nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
fanining vazifalari - Fanining maqsad va vazifalari

|
Fanining maqsad va vazifalari
|
bet | 2/6 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 58,67 Kb. | | #262994 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagogika tariхi fan sifatida. Ibtidoiy jamoada tarbiy-www.hozir.org
fanining vazifalari:
milliy ozini anglash, kasbiy rivojlanish bilan bogoyalarni tahlil etish asosida ularni organiladi?
Pedagoka tarixini olyozmalar;
xalq ogarb mutafakkirlarining asarlari.
Pedagogika tarixi fani gzaro aloqadorligi.
Tarbiya insonning aqliy va axloqiy jihatdan tarkib topa borishiga talsa, insonning shakllana borishi ham olgan inson kamolotining tazaro uzviy aloqada shakllangan. Mazkur tarixiy jarayon mohiyatini bilish bizga inson tafakkurining juda uzoq davr va murakkab sharoitlarda shakllana borganligidan dalolat beradi.
Matiqodlar, eng oddiy ixtirolarning takomillashib borishi kabi holatlar inson ongining ham shakllanib borishiga turtki boz ichiga olgan bolgan xislatlar, ularning dastlabki, oddiy istaklari, orzu-umidlari qadimgi eposlarda aks etgan afsonaviy obrazlar hamda qahramonlar qiyofasida oinish (onimizm), ajdodlar ruhiga sigtiqodlar va marosimlar yoritilgan afsona va rivoyatlarda eng qadimiy ajdodlarimizning tafakkur dunyosi aks etgan. Ammo bu rivoyat va afsonalar ham massaget, sak, xorazmiy, sod hamda parfiyanlar yashagan davrlar ruhini ifoda etadi, xolos.
Eng qadimgi madaniy boyliklarimizni orgazmali ashyolar.
Xalq oglumki, ibtidoiy kishilar mehnat faoliyati jarayonida olga qonikma va malakalarni hosil qilishga zamin hozirlagan. Mehnat faoliyatini tashkil etish jarayoni dastlabki paytlarda butun ijtimoiy hayotni yoyish negizida amalga oshirilgan bochilik jamiyatidan oldin ham inson yashash uchun kurashgan, mazkur davrda urugzolari jamoa bozolarining yosh jihatlariga kosmirlar;
-ijtimoiy hayot va mehnatda tozi uddalay oladigan faoliyatning tashkil etilishida bevosita ishtirok etib, hayot kechirish va mehnat qilish kozlashtirgan. Bu holat oggzlashtirar edilar. Hech qayerda yozilmagan odat va anra, yosh bolalar keksalar nazorati ostida malardilar. Bola mang maxsus sinovlardan olga kiritar edi. Ushbu anni, bolalarni mazga tashlanadi.
Uruglami kengayib, kasb-hunar faoliyatining turlari korgata boshlaydilar. Asta-sekin harbiy tarbiyaning boshlangrinishlari yuzaga kela boshlaydi. Bolalarga harbiy sanrgatish ancha murakkab ish bolishni taqozo etar edi. Shu bois maxsus harbiy bilim va tayyorgarlikka ega bolchash, suv toshqinlarining oldini olish, kishilarni turli kasalliklardan davolash usullariga oid bilimlarni berishga bolidagi harakatning tashkil etilishi natijasida turli maktablar faoliyat yurita boshladi. Maktablarda asosiy ezaki bilimlar berish bilan birga ularda yozuv kolgan boshni mamlakatlardan kirib kelgan harflar yordamida yozish usuli paydo bonggi yillarda Organishga doir eng keng tarqalgan davrlashtirish ozbekiston Respublikasi mustaqillikka erishgunga qadar;
|
| |
Yangi texnika - Respublikasi oliy va

Yangi texnika va texnologiyalardan foydalanish darajasi yangi texnika, texnologiya joriy etilmasdan avval qilingan xarajatlardan, ular joriy etilganidan so‘ng qilingan xarajatlar miqdori, summasi ayirilib, aniqlangan raqam dastlabki xarajatlarga taqsimlanadi va 100 foizga ko‘paytiriladi:
Bunda:
Xt
X 1 X 2 100 % ;
X 1
X1 – yangi texnika, texnologiya joriy etilmasdan oldingi xarajatlar (so‘m); X2 – yangi texnika, texnologiya joriy etilgandan keyingi xarajatlar (so‘m).
Mashina-traktor hamda avtomashinalar parkidan foydalanish koeffitsiyenti – xo‘jalikda foydalanilgan mashina-tarktorlar sonining mav- jud bo‘lgan mashina-traktorlar soniga nisbatidir.
MTPFk
Fs Ms ;
Bunda: MTPFk – mashina-traktor parkidan foydalanish koeffitsiyenti.
Fs – foydalanilgan mashina-traktorlarning soni (dona);
Ms – mavjud bo‘lgan mashina-traktorlarning soni (dona).
Mashina-traktorlar hamda kombaynlarning ishlab chiqarish jarayonida qatnashganlik darajasi – ishlagan mashina kunlari sonini ishlagan mashinalar soniga taqsimlash natijasida aniqlanadi.
М k
Мk ;
Т k
Тk ;
К k
Кk ;
Мs
Bunda:
Тs Кs
М k – bitta mashinaning 1 oyda, mavsumda, yilda ishlagan (qatnashgan) o‘rtacha kuni;
Мк – jami ishlagan mashina kunlari;
Тк – jami ishlagan traktor kunlari;
Кк – kombaynlarning ishlagan jami kunlari;
Ms – ishlagan mashinalar soni;
Ts – traktorlar;
Ks – kombaynlar soni.
Bu ko‘rsatkich yordamida xo‘jalikda 1 traktor, kombayn yoki mashina yil davomida necha mashina-kun ishlaganligi aniqlanadi.
O‘rtacha va alohida har bir mashina-traktordan, yuk mashinasidan, don kombayni, paxta teruvchi mashinadan foydalanish darajasi – mashinalar (t/km), traktorlar (et.ga), kombaynlar (gektar, tonna) yordamida alohida–alohida jami bajarilgan ish hajmini shu ishlarni bajarishda qatnashgan yuqorida ko‘rsatilgan texnikalarning o‘rtacha soniga taqsimlanadi.
Bunda:
TMKi
Ti Ts
; Mi Ms
; Ki ;
Ks
TMKi – traktor, mashinalarning o‘rtacha bajargan ishi (1 smenada, 1 kunda, mavsumda, 1 yilda etalon gektarda, tonna/km, tonnada, gektarda).
Тi , Mi, Ki – traktorlar, mashinalar, kombaynlar yordamida bajarilgan jami ish hajmi (etalon gektarda, tonna/km, tonnada);
Тs, Мs, Кs
– shu ishlarni bajarishda qatnashgan traktorlar,
mashinalar, kombaynlarning o‘rtacha soni (dona).
Bu ko‘rsatkichlar yordamida, 1 ta traktorning ma’lum muddatda bajargan ishi miqdori aniqlanadi.
Moddiy-texnika resurslaridan foydalanishning samaradorligi – 1 et.gektarning, 1 tonna km, 1 kVt soatning tannarxi aniqlanadi.
EG
Mx
TN
ETga ;
Bunda: EGTN – 1 etalon ga, tannarxi (so‘mda);
Мх – mexanizatsiya yordamida bajarilgan ishlarga qilingan jami
xarajat (ming so‘m);
ETga – jami bajarilgan ish hajmi (etalon gektar).
Yangi texnika-texnologiyalarga qilingan investitsiyalarning samaradorligi ham shu tartibda aniqlanadi. Buning uchun ularni joriy etish tufayli tejalgan xarajatlar natijasida qo‘shimcha olingan sof daromad summasini ularga qilingan investitsiyalar summasiga bo‘lish yo‘li bilan aniqlanadi.
Yuqorida ko‘rsatilgan ko‘rsatkichlar holatini aniqlab, moddiy-texnika resurslari holati, darajasi, samaradorligi tahlil qilinadi. Natijada ularga ta’sir etuvchi omillar aniqlanib, yaxshilash chora-tadbirlari belgilanadi.
|
Uzumni yetishtirish va yig’ishtirib olish

