nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustaqil ish 2 MUSTAQIL ISH 2

|
Mustaqil ish 2
|
bet | 1/8 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #261118 |
Bog'liq MUSTAQIL ISH 2
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI “TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI"FAKULTETI
TT-11-21 GURUH 3-BOSQICH TALABASI
“SIMSIZ TARMOQLAR” fanidan tayyorlagan
MUSTAQIL ISH - 2
BAJARDI: JAVLIYEV J
TEKSHIRDI: TUYCHIYEV. B
Qarshi-2024
Mavzu: Simsiz aloqa tarmoqlarining antennalari va ulaming o‘zga xos xususiyatlari.
Reja:
1.Simsiz aloqa tarmoqlarida ishlatiladigan adaptiv antennalar texnologiyalari.
2.Simsiz aloqa tarmoqlarida ko‘p stansiyali ulanish usullari.
3.Simsiz aloqa tarmoqlarida OFDM texnologiyalaridan foydalanish.
Hozirgi kunda axborot texnologiyalari jadal tarzda rivojlanib borayotgan bir vaqtda aloqa, axborot almashinuvi ham juda katta tezlik bilan rivojlanib bormoqda. Aloqalarning qulayligi oshirishda aloqa vositalarini ham o'rni beqiyosdir. Chunki aloqaning sifatliligi aloqa vositalariga chambarchas bog'liq. Dastlab aloqalarni faqat sim ulagichlar orqali amalga oshirilar edi. Ushbu simlar foydalanuvchilarni aloqa markazlari orqali bir-biri bilan bo'glagan va shu tariqa shaxarlar, davlatlar orasida aloqa o'rnatilgan. Hozirgi kunda bunday simlarni zamonaviy ko'rishdagi maxsulotlaridan foydalaniladi. Bularga misol qilib optik tolali simlarni keltiramiz. Bu bir qancha qulayliklarga ega. Lekin shunday tolali aloqalar ham zamon talablariga javob bera olmayapti. Chunki bu sim orqali aloqasining o'ziga bog'liq bir qancha noqulayliklari bor. Bularga misol keltirsak, bu simlarni qandaydir aloqa markazlarigacha tortib olib borish, simlarni joylashtirishdagi noqulayliklar va hokazo. Bundan tashqari simlarni tayyorlash uchun ham xom ashyolar sarf bo’lishi kabi moliyaviy noqulayliklari mavjud. Shunday noqulayliklar va moliyaviy zararlardan qochgan holda yangi zamonaviy aloqa simsiz aloqalar ishlab chiqildi. Bunga misollar keltirsak, birinchi navbatda mobil aloqa va eng qulay aloqalardan biri hisoblanayotgan simsiz aloqa tizimidir.
|
| |
6. moderna fizika foton - bet 4

* dvakrat pozitivno nabiti težki delci (helioni)
* iz dveh protonov in dveh nevtronov
* odda 4 nukleone
* njegovo masno število se zmanjša za 4
* njegovo vrstno število se zmanjša za 2
* nastanek jedra elementa, ki je v periodnem sistemu dve mesti levo od prvotnega
* sprostitev energije, ki jo večinoma odnese sevani delec alfa v obliki kinetične energije
2) Žarki beta
* elektroni – lahki negativni delci
* masno števila jedra se z razpadom ne spremeni
* nastane element, ki je v periodnem sistemu za eno mesto desno
od prvotnega
* število protonov v jedru se poveča za 1
* število protonov se zmanjša za 1
* nevtron se spremeni v proton, pri čemer se sprosti en elektron
3) Žarki gama
* kratke valovne dolžine
* visoke energije
* jedro se »pomiri« tako, da odda odvečno notranjo energijo v obliki fotona gama
* sestava se ne spremeni
* jedro je pred reakcijo bolj vzbujeno kot po njej
Sanoat asbob-uskunalarga bo‘lgan talab

Sanoat asbob-uskunalarga bo‘lgan talab. Sanoat tovarlarining so‘nggi toifasi
asbob-uskunalar, shu jumladan dastgohlar, prokat stanlar, korxonalar va ishlab chiqarish faoliyati uchun zarur bo‘lgan boshqa vositalardir. Gap uzoq muddat foydalaniladigan tovarlar to‘g‘risida borayotganligi tufayli, shunga o‘xshash iste’mol tovarlaridagi kabi, birinchi marta sotib olinayotgan asbob-uskunalar bilan almashtirilayotgan asbob-uskunalarni bir-biridan farqlash kerak. Asbob-uskunalarga
bo‘lgan birlamchi talab quyidagi omillarga bog‘liq:
-asbob-uskunalar bilan jihozlangan korxonalar soni (o‘lchamiga qarab); -ishlab chiqarish quvvatlarining o‘sishi;
-yangi foydalanuvchilar soni (iste’mol darajasiga qarab); -shu korxonalarning ishlab chiqarish quvvatlari.
Almashtirishga bo‘lgan talabni baholashda hisobga olinishi kerak bo‘lgan omillar: mavjud asbob-uskunalar miqdori;
-asbob-uskunalar parkining yoshiga ko‘ra tarkibi va uning texnologik darajasi; mahsulotning xizmat muddatini taqsimlash (texnik va iqtisodiy eskirish); almashtirish sur’ati; mahsulotning o‘rnini bosish effekti (yangi texnologiyalar); ishlab chiqarish quvvatlarining kamayish samarasi.
Sanoat asbob-uskunalariga bo‘lgan talab bevosita mijoz-korxonalarning ishlab chiqarish quvvatlariga bog‘liq bo‘ladi, va aynan mana shu bog‘liqlik sanoat asbob-uskunalariga bo‘lgan talabning o‘zgarishini izohlaydi.
O‘sish imkoniyatlarini qidirish. Birlamchi talabning joriy va mutlaq darajalari o‘rtasidagi farq bozorning rivojlanganligi yoki rivojlanmaganligini ko‘rsatadi. Bu farq qanchalik katta bo‘lsa, global talabning o‘sish potensiali shunchalik yuqori bo‘ladi va aksincha, bu farq qanchalik kichik bo‘lsa, to‘yinish darajasiga shunchalik yaqin bo‘ladi.
|
JEDRSKE REAKCIJE - 6. moderna fizika foton

6. 6. JEDRSKE REAKCIJE
Jedrske reakcije so reakcije med atomskimi jedri, med nukleoni in drugimi osnovnimi delci, pri katerih so udeležen jedrske sile.
Na račun izgubljene mase se sprošča energija (ali na račun energije povečuje masa).
REAKCIJSKA ENERGIJA
EKSOTERMIČNA REAKCIJSKA ENERGIJA
* energija se sprošča
* masa se zmanjša
ENDOTERMIČNA REAKCIJSKA ENERGIJA
* energija se porablja
* masa se poveča
Zapis jedrske reakcije:
Ohranitveni zakoni:
1) Gibalna in vrtilna količina se ohranjata.
2) Celotni električni naboj pred reakcijo je enak celotnemu naboju po njej.
3) Število nukleonov se z jedrsko reakcijo ne spremeni.
6. 7. RADIOAKTIVNOST
Jedro je stabilno, če je sestavljeno iz pravšnjega števila protonov in nevtronov (majhna notranja energija).
Jedra z veliko notranjo energijo so radioaktivna, nestabilna (ne vzdržijo dolgo v svojem stanju).
Pri razpadu radioaktivnega jedra hitro razpade, pri tem nastane novo lažje jedro, sprostijo se delci in fotoni.
AKTIVNOST
Z aktivnostjo izotopa izrazimo učinkovitost, razpad jeder v enoti časa.
Aktivnost izotopa: [Bq = razpad/s]
Čim več radioaktivnih jeder vsebuje izotop in čim hitreje ta razpadajo, tem večja je aktivnost izotopa.
Eksponentno pojemanje aktivnosti izotopa:
RAZPOLOVNI ČAS
Razpolovni čas je čas, v katerem razpade polovica radioaktivnih jeder.
Število radioaktivnih jeder se eksponentno zmanjšuje s časom.
Če je razpolovni čas (τ) kratek, jedra hitro razpadajo. Če je razpolovni čas dolg, jedra počasi razpadajo.
Razpadna konstanta:
Eksponentno zmanjševanje števila radioaktivnih jeder:
Kratkoživi radioaktivni izotopi imajo veliko razpadno konstanto, dolgoživi pa majhno. Stabilen izotop ima razpando konstanto nič.
NARAVNI RADIOAKTIVNI RAZPAD
1) Žarki alfa
|
-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlar tizimi va uning rivojlanish yunalishlari

