nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mahsulot
turlari - Buxgalteriya hisobi

Mahsulot
turlari
O‘rtacha
reja
tannarxi,
so‘m
Mahsulot
miqdori
dona
Barcha
ishlab
chiqarish-
ga, so‘m
Sal-
mo-
g‘i
Haqiqiy
xarajatlar,
so‘m
Haqiqiy
tannarx,
so‘m
__________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
125
VII BOLIM
QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARIDA
BUXGALTERIYA HISOBINING XUSUSIYATLARI
7.1. QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARIDA ISHLAB
CHIQARISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA
BUXGALTERIYA HISOBINING VAZIFALARI
Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish tarmog‘i o‘ziga xos xususiyatlarga
ega bo‘lib, bir tomondan tabiiy omillar, ikkinchi tomondan ijtimoiy
omillar bilan belgilanadi. Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining oziga
xosligi, avvalo, ishlab chiqarish protsessi yoki jonli organizmlar bilan
bog‘liq bo‘lib, ishlab chiqarish sikli uzoq davom etadi.
Qishloq xo‘jaligida ishlab chiqarishning asosiy vazifasi aholiga oziq-
ovqat, sanoat tarmoqlari uchun xomashyo yetishtirib berishdan iborat.
Qishloq xo‘jaligi uchta asosiy tarmoqqa bo‘linadi: dehqonchilik,
chorvachilik, sanoat ishlab chiqarish.
Bundan tashqari qishloq xo‘jali-
gini rivojlantirish uchun fermerda yordamchi xo‘jaliklar tashkil qilinadi.
Qurilish bo‘limi, suv bilan ta’minlash stantsiyasi, mashina-traktor parki
va hokazolar.
Qishloq xo‘jaligi korxonalarida yetishtirilgan mahsulotni qayta
ishlash uchun sanoat tipidagi korxonalar tashkil qilinadi. Bularga, sutni
qayta ishlash, go‘shtni, unni qayta ishlash, paxta tozalash va hokazolar
kiradi.
Qishloq xo‘jaligi korxonalarida buxgalteriya hisobining vazifalari
quyidagilardan iorat:
1. Qishloq xo‘jaligi korxonasiga mo‘ljallangan topshiriqning bajari-
lishini nazorat qilish.
2. Qishloq xo‘jaligi zaxiralari, texnikasi va mahsulotlarini saqlash
va ulardan foydalanishni nazorat qilish.
3. Qishloq xo‘jalik mahsulotlari chiqimi va kirimini o‘z vaqtida
hisobga olish.
4. Ishlab chiqarish xarajatlari va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari
tannarxini to‘g‘ri kalkulyatsiya qilish.
5. Qishloq xo‘jaligi korxonalari faoliyatining moliyaviy natijalarini
aniqlash.
126
6. Buxgalteriya hisobi ishlarining ilg‘or usullarini qo‘llash.
7. Davriy va yillik hisobotlarini o‘z vaqtida aniq, to‘g‘ri tuzish va
topshirish.
|
.5 -shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

z
lardan yuqoriga
Oz o ‘qiga parallel vertikal chiziqlar chizilib,
2A, ЗВ, 4C, ...
masofalami to 'g 'ri burchakli proyeksiyadan o'lchab qo'yam iz.
O, mar-
kazli oltiburchak xuddi ostidagi
О markazdagi
oltiburchak kabi yasaladi
(5.8-shakl,
b).
Detal konturlari 5 .8 -shakl,
d dagidek yo'g'onlashtirilib, izometriyasi
taxt qilinadi.
Aylananing izometriyasini yasash. Aylananing izometrik proyeksi
yasi, umumiy holda, ellips shaklida tasvirlanadi.
Uning izometriyasi
to 'g 'ri burchakli proyeksiyasidan foydalanib yasaladi. Shu maqsadda ay-
lanani o'zaro teng 12 bo'lakka bo'lam iz hamda 2, va
12,, 3, va
11,, ... 3,
va
5,, 2, va
6t, ... nuqtalami birlashtirib,
1,7, chiziqda M ,N ,, ...,
4,10,
chiziqda
R ,,S , ... nuqtalami hosil qilamiz (5.9-shakl,
a). Endi izometrik
o'qlam i (5.9-shakl,
b) chizib olib,
x va v o'qlariga
О dan,
mos ravishda,
M, N, ... va
R, S, ... nuqtalami o'lchab qo'yam iz va ulardan mos rav
ishda jf va v o'qlariga parallel chiziqlar o'tkazib, ulaming o'zaro kesi-
shayotgan nuqtalarini
1, 2, 3, ... deb belgilab olamiz.
x va
у o'qlarga
o'lchab qo'yilgan
1, 7 va
4, 10 nuqtalar orqali o'tuvchi qilib /, 2, 3, ...
168
Chizmalarda chiqarish elementlari

Chizmalarda chiqarish elementlari. Barcha chizmalar uchun tan-
langan masshtabda chizma bajarilganda jism ning biror qismi juda kichik
va soddalashtirib tasvirlansa, uning shaklini to‘la ko‘rsatish maqsadida
chizmalarda chiqarish elementlaridan foydalaniladi.
Detaining biror qismini alohida kattalashtirib tasvirlangan chizma
chiqarish elementi hisoblanib, unda o ‘lchamlari, boshqa m a’lumotlar va
tushuntirishlar beriladi (4.54 va 4.55-shakllar). Bu chiqarish elementlari
kattalashtirilib chiziladi va ingichka tutash chiziq bilan chegaralanadi.
Chiqarish elementini chizishda uning asosiy tasvirdagi teshikli joyi
ingichka tutash chiziqda aylana chiziladi va chiqarish chizig‘ining tok-
chasida rim raqamida belgilanadi. Chiqarish elementlarining tepasida te
gishli rim raqami va uning ostida tasvir qanday masshtabda chizilganligi
159
a)
b)
4.5 4 -shakl.
/
ko‘rsatiladi. Chiqarish elementi mazmuni
bo'yicha asosiy tasvirdan farq qilishi mum
kin. Asosiy tasvir qirqim ko'rinishida,
chiqarish elementi esa ko'rinish holatida
(4.54-shakl,
a) yoki aksincha (4.54-shakl,
b) boMishi mumkin.
B a’zi hollarda buyum shartli tasvirlani
shi mumkin. U vaqtda buyumning eng ke
rakli joyi kattalashtirib tasvirlanishi taqozo
4.55-shakl.
qilinadi. Shunda shu kerakli jo y chiqarib
tasvirlanadi (4.55- shakl).
Chiqarish elementi iloji boricha buyum tasvirining tegishli joyiga
yaqinroq joylashtiriladi.
O ‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar
1. M arkaziy va parallel proyeksiyalaming o'zaro farqi nimada?
2. Ko'rinishning proyeksiyadan farqini aytib bering.
3. Detal shakli qanday tahlil qilinadi?
M S :1
160
4. Kesimning qirqimdan farqi nimada?
5. Nima asosida chizmada ko ‘rinishlaming sonlari kamaytiriladi?
6. Qirqimlaming qanday turlari mavjud?
7. Ustiga qo‘yilgan kesim konturi qanday chiziqda tasvirlanadi?
Mashqlar
1. Model (detal)ning aslidan uchta proyeksiyasini chizing.
2. 0 ‘qituvchining ko‘rsatmasiga binoan detaining ikkita ko‘rinishiga
binoan uchinchi ko'rinishini aniqlang.
3. 4.56-shaklda bayon qilingan to'rtta detaining ko'rinishlaridan foy
dalanib, ulami bitta ko ‘rinishda tasvirlang.
Test
Detaining bosh ko‘rinishidagi qirqimi qaysi proyeksiyalar tekisligida
tasvirlanadi?
А. Я da.
B.
W da.
С. К da.
D. P d a .
161
|
-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

To‘g ‘ri burchakli aksonometriya to‘g ‘ri burchakli izometriya, to‘g ‘ri
burchakli dimetriya va trimetriyalami, qiyshiq burchakli aksonometriya
esa qiyshiq burchakli izometriya, qiyshiq burchakli frontal dimetriya va
qiyshiq burchakli trimetriyalarini o ‘z ichiga oladi.
Buyumlaming aksonometrik proyeksiyadagi tasvirlarida to ‘g ‘ri bur
chakli proyeksiyasidagi tasvirlaridagidek o ‘ziga xos xususuyatlari mavjud:
1. To‘g ‘ri chiziqning aksonometrik proyeksiyasi to‘g ‘ri chiziq yoki
nuqta bo ‘lib tasvirlanadi.
2. Biror
AB to ‘g ‘ri chiziq kesmasi
С nuqta bilan — nisbatda bo‘linsa,
П
aksonometrik proyeksiyada ham o ‘sha nisbatda bo ‘linib tasvirlanadi,
- §. Yig‘ish chizmalarini tuzish - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

Keyin shu korpusga yondosh detallar barcha ko‘rinishlarda chiziladi.
Yondosh detallaming bir-biriga kirib turishini chizmada tasvirlashda ular
orasida tirqishning bor-yugiigiga e ’tibor beriladi. Yig‘ish chizmasini
chizib bo'lgandan keyin kerakli qirqim, qo‘shimcha ko‘rinish, kesim va
boshqalar bajariladi.
Yig‘ish chizmalarida standart tomonidan yo ‘l qo‘yilgan shartliliklar
va soddalashtirilishlardan foydalaniladi (11.35-shakl).
BO‘LIM MAVZULARI YUZASIDAN

124
Quyidagilarni bajarish talab etiladi:
1. Xo‘jalik muomalalariga buxgalteriya pravodkalarini tuzing.
2. Mahsulot tannarxini aniqlang.
2 – t o p s h i r i q.
«Fayz» xolding kompaniyasida uch turdagi: yumshoq mebellar jamlanmasi,
ofis mebellar jamlanmasi, oshxona mebellari jamlanmasi ishlab chiqariladi. Ularning
reja tannarxi yumshoq mebellar jamlanmasi – 260000 so‘m, ofis mebellar jamlanmasi
– 1000000 so‘m, oshxona mebellari jamlanmasi – 520000 so‘m.
Topshiriqni bajarish uchun qo‘shimcha ma’lumotlar:
Joriy davrda mahsulotlardan 10, 30, 80 dona ishlab chiqarilgan. Ishlab chiqarish
xarajatlari 77530000 so‘m.
Jadval bo‘yicha quyidagilarni aniqlash talab etiladi:
BO‘LIM MAVZULARI YUZASIDAN

BO‘LIM MAVZULARI YUZASIDAN TEST SAVOLLARI 1. Mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilishda tannarxga o‘tkazish nuqtayi nazaridan harajatlar qanday bo‘linadi? A. Bevosita, bilvosita.
B. O‘zgaruvchan, o‘zgarmas.
122
C. Tezkor, muddatli.
D. Muddatsiz, o‘zgarmas.
2. Kalkulyatsiya – bu nima? A. Xarajatlarni hisoblash.
B. Daromadlarni hisoblash.
C. Kelgusi davr xarajatlari.
D. Favqulodda foyda.
3. Xomashyo materiallari umumishlab chiqarish xarajatlariga berilganda qanday provodka beriladi? A. D-t 2510 K-t 4010.
B. D-t 2510 K-t 1010.
C. D-t 2510 K-t 4510.
D. D-t2510 K-t 2810.
4. Tannarxga o‘tkazish usuliga ko‘ra xarajatlar turlarini ayting. A. O‘zgaruvchan va o‘zgarmas
B. To‘g‘ri va egri
C. Samarali va samarasiz
D. Doimiy va bir vaqtli
5. Davr xarajatlariga nimalar kiradi? A. Material xarajatlar
B. Mehnat xarajatlari
C. Mahsulot sotish xarajatlari
D. Foizlarni to‘lash bo‘yicha xarajatlar
6. 2510-«Umumishlab chiqarish xarajatlari» schyoti bo‘yicha analitik hisob nechanchi qaydnoma? A. 10-qaydnoma
B. 2-qaydnoma
C. 5-qaydnoma
D. 12-qaydnoma
7. Boshqaruv xodimlariga mehnat haqi hisoblaganda qanday provodka beriladi? A. D-t 9430 K-t 1010.
B. D-t 9420 K-t 6710.
C. D-t 9900 K-t 9430.
D. D-t 9420 K-t 0290.
8. Mulk va shaxsiy sug‘urtaga ajratmalar hisoblaganda qanday provodka beriladi? A. D-t 9420 K-t 6710.
B. D-t 9420 K-t 0210.
C. D-t 9420 K-t 6510.
D. D-t 9420 K-t 1090.
9. Kalkulyatsiya qilish qanday usuldan iborat? A. Murakkab, normativli, buyurtmali.
B. Jarayonli, tezkor.
123
C. Murakkab, bo‘linmali.
D. Oddiy, bo‘linmali, buyurtmali, normativ.
t/r
Muomalalar mazmuni - Buxgalteriya hisobi

131
va bir bosh buzoqning tannarxini hisoblash uchun sut yo‘nalishidagi
qoramollarga qilingan yillik xarajatlar summasidan go‘ng, jun va boshqa
mahsulotlar qiymati ayirib tashlanadi. Masalan: hisob yilida «Ochil
Qodirov» fermer xo‘jaligida sigirlarni boqish uchun qilingan xarajatlar –
8406000 so‘m. Xo‘jalik yilida 14200 s sut, 8 bosh buzoq va 2680
so‘mlik go‘ng olingan.
Bunda go‘ng normativ qiymati chiqarib tashlanadi.
8406000 - 2680 = 8403320 so‘m qolgan xarajatlar summasining
90% sut miqdoriga, 10 % buzoqlar bosh soniga bo‘linadi.
Xarajatlar quyidagicha taqsimlanadi:
a) sut bo‘yicha – 8403320x90%:100=7562988 so‘m.
b) buzoq bo‘yicha – 8403320x10%:100=840332 so‘m.
1 s sutning va bir bosh buzoqning tannarxini aniqlaymiz.
a) 1 s sut – 7562988:14200=532 so‘m 60 tiyin.
b) 1 bosh buzoq – 840332:8=105041 so‘m 50 tiyin.
Yil oxirida chorva mahsulotlarining haqiqiy tannarxi bilan reja
tannarxi o‘rtasidagi farq tegishli schyotlarga o‘tkaziladi. Ortiqcha
xarajatlar oddiy siyoh bilan qo‘shimcha provodka usulida, tejalgan
summa esa qizil storno usulida yoziladi.
CHORVACHILIK XARAJATLARI, MAHSULOT