2.3. Uzumni yetishtirish va yig’ishtirib olish.
Uzum etishtirish - unchalik emas qiyin vazifa, odatda ishonganidek. Katta to'plamlar bilan suvli mevalar tajribali vinochilarning tavsiyalarini inobatga olgan holda, asosiy qoidalarga qat'iy rioya qilsangiz, uzumzoringizni bezatadi.
Uzumzorni yaratishni boshlaganda, iqlim xususiyatlarini hisobga olish kerak: agar mintaqada ozgina qorli qish va qattiq sovuq bo'lsa, uzumni xandaqlarda yoki chuqurlarda ekish afzalroq bo'ladi, lekin qishda qor etarli bo'lsa, lekin. yoz juda qisqa va sovuq, ko'chat ekish yaxshidir. Chuqurlarda ildiz tizimi muzlashdan ishonchli tarzda himoyalanadi va tizmalarda yoz oylarida ildizlar ko'proq issiqlik oladi.
Uzum ko'chatlarini ekish bosqichlari:
ekish uchun shashka va ortiqcha namlik bo'lmagan yaxshi yoritilgan, tekis joyni tanlang;
ildiz tizimining o'lchamiga qarab, chuqurligi 0,2 dan 0,5 m gacha (uchun) ekish uchun teshik qazing. loy tuproq kamroq, qumli uchun - chuqurroq);
chuqurdan tuproqni organik va murakkab mineral o'g'itlar bilan aralashtirish;
teshikning pastki qismida shag'al qatlamini to'kib tashlang va ustiga novdalar yoki taxta qo'ying;
u orqali uzumni sug'orish va tuproqni urug'lantirish uchun diametri 10 sm va undan ko'p bo'lgan quvurni o'rnatish;
shag'al va novdalar qatlami ustida tayyorlangan tuproqdan kichik bir tepalik hosil qiling;
ekishdan oldin, uzum ko'chatining ildizlarini loy va chirigan mullen (mullendan ikki baravar ko'p) eritmasiga botirib oling;
asirlarni bir nechta kurtaklarga kesib oling va eritilgan kerosinga botiring;
ko'chatni ildizlarini to'g'rilab, teshikka joylashtiring;
teshikni qolgan tuproq bilan to'ldiring va muloyimlik bilan tamplang;
uzumni iliq suv bilan to'kib tashlang;
Teshikni kompost yoki chirigan go'ng bilan mulchalang.
Uzum pishishi bilan uning rangi o‘zgarib, g‘ujumi kattalashadi. Qora uzumlarning mevasi boshida to‘q yashil tusda bo‘lib, asta-sekin pushti qizil, so‘ngra ko‘k tus oladi. Oq uzumlar esa boshida to‘q yashil, asta-sekin och yashil va pishganda qahrabosimon tusga kiradi. Uzumning rangi o‘zgarishi uning kimyoviy tarkibining o‘zgarishi bilan chambarchas bog‘liq. Uzum pishganda undagi qand miqdori ko‘payib, turli xil kislotalarning miqdori keskin kamayadi.
Uzumni uzib olish muddati ulardan qaysi maqsadda foydalanishga ham bog‘liq. Agar uzum ho‘lligicha iste’mol qilinadigan bo‘lsa, to‘la etilgan vaqtda uzib olinadi, bunda shakar miqdori eng ko‘p to‘plangan bo‘lishi lozim. Uzoqqa jo‘natiladigan uzum to‘la etilishidan ilgariroq uziladi. Bunda shakar miqdori 16–18% dan kam bo‘lmasligi lozim. Uzumning ayrim navlarida shakar mikdori bu ko‘rsatkichdan ancha kam bo‘lishi ham mumkin.
|
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 9/9 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #139260 |
Bog'liq Kirish i-bob. Uzumning xalq xo’jaligidagi ahamiyatiFoydalanilgan adabiyotlar.
1. Nazirova, R., Hamrakulova, M., Usmonov, N. (2021). Moyli ekin urug'larini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi. O'quv qo'llanma. Farg'ona- Vinnytsia. IT. "Yevropa ilmiy platformasi", 2021 yil. 236,bet. 3. V.I.Zuyev, X.Ch.Buriyev, A.K.Kadirxodjayev,"Kartoshkachilik." Toshkent - 2005 y
2. Oripov R, Umurzoqov E, Sulaymonov I-"Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi". Toshkent - "Mehnat" 1991 y 5. Rizayev A.X., Bo'riyev J.G' - "Don mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi". Toshkent "Mehnat" - 2000 y.
3. Oripov.R Umurzaqov.E S
4 . www.ARXIV.UZ
5 . www.Foydali.Uz
6. www.guldu.Uz
|
| |
Uzumning kimyoviy tuzilishi

|
Uzumning kimyoviy tuzilishi
|
bet | 4/9 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #139260 |
Bog'liq Kirish i-bob. Uzumning xalq xo’jaligidagi ahamiyati1.2. Uzumning kimyoviy tuzilishi
Uzumlarning sifati ularning turi va navi, terish va uzish muddatlari, xillash, joylash va saqlash usullariga chambarchas bog‘liqdir. Yuqorida ko‘rsatilgan amaliy tadbirlar o‘z vaqtida va sifatli qilib o‘tkazilganda meva va uzumlarning sifati, ta’mi va texnologik qimmati oshadi, ular uzoq muddatga yaxshi saqlanadi. Bu borada meva va uzumlarni yig‘ib-terib olish va saqlash muhim ahamiyatga ega. Sifatli etishtirilgan hosil ularni saqlashdagi texnologik jarayonlarning buzilishi oqibatida mahsulotlarning tovar sifati pasayib ketishi mumkin.
Meva va uzumlar kimyoviy tarkibining aksariyat qismi suvdan iborat. Mevalar tarkibida suvning miqdori 70–90% ni, uzumda esa 70–80% ni tashkil qiladi.
Meva va uzumlar tarkibida suvda eriydigan uglevodlardan qandlar asosiy o‘rinni egallaydi. Shakarlardan glyukoza, fruktoza, saxaroza va galaktozalar eng ko‘p uchraydi. Bundan tashqari, meva va uzumlar tarkibida suvda erimaydigan uglevodlardan kraxmal ham uchraydi. O‘zbekistonda yetishtiriladigan meva va uzumlarning tarkibidagi shakarning miqdori yuqori bo‘ladi.
Meva va uzumlarda azotli moddalar–oqsillar, aminokislotalar, amidlar, ayrim glyukozidlar, ammiak hosilalari va azot kislota tuzlari uchraydi. Azotli birikmalar mevalarning umumiy vazniga ko‘ra urug‘li mevalarda 0,20–1,20, danakli mevalarda 0,40–1,30 uzumda 0,015–0,90, yong‘oq mag‘zida 8,68–18,90% bo‘ladI
4-rasm. Uzumning kimyoviy tarkibi.
Mevalar tarkibida glyukozidlar va fermentlar ham uchraydi. Shu bilan birga mevalarda juda oz miqdorda efir moylari bo‘ladi. Efir moylar mevalarni bakteriyalar va mog‘or zamburug‘idan himoya qilib turadi. Mevalarning kimyoviy tarkibiga turli xil bo‘yoq moddalar – pigmentlar ham kiradi.
Uzum tarkibida ko‘p miqdorda qandlar, organik kislotalar, S, V vitaminlari, oshlovchi va bo‘yoq moddalar bor. Bargida esa S, V, K vitaminlari, karotin, nikotin, foliy kislotasi, flavonoidlar, katexin va oshlovchi moddalar mavjud.
Uzumningtarkibida 15 foiz glyukoza, fruktoza mavjud. Uzumning toʻq tutishi sababi ham ana shunda. Bir kg uzum 700 kaloriyagacha issiqlik beradi.U tana aʼzolarining faoliyatini yaxshilaydigan shifobaxsh neʼmatdir. Ma’lumki uzum inson uchun qimmatbaҳo, parxez va oziq-ovqat maҳsuloti ҳisoblanadi. Yaxshi pishgan uzum tarkibida 30% gacha, so’liganida 40 % va undan ko’p qand moddalari (glyukoza va fruktoza, qisman saxaroza) bo’ladi. Olma, vino, limon, qaxrabo, chumoli, shovul, salisil kabi organik kislotalar, kaliy, kalsiy, natriy, fosfor, temir kabi mineral tuzlar, A, S, R, V guruҳ vitaminlari, vitamin RR kabilar ko’p.
Uzum mevasi A, S, R, RR, V1, V2, V6, V12, kabi vitaminlarga boy. V guruh vitaminlar, aminokislotalarning qanday miqdorda saqlanishi uzum navining pishish muddatiga, g‘ujumlarning urug‘li yoki urug‘sizligiga, tok tupining o‘sish kuchiga, ob-havo sharoitiga hamda parvarish usullariga bog‘liq. Olimlarning kuzatishiga qaraganda, V guruhiga mansub vitaminlar, aminokislotalar va mikroelementlar kechpishar uzum navlarida ko‘proq to‘planar ekan.
|
| |
I-BOB. UZUMNING XALQ XO’JALIGIDAGI AHAMIYATI

