nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tuzilishi - Insonlar o'simliklarning tashqi tuzilishiga ko'ra farqlarni foydali va zararli o'simliklarni taqqoslash...

|
Insonlar o'simliklarning tashqi tuzilishiga ko'ra farqlarni foydali va zararli o'simliklarni taqqoslash davomida bilganlar
|
bet | 2/2 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #120324 |
Bog'liq OTuzilishi
Meva asosan tuxumdondan hosil bo'ladi, lekin uning shakllanishida gulning turli qismlari (kosacha, perianth va stamens) ishtirok etishi mumkin. Urug'lar tuxumdonlardan hosil bo'ladi. Devor (perikarp deb ataladigan) tuxumdon devoridan hosil bo'ladi. Perikarp uchta qatlamdan iborat: tashqi - ekzokarp yoki epikarp, o'rta - mezokarp va ichki - endokarp, ularning barchasi aniq ajralib turadi. Misol uchun, gilos mevasini ko'rib chiqing. Uning tashqi qatlami (eksokarp) - yupqa teri, o'rta (mezokarp) - qutulish mumkin bo'lgan suvli pulpa, ichki (endokarp) - toshlashgan to'qimalarning qattiq suyagi bilan o'ralgan urug'. Anatomik tekshiruv bilan ham perikarp qatlamlarini ajratish qiyin bo'lgan mevalar bor, bu homilaning etukligi davrida hujayralarning siqilishi va deformatsiyasiga bog'liq.
Rivojlanish
Gul— bu o'simliklarning jinsiy ko'payishiga moslashgan, qisqartirilgan, o'zgartirilgan va o'sish surgunida. Birinchi marta gulga modifikatsiyalangan yugurish ta'rifi dunyoga mashhur nemis shoiri va olimi Y.V. Gyote o'zining "O'simliklar metamorfozalari" (1790) asarida berilgan. Gullar poyaning yuqori qismida ham, reproduktiv kurtaklardan barglar qo'ltig'ida ham rivojlanadi. Gulning eng muhim qismlari stamens va pistilsdir. Ular changlanish va urug'lantirishni ta'minlaydi. Urug'lantirilgandan so'ng, pestelning tuxumdonida joylashgan ovuladan urug'lar hosil bo'ladi. Agar sharoit qulay bo'lsa, har bir urug 'unib chiqadi va yangi o'simlik paydo bo'ladi. Demak, gul qismlari vegetativ va reproduktiv kurtaklar qismlarining modifikatsiyalari, ya'ni gullar o'zgartirilgan kurtaklardir. Gulning asosiy vazifalari - sporalar, gametalar hosil qilish, changlatish, urug'lantirish, urug 'va mevalarni hosil qilish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Insonlar o'simliklarning tashqi tuzilishiga ko'ra farqlarni foydali va zararli o'simliklarni taqqoslash davomida bilganlar
|
G‘ILDIRAKNING UMUMIY TUZILISHI

443
.
Protektor
Oltingugurt,
qurum
Smola
Bo‘r
boshqa qo‘shilmalarni
birkalikda termik
ishlanishi maxsulidir
a)
kamerali;
b) kamerasiz.
1-shina protektori; 2-yostiq qatlam; 3-karkas; 4,5-yon tomon; 6-o‘zak; 7-to‘g‘in lentasi;
8-ventil; 9-pokrishka; 10-kamera; 11-havo o‘tkazmaydigan rezina qatlami; 12-zichlagich
shayba
444
lekin
zahira
g‘ildiragining
zaruriyati yo‘qolmaydi
teshilib germetikligi
yomonlashsa, uni
kamerali shina kabi
ishlatilishi
mumkin
konstruksiyasi sodda;
massasi kichik
chidamliligi kameralik
shinaga nisbatan 10-
20% yuqori
ish vaqtida kam
qiziydi
Harakat
havfsizligini
yaxshilaydi
Ta’mirlanishi oson
Kamerasiz
shinalarning
afzalliklari
quyidagilar
Kamera ventilla-rining
turlari
a) va b) – metalli; v) - metalli va tagi
rezinali;
g) rezina metalli.
1-kolpachok; 2-zolotnik; 3-zichlovchi rezina; 4-klapan; 5-o‘zak tayoqcha; 6-prujina; 7-
tutqich(skoba); 8-qobig‘; 9-gayka; 10- kamera.
446
Shina profilining turlari.
a) - bosimi rostlanuvchi;
b) - arkasimon;
v) - pnevmokatok;
Shinaning turlari
a) – diagonal kordli; b)– R shinasi; v) -
RS shinasi. 1 - yostiq qatlami; 2 - karkas;
3 - protektor olinuvchi
halqalari
Dvigatel me’yorida ishlaganda sovitish tizimi suyuqligining harorati necha (gradus) C chegara orasida bo‘lishi kerak?

|
Dvigatel me’yorida ishlaganda sovitish tizimi suyuqligining harorati necha (gradus) C chegara orasida bo‘lishi kerak?
|
bet | 2/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 83,33 Kb. | | #232344 |
Bog'liq 1 AVTOMOBILLAR TEXNIK SERVISI FANIDAN ATTESTATSIYA TESTLARI 20194. Dvigatel me’yorida ishlaganda sovitish tizimi suyuqligining harorati necha (gradus) C chegara orasida bo‘lishi kerak?.
A) 80-95S
B) 80-85C
C) 60-65C
D) 75-90C
5. radiatorning yuqori va pastki qismidagi suyuqlik haroratining farqi necha C (gradus ) oralig‘ida bo‘ladi?.
A) 8-12S
B) 10-16C
C) 6-8C
D) 8-16C
6. Termostat klapanining dastlabki ochilish paytida suyuqlik harorati
va to‘la ochilishidagi harorati necha gradus bo’lishi kerak?.
A) 65-70 S va 80-85 S
B) 60-65C va 70-75C
C) 80-85 C va 85-90 C
D) 60-70 C va 90-95 C
7. Karbyurator detallarini qatqaloqlardan tozalash uchun ularni bir
necha daqiqa nimaga solib qo‘yish kerak?.
A) atseton yoki benzolga
B) iliq suvga
C) benzinga
D) yog‘lash materialiga
8. Me’yoriy sharoitlarda necha km dan so‘ng yonilg‘i tizimining
zichligi kuzatish yo‘li bilan tekshirib turiladi?.
A) 10000
B)20000
C)15000
D)8000
9. Har 30000 km dan so‘ng yonilg‘i nasosidagi qanday filtrlar almashtiriladi?
A) qabul qilish va tashqi
B) mayin
C) dag‘al
D) tozalash
10. Zamonaviy avtomobil shinalarining protektori chuqurligi qancha mm dan kamayganda, almashtirish tavsiya etiladi?.
A) 1,6 mm dan
B) 1,5 mm dan
C) 2 mm dan
D) 3 mm dan
11. Rul chambaragini burash uchun sarflanadigan kuch qancha N ni tashkil etishi kerak?.
A) 40-60 N ni
B)20-30 N ni
C) 40-50 N ni
D) 30-50 N ni
12. Rul chambaragini burash uchun sarflanadigan kuch ko‘rsatkich va lufti qanday asbob yordamida tekshiriladi.?.
A) lyuftomer-dinomometr
B) ariometr –dinomometr
C) lyuftomer- barometr
D) lyuftomer- monometr
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dvigatel me’yorida ishlaganda sovitish tizimi suyuqligining harorati necha (gradus) C chegara orasida bo‘lishi kerak?
|
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 209

