nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Raqamli iqtisodioyt - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 179/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Raqamli iqtisodioyt sharoitlarida raqobat kurashining tuzilishi va harakteri ham butkul o’zgarib ketadi. Aniq va ravshan qilib ta’kidlash mumkinki, raqamli iqtisodiyot va elektron tijoratning yangi texnologiyalari ta’sirida biznes-modellar ham o’zgarib ketadi. Masalan, yo’lovchilar tashish bozoridagi agregator-kompaniyalar (GettTaxi, Yandex.Taxi kabilar) transport kompaniyalaring ish faoliyatiga ko’pgina o’zgarishlar kiritib, ularni iste’molchilarga ancha yaqinlashtirishga erishdilar. Oziq-ovqat yetkazib berish kompaniyalari ham sotuvchilarni iste’molchilarga yaqinlashtirb berdilar va raqobatli bozorda katta muvaffaqiyatlarga erishdilar. Bularning natijasida an’anaviy off-layn kompaniyalar o’z bizneslarini transformatsiya qilishga yohud on-laynga o’tishga majbur bo’ladilar. Bu holat esa tadbirkorlarga internetda o’z bizneslarini tashkil qilishga undaydi. Hozirgi davrda elektron tijorat kanallarining qandayligiga bog’liq ravishda AMAZON yoki OZON singari to’la on-layn
kompaniyalar, ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, eBay, AVITOlar yohud an’anaviy of-line biznesga o’z elektron tijorat kanallarini joylashtirgan savdo tarmoqlari, internet magazinlar va logistik kompaniyalar mavjud.
Raqamli iqtisodiyot tezkor biznes-analitika tahlili asosida biznes uchun yangi g’oyalar qidirish hamda mijozlar bilan teskari aloqani amalga oshirish imkoniyatini yaratib berdi. Bu esa potentsial mijozlarning innovatsion kutishlariga nisbatan reaktiv ravishda ta’sir qilish imkonini yaratdi. Bunday ishlar natijasida Google Analitics va Яндекс.Метрика kabi bepul servislar hosil bo’ldi.
Raqamli iqtisodiyot innovatsiyalarning hayotiy tsikli ancha kamayishi bilan ham tavsiflanadi. Bu esa ko’plab yangi smartfonlar modellarining, kompyuterlarning, mobil ilovalarning, komp’yuter o’yinlarining yangi versiyalarining tezkorlik bilan paydo bo’lishiga turtki bo’ladi. Bir qancha olimlar va mutahassislarning fikrlaricha, transportda ham yangi innovatsion transport tizimlari paydo bo’lishi kutilmoqda. Masalan, magnit-levitatsion vositalar, vakuumli transport vositalari, Hyperloop tizimlar va boshqalar bularga yaqqol misol bo’lishi mumkin.
|
| |
Raqamli prodyuser - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 178/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020Raqamli prodyuser – ko’p platformali murakkab medialoyihalarni boshqaradi, hamda ishlab chiqarishdagi raqamli imkoniyatlarni amalga oshiradi, mobil ilovalar, mul’timedia adabiyotlar, videoo’yinlar, onlayn kurslar va web-seriallar yaratadi.
Raqamli iqtisodiyotning asosiy ko’rsatgichlari va rivojlanishining o’ziga hos hususiyatlari:
Internet paydo bo’lmasdan avval mumkin bo’lmagan yangi turdagi hizmatlarning yuzaga kelishi.1990 yildan hozirgi davrgacha qadar internet tarmog’i va information texnologiyalar imkoniyatlaridan foydalanishga asoslangan bir qancha yangi mahsulotlar va hizmatlar bozorlari paydo bo’ldi. Masalan, messenjerlar, agregatorlar, internet qidiruv tizimlari, internet reklama, elektron couching, elektron ta’lim va boshqalar. Yangi turdagi hizmatlarning paydo bo’lishiga yaqqol misol bo’lib, elektron savdoni keltirishimiz mumkin. 2017 yil ma’lumotlariga ko’ra, elektron savdo Angliyada 13.6% ini, Germaniyada 13,1% ni, Rossiyada chakana savdonng 4,2% ni va Xitoyda 9.6% ni tashkil qilgan. Xitoy internet savdosining 2015 yildagi aylanmasi esa 400 millard dollar atrofida bo’lganligi qayd etilgan. Hozirgi davrda ijtimoiy tarmoqlarning ham ommaviyligi borgan sari ortib bormoqda. Jamiyatning rivojlanishi elektronbiznesning rivojlanishi va boshqarilishi uchun yangidan-yangi imkoniyatlar yaratib bermoqda. Masalan, ma’lumotlarni bulutli usulda saqlash va ularni boshqarish
hizmatlari biznes uchun misli ko’rilmagan imkoniyatalar yaratib bermoqda.
Endi firma va tashkilotlar ish yuritish uchun ofis maydonlari, data-markazlar talab qilmaydilar, information tizimlar yaratishga esa katta miqdordagi investitsiyalar jalb qilishning hojati qolmaydi.
Elektron biznes sohasidagi kompaniyalarning kapitalizatsiyasi foydalanuvchilar soniga va ular sonining ko’payishiga bog’liq bo’lib qoladi. Bu esa kompaniyalarga sotuvdan katta miqdordagi daromad olinishlariga sabab bo’ladi. Masalan, YouTube bir kunda 100 million so’rov oladi, Facebookda esa 2 milliarddan ko’p ishtirokchilar mavjud. Huddi shu juda katta foydalanuvchilar guruhini qamrab olish nafaqat kapitalizatsiyani ko’paytiradi, balki reklamada ham katta miqdordagi mablag’ ishlab olishga sabab bo’ladi. Masalan, 2015 yilda Facebook reklamaning o’zidan 26,9 milliard dollardan ortiq mablag’ ishlab oldi. 2016 yil natijalari bo’yicha Facebookning yillik daromadi 27,6 milliard dollarni tashkil qilib, sof foyda 10,2 milliard dollarni tashkil etgan. Shunday qilib, raqamli iqtisodiyot – yangi iqtisodiy muhit bo’lib, u biznes uchun yangi va juda katta imkoniyatlar yaratib beradi.
|
| |
Mavzu Amaliy faoilayatga oid kompitentlik RAXIMOVA  MUNAVVAR  TEXNOLOGIYA

Mavzu Amaliy faoilayatga oid kompitentlik
Download
9,91 Mb.
Sana
28.05.2024
Hajmi
9,91 Mb.
#256023
Bog'liq
RAXIMOVA MUNAVVAR TEXNOLOGIYA
404
Not Found
Not Found
The requested URL was not found on this server.
Apache/2.4.41 (Ubuntu) Server at 46.4.103.117 Port 80
Download
9,91 Mb.
Download
9,91 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu Amaliy faoilayatga oid kompitentlik
Download
9,91 Mb.
HOW TO CREATE A GOOD HABIT

Inversion of the 2nd Law: Make It Unattractive
2.4: Reframe your mind-set. Highlight the benefits of avoiding your bad habits.
Inversion of the 3rd Law: Make It Difficult
3.6: Increase friction. Increase the number of steps between you and your bad habits.
3.7: Use a commitment device. Restrict your future choices to the ones that benefit you.
part,” he said, “I start slacking almost immediately.”