129
4. Yilqichilik.
5. Parrandachilik.
6. Asalarichilik.
7. Quyonchilik.
8. Ipakchilik.
9. Mo‘ynachilik.
Chorvachilik xarajatlari aktiv kalkulyatsion 2010-«Chorvachilik»
subschyotida hisobga olinadi. Analitik hisobi tarmoqlar bo‘yicha 83-
ASK shaklida xarajat moddalari bo‘yicha 83-ASK shaklida xarajat
moddalari bo‘yicha hisobga olinadi.
Chorvachilikka qilingan xarajatlar va olingan mahsulotlarni hisobga
olishda qo‘llaniladigan hujjatlar quyidagilardan iborat:
1. Yosh mollarni hisobga olish jurnali.
2. Amortizatsiyani hisoblash vedomosti.
3. Sotilgan sutni hisobga olish jurnali.
4. Qishloq xo‘jalik mahsulotlarini kirimga olish kundaligi.
5. Tug‘ilgan naslni kirimga olish dalolatnomalari.
83-ASK shaxsiy schyotiga har oyda yuqoridagi hujjat ma’lu-
motlaridan ko‘chiriladi. Shaxsiy schyotlar quyidagi bo‘linmalardan iborat:
1. Xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar.
2. Asosiy, yondosh va qo‘shimcha mahsulotlar chiqimi.
3. Jami ma’lumotlar 1 oylik va yil boshidan ko‘rsatib boriladi.
Yakuniy ma’lumotlar 10-jurnal orderga ko‘chiriladi.
2010-«Chorvachilik subschyotining boshqa schyotlar bilan aloqasi
quyidagicha:
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Chorva mollari uchun yem-xashaklar sarflandi
2010
1010
2
Chorvachilikdagi ishchilarga ish haqi hisoblandi
2010
6710
3
Chorvachilikdagi asosiy vositalar uchun eskirishlar
0211–
hisoblandi
2010
0299
4
Dehqonchilikdan chorvachilikka qo‘shimcha
mahsulotlar berildi
2010
2010
Custom Installation der Small Business Version

|
Custom Installation der Small Business Version
|
bet | 119/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.24 Custom Installation der Small Business Version
DNF94865
Dieser Text ist eine Übersetzung der TID 2921736:
Während der Installation eines IntranetWare for Small Business 4.11 Servers wird der Benutzer nicht aufgefordert, die NetWare Partition oder die Volumegrößen zu bestimmen, sondern die Installationsroutine nimmt sich automatisch den kompletten freien Plattenplatz und erstellt ein Volume SYS: in dieser Größe.
Das ist Absicht, um dem unerfahrenen Admin diese Arbeit abzunehmen. Dem versierten Profi sei folgende Methode empfohlen, mehrere Volumes einzurichten:
1. normale Installation der INWSB
2. Nach dem Kopieren der Dateien auf das lokale Laufwerk des Servers und dem Startvorgang der SERVER.EXE wird der Installationsvorgang durch Drücken von ALT-F10 abgebrochen, sobald diese Option angeboten wird.
3. Laden Sie das INSTALL.NLM manuell mit dem Parameter -SO:
LOAD INSTALL -SO
Diese bewirkt eine Anzeige der Server Options während der Installation.
4. Wählen Sie Install a new 4.11 Server und fahren Sie mit dem Installationsprozeß fort.
Dieses Vorgehen bewirkt die Anzeige einer Vielzahl von weiteren Optionen, die vom Benutzer beantwortet werden müssen, was bei der Standard-Installation nicht notwendig wäre.
Hinweis: Bei der NWSB 4.2 funktioniert diese Vorgehensweise nicht. Dort muß die INSTALL.NLM ausgetauscht werden. Siehe dazu auch den Tip "mehrere Volumes bei NWSB 4.2 Installation".
|
| |
zusätzlicher Admin - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 114/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.17 zusätzlicher Admin
DNF03552
Bei NetWware 4.x und neuer kann der Admin anders als der Supervisor bei NW 3.1x gelöscht werden, bzw. es können ihm Rechte in der NDS entzogen werden.
Will man zusätzlich zu diesem Admin einen zweiten einrichten, darf man dem neuen deshalb nicht nur Security Äquivalenz zu dem ADMIN geben.
Statt dessen macht man ihn zum Trustee des [Root] und gibt ihm das Supervisor-Objektrecht darauf.
Zudem sollte noch geprüft werden, ob nicht die IRF in Containern geblockt ist, wo die Server sitzen. Dort müßte dieser User noch als Trustee im Container oder auf dem Server mit Supervisor-Objektrecht hinzugefügt werden.
Da dieser neue User nun alle Rechte hat, kann er auch die Rechte des Admin verändern oder ihn sogar löschen.
|
| |
Konsole (ent-)sperren - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 126/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.34 Konsole (ent-)sperren
DNF00167
Server Konsole sperren im MONITOR.NLM (NW 4.x). Dazu geben Sie ein Paßwort ein, das Sie beim Entsperren wieder benutzen müssen.
Alternativ können Sie auch bei NW 4.x das Supervisor (!) Paßwort verwenden.
Denn auch hier gibt es einen (versteckten) Supervisor, dessen Passwort während des Einrichtens der NDS mit dem des Admins synchronisiert wird und im folgenden unter anderem für das Entsperren der Lockfunktion im MONITOR.NLM verwendet werden kann.
Verweis: TID 2908785
Wenn man bei aktivierter Intruder Detection das Passwort zu oft ausprobiert, ist die Konsole für die eingestellte Zeit gesperrt.
Schalten Sie die Intruder Detection für denjenigen Container, der auch im Bindery Context des Servers steht, aus und können dann mit ENABLE LOGIN wieder den Supervisor Account benutzen.
Um das Supervisor Passwort zu ändern, melden Sie sich als Admin mit einem Bindery Login am Server an (LOGIN /B) und ändern von dort mit SETPASS SUPERVISOR das Supervisor Passwort.
|
| |
O‘SIMCHILIK TARMOQLARINING XUSUSIYATLARI

127
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Dehqonchilik mahsulotlarini yetishtirish uchun urug‘
sarflandi
2010
1010
2
Dehqonchilikdagi ishchilarga ish haqi hisoblandi
2010
6710
3
Dehqonchilikdagi ishchilarning ish haqlariga nisba-
6510–
tan ijtimoiy sug‘urta ajratmalari hisoblandi
2010
6520
4
Dehqonchilikdagi asosiy vositalarga amortizatsiya ajrat-
0211–
malari hisoblandi
2010
0299
5
Chorvachilikdagi organik o‘g‘itlar dehqonchilikka
sarflandi
2010
1010
6
Dehqonchilikdan olingan mahsulotlar omborga
kirim qilindi
2810
2010
7
Paxtachilikdan g‘o‘za olindi
1010
2010
Kopieren NW 4.x File Server

