nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
TOPSHIRIQ
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
7.Boshiga qo‘yish usulidan foydalanib ro‘yhatda qo‘shni elementlari ayrimasi 72
dan kichik bo‘lgan elementni toping. Agar bunday elementlar ko‘p bo‘lsa, u holda
ularning eng kattasini toping; agar bunday element mavjud bo‘lmasa – shunga mos
ma’lumot chiqaring.
Dastur kodi
#include
#include
int main() {
std::vector royxat = {31, 40, 70, 45, 30, 50, 60}; // Sizning ro'yxatingiz
int yangi_element;
std::cout << "Yangi elementni kiriting: ";
std::cin >> yangi_element;
royxat.push_back(yangi_element);
int max_element = -1;
bool bor = false;
for (int i = 0; i < royxat.size(); ++i) {
if (royxat[i] < 72) {
if (!bor || royxat[i] > max_element) {
max_element = royxat[i];
bor = true;
}
}
}
if (bor) {
std::cout << "Ro'yxatda 72 dan kichik bo'lgan eng katta element: " <<
max_element << std::endl;
} else {
std::cout << "Ro'yxatda 72 dan kichik bo'lgan element yo'q" << std::endl;
}
return 0;
}
ADABIYOTLAR VA MANBALAR RO’YXATI
1. Adam Drozdek. Data structures and algorithms in C++. Fourth edition.
2013.
2. Н.А.Литвиненко. Технология программирования. “БХВ Петербург”
Санкт-Петербург. 2012 г.
3. Роберт Седжвик. Фундаментальные алгоритмы на C++. Анализ,
Структуры данных, Сортировка, Поиск//К.: Изд. «ДиаСофт», 2007
4. Ma’ruza matnlari. Carnegie Mellon University – CORTINA. 2010. 15-121
Introduction
to
Data
Structures,
(
http://www.cs.cmu.edu/~tcortina/15-
121sp10/lectures.html
)
5. https\\Metanit.com.
|
min
 = 1, M - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent...

q = p;
p = p->nxt;
}
Node *s=new Node;
s->k=key;
s->r=rec;
s->nxt= NULL;
if (q == NULL){ s->nxt=lst; lst = s; }
else q->nxt = s;
search= s;
return search;
Ro’yhatli tuzilmaning afzalligi shundan iboratki, ro’yhatga elementni
qo’shish yoki o’chirish tez amalga oshadi, bunda qo’shish yoki o’chirish element
soniga bog’liq bo’lmaydi, massivda esa elementni qo’shish yoki o’chirish o’rta
hisobda barcha elementlarning yarmini siljitishni talab qiladi. Ro’yhatda
qidiruvning samaradorligi taxminan massivniki bilan bir xil bo’ladi.
1.3. Teng bo‘lish orqali qidiruv (ikkilik qidiruv) algoritmi
Faraz qilaylik, o’sish tartibida tartiblangan sonlar massivi berilgan bo’lsin.
Ushbu usulning asosiy g’oyasi shundan iboratki, tasodifiy qandaydir
A
O’zbekiston Respublikasi axborot Texnalogiyalari va

O’zbekiston Respublikasi axborot Texnalogiyalari va
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
15.05.2024
Hajmi
3,67 Mb.
#236512
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O’zbekiston Respublikasi axborot Texnalogiyalari va
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 1/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI IJTIMOIY –IQTISODIY FANLAR FAKULTETI
«IJTIMOIY ISH VA FALSAFA » KAFEDRASI
«DINSHUNOSLIK» FANIDAN
O’QUV USLUBIY
MAJMUA
BARCHA BAKALAVR TA’LIM YO’NALISHLARI UCHUN
URGANCH - 2023
Ushbu o’quv-uslubiy majmua Urganch davlat universiteti Kengachining 2023-yil 28-avgustdagi 1-sonli buyrug‘iga binoan tavsiya etilgan o’quv dasturiga asosan ishlab chiqildi.
Tuzuvchi: _______ o’qituvchi Komilov Abror
Ushbu o’quv-uslubiy majmua «O‘zbekistonda demokratik jamiyat qurish nazariyasi» kafedrasining 2023 yil «____» ___________ yig‘ilishida muhokama qilindi va fakultet Kengashida ko‘rib chiqish uchun tavsiya qilindi.
O‘zbekistonda demokratik jamiyat qurish
nazariyasi kafedrasi mudiri: _________ fal.f.d.,prof. M.S.Xajieva
Ushbu o’quv-uslubiy majmua Tarix fakulteti Kengashida ko‘rib chiqildi va UrDU Kengashiga tasdiqlash uchun tavsiya qilindi. (2023 yil «____» ___________ Bayonnoma №__)
Tarix fakulteti dekani,
kengash raisi: _____________
MUNDARIJA:
-
|
Titul varag’i
|
1
|
|
Mundarija
|
2
|
|
|
|
| |
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlarBog'liq pisa-xalqaro-baholash-dasturining-amaliy-ahamiyatiPedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 1498 International Conference
muloqot qilish qobiliyatlarini aniqlashga qaratilgan. Shu bilan birga, bu hech qanday
o„quv dasturini belgilamaydi, targ„ib qilmaydi va umumiy e‟tirof etishni taqozo
etmaydi.
PISA tadqiqoti Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti(IHTT), Organization
for Economic Cooperation and Development(OECD) tomonidan amalga oshiriladi.
Tadqiqot ilk bora 2000-yili o„tkazilgan va 3 yilda bir marotaba o„tkaziladi. PISA
tadqiqotlari har uch yilda o„tkazilishiga sabab shuki PISAning asosiy vazifasi a‟zo
mamlakatlarni ta‟lim siyosatiga oid ma‟lumotlar bilan ta‟minlash, qarorlar qabul
qilishda ularni qo„llab-quvvatlashdan iborat. Tadqiqotning har uch yilda o„tkazilishi esa
mamlakatlarga siyosiy qarorlar va tegishli dasturlarning ta‟sirini hisobga olish uchun
ma‟lumot va tahlillarni ichiga olgan holda o„z vaqtida axborot berish imkoniyatini
yaratadi. Shu bilan birga, mamlakatlar bu davr davomida o„z ta‟lim tizimida kelajakda
erishish ko„zda tutilgan maqsadlarni aniqlab olishiga imkon beradi. PISA tadqiqotlarida
asosan 15 yoshli o„quvchilar qatnashishining sababi Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot
tashkiloti(IHTT)ga a‟zo aksariyat davlatlarda 15 yosh majburiy ta‟lim bosqichining
yakuniy davri hisoblanadi. Savodxonlikni baholashda uyidagi kompetensiyalarni
o„quvchilarning tabiiy fanlardan savodxonligini aniqlashda qo„llaniladigan
kompetensiyalar misolida ko„rib chiqamiz mumkin: -Hodisalarni ilmiy jihatdan
tushuntira olish kompetensiyasi.
- Ilmiy-tadqiqotlarni loyihalash va baholash kompetensiyasi.
-
Ma‟lumotlar va dalillarni ilmiy talqin qilish kompetensiyasi.
Mamlakatimizda taʼlimni isloh qilish ustuvor vazifalardan biriga aylangan
bugungi kunda 2021-yilda oʻtkaziladigan PISA baholash dasturida 85 davlat qatori
Oʻzbekiston ham ilk marotaba qatnashadi. Bu, oʻz navbatida, oʻquvchilarning
tadqiqotga munosib tayyorgarlik koʻrishini talab etadi. Bunda oʻquvchilarimiz
qimmatli tahlil va xulosalarni olishi hamda xalqaro miqyosda oʻzini munosib namoyon
etishi mumkin.
1990-yillarning oxirida taʼlim siyosatini ishlab chiqish uchun tadqiqotlarda aniq
ilmiy yondashuvni qoʻllash gʻoyasi Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti
tomonidan oʻquvchilarning taʼlimdagi yutuqlarini baholash boʻyicha xalqaro dastur –
PISA tadqiqoti yaratilishiga olib keldi. PISA tadqiqotida baholashning asosi, bu –
matematika, oʻqish, tabiiy fanlar va qator innovatsion sohalar boʻyicha jahon
miqyosida muvofiqlashtirilgan topshiriqlar toʻplamidir. Bunday baholash har 3 yilda
ishtirokchi mamlakatlarning 15 yoshli oʻquvchilari oʻrtasida tasodifiy tanlov asosida
oʻtkaziladi.
PISA fanlarga oid bilimlarni, shuningdek,oʻquvchilarning shu bilimlarni hatto
notanish kontekstda ham ijodiy qoʻllash qobiliyatini baholaydi. Shuningdek, bu dastur
16 yoshdan 65 yoshgacha boʻlgan insonlar oʻrtasida oʻqish savodxonligi, matematik
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Bejtlich, Richard. (2006). "The Tao of Network Security Monitoring:
Beyond Intrusion Detection." Addison-Wesley Professional.
2. Northcutt, Stephen, et al. (2006). "Network Intrusion Detection: An
Analyst's Handbook." New Riders.
3. Cheswick, William R., et al. (2003). "Firewalls and Internet Security:
Repelling the Wily Hacker." Addison-Wesley Professional.
4. Chapple, Mike, et al. (2015). "Information Security Illuminated." Jones &
Bartlett Learning.
5. Shimonski, Robert J. (2016). "Wireshark for Security Professionals: Using
Wireshark and the Metasploit Framework." John Wiley & Sons.
6. Caswell, Laura, et al. (2013). "Wireshark & Ethereal Network
Protocol
Analyzer Toolkit." Syngress.
43
7. Krawetz, Neal. (2007). "Hacking the Art of Exploitation." No Starch Press.
8. Siles, Arturo, et al. (2012). "Nmap 6: Network
Exploration and Security
Auditing Cookbook." Packt Publishing.
9. Rash, Michael, et al. (2008). "Intrusion Prevention and Active Response:
Deploying Network and Host IPS." Syngress.
10.
Endace. (2005). "Wireshark and Ethereal: Network
Protocol Analyzer
Toolkit." Syngress.
44
Virus dasturlar va ularning turlari

