nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Eritmalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 166/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeEritmalar – syuq, qattiq va gaz holdagi bir yoki bir nechta dori moddani erituvchida eritib tayyorlangan suyuq dori turi. Ichish, sirtga va parenteral qo’llanadigan eritmalarni farqlash mumkin
Bugungi kunda yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 1 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun tayyorlanadigan ichish uchun (24 nomdaga) va sirtga (11 nomdagi) ishlatiladigan eritimalar aseptik sharoitda, massa-hajm usulda, sterillangan suvda, stabilizator va konservant qo‘shmasdan tayyorlanadi. Eritmalar bir marta ichish uchun yoki surtish uchun mo‘ljallangan hajmda - 10—20 ml, maksimal hajm 200 ml dan oshmagan holda germetik (rezina probka va alyuminiy qalpoqcha bilan) yopilgan holda qadoqlanadi. Eritmalar 120° S haroratda sterillanadi va 6 va 7-ilovalarda keltirilgan sharoit va muddatlarda saqlanadi.
Ichish uchun mo‘ljallangan eritmalar. Bu guruhdagi dorilardan keng qo‘llaniladigan bo‘lib, 195-buyruqning 2-ilovasining 2-jadvalida eritmalarning nomenklaturasi va texnologiyasini o‘ziga xosligi keltirilgan. Bu eritmalarni tayyorlashda yuqorida keltirilgan qoidalarga rioya qilish lozim: (aseptik sharoitda tayyorlanishi, xajmi 10-20 ml dan oshmasligi, stabilizatorlar qo‘shilmasligi, sterillanishi).
Glyukozaning 5; 10; 25% ichish uchun mo‘ljallangan eritmalarning texnologiyasi. Bu eritmalar aseptik sharoitda tozalangan suvda tayyorlanadi. Glyukozaning kerakli miqdori eritiladi va filtrlanadi, so‘ng shisha idishlarga 10-20 ml quyilib berkitiladi va sterillanadi 1200 S - 8 daq.
Askorbin kislotasini 1% li eritmalari. Askorbin kislotasi tozalangan, yangi qaynatilgan suvda eritiladi, filtrlanadi, flakonlarga to‘ldirib quyiladi, idishlar berkitilib 1000 S - 30 dak. davomida sterillanadi. Saqlash muddati 5 kun.
YaTCh ni davolashda yana dibazol 0,01%, dimedrol 0,02%, kaliy iodid 0,5%, glyutamin kislotasi 1%, nikotin kislotasi 0,05%, natriy bromid 1% eritmalari keng qo‘llaniladi.
Mikstura — tarkibi murakkab, ichishga mo’ljallangan va qoshik bilan miqdorlarga bo’linadigan suyuq dori turi
|
| |
Kuni uzaytirilgan guruhda sport soati

Kuni uzaytirilgan guruhda sport soati. Uning maqsadi - o`quvchilar sog`ligini mustahqamlash, aqliy va jismoniy zo`riqishlarning oldini olishdan iborat. Mashg`ulotlar qiyinchilik tug`dirmaydigan, o`quvchilarni jalb qila oladigan soddaroq metodlardan foydalangan holda o`tkaziladi va bir yo`la uyga berilgan topshiriqlar ham bajariladi. Bunday mashg`ulotlarni o`tkazishda mutaxassislar, maktabning jismoniy tarbiya faollari va ota-onalar ham jalb qilinadi. Mashg`ulotlar har kuni 35-45 daqiqa mobaynida o`tkaziladi.
SAYRLAR
Sayrlar, harakatli o`yinlar (estafetalar, atraksion namoyishlar) ni bolalarning o`zlari tanlaganlari ma`qul (shunda mazmuni, o`tish joyi aniq belgilanadi).
Mehnat topshiriqlari bilan sayrga chiqishlar har xil qishloq xo`jalik ishlarini (Futbol maydonini tozalash, daraxtlar o`tkazish, sport maydonchalarini jihozlash va h.o.) o`z ichiga olish bilan birga bajariladi. Sport sayri - yugurish, sakrash, uloqtirish va boshqa oddiy musobaqalarni o`z ichiga oladi.
Ekskursiya - sayr-tomoshani va o`sha ko`rilganni bilib olishdan iborat bo`ladi.
|
Takrorlash uchun savol va topshiriqlar

161
talab esa qisqaradi; j) talab ortadi, taklif esa qisqaradi; z) talab ham, taklif ham
qisqaradi.
5. Engel qonunining mohiyatini tushuntirib bering.
6. Iste’molchi xatti-harakati nazariyasining asosida nimalar yotadi? Bu
nazariyaning asosiy qonun-qoidalarini izohlang.
7. Iste’molchining afzal ko’rishi nima? U iste’molchi tanloviga qanday ta’sir
ko’rsatadi?
8. Yalpi (umumiy) naflilik va so’nggi qo’shilgan naflilik tushunchalari o’rtasida
qanday bog’liqlik mavjud?
9. Befarqlik egri chizig’i nimani ifodalaydi? Befarqlik kartasi-chi? Ularning
iste’molchi xatti-harakatini tushuntirishdagi ahamiyatini izohlang.
10. Iste’molchi budjeti chizig’iga narx va daromaddagi o’zgarishlar qanday ta’sir
ko’rsatadi?
Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

Asosiy tayanch tushunchalar: Talab – pul bilan ta’minlangan, to’lovga qodir ehtiyoj; ma’lum vaqt oralig’ida,
narxlarning mavjud darajasida iste’molchilarning tovar va xizmatlar ma’lum turlarini sotib
olishga qodir bo’lgan ehtiyoji.
Yakka talab – har bir alohida iste’molchi (masalan, shaxs, oila, korxona,
firma)ning tovarning shu turiga bo’lgan talabi.
Bozor talabi – bir qancha (ko’pchilik) iste’molchilarning shu turdagi tovar yoki
xizmatga bo’lgan talablari yig’indisi.
Talab qonuni – tovar narxi va sotib olinadigan tovar miqdori o’zgarishi o’rtasida
bo’ladigan teskari yoki qarama-qarshi bog’liqlik.
Talab egri chizig’i – narx va talab hajmining o’zgarishi o’rtasidagi teskari
bog’liqlikni ko’rsatuvchi egri chiziq.
Oliy toifali tovarlar – daromadning o’zgarishi bilan talab miqdori to’g’ri
bog’liqlikda o’zgaradigan tovarlar.
Past toifali tovarlar – daromadning o’zgarishi bilan talab miqdori teskari
bog’liqlikda o’zgaradigan tovarlar.
Engel qonuni – iste’molchi daromadi bilan u tomonidan sotib olinishi mumkin
bo’lgan tovarlar miqdori o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik.
Taklif – ma’lum vaqt oralig’idagi narxlarning muayyan darajasida ishlab
chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidan ma’lum turdagi tovar va xizmatlarning
bozorga chiqarilgan miqdori.
Taklif qonuni – narxning o’zgarishi bilan taklif etilayotgan tovar miqdorining
to’g’ri bog’liqlikdagi o’zgarishi.
Bozor muvozanati – talab miqdori bilan taklif miqdori o’rtasidagi nisbat bir-
biriga teng bo’lgan holat.
Bozor narxi – bozor muvozanati vujudga kelgan holda shakllangan narx.
Talabning narx bo’yicha egiluvchanligi ko’rsatkichi – talab hajmiga ta’sir
qiluvchi boshqa omillar o’zgarmay qolgan sharoitda narxning bir foizga o’zgarishi
talabning necha foizga o’zgarishini ifodalovchi ko’rsatkich.
Talabning daromad bo’yicha egiluvchanligi ko’rsatkichi – iste’molchi
daromadining bir foizga o’zgarishi talabning necha foizga o’zgarishini ifodalovchi
ko’rsatkich.
Taklifning narx bo’yicha egiluvchanligi ko’rsatkichi – taklif hajmiga ta’sir
qiluvchi boshqa omillar o’zgarmay qolgan sharoitda, narxning bir foizga o’zgarishi
taklifning necha foizga o’zgarishini ifodalovchi ko’rsatkich.
Iste’molchining afzal ko’rishi – iste’molchi tomonidan o’zi uchun turli
tovarlarning naflilik darajasining baholanishi.
So’nggi qo’shilgan naflilik – muayyan ne’matning navbatdagi birligini iste’mol
qilishdan olingan qo’shimcha naflilik.
160
Yalpi (umumiy) naflilik – so’nggi qo’shilgan naflilik ko’rsatkichlarining
yig’indisi.
Befarqlik egri chizig’i – ehtiyojlarni bir xil darajada qondirilishini ta’minlovchi
iste’mol to’plamlari yig’indisi.
bir tarmoq ichidagi raqobatning - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