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 209/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi1.
MTA texnalogiyasiga muvofiq, dvigatel bilan ishonchli bog‘lanishni va
ajralishni ta’minlash kerak.
2.
Traktor va avtomobillarning harakatlanishiga qarshilik o‘zgarishiga
muvofiq umumiy uzatish soni o‘zgarishini ta’minlashi kerak.
3.
Traktor va avtomobil orqaga yurganda dvigatel tirsakli vali aylanish
yo‘nalishini o‘zgartirmagan holda yetakchi g‘ildiraklarning aylanish
yo‘nalishini o‘zgartirish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak.
4.
Traktor va avtomobillar burilayotganda yoki notekis yo‘lda
harakatlanayotganda uning chap yoki o‘ng g‘ildiraklarida turli aylanish
chastotalarini ta’minlash imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak.
5.
MTA harakatlanish jarayonida unga osilgan yoki tirkalgan qishloq
xo‘jalik, melioratsiya qurollarining ishchi qismlarini yuritish uchun
dvigatel quvvatining bir qismini olish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak.
6.
Foydali ish koeffisiyenti (FIK) yuqori va ishonchli bo‘lishi, katta quvvatni
uzata olishi, ta’mirlanuvchan, kichik o‘lchamli va kompakt bo‘lishi va shu
kabi boshqa xususiyatlarga ega bo‘lishi lozim.
2.
mexanik
3.
gidrohajmiy
4.
elektr
5.
kombinatsiyalashgan
423
. Avtomobil mexanizmlari va yig‘ma detallarining joylashishi
1-dvigatel; 2-tishlashish muftasi; 3-uzatmalar qutisi; 4-bosh uzatma; 5-
differensia
l;
Klassik kompanovkali mexanik kuch yuritma sxemasi
Kuch uzatmasi sxemasi
|
| |
-bob Magnit kattaliklarni o‘lchash

185
9.3
9.3 Sathni o‘lchashning gidrostatik vositalari………………
143
9.4
9.4 Sathni o‘lchashlarning elektr vositalari………………………
146
9.5
9.5 Radioizotopli, radioto‘lqinli va akustik sath
o‘lchagichlari……………………………………………………….
147
10-bob Axborot – o‘lchash tizimlari. O‘lchash texnikasida
1. Quduqlarni gazlift usulida ishlatish Gazlift ko’targichlarning konstruktsiyasi

X ma’ruza. QUDUQLARNI GAZLIFT USULIDA ISHLATISH UCHUN JIHOZLAR
Reja:
1. Quduqlarni gazlift usulida ishlatish
2. Gazlift ko’targichlarning konstruktsiyasi
3. Kompressorsiz gazlift usuli
Tayanch iboralar: gaz uzatgich, bosim ko’rsatgichi, dinamik sath, suyuqlikni ko’tarilishi, armaturа, manifol’d, anomal bosim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. T.R.Yuldashev, X.Q. Eshkabilov. “Neft va gaz konlari mashina va mexanizmlari” Qarshi.: Qashqadaryo kо‘zgusi OAV nashriyoti. –Darslik-2015 yil.
2. T.R.Yuldashev. “Neft va gaz konlari mashina va jihozlari” Qarshi.: Uslubiy qо‘llanma. Qarshi -2015 yil
1. Quduqlarni gazlift usulida ishlatish
Quduq tubidan neftning yer ustiga ko’tarib berishda tabiiy energiya yetarli darajada bo’lmaganda, quduqlarning favvoralanishi tugaydi. Lekin favvoralanishning davom ettirish uchun quduqqa siqilgan gaz yoki havo NKQ – lar yordamida haydaladi. Gazning siqish jarayoni kompressor qurilmasi yordamida amalga oshiriladi. Bunday usulda quduqlarning ishlatishga kompressorli gaz lift usuli deyiladi.
Hozirgi vaqtda ishchi agent sifatida havodan foydalanish taqiqlangan, bunda aniq nisbatlarda uglevodorod gazlari va havo aralashmasi chegaraviy qiymatga yetganda portlovchi aralashma (portlovchi gaz) paydo bo’ladi, portlashga va yong’inga xavflidir.
1-rasm. Gaz havo ko’targichi.
a – ish boshlangunga qadar quduq holati; b – quduqning ish vaqtidagi holati.
Suyuqlikni ko’tarishda gaz quduqlaridan chiqadigan gazdan foydalaniladi yoki gaz uzatmaning yuqori qismidan foydalaniladi. Agarda gaz uzatmadan olinsa, u boshida gaz taqsimlagichga uzatiladi, undan keyin kon gaz uzatmasiga uzatiladi. Bu usul kompressorsiz gazlift deyiladi. Bundan tashqari quduq ichidagi gazdan foydalanish mumkin (2-rasm).
2-rasm. Quduq ichi gazlift sxemasi.
1-markaziy quvur; 2-klapan; 3-quvur orqa halqasi.
Agarda gaz qatlami neft qatlamidan yuqorida joylashgan bo’lsa, unda gazli suyuqlik aralashmasi markazdagi gaz quduqdan (2) klapan orqali ko’tariladi. U klapan pakerdan yuqoriga o’rnatilgan. Ortiqcha gaz quvur fazasi orqali (3) quvur orqali chiqariladi (15.2-rasm).
Klapan shunday shaklda hisoblanganki, u orqali kiradigan gaz va ko’targich ichidagi ichki bosim klapan orqali suyuqlikning markaziy quvuri orqali suyuqlikni quduq ustigacha va otma tizimga ko’tarilishini ta’minlaydi.
Kompressorsiz gazlift maqsadga muvofiq va tejamkor bo’lib, yuqori bosimdagi tabiiy gaz mavjud bo’lsa, tabiiy gaz energiyasidan neftni ko’tarishda va chiqqandan so’ng ham undan (isitishga, maishiy xizmatga, neftni suvsizlantirish va tuzsizlantirish) foydalaniladi.
|
O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

|
O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
|
bet | 1/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmi
O’ZBEKISTON RAQAMLI TEHNALOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
Algoritm va Matematik modellashtirish kafedrasi
ALGORITMLARNI LOYIHALASH FANIDAN
MUSTAQIL ISHI
GURUXI; CAL015
BAJARDI; JONIBOYEV DIYORBEK
TEKSHIRDI; BEGIMOV O’KTAM
MAVZU. MATRISA NORMALARI VA UALRNI QO’LLANISHI
MUNDARIJA
1.KIRISH
2 MATRISANI DARAJASINI HISOBLASH VA ULARNI ALGORITMLARI
3 MATRISA NAORMASI FORMULASI HAQIDA NAZARIY MALUMOTLAR
4 MATRISA NORMASIGA OID VA ULAR BILAN QO’LLANILGAN MISOLLAR
5 XULOSA
6 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1 KIRISH
Matritsa norma formulasi. Matritsa normalari
Agar barcha matritsa kichiklariAbuyurtmaknolga teng bo'lsa, k + 1 tartibli barcha kichiklar, agar mavjud bo'lsa, ular ham nolga teng.
Matritsa darajasi A matritsaning kichiklarining eng katta tartibidir A , noldan tashqari.
Maksimal daraja matritsaning satrlari yoki ustunlari sonining minimal soniga teng bo'lishi mumkin, ya'ni. agar matritsaning o'lchami 4x5 bo'lsa, unda maksimal daraja 4 bo'ladi.
Agar siz nol matritsa bilan ishlamasangiz, matritsaning minimal darajasi 1 ga teng, bu erda daraja har doim nolga teng.
n-tartibli buzilmagan kvadrat matritsaning darajasi n ga teng, chunki uning determinanti n-tartibning minoridir va buzilmagan matritsa nolga teng emas.
Matritsani ko'chirish uning darajasini o'zgartirmaydi.
Matritsaning darajasi bo'lsin. Keyin noldan boshqa har qanday kichik tartib chaqiriladi asosiy kichik.
Misol. A matritsasi berilgan.
Matritsa determinanti nolga teng.
Ikkinchi darajali kichik . Demak, r(A)=2 va minor bazisdir.
Asosiy voyaga etmagan bola ham voyaga etmagan hisoblanadi .
Kichik , chunki =0, shuning uchun u asosiy bo'lmaydi.
Mashq qilish: boshqa qaysi ikkinchi darajali voyaga etmaganlar asosiy va qaysi biri bo'lmasligini mustaqil ravishda tekshiring.
Matritsaning barcha kichiklarini hisoblash orqali uning darajasini topish juda ko'p hisoblash ishlarini talab qiladi. (O'quvchi to'rtinchi tartibli kvadrat matritsada 36 ta ikkinchi darajali kichiklar mavjudligini tekshirishi mumkin.) Shuning uchun darajani topish uchun boshqa algoritmdan foydalaniladi. Uni tavsiflash uchun ba'zi qo'shimcha ma'lumotlar talab qilinadi.
Ular bo'yicha quyidagi amallarni matritsalarni elementar o'zgartirishlar deb ataymiz:
1) satr yoki ustunlarni almashtirish;
2) satr yoki ustunni nolga teng bo'lmagan songa ko'paytirish;
3) qatorlardan biriga raqamga ko'paytiriladigan boshqa qatorni qo'shish yoki boshqa ustunning ustunlaridan biriga qo'shish, raqamga ko'paytirish.
|
| |
Elektrostatik o‘lchash asboblari - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по...

