nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dmitriy Alekseyevich Leontyevning

|
Dmitriy Alekseyevich Leontyevning
|
bet | 34/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Dmitriy Alekseyevich Leontyevning ta’kidlashicha, shaxs sotsial rollarni o‘zlashtirish jarayonida ikki aspekt mavjud: texnik va fikriy. Talaba o‘zining talabalik rolini qabul qilar ekan, uning qanday bajarilishiga e’tibor qaratadi, lekin ba’zi talabalar bu rolni o‘ziga qabul qilmaydilar va natijada majburiyatlarini to‘liq anglab yetmagan holda bu rolni bajaradilar. Shaxs butun umr yoshi, oilaviy va kasbiy maqomi, shaxslararo munosabatlariga bog‘liq holda yangi rollarni o‘zlashtirib boradi. O‘zlashtirish ba’zida oson, ba’zan esa qiyin kechishi mumkin.
Rollardagi nizolar. Ma’lum bir rolni egallab turgan shaxsdan uning atrofidagi ma’lum bir guruh kutayotgan kutuvlarni amalga oshirilishi jarayonida sodir bo‘ladigan to‘qnashuv. Ya’ni shaxs bir vaqtning o‘zida ikki yoki undan ortiq rolni bajarishga majbur bo‘lganda sodir bo‘ladigan holat. Rollar nazariyasida ikki xil to‘qnashuv yoki nizo turi ajratiladi: rollararo va rollar ichida kuzatiladigan nizolar.
Rollararo to‘qnashuvga shaxsga bir vaqtning o‘zida bir nechta rol bajarish to‘g‘ri kelganda sodir bo‘ladi, chunki bunday vaziyatda u yoki bu rollarning talablarini bajarish uchun ruhan tayyor bo‘lmaydi (17 yoshli qiz kelinlik rolini eplashga zo‘rg‘a ulgurayotganida ona bo‘lishi natijasida bu rollarni birvarakayiga bajarishga ruhan javob bera olmaydi) yoki javob berish uchun vaqt va jismoniy imkoniyatlari yetmaydi.
Rollararo nizolarni tushuntirishda amerikalik psixolog U.G.Gud o‘zining «Rollardagi nizolar nazariyasi» asarini chop ettirgan. Bu nazariyasida u rollar to‘qnashuvi nizolar natijasida yuzaga keladigan zo‘riqishlar haqida fikr bildirib, shu zo‘riqishlarni bartaraf etish usullarini tavsiflaydi. Muallifning fikriga ko‘ra, zo‘riqishlardan qutulish uchun shaxs bajarishi lozim bo‘lgan rollardan o‘zini birmuncha ozod qilishi kerak.
Buning uchun qaysi rol uning uchun eng muhim ekanligini ajratib olishi, ma’lum bir rolining bajarilmasligiga nisbatan qo‘llaniladigan ijobiy yoki salbiy sanksiyalarga e’tibor berishi, biror rolni bajarmasligiga atrofdagilarning reaksiyasini hisobga olishi kerak.
|
| |
Jamoatchilik oldida shaxsning rasmiy tashkilotlar tomonidan rag‘batlantirilishi - hukumat sovrinlari, davlat medallari, stipendiyalar. Bu qanday sanksiyaga kiradi

|
Jamoatchilik oldida shaxsning rasmiy tashkilotlar tomonidan rag‘batlantirilishi - hukumat sovrinlari, davlat medallari, stipendiyalar. Bu qanday sanksiyaga kiradi
|
bet | 40/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Jamoatchilik oldida shaxsning rasmiy tashkilotlar tomonidan rag‘batlantirilishi - hukumat sovrinlari, davlat medallari, stipendiyalar. Bu qanday sanksiyaga kiradi?
Rasmiy pozitiv
Rasmiy negativ
Norasmiy poitiv
Norasmiy negativ
Yuridik qonunlar, hukumat qarorlari, buyruq va farmoyishlarida ko‘rsatilgan jazolashlar - qamoq jazosi, fuqarolik huquqidan mahrum etish, ishdan bo‘shatish, jarima solish, mulkni musodara qilish kabi jazolar. Bu qanday sanksiyaga kiradi?
Rasmiy pozitiv
Rasmiy negativ
Norasmiy pozitiv
Norasmiy negativ
Rasmiy tashkilotdan chetda bo‘lmagan jamoatchilik oldida rag‘batlantirish: kompliment, olqishlash. Bu qanday sanksiyaga kiradi?
Rasmiy pozitiv
Rasmiy negativ
Norasmiy pozitiv
Norasmiy negativ
Rasmiy bosqich va yo‘l-yo‘riqlar bilan ko‘rib chiqilmagan jazolar: tanbeh, ustidan kulish. Bu qanday sanksiyaga kiradi?
Rasmiy pozitiv
Rasmiy negativ
Norasmiy pozitiv
Norasmiy negativ
... - shaxsga nisbatan shunday tushunchaki, uning konkret hayotiy vaziyatlardagi huquq va burchlaridan iborat harakatlari majmuini bildiradi.
Rol
Norma
Sanksiya
Status
Sotsial rol tushunchasi qaysi olimlar tomonidan ilmiy atama sifatida taklif etilgan?
R.Linton va D.Mid
T.Parsons va T.Shibutani
Dj.Moreno va D.A.Leontev
U.G.Gud va M.Komarovskaya
T.Parsons fikricha sotsial rolning asosiy tavsiflari nechta?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Jamoatchilik oldida shaxsning rasmiy tashkilotlar tomonidan rag‘batlantirilishi - hukumat sovrinlari, davlat medallari, stipendiyalar. Bu qanday sanksiyaga kiradi
|
-jadval 
Tizim menejerining ayrim vazifalari va u tomonidan foydalaniladigan texnik

90
Uchinchi davr tizim menejeri tomonidan axborot texnologiyasining
о‗zlashtirilishi bilan tavsiflanadi. Boshqaruv maqsadlariga qarab, kompyuter
tarmog‗ining tizim administratorlari va ma‘lumotlar bazalari orqali boshqaruv
jarayoni uchun ishonchli axborotni, boshqaruv obyektining tо‗liq kuzatilishini,
shaxsiy ishning axborot uchun qulayligini ta‘minlash mumkin.
Tizim menejeri samarali boshqaruv qarorlarining konstruktori sifatida ishtirok
etadi, bu unga axborot texnologiyalari va kompyuter tarmoqlarini, ma‘lumotlar
bazasini, MATni loyihalashtirish va rivojlantirish vositalarini tanlashda ishtirok etish
majburiyatini yuklaydi. Tarmoq administratori va ma‘lumotlar bazalari bilan birga, u
axborot texnologiyasining qabul qilingan qarorlarning ishonchli tarzda amalga
oshirilishini ta‘minlovchi eng yaxshi variantini shakllantiradi. Axborot menejmenti
tizimli boshqaruv faoliyatining muhim mazmuniga aylanib bormoqda.
Serverlar, klasterlar, ish stansiyalari, lokal va global tarmoqlar - menejerning
boshqariladigan obyektlar tarkibiy qismlari va murakkab boshqaruv jarayonlarini
ishonchli, tizimli integratsiyalashdagi vositalaridir. Menejer tomonidan ma‘lumotlar
bazalari bilan integratsiyalashgan vizuallashtirish vositalaridan foydalanish -
murakkab obyektlarning tizimli kuzatilishi va boshqarilishini tubdan yaxshilash yо‗li
hisoblanadi.
Boshqaruv obyektlari reinjiniringi ayniqsa, menejer axborot tizimlarini
loyihalashtirish va rivojlantirish tizimlaridan foydalanishda о‗ta samarali bо‗lib, ular
axborot va ijroiya tarkibiy qismlar muvazanatini, samarali boshqarish strategiyasi va
taktikasini real tushunishni ta‘minlaydi. Bundan tashqari, tizim menejeri ofisda
samarali ishlash, shaxsiy axborot bilan qо‗llab-quvvatlash vositalaridan foydalanishni
bilishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar - 1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari

|
1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari
|
bet | 15/15 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #114074 |
Bog'liq 1-Mavzu informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rFoydalanilgan adabiyotlar:
R.H.Аyupov, S.Q.Tursunov. Raqamli texnologiyalar: innovatsiylar va rivojlanish istiqbollari. T.: Nizomiy nomidagi TDPU, “Nodirabegim” nashriyoti, 2020, 12-15-betlar.
Xaitov F.N., Yusupov R.M., Bobobekov SH.R., Kompyuterning arifmetik
asoslari. O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi –
Toshkent: 2020. 17-38-betlar.
R.H.Аyupov. “Informatika va axborot texnologiyalari” O‘quv qo‘llanma. Toshkent -2013. 9-19-betlar
Z.S.Abdullayev, G.Shodmonova, S.S.Mirzayev, N.B.Shamsiddinov Informatika va axborot texnologiyalari. O‘zbekiston Respublikasi va Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan “Qishloq va suv xo‘jaligi” ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun o‘quv qo’llanma Toshkent-Noshir-2012, 5-8-betlar
R.X.Alimov, O‘.T.Xayitmatov, A.F.Xakimov, G.T.Yulchieva,
O.X.Azamatov, U.A.Otajanov. O‘quv qo‘llanma. Toshkent-2013. 39-52-betlar
M.Aripov, B.Begalov, U.Begimqulov, M.Mamarajabov. Axborot texnologiyalari. O‘quv qo‘llanma. Toshkent-2009. 4-6-betlar
A.Abduqodirov, A.Hayitov, R.Shodiyev. Axborot texnologiyalari. Darslik. Toshkent-2004. 4-8-betlar
http://www.youtube.com/watch?v=2GsM1MxAZ0
http://www.youtube.com/watch?v=xS8c8pYRSEo
https://fayllar.org/1-maruza-talimda-axborot-texnologiyalari-fanining-predmeti-maq.html
https://znanio.ru/media/kompyuterning-zamonaviy-texnik-va-dasturiy-taminoti-2522631
https://uz.wikipedia.org/wiki/Kompyuter
http://www.youtube.com/watch?v=2GsM1MxAZ0
http://www.youtube.com/watch?v=xS8c8pYRSEo
|
| |
Virtual reallik - 1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari

|
1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari
|
bet | 7/15 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #114074 |
Bog'liq 1-Mavzu informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rVirtual reallik
Virtual reallik (VR) - texnik vositalar bilan yaratilgan insonga sezgi organlari orqali: ko‘rish, eshitish, teginish va boshqalar ta’sir ko‘rsatadigan dunyo. Reallik sezgilarining ishonarli majmuasini yaratish uchun real vaqtda virtual reallik xususiyatlari va reaksiyalarining kompyuter sintezi amalga oshiriladi.
Odam ko‘rish qobiliyatining 80% ma’lumotiga ishonadi. Shuning uchun, VR tizimlarini ishlab chiquvchilari vizualizatsiyani ta’minlaydigan qurilmalarga katta e’tibor berishadi. Qoida tariqasida, ular stereo tovush moslamalari bilan to‘ldiriladi, teginish ta’siri va hatto hidlarni taqlid qilish ustida ish olib borilmoqda.
Zamonaviy virtual reallik shlemlari (HMD-display, head-mounted display, videoshlem) chap va o‘ng ko‘zlar uchun tasvirlarni namoyish etadigan bir yoki bir nechta displey, tasvir geometriyasini sozlash uchun ob’ektiv tizimi va qurilmaning fazoda yo‘nalishini kuzatadigan kuzatuv tizimini o‘z ichiga oladi. Tashqi ko‘rinishida, ular ko‘zoynakka o‘xshaydi, shuning uchun ular VR headsets (VRgarnitura) yoki virtual reallik ko‘zoynaklari deb nomlanadi. Ularni uch guruhga bo‘lish mumkin:
Tasvirga ishlov berish va chiqarishni ta’minlaydigan ko‘zoynaklar (Android, iPhone, Windows Phone). Zamonaviy smartfon - bu uch o‘lchovli tasvirlarni mustaqil ravishda qayta ishlashga qodir bo‘lgan yuqori samarali qurilma. Ko‘rsatilgan smartfonlar ancha yuqori piksellar soniga ega. Deyarli har bir smartfon qurilmaning kosmosdagi o‘rnini aniqlashga imkon beradigan sensorlar bilan jihozlangan.
Tashqi qurilmalar (PK, Xbox, PlayStation va boshqalar) tomonidan tasvirga ishlov beriladigan ko‘zoynaklar. Tashqi qurilma yuqori ishlashga ega bo‘lishi kerak va ko‘zoynaklar pozitsiyali sensorlar bilan jihozlangan.
Virtual reallik uchun avtonom ko‘zoynaklar (Lenovo Mirage Solo, sovmestno s Google, Oculus Quest ot Facebook, Samsung Gear VR va boshqalar).
Shlemlar VR-ning to‘liq tarkibiga kiradigan asosiy tarkibiy qismdir, chunki ular nafaqat atrofdagi tasvirlarni va stereo tovushni ta’minlaydi, balki foydalanuvchini atrofdagi voqelikdan qisman izolyatsiya qiladi. (6-rasm)
|
| |
-sanoat inqilobi - 1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari

|
1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari
|
bet | 6/15 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #114074 |
Bog'liq 1-Mavzu informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy r2-sanoat inqilobi.
IX-asrning ikkinchi yarmi - 20-asr boshlari
|
- Elektr energiyasi
- telefon/telegraf ixtirosi
- neft va kimyo sanoatini rivojlantirish
|
- ommaviy ishlab chiqarish
- mehnat taqsimoti
- temir yo'llarning paydo bo'lishi
|
3-sanoat inqilobi.
XX asr oxiri - hozirgi.vaqt
|
- elektron tizimlarning paydo bo'lishi
- infokommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish
- iqtisodiyotni raqamlashtirish
|
- ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish
- ishlab chiqarishni robotlashtirish
|
1-jadval - Sanoat inqiloblarining bosqichlari
IoTning rivojlanishi to‘rtinchi sanoat inqilobini (Industry 4.0) keltirib chiqaradi, bu to‘liq avtomatlashtirilgan raqamli ishlab chiqarishga o'tish, kiber-fizik tizimlar va bulutli hisoblashlardan foydalanish bilan belgilanadi.
Industry 4.0 uchun zarur shart-sharoitlar uchinchi sanoat inqilobining bir qismi sifatida shakllantirilmoqda. Ammo o‘tgan asrning oxirida boshlangan sanoatni raqamlashtirish va avtomatlashtirish mahalliy xususiyatga ega, ya’ni, yakka tartibdagi korxona darajasida amalga oshiriladi. Industry 4.0 global xarakterga ega bo‘lib, alohida tuzilmalardan tashqari sanoat tarmoqlarini yaratadi, iqtisodiyot va jamiyatni o‘zgartiradi.
Katta ma’lumotlar (Big Data).
«Big Data» atamasi «katta ma’lumotlar» degan ma’noni bildirib, uni birinchi marta 2008-yilda «Nature» jurnalining muharriri Klifford Linch ishlatgan. U dunyoda axborot hajmlarining jadal sur’atlarda o‘sishi haqida gapirib, faqatgina yangi vositalar va yanada ilg‘or texnologiyalar ularni o‘zlashtirishga yordam berishini ta’kidlagan.
Linch «katta ma’lumotlar»ga sutkasiga 150 Gb hajmda bo‘lgan har qanday ko‘rinishdagi ma’lumotlar tegishli deb hisoblaydi, ammo hanuzgacha ma’lumotlarni yagona o‘lchov birligi mavjud emas.
«Big Data» – bu juda tez sur’atlarda o‘sib borayotgan katta hajmdagi tizimli va tizimsiz raqamli ma’lumotlar to‘plami. «Big Data» biznes jarayonlarini optimallashtirish va avtomatlashtirish, to‘plangan ma’lumotlarga asoslangan eng samarali qarorlarni qabul qilinishini ta’minlash maqsadida axborotni saqlash va qayta ishlashning innovatsion usullarini o‘z ichiga oladi.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, katta ma’lumotlar kuniga 100 Gb dan ortiq ma’lumotlar oqimini o‘z ichiga oladi. Bugungi kunda ushbu oddiy atamada faqat ikkita so‘z mavjud - ma’lumotlarni qayta ishlash va saqlash. Bugungi dunyoda katta ma’lumotlar (Big Data) - bu keng ko‘lamli ma’lumotlarni tahlil qilish uchun yangi texnologiyalarning paydo bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy hodisadir.
|
| |
Buyumlar interneti - 1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari

|
1-Mavzu: informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rivojlanish yoʼnalishlari
|
bet | 5/15 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #114074 |
Bog'liq 1-Mavzu informatika va raqamli texnologiyalar fanining asosiy rBuyumlar interneti (inglizcha: internet of things, IoT) – bu bir-biri bilan yoki tashqi muhit bilan oʻzaro taʼsir qilish uchun oʻrnatilgan vositalar va texnologiyalar bilan jihozlangan jismoniy obyektlar (“narsalar”) oʻrtasida maʼlumotlarni uzatish tarmogʻi tushunchasi. Taxminlarga koʻra, bunday tarmoqlarni tashkil etish iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni qayta qurish, baʼzi harakatlar va operatsiyalarda inson ishtirokiga boʻlgan ehtiyojni yoʻq qilishga qodir.
«Buyumlar interneti» konsepsiyasi hamda, termining o‘zi dastlab 1999-yilda Massachusets texnologik instituti xodimi Kevin Eshton tomonidan o‘rtaga tashlangan edi. Unga ko‘ra, biz kundalik turmushda foydalanadigan eng oddiy ro‘zg‘or buyumlari, masalan, choynak, eshik qulfi, muzlatgich singarilardan tortib, ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan texnik vositalar, masalan, ko‘cha chiroqlari, eskalatorlar, avtomobil to‘xtash joylari (parkovka) va shahar xavfsizlik xizmatlarigacha, yoki tibbiyotda qo‘llaniladigan yuqori texnologik qurilmalar - masalan, kardiostimulyatorlardan boshlab, ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarishgacha bo‘lgan barcha-barcha jabhalarni internet bilan qamrab olish ko‘zda tutilgan. Bunda, mazkur sohalarning internet qamrovi odam ishtirokini istisno qilishi, ya'ni, buyumlar odam ishtirokisiz ham internet orqali o‘zaro «muloqot» qilishi nazarda tutiladi. «Buyumlar interneti» deyilishning sababi ham shunda. (5-rasm)
5-rasm. Bulutli hisoblash bilan buyumlar internetining ishlash prinsipi.
Davr
|
Asosiy tendentsiyalar
|
Natija
|
1-sanoat inqilobi.
XVIII-XIX asrlar boshi.
|
- bug' quvvati
- mexanik qurilmalar ixtirosi (motorlar, dastgohlar va boshqalar).
- metall qazib olishni rivojlantirish
|
- qishloq xo'jaligi iqtisodiyotidan sanoat ishlab chiqarishiga o'tish
- transport tarmog'ini rivojlantirish
|
|
|
| |
Panjarali sovitkich tuzilishi va ishlashi

|
Panjarali sovitkich tuzilishi va ishlashi
|
bet | 34/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Rekuperator sovitkichlarga nisbatan panjarali sovitkichlar yuqoriroq unumdorlikni va sovitish darajasini ta’minlaydi; ulardan chiqayotgan klinkerning harorati 50 -1200 S ni tashkil etadi.
«Volga» markali bu sovitkichlar Tolyatti shahridagi (Rossiya) NIITSEMMASh institutida loyihalanib, o‘sha yerdagi «VOLGASEMMASh» zavodida tayyorlanadi. Sovitkichlar unumdorligi soatiga 25, 35, 50, 75, 100, 125 va 150 tonnani tashkil etadi. «Volga» markali sovitkich gorizontal joylashgan kolosnik panjarali bir kameradan tashkil topgan. Ichidan kamera devorlari panjara sathigacha po‘lat zirx plitalar bilan, undan yuqorisi esa, o‘tga bardosh beradigan g‘isht bilan qoplangan (8.2-rasm).
Aylanuvchi pech 2 ichidan chiqayotgan klinker qiya joylashgan qo‘zg‘almas panjara bilan jihozlangan kameraga tushadi. U yerda klinker yuqori bosim ventilatori yordamida haydalayotgan 10 – 12 KPa (1000 – 1200 mm suv ustuni.) bosimli havo bilan keskin sovitiladi. Undan tashqari, havoning yuqori bosimi kameraga tushayotgan klinkerni panjara kengligi bo‘ylab bir tekisda taqsim qilishga olib keladi. Bu esa klinkerni bir tekis sovitishga yordam beradi.
Undan so‘ng klinker qator joylashgan qo‘zg‘aluvchi 12 va qo‘zg‘almas 13 kolosniklardan tashkil topgan gorizontal panjaraga tushadi. Qo‘zg‘almas kolosniklar 14 balkalarga, qo‘zg‘aluvchi kolosniklar esa qo‘zg‘aluvchi 11 aravachalarga mahkamlanadi. Qo‘zg‘aluvchi kolosniklar ilgarilama – qaytma harakat qiladi. Kolosniklarning tikka oldingi va qiya orqa yuzalari klinkerni oldinga, sovitkichning uchi tomon harakat qildiradi va u yerdan sovitilgan klinker konveyer 9 yordamida omborga jo‘natiladi.
Sovitkichning bo‘shatish uchida qo‘zg‘almas g‘alvir va klinkerning katta bo‘laklarini parchalovchi bolg‘ali maydalagich 7 o‘rnatilgan. Sovitkich panjarasini orasidan tushib ketgan klinker donalari sudragich konveyeri 10 yordamida bo‘shatish uchi tomon tortiladi. Kolosnikli panjaraning pastki qismi to‘sqichlar 15 yordamida kameralarga ajratilgan.
|
| |
Sanoat va ishlab chiqarish sohasi

|
Sanoat va ishlab chiqarish sohasi
|
bet | 125/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Sanoat va ishlab chiqarish sohasi. Sanoat va mahsulotlar ishlab chiqarish sohasida tadbiqiy ishlar birinchi navbatda konkret tashkilotda kadrlar zahirasini to‘g‘ri va oqilona tashkillashdan tortib, xodimlar ish sharoitlari va mehnat unumdorligiga ta’sir etuvchi omillar kompleksini ilmiy ravishda o‘rganib, hayotda natija olishga qaratilgan harakatlar majmuidir. Hozirgi bozor munosabatlari sharoitida ushbu yo‘nalishdagi tadbiqiy ishlarning ikki sohasini ajratish mumkin:
marketing xizmatlari
xodimlar (personal) bilan ishlash.
Birinchisi eng zamonaviy va muhim ish bo‘lib, bu yerda psixologning vazifasi «Nimani?» va «Kim?» harid qilib olishga ehtiyoji borligini o‘rganishga ko‘maklashishdir. Chunki, talab bilan ehtiyoj bevosita shaxsga va uning psixologik munosabatlari tizimiga aloqador kategoriyalar bo‘lib, bozor va raqobat sharoitida korxona yoki tashkilotlarning samarali ishlab ketishi eng avvalo xaridorgir tovar mahsulotlarni ajratib, ularning odamlar talab-ehtiyojiga qanchalik mosligini aniq tahlil qilishdan boshlanadi.
Marketing munosabatlari aslida odamlar o‘rtasidagi sof psixologik munosabatlar bo‘lib, uning negizida odamlar o‘rtasidagi jonli muloqot, ta’b va did tarbiyasi yotadi.
Shuning uchun biz bugun odamlarda to‘g‘ri marketing tafakkurini shakllantirish vositalarini qidirishimiz va talab-taklif munosabatlarini real ishlab chiqarish imkoniyatlari bilan muvofiqlashtirishda inson psixologiyasi xususiyatlarini inobatga olib ishlashga o‘rganishimiz kerak. Masalan, shunday «Case Study»ni olaylik: Psixologiyani qanday qilib sotish mumkin? (ya’ni, Psixologik ma’lumotlar va bilimlarni)
Biz aniq va to‘g‘ri javoblar olishimiz kerak bo‘lgan savollar quyidagilar bo‘ladi:
Nima sotiladi? - Test natijalari
Nima uchun? - nima qilib bo‘lsa ham, pul ishlash, o‘z imkoniyatlarini tekshirish, shaxsiy ish ochish;
Kim? - firma yoki konkret kishilar;
Nima? - xilma-xil testlar batareyasi;
|
| |
Shaxtali pechlarning umumiy tuzilishi va ishlash asoslari

