nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shamollar - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

havoning nam sig'im i kam bo'ladi. Havo yuqoriga
ko'tarilganda sovib, o'zidan ko'p m iqdorda yog'in ajratib
chiqaradi. Havoning pastlam a harakatlarida havo pastga
tushgan sari qizib, to'yinish nuqtasidan uzoqlashadi va
yog'in yog'maydi. Shuning uchun Yer yuzasida yog'in
ko'p va kam yog'adigan hududlar vujudga kelgan.
M ateriklarning g'arbiy qirg'oqlaridan sovuq oqim
o'tgan joylarda um um an yog'in yog'm asligi m um kin
(Atanolo va Nam ib cho'llari).
H ar ikkala yarim sharning 40° va 60° kengliklari
oralig'ida m o'tadil m intaqaning nam zonasi joylashgan.
Bu yerlarda yiliga 300 mm ga yaqin yog'inlar yog'adi.
H ar ikkala yarim sharning qutbiy kengliklarida yog'in
kam yog'adigan zona joylashgan. Y illik yog'in miqdori
250 mm. dan oz. Yer yuzasini iqlimiy sharoitlariga ko'ra
yirik zonalarga bo'linishi
iqlim mintaqalari
deb ataladi.
Yer sharida o'n uchta iqlim m intaqalari bor. Bundan
yettitasi asosiy va oltitasi oraliq.
Asosiy iqlim m intaqalarida yil bo'yi bir xil havo
massalari yuqori bo'ladi. Asosiy iqlim m intaqalariga
quyidagilar kiradi: ekvatorial, shimoliy va janubiy, m o'
tadil, A rktika va A ntarktika m intaqalari. Oraliq iqlim
m intaqalarida havo m assalari yil davomida o'zgarib
turadi.
Tropik mintaqa - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

XI. DUNYO OKEANI
Rus olim i Y.M. Shokalskiy «Dunyo okeani» atamasini
birinchi bo‘lib 1917-yilda qo‘lladi va fanga tatbiq etdi. Yer
sharining bir-biriga tutashib ketgan suv qobig'i
Dunyo
okeani
deyiladi. Okean, dengiz, qo‘ltiq, bo‘g‘oz!ar dunyo
okeanini tashkil etuvchi qismlardir. Dunyo okeani Yer
sharining 361 m ln.km 2 maydonini egallaydi. U larning
eng kattasi Tinch okeanidir.
11.1. Tinch okeani
1.
Asosiy xususiyatlari.
Tinch okeani maydoniga
ko'ra eng katta okean bo'lib, Yer yuzasining 1/3 qismini
tashkil qiladi. Okean botig'i eng qadimgi hisoblanadi va
bitta litosfera plitasida joylashgan. Okeanning Yer po'sti
harakatchan shelf zonasi ju d a kam maydonni egallaydi.
Orollari eng ko'p okean, unda 10 m ingdan ortiq orollar
mavjud. Eng chuqur okean va chuqur botiqlari juda ko'p.
Jahondagi 35 ta chuqur cho'km alardan 25 tasi ham da
dunyo okeanining eng chuqur cho'km asi bo'lgan M ariana
cho'km asi (11022 m) shu okeanda joylashgan. Dunyo-
dagi chuqurligi 10 km dan ortiq bo'lgan 4 cho'km a-
ning ham m asi va eng uzun (Aleut cho'km asi, uzunligi
3570 km) cho'km a ham shu okeanda joylashgan. Tabiiy
sharoiti xilm a-xil va eng iliq okean (yuza suvlari harorati
bo'yicha).
Internet saytlari - Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua

|
Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua
|
bet | 64/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgInternet saytlari
1. www.tdpu. uz
2.www.pedagog.uz
3.www. Ziyonet.uz
4.www. edu.uz
5.tdpu-INTRANET.Ped
7-Mavzu: 3-4-sinflarda insho yozish darslarini kuzatish
Reja :
1. 3-4-sinflarda insho yozish darsiarini kuzatish. kuzatish va tahlil qilish.
2. Kuzatilgan darslarni tahlil qilib, dasturga mosligini tahlil qilish.
3. Kuzatilgan darslarni tahlil qilib, metodik jihatdan to`g`ri o`tkazilganligini aniqlash.
Foydalaniladigan adabiyotlar:
1.Qosimova K., Matjonov S., G’ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh.Ona tili o‘qitish metodikasi. T., Nosir.2009.-163b.
2.G`ulomova X,Yo`ldosheva Sh,Mamatova G,Boqiyeva H.Husnixat va uni o`qitish metodikasi.T.TDPU.2009.-70b.
3.Sh.Mirziyoyev Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent –“O’zbekiston” -2016.56 B.
4.Sh.Mirziyoyev Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. Toshkent –“O’zbekiston” -2016.488 B.
5. Uzviylashtirilgan Davlat ta’lim standarti. -Т.: Yangiyo‘1 poligraf service, 2010.42-46 b.
6. Uzviylashtirilgan o‘quv dasturi. -Т.: Yangiyo'l poligraf service, 2010 - 46-68 b.
7.Abdullayeva Q. va boshq. O'qish kitobi (2-sinf uchun darslik). -Т.: O'qituvchi, 2010.
8. Erkaboyeva N. Ona tilidan boshlang’ich saboqlar. (4-sinf uchun).-T.: Adabiyot uchqunlari, 2018.-188 b.
9.MatchonovS. va boshq. 0‘qish kitobi (4-sinf uchun darslik). -T.:Yangiyo‘l poligraf servis, 2009. - 266 b.
10. To’xliyeva D. Ona tilidan test topshiriqlari (1-4-sinflar uchun). Toshkent-2018.-78 b.
11. T. Ziyodova. O’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatish. –T.: O’qituvchi, 2001.-76 b.
12.Umarova М., Sh.Hakimova. 0‘qish kitobi (3-sinf uchun darslik). - Т.: Cho'lpon, 2008. - 240 b.
13.Umarova M, Sh.Hakimova. O'qish darslari (3-sinf uchun). -Т.: Cho'lpon, 2008.126 b.
14.G'ulomova X., Yo'ldosheva Sh., Shermatova U. 4-sinfda ona tili darslari. - Т.: O'qituvchi, 2003.
15.Qosimova Q. “2-sinflarda ona tili darslari”, T. “O'qituvchi”, 1998 yil.
16.G‘afforovaТ., Shodmonov E., Eshturdiyeva G. O'qish kitobi (1-sinf uchun darslik). -Т.: Sharq, 2009. - 127 b.
17.G'afforova Т., G'ulomova X. I-sinfda o'qish darslari. -Т.: Sharq, 2003. - 126 b.
18. G`ulomova M., Tursunova K., Po`latova D. Chiroyli yozuv malakalarini shakllantirish (uslubiy qo’llanma).-T.: Turon-iqbol, 2013.-114 b.
19.QosimovaK., Fuzailov S., Ne’matova A. Ona lili (2-sinf uchun darslik). — T.:Cho'lpon, 2013.-127 b.
20.Fuzailov S., Xudoyberganova M. Ona tili (3-sinf uchun darslik). -T.:0'qituvchi, 2013.-143 b.
21.Ikromova R., G'ulomova X., Yo'ldosheva Sh., Shodmonqulova D. (4-sinf uchun darslik). -T.:O'qituvchi, 2013.-190 b.
|
| |
Nazariy savollar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq Tarixi 37 betNazariy savollar
1.Dasturlash tarixi?
2.C++ dasturlash tarixi?
3.C++ dasturlash tilining alfaveti va belgilari?
4. C++ dasturlash tilining leksimmalari va ularning ta‘riflari?
5. C++ dasturlash tilining o‗zgarmas belgilar jadvalini yozing?
6. C++ dasturlash tilidagi dasturning umumiy ko‗rinishi?
7. Komplyatsiya qilingan fayl kengaytmalari?
8. C++ dasturlash tilida necha xil ko‘rinishda izohlardan foydalanish mumkin?
9. Nima uchun dastur oxirida
retun 0;
buyrug‗i yoziladi?
10.Dasturda har bir buyruq qanday yakunlanadi?
11. yozuvi qanday ma‘noni bildiradi?
12. int main() funksiyasi qanday funksiya. C++ tilida qanday dastur
tarkibida bu funksiyadan foydalanmaslik mumkin?
13. C++ dasturlash tilida {…} belgilari qanday belgilar va ular oralig‘ida
qanday ma‘lumotlar yoziladi?
44
14. C++ dasturlash tilida yozilgan dasturning qayerlarida vergul(,) va
nuqtali vergullar(;)dan foydalaniladi?
15.Dastur tarkibida return 0; va system(―pause‖); buyruqlaridan qanday
maqsadlarda foydalaniladi?
16. Dastur tarkibida izohlardan qanday maqsadlarda, qaerlarda va qanday
usullarda foydalanish mumkin?
17. Dasturning bir yoki bir nechta buyruqlarini ijro ettirmaslik mumkinmi?
2.2 C++ DASTURLASH TILI TARKIBIDAGI O„ZGARUVCHI TURLARI
VA O„ZGARMASLAR
Reja:
1.Identifikatorlar va kalit so‗zlar;
2.C++ tilida o‗zgaruvchi va uning turlari;
3.C++ tilida o‗zgaruvchi va o‗zgarmaslarni e‘lon qilish;
4.
Turni boshqa turga keltirish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
C++, Java, PHP - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s....

