nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“PYTHON DASTURIDA OYNALAR YARATISH” MAVZUSINI O‘QITISHDA INNOVATSION TЕXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

|
“PYTHON DASTURIDA OYNALAR YARATISH” MAVZUSINI O‘QITISHDA INNOVATSION TЕXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
|
bet | 8/19 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,73 Mb. | | #144237 |
Bog'liq Курс иши Намуна ИУТ ва Л3. “PYTHON DASTURIDA OYNALAR YARATISH” MAVZUSINI O‘QITISHDA INNOVATSION TЕXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Python dasturlash tilini yaratilishi 1980-yil oxiri 1990-yil boshlaridan boshlangan. O`sha paytlarda uncha taniqli bo`lmagan Gollandiyaning CWI instituti xodimi Gvido van Rossum ABC tilini yaratilish proektida ishtirok etgan edi. ABC tili Basic tili o`rniga talabalarga asosiy dasturlash konsepsiyalarini o`rgatish uchun mo`ljallangan til edi. Bir kun Gvido bu ishlardan charchadi va 2 hafta davomida o`zining Macintoshida boshqa oddiy tilning interpretatorini yozdi, bunda u albatta ABC tilining ba’zi bir g`oyalarini o`zlashtirdi. Shuningdek, Python 1980-1990- yillarda keng foydalanilgan Algol-68, C, C++, Modul3 ABC, SmallTalk tillarining ko`plab xususiyatlarini o`ziga olgandi. Gvido van Rossum bu tilni internet orqali tarqata boshladi. Bu paytda o`zining “Dasturlash tillarining qiyosiy taqrizi” veb sahifasi bilan internetda to 1996-yilgacha Stiv Mayevskiy ismli kishi taniqli edi. U ham Macintoshni yoqtirardi va bu narsa uni Gvido bilan yaqinlashtirdi. O`sha paytlarda Gvido BBC ning “Monti Paytonning havo sirki” komediyasining muxlisi edi va o`zi yaratgan tilni Monti Payton nomiga Python deb atadi (ilon nomiga emas). Til tezda ommalashdi. Bu dasturlash tiliga qiziqqan va tushunadigan foydalanuvchilar soni ko`paydi. Boshida bu juda oddiy til edi. Shunchaki kichik interpretator bir nechta funksiyalarga ega edi. 1991-yil birinchi OYD (Obyektga Yo`naltirilgan Dasturlash) vositalari paydo bo`ldi. Bir qancha vaqt o`tib Gvido Gollandiyadan Amerikaga ko`chib o`tdi. Uni CNRI korparatsiyasiga ishlashga taklif etishdi.[10]
U o`sha yerda ishladi va korparatsiya shug`ullanayotgan proyektlarni Python tilida yozdi va bo`sh ish vaqtlarida tilni interpretatorini rivojlantirib bordi. Bu 1990-yil Python 1.5.2 versiyasi paydo bo`lguncha davom etdi. Gvidoning asosiy vaqti korparatsiyani proektlarini yaratishga ketardi bu esa unga yoqmasdi. Chunki uning Python dasturlash tilini rivojlantirishga vaqti qolmayotgandi. Shunda u o`ziga tilni rivojlantirishga imkoniyat yaratib bera oladigan homiy izladi va uni o`sha paytlarda endi tashkil etilgan BeOpen firmasi qo`llab quvvatladi. U CNRI dan ketdi, lekin shartnomaga 8 binoan u Python 1.6 versiyasini chiqarib berishga majbur edi.
BeOpen da esa u Python 2.0 versiyani chiqardi. 2.0 versiyasi bu oldinga qo`yilgan katta qadamlardan edi. Bu versiyada eng asosiysi til va interpretatorni rivojlanish jarayoni ochiq ravishda bo`ldi. Shunday qilib 1.0 versiyasi 1994-yil chiqarilgan bo`lsa, 2.0 versiyasi 2000- yil, 3.0 versiyasi esa 2008-yil ishlab chiqarildi. Hozirgi vaqtda uchinchi versiyasi keng qo`llaniladi.[10]
|
| |
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar

~ 94 ~
tanlash, ya’ni mashinaning biror parametrini
birlik sifatida qabul qilish, so‘ng
chizmadan yoki fotosuratdan yasalayotgan parametr modulning qancha qismiga
tengligini aniqlash kerak. Ba’zi detallarning o‘lchamlarini
mashina
fotografiyasining negatividan olish mumkin. Buning uchun tasvirni 1: 2
masshtabga ekranga tushirib kerakli o‘lchashlar qilinadi. G‘ildirakli traktorlar
uchun asosiy o‘lchov bo‘yi bo‘lishi kerak. Cnunki ularning gabarit o‘lchamlari va
ko‘ndalang bazasi bajariladigan
ishlarning turiga, qo‘shimcha
mexanizmlar va
moslamalar bilan jixozlashga bog‘liq holda o‘zgarishi mumkin.
Boshqa
mashinalar uchun esa ko‘ndalang bazani ham asosiy o‘lcham qilib olsa bo‘ladi.
-rasm. Traktorga tirkaladigan universal GBU-6 yon xaskashi

9-rasm. Traktorga tirkaladigan universal GBU-6 yon xaskashi 3.
GTP-6 xaskashi DT-20, T-28 va boshqa zamonaviyroq traktorlarga tirkalgan
holda ishlatiladi. Uning asosiy qismlari quyidagilardir:
1.
Xaskash apparati. U xaskash bruslariga mahkamlanadigan 84 ta yoysimon
xaskash tishlaridan iborat.
2.
Xaskash apparatining ko’tarish mexanizmi. U pichan uymini xaskash
avtoatlari yordamida tushirish uchun xaskash tishlarini ko’taradi. Xaskash
apparatining har birida ozining ko’tarish mexanizmi bo’ladi.
Xaskashlarning tuzilishini va ishlash prinsipini to’liq bilib olish va
shuningdek ularning turli konstruksiyalari bilan tanishish ushun kolxoz yoki sovxoz
remont ustaxonasiga ekskursiya uyushtirish maqsadga muvofiqdir.
Traktorga tarqaladigan xaskashlarning asosan uzellari quyidagilardan
iborat .
a)
Tirkash mexanizmi, b) xaskash apparatining ko’tarish mexanizmi,
v) xaskash apparati.
Tirkash mexanizmi unifaksiyalangan qurilmadir. Xaskash apparati
avtonom qurilma bo’lib,ikkita kronshteyn yordamida tirkash mexanizmida
mahkamlanadi.
Xaskash apparatini ko’tarish va tushirish traktor modelining kabinasidan
ham boshqarsa bo’ladigan richag sistemasining ko’tarish mexanizmi yordamida
amalga oshadi.
~ 99 ~
10-rasm. Xaskashlarning tuzilishi Mavzuni mustahkamlash uchun savollar: 1. Qishloq xo‘jalik mashinalarini qanday modellashtiriladi?
2. Traktorga tirkaladigan xaskashning modeli haqida tushuntiring
3. Xaskash apparatining ko’tarish mexanizmi nima?
AMALIYMASHG’ULOT № 5 MAVZU : O’Z IXTIYORI BILAN LOYIHALASH VA MODELLASHTIRISHNI O’RGANISHQISHLOQXO’JALIGIDADRONLARDANFOYDALANISH
-rasm. Xaskashlarning tuzilishi - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva,...

