birinchidan- - D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi

186
Bundan tashqari, rahbar, qoida tariqasida, qaror qabul qilishning kollektiv va
kollegial shakllariga murojaat qiladi, loyiha mualliflari sifatida ishchilarni
maksimal darajada qo'llab-quvvatlashga intiladi.
Biror kishi ishlaydigan
korxonaning rivojlanish maqsadini va uning haqiqiy imkoniyatlarini aniq
tushunishda oqilona, haqiqatga asoslangan ongni ishlab chiqishda yordamga
muhtoj. Axloqiy qadriyatlarga va ishonchga alohida e'tibor innovatsiyalarga
qarshilik darajasini kamaytirishga yordam beradi.
Inqiroz korxonasining inson salohiyatini boshqarish tamoyillari, vazifalari
va usullari.
O'zgaruvchan iqtisodiyot sharoitida korxonaning raqobatbardoshligini
saqlab qolish uchun ishlab chiqarish texnologiyasini boshqarish
bilan bir qatorda
mavjud xodimlarni samarali boshqarish, shuningdek, zarur hollarda tegishli
malakaga ega bo'lgan xodimlarning tegishli sonini olish zarur. O'zgaruvchan
iqtisodiyot sharoitida korxonaning raqobatbardoshligini ta'minlashning asosiy
shartlaridan biri inson salohiyatini boshqarishning ilg'or usullari hisoblanadi. Shu
asosda zamonaviy iqtisodiyotning regressiv rivojlanish holatiga mos keladigan va
strategik boshqaruv mexanizmining modellari tizimiga mos keladigan inson
resurslarini rivojlantirish va ulardan foydalanishning
mavjud modellarini qayta
ko'rib chiqish va ishlab chiqish kerak
117
.
Inqirozli korxona-bankdan oldingi holatdagi ishlab chiqarish tizimi va
ushbu ishlab chiqarish tizimini inqirozdan olib tashlash bo'yicha muammolar
to'plamini hal etishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar va vositalarni joriy
etishni talab qiladi. Korxona xodimlarini boshqarish jarayonida tahlil qilish,
tashxis
qo'yish,
prognozlash,
bir
qator
xususiyatlar
bo'yicha
kam
rasmiylashtirilgan vazifalar sinfiga taalluqli bo'lgan boshqaruv ta'sirini ishlab
chiqish vazifalari hal etiladi. Bu korxona xodimlarini
boshqarish jarayonida
iqtisodiy va matematik modellashtirish usullaridan foydalanishga olib keladi.
Maqsadlar va kutilgan natijalarni belgilash bo'yicha ishlab chiqarish
bo'linmalari bilan ishlaydigan menejer dastlabki ma'lumotni taqdim etishi va fikr-
mulohaza yuritishi, ko'rsatmalar va treninglar o'tkazishi, natijalarni tahlil qilish va
rag'batlantirishni amalga oshirishi kerak. Mehnat faoliyatini boshqarish jarayoni
korxonaning umumiy strategiyasining elementidir va har bir xodim tomonidan
ishlab chiqarish funktsiyalarini bajarish tartibini tartibga solish, muayyan ijrochi
darajasida strategik boshqaruv va operatsion ishlarni bir butun sifatida birlashtirish
117
Belyatskiy, N. P. xodimlarni boshqarish: iqtisodiy universitetlar uchun o'quv qo'llanma / N. P.
Belyatskiy, S. E. Velesko, P. Raym. – PL. O'tish: saytda harakatlanish, qidiruv Janr: Oliy o'quv yurtlari
uchun o'quv adabiyoti, – 2002. – 352 b.
187
uchun zarurdir. Ushbu maqsadlar korxonaning strategik rejasidan kelib chiqadi.
Boshqacha
qilib aytganda, xodimlarni boshqarish tizimi ishlab chiqarish
ierarxiyasining barcha darajalarida strategiyalar, individual maqsadlar va mehnat
samaradorligi mezonlari o'rtasidagi aloqani o'rnatishga qaratilgan
118
.
Korxonani rivojlantirish bo'yicha global strategiyaning kadrlar boshqaruvi
strategiyasiga muvofiqligi inqirozga qarshi korxona
boshqaruvi doirasida
xodimlarni boshqarishning eng muhim jihati hisoblanadi. Inqirozga qarshi dastur
doirasida
korxona
boshqaruvining
tajovuzkor
yoki
mudofaa
taktikasi
xodimlarning xususiyatlariga muayyan talablarni qo'yadi va quyidagi boshqaruv
ta'sirlarining xususiyatlarini tanlashni o'z ichiga oladi: xodimlarni tanlash va
joylashtirish, mukofot va rag'batlantirish, baholash, ishlab chiqish va o'qitish,
ko'chirish va targ'ib qilish. Ishlab chiqarishni boshqarish strategiyasi va unda
xodimlarning o'rni quyidagicha ifodalanishi mumkin: