nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yer yuzasining tuzilishi va foydali

b o'ladi, shudring ko‘p tushadi. A takam a cho'lida
um um an y og'in yog'm aydi, asosiy n am lik m anbayi
shudring hisoblanadi. Shuning uchun A takam a cho'li
dunyodagi eng quruq cho'l hisoblanadi. Q irg'oqlarda
harorat +20°C, qishda +30°C. S ubtropik iqlim m intaqasi
30 va 40° j.k. orasida joylashgan. M azkur joylarga La-
P lata pasttekisligining janubiy qism i va A nd to g 'la rin in g
shu kengliklaridagi qism i kiradi. Sharqiy qism ida
nam subtropik (yanvarning harorati +25°, iyulniki
+10°, +15°C, yo g 'in lar 2000— 1000 mm), ichki qism
larida quruq subtropik (500— 300 mm), Tinch okean
qirg'oqlarida O 'rta dengiz iqlim i shakllangan: yoz issiq
(+17o,+20°C), qish iliq (+8°C,+10oC) va nam . M o'tadil
iqlim m intaqada ju d a xilm a-xil: g 'arbiy qirg'oqlar
m o'tadil, qish yum shoq va iliq (+4°C, +5°C), yoz salqin
va nam (harorat +15°C, yo g 'in lar 2000— 3000 mm);
sharqiy qism ida m o'tadil quruq iqlim (qish salqin 10°C),
ba’zida qor yog'adi, am m o tezda erib ketadi, yoz quruq
va iliq (+15°C, +20°C).
And tog'larida balandlik iqlim m intaqalari hosil
bo'lgan.
Surxondaryo iqtisodiy rayoni - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

4.13. Surxondaryo iqtisodiy rayoni
M am lakatim izning eng janubida joylashgan iqtisodiy
rayon. Surxondaryo viloyatini o'z ichiga oladi. 1941-
yil 6-m artda tashkil etilgan. Maydoni 20,1 m ing km 2,
aholisi 894,9 m ing kishi. Viloyatda 14 tum an, 8 shahar, 7
shaharcha, 114 ta qishloq bor.
Asosiy foydali qazilmalari. neft.
Aholisi.
Zichligi 1 km 2 ga 94,3 kishi, viloyatda
o'zbeklar 79,9 %, tojiklar 13,3 %, ruslar 2,7 %, turkm anlar
1,3 % va boshqa m illat vakillari yashaydi. Shahar aholisi
20,5 %, aholining yillik tabiiy o'sishi 30 %.
Sanoati.
Yetakchi tarm og'i yengil va oziq-ovqat
sanoati.
269
Qishloq xo‘jaligi.
Asosiy tarm oqlari: paxtachilik,
bog‘dorchilik, uzum chilik,
lim onchilik, pillachilik.
M am lakatim izda eng ko‘p ingichka tolali paxta yetish
tiriladigan viloyat (75 %).
Transporti.
Temiryo‘1. Iqtisodiy rayon yuk tashish-
da yetakchi. Birinchi tem iryo‘1 1915- yil qurilgan. 1995-
yildan G ‘uzor — Boysun — Qum qo‘rg‘on tem iryo‘li
qurilmoqda. Avtomobil yo'llari uzunligi 6,1 m ing km
(2,7 ming km qattiq qoplamali). Asosiy yo'llari katta
0 ‘zbekiston trakti.
Asosiy shaharlari.
Termiz, Denov, Jarqo‘rg‘on,
Sherobod, Sho'rchi, Qumqo‘rg‘on.
Asosiy xususiyatlari:
1. Eng janubda joylashgan iqtisodiy rayon.
2. Iqlimi subtropik.
3. Ingichka tolali paxta yetishtirishda m am lakatda
yetakchi.
4. Sitrus mevalar yetishtirish bo'yicha 1-o‘rinda.
5. M am lakatim izdagi yagona daryo porti joylashgan
(Termiz).
6. Termiz respublikadagi eng janubiy shahar.
V.
QUYI AM UDARYO IQTISODIY RAYONI
M am lakatim izning
shim oli-g‘arbida
joylashgan.
Qoraqalpog'iston Respublikasini va X orazm viloyatini
o‘z ichiga oladi. Maydoni eng katta iqtisodiy rayon (171,2
ming km 2), aholisi 2618,4 ming kishi (1996- y.).
270
|
Tabiat muhofazasi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

orollariga Gavayi va boshqa orollar kiradi.
Biogen
orollarga
Marjon
orollari va
atollar
kiradi. Okeaniyaning
g'arbiy qism ida
orollar yoylari joylashgan, ularda
tog'lar bilan tekisliklar alm ashinib keladi.
M azkur
orollar tektonik harakatlar tufayli ko'tarilib qolgan, ular
litosfera plitalari chegaralarida joylashgan. Ularga
Yangi
Kaledoniya va boshqa orollar to'plam lari kiradi. Yangi
Kaledoniya oroli 400 km ga cho'zilgan.
Okeaniyaning foydali qazilm alari orollarning kelib
chiqishi va tuzilishi bilan bog'liq.
Yangi Kaledoniya
orolida
nikel, xromit
va boshqa m etalli foydali qazilm alar
ko'p. Yangi Gvineyada esa
ko'mir, neft
va
boksit
qazib
olinadi, atollarda
fosforit
konlari ko'p.
Foydali qazilmalari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