38
1) Tabiiy tillar. Bu odamlar o`zaro muloqotda bo`ladigan tillar (o`zbek,
qozoq, ingliz va hokazo).
2) Sun‘iy tillar. Sun‘iy tillar yaxshigina kodlangan bo`ladi. Shuning uchun
masala dasturini masala kodi ham deyishadi.
Kodlash 2 xil maqsadda amalga oshiriladi:
a) katta hajmdagi ma‘lumotlarni qisqacha ifodalash maqsadida.
Masalan, Samarqand davlat universitetining kodi - SamDU, Davlat test
markazning kodi - DTM, oziq-ovqat mahsulotlari, yengil sanoat, og`ir sanoat,
ta‘lim dargohlarining nomlari ham ularning kodlardir. Odamlarning ismlari, hatto
laqablari, masalan, xo`jayin, sarimsoq piyoz, baqaloq, lampa shisha, novcha va
hokazolarning barchasi kodlangan ma‘lumotlardir.
b) maxfiylikni saqlash maqsadida. Bunday usulda kodlangan ma‘lumotlarni
hamma ham tushunavermaydi. Faqat tor doiradagi odamlargina tushunadi. Maxfiy
holda kodlashning ham har xil usullaridan foydalaniladi. Masalan, raqamlar orqali,
hayvonlar nomlari orqali, qisqacha so`zlar orqali kodlanadi va hakoza. Bunday
usulda kodlashdan josuslar, maxfiy xizmat vakillari ko`p foydalanishadi. Masalan,
16-obyekt yo`qoldi, chiroq yonmadi, mashina portladi, 2 ni olib tashlang va
hokazo.
Demak, kodlash biror hajmga ega bo`lgan axborotning boshqa tarzda
qisqacha ifodalanishidir.
Barcha dasturlash tillari ham sun‘iy tillar jumlasiga kiradi va ularning
ijrochisi kompyuterlardir. Ularda ham har bir buyruq qandaydir fikrning kodi
hisoblanadi. Masalan, a%2=0 yozuvini kompyuter ―a juft son‖ deb, abs(x)
yozuvini esa |x| deb tushunadi va hokazo. Shuning uchun dasturlash tillarini
yaratish uchun qilingan dastlabki harakatlardayoq keng omma bu tillarni tezroq
o‗zlashtirib olishi uchun biror tabiiy tilning so‗zlaridan mumkin qadar kam
foydalanishga harakat qilingan.
Biz yuqori darajali dasturlash tillaridan biri bo‗lgan C++ dasturlash tili bilan
tanishamiz. C++ dasturlash tili 1980 yillar boshida Byarne Straustrup tomonidan C
tiliga asoslangan tarzda tuzildi. C dasturlash tili 1972-yil Denis Pitch va Brayan
Kornegilar tomonidan yaratilgandi. C++ juda ko‗p qo‗shimchalarni o‗z ichiga
olgan, lekin eng asosiysi u obyektlar bilan dasturlashga imkon beradi. Dasturlarni
tez va sifatli yozish hozirgi kunda katta ahamiyatga ega. Grafik interfeysga ega
dasturlarni yaratish uchun ob‘yektga mo‗ljallangan dasturlash tayanch baza
hisoblanadi. Ob‘yektga mo‗ljallangan dasturlashning asosiy maqsadi berilganlar va
ular ustida amal bajaruvchi proseduralarni yagona ob‘yekt sifatida qarashidir.
ka 
dars bo`ldi - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

46
Masalan: int a=5, b=10, c=43; initsializatsiyalangan holda e`lon qilish;
int a, b, c; initsializatsiyalamasdan e`lon qilish;
Bunda int – tur nomi bo`lib, integer (butun) so`zining qisqartirilgan shakli.
Demak,a,b,c lar faqat butun qiymatlarnigina qabul qilishi mumkin.
Boshqa turli
qiymatlarni qabul qila olmaydi. Masalan, haqiqiy qiymat berilsa, haqiqiy
sonning
kasr qismi tashlab yuboriladi.
Har xil tur uchun xotirada har xil joy ajratiladi. Hatto bitta tur uchun har xil
razryadli mashinalarda har xil hajmdagi joylar ajratilishi mumkin.
Yuqoridagi misollarda ko`rsatilganidek, bitta turdan foydalanib,
bir nechta
o`zgaruvchilarni e`lon qilish mumkin va ular bir-birlaridan (,) belgisi bilan ajratib
yoziladi hamda (;) belgisi bilan yakunlanadi.
Foydali qazilmalari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Atlantika okeani shim oldan janubga katta masofaga
cho‘zilganligi uchun unda ham m a iqlim m intaqalari
shakllangan. Shuning uchun uning iqlimi xilma-xil.
Okeanning
katta qismi subtropik, tropik, subekvatorial
va ekvatorial kengliklarda joylashgan. Eng sovuq oqim
uning janubiy va qisman shimoliy qism larida kuzatiladi.
2. Suvlari.
Atlantika
okeani suvlari haroratining
yillik farqi juda kam. Ekvatorial tropik m intaqada 1-3°,
subtropik va mo‘tadil m intaqada 5-8°C .
Eng iliq suvlar ekvatorial va tropik m intaqalarda
kuzatiladi. Gvineya qo‘ltig‘ida yuza suvlarining harorati
25° С dan pastga tushmaydi.
Okeanning janubiy qismi
shimoliga nisbatan sovuq-
roq. Okean suvining g ‘arb va sharqda harorati katta.
Okeanning shim olida g ‘arbiy qirg’oqlari suvlari sharqiy
qirg‘oqqa nisbatan sovuq. Janubda esa sharqiy qirg‘oq
suvlari sovuq.
Eng sho‘r suvlar
( 3 7 % )
subtropik m intaqada joy
lashgan. Ekvatorial m intaqada esa yog‘inlar
tufayli
sho‘rlik miqdori past
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 159