Antiviruslar.
Virus dasturlarini izlab topuvchi va ularni zararsizlantiruvchi dasturiy vositalardir.
Ular o`zlarining ish usullariga va imkonyatlariga ko`ra guruxlarga bo`linadi:
•
detektor dasturlar va doktor dasturlar. Ular virus bilan zararlangan fayllarni izlab
topadi xamda viruslarga davolashga xarakat qiladi masalan. Dialog-MGU firmasi
yaratgan AVP, Dr Web dasturlari shular jumlasidan.
•
Revizor dasturlari va doktor revizorlar. Ular fayllarning dastlabki xolatlar
to`g`risidagi ma`lumotlarni (xajmi diskdagi o`rni va xokazo) eslab qoladi so`ngra
tekshirish vaqtida bu ma`lumotlarni dastlabkisi bilan solishtiradi agar farq bo`lsa
ular zararlangan deb xisoblaydi va virslarni aniqlash va faylni davolash faoliyatini
boshlaydi.
Ularga misol qilib "diyalog MGU”firmasining ADinf dasturini keltirish mumkin.
Filtir dastur yoki rizident-dastur. Ular kompyutirning tezkor hotirasiga aftamatik
ravishda yuklanib, kompyut ishi davomida shu joyda qoladi, hamdahotiraga
chaqirilayotgan har bir dasturni viruslardan zararlanmaganligini uzluksiz tekshirib
boradi, Flushot plus dasturi shunday dasturlardan.
Dastur vakinalar yoki imunizatorlar. Ular diskni va undagi fayillarni viruslarning
tasiriga berilmovchi qilib takomillashtiruvchi hamda fan rejimida faoliyat olib
boruvchi vositalardir. Zamonaviy antiviruslar dasturini ishlab chiqarishda aynan
shunday vositalarga katta ahamiyat berilmoqda. Kiyingi yillarda yuqoridagi
antivirus vositalarinning barcha hususiyatlarini o`zida mujasamlashtirgan universal
vositalar ham ishlab chiqarilmoqda. Bular ichida eng ko`p tarqalgani Kasperiskiy
labaratoriyasida yaratilgan Kasperiskiy dasturidir.
Diyagnostika vositalari. Kompyuter qurilmalari va magnit disklarning ishlash
qobilyatlarini va holatini tekshiruvchi hamda ulardagi nuqsonli joylarni aniqlab,
iloji boricha tuzatadigan dasturlar. Vazifasiga ko`ra ular ikkiga bo`linadi
•
kompyuter qurilmalarining ish faoliyatini tekshiruvchi dasturlar. Masalan: Contral
R
•
magnit disklarning ish holatini tekshiruvchi dasturlar. Masalan: NDD
-amaliy ish - O’zbekiston Respublikasi axborot Texnalogiyalari va