|
-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlar tizimi va uning rivojlanish yunalishlari
|
bet | 2/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 123 Kb. | | #149304 |
Bog'liq XALQARO LOGISTIK XIZMATLAR ND 2023-2024 3-kurs2-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlar tizimi va uning rivojlanish yunalishlari
Xalqaro logistik xizmatlar bozorini shakllantirishning yo‘llanmalari va shartlari. Xalqaro logistik xizmatlarning klassifikatsiyasi. Xalqaro logistik xizmatlar bozorining tuzilishi.
3-mavzu. Xalqaro transport faoliyuatlari logistikasi
Xalqaro transport bozorining miqdoriy xarakteristikalari. Xalqaro transport bozoridagi transport xizmatlarining klassifikatsiyasi. Xalqaro transport bozorida narxlarning shakllanishi. Tashqi savdoning transport xarajatlari va ularning xalqaro savdo-sotiq va ishlab chiqarishga ta’siri. Suv transporti temir yo‘l transporti va havo transporti bilan xalqaro tashishlar. Mahsulotlarni quvurlar tarmoqlari orqali xalqaro transportirovka qilish. Avtomobillarda xalqaro tashishlar.
4-mavzu. Xalqaro logistika infratuzilmasi
Xalqaro avtotransport xizmatlari bozorini geografik segmentlash (bo‘laklarga ajratish). Avtomobillarda xalqaro tashishlarni infratuzilmaviy ta’minlash. Xalqaro avtotransport xizmatlari bozorining miqdoriy xarakteristikalari.
5-mavzu. Xalqaro logistika xizmatlarining rivojlanishi
Xalqaro tashishlar bozorining bugungi kundagi holati va xarakteristikalari. O‘zbekiston avtotashuvchilari uchun asosiy va istiqbolli marshrutlar. O‘zbekiston Respublikasining avtomobillarda xalqaro tashishlarini infratuzilmaviy ta’minlash Respublika xalqaro avtotransport xizmatlari bozorini rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari.
6-mavzu. Xalqaro logistikada axborot va servis xizmati
Multimodal tashishlar bozorining rivojlanishi. Yagona (integrallashgan) transport operatori va subpudratchi. Multimodal tashishlarni informatsion, huquqiy, texnologik va texnik jihatdan ta’minlash. Xalqaro tashishlar uchun transport turini tanlash.
7-mavzu. Xalqaro logistikaning huquqiy aspektlari
Tashqi savdo siyosati, proteksionizm, erkin savdo. Savdo va tariflar bo‘yicha BoshKkelishuv (GATT), Xizmatlar bilan savdo qilish bo‘yicha Bosh Kelishuv (GATS) Butunjahon savdo tashkiloti (VTO). Xizmatlar bozorini tartibga solish. Tranzit, bojxona munosabatlari va xalqaro tashishlar masalalarini tartibga soluvchi ko‘p tomonlama shartnomalar. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Evropa Iqtisodiyot Komissiyasining (EEK OON) transport va transport bilan bog‘liq bo‘lgan bojxona masalalari sohasidagi Kelishuvlari va Konvensiyalari.
|
| |
IV. Mustaqil ishni tashkil etishning shakli va mazmuni

|
IV. Mustaqil ishni tashkil etishning shakli va mazmuni
|
bet | 4/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 123 Kb. | | #149304 |
Bog'liq XALQARO LOGISTIK XIZMATLAR ND 2023-2024 3-kurs IV. Mustaqil ishni tashkil etishning shakli va mazmuni
Mustaqil ishlarning yo‘nalishlari quyidagicha bo‘lishi tavsiya etiladi:
Xalqaro logistikani rivojlantirishning mohiyati va omillari.
Xalqaro logistikani tashkiliy aspektlari.
Xalqaro taqsimot zanjirlari.
Xalqaro logistika infrotuzilmasi.
Xalqaro logistika faoliyatining huquqiy va tijorat ta’minoti.
Logistika faoliyatini bojxona ta’minoti.
Xalqaro logistikada axborot va servis (xizmat kursatish).
Taqsimot logistikasining mazmuni va logistic tizimlarni boshqarishda uning o’rni.
Taqsimot logistikasining maqsad va vazifalari, uning asosiy tushunchasi konsepsiyasi.
Taqsimot logistikasining distribusiya kanali, logistik zanjirlar va ularning tasnifi.
Logistik kanallar strategiyasi.
Logistik kanallarni loyihalash va tahlil qilish metodologiyasi.
Logistik zanjirlarni tashkil etish uslubiyati.
Distributsiya kanali nizolari va ularni boshqarish usullari.
Buyurtma va taqsimotni boshqarish taqsimot dasturining bajarilish tahlili.
Xalqaro logistik xizmatlar bozorini shakllantirishning yo‘llanmalari va shartlari.
Xalqaro logistik xizmatlarning klassifikatsiyasi.
Xalqaro logistik xizmatlar bozorining tuzilishi.
Xalqaro transport bozorining miqdoriy xarakteristikalari.
Tashqi savdoning transport xarajatlari va ularning xalqaro savdo-sotiq va ishlab chiqarishga ta’siri.
Bo‘lajak mutaxassislarga qaysi turdagi topshiriqlarning berilishi kafedra tomonidan belgilanadi. Topshiriqlar puxta o‘ylab ishlab chiqilgan va ma’lum maqsadga yo‘naltirilgan bo‘lib, bo‘lajaka mutaxassislarning auditoriya mashg‘ulotlarida olgan bilimlarini mustahkamlash, chuqurlashtirish, kengaytirish va to‘ldirishga xizmat qilishi lozim.
4
|
|
|
| |
-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlarining rivojlanish muammolari