245
VI-BOB. C++ DASTURLASH TILINING GRAFIK IMKONIYATLARI
C++ dasturlash tili tarkibida boshqa dasturlash tillari kabi grafik
imkoniyatlari mavjud. Dasturlashda
grafik rejim bilan ishlashda, albatta, grafik
rejimga o‗tish komandalari berilishi shart. Dasturlashning
grafik rejimida
geometriya fanining ba‘zi bir elementlari nuqtalar, to‗g‘ri chiziqlar, aylana, ellips
va yarim aylana kabi elementlarni tasvirlash imkoniyatlari mavjud. C++ dasturlash
tilida yuqorida ta‘kidlangan elementlardan tashqari ma‘lum bir sohalar,
shakllar,
shakllar atrofiga izohli ma‘lumotlar hamda rangli soha va rangli shakllar hosil
qilish imkoniyatlari mavjud.
6.1 C++ DASTURLASH TILI TARKIBIDA GRAFIK MUHITNI
YARATISH VA UNDAN FOYDALANISH
Reja:
1. Grafik muhitini yaratish;
2. Tekislikda chizma va shakllar chizish;
3. Tozalash va kutib turish funksiyalari;
4. Grafik rejimning maksimal koordinatalari va izohli ma‘lumotlar hosil
qilish funksiyalari;
5. Chiziq shaklini o‗zgartirish funksiyasi;
6. Tekslikda ichi bo‗yalgan to‗rtburchaklar hosil qilish funksiyasi.
C++ dasturlash tilida ma‘lum bir shakllar va chizmalarni hosil
qilish uchun
avval, albatta, grafik rejimni hosil qilish kerak. Dastur tarkibida kerakli shakl va
chizmalarni yaratish buyrug‘i berilgandan so‗ng grafik rejimni yopib qo‘yish
kerak bo‗ladi. C++ dasturlash tilida grafik rejimi hosil qilingandan so‗ng
uning
tarkibiga kerakli chizma va shakllarni hosil qilish buyruqlarini yozish mumkin.
Barcha dasturlash tillarida bo‗lgani singari C++ dasturlash tili ham juda boy grafik
imkoniyatlarga ega. Odatda qo‗shimcha buyruqlar berilmasa,
kompyuter ekrani
matn muhitida bo‗ladi. Grafik muhitni joriy qilish uchun dasturga
Havo massalari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

isitilishi va havo m assalarining harakatiga ko'ra past va
yuqori bosim hududlari vujudga keladi.
Quyosh nurlarining Y eryuzasida notekis taqsim lanishi
atm osfera bosim ining ham notekis taqsim lanishini
keltirib chiqaradi. Ekvator atrofida
havo harorati yuqori
bo‘lganligi tufayli past bosim oblasti vujudga kelgan.
M azkur hududda havoning ko'tarilm a harakati hukmron.
Yuqoriga ko‘tarilgan havo sovib, shimol va janub tomon-
ga oqib ketadi va asta-sekin ikkala yarim sharning 30°
kengliklarida pastga tusha boshlaydi. Natijada m azkur
kengliklarda yuqori bosim oblasti vujudga keladi. Yuqo
riga ko'tarilgan havoning bir qismi m o'tadil kengliklar
tomonidan oqib boradi va Yerning aylanish kuchi ta’sirida
sharqqa burilib - g'arbiy sham ollarning vujudga kelishiga
sabab bo'ladi. Qutbiy o'lkalarda harorat past bo'lganligi
tufayli havo doimo sovib pastga tusha boshlaydi. Shuning
uchun qutbiy o'lkalarda yuqori
bosim oblasti vujudga
keladi. Yer yuzasida to 'rtta yuqori bosim (ikkita qutbiy,
ikkita subtropik kengliklarda) va uchta past bosim
(ekvatorial, ikkita m o'tadil kengliklarda) oblasti vujudga
keladi.
Test sinovi stendi - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 93/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniTest sinovi stendi
— Prosessor — Intel Core2Quad Q6600
— Operativ xotira — Crucial BallistiX 2×1 Gb PC6400
— Videokarta — XFX 8800GTX 540 Mb
— Ona plata — Asus P5N32e-SLi PLUS
— Monitor — Mitshubishi DiamondPoint NX77LCD
— Drayverlar — ForceWare 169.06 WHQL
Crysis. Mahsuldorligini solishtirish uchun barcha test progonlari grafika bir xil sozlanishida «Visoko» darajasida va anizotrop filtrlash 4x ishga solingan holatlarda bajarildi. Grafika sifatini o’zgartirish uchun NVIDIA standart nazorat panelidan foydalanildi. Keltirilgan skrinshotlardan oddiy ko’z bilan grafikadagi jiddiy farqlarni topish qiyinligi ko’rinib turibdi, to’g’ri, 100×100 piksellar kattaligidagi skrinshot lavhasini (taxminan umumiy ekranning 1/12 qismi) besh marta(!) kattalashtirilsa (500%) bu farqlar ko’zga ko’rinadigan bo’ladi. Oxirida kichik farqni hisobga olib, butun bir 8 kadrlar (dastlabki ko’rsatkichdan deyarli 15% ortiq) juda yaxshi ko’rsatkich hisoblanadi. Bizning algoritmimizda keyingi qadam drayverlar dasturli sozlashlari qo’shimchasida Texture Filtering ko’rsatkichini o’zgartirish hisoblanadi.
Ushbu ko’rsatkichni o’zgartirish yana sekundiga 3 kadr ortishiga imkon berdi, bu grafika oldingi sozlashlari bilan umumiy hisobda kadrlar yakuniy sonini 11 fps (taxminan 20% o’sish) bo’lishiga erishishga imkon berdi. Boshqa ko’rsatkichlarini keyingi o’zgartirishlar yuqoridagi usullar kabi sezilarli o’sish yuz bermadi va ko’pincha yakuniy suratni sifatini juda yomonlashtirdi. Yuqorida ko’rsatilgan usullar yordamida zamonaviy o’yinlarda videoadapteringizning mahsuldorligini boshqa vositalardan foydalanmay, yaxshigina oshirish mumkin. Albatta ushbu metodika hozirgi barcha o’yinlarda katta o’sishni ta’minlaydi, deb aytish qiyin, biroq yaqinda chiqqan ikki xitlar misolida muvaffaqiyat katta bo’lishi mumkin, deb ishonsa bo’ladi. Har bir o’yin uchun o’z sozlashlari zarur, shuning uchun tayanch bilimlar bilan qurollanib tajribalar o’tkazishdan qo’rq-masdan ishga kirishing.
Mavzu_№-_29_: Texnik modernizatsiya qoidalari, tarkibiy qismlarni tanlash
Reja:
|
| |
Rangli metallurgiya - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

