nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishning borishi - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

3.Ishning borishi:
Laboratoriya ishi uchun jihozlar oldindan tayyorlab qo’yiladi. Shundan so’ng o’qituvchi kub shaklidagi jismni olib, uning hajmini o’lchashni, massasini tarozida tortib olishni, jadval to’ldirishni hamda zichlikni hisoblashni namuna sifatida ko’rsatib beradi. Jadval doskaga chizilib, natijalar yoziladi.
O’quvchilar guruhlarga ajratilib, ularga tarozi toshlari bilan chizg’ich va kerakli asboblar tarqatiladi. Bunda oldingi safar massani o’lchash laboratoriya ishida berilgan buyumlar ham beriladi. Guruhlarda laboratoriya ishlarini bajarish o’qituvchi tomonidan nazorat qilib boriladi.
Darsning keyingi bosqichida to’g’ri geometrik shaklga ega bo’lmagan jismlar zichligini o’lchash bajariladi. O’quvchilarda bu borada tushunchalari bo’lganligi uchun ishni bajarishda qiyinchilik sezilmaydi. Bunda oldin jismning massasini tarozida tortish, so’ngra hajmini aniqlash uchun menzurkadagi suvga tushirish kerakligi haqida ogohlantiriladi. Natijalar har bir o’quvchining daftarida jadval shaklida to’ldiriladi. O’lchash natijalarini darslikda keltirilgan zichlik jadvali bilan solishtirib, qanday materialdan yasalganligini aniqlashga harakat qiling.
Ikkinchi bosqich laboratoriya ishini bajarishdan oldin "toj" haqidagi Arximed afsonasini aytib berish o’quvchilarda ishni bajarishga qiziqish uyg’otadi.
Foydali maslahat. Bir marta ishlatiladigan shpris yordamida suyuqlikning zichligini aniqlash mumkin. Shprisning ignasi bilan birga massasi shayinli tarozida tortib olinadi. So’ngra suv, sut, moy kabi suyuqlikdan bir millilitr olinib, yana tarozida tortiladi.
Massalar ayirmasi suyuqlikning g/sm3 birlikdagj zichligini beradi.
Xulosa yozish uchun quyidagi savollarga o’quvchilar diqqatini jalb qilish maqsadga muvofiqdir:
1. Suvga spirt aralashtirilganda umumiy hajm V alohida olingan suv hajmi (V -suv) va spirt hajmi (V ) dan kichikroq bo’ladi. Vsuv + Vs >V.
Buni qanday tushunish mumkin?
2. 8 ta bir xil o’lchamdagi va bir xil materialdan yasalgan sharlar bor. Ulardan birining ichida ozgina bo’sh joy mavjud. Tarozida ikki marta tortish bilan qaysi birida bo’shliq borligini aytib bera olasizmi?
3. 20° C li 1 L distillangan suv massasi bilan shunday temperaturali 1 L vodoprovod suvi massalari tengmi?
|
“Uzluksiz kasbiy rivojlantirish – 2022” loyihasi

2-Mavzu: “Oddiy mexanizmlar” mavzusini o‘qitishda loyiha ishlarini
tashkil qilish
Reja:
1. STEAM ta’limining kelib chiqish tarixi hamda fanlar aro
integtasiyasi.
2. STEAM
ta’lim texnologiyasidan foydalanib o‘quvchilarning
ijodkorlik va tadqi.
3. “Oddiy mexanizmlar” mavzusini o‘qitishda loyiha ishlarini tashkil
qilish.
STEM ta’limi va uning kelib chiqish tarixi
Bugungi kunda dunyoda to‘rtinchi texnologik inqilob mavjud: tezkor
axborot
oqimlari,
yuqori
texnologiyali
innovatsiyalar
va
rivojlanishlar
hayotimizning barcha sohalarini o‘zgartirib bormoqda.
Shu bilan birgalikda
jamiyatning talablari, shaxsning manfaatlari ham shunga ko‘ra o‘zgarib bormoqda.
Bugungi kunda o‘quvchilarni robototexnika, 3-D dizayn,
modellashtirish,
dasturlashga bo‘lgan qiziqishlari ortib bormoqda. Ushbu manfaatlarni ro‘yobga
chiqarish uchun mahorat va kompetentlik talab etiladi. Faqat bilish va anglash
emas, balki tadqiqot va ixtiro qilish ham muhimdir. Bunda STEM (Science,
technology, engineering and mathematics) – bir vaqtning o‘zida fan,
texnologiya,
matematika va muhandislik sohalarini bir so‘z bilan birlashtirish mumkin bo‘lgan
integratsiyalashgan ta’lim yondoshuvi muhim ahamiyat kasb etadi. STEM
integratsiyalashgan ta’lim yondoshuvi jahon ta’limidagi asosiy tendensiyalardan
biridir. U o‘z
ichiga matematika, texnologiya,
ijodkorlik, muhandislik san’ati va
tabiiy fanlarni o‘rganishni qamrab oladi. Integratsiyalashgan ta’lim jarayoni
muhandislik, dizayn va modellashtirish sohasida talab
qilinadigan mutaxassislarni
tayyorlash imkonini beradi. STEM – real hayot talablaridan kelib chiqqan holda
ilmiy-texnikaviy konsepsiya doirasida integratsiyalashgan holda o‘qitishdir.
Integratsiyalashgan ta’limni joriy etishdan ko‘zlangan maqsad - bu ta’lim,
jamiyat, ish va dunyoni bir butun holda tasavvur etish va ular o‘rtasida
barqaror
aloqa o‘rnatishdir.
Sub’ekt faoliyati - mahsulot, bozorlar, mol etkazib beruvchilar

|
Sub’ekt faoliyati - mahsulot, bozorlar, mol etkazib beruvchilarBog'liq xalqaro audit (1)Sub’ekt faoliyati - mahsulot, bozorlar, mol etkazib beruvchilar,
xarajatlar, ishlab chiqarish faoliyati:
Faoliyat tavsifi (masalan, ishlab chiqarish, ulgurji savdo, moliyaviy
xizmatlar, import/eksport);
Ishlab chiqarish binolar, omborlar, ofislarning joylashgan joyi.
Bandlik (masalan, joylashgan joyi, odam resurslari bilan ta’minlanishi,
kasaba uyushmalari bilan kelishuvlar, nafaqa majburiyatlari, davlat tomonidan
tartibga solish).
Mahsulot yoki bozor xizmatlari (masalan, asosiy buyurtmachilar va
shartnomalar, to’lov shartlari, foyda miqdori, bozor ulushi, raqobatchilar, eksport,
narx-navo shakllanishga oid siyosat, mahsulot obro’si, kafolatlar, buyurtmalar
to’plami, umumiy yo’nalishlar, bozor strategiyasi va vazifalari, ishlab chiqarish
jarayonlari).
Muhim tovarlar va xizmatlar etkazib beruvchilar (masalan, uzoq muddatli
shartnomalar, barqaror mol etkazib berilishi; to’lov shartlari, etkazib berish
usullari, masalan, “aniq muddatda”).
Tovar-moddiy zahiralar (masalan, joylashgan joyi, miqdori).
Franshiza, litsenziyalar, patentlar.
Xarajatlarning muhim turkumlari.
Tadqiqotlar va ishlanmalar.
Aktivlar, majburiyatlar va xorijiy valyutadagi operatsiyalar - valyuta turi
bo’yicha, xedjirlash.
187
Sub’ekt faoliyatiga muhim darajada ta’sir etuvchi qonunchilik va tartibga
solish.
Axboriy tizimlar - harakatdagilari, o’zgarishlar kiritish bo’yicha rejalar.
Qarz tarkibi, jumladan, majburiyatlar va cheklovlar.
Moliyaviy faoliyat natijalari - sub’ektning molyaviy holati va
rentabeligiga taalluqli omillar:
Tayanch koeffitsientlar va tezkor statistika.
Yo’nalishlar.
|
| |
Shriftni formatlash - Cover ict stb indd