31
Kamchiliklari: sezgirligining pastligi, shkalasining notekisligi va namlikka
juda sezgirligi. C75 rusumli elektrostatik voltmetr o‘zgarmas va o‘zgaruvchan
kuchlanishlarni o‘lchashga mo‘ljallangan bo‘lib, o‘lchash diapazoni (20...3000)
V, chastota diapazoni 20 Gts dan 3 MGts gacha.
Nazorat savollari
1. Magnitoelektrik o‘lchash asbobi haqida nimalarni bilasiz ?
2. Magnitoelektrik o‘lchash asboblarining afzallik va kamchiliklarini ayting ?
3. O‘lchash turlari va usullari ?
4. Elektromagnit asboblarining afzallik va kamchiliklarini ayting ?
5. Elektrodinamik o‘lchash mexanizmlari haqida nimalarni bilasiz ?
6. Ferrodinamik o‘lchash asboblarini ta’riflang.
7. Elektrostatik asboblarining afzalliklari haqida nimalarni bilasiz ?
-MAVZU: Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi

|
-MAVZU: Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi Pdf ko'rish
|
bet | 17/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi5-MAVZU: Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi
5.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati:
2soat
Talabalar soni: 26
та
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Nazariy -to‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.Umumiy ma’lumotlar.
2. Slindrlar.
3.Porshen, porshen halqalari va barmog‘i
4.Tirsakli val
.
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Krivoship – shatun mexanizmining vazifasi,
uning tuzilishi ishlash jarayoni to‘g‘risidagi tasavvurlarni hosil qilish.
O‘qitish natijasi:
Krivoship – shatun mexanizmining vazifasi,
uning tuzilishi ishlash jarayoni
Pedagogik vazifalar:
- Krivoship-shatun mexanizmining
vazifasi va umumiy tuzilishi bilan
tanishtirish;
-Slindrlar.Porshen, porshen
halqalari va barmog‘i haqida
ma’lumot beradi;
-Tirsakli valning tuzilishi ishlash
jarayoni bilan tanishtirish;
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
-Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi
va umumiy tuzilishi bilib olish;
-Slindrlar.Porshen, porshen halqalari va
barmog‘i haqida ma’lumotlarni o‘rganadi;
-Tirsakli valning tuzilishi ishlash jarayoni
to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan tanishish;.
O‘qitish metodlari
Ахborotli –kichik ma’ruza, namoyish,
suhbat,aqliy hujum,
O‘qitish vositalari
O‘quv materiali, taqdimot uchun A32
baraqlari,
markerlar,
skotch,
ekspert
varaqlar, slaydlar, kompyuter tizimi.
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy, jamoaviy, “O‘ylang-juftliklarga
bo‘lining-fikrlar bilan almashing”
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Og‘zaki nazorat: tezkor-so‘rov
|
| |
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari

|
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari Pdf ko'rish
|
bet | 10/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasiGuruh ish natijalarini baholash mezonlari
Ko‘rsatgichlarр
Maks.ball
Guruh ish natijalarining
bahosi
1
2
3
4
Ma’lumotning to‘liqligi
1,0
Taqdimot
(ma’lumotning
chizmali tarzda taqdim etilishi
0,6
Guruhning
faollik
darajasi
(qo‘shimchalar kiritish, savol-
javoblar berish)
0,4
Ballarning maksimal hajmi
2
2-ilova
3-ilova
1-guruh
Tezkor savol javob
1. Dvigatel so‘zining ma’nosi nima?
2. IYOD necha xil bo‘ladi?
3. Dizel va karbyuratorli dvigatellarni farqini sanang?
4. Dvigatel nechta mexanizmdan iborat?
5. Dvigatelda nachta tizim mavjud?
Guruhlarda ishlash qoidasi
Sherigingizni diqqat bilan tinglang
.
Guruh ishlarida o‘zaro faol ishtirok eting, berilgan topshiriqlarga
javobgarlik bilan yondashing.
Agar yordam kerak bo‘lsa, albatta murojaat qiling.
Аgar sizdan yordam so‘rashsa, albatta yordam bering.
Guruhlar faoliyatini baholashda hamma ishtirok etishi shart.
Quyidagilarni aniq tushunishimiz lozim:
•
Boshqalarga o‘rgatish orqali o‘zimiz o‘rganamiz!
•
Biz bitta kemadamiz: yoki birgalikda suzib o‘tamiz, yoki birgalik
cho‘kamiz
|
| |
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari

40
7-MAVZU: Krivoship-shatun mexanizmi tuzilishi
7.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati:
2soat
Talabalar soni: 26
та
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Amaliy -to‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.Maxovik, shatunni tuzilishi va ishlashi.
2. Slindrlar, tirsakli valni tuzilishi va
ishlashi.
3.Porshen, porshen halqalari va barmog‘ini
tuzilishi va ishlashi
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Krivoship – shatun mexanizmining vazifasi,
uning tuzilishi ishlash jarayoni to‘g‘risidagi tasavvurlarni hosil qilish.
O‘qitish natijasi:
Krivoship – shatun mexanizmining vazifasi,
uning tuzilishi ishlash jarayoni
Pedagogik vazifalar:
- Maxovik, shatunni tuzilishi va
ishlashi bilan tanishtirish;
-Slindrlar.Porshen, porshen
halqalari va barmog‘i haqida
ma’lumot beradi;
-Tirsakli valning tuzilishi ishlash
jarayoni bilan tanishtirish;
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
-Maxovik, shatunni tuzilishi va ishlashini
bilib olish;
-Slindrlar.Porshen, porshen halqalari va
barmog‘i haqida ma’lumotlarni o‘rganadi;
-Tirsakli valning tuzilishi ishlash jarayoni
to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan tanishish;
O‘qitish metodlari
Ахborotli –kichik ma’ruza, namoyish,
suhbat,aqliy hujum,
O‘qitish vositalari
O‘quv materiali, taqdimot uchun A32
baraqlari,
markerlar,
skotch,
ekspert
varaqlar, slaydlar, kompyuter tizimi.
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy, jamoaviy, “O‘ylang-juftliklarga
bo‘lining-fikrlar bilan almashing”
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Og‘zaki nazorat: tezkor-so‘rov
4.2 - Pedagogik innovatsiyalar, professional

