nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
foydalanilgan - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

foydalanilgan
manbalar haqidagi bibliografik
ma’lumotlar kiritiladi
TAVSIYALAR
Ro‘yxatda dasturni ishlab chiqishda foydalanilgan adabiyotlar ko‘rsatiladi.
Kitob yoki maqola haqidagi qisqa bibliografik ma'lumot o`z uchiga quyigilarni jamlaydi:
●
muallifning familiyasi, ismi, sharifi;
●
sarlavha;
●
nashr qilingan joy, nashriyot, chop etilgan yili;
●
sahifalar soni.
8.
Dasturdagi
ilovalar
Ushbu bo‘limda dastur uchun nazariy materialni tushuntira oladigan
ilovalar ko‘rsatilgan
TAVSIYALAR
Ushbu bo‘limda quyidagilar ko‘rsatilishi mumkin:
●
mashg‘ulot ishlanmalari, tadbirlar, bayramlar ssenariylari
●
pedagoglarning keng qamrovli faoliyatini aks ettiradigan (
reja
) ishchi dastur (
tarbiyachi, logoped
/
defektolog, psixolog, musiqa rahbari, jismoniy tarbiya yo‘riqchisi va boshqalar)
;
●
o‘yinlar va o‘yin mashqlari tavsifi;
●
pedagog va ota-onalar uchun mahorat darslari ssenariylari;
●
tarbiyalanuvchilar oilalari bilan hamkorlikning turli shakllari
(maslahatlar, davra suhbatlari,
treninglar, seminarlar)
.
42
2-ILOVA. MTT guruhlarining namunaviy kun tartibi
2-ILOVA.
MTT guruhlarining namunaviy kun tartibi
Bolalar to‘liq kun davomida bo‘ladigan guruhning namunaviy kun
tartibi
№
Kun tartibi
Vaqtning tax
-
miniy taqsimoti
Vaqt (daqiqada)
1.
Bolalarni qabul qilish, erkin o‘yin faoliyati, ertalabki
badantarbiya
7:30 – 8:20
50
2.
Nonushtaga tayyorgarlik, nonushta
8:20 – 8:45
25
3.
Ertalabki davra suhbati
8:45 – 9:00
15
4.
Ta’lim va tarbiya jarayoni (katta va kichik guruhlarda)
9:00 – 9:40
40
Har bir mashg‘ulot
va erkin faoliyat
davomiyligi
15-20 daqiqa
5.
Hafta mavzusi bo‘yicha rivojlanish markazlarida bolalar
tanloviga ko‘ra o‘yin asosidagi ta’lim va tarbiya jarayoni
9:40 – 10:30
50
6.
Birinchi sayr (kuzatish, mehnat faoliyati, harakatli
o‘yinlar, mustaqil va individual faoliyat)
10:30 – 11:30
60
7.
Sayrdan qaytish
[kiyim almashtirish, gigienik tadbirlar, individual fao-
liyat
(zarurat bo‘lganda, logoped/defektolog, psixolog,
musiqa rahbari)
]
11:30 – 12:00
30
8.
Tushlikka tayyorgarlik, tushlik
12:00 – 12:30
30
9.
Guruh xonasida erkin o‘yin faoliyati
12:30 – 13:00
30
10.
Uyquga tayyorgarlik, kunduzgi uyqu
Uyqusiz guruhlarda: bolalarning erkin va tinch o‘yin fao-
liyati, bolalar bilan individual ishlash, badiiy adabiyot o‘qish
13:00 – 15:00
120
11. Tetiklashtiruvchi gimnastika, havo va suv muolajalari
15:00 – 15:10
10
12. Ikkinchi tushlikka tayyorgarlik, ikkinchi tushlik
15:10 – 15:30
20
13. Ta’lim va tarbiya jarayoni (katta va kichik guruhlarda)
15:30 – 16:10
40
Har bir faoliyat
turining davomiyligi
15-20 daqiqa
14. Erkin o‘yin faoliyati
16:10 – 16:50
40
43
2-ILOVA. MTT guruhlarining namunaviy kun tartibi
|
Axborotni taqdim etish tizimining rivojlanishi

46
keldi. Mohiyatan bu tabiatshunoslikda ilmiy-texnik taraqqiyotining yangi bosqichi
bo’lib qoldi. Ilmiy-texnik atamaning paydo bo’lishi axborot texnologiyasida sifat
o’zgarishini, ko’p nushada kitob, jurnal, gazeta, geografik harita, texnik
chizmalarning chop etilishi esa miqdor o’zgarishini keltirib chiqardi.
XIX asr oxiridagi texnik inqilob bilan bog’liq axborot texnologiyasi
rivojlanishidagi yangi bosqich barqaror xalqaro kommunikatsiya shakli sifatida
Obyekt  
  
Foydalanuvchilar soni

|
Obyekt
Foydalanuvchilar soni
|
bet | 29/42 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,75 Mb. | | #260002 |
Bog'liq bobyangi
2.1-jadval. O’zbekistondagi internetdan foydalanish bo’yicha statistika
(2023-holatiga ko’ra)
2004-yilda “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi qonun qabul qilindi va 2015-yilda unga qo‘shimcha o‘zgartirishlar kiritildi. 2017-yil aprel oyida Markaziy O‘zbekiston banki tomonidan “Bank kartalaridan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizom”ga o‘zgartirishlar kiritildi yakka tartibdagi tadbirkorlar milliy valyutada”. Yangi qoidalarga ko'ra, jismoniy shaxs tadbirkor o'z bank kartasini foydalanish uchun boshqa shaxslarga o'tkazish huquqiga ega. Yakka tartibdagi tadbirkor mumkin ishlab chiqarish xarajatlarini, shuningdek, tovarlar va xizmatlarni to'lash uchun bank kartasidan foydalaning. Mahalliy elektron tijorat – bu ichki savdo maydonchalari rivojlanishi bilan jadal rivojlanmoqda. Biroq, transchegaraviy elektron tijorat hali ham mavjud bojxona qoidalari va yirik xalqaro elektron tijoratning billing tizimlari to'sqinlik qilmoqda platformalar (masalan, e-bay.com va amazon.com) O‘zbekistonga kengaytirilmagan.
O‘zbekistonda ichki elektron tijorat rivojlanishining asosiy omillaridan biri bu takomillashuvdir mobil to'lov xizmatlari. Smartfonlar endi savdo xaridlari uchun bank kartalariga ulanishi mumkin. Bu usul plastik bank kartasidan ko'ra sotuvchi va xaridor uchun to'lov qulayroq
Xitoy va turk mahsulotlari mahalliy aholi orasida mashhur. Eng mashhur onlayn xaridlar sog'liq va go'zallik mahsulotlari, elektronika, kiyim-kechak va poyabzal. Elektron tijoratga nisbatan yangi kelgan odam sifatida O‘zbekiston bozori to‘yinmagan va yangi mahsulotlar va g‘oyalar uchun ochiq emas. Bojxona qoidalari va xalqaro billing tizimlari bilan yomon integratsiya hozirda e-tijorat savdosini inhibe qiluvchi omillardir va rivojlantirish kerak.
Mobil elektron tijorat hali ham rivojlanmoqda va O‘zbekistonda keng tarqalmagan. Mobil ilovalar ko'pchilik bo'lsa-da, reklama va axborot maqsadlarida hamda to'lov uchun ishlatiladi operatsiyalar hali ham naqd pul bilan amalga oshiriladi. Onlayn to'lov bank kartalari va foydalanish orqali amalga oshiriladi smartfonlar.
O‘zbekiston va Xitoy 2020-yildan keyin tovar ayirboshlash hajmini 10 milliard dollarga yetkazishni rejalashtirmoqda. Va kelajakda bu ko'rsatkichlar ikki barobardan ko'proq o'sishi kutilmoqda. Xitoy qariyb 8 milliard dollar yo'naltirdi O'zbekiston iqtisodiyotiga kiritilgan investitsiyalar va O'zbekiston bilan Xitoy o'rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi qo'shildi 2016 yilda 4,2 mlrd.
Qo'llaniladigan regressiya statistik usuli korrelyatsiya Internetdan foydalanish edi. Biz chiziqli va dan foydalandik ko'p o'lchovli regressiya texnikasi yuqori darajadagi ma'lumotlar o'rtasidagi aloqalarni baholash uchun statistik vosita sifatida bir necha yil. Internetdan foydalanish eksport va yoki import bilan bog'liqligini aniqlash uchun biz munosabatlarni baholash uchun mamlakat darajasidagi ma'lumotlardan foydalandik.
|
| |
EHM lar birinchi avlodining