|
Kopieren NW 4.x File Server
|
bet | 117/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.22 Kopieren NW 4.x File Server
DNF98722
Grundsätzlich sieht ein Austausch der Server Festplatte(n) mit dem SYS: Volume bei NetWare 4.x folgendermaßen aus:
1. User rauswerfen und keine neuen zulassen (MONITOR und DISABLE LOGIN)
2. Für alle Volumes prüfen, ob Datenkompression eingeschaltet ist und welche Namespaces verwendet werden. Außerdem müssen Sie den Tree-Namen, die interne IPX-Nummer, den Server-Kontext notieren und später wieder verwenden.
3. Die NDS mit DSREPAIR überprüfen. Eine defekte NDS kann später erhebliche Probleme bereiten, besonders bei einem Restore mit DSMAINT. Vor dem Sichern der NDS muß diese in Ordnung sein.
4. per Datensicherung mit Verify die NDS und die Daten der Volumes sichern. Um sicherzugehen, sollten die Daten mit einem Backupprogramm gesichert werden, das man vorher auf seine Funktionalität getestet hat.
5. Wer einen zweiten File Server im Netzwerk hat, hat den Vorteil, daß dort automatisch eine Replika der NDS erstellt wird, auf die im Fehlerfall zurückgegriffen werden kann.
6. Mit DSMAINT.NLM wird nun als letzter Schritt vor der Umstellung die NDS gesichert (Prepare NDS for hardware upgrade), wobei die NDS danach geschlossen bleibt. Aus diesem Grund müssen Sie vorher mit einem Client angemeldet sein, um anschließend die entstandene Datei SYS:SYSTEM\BACKUP.DS auf die lokale Platte zu sichern.
7. alte Platte(n) ausbauen, neue Platte(n) einbauen
8. Grundinstallation des File Servers inkl. Installation des Backupprogramms und desselben Service Packs wie auf dem alten Server (vor allem gleiche DS.NLM Version)
9. Vor der eigentlichen Rücksicherung sollten Sie sicherstellen, daß Sie auf dem neuen Server die oben notierten Werte verwenden, außer, daß Sie einen anderen Baum wählen. Dieser neue Baum wird durch das Rückspielen der alten NDS eh wieder überschrieben und verhindert Probleme in einem Multiserver Netz.
10. Rücksicherung: Dabei ist es wichtig, zuerst die NDS wieder über DSMAINT zurückzuspielen und dann nach einem Neustart in einem zweiten Durchgang die Daten, weil sonst eventuell User-IDs durcheinandergewürfelt werden. Machen Sie bei der Rücksicherung der Daten kein Restore der NDS mehr!
11. Erst wenn alles funktioniert, alte Platte andersweitig verwerten
12. bei Problemen hat man durch den Wiedereinbau der alten Platte auch wieder die alten Daten zur Hand (auch hier muß allerdings die NDS wieder über DSMAINT aktiviert werden)
Weitere (englischsprachige) Infos gibt es in der TID 2924690: "Server Maintenance".
|
| |
keine Kompression mehr? - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 120/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.25 keine Kompression mehr?
DNF01344
Wenn die folgende Konsolenmeldung erscheint:
Insufficient disk space on volume SYS prevented a newly decompressed file from being commited to disk in its decompressed format when the file was closed.
liegt das an dem zu geringen prozentualen freien Plattenplatz, der nötig ist, um eine Datei dauerhaft zu dekomprimieren. Der Schwellwert, ab dem die Netware diese Warnung normalerweise erzeugt, liegt bei 10%. Bei einem großen Volume mit 10 GB tritt die Meldung also bereits bei einem freien Speicherplatz von knapp einem GB auf.
NetWare warnt mit dieser Meldung davor, daß der verfügbare Plattenplatz eventuell nicht mehr ausreicht, um Dateien beim Zugriff wieder dekomprimiert abzuspeichern.
Die Meldung ist also für die Dateien selbst völlig unkritisch und hat auch mit der Größe der einzelnen Datei nichts zu tun. Sie sollten allerdings bald auf dem angegebenen Volume entweder unbenutzte Dateien löschen oder den Platten-platz vergrößern, damit häufig benutzte Dateien wieder dekomprimiert abgelegt werden können. Diese erhöht die Zugriffs-geschwindigkeit auf diese Dateien zum Teil enorm, weil sonst das Entpacken bei jedem einzelnen Zugriff im Hauptspeicher des Servers erfolgt.
Diese Grenzen und damit zusammenhängenden Einstellungen können Sie mit folgenden SET-Befehlen verändern: 'Convert Compressed to Uncompressed', 'Decompress Percentage Disk Space Free to Allow Commit' und 'Days Untouched before Compression'.
|
| |
Treiberprobleme mit NW 4.x Service Packs

|
Treiberprobleme mit NW 4.x Service Packs
|
bet | 121/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.26 Treiberprobleme mit NW 4.x Service Packs
DNF99727
Bei den letzten NetWare 4.x Service Packs ist eine Option zum Update der LAN-, WAN- und Plattentreiber auf den ODI 3.31 bzw. HAM Standard per Default aktiviert. Wer nun alte Treiber benutzt, die nicht zu diesen neuen Standards konform arbeiten bzw. Hardware, für die keine neueren Treiber existiert, riskiert, dass die entsprechende Hardware nicht mehr fehlerfrei funktioniert. Bei Plattencontrollern und Netzwerkkarten ist dies natürlich besonders kritisch. Eine Deinstallation des jeweiligen Service Packs ist nur möglich, wenn Sie bei der Installation angegeben haben, daß Sie ein Backup der alten Dateien erstellen möchten. Dabei werden auch die alten Treiber mitgesichert, die Sie testweise auch einzeln wieder zurückspielen können.
|
| |
Elektr motor vali(o’qi)ga ta’sir etuvchi momentlar va ularning muvozanat tenglamasi

|
Elektr motor vali(o’qi)ga ta’sir etuvchi momentlar va ularning muvozanat tenglamasiBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanma13.5 Elektr motor vali(o’qi)ga ta’sir etuvchi momentlar va ularning muvozanat tenglamasi
Elektr motor bilan biror ish mashinasi yoki mexanizmni harakatga keltirilganda uning vali(o’qi)ga
quyidagi momentlar ta’sir etishi mumkin:
1) motor yakorini aylantiruvchi elektromagnit moment
M
em
;
2) salt ishlash momenti
M
0
. Bu moment mexanik va magnit quvvat isroflari bilan aniqlanadi.
Yakorning aylanishida mexanik ishqalanishlarga va uyurma toklar bilan motor po‘lat o‘zaklarining qizishiga
sarflangan quvvat isrofi
P
0
yuklamaga bog‘liq bo‘lmagani uchun
M
0
ham yuklamaga bog‘liq bo‘lmaydi,
uning qiymati nominal moment (aylantiruvchi foydali momentning nominal qiymati)
M
n
ning 2-6% ni
tashkil etadi;
3) foydali moment
M
2
. Bu moment motor bilan ish mexanizmini harakatga keltirishda mexanizm
tomonidan vujudga keltiriladigan qarshilik (foydali yuklama) momenti bilan aniqlanadi. Qarshilik momenti
o‘z navbatida mashina yoki mexanizmning ish rejimi (katta yoki kichik qiymatli yuklamalar bilan ishlashi) va
mexanik tavsiflari bilan aniqlanadi.
Odatda,
M
0
va
M
2
momentlari birgalikda hisoblanib, uni
M
c
bilan ifodalanadi, ya’ni bo‘ladi, bunda –
motor vali(o’qi)ning aylanishiga qarshilik ko‘rsatuvchi statik qarshilik momenti. Ish mexanizmlarning
qarshilik momentlari o‘z qiymatlarini chastota o‘zgarishi bilan turlicha o‘zgartiradilar.
Shunga binoan, ish mexanizmi qarshilik momenti
M
c
ning motor aylanish chastotasi
n
ga nisbatan
o‘zgarishini ifodalovchi
M
c
= f(n)
bog‘lanish uning mexanik tavsifi uchun topilgan quyidagi emperik
formulaga binoan ularni turli klasslarga ajratish mumkin:
(13.10)
– ish
n
mexanizmining chastotadagi qarshilik momenti;
– salt ish rejimida mexanizmning harakatlanuvchi qismlaridagi mexanik ishqalanishlardan
hosil bo‘lgan qarshilik momenti;
– mexanizmning nominal,
n
n
chastotadagi qarshilik momenti;
x
– chastota o‘zgarishi bilan
|
| |
Ramzinning nam havo 1-x diagrammasi

