nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Moliya sohasini raqamlashtirish Covid-19 pandemiyasida

|
Moliya sohasini raqamlashtirish Covid-19 pandemiyasida
|
bet | 3/3 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 16,87 Kb. | | #273901 |
Bog'liq RejaMoliya sohasini raqamlashtirish Covid-19 pandemiyasida.
Raqamli texnologiyalar moliya sohasida ham keng qo'llanilmoqda. Ular real vaqt rejimida tezroq va aniqroq hisobot berish va umuman moliyaviy boshqaruv uchun qulay sharoitlar yaratadi. Moliyaviy xizmatlar sektori keng ko'lamli raqamli transformatsiyani boshdan kechirmoqda va bu sohadagi kompaniyalar o'z bizneslarini qanday olib borishiga keng ta'sir ko'rsatmoqda. Yangi texnologiyalar banklar, sug'urta kompaniyalari va boshqa moliyaviy xizmatlar ko’rsatadigan kompaniyalariga o'z operatsiyalarini ko'rib chiqish va mijozlariga xizmat ko'rsatishning turli usullarini aniqlash imkonini beradi. Bugungi kunda mamlakatni rivojlantirishning muhim ustuvor yo‘nalishi uning raqamli iqtisodiyotga o‘tishidir. O‘zbekiston iqtisodiy faoliyat va davlat boshqaruvining asosi sifatida raqamli texnologiyalarni rivojlantirishga urinmoqda. Mamlakat hukumati tomonidan qonunchilik darajasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish uchun barcha zaruriy shartsharoitlar yaratilmoqda. Moliya tizimi davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining asosidir. Moliya sektorini raqamlashtirish ham davlat, ham tijorat tashkilotlarining moliyaviy resurslarini boshqarish shaffofligini ta’minlaydi. Asosiy vazifasi iqtisodiy o‘sishni ta’minlash va aholi turmush darajasini oshirish bo‘lgan davlat siyosatining muvaffaqiyati moliyaviy resurslar qanday shakllantirilishi, taqsimlanishi va ishlatilishiga, iqtisodiyotning real sektorini, fan, ta’lim va madaniyat moliyalashtirish mexanizmi qanchalik samarali ekanligiga bog‘liq bo‘ladi. Milliy iqtisodiyotlarning zamonaviy rivojlanishi, ayniqsa, moliya va bank sektorida raqamli mahsulotlar va xizmatlarni rivojlantirishga qaratilgan. O'z navbatida, moliya bozorlarini rivojlantirish konsepsiyasi moliya institutlarining imkoniyatlari va ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda eng yangi texnologiyalardan foydalanish bilan bog'liq. Iqtisodiy inqirozning ta'siri va COVID-19 pandemiyasining tarqalishi natijasida yuzaga kelgan murakkab global muammolarning kuchayishi har qanday zamonaviy davlatda o‘zaro hisobkitoblarning turli shakllarini amalga oshirishga samarali moslasha oladigan mexanizmni ishlab chiqish, moliyaviy imkoniyatlar va masofaviy va kontaktsiz xizmat ko'rsatish vositalaridan foydalanishga e'tiborni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatdi.
|
| |
Avtobus (avtomobil - omnibus

|
Avtobus (avtomobil - omnibusBog'liq VNS-mühazirəAvtobus (avtomobil - omnibus- sözlərinin qısaldılması) - sərnişin daşımaları üçün nəzərdə
tutulan və səkkizdən çox adam tutan avtomobildir. Trolleybus və tramvaydan fərqli olaraq
avtobusun asma məftillərə və rels yollara ehtiyacı yoxdur. Uzunluğu 5,5 m olan avtobuslar
mikroavtobus (rus təsnifatına görə ən kiçik tutumlu) adlanırlar, dünyanın əksər yerlərində
mikroavtobuslara tutumu 9 - 1 6 sərnişin olan avtobuslar aid edilir . Dünyada ilk avtobus
1801 - ci ildə Riçard Trevitik (İngiltərə) tərəfındən hazırlanmışdır. Buxar miihərriki olan bu
maşın 8 sərnişin daşıya bilirdi. Benzinlə işləyən ilk daxili yanma mühərrikli avtobus Almaniyada
1894 - 1895 - ci illərdə «Bens» zavodunda istehsal edilmişdir. O, səkkiz sərnişin götürür və 15
km - lik trassa üzrə alman şəhərləri Zigen, Netfen və Doyç arasında işləyirdi. Dünyada ilk daxili
yanma mühərrikli şəhər avtobusu 12 aprel 1903 - cü ildə Londonda marşruta çıxdı.
Dünyada ən uzun avtobus marşrutu uzunluğu 5455 km olan və Pert və Brisben
(Avstraliya) şəhərlərini birləşdirən marşrutdur. Bu marşrut 1980-ci il 9 apreldə açılmışdır.
Marşrutda gcdiş vaxtı 75 saat 55 dəqiqə çəkir.
Ən uzun avtobus, uzunluğu 32,2 m olan «DAF Super Siti Treyn» avtobusudur. Əsas
salonda 110 oturan və 140 duran, ikinci salonda isə 60 oturan və 40 duran sərnişin yeri vardır.
Avtobus Zairin keçmiş prezidenti Mobutu Sese Seko tərəfındən layihələndirilmişdir. Avtobusun
sərnişinsiz çəkisi 28 tondur.
2001 - ci ildə Rusiyada ilk 15 - metrlik üçoxlu avtobus «Voljanin - 6270» buraxıldı.
Avtobusun uzunluğu 15220 mm, sərnişin tutumu 160 nəfərdir. Bu avtobus dünyada ən uzun
qoşalaşmamış (tək) avtobusdur.
İstiqamətləndirilən avtobus və ya şpurbus - xüsusi (bəzən rels, bəzən də optik və ya maqnit
sistemləri şəklində olan) istiqamətləndiricilərlə avtomatik olaraq öz hərəkət trayektoriyasında
saxlanılan avtobusdur. İstiqamətləndirilən avtobusun hərəkət zolağı digər nəqliyyat
hərəkətindən ayrılmış olur. İstiqamətləndirilən avtobus avtobusun və tramvayın üstünlüklərini
birləşdirir. Bu sistem 1970 - ci illərdə Almaniyada «Mersedes - Bens» kompaniyası tərəfindəıı
hazııianmışdır. Sistemin yaradılmasında ilkin məqsəd avtobusların (trolleybusların) dar
tunellərdən qəzasız keçməsini təmin etmək olmuşdur.
İstiqamətləndirilən avtobuslar müasir Böyük Britaniyada (İpsviç, Lids, Bredford. Krouli,
Edinburq şəhərlərində) geniş yayılmışdır. İstiqamətləndirici diyircəkləri olan ən uzun istiqa-
mətləndirilən avtobus xətti, O - Bahn, Adelaida (Avstraliya) şəhərindədir. Bu xətt 1986-cı ildə
açılmış, uzunluğu 12 km-dir.
|
| |
Doğru podşipnik istehsalçısını necə seçmək olar?

Doğru podşipnik istehsalçısını necə seçmək olar?
Doğru podşipnik istehsalçısının seçilməsi adətən aşağıdakı amillərin nəzərə alınmasını
tələb edir:
•
Keyfiyyət: Etibarlı podşipniklər
əldə etməyinizi təmin edəcək və
beləliklə, onların xidmət
müddətini uzadacaq və texniki
xidmət xərclərini azaldacaq,
keyfiyyətli rekorda malik
istehsalçı seçin.
•
Etibarlılıq: tələb olunan
rulmanları vaxtında əldə edə
bilmək üçün sabit istehsal və
təchizat gücünə malik
istehsalçıları seçin.
•
Texniki
dəstək: Ən yaxşı rulman
performansını əldə etməyinizi
təmin etmək üçün texniki dəstək
təmin edə və problemləri həll
edə bilən istehsalçı seçin.
•
Xərc: xərclərinizin büdcə
daxilində olmasını təmin etmək
üçün münasib
qiymətlərlə
istehsalçıları seçin.
•
Reputasiya:
Etibarlı və yaxşı
qiymətləndirilmiş istehsalçı
seçin ki, bu da
ən yaxşı alış
təcrübəsi əldə etməyinizi təmin
edəcək.
|
) Nikotin turşusunu Na2CO3 ilə qızdırdıqda hansı iy hiss olunur?

