nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sifat ko’rsatkichlari bo’lib, quyidagilar hisoblanadi

|
Sifat ko’rsatkichlari bo’lib, quyidagilar hisoblanadi
|
bet | 6/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #130837 |
Bog'liq 1 топширик namunaSifat ko’rsatkichlari bo’lib, quyidagilar hisoblanadi:
Tusi;
Kontrast (foto yoki televizorda yorugh’lik yoki ranglarning keskin o’zgarishi);
Ko’rinish;
Ko’zni oladigan;
Diskomfort.
Ish joylarining yoritilganligi quydagi shartlarni qanoatlantirishi shart:
Ishlash joylarining yoritilganlik sathi,berilgan ish turning gigienik me’yorlarga mos bo’lishi kerak.Yoritish kattalik bo’yicha eng yaxshi bo’lishi zarur;
Binoda yoritilganlik satxining bir tekisligi va barqarorligi, shiddatli (tez) kontrastlarning mavjud emasligi, yorug’lik maydon bo’ylab bir tekis taqsimlangan bo’lishi kerak;
Ko’rish doirasida yorug’lik manbalardan yarqirash yuz bermasligi kerak, yoritish kattaligining vaqt bo’yicha pulsasiyasimaqsadga muvofiq emas;
Spektral tashkil etuvchilar bo’yicha suniy yorug’lik tabiiy yorug’likka yaqinlashishi kerak.
Su’niy yoritishning kamchiligi:
Yorug’likning sariqligi;
Spektral qizg’ishligi;
Ishlab chiqarish shartlarida yoritishning 3-turi qo’llaniladi: tabiiy, yani quyosh, su’niy, elektr yoki lyuminessent lampalar xosil qiladigan va almashlab ishlatish (kombinatsiyalar).
Suniy yoritishni me’yorlashtirishda hisobga olinadigan omillar:
Ko’rishga oid ishlar tavsifi;
Tuslanishni farqlash obyektining minimal o’lchami;
Ko’rishga oid ishlarni razryadlash;
Tuslanish obyektining kontrasti;
Tuslanishning och rangligi;
Yoritish tizimi;
Yorug’lik manba’sining turi;
Yorug’lik tarqatishga bog’liq holdachiroqlar 3 ta sinfga bo’linadi:
|
| |
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1.
Davlat
buyurtmasi
bo‘yicha e’lon qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya etilayotgan mavzu
nomi
Orol havzasi suv ekotizimlarida qisqichbaqasimonlar turlari
biologiyasi va ularni ko‘paytirish, oziq-ovqatda foydalanish
texnalogiyasi
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3.
Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori
(ilmiy tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Orol havzasi suv ekotizimlarida qisqichbaqasimonlar turlari
biologiyasi va ularni ko‘paytirish, oziq-ovqatda foydalanish
texnalogiyasini O‘zbekistonda ilk bor amalga oshirish rejasi ishlab
chiqilmoqda. Ushbu sohada hozirgacha fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar amalga oshirilmagan. Hozirgi kunda
qisqichbaqasimonlar turlari biologiyasi va ularni ko‘paytirish, oziq-
ovqatda foydalanish texnalogiyasi bo‘yicha Rossiya Federatsiyasi,
Xitoy, Koreya, Ukraina va boshqa davlatlarda grant loyihalari
bajarilmoqda. Orol havzasida qisqichbaqasimonlarni ko‘paytirish va
oziq-ovqatda
foydalanish
imkoniyatlari
mavjud.
Lekin
qisqichbaqasimonlarni
ko‘paytirish,
ulardan
oziq-ovqatda
foydalanish hozirgacha ilmiy jixatdan o‘rganilmagan.
Yaratiladigan - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab
chiqarishning resurs/ xom-ashyo
bazasining
va
zarur
infratuzilmaning mavjudligi
Respublikmizda
ertangi
sabzavot
yetishtirishga
mo‘ljallangan parnik va issiqxonalarda maydoni oshirilgan.
Aholi tomorqa xo‘jaliklarida foydalanish mumkin.
9. Mavzu doirasida bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining bir
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor
tarmoq
(xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
Qishloq
xo‘jalik vazirligi, shahar obodonlashtirish
boshqarmasi, Tomorqa yer egalari. Tabiatni muhofaza qilish
boshqarmasi.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi, (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora) ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO)
____________________
(imzo)
sana
“_____”_______________20__ y.
|
| |
Taklif - Innovatsion va amaliy loyihalar

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha mavzusi Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Inqirozga
uchragan
cho‘l
yaylovlari
hosildorligini
tiklashning
barqaror
usullarini ishlab chiqish.
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, cho‘l hududlaridagi inqirozga
uchragan yaylovlarning
qayta tiklanish
potensialini aniqlash, yaylovlarda
tabiiy yem-xashak bazasini
mustahkamlash va uning ozuqaviy birligini oshirishning ekologik
barqaror usullarini
ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq qilish.
Variant № - Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish

|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish
|
bet | 5/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #130837 |
Bog'liq 1 топширик namunaVariant №___3___ savol №__69_____
Savol: Kuchlanish ostida bo’lgan elektr qurilma yonishni boshlaganda qanday yong’in o’chirish vositalarini qo’llash mumkin bo’ladi?
3-savolga javob (bu yerda ikkinchi savolingizni javobini yozasiz)
Ular quyidagi vositalardir: 1. Kukunli o‘t o‘chirgichlar 1000 V gacha kuchlanishga ega yonayotgan elektr jihozlarini va yonuvchan suyuqliklarni o‘chirish uchun foydali. Ularni kislorod yo‘qligida yonadigan materiallarni o‘chirish uchun ishlatish taqiqlanadi.
Bunday qurilmalar har yili tekshiruvdan o‘tkaziladi va har besh yilda bir marta yong‘inga qarshi vosita bilan to‘ldiriladi.
Karbonat angidridli va kukunli o‘t o‘chirgichlar ko‘pincha kundalik hayotda uchraydi. Ulardan ofislarda va transport vositalarida ko‘p foydalaniladi. Ushbu turdagi o‘t o‘chirgichlar har qanday turdagi yong‘inlarga qarshi kurashishi mumkin (lekin buni yong‘in miqyosi bilan adashtirmaslik kerak).
2. Karbonat angidridli o‘t o‘chirgichlari 1000 V gacha kuchlanishga ega yonayotgan elektr jihozlarini, avtomobil dvigatellarini va yonuvchan suyuqliklarni (B, C, E yong‘in klasslari) o‘chirish uchun ishlatiladi. Bunday qurilmalarni muzeylar, arxivlar, kimyoviy laboratoriyalar va idoralarda topish mumkin. Bundan tashqari, bunday o‘t o‘chirgichlar har bir transport vositasida bo‘lishi kerak.
II. Amaliy topshiriq
Ishlab chiqarishdagi yoritilganlikni hisoblash
2.1. Mashg’ulot maqsadi.
Uchta usul yordamida E-yerning umumiy bir tekis yoritilshini taminlovchi yorituvchanlikli yoritilish qurilmasining S1 - shiftdan, S2 - devordan, S3 - yerdan akslanish koffitsientlari va H - balandlikdan, L - uzunlikli, b - kenglikli o’lchamli ishlab chiqarish binosi uchun yorug’ chiziq va solishtirma quvvat, yorug’lik oqimini qo’llash koffitsienti bo’yicha xisoblang. Qo’llaniladigan chiroqlar: turi – SOL (sanoatdagi osma lyuminesentli) 01-2·40. Chiroqlar shiftdan 0.3m masofada osilgan.
Insonga ko’rinadigan yorug’lik tabiatiga ko’ra - 380 dan 770 nm gacha uzunlikdagi elektromagnit to’lqinlar.Asosiy yorug’lik texnikaviy kattaliklarga yorug’lik oqimi, yorug’lik kuchi, ravshanlik, yoritilganlik , akslanish koeffitsienti taaluqli bo’ladi.
|
| |
(imzo) 
sana - Innovatsion va amaliy loyihalar

