nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hamkorlikda o’qitish texnologiyalari

Mazkur topshiriqlar (modullar)bajarilgandan so’ng guruh talabalari
tomonidan Afrika iqlimi haqida ma’ruza tayyorlanadi va sinf o’quvchilari
oldida ximoya qilinadi.
Xamkorlikda o’qitishni aralash usuli 1978 yilda E.Aronson tomonidan
ishlab chiqilgan. Mazkur metod bilan dars o’tish texnologiyasi quyidagi
qismlardan iborat:
- 6-8 ta o’quvchidan iborat kichik guruh tashkil qilinadi;
- bunda ham darsda o’rganiladigan mavzu ma’lum bir mantiqiy
modullarga bo’linadi;
- har bir modul bo’yicha o’quvchilar bajarishi lozim bo’lgan
topshiriqlar tizimi tuziladi;
- ma’lum bir o’quvchilar guruhi bitta topshiriqni
bajaradi va mazkur
topshiriq bo’yicha mutaxasisga aylanadi;
- guruhlar qayta tashkil etiladi va har bir guruhda ma’lum bir
topshiriq bo’yicha mutaxassis albatta qatnashishi zarur;
- har bir topshiriq bo’yicha shakllangan ‚mutaxassis‛ o’zi egallagan
bilimlarini sinfdoshlariga gapirib beradi.
Kichik guruhlarda hamkorlikda o’qitish usuli 1986 yil R.Slavin
tomonidan ishlab chiqilgan. Mazkur metod bilan o’qitish texnologiyasi
quyidagi qismlardan iborat; a)o’qituvchi 4 ta o’quvchidan
iborat kichik
guruhlar tuzadi; b)o’qituvchi ma’lum mavzu bo’yicha o’quvchilarni
mustaqil ishlarini tashkil etadi; v) topshiriq 4 qismga bo’linib, har bir
topshiriqni bittadan o’quvchi bajaradi; g) har bir o’quvchi
bajargan
topshirig’ini guruhdoshiga tushuntiradi; d) har bir guruh topshiriq
yuzasidan xulosa tayyorlaydi; ye) o’qituvchi
xar bir guruh xulosasini
tinglaydi va ular bilimini baholaydi.
Masalan, O’zbekistonni ma’lum bir tabiiy geografik o’lkasini tabiatini
o’rganishda, sinf o’quvchilarini 4 kishidan iborat kichik-kichik guruhlarga
bo’lib quyidagi topshiriqni berish mumkin (Farg’ona vodiysi misolida):
1-guruh. Farg’ona vodiysining geografik joylashishi va chegaralari
hamda tekshirish tarixi.
2-guruh. Farg’ona vodiysining geologik tuzilishi, relefi va foydali
qazilmalari;
3-guruh. Farg’ona vodiysining iqlimi;
4-guruh. Farg’ona vodiysining ichki suvlari;
5-guruh. Farg’ona
vodiysining tuproqlari, o’simligi va hayvonot
dunyosi.
Guruhli usulda o’qitish texnologiyasida sinf ikkita guruhga bo’linadi
va ikkala guruhga bir xil topshiriq beriladi. Masalan, yog’inlar va ularning
turlari.
Modulli ta’lim texnologiyasi

bitta katta modul deb qaraydigan bo’lsak har bir sinf geografiyasi alohida
modul deb qaralishi mumkin. (2- rasm.)
1-modul_2-modul_3-modul_4-modul_5-modul'>1-modul 2-modul 3-modul 4-modul 5-modul
2-rasm. Geografiya ta’limining yirik modullari
Yirik modullarni yanada kichikroq modullarga bo’lish mumkin.Bunda
har bir sinf geografiya dasturi mazmunidan kelib chiqqan holda tegishli
modullarga bo’linadi.
Mazkur xolni beshinchi sinf geografiya predmeti misolida ko’rib
chiqamiz. 5-sinfda o’rganiladigan «Boshlang’ich tabiiy geografiya»
predmetini 5 ta modulga bo’lishimiz mumkin.
1-modul
. Kirish. ya’ni
geografiya fanining predmeti, tarmoqlari,
rivojlanish tarixi. Mazkur modulni yanada mayda modullalarga bo’lib
yuboramiz.
1.1-modul
. Geografiya fani nimani o’rganadi va u qanday tarmoqlarga
bo’linadi. Demak bu yerda geografiya fani
haqida umumiy tasavvur va
bilimlar beriladi. Shundan so’ng geografiya fanini ikkita yirik tarmoqkka
ya’ni tabiatni va tabiiy sharoitni o’rganadigan
tabiiy geografiyaga aholini
va uning xo’jalik faoliyatini o’rganadigan iqtisodiy va ijtimoiy geogra-
fiyaga, bo’linishi haqida o’quvchilar ga bilimlar beriladi.
1.2-modul
. Geografik bilimlarning rivojlanishi.
Mazkur modulni
tushuntirish qadimgi Yunoniston geografiya maktabi vakillari Aristotel,
Ptolomey, Strabon geografiyasidan boshlanadi. So’ngra O’rta
asrlarda
sharq, jumladan O’rta Osiyoda geografiya fanini rivojlanishi,
buyuk
georafik kashfiyotlar, 18-19 asrlarda va XX asrlarda geografiya fanlarining
rivojlanishi haqida bilimlar beriladi.
Geografiya ta’limi
modullari
Boshlabg’ich
tabiiy
geografiya
(5-sinf)
Materiklar va
okeanlar
tabiiy
geografiyasi
(6-sinf)
O’rta Osiyo
va
O’zbekiston
tabiiy
geografiyasi
(7-sinf)
O’zbekiston
iqtisodiy va
ijtimoiy
geografiyasi
(8-sinf)
Jahon
iqtisodiy va
ijtimoiy
geografiyasi
(9-sinf)
(9-синф)
1.3 - modul
. Zamonaviy geografiya. Hozirgi davrda geografiya fani-
ning asosiy vazifalari hakida bilimlar beriladi.
Ikkinchi yirik modul plan ya’ni tarx mavzusiga bog’ishlanadi.
Raqobatli ustunlik tushunchasi

