nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘tuvchi radiatsiyaning jabrlantirish ta’siri

156
bo‘ladi. Gamma nurlarini og‘ir metallar katta zichlik tutib qoladi. Neytron
zarrachalar yengil, vodorodi ko‘p buyumlar orqali tutiladi.
Ionlantiruvchi nurlarining o‘lchov birliklari.
A.
Ekspozitsion doza
– rentgen, kulon kg bilan o‘lchanadi.
B.
Radiatsiya darajasi
yoki quvvati
– R/soat Si sistemasida – ampyer /kg.
V.
YUtilgan doza
– r, rad, grey.
Nur ta’sirida odamlar nurlanish kasalligiga duchor bo‘ladi.
I darajali
(yengil) 100-200 r, yashirin davri uzun, 4 va undan ortiq hafta, kasallik
avj olish davrida belgilari aniq emas.
II darajali
(o‘rta) 200-400 r, yashirin davri 2-3 hafta, rivojlanish belgilari aniq emas,
tuzalish 2-2.5 oy.
III darajali
(og‘ir) 400-600 r, boshlang‘ich davr odatda aniq belgilarga ega, MAS
faoliyati kuchli buzilgan, qusish, ba’zan to‘htovsiz, yashirin davr 7-10 kun. Avj
olish davri (2 hafta) qon ko‘rsatkichi keskin buzilgan, qon ketish, markaziy asab
tizimining buzilishi. Tuzalish 3-5 oy.
IV darajali
(o‘ta og‘ir) 600 r dan yuqori, hamma davr va belgilarning keskin va
o‘tkir o‘tishi.
Aholini ko’chirishni o’tkazish

155
- ko’chiriladigan aholini yig’ish va xavfsiz joylarga jo’natishga tayyorlash.
10-mavzu.Yadroviy shikastlanish o’chog’ining(yashu)
tibbiy-taktik tavsifi.
Yorug‘lik ajralishning shikastlantirish ta’siri.
Ta’sir vaqti 10-15 sek. Infraqizil, ultrabinafsha va spektrning ko‘zga
ko‘rinuvchan nur qismlaridan iborat. Buning markazi portlashning yaltiroq qismi
(olovli shar). Portlash hududida yorug‘lik ajralishi 8-10 ming va ortiq gradusgacha
qizdirilgan zarrachalardan tashqi l topgan.
Yorug‘lik ajralishi yorug‘lik impulsi bilan o‘lchanadi. Bu 1sm2 maydonda
pyer pendikulyar ravishda yaltiroq qismning o‘chguncha vaqt davomida tushgan
enyer giya miqdorini ko‘rsatadi – kaloriya/sm2 yoki kDj/m2. odamlar shikastlanishi
– birlamchi va ikkilamchi kuyishdir.
YOrug‘lik impulsi
– 100-200 kDj/m2 birinchi darajali kuyishlar, 200-400
kDj/m2 ikkinchi darajali kuyish, 400-600 kDj/m2 uchinchi darajali kuyish, 600
kDj/m2 dan ortiq to‘rtinchi darajali kuyish. Jabrlanish darajasi modda rangi,
namligi, yorug‘lik impuls qiymati, modda yoshiga bog‘liq (m: qora sukno 99 %
tushgan yorug‘lik enyer giyasini yutadi, oq 2222matyer ial 25 % ). Bundan
tashqari, yorug‘lik impulsi ko‘zga ta’sir qiladi – ko‘r qiladi, asosan kechasi ko‘z
qorachig‘i kengayganda. Ko‘p hollarda ko‘r bo‘lish vaqtinchalik bo‘ladi – ko‘rish
pigmenti kamayishi tufayli. YAqin oraliqda ko‘z qorachig‘i kuyishi mumkin, ko‘r
bo‘ladi. YOngin hosil bo‘ladi, is gazi oshadi – zaharlanishga olib kelishi mumkin. .
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 109

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
109/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
105
106
107
108
109
110
111
112
...
246
4-
5-
Download
1,9 Mb.
1
...
105
106
107
108
109
110
111
112
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Rasm. Gaz-suyuqlik xromatografiyasining ishlash sxemasi. 
4.16 Rasm

4.8 Gaz xromatografiyasida ishlatiladigan asosiy detektorlar
Detektorni tanlash namuna tahlil qilish uchun juda muhimdir. Tanlash
mezonlari sifatida sezgirlik va qo’llanish diapazoni xizmat qiladi. Katarometr
namunadagi tarkibi 10
-3
% bo’lgan moddani aniqlashga imkon beradi. Ionizatsion
detektorlarning organik moddalarga sezgirligi ancha yuqori (10
-8
%). Termo-ion
detektorining organofosfor birikmalari uchun sezgirligi yana 3-4 tartibga oshadi.
Elektron tutuvchi detektor galogen atomlarisiz birikmalarni amalda sezmaydi,
lekin poligalogenli birikmalarga nisbatan u alangali-ionizatsion detektorga
nisbatan 2-3 tartibda sezgirroqdir. Shunday qilib, qachon ustun va detektorni
to’g’ri tanlansa va kichik namuna hajmini hisobga olinsa, gaz xromatografiyasi
bo’yicha moddalarni aniqlash chegarasi 10
⁻
12
- 10
⁻ 13
g, bu esa tahlilning boshqa
ko’plab usullaridan ustun turadi.
Demak, gaz-suyuqlik xromatografiyasi usulida harorat, tashuvchi gaz
tezligi, xromatografik ustunlar parametrlari, suyuq faza, detektor turi keng
o’zgaradi. Bu esa turli analitik muammolarni hal qilishda butunlay noyob
sharoitlar yaratadi
Ko’chirish tadbirlarini tashqi l etish va zararlangan aholi turmush

154
Ko’chirilishi kerak bo’lgan aholining hammasiga turar joylarda (turar joydan
foydalanish idoralarida), korxona, muassasa va tashqi lotlarda aholini ko’chirish
ro’yxatlari tuziladi. Ishchi va xizmatchilarning ishlamaydigan oila a’zolari oila
boshlig’ining ish joyi ro’yxatga kiritiladi.
Ro’yxatlar 3 nusxada tuziladi:
- birinchisi obyektda yoki turar joylardan foydalanish tashqi lotida qoladi;
- ikkinchisi aholini ko’chirishga buyruq olingandan keyin
ko’chiriladiganlarni yig’ish joylari (tezkor guruh)ga yuboriladi hamda aholini
transportda (piyoda) olib chiqish tugagandan keyin tegishli aholini ko’chirish
hay’atiga ber iladi;
- uchinchisi ko’chiriladiganlarni transportda (piyoda) olib chiqish
boshlangandan keyin joylashtirish joyidagi ko’chirilganlarni qabul qilish
hay’atiga yuboriladi. Ko’chiriladigan aholini hisobga olish, ta’minlash,
joylashtirish uchun ko’chirish ro’yxatlari va passportlar asosiy hujjat hisoblanadi.
Ko’chirish tadbirlari Vazirlar Mahkamasi va Ichki Ishlar Vazirligi idoralari
bilan hamkorlikda rejalashtiriladi.
Gaz-adsorbtsion - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