G 'arbiy Avstraliya qirg'oqlaridan o'tadigan sovuq
dengiz oqimi ta’sirida yog'in miqdori juda kam. Shuning
uchun bu yerda cho'l landshaftlari hosil bo'lgan.
Yozda (dekabr, yanvar, fevral) m aterik kuchli isiydi.
M aterikning katta qismida harorat +30° dan yuqori.
Sharqiy qirg'oqlarda harorat +25° С atrofida, Tasmaniya-
da esa 15°C. Yozda m aterikning m arkazida past bosim
oblasti vujudga keladi. Shuning uchun shim oli-g'arbdan
ekvatorial nam havo massalari oqib kela boshlaydi va
m aterikning shimoli-sharqiy qism larida yog'in miqdori
1000 mm dan oshadi. Avstraliyaning
janubiy qismlari
janubi-sharqiy shamollar ta’sirida bo'lganligi sababli
ushbu hududlarda yog'inlar yog'maydi.
Qishda (iyun, iyul, avgust) m aterik soviydi. Shimolda
o'rtacha harorat 5— 6°C gacha pasayadi. Shimoliy
qirg'oqlarda harorat 20°C, m arkaziy hududlarda 15°C,
qolgan joylarda 10° C, tog'larda esa 5°C bo'ladi.
Avstraliyada yog'inlar, asosan, yom g'ir sifatida
yog'adi. M arkaziy havza rayonida yog'in miqdori 120
mm dan kam, m arkazdagi cho'llarda 120— 250 mm.
Sharqiy Avstraliyaning tog'oldi
rayonlari va Janubiy
Avstraliyada 250— 500 mm gacha yom g'ir yog'adi.
Sharqiy Avstraliyaning tog'larida, K arpentariya qo'ltig'i
atrofida 500— 1000 mm, qirg'oqbo'yi tekisliklarida
1000— 2000 mm yog'in yog'adi.
Avstraliyada
ekvatorial, tropik, subtropik
va
mo'tadil
iqlim m intaqalari shakllangan. Subekvatorial mintaqa
m aterikning shimoliy qismini egallagan. Bu yerda
116
musson iqlimi shakllangan.
Tropik iqlim mintaqasi
Avstraliyaning juda katta hududini egallaydi. M azkur
mintaqada ikkita iqlim turi shakllangan:
nam
va
quruq
tropik iqlim.
Nam tropik iqlim m aterikning sharqiy
qismida, okeandan keladigan nam havo m assalari ta’sirida
shakllangan. M azkur havo m assalari Sharqiy Avstraliya
tog'larining Tinch okean qirg'oqlariga m o'l yog'in olib
keladi. M aterikning markaziy va g'arbida
quruq tropik
iqlim hosil bo'lgan. Harorat yozda +30°C, qishda -10,
-15°C , yog'inlar miqdori 250— 300 mm. M aterikning
janubiy qismi subtropik iqlim mintaqasida joylashgan va
quyidagi iqlim turlari hosil bo'lgan.
Nam subtropik iqlim.
M aterikning janubi-sharqida shakllangan. Yog'inlar yil
davomida yog'adi, harorat yozda +22°C, qishda +6°C;
quruq subtropik iqlim Avstraliya qirg'oqlarini o'z ichiga
oladi, yog'inlar kam , haroratlar farqi katta.O W a
dengiz
iqlimi
m aterikning janubi-g'arbiy qism ini o'z ichiga oladi.
Yog'inlar kuz va qishda yog'adi, yoz quruq va issiq, yillik
yog'in miqdori 600 mm. M o'tadil
iqlim m intaqasida
Tasmaniya oroli joylashgan. G 'arbiy shamollar hukm ron,
qish iliq, yoz salqin. Avstraliyada qish - iyun, iyul, avgust
oylarida; bahor - sentabr, oktabr, noyabr oylarida; yoz -
dekabr, yanvar, fevral oylarida bo'ladi.
Qishloq xo‘jaligi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Asosiy shaharlari.
Q arshi -v ilo y at m arkazi, 1926-
1937- yillari Behbudiy bo'lgan. Shahar Yunon-Baqtriya
(er. av. 250-130-y.y.) davrida ham m a’lum bo‘lgan. Shah
risabz, Kitob va boshqalar.
Asosiy xususiyatlari
1.
Kitob shahri yonida M irzo U lug‘bek nomli kenglik
xalqaro stansiyasi bor.
2 . 0 ‘zbekistonda qazib olinadigan gazning 3/4 qism ini
beradi.
3.
0 ‘zbekistonda yetishtiriladigan Qorako‘l terilari-
ning 19 %, junning 16 % ini beradi va iqtisodiy rayonlar
ichida Buxoro Qizilqum dan keyin ikkinchi o'rinda
turadi.
Break operatori - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s....

O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
Tarixi 37 bet
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Qishloq xo‘jaligi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Qishloq xo‘jaligi.
Asosiy tarm og'i paxtachilik,
bundan tashqari qorako'lchilik, uzum chilik, pillachilik,
bog'dorchilik ham yaxshi rivojlangan.
Transporti
Temiryo‘1 (210,6 km), avtomobil yo'llari (9,8 ming km).
Asosiy shaharlari
Buxoro-Xitoy m anbalarida V asrda tilga olingan.
1996-yili UNESCO jahon m adaniy merosi hisoblanuvchi
shaharlar hisobiga kiritilgan.
266
Aholisi shaharliklar 448 ming, qishloq aholisi 995
ming (2001) kishidan iborat.
4.12. Qashqadaryo iqtisodiy rayoni
Qashqadaryo viloyatidan iborat. Viloyat 1924- yil
12- iyulda tashkil qilingan. 1943, 1969- yillarda qayta
tashkil etilgan. Maydoni 28,6 m ing km 2, aholisi 2378,5
m ing kishi (2001- yil). Viloyatda 13 tum an, 12 shahar, 4
shaharcha, 147 ta qishloq bor.
Aholisi.
M am lakatim iz aholisining 8% dan ortiq
qismi shu viloyatda yashaydi, aholining o'rtacha zichligi
1 km 2 ga 83,5 kishi (2005). Aholining 87,7 % o'zbeklar-
dan iborat. Bundan tashqari, tojiklar, ruslar va boshqa
m illatlar ham yashaydi. Shahar aholisi 25,6%.
Xo‘jaligi.
A sosiy sohasi qishloq xo'jalik m ahsulot
larini yetishtirish va yoqilg'i qazib olish.
Sanoati.
Asosiy tarmoqlari:
yoqilg'i-energetika
sanoati, neft qazib olish (Ko'kdumaloq), gaz qazib olish
va uni qayta ishlash (Muborak, Sho'rtan, Odamtosh,
Zevarda, Qumbuloq va boshqa gaz konlari, M uborak gazni
qayta ishlash zavodi), elektroenergiya ishlab chiqarish
(Tallimarjon GRES), qurilish m ateriallar sanoati (Qarshi
temir-beton, asfalt-beton, keramzit-beton zavodlari va
Qarshi uysozlik kombinati, Shahrisabz qum-shag'al
zavodi, Kitob marm ar-plitalar zavodi), kimyo sanoati
(Sho'rtangaz kimyo birlashmasi), yengil sanoat (Qarshi,
Kitob, Shahrisabz, Koson paxta tozalash zavodlari,
267
Qarshi shoyi to‘qish fabrikasi, Shahrisabz pillakashlik va
«Hujum» (do‘ppi, so‘zana, ko’ylak, gilam ishlab chiqarish)
fabrikalari, oziq-ovqat sanoati (Qarshi yog‘-moy zavodi,
Koson va ekstraksiya zavodi, Shahrisabz konserva va
go‘sht zavodi).
|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 64