|
part,” he said, “I start slacking almost immediately.”Bog'liq atomic-habits part,” he said, “I start slacking almost immediately.”
Three months later, after hitting his targets for Q1, Harris upgraded his
goals. The consequences escalated, too. If he missed his carbohydrate and
protein targets, he had to pay his trainer $100. And if he failed to weigh
himself, he had to give his wife $500 to use as she saw fit. Perhaps most
painfully, if he forgot to run sprints, he had to dress up for work every day
and wear an Alabama hat the rest of the quarter—the bitter rival of his
beloved Auburn team.
The strategy worked. With his wife and trainer acting as accountability
partners and with the habit contract clarifying exactly what to do each day,
Harris lost the weight.
*
To make bad habits unsatisfying, your best option is to make them
painful in the moment. Creating a habit contract is a straightforward way to
do exactly that.
Even if you don’t want to create a full-blown habit contract, simply
having an accountability partner is useful. The comedian Margaret Cho
writes a joke or song every day. She does the “song a day” challenge with a
friend, which helps them both stay accountable. Knowing that someone is
watching can be a powerful motivator. You are less likely to procrastinate or
give up because there is an immediate cost. If you don’t follow through,
perhaps they’ll see you as untrustworthy or lazy. Suddenly, you are not only
failing to uphold your promises to yourself, but also failing to uphold your
promises to others.
You can even automate this process. Thomas Frank, an entrepreneur in
Boulder, Colorado, wakes up at 5:55 each morning. And if he doesn’t, he
has a tweet automatically scheduled that says, “It’s 6:10 and I’m not up
because I’m lazy! Reply to this for $5 via PayPal (limit 5), assuming my
alarm didn’t malfunction.”
We are always trying to present our best selves to the world. We comb
our hair and brush our teeth and dress ourselves carefully because we know
these habits are likely to get a positive reaction. We want to get good grades
and graduate from top schools to impress potential employers and mates
and our friends and family. We care about the opinions of those around us
because it helps if others like us. This is precisely why getting an
accountability partner or signing a habit contract can work so well.
Chapter Summary
The inversion of the 4th Law of Behavior Change is make it
unsatisfying.
We are less likely to repeat a bad habit if it is painful or unsatisfying.
An accountability partner can create an immediate cost to inaction. We
care deeply about what others think of us, and we do not want others
to have a lesser opinion of us.
A habit contract can be used to add a social cost to any behavior. It
makes the costs of violating your promises public and painful.
Knowing that someone else is watching you can be a powerful
motivator.
|
| |
Avtomobillarni iqlimi issiq sharoitlarda e

91
Avtomobillarni yozning issiq kunlarida ekspluatatsiya qilishda,
ha-voning tarkibida
changni
ko’pligi yana bir muammoni tug’diradi.
Jumhuriyatimizda yildan-yilga yo’llar ko’payib bormoqda, lekin shu bilan birga ko’p
oblastlarda yo’llarning yarmidan ko’pi qattiq qoplamsizdir. Bu esa havo tarkibidagi chang
zarrachalarining ko’payishiga sabab bo’ladi.
Yozning issiq kunlarida havoning tarkibidagi changning miqdori,III kategoriyali yo’llarda
1.5, tuproqli yo’llarda 3.6 g/mm3 ga etadi. Havo tarkibida
chang zarrachalarining qiymati, qattiq
shamol paytlarida yanada oshadi.
Eng qattiq shamol, ko’proq Yangier atrofida bo’lib, u erda shamolning tezligi 45 m/sek ga
etadi. Bu shamol 1-2 kundan 3-4 kungacha to’xtovsiz esishi, baozi paytlarida esa 6 kungacha
davom etishi mumkin.
Buning natijasida chang va qum, ishqalanib ishlaydigan qismlar
orasiga tushib, u erlarda
yoyilishni oshishiga olib keladi. qattiq shamol paytlarida, havo tarkibidagi chang 17 g/m3 gacha
ko’tariladi. Bu zarrachalarning kattaligi 60 mkm etadi. Chang zarrachalari yonilg’i baki, moy
quyish naychasi va salniklar orqali, brikmalar orasiga tushib yoyilishni kuchaytiradi.
Bundan tashqari kunning issiq paytida
agregat va mexanizmlaridagi
Elektron tijoratda xavfsizlikni ta’minlovchi tavsiyalar

|
Elektron tijoratda xavfsizlikni ta’minlovchi tavsiyalar
|
bet | 76/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020 Elektron tijoratda xavfsizlikni ta’minlovchi tavsiyalar
Yuqorida aytilgan barcha ma’lumotlarni jam qilgan xolda foydalanuvchining internetda ishlash xavfsizligi darajasini oshirish uchun quyidagi tavsiyalarga rioya etish talab qilinadi:
Eng yangi antivirus bazasiga ega bo’lgan antivirus dasturlarni kompyuterga o’rnatish va uning yordamida yangi va eski faylllarni tekshirib chiqish;
Foydalanilayotgan operatsion tizimlarning yangi versiyalari bo’yicha ma’lumotlarni bilish va ularga yangilangan himoya imkoniyatlarni qo’shib qo’yish;
Operatsion tizimni shunday sozlash lozimki, unda tarmoqda xavfsiz ishlash imkoniyatalari ta’minlansin;
Iloji boricha eski operatsion tizimlardan voz kechish va yangilarini ishlatish;
Doimiy ravishda tarmoqda ishlash bo’yicha amaliy dasturlarni yangilash, shu jumladan, internet-brauzerni, pochta dasturlarini va boshqalarni;
Kompyuter viruslari, xavfli dasturlar va tarmoq xujumlari boshqa vositalarning ta’sirini minimallashtirish maqsadida elektron pochtani, brauzerni va pochta mijozlari servislarining ko’rsatgichlarini sozlash (nastroyka qilish);
Ishonchga sazovar bo’lmagan manba’lardan (noma’lum web-saytlardan, elektron pochta orqali jo’natilganlar, telekonferentsiya va muloqot tizimlaridan) olingan fayllarni kompyuterga joylashtirmaslik va ularni saqlamaslik. Shubxali faylllarni darxol yuqotish;
Pochta ma’lumotlari olinmaganligi xaqidagi ma’lumotlarda buning sababiga e’tibor bering va agar bu ma’lumotlar kompyuteringizdagi fayllarda virus mavjudligiga ishora qilgan taqdirda tegishli antivirus amallarni bajaring;
Imkoniyat boricha tizimda parollarni (internet bilan ulanish, elektron pochtaga kirish va boshqalar uchun kerak bo’lgan login va parollarni) saqlamang yoki ularni tez-tez o’zgartirib turing;
Doimiy ravishda juda muxim ma’lumotlarning rezerv nusxalarini olib qo’ying;
Yoningizda doimo tizimni yuklash disklari bo’lsin va agarda kompyuteringiz virus bilan zararlangan bo’lsa, tizimni disk orqali ishga tushirib, antivirus orqali tekshiring;
Eng foydali bo’lgan va aqlga muvofik bo’lmagan takliflar ko’pchilik xollarda firibgarchilik bo’lib chiqadi;
Moliyaviy piramidalar bilan ishlash ko’pchilik xollarda kattagina mablag’larni osonlik bilan yo’qotishga olib keladi.
BOB. KRIPTOVALYUTALAR BOZORIDAGIELEKTRON
|
| |
MRP, Material Requirements Planning (moddiy resurslarga rejalashtirish talablari) -