d) Sharqiy va Janubi-sharqiy Osiyo (ommaviy ma
shinasozlik m ahsulotlari
va eng yuqori texnologiyaga
asoslangan buyum lar ishlab chiqaruvchi Yaponiya
oldinda turadi); e) M DH davlatlari (Rossiya, 0 ‘zbekiston,
U kraina, Belorus).
Kimyo sanoati.
XX asrda shiddatli rivojlandi. Bu
yerda ham to‘rtta asosiy region ajratiladi: a) AQSh;
b) G ‘arbiy Yevropa; d) MDH davlatlarida; e) Yaponiya,
ularda kimyo sanoatining barcha tarm oqlari rivojlangan.
Neft va gaz qazib oluvchi
rivojlanayotgan davlatlarda
neft-kimyo sanoati rivojlanmoqda.
O‘rmon va yog‘ochsozlik sanoati.
Jahonda ikkita
o‘rm on mintaqasi ajratiladi: 1) Shimoliy, asosan,
igna-
bargli daraxtlar kesiladi (Rossiya, Kanada, Shvetsiya,
Finlyandiya; 2) Janubiy, keng bargli daraxtlar kesiladi
(Braziliya,
Tropik A frika, Janubi-sharqiy Osiyo) va
Yaponiya ham da G 'arbiy Yevropaga eksport qilinadi.
Ushbu m intaqada qog'oz tayyorlash uchun yog'och emas,
g'arov (Hindiston), bagassa (Peru), sizal (Braziliya,
Tanzaniya), ju t (Bangladesh) ishlatiladi.
Yengil sanoat.
Asosiy tarm og‘i to'qim achilik sanoati
deyarli barcha davlatlarda rivojlangan. Ushbu sanoatning
rivojlanishida beshta asosiy region ajratiladi: 1) Sharqiy
Osiyo; 2)
Janubiy Osiyo; 3)M DH; 4) G 'arbiy Yevropa;
5) AQSh. Ularda, asosan, ip-gazlam a va kimyoviy tola
to'qish ustun turadi. Boshqa tarm oqlar (ip-gazlama,
zig'ir, gazlama, shoyi to'qish) kam roq aham iyatga ega.
Internet saytlari - Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua

|
Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua
|
bet | 63/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgInternet saytlari
1. www.tdpu. uz
2.www.pedagog.uz
3.www. Ziyonet.uz
4.www. edu.uz
5.tdpu-INTRANET.Ped
6-Mavzu: 3-4-sinflarda bayon yozish darsiarini kuzatish.
Reja :
1. 3-4-sinflarda bayon yozish darsiarini kuzatish. kuzatish va tahlil qilish.
2. Kuzatilgan darslarni tahlil qilib, dasturga mosligini tahlil qilish.
3. Kuzatilgan darslarni tahlil qilib, metodik jihatdan to`g`ri o`tkazilganligini aniqlash.
Foydalaniladigan adabiyotlar:
1.Qosimova K., Matjonov S., G’ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh.Ona tili o‘qitish metodikasi. T., Nosir.2009.-163b.
2.G`ulomova X,Yo`ldosheva Sh,Mamatova G,Boqiyeva H.Husnixat va uni o`qitish metodikasi.T.TDPU.2009.-70b.
3.Sh.Mirziyoyev Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent –“O’zbekiston” -2016.56 B.
4.Sh.Mirziyoyev Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. Toshkent –“O’zbekiston” -2016.488 B.
5. Uzviylashtirilgan Davlat ta’lim standarti. -Т.: Yangiyo‘1 poligraf service, 2010.42-46 b.
6. Uzviylashtirilgan o‘quv dasturi. -Т.: Yangiyo'l poligraf service, 2010 - 46-68 b.
7.Abdullayeva Q. va boshq. O'qish kitobi (2-sinf uchun darslik). -Т.: O'qituvchi, 2010.
8. Erkaboyeva N. Ona tilidan boshlang’ich saboqlar. (4-sinf uchun).-T.: Adabiyot uchqunlari, 2018.-188 b.
9.MatchonovS. va boshq. 0‘qish kitobi (4-sinf uchun darslik). -T.:Yangiyo‘l poligraf servis, 2009. - 266 b.
10. To’xliyeva D. Ona tilidan test topshiriqlari (1-4-sinflar uchun). Toshkent-2018.-78 b.
11. T. Ziyodova. O’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatish. –T.: O’qituvchi, 2001.-76 b.
12.Umarova М., Sh.Hakimova. 0‘qish kitobi (3-sinf uchun darslik). - Т.: Cho'lpon, 2008. - 240 b.
13.Umarova M, Sh.Hakimova. O'qish darslari (3-sinf uchun). -Т.: Cho'lpon, 2008.126 b.
14.G'ulomova X., Yo'ldosheva Sh., Shermatova U. 4-sinfda ona tili darslari. - Т.: O'qituvchi, 2003.
15.Qosimova Q. “2-sinflarda ona tili darslari”, T. “O'qituvchi”, 1998 yil.
16.G‘afforovaТ., Shodmonov E., Eshturdiyeva G. O'qish kitobi (1-sinf uchun darslik). -Т.: Sharq, 2009. - 127 b.
17.G'afforova Т., G'ulomova X. I-sinfda o'qish darslari. -Т.: Sharq, 2003. - 126 b.
18. G`ulomova M., Tursunova K., Po`latova D. Chiroyli yozuv malakalarini shakllantirish (uslubiy qo’llanma).-T.: Turon-iqbol, 2013.-114 b.
19.QosimovaK., Fuzailov S., Ne’matova A. Ona lili (2-sinf uchun darslik). — T.:Cho'lpon, 2013.-127 b.
20.Fuzailov S., Xudoyberganova M. Ona tili (3-sinf uchun darslik). -T.:0'qituvchi, 2013.-143 b.
21.Ikromova R., G'ulomova X., Yo'ldosheva Sh., Shodmonqulova D. (4-sinf uchun darslik). -T.:O'qituvchi, 2013.-190 b.
|
| |
Suv transporti - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

qadimiy qismi. Savdo balansi bir yilda m am lakatdan
chetga chiqarilgan (eksport) va chetdankeltirilgan (import)
tovar tannarxi orasidagi nisbat, eksport im portdan katta
bo‘lsa, balans
faol, kichik bo'lsa, fo ss/v bo'ladi. Xalqaro
iqtisodiy m unosabatlarning boshqa shakllari: a) kredit-
moliya munosabatlari (zayom va kreditlar berish, kapitalni
eksport va import qilish). Bunda erkin almashtirilgan
valutani mavjudligidir. Erkin alm ashinadigan valuta —
bir m am lakatning boshqa mam lakat valutasi bilan erkin
alm ashtirish mumkin bo'lgan valutasi; b) xalqaro ishlab
chiqarish hamkorligi — korxonalarning ixtisoslashuvi
va kooperativlashuvi; d) fan-texnika aloqalari —
FTI
va
ishlab chiqarishdagi ham da ilm iy tadqiqot sohalaridagi
mam lakatlararo ixtisoslashuv tufayli vujudga keladi;
e) xalqaro xizm at ko'rsatish sohasi — portlarda chet el
kem alariga xizm at qilish, aviareyslar; f) xalqaro turizm.
Brendlar - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 58/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni
Bugungi voqelik shundan iboratki, turli sotuvchilar (ishlab chiqaruvchilar) mahsulotlarining sifati o'rtasidagi tafovut maksimal darajada tekislanadi. "Palit yaxshi yonadi" aforizmi endi tegishli emas.
Ushbu holatda kartalar orasidagi farqlar o'rnatilgan sovutish tizimlari, qo'shimcha quvvat fazalarining mavjudligi, bu esa haddan tashqari ishlamay turishga imkon beradi, shuningdek RGB yoritish kabi texnik nuqtai nazardan turli xil "foydasiz" narsalarni qo'shishga imkon beradi.
Texnik qismning samaradorligi haqida biroz pastroq gaplashamiz, lekin "shirinliklar" dizayni haqida (o'qing: marketing) biz quyidagilarni aytishimiz mumkin: bu erda bitta ijobiy nuqta bor - bu estetik zavq. Ijobiy his-tuyg'ular hech kimga zarar bermadi.
Ko'p miqdordagi issiqlik quvurlari va ulkan isitgich bilan jihozlangan GPU sovutish tizimi, alyuminiyning oddiy qismiga qaraganda ancha samarali bo'ladi, lekin Videokartani tanlashda issiqlik to'plamini eslang (TDP) Paket hajmini chip ishlab chiqaruvchining rasmiy veb-saytida, masalan, Nvidia-da yoki to'g'ridan-to'g'ri onlayn-do'kondagi mahsulot kartasidan bilib olishingiz mumkin.
Quyida GTX 1050 Ti bilan misol keltirilgan.
Ko'rinib turibdiki, paket juda kichik, ko'p yoki kamroq kuchli markaziy protsessorlar 90 Vt quvvatga ega TDP-ga ega, shu bilan birga arzon quti sovutgichlari bilan muvaffaqiyatli sovutiladi.
I5 6600K:
Xulosa: agar tanlov kartalar qatoridagi yoshlarga to'g'ri keladigan bo'lsa, arzonroq narxni sotib olish ma'qul, chunki "samarali" sovutish tizimidagi qo'shimcha to'lov 40% ga yetishi mumkin.
Eski modellarda hamma narsa ancha murakkab. Kuchli tezlatgichlar ham GPU, ham xotira chiplaridan yaxshi issiqlik tarqalishini talab qiladi, shuning uchun turli xil konfiguratsiyaga ega Videokartalarning sinovlari va sharhlarini o'qish uchun joy bo'lmaydi. Sinovlarni qanday qidirish kerakligi haqida biz biroz oldinroq aytgan edik.
|
| |
C++ dasturlash tilidagi dasturning umumiy ko„rinishi quyidagicha