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. NazarovBog'liq Tarixi 37 bet
15.
X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
,
*
3
;
2
2
,
2
)
(
holda
aks
x
x
yoki
x
agar
x
x
f
16.
X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
2
,
4
;
2
0
,
;
0
,
)
(
2
x
agar
x
agar
x
x
agar
x
x
f
17.
X haqiqiy soni berilgan. Quyidagi funksiya hisoblansin.
;
),...,
4
,
3
[
),
2
,
1
[
,
1
;
),...,
3
,
2
[
),
1
,
0
[
,
1
;
0
,
0
)
(
x
agar
x
agar
x
agar
x
f
18.
Yil berilgan (musbat butun son). Berilgan yilda nechta kun borligini aniqlovchi
dastur tuzilsin. Kabisa yilida 366 kun bor, kabisa bo‗lmagan yilda 365 kun bor.
Kabisa yil deb 4 ga karralilariga aytiladi. Lekin 100 ga karrali yillar ichida faqat
400 ga karrali bo‗lganlari kabisa yil hisoblanadi. Masalan 300, 1300 va 1900
kabisa yili emas. 1200 va 2000 kabisa yili.
19.
Butun son berilgan. Berilgan sonni ―musbat toq son‖, ―manfiy juft son‖, ―son
nolga teng‖ va h.k ekranga yozadigan dastur tuzilsin.
20.
1-999 oralig‗idagi sonlar berilgan. Berilgan sonni ―ikki xonali juft son‖, ―uch
xonali toq son‖ va h.k ekranga yozadigan dastur tuzilsin.
21. x,y,z,t sonlarining eng kattasi va eng kichigini aniqlang.
22. M(x;y) nuqta koordinata tekisligining qayerida joylashganligini aniqlang.
23. Berilgan oddiy kasrning turini aniqlang.
24. x1, x2, x3 sonlari berilgan va ularning faqat ikkitasi teng. Farq qiluvchi sonni
toping.
25. y=kx+b funksiya grafigining qaysi koordinata choragida joylashganlini
aniqlang.
90
26. Ikkita chiziqli funksiya berilgan. Ularning grafiklari o‗zaro qanday
joylashganligini aniqlang.
27. Teledasturning bir qismini dasturlashtiring.
28. Har qanday sonning kvadrati qanday raqam bilan tugashini aniqlang.
29. y=sinx, y=cosx, y=tgx, y=ctgx funksiyalarning koordinata choraklaridagi
ishoralarini aniqlang.
30. Yil oylarining qaysi faslga tegishliligini aniqlang.
31. Ixtiyoriy kiritilgan ko‘p xonali sonning 2, 3, 4, 5, 6, 10 sonlaridan qaysi biriga
karrali ekanligini aniqlang.
3.4 C++ DASTURLASH TILIDA TANLASH JARAYONLARI VA
ULARNI DASTURLASH
Reja:
1. Break operatori va uning umumiy ko‗rinishi;
2. Continue operatori va uning umumiy ko‗rinishi;
3. Tanlash operatori va uning umumiy ko‗rinishi.
C++ dasturlash tilida shartli algoritmning yana bir turi mavjud, bu tanlash
asosida algoritmning bajarilishidir. Algoritm tarkibida shartli operatorning natijasi
ikki va undan ortiq ham bo‗lishi mumkin. Agar shartning natijasi ikki va undan
ortiq bo‗lsa, bunday holatlarda tanlash jarayonlaridan foydalaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
satr2. append (satr1) - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov Pdf ko'rish
|
bet | 141/173 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,67 Mb. | | #238775 |
Bog'liq Tarixi 37 betsatr2. append (satr1);
ko‗rinishidan foydalanilganda satr2 ning oxiridan
satr1 ulanadi. Agar satr2 initsializatsiya qilinmagan bo‗lsa, satr2 o‗zgaruvchi satr1
o‗zgaruvchining qiymatini oladi;
b)
satr2. append (satr1,n,m);
ko‗rinishidan foydalanilganda satr1ning n –
belgisidan keyingi m ta belgisi satr2 ning oxiridan ulanadi;
c)
satr2. append (satr1,n);
ko‗rinishidan foydalanilganda satr1 char turli
massiv bo‗lishi kerak. Funksiya char turli satr1ni string turga aylantirib, uning
dastlabki n ta belgisini satr2 oxiridan ulaydi.
Funksiyaning vazifasini o‗zlashtirish uchun quyidagi dastur va uning
natijasini tahlil qiling.
#include
#include
using namespace std;
int main()
{ int j,i,s,n,m;
string
s1="matnni
ulash",s3,s4="bo‗lakni",s5,s7="bizning
",s2="matnga ";
char s6[]="assalom"; s2.append(s1);cout<<"s2="<s3.append(s1);cout<<"s3="<s4.append(s1,6,6);cout<<"s4="<s5.append(s6,4);cout<<"s5="<s7.append("maktabdosh",6);cout<<"s7="<system("pause");
return 0;
}
Dastur natijasi quyidagicha bo‗ladi
s2=matnga matnni ulash
s3=matnni ulash
s4=bo‗lakni ulash
s5=assa
s7=bizning maktab
Satr tarkibiga boshqa satrni joylashtirish
String turidagi satrni qismiga boshqa satrni o‗rnatish uchun insert()
funksiyasidan
foydalaniladi.
insert()
funksiyasining umumiy ko‗rinishi
quyidagicha bo‗ladi.
satr2.insert (n,satr1,m,k)
Funksiyaning quyidagi ko‗rinishlaridan foydalaniladi:
216
a)
satr2.insert (n,satr1);
ko‗rinishidan foydalanilganda funksiya
satr2
ning
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov
|
Informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning maqsad va vazifalari

|
Informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning maqsad va vazifalari
|
bet | 184/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) Informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning maqsad va vazifalari
Informatika» fanining pedagogik vazifalari insonning umumiy ta’lim olishidagi asosiy vazifalarini hal etishda qo’shadigan o’ziga hos xissasi bilan aniqlanadi. O’quvchilarda informatika xaqidagi bilimni shakllantirish va ular tafakkurini rivojlantirish.
Ilmiy dunyoqarashni shakllantirish. Bu muhim vazifani hal etishda butun pedagogik jamoa barcha o’quv predmetlarini o’qitish jarayonida ishtirok etadi. Milliy mafkura ruhida tarbiyalash.
o’quvchilarni amaliy faoliyatga, mehnatga, ta’lim olishni davom ettirishga tayyorlash.
Yuqoridagi masalalardan hech biri boshqalaridan ajratilgan holda, alohida hal etilmasligi lozim. Ular bir butunlikda bir-biri bilan chambarchas bog’liq holda amalga oshirilishi lozim. o’quvchilar informatika asoslarini mustahkam egallashlari asosidagina ularning tafakkurini tarbiyalash va ilmiy dunyoqarashni yaratish mumkin. Ikkinchi tomondan, mantiqiy fikrlashga o’rgatish bilangina, o’quvchilarning informatikani fan sifatida uning o’ziga xos tomonlarini chuqur tushunishlariga erishish mumkin. Bundan tashqari, informatikani o’qitish jarayonida amaliy faoliyatga tayyorlash vazifasini to’g’ri hal etishga erishish uchun informatika kursining ilmiyligini oshirish lozim. Faqatgina to’g’ri va chuqur xulosalar qila olsagina, o’quvchilar har bir masalani yechishga tanqidiy va ijodiy yondasha oladilar, yangi muammolar oldida o’zlarini yo’qotib qo’ymaydilar va turli shart-sharoitlarda unumli faoliyat ko’rsata oladilar.
Informatika va axborot texnologiyalari kurslarini o’qitishning metodik tizimi haqida tushuncha
O’quv-metodik ta’minot sohasida informatika o’qitish metodikasi o’z oldiga o’quvchilar uchun qiziqarli darsliklar va o’quv qo’llanmalarini, o’qituvchilar uchun esa uslubiy ishlanmalarni yaratishni maqsad qilib qo’yadi.
O’quv-metodik ta’minot o’quv dasturlari, darsliklar, o’quv va uslubiy qo’llanmalarni o’z ichiga oladi. Bunda asosiy o’rin darslik va o’quv qo’llanmalariga ajratilgan. Qolgan o’quvmetodik ta’minot asosiy darslik bilan yaqindan bog’langan bo’lib, darslikdagi g’oyalarni tushuntirish va rivojlantirishga xizmat qilishi lozim.
O’quv-metodik ta’minot tarkibiga davriy nashrlardagi, oliy va o’rta maxsus ta’lim va xalq ta’limi vazirliklari nashrlaridagi uslubiy materiallarni va me’yoriy hujjatlarni kiritish mumkin.
O’quv-metodik ta’minotning hozirgi davrdagi muhim bir bo’lagi bu, elektron o’quv- metodik materiallardir.
|
| |
Test savollari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 83/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) Test savollari
1. Sayt nima?
Internetga ulanish qurilmasi
Internetdagi adres
*Internetga joylashtirilgan va elektron adreslarga ega bo’lgan elektron xujjatlar to’plami D) Foydalanuvchilarni internetga ulash uchun xizmat qiluvchi kompyuter
2. Internetda eng ko’p qo’llaniladigan xizmat qaysi?
E-mail
Usenet
*WWW
FTP
3.Tarmoqlar necha turga bo’linadi?
*3 xil: Lokal, mintaqaviy, global
3 xil: Oddiy, murakkab, o’ta murakkab
3 xil: Maxalliy, mintaqaviy, murakkab
2 xil: Lokal va global
4. Serverlar – bu?
ishchi joylar
*Ishchi stansiyalar qaramog‘ida joylashgan
Ma’lumotlar uzatadigan kanal (radio)
Ishchi stansiya
20-mavzu. Dars rejasi, uning asosini tashkil etuvchilari. Dars tahlili (2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga O’quv jarayonini tematik va har bir darsni rejalashtirish. Darslar tizimini tayyorlash. Dars rejasi,
uning asosini tashkil etuvchilari. Dars tahlili haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash, amaliy topshiriqlar berish va ularni baholash.
|
|
|
| |
Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati

|
Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati
|
bet | 82/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati.
Masofaviy ta’lim - bu o’qituvchi va o’quvchi bir-biri bilan masofa yoki vaqt orqali ajratilgan sababli, axborot texnologiyalardan fodalanilgan holda ta’lim berish mexinizmi.
Bu ta’lim turini bir necha modellari mavjud, ular masofaviy ta’lim tashkil qilinishiga sabab bo’lgan vaziyatlari bilan farqlanadi: geografik sabablar (mamlakat maydoni, markazlardan geografik uzoqlashgan regionlar mavjudligi), mamlakatni kompyuterlashtirish va informatsiyalashtirish darajasi, transport va kommunikatsiyalar rivojlanish darajasi, masofaviy ta’lim uchun mutaxasislar mavjudligi, ta’lim soxasida informatsion va kommunikatsion texnologiyalardan foydalanish darajasi, mamlakatning ta’lim soxasidagi odatlari. Masofaviy ta’lim modellari:
Birlamchi model;
Ikkilamchi model;
Aralashgan model;
Konsortsium;
Franchayzing;
Validatsiya;
Uzoqlashgan auditoriyalar; 8) Proektlar.
Salbiy va ijobiy resurslarga ega bo’lgan Web saytlar va ularning ahamiyati.
Internetning ichki tahdidlari tarmoq axborot makonining ahvoli va rivojlanishi uchun salbiy oqibatlarga ega bo’lishi mumkin bo’lgan tahdidlar. Bular: tarmoqning ortiqcha yuklanganligi tufayli axborot kollapsi (qulashi); xakerlarning ma’lumotlarni yo’q qilishi yoki o’zgartirishi, bog’lamalar va trafikni “chetlab o’tish” yo’nalishlarini blokirovkalash maqsadida uyushtirgan hujumlari; kommunikatsiya kanallarining tasodifiy yoki uyushtirilgan avariyalari; axborot-izlash tizimlarining mukammal emasligi; protokollarning “ma’naviy” eskirib qolishi va boshqalar.
Internetning tashqi tahdidlari foydalanuvchilar uchun salbiy oqibatlarga ega bo’lishi mumkin bo’lgan tahdidlar. Tashqi tahdidlar texnologik va ijtimoiy bo’lishi mumkin:
Texnologik: tezligi sekin kanallar; tarmoqqa ulanishning unumsiz uslublari; olib keltirilgan viruslar; axborot “toshqini” va h.k.
Ijtimoiy: foydalanuvchilarning jismoniy va ruxiy sog’lig’iga bo’lgan ta’sir; insonning shaxsiy ongiga bo’lgan ta’sir; axborot terrori, jinoyati va boshqalar.
|
| |
Sanoati
A sosan, quyidagi tarm oqlar rivojlangan: yoqilg'i-

Tabiati va tabiiy resurslari
M aydonining katta qism ini Qizilqum cho‘li, janubiy
qism ini Zarafshon vodiysi egallagan. Qizilqum qo‘riq-
xonasi shu rayonda joylashgan. Asosiy foydali qazilm a
bu yerda gaz hisoblanadi.
Aholisi
A holining zichligi 1 km 2 ga 35 kishidan to‘g ‘ri keladi.
Shahar aholisi 32,9%, bu yerda o‘zbeklar (85,9%), ruslar
(4,0%), tojiklar (4,0%), tatarlar (1,2%), qozoqlar (1,6%) va
boshqa m illat vakillari yashaydi.
Sanoati.
A sosiytarm oqlari:yoqilg‘i-energetikasanoati
(Gazli, Uchqir, Qorovulbozor gaz konlari, Ko‘kdumaloq
neft koni, Buxoro neftni qayta ishlash zavodi, Buxoro
IES),
mashinasozlik (Buxoro motorrem ont zavodi),
qurilish m ateriallari sanoati (Buxoro va Kogon qurilish
m ateriallari korxonalari), yengil sanoat (paxta tozalash
zavodlari, Buxoro va G'ijduvon poyabzal fabrikalari,
Buxoro ip-gazlam a ishlab chiqarish birlashmasi, Qorako‘1
zargarlik fabrikasi, Buxoro-Qorako‘l fabrikasi).
• Fiksatsiyalangan aloqali (bir joydan qo‘zg‘almay yoki stat-
sionar holatda) ulanish (ingl. Fixed WiMAX); 
•

453
Ushbu chastota diapazonida bu aloqa kanali keng ligi bilan
120Mbit/sek dan ortiqroq tezliklarda ma’lumot
uzatish-
ga erishish mumkin. Fiksatsiyalangan ulanish rejimi IEEE
802.16d-2004 standarti bilan tavsiflangan. Shuni alohida
ta’kidlash lozimki, fiksatsiyalangan
ulanish rejimida xiz-
mat ko‘rsatuvchi ko‘pchilik operatorlar to‘liq mobil rejim-
ga o‘tishni yoki ikkala standartni ham bir vaqtda qo‘llashni
loyi halashtirmoqdalar.
Seansli ulanish
Seansli ulanish mavjud fiksatsiyalangan ulanish rejimli Wi-
MAX ga seans tushunchasini qo‘shdi. Seansning mavjud bo‘lishi
turli tayanch stansiyalari orqali ulanishni o‘rnatish va ma’lum bir
davr orasida AUni erkin ko‘chishiga imkon beradi.
Ushbu rejim
asosan portativ uskunalar (masalan, noutbuk, cho‘ntak kompyu-
terlari) uchun ishlab chiqilgan va portativ uskunalar uchun juda
muhim bo‘lgan AU energiya iste’molini
kamaytirish imkonini
beradi.
Mustaqil ishlash uchun misollar