|
-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlarining rivojlanish muammolari
|
bet | 3/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 123 Kb. | | #149304 |
Bog'liq XALQARO LOGISTIK XIZMATLAR ND 2023-2024 3-kurs8-mavzu. Xalqaro logistik xizmatlarining rivojlanish muammolari
Zamonaviy xalqaro logistikaning muammolari. Xalqaro logistik tizimlarning faoliyat ko‘rsatishining konseptual jihatlari. Xalqaro yetkazib berishlar zanjirlari xalqaro logistikaning ob’ekti sifatida. Xalqaro logistikani tartibga solishning huquqiy asoslari. Xalqaro logistikaning bojxona ta’minotining asoslari. Xalqaro logistikaning axborot infratuzilmasi. O‘zbekiston Respublikasidagi tashkilotlarning jahon logistika tarmog‘iga integratsiyalanishi. Logistik tizimda etkazishni boshqarish vazifalari
III. Amaliy mashg’ulotlari bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg’ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
Xalqaro logistikani rivojlantirishning mohiyati va omillari.
Xalqaro logistikani tashkiliy aspektlari.
Xalqaro taqsimot zanjirlari.
Xalqaro logistika infrotuzilmasi.
Xalqaro logistika faoliyatining huquqiy va tijorat ta’minoti.
Logistika faoliyatini bojxona ta’minoti.
Xalqaro logistikada axborot va servis (xizmat kursatish).
Taqsimot logistikasining mazmuni va logistic tizimlarni boshqarishda uning o’rni.
Taqsimot logistikasining maqsad va vazifalari, uning asosiy tushunchasi konsepsiyasi.
Taqsimot logistikasining distribusiya kanali, logistik zanjirlar va ularning tasnifi.
Logistik kanallar strategiyasi.
Logistik kanallarni loyihalash va tahlil qilish metodologiyasi.
Logistik zanjirlarni tashkil etish uslubiyati.
Distributsiya kanali nizolari va ularni boshqarish usullari.
Buyurtma va taqsimotni boshqarish taqsimot dasturining bajarilish tahlili.
Amaliy mashg‘ulotlar multimedia qurilmalari bilan jihozlangan auditoriyada bir akadem. guruhga bir o‘qituvchi tomonidan o‘tkazilishi lozim. Mashg‘ulotlar faol va interfaol usullar yordamida o‘tilishi, mos ravishda munosib pedagogik va axborot texnologiyalar qo‘llanilishi maqsadga muvofiq.
|
| |
Riyazi modellərin obyektin xüsusiyyətlərini əks etdirmə

Topoloji struktur modellər tədqiqat obyektinin tərkibi və tərkib elementləri arasındakı qarşılıqlı
əlaqəni əks etdirirlər. Topoloji modellərdən bu elementlərin müəyyən fəza mövqelərinə
(məsələn, avadanlığın kompanovkası, hissələrin yerləşdirilməsi məsələləri) və ya nisbi
zaman anlarına (məsələn, texnoloji proseslərin işlənməsi, qrafiklərin tərtibi zamanı)
bağlanması məsələlərinin həlli zamanı, çoxlu sayda elementlərdən ibarət olan obyektlərin
təsvir etmək məqsədi ilə istifadə edilir. Topoloji modellər qraflar, cədvəllər və s. formasında
təsvir edilə bilər.
Həndəsi struktur modellərində elementlərin bir-birlərinə nəzərən qarşılıqlı yerləşməsi
məlumatlarına əlavə olaraq həmçinin hissələrin formaları haqqında məlumatlar da verilir.
Həndəsi modellər xətti və səthi bərabərliklərin məcmusu, tipik konstruktiv elementlərin
konstruksiyasını təsvir edən siyahılar və s. şəklində verilə bilərlər.
b)
Funksional riyazi modellər obyektlərin hazırlanması və ya onların fəaliyyəti zamanı baş
verən fiziki proseslərin təsvir edilməsi məqsədi ilə tərtib edilirlər. Sadə funksional modellər
adətən adi bərəbərliklər sistemindən ibarət olurlar. Tədqiqat obyektinin fiziki mahiyyətindən
asılı olaraq mexaniki, kimyəvi, istilik-fiziki və s. modellər mövcuddurlar.
37. Riyazi modellərin obyektin xüsusiyyətlərini təsvir etmə üsuluna
görə təsnifatı
II. Obyektin xüsusiyyətini təsvir etmək üsuluna görə modellər analitik, alqoritmik və imitasiya
modelləri olmaqla üç qrupa bölünürlər.
a) Analitik modellər açıq riyazi ifadələr vasitəsi ilə təsvir edilirlər. Bu tip modellər iqtisadi
baxımdan yüksək əhəmiyyət kəsb edirlər. Qeyd etmək lazımdır ki, analitik modellri yalnız bəzi
xüsusi hallarda, əhəmiyyətli dərəcədə qəbul edilmiş fərziyyə və gümanlara görə tərtib etmək
mümkün olur. Bu isə onların dəqiqliyini xeyli aşağı salır.
b) Alqoritmik modellər tədqiqat obyektinin parametrləri və onlar arasında olan mövcud
əlaqələri alqoritm şəklində ifadə edirlər. Alqoritmik modelə misal olaraq obyektin çıxış
parametrlərini həll elementləri vasitəsi ilə təsvir edən bərabərliklər sistemini göstərmək olar.
Bu bərabərliklər sisteminə onun hesabi həlli metodu - alqoritmi əlavə edilir.
c) İmitasiya modeli dedikdə tədqiqat obyektinə xarici təsirlər olduqda bu obyektin zamana
görə hərəkət tərzini xarakterizə edən alqoritmik modellər nəzərdə tutulur. İmitasiya
modellərindən canlı operatorun (insanın) dövri olaraq müdaxilə və müxtəlif anlarda yaranmış
vəziyyətdən asılı olaraq qərar qəbul etdiyi proseslərin idarə edilməsi məqsədi ilə
modelləşdirmə aparılan zaman istifadə edirlər. Növbəti mərhələdə bu həllin hansı ardıcıllıqla
yerinə yetirildiyini özündə əks etdirən riyazi model tərtib edilir. Bu halda artıq yaranmış yeni
vəziyyəti nəzərə alan həlli qəbul etmək lazım gəlir. İmitasiya prosesinin çoxlu sayda təkrar
edilməsi nəticəsində operator müəyyən təcrübə əldə edir ki, bunun nəticəsində də optimal
həllə yaxın olan həllin tapılması mümkün olur.
V. Ta’lim natijalari / kasbiy kompetensiyalar

|
V. Ta’lim natijalari / kasbiy kompetensiyalar
|
bet | 5/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 123 Kb. | | #149304 |
Bog'liq XALQARO LOGISTIK XIZMATLAR ND 2023-2024 3-kursV. Ta’lim natijalari / kasbiy kompetensiyalar
Fanni o’zlashtirish natijasida talaba:
- multimodal va intermodal tashishlarning mohiyati, ularning o‘ziga xos xususiyatlari;
- xalqaro tovarlar harakati;
- multimodal tashuvlarda ishtirok etuvchi transport turlari;
-tashqi iqtisodiy faoliyatda transport ta’minoti, xalqaro tashuvlarda transport turalari tomonidan bajariladigan transport operatsiyalari;
-xalqaro tashuvlarda yuklarning tasnifi, yuklarni etkazib berish tizimlari haqida tasavvurga ega bo‘lishi;
- xalqaro tovarlar almashinuvi jarayonida multimodal tashuvlarning o‘rnini;
-samarali tashkil etishda multimodal tashuvlarning vazifasi va tamoyillarini;
- yuklarni tashishda zamonaviy texnika, texnologiya va boshqaruvda multimodal tashuvlarga qo‘yiladigan talablarni;
- yuklarni tashish samaradorligini oshirish imkoniyatlarini aniqlashni bilishi va ulardan foydalana olishi;
- multimodal tashuvlarning samarli tamoyillarini qo‘llash;
- har xil transport turlari o‘zaro yondashuvida yangi texnologiyalarni joriy etish;
yuklarni yetkazib berish logistik tizimi parametrlarini hisoblash usullari bo‘yicha ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak.
5
|
VI. Ta’lim texnologiyalari va metodlari
ma’ruzalar;
interfaol keys-stadilar;
seminarlar (mantiqiy fikrlash, tezkor savol-javoblar)
guruhlarda ishlash;
taqdimotlarni qilish;
individual loyihalar;
jamoa bo’lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.
|
6
|
VII. Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to’la o’zlashtirish, tahlil natijalarini to’g’ri aks ettira olish, o’rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo’yicha test yoki yozma ishni topshirish
|
|
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Xalqaro logistik xizmatlar

