nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
LEONARDO DA VINCHI O‘z davridan ilg‘orlab ketgan inson

|
LEONARDO DA VINCHI O‘z davridan ilg‘orlab ketgan inson
|
bet | 9/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #239370 |
Bog'liq xalqoro baxolash dasturlariLEONARDO DA VINCHI O‘z davridan ilg‘orlab ketgan inson
Ko‘pchilik odamlar Leonardo da Vinchi ismini eshitsa, uning mashhur surati «Mona Liza»ni yodga oladilar. Bu surat Parijdagi badiiy san’at muzeyida saqlanadi. Har yili millionlab sayyohlar uni ko‘rish uchun keladilar. Biroq Leonardo nafaqat rassom, balki iste’dodli ixtirochi, muhandis, arxitektor va haykaltarosh ham bo‘lgan. U ko‘plab yangi va g‘aroyib g‘oyalarga boy edi.
Leonardo da Vinchi 1452-yilda Italiyaning Vinchi shahri yaqinida joylashgan otasining shahar tashqarisidagi uyida tug‘ilgan. Uning bolaligi tabiat qo‘ynida o‘tgan. U o‘zining atrofidagi hayvonlar va hasharotlarni doim kuzatar edi.
Keyinchalik Leonardo otasi bilan Florensiya shahriga ko‘chib keladi. U yerda Verrokkiyo ismli taniqli rassom va haykaltarosh qo‘lida hunar o‘rganib, ishlay boshlaydi.
U Verrokkiyoning qo‘lida ishlagan vaqtida o‘z zamonasidagi texnikalar haqida juda ko‘p ma’lumotga ega bo‘ladi.
U yana har xil bo‘yoqlarni aralashtirib, kerakli ranglar olishni va haykallar yaratish uchun metaldan foydalanishni o‘rganib oladi. Leonardo doimo bilimga chanqoqlikni his etar edi. U o‘z atrofidagi olamni o‘rganar va ko‘rganlarini chizib borar edi. U qo‘liga tushgan barcha kitoblarni o‘qir, boshqa odamlarning g‘oyalarini tinglar va ulardan bilib olgan yangi narsalarni yozib borardi. Ayrim qo‘lyozmalari plakatlardek katta, boshqalari esa belbog‘ida olib yurishga qulay bo‘lishi uchun kichkina bo‘lgan. U yozganlarining ko‘pi yo‘qolib ketgan, lekin ayrimlari XIX asr boshida chop etilgan bo‘lib, ularni hozirgi kunda ham ko‘rish mumkin. Ularda rasmlar va husnixat bilan yozilgan yozuvlar bor.
LEONARDO DA VINCHI O‘z davridan ilg‘orlab ketgan inson
Leonardoning qo‘lyozmalarida ixtirolarining tasvirlari bor. Shuningdek, bu qo‘lyozmalar uning nimalarga va ular qanday qilib ishlashiga bo‘lgan katta qiziqishini ham ko‘rsatadi. Uni mashinalar qiziqtirar edi, ammo shu bilan birgalikda, unga tirik mavjudotlarning qanday harakatlanishi, ularning tuzilishi ham qiziq edi. U oqayotgan suv, daraxtdagi barglar, uchayotgan qushlar va inson tanasini o‘rganar va tasvirlar edi. Atrof-muhitni kuzatish jarayonida har doim biror yangilikni o‘zi uchun bilib olar edi. Leonardo barcha bilimlarini va boshqalardan eshitgan g‘oyalarni doim rivojlantirib, takomillashtirib borgan. Natijada uning qo‘lyozmalaridagi aksariyat tasvirlarda mutlaqo yangi g‘oyalar aks etadi. Ayrimlari kelajak tasvirlariga o‘xshaydi. Masalan, uning “Uchar mashina” chizmasi osmonda havo sharlari va samolyotlar paydo bo‘lishidan ancha oldin chizilgan.
|
| |
ta
2021 - А. Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқболларини белгилаш илмий-тадқИҚот институти...

|
А. Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқболларини белгилаш илмий-тадқИҚот институти ta'lim sifatini baholash bo‘yicha pisa, pirls, timss xalqaro tadqiqotlari maxsidinov umid-23,02-sirtqi guruh talabasi
|
bet | 8/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #239370 |
Bog'liq xalqoro baxolash dasturlari60 ta
2021
35 ta
2001
40 ta
2006
45 ta
2011
50 ta
2016
PIRLS TADQIQOTIDA ISHTIROK ETGAN MAMLAKATLAR
ROSSIYA FEDERATSIYASI
SINGAPUR
GONKONG
IRLANDIYA
FINLANDIYA
POLSHA
SHIMOLIY IRLANDIYA
NORVEGIYA
TAYVAN
ANGLIYA
O‘QISH SAVODXONLIGI MAQSADI
Axborot olish
va undan foydalanish
Badiiy tajriba orttirish
MATNNI O‘QIB-TUSHUNISH JARAYONI
Diqqatni jamlash va aniq ko‘rsatilgan ma’lumotni topish
Kontent va matn elementlarini baholash va tanqid qilish
G‘oyalar va axborotni talqin qilish hamda uyg‘unlashtirish
To‘g‘ridan to‘g‘ri xulosalar chiqarish
PIRLS VA ePIRLSDA HAR BIR O‘QISH MAQSADLARI VA TUSHUNISH JARAYONLARINING ULUSHI
O‘QISH SAVODXONLIGINING MAQSADI
|
PIRLS
|
ePIRLS
|
Badiiy tajriba orttirish
|
50%
|
0%
|
Axborot olish va undan foydalanish
|
50%
|
100%
|
TUSHUNISH JARAYONI
|
PIRLS
|
ePIRLS
|
Diqqatni jamlash va aniq ko‘rsatilgan ma’lumotni topish
|
20%
|
20%
|
To‘g‘ridan to‘g‘ri xulosalar chiqarish
|
30%
|
30%
|
G‘oyalar va axborotni talqin qilish hamda uyg‘unlashtirish
|
30%
|
30%
|
Kontent va matn elementlarini baholash va tanqid qilish
|
20%
|
20%
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
А. Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқболларини белгилаш илмий-тадқИҚот институти ta'lim sifatini baholash bo‘yicha pisa, pirls, timss xalqaro tadqiqotlari maxsidinov umid-23,02-sirtqi guruh talabasi
|
Optik pirometrlar - Issiqlik energetikasi

