Новый документ - bet 2

Dizayn - loyihani yaratish uchun muhandislik
faoliyati, ya'ni. taklif etilayotgan texnik ob'ekt
(tizim) prototipi. Loyihalash jarayonida
kelajakdagi texnik ob'ektni chizma va boshqa
dizayn ramziy vositalari darajasida dastlabki
o'rganish va ishlab chiqish to'g'ridan-to'g'ri
materialda mahsulotni ishlab chiqarish va
uning prototiplarini sinovdan o'tkazmasdan
amalga oshiriladi.
Qurilish - kelajakdagi texnik ob'ekt (tizim)
uchun turli xil variantlarning prototiplarini
yaratish, sinovdan o'tkazish va ishlab
chiqishdan iborat muhandislik faoliyati. U
ishlab chiqarishning soddaligi va tejamkorligi,
foydalanish qulayligi, ma'lum o'lchamlarga
muvofiqligi, mavjud strukturaviy elementlar
kabi talablarni hisobga olgan holda
hisob-kitoblar, tahlil va sintez operatsiyalari
bilan birga keladi. Prototip asosida dizaynni
yakuniy bosqichida bog'laydigan dizayner
ma'lum bir ishlab chiqarishda ob'ektni ishlab
chiqarishning o'ziga xos xususiyatlarini hisobga
oladigan o'ziga xos xususiyatlarni hisoblab
chiqadi.
Dizayn - estetik xususiyatlarga ega texnik
ob'ektlarni yaratish bo'yicha dizayn va badiiy
faoliyat. Dizayn sanoat mahsulotlarining badiiy
dizaynini, foydalanuvchining hayotiy faoliyatini
ushbu mahsulotlar bilan modellashtirishni va
inson va madaniyat munosabatlarini (moda,
uslub, iste'molchi qadriyatlari va boshqalar)
modellashtirishni birlashtiradi. Shu sababli
dizayner faoliyati bevosita texnika, tabiiy va
gumanitar fanlar yutuqlaridan keng foydalanish
bilan bog‘liq.
Har bir muhandis texnik ijodkorlik usullarini
yaxshi bilishi kerak. Albatta, texnik
muammolarni hal qilishning ishonchli va
universal usulini topishga, kashfiyotlar va
ixtirolarni qiyinchiliksiz amalga oshirishga
imkon beradigan qandaydir algoritmni qurishga
umid qilish soddalik bo'lardi. Shu bilan birga,
qidiruv loyihalash va qurish usullari ishlab
chiqilmoqda. Yangi ilmiy intizom paydo
bo'lmoqda - texnik evrilogiya. U texnik ijodkorlik
dialektik jarayon ekanligini, uning tavsifi
dialektik qarama-qarshilik, fikrlash tajribasi,
ideallashtirilgan ob'ekt va boshqalar kabi
tushunchalarni o'zlashtirishni talab qiladigan
haqiqatni ishonchli tarzda ko'rsatadi.Usul
voqelikni amaliy va nazariy o'zlashtirish
qoidalari, usullari va operatsiyalari yig'indisi
sifatida birinchi navbatda ob'ektiv ravishda
haqiqiy bilimlarni olish va asoslash uchun
xizmat qiladi. Fanda qo`llaniladigan usullar
uning etukligi va mukammalligi mezoni, unda
shakllangan munosabatlar ko`rsatkichidir.
Uning rivojlanish tarixi, ijod psixologiyasi
shundan dalolat beradiki, bilishda yangilik
nafaqat shaxslarning psixologik fazilatlarini
yaxshilash, balki ishonchli mehnat usullarini
ixtiro qilish va takomillashtirish orqali ham
tug'ilgan. "Yaxshi usul bilan unchalik iqtidorli
bo'lmagan odam ko'p ish qilishi mumkin.
Yomon usul bilan esa daho odam behuda
ishlaydi va qimmatli aniq ma'lumotlarni
olmaydi", deb yozgan I.P. Pavlov (36, 16-bet).
Leonardo da Vinchi to'g'ri ta'kidlaganidek,
usullar ixtirochi va tadqiqotchilarga o'zlariga va
boshqalarga imkonsiz narsalarni va'da
qilishlariga to'sqinlik qiladi.
Usullarning tabiati asosan tadqiqot mavzusi,
qo'yilgan vazifalarning umumiylik darajasi,
to'plangan tajriba va boshqa omillar bilan
belgilanadi. Bir tadqiqot yo'nalishi uchun mos
usullar ushbu sohalarda maqsadlarga erishish
uchun mos emas. Shu bilan birga, ayrim
fanlarda o‘zini yaxshi isbotlagan usullarning
o‘ziga xos muammolarini hal qilish uchun
boshqa fanlarga o‘tkazilishi natijasida ko‘plab
ajoyib yutuqlarga guvoh bo‘lmoqdamiz.
Shunday qilib, qo'llaniladigan usullarga
asoslangan fanlarni farqlash va
integratsiyalashuvining qarama-qarshi
tendentsiyalari mavjud.
Usullar haqidagi ta'lim deyiladi metodologiyasi.
U ularni tartibga solishga, tizimlashtirishga, turli
sohalarda qo'llash maqsadga muvofiqligini
aniqlashga, muayyan ilmiy maqsadlarni
amalga oshirish va pirovard natijada yangi
ob'ektiv haqiqat va asoslangan bilimlarni olish
uchun qanday shartlar, vositalar va harakatlar
zarur va etarli degan savolga javob berishga
intiladi.
Usulning tuzilishida qoidalar markaziy o'rinni
egallaydi. Qoida muayyan maqsadga
erishilganda harakatlar tartibini belgilaydigan
retsept mavjud. Gegelning fikricha, qoida
xususiyni umumiy bilan birlashtirishdir. Qoida -
bu ma'lum bir mavzu sohasidagi naqshni aks
ettiruvchi pozitsiya. Ushbu naqsh shakllanadi
|