|
I-BOB. UZUMNING XALQ XO’JALIGIDAGI AHAMIYATI
|
bet | 2/9 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #139260 |
Bog'liq Kirish i-bob. Uzumning xalq xo’jaligidagi ahamiyatiI-BOB. UZUMNING XALQ XO’JALIGIDAGI AHAMIYATI
Uzum tarkibida kishi organizmi uchun zarur bo'lgan turli xil vitaminlar, kislotalar va boshqa elementlar juda ko'p. Tok o'simligini ko'k qismi chorvachilikda ham foydalaniladi, shuning bilan bir qatorda vinozavodlarida uzumning chiqindilaridan qishloq xo'jaligida o'g'it sifatida foydalaniladi.
Uzumning madaniy turi 7-8 ming yil avval paydo bo‘lib, hozirgi kunda uning 5 mingdan ortiq turi mavjud. Uzumning dorivorlik xususiyati ham ancha qadimdan ma’lum. Sharq tabobatida dorivor sifatida uzumdan pishgan va xom holida foydalanganlar. Shuningdek, uzum sharbati, sirkasi, bargi poyasidan ham unumli foydalanishgan.
Tok qimmatbaho subtropik o‘simlik hisoblanadi. Uning mevasi o‘zi-ning parxezlik va oziqaligi jihatidan inson organizmi uchun eng zarur mahsulot hisoblanadi. Pishib etilgan uzum tarkibida, ayniqsa kishmish navlarida 28-30% gacha organizm tomonidan tez o‘zlashtiriladigan qandlar-glyukoza, fruktoza va saxaroza bor. Shuningdek, yangi uzilgan uzum tarkibida inson salomatligi uchun zarur bo‘lgan olma, vino, limon, qahrabo, shavel, chumoli va boshqa bir qancha organik kislotalar, kaliy, kalьtsiy, fosfor, natriy kabi mineral tuzlar, meva po‘sti tarkibida rang beruvchi moddalar (pigmentlar), oshlovchi (dubil) moddalar bor.
Uzumning shifobaxsh xususiyati qadimdan ma’lum bo‘lib, tabobatda turli kasalliklar (sil, kamqonlik, kam quvvatlik, oshqozon-ichak, siydik yo‘li, yurak xastaligi va h.k.)ni davolashda keng qo‘llanilgan.
Uzum sharbati, ayniqsa yosh bolalar va keksalar uchun bebaho oziqa. U organizmda moddalar almashinuvini yaxshilash, qon tomirlarini kengaytirish, jigar faoliyatini yaxshilash, yurak muskullarini oziqlantirish, qonni tozalash va ko‘paytirishdek xususiyatlarga ega.
Uzumdan tayyorlanadigan mahsulotlar ishlatilishi va tayyorlanish texnologiyasi bo‘yicha vinochilik mahsulotlari (vino, konьyak, shampan va h.k.); sharbat mahsulotlari (tabiiy va yarim fabrikat holidagi sharbatlar va h.k.); kontsentratlar (uzum asali, vakuum-suslo, bekmes va h.k.); konservalar (kompot, marinada, murabbo, jem, uzum pastasi va h.k.) hamda uzumni dastlabki ishlashdan hosil bo‘lgan chiqindilardan iborat ikkilamchi mahsulotlarga bo‘linadi. Masalan, uzum turpidan oziqa uni, po‘stidan vino kislotasi, bo‘yoqlar, urug‘idan tanin, moy, shuningdek, uzum drojjalaridan spirt, oziqa drojjalari, oziq-ovqat va konditer mahsulotlarini tayyorlash uchun foydalaniladi.
|
| |
Bajardi: Izbosarov Asqar

Bajardi: Izbosarov Asqar
Download
136,03 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
09.01.2024
Hajmi
136,03 Kb.
#133468
Download
136,03 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bajardi: Izbosarov Asqar
Download
136,03 Kb.
Matnni ko'rish
www.scientificprogress.uz

|
www.scientificprogress.uzBog'liq gazlarni-quritish-usullari-va-jarayon-parametrlariwww.scientificprogress.uz
Page 610
6. Sharipov M. S., G’aybullayev S. A. TASHLAMA GAZLARNI NOAN'ANAVIY
USULLARDA TOZALASH //Science and Education. – 2021. – Т. 2. – №. 3.
7. Абдулазизов С. С. Ў., Шарипов М. С., Ғайбуллаев С. А. МОЙ
ФРАКЦИЯЛАРИНИНГ КИМЁВИЙ ТАРКИБИ ВА РЕОЛОГИК ХОССАЛАРИ
//Science and Education. – 2021. – Т. 2. – №. 3.
8. Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev. "TABIIY GAZLARNI ABSORBSION
QURITISH JARAYONIGA TA’SIR QILUVCHI OMILLAR" Scientific progress, vol.
2, no. 4, 2021, pp. 659-668.
9. Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev. "TABIIY GAZLARNI UZATISH VA
QAYTA ISHLASHDA GIDRATLANISHGA QARSHI KURASH" Scientific progress,
vol. 2, no. 4, 2021, pp. 675-681.
10. Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev. "QURITUVCHI ABSORBENTLARNING
QIYOSIY TAHLILI" Scientific progress, vol. 2, no. 4, 2021, pp. 649-658.
11. Zaripov, M. X. O. G. L., & G’Aybullayev, S. A. (2021). PIROLIZ
KINETIKASINING MATEMATIK MODELI. Academic research in educational
sciences, 2(9), 619-625.
12. Jumaev, A. V. O. G. L., & G’Aybullayev S. A. (2021). Adsоrbentlarning turlari va
tasnifi. Science and Education, 2 (9), 145-154.
13. G’Aybullayev, S. A. (2021). MEMBRANALI USULDA TABIIY GAZLARDAN
GELIY AJRATIB OLISH. Academic research in educational sciences, 2 (5), 1594-
1603. doi: 10.24411/2181-1385-2021-01074
14. Raupov, B. K. O. G. L., Mavlonov, B. A., & G’Aybullayev S. A. (2021).
Bitumlarning ekspluatatsion xossalari va ularni yaxshilash. Science and Education, 2
(9), 170-179.
15. Mizrobjon Xalim O’G’Li Zaripov, & Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev
(2021). UGLEVODORODLARNING TERMIK PIROLIZI MAHSULOTLARI HOSIL
BO’LISHIGA REAKSIYA SHAROITINING TA’SIRI. Academic research in
educational sciences, 2 (11), 723-731.
16. Behruz To’Ymurodovich Salomatov, Murodillo Zoirovich Komilov, & Saidjon
Abdusalimovich
G’Aybullayev
(2022).
UGLEVODORODLI
GAZLAR
TARKIBIDAGI
NORDON
KOMPONENTLAR
VA
ULARNI
GAZNING
XOSSALARIGA TA’SIRI. Scientific progress, 3 (1), 71-78.
17. Yulduz Malikjon Qizi Murodova, & Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev (2022).
BENZOLNING NEFTKIMYOVIY SINTEZDA QO’LLANILISHI. Scientific progress,
3 (1), 79-86.
18. Nodir Sirojiddinovich Hasanov, & Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev (2022).
Neft mahsulotlarini gidrotozalashning nazariy asoslari. Science and Education, 3 (1),
229-237.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 3 ǀ ISSUE 3 ǀ 2022
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
|
| |
Foydalanishni boshqarish - 1-savol Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari

|
1-savol Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari
|
bet | 7/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 197,64 Kb. | | #132778 |
Bog'liq 1-savol Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari-fayllar.orgFoydalanishni boshqarish
Avtorizasiya ruxsatlarni nazoratlashning autentifikasiyadan o’tgan foydalanuvchilar uchun harakatlarni cheklash bilan shug’ullanuvchi qismi bo’lib, aksariyat hollarda foydalanishni boshqarish modellari yordamida amalga oshiriladi. Ushbu ma’ruzada ma’lumotlarga nisbatan foydalanishni mantiqiy boshqarish tartibi bilan tanishib chiqiladi.
Foydalanishni boshqarish subyektni obyektga ishlash qobilyatini aniqlashdir. Umumiy holda foydalanishni boshqarish quyidagi diagramma bilan tavsiflanadi (11.1-rasm):
Hozirda tizimlarda obyektlarni boshqarish uchun turlicha usullar mavjud bo’lib, ularga quyidigalarni misol keltirish mumkin:
diskresion foydalanishni boshqarish usuli (Discretionary access control, DAC);
mandatli foydalanishni boshqarish usuli (Mandatory access control, MAC);
rolga asoslangan foydalanishni boshqarish usuli (Role-based access control, RBAC);
attributlarga asoslangan foydalanishni boshqarish usuli (Attribute-based access control, ABAC).
Tizimda ushbu foydalanish usullari bir-biridan alohida-alohida foydalanilishi talab etilmaydi va ularning kombinasiyasidan ham foydalanish mumkin (11.2-rasm).
DAC usuli
Foydalanishni boshqarishning mazkur usuli tizimdagi shaxsiy obyektlarni himoyalash uchun qo’llaniladi. Bunga ko’ra obyekt egasining o’zi undan foydalanish huquqini va kirish turini o’zi belgilaydi.
DAC da subyektlar tomonidan obyektlarni boshqarish subyektlarning identifikasiya axborotiga va asoslanadi. Masalan, UNIX operasion tizimida fayllarni himoyalashda, fayl egasi qolganlarga o’qish (r), yozish (w) va bajarish (x) amallaridan bir yoki bir nechtasini berishi mumkin. Umumiy holda DAC usuli aksariyat operasion tizimlarda foydalanishlarni boshqarish uchun foydalaniladi. Masalan, quyidagi 11.3-rasmda DAC usulini Windows NT/2k/XP OTlarida foydalanish holati keltirilgan.
Biroq, DAC jiddiy kamchilikka ega. Bu holat ma’lumotlar undan foydalanish huquqiga ega bo’lmagan subyektlar tomonidan foydalanilmasligini to’liq kafolatlamaganidir. Bu holat ma’lumotni o’qish huquqiga ega bo’lgan bir foydalanuvchini ma’lumotni egasining ruxsatisiz huquqga ega bo’lmagan foydalanuvchiga yuborish imkoniyati mavjudligida namayon bo’ladi. Bundan tashqari, DACga tegishli yana bir kamchilik sifatida tizimdagi barcha obyektlar ulardan foydalanishni belgilaydigan suyektlarga tegishli. Amalda esa, tizimdagi barcha ma’lumotlar shaxslarga tegishli emas, balki butun tizimga tegishli bo’ladi. Bularga yaqqol misol sifatida axborot tizimini keltirish mumkin.
DACning klassik tizimi dastlab obyekt hech kimga biriktirilmagan holatda “yopiq” deb ataladi. Agar obyekt foydalanuvchiga biriktirilsa va ulardan foydalanish bo’yicha cheklovlar o’rnatilgan bo’lsa unda “ochiq” obyekt deb ataladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotla - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona...

Foydalanilgan adabiyotla
1. Dyakonov V.P. To'lqinlar. Nazariyadan amaliyotga. - M.: SOLON-R, 2002. - 448.
2. Korn G., Korn E. Olimlar va muhandislar uchun matematika bo'yicha qo'llanma. -
M.: Nauka, 1984 yil.
3. Ekonometrika Ed.I. I. Eliseeva 2002 yil
4. A. A. Tsyplakov, "Ba'zi ekonometrik usullar. Ekonometrikada maksimal ehtimollik
usuli", EF NSU, 1997 y.
5. Suslov V.I., Ibragimov N.M., Talysheva L.P., Tsyplakov A.A. Ekonometrika. -
Novosibirsk: Rossiya Fanlar akademiyasining Sibir bo'limi nashriyoti, 2005. - 744 p.
6. V.P. Nosko "Ekonometrika" (Vaqt seriyasining regressiya tahliliga kirish) Moskva
2002 yil.
7. “Vaqt qatorlari tahlili” ma’ruzalari G.G. Kantorovich (Oliy Iqtisodiyot maktabi,
SU-HSE) "Oliy Iqtisodiyot maktabi iqtisodiy jurnali" Vol.6 (2002), No 1,2,3,4 va
Vol.7 (2003), No. 1.
Gmurman V.E. Ehtimollar nazariyasi va matematik statistika: Proc. Universitetlar
uchun qo'llanma / V.E. Gmurman. - M.: Oliy maktab, 2003. - 479 b.
8. Qo‘ychubekov B.K. Biostatistika: darslik. - Olmaota: Evero, 2014. - 154 b.
9. Lobotskaya N.L. Oliy matematika. / N.L. Lobotskaya, Yu.V. Morozov, A.A.
Dunaev. - Minsk: Oliy maktab, 1987. - 319 p.
10. Shifokor V.A., Tokmachev M.S., Baliqchi B.B. Tibbiyot va biologiya bo'yicha
statistika: qo'llanma. 2 jildda / Ed. Yu.M. Komarov. T. 1. Nazariy statistika. - M .:
Tibbiyot, 2000. - 412 p.
|
www.scientificprogress.uz