|
Mustaqil ishlash uchun misollar
|
bet | 129/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMustaqil ishlash uchun misollar
1.
|
;
|
7.
|
;
|
13.
|
;
|
2.
|
;
|
8
|
;
|
14.
|
;
|
3.
|
;
|
9
|
;
|
15.
|
;
|
4.
|
;
|
10
|
;
|
16.
|
|
5.
|
|
11
|
|
17.
|
, ;
|
6.
|
;
|
12
|
|
18.
|
.
|
1 8-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: Turbo Paskal tilida belgili va satriy ma’lumotlar bilan ishlash Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Turbo Paskal tilida belgili va satriy ma’lumotlar bilan ishlash qoidalarini, massivlarni e’lon qilish, ularning turlari, yozilishi va ishlashini, ularni qo`llab dasturlar tuzishni o`rganish. Amaliy mashg’ulot natijasi : Turbo Paskal tilida belgili va satriy ma’lumotlar bilan ishlash qoidalarini, e’lon qilish, ularning turlari, yozilishi va ishlashini, ularni qo`llab dasturlar tuzishni o`rganish. Belgili va satriy ma’lumotlardan foydalanib, hisoblash jarayonlarini dasturlash va ulardan amaliy masalalarga dastur tuzishda foydalanish malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish.
Mos variantidagi topshiriqni bajarish.
Nazariy ma’lumotlar: satr, umuman olganda, char turidagi elementlar soni (uzunligi) 0 dan 255 gacha bo‘lgan massivdir. Satrlarni String maxsus so‘zi orqali tavsiflanadi va satr uchun xotiradan uzunligiga nisbatan bir bayt ortiqcha (satr uzunligini saqlash uchun) joy ajratiladi. Paskalning Sistem moduliga belgili va satrli miqdorlar bilan ishlash uchun ko‘pgina funksiya va protseduralar kiritilgan. Quyida biz ularning ba’zilari bilan tanishtiramiz.
Yozilishi
|
Vazifasi
|
Standart funksiyalar
|
CONCAT(S1,S2,…,SN)
|
S1,S2,…,SN satrli (belgili) turdagi o‘zgaruvchilar (o‘zgarmaslar) ni bir biriga ketma-ket ulaydi
|
LENGTH(S)
|
|
|
| |
Amaliy mashg’ulotning maqsadi

|
Amaliy mashg’ulotning maqsadi
|
bet | 128/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarAmaliy mashg’ulotning maqsadi: Sikl operatorlari haqida qisqacha nazariy ko`nikmalar hosil qilish. Sikl operatori, uning turlari, yozilishi va ishlashini o`rganish, sikl operatorlarini qo`llab takrotlanuvchi hisoblash jarayonlarini dasturlashni o`rganish. Paskal dasturlash tilida arifmetik va mantiqiy ifodalar, ularning yozilishi, amallarning bajarilish tartibi va qiymatlarini tahlil qilishni o`rganish.
Amaliy mashg’ulot natijasi : Sikl operatori, uning turlari, yozilishi va ishlashini o`rganish, tsikl operatorlarini qo`llab murakkab takrotlanuvchi hisoblash jarayonlarini dasturlash va ulardan amaliy masalalarga dastur tuzishda foydalanish malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos variantidagi topshiriqni bajarish
Nazariy ma’lumotlar.Ba’zan ayrim masalalarda takrorlanish jarayonlari bir nechta bo`lishi mumkin. Agar takrorlanish jarayonlarining tanasi takrorlanish strukturasidan tashkil topgan bo`lsa, u holda bunday takrorlanish ichma – ich joylashgan yoki murakkab deb ataladi, ya’ni bitta takrorlanish ichiga bir yoki bir necha boshqa takrorlanishlar kirsa murakkab tarkibli takrorlanishli dasturlar hosil bo`ladi. Boshqa takrorlanish jarayonlarini ichida joylashgan takrorlanish ichki takrorlanish deb ataladi. Takrorlanish jarayonlarini ichida joylashgan takrorlanish ichki takrorlanish deb ataladi. 1-misol. z = sinx+cos y funktsiyaning qiymatini x va y o`zgaruvchilarining x[a, b] va y[c, d] da hisoblash dasturini tuzing.
Yechish.
Program Func;
Var i, j, nx, ny: integer; x, a, hx, b, y, c, d, hy: real;
Begin
read(a, b, hx, c, d, hy); writeln(‘a=’, a, ‘b=’, b, ‘hx=’, hx);
writeln(‘c=’, c, ‘d=’, d, ‘hy=’, hy);
nx:= trunc((b - a)/hx)+1; ny:= trunc((d - c)/hy)+1;
x:= a; for i:= 1 to nx do begin (* tashqi takrorlanishning boshlanishi *)
y:= c; for j:= 1 to ny do begin (* ichki takrorlanishning boshlanishi *)
z:= sin(x) + cos(x);
writeln(‘x=’, x, ‘y=’, y, ‘z=’, z);
y:= y + hy; end; (* ichki takrorlanishning tugashi *)
x:= x + hx; end ;(* tashqi takrorlanishning tugashi *)
End.
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b.Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 yHolmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika, dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y. 27-32 b.
В.А. Острейковский Лабораторный практикум по информатике: Учебное пособие для вузов. — М.: Высш. шк., 2003.
Культин Н.Б.Программированиев Турбо Паскаль и Дельфи. СПб.:БХВ-Стнкт-Петербург,1999А.В. Петров и др. Вычислительная техника и программирование. Учебник для технических вузов.М.:Высш. шк.,1990.
|
| |
Berilgan misolda ishlatilgan hamma axborot tashuvchilarni sanab bering

Berilgan misolda ishlatilgan hamma axborot tashuvchilarni sanab bering.
A) ovoz va yorug’lik to’lqinlari
V) daftar
S) miya D) miya, ovoz va yorug’lik to’lqinlari, daftar. 2. Keltirilgan axborot ma’lum qoidalar asosida rivojlanadi, ya’ni:
A) axborotni qayta ishlash
V) axborotni saqlash
S) axborotni uzatish
D) axborotni qabul qilish.
3. Quyidagilardan qaysi bir soha axborotlar bilan ish yuritadi?
A) dehqon
V) duradgor
S) jurnalist
D) sportchi.
4. Qaysi texnik qurilmalar yangi axborot texnologiyalariga kiradi?
1. Telefaks 2. Kompyuter 3. Radiotelefon 4. Radio A) 1,2.
V) 1.
S) 1,2,3.
D) 1,2,3,4.
5. Keng ko’lamdagi foydalanuvchilar uchun axborotni qayta ishlashva uzatishda qo’llaniladigan interfaol axborot tarmog’ini ko’rsating.
A) televizor
V) kseroks
S) skaner
D) peydjer
6. Sonli va xarfli ko’rinishda axborotlarni uzatish va qabul qilib olishuchun ishlatiladigan chop qilish telegraf uskunasi:
A) teletayp
V) kseroks
S) skaner
D) qo’l telefoni.
7.Axborot qanday xossalarga ega bo’lishi kerak:
1. Uzluksizlik 2. CHeksizlik3. Foydalilik 4. Ishonchlilik5. Aniqlik. A) 1,2.
V) 1.
S) 1,2,3.
D) 1,2,3,4.
8.Qaysi qatorda diskret axborot ko’rsatilgan?
o’qituvchining darsdagi xikoyalari
U=X^2 funktsiya grafigi
U=1/X funktsiya grafigi
Musiqiy kontsert
TV "Axborot"dagi axborotlar. A) 1,2.
V) 1.
S) 1,2,3.
D) 1,2,3,4.
9.Bit – bu:
A) 0 va 1 sonlarini qabul qiluvchi eng kichik axborot birligi. V) Kompyuter elementi.
S) 0 sonini qabul qiluvchi eng kichik axborot birligi.
D) 1 sonini qabul qiluvchi eng kichik axborot birligi.
10.Bayt – bu:
A) 1024 bit
V) 1 bit
S) 0 bit D) 8 bit.
|
Mustaqil ishlash uchun misollar