|
MRP, Material Requirements Planning (moddiy resurslarga rejalashtirish talablari) -
|
bet | 172/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiMRP, Material Requirements Planning (moddiy resurslarga rejalashtirish talablari) - PTO ma’lumotlarini, inventarizatsiya ma’lumotlarini va materialga bo‘lgan ehtiyojni hisoblash uchun bo‘sh vaqt rejasini ishlatib, materiallarga talablarni rejalashtirish metodologiyasi.
MRP II, Manufacturing Resource Planning resurslarni rejalashtirish) - ishlab chiqaruvchi kompaniyaning resurslarni rejalashtirish metodologiyasi. Bu MRPning rivojlanishi. Ideal holda mahsulotlarni tezkor rejalashtirish, moliyaviy rejalashtirish bilan shug‘ullanadi va modellashtirish xususiyatiga ega. U bir qator funksiyalardan iborat bo‘lib, ularning har biri qolganlari bilan bog‘liq: biznesni rejalashtirish, sotish va operatsiyalarni rejalashtirish, hajmli rejalashtirish, materialga bo‘lgan ehtiyojni rejalashtirish, imkoniyatlarni rejalashtirish, shuningdek quvvatni qo‘llab-quvvatlash tizimlari va moddiy resurslar.
OBI, Open Buying on the Internet (Internetda ochiq savdo) - OBI konsortsiumi tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan B2B modeliga muvofiq Internetda xavfsiz, mos keladigan savdo uchun standart.
RSA, Rivest-Shamir-Adleman (Rivest-Shamir-Adleman) - bu RSA Data Security tomonidan ishlab chiqilgan assimetrik shifrlash usuli.
SET, Secure Electronic Transactions xavfsiz elektron tranzaktsiyalar) - raqamli imzolar va sertifikatlardan foydalanishga asoslangan va Internetning yuqori tarmoqlarida kredit karta to‘lovlarini himoya qilish uchun standartlar to‘plami. Visa va MasterCard tomonidan 1996-yilda ishlab chiqilgan. S-HTTP, Secure HyperText Transfer Protocol (Secure Hypertext Transfer Protocol) - bu web-sayt va web-brauzer o‘rtasida uzatiladigan ma’lumotlarni shifrlash, shuningdek server va mijoz autentifikatsiyasini ta’minlaydigan HTTP protokolining kengaytirilgan versiyasidir.
Site Frequency (saytga tashriflar chastotasi) - o‘rtacha qiymat, bu tashrif buyuruvchilar veb-saytga qanchalik tez-tez tashrif buyurishini ko‘rsatadi. Bu noyob foydalanuvchi tomonidan muayyan vaqt davomida saytga tashriflarning o‘rtacha soniga nisbati sifatida hisoblanadi.
|
| |
Elektron tijoratda sun’iy intellekt

|
Elektron tijoratda sun’iy intellekt
|
bet | 58/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Elektron tijoratda sun’iy intellekt
Sun’iy intellektga asoslangan qidiruv : ular brendlaruchun iste’molchilarning taxminlarini oldindan ko‘rish va mijozning qidiruv tajribasini shaxsiylashtirishga imkon beradi, bunda qidiruvni oshirish, buyurtmachilarning o‘rtacha miqdori va qidirish savdosinito‘plangan ma’lumotlar asosida samaradorligini oshirish (savdo-sotiq bilan bog‘liq savdo tizimini optimallashtirish, savdo-sotiqni rag‘batlantirish).
Sun’iy aql asosida yangi mijozlarni jalb qilish imkoniyati: pochta va Internet orqali olingan ma’lumotlarni o‘rtasida,internetkampaniya, pochtamaktublari va raqamli reklama kanallaryordamida"bog‘liqligini" ta’minlaydivashu yangi mijozlarni jalb qilish uchun vaqtni haftalardan bir necha soatgacha kamaytirib, maqsadli reklamaning aniqy o‘naltirilganligi yordamida konversiya ko‘rsatkichlarini oshiradi, reklama byudjetini optimallashtiradi.
ISV hamkorlari uchun yangi integratsiya darajalari: texnologik sheriklarga SaaS- dan ustunlik qilish va raqamli innovatsiyalar orqali elektron tijorat platformalarini kengaytirish va bozorga chiqish vaqtini qisqartirish bo‘yicha standartlashtirilgan integratsiya modellarini joriy qilish imkonini beradi.
Mijozlarga xizmat ko‘rsatishda sun’iy aql
Virtual yordamchi: bilimni boshqarish strategiyasini takomillashtiradi tez-tez so‘raladigan savollar javob berib turadi, oldingi muloqot mazmun-mohiyati va tarihini saqlab call-markaz xodimga servis talablarni yo‘naltirish vazifasini bajaradi, tahlil va monitoring qilish uchun interfeys orqali qimmatli ma’lumotlar taqdim etadi.
Video chat imkoniyatlari: korporativ darajada yuqori sifatli video mashg‘ulotlarini ta’minlaydi, mijozlarni qo‘llabquvvatlash uchun tanish vositalarni, vazifa va boshqaruv vositalar yagona platformasida yaratilgan mijozlarga xizmat ko‘rsatish kanallarini va videoni integratsiyasini tartibga soladi.
Sun’iy intellekt kompaniyalarga mijozlar tajribasini boshqarish va biznesni o‘zgartirish tashabbuslarini boshqarishda yanada oqilona yondashuvni tanlash imkoniyatini beradi. Birlamchi ma’lumotlarni, tajriba va natija birlashtiruvchisinalgan biznesplatformani taklif etib, mijozlarga IT – tizimlarni soddalashtirishga yordam beradi va innovatsion mijozlar tajribasini va aniq ish natijalarini taqdim etadi.
|
| |
Elektron biznesni rivojlantirish avlodlari

|
Elektron biznesni rivojlantirish avlodlari
|
bet | 65/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiKompaniyaning rentabelligi
Reklama faoliyatidan daromadni olish.
Elektron biznesni rivojlantirish avlodlari
Internet biznes maqsadlarida ishlatila boshlanganidan beri elektron biznesning ikki avlodi o‘tdi. Hozirgi vaqtda uchinchi avlodning shakllanishi davom etmoqda.
2.2.1-jadval Elektron biznesning birinchi avlodi
Nomi
|
Xususiyatlari
|
Ta’rif
|
Web-marketing (el-
ektron kataloglarni avlodi)
|
Bitta yetkazib beruvchi - ko‘plab mijozlar
Markaz - yetkazib beruvchi
Elektron kataloglar
Mijozlar hujjatlarni ko‘rishadi
Asos - Web ( HTML )
Asosiy tamoyil –so‘rovnoma
|
Kompaniya, uning mahsulotlari va xizmatlari haqida ma’-
lumot beruvchi web-
serverning mavjudligi Ta’minotchi tomonidan ma’lumot berish avtomatlashtirilgan,
ammo buyurtmalarni qabul qilish, odam-
larning ishtirokida bo‘lishi lozim
|
2.2.2-jadval Ikkinchi avlod elektron biznes
Nomi
|
Xususiyatlari
|
Ta’rif
|
Elektron tijorat
|
Bitta yetkazib beruvchi - ko‘plab mijozlar
Markaz - mijoz
Brauzer yordamida buyurtmalarni kiritish
Kirish darajasining sozlanishi
Ichki axborot tizimi bilan integratsiya
Ko‘lamligi
IT bo‘limini qo‘llab-quvvatlash
|
Biznes xizmatlarini taqdim etadigan web-
serverning mavjudligi (masalan, buyurtmalarni joylashtirish va
qabul qilishni boshqarish)
Xaridor tomonidan, ham ma’lumot berish, ham buyurtmalarni
qabul qilish avtomat-
lashtirilgan, ammo mijozning qarorlarni
qabul qilish tizimida
ma’lumotlar integratsiyasi uchun
odamlarning ishtiroki lozim.
|
Birinchi avlod elektron biznesi, mijozlarning talablarini kengaytirib, o‘zaro ta’sir va samaradorlikni oshirishga turtki bo‘ldi. Bu ikkinchi avlod elektron biznes tizimlarining paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi, unda yetkazib beruvchilar o‘zlarining web serverlarini va ichki tijorat tizimlarini elektron tijorat xizmatlarini amalga oshirish uchun birlashtirdilar.
Uchinchi avlod tizimiga yetkazib beruvchilar Web – saytlari va serverdagi o‘z ma’lumotlarni o‘rniga yetkazib beruvchi va mijozlarning tizimlariga bevosita yetkazish xosdir. Mijoz qaerda bo‘lishidan qat’i nazar, mijozga istalgan vaqtda, uning kompyuterida, mobil telefonida, serverdan serverga ma’lumotni yetkazib berishni ta’minlash kerak.
|
| |
Flat Fee Advertising (firma komissiyasi uchun reklama) -