|
www.scientificprogress.uzBog'liq gazlarni-quritish-usullari-va-jarayon-parametrlariwww.scientificprogress.uz
Page 609
Shu хususiyatidan fоydalanib uni rеgеnеratsiya qilishni vakuumsiz ham amalga оshirsa
bõladi.
XULOSA
Gazni quritish usulini tanlash хоm-ashyoning tarkibiga bоğliq. Ozchil gazlarni
quritish uchun absоrbsiоn va adsоrbsiоn usullardan fоydalaniladi. Agar gaz tarkibida
qõshimcha kоndеnsat mavjud bõlsa gazni qayta ishlash past harоratli jarayonlardan
fоydalaniladi.
Bu
hоlatda
gazni
sоvutish
bоsqichida
suv
buğlarining
kоndеnsatsiyalanishi gazni muvоzanat hоlatda namlik siğimi kamayishi hisоbiga
amalga оshadi. Avvalambor qarama-qarshi oqimli absоrbsiоn jarayonlar tarkibida оğir
uglеvоdоrоdlar bõlmagan gazlarni quritish uchun qõllaniladi. Bundan tashqari qarama-
qarshi oqimli absоrbsiоn jarayonlar nоrdоn gazlarni ham quritish uchun ishlatiladi.
Tõğri oqimli absоrbsiоn jarayonlar asоsan nеft qazib chiqarish kоnlarida
qõllaniladi. Gazni quritish gоrizоntal absоrbеrda amalga оshiriladi. Rоssiyadagi kоnlar
(Tyumеn vilоyati, Tоmsknеft’, Bashnеft’, Dоğnеft’, va h.zо. larda) gazlarini quritishda
sоbiq GDR davlatida ishlab chiqarilgan qurilmalar ishlatiladi. Bunday qurilmalarning
quvvati katta bõlmay sutkasiga
ni tashkil etadi. Absоrbsiоn
jarayonlar nafaqat yengil uglеvоdоrоdli gazlarni naqliyo qilish uchun balki gazni chuqur
quritib past harоratli jarayonlarga yubоrishdan оldinrоq gеliy gazini ajratib оlish uchun
ham qõllaniladi.
Gazni quritish qurilmasini lоyihalash gazning suvga ko’ra talab etiladigan
shudring nuqtasini aniqlash, dastlabki va to’yingan kоnsеntratsiyali qurituvchilarni
qabul qilish, quritish blоgi uchun va rеgеnеratsiyalash uchun kеrakli jihоzlarni tanlab
оlish va shu kabilarni o’z ichiga oladi.
REFERENCES
1. Toshboyev S. O. O. G. L., & G’Aybullayev S. A. (2022). Tabiiy gazlardagi keraksiz
komponentlarni gazning tovarlik xususiyatlariga ta’siri. Science and Education, 3 (3),
206-213.
2. Urunov N. S. et al. PIROKONDENSAT TARKIBINING KIMYOVIY TAHLILI
//Science and Education. – 2021. – Т. 2. – №. 3. – С. 32-40.
3. G’aybullayev S. A. MEMBRANALI USULDA TABIIY GAZLARDAN GELIY
AJRATIB OLISH //Academic research in educational sciences. – 2021. – Т. 2. – №. 5.
– С. 1594-1603.
4. Sadriddinovch S. M. et al. INFLUENCE OF THE QUANTITY OF BENZENE ON
THE
PERFORMANCE
CHARACTERISTICS
OF
GASOLINE
//Euro-Asia
Conferences. – 2021. – Т. 4. – №. 1. – С. 188-192.
5. Nilufar Saydyaxyayevna Maxmudova, Saidjon Abdusalimovich G’Aybullayev
TABIIY GAZLARNI VODOROD SUL’FIDIDAN TOZALASH USULLARINING
TASNIFI // Scientific progress. 2021. №5.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 3 ǀ ISSUE 3 ǀ 2022
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
|
| |
Unumli bug‘doy - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 107/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Unumli bug‘doy biologik duvarak yumshoq bug‘doy qimmatbaho navlar turiga kiradi. Qiltig‘i uzun. Boshog‘i yirik. 1000 dona donining og‘irligi 39- 41 g. Un-non sifati yaxshi. Oqsil miqdori 12,4%. Xom kleykovinasi 26,3%. O‘rtapishar, quruqlik va kasalliklarga chidamli. Yuqori hosilli. Gektariga ekish me’yori 4-5 mln. dona. Oqilona ekish muddati oktabr oyining 2-dekadasi (o‘n kunligi).
«Makuz-3» navi qattiq bug‘doy duvarak. Qiltig‘ining uzunligi 10-12 sm, tarvaqaylagan. Doni yirik. 1000 donasining og‘irligi 48-54 g. Doni tarkibida 14-15,5% oqsil, 26-32% kleykovina mavjud. Yaltiroqligi 90% o‘rtapishar. Sovuqqa va qurg‘oqchilikka chidamli. O‘simlikning bo‘yi 95-100 sm. Hosildorligi gektaridan 55-60 s, bahosi yumshoq bug‘doyga nisbatan 1,5-2 barobar yuqori turadi. Ekish muddati oktabr oyi.
Qattiq bug‘doy Aleksandrovka duvarak navi – boshog‘i oq, tukli, doni yirik va zich, tishchasi qiltiqli, 1000 ta donining og‘irligi 40-47 g, oqsil miqdori 13,0-13,9 %, xom kleykovinasi 22-32 %, yaltiroqligi 75 %, hosildorligi gektariga 55-60 s. tashkil etadi. Ekish me’yori gektariga 4,5-5 mln. dona, oktabr oyining birinchi o‘n kunligida ekiladi.
Qattiq bug‘doy – Baxt duvarak navi – boshog‘i qiltiqli, doni oq, donidagi oqsil 15,1%, xom kleykovinasi 35,4%, yaltiroqligi 75-80%, yotib qolishga chidamli, 1000 donasining og‘irligi 47,1 g. yuqori hosilli. Urug‘ni ekish me’yori gektariga 4-5 mln. dona, ekishning qulay muddati oktabr oyining 10- 20 kunlari hisoblanadi.
Keyingi yillarda mamlakatimizning sug‘oriladigan maydonlarida Krasnodar seleksiyasining «Spartanka», «Skifyanka» va «Yuna» singari bug‘doy navlari keng tarqalmoqda.
Spartanka navi. O‘rtapishar. Poyasining balandligi 80-85 sm.ni tashkil etadi. Yotib qolishga, boshoq egilishiga va kasalliklarga chidamli, boshog‘idagi donlarning to‘kilishi kam kuzatiladi. Spartanka navi kuchli bug‘doy sirasiga kirib, doni yirik va qizil, 1000 donasining og‘irligi 39-41 g. suvga va o‘g‘itga o‘ta talabchan.
Skifyanka navi. Bu nav Spartanka bug‘doyidan yakka-yakka tanlash yo‘li bilan yaratilgan. Yotib qolishga chidamli, boshoqdagi donlar to‘kilmaydi. Poyasi 80-90 sm, o‘rtapishar. Mazkur nav bug‘doyning kuchli turiga mansub. Shu sababli u non yopish talabiga yaxshi javob beradi. 1000 dona donning og‘irligi 40-42 g. Rangi qizil. Suvga va o‘g‘itga talabchan. Kuzgi-qishki sovuqqa va qurg‘oqchilikka shuningdek, kasalliklarga nisbatan chidamli.
Yuna navi biologik kuzgi. Bo‘yi 85-95 santimetr, o‘rtapishar, serhosil. Mazkur navning un-non yopish sifati yaxshi. U kuchli bug‘doylar sirasiga kiritilgan.
Respublikamizning Andijon, Namangan, Farg‘ona, Surxondaryo va Xorazm viloyatlarida intensiv va qattiq – «Spartanka», «Skifyanka», «Yuna»,
«Yonbosh», «Sanzar -8», «Marjon» singari bug‘doy navlarini ekish tavsiya etiladi.
Suv tanqis bo‘lgan hududlarda bug‘doyning «Intensiv», Sanzar–4, Sete- Serros 66, arpaning Qarshi, Bolg‘ali navlarini ekish maqsadga muvofiqdir.
|
| |
Arpa navlari - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 108/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Arpa navlari. Bolg‘ali duvarak arpa navi. 1996-yili sug‘oriladigan maydonlarga rayonlashtirildi. Doni o‘rtacha kattalikda, 1000 donasining og‘irligi 45,0 g. Nav ertapishar, yotib qolishga chidamli. Hosildorligi gektaridan 60-70 s.ni tashkil etadi.
«Zafar» biologik bahor navi. Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining sug‘oriladigan maydonlari uchun rayonlashtirilgan. Hosildorligi gektaridan 55-60 s. Doni yirik, 1000 donasining og‘irligi 48-54 g. Ertapishar bo‘lganidan takroriy ekin sifatida eksa bo‘ladi.
«Qarshi» — arpa navi. Sug‘oriladigan va shartli sug‘oriladigan maydonlarga rayonlashirilgan. Nav biologik bahorgi, hosildorligi gektaridan 45-50 s. Nav o‘rtapishar, qurg‘oqchilikka va issiqqa chidamli, ammo yotib qolishga moyil, sovuqqa chidamsiz. Doni yirik, 1000 donasining og‘irligi 50- 55 g.
«Oykor» arpa navi, sug‘oriladigan maydonlarga 1992-yildan boshlab rayonlashtirilgan. Mazkur nav biologik bahorgi duvarak (ham bahorda, ham kuzda ekish mumkin) sovuqqa va yotib qolishga chidamli.
Boshoqli don ekinlarining o‘sishi va rivojlanishi quyidagi davrlarga bo‘linadi:
Unib chiqish davri. Bug‘doy va arpa urug‘larining biologik xususiyatlari, tuproq harorati, unumdorligi, namligiga qarab unib chiqish davri 6-15 kunni
tashkil etadi. G‘alla ekinlari unib chiqishi uchun, eng kam harorat 60 C bo‘lishi kerak. Bundan yuqori haroratda ularning unib chiqishi tezlashadi. Samarali harorat yig‘indisi (100 C dan yuqori), 150-1600 C ni tashkil etadi. Bu davrda har gektar yerga 200 m3 suv talab qilinadi. Unib chiqish davri, birinchi barg hosil bo‘lishi bilan tugallanadi.
To‘plash davri. Boshoqli don ekinlari to‘liq unib chiqqanidan 8-10 kundan so‘ng yer yuzasidan 3 sm chuqurlikda ildiz bo‘g‘izi hosil bo‘ladi va o‘sha yerdan chintomirlar va yon shoxchalar paydo bo‘ladi. Yon shoxchalar esa tuproq ustiga chiqib, tuplar hosil qiladi. Tuproqda harorat, namlik va ozuqa moddalar qanchalik ko‘p bo‘lsa, boshoqli don ekinlarining to‘plash darajasi shunchalik tezlashadi. To‘plash davrida boshoqli don ekinlarining vegetatsiyasini hisoblash nihoyatda mas’uliyatli. Chunki, boshoqlarning soni ayni shu davrda shakllana boshlaydi. Bu davrda 250-3000 C samarali harorat gektariga 600-700 m3 suv talab qilinadi.
|
| |
Pedagogning kasbiy kompetentligini