|
Xalqaro logistik xizmatlar
|
bet | 6/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 123 Kb. | | #149304 |
Bog'liq XALQARO LOGISTIK XIZMATLAR ND 2023-2024 3-kurs7
|
Asosiy adabiyotlar
1. B.T.Yuldoshov “Multimodal tashuvlar texnologiyasi” (I-qism) darslik Jizzax 2023-yil 224 bet
2. B.A.Xo‘jaev “Yagona transport tizimi va har xil transportlar o‘zaro yondoshuvi”. T.: ”Mehnat”, 2004-yil 253 b.
3. A. Kengpol, w. Meethom, m. Tuominen. Textbook of multimodal transportation technology kengpol et al., 2022.
4. Ester A. Hoel. «Transportation Infrastructure Engineering. A Multimodal Integration», 2011
Qo‘shimcha adabiyotlar
1. Sh. Mirziyoyev. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. – T.: O‘zbekiston, 2016.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi” to‘g‘risidagi Farmoni (“Xalq so‘zi”, gazetasi, 2017 yil, 8 fevral)
3. Sh. Mirziyoyev. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. T.: O‘zbekiston, 2017.
Internet saytlari
http://do.gendocs.ru/docs/index-180206.html
window.edu.ru/resource/215/80215
moodle.dstu.edu.ru/course/view.php?id=2730
www.twirpx.com/file/466324/
|
8
|
Fan dasturi Jizzax politexnika institutida ishlab chiqilgan va institutning 03.07. 2023-yil. dagi 11-sonli kengash bayonnomasi bilan tasdiqlangan.
|
9
|
Fan/modul uchun ma’sul:
B.T.Yuldoshov -JizPI, “Transport logistikasi” kafedrasi kat.o‘q.
B.Mustafoyev -JizPI, “Transport logistikasi” kafedrasi assistenti
|
10
|
Taqrizchi:
SH. Qarshiboyev -JizPI, “Transport logistikasi” kafedrasi dotsenti
I.Boqiyev -Jizzax viloyati transport boshqarmasi boshlig‘i
|
|
| |
2. Vodičem teče struja jakosti 8 A. Koliko elektrona prođe poprečnim presjekom vodiča u 5 minuta?

|
2. Vodičem teče struja jakosti 8 A. Koliko elektrona prođe poprečnim presjekom vodiča u 5 minuta?
|
bet | 1/2 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 4,35 Mb. | | #6291 |
1. Kolika će biti jakost električne struje ako kroz poprečni presjek vodiča prođe 1 000 000 000 elektrona u jednoj stotinki sekunde? ( I = 16 nA)
2. Vodičem teče struja jakosti 0.8 A. Koliko elektrona prođe poprečnim presjekom vodiča u 5 minuta?
( n = 1.5 × 1021 )
3. Koliki je otpor telegrafskog voda dugog 500 km načinjenog od bakrene žice poprečnog presjeka 30 mm. Električna otpornost bakra je 1.7 ×10 m. ( R = 283 Ω )
4. Koliki je napon potreban da bi vodičem otpora 1 k tekla struja jakosti 3 A? ( U = 3 kV)
5. Električno kuhalo priključeno je na gradsku mrežu napona 220 V. Koliki je otpor grijača ako kuhalom teče struja jakosti 3.5 A? ( R = 62.86 Ω )
6. Srebrnim vodičem duljine 3 m i presjeka 3 mm teče struja jakosti 1 A. Koliki je napon na krajevima žice? Električna otpornost srebra je 1.6×10 m. ( U = 16 mV )
7. Polovi baterije napona 12 V spojeni su bakrenom žicom duljine 1 dm i presjeka 1 mm .
Električna otpornost bakra je 1.7×10-8 m . Koliku jakost ima struja kroz žicu ?
Koliki bi trebao biti otpor žice da njome teče struja jakosti 10 A ? ( I = 7 kA, R = 1.2 Ω )
8. U strujnom krugu na slici sve su žaruljice međusobno različite. Voltmetar V pokazuje napon U = 12 V,
|
| |
Parametrik optimallaşdırma - Texnoloji proseslərin optimallaşdırılması konspekt Fənnin məqsədi və əsas məqsədləri m1 s12

texnologiyasında riyazi modellərin tərtib edilməsi zamanı onun səmərəliliyini artırmaq üçün
təcrübəli texnoloq, riyaziyyatçı və proqramçıların birgə çalışması lazımdır.
5. Optimallaşdırma məsələsinin həlli metodunun seçilməsi. Bu mərhələdə seçilən
optimallaşdırma məsələsinin həlli metodunun öyrənilməsi ilə yanaşı, texnoloqun alınan
nəticənin dəqiqliyinə qoyduğu tələbatı, nəticələrin gözlənilməsi müddəti, hesablama texnikası
vasitələrinin imkanları və s. nəzərə alınmalıdır.
6. Optimallaşdırma metodunun tətbiqi və ya optimallaşdırma məsələsinin həlli.
Optimallaşdırmam məsələsini həll etmək məqsədi ilə EHM-lər üçün proqram tərtib edilir.
EHM-ə veriləcək informasiyaların və alınacaq nəticələrin formaları uzlaşdırılır, texnoloji
məhdudiyyətlərin riyazi modelləri dəqiqləşdirilir və s.
Riyazi modellərin tərtib edilmə üsuluna görə təsnifatı

dəqiqliklə halını daha əhəmiyyətli sayıla biləcək faktorlardan və parametrlərdən asılı olaraq
xarakterizə edirlər.
b) Empirik modellər müəyyən sayda təcrübələrin aparılması və bu təcrübə nəticələrinin riyazi
metodlarla işlənməsi nəticəsində tərtib edilirlər.
c) Kombinə edilmiş riyazi modellərin əsasını baxılan məsələnin nəzəri həlli metodları təşkil
edirlər. Lakin əksər aprior nəzəri ehtimal və gümanlar, sxemləşdirmələr təcrübə yolu ilə
alınmış nəticələrlə əvəz edilirlər. Alınmış yekun nəticələr isə ya aparılan birbaşa təcrübə
nəticələri ilə (əgər bu mümkün olarsa) təsdiq edilir və ya dolayı yol ilə praktiki nəticələr ilə
uyğunlaşdırılır.
39. Nəzəri riyazi modellərin alınması metodları
Belə metodlara misal olaraq Qrin funksiyası metodu, potensiallar metodu, dəyişənlərin
bölüşdürülməsi metodu və s. göstərmək olar. Bu metodlardan istifadə etməklə texnoloji
sistemlərdə baş verən fiziki prosesləri idarə etmək məqsədi ilə onların parametrləri arasında
əlaqəni əks etdirən nəzəri riyazi modelləri tərtib etmək mümkündür. Texnoloji proseslərin
idarə edilməsi məqsədi ilə tərtib edilmiş nəzəri riyazi modellərin tərtib edilməsi zamanı,
həmçinin elastiklik nəzəriyyəsi, deformasiyalar nəzəriyyəsi, materiallar müqaviməti,
materialşünaslıq və s. kimi elmlərin tədqiqat nəticələrindən də istifadə edirlər.
40. Empirik riyazi modellərin alınması metodları.
Qeyd edək ki, aparılan təcrübələrin nəticələrinə əsaslanaraq texnoloji sistemlərdə baş verən
fiziki prosesləri təsvir edən empirik riyazi modelllərin tərtib edilməsi üçün ən kiçik kvadratlar
üsülundan fərqli başqa riyazi metodlar da mövcuddur. Empirik riyazi modellərin çatışmayan
əsas cəhəti ondan ibarətdir ki, bu modellər məhdud və bu modelin tərtibi üçün istifadə edilən
təcrübələr seriyasının aparıldığı konkret texnoloji emal şəraiti üçün yararlıdır. Başqa sözlə
desək, empirik riyazi modellər texnoloji sistemləri təsvir edən ümumi fizikə əlaqələri
xarakterizə etmirlər.
Ravonlik. Ko'plab g'oyalarni o'ylab topish ko'nikmasi ko'p degan so'zga asoslanadi.
Moslashuvchanlik