|
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. NazarovaBog'liq 13121 2 7352F7D481888A25ACBDEC51CD1A0CA7896653D36-rasm. Xaskashlarning tuzilishi
~ 96 ~
7-rasm. Xaskashlarning tuzilishi
Prototipning tahlili materiallari bo‘yicha mashinaning chizmalarini
tayyorlash kerak. Bu ish model uchun tanlangan masshtabda bajariladi, shunda
ishchi chizmalarini tuzish osonlashadi. Mashina prototipining umumiy ko‘rinishi
rasmi aslida modelning umumiy ko‘rinishi tasviridir. Masalan detallarning
chizmalari unifikatsiyalangan buyumlar tanlangach ularga moslab chiziladi.
Etishmaydigan detallarning eskizlari detallari tayyorlash texnologiyasi
hisobga olinib tayyorlanadi. Detal faqat funksional emas, balki ishlov berishga
~ 97 ~
qulay, konstruksiyasi jihatdan sodda va chiroyli bo‘lishi kerak. Bu talablar bitta
vazifani bir necha variantlarda bajarishni taqazo etadi. Bunda konstruksion
materialning tanlanishi asoslanadi. Detalning konstruksiyasiga ta’sir
ko’rsatadigan hamma omillar hisobga olingan holda chizmalar tuziladi, ular
bo’yicha har bir detal’ uchun, yig’ish birliklarini va umuman modelni tarkib
toptirish uchun texnologik kartalar ishlab chiqariladi. Modelni tayyorlash
bo’yicha amaliy ish jarayonida chizmalar va texnologiyaga o’zgartirishlar
kiritish mumkin. Masalan , modelni yig’ish va sozlash jarayonida o’zgartirish
lozim bo’lsa, rulli boshqarish tortqilarining programmali qurilmalardagi kontakt
plastinalarining va boshqa mexanizmlarining konstruksiyalariga o’zgartirish
kiritish mumkin.
Traktorga tirkaladigan xaskashning modeli
Bu model’ konstrukturasi traktorga tiraktorga tirkaladigan real
xaskashning tuzilishi va ishlash prinsipini soddalashtirilgan holda aks ettiradi.
8-rasm. Traktorga tirkaladigan ko’ndalang GTP-6 xaskashi
Vazifasi va konstrukturasiga ko’ra xaskashlarning quyidagi turlari bor;
1.
Ot tortadigan KG-1 xaskashi. Bu xaskashdan pichanni yig’ish
g’aramlashda foydalaniladi
Traktorga tirkaladigan ko’ndalang GTP-6 xaskashi. Bu xaskashni o’rib
qo’yilgan quruq pichanni hamda kosilkali agregat bilan yangi o’rilgan o’tni
uyumlashda ishlatiladi.
2.
Traktorga tirkaladigan universal GBU-6 yon xaskashi. Bu xildagi xaskashi.
Bu xildagi xaskash pichanni uymlash, shuningdek o’rilgan o’tni ag’darish va
uymlarni yig’ihsga mo’ljallangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova
|
Dasturiy ta’minot - Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti

219
§ 16.2.2. Tasniflash xususiyatlari
Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimlarining bir qancha asosiy
mezonlari mavjud.
Birinchisi
- faoliyat sohasi. Masalan, ob’ektdan qurilish sanoatida, qishloq
xo‘jaligida, kimyo sanoatida va boshqalarda foydalanish mumkin.
Ikkinchisi
- boshqariladigan operatsiyalar turi. Masalan, iqtisodiy, texnologik
va boshqalar. Oxirgi parametr – bu boshqaruvni amalga oshirish darajasi - sex, zavod,
vazirlik.
Turlari
Korxonalarda qo‘llaniladigan choralarning bir necha standart turlari mavjud.
Avvalo, bu texnologik jarayonlar va ishlab chiqarish uchun avtomatlashtirilgan
boshqaruv tizimlari. Ular ishlab chiqarish sohasida, va boshqa tarmoqlarda tezkor
boshqarish bilan bog‘liq muammolarni hal qilish uchun mo‘ljallangan.
Keyingi turi - aqliy mehnatni avtomatlashtirish. Hisoblash texnikasi insonning
aqliy ishini engillashtirishga yordam beradi.
Avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishni boshqarish tizimlari ham farqlanadi. Ular
kiruvchi va chiquvchi logistikaga oid dasturlarni amalga oshirish, tovarlar hisobi,
rejalashtirish va shu kabi vazifalarni amalga oshirish yo‘llarini topish uchun ishlatiladi.
Yana bir turi funksional hisoblanadi. Ular, asosan rejalashtirilgan hisob-kitoblarni va
boshqa maqsadlarni ishlab chiqish uchun kerak.
"Texnik loyiha" Bosqichi" - Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti

5. "Texnik loyiha" Bosqichi" Bosqichlar:
5.1. Tizim va uning qismlari uchun loyiha yechimlarini ishlab chiqish;
5.2. Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimi va uning qismlari uchun
hujjatlarni ishlab chiqish;
222
5.3. Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimlari va ularni ishlab
chiqish bo‘yicha texnik talablar (texnik topshiriqlar)ni bajarish uchun jihozlar va
uskunalar yetkazib berish bo‘yicha hujjatlarni ishlab chiqish va bajarish;
5.4 Loyihaning tegishli qismlarida loyiha vazifalarini ishlab chiqish.
6. "Ishchi loyiha (ishchi xujjatlashtirish" bosqichi)" Bosqichlar:
6.1 Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimi va uning qismlari uchun
ishchi hujjatlarni ishlab chiqish;
6.2 Dasturiy ta’minot ishlab chiqish va uning konfiguratsiyasi.
7. "Ishga tushirish" bosqichi" Bosqichlar:
7.1 Avtomatlashtirish ob’ektini avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish
tizimini ishga tushirishga tayyorlash;
7.2 Xodimlar malakasini oshirish;
7.3 Etkazib berilgan mahsulotlar (dasturiy va apparat, dasturiy va apparat
majmualari, axborot mahsulotlari) bilan avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish
tizimining to‘liq to‘plamlash;
7.4 Qurilish-montaj ishlari;
7.5 Ishga tushirish;
7.6 Dastlabki sinovlarni o‘tkazish;
7.7 Tajriba-sinov o‘tkazish;
7.8 Qabul testlarini o‘tkazish.
8. "Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimlariga texnik xizmat ko‘rsatish" bosqichi" Bosqichlar:
8.1 Kafolat majburiyatlariga muvofiq ishlarni bajarish;
8.2-Kafolat majburiyatlaridan keyingi bajariladigan ishlar xizmati.
Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimlarining iqtisodiy samaradorligi Avtomatlashtirilgan
jarayonlarni
boshqarish
tizimlarining
iqtisodiy
samaradorligi mehnat unumdorligini oshirish, ishlab chiqarish hajmini oshirish,
mahsulot sifatini yaxshilash, asosiy vositalar, energiya resurslari, materiallar va xom
ashyolardan oqilona foydalanish va korxonada xodimlar sonini kamaytirish orqali
ishlab chiqarish jarayonlari samaradorligini oshirish orqali ta’minlanadi.
Har
qanday
avtomatlashtirilgan
jarayonlarni
boshqarish
tizimining
samaradorligi uning maqsadi va shu maqsadda foydalanish natijalari bilan belgilanadi.
Shuning uchun avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimini amalga
223
oshirishdan olingan iqtisodiy samara avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish
tizimini amalga oshirishdan oldin va keyin umuman ishlab chiqarishni tashkil etish
darajasiga bog‘liq va turli korxonalar uchun har xil bo‘lishi mumkin.
Mexanizasiyalash muhandislar instituti milliy tadqiqot universiteti - bet 143

