nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bosh menyu

O’zbekiston Respublikasi Oliy Ta’lim,
Fan va Innovatsiyalar Vazirligi
Andijon Viloyati Boshqarmasi
Asaka 1-son kasb-hunar maktabi
“Axborot vositalari mashinalari va kompyuter tarmoqlari operatori” mutaxassisligi
“Delphi dasturlash tili” mavzusida yozilgan
BITIRUV MALAKA ISHI
Bajardi: Nosirjonov Sanjarbek
Diplom rahbari:
ASAKA 1-SON KASB-HUNAR MAKTABI
“__________________________________________________________”
mutahassisligi bo’yicha diplom loyihasini bajarishga
T O P SH I R I Q
Guruh talabasi: Nosirjonov Sanjarbek
Loyiha mavzusi: Delphi dasturlash tili
Loyixani bajarish uchun boshlangan asoslar:
KIRISH
ASOSIY QISM
Kirish 4
DASTURLASH TEXNOLOGIYALARI 6
1.1.Dasturni qayta ishlash bosqichlari 6
Dasturlash tillari haqida umumiy ma’lumot. 7
1.2.Algoritm tushunchasi. 7
1.2.1.Algoritmning asosiy xossalari 8
1.2.2.Algoritmning tasvirlash usullari 9
Chiziqli algoritmlar 12
Tarmoqlanuvchi algoritmlar 13
II-BOB. DELPHI DASTURLASH TILI 14
2.1.Delphi7 dasturlash tilini o‘rnatish. 14
1-bosqich. 14
1-bosqich. 15
2-bosqich. 16
3-bosqich. 18
2.2.Delphi dasturlash tili muhiti. 21
1.File menyusi. 23
2-Edit menyusi. 23
3-Search (qidirish) menyusi. 25
4-View menyusi. 26
Project menyusi. 27
5-Run menyusi. 28
6-Component menyusi. 29
Install Packages…- Paketlarni o‘rnatish 29
7-Database menyusi. 29
8-Tools menyusi. 29
9-Window(oyna) menyusi. 31
10-Help menyusi. 31
Delphida komponеntalar ro‘yxati. 32
Standard komponentalar palitrasi 33
1.Button tugmachasi. 33
Standard komponentalar palitrasi 34
2.Button tugmachasi. 34
3.Label komponentasi. 36
4.Edit (kiritish) qatori. 38
5.Edit (kiritish) qatori. 39
6.CheckBox tugmachasidan foydalanish. 40
7.GroupBox tugmachasidan foydalanish. 42
1.ScrollBar tugmachasidan foydalanish. 42
2.RadioButton tugmachasidan foydalanish. 44
3.RadioGroup tugmachasidan foydalanish. 46
4.Panel tugmachasidan foydalanish. 48
edit1.SetFocus; 48
5.MainMenu va PopupMenu tugmachalarida foydalanish 49
Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi 51
Topshiriq berilgan sanasi: “___” _____________ 20__ yil
Topshiriq bajarish sanasi: “___” _____________ 20__ yil
Loyixa raxbari: ______________
|
Morf(Morphing) - oraliq ob'ektlar yordamida manba ob'ektining maqsadga animatsion 
o'tishiga imkon beradigan murakkab ob'ektlar. 
Muvofiq

Loft(Lofted) - shakldagi narsalar asosida lofting usuli bilan qurilgan uch o'lchovli jismlar,
ya'ni yo'lning yo'l bo'ylab ob'ektning xarakterli bo'limlari to'plamini joylashtirish orqali.
Tarqoqlik(Tarqatilgan) - boshqa ob'ekt yuzasida tarqatilgan bitta ob'ekt nusxalarining
to'plami. Ko'pincha o't sopi, hayvonlar podasi, daraxtlar guruhi va boshqalarni taqlid qilish uchun
foydalaniladi.
Ulanmoq(Ulangan) - Ikki narsaning yuzasidagi teshiklarda aloqa o'rnatadigan ob'ekt.
ShapeMerge(Shakl bilan birlashtirilgan) - Spline shaklidan foydalanib, 3D qattiq yuzasida
teshik va teshiklarni yaratishga imkon beradigan ob'ekt. Bunday holda, spline anahat sekanant
qirralar sifatida ishlatiladi va sim ramka ob'ekti yuzasiga proektsiyalanadi.
Relyef(Rölyef) - relyef xaritalarida ko'rsatilgandek balandlik izolinlari bo'lgan yopiq
splinelar asosida tog 'landshaftining uch o'lchovli relyefini hosil qiluvchi ob'ekt.
Mesher(Mesh) - protsessual moslamalarni (masalan, zarrachalar tizimlarini) mesh
ob'ektlariga aylantiradigan murakkab shakl, ularni shakl modifikatorlari yordamida qo'shimcha
ravishda o'zgartirish mumkin.
Shakl: 2.13 - 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar...

|
3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar bilan ishlash. 3D grafik muharrirda materiallar bilan ishlash. RejaBog'liq 3-laboratoriyaShakl: 2.13.Buyruqlar panelidagi GeoSphere Object Settings
3. Kalitni o'rnating Yaratish usuli(Yaratish usuli) joylashishga Diametri(Diametri)
yoki Markaz(O'rta), radiusni ko'rsatib, ko'rish maydonidagi sichqoncha ko'rsatgichini diametri
bo'ylab (chekkadan chetga) yoki markazdan siljitish orqali geosferani yaratishni xohlaysizmi.
4. Ko'rish oynasini bosing va sichqonchani ko'rsatgichini yon tomonga o'tkazing, parametrli
ob'ekt yaratish GeoSphere(Geosfera).
5. Agar kerak bo'lsa, ob'ektning radiusini maydonda ko'rsating Radius(Radius).
6. Maydonga segmentlar sonini kiriting SegmentOb'ekt sirtining mash zichligini o'rnatish
uchun (segmentlar soni).
7. Switch Geodezik tayanch turi(Asosiy qobiq turi) yaratilayotgan ob'ektga mos keladigan
joyga o'rnatiladi:
· Tetra(Tetraedr) - tetraedr (2.14-rasm, chap);
· Okta(Oktaedr) - oktaedr (2.14-rasm, o'rtasida);
· Icosa(Icosahedron) - yigirma qirrali (2.14-rasm, o'ngda).
Shakl: 2.14.Qobiq turi bilan farq qiluvchi uchta GeoSphere ob'ekti: Tetra
(Tetraedr) (chapda), Sakkizta (sakkizta) (o'rtada), Icosa (Icosahedron) (o'ngda)
8. Qutini belgilang Yarimfera(Yarimfera) ob'ektning yarmini olish uchun - yarim shar.
9. Qutini belgilang Burilish uchun asos(Quyidagi Pivot nuqtasi) burilish nuqtasini ob'ekt
markazidan uning tagiga o'tkazish uchun.
Quraylik ChamferBox(Chamfered box) asosiy menyu yordamida va klaviatura yordamida
parametr qiymatlarini kiritish.
1.
Buyruqni
bajaring Yaratmoq > Kengaytirilgan
ibtidoiylar > ChamferBox(Yarating\u003e
Yaxshilangan
ibtidoiylar\u003e
Chamfered
parallelepiped). Natijada buyruqlar panelida pahlangan parallelepiped parametrlari varaqalari
paydo bo'ladi (2.15-rasm).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar bilan ishlash. 3D grafik muharrirda materiallar bilan ishlash. Reja
|
Shakl: 2.19 - 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar...