65
asboblardan biri-cho‟g‟lanish tolasi yo‟qolib ketadigan monoxromatik optik
pirometrdir. Bu asbobning prinsipial chizmasi 10.1-rasmda keltirilgan. Qizdirilgan
jismning nurlanish oqimi ob„ektiv 1 orqali yig‟iladi va pirometrik lampa 2 ning toza
yuzasiga proeksiyalanadi. Okulyar 3 yordamida ob„ektning
tasviri bilan kesishgan
lampa tolasining tasviri kuzatiladi. Lampa tolasi ta„minlash manbai Е ning doimiy
tokidan cho‟g‟lanadi. Manbaning kuchlanishini reostat R orqali sekin-asta rostlash
yo‟li bilan ob„ekt va tola ravshanliklari tenglashguncha oshirib boriladi.
Shu payt ob„ekt tasviri
bilan kesishgan tolaning qismi, rasmda
ko‟rsatildganidek, yo‟qolib ketadi. Ravshanliklar tenglashgandan so‟ng tok kuchini
yoki lampa kuchlanishini o‟lchaydigan M asbob bo‟yicha pirometr ko‟rsatishlari
hisoblanadi.
Asbobsozlik sanoati turli konstruktsiyalardagi yo‟qoluvchi
tolalik optik
pirometrlarni ishlab chiqaradi. Ularning haroratini o‟lchash diapozoni 800
C
0
dan
10000
C
0
gacha. Yo‟l quyiladigan asosiy hatolar chegarasi ±1,5% dan oshmaydi. Bu
pirometrlar bilan haroratni o‟lchash vaqtidagi qiyinchiliklardan biri – real jismning
nurlanish to‟liqsizligiga to‟g‟ri tuzatish kiritishdan iborat. Turli materiallar uchun
qoralik koeffitsientlari tegishli
jadvallarda keltirilgan, lekin ularning konkret
sharoitlarda o‟zgarishini doimo nazarda to‟tish kerak. Yuqorida keltirilgan optik
pirometr ko‟chma asbobdir. U bilan uzluksiz o‟lchash
va haroratni qayd qilish
mumkin emas.
Tolasi yo‟qolib ketadigan optik pirometrdan farqli o‟laroq, fotounsurli
pirometrlar ko‟rsatishlarini yozib olish va ularni masofaga uzatish imkoniga ega. Bu
asboblardan tez o‟tadigan jarayonlardagi haroratni o‟lchashda foydalaniladi.
Fotoelektr pirometrlarning ishlash prinsipi fotounso‟rning unga tushayotgan
yorug‟lik oqimi intensivligiga bog‟liq bo‟lgan fototokni o‟zgartirish
qobiliyatiga
asoslangan. Fototok kuchi quyidagi tenglama orqali aniqlanadi:
n
aT
J
(10.6)
bu еrda a – asbobning sezgirligiga bog‟liq bo‟lgan asbob doimiyligi; n- asbobning spektr
tavsifiga bog‟liq bo‟lgan
asbob doimiysi; T – fizikaviy jismning harorati.
Fotoelektr pirometrning o‟lchash chegaralari 800
C
0
dan 4000
C
0
gacha.
Asosiy hato o‟lchash yuqori chegarasining ±1 % ini tashkil qiladi. Pirometrning
ikkilamchi asbobi sifatida o‟ziyozar avtomatik potensiometr qo‟llaniladi.
Axmadjonov Dostonbek Odiljon og‘li Qo‘qon universiteti talabasi

Axmadjonov Dostonbek Odiljon og‘li Qo‘qon universiteti talabasi
Download
197,6 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
20.05.2024
Hajmi
197,6 Kb.
#246828
Download
197,6 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axmadjonov Dostonbek Odiljon og‘li Qo‘qon universiteti talabasi
Download
197,6 Kb.
Matnni ko'rish
Qarshiliklarni o‟lchashning kompensatsion usuli

60
sirpangichi R
р
ni kuchlanish U
ab
tushuvini (R
t
da) muvozanatlashtirmaguncha harakat
qilishga majbur qiladi. Bu holda quyidagicha tenglik bajariladi:
ав
у
ав
t
R
I
U
IR
(9.14)
yoki
пр
н
t
mR
R
KI
IR
, (9.15)
bunda
ш
р
ш
р
пр
R
R
R
R
R
пр
н
t
mR
R
K
R
(9.16)
н
R
rezistor asbob shkalasining sanoq boshini belgilashga xizmat qiladi, R
ш
esa
o‟lchash diapazonini o‟rnatadi. Transformatsiya koeffitsienti K ni amalda o‟zgarmas
deb qarab, asbob ko‟rsatishlari ta„minot kuchlanishi tebranishiga va termometrni
ulash simlari qarshiligining o‟zgarishiga bog‟liq emas deb hisoblash mumkin.
A-variant Media haqida tushuncha oav orqali qabul qilinadigan ma’lumotlar Media savodxonligining maqsadi

|
A-variant Media haqida tushuncha oav orqali qabul qilinadigan ma’lumotlar Media savodxonligining maqsadi
|
Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 13,08 Kb. | | #105292 |
Bog'liq media oraliq
A-variant
1.Media haqida tushuncha
2.OAV orqali qabul qilinadigan ma’lumotlar
3. Media savodxonligining maqsadi
4. Internet tarixi.
5. Ijtimoiy media nima?.
B-variant
1.Medianing funksiyalari.
2.OAVdan keladigan xatarlar
3.Media va axborot savodxonligi nima?
4. Media haqida tushuncha
5. Media kontent yaratish
C-variant
1. Ijtimoiy media nima?.
2. Media kontent yaratish
3. An’anaviy tarzdagi media savodxonlik.
4. Internetning tarkibiy qismlari.
5. OAVdan keladigan xatarlar
D-variant
1. Axborot xizmati bilan OAV xodimlarining umumiy vazifalari .
2. Axborot xizmati jamoatchilikdagi o’rni.
3.Axborotlarni izlash usullari.
4. Internet tarixi.
5. Ijtimoiy media nima?.
|
| |
Global targ‘ibot uchun kengaytiri

|
Global targ‘ibot uchun kengaytiriBog'liq 175-177Global targ‘ibot uchun kengaytiri
lgan imkoniyatlar:
Internet kichik biznes uchun
mahalliy va global miqyosda yangi bozorlar va mijozlarga erishish uchun imkoniyatlar
dunyosini ochib berdi. Internet texnologiyalari yordamida kichik biznes endilikda xalqaro
bozorlarga chiqishlari, butun dunyodan mahsulot va xizmatlarni olishlari, turli
mamlakatlardagi hamkorlar va yetkazib beruvchilar bilan hamkorlik qilishlari mumkin.
Internet shuningdek, kichik korxonalarga o‘z mahsulot va xizmatlarini elektron ti
jorat veb-
saytlari va mobil ilovalar kabi turli xil onlayn platformalar orqali mijozlarga taklif qilish
imkonini berdi, ularning ko‘rinishi va qamrovini oshirdi.
Xulosa:
Internet texnologiyalarining kichik biznes sub'yektlariga ta'siri o‘zgaruvchan
bo‘lib,
o‘sish va rivojlanish uchun ko‘plab imtiyo
zlar va imkoniyatlarni taqdim etadi.
Samaraliroq muloqot qilish va hamkorlik qilish, yangi bozorlarga kirish, operatsiyalarni
soddalashtirish va raqamli marketing kuchidan foydalanish qobiliyati kichik biznesga tobora
globallashib borayotgan va o‘zaro bog‘
langan bozorda raqobatlashish imkoniyatini berdi.
Texnologiyaning rivojlanishi davom etar ekan, kichik biznes egalari uchun eng so‘nggi
tendentsiyalar va vositalar haqida xabardor bo‘lish va uzoq muddatli muvaffaq
iyat va
barqarorlikni ta'minlash uchun internet quvvatidan foydalanish juda muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Chaffey, D. (2019). Raqamli marketing: strategiya, amalga oshirish va amaliyot. 7-
nashr. Harlow: Pearson Education Limited.
2.
Coleman, L. & O‘Connor, A. (2008). Dasturiy ta'minot jarayon
ini takomillashtirishni
tushunish uchun asosli nazariyadan foydalanish: Irlandiya dasturiy ta'minot ishlab
chiqaruvchi kompaniyalarni o‘rganish. Axborot va dasturiy texnologiyalar, 50(4), 292
-302.
3.
R.Toxirov. Tadbirkorlik subyektlari samaradorligini baholashning uslubiy
yondashuvlari. QO
‘
QON UNIVERSITETI XABARNOMASI. Ilmiy-elektron jurnali.1/2023. 40-43.
4.
Kokand, F. M., Kokand, R. T., & Kokand, D. M. (2020). Trends in solving problems in the
development of an innovative economy. Journal of Advanced Research in Dynamical and
Control Systems, 12(6), 1205-1209.
|
| |
www.
kokanduni.uz - Axmadjonov Dostonbek Odiljon og‘li Qo‘qon universiteti talabasi

