-rasm. Daraxtsimon graf - 1-ma’ruza. Ma’lumotlar bazasining maqsadi, vazifalari va asosiy tushunchalari. Rеja

|
1-ma’ruza. Ma’lumotlar bazasining maqsadi, vazifalari va asosiy tushunchalari. Rеja
|
bet | 13/101 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #124746 |
Bog'liq Sanjar2-rasm. Daraxtsimon graf
Iyerarxik modelga aniq misol quyidagi 3-rasmda berilgan.
3-rasm. Iyerarxik ma’lumotlar modeliga misol
Iyerarxik ravishda tashkillashtirilgan ma'lumotlar bo'yicha quyidagi operatsiyalar aniqlanadi:
• Ma'lumotlar bazasiga yangi yozuv qo'shish.
• Oldindan olingan yozuv ma'lumotlarini o'zgartirish.
• Ba'zi yozuvlarni va barcha quyi yozuvlarni o'chirish.
• Yozuvni chiqarish;
Iyerarxik modelning kamchiliklari bu ancha murakkab mantiqiy ulanishlar va ma'lumotlarga ishlov berishda mos kelmaslik.
60-yillarning o'rtalarida paydo bo'lgan birinchi ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari iyerarxik ma'lumotlar bazasi bilan ishlashga imkon berdi. Eng mashhuri IBM tomonidan yaratilgan IMS iyerarxik tizimi edi. Boshqa tizimlar ham ma'lum: PC / Focus, Team-Up, Data Edge Oka, INES, MIRIS va boshqalar.
Tarmoq modeli.
Iyerarxik modelning keyingi rivojlanishi tarmoq modelidir. Tarmoq modeli har qanday elementni boshqa har qanday element bilan bog'lash mumkin bo'lgan tuzilishdir (5-rasm).
5-rasm. Tarmoq ma'lumotlari modelida aloqalarni taqdim etish
6-rasm. Tarmoq ma’lumotlar modeliga misol
Tarmoq ma'lumotlar bazasi boshqa yozuvlar jadvallariga aniq aloqalarni o'z ichiga olishi uchun bir-biriga bog'langan yozuvlar jadvallaridan iborat. Shunday qilib, yozuvlar to'plami tarmoqni hosil qiladi. Yozuvlar orasidagi bog'lanish o'zboshimchalik bilan bo'lishi mumkin va bu bog'lanishlar aniq mavjud va ma'lumotlar bazasida saqlanadi. Tarmoq ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar bo'yicha quyidagi operatsiyalarni bajarish mumkin:
• Qo'shish - ma'lumotlar bazasiga yozuv qo'shish.
• Chiqarish - ma'lumotlar bazasidan yozuvni olish.
• Yangilash - ilgari olingan yozuv elementlarining qiymatini o'zgartirish.
• O'chirish - ma'lumotlar bazasidan yozuvni o'chirish.
• Guruh munosabatlariga qo'shish - mavjud yozuvni egasining yozuvi bilan bog'lash.
• Guruh munosabatlaridan chiqarib tashlash - egasi yozuvi va a'zolar yozuvi o'rtasidagi aloqani uzing.
• O'chirish - Mavjud subordinatsiyadagi yozuvni boshqa guruh egalari bilan bir xil guruh munosabatlari bilan bog'lash.
Tarmoq modelining asosiy ustunligi - bu xotira narxining yuqori samaradorligi va sezgirligi. Kamchilik - bu asosiy sxemaning murakkabligi va qat'iyligi, shuningdek tushunish qiyinligi. Bundan tashqari, ushbu modelda yaxlitlikni boshqarish zaiflashadi, chunki yozuvlar o'rtasida o’zaro aloqalarini o'rnatishga ruxsat berilgan.
Iyerarxik va tarmoq ma'lumotlar bazalarini taqqoslab, quyidagilarni aytish mumkin. Umuman olganda, iyerarxik va tarmoq modellari ma'lumotlarga tezkor kirishni ta'minlaydi. Ammo tarmoq ma'lumotlar bazalarida axborot vakillikning asosiy tuzilishi tarmoq shakliga ega bo'lgani uchun, har bir shox (tugun) har qanday boshqa bilan bog'lanishi mumkin bo'lganligi sababli, tarmoq ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar iyerarxik ma'lumotlarga qaraganda bir xil, chunki ma'lumotlarga kirish mumkin. har qanday tugundan.
Shu bilan birga, iyerarxik va tarmoq modellarida ma'lumotlarni tashkil qilishning qat'iyligini ta'kidlash kerak. Axborotga kirish faqat ma'lum bir ma'lumotlar bazasi tuzilishida belgilangan havolalarga muvofiq amalga oshiriladi. Bunday modellarga ega ma'lumotlar bazasini qayta tashkil etish qiyin. Ushbu modellarning kamchiliklari bu ma'lumotlarga kirish mexanizmining murakkabligi, shuningdek jismoniy darajada ma'lumotlar munosabatlarini aniq belgilash zarurati. Va har bir ma'lumotlar elementi ba'zi boshqa elementlarga havolalarni o'z ichiga olishi kerakligi sababli, bu kompyuterning muhim xotira resurslarini talab qiladi. Bundan tashqari, bunday modellar ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlarini amalga oshirishning murakkabligi bilan ajralib turadi.
|
| |