42
8-satrdagi return 0;yozuvi main( ) funksiyasi o‗z ishini tugatganligini
bildiruvchi (return – qaytish) operatordir. Odatda dastur o‗z ishini muvaffaqiyatli
yakunlasa, funksiyaga nol qiymati qaytariladi.
Dev C++ variantida esa return 0; buyrug‗idan oldin System (―pause‖);
buyrug‗i qo‗shilmasa, dastur natijasini ko‗rib ulgurmasdan o‗chib ketadi. Ushbu
kutish buyrug‗i Esc tugmasi bosilguncha natijani ekranda ushlab turadi. C++
dasturlash tilida tuzilgan dastur yangi fayl sifatida saqlab qo‗yiladi va bu faylning
kengaytmasi
.cpp
bo‗ladi.
Shuni qayd etish kerakki, C++ dasturida albatta main() funksiyasi bo‗lishi
shart va dastur shu funksiyani bajarish bilan o‗z ishini boshlaydi. Dastur tanasidagi
barcha amal va bo‗yruqlar
{ }
bloklar orasiga olinib yoziladi. Dastur ―}‖ belgisi
bilan yakunlanishi shart. Agar dasturda qism dasturlardan foydalanilayotgan
bo‗lsa, ularning nomlari va haqiqiqiy parametrlari keltiriladi. So‗ngra dasturning
asosiy buyruqlari yoziladi. Agar buyruqlar murakkab bo‗lsa, ular alohida ―{ }‖
belgilari orasiga olingan bo‗lishi kerak. С++ tilida dasturning asosi bo‗lmish
buyruqlar kichik harflar bilan yoziladi.
Buyruqlar nuqta-vergul bilan (;) yakunlanadi. Buyruqlar bir qator qilib
yozilishi ham mumkin. C++ dasturlash tilida dastur funksiya va funksiyalardan
tashkil topadi. Agar dastur bir nechta funksiyalardan tashkil topgan bo‗lsa, bir
funksiyaning nomi main deb nomlanishi shart. Dastur aynan main funksiyasining
birinchi operatoridan boshlab bajariladi.
Oziq-ovqat 
bo‘lmagan ekinlarga tolali, (paxta, zig'ir, 
sizal, jut) ekinlar va tabiiy kauchuk kiradi.
Chorvachilikning

Oziq-ovqat bo‘lmagan ekinlarga tolali, (paxta, zig'ir, sizal, jut) ekinlar va tabiiy kauchuk kiradi. Chorvachilikning
zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Oziq-ovqat bo‘lmagan ekinlarga tolali, (paxta, zig'ir, sizal, jut) ekinlar va tabiiy kauchuk kiradi. Chorvachilikning
|
Identifikatorlar va kalit so„zlar

45
Masalan:tenglama_yechimi yozuvi identifikatordir. C++
dasturlash tilining
kalit so`zlari deyilganda buyruqlarni tashkil qilishda foydalaniladigan ingliz tilida
yozilgan operatorlar (yordamchi so`zlar) tushuniladi.
Masalan,
if,else, return, while
, ….. kabi so`zlar kalit so`zlardir.
C++ dasturlash tilining operatorlaridan identifikator
sifatida foydalanib
bo`lmaydi.
x, a1, b819, doira, maktab, ptk_meb, Rels89
larning har biri identifikator
bo`la oladi. Lekin,
Лобар
Kompyuter qanday ishga tushiriladi?

|
Kompyuter qanday ishga tushiriladi?
|
bet | 55/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Kompyuter qanday ishga tushiriladi?
Odatda kompyuterni ishga tushirish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi: Kompyuter elektr manbayiga ulanadi;
Kompyuterning sistema blokidagi
“Power” rasmli tugmachasi bosiladi;
Monitor alohida ishga tushiriladigan bo‘lsa, uning rasmli tugmachasi bosiladi. Yodingizda bo‘lsin, kompyuterlarni ishga tushirayotganingizda elektr tokidan nihoyatda ehtiyot bo‘ling.
|
Power tugmasi
|
Dasturiy ta’minot
AKT savodxonligining keyini bosqichi esa – dasturiy ta’minot haqida bilimlarga ega bo’lish, operatsion tizimda ishlash, fayl va kataloglarni tashkil etish, ular ustida turli amallarni bajarish, turli o’quv va amaliy dasturlarni o’rnatish va o’chirish. Dasturiy ta’minot haqida quyidagilarni bilib olamiz:
dasturiy ta’minot turlari (klassifikatsiyasi);
operatsion sistema tushunchasi;
Windows Vista operatsion sistemasida dasturlarni ishga tushirish;
Windows Vista operatsion sistemasida fayl va kataloglar (papkalarni) hosil qilish va ularni boshqarish.
Dasturiy ta’minot (DT) – axborotga ishlov berish tizimining barcha yoki ba’zi dasturlari, tartiblari, qoidalari va ularga tegishli hujjatlar (Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lug’ati. Qayta ishlangan, to’ldirilgan ikkinchi nashri.Toshkent, 2010 – BMTTDning O’zbekistondagi vakolatxonasi hamda O’zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan). DT hisoblash tizimlari (shaxsiy kompyuterlar, serverlar)ning texnik qurilmalari bilan bir qatorda muhim tashkil etuvchilardan hisoblanadi. Kompyuter terminologiyasida DT software deb yuritiladi (ingl. soft – yumshoq, ware – mahsulot).
DTni shartli ravishda quyidagi uch turga ajratish mumkin: sistema dasturlari, amaliy dasturlar va uskunaviy dasturlar. Umumiy o’rta ta’lim maktablariga o’rnatilgan kompyuter sinflarida ham ushbu DTlar mavjud.
Dasturiy ta’minot
Uskunaviy dasturlar
Amaliy dasturlar
Sistema dasturlari
|
| |
Test savollari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 50/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) Test savollari
O’qitishning qanday tashkiliy shakllari mavjud?
Individual
Guruhli
Frontal
Yuqoridagilarni barchasi
2.Ta’lim va tarbiyaga yo’naltirilgan o’qituvchi va o’quvchining tartiblangan, o’zaro bog’langan munosabatining usullari – bu o’qitishning: A) metodi.
shakli.
vositasi.
mazmuni.
12-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish vositalari (2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning vositalari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
Darsning rejasi
|
|
Reja
Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning vositalari.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari -
o’qitishning vositalari
|
Dars turi
|
|
Ma’ruza, amaliy mashg`ulot, bahs-munozara.
|
|
|
| |
sistema dasturlari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 56/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)sistema dasturlari – hisoblash tizimlarida asosiy vazifalarni bajaruvchi dasturlar. Masalan:
kompyuter resurslarini (protsessor, xotira, kiritish-chiqarish qurilmalarini) boshqarish;
kompyuterning ishlash imkoniyatlarini tekshirish;
kompyuter haqida ma’lumotlar berish va b.
amaliy dasturlar – foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida ma’lumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi dasturlar. Ular turlari bo’yicha quyidagilarga tavsiflanadi:
matn muxarrirlari;
grafik muxarrirlar;
ma’lumotlar omborini boshqaruvchi tizimlar;
multimedia axborotlar bilan ishlovchi dasturlar (mediapleerlar, ovoz va video faylllarni qayta ishlovchi dasturlar); veb-brayzerlar va b.
uskunaviy dasturlar – kompyuter uchun yangi dasturlarni tayyorlash va tahrirlash uchun mo’ljallangan dasturlar. Masalan, Visual C++, C#, Visual Basic, Assembler, Microsoft SQL Server, MySQL va b.
Bundan tashqari, DT tarqatilishi va targ’ib qilinishi bo’yicha ham bir necha turlarga ajratiladi:
tijorat DT – qiymati 100% to’langanidan keyingina o’rnatiladi va foydalaniladi. Masalan, Windows operatsion sistemalari, MS Office paketi, Adobe Photoshop, Macromedia Flash va boshqalar;
shareware (ing. share – birgalikda foydalanish) – shartli-bepul DT hisobalanadi, bunda DT ma’lum muddatgacha bepul foydalanish uchun taqdim etiladi, va bunda uning imkoniyatlari cheklangan bo’ladi. Ushbu muddat o’taganidan so’ng DTdan foydalanib bo’lmaydi (texnik nuqtai-nazardan dastur ishlamay qoladi yoki undan foydalanish uchun rasmiy ruxsat olinishi kerak).
freeware (ing. freeware – erkin, bepul tarqatiladigan mahsulot) – mutlaqo bepul dasturiy ta’minot. Bu dasturlardan tekin foydalanish mumkin, lekin dasturni o’zgartirib bo’lmaydi, chunki uning birlamchi kodlari ochiq holda berilmaydi.
|
| |
Paramеtrlarsiz chiqarish opеratori