|
Shaxtali pechlarning umumiy tuzilishi va ishlash asoslari
|
bet | 40/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3) 9.3. Shaxtali pechlarning umumiy tuzilishi va ishlash asoslari
Vertikal shaxta ko‘rinishdagi yumaloq yoki boshqa shakldagi kesimli ish bajarish joyi bo‘lgan pech shaxtali pech deb ataladi (9.2-rasm).
a) b)
9.2 – rasm. Shaxta pechining umumiy ko‘rinishi
a) kattiq Yoqilg‘ida ishlaydigan shaxta pechi
b) gazsimon yoqilg‘ida ishlaydigan shaxta pechi
Shaxtali pechlar asosan ohak, kamroq sement, magnezit, dolomit olish uchun qo‘llaniladi. Shaxtali pechlar qattiq, suyuq va gazsimon Yoqilg‘ilarda ishlaydi.
Qattiq yoqilg‘i xom ashyo bilan birga pechning yuklash qurilmasidan, suyuq va gazsimon yoqilg‘ilar pechning pastki qismidan pechga kiritiladi.
Xom-ashyoni pishirishning asosiy jarayoni pechning tanasi 2 da amalga oshadi.
Yukni ortish va tushirish yuk ortuvchi 3 va yuk tushiruvchi 4 qurilmalar orqali amalga oshiriladi.
9.3 – rasm Shaxtali pech va uning yuklash qurilmasi
1 – tushirish qurilmasi; 2 – plastinkali konveyer; 3 – chig‘ir; 4 – skipli ko‘targich; 5 – shaxta; 6 - satx o‘lchagich; 7 – yuklash qurilmasi; 8 – dozator; 9 – zatvor; 10 – aylanuvchi chasha; 11 – tojli g‘ildirak; 12,17,21 – konus; 13 –tortgich; 14 – radial kolosnik; 15 – rolikli tayanch; 16 – balans yuk;
18 – rama; 19 – shtanga; 20 – konussimon qobiq;
9.3 – rasm Shaxtali pechning tushirish qurilmasi
22 – variator; 23 – elektrodvigatel; 24 – voronka; 25 – panjara; 26,28 – tirqish(lyuk); 27 – quvurcha; 29 – klapan; 30 – zatvor; 31 – balans yuk; 32 – val; 33 – richag; 34 – konussimon tishli juftlik; 35,36 – reduktor;
Xom ashyo va qattiq yoqilg‘i pechning yuqori qismidan uzatiladi, gazsimon yoqilg‘ini uzatish uchun maxsus gorelkalar pechning pastki qismida o‘rnatiladi.
Xom ashyo yuqoridan pastga tushish mobaynida kuyib, tayyor mahsulotga aylanadi va pechning pastki qismidan tushirib olinadi.
Pechning ishlash jarayonida xom ashyo bunkerdan cho‘michli ko‘targich 4 ga uzatiladi va chig‘ir (lebedka) yordamida pechning yuqori qismigacha ko‘tariladi, u yerdan yuk ortish qurilmasi 7 ga tushadi. Shaxtaning yuqori qismida yuk ortuvchi qurilmaning ramasi joylashgan.
Yuk ortuvchi qurilma pechning germetikligini va pechning hamma kesimi bo‘ylab materialning teng taqsimlanishini ta’minlashi kerak.
|
| |
Ohak ishlab chiqarishning texnologik sxemalari va ohak kuydiruvchi pechlar

|
Ohak ishlab chiqarishning texnologik sxemalari va ohak kuydiruvchi pechlar
|
bet | 39/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Ohak ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida turli karbonatli jinslar: ohaktosh, bo‘r, mergel ishlatiladi. Ohakni sanoat miqyosida yetishtirish quyidagi texnologik jarayonlardan tashkil topadi:
Tabiiy ohaktoshni qazib olish va transport vositalari yordamida zavodga olib kelish (bu jarayonlarni bajarishda tog‘ massivini portlatish va hosil bo‘lgan parchalarni turli ekskavatorlar yordamida avtomobil, temir yo‘l va boshqa turdagi transport vositalarga yuklash va ular yordamida xom-ashyoni olib kelish kabilar kiradi).
Xom-ashyoni maydalash va saralash jarayonlari (bunda turli maydalagichlar yordamida ohaktoshning parchalari maydalanadi, elak va g‘alvirlar yordamida sinflarga ajratiladi).
Xom-ashyoni kuydirish va tayyor mahsulotni sovitish.
Tayyor ohakni omborlash va iste’molchilarga berish (sotish).
Yuqorida sanab o‘tilgan texnologik jarayonlardan bizni ayniqsa qiziqtiradigani va katta ahamiyatga ega bo‘lgani bu ohaktoshni kuydirish jarayonlari (qolgan texnologik jarayonlar batafsil «Sanoat ishlab chiqarish asoslari va korxonalarning jihozlari» fanida o‘tiladi).
9.1 – rasm. Shaxtali pechda ohak pishirish sxemasi.
1 – xom ashyo ombori; 2 – maydalash mashinasi; 3 – saralash mashinasi; 4,12 – temir yo‘l shaxobchasi; 5 – yoqilg‘i ombori; 6 – xom ashyo oraliq ombori; 7 – bunker; 8 – yuklash qurilmasi; 9 – skipli ko‘targich; 10 – shaxtali pech; 11 – transportyor; 13 – silosli ombor; 14 – avto yo‘lak;
Ohakni kuydirish quyidagi sanoat pechlarida amalga oshiriladi:
shaxtali pechlarda (bu pechlarda kuydirish uchun ohaktosh parchalarining o‘lchamlari 60 – 110 mm ni tashkil etishi kerak);
Aylanuvchi pechlarda (bu pechlarda kuydirish uchun ohaktosh parchalarining o‘lchamlari 20 – 50 mm ni tashkil etishi kerak.
Ohak kuydirish uchun ichida yakka tartibda o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlar va rekuperator sovitkichlar bilan jihozlangan Aylanuvchi pechlar qo‘llanadi);
mavhum (qaynayotgan) qatlam usulida ishlaydigan pechlar (bu pechlarda kuydirish uchun ohaktosh parchalarining o‘lchamlari 3 – 20 mm ni tashkil etishi kerak).
Ishlab chiqarilayotgan ohakning 80 % shaxtali va Aylanuvchi pechlarda olinadi.
|
| |
-rasm Gollender sxemasi - Вазирлиги

