-mavzu - 1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari

|
1-mavzu: Biznesga kirish Reja: Biznesga kirish yo'llari
|
bet | 35/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.org17-mavzu: Korxonalarni turli tashkiliy, huquqiy shakllarining o'ziga hos hususiyatlari
Reja: Korxonalarning tashkiliy-huquqiy shakllari va ularning xususiyatlari. Tashkilotlarning tashkiliy-huquqiy shakllarining xususiyatlari Tijorat korxonalarining turli xil tashkiliy-huquqiy shakllarining xususiyatlari
Ostida tashkiliy-huquqiy shakli korxonalar deganda korxona egalari, shuningdek, korxona va undan tashqaridagi xo'jalik yurituvchi sub'ektlar va davlat hokimiyati organlari o'rtasidagi munosabatlarni shakllantirishning mohiyati, shartlari, usullarini belgilaydigan huquqiy, huquqiy, iqtisodiy normalar to'plami tushuniladi.
Korxonalarning quyidagi tashkiliy-huquqiy shakllari eng keng tarqalgan.
Shaxsiy (yakka tartibdagi tadbirkorlik) - fuqaroga mulk huquqi yoki uning oila a'zolari umumiy ulush huquqi bilan egalik qiladigan korxona. O'z majburiyatlari bo'yicha yakka tartibdagi (yakka tartibdagi tadbirkor) korxona, uning egasi korxonaning barcha kapitali va uning mol-mulki uchun javobgardir. Bunday korxonaning barcha faoliyati uning egasi yoki uning vakolatli xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Odatda kichik va o'rta firmalar yakka tartibdagi korxona vazifasini bajaradilar. Shu bilan birga, juda katta individual korxonalar ham mavjud: Lasers guruhi (Frantsiya); guruh Yunosorov (Shvetsiya). Biroq, zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalarning ustun shakli bu firmalardir tadbirkorlar birlashmasi. Ushbu turdagi korxonalar qatoriga quyidagilar kiradi.
Hamkorlik (sheriklik, jamiyat) - uning ishtirokchilari kapitalining qo'shilishi asosida vujudga keladigan va uning a'zolarining korxona ishlarida bevosita ishtirokini o'z ichiga oladigan korxonalar. Hamkorlik ishtirokchilari badallar tarzida topshirilgan mol-mulkka bo'lgan huquqlarini yo'qotadilar. Buning evaziga ular daromad ulushi, tugatish kvotasi va boshqaruvda ishtirok etish huquqiga ega. Foyda barcha hammuassislar (hammualliflar) o'rtasida har birining hissasiga mutanosib ravishda taqsimlanadi.
Hamkorlik turli shakllarda bo'ladi:
to'liq sheriklik (mas'uliyati cheklangan sheriklik). To'liq sheriklikning mulki ishtirokchilarning qo'shgan hissalari va olingan daromadlar hisobiga shakllanadi va umumiy qatnashish asosida uning ishtirokchilariga tegishli bo'lib, to'liq javobgarlikni nazarda tutadi. Umumiy sheriklik shaklida savdo, konsalting (bozor kon'yunkturasi bo'yicha maslahatlar berish) firmalari, yuridik firmalar ko'pincha harakat qilishadi;
cheklangan sheriklik faqat sheriklik kapitali doirasida javobgarlikni o'z zimmasiga oladi. Mas'uliyati cheklangan jamiyatning barcha ishtirokchilari o'zlarining majburiyatlari uchun o'zlarining hissalari doirasida javob berishadi. Ikkinchisi faqat sheriklikning boshqa ishtirokchilarining roziligi bilan egasidan egasiga o'tkazilishi mumkin;
aralash (cheklangan) sheriklik bir nechta fuqarolarning va (yoki) yuridik shaxslarning birlashmasi bo'lib, to'liq a'zolarni va hissa qo'shgan a'zolarni o'z ichiga oladi. Aralash sheriklikning to'laqonli a'zolari o'zlarining barcha mol-mulki bilan sheriklik majburiyatlari bo'yicha to'liq qo'shma javobgarlikni o'z zimmalariga olishadi. A'zolar - investorlar sheriklik majburiyatlari uchun sheriklik mulkiga qo'shgan hissasi doirasida javobgardirlar.
Ishlab chiqarish kooperativlari. GKRF ishlab chiqarish kooperativini (artel) "fuqarolarning qo'shma ishlab chiqarish yoki boshqa iqtisodiy faoliyat uchun a'zolik asosida o'zlarining ixtiyoriy birlashmasi ... ularning shaxsiy mehnati va boshqa ishtiroki hamda mulk ulushlarini uning a'zolari tomonidan birlashtirilishi asosida" (107-modda) deb ta'riflaydi. Kooperativning mulki uning a'zolari aktsiyalariga bo'linadi (mol-mulkning bir qismi, kooperativ a'zolarining qaroriga binoan, bo'linmas fondlarni tashkil qilishi mumkin). Boshqa turdagi qo'shma korxonalardan kooperativlarning o'ziga xos xususiyati - bu majburiy mehnat ishtiroki. Kooperativ a'zolari kooperativ majburiyatlari va ularning shaxsiy mol-mulki uchun qo'shimcha javobgarlikni o'z zimmalariga oladilar. Kooperativning daromadlari kooperativ a'zosining mehnat ishtirokiga muvofiq taqsimlanadi. Kooperativdan chiqish paytida kooperativ a'zosi o'z ulushini oladi.