www.
kokanduni.uz
5.
Toxirov,
R. S., & Raxmonov, N. R. O. G. L. (2021). DASTURIY TA’MINOT YORDAMIDA
ZAMONAVIY BOSHQARUVNI TASHKIL ETISH ISTIQBOLLARI. Central Asian Academic Journal
of Scientific Research, 1(1), 181-186.
6.
Tokhirov, R., & Rahmonov, N. (2021). Technologies of using local networks efficiently.
Asian Journal Of Multidimensional Research, 10(6), 250-254.
7.
Tokhirov, R., & Abdurakhimjanov, A. (2021). The Issue Of Modern Strategic
Management In Enterprises Or Firms. The American Journal of Management and Economics
Innovations, 3(08), 9-14.
8.
Li, G. G. va Lin, H. F. (2005). Mijozlarning onlayn xarid qilishda elektron xizmatlar
sifati haqidagi tasavvurlari. Chakana savdo va tarqatish boshqaruvi xalqaro jurnali, 33(2),
161-176.
9.
Porter, M. E. (2001). Strategiya va Internet. Garvard Business Review, 79(3), 62-78.
10.
Soto-Akosta, P. va Merono-Cerdan, A. L. (2008). Elektron biznes qiymatini yaratishni
resurslarga asoslangan nuqtai nazardan tahlil qilish. Sanoat boshqaruvi va ma'lumotlar
tizimlari, 108(1), 60-78.
11.
Turban, E., Outland, J., King, D., Li, J. K., Liang, T. P., & Turban, D. C. (2018). Elektron
tijorat 2018: boshqaruv va ijtimoiy tarmoqlar istiqboli. 9-nashr. Cham: Springer xalqaro
nashriyoti.
12.
Zott, C., Amit, R. va Donlevy, J. (2000). Elektron tijoratda qiymat yaratish
strategiyalari: Yevropadagi eng yaxshi amaliyot. Yevropa menejmenti jurnali, 18(5), 463-475.
|
Yaxshilangan aloqa - Axmadjonov Dostonbek Odiljon og‘li Qo‘qon universiteti talabasi

176
www.
kokanduni.uz
kichik biznesga mahsulot va xizmatlarni onlayn sotish, yangi bozorlarga kirish va mijozlar
bazasini kengaytirish imkonini berdi.
Samaradorlik va mahsuldorlikni oshirish:
Internet-texnologiyalar turli jarayonlar va
vazifalarni avtomatlashtirish orqali kichik biznesning samaradorligi va samaradorligini
sezilarli darajada oshirdi. Masalan, bulutli hisoblash korxonalarga ma
ʼ
lumotlarni masofadan
turib saqlash va ulardan foydalanish imkonini beradi, bu esa qimmat joyidagi serverlar va
ma
ʼ
lumotlarni saqlash yechimlariga bo
ʻ
lgan ehtiyojni yo
ʻ
q qiladi. Mijozlar bilan
munosabatlarni boshqarish (CRM) tizimlari, loyihalarni boshqarish vositalari va buxgalteriya
dasturlari kabi dasturiy ta’minot sifatida xizmat ko‘rsatish (SaaS) ilovalari kichik
korxonalarga o‘z faoliyatini soddalashtirish, xarajatlarni kamaytirish va umumiy ish
faoliyatini yaxshilash imkonini beradi. Bundan tashqari, internet-texnologiyalari yordamida
masofaviy ish va masofadan ishlashning kuchayishi kichik biznesga kengroq iqtidorlar
zaxirasidan foydalanish imkoniyatini va ishchi kuchini boshqarishda ko‘proq
moslashuvchanlikni berdi.
Tabiiy-ilmiy jihatdan fikrlashni tavsiflovchi savollar

|
Tabiiy-ilmiy jihatdan fikrlashni tavsiflovchi savollar
|
bet | 6/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #239370 |
Bog'liq xalqoro baxolash dasturlari
Nima uchun?
Qanday qilib?
Biz buni qayerdan bilamiz?
o‘quvchilarga tizimli ravishda
o‘z bilimlarini yangi, real vaziyatlarda qo‘llashga imkon berish, bunday vaziyatlarni hayotdan «olish»
bajarilgan vazifalar va yuzaga keladigan muammolarni muhokama qilishni tashkil etish
o‘quvchilarni savollar berish va o‘z tadqiqot rejasini taklif qilishga rag‘batlantirish
Tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantiruvchi metodika qanday bo‘lishi zarur?
Singapur ta’lim standartlari
axborotning yagona manbayi emas
o‘quvchi – tadqiqotchi
o‘qituvchi –
tadqiqotga boshlovchi
Kuzatish
Savollar qo‘yish
Farazlarni ilgari surish
Tajriba o‘tkazish
Natijalarni tahlil qilish
Xulosa chiqarish
Taqdimot qilish
480
470
490
500
Xalqaro mezon bo‘yicha o‘rtacha ball
Hodisalarni ilmiy jihatdan tushuntirish
Ilmiy tadqiqotlarni loyihalash va baholash
Ma’lumotlar va dalillarni ilmiy talqin qilish
493
493
493
600
553
560
556
486
484
489
Singapur
IHTTga a’zo mamlakatlar
Rossiya Federatsiyasi
2020-2021-o‘quv yilida
maqsadli sinflar:
8-sinf (PISA-2022)
PISA tadqiqotida ba’zi maktablar ishtirok etadi.
PISA ga tayyorgarlik ko‘rishda:
Ammo bu boshqa sinflarda tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantirmaslik kerak degani emas!
Barcha maktablarda tabiiy yo‘nalishdagi fanlarni o‘qitish metodikasini takomillashtirish zarur!
Tabiiy fanlarni o‘rganishga ijobiy munosabatda bo‘ling! Yodda tuting:
|
| |
Tabiiy fanidan bir soatlik dars ishlanmasi

|
Tabiiy fanidan bir soatlik dars ishlanmasi
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 494,34 Kb. | | #230750 |
Bog'liq 1 soatlik dars ishlanma Gʻofurjonova Komila
6- umumtaʼlim maktabi boshlangʻich taʼlim oʻqituvchisi Gʻofurjonova Komilaning
TABIIY FANIDAN BIR SOATLIK
DARS ISHLANMASI
Sana: 16-yanvarl 2024 -yil
Fan: Tabiiy fan
Mavzu: Atmosfera
Ta’limiy maqsad: Oʻquvchilarga atmosfera va uning tuzilishi,vazifasi qatlamlari haqida maʼlumotlar berish
Tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni tabiatga befarq boʻlmaslikga, tabiatni asrab-avaylashga oʻrgatish.
Rivojlantiruvchi maqsad: Oʻquvchilarni tabiat haqidagi tasavvurlarini oshirish, dunyo qarashlarini yanada kengaytirish
Kommunikativ kompetensiya:
mustaqil fikrini ogʻzaki va yozma tarzda ifoda eta olish, darslikdan foydalanib, mavzu bo„yicha yozma matn tuza olish; darslik, o„quv atlasi ma’lumotlardan samarali foydalanish; muloqotda muomala madaniyatiga amal qilish va guruhlarda ijodiy tarzda ishlay olish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi: :
kompyuter, televizor va boshqa manbalardan zarur
ma’lumotlarini izlab topa olish, ulardan samarali foydalana olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
fan toʻgaragida mustaqil oʻrganish orqali bilimini oshirib borish, sportning yoshiga mos turi bilan shugʻullanish, oʻzini tuta olish, toʻgʻri soʻz boʻlish, oʻzining xatosini tushunish, atrofidagi tabiat manzaralarini estetik his etish.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi: farzandlik,oʻquvchilik burchini bilish, unga rioya qilish, sinfdagi jihozlar, o„quv qurollarini asrash.
Milliy va umummadaniy kompetensiya: Oʻzi yashaydigan joyning maftunkor tabiati, tarixiy obidalarini, dam olish maskanlarini asrash va qadriga yetish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi:
xarita, globus bilan ishlashda hisoblashning qulay usullarini qoʻllay olish, aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik faoliyatda zarur boʻlgan dastlabki rejalarni tuza olish, suvni isrof qilmaslik va tejamkorlikning ma’nosini tushunish, unga amal qilish.
|
| |
-topshiriq - O’zbek tilidan uslubiy qo’llanma (Bakalavriatda rus tilida tahsil oladigan barcha yo’nalishdagi talabalar uchun)