53) Nikotin turşusunu Na2CO3 ilə qızdırdıqda hansı iy hiss olunur?
A) Piridin iyi
B) Fenol iyi
C) Kükürd iyi
D) Acı badam iyi
E) Ammonyak iyi
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 172
54) Nikotinamidi NaOH ilə qızdırdıqda hansı iy hiss olunur?
A) Etil asetat iyi
B) Sirkə turşusu iyi
C) Vanilin iyi
D) Ammonyak iyi
E) Kükürd iyi
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 175
55) Piridoksin hidroxlorid FeCl3 ilə hansı rəng verir?
A) Sarı
B) Yaşıl
C) Narıncı
D) Qırmızı
E) Qara
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 181
56) Atropin sulfat pikrin turşusu ilə hansı rəngdə çöküntü verir?
A) Açıq- yaşıl
B) Sarı
C) Qırmızı
D) Göy
E) Qara-qonur
Ədəbiyyat: H. Əliyev “Əczaçılıq kimyası” 1I-ci hissə, Bakı, “Maarif”, 1982 səh 21
|
Rulmanların təsnifatı - Boru həlli təchizatçısı

kolun
səthinin sürtünmə xüsusiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün daşıyıcı kolun daxili səthinə
tökülən sürtünmə əleyhinə məlumat təbəqəsi daşıyıcı kol adlanır. Daşıyıcı kolun və
daşıyıcı kolun məlumatları birlikdə sürüşmə rulman məlumatları adlanır. Sürüşən
yatağın tətbiqi ümumiyyətlə yüksək sürət və yüngül yük şəraitindədir.
Sürüşən yatağın iş prinsipi
Rulman,
şaftın fırlanmasını idarə etmək və ya şaftın fırlanan hissələrini daşımaq üçün
istifadə olunan şaftı dəstəkləyən bir hissədir.
Sürüşən yatağın tətbiqi
Sürüşən rulman sürüşmə sürtünməsi altında işləyən bir rulmandır. Sürüşən rulman
sabit,
etibarlı və səssiz işləyir. Maye yağlama şəraitində sürüşmə səthi birbaşa təmas
olmadan sürtkü
yağı ilə ayrılır, bu da sürtünmə itkisini və səth aşınmasını əhəmiyyətli
dərəcədə azalda bilər. Yağ filmi də müəyyən vibrasiya udma qabiliyyətinə malikdir.
Bununla
belə, başlanğıc sürtünmə müqaviməti böyükdür. Şaftın rulman tərəfindən
dəstəklənən hissəsi jurnal adlanır, jurnala uyğun gələn hissələr rulman qabıqları adlanır.
Daşıyıcı qabığın səthinin sürtünmə xüsusiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün daşıyıcı qabığın
daxili
səthinə tökülən sürtünmə əleyhinə məlumat təbəqəsi daşıyıcı laynerlər adlanır.
Daşıyıcı qabıqların və daşıyıcı laynerlərin məlumatları birlikdə sürüşən rulman
məlumatları adlanır. Sürüşən rulmanlar ümumiyyətlə aşağı sürətli və ağır yük iş
şəraitində və ya texniki qulluq və yağlamanın çətin olduğu əməliyyat hissələrində
istifadə olunur.
Tashkiliy ta‘sir ko’rsatish

|
Tashkiliy ta‘sir ko’rsatish
|
bet | 3/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 109,5 Kb. | | #102132 |
Bog'liq Boshqaruv usullariTashkiliy ta‘sir ko’rsatish turli tashkiliy choralarini, ya‘ni:
ishlab chikarish va boshkarishning tashkiliy strukturalarini belgilash;
ichki tartib-koidalarini o’rnatish;
boshkariluvchi va boshkaruvchi tizimlar o’rtasida optimk va okilona nisbatni o’rnatish kabilarni o’z ichiga oladi.
Farmoyish berish yo’li bilan ta‘sir ko’rsatish barcha boshkarish bo’limlari va organlarining (uyғun) ishlashini joriy ta‘minlab turishidan iborat bo’lib, bunga e‘lon kilinadigan yozma yoki ogizaki ko’rsatmalar berish, yozma shaklda nashr etilgan yoki ogizaki buyruklar vositasi bilan erishiladi.
3. Boshqarishning iqtisodiy usullari
Boshqarishning iqtisodiy usullari iktisodiy manfaatlardan foydalanishga asoslanadi. Zero, xar kanday jamiyatning iktisodiy munosabatlari, eng avvalo manfaatlarda namoyon bo’ladi. Manfaatlar uch xil bo’ldi:
umumjamiyat manfaatlari;
jamoa manfaatlari;
shaxsiy manfaatlar.
Bu manfaatlarni uygun sur‘atda boғlab olib borish muammosi bir kator muammolarni xal kilishni, xar bir davr sharoitlariga muvofik keladigan munosabatlarni o’rnatishni talab kiladi.
Iktisodiy boshkaruv usullarining asosiy vazifasi ishlab chikariladigan maxsulot (xizmat) birligiga sarflanadigan xarajatni kamaytirishga imkon beruvchi xo’jalik mexanizmlarining yangi usullarini, shuningdek, manfaatdorlik muxitini vujudga keltirish va ulardan samarali foydalanishdir.
Bu usulda kishilarning shaxsiy va guruxiy manfaatlarini yuzaga chikarish orkali ularni samarali ishlashi ta‘minlanadi. Bu maksadda ko’shimcha ish xaki to’lash, mukofotlar berish, bir yo’la katta pul bilan takdirlash kabilar muxim axamiyat kasb etadi. Iktisodiy metodlar boshkarishning barcha metodlari ichida yetakchi o’rinni egallaydi. xar kanday darajadagi raxbar bu usulning mazmunini yaxshi bilishi va ularni to’gri ko’llay olishi kerak. Boshkariluvchi obektga iktisodiy usullar orkali ko’rsatiladigan ta‘sir korxonalarni:
jiddiy rejalar kabul kilishiga:
mexnat va moliya resurslaridan yanada unumlirok foydalanishga;
yangi texnologiyalarni joriy kilishga;
mexnat unumdorligini oshirishga;
rakobatbop maxsulotlarni ishlab chikarishga ragbatlantiruvchi va shunga da‘vat etuvchi bo’lishi kerak.
SHu bilan birga iktisodiy metodlar shunday tanlanishi va ko’llanishi kerakki, bunda jamoalar va xar bir xodimning manfaatlarigina emas, balki butun jamiyat manfaatlariga rioya kilinadigan bo’lsin. Bir korxona uchun foydali tadbir davlatga xam foydali bo’lsin.
Boshkarishning iktisodiy usullari jumlasiga:
kredit va foiz stavkasi;
solik va solik yuki;
boj to’lovlari;
subsidiya va sanktsiya;
lizentsiya;
transfert to’lovlari;
narx-navo va xozolar kiradi.
Boshkaruv organlari, xususan, davlat bu usulni ko’llab, bozorni shakllantirish chogida xam, uning o’zini o’zi boshkarish boskichida xam goyat muxim jarayonlarni boshkaradi.
Agar ma‘muriy boshkarish usullari o’zini o’zi boshkaradigan bozor mexanizmlariga karshilik ko’rsatsa, ularga to’skinlik kilsa, iktisodiy usullar esa aksincha, ulardan foydalanishga tayanadi. Xo’jalik soxasiga davlatning ta‘siri xam tubdan o’zgaradi.
|
| |
Adabiyotlar - Tayanch so’z va iboralar