Shakl: 2.21.Standart parametrlarga ega bo'lgan matnli ob'ekt (Spline text)
Kompozit ob'ektlarni yaratish
3ds
Max
2008-dagi
murakkab
ob'ektlar
alohida
toifadagi
guruhda
taqdim
etilgan
Geometriya(Geometriya) yorliqlari
Yaratmoq(Yaratish) buyruq satri. Odatda, bular
yuqorida muhokama qilingan ikki yoki undan ortiq oddiy narsalardan (uch o'lchovli narsalar yoki
shakllar) iborat qattiq jismlardir.
Kompozit
ob'ektlar
murakkab
jismlarni
(masalan,
mashinasozlik
qismlari)
modellashtirishga va ularga animatsiyani qo'llashga imkon beradi (masalan, yo'l bo'ylab kesma
bilan shakl yaratish jarayonini jonlantirish).
Kompozit ob'ektlarga quyidagilar kiradi.
Quti(Box) - har qanday tomon nisbati bo'lgan qutilar va kublar. 
     
Sfera

Sfera(Sfera) - shar yoki gumbaz kabi parametrli ob'ektlar. Asosiy ob'ekt globusning uzunlik
va kenglik chiziqlariga o'xshash kvadratik qismlarni yaratadi.
Silindr(Silindr) - har qanday nisbatdagi silindrlar, silindrsimon sektorlar va ko'p qirrali
prizmalar.
Torus(Tor) - dumaloq tasavvurlar bilan halqalar. Toroidal sektor ham yaratilishi mumkin.
Choynak(Choynak) - 3ds Max imkoniyatlarini namoyish etadigan ob'ekt. Choynak - bu
qismlardan tashkil topgan murakkab parametrli ob'ekt.
Konus(Konus) - silindrlarga o'xshash umumiy shakllar; ikkita radius natijada olingan
ob'ektni istalgan vaqtda boshqariladigan konusga joylashtirishga imkon beradi.
GeoSphere(Geosfera) - sharga o'xshash va shar va gumbazning uch xil geometriyasini
ta'minlovchi sferik hajmlarni aniqlashning turli usullarini ifodalovchi parametrli ob'ektlar.
Geosfera geodeziya gumbazlari singari uchburchak uchastkalarni hosil qiladi.
Naycha(Quvur) - silindrga o'xshash, ammo ichi uzunlamasına teshikka ega bo'lgan narsalar.
Shuningdek, bu sizga teshiklari bo'lgan sektorlar va ko'p qirrali prizmalar yaratishga imkon beradi.
Piramida(Piramida) - to'rtburchaklar yoki to'rtburchaklar asosli piramidalar (shu jumladan
kesilgan).
Samolyot(Samolyot) - to'r qobig'ining to'rtburchaklar bo'lagi. 3D ob'ekt bo'lmagan yagona
ibtidoiy narsa.
Xedra(Polyhedron) - ko'plab nazorat parametrlariga ega polyhedraning beshta navi. Barcha
ob'ektlar markaziy nuqtani va radius o'lchamini belgilash orqali aniqlanadi.
ChamferBox(Chamfered box) - har qanday tomon nisbati bo'lgan qutilar va kublar.
Ob'ektdan farqli o'laroq
QutiOb'ektdan foydalanganda (Box)
ChamferBox(Chamfered box)
Chegaralarni chekkalarda ko'rsatish imkoniyati mavjud.
OilTank(Sarnıç) - asoslari va ob'ektning o'rta qismi o'rtasida aniq chegarasi bo'lgan,
sharsimon segmentlar shaklida asoslari bo'lgan silindrlar. Ushbu ob'ektlar asosida silindrsimon
sektorlar ham qurilishi mumkin.
ibtidoiy 
hujjatlar - 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda...

4. Parametrik ob'ektni qurish
Quti(Box) tugmasini bosing
Geometriya(Geometriya)
yorliqlari
Yaratmoq(Yaratish) buyruq satri va ochiladigan ro'yxatdagi qatorni tanlang
Standart
ibtidoiy hujjatlar(Oddiy ibtidoiylar).
5. Saralashda
Ob'ekt turi Quti(Box) va katakchani belgilang
AutoGrid(Avtogrid).
6. Ko'rish oynasiga o'ting
Perspektiv(Perspektiv) va sichqoncha ko'rsatgichini shar ustiga
qo'ying. U koordinatali koordinata o'qlari shaklida bo'ladi
Z,u joylashgan poligonga
perpendikulyar joylashgan.
7. Ob'ektni qurishni boshlash uchun pozitsiyani tanlang va tugmachani bosib ushlab
turing
Ctrl, tugmachani bosing va qutini tagining kattaligi bo'yicha ko'rsatgichni yon tomonga
o'tkazing. Sichqoncha tugmachasini qo'yib yuboring va balandlik parametrini yaratish uchun
ko'rsatkichni yuqoriga ko'taring.
8. Agar kerak bo'lsa, tarqatishda parametrlarning qiymatlarini o'zgartirib, parallelepipedning
o'lchamlarini ko'rsating
Parametrlar(Variantlar) yorliqlari
O'zgartirish(O'zgartirish) buyruq
satri.
Shakl. 2.12 bajarilgan harakatlar natijasini ko'rsatadi.
Shakl: 2.12.Avtogrid yordamida shar yuzasida chizilgan quti
Parametrik ob'ektlar
3ds Max 2008-dagi geometriya ibtidoiylari yordamida turli xil shakllarni yaratish mumkin.
Primitivlar simli ramka va vertexni modellashtirish uchun boshlang'ich nuqta sifatida ishlatiladi.
Umuman olganda, ibtidoiy kompozitsion ob'ektlarni yaratishda qurilish va modellashtirish
vositalari bo'lib xizmat qiladi.
Mil(Spindle) - konusning asoslari bo'lgan silindrlar, shuningdek ushbu ob'ektlar asosida 
silindrsimon sektorlar. 
Gengon

Barcha ibtidoiylarda ularning o'lchamlarini - segmentlar soni, silliqligi va proektsion
koordinatalarning hosil bo'lishini boshqarish uchun sozlamalar mavjud. Parametrik ob'ekt boshqa
turga o'tkazilmasa, siz barcha parametrlarni erkin o'zgartirishingiz mumkin. Yorliqdagi
qiymatlarini o'zgartirib, ularni har doim o'zgartirish oson
O'zgartirish(O'zgartirish) buyruq satri.
Qurilishga asoslangan sodda va murakkab geometrik ibtidoiylarni yaratishning ikkita
misolini ko'rib chiqamiz
GeoSphere(Geosfera) va
ChamferBox(Chamfered box).
Qurilish uchun
GeoSphere(Geosfera) quyidagilarni bajaradi.
1.
Toifalarning
ochiladigan
ro'yxatida
Geometriya(Geometriya)
yorliqlari
Yaratmoq Standart ibtidoiy hujjatlar(Oddiy ibtidoiylar).
2. Tugmani bosing
GeoSphere(Geosfera) aylantirishda
Ob'ekt turi(Ob'ekt turi). Natijada,
geosfera parametrlarining varaqalari buyruq panelining aylantirish maydonida paydo bo'ladi
(2.13-rasm).
NGon(Poligon) - yon tomonlari sozlanishi va burchakli yaxlitlashni o'rnatish qobiliyatiga 
ega bo'lgan odatiy ko'pburchak; 
Matn

NGon(Poligon) - yon tomonlari sozlanishi va burchakli yaxlitlashni o'rnatish qobiliyatiga ega bo'lgan odatiy ko'pburchak; Matn
3-laboratoriya
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa NGon(Poligon) - yon tomonlari sozlanishi va burchakli yaxlitlashni o'rnatish qobiliyatiga ega bo'lgan odatiy ko'pburchak; Matn
|
Shakl: 2.29 - 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar...