374
PEDAGOGNING KASBIY KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH YO’LLARI
Saidova Parvina Mirzo qizi
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti o‘qituvchisi
parimirzaevnadtpi@gmail.com
Abduhalimova Mahbuba Abdumalik qizi
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti talabasi
mahbubaabduhalimova@gmail.com
Annotatsiya: Ushbu maqolada pedagogning kasbiy kompetentligi va uni
rivojlantirish yo’llari, kasbiy kompetensiyaning shakllanish bosqichlari,
kompetensiya tushunchalarining o’zaro uzviy bog’liqligi va farqlari haqida
keltirilgan.
Kalit so’zlar: qobiliyat, salohiyat, “o’qituvchi-o’quvchi” o’zaro aloqasi,
o’z-o’zini rivojlantirish, rahbarlik, faoliyat, kasbiy kompetentlik, kompetensiya.
Kirish.
Zamonaviy ta’limning asosiy maqsadi – jamiyat va davlat uchun har
tomonlama rivojlangan, jamiyatga, mehnat faoliyatiga ijtimoiy moslashuvchan, o‘z
ustida ishlay oladigan shaxsni tayyorlashdan iborat. Demak, har tomonlama rivojlangan
shaxs tarbiyasida pedagoglarning kompetentlik darajasi muhim ahamiyatga ega.
Pedagogika fanida psixologik-pedagogik kompetentlik tushunchasi pedagogning
ta’lim-tarbiya jarayonida eng yuqori darajada natijaga erishishi, yuqori kasbiy
salohiyat, shuningdek, muloqotchanlik va ijobiy fazilatlarga ega bo‘lish degan xulosaga
kelinadi. “Kompetentlik” so‘zining ma’nosi xabardorlik, obro‘, o‘z sohasi bo‘yicha
keng qamrovli tushuncha va tajribaga ega bo‘lish bilan belgilanadi. Kompetensiya -
shaxsiy sifat bo‘lib, turli xil vaziyatda pedagogik faoliyat va ijtimoiy hayotda
ifodalanadigan qobiliyat, bilim, ko‘nikma va malaka hisoblanadi.
Ta’lim va tarbiya jarayoni o‘sib kelayotgan yosh avlodni jamiyat talablarini
o‘zida aks etiruvchi ijtimoiy buyurtma asosida hayotga tayyorlashdan iborat. Ta’lim va
tarbiya jarayonida yoshlar ajdodlar tomonidan to‘plangan bilim, odob, urf-odat,
madaniyat va mehnat ko‘nikmalarini o‘zlashtirishi, hayotiy tajriba asosida jamiyatda
o‘zining munosib o‘rnini egallashi, salohiyati va dunyoqarashining shakllanishida
pedagog shaxsi, uning kasbiy mahorati muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga,
yoshlarda davr talabidan kelib chiquvchi yangi masala va muammolarni yechish uchun
375
zarur bo‘ladigan sifatlarni shakllantirish pedagogik faoliyat sohasining ustuvor vazifasi
hisoblanadi. Buning uchun avvalo, pedagogning o‘zida yangicha bilim berish, o‘zgarib
boruvchi mehnat va hayot sharoitlariga muvofiq ijodiy faoliyat bilan shug‘ullana olish
ko‘nikmalari tarkib topgan bo‘lishi lozim. Shu nuqtai–nazardan Respublikamizning
Birinchi Prezidenti I.A.Karimov “Tarbiyachilarning o‘ziga zamonaviy bilim berish,
ularning ma’lumotini, malakasini oshirish kabi paysalga solib bo‘lmaydigan dolzarb
masalaga duch kelmoqdamiz. Bizning fikrimcha, ta’lim – tarbiya tizimini
o‘zgartirishdagi asosiy muammo shu yerda. O‘qituvchi o‘quvchilarimizga zamonaviy
bilim bersin, deb talab qilamiz. Ammo zamonaviy bilim berish uchun, avvalo,
murabbiyning o‘zi ana shunday bilimga ega bo‘lishi kerak” deb ta’kidlaydi.
|
Tavsiyalar - Termiz davlat pedagogika instituti