|
Paramеtrlarsiz chiqarish opеratori
|
bet | 68/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarParamеtrlarsiz chiqarish opеratori. WRITELN - displеy ekranida yangi satrga o’tishni ta'minlaydi. WRITELN(al,a2,...,an);- chiqarish opеratori oldin al,a2,...,an larning qiymatlarini chiqaradi, so’ng yangi qatorga o’tishni ta'minlaydi. Shunday qilib, bu ham quyidagi ikki opеratorga ekvivalеnt: WRITE( al,a2,...,an); WRITELN;
Quyida oddiy masalalarni dasturlash namunalari ko’rsatilgan. 1)Uchburchakning ikkita katеti bеrilgan a= 3 sm va b= 5 sm. gipotеnuza uzunligini topish dasturini tuzish.
Program gipot;
Const a=3; b= 5; Var c: real;
Begin c:=sqrt (sqr(a)+sqr(b)); Write('c=',c) ;End.
Tarmoqlanuvchi hisoblash jarayonini algorotmlash va dasturlash. Boshqaruvni uzatish operatorlari
Ko’pgina masalalarni еchishda ba'zi bir jarayonlar ma'lum shart yoki shartlarning qo’yilishiga nisbatan bajariladi. Bunday jarayonlar tarmoqlanuvchi jarayonlar dеb yuritiladi.Tarmoqlanuvchi hisoblash jarayonlari oddiy va murakkab bo’lishi mumkin. Bu esa jarayondagi tarmoqlar soniga bog’liq. Ma'lum bir tarmoqlanuvchi jarayon tarkibida yana tarmoqlanishlar bo’lishi mumkin. Bunday tarmoqlanishlari bor bo’lgan hisoblash jarayonlari murakkab tarmoqlanuvchi hisoblash jarayonlari dеb ataladi. Paskal tilida tarmoqlanuvchi jarayonlarni dasturlash uchun shartsiz, shartli o’tish va tanlash opеratorlaridan foydalaniladi19.
Shartsiz o’tish opеratori. Dasturda ba'zi bir hollarda boshqaruvni to’g’ridan-to’g’ri biron-bir opеratorga uzatishga, ya'ni dasturning bajarilish kеtma-kеtligini buzishga to’g’ri kеladi. Bu jarayon shartsiz o’tish opеratori yordamida bajariladi. Shartsiz o’tish opеratorining umumiy ko’rinishi quyidagicha: GOTO < opеrator bеlgisi>; Bu еrda opеrator bеlgisi boshqaruv uzatiladigan opеrator bеlgisidir. Bеlgi sifatida 0-9999 oraliqdagi natural sonlar va CHAR turidagi bеlgilar ishlatiladi. Bеlgi tavsiflash bo’limining LABEL bo’limida albatta tavsiflangan bo’lishi shart. Misol: GOTO 32; 25: WRITE('y=',Y);
|
| |
joriy nazorat - - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 200/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)joriy nazorat - o’quvchining fan mavzulari bo’yicha bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniklash va baxolash usuli. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda, seminar, laboratoriya va amaliy mashg’ulotlarida og’zaki so’rov, test o’tkazish, suhbat, nazorat ishi, kollokvium, uy vazifalarini tekshirish va shu kabi boshqa shakllarda o’tkazilishi mumkin; oraliq nazorat - choraklik davomida o’kuv dasturining tegishli (fanning bir necha mavzularini o’z ichiga olgan) bo’limi tugallangandan keyin o’quvchining bilim va amaliy ko’nikma darajasini aniqlash va baholash usuli. Oralik nazoratining soni (bir choraklikda ikki martadan ko’p o’tkazilmasligi lozim) va shakli (yozma. og’zaki, test va hokazo) o’quv faniga ajratilgan umumiy soatlar hajmidan kelib chikkan holda belgilanadi; yakuniy nazorat - choraklik yakunida muayyan fan bo’yicha nazariy bilim va amaliy ko’nikmalarni o’quvchilar tomonidan o’zlashtirish darajasini baholash usuli. Yakuniy nazorat asosan tayanch tushuncha va iboralarga asoslangan “Yozma ish” shaklida o’tkaziladi.
O’quvchilarning bilim saviyasi. ko’nikma va malakalarini nazorat qilishning reyting tizimi asosida o’quvchining har bir fan bo’yicha o’zlashtirish darajasi baholar orqali ifodalanadi.
Har bir fan bo’yicha o’quvchining choraklik davomidagi o’zlashtirish ko’rsatkichi 5 baho tizimida baholanadi.
O’quvchining fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini nazorat qilishda quyidagi namunaviy mezonlar tavsiya etiladi:
a) 5 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
xulosa va qaror qabul qilish;
ijodiy fikrlay olish;
mustaqil mushohada yurita olish; - olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
mohiyatini tushunish;
bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bqlish.
b) 4 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim: - mustaqil mushohada yurita olish; - olgan bilimlarini amalda qo’llay olish;
- mohiyatini tushunish; - bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bo’lish.
v) 3 baho uchun o’quvchining bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- mohiyatini tushunish; - bilish, aytib berish; - tasavvurga ega bo’lish.
g) quyidagi hollarda o’quvchining bilim darajasi 2 baho bilan baholanishi mumkin: - aniq tasavvurga ega bo’lmaslik; - bilmaslik.
Namunaviy mezonlar asosida muayyan fandan joriy (JN) va oraliq nazorat(ON)lar bo’yicha aniq mezonlar ishlab chiqilib, O’TIBDO’ tomonidan tasdiqlanadi va o’quvchilarga e’lon qilinadi.
O’quvchilarning o’quv fani bo’yicha mustaqil ishi joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar jarayonida tegishli topshiriqlarni bajarishi va unga ajratilgan baholardan kelib chiqqan holda baholanadi.
O’quvchining choraklik davomida fan bo’yicha to’plangan umumiy bahosi har bir nazorat turidan belgilangan qoidalarga muvofiq to’plangan ballari yig’indisiga teng.
|
| |
Open Source Software - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 57/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Open Source Software (erkin, bepul tarqatiladigan mahsulot va birlamchi kodlari ochiq) – mutlaqo bepul dasturiy ta’minot. Foydalanuvchi bu kabi DTni tekin ishlatish bilan birga o’z imkoniyatlari va ehtiyojiga moslab o’zgartirishi mumkin.
Operatsion sistema tushunchasi
Operatsion sistema (qisq. OS) (ingl. operating system, OS) — boshqarish va ma’lumotlarni qayta ishlovchi dasturlar tizimi. Bunda, bir tomondan, OS kompyuter qurilmalari va amaliy dasturlar o’rtasida interfeys (o’zaro muloqot) vazifasini bajarsa, ikkinchi tomondan — qurilmalarni va hisoblash jarayonlarini boshqarish vazifalarini bajaradi.
Operatsion sistemalarning rivojlanish tarixi 30 yildan oshib ketgan va bugungi kunga kelib ularning soni 100 dan oshiqni tashkil etadi. Ularga quyidagi eng keng tarqalgan OSlar misol bo’la oladi: MS DOS, PRO DOS, OS/2, FreeBSD, MICROSOFT WINDOWS, UNIX, LINUX, MAC OS.
Microsoft Windows (ingl. windows — oynalar) — Microsoft korporatsiyasining grafik interfeysli OS hisoblanadi. Netmarketshare (Net Applications)ning ma’lumotlariga ko’ra 2011 yil dekabr oyi holati bo’yicha dunyodagi 92% shaxsiy kompyuterlar Windows OSlari boshqaruvi asosida ishlaydi.
O’zbekiston Respublikasi umumiy o’rta ta’lim maktablarida mavjud kompyuter sinflarining aksariyatida Microsoft Windows XP va Windows Vista OSlari o’rnatilgan. Lekin, bugungi kunga kelib aksariyat ishlab chiqarilayotgan shaxsiy kompyuterlarga Windows OSlar oilasiga mansub eng oxirgi versiyasi – Windows 7 o’rnatilmoqda. Test savollari
1. Axborot texnologiyasi nima?
A)* Axborotni bir ko’rinishdan ikkinchi, sifat jihatdan mutloq yangi ko’rinishga keltiruvchi, ma’lumotlarni to’plash, qayta ishlash va uzatishning vosita va usullari majmuasidan foydalanish jarayonidir. B) Informatsiyalarni yig’ish, saqlash va qayta ishlash uchun mo’ljallangan texnik vositalar jamlanmasi.
Kompyuter va uning qo’shimcha qurilmalaridan foydalanish texnologiyasi
Belgilangan maqsadga erishish uchun informatsiyalarni uzatish, qayta ishlash va saqlash uchun qo’llaniladigan usullar, shaxslar va vositalarning o’zaro bog’langan majmuasi
|
| |
Ma'lumotlarni kiritish va chiqarish