xromatografiyasining bir turidir.
Qaynash harorati qancha past bo’lsa, shuncha ushlanish sust bo’ladi.
Qancha statsionar fazada yaxshi erisa, shuncha kuchli ushlanadi. Ushbu usuldagi
statsionar faza sifatida yuqori qaynash nuqtasiga ega bo’lgan (Tqaynash = 200
o
C)
suyuqlik
xizmat qiladi, masalan uzoq uglerod zanjiriga ega bo’lgan qandaydir
alkan kabi. Bu fazani qattiq tashuvchi (sorbent)
- tor spiralsimon ustunga
to’ldirilgan aktiv ko’mir, glinozem yoki kremniy oksidi kabi ba’zi g’ovak
kimyoviy inert va barqaror modda yordamida uning yuzasiga surtilgan holatda
ishlatiladi. Shuning uchun u tashuvchini yaxshi namlash xususiyatiga ega bo’lishi
(yupqa plenka hosil qilishi) lozim. Xarakatlanuvchi faza sifatida gaz ishlatiladi -
odatda azot, vodorod, geliy yoki argon. Bu gaz
tashuvchi-gaz deb ataladi.
Namunani kameraga kiritish uchun yuqori aniqlikdagi maxsus shprits ishlatiladi.
Namuna bug’latiladi va tashuvchi gaz bilan kolonna bo’ylab harakatlanadi.
Aralashmaning har xil tarkibiy qismlari har xil taqsimlanish koeffitsientlari
bilan xarakterlangani uchun ustun bo’ylab har xil tezlikda harakatlanadi. Har bir
komponent
oxir-oqibat detektorga kiradi, bu esa yozuvchiga signal uzatadi.
Natijada cho’qqilar ketma-ketligidan iborat gaz xromatogrammasi hosil bo’ladi
(4.16 rasm). 4.16-rasmda gazlar aralashmasining gaz-suyuqlik xromatogrammasi
ko’rsatilgan. Bu xromatogrammadagi in’yektsiya cho’qqisi namuna
xromatografga kirgan paytga to’g’ri keladi. Har bir keyingi cho’qqi
sinov
aralashmasi keyingi komponentiga mos keladi. In’yeksiya cho’qqisidan har bir
komponentning cho’qqisigacha bo’lgan masofa (vaqt shkalasida)
tegishli
komponentning saqlanish vaqti deyiladi. Saqlanish vaqti muayyan birikmaning
kimyoviy tarkibi va tajriba sharoitlari bilan belgilanadi. Bu sharoitlarga harorat,
tashuvchi gazning oqim tezligi va statsionar fazaning tabiati va konsentratsiyasi
kiradi.
Zamonaviy
gaz
xromatograflari
ancha
murakkab
instrumentlar
kompleksidan iborat, detektorga borib yetgan
signal ulangan maxsus
kompyuterlarda qayta ishlanib, tadqiqotchiga yakuniy natijalarni o’zi
hisoblab
beradi (4.17 rasm).
-rasm. Yordam bcruvchi shik astlanganning k o'krak qaf asini o'zining

299
paytida hamma vaqt ham burun yo'lidagi tiqilmalarni tozalab bo'lmaydi va
ayniqsa burun devori qiyshiq bo'lsa (masalan, bokschilarda) ushbu amalni
bajarish qiyinchilik bilan boradi (94-95-rasmlar).
Sun'iy nafas oldirishda yordamchi bir qo'li bilan bemorning bo'yni
tagidan ushlaydi ikkinchi qo'lini esa bemorning peshonasiga qo'yib
boshini
bosadi
va ko'rsatkich hamda bosh barmoqlari yordamida
burunning
har
ikkala katagini yopadi. Shundan keyin ko'makchi
chuqur nafas olib dastro'molcha yoki doka bilan yopilgan bemor og'ziga havo
purqaydi. Havoni puflash yaxshi natija ber ishi uchun ko'krak qafasini
ko'taradigan kuch bilan amalga oshirish zarur. Bu paytda bemorning nafas
chiqarishi o'z-o'zidan passiv bo'ladi. Bu hodisa o'pkalar ichida hosil bo'lgan
bosimga, o'pkaning egiluvchan-ligiga (elastikligiga), bemor vazniga
-MAVZU. 
SHIKASTLANGAN - Hayot faoliyati xavfsizligi

302
- BTYO dagi zararlanganlarni ovqatlantirishni tashqi l qilish;
- Tibbiy hisob va hisobotni olib borish ;
- BTYOning asosiy vazifalari birinchi shifokor yordamini ko’rsatish.
Birinchi shifokor yordami quyidagilarni o’z ichiga oladi:
-Yara infeksya profilaktikasi (profilaktik zardoblar, antibioktiklar va
boshqalar yuborish);
- Qon ketishini oxirigacha to’xtatish;
- Karaxtlikka qarshi tadbirlar o’tkazish (isitish, vena tomirlariga dorilar, qon
o’rnini bosuvchilarni yuborish, novokain blokadasi, boshqa og’riqni qoldiruvchilar
yuborish, nafas olishni, yurak-tomir faoliyati va nyer v sistemasini yaxshilovchi
dori vositalarini yuborish);
- Bog’lamlar va taxtakach (shina) o’rnatish yoki to’g’rilash;
- Asfiksiyaga qarshi kurashish va profilaktikasi (sun’iy nafas oldirish,
traxeostomiya, traxeya intubatsiyasi, ochiq pnevmotoraksni ber kitish, kislorod
byyer ish), siydik pufagini punksiya qilish yoki katetr (shlang) o’rnatish;
- Teri mushak bo’lagiga osilib turgan qo’l-oyoqni amputatsiya (kesib
tashlash) qilish va boshqalar.
Saralash – ko’chirish; operatsiya – bog’lov; gospital; qisman sanitariya ishlov
berish va kiyim kechaklarni, oyoq kiyimlarni dezaktivatsiya qilish; xo’jalik
ta’minot; laborator; hamda tibbiy ta’minot bo’limlar.
rasm. Elyuvirlanish (xromatografik yuvilishning) kinetik nazariyasi. 
4.9a rasm

xromatografiya ma’nosini beradigan usul adsorbtsion xromatografiyaning eng
oddiy variantidir. Suyuq va qattiq aralashmalarni ajratish uchun ishlatiladi.
Statsionar faza sifatida qattiq adsorbent, masalan glinozem (alyumin
oksidi), xarakatlanuvchi faza sifatida esa ma’lum erituvchi ishlatiladi.
Silindrsimon shisha ustuni avval shu ikki fazaning atalasimon aralashmasi bilan
to’ldiriladi. Ustunning pastki qismida aralashma oqib ketishining oldini olish
uchun shishapaxtadan qistirma qo’yiladi (4.10-rasm). Aralashma cho’kib
o’rnashgandan so’ng, ustundagi erituvchini uning sathi qattiq faza sathidan bir oz
yuqoriroq qolgunicha chiqarib yuboriladi. So’ngra tadqiq qilinishi lozim bo’lgan
qattiq aralashma oz miqdorda erituvchida eritiladi va hosil bo’lgan eritma
yuqoridan ustunga quyiladi. Eritma ustundan o’tgandan so’ng erituvchi sathining
statsionar faza sathidan yuqoriligicha qolishiga ishonch hosil qilish uchun biroz
sof erituvchi qo’shiladi. Erituvchini ustundan o’tkazish jarayoni
elyuvirlash
deyiladi. Elyuvirlash uchun ishlatiladigan erituvchi
elyuyent deyiladi, xuddi shu
erituvchi elyuvirlash tugagandan keyin ustundan chiqishida
elyuat deb ataladi.
Aralashmaning turli komponentlarga ajratilishi ular asta-sekin ustun bo’ylab
harakat qilishida sodir bo’ladi. Aralashmaning tarkibiy qismlari pigmentlar yoki
bo’yoqlar kabi rangli bo’lsa, ularning ajralishi vizual kuzatilishi mumkin.
1-komponent yuqoriroq taqsimlanish koeffitsientiga ega va shuning uchun
ustundan tezroq o’tadi. Aralashmadagi biron komponentni ustundan o’tishi uchun
zarur bo’lgan vaqt komponentning
elyuvatsion vaqti deyiladi. Elyuvirlangan
komponentlarning ketma-ket portsiyalari kolba yoki probirkalarga to’planadi.
Erituvchi distillash yo’li bilan yo’qotilib, toza komponent ajratib olish mumkin.
4.10-rasmda ikki komponentli aralashmaning qanday taqsimlanishi va to’liq
ajratishning ideal holati ko’rsatilgan.
A) 3,5,7