|
Ramzinning nam havo 1-x diagrammasi
|
bet | 2/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaRamzinning nam havo 1-x diagrammasi.
Quruq havoning suv bug’i bilan aralashmasi nam havo deb nomlanadi. Nam havo absolyut va nisbiy namlik, nam saqlash, entalpiya, quruq va hol termometr temperaturalari, partsial bosim kabi xarakterlanadi.
Absolyut namlik deb 1 m3 nam havo hajmidagi suv bug’i (kg) miqdoriga aytiladi.
Nisbiy namlik deb havo absolyut namligining, to’yinish paytidagi absolyut namlik nisbatiga aytiladi:
φ =Pb/Pm (1)
Nam saqlash deb 1 kg absolyut quruq havoga to’g’ri keladigan suv bug’lari (1 kg) miqdoriga aytiladi.
x =mb/maks =Pb/Paks (2)
Entalpiya termodinamik sistemaning holat funksiyasi bo’lib, I harifi bilan belgilanadi.
Nam havo entalpiyasi quruq havo bilan shu nam havoda bo’lgan suv bug’ining entalpiyalari yig’indisiga teng:
I = caks · t + xIb (3)
bu yerda caks – absolyut quruq havoning o’rtacha temperaturasi; caks = 1000 J/(kg · K); Ib – suv bug’ining solishtirma entalpiyasi, J/kg.
Isitish, sovitish va quritish jarayonlarida havoning asosiy xossalari o’zgarishi tasvirlangan va texnik hisoblashlar uchun yetarli aniqlanadi. L.K. Ramzinning entalpiya diagramasi yordamida aniqlanishi mumkin.
I – x diagramma o’zgarmas bosim p = 745 mm.sim.ust. (-99 kPa) uchun qurilgan (1-rasm). Diagramma entalpiya I (ordinate o’qi) nam saqlash x (abscissa o’qi) koordinatalarida qurilgan.
1-rasm. Ramzinning I-x diagrammasi
Quritish jarayoni haqida ma’lumotlar.
|
| |
С
°2 - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

С
°2
S '
’
1 5Г
f ,
И )
> <
V
в
t
121D
170
5.15-shakl.
171
5.16-shakl.
Shar (sfera)ning izometriyasiniyasash (5.17-shakl). Sfera yumaloq
sirt bo‘lgani uchun izometriyada ham o ‘zining yumoloqligini saqlagan
holda tasvirlanadi. Barcha izometrik o ‘qlar bo'yicha o'zgarish koeffitsi-
yenti m=n=k=I deb olinsa, sfera o'zining diametridan 1,2 marta katta-
roq yasaladi. Berilgan sfera diametri D ga binoan H, V, W tekisliklar el-
lipslari yasaladi. Ulaming o'zaro kesishayotgan
А, В, С nuqtalari
oralig'idagi qismlari va OA, OB, ОС chiziqlar chorak qismi kesilgan
sferani hosil qiladi. Bu yerda H dagi ellips sfera ekvatori bilan, V dagi
ellips sferaning frontal bosh meridiani bilan, W dagi ellips profil bosh
meridian bilan qo'shilib qoladi. Sferadagi ekvator, frontal bosh meridian
va profil bosh meridian tekisliklar hosil qilgan kesim yuzalari 5.18-shakl
da ko'rsatilgandek shtrixlanadi. Ox, Oy, Oz o'qlari bo'yicha О dan bir xil
172
masofalar
o ‘lchab
qo‘yiladi.
Uchala chiziq orasidagi burchak-
lar yig‘indisi 180°, ulardan ikkita-
si gorizontal chiziqqa nisbatan
60° burchak hosil qiladi.
5.19-shaklda balansir tebran-
gichi kallagining to‘g‘ri burchakli
proyeksiyalari berilgan. Uning
izometriyasini
bajarish
tartibi
5.20-shakl, a va b larda mukam-
mal ko‘rsatilgan.
Texnik detallaming izometrik proyeksiyalarini yasashda, ba’zan
ulaming radiuslari katta boTganligidan ellipslami yasash ancha qiyinchi-
lik tug‘diradi. Bunday vaziyatlarda ulaming izometriyasini yasashda qi-
yinchilik tug‘iladigan qismida (to‘g ‘ri burchakli proyeksiarida) bir nech-
ta nuqtalar tanlab olinadi. Masalan, 5.21-shaklda berilgan vtulkaning
egri chiziqli flanets qismida bir nechta qo‘shimcha nuqtalami 5 va A
tayanch nuqtalari orasida, ixtiyoriy oraliqlarda tanlab olamiz va ulami
5', B', C', D' deb belgilab, detaining vertikal o‘qiga parallel chiziqlar
chizamiz. Shunda flanets qismining katta o‘qida I, 2, 3, 4 nuqtalar hosil
boTadi. Vtulkaning flanets qismi simmetrik bo'lgani sababli uning chap
qismida qo‘shimcha nuqtalar tanlash bilan chegaralandik.
3tesf! M
173
а)
h)
5.2 0 -shakl.
Detaining izometriyasini yasashda koordinata o‘qlari o‘tkaziladi v ax
o‘qiga 0 dan ikki tomonga 1, 2, 3 ,4va 5 nuqtalar oMchab qo'yiladi ham
da Oy o‘qiga parallel chiziqlar o'tkaziladi. Endi, mos ravishda, ularga
IB , 2C, 3D, 4E masofalar olib o‘tiladi va ular ravon qilib A nuqtagacha
tutashtiriladi. Shu tartibda flanetsning qolgan qismlari ham yasab chi
qiladi (5.22-shakl, a). Vtulkaning silindrik qismi chizilgandan keyin
chizma taxt qilinadi (5.22-shakl, b).
|
-rasm. . Sochiluvchan, donador materiallarni kuritish uchun shaxtali quritgich

|
-rasm. . Sochiluvchan, donador materiallarni kuritish uchun shaxtali quritgich
|
bet | 6/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs Loyihaga9-rasm. . Sochiluvchan, donador materiallarni kuritish uchun shaxtali quritgich.
1 - bunker - sovutkich; 2 -oraliq bunker; 3 - gazoduvka; 4 - kalorifer; 5 -bunker; 6 - shaxta; 7 – issiklik eltkichni uzatish trubalari; 8 - kondensator-sovutkich; 9 - jalyuzlar;10 - qadoqlagich; 11 sovutkich.
Texnologik uskunalarni tanlash va ularga qo’yiladigan talablar.
Mashina va apparatlarning kerakli sonini aniqlash.
Texnologik uskunalarni tanlashda quyidagi talablarga rioya qilish kerak. Uskunalar uzluksiz ishlaydigan, konstruqtsiyasi oddiy, oson boshqariladigan, kam miqdorda bug’, elektrenergiya, suvni sarflaydigan bo’lishi shart. Tanlangan uskunalarni tozlash, remont qilish oson, xom ashyoni to’liq qayta ishlab, chiqindilar va yuqotishlar kam, ishlab chiqariladigan mahsulot yuqori sifatli bo’lishi shart.
Apparatlar qilingan material tez topiladigan, arzon bo’lib, zanglamaslik kerak va mahsulot sifatiga ta‘sir qilmaydigan bo’lishi kerak.
Masalan, tomat-pasta ishlab chiqariladigan liniyada mis uskunalari po’latga almashtirildi. Murabbo, jem, povidlo kabi mahsulotlarni tayyorlash uchun esa misdan yasalgan uskunalar qo’llaniladi. Ularda issiqlikni o’tkazish koeffitsienti yuqori bo’ladi, shu sababli pishirish jarayoni tez o’tadi, shakarning yuqori kontsentratsiyasi esa misning zanglashiga tuskinlik qiladi.
Uskunalar avtomatik, yarim avtomatik va avtomatik bo’lmaganlarga ajratiladi. Avtomatik uskunalarning o’lchamlari kichik, ishlab chiqarish quvvati esa yuqori bo’lganligi sababli ularni ishlatish qulayrok hisoblanadi. Lekin uskunalar tanlaganda ularni to’liq ishlatilishi ham hisobga olinadi. Ayniksa, vakuum-bug’latish apparatlar (tomat-pasta, murabbo, povidlo ishlab chiqarish uchun), qovurish qozonlar, presslar, blanshirovatellar, yopish mashinalar, sterilizatorlardan to’liq foydalanish juda muhim.
Loyihada tanlangan uskunalarning texnik tavsifi beriladi.
Uskunalarning texnik tavsifi
Uskunalarning texnik tavsifiga quyidagi ko’rsatgichlar kiradi:
-Ishlab chiqargan korxona va markasi (shartli belgisi)
-Uskunaning ishlab chiqarish quvvati, massa, hajm yoki dona birligida vaqtning aniq bir muddatida (ko’pincha 1 soatda).
-Uskunaning gabaritlari ( buyi,eni,balandligi).
-Kerak bo’lgan elektroenergiya quvvati.(elektrodvigatel uchun).
-Isitish yo’zasi.
-Mashina yoki apparatning og’irligi (massasi).
Texnologik uskunalar maxsus texnika adabiyotlardan va kataloglardan tanlanadi. Loyihada har bir apparatning kerakli soni aniqlanadi.
|
| |
O‘STIRILAYOTGAN VA BO‘RDOQIGA BOQILAYOTGAN

