Sayyoramizda sodir bo`ladigan global ekologik muammolar - bet 2

|
Sayyoramizda sodir bo`ladigan global ekologik muammolar
|
bet | 2/5 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #141311 |
Bog'liq ekologik muoomolarAholi soni inson paydo bo`lgandan 1830 yilgacha 1 mlrd.ga etgan bo`lsa, 1830 yildan 1930 yilga qadar 2 mlrd.ga, 1930 yildan 1960 yilga qadar 3 mlrd.ga, 1960 yildan 2000 yilga qadar 6 mlrd.ga etdi. Shu darajada ko`payish davom etaversa, XXI asr o`rtalarida sayyoramizda aholi soni 12-14 mlrd.ga etishi mumkin. Odam sonining ko`payib borishi sayyoramizda yangi ekologik muammolarni kelib chiqishiga sabab bo`ladi. - Aholi soni inson paydo bo`lgandan 1830 yilgacha 1 mlrd.ga etgan bo`lsa, 1830 yildan 1930 yilga qadar 2 mlrd.ga, 1930 yildan 1960 yilga qadar 3 mlrd.ga, 1960 yildan 2000 yilga qadar 6 mlrd.ga etdi. Shu darajada ko`payish davom etaversa, XXI asr o`rtalarida sayyoramizda aholi soni 12-14 mlrd.ga etishi mumkin. Odam sonining ko`payib borishi sayyoramizda yangi ekologik muammolarni kelib chiqishiga sabab bo`ladi.
- Atmosfera havosining YEr yuzasi sathidan 15-25 km balandlik qismida mavjud bo`lgan ozon qatlami Quyoshdan keladigan ultrabinafsha nurlarni yutib, YErdagi tirik organizmlarning hayotini muhofaza qilib turibdi. XX asrning 70-80 yillarida sayyoramizning har xil mintaqalari ustida “ozon tuynugi” sodir bo`layotganligi haqida olimlar ma`lumot berishdi. Rossiyalik olimlar Antarktida ustida 25 mln. km2 kenglikda ozon qavatini siyraklashganligi haqida yaqinda (2004 yil) xabar qilishdi.
Ma`lumki sayyoramizning quruqlik yuzasining 40 mln.km2 maydoni quroqchil-arid hududlardan iborat. Dunyo aholisining 15% dan ortii (800 mln. kishi) aynan shu mintaqada istiqomat qiladi. Suoriladigan erlardagi sho`rlanish, tuproq eroziyasi natijasida erlarning unumdorligi yo`qolmoqda. Yaylovlarda tartibsiz mol boqilishi, dov-daraxtlarning o`tin va boshqa maqsadlarda ayovsiz kesib yuborilishi yaroqsiz erlar maydonini uzluksiz kengayib borishiga sabab bo`lmoqda. Cho`llanish jarayonini keltirib chiqaruvchi sabablarning salkam 90% i inson faoliyati tufayli sodir qilinmoqda. Inson faoliyati tufayli yiliga 21 mln.ga er yaroqsiz holga kelmoqda, 6 mln.ga suoriladigan er cho`l tusini olmoqda, suoriladigan erlarning 90 mln.ga sho`rlanishga uchragan. - Ma`lumki sayyoramizning quruqlik yuzasining 40 mln.km2 maydoni quroqchil-arid hududlardan iborat. Dunyo aholisining 15% dan ortii (800 mln. kishi) aynan shu mintaqada istiqomat qiladi. Suoriladigan erlardagi sho`rlanish, tuproq eroziyasi natijasida erlarning unumdorligi yo`qolmoqda. Yaylovlarda tartibsiz mol boqilishi, dov-daraxtlarning o`tin va boshqa maqsadlarda ayovsiz kesib yuborilishi yaroqsiz erlar maydonini uzluksiz kengayib borishiga sabab bo`lmoqda. Cho`llanish jarayonini keltirib chiqaruvchi sabablarning salkam 90% i inson faoliyati tufayli sodir qilinmoqda. Inson faoliyati tufayli yiliga 21 mln.ga er yaroqsiz holga kelmoqda, 6 mln.ga suoriladigan er cho`l tusini olmoqda, suoriladigan erlarning 90 mln.ga sho`rlanishga uchragan.
- XX asrning keyingi choragida faqat cho`llanish jarayoni natijasida qishloq xo`jalik mahsulotlarining yo`qotilishidan ko`rilgan zarar miqdori 520 mlrd. AQSh dollariga etdi. Kelgusida cho`llanish kengaymasligini oldini olish uchun ixota daraxtlari ekish va boshqa amaliy tadbirlar ko`rilmoqda.
|
| |