82
Shriftni qalin, qiya va tagiga
chizilgan qilib qoyishingiz, shrift rangini oʻzgartirishingiz
va matnni
chapdan, markazdan yoki o‘ngdan tekislashingiz mumkin.
Katak fonining rangi
Agar katak fon rangini o‘zgartirmoqchi bo‘lsangiz, katakni bir marta bosing.
Bo‘yash uskunasi (chelakcha) yonidagi strelka belgisini bosing.
Keyin rangni tanlang.
Katakning chegarasi
Siz alohida katakka yoki kataklar guruhiga chegara qo‘shishingiz mumkin.
Har bir alohida katak atrofida chiziqlar qo‘yish uchun bitta chegarani yoki All Borders buyrug‘ini
tanlang.
Shuningdek, siz chegara chizig‘ining rangini (Line Color) va chegara chizig‘i turini (Line Style)
o‘zgartirishingiz mumkin.
83
3
Elektron jadvaldan
maqsadli foydalanish
Ushbu buyruq tanlanganda qalamcha belgisi paydo bo‘ladi. Chiziqlar chizmoqchi bo‘lgan
qirralaringiz ustiga sichqonchaning chap tugmachasini bosishingiz kerak bo‘ladi.
7.1-mashg‘ulot
Ultimate League elektron jadvaliga tegishli sarlavha qo‘shing.
Sarlavhangiz quyida
talablarga javob berishi kerak:
• shrift matnning qolgan qismiga nisbatan kattaroq o‘lchamda bo‘lishi;
• qalin shriftda bo‘lishi;
• bir qator kataklar ustida joylashgan bo‘lishi. Ushbu kataklarni
birlashtirishingiz kerak
bo‘ladi.
7.2-mashg‘ulot
Ultimate League elektron jadvalidagi qolgan yorliqlar va ma’lumotlarning
shrift turini
o‘zgartiring.
Elektron jadvalga mos keluvchi matn turidan foydalaning. Bir
xil mavzudan foydalaning va
har bir katak
uchun har xil shrift turi, o‘lchamlari va ranglarini ishlatishdan saqlaning.
Mijoz korxona rahbariyati uchun ma’lumotnoma

312
davomida mavjud bo’lgan kamchiliklar keltirib o’tiladi. Ma’lumotnomani korxona
rahbariyatiga berish majburiy emas, ammo bu hujjatni taqdim qilish orqali auditor
korxona rahbariyatiga buxgalteriya hisobi va ichki nazorat tizimi,
moliyaviy
hisobotlarda yuz beradigan o’zgarishlarni o’z vaqtida tuzatish imkoniyatini beradi.
Ma’lumotnomada
keltirib
o’tilgan
kamchilik
mamlakatning
amaldagi
qonunchiligiga to’g’ri kelmasligi hamda ushbu kamchiliklarni bartaraf etish
yo’llari qayd etiladi. Tavsiyalarning berilishi auditorlik
hisoboti va auditorlik
xulosasining mundarijasini o’zgartirmaydi.
Rahbariyat uchun beriladigan ma’lumotnoma qisqa, aniq hamda tushunarli
bo’lishi lozim.
Agarda ma’lumotlar alohida bo’limlar yoki hisob ob’ektlari bo’-yicha ekspert
hisoboti ko’rinishida bo’lsa, unda auditorning imzosi qo’yilmaydi.
Agarda
aniqlangan ba’zi-bir kamchilik va nuqsonlar moliyaviy hisobot bo’yicha ijobiy
xulosa berishda
ikkilanish holati yuzaga kelsa, bunday vaziyatda auditor
ma’lumotnomaga imzo chekadi. Bu axborot maxfiy hisoblanib, faqatgina korxona
rahbariyatining muayyan guruhiga taqdim etiladi.
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi

Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Qobiliyatlar haqida tushuncha, qobiliyatlarning sifati va miqdor tavsifi

|
Qobiliyatlar haqida tushuncha, qobiliyatlarning sifati va miqdor tavsifi
|
bet | 109/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaQobiliyatlar haqida tushuncha, qobiliyatlarning sifati va miqdor tavsifi.
Qоbiliyatlar faqat faоliyatda, shunda ham faqat ana shu qоbiliyatlarsiz amalga оshirilishi mumkin bo`lmagan faоliyatdagina namоyon bo`ladi.
Qоbiliyatlar bilim, malaka va ko`nikmalarning o`zida ko`rinmaydi, balki ularni egallash dinamikasida namоyon bo`ladi, ya’ni, boshqacha qilib aytganda, mazkur faоliyat uchun muхim bo`lgan bilimlar va ko`nikmalarni egallash jarayoni turli tеng sharоitlarda qanchalik tеz, chuqur, оsоn va mustaхkam amalga оshirilishida namоyon bo`ladi.
Хuddi ana shu o`rinda yuzaga chiqadigan farqlar bizga qоbiliyatlar haqida gapirish хuquqini bеradi.
SHunday qilib, qоbiliyatlar shaхsning mazkur faоliyatni muvaffaqiyatli amalga оshirish sharti хisоblangan va buning uchun zarur bilim, ko`nikma va malakalarni egallash dinamikasida yuzaga chiqadigan farqlarda namоyon bo`ladigan individual – psiхоlоgik хususiyatdir.
Qоbiliyatlar individual – psiхоlоgik хususiyatlar sifatida, ya’ni bir оdamning boshqa bir оdamdan farq qiladigan bеlgilari sifatida ta’riflanadi.
O`z-o`zidan ma’lumki, kishilar bir-biri bilan tеng emas. Ana shuning uchun ham qоbiliyatlar haqida gap kеtganda bu farqlarni хaraktеrlab o`tish kеrak. Bu farqlar sifatli va mikdоriy bo`lishlari mumkin.
Qоbiliyatlarning sifat jiхatdan хaraktеristikasi insоnga mехnat faоliyatining kaysi sохasida (kоnstruktоrlik, pеdagоglik, iqtisоdchilik, spоrt va boshqalarda) оsоnlik bilan o`zini tоpa оladi, katta yutuklarga va muvaffakiyatlarga erishadi dеgan savоlga javоb tоpish imkоniyatini bеradi. Bu bilan qоbiliyatlarning sifat хaraktеristikasi ularning mikdоriy хaraktеristikasiga o`zviy bоg`liqdir.
Psiхоlоgiyada qоbiliyatlarni miqdоr jiхatdan o`lchash muammоsi uzоq tariхga egadir. XIX asrning охiri va XX asrning bоshlarida qatоr psiхоlоglar (Kеttеl, Tеrmеn, Spirmеn va boshqalar) оmmоviy iхtisоslar uchun kasb tanlashni amalga оshirish zaruriyati bilan bоg`liq bo`lgan talablar ta’siri оstida ta’lim оlayotganlarning qоbiliyatini aniqlashni taklif qilib chiqdilar.
O`sha paytlarda qоbiliyatlarni o`lchash usuli sifatida aqliy istе’dоd tеstlaridan fоydalanildi.
Aqliy istе’dоd tеstlari mazmun jiхatdan qatоr savоllar va masalalardan tashkil tоpgandir. Ularni еchish muvaffaqiyati (sarflangan vaqtni хisоbga оlib) ball yoki оchkоlar yig`indisi bilan хisоblanadi.
Masalan, o`n bir yoshlik bоlalarning aqliy qоbiliyatlarini aniqlash uchun ingliz maktablarida quyidagicha tеst qo`llangan: «Pеtr Jеymsga qaraganda balandrоq, Edvard Pеtrdan pastrоq. Hammadan ko`ra kim baland? Savоl tagiga quyidagi javоblar yozib qo`yiladi: 1 Edvard, 2. Jеyms, 3. Pеtr,» Ayta оlmayman. YOki boshqacha tеst: qizil, yashil, ko`k, хo`l, sariq. Bu еrda bоla turkumga kirmaydigan so`zni aniqlashi kеrak va хоkоzо.
Bоlalar tеstlar to`plamini bajarib bo`lgandan kеyin ularning natijalarini standartlashtirilgan yo`l bilan, ya’ni хar bir sinaluvchi оlgan оchkоlar miqdоrini хisоblash bilan shug`ullanishadi.
|
| |
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlar

|
Mustaqil ishlash uchun topshiriqlarBog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARIMustaqil ishlash uchun topshiriqlar
1. Ikkita A va B butun tipli o‗zgaruvchilar berilgan. Agar ularning qiymatlari
o‗zaro teng bo‗lmasa, har bir o‗zgaruvchiga bu qiymatlar yig‗indisi ta‘minlansin,
agar o‗zaro teng bo‗lsa, o‗zgaruvchilarga 0 ta‘minlansin. A va B ning yangi
qiymatlari ekranga chiqarilsin.
2. Uchta son berilgan. Ularning kichigini aniqlovchi dastur tuzilsin.
3. Uchta son berilgan. Ularning o‗rtasidagi (ya‘ni kattasi va kichigi orasida
joylashgan) sonni aniqlovchi dastur tuzilsin.
4. Uchta son berilgan. Ularning avval kichigini keyin kattasini ekranga
chiqaruvchi dastur tuzilsin.
5. Uchta son berilgan. Shu sonlarning yig'indisi eng katta bo‗ladigan ikkitasini
ekranga chiqaradigan dastur tuzilsin.
6. Uchta A, B va C haqiqiy tipli o‗zgaruvchilar berilgan. Agar ularning qiymatlari
o‗sish tartibida berilgan bo‗lsa, ularni ikkilantiring, aks holda har bir
o‗zgaruvchining qiymati qarama-qarshisiga o‗zgartirilsin. A, B va C larning yangi
qiymatlari ekranga chiqarilsin.
7. Uchta A, B va C haqiqiy tipli o‗zgaruvchilar berilgan. Agar ularning qiymatlari
o‗sish yoki kamayish tartibida berilgan bo‗lsa, ularni ikkilantiring, aks holda har
bir o‗zgaruvchining qiymati qarama-qarshisiga o‗zgartirilsin. A, B va C larning
yangi qiymatlari ekranga chiqarilsin.
8. Uchta butun son berilgan. Shu sonlarning ikkitasi o‗zaro teng, qolgan bittasini
tartib raqami aniqlansin.
9. To‗rtta butun son berilgan. Shu sonlarning uchtasi o‗zaro teng, qolgan bittasini
tartib raqami aniqlansin.
10. Sonlar o‗qida uchta A, B, C nuqtalar berilgan. A nuqtaga eng yaqin nuqta va
ular orasidagi masofa topilsin.
11. Kordinatalar tekisligida butun son berilgan. Agar nuqta koordinata boshida
yotsa, 0 chiqarsin. Agar nuqta OX yoki OY o‗qlarida joylashsa mos holda 1 va 2
chiqarilsin. Agar nuqta koordinata o‗qida joylashmasa 3 chiqarilsin.
|
| |
Satr tarkibiga boshqa satrni joylashtirish

Satr tarkibiga boshqa satrni joylashtirish
String turidagi satrni qismiga boshqa satrni o‗rnatish uchun insert()
funksiyasidan
foydalaniladi.
insert()
funksiyasining umumiy ko‗rinishi
quyidagicha bo‗ladi.
satr2.insert (n,satr1,m,k)
Funksiyaning quyidagi ko‗rinishlaridan foydalaniladi:
216
a) satr2.insert (n,satr1); ko‗rinishidan foydalanilganda funksiya satr2 ning n-
o‗rnidan boshlab satr1 ni joylashtiradi.
b) satr2.insert (n,satr1,m,k); ko‗rinishidan foydalanilganda funksiya satr2
ning n- belgisidan keyin satr1 ning m-belgisidan keyingi k-ta belgisini
joylashtiradi.m - belgisi kirmaydi.
s) satr2.insert (n,satr1,m); ko‗rinishidan foydalanilganda funksiya satr2 ning
n-belgisidan keyin satr1 ning dastlabki m ta belgisini joylashtiradi. Maslan,
#include
#include
using namespace std;
int main()
{ int j,i,s,n,m;
string s1=" matnni joylash",s3,s4="bo‗lakni",s5="tezroq ",s7="bizning
",s2="matnga ";
char s6[]="bo‗ladi"; s2.insert(6,s1);cout<<"s2="<s4.insert(6,s1,10,4);cout<<"s4="<s5.insert(3,s6,4);cout<<"s5="<s7.insert(3," maktabdosh",7);cout<<"s7="<system("pause");
return 0;
}
Dastur natijasi quyidagicha bo‗ladi
s2=matnga matnni joylash
s4=bo‗lakylasni
s5=tezbo‗lroq
s7=biz maktabning
Satr qismini o„chirish
String turidagi satrni qismini o‗chirish uchun erase() funksiyasidan
foydalaniladi. erase () funksiyasining umumiy ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi:
s1.erase(n,m);
Erase funksiyasi s1 satrni n-elementidan m ta elementni o‗chirish amalini
bajaradi.
Misol: s1 satrni ikkinchi elementidan uchtasini o‗chirish amalini bajaring.
#include
#include
217
using namespace std;
int main()
{ string s1;
cin>>s1;
s1.erase(2,3);
cout< return 0;
}
Kiritish ma‘lumotlari
S1=dastur
Dastur natijasi
Dar
|
Dastur natijasi - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s....

95
{ int i;
cout<<‖hafta kunlari tartib raqamini kiriting‖;
cin>>i;
switch(i)
{ case 1: cout<<‖dushanba‖; break;
case 2: cout<<‖seshanba‖; break;
case 3: cout<<‖chorshanba‖; break;
case 4: cout<<‖payshanba‖; break;
case 5: cout<<‖juma‖; break;
case 6: cout<<‖shanba‖; break;
case 7: cout<<‖yakshanba‖; break;
default: cout<<‖hafta kuni emas‖;
}
return 0;
}
Tanlash operatorini tanlash sharti natijasining
bir nechta qiymati uchun
yagona qiymat tanlansa, bunday holatlarni ham e‘tiborga olish mumkin. Tanlash
operatorini tanlash sharti natijasining bir nechta qiymati uchun yagona qiymat
tanlanishini quyidagi masala orqali ko‗rib chiqamiz.
Misol: Berilgan oy tartib soni qaysi faslga tegishli ekanligini aniqlash
dasturi.
#include
int main ()
{ int i;
cout<<‖oy tartib raqamini kiriting‖;
cin>>i;
switch(i)
{ case 1:
case 2:
case 12: cout<<‖qish‖; break;
case 3:
case 4:
case 5: cout<<‖bahor‖; break;
case 6:
case 7:
case 8: cout<<‖yoz‖; break;
case 9:
96
case 10:
case 11: cout<<‖ko‘z‖; break;
default: cout<<‖oy tartib raqami emas‖;
}
return 0;
}
Dastur natijasi
i=2 bo‘lsa qish
i=7 bo‘lsa yoz
Yuqoridagi masala shartiga e‘tibor bersak uchta qiymat uchun yagona
tanlash bajarilyapti.
Demak tanlash jarayonlarini yuqoridagi holatlarni e‘tiborga olib C++
dasturlash tilida tasvirlashimiz mumkin.
Dasturlash asoslarini o„rganishda quyidagilarga e`tibor bering
Dasturlashda
“qo‗pol xato
” yoki
“arzimas xato
” degan xatolar yo‗q ekanligini
unutmang.
Faqat xato bor, xolos. Faraz qilaylik, tarmoqlanish yoki tanlash
buyrug‗i noto‗g‗ri tashkil qilingan bo‗lsa, bitta operatorning
biror harfi tushib
qolishi yoki boshqa harf bilan almashtirilishi (masalan,
include yoki
includ) yoki
bitta tinish belgisining o‗z o‗rnida qo‗yilmasligi xatolar dasturning ijro
etilmasligiga olib kelsa, bu xatolarni ahamiyati
jihatidan yuqori yoki quyi
darajadagi xatolarga bo‗lish mumkinmi?
Ko‗pincha dasturlashni boshlab o‗rganayotgan boshlovchilar dasturda bir
nechta xatolarga yo‗l qo‗yib, ularni topmasdan soatlab vaqt sarflashadi. Yanada
aniqroq aytadigan bo‗lsak, biror buyruq yoki mavzuni o‗rganishga
ketadigan
vaqtdan unga oid dasturni kompyuterga kiritib, javobini olishga ketadigan vaqt bir
necha marta ko‗p bo‗ladi.
Bunday kamchiliklarni bartaraf etish uchun quyidagilarga e‘tibor qiling:
-
har bir kalit so‗zni aniq aytish va yozishda xatoga yo‗l qo‗ymaguncha
mashq qiling;
-
tinish belgilarining qayerdan va qanday qo‗yilishiga e‘tibor qiling;
-
figurali (sistemali), oddiy qavslarni, apostrof va qo‗shtirnoqni ochganda
darhol yopib,
kursorni bitta chapga qaytarib, keyin ma‘lumotlarni tersangiz u
yopilmasdan qolmaydi;
-
xatolik haqida C++ dasturlash tilining ma‘lumotlari bo‗yicha to‗g‗ri
harakat qilishni tezroq o‗rganing;
97
-
dastlab biror masalaga mustaqil dastur tuzmasdan tuzilgan dasturni
o‗rganib chiqib, qaytadan shu dasturni mustaqil tuzish yo‗li bilan o‗z tajribangizni
oshirib boring;
-
tajribali hamkasblaringiz hamda o‗rtoqlaringizdan
oddiy narsalarni ham
so‗rashdan uyalmang.
Bularning hammasi vaqtingizning sezilarli darajada tejalishiga olib keladi.
Modellashtirish 2: javob olish uchun ma’lumotlarni oʻzgartirish