221
§ 16.2.3. Bosqichlari
Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimini yaratish vazifani
belgilashdan tortib, ishga tushirishgacha bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimini yaratish jarayonini bosqichlarga, jumladan,
loyihalash, qurish, ishga tushiri, ushbu jarayon tamoyillarini alohida ajratish mumkin:
1. "Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimlariga qo‘yiladigan
talablarni shakllantirish" bosqichi"
Bosqichlar:
1.1 Ob’ektni o‘rganish va avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimini
yaratish zarurligini asoslash;
1.2 Buyurtmachining avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimiga
bo‘lgan talablarini shakllantirish;
1.3 Bajarilgan ishlar bo‘yicha hisobot tayyorlash va avtomatlashtirilgan
jarayonlarni boshqarish tizimini ishlab chiqish uchun buyurtma berish.
2. Bosqich " avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimi
konsepsiyasini ishlab chiqish"
Bosqichlar:
2.1 Avtomatlashtirish ob’ektini o‘rganish;
2.2 Zarur ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish;
2.3 TJABT konsepsiyasining variantlarini ishlab chiqish va TJABT
konsepsiyasining variantini buyurtmachining talablariga muvofiq tanlash.
3. Bosqich "maʼlumot shartlari"
Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimini yaratish uchun texnik
spetsifikatsiyani (texnik topshiriq) ishlab chiqiladi va buyurtmachi tomonidan
tasdiqlanadi.
4. Bosqich "Eskiz loyihasi"
Bosqichlar:
4.1. Tizim va uning qismlari uchun dastlabki loyiha yechimlarini ishlab chiqish;
4.2. Avtomatlashtirilgan jarayonlarni boshqarish tizimi va uning qismlari uchun
hujjatlarni ishlab chiqish.
To`garakni komplektlash va tashkiliy ishlar

~ 78 ~
farqi bilan to`garakni komplektlash mumkin. Undan tashqari to`garak
guruhlarini komplektlashda asosiy mezonlardan biri maktab
o`quvchilarining qaysi texnika turiga qiziqishlaridadir. Har doim
to`garaklarga o`quvchilar rejasidagidan ko`proq qabul qilinadi, sababi
bilib-bilmay to`garakka kirib qolgan o`quvchilar tashlab ketishadi.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1.
To`garak ishlarining yo`nalishlari kim tomonidan va qanday
qilib belgilanadi?
2.
To`garak ishlarini rejasi, strukturasida qanday bo`limlar bo`lishi
tavsiya etiladi?
3.
O`quvchilarni texnik to`garaklarga qabul qilishning qanday
mezonga amal qilinadi?
4.
O`quvchilarning mehnat va texnika turlari bo`yicha sinfdan va
maktabdan tashqari ishlarini qanday guruhlarga ajratish mumkin?
5.
Guruh shaklida texnik yechimlarni ishlab chiqish yuzasidan
uyushtiriladigan bahslar qanday vazifalarni hal qilish imkonini beradi?
6.
Maktabdan tashqari ishlarning qanday shakllari kengroq
tarqalgan?
7.
O`quvchilarning texnik ijodkorligi qanday xarakterga ega, uning
kompleksi qanday elementlarni qamrab oladi?
8.
"Maqsad - maqsadga erishish uchun mavjud imkoniyatlar"
ko`rinishidagi mantiqiy ketma-ketlikni aniq misol asosida tavsiflab
bering?
Foydalanilgan internet saytlar - Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi

Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi
Download
4,73 Mb.
bet
19/19
Sana
23.01.2024
Hajmi
4,73 Mb.
#144237
1
...
11
12
13
14
15
16
17
18
19
Bog'liq
Курс иши Намуна ИУТ ва Л
Foydalanilgan internet saytlar.
http://ziyonet.uz//
- Axborot ta’lim tarmog’i portali.
http://www. ref.uz//
-Mustaqil ish
, referat va yozma ishlar qidirish tizimi.
www.google.uz– axborot qidiruv tizimi.
1 “Олий таълим тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Президентининг Қарори 20.04.2017 й., ПҚ-2909-сон. - «Халқ сўзи» газетаси, 2017 й., 79 (6773)-сон; ЎР ҚҲТ, 2017 й.
2 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi PQ-4699-son
qarori
. Toshkent sh., 2020-yil 28-aprel, PQ-4699-son
3 Интерфаол методлар: моҳияти ва қўлланилиши / Мет.қўл. Д.Рўзиева, М.Усмонбоева, З.Ҳолиқова. – Тошкент: ТДПУ, 2013.
4 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 14-avgustdagi PQ-3907-son
qarori
, Toshkent sh., 2018-yil, 14-avgust, PQ-3907-son
5 0 ‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirining 2020-yil -25 -fevraldagi 52 у -sonli buyrug‘i
Download
4,73 Mb.
1
...
11
12
13
14
15
16
17
18
19
Download
4,73 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi
Download
4,73 Mb.
-rasm. Krossvord - Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi

|
Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
bet | 5/19 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,73 Mb. | | #144237 |
Bog'liq Курс иши Намуна ИУТ ва Л1-rasm. Krossvord
2-rasm. Krossvord shartlari
3-rasm. Krossvord yechimi
Aqliy hujum.
Aqliy hujum uslubini birinchi bo’lib bundan bir nеcha o’n yillar oldin F.Osborn Alеks rеklamasi orqali Battеr, Barton, Dastin va Osborn firmalarida qo’llagan. Kеyinchalik ushbu uslubdan yirik xalqaro korporatsiyalar ham foydalana boshlashgan. Hozirgi kunda ko’pgina rivojlangan davlatlarda, ushbu uslub ma’muriy boshqarishda va nodavlat tashkilotlarda oddiy odatiy holga aylandi.
Rеspublikamizdagi ta’lim muassasalarida ushbu uslubdan 2000 yillardan boshlab foydalanila boshlandi. Ushbu uslubning mohiyati juda oddiy. O’quvchilar mavzuga oid muammoli savol yoki masala bilan tanishtiriladi. Masala bo’yicha o’quvchilar o’z g‘oya va fikrlarini bildirishlari uchun aniq vaqt ajratiladi, masalan - 10 minut. 10 minut ichida bildirilgan barcha g‘oyalar va fikrlar yozib boriladi. Bildirilayotgan g‘oyalar baholanmaydi, auditoriyada shovqin bo’lishiga, ayrim o’quvchilaraning boshqa o’quvchi fikri ustidan kulishi yoki uni baholashiga ruxsat bеrilmaydi. Dastlabki maqsad-son! G‘oya qancha ko’p bo’lsa shuncha yaxshi. Alohida faol o’quvchilarning yetakchilik qilishlariga, ya’ni faqat bir nеcha o’quvchi fikr bildirishlariga yo’l qo’yilmaydi. Mumkin qadar barcha o’quvchilar fikrini bayon etishlariga imkoniyat yaratiladi. Vaqt tugagach o’quvchilarga ekranda yozilgan barcha fikrlarni o’qib, mushohada qilishlariga vaqt ajratiladi. Kеyin o’qituvchi yordamida barcha g‘oyalar guruhlarga bo’linadi va ular tahlil qilinib, eng maqbul variant tanlab olinadi.
Aqliy hujum uslubining asosiy qoidalari:
Aqliy hujum uchun bitiruv ishi mavzusi yuzasidan savollar
Tkinter moduliIshchi stoli elementlari
Tkinter oynasini yaratish
“Klastеr” (tutam, bog‘lam) usuli.
Bu uslub oldindan mavjud bilimlar, mavzu bo’yicha tushunchalar zahirasiga asoslanadi. O’qituvchi asosiy (tayanch) so’zni doskaga yozadi, o’quvchilar asosiy so’zni to’ldiruvchi yoki ushbu so’z yechimiga bog‘liq so’zlarni aytishadi. O’qituvchi o’quvchilar tomonidan aytilgan so’zlarni “Klastеr” atrofiga to’plab, mantiqiy zanjir hosil qiladi.
Klastеrni tuzish qoidasi bilan tanishadilar. Yozuv taxtasi yoki katta qog‘oz varag‘ining o‘rtasiga asosiy so‘z yoki 1-2 so‘zdan iborat bo‘lgan mavzu nomi yoziladi.
Birikma bo‘yicha asosiy so‘z bilan uning yonida mavzu bilan bog‘liq so‘z va takliflar kichik doirachalar “yo‘ldoshlar” yozib qo‘shiladi. Ularni “asosiy” so‘z bilan chiziqlar yordamida birlashtiriladi. Bu “yo‘ldoshlarda” “kichik yo‘ldoshlar” bo‘lishi mumkin. Yozuv ajratilgan vaqt davomida yoki g‘oyalar tugagunicha davom etishi mumkin.
Muhokama uchun klastеrlar bilan almashinadilar.
|
| |
AMALIY MASHG’ULOTLAR - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R....

~ 79 ~
8.Elektr o’tkazgich 79imilar
9.Kalit yoki tugmacha (knopka)
10.Yelim va pardozlash moslamalari.
Umumy ma’lumotlar
Jamiyatimizda texnika taraqqiyoti jadal suratlar bilan rivojlanib
bormoqda. Hozirgi sharoitda talabalar politexnik ta’lim, ya’ni
ishlab
chiqarishning asosiy sohalarini mashina, mexanizm va moslamalarning tuzilishi,
ishlashi va ulardan amalda foydalana bilishi, asosiy
materiallar va ularning
ishlatilishini, eng yangi texnalogiyalar haqidagi umumiy ma’lumotlarni bilishlari
lozim.
Barkamol insonning yetishib chiqishida umumiy ma’lumot beribgina qolmay,
balki keng politexnikaviy asosda amaliy mehnatga jalb qilish mehnat darslari va
to’garak mashg’ulotlarining asosiy maqsadlaridan biridir.
1-rasm. Zamonaviy avtomobil
Hozirgizamonyangitexnalogiyasitexnikaviyfikryuritaoladigan,
mehnatgaijodiymunosabatdabo’laoladiganyoshlarnitalabqiladi.
To’garakmashg’ulotlaridatexnikaviymodelyasashjarayonidatalabalarharxiltexnol
ogikoperatsiyalarni79imilvametalmasmateriallarningturlari,
mashina,
mexanizmvaasboblarningtuzilishi,
ishlashinibilib,
o’zlashtiribboradilar.
Shuningdek,
amaliyfaoliyatlarijarayonidaumumiyfanlardanolganbilimlarinimustahkamlaydila
r.
Mashg’ulotlardatexnikaviymodelyasashmuayyanbirmashina,
mexanizm,
asboblarningkichiklashtirilgannusxasinioddiyginako’rinishbo’lmay,
balkitexnikaviymodellarninghamkonistruksiyajihatdan,
hamishlashtamoyilijihatdananchasoddalashtirilgan,
lekinmuayyan
(real)
mashinalarbilanasosiyo’xshashliginiyo’qotmagannamunalarniijodiytarzdayaratis
hdaniboratdir.
Texnikaviy model yasashga kirisha turib, “Model va maket” tushinchalarini bir-
~ 80 ~
biridangajratakoladilar.
MODEL- real obyektning (mashina, mexanizm) to’la
yoki asosiy uzelining
nusxasidir. Bunda model ishlaydigan bo’ishi va ixcham ko’rinishda hamda
o’zining asl namunasi bajaradigan ishni bajarishi lozim. Masalan; aftomobil,
traktor, ekskovator modeli.
MAKET- ob’ektning konistruksiyasini (yasalishini) yaqqol (ko’rgazmali)
tasavvur qilishga imkon beradigan sxematik tasvirdir. Masalan; bino, inshoot,
asboblar maketi.Shuni ta’kidlash muhimki, bolalar hamma vaqt o’zlari qayerdadir
ko’rgan va o’zlarida 80imi taassurot qoldirgan mashina, mexanizmlarni yasashga
intiladilar.
Ishlaydigan, harakatli modellarni yasash va ularni sinash jarayonida
o’quvchilar
konistruksiyalarni
o’zgartirishga,
texnik
ko’rsatgichi,
xarakteristikasini
yaxshilashga, modelni ishonchliligi,
dizayni va hokazolarni
o’zgartirishga
to’g’ri
keladi.
Bularning barchasi o’quvchida yangi fikrlarning tug’ilishiga imkon yaratadi va
mustaqil fikrlashga, ijodkorlikka undaydi, shuningdek, ongli mehnat intizomini
shakillantiradi.
Mashg’ulotlarda o’quvchilar ishlarining sifatiga e’tibor berish 80imi ahamiyatga
ega, chunki buyumni puxta tayyorlash ularda estetik did va go’zallikka intilish
hislarnihtarbiyalashgahyordamhberadi
Globalization - Fiona Aish & Jo Tomlinson

For the topic of globalization, predict some Speaking Part 3 questions. Two examples
have been done for you.
1
How has globalization affected the way we com m unicate?
2 As a resu lt of globalization, English has become the w orld language. Do you th in k this
is a positive or negative result?
3 ______________________________________________________________________________
Now listen to the questions on Track 2U of the CD and note them down. Are any sim ilar to
your questions?
Exam tip : For the Speaking exam it is a good idea to practise
predicting questions for
typical IELTS topics to help you th in k about how to use high
level g ra m m a r in your
answers. Using more complex stru ctu re s such as conditionals w ill
increase your
chances of getting a higher band score.
Read the examiner questions below and think about how you could answer them using
a conditional. Then answer the questions using conditional structures. Write down the
type(s) of conditional you used in your answer. The first example has been done for you.
1
Exam iner question: How do you think globalization m ight change the world in the future?
S tudent a nsw er:
I think that if globalization continues to develop, young people of the
future w ill have a different understanding of things like nationality and culture.
______________________________________________________y
Conditional:
First
conditional
Gram mar for IELTS
2
Examiner question: Has globalization caused young people to
care less about th e ir
countries?
C onditional:____________________
Nazoratsavollar - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev,...