165
Monopoliya sharoitida firma narx ustidan sezilarli nazoratni amalga oshiradi.
Buning sababi oddiy bo’lib, u mahsulot (xizmat)ning yagona ishlab chiqaruvchisi
hisoblanadi va demak, taklifning umumiy hajmi ustidan nazorat qiladi.
Monopolistik raqobat
o’z ichiga ham monopoliya, ham raqobat unsurlarini
oladi. Bunda tarmoqdagi bir turdagi mahsulotning o’nlab ishlab chiqaruvchilari bir-
birlari bilan qulay narx hamda ishlab chiqarish hajmiga erishish borasida
raqobatlashadilar. Biroq, ayni paytda, har bir ishlab chiqaruvchi o’z mahsulotini
tabaqalashtirish, ya’ni shu turdagi boshqa mahsulotlardan qaysi bir jihati (sifat
darajasi, shakli, qadoqlanishi, sotish sharoitlari va h.k.) bo’yicha farqlantirish orqali
uning monopol ishlab chiqaruvchisiga aylanadi.
Oligopoliya
– tarmoqda u qadar ko’p bo’lmagan korxonalarning mavjud bo’lishi
va hukmronlik qilishidir. Bu oligopoliyaning eng muhim belgisidir. Qaysi tovarlar va
xizmatlar bozorida nisbatan kam sonli ishlab chiqaruvchilar hukmronlik qilsa, shu
tarmoq oligopolistik tarmoq hisoblanadi.
Oligopolistik tarmoq bir xil yoki tabaqalashgan mahsulot ishlab chiqarishi
mumkin. Ko’pchilik sanoat mahsulotlari – po’lat, mis, alyuminiy, qo’rg’oshin, temir
va shu kabilar fizik ma’noda bir turdagi mahsulotlar hisoblanadi va oligopoliya
sharoitida ishlab chiqariladi. Iste’mol tovarlari – avtomobillar, kir yuvish vositalari,
sigaretlar, maishiy elektr buyumlari va shu kabilarni ishlab chiqaruvchi tarmoqlar
tabaqalashagan oligopoliya hisoblanadi.
Oligopoliya sharoitida korxonalar o’rtasidagi raqobat o’zaro bog’liq bo’ladi.
Oligopolistik tarmoqda hech qaysi firma o’zining narx siyosatini mustaqil
o’zgartirishga botina olmaydi.
Biz qarab chiqqan raqobatning to’rtta shaklining har biri milliy iqtisodiyotda
alohida-alohida, ya’ni sof holda uchramaydi. Iqtisodiyot sohalarini batafsil o’rganish,
cheksiz ko’p har xil raqobatli vaziyatlar mavjudligi sharoitida, ikkita bir xil tarmoqni
topish qiyinligini ko’rsatadi.
Hozirda turli darajadagi monopolistik tuzilmalar rivojlanib borishi bilan ular
o’rtasidagi raqobatning shakllari ham turli ko’rinishlarda namoyon bo’lib bormoqda.
Jumladan,
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 130/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: mahalliy qishloq xo`jalik ekinlari ro`yxatini tuzish. Ularning urug` va ko`chatlarini tayyorlash, ekish va parvarish qilish qoidalarini o`rgatish. Tuproqqa ishlov berish va o`g`itlash texnologiyasi.
Qishloq xo`jaligi asbob-uskunasi va unda foydalanish (20 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: qishloq xo`jalik mahsulotlari yetishtirish texnologiyasi va texnikasiga oid tushunchalar. Tuproqqa ishlov berish, o`g`it solish, urug` ekish, ko`chat ekish, o`simliklarni parvarish qilish va hosilini yig`ishtirishda foydalaniladigan qishloq xo`jalik mashinalari, uskunalari, ishlash jarayonlari.
|
| |
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak

|
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak
|
bet | 132/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриMusiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak:
Tinglash madaniyati:
- Xalq va ustozona mumtoz musiqani shakl, mazmun va ijro mahoratiga qarab ajrata olish;
- zamonaviy milliy musiqada mumtozlikka xos badiiy yuksaklikni ajrata olish;
- Sharq xalqlari milliy usulini ohanglaridan ajrata bilish;
- Sharq xalqlari uchun mushtarak bo`lgan cholg`u asboblarida ijro etilgan asarlarni tinglab, ular qaysi millatga xosligini aniqlay olish.
Ijro madaniyati:
- Qo`shiqlarning so`z ma`nolarini jarangdor va ifodali kuylay olish;
- ayrim qo`shiqlarni doira usullari boshqaruvida kuylay olish;
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi malakalarga ega bo`lishlari kerak:
Tinglash madaniyati:
- Xalq va ustozona mumtoz musiqani shakl, mazmun va ijro mahoratiga qarab ajratish;
- Sharq xalqlari uchun mushtarak bo`lgan cholg`u asboblarida ijro etilgan asarlarni tinglab, ular qaysi millatga xosligini aniqlash.
Ijro madaniyati:
- Qo`shiqlarning so`z ma`nolarini jarangdor va ifodali kuylash;
- ayrim qo`shiqlarni doira usullari boshqaruvida kuylash;
7– sinf
Musiqa madaniyati fanidan quyidagi bilimlarga ega bo`lishlari kerak:
-Milliy musiqa amaliyotida mahalliy uslublar haqida tushunchaga ega bo`lish;
-har bir vohaga mansub mahalliy musiqiy uslubga xos mashhur musiqa janrlari (doston, katta ashula, yallachilik va b.)ni bilish;
-har bir mahalliy uslubning o`ziga xos ijrochilik uslublari va yetakchi cholg`u asboblarini bilish;
-Farg`ona-Toshkent, Samarqand-Buxoro, Surxondaryo-Qashqadaryo, Xorazm
mahalliy uslublaridagi xususiyatlarini; ularning mashhur ijrochilari (ashulachilar, yallachilar, xalfalar va b.)ni bilish;
-Shashmaqom, uning cholg`u va ashula yo`llarini bilish;
-Farg`ona-Toshkent-Xorazm maqomlarining cholg`u va ashula yo`llari haqida tasavvurga ega bo`lish;
-mahalliy musiqiy an`analarining zamonaviy musiqa ijodiyoti, xususan bastakorlik va kompozitorlik sohasida namoyon bo`lishini;
-estrada va milliy estrada haqida tushunchaga ega bo`lish;
-hozirgi badiiy jamoalar, ta`sis etilgan ko`rik-tanlovlari haqida bilish;
-O`zbekiston Markaziy Osiyo, jahon musiqasi va hozirgi zamon musiqa san`atining o`ziga xos jihatlarini bilish, bu san`atning ayrim namoyondalarini hamda ularning mashhur asarlarini tinglab umumiy tasavvurga ega bo`lish.
|
| |
Musiqiy savodxonlik - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 151/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриMusiqiy savodxonlik
Intervallar, lad va tonallik haqidagi bilim va malakalarni amaliy mashg`ulotlarda mustahkamlash. Maqom san`ati haqida umumiy tushunchaga ega bo`lish. Buxoro shashmaqomi, Farg`ona - Toshkent maqom yo`llarining o`ziga hosligini bilish.
Xorazm vohasidagi maqomlarning usullari va kuy, ohanglari, ularning mahalliy uslubida ijro etilishi, maqomlardan farqlanishini bilish.
3- CHORAK (10 soat)
Mavzu: «O`zbek musiqasi san`atining jahon musiqa san`ati rivojida tutgan o`rni»
Musiqa tinglash
1. «Tokkata va fuga» I.S.Bax asarlaridan parchalar
2. «Yil fasllari» Vivaldi asarlaridan parchalar
3 I.Gaydn yaratgan sonatalardan parchalar
4. V.A.Motsartning «Figaroning uylanishi» operasidan parcha (Uvertyura, ariya va Figaro kavatinasi) va boshqalar
5. L.Betxoven 14-sonatasi, 9-simfoniya (parchalar)
6 F.Shubert «Ave Mariya», «Serenada».
7. «Karmen» operasidan parchalar, J.Bize musiqasi (parchalar)
8. M.Ashrafiyning «Dilorom» operasidan parchalar
9. S.Yudakovning «Maysaraning ishi» operasidan parchalar
10. T.Jalilov, B.Brovsinlarning «Tohir va Zuhra» operasidan parchalar
11. T.Sodiqov, B.Zeydman, Yu.Rajabiy va D.Zokirovlarning «Zaynab va Omon» operasidan parchalar
12. A.Xachaturyanning «Gayane» baletidan parchalar
Jamoa bo`lib kuylash
1.«Onajonim» Sh.Sa`diy she`ri, Q. Mamirov musiqasi.
2. «Yoshligim» O`zbek xalq qo`shig`i. Sh.Yormatov va D.Omonullayev qayta ishlagan
3.«O`lkamga bahor keldi» T.Niyoz she`ri, Q.Mamirov musiqasi.
4.«Bahor sarvinoz» Q.Mamirov musiqasi, M.Turobova she`ri.
5.«Keng Turkiston» N.Norxo`jayev musiqasi, P.Mo`min she`ri.
6. «Terimda» F.Nazarov musiqasi, U.Rashid she`ri.
7. «Yoshlik yo`llari chaman» K.Kenjayev musiqasi, X.Muhammad she`ri
8. «Ergash qo`shig`i», «Zaynab va Omon» operasi (parchalar)
Musiqiy savodxonlik
Musiqiy tahlil; musiqaning ifoda vositalari; musiqa janrlari, turlari va usullari; musiqa asboblari tarixi va ularning ijrochilari; turli musiqiy usullarga qaysi kuylar mos tushishiga doir topishmoqli-mashg`ulotlar o`tkazish. Olingan bilim va ko`nikmalarni mustahkamlash.
|
| |
SPORT SEKSIYALARI - Оптималлаштирилган ўқув дастури

SPORT SEKSIYALARI
Seksiyalarning maqsadi - o`quvchilarning umumjismoniy tayyorgarligini oshirish, jismoniy tarbiya va sportning har turini vositalaridan foydalanish yo`li bilan o`quv dasturi asosini tuzish. Bu sho`balarga asosan boshlang`ich, o`rta sinf o`quvchilari jalb qilinadi. Ayniqsa tayyorgarlik va tibbiy guruhlarga ajratilgan o`quvchilar taklif qilinadi. Mashg`ulotlar haftasiga ikki marta 45- 60 daqiqadan o`tkaziladi. Umumiy rahbarlikni jismoniy tarbiya o`qituvchisi amalga oshiradi. Bunday mashg`ulotlarni o`tkazish uchun jamoatchi sport instruktorlari, yuqori sinf faollari, bolalar va o`smirlar sport maktablarining o`quvchi sportchilari jalb qilinadilar.
Sport sho`balari - sportning u yoki bu turi bilan shug`ullanuvchi o`quvchilar uchun tashkil qilinadi. Sport sho`balarini tashkil qilish uchun eng avvalo sharoit hisobga olinadi. Umumiy rahbarlik esa jismoniy tarbiya o`qituvchisiga yuklatiladi. Shunga o`xshash mashg`ulotlarni o`tish uchun jamoatchi ustoz murabbiy (trener), jamoatchi yo`riqchi, maktabning eng yaxshi sportchilari, bolalar va o`smirlar sport maktabining yaxshi sportchi o`quvchilari taklif qilinadi. Ba`zan haq to`lash yo`li bilan sport turlariga ustoz murabbiy (trener) taklif qilinadi. Mashg`ulotlari haftada 2-3 marta o`tkaziladigan sho`balarga qatnashadigan o`quvchilar oldin, albatta, tibbiy ko`rikdan o`tishlari shart (tibbiy nazorat maktabda yoki poliklinikada o`tkaziladi).
|
Cholg`uchilik, raqs va harakatlar

|
Cholg`uchilik, raqs va harakatlar
|
bet | 135/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриCholg`uchilik, raqs va harakatlar
Chapak va shiqildoqlar chalib, o`qituvchi ijrosiga ritmik jo`r bo`lish («Asp bo`laman» va boshqalar).
Musiqa ijodkorligi
Baland va past tovushlar topib ovozda kuylash. Ularni uzun va qisqa tovushlarda kuylash. Musiqaga muvofiq raqs harakatlarini topish («Ufor», «Asp bo`laman»). Chapak jo`rligida (1-guruh) raqs tushish (2-guruh). Guruhlarni almashtirib, chapak ijrosida raqs tushish. Sinf kontserti.
3-CHORAK (9 soat)
Mavzu: «Musiqa olamiga sayohat».
Musiqa tinglash
1. «Chertmak» O`zbek xalq kuyi (Dutor).
2. «Dutor bayoti» O`zbek xalq kuyi (Rubob).
3. «Doira usullari. Chamanda gul» O`zbek xalq kuyi.
4. «Olmani otdim» O`zbek xalq kuyi.
5. «Yallama yorim» O`zbek xalq kuyi.
6. «Chitti gul» O`zbek xalq kuyi.
7. «Bahor valsi» M.Mirzaev musiqasi (cholg`u ansambli ).
8. «Ayiqcha» I.Akbarov musiqasi
9. «Buxorcha» O`zbek xalq kuyi.
Jamoa bo`lib kuylash
1. «Diloromning qo`shig`i» I.Donish she`ri, D.Omonullaeva musiqasi.
2. «Nevaralar qo`shig`i» S.Barnoev she`ri, N.Norxo`jaev musiqasi
3. «Etikcham» Qambar Ota she`ri, D.Omonullaeva musiqasi.
4. «Gullola» I.Akbarov musiqasi.
5. «Binafsha» A.Rahmatova she`ri, G`.Qodirov musiqasi.
6. «Childirma» P.Mo`min she`ri, D.Omonullaeva musiqasi
7. «Chitti gul» O`zbek xalq qo`shig`i.
8. «Ro`molcha» P.Mo`min she`ri, D.Omonullaeva musiqasi
Musiqa savodi
Musiqa asboblari bilan tanishish (fortepiano, doira, rubob, nog`ora, karnay).Takt chizig`i.
Cholg`uchilik, raqs harakatlari, ijodkorlik
Chapak, doirachalar, qoshiq, shiqildoq va qayroqchalarda chalib, kuyga ritmik jo`r bo`lish («Chamanda gul», «Yallama yorim», «Olmani otdim»).
Raqs tushish . Musiqaga qadam tashlash («Marsh»).
O`rganilgan asar («Fil») badiiy qiyofasi (obrazi) ni tasvirlash . Sinf konserti.
|
| |
SINFDAN TASHQARI ISHLAR - Оптималлаштирилган ўқув дастури