|
Tayanch so’z va iboralar
|
bet | 5/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 109,5 Kb. | | #102132 |
Bog'liq Boshqaruv usullariAdabiyotlar
Yuldoshev N.K,, Nabokov V.I. "Menejment nazariyasi". Darslik. T.TDIU, 2013.- 433 b.
Yuldoshev N.K, Menejment. Ukuv kullanma.T.: TDIU, 2006 Y.-150 b.
Kucharov A.S. Menejment. O’quv qollanma. T..TDIU, 2009 u. -120 b.
SHarifxodjaev M.Menejment. Darslik.T.: Ukituvchi, 2002.-464 b.
Yo'ldoshev N.Q., Azlarova M.M., Xo'djamuratova G. Y. "Menejment va marketing asoslari": (O'quv qo'llanma). - T.: TDIU, 2012 y. -258 b.
Lapыgin YU.N. Strategicheskiy menedjment.Uchebnoye posobiye. - M.: Eksmo, 2010.-432 s.
Vesnin V.R. Menedjment v sxemax i opredeleniyax: Uchebnoye posobiye. -M.: Prospekt, 2009. - 120 s.
Danilin V.I. Finansovыy menedjment: zadachi, testы, situatsii.Uchebnoye posobiye. - M.: Prospekt, 2009. - 360 s.
Kane M.M., Ivanov B.V., Koreshkov V.N, Sxirtladze A.G. Sistemы, metodы i instrumentы menedjmenta kachestva: Uchebnik dlya vuzov / Pod red. M.M. Kane. - SPb.: Piter, 2009. - 560 s.
B Kattakishiyev, I Mamayusupov Strategik menejment Toshkent 2008 y
R I Gumish, Matmurodov F.I. Innavatsion menejment Toshkent 2008y
Matmurodov F.I. Ma’muriy menejment Toshkent 2008y
S.I Ahmedov, R.I Nirimbetov Ishlab chiqarish menejmenti Toshkent 2008y
A.Qo’chqarov Menejer imkoniyatlari. “Istiqlol” nashriyoti 2000
SH.N.Zaynutdinov va boshqalar. Menejment asoslari. T. Moliya-2001 y
A.YUldashev, I.Sirojiddinov. Moliyaviy menejment. Namangan-2001 y.
|
| |
Boshkaruvning tashkiliy – ma‘muriy usullari

|
Boshkaruvning tashkiliy – ma‘muriy usullari
|
bet | 2/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 109,5 Kb. | | #102132 |
Bog'liq Boshqaruv usullari2. Boshkaruvning tashkiliy – ma‘muriy usullari
Tashkiliy-ma‘muriy usullar boshkarish usullari tizimida aoxida o’rin tutadi. Bu usullarga:
boshkarish apparatining muayyan strukturasini tuzish;
xar bir boshkaruv bo’ginining funktsiyalarini belgilash;
kadrlarni to’gri tanlash;
buyruklar, farmoyishlar va ko’llanmalar chikarish, ularning bajarilishini nazorat kilish;
topshiriklar va direktiv ko’rsatmalarni bajarmayotgan bo’linma va shaxslarga nisbatan majburiy choralarni ko’llash kiradi.
Tashkiliy-ma‘muriy usullar yukori organlar xokimiyatiga va kuyi organlarning bo’ysunishiga asoslanadi. Shuning uchun ularning ko’pincha ma‘muriy usullar deb yuritiladi. Yukori ma‘muriy organlar boshkariluvchi obektning bajarishi majburiy bo’lgan tartib-koidalarni ishlab chikadi, shuningdek bo’ysunuvchi organlarga farmoyishlar beradi.
Boshkarishning tashkiliy ma‘muriy usullari ikki shaklda:
tashkiliy ta‘sir ko’rsatish usullari;
formoyish berish usullari shakllarida namoyon bo’ladi (12 -chizma).
Tashkiliy-ma‘muriy usullar
Tashkiliy ta‘sir kўrsatish shakllari
loyiҳalash
reglamentlash
normalash
қўllanmalar tayyorlash va .k.
Farmoyishlar berish shakllari
buyruқ chiқarish
farmoyish berish
қaror қilish
kўrsatmalar berish va .k.
12- chizma. Tashkiliy – ma‘muriy usullar shakllari.
Tashkiliy usullarning bu ikkala shakl birgalikda ko’llaniladi, bir-birini to’ldiradi va rivojlantiradi. xar ikkala shaklning uygunlashuvi ishlab chikarish sharoitlarini xisobga olgan xolda optimal bo’lishi kerak.
|
| |
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo - bet 10

«Kafansiz ko'milganlar» 25
Bunday gaplarni aytish tergovchining ko'nglidagi
ishni qilish bo'lardi. O'sha kuniyoq qo'ygan butun
ayblarimizga o'zi iqror bo'ldi, deb tergovni tugatadi.
Sudga oshiradi. U esa muddatidan ilgari tergovni tu-
gatgani, mahorati uchun yana bir yuksak darajaga
ham ega bo'ladi.
Yukimni ko'tarib qamoqxona hovlisida kutib tur-
gan «Cherniy voron» mashinasiga chiqdim. Endi qa-
yerga olib borishmoqchi? Xayollarim qaror topguncha
ham bo'lmay, mashina ikki-uch daqiqali masofani
bosmasdan to'xtab, yana qandaydir temir darvoza-
ning ko'ngilsiz sharaqlab ochilib-yopilishi eshitildi.
Yuklarimni orqalab, mashinadan tushdim. Miltiq
tutgan nazoratchining qo'lingni orqaga qil, to'xta, at-
rofga qarama, bu yoqqa yur, degan buyrug'i ostida
yerto'laga tushdim. Bu yertola ikki yog'i temir eshik-
lardan iborat uzundan-uzoq qamoqxona edi. Meni
bir xonaga kirgizishdi.
Tavba, inson tabiati shu qadar ajoyibki, kameraga
kirib, unda o'tirgan bir-ikki mahbusga ko'zim tushi-
shi bilan, qamoq azoblari bir dam unutilib, ko'nglim-
da kutilmagan qandaydir ravshanlik paydo bo'ldi.
Bu yolg'izxonadan chiqib odamlar bilan uchrashga-
nimdanmi, yoki qorong'i tor xonadan kengroq xona-
ga o'tganimdanmi, bilmadim, shu zahoti xayolimdan
ozodlik vaqtimda eshitganim kulgili bir rivoyat o'tdi.
Sürüşən rulmanda nasazlıqların aradan qaldırılması

yaxşılaşdırmaq üçün yivin
kənarını və ya formasını
dəyişdirin.
•
3.
Yatağın boşluğunu azaldın və
şaft mərkəzinin sarsıntısını
azaldın.
•
4.
Uyğun podşipnik kol
məlumatları ilə əvəz edin.
6,
Zəif izolyasiya və ya torpaqlama və ya statik elektrik səbəbindən elektrik eroziyası
jurnal
və rulman yastığı arasında müəyyən bir gərginlik meydana gətirəcək, jurnal və
podşipnik yastığı arasında yağ filminə nüfuz edəcək və rulmanı edəcək elektrik
qığılcımları yaradacaq. çuxurlara qoyun.
•
1.
Maşının izolyasiyasını
yoxlayın, xüsusilə bəzi qoruyucu
vasitələrin (məsələn, istilik
müqaviməti, termocüt və s.)
naqillərinin yaxşı izolyasiya
edilib-
edilməməsinə diqqət
yetirin.
•
2.
Maşının torpaqlanmasını
yoxlayın.
•
3. Elektrik
eroziyasından sonra
zərər ciddi deyilsə, rulman
kolunu
qırmaq olar.
•
4.
Jurnalı yoxlayın. Əgər
jurnalda çuxur varsa,
çuxurları
çıxarmaq üçün jurnalı cilalayın.
Yuvarlanan 
podşipniklərdə nasazlıqların aradan qaldırılması

mövqedən kənara çıxmasına səbəb olur və mil yüksək sürətlə hərəkət edərkən anormal
səs-küy yaradır. Yataq yorulduqda, onun səthindəki metal soyulacaq, bu da yatağın
radial
boşluğunu artıracaq və anormal səs-küy yaradacaq.Bundan əlavə, yatağın kifayət
qədər yağlanmaması, quru sürtünmə və yatağın qırılması səbəbindən anormal səs
yaranacaq. . Rulman
aşındıqdan və boşaldıqdan sonra qəfəs boşalacaq və
zədələnəcək, bu da anormal səs yaradacaq.
3.
Rulmanların aşınması
Yuvarlanan
podşipniklərin aşınması şaftın istifadəsi zamanı ümumi avadanlıq
problemidir
və bu, əsasən şaftın metal xüsusiyyətlərindən qaynaqlanır: metal yüksək
sərtliyə malik olsa da, zəif məhsuldarlığa malikdir (deformasiyadan sonra onu bərpa
etmək mümkün deyil). Zərbə müqaviməti və yorğunluq müqaviməti zəifdir, ona görə də
yapışan aşınmaya, aşındırıcı aşınmaya, yorğunluğa, aşınmaya və s. səbəb olmaq
asandır. Mil aşınmasının çoxunu aşkar etmək asan deyil, yalnız maşın yüksək
temperaturda, böyük atlama olduqda. diapazon, anormal
səs-küy və s. aşkarlanmaya
səbəb olacaq, lakin insanlar bunu biləndə yuvarlanan valların çoxunun köhnəldiyini və
maşının bağlanması ilə nəticələndi.
Rolling 
podşipnik - Boru həlli təchizatçısı