230
13.6-rasm. Raqobat ustunligini tanlashni belgilab beruvchi holatlar
Tashqi raqobatli ustunlikdan kelib chiqadigan strategiya differensiatsiya
strategiyasi bo‘lib, bu strategiya firmaning marketing sohasidagi nou-xausiga, uning
mavjud tovarlardan norozi bo‘lgan xaridorlarning istaklarini aniqlash va
qondirishdagi afzalligiga tayanadi.
Agar raqobatli ustunlik firmaning ishlab chiqarish xarajatlari, firmani
boshqarishdagi afzalligiga yoki raqobatchidan ko‘ra kamroq tannarxga erishishga
imkon beruvchi va “ishlab chiqaruvchi uchun qiymat” hosil qiluvchi tovarga
asoslangan bo‘lsa, bunday ustunlik “ichki ustunlik” deb ataladi.
Ichki raqobatli ustunlik - firmaga ko‘proq rentabellik keltiruvchi va uni sotuv
narxlarining bozor yoki raqobat tomonidan pasaytirilishiga ko‘proq darajada
bardoshli qiluvchi yuqoriroq “unumdorlik” oqibatidir. Ichki raqobatli ustunlikka
asoslangan strategiya xarajatlar bo‘yicha ustunlik strategiyasi bo‘lib, u asosan
firmaning tashkiliy va ishlab chiqarish “nou-xau”siga asoslanadi.
Raqobatli ustunlikning kelib chiqishi va tabiati turlicha bo‘lgan bu ikki turi
ko‘pincha bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi, chunki ular mutlaqo farq qiluvchi ko‘nikma va
madaniyatni talab qiladi.
Tarmoq va firmaning tashqi raqobat ustunliklariga quyidagilar kiradi:
•
mamlakat raqobatbardoshligining yuqori darajasi;
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 95/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Qurilmalarni boshqarish nima uchun kerak?
Qurilmalar turlarini keltiring.
O‘zaro birgalikda bloklash nima va uning shartlarini tushuntiring.
Kiritish/chiqarish menejeri vazifalari.
Tarmoq qurilmalariga misol keltiring.
Kontroller qanday vazifani bajaradi?
Kiritish/chiqarishni xotirada tasvirlanishini tushuntiring.
Kiritish/chiqarish qurilmalarida to‘xtalishlarni tushuntiring.
Qurilmalarni boshqarish bo‘yicha operatsion tizimning vazifalari.
DMA kontrolleri nima va uning vazifasi?
Protsessor va kiritish/chiqarish qurilmalarini parallel ishlashini tushuntiring.
VBOB. FAYL TIZIMI VA FAYLLARNI BOSHQARISH JARAYONI
Operatsion tizimlar fayl tizimi, tuzilishi va tashkil etilishi
Operatsion tizimining muhim vazifalaridan biri foydalanuvchiga diskda saqlanayotgan ma’lumotlar bilan qulay ishlash vositalarini taqdim etish hisoblanadi. Buning uchun OT saqlangan ma’lumotlarning fizik tuzilishini foydalanuvchi uchun qulay bo‘lgan mantiqiy model bilan almashtiradi - tizim kataloglari va fayllari ierarxik tashkil qilingan bo‘ladi. Har qanday kompyuter dasturi ma’lumotlarni qabul qiladi, saqlaydi va namoyish qiladi. Ish paytida, jarayon cheklangan miqdordagi ma’lumotni o‘z manzil maydonida saqlashi mumkin, chunki uning hajmi virtual manzil maydoni doirasi bilan cheklangan. Ba’zi amaliy dasturlar uchun, masalan, aviachiptalarni bron qilish tizimlari, bank tizimlari va boshqalar, faqat virtual manzillar maydoni yetarli bo‘lmaydi. Bundan tashqari, jarayon tugaganidan so‘ng, uning manzil maydonida saqlanadigan ma’lumotlar yo‘qoladi. Shu bilan birga, bir qator dasturlar (masalan, ma’lumotlar bazalari) uchun uni uzoq vaqt, ba’zan esa abadiy saqlash kerak. Bunday dasturlar uchun jarayon tugaganidan keyin ma’lumotlarning yo‘qolishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Kompyuter, shuningdek, ishlamay qolganda, jarayonda uzilishlar bo‘lganda ham ma’lumot saqlanishi kerak.
|
| |
Ilmiy-tadqiqot natijalari

|
Ilmiy-tadqiqot natijalariBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Ilmiy-tadqiqot natijalari:
• Umumta’lim fanlarini o‘qitishdagi mavjud muammolar aniqlanadi;
• Xususiy didaktikaning qonuniyatlari, tamoyillari asosida umumta’lim fanlarini o‘qitishning didaktik ta’minoti
yaratiladi, elektron tizim orqali muhokamadan o‘tkaziladi hamda amaliyotga joriy etiladi;
• Nurobod, Paxtachi, Narpay, Kattaqo‘rg‘on va Ishtixon tumanlaridagi umumta’lim maktablarining yetakchi
o‘qituvchilarining ilg‘or tajribalarini tezkor ommalashtirish tizimi yo‘lga qo‘yiladi;
• Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashda ta’lim-tarbiya sifatini oshirish, ta’lim tizimi xamda ilm-fan soxasi o‘rtasida
yaqin xamkorlik va integratsiya, shuningdek ta’limning uzviyligi va uzluksizligi ta’minlanadi;
• Samarqand davlat universitetining Kattaqo‘rg‘on filiali professor o‘qituvchilarining umumta’lim maktablariga
metodik yordam ko‘rsatish tizimi hamda innovatsion didaktik ta’minotning bazasi yaratiladi.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
-
Nurobod, Paxtachi, Narpay, Kattaqo‘rg‘on va Ishtixon tumanlaridagi umumta’lim maktablarining yetakchi
o‘qituvchilari tomonidan yaratilgan ilg‘or tajribalar tahlil qilinadi, metodik ko‘rsatmalar takomillashtiriladi
hamda tajriba-sinovdan o‘tkaziladi.
-
Elektron tizim orqali shakllantirilgan dars loyihalari, videokontentlar va vositalarning elektron bazasi
shakllantiriladi.
-
Yaratilgan metodik ta’minotning ta’lim sifatini oshirishdagi natijadorligi baholanadi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi
ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar bazasida indeksiyalangan jurnallarda chop etiladi.
0,450 mlrd.so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 1 mlrd 350 mln. so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan
|
| |
-jadval - Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S