|
Ma'lumotlarni kiritish va chiqarish
|
bet | 67/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMa'lumotlarni kiritish va chiqarish. Dasturda ma'lumotlarning qiymatlarini xotiraga kiritishni bir nеcha usullarda bajarish mumkin. Sonli o’zgaruvchilarga ularning qiymatini еrishda o’zlashtirish opеratoridan foydalaniladi. Masalan: A:=15; B :=-3.1; Dasturni o’zgaruvchilarning turli qiymatlarida bajarish uchun READ - kiritish opеratori mo’ljallangan. Kiritish opеratori uyidagicha ko’rinishlarda ishlatilishi mumkin: 1) READ(al,a2,...,an); bunda, al,a2,...,an - o’zgaruvchi qiymatlarini kеtma- kеt standart INPUT protsеdura faylidan oluvchi o’zgaruvchilar. O’zgaruvchilarga qiymatlar turiga mos ravishda klaviaturadan kiritiladi. Aytaylik, A, B, C o’zgaruvchilarga dastur bajarilishi davomida quyidagi qiymatlarni bеrish kеrak bo’lsin: A=15, B=11, S=2.3.Opеrator READ(A,B,C) ko’rinishiga ega bo’lib, sonlar qiymatlarini dastur bajarilishi davomida quyidagicha kiritish mumkin: 5 17 6.2 [Enter]. Agar o’zgaruvchi REAL toifada aniqlangan bo’lsa, uning qiymatini butun son yoki haqiqiy son ko’rinishida kiritiladi. Kompyuterning o’zi butun sonni haqiqiy songa o’tkazib oladi. Masalan: VAR A, B:REAL; READ(A, B) opеratorining ishlatilishi natijasida 4 va 5 sonlarini probеl (bo’sh joy) orqali kiritish mumkin. READLN - bu opеrator kiritish jarayonida bo’sh qator qoldiradi; 3)READLN( al,a2,...,an); opеratorning bajarilishida avval al,a2,...,an ga qiymat kiritilib, so’ng kеyingi satrga o’tiladi. Bu opеrator oldingi ikki opеratorga tеng kuchlidir. Kompyuter xotirasidagi ma'lumotlarni displеy ekraniga chiqarish opеratori - WRITE dir. Opеrator quyidagi bir nеchta ko’rinishlarda ishlatilishi mumkin: WRITE( al,a2,..., an); bunda al,a2,...,an oddiy o’zgaruvchilar, o’zgarmaslar yoki ifodalar bo’lishi mumkin va ular standart OUTPUT protsеdura fayliga chiqariladi. Masalan: WRITE( 'B ning qiymati =', B) opеratori displеy ekraniga:
“B ning qiymati =” va undan so’ng B o’zgaruvchining qiymatini chiqaradi.WRITE opеratorida butun va haqiqiy sonlarni ma'lum formatda chiqarish mumkin. Bu format ikki nuqta orqali o’zgaruvchidan so’ng ko’rsatiladi. Masalan: WRITE(Y:4:2); opеratori bilan Y ning qiymatini chiqarishda, Y ning hamma qiymatini chiqarish uchun 4 ta xona ajratilishi, ulardan ikkitasi kasr qismi uzunligini anglatadi (bunda sonning butun va kasr qismini ajratuvchi vеrgul (nuqta) ham hisobga olinishi zarur). Butun sonlarni chiqarishda kasr qismi formati ko’rsatilmaydi. Aytaylik, N=111 butun sonli qiymatni chiqarish kеrak bo’lsin. Chiqarish opеratori buning uchun quyidagi ko’rinishda bo’lishi mumkin: WRITE ('N=', N:3). Paskal tilida boshqa chiqarish opеratorlari ham ishlatiladi.
|
| |
Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?