132
O‘stirilayotgan va boquvdagi hayvonlarga qilingan xarajatlar va
ulardan olingan mahsulotlar quyidagi hujjatlar orqali rasmiylashtiriladi:
1. Olingan naslni kirim qilish dalolatnomasi – 95-shakl.
2. Ixtisoslashgan chorvachilik xo‘jaliklarida hayvonlardan olingan
nasllar uchun «Hayvonlar naslini» kirim qilish jamg‘arma dalolatnoma –
96-shakl.
3. Aholidan davlatga sotish uchun mollar qabul qilinganda «Qabul
qilish hisoblash vedomosti» tuziladi – 95-
«A»
shakl.
4. Hayvon va parrandalarni fuqarolarga shartnoma bo‘yicha berish
(sotish dalolatnomasi) – 97-shakl.
5. Yosh va boquvdagi mollarni tayyorlash tashkilotlariga yoki aksi-
onerlik jamiyatiga jo‘natishda «Hayvon va parrandalarni jo‘natish-qabul
qilish» dalolatnomasi, «Transport nakladnoy» va boshqa shakllar mavjud.
6. «Hayvon va parrandalarni hisobdan chiqarish dalolatnomasi»
100-shakl;
7. Fermadagi chorva mollari, parrandalar va boquvdagi mollar bosh
soni hisobini ferma mudiri «Chorva mollari va parrandalarning harakatini
hisobga olish» daftarida yuritadi. (34-shakl)
8. Har oyning oxirida «Hayvon va parrandalarning harakati to‘g‘-
risida hisob» tuziladi. (102-shakl)
1110-schyoti boshqa schyotlar bilan quyidagicha aloqada bo‘ladi:
Ar=d - Kurs Loyihaga

|
Kurs Loyihaga
|
bet | 14/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaAr=d23*pmat*px*g
x2
Bu yerda,
λ – 6.72 · 10-2 Vt / m · k – issiqlik o’tkazuvchanlik
koefitsenti havoning o’rtacha temperaturasi (330 + 110) / 2 = 220ºC
ρmat = 1500 kg / m3 qumning zichligi.
Ρx = 2.22 kg / m3 - havoning 220ºC dagi zichligi.
μx = 5.32 · 10-5 Pa · C havoning 220ºC dagi qovushqoqligi.
Ar =(0.001)3*1500*2.22*9.81= 61405
( 5.32 · 10-5)2
Quritish yuzasi maydoni:
F =6* Gox/de* ρmat =6*11.94/0.001*1500=47.76 m2 / s
Xulosa.
Men bu kurs loyihasini bajarish mobaynida texnologik linyalar va qurilmalar haqida yetarlicha ma’lumotlarga ega bo’ldim. Mavzuga oid bo’lgan ko’plab materiallar bilan tanishib chiqdim va bu menga quritish apparatlari hamda ohak kimyoviy tarkibi bilan tanishib chiqishimga katta imkon yaratdi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Kasatkin A.G. Osnovnoе protsеsso i apparato ximichеskoy tеxnologii. - M.: Ximiya, 1973 -752 s
2. N.R.Yusupbekov, H.S.Nurmuhamedov, S.G.Zokirov “Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalari” Toshkent “Sharq” – 2003
3. Yusupbеkov N.R, Nurmuhamеdov H.S., Zokirov S.G., Ismatullaеv P.R., Mannonov U.V. Kimyo va oziq-ovqat sanoatlarining asosiy jarayon va qurilmalarini hisoblash va loyihalash. - T.: Jahon, 2000. - 231 b.
4. Yusupbеkov N.R., Nurmuhamеdov X.S., Ismatullaеv P.R. Kimyo va oziq-ovqat sanoatlarning jarayon va qurilmalari fanidan hisoblar va misollar. - Toshkеnt: Nisim, 1999. - 351 s
5. Salimov Z., Tuychiеv I.S. Ximiyaviy tеxnologiya protsеsslari va apparatlari.-Toshkеnt: O’qituvchi, 1987. - 408 b.
6. Dotnеrskiy Yu. I. Protsеsso i apparato ximichеskoy tеxnologi. - M.: Ximiya, 1995. - t. 1-2. - 768 s.
|
| |
Mashina va apparatlarning kerakli sonini aniqlash

|
Mashina va apparatlarning kerakli sonini aniqlash
|
bet | 7/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaMashina va apparatlarning kerakli sonini aniqlash
Mashina va apparatlarning kerakli soni quyidagicha aniqlanadi:
Uzluksiz ishlaydigan uskunalar uchun:
N
n = −−−−
q
N - bir soatda tsexning ishlab chiqarish quvvati (tegishli operatsiyada).
q- mashinaning bir soatda ishlab chiqarish quvvati.(q va N , birligi bir xil bo’lishi kerak).
Uzlukli ishlaydigan uskunalar uchun
-apparat ishlash to’liq tsiklning vaqti(yuklash, qayta ishlash, tushirish), mumkin.
apparatning ishchi sig’imi, m3.
Vertikal avtoklavlarni hisoblash
1.Bitta korzinada sig’adigan bankalar miqdorini aniqlash
а-korzina va banka buylarning nisbati,(butun son);
dk va db - korzina va bankalarning diametri, m.
2.Bitta korzinani to’ldirish vaqti aniqlanadi.
N-tsexning ishlab chiqarish quvvati ( 1 minutda bankalar soni).
3.Avtoklav tanlashda, uni yuklash vaqti 30 min oshmasligi kerak. Avtoklavdagi korzinalar miqdori quyidagi tenglamadan aniqlanadi:
4.Avtoklavga birdaniga yuklanadigan bankalar miqdori.
5.Avtoklav ishining to’liq tsikli aniqlanadi:
= 1 + 2 + 3 + 4 + 5
1- korzinalarni avtoklavga yuklash vaqti (2-setkali uchun 5-10 min.va 10-15 min 4-setkali avtoklav uchun):
2- avtoklavdagi haroratni ko’tarilish vaqti;
3- sterilizatsiya vaqti;
4 - bug’ni chiqarish yoki sovitish vaqti;
5- korzinalarni avtoklavdan tushirish ( 5- 10 min 2- setkali; 10-15 4- setkali avtoklav uchun);
2 , 3, 4 -konservalarning sterilizatsiya rejimiga ko’ra qabul qilinadi.
6.Avtoklavlarning soni aniqlanadi, n
;
7.Avtoklavlarni yuklash intervali.
8.Avtoklavda sarflanadigan issiqlik miqdori aniqlanadi:
I. harorat oshganda;
II. sterilizatsiya paytida.
Har bir faza uchun bug’ sarfi (kg) da hisoblab olinadi.
9.. Har bir fazada bug’ni sarflash intensivligi (kg/soat) aniqlanadi.
10. Bug’ni sarflash maksimal intensivligidan trubalarning diametri aniqlanadi.
11. Sovutish paytida ajralgan issiqlik miqdori aniqlanadi.
12. Sovutishga sarflanadigan suv miqdori aniqlanadi (m3).
13. Suv keladigan trubaning diametrini aniqlanadi.
|
| |
Wkr dan boshlab esa kamayuvchi tezlik davri boshlanadi, yani material namligi asta-sekin kamayadi va u CE