202
Reklama materiallari imidjni shakllantirish, eslatish,
tanib olish, xabardor qilish
uchun ishlaydi. Ya’ni garchi reklama «to‘g‘ridan-to‘g‘ri» bo‘lsada, lekin potensial
iste’molchi bilan kommunikativ kanal bilvosita va qaytuvchan aloqasiz bo‘lib
chiqadi.
Chiziq ostida (BTL)
– sotuvni rag‘batlantirish, iste’molchilarni rag‘batlantirish,
savdoni rag‘batlantirishning nozikroq mexanizmlari ishlaydi. Bu erda tovarni
namoyish etish va qayd qilingan oldi-sotdi harakati emas, xaridor-sotuvchi o‘zaro
aloqalari interaktiv kanali va ikkilamchi tadqiqotlar o‘tkazish imkoniyati muhim.
Tovar yoki xizmatning o‘zi emas, balki uning iste’mol
tizimiga kiritilganligi
muhim. Aynan iste’molchilar bilan yo‘lga qo‘yilgan aloqalar hamda iste’mol va
taqsimot yo‘lga qo‘yilgan tizimi biznesning muvaffaqiyatga erishishini belgilab
beradi.
Integratsiyalangan marketing kommunikatsiyalarining reklama, jamoatchilik
bilan aloqalari, sotuvni rag‘batlantirish, moddiy-texnika ta’minoti,
xodimlar bilan
o‘zaro munosabatlarni shakllantirish kabi alohida qismlardan iborat bo‘lgan «butun
bir yaxlitlik»ni tushunishning yangi usuli sifatida etarli darajada umumiy deb
hisoblash mumkin.
Integratsiyalangan marketing kommunikatsiyalari usullarini to‘rtta asosiy
guruhga ajratish mumkin.
1.
Uyga vazifa - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 126/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiUyga vazifa.
Dars yakuni. Baholarni tahlil qilish.
O’quv-tarbiya bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________
«Adabiyot» 5-sinflar uchun
«________»___________________20___ yil
Mavzu: KICHKINA SHAHZODA (Asardan boblar)
Darsning texnologik haritasi
№
|
Malaka talablari
|
Bilim: KICHKINA SHAHZODA (Asardan boblar) mavzusi yuzasidan bilim hosil qilinadi.
Ko`nikma: adabiyotga hurmat hissini oshirish, erkin firlay olish qobiliyatini shakllantirish, tanish vaziyatlarda qolqy olish.
Malaka:Egallagan bilimlarini notanish va notanish vaziyatlarda qo`llay oladi.
Kompitensiya: Tushuna oladi, ifodali o`qiy oladi, ijodiy failiyatida egallagan bilim ko`nikma va malakalarini kundalik faoliyatda qo`llay oladi.
|
|
Maqsad va vazifalar
|
a) ta’limiy: Adabiyot fanining nazariy va amaliy asoslarini o’rganish jarayonida o’quvchilarda estetik did,
estetik ong, adabiyotga muhabbat, badiiy tafakkur va tasavvurini kamolga yetkazish va barkamol avlod tarbiyasiga zamin yaratish.
b) tarbiyaviy: Adabiyot fani orqali o’quvchilarga DTS asosida dars berish. Shu bilan bir qatorda milliy va
mumtoz adabiyotimizga milliy iftihor, qadriyat sifatida e’tirof etish va uni hurmat qilishga o’rgatish.
c) rivojlantiruvchi: O’quvchilarni tafakkur va idrokini kengaytirish, ularni mustaqil fikrlashga o’rgatish.
O`quvchilarda mavzuga nisbatan qiziqish uyg`otish, bilimlarini kengaytirishga erishish.
|
|
O`quv jarayonini mazmuni
|
|
|
| |
Tovar bozori - Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S

220
muomala doirasi chegaralarida bunday xizmatni ko‘rsatish imkoniyati mavjud
bo‘ladi.
Mazkur qonunning maqsadi tovar va moliya bozorlaridagi raqobat sohasidagi
munosabatlarni tartibga solishdan iborat bo‘lib, hozirgi
vaqtda mulk turi har-xil
bo‘lgan, lekin ishlab chiqarayotgan mahsuloti bir xil bo‘lgan korxonalar (firmalar)
o‘rtasidagi musobaqani qonuniylashtirish va insofsiz raqobatni cheklashdan iborat.
Ushbu qonunning qoidalari tabiiy monopoliyalar sub’ektlariga nisbatan bu
qoidalarning qo‘llanilishi mazkur sub’ektlarning o‘ziga xos vazifalari bajarilishini
cheklab qo‘ymaydigan holatlarda tadbiq etiladi.
Raqobat umumijtimoiy kategoriya bo‘lib, ijtimoiy
jarayonlar qatnashchilari
o‘rtasidagi yaxshiroq yashash sharoiti uchun bo‘ladigan kurashni anglatadi. U
kishilik jamiyati hayotining hamma jabhalariga xos bo‘lib, odamlar o‘rtasidagi o‘z
imkoniyatlaridan to‘laroq foydalanish, ayrim sohalarda o‘z ustunliklarini namoyon
qilish, farovonroq hayot kechirish, jamoa o‘rtasida obro‘liroq bo‘lish uchun bo‘lgan
qurashni aks ettiradi. Kishilarning iqtisodiy faoliyati boshqa
faoliyatlarning asosini
tashkil qilgani uchun kishilik jamiyati hayotida iqtisodiy sohadagi raqobat muhim rol
o‘ynaydi. Iqtisodiy sohadagi raqobat ishlab chiqarish munosabatlarining sub’ektlari
(ishlab chiqaruvchilar, iste’molchilar, tadbirkorlar, yollanma ishchilar va hokazolar)
o‘rtasida qulayroq ishlab chiqarish sharoiti (arzon ishlab chiqarish resurslari va
ishchi kuchi)ga ega bo‘lish unumliroq texnologiya,
ish joyi, yaxshi bozorni qo‘lga
olish, umuman, yuqori daromad olish imkoniyati uchun olib boriladigan kurashdan
iborat.
Iqtisoddagi raqobat ko‘p qirrali hodisa bo‘lib, yaxshi daromad ko‘rish, o‘z
qobiliyatini to‘laroq ishga solish, o‘zi mashg‘ul
ishni rivojlantirish, o‘z sohasida
imijga ega bo‘lish uchun kurashni bildiradi.
Bozor raqobatini yuzaga keltiruvchi bir necha omillar ta’sirini ko‘rsatish zarur.
Bu omillarni 3 ta guruhga ajratish mumkin(13.1-rasm):
•
iste’molchilar doirasining cheklanganligi;
•
resurslarning cheklanganligi;
•
mahsulotlarni siljitishdagi cheklanganlik.
Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S - bet 120