|
Mustaqil ishlash uchun misollar
|
bet | 127/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMustaqil ishlash uchun misollar:
1. 3n ni hisoblang. Bunda n natural son.
2. 1dan to 100 gacha bo`lgan natural sonlar yig`ndisini hisoblang.
3. 1dan to 100 gacha bo`lgan natural sonlar ko`paytmasini hisoblang.
4. 6 dan to N gacha bo`lgan juft natural sonlar yig`indisini hisoblang.
5. 3 dan to N gacha bo`lgan toq natural sonlarni ko`paytmasini hisoblang.
6. 1 dan to N gacha bo`lgan toq natural sonlar yig`indisini hisoblang.
7. 2 dan to N gacha bo`lgan juft natural sonlarni ko`paytmasini hisoblang.
8. funktsiyani hisoblang.
9. y=x2 ifodani x ni 5dan to 55 gacha 0,5 qadam bilan o`zgartirib, y ning qiymatini hisoblang.
10. an ni hisoblang. Bunda n natural son.
11. ni hisoblang.
12. ni hisoblang.
|
13. ni hisoblang.
14. ni hisoblang.
|
Berilgan funktsiyani hisoblang y=xn bunda n natural son.
Oxiri 0 bilan tugaydigan n ta sonlar ketma – ketligining o`rta arifmetigini hisoblang.
Oxiri 0 bilan tugaydigan n ta sonlar ketma – ketligining o`rta geometrigini hisoblang.
Har xil haroratlarda vodorod va benzol gazsimon moddalarning molekulalari o`rtacha tezligini hisoblang.
1 dan N gacha natural sonlarning 4 ga karralilarining ko`paytmasini hisoblang.
1 dan N gacha bo`lgan sonlarning 3 karralilarining ko`paytmasini hisoblang.
1 7-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: Turbo Paskal algoritmik tilida murakkab takrorlanuvchi jarayonlarni algoritmlash
|
| |
Nazorat savollari - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 98/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNazorat savollari:
Algoritm deb nimaga aytiladi?
Qachon algoritmik tuzilma takrorlanuvchi deb ataladi?
Necha xil takrorlanishlar mavjud?
Algoritmda shartlar nima vazifani bajaradi?
Blok sxemada shartlar qanday ifoda etiladi?
Blok-cxema deb nimaga aytiladi?
Blok-cxema qanday elementlardan tashkil topadi?
Takrorlanuvchii jarayon deb nimaga aytiladi?
Murakkab takrorlanuvchi jarayon deganda nimani tushunamiz?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
Faronov V.V. Turbo Paskal 7.0. Uchеbnoе posobiе. M.: Nolidj., 2002g.
Aripov M., Xaydarov A. Informatika asoslari T. “O`qituvchi” 2002y.
Holmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika,dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y.
Mustaqil bajarish uchun variantlar:
1. a) ; b) ; c)
2. a) ; b) ; c)
3. a) ; b) ; c)
4. a) ; b) ; c)
5. a) ; b) ; c)
6. a) ; b) ; c)
7. a) m!+7; b) ; c)
8. a) (m+1)!; b) ; c)
9. а) ; b) c) 10. a) ; b) c) 11. a) ; b) ; c)
12. а) ; b) ; c) ;
13. a) ; b) ; c)
14. a) ; b) ; c)
15. a) ; b) ; c)
16. a) ; b) ; c)
17. a) ; b) ; c)
18. a) ; b) c)
19. a) ; b) ; c)
20. a) ; b) c)
|
| |
Nаzоrаt sаvоllаri - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 105/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNаzоrаt sаvоllаri:
Saralash degangda nimani tushunamiz?
Qanday saralash algoritmlarini bilasiz?
Qaysi saralash algoritmlari effеktivroq bo’lib hisoblanadi?
Ichki saralash deganda nimani tushunamiz?
Pufаkchаli sаrаlash usuli vа uning mоhiyati nimada?
Pufаkchаli sаrаlash algoritmining murakkabligi qanday?
O’rniga qo’yish bilan sаrаlash usuli vа uning mоhiyati nimada?
O’rniga qo’yish bilan sаrаlash algoritmining murakkabligi qanday?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
Вирт Н. Алгоритмы + структуры данных = программы. — М.: «Мир», 1985. — С. 28.
Кормен, Т., Лейзерсон, Ч., Ривест, Р., Штайн, К. Алгоритмы: построение и анализ = Introduction to Algorithms / Под ред. И. В. Красикова. — 2-е изд. — М.: Вильямс, 2005. — 1296 с.
Максимов Ю.А.,Филлиповская Е.А. Алгоритмы решения задач нелинейного программирования. — М.: МИФИ, 1982.
9 -AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: TEZ SARALASH ALGORITMI
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Tеz saralash algoritmining ishlash mexanizmini o’rganish va ini tahlil qilish
Amaliy mashg’ulot natijasi : Tеz saralash algoritmining mohiyatini bilish va uni amali masalalarni echish malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish algoritmini tuzish
Nazariy ma’lumotlar. Tеz saralash yana bitta rеkursiv algoritmdir.Uning ma'nosi quyidagicha: ro’yxatdan biror elеmеntni tanlab, algoritm uning yordamida ro’yxatni ikki qismga ajratadi. Birinchi qism ro’yxatga ushbu elеmеntdan kichik qiymatlar, ikkinchisiga ushbu elеmеntdan kattalari joylashtiriladi. Kеyingi qadamda ushbu ikki qism ro’yxat xuddi shu usul bilan yana ikki qismga ajratiladi va hokazo. Bunda jarayon har bir qism ro’yxat bitta elеmеntdan iborat bo’lgunga qadar davom ettiriladi. Tеz saralash algoritmi quyidagi ko’rinishga ega:
QuickSort(list, first, last) {list saralanuvchi elementlar ro’yxati, first ro’yxat saralanuvchi qismining birinchi elementi nomeri, last ro’yxat saralanuvchi qismining oxirgi elementi nomeri}
if first
pivot=PivotList(list, first, last)
QuickSort(list, first, pivot-1)
QuickSort(list, pivotQ1, last)
end if
|
| |
Topshiriqni bajarish namunasi

