nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ini bajaradi - Abdujabbor muhammadiyev

|
Abdujabbor muhammadiyevBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)ini bajaradi.
Axborotni uzatish va idrok etish jarayonlari ijtimoiy munosabat-
larni huquqiy tartibga solish mexanizmida ham mavjud. Bunga
davlat va huquq tizimi haqidagi ommaviy axborotlaming izchil
oqimlarini yaratuvchi ommaviy axborot vositalari (radio, televideni
ye, gazeta va jurnallar)ning faoliyati misol bo'la oladi.
Huquqiy axborotlarni idrok etish jarayonlariga quyidagi omillar
ta’sir qiladi:
huquqiy axborotlarga bo'lgan ehtiyoj - bu huquq normalari va
www.ziyouz.com kutubxonasi
qoidalari, muhim qonun hujjatlari va tartib-qoidalar haqidagi
ma’lumotlami olish va ulardan amalda foydalanish zaruratining
shaxs tomonidan anglab yetilishidir;
huquqiy axborotlarga nisbatan qiziqish - bu awalam bor maz
kur jamiyatda mavjud axborot oqimidan biron-bir huquqiy
axborotning ajratib olinishidir. Huquqiy axborotlarga nisbatan
qiziqish teranlik, kenglik, ixtisoslashganlik kabi mezonlar bilan
tavsiflanadi;
shaxsning ijtimoiy-madaniy saviyasi. Bu omil shaxsning ma’lum
madaniy qadriyatlar majmuiga ega ekanligini tavsiflaydi. Huquqiy
madaniyat mana shu qadriyatlaming element! hisoblanadi. Huqu
qiy madaniyat shaxsning siyosiy, huquqiy va boshqa ijtimoiy
axborotlar «maydoni»dagi ishtiroki darajasini ifoda etadi.
Axborotlami tarqatish ba’zan axborot sohasidagi to'siqlami yen-
gib o'tish zarurati bilan bog'liq bo'ladi.
1. Texnik to'siqlar. O'zbekiston Respublikasining «Ommaviy
axborot vositalari to'g'risidawgi qonuniga muvofiq radio va tele-
dasturlarni qabul qilishga xalaqit beradigan sun’iy to'siqlarning
yaratilishi O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga binoan javob-
|
| |
The Role of ICT in Economic Development – A Partial Survey

|
The Role of ICT in Economic Development – A Partial Survey Pdf ko'rish
|
bet | 33/43 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 363,42 Kb. | | #245457 |
Bog'liq zef dp07The Role of ICT in Economic Development – A Partial Survey
32
Berman, Bound and Griliches (1994) use data from US manufacturing industries to
examine the sources of increased demand for skilled workers. Similar to Autor
et al.
(1997),
they report that most of the increases in demand for skilled labor stem from within-industry
effects. Further, they investigate whether the increase in demand for skilled labor is due to
computer use. Based on their indicator of skill upgrading (i.e. the annual change in the non-
production workers’ share of the wage bill), they report that between 25-50 percent of the
increase in demand for skilled labor may be explained by the diffusion of computers. Regardless
of the causal link, the authors note that within-industry skill upgrading has occurred primarily in
those industries that have invested most heavily in computers. A similar conclusion is echoed in
Autor
et al.
(1997), who note that increases in the demand for skilled labor are concentrated in
the most computer-intensive sectors of the US economy.
The papers by Autor
et al.
(1997) and Berman
et al.
(1994) suggest that increases in US
wage inequality are driven largely by the increase in relative demand generated by the diffusion
of computers. Since the diffusion of computers is fairly widespread in the developed world, it
would be instructive to examine whether similar patterns of changes in relative wages prevail in
other developed countries. To examine this pattern, Card, Kramarz and Lemieux (1997) use
labor survey data from the beginning and the end of the 1980s from the US, Canada and France
to examine the impact of the diffusion of computers on wage growth. Specifically, they
construct narrowly defined age-education cells and examine the effect of computer use rates (the
share of computer users in each group) on the wage growth of these age-education cells. Their
results show that in the case of the US, the effect of computer use on wage growth is as expected.
For both males and females, wage growth is positively correlated with computer use. The
Canadian data indicate no strong relationship. The results for France are quite surprising as they
suggest that average wage changes for both men and women are negatively linked to computer
use, i.e. workers who use computer technology more intensively report lower growth in wages
than workers who do not use these technologies.
|
| |
ZEF Discussion Papers on Devlopment Policy 7

|
ZEF Discussion Papers on Devlopment Policy 7 Pdf ko'rish
|
bet | 32/43 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 363,42 Kb. | | #245457 |
Bog'liq zef dp07ZEF Discussion Papers on Devlopment Policy 7
31
wages and computer use reflects unobserved worker-quality differences. Overall, the results are
consistent with the conclusion that firms with more highly skilled workers are more likely to
adopt new technologies. However, subsequent to adoption, these technologies do not have much
of an impact on wages.
Thus far, the focus has been on the question of how computer use influences wages.
While it is possible to use these estimates as a basis for drawing conclusions regarding wage
inequality, a more direct approach may hold greater appeal. For instance, Autor, Katz and
Krueger (1997) use US data covering 140 three-digit industries over the 1940-1995 period to
establish first that the increase in the relative demand for skilled workers is driven primarily by
skill-upgrading within industries, rather than by a “between-industry” shift in demand
38
.
Following that, they examine whether the within-industry increase in demand for skilled labor is
related to industry computer use. Specifically, they study whether the annualized change in the
college-educated workers’ wage bill in each industry (an indicator of within-industry skill
upgrading) is related to the changes in the fraction of workers in the industry who use a
computer.
39
They examine this relationship by dividing their sample into four periods (1960-70,
1970-80, 1980-90 and 1990-95). Their results indicate that between 1970 and 1995, there is a
strong relationship between the shift towards college-educated workers and computer adoption.
The results suggest that a substantial portion (around 50 percent) of the increase in the share of
the wage bill devoted to college-educated workers may be explained by the change in computer
use.
To examine whether their results are specific to computers or reflect broader patterns of
capital-skill complementarity, the authors combine their information on wage bills and computer
use with industry data on capital stocks. The estimates indicate that there is a strong positive
relationship between an industry’s computer capital at the start of each decade and the growth in
the share of that industry’s wage bill paid to college-educated employees. The impact of
computer capital is not substantially influenced when the change in the capital-labor ratio is
added to the regression. The finding that the initial stock of computer capital has an impact on
relative wages hints at a mechanism by which an increase in computer investments calls forth an
increase in the demand for skilled labor.
38
A between-industry increase in demand would imply that demand has shifted to those industries which employ
more highly skilled labor.
39
Note that the increase in the share of college-educated workers in the total wage bill depends on the increase in
wages, as well as on the increase in the employment of college-educated workers. Thus, this variable reflects the
effects of ICTs on wages and employment.
|
| |
Asosiy qism
I-BOB - Namangan muhandislik-qurilish instituti «Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti

Asosiy qism
I-BOB
Masalaning qo`yilishi va uning amaliy ahamiyati
Menga kurs ishi qilib topshirilgan mavzuda ya`ni “Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosmaplatasi uchun montaj sxemasini yulash.” o`z ustimda turli hil izlanishlar qilmoqchi bo`ldim. Bunga harakat qilib ko`rdim ham ushbu mavzuni yoritishda nazariy va amaliy qismlari bo`yicha turli xil informatsiyalar yig`dim buni e`tiboringizga havola qilaman.
Ushbu rejalar asosida mavzuyimni yoritdim :
Kirish.
Asosiy qism.
Masalaning qo’yilishi va uning amaliy ahamiyati.
Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosmaplatasi uchun montaj sxemasini yulash.
Mavzuni yaratishda foydalanilgan dasturiy vosita tahlili.
Topshiriqni yaratish texnologiyasi.
Topshiriqni yaratish jarayonining ekran ko’rinishlari.
Natija.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
Ilova.
Avtomatik tizimlar, elementlar va moslamalarning montaj, sozlash, rostlash, ekspluatatsiya qilish kabi ish jarayonlarni bajarish maqsadida avtomatik sxemalardan foydalinadi. Avtomatika sxemalari asosiy hujjat hisoblanadi va ular funksional, strukturaviy, prinsipial va montaj sxemalariga bo‘linadi.
Funksional sxemalar moslamalarni, elementlarni, vositalarni o‘zaro bog‘lanishlarini va xarakatlanishlarini ifodalaydi. Elementlar sxemada to‘rtburchak shaklida belgilinadi, ularning orasidagi aloqalar esa strelkali chiziqlar bilan belgilanadi. Strelkaning yo‘nalishi signalning o‘tishini ko‘rsatadi.
Strukturaviy sxema avtomatik tizimni tashkiliy qismlarining o‘zaro bog‘lanishlarini ko‘rsatib, ularning dinamik xususiyatlarini tavsiflaydi. Strukturaviy sxemalar funksional va prinsipial sxemalar asosida ishlanadi. Strukturaviy sxemada aniq vosita, rostlagich, element ko‘rsatilmasdan, balki o‘tayotgan fizikaviy jarayonning matematik modeli ko‘rsatiladi. Strukturaviy sxemada elementlar to‘rtburchak shaklida ifodalanadi va ularning ichida elementning matematik modeli yoziladi.
Avtomatik rostlash tizimining keyingi tahlili elementlarning dinamik xarakteristikalarini aniqlash va tizimning strukturaviy sxemasini yaratishdan iborat bo‘ladi. Bu tizimning strukturaviy sxemasi
Prinsipial sxemalar elementlarning o‘zaro elektrik ulanishlarni ifodalaydi. Ushbu sxemada avtomatika elementlari davlat standartlariga binoan belgilanadi. Prinsipial sxemadagi shartli belgilar butun mosmlamani, tizimning ish prinsipini tushunishga yordam beradi
Montaj sxemalar moslamalar orasidagi tashqi ulanishlarni yoki moslama ichidagi elementlarni o‘zaro ulanishlarni ifodalaydi. Ushbu sxemalar montaj ishlarini bajarayotganda ishchi chizmalar sifatida qo‘llanadi.
|
ko'rib chiqish vaqti va tartibi, boshqa yuridik muassasalar, shu

|
ko'rib chiqish vaqti va tartibi, boshqa yuridik muassasalar, shuBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)ko'rib chiqish vaqti va tartibi, boshqa yuridik muassasalar, shu
jumladan markaziy va mintaqaviy yuridik muassasalar haqida
xuddi shunday ma’lumotlarni olishga haqlidirlar.
Yuridik muassasalar o'zlari joylashgan hududdagi qonuniylik,
huquq-tartibot, inson huquqlari va erkinliklariga rioya qilinishining
ahvoli haqida, shu jumladan ommaviy axborot vositalari orqali
aholi va jamoatchilikka muntazam xabar berib borishlari lozim.
§4. Axborotlar sohasidagi m unosabatlar
«Axborotlar sohasidagi munosabatlar» tushunchasi alohida in-
dividlar, ularning jamoa va birlashmalari, korxonalar, davlat organ
lari va muassasalari o'rtasidagi axborot ishlab chiqarish, uni
tarqatish va undan foydalanish sohasidagi obyektiv aloqalarni
ifoda etadi.
www.ziyouz.com kutubxonasi
«Axborotlar sohasidagi munosabatlar» atamasi 1993-yil 23-
mayda qabul qilingan MDHga a’zo davlatlar Parlamentlararo As-
sambleyasining «Parlamentlararo Assambleyaga a’zo davlatlarda
axborotlar sohasidagi munosabatlarni tartibga solish qoidalari
to‘g‘risida»gi tavsiya xususiyatiga ega bo'lgan qonun hujjatida
belgilab qo'yilgan. U ayrim M DH mamlakatlarining qonun hujjat-
larida ham qo'Ilanadi.
Axborotlar sohasidagi munosabatlar axborot faoliyati bilan cham-
barchas bog'liq. Axborot faoliyati axborot ishlab chiqarish, axborot
xizmatlari ko'rsatish va axborot mahsullarini tayyoriash bilan bog'liq
ijtimoiy ishlab chiqarish sohasidan iboratdir. Bu faoliyat jarayonida
har xil axborot sohasidagi munosabatlar vujudga keladi. Ularning
subyektlari — jamoat va davlat tuzilmalari, jismoniy va yuridik
shaxslar, korxonalar, firmalar, fuqarolaming birlashmalari, butun
|
| |
Analog zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili Signallarni filtrlash

|
Analog zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili Signallarni filtrlash
|
bet | 4/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
Analog zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili Signallarni filtrlash: Uzluksiz signal bilan ishlashda siz istamagan barcha mumkin bo'lgan chastota tarkibini olib tashlash uchun doimiy analog filtr kerak. Raqamli filtr bilan taqqoslaganda, uni ishlatish ancha oson va arzonroq turadi.
Datchiklar: Sensorlar haqiqiy ma'lumotni kompyuter yoki o'rnatilgan tizim tomonidan tanib olinadigan ma'lumotlarga aylantiradi. Axborot ko'pincha real dunyoda osonlikcha mavjud emas; o'rniga, datchiklar avval analog signalni yaratadilar va keyin uni raqamli signallarga aylantiradilar. Yuqori voltli tizimlardan farqli o'laroq, datchiklar kam amplituda va ADC ning barcha diapazonidan yaxshiroq foydalanish uchun signal qiymatini oshirish uchun signalni konditsionerlashtirishga muhtoj.
Raqamli elektronika - bu raqamli signallarda ishlaydigan elektronika. Bu to'g'ridan-to'g'ri va ravshan bo'lishi mumkin bo'lsa-da, keling, raqamli signal nima ekanligini ko'rib chiqaylik. Raqamli signal bu ma'lumotlarni diskret qiymatlar ketma-ketligi sifatida ko'rsatish uchun ishlatiladigan signaldir. Istalgan vaqtda signal faqat cheklangan imkoniyatlar to'plamini o'z ichiga olishi mumkin. Har qanday vaqtda real mustaqil qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan analog signallardan farqli o'laroq, raqamli signallar 0 va 1 kombinatsiyalarida ishlaydi, ular bir xil analog qiymatni raqamli shaklda aks ettiradi.
Raqamli tizim signalni aks ettirishda aniqroq, chunki u signalni ko'rsatish uchun ikkilikdan foydalanadi. Ikkilik tizim har qanday sonni yoki qiymatni (alifbo va maxsus belgilar) 0 va 1 kombinatsiyasi ko'rinishida ifoda etish jarayoni bo'lgani uchun, mantiqning 0 va 1 ko'rinishidagi bu ifodasi quyidagicha tanilgan. Mantiqiy mantiq. Bu raqamli elektronni yanada kattalashtirishga imkon beradi, chunki ma'lumotni saqlash analog tizimga qaraganda ancha tabiiyroq bo'ladi.
1.4. Bosma plata mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili
Raqamli elektron odatda chaqirilgan kichik elektron sxemalardan tuziladi mantiq eshiklari. Mantiqiy eshik odatda an'anaviy ravishda bir yoki bir nechta elektron boshqariladigan kalitlardan yaratiladi tranzistorlar. Keyinchalik mantiqning chiqishi boshqa mantiqiy eshiklarni oziqlantirishi va ishlatishi mumkin. Ushbu mantiqlardan kombinatsion mantiqni yaratishga olib keladigan mantiqiy tasvirlashning barcha shakllarini namoyish qilish uchun foydalanish mumkin. Kombinatsion mantiq - bu maqsadga erishish uchun har xil oddiy mantiqlarning birlashishi. Har bir mantiqiy eshik ma'lum bir mantiqiy funktsiyani bajarishga mo'ljallangan. Raqamli elektronikani qo'llash juda ko'p qirrali bo'lib, bugungi kunda foydalanadigan deyarli barcha elektron komponentlar raqamli elektron modelning biron bir shakliga asoslangan.
|
| |
RAQAMLI, ANALOG ZANJIRLAR VA BOSMA PLATALAR ISHINI O’RGANISH