30
4.2.
“Ko‘p silindrli dvigatelning ishlash tartibi“ mavzusi bo‘yicha o‘quv
mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(10daqiqa).
1.1.
Tashkiliy boshlanish
Mavzuning
nomi, maqsadi, kutilajak natijalari e’lon
qilinadi..
1.2.
Mavzuga kirish
Mashg‘ulot o‘tkazish
shaklini tushuntiradi.Baholash
mezonlari
ma’lum qilinadi (1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(60 daqiqa).
O‘quvchilar bilimini faollashtirish (10
min
1.O‘qituvchi talabalr diqqatini mavzudagi
rejalarga qaratadi.
2.2. Mavzu yuzasidan boshlang‘ich
ma’lumotlarni bilish maqsadida
aqliy
hujum savollar beriladi.(2-ilova)
2.3.O‘qituvchi mavzudagi rejaga
asosan
ma’ruza qiladi.
2.4.Mavzuni tushuntirish davomida
ko‘rgazmalardan vizual materiallardan
foydalaniladi.
2.5.
Dvigatelni krivoship-shatun
mexanizmini tuzilishi va unga texnik
xizmat ko‘rsatish davomida suqrot
texnikasidan foydalangan holatda
o‘qituvchi talabalr diqqatini tortish
maqsadida tez-tez savollar beradi.(3-
ilova)
2.6. Mavzu yuzasidan toifalash jadvalini
to‘ldiradilar. (4-ilova)
2.7
O‘quvchilarni mavzu bo‘yicha
berilgan materialni o‘zlashtirganini savol-
javob qilib aniqlaydi
Diqqat qiladilar, yozib
oladilar.
Talabalar
berilgan
savollarga
javob
beradilar.
Mavzuni diqqat bilan
tinglaydilar
asosiy
tushunchalarni yozib
oladilar.
Chizmalarni chizadilar
Tinglaydilar, yozib
oladilar
Test savollariga javob
beradilar.
III. Yakuniy
bosqich
(10 daqiqa).
Yakunlash.
3.1.Mavzuga xulosa yasaydilar.
3.2.Darsga aktiv qatnashgan o‘quvchilar
baholaydi
3.3.O‘tilgan mavzuni mustahkamlash
uchun uyga vazifa beriladi.
(6-ilova)
Eshitadilar va
topshiriqni yozib
oladilar
ISTIQBOLLI SIMSIZ TEXNOLOGIYALAR - X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish

|
X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish
|
bet | 4/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 320,44 Kb. | | #246397 |
Bog'liq simsiz tarmoq fanidan slayd (3)
Simsiz aloqa so'nggi 15 yil ichida uchta yirik texnologik yutuq bilan shakllandi: Bluetooth past energiya (BLE), kam quvvatli Wi-Fi va kam iste'mol qilinadigan uyali aloqa texnologiyasi (xususan, ikkita tarmoq: LTE Cat M1 va LTE tor tarmoqli IoT) .
13
Simsiz texnologiyalar so'nggi bir necha o'n yilliklarda keskin o'zgardi va rivojlanishda davom etmoqda. So'nggi 15 yilni elektrotexnika sohasida etakchi sifatida o'tkazgan Jonni Lienau bu o'zgarishni o'z boshidan kechirdi. Lienauning rezyumesi ta'sirli: Market universitetining elektrotexnika bo'yicha bakalavriat va magistr darajalari, u erda u elektromagnitga e'tibor qaratdi - "bu haqiqatan ham RF ", dedi u menga - antenna dizayni, simsiz aloqa va nazariya bo'yicha darslar bilan unga asosiy tushuncha berdi. simsiz aloqa fizikasi.
LS Research (hozirda Laird nomi bilan tanilgan) simsiz dizayn markazidagi olti yillik ish tajribasi Lienauga o'z tajribasini oshirishga va antenna dizayni va simsiz simsiz dizayn bo'yicha mutaxassis bo'lishga yordam berdi. U erda Lienau turli kompaniyalar uchun simsiz minigarnituralar, wi-fi termostatlar, simsiz yurak stimulyatori va boshqa simsiz mahsulotlarni ishlab chiqdi
14
Foydalanilgan saytlar: 1. 2023 Industrial Wireless Technology Update 2. Top 5 wireless technologies for IoT and 5G networks
|
| |
X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish - bet 2

|
X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish
|
bet | 2/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 320,44 Kb. | | #246397 |
Bog'liq simsiz tarmoq fanidan slayd (3)IoT ga misollar Bog'langan "aqlli uy" - bu narsalar Interneti ishlayotganiga yorqin misol. Internetga ulangan termostatlar, eshik qo'ng'irog'i, tutun detektorlari va xavfsizlik signallari ulangan markazni yaratadi, bu erda ma'lumotlar jismoniy qurilmalar o'rtasida almashiladi va foydalanuvchilar mobil ilova yoki veb-sayt orqali ushbu markazdagi "narsalarni" masofadan boshqarishi mumkin. Narsalar interneti faqat uydagi kundalik narsalar bilan chegaralanib qolmaydi. Uning ta'sirini barcha sohalarda ko'rish mumkin, masalan, avtomobilsozlik sanoatiga yo'l ochadi , masalan, avtomobil ishlashini kuzatish va optimallashtirish uchun ulanishni osonlashtirish orqali. Sog'liqni saqlash sohasi ham IoT dan foyda ko'radi, bu esa provayderlarga glyukoza darajasi kabi sog'liqni saqlashning asosiy ko'rsatkichlarini yanada samarali va aniqroq kuzatish uchun vositalarni taqdim etadi.
4
IOT ILOVALARI . Aqlli uylar uchun termostatlar va xavfsizlik tizimlari . Salomatlik va fitnesni kuzatish uchun taqiladigan qurilmalar . Avtonom avtomobillar uchun diagnostika . Aqlli zavodlar uchun avtomatlashtirish . Aqlli shaharlar uchun yoritish va transport tizimlari . Ekinlarni kuzatish . Chakana ta'minot zanjirini kuzatish . Kasallikni kuzatish va tashxislash
5
Odatda yangi texnologiyani tez o'zlashtirgan sog'liqni saqlash sohasi narsalar interneti deb nomlanuvchi ulkan koinotdan foydalangan holda innovatsiyalarni davom ettirmoqda .
IOT tibbiyotda ham keng foydalaniladi
6
IOT QANDAY ISHLAYDI?
1.Qurilmalarda ma'lumotlarni to'playdigan sensorlar kabi apparat mavjud.
2.Sensorlar tomonidan to'plangan ma'lumotlar keyinchalik bulut orqali almashiladi va dasturiy ta'minot bilan birlashtiriladi.
3.Keyinchalik dasturiy ta'minot ma'lumotlarni tahlil qiladi va foydalanuvchilarga ilova yoki veb-sayt orqali uzatadi.
IoT texnologiyalari
Xulosa qilib aytganda, IoT shunday ishlaydi:
Aqlli qurilmalar IoT platformasiga ulanadi, ularni IoT For All kompaniyasi mutaxassislari “IoT tizimidagi hamma narsani bog‘laydigan qo‘llab-quvvatlash dasturi” deb ta’riflaydilar. Yuzlab IoT platformalari mavjud va ba'zilari Oracle va IBM kabi sanoat gigantlari tomonidan yaratilgan.
7
|
| |
1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi - bet 4