|
Flat Fee Advertising (firma komissiyasi uchun reklama) -
|
bet | 171/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiFlat Fee Advertising (firma komissiyasi uchun reklama) - reklama narxi, taassurot yoki bosish soniga bog‘liq bo‘lmagan reklama.
FTP, File Transfer Protocol (ma’lumotlarni uzatish protokoli) — tarmoqli qurilmalar orasidagi fayllarni uzatish protokoli.
GIF, Graphics Interchange Format (grafik almashish formati) - Internetda eng keng tarqalgan grafik formatlardan biridir. Format yaxshi siqishni algoritmiga ega va sizga ixcham rasm fayllarini yaratishga imkon beradi. 256 rangdan foydalanish cheklangan.
Gopher - tarqatilgan tuzilgan axborot eksport tizimi. Internet xizmatlaridan biri. Hozirgi kunda deyarli ishlatilmaydi
HTML, Hyper Text Markup Language (gipermatnni belgilash tili) - bu Internetda veb-sahifalarni yaratishda ishlatiladigan SGML-ga asoslangan til. Gipermatnli havolalarni, matn, grafika, ovoz va videoni birlashtirishga imkon beradi.
HTTP, Hypertext Transfer Protocol (Gipertmatnni uzatish protokoli) – 1990-yildan beri Internetda ishlatiladigan ob’ektga yo‘naltirilgan dastur darajasidagi protokol.
HTTP-client (HTTP-mijoz) – HTTP so‘rovlarini yuborish uchun HTTP ulanishlarini o‘rnatadigan dastur. HTTP mijozi odatda Netscape Navigator yoki Microsoft Internet Explorer kabi brauzer bo‘lib xizmat qiladi, ammo u serverda ishlaydigan dastur ham bo‘lishi mumkin.
HTTP-server (HTTP-server) - HTTP so‘rovlariga xizmat qilish uchun HTTP ulanishlarini qabul qiladigan dastur.
IDEA, International Data Encryption Algorithm (xalqaro ma’lumotlarni shifrlash algoritmi) – 1992-yilda yaratilgan 128 bitli maxfiy kalitlarni shifrlash usuli.
IRC, Internet Relay Chat (Internetdagi chat xonalari tizimi) - an’anaviy suhbat shaklidan farqli ravishda klaviaturada yozish orqali amalga oshiriladi.
JPG - Internetda eng keng tarqalgan rasm fayl formatlaridan biridir. JPG animatsiya va shaffoflikdan foydalanishga imkon bermaydi, ammo u fotosuratlarni yaxshi yetkazadi. JPG yaxshi siqadi va 16 milliongacha rangdan foydalanishga imkon beradi.
|
| |
Elektron tijorat savdo sifatida Elektron tijoratning an’anaviy savdo shaklidan farqlari

|
Elektron tijorat savdo sifatida Elektron tijoratning an’anaviy savdo shaklidan farqlari
|
bet | 70/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Elektron tijorat savdo sifatida Elektron tijoratning an’anaviy savdo shaklidan farqlari
Elektron do‘konlarda savdoni tashkil etish jarayoni an’anaviy ma’noda savdo-sotiq qilishdan farqlanadi. Elektron tijorat va odatiy savdo jarayonining farqlovchi xususiyatlarini quyidagicha tasniflash mumkin:
Xaridorlarni jalb qilish usullari bilan. Do‘konga mijozlarni jalb qilish yo‘llari juda muhimdir. Savdo sohasida, an’anaviy ma’noda, bu jarayon to‘rt bosqich bilan tavsiflanishi mumkin:
reklama orqali xaridorni jalb qilish; bu yerda asosiy omil do‘kon joylashuvi;
jozibali ko‘rgazma va do‘konga kirish bilan xaridorga ta’sir qilish; bu bosqich muhim ahamiyatga ega;
do‘konga kirgan xaridorni savdo maydonchas-
ining ichki dizayni va uni qulay tashkil etish bilan jalb qilish;
xaridor o‘zi istagan tovarni tanlashi; xaridorning ushbu do‘konda keyinchalik ham xaridlarni amalga oshirishi yoki qilmasligi uning savdo maydonchasida sotuvchi yordamida mahsulotni qanchalik tez va oson tanlashigabog‘liq bo‘ladi.
Elektron do‘konda mijozlarni sotib olishning yuqoridagi barcha bosqichlari mutlaqo boshqacha tarzda tashkil etilgan. Elektron ko‘rgazma va do‘konga kirish birlashtirilgan. Barcha reklama ma’lumotlari elektron do‘konning ko‘rgazmasida joylashtirilgan. Bunday ma’lumotlar xaridor uchun aniq va tushunarli shaklda taqdim etilishi kerak, shundan u nimani, qanday va qaerdan olish mumkinligini tushunishi kerak.
Xaridorga psixologik ta’sir o‘tkazish vositalari orqali
Sotuvchilar elektron tijorat tizimidagi xaridorlarga psixologik ta’sir ko‘rsatish imkoniyatidan mahrum.
Mahsulot haqida ma’lumot berish usullari bo‘yicha
Oddiy savdo jarayonida mahsulot bilan tanishish shaxsan amalga oshiriladi. Elektron do‘konda bu tan ishish xaridor tomonidan tovarlarning ma’lumot tavsifi va tegishli xususiyatlarini sinchkovlik bilan o‘rganish natijasida ro‘y beradi.
|
| |
habits can be easier to change in a new environment

habits can be easier to change in a new environment
: S. Thompson, J. Michaelson, S. Abdallah, V.
Johnson, D. Morris, K. Riley, and A. Simms, ‘Moments of Change’ as Opportunities for
Influencing Behaviour: A Report to the Department for Environment, Food and Rural Affairs
(London: Defra, 2011),
http://randd.defra.gov.uk/Document.aspx?
Document=MomentsofChangeEV0506FinalReport
Nov2011(2).pdf.
easier to change your behavior when your environment changes. For example, students
change their television watching habits when they transfer schools. Wendy Wood and David
T. Neal, “Healthy through Habit: Interventions for Initiating and Maintaining Health Behavior
Change,” Behavioral Science and Policy 2, no. 1 (2016), doi:10.1353/bsp.2016.0008; W.
Wood, L. Tam, and M. G. Witt, “Changing Circumstances, Disrupting Habits,” Journal of
Personality and Social Psychology 88, no. 6 (2005), doi:10.1037/0022–3514.88.6.918
in behavior were associated with a move to a new place. Melissa Guerrero-Witt, Wendy
Wood, and Leona Tam, “Changing Circumstances, Disrupting Habits,” PsycEXTRA Dataset
88, no. 6 (2005), doi:10.1037/e529412014–144.
CHAPTER 7
Veterans Three Years after Vietnam: How Our Study Changed Our View of Heroin,”
American Journal on Addictions 19, no. 3 (2010), doi:10.1111/j.1521–0391.2010.00046.x.
Message on Drug Abuse Control,” New York Times, June 18, 1971,
https://www.nytimes.com/1971/06/18/archives/excerpts-from-presidents-message-on-drug-
abuse-control.html
.
N. Nurco, “How Permanent Was Vietnam Drug Addiction?” American Journal of Public
Health 64, no. 12 (suppl.) (1974), doi:10.2105/ajph.64.12_suppl.38.
following Inpatient Treatment of Opiate Dependence,” Irish Medical Journal 103, no. 6 (June
2010).
Temptations: An Experience Sampling Study on How People Control Their Desires,”
PsycEXTRA Dataset 102, no. 6 (2012), doi:10.1037/e634112013–146.
: “Our prototypical model of
self-control is angel on one side and devil on the other, and they battle it out. . . . We tend to
think of people with strong willpower as people who are able to fight this battle effectively.
Actually, the people who are really good at self-control never have these battles in the first
place.” For more, see Brian Resnick, “The Myth of Self-Control,” Vox, November 24, 2016,
https://www.vox.com/science-and-health/2016/11/3/13486940/self-control-psychology-myth
.
“Psychology of Habit,” Annual Review of Psychology 67, no. 1 (2016), doi:10.1146/annurev-
psych-122414–033417.
Therapist Uncensored), 20:00,
http://www.therapistuncensored.com/biology-of-motivation-
habits
, accessed June 8, 2018.
: Sarah E. Jackson, Rebecca J. Beeken, and
Jane Wardle, “Perceived Weight Discrimination and Changes in Weight, Waist
Circumference, and Weight Status,” Obesity, 2014, doi:10.1002/oby.20891.
: Kelly McGonigal, The Upside of Stress: Why
Stress Is Good for You, and How to Get Good at It (New York: Avery, 2016), xv.
|
Iqtisodiy manbalar boshqa axborotlardan quyidagi xususiyatlari