|
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. NazarovaBog'liq 13121 2 7352F7D481888A25ACBDEC51CD1A0CA7896653D3Nazoratsavollar:
a)kAvtomobillarningkqandaykrusumlarinikbilasiz?
b)kMaxsuskavtomobillarkdegandakqandaykavtomobillarniktushunasiz?
c)kAvtomobillarktuzilishidagikbir-biridankfarqnikayting?
~ 82 ~
AMALIY MASHG’ULOT № 2
Mavzu: Samolyot modelini yasash va loyihalash
Ishdan maqsad:
Samolyot maketini yasash va loyihalashni o’rganish.
Umumiy ma’lumotlar.
Samolyot – ko’tarishni hosil qiluvchi qanot apparatining boshqa
qismlariga nisbatan turg’unlik va harakatlantiruvchi tizim yordamida atmosferada
uchish uchun mo’ljallangan qurilma. Qo’zga’mas qanot aerodinamik usul
yordamida ko’tariluvchi kuchni hosil qiladi. Qanot – kirib kelayotgan havo
oqimida havo oqimi tufayli samolyotning oldinga siljishi paytida parvoz uchun
zarur bo’lgan ko’taruvchini yaratadi va qanotning pastki va yuqori yuzalaridagi
bosim farqi: samolyot qanotining pastki ∆ yuzasidagi bosim uning ustki qismidagi
bosimdan katta bo’ladi. Qanotda aerodinamik boshqaruv mavjud (aeleronlar,
elevonlar va boshqalar), va shuningdek, qanotlarni mexanizatsiyalash – ya’ni
samolyotni ko’tarish va tortishni boshqarishga xizmat qiladigan qurilmalar.
3-rasm. Samolyot maketi
Samolyot maketi texnik xarakteristikasi
Modellarning dizaynini o’rganib chiqib, haqiqiy samolyot shaklini to’liq
takrorlaydigan modelni yaratish mumkin degan xulosaga kelish mumkin.
Qanotlarning uzunligi – 1240 mm.
Qanot maydoni – 31dm ²
Model og’irligi -2510g.
Yuk -85 g / dm².
Radioapparatura radiusi – 4000m.
Tezlik regulyatorining kuchi: 2442 Vt.
Parvoz tezligi 140 km / s gacha, batareyaning to’liq zaryadi bilan parvoz
vaqti 7-10 minut.
Samolyot maketini yashshda kerakli materiallar:
~ 83 ~
Fyuzelyaj– bu butun modelning asosidir.Unga samolyot dum qismi,
qo’nish moslamalari biriktirilgan. Shunigdek dvigatel va nazorat uskunalarini
ichkariga joylashtiriladi.
Qanotlar– chap va o’ng konsollardan iborat.
Eleronlar– qanotning orqasida joylashgan va yuqoriga va pastga buriladi.
Ular yordamida samolyot maketi chapga va o’ngga buriladi.
Samolyot orqa bo’limi (dum qismi) 83imilar83 qismdan – keeldan va
gorizontal qismdan – stabilizatordan iborat.Orqa bo’limi samolyotning
barqarorligini ta’minlaydi.Rul keelning orqasida, lift esa stabilizatorning orqasida
joylashgan.
Shassi– modelga uchish va erga tushish imkonini beradi.
Dvigatel- Maketni tomonidan boshqariladi.
Polistirol (kauchukni eslatadi, lekin juda yengil), qo’nish va kichik
tushishlar holati yaxsho bo’ladi, taxta plitalar, po’lat 83imilar, g’ildiraklar, yelim,
boltlar, skotch.
Asboblar: bolg’a, anvil, zımpara panjarasi, kanselyariya pichog’i, burama
asboblar to’plami.
Samolyot qismlarining o’lchamlari sxemasi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova
|
Reporting questions - Fiona Aish & Jo Tomlinson

Unit 15
Pronouns and time words: In reported speech pronouns and tim e w ords change.
T i l qive vou my latest painting to m o rro w .’
She said she w ould give me her latest
painting the follow ing dav.
‘ I w ent to an interesting exhibition yesterday.’
He told me that he had been to an interesting
exhibition the previous dav.
Reporting verbs (advice, requests, orders, promises): There are many reporting verbs that
express interpretation or judgm ent such as
advise, deny, recommend, argue, promise, warn, claim.
These verbs always have a specific stru ctu re that is necessary to learn.
'D on't see that film .’
She warned me not to see
the film .
to warn + indirect object +
not
+ infinitive
‘We th in k schools should
teach more sociology'
Thev argued that schools
should teach more sociology.
to argue + that + clause
Note: In many reporting structu re s you can om it
that.
Gram m ar tip: Reporting verbs help you to understand the opinion of the speaker. Make
sure you know the difference in meaning of com m on reporting verbs such as
argue,
claim, deny, order, promise, recommend, suggest, warn. For example,
argue and
order
are much stro n g er than
claim or
suggest.
Examiner question - Fiona Aish & Jo Tomlinson

15 Culture and modern
society
R eported
speech
Reported or indirect speech is used to report the words of another person. For example:
'/
am an a rtis t.' = She said that she was an artist.
In order to report another person's words we
need to change the tense,
pronoun and tim e w ord s
and use a re p o rtin g ve rb such as
say or
tell.
Say and tell:
Say and
te ll are the most common reporting verbs.
Say never has an
indirect object and uses a
that clause.
Tell always has an indirect object and uses a variety of structures.
He said that he was interested in philosophy.
He told me that he was interested in philosophy.
(see g ra m m a r
reference fo r other tell structures)
Tense changes:
Some of the tenses of the original direct speech have to be changed
in reported speech are as
follow s:
Present sim ple: ‘I like opera.’
->
past simple: She said that she liked opera.
Past simple: 'We w ent to the theatre.'
->
past perfect: He said that thev had qone to the theatre.
Past perfect: ‘I had read the novel.’
past perfect: She said that she had read the novel.
Present modals [can, may, must, will):
‘IJ1 sta rt photography classes soon.’
->
past modals [could, might, had to, would):
He said that he w ould sta rt ohotoaraohv classes soon.
See page 122 in the G ram m ar reference fo r more inform ation.
Now listen to the model answer on Track

|
Now listen to the model answer on TrackBog'liq Grammar for IELTS - Collins English for ExamsNow listen to the model answer on Track 27 of the CD and compare it with your answer.
How many reporting verbs and reported speech structures did you use?
Read the text below and then complete the sentences with the correct verb forms.
The decline of poetry in the modern age
The decline of poetry readings as a form of mass e n tertainm ent in modern society has
been w e ll documented by academics and critics alike and there are various theories
which may account fo r it. According to Professor Jackson at Barnes State University, the
rise of various form s of popular culture such as m usic festivals, comedy and m usical
theatre means that it is not surprising that poetry is in decline. However, he also believes
that ‘the speed w ith which it has declined overall is s u rp ris in g ’. Professor Jackson has
been criticized by Dr A ru n d e ll from Clivedale University who thinks that his research is
m isleading. 'Professor Jackson has m isrepresented a change as a decline.' Dr A rundell's
view is supported by the poet and w rite r, Sam Henderson, who states that ‘people who
attend poetry readings also frequent the cinema, m usical theatre and classical concerts
nowadays so the decline is not in the num ber of people but in the num ber of tim es
these people attend poetry readings.' This subtle difference is the main conclusion of Dr
A rundell's study. She would like poets and spoken word perform ers to use this inform ation
as the basis of widening th e ir audience; as she argues, ‘If poetry lovers have a wide range
of c u ltu ra l interests, then cinema or theatre goers w ill also have a wide range of interests.'
She concludes that 'there is no reason why these people can't be urged to try poetry
readings too.'
1
Professor Jackson said that the speed w ith w hich p o e try ___________ overall
___________ surprising.
|
| |
QUESTIONS 1-5 - Fiona Aish & Jo Tomlinson