48
foydalanishgan. Birinchi avlod mashinalari nisbatan keng o’lchami, energiyani ko’p
sarflashi, sustroq harakatlanishi va ishonchliligining pastligi bilan ajralib turadi.
Ikkinchi avlod EHM lar
yarimo’tkazgichlarga asoslanib, XX asrning 50 yillari
oxirgi va 60 yillar boshlarida yaratilgan.
Mazkur EHM lar avlodi markazlashmagan holda kirish-chiqishni boshqaruv
xususiyatiga ega bo’ldi. Bu turli tashqi qurilmalarning markaziy protsessorga
osongina ulanish imkoniyatini berdi. Kirish-chiqish qurilmasini to’plami ko’paydi,
tashqi qurilmasining hajmi kengaydi. Dasturiy ta’minot sezilarli darajada kengaydi.
Uning tarkibiga algoritmik tilli translyatorlar, operatsion tizimlari kira bordi. Ayni
paytda bir dasturli EHM lar bilan birga ikki dasturli EHM lar ham paydo bo’ldi. Ular
bitta protsessor bilan mashinalar asosiy qurilmalarining parallel ishlashini tashkil
etish hisobiga bir necha dasturlarni birgalikda amalga oshirish imkonini beradi.
EHM larning ikkinchi avlodi nafaqat muxandislik va ilmiy vazifalarni,
shuningdek, keladigan hamda chiqadigan katta hajmdagi axboroti bilan farqlanuvchi
iqtisodiy, axborot masalalarini hal etishda ham qo’llanila boshlandi. Ularning
nisbatan takomillashgan element bazasi sezilarli darajada protsessorning tezroq
harakatlanishiga va xotira hajmini oshirishga, EHM o’lchami qisqarib energiya
sarfining kamayishiga imkon berdi. Bunga ko’p darajada axborotni bosib chiqarish
montajining qo’llanishi sabab bo’ldi.
Bolalar bilan - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

5.1. Bolalar bilan ta’limiy ishlar tizimi ● yosh guruhlari bo‘yicha umumiy kun tartibi;
● ta’lim jarayonini tashkil etish shakllari va usullari;
● umumiy o‘quv yuklamasi
(darslar taqsimoti, markazlarda ishlash) .
Kun tartibini tashkil etish – SanPiNga muvofiq bolalarning guruhda
bo‘lishi. Mazkur guruhning yosh xususiyatlari, maktabgacha ta’lim
tashkilotining xususiyatlari, SanPiN talablarini hisobga olgan holda,
maktabgacha yoshdagi bolalarning maktabgacha ta’lim tashkilotida
bo‘lishining batafsil tartibi ilova qilinadi.
Qo‘shimcha ravishda quyidagilarni ilova qilish mumkin:
● harakatlar tartibi;
● korreksion mashg‘ulotlar, to‘garaklar, seksiyalar jadvali;
● bolalarni chiniqtirish tartibi va boshqalar.
5.2. Ota-onalar va ijtimoiy hamkor- lar bilan o‘zaro munosabatlar shakllari Bu bandda ota-onalar va ijtimoiy hamkorlar bilan hamkorlik qilish
imkoniyatlarini yaratadigan faoliyatning turli shakllari va usullarini
taqdim etish tavsiya etiladi:
● maktabgacha ta’lim tashkilotining ijtimoiy-madaniy muhitining xu-
susiyatlari, oila bilan o‘zaro munosabatlarning shakllari va usullari;
● pedagoglarning ijtimoiy-madaniy loyihalari.
● MTT pedagoglarning asosiy ijtimoiy sheriklari bilan o‘zaro muno-
sabatlarning batafsil yoritilishi
(ma'lum yo‘nalishlarga ega MTT uchun); ● tarbiyalanuvchilarning ijtimoiylashuvi uchun qo‘shimcha shart-
sharoitlar yaratish, ijtimoiy aloqalarni rivojlantirish, ta'limning
uzluksizligi va ketma-ketligini ta'minlashga qaratilgan pedagoglar-
ning ijtimoiy-madaniy loyihalari taqdim etiladi.
Ushbu ma'lumot haqida qo‘shimcha ma'lumot olish uchun "Oila va
mahalliy hamjamiyat bilan hamkorlik" qo‘llanmasiga qarang. Ota-
1-ILOVA. MTT ta’lim dasturini yaratish bo‘yicha tavsiyalar
40
onalar va ijtimoiy hamkorlar bilan o‘zaro munosabatlar shakllari jadval
shaklida taqdim etilishi mumkin.
Batafsil ma’lumot bilan “Oilalar va mahalliy hamjamiyat bilan hamkorlik”
qo‘llanmasida tanishishingiz mumkin.
AAT rivojlanishining bosqichlari, texnik vositalar va hal etiladigan vazifalar

|
AAT rivojlanishining bosqichlari, texnik vositalar va hal etiladigan vazifalarBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidAAT rivojlanishining bosqichlari, texnik vositalar va hal etiladigan vazifalar
Yil
EHM
Hal etiladigan masalalar
AAT turlari
1950 y.
oxiri,
1960 y.
boshi
I va II
avlod
EHM dan alohida, ish haqini hisoblash, moddiy
hisob-kitob, ayrim optimallashgan, nisbatan ko’p
mehnat talab qiluvchi vazifalarni hal etish
Ma’lumotlarni
qisman
elektron
qayta ishlash
1960 y.
1970-
yillar
oxiri
II
va
III
avlod
Rejadagi va joriy axborotni elektron qayta ishlash,
EHM
xotirasida
me’yoriy-ma’lumotnoma
xabarlarini saqlash, mashinagrammlarni qog’oz
ko’rinishidagi axborot tashuvchilarni chaqirib
berish
Ma’lumotlarni
qayta
ishlash
elektron tizimi
1970
yillar
III
avlod
Korxonalar, iqtisodiy ob’ektlar faoliyatining barcha
boshqaruv
jarayoni
bosqichlarida
axborotni
kompleks qayta ishlash, ABT kenja tizimini ishlab
chiqishga o’tish (moddiy-texnik ta’minot, tovarlar
harakatlanishi
HM,
jamoa
foydalanish hisob-
lash markazlari
sharoitida axborotni
markazlashtirilgan
avtomatlashtiril-gan
qayta ishlash
1980-
yillar
IV
avlod
Boshqaruv tizimini avtomatlashtirish (texnologik
jarayonlar
bilan),
avtomatlashtirilgan
loyixa
tizimini, korxonalar bilan BTA ni, reja hisob-kitobi,
statistika, moddiy-texnik ta’minot, fan va texnikani
rivojlantirish.
Ma’lumotlarni
markazlashmagan
holda qayta ishlash tendentsiyasi, vazifalarni ko’p
foydalaniladigan rejimda hal etish, hisoblash
texnikasidan qog’ozsiz foydalanish
Mini-EHM
bazasida texnologik
masalalarga
ixtisoslashishi
va
ma’lumotlar
massiviga uzoqdan
turib kirish, ayni
paytda kuchli super
EHM lar bazasida
axborotlarni qayta
ishlash
usullarini
avtomatlashtirish va
universallash-tirish
1980-
yillar
oxiridan
hozirgi
paytga-
cha
V
avlod
Iqtisodiy masalalarni kompleks hal etish; predmet sohasining
tizimli tavsifiga bog’liq holda ob’ektga-mo’ljallangan
yondoshuv; ilovalarning keng ko’lami; axborot tuzilmasini
tarmoqli tashkil etish; hisoblash texnikasidan foydalanish
davomida foydalanuvchining interaktiv o’zaro harakatni
o’zlashtirishi.
Intellektual
inson-mashinali
intel-lektual
interfeysini
rivojlantirish, qaror qabul qilishni qo’llab-quvvatlash tizimi,
axborot-maslahat berish tizimi
Zamonaviy
axborot-
texnologiyasi–
hisoblash
texnikasi,
aloqa
vositasi,
orgtexnika
vositalarining
uyg’unlashuvi
|
| |
Axborot tizimlari - bet 33