249
11.
Rivojlanuvchi marketingning vazifasi nimadan iborat?
A) imkoniy bozor miqiyosini aniqlash va zaruriy maxsulotlarii yaratish
B) o’zgarib turadigan talabni o’rganish
C) to’liq talabni o’rganish
D) salbiy talabni o’rganish
12.
Intensiv o’sishning mohiyati nimadan iborat?
A) Bozorni chuqur o’rganish, bozor xududlarini kengaytirish, tovarni takomillashtirish
B) Gorizontal integratsiya, jamlama diversifikatsiya, regression integratsiya
C) Gorizontal diversifikatsiya, progressiv integratsiya
D) Vertikal segmentasiya, joriy segmentasiya
Qo‘lga 
kiritilishi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 172/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar olish uchun
boshlang‘ich moddalarni faollashtirish jarayonlari uchun
maqbullashtiriladi;
- kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar olish
jarayonining kinetik qonuniyatlari tadqiq etiladi;
- jarayonning optimal sharoitlari (bosim, temperatura,
gazlarning oqim tezligi va h.k.) tanlanadi;
- kaolin va bentonitni yuqori kremniyli seolitlarga aylantirish
jarayoni texnologik parametrlari – material balansi, texnik shartlar
ishlab chiqiladi.
6. Ehtiyoj
(talab)
ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Hozirgi kunda “Shurtangazkimyo majmuasi” AJ da 1 yilda 800
tonna alyuminiy oksid Kanada davlatidan sotib olinadi
(1 tonnasi
22 mln so‘mdan). Shuning uchun mahalliy xom-ashyolardan
yuqori kremniyli seolitlar olish orqali katta miqdordagi valyutani
tejash imkoniyati mavjud.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)
ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Yaratiladigan yangi ishlanma (texnologiya) mavjud analoglaridan
qolishmagan holda, mahalliy xom-ashyolar, katalizatorlar
vositasida olinganligi, import o‘rnini bosishi hamda eksportga
yo‘naltirilganligi bilan ahamiyatli.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning
|
| |
Tadqiqot shakli - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Tadqiqot shakli: Orol bo‘yi cho‘l zonasisida aholini yoqilgiga (o‘tinga) bo‘lgan talabini hal etishda
yangi innovotsion texnologiyalardan foydalanib qora saksavulzorlani tashkil etish, texnologik usullarini
yaratish va yangi agrofitotsenozlar barpo etish hamda ulardan yaylov sifatida foydalanish yo‘llarini
belgilovchi ilmiy-amaliy takliflar tavsiyalarni ishlab chiqishva amaliyotga tadbiq etish bo‘yicha
kursatma berish.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Orol bo‘yi cho‘l zonasida aholisini yoqilg‘iga bo‘lgan ehtiyojlarni qondirishda qora
saksovulzorlardan tashkil topgan o‘rmonzorlar barpo etish;
- Qora saksavul nihollarini ko‘paytirishning agrotexnologiyalarini ishlab chiqish va ulardan
o‘rmonzorlar tashkil etishni texnologik jarayonlarini yaratish;
- Orol bo‘yi cho‘l sharoitida qora saksavullarni ekologik-biologik xususiyatlari, finologiya, fizologiya,
qimmatbaho xo‘jalik xususiyati va hosildorligini aniqlash;
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Yaratilgan ko‘chatzorlarga agrotexnik ishlov berish ularni abiotik va biotik omillardan himoya
qilish;
- Yaratilgan agrofitotsenozlarda biologik xilma-xillikni ta’minlash uchun buta, yarish buta
o‘simliklarini aralash ekishni sinovdan o‘tkazish va yaylov sifatida foydalanishni joriy etish;
- Qora saksavul ko‘chatlarini yaratishni agrotexnologik usullardan foydalanib kup miqdorda ishlab
chiqish va katta maydonlarda o‘rmonzorlar barpo etishni yo‘lga quyish;
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya
komissiyasi ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar bazasida indeksiyalangan
jurnallarda chop etiladi.
0,300 mlrd.so‘m
* Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 0,9 mlrd. so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan.
|
| |
doirasida 
bajariladigan

|
doirasida
bajariladiganBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif
etilayotgan
mavzuning
manfaatdor
tarmoq (xo‘jalik boshqaruvi
organi) bilan kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi,
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO)
____________________
(imzo)
sana
“_____”______________20__ y.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihani yillik
moliyalashtirish
hajmi
Parrandachilikda sut
zardobi bilan boyitilgan
ozuqalar ishlab
chiqarishni yo‘lga
qo‘yish (mahalliy
ozuqalar misolida)
Loyiha rahbari:
biologiya fanlari
bo‘yicha falsafa
doktori, PhD. dotsent
M.S. Kuziev
|
| |
resurs/xom-ashyo bazasining

|
resurs/xom-ashyo bazasining Pdf ko'rish
|
bet | 173/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)resurs/xom-ashyo bazasining
va zarur infratuzilmaning
mavjudligi
Qo‘llaniladigan xom-ashyolar Navbahor bentoniti va Nurobod
kaolinlari hamda “Shurtangazkimyo majmuasi” AJning
ikkilamchi mahsulotidir. Ushbu texnologiyani joriy etish uchun
infratuzilma mavjud.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining uch
yillik smetasi ilova qilinadi.
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy
va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Energetika vazirligi
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)
ning
yuqori
turuvchi
vazirlik/idorasi
tomonidan
tashkil
etiladigan
muvofiqlashtiruvchi kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO) ____________________
(imzo)
sana
“_____”_______________20__ y.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
|
| |
Mavzu 
doirasida - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif
etilayotgan
mavzuning
manfaatdor
tarmoq (xo‘jalik boshqaruvi
organi) bilan kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi,
Qishloq ho‘jaligi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi,
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO)
____________________
(imzo)
sana
“_____”______________20__ y.
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Zarafshon tog‘ oldi
landshaftlari
yem-
xashak va dorivor
o‘simliklarni biotik va
abiotik
omillarga
chidamliklarini
yaxshilash.
X.Nazarov, Tabiiy
geografiya
|
| |
Qo‘lga 
kiritilishi - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Tovuq ozuqalarini sut zardobi bilan boyitishning optimal
usullari yaratiladi;
-
Ozuqalar iste’mol qilinishi, ovqat hazmi tizimi faoliyatining
faollashuvi, hazm jarayonlari jadallashuvi va mahsuldorlik
ko‘rsatgichlarini yaxshilanishiga erishiladi
;
- sut zardobi bilan boyitilgan ozuqa ratsioni bilan oziqlantirish
ma’lumotlari
ta’lim, fan va ishlab chiqarishga joriy etiladi
6. Ehtiyoj
(talab)ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Sut zardobi tarkibidagi to‘yimli moddalarning chiqindi sifatida
tashlab yuborilishi va atrof-muhit ifloslanishini oldi olinib, ozuqa
ratsionining to‘yimliligi, iste’mol qilinishi, hazmlanishi va
mahsuldorlik ko‘rsatgichlarining oshishiga erishiladi.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Mamlakatimizda
parrandalarni
oziqlantirishda
keng
foydalaniladigan ozuqalarni, o‘ziga xos biologik qiymatga ega
bo‘lgan sut zardobi bilan boyitishning ozuqalarning ozuqaviylik
qiymatiga, tovuqlar fiziologik ko‘rsatgichlari va mahsuldorligini
oshirishdagi o‘rni aniqlanadi.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab chiqarishning resurs/
xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
Sutni qayta ishlashda chiqindi sifatida deyarli foydalanilmaydigan
sut zardobi bilan ozuqalarni boyitish orqali to‘yimli va biologik
jihatdan to‘la qiymatli ozuqa ishlab chiqarish, boyitilgan ozuqalar
bilan oziqlantirib hayvonlar organizmining to‘yimli moddalarga
bo‘lgan ehtiyojini to‘la qondirish orqali ularning mahsuldorlik
ko‘rsatgichlarini oshirish vazifalari belgilangan.
|
| |
O’qituvchini geografiya xonasida olib boradigan tashkiliy