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
|
bet | 111/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
A) 3,5,7
B) 1,2,3
C) 2,4,7
D) 4,6,7
E) 1,3,6
9. Bircins elektrik və maqnit sahələrinə perpendikulyar istiqamətdə daxil olan yüklü hissəciyin hərəkət trayektoriyası hansı formadadır?
1-parabola
2-hiperbola
3-çevrə və ya çevrə qövsü
4-spiralvari
5-düzxətli
A) 1,3
B) 2,3
C) 1,4
D) 3,5
E) 2,4
10. Bio - Savar - Laplas qanununun riyazi ifadəsi necədir?
1 -
|
| |
Kimyoviy zararlanish o’chog’i deganda

207
budaksim (shprits-tyubikda bo’ladi), tarenni (tabletkada) shoshilinch ravishda
qabul qilish lozim.
- Kimyoviy zaharlanish o’chog’idan chiqarilgan shaxslarga zudlik bilan
maxsus ishlov berish talab qilinadi.
Zaharlovchi
moddaning
organizmga
tushgan
miqdoriga
qarab
zararlanishning 4 xil darajasi farqlanadi.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 190

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
190/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
186
187
188
189
190
191
192
193
...
246
D)
E)
Download
1,9 Mb.
1
...
186
187
188
189
190
191
192
193
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
m kütləli zərrəciyə uyğun de Broyl dalğa uzunluğunun  olduğunu bilərək onun sürətini hansı düsturla təyin etmək olar? (h - Plank sabitidir)

|
m kütləli zərrəciyə uyğun de Broyl dalğa uzunluğunun olduğunu bilərək onun sürətini hansı düsturla təyin etmək olar? (h - Plank sabitidir)
|
bet | 191/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
3. m kütləli zərrəciyə uyğun de Broyl dalğa uzunluğunun olduğunu bilərək onun sürətini hansı düsturla təyin etmək olar? (h - Plank sabitidir)
A)
B)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
m kütləli zərrəciyə uyğun de Broyl dalğa uzunluğunun olduğunu bilərək onun sürətini hansı düsturla təyin etmək olar? (h - Plank sabitidir)
|
-rasm - Hayot faoliyati xavfsizligi

297
Biologik o'limning oldini olish maqsadida. jonlantirish tadbirlari amalga
oshiriladi: bemorga sun'iy nafas oldirilib. yuragi uqalanadi. art yer iya qon
tomiriga qon. uning o'rnini bosadigan biologik suyuqliklar va zarur bo'lgan
dorilar yuboriladi.
Aholini kechiktirib bo'lmaydigan tibbiy yordam ko'rsatish usullariga
o'rgatish muhim davlat ahamiyatiga ega. Mirshablar. o't o'chiruvchilar, harbiy
xizmatchilar, temir yo'lchilar, yo'l qurilishi ishchilari, elektr mutaxassislari,
transportchilar, ya'ni o'zi bajaradigan faoliyatiga ko'ra falokat vujudga kelishi
mumkin bo'lgan joylarda. hududlarda bo'ladigan kimsalar bunday usullarni,
ayniqsa yaxshi o'zlashtirgan bo'lishlari shart.
SHIKASTLANGAN ODAMGA SUN'IY NAFAS OLDIRISH
1.
Bunday amallarga qo'l urishdan avval, shikastlangan odamning nafas
yo'llarida begona narsalar yo'qligiga ishonch hosil qilish darkor. Bemor
odamning burun. og'iz bo'shlig'i begona narsalardan. jumladan sun'iy tishdan
ham tozalanadi.
2.
Bemor badanini qisib turgan kiyim-kechaklari yechiladi.
3.
O'pkalarga suv yig'ilgan bo'lsa, chiqariladi (92 -rasm).
Muhitning radioaktiv ifloslanishi va zonalar ta’vsifi