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
“Farovon oila kelajak
poydevori” elektron tizim
(platforma) ni (3D) yaratish
Tadqiqot shakli: Amaliy bo‘lib, “Farovon oila kelajak poydevori”ni elektron tizim
(platforma) sini zamonaviy formatda (3D) yaratish va
ta’lim-fan-ishlab chiqarishga joriy etish
va uni keyingi avlodga yetkazish orqali jamiyatimizda oilalar mustahkamligi va farovonligiga
xizmat qiladi. Mazkur elektron ma’lumotlar jahon tajribasida maqbul tizim (platforma) sifatida
tan olinadi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Respublika elektron bazasida “Farovon oila kelajak poydevori”ni aks etgan elektron tizim
(platforma) (3D) yaratiladi;
- Elektron tizim (platforma) ma’lumotlari ta’lim, fan va ishlab chiqarishga joriy etiladi;
- “Farovon oila kelajak poydevori” elektron tizim (platforma) xalqaro elektron tizimda
foydalanishga joriy etiladi.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
- Respublika va xorij OTM hamda ITIlarida ta’lim, fan sohalarida tadqiqotlar olib borishda
foydalaniladi;
- Viloyat, tuman va shaharlarda mahallalar kesimida targ‘ibot-tashviqot ishlari olib boriladi
- magistrantlar, stajyor tadqiqotchi hamda tayanch doktorantlarga dolzarb ilmiy mavzular
beriladi;
- fanlar kesimida o‘quv adabiyotlari yangilanadi;
Geografiya darslarida o’tkaziladigan tajribalarga qo’yiladigan

Gruntlarni turi, mexanik tarkibi, rangi, o’simlik bilan qoplanganlik
darajasi, namligini yer yuzasini isishiga ta’sirini saqlash uchun quyidagi
tajriba o’tkaziladi:
-chuqurligi0,5 m, kengligi 0,5 m, uzunligi 1 m bo’lgan bir necha
chuqur qaziladi;
-mazkur chuqurlar turli xil tog’ jinslari va tuproqlar bilan to’ldiriladi;
-ma’lum vaqt o’tgandan so’ng ularni harorati o’lchanadi;
-turli vaqtlarda turli tog’ jinslari va tuproqlar haroratining qiymatlari
tahlil qilinadi va tog’ jinslaring turlari mexanik tarkibi hamda namlik
darajasi haroratga qanday ta’sir etishi aniqlanadi.
Geografiya maydonida yoki ochiq joyda o’quvchilar tomonidan
tuproqlarni va tog’ jinslarini haroratini mustaqil o’rganilishi geografiya
ta’limini hayot bilan bog’liqligini mustahkamlaydi.
Yaratiladigan yangi ishlanma

10. Taklif etilayotgan mavzuning
manfaatdor tarmoq (xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi, Oliy
va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)
ning
yuqori
turuvchi
vazirlik/idorasi
tomonidan
tashkil
etiladigan
muvofiqlashtiruvchi kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO) ____________________
Qo‘lga - Innovatsion va amaliy loyihalar

talabning mavjudligi sababli ushbu maxsulotlar supermarketlarga
xorijiy
davlatlardan
import
qilinib
aholiga
yetkazib
berilayotganligini ko‘rishimiz mumkin. Ushbu maxsulotga xorijda
ham talab katta. Biz qisqichbaqa maxsulotlarini yetishtirish
texnologiyasini yo‘lga qo‘ysak, birinchidan aholini ish bilan
ta’minlash yo‘lgna qo‘yiladi, ikkinchidan, yetishtirilgan oziq-ovqat
maxsulotini mahalliy bozor va supermarketlarga yetkazib berish
imkoniyati yuzaga keladi. Uchinchidan, maxsulotga xorijda
talabning yuqoriligini e’tiborga olib yetishtirilgan maxsulotni
eksport qilish imkoniyati yuzaga keladi.
doirasida 
ilgari - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 191/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Respublikamizda shifokorlar tomonidan qon ketish kasalligini
diagnostika qiluvchi avtomatlashgan intellektual tizim hali ishlab
chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Qon ketish kasalligining differensial diagnostikasini intellektual
tizimi ishlab chiqilib, mobil ilovasi yaratiladi;
- Ishlab chiqilgan mobil ilova playmarketga joylashtiriladi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
Oilaviy shifokor punktlari, oilaviy poliklinikalar hamda tuman
(shahar) ko‘p tarmoqli markaziy poliklinikalarning yangilangan
shtat normativlarini tasdiqlash to‘g‘risida O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2021 yil 5 maydagi PF-6221-son
Farmon- larida belgilangan vazifalarni bajarish hamda
bemorlarda kasalliklarini erta va sifatli diagnostikalashning
intellektual tizimiga extiyoj mavjud bo‘lib, ilm-fan va boshqa
sohalarga joriy etilishi asosida yuqori samaradorlik beradi.
7. Yaratiladigan yangi ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)ning
xorijiy analoglaridan qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
- Ushbu ilovadan shifokorlar qon ketish kasalligini telefon
yordamida foydalansa ham vaqtdan, ham bemorlarga birlamchi
tashxislash jarayonini sifatli amalga oshiradilar. Ushbu tizimdan
keyinchalik Respublikadagi QVP va tibbiyot markazlarida
shifokorlar keng foydalanishadi.
- Bunday telefon ilovasi Respublika bo‘yicha hali mavjud emas,
kelajakda ushbu telefon ilovasini ishlab chiqarish orqali milliy
brend yaratiladi.
|
| |
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga

|
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanlovigaBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy yo‘nalishi -V. "Qishloq xo‘jaligi, farmasevtika, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish
№
Ilmiy-texnik mavzu
loyixasi
Loyihani amalga oshirishdan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
xajmi
1
"Zarafshon daryosi
havzasi suv havzalarida
qisqichbaqalarining
tijorat zaxiralarini
baholash va ularni
yetishtirish
texnologiyasini ishlab
chiqish"
B.f.d.X.Baymuradov
Tadqiqot shakli:amaliy loyiha [amaliy tadqiqotlar].
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
• Zarafshon daryosi havzasidagi suv havzalarida qisqichbaqalarining taksonomik holatini va tarqalishini
aniqlash;
• Zarafshon daryosi suv havzalari qisqichbaqalarining biologiyasi (oziqlanishi, ko‘payishi, o‘sishi,
rivojlanishi, tullashi, fenologiyasi, kasalliklari, yirtqichlar) va ekologiyasi (populyatsiyalar tuzilishi va
dinamikasi, ekotizimdagi o‘rni).
• Sho‘rko‘l, Kattaqo‘rg‘on suv omborlarida va boshqa suv havzalarida qisqichbaqalarni ko‘payish vaqtida
ovlashni taqiqlash;
• muayyan suv havzalarida qisqichbaqalarni ovlash va ruxsat etilgan kvotalarni aniqlash
• qisqichbaqalarni o‘ziga xos suv havzalariga nisbatan tutish uchun maqbul biotexnologiyani ishlab
chiqish;
• ozuqa aralashmalarini ishlab chiqish va akvakulturada qisqichbaqalarni oziqlantirish rejimini ishlab
chiqish;
• Hovuz va havza sharoitida va yopiq suv ta’minoti bo‘linmalarida (RAK) qisqichbaqalarni
monokulturada va baliq bilan polikulturada yetishtirish texnologiyasini ishlab chiqish;
• qisqichbaqalarni o‘ziga xos istiqbolli suv havzalariga kiritish bo‘yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish.
|
| |
sanasi 
3. Ilmiy - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Yaylovlarni fitomeliorant yem-xashak o‘simliklarini ekish orqali
yaxshilash va hosildorligini ko‘tarish usullari o‘tgan asrning 70-
90 yillarida ishlab chiqilgan va joriy etilgan. Bu usullarning
bugungi iqlim o‘zgarishi va tabiiy resurslardan foydalanish
darajasining keskin ortganligi sharoitida ekologik barqarorligi va
iqtisodiy samaradoriligi juda past. Mazkur usullar turli darajada
inqirozga uchragan yaylovlarning tabiiy holda qayta tiklanish
potensialini
hisobga
olmaydi.
Bugungi
kunda
tabiiy
ekotizimlarning o‘zini-o‘zi qayta tiklash potensialini ishga solgan
holda inqirozga uchragan yaylovlarni qayta tiklash dolzarb
hisoblanadi.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
Cho‘l hududlaridagi inqirozga uchragan yaylovlarning qayta
tiklanish potensiali aniqlanadi, yaylovlarda tabiiy yem-xashak
bazasini mustahkamlash va uning ozuqaviy birligini oshirishning
ekologik barqaror usullari ishlab chiqiladi va amaliyotga tatbiq
qilish uchun tavsiya etiladi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi) to‘g‘risida tahliliy
ko‘rsatkichlar
Respublikada 10 mln gektarga yaqin yaylov maydonlari inqirozga
uchragan. Oqibatda yaylov chorvachiligida yem-xashak tanqisligi
keskin sezilmoqda, ayniqsa kuz-qish mavsumlarida yaylovlarda
yem-xashak yetishmovchiligi jiddiy muammolarga sabab
bo‘lmoqda. Inqirozga uchragan yaylovlarni qayta tiklashning
arzon va ekologik jihatdan barqaror usullarini ishlab chiqish
zarur.
Cho‘l yaylov hududlarida yashovchi aholining farovonligini
ta’minlashda chorvachilikni rivojlantirish muhim hisoblanadi.
Shu nuqtai nazardan yaylovlarda tabiiy yem-xashak zahirasini
mustahkamlashga katta ehtiyoj mavjud.
|
| |
bazasining 
va - Innovatsion va amaliy loyihalar

10. Taklif
etilayotgan
mavzuning
manfaatdor
tarmoq
(xo‘jalik
boshqaruvi
organi)
bilan
kelishilganligi
Sarxushlovchi bozulbang (
Lagochilus inebrians Bunge)
o‘simligini
in-vitro usulida ko‘chatlarini ko‘paytirish,
keyin dala sharoitida o‘stirib
sifatli xom-ashyo
tayyorlashda farmasevtika tashkilotlari
ushbu loyihani
amalga oshishidan manfaatdor.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori)ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan
muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik(idora)ning
mas’ul xodimi, (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik(idora)ningmas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO) ____________________
(imzo)
sana
Mikroprotsessor va assembler tili fanidan amaliy ish Bajardi: Atoyev Behruz

Mikroprotsessor va assembler tili fanidan amaliy ish Bajardi: Atoyev Behruz
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
26.11.2023
Hajmi
0,67 Mb.
#105678
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mikroprotsessor va assembler tili fanidan amaliy ish Bajardi: Atoyev Behruz
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Ilmiy-tadqiqot natijalari

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Inqirozga uchragan cho‘l yaylovlari
hosildorligini tiklashning
barqaror usullarini ishlab chiqish
2. Yo‘llanma xat raqami va
O‘quv faoliyati natijalari

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Qaytar aloqaning usul va
vositalari
Og‘izaki va yozma so‘rov (tezkor-so‘rov,
hisobot yozish)
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
Mavzuga
kirish
(10
daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
Salomlashadilar,
1.2. O‘quvchilarning davomati va darsga
tayyorligini va berilgan vazifalarni
tekshiradi
Tinglaydilar,
berilgan
topshiriqlarni
ko‘rsatadilar
Maqsad va vazifani belgilanishi
1.3. Amaliy o‘quv mashg‘uloti mavzusi va
rejasi bilan tanishtiradi va uning maqsad,
o‘quv faoliyati natijalarini bayon qiladi, yozib
olishlarini aytadi
Tanishadilar,
yozib oladilar
Hаvfli ishlаb chiqаrish оmillаri