12.2. O’qituvchini geografiya xonasida olib boradigan tashkiliy xo’jalik ishlari. Geografiya xonasi o’quvchilarni bilim olish faoliyatini samarali tashkil
qilishda katta ahamiyatga ega. Shuning uchun geografiya xonasini tashkil
qilishga katta ahamiyat berilmog’i lozim. O’qituvchilarni geografiya
xonasida qiladigan ishlari quyidagi bosqichlardan iborat:
Birinchi bosqich . O’qituvchi geografiya xonasini qabul qilib oladi.
Xonani qabul qilib olgandan so’ng o’qituvchi quyidagi ishlarni amalga
oshiradi.
Kabinetdagi mavjud bo’lgan o’quv jihozlari ro’yxatini tuzadi. O’quv
jihozlariga: mebellar, barcha o’quv vositalarini namoiyish qilish va saqlash
moslamalari kiradi. Buning uchun barcha ishga yaroqli bo’lgan o’quv
jihozlarini ro’yxati tuziladi. Shu bilan birga ishga yaroqsiz ta’imrlash lozim
bo’lgan o’quv jihozlari ro’yxati ham tuziladi. O’quv xonasida mavjud
o’quv jihozlari optimal xona jihozlari bilan solishtiriladi va xonaning
jihozlar bilan ta’minlanganlik darajasi aniqlanadi.
Ikkinchi bosqich. Mazkur bosqichda barcha o’quv jihozlari ularga
ajratilgan joylarga o’rnatiladi. O’qituvchi va o’quvchining ish joyi tashkil
qilinadi. O’quv vositalari saqlanadigan joy aniqlanadi va ular o’qitishni
texnik vositalari va geografik kartalardan foydalanish uchun moslamalar
bilan jihozlanadi. So’ngra quyidagi ishlar amalga oshiriladi:
- geografiya xonasini qayta jihozlash, namoyish stendlari uchun
materiallar to’plash, o’lkashunoslik materialini yig’ish bo’yicha ishlar rejasi
tuziladi;
- o’lkashunoslik burchagini va muzeyini jihozlash rejasi tuziladi. Unda
o’lka tabiiy va iqtisodiy sharoiti tarkibiy qismlari namunalari, modellari va
maketlari joylashtiriladi. Masalan, tog’ jinslari namunalari, qishloq yoki
shahar modeli, qishloq xo’jalik yoki sanoat maxsulotlari namunalari;
- geografik maydonchani jihozlash rejasi tuziladi;
- geografiya xonalaridagi barcha jihozlar, asbob-uskunalar ro’yxati
tuziladi.
-bosqich 
Asosiy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

2-bosqich Asosiy (60 daqiqa) O‘quvchilar bilimini faollashtirish 2.1. Tayanch bilimlarni aniqlash va rivojlantirish maqsadida tezkor-so‘rovdan foydalanadi (1-ilova). O‘quvchilarning fikrlarini umumlashtiradi Savollarga javob beradilar 2.2. Ish tartibini tushuntiradi va ishni bajarish uchun yo‘riqnoma beradi (2-ilova) Amaliy mashg‘ulotni bajarish tartibi bilan tanishadi 2.3. Amaliy mashg‘ulotning maqsad, vazifasini va bajarish tartibini o‘quvchilardan so‘raydi Amaliy mashg‘ulotning maqsad va vazifalarini aytadi Amaliy mashg‘ulotni bajarish 2.4. O‘quvchilarni yakka tartibda ishlashini tashkillashtiradi, faoliyatni kuzatadi, yo‘naltiradi, maslahatlar beradi Amaliy mashg‘ulot natijalarini qayd qiladi va yo‘l qo‘yilgan xatolarni to‘g‘irlaydi 2.5. Amaliy mashg‘ulot natijalarini tekshiradi, xato va kamchiliklarni tushuntiradi Amaliy mashg‘ulot natijalarini ko‘rsatadi, xato va kamchiliklarni to‘g‘irlaydi 3-bosqich. Yakuniy (10 daqiqa) Mashg‘ulot yakuni 3.1. Amaliy mashg‘ulotga yakun yasaydi, xulosalaydi 3.2. O‘quvchilar faoliyatini tahlil qiladi va baholaydi Diqqat qiladilar Uyga vazifa beriladi 3.2.Amaliy mashg‘ulotda berilgan savollarga javob yozib kelish (3-ilova). Savollarni yozib oladilar
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi

O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: Generatorlarning umumiy tuzilishi, afzallik va kamchiliklari, qisimlarining tuzilishi haqida amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Pedagog vazifalari: 1. Generatorlarning vazifalari haqida tushuncha beradi. 2. Generatorlarni umumiy tuzilishi haqidagi tushunchalarini shakllantirish 3. Generatorlarning turlari haqida tasavvurlarini shakllantiradi. 4.Generatorlarning ishlash prinsplari haqida tushunchalar hosil qilish. O‘quv faoliyati natijalari: 1. Generatorlarning vazifalarini aytadi. 2.Generatorlarni umumiy tuizilishi haqida gapiradi. 3. Generatorlarning turlarini aytadi. 4. Generatorlarning ishlash prinsplari haqida gapiradi. O‘qitish metodlari Amaliy, yo‘riqnoma berish, ko‘rsatish O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Ommaviy, jamoaviy, guruhli, yakka tartibda. O‘qitish vositalari Tarqatma materiallar, avtomobil dvigatellari O‘qitish sharoitlari Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan o‘quv xonasi. Qaytar aloqaning usul va vositalari Og‘izaki va yozma so‘rov (tezkor- so‘rov, hisobot yozish) O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
- modul
. Tarx. Mazkur modul quyidagi kichik modullarga bo’linadi. 
2.1 - modul