Yuvarlanan rulman nədir? Yuvarlanan rulmanBu,
sürtünmə itkisini azaltmaq üçün işləyən mil ilə mil oturacağı
arasındakı sürüşmə sürtünməsini yuvarlanan sürtünməyə dəyişdirən dəqiq mexaniki
elementdir. Rolling rulman
ümumiyyətlə dörd hissədən ibarətdir: daxili halqa, xarici
halqa, yuvarlanan element
və qəfəs. Daxili halqanın rolu şaftla uyğunlaşmaq və mil ilə
dönməkdir; xarici halqanın rolu daşıyıcı oturacaqla uyğunlaşmaq və köməkçi rol
oynamaqdır; yuvarlanan elementin rolu qəfəsdən istifadə etməkdirYaylanan element
daxili halqa
və xarici halqa arasında bərabər paylanır və onun forması, ölçüsü və
miqdarı yuvarlanan yatağın xidmət göstəricilərinə və xidmət müddətinə birbaşa təsir
göstərir; qəfəs yuvarlanan elementi bərabər paylaya və yuvarlanan elementi yağlamaq
üçün
döndərməyə istiqamətləndirə bilər.
Yuvarlanan rulmanın iş prinsipi Yuvarlanan rulman xarici halqadan, daxili halqadan, yuvarlanan
elementdən və
qəfəsdən ibarətdir. Daxili halqa mil ilə uyğunlaşdırılır, xarici halqa mənzil çuxuruna
uyğunlaşdırılır və daxili və xarici halqalar yuvarlanan element vasitəsilə yuvarlanan
sürtünmə fırlanmasını təşkil edir. Qəfəs yuvarlanan elementin çevrədə bərabər
paylanması üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Rolling podşipniklərin tətbiqi Ən çox təmsil olunan yuvarlanan rulman geniş istifadə olunur və radial yükə və iki
istiqamətli eksenel yükə davam edə bilər.
Yüksək sürətli fırlanma və aşağı səs-küy və aşağı vibrasiya tələb edən hallar üçün
uyğundur. Polad toz örtüyü və ya rezin sızdırmazlıq halqası olan möhürlənmiş rulman
əvvəlcədən lazımi miqdarda yağla doldurulur. Xarici halqada dayanma halqası və ya
flanşı olan rulman eksenel yerləşdirmə və korpusda quraşdırmaq üçün asandır.
Maksimum yük tipi
daşıyıcının ölçüsü standart rulmanla eynidır, lakin daxili və xarici
halqalarda bir doldurma yivi var ki, bu da nominal yükü
artırmaq üçün topların sayını
artırır.
Rolikli 
podşipnik - Boru həlli təchizatçısı

daşıma qabiliyyəti xarici halqanın yuvarlanma bucağından asılıdır. Bucaq nə qədər
böyükdürsə, daşıma qabiliyyəti də bir o qədər yüksəkdir. Konik diyircəkli rulmanlar
konusvari daxili
həlqə və xarici halqa yollarına malikdir və konik rulonlar onların
arasında yerləşdirilir. Bütün konusvari səthlərin proyeksiya xətləri daşıyıcı oxunun eyni
nöqtəsində birləşir.
Bu dizayn konik
diyircəkli rulmanı xüsusilə daşıyıcı birləşmə (radial və eksenel) yüklər
üçün
uyğun edir. Yatağın eksenel yük qabiliyyəti əsasən təmas bucağı α ilə müəyyən
edilir;
α bucağı nə qədər böyükdürsə, ox yük qabiliyyəti də bir o qədər yüksəkdir. Bucaq
ölçüsü hesablama
əmsalı e ilə ifadə edilir; e dəyəri nə qədər böyükdürsə, təmas bucağı
nə qədər böyükdürsə, eksenel yükləri daşımaq üçün yatağın tətbiqi bir o qədər
böyükdür.
Rolikli
podşipniklərin tətbiqi
Konik
diyircəkli rulmanlar əsasən lift dartma maşınlarında, mühəndis maşınlarında,
metal yayma
avadanlıqlarında, kağız istehsalı maşınlarında, tikinti məcmu sənayesində,
sənaye paltaryuyan avadanlıqlarda, külək enerjisi millərində, kömür mədəni kazıyıcı
maşınlarda, tekstil maşınlarında, sement liftlərində, sənaye nasoslarında, dəzgahlarda
istifadə olunur. , sement qarışdırıcılar, lent mişarları, mühərriklər və s.
İstismar zamanı podşipniklərin müntəzəm yağlanması və saxlanması

səviyyəsini əlavə edin.
Yağ banyosu yağlama sistemi ilə yağın temperaturu 60 ℃ (140 ° F)-dən aşağıdırsa və
sürtkü ya
ğı çirklənməyibsə, sürtkü yağı ildə bir dəfə dəyişdirilə bilər. Yağın temperaturu
60-100
℃ (140-210 ° F) olarsa, sürtkü yağının ildə dörd dəfə dəyişdirilməsi lazımdır.
Ya
ğın temperaturu 100-120 ℃ (210-250 ° F) olarsa, sürtkü yağını ayda bir dəfə
d
əyişdirmək lazımdır. Yağın temperaturu 120 ℃ (250 ° F) olarsa, sürtkü yağı həftədə bir
d
əfə dəyişdirilməlidir.
Düzgün
quraşdırma və təmir rulmanın normal işləməsi üçün vacib amildir. Eyni
zamanda,
yatağın təmizliyinə diqqət yetirilməlidir. Rulman çirkləndiricilərdən və nəmdən
qorunmalı, düzgün quraşdırılmalı və yağlanmalıdır. Bundan əlavə, rulman quruluşunun
dizaynı, yağ möhürünün vəziyyəti, sürtkü yağının forması və dəyişdirilməsi dövrü və
xüsusi texniki
xidmət də mühüm rol oynayır və diqqət yetirmək üçün əlavə edilməlidir.
diqqət tələb edən məsələlər
Rulmanların isti quraşdırılmasından sonra ehtiyat tədbirləri: quraşdırmadan sonra xarici
halqanı çəkin, daxil edilmiş maksimum bucağa çevirin və sonra bağlayın və hizalayın.
Rulmanda
çirklər varsa, onu hizalamaq çətindir. Rulman oturacağına doğru hərəkət
edərkən, rulman və rulman oturacağı arasındakı boşluğu doldurmaq üçün bir ölçü
ölçəndən istifadə edin. Şaftın konsentrikliyini və perpendikulyarlığını tapın. Problem
olmadıqda qutunu bağlayın.(Vəzinin təcrübə üsulu: qutu bağlandıqdan və bərkidildikdən
sonra vida maksimum 1/4
dönmə ilə daha 1/2 və ya 3/4 dövrə fırlanmalıdır) Qutunun
bağlanmasından sonra, bir neçə nəfər şaftı əlləri ilə fırladır və fırlanma ən yaxşısıdır.
Sonra yanacaq doldurun
və bir dəfəyə doldurun ki, yağ xətti yağ güzgüsündə
görünməsin. Yağ boşaltma çuxurunu buraxın və yağı boşaltın ki, yağ xətti 1/2 və 2/3
yağ səviyyəsi arasında olsun və bir daha yağ çəninin təmiz olduğundan əmin olun.
Yoxlamadan sonra heç bir
səhv olmadıqda maşını işə salın. On dəqiqədən çox çevirin,
yoxlama üçün
maşını dayandırın və heç bir səhv yoxdursa, maşını işə salın.
Yuvarlanan 
podşipniklərin təsnifatı