ob'ektning aylanish o'qi bo'lib, biz profilning nosimmetrik yarmini qurardik. Shuning uchun
inqilob o'qini splinaning eng chap tomoniga o'tkazish kerak,
buning uchun tugmani
bosing
Min(Minimal)
hududda
joylashgan
Hizalamak(Alignment)
aylantiring
Parametrlar(Parametrlar). Natijada, ob'ekt shaklda ko'rsatilgan shaklga ega bo'lishi
kerak. 2.31.
Shakl: 2.31.Torna modifikatorini (eksa atrofida aylantirish) qo'llaganingizdan so'ng va ba'zi
sozlashlarni amalga oshirgandan so'ng ob'ekt
4. Aylanish o'qi sohasida juda tez-tez buyumlar paydo bo'lib, ular model ko'rinishini
buzadi
(2.31-rasmga qarang). Ushbu kamchilikdan xalos bo'lish uchun
katakchani belgilang Resurs
yadrosi(Balta bo'yicha birlashma).
5.
Parametrdan foydalanish Segmentlar(Segmentlar soni) tekis yuzani olish uchun
aylantirilgan shaklning perimetri bo'ylab joylashtiriladigan segmentlar sonini ko'rsating.
6. Agar kerak bo'lsa, katakchani belgilang
Flip Normals(Normalarni teskari yo'naltirish).
7.
Kalitni
o'rnatib,
chiqish
yuzasi
turini
ko'rsating
Chiqish(Natija)
tegishli
pozitsiyaga:
Yamoq(Yamoq yuzasi),
Mesh(Yuzaki) yoki
NURBS(NURBS yuzasi).
Parametr
yordamida
inqilobning
qattiq
qismi
sektori
shaklida
ob'ekt
yaratishda
Darajalar(Sektor) burilish burchagi qiymatini o'rnatdi va agar inqilob tanasi ma'lum
qalinlikdagi devorlarga ega bo'lsa, u holda
Yopish(Yopiq sirt sozlamalari) katakchalari
Qopqoqni
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 21/62 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #135281 |
Bog'liq 8-sinf Informatika fanidan dars ishlanmalar
Foydalanuvchi kim?
Kompyuter ishlashi uchun nimalar kerak?
Dasturiy ta‘minot qanday turlarga bo‘linadi?
Sistema dasturlari haqida so‗zlab bering.
Uskunaviy dasturlar haqida so‗zlab bering.
Amaliy dasturlar haqida so‗zlab bering.
O‘zingiz ishlatgan amaliy dasturlar haqida so‘zlab bering.
Dasturiy ta‘minot qanday guruhlarga bo‘linadi?
Kompyuter virusi nima?
mashq. Chap ustunda berilgan dastur vazifasiga ko‘ra o‘ng ustunga o‘zingiz bilgan dasturlarning nomini yozing.
Rasm chizish, saqlash, o‘qish, qayta ishlash, chop etish
|
Paint
|
Foydalanuvchiga kompyuter bilan muloqot qilishda qulaylik berish
|
Windows, MS DOS
|
Matn yozish, saqlash, o‘qish, qayta ishlash, chop etish
|
Word
|
Internetdagi sahifalarni xotiraga yuklash, ko‘rish, saqlash
|
Internet Explorer
|
Arifmetik amallar bajarish
|
Kalkulyator
|
Uyga vazifa
Mavzuni organish. 35-39-betlar.
“KO‟RIB CHIQDIM” O‟QUV ISHLAR BO‟YICHA
|
| |
Bezier 
burchagi - 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh...

3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar bilan ishlash. 3D grafik muharrirda materiallar bilan ishlash. Reja
3-laboratoriya
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 3-laboratoriya mashg'uloti: 3D grafik muharrirda sahnani boshqarish. 3D grafik muharrirda mesh obyektlar bilan ishlash. 3D grafik muharrirda materiallar bilan ishlash. Reja
|
Respublikamizda avtomobilsozlikning rivojlanish bosqichlari

|
Respublikamizda avtomobilsozlikning rivojlanish bosqichlari
|
bet | 3/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,94 Mb. | | #243649 |
Respublikamizda avtomobilsozlikning rivojlanish bosqichlari
Respublikamiz mustaqillikka erishgan kundan boshlab Prezidentimiz tashabbuslari bilan avtomobil sanoati rivojiga katta e'tibor qaratildi. Jumladan, 1992-yil iyun oyida Janubiy Koreya tashrifi chog'ida «Daewoo» zavodi bilan tanishib, hamkorlikda Andijon viloyati Asaka shahrida avtomobil zavodini qurish to'g'risida Memorandum imzolandi va shu tariqa «UzDaewoo» zavodiga asos solindi. 1996-yil 19-iyulda zavod ishga tushishi bilan O'zbekiston dunyodagi o'z avtomobiliga ega bo'lgan 28-davlatga aylandi.
«UzDaewoo» bu Markaziy Osiyodagi birinchi avtomobil ishlab chiqaruvchi zavod hisoblanadi. Zavod jahon standartlari talablariga javob beruvchi o'ta zamonaviy texnologiya bilan jihozlangan bo'lib, o'sha vaqtda umumiy hisobda yiliga 200 000 dona avtomobil (o'rta sinfli «Nexia» avtomobillari-100000 dona, «Tico» avtomobillari-50000 dona, «Damas» avtomobillari-50000 dona) ishlab chiqarish quvvatiga ega edi. Bu avtomobillarga ehtiyot qism va materiallarning o'zimizda mahalliylashtirish dasturiga asosan ishlab chiqarish joriy qilinmoqda. Tinimsiz izlanishlar natijasida «Tico» avtomobili o'rniga «Matiz», «Spark», «Damas» avtomobilining kuchaytirilgan varianti, «Nexia» avtomobili o'rniga «Nexia-2», «Lacetti» avtomobillari ishlab chiqarilib, Respublikamiz va chet mamalakatlarda avtoishqibozlar e'tiborini tortmoqda.
O'zbekiston avtomobil sanoatini yanada rivojlantirish maqsadida GM korporatsiyasi bilan shartnoma tuzilib, zavod «GM-Uzbekiston» qo'shma korxonasiga aylantirildi va quvvati yiliga 250000 donaga oshirildi.
Shu bilan bir qatorda 1999-yil Samarqand shahrida O'zbekiston-Turkiya qo'shma korxonasi «Sam-Koch-avto» zavodidan «Otoyo'l» markali kichik rusumdagi avtobuslar va ixtisoslashtirilgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib, ekspluatatsiya qilindi. Keyinchalik bu zavod negizida O'zbekiston-Yaponiya qo'shma korxonasi «SamAvto» zavodi tashkil etilib, bu zavoddan ham «Isuzu» markali kichik rusumdagi avtobuslar va ixtisoslashgan yuk avtomobillari ishlab chiqarilib, ekspluatatsiya qilinmoqda.
Shuningdek, Samarqandda yana bir O'zbekiston-Germaniya qo'shma korxonasi «MAN» yuk avtomobillari ishlab chiqarishga mo'ljallangan zavod o'z ishini boshlab yubordi.
Avtomobilning yuragi hisoblangan motor dunyoda sanoqli davlatlarda ishlab chiqariladi. Shu bois, «GM-Powertrain» zavodi qurilishi bilan O'zbekiston ham shu davlatlar qatoriga qo'shildi. Zavodning hozirgi kundagi quvvati yiliga 340000 dona dvigatel ishlab chiqarishga mo'ljallangan.
|
| |
Yuk avtomobillari - Andijon mashinasozlik instiuti avtomobilsozlik fakulteti e. M. Yo’nalshi