Har bir talaba ushbu ketma-ketliklarni o
’
z shaxsiy kompyuterida firewaalni
sozlasih hamda qoidani nomlashda o’zining ism familyasini qo’llasin
.
Bu
yerdan
Панел управлениега босамиз
Просмотрдан Крупние значки ни танлаймиз
Nazorat savollari
1.
Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
2.
Tarmoqlararo ekranning turlari haqida nimalar bilasiz?
3.
Tarmoqlararo ekranning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
4.
Windows OTda tarmoqlararo ekrani
qanday nomlanadi va ishga
tushirish jarayonini tushuntiring.
5.
Windows Defender orqali nimalarni sozlash mumkin?
1.Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
Tarmoqlararo ekran
—
himoyalash vositasi
bo‘lib,
ishonchli tarmoq, va
ishonchsiz tarmoq orasida
ma’lumotlarga
kirishni boshqarishda
qo‘llaniladi.
Tarmoqlararo ekran
ko‘p
komponentli
bo‘lib,
u Internetdan tashkilotning
axborot zahiralarini himoyalash strategiyasi sanaladi.
Ko‘pgina
adabiyotlarda tarmoqlararo ekran tushunchasi brandmauer yoki FireWall
deb yuritilgan.
2.Tarmoqlararo ekranning turlari haqida nimalar bilasiz?
Tarmoqlararo ekran
—
bu tizim, umumiy tarmoqni ikki qismga ajratib,
tarmoqlararo
himoya vazifasini
o‘taydi
va
ma’lumotlar
paketining chegaradan
o‘tish
shartlarini amalga oshiradigan qoidalar
to‘plami
hisoblanadi.
Odatda
tarmoqlararo ekran ichki tarmoqlarni global tarmoqlardan,
ya’ni
Internetdan
himoya qiladi. SHuni aytish kerakki, tarmoqlararo ekran nafaqat Internetdan, balki
korporativ tarmoqlardan xam himoya qilish qobiliyatiga egadir.
3.Tarmoqlararo ekranning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
Tarmoqlararo ekranning asosiy funksiyasi
ma’lumotlarga
egalik
qilishni
markazlashtirilgan boshqaruvini
ta’minlashdan
iborat. Tarmoqlararo ekran
quyidagi himoyalarni amalga oshiradi:
o‘rinsiz
trafiklar,
ya’ni
tarmoqda uzatiladigan
xabarlar oqimini taqiqlash;
qabo‘l
qilingan trafikni ichki tizimlarga yunaltirish;
ichki
tizimning zaif qismlarini yashirish bilan Internet
tomonidan uyushtiriladigan
xujumlardan himoyalash; barcha trafiklarni bayonlashtirish; ichki
ma’lumotlarni,
masalan tarmoq topologiyasini, tizim nomlarini,
tarmoq uskunalarini va
foydalanuvchilarning
identifikatorlarini
Internetdan
yashirish;
ishonchli
autentifikatsiyani taminlash.
4.Windows OTda tarmoqlararo ekrani qanday nomlanadi va ishga tushirish
jarayonini tushuntiring
Windows OT imini ishlab chiqqunga qadar 2 ta OT ishlab chiqilgan. Bular:
OS/2 va MS-DOS (Microsoft
—
Disk Operating System) bo'lgan.
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 1500 International Conference
taʼlim dasturi va byudjet boʻyicha qaror qabul qilish huquqi, oʻqituvchilarni ishga olish
va boʻshatish imkonini berdi. Maktab yoshidagi bolalar sonining qisqarishi eston taʼlim
tizimi yetarli darajada kontingent yashaydigan joylarda maktablar boʻlishini, shu bilan
birga maktab uchun zarur boʻlgan kontingent sonini nazorat qilishi shartligini talab
qiladi.
PISA kabi xalqaro tadqiqotlarida muvaffaqiyatli ishtirok etish uchun nima qilish
kerak? Yaxshi natijalar ko„rsatish uchun hech bo„lmaganda 2 maqsadga ega bo„lish
kerak: birinchisi, o„qituvchilar
va ular ishlaydigan, foydalanadigan materiallarni
tayyorlashdir. Zero
xalqaro
tadqiqotlarda bejizga maktablarda ta‟lim sifati
o„qituvchilarning kasbiy darajasiga bog„liq, deb aytishmaydi. Demak, o„qituvchilarni
tayyorlashga mablag„ ajratish va yangi o„quv materiallarini yaratish kerak.
Tegishli
vazirliklar malaka oshirish tizimiga investitsiya kiritishi, moliyalashtirishi va uslubiy
qo„llab-quvvatlash uchun shart-sharoitlar yaratishi lozim.
Xalqaro tadqiqotlardagi
natijalarni yaxshilash uchun o„qituvchilarni maqsadli tayyorlash va ta‟lim jarayonida
o„qitish metodikasi va ustuvor tamoyillarni o„zgartirish zarur. Buning uchun biz
o„qituvchilarni tayyorlashimiz, rivojlantiruvchi ta‟limning
yanada faol tizimini tatbiq
etishimiz va o„qituvchilarni ta‟lim jarayonida yanada muvaffaqiyatli foydalana
oladigan materiallar bilan ta‟minlashimiz kerak.
REFERENCES
1. Davletshin M.G Zamonaviy maktab o‟quvchisining psixologiyasi. - T.: O‟zbekiston
1999 .
2. Davlatov K.Dva b. Mehnat va kasb ta‟limi xamda metodikasi. - T.: O‟qituvchi
1992.
3. Elektron kutubxona ma‟lumotlari www.ziyonet.uz
4. O‟zbekiston Respublikasining “Kadrlar tayyorlash milliy dasturida”gi Qonuni //
Oliy Ta‟lim: Meyoriy-huquqiy va uslubiy hujjatlar to‟plami. - Toshkent .: 2004.
5. Toshboyeva, S. Q., Hamidov, S. X., & Qurbanova, L. M. (2021).
Elektrolitik
dissotsiyalanish nazariyasini o‟qitishni AKT asosida takomillashtirish. Science and
Education, 2(3).
6. Qurbanova, L. M., Mullajonova, Z. S., & Toshboyeva, S. K. (2021). “Neftni qayta
ishlash” mavzusini o‟qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish. Science and
Education, 2(3).
Linux va Windows OT lari - Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda

Linux operastion tizimda oxirgi chiqqan fayl tizimlari.
Ext3
(Third Extended Filesystem)– ext2 fayl tizimining yangilangan ko!rinishi,
lekin
bu tizimda yangi texnologiya (jurnallar bilan ishlash) qo!llanilgan. Diskda sodir
bo!lgan o!zgarishlarning barchasi "jurnallarga” yozib boriladi va ma!lumotlarga
zarar
yetkanda shu jurnallar orqali fayllarni tiklash mumkin bo!ladi.
Jurnallar bilan
ishlashning quyidagi rejimlari mavjud:
Ext4
– Linuksning yangi ishlab chiqilgan fayl tizimlaridan biri hisoblanadi. Bu
fayl
tizimi Linuks yadrosining 2.6.28 versiyasida paydo bo!lgan. Ext3 fayl tizimi bilan
solishtiradigan bo!lsak, Ext4 fayl tizimi ishlashi va ishonchliligi 2
barobar
oshganligini ko!rishimiz mumkin. Bu tizimda disk razdelining maksimal qiymati
1024Pbayt (1Ebayt), fayl xajmining maksimal qiymati 2 Tbayt qilib belgilangan.
Linux va Windowsning farqi.
Windowsning afzalliklari: 1
Dasturlar va zaruriy drayverlarni qidirish muammosi deyarli yo!q. 2
Windowsda dasturlar bilan ishlash oson. 3
Windowsni o!rnatish deyarli avtomatik tarzda bajariladi. 4
Windows OT versiyalari yurtimiz ichida keng tarqalgan
ularni topish muammosi
mutlaqo yo!q.
Windowsning kamchiliklari: 1
Windows operatsion tizimi Microsoft korporatsiasi tomonidan pulga litsenziyasi
bilan sotiladi bu esa uning katta noqulay tarafi xisoblanadi.
Bizgacha yetib
kelayotgan
Windows versiyalari Internet tarmog!i yoki boshqa yo!llar bilan litsenziyasiz qo!
lga kiritlgan. Windowsning minimal narxi: 200$ dan boshlanib 5000$ gacha
boradi.
2
30
Windows bir oynali ( LINUX operatsion tizimi ko!p oynali. Unda ish stoli juda ko!
p.). Windowsda esa ish stoli faqat bittagina. Ammo bu juda katta muammo emas
chunki
uni dasturlar orqali ko!p oynali qilish mumkin. M: 360 Destkop dasturi. 3
Windowsning yangi versiyalari misol uchun: Windows XP- DDR 128,
Processor
0.7 GHz 3.Gb HDD talab qiladi. Bu degani Windows versiyasilariga qarab talab
borligini bildiradi bu ham uning noqulay tarafidir.
4
Windows vaqt o!tib eskirishi mumkin uni vaqti vaqti bilan yangilab turish lozim.
Agar u yangilanmasa qurilmalarni ishdan chiqrish extimolidan holi emas.
5
Windowsda "OPEN SOURCE”-"OCHIQ KOD” mavjud emas.
Linuxda esa
"OPEN SOURCE” mavjud. Bu degani istalgan vaqtda C/C++ orqali Linuxdagi
dasturlarni
hattoki Linuxni o!zini ham o!zgartrish mukin degani. Agar Windows ma!
muriyatida
(administrator) ham ushbu narsa mavjud bo!lganda Windowsda yana bir
qulaylik
mavjud bo!lardi. 6
Windowsning yana bir noqulayligi uning himoyaga muxtojligidir. Windows
dasturida "OPEN SOURCE” mavjud bo!lganida uni quliflash turli xil xakkerlardan
viruslardan
ximoya qilish imkoniyatini berardi. Windowsda xech qanday to!siqsiz
kompyuterni boshqarish imkoniyati bor.
7
Windowsga Anti-SPAM, Anti-XACCER, Anti-SHPION, Anti-VIRUS
o!rnatilgandagina u ximoyalangan xisoblanadi.
Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda

Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/16
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,98 Mb.
#235522
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
Kompyuter qo`shimcha dasturlari

