1. Xozirgi zamon oilalarining turlari Hozirgi zamon oilasi «Monogam oila»

|
1. Xozirgi zamon oilalarining turlari Hozirgi zamon oilasi «Monogam oila»
|
bet | 1/2 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 78,14 Kb. | | #257843 |
Bog'liq 1-savol docxhozirgi-zamon-oilalarning-turlari
1.Xozirgi zamon oilalarining turlari
Hozirgi zamon oilasi «Monogam oila»lardan iboratdir. Biroq hozirgi zamon monogam oilasi ham o’z navbatida bir-biridan tuzilishi, tarkibi, mohiyati va boshqa xususiyatlariga ko’ra yana bir qator turlarga bo’linadi. Hozirgi zamon oilalarining qanday turlarga ega ekanligi va ularning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini bilish, ularga xos muammolarni o’rganish, oilaviy hayotda ro’y berishi mumkin bo’lgan noxushliklarning oldini olish imkonini beradi. Quyida shular haqida qisqacha to’xtalib o’tamiz.
Oila uni xarakterlovchi turli mezonlarga ko’ra quyidagilarga farqlanadi:
1.To’liqligiga ko’ra: to’liq, noto’liq va qayta tuzilgan (ikkinchi nikoh) oilalar.
2.Bo’g’inlar soniga ko’ra: nuklear (ota-ona va bolalardan iborat bo’lgan) va ko’p bo’g’inli (ikki va undan ortiq avloddan iborat oila a’zolari birga yashovchi) oilalar.
3.Bolalar soniga ko’ra: farzandsiz, bir bolali, ikki bolali, 3-4 bolali, 5 va undan ortiq bolali oilalar. Turli mamlakatlarda bu mezonlar turlichadir. Masalan, AQSH, Frantsiya, Germaniya, Gretsiya, Rossiya va boshqa rivojlangan davlatlarda 3-4 bolali oilalar ko’p bolali oilalar hisoblanadi. O’zbekistonda bunday oilalar farzandlar soni o’rtacha bo’lgan oilalar sarasiga kiradi.
4.Er-xotinning ijtimoiy kelib chiqishiga ko’ra: ishchilar, dehqonlar, xizmatchilar, ziyolilar oilasi, aralash tipdagi oila.
5.Er-xotinning ma’lumot saviyasiga ko’ra: oily ma’lumotlilar, o’rta-maxsus, o’rta, tugatilmagan o’rta, maxsus yordamchi maktab ma’lumotiga ega bo’lgan qayliqlardan tashkil topgan oila.
6.Oilaning «yoshiga» ko’ra:yosh oila (1 yilgacha, 3-5 yillik, 6-10 yillik turmush tajribasiga ega bo’lgan oilalar), o’rta yoshdagi oila, yetuk yoshdagi oila (qariyalar oilasi).
7.Qayliqlarning ota-ona oilasi (ota-onasi)ning moddiy ta’minlanganlik darajasi jihatidan qudalarning bir-biriga mos ekanligi yoki ular orasida katta tafovut mavjudligi bo’yicha bir-biriga mos va mos bo’lmagan oilalar.
8.Regional jihatlariga ko’ra: shahar, qishloq, aralash tipdagi oila.
9.Nikohdan qoniqqanlik saviyasiga ko’ra, ajralish saviyasida – nikohdan qoniqqanlik darajasi quyi saviyada bo’lgan oila, o’rta saviyada va nikohdan qoniqqanlik darajasi yuqori saviyadagi oila.
10.Oilada ayol yoki erkak yetakchiligiga ko’ra: er yetakchi bo’lgan oila, xotin yetakchi bo’lgan oila, er va xotin yetakchilikni birga bajaradigan (biarxat) oila.
11.Oilada er-xotin orasidagi munosabatlariga ko’ra: avtoritar, demokratik, liberal, aralash tipdagi oilalar.
12.Er-xotinlarning millatiga ko’ra: bir millatli yoki baynalminal oilalar. Baynalminal oilalarni o’z navbatida ikkiga bo’lish mumkin:
- dini, urf-odatlari yoki tili bir guruhga kirgan millat vakillari orasida nikohlar, masalan, o’zbek-tojik, o’zbek-qozoq, o’zbek-turkman, rus-ukrain, o’zbek-tatar va boshqalar,
- dini, urf-odatlari yoki tili bir guruhga kirmagan millat vakillari orasidagi nikohlar, masalan, o’zbek-rus, o’zbek-ukrain, o’zbek-eston, o’zbek-nemisvaboshqalar.
Yuridik rasmiylashtirilganligiga ko’ra: sinovdagi oila (birga yashashadi, ammo hali nikohni rasmiylashtirmagan, chunki bir-birlarini norasmiy nikohda sinashayapti), rasmiylashtirish arafasidagi oila (birga yashashadi, oila qurish maqsadi aniq, ammo ayrim ob’ektiv sabablarga ko’ra rasmiylashtirish kechiktirilayapti), nikohdagi oila, nikohdan tashqari oila (ayrim erkak kishilarning ikkinchi, uchinchi, yuridik jihatdan norasmiy oilasi). Nikohdan tashqari oilalarning ayrimlari pinhona bo’lsa, ko’pchiligi haqida erkak kishining birinchi oilasi va qarindoshlari bilishadi.
|
| |