SINFDAN TASHQARI ISHLAR
Dasturning ushbu qismi jismoniy tarbiyaning sinfdan tashqari ish shakli mazmunini birlashtiradi. O`quvchilarning umumiy jismoniy tayyorgarligini, sport turlaridan ba`zilarini, jismoniy tarbiya bayramlarini, sport musobaqalarini, Davlat ta`lim standartlarini topshirishga tayyorgarlik ko`rishlarini oz ichiga oladi.
SPORT MUSOBAQALARI
Maktab musobaqalarining o`tkazilishi - darsdan tashqari maktabning ommaviy sport tadbirlari haqida kalendar ish rejasiga muvofiq va maktab rahbarlarining nazoratida bo`lishi kerak. Avvalo, "Umid nihollari" musobaqasida qatnashish va "Alpomish", "Barchinoy" testlarini o`tkazish. Maktabning ichki musobaqalari sinflararo, sinf guruhlararo o`tkaziladi. Bundan tashqari musobaqalar shaxsiy birinchilik uchun ham o`tkaziladi («Yuguruvchi kuni», «Sakrovchi kuni» va boshqalar).
Maktab birinchiligi uchun sinflararo musobaqalar, spartakiada shaklida ham o`tkaziladi. Musobaqalar har xil sinflarda:
«O`qituvchilar va murabbiylar kuni» «Mustaqillik» va «Navro`z» bayramlariga bag`ishlab otkazilishi mumkin. Shunga o`xshash ommaviy sport turlari bo`yicha musobaqalarni maktablararo o`tkazishni amalga oshirish kerak. Tuman, shahar musobaqalariga qatnashish uchun maktablarda eng yaxshi sportchilardan terma jamoalar tuzib musobaqalarda qatnashiladi.
|
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 131/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: tuproqqa ishlov beradigan, o`g`it soladigan, urug` ekadigan, ko`chat o`tkazadigan, o`simliklarni parvarish qilish mexanizmlari va moslamalari.
Qishloq xo`jaligi mashinalari (6 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: qishloq xo`jaligida ishlatiladigan yerga ishlov beruvchi mashinalarning turlari va asosiy qismlari.
Amaliy mustaqil ishlar: yerga ishlov beruvchi mashinalarning ishchi qismlarini sozlash qoidalarini o`rganish.
Chorvachilik asoslari (20 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: chorvachilik sohalari: qoramolchilik, qo`ychilik, parrandachilik va boshqa uy hayvonlarini parvarish qilishga doir boshlang`ich ma`lumotlar.
Amaliy mustaqil ishlar: uy hayvonlarini parvarish qilish. Parrandachilik, qo`ychilik va qoramolchilik fermalaridagi ish jarayonlari bilan tanishish.
Elektrotexnika ishlari (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Elektr montaj ishlarida ish o`rnini tashkil qilish. Elektr o`tkazish simlarining turlari. Elektr o`tkazgichlarni montaj qilish izolyatsiyalash ishlari. Elektr asboblari. Sohaga oid kasb-hunarlar to`g`risida ma`lumot.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 182/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.167
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Sean. W. Solar photovoltaic basis. Text to Speech: Not Enabled.2014.202 p.
2.
Mamadalimov A.T., Tursunov M.N. Yarimo'tkazgichli quyosh elementlari fizikasi va
texnologiyasi. O'quv qo'llanma. Toshkent. ToshDTU. 2002.94 b.
3.
Yuldashev.I.A., Tursunov.M.N., Shog'o'chqorov.S.Q., Jamolov.T.R. Quyosh energetikasi.
O'quv qo'llanma Toshkent.ToshDTU. 2020. 166 b.
4.
Tursunov.M.N., Sabirov.X., Yuldoshev.I.A., Turdiyev.B.M., Komolov.I.M. Fototeploviye
batarei raznoy konstruktsii: sravnitelniy analiz, //Geliotexnika, 2017, №1, s. 26-29.
5.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 26 maydagi “ 2017 -2021 yillarda qayta
tiklanuvchi energetikani yanada rivojlantirish, iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohada energiya
samaradorligini oshirish chora - tadbirlari Dasturi to'g'risida” gi PQ - 3012 sonli qarori. “Xalq so'zi”
gazetasi, 2017 yil 30 may, - № 106(6800).
Internet ma`lumotlari.
ОПТИМИЗАЦИЯ ПАРАМЕТРОВ СОЛНЕЧНОЙ ВОДОНАГРЕВАТЕЛЬНОЙ УСТАНОВКИ С
ИНТЕНСИВНЫМ НАГРЕВОМ ВОДЫ
Д.М.Рахимов
Ошский технологический университет
E-mail:
dur1203@mail.ru
Аннотация: Расчетным методом исследована зависимость объема первого-малого
бака-аккумулятора солнечной водонагревательной установки для интенсивного нагрева
воды и определены его оптимальные объемы в зависимости от плотности интегрального
солнечного излучения. Результаты исследований сведены в номограмму.
Ключевые слова: солнечная водонагревательная установка, стоимость, годовой
экономический эффект, срок окупаемости.
В работах /1,2/ описана разработанная нами солнечная водонагрева-тельная установка
(СВУ), содержащая бак-аккумулятор (БА), состоящий из двух неравных объемов, причем вода,
находящаяся в меньшем баке аккумуляторе (МБА), нагревается быстрее, чем вода,
находящаяся в большом баке-аккумуляторе (ББА). Воду как в МБА, так и в ББА нагревает
горячая вода, проходящая через змеевик, который, в свою очередь, последовательно
проходит через МБА и ББА.
Скорости нагрева воды в МБА, следовательно и в ББА в первую очередь зависят от
плотности интегрального солнечного излучения (ИСИ) и соотношения объемов МБА и ББА.
В данной статье изложены результаты теоретических исследований указанных выше
зависимостей и найдены оптимальные объемы МБА а также соотношения объемов МБА и
ББА в зависимости от плотности ИСИ.
При выполнении расчетов нами приняты следующие допущения:
1.
Режим передачи энергии от греющей воды к нагреваемой воде принят
стационарным из-за низкой скорости изменения температуры греющей воды во времени;
2.
Теплофизические
данные
теплоносителей
и
твердых
поверхностей
теплообмена взяты при их средних арифметических значениях.
Общий ход расчетов следующий. В первую очередь определяем коэффициент
теплопередачи от горячей воды в змеевике к нагреваемой воде в МБА.
Сначала определяем коэффициенты теплопередачи α
1
от рабочей воды к внутренней
стенке змеевика – теплообменника, расположенного внутри МБА.
|
| |
-sinf
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo`lishlari kerak