|
RAQAMLI, ANALOG ZANJIRLAR VA BOSMA PLATALAR ISHINI O’RGANISH
|
bet | 9/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
RAQAMLI, ANALOG ZANJIRLAR VA BOSMA PLATALAR ISHINI O’RGANISH.
Raqamli elektronika - maydonidir elektronika o'rganishni o'z ichiga olgan raqamli signallar va ulardan foydalanadigan yoki ishlab chiqaradigan qurilmalarning muhandisligi. Bu farqli o'laroq analog elektronika va analog signallar.
Raqamli elektron sxemalar odatda katta yig'ilishlardan tayyorlanadi mantiq eshiklari, ko'pincha qadoqlangan integral mikrosxemalar. Murakkab qurilmalar oddiy elektron ko'rinishga ega bo'lishi mumkin Mantiqiy mantiqiy funktsiyalar.
Analog elektronika (Amerika ingliz tili: analog elektronika) bor elektron tizimlari doimiy ravishda farqli o'laroq, o'zgaruvchan signal raqamli elektronika odatda signallar qaerda bo'ladi faqat ikkita daraja. "Analog" atamasi signal va signalni ifodalovchi kuchlanish yoki oqim o'rtasidagi mutanosib munosabatlarni tavsiflaydi. Analog so'zi yunoncha so'zdan olingan akosoz (analoglar) "mutanosib" degan ma'noni anglatadi.
Avtomatik tizimlar, elementlar va moslamalarning montaj, sozlash, rostlash, ekspluatatsiya qilish kabi ish jarayonlarni bajarish maqsadida avtomatik sxemalardan foydalinadi. Avtomatika sxemalari asosiy hujjat hisoblanadi va ular funksional, strukturaviy, prinsipial va montaj sxemalariga bo‘linadi.
Funksional sxemalar moslamalarni, elementlarni, vositalarni o‘zaro bog‘lanishlarini va xarakatlanishlarini ifodalaydi. Elementlar sxemada to‘rtburchak shaklida belgilinadi, ularning orasidagi aloqalar esa strelkali chiziqlar bilan belgilanadi. Strelkaning yo‘nalishi signalning o‘tishini ko‘rsatadi.
Strukturaviy sxema avtomatik tizimni tashkiliy qismlarining o‘zaro bog‘lanishlarini ko‘rsatib, ularning dinamik xususiyatlarini tavsiflaydi. Strukturaviy sxemalar funksional va prinsipial sxemalar asosida ishlanadi. Strukturaviy sxemada aniq vosita, rostlagich, element ko‘rsatilmasdan, balki o‘tayotgan fizikaviy jarayonning matematik modeli ko‘rsatiladi. Strukturaviy sxemada elementlar to‘rtburchak shaklida ifodalanadi va ularning ichida elementning matematik modeli yoziladi.
Avtomatik rostlash tizimining keyingi tahlili elementlarning dinamik xarakteristikalarini aniqlash va tizimning strukturaviy sxemasini yaratishdan iborat bo‘ladi. Bu tizimning strukturaviy sxemas
Prinsipial sxemalar elementlarning o‘zaro elektrik ulanishlarni ifodalaydi. Ushbu sxemada avtomatika elementlari davlat standartlariga binoan belgilanadi. Prinsipial sxemadagi shartli belgilar butun mosmlamani, tizimning ish prinsipini tushunishga yordam beradi
Montaj sxemalar moslamalar orasidagi tashqi ulanishlarni yoki moslama ichidagi elementlarni o‘zaro ulanishlarni ifodalaydi. Ushbu sxemalar montaj ishlarini bajarayotganda ishchi chizmalar sifatida qo‘llanadi
|
| |
vositalar, aloqa vositalari va boshqa mulkiy obyektlar ko'rinishidagi

|
vositalar, aloqa vositalari va boshqa mulkiy obyektlar ko'rinishidagiBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)vositalar, aloqa vositalari va boshqa mulkiy obyektlar ko'rinishidagi
mulkiy komplekslar; m a’lumotlar bazalari, EHM uchun dasturlar)
www.ziyouz.com kutubxonasi
turli yuridik muassasalarga egalik huquqida tegishli bo‘lishi mum
kin. Nonormativ huquqiy axborot resurslari, ma’lumotlar banklari
va tizimlarining egasi o'z vakolati doirasida axborotlarni qayta
ishlash, himoya qilish va ulardan foydalanish qoidalarini belgilay-
di, nonormativ huquqiy axborotlardan nusxa ko'chirish va tarqa
tish shartlarini o'matadi.
Fuqarolar yuridik muassasalar ixtiyoridagi nonormativ huquqiy
axborotlar (ma’lumotnomalar, hukmlar va qaroriarning nusxalari,
statistik ma’lumotlar va boshqalar)ni olishga haqlidirlar. Bunday
axborotlarni olish uchun asoslar ko'rsatilgan arizalar berilishi loz
im. Fuqarolar ko'rsatilgan axborotlardan yuridik muassasa doiras
ida tanishishga haqlidirlar.
Xalqaro bitimlar, normalar va xalqaro huquqning umume’tirof
etilgan qoidalariga muvofiq fuqarolar xalqaro va milliy tizimlar
hamda axborot-kommunikatsiya tarmoqlaridan tegishli axborot xiz-
matlari tomonidan o'matiladigan shartlarda huquqiy (normativ va
nonormativ) axborotlarni olishga haqlidirlar.
Yuridik muassasalar nonormativ huquqiy axborotlar olish uchun
murojaat qilgan fuqarolarning talablarini qondirishlari lozim. Talab
qilingan axborotning maxfiyligini isbotlash majburiyati tegishli muas
sasa zimmasiga yuklanadi.
Har bir fuqaro va boshqa subyektlar yuridik muassasadan har
qanday turdagi va miqyosdagi ma’lumotlar: mazkur muassasaning
aniq nomi, uning rahbarlari, jinoyat, fuqarolik yoki xo'jalik ishlarini
|
| |
Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosmaplatasi uchun montaj sxemasini yulash