Rulman
iş vəziyyətində quraşdırıldıqdan sonra, istehsal səhvləri səbəbindən tez-tez
quraşdırma və yerləşdirmədə zəif olur. Bu zaman rulman tez-tez şaftın dayanma
dərəcəsi və termal genişlənməsi kimi səbəblərə görə həddindən artıq yükə məruz qalır
və nəticədə erkən zədələnir. Avtomatik özünü düzəldən rulmanlar quraşdırma səhvləri
nəticəsində yaranan qüsurları aradan qaldıra bilər, buna görə də bu məqsədlər üçün
uyğundur.
e.
Quraşdırma və sökülmə
Konik
diyircəkli rulmanlar, iynə diyircəkli podşipniklər və s., quraşdırmaq və sökmək
asan olan,
ayrıla bilən daxili və xarici halqalara (sözdə ayrıla bilən rulman adlanır) malik
olan
podşipnik növünə aiddir.
f.
Bazarlıq
Hətta məhsul kataloqunda göstərilən podşipniklər də bazarda satılmaya bilər; əksinə,
məhsul kataloqunda qeyd olunmayan bəzi podşipniklər böyük miqdarda istehsal olunur.
Buna
görə də, istifadə olunan rulmanların satın alınması asan olub olmadığı aydın
olmalıdır.
Yuvarlanan 
podşipniklərə qulluq

•
7. Datum
müstəvisi (yazılmayan
səth) milin çiyninə söykənir, bu
da rulman koduna baxmaq üçün
əlverişlidir.
•
8.
Daşıyıcı halqaya kir atmayın
•
9. Xüsusi
alətlər, mis çubuqlar
və ya əl çəkicləri (kiçik
podşipniklər) istifadə edilməlidir;
quraşdırma üçün qol istifadə
edilməlidir; quraşdırma üçün
presdən istifadə edilməlidir.
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo - bet 73

186 ___
Shukrullo
Uning birdan-bir yo'li bunday gaplarni nasriy yoki
dramatik asarda salbiy obrazlar orqaligina, ularning
tilidan aytdirish mumkin. Boshqa iloj yo'q.
Shular xayolimdan kecharkan, o'z ichida (albatta,
tilga chiqarib bo'lmaydi) nahotki, o'zing ko'rib turgan
haqiqatni haq deb aytolmay, yasama yo'llar izlasang,
bu qanday zamon deb oyiardim. G'azabimni ichimga
yutardim. Axir, bu odamlarni yolg'onga o'rgatish-ku!
Bu odamlarni ham, jamiyatni ham buzish-ku! Lekin
shunday deb aytaolasanmi? Aytib ko'r-chi, tuhmat-
chi deb qarashadi. Nima chora?..
Bugungi tasodif sabab bolib, lekin nima haqida
o'ylamay, adolat, dunyo tashvishlarimi, baribir sev-
gi, rashk, vafo bir nafas mening xayolimni tark et-
mas edi. Dramaturgiya haqida, dramatik asar yozish
haqida jiddiy o^lay boshladim. Chunki, faqat dra-
mada salbiy, ijobiy ishtirok etuvchilar orqaligina o'z
dardlarimni aytish imkoni bo'lardi.
Drama haqida oyiash bir necha vaqt ikir-chikir
xayollar azobidan meni holi qilib, xuddi aytadigan
gaplarimni aytib, xumorim tarqagandek, dardim yen-
gillashgandek bo'lardi.
Axir, inson uchun sevgi-muhabbat, mehr-shafqat,
visol, erkinlik, hayot go'zalligi haqida oyiashdan
muqaddasroq nima bor! Inson qalbiga ayniqsa, men-
dek tutqunlikdagi odam uchun sog'inish, visol, sevgi
azobida o'rtanishdan yaqinroq dard bolarmidi. Sev-
gisiz erkinlik nega kerak! Sevikli xotinimning jamo-
lini o'ylashdan o'zga menga quvonch ham, shundan
o'zga azob ham yo'q edi.
Ko'rmaganman ne go'zallarni,
Qaddi raso, husnda bekam.
Bo'lmaganman ne go'zallarning
Kuyin tinglab, suhbatida ham.
DƏMİR YOLU NƏQLİYYATININ HƏRƏKƏT TƏRKİBİ

|
DƏMİR YOLU NƏQLİYYATININ HƏRƏKƏT TƏRKİBİBog'liq VNS-mühazirəDƏMİR YOLU NƏQLİYYATININ HƏRƏKƏT TƏRKİBİ
Qatar dedikdə bir və ya bir neçə lokomotivlə və ya motor vaqonlarla h ərəkətə
gətirilən bir - birinə qoşulmuş vaqonlar çoxluğu başa düşülür. Qatarlar d əmir yolunun
əsas hərəkət tərkibidir.
Dəmir yolunun hərəkət tərkibi aşağıdakılardan ibarətdir: dartqılı - lokomotivlər,
motor - vaqon hərəkət tərkibi və dartqısız vaqonlar.
Lokomotivlərə elektrik (elektrovoz), istilik (teplovoz), qazturbinli (qazoturbovoz),
buxar (parovoz) və motor (motolokomotiv), motovaqon hərəkət tərkibinə isə elektrik
qatarları, dizel - qatarlar və avtomotrislər aiddir. İlk mühərrikdən və ya enerji
mənbəyindən asılı olaraq lokomotivlər və motorvaqon hərəkət tərkibi avtonom (istilik,
qazturbinli, buxar, motor lo komotivləri, dizel - qatar, turboqatar, avtomotris) və kənar
enerji mənbəyi olan qeyri - avtonom (elektrik lokomotivi və elektroqatarlar) olaraq iki
yerə ayrılır. Lokomotivlər gördüyü işə görə sərnişin (yüksək hərəkət sürətli), yük
(böyük dartqı qüvvəsinə malik) və manevr lokomotivlərinə
bölünürlər.
Elektrovoz elektrik mühərrikləri vasitəsilə hərəkətə
gətirilən və elektrik enerjisini xarici elektrik şəbəkəsindən
dartqı yarımstansiyası və kontakt şəbəkəsi və ya elektrovozda qoyulmuş
akkumulyatorlardan alan qeyri - avtonom lokomotivdir. Elektrovozlar XIX əsrin ikinci
yarısından ictimai nəqliyyat kimi yük daşımalarında istifadə edilirlər. Onlar 374
km/saat sürət ala bilirlər.Yerinə yetirdiyi işə görə elektrovozlar yük, sərnişin,
manevr, şaxta və xüsusi sənaye təyinatlı olurlar.Qidalanma növünə görə
elektrovozlar əsasən iki növ: dəyişən cərəyaıılı - 25 kV. 50 Hs və sabit cərəyanlı - 3
kV olurlar.
Bundan başqa həm sabit, həm də dəyişən cərəyanlı sahələrdə istismar edilmək
üçün ikisistemli elektrovozlar, karxana və mədənlərdə istismar edilmək üçün 1500 V,
550 V, 250 V sabit cərəyanla və 10 kV dəyişən cərəyanla, həmçinin akkumulyator
batareyaları ilə işləyən elektrovozlar da istehsal olunur.
|
| |
Trolleybus
(ingiliscə trolleybus