|
Вазирлиги
|
bet | 64/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)15.3-rasm Gollender sxemasi.
1 – vanna; 2 – to‘sqich; 3 – val; 4 – elektrodvigatel; 5,6 – lyuk; 7 – osish ramasi; 8 – yo‘naltirgich; 9 – uzatma; 10 – vint; 11 – qobiq; 12 – podshipnik tanasi; 13 – podshipnik; 14 – shkiv; 15 – gayka; 16,18 –val; 17 – disk; 19 – qaytargich; 20 – planka; 21,25 – pichoqlar; 22 – vanna tubi; 23 – baraban; 24 – taroq.
Gollender davriy ishlaydigan mashina bo‘lib, unda asbest, sement va suv aralashtirilib, suspenziya olinadi. Gollenderning asosiy qismlariga vanna, pichoqli baraban, pichoqli taroq, baraban yuritmasi, barabanni ko‘tarib-tushiruvchi mexanizmlar kiradi.
Turboaralashtirgichda esa asbest-sement suspenziya uzluksiz tayyorlanadi. Uning sxemasi 15.4-rasmda keltirilgan.
Turboaralashtirgich silindrsimon tanadan, propellerli aralashtirish moslamasidan, nasosdan, qabul qilish va bo‘shatish moslamalaridan tashkil topgan. Propellerning diametri 500 mm ga teng, aylanish tezligi 650 ayl/min. Turboaralashtirgichning to‘liq hajmi 4,6 m3, aralashtirgich yuritmasining quvvati 17 kVt.
Sement voronka 4 orqali turboaralashtirgichga yuboriladi va u yerga berilayotgan asbest va suv bilan aralashma (suspenziya) hosil qiladi. Tayyorlangan massa konsentratsiyasi 21-26 % bo‘ladi.
15.4-rasm. Turboaralashtirgich
1-silindr; 2 – propellerli moslama; 3 – nasos; 4 – qabul qilish voronkasi; 5 – bo‘shatish klapani
15.3. Asbest-sement varaq qoliplovchi mashinaning konstruktiv sxemasi va ishlash asoslari
Asbest-sement varaq qoliplovchi mashina sxemasi 15.5-rasmda keltirilgan.
Mashina uchta setkali silindr vannalari 1,2,3 dan va ularda joylashgan setkali silindrlardan tashkil topgan. Setkali silindr yuzalariga ishchi movut 6 gauch-vallar 5 yordamida qisiladi. Asbest-sement suspenziyasi qatlamma-qatlam format barabanga 10 ga o‘raladi. Har bir vannaning pastki qismida suspenziya cho‘kib qolishining oldini olish uchun kurakchali aralashtirgichlar o‘rnatilgan. Asbest-sement plyonkasini suvsizlantirish uchun vakuum-qutilar 7 va 21 xizmat qiladi.
Mashina quyidagicha ishlaydi. Setkali silindr yuzasidan 0,4 mm qalinlikdagi suspenziya ishchi movut 6 yuzasiga o‘tkaziladi va unda harakat qiladi. Yo‘lda suspenziya vakuum-quti 7 yordamida ortiqcha suvdan bo‘shatiladi va format baraban 10 ga o‘raladi. O‘rama qalinligi yetarli miqdorga kelganida, qalinlik o‘lchagich 9 roligi aylana boshlaydi va elektr signalni o‘rama qirqgichga beradi va u o‘ramani yoyib yuboradi.
|
| |
Вазирлиги - bet 37

= , (8.19)
bu yerda: lw = 1,3 m – shatun uzunligi;
Gorizontal uchastkaga keltirilgan og‘irlik kuchidan hosil bo‘lgan yumalatib tushiruvchi kuch:
G‘0 = Gqiya tg, (8.20)
Kolosniklarning qiya qismidagi bir qatordagi klinker og‘irligi:
Gqiya = b l1 h , (8.21)
bu yerda: l1 - qiya uchastka uzunligi (8.4-rasmda tasvirlangan), m.
8.3.3 Hisoblash misoli.
Quyidagi asoslarga ko‘ra, «Volga - 50» sovitkich kolosnikli panjarasining elektr dvigateli quvvatini aniqlash kerak.
Sovitkich unumdorligi «U», t/soat……………………..50
Kolosnikli panjara kengligi «V», m..…..................3,36
Qo‘zg‘aluvchi kolosniklar yo‘li «a», m…..…...............0,15
Kolosniklarni 1 minutidagi yurish soni «n»…….....10
Kolosnikli aravacha og‘irligi «Ga», kg..……...........7580
Klinkerning to‘kma og‘irligi « », kg/m3….………1600
Krivoship radiusi «r», m ……................…………..0,223
Richagning uzatish soni «i»…..................…………….2,97
Shatun uzunligi «lsh»,m ……..................………………1,3
Aravachadagi klinker qatlami balandligi:
Aravachadagi klinker og‘irligi:
Panjarani klinker bosib qolgan holda, klinker qatlamining balandligi 0,6 metrga yetadi, bunda:
G1kl=3,360,5750,641,6=7,43 t.
Tayanch roliklarga umumiy bosim:
R1=GA+Gkl=7,58+3,22=10,80 t.
Klinker panjarani bosib qolganda:
R2=7,58+7,43=15,01 t.
Kolosniklar yuzasiga klinkerning ishqalanish kuchi :
G‘k=G‘g+G‘qiya=277+3886=4163kg
Klinker panjarani bosib qolganda :
G‘tk=639+8980=9619kg
Klinkerning sovitkich devorlariga ishqalanish kuchi :
Klinker panjarani bosib qolganda:
Ikkita aravachalarning harakatidagi inersiya kuchi:
Klinker panjarani bosib qolganda:
Gorizontal uchastkaga keltirilgan og‘irlik kuchidan hosil bo‘lgan yumalatib tushiruvchi kuch
Fc=bl1hztg=3,360,50,2616008tg200=2040 kg
Klinker panjarani bosib qolganda:
G‘`0=3,360,50,616008tg200=4230 kg:
Aravachaning roliklar bo‘ylab harakatiga qarshilik qiluvchi kuch:
Klinker panjarani bosib qolganda:
Gorizontal uchastkada klinkerning kolosniklariga ishqalanish kuchi:
F’= b∙l∙h∙γ∙z’=3,36∙0,075∙1600∙0,33∙8=227 kg.
bu yerda Z`= 8 - aravachadagi gorizontal uchastkalar soni.
Klinker panjarini bosib qolganda:
Qiya uchastkada klinkerning og‘irligi:
Klinker panjarani bosib qolganda:
Qiya uchastkada klinkerning kolosniklarga ishqalanish kuchi:
Klinker panjarani bosib qolganda:
Klinkerli ikkita aravachani yurg‘izish uchun umumiy kuch:
Rum=2F+F+Fdev+Fi+Fv =2·130 + 4163+165+214+2040 = 6942 kg
Klinker panjarani bosib qolganda:
Elektr dvigatelining zarur quvvati:
Klinker panjarani bosib qolganda:
|
-rasm. Menejment tizimlarini loyihalashtirish jarayoni kirishlari va

116
3)
tashkilotning tashqi muhit bilan о‗zaro hamkorligi tamoyillari, ularning
о‗z mijozlariga nisbatan munosabatlari, raqobat kurashi usullari va hokazolarga
taalluqli.
Tashkiliy madaniyat korxona rahbarlarining boshqaruv qanday amalga
oshirilishi lozimligi tо‗g‗risidagi tasavvurlaridan kelib chiqib, tashqi muhitdagi
о‗zgarishlar tezligi va tanlangan boshqaruv tamoyillariga qarab shakllanadi.
Boshqaruv tizimlarini loyihalashtirishda shuni hisobga olish lozimki,
boshqaruv funksiyalari, boshqaruv jarayonida о‗z ifodasini topadigan boshqaruv
qarorlarini qabul qilish va amalga oshirish tamoyillari boshqaruv tizimining
dinamikasini о‗zida aks ettiradi, tashkiliy rollar, ular о‗rtasidagi mavjud lavozim va
axborot bog‗liqliklarini о‗z ichiga oluvchi boshqaruv tashkiliy tuzilmasi esa,
boshqaruv tizimining statikasini aks ettradi.
Menejment tizimining statikligi va dinamikligi, о‗zaro bog‗liqlik. Bir
tomondan, bajariladigan funksiyalar tashkiliy tuzilmada mustahkamlanishi kerak,
lekin, ikkinchi tomondan, aynan tashkiliy tuzilma boshqaruv operatsiyalarini bajarish
tartibini belgilab beradi, ya‘ni boshqaruv jarayonini rivojlantiradi, bu esa, о‗z
navbatida, funksiyalarning mazmunini belgilab beradi (2.3-rasmga qarang).
Shaxtali pechlarning yordamchi jihozlari