16 Health and fitness
P ronoun use
When we speak or w rite we often w ant to give more inform ation about som ething that we have
already mentioned. It is im portant that the listen e r o r reader always
knows w hat we are speaking
or w ritin g about, so we use reference words such as
he, it, them.
Personal pronouns:
We use personal pronouns to refer back to a person or thing w hich has already been m entioned.
Subject pronouns are: /,
you, she, he, it, we, they
Object pronouns are:
me, you, her, him, it, us, them
My m other phoned to say she was ill.
have a very good personal tra in e r and I like him.
Note: It is a com m on pronoun to use in w ritin g and can be used in place
of o ther pronouns such
as
this or
that fo r ideas or sentences (with no noun follow ing).
Types of text organization

|
Types of text organizationBog'liq Grammar for IELTS - Collins English for ExamsTypes of text organization
Text is organized according to its purpose. For example, if you are describing a process, you w ill
sta rt at the beginning of the process and explain it step by step. If the text is describing problem s
and solutions it is usual to explain the problem s firs t then provide the solutions. There are a
range of text organization types used in IELTS, fo r example:
For and against discussion:
a presentation of both sides of a common argum ent or situation
Cause and effect:
an explanation of the causes and effects of a problem or situation
Advantages and disadvantage:
a discussion of the good and bad points of an issue o r situation
Giving an opinion:
a presentation of your opinions on a problem or situation
Paragraph organization
A topic sentence explains the main idea of a paragraph, it usually comes at the beginning of a
paragraph so that reader knows w hat the paragraph is about. The topic sentence gives general
inform ation on the main idea. The topic sentence does NOT contain details.
The other sentences in a paragraph add extra information to the main idea presented in the topic
sentence. These sentences can be: explanations, details, reasons, contradictions, problems, solutions,
opposite views etc. These sentences contain details and extend the main idea in the topic sentence.
The function of sentences
Each sentence in a paragraph has a function. It must be connected to the sentence before and
the sentence afte r and add inform ation about the main idea in the topic sentence. Linking words
(Unit 10) and reference words (Unit 16) help to connect sentences together and highlight th e ir role.
1 C elebrities have had a large im pact on the fashion industry. 2 This is due to the fact that they
make successful advertising campaigns. 3 Sports stars, pop stars and actors, fo r exam ple,
are often connected w ith a p a rtic u la r product. 4 Consequently, fans of the celebrity buy the
product and company profits increase. 5 However, using celebrities makes people want
products they do not w ant or need.
1 Topic sentence
3 Example
5 Problem
|
| |
Dr A ru n d e ll said that Professor J a c k s o n ____________ a change as a decline.
3

Exam practice: Reading - T ru e /F a ls e /N o t given
Unit 15
Read the follow ing text and answ er the questions below.
P ro te ctin g th e w o r ld ’s c u ltu re - th e ro le o f m useum s
For many hundreds of years people have been taking c u ltu ra l a rtifa cts from foreign countries
and keeping them in th e ir own national m useum s. These objects, w hich
are often item s of great
value, have been bought, sold, stolen and found fo r a variety of reasons connected w ith war,
exploration and scientific discovery but the question of ownership s till rem ains.
The ownership argum ent has two w e ll defined sides, one of which concerns resources and the
other cu ltu ra l heritage. Those who claim m useum s have a role to
play state that objects can
be better protected and conserved by w ell-funded m useum s in developed countries than in the
countries of origin and th a t they should be allowed to keep objects obtained from abroad. As
archaeologist Irene Havers argues, 'these m useum s have the finance and the academic expertise
to ensure that ancient objects are preserved fo r future generations.’ In addition, the m ajor w orld
m useum s are generally located in capital cities which attract a vast num ber of tourists. Even if
people are
not regular museum attendees, to u rists w ill often visit famous m useum s as part of a
sight-seeing trip . This enables m useum s to generate income in order to m aintain th e ir collections.
The opposing view argues that it is im po rta n t fo r nations to own th e ir c u ltu ra l heritage and that
m useum s should retu rn foreign a rtifa cts to the country of origin so that th e ir citizens can learn
from them . As Dr Philips from Caledonian U niversity notes, "having c u ltu ra l a rtifa cts
in national
m useum s is an excellent way to prom ote learning about history and national identity.’ He
believes that m useum s have a duty to retu rn objects to th e ir country of origin in order to allow
research to be contained w ith in a culture. He argues th a t ‘foreign researchers may som etim es
m iss som ething im po rta n t because they are studying objects from a culture w hich they are not
part of.’ However, Irene Havers asserts th a t many objects are so old
and im po rta n t that they
should only be handled by experienced experts. As she states, 'the value of these objects is
im m ense and m useum experts have a responsibility to ensure th e ir care.’
In conclusion, th is argum ent is likely to continue fo r some tim e as
it encompasses a range of
complex, interconnected issues including to u rism , academ ic research, identity and international
relations.
J: “Qishlog‘im, nechog - 5-sinf Adabiyot