1-topshiriq. Buyruq - istak maylidagi fe’llarni ko’rsating.
NAVRO’Z
Boychechak chiqibdi, bugun Navro’z ekan!
Hamma bir-biriga jigar so’z ekan.
Olam ham barobar kech-kunduz ekan,
Boychechak chiqibdi, bugun Navro’z ekan!
Yangi yilingiz muborak bo’lsin, hoy bobo!
Yangi yilingiz muborak bo’lsin, hoy momo!
Yangi yilingiz muborak bo’lsin, hoy Ona!
Boychechak chiqibdi, bugun Navro’z ekan!
Hoy, bog’bon bobo, niholga bersin baraka!
Hoy, dehqon bobo, dalangga bersin baraka!
Hoy, cho’pon bobo, qo’rangga bersin baraka!
Boychechak chiqibdi, bugun Navro’z ekan!
2-topshiriq. Berilgan fe’llardan shart mayli yasang. Ular ishtirokida gaplar tuzing.
Bermoq-давать, so‘ramoq-спросить, bo‘lmoq-делить, termoq-собирать, ishlamoq-работать, topshirmoq-поручать, tushunmoq-понимать, kulmoq-смеяться, tashlab yubormoq-бросать.
3-topshiriq. Rus tiliga tarjima qiling.
1. Shoshilib ketayotsam, pochtalyon xat olib keldi. 2. Qarasam, u o’rtog‘i bilan kelyapti. 3. Sening bo’sh vaqting bo’lsa, boqqa borar edik. 4. Siz hozir pul olmasangiz, soat ikkida olasiz. 5. Bugun ko’pchilik bo’lib kinoga boraylik. 6. Bolaga sen qarab turgin, men magazinga chiqib kelay. 7. Tezroq ketaylik, bugun yomg’ir bo’ladi.
4-topshiriq. Fe’lning qaysi maylda berilganini aniqlang.
1. Iltimosim shuki, yerga ehtiyot bo’linglar. Oltin yerimizni ko’z qorachig’iday saqlanglar. Agrotexnikani mahkam ushlanglar. 2. Bir oz dam oling, charchaganga o’xshaysiz. 3. Xo’jalik bilan, odamlar bilan yaxshi tanishsin, keyin menga uchrasin. 4. Seni ko’rayin, diydoringga to’yayin deb keldim. 5. Bizlar o’tirmaylik, o’tirgandan keyin yana turadiganlardan emasmiz. 6. Podshohni taxtdan qulatsak, baxtli bo’lamiz deb o’ylagan edik. 7. Mana bu kanal bitsa, yangi yer ochilsa, paxta ham ko’payadi.
KONSTITUTSIYA HAYOTIMIZ QOMUSI
RAVISH VA UNING TURLARI
1-topshiriq. Matnni o’qing va rus tiliga tarjima qiling.
BAXTIMIZ QOMUSI
Konstitutsiya har bir davlatning ramzlaridan biri. Konstitutsiya so’zi “tuzilish, qurilish” degan ma’nolarni bildiradi.
O’zbekiston ham o’z davlat mustaqilligiga erishgach asosiy qonun - Konstitutsiyasini qabul qildi. Bu tarixiy voqea 1992 - yilning 8 dekabrida sodir bo’ldi.
Yangi O’zbekistonning Konstutsiyasi jahonning ilg’or davlatlari tajribasini o’rganish asosida yaratildi. U muqaddima, 6 bob, 28 bo’lim, 128 moddadan iborat.
Asosiy qonunimizda fuqarolar huquq va erkinliklari, majburiyatlari belgilab berilgan.
Unda O’zbekiston xalqini millati, e’tiqodi, dini, jinsidan qat’i nazar O’zbekiston Respublikasi fuqarolari tashkil etishi mustahkamlab qo’yilgan. Shuningdek, xalq davlat hokimiyatining birdan bir manbai ekani aytilgan.
O’zbekiston Konstitutsiyasi ozod va obod Vatan, farovon hayot qurishimizning huquqiy asosi va kafolati bo’lib xizmat qiladi.
|
-topshiriq - O’zbek tilidan uslubiy qo’llanma (Bakalavriatda rus tilida tahsil oladigan barcha yo’nalishdagi talabalar uchun)

2-topshiriq. Matn yuzasidan savollar tuzing.
3-topshiriq. Konstitutsiyamiz haqida nimalarni bilasiz? Shu haqida yozing.
Lugat ishi
qomus энциклопедия
ramz символ
bob глава
bo’lim раздел
modda статья
belgilab bermoq определить
mustahkamlamoq закрепить
erkinlik свобода
hudud право
majburiyat обязательство
manba источник
kafolat гарантия
RAVISH
(Наречие)
Наречие - часть речи, обозначающая признак действия, качества, реже предмета.
В узбекском языке наречия делятся:
1. Holat (tarz) ravishlari - наречия образа действия
2. Payt ravishlari - наречия времени
3. O’rin ravishlari - наречия места
4. Maqsad ravishlari - наречия цели
5. Daraja-miqdor ravishlari - наречия меры и степени
6. Sabab ravishlari - наречия причины
Наречия образа действия отвечают на вопросы qanday? - как? , qanday qilib?, qay tarzda? - каким образом? и указывают на способ совершения действия. К ним относятся: jim (спокойно), to’satdan (вдруг), tez (быстро), sekin (медленно), yayov (пешком), ketma-ket (вслед), astoydil (от души) и т.д.
Наречия времени отвечают на вопросы: qachon? - когда? , qachongacha? - до каких пор? , qachondan (beri)? - с каких пор? Обозначают время совершения действия: bugun (сегодня), indinga (послезавтра), o’tgan yili (в прошлом году), oyda-yilda (изредка), kechasi (ночью) и т.д.
Наречия места отвечают на вопросы: qayerda? - где? , qayerga? - куда? , qayerdan? - откуда? , qayergacha? - до куда?
Обозначают место совершения действия: oldinda (впереди), olisda (в дали), olisdan (издали), yuqoruga (вверх) и т.д.
Наречия цели ограничены в количестве: ataylab, jo’rttaga, atay, atayin (нарочно, специально).
Так же ограничены в количестве наречия причины: noiloj, ilojsizlikdan, chorasiz, chorasizlikdan (находясь в безвыходном положении).
Наречия меры могут указывать как на количество действия, так и на количество предмета: ko’p (много), kam (мало), ancha (много), jindak (мало) и т.д. Наречия степени указывают на степень как действия, так и признака: eng (самый), juda (очень), a’lo (отлично), zo’r (прекрасно) и т.д.
1-topshiriq. Gaplarni rus tiliga tarjima qiling. Ravishlarning ma’no turini ayting.
1. Don daryosi jimgina oqardi. 2. Anvar ohista yiqildi. 3. Akam ozgina kech qoldilar. 4. Gapni oz so’zla ishni ko’p ko’zla. 5. U birpas jim qoldi. 6. Ilgari men o’zbek tilini bilmas edim. 7. Tonggi shabada dilga juda yoqadi.
|
-topshiriq. Matn bo’yicha savol - javob qiling. Uning mazmunini aytib bering.  