77
3
Elektron jadvaldan maqsadli foydalanish
Endi 52 hafta! Siz uni yana oʻzgartirib, raqamni yanada yaqinlashtirishga harakat qilishingiz
mumkin. 19 500 soʿm deb yozib sinab koʻrmaymizmi?
Endi 50 hafta deb chiqdi. Nihoyat, bu raqamga erishdik!
Xulosa qilib aytganda, ushbu oʻyin konsolini 50 hafta ichida sotib olish uchun siz choʻntak pulidan
haftasiga 19 500 soʿm olishingiz kerak boʻladi.
Siz faqat
kerakli natijaga
yaqinlashishingiz
kerak boʻladi. Baʻzan
hech qachon toʻgʻri
raqamga erisha
olmasligingiz mumkin
va turli xil raqamlarni
sinab koʻraman deb
soatlab sarflashning
hojati yoʻq.
Maslahat
Boshqa odamlar kabi
bir xil javob chiqmasa,
tashvishlanmang.
Siz haftalik choʻntak
pulini ozroq yoki
koʻproq olishingiz
mumkin yoki har
hafta koʻproq yoki
kamroq sarflashingiz
mumkin. Bir nechta
turli xil javoblar
chiqishi normal holat.
Maslahat
Ma’lumot yigʻish shaklini tuzing

79
3
Elektron jadvaldan
maqsadli foydalanish
3. Sahifaning yuqori qismiga sarlavha qo‘ying. Siz formatni o‘zgartirishingiz, masalan, qalin shrift
qilib va markazda tekislangan holda joylashtirish mumkin. Mos formatlashni tanlaganingizga
ishonch hosil qiling. Juda ko‘p ranglar bo‘lgandan ko‘ra, mazmun muhimroq hisoblanadi.
Masalan:
Maslahat
5.1-mashgʻulot - Cover ict stb indd

78
5.3-mashgʻulot
Endi oʻyin konsolini 90 hafta ichida sotib olishingiz kerak. Agar siz har hafta umuman pul
sarflamagan boʻlsangiz, 90 hafta ichida oʻyin konsolini sotib olish uchun haftalik choʻntak
pulingizdan qancha kerak boʻladi?
5.4-mashgʻulot
Ultimate League elektron jadvalingizni oching.
Tashkilotchilar kamida 2 000 000 soʿm foyda (ishlab topilgan pul) olishni xohlaydi. Agar
raqobatchilar soni 280 boʻlsa, ular 2 000 000 soʿm foyda olish uchun ishtirok etish narxini
qanchaga oshirishi kerak?
5.5-mashgʻulot
“Ultimate League” tashkilotchilari bu yil atigi 200 nafar raqib qatnaydi deb oʻylaydi. Ular
zarar koʻrmasligiga ishonch hosil qilish uchun har bir raqibdan ishtirok uchun undiriladigan
toʻlovning eng kichik miqdori qancha?
5.6-mashgʻulot
“Ultimate League” tashkilotchilari 300 raqobatchi boʻlishini taxmin qilmoqda va ishtirok
uchun har biridan 5 000 soʿm undirmoqchi. Buning uddasidan chiqish uchun ular birinchi
sovrin uchun beriladigan miqdorni kamaytirishni xohlaydi. Hech qanday pul yoʻqotmasdan,
ular birinchi oʻrin sovriniga belgilaydigan eng katta qiymat qancha?
Raqobatchilar sonini
200 ga oʻzgartiring.
Ishlab topilgan pul
miqdorini iloji boricha
0 soʿm ga yaqinroq
qilganingiz yaxshiroq.
Ammo qiymat 0 soʿm
dan past boʻlishi
mumkin emas.
Maslahat
5.6-mash‘gulot uchun
qatnashchilar soni
va ishtirok narxini
belgilang. Birinchi
sovrin qiymatini
Ishlab topilgan pul
0 soʿm ga yaqin
bo‘lguncha iloji
boricha o‘zgartiring.
Ammo bunda qiymat
0 soʿm dan past
bo‘lmasligi kerak.
Auditor va mijozning o’zaro munosabatlari

165
mazmunini doimiy rivojlantirib, mukammallashtirib borishga asoslanishi kerak.
Auditorlik tashkilotini tez-tez almashtirib (o’zgartirib) turuvchi yoki uni
to’satdan tark etuvchi va bu bilan firmaga ma’lum zarar keltiruvchi sertifikatlangan
auditor kasb etikasini buzgan hisoblanadi.
Auditorlik tashkilotining rahbarlari (hodimlari) uchinchi shaxs bilan
o’zlarining sobiq xodimlari yoki kasbdoshlarining kasbiy
yoki shaxsiy sifatlarini
muhokama qilishdan tiyiladilar: ushbu sobiq xodimlar o’z xatti-harakatlari bilan
kasbga va tashkilotning qonuniy manfaatlariga jiddiy zarar etkazgan holatlar
bundan mustasno.
Auditor (boshqa) auditorlik tashkilotiga ishga kirayotgan bo’lsa,
ushbu
tashkilotning rahbarligining yozma so’rovi bo’yicha auditorning avval ishlagan
auditorlik tashkiloti rahbari uning kasbiy va shaxsiy sifatlarini ko’rsatib, yozma
ravishda tavsiyanoma berishi mumkin. Biror bir sabab
bilan auditorlik firmasini
tark etayotgan auditor o’z ixtiyori bilan va to’liq hajmda o’zidagi mavjud hujjatlar
va boshqa kasbiy ma’lumotlarni tashkilotga topshirishga majbur.
-mashg‘ulot - Cover ict stb indd