|
1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi
|
bet | 4/5 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #140961 |
Bog'liq 1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi -1 Noelektrolit moddalarning eritmalari Vant-Goff va Raul qonunlariga bo’ysunadi. Elektrolitlarning eritmalari esa bu qonunga bo’ysunmaydi. Elektrolitlar eritmalarining tajribada topilgan osmotik bosimlari Vant-Goff qonuniga muvofiq hisoblab topilgan osmotik bosimdan hamma vaqt ortiq bo’ladi. Noelektrolit moddalarning eritmalari Vant-Goff va Raul qonunlariga bo’ysunadi. Elektrolitlarning eritmalari esa bu qonunga bo’ysunmaydi. Elektrolitlar eritmalarining tajribada topilgan osmotik bosimlari Vant-Goff qonuniga muvofiq hisoblab topilgan osmotik bosimdan hamma vaqt ortiq bo’ladi. Toza suv juda ham kuchsiz elektrolit hisoblanib, uning dissotsiatsiyalanish darajasi a = 10 –9 ga teng bo‘ladi. Demak, suv juda ham oz bo‘lsa-da ionlarga ajraladi: H2O H+ + OH–. H+ ionlari ortiqcha bo‘lgan eritma kislotali, OH– ionlari ortiqcha bo‘lgan eritma esa ishqoriy muhitda bo‘ladi. Toza suvdagi H+ v a OH– ionlari konsentratsiyasi bir-biriga teng: [H+] = [OH–]. Bunda teng miqdorda H+ va OH– ionlari bo‘lgan eritma neytral muhitli bo‘ladi. Ayrim tuzlarning suvdagi eritmalari indikatorlar rangini o‘zgartiradi. Demak kimyoviy reaksiya sodir bo‘lgan. “Ion almashinish reaksiyalari” mavzusida siz elektrolit eritmalari orasidagi reaksiyalarning oxirigacha borishi sababi, eritmadagi ionlarni o‘zaro birikib dissotsiatsiyalanmaydigan moddalar Kaliy nitrat tuzining suvdagi eritmasi indikatorlar rangini o‘zgartirmaydi: KNO3 + H2O K+ + NO3 – + H2O (H2O H+ + OH–) K+ ioni suvning dissotsiatsiyalanishidan oz bo‘lsa-da hosil bo‘lgan OH– ioni bilan KOH ni hosil qiladi. KOH kuchli elektrolit, ionlarga batamom ajragan bo‘ladi: KOH K+ + OH–. NO3 – ionini H+ ioni bilan birikishidan hosil bo‘lgan HNO3 ham kuchli elektrolit, u ham ionlarga ajrab ketadi: HNO3 H+ + NO3–. Demak, kuchli asos va kuchli kislotalardan hosil bo‘lgan tuzlarning eritmalari muhiti neytral bo‘ladi.
Ya’ni bunday tuzlar gidrolizlanmaydi.
“Gidroliz” so‘zi yunoncha “gidro” — suv, “lizis” — parchalayman degan ma’noni anglatadi.
|
| |
T/r 
Mezonlar - Pedagogik innovatsiyalar, professional

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 13/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasiT/r
Mezonlar
Baho
1.
Olgan bilimlarini xaetda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar
bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarni to‘liq bajargan va
yangilik kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak
bo‘ladigan
5
2.
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini
xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil fikrlay oladigan,
olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan
4
3.
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan foydalanishni bilgan
3
4.
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar
2
2-ilova
Tezkor so‘rov savollari
1.Porshen qanday materialdan tayyorlangan?
2.Porshenning necha xil halqasi buladi?
3.Kompression halqaning vazifasi nima?
4.Stopor halqa nima maqsadda urnatiladi?
5.Shatunning pastki qismi qaysi detalga o‘rnatiladi?
6.Maxovikning vazifasi?
7.Tirsakli val qanday harakatlanadi?
28
3-ilova
4-ilova T-jadvali
4 taktli karbyuratorli dvigatelning ish
sikli
4 taktli dizel dvigatelning ish sikli
Tezkor savollar:
1.
Ish sikli nima?
2.
Takt nima?
3.
YUCHN nima?
4.
PCHN nima?
5.
Porshen yo‘li nima?
|
| |
X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish - bet 3

|
X000b toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti “Simsiz tarmoq” faninidan mustaqil ish
|
bet | 3/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 320,44 Kb. | | #246397 |
Bog'liq simsiz tarmoq fanidan slayd (3)Narsalar Interneti asosan qurilmalarni bir-biriga bog'laydigan va bir-biri bilan muloqot qilish imkonini beruvchi texnologiyalar tufayli mumkin bo'ladi. Ulanish imkoniyatlari bir qator ijobiy va salbiy tomonlarga ega, ba'zilari aqlli uylar kabi ba'zi foydalanish holatlari uchun ko'proq mos keladi, boshqalari sanoat avtomatizatsiyasi kabi IoT ilovalari uchun ko'proq mos kelishi mumkin. Ushbu texnologiyalarni ikkita toifaga bo'lish mumkin: Internetga ulanmasdan ham qurilmalar o'rtasida ma'lumot almashish imkonini beruvchi IoT ma'lumotlar protokollari va qurilmalarni bir-biriga va internetga bog'laydigan IoT tarmoq protokollari .
8
. Wi-fi
. Bluetooth
. Zigbi
. Uyali
. LoRaWAN
. Sigfox
. MQTT
. Kengaytirilgan xabar navbati protokoli (AMQP)
. Cheklangan dastur protokoli (CoAP)
. Gipermatnni uzatish protokoli (HTTP)
9
IoT xavfsizligi Rivojlanayotgan texnologiyalar ko'pincha xavf va tahdidlarning yangi va o'zgaruvchan manzarasi bilan birga keladi. Narsalar Interneti bundan farq qilmaydi. IoT binolarni yoritish va HVAC, avtomobil diagnostikasi va hatto elektr tarmoqlari kabi narsalarni faollashtirishi mumkinligi sababli, ushbu muhim tizimlar va infratuzilma elementlarini himoya qilish muhim ahamiyatga ega.
10
Keng tarqalgan IoT hujumlari qatoriga kirish uchun xatolar yoki dizayndagi kamchiliklar kabi zaifliklardan foydalanadigan imtiyozlarning kuchayishi va zararli dasturlarni yuklab olish uchun soxta yangilanishlar yoki drayverlardan foydalanadigan proshivkalarni o'rnatish kiradi.
IoT xatarlari
11
IoT ehtiyot choralari
AQSh Sog'liqni saqlash va inson xizmatlari departamenti Sog'liqni saqlash sektori kiberxavfsizlikni muvofiqlashtirish markazi shaxslar va tashkilotlarga xavfni minimallashtirish uchun bir qator ehtiyot choralarini ko'rishni tavsiya qiladi. Ehtiyot choralaridan biri Universal Plug and Play-dan uzoqroq turishdir, bu bir tarmoqdagi qurilmalarga avtomatik ravishda bir-birini topish va muloqot qilish imkonini beradi. Yana biri standart parollar va yo'riqnoma sozlamalarini o'zgartirish va mutlaqo zarur bo'lgan narsalarga kirishni cheklaydigan va tarmoq o'zaro ta'sirini autentifikatsiya qiluvchi va tekshiradigan nol ishonch modelidan foydalanish.
12
|
| |
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 11