Muhitning radioaktiv ifloslanishi va zonalar ta’vsifi.
Bu ta’sir omilning xususiyati shundan iboratki, radioaktiv ifloslanish katta
hudud da bo‘lib va ko‘p vaqt davomida ta’sir etdi. Amyer ika 1954 yil 1 marta
Tinch okeanining janubiy qismida (10mt) bomba portlashida radioaktiv ifloslanish
600 km gacha borgan.
Ifloslanish manbasi.
Radioaktiv izotoplar hosil bo‘lishi portlash tufayli, yadro parchalanish,
sun’iylashtarilgan radioaktivlik (gamma, neytronlar ta’sirida portlash tufayli)
radioaktiv bo‘lmagan moddalarning vaqtinchalik radioaktiv holatiga o‘tishi. YAdro
portlashda reaksiyaga qatnashmagan uran, plutoniy qismi.
157
Sun’iylashtarilgan radioaktivlik katta o‘rin o‘ynamaydi, chunki katta hudud
ni egallamaydi (portlash vaqtiga qarab 2-3 km masofada). Ikkinchidan juda qisqa
vaqt yarim bo‘linish davriga ega moddalar hosil bo‘ladi.
Reaksiyaga qatnashmagan qism yadro portlatishidan foydalanish koeffitsienti
yuqori emas (10 % gacha) qolgan atomlar bo‘linishga ulgurmaydi, portlash kuchi
ta’sirida kichkina zarralarga bo‘linib tarqaladi va qo‘ziqorin buluti shaklida o‘tiradi.
Biroq kuchli xavf tug‘dirmaydi, buning sababi shundaki, uran va plutoniyning yarim
yemirilish davri juda katta va faqat alfa zarracha ajratadi.
Ammo tana ichiga tushganda xavfli. Havoda portlashda – portlash zonasida
radioaktiv ifloslanishnig o‘rni yo‘q. Buning sababi shundan iboratki, yaltiroq zona
yer bilan tutashmaydi, shuning uchun ingichka qo‘ziqorin shakli hosil bo‘lib, juda
kichik, yengil radioaktiv changlar hosil bo‘ladi. Bular asosan yuqori ko‘tarilib,
Atmosfer a va stratosfyer ani bulg‘atishadi.
Radioaktiv moddalarning yer ga qo‘nishi (tushishi) uzoq yillar davomida
katta hudud da hosil bo‘ladi. Asosan sun’iylashtirilgan radioaktivlik hisobida 800-
3000 m radiusda yer ning ifloslanishi paydo bo‘ladi va 2-3 soatdan so‘ng o‘z
kuchini yo‘qotadi. Yer usti va past havo portlatishlarda radioaktiv ifloslanish
kuchli bo‘ladi, chunki olovli shar yer bilan tutashadi. Yirik qo‘ziqorin shaklli bulut
paydo bo‘ladi, o‘zida juda ko‘p radioaktiv chang saqlaydi.
Evropada 200 dan ortiq atom reaktorlari bor, shularning buzilishi natijasida
katta tyer ritoriyada uzoq vaqt davomida xavf tug‘diruvchi kuchli radioaktiv
ifloslanish bo‘lishi mumkin, masalan, CHAES (VMJ 1991 yil № 9 str. 16)
avariyaning xususiyati shundaki – reaktorning aktiv zonasining buzilishi shu tufayli
keyinchalik gaz – ayer ozol oqim oqishi radionurlar chiqishi, buning natijasida
stansiya yonidagi va undan uzoqdagi tyer ritoriyalarning radioaktiv ifloslanishi,
shunaqa holatlar natijasida ommaviy nurlanish – murakkab qo‘shilish – tashqi –
ichki, o‘rinli gamma, betta bo‘lishi mumkin. Bularning farqiy xususiyati shundan
158
iboratki, tarqalgan tyer i nurlanishi paydo bo‘lishi va ko‘pchilik hollarda bemorda
kasallik kechishi taqdirini hal etishi.
|
HOLIDAY OF NAVRUZ – - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 102/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолHOLIDAY OF NAVRUZ – (persian “Navruz” it means new day) – uzbeks,tadjiks azarbayjans,persians ,indians and othernation’s historical traditional holiday of new year.The essence of this holiday is celebrated (21-22 march) beginning spring, trees , animals getting up of winter slumber,preparation for work , driving farmers planting crops,a new awakening of nature.
ОR-NОMUS – iymоnli bo’lishning bеlgilаridаn biri hisоblаnаdi. Оr qilish оdаmning o’zigа nоmunоsib yoki ep ko’rmаgаn ishdаn, nаrsаdаn хijоlаt tоrtish, uyalish, uyat vа nоmus qilish tuyg’usidir. Оr yanа birоr nаrsаdаn hаzаr qilishni hаm bildirаdi. Оriyat esа оr-nоmusdаn tаshqаri izzаt-nаfs, qаdr tuyg’usidir. Оdаtdа оriyatli оdаmlаr o’zlаri vа оilаlаrining, tug’ishgаnlаrining izzаt-nаfsi, qаdri, хurmаtini yuksаk to’tib, bоshqаlаr tоmоnidаn tоptаlishi, хаqоrаt qilinishi vа hurmаtsizlаnishigа lоqаydlаrchа qаrаb turmаydi, turоlmаydi.
Nоmus - bu iffаt, bоkirаlik mа’nоlаridаn tаshqаri kishining o’z mаvqеiini sаqlаsh, ulug’lаsh vа аrdоqlаsh, хijоlаt tоrtish tuyg’usini, оilа vа аjdоdlаr shа’nigа dоg’ tushirmаslik mа’nоsini ifоdаlаydi.
HONOUR – is one sign of iymon. Honour is feeling which blushing indecent work, things.It means also,to hate one thing Soundness is feeling which the dignity and honor the soul.Sometimes honest people hold high respect for themselves and families,childrens.they do not look at insulting indifferently.Shame – it means virgin,modesty, according to, saving,standing his praise of poets, undermining in honor of the family and ancesstors.
PОKLIK VА HАLОLLIK – Insоnning insоnligi uning pоkligi vа hаlоlligi bilаn o’lchаnаdi. SHuning uchun оtа-bоbоlаrimiz hаmishа pоk vа hаlоl bo’lishgа dа’vаt etib kеlishgаn, хаlоl bilаn hаrоmni fаrqlаsh to’g’risidа nаsiхаt qilishgаn. Bu musulmоn оlаmi, хususаn o’zbеk хаlqi ахlоq-оdоb qоnuniyatining аsоsini, bоshqаchа аytgаndа iymоnning nеgizini tаshkil etаdi. Pоklik vа hаlоllik esа iymоnning аsоsiy bеlgilаridаn biridir. Pоklik vа hаlоlliksiz iymоnli bo’lish mumkin emаs. Iymоnli bo’lishning o’zi esа insоnning pоkligi vа hаlоlligigа yo’g’irilgаndir. Pоk vа hаlоl bo’lmаgаn оdаmdаn ezgulik chiqmаydi, undа mехru-shаfqаt, оriyat, nоmus, shаrm vа hаyo bo’lmаydi.
|
| |
CREATIVE IDEAS – - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 80/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолCREATIVE IDEAS – real idea which leads towards the development of society, encourages working together other countries in noble goal.
BUYUK DАVLАTCHILIK SHОVINIZMI — (SHоvinizm - frаn. burjuа millаtchiligining o’tа rеаksiiоn fоrmаsi). SHоvinizm siyosаti bоshqа millаt vа хаlqlаrgа nаfrаt vа dushmаnlikni аvj оldirishgа qаrаtilgаn. SHоvinizm go’yo to’lаqоnli bo’lmаgаn bоshqа millаtlаr vа irqlаr ustidаn hukmrоnlik qilishgа dа’vаt etilgаn bir millаtning аlоhidаligini («mumtоzligini») tаrg’ib etаdi.
THE GREAT STATE CHAUVINISM – (fr. chauvinism – it is form reactionary bourgeois nationalism). The policy of chauvinism is aimed at escalation hatring and enmity to other nations. Chauvinism promotes full sovereignty of other nations and races on to call promotes the separation of church and one of the nation.
BUYUK IPАK YO’LI – erаmizdаn оldingi 122-138 yillаrdаn tо ХХ аsrgа qаdаr SHаrq vа G’аrb o’rtаsidаgi qаdimgi sаvdо – sоtiq, tijоrаt, diplоmаtik vа mаdаniy – ilmiy аlоqаlаr yo’li. Bu yo’l Хitоydаn bоshlаnib, Mаrkаziy Оsiyogа kеlgаch, ikkigа аyrilgаn. Birinchisi, Kаspiy dеngizning shimоliy qismi оrqаli Kаvkаzgа, undаn jаnubgа, ikkinchisi Kаspiyning jаnubi оrqаli Оld Оsiyogа yo’l оlgаn. Mаrkаziy Оsiyo Ipаk yo’lining chоrrаhаsidа jоylаshgаn Sаmаrqаnd, Buх оrо, Хivа, Tоshkеnt vа Fаrg’оnа vоdiysining аyrim shаhаrlаridа yirik sаvdо mаrkаzlаri hisоblаngаn, ulаr Mоvоrаunnаhrning iqtisоdiy vа mаdаniy yuksаlishidа kаttа o’rin tutgаn.
THE GREAT SILK ROAD – commercial, diplomatic, cultural and scientific relations between the East and the West in 122-138 BC years. This way begins from China and in Central Asia losts two. The first this way begins in the northern part of the Caspian Sea and goes to the Caucasus and from it to South, the second goes through South Caspian to Front Asia. Central Asia is located at the crossroads of the Silk Road cities of Samarkand, Bukhara,Khiva, Tashkent and Fergana Valley and some of the largest trading centres, they are sacred economic and cultural development of the role of Movoraunnahr.
VАTАN ( аrаbchа “Vаtаn” – оnа yurt ) – kishilаrning yashаb turgаn, ulаrni аvlоd vа аjdоdlаri tug’ilib o’sgаn jоyi, hududi, ijtimоiy muhiti, mаmlаkаti. Vаtаn bir-birini tаqоzо etuvchi tаshqi muh it vа ichki kеchinmаlаr hаmdа tushunchаlаrni o’z ichigа оlаdi. Tаshqi muhit nuqtаi nаzаridаn Vаtаn kishi yoki аvlоdlаr tug’ilib o’sgаn vа kаmоl tоpgаn jоy, zаmin, o’lkаdir.
THE HOMELAND (arabian “Vatan” – motherland) – the place where people live on their ancestors born and raised in the area of social media in the country. Homeland includes a rapidly changing external enviroment and internal experiences and concepts. The homeland is the place where patriotic people or generation born and identitied in terms of the external environment.
|
| |
A) 2, 3