|
Shaxtali pechlarning yordamchi jihozlari
|
bet | 41/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Xom ashyo turli transportlovchi vositalar (lentali, plastinkali va h. transportyorlar) yordamida bunkerlarga kelib tushadi va u yerdan miqdorlagichlar (lentali, plastinkali, lotokli va h.) yordamida skipli ko‘targichga uzatiladi. Skipli ko‘targichning vazifasi xom-ashyoni shaxtali pechning yuklash qurilmasigacha ko‘tarish.
Skipli ko‘targich shaxtali pech tanasiga tayanadi va 60-800 qiyalikda o‘rnatiladi.
Pech o‘lchamlariga qarab, skipli ko‘targich vertikal bo‘yicha xom-ashyoni 25-35 m balandlikka ko‘taradi. Skipli ko‘targichlar lebedkalari 4-8 t yuk ko‘tarishga mo‘ljallangan. Ko‘targich cho‘michlarining (kovshlarining) hajmi 0,5 ÷ 1,5 m3 ni, yuritmasining quvvati 14 ÷ 20 kVt ni tashkil etadi.
Pechdan chiqayotgan changli gazlar siklonlar va elektrfiltrlar yordamida tozalanadi, tutunso‘rgich va zavod quvuri orqali atmosferaga tashlanadi.
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Ohakni ishlab chiqarish uchun xom ashyo nima?
Ohakning xalq xo‘jaligidagi ahamiyatini ta’riflang
Ohak qanday turlarga bo‘linadi?
Ohak ishlab chiqarishdagi texnologik jarayonlarni sanab bering?
Ohak kuydirishda qaysi pechlar ishlatiladi?
Shaxtali pechlarda qaysi o‘lchamdagi ohaktosh parchalari kuydiriladi?
Aylanuvchi pechlarda qaysi o‘lchamdagi ohaktosh parchalari kuydiriladi?
«Qaynayotgan qatlam» pechlarda qaysi o‘lchamdagi ohaktosh parchalari kuydiriladi?
Shaxtali pechning asosiy qismlarini aytib bering?
Shaxtali pechlarda ohak kuydirishda qanday yoqilg‘ilar qo‘llaniladi?
10 – BOB. Ohak kuydirish pechlarining asosiy qismlari tuzilishi va hisoblash asoslari
Yuklash qurilmasi yuqori va pastki klapanlardan tuzilgan bo‘lib, ularning bittasi ochilganida ikkinchisi berk turadi. Xom ashyoni pech yuzasi bo‘ylab tekis taqsimlash maxsus moslama yordamida amalga oshiriladi. Yuklash qurilmasining bunday tuzilmasi issiq gazlarning pechdan chiqib ketmasligini ta’minlaydi.
Xom ashyoni pech yuzasi bo‘ylab tekis taqsimlash maxsus moslamasi idishi elektrodvigatelining quvvati quyidagi formula bilan aniqlanadi:
N = ( N1 + N2) / ( 1 + 2), (10.1)
bu yerda: N1 - idishga ag‘darilgan materialning notekis joylashgan qismini aylantirishga sarflanadigan quvvat, vt;
N2 - idishning harakatlanishiga ko‘rsatiladigan qarshilikni yengish uchun sarflanadigan quvvat, vt;
1 - yuritma mexanizmi F.I.K. ( 1=0,9+0,96);
2 - elektrodvigatel dastlab ishga tushirilayotgan momentdagi quvvat zapasini hisobga oladigan koeffitsient ( 2=0,8+0,85 );
N1 = A · ω, (10.2)
bu yerda: A-yuklangan materialning notekis qismiga kinetik energiyani yetkazish uchun sarflangan ish;
ω - idish (chasha) aylanishining burchak tezligi.
A = G /2 ( R0 / 30)2, (10.3)
bu yerda: G - idishga ortilgan materialning muvozanatga keltirilmagan qismining massasi (G = 0,64-0,72 Gm);
|
| |
-rasm. O‘qli sentrifuga tuzilishi

|
-rasm. O‘qli sentrifuga tuzilishi
|
bet | 62/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)14.3-rasm. O‘qli sentrifuga tuzilishi
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Sentrifugalar qanday shaklli temir-beton mahsulotlarini ishlab chiqarishda qo‘llaniladi ?
Sentrifugalash qaysi fizik qonunga asoslangan ?
Sentrifugalarning qaysi turlarini bilasiz ?
Bo‘sh rolikli sentrifuga qanday tuzilgan va qanday ishlaydi ?
Bo‘sh rolikli sentrifugada differensial mexanizm nimaga xizmat qiladi ?
Kamarli sentrifuga qanday tuzilgan va qanday ishlaydi ?
Kamarli sentrifugada qolip nima yordamida harakatga keltiriladi ?
O‘qli sentrifuga qanday tuzilgan va qanday ishlaydi ?
O‘qli sentrifugada tezlantiruvchi yuritma nimaga xizmat qiladi ?
VI – BO‘LIM. ASBEST-SEMENT MAHSULOTLARI IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI
15 – bob. Asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarish to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar va jihozlar 15.1 Asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarish texnologik kompleksi tarkibidagi asosiy jihozlar.
Asbest-sement mahsulotlari ishlab chiqarishning bir necha usullari mavjud bo‘lib, ulardan “ho‘l” deb ataluvchi usul keng tarqalgan.
Mahsulot ishlab chiqarish uchun dastlab sement va asbest aralashmasidan suspenziya tayyorlanadi, bunda quruq komponentlar konsentratsiyasi 20 % dan oshmaydi.
Asbest – sement suspenziyasi asbestning 1, 2, 3 va 4 – navlarini suv qo‘shib ezg‘ilash va sement bilan aralashtirish natijasida hosil qilinadi.
Asbest SM – 593 markali og‘irlik dozatorlari yordamida miqdorlanib, SM – 874, SMA – 269, SMA – 1217 markali begunlarda (birinchi bosqich) ezg‘ilanib xurpaytiriladi.
Ikkinchi bosqich esa SM – 132 V markali gollenderda yoki anchayin takomillashgan gidropushitelda amalga oshiriladi.
Gidropushiteldan foydalanilganda asbest va sement turbo aralashtirgichda aralashtiriladi. Tayyor bo‘lgan suspenziya SMA – 82 markali cho‘michli aralashtirgichga o‘tkaziladi. Cho‘michli aralashtirgich suspenziyaning cho‘kishiga yo‘l qo‘ymasdan u bilan qoliplash mashinasini ta’minlab turadi. SM – 942A, SM – 943A, SMA – 160 markali qoliplash mashinalari asbest – sement listlari (masalan, shifer) qoliplovchi asosiy agregat hisoblanadi.
Bu agregatlar tuzilishi bo‘yicha bir xil, lekin qoliplanadigan mahsulot kengligi bo‘yicha farqlanadi.
|
| |
-rasm. Gipsni quritish barabanida ishlab chiqarish texnologik sxemasi

|
-rasm. Gipsni quritish barabanida ishlab chiqarish texnologik sxemasi
|
bet | 46/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)11.1-rasm. Gipsni quritish barabanida ishlab chiqarish texnologik sxemasi
1-avtosamosval; 2, 9 – bunkerlar; 3, 6, 13, 15, 19 - ta’minlagichlar; 4,7-maydalagichlar; 5, 8, 12 – konveyer va elevatorlar; 10 – o‘choq; 11 – quritish barabani; 14 – tegirmon; 16 – tutunso‘rgich; 17, 18 – chang ushlovchi qurilmalar; 20 – elak.
Quritish barabaning tuzilishi va ishlash prinsipi esa 11.2 – rasmda keltirilgan.
Xom ashyo (gips toshi) bunker 5-dan ta’minlagich 6 va tarnov 7 yordamida quritish barabani 4-ga tushiriladi va uning tanasi qiya joylashganligi va aylanishi natijasida pastki tomoniga qarab harakatlanadi. Baraban bandajlar 3 yordamida tayanch stansiyalar 10-ga o‘rnatilgan bo‘lib, tishli g‘ildirak 13 va maxsus yuritma yordamida aylanma harakatga keltiriladi. Yoqilg‘i sifatida 8 quvur orqali berilayotgan tabiiy gaz o‘chog‘ 9 yondiriladi va hosil bo‘lgan issiq gazlar tutunso‘rgich 2 yordamida baraban ichida xom ashyo bilan yo‘ldosh oqimda harakatlantiriladi. Tayyor mahsulot tushirish kamerasi 11-ga keladi va u yerdan shnek 12 yordamida tushiriladi. Barabandan chiqayotgan changlangan gazlar siklon 1 yordamida tozalanib, maxsus quvur yordamida atmosferaga chiqariladi.
11.2-rasm. Quritish barabani
Quritish barabanlari diametri 1-3,5 metrni va uzunligi 4-70 metrni tashkil etadi (GOST 11875-79).
11.3-rasmda gipsni gips pishirish qozonlari yordamida ishlab chiqarish texnologik sxemasi keltirilgan.
|
11.3 rasm Gips pishirish qozoni yordamida gips ishlab chiqarish texnologik sxemasi
1 – zarbiy maydalagich; 2 – jag‘li maydalagich; 3,6,11,15, – bunker;
4 -plastinkali ta’minlagich; 5,19,21 – elevator; 7,13,22 – gaz quviri;
8 – batareyali siklon; 9 – yengli filtr; 10,14,18,20 – shnek; 16 – gips pishirish qozoni; 17 – tindirish bunkeri; 23 - shaxtali tegirmon; 24 – ta’minlagich; 25 – reykasimon zatvor; 26 – bunker ichini ko‘rish moslamasi;
|
|
| |
Kamarli sentrifuga tuzilishi va ishlashi