|
Termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 8/8 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 74,06 Kb. | | #111106 |
Bog'liq didaktik o\'yin turlari kurs ishi yangiTavsiyalar
1.Ertalab o'ta harakatchanlikni talab qilmaydigan o'yinlar uchun sharoit yaratish maqsadga muvofiqdir.
2.Mazmunan ko'proq didaktik o'yinchoqlar, stol ustida o'ynaladigan stol-bosma o'yinlari, syujetli-rolli o'yinlarni o'ynagan ma'qul.
3.Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida pedagoglar o‘yinni bolaning jismoniy, aqliy va estetik qobilyatlarini rivojlantirishiga e’tiboe berishlari maqsadga muvofiq.
4.O‘yinda tanlangan o‘yinchoqlar bolaning yoshiga mos holda tanlanishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.Mirziyoyev Sh.M “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak”O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi 2016-yil yakunlari va
2017-yil istiqbollariga bag’ishlangan majlisidagi O’zbekiston Respublikasi Prezidenti nutqi. Xalq so’zi gazetasi 2017 yil
2.Sh.M.Mirziyoyev “Murojaatnoma” 2020 yil dekabr
3.“ Maktabgacha taʼlim tizimini boshqarishni takomillashtirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida.2018 yil 30 sentabr
4.Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʼzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish Kontseptsiyasini tasdiqlash toʼgʼrisida” gi qarori. 2020 yil 8 may.
5. Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining “ Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʼgʼrisida gi qonuni. 2019 yil 16 dekabr.
6.Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “ Davlat maktabgacha taʼlim tizimi hodimlari mehnatiga haq toʼlash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida.”gi qarori.
7. Ilk qadam davlat o‘quv dasturi 2018 yil.
8. Oʼzbekiston Respublikasining Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanishiga qo’yiladigan davlat talablari 2018 yil 18 iyun.
8. Qodirova F., Tashpulatova Sh. “Bolalar bog’chasida metodik ishlar”–Тoshkent.: Voris 2017 y.
9. Ezopova S.A. Maktabgacha ta'lim yoki katta maktabgacha yoshdagi bolalarni tarbiyalash: innovatsiyalar va an'analar // Maktabgacha pedagogika. – 2007 yil №6.
10. F.Qodirova va boshqalar “Maktabgacha pedagogika” Toshkent 2019 yil
11. T.S. Usraanxodjayev, Sh.X. IsroUov, A.A. Pulatov, Sh.A. Pulatov “Milliy va harakatli o’yinlar” Toshkent «iqtisod-moliya» 2015 yil
12. Pedagogika fanidan izohli lug‘at. (Tuzuvchilar: J. Hasanboyev, X. To‘raqulov, O. Hasanboyeva, N. Usmonov).Тoshkent , «Fan va texnologiyalar», 2009 yil
13. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarining o'quv jarayonidagi pedagogik texnologiyalar / I.V. Rudenko. - Togliatti, 2006 yil.
14. Sodiqova SH.A. “Maktabgacha pedagogika”, “Tafakkur sarchashmalari” – Toshkent. 2013 yil.
15. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida innovatsion jarayonlarni boshqarish. - M., Sfera, 2008 yil
16. Qayumova N.M.“Maktabgacha pedagogika” TDPUnashriyoti -Toshkent: 2017 yil.
17.R.Ishmuxamedov. Ta’lim va tarbiyada innovatsion pedagogic texnologiyalar. Toshkent-2017 yil.
Elektron ta’lim resurslari
Email: termizdu@umail.uz
www. tersu.uz
www. tdpu. uz
www. pedagog. uz
www. ziyonet. uz
www. edu. uz
|
| |
Mavzu: Elektron pedagogika

|
Mavzu: Elektron pedagogika
|
bet | 1/3 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #115440 |
Bog'liq 10- тема Электрон педагогика
Mavzu:Elektron pedagogika.
Tayyorlagan: Кaliqnazarova G.
01
03
02
Reja:
Elektron pedagogika
Modulning oliy ta’limdagi o’rni
Elektron pedagogikaning foydali va foydasiz tarafi
TA'LIMDA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI.
Texnalogiyaning rivoji bilan texnik vositalardan foydalanib o'qitish uchun birgina kompyuterning mavjudligi yetarli bo'lib qoldi. Avvallari televizor, videomagnitofon, kinoproektor, diaproektor va boshqalar bajargan funktsiyalarni kompyuter yutuq bilan o'zlar zimmasiga oldi. Yanada, axborotni uzatish, saqlash, tasvirlash sifati sezilarli darajada ortdi.
PEDAGOGIK DASTURIY VOSITALAR TUSHUNCHASI
Elektron pedagogika axborot kommunikatsiya texnologiyalar bilan tóyingan (uyg'unlashgan ) axborot ta'lim muhitida o'qish jarayonlardi o'rganish, tahlil qilish va tushuntirish bilan shug'ullanadigan ilmiy yo'nalish.
Elektron pedagogika - bu yuqori texnalogiyali axborot ta'lim muhitida ta'lim va tarbiyaning usul va shakllarin ochib berish, o'qish jarayonlarini o'rganish, tasniflash va tahrirlash bilan shug'ullanidigan pedagogikaning yangi bitta yo'nalishi.
Pedagogik dasturiy vositalar - kompyuter texnologiyalari yordamida o'qish
jarayonin bo'lakan yoki toliq avtomatlashtirish uchun mo'ljallangan didaktik
vosita hisoblanadi. Ular ta'lim jarayonining samaradorligini oshirishning
istiqbolli shakllarinan biri hisoblanib, zamonaviy texnologiyalarning
o'qitish vositasi sifatida ishlatiladi.
Pedagogik dasturiy vositalar
tarkibiga : o'qish fani bo'yicha aniq didaktik maqsadlarga erishishga
yo'naltirilgan dasturiy unum (dasturlar jamlanmasi ), texnik va metodik
ta'minot, qo'shimcha yordamchi vositalar kiradi.
Pedagogik dasturiy vositalarni quyidagilarga ajratish mumkin :
* o'rgatuvchi dasturlar - o'quvchilarning bilim saviyasi va ishtiyoqlaridan kelib chiqib yangi bilimlarni o'zlashtirishga bagdarlanadi;
* test dasturlari - egallangan bilim, malaka va ko'nikmalarni tekshirish yoki baholash maqsadlarinde tatbiq qilinadi;
* Mashq ettiruv - oldin o'zlashtirilgan o'qish materialini takrorlash
va mustahkamlashga xizmat etadi ;
* o'qituvchi ishtirok etishindagi virtual o'qish muhiti shakllantirishlik
dasturlar (Virtual borliq tizimlari ).
|
| |
Naychalash - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 109/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Naychalash. Bu bosqichda poyaning eng pastki qismi bo‘rtib, shish hosil bo‘lishi bilan belgilanadi. Bu shish tuproqning ustidan 3-5 sm balandlikda rivojlanib, o‘sish davri 12-15 kun davom etadi. Birinchi bo‘g‘in o‘sishdan to‘xtagach, ikkinchi, uchinchi, to‘rtinchi va hokazo bo‘g‘inlar paydo bo‘ladi. Tuproqda namlik, harorat va ozuqa moddalari qancha yetarli bo‘lsa, naychalash davri shuncha tez o‘tadi. Poyaning o‘sishi g‘alla ekinlarining gullash davrigacha, ayrim navlarda donning shakllanishigacha davom etadi. Bu davrda g‘alla o‘simligi gektariga 600 m3 suv, 4000 C samarali harorat talab qiladi.
Boshoqlash. Boshoqli don ekinlari naychalash davriga o‘tgandan so‘ng tezda poyadagi oxirgi barg qinidan tashqariga boshoq chiqara boshlaydi. Shu paytdan boshlab, ularning boshoqlash davri belgilanadi.
Bug‘doy boshog‘i boshoq o‘zagidan va boshoqchalardan iborat bo‘ladi. Har bir boshoqcha qobig‘ida guldonlar joylashgan. Guldon bug‘doyda 2-5 tani, arpada esa bittani tashkil etadi. Ko‘pchilik g‘alla ekinlari boshog‘idagi guldon qiltiqlar bilan tugaydi. Bu davrda 3200 C foydali harorat va gektariga 800-900 kub.m suv talab etiladi. Shu tufayli bu davr eng mas’uliyatli hosil taqdirini hal qiladigan davr hisoblanadi.
Gullash. G‘alla ekinlarida gullash boshoq paydo bo‘lgandan so‘ng 2-3 kun ichida sodir bo‘ladi. Arpada bu davr gullashdan 2-3 kun oldin ro‘y beradi. Bug‘doy va arpa o‘z-o‘zidan changlanuvchi ekin hisoblanadi. Qattiq bug‘doy bundan mustasno. Chunki qattiq bug‘doy ochiq gullaganligidan chetdan ham changlanishi mumkin. Bu davrda 2350 C foydali harorat va gektariga 800 kub.m suv talab qilinadi.
Pishish davri. G‘alla ekinlarida pishish davri sut pishishi, mum pishish va to‘la pishishdan iboratdir. Bu uchala pishish davridan tashqari, urug‘lik
don uchun fiziologik pishish davri ham mavjud. Yetilmagan urug‘ni ekish fiziologik jihatdan tavsiya etilmaydi. G‘alla ekinlari pishish davrida 6620 C foydali harorat, gektariga 900 kub.m suv talab etiladi. Bu davrda o‘simlikni chanqatib qo‘yish hosildorligini 40-50% ga pasayishiga olib keladi.
Bug‘doy va arpa o‘simliklari pishib yetilishi uchun 2340-23500 C foydali harorat talab etiladi. Suv miqdori 40-45 s/ga hosil uchun gektariga 3800- 4000 m3, 50-60 s va undan yuqori hosildorlikka 4500-5000 m3 tashkil etishi kerak.
Urug‘lik sifati va uni ekishga tayyorlashda eng avval urug‘lik uchun ajratilgan va maxsus urug‘lik texnologiyasiga rioya qilib o‘stirilgan dalalardan urug‘ olish kerak.
G‘alla ekinlari urug‘i sifatini belgilashda urug‘ining tozaligi, unuvchanligi, namligi, 1000 donasining og‘irligi va boshqalar hisobga olinadi. Davlat andazasiga asosan, g‘alla urug‘i uch sinfga bo‘linadi.
|
| |
Fan/modul kodi pytm2704 O‘quv yili