52
3.4 Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarining turkumlanishi
Avtomatlashtirish -
bu inson ish faoliyatini mashina va mexanizmlar bilan
almashtirish demakdir. U texnik, tashkiliy va iqtisodiy mazmundagi xatti-harakatlar
hamda tadbirlar kompleksidan iborat bo’lib, ishlab chiqarish jarayoni, boshqaruv
jarayonining u yoki bu ishini amalga oshirishda inson ishtirokini qisman yoki
butunlay cheklash imkonini beradi.
Avtomatlashtirish qachon zarur bo’ladi?
Quyidagi hollarda boshqaruvni
avtomatlashtirish, demak, axborot tizimini, texnologiyani avtomatlashtirish zarur
bo’ladi:
insonning fiziologik va psixologik imkoniyati mazkur jarayonni boshqarish
uchun etarli bo’lmasa;
boshqaruv tizimi inson hayoti va salomatligi uchun xavfli muhitda bo’lsa;
boshqaruv jarayonida ishtirok etish kishidan o’ta yuqori malakani talab
etsa;
boshqarish kerak bo’lgan jarayon o’ta tang yoki avariya holatida bo’lsa.
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasi (AAT)
– boshqaruv vazifalarini
hal etish uchun tizimli tashkil etilgan axborot jarayonlarini amalga oshirish usul va
vositalari majmuidir. U hisoblash texnikasi va aloqa vositalaridan foydalanish asosida
rivojlangan dasturiy ta’minotni qo’llash bazasida bajariladi.
SHunday qilib, avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasi texnik vositalardan,
ko’proq kompyuterlar, kommunikatsiya texnikalari, tashkiliy texnika vositalari,
dasturiy ta’minot, tashkiliy – uslubiy materiallar va texnologik zanjirga birlashgan
personaldan iborat bo’ladi. Ushbu harakat zanjiri axborotni yig’ish, uzatish, to’plash,
saqlash, qayta ishlash, foydalanish va tarqatishni ta’minlaydi.
Demak, har qanday axborot texnologiyasining maqsadi - belgilangan tashuvchi
vositada talab qilingan sifat darajasida kerakli axborotni olishdir.
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasini bir qator belgilarga, xususan,
axborot tizimini avtomatlashtirishni amalga oshirish imkoniyati, avtomatlashtirilgan
axborot texnologiyasining boshqaruv vazifalarini qamrash darajasi, texnologik
operatsiyalar sinfi, foydalanuvchining interfeys turi, EHM tarmog’idan foydalanish
variantlari va xokazo xususiyatlariga ko’ra tasniflash mumkin (3.3-rasm).
Axborot almashuv tizimlari

Bog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajid
Axborot almashuv tizimlari . Axborot almashuv tizimi xizmat ko’rsatishning
yangi turi hisoblanib, elektron xotiralar orqali ma’lumot almashish jarayonini
avtomatlashtirilgan holda amalga oshiradi. Bu tizim elektron aloqaning bir ko’rinishi
bo’lib, matnli ma’lumotlarni abonentlar o’rtasidagi almashuvini ta’minlaydi. Har bir
xabar xususiy xotiralarda saqlanadi va avtomatik tarzda tizimlar o’rtasida
almashinadi.
Foydalanuvchi harflar dastasi, displey, bosgich va boshqa qurilmalar
yordamida matnli ma’lumotlarni uzatadi va qabul qiladi. Bunda matnlar turli
muharrirlar yordamida tahrirlanishi mumkin. Tegishli ma’lumotlar bilan bog’lanishda
maxsus qoida va qurilmalar ishtirok etadi. Bu jarayon interfeys buferi, xotira buferi
va ma’lumotlarni uzatish apparati orqali boshqariladi (15.4-rasm).
Teletekst tizimida har bir xabar 2400 bit/sek tezlikda uzatiladi. A4 o’lchamli
qog’ozlarda 1500 belgi joylashadi. Har bir belgi 8-razryadli raqamlar bilan
shifrlanadi va sahifa 5 sek. ichida uzatiladi.
Teletekst tizimi matnli ma’lumotlarni televizor signallari bilan bir qatorda
uzatishga mo’ljallangan. Har bir televizion signal o’rtasida ma’lum bir vaqt bo’sh
qoladi. Ana shu vaqt oralig’ida 36 Kbit/sek tezlikda tegishli ma’lumotlar uzatiladi.
Telemarkazda kelayotgan ma’lumotlar ajratiladi va yuborilayotgan xabar vaqt
oralig’ida qayta takrorlanadi. 15.5-rasmda teletekst tizimining ko’rinishi tasvirlangan.
MB
kompyuter
telefon
tarmog’i
modem
telefon
televizor
adapter
xarflar
dastasi
214
15.4-rasm. Teletekst tizimining tuzilishi
15.5-rasm. Teletekst tizimining ko’rinishi
Matn ko’rilayotgan vaqtda televizor tasvirlari ko’rinmaydi. Teletekst tizimi
yordamida oynoma va ro’znomalardan olingan maqolalar uzatilishi mumkin.
Aksiyadorlik jamiyatni tuzish usullari