|
Andijon mashinasozlik instiuti avtomobilsozlik fakulteti e. M. Yo’nalshi
|
bet | 6/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,94 Mb. | | #243649 |
Yuk avtomobillari yuk ko‘tara olish qobiliyatiga qarab: yengil vazn- 0,3÷1,0 t, kichik vazn-1,0÷3,0 t, o‘rtacha vazn -3,0÷5,0 t, katta vazn-5,0÷8,0 t va juda katta vazn-8,0 tonnadan ortiq yuk ko‘taradigan avtomobillarga bo‘linadi.
Transport avtomobillarining kuzovlarida bir vaqtning o‘zida yo‘lovchi va yuk tashilsa yuk-passajir avtomobillari dеb yuritiladi. Bunday avtomobillar asosan yengil avtomobillar turkumiga kirib, ular univеrsal kuzovga ega.
Maxsus avtomobillar ma'lum ishlarni bajarishga imkon bеradigan mеxanizm, qurilma va uskunalar bilan jihozlangan. Masalan, o‘t o‘chirish, ko‘cha supirish va yuk ortish avtomobillari.
Poyga avtomobillari sport avtomobillari bo‘lib, avtomobil-sport poygasida qatnashishga mo‘ljallangan bo‘ladi.
Har xil yo‘llarda harakatlanish xususiyatiga qarab oddiy va o‘tag’on avtomobillar bo‘ladi:
Avtomobil qatnoviga moslashtirilgan qattiq qoplamali yo‘llarda harakatlanuvchi bitta o‘qi yetakchi bo‘lgan avtomobil oddiy avtomobil deyiladi.
Yomon va moslashtirilmagan yo‘llarda harakatlanuvchi ikkita yoki uchta o‘qi yetakchi bo‘lgan avtomobil o‘tag’on avtomobil deyiladi.
|
| |
Avtomobil va traktorlarning energiya va kuch qurilmalari

|
Avtomobil va traktorlarning energiya va kuch qurilmalari
|
bet | 4/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,94 Mb. | | #243649 |
Avtomobil va traktorlarning energiya va kuch qurilmalari
Dvigatel avtomobilning harakatlanishi uchun zarur bo‘lgan mexanik energiya xosil qiluvchi manba bo‘lib xizmat qiladi. Mexanik energiya esa dvigatelda yonilg‘i yonishi natijasida xosil bo‘lgan kimyoviy energiyaning issiqlik energiyasiga aylanishi natijasida xosil bo‘ladi. Dvigateldan olingan mexanik energiya bir qator mexanizm va agregatlar orqali yetakchi g’ildiraklarga yetkazib beriladi. Zamonaviy avtomobillarda, asosan, porshenli ichki yonuv dvigatellari o‘rnatiladi (karbyuratorli yoki siqish natijasida o‘z-o‘zidan alangalanuvchi dizel dvigatellari).
Kuch uzatmasi mexanizm va agregatlarning qo‘shilmasidan tarkib topgan bo‘lib, dvigatel validan kelayotgan burovchi momentni o‘zgartirgan holda yetakchi g’ildiraklarga uzatib beradi.
Avtomobil, g‘ildirakli va o‘rmalovchi-zanjirli traktorlarning umumiy konstruksiyasi. Asosiy agregatlari va mexanizmlari
Zamonaviy avtomobil juda murakkab mashina bo‘lib, u bir-biriga bog’liq holda ma'lum bir vazifani bajaruvchi bir necha mexanizm qurilma va qismlardan tashkil topgan. Ko‘pchilik avtomobillarning umumiy tuzilish sxemasi, ularning mexanizm va sistemalarining ishlash uslubi va ish sharoiti bir biriga o‘xshash. Shu sababli avtomobilning umumiy tuzilishini o‘rganish uchun ba’zi soddalashtirishlar kiritamiz.
Umuman olganda, avtomobil detallar, birikmalar, mexanizmlar, qurilmalar va tarmoqlar yig‘indisidan iborat.
Dеtal – mеxanizm va mashinalarning yig‘ish ishlarisiz tayyorlangan ayrim-ayrim qismlari (masalan, porshеn barmog’i, shеstеrnya va xokazo).
Uzеl – bir nеcha dеtallarning mashinada yoki mеxanizmda ma'lum mustaqil vazifani bajaruvchi birikmasi.
Mеxanizm – harakatni ma'lum tartibda uzatuvchi va o‘zgartiruvchi tuzilma.
Agrеgat – bir nеcha tuzilmalarni bir butun qilib birlashtirgan holda ishlovchi qurilma (masalan, avtomobil dvigatеli, uzatmalar qutisi, taqsimlash qutisi va yetaklovchi ko‘prik).
|
| |
Tarmoq (sistema) - Andijon mashinasozlik instiuti avtomobilsozlik fakulteti e. M. Yo’nalshi

|
Andijon mashinasozlik instiuti avtomobilsozlik fakulteti e. M. Yo’nalshi
|
bet | 5/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,94 Mb. | | #243649 |
Tarmoq (sistema) - bitta umumiy vazifani bajaradigan qismlar yig’indisi (masalan, ta'minlash tarmog’i, moylash tarmog’i yoki sovitish tarmog’i va boshqalar).
Avtomobillar, traktorlarning, tasniflanishi va ularning turlari
Ba'zan avtomobillar kеng ko‘lamli maxsus ishlarni bajaradi. Avtomobillarni turli yo‘llar va xatto yo‘lsizlik sharoitlarida ham yura olishi, boshqaruvchanligi yaxshilanganligi, avtomobillardan foydalanish sifatining yuqoriligi avtomobillarni qulay transport vositasi ekanligini ko‘rsatadi va uning yanada rivojlanish va qo‘llanish ko‘lami kеngayishi uchun sharoit yaratadi.
Avtomobil - quruqlikda harakatlanuvchi transport vositasi bo‘lib, mustaqil enеrgiya manbaiga ega bo‘lgan dvigatel bilan jihozlangan, hamda katta qulaylik va xavfsizlikka ega bo‘lgan holda rеlssiz yo‘llarda yuk va odamlarni tashishga yoki o‘ziga o‘rnatilgan qurilma yordamida maxsus ishlarni bajarishga mo‘ljallangan mashinadir.
Transport avtomobillari yo‘lovchi, yuk va yuk-yo‘lovchi avtomobillar turlariga bo‘linadi.
Yo‘lovchi avtomobillari yo‘lovchilarni tashishga mo‘ljallangan bo‘lib, ular o‘z navbatida ikkiga bo‘linadi: avtobuslar va yengil avtomobillar. Passajir avtomobillari sakkiztadan ko‘p o‘ringa mo‘ljallangan bo‘lsa, avtobus, sakkiztadan kam o‘rinli bo‘lsa, yengil avtomobil dеb ataladi. Avtobuslar vazifasiga qarab shahar atrofida, shahar ichida, shaharlararo, ma'lum joylarda qatnaydigan va umumiy ishlarda foydalaniladigan bo‘ladi.
Yuqorida aytilgan vazifalarga qarab avtobuslarda o‘rinlar soni 10 dan 80 gacha bo‘ladi. Uzunligiga qarab avtobuslar: 5 m - juda kichik (mikroavtobus), 6,0÷7,5 m kichik, 8,0÷9,5 m o‘rtacha, 10,5÷12,0 m katta va 16,5÷24,0 m bo‘lgan qo‘shaloq avtobuslarga ajratiladi.
Yengil avtomobillar ikki, to‘rt, еtti hamda sakkiz o‘rinli bo‘ladi. Ularga o‘rnatilgan motorlarning ish hajmiga qarab, yengil avtomobillar bir-biridan farq qiladi: 1,2 l gacha mikrolitrajli - o‘ta kichik turkum, 1,2÷1,8 l - kichik litrajli turkum, 1,8÷3,5 l - o‘rtacha litrajli va 3,5 litrdan ortiq - katta litrajli.
|
| |
Bioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat

|
Bioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #230818 |
Bog'liq g.eco.lectionBioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat
- Agrotehnologiyalar va nazariy muvozanat
Bioxilma-xillikni saqlash va mahsulotlarni oshirish uchun ularning ekologik muhimligi va afzalliklari.
Bioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat
Tabiatni muhofaza qilishning xorijiy vositalari
Tabiatni saqlashda qanday ilmiy, amaliy va siyosiy qadam atilishi kerakligi.
Bioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat
O'simliklar va hayvonot bog'larining saqlanishi
O'simliklar va hayvonot bog'larini saqlash va ularning qishloq xo‘jaligi sohasidagi o'zaro munosabatlari.
Bioxilma-xillikni saqlash va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ko‘paytirishdagi muvozanat
- Qishloq xo‘jaligining rivojlanishi va biotexnikani oshirish
Qishloq xo‘jaligining rivojlanishida biotexnika, zootehnikaviy va fitosanitarni oshirishga qaratiladigan qarorlar.
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri o‘zgarishning sabablari, qishloq xo‘jaligini qanday ta'sir qilishi mumkin, meva va sabzavot ekinlariga iqlim o‘zgarishining ta'siri kabi mavzularni o‘z ichiga oladi.
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotini qanday o‘zgarmas ta'sir qilishi, suv resurslari va zamin tubini qanday ta'sir qilishi, populatsionning yarashi va buyumiga qanday ta'sir qilishi, xom ashyo boyitish mexanizmlari va stol yirikliklarining ta'siri haqida savollar muhokama qilinishi mumkin.
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri haqida noyob iqtisodiy savollar, ikki tomonlama ta'sir, qishloq xo‘jaligiga qatnashuvchilarning qabul qilishgandagi va uning iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan o‘zgarishi kabi tafakkur ko‘rsatilishi kerak.
|
| |
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi

|
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
|
bet | 2/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #230818 |
Bog'liq g.eco.lectionEkologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
Ekologik talablarga mos texnologiyalar rivojlanishi yo'q, shuningdek atrofdagi texnologiyalar ekologik holatni yaxshilash, yuqori standartlarga moslashtirishda kam xissa.
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
Ekologik muammolarga javob beruvchi texnologiyalar yo'q, bu hatolik texnologik sohasining yangilanmasligi, ekologik zararni kamlashishga qaratilgan texnologiyalar havo chiqarishni kamaytirishi mumkin.
Ekologik talablarga javob beruvchi texnologiyalar yetishmasligi
Suv resurslarining cheklanganligi va ularning samarali foydalanishdagi muammolar
Suv resurslarining cheklanganligi
Oltin suv resurslari cheklangan hisoblanadi, bu esa yirik muammoning munosabatlari mavjudligiga yordam beradi.
Suv resurslarining cheklanganligi va ularning samarali foydalanishdagi muammolar
Suv resurslarining samarali foydalanishi
Suv resurslarining samarali foydalanishda muammolar mavjud, uning samarali boshqarish va iqtisodiy foydalanish yo'l ko'rsatadi.
Ta’minot jihatdan birinchi guruhdagi mamlakatlar ikkinchi guruhdagi mamlakatlarga bog‘langan. Xususan, O‘zbekistonda foydalanilayotgan jami suv resurslarining 20 foizi mamlakat ichkarisida, 80 foizi esa qo‘shni Tojikiston va Qirg‘iziston hududida shakllanadi. Nisbatan kambag‘al hisoblanadigan «yuqori oqim»dagi ushbu ikki davlat GES va suv omborlari qurish orqali ko‘proq elektr energiya ishlab chiqarish va uni eksport qilishdan manfaatdor, bu esa mintaqadagi boshqa mamlakatlarda qishloq xo‘jaligini suv bilan ta’minlashda jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi.
Jahon banki ekspertlariga ko‘ra, 2050 yilga borib Sirdaryo havzasida suv resurslari 5 foizgacha, Amudaryo havzasida 15 foizgacha kamayishi kutilmoqda. 2050 yilda Markaziy Osiyoda chuchuk suv taqchilligi yalpi ichki mahsulotning 11 foizga pasayishiga olib kelishi mumkin.
|
| |
Ko‘nikmalar va bilimlarning muhimligi

|
Ko‘nikmalar va bilimlarning muhimligi
|
bet | 5/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #230818 |
Bog'liq g.eco.lectionKo‘nikmalar va bilimlarning muhimligi
Yashil iqtisodiyotning o‘zgardi sinaq ko‘nikmalar va bilimlarga ihtiyac bor, ammo ularda yetarli darajada rivojlanish muammolari mavjud.
Yashil iqtisodiyot asosida ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi
Muammolarga yechish yo‘llari
Ko‘nikmalar va bilimlarning yetishishini ta’minlash uchun yaratilayotgan kengaytirilgan ta'lim dasturlarini rivojlantirish va ko‘nikmalarni o‘rganishga ko‘mak qilish zarur.
Yashil iqtisodiyot asosida ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi
Yondashuv muammolari
Yashil iqtisodiyotga o‘tishda ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi muammolari yanada o‘rtacha vaqt talab qilishi mumkin.
Qishloq xo‘jaligi sohasida mehnat resurslarining kamligi va malakasizligi
Mehnat resurslari kamligi
Qishloq xo‘jaligida o‘zlashtirilgan mehnat kuchlari, mahsulotni oshirish uchun yetarli emas, buning natijasida ishchi ishchi yoritish joylarida kamchilik paydo bo‘ladi.
Qishloq xo‘jaligi sohasida mehnat resurslarining kamligi va malakasizligi
Malakasizlik muammolari
Sohilning har bir qismida malakali ishchi kam, yangi texnologiyalarni qabul qilish va rivojlanish buyicha talab kuchayadi, ammo shu bilim va malakani olib keladigan yetarli kadrlar yo‘q.
Bozorga kirishdagi to‘siqlar va yashil mahsulotlarga talab
Bozorga kirishtagi to‘siqlar
Bozorga kirishtagi to‘sirqlarning biri, mahsulot nazorati va sertifikatlashtirish bo‘lishi mumkin. Boshqacha to‘sirqlar esa moliyaning cheklanishi, ko‘rsatishlayotgan reklama, rivojlanmagan logistika tizimi bo‘lishi mumkin.
Bozorga kirishdagi to‘siqlar va yashil mahsulotlarga talab
Bozorga kirishdagi to‘siqlar
Bozorga kirishdagi to‘sirqlar shuningdek xaridorlar va sotuvchilar o‘rtasida baliq-chap xo‘jalik bo‘lishi, mahalliy qonunlar va soliq to‘lovlari shakllanishi, iqtisodiy kuchning cheklanishi kabi o‘zgaruvchilarda bo‘lishi mumkin.
|
| |
Autoplay dasturi - Informatika fanini o’qitish jarayonida o’quvchilar o’quv biliv faoliyatini faollashtirishga qaratilgan...