Trolleybus (ingiliscətrolleybus, trolley - diyircəkli cərəyan
qəbul edən vəbus - latıncadanOmnibus - «hamı üçün kareta» sözünün qısa forması) - cərəyanı
xarici mənbədən trolley vasitəsilə alan elektrik ötürücülü relssiz (adətən, sərnişin) nəqliyyat
vasitəsidir. Trolleybus elektrik cərəyanını iki məftilli (asılmış) kontakt şəbəkəsindən ştanqa tipli
cərəyan qəbul edicisi vasitəsilə alır. Hərəkət üçün düzləndiricisi olan yarım stansiyadan 550 v
gərginlikli sabit cərəyan qəbul edilir. Trolleybuslar əsasən şəhərlərdə istifadə olunur.
Trolleybusların hərəkət sürəti 30 - 120 km/saa arasmda dəyişir.
İlk trolleybus 1882 - ci ildə Almaniyada mühəndis Verner fon Simens tərəfindən (öz
kəşfini o,Electromote adlandırmışdı) yaradılmışdır. İlk trolleybus xətti 1882-ci ilin 29 aprelində
Berlin ətrafında Halensee adlı yerdə açılmışdır. 1882 - ci ildə ABŞ - da belçikalı Şarl Van Depule
«trolleybus diyircəyini» - elektrik naqilindən cərəyanm nəqliyyat vasitəsinin üstündə qoyulmuş
şlanq və diyircək vasitəsilə qəbul edilməsi - kəşf etdi. Trolleybusun tətbiq olunduğu ilk şəhər
1927 - ci ildə Almaniyanın İnsterburq (hal - hazırda Kalininqrad vilayətinin Çernyaxovski) şəhəri
oldu. Rusiyada ilk trolleybus 1933 -cü ildə Moskvada (LK - 1) meydana çıxdı. 1938 - ci ildə artıq
Moskva küçələrində ikimərtəbəli trolleybuslar işləyirdi
Avtobus əhalisi 250 minə qədər olan şəhərlərdə əsas, bəzi hallarda isə yeganə şəhər
nəqliyyatı növü olaraq istifadə edilir. Avtobus xidməti
praktiki olaraq bütün şəhərlərdə vardır. O, şəhərlə kənd
arasındakı rabitədə əvəzedilməzdir. Dünyanm əksər
şəhərlərində şəhər nəqliyyatı kimi metropoliten və
avtobusdan istifadə olunur. Bəzi ölkələrdə xüsusi
ayrılmış zolaqlarda sürətli avtobus rabitəsi tətbiq olunur.
Ekspres daşıma texnologiyasının tətbiqi nəticəsində
avtobuslarla daşıma sürəti 50 - 60 km/saata
çatır. Belə tədbirlər avtobus xətlərinin buraxma qabiliyyətini 25 min sərnişin/saat-a çatdırmağa
imkan verir.
Bəziləri aviasiyanın ilk yaradıcısını

Mövzu 11.
Hava gəmilərinin təsnifatı.
Mülki aviasiyanın
material - texniki bazası özündə aşağıdakı əsas elementləri
birləşdirir: hava gəmiləri, aeroportlar, hava trassaları, aviasiya - texniki bazaları və aviatəmir
zavodları.
Hava gəmisi - atmosferdə yerin və ya suyun səthindən əks olunan hava ilə olan qarşılıqlı
təsirdən fərqli təsir hesabına duran uçan aparatdır. Deməli, raket, turbolyot, ekranoplan
(ekranolyot dan başqa) və hava yastıqlı gəmilər hava gəmilərinə aid deyildirlər.
Hava gəmilərinin 12 növünü ayırd edirlər - avtojir, aerostat,
vertolyot, vintokrıl,
dirijabl, mäxolyot, muskulolyot, planer, təyyarə, turbolyot, atomolyot, həmçinin
fotoelementlər üzərində təyyarə.
-rasm. Sаnоаt rоbоtining strukturа sxеmаsi

|
-rasm. Sаnоаt rоbоtining strukturа sxеmаsi
|
bet | 3/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 215,56 Kb. | | #145459 |
Bog'liq Payvandlash robotlari 2-maruza uchun ma\'lumot Unit 1010.4-rasm. Sаnоаt rоbоtining strukturа sxеmаsi
2. Payvandlash robot texnikasining tasnifi.
Sanoat robot texnikasining tasnifi quyidagi asosiy ko‘rsat-kichlarni o‘z ichiga oladi:
Sanoat robotining yuk ko‘tarish qobiliyati deyilganda, mani pulyatsiya qilinayotgan obyektning eng katta massasi tushu niladi.
Sanoat robotining harakatlanish darajasi soni, bu kinematik zanjir zvenolarining qo‘zg‘almas, deb qabul qilingan zvenoga nisbatan erkinlik darajalari sonidir.
Robot ishchi organining to‘xtash xatoligi deganda, ishchi organning boshqarish programmasida ko‘rsatilgan holatdan chetga chiqishi tushuniladi.
Sanoat robotining asosiy texnik ko‘rsatkichlari bilan bir qa-torda standartlash, unifikatsiyalash, yasash texnologiyasi, ergo-nomik ko‘rsatkichlar ham ko‘rsatilishi mumkin. 10.5-rasmda hozirgi zamon avtomobilsozlik texnalogiyalarida ishlatiladigan robotlarga misollar keltirilgan.
Nominal yuk ko‘tarish qobiliyati (kg).
Ko‘rsatilgan koordinatalarda o‘rin olish xatoligi (mm).
Ishchi zonaning o‘lchamlari va shakli.
Maksimal siljish (mm; grad).
Siljish vaqti (s).
Maksimal tezlik (m/s; grad/s).
Maksimal tezlanish (m/c2; grad/s2).
To‘g‘ri va teskari siljishlar uchun programmalashtiriladi-gan nuqtalar soni.
Qisqich qurilmasi ko‘rsatkichlari: qisish kuchi (N); qisish vaqti (s).
Boshqarish qurilmasining ko‘rsatkichlari: bir vaqtning o‘zida boshqariladigan harakatlar soni; tashqi jihozlar bilan alo-qa kanallari soni (kirishda va chiqishda).
Suyuqlik (havo) bosimi (MPa) va sarfi (m3/s).
Elektr manba kuchlanishi (V).
Quvvat (Vt).
Ishonchlilik ko‘rsatkichlari: biror qismi ishlamay qolishi (soat). Kapital ta’mirlash bo‘lguncha xizmat qilish muddati
(yil).
Massa (kg).
O‘lchamlari (uzunligi, kengligi, balandligi) (mm).
Avtomobilsozlikda robot va robot texnikasining ishlatilishi va rivojlanishi
Hozirgi vaqtda avtomobilsozlikda robotlar boshqa sohalarga qaraganda, ko‘proq ishlatiladi, chunki bu sohadagi qator opera-tsiyalar inson sog‘lig‘i uchun zararli va xavfli hisoblanadi.
Avtomobilsozlikdagi zararli va xavfli operatsiyalarga pay vandlash, bo‘yash, yig‘ish, germitasiyalash, issiq detallami tashish operatsiyalari kiradi. (10.5-chizma).
|
| |
-rasm. Sanoat robotlarini kinematik tuzilishi:
A - aylanma; I - ilgarilanma harakat  
 