84
Elektron jadvalni baholash
Ishingizni tugatgach, uni
baholash juda muhim jarayon hisoblanadi. Elektron jadvalingiz
qanchalik yaxshi ishlashi haqida va uni yaxshilash uchun boshqa biror narsa qilishingiz
mumkinligi haqida o‘ylashingiz kerak bo‘ladi. Masalan, o‘zingizdan so‘rashingiz mumkin:
• Elektron jadvalingizni ishlatish osonmi?
• Maket yaxshiroq ko‘rinishga ega bo‘lishi uchun biror narsani o‘zgartira olasizmi?
• Elektron jadvalda ishlamaydigan narsa bormi?
• Ko‘p formatlash natijasida foydalanish osonlashdimi?
• Qo‘shishingiz mumkin bo‘lgan boshqa qanday elementlar bor? Masalan, shartli formatlash
kabi biror element.
Elektron jadvalni baholashni boshlash uchun bir nechta misollar keltirilgan:
Agar elektron jadval juda yaxshi ishlaydi, deb o‘ylamasangiz yoki siz o‘zgartirmoqchi bo‘lgan
qismlar mavjud bo‘lsa, bu yomon degani emas. Bu sizning yomon natijaga erishganingizni
bildirmaydi. Bu shunchaki o‘zingizni tanqid qilishni yaxshi bilishingizni anglatadi.
Elektron jadvalni asl rejangiz bilan taqqoslang. Esingizda bo‘lsin, siz bobning boshida maqsadlar
ro‘yxatini yaratgan edingiz va endi siz ushbu maqsadlarga erishganingizni tekshirishingiz kerak.
Birinchi bajaradigan ishingiz – keyingi sahifada joylashgan namuna asosida jadval yarating.
O‘zingiz ishlab chiqqan loyiha maqsadlarini birinchi ustunga joylashtiring. (
1-amaliy ko‘nikma
loyiha maqsadiga qarang). 2-ustunda ushbu maqsadlarga erishdingizmi yoki yo‘qligini yozing
(elektron jadval siz rejalashtirgan narsalarni bajaradimi).
Dars turi: Malakalarni rivojlantirish.

Dars usullari

|
Dars turi: Malakalarni rivojlantirish.
Dars usullari
|
bet | 200/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
Dars turi: Malakalarni rivojlantirish.
Dars usullari Mustaqil ish, savol-javob, demonstratsion
Dars materiallari:1. Fizika kitobi va multimediya darslik. Kompyuter. CD disk.
Kerakli asboblar. Proyeksion apparat (ichida cho'g'lanma elektr lampasi va nurlarni to'plab beruvchi optik sistemasi bo'lgan qurilma); turli shishadan yasalgan prizmalar; ko'chma ekran.
Darsning borishi:
1.Tashkiliy qism
2.Ish haqida tushuncha
3.Ishning borishi:
Ishni bajarish.
2. Proyeksion apparat yoqilib, undagi nur ingichka holatda prizmaga tushiriladi (buning uchun proyeksion apparatdan chiquvchi nurni tor tirqishdan o'tkaziladi).
3. Prizmani burib, ko'chma ekranda aniq yorug'lik spektri hosil qilinadi. Ekranda spektr kengligi o'lchab olinadi.
4. Tajribani boshqa prizmani qo'yib takrorlanadi.
5. Spektr kengligi prizma yasalgan shisha turiga, prizma asosining kengligiga bog'liqligi o'rganiladi. Natijalari doskaga yoziladi .
|
| |
Kitob ma’lumotlarini yig‘ish formasi

|
Kitob ma’lumotlarini yig‘ish formasi Pdf ko'rish
|
bet | 61/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge Kitob ma’lumotlarini yig‘ish formasi
4. Agar bu shakl boshqalar tomonidan to‘ldirilsa, nima qilish kerakligini aytib berish uchun
(qisqacha) annotatsiya qismini yozing.
Masalan,
Iltimos, ushbu formani kitoblaringizdan biri uchun to‘ldiring. Ajratilgan bo‘sh joylarga so‘ralgan
ma’lumotlarni yozing.
5. Birinchi maydon nomini yozing. Uning yoniga javob yozish uchun bo‘sh joy kerak bo‘ladi. Bu
kvadrat shakli yoki nuqtalar ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.
Masalan,
Kitob nomi
yoki
Kitob nomi: ……………………………………………………………………………………
6. Ikkinchi maydonni keyingi qatorga yozing (yozuvi kattaroq bo‘lgan insonlar uchun qo‘shimcha
bo‘sh joy qoldirishingiz mumkin).
7. Barcha maydonlar tayyor bo‘lguncha davom eting.
Maxsus maydonlar
1. Agar sizda variantlari mavjud bo‘lgan maydon bo‘lsa, ulardan birini tanlashlarini so‘rashingiz
mumkin. Masalan,
Kitob janri (doirasi): Drama / Triller / Jinoyat / Jangari / Komediya / Boshqalar
2. Agar sizda ma’lum ma’lumotlarga kiritish kerak bo‘lgan maydon bo‘lsa, masalan, sana yoki
10 xonali raqam, unda siz ushbu bo‘shliqlarni yoki ko‘rinishni chiziqlar yordamida
ko‘rsatishingiz mumkin.
Masalan,
Tug‘ilgan sana: ….. ….. / ….. ….. / ….. …..
ISBN: ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. …..
Endi foydalanuvchilar ma’lumotlar qanday bo‘lishi kerakligini biladi va har bir bo‘sh joyda bitta
raqam yozishi mumkin.
Formada barcha ma’lumotlar yozilgan bo‘lsa, uni sinab ko‘rishingiz kerak. Formaning bitta
nusxasini chop eting va unga misol tariqasida qandaydir (haqiqiy) ma’lumotlarni yozing.
O‘zingizga quyidagi savollarni bering:
• Bo‘sh joy yetarli bo‘ldimi?
• Biror narsa qolib ketmadimi?
• Formadan foydalanish oson bo‘ldimi? Nima qilish kerakligi haqida ba’zi bir ko‘rsatmalar
qo‘shishni xohlaysizmi?
Agar formani o‘zgartirishingiz kerak bo‘lsa, o‘zgartiring. O‘zgarishlarni amalga oshirib, keyin
uni qayta sinab ko‘ring. Yangi nusxasini chop eting va sinovdan o‘tkazing. Siz buni xohlagancha
takrorlashingiz mumkin. Asosiysi, yaratilgan forma to‘g‘ri bo‘lishi kerak.
Taqdimotingizni
yaxshiroq qilib
o‘zgartirmoqchi
bo‘lsangiz,
shaklingizga tasvirlar
qo‘shishingiz
mumkin. Faqat
ularning mavzuga
doir ekaniga
ishonch hosil
qiling - ular butun
sahifani egallamasligi
kerak, aksincha,
ma’lumotlar
muhimroqdir.
|
| |
Mustahkamlash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

4. Mustahkamlash: Bajarilgan ish haqida xulosa yozish
Nazorat savollari.
1. Ko’zguda siz nimani ko’rasiz.
2. Ko’zguga qarab chap qo’lingizni ko’tarsangiz, aksingiz qaysi qo’lini ko’taradi?
3. Ko’zgudagi aksingizga o’ng qo’lingizni uzatsangiz, u sizga qaysi qo’lni uzatadi?
4. Yassi ko’zguga nur burchak ostida tushmoqda. Agar ko’zguni burchakka bursak qaytgan nur qanday burchakka buriladi?
5. Uyga vazifa: O’tilgan mavzularni takrorlash
56-dars Sana: 6-sinf
Laboratoriya ishi
SHISHA PRIZMA YORDAMIDA YORUG'LIKNING SPEKTRGA AJRALISHINI O'RGANISH
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: o’quvchilarda shisha prizma yordamida yorug’likning spektrga ajralishini o’rganish ko’nikmasini hosil qilish.
Tarbiyaviy: Olgan bilimini amaliyotga qo’llashga o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni ilmiy dunyoqaraashini rivojlantirish.
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 124