25
3-MAVZU
4 taktli karbyuratorli dvigatelning ish sikli
3.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati: 2
soat
Talabalar soni: 26
та
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Nazariy o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.
Ichki yonuv dvigatelining umumiy
tuzilishi.
2.
Ish sikllari.
3.
Karbyuratorli dvigatelning ish sikli
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Ish sikllari haqidagi ma’lumotlarni o‘rganish.
O‘qitish natijasi:
Ish sikllarini o‘rganadi.
Pedagogik vazifalar:
- Ichki yonuv dvigatelining
vazifasi haqida umumiy
ma’lumotlarni berish;
- Ish sikllarini tushuntirish;
-4 taktli
karbyuratorli dvigatelning
ish siklini o‘rgatish
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
-Ichki yonuv dvigatelining vazifasi haqida
umumiy ma’lumotlarni bilish;
- Ish sikllarini tushunib olish;
-4 taktli karbyuratorli dvigatelning ish
siklini o‘rganish
O‘qitish metodlari
Savol-javob,
suqrot texnikasi, topshiriq,
Toifalash jadvali
O‘qitish vositalari
O‘quv materiali, toifalash jadvali , slaydlar,
kompyuter tizimi, stend, maketlar
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy, jamoaviy, guruhli,
hamkorlikda
o‘qitish texnologiyalari: Mustaqil ishlash,
guruhiy ishlash, topshiriq usuli
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda
ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Amaliy topshiriq: mashq, savol-javob
T/r 
Mezonlar - Pedagogik innovatsiyalar, professional

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 16/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasiT/r
Mezonlar
Baho
1.
Olgan bilimlarini xaetda qo‘llay oladigan, ushbu fanni boshqa fanlar
bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish va vazifalarni to‘liq bajargan va
yangilik kiritishga intilgan, har jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak
bo‘ladigan
5
2.
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini
xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil fikrlay oladigan,
olgan bilimlarini tushuntirib bera oladigan
4
3.
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan, adabiyotlardan foydalanishni bilgan
3
4.
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilar
2
2-ilova
3-ilova
Tezkor savol-javob
4-ilova
Toifalash jadvali
Silindrlari bir qator
joylashgan 4 taktli dizel
dvigatellarning ishlash
tartibi
Silindrlari 2 qator Vsimon
joylashgan
dvigatellarning ishlashi
Ko‘p silindrli
dvigatellarning ishlashi
Aqliy hujum savollari:
1. Silindrlari bir qator joylashgan 4taktli dizel dvigatellarning ishlash tartibi
qanday.
1.
S ilindrlari 2 qator Vsimon joylashgan dvigatellarning ishlashini tushuntiring.
3.Ko‘p silindrli dvigatellarning ishlash tartibi qanday.
1.
Silindrning ishchi hajmi qanday?
2.
Nima uchun silindrlar V-simon joylashtirilgan?
3.
To‘liq ish sikli bajarilganda tirsakli val necha gradusga buriladi?
4.
Kengayish taktida harorat necha gradus bo‘ladi?
5.
Dizelli va karbyuratorli dvigatellar ish siklining bir-biridan farqi nimada?
6.
1-4-3-2 yoki 1-3-2 nimani anglatadi?
7.
8 silindrli dvigatellarda taktlarning takrorlanishi qanday?
|
| |
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 12

26
3.2.
“Ish sikllari“ mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(10daqiqa).
1.1.
Tashkiliy boshlanish
Mavzuning
nomi, maqsadi, kutilajak natijalari e’lon
qilinadi..
1.2.
Mavzuga kirish
Mashg‘ulot o‘tkazish
shaklini tushuntiradi.Baholash
mezonlari
ma’lum qilinadi (1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(60 daqiqa).
O‘quvchilar bilimini faollashtirish (10
min
1.O‘qituvchi talabalr diqqatini mavzudagi
rejalarga qaratadi.
2.2. Mavzu yuzasidan boshlang‘ich
ma’lumotlarni bilish maqsadida
aqliy
hujum savollar beriladi.(2-ilova)
2.3.O‘qituvchi mavzudagi rejaga
asosan
ma’ruza qiladi.
2.4.Mavzuni tushuntirish davomida
ko‘rgazmalardan vizual materiallardan
foydalaniladi.
2.5.
Dvigatelni krivoship-shatun
mexanizmini tuzilishi va unga texnik
xizmat ko‘rsatish davomida suqrot
texnikasidan foydalangan holatda
o‘qituvchi talabalr diqqatini tortish
maqsadida tez-tez savollar beradi.(3-
ilova)
2.6. Mavzu yuzasidan toifalash jadvalini
to‘ldiradilar. Toifalash sharhini tuzish
qoidasi bilan tanishtiradi. (4-ilova)
2.7
O‘quvchilarni mavzu bo‘yicha
berilgan materialni o‘zlashtirganini savol-
javob qilib aniqlaydi
Diqqat qiladilar, yozib
oladilar.
Talabalar
berilgan
savollarga
javob
beradilar.
Mavzuni diqqat bilan
tinglaydilar
asosiy
tushunchalarni yozib
oladilar.
Chizmalarni chizadilar
Tinglaydilar, yozib
oladilar
Test savollariga javob
beradilar.
III. Yakuniy
bosqich
(10 daqiqa).
Yakunlash.
3.1.Mavzuga xulosa yasaydilar.
3.2.Darsga aktiv qatnashgan o‘quvchilar
baholaydi
3.3.O‘tilgan mavzuni mustahkamlash
uchun uyga vazifa beriladi.
(6-ilova)
Eshitadilar va
topshiriqni yozib
oladilar
Ta’minlash tizimining sodda sxemasi

Ta’minlash tizimining sodda sxemasi
1-bak, 2-yonil
g‘i sathini ko‘rsatuvchi asbob, 3-filtr tindirgich, 4-yonilg‘i
nasosi, 5-mayin filtr, 6-karbyurator, 7-havo filtri, 8-kiritish quvuri, 9-
chiqarish quvuri, 10-tovush s
o‘ndirgich
Ta’minlash tizimining detallari
412
Ta’minlash tizimining yonilg‘I saqlovchi, tozalovchi, uzatuvchi
detallari va tovush so‘ndirgich
413
Ta’minlash tizimining havo tozalovchi va ishlatilgan gazlarni chiqarib
yuboruvchi detallar
414
Yonuvchi aralashma
415
Yonilg‘I mayda tomchilari va bug‘lari hamda havodan tarkib topgan aralashma –
yonuvchi aralashma deyiladi. Havo ortiqlik koeffiseyenti
0
L
L
=
L-yonish jarayonida ishtirok etayotgan haqiqiy havo miqdori
Lo-yonilg`ini to`la yonish uchun zarur bo‘ladigan nazariy havo miqdori
α>1,0
– kambag`al aralashma
α<1,0
– boy aralashma
α =1,0
– normal aralashma
416
IShGA
TUShIRISh
QURILMASI
Sovuq dvigatelni ishonchli o‘t
olishini va qizishini ta’minlaydi
SALT IShLASh
TIZIMI
Kerakli tarkibda yonuvchi aralashma tayyorlaydi va tirsakli
valning
berilgan
(o‘rnatilgan)aylanishlar
chastotasida
yuklanishsiz barqarorishlashini ta’minlaydi.
BOSh
DOZALOVChI
QURILMA
Yuklanishlarning hamma diapazoni bo‘yicha yonuvchi
aralashmasini tejamkorli tarkibda ayyorlanishini ta’minlaydi
EKONOMAYZER
Drossel zaslonkasi to‘la ochilganda tejamli aralashmani
quvvatli
aralashmaga
aylanishigacha
boyitilishini
ta’minlaydi.
TEZLATISh
NASOSI
Tezlanish paytida yonuvchi aralashmani kambag‘allashib
ketishini oldini
oladi.
Alangalanish chegarasi
α≈0,4 – yuqori boyitilganlik chegarasi
α≈1,4 – pastki kambag‘allashgan chegara
417
Oddiy karbyurator sxemasi
1- drossel zaslonkasi; 2-aralashtirish kamerasi; 3-purkagich; 4-diffuzor; 5-
havo patrubkasi; 6-jiklyor; 7-qalqovuch kamerasini atmosfera bilan bog‘lovchi
teshik; 8-benzin uzatuvchi kanal; 9-ignasimon klapan; 10-qalqovuch 11-
qalqovuchli kamera; 12-drosell zaslonkasining o‘qi.
Ishga tushirish
qurilmasi.
1-havo
zaslonkasi 2-
tortqi va
richaglar
4-purkagich
5-avtomatik
klapan
418
Salt ishlash tizimi
Bosh dozalovchi qurilma
419
Tezlatish nasosi
1-qo‘zg‘aluvchan ustun; 2- teskari klapan; 3-quduq; 4-porshen; 5-haydash
klapani; 6-tezlatish nasosining purkagichi; 7-jiklyor; 8-prujina; 9-planka ; 10-
qalqovuchli kamera
Mexanik yuritmali ekonomeyzer.
1-drossel zaslonkasi; 2-qo‘zg‘aluvchan ustun; 3-qalquvichli kamera; 4-
turtkich; 5-bosh dozalovchi qurilmaning yonilg‘i jiklyori; 6-
ekonomeyzer jiklyori; 7-ekonomeyzer klapani.
Benzinni purkash tizimining sxemasi
420
1
2
3
4
6
5
7
8
11
12
10
9
1-yonil
g‘i baki, 2-elektrli yonilg‘i nasosi, 3-yonilg‘i filtri,
4-taqsimlash quvuri, 5-bosim rostlagichi, 6-elektron
boshqarish bloki, 7-purkovchi forsunka, 8-yurgazib
yuborish forsunkasi, 9-salt ishlashni rostlash vinti, 10-
drosel zaslonkasi datchigi,11-drossel zaslonkasi, 12-
havo sarfini aniqlagich
421
1
2
5
3
4
Detallar injektor
Purkash forsunkasi quyidagilardan tashkil
topgan: 1-filtr,
2-elektromagnit
o‘rami,
3-elektromagnit yakori,
4-purkash ignasi, 5- elektr ulagich.
422
Trasnisssiya detaldan yetaklovchi g‘ildiraklarga burovchi momentning yo‘nalishini
, qiymatini o‘zgartirib, uzatish va yetakchi g‘ildiraklarga bo‘lib berish uchun
xizmat qiladi.
|
43-son A. F. Ch. O’ va Ch. T. Ch. O’. I. M. I. ning tarix fani o’qituvchisi Atajonova Nargizning VI sinf tarix fanidan