|
Aksiyadorlik jamiyatni tuzish usullari
|
bet | 42/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgAksiyadorlik jamiyatni tuzish usullari. Jamiyat yangidan ta’sis etish va (yoki) mavjud yuridik shaхsni kayta tashkil etish (ko’shib yuborish, birlashtirish, bo’lish, ajratib chikarish, kayta tuzish) yo’li bilan tuzilishi mumkin.
Jamiyatni ta’sis etish yo’li bilan tuzish muassislarning (muassisning) karoriga muvofik amalga oshiriladi. Jamiyatni ta’sis etish to’g’risidagi karor ta’sis yig’ilishi tomonidan kabul kilinadi. Jamiyat bir shaхs tomonidan ta’sis etilgan takdirda jamiyatni ta’sis etish hakidagi karorni shu shaхsning yolg’iz o’zi kabul kiladi. Jamiyat muassislari uni tuzish to’g’risida o’zaro ta’sis shartnomasini imzolaydilar, shartnomada ularning jamiyatni ta’sis etish borasida birgalikda faoliyat ko’rsatish tartibi, jamiyat ustav fondining mikdori, muassislar o’rtasida joylashtirilishi kerak bo’lgan aksiyalarning хillari va turlari, ular uchun to’lanadigan hak mikdori va bu hakni to’lash tartibi, muassislarning jamiyatni tuzishga doir hukuk va majburiyatlari belgilab ko’yiladi.
Jamiyatni ta’sis etish to’g’risidagi karor muassislarning ovoz berish natijalarini hamda jamiyatni ta’sis etish, jamiyat ustavini tasdiklash, jamiyatni boshkarish organlarini saylash masalalari yuzasidan ular kabul kilgan karorlarni aks ettirishi kerak.
Jamiyatni ta’sis etish, uning ustavini tasdiklash to’g’risidagi va muassis tomonidan jamiyat aksiyalari hakini to’lash uchun topshirilayotgan kimmatli kog’ozlar, boshka mulkiy hukuklar yoki pul bilan baholanadigan boshka hukuklarning pulda baholanishini tasdiklash to’g’risidagi karorlar muassislar tomonidan bir ovozdan kabul kilinadi.
Chet ellik investorlar ishtirokidagi jamiyatni tuzish O’zbekiston Respublikasining konun hujjatlariga muvofik amalga oshiriladi.
Davlat korхonasi aksiyadorlik jamiyatiga aylantirilayotganda uni ta’sis etish to’g’risidagi karor davlat mulkini tasarruf etish vakolatiga ega bo’lgan organ tomonidan kabul kilinadi.
Aksiyadorlik jamiyatlarini tuzish, ularning faoliyati va ularni tugatish, aksiyadorlarning ukuklarini himoya kilish bilan bog’lik munosabatlar «Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning hukuklarini himoya kilish to’g’risida»gi O’zbekiston Respublikasi Konun hamda O’zbekiston Respublikasining boshka konunlari bilan tartibga solinadi. Kishlok хo’jaligi, bank, investitsiya va sug’urta faoliyati sohalarida, shuningdek davlat korхonalarini хususiylashtirish chog’ida aksiyadorlik jamiyatlari tuzish va ular hukukiy holatining o’ziga хos хususiyatlari konun hujjatlari bilan belgilanadi.
|
| |
Aksiyadorlik jamiyatining hukukiy holati

|
Aksiyadorlik jamiyatining hukukiy holati
|
bet | 43/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgAksiyadorlik jamiyatining hukukiy holati. Ustav fondi jamiyatning aksiyadorlarga nisbatan majburiyatlarini tasdiklovchi muayyan mikdordagi aksiyalarga taksimlangan хo’jalik yurituvchi sub’ekt aksiyadorlik jamiyati deb hisoblanadi.
Jamiyat konun hujjatlarida takiklanmagan faoliyatning har kanday turlarini amalga oshirish chog’ida hukuklarga ega bo’ladi va majburiyatlarni o’z zimmasiga oladi.
Jamiyat yuridik shaхs hisoblanadi va o’zining mustakil balansida hisobga olinadigan alohida mol-mulkiga ega bo’ladi, o’z nomidan mulkiy va shaхsiy nomulkiy hukuklarni olishi hamda amalga oshirishi, zimmasiga majburiyatlar olishi, sudda da’vogar va javobgar bo’lishi mumkin.
Jamiyat davlat ro’yхatidan o’tkazilgan paytdan boshlab yuridik shaхs hukuklarini ko’lga kiritadi. Jamiyat, agar uning ustavida boshkacha koida belgilanmagan bo’lsa, cheklanmagan muddatga tuziladi.
Jamiyat belgilangan tartibda O’zbekiston Respublikasi hududi va undan tashkarida bankda hisob varaklar ochishga haklidir. Jamiyat o’z firma nomiga ega bo’ladi, bu nom firmaning tashkiliy-hukukiy shakli va to’rini (ochik yoki yopik) aks ettirishi kerak. Aksiyadorlik jamiyati ochik yoki yopik bo’lishi mumkin. Ochik aksiyadorlik jamiyatining muassislari tarkibiga kiruvchilarning eng kam soni cheklanmaydi, yopik aksiyadorlik jamiyatining muassislari esa kamida uch shaхsdan iborat kilib belgilanadi. Jamiyatning har bir muassisi uning aksiyadori bo’lishi lozim.
Ochik aksiyadorlik jamiyati Katnashchilari o’zlariga tegishli aksiyalarini o’zga aksiyadorlarning roziligisiz boshka shaхslarga berishi mumkin bo’lgan aksiyadorlik jamiyati ochik aksiyadorlik jamiyati deb hisoblanadi. Ochik aksiyadorlik jamiyati o’zi chikarayotgan aksiyalarga ochik obuna o’tkazishga va konun hujjatlarining talablarini hisobga olgan holda ularni erkin sotishga haklidir.
Ochik aksiyadorlik jamiyati o’zi chikarayotgan aksiyalarga yopik obuna o’tkazishga hakli, jamiyat ustavida va konun hujjatlarida yopik obunani o’tkazish imkoniyati cheklab ko’yilgan hollar bundan mustasno. Ochik aksiyadorlik jamiyati aksiyadorlarining soni chegaralanmaydi.
|
| |
Elektron kitoblar - Axborot tizimlari

215
2.000 televizion statik tasvirlar;
30 soniya videotasvir;
18 soat o’rtacha sifatli tovush.
Elektron kitob
sahifalaridagi axborot
uch xil
bo’lishi mumkin:
estetik
(kitobning «yoqimli» ko’rinishini belgilovchi va uning o’quvchiga ta’sirini
kuchaytiruvchi),
axborot
(kitob mazmunini ochib beruvchi) va
nazorat
(piktogramma, ikona, dialogli darchalar, dinamik menyu va hokozolar ko’rinishida
taqtim etilgan material).
Elektron kitoblarni to’rt sinfga
: qomusiy, axborot, o’qituvchi va imtihon
oluvchilarga bo’lishi mumkin.
Elektron kitoblarni
birinchi xili
muayayn mavzu bo’yicha ulkan hajmdagi
axborotni
o’zida
saqlaydi.
Crolier
Enceclopedia,
Comptons
Multimedia
Enceclopedia, Microsoft Bookshelf va boshqa shu kabi mashhur mahsulotlar bunga
misol bo’la oladi.
Elektron kitobning
ikkinchi xili - Axborot tizimlari

|
Axborot tizimlari Pdf ko'rish
|
bet | 142/155 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #243546 |
Bog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidikkinchi xili
birinchisiga o’xshamaydi, biroq bu kitoblarda
saqlanuvchi axborot unchalik keng emas va maqsadga yo’naltirilgan xususiyatga ega.
Masalan, Oxford Textbook of Medicine on Compact Disk, Elsevie’s Active Library
on Corrosion va boshqalar.
Uchinchi xil
elektron kitoblar amaliyotda ko’p tarqalgan va ta’lim jarayonida,
bolalar bog’chalarida (masalan, Broderburd’s Living Book) hamda o’qishdan
keyingi malaka oshirish kurslarida foydalanilishi mumkin. Bundan tashqari, mazkur
kitoblar badiiy asarlarni o’zida saqlashi mumkin (masalan, Herman Melville’s Moby
Disk, Gustave Flaubert’s Madame Bovary, Michael Crichton’s Jurassic Park, Adam
Hitchhiker’s Guide to Galaxy).
To’rtinchi xil
kitoblarda uch muhum komponent: masalalar (vazifalar) banki,
testlash va javoblar moduli, tahlil va baholash uchun o’quvchi javoblaridan
foydalanuvchi ekspert tizimi mavjud.
Mulьtimedia-kitoblar bitta tashuvchida (CD-ROM yoki magnit diskda)
yozilgan va bir chiziqda (to’g’ri) tashkil qilingan, ya’ni zarur axborot izchil ravishda
aks ettirilgan matn audio, statik tasvir va videodan foydalaniladi.
Polimedia-kitoblar, avvalgilardan farqli ravishda o’quvchi axborotni taqdim
etish uchun bir necha turli tashuvchilar (CD-ROM, magnitli disk, qog’oz va
boshqalar) kombinatsiyasidan foydalaniladi.
Gipermedia-kitoblar mulьtimedia – kitoblar bilan ko’p umumiylikka ega
bo’lsada, o’zidagi axborotning notekis tashkil etilishi bilan farqlanadi, masalan,
o’quvchi “sichqon” yordamida asosiy materialni bir chetga qo’yib, konteks va
foydalanilayotgan usul bo’yicha atama va tushunchalar tizimiga tuzatishlar, sharhlar
so’rashi mumkin.
Intellektual-kitoblar ma’nosi jixatidan ilgari kiritilgan imtihon oluvchi
kitoblarga yaqin va o’quvchi qobilyatlariga u bilan muloqot jarayonida jadal
moslashishi mumkin.
So’ngi ikki kitobning istiqboli ham qiziqligi shubhasizdir. Telemedia – kitoblar
masofadan turib o’qitadigan taqsimlovchi interaktiv tizimni qo’llab-quvvatlash uchun
telekommunikatsiya imkoniyatlaridan foydalanadi. Kibernetik-kitoblar ham
matematik modellash vositalarini o’zida saqlaydi va shu bois bayon etilgan hodisalar
216
va o’bektlarni har tomonlama o’rganish hamda tadqiq etish imkoniyatini o’quvchiga
taqdim etadi.
|
| |
afzalliklari - Axborot tizimlari