|
Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosmaplatasi uchun montaj sxemasini yulash
|
bet | 7/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
Xulosa
Menga kurs ishi mavzusi sifatida “Raqamli va analog zanjirlar prinsipial sxemalariga asoslangan qurilma bosmaplatasi uchun montaj sxemasini yulash.” mavzusi qo’yildi. Vazifani bajarishda Electronics workbench dasturi imkoniyatlaridan foydalandim. Kurs ishini bajarishda “Elektronika va sxematexnika” fanidan olgan bilimlarim qo`l keldi.
Bundan tashqari kurs ishini bajarish jarayonida o’zimga kerakli bo’lgan muhim ma’lumotlarga ega bo’ldim. Umumiy emitterli kuchaytirgichni tahlil qilish. Umumiy kollektorli kaskadni hisoblash hayotimizda juda katta ahamiyatga ega va kerakli ekanligini bilib oldim.Sxematexnika fani hayot jaroyonimizda o’zining katta o’rni bor ekanligini ushbu kurs ishini bajarish jarayonida yanada anglab yetdim.
Xulosa qilib aytganda uchbu kurs ishi o`zim ustimda ishlashga o`rgatdi. Kurs ishini bajarishda shuni anglab yetdimki, har bir axborot texnologiyalari mutaxasisi informatika fanining barcha yo’nalishlarini, amaliy dasturlarini hamda yangi yaratilayotgan va chiqayotgan axborot texnologiyalaridan xabardor bo’lishlari lozim ekan. Kurs ishida bajarish bilan egallagan bilim va ko`nikmalarim kelgusi faoliyatimda poydevor bo`lib xizmat qiladi.
Men ham bunday ezgu ishlarni yuqori bosqichga ko’tarish, ilmiy tadqiqotlarimni kuchaytirish va qolaversa, tadqiqot natijalarim asosida ta’lim sifatini yanada oshirishga o`z hissamni qo`shishga harakat qilaman.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Asosiy adabiyotlar
1. A. A. Xoliqov. „Raqamli sxemotexnika“, 1- va 2-qismi, ТТYMI,
Тoshkent, 2007.
2. А. А. Халиков. „Цифровая схемотехника“, ТашИИТ,
Ташкент, 2007
3. A. A. Xaликoв. „Eлeктрoн іурилмaлaри, aнaлoгли вa рaіaмли
сxeмaтикa“. Тoшкeнт: „Тeмир йґлчи“, 2002.
4. А. А. Халиков. Конспект лекций по дисциплине
„Электронные устройства, аналоговая и цифровая схематика“
2-іисм. Тошкент. 2002.
5. A. A. Xaликoв. „Eлeктрoн іурилмaлaри, aнaлoгли вa рaіaмли
сxeмaтикa“ фaнидaн мaърузaлaр тґплaми, 2-іисм, Тoшкeнт. 2002.
6. A. A. Xaликoв. Ф.Ф. Умaрoв. Рaдиoтexник тизимлaр нaзaрияси
aсoслaри. Тoшкeнт: „¤збeкистoн“. 2002.
7. А. А. Халиков. Ф.Ф. Умаров. „Теория электрических цепей.“
Учебное пособие. „Билим“. Тошкент. 2004.
8. Интегральные микросхемы. Справочник под редакцией Б.В.
Тарабрина. М. „Радио и связь“, 2000.
|
| |
Raqamli zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili

|
Raqamli zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili
|
bet | 3/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
Raqamli zanjir mavzusi bo’yicha nazariy ma’lumotlar tahlili
Bosma montaj — mikroelektron qurilmalar elementlari (qismlari)ni montaj qilish usuli. Bunda elektr ulashlar elektr oʻtkazuvchi yupqa metall lentalar (simlar) orqali amalga oshiriladi(Bosma plata). Bosma montaj elementlari oʻzgarmas va oʻzgaruvchan qarshiliklar, kondensatorlar, induksiya gʻaltaklari, transformatorlar, tranzistor va diodlar, rele, ulagichlar va almashlab ulagichlardan iborat. Radioelektronikada va, ayniqsa, kosmik apparatlarda mikroelektron qurilmalarni mumkin qadar ixchamlashtirishning juda katta ahamiyati bor. Bu sohada 3 omil; qurilmaning oʻlchami, puxtaligi va narxi muhim rol oʻynaydi. Mikroelektron sxemada 1 sm2 sathga elementlarni oʻzaro ulovchi 14 ga yaqin sim toʻgʻri keladi. Bunga erishish uchun koʻp qavatli Bosma montaj dan foydalaniladi. Oʻtkazgichlar (simlar) bir-biriga elektron nur yordamida payvandlanadi.
Analog sxema nima bo'lishidan oldin, analog nima ekanligini tushunishga harakat qilaylik signal bu. Analog signal zanjir oladigan elektron signal uzluksiz va haqiqiy ekanligini anglatadi. Biz yashayotgan haqiqiy dunyo butunlay o'xshash, cheksiz tabiat va shakllarga ega. Hidi, vizual tajribasi, eshitish ta'sirlari kabi har qanday hodisalarni oling ... kombinatsiyalar va imkoniyatlar milliardlab. Analog signallarni o'rganishdan oldin, biz nima haqida asosiy tushunchaga ega bo'lishimiz kerak signal bu. Elektr texnikasi nuqtai nazaridan signal vaqt o'zgaruvchan miqdorlarning kombinatsiyasi (kuchlanish va oqim kabi) sifatida ta'riflanishi mumkin.Shunday qilib, biz davom etayotganimizda, vaqt o'tishi bilan o'zgarib turadigan kuchlanish haqida gapiramiz.
Analog signallar signal ma'lumotlarini etkazish uchun vositaning ba'zi bir xususiyatlaridan foydalanadi. Elektr signallari kuchlanish, oqim, chastota yoki umumiy quvvat uchun ma'lumotni aks ettirishi mumkin. Signallar ma'lum diapazonda istalgan qiymatni qabul qilishi mumkin. Har bir signal noyob va turli xil ma'lumotlarni beradi. Analog signalning har qanday o'zgarishi mazmunli bo'lib, signalning har bir darajasi u ifodalaydigan hodisaning har xil darajasini aks ettiradi. Masalan, berilgan atrofdagi atrof-muhit haroratini ko'rsatish uchun ishlatiladigan signalni ko'rib chiqing. Agar bitta volt Selsiy bo'yicha bir darajani ifodalasa, bunday tizimda 10 volt 10 daraja sifatida ifodalanadi.
Analog mikrosxemalar op-amperlar, rezistorlar, kondensatorlar va boshqa muhim elektron komponentlarning kombinatsiyasi sifatida aniqlanishi mumkin. Zanjirlarning kombinatsiyasi juda xilma-xil bo'lishi mumkin. Bu kuchlanishni ajratuvchi yoki boshqa ko'plab komponentlar bilan oqlangan qurilgan misolni yaratish uchun ikkita rezistorning oddiy kombinatsiyasi bo'lishi mumkin. Analog davrlarning ikkita qo'llanilishi quyidagi hollarda foydalidir
|
| |
POP3 protokoli - “Axborot xavfsizligi” kafеdrasi Komputer tarmoqlari fanidan 3-amaliy ish Guruh: 071-21 Bajardi