2.3 Kompyuter qo`shimcha dasturlari Drayverlar. Ular kampyuterbilan boshqa qurilmalar o`rtasida muloqot o`rnatishga xizmat
qiluvchi dasturlar dir ular xarbir qurilma (klavyatura,printer, sichqoncha va
xokazo) lar uchun aloxida ishlab chiqariladi, hu qurilmalarini kampyuter bilan
xamkorlikda ishlashini ta`minlaydi va nazorat qilib boradi masalan Mouse.com-
kampyuteri bilan sichqoncha o`rtasidagi muloqotni tayyorlaydi.
Utilitlar. Utilitlarga arxivlash, formatlash vositalari anti viruslar deagnostika vositalari
optemallash vositalari komunikatsya vositalari xtirani boshqaruvchi vositari misol
keltirish mumkin. Arxivlash vositalari yoki arxivatorlar-maxsus usullar yordamida
fayl xajmini qisib kichraytirishga ularning arxivlarini xosil qilishga xizmat
qiluvchi vositalardir.
Arxivlangan fayllar birqancha qulayliklarga ega masalan:
Ularga maxsus kapyuter viruslarning 90% dan ko`prog`I ta`sir etolmaydi. Matnli
fayllar xajmi 50-60% qisqaradi. Ularni boshqa foydalanuvchilardan ximoya
qilishning samarali usullari.Zamonaviy arxivatorlarga PKZIP, ARJ, PAK, RAR,
WINRAR, WINZIP, kabi dasturlarni misol keltirish mumkin.
Formatlash vositalari. Ma`lumot yozishdan oldin disclar satrlari sektorlarga sektorlar esa klasterlarga
klasterlar esa ma`lumotlar yoziladigan yo`lakchalarga bo`linadi. Shundan keyin
disklar ishchi xotiraga keladi bu esa ma`lumotlarning disda optimal
Xamda zarur payti kerakli ma`lumotlarni tezda izlab topishga imkon beradi disklar
satxlarini shunday sektor va klasterlarga bo`lish diskni formatlash deyiladi va bu
jarayonni maxsus dasturlar yordamida bajariladi. Formatlangan 3.5 diyumlik
33
disketada 18 sektor va 80 yo`lak bo`ladi bitta sektorning yo`lklari sig`imi 51.2
baytga teng bo`lib ular klasterlar deyiladi.
SAAS tizimlaridan foydalanish

4. SAAS tizimlaridan foydalanish Bu eng oson usuldir. Buning nomi SAAS (Software as a service ) ham deyiladi.
Masalan eng mashhur tizim bu shopify.com
Siz ma’lum bir oylik to’lov evaziga to’liq foydalanishga tayyor onlayn do’konga
ega bo’lasiz. Qolaversa web server (hosting) va to’lov tizimi haqida ham bosh
qotirmaysiz. Faqatgina saytingiz ko’rinishini o’zingiz istagandek holga keltirish
uchun dasturchiga murojaat qilasiz. Yoki tayyor html shablondan foydalanish ham
mumkin. Hozirda bu tizimda minglab onlayn do’konlar muvaffaqiyatli faoliyat
olib bormoqda.
Eslatma: Bizni yurtimiz (O’zbekiston) to’lov tizimlari bilan integratsiya bo’la
oladigan SAAS tizimi hozircha yo’q. yuqoridagi shopify tizimi faqat Visa, Paypal
kabi xalqaro to’lovlarni qabil qila oladi.
5. Headless CMS yoki API asosida yaratish Bu ham CMS usuli kabi bo’lib, sizga tayyor Admin boshqaruv qismi beriladi. Shu
bilan birga malumotlar bazasidan kerakli malumotni (masalan Mahsulotlar nomi
va rasmini) olish uchun maxsus API (Aplication programming interface) beriladi.
Boshqacha qilib aytganda barcha boshqaruv imkoniyatlari mavjud tizim bo’lib
uning front (mijozga ko’rinadigan) qismini o’zingiz yaratasiz. Bu hozirda
zamonaviy javascript yordamida yaratiladigan usul bo’lib ReactJS VueJS
kutubxonalari yordamida amalga oshiriladi. Mana bu tayyor tizim shulardan biri:
vuestorefront.io.
Aslida 0-noldan o’zingiz ham shunday usulda yaratsangiz bo’ladi.
Bu usulning afzalliklari:
1. Saytning ishlash tezligi yuqori.
2. Saytning front qismi va boshqaruv qismlari bir biridan mutlaqo ajratilgan bo’lib,
ularni boshqarish yoki keyinchalik rivojlantirish oson bo’ladi.
3. API yordamida xuddi shu saytingizning mobil ilovasini yaratish ham mumkin.
Ya’ni android yoki ios dasturchi yollab unga kerakli API kodlarini bersangiz
kifoya.
Do’konning Mobil ilovasini yaratish(mobile app) haqida boshqa maqolada batafsil
yozamiz.
41
Eslatma: internet do’konning mobil versiyasini yaratishda quyidagi tayyor dizayn
va html shablonni tavsiya qilishim mumkin:
https://bootstrap-ecommerce.com/templates/mobile/website/index.htm l
Protsessual ko`rsatmalarga rioya qilish

zarur edi. Amaliyot davomida men markazning
ish tartib-qoidalari, jumladan,
hodisalarga
javob berish protokollari, ma’lumotlar bilan ishlash bo‘yicha
yo‘riqnomalar va aloqa protokollari bilan tanishdim. Ushbu tartiblarga izchil rioya
qilish orqali men markaz faoliyatining uzluksiz ishlashiga hissa qo‘shdim va
axborot texnalogiyalari departamenti operatsiyalarida standartlashtirilgan
protokollarning ahamiyati haqida tushunchaga ega bo‘ldim.
1.1. Korxonada xavfsizlik texnikasi qoidalari
Kompyuter bilan ishlaganda quyidagi goidalarga amal qilish kerak:
1) Ishdan oldin:
- ish joyini to‘g‘ri tashkil qilish;
- kuchlanish kabellarini, ulovchi o 'tkazgichlarni, rozetka, shtepsel vilkalarini
sozligini tekshirish;
- mashinani shunday o‘rnatish kerakki, tebranish ( vibratsiya ) va chayqalish
- turlari bartaraf etish imkoni bo 'lsin;
- mashinaning hamma bloklarini sozligini
va kompyuterni butun ishga
tayyorlik darajasini tekshirish.
2) Ish mobaynida:
-
kompyuterda begona shaxslarni ishlashiga yo‘l qo‘ ymaslik;
-
begona buyumlari mashinaning ishlayotgan bloklariga tushib qolmasligini
nazorat qilib turish;
3) Ishdan so‘ng:
-
ish
joyini tartibga keltirish;
Ish joyida monitor shunday joylashishi kerakki, yorug‘lik
iloji boricha
yugoridan burchak ostida tushishi kerak. Monitor derazaga nisbatan yoni bilan
turishi, ish stoli esa yorituvchi qurilmalar ostida turishi kerak. Ko‘zni
zo‘riqtiradigan, to‘g‘ri ( ko‘rish maydoniga tushayotgan yorug"'lik manbayi) va
qaytgan ( ekrandan qaytgan yorug‘lik) yorug‘likdan
iloji boricha himoyalanish
kerak. Buning uchun ish joyini o‘zgartirish kerak. Monitordagi tasvirning
yoritilganligi, ravshanligi va kontrasti bajarilayotgan
ishga va xonaning
yoritilganligiga bog‘liq holda sozlanishi kerak. Monitor, hujjatlar va klaviatura
6
shunday joylashishi kerakki, ularni yorug lik manbasiga nisbatan joylash/gnligiga
bog‘ liq bo‘lgan yuzalardagi ravshanlik 1:10 nisbatan oshib ketmasligi kerak ( 1:3
nisbat tavfsiya etiladi).
O‘tirganda oyoqlarning bukilgan burchgi 90 daraja va undan yuqorini tashkil
qilishi zarur. Axborot kiritish vaqtida qo‘ lning tirsakdan to kaftgacha bo‘lgan
qismi pol bilan parallel bo‘ lishi, yelkalar esa erkin holda bo‘lishi kerak.Bu
maslahatlaming hammasi kompyuter bilan ishlashda tana a'zolarini toliqtirmasdan,
zo ‘riqtirmasdan ishlashini ta’ minlaydi.
Xulosa
: bundan ko‘rinib turibdiki, kompyuter bilan ishlaganda har bir ishga
ma’
suliyat bilan yondoshib, texnika xavfsizlik qoidalariga amal qilish
mashinaning ham, insonning ham havfsizligini ta’minlaydi.
Bu esa ikki tarafga
ham omadli ish yuritishga imkon yaratadi.
OS/2operatsion tizimi - O’zbekiston Respublikasi axborot Texnalogiyalari va