|
Kamarli sentrifuga tuzilishi va ishlashi
|
bet | 61/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Kamarli sentrifuga diametri 0,5 m va uzunligi 1 metrdan 4,2 metrgacha bo‘lgan quvurlarni qoliplashda ishlatiladi.
sentrifuga stanina 1 dan va unga o‘rnatilgan yetaklovchi 2 va yetaklanuvchi 3 vallardan tashkil topgan (14.2-rasm)
14.2-rasm. Kamarli sentrifuganing umumiy ko‘rinishi
Yetaklovchi valga aylanish doimiy tokda ishlovchi elektromotordan uzatiladi. Harakat tasma 6 orqali yetaklovchi valga uzatiladi. Tasmani taranglash uchun taranglovchi qurilma 4 xizmat qiladi.
Sentrifugani qo‘l yordamida yoki avtomatik ravishda boshqarish mumkin.
Sentrifugani ishga tushirish unga qolip 8 ni o‘rnatishdan boshlanadi. Elektr motori ishga kiritiladi va qolip aylanishni
boshlaydi. Bir vaqtning o‘zida kurakli ta’minlagich yordamida beton aralashmasi qolipga tushiriladi. Qolipning ichiga kerakli miqdordagi beton aralashmasi berilib bo‘lgandan so‘ng, sentrifuganing burchakli tezligi oshiriladi.
Qolipning maksimal burchakli tezligi 20 m/s ni, ish unumdor-ligi esa smenasiga 14-ta quvurni tashkil etadi.
14.4. O‘qli sentrifuga tuzilishi va ishlashi
O‘qli sentrifuga stanina 1, oldingi 2 va orqa 3 babkalardan, himoyalovchi moslama 4 va uni harakatga keltiruvchi mexanizm 5 dan, asosiy 6 va tezlantiruvchi 7 elektromotorlardan tashkil topgan (13.3-rasm).
Asosiy elektromotor 60 kVt quvvatga ega va doimiy tokda ishlaydi. Tezlantiruvchi elektromotor 55 kVt quvvatga ega.
Himoyalovchi qobiqlar varaqli po‘latdan tayyorlanadi va roliklar yordamida maxsus yuritmadan harakatga keltiriladi (elektromotor quvvati 2,8 kVt).
Sentrifugada ishlashda qolip oldingi va orqa babkalarning planshaybalari yordamida mahkamlanadi va himoya qobiq bilan berkitiladi.
So‘ng tezlantiruvchi yuritma ishga tushiriladi va qolip harakatlantiriladi. Kerakli tezlikka yetganda tezlantiruvchi elektromotor o‘chiriladi, asosiy elektromotor ishga tushiriladi va qolipga berilayotgan beton aralashmasi tekis taqsimlanadi va zichlanadi.
Qolipning burchakli tezligi 1÷20 ayl/s, planshaybalar o‘qlari o‘rtasidagi masofa 5,6 metrni tashkil etadi. O‘qli sentrifugalarda uzunligi 5 metr va ichki diametri 0,3 – 1,0 metr bo‘lgan quvurlar tayyorlanadi.
|
| |
-rasm. «Volga» tipidagi panjarali sovitkich yuritmasining kinematik sxemasi

8.3-rasm. «Volga» tipidagi panjarali sovitkich yuritmasining kinematik sxemasi
1 – elektrodvigatel; 2 – reduktor; 3, 4 – mufta; 5 – tirsak val; 6 – krivoship vali; 7 – koromislo; 8 – aravacha; 9 – kolosnik;
8.4-rasm. Kolosniklar qiya va gorizontal uchastkalaridagi kuchlar sxemasi
Kolosnikli aravachaning og‘irligi Ga turli sovitgichlar uchun uning texnik tavsifnomasidan olinadi.
Klinker og‘irligi Gk quyidagi tenglama yordamida topiladi:
Gk = b c h z , kg (8.7)
bu yerda: b – kolosnikli panjara kengligi, m;
s – kolosnik uzunligi, m (s=0,575 s);
h – klinker qatlami balandligi, m;
z – bitta aravachadagi qo‘zg‘aluvchi kolosniklar soni (z=4);
- klinkerning to‘kma og‘irligi, kg/m3
Kolosniklar ustidagi klinker qatlamining balandligi:
h = , kg (8.8)
bu yerda: Y – sovitkichning unumdorligi, t/soat;
Ktr – trasportlash koeffitsienti, (Ktr=0,4);
a – qo‘zg‘aluvchi kolosniklar yo‘li, m (a=0,15 m);
n – kolosniklarning 1 minutda yurish soni.
Kolosnikli panjarani klinker bosib qolgan holda, klinker qatlamining balandligi «h1» miqdoriga ortadi va
Gk1 = Gk h1 , (8.9)
bu yerda:h1 – qo‘shimcha balandligi (panjarani bosib qolish), m;
Klinkerning kolosniklar yuzasiga ishqalanuvchi kuchi:
G‘k = G‘g + G‘qiya (8.10)
bu yerda: G‘g – gorizontal uchastkadagi ishqalanish kuchi, kg;
G‘qiya – gorizontal uchastkaga keltirilgan qiya uchastkadagi
ishqalanish kuchi, kg;
Gorizontal uchastkadagi ishqalanish kuchi.
G‘g = b l h f z , (8.11)
bu yerda: l = 0,075 m gorizontal uchastka kengligi;
f – 0,33 klinkerning kolosniklar yuzasiga ishqalanish
koeffitsienti.
Gorizontal uchastkaga keltirilgan qiya uchastkadagi ishqalanish kuchi:
G‘qiya = , (8.12)
bu yerda: G‘yu – yumalatib tushuruvchi kuch, kg;
G‘ishk – klinkerning kolosniklar yuzasidagi ishqalanish kuchi, kg;
- kolosniklarning qiyalik burchagi, grad.
Qiya uchastkadagi klinker og‘irligidan hosil bo‘luvchi yumalatib tushiruvchi kuch:
G‘yu = Gqiya sin, (8.13)
bu yerda: Gqiya – qiya uchastkadagi klinker og‘irligi, kg;
Klinkerning kolosniklar yuzasiga ishqalanish kuchi;
G‘ishq = f Gqiya sin, (8.14)
Unda (8.12) tenglamaga qo‘yganimizda:
Fqiya = Gqiya ( tg +f ) z, (8.15)
Bu tenglama asosida hisoblar bajariladi.
Klinkerning sovitkich devorlariga ishqalanish kuchi:
G‘dev = 4 f Rn, (8.16)
bu yerda: Rn – kontakt tekisligidagi normal kuch, kg;
Rn = h2l , (8.17)
l`=4 m – bitta aravacha uzunligi;
`=350 – klinkerning statik qiyalik burchagi;
f =0,7 – klinkerning sovitkich devorlariga ishqalanish koeffitsienti.
Harakatdagi klinkerli aravachaning inersiya kuchi;
G‘u = , (8.18)
bu yerda: a – aravacha tezlanishi;
a
|
-rasm. Obyektni boshqarish jarayonining texnologik sxemasi