|
“Axborot xavfsizligi” kafеdrasi Komputer tarmoqlari fanidan 3-amaliy ish Guruh: 071-21 Bajardi
|
bet | 2/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,06 Mb. | | #246730 |
Bog'liq O\'ktamov Asilbek komp tarmoq amaliy 3POP3 protokoli - internetda elektron pochta orqali xabarlarni qabul qilish uchun xizmat qiladi. Asosan POP bu elektron pochtaga kirish protokoli bo‘lib, markaziy pochta serveridan elektron pochta xabarlarini yuklab olish uchun ishlatiladi. Umumiy elektron pochta POP mijozlari yoki MS Outlook va MS Outlook Express kabi ilovalar barcha elektron pochtalarni serverdan mahalliy kompyuterga yuklab oladi, ularni serverda yo‘q qiladi va TCP va UDP tomonidan o‘rnatilgan ulanishni uzib qo‘yadi.
Odatda POP serveri POP so‘rovlarini tinglash uchun 110 portidan foydalanadi, ammo xavfsiz pochta xizmatlarida STLS buyrug‘i yoki POP3S yordamida pochta serveriga ulanish uchun TLS (Transport Layer Security) yoki SSL (Secure Socket Layer) ishlatiladi.
Garchi pochta mijozida turli xil sabablarga ko‘ra umuman amalga oshirilmaydigan elektron pochta xabarlarining nusxalarini serverda qoldirish imkoniyati mavjud bo‘lsa ham. O'sha kunlarda pochtaning bo‘sh joyini ko‘rib chiqib, ushbu usul joriy qilingan bo‘lar edi, ammo bugungi kunda server bo‘sh joylari Terra Baytda joylashgan va bu umuman cheklov emas.
POP va IMAP o‘rtasidagi farqlar:
1. Ikkalasi ham elektron pochtaga kirish protokoli bo'lib, unda POP pochta xabarlarini mahalliy qurilmaga yuklab oladi, u erda IMAP serverda saqlanadi va bir vaqtning o'zida bir nechta joydan ko'rinishni ta'minlaydi.
2. POP 110 raqamidan foydalanadi va IMAP 143 portidan foydalanadi.
3. POP-ni yuklaydi va serverdan uzadi, IMAP mijozi doimo ulanadi va yangi pochta kelganida va qachonxabarnoma yuboradi.
4. Barcha pochta papkalari serverda joylashgan va IMAP va POP mahalliy qurilmada joylashgan.
5. Agar siz xatni o'qilgan yoki qayta yuborilgan deb belgilasangiz, IMAP holati har qanday IMAP mijozidan ko'rinadi, POP-da esa mahalliy qurilmangizga xabarlarni yuklab olganingizdan so'ng, boshqa qurilmalardan kirish huquqi bo'lmaydi.
6. POP pochta mijozida xatlarni serverda ma'lum vaqtga qoldirish va o'chirishga sozlash imkoniyati mavjud. Agar siz 2 ta mijozdan foydalanayotgan bo'lsangiz, ikkinchi mijozni serverdan xatlarni yuklab olish sifatida o'rnating va nusxalarini serverda qoldirmang.
7. IMAP-da viruslarni tekshirish va zaifliklarni tekshirish oson, chunki xatlar serverda saqlanadi va skanerlash serverning o'zida amalga oshiriladi. POP-da, agar siz mahalliy qurilmangizga xatlarni yuklab olsangiz, barcha elektron pochtalarni skanerlashingiz kerak.
8. Qidiruv serverda IMAP-da, POP-da esa - mahalliy qurilmada qidirish amalga oshiriladi.
9. Mahalliy mashina yoki qurilma o'z ma'lumotlarini yo'qotishi yoki yo'qotishi mumkin bo'lgan holatlar mavjud, ammo IMAP pochtalarida u katta va juda ko'p serverlarga saqlanadi.
|
| |
material lar - Abdujabbor muhammadiyev

|
Abdujabbor muhammadiyevBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)material lar.
Nonormativ huquqiy axborotlarning huquqiy rejimi - bu ulam
ing ochiqlik darajasi, ishlab chiqarish va foydalanish, hujjatlasht-
irish, olish, saqlash, himoya qilish tartibini, shuningdek mulk va
egalik masalalarini belgilovchi yuridik jihatdan o'rnatilgan qoi-
dalardir.
Jinoyat, fuqarolik va xo'jalik sud ish yurituvida dalil-isbot tar-
iqasida foydalaniladigan axborotlarning huquqiy rejimi tegishlicha
jinoyat-, fuqarolik- va xo'jalik-protsessual qonun hujjatlari bilan
belgilanadi.
Umum foydalanadigan, yo olish cheklangan nonormativ axborot
lar farqlanadi. Axborotlarni olish cheklangan axborotlar toifasiga
mansub deb topish rejimi va tartibi ular ishlab chiqariladigan va
amal qiladigan yuridik muassasaning rahbari tomonidan o'matiladi.
Qonuniylikka rioya etilishi va axborotlaming himoya qilinishi uchun
javobgarlik ularning egasi bo'lgan yuridik muassasa zimmasiga
yuklanadi.
Nonormativ huquqiy axborotlar tijorat aylanishi obyekti bo'lishi
mumkin emas, ular pulsiz asosda tarqatilishi lozim.
Nonormativ huquqiy axborot resurslarining egasi davlat hisobla
nadi. Ularga egalik huquqi sohasidagi munosabatlar O'zbekiston
Respublikasining fuqarolik qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Yuridik muassasalar nonormativ huquqiy axborot resurslarini
bevosita tezkor boshqaradi, yuritadi va tasarruf qiladi.
Huquq sohasidagi vazifalarni hal qilishga mo'ljallangan ijodiy
ishlovlar, ixtirolar va ratsionalizatorlik takliflari, prinsipial jihatdan
yangi axborot texnologiyalari belgilangan tartibda intellektual mulk
obyektlari deb topilishi mumkin.
Axborot tizimlari va tarmoqlarining alohida elementlari (texnik
|
| |
Qo`shimcha adabiyotlar - Namangan muhandislik-qurilish instituti «Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti «Sanoatni axborotlashtirish» fakultеti
|
bet | 8/9 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,54 Mb. | | #245863 |
Qo`shimcha adabiyotlar
Конденсаторы: Справочник. / под редакцией И.И.Четверткова и М.Н.Дьяконова. М.: «Радио и связь», 1993. 3. Л.А.Коледов, В.А.Волков, Н.И.Докучаев, Э.М.Ильина, Н.И.Патрик. Конструирование и технология микросхем. Курсовое проектирование: Учебное пособие для вузов. / под редакцией Л.А.Коледова. М.:»Высшая школа», 1984. 4. К.С.Лабец. Электронные приборы. Киев: «Вища школа», 1974. 5. В.Г.Гусев, Ю.М.Гусев. Электроника. М.: «Высшая школа», 1991 Разм
O’zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‗yicha Harakatlar strategiyasi
To’g‘risida. - T.: 2017 yil 7 fevral, PF-4947 - sonli farmoni.
Teoriya avtomaticheskogo upravleniya. Pod redaksii V.V. Yakovleva. –Moskva:
Visshaya shkola, 2005 g., 567 s.- М.: Издaтeльcкий цeнтр, 2004. -304 c.
Попов А.Н. `Датчики систем упрaвлeния` - М: Изд. МЭИ, 2000.
Internet resurslar
1. www.ziyonet.uz
2. www.toehelp.ru
3. www.zdo.vstu.edu.ru
4. www.balov.ru
Ilova
Bosma elektron kartochka elektron sanoatning barcha manbalaridan iborat. Yalıtkan substrat ustida, elektron qismlarga Supero'tkazuvchilar naqshini ulash uchun bir substrat, bosilgan elektron kartasi (tenglikni) deb atalgan oldindan belgilangan bir dizaynga qarab biriktiriladi. PCB o'rnatilgan bosilgan elektron kartochkalar, shuningdek, pcb montajli bosilgan elektron platalar (SMBs) sifatida ham tanilgan.
Bosma platalar elektron mahsulotlarda quyidagi funktsiyalarga ega.
1. Integral mikrosxemalar kabi turli xil elektron komponentlarni o'rnatish va montaj qilish kabi mexanik yordamni ta'minlash; integral mikrosxemalar kabi turli xil elektron komponentlar orasidagi simli va elektr aloqasi yoki elektr izolyatsiyasini amalga oshirish;
2. Majburiy empedans funktsiyasi kabi talab qilinadigan elektron xarakteristikalarini ta'minlash; avtomatik lehimleme uchun lehim maskalari grafikalarini taqdim etish va komponentlarni joylashtirish, joylashtirish, tekshirish va texnik xizmat ko'rsatish uchun identifikatsiyalash belgilarini va grafikalarini taqdim etish. Shuning uchun, bosilgan elektron plitalar elektron mahsulotlar muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. Barcha elektron mahsulotlar bosma elektron platalar va komponentlardan, deyarli har bir elektron mahsulotdan, elektron soatlar va kalkulyatorlardan kompyuterlar va aloqa elektron qurilmalaridan iborat. , harbiy qismlar, samolyotlar va boshqalar. Elektron komponentlar mavjud bo'lganda, ularning o'zaro bog'liqligi bosma elektron kartochkalarni qo'llashni talab qiladi.
Hozirgi vaqtda yangi elektron mahsulotlarning doimiy oqimi hayotda ko'plab ahamiyatli narsalarni yaratishga imkon berdi va ayni paytda atrof muhitga ta'sir ko'rsatdi.
Amaliy qismga misollar
|
| |
texnologiyasini taklif qildi. Bu texnologiya kompyuter sistemalarini