|
43-son A. F. Ch. O’ va Ch. T. Ch. O’. I. M. I. ning tarix fani o’qituvchisi Atajonova Nargizning VI sinf tarix fanidan
|
bet | 1/5 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 73,5 Kb. | | #104807 |
Bog'liq Dars-ishlanma.-Qoqon-madaniyati.
43-son A.F.CH. O’ va CH.T.CH.O’.I.M.I. ning tarix fani o’qituvchisi
Atajonova Nargizning
VI sinf tarix fanidan
Miloddan avvalgi I ming yillikda Hindiston
mavzusida yozgan bir soatlik
Mavzu: 44-§. Qo’qon xonligida madaniy hayot.
Darsning shiori: Bilim bilan qurollangan har qanday odam yengilmasdir.
Dars maqsadlari:
Ta’limiy maqsad: O’quvchilarni Qo’qon xonligi madaniyati bilan tanishtirish.
Tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni madaniy merosga hurmat, uni e’zozlash ruhida tarbiyalash, buyuk ajdodlarimiz bilan fahrlanish tuyg’ularini shakllantirish.
Rivojlantiruvchi maqsad: Qo’qon xonligining vatanimiz madaniyatidagi o’rnini ko’rsatib berish orqali, uning o’ziga xos jihatlarini ochib berish.
Dars turi:
Yangi materialni o’rganish darsi. O’zlashtirilgan bilim va ko’nikmalarni rivojlantirish hamda mustahkamlash darsi.
Darsda qo’llaniladigan asosiy metodlar:
Aqliy hujum, hikoya-suhbat.
Darsning jihozi:
1. Darslik, 37-§.
2. O’zbekistonning tarixiy xaritasi.
3. Doska, bo’r.
4. Videoproyektor, kompyuter.
5. Mavzuga oid plakatlar, rasmlar
Tarqatma materiallar.
Savol va topshiriqlar yozilgan kartochkalar.
Yangi dars mavzusining tayanch tushunchalari:
Qo’qon ilmiy-madaniy muhiti. Qo’qon adabiy muhiti. Amiriy, Nodira, Maxmur, Gulxaniy, Boborahim Mashrab, Uvaysiy, g’azal, muxammas.
Darsning texnologik xaritasi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
43-son A. F. Ch. O’ va Ch. T. Ch. O’. I. M. I. ning tarix fani o’qituvchisi Atajonova Nargizning VI sinf tarix fanidan
|
Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan hosil bo‘lgan barcha tuzlar gidrolizga uchraydi. Ular eritmada ishqoriy muhit hosil qiladi (pH >7)

|
Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan hosil bo‘lgan barcha tuzlar gidrolizga uchraydi. Ular eritmada ishqoriy muhit hosil qiladi (pH >7)
|
bet | 2/5 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 52,5 Kb. | | #140961 |
Bog'liq 1. Elektrolit eritmalari tuzulishi Tuzlarning gidrolizi -1Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan hosil bo‘lgan barcha tuzlar gidrolizga uchraydi. Ular eritmada ishqoriy muhit hosil qiladi (pH >7).
-Ammoniy xlorid N H 4C1 eritmasida teskari holat yuz beradi. Bu holda kuchsiz elektrolit N H 4OH hosil boiadi. Natijada O H ” ionlarning bir qismi N H 4+ ionlari bilan bogianadi. H + ionlari esa ortiqcha boiib qoladi. Demak, N H 4C1 ning gidrolizlanishi natijasida shu tuzning eritmasi kislotali reaksiyaga (pH<7) ega boiadi. Uning gidrolizlanish tenglamasini* shunday yozish mumkin:
Kuchli kislota bilan kuchsiz asosdan hosil bo‘lgan tuzlar ham gidrolizlanadi. Ular eritmada kislotali muhit (pH<7) hosil qiladi.
Kuchsiz kislota kuchsiz asosdan hosil boigan tuzlar yanada osonroq gidrolizlanadi, masalan C H 3CO O N H 4. Bu tuzning ionlari bir vaqtning o'zida H + va O H - ionlarni bogiab, suvning dissotsilanish muvozanatini siljitadi:
CH3C 0 0 - +N H +4+H 20 = CH3C 0 0 H + N H 4 0H (N H 3 H20)
Bu holda eritmaning muhiti gidrolizlanish mahsulotlarining — kislota bilan asosning dissotsilanish darajasiga bog'liq boiadi; agar O H ” ionlar ko'p b o is a eritm a ishqoriy, agar H + ionlar ko'p bo isa — kislotali, agar ularning soni bir xil boisa — neytral boiadi.
Gidrolizlanish natijasida hosil boiadigan C H 3COOH va N H 4OH ning dissotsilanish darajalari taxm inan bir xil, shuning uchun eritma neytral bo'ladi.
Lekin am m oniy karbonat ham kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan hosil b o ig a n tuz ekanligiga qaram ay, uning suvdagi eritmasining muhiti kuchsiz ishqoriy boiadi:
N H ; + CO]~ + H20 = N H4 OH + HCO~
Kuchli asos bilan kuchli kislotadan hosil bo'lgan tuzlar gidrolizlanmaydi. Bunday tuzlarning ionlari suv bilan kuchsiz elektrolitlar hosil qila olmaydi. Bu holda tuz ionlari amalda reaksiyada ishtirok etmaydi va suvning dissotsilanish muvozanati buzilmaydi; H + va O H “ ionlarning konsentratsiyasi toza suvdagidek qoladi, demak, eritmaning m uhiti neytral (pH=7)* boiadi.
Tuzning elektrolitik dissotsQanish natijasida hosil boiadigan ionlari suv bilan kuchsiz (каш dissotsilanadigan) eletrolitlar hosil qila oladigan barcha hollarda tuzlar gidrolizlanadi.
K o'pchilik tuzlar uchun dissotsilanish — qaytar jarayon. Gidroliz mahsulotlari chiqib ketadigan taqdirda gidroliz qaytmas boiadi, masalan:
A12S3 + 6H20 = 2A1(0H)3 I+3H 2S T
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan hosil bo‘lgan barcha tuzlar gidrolizga uchraydi. Ular eritmada ishqoriy muhit hosil qiladi (pH >7)
|
Gruntlarning injener-geologik klassifikastiyasi

|
Gruntlarning injener-geologik klassifikastiyasi6.2.3. Gruntlarning injener-geologik klassifikastiyasi.
Imorat va inshootlarning mustaxkamligi, chidamliligi, gruntlarning xillariga,
xossalariga va asosan ularning tashqi bosimga qarshilik ko’rsata olish qobiliyatiga
qarab, gruntlar quyidagi injener-geologik sinflarga bo’linadi (SNiP II-B-I,72)
1. Tub (skal) gruntlar. Bularga zarralari o’zaro qattiq, mustahkam bog’langan,
stementlangan, namlanganda o’z xususiyatlarini o’zgartirmaydigan magmatik,
metamorfik va stementlangan cho’kindi tog’ jinslari kiradi.
2. Yarim tub (poluskal) gruntlar. Bularga xafxal nurash jarayoniga uchragan,
darzliklar bilan bo’laklarga bo’linib, ketgan toshloq jinslar va namlanganda zarralar
orasidagi bog’lanishi tez susayadigan tog’ jinslari kiradi. Masalan, gips, mergel,
oxaktosh-chig’anoqtosh va boshqalar.
3. Yirik (dag’al) donali bushok-chaqiq gruntlar –shag’al sheben, graviy va
boshqalar.
4. Qumli gruntlar. Bularga zarralari bir-biri bilan birikmagan, tabiiy namligida
plastiklik xususiyati yo’q sochma-chaqiq jinslar kiradi.
5. Gil gruntlarga tabiiy namligida zarralari bir-biri bilan mustahkam
stementlangan plastiklik xususiyatiga ega bo’lgan jinslar kiradi. Ular supes, suglinok,
gil.
6.2.4. Ishlatilgan, tashlandiq va texnogen gruntlar.
Ishlatilgan, tashlandiq tabiiy qurilish xom ashyo va inson faoliyati natijasida
o’zgargan, gruntlar birgalikda texnogen-sun’iy gruntlarni tashkil etadi.
Imorat va inshootlarning mustaxkamligi ularning zamini-yer qatlamlarining
tuzilishi va injener-geologik xossalariga bog`liqdir. Ayrim qatlamlar inshoot
og’irligidan bo’ladigan bosim ta’siridan siqilib cho’kishi mumkin. Shuning uchun ham
jinslarning siqilish qiymatini aniqlashda ularning strukturasini buzilgan yoki
buzilmaganligini bilishimiz kerak.
Tabiiy xolatdagi yer qatlamlarining strukturasi buzilmagan jinslarga kiradi. Agar
odamlarning injenerlik faoliyati ta’siridan tog’ jinslari bir joydan ikkinchi boshqa joyga
olib borib yotqizilib, jinslarning mustaxkamligi, turg’unligi va zichligini oshirish uchun
shibbalangan bo’lsa, ularning strukturasi o’zgaradi. Bunday jinslar sun’iy- texnogen
jinslar deb ataladi. Sun’iy gruntlar 2 turga bo’linadi:
1. Ko’tarma gruntlar.
2. Sifati yaxshilangan gruntlar.
1. Ko’tarma gruntlar qurilish maydonlarida, damba, to’g’on, sel suvlarini
to’xtatadigan ko’tarma va boshqalarni bunyod etishda ishlatiladigan gruntlar, hamda
kishilarning sanoat va ishlab chiqarish, madaniy va maishiy faoliyati natijasida
64
chiqargan
chiqindilardan
iborat.
Quyidagi
jadvalda
ko’tarma
gruntlarning
klassifikastiyasi berilgan.
6.4-jadval.
|
| |
Moslashuvchanlik - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе...

179
metrologiyaning aksiomalari.5
mexanik kattaliklarni o‘lchash.135
mexanik sath o‘lchagichlari.141
namlikni o‘lchash.117,121
noelektrik kattaliklarni elektr usulda o‘lchash.86
noelektrik kattaliklarni elektrik o‘lchash.80
o‘lchash asboblarining klassifikatsiyasi.12,21,56
o‘lchash natijalarini tahlil etish.7
o‘lchash o‘zgartgichlari.4,31,47,86,125
o‘lchash o‘zgartgichlarini hisoblash.47
o‘lchash vositalari.5,11,18,19,54,83,126,152,155,166,168,170,171
o‘lchash xatoliklari.7,10
o‘zaro induktivlikni o‘lchash.37
o‘zi yozar qurilmalar.160
operatsion kuchaytirgichlar.57,62,71
pezoelektrik o‘zgartirgichlar.81,127
qarshilikni o‘lchash.35,36,57
raqamli o‘lchash asboblari.72,76-79
sathni o‘lchashlarning elektr vositalari.146
sig‘imni o‘lchash.13
signal berish va rostlash qurilmalari.163
simlar va kabellar orqali aloqa o‘rnatish.158,169
taqqoslash asboblari.31,53
tokni o‘lchash.31,57,96
Organik va aralash cho’kindi tog’ jinslari va qurilishda ishlatilishi

41
ajratiladi.Yuqorida ko’rsatib o’tilgan jinslar boshlang’ich materiallarning quyidagi
sxemaga muvofiq uglerod bilan to’yinishining bir qancha bosqichlarini tashkil etadi:
yog’och, torf, qo’ngir ko’mir, toshko’mir. Yog’ochda 50% S, antrastitda 95% C bo’ladi.
Aralash cho’kindi tog’ jinslari. Organogen tog’ jinslari bilan bir qatorda yer
yuzasida aralash tog’ jinslari ham ko’p uchraydi. Kelib chiqish bo’yicha aralash tog’
jinslari
bir necha xil kimyoviy, organik chaqiq tog’ jinslari aralashmasidan iborat
bo’ladi.
Mergelning tarkibida kimyoviy yo’l bilan hosil bo’lgan CaCO
3
, organizm
qoldiqlari va gil zarrachalari mavjud. Mergelning
rangi juda xilma-xil, ko’p hollarda
namlanganda yumshaydi.
Umuman olganda organogen va aralash yo’l bilan hosil bo’lgan tog’ jinslari,
injener geologik nuqtai nazaridan ancha mustahkam tog’
jinslari hisoblanadi va
qurilishda juda keng ishlatiladi.
Masalan, gilli ohaktoshlar yo’l qurilishida, oyna ishlab chiqarishda, ruda boyitish
sohasida ishlatiladi. Mergel qishloq xujaligida nam, zax yerlarni quritishda,
mineral
o’git sifatida ishlatiladi. Bu tog’ jinslarining ko’pchiligi nurash, emirilish jarayoniga
chidamli mustaxkam qoya tog’ jinslari hisoblanadi, ko’p hollarda o’zidan suv
o’tkazmaydi, suv tog’ jinslarining yoriqliklarida harakat qilishi mumkin. O’tkazilgan
qidiruv ishlari shuni ko’rsatadiki, bu tog’ jinslari 50-150 MPa yuk ko’tarish qobiliyatiga
ega.