2-topshiriq

|
-topshiriq. Matn bo’yicha savol - javob qiling. Uning mazmunini aytib bering.
2-topshiriq
|
bet | 27/70 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #255315 |
Bog'liq O’zbek tilidan uslubiy qo’llanma (Bakalavriatda rus tilida tahsi1-topshiriq. Matn bo’yicha savol - javob qiling. Uning mazmunini aytib bering.
2-topshiriq. Matnni o’qing va rus tiliga tarjima qiling.
ABDULLA QODIRIY
Abdulla Qodiriy 1894 - yilda Toshkent shahrida dehqon oilasida tug’ildi. U avval madrasada, keyin rus-tuzem maktabida o’qidi. U o’z ijodini 15 yoshlaridan boshladi.
Qodiriy “Mushtum” jurnalining asoschilaridan sanaladi, u mazkur jurnal nashriyotida ancha yil mehnat qildi.
1925 - yilda bosilib chiqqan Qodiriyning “O’tgan kunlar” romani o’zbek adabiyotidagi dastlabki yirik nasriy asarlaridan biridir. Asarda XIX asrning 1-yarmidagi xalqimiz hayoti aks etadi.
1928 - yilda Qodiriyning yangi bir romani “Mehrobdan chayon” nashr etildi. Muallif unda Turkistonning eng so’nggi xonlaridan biri Xudoyorxon davri voqealarini aks ettirdi.
Qodiriyning mazkur asarlari xalqimiz tomonidan hamon sevib o’qib kelinadi. Ular asosida badiiy filmlar suratga olingan. Yoshlarimiz Qodiriyning Anvar, Ra’no, Otabek va Kumush kabi qahramonlariga o’xshashni orzu qilishadi.
Sevimli yozuvchimiz qatag’onga uchrab, 1939 - yilda vafot etgan.
Istiqlol yillarida adib xotirasi yanada e’zoz topdi. Endilikda Toshkent Davlat san’at instituti, metro bekati va boshqa ko’plab muassasalar Qodiriy nomi bilan atalgan.
Topshiriq. Matn yuzasidan savollar tuzib, o’zaro suhbatlashing.
FE’L ZAMONLARI
(Времена глагола)
Категория времени выражает отношение действия к моменту речи.
Глагол в узбекском языке имеет три времени: hozirgi zamon fe’li (настоящее время глагола), kelasi zamon fe’li (будущее время глагола), o’tgan zamon fe’li (прошедщее время глагола).
№
|
Fe’lning zamon shakllari
|
|
|
| |
Energetika va mashinasozlik - bet 4

|
Energetika va mashinasozlik
|
bet | 4/4 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #149486 |
Bog'liq PJN referat 1Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Абрэлов М.А., Дуняшин Н.С., 3pMaT0B З.Д., Абрэлов М.М. Теxнология и оборудовaние свэрки плaвлением. Учебник. - Т.: Comron press, 2014
2. Abralov M.A., Dunyashin N.S., Abralov M.M., Ermatov Z.D. Eritib payvandlash texnologiyasi va jihozlari. O‘quv qo‘llanma. - T.: Voris, 2007 1. Теория свэрочньгс процессов/В.Н. Волченко, В.Н. Ямпольский, В.А. Винокуров. Под ред. Фроловэ В.В. - М.: Высшэя школэ, 1988 - 569с
3. Петров Г.Л., Тумaрев А.С. Теория свэрочньгс процессов (с основэми физ. xимии) - М.: Высшэя школэ, 1977 - 392с
4. Бэгрянский К.В., Добротинэ З.А., Хренов К.К. Теория свэрочньгс процессов: - Киев: Вищэ школэ, 1976 - 423с
|
| |
Qo’shimchalari - O’zbek tilidan uslubiy qo’llanma (Bakalavriatda rus tilida tahsil oladigan barcha yo’nalishdagi talabalar uchun)

Qo’shimchalari
|
Ma’nosi
|
Misollar
|
1
|
O’TGAN ZAMON
|
1. - di
|
So’zlovchi ko’rgan-bilgan harakatning nutq so’zlanayotgan vaqtgacha bajarilganini aniq, qat’iy tarzda ifodalaydi
|
O‘qidim o‘qidik
O‘qiding o‘qidingiz
(o’qidilaring)
O’qidi o’qishdilar
o’qishdi
|
2. - gan
|
Harakatning nutq so’zlanayotgan vaqtgacha bajarilgan-bajatilmaganini ifodalaydi
|
O’qiganman o’qiganmiz
O’qigansan o’qigansiz
O’qigan o’qigan(lar)
o’qishgan
|
3. -ib+miz
-ib+man, -san, -siz
- di, -di (lar)
|
Harakatni bevosita kuzatmaganlik, undan keyin xabardor bo’lganlik ma’nosini ifodalaydi
|
O’qibman o’qibmiz
O’qibsan o’qibsiz
O’qibdi o’qibdi(lar)
o’qibdi
|
4. sifatdosh+edi
Ravishdosh+edi
-moqda edi ( -gan edi, -ib edi, -ar edim, -guvchi edi, - moqda edi)
|
edi to’liqsiz fe’li yordamida yasaluvchi shakllar faqat harakatning o’tgan zamonda bajarilganligi ma’nosini ifodalaydi. Ular bildirgan harakatning bajarilish vaqti hech qachon “hozir” (hozirgi vaqt) doirasida bo’lmaydi. Harakatning bajarilish vaqtiga nisbatan qo’yiladigan so’roqqa ilgari, bir vaqtlar kabi so’zlar javob bo’ladi
|
O’qigan edim o’qigan edik
O’qib edim o’qib edik
O’qir eding o’qir edingiz
O’qimoqda edi o’qimoqda(lar)
edi (lar)
o’qiguvchi o’qituvchi
Solishtiring
-O’qidi - o’qigan edi
-Qachon? - Qachon?
-Hozir - Ilgari (bir vaqtlar)
|
2
|
HOZIRGI ZAMON
|
-yap
-yotib
-yotir
|
Harakatning nutq so’zlanayotgan vaqtidan oldin boshlanganligi va nutq so’zlanayotgan vaqtda ham davom etayotganligi
|
O’qiyapman o’qiyapmiz+miz
O’qiyotib+san o’qiyotib+siz(lar)
+di +di(lar)
O’qiyotir+man o’qiyotir+miz
+san +siz(lar)
|
-moqda
|
Yuqoridagi shakllar bilan bir xil ma’noni ifodalaydi. Ammo ulardan kitobiy uslubga xosligi bilan farq qiladi.
|
O’qimoqda+man o’qimoqda+miz
san siz(lar)
|
3
|
KELASI ZAMON
|
Kelasi zamon aniq shakli: -a+shaxs
qo’shimchasi
|
Biror vaqt bilan chegaralanmagan doimiy harakatni bildiradi
|
Bor+a+man bor+a+miz
san siz
di di(lar)
|
-y+shaxs qo’shimchasi
|
Nutq so’zlanayotgan vaqtdan keyin sodir bo’lish-bo’lmasligi kutilgan harakatni bildiradi
|
O’qi+y+man o’qi+y+miz
O’qi+y+san o’qi+y+siz(lar)
O’qi+y+di o’qi+y+di (lar)
|
Kelasi zamon gumbo shakli: -(a) p, (-mas)
|
Nutqdan keyin sodir bo’ladigan yoki bo’lmaydigаn harakatni gumon tarzda ifodalaydi
|
Kel+ar+man kel+ar+miz
Kel+ar+san kel+ar+siz(lar)
O’qi+r+man o’qi+r+miz
O’qi+r+san o’qi+r+siz(lar)
O’qi+r o’qi+r+(lar)
|
Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi

Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi
Download
409,74 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
09.12.2023
Hajmi
409,74 Kb.
#114779
Download
409,74 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi
Download
409,74 Kb.
Matnni ko'rish
Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi - bet 5