|
-sinf
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo`lishlari kerak
|
bet | 130/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастури4-sinf
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo`lishlari kerak:
- Xalq musiqa ijodi haqida tushunchaga ega bo`lish;
- o`zbek xalq musiqasining ommaviy janrlari; qo`shiq, alla, lapar, yalla, terma, bolalar qo`shiqlari, ommaviy kuylar haqida tushunchaga ega bo`lish;
- o`zbek musiqasida bastakorlik uslubi hamda kompozitorlik ijodi haqida umumiy tushunchaga ega bo`lish;
- rus, dunyo xalq musiqasi va O`zbekistonda yashovchi xalqlarining musiqasi haqida umumiy tushunchaga ega bo`lish.
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak:
- Xalq musiqa janrlarini ohang va ifoda tavsiflariga ko`ra ajrata bilish;
- bastakorlik va kompozitorlik uslubiga mansub asarlarning tuzilishi va ijro uslubidan ajrata olish:
- ommaviy xalq musiqa janrlarini kasbiy musiqa (ashula, katta ashula)dan farqlay olish;
- mashq va qo`shiqlarni nota yozuviga qarab kuylay olish;
- kichik cholg`u asboblarida chalib, musiqaga ritmik jo`r bo`la olish;
- ma`lum she`r parchalariga kuy bastalay olish.
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi malakalarga ega bo`lishlari kerak:
- Tinglash va kuylash orqali asarning major va minor ladini farqlash;
- musiqa tinglash orqali damli, zarbli va torli cholg`u asboblarining ovoz tembridan farqlash;
- nota yozuvlariga qarab kuylash;
- musiqiy cholg`u asboblarida kuy va qo`shiqlar xarakteriga mos ritmik jo`r bo`lish.
5-sinf
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo`lishlari kerak:
- Orkestr, ansambl va xor tuzilishini bilish;
- xor turlari – bolalar xori, xotin-kizlar xori, erkaklar xori, aralash xor;
- ovoz turlari – bolalar ovozi (alt, soprano, diskant), ayollar ovozi (alt, soprano), erkaklar ovozi (tenor, bariton, bas)ni bilish;
- simfonik orkestr;
- vokal simfonik asarlar - syuita, kantata; raqs san`ati (xoreografiya), balet;
- sahnaviy musiqa asarlari; xalq qo`g`irchoq teatri, musiqali drama va komediya;
- opera san`ati, o`zbek musiqasida opera janri;
- opera ijodkorlari – J. Verdi, V. A. Motsart, N. Rimskiy-Korsakov, A.Xachaturyan, P.I.Chaykovskiy va boshqalar;
- o`zbek musiqasida opera va drama ijodkorlari - M.Ashrafiy, R. Gliyer, S.Vasilenko, T.Jalilov, Yu.Rajabiy, S.Yudakov, S.Jalil, S.Boboev, M.Leviyev;
- vokal-cholg`u syuita va kantata ijodkorlari - S.Yudakov, M.Nasimov;
- drama musiqasi ijodkorlari - T.Jalilov, Yu.Rajabiy, S.Jalil;
- atoqli o`zbek dirijorlari - M.Ashrafiy, D.Zokirov, M.Bafoev, N.Xalilov, B.Umidjonov, A.Sultonov, A.Hamidov;
- bolalar xor jamoasi dirijori - Sh.Yormatov;
- musiqaning san`at turlari bilan o`zaro bog`liqligi (kino, tasviriy san`at, adabiyot va boshq).
|
| |
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 132/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: Elektr o`tkazgich simlarini montaj qilish hamda ish asboblari bilan ishlash usullarini o`rganish.
Uy-ro`zg`or buyumlarini ta`mirlash (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Pol qoplamalari va mebellarning hamda loklangan qoplamali yuzalarini saqlash tadbirlari va kichik ta`mirlash ishlari. Oyna romlarini kichik ta`mirlash va qishda issiqlikni saqlash usullari. Xizmat ko`rsatish sohalariga oid kasb-hunar turlari.
Amaliy mustaqil ishlar: Pol qoplamalari va mebellarning loklangan hamda qoplamali yuzalarini saqlash tadbirlari va kichik ta`mirlash, isitish usullarini o`rganish.
|
| |
Ko’rgazmali vositalar tayyorlash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

561
ma’ruza tayyorlash topshirilishi mumkin. Bunda talaba o’quv adabiyotlari, ilmiy-
tadqiqot ishlari, dissertatsiyalar, maqola va monografiyalar hamda boshqa axborot
manbalaridan mavzuga tegishli materiallar to’playdi.
Kasb ta’limi (Iqtisodiyot) yo’nalishi 1-kurs talabalari uchun o’quv yilining 1-
semestrida fan bo’yicha kurs ishi bajarilishi rejalashtirilganligi sababli, semestrda 30
soat hajmidagi mustaqil ish kurs ishi bajarish va uni himoya qilish doirasida bajariladi.
3.Talabalar mustaqil ishlarini tashkil etishning asosiy tamoyillari
Talabalar mustaqil ishlarini tashkil etishda «Talabalar mustaqil ishini tashkil etish
va nazorat qilish» bo’yicha yo’riqnomada belgilangan quyidagi asosiy tamoyillarga
rioya qilish maqsadga muvofiqdir:
1. Talabalar mustaqil ishlarini ikki ko’rinishda – auditoriyada va auditoriyadan
tashqarida tashkil etish.
2. Talabalar mustaqil ishlarini tizimli ravishda, ya’ni bosqichma-bosqich,
oddiydan murakkabga qarab tashkil etilishini ta’minlash.
3. Talabalar mustaqil ishlarining shakli va hajmini belgilashda quyidagi muhim
jihatlarga e’tibor qaratish:
talabaning o’qish bosqichi;
muayyan fanning o’ziga xos xususiyati, o’zlashtirishdagi qiyinchilik darajasiga;
talabaning qobiliyati, nazariy va amaliy tayyorgarlik darajasiga;
fanning axborot manbalari bilan ta’minlanganlik darajasiga;
talabaning axborot manbalaribilan ishlay olish darajasiga;
mustaqil ish uchun topshiriqlar kursdan-kursga o’tish bilan shakl va hajm
jihatidan o’zgarib borishiga;
mustaqil ish fan xususiyati hamda talabaning akademik o’zlashtirish darajasiga
va qobiliyatiga mos holda tashkil etish.
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti
|
bet | 1/6 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 41,26 Kb. | | #273940 |
Bog'liq MTN. o\'quv dastur
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
Ro‘yxatga olindi:
№_________________
2023-yil «___»_______
|
«TASDIQLAYMAN»
Institut rektori
U.M. Turdialiyev
_____________________
2023-yil “_____” _____________
|
“MATERIALLARNI TUZILISH NAZARIYASI”
OʻQUV DASTURI
Bilim sohasi: 300000 - Ishlab chiqarish - texnik soha
Ta’lim sohasi: 320000 - Ishlab chiqarish texnologiyalari
Ta’lim yo‘nalishi: 60320100 - Materialshunoslik va yangi
materiallar texnologiyasi (tarmoqlar boʻyicha)
Andijon-2023
Fan/modul kodi
MTN3609
|
O‘quv yili
2023-2024
|
Sеmеstr
5-6
|
ECTS - Krеditlar
9
|
Fan/modul turi
Tanlov fan
|
Ta'lim tili
O‘zbеk
|
Haftadagi dars soatlari
6
|
1.
|
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg’ulotlari (soat)
|
Mustaqil ta'lim (soat)
|
Jami yuklama
(soat)
|
Materiallarni tuzilish nazariyasi
|
135
|
135
|
270
|
2.
|
I. Fanning mazmuni
Fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarga metallar va ulardan tayyorlangan detallarning sifatini hamda tashqi va ichki struktura tuzilishini, sinish turlari va sabablarini tahlil qilib, ularning tarkibi va xossalarini o‘rgatishdir.
Fanning vazifasi – talabalarga metallarning strukturasini tadqiqot qilish, detallar sifatini tekshirish va tuzilishini tahlil qilish usullarini nazariy va amaliy tomonidan o‘rgatishdir.
“Materiallarni tuzilish nazariyasi” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida bakalavr:
- mashinasozlik korxonalarida ishlatiladigan ko‘pchilik metallarning kristallik panjara turlari; zamonaviy metall va nometall metallarning kristallik panjaralarning simmetriya elementlari tahlil qilish usullari; tahlil qilingan metallar asosida metallar haqida tasavvurga ega bo‘lishi kerak;
kristallografik singoniya va elementar
- talaba hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan va ishlatilayotgan ko‘pchilik mashina detallarini tahlil qilish; detallarni aniq texnik sharoitlarda samarali ishlatish tahlili; detallar sifati tekshirilishi; tekshiriladigan asbob va jihozlar ishlatish; sinish sabablarini aniqlashda qo‘llaniladigan kimyoviy reaktivlar va boshqa tahlil ko‘nikmalariga ega bo‘lishi;
- yangi metallarni xossalarini taxlil qilish, sifatini nazort qilish va unda foydalanish bo‘yicha takliflar berish malakasiga ega bo‘lishi kerak.
|
|
| |
Flegmatik - Oila psixologiyasi