afzalliklari quyidagilardan iborat:
zarur masalalarni operativ muhokama qilish va tegishli shaxslarga
etkazish;
muhokama uchun turli ko’rinishdagi axborotlardan foydalanish;
muhokamada qatnashuvchi mutaxasislarning miqdorini kengaytirish;
ma’lumotlar
bazasidagi
axborotlarni
olish
va
anjuman
qatnashuvchilariga etkazish va boshqalar.
15.2-rasmda teleanjumanni tashkil qilishning tasviri ko’rsatilgan.
kompyterlar
masofaga uzatish
vositasi
terminal
multip-
leksor
modem
modem
x
a
b
a
r
l
a
r
212
15.2-rasm. Teleanjumanlarni tashkil qilishning tasviri
Teleanjuman o’tkazishda yo’ldosh aloqalardan foydalanish muhim ahamiyatga
ega. Bunda ma’lumotlar 1.5 Mbit/sek tezlikda uzatiladi. Lekin, juda katta mablag’
sarf qilinadi.
Videotasvirli xizmat xabar va ma’lumotlarni olishning yangi turi hisoblanib,
elektron aloqaning ko’rinishidir. Bu usulda terminal vositasi sifatida oddiy
televizordan foydalanish mumkin. U adapter orqali harflar dastasi va modemga
bog’lanadi hamda telefon tarmog’iga ulanadi.
Kelayotgan xabarlarni tekshirish uchun ma’lumotlar bazasi kompyuterda
tashkil qilinadi. Natijada foydalanuvchi «muloqat» tartibida ma’lumotlar bazasi bilan
ishlaydi va tegishli axborotlarni oladi. 15.3-rasmda videotasvir usulining ko’rinishi
berilgan.
Foydalanuvchi tegishli ma’lumotlarni o’z faylida saqlashi yoki boshqa
foydalanuvchiga jo’natishi mumkin. Har bir bog’lanish ma’lum bir mahfiy so’zlar
orqali amalga oshiriladi.
Videotasvir usuli interaktiv tartibda axborot xizmatini ko’rsatuvchi tizim
hisoblanadi. Bu tizim quyidagi imkoniyatlarga ega:
foydalanuvchi talabiga muvofiq turli ma’lumotlarni olish;
kompyuter xotirasida shaxsiy faylga ega bo’lish;
sport musobaqalarini ko’rish;
turli kompyuter o’yinlaridan foydalanish;
transport vositalar chiptalarini band qilish va boshqalar.
Videotasvir tizimi birinchi marta 1972 yilda Angliyada tuzilgan. Uning
tarkibiga televizor, telefon apparati, modem, harf-raqamli ma’lumotlarni jamlovchi
vositalar kirgan. Prestel tizimi tijorat, sport, madaniyat va boshqa bir qator
ma’lumotlarni uzatish uchun mo’ljallangan. Tizimning ma’lumotlari maxsus
bo’limlar tomonidan o’zgartirib turiladi.
Hozirgi kunda videotasvirli tizimlar Germaniya, Gollandiya, AQSH,
YAponiya va boshqa bir qator mamlakatlarda muvofaqqiyatli xizmat ko’rsatmoqda.
kompyuterlar
teleanjum
an
apparati
multiple
ksor
modem
multip-
leksor
modem
teleanju
man
apparati
B
xo
na
G
xo
na
apparat
apparat
A
xona
B
xona
Axborot texnologiyasi - Axborot tizimlari

|
Axborot tizimlariBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidAxborot texnologiyasi
— ob’ektning (axborot mahsulotining) holati, jarayon
yoki voqeaning yangi xususiyati to’g’risida axborot olish uchun ma’lumotlarni
yig’ish, qayta ishlash va uzatish vositalari va usullari majmuidan foydalaniladigan
jarayondir. Moddiy ishlab chiqarish texnologiyasining maqsadi — inson yoki
tizimning ehtiyojini qondiruvchi mahsulot ishlab chiqarish sanaladi.
Axborot texnologiyasining maqsadi esa — axborot ishlab chiqarish bo’lib, uni
tahlil etish va uning asosida biror bir harakatga qo’l urish uchun tegashli qaror qabul
qilish hisoblanadi. Ma’lumki, bitta va faqat o’sha moddiy resursga nisbatan har xil
buyum yoki mahsulot olish mumkin. Axborotni qayta ishlash texnologiyasiga
nisbatan ham shunday bahoni bersa bo’ladi.
Moddiy va axborot texnologiyasining asosiy komponentlarini qiyoslash 3.2-
jadvalda berilgan.
3.2- jadval
Moddiy va axborot texnologiyasining asosiy
komponentlarini qiyoslash jadvali
Texnologik komponentlar
Moddiy mahsulot
Axborot mahsuloti
Xom ashyo va materiallar tayyorlash
Ma’lumotlar
yoki
boshlang’ich
axborotni yig’ish
Moddiy mahsulot ishlab chiqarish
Ma’lumotlarni
qayta
ishlash
va
yakuniy axborotga ega bo’lish
Iste’molchilarga
ishlab
chiqarilgan
mahsulotni sotish
Uning asosida qaror qabul qilish
uchun yakuniy axborotni uzatish
Axborotni yig’ish, uzatish, to’plash, qayta ishlash, saqlash, taqdim etish,
foydalanish uslublari va usullari tizimi axborot texnologiyasi
deb yuritiladi.
“Axborot texnologiyalari” keyin “Zamonaviy axborot texnologiyalari” degan
tushuncha ham fanga kirib keldi.
Zamonaviy axborot texnologiyasi
– shaxsiy kompyuterlardan keng
foydalanishga, foydalanuvchilarning (dasturlash bo’yicha mutahassis bo’lmaganlar)
axborot jarayonida faol ishtirokiga, «do’stona» foydalanuvchi interfeysining yuqori
darajada bo’lishiga, umumiy va muammo mazmunidagi amaliy dasturlar paketidan
keng foydalanishga, EHM hisoblash tarmoqlari tufayli ma’lumotlarning uzoqdagi
bazalariga kirib borish imkoniyatiga asoslangan texnologiyadir.
Zamonaviy axborot texnologiyalarini yaratishning uch asosiy tamoyillari
quyidagilar:
1.
Kompyuterli interaktiv muloqotli ish rejimi;
2.
Boshqa dasturiy mahsulotlar bilan integratsiyalashish, o’zaro aloqa;
3.
O’zgarish jarayonlarining ma’lumotlar va vazifaning quyilishi jihatidan
moslashuvchanligi.
|
| |
M
bilan ta’riflanadi. Tizim 
xossalari (xususiyatlari) 
t