|
Ravonlik. Ko'plab g'oyalarni o'ylab topish ko'nikmasi ko'p degan so'zga asoslanadi.
Moslashuvchanlik
|
bet | 3/4 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 21,86 Kb. | | #113633 |
Bog'liq maqola2Ravonlik. Ko'plab g'oyalarni o'ylab topish ko'nikmasi ko'p degan so'zga asoslanadi.
Moslashuvchanlik. Turli g'oyalarni o'ylab topish ko'nikmasi o'zgartirish degan so'zga asoslanadi.
O'ziga xoslik. Boshqalarga o'xshamagan, ajralib turuvchi g'oyani o'ylabtopish ko'nikmasi noyob degan so'zga asoslanadi.
Yaratuvchanlik. G'oyalarni kengaytirish ko'nikmasi qo'shish degan so'zga asoslanadi.
Psixologiyada P.Torrens tomonidan shaxs kreativligini aniqlovchi test ishlabchiqilgan. “Pedagogik ijodkorlik” quyidagi ikki holatni kafolatlay olishi zarur:
1) pedagoglar tomonidan o‘quv fanlarini past o‘zlashtirayotgan va ularini o‘rganishni zerikarli deb hisoblayotgan o'quvchilar e’tiborlarini fan asoslarini o‘zlashtirishga jalb etish;
2) pedagoglarga o‘quvchilarda kreativ fikrlash va ijodiy faoliyat natijalarini rag‘batlantirishga xizmat qiladigan strategiya va vositalarni tavsiya etish qilish orqali auditoriyada ulardan samarali foydalanishlari uchun imkoniyat yaratish.
Adabiyotlarni tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki, shaxsning ijodiy salohiyati muammoga mustaqil qarash, qarama-qarshiliklar, tanqidiy fikrlash, har qanday muammolarni tahlil qilish qobiliyati, analitik fikrlash, ular uchun yechim topish qobiliyati, bilim olish, malaka va ta’lim berish usullarini yangi holatga o‘tkazish imkoniyati, ilgari o‘rganilgan usullarni yangilarga birlashtira olish kabi ko‘nikmalarda namoyon bo‘lishi mumkin.
Kreativ fikrlaydigan o'qituvchiga qo'yiladigan zamonaviy talablar shundan iboratki, u axborotchi emas, balki o'quvchilarning individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda muvofiqlashtiruvchi (koordinator), boshqaruvchi (menejer), muloqot tashkilotchisi, maslahatchisi bo'lishi kerak. O'qituvchi bilimlarni o'zlashtirishning eng samarali usullarini izlashni qo'llab-quvvatlaydi va boshqaradi.
Demak, Kreativlik shaxsni rivojlantiruvchi kategoriya sifatida inson tafakkuri, ma’naviyatining ajralmas qismi hisoblanadi, u shaxs ega bo‘lgan bilimlarning ko‘pqirrali ekanligida emas, balki yangi g‘oyalarga intilish, o‘rnatilgan stereotiplarni isloh qilish va o‘zgartirishda, hayotiy muammolarni yechish jarayonida kutilmagan va noodatiy qarorlar chiqarishda namoyon bo‘ladi. Ya’ni, berilgan bilimlarni takrorlash orqali kreativlikka erishib bo‘lmaydi, ijodiy fikrlash jarayonida yangi fikr, yangi g‘oyaning paydo bo‘lishi asosiy shartdir. Shuning uchun kreativ fikrlash jarayonida tasavvur muhim rol o‘ynaydi. Pedagog qanchalik kreativ bo'lsa, o'quv auditoriyasi va ma'naviy- ma'rifiytadbirlar tashkil etiladigan imkoniyatlari, kreativlik layoqatlariga tayangan holda jihozlashga muvaffaq bo'ladi. Natijada ham talabalarning kreativ faolligi oshadi, ham mashg'ulot, tadbirning ta'sirchanligi kuchayadi.
|
| |
Kreativlik nima? - Pedagogning kreativ ( ijodkorlik ) sifatlari yusupbekova Mavjuda Tursunbek qizi

|
Pedagogning kreativ ( ijodkorlik ) sifatlari yusupbekova Mavjuda Tursunbek qizi
|
bet | 2/4 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 21,86 Kb. | | #113633 |
Bog'liq maqola2Kreativlik nima? Amerikalik psixolog Avraam Maslouning fikricha, bu har bir kishiga xos bo'lgan, lekin mavjud tarbiya, ta'lim va ijtimoiy amaliyot tizimi ta'sirida ko'pchilik tomonidan yo'qolgan ijodiy yo'nalishdir.
Kreativlik u qanday namoyon bo`ladi?
Kreativlik – bu insonning butun hayoti davomidagi sifatlar majmuidir.
Kreativlik – bu insonning o`ziga topshirilgan muayyan topshiriq va vazifalarni bajarish usulidir.
.Kreativlik – bu intellekt (aql) ning maxsulidir.
Kreativlik – bu insonga xudo tomonidan berilgan qobiliyat, kashfiyotlardir.
Kreativlik – bu ijodiy faoliyatdir.
Kreativlik – bu ijodkor insonlarning ma`naviy-axloqiy va ijtimoiy adaptatsiyalanishidir.
Kreativlik – bu madaniyat bilan uzviy bog`liq bo`lgan kategoriyadir.
Har qanday qobiliyat - shaxsga tegishli bo'lgan murakkab tushunchadir, u faoiiyatning talablariga mos xususiyatlar tizimini o‘z ichiga qamrab oladi. Demak, o'qituvchining iqtidori va qobiliyati uning mehnatini har tomonlama mukammal shakllantirib, ilmiy jihatdan ijodkorligini to'g'ri tashkil etishga ta’siri cheksiz ekanligidan dalolat beradi. Iqtidor va qobiliyat o'qituvchining mehnat faoliyatida:
• o'z kasbiga boigan munosabati asosida kasbiy ehtivojini kuchaytiradi;
• kasbiy faoliyatga chinakam qiziqish namunalarini rivojlantiradi;
• pedagogik mahorat asoslarini egallashda bir maqsad sari intiluvchanlikni shakllantiradi;
• o'z ilmiy mehnati uchun ahamiyatga ega boigan ijodkorlik sifatlari majmuasining yuzaga kelishini ta’minlaydi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
L.S.Vigotskiyning fikriga ko'ra, "atrofimizdagi kundalik hayotda ijod mavjudlikning zaruriy shartidir" ,L.M.Popov esa ijodkorlikning boshlanishini tirik materiyaning aks ettirish qobiliyatidan ko'radi va A.S. Makarenko ijodiy ish olib boruvchi yaxshi muvofiqlashtirilgan pedagogik jamoaga alohida ahamiyat berib, bunday jamoada hatto tajribasiz o'qituvchi ham ko'p yutuqlarga erishishi mumkinligini ta'kidladi va agar o'qituvchilar yaxlit ijodiy jamoaga birlashtirilmasa, hatto tajribali va ijodkor o'qituvchi ham ishda yuqori natijalarga erisha olmasligi mumkinligini aytib o’tadi. «Kreativlik otas» nomi bilan mashhur Pol Torrans to'rtta kreativlik konikmasini aniqlagan. Uning olib borgan tadqiqotlari shundan dalolat beradiki, mazkur kreativ ko'nikmalarni shakllantirish va ularni baholash mumkun:
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Pedagogning kreativ ( ijodkorlik ) sifatlari yusupbekova Mavjuda Tursunbek qizi