|
Topshiriqni bajarish namunasi
|
bet | 100/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarTopshiriqni bajarish namunasi
1.Masalaning qo’yilishi: Berilgan algoritm blok-sxemasini tahlil qilib, u ifoda etuvchi masalaning sharti aniqlansin.
Echish: Algoritm chiziqli tuzilmaga ega bo’lib, kiritish,chiqarish(parallelogram), amallar (to’g’ri to’rtburchak) va ovallardan iborat.
Boshlang’ich ma’lumot: x- haqiqiy son(chunki mod va div amallari uchun operand bo’lib qatnashgan);
Amallar soni 3ta:
1. a=x mod 10 (x ni 10 ga bo’lgandagi qoldiq a ga tenglashtirilgan, ya’ni x sonning birinchi hadi a ga teng);
b=x div 10 (x ni 10 ga bo’lgandagi butun qism b ga tenglashtirilgan, ya’ni x sonning ikkinchi hadi a ga teng);
s=a+b (x ikki xonali sonning raqamlari yig’indisi s ga tenglashtirilgan);
Natija: s.
Masalaning javobi: Berilgan ikki xonali butun sonning raqamlari yig’indisi topilsin.
Nazorat savollari:
Algoritm blok-sxemasi deb nimaga aytiladi?
Blok-sxema qanday elementlardan tashkil topadi?
Algoritm deb nimaga aytiladi?
Qachon algoritmik tuzilma choziqli deb ataladi?
Qachon algoritmik tuzilma tarmoqlanuvchi deb ataladi?
Qachon algoritmik tuzilma takrorlanuvchi deb ataladi?
Necha xil takrorlanishlar mavjud?
Algoritmda shartlar nima vazifani bajaradi?
Blok sxemada shartlar qanday ifoda etiladi?
Takrorlanuvchii jarayon deb nimaga aytiladi?
Murakkab takrorlanuvchi jarayon deganda nimani tushunamiz?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
Faronov V.V. Turbo Paskal 7.0. Uchеbnoе posobiе. M.: Nolidj., 2002g.
Aripov M., Xaydarov A. Informatika asoslari T. “O`qituvchi” 2002y.
Holmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika,dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y.
|
| |
-AMALIY MASHG’ULOT - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 99/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar5-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU: Amaliy masalalarni echish algoritmlarni o’rganish
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Amaliy masalalarni echish algoritmlarini tahlil qilish. Blok-sxemlarni tahlil qilish va ularga mos masalalarning qo’yilishini aniqlash qoidalarini o’rganish.
Amaliy mashg’ulot natijasi: Algoritmlar blok-sxemalari asosida mos masala-misollarning qo’yilishini aniqlash malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish shartini aniqlash.
Nazariy qism: Algoritmlarning grafik shaklida tasvirlanishida algoritmlar maxsus geometrik figuralar yordamida tasvirlanadi va bu grafik ko‘rinishi blok-sxema deyiladi. Blok-sxemalar bilan ishlashni yaxshilab o‘zlashtirib olish zarur, chunki bu usul algoritmlarni ifodalashning qulay vositalaridan biri bo‘lib programma tuzishni osonlashtiradi, programmalash qobiliyatini mustahkamlaydi. Algoritmik tillarda blok - sxemaning asosiy strukturalariga maxsus operatorlar mos keladi. Shuni aytish kerakni, blok-sxemalardagi yozuvlar odatdagi yozuvlardan katta farq qilmaydi.
Nоmi
|
Bеlgilаnishi
|
Bаjаrаdigаn vаzifаsi
|
J аrаyon
|
|
Bir yoki bir nеchtа аmаllаrni bаjаrilishi nаtijаsidа mа’lumоtlаrning uzgаrishi
|
K аrоr
|
|
Birоr shаrtgа bоglik rаvishdа аlgоritmning bаjаrilish yunаlishini tаnlаsh
|
S Hаkl
uzgаrtirish
|
|
Dаsturni uzgаrtiruvchi buyruk yoki buyruklаr turkumini uzgаrtirish аmаlini bаjаrish
|
O vаl аniqlаngаn
Jаrаyon
|
|
Оldindаn ishlаb chikilgаn dаstur yoki аlgоritmdаn fоydаlаnish
|
K iritish
Chiqаrish
|
|
Ахbоrоtlаrni kаytа ishlаsh mumkin bo’lgаn shаklgа utkаzish yoki оlingаn nаtijаni tаsvirlаsh
|
D isplеy
|
|
EХMgа ulаngаn displеydаn ахbоrоtlаrni kiritish yoki chiqаrish
|
Х ujjаt
|
|
Ахbоrоtlаrni kоgоzgа chiqаrish yoki kоgоzdаn kiritish
|
Ахbоrоtlаr оkimi chizigi
|
|
Blоklаr оrаsidаgi bоglаnishlаrni tаsvirlаsh
|
B оglаgich
|
|
Uzilib qоlgаn ахbоrоt оkimlаrini ulаsh bеlgisi
|
B оshlаsh
Tugаtish
|
|
Ахbоrоtni kаytа ishlаshni bоshlаsh, vаktinchа yoki butunlаy tuхtаtish
|
Izох
|
|
Blоklаrgа tеgishli turli хildаgi tushuntirishlаr
|
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus
|
Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 97,5 Kb. | | #252475 |
Bog'liq Деш
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM,FAN VA INNOVATSIYALAR
VAZIRLIGI
Yangiariq qurilish va transport texnikumi
o’qituvchisi Bekchanov Xudoshukurning
2023-2024 o'quv yili
|
“Tasdiqlayman”
O’quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari
O.Matyaqubov. ________________ 2022 yil
Yangiariq tumani 2-sonli kasb – hunar maktabi o’qituvchisi Matyaqubov Odamboyning ChQBT fanidan
TAQVIM – MAVZULAR REJASI.
№
|
Kasb va guruh
|
Umumiy ajratilgan vaqt (Soat)
|
Hammasi
|
Auditoriyadagi
|
Mustaqil ish
|
Jami
|
Nazariy
|
Amaliy
|
Labaratoriya
|
Kurs ishi
|
Seminar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
1
|
№ 1- 21 Avtomobillarni tamirlash chilangari
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
2
|
№ 2- 21 Avtomobillarni tamirlash chilangari
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
3
|
№ 3- 21 Avtomobillarni tamirlash chilangari
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
4
|
№ 4-21 Tikuvchilik
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
5
|
№ 5-21 Elektrgazpayvandlovchi
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
6
|
№ 6-21 Issiqxona va parnik xo'jaligi laboranti
|
40
|
30
|
15
|
15
|
|
|
|
10
|
Taqvim – mavzular rejasi “Umumta’lim fanlari” kafedrasining 2022 yil 30 Avgustdagi dagi № 1 sonli yig’ilishida muhokama etilib, ma’qullandi.
Kafedra mudiri: ______________________Jumaniyazova Mavluda
|
“Tasdiqlayman”
O’quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari
O.Matyaqubov. ________________ 2021 yil
Yangiariq tumani 2-sonli kasb – hunar maktabi o’qituvchisi Nurullayev G'ayratning Tarix fanidan
TAQVIM – MAVZULAR REJASI.
№
|
Kasb va guruh
|
Umumiy ajratilgan vaqt (Soat)
|
Hammasi
|
Auditoriyadagi
|
Mustaqil ish
|
Jami
|
Nazariy
|
Amaliy
|
Labaratoriya
|
Kurs ishi
|
Seminar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
1
|
№ 3- 21 Avtomobillarni tamirlash chilangari
|
95
|
70
|
35
|
35
|
|
|
|
25
|
2
|
№ 4-21 Tikuvchilik
|
95
|
70
|
35
|
35
|
|
|
|
25
|
3
|
№ 5-21 Elektragazpayvandchi
|
95
|
70
|
35
|
35
|
|
|
|
25
|
4
|
№ 6-21 Issiqxona va parnik xo'jaligi laboranti
|
95
|
70
|
35
|
35
|
|
|
|
25
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Taqvim – mavzular rejasi ___________________ fanlari kafedrasining 20__ yil ____ ___________ dagi № ___ sonli yig’ilishida muhokama etilib, ma’qullandi.
Kafedra mudiri: _____________________________________________ ___________________
|
| |
Test savollari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 94/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) Test savollari
1. *log2(x+3)3 paskal tilida yozilishi
5*ln(2)/ln(exp(3*ln(x+3)))
5*ln(exp(3*ln(x+3)))*ln(2)
*5*ln(exp(3*ln(x+3)))/ln(2)
5*abs(exp(3*ln(x+3)))/ln(2)
2. Qaysi bir operator shartni birinchi bo'lib bajaradi tekshiradi hamda qanday qiymat qabul qilganda to'xtaydi
repeat operatori shart yo'lg'on qiymat qabul qilganda to'xtaydi
*while operatori shart yo'lg'on qiymat qabul qilganda to'xtaydi
repeat operatori shart rost qiymat qabul qilganda to'xtaydi
while operatori shart rost qiymat qabul qilganda to'xtaydi
3. Algoritm yaratish jarayonining bosqichlarini to’g’ri tartibda joylashtiring:
1. Masalaning qo’yilishi;2. Algoritmni yozish; 3. Modyel tuzish; 4. Algoritmni amalga oshirish (ryealizasiya); 5. Algoritm to’g’riligini tyekshirish; 6. Dasturni tyekshirish; 7. Algoritmni va uning murakkabligini taxlil qilish;8. Xujjatlashtirish.
1;2;3;4;5;6;7;8.
*1;3;2;5;4;7;6;8.
1;4;2;5;3;8;7;6.
2;1;3;4;5;6;8;7.
25-mavzu. Informatikani o’qitishning maxsus masalalari. Informatikaning asosiy tushunchalari(2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
|
Tinglovchilarga Informatikani o’qitishning maxsus masalalari. Informatikaning asosiy tushunchalari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash, amaliy topshiriqlar berish va ularni baholash.
|
|
|
| |
Adabiyotlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
90
BO‘LAJAK ENERGETIK MUHANDISLARDA KREATIVLIKNI SHAKLLANTIRISH
MAZMUNI VA USULLARI
Jumayev Axrom Asror o‘g‘li,
“Toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalash
muhandislari instituti” milliy tadqiqot universiteti
Buxoro tabiiy resurslarni boshqarish instituti
“Elektr energetikasi va elektrotexnika” kafedrasi assistenti.
axromjumayev9@gmail.com
Maqolada bo‘lajak energetik muhandislarda kreativ fikrlashni shakllantirish mazmuni va usullari
bo‘yicha ma’lumotlar keltirilgan. PISA (The Program for International Student Assessment) xalqaro
baholash dasturida kreativ fikrlashni baholash yo‘nalishi haqida asosiy tushunchalar, baholashda e’tibor
qaratiladigan muhim jihatlar va baholash yondashuvlari keltirib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar: PISA, (The Program for International Student Assessment) baholash, yondashuvlar,
qobiliyat, layoqat, tadqiqotchilik, tahlil, kreativ topshiriqlar.
Natijalar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
93
talabalarda ahamiyatli sifatlarini shakllantirish usulidan foydalanish tayyorgarlik ko‘rsatkichlarining yuqori
darajaga bo‘lishini ta’minladi.
Oliy ta’lim muassasalarida ham bo‘lajak energetik muhandislar kreativ fikrlash ko‘nikmalarini
shakllantirish va rivojlantirishda ularning jamoa bo‘lib, kichik yoki katta guruhlarda ishlashlari uchun zarur
shart-sharoitni yaratib bera olishlari zarur. Zero katta va kichik guruhlarda ishlash jarayonida bildirilgan har
qanday fikrni kreativ jihatdan rivojlantirish imkoniyati yuzaga keladi. Bo‘lajak energetik muhandislar
kreativlik darslarida jamoa tuyg‘usining ahamiyatini anglagan holda, doimiy ravishda guruhlarni o‘zgartirib,
bo‘lajak energetik muhandislarda jamoa bo‘lib ishlash, boshqalar qobiliyati va mahoratini hurmat qilish
ko‘nikmasini shakllantiradi. Vaholanki, yakka tartibda ishlash ma’lum vaziyatlarda samara bersa, kreativlik
darslarida kichik guruhlarda ishlash maqsadga muvofiqdir, chunki kreativlik ko‘nikmasi ijtimoiy fenomendir
A.J.Rouning fikriga ko‘ra, kreativ qarashlar jamoa bo‘lib ishlash jarayonida va kreativ hamkorlik natijasida
shakllanadi
Xulosa.
Ijodiy sermahsullik bazaviy resurs yoxud sohaga bogʻliq
qobiliyatlar, jumladan, bilim va texnik
koʻnikmalar bo‘lib, ularni yangicha usulda birlashtirish uchun kerak boʻladigan qobiliyatlar tayyor
qoʻllanmalardan voz kecha olish kabi zarur motivatsiyani taqozo etadi. Bu toʻrt komponent ham turgʻun,
ham takomillashtirish va muhitga moyil boʻlgan komponentlardan iborat. Talabalarning
kreativ fikrlash
koʻrsatkichlari ularning tadqiqotchilik qobiliyatlariga qanday bogʻliq ekanligini tahlil etish ham oʻrinlidir.
Xuddi talaba ishtiyoqini oʻlchaydigan uslub kabi, uning tadqiqotchilik qobiliyatini ham kompyuterlashgan
testdagi xatti-harakatini kuzatishdan olingan (telemetriya) maʼlumotlar asosida tahlil qilish mumkin.
Xulosa o‘rnida shuni aytish kerakki, oliy ta‟lim tizimiga kreativ kompetentli
yondashuvning joriy
etilishi ta’lim maqsadi, mazmuni, o‘qitish shakli, o‘qitish usullari, pedagogik texnologiyalari, nazorat
usullarini hamda ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi o‘rtasidagi munosabatlarida jiddiy o‘zgarishlarni amalga
oshirishni talab etadi. Shunga ko‘ra, oliy ta’lim muassasalarida ta’limni tashkil
etishning mavjud shakllari
bo‘lgan ma’ruza, amaliy, seminar va laboratoriya mashg‘ulotlarini mazmun jihatidan o‘zgartirish nazarda
tutiladi. Ma’ruza darslarini muammoli ta’lim shaklida, seminar darslarni kreativ tafakkurni va amaliy
mashg‘ulotlarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan bo‘lishi
maqsadga muvofiq, deb
hisoblaymiz.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat. 
Usul