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
112/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
108
109
110
111
112
113
114
115
...
246
A)
2, 3
B)
1, 2, 3
C)
1, 3
D)
3, 4
E)
1, 4
11. Düz cərəyanlı naqilin
məsafələrində yaratdığı maqnit sahə induksiyalarını azalma ardıcıllığı düzün
A)
B)
Download
1,9 Mb.
1
...
108
109
110
111
112
113
114
115
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
MUSTАQILLIK TАFАKKURI - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 101/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолMUSTАQILLIK TАFАKKURI – o’z vаtаnimizning оzоdligi vа mustаqilligi uchun zаrur g’оyalаr bilаn qurоllаngаn kishilаrning mаfkurаsi, e’tiqоdi, tаfаkkur uslubidir.
CONTEMPLATION OF INDEPENDENCE – person’s ideology, belief, reflect and method which for freedom and independence of their homeland,armed with ideas.
MUHАDDIS (аrаb. – hаdis rivоyat qiluvchi) - hаdislаrni to’plаsh, sаrаlаsh vа shаrhlаsh bilаn shug’ullаngаn ilоhiyotchi. Muhаmmаd s.а.v. vаfоtlаridаn kеyin hаdislаrni to’plаsh kеng аn’аnаgа аylаnа bоshlаshi nаtijаsidа ilоhiyotchilаrning bir qismi bu sоhаdа iхtisоslаshgаn vа ulаr Muhаddislаr dеb nоm оlgаn. Hаdis to’plаmlаri islоm аn’аnаsidа e’tibоr qоzоnib, Muhаddislаr (mаsаlаn, Muhаmmаd аl-Buхоriy, Muslim ibn аl-Hаjjоj , Ibn Mоjа vа bоshqаlаr.) islоm tаriхidа mаshhur bo’lib kеtgаn. Islоmdа hаdis Qur’оndаn kеyingi ikkinchi mаnbаа hisоblаnаdi.
MAULANA – (arabian narrated hadith) – theologians who collection hadith theologians engaged in the selection and interpretation After death of Muhammad s.a.v.,mentioned.part of the collection as a result of the start of a wide circle theologians specializing and they are called Maulana . Collection of hadith winning Islamic traditions,Maulano(for eexample,Muhammad al- Bukhory, Muslim ibn al-Hajjoj, Ibn Moja and others.) populared in history of Islam. The hadith is the second source of Islam after the Qur’an.
MUSTАQILLIK TАFАKKURI – o’z vаtаnimizning оzоdligi vа mustаqilligi uchun zаrur bo’lgаn g’оyalаr bilаn qurоllаngаn kishilаrning mаfkurаsi, e’tiqоdi, tаfаkkur uslubidir.
NАVRO’Z BАYRАMI – (fоrschаdа “Nаvro’z” yangi kun mа’nоsini аnglаtаdi) – o’zbеk, tоjik, оzаrbаyjоn, fоrs, hind vа bоshqа хаlqlаrning qаdimiy аn’nаviy yangi yil bаyrаmi. Bu bаyrаmni mоhiyati yangi yilni (21-22 mаrtgа to’g’ri kеlаdi) nishоnlаsh bаhоrning kirib kеlishi, dоv-dаrаhtlаrning, jоnzоdlаrning qish uyqusidаn uyg’оnib yayrаb – yashnаshi vа dеhqоnlаrning ekin-tikin ishlаrigа, dоn-dun ekish, еr hаydаsh ishlаrigа tаyyorgаrlik, tаbiаtning yangi uyg’оnishi kаbilаrdа o’z аksini tоpаdi.
|
| |
Retsidiv jinoyatlar - O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o'rta maxsus kasb-hunar ta'limi markazi

82
a) ilgari o'ta og'ir jinoyati uchun yoki ikki marta og'ir jinoyati uchun hukm qilinib, ularning har biri uchun besh yildan
kam bo'lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan shaxs tomonidan o'ta og'ir jinoyat sodir etilishi;
b) oldin-keyinligidan qat'iy nazar, og'ir yoki o'ta og'ir jinoyatlar uchun ularning har biriga besh yildan kam bo'lmagan
muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan shaxsning og'ir jinoyat sodir etishi o'ta xavfli retsidiv jinoyat,
deb topiladi.
Shaxsni faqat sudning hukmi bilangina o'ta xavfli retsidivist, deb topish mumkin. Bundan tashqari, shaxsni o'ta
xavfli retsidivist, deb topish uchun boshqa davlatlarning hukmlari ham e'tiborga olinadi. Shaxsni o'ta xavfli retsidivist,
deb topish bir qator huquqiy oqibatlarga sabab bo'ladi:
1) o'ta xavfli retsidivist tomonidan jinoyat sodir etganlik «Maxsus» qismning ko'p moddalarida qonun
chiqaruvchi
tomonidan tasniflovchi yoki alohida tasniflovchi belgi sifatida baho-lanadi;
2) o'ta xavfli retsidivist erkaklar ozodlikdan mahrum qilish tarzidagi jazoni maxsus tartibli koloniyalarda, ayollar esa,
qattiq tartibli koloniyalarda o'taydilar;
3) o'ta xavfli retsidivistlarga ozodlikdan mahrum etish jazosi muddatining bir qismini turma qamog'ida saqlash tarzida
o'tash tayinlanishi mumkin;
4) ularga nisbatan jinoiy javobgarlikdan yoki jazodan ozod etishni qo'llashning bir qancha cheklashlari belgilanishi
mumkin;
5) ularga nisbatan shartli
ravishda jazo tayinlash, jazo muddatidan ilgari shartli ozod etish va jazoni yengilrog'i bilan
almashtirish qo'llanilmaydi;
6) o'ta xavfli retsidivistlarga nisbatan sudlanganlikni olib tashlashning alohida tartibda belgilanadi.
Retsidiv jinoyat ham quyidagi huquqiy oqibatlarga sabab bo'ladi:
1) retsidiv jinoyat uchun jazo tayinlashda og'irlashtiruvchi holat sifatida Jinoyat kodeksining 56-moddasi, «n» bandi
asosida hisobga olinadi;
2) Jinoyat kodeksining 60-moddasida nazarda tutilgan qoidalar bo'yicha jazo tayinlashning alohida tartibiga sabab
bo'ladi;
3) shartli hukm qilishga to'sqinlik qiladi (Jinoyat kodeksining «Maxsus» qismi);
4) jazoni haqiqiy muddatini uzaytirish uchun, jazo o'tash muddatidan ilgari shartli ozod qilishda hisobga olinadi
(Jinoyat kodeksining 73-moddasi).
NAZORAT SAVOLLARI - O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o'rta maxsus kasb-hunar ta'limi markazi

83
Jinoyat kodeksining 35-moddasida bunday holatlarning umumiy tushunchasi va turlari berilgan. Ushbu
moddaning birinchi qismida: «qilmishda ushbu kodeksda nazarda tutilgan alomatlar rasmiy jihatdan mavjud bo'lsa-da,
lekin u ijtimoiy xavfli, g'ayriqonuniy yoki aybli bo'lmasa, qilmishning jinoiyligini istisno qiladigan holatlar, deb
topiladi», deyilgan.
Ushbu moddaning 2-qismida esa, qilmishning jinoiyligini istisno qiladigan holatlarning turlari ko'rsatilgan.
Bularga:
1) kam ahamiyatli qilmishlar (36-modda);
2) zarariy mudofaa (37-modda);
3) oxirgi zarurat (38-modda);
4) ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlash vaqtida zarar yetkazish (39-modda);
5) buyruq yoki boshqa vazifani ijro etish (40-modda);
6) kasb yoki xo'jalik faoliyatiga bog'liq asosli tavakkalchilik (41-modda).
O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o'rta maxsus kasb-hunar ta'limi markazi - bet 100

