Asosiy xotira(AX) - Toshkent davlat texnika universiteti «elektronika va avtomatika» fakulteti

Asosiy xotira(AX) mashinaning boshka bloklari bilan axborotni saklash va operativ almashish uchun muljallangan
AX ikki turdagi yodda tutuvchi moslama: doimiy va operativ yodda tutuvchi (DYoTM), (OYoTM) moslamalarga ega.
Tashki xotira ShKning tashki kurilmalariga oida vazifalarni xal kilish uchun talab kilinishi mumkin bulgan istalgan axborotni uzok saklash uchun muljallangan.
|
Tashki xotira moslamalari sifatida kassetali, magnit tasmali yodda tutuvchi moslamalar(strimmerlar), yodda tutuvchi moslamalar, optik disklardagi yiguvchilar(CD-ROM) va boshkalar foydalaniladi.
Taminlash manbai ShK avtonom va tarmokli eyenrgiya ta’minoti tizimlarini ta’minlovchi blokdir.
|
Taymer . Bu zarur bulganda joriy vaktni avtomatik belgilab beruvchi ichkimashina soatlaridir.
|
Tashki moslama (TM) istalgan xisoblash kompleksining eng muxim tarkibiy kismidir. Shuni aytish kifoyaki, TM ba’zan kiymatiga kura butun ShK kiymatining 50-80 foizini tashkil etadi. TM tarkibi va xususiyatlari buyicha ShKni boshkaruv tizimlari va umuman xalk xujaligida kullash imkoniyati va samaradorligiga kup jixatdan boglik. buladi.
Multimedia vositalari -bu insonga uzi uchun tabiy muxit:tovush, video, grafika, matnlar va boshkalardan foydalanib, kompyuter bilan mulokotda bulishga imkon beruvchi texnik va dasturiy vositalar majmuidir.
|
Multimedia vositalariga axborotni nutkli kiritish va chikarish moslamalari;xozirda keng tarkalgan skanerlar;yukori sifatli videova tovushli platalar, tasvirni videokamerag’videomangnitafondan kuchiruvchi va uni ShKga kirituvchi videoegallash(video-grabber) platasi ; kuchaytirgichli, tovushli kolonkali, katta videoekranli yukori sifatli akustik va video aks ettiruvchi tizimlar kiradi.
Tizimli shina va ShK MPga namunaviy tashki moslamalar bilan bir katorda integral mikrochizmali ayrim kushimcha platalarni xam kiritish mumkin ular mikroprosessor : matematik kushimcha prosessor, xotiraga tugri kiradigan kontroller, kirish chikish kushimcha prosessori, uzilishlar kontrolleri va boshkalarning funksional imkoniyatlarini kengaytiradi va xshilaydi. Mikroprosessor, boshkacha aytganda, markaziy prosessor-Central Processing Unit(CPU)-bir yoki bir necha katta (KICh) yoki uta katta (UKICh) integral chizmalar kurinishid`a bajarilgan axborotni kayta ishlashning funksional tugallangan dasturiy-boshkaruv moslamasidir.
Mikroprosessor ma’lumotlari shinasining razryadligi umuman ShK razryadligini belgilaydi. MP adresi shinasining razryadligi-uning adresli makonini belgilaydi.
Adresli makon -bevosita mikroprosessorga junatilishi mumkin bulgan asosiy xotira uyachalarining eng kup mikdoridir.
Birinchi mikroprosessor 1971 yilda Intel (AKSh) firmasi tomonidan chikarildi. Xozirgi paytda bir necha yuz turli xil MPlar chikarilmokda. Birok eng mashxur va keng tarkalganlari Intel va unga uxshash firmalar MPlaridir.
Barcha MPlar 2 guruxga bulinadi:
-buyruklarning tulik tuplami bulgan CISC tipidagi MP (Complex Instruction Set Computing);
-buyruklarning kiskartirilgan tuplami bulgan RISC turidagi MP (Reduced Instruction Set Computing) (xozirgi paytda bu modellar ishlab chikish boskichida);
IBM PC (International Business Mashine) turidagi zamonaviy ShKlarning kupida CISC tipidagi MPdan foydalaniladi.
Zamonaviy axborot texnologiyasining asosini tashkil qilgan kompyuterlar hozirgi kunda axborotlarni sifatli uzatish va qabul qilishda juda muhim ahamiyatga egadir.
Fan va texnikaning rivojlanishi axborotlarni to’plash, qayta ishlash va uzatish kabi jarayonlarni butunlay boshqacha ko‘rinishda amalga oshirish mumkinligini ko’rsatdi. Bunda asosiy o’rinni kompyuter texnikasi va boshqa turdagi vositalar egallaydi. Ishni bunday tashkil etish axborotlar almashinuvini tezlatishdan tashqari kerakli axborotni izlash, qayta ishlash va foydalanishni osonlashtiradi. Bundan tashqari axborotning ustida bajarilayotgan ishlar sifatli bajariladi.
Axborot texnologiyalari industriyasi majmuini kompyuter, aloqa tizimi, ma’lumotlar ombori, bilimlar ombori va u bilan bog‘liq faoliyat sohalari tashkil qiladi.
Zamonaviy axborot texnologiyalaridan ta’lim-tarbiya jarayonida quyidagi shakllarda foydalanish mumkin:
muayyan predmetlarni o’qitishda kompyuter dasturlari;
kompyuter darslari – ko‘rgazmali material sifatida;
ta’lim oluvchilarning guruhli va frontal ishlarini tashkillashtirishda;
ta’lim oluvchilarning ilmiy izlanishlarini tashkillashtirishda;
ta’lim oluvchilarning o‘qishdan bo’sh vaqtlarini to’g’ri tashkil qilish masalalarini hal etishda va boshqalar.
Umuman hozirgi kunda har bir tashkilot, o‘quv muassasasi, firma va ishlab chiqarishning barcha sohalarida zamonaviy axborot texnologiyalari unumli qo‘llanilib kelinmoqda.
Axborot texnologiyalari, ayniksa telekommunikasiyalarning barcha turlari axborot sanoatini eng muxim tarkibiy kismlaridir. Zamonaviy axborot texnologiyasi kompyuter texnikasi va aloka vositalari soxasidagi yutuklariga tayanadi.
|