OS/2operatsion tizimi
Bizda endi Windows tushunchasi nima ekanligi haqida savol tug'iladi?
xo'sh u nima? qanday tizim? Bunga biz quyidagicha javob beramiz.
Windows so'zi inglizcha so'z bo'lib, «oynalar» degan ma'noni beradi.
Ya'ni Windows OT imida ishlaganimizda biz faqat oynal ar bilan
ishlayotgan bo'lamiz, biron hujjat ochsak ham, papka ochsak ham,
xattoki o'yin o'ynaganda ham oynada ochilgan o'yinni o'ynayotgan
bo'lamiz. Windows OT imi versiyalari haqida gaplashadigan bo'lsak,
Windowsning quyidagi versiyalari mavjud:
Windows1-3.1
—
ya'ni Windows 1 (1985), Windows 2 (1987), Windows 3
(1990) va Windows 3.1 (1992). Bu OT lar deyarli bir xil bo'lib faqat ba'zi
yangilanishlar bilan yangilangan. Masalan bu kabi OT larda, birinchi
grafikali operatsion tizim, birinchi marta operatsiond a sichqoncha
qo'llanilgan, birinchi o'yinni o'z ichiga olgan, birinchi marta oynalarni
kichiklashtirish va kattalashtirish, Windows ning Word va Excel
dasturlari birinchi marta shu operatsion tizimda qo'llanilgan .
5. Windows Defender orqali nimalarni sozlash mumkin?
Windows Defender - bu Microsoft-ning antivirus mahsuloti bo'lib, u Windows-da
zararli kodlarni topish va yo'q qilish uchun maxsus yaratilgan.
Windows Defender
foydalanuvchiga tanish bo'lgan bepul dasturlardan biroz farq qiladi, ular
shunchaki fayllarni viruslarga tekshiradi.
"Windows Defender xavfsizlik markazi". Ushbu
bo'lim kompyuter sozlamalarida joylashgan :
7-amaliy ish
Mavzu:
Xavfsiz Wi-Fi simsiz tarmog‘ini qurish.
Ishdan maqsad:
Wi-
Fi simsiz tarmog’ini o’rnatish va undan xavfsiz
foydalanish maqsadida xavfsizlik
sozlanmalarini amalga oshirishni o’rganish.
Topshiriq
Har bir talaba berilgan ketma-ketlikda Wi-Fi qurilmasini
xavfsiz sozlashni
amalga oshiradi. Wi-Fi tarmog’ini nomlashda o’zining
ism-familyasidan
foydalanadi. Qurilmani topolmagan talabalar Cisco
Packet Treaser simulyator
dasturi yordamida amaliy mashg’ulotni bajarishi mumkin.
Eng bo
’
shida wi-fi ning ip adresini bilib oshani internetga yozishimiz kerak .
Buning
uchun ulangan Wi-fi yonida
свойства
tugmasini
bosamiz va
pastroqda IP address bor .
Operatsion tizimlar r - Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda

- r
е
surs holatini kuzatish – r
е
sursni band yoki bo!shligi, bo!linadigan r
е
surslar
hahida esa r
е
sursning qancha qismi esa taqsimlanmaganligi hahidagi op
е
rativ
ma'lumotni olib turishdan iboratdir.
R
е
surslarni boshqarishni umumiy
masalasini
е
chishda, turli Operatsion tizimlar lar
turli algoritmlardan iboratdir, bu esa o!z navbatida Operatsion tizimlarlarni
umumiy
hiyofasi,
unumdorlik xarakt
е
ristikalari, qo!llanilish sohalari va hatto foydalanuvchi
int
е
rf
е
ysini yuqori darajada Operatsion tizimlar vaqtni bo!lish tizimi, pak
е
tli ishlov
b
е
rish tizimi yoki r
е
al vaqt tizimiga mutanosibligini b
е
lgilaydi.
Tizimli dasturi ta'minot (DT) eng quyi dasturiy ta'minotdir. Bunday dasturiy
ta'minotga quyidagilar kiradi: Op
е
ratsion
tizim-OT, fayllarni boshqaruv tizimlari,
Operatsion tizimlar bilan foydalanuvchi muloqoti uchun int
е
rf
е
ys hobihlari,
dasturlash tizimlari, utilitalar.
Op
е
ratsion tizim - bu tizimli boshqaruvchi dasturlarning zaruriy ma'lumot
massivlari bilan tartibga solingan k
е
tma-k
е
tligidir. U foydalanuvchi dasturlarining
bajarilishi va r
е
j
е
l
е
shtirish, hisoblash tizimlarining barcha r
е
surslarini (dasturlar,
ma'lumotlar, apparatura va boshqa taqsimlanadigan va boshqariladigan
ob'
е
ktlarini), foydalanuvchiga ulardan samarali foydalanish imkonini b
е
radigan va
ma'lum ma'noda hisoblash mashinasi t
е
rminlarida tuzilgan
masalalarni
е
chishga
mo!ljallangan.
Operatsion tizimlar maxsus dastur va mikrodasturlardan iborat bo!lib, ular
apparaturadan foydalanish imkonini ta'minlaydi. Amaliy dasturiy ta'minot albatta
OT boshqaruvi ostida ishlaydi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Radioelektron vositalar elektr ta’minoti”
fanidan
Mustaqil ish
Bajardi:
____________________________ta’lim yo‘nalishi
__________________guruh
_______________________________________
talabaning F.I.Sh.
Qabul qildi: ________________________
Toshkent 2024
Ilova 2
1. Taqdim etilayotgan mustaqil ish variantingizga mos kelishi shart. Mustaqil ish o‘zbek, rus va ingliz tillarida taqdim etilishi mumkin.
2. Mustaqil ish muallifi to‘g‘risida ma’lumotda familiyasi, ismi va sharifi (to‘liq), guruhi keltirilishi shart.
3. Mustaqil ish mavzu, reja, kirish, mavzuga oid matn va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat tartibda taqdim etiladi.
4. Mustaqil ish mavzusi qisqa va aniq belgilanishi, ilgari surilgan muammo va yechimlarni o‘zida ifodalishi lozim.
5. Mustaqil ish kirish qismida mavzuning dolzarbligi aniq faktlar asosida milliy va xalqaro darajada asoslanishi lozim.
6. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati va asosiy manbalar maqola matnida murojaat qilingan qonunchilik hujjatlari, boshqa mualliflar asarlari, vebsaytlar asosida [1], [2] yoki [3] tartibida aks ettirilishi shart.
Adabiyotlar ro‘yxati muallif familiyasi, ismi-sharifi, asar nomi, nashr joyi, nashriyot nomi, nashr yili, foydalanilgan aniq sahifalari (masalan, Stephen A. Ross, Randolph W. Westerfield, Bradford D.Jordan. Fundamentals of Corporate Finance. – 10th ed.USA: TheMcGraw-Hill/Irwin, 2013. – P. 493-498) tarzida, foydalanilgan saytlar to‘liq havola (https://stat.uz/uz/2-uncategorised/6599-narxlar-va-indekslar2) tarzida keltiriladi.
13. Mustaqil ish bo‘yicha texnik talablar: matn Microsoft Office Word dasturida, Times New Roman, 14 shriftda, 1 intervalda bo‘lishi, sahifaning chap 3 sm, yuqori va quyi 2 sm, va o‘ng tomon 1.5 santimetrdan iborat joy qoldirilishi, 5-6 bet doirasida taqdim etilishi shart.
|
Asosiy adabiyotlar - Radioelektron vositalar elektr ta’minoti