|
texnologiyasini taklif qildi. Bu texnologiya kompyuter sistemalarini Pdf ko'rish
|
bet | 226/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)texnologiyasini taklif qildi. Bu texnologiya kompyuter sistemalarini
yuklashdan oldin ulami skanerlashni nazarda tutadi. Virusga qarshi
dasturlardan tashqari, kompyuter tarmoqlarida axborotni himoya
qilish muammosi sistemaga kirilishini nazorat qilish va foydala-
nuvchining vakolatlarini aniq belgilash orqali hal qilinmoqda. Vi
rusga qarshi dasturiardan tashqari, kompyuter tarmoqlarida axborot
ni himoya qilish muammosi kirishni nazorat qilish va foydalanuv-
chining vakolatlarini belgilash yo'li bilan hal qilinmoqda (Flash -
Intel EtherExpress Pro/10 tarmoq adapterlari xotirasi virusga qarshi
dasturga ega bo'lib, u kompyuter yuklangunga qadar uning
barcha sistemalarini skanerlaydi). Buning uchun tarmoq operat-
sion sistemalarining o'matiladigan vositalaridan foydalanilmoqda.
Novell korporatsiyasi mana shunday vositalami ishlab chiqaruvchi
yirik tashkilotlardan biridir. Masalan, NetWare sistemasida, axborot-
dan foydalanishni cheklash standart vositalari (parollami almash-
tirish, vakolatlami belgilash)dan tashqari ma’lumotlami «ochiq kalit»
prinsipiga ko'ra, tarmoq orqali uzatiladigan paketlar uchun
elektron imzoni shakllantirish orqali kodlashtirish imkoniyati nazarda
tutilgan.
Sistemaga kirishni boshqarish smart-kartalari kirishni nazorat
qilish, SHK moslamalari, dasturlar, fayllar va komandalarga kirish
kabi funksiyalami amalga oshirish imkonini beradi. Kerberos sis-
temasi axborotni himoya qilish dasturiy va apparat vositalarining
uyg'unligiga asoslangan ochiq sistemalardan biridir. U uch asosiy
tarkibiy qismdan iborat
— barcha tarmoq resurslari, foydalanuvchilar, parollar, axborot
kalitlari va h.k. haqida axborotni o'zida jamlovchi ma’lumotlar
|
| |
slotlariga o'matiladi. Korporatsiyalaming yirik tarmoqlarida alohida

|
slotlariga o'matiladi. Korporatsiyalaming yirik tarmoqlarida alohida Pdf ko'rish
|
bet | 225/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)slotlariga o'matiladi. Korporatsiyalaming yirik tarmoqlarida alohida
ixtisoslashgan arxivlashtirish serverini tashkil etish maqsadga mu-
vofiqdir. U tarmoq ma’muri belgilagan muayyan vaqtda serverlar
va ishchi stansiyalaming qattiq disklaridagi axborotni avtomatik
tarzda arxivlashtiradi va bajarilgan zahira nusxalar ko'chirish ishi
haqida hisobot beradi. Ishonchli va samarali ma’lumotlarni arxiv
lashtirish sistemasini tashkil etish tarmoqda axborotning butligini
ta’minlashning muhim vazifalaridan biridir. Intel ARCserve for Win
dows korporatsiyasi ishlab chiqargan Storage Express System
serveri arxivlashtirish serverlarining eng ko'p tarqalgan modelidir.
Alohida qimmatga ega bo'lgan arxiv ma’lumotlarini saqlash max-
sus qo'riqlanadigan xonada tashkil etilishi lozim. Mutaxassislar
eng muhim ma’lumotlar arxivlarining dublikatlarini boshqa binoda
saqlashni tavsiya etadilar.
O'z faoliyatida kompyuter viruslari bilan to'qnash kelmagan
tarmoqdan foydalanuvchi yoki tarmoq ma’muri bo'lmasa kerak.
Ammo kompyuter viruslaridan himoyalanishga istiqbolli yondashuv
sifatida so'nggi yillarda axborotni himoya qilish dasturiy va appa
rat vositalarining uyg'unligi tobora ko'proq qo'llanilmoqda. Bunday
apparat vositalari orasida kompyuterning kengayish standart slot-
www.ziyouz.com kutubxonasi
lariga o'matiluvchi virusga qarshi maxsus platalarni qayd etish
mumkin. Kompyuter viruslariga qarshi kurashda virusga qarshi
dasturlar ko'proq, axborotni himoya qilish apparat vositalari esa
kamroq qo'llanilmoqda. Intel korporatsiyasi 1994 yilda kompyuter
tarmoqlarida axborotni viruslardan himoya qilishning istiqbolli
|
| |
normasini qo'llovchi yoki unga rioya qiluvchi, fuqarolar, u yoki bu