|
Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?
|
bet | 53/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Kompyuter nima va u qanday tuzilishga ega?
Kompyuter (ingl. Computer – «hisoblovchi») – dastur bilan boshqariladigan axborotlarni qayta ishlovchi elektron qurilmaga aytiladi. Hisoblashlar yordamida kompyuter ma’lumotni ma’lum bir algoritm asosida qayta ishlaydi. Kompyuter yordamida hisoblashlarni amalga oshirish – ketma-ket amallarni bajarish demakdir.
Kompyuter bajaradigan ishiga qarab bir necha turlarga bo’linadi: shaxsiy kompyuterlar (SHK), serverlar, superkompyuterlar. Biz shaxsiy kompyuterlarni o’rganib chiqamiz.
Kompyuterlar ham o’z navbatida bir nechta variantda bo’lishi mumkin: Statsionar kompyuterlar (rus. Nastolnыy kompyuter, ingl.
Desktop Computer) — ofis va uy sharoitlarida ishlash uchun mo’ljallangan.
Noutbuk (ingl. notebook – bloknot, bloknotli SHK) – portativ shaxsiy kompyuter. Uning korpusida SHKni tashkil etuvchi elementlar joylashgan: klaviatura, displey, boshqarish qurilmasi (sensorli panel, tachpad). Noutbuklar ixchamligi bilan ajralib turadi. Elektr ta’minoti batareyalardan amalga oshirilishi mumkin (1-10 soatgacha ishlashi mumkin), shuning uchun bunday kompyuterlardan safarlarda, elektr manbalari yo’q joylarda foydalanish qulay.
Netbuk (ingl. netbook) – kichik o’lchamdagi noutbuk. Uning ish unumdorligi nisbatan past, asosan Internettarmog’ida va ofis dasturlari bilan ishlash uchun mo’ljallangan.
Server tarmoq orqali unga ulangan kompyuterlarga xizmat ko’rsatuvchi, imkoniyati tarmoqdagi boshqa kompyuterlardan ancha baland bo’lgan kompyuter.
Server sifatida amaliy dastur ham bo’lishi mumkin.
Kompyuterning tuzilishi.
Kompyuterning tuzilishi "kompyuter arxitekturasi" deb ataladi.
Kompyuter quyidagi qismlardan iborat bo’ladi: asosiy qurilmalar, qo’shimcha qurilmalar, kiritish va chiqarish qurilmalari.
-
Monitor
Asosiy plata
Protsessor
ATA port
Tezkor xotira Qo’shimcha platalar
Manba bloki
CD/DVD o’quvchi qurilma
Qattiq disk
Klaviatura
"Sichqoncha"
Bu yerda:
Asosiy qurilmalar: 2, 3, 4, 5, 6, 9
Qo’shimcha qurilmalar: 11 Kiritish qurilmalari: 10
CHiqarish qurilmalari: 1
Qo’shimcha qurilmalar sifatida Skaner, Karnay, Quloqchin, Modem va b. bo’lishi mumkin.
|
Rasm www.wikipedia.orgsaytidan olingan
|
|
|
| |
Qishloq xo'jaligi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

xo'jaligi ham m a joyda rivojlangan. U ikki guruhga
bo'linadi: a) tovar qishloq xo'jaligi (intensiv va ekstensiv
dehqonchilik va chorvachilik); b) an’anaviy,
ichki
iste’molchiga asoslangan qishloq xo'jaligi.
Tovar xo'jaligi yirik, yaxshi tashkil etilgan planta-
tsiya va ferm alardan iborat.
«Yashil inqilob» - bu qishloq xo'jaligini zamonaviy
texnika asosida tubdan o'zgartirishdir.
«Yashil inqilob» uchta tarkibiy qism dan iborat:
a) tezpishar, yiliga ikki-uch
m arta hosil beradigan
hosildor g'alla navlarini yaratish; b) irrigatsiyani ken-
gaytirish; d)
zamonaviy texnika, o'g'itlar va kimyoviy
m oddalarning keng qo'llanilishi.
Donli ekinlar - jahon don xo'jaligi, asosan, bug'doy,
sholi va m akkajo'xori yetishtirishdan iborat, ular g'alla
yalpi hosilining 4/5 qism ini beradi (80%).
Moyli
ekinlar.
Iste’mol
qilinadigan
moyning
2/3 qismi o'sim liklardan olinadi. AQSh — soya, H in
diston — yeryong'oq, Italiya —
zaytunning yalpi hosili
bo'yicha jahonda birinchi o'rinda turadi.
Ildizmevali
ekinlarga kartoshka kiradi, uning yalpi
hosili bo'yicha Rossiya — birinchi, Polsha — ikkinchi,
Xitoy — uchinchi o'rinda turadi.
Qandli ekinlar.
Jahonda yetishtiriladigan sha-
karning 60%i
shakarqam ishdan, 40%i qandlavlagidan
olinadi. Shakarqamish, asosan, A m erikada, qandlavlagi
Rossiya, U kraina, G 'arbiy Yevropa va Shimoliy A m erika
m am lakatlarida yetishtiriladi.
289
Quvvat beruvchi o‘simliklarga
choy, kofe, какао
kiradi. U lar tropik m intaqalarda (choy subtropik m in
taqada ham) yetishtiriladi. U larning katta qismi eksportga
chiqariladi.
Videokartalar tvikerlari - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 90/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniVideokartalar tvikerlari
Ko’pchilik ashaddiy geymerlar uchun Riva Tuner, ATI Tool va ATI Tray Tools kabi dasturlar yaxshi tanish. Ushbu dasturlarning funksiyalar to’plami juda katta va ularning barchasini ta’riflab o’tish maqsadga muvofiq emas, shuning uchun bizga kerak bo’lgan eng muhimlari to’g’risida to’xtalib o’tamiz. Videokartani ekstremal bo’lmagan tezlashtirish o’yin qo’shimchalarida kadrlar sonini oshirishda deyarli eng to’g’ri usul hisoblanadi, biroq shunday yo’l tutilganda ehtiyot bo’lish zarur, chunki uzoq vaqt o’yin o’ynash jarayonida kartaning sovutish tizimi tezlashib ketgan videochipni sovutishga ulgura olmasligi mumkin. Shunday holatlarda tezlashtirishdan to’la yoki qisman voz kechishga to’g’ri keladi va bizga videoadapterlar drayverlarini sozlash yordamga keladi. 3D-qo’shimchalarida grafika sifatini sozlash eng oddiy usuli, g’alati tuyulsa ham bu nazorat paneli asosiy oynasida grafika sifati ko’rsatkichini o’zgartirish hisoblanadi.
Suriluvchi tugma turli holatlarini tanlab videokarta mahsuldorligini qulay o’zgartirishga imkon beruvchi ularga mos sozlashlarni o’rnatasiz. Drayverlar standart nazorat paneli yordamida grafika sozlanishlarini umumiy o’zgartirishdan tashqari ko’plab sonli ko’rsatkichlarini juda aniq sozlash mumkin. Ular ko’pincha o’yinlarda FPS (Frame per Second) ancha oshirishga yordam beradi. Mana shulardan tashqari, ushbu panel yordamida faqatgina grafika global sozlashlarni o’zgartirish emas, balki 3D-grafikadan foydalanuvchi har bir videoqo’shimcha uchun alohida ma’lum ko’rsatkichlarni o’rnatish mumkin. Hozirda mavjud deyarli barcha o’yinlar har biri uchun grafika sifatini individual sozlash mumkinligi qiziqarli. Ularning ro’yxati drayverlar har bir yangi versiyasi paydo‘bo’lganida yangilari bilan to’ldirilib boriladi, siz esa mos sozlashlarni to’g’ri tanlashingiz va chiroyli o’yindan huzur olishingiz qoladi. FPS maksimal soniga erishishni xohlovchi (ko’pincha bo’sh kartalari bo’lgan) foydalanuvchilar uchun Image Settings punkti foydali bo’ladi, unda to’rt variantlari mavjud.
|
| |