Aksiyadorlik jamiyatlari (korporatsiyalar) - aksiyadorlik mulkchilik asosida korxonani tashkil etish shakli, bunda tadbirkor mulkdor va mulkdan ajralib turadi va uning moddiy javobgarligi cheklanadi. Ular yuridik va jismoniy shaxslarga kapitalining cheklanganligi sababli bir kishining kuchiga kirmaydigan katta iqtisodiy muammolarni hal qilish uchun o'z kapitallarini birlashtirishga imkon beradi. Aksiyadorlar aktsiyadorlik jamiyatining majburiyatlari bo'yicha o'zlarining hissalari (ularga tegishli aktsiyalar to'plami) doirasida javobgardirlar. Aksiyadorlik jamiyatlari yirik korxonalarning asosiy tashkiliy shakli hisoblanadi.
Davlat va shahar korxonalari odatda bor unitar korxonalar shakli, o'sha. o'ziga berilgan mulkka egalik huquqi berilmagan tijorat tashkiloti. O'zlariga mulk huquqi asosida tegishli bo'lgan mulkka asoslangan aktsiyadorlik jamiyatlari va sherikliklaridan farqli o'laroq, davlat korxonalariga biriktirilgan mulk ularning xo'jalik boshqaruvi yoki operativ boshqaruvida bo'ladi. U (mol-mulk) hech qanday hissalarga, aktsiyalarga yoki aktsiyalarga, shu jumladan korxona ishchilariga bo'linmaydi, chunki u butunlay mulkdor-ta'sischiga - davlatga yoki munitsipaliyaga tegishli.
Har bir korxona mustaqil ravishda ishlashi yoki boshqa korxonalar bilan birlashishi, iqtisodiy faoliyatning ayrim tomonlariga tegishli shartnomalar tuzishi mumkin. Biznes uyushmalarining asosiy shakllari:
Kartel - bir xil sanoat korxonalari o'rtasida narxlar, sotish bozorlari, ishlab chiqarish hajmi, patent almashinuvi va boshqalar to'g'risida kelishuv. Kartel shartnomalarini tuzadigan korxonalar huquqiy, sanoat va tijorat mustaqilligini saqlab qoladilar.
Sindikat - uning a'zolari o'z tovarlarini yagona savdo idorasi orqali sotishini, shuningdek, sindikat a'zolari uchun xom ashyo sotib olishni nazarda tutadigan bitim. Ikkinchisi qonuniy va sanoat mustaqilligini saqlab qoladi, ammo tijorat mustaqilligini yo'qotadi.
Ishonch - unga a'zo bo'lgan korxonalar ishlab chiqarish va tijorat mustaqilligini yo'qotadigan va ularning faoliyati yagona markazdan boshqariladigan birlashma. Ishonchli boshqaruv organi korxonalarga narxlar, bitimlar tuzish muddati, ishlab chiqarish hajmi va boshqalar bilan bog'liq siyosatni belgilaydi. Ishonch turli xil, ammo texnologik jihatdan bog'liq bo'lgan tarmoq korxonalarini birlashtirgan yakka tarmoqli yoki ko'p tarmoqli bo'lishi mumkin.
Xavotir - turli sohalardagi korxonalar birlashmalarining eng rivojlangan (va bugungi kunda keng tarqalgan) shakli. Xavotir odatda ishtirok etish, moliyaviy aloqalar va umumiy manfaatlar bo'yicha kelishuvlar tizimi orqali yuzaga keladi. Konsernga kiritilgan korxonalar nominal jihatdan mustaqil bo'lib qoladilar, lekin aslida yagona iqtisodiy boshqaruvga bo'ysunadilar.
Konglomerat - turli sanoat korxonalari birlashmasi, ammo konserndan farqli o'laroq, uning bosh idorasi yo'q.
Shunday qilib, uyushmalarning turli shakllari o'rtasidagi asosiy farqlar uyushma tarkibiga kiradigan korxonalar mustaqilligining saqlanish darajasi bilan bog'liq.
Korxonaning birlashishi quyidagilarga asoslanishi mumkin.
gorizontal integratsiya - bitta sanoat, bitta ishlab chiqarish sohasi korxonalarini birlashtirish;
vertikal integratsiya - bir-biri bilan texnologik jihatdan bog'liq bo'lgan turli sanoat korxonalarini birlashtirish;
diversifikatsiya - bir-biri bilan texnologik jihatdan bog'liq bo'lmagan turli xil sanoat korxonalarini birlashtirish.
San'at bo'yicha. Rossiya Federatsiyasining Fuqarolik Kodeksining 121-moddasida "tijorat tashkilotlari o'zlarining tadbirkorlik faoliyatini muvofiqlashtirish, shuningdek umumiy mulkiy manfaatlarni ta'minlash va himoya qilish maqsadida o'zaro kelishuv asosida birlashmalar yoki uyushmalar shaklida birlashmalar tuzishlari mumkin ..."
Uyushmalar korxonalarning ishlab chiqarish, ilmiy-texnikaviy va boshqa imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida shartnoma asosida tuziladi ijtimoiy rivojlanish... Uyushma tarkibiga kiradigan korxonalar o'z mustaqilligini va yuridik shaxs huquqlarini saqlab qoladilar.
|
| |