomonidan joylashtirilgan bo‘lib, bir-biri bilan
kesishmaydi. Xonadonlarning alohidaligi ular orasida qurilgan xo‘jalik qurilmalari
yoki ajratuvchi devorlarni qurishga imkon beradi.
Qo‘rg‘oncha turidagi hovlili uylar o‘zining yer maydoniga ko‘ra ikki xil bo‘ladi,
shahar va qishloq uylari. Shahar va qishloq hovlili uylari asosan 1yoki 2 qavatli qilib
quriladi. Ular yer maydonining katta –kichikligiga qarab, yerdan foydalanish
harakteriga ko‘ra va arxitekturaviy-tarhiy yechimi bo‘yicha farqlanadi. Shahardagi
hovlili uylarning maydoni katta bo‘lmaydi (200-600 m.kv.), bu yerda aholini
yashashdan maqsad yoz kunlari ochiq muhit –hovlidan foydalanishdir. Lekin qishloq
uylarida aholi o‘zining shaxsiy tomorqasiga ega bo‘lib, u erda ishlaydi. Qishloq
hovlili uylarining maydoni 0,15 gacha bo‘lishi mumkin.
Hovlili uyning uchta asosiy turi mavjud: alohida binoli uylar – turar-uy va
hovlidagi xo‘jalik qurilmalari bilan; xo‘jalik xonalari uy ichiga yoki uyga ulab
qurilgan hovlili uylar va ichki turar-uy hovlisi atrofida turar-uy va xo‘jalik xonalari
kompleksi ega, rivojlangan tuzilishga ega hovlili uylar (4.3-rasm).
Qo‘rg‘oncha turidagi hovlili uyni tashkil qilish uy rejasiga ya’ni, birinchi
navbatda, undagi turar-uy va xo‘jalik hududlarining o‘zaro joylashuviga ta’sir
ko‘rsatadi.
|
-rasm - Toshkent arxitektura qurilish instituti

62
Zinapoya tugunining ichki o‘lchami marsh va maydonchaning o‘lchami, ya’ni
qavatlardagi va kvadratlar orasidagi yig‘indidan iborat. Qavatlar orasidagi
maydonchaning kengligi marshning kengligidan kichik bo‘lmasligi, qavatlardagi esa
15-20 sm dan kengroq bo‘lishi kerak. Andozali (tipovoy) qurilma elementlarining
sonini kamaytirish maqsadida hamma maydonchalar kengligi bir xil qilib (qavatdagi
kenglik 4,2 m) olinadi (3.15-rasm).
-rasm - Toshkent arxitektura qurilish instituti

Bog'liq Turar joy va jamoat binolarini loyihalash Abdujabborova
15.4-rasm. Ivata shahridagi Madaniyat markazi, Yaponiya, arxitektor K.Kurokava,
1999.
258
XVI-BOB.UMUMIY OVQATLANISh KORXONALARINING BINOLARI 16.1. Umumiy ovqatlanish korxonalari klassifikatsiyasi Umumiy ovqatlanish korxonalari:
- ovqatlanish korxonalari uchun maxsus mo‘ljallangan alohida binolarida
(sig‘imi 100 va undan ko‘p bo‘lgan);
- jamoat va savdo markazlari, bozor komplekslari va vokzallar tarkibida;
- turar-joy va jamoat binolari tarkibida yoki ularga qo‘shib qurilgan, shu
jumladan yer ostidagi maxsus majmualar tarkibida loyihalashtirilishi mumkin.
Ovqatlanish korxonalari xom ashyoni qayta ishlash va mahsulot tayyorlash
bo‘yicha to‘liq texnologik siklga ega korxonalar yoki mahsulot tayyorlashning
so‘nggi bosqichini bajarishga ixtisoslashgan korxonalar bo‘lishi mumkin. Birinchi
korxonalar qatoriga xom ashyoni to‘liq qayta ishlab, tayyor mahsulot ishlab
chiqarishga va mahsulot tayyorlashning so‘nggi bosqichini bajaruvchi boshqa
ovqatlanish korxonalariga xizmat ko‘rsatish hamda kulinariya do‘konlarini o‘z
mahsuloti bilan ta’minlashga ixtisoslashgan restoran va oshxonalar kiradi. Ikkinchi
korxonalar sirasiga yarim fabrikatlar va tayyorlanishning yuqori darajasiga ega
mahsulotlardan taomlar tayyorlaydigan kafe, emakxona, tezkor xizmat ko‘rsatish
korxonalari kiradi. Umumiy ovqatlanish korxonalarining ko‘rilayotgan barcha
turlari shakli va xizmat ko‘rsatish usullariga ko‘ra ikkita asosiy guruhga, ya’ni
xo‘randalarga xizmat ko‘rsatishni ofitsiantlar orqali amalga oshiruvchi va o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish prinsipigaasosan faoliyat yurituvchi korxonalarga bo‘linadi.
Ta’kidlash lozimki, bugungi kunda aksariyat ovqatlanish korxonalari, muvofiq
ijtimoiy-iqtisodiy asoslanishlarga va ichki hajm, intererning badiiy-kompozitsion
yechimlariga, texnik jihozlanishi hamda ishlash rejimiga asoslangan holda,
o‘zlarining asosiy funksiyalarini hordiq chiqarish va ko‘ngilochar funksiyalar bilan
birlashtirish imkoniyatiga ega bo‘lishlari mumkin.
O‘rinlar soni 300 tadan ko‘p bo‘lgan va umumshahar ahamiyatiga ega
umumiy ovqatlanish korxonalarni joylashtirish bo‘yicha shaharsozlikka oid o‘ziga
xos jihatlarni, shuningdek aholining mehnat va madaniy-maishiy aloqalarini,
259
xo‘randalar kontingenti, jumladan kurort zonalar uchun o‘rinlar sonini mavsumiy
oshirilishini hisobga olib turib, maxsus dastur-topshiriqlar bo‘yicha loyihalashtirish
tavsiya etiladi.