|
Pedagogning kreativ ( ijodkorlik ) sifatlari yusupbekova Mavjuda Tursunbek qizi
|
bet | 4/4 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 21,86 Kb. | | #113633 |
Bog'liq maqola2Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Jumaniyazova, Z. R. (2023). IMPROVING THE SYSTEM OF SPIRITUAL AND MORAL EDUCATION OF PRESCHOOL CHILDREN THROUGH KАRAKALPАK FOLK GAMES. European International Journal of Pedagogics, 3(01), 9-15.
2. Жуманиязова, З. Р. (2021). ҲАРАКАТЛИ ЎЙИНЛАР ВА УЛАРНИНГ ЯРАТИЛИШИ: Жуманиязова Злиха Реймовна Мактабгача таълим ташкилотлари директор ва мутахассисларини қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш институти мактабгача таълим методикаси кафедраси катта ўқитувчиси. Образование и инновatsiонные исследования международный научно-методический журнал, (6), 119-122.
3.Reimovna, Z. Z. Education of Preschool Children to Be Educated, Educated, Physically Healthy, Strong. JournalNX, 696-699.
4. Жуманиязова, З. Р. (2021). ЎЙИН-ДОИМО ҲАЁТНИ АКС ЭТТИРАДИ. Экономика и социум, (10 (89)), 651-654.
5.Jumaniyazova Zlixa Reymovna. (2023). XALQ O‘YINLARI VOSITASIDA MAKTABGACHA KATTA YOSHDAGI BOLALARNI MA‘NAVIY-AXLOQIY TARBIYALASH. Лучшие интеллектуальные исследования, 8(4), 76–82. Retrieved from http://web-journal.ru/index.php/journal/article/view/1181
6. Sultansaidova, M. (2023). BO’LAJAK TARBIYACHILARNI KASBGA YO’NALTIRIB O’QITISHDA METODIK TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH. Академические исследования в современной науке, 2(5), 107-109.
7. Sultansaidova, M. (2023). SOME ASPECTS OF PREPARING CHILDREN FOR SCHOOL. International Journal of Pedagogics, 3(02), 51-55.
8. Xalilova Dilnoza Furqatovna. “Maktabgacha ta'lim tashkiloti bo’lajak tarbiyachilarining ijtimoiy kompetensiyasini shakllantirish ”. Ta’lim sifati – Yangi O‘zbekiston taraqqiyotini yanada yuksaltirishning muhim omili, Qo’qon 21 iyun 2023 yil. 677-679.
9.Xalilova Dilnoza Furqatovna. “Bo‘lajak tarbiyachilarni ijtimoiy kompetentligini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida”. Science and innovation, Special Issue 4, 3 march 2023. 57-59
10. Imamova, N. Z. (2022). DEVELOPING THE CREATIVE QUALITIES OF FUTURE TEACHERS. European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(04), 317-321.
|
| |
OSMOTIK BOSIM - Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar

|
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar
|
bet | 5/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 80,01 Kb. | | #230578 |
OSMOTIK BOSIM. Erituvchining molekulalari o‘ta oladigan, lekin erigan modda molekulalari o‘ta olmaydigan to‘siqlar mavjud bo‘lib, bunday to‘siqlar yarim o‘tkazuvchan to‘siqlar deb ataladi.
Agar yarim o‘tkazuvchan to‘siq bilan ajratilgan tutash idishning bir tomonga sof erituvchi ikkinchisiga esa eritma solinsa, u holda to‘siq orqali sof erituvchining molekulalari eritma egallagan hajmga o‘ta boshlaydi. Bu hodisaga osmos deyiladi. Osmos natijasida sof erituvchi va eritma orasida bosimlar farqi vujudga keladi (75-rasm). Osmos natijasida vujudga kelgan bosimlar farqiga osmotik bosim deyiladi.
Agar eritma kuchsiz bo‘lsa, osmotik bosim eritmaning konsentrasiyasiga proporsional bo‘lar ekan.
(Vant - Goff qonuni -1887 yil):
(1)
bu yerda V-eritmaning hajmi, - erigan modda mollari soni, R-universal gaz doimiysi, T – temperatura (1) formula kuchsiz eritmalardagi osmotik bosim
75-rasm
|
ideal gaz qonunlari bo‘ysunadi-gan qonunga bo‘ysunishini ko‘rsatadi. Bunga sabab shuki, ideal gazning zarralari o‘zaro ta`sirda bo‘lmagani singari kuchsiz eritmalarda erigan moddaning molekulalari ham o‘zaro ta`sirlashmaydi. Osmos hodisasi hay-vonlar va o‘simliklar hayotida katta rol o‘ynaydi.
To‘qimalarda suvning va suvda erigan moddalarning taqsimlanishi ko‘p jihatdan osmotik bosim bilan aniqlanadi.
|
Chunki, tirik organizmda modda almashinuvi o‘simlik va hayvonlar hujayralarining yarim o‘tkazuvchi to‘siqlari orqali amalga oshiriladi.
Osmos- Erituvchining (diffuziya hisobiga) yarim o’tkazgich membrana orqali erigan modda konsentratsiyasi kam bo’lgan eritmadan erigan modda konsentratsiyasi ko’p bo’lgan eritmaga o’z-o’zidan o’tish jarayoniga osmos deb ataladi.
Osmotik bosim- Osmos holatini to’xtatish uchun eritmaga ta’sir ettirish zarur bo’lgan bosim qiymatiga osmotik bosim deyiladi
Osmometr- Osmotik bosim osmometr yordamida o’lchanadi. Ilk bor osmometrni 1877-yilda Pfeffer yasagan.
Osmotik bosim quyidagi omillarga bog’liq:
- o’zgarmas temperaturada osmotik bosim erigan modda konsentratsiyasiga © to’g’ri proporsianal ya’ni Tqconst , Posmqk∙c
- Konsentratsiya o’zgarmas bo’lganda osmotik bosim absolut temperaturaga to’g’ri proporsianal cqconst, Posmqk∙T
Shu ikki holat (ya'ni Posm temperatura va konsetratsiyaga bog'liqligiga) asoslangan holda Vant-Goff 1887-yilda o'z qonunini kashf etdi:
|
| |
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar - bet 6