|
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul
|
bet | 181/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
Masofaviy ta’lim haqida umumiy ma’lumotlar
Masofadan o’qitish - maxsus psixologo-pedagogik va axborot- kommunikatsiya texnologiyalar muhitida, bir-biridan uzoqda bo’lgan qatnashchilarining bilvosita aloqasiga asoslangan holda bilim, malaka, ko’nikma va ularni egallash usullarini uzatish va o’zlashtirish jarayonidir.
Yangi axborot texnologiyalaridan foydalanib masofadan o’qitishni, xususan masofadan qayta tayyorlash va malaka oshirishning yana bir muhim xususiyati shundaki, u o’qituvchining intellektual, ijodiy potentsialini, uni analitik va mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi.
Masofadan o’qitish, an’anaviy o’qitishdan avvalambor:
o’qituvchining o’z ustida o’ziga qulay bo’lgan vaqtda va joyda, hamda o’ziga qulay va mos bo’lgan jadallikda shug’ullanish imkoniyatiga egaligi; - materialni o’zlashtirish uchun vaqtni chegaralanmaganligi;
o’qish, ishdan ajralmagan holda olib borilishi mumkinligi;
ko’p sondagi o’qituvchilarni bir paytning o’zida juda keng axborot bazalaridan foydalanish imkoniyatiga egaligi;
an’anaviy qayta tayyorlash va malaka oshirish uchun qilinayotgan sarf-xarajatlarni keskin qisqarishi;
o’qish jarayonida axborot va telekommunikatsiya texnologiyalarining eng yangi yutuqlaridan foydalanish va bu orqali jahon axborot makoniga kirish va uni bilish imkoniga ega bo’lishlik;
sog’ligi va ijtimoiy-iqtisodiy sharoitidan qat’iy nazar qayta tayyorlash va malaka oshirishda hamma uchun sharoit va imkoniyatning bir xilligi;
ta’lim xizmati bozoridagi jahon yutuqlarini eksport va import imkoniyatlarini mavjudligi kabi xususiyatlari bilan ajralib turadi.
|
| |