nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali “Dasturiy injiniringi” 850-22 guruh talabasi Elektronika va sxemalar fanidan - bet 3

1
2
3
4
5
6
Uzunlik
L
Mеtr
M
m
Metr – bu yorug‘lik 1/299792458
s vaqt
oralig‘ida bosib o‘tadigan masofa.
Massa
M
Kilo –
gramm
Kg
kg
Kilogramm bu massa birligi bo‘lib xalqaro
kilogramm – prototipining massasiga teng
Vaqt
T
sekund
S
с
Sekund – bu seziy – 133 atomi asosiy
holatining ikki o‘ta nozik sathlari orasidagi bir
–
biriga
o‘tishiga
muvofiq
keladigan
nurlanishning 9192631770 davridir.
Elektr
toki
(elektr
toki
kuchi
I
amper
A
А
Amper – bu vakuumda bir – biridan 1m
oraliqda
joylashgan, cheksiz uzun, o‘ta kichik
dumaloq kundalang kesimli ikki parallel to‘g‘ri
chiziqli
o‘tkazgichlardan
tok
o‘tganda
o‘tkazgichning har 1m uzunligida 2·10
– 7
N ga
teng o‘zaro ta’sir
kuchini hosil qila oladigan
o‘zgarmas tok kuchi.
Termo –
dinamik
harorat
Θ
kelvin
K
K
Kelvin – bu termodinamik harorat birligi
bo‘lib,
u
suvning
uchlanma
nuqtasi
termodinamik haroratining 1/273,16 qismiga
teng.
Modda
miqdori
N
mol
Mol
Mоl Mol – bu massasi 0,012 kg bo‘lgan uglerod –
12 qancha bo‘lsa, o‘z
tarkibiga shuncha
elementlarni olgan tizimning miqdoridir. Molni
tadbiq etishda elementlari guruhlangan bo‘lishi
lozim va ular atom, ion,
elektron va boshqa
zarrachalar
guruhlaridan
iborat
bo‘lishi
mumkin.
Yoruglik
kuchi
J
kandela
Cd
Kd
Kandela – bu berilgan yo‘nalishda 540·10
12
Hz
chastotali
monoxramatik
nurlanishni
tarqatuvchi va shu yo‘nalishda energetik
yorug‘lik kuchi 1/683 W|sr ni tashkil etuvchi
manbaning yorug‘lik kuchidir.
Kuchlanish va tok kuchi elektr kattaliklarnintg eng muhim tushunchalari sanaladi.
Elektr tushunchasi tabiatni kuzatishdan kelib chiqqan. Biz jismlar orasidagi taʼsirni
kuzatganimizda gravitatsiyaga oʻxshash masofalar aro taʼsir qiladigan kuchga duch
keldik. Bu kuchning manbai zaryad deb ataladi. Elektr kuchlarining eʼtiborli jihati
shuki, ular gravitatsiya kuchlariga nisbatan ancha katta boʻladi. Gravitatsiyadan
farqli oʻlaroq, zaryad ikki turga boʻlinadi. Turli ishorali zaryadlar oʻzaro tortishadi,
bir xil ishorali zaryadlar esa oʻzaro itarishadi. Gravitatsiyaning faqatgina bitta turi
bor: tortishish kuchi, itarish kuchi mavjud emas.
Elektr zanjir elektr tokni hosil qilish va uning o'tishini ta'minlaydigan
qurilma va ob'ektlarning majmui bo'lib undagi elektromagnit
jarayonlar elektr
yurituvchi kuch (EYuK), tok va kuchlanish tushunchalari bilan ifodalanadi. Elektr
zanjir tushunchasi elektronika va sxemalar fanining tayanch tushunchasidir.
Elektr energiya manbai, iste'molchi va ularni o'zaro birlashtiruvchi o'tkazgichlar
elektr zanjirning asosiy elementlari, o'lchash
asboblari, ulab-uzgichlar va
himoyalash qurilmalari esa uning yordamchi elementlari hisoblanadi. Demak,
elektr zanjir elementi bu elektr zanjir tarkibiga kiruvchi alohida qurilma bo'lib, u
zanjirda aniq funksiyani bajaradi. Elektr zanjirning elementlari shartli belgilar
bilan tasvirlanadi. Elektr zanjirning elementlari va ularni o'zaro ulanishining grafik
tasviri elektr zanjirining sxemasi deb ataladi.
Elektr kuchlanish - Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali “Dasturiy injiniringi” 850-22...

Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali “Dasturiy injiniringi” 850-22 guruh talabasi Elektronika va sxemalar fanidan
ELEKTRON 2-1
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali “Dasturiy injiniringi” 850-22 guruh talabasi Elektronika va sxemalar fanidan
|
Xavflar kvantifikasiyasi - Bitiruv malakaviy ishi

|
Bitiruv malakaviy ishi
|
bet | 22/28 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,58 Mb. | | #258326 |
Bog'liq BMI RakhimovAlijonFinal2024 (3)Xavflar kvantifikasiyasi
|
Kvantifikasiya - murakkab tushunchalarning sifatini aniqlashda sonli tavsiflarni joriy qilishdir. Amalda kvantifikasiyaning sonli, balli va boshqa usullari qo‘llaniladi. Xavflarni baholashning eng keng tarqalgan usuli tavakkaldir.
|
-
Xavflar identifikasiyasi
|
Identifikasiya - deganda hayot faoliyatini ta’minlashga yo‘naltirilgan oldini olish va tezkor tadbirlarni yaratishga zarur va yetarli bo‘lgan sonli, vaqtinchalik, fazoviy va boshqa tavsiflarni topish va aniqlash jarayonini tushunamiz.
|
Identifikasiya jarayonida aniq masalalarni yechish uchun muhim bo‘lgan xavflar nomenklaturasi va ularning paydo bo‘lish ehtimolligi, joyini yakkalash, ko‘zda tutilgan zarar va shunga o‘xshash o‘lchamlari aniqlanadi.
-
Sabab va oqibat
|
Potensial (yashirin) xavflarni yuzaga keltiruvchi sharoit sabablar deyiladi. Boshqacha qilib aytganda, sabablar vaziyatlar to‘plamini xarakterlaydi, unga ko‘ra xavflar paydo bo‘ladi va u yoki bu kutilmagan oqibatlar va zararlarni keltirib chiqaradi.
|
Xavf, sabablar va oqibatlar - bular shunday voqealar, ya’ni baxtsiz hodisa, favqulodda holat va yong‘inlarning asosiy ko‘rsatkichlaridir.
Uchlik “xavf-sabablar-ko‘ngilsiz oqibatlar” - bu rivojlanishning logik jarayoni bo‘lib potensial xavfni bor bo‘lgan zararga olibkeladi. Koida bo‘yicha bu jarayon bir necha sabablarni o‘z ichiga oladi, ya’ni u ko‘p sabablidir. Xavf ko‘ngilsiz voqeaga har xil sabablar bilan aylanishi mumkin. Baxtsiz hodisalarning oldini olish asosida sababini qidirish yotadi.
|
| |
Bitiruv malakaviy ishi - bet 13

|
Bitiruv malakaviy ishi
|
bet | 13/28 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,58 Mb. | | #258326 |
Bog'liq BMI RakhimovAlijonFinal2024 (3)MPI(Message Passing Interface) - bu, ehtimol, eng keng tarqalgan xabar almashish interfeysi. U jarayonga asoslangan va odatda yirik hisoblash laboratoriyalarida topiladi. o‘rnatishni to‘g‘ri sozlash uchun administratorni talab qiladi va boshqariladigan muhitlarga eng mos keladi. Parallelik tugunlar klasteri orqali yuzlab jarayonlarning paydo bo‘lishi va odatda yuqori tezlikdagi tarmoqqa asoslangan aloqa havolalari (Ethernet yoki InfiniBand) orqali aniq xabar almashish orqali ifodalanadi. MPI keng qo‘llaniladi va o‘rgatiladi. Bu boshqariladigan klaster muhitida yaxshi yechim.
OpenMP muammoni avtomatik ravishda N(Ochiq Multi-Processing) - bu tugun yoki kompyuter tizimida parallellik uchun mo‘ljallangan tizim . U butunlay boshqacha ishlaydi, chunki dasturchi kompilyator pragmalari orqali turli xil parallel direktivalarni belgilaydi. Keyin kompilyator mavjud protsessor yadrolari soniga qarab muammoni avtomatik ravishda qismlarga ajratishga harakat qiladi. OpenMP-ni qo‘llab-quvvatlash ko‘plab kompilyatorlarga, shu jumladan CUDA uchun ishlatiladigan NVCC kompilyatoriga o‘rnatilgan. OpenMP protsessorning asosiy arxitekturasi tufayli masshtablash bilan bog‘liq muammolarga duch keladi. Ko‘pincha protsessordagi xotira tarmoqli kengligi barcha yadrolar uchun doimiy ravishda xotiraga yoki xotiradan ma’lumotlarni uzatish uchun etarli emas.
|
| |
##num= 4// level= 1// sumtest=24 // name= Biokimyəvi reaksiyaların və fermentativ reaksiyaların kinetikası //