|
Fan/modul kodi pytm2704 O‘quv yili
|
bet | 1/6 | Sana | 21.09.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #271862 |
Bog'liq PYTM fan das (kunduzgi 4-kurs) 7 semestr 05 07 2024 kuzgi
Fan/modul kodi
PYTM2704
|
O‘quv yili
2024-2025
|
Semestr(lar)
7
|
ECTS - Kreditlar
4
|
Fan/modul turi
Tanlov
|
Ta’lim tili
O‘zbek/rus
|
Haftadagi dars soatlari
4
|
1.
|
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg‘ulotlari (soat)
|
Mustaqil ta’lim (soat)
|
Jami yuklama
(soat)
|
Payvand yoyining taminlovchi manbaalari
|
56
(28m / 14a, 14t.)
|
64
|
120
|
2.
|
I. Fanning mazmuni
Fanni o‘qitishdan maqsad - talabalarga elektr tahminlovchi manbalarining asoslari bo‘yicha yo‘nalish profiliga mos, tahlim standartida talab qilingan zamonaviy bilimlar, ko‘nikmalar va tajribalar darajasini tahminlashdir.
Fanning vazifalari quyidagilar - payvandlash usulida tamirlash va qoplama berishning asosiy turlari; payvandlash jarayonlarining fizik – kimyoviy mohiyati masalalarini talabalar o‘zlashtirishidir.
|
|
II. Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
II.I. Fan tarkibi mavzulari
1–mavzu: Taminlash manbalari haqida umumiy ma’lumot.
Manbalarning asosiy ko‘rinishlari va vazifalari. Manbalarning rivojlanish tarixi, zamonaviy holati va rivojlanish istiqbollari.
2–mavzu:Elektr yoyi va manbalarning tavsiflari.
Yoydagi elektr jarayonlar. Yoyning statik voltamper xarakteristikasi. Yoyning dinamik volt-amper xarakteristikasi. Manbalarning statik xarakteristikasi. Manbaning dinamik xususiyatlari.
3–mavzu:Manbaning payvand xossalari.
Payvand xossalar haqida umumiy tushunchalar. Yoyning boshlang‘ich yoqish. Manba-yoy” tizimining prinsipial turg‘unligi. Yoyning katta uzunligidagi turg‘unlik. Qisqa tutashuv bilan payvandlashda turg‘unlik. Payvand rejimi parmetrlarining ustvorligi. Payvand rejimini sozlash. Payvand rejimi parametrlarini avtomatik sozlash. Elektrod metali o‘tishini boshqarish. Payvand chokini shakllantirishni boshqarish. Payvand manbalarining boshqarish tizimlari.
4–mavzu:Umumsanoat ishlariga mo‘ljallangan manbalarga qo‘yiladigan talablar
Qoplamali elektrodlar bilan dastaki payvandlash uchun manbalar. Himoya gazi muhitida eriydigan elektrod bilan mexanizatsiyalashgan payvandlashga manbalar. Flyus ostida mexanizatsiyalashgan payvandlashga manbalar
|
|
| |
Organik issiqlik izoliyatsiya ashyolari

|
Organik issiqlik izoliyatsiya ashyolari
|
bet | 18/23 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 57,78 Kb. | | #263060 |
Bog'liq istiqbolli 2024 Word43. Organik issiqlik izoliyatsiya ashyolari. Organik issiqlik izolyasiyasi ashyolari o'simliklar, yog'och va qishloq ho'jaligi ekinlarining chiqindilari asosida tayyorlanadi. Bu maqsadda yog'och qirindisi, puShtaxta, arra to'fon, torf, qamish, kanop chiqindisi, g'o'zapoya, somon, sholipahol va x.k.lardan foydalaniladi. Yog‘och qirindi plitalar – 88-92% maydalangan yog‗och qirindisini (to'ldiruvchi) 8-12% polimer smolasi (bog'lovchi modda) bilan aralashmasini issiqlayin presslash yo'li bilan tayyorlangan plita ko'rinishidagi su‘niy konglomeratdir. Bog'lovchi modda sifatida termoreaktiv smolalar (mochevinaformaldegid, karbamid, fenolformaldegid va x.k.) ishlatiladi. Plitalarning xossalarini yaxshilash maqsadida aralashmaga gidrofob (parafin emulsiyasi), antiseptik va boshqa qo'shimchalar qo'shiladi.O‗rtacha zichligi bo'yicha yengil (250-400 kg/m3 ), yengillashtirilgan (400- 800 kg/m3 ) va og'ir (800-1200 kg/m3 ) yog'och qirindi plitalar ishlab chiqariladi. Issiqlik izolyasiyasi uchun yengil plitalardan (λ=0,046-0,093Vt/(m·0 S) foydalaniladi. Plitalar konstruksiyalarga mixlar va maxsus mastikalar bilan mahkamlanadi. Yog‘och tolali plitalar yog'och chiqindilari, qog'oz makulatura, jo'xori, g'o'za va kanop poyalari, poxol va sh.k.larni defibratorlarda titilgan tolali massalariga polimer bog'lovchilar qo'shib olinadi. Mahsulot sifatini oshirish maqsadida massa tarkibiga gidrofob, antiseptik va antipiren moddalar kiritiladi. Plitalar quyma va presslash usulida qoliplanadi, 165-1800 S haroratda quritiladi. Egilishdagi mustahkamligi hamda tayyorlanish texnologiyasi qarab yog'och tolali plitalar o'ta qattiq, qattiq, yarimqattiq, yumShoq va pardozbop qattiq xillarga bo'linadi. Issiqlik izolyasiyasiga o'rtacha zichligi 150-350 kg/m 3 va λ=0,064-0,1 Vt/(m·0 S) bo'lgan yumShoq plitalar ishlatiladi. Plitalar uzunligi1200 dan 3000 mm gacha, eni 1200 dan 1700 mm gacha, qalinligi esa 8, 12, 16, 28 mm qilib ishlab chiqariladi. Egilishdagi mustahkamligi bo'yicha M-4, M-12, M-20 markalarga bo'linadi. Mazkur plitalar uy zamburg'lari shikastlantirmaydigan issiqlik izolyatsiyasi, shift va devorlarga qoplama ashyo (orgalitli quruq suvoq), tom yopmalari, eshik va sh.k.larda esa issiqlik saqlovchi sifatida foydalaniladi.
|
| |