Elektr qurilmalarini yerga ulash va nollashtirish

|
Elektr qurilmalarini yerga ulash va nollashtirish
|
bet | 4/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 128,47 Kb. | | #245483 |
Bog'liq hayot
4.5.4. Elektr qurilmalarini yerga ulash va nollashtirish
Elektr tokidan himoya qilishning ishonchli va keng
tarqalgan vosita-laridan biri elektr qurilmalarini yerga ulash
va nollashtirish hisoblanadi.
Elektr qurilmalarini yerga ulashda qurilmaning еlеktr
toki ta’sirida bo‘lmagan metall qismi, masalan, korpusi (1),
yerga ko‘milgan elektrodlarga (3) ulanadi. Shu sababli yerga
ulash tizimi elektrodlar va elektr qurilma bilan elektrodni bir-
lashtiruvchi o‘tkazgichlardan (2) iborat bo‘ladi (4.1-chizma). Yerga ulash elektrodlari sun’iy (aynan shu maqsadda
maxsus yerga ko‘milgan рo‘lat truba yoki boshqa turdagi
metall buyumlar) va tabiiy (boshqa maqsadlarda yerga
o‘rnatilgan metall buyumlar) ko‘rinishda bo‘lishi mumkin.
Tabiiy elektrodlarga suv quvurlari, bino va
inshootlarning temir beton konstruksiyalarini yerga
ko‘milgan detallari misol bo‘la oladi. Gaz va neft
quvurlaridan yerga ulash elektrodi sifatida foydalanish
taqiqlanadi.
Sun’i
у elektrodlar sifatida
рo‘lat trubalar,
burchaksimon рo‘latlar, armaturalar va temir polosalardan
foydalanish mumkin. Bunday elektrodlarning uzunligi 2...3
m, qalinligi 3,5 mm.dan kam bo‘lmasligi zarur.
Elektrodlarni bir-biriga ulashda ko‘ndalang kesimining
o‘lchami 4x12mm bo‘lgan simlar yoki diametri 6 mm.dan
kam bo‘lmagan рo‘lat simlardan foydalaniladi.
125
4.1-chizma. Elektor qurilmalarini yerga ulash:
1-elektr qurilmasi; 2-elektrodlarni birlashtiruvchi sim; 3-elektrod.
Elektr uskunalari va jihozlari quyidagi hollarda yerga
ulanadi: 1. 380 V va undan yuqori kuchlanishdagi o‘zga-
ruvchan tok hamda 440 V va undan yuqori kuchlanishdagi
o‘zgarmas tok bilan ishlovchi barcha uskuna va jihozlar,
2. 42 V dan 380 V gacha kuchlanishdagi o‘zgaruvchan
tok va 110 V dan 440 V gacha kuchlanishdagi o‘zgarmas tok
bilan ishlovchi elektr jihozlari.
3. 42 V va undan kichik kuchlanishdagi o‘zgaruvchan
tok hamda 110 V va undan kichik kuchlanishdagi o‘zgarmas
tok bilan ishlovchi portlashga moyil elektr jihozlari va
payvandlash trans-formatorlarining ikkilamchi o‘ramlari.
Bundan kam kuchlanishdagi elektr jihozlarini yerga ulash
shart emas.
Standart talablari bo‘yicha quvvati 100 kVt gacha
bo‘lgan elektr qurilmalarining yerga ulash qarshiligi 10 От.
3
I
4
R
3
, I
3
2
1
R
4
R
U
R
из
126
gacha, quvvati 100 kVt dan ortiq bo‘lgan elektr qurilmalari
uchun esa 4 От. gacha bo‘lishi talab etiladi.
Elektr qurilmalari yerga ulash tizimlarining ish holatini
tekshirishda elektrodlar va o‘tkazgichlarning holati ko‘zdan
kechirilib, qarshiligi o‘lchanadi. Tashqi tekshirish har olti
oyda bir marta, yuqori va o‘ta xavfli elektr uskunalarida esa
har uch oyda bir marta o‘tkazilishi zarur. Elektrodlar va
o‘tkazgichlarning qarshiligi esa har yili kamida bir marta
o‘tkazilishi kerak. Yerga ulash qurilmalarining qarshiligini
o‘lchashda ampermetr va voltmetrlardan yoki МС-08
rusumli megometrlardan foydalanish mumkin (4.2-chizma).
Elektr qurilmalarini nollashtirishda ushbu qurilmaning
elektr toki ta’sirida bo‘lmagan metall qismi nol faza bilan
birlashtiriladi. Bundan tashqari elektr xavfsizligini oshirish
maqsadida himoya ajratgichlaridan ham keng foydalaniladi.
Himoya ajratgichlarning asosiy vazifasi elektr toki urish
xavfi sodir bo‘lganda elektr zanjirini avtomatik ravishda
darhol uzishdan iborat. Himoya – ajratgichlarining ishga
tushish vaqti 0,2 sekunddan oshmasligi zarur.
|
| |