Asosiy adabiyotlar
|
Stantsiya va podstantsiyalarning elektr qismi. O’quv qo’llanma. Q.R. Allaev, I.H. Siddikov va boshq. O’z.ROO’MTV – T.: Cho’lpon nomidagi NMIU, 2016. 304b.
|
|
Aloqa qurilmalarining elektr ta’minoti (o’quv qo’llanma). M.S. Sapayev, F.M. Qodirov, U.T. Aliyev. O’z.ROO’MTV, O’rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi. – T.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2012 – 264 b.
|
|
А.Ю. Воробьёв Электроснабжение компьютерных и телекоммуникационных систем. – М.: Эко-Трендз, 2002. – 280с.: ил.
|
Tavsiya qilinadigan qo‘shimcha adabiyotlar
|
|
Siddikov I.X. Aloqa qurilmalari qayta tiklanuvchi elektr ta’minoti manbalari fanidan uslubiy qo’llanma – Toshkent, TATU, 2016 – 92 b.
|
|
Правила устройства электроустановок (ПУЭ). Инспекция «Узгосэнергонадзор», Ташкент, 2007г. – 732с.
|
|
Twidell J., Weir T. Renewable Energy Resources. Second edition, 2006
|
|
Alternative Energy: Facts, Statistics, and Issues. by Berinstein Paula. Westport, CT: Oryx Press, 2001.
|
|
I.H. Siddikov. Elektr energiyasi iste’molini nazorat qilish. Kasb-hunat kollejlari uchun o’quv qo’llanma (2-nashr). T.: “ILM ZIYO”, 2016. – 96 b.
|
|
Majidov N.Sh. NOANA’NAVIY VA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va O‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan darslik sifatida tavsiya etilgan. T., 2014 – 177 b.
|
Elektron manbalar:
|
|
www.lex.uz -O‘zR Adliya vazirligi sayti.
|
|
www.ziyonet.uz –O‘zR Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi sayti.
|
|
www.bilim.uz - O‘zR Oliy va o‘rtamaxsus ta’limvazirligi sayti.
|
Linuxning afzalliklari - Mutasaddilarining zimmasiga ulkan vazifalarni yuklamoqda

3
Linux yuqorida ko!rsatilgan ko!p oynali ya!ni ko!p ish stoliga ega. 4
Linux dasturlarini drayverlarini Internet orqali yangilash yuklab olish bepul. 5
Linux qancha vaqt ishlashidan qat!iy nazar u eskirmaydi. Bu degani Linuxni qayta
qayta o!rnatish majburiyati yo!q.
6
Linux yuqorida ko!rsatilgan "OPEN SOURCE” tizimiga kiradi u chiqish ko!diga
ega. Bu degani istalgan vaqtda C/C++ orqali Linuxdagi dasturlarni hattoki Linuxni
o!zini ham o!zgartrish mukin degani. Linuxga o!zgartrish
kiritish uchun uning
chiqish kodi
ochiladi va kerakli o!zgartrishlar kiritiladi. 7
Linux ximoyaga ega.
Unga yuqorida ko!rsatilgan
Anti-SPAM,
Anti-XACCER,
Anti-SHPION, Anti-
VIRUS dasturlari kerak emas. Chqish kodi orqali bularni bartaraf etish mimkin.
8
Linuxda esa talab ya!ni Windows versiyalariga o!xshab
yangi versiyalarga yangi
qurilmalar talab etmasligi katta qulayligidir.
9
Linux tizimdagi xatoliklarni o!zi tuzatadi buning uchun uni qaytadan yozish shart
emasligini bildiradi.
Endi Linuxdagi kamchiliklarga to!xtalamiz: 1
Linux qo!lda o!rnatiladi. Bu uni o!rnatish ancha vaqtga cho!zilishini bildiradi.
Linuxning xar bir fayli qo!lda bittama bitta o!rnatiladi.
Bu esa foydalanuvchi
uchun
noqulaylik tu!gdiradi. 2
Linuxda ishlash ozgina noqulay nimaga deganda unda Windwosga o!xshab
dasturlar
ko!p emas. Har bir dastur qanchadir muddatdan so!ng ishdan chiqadi uni Internet
orqali olish mumkin.
3
32
Linuxda dasturlar qatorida drayverlar ham eskiradi. U ham dasturlarga o!xshab
bartaraf etiladi.
4
Yana bir noqulaylik dasturlarning juda kamligi.
5
Windwosdagi dasturlar Linuxga , Linuxdagi dasturlar Windowsga tushmaydi. Buni
Windowsda bartaraf etish mumkin. Buning uchun Windowsga Virtual BOX dasturi
o!rnatiladi va u orqali yana boshqa operatsion tizimlar o!rnatish mumkin. 6
Linuxni CD-DVD disklarda topish ham bir kichik muammo.
Mavzu: anorganik birikmalarning eng muhim sinflari

|
Mavzu: anorganik birikmalarning eng muhim sinflari
|
bet | 1/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 304,79 Kb. | | #140201 |
Bog'liq 1-MA’RUZA
1-MA’RUZA
MAVZU: ANORGANIK BIRIKMALARNING ENG MUHIM SINFLARI.
Ma’ruza rejasi:
1.Murakkab moddalar.
2. Oksidlar. Nomlanishi, olinishi, xossalari va ishlatilishi.
3.Kislotalar va ularning kimyoviy xossalari.
4. Asoslar, ularning turlari, olinishi, xossalari va ishlatilishi.
5. Tuzlar. O’rta, nordon, asosli, qo‘sh va kompleks tuzlar.
6. Binar birikmalar.
Tayanch so’zlar: Anorganik birikmalarning sinflari, Oksidlar, kislotalar, asoslar, tuzlar, Binar birikmalar.
1.Murakkab moddalar.
MURAKKAB MODDALAR – molekulasi har xil atomlardan hosil bo‘lgan moddalar. Masalan: H2O – suv (distillangan), C12H22O11 – shakar, H2SO4 – sulfat kislota, CO2 – karbonad angidrid, CH4 – metan, NH3 – ammiak, CaCl2 – kalsiy xlorid, KON – kaliy gidroksid va h.z. Murakkab moddalar anorganik va organik moddalarga bo‘linadi. Murakkab moddalar 2 ta sinfga bo‘linadi: Anorganik moddalar va organik moddalar sinflari. Anorganik moddalar 5 guruxga bo‘linadi: Oksidlar, Kislotalar, Asoslar, Tuzlar, Binar moddalar. Organik moddalar asosan 2 katta guruxga bo‘linadi: Ochiq zanjirli birPikmalar va Yopiq zanjirli birikmalar sinflari.
2. Oksidlar. Nomlanishi, olinishi, xossalari va ishlatilishi.
OKSIDLAR – biri kislorod bo‘lgan ikki xil elementdan iborat murakkab moddalar. Masalan: CO2, FeO, Cr2O3, Na2O, XeO4, Mn2O7, P2O5, SO3 va h.z.
Oksidlarni formulasini tuzish
Deyyarli barcha oksidlarda kislorod ikki valentlik namoyon qiladi. Elementni belgisi keyin kislorodni belgisi yozilib, valentliklar almashtirilib indeks sifatida yoziladi. Masalan:
|
|
|
| |
MILLIY XARAKTERGA EGA REALIYALAR RО‘YXATINI TUZISH

