Jadval 4.2. 
2020 yilga borib eng ommaviy yo‘nalishlar

Jadval 4.2.
2020 yilga borib eng ommaviy yo‘nalishlar
Mamlakat
|
Turistik kelishlarning soni (mln.)
|
Jahon turistik bozorida ulushi (%)
|
1995-2000 yillardagi harakati (%)
|
Xitoy
|
137,1
|
8,6
|
8,0
|
AQSH
|
102,4
|
6,4
|
3,5
|
Fransiya
|
93,3
|
5,8
|
1,8
|
Ispaniya
|
71,0
|
4,4
|
2,4
|
Gonkong
|
59,3
|
3,7
|
7,3
|
Italiya
|
52,9
|
3,3
|
2,2
|
Buyuk Britaniya
|
52,8
|
3,3
|
3,0
|
Meksika
|
48,9
|
3,1
|
3,6
|
Rossiya Federatsiyasi
|
47,1
|
2,9
|
6,7
|
Chex Respublikasi
|
49,0
|
2,7
|
4,0
|
Turistlarni yetkazib beruvchi eng yirik mamlakatlar Germaniya (163 mln. sayohat), Yaponiya (141 mln.), AQSH (123 mln.), Xitoy (100 mln.), Buyuk Britaniya (56 mln.) bo‘ladi.
Talabning zamonaviy rivojlanishi muhim belgisi iste’molchi fikrlashicha ekologiyani ta’siridir. Atrof muhitning nozikligi va uning insoniyat jamiyati bilan uzviy yagonaligi inson ongiga singib bormoqda. Ekologik ong Yevropa mamlakatlarida kuchli o‘rinni eallab, tadbirkorlarda ham, hukumatlarda ham iqtisodiy siyosatni belgilab beradi.
Turistik sayohatlarning tez-tez bo‘lishi o‘sib, davomiyligi esa qisqarib bormoqda. Sababi, iste’molchilarning asosiy ta’tilni «maydalash», deb atalmish holatga intilishi. 1 yilda bir marta uzoq davom etadigan ta’til o‘rniga 2-3 marta qisqa bo‘lgan tursayohatlarni ma’qul deb ko‘rishadi. Masalan, 11 kun yozda dam olish, 5-7 kun qishda dam olish hamda bayram kunlari tursayohatlarni amalga oshirish. Asosiyga nisbatan qisqa, lekin samarali bo‘lgan ta’til quyidagi xususiyatlari bilan farq qiladi:
turistlar bir tur – kun ichidagi sarflarning yanada yuqori darajasi;
turistlarning yuqori faolligi va harakatchanligi.
Zamonaviy iste’molchi sayohatdan ko‘p yangi taassurotlar olishga intiladi. Bu esa turistik dam olishning jadallashuviga, uni ekskursiyalar, yurishlar, uchrashuvlar va h.k. bilan boy etishiga olib keladi.
Shunday qilib, turistik xizmatlar bozoridagi tarkibiy o‘zgarishlar, raqobat sharoitlarning o‘zgarishi, iste’molchilarning xulq-atvori turistik korxonalarni yangi marketing izlanishlarni qidirishga majbur qiladi.
Marketing izlanishlari iste’molchilar bilan bo‘lgan uzviy aloqalarga alohida e’tibor berib, o‘z vazifalarni kengaytiradi. Mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlar, yangi mijozga ko‘rsatadigan firma xizmatiga qiziqishni uyg‘otishga ketadigan marketing harajatlarga nisbatan, arzonga tushadi. Masalan, ma’lumki, yangi mijozni o‘ziga tobe etishi bor bo‘lgan haridorlarga sotuvlarni tashkil etishga nisbatan 6 marotaba qimmatga tushadi. Agar mijozning talablari qondirilmasa, uning e’tiborini qayta qaratish uchun firma 25 marotaba ko‘p harajat qilishi kerak bo‘ladi. Turistik taklif sifati xizmat ko‘rsatish sifatidan ajralmas bo‘lgan yuqori aloqali sohadir. Amalda korxonaning barcha xodimlari mijozlar bilan aloqa yuritishda sotuvchi sifatida maydonga chiqadilar. Ular o‘zlari taklif etiladigan turistik mahsulotning bir qismi bo‘lib qolmoqdalar. Buning uchun marketing izlanishlari turistik korxonaning barcha xodimlari uchun falsafaning bir qismi bo‘lishi kerak. Marketing izlanishlari esa barcha xodimlar tomonidan amalga oshirilishi kerak. Bu hol marketingni turistik korxonada boshqarish uchun yangi yondashuvni talab qiladi. Uning nazariy va uslubiy asosini o‘zaro munosabatlar marketing tamoyili tashkil etadi.
O‘zaro munosabatlar marketing tamoyili iste’molchilarning ehtiyoj, talablarni qondirish sohasida faqat marketing texnikasi (mumtoz marketing vositalari) korxona oldida turgan muammolarni yecha olmaydi. Aslida ko‘rinib turibdiki, aloqador va ijtimoiy tavsiflarsiz (korxonaning tashkiliy madaniyati, xodimlarning shaxsiy tavsifnomalari, ishonch va majburiyatlik muhitni yaratish, muammoli vaziyatlarni tinch yo‘l bilan yechish ehtimoli, shaxsiy aloqalar) turizmdagi marketing faoliyatining samarasi cheklangan va korxonaning bozor talabiga binoan rivojlanishiga yo‘l bermaydi.
|