NetBIOS/SMB - Tálim bilimlendiriw sistemasında kompyuter texnologiyalarınan paydalanıw

99
almastırıladı, ol 200 ge shekem kompyuteri bolǵan tarmaqlardı júdá nátiyjeli
maǵlıwmat almasıwın payda etiw imkaniyatın jaratadı.
Kompyuterler ortasında maǵlıwmat almasıwın payda etiw ushın olardan hár
biri logikalıq atamaǵa baylanısıwı zárúr.
Kompyuterlerdi tarmaqqa jalǵawda dinamikalıq túrde hár
bir kompyuterge
logkalıq at beriledi. Atamalar kestesi tarmaqtaǵı hár bir kompyuterge tarqatıladı.
Sonday-aq toparlar atamalar menen de islew qollanıladı, bul bolsa maǵlıwmatlardı
bir waqıttıń ózinde bir neshe adresske uzatıw imkaniyatın jaratadı.
NetBEUI protokolınıń tiykarǵı abzallıǵı islew tezligi hám resurslarǵa bolǵan
kem talabı esaplanadı. Eger de úlken bolmaǵan bir segmentten ibarat tarmaqlarda
maǵlıwmat almasıwın
tez payda etiw talap etse, onda bul protokoldan jaqsısı
tabılmaydı. Onnan basqa xabarlardı jetkeriw ushın ornatılǵan baylanısıwlar zárúr
talap emes: protokolda baylanısıw bolmaǵan jaǵdayda deytogramma usılı
qollanılıp, xabar jiberiwshiniń hám qabıl etiwshiniń adressi menen támiyinlenedi
hám «jolǵa jónetiledi».
Biraq NetBEUI dıń tiykarǵı kemshiligi de bar bolıp, ol paketti baǵdarlaw
túsiniginen tolıq ǵárezsiz esaplanadı, sonıń ushın onı quramalı tarmaqlarda
paydalanıw máqsetke muwapıq emes.
SMB (Server Message Block) protokolı járdeminde bolsa tarmaqtıń jumısın
úsh eń joqarı basqıshlarda payda etiw múmkin. Bular baylanıs waqtı, prezentaciya
hám ámeliy tek onnan paydalanıw arqalı ǵana fayllarǵa baylanısıw múmkin,
yaǵnıy printer hám tarmaqtıń basqa resurslarına. Bul protokol bir neshe márte
rawajlantırılǵan, sonıń ushın onı Microsoft Vista hám Windows 7 zamanagóy
operacion sistemalarda qollanıw múmkin. SMB protokolı universal hám ol hár
qanday transport protokolı menen juplıqta islewi múmkin, máselen, TCP/IP hám
SPX.
HTTP -bul protokol protokollar arasında eń kóp qollanılatuǵını bolıp, ol
menen millionlap paydalanıwshılar Internette duńya boyınsha hár kúni isleydi.
HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) protokolı arnawlı Internet ushın
rejelestirilgen. Ol «qarıydar-server»
texnologiyada isleydi, yaǵnıy maǵlıwmattı
100
sorawshı qarıydar bar hám bul sorawlarǵa islew berip onı jónetiwshi server bólegi
de bar dep bilemiz.
Óz ishinde protokol URI (Uniform Resource Identifier) resurstı qádirli
identifikatorı túsinigi qollanıladı, bul jaǵday bolsa protokoldıń wazıypasın
keńeytiredi. Parametrlerden paydalanıp serverden juwaptı qanday formatta hám
kodirovkada alıwdı aytıp ótiw múmkin. Bul bolsa óz gezeginde HTTP járdeminde
tek ǵana tekstli hújjetlerdi, hár qanday ekilik sistemadaǵı maǵlıwmatlardı da
uzatıw imkaniyatın beredi.
HTTP protokolınıń tiykarǵı kemshiligi tekstli maǵlıwmattı artıqsha kólemde
ekenligi bolıp, qarıydar serverden alınǵan juwaplardı durıs anıqlaw alıwı ushın
zárúr esaplanadı. Web – betlerdiń kólemi úlken bolǵanda, artıqsha úlken trafik
payda etiwi múmkin. Onnan tısqarı protokol jaǵdayın saqlawdıń mexanizminen
tolıq ajıraladı, bul bolsa web-betler boyınsha bir HTTP járdeminde háreket etiwge
imkan bermeydi. Sol sebepli HTTP protokol menen birgelikte paydalanıwshı
brauzerler menen islewi kerek.
FTP- protokolı (File Transfer Protocol) HTTP protokolınan parqı
fayllar
menen isleydi. Bul protokol ámeliy basqıshta isleydi hám transport protokolı
sıpatında TCP- protokolın isletedi. Onıń tiykarǵı wazıypası fayllardı FTP –
serverge uzatıw hám de onnan alıw esaplanadı. FTP – protokolı buyrıqlar
kópliginen ibarat bolıp, maǵlıwmatlardı uzatıw hám jalǵaw tártiplerin bayan etedi.
Bul jaǵdayda buyrıqlar hám maǵlıwmatlar túrli portlardan paydalanıp uzatıladı.
Standart portlar sıpaiında 21 hám 20 –portlar isletiledi: birinshisi-maǵlıwmatlardı
uzatadı, ekinshisi-buyrıqlardı uzatadı. Onnan tısqarı portlar dinamikalıq bolıwı
múmkin.
FTP – protokolınıń tiykarǵı kemshiligi, maǵlıwmatlardı
shifrlaw mexanizmi
joqlıǵı esaplanadı. Bul bolsa bas trafikke iye bolıp, onıń járdeminde
paydalanıwshınıń atın hám sonday-aq, onıń FTP –serverge jalǵanıw parolin
anıqlaw imkaniyatın beredi. Bul jaǵdaydı joq etiw ushın parallel túrde SSL
protokolınan paydalanıladı, bul bolsa maǵlıwmatlardı shifrlawdı ámelge asıradı.