|
Wkr dan boshlab esa kamayuvchi tezlik davri boshlanadi, yani material namligi asta-sekin kamayadi va u CE
|
bet | 4/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaWkr dan boshlab esa kamayuvchi tezlik davri boshlanadi, yani material namligi asta-sekin kamayadi va u CE kesma bilan ifodalanadi. Bu davrda materialdagi temperaturasi C1E1 egri chiziq bo’ylab ko’tariladi. Quritish jarayoni oxirida material namligi asimptotik ravishda muvozanat namligi WM ga yaqinlashib boradi. Material WM namlika erishishi bilan undan namlik chiqishi toxtatiladi. Ushbu daqiqada material temperaturasi uni o’rab turgan issiqlik eltkich temperaturasiga (E1 nuqta) teng bo’ladi. Lekin, muvozanat namligiga erishish uchun ancha vaqt zarurdir.
Quritish tezligi vaqt birligida namlik o’zgarishini ifodalaydi, yani dW/dτ (%/soat) yoki dx/dτ (c-1).
Quritish tezligi bo’yicha malumotlar asosida quritish tezligining egri chiziqlari quriladi (3-rasm).
3-rasm. Quritish tezligining egri chizig’i.
BC gorizantal kesma quritish jarayoning birinchi, CE esa – ikkinchi davirdagi tezligini ko’rsatadi.
Jarayonning birinchi davrida erkin bog’langan namlik yoqotiladi va uning tezligi tashqi diffuziya zonasidagi massa almashinish qarshiligi, yani konvektiv massa berish koeffitsienti bilan aniqlanadi. Birinchi kritik tezlikka oid C nuqtada material tashqi yuzasidagi namlik gigroskopik namlikka teng bo’lib qoladi. Wkr dan boshlab materialdan bog’langan namlik haydalib boshlanadi va jarayon tezligi ancha susayadi. Shuni alohida takidlash kerakki, quritish tezligi egri chiziqlarning korinishi 3-rasmda keltirilgandan ancha farq qilishi mumkin. Namlikning material bilan bog’lanish shakillariga qarab, ikkinchi davrning o’zi bir necha davirdan iborat bo’lishi mumkin (4-rasm).
4-rasm. Kapillyar – g’ovakli materiallarning
quritish tezligi egri chiziqlarning tasviri.
Rasmdagi egri chiziq 1 tipik kapillyar – g’ovakli jisimlar uchun xosdir. Chiziqning tepa qismi kapillyar, pastki qismi esa - Wkr ga teng adsorbtsion namlikni yoqotish tezligini ifodalaydi. Egri chiziq 2 gazlama va yupqa listli materiallar, 3 esa – keramik materiallarni quritish jarayonini xarakterlaydi.
Quritish tezligi jarayonning muhim texnologik parametric bo’lmish – quritish intensivligini aniqlash imkonini beradi.
Material namligining bug’lanish intensivligi, quritilayotgan material yuzasi birligidan vaqt birligida chiqarib yuborilayotgan namlik miqdori bilan belgilanadi, yani:
（4）
bu yerda τ – quritish jarayonining umumiy davomiyligi.
Qattiq nam materialda namlikning diffuziyasi 5-rasmda keltirilgan. Qatiq material ichidan tashqi yuzasiga namlikning tarqalishi massa o’tkazuvchanlik usulida boradi. Fazalarni ajratib turuvchi yuzadan gaz oqimi yadrosiga namlikning tarqalishi esa, konvektiv diffuziya usulida o’tadi.
5-rasm. Kapillyar – g’ovakli jismda massa almashinish modeli.
Quritish apparatlari.
|
| |
Namangan viloyati - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

Namangan viloyati
1,1
Viloyatning barcha tumanlari
1,1
Samarqand viloyati
1,2
Sug’oriladigan mintaqa (Bulung’ur, Jomboy, Ishtixon,
Kattaqo’rg’on, Narpay, Oqdaryo, Payariq, Pastdarg’om, Paxtachi,
Samarqand, Toyloq, Urgut tumanlari)
1,2
Lalmi-yaylov mintaqasi (Nurobod, Qo’shrabot tumanlari)
0,9
Surxondaryo viloyati
1,3
Surxondaryo vohasi (Sariosiyo, Uzun, Denov, Sho’rchi,
Qumqo’rg’on, Jarqo’rg’on, Angor, Termiz, Oltinsoy tumanlari)
1,3
Cho’l mintaqasi (Qiziriq, Muzrabot, Sherobod tumanlari)
1,1
Boysun tumani
0,8
Sirdaryo viloyati
0,8
Shimoliy cho’l mintaqasi (Boyovut, Xovos, Guliston,
Sayxunobod, Sirdaryo tumanlari, Guliston shahri va Yangiyer
shahri)
0,8
Markaziy cho’l mintaqasi (Oqoltin, Mirzaobad,
Sardoba tumanlari)
0,6
Toshkent viloyati
1,2
Viloyatning butun hududi, Bo’stonliq, Parkent va Ohangaron
tumanlari bundan mustasno
1,2
Chimyon-Ohangaron mintaqasi (Bo’stonliq, Parkent va
Ohangaron tumanlari)
0,9
Farg’ona viloyati
1,1
Birinchi mintaqa (viloyatning butun hududi, Yozyovon va So’x
tumanlari bundan istisno)
1,1
Ikkinchi mintaqa (Yozyovon va So’x tumanlari)
1,0
Xorazm viloyati
1,0
Viloyatning butun hududi, Xazorasp tumanidagi Sarimoy va
Tuproqqal’a qishloq fuqarolar yig’inlari hududisiz (Kizilqum-
Tuproqqal’a massivi)
1,0
Xazorasp tumanidagi Sarimoy va Tuproqqal’a qishloq fuqarolar
yig’inlari (Kizilqum-Tuproqqal’a massivi)
0,8
156
Ma’muriy-hududiy tuzilmalar va mintaqalar
Mintaqaviy
koeffisiyentlar (K
1
)
Toshkent shahri
1,2
Toshkent shahrining butun hududi
1,2
Tovar ishlab chiqaruvchining mablag’lari hisobidan sug’orish uchun xo’jalik ichki sug’orish
tizimiga suv chiqarish usuli (oqar suv yoki mashina usuli) hisobga olingan koeffisiyent respublika
bo’yicha yagona ifodada barcha sug’orish maydonlari bo’yicha oqar suv bilan sug’orish ulushiga
bog’liq tarzda quyidagi 6-jadvalda keltirilgan:
|
Quritish jarayoni kinetikasi