10.3-rasm

|
-rasm. Sanoat robotlarini kinematik tuzilishi:
A - aylanma; I - ilgarilanma harakat
10.3-rasm
|
bet | 2/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 215,56 Kb. | | #145459 |
Bog'liq Payvandlash robotlari 2-maruza uchun ma\'lumot Unit 1010.2-rasm. Sanoat robotlarini kinematik tuzilishi:
A - aylanma; I - ilgarilanma harakat
10.3-rasm. Payvandlashda qo‘llaniladigan sanoat robotlari kinematik tuzilishi:
a-to‘g‘ri chiziqli; b,d-silindrik; c-sharnirli
To‘g‘ri chiziqli kinematik sxema bo‘yicha uch asosiy ilgarilama va ikki qo‘shimcha aylanma harakat amalga oshiriladi. Silindrik sxema bo‘yicha bir aylanma va ikki ilgarilama harakatlanish asosiy va qo‘shimcha bir aylanma harakat amalga oshiriladi. 10.3-rasmdagi boshqa bir silindrik sxema bo‘yicha ikki aylanma va bir ilgarilama harakat asosiy va ikki aylanma harakat qo‘shimcha hisoblanadi. Sharnirli kinematik sxema bo‘yicha uch asosiy va ikki yoki uch qo‘shimcha aylanma harakat amalga oshiriladi. Rasmdagi raqamlar robotning harakatlanish darajasini bildiradi.
Yig‘ish va transport operasiyalarini bajarishda harakatlanish darajasi kichik bo‘lgan robotlardan foydalansa bo‘ladi. Bu esa nisbatan sodda kinematik sxemalarni qo‘llash imkonini beradi.
Yoyli payvandlashda qo‘llaniladigan sanoat robotlari konstruksiyasi yuqori darajada bikrlik, luftsiz ishlash, tinch ishqalanish va notekis harakatlanish qiymatlari minimal darajada bo‘lishi talab etiladi. Bu talablarga sharnirli kinematik sxemaga ega kichik sanoat robotlari javob beradi.
Kontaktli payvandlshda ham sharnirli kinematik sxemaga ega sanoat robotlari qo‘llaniladi, lekin bu holda robot konsruksiyasi katta yuk ko‘tarish qobiliyatiga ega bo‘lishi kerak. Sanoat robotlarida pnevmatik, gidravlik va elektromexanik yuritmalar qo‘llaniladi. Elektrmexanik yuritmalar murakkab luftsiz reduktorlarni qo‘llashni talab etadi, lekin ular tez harakatlanish va aniqlikni ta’minlaydi, xizmat ko‘rsatish esa sodda hisoblanadi.
Hоzirgi vаqtgаchа sаnоаt rоbоtining umumiy qаbul qilingаn tа`rifi yo`q. Turli mаmlаkаtlаrdа sаnоаt rоbоtining hаr xil tа`riflаri tаklif qilingаn.
Sаnоаt rоbоti dеb, ishlаb chiqаrish jаrаyonidа hаrаkаt vа bоshqаruv funksiyalаrini bаjаrish uchun mo`ljаllаngаn bir nеchа hаrаkаtlаnish dаrаjаsigа egа bo`lgаn mаnipulyatоr ko`rinishidаgi ijrо qurilmаsidаn hаmdа qаytа dаsturlаnuvchi bоshqаrish qurilmаsidаn tаshkil tоpgаn, оdаm hаrаkаtigа o`xshаsh hаrаkаtlаrni аmаlgа оshiruvchi аvtоmаtik mаshinаgа аytilаdi.
Sаnоаt rоbоtining strukturа sxеmаsi 10.4 – rаsmdа kеlirilgаn. Ishchi оrgаnli mаnipulyatоr (M) vа hаrаkаtlаnish qurilmаsi (HQ) sаnоаt rоbоtining ijrо qurilmаsini tаshkil etаdi vа ulаr sаnоаt rоbоtining bаrchа hаrаkаt funksiyalаrini аmаlgа оshirаdi.
|
| |
Tekshirish uchun savollar

|
Tekshirish uchun savollar
|
bet | 5/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 215,56 Kb. | | #145459 |
Bog'liq Payvandlash robotlari 2-maruza uchun ma\'lumot Unit 10Tekshirish uchun savollar
Payvandlash robotlarining strukturasini tushuntiring.
Robotlar texnikasi tasnifi nima
Avtomatik payvandlash qurilmalarini ayting.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati.
Asosiy adabiyotlar
Sindo Kou. Welding Metallurgy-N.Y.: John Wiley and Sons Ltd, 2002-480p.
Sh.Yuldashev. Payvandlash robotlari. O`quv uslubiy majmua. Andijon - 2020 yil.
3. Abralov M.A., Abralov M.M. Payvandlash jarayonlarning nazariyasi. Darslik – T.: Noshirlik yog’dusi, 2015 – 280 b.
4. Абралов М.А, Дуняшин Н.С., Эрматов З.Д., Абралов М.М. Технология и оборудование сварки плавлением. Учебник – Т.: Komron press, 2014 – 460с
5. Дуняшин Н.С. Автоматизация сварочный процессов. УМК Ташкент – 2016 год.
Qo`shimcha adabiyotlar
6. Мирзиёев Ш.М. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик – ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил якунлари ва 2017 йил истиқболларига бағишланган мажлисидаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг нутқи. // “Халқ сўзи” газетаси. 2017 й., 16 январь, №11.
7. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси.-Т.:Ўзбекистон, 2017. - 46 б.
8. Теория сварочных процессов/В.Н. Волченко, В.Н. Ямпольский, В.А. Винокуров. Под ред. Фролова В.В. Учебник – М.: Высш. шк., 2008 – 569с.
9. Петров Г.Л., Тумарев А.С. Теория сварочных процессов. Учебник – М.: Высшая школа, 2007 – 392с.
Internet saytlar
10. www.gov.uz – Ўзбекистон Республикаси ҳукумат портали.
11. www.lex.uz – Ўзбекистон Республикаси Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси.
12. www.svarka.ru – Россия федерацияси пайвандлаш жамияти сайти
|
| |
-chizma. Avtomobilsozlikda robotlarning ishlatilishi

|
-chizma. Avtomobilsozlikda robotlarning ishlatilishi
|
bet | 4/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 215,56 Kb. | | #145459 |
Bog'liq Payvandlash robotlari 2-maruza uchun ma\'lumot Unit 1010.5-chizma. Avtomobilsozlikda robotlarning ishlatilishi
Robotlarni avtomobilsozlikda qo‘llash mahsulot sifatini oshirish imkoniyatini beradi. Masalan, ishlatilganda bo‘yoq bir xil qalinlikda amalga oshiriladi; payvandlash yuqori sifatli va aniq bajariladi. Avtomobilsozlikda robotlarni avtomatlashtirilgan tizimlar tarkibida ishlatilganda, ishlab chiqarishning unumdorligi va boshqa iqtisodiy ko‘rsatkichlari oshadi.
Robotlarning qayta programmalash imkoniyatlari mavjudli-gi tufayli, ularning turli xil modellari ishlab chiqarishda ishlatilishi mumkin.
Bu esa avtomobilsozlik sohalari texnologiyasining yuqori darajaga ko‘tarilishini ta’minlaydi.
Sanoat robotlarini qo‘llash, ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirish imkonini beradi.
Sаnоаt rоbоtining yuk ko`tаrish qоbiliyati dеyilgаndа mаnipulyatsiya qilinаyotgаn ob’yektning eng kаttа mаssаsi tushunilаdi.
Payvandlash sаnоаt rоbоtining hаrаkаtlаnish dаrаjаsi sоni, bu kinеmаtik zаnjir zvеnоlаrining qo`zg’аlmаs dеb qаbul qilingаn zvеnоgа nisbаtаn erkinlik dаrаjаlаri sоnidir.
Rоbоt ishchi оrgаnining to`xtаsh xаtоligi dеgаndа, ishchi оrgаnning bоshqаrish prоgrаmmаsidа ko`rsаtilgаn hоlаtdаn chеtgа chiqishi tushunilаdi.
3. Avtomatik payvandlash uchun qurilmalar.
Payvandlash ishlarining hajmi katta bo`lganida mehnat unumdorligini oshirish maqsadida avtomatik payvandlash qurilmalari qo`llaniladi. Avtomatik payvandlash qurilmasi yoyni yondiradigan payvandlash simini yoyning yonish zonasiga uzatadigan mexanizmlar bilan jihozlangan bo`ladi.
10.6– rasm. Avtomatik payvandlash qurilmasining kallagi:
1 - mundshtuk, 2 – roliklar, 3 – baraban, 4 – reduktor, 5 – elektr motor, 6 – elektrod simi
Payvandlash avtomatining eng muhim qismi kallagidir (10.6– rasm), u yoyning yonishini ta‘minlaydi va payvandlash simini uzatib turadi. Payvandlash kallagi elektrod simiga kuchlanish keltiruvchi va uni payvandlash toki bo‗yicha yo‗naltiruvchi mundshtuk 1 dan, baraban 3 dan elektrod simi 6 ni uzatib turuvchi roliklar 2 dan, roliklarni reduktor 4 orqali aylantiruvchi elektr motor 5 dan iborat. Agar burchak tezligini rostlash talab qilinmasa, simni uzatuvchi elektr yurtima sifatida asinxron motorlar ishlatiladi.
Simni uzatish tezligi rostlanadigan kallaklarni avtomatik boshqarish sxemalarida o`zgarmas tok motorlaridan foydalaniladi. Bu holda elektr yurtima «Tiristorli o`zgartkich – motor» tizimi bo`yicha bajariladi. Avtomatik payvandlash qurilmalaridagi transformatorlarning sxemasi dastaki payvandlash transformatorlarnikiga o`xshash, lekin ularda drosselning oralig`i elektr yuritma yordamida masofadan rostlanadi.
|
| |
Mustaqil O’zbekiston davlatimizning keyingi iqtisodiy va madaniy taraqqiyoti oliy o’quv