|
normasini qo'llovchi yoki unga rioya qiluvchi, fuqarolar, u yoki buBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)normasini qo'llovchi yoki unga rioya qiluvchi, fuqarolar, u yoki bu
yuridik organning xizmatchilari, rahbarlari va h.k.)dir. Bu nuqtai
nazardan huquq sohasida ishlatiluvchi axborot ijtimoiy axborot
bo'lib, xalq irodasini hamda odamlarning talablari va manfaatlarini
aks ettiradi. Huquq sohasida axborot oqimlari o'z holicha mavjud
bo'lmaydi, ular iqtisodiy munosabatlar tizimi va bazi hodisalar
bilan belgilanadi. Shu bilan birga, bu oqimlar mazkur munosabat
lar va hodisalaming rivojlanishiga teskari ta’sir ko'rsatadi. Huquq
sohasida aylanuvchi axborotlar ham barcha axborot turlari uchun
umumiy bo'lgan vosita va usullar yordamida yig'ilishi, qayta ish-
lanishi va ishlatilishi, EHM va boshqa axborot texnikasi yordamida
amalga oshirilishi mumkin.
Axborot pozitsiyalaridan turib huquqiy ta’sir ko'rsatish ijtimoiy
mehnat jarayonining tabiatidan kelib chiquvchi alohida funksiyadir.
Huquqiy ta’sir ko'rsatish ijtimoiy tushuncha bo'lib, odamlarning
xulq-atvori, ulaming qilmishlari, harakatlari, o'zaro munosabatlari
uning obyektini tashkil etadi. Uni axborot asosida amalga oshirish
aw alam bor muayyan huquqiy m a’lumotning bo'lishini nazarda
tutadi. Bu nuqtai nazardan huquqiy ta’sir ko'rsatish jarayonining
axborot jarayoni sifatidagi mazmun-mohiyati shu bilan tavsifla-
nadiki, tartibga solish subyekti o'z faoliyatini amalga oshirishdan
oldin o'z oldiga obyektning xulq-atvorini tartibga solishni maqsad
qilib qo'yadi. Bu maqsad uning manfaatlarini amalga oshirishda
* Tabiiyki, bunday yondashuvda ijtimoiy- huquqiy axborot tushunchasi mazmuniga
biz huquq normasida va u bilan bog'liq hodisalarda ifodalangan barcha ma’lumotlami
kirituvchi huquqiy, normativ axborot tushunchasidan ancha kengdir.
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
qilish sohasiga qarab universal, mintaqaviy va partikulyar axborot

|
qilish sohasiga qarab universal, mintaqaviy va partikulyar axborotBog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)qilish sohasiga qarab universal, mintaqaviy va partikulyar axborot
normalari; yuridik kuchiga qarab - imperativ va dispozitiv axborot
normalari; huquq tizimidagi funksiyalariga qarab - moddiy va
protsessual axborot normalari; yaratish usuli va mavjudlik shakli-
ga (manbasiga) qarab - shartnomaviy, xalqaro axborot normalari
hamda xalqaro tashkilotlarning qarorlari farqlanadi.
1 Axborot normasi tushunchasini kengaydrish mumkin emas. Chunonchi, ma’lum
axborot «yuki»ga ega bo‘lsa-da, o'zining ichki tabiatiga ko'ra boshqa huquqiy
tartibga solish sohasiga mansub bo'lgan huquq normalari axborot normalari
hisoblanmaydi.
www.ziyouz.com kutubxonasi
§5. Huquqiy tartibga solish mexanizmidagi
axborot jarayonlari
Axborot jarayonlari - bu tabiiy, texnik yoki ijtimoiy muhitda
axborot tarqatish jarayonlaridir. Axborot jarayonlari ijtimoiy iyerar-
xiyaning barcha pog'onalarida:
butun jamiyatda;
katta ijtimoiy tabaqa va ijtimoiy guruhlarda;
kichik ijtimoiy tabaqa va mehnat jamoalarida;
alohida shaxs va uning inditsidual ongida (informatsion-psix-
ologik jarayonlar) sodir bo'ladi.
6 -rasm. Axborot jarayonining blok-sxemasi
Axborot o'z manbaidan iste’molchi (foydalanuvchi) sari harakat
qiladi. Axborot jarayonlarini tavsiflash uchun informatikada «axborot
kanali» atamasi qo'llanadi. Axborot kanali biologik, ijtimoiy, texnik
(radio, televideniye) va psixologik jarayonlar (axborotlarni idrok
etish, eslab qolish va ifoda qilish)ni o'zida mujassamlashtiradi.
Murakkab telekommunikatsiya tarmoqlari va fizik maydonlar
(elektromagnit maydonlar, radioto'lqinlar) axborot kanallari vazifas-
|
| |
Информатика

Информатика
Download
7,16 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/308
Sana
30.05.2024
Hajmi
7,16 Mb.
#257687
Download
7,16 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Информатика
Download
7,16 Mb.
Matnni ko'rish
Информатика - bet 3

11
1985-yillarda EHMlarni jamiyatda qo`llash bo`yicha biz yеtakchi
davlatlardan masalan, AQSHdan 20 yil orqada qolgan edik. Mustaqillikga
erishganimizdan so`ng Rеsbuplikamizda EHMlarni хalq хo`jaligi umuman
jamiyatda qo`llanilishga katta ahamiyat bеrila boshlandi.
Mutaхassislarning fikricha hozir har bir yilda mavjud ma`lumot taхminan
ikki marotaba ortib bormoqda. Har bir soha mutaхassisi o`z sohasi bo`yicha
mavjud ma`lumotlarga ma`lum darajalarda ega bo`lmasa, u hozirgi jamiyat
talablariga javob bеra olmaydi. Dеmak, u o`z sohasida faoliyat ko`rsatishi uchun
mavjud ma`lumotlarni o`zlashtirib borishi, tеz suratlar bilan ortib borayotgan
ma`mulotlarni o`z vaqtida o`zlashtirib borish tехnologiyasiga ega bo`lishi kеrak.
Aхborot tехnologiyalari dеyilganda ma`lumot oqimlarini qabul qilish, qayta
ishlash, uzatish tехnologiyasini o`rganuvchi fan tushuniladi. Bu fan ―Informatika‖
fanini mantiqiy davomi hisoblanib, undagi bilimlarga tayanadi.
Informatika va aхborot tехnologiyalari kеng ma`noda insoniyat faoliyatining
barcha sohalarida asosan kompyutеrlar va tеlеkommunikasiya aloqa vositalari
yordamida aхborotni qayta ishlashi bilan bog`liq fan, tехnika va ishlab
chiqarishning хilma-хil tarmoqlar birligini o`zida namoyon etadi.
Informatika va aхborot tехnologiyalarini tor ma`noda uch o`zaro aloqador
qismlar -
tехnik vositalar (Hardware), dasturiy vositalar (Software) va algoritmik
vositalar
(brainware)
sifatida tasavvur etish mumkin.
Informatika va aхborot tехnologiyalari
amaliy fan
sohasi sifatida quyidagilar
bilan shug`ullanadi:
1) aхborot jarayonlaridagi qonuniyatlarni o`rganish (aхborotlarni yig`ish,
qayta ishlash, tarqatish);
2) inson faoliyatining turli sohalarida kommunikatsion-aхborot modеllarini
yaratish va boshqalar.
1994 -yilning dеkabrida O`zbеkiston Rеspublikasi Vazirlar Mahkamasi,
O`zbеkiston Rеspublikasining aхborotlashtirish konsеpsiyasini qabul qildi.
Konsеpsiyaning asosiy maqsadi va unda qo`yilgan masalalar quyidagilardan
iboratdir:
12
-milliy aхborot-hisoblash turini yaratish;
-aхborotlarga tovar sifatida yondashishning iqtisodiy, huquqiy va mе`yoriy
hujjatlarini yuritish;
-aхborotlarni qayta ishlashning rеglamеntlashtiruvchi jahon standartlariga
rioya qilish;
-informatika industriyasini mujassamlashtirish va rivojlantirish;
-aхborotlar
tехnologiyasi
sohasidagi
fundamеntal
tadqiqotlarni
rag`batlantirish va qo`llab-quvvatlash;
-informatika
vositalaridan
foydalanuvchilarini
tayyorlash
tizimini
muvofiqlashtirish.
Umuman olganda informatika va axborot texnologiyalarining jamiyatda
qo`llash dolzarb va zamonaviy omildir.
ni muhokama qilishda ma’lumotlarning yo'q qilib yuborilishi yoki