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
124/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
120
121
122
123
124
125
126
127
...
246
2 -
3 -
Download
1,9 Mb.
1
...
120
121
122
123
124
125
126
127
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 172/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 201
bo'lganlar bilan ishlashda o'quv dasturlarini qo'llaydi. Keyingi o'n yillikda
matematika fanini o'qitishda kompyuterlardan foydalanish bir necha asosiy
yo'nalishlarda olib borildi. Bularga kompyuter yordamida bilimni baholash, turli
tipdagi o'rgatuvchi dasturlarni ishlab chiqish va rivojlantirish, bilishga oid
matematikaviy o'yinlarni ishlab chiqish va boshqalar kiradi.
Matematika o'qitishda kompyuterlarni qulayligini yana bir yo'nalishi ayrim
o'quv holatlarini modellashtirishdir. Modellastirilgan dasturlardan foydalanishning
maqsadi, o'qitishning boshqa usullari qo'llanganda tasavvur qilish, ko'z oldiga
keltirilishi qiyin bo'lgan materiallarni tushunarli bo'lishini taminlashdan iborat.
Modellashtirish yordamida o'quvchilarga malumotlarni grafik rejimda kompyuter
multimediasi ko'rinishida taqdim qilish mumkin. Shu boisdan ular matematikani
chuqur o'rganish va o'quv jarayonida sezilarli darajada mustaqillik namoyon
etishga moyil bo'ladilar. Ko'p holatlarda vujudga keladigan matematik muammoni
tez va berilgan aniqlikda hal etish uchun professional matematikdan o'z kasbi bilan
bir vaqtda malum bir algoritmik til va dasturlashni bilishi talab qilinadi. Shu
maqsadda XX asrning 90-yillarida matematiklar uchun ancha qulayliklarga ega
bo'lgan matematik sistemalar yaratilgan. Bu maxsus sistemalar yordamida turli
sonli va analitik matematik hisoblarni, oddiy arifmetik hisoblashlardan boshlab, to
xususiy hosilali differensial tenglamalarni yechishdan tashqari grafiklarni yasashni
ham amalga oshirish mumkin. Axborotlarni ifodalash va uzatishga bo'lgan ehtiyoj
so'z, yozuv, tasviriy san'atda, kitob chop etish, telegraf, telefon, radio, oynai jahon,
pochta aloqasi va ishlab chiqarishning boshqa jabhalarini boshqarishning barchasi
kompyuter texnologiyalari yordamida osongina hal qilinmoqda. Buning siri
shundaki, axborotning katta qismi, shu paytgacha asosan, qog'ozlarda, magnit
tasmalarida, ya'ni EHM dan tashqarida saqlanmasdan, matn, chizmalar, sur'atlar,
tovushlarning barchasini axborot shaklida EHM larda saqlash, qayta ishlash va
uzatish usullarini ishlab chiqilganligidadir. Kompyuter texnologiyasida matnlar,
tasvirlar, ovozlar, shakllar va shunga o'xshash boshqa ishlarni amalga oshirish
imkoniyatlari maxsus dasturlash yordamida juda yengil va tezkorlik bilan hal
etilmoqda. Shuning uchun matematika, algebra, Geometriya va fizika, shu
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 173/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 202
jumladan boshqa fanlami o'qitishda kompyuter texnologiyasidan foydalanish ijobiy
natijalarni olib kelmoqda. Kompyuterli o'qitishning afzalliklari juda ko'p:
o'quvchilarda ma'lum malakalarni shakllantirish vaqti qisqaradi; mashq qilinadigan
topshiriqlar soni oshadi; o'quvchilarning ishlash sur'ati jadallashadi; kompyuter
tomonidan faol boshqarishni talab qilinishi natijasida o'quvchi ta'lim sub'ektiga
aylanadi; o'quvchilar kuzatishi, mushohada qilishi qiyin bo'lgan jarayonlarni
modellashtirish va bevosita namoyish qilish imkoniyati hosil bo'ladi;
kommunikatsiya vositalaridan foydalangan holda darsni uzoqdagi manbalar bilan
ta'minlash imkoniyati hosil bo'ladi; kompyuter bilan muloqot didaktik o'yin
xarakterini oladi va bu bilan o'quvchilarda o'quv faoliyatiga motivatsiya kuchayadi
va hokazo.
Elektron jadval yordamida berilgan algoritm asosida masalalarni hal etish,
jadvaldagi qiymatlar bo'yicha turli shakllar yasash va bosmaga chiqarish ishlarini
bajarish mumkin. Exceldagi avtomatik to'ldirish imkoniyatidan foydalanib sonli
qiymatlarni va matn elementlarini kiritishni osonlashtirish mumkin. Bu imkoniyat
ayniqsa funksiya qiymatlarini jadvallashtirishda katta yordam beradi. Funksiya
qiymatlarini ma'lum qadam bilan hisoblash matematikaning juda ko'p bo'limlarida
uchraydi. Ayni shu imkoniyatlardan foydalanib matematika fakul tetidagi talabalar
funksiyalarning grafiklarini hosil qilishlari va shu tariqa ayrim murakkabroq
funksiyalarning xossalarini ekranda aniq ko'rishlari mumkin. Excel dagi funksiya
ustasi funksiya va uning argumentlarini yarim avtomatik tartibda kiritishga yordam
beradi. Funksiyalar ustasini qo'llash funksiyaning yozilishi va uning hamma
argumentlarini sintaktik to'g'ri tartibda kiritilishini ta'minlaydi. Bu esa o'z
navbatida talabalarning funksiyalarning xossalarini qiynalmay va tezda
o'rganishlariga juda katta yordam beradi. Ma'lumotlarni diagrammalar shaklida
namoyish etish, bajarilayotgan ishni tez tushunishga va uni tez hal etishga yordam
beradi. Jumladan, diagrammalar juda katta hajmdagi sonlarni ko'rgazmali
tasvirlash va ular orasidagi aloqadorlikni aniqlashda juda foydalidir.
Dasturlar-testlar. Dastur sinfi juda keng. Ushbu dasturlar kasb-hunar maktabi
va yuqori sinf o'qituvchilari tomonidan kasb-hunarga yo'naltirish bosqichida katta
|
| |
Mavzu: metall karkasli bir qavatli sanoat binolarining montaji