58
Tizimlar tarkibi hamda asosiy maqsadlariga ko’ra farqlanadi. Quyida 4.1-
jadvalda turli elementlardan iborat bo’lgan va turli maqsadlarga qaratilgan bir qancha
tizimlar namuna sifatida keltirilgan.
4.1 - jadval
Tizimlar namunasi
Tizim
Tizim elementlari
Tizimning
asosiy
maqsadi
Iqtisodiy ob’ekt
Odamlar, jihozlar,
materiallar, bino
va hakozo
Tovar
ishlab
chiqarish
Kompyuter
Elektron
va
elektromexanik
elementlar, aloqa tarmoqlari va
hokazo
Ma’lumotlarni qayta
ishlash
Telekommuni-
katsiya
tizimi
Kompyuterlar,
modellar,
kabel,
tarmoq dasturiy ta’minot va hokazo
Axborot uzatish
Axborot
tizimi
Kompyuterlar, kompyuter tarmoqlari,
axborot va dasturiy ta’minot, odamlar
Kasbiy
axborot
ishlab chiqarish
Yuridik shaxslar Foyda solig’ini to’lovchi

|
Yuridik shaxslar Foyda solig’ini to’lovchi
|
bet | 88/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgYuridik shaxslar Foyda solig’ini to’lovchi
Foyda solig’ini to’lovchilar bo’lib, moliya yilida Soliqka tortiladigan foydaga ega bo’lgan yuridik shaxslar hisoblanadi. Soliq to’lovchilar kodeksning 126-moddasida aks ettirilgan. Bular quyidagilardir:
1)O’zbekiston Respublikasining rezidentlari;
2) O’zbekiston Respublikasida faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan yoki hosil bo’lish manbai O’zbekiston Respublikasi xududida joylashgan daromadlarni oladigan O’zbekiston Respublikasi norezedentlari.
O’zbekiston Respublikasi norezidentlari faqat Respublikada olgan daromadlaridan foyda solig’ini to’laydilar.
Soliq solishning alohida tartibiga o’tgan yuridik shaxslar foyda solig’i to’lovchilar bo’lib hisoblanmaydi. Shu jumlasiga quyidagi korxonalar kiradi:
Yagona Soliq to’loviga o’tgan mikrofirma va kichik korxonalar;
Savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari;
Yagona yer solig’ini to’lovchi Qishloq xo’jalik korxonalari;
Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig’ining obyekti.
O’zbekiston Respublikasi rezidentlari va norezidentlarining foydasi hamda ularning chegirmalar kilinmagan holda to’lov manbaida Soliq solinadigan daromadlari foyda solig’ining obyekti bo’lib hisoblanadi.
Foyda solig’i solinadigan baza. Soliq silinadigan baza jami daromad bilan chegirib tashlanadigan harajatlar o’rtasidagi farq sifatida, soliq kodeksining 159-moddasiga muvofiq Soliq solinadigan foydaning kamaytirilishi hisobga olingan holda hisoblab chiqilgan soliq solinadigan foydadan kelib chiqib belgilanadi.Jami aromad tarkibiga kaysi daromadlar kiradi? Jami daromadlar tarkibiga tovarlarni (ishlarini, xizmatlarini) sotishdan olingan daromadlar va boshqa mulklarni sotishdan,ishlatishdan kelgan daromadlar kiradi. Boshqa mulklarni sotish va ishlatishdan kelgan daromadlarga asosiy vositalar va boshqa mol-mulkning chiqib ketishidan olinadigan daromadlar, mol-mulkni ijaraga berishdan olinadigan daromadlar, tyokin olingan mol-mulk, inventarizasiya natijasida aniqlangan tovar moddiy zaxiralar qiymati, majburiyatlarni hisobdan chiqarishdan olingan daromadlar, xizmat ko’rsatuvchi xo’jaliklaridan olingan daromadlar, valyuta kursidagi ijobiy farq, dividentlar va foizlar va boshqa daromadlar kiradi.
Soliq to’lovchining harajatlari Soliq solinadigan foydani aniqlash paytida hisobga olinadi. Harajatlar Soliq kodeksning 141 moddasiga ko’ra chegirib tashlanadigan va chegirib taylanmaydigan turlariga bulinadi.Chegirib tashlanadigan harajatlarga quyidagi lar kiradi:
1) Moddiy harajatlar;
2) Mehnatga haq to’lash harajatlari;
3) Amortizasiya harajatlari;
4) Boshqa harajatlar.
5) Kelgusida soliq solinadigan foydadan chegirib tashlanadigan hisobot davridagi harajatlar.
Soliq solinadigan bazaga kiratiladigan harajatlar Soliq kodeksning 141-moddasida aks etirilgan. Bular chegirib tashlanmaydigan harajatlardir.
|
| |
Chegirilmaydigan harajatlar quyidagilarkiradi

|
Chegirilmaydigan harajatlar quyidagilarkiradi
|
bet | 89/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgChegirilmaydigan harajatlar quyidagilarkiradi:
Moddiy qimmatliklarning tabiiy kamayishi me’yorlaridan ortiqcha yo’qotishlar va buzilishlar;
Xodimlarga berilgan yoki Soliq to’lovchining umumiy ovqatlanish ehtiyojlari uchun yordamchi xo’jaliklar tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo’yicha narxdagi farqlar. (zararlar);
Belgilangan me’yorlardan ortiqcha harajatlar (xizmat safarlari, vakillik harajatlari, ixtiyoriy sug’urta turlari bo’yicha ajratmalar);
berish harajatlari;
harajatlari;
Soliq to’lovchining faoliyatida talab etilmaydigan kasblar bo’yicha kadrlar tayyorlash harajatlari;
Xodimlarga bepul ko’rsatiladigan kommunal xizmatlar, beriladigan oziq ovqatlar,tovarlar, mahsulotlar va boshqa qimmatliklar yoki xodimlar uchun ishlar hamda xizmatlarni bajarish qiymati, ularga bepul beriladigan uy joy haqini to’lash harajatlari (yoki uy-joy,kommunal xizmatlar va boshqa lar uchun pul kompensasiyasi so’mmalari);
10.Xodimlarga qo’shimcha berilgan ta’tillarga to’langan haq va ular yuzasidan qonun
xujjatlarida nazarda tutilgan me’yorlardan ortiqcha kompensasiyalar;
Xodimlarning ovqatlanishi, yo’l haqi, davolanishi uchun, davolanish va dam olishi uchun
yo’llanmalar, ekskursiyalar va sayoxatlar uchun, sport seksiyalari, to’garaklari, klublaridagi mashg’ulotlarga, madaniy-tomosha, jismoniy tarbiya va sport tadbirlariga borishi uchun,obuna hamda xodimlarning shaxsiy foydalanishi uchun tovarlarga qilingan harajatlarning o’rnini qoplash yoki to’lash va boshqa shunga o’xshash to’lovlar;
Pensiyalarga ustamalar, pensiyaga chiqayotgan mehnat faxriylariga bir yo’la to’lanadigan nafaqalar;
Bayram sanalari va muxim sanalar, jamoat faoliyatidagi yutuqlar munosabati bilan xodimlarni rag’batlantirish hisoblanadigan bir yo’la mukofotlar;
Sud chiqimlari va boshqalar.
|
| |
pochta aloqasining yuzaga kelishi