|
Hаvfli ishlаb chiqаrish оmillаri
|
bet | 100/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Hаvfli ishlаb chiqаrish оmillаri (HIО) – bu shundаy ishlаb chiqаrish оmillаri xisоblаnаdiki, bundа mа`lum bir shаrоitlаrdа ushbu оmillаr tа`siridа ishchilаrgа jаrоhаt еtkаzilishi yoki ulаrning sоg’ligining kеskin tаrzdа buzilishigа оlib kеlishi mumkin.
Jаrоhаt – bu оdаm оrgаnizmi to’qimаlаrining buzilishi vа uning tаshqi tа`sirlаr nаtijаsidа funksiyasining izdаn chiqishi xisоblаnаdi. Jаrоhаt ishlаb chiqаrish jаrаyonidа yuz bеrgаn bаxtsiz xоdisа nаtijаsidа yuz bеrib, bundа hаvfli ishlаb chiqаrish оmillаrining ishchilаrning o’z mеhnаt burchini bаjаrishi yoki ish rаhbаrining tоpshirig’ini bаjаrishi dаvоmidа аmаlgа оshishi mumkin.
Zаrаrli ishlаb chiqаrish оmillаri (ZIО) – mа`lum bir shаrоitlаrdа ishchilаrning mеhnаt qоbiliyati susаyishi yoki sоg’ligi yomоnlаshishigа оlib kеluvchi ishlаb chiqаrish оmillаri xisоblаnаdi. Zаrаrli ishlаb chiqаrish оmillаri tа`siridа yuzаgа kеluvchi kаsаlliklаr – kаsbiy kаsаlliklаr dеb аtаlаdi.
Hаvfli ishlаb chiqаrish оmillаrigа mаsаlаn, quyidаgilаrni kiritish mumkin:
mа`lum bir аniq kuchlаnishgа egа bo’lgаn elеktr tоki;
qоyasimоn chiqib turuvchi jismlаr;
ishchilаrning bаlаndlikdаn qulаb tushishlаri yoki birоr prеdmеt vа uning qismlаrining tushib kеtishi;
аtmоsfеrа bоsimidаn yuqоri bo’lgаn bоsim оstidа ishlоvchi qurilmаlаr;
Zаrаrli ishlаb chiqаrish оmillаrigа esа quyidаgilаrni misоl qilib kеltirish mumkin:
nоqulаy mеtеоrоlоgik (оb-hаvо) shаrоitlаri;
hаvо muhitining chаnglаr vа gаzlаrgа egаligi;
shоvqin, infrа- vа ul`trаtоvushlаr, tеbrаnishlаr;
elеktrоmаgnit mаydоn, lаzеr vа iоnlаshtiruvchi nurlаnishlаr vа bоshqаlаrning mаvjudligi kаbilаr.
Bаrchа hаvfli vа zаrаrli ishlаb chiqаrish оmillаri GОST 12.0.003-74 gа muvоfiq tаrzdа fizik, kimyoviy, biоlоgik vа ruhiy-fiziоlоgik turlаrgа bo’linаdi.
Fizik оmillаrgа elеktr tоki, hаrаkаtlаnuvchi mаshinаlаrning, qurilmаlаr vа ulаrning qismlаrining kinеtik quvvаti, idishlаrdаgi bug’ yoki gаzlаr, chidаsh qiyin bo’lgаn dаrаjаdаgi shоvqinlаr, tеbrаnishlаr, infrа- vа ul`trаtоvushlаr, yoritishning еtаrli emаsligi, elеktrоmаgnit mаydоn, iоnlаshtiruvchi nurlаnishlаr vа bоshqаlir kiritilаdi.
|
| |
D. Xavfni boshqarish vositalari va xavfni boshqarish dasturlarining natijasini o’lchash, hisobotni tekshirish va baholash

|
D. Xavfni boshqarish vositalari va xavfni boshqarish dasturlarining natijasini o’lchash, hisobotni tekshirish va baholash
|
bet | 64/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)D. Xavfni boshqarish vositalari va xavfni boshqarish dasturlarining natijasini o’lchash, hisobotni tekshirish va baholash.
1. Xavf-xatar darajasining tahlilini, qiymatini, rentabellik tahlilini, ishni tanlab olishni, yo’qotishlar koeffitsiyenti va shunga o’xshash uslubiyatni o’z ichiga olgan uslublarni tuzish va amalga oshirish. Xavfni boshqarish va xavfni nazorat qilishni boshqarish dasturining natijasini vaqti vaqti bilan va muntazam baholash uchun.
2. To’liq samaradorlik uchun xavfni boshqarish vositalari va dasturlari samaradorligi hamda sarflarni baholash va tizim, tashkilot, ishlab chiqarish va operatsiya xissasini o’lchash uchun uslublarni rivojlantirish.
3. Boshqarilishi va ularning joriy qilinishiga mas’ul bo’lgan insonlarga va tashkilotlarga xavfni boshqarish vositalari yoki xavfni boshqarish dasturlariga kiritilgan tavsiya qilingan saralash va o’zgartirishlarni o’z ichiga olgan baho sifatini aniqlash natijasini ta’minlash.
4. Barcha tizimlar, tashkilotlar, jarayonlar va operatsiyalar yoki ularning komponentlarining ko’rsatkichlarini baholaydigan boshqarish va nazorat dasturlarining hisob-kitobini yo’naltirish, rivojlantirish yoki yordam berish.
|
Mavzudagi barcha ma’lumotlar Fundamentals of occupational safety and health / Mark A. Friend and James P.Kohn.—4th ed. 12 bobidan olingan.
Xulosa
Mehnatni va sog’liqni muhofaza qilish kasbining ildizi sanoatlashgan jamiyat boshlariga borib taqaladi. Inson salomatligi, xavfsizligi, mulkchiligiga nisbatan havotiri ushbu kasbning negizini tashkil qiladi. Kitobning keyingi boblarida mehnatni muhofaza qilishni boshqarishning yaxshi dasturlarini joriy qilish uchun muhim bo’lgan elementar bilim va ko’nikmalarga yanada batafsilroq to’xtalib o’tiladi.
Mavzuni mustaxkamlash uchun savollar
Nima uchun xavfsizlikning yaxshi dasturi foyda keltiradi? To’rtta sababini ayting.
Ko’pchilik ishlaydigan shaxslar mehnatni muhofaza qilish va sog’liqni saqlash haqida qayg’urishadi deb o’ylaysizmi? Nima uchun?
Mehnatni va sog’liqni muhofaza qilishning tarixiy hodisalarini o’rganish nima uchun foydali?
“Xavfsizlik’’ so’zining ma’nosini qanday tushunasiz? Sizning talqiningiz bilan professional talqin o’rtasidagi farq?
Ish joyidagi xavfsizlik va sog’liqning xavfi mumkin bo’lgan qanday yo’qotishlarga olib kelishi mumkin?
Xavfsizlik mutaxassislarining majburiyatlaridan misollar keltiring.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
D. Xavfni boshqarish vositalari va xavfni boshqarish dasturlarining natijasini o’lchash, hisobotni tekshirish va baholash
|
Mehnatni va sog’liqni saqlash kasbida foydalaniladigan muhim terminlardan biri “xavfsizlik”

|
Mehnatni va sog’liqni saqlash kasbida foydalaniladigan muhim terminlardan biri “xavfsizlik”
|
bet | 59/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Mehnatni va sog’liqni saqlash kasbida foydalaniladigan muhim terminlardan biri “xavfsizlik”. Balki, bu xavfsizlik kasbidan yiroq bo’lgan odamlar tomonidan eng noto’g’ri izohlangan termindir. Mutaxassis bo’lmagan uchun “xavfsizlik” termini jarohat olmaslikni anglatadi. Professionallar uchun “xavfsizlik” yo’qotish yuz berishi mumkinligiga bo’lgan tahlika ehtimoliga bo’lgan havolani taxmin qiladi. Bu maqul keladigan yoki tahlika ehtimoli kam bo’lgan, sharoitlar yoki harakatlar ishlash, inson, uskuna, vosita yoki tashkilotga zarar olib kelishi uchun potensialga ega bo’lgan” deb aniqlash mumkin.
Mehnatni va sog’liqni saqlashda bir nechta, mehnat muhofazasi bo’yicha mutaxassislar oldini olishga yoki boshqarishga harakat qiladigan, yo’qotishlar turlari mavjud. Salomatlik va xavfsizlik odatiy yo’qotishlar, jarohatlar, kasalliklar va o’limlarni ichiga oladi. Ish joyining yo’qotishlari uskunaning buzilishini, xom ashyoning yoki tayyor mahsulotning lat yeyishi, xizmat ko’rsatishning/ishlab chiqarishning uzilishi, obro’ – e’tiborning yo’qotilishini o’z ichiga oladi.
Tahlika – ehtimollik o’lchovi va sodir bo’layotganning yo’qotilishi muhimligi deb topilsihi mumkin. Xavf-xatar – ish joyining sharoitlari yoki ishchining jarohatga, kasallikga yoki o’zga tashkiliy yo’qotishga olib kelishi mumkin bo’lgan ishchining xatti – harakati. Professional tahlikani aniqlash hodisalarning paydo bo’lishini, ham yakuniy natijaning potensial jiddiyligini o’rganish shu tariflarda ko’rsatilgan.
Ish joyidagi tahlikani baholash tashkilotdagi xavf – xatarning turlarini aniqlashdan boshlanadi. Tashkilot tahlikani mumkin bo’lgan yoki oqilona darajaga kamaytiradi yoki yo’q qiladi. Hech narsa tahlikasiz deb bo’lmaydi. Mehnatni muhofaza qilish bo’yicha mutaxassislar daxlsiz tahlikaga ega bo’lganlarning vazifalarini va harakatlarini aniqlaydilar. Keyin ular sistematik tarzda tahlikaning darajisini yo’q qilishga yoki kamaytirishga harakat qiladilar. Tahlika darajasini baholash muhokamasining tafsilotlari 5 bobda “Baxtsiz hodisaning sababli shartlanganligi va tergov. Teoriya va qo’llash”.
Ayrimlar baxtsiz hodisa insonning nozorati doirasidan tashqari bo’ladigan narsa deb o’ylayotgan bir damda, mehnatni muhofaza qilish bo’yicha mutaxassislar baxtsiz hodisaga sistematik va dadil qaraydilar. Baxtsiz hodisa – oddiy operatsiyalarni uzadigan, jarohat yoki shikastlanishga olib keladigan, rejalashtirilmagan hodisalar. Xodimning xavfsiz bo’lmagan xatti – harakatlari, ish joyidagi xavfli sharoitlar va boshqalar sabab bo’ladi. Tegishli chora – tadbirlar amalga oshirilganda, ko’p baxtsiz hodisalarni bartaraf qilish mumkin.
Mavzudagi barcha ma’lumotlar Fundamentals of occupational safety and health / Mark A. Friend and James P.Kohn.—4th ed. 12 bobidan olingan.
|
| |
Mehnat va sog’liqni muhofaza qilish harakatini bajaruvchi insonlarning vazifalari

|
Mehnat va sog’liqni muhofaza qilish harakatini bajaruvchi insonlarning vazifalari
|
bet | 60/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Mehnat va sog’liqni muhofaza qilish harakatini bajaruvchi insonlarning vazifalari
Mehnatni va sog’liqni muhofaza qilish faoliyatini bajaruvchi insonlarga berilgan lavozimlar ko’pgina nomlar bilan ataladi. Quyidagi ro’yhat lavozimlarning atigi bir nechtasi bilan tanishtiradi.
Sanoat gigiyenisti: asosan injeneriya, fizika, kimyo yoki biologiyani o’rgatishda bu inson tadqiqotlar va tajribalar orqali ta’sir etishning turli darajalari ostida kimyoviy moddalar va fizikaviy jismlarning sog’liqqa ta’sir etish ilmini egallagan. Sanoat gigienisti ta’sir etish va ishlab chiqish darajasini topishni talab qiladigan analitik uslub hamda xavf-xatar nazoratida foydalanadigan boshqa uslublarni nazorat qilishga jalb etilgan.
Xavf- xatar menejeri: tashkilotda xavf- xatar menejeri yong’in, baxtsiz hodisa hamda tabiiy va sun’iy yo’qotishlarni kamaytirishni o’z ichiga oladigan sug’urta dasturlari va boshqa harakatlar uchun mas’uldir.
Xavfsizlik mutaxassisi xavfsizlik sohasida ixtisoslashtirilgan bilim va ko’nikmalar hamda bilim darajasidagi muvaffaqiyatlari asosida professional maqomga erishgan insondir.Ular yana Mutaxassislarning Kafolatlangan Xavfsizligi Komissiyasidan CSP maqomiga ham o’z mehnatlari bilan erishganlar.
Mehnatni muhofaza qilish muhandisiinsonlar hamda mol-mulk uchun muqobil himoyaga erishishida bilimi, tajribasi litsenziyasi orqali o’zining bandlik vaqtining ko’pini yoki hammasini ilmiy prinsplar qo’llashga hamda ish joyini, atrof-muhitni modifikatsiyalash(o’zgartirish)ni nazorat qilishga bag’ishlagan insondir.
Xavfsizlik bo’yicha menejerkorxonada xavfsizlik bo’yicha tashkilotni yuritish hamda uning faoliyatini qo’llab quvvatlanishiga mas’ul shaxsdir.Qoidaga ko’ra, xavfsizlik bo’yicha menejer xavfsizlik dasturini hamda unga tobe bo’lgan shaxslar: yong’in xavfsizligi koordinatori, sanoat gigiyenisti, xavfsizlik bo’yicha mutaxassis hamda xavfsizlik xizmati xodimlarini boshqaradi.
Xavfsizlik va sog’liqni saqlash mutaxassisning roli va majburiyatlari
Xavfsizlik bo’yicha mutaxassislarning vazifa va majburiyatlari ular band bo’lgan ish o’rinlariga hamda ular ishlaydigan joydagi xavf xatar faktorlarining turlariga bog’liq. Xavfsizlik bo’yicha mutaxassislarning roli va majburiyatlarini o’rganish(tadqiq etish) asosida (Kon,Timmons va Bessi,1991) quyidagi harakatlar tez-tez bajariladigan harakatlar sifatida belgilandi:
|
| |
Elektrotexnika va elektronika

|
Elektrotexnika va elektronika
|
bet | 97/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Elektrotexnika va elektronika:
О‘zgarmas tok chiziqli elektr zanjirlari. О‘zgarmas tok elektr generatorlari. О‘zgarmas tok elektrotexnik qurilmalarining shartli grafik tasvirlanishi. Elektr zanjiri va uning elementlari. О‘zgarmas tok elektrotexnik qurilmalarining almashtirish sxemalari. Rezistiv elementlar, E.Y.K. va tok manbalari, ularning xususiyatlari va tavsiflari. Aktiv va passiv ikki qutbliklar va ularning almashtirish sxemalari. Aktiv ikki qutbliklarning ish rejimlari.
Bir fazali о‘zgaruvchan tok elektr zanjirlari. О‘zgaruvchan elektr toki. Bir fazali sinusoidal о‘zgaruvchan tok elektr zanjirlari.
О‘zgaruvchan tok haqida asosiy tushunchalar. Davriy va nodavriy о‘zgaruvchan tok. Sinusoidal E.Y.K. ni xosil qilish. Sinusoidal о‘zgaruvchan tokning asosiy tavsiflari (xarakteristikalari).
Uch fazali о‘zgaruvchan tok zanjirlari. Kо‘p fazali о‘zgaruvchan tok. Uch fazali elektr toki xaqida tushuncha. Uch fazali E.Y.K. ni xosil qilish. Simmetrik va nosimmetrik uch fazali elektr energiya manbalari. Faza E.Y.K. larining shartli musbat yо‘nalishi. Uch fazali sistemada E.Y.K. ni vektor diagramma qо‘rinishda kompleks tekislikda ifodalanishi.
Davriy nosinusoidal tok elektr zanjirlari. Nosinusoidal tok, kuchlanish va E.Y.K. lar xaqida umumiy tushunchalar. Nosinusoidal tok, kuchlanish va E.Y.K. paydo bо‘lishining asosiy sabablari. Nosinusoidal kuchlanish va tok manbalari. Nosinusoidal davriy tok, kuchlanish va E.Y.K. larni Furye qatoriga yoyish.
Nochiziqli elektr zanjirlar. Magnit zanjirlar. Transformatorlar. Elektr mashinalari. Asinxron mashinalar. Sinxron mashinalar. Elektronika. Elektr yuritmalari. Korxonalarning elektr ta’minoti asoslari.
Issiqlik texnikasi:
Texnik termodinamika. Termodinamika fani va uslubi. Termodinamika, issiqlik texnikasining asosi. Termodinamik tizim va ishchi jism. Asosiy termodinamik holat parametrlari. Termodinamik sirt. Asosiy gaz qonunlari. Ideal gaz holat tenglamasi. Gaz doimiysi. Ideal gazlar uchun termodinamikaning I qonunini analitik ifodasi. Issiqlik sig‘imi. Gazlar issiqlik sig‘imining molekulyar - kinetik nazariyasi. Issiqlik sig‘imi kvant nazariyasining unsurlari. Haqiqiy va о‘rtacha issiqlik sig‘imlar. Gaz issiqlik sig‘imlarining emperik ifodalari. Issiqlik sig‘imini jarayonga va haroratga bog‘liqligi. Ideal gaz aralashmalari. Dalton qonuni. Aralashma tarkibining berilish usullari. Aralashma kо‘rsatkichlarini tarkibi, hamda uni komponentlar. Suv bug‘i. Bug‘lanish va bug‘ni qaytadan suvga aylanishi. Tо‘yingan bug‘ bosimini haroratga bog‘ liq ligi. Fazaviy о‘tishda muvozanat holati. Bug‘lanish va bug‘ni qaytadan suvga aylanishi. Tо‘yingan bug‘ bosimini haroratga bog‘liqligi. Fazaviy о‘tish issiqligi. Quriganlik darajasi. Erish. SublimatsiY. Fazaviy о‘tishning P-t diagrammasi. Uchlamchi nuqta. Nam tо‘yingan, quruq va о‘ta qizigan bug‘ning solishtirma hajmi, entalpiyasi, entropiyasi. Suv va suv bug‘ining termodinamik jadvallari. Suv bug‘ining P-V, T-S, h-S diagrammalari.
|
| |
Variant № - Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish

|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish
|
bet | 3/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #130837 |
Bog'liq 1 топширик namunaVariant № 3 savol № 3
Savol: Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasida xalqaro xamkorlik qilish.
1-savolga javob (bu yerda birinchi savolingizni javobini yozasiz)
Bizga ma’lumki, FV(Favqulodda Vaziyatlar) ta’sir qilish hajmiga ko’ra bir necha turlarga bo’linadi. Hamda ular ichida eng xavflisi va kattasi bu - Global Favqulodda Vaziyatlardir (GFV) . Ya’ni , bu turdagi FV larda ma’lum bir mamlakat hududida emas , balki bir nechta mamlakatlar hududida ro’y berishi mumkin. Ba’zi FV lar mintaqalararo yoki global turda bo’lishi mumkin. Shuning uchun, aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish maqsadida har bir mamlakat o’z qo’shni davlatlari bilan o’zaro hamkorlikda turli hamkorliklar va FV larning oldini oluvchi bitimlarga ega bo’lishi lozimdir.
Jumladan bizning mamlakatimiz ham bir qancha xalqaro xamkorlik shartnomalariga egadir. Fuqaro Mudofaasi Xalqaro Tashkilotiga (FMXT) Fransiyaning tibbiyot xizmati generali Jorj Sen-Pol tomonidan asos solingan bo‘lib, 1931-yilda “Jeneva hududi” xalqaro assotsiatsiyasiga, 1958-yilda Fuqaro Mudofaasi Xalqaro Tashkilotiga aylantirilgan. FMXTning asosiy vazifalari – fuqaro mudofaasi milliy tashkilotlari bilan aloqalar o‘rnatish, aholini muhofaza qilish sohasida tadqiqotlar o‘tkazishga ko‘maklashish, favqulodda vaziyatlarni oldini olish, ular sodir bo‘lganda aholini harakat qilishga tayyorlash bo‘yicha tajriba almashinuvini amalga oshirishdan iborat.
FMXTning Shtab-kvartirasi Shvetsariyaning Jeneva shahrida joylashgan bo‘lib, unga 53 ta davlatlar a’zolik qiladilar. Xususan, MDH davlatlaridan Ozarbayjon (03.11.1993y.), Armaniston (01.04.1994y.), Moldova (11.01.1997y.), Rossiya Federatsiyasi (06.05.1993y.), Qozog‘iston Respublikasi (15.03.1996y.) va Qirg‘iziston Respublikasi (09.01.2012y.). mazkur xalqaro tashkilotga a’zo bo‘lishgan.
O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Fuqaro Mudofaasi Xalqaro Tashkiloti o‘rtasida 2018-2020 yillarga mo‘ljallangan aholi va hududlarni tabbiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish bo‘yicha hamkorlik rejasi imzolandi.
|
| |
Variant № - Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish

|
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz xodisalar va baxtsiz xodisalarni tekshirish
|
bet | 4/8 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #130837 |
Bog'liq 1 топширик namunaVariant №___3___ savol №___33____
Savol: 33. Gazsimon moddalarning yonishi va portlash xususiyatlari.
2-savolga javob (bu yerda ikkinchi savolingizni javobini yozasiz)
Yonuvchi gazsimon moddalarning yonish va portlash xavfi ularning alangalanish chegaralari, chaqnab yoki alangalanib yonish harorati va alanganing tarqalish tezligi bilan belgilanadi.
Yonuvchi gazning havodagi kislorod bilan aralashmasi yonish uchun etarli darajada yig‘ilib qolgan muhitda haroratning ko‘tarilishi, uning o‘z-o‘zidan alangalanib ketishiga sabab bo‘ladi. Aralashmaning yonishiga sabab bo‘lgan dastlabki haroratni, uning alangalanish harorati deb ataladi.
Gazning havo bilan aralashib yonishi har qanday aralashma holatida ham amalga oshavermaydi, balki ma’lum chegaraviy miqdordagi aralashma hosil bo‘lganidagina yonishi mumkin. Shuning uchun ham aralashmalarning alangalanadigan miqdorlari quyi va yuqori chegaralar sifatida belgilanadi. Bunda gazlarning quyi chegara miqdori deb, ularning alanga hosil qilgan holatidagi minimal miqdori tushuniladi va ana shu quyi chegara, sanoat korxonalarining yong‘in va portlash xavfiga moyillik toifalarini aniqlashda asosiy me’zon bo‘lib xizmat qiladi.
Qurilishda ishlatiladigan ba’zi yonuvchi modda va ashyolarning yonish va portlash xavfi o‘zaro bir-biriga o‘xshash bo‘ladi. Ammo ahamiyatli farqi shundaki, portlash jarayonida alanganing atrofga tarqalish tezligi yong‘indagiga nisbatan juda yuqori bo‘ladi. YOnuvchi gaz va bug‘larning havo bilan gomogen aralashmasi ma’lum sharoitda portlab yonish imkoniyatiga ega bo‘lishi mumkin.
Bino va inshootlarda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan. portlovchi bosim kuchini aniqlash va engil otiluvchi himoya qurilmalarini loyihalash uchun yong‘in paytida alangani tarqalish tezligini bilish juda zarur hisoblanadi.
Modda va ashyolarning yonuvchanlik va portlash xususiyatlari ularning yonish jarayonidagi agregat holatini belgilovchi ko‘rsatkichlar orqali aniqlanadi. Bu ko‘rsatkichlar yonuvchi moddalarning agregat holatiga qarab turlicha bo‘ladi. Jumladan, yonuvchi modda gazsimon bo‘lganda bu ko‘rsatkichlar quydagilardan iborat bo‘ladi:
alanganish chegara miqdori (ACHM);
alangani tarqalish tezligi (ATT);
kislorodni portlashdagi quyi miqdori (KPQM);
o‘z-o‘zidan alangalanish va chaqnab yonish harorati (Ta);
portlash jarayonidagi xavfli bosim (Rmax);
bosimni ko‘tarilish tezligi va boshqalar.
Yonuvchi gazsimon moddalarning atmosferada alangalanish chegaralari, ularni ma’lum atmosfera bosimi ostida, tashqi harorat manbai ta’siridan (butun hajmi bo‘yicha) alangalana olish imkoniyatiga ega bo‘lgan, havodagi nisbiy miqdori bilan aniqlanadi. Bunday holatdagi gazlarning yonish va portlash chegaralari ikkita, ya’ni quyi va yuqori chegara miqdorlar hajmida bo‘ladi.
|
| |
- Yaratilgan axborot tizimi intellektual mulk agentligi tomonidan ro‘yxatdan o‘tkaziladi; 
-

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Bemorlarda
qon
ketish
kasalligini
erta
va
sifatli
diagnostikalashning intellektual tizimi
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3.
Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand
davlat universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
Kelib chiqishi - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 70/129 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 5,48 Mb. | | #157537 |
Bog'liq ЙЎНАЛИШГА КИРИШ УМК (2)Kelib chiqishi
1970 yilda Mehnatni va Sog’liqni muhofaza qilish haqidagi qonun (OSHA)gacha mehnatni muhjfaza qilish va sog’liqni saqlash masalalarini nazorat qilish uchun hech qanday markazlashtirilgan va sistematik uslublar bo’lmagan. Ish vaqtidagi yaralar va kasalliklar bo’yicha statistic ma’lumotlar ba’zi shtatlar va ba’zi xususiy tashkilotlarda yig’ildi. Milliy ko’rsatkichlar sal kam ishonchli prognozlarga asoslangan edi. OSHA o’tishi bilan muntazam umummilliy taomillar uchun, muammo va ularning hal etilishini o’lchash uchun birinchi poydevor keldi.
Yaralar va kasalliklarning aniq hisobotini berish xavfsizlik va sog’liqni saqlash dasturlari uchun axborotlarni taqdim ejuda muhimdir. Yara va kasalliklarni qayd etish – bu (29 CFR 1904) qonunga muvofiq holdagi talabdir. OSHA 300, 300A va 301 shakllari haqida saqlangan axborotlar xavfsizlik bo’yicha mutaxassisning manfaati uchun ishlatilishi mumkin, shu maqsaddaki:
Mavzudagi barcha ma’lumotlar Fundamentals of occupational safety and health / Mark A. Friend and James P.Kohn.—4th ed. 12 bobidan olingan.
qanday operatsiyalar o’ta xavfli ekanini bilish uchun;
xavfsizlik va sog’liqni saqlashdagi zaif joylarni aniqlashda;
dasturlarning natijasini avvalgi hisobotlar yoki shunga o’xshash rejalarning qaydlari bilan solishtirgan holda muhokama qilish uchun;
baxtsiz hodisani tahlil qilish va tekshirishda yordam berish uchun;
konkret va aniq ta’sirlar yoki jarayonlar yoki ikkalasi bilan bog’langan holda professional kasalliklarning sabablarini aniqlashda;
qonuniy va sug’urta talablarini qondirishda.
Aniq hisobotlar kasalliklar va yaralarni shunday tahlil qilishda ishlatilishi mumkinki, unda muammoli sohalar aniqlanishi va to’g’rilanishi mumkin. (NIOSH, 1979 y, 20 bet).
Hisobga olishni yuritish
11 ta yoki undan ko’p xodimlari bor ish beruvchilar 29 CFR 1904 da ko’rsatilganidek, OSHAning ro’yhatida qayd ttilish talablariga duch keladilar. Ular ishlab chiqarish jarohatlari yoki kasalliklari sodir bo’lishi bilan hisobot yozishlari kerak. 10 ta yoki undan kam xodimlari bo’lgan ish beruvchilar bunday hisobotni yozishdan ozodlar, agar Mehnat Statistikasi Byurosi (BLS) tomonidan Ishlab chiqarish jarohatlari va Kasalliklarining har yili o’tkaziladigan ma’lumotida ishtirok etish olib qo’yilmagan bo’lsa. Sanoatning xavflilik darajasi past bo’lgan ayrim tarmoqlari ham ozod qilinadi. Ammo ular OSHA ko’rsatmasining qolgan qismiga, yani ularning sanoati va ish o’rinlariga qo’llanadigan qismiga duch keladilar va ular OSHA plakatini chiqarishlari kerak bo’ladi.
Uchyot (hisobga olish)ni yurgizishning maqsadi BLS obzori materiallarini yig’ishga, sanoatning xavflilik yuqori darajada bo’lgan tarmoqlarini aniqlashga va ish beruvchining hisoboti holatini xodimlarga yetkazishga ruxsat berishdan iboratdir (www.OSHA.gov)
Mavzudagi barcha ma’lumotlar Fundamentals of occupational safety and health / Mark A. Friend and James P.Kohn.—4th ed. 12 bobidan olingan.
|
| |
-bosqich. 
Yakuniy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
№
Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda
vazifalarni to‘liq bajargan va yangilik qilishga intiladigan, har
jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil
fikirlay oladigan olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan
o‘quvchilarga
4
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Og‘izaki-savol javob savollari.
1. Nazorat-o‘lchov asboblarining vazifasi nima?
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘qitish vositalari
Yozuv doskasi, slaydlar, proyektor,
kompyuter
O‘qitish sharoitlari
Maxsus texnik vositalar bilan
jihozlangan auditoriya
Qaytar aloqaning usul va
vositalari
Kuzatish, savol javob, Charxpalak
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari va
vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
O‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
-bosqich 
Asosiy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

2-bosqich Asosiy (60 daqiqa) O‘quvchilar bilimni faollashtirish 2.1. O‘quvchilarni og‘izaki savol-javob orqali sovutish tizimi haqidagi tasavvurlarini aniqlaydi (2-ilova). Savollarga javob beradi Maqsad va vazifani belgilanishi 2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi, maqsad va uning faoliyat natijalari bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi Yozib oladilar Yangi o‘quv material bayoni 2.3. Slaydlar Power point dasturida (3-ilova) namoyish va sharhlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy tushunchalarni bayon qiladi 2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi 2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha xulosalaydi 2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd qilishlarini eslatadi (4-ilova) Kuzatadi, savollarga javob beradi, ma'lumotlarni daftarga qayd qiladi Yangi o‘quv materialini mustahkamlash 2.10. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini tekshirishda B/B/B jadvaldan foydalanadi (5-ilova) B/B/B jadvalni to‘ldiradi 3-bosqich. Yakuniy (10 daqiqa) Mashg‘ulot yakuni 3.1. Mavzu yakunlanadi, olingan nazariy bilimlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida muhim ahamiyatga ega ekanligiga o‘quvchilar e'tiborini qaratadi Diqqat qiladi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Uyga vazifa beriladi 3.2. Oilaviy ahvolini hisobga olgan holda oilada yoki tanishlarida mavjud avtomobilda qo‘llanilgan dvigatelni sovutish tizimini tuzilishini o‘rganib kelish bo‘yicha vazifa beradi Topshiriqni yozib oladi
(10 daqiqa) - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

(10 daqiqa) Tashkiliy qism 1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi 1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni va auditoriyani mashg‘ulotga tayyorligini tekshirish 1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan o‘quvchilar bilimini baholaydi (1-ilova) Salomlashadi, tinglaydi, savollarga javob beradi, o‘tilgan mavzuni gapiradi 2-bosqich Asosiy (60 daqiqa) O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish 2.1.Auksion o‘tkazib o‘quvchilar bilimlarni faollashtiradi (2-ilova). Auksionda ishtirok etadilar Maqsad va vazifani belgilanishi 2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi, maqsad va uning faoliyat natijalari bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi Yozib oladilar Yangi o‘quv material bayoni 2.3. Slaydlar Power point dasturida (3-ilova) namoyish va sharhlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy tushunchalarni bayon qiladi 2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi 2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha xulosalaydi 2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd qilishlarini eslatadi (4-ilova) Kuzatadi, savollarga javob beradi, ma'lumotlarni daftarga qayd qiladi Yangi o‘quv materialini mustahkamlash 2.10. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini tekshirishda "Charxpalak"dan foydalanadi (5-ilova) Charxpalak tuzadi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

144
=
unda katta auditoriyadagi mashg‘ulotlar kichik guruhlardagi individual
mashg‘ulotlar bilan qo‘shib olib boriladi# a`lo javob
~ unda katta maktabdagi mashg‘ulotlar kichik guruhlardagi individual mashg‘ulotlar
bilan qo‘shib olib boriladi #yana urinib ko`ring
~ unda katta auditoriyadagi mashg‘ulotlar katta guruhlardagi individual mashg‘ulotlar
bilan qo‘shib olib boriladi #yana urinib ko`ring
~ unda kichik auditoriyadagi mashg‘ulotlar kichik guruhlardagi individual
mashg‘ulotlar bilan qo‘shib olib boriladi #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 129-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.20-savol::
Tramp rejasiga ko`ra zamonaviy texnik vositalar yordamida 100-150 kishidan
iborat katta guruhlarda kimlar tomonidan leksiya o‘qiladi.
{
= yuksak malakali o‘qituvchilar, professorlar # a`lo javob
~ yuksak malakali maktab raxbarlar #yana urinib ko`ring
~ yuksak malakali o'qituvchilar #yana urinib ko`ring
~ yuksak malakali pedagog-olimlar #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 129-saxifani qayta ko`rib
chiqin/