|
MILLIY XARAKTERGA EGA REALIYALAR RО‘YXATINI TUZISH
|
bet | 6/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #253883 |
Bog'liq DUNYONI INTERPRETATSIYA QILISHDA TILNING ROLIMILLIY XARAKTERGA EGA REALIYALAR RО‘YXATINI TUZISH
Reja:
1. Milliy xarakterga ega realiyalar rо‘yxatini tuzish haqida
2. Milliy xarakterdagi asosiy tadqiqotlar
3.Madaniyat va tildagi haqiqatlar. Haqiqatlarning tasnifi
O'tgan asrning tarixiy tajribasini tushunish, etnik mojarolar sabablarini tahlil qilish, zamonaviy dunyoning tashqi siyosiy voqeliklarini qayta baholash milliy xarakter va milliy mentalitet muammosiga qiziqishni qayta tikladi.
Kundalik hayotda har bir millatning o'ziga xos xususiyati borligi va ma'lum bir belgi xususiyatlari ma'lum bir millatga berilganligi odatda qabul qilinadi. Shunday qilib, amerikaliklar ishbilarmonlik bilan, nemislar - aniqlik bilan, frantsuzlar - aql va jasorat bilan, ruslar - ochiqlik, beparvolik va mahorat bilan bog'liq. Ma'noning madaniy komponenti nafaqat ekvivalent lug'atda, balki chet tilida ekvivalentlarga ega bo'lib ko'rinadigan lug'atda ham mavjud. U jismoniy va ijtimoiy dunyoning madaniy o'ziga xos tomonlarini ifodalovchi referent xarakterga ham, madaniy qadriyatlarning o'ziga xos tizimiga ishora qiluvchi indeksga ham ega bo'lishi mumkin. Samarali madaniyatlararo jamiyatni ta'minlash uchun turli madaniyatlarga mansub suhbatdoshlar tomonidan baham ko'rilgan umumiy madaniy ma'noni yaratish imkoniyatini beradigan til shaxsining shunday ko'nikmalarini rivojlantirish kerak. Demak, samarali muloqot qilish ko'nikma va malakalarini shakllantirish uchun ingliz tili lug'atini
Til madaniyatning bir qismi sifatida bir xil tildagi so'zlarga xos bo'lgan va boshqa til so'zlarida mavjud bo'lmagan yoki farq qiladigan ekvivalent bo'lmagan lug'at va ma'nolarni ifodalovchi mos kelmaydigan elementlarga ishora qilganligi sababli. "Haqiqatlar-bu faqat ma'lum Millatlar va xalqlarga xos bo'lgan moddiy madaniyat ob'ektlari, tarix faktlari, davlat institutlari, milliy va folklor qahramonlarining nomlari, mifologik mavjudotlar va boshqalar.tillarni taqqoslashda ushbu hodisalarni bildiruvchi so'zlar ekvivalent bo'lmagan leksikaga tegishli. Boshqa madaniyatda mavjud bo'lmagan va, qoida tariqasida, bir so'z bilan boshqa tilga tarjima qilinmaydigan, ular tegishli bo'lgan tildan tashqarida ekvivalentlari bo'lmagan tushunchalarni ifodalashga xizmat qiladigan so'zlar tengsizdir. Tarjimonlar, qoida tariqasida, uzoq tavsiflarga murojaat qilishlari yoki o'zlarining neologizmlarini taklif qilishlari kerak yer usti - ko'tarilgan temir yo'l (metroga o'xshash); victrola - Victrola (ma'lum bir tovar pleyeri; Viktor - radio va televizion uskunalar ishlab chiqaradigan kompaniyaning nomi); bukmeyker-book-maker (poyga va yugurishda jamoatchilikdan xatcho'plarni qabul qiladigan kishi); Roadster - roadster (ikki o'rindiqli konvertatsiya qilinadigan mashina)".
|
| |
Muzkaymokdan keltirilgan daromad xisoboti

|
Muzkaymokdan keltirilgan daromad xisoboti
|
bet | 16/19 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 265,08 Kb. | | #265859 |
Bog'liq 22 Excel dasturida diagramma yaratish
Excel EJ dasturidan chikish uchun jadval oynasining yukori ung tomonida joylashgan Х knopkasini bosamiz yoki menyuning «fayl» bulimiga kirib, «Vixod» bulimini tanlaymiz.
Agar EJ oynasidagi dastur (jadval) xotiraga olinmagan bulsa, bu xakda ekranga ma’lumot chikadi. Kerakli xolatni tanlab, Excel EJ da chikamiz.
3.4 Asosiy formula va funksiyalar
Ma’lumotlar Microcoft Excelda formula, tekst, rakam, funksiya kurinishda beriladi. Formulalar standart funksiyalar, sanalar, vaktlar, arifmetik ifodalar va arifmetik amallar bulishi mumkin.
Excelda arifmetik amal belgilari kuyidagilardir.
+ qo’shish
- ayirish
* kupaytirish
/ bulish
^ darajaga kutarish
Asosiy statistik va matematik funksiyalar
SUM (argument)-yacheykadagi sonlarni qo’shish
AVERAGE (argument)-urta kiymatni xisoblash
MAX (argument)-maksimal kiymatni xisoblash
MIN (argument)- minimal kiymatni xisoblash
SQRT (son)- kvadrat ildizni xisoblash
FACT (son)-sonning faktorialini xisoblash
RAND (tas.son)-tasodifiy sonni chikarish (0 va 1 orasidan)
ABS (son)-sonning absalyut kiymati
LN (son)- natural logorifmni xisoblash
EXP (son)- sonning eksponentasini topish
SIN (son)- sonning sinusini xisoblash
COS (son)- sonning kosinusini xisoblash
TAN (son)- sonning tanginisini xisoblash
va xokozo bu yerda yana bir kancha funksiyalarni kiritish mumkin.
Bundan tashkari mantikiy amalarni bajaruvchi funksiyalar xam mavjud. Bular IF, AND, OR, NOT, FALSE, va TRUE.
Biz yukorida kupgina funksiyalarni keltirdik. Bular haqida tulik ma’lumotni olish uchun katta-katta kitoblarni kidirish va ukish shart emas, bularning barchasi haqida ma’lumotlar Microsoft Excel dasturining “spravochnik” yordamchi dasturida mavjud. Ulardan ixtiyoriy vaktda foydalanish mumkin. Ekranda agarda xatoliklar va kamchiliklarga duch kelganda xam shu “sprovichnik” ya’ni ekranning yukori ung tamonida joylashgan menyuning “?” bulimidan yoki F1 ni bosib kerakli ma’lumotlarni olish mumkin.
|
| |
Til sathlari, nutqiy va lisoniy birliklar

|
Til sathlari, nutqiy va lisoniy birliklar
|
bet | 15/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #253883 |
Bog'liq DUNYONI INTERPRETATSIYA QILISHDA TILNING ROLITil sathlari, nutqiy va lisoniy birliklar. Lison va nutq munosabatiga dialektikaning umumiylik va yakkalik, mohiyat va hodisa, imkoniyat va voqelik, sabab va oqibat munosabati asosida yondashilsa, masala yanada ravshanlashadi:
Lison bilan nutqning o‘zaro munosabatini yaxshi anglamoq uchun, avvalo, lisonning o‘zini, uning qanday qurilma ekanligini aniq tasavvur etmoq lozim bo‘ladi.
Lison bo‘linuvchan birliklarning majmui yoki turg‘un xususiy birliklarning o‘zaro barqaror, doimiy bog‘lanish munosabati asosida tashkil topgan yangi bir butunlikdir. Masalan, gap so‘zlar va qo‘shimchalarga, ular esa tovushlarga bo‘linadi. Shu nuqtai nazardan lisoniy birliklarni avvalo, ikki guruhga ajratish mumkin:
|
| |
II-BOB EXCEL uskunalar oynasi - I-bob. Excel dasturini ishga tushirish 1 Excel dаsturini ishgа tushirish vа tugаtish tаrtibi