|
Oila psixologiyasi
|
bet | 73/125 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #154263 |
Bog'liq Umumiy pedagogika va psixologiya uslubiy ko\'rsatma 2023Flegmatik - senzitivligi sust, hissiy qo‘zg‘aluvchanligi oz, uni kuldirish, jahlini chiqarish, kayfiyatini bo‘zish qiyin. Hatto qattiq kulganida ham vazminligicha qolaveradi. Katta ko‘ngilsiz hodisa yuz berganda ham osoyishtaligini bo‘zmaydi. Imo-ishoralari, yuz harakatlari ifodasiz, qayrati va ishchanligi bilan boshqalardan ajralib turadi. Yuksak faolligi reaktivligidan ancha ustunlik qiladi. Chidamliligi, matonati, o‘zini tuta bilish bilan ajralib turadi, harakatlarining tempi va nutqining tempi sust, ifodasiz. Diqqatini sekinlik bilan to‘playdi. Rigid (qotib qolgan), diqqatini qiyinchilik bilan ko‘chiradi. Yangi sharoitga qiyinchilik bilan moslashadi. Introvert. Yangi odamlarga qiyinchilik bilan qo‘shiladi, taassurotlarga qiyinchilik bilan javob qaytaradi.
Yuragi keng, barqaror intilishlarga va kayfiyatlarga, doimiy va chuqurroq his- tuyg‘ularga ega, harakatlari va nutqi bir xil maromda bo‘lgan, ruhiy holatini tashqi tomondan ifoda etadigan kishi flegmatik deb ataladi. Bu temperament vakillari faoliyatda asosli o‘ylab, qatiyat bilan ishlash namunalarini ko‘rsatadi. U odatda boshlagan ishini oxiriga yetkazadi, hissiyotlari tashqi ko‘rinishida kuchsiz bo‘lib ravsham emas. Buning sababi nerv proseslarining muvozanatligi kuchsiz qo‘zg‘alishidir. Flegmatik temperamentli kishilarning xotirjamligi uning hayotdagi voqea va hodisaga bo‘lgan munosabatida ham nomoyon bo‘ladi. Bunday kishilarni jahlini chiqarish yoki ranjitish qiyin. Bazan bu temperamentli kishida mehnatga, tevarak- atrofdagi hayotga, kishilarga va hatto o‘ziga nisbatan beparvo munosabatda bo‘lish hollari avj olishi mumkin.
Flegmatik temperamentli o‘quvchining o‘quv faoliyatida ayniqsa tez eslab qolish, tez tushuninsh, faxmlab olish va tez bajarish talab qilinadigan hollarda uning sustkashligi to‘sqinlik qilishi mumkin. Bunday hollarda fligmatik temperamentli bola ojizlik qilishi mumkin biroq u hamma narsani asosli va mustahkam eslab qoladi.
Flegmatik temperamentli kishilarda o‘zini tuta bilish, sovuqqonlik, xotirjamlik hislarini hosil qilish juda oson.
|
| |
Senzitivlik - Oila psixologiyasi

|
Oila psixologiyasi
|
bet | 71/125 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #154263 |
Bog'liq Umumiy pedagogika va psixologiya uslubiy ko\'rsatma 20231.Senzitivlik (lotincha Sensus - sezish, his qilish degan ma'no anglatadi). Senzitivlik yuzasidan insonda birorta psixik reaksiyani hosil qilish uchun zarur bo‘lgan o‘ta kuchsiz tashqi taassurot kuchiga qarab mulohaza yuritiladi, jumladan, sezgilarning paydo bo‘lishi uchun kerak qo‘zg‘ovchining ozgina kuchi (ularning quyi chegarasi), ehtiyojlar qondirilmasligining sezilar-sezilmas darajasi (shaxsga ruhiy azob beruvchi) mujassamlashadi.
2.Reaktivlik. Bu to‘g‘rida aynan bir xil kuch bilan ta'sir etuvchi tashqi va ichki taassurotlarga shaxs qanday kuch bilan emosional reaksiya qilishiga qarab munosabat bildiriladi. Reaktivlikning yorqin ro‘yobga chiqishi-emosionallik, ta'sirlanuvchanlikda ifodalanishidir.
3.Faollik. Bu borada inson qanday faollik darajasi bilan tashqi olamga ta'sir etishi va maqsadlarni amalga oshirishda ob'ektiv hamda sub'ektiv qarama-qarshiliklarni faollik bilan engishga qarab fikr yuritiladi.
4.Reaktivlik bilan faollikning o‘zaro munosabati. Odamning faoliyati ko‘p jihatdan nimaga bog‘liqligiga binoan, chunonchi tasodifiy tarzdagi tashqi va ichki sharoitlarga (kayfiyatga, favquloddagi hodisalarga) yoki maqsadlarga, ezgu niyatlarga, xohish-intilishlariga ko‘ra fikr bildirish nazarda tutiladi.
5.Reaksiya tempi. Turli xususiyatli psixik reaksiyalar va jarayonlarning kechish tezligiga, nutq sur'atiga, farosatliligiga, aql tezligiga asoslanib xulosa chiqariladi.
6.Harakatlarning silliqligi va unga qarama-qarshi sifat rigidlik (qotib qolganlik), shaxsning o‘zgaruvchan tashqi taassurotlarga qanchalik engillik va chaqqonlik bilan muvofiqlashishiga (silliqlik bilan moslashishga), shuningdek, uning xatti-harakatlari qanchalik sust va zaifligiga (rigidligi qotib qolganligicha) nisbatan baho berishdan iboratdir.
7.Ekstravertlik va introvertlik. Shaxsning faoliyati va reaksiyasi ko‘p jihatdan kechinmalarga bog‘liq, chunonchi favqulotdagi tashqi taassurotlarga (ekstravertlik) yoki aksincha, timsollarga, tasavvurlarga (introvertlik) taalluqligiga asoslangan holda munosabat ifodasidir.
|
| |
kim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa

|
kim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa Pdf ko'rish
|
bet | 161/239 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #145886 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mkim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa
moddalami ishlab chiqaruvchi korxonalam i m isol qilib k o ‘rsatish mum
kin.
B-toifaga
ham yonish va portlash xavfi b o ‘lgan, chaqnab yonish ha
rorati 28°C dan yuqori b o ‘lgan, yengil alangalanuvchi suyuqlik bug‘lari,
yonuvchi chang va gazlar, havodagi kislorod suv bilan qo‘shilganda xavf
li, portlovchi aralashma hosil qiluvchi miqdorda b o ‘lib, ular y o n g ‘inda
xonadagi xavfli bosim 5 kPa dan yuqori b o ‘ladi. Bunga ammiak ishlab
chiqarish sanoatini m isol qilib k o ‘rsatish mumkin.
D-toifaga
faqat yonuvchi, y a ’ni A va В toifalarga kirmaydigan sanoat
korxonalari, jumladan, chaqnab yonish harorati 120°C dan yuqori b o ‘lgan,
yonuvchi qattiq jismlarni ishlab chiqarish va qayta ishlov berish hamda
har x il yo q ilg ‘i moddalar ishlatiladigan sanoat korxonalari kiradi. Bunga
m isol qilib, y o g ‘ochni qayta ishlovchi m ebelsozlik sanoati, q o g ‘oz, kar-
ton, to ‘l q og‘oz ishlab chiqaruvchi korxonalami k o ‘rsatish mumkin.
E-toifaga
yonm aydigan m odda va ashyolam ing qaynoq, ch o‘g ‘langan
yoki eritilgan holatida ishlatiladigan korxonalar kiradi. Bunga metallurgiya
sanoati korxonalari, issiqlik ishlab chiqaruvchi markazlar va b u g‘xonalar
m isol b o ia oladi.
F-toifaga
yonm aydigan modda va ashyolam i sovuq holatda ishlatila
digan hamda saqlanadigan sanoat va qishloq x o ‘jaligi korxonalari kiradi.
Masalan. toshni maydaiash, keramika va sem ent zavodlari shular jum la-
sidandir. Bino va inshootlam ing y o n g ‘in hamda portlash xavfi b o ‘yicha
guruhlanishi, ulardagi barcha xonalam ing yonish va portlashga m oyillik
toifasi aniqlangandan s o ‘ng belgilanadi. Agar binoda A toifaga taalluqli
|
| |
Shakllantiriladigan bilimlar

|
Shakllantiriladigan bilimlar
|
bet | 137/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Shakllantiriladigan bilimlar. Yog`ochga ishlov berish texnologiyasi asosida uy-ro`zg`or buyumlarini tayyorlash (sabzavotlarni to`g`rash taxtasi, egovga dastak yasash va x.k.). Yelimlarni ishga tayyorlash va ulardan foydalanish qoidalari. Yog`ochga ishlov berishni o`rgatishda fanlararo aloqalar. Yog`ochga ishlov berishga oid xalq hunarmandchiligi turlari bo`yicha ish usullari.
Amaliy mustaqil ishlar: Silindr shaklidagi detallar (egov, o`qlov) eskizini tuzish. Yog`ochdan tayyorlanadagin buyumni tanlash, rejalash, o`lchash. Yog`och va boshqa materiallardan xalq hunarmandchiligi ish usullari asosida buyumlar tayyorlash.
|
| |
da kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini

|
da kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini Pdf ko'rish
|
bet | 154/239 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #145886 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mda kechadi, bunda issiqlik y ig ‘ila borib, keyingi fazaning boshlanisbini
ta’minlaydi.
Ikkinchi fazada
- alanga jadal tarqalib, harorat tez k o ‘tariladi
(o'zining «ш ах» qiym atiga erishadi). Bunda alanga inshootning tashqari
qism iga ham chiqishi kuzatiladi.
Uchinchi fazada
- yonuvchi narsalaming yonib bo'lishi oqibatida
haroratning pasayishi kuzatiladi.
Y ong‘inning tarqalish tezligi ham har x il b o ‘ladi. Y og‘ochdan quril-
gan binolarda alanganing tarqalish tez lig i 1 -2 m/min; yonm aydigan
konstruksiyalarda 0 ,3 -0 ,4 m/min; yonuvchan erituvchilar yonganda,
masalan, toluol yonganda alanganing tarqalish tezlig i 1 0 -1 5 m /m in ga
teng b o ‘ladi.
Yonish
- yonuvchi mahsulotiar bilan oksidlovchilar orasida o ‘zaro
ta’sir natijasida bo‘ladigan murakkab fizikaviy-kim yoviy jarayon, bunda
issiqlik va yorugMik nurlarining ajralishi kuzatiladi.
Demak, yonish jarayonining paydo b o ‘lishi uchun yonuvchi material,
yondiruvchi manba va oksidlovchilar b o ‘lishi zarur.
Havo tarkibidagi kislorod miqdori 14—16% bo‘lganda yonish to ‘xtaydi
va tutash boshlanadi. Agar kislorod miqdori 8-10% ga kamayganda tu-
tash ham to ‘xtaydi.
Yong‘in sodir b o ‘lganda yondiruvchi manbalar ochiq (uchqun,
y o r u g iik kuchlari, alanga va ch o‘g ‘langan predmetlar) v a berk hoiatda
(ishqalanish, katta kuch bilan urish, kim yoviy reaksiyaning issiqligi, mik-
• robiologik jarayonlar va hokazo) bo‘lishi mumkin.
Yonuvchi materiallar - qattiq, suyuq va gazsim on bo‘ lishi mumkin,
masalan, taxta, kinoplyonka, nitrotselluloza, kim yoviy erituvchi suyuqlik-
lar, vodorod, metan, propan, k o ‘mir va hokazolar.
Oksidlovchilarga - kislorod, brom, xlor, natriy peroksidi, nitrat kislo-
|
| |
deb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara-

|
deb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara- Pdf ko'rish
|
bet | 160/239 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #145886 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mdeb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara-
jasini aniqlashdan maqsad ularda sodir b o ‘lajak y o n g ‘in va portlashlar
oqibatida yuzaga keluvchi buzilishlarni va odamlarga xavfli va dahshatli
ta’sim ing oldini olishdan iborat. Sanoat inshootlarining yonish va port
lashga m oyilligi, ulam ing qanday ashyolardan qurilganligi v a ularda
mavjud ishlab chiqarish jarayonida ishlatiladigan yoki saqlanadigan xom -
ashyclarning yonuvchanlik xususiyatlari bilan belgilanadi.
Texnologik loyihalash m e’yori (O NTP 24 - 86. 1.2.3) va qurilish qoi
dalari hamda m e’yorlari (KM K 2. 01.02 - 85) ga binoan sanoat korxo-
nalari hamda omborlari yonish va portlash xavfi bo‘yicha 5 ta toifaga
bo'linadi, jumladan, A, B, D, E va F. Bulam ing A va В toifalari yonish va
portlashga m oyil. D va E toifalari esa faqat yonishga xavfli deb hisobla
nadi. F
toifasida
esa na
yonish
va na portlash xavfi mavjud emas. Sanoat
inshootlarining bunday guruhlanishi, ularda ishlatiladigan yoki saqlana
digan yengil yonuvchi gazsim on va suyuq moddalarning bug‘lari havo
bilan aralashganda, portlovchi gazli muhitni hosil qiluvchi agregat holati
v a ulam ing alangalanish harorati (Ta) ga binoan amalga oshirilgan.
A -toifaga yonish va portlash xavfi mavjud b o ‘lgan, chaqnab yonish
harorati 28°C dan past b o ‘lgan, yonuvchi gaz va yengil alangalanuvchi
suyuqlik bug'lari havodagi kislorod bilan yoki suv bilan birikishi natija-
197
sida, portlashga m oyil xavfli bosim i 5 kPa dan oshiq b o ‘lgan, gazsim on
aralashmalar hosil b o ‘ladigan korxonalar kiradi. Bu guruhga kiruvchi
|
| |
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (16 soat)

|
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (16 soat)
|
bet | 136/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (16 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Yog`ochlarni rejalash, o`yish, asboblarining turlari, ularni ishlatish va saqlash qoidalari. Qo`l randa va parmalash qurilmalarining tuzilishi, ulardan xavfsiz foydalanish qoidalari.
Amaliy mustaqil ishlar: Yog`ochga ishlov berish asboblaridan to`g`ri foydalanish usullarini o`rganish. Asboblarni sozlash.
Mashina, mexanizm, stanoklar va ulardan foydalanish(6 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Stanoklarning asosiy qismlari va vazifalari. Yog`ochga ishlov beradigan tokarlik stanogining ish tamoyillari, unda bajariladigan jarayonilar. Stanoklar tuzilishidagi umumiylik. Ulardagi harakat uzatish mexanizmlar kinematikasi.
Amaliy mustaqil ishlar: Yog`ochga ishlov beruvchi tokarlik va parmalash stanoklarining tuzilishini, ularni ishga tayyorlash hamda xavfsiz ishlatish qoidalarini o`rganish.
Mahsulotlar ishlab chiqarish texnologiyasi (14 soat)
|
| |
Yog`ochga ishlov berish texnologiyasi (40 soat)

|
Yog`ochga ishlov berish texnologiyasi (40 soat)
|
bet | 135/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Yog`ochga ishlov berish texnologiyasi (40 soat)
Umumiy tushunchalar (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Yog`ochning fizikaviy xossalari. Yog`och turlarining xususiyatlari. Duradgorlikda ishlatiladigan yelimlar va bo`yoqlar turlari, xususiyatlari, ishlatilish sohalari.
Amaliy mustaqil ishlar: yog`och-taxta materiallarining turlari va xususiyatlarini aniqlash. Yog`och asosli yarimtayyor (yarimfabrikat) mahsulotlar namunalari bilan tanishish va ishlatilish sohalarini aniqlash. Yelimlar va bo`yoqlarni ishlatish.
|
| |
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 142/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: jun va ipak gazlamalarning xossalarini aniqlash.
Asbob-uskunalar, moslamalar va ulardan foydalanish (2 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: furnitura haqida umumiy ma`lumot. Ilgaklar, halqalar tikish, tugmachalar va pistonlar qadash. Taqilma turlari.
Amaliy mashg`ulot: “Molniya” taqilmasini tikish.
Mashina, mexanizm, stanoklar va ulardan foydalanish (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Oyoq yuritmali tikuv mashinasining tuzilishi. Ishlash prinsipi. Oyoq yuritmali tikuv mashinasini ishga tayyorlash. Tikuv mashinasida ishlatiladigan kichik mexanizatsiya vositalaridan foydalanish. Tikuv mashinasidagi kichik nosozliklarni tuzatish.
|
| |
Jamoa bo`lib kuylash - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 142/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриJamoa bo`lib kuylash
1. «Qo`zilarim» O.Qo`chqorbekov she`ri, F.Nazarov musiqasi.
2. «Laylak» Uyg`un she`ri, G`.Qodirov musiqasi.
3. «Gullar manim kulganim» P.Mo`min she`ri, N.Norxo`jayev musiqasi.
4. «Navbahor» Sh.Shoxismoilov she`i, P.Tupsunov musiqasi.
5. «Balig`im» P.Mo`min she`ri, N.Norxo`jayev musiqasi.
Qo`shimcha materiallar
1. «Navro`z keldi» Y.Ho`jayev she`ri, L.Mujdabayeva musiqasi.
2. «Salimjon-nimjon» P.Mo`min she`ri, A.Muhamedov musiqasi.
3. «Kakligim» N.Orifjonov she`ri, N.Norxo`jayev musiqasi.
4. «Piyoda askarlar qo`shig`i» Qambar Ota she`ri, A.Mansurov musiqasi.
5. «Kamalak izlayman» P.Mo`min she`ri, Q.Komilov musiqasi.
Musiqa savodi
Major va minor uchtovushligi va tovush qatorini nota yozuviga qarab kuylash va ularni lad ohangiga qarab ajratish. Uchtovushliklarni bosh pardasiga tayanib kuylash. Kuylanadigan qo`shiqlarning ohangiga qarab ladini aniqlash. Qaytariq (repriza) haqida tushuncha hosil qilish
(«Qo`shig`imiz avjida»).
Alteratsiya belgilari: diez, bemol, bekar. 2/4 va 3/4 o`lchovlarida belgilangan qisqa kuy mashqlarini o`lchoviga muvofiq takt chiziqlarini qo`yib chiqish.
Dinamik belgilaridan forte va pianoni bilish.
TO`RTINCHI SINF (34 soat)
Yil mavzusi: « O`zbek halq musiqa ijodi»
1-CHORAK (9 soat)
Mavzu: « Xalq aytimlari va cholg`ulari»
Musiqa tinglash
1. « Oh, layli» O`zbek xalq qo`shig`i.
2. «Bilakuzuk» O`zbek xalq qo`shiqlari.
3. «Hur Respublikam» A.Mansurov musiqasi, H.Qayumov she`ri.
4. «Yallama yorim» O`zbek halq yallasi,
5. « Fabrika» O`zbek halq qo`shig`i,
6. «Qalbimda» S.Jalil musiqasi.
7. «Ajam taronalari» an`anaviy cholg`u kuylari
Jamoa bo`lib kuylash
1. «O`zbekiston Respublikasi Davlat Madhiyasi» A.Oripov she`ri, M.Burhonov musiqasi.
2.«Aziz ustozlar» To`lqin she`ri, S.Babayev musiqasi.
3.«Oq paxta terdik» P.Mo`min she`ri, N.Norxo`jayev musiqasi.
4.«Oy Vatanim» P.Qambar she`ri, Sh.Yormatov musiqasi.
5. «Shaftoliga savolim» P.Mo`min she`ri, N.Norho`jayev musiqasi.
|
| |