|
Quritish jarayoni kinetikasi
|
bet | 3/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaQuritish jarayoni kinetikasi.
Yuqorida qayd etilgandek, quritish jarayoni murakkab issiqlik va massa almashinish jarayondir. Materialdagi namlik uning ichidan fazalarni ajratib turuvchi yuzaga massa o’tkazuvchanlik, ajratib turuvchi yuzadan gaz oqimi yadrosiga esa – konvektiv diffuziya hisobiga o’tkaziladi.
Material tarkibidagi namlikning diffuziyasi nafaqat nam saqlash gradient, balki temperatura gradient ham tasiri ostida ro’y beradi.
Materialdagi diffuziyani analitik usulda ifodalash juda qiyin masala. Malumki, quritish jarayoni tezligi material bilan namlikning bog’lanish shakli va unda namlikning diffuziya mexanizimiga bog’liq. Quritish jarayoni kinetikasi materialning nam saqlashi yoki o’rtacha namligining malum vaqtdan keyin o’zgarishi bilan harakterlanadi.
Odatda, quritish tezligini tajribaviy usulda toppish uchun quritish egri chizig’i quriladi, so’ng u differentsiallanib quritish tezligining egri chizig’i hosil qilinadi.
2-rasm. Quritish egri chizig’i
2-rasmda material namligi W va qurish vaqti τ orasidagi bog’liqlik tasvirlangan.
Undan tashqari, rasmda material temperaturasining namlikka bog’liqligi ham keltirilgan.
Tipik quritish egri chizig’i quritish jarayonining turli davrlarini ifodalovchi bir necha qisimdan iborat.
Jarayon boshlanishida nam material qiziydi va undan namlik bug’lanib chiqa boshlaydi. Materialning quritish temperaturasigacha qizishi AB kesma bilan ifodalanadi. Undan so’ng, o’zgarmas quritish tezligi davri (BC kesma), yani I davr, boshlanadi. Bu davr qiyalik burchagi α ning o’zgarmas tangensli to’g’ri chizig’i (BC kesma) bilan ifodalanadi va C nuqtada yakunlanadi. Ushbu davrda materialning temperaturasi termometirning hol temperaturasi (temperature egri chizig’idagi B1C1 kesma) qiymatiga teng bo’ladi. O’zgarmas quritish tezligi davrida uzatilayotgan issiqlik, materialdagi erkin namlikni bug’lanishiga sariflanadi. Ushbu, o’zgarmas quritish tezlili davr to’gri chiziq bilan ifodalanadi va birinchi kritik tezlik Wkr ga etganda tamom bo’ladi.
|
| |
.3 2 -shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

5.3 3 -shakl.
bo'yicha kesib,
egri chiziqning 3 nuqtasini hosil qiladi.
4 va 8 nuqta-
larni hosil qilish uchun silindr markazlari orqali o'tuvchi
tekislik
o'tkaziladi (chizmada bu tekislik ko'rsatilmagan).
5, 7 va 6 nuqtalami
hosil qilish uchun
P v a Q lar kabi kesuvchi tekisliklar o'tkaziladi.
5.34-shaklda sferani uchburchakli prizma o'yib o'tganda
hosil
bo'ladigan kesishish egri chizig'ini yasash usuli izometriyada berilgan
О
markazdan o'tuvchi sferaning ekvatori va bosh meridianlari uning chora-
184
5 .34-shakl.
gini qirqib ko‘rsatishda xizmat qiladi. Sferani kesib o ‘tuvchi uchbur
chakli
prizma profilini sferaning V tekisligiga parallel, ya’ni bosh meri
dian tekisligida chizib olamiz. Prizmaning ostki asosi
BC sferani
О markazdan o'tuvchi parallel orqali kesib o‘tadi.
Sferaning ekvatorida
prizmaning yon yoqlaridagi 7 va 2 yasovchilari bilan kesishgan nuqtalar
yotadi. Qolgan oraliq nuqtalami
topish uchun ekvator va A nuqta
oralig'ida
O,, O, markazlardan o ‘tuvchi
sfera parallellarini chizib, priz
maning yon yoqlaridagi
3, 4, 5, 6 yasovchilari
bilan tegishlicha ke-
sishtirib topamiz. Masalan,
0 2 markazdan chizilgan sfera paralleli bilan
prizmaning
3 va
4 nuqtalari orqali o'tuvchi yasovchilari o‘zaro kesishib,
К, M va TV nuqtalami hosil qiladi.
185
Aksonometrik proyeksiyalar
da
0
‘lchamlar qo‘yish.
Aksono
metrik
proyeksiyalarda chiqarish
chiziqlari aksonometrik o'qlarga
parallel qilib chiziladi. O'lcham
chiziqlari esa o ‘lchanayotgan kes-
maga parallel chiziladi. 0 ‘lcham
qo'yishda radius, diametr, kvadrat
kabi barcha shartliklardan to‘la
foydalaniladi. 5.35-shaklda akso-
nometriyada texnik detalga o‘lcham
qo'yish yo'llari ko'rsatilgan. Ak-
sonometriyada rezba, tishli uzatma
kabilami O 'z DSt 2.402:2003 ga
binoan shartli tasvirlashga yo‘l qo'yiladi (5.46-shakl) yoki 5.57, 5.59,
7.1-shakllardagi kabi to'liq tasvirlash mumkin.
.9 -shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

standart ovallami chizish yo'llari k o 'r
satilgan.
Izometriya o'qlari o'tkazilib,
d dia
metrli aylana chiziladi. z o'qning aylana
bilan kesishishidan hosil bo'lgan
Or О ,
nuqtalardan 1 va 2,
3 va
4 nuqtalami
yoylar yordamida
birlashtirib davom et-
tirilsa, ulaming o'zaro kesishayotgan
nuqtalari tutashtiriladi va chizilayotgan
oval (ellips)ning katta o'qi hosil bo'ladi
(5.12- shakl,
a). Aylananing z o'qida ho
sil bo'lgan С
nuqtani sirkul yordamida
katta o'qqa olib o'tishdan hosil bo'lgan
Oj,
0 4 larni
Or 0 : lar bilan tutashtirsak,
yoylarda tutashish nuqtalari
M, N, K,
L lar hosil bo'ladi.
О , va
0 4 lar orqali
M
bilan
N va К bilan
L nuqtalar ravon tut
ashtiriladi (5.12-shakl,6).
Ortiqcha va
yordamchi chiziqlar o'chirilib, chizma
taxt qilinadi (5.12-shakl,
d).
5.13 va 5.14-shakllarda Kva
W teki-
sliklarda joylashgan aylanalarning izo-
metriyalarini
bajarish bosqichma-bos-
5.12-shakl.
qich
ko'rsatilgan.
Chizish
usuli
5.12-shakldagidek bir xil, faqat katta va kichik o'qlam ing vaziyatlari
o'zgaradi xolos.
O,, 0 2 nuqtalar
V tekisligida
у o'qda,
W tekislikda .r
o 'qda bo'ladi.
O, va O, nuqtalardan chizilgan yoylaming o'zaro kesish
gan nuqtalari tutashtirilsa, hamma vaqt ovalning katta o'qi hosil bo'ladi.
5.16-shaklda gayka kalitining izometriyasi uning to 'g 'ri
burchakli
proyeksiyasi (5.15-shakl)ga asoslanib chizildi. Izometriya o'qlari o 'tk a
zilib,
Оj va 0 2 markazlarda ovallar yasaladi va ularga urinmalar o 'tka
zilsa, kalitning ostki asosi hosil bo'ladi (5.16-shakl,
a). Ushbu yasash
usuli
(), va
0 4 markazlarda takrorlansa, kalit sopining izometriyasi hosil
bo'ladi (5.16-shakl,
b). Endi
О, markazdagi aylananing
izometrik tasviri
va uning o'rtasidan o'tuvchi oltiburchakli prizmani oldingi yasashlardan
foydalanib chizib chiqilsa, gayka kalitining izometriyasi chizilgan bo'ladi
(5.16-shakl,
d).
d)