106
kodeksining 57-moddasiga ko'ra, yengilroq jazo tayinlanganda; Jinoyat kodeksining 44-moddasi, 3-qismiga ko'ra,
aybdor jarima jazosini ijro etishdan bo'yin tov-laganda, u qamoq jazosi bilan almashtiriladi.
Uncha ijtimoiy xavfli bo'lmagan jinoyatlar, ba'zi ehtiyotsizli orqasidan sodir qilingan jinoyatlar uchun shaxsga
nisbatan bunda tartibdagi qisqa muddatli jazoni qo'llash joizdir. Bu yerda asosiy masala shundan iboratki, birinchidan,
shaxsni axloq tuzatish muassasalariga yuborishning ijtimoiy salbiy oqibatlari oldi olinadi va ikkinchi tomondan, shaxsga
boshqa jazo turi bilan ta'sir etish orqali umumiy va maxsus prevensiya natijalariga erishib bo'lmasligi aniqlanganidek,
bu jazo turidan foydalanish maqsadga muvofiqdir.
Qamoqqa mahkum qilingan shaxs jazoning barcha muddatini O'zbekiston Respublikasi IIV tergov
izolatorlarining maxsus ajratilgan xonalarida o'taydi. Qamoqqa mahkum qilingan shaxs kasal bo'lib qolganida,
davolanishi yoki mahkumning xavfsizligini ta'minlash uchun uni bir muassasadan boshqasiga ko'chirish mumkin.
Qamoqqa mahkum etilganlar boshqa toifadagi aybdorlardan ajratilgan holda saqlanadi. Ularga ozodlikdan
mahrum qilish jazosi uchun belgilangan tartib qo'llaniladi. Qamoq jazosi qasddan sodir etilgan (qasddan badanga yengil
shikast yetkazish — 109-modda, qiynash — 110-modda, o'g'rilik — 169-modda) va ehtiyotsizlik orqasida sodir etilgan
jinoyatlar uchun ham (ehtiyotsizlik natijasida badanga o'rtacha og'ir yoki og'r shikast yetkazish — 111-modda)
qo'llaniladi. Qamoq jazosi jinoyat huquqi normalari sanksiyalarida boshqa jazo turlariga muqobil tarzda ko'rsatilgan.
Qamoq jazosiga hukm qilingan shaxslar hukm chiqarilgan joydagi maxsus qamoq uylarida jazoni o'tashadi.
Mahkumlar butun jazo muddatini, odatda, bitta qamoq uyida o'tashadi. Ular qamoq uyining xo'jalik xizmatiga oid
ishlarga xaftasiga to'rt soatgacha bo'lgan muddatga jalb etilishi mumkin. Mahkumlar ikki kishilik, to'rt kishilik yoki
umumiy kameralarda saqlanadi. Birinchi marta qamoq jazosiga hukm qilingan shaxslar ilgari qamoq yoki ozodlikdan
mahrum qilish jazosini o'tagan shaxslardan alohida saqlanadilar.
A) 1, 2, 3

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
107/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
103
104
105
106
107
108
109
110
...
246
A)
1, 2, 3
B)
1, 3, 4
C)
1, 4
D)
3, 4
E)
2, 3, 4
7. Maqnit sahəsinin enerjisinin riyazi ifadəsi necədir?
1 -
2 -
3 -
4 -
5 -
A) 2, 3, 4
B) 1, 4, 5
C) 3, 4, 5
D) 1, 3, 5
E) 2, 4, 5
Download
1,9 Mb.
1
...
103
104
105
106
107
108
109
110
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari - bet 77

167
Bu sxemada 11.3- rasmdagi sxemadagi kabi
VT2
tranzistor ishchi nuqtasini
emitterli stabillash qo‘llangan.
C6
kondensator qabul qilinadigan signal
chastotasida manfiy teskari aloqani bo‘lmasligini ta’minlaydi. Qator hollarda bu
kondensator kuchaytirgichning chiziqliligini oshirish uchun va radiochastota
kuchaytirgichining kuchaytirish koeffitsientini kamaytirmaslik uchun qo‘yilmaydi.
C2
kondensator
VT1
tranzistor bazasini o‘zgaruvchan tok bo‘yicha yerga
ulanishini ta’minlaydi.
C4
kondensator ta’minot manbaini o‘zgaruvchan tok
bo‘yicha filtrlanishini ta’minlaydi.
R1, R2, R3
rezistorlar
VT1
va
VT2
tranzistorlarning ishchi nuqtalarini aniqlaydi.
C3
kondensator
VT2
tranzistorning
baza zanjirini oldingi kaskaddan (kirish polosali filtridan) o‘zgarmas tok bo‘yicha
ajratadi. Kollektor zanjirining o‘zgarmas tok bo‘yicha yuklamasi bo‘lib
L2
drossel
xizmat qiladi. Umumiy bazali radiochastota kuchaytirgichidagi kabi kaskadli
kuchaytirgichning kirishi va chiqishida past chastota filtrlari qo‘llangan. Ularning
asosiy vazifasi kirish va chiqish qarshiliklarini 50 Om qiymatga o‘zgartirishni
ta’minlaydi.
U
kir - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

166
hosil qiladi, bu tranzistorning chiqish sig‘imi esa
C4
sig‘im bilan birga past
chastotali chiqish filtrini hosil qiladi.
11.6. Kaskadli radiochastota kuchaytirgichi sxemasi
Radiochastota kuchaytirgichining yana bir keng tarqalgan sxemasi kaskadli
kuchaytirgich sxemasi hisoblanadi. Bu sxemada ikkita tranzistorli kaskadlar –
umumiy emitterli va umumiy bazali sxemalar ketma-ket ulanadi. Bunday yechim
kuchaytirgichning o‘tish sig‘imi qiymatini qo‘shimcha kamaytirishga imkon
beradi. Kaskadli kuchaytirgichning eng keng sxemasi tranzistorli kaskadlar
orasidaga galvanik aloqali sxema hisoblanadi. Bipolyar tranzistorlarda yig‘ilgan
kaskadli radiochastota kuchaytirgichining sxemasiga misol 11.4- rasmda
keltirilgan.
11.4- rasm. Kaskadli radiochastota kuchaytirgichining sxemasi
U
kir
VТ2
U
chiq
L2
L3
L1
Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari - bet 79