Autoplay dasturi
Keyingi yillarda multimedia hujjatlarini yaratishga oid juda ham ko‘plab dasturiy ta’minotlar ishlab chiqilgan. Ulardan biri AutoPlay dasturidir.
Istalgan fayl yoki fayllar to‘plamini bitta muhitga birlashtirish, qolaversa, CD yoki DVD disklar uchun Autorun-menyusi hosil qilishda AutoPlay Media Studio eng kuchli vizual paket hisoblanadi.
Multimedia texnologiyalariga asoslangan amaliy dasturlarni yaratish uchun AutoPlay Media Studio dasturidan foydalanish foydalanuvchilar uchun juda oson va qulay interfeysni taqdim etadi.
AutoPlay Media Studio bilan ishlashda deyarli dasturlash ishlari talab qilin-maydi. Foydalanuvchi faqat turli dizaynli dasturiy muhitni tanlash uchun bir nechta tayyor shakllardagi loyiha shablonlaridan foydalanishi mumkin.
Bunda amaliy dastur muhitini dizaynga boy holatga tashkil etish uchun AutoPlay dasturiy vositasi tarkibida tayyor obektlar mavjud bo‘lib, ular tarkibiga buyruq tugmasi, tovush kuchaytirgichi, fayllarni printerdan bosmaga chiqarishni ta’minlovchi, Web-saytllarni ochuvchi va ularga murojaatni amalga oshirib beruvchi qator funksional obektlarni kiritish mumkin.
Amaliy dastur uchun grafik qobiqlarni yaratish, uni avtmatik ishga tushirish uchun AutoPlay Media Studio barcha kerakli fayllarni o‘zi yaratadi. Foydalanuv - chilar zimmasiga esa faqat qattiq disk va kompakt diklarni yozish uchun tayyor loyihalarni shakllantirish vazifasi qoladi.
2008-yilning 12-martida Indigo Rose Corparition kompaniyasi AutoPlay
41
Media Studio 7.1.1007.0 versiyasini iste’molga chiqardi.
Dastur foydalanuvchilarga obektlarni o‘zaro bog‘lashni amalga oshirishga yordam beradigan yuzlab vositalarni taqdim eta oladi.
AutoPlay Media Studio dasturi muhitida Visual Basic , Visual C++, Java, Macromedia flash kabi qator tizimlarda yaratilgan hujjatlarni ham bemalol qayta ishlash mumkin .
Dastur yordamida animatsiyalanuvchi menyuni, kataloglar daraxtini, ma’lumotlar bazasini va shunga o‘xshash obektlarni nafaqat tez yaratish, balki ularni boshqarish ham mumkin.
Avtomatik ishga tushuvchi oynalarni o‘zining kutubxonasidagi “niqob”lardan foydalangan holda ixtiyoriy shaklda (formada) yaratish mumkin. Bunday “niqob” sifatida .jpg, .bmp va .png kabi formatdagi fayllardan foydalanilsa ham bo‘ladi.
Qolaversa, ma’lumotlarni CD uchun tayyorlagan holda uni dasturning o‘zidan turib, CD yoki DVDga yoza olishi AutoPlay Media Studio dasturi naqadar keng imkoniyatlarga ega ekanligini ko‘rsatadi.
Tayyor loyiha bunda .exe kengaytmali fayl sifatida o‘zi ochiluvchi arxiv ko‘rinishda yoki qattiq diskdagi alohida papkada shakllantirilishi mumkin.
|
IV. YANGI MAVZUNI - Informatika fanini o’qitish jarayonida o’quvchilar o’quv biliv faoliyatini faollashtirishga...

IV. YANGI MAVZUNI
MUSTAHKAMLASH
O’qituvchi: Aziz o’quvchilar sizlarni yangi mavzuni qay darajada
o’zlashtirganliklaringizni “Ajratish usuli” va “Xotira mashqi” o’yini orqali bilib
olamiz.
“Ajratish usuli”
Bu usulda kompyuter qurilmalariga oid atamalar ustun shaklida beriladi. Tayanch so’zlar
-
Klaviatura
|
|
Monitor
|
|
Skaner
|
|
Sistemali blok
|
|
Modem
|
|
Printer
|
|
Plotter
|
|
Sichqoncha
|
62
|
|
O’quvchilar so’zlarni ajratishda “T” usulidan foydalanishadi. (2 nafar o’quvchi doskaga, chiqib doskada ishlaydilar)
“Xotira mashqi” o’yini (Bu o’yin shartiga ko’ra o’quvchiga ko’rsatilgan texnik vositalarni raqami bilan birgalikda xotirasiga saqlagan holda aytib berishi kerak )
5-bosqich.
V. O’QUVCHILARNI BAHOLASH VA XULOSALASH
O’qituvchi: Endi baholanmagan o’quvchilarni baholaymiz. Avtopley dasturi yordamida yaratilgan o’quv qo’llanmadagi Quizmaker dasturi yordamida tuzilgan o’tilgan mavzu bo’yicha testni ishlaydilar. Testimiz 10 tadan iborat, dastur o’zi o’quvchilarni baholaydi.
Har gal kompyuterdan foydalanganingizda sanitariya-gigiena qoidalariga rioya qilishni va jismoniy mashqlar bajarishni esda tutishingiz lozim. Zero, siz yoshlar Vatanimizning kelajagi, sizlar O’zbekistonimizni yuksaklarga
63
ko’taradigan, uni ko’z qorachig‘iday asrab rivojlangan davlatlar qatoriga olib chiquvchilarsiz. Bunga ishonchim komil. Men mamnuniyat bilan darsga faol ishtirok etgan o’quvchilarni a’lo, yaxshi baholar bilan taqdirlashni lozim deb topdim. Darsda ishtirokingiz uchun barchangizga chuqur minnatdorchiligimni bildiraman. (Baholangan o’quvchilarning ismi va familiyalari o’qib beriladi)
6-bosqich.
VI. UYGA VAZIFA
Test tuzish (5 ta)
O‘quvchining maktab ixtiyoridagi vaqtini bo‘sh qoldirmaslik, uni ta`lim va tarbiya berishning turli korinishlari bilan boyitish har bir o‘qituvchining bosh maqsadi bo‘lmog‘i lozim. O‘quvchi nafaqat darsda, balki darsdan tashqari vaqtlarida ham biror narsani o‘rganishi, izlanishi, bilimini oshirib borish fikri bilan yashashiga erishishimiz zarur va shart. Shundagina o‘z oldimizga qo‘yilgan maqsadlarga erishgan bo‘lamiz. Shundagina hurmatli Prezidentimiz ilgari surgan yuksak g‘oya, hayotimiz shioriga aylangan: “Farzandlarimiz bizdan ko‘ra kuchli, bilimli, dono va albatta baxtli bo‘lishlari shart” degan shiorga mos ish tutgan bo‘lamiz.
64
5-SINF „Komputer. Kompyuterning qurilmalari va uning vazifalari“ FANIDAN 1- SOATLIK DARS ISHLANMASI 2-USUL
|
lokal tarmoqlarni maxsus aloqa yoki telekommunikatsiya