|
- modul
. Tarx. Mazkur modul quyidagi kichik modullarga bo’linadi.
2.1 - modulBog'liq УКУВ КУЛЛАНМА география методика2- modul
. Tarx. Mazkur modul quyidagi kichik modullarga bo’linadi.
2.1 - modul.
Joy tarxi haqida tushuncha. Rasm, aerosurat, kosmosurat
va tarx. Ularning bir- biridan farqi.
2.2- modul
. Masshtab. Sonli, chiziqli va so’zli,bir masshtabni ikkinchi
masshtabga o’tkazish. Masalan, so’zli mashtabni sonli yoki chiziqli
mashtabda ifodalash. Masshtab bilan mashqlarni amalga oshirish.
2.3–modul
. Shartli belgilar, ularning turlari. Masshtabli va massht- siz
shartli belgilar.
2.4- modul.
Azimut. Ufq tomonlari. Kompas va u bilan ishlash.
2.5 – modul
.Mutloq va nisbiiy balandlik. Joyda masofani aniqlash.
Gorizontallar va ular bilan ishlash
.
2.6- modul.
Tarx olish. Qutbiy va yo’nalish bo’yicha tarx olish.
3 – modul.
Geografik kartalar.
3.1- modul.
Kartalar haqida tushuncha. Globus. Dunyo kartasi. Yarim
sharlar kartasi. O’zbekiston kartalari. Yozuvsiz kartalar.
Atlaslar.
3.2- modul.
Daraja to’ri. Ekvator, meridian, parallellar. Qutblar.
3.3- modul.
Geografik kordinatalar.Geografik uzunlik. Geografik
kenglik. Geografik koordinatalarni aniqlash.
Qolgan modullar ham xuddi shu tartibda tuzib chiqiladi (14 modul
Yer Quyosh tizimida; 5 –modul – Yer qobiqlari. Yer qobiqlari o’z navbatida
7- ta kichik modulga bo’linadi.)
Modulli texnologiya bilan dars o’tilganda bilimlar bosqichma-bosqich
beriladi va o’zlashtiriladi. Mazkur texnologiya o’qituvchi uchun ham juda
qulay.
6-sinfda o’rganiladigan ‚Materiklar va okeanlar‛ tabiiy geografiya
kursini 10 ta yirik modulga bo’lishimiz mumkin: 1.Kirish; 2.Geografik
qobiq; 3.Dunyo okeani; 4.Afrika; 5.Avstraliya va Okeaniya; 6.Antarktida;
7. Janubiy Amerika; 8. Shimoliy Amerika; 9.Evrosiyo; 10. Dunyo aholisi va
siyosiy kartasi. Mazkur ajratilgan modullarni yanada maydaroq modul-
larga bo’lish mumkin. Masalan, geografik qobiq modulini quyidagi kichik
modullarga bo’lish mumkin: 2.1. Geografik qobiqning xususiyatlari. 2.2.
Geografik qobiqning bo’ylama (vertikal) tuzilishi. 2.3. Geografik qobiqning
yuzalama (gorizontal) tuzilishi.
|
| |
iq tiso d iy - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash

U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlash
|
N a z o ra t sa vollari va top sh iriq lari

t
hchilarining
huquqlari, majburiyatlari va ularning nim aga javob berishligini
I
tadi
Bu qonun to ’rtta b o ’lim va
2 3
ta moddan tashkil topgan.
E slab qolish uchu n atam alar:
Standartlashtirish va sertifikatsiyalashtirish, m ahsulotning talabgorligi, eksport,
import, BMT qoshidagi Evropa iqtisodiy komissiyasi (EEK); standartlashtirish
bo'yicha xalqaro tashkilot (ISO); sertifikatsiyalashtirish bo’yicha ISO q o ’mitasi
(ISO/SERTIKO); muvofiqlikni baholash ISO q o ’mitasi (ISO/KASKO); savdo va
ta'riflar b o ’yicha bosh assambleya (GATT); o ’lchov va birliklar xalqaro tashkiloti
(MOMV); qonuniy m etrologiya bo’yicha xalqaro tashkilot (M OZM); sifat b o ’yicha
Evropa tashkiloti (EOK).
M ahsulot sifatini solishtirma baholashda asos qilib qabul qilingan mahsulot

|
M ahsulot sifatini solishtirma baholashda asos qilib qabul qilingan mahsulotBog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslariM ahsulot sifatini solishtirma baholashda asos qilib qabul qilingan mahsulot
sifat
k o ’rsatkichining qiymati bazali qiymat deyiladi. Bazalii qiymat sifatida
respublikamizda ishlab chiqilgan, ishonchli ma'lumotlarga ega b o ’lgan eng yaxshi
namunalarning sifat k o ’rsatkichlari qabul qilinishi mumkin.
Mahsulot sifat k o ’rsatkichining nisbiy qiymati baholangan m ahsulotning sifat
k o ’rsa tk ic h
qiymatining bazali qiymatiga nisbati orqali aniqlanadi v a o ’lcham siz
k a tta lik d a
yoki foizlarda ifodalaniladi.
M e'yoriy hujjatlarda rasmiylashtirilgan mahsulot sifat ko’rsatkichi qiymatidan
ruxsat etilgan cheklashning ayirmasidan qolgan qiym at nominal qiym at deyiladi.
Sifat k o ’rsatkichining haqiqiy qiym atining belgilangan me'yoriy hujjat
chegarasidan nominal chetlanishi m ahsulot sifat ko’rsatkichining ruxsat etilgan
cheklanishi hisoblanadi. Sifat ko’rsatkichining haqiqiy qiymatini belgilagan
chegaradan chetga chiqishi m ahsulotning nuqsonli ekanini bildiradi.
Baholanayotgan
mahsulotning
sifat
k o ’rsatkichlari
qiymatlari
mos
ko’rsatkichlaming bazali qiymatlari bilan solishtirishga asoslangan mahsulot
sifatining nisbiy xossalari mahsulot sifat darajasini belgilaydi (3.2-rasm).
3.2-rasm. M ahsulot hayotining davriyligi.
M ahsulot sifati darajasi ilmiy-tekshirish va tajriba-konstruktorlik ishlari
jarayonida o ’rnatiladi, mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida ta'm inlanadi va uni
ishlatish yoki iste'mol qilishda qo’llab-quw atlanadi.
Baholanayotgan mahsulotning texnik mukammalligini va uning mos bazali
qiymatlari bilan xarakterlovchi sifat ko’rsatkichlarini solishtirishga asoslangan sifat
ko’rsatkichining nisbiy xossasi mahsulotning texnik darajasini belgilaydi.
1
M ahsulot sifatining
integral
k o ’rsatkichini
hisobga oluvchi
|
| |
N azorat savollari v a topsh iriq lari