Reaktor qobig„i tizimida buzilish hollarini kamaytirish maqsadida u og„ir beton va
po„latdan qurilgan. Shu bilan birga atom elektr stansiyalari reaktorni sovutish
bo„yicha favqulodda zaxira sxemalariga ega. Bor neytronlarni juda tez yutadigan
element hisoblanadi. Neytronlarning yutilishi, yador reaksiyasini davom ettirmay-
di, natijada reaktor ish faoliyatini to„xtatadi.
Yadroviy reaktorlarda reaktorning aktiv zonasini qamrab oluvchi yuqori
bosim ostidagi po„lat qoplamlar keng qo„llaniladi. Reaktorning aktiv zonasi uran
yoqilg„isidan tashkil topgan. Yoqilg„i silindrli diametrda yarim dyumli sopol
idishga solinadi va yoqilg„i trubkasi deb ataladi. Trubkalar gruppa holda joyla-
shadi. Yoqilg„i yig„indisini gruppasi reaktorning aktiv zonasini yuzaga keltiradi.
Issiqlik energiyasini ishlab chiqarishni nazorati yadroli reaktorlarda ney-
tronni yutadigan materiallarni ishlatish bilan amalga oshiriladi. Ushbu materiallar
yoki elementlar yoqilg„i ichiga joylashtiriladi. Barcha sterjenlar o„zakka o„rnatil-
ganda neytronlar ko„p yutiladi. Issiqlik bermaydigan zanjirli reaksiya sekinlashadi
yoki to„xtaydi. Boshqarish tizimi yuritmasi elektrostatsiyani haqiqatda chiqaradi-
gan quvvatini boshqaradi
2
.
1990 yilga kelib dunyoning 20 ta davlatdagi atom elektr stansiyalarning
(AES) umumiy quvvati 140500 MVt ga teng bo„ldi. 2010 yilga kelib ularning
quvvati taxminan 900-100 ming MVt bo„lishi kutilmoqda.
Ilm va muhandislik fikri hozirda yangi energiya turi, boshqariladigan termo-
yadro sintezi ustida ishlamoqda. Bunda dengiz suvidagi vodorod izotoplaridan
foydalaniladi. Sintez reaksiyasi natijasida 1 kg gazsimon deytriydan 10000 tonna
ko„mirni yoqgandagi energiyaga teng energiya olinadi. Termoyadro sintezidan
radioaktiv chiqindilar chiqmasligi ham hozirda kelajak energiyasini olish yo„lida
bir qancha texnik muammolar mavjud.
Hozirgi kunda yer yuzidagi 30 mamlakatda atom elektr stansiyalari bo„lib,
ular umumiy iste‟mol qilinadigan elektroenergiyaning 17 % ni ishlab chiqadi.
Yer yuzidagi atom elektr stansiyalarining o„rnatilgan quvvati 360 GVt ni
tashkil qiladi. Dunyodagi rivojlangan mamlakatlar – AQSh da 98 GVt, Fransiyada
63 GVt, Yaponiyada 44 GVt, Angliyada 13 GVt, Rossiyada 20 GVt va
Germaniyada 22 GVt elektr energiya ishlab chiqiladi.
Xalqaro MAGATE tashkilotining ma‟lumotiga qaraganda AESlar uchun
yadro yoqilg„isi zaxiralari hech qanday muammo tug„dirmaydi. Yadro yoqilg„isi
xom-ash„yosi - boyitilgan uranning zaxiralari dunyodagi barcha AESlarni 3000 yil
to„xtovsiz ishlashiga etadi.
Dunyodagi 50 mamlakatda uran rudasi resurslari mavjud, ammo uni faqat-
gina 25 mamlakat ishlab chiqaradi. Uran qazib olish bo„yicha Kanada (yiliga 8500
tonna), Avstraliya (6500 tonna), Namibiya va Nigeriya (har qaysisi 2900 tonna-
dan), hamda Rossiya (2600 tonna) mamlakatlari etakchi o„rinlarni egallaydilar.
Uran xom-ash„yosini qazib olish uchun 1 kg ga 40 dollar xarajat qilinadigan dunyo
zaxiralari 1,32 mln.tonnani tashkil qilsa, 1 kg ga 130 dollar xarajat qilinadigan
zaxiralar 4 mln. tonnani tashkil qiladi. Dunyodagi barcha AES-larni ishlashi uchun
64 ming tonna uran talab qilinadi.
Tabiiy gaz energiyasi zaxiralari

5.3-jadval
Mamlakatlarning nomlanishi
Ishonchli gaz zaxiralari, %
AQSh
27,5
Lotin Amerikasi va Qarib dengizi
6,2
Kanada
4,3
Rossiya va G„arbiy Yevropa
14,4
Afrika
15,1
Yaqin va O„rta Sharq
20,6
Uzoq Sharq
2,3
Gaz sanoati o„tgan asrning 50 yillaridan rivojlana boshladi. Dunyo bo„yicha
gaz iste„mol qilish, umumiy iste„mol qilinadigan energetik resurslarning 20% ni
tashkil qilib, neft va toshko„mirdan so„ng 3 o„rinni egallaydi. Ekologik jihatdan
gaz eng toza energoresurs hisoblanadi. Tabiiy gaz zaxiralari bo„yicha MDH
mamlakatlari, Osiyo, Rossiya va Eron yetakchi o„rinlarni egallaydilar.
Dunyo bo„yicha gaz qazib olish yildan-yilga oshib bormoqda. Hozirgi kunda
qazib olinadigan gazning hajmi 4,0 trl. m
3
ga yetib qoldi. Gaz ishlab chiqarish
bo„yicha dunyodagi o„nlikka Rossiya, AQSh, Kanada, Turkmaniston, Gollandiya,
Fransiya, O„zbekiston, Indoneziya, Jazoir, Saudiya Arabistoni mamlakatlari kiradi.
Gaz yoqilg„isi asosan G„arbiy Yevropa, Yaponiya va AQSh mamlakatlariga
eksport qilinadi.
5.4. Atom energiyasi zaxiralari
Hamma narsa atomlardan tashkil topgan. Atomlarning elementlari yadro
(proton va neytron) va orbital elektrod. Yadroviy energiya proton va neytronlar
joylashgan joyda, ya„ni atomning markazida hosil bo„ladi. Kimyoviy element
yadrosini bombardimon qilish natijasida energiya hosil bo„ladi. Bu jarayon
natijasida yuqori xarorat paydo bo„ladi va bug„ energiyasi yordamida turbina
xarakatga keladi. Bu esa atom elektr stansiyasini ishlash prinsipidir.
Yuqori harorat va bug„ hosil qilishini ikkita usuli bor: parchalash va
qorishma. Parchalash jarayonida gedroni atomlarini ajratish natijasida yuqori
harorat va bug„ generatorning bug„ turbinasini xarakatga keltiradi.
Parchalangan atom yadrosining o„zaro to„qnashib birlashishi qorishma deb
ataladi
1
. Lekin bu usulda bugungi kunda elektr energiyasini ishlab chiqarishda
foydalanilmaydi.
Parchalanish jarayonida uran kabi og„ir element, neytron yordamida
bombardimon qilinadi. Ular ajralishda o„zlaridan kinetik energiya va radiatsiya
shaklida energiya ajratadi. Radiatsiya bu mo„„tadil yadrolardan chiqadigan yuqori
energetik yorug„lik nurlar yoki subatom zarrachalari.
Bu jarayonda nafaqat energiya va radiatsiya hosil bo„ladi, balki uranning
yadrosini parchalash uchun qo„shimcha neytornlar bilan ta‟minlaydi va zanjirli
reaksiyaga olib keladi.
Reaktor muhofaza qobiqni o„z ichiga olgan maxsus qobiqdan tashkil topgan.
Neft energiyasi zaxiralari