J: Zog‘ora, so‘k, yovg‘on, umoch, yupqa, go‘ja, tolqon, qog‘irmoch, qurut, jiyda, qatiq, ko‘-mach, qovurdoq, danak, qovunqoqi, qimiz, bo‘za, no‘xat sho‘rva, kulcha-toy.J: Dondan tayyorlanadigan kayf beruvchi ichimlik. 10. To‘qoch nima J: Katta bo ‘g ‘irsoq. |
5-sinf Adabiyot
|
bet | 50/99 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #251177 |
Bog'liq til va adabiyot [uzsmart.uz]Bu sahifa navigatsiya:
- J: Zog‘ora, so‘k, yovg‘on, umoch, yupqa, go‘ja, tolqon, qog‘irmoch, qurut, jiyda, qatiq, ko‘-mach, qovurdoq, danak, qovunqoqi, qimiz, bo‘za, no‘xat sho‘rva, kulcha-toy.
- J: Dondan tayyorlanadigan kayf beruvchi ichimlik. 10. To‘qoch nima J: Katta bo ‘g ‘irsoq.
J: “Qishlog‘im, nechog‘lik suluvsan bugun,
Yashilga burkanib yashnabsan shuncha”.
2. Zog‘ora nima? J:Makka unidan qilinadigan non.
3. So‘k nima? J: Tozalangan tariqdan qilingan ovqat.
4. Yovg‘on nima? J: Go‘sht va yog‘siz tayyorlangan ovqat.
5. Umoch nima? J: Uvalangan xamirdan qilingan suyuq ovqat.
6. Qishloq xonadonlari dasturxonida qanday narsalar bo‘ladi? J: Zog‘ora, so‘k, yovg‘on, umoch, yupqa, go‘ja, tolqon, qog‘irmoch, qurut, jiyda, qatiq, ko‘-mach, qovurdoq, danak, qovunqoqi, qimiz, bo‘za, no‘xat sho‘rva, kulcha-toy.
7. Go‘ja nima? J: Kelida tuyilgan makka yoki bug‘doydan tayyorlanadigan suyuq ovqat.
8. Ko‘mach nima? J: Cho‘ponlarning kulga ko‘mib pishiradigan noni.
9. Bo‘za nima? J: Dondan tayyorlanadigan kayf beruvchi ichimlik.
10. To‘qoch nima? J: Katta bo‘g‘irsoq.
11. Mirtemir qaysi she’rida deyarli bir xil bo‘lgan so‘zlarni yonma-yon keltirib ma’no chiqargan? J: “Qishlog‘im”.
12. Qaysi misralarda o‘zbeklarga xos mehmondo‘stlik kabi ma’naviy sifatlar aks etgan? J: “Qoraqumg‘on qaynar, yozilar chochiq, Zog‘arami, so‘kmi, yovg‘on yo umoch. Barini ayamas, barini qo‘yar…”.
13. “Agar so‘ygan bo‘lsa kecha bo‘rdoqi,
Qozonda …. o‘rtada ….
Yo …. suzilar, yo …..” Nuqtalar o‘rniga mos so‘zlarni qo‘ying?
J: Qovurdoq, ko‘za, qimiz, achchiq bo‘za.
14. “Agar so‘ygan bolsa, uloq yo qo‘zi,
O‘hho‘, …” Misralarini davom ettiring? J: No‘xat sho‘rva yoki kulcha-toy.
15. “Esimda go‘daklik-unutilmas choq
O‘sha kunlarimdan qalbimda bor xat” misralari qaysi she’rga tegishli? J:“Qishlog‘im”.
16. “Qishlog‘im” she’ri qaysi misralar bilan yakunlanadi?
J: “Nechog‘lik to‘kinsan, nechog‘lik to‘kin,
|
| |
TK-tayanch kompetensiya - Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi

|
Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
bet | 7/19 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,73 Mb. | | #144237 |
Bog'liq Курс иши Намуна ИУТ ва ЛTK-tayanch kompetensiya
TK1-kommunikativ kompetensiya
TK2-axborot bilan ishlash kompetensiyasi
TK3-o‘zini-o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
TK4- Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
TK5- Milliy va umummadaniy kompetensiya
TK6- Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi
FK-fanga oid kompetensiyalar
FK1-Axborotlarni izlash va elektron vositalarda yig‘ish kompetensiyasi
FK2-Axborotlarni elektron vositalarda qayta ishlash va saqlash kompetensiyasi
FK3-Axborotlarni elektron vositalar orqali uzatish kompetensiyasi
Xalq ta'limi vazirligi umumiy o'rta ta'lim maktablari uchun 2020-2021 o'quv yiliga mo'ljallangan tayanch o'quv rejani tasdiqladi.
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Oliy majlisga murojaatida maktab o'quv dasturlarini ilg'or xorijiy tajriba asosida takomillashtirish, o'quv yuklamalari va fanlarni qayta ko'rib chiqish, ularni xalqaro standartlarga moslashtirish, darslik va adabiyotlar sifatini oshirish zarur ekanligini ta'kidlagan edi.
Bundan tashqari, 2018 yilning 14 avgust kuni «Yoshlarni ma'naviy-ahloqiy va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta'lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga ko'tarish chora-tadbirlari to'g'risida» O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori qabul qilingan bo'lib, unda umumiy o'rta ta'limning amaldagi tayanch o'quv rejasini qayta ko'rib chiqib, 10 foizga qisqartirish vazifasi belgilab berilgan.4
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 8 dekabrdagi qarori bilan tasdiqlangan “Xalqaro baholash dasturlari bo'yicha xalqaro tadqiqotlarda O'zbekiston Respublikasining ishtirok etishiga tayyorgarlik ko'rish bo'yicha Yo'l xaritasi”ning 12-bandida “2019 yil dekabr oyidan boshlab, ilg'or xorijiy davlatlar tajribasidan kelib chiqqan holda davlat ta'lim standartlari, o'quv dasturlari va o'quv adabiyotlari mazmuniga bosqichma-bosqich o'zgartirish va qo'shimchalar kiritish” vazifasi belgilangan.
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-7-8 sinflarning har birida Informatika va AT -34 soatdan, jami - 102 soat, 9, 10, 11-sinflarda haftasiga 2 soatdan, o’quv yilida 68 soat o‘qitiladi. Darslar ikki guruhga bo‘lib o‘tiladi.5
|
| |
J: Payshanba - 5-sinf Adabiyot

|
5-sinf Adabiyot
|
bet | 53/99 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #251177 |
Bog'liq til va adabiyot [uzsmart.uz]J: Payshanba.
22. “Shash” so‘zining ma’nosi? J: Olti.
23. Qofiyasiz yuradigan hafta kuni qaysi? J: Juma.
24. Oxirgi mehnat kuni va haftaning taqdiri qaysi kun? J: Juma
25. Hafta kunlarining tambasi qaysi kun? J: Shanba.
26. Yakshanbaning muovini qaysi kun? J: Shanba.
27. “Hafta” she’rida qaysi band she’r boshida va she’r oxirida takrorlanadi?
J: “Haft” degani-yettidir,
Oilada yettimiz.
Oyga, yilga nisbatan.
Biz, albatta, mittimiz.
28. “Yettovlon, yetti o‘g‘lon
Yetti og‘ayni botir” misralari she’rda necha marta takrorlangan?
J: 7 marta.
29. “Hafta” she’ridagi oxirgi kun “shanba”ning tugallanishi?
J: “Ammo-lekin biz bo‘lmasak,
Na oy bor-u, na yil bor.
Bizdagi mazmun bilan
Odamning umri dilbar.
30. “Murodbaxsh kun” qaysi kun? J: Chorshanba.
31. Haftaning qaysi kuni har qanday ishlarning bir maromda davom etishi, odatdagi yumushlar bajarilishini bildiradi? J: Seshanba.
32. “Xosiyat” so‘zining ma’nosi? J: O‘ziga xoslik, xususiyat, fazilat, yaxshi xislatlar.
33. “Hafta” she’ridagi asosiy fikr nimada? J: Vaqtning qadriga yetish, shu vaqt, kun, haftalar mazmunini xayrli ishlar bilan to‘ldirish
“PO‘LATJON YUZ TUP KO‘CHAT EKMOQCHI” SHE’RI
1.Boshlanishi? J: “Ular bu yangi uyga,
Ko‘chib keldi shu bugun.
Po‘lat ham ko‘ch tashidi,
O‘yinchog‘i bir tugun”.
2. Yangi uy qanday edi? J: Oynavonlik peshayvon, besh xonali.
3. Po‘latjonning dadasining kasbi? J: Injener.
4. “Uch mushketyor” asari kimniki? J:Aleksandr Dyuma.
5. “Uch mushketyor” asari nima haqida? J: Do‘stlik, do‘stga sadoqatlilik, ahillik.
6. “Uch mushketyor” asaridagi mashhur bo‘lgan ibora? J: “Bir kishi hamma uch-un, hamma bir kishi uchun”.
7. Asqad Muxtorning qaysi she’rida odamlar ahil bo‘lsa bu yurtni dushman yengolmaydi, ahil insonlar buyuk ishlarga qodir degan fikrlar ilgari suriladi?
|
| |
J: 1974-yilda “Chinor” romani