Mustaqil O’zbekiston davlatimizning keyingi iqtisodiy va madaniy taraqqiyoti oliy o’quv
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
29.12.2023
Hajmi
0,82 Mb.
#129030
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil O’zbekiston davlatimizning keyingi iqtisodiy va madaniy taraqqiyoti oliy o’quv
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
-rasm. Duradgorlik dastgohining balandligini tekshirish

4
“Kasb ta’limi praktikumi” G’.M.Abduqodirov T:. 2012 “Sharq” 12 bet
Maktab ustaxonasidagi duradgorlik dastgohining asosiy qismi uning oyoqlariga o’rnatilgan va
kerakli balandlikda mahkamlanadigan ish stolidan iborat bo’lib, u stolda tegishli kattalikdagi
yog’och materiallarini ishlov berish uchun kerakli holatda mahkam o’rnatish uchun teshiklar
ochiladi. Stolning chuqurlashtirilgan qismidan ishlatiladigan asboblar va materiallarni qo’yish
uchun foydalaniladi. Duradgorlik dastgohining iskanjasida vintli mexanizmdan foydalaniladi.
Iskanja ishlov beriladigan detalni kerakli holatda mahkam o’rnatish hamda bo’shatib olish uchun
ishlatiladi. Duradgorlik dastgohi stolning balandligi unda ishlayotgan odamning bo’yiga mos
bo’lishi kerak.
O’zining ishlaydigan dastgoh stolining balandligiga to’g’ri belgilash uchun dastgoh oldida
gavdangizni tik tutgan holda qo’lingizni dastgoh stolining yuziga qarab tik pastga uzating va
qo’lingiz kaftini bukib, uning to’liq yuziga tegadigan balandlikni belgilang. SHu balandlikda
o’rnatilgan dastgoh stoli sizning ishlaringiz uchun eng to’g’ri va qulay xisoblanadi. Dastgohga
ishlov berilayotgan materialni to’g’ri o’rnatish va mahkamlash qoidalariga rioya qilmagan holda
bajariladigan ishlar yaxshi sifatli bo’lmaydi hamda ishlovchi va uning atrofidagi odamlar uchun
xavfli bo’ladi. SHu bilan birga ishlatilayotgan asboblarga ham ortiqcha zarar yetadi. Dastgohda
foydalanishda uning iskanjalarini juda qattiq siqish kerak emas. Dastgoh stolini kesish, chopish,
arralash, bolg’a bilan ortiqcha zarba berish va boshqa zararli ta’sirlardan saqlash lozim. Dastgoh
stoli ustida asboblarni ulardan foydalanishga qulay holatda joylashtirish lozim.
Nazorat savollari - Mustaqil O’zbekiston davlatimizning keyingi iqtisodiy va madaniy taraqqiyoti oliy o’quv

|
Mustaqil O’zbekiston davlatimizning keyingi iqtisodiy va madaniy taraqqiyoti oliy o’quvBog'liq 1-Amaliy mashg\'ulotNazorat savollari
1. Duradgorlikning turmushdagi roli va ahamiyati qanday?
2. Duradgorlik ustaxonasida ish o’rni qanday bo’ladi?
3. Yog’och va uning tuzilishini ta’riflab bering?
Foydalaniladigan adabiyotlar
1. Q.M.Abdullaeva.Tikuvchilik buyumlarini loyihalash va modellashtirish asoslari.T.:
2003 yil.
2. M.SH.Jabborova. Tikuvchilik texnologiyasi.T.: 1994 yil.
3. A.S.Iskandarov. Materiallarni kesib ishlash, kesuvchi asboblar va stanoklar. T.: «Fan va
texnologiya» 2004 yil.
4. N.I.Makienko. Slesarlikdan amaliy ishlar. T.: «O’qituvchi» 1992 yil.
5. M.N.Mo’minova. Ovqat tayyorlash jarayoni. T.: «Adabiyotlar jamg’armasi» 2006 yil.
6. J.Ramizov. O’quv ustaxonalarida amaliy mashg’ulotlar. T.: «O’qituvchi» 1990 yil.
7. G’.M.Abduqodirov. Kasb ta’limi praktikumi (CHilangarlik). T.: «SHarq» 2012 yil.
|
| |
Ishlab chiqarish va texnologiya

|
Ishlab chiqarish va texnologiya
|
bet | 1/2 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 258 Kb. | | #253923 |
Bog'liq AMALIY SЕMINAR MASHG
AMALIY SЕMINAR MASHG`ULОTLARI.
AMALIY MASHG`ULOT
Korxonaning bosh rejasini loyixalashda binolarning joylashuvi
ISHLAB CHIQARISH VA TEXNOLOGIYA
Korxonani asosiy ishlab chiqarish bo`linmalari quyidagi sexlardan iborat:
Chigit xo`jaligi;
Tayyorlov sexi;
Forpress sexi;
Ekstrasiya sexi;
Rafinasiya sexi;
SJK sexi;
DJK sexi;
Sovun i/ch sexi;
Bug` sexi;
Elektr sexi;
Laboratoriya;
Qadoqlash sexi;
Transport xo`jaligi;
Yordamchi binolar.
Korxonani ishlab chiqarish ob`ektlarini joylashuvi texnik talab va me`yorlarga javob beradi.Ishlab chiqarish va texnologik bosqichlariga muvofiq asbob uskunalar eng samarali usulda joylashtirilgan.
Texnologiyaning atrof-muxitga ta`siri.
Korxona umuman olganda ekalogiya talablariga javob beradi. Atrof muxitga chiqindi tashlanishi amaldagi me`yorlardan ortmaydi.Коrxonadagi mavjud asbob-uskunalarni ishlovchanlik darajasini ta`minlash va nazorat etish bosh mexanikхиzmati tomonidan amalga oshiriladi.
Махsulot sifatini nazorati ishlab chiqarilgan maxsulotni shuningdek kelayotgan xom-ashyoni sifati ustidan nazorat qilish uchun korxonada sifat nazorati bo`yicha ikki bo`linmadan iborat maxsus xizmat mavjud; Маrkaziy laboratoriya, o`lchov asboblarini nazorati va avtomatika bo`limi.
Таlab etiladigan sifatni ta`minlash uchun texnik xujjatlar me`yorlariga mos kelishi bo`yicha texnologik va kimyoviy taxlillar o`tkaziladi.
Ishlab chiqarilayotgan maxsulotni iste`mol qilish xossalarini oshirish maqsadida korxonani texnologik asbob-uskunalarini zamonaviylashtirish zarur.
Ishlab chiqarish texnologiyasi va asbob-uskunalar tavsifnomasi.
Korxonada mavjud asbob-uskunalarni deyarli barchasi xorijda ishlab chiqarilgan, ular 85-90 yillarni boshlarida ishga tushirilgan.
Korxonani ishlab chiqarish quvvati sutkada 400 tonnani qayta ishlab chiqarishga mo`ljallangan. Biroq, xozirgi paytda korxonani ishlab chiqarish quvvatlaridan to`liq foydalanilmayapti. Buning asosiy sababi asbob uskunalarni jismonan eskirganligi hamda xom-ashyoni kam miqdordaligidadir.
Korxonada foydalanilayotgan texnologiya, xarakatdagi sifat, me`yorlari va andozalari. Talablariga javob beradigan maxsulotlar ishlab chiqarish imkonini beradi. Korxonada endilikda 700 birlikdagi asbob-uskunalardan foydalanilyapti. Umuman olganda asbob-uskunalarni xolati qoniqarli axvolda, lekin ular ishchi xolatida bo`lsada, lekin xozirda o`z me`yoriy imkonini ishlab bo`lgan. Kelgusida ulardan foydalanish ishlab chiqarish vaqtida maxsulotni ortiqcha yo`qotishga, buning oqibatda xom-ahyoni ko`p sarflashga olib keladi. Korxonada maxalliy xom-ashyodan, asosan paxta yog`i ishlab chiqariladi. Ishlab chiqarish jarayonini ta`minlash uchun korxona barcha zaruriy muxandislik infrastrukturasiga ega. Barcha asosiy kommunikasiya tizimi capital tamirlash yoki almashtirishni talab etmaydi.
|
| |