96
nomi, imzo chekuvchilarning nasl-nomasi, davri va mahsulotlarning
turlari ko‘rsatilgan holda rasmiylashadi.
Iqtisodiy ma’lumotlarning aksariyat qismini hisob axborotlari tash-
kil etib, buxgalteriya, statistika va tezkor hisoblar majmuidan iboratdir.
Buxgalteriya hisobi ma’lumotlari iqtisodiy tahlil axborotlari
tarkibida 70 foizdan ortiq salmoqni egallaydi.
Tahlil uchun kerakli manbalar quyidagi talablarni bajarishi lozim:
1. Haqqoniylik va xolisonalik tamoyiliga amal qilinadi.
2. Manbalar tahlil qilinishi uchun keng imkoniyatli bo‘lmog‘i
lozim, ya’ni reja, hisob va statistik ma’lumotlar hodisa va jarayonlar
mazmunini to‘liq yoritishi, talab qilingan vazifalarni bajarishi kerak.
3. Iqtisodiy hodisa va voqealarni ifodalovchi manbalar aniq
o‘lchamda aks ettirilishi lozim.
4. Barcha manbalarning umumiy birligi va uzviy bog‘liqligi saqla-
nadi hamda ulardagi axbarotlar bir-birini to‘ldirib turishini taqozo etadi.
5. Manbalarga kiritilgan ko‘rsatkichlarni aniqlanish tamoyillari va
aks ettiriladigan davrlar mosligi zarurdir.
Yuqoridagi talablarga javob beruvchi barcha axborotlar tahlilning
aniq bajarilishi, sermazmun bo‘lishligiga imkon yaratadi.
Xo‘jalik faoliyatini avtomatik boshqarish sistemasi sharoitida
tashkil etish deyilganda, elektron hisoblash mashinalari (kompyuterlar)
yordamida va iqtisodiy matematik usullarni qo‘llagan holda ishlab
chiqarishning muhim sohalarini aniq va to‘g‘ri boshqarish vazifalarini
amalga oshirish maqsadida tashkil etish tushuniladi.
Bunday amalga
Tahlil uchun kerak bo‘lgan ko‘rsatkichlar turi hamda

|
Tahlil uchun kerak bo‘lgan ko‘rsatkichlar turi hamdaBog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc2. Tahlil uchun kerak bo‘lgan ko‘rsatkichlar turi hamda
miqdori nimaga bog‘liq?
a) o‘rganilayotgan iqtisodiy jarayonning mazmuniga, hajmiga,
davriga bog‘liq;
b) o‘rganilayotgan iqtisodiy jarayonga aloqasi yo‘q;
d) o‘rganilayotgan iqtisodiy jarayonning shakliga bog‘liq;
e) foydaga bog‘liq.
3. Iqtisodiy tahlil metodining o‘ziga xos jihatlaridan birini
ko‘rsating.
a) tahlil natijasida avvaldan mo‘ljallanmagan yangi ko‘rsatkichlar
ham hisoblab topilishi mumkin;
b) tahlil natijasida avvaldan mo‘ljallangan yangi ko‘rsatkichlar ham
hisoblab topilishi mumkin emas;
d) mavjud ko‘rastkichlar yetarli;
e) mavjud formulalar yetarli.
88
4. Odatda tahlil ....... bilan boshlanadi.
a) taqqoslash;
b) o‘zgarish;
d) rivojlanish;
e) hech narsa bilan.
5. Balansli bog‘lanish usulida ko‘rsatkichlar bir-biri bilan .....
bog‘liqlikda bo‘lgandagina to‘g‘ri natija beradi.
a) funksional;
b) teskari;
d) kichikdan-kattaga;
e) ozdan ko‘p tomon.
6. Tahlilda o‘zgarish sabablari... ko‘rinishida yuzaga chiqadi
a) sifat;
b) shakl;
d) omillar;
e) yuzaga chiqmaydi.
7. Tahlilning muhim metodologik jihatlaridan biri....
a) sabab-oqibat aloqalarini o‘rganish;
b) sabab-oqibat aloqalarini o‘rganish zarur emas;
d) evristikani o‘rganish;
e) evristikani o‘rganmaslik.
8. Tahlilda tizimli yondashuvning asosiy xususiyati....
a) dinamizm;
b) statika;
d) dogmatika;
e) egoizm.
9. Tahlil instrumentariysi.
a) tahlilning texnik uslublari va usullari;
b) uslubiyat;
d) tamoyil;
e) fikrlash.
10. Omilli tahlil…
a) omillar ta’sirini tahlili;
b) sabablar tahlili;
d) masalalar tahlili;
e) qayta ko‘rib chiqish.
|
| |
O‘zbekiston Respublikasining «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar

116
O‘ZBEKISTONNING DIN NIQOBIDAGI
EKSTREMIZM VA TERRORIZMGA
QARSHI KURASHDAGI O‘RNI
24-§
FAOLLASHTIRISH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Hech o‘ylab ko‘rganmisiz, ekstremistlar nima uchun o‘zlarining g‘arazli
maqsadlarini amalga oshirishda dindan niqob sifatida foydalanadilar?
2. Ekstremistlar va terroristlarning asosiy maqsadi nima deb o‘ylaysiz?
3. Ekstremistlarning go‘yalariga dunyo dinlari vakillarining munosabati
qanday?
4. Inson ongida paydo bo‘lgan bo‘shliq ekstremistik g‘oyalarga bo‘ysuni-
shiga olib keladimi?
5. Inson ongida bo‘shliq paydo bo‘lmasligi uchun nimalar qilish kerak?
XX asrning 90-yillariga kelib dunyo siyosiy xarita-
sining o‘zgarishi, yangi mustaqil davlatlarning vujud-
ga kelishi, jahon hamjamiyatining globallashuvi va in-
tegratsiyalashuvi, zamonaviy xalqaro munosabatlarda
yangicha tartibotlarning shakllanishiga turtki bo‘ldi.
Bu davrda Markaziy Osiyo mintaqasi o‘zining iqti-
sodiy va strategik ahamiyatiga ko‘ra dunyoning muhim
hududi sifatida e’tirof etildi. Bunga quyidagi omillar
sabab bo‘lmoqda:
• Markaziy Osiyo shimol va janub, sharq va g‘arb-
ni o‘ta muhim transport-kommunikatsiya yo‘llari
bilan bog‘lovchi hudud sanaladi;
• Markaziy Osiyo hududi Sharq va G‘arb sivilizat-
siyalari kesishgan hamda islom, xristian va bud-
daviylik dinlari jam bo‘lgan nuqtada joylashgan.
Kimki yerning
markazi ustida
nazorat o‘rnat
sa, u Dunyo oro
liga ega bo‘ladi,
kimki dunyo
orolida nazo
rat o‘rnatsa, u
Jahon ustidan
hukmronlik qila
oladi.
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 62