- qayerda qilinishi kerak;
- klm qilishi kerak;
- qanday qilinishi kerak (dastum i yaratish).
M ahsulot sifatini oshirish muam m osiga kompleks yondoshishda maxsulot
sifatiga ta'sir etuvchi omillar va sharoitlarni o ’rganish kerak bo’ladi. Hayotiy
davm ing turli bosqichlarida mahsulot sifatiga ta'sir etuvchi om illar texnik, tashkiliy,
iqtisodiy va sotsialga b o ’linadi.
Texnik om illarga asbob uskunalam ing holati, nazorat vositalari va asboblari,
texnik
hujjatlari,
material
va xomaki
mahsulotlam ing
boshlang’ich
sifat
ko’rsatkichlari kiradi.
Tashkiliy om illarga ishning bir maromdagi, texnik xizm at bo’limi va
uskunalami sozlash, m ateriallar bilan ta'minlash, asboblar, texnik hujjatlar va nazorat
vositalari, ishlab chiqarish m adaniyati, ishning ilmiy jihatdan tashkil etish, ishda
iste'mol va dam olishni tashkil etish.
Iqtisodiy om illarga ish haqining miqdori, sifat darajasi, nuqsondan qochish,
tannarxi, mahsulot narxi kiradi.
Sotsiologik omillarga esa tanlash, kadrlami to ’g ’ri tanlash va joylashtirish,
ishchi va xizm atchilam ing malakasini oshirish ishlarini tashkil etish, ilmiy-texnik
ijod, yaratuvchanlik, m aishiy-xizm at sharoitlari, ishchi guruhiga o ’zaro munosabatda
bo ’lish va hokazolar kiradi.
M ahsulot sifatini boshqarish jarayonida texnik, tashkiliy, iqtisodiy, sotsial va
ideologik tadbirlam i yaratish va bajarish kerak.
M ahsulot sifatini boshqarishda oldingi boshqarish uslublari ishlatiladi:
iqtisodiy, administrativ, sotsial-psixologik v a ideologik.
Boshqarish
uslubida
boshqaruv
idoralari
yordam ida
mahsulot
sifat
ko ’rsatkichlariga ta'sir etuvchi omillar keltiriladi.
B o s h l a n g ’ i c h - U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya,...

|
U. M. Matmusayev, M. Q. Qulmetov, T. A. Ochilov, T. A. Toytrova, J. R. Muxtarov metrologiya, stand artlashBog'liq Metrologiya, standartlash va sertifikatlash asoslariB o s h l a n g ’ i c h
ko’rsatkichlar o ’z navbatida to ’g ’ri yoki noto’g ’ri, ahamiyatli yoki
ahamiyatsiz bo’lishi mumkin. Tekshirish orqali aniqlangan o ’lchashlar mahsulot sifat
darajasini mujassamlashtirgan negizli k o ’rsatkichlar bilan taqqoslanadi. Shuning
natijasida, bu daraja yo o ’zgaradi, yo o ’zgarmaydi, yoki umuman doimiy qolishi
mumkin.
N a z o ra t sa vollari va top shiriq lari:
1.Mahsulot sifati haqida m a'lumot bering?
2. Mahsulotning sifat k o ’rsatkichi nima?
3.Mahsulot sifat k o ’rsatkichiga ta 'rif bering?
4.M ahsulot xossasi deganda nim ani tushunasiz?
5.Sifatni baholash darajasi tushunchasining ta'rifini keltiring?
6. Sinov uslubi nimani bildiradi?
T ayan ch iboralar:
Mahsulot sifati-mahsulotning jam i xossalari b o ’lib, uning ishlatilish davridagi
iste'molchilar talabini qondirish demakdir; sifatni baholash darajasi-bu jarayonlam ing
jami bo’lib, o ’ziga sifat ko’rsatkichlarining nomenklaturasini q o ’shadi va mahsulot
sifatini boshqarishda ulam ing sonli qiymatini, shu bilan birgalikda bazali va nisbiy
ko’rsatkichlarini aniqlaydi; mahsulot xossasi-mahsulotning yaratilishi, ishlatilishi
yoki iste'molida hosil bo’luvchi ob'ektiv imkoniyatlar; sinov-ob'ektni miqdoriy yoki
sifat xossalari b o ’yicha eksperimental aniqlash; mahsulot sifatini baholash uchun
nasos bo’luvchi sifat ko’rsatkichga belgilovchi ko’rsatkich, mahsulot sifatini butun
belgilovchi ko’rsatkichga umumlashgan ko’rsatkich, mahsulot sifatini solishtirma
baholashda asos qilib qabul qilingan mahsulot sifat k o ’rsatkichining qiymati bazali
qiymat deyiladi.
E slab qolish uchun atam alar:
M ahsulot sifati; sifatni baholash darajasi, mahsulot xossasi, sinov uslubi, sifat.
M a h s u l o t
sifatini bah o lash d a natijan in g qan ch alik to ’g ’ri v a h aqiqatga yaqin
199
|
| |
Rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari ilmiy tadqiqot markazi xalqaro menejment - bet 99

