FOYDALANGAN ADABIYOTLAR - Jizzax davlat pedagogika universiteti

FOYDALANGAN ADABIYOTLAR
1.
Тоштемирова C.А. (2020) Таълим сифати самарадорлигини оширишда
инновацион ғояларнинг ахамияти. Муғаллим ҳәм узликсиз билимлендириу, 1(1). 56-61.
2.
Селезнева Н.А. Качество высшего образования как объект системного
исследования: лекция-доклад. - М.: 2001. – 79 с.
3.
Nazarova F.,Jurayev A “Ta’lim sifatini ta’minlashda halqaro tajribalar” o‘quv
uslubi majmua Toshkent – 2021 32-bet.
4.
Эркаева Г.П. Таълим сифатини оширишда хорижий ҳамкорлик // Ta`lim, fan
va innovatsiya. Тошкент. 2015. №3. 27-30 б.
OLIY TAʼLIM MUASSASALARIDA TA’LIM SIFATI NAZORAT
QILISH JARAYONI
Nurmanova Lola Ibragimovna
JDPU Ta’lim muassasalarining boshqaruvi magistrati
Ta'lim sifati - bu kompetentsiya va kasbiy ongning izchil va amaliy jihatdan samarali
shakllanishini belgilovchi ta'lim jarayoni xususiyatlarining yig‘indisidir. Bu yerda
xususiyatlarning uchta guruhini ajratib ko‘rsatish mumkin: ta'lim maqsadiga erishish
potentsialining sifati, kasbiylikni shakllantirish jarayonining sifati va ta'lim natijasi sifati.
474
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
Potensialning sifati ta’lim maqsadining sifati, sifati kabi xususiyatlarda ifodalanadi ta'lim
standarti, ta’lim dasturining sifati, o‘quv jarayonining moddiy-texnik bazasi sifati, professor-
o‘qituvchilar tarkibi, abituriyentlar sifati, axborot-metodik bazasining sifati.
Kasbiylikni shakllantirish jarayonining sifati - ta'lim texnologiyasining sifati, o‘quv
jarayonini nazorat qilish, o‘qituvchilar tarkibini ijodkorlik va samaradorlikka rag‘batlantirish
sifatidir.
Ta'lim natijasining sifati - kasbiy mahoratni bilish, individual qobiliyat va xususiyatlarni tan
olish va amalga oshirish, ish bilan ta'minlash, martaba va ish haqi, o‘z-o‘zini tarbiyalash
metodologiyasini o‘zlashtirish, bilim, amaliy ko‘nikmalar.
Bu xususiyatlarning har biri alohida tahlil qilish va uni o‘lchash va baholash imkoniyatlarini
o‘rganishni, uni ta'lim jarayonini tashkil etish amaliyotida hisobga olishni talab qiladi.
Ta'lim sifati umumlashtirilgan ta'rifda va uning yakuniy taqdimotida mutaxassisning
iqtisodiy rivojlanishning hozirgi bosqichi talablariga muvofiq, ma'lum bir davrda kasbiy faoliyatni
amalga oshirish qobiliyatini aks ettiruvchi vakolatlar va kasbiy ongning xususiyatlari to‘plamidir.
samaradorlik darajasi va kasbiy muvaffaqiyat, kasbiy faoliyat natijalari uchun ijtimoiy
mas'uliyatni tushunish bilan.
Ta'lim sifatini tushunish nafaqat kasbiy bilimlarning mavjudligini, balki umuman ta'limning
tabiati va darajasini, tashkiliy madaniyatni, boshqaruv faoliyatiga roli va funktsional tayyorligini,
muammolarni tan olish va tushunish qobiliyatini o‘z ichiga oladi. ijodiy izlanish ularning oqilona
qarori, o‘z-o‘zini tarbiyalash qobiliyatlari. Ta'limning natijasi, pirovardida, kasbni anglash va
ijtimoiy mas'uliyatdir.
Ta'lim sifati nafaqat natija bilan tavsiflanadi ta'lim faoliyati– mutaxassis – oliy ta’lim
muassasasi bitiruvchisining xossalari, shuningdek, ta’lim maqsadi, mazmuni va metodikasi,
tashkil etilishi va texnologiyasiga bog‘liq bo‘lgan ushbu natijani shakllantirish omillari. Bularning
barchasi o‘ziga xos xususiyatlar bo‘lib, ularning shakllanishiga ongli ravishda ta'sir qilish kerak,
shuning uchun ularni nazorat qilish kerak. Ta'lim har bir universitetda bo‘lishi kerak bo‘lgan sifat
menejmenti tizimiga muhtoj. Bunday tizimni zamonaviy tizimsiz amalga oshirish mumkin emas.
Integratsiyalashgan tizim umumiy ta'lim sifatini ham, uning barcha tarkibiy qismlarini ham
alohida baholashni nazarda tutadi.
Baholash qanchalik aniq qurilsa va ko‘proq xususiyatlar hisobga olinsa, ta'lim sifatini
boshqarish shunchalik muvaffaqiyatli bo‘lishi mumkin. O‘z navbatida, menejment uning
maqsadlari va ularga erishish usullari, funktsiyalari, vakolatlari va ta'lim sifati uchun
javobgarligini tavsiflovchi metodologiyasi va tashkil etilishiga bog‘liq.
Sifatni boshqarish bo‘yicha xalqaro tajriba mavjud bo‘lib, u umumiy (umumiy) sifat
menejmenti TQM tizimi bilan ifodalanadi. Ushbu tizimdan foydalanish mumkin, lekin faqat ta'lim
jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlarini va Rossiya boshqaruvi shartlarini hisobga olgan holda.
Sifat menejmenti tizimi rasmiy va norasmiy asosga ega bo‘lishi mumkin. Birinchisi
majburiy me'yoriy-huquqiy hujjatlar va standartlar majmuini belgilaydi, ikkinchisi - xodimlarning
sifat muammolariga ijtimoiy-psixologik munosabati, ijodkorlik va tashabbus muhiti. Sifatni
nafaqat talab qilish va nazorat qilish, balki motivatsiya qilish ham kerak.
Ta’lim sifatini boshqarish tizimini birdaniga joriy etib bo‘lmaydi. U izchil, bosqichma-
bosqich, shakllanish va rivojlanish dasturiga muvofiq shakllantiriladi. Ta'lim sifatini tushunish
uchun uchta bilim darajasining mavjudligini hisobga olish juda muhimdir. Sifat menejmenti ushbu
darajalardan biriga yo‘naltirilgan bo‘lishi mumkin va bu holda sifatni baholash ushbu holatni
hisobga olishi kerak.
Taʼlim sifati boʼyicha turli tushuncha va turli yondashuvlar mavjud. Xususan, akademik
А.Novikov fikricha, «Taʼlim sifati deganda - meʼyoriy talablar, ijtimoiy va shaxs ehtiyojlariga
mos keladigan taʼlim natijasi darajasini ifodalovchi kӯrsatkichlar tizimi tushiniladi».[2] Bundan
tashqari, А.M. Katsnning fikriga koʼra “Taʼlim sifati shaxs, jamiyat va davlatning belgilangan
talablarini qondirish darajasini ifodalovchi taʼlim elementlari yigʼindisi” hisoblanadi.
|