|
I-bob. Excel dasturini ishga tushirish 1 Excel dаsturini ishgа tushirish vа tugаtish tаrtibi
|
bet | 10/19 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 265,08 Kb. | | #265859 |
Bog'liq 22 Excel dasturida diagramma yaratishII-BOB EXCEL uskunalar oynasi.
2.1 Stаndаrtnаya uskunаlаr оynаsi.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
3.0-rаsm. «Stаndаrtnаya» uskunаlаr оynаsi
Birinchi uchtа tugmа fаyllаr bilаn ishlаsh uchun ishlаtilаdi.Birinchisi yangi ishchi kitоbini yarаtish uchun, ikkinchisi – yarаtilgаn ishchi kitоbini оchish uchun, uchinchisi- uzgаrtirishlаrni хоtirаdа sаklаsh uchun ishlаtilаdi.
Ikkinchi guruхdаgi tugmаlаr (4,5,6) chоp etish uchun, оldindаn kurish rеjimini kuyib yubоrish uchun vа оrfоgrаfiyani tеkshirish uchun ishlаtilаdi.
Kеyingi turttа tugmа(7,8,9,10) kirkish, nusха оlish vа mаvjud yachеykаni kuyish uchun ishlаtilаdi.
Kеyingi birinchi tugmа (11,12) охirgi bаjаrilgаn buyrukni bеkоr kilish uchun, ikkinchisi охirgi bаjаrilgаn buyrukni tаkrоrlаsh uchun ishlаtilаdi.
(13,14)Bu tugmаlаr yachеykаlаrni аviоmаtik yigindisini (summаsini) оlish uchun vа mаsiеr funksiyasini chаkirish uchun ishlаtilаdi.
(15,16).Bu tugmаlаr ruyхаtdаgi sаrаlаsh tаrtibini urnаtаdi.
(17,18,19)Birinchi tugmа yordаmidа Diаgrаmmа mаstеrini kuyib yubоrishingiz mumkin.Ikkinchisi yordаmidа esа ishchi vаrаgidа iеksili mаydоnni kuyishingiz mumkin.uchinchi tugmа Risоvаniе instrumеntlаr pаnеlini kurinishini kursаtish uchun ishlаtilаdi.
(20) Bu mаsshtаb mаydоni bulib uning yordаmidа siz ekrаndа ishchi vаrаgi kurinishini kаttаlаshtirishingiz yoki kichiklаshtirishingiz mumkin.
2.2 Fоrmаtirоvаniе uskunаlаr оynаsi.
1 2 3 4 5 6 7
3.1-Rаsm. «Fоrmаtirоvаniе» uskunаlаr оynаsi.
Bu pаnеldа ishchi vаrаgingizni rаsmiylаshtirish uchun kеrаk bulаdigаn tugmаlаr jоylаshgаn.
Bu mаydоndа yachеykаdаgi tеkst uchun shrift tipini tаnlаshingiz mumkin.(1)
Bu mаydоn shrift ulchаmini tаnlаsh mаydоni.(2)
Bu guruх tugmаlаrni tеkst stilini аniklаsh uchun ishlаtilаdi (3).
Bu tugmаlаr yordаmidа yachеykаlаrdаgi tеkstni tugrilаshingiz mumkin: yachеykаning chаp chеgаrаsi buyichа, urtаsi buyichа vа ung chеgаrаsi buyichа.(4)
Bu tugmаlаr yordаmidа ishchi tаblisаdаgi yachеykаlаrdа sоnlаr fоrmаtini tеz bеrishingiz mumkin.Birinchi tugmа vаlyutа fоrmаtini ikkinchisi prоsеnt(fоiz) fоrmаtini tаyinlаsh uchun хizmаt kilаdi.(5,6)
|
| |
Excel dagi asosiy statistik va matematik funktsiyalar

|
Excel dagi asosiy statistik va matematik funktsiyalar
|
bet | 15/19 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 265,08 Kb. | | #265859 |
Bog'liq 22 Excel dasturida diagramma yaratish3.2 Excel dagi asosiy statistik va matematik funktsiyalar
Klinikada olingan tajriba natijalarini statistik qayta ishlash uchun mastera funktsiy muloqot darchasining o’ng qismida joylashgan matematik,statistik kategoriyalardan tegishli funktsiyalarni tanlab olish mumkin eki adabietlardan ma’lum bo’lgan formulalarni elektron jadval yacheykalariga kiritib turli xisob ishlarini bajarish mumkin.
3.3 Microsoft Excel dasturini yuklash
Microsoft Excel ni yuklash uchun bosh menyudan “Pusk” knopkasi tanlanib sichkonchaning chap knopkasi bosiladi. Agarda Microsoft Excel aloxida “yarlik” kurinishida ishchi stolda bulsa, demak shu “yarlik” tanlanib sichkonchaning chap knopkasi yoki Enter klavishi bosiladi. Natijada ekranga dastlab Microsoft Excel haqida ma’lumot, keyin 1-rasmdagidek Microsoft Excelning oynasi chikadi.
1-rasmdan kurinib turibdiki Excel oynasining yukori kismida Excelning menyusi, ishlanayotgan faylning nomi, ma’lum bir operatsiya bajaradigan “ishchi kurol”lar, joriy shrift va uning kattaligini kursatuvchi son, shriftlarni uzgartiruvchi “ishchi kurol”lar va elektron jadval joylashgan. EJlar satrlari nomeri rakamlar bilan, ustunlari lotin xarflari bilan belgilanadi. Ustunlar IV gacha yoki ZZgacha belgilanishi mumkin. Ekranning kuyi kismida esa ishlanayotgan faylning nechanchi sahifasida ishlanayotganligini kursatuvchi belgilar joylashgan.
Umuman ixtiyoriy yacheykadagi sonlarni xisoblash yoki formulalarni xisoblash uchun «=» belgisidan foydalanadi. Masalan, A5 yacheykadagi sonni D7 yacheykadagi songa kupaytirish uchun kuyidagicha yoziladi: =A5*D7.
sinx2+lnx+7,5 formulani x –ning kiymati B6 yacheykada turganda kuyidagicha yozib xisoblanadi: =(sin(B6^2)+ln(B6)+7,5)
Excel EJda klavishlar shu bilan birga sichkoncha bilan xam ishlash mumkin. Yozilgan sonlarni ustunlar va satrlar buylab usish yoki kamayish tartibi buyicha joylashtirish mumkin.
EJda yozilgan matnlarni xam alfavit buyicha tartiblash mumkin. Diagrammalarni menyuning “Vstavka” va “Diagramma” bulimlaridan foydalanib chikarish mumkin.
Masalan: x ning 1 kadam bilan -10 dan 10 gacha kiymatida y=sinx funksiyani kiymatini osongina xisoblash va grafigini chikarish mumkin. Grafik 2-rasmda kursatilgandek buladi.1992 yildan 1998 yilgacha Kashkadaryo viloyati paxtakorlarini Davlatga topshirgan paxta hosildorligi va uning diagrammasini 3-rasmda keltiramiz.
2-rasm
3-rasm
Shu Diagrammani uzini aylana kurinishida xam chikarsa buladi, bu kurinish 4-rasmda berilgan.
4-rasm
Iktisodiy masalalarni EJni tuzishga doir oddiy misol keltiramiz. Aytaylik biror firma 2003 yil yoz oylari Namangan shaxrining markazi va rayonlarida kancha muz kaymok sotganini taxlil kilib chikdi. Shu taxlilga tuzilgan xisobotning umumiy kurinishi va Diagrammasini keltiramiz.
|
| |