4-chizma. Iqtisodiyot sohalari nuqtayi-nazaridan iqtisodiy tahlilning turkumlanishi. Iqtisodiy
tahlil
turlarini
turkumlash
asosida
boshqarish
funksiyalarini turkumlash yotadi, chunki, iqtisodiy tahlil iqtisodiyotni
boshqarishni har bir funksiyasini amalga oshirishning ajralmas elementi
bo‘lib hisoblanadi. Boshqarishning funksiyalarini ikkita katta guruhga
bo‘lishimiz mumkin: umumiy va maxsus (spetsifik) funksiya. Bu
bog‘liqlik shundan iboratki umumiy funksiyalar o‘z holicha amal qila
olmaydi; har qanday maxsus funksiya esa faqatgina umumiy funksiyalar
yordamida amalga oshiriladi.
Ma’lumki, xo‘jalik yurituvchi subyektlarni boshqarish o‘zining
tamoyillari va funksiyalariga tayanadi. Boshqarish faoliyatini amalga
oshirish quyidagi funksiyalarga tayangan holda amalga oshiriladi:
¨ boshqarishni axborot bilan ta’minlash (to‘plash, qayta ishlash,
iqtisodiy voqea va hodisalar to‘g‘risidagi axborotlarni tartibga solish);
¨ iqtisodiy tahlil qilish;
¨ rejalashtirish va prognozlash (iqtisodiy hodisalarni joriy va
istiqbolli rejalashtirish);
¨ muvofiqlashtirish;
Iqtisodiy tahlil Aniq iqtisodiy tahlil
Nazariy (siyosiy-) iqtisodiy tahlil
Makroiqtisodiy tahlil
Mikroiqtisodiy tahlil
Tarmoq iqtisodiy tahlili
Iqtisodiyot
tarmoqlari
asosiy
bo‘g‘inlari
faoliyatini
tahlili
Dasturga-yo‘naltirilgan tahlil
Iqtisodiyot
tahlili
Hududiy iqtisodiy tahlil
103
¨ tashkil qilish;
¨ hisobga olish;
¨ nazorat qilish (rejalarni va boshqarishga oid qarorlarni amalga
oshirilishini nazorat qilish).
5-chizma. Ishlab chiqarish nuqtayi nazaridan iqtisodiy
ISLOM DININING MARKAZIY OSIYOGA KIRIB

63
musulmonlarga aylanib qolmadi. Markaziy Osiyoda IX asr o‘rtalariga kelibgi-
na, ya’ni Movarounnahr fathidan bir yarim asr o‘tgach, islom mahalliy aholi-
ning asosiy diniy e’tiqodiga aylandi.
Markaziy Osiyoga islom dinining kirib kelishi bilan mintaqada ijti-
moiy-ma’naviy soha rivojlana boshladi. O‘lkada iqtisodiy yuksalish yuz berdi,
dunyoviy va diniy fanlar tez sur’atlar bilan rivojlandi.
O‘zbekiston hududida islom dinining sunniylik yo‘nalishi, xususan, Hanafiy
(Imom A’zam) mazhabi qaror topdi.
O‘ZBEKISTONDA ISLOM
MANBALARINING O‘RGANILISHI
Islom dinining asosiy manbasi bo‘lgan Qur’oni karim mustaqillikning
dastlabki yillaridan boshlab o‘zbek olimlari va din ulamolari tomonidan
o‘rganila boshlandi. Chunonchi, u jadallik bilan o‘zbek tiliga tarjima qilindi
va chop etildi.
Qur’oni karimning ilk bor to‘liq ravishda zamonaviy o‘zbek tilida-
gi tarjimasi Alouddin Mansur tomonidan amalga oshirildi. Mazkur tarjima
1990–1992-yillarda «Sharq yulduzi» jurnalida e’lon qilingan bo‘lsa, 1992-yili
alohida kitob shaklida ko‘p nusxada nashr etildi.
1991-yildan boshlab Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (1952–
2015) tomonidan yozilgan «Tafsiri Hilol» nomli tarjima-tafsirning avval
27, 28, 29, 30-poralari nashr qilindi. Aytish kerakki, ushbu tafsir zamonaviy
o‘zbek tilidagi keng izohli va sharhlarga boy asarlardan biridir. Ushbu tafsir
2005-yilda olti jildda to‘liq nashr etildi, so‘ngra uning tuzatilgan va to‘ldirilgan
O‘tkir Hoshimov, «Daftar hoshiyasidagi bitiklar»

121
Ma’lumki, BMTning terrorizmning oldini olish va unga qarshi kurashga qara-
tilgan 13 ta hujjati (11 ta Konvensiya va 2 ta protokol) mavjud. Hozir O‘zbekis-
ton 12 ta ana shunday xalqaro shartnomani ratifikatsiya qilgan. Ular qatorida
1971-yildagi «Fuqaro aviatsiyasi xavfsizligiga tahdid soluvchi g‘ayriqonuniy
aktlarga qarshi kurash to‘g‘risida»gi; 1973-yildagi «Xalqaro himoyadan foyda-
lanuvchi shaxslarga, shu jumladan, diplomatiya agentlariga qarshi jinoyatlarning
oldini olish va bunday jinoyatlar uchun jazolash to‘g‘risida»gi; 1979-yildagi
«Odamlarni garovga olishga qarshi kurash to‘g‘risida»gi; 1980-yildagi «Yadro-
viy qurilmalarni va yadroviy materiallarni jisman himoya qilish to‘g‘risida»gi;
1988-yildagi «Dengiz kemachiligi xavfsizligiga tahdid soluvchi g‘ayriqonuniy
aktlarga qarshi kurash to‘g‘risida»gi; 1997-yildagi «Bombali terrorizmga qarshi
kurash to‘g‘risida»gi; 1999-yildagi «Terrorizmni moliyalashtirishga qarshi ku-
rashish to‘g‘risida»gi xalqaro konvensiyalari borligini ko‘rish mumkin.
Bugungi kunda BMT tomonidan «Yadroviy terrorizm xurujlariga qarshi ku-
rash to‘g‘risida»gi xalqaro konvensiya va «Terrorizmga qarshi kurash bo‘yicha
yalpi konsepsiya» loyihalari tayyorlanayotgani O‘zbekiston Respublikasining
terrorizmga qarshi kurash borasidagi tashabbuslariga hamohangdir.
O‘zbekiston Yevropa Kengashi doirasida ham terro rizmga qarshi kurashga
qaratilgan 7 ta xalqaro shartnomani imzolagan.
O‘zbekiston Respublikasi ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash masa-
lalarida Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi, Shanxay hamkorlik tashkiloti, Yev-
roosiyo iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Islom hamkorlik tashkiloti va boshqa
xalqaro tashkilotlar doirasida ham faol ishtirok etmoqda.
III BOB. IQTISODIY TAHLIL ISHLARINI TASHKIL