169
Rezonansli RChKlar tanlovchan zanjirning rezonans chastotasida maksimal
K
0
kuchaytirishga ega bo‘ladi. Rezonans chastotadan farqli chastotalarda
kuchaytirish koeffitsienti
K
0
kuchaytirish koeffitsientidan kichik bo‘ladi.
Kuchaytirish koeffitsientining chastotaga bog‘liqligi uning amplituda-chastotaviy
xarakteristikasi deyiladi.
K
U
va
K
R
kuchaytirish koeffitsientlarini chastotalar
diapazoni bo‘yicha o‘zgarmas bo‘lishi muhim parametr hisoblanadi.
Shovqin
koeffitsienti
kuchaytirgichning
shovqin
xususiyatlarini
xarakterlaydi.
Kuchaytirgichdagi
fluktatsion
shovqinlar
manbalari
kuchaytirgichning kirish qarshiligi, tebranish konturlari, elektron va yarim
o‘tkazgichli asboblar hisoblanadi. Kuchaytirgich kirish qarshiligining shovqinlari
kirish shovqinlarini hosil qiladi, kuchaytirgich elementlarida hosil bo‘ladigan
shovqinlar esa o‘z shovqinlari deyiladi. Kichik o‘z shovqinlarili (
N
SH
<
2)
kuchaytirgichlarning shovqin xususiyatlari xarakteristikalari uchun
T
Sh
shovqin
harorati parametri ishlatiladi.
T
SH
shovqin harorati deganda kuchaytirgich kirishi
R
kir
qarshiligi quvvati kuchaytirgichning o‘z shovqinlarining quvvatiga teng
bo‘lgan shovqinlarni hosil qiladigan harorat tushuniladi:
T
Sh
= T
0
(N
Sh
- 1)
STABILITY (SOCIAL) – - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 79/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолSTABILITY (SOCIAL) – harmony in society, representatives(nations, groups, religions, social organizations,political parties and etc..)of the social units in peaceful harmony,the most important examples between various forces in society, the existence of the objectives in the field of social contract, creation of conditions for cooperation a strong partnership
BАYNАLMILАLCHILIK – (аrаbchа “Bаynаlmilаl”) – bаrchа millаt vа elаtlаrning tеngligi, hаmkоrligi, o’zgа millаtlаrgа hurmаt bilаn munоsаbаtdа bo’lish, ulаrdаn o’zini yuqоri qo’ymаslik, urf-оdаtаlаrni hurmаtlаsh vа h.k.lаr.
INTERNATIONALITY – (Arabian “baynalminal”) – cooperation and equality of all nations and foreigns, looking at with respect to any other nation, preventing highness, respecting traditions and etc…
BОZОR IQTISОDI – dеgаn so’z birinchi nаvbаtdа mulоqоt, gаplаshish, kеlishish, sаvdоlаshish, ikki tоmоngа to’g’ri kеlаdigаn umumiy nаrхni, rаqаmni, хulоsаni tоpish dеmаkdir. Bоzоr iqtisоdining аsоsiy shаrti vа tаlаbi - mumkin qаdаr ko’prоq vа mumkin qаdаr sifаtlirоq, rаqоbаtbаrdоsh mаhsulоt ishlаb chiqаrishdir.
MARKET ECONOMY – it is at first dialogue,agreed to talk,negotiate, to find price, numbers, conclusions which are corresponded to both sides The mainly condition of the market economy and demand – producing more competitive and quality products.
BОZОR IQTISОDIYOTIGА O’TISHDА O’ZBЕKISTОNNING YO’LI – Yevrоpа, Turkiya, Jаnubiy Kоrеya vа bоshqа mаmlаkаtlаr tаjribаlаrini o’rgаnish аsоsidа O’zbеkistоnning imkоniyatlаri, o’zigа hоsligi, hаlqimizning ruhiyati, milliy qаdriyatlаrini hisоbgа оlgаn hоldа, O’zbеkistоn mоdеlini vujudgа kеlishi tushunilаdi. I.А.Kаrimоv tоmоnidаn ishlаb chiqilgаn bеsh tаmоyil bu mоdеlning mоhiyatini оchib bеrаdi, ya’ni: dаvlаt bоsh islоhоtchi; iqtisоdning siyosаtdаn ustuvоrligi; qоnun ustuvоrligini jоriy etish; kuchli ijtimоiy siyosаt; bоzоr iqtisоdiyotigа bоsqichmа-bоsqich o’tish vа h.k.lаr.
THE WAY WHICH THROUGH THE TRANSITION TO A MARKET ECONOMY IN UZBEKISTAN – South Korea, Turkey, Europe and learning the basis of the experience of other countries, understanding opportunity of Uzbekistan and originality, psychology of our nation,counting our national traditions, occurrence of Uzbekistan model. Explains the essence of the five principles of this model by I.A.Karimov, that is : the state is the main reformer; introducing the priority of economic policy and the rule of the law; strong social policy; gradual transition to market economy and etc…
BUNYODKОR G’ОYA — jаmiyatni tаrаqqiyot sаri еtаklоvchi, turli guruh vа qаtlаmlаrni, millаtlаrni ezgu mаqsаd yo’lidа birgаlikdа hаrаkаt qilishgа undоvchi, аmаlgа оshirishning rеаl аsоslаri bo’lgаn g’оya.
|
| |
NATIONAL IDEOLOGY – - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 100/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолNATIONAL IDEOLOGY –it is called all opinions,views,moods,ideas, educations, a complate system of theories which supports the majority of citizens, representing the specific interests of the people living in the nation,aims to mobilize and unit them, help to ensure social stability and development of the nation.
MILLIY O’ZLIKNI АNGLАSH – hаr bir insоn o’zining bоshqа millаt vаkillаri bilаn tеngligini his qilishi mа’lum bir millаtgа mаnsubligini, yagоnа mоddiy vа mа’nаviy bоyliklаrgа egаligi vа dаvlаtgа hissiyotining shаkllаnishi, аvlоdlаr mеrоsidаn g’ururlаnishi, оnа yurt, vаtаn g’аlаbаlаridаn zаvqlаnishi, millаt shа’ni, qаdr – qimmаti, оbro’-e’tibоri, оr-nоmusining pоymоl etilishigа yo’l qo’ymаslik uchun yagоnа kuch bilаn birlаshishi, оnа tilini e’zоzlаshi vа bоshqаlаrdа o’z ifоdаsini tоpаdi.
NATIONAL SELF-CONSCIOUSNESS – it is founded in which each person feels its own sense of equality with other nation,a certain ethnicity,the dominion of a single material and spiritual wealth, form his emotion to his country, pride ancestors’s heritage, enjoy victories of homeland, the nation’s honor, dignity, prestige and attention to prevent violation of honor, only the power of unity and respect for mother tongue.
MILLIY G’URUR – bu mа’lum millаtning o’tmishi vа bugunigа tеgishli hаmdа millаt а’zоlаri tоmоnidаn tеrаn аnglаnib, umuminsоniyat tоmоnidаn e’tirоf etilgаn jаmi mоddiy vа mа’nаviy bоyliklаr, vаtаn (dаvlаt) shu millаtning o’zigа hоs bеtаkrоr tаriхi, tili, dini, shuningdеk, ulаrning turmushidа qаdrlаnib, аmаl qilinаdigаn jаmi milliy хususiyatlаr vа shulаr аsоsidа shаkllаngаn ilg’оr dunyoqаrаsh, bаrchа his-tuyg’ulаrdir.
NATIONAL PRIDE – all feelings which this- nation’s past and present and deep awardness by members of nation,mutual recognition by all the material and spiritual wealth, nation’s unique history, its language, religious also,the validity of the value of a life total national characteristics, formed on the basis of outlook.
|
| |
у=1/σ=К/К
0 - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