|
J: 1974-yilda “Chinor” romani
|
bet | 52/99 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #251177 |
Bog'liq til va adabiyot [uzsmart.uz]J: 1974-yilda “Chinor” romani.
16. Asqad Muxtor qachon vafot etgan? J: 1997-yil 17-aprel.
“HAFTA” SHE’RI
1. She’rning boshlanishi? J: “Haft” degani- yettidir,
Oilada yettimiz.
Oyga, yilga nisbatan
Biz, albatta, mittimiz.
2. “Hafta” she’ri necha banddan iborat? J: 47 band.
3. Vaqt birliklari? J: Kun, hafta, oy, yil.
4. “Yak” so‘zining ma’nosi? J: Bir.
5. Haftaning qaysi kuni og‘ir kun deyiladi? J: Birinchi kun- Dushanba.
6. “Hafta” she’ri qaysi kunning kelishidan boshlanadi? J: Yakshanba.
7. Haftaning to‘ng‘ichi qaysi kun? J: Yakshanba.
8. Yakshanbaning vazifasi? J: Dam berish, yakun yasash.
9. “Du” so‘zining ma’nosi? J: Ikki.
10. Haftaning qaysi kunida ish yurushsa bir hafta ish yurishadi? J: Dushanba.
11. “Se” so‘zining ma’nosi? J: Uch.
12. Seshanba kuni qanday voqealar bo‘lgan? J: Gagarin uchgan, Sirdaryoning Farhod Gesi ishga tushgan.
13. Haftaning qaysi kuni bir haftada nima bo‘lsa beshdan biri-meniki deya maqtanadi? J: Seshanba.
14. Haftaning qaysi kuni
“Ha, oddiyman, ko‘p qatori
Hech “Men – buyuk” demasman
Ammo ko‘rib turibsizki
Uncha oddiy emasman” deydi? J: Seshanba.
15. “Chor” so‘zining ma’nosi? J: 4 (to’rt).
16. Haftaning qaysi kuni haftaning qoq beliman deydi? J: Chorshanba.
17. Haftaning qaysi kuni ahillik haqida so‘z yuritadi? J:Chorshanba.
18. “Pay” so‘zi qaysi so‘zdan kelib chiqqan? J: Panj.
19. “Panj” so‘zi qanday ma’noni bildiradi? J: Beshinchi.
20. Haftaning qaysi kuni ma’noli o‘tishini istaydi? J: Payshanba.
21. “Sizning kami ko‘stingizdir-
Bizning kami ko‘stimiz.
Bizning yutuq- sizning yutuq
Biz odamning do‘stimiz” misralari haftaning qaysi kuniga tegishli?
|
| |
J: “Alla”.

“HAQQUSH” HIKOYASI

|
J: “Alla”.
“HAQQUSH” HIKOYASI
|
bet | 56/99 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #251177 |
Bog'liq til va adabiyot [uzsmart.uz]J: “Alla”.
“HAQQUSH” HIKOYASI
1.O‘tkir Hoshimovga haqqush haqidagi cho‘pchakni kim aytib bergan edi?
J: Onasi.
2. “Dunyoning ishlari” qissasidagi “Haqqush” hikoyasida bir-biri bilan doim jiq-qamusht bo‘lgani uchun ko‘r qushga aylanib qolgan aka-ukalarning ismlari nima edi? J: Ilhaq va Is’hoq.
3. “Onalar farzandlari hamisha birga bo‘lishini istaydilar. Qismat esa ularni qanot chiqarishi bilan har yoqqa uchirib ketadi. Hayot loaqal shu masalada ham onalarga shafqat qilmaydi”. Ushbu parcha “Dunyoning ishlari” qissasidagi qay-si hikoyadan olingan? J: “Haqqush”.
“QARZ” HIKOYASI
1. “Dunyoning ishlari” qissasidagi qaysi hikoyada Hakima aya kamtargina nafaqasini qo‘shnilari farzandlarining xursandchiligi uchun sarflaydi?
J: “Qarz”.
2. “Dunyoning ishlari” qissasidagi “Qarz” hikoyasida qo‘shnining 7 yashar qiz-chasining ismi nima? J: Nilufar.
3. “Dunyoning ishlari” qissasidagi “Qarz” hikoyasida Hakima aya qo‘shni bola-larga nimalar olib beradi? J: Tufli, 3 oyoqli velosiped, ko‘ylak.
“GILAM PAYPOQ” HIKOYASI
1. “Dunyoning ishlari” qissasidagi qaysi hikoyada onaning o‘z jigarbandini kasallik xavfidan tezroq xalos qilish uchun har narsaga, hatto jonini ham berish-ga tayyor ekanligi tasvirlanadi? J: “Gilam paypoq”.
2. “Dunyoning ishlari” qissasidagi “Gilam paypoq” hikoyasida onaning fidoyi-ligi nimalarda ko‘rinadi? J: Bolasining tezroq tuzalishi uchun hatto o‘zining sarpoychanligini unutganida, bolasi uchun o‘z hayotini unutganida.
3. “Dunyoning ishlari” qissasidagi “Gilam paypoq” hikoyasida tabib buvining ismi? J: Hoji buvi.
4. Juba yoki jurabi nima? J: Qalin to‘qilgan paypoq.
5. “Gilam paypoq” hikoyasida o‘g‘il onasiga paypoqni qayerdan olib kelib bera-di? J: Kavkaz tomondan.
6. “Gilam paypoq” hikoyasining qahramoni yoshligida qanday kasalliklar bilan og‘rigan? J: Qizamiq, ko‘kyo‘tal, bezgak.
7. “Gilam paypoq” hikoyasida yozuvchining aytishicha ularning oshxonasida nimalar doimo ilig‘liq turardi? J: Ko‘k qarg‘aning patidan tortib, gultoji-xo‘rozgacha.
8. “Gilam paypoq” hikoyasidagi bola (yozuvchining o‘zi) ning nima uchun tomog‘i og‘rib, ahvoli og‘irlashgan? J: Yaxmalak o‘ynab muz yegani uchun.
9. “Gilam paypoq” hikoyasida ona bolasining yo‘talini davolash uchun nimalar ichiradi? J: Tomog‘ini achchiqtosh bilan chayib, qaynatilgan turshak suvini.
10. “Gilam paypoq” hikoyasidagi oyog‘ini sovuq oldirgan onaning oyog‘i yax-shi bo‘lishi uchun Hoji buvi nimadan dori-darmon qiladi? J: Qarg‘a miyasi-dan.
“ILTIJO” HIKOYASI
1. “Dunyoning ishlari” qissasidagi qaysi hikoyada insonning ona oldidagi farzand-lik burchi hech qachon uzib bo‘lmas qarz ekanligi tasvirlanadi?
|
| |