|
Mavzu: metall karkasli bir qavatli sanoat binolarining montaji
|
bet | 1/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 35,27 Kb. | | #235573 |
Bog'liq ilhomaka1
MAVZU: METALL KARKASLI BIR QAVATLI SANOAT BINOLARINING MONTAJI
Reja
Metall karkasli bir qavatli sanoat binolarning montaji. Umumiy qoidalar.
Turli turdagi binolar montajini o‘ziga xos xususiyati. Konveyerda yig‘ish va yirik blokli montaj
Tomyopma bloklari konstruksiyalari va ularni yig‘ish usullari. Konveyerda yig‘ish. Konveyer qoshidagi material va konstruksiyalarning omborlari.
Blokli montaj usullari. Usulning afzalligi va qullanilishi.
Metall karkasli bir qavatli sanoat binolarning montaji.
Umumiy qoidalar.
Sanoat binolarining 70% dan ko‘proq qismi bir qavatli qilib loyihalanadi va quriladi. Ko‘pincha katta oraliqlarni yopishda, ayniqsa yirik maydonli binolarni yopishda metall konstruksiyalar keng qo‘llaniladi.
Bunday binolarni tomyopmalarini tayyorlash va montaj qilishning mexnat sarfi, umumiy binoni barpo etish mehnat sarfining 50-75% ni tashkil etadi, shuning uchun, butun qurilishni tugatish muddati tomyopmalarni montaj qilish davomiyligiga bog‘liq bo‘ladi.
Binolarning tomyopmalar konstruksiyasini yechimlari boshqa konstruksiyalardan elementlarning ko‘p sonli tutashuv uzellaridan (tugun) tashkil topishi bilan farq qiladi va shuning uchun ularni to‘g‘rilash, tomyopmaning ayrim elementlarni mos keltirish, ayniqsa biriktirish va mustahkamlashga ko‘p mexnat talab etiladi. Bundan tashqari tomyopmalarni elementlab montaj qilish yuqori baland joyda bajariluvchi va eng xavfli kategoriyaga kirganligi uchun, ishlar odatda sekin-asta olib boriladi.
Strukturali va yirik blokli tomyopmalarni keng qo‘llanilishi elementlab montaj qilishni istisno qiladi, chunki tomyopma konstruksiyasi to‘liq yer satxida yig‘ilib, loyihaviy sathga to‘liq bitgan blok xolida ko‘tarib qo‘yiladi.
Blokli montaj po‘lat sinkli profilli to‘shama va samarali issiqsovuqni o‘tkazmaydigan materiallarni qo‘llash boshlangandan keyin reallikka aylandi, bu esa tomyopma bloklarini yanada yuqori tayyorgarlik holatida yasalishiga va massasini ayrim qurilish kranlarining yuk ko‘taruvchanligiga mos kelishi imkonini berdi.
Metall bloklardan tayyorlangan tomyopmalarni qo‘llanishi tufayli, og‘ir temir beton ferma va tomyopma plitalarni qo‘llanishiga xojat qolmaydi. Solishtirish uchun 12×24 o‘lchamdagi metall blok 40 t bo‘lsa xuddi shu o‘lchamdagi yig‘ma temir beton konstruksiyaning og‘irligi 80 t dan 120t gacha bo‘lib, 2-3 barobar og‘ir bo‘ladi.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 88
axborotni tashkil qilish va izlab topish;
ajratib olingan axborotni tizimga solish, umumlashtirish va boshqa odamlarga
tushunarli shaklga keltirish;
zamonaviy axborot texnologiyalari yordamida axborot va bilimlarni almasha
olishlariga imkoniyat yaratadi.
Fanning vazifasi o’quvchilarni-zamonaviy axborot texnologiyalari haqidagi
bilimlar, hususan, axborot xavfsizligi, axborotlarni himoya qilish, kompyuterlarga
xizmat qilishning asosiy qoidalari va masalalari, kompyuter viruslaridan saqlanish
usullari va dasturiy vositalari, fayllarni arxivlash usullari va dasturiy vositalari,
arxivator – dasturlar bilan ishlash, axborot tizimlarini tuzish va ulardan
foydalanishning asosiy qoidalari va usullari, axborot texnologiyalarining texnik
vositalari bilan tanishishtirish, uskunaviy tizimlar yordamida sodda ma’lumotlar
ombori va bilimlar omborini yaratish, turli fizik, iqtisodiy, biologik va matematik
modellar qurish usullari, umumta’lim fanlari (geometriya, fizika, algebra, kimyo,
iqtisod kabilar)dagi sodda masalalarning matematik modellarini qurish, lokal va
global kompyuter tarmoqlari bilan ishlash ko’nikmalarini shakllantirish,
zamonaviy axborot texnologiyalarining jamiyatni rivojlantirishdagi muhim
ahamiyati bilan tanishtirish va ulardan o’z kasbiy faoliyatlarida foydalana olish
malakalarini shakllantirishdan iboratdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov I.A. Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. T.,
Sharq, 1998.
2. Karimov I.A.- O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka taxdid,
barkarorlik shartlari va tarakkiyot kafolatlari, T.:, O‘zbekiston, 1997.
3. Karimov I.A. O‘zbekiston iqtisodiy saloxatlarni chuqurlashtirish yo‘lida.
Toshkent. ―O‘zbekiston‖ 1995y.
4. Karimov I.A. O‘zbekiston buyuk kelajak sari. Toshkent. ―O‘zbekiston‖ 1999y.
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining qarori "Komp‘yuterlash-
tirishni yanada rivojlantirish va axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy
etish to‘g‘risida", 2002 yil 30 may.
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 200
YUQORI SINFLARDA MATEMATIKA FANINI O'QITISHDA
ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING O'RNI VA
ULARNI DARSLARDA QO'LLASH METODIKASI
Namangan viloyati Yangi Namangan tumani
Xalq ta`limi bo`limiga qarashli
59-sonli maktabning matematika fani o`qituvchisi
Xudoyberdiyeva Mavjuda Dostonovna
Annotatsiya: Ushbu maqolada pedagogik dasturiy vositalar tasvirlangan: o'quv
dasturlari, trenajyorlar dasturlari, dasturlarni nazorat qilish, test dasturlari,
axborot-ma'lumot dasturlari, ularning o'ziga xos xususiyatlari va matematikani
onlayn maktablarda o'qitishning turli bosqichlarida foydalanishning maqsadga
muvofiqligi. Yuqori sinflar uchun Matematika darslarida kompyuterdan
foydalanish imkoniyatlarini ochib beradi.
Kalit so'zlar: dasturiy vositalar, testlar, nazorat qilish, onlayn va a'nanaviy
o'qitish.
Bugungi kunda axborot faoliyatining roli sezilarli darajada oshib bormoqda
va uning ichida inson tomonidan axborotni faol, mustaqil
ravishda qayta ishlash,
texnologik vositalardan foydalangan holda turli vaziyatlarda ijodiy va yangi
qarorlar qabul qilish. Bu holat umumta'lim maktablarini o'qitish tizimiga sezilarli
o'zgarishlar kiritadi. O'zgarishlardan biri maktab o'quvchilarida
axborot-
kommunikatsiya bilimlarini shakllantirish zarurati bilan bog'liq. Ushbu turdagi
malakani shakllantirishning samarali vositasi pedagogik dasturiy vositalarni
o'qitish jarayonida o'qituvchidan foydalanishdir.
Pedagogik dasturiy vositalar (PDV) - bu o'quv dasturlari, namoyish dasturlari,
o'yinlar, har xil testlar, matn fayllari shaklida murakkablik
darajasida vazifalar
to'plami va boshqalar. Matematika darslarida o'quv dasturi o'quvchilar tomonidan
yangi materiallarni o'rganishda, dastlabki aniqlash va takroriy o'qitish
bosqichlarida qo'llanilishi mumkin. Shuni ta'kidlash kerakki, yuqori sinflar uchun
repetitorlik bosqichida o'qituvchi odatda muvaffaqiyatsiz o'quvchilar
bilan yoki
biron bir sababga ko'ra ko'rib chiqilayotgan materialdagi bo'shliqlarga ega
Mustaqil-ish pdf

|
Mustaqil-ish pdfBog'liq mustaqil-ish
MIRZO ULUG’BEK NOMIDAGI
O’ZBEKISTON MILLIY
UNIVERSITETI JIZZAX FILIALI
SIRTQI BO`LIMNING “AXBOROT TIZIMLARI
VA TEXNOLOGIYALARI” YO’NALISHI
5-BOSQICH 911-20 GURUH TALABASI
ABDUMALIKOVA OZODANING
AVTOMATLASHTIRILGAN LOYIHALASH
TIZIMLARIDA DASTURLASH FANIDAN
TAQDIMOTI
Mavzu:
Avtomatlashtirilgan loyihalash
tizimlarining asosiy tushunchalari.
REJA:
1. Loyihalash jarayonlari va bosqichlari.
2. Avtomatlashtirilgan loyihalashda ishlatiladigan model va
parametrlarini sinflash.
3. Avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari strukturasi va
turlari. Sintez va analiz masalalari. Konseptual loyiha asosida
analitik va sonli modellar yaratish. Geometrik modellar
tizimlarini qo‘llash.
4.
Texnologik
avtomatlashtirishda
avtomatlashtirilgan
loyihalash tizimlari va ularning vazifa hamda funksiyalari.
Loyihalash jarayonlari va
bosqichlari
Loyihalash – odam faoliyati yoki loyhani bunynyod
qilish jarayoni bo‘lib mumkin bo‘lgan obekt holatlar
jamlanmasi, ma’lum ob’ektni bunyod qilishni tavsiya
qilish tushuniladi.
Loyihalash
bir
qancha
bosqichlarni
texnik
topshiriqdan tortib to namunaviyni sinashgacha
jarayonni o‘z ichiga oladi. Loyihalash ob’ekti material
predmet
|
| |
Dastur natijasi - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s....