|
lokal tarmoqlarni maxsus aloqa yoki telekommunikatsiya
|
bet | 2/3 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,4 Mb. | | #115876 |
Bog'liq 4-мавзу lokal tarmoqlarni maxsus aloqa yoki telekommunikatsiya kanallari orqali o‘zaro bog‘lagan tarmoqlar. Global tarmoqlar (WAN-Wide Area Network)- o‘ziga butun dunyo kompyuterlarini, abonentlarini, lokal va mintaqaviy tarmoqlarini telekommunikatsiya (kabelli, simsiz, sun’iy yo‘ldosh) aloqalari tarmog‘i orqali bog‘lagan yirik tarmoq.
Internet tarixi
Mavjud milliy mudofaa tarmog'i shikastlanishga moyil bo'lgan telefon liniyalari va simlarga tayangan. 1962 yilda ARPA va MIT olimi J. C. R. Licklider yadroviy hujum sodir bo'lgan taqdirda AQShda aloqa tarmog'ini faol ushlab turish uchun kompyuterlarni ulashni taklif qildi. Ushbu tarmoq ARPA tarmog'i yoki ARPAnet deb nomlandi.
Mavjud milliy mudofaa tarmog'i shikastlanishga moyil bo'lgan telefon liniyalari va simlarga tayangan. 1962 yilda ARPA va MIT olimi J. C. R. Licklider yadroviy hujum sodir bo'lgan taqdirda AQShda aloqa tarmog'ini faol ushlab turish uchun kompyuterlarni ulashni taklif qildi. Ushbu tarmoq ARPA tarmog'i yoki ARPAnet deb nomlandi.
Paketli kommutatsiya 1965 yilda ma'lumotlarni uzatishni amalga oshirdi va 1969 yilga kelib harbiy pudratchi Bolt, Beranek va Nyuman (BBN) ma'lumotlar uzatishda inqilob qilgan interfeys xabarlari protsessorlari (IMPs) deb nomlanuvchi marshrutlash moslamalarining dastlabki shaklini ishlab chiqdilar.
1993 yilda Illinoys Urbana-Champaign universiteti qoshidagi superkompyuter dasturlari Milliy markazida (NCSA) yaratilgan Mosaic veb-Brauzeri NSFNET-dan paydo bo'lgan asosiy rivojlanish edi. brauzerning URL manzil satri va veb-sahifalarni ko'rish uchun orqaga/oldinga/qayta yuklash imkoniyatlari.)
Oxir oqibat NSFNET tijorat maqsadlarida foydalanish uchun maqbul foydalanish siyosatini o'zgartirdi va 1995 yilga kelib u bekor qilindi. Ko'p o'tmay, internet-provayder modeli internetning foyda va tijorat tomonlarini rivojlantirishga imkon beradigan tarmoqqa kirish nuqtalarini yaratdi.Internet t oltmish yil ichida 3.2 milliard kishi foydalandi.
1993 yilda Illinoys Urbana-Champaign universiteti qoshidagi superkompyuter dasturlari Milliy markazida (NCSA) yaratilgan Mosaic veb-Brauzeri NSFNET-dan paydo bo'lgan asosiy rivojlanish edi. Mosaic birinchi bo'lib tasvirlarni matnga mos ravishda namoyish etdi va u bugungi kunda biz kutgan boshqa ko'plab grafik foydalanuvchi interfeysi normalarini taklif qildi (masalan, brauzerning URL manzil satri va veb-sahifalarni ko'rish uchun orqaga/oldinga/qayta yuklash imkoniyatlari.)
Компьютер тармоғи - фойдаланувчиларни алоқа каналлари ва коммутация воситаларини қўллаган ҳолда ўзаро маълумот алмашишлари, тармоқдаги техник, дастурий, ахборот ресурсларидан фойдаланишлари учун ягона тизимга уланган компьютерлар тўпламидир.
|
| |
Izertlewdiń aktuallıǵı - Pedagogika fakulteti

|
Pedagogika fakulteti
|
bet | 2/9 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 53,77 Kb. | | #263802 |
Bog'liq Фарахатова АйсенураIzertlewdiń aktuallıǵı. Pedagogikalıq hám informaciyalıq texnologiyaların oqıw procesine engiziw kólemin keńeytiw, bul baǵdarda aldıńǵı tájiriybelerin qollanıw, hár bir pán boyınsha bul tarawda anıq jobalardı dúziw hám ámelge asırıw, sabaqlıq hám oqıw qóllanbaları hám de baǵdarlamalar hám lekciya tekstlerin elektron disketlerge kóshiriw, olar menen hár bir talabanıda támiyinlewge erisiw, ilimiy hám ilimiy-metodikalıq jumıslarda, sonıń menen birge oqıw- tárbiya processinde zamanagóy pedagogikalıq hám informaciya texnologiyalarınıń keń túrde engiziliwine erisiw, bilimlendiriw sistemasın kerekli informaciyalıq qurallar menen jetkilikli dárejede támiyinlew, bilimlendiriw mákemelerin kommunikaciyalıq tarmaqlarǵa bóliw sıyaqlı wazıypalar áhmiyetli bolıp esaplanadı.
Temanıń úyrenilgenlik dárejesi. Pedagogikalıq texnologiya - oqıtıw processlerin optimal shólkemlestiriw bolıp tabıladı. Oqiw materialların tańlaw, qayta islep oqıwshı yamasa talabalardıń kúshine, ózlestiriw qábiletlerine iykemlestirip forma hám kólemin ózgertiwde oqıtıw texnologiyasına tiyisli. Pedagogikalıq texnologiya, óz gezeginde, tálim- tárbiyanıń obiektiv nizamlıqları hám diagnostikalıq maqsetleri tiykarında oqıw processleri, tálim-tarbiyanıń mazmunı, metod hám quralların islep shıǵıw hám jetilistiriw sisteması bolıp tabıladı, yaǵnıy pán hám texnika jańalıqların ózinde sáwlelendiriwshi oqıw procesi bolıp tabıladı.
Izertlew obiekti. Joqarı oqıw orınlarında “ Mektepke shekemgi tárbiya jasındaǵı balalar menen alıp barılatuǵın social pedagogikalıq xızmet”ti oqıtıwda pedagogikalıq texnologiyalardan paydalanıw procesi.
Izertlewdiń predmeti. “Sociallıq pedagogika” pánin oqıtıwda pedagogikalıq texnologiyalardan paydalanıw usıllari hám quralları.
Izertlewdiń maqseti. Talabalardı “ Mektepke shekemgi tárbiya jasındaǵı balalar menen alıp barılatuǵın social pedagogikalıq xızmet”ti úyreniwde pedagogikalıq texnologiyalardan únemli paydalanıw haqqındaǵı maǵlıwmatlar menen qurallandırıw.
Izertlewdiń wazıypaları. “ Mektepke shekemgi tárbiya jasındaǵı balalar menen alıp barılatuǵın social pedagogikalıq xızmet”ti úyreniwde pedagogikalıq texnologiyalardan paydalanıwdı talabalarǵa úyretiw.
|
| |
Darsning birinchi bosqichi

|
Darsning birinchi bosqichiBog'liq Р. МавлоноваDarsning birinchi bosqichi
- tashkiliy qism. Odatda, bu qismga
salomlashish. o'quvchilarning, sinf xonasidagi jihozlarning darsga
tayyorligini tekshirish, darsda yo'q o'quvchilarni aniqlash, ishning reja-
sini e lo n qilish kiradi. Tashkiliy qismning m aqsadi - darsda ish vaziya-
tini vujudga keltirishdir.
D arsn in g
ikkinchi
bosqichi -- yozma uy vazifasini qo'vilgan maq-
saddan qat'i nazar, turli metod lar bilan tekshirish.
Darsning uchinchi
bosqichi - o'quvchilarning bilim larini
og'zaki
tekshirish (yoki ulardan so'rash).
Darsning to4rtinchi bosqichi
- o'qituvchining bayon etishi asosida
yoki o'quvchilarning mustaqil tahlil qilishi orqali yangi m avzuni
tushuntirish.
Darsning beshinchi bosqichi
- uyga topshiriq berish. Darsning bu
qismiga m azkur topshiriqning mohiyatini, lozim b o isa, uni bajarish
m etodikasini ham tushuntirish, uni o'qituvchining o'zi doskaga yozishi,
o'quvchilarning daftarga yoki kundalikka ko'chirishi kiradi.
Darsning oltinchi bosqichi
- vangi m aterialni mustahkamlash,
yami dastlabki yoki yolakay - m azkur material bayon qilinayotganda
amalga oshiriladigan m ustahkamlashdir.
Darsning yettinchi bosqichi
- uni tugallashdan iborat bo'lib,
bu ish tashkiliy ravishda amalga oshirilishi kerak. Chunki dars faqat
o'qituvchining ko'rsatm asi bo'yicha m ustahkam lanadi. M uallif dars
ning ana shu vettita elementini nazarda tutib, uning strukturasini
quyidagicha ifodalavdi:
L Bilim larni mustahkamlash darsi
.
1. Tashkiliy qism.
2. Yozma topshiriqni (bor boisa) tekshirish.
3. So'rash - m ustahkamlash.
4. Uyga vazifa berish.
5. Darsni tugallash.
II.
Yangi m urakkab m aterialni tahlil qilishda uy vaztfasi tek-
shirilmaydL
1. Tashkiliy qism.
2. Yangi m aterialni tushuntirish.
3. Y ol-yolak av m ustahkamlash.
4. Uyga vazifa berish: darsni tugallash.
|
| |
DARSNING TIPLAR I - Innovatsiya va intergatsiya