AQSh
9.8
Lotin Amerikasi va Karib dengizi
7.0
Kanada
2.1
G„arbiy Yevropa
0.5
Afrika
8.1
Yaqin va O„rta Sharq
60.9
Dunyoda neftni geologik zaxiralari 200 mlrd. tonna deb baholanmoqda,
ulardan 53 mlrd. tonnasi ishonchli zaxiralarga kiradi. Neftni ishonchli zaxira-
larining yarmidan ko„pi O„rta va Yaqin Sharq mamlakatlarida joylashgan. Eng
malakali ishchi kuchlari joylashgan rivojlangan G„arbiy
Yevropa mamlakatlarida
katta bo„lmagan neft zaxiralari jamlangan.
Neftni tez sur‟atlar bilan iste„molini o„sishi uchta asosiy sabab bilan
ifodalanadi:
- transportni barcha turlarini rivojlanishi va (birinchi navbatda avtomobil va
aviatsiya) ular uchun suyuq yoqilg„ini hozircha almashtirish imkoniyati yo„q;
- qazib olish, tashish va foydalanish ko„rsatkichlarni yaxshiligi (qattiq
yoqilg„ilarga nisbatan);
- qisqa vaqt ichida va kam sarf-xarajatlar bilan
tabiiy energetik manba-
laridan foydalanishga o„tish.
Neft zaxiralari va iste„molchilarining joylanishidagi tafovuti, neft tashish
usullarini rivojlanishi
va yiriklashishiga olib keldi, masalan katta diametrli (1
metrdan katta) uzatuvchi quvurlarning va katta yuk ko„tarish qobiliyaitiga ega
bo„lgan tankerlarning qurilishi.
Hozirgi kunda neft sanoati dunyo yoqilg„i – energetika sanoatining yetakchi
tarmog„i hisoblanadi.
Rivojlanayotgan mamlakatlarda neft zaxiralari 86% ni, qazib olish esa 50%
ni tashkil qiladi. Eng katta neftga boy hududlarni Fors qo„ltig„i mamlakatlari va
Rossiya tashkil qiladi.
Hozirgi kunda dunyoning 80 mamlakatida neft qazib olinadi. Eng katta neft
ishlab chiqaruvchi mamlakatlarga
Saudiya Arabistoni, AQSh, Rossiya, Eron,
Meksika, Xitoy va Venesuyelalar kiradi. Neft ishlab chiqaruvchi va neft mahsu-
lotlarini iste„mol qiluvchi mamlakatlar o„rtasida juda katta masofa mavjud. Neft va
neft mahsulotlarini bir mamlakatdan ikkinchisiga yetkazib berish uchun katta
masofalarga katta diametrli sifatli po„latdan tayyorlangan quvurlar qo„llaniladi.
Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi - bet 6

|
Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradiBog'liq 5-ma‘ruza Qayta tiklanmaydigan energiya manbalari2
Steven W. Blume, Electric power system basics, USA, 2007. p. 28-29.
5.5. Nazorat savollari
1. Dunyo sharoitida ko„mir zaxirasining miqdori va ahvoli haqida ma„lumot
bering.
2. Neft zaxirasi va neft zaxirasining iste„molining o„sishining asosiy
bosqichlari.
3. Tabiiy gaz zaxirasini dunyo mamlakatlari bo„yicha taqsimlanishi va
zaxirasi.
4. Atom energiyasi zaxirasining holati va unga bo„lgan munosabat.
5. Shamol energiyasi zahirasining yil hisobidagi quvvat miqdori.
6. Quyosh nuri energiyasi zahirasi va uning davr talabidagi holati.
7. O„zbekistonda shamol energiyasi zaxiralari.
8. O„zbekistonda quyosh energiyasi zaxiralari.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Qodirov T.M., Alimov H.A. «Sanoat korxonalarining elektr ta„minoti»,
O„quv qo„llanma. Toshkent sh. 2006.
2. Steven W. Blume. Electric power system basics. 2007.
3. Allaev K.R. Elektroenergetika Uzbekistana i mira. Toshkent sh. «Fan va
texnologiya». 2009.
4. Majidov T.Sh. Noana„naviy va qayta tiklanuvchi energiya manbalari,
O„quv qo„llanma. Toshkent sh. 2014.
|
| |
Qalqovichli difmanometrlar

72
....
h
h
h
2
1
(11.15)
tizimning muvozanat sharti quyidagi formula orqali ifodalanadi:
)
-
(
hg
P
-
P
1
2
1
P
(11.16)
bunda ∆Р – bosimlarning o‟zgarishi, N/m
2
;
– difmanometr ichidagi suyuqlikning zichligi,
kg/m
3
.
Silindr shaklidagi idishlar uchun bu shart quyidagi tenglama orqali ifodalanadi.
2
2
1
1
h
S
h
S
(11.17)
bunda S
1
– manfiy idish
kesimining yuzasi, m
2
; S
2
– musbat idish kesimining yuzasi, m
2
;
yoki
4
/
4
/
2
2
2
D
h
d
(11.18)
bu еrda d va D – manfiy va musbat idishlarning diametri, m.
2
2
2
1
/
d
D
h
h
(11.19)
(11.9) tenglamani (11.5) ga qo‟ysak. quyidagiga ega bo‟lamiz
)
/
1
(
2
2
2
d
D
h
h
(11.20)
(11.9) ni (11.6) ga qo‟yamiz:
)
/
1
(
2
2
2
2
1
d
D
g
h
P
P
P
(11.21)
Ma„lumki asbob uchun
)
/
1
(
2
2
d
D
va
)
(
1
P
P
kattaliklar doimiy bo‟lgani
uchun ularni K va K
1
orqali ifodalaymiz.
2
1
2
1
h
KK
P
P
P
(11.22)
Shunday qilib, difmanometr idishlaridagi bosimlar
ayirmasi qalqovichning
siljishi bilan ta„riflanadi. Agar musbat idishning hajmi o‟zgarmas bo‟lib, manfiy
idishning diametri va uzunligi o‟zgartirilsa. Bosimlar farqini o‟lchash chegaralarini
o‟zgartirish mumkin. (11.4) va (11.8) tenglamalarni birgalikda Еchamiz
2
2
h
h
h
D
d
(11.23)
(11.23) tenglamadan D, h va h
2
larning berilgan
qiymatlaridagi ingichka
idishning kerakli diametri aniqlanadi.
73
Qung‟iroqli asboblar kichik bosim va siyraklanishni o‟lchashda tyagometr va
naporometrlar hamda differensial manometrlar sifatida qo‟llaniladi. Ferrodinmaik
datchik bilan ta„minlangan qung‟iroqli asbob chizmasi 11.3-rasmda keltirilgan.
Asbobning sezgir unsuri qung‟iroq, 4 ning ochiq,
tarafi bilan qisman moyga
chuktirilgan. Asbobga ikkita naycha ulangan katta bosim qung‟iroq ustida, kichik
bosim esa uning ichiga beriladi qung‟iroq, quzg‟almas bachok 3 da joylashgan
burchakli richag 1 ga ilinadi qung‟iroq hosil
qilgan zuriqish prujina 5 orqali muvozanatlanadi.
Qung‟iroq siljishi bilan bosimning o‟zgarishi
natijasida richag 1 va ferrodinamik datchik 7
ning ramka o‟qi 9
da joylashgan maxsus
shesterenka 8 bilan qattiq bog‟langan sektori 2
buriladi. Shunday qilib, datchik ramkasining
burilish
burchagi,
binobarin,
uning
EYK
qung‟iroqqa ta„sir ko‟rsatuvchi bosimlar farqiga
proporsional. Prujina 5 ning tarangligi vint 6
orqali rostlanadi.
Нozirgi paytda
bosimning siyraklanishini
va
bosim
o‟zgarishlarini o‟lchash uchun
qung‟iroqli asboblarning katta nomenklaturasi
chiqariladi. Ko‟rsatishlarni masofaga uzatish
elektr hamda pnevmatik tizimlar orqali bajariladi.
Bosimni o‟lchashning chegarasi 98,1 dan 392,4
N/m
2
gacha, aniqlik sinfi esa 1,5.
Asbobning
ikkilamchi asbob shkalasi bo‟yicha yo‟l quyiladigan asosiy hatosi ±2%.
ALISHER NAVOIY - O’zbek tilidan uslubiy qo’llanma (Bakalavriatda rus tilida tahsil oladigan barcha yo’nalishdagi talabalar uchun)