206
X bob. KO‘P MILLATLI KOMPANIYALARNING (MNK)
STRATEGIYALARI
10.1. Xalqaro firmada inson resurslarini boshqarish xususiyatlari
Xorijiy filiallarga ega ko‘pgina firmalar kadrlar siyosati bilan bog‘liq
bo‘lgan bir qator muammolarga duch keladilar. Xalqaro korporatsiyalarda
inson resurslarini boshqarish bo‘yicha turli xil yondashuvlarning mavjud
bo‘lishiga qaramay, ularning aksariyat qismi belgilangan maqsadlarga
erishish hamda xorijda korxonaning iqtisodiy rivojlanishi uchun yuqori
malakali xodimlar muhim ahamiyatga egaligini e’tirof etadi. “Sanoat
konferensiyasi kengashi” nomli tadqiqot tashkiloti korporatsiyalar
prezidentlari o‘rtasida dunyodagi o‘zgarishlar jarayoni va ularni
boshqarish muammolariga bag‘ishlangan o‘zaro muloqot o‘tkazdi.
“Yunilever” korporatsiyasining raisi bu to‘g‘risida shunday dedi: “Biz
uchun yagona va eng asosiy masala – bu tashkilot va insonlardir”.
Tashkilot shtatini to‘ldirish jarayonida malakali mutaxassislarga
bo‘lgan ehtiyojni hisobga olmaslik aslo mumkin emas. Har bir firma o‘z
ishini yuqori darajada bajarish hamda malakasini oshirish layoqatiga ega
bo‘lgan kadrlar va yollanma xodimlarga bo‘lgan ehtiyojni aniqlashdan
boshlashi zarur. Quyida xalqaro operatsiyalar miqyosida inson resurslarini
boshqarishning mamlakat ichkarisida ushbu resurslarni boshqarishdan
farqlarini ko‘rsatib beruvchi omillar keltirib o‘tilgan.
1. Mehnat bozorining xilma-xilligi.
Har bir mamlakatda ishchi kuchi
tarkibi va unga qilinadigan xarajatlar o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib,
transmilliy kompaniyalar turli mamlakatlar ishchi kuchi bozoriga bemalol
kira olishlari tufayli bundan foyda ko‘rishlari mumkin. Masalan,
AQShning “General motors” korporatsiyasining Meksikada joylashgan
yordamchi korxonasida , asosan, past malakali ishchilar ishlaydi, “IBM”
korporatsiyasining Shveysariyadagi ilmiy-tadqiqot bo‘limida aksincha,
yuqori malakali fizik mutaxassislar ishlaydi. Kompaniyalar xorijiy resurs
va bozorlarga kirganlarida, ular tomonidan ishlab chiqarilayotgan ayni bir
turdagi mahsulot mehnat bozorlaridagi mavjud tafovutlar ta’sirida
turlicha bo‘lishi mumkin.
Хulоsа - Rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari ilmiy tadqiqot markazi xalqaro menejment

205
3.
Карпухина Е.А. Международные стратегические альянсы.
Опыт исследования. – М.: «Дело и Сервис», 2004. С. 8.
4.
Международный менеджмент. Под ред. С.Э. Пивоварова, Д.И.
Баркана, Л.С. Тарасевича, А.И. Майзеля. – СПб.: «Питер». 2000. С.
235.
5.
Дагаев
А.А.
Экономический
рост
и
глобализация
технологического развития [Электронный ресурс] / Дагаев А.А. //
Менеджмент в России и за рубежом. 1999. №1.
6.
Дагаев А.А. Международные
стратегические альянсы в
автомобильной промышленности России [Электронный ресурс] /
Дагаев А.А. // Менеджмент в России и за рубежом. 2001. №2.
7.
Карпухина Е.А. Международные стратегические альянсы.
Опыт исследования. М.: Дело и Сервис. 2004. С. 3- 20.
8.
Гарретт Б., Дюссож П. Стратегические альянсы.: Пер. с англ.
М.: ИНФРА – М. 2002. С. 5-6.
9.
Бобина М.А., Грачев М.В. Международный бизнес: Стратегия
альянсов. – М.: Дело, 2006. С. 39-40.
Ehtiyoj 
(talab)ning - Innovatsion va amaliy loyihalar

texnologiya)ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
takomillashtirish, ta’lim dasturlarida uzviylikni ta’minlash,
ilg‘or tajribalarni tezkor ommalashtirish
imkoniyatlarini
takomillashtiradi.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab chiqarishning resurs/
xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021 yil
18 maydagi 307-son qarorida Nurobod,
Paxtachi, Narpay,
Kattaqo‘rg‘on va Ishtixon tumanlaridagi umumta’lim
maktablariga
metodik
yordam
ko‘rsatish
vazifalari
belgilangan.
9. Mavzu
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar olish
texnologiyasini yaratish
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3.
Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Respublikamizda kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar
olish texnologiyasini yaratish bo‘yicha tadqiqotlar olib
borilmagan va texnologiyasi ishlab chiqilmagan.
Innovatsion va amaliy loyihalar - bet 170

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Kaolin va bentonitdan
yuqori kremniyli seolitlar
olish
texnologiyasini
yaratish
Tadqiqot shakli: amaliy, Respublikamizda kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar olish
texnologiyasini yaratish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmagan va texnologiyasi ishlab chiqilmagan. Gazkimyo
komplekslari uchun yuqori samarali yuqori kremniyli seolitlar-sorbentlar olish texnologiyasini ishlab chiqish
natijasida yaratilgan yuqori kremniyli seolitlarning neft kimyosi va neftni qayta ishlashda, yuqori sifatli
benzinlar olishda qo‘llanilish imkoniyatlari tadqiq etiladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
• Tabiiy gazni suv bug‘laridan va oltingugurtli birikmalardan tozalash uchun yuqori kremniyli seolitlar ishlab
chiqariladi;
• Bentonit va kaolindan olingan yuqori kremniyli seolitlarning tabiiy gazni suv bug‘laridan va oltingugurtli
birikmalardan tozalashda sorbsion xususiyatlari o‘rganiladi;
• Kaolin va bentonitdan yuqori kremniyli seolitlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish uchun texnologik
reglamentlar tayyorlanadi;
• Iqtisodiy samara xorijdan olib kelinayotgan sorbentlarni mahalliylashtirish, yangi moddalar olish va
texnologik jarayonlarni optimallashtirishni amalga oshirish imkonini beradi.
• Bentonit va kaolindan yuqori kremniyli seolitlar olish texnologiyasi yaratiladi;
• Olingan natijalar asosida monografiya yoziladi va chop etiladi.
- 
Ilmiy masalalar doirasida xorijlik olimlar bilan hamkorlik qilinadi.
 
 Ilmiy natijalarni chop etish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Parrandachilikda sut zardobi bilan boyitilgan ozuqalar ishlab
chiqarishni yo‘lga qo‘yish (mahalliy ozuqalar misolida)
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori
(ilmiy
tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
- Tovuqlarni ozuqalantirishda keng miqyosida qo‘llaniladigan
ozuqalarni sut zardobi bilan boyitishning optimal usullari
yaratiladi;
-
Sut zardobi bilan boyitilgan ozuqalarning iste’mol qilinishi,
hazm tizimi faoliyatining faollashuvi, hazm jarayonlari
jadallashuvi va mahsuldorlik ko‘rsatgichlarini yaxshilanishiga
erishiladi
;
- sut zardobi bilan boyitilgan ozuqa ratsioni bilan oziqlantirish
bo‘yicha olingan ma’lumotlar
ta’lim, fan va ishlab chiqarishga joriy
etiladi
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 83/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha PowerPoint tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |