Jarayon nazariyasi - Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali

|
Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti olmaliq filiali
|
bet | 2/4 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #111084 |
Bog'liq zuhraJarayon nazariyasi
Nikel shteynlarini konvertirlash jarayoni.
Nikel shteynlarini konverter qilish ko'p jihatdan mis shteynlarini tozalash bilan bir xil. U bir xil bo'linmalarda amalga oshiriladi, ammo o'zining sezilarli farqlariga ega.Nikel shteynlarda metall fazaning mavjudligi ikkita reaktsiyaga sabab bo'ladi:
2Fe+O2+SO2=2FeO*SiO2
2FeS+3O2+SiO2=2FeO*SiO2+2SO2
Nikel shteynli konverterlash
Bundan tashqari, ikkinchi reaksiya faqat metall temirning asosiy qismi oksidlangandan keyin rivojlanadi. Chunki, massa ortganda, yog'siz shlak konvertorga har bir qo'shimcha ferronikelning kiritilishi bilan birga bo'ladi - tozalashning ushbu bosqichida ikkala reaktsiya ham o'zgarib turadi.Metall temirning oksidlanish reaktsiyasi temir sulfidining oksidlanishiga qaraganda bir xil miqdordagi kislorod uchun juda ko'p miqdorda issiqlik chiqishi bilan davom etadi, shuning uchun nikel shlakini puflaganda odatda yuqori harorat rivojlanadi - taxminan 1300 °C. Bu jarayonning borishi va shlak tarkibiga sezilarli ta'sir qiladi.Ma'lumki, furma tasmasi yaqinidagi konvertorlarda havo eritma bilan aloqa qilganda, temir magnetitgacha haddan tashqari oksidlanadi, keyinchalik u qisman sulfid (yoki metall) temir bilan oksidga, masalan, reaktsiyalar bilan qaytariladi.
3Fe3O4+FeS+5SiO2=5(2FeO*SiO2)+SO2
Fe3O4+Fe+2SiO2=2(2FeO*SiO2
Nikel shteynli konverterlash uning bir qismi shteynga aylanadi. Shlakdagi magnetitning tarkibi uning oksidlanish zonasida hosil bo'lish reaksiya tezligi va qaytarilish reaktsiyalari nisbati bilan belgilanadi; ikkinchisi yuqori tezlikda davom etsa, shteynning harorati va kislotaligi qanchalik baland bo'lsa. Bu shuni anglatadiki, nikel shteynini konverterlashning yuqori harorati va ulardagi metall temirning mavjudligi magnetit miqdori past bo'lgan shteyn ishlab chiqarishni aniqlaydi Xuddi shu omil shteynning kislotaligiga ta'sir qiladi. Konverter shteyining kislotaliligi eritmadagi temir oksidlanish tezligi va shlakdagi qattiq kvartsning erishi nisbatiga bog'liq.
Ammo boshqa narsalar teng bo'lsa (o'lchami, kvartsning reaktivligi, aralashtirish sharoitlari va boshqalar), kvartsning erishi intensivroq davom etadi, harorat qanchalik yuqori bo'lsa, buning natijasida nikel shteynini konverter qilishda kremniy tarkibidagi shteyn olinadi. 28-30% ni tashkil etadi, ya'ni mis ishlab chiqarishdan yuqori.
Shlak qanchalik issiq va kislotali bo'lsa, undagi nikel shunchalik kam bo'ladi: converter qiluvchi nikel shlaklari 0,8-1,2% nikelni o'z ichiga oladi. E'tibor bering, ozg'in shlakni olish uchun nisbatan ozg'in massa to'planishi va shlakni suv ko'ylagi matining yangi qismini olgandan so'ng nozik va keng oqim bilan to'kish kerak.
Og'irlikni oshirish odatda bir nechta konvertorlarda amalga oshiriladi va dastlabki shteynni 60-70% nikelgacha boyitish uchun tushadi. Shteyn oksidlanish jarayonida ajralib chiqadigan ortiqcha issiqlik sovuq qo'shimchalar tomonidan so'riladi -shteynli oluklar va cho'tkalarning qobig'i, konvertor shlaklarining boy qobig'i va boshqalar. Sovuq qo'shimchalarning miqdori juda katta - 25-40% shteyn to'plami tugagandan so'ng, eritma kobaltni olib tashlash uchun tozalanadi, so'ngra shteyn"pishirish" boshlanadi, 45 daqiqa davom etadi.
Mis shteynlarini konverterlash qilishdan farqli o'laroq, nikel shteynlarini konverterlash qilish yuqori navli shteynni olish bilan yakunlanadi: oq shteynga o'xshash va 77-79% Ni, 18-20% S, 0,6-1,5% Cu, 0,3 ni o'z ichiga olgan mahsulot. % Fe va 0. 4% Co nikel shteynini konvertordagi metallga keyingi puflash juda qiyin. Ushbu konverterlash davriga mos keladigan reaksiya
4NiO + Ni3S2 = 7Ni + 2SO2 nikel hammomini eritilgan holatda saqlash zarurati tufayli an'anaviy konvertorda erishib bo'lmaydigan haroratlarni talab qiladi. Lekin, masalan, elektr pechlarida bu jarayon nisbatan oson amalga oshirilishi mumkin.Ko’p marta o’tkazilgan tajribalar shuni ko’rsatdiki, bu sharoitda 1500-1550° da tarkibida oltingugurt miqdori 0,5-1% bo’lgan metall nikelni tozalash mumkin.Nikelni to'g'ridan-to'g'ri shteyndan eritish jarayoni (qovurish jarayonini chetlab o'tish) asosan mis shteynini aylantirishning ikkinchi davriga o'xshaydi. Farqi shundaki, oltingugurt miqdorini kerakli miqdorga kamaytirish uchun metallni kislorod bilan to'yintirish kerak. Shuning uchun konditsioner metallni olish uchun birinchi navbatda oltingugurtni olib tashlash va keyin ortiqcha nikel oksidini uglerod bilan kamaytirish kerak.
Hozirgi vaqtda nikel shteynini konvertatsiya qilish yuqori sifatli shteyn ishlab chiqarish bilan yakunlanganligi sababli, temir miqdori 0,3% gacha kamaytirilgandan keyin tozalash to'xtatiladi. Puflashning tugashi temir choyshabga sochilgan shteyn chayqalishning sirt rangiga qarab baholanadi: nopoklik tarkibiga qarab, chayqalishning rangi ketma-ket qoradan ko'kgacha, qizil va somon-sariqdan oqgacha o'zgaradi; odatda konverterlash jarayoni somon-sariq rangli chayqalishlar paydo bo'lganda to'xtatiladi.
|
| |