ALISHER NAVOIY
SINTAKSIS. GAPDA SO’Z TARTIBI
ALISHER NAVOIY
Alisher Navoiy 1441 - yil 9 - fevralda Hirot shahrida tug'ilgan. U bolalik davrida Temuriy shahzodalar bilan birga tarbiyalandi. Uning otasi ma'rifatparvar kishi bo'lib san'at va adabiyotga qiziqar edi. Navoiylar uyida shoirlar tez-tez to'planib, she'rlar o'qib, san'at haqida suhbatlashardilar. Bu Alisherda katta taassurot qoldirdi. U 10-12 yoshlaridayoq she'rlar yoza boshladi.
1472 - yili Navoiy amirlik (vazirlik) vazifasiga tayinlandi. Lekin bu mansab shoirni qanoatlantirmadi. Shu tufayli u ijodiy ishga o'tib, o'zbek adabiy tilini rivojlantirish, bu tilda adabiy asarlar yaratishga kirishdi. U xalq manfaatiga qaratilgan masalalarni o'zining "Xamsa" asarida yoritdi. Bu asar besh dostondan iborat: "Hayratul abror" («Смятение праведных»), "Layli va Majnun", "Farhod va Shirin", "Sab'ai sayyor" («Семь планет»), "Saddi Iskandariy" («Вал Искандера»). Bu ajoyib dostonlarda shoir do'stlik, chin muhabbat, odamlarga g'amxo'rlik, halollik, obodonchilik, mehnatga muhabbatni kuylagan.
Alisher Navoiy asarlarini xalqimiz sevib o'qiydi. Uning asarlari asosida "Farhod va Shirin", "Layli va Majnun", "Dilorom", "Mehr va Suhayl" kabi sahna asarlari yaratildi.
Navoiy haqida ko'plab ilmiy va adabiy asarlar yozildi. Oybekning "Navoiy" romani, L.Batning "Hayot bo'stoni" povesti. Uyg'un va Izzat Sultonning "Alisher Navoiy" dramasi shular jumlasidandir. Ko'pgina tumanlar, qishloq va ko'chalar, teatrlar, o'quv yurtlari, shahar va mahallalar Navoiy nomi bilan atalgan. Toshkentda Navoiy nomli milliy bog' yaratilgan va u yerda Navoiyga haykal o'rnatilgan. Ulug' shoir, olim va mutafakkir Navoiy 1501-yilning 3 - yanvarida Iroq shahrida vafot etgan.
HIKMATLI SO’ZLAR
(Афоризмы)
Topshiriq. O'zbek tilidagi muqobilini toping va yod oling.
Высоким званьем человек достоин зваться тот,
Кто о народе никогда не ослаблял забот.
Знание и мудрость - украшение человека.
Не могут люди вечно быть живыми,
Но счастлив тот, чьё будут помнить имя.
Кто раз солгал, того уж и потом,
Хоть правду скажет, все зовут лжецом.
Кто не воздержан на язык,
Тот уваженья не достиг.
Yaxshi do’st dengiz qoyasiga o’xshaydi, u har qanday zarbalar yetganda ham mustahkam turadi.
Bolalik uyda sir yotmas.
Bolalik uyda g’iybat yo’q.
Davlatning boshi – farzand.
Davlating -ota-onang,
Savlating -o’gil-qizing.
Ota-onang chin do’sting,
Oshna-og’ayning – yo’l do’sting.
Ota qarg’ishi – o’q,
Ona so’zi – do’q.
Otasining dilini og’ritgan parcha nonga zor bo’lur.
|
Umumiy zaxira 9261 km - Fan nomi: Yo„nalishga kirish. Ma‘ruza mashg‘ulotini olib boradi

lanish texnologiyasining mukammallashtirilganligi tufayli,
elektrostansiyalarning
atrof-muhitga chiqarayotgan zararli chiqindi gazlarning kamaytirilganligidir.
Toshko„mirning dunyodagi zaxiralari 1,2 trln. tonnani tashkil qiladi. Uning
66% AQSh, MDH mamlakatlari, Fransiya, Germaniya va Avstraliya kabi iqtisodiy
rivojlangan mamlakatlarda joylashgan.
Ko„mir qazib chiqari bo„yicha Xitoy, AQSh, Rossiya, Polsha, Hindiston,
Avstraliya,
Germaniya, Shimoliy Afrika Respublikasi,
Ukraina va Qozoqston
mamlakatlari dunyoda etakchi o„rinlarni egallab kelmoqdalar. Neft va gazga
qaraganda toshko„mir atigi 8% eksport qilinadi. Eksport asosan AQSh, Avstraliya
va MDH mamlakatlaridan qilinadi. Asosiy import qilinadigan mamlakatlar –
Yaponiya,
Koreya Respublikasi, Italiya, Kanada, Fransiya,
Gollandiya, Angliya,
Germaniya va Braziliya hisoblanadi.
ривожлантириш - download

| Жисмоний тарбиянинг турли шакллари жараёнида ўқувчилар кучини ривожлантириш усулияти Kirish bet 3,64 Mb. 10 | o'qib |
| Узбекистон республикаси инновацион ривожланиш вазирлиги “ёшлар инновация маркази” дук «м и н т а к; а д а и н н о в а ц и о н ф а о л и я т н и ривожлантириш: муаммолар в а ечимлар» 166,29 Kb. 5 | o'qib |
| Рақамли технологиялар: иқтисодиёт ва таълим тизимини ривожлантириш тенденциялари Keyingi yillarda mamlakatimizda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning ustuvor yo‘nalishlariga 0,77 Mb. 4 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Bt-dagi elektron kalitlarning ishlash prinsipi, asosiy xususiyatlari va parametrlarini o'rganish 0,53 Mb. 3 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Bt-dagi elektron kalitlarning ishlash prinsipi, asosiy xususiyatlari va parametrlarini o'rganish 175,92 Kb. 2 | o'qib |
| Рақамли технологиялар: иқтисодиёт ва таълим тизимини ривожлантириш тенденциялари Ushbu maqolada raqamli texnologiyalari mamlakatimiz iqtisodiyotiga qanday darajada ta’sir 0,77 Mb. 3 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Bt-dagi elektron kalitlarning ishlash prinsipi, asosiy xususiyatlari va parametrlarini o'rganish 171,16 Kb. 2 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Data Mining bu amaliy statistika, namunalarni tahlil qilish, sun'iy intellekt 339,49 Kb. 4 | o'qib |
| Ақлли дунё концепцияси. Буюмлар интернети IоT технологиялари асосида инсон ҳаётини, таълим тизимини ривожлантириш концепциялари билан танишиш 150,25 Kb. 1 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Mazkur fanning ishchi o„quv dasturi(sillabusi) Urganch davlat universiteti Kengashi 277,03 Kb. 15 | o'qib |
| Рақамли технологиялар: иқтисодиёт ва таълим тизимини ривожлантириш тенденциялари Muhtaram Prezidentimiz 2020-yilni “Ilm-ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish” yili 0,71 Mb. 5 | o'qib |
| Foydalanilgan adabiyotlar Rahbariy adabiyotlar «Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги Фармони 15,73 Kb. 1 | o'qib |
| Масофадан банк хизматларини кўрсатиш тизимлари ва бошқа электрон тўлов тизимларини ривожлантириш Kalit so’zlar: Integratsiya, agregat, interfeys, harakat dasturi, mexatron modul 2,31 Mb. 3 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Mavzu: kirish. Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish fanining maqsadi va vazifalari 23,18 Mb. 77 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги Raqamli eltuvchini kvadratura-amlitudali modulyatsiyalashdan foydalanib juda keng polosali foydalana olish texnologiyasini modellashtirish 52,56 Kb. 4 | o'qib |