172
2. Radiochastota kuchaytirgichlarining vazifasi nimadan iborat?
3. Radiochastota kuchaytirgichlari qanday turlarga bo‘linadi?
4. Radiochastota kuchaytirgichlari qanday elementlarda yig‘iladi?
5. Kaskadlararo aloqa zanjirlarining vazifalarini sanab o‘ting.
6. Aperiodik kuchaytirgichlarning ishlash prinsipini tushuntiring.
7. Rezonans konturli RChKning prinsipial sxemasini tushuntiring.
8. Radiochastota kuchaytirgichlarning asosiy parametrlarini sanab o‘ting.
9. Ichki teskari aloqali kuchaytirgich sxemasini tushuntiring.
10. Kaskadli kuchaytirgich sxemasini tushuntiring.
NATIONAL IDEA – - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 99/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолNATIONAL IDEA – the form of idea which is embodied the past and the future of nationality and expresses nationality’s boons and aims and serves for sociality.
MILLАTLАRАRО TОTUVLIK – umumbаshаriy qаdriyat bo’lib, turli хil хаlqlаr birgаlikdа istiqоmаt qilаdigаn mintаqа vа dаvlаtlаr milliy tаrаqqiyotini bеlgilаydi, shu jоydаgi tinchlik vа bаrqаrоrlikning kаfоlаti bo’lib хizmаt qilаdi.
PEACE IN NATIONALITIES – it is a mutual value, it contemplates the national progress of countries and regions and it serves as incurance of peace and stability in that place.
MILLIY TАRBIYA – u yoki bu millаtni, elаtni tаshkil qiluvchi kishilаrning milliy mаdаniyatni, mеrоsni, qаdriyatlаrni, urf-оdаtlаrni, аn’аnаlаrni o’zlаshtirishdаgi fаоliyatini rivоjlаntirish bo’lib, u milliy оng vа milliy o’zlikni аnglаshning sub’еkti.
NATIONAL EDUCATION – improving activities which nations, national culture,traditions of the people, it subyect national consciousness,national self.
MILLIY MА’NАVIYAT– bu birоn millаtgа tеgishli bo’lgаn vа shu millаtning tеvаrаk–аtrоf hоdisаlаrigа bo’lgаn munоsаbаtlаridа аks etаdigаn mа’nаviy qаdriyatlаr bo’lib, ulаr: milliy оng vа milliy o’z-o’zini аnglаsh, milliy his-tuyg’ulаr vа g’urur, o’z yurtigа sаdоqаt, milliy urf-оdаtlаr, mаrоsimlаr, udumlаr, хаlq оg’zаki yoki yozmа bаdiiy, ilmiy аsаrlаr, mоddiy mаdаniy mеrоsi, tаrihiy оbidаlаr vа shu kаbilаrdа аks etаdi.
NATIONAL SPIRITUALITY - this spiritual traditions which any nation
and the surrounding of events of this nation ,reflects the relationship,they are transcribed in national consciousness,national self-consciuosness,national emotion and pride,loyalty to their homeland,national traditions,ceremonies,rites,oral and written,scientific works, intangible cultural heritage and historical monuments.
MILLIY MАFKURА – fuqаrоlаrning аksаriyati ko’pchiligining qo’llаb– quvvаtlаshigа sаzоvоr bo’lgаn, muаyyan hududdа yashаyotgаn hаlqning, millаtning tub mаnfааtlаrini ifоdа etаdigаn, ulаrni o’z оldigа qo’ygаn mаqsаdlаri sаri birlаshtirаdigаn vа sаfаrbаr etаdigаn, millаtning ijtimоiy bаrqаrоrligi vа tаrаqqiyotini tа’minlаshgа yordаm bеrаdigаn bаrchа fikrlаr, qаrаshlаr, kаyfiyatlаr, g’оyalаr, tа’limоtlаr, nаzаriyalаrining yaхlit tizimi milliy yoki umumilliy mаfkurа dеb аtаlаdi.
|
| |
Düsturlardan hansıları maqnit sahəsində təsir göstərən qüvvələri riyazi ifadə edir?

Düsturlardan hansıları maqnit sahəsində təsir göstərən qüvvələri riyazi ifadə edir?
Download
1,9 Mb.
bet
108/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
104
105
106
107
108
109
110
111
...
246
8. Düsturlardan hansıları maqnit sahəsində təsir göstərən qüvvələri riyazi ifadə edir?
1-
2-
3-
Download
1,9 Mb.
1
...
104
105
106
107
108
109
110
111
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Düsturlardan hansıları maqnit sahəsində təsir göstərən qüvvələri riyazi ifadə edir?
Download
1,9 Mb.
RChKning tanlovchanligi - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

170
K
tb
to‘g‘ri burchaklilik koeffitsienti
0,707 sathdagi o‘tkazish polosasini
berilgan
a
so‘nishdagi o‘tkazish polosasiga nisbatiga teng. So‘nish qiymati odatda
o‘nga karrali (10, 100, 1000 va h.k. yoki 20, 40, 60 dB) tanlanadi.
To‘g‘ri burchaklilik koeffitsienti 0,707 sathdagi o‘tkazish polosasini berilgan
0,1 sathdagi o‘tkazish polosasiga nisbatiga teng (11.6- rasm).
k
p0.1
= ΔF
0
/ ΔF
0.1
Boshqa to‘g‘ri burchaklilik koeffitsientilarini ham shunday tarzda aniqlash
mumkin:
k
p0.01
= ΔF
0
/ ΔF
0.01
;
k
p0.001
= ΔF
0
/ ΔF
0.001
11.6- rasm. 0,707 sathdagi o‘tkazish polosasini berilgan 0,1 sathdagi
o‘tkazish polosasiga nisbati
Signalning buzilishi
. RChKda, umuman radioqabul qilgichning o‘zida uchta
turlardagi buzilishlar bo‘lishi mumkin:
−
amplituda-chastotaviy buzilishlar, ular to‘liq tanlovchan tizimning shakli
orqali aniqlanadi;
−
faza-chastotaviy buzilishlar FChXning nochiziqliligi natijasi hisoblanadi;
U
kir - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

165
oshiradi. Kirish va chiqish sig‘imlari filtrning tarkibiga kiritiladi. Bunday
radiochastota kuchaytirgichi sxemasiga misol 11.3- rasmda keltirilgan.
11.3- rasm. Umumiy bazali tranzistordagi 50 Om kirish va chiqish qarshilikli
radiochastota kuchaytirgichining prinsipial sxemasi
Bu sxemada
R1 … R3
rezistorlar tranzistorning o‘zgarmas tok bo‘yicha
emitterli stabillashni amalga oshiradi.
C2
kondensator tranzistor bazasini yuqori
chastota bo‘yicha yerga ulanishini ta’minlaydi,
C3
kondensator esa ta’minot
zanjirlarini halaqitlardan himoyalaydi.
L2
drossel
VT1
tranzistor kollektorining
yuklamasi hisoblanadi. U ta’minot tokini
VT1
kollektor zanjiriga o‘tkazadi, lekin
bunda radiochastota o‘zgaruvchan toki bo‘yicha ta’minot manbaini ajratadi.
L1,
C1
va
C4, L3
past chastota filtrlari tranzistorning kirish va chiqish qarshiliklarini
50 Omga o‘zgartirilishini ta’minlaydi. Qo‘llanilgan past chastota filtri sxemasi
uning tarkibiga kirish yoki chiqish sig‘imini kiritishga imkon beradi.
VT1
tranzistorning kirish sig‘imi
C1
sig‘im bilan birga kuchaytirgichning kirish filtrini
Rezonans konturli RChKning prinsipial sxemasi

164
11.2- rasm. Rezonans konturli RChKning prinsipial sxemasi
11.5. Aperiodik RCHKning prinsipial sxemasi
Yuklamasi rezistorlardan tashkil topgan kuchaytirgichlar esa aperiodik
kuchaytirgichlar deb ataladi. Aperiodik kuchaytirgichlarning kuchaytirish
koeffitsienti rezonans kuchaytirgichlarning kuchaytirish koeffitsientidan doimo
kichik bo‘ladi.
Yuqori chastotalarda tranzistorlarning umumiy baza sxemasida ulanishi eng
yaxshi xarakteristikalarga ega. Bu sxemada tranzistor ichki teskari aloqa hisobiga
eng yaxshi chiziqlilikka ega. Bundan tashqari, uning chastotaviy xarakteristikasi
kengayadi. Kollektor-emitter o‘tishning kichik sig‘imi kuchaytirgich sxemasining
parazit o‘z-o‘zidan qo‘zg‘alishiga sharoitlarni hosil qilmaydi.
Sxemaning barqarorligini qo‘shimcha oshirishga tranzistorli kaskadning
kirishi va chiqishiga past chastotali filtrlarni qo‘yilishi bilan erishiladi. Bu filtrlar
tranzistor kuchaytirish xususiyatlarini saqlaydigan butun chastotalar polosasiga
mo‘ljallanadi. Natijada butun chastotalar polosasida fazalarning balansi
bajarilmaydi va o‘z-o‘zidan qo‘zg‘alish mumkin bo‘lmaydi. Bu filtr tranzistorning
kirish va chiqish qarshiliklarini 50 Om standart qarshilikka o‘zgartirishni amalga