|
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar
|
bet | 6/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 80,01 Kb. | | #230578 |
Eritmaning osmotik bosimi eritmada erigan moddaning gaz holatida bo'lgan va eritma hajmiga teng bo'lgan hajmni egallagan holatda ko'rsatadigan bosim qiymatiga teng bo'ladi.
Izotonik eritma
Standart qilib olingan eritma osmotik bosimiga teng osmotik bosimli eritmalarga izotonik eritmlar deyiladi.
0,9% li NaCl eritmasining osmotik bosimi qonning osmotik bosimiga teng, ya’ni bu ertma izotonik eritmadir.
Gipertonik eritma
Plazmoliz
Osmotik bosimi standart eritmanikidan yuqori bo’lganlari gipertonik erimalar deyiladi.
Gipertonik eritmani organizmga haddan tashqari ko’p yuborilishi plazmoliz hodisasiga olib keladi, bunda hujayra siqiladi va halok bo’lishigacha borishi mumkin.
Osmotik bosimi standart eritmanikidan past bo’lganlari gipotonik erimalar deyiladi.
Gipotonik eritmani organizmga haddan tashqari ko’p yuborilishi gemoliz hodisasiga olib keladi, bunda hujayra bo’rtishi va qobig’ining yorilishiga olib keladi.
Glosariy
Osmos
|
Osmos
|
Erituvchining yarimo’tkazgich membrana orqali erigan modda kontsentratsiyasi kam bo’lgan eritmadan erigan modda kontsentratsiyasi ko’p bo’lgan eritmaga o’z-o’zidan o’tish jarayoni
|
Izotonik
|
Izotonik
|
Standart qilib olingan eritma osmotik bosimiga teng osmotik bosimli eritmalar
|
Gipertonik
|
Gipertonik
|
Osmotik bosimi standart eritmanikadan yuqori bo’lgan eritmalar
|
Gipotonik
|
Gipotonik
|
Osmotik bosimi standart eritmanikadan past bo’lgan eritmalar
|
Xulosa
Ideal eritmalarni ideal gazlardan farqi shundaki, ideal gazlarda zarrachalar orasidagi o‘zaro ta’sir yo‘q, lekin ideal eritmalarning zarrachalari orasida o‘zaro ta’sir bor, ammo bu ta’sir turli хil zarrachalarda bir хil, ya’ni bir хil va har хil zarrachalar orasida bir хil o‘zaro ta’sir mavjuddir.
O‘хshash хossali moddalardan tashkil topgan eritmalar ideal eritmalarga mos keladi. Masalan, izotoplar aralashmasi, izomerlar aralashmasi, bir gomologik qatordagi moddalar aralashmasi va hokazo. Eritma hosil bo‘lganda komponentlar kimyoviy potensiallarning o‘garishi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Aim uz
2.Ziyo net
3.Arxiv uz
|
| |
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar - bet 3

|
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 80,01 Kb. | | #230578 |
Mi=Mi+RTlNNi
Ushbu tenglamadagi standart pоtensial (Mi) erigan mоddaning kоnsentratsiyasi birga teng bo‘lganda ham eritma ideal suyultirilgan eritma хоssasiga ega deb faraz qilinadi.
Ammо eritmada erigan mоddaning kоnsentratsiyasi оshib bоrgan sari eritmaning хоssalari ideal eritmaning хоssalaridan farq qilib bоradi. Erigan mоddaning kоnsentratsiyasi оshganda uning kimyoviy pоtensiali ham оshadi va erigan mоddaning 1-mоlekulasiga to‘g‘ri keladigan erituvchi mоlekulalarning sоni kamayib bоradi va buning natijasida erigan mоdda va erituvchining оrasidagi ta’sirlashuv kuchi pasayadi.
Erigan mоddaning kоnsentratsiyasi оshishi bilan, erituvchining kоnsentratsiyasi kamayadi va uning kimyoviy pоtensiali ham pasayadi.
Real eritmadagi mоddaning kimyoviy pоtensialini hisoblash uchun tenglamaga RTlNJi – ko‘rinishidagi tuzatkich kiritiladi. Tuzatkichdagi Ji –faоllik koeffitsiyenti. Bu holda erigan mоddaning pоtensiali quyidagi tenglama bilan ifоdalanadi.
Mi=Mi+RTlNNi+ RTlNJi
Mоdda faоllik kоefitsienining qiymati shu mоddaning real eritmadagi kimyoviy pоtensiali bilan ideal eritma deb faraz qilib hisoblangan kimyoviy pоtensialining farqi оrqali tоpiladi.
lNJi=∆Mi/(RT)
Eritmaning ideal bo‘lmagan tuzatgichining (∆ Mi) ishоrasi musbat yoki manfiy bo‘lishi mumkin. Shuning uchun faоllik kоefitsientining qiymati birdan katta yoki birdan kichik bo‘ladi. Ideal eritma uchun ∆ Mi=0 va Ji=1
Demak,
Mi=Mi+RTlNNi+ RTlNJi
Tenglamadan ko‘rinib turibdiki, agar Ni o‘rnida JiNi kiritilsa real eritma o‘zini ideal eritma kabi tutadi.
Tenglamadagi JN qiymati mоddaning eritmadagi faоlligi deyiladi va A harfi bilan belgilanadi.
|
| |
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar - bet 4

|
Termodinamik hususyatlari reja: Kirish Ideal va real eritmalar
|
bet | 4/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 80,01 Kb. | | #230578 |
ai= JiNi
Yuqoridagi tenglamada kоnsentratsiya o‘rniga faоllikni qo‘llaganda kimyoviy pоtensialni aniqlash tenglamasi quyidagi ko‘rinishda yoziladi.
Mi=Mi+RTlNai
Kimyoviy pоtensiallarni aniqlash tenglamalarida kоnsentratsiya o‘rniga faоllik ko‘rsatkichi qo‘llanganda ideal eritmalar uchun qo‘llaniladigan tenglamalar real eritmalar uchun qo‘llanilishi mumkin.
Ideal eritmalar. Erish paytida eritma turiga qarab eritma temperaturasi ortishi, kamayishi yoki o‘zgarmasdan qolishi mumkin. Erish paytida temperaturasi o‘zgarmaydigan eritmalar ideal eritmalar deb ataladi. Agar eritmalarda erigan modda konsentrasiyasi juda kam bo‘lsa, u holda har qanday eritmani ham ideal eritma deb hisoblash mumkin.
Eritmalarning fizik xossalari toza suyuqliklarning xossalaridan farq qiladi. Masalan, birday temperaturada eritma ustida erituvchi suyuqlik to‘yingan bug‘larining bosimi toza erituvchi ustidagi to‘yingan bug‘lar bosimidan (elastikligidan) kam bo‘ladi. Raulning birinchi qonuniga ko‘ra, juda kichik konsentrasiyali eritmalar uchun eritma ustidagi erituvchi modda to‘yingan bug‘lari elastikligining kamayishi erigan modda konsentrasiyaga proporsional ekan:
(1)
va
Agar eritma kuchsiz bo’lsa, eritma va erituvchi zichliklarini bir xil deyish mumkin.
Bu yerda birlik hajmdagi bug’ molekulalari soni. -erituvchi molekulalari soni. Vant Goff qonuni bo’yicha (n’-erituvchining birlik hajmida eruvchi modda molekulalari soni), Klapeyron tenglamasi bo’yicha . Bu ikki munosabatdan:
va -eritmaning birlik hajmidagi eruvchi modda va erigan modda mollari soni. Demek, uchuvchan bo’lmagan modda kuchsiz eritmasi sirti ustida erituvchi to’yingan bug’I bosimining nisbiy pasayishi erituvchi modda mokkari sonining erituvchi mollari sonining nisbatiga teng. Bu qonunni fransus fizigi Raul (1830-1901) topgan va u uning nomi bilan ataladi.
|
| |
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish

|
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish
|
bet | 1/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,78 Kb. | | #254787 |
Bog'liq Reja eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi E-fayllar.org
Reja: eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi Erish jarayonining termodinamikasi
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish Reja: 2 Erish jarayonining termodinamikasi. 3 Suyultirilgan eritmalarning kollegativ xossalari. 4 Xulosa 1 Eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi Eritmalar Termodinamikasi bo’limida bir jinsli gomogen eritmalaridagi chin kimyoviy-fizik muvozanat qonunlari ko’rib chiqiladi. Bunday ssistemalarning xohlagan nuqtasi bir xil fizik kimyoviy xossalarga ega bo’ladi. Eritmalar termodinamik Nazariyaning asosiy masalasi muvozanat xossalarini eritmaning tarkibiga va uning komponentlari xossalariga bog’liqligini o’rganishdan iboratdir. Ushbu nazariya umumiy xolda eritmalarning molekulyar strukturasiga va komponentlar orasidagi molekulyar tasirlarining tabiatiga bog’liq emas Termodinamik nuqtai nazardan eritmalar 3 turga bo’linadi 1 Ideal eritmalar. Bir xil agregat xolatda olingan komponentlar har qanday har qanday nisbatda aralashtirish natijasida issiqlik efekti kuzatilmasa va hajm o’zgarmasa entropiyaning o’zgarishi esa ideal gazni aralashtirgandagi entropiyaning o’zgarishiga teng bo’lsa bunday eritmalar ideal deyiladi 2 Cheksiz suyultirilgan eritmalar. erigan moddaning konsentratsiyasi cheksiz kam bo’lsa bunday eritma cheksiz suyultirilgan deyiladi 3 Real eritmalar. Ideal hamda cheksiz suyultirilgan eritmalarning termodinamik qonunyatiga bo’ysunmaydigan eritmalar real eritmalar deyiladi yoki no ideal 2 Erish jarayonining termodinamikasi. Termodinamikaning II qonuniga asosan p,T=const bo’lganda modda biror-bir erituvchida o’z-o’zidan eriydi. Qachonki erish jarayonida sistemaning Gibbs energiyasi pasaysa: G=(S)0). CHunki eriydigan moddalar tartibli holatdan, tartibsizroq holatga o’tadilar
|
| |
Macroeconomics Assignment (for Lecture lessons) Topic: Foreign Economic Policy and Trade Balance of a Country Objective

|
Macroeconomics Assignment (for Lecture lessons) Topic: Foreign Economic Policy and Trade Balance of a Country Objective
|
Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 14,48 Kb. | | #136336 |
Bog'liq 1681881206 (2)
Subject: Macroeconomics
Assignment (for Lecture lessons)
Topic: Foreign Economic Policy and Trade Balance of a Country
Objective: The aim of this assignment is to analyze the foreign economic policy and trade balance of a chosen country.
Instructions:
1. Choose a country from the list below.
Germany, France, Great Britain, United States, Japan, India, United Arab Emirates, South Korea, Brazil, Argentine, Canada, China, Turkiye, Iran, Thailand, Singapore, Malaysia, Australia, Finland, Spain, Azerbaijan, Estonia, Uzbekistan, Poland, Kazakhstan, Egypt, Italy, Qatar, Greece, Moldova, Saudi Arabia, Belgium, Sweden, Austria, Denmark, Switzerland, Oman, Portugal, Hungary, Czech Republic,
2. Research the foreign economic policy and trade balance of the country.
3. Write a 5–6-page paper on the following topics:
a. Overview of the foreign economic policy and the analysis of the trade balance of the country. (7 points)
b. Factors influencing the country's foreign economic policy and trade balance. Impact of the foreign economic policy and trade balance on the country's economy. (7 points)
c. Recommendations for improving the foreign economic policy and trade balance. Conclusions. References (7 points)
4. Your paper should include at least three sources – which can include scholarly articles, news articles, government reports, and statistics.
5. You shouldn’t copy from the Internet articles. Try to use your own words. Papers with high rate of plagiarism will not be accepted and/or be given low mark.
Note: The assignment is due to 21.05.2023. Late submissions will not be accepted.
Iqtisodiy prognozlar (2022 yil noyabr)
Prognozlar 2022-yilda yalpi ichki mahsulotning real o‘sishi 5,4 foizni, 2023-yilda esa 1,7 foizgacha sekinlashishini ko‘rsatmoqda.. YeI mablagʻlari hisobiga kuchli davlat investitsiyalari va turizm eksportining koʻtarilishi tiklanishni qoʻllab-quvvatlashi kutilmoqda. Biroq, Ukrainadagi urush, ta'minot zanjiri muammolari va energiya va xom ashyo narxlarining oshishi faollikka ta'sir qiladi, ishonch va xarid qobiliyatini pasaytiradi. Hali foydalanilmagan ishlab chiqarish quvvatlari mavjud bo'lsa-da, energiya va oziq-ovqat narxlarining oshishi inflyatsiyani 2022 yilda 6,3% va 2023 yilda 4% gacha oshirishi kutilmoqda. Ish soatlari soni pandemiyadan oldingi darajaga qaytishi sababli ish haqining tezlashishi kuzatiladi, ammo Bu inflyatsiyaning o'sishi sharoitida uy xo'jaliklarining xarid qobiliyatini himoya qilish uchun etarli bo'lmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Macroeconomics Assignment (for Lecture lessons) Topic: Foreign Economic Policy and Trade Balance of a Country Objective
|
Raqobatli stratеgiyalar

|
Raqobatli stratеgiyalar
|
bet | 1/9 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #257236 |
Bog'liq 8-Mavzu. Raqobatli strategiyalar
1.
- Raqobat tushunchasi va mohiyati
2.
- Raqobat turlari va shakllari
3.
- Raqobatchilarning tahlili
4.
- Raqobat klassifikatsiyasi
RAQOBATLI STRATЕGIYALAR
Raqobat tushunchasi va mohiyati
Davlatning xususiy monopoliyalarni jilovlashga qaratilgan tadbiri 1890-yilda AQShda qabul qilingan “Sherman qonuni” bo’lib, u tarixda antitrest qonuni deb nom olgan.
Iqtisodiyotni tartibga soluvchi “ko'zga ko‘rinmas qo‘l” raqobatdir.
Raqobat so‘zi lotincha “concurrere” so‘zidan olingan bo’lib, to‘qnashuv, qarama-qarshi, musobaqalashmoq degan ma’noni bildiradi.
Antimonopol qonunchilik asosan quyidagi uch yo‘nalish bo‘yicha shakllanadi - 1. Ishlab chiqarish tizimi (tarkibi)ni boshqaruvchi qonunlar yoki ular moddalarini aniq belgilash. Ularga ko'ra odatda hech bir korporatsiya u yoki bu turdagi mahsulot ishlab chiqarishning yarmidan ortig‘ini nazorat qilishga haqqi bo‘lmaydi.
- 2. Barcha yirik korporatsiyalarning ishtirokchilari boshqa korporatsiyalarning aksiyalarini ma’lum cheklangan miqdordan ortig‘iga ega bo‘la olmasliklari kerak.
- 3. Narxlarni talab va taklif muvozanati belgilangan darajadan yuqori yoki past tutib turishni, narx xususida kelishib olishni man qiluvchi antikartel qonunlarni joriy etish.
- bu bozor iqtisodiyoti ishtirokchilarining o’z manfaatlarini yuzaga chiqarish uchun bir-biri bilan kurashi, ularning o‘zaro bellashuvidir.
Raqobat
- iqtisodiyotni harakatga keltiradigan kuch, tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishda uning roli beqiyosdir
Raqobat
Raqobatning ijobiy tomonlari
- U resurslarni samarali taqsimlanishiga va tadbirkorlik faoliyatining rivojlanishiga olib keladi.
- Raqobat tadbirkorlarni yangi texnologiyalarni jalb etishga undaganligi sababli ilmiy-texnikaviy rivojlanishga turtki bo‘ladi.
|
| |
Green Retro Markets and Finance Presentation

Tovar (ish, xizmat)lar
ishlab
chiqarish xarajatlari hisobi
Tayorladi: Kustanbaeva Jansaya
Byudjet tashkilotlariga O'zbekiston
Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 3 sentyabrdagi
414-sonli " Byudjet tashkilotlarini mablag' bilan
ta'minlash tartibini takomillashtirish tog'risida"gi
qaroriga muvofiq faoliyat turi bo'yicha tovarlar
(ishlar, xizmatlar)
ishlab chiqarish va sotish
imkoniyati berilgan.
Mahsulot ishlab chiqarish, xizmat ko'rsatish
hamda ishlar bajarishga qilinadigan xarajatlar va
ularning tannarxini shakllantirish O'zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999 yil 5-
fevraldagi 54-son
qaroriga muvofiq amalga oshiriladi.