92
Continue operatori
Dasturlash tillarida ma‘lum bir holatlarda dastur tarkibidagi buyruqlar
faqatgina bir qadamga tashlab keyingisi bajarilish kerak bo‗lgan holatlar ham
mavjud. Bunday holatlarda break operatoridan foydalana olmaymiz, chunki break
o‗zi turgan blokdan chiqib ketadi. Dastur tanasida bitta buyruq bajarilmasdan
keyingisiga o‘tish uchun
continue operatoridan foydalaniladi.
Continue operatori ham break operatoriga o‗xshaydi, lekin bunda faqat bitta
bo‗yruqni cheklab o‗tadi. Asosan takrorlanish jarayonlarida ma‘lum bir holatlarda
takrorlanishning ba‘zi bir holatlari hisoblanmaslik kerak bo‗lganda continue
operatoridan foydalanish maqsadga muvofiq bo‗ladi.
Takrorlanish jarayonida takrorlanishning biror bir qadamini tashlab
ikkinchisiga o‗tish uchun continue bo‗yrug‘idan foydalanish qulay hisoblanadi.
Misol: Berilgan dastur natijasini aniqlang.
#include
int main ()
{ int x=4;
for(int i=1;i<=x;i++)
{
if((i==2)||(i==4)) {continue;}
cout<}
return 0;
}
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi

O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
DTS talabi: Jismlarning o’zaro ta’siri haqida ma’lumotlarga ega bo’lishi. Kuch haqida tasavvurga ega bo’lib uni amaliyotga qo’llay olishi.
Dars turi: Yangi bilim beruvchi.
Dars usullari.Evristik.Darslik yoki multimediya darsligi bilan ishlash., aqliy hujum. FSMU. Kubik.
Dars materiallari: 1. Fizika kitobi va multimediya darslik. Kompyuter. CD disk.
2. Dinamometr, yuklar, magnit, temir buyumlar, plastilin yoki saqich, rezina, aravacha.
Darsning borishi:
1.Tashkiliy qism.
O’quvchilarga, Beruniy, Ibn-Sino, Hozin, zichlik, tarozi, massa yozilgan kartochkalar tarqatiladi va shu yozuvni topib birlashish taklif etiladi.
|
OX va OY koordinata o‗qlarida yotmaydigan nuqta berilgan. Nuqta joylashgan 
koordinata choragi aniqlansin. 
13

|
OX va OY koordinata o‗qlarida yotmaydigan nuqta berilgan. Nuqta joylashgan
koordinata choragi aniqlansin.
13Bog'liq ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI12. OX va OY koordinata o‗qlarida yotmaydigan nuqta berilgan. Nuqta joylashgan
koordinata choragi aniqlansin.
13. Koordinata o‗qlariga parallel ravishda to‗g‗ri to‗rtburchakning uchta uchi
berilgan, to‗rtinchi uchi koordinatasini aniqlansin.
14. X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
0
,
6
;
0
),
sin(
2
)
(
x
agar
x
x
agar
x
x
f
15. X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
,
*
3
;
2
2
,
2
)
(
holda
aks
x
x
yoki
x
agar
x
x
f
16. X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
2
,
4
;
2
0
,
;
0
,
)
(
2
x
agar
x
agar
x
x
agar
x
x
f
17. X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
),...,
4
,
3
[
),
2
,
1
[
,
1
;
),...,
3
,
2
[
),
1
,
0
[
,
1
;
0
,
0
)
(
x
agar
x
agar
x
agar
x
f
18. Yil berilgan (musbat butun son). Berilgan yilda nechta kun borligini aniqlovchi
dastur tuzilsin. Kabisa yilida 366 kun bor, kabisa bo‗lmagan yilda 365 kun bor.
Kabisa yil deb 4 ga karralilariga aytiladi. Lekin 100 ga karrali yillar ichida faqat
400 ga karrali bo‗lganlari kabisa yil hisoblanadi. Masalan 300, 1300 va 1900
kabisa yili emas. 1200 va 2000 kabisa yili.
19. Butun son berilgan. Berilgan sonni ―musbat toq son‖, ―manfiy juft son‖, ―son
nolga teng‖ va h.k ekranga yozadigan dastur tuzilsin.
20. 1-999 oralig‗idagi sonlar berilgan. Berilgan sonni ―ikki xonali juft son‖, ―uch
xonali toq son‖ va h.k ekranga yozadigan dastur tuzilsin.
21. x,y,z,t sonlarining eng kattasi va eng kichigini aniqlang.
22. M(x;y) nuqta koordinata tekisligining qayerida joylashganligini aniqlang.
23. Berilgan oddiy kasrning turini aniqlang.
24. x1, x2, x3 sonlari berilgan va ularning faqat ikkitasi teng. Farq qiluvchi sonni
toping.
25. y=kx+b funksiya grafigining qaysi koordinata choragida joylashganlini
aniqlang.
90
26. Ikkita chiziqli funksiya berilgan. Ularning grafiklari o‗zaro qanday
joylashganligini aniqlang.
27. Teledasturning bir qismini dasturlashtiring.
28. Har qanday sonning kvadrati qanday raqam bilan tugashini aniqlang.
29. y=sinx, y=cosx, y=tgx, y=ctgx funksiyalarning koordinata choraklaridagi
ishoralarini aniqlang.
30. Yil oylarining qaysi faslga tegishliligini aniqlang.
31. Ixtiyoriy kiritilgan ko‘p xonali sonning 2, 3, 4, 5, 6, 10 sonlaridan qaysi biriga
karrali ekanligini aniqlang.
|
| |
Baholash: ishingizga 
nazar solib, ijobiy va 
salbiy tomonlarini 
aniqlash.
Kalit so‘z

85
3
Elektron jadvaldan maqsadli foydalanish
Loyiha uchun maqsad
Maqsadga erishildimi?
Har haftada
qancha kundalik xarajatlar
uchun pul olayotganingizni yozing.
Ha, mening elektron jadvalim har hafta qancha
pul olayotganimni kiritishga imkon berdi. Buni B3
katakda ko‘rishingiz mumkin.
Olgan puldan qancha tejaganingizni
yozing.
Ha, jami tejalgan
pulimni kiritishga imkon
beradigan katak bor. Bu B4 katak.
O‘yin konsoli qancha turishini yozing.
Ha, o‘yin konsolining qancha turishini
yozadigan katak mavjud. Bu F3 katak.
O‘yin konsolini sotib olish uchun sizga
qancha vaqt kerak ekanini aniqlang.
Ha. Elektron
jadvaldagi haftalar sonini
o‘zgartirishingiz mumkin. Shunda sizga qancha
pul tejaganingiz ko‘rsatiladi. Raqam bir xil
bo‘lmaguncha yoki o‘yin
konsolining narxidan
yuqori bo‘lguncha buni davom ettirishingiz
mumkin.
Elektron jadvalni imkoniyatlarini yaxshilash
Elektron jadvalingizni yaxshilash uchun har doim biron narsa qilishingiz mumkin,
hatto u yaxshi
ishlaydi deb hisoblasangiz ham. Quyidagi fikrlarni o‘ylab ko‘ring:
• Elektron jadvalingizda ishlamaydigan narsa bormi? Agar shunday bo‘lsa, unda bu muammoni
hal qilish kerak.
• Elektron jadvalingizni ishlatish osonmi? Foydalanishni yanada osonlashtirish uchun formatni
o‘zgartirish mumkinmi?