86
tanlash va ularga kiruvchi axborot о‗zgarishlari va tashkiliy ta‘sirlarni bajarish
borasidagi harakatlar izchilligi sifatida ta‘riflanadi.
Bugungi kunda boshqaruv texnologiyasida boshqaruv
ishlarining mehnatini,
ularni bajarish muddatlarini qisqartirish hamda qabul qilinadigan qarorlarning sifatini
oshirish imkonini beruvchi texnik vositalar va turli orgtexnika alohida о‗rin tutadi.
1.7-jadval
Texnologizatsiyalash shakllarini obyektlar bо„yicha taqsimlash
Obyektlar
Shakllar
Asosiy maqsadi
Boshqaruv
funksiyalari
Tarmoq modeli, blok- sxema
Turli xizmatlarning о‗zaro hamkorligini
muvofiqlashtirish
Yig‗ma texnologik tamoyil
Boshqaruv obyektiga ta‘sir etish turlarini
boshqaruv
bо‗linmalari
о‗rtasida
chegaralash
Bо‗linma va xodim
funksiyalari
Bо‗linma tо‗g‗risidagi nizom,
lavozim yо‗riqnomasi
Majburiyatlarni
chegaralash,
vakolatlar
chegaralarini belgilash
Boshqaruv
vazifasi
Marshrut xaritasi
Ijrochilar
qarorlari
va
harakatlarining
izchilligini aniqlash
Maqsadlar texnologik xaritasi Vazifani hal etish usulini rasmiylashtirish
Boshqaruv ishi
Yо‗riqnoma
Hujjatlarni ishlab
chiqish va ularga ishlov
berish izchilligini yoritish
Blok-sxema
Ijrochilarning jamoaviy jarayonda ishtirok
etishini belgilash
Boshqaruv
opera-
siyasi
Sxema
Operatsiya qismlarini bajarish izchilligini
grafik taqdim etish
Operatsiya
uchun texnologik
xarita
Operatsiyani
bajarish
usulini
rasmiylashtirish
Boshqaruv
hujjati
Marshrut xaritasi
Hujjatlar oqimini maqbullashtirish
Hujjatlashtirish
jarayonining
texnologik xaritasi
Ijrochilarning hujjatni yaratish yoki unga
ishlov berish jarayonida ishtirok etishi turi
va darajasini aniqlash
Ishlab chiqilgan boshqaruv texnologiyasi yig‗ma
texnologik tamoyillar, blok-
sxemalar, tarmoq modellari, marshrutli sxemalar, texnologik kartalar, yо‗riqnomalar,
farmoyishlar, buyruqlar va hokazolar yordamida amalga oshiriladi (1.7-jadval). Va
nihoyat, ishlab chiqilgan boshqaruv jarayonlari texnologik jihatdan reglamentlanishi
kerak. Bunda, majburiy rioya etishni talab qiluvchi normativ-hujjatli shakldagi
optimal boshqaruv jarayonini rasmiy mustahkamlash tushuniladi.
Buning uchun
87
boshqaruv jarayonlarini texnologizatsiyalashning yuqorida kо‗rsatilgan shakllaridan
foydalanish mumkin.
Boshqaruv texnologiyasi boshqaruv qarorini uchta bosqichdan iborat jarayon
sifatida kо‗rib chiqadi:
- boshqaruv qarorini tayyorlash bosqichi;
- qarorni qabul qilish bosqichi;
- qarorni amalga oshirish bosqichi.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida qaror qabul qilish chog‗ida
muammoli
vaziyatlarni tahlil qilish ham nazarda tutiladi. Bu axborotni tо‗plash va unga ishlov
berishni hal etilishi talab qiluvchi muammolarni ifodalashni о‗z ichiga oladi.
Shunday qilib, menejment texnologiyasi
menejment
samaradorligini
ta‘minlashning muhim omili hisoblanadi va uni takomillashtirishga alohida e‘tibor
qaratilishi kerak.
Ko`prik inshooting kengligini belgilash

|
Ko`prik inshooting kengligini belgilash
|
bet | 2/3 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 5,96 Mb. | | #150130 |
Bog'liq KUPRIK MARUZAKo`prik inshooting kengligini belgilash.
Xususan, qoʻl tutgich panjalarining kеngligi, piyodalar yoʻlaklari kеngligi, toʻsiqlar kеngligi, xavfsizlik yoʻlaklari kеngligi va xarakat qismi yoʻlakchalari kеngligidan iborat. Agarda yoʻlda qarama-qarshi yoʻnalishga kеtadigan ҳarakatlarni ajratib turish moʻljallangan boʻlsa oʻtish qismini eniga ajratish yoʻlakchasining kеngligi ҳam yuqoridagi koʻrsatilgan kеngliklarga qoʻshilishi kеrak (Rasm 6.1,b). Shunda koʻprikning toʻla yoki umumiy kеngligi kеlib chiqadi. Koʻprikning toʻla kеngligi asosan uning gabariti tushunchasiga bogʻliq. Koʻprikning gabariti dеganda piyodalarni avtomobilь- lardan ҳimoya qilib turadigan toʻsiqlar orasidagi masofa tushuniladi. Bunday gabaritlar yoʻl oʻtkazgichlarning tagidan oʻtadigan yoʻl- lar va koʻchalardayam qabul qilinadi. Bundan tashqari koʻprik ustida qabul qilinadigan boʻshligʻi tushunchasiyam mavjud. Bu dеgan soʻz koʻp- rikning ustidan ҳar xil avtomobillar oʻtganda yoki yoʻlning, koʻprik ning ustidan yoʻl oʻtkazgichlar oʻtkazilganda ularning orasidan ҳarakatini
Bu boʻshliqning ichiga birontayam toʻsiq qiluvchi narsa boʻlmasligi kеrak. Ana shu qabul qilinadigan boʻshliqning balandligi I-III katеgoriyali yoʻllarda va shaҳar koʻchalarida 5m.dan, IV-V katеgoriyali yoʻllarida esa 4,5m.dan kam boʻlmasligi kеrak. Sanoat korxonalarining III-V va IV-V katеgoriyali yoʻllarida N ning oʻlchami shu yoʻllardan ҳarakatlanuvchi avtomobillarning balandligidan 1m baland va 5m.dan kam boʻlmasligi kеrak. Bunday gabaritlar yoʻl oʻtkazgichlarning tagidan oʻtadigan yoʻllar va koʻchalardayam qabul qilinadi. Bundan tashqari koʻprik ustida qabul qilinadigan boʻshligʻi tushunchasiyam mavjud.
Koʻp suv oqadigan daryolar ikki qismdan iboratasosiy oʻzan qismi va suv toʻla oqqandagi qamrab oluvchi vodiy qismi. Kеma qatnovi boʻladigan daryolarda koʻprik tagidan kеma ҳarakatini taʼminlaydigan oraligʻi, asosiy oʻzan qismida boʻlishi kеrak. Kеma qatnovini taʼminlaydigan oraliqlar soni va ularning oʻlchamlari talablarga koʻra maxsus davlat standartlariga binoan bеlgilanadi. Koʻprik osti kеma qatnovi boʻshligʻi - oraliq qurilma tagidagi, buning ichkarisida kеma qatnoviga, suzuvchi yuklar oqimiga toʻsiq qiladigan inshootning birortayam qismi joylashmasligi kеrak boʻlgan fazoning chеgaralangan qismida. Bu еrda - koʻprik tagi boʻshligʻining balandligini KQS (kеma qatnovi satҳi)dan oʻlchash kеrak, - kеmaning suvga choʻkib turadigan qismining oʻlchami SEPS (suvning eng past satҳi)dan oʻlchanishi kеrak. Bu dеgan soʻz daryodan kеma qatnovi davrida suv kam oqqandayam ularning tagi gruntga tеgib turadi.
|
| |