90
1. Korxona faoliyatini tahlil qilish - boshqarishda qaror qabul qila-
digan har bir rahbar, menejerning xizmat burchidir, bundagi asosiy
tamoyil bu tahlil ishlarini bajaruvchilar o‘rtasida vazifalarni aniq
taqsimlashdan iborat.
2. Ishlab chiqarish tarmoqlarida tahlil ishlarini tashkil qilishda eng
zarur tamoyillardan biri uning tejamliligi, ya’ni kam xarajat qilib yuqori
samaraga erishish hisoblanadi.
3. Tahlil ishlarini tashkil qilishda yana bir tamoyil uni o‘tkazishni
nazorat qilib borishdir.
Korxona iqtisodiy-moliyaviy ahvolini tahlil qilish bilan shug‘ul-
lanayotgan har bir xodim korxonaning boshqaruv va moliyaviy hisobot
shakllarini erkin o‘qishni, uning moddalarini tushunishni, shuningdek,
xulosalar chiqarish va tavsiyalar berishni bilishi kerak. Korxonalarda
iqtisodiy tahlilni tashkil etish ixtiyoriylik va amaliyotdagi tajriba hamda
talabdan kelib chiqqan holda tahlil ishlari tashkil etiladi. Tahlilni tashkil
etishda o‘rganiladigan mavzularning ko‘lami va ahamiyatiga qarab
iqtisodchilar bilan bir qatorda korxonaning barcha mutaxassislari hamda
oddiy ishchisigacha ishtirok etishlari mumkin bo‘ladi.
Iqtisodiy tahlilni tashkil etishning zaruriyati hozirgi bozor iqtiso-
diyoti sharoitida yanada ortdi, chunki har bir faoliyatning korxona uchun
manfaatlilik darajasini aniqlashdan, bu faoliyatning iqtisodiy nuqtayi
nazaridan to‘g‘ri tashkil etilganligiga baho berishdan iboratdir. Iqtisodiy
tahlilni korxona miqyosida to‘liq tashkil etishga bevosita javobgar bosh
hisobchi yoki korxona boshqaruvchisi bo‘lishi mumkin. Sherik korxo-
nalarda esa bu masalaga bevosita korxona boshlig‘i yoki iqtisodiy masa-
lalar bo‘yicha korxona boshlig‘ining muovini shug‘ullanishi mumkin
bo‘ladi.
Korxonalarda sex yoki brigada ma’lumotlari bo‘yicha iqtisodiy
tahlilni esa shu bo‘lim boshliqlari tashkil etishlari kerak bo‘ladi.
Viloyat, tuman yoki tarmoqlar bo‘yicha ma’lumotlarni umum-
lashtirib iqtisodiy tahlilni o‘tkazishga istiqbolni belgilash va statistik
tashkilotlar yoki yuqori tashkilotlar tarkibida tashkil etilgan iqtisodiy
tahlil kengashi ish yuritadi.
Boshqaruvning hamma bo‘g‘inlarida umumiy ishlab chiqarish
sohasini samaradorligini oshirishda analitik ishni tashkil etish va
iqtisodiy tahlilni roli oshib bormoqda. Ushbu holatdan kelib chiqib
iqtisodiy tahlil tashqi va ichki tahlil turlariga bo‘linadi.
Jon 
Makkinder - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

118
Mustaqillikka erishgan O‘zbekiston Respublikasi mutaassiblik, ekstremizm
va terrorchilikning mintaqaviy va umumbashariy miqyosdagi xavf ekanidan
kelib chiqib, jahon hamjamiyati unga qarshi birgalikda kurashishi lozimligi
to‘g‘risidagi g‘oyani jahonning nufuzli tashkilotlari minbarlaridan e’lon qildi.
Xususan, O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti Islom Karimov
1993-yil 28-sentabrda BMT Bosh Assambleyasining 48-sessiyasida qilgan
ma’ruzasida jahon hamjamiyatini Afg‘oniston muammosini izchil o‘rganish va
yechishga chaqirdi.
O‘zbekiston diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash sohasidagi
huquqiy jarayonlarni tartibga solish, ekstremistik g‘oyalar tarqalishining oldi-
ni olish uchun o‘zining ichki siyosatida ham tegishli chora-tadbirlarni amalga
oshirib kelmoqda.
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti - bet 73

150
Təcrübə prosesində
r
q
müqavimətinin dəyişməsinin və
dolaqların qızmasının qarşısını almaq üçün təcrübə cəld
aparılmalıdır. Bundan əlavə buna qədər uzun müddət işlə-
məmiş transformatorun üzərində qısaqapanma təcrübəsi
aparmaq məqsədəuyğun sayılmır, çünki bu zaman dolaq-
ların temperaturunu ətraf mühitin temperaturasına bərabər
qəbul etmək olmaz.
Təcrübədən alınmış qiymətlərə əsasən
I
1q
=f(U
1q
)
,
P
1q
=
f(U
1q
)
və
cosφ
1q
= f(U
1q
)
asılıqları qurulur (şəkil 7.13). Bu
asılılıqlar transformatorun qısaqapanma xarakteristikaları
adlanır.
TARIXGA NAZAR - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi...

64
nashri 2011–2016-yillarda olti marta qayta chop qilindi.
2013–2014-yillarda tafsirning 1 va 2-juzlari rus tiliga
ham tarjima qilinib, bosmadan chiqdi.
Shayx Abdulaziz Mansur tomonidan amalga oshirilgan
Qur’oni karim ma’nolarining tarjimasi va tafsiri «Tosh-
kent islom universiteti» nashriyot-matbaa birlashmasi
tomonidan 2001, 2004, 2006, 2007, 2009, 2012, 2014,
2016-yillarda qayta-qayta nashr qilindi. Ushbu asarning
boshqa tarjima-tafsirlardan o‘ziga xosligi shundaki, unda
Qur’oni karim ma’nolari arabcha matn atrofida o‘zbek
o‘quvchisiga o‘z ona tilida ravon va tushunarli qilib, ke-
rakli izohlar bilangina cheklanib, iboralarning ta’sirchan-
ligiga katta e’tibor bergan holda taqdim etilgan.
Shamsiddinxon Boboxonov tomonidan tayyorlangan
Qur’oni karimning 30-porasiga qilingan tarjima mus-
taqillikning dastlabki yillarida xalqimiz qo‘liga yetib
bordi. Unda kishilarga yaxshi tanish bo‘lgan va ko‘p
o‘qiladigan suralar borligi hisobga olinib, 30-poraning
arabiy matni ham berilgan.
Toshkent Davlat Sharqshunoslik instituti Abu
Rayhon Beruniy nomidagi Sharq qo‘lyozmalari marka-
zida professor Mutallib Usmonov mas’ul muharrirligi-
da Qur’oni karim o‘n besh porasining («Fotiha» surasi-
dan «Isro» surasigacha) akademik tarjimasi tayyorlanib
nashr etilgan. Unda Qur’oni karimning nozil bo‘lish
davri tarixi ham qisqacha yoritilgan.
IJODIY FAOLIYAT
Mazkur matnni o‘qing. Matndagi «o‘z nafsining baxilligi» degan iborani
qanday tushundingiz? Nafsning baxilligidan qanday saqlanish mumkin deb
o‘ylaysiz?
«
Kimki o‘z nafsining baxilligidan saqlana olsa, bas, ana o‘shalar najot
topguvchi zotlardir».
Transformatorun qısaqapanma rejimi