|
Innovatsiya va intergatsiyaBog'liq Р. МавлоноваDARSNING TIPLAR I
Dars strukturasi o'quvchilar bilish faoliyatining xarakteri bo'yicha
tasniflanadigan darslarning tipiga bog'liq bo'ladi. Ularni o'tkazish
usullari, ta iim metodlari esa o'quvchilar mustaqil ishining darajasi
bo'yicha tasniflanadi.
Darsning quyidagi tipiari mavjud: yangi bilim larni o'zlashtirish,
m ateriallar to'plash. kuzatuvlar o'tkazish, jarayon va hodisalarni o'rga
nish ko'nikm alarni tarkib toptirish bilim larni um umlashtirish, darslarni
tizim lashtirish va m ustahkam lashdan iborat. Darsning muayyan
m iqdordagi tiplarini beigilashning turlari, y o lla ri bilan uning ancha
jiddiy strukturasi ishlab chiqilgan. M asalan, kombinatsiyalashgan
darslar quyidagi sxema bo'yicha tashkil qilingan: tashkiliy jih a t
o'quvchilar uy vazifasini qanday bajarganini tekshirish, o'quvchi-
lardan o'tilgan m avzu bo'yicha so'rash, o'qituvchining yangi m avzuni
bayon etishi, o'rganilayotgan m avzuni mustahkamlash, uyga vazifa
berish. O'qituvchilarning ilg'or tajribasini tahlil qilish, didaktlar
(I.T. Ogorodnikov, M .I.M axm utov, V.A.Onishchuk, R.A .M avlonova va
boshqalar)ning tanqidi, darsning strukturasini tushuntirish ta iim n in g
hozirgi talablariga javob bermaydi, degan xulosaga olib keladi. Dars
jarayoni faqat o'qituvchi va o'quvchilarning darsdagi ham korlik fao-
liyati tashkil topishining tashqi ko'rinishini aks ettirib qolmasligi, balki
o'quvchilar bilish faoliyati bilan b ogiiq ichki jarayonning m ohiyatini
ham ifodalashi lozim.
Kamol toptiruvchi ta iim sharoitida «darsning strukturasi» tu-
shunchasini aniqlashda uni uchta: didaktik, mantiqiv-psixologik va
m etodik shartlar asosida ko'rib chiqish tavsiya etiladi. Bunda doimiy
komponentlar: oldin o'zlashtirilgan bilim va harakatlar usullarini
faollashtirish hamda qo'llashdan, ko'nikm a va m alakalarni shakllan-
tirishdan iborat didaktik struktura asos bo'ladi (M .I.M axmutov).
Hozirgi zamon darsining eng muhim xususiyatlari yangi o'quv
m avzuini va uni amalda qo'llashni o'zlashtirish bilan birga, ilgari
o'rganilgan narsalarni o'zlashtirish, sintez qilish, takrorlash va m us
tahkam lash, nazorat qilish kabi elem entlarining o'zaro bogianishidir.
T.A .Ilina dars jarayonida barcha asosiy elementlarini o'z ichiga olgan
tipini, ya’ni umumiy yoki aralash darsni tavsiya etadi.
46
|
| |
M AKTABDA 0 ‘QUV ISH LA R IN I TASHKIL

har bir o'quvchi maqsadga muvofiq kamol topishini va zaruratga qarab
o'zining bilim larini mustaqil holda to'ldirib borish ko‘nikmalariga ega
bo'lishini ta'm inlash uchun kerak. Yakka tartibdagi ishlarni darsning
ham m a bosqichlarida tashkil qilish maqsadga muvofiqdir. Bunday
ishlardan
bilimlarni m ustahkamlash, takrorlash va turli mashqlarni
uyushtirishda foydalanish juda osondir. Ular yangi materialni o'rga-
nishda ham g'oyat samaralidir. O ’quvchilar bilan olib boriladigan yakka
tartibdagi ishlar rejasini quyidagi vo'sinda tuzish mumkin:
- dastlab mustaqil ishlarni o'tkazish hamda o'quvchi yashaydigan
va o'qiydigan sharoitlarni tahlil qilish orqali
uning imkoniyatlarini
o'rganish;
- o'quvchilar bilan yakka tartibda ishlashning didaktik vositalarini
yaratish:
- har bir o‘quvchi uchun eng maqbul topshiriqlarni ham da bilim
olishi va kamol topishini nazorat qilish sistemasini belgilash, o'quvchini
o‘z vaqtida m urakkabroq m asalalarni hal qilishga o'rgatish,
amalga
oshirilgan ishlarni tahlil qilish va um umlashtirish. tuzatish va xulosalar
chiqarish.
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri

|
Iqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
|
bet | 4/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #230818 |
Bog'liq g.eco.lectionIqlim o‘zgarishining qishloq xo‘jaligi faoliyatiga ta'siri
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish masalasi
Kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan nima yo‘qotiladi?
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlarning va pestitsidlar narsasidan voz kechish, organik tarim usullari bilan mahsulot yetishtirish, tabiiy resurslarni saqlash va uning ekologik afzalliklari masalalarini berishni maqbul qildi.
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish masalasi
Qanday organik tarim usullariga o‘tish mumkin?
Kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish uchun, qobiq haqiqiy go‘sht, kompost, bioudobreniyalar va organik mazmunsiz samarli qishloqlashni o‘rganish, tarqalgan suv ishlatish va zaharlanishni yaxshilash kabi usullardan foydalanish mumkin.
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish masalasi
Kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan qanday foydalanishni buzilish o‘ta olish o‘zgarishlariga olib kelish mumkin?
Kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlarni yengil, ekologik va ekologik nuqtai nazarbosh meva va sabzavotlarga ta’sir etmaydigan organik mahsulotlar bilan almashtirishga olib kelish mumkin.
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish masalasi
Mahsulot yetishtirishda kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechishning iqtisodiy o‘zgarishlari nima bo‘ladi?
Kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlardan voz kechish, mahsulotning sifati bilan birgalikda bog‘liqli mahsulot narxlari va mijozlar tomonidan talab ko‘payishi orqali monetizatsiya darajasini oshirishi mumkin.
Yashil iqtisodiyot asosida ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi
Ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi
Yashil iqtisodiyotga o‘tishda ko‘nikmalar va bilimlarning yetarli bo‘lmagani muammolari mavjud.
Yashil iqtisodiyot asosida ko‘nikmalar va bilimlarning yetishmasligi
|
| |