|
ni muhokama qilishda ma’lumotlarning yo'q qilib yuborilishi yoki Pdf ko'rish
|
bet | 224/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)ni muhokama qilishda ma’lumotlarning yo'q qilib yuborilishi yoki
nomaqbul tarzda o'zgartirilishiga olib kelishi mumkin bo'lgan no
sozliklar va ma’lumotdan foydalanish huquqini buzish holatlarini
tasniflash masalasi ko'ndalang bo'ladi. Bular uskunadagi nosozlik
lar (kabel tizimidagi nosozliklar, disk sistemalarining ishdan chiqi
shi, serverlar, ishchi stansiyalar va h.k.ning ishdan chiqishi),
dasturiy ta’minlash vositasi noto'g'ri ishlashi natijasida axborotning
yo'qolishi (dasturiy ta’minlash vositasining xatolari natijasida
www.ziyouz.com kutubxonasi
ma’lumotlaming yo'qolishi yoki o'zgarishi, sistemaning kompyuter
viruslari bilan zararlanishi), xizmat ko'rsatuvchi xodimlar va foy-
dalanuvchilarning xatolari (ma’lumotlar tasodifan yo'q qilib yubori-
lishi yoki o'zgartirilishi, dasturiy ta’minlash vositasidan noto'g'ri
foydalanish) bo'lishi mumkin. Sanab o'tilgan tarmoq ishining buz-
ilishi holatlari har xil axborotni himoya qilish vositalari yaratilishiga
olib keldi. Bu vositalarni shartli ravishda uch turkumga ajratish
mumkin:
— fizik himoya vositalari;
— dasturiy ta’minlash vositalari (virusga qarshi dasturlar, va-
kolatlarni ajratish sistemalari, sistemaga kirishni nazorat qilish
dasturiy vositalari);
— ma’muriy himoya vositalari (binoga yoki xonaga kirishni
nazorat qilish, firmaning xavfsizlik strategiyasini, favqulodda
holatlardagi harakatlar rejasini ishlab chiqish va b.).
Axborotni arxivlashtirish va dublyaj qilish sistemalari fizik himoya
vositalaridan biridir. Bir-ikkita server o'matilgan kichik tarmoqlarda
ko'pincha arxivlashtirish sistemasi bevosita serverlarning bo'sh
|
| |
Katta kompyutеr - Информатика

19
Kompyutеr eng oddiy sondagi elеktron qismlardan tashkil topgan bo`lib, bu
qismlarga nisbatan bajariladigan eng oddiy vazifalarning turi esa juda ham oz.
Kompyutеrlarning bunday elеmеntlari va vazifalari o`tgan 45-50- yillar
ichida dеyarli o`zgarmadi, ammo bu elеmеntlarning fizik tuzilishida muhim
o`zgarishlar yuz bеrdi. Kompyutеrlarning har
bir rivojlanish bosqichi
kompyutеrlarning elеmеntlar majmui bilan, ya`ni elеmеntlar
bazasi
orqali
bеlgilanadi. EHMning elеmеntlar bazasi o`zgarishi
bilan uning хususiyatlari,
tashqi ko`rinishi va imkoniyatlari ham o`zgarib bordi. Inson tomonidan shu
paytgacha iхtiro qilingan hеch bir tехnik qurilma EHMlar kabi jadal
rivojlanmagan. Har 10-12 yilda EHMning tuzilishi va
ishlab chiqarilishida katta
o`zgarishlar yuz bеrgan. Bunday kеskin o`zgarishlar natijasida ular eski EHMlarni
yangi modеllarning qo`llanilish sohalari tobora kеngaytirilib borildi va natijada
ular eski EHMlarni siqib chiqara boshladi.
Hisoblash tехnikasining rivojlanish davrida biri o`rniga boshqasi vujudga
kеladigan EHM avlodlari haqida gapirish o`rinlidir.
Shunday qilib, hisoblash tехnikasi avlodlarining almashishi asosida EHMning
elеmеntlar bazasining yangilanishiga asoslanadi. Ya`ngi
elеmеntlar bazasining
vujudga kеlishi EHM qismlari, ishlashining yangi tamoyillarini, matеriallarning
yangi хossalarini va ishlab chiqarishning yangi usullarini ochishga olib kеladigan
fundamеntal va amaliy fan sohalarining rivojlanishiga bog`liqdir.
Elеmеntlar bazaning yangilanishi hisoblash tехnikasini
ishlab chiqaradigan
zavodlarni to`la qayta qurishni, yangi tехnologik jarayonlar,
jihozlar va boshqa
uskunalarni ishlab chiqarishni taqozo etadi. Shuning uchun bunday almashish
hisoblash tехnikasining хususiyatlarini tubdan yaхshilay olgandagina o`zini
oqlaydi, хolos.
- rasm. Uvilyam Barrouz arifmomеtrining chizmasi

16
qiladigan mashinalarni yaratishga zarurat paydo qildi. Bеybidjning loyihasi asosida
ko`p olimlar mashinalar yaratishga harakat qilgan. 1988-yilda amеrikalik injеnеr
Gеrman Хollеrit birinchi elеktromехanik
hisoblash mashinasini -
tabulyatorni
yaratdi. Ushbu mashina rеlе asosida ishlagan bo`lib pеrfokartalarda yozilgan
malumotlar bilan ishlay olar edi. 43 ta Хollеrit tabulyatorlari 1890-yilda bo`lib
o`tgan 11-chi Amеrika aholini ro`yхatdan o`tkazishda ishlatilgan.
1930-yilda amеrikalik olim Vannеvar Bush tomonidan
kompyutеrning katta
elеktromехanik analogi -
diffеrеnsial analizatori
yaratilgan. Ushbu mashinada
ma`lumotlarni saqlash uchun elеktron lampalar qo`llanilgan. 1941-
yilda nеmis
injеnеri Z3 nomli birinchi bo`lib dasturlarda ishlovchi hisoblash mashinani yaratdi.
1943- yilda Buyuk Britaniya maхfiy laboratoriyalarida Alan Tyuring boshchiligida
elеktron lampalarda ishlovchi Koloss nomli birinchi EHM yaratildi. 1944- yilda
AQSHning harbiylari uchun amеrikalik injеnеr Govard Eykеn elеktromехanik rеlе
asosida og`irligi 35 tonnali EHM yaratdi. Bu mashina "
MARK-1
" dеb nomlangan
edi. Lеkin uning tеzligi zamon talablariga javob bеrmas edi. 1946- yilda amеrikalik
olimlar Djon Mochli va Prеspеra Ekеrta birinchi univеrsal to`liq elеktron hisoblash
mashinani yaratdilar. Ushbu mashina elеktron lampalar asosida ishlar edi va uning
nomi "