|
pochta aloqasining yuzaga kelishiBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidpochta aloqasining yuzaga kelishi
bilan izohlanadi. Ayni davrda fotografiya (1879
y.), telegraf (1832 y.), telefon (1876 y.), radio (1895 y.) kashf qilingan edi. Axborot
texnologiyasi rivojlanishida foydalanuvchi uchun qulay shaklda axborotni olish,
saqlash va tezda uzatishning umumjahon tizimini yaratish davri yuzaga keldi. Bu
esa axborotni texnik, ijtimoiy va iqtisodiy taraqqiyotning harakatlanuvchi kuchiga
aylantirdi hamda zamonaviy texnik inqilob bosqichida uning etakchilik kuchini
belgilab berdi. Natijada uzoq yillar davomida jamiyatda juda katta hajmda axborot
to’planib qolishi va undan oqilona foydalana olmaslik masalasini hal etish
imkoniyati yuzaga keldi.
Axborot ham mazmun, ham miqdor jihatidan insoniyat iste’mol qiladigan eng
qimmatli mahsulotlardan biriga aylandi. Axborot inqilobining taraqqiyoti XX asr
ikkinchi yarmida yangi bosqichga keldi. Bu davrda axborot texnologiyasi rivojlanib,
qog’oz o’rnini texnik vositalar egalladi. Endi axborotni uzatish (elektromagnit
to’lqinlar yordamida) tezligi og’zaki nutqqa nisbatan million marta ortib keldi.
Intiutsiyasi (ekspert tizimi) ishlab chiqarish kuchiga aylandi, sun’iy intellekt
esa texnik taraqqiyotning sifat jihatidan yangi vazifalarini hal etish imkoniyati
yuzaga keldi. Mashinaviy dinamik axborot tizimining alohida ahamiyati jamiyat
hayotida eng oldingi rejaga yanada zamonaviy EHM va u bilan bog’liq
texnologiyalarni yaratish muammosini qo’ydi. Insonlar o’rtasida (endilikda inson va
mashina o’rtasida) o’zaro axborot harakati mexanizmining rivojlanish tarixi axborot
texnologiyasini barcha ilm sohalari rivojlanishining yagona integratsiya tizimi
sifatida tushunishga asos beradi.
XX asrning 50 yillarida EHM ning paydo bo’lishi va ulardan foydalanish
imkoniyatining jadal oshib borishi bilan mehnatni avtomatlashtirish, axborot
mahsulotlari
va
xizmati
bozorining
yuzaga
kelishiga
asos
bo’ldi.
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasining rivojlanishi axborotni qayta ishlash
va uzatish bo’yicha yangi texnik vositalarning paydo bo’lishi, EHM dan
foydalanishning tashkiliy shakllarini takomillashtirish, infratuzilmani yangi
kommunikatsiya
vositalari
bilan
boyitish
bilan
bir
qatorda
kechdi.
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasining evolyutsiya jarayoni 3.1-jadvalda
berilgan.
EHM avlodlari almashuvi ro’y berdi. Bu EHMning asosiy texnik foydalanish
va iqtisodiy parametrlari, birinchi navbatda samaradorlik, xotira hajmi, ishonchliligi,
gabarit o’lchami va narxi kabi omillar o’zgarishi bilan bog’liq edi. Mashina orqali
echish uchun vazifalarni tayyorlash ish hajmini kamaytirish, insonning EHM bilan
aloqasini engillashtirish hamda EHMdan foydalanish samaradorligini oshirish EHM
rivojlanishining asosiy omili edi va shunday bo’lib qolmoqda.
|
| |
Bolaning rivojlanish darajasi quyidagi tushuntirishlar yordamida belgilanadi

|
Bolaning rivojlanish darajasi quyidagi tushuntirishlar yordamida belgilanadiBog'liq Ilk Qadam UZB final (3)Bolaning rivojlanish darajasi quyidagi tushuntirishlar yordamida belgilanadi:
K – kuzatilmaydi yoki kamdan-kam kuzatiladi
(bola asosiy ko‘nikmalarni namoyon qiladi / xatti-
harakatlari kam yoki umuman namoyon qilmaydi).
B – ba'zida kuzatiladi
(bola asosiy ko‘nikmalarni namoyon qiladi / xatti-harakatlari tasodifiy yoki
ma’lum vaziyatlarda).
T – tez-tez kuzatiladi
(bola asosiy ko‘nikma / xatti-harakatni vaziyatga qarab namoyish etadi).
D – doimiy ravishda kuzatiladi
(bola asosiy ko‘nikmalarni namoyon qiladi / xatti-harakatlari talab
darajasida, mustaqil tarzda takrorlaydi).
Oraliq kuzatish xuddi shu tartibga binoan o‘tkaziladi.
Kuzatishning bu turi birinchi yarim yillik oxiri
(dekabr, yanvar)da o‘tkaziladi. Bunday kuzatishni o‘tkazishdan maqsad bolaga nisbatan tanlangan
metodikaning to‘g‘riligini aniqlash, rivojlanish dinamikasini belgilashdan iborat. Mazkur kuzatish
natijalariga ko‘ra, pedagog, boshqa mutaxassislar bilan hamkorlikda, zarurat tug‘ilgan holatlarda
pedagogik jarayonga tuzatishlar kiritishi mumkin.
O‘quv yili oxirida
(odatda may oyida) pedagog
yakuniy kuzatish o‘tkazadi
. Mazkur kuzatish asosida
yil boshida qo‘yilgan vazifalar qanday hal qilingani baholanadi, mazkur bola rivojida kutilayotgan yangi
natijalarni hisobga olgan holda keyingi pedagogik jarayondan ko‘zda tutiladigan maqsadlar belgilanadi.
Kuzatish o‘tkazishda quyidagi
tamoyillarga tayanish lozim
:
•
kuzatish bola uchun odatiy sharoitda amalga oshiriladi va bolaga yordam berishga
yo‘naltirilgan bo‘ladi.
• bola rivoji borasida yanada xolis tasavvur hosil qilish uchun kuzatish kamida ikki hafta (yoki
bir oy) mobaynida olib boriladi.
•
pedagog bola to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ota-onalar yoki tashkilotning boshqa xodimlari bilan
|
| |
-Qadam - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nurafshon filiali

6-Qadam. Va natijani ko‘rishimiz mumkin.
Endi esa qoida turi sifatida, dastur tanlaymiz. Dastur qoidasi, tarmoqda ishlaydigan dasturlarni taqiqlaydi.
- Keyingi tugmasini bosib, qoida parametrlarini kiritamiz. Dastur qoidasi uchun, dastur faylini tanlang yoki ko‘rsatamiz va qoida yo‘nalishini tanlaymiz.
- Keyingi tugmasini bosib, qoida harakatini tanlaymiz. Qoida harakatini ruxsat berish yoki taqiqlash sifatida tanlashimiz mumkin. Ruxsat berish, qoida mos keladigan trafikni o‘tkazishga ruxsat beradi. Taqiqlash, qoida mos keladigan trafikni bloklaydi.
- Keyingi tugmasini bosib, qoida nomini va tavsifini kiritamiz. Yakunlash tugmasini bosib, qoidani saqlaymiz. Qoida endi tarmoqlararo ekran qoidalarini boshqarish oynasida ko‘rinadi va tarmoq trafikini boshqarishda ishlatiladi.
Va natijani ko‘rishimiz mumkin.
|
- Tarmoq sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran

|
- Tarmoq sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran
|
bet | 2/4 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 2,89 Mb. | | #160547 |
Bog'liq KIF 210-21 guruh talabasi G\'ayratjonov Shahboz- Tarmoq sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran. Bu tarmoqlararo ekran turi paket filtridan farqli ravishda, paketning tarkibini ham tekshiradi va uning xavfsizligini baholaydi. U tarmoq sathidagi protokollarni, masalan TCP, UDP, ICMP va boshqalarini qo‘llab-quvvatlaydi. Tarmoq sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran paket filtridan ko‘ra kuchliroq himoya qiladi, lekin u ham IP masqarabozlikka qarshi himoya qila olmaydi va tarmoq xizmatlarini cheklab qo‘yishi mumkin.
- Ilova sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran. Bu tarmoqlararo ekran turi ilova sathidagi protokollarni, masalan HTTP, FTP, SMTP va boshqalarini qo‘llab-quvvatlaydi. U paketning tarkibini va maqsadini tekshirib, ilovaga oid qoidalar to‘plamiga mos kelishini tekshiradi. Ilova sathida ishlovchi tarmoqlararo ekran IP masqarabozlikka qarshi himoya qila oladi, tarmoq xizmatlarini cheklamaydi, lekin u sekin ishlaydi va qiyin sozlanadi.
- Dinamik tarmoqlararo ekran. Bu tarmoqlararo ekran turi paket filtrining va ilova sathida ishlovchi tarmoqlararo ekraning afzalliklarini birlashtiradi. U paketlarni sarlavha va tarkib bo‘yicha tekshirib, ilova sathidagi protokollarni qo‘llab-quvvatlaydi. U shuningdek, dinamik ravishda qoidalar to‘plamini o‘zgartirib, tarmoq xizmatlarini o‘zida yashirib turadi. Dinamik tarmoqlararo ekran tez ishlaydi, kuchli himoya qiladi, lekin u ham qiyin sozlanadi va qimmat narxga ega.
Tarmoqlararo ekranlar tizimning joylashuvi va arxitekturasiga qarab ham turli xil bo‘lishi mumkin. Masalan, tarmoqlararo ekranlar quyidagi turlarga bo‘linishi mumkin:
- Bitta tarmoqlararo ekran. Bu tarmoqlararo ekran turi bir dona tarmoqlararo ekran uskunasi orqali ishlaydi. U ishonchli tarmoq va ishonchsiz tarmoq orasida joylashadi va ularni ajratib turadi. Bu tarmoqlararo ekran turi oddiy va arzon, lekin u eng kam himoya qiladi.
- Ikki tarmoqlararo ekran. Bu tarmoqlararo ekran turi ikkita tarmoqlararo ekran uskunasi orqali ishlaydi. U ishonchli tarmoq va ishonchsiz tarmoq orasida o‘rta tarmoq yoki DMZ (demilitarized zone) yaratadi. Bu o‘rta tarmoqda tashqi foydalanuvchilar uchun ochiq bo‘lgan xizmatlar, masalan veb-server, pochta-server va boshqalar joylashadi. Bu tarmoqlararo ekran turi kuchliroq himoya qiladi, lekin u murakkab va qimmat.
|
| |
Key words - Issn – 2181-4201 ta’lim

rad etadilar, chunki qobiliyatlaridagi noaniqlik, o‘z-o‘zini anglashning pastligi yangi bilim va
pedagogik mahoratni egallashga salbiy ta'sir qiladi
Jahon miqyosida kechayotgan globallashuv jarayonlari va uning natijasida mamlakatlar,
hududlar va xalqlar o‘rtasidagi madaniy, ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy munosabatlarning
integratsiyalashuvi bo‘lajak mutaxassislarning ona tili savodxonlik kompetensiyalarini
rivojlantirishga bo‘lgan ehtiyojini kuchaytirmoqda. Ta'lim jarayoni innovasion pedagogik
texnologiyalar, yondashuvlar, interfaol metodlar bilan boyitilmoqda, kompyuterizasiya va
kommunikasiya sharoitlari bilan ta’minlanmoqda, yetuk mutaxassislarni tayyorlashga nisbatan
kouching xizmatlari ko‘rsatkichlari ortib bormoqda.
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA PRAGMATIK

|
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA PRAGMATIKBog'liq talim transformatsiyasiBO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA PRAGMATIK
KOMPETENTLIKNI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI
Adizova Nodira Baxtiyorovna,
Buxoro davlat pedagogika instituti dotsenti
nodiraadizova90@gmail.com
Annotasiya
: Biz ushbu maqolada pragmatikani fan sifatida ko‘rib chiqishdan boshlaymiz,
keyin pragmatik kompetentsiyani aniqlaymiz va uning tarkibiy elementlarining tasnifini beramiz.
Shundan so‘ng talabalarda ona tili pragmatik kompetentsiyasini shakllantirish xususiyatlari haqida
gapiramiz. Ona tilining kommunikativ kompetensiyasi tarkibida pragmatik kompetensiyaning o‘rnini
aniqlash muammosi lingvodidaktika sohasidagi ko‘plab tadqiqotchilarning ishlari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
korpus, pragmatik kompetentsiya, model, iyerarxiya, milliy dastur,
lingvodidaktik, kommunikativ-kognitiv, kompetensiya, gumanistik ta’lim.
МЕТОДОЛОГИЯ ПОВЫШЕНИЯ ПРАГМАТИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ
БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ
nodiraadizova90@gmail.com
Аннотация:
В данной статье мы начнем с рассмотрения прагматики как науки, затем
дадим определение прагматической компетентности и дадим классификацию ее структурных
элементов. После этого поговорим об особенностях формирования прагматической
компетенции родного языка у учащихся. Проблема определения места прагматической
компетенции в коммуникативной компетенции родного языка анализируется работами многих
исследователей в области лингводидактики.
Ключевые слова:
корпус, прагматическая компетенция, модель, иерархическая,
национальная программа, лингводидактическая, коммуникативно-когнитивная, компетенция,
гуманистическое образование.
METHODOLOGY FOR IMPROVING PRAGMATIC COMPETENCE IN FUTURE
PRIMARY CLASS TEACHERS
nodiraadizova90@gmail.com
Abstract:
In this article, we will begin by considering pragmatics as a science, then we will
define pragmatic competence and give a classification of its structural elements. After that, we will
talk about the features of the formation of pragmatic competence of the native language in students.
The problem of determining the place of pragmatic competence in the communicative competence of
the mother tongue is analyzed by the works of many researchers in the field of language didactics.
|
| |
ADABIYOTLAR - Issn – 2181-4201 ta’lim

13.
Shakhnoza S. THE ROLE OF GAMIFICATION IN TEACHING ENGLISH //PROSPECTS
OF DEVELOPMENT OF SCIENCE AND EDUCATION. – 2023. – Т. 1. – №. 14. – С. 72-77.
14.
Shakhnoza S. TO OVERCOME LANGUAGE DIFFICULTIES
FOR THE PRIMARY
SCHOOLS //Лучшие интеллектуальные исследования. – 2023. – Т. 9. – №. 3. – С. 45-53.
15.
Shakhnoza S. THE USE OF MOVIES IN LANGUAGE TEACHING //PROSPECTS OF
DEVELOPMENT OF SCIENCE AND EDUCATION. – 2023. – Т. 1. – №. 14. – С. 78-83.
16.
Shaxnoza, S. . (2023). The Concept of “Dream” in the English and Uzbek Worldwide. Miasto
Przyszłości,33, 190–192. Retrieved from
https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/121
17.
Bakhriddinovna S. S. et al. RELATIONSHIP BETWEEN
INTENSIVE READING AND
FLUENCY //Uzbek Scholar Journal. – 2024. – Т. 26. – С. 27-30.
18.
https://sanako.com/why-are-flashcards-so-popular-in-language-teaching.
O`zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini

O`zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
03.12.2023
Hajmi
1,44 Mb.
#110397
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O`zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
Download
1,44 Mb.
Matnni ko'rish