147
əksinə yönəlmişdir. (7.31) ifadəsindən dolaqlarda induk-
siyalanan EHQ-ni təyin edək:
2
1
2
2
1
2
Z
I
Z
I
E
E
q
q
q
q
=
−
=
−
=
−
. (7.33)
(7.33) ifadəsinin qiymətini (7.30)-da yerinə yazsaq
alırıq:
q
q
q
q
Z
I
Z
Z
I
U
1
2
1
1
1
)
(
=
+
=
. (7.34)
Transformatorun birinci tərəf dolağının
Z
1
müqaviməti-
nin və ikinci tərəf dolağının gətirilmiş
Z′
2
müqavimətləri-
nin cəmi qısa qapanma müqaviməti adlanır (
Z
q
= Z
1
+ Z′
2
):
q
q
q
jx
r
Z
+
=
, (7.35)
burada
2
1
r
r
r
q
+
=
;
2
1
x
x
x
q
+
=
.
(7.34) tənliyi şəkil 7.10-da göstərilmiş transformatorun
qısa qapanma rejiminin əvəz sxeminə uyğundur. Əvəz sxe-
mi əsasında qurulmuş vektor diaqramı şəkil 7.11-də veril-
mişdir.
Transformatorun yüksüz işləmə təcrübəsi

Transformatorun yüksüz işləmə təcrübəsi. Yüksüz
işləmə təcrübəsini aparmaqda məqsəd təcrübədən alınan
qiymətlərə əsasən transformatorun yüksüz işləmə cərəyan
və güc itkisini, transformasiya və yüksüz işləmə güc əm-
salını təyin etməkdir. Bundan əlavə yüksüz işləmə təcrübə-
sindən transformatorun əvəz sxeminin maqnitləşdirici kon-
turunun müqavimətini də təyin etmək olar.
Birfazalı və üçfazalı transformatorun yüksüz işləmə tə-
crübəsini aparmaq üçün aşağıda göstərilən sxemlərdən is-
tifadə etmək məsləhət görülür (şəkil 7.3).
Dolaqlardan birinə (adətən
AG dolağına) sinusoidal
U 1 gərginliyi verilir. Onun dövrəsinə ampermetrlər, voltmetr-
lər və vatmetrlər qoşulur. Təcrübə zamanı ikinci dolağa
voltmetr qoşulur.
Gərginlik tənzimləyicisinin (
GT ) köməyi vasitəsilə
U 1 gərginliyi tədricən
0 -dan
U 1 = (1,1…1,2)
U 1nom qədər
(
U 1nom – birinci tərəf gərginliyin nominal qiyməti) artırılır
PA PA PA b) GT U 1 PA PV PW PV a) GT U 1 PW PW PV PV Şək. 7.3. Birfazalı (a) və üçfazalı transformatorun (b) yüksüz işləmə təcrübəsinin sxemi
132
və eyni zamanda bütün cihazların göstəriciləri qeyd olunur.
Ölçüdən alınmış qiymətlərə əsasən
I 0 =
F (
U 1 ),
P 0 = ƒ(
U 1 )
və
cosφ 0 = ƒ(
U 1 ) asılılıqları qurulur. Bu asılılıqlar transfor-
matorun yüksüz işləmə xarakteristikası adlanır (şək. 7.4).
shart-sharoitlarini ko‘rsatib berish hamda ularni amaliyotga tatbiq

95
yotgan barcha qonunlar, me’yoriy hujjatlar va normativ aktlarda
rasmiylashtirilgan axborotlardan foydalanish tushuniladi.
Ilmiy-texnikaviy ma’lumotlar, eng yangi taraqqiyot, jahondagi
o‘zgarishlar, fan va texnika yutuqlarini o‘zida mujassam etgan axborot-
lardir. Bu axborotlar tahlil uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
Tabiiy-ekologik ma’lumotlar, tabiat, yer, iqlim va boshqa ekologik
omillarni mujassamlashtirgan axborotlarni iqtisodiy tahlilda muhim
manba sifatida o‘rganiladi.
Boshqa manbalarga esa, iqtisodiy, huquqiy, ilmiy-texnikaviy, ta-
biiy-ekologik manbalarda aks etmagan ma’lumotlar tushunilib, bunga
ommaviy axborot vositalari, gazeta va jurnallardagi, radio va televi-
deniyadagi keltirilgan axborotlardan foydalanish tahlil uchun muhimdir.
Ko‘plab manbalarni tahlil jarayonlarida qo‘llash ularning mazmunini
boyitishga, boshqaruv qarorlarini xolisona bo‘lishini va korxonalarni
bozor iqtisodiyoti sharoitida faol qatnashishiga imkon yaratadi.
Birinci tərəf dolağında
 I
0 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

|
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar UniversitetiBog'liq 23 07 2021 12 28 47 271 3708419 Elektrik maşınları (1)
Birinci tərəf dolağında
I
0
cərəyanın yaratdığı gərginlik
düşgüsü çox kiçik olduğundan birinci dolağa tətbiq olunan
gərginlik təxminən induksiyalanan EHQ ilə müvazinətlə-
nir (
U
1
≈
E
1
)
I
0r
I
0a
çox böyük olduğundan
φ
0
bucağı
/2
yaxınlaşdığından,
cos
0
yüksüz işləmədə aşağı qiy-
mətə malik olur.
P
0
güc itgisi və
I
0
cərəyanı transformatorun çox əhə-
miyyətli kəmiyyətlərindən biridir. Bu kəmiyyətlərin azal-
dılması nəticəsində onun enerji itkisi və şəbəkədən aldığı
reaktiv və yüksüz işləmə cərəyanı azalır. Bunların azal-
masına nail olmaq üçün transformatorun maqnit keçirici-
sinin yaxşılaşdırılmış maqnit xassələrinə malik olan (maq-
nit nüfuzluğu böyük və xüsusi itkiləri az olan soyuq yayıl-
mış poladdan) elektrotexniki polad vərəqlərdən yığmaq
lazımdır. Müasir transformatorlarda yüksüz işləmə güc it-
gisi onun nominal gücünün 0,1…0,2 %, yüksüz işləmə
cərəyanı birinci tərəf dolağının nominal cərəyanının 0,5
…10 % təşkil edir. Böyük rəqəm aşağı güclü transforma-
torlara aiddir.
E
1
α
–
E
1
U
1
I
0
I
0a
I
0r
E
2
φ
o
Ф
Şək. 7.2. Transformatorun yüksüz işləmə rejimində vektor
diaqramı
|
| |
Takrorlash uchun savollar

|
Takrorlash uchun savollar
|
bet | 286/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Takrorlash uchun savollar:
Xususiy kapital deganda nimani tushunasiz?
Xususiy kapital nima uchun tahlil etiladi?
Xo‘jalik subyektlarining xususiy kapitalini tahlil qilishdan maqsad va tahlil vazifalari nimalardan iborat?
Xususiy kapital tarkibiga nimalar kiradi?
Xususiy kapital qanday tahlil etiladi?
Xususiy kapitalni ko‘paytirish yo‘llarini ko‘rsatib bering.
Mustaqil o‘rganish uchun topshiriqlar: 1-topshiriq.
Quyida ilova qilingan «Xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot» ma’lumotlari asosida korxonaning xususiy kapital bilan ta’minlanganligini va uning holatini mustaqil ravishda tahlil qilib chiqing va xulosalar yozing.
topshiriq.
Korxonaning xususiy kapitalini ko‘paytirish yo‘llarini ko‘rsatib bering.
535
Xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot
(5-sonli shakl)
Ko‘rsatkichlar nomi
Наименование показателя
|
Satr kodi Код стр.
|
Ustav kapitali Уставний капитал
|
Qo‘shilgan kapital Добавленний капитал
|
Rezerv kapitali Резерв-ний капитал
|
Taqsimlanmagan foyda (qoplan- magan zarar) Нераспределен-ная прибил
|
|
| |