|
##num= 4// level= 1// sumtest=24 // name= Biokimyəvi reaksiyaların və fermentativ reaksiyaların kinetikası //
|
bet | 3/13 | Sana | 22.11.2020 | Hajmi | 375,95 Kb. | | #12580 |
##num= 4// level= 1// sumtest=24 // name= Biokimyəvi reaksiyaların və fermentativ reaksiyaların kinetikası //
1. Reaksiyanın sürəti reaksiyaya girən maddələrin molekullarının sayından asılıdırsa necə adlanır?
1 - Bir tərtibli
2 - Beş tərtibli
3 - Üç tərtibli
4 - Dörd tərtibli
5 - İki tərtibli
A) 1, 2, 3
B) 1, 5,3
C) 2, 3, 4
D) 3, 4, 2
E) 2, 3, 4
2. Reaksiyanın sürətinin reaksiyaya girən maddələrin konsentrasiyasından asılılığını ardıcıllıqla qeyd et:
1 - Mono
2 - Bimonomolekulyar
3 - Bimon
4 - Monomolekulyar
5 - Frimon
A) 1, 4, 5
B) 2, 3, 5
C) 3, 4, 5
D) 1, 3, 5
E) 5, 4, 1
3. Bu hansı biokimyəvi reaksiyaya aiddir?
I A—›P hansı reaksiyanın araşdırılmasıdır?
II ~bu nəyi ifadə edir
III - bu tənliyi həll etməklə nəyi təyin etmək olar?
1 - Reaksiyanın sürəti çevrilən maddənin konsentrasiyasından asılıdır
2 - Bir tərtibli reaksiyadır
3 - A maddəsinin konsentrasiyasının zaman asılılığını təyin edir
A) I - 3; II - 2; III – 1
B) I - 3; II - 2; III - 1
C) I - 1; II - 3; III - 2
D) I - 2; II - 1; III - 3
E) I - 1; II - 3; III - 1
4. Bir tərtibli reaksiyanın ölçü vahidinə hansı müvafiqdir?
A)
B)
C)
D)
E)
5. Bir tərtibli reaksiyada A maddəsinin yekun asılılığını qeyd et:
A)
B)
C)
D)
E)
6. İki tərtibli reaksiyanın sadələşdirilmiş formasını qeyd et:
A) A + P—›P
B) A + A—›P
C) A + B—›P
D) A + B + P—›P
E) A—›P
7. İki tərtibli reaksiyanın zaman asılılığının yekun düsturunu qeyd edir:
A)
B)
C)
D)
E)
8. Bir tərtibli reaksiyada asılılıq qrafikini qeyd et:
1 - - bu tənlik nəyi ifadə edir?
2 - Törəmənin həndəsi mənasından istifadə etdikdə nə alınır?
3 - Bunun üçün istənilən zaman anında uyğun gələn sahəyə nə çəkilməlidir
a - toxunan
b - A kəmiyyətinin t - yə görə birinci tərtib törəməsidir
c - reaksiya sürəti
d - reaksiya temperaturu
e - asılılıq qrafiki
A) 1 - b; 2 - c; 3 - a
B) 1 - d; 2 - b; 3 - e
C) 1 - a; 2 - b; 3 - d
D) 1 - c; 2 - a; 3 - e
E) 1 - e; 2 - d; 3 - c
9. İki tərtibli reaksiyanın sürət sabiti bunların hansına əsasən hesablanır?
A)
B)
C)
D)
E)
10. Fermentativ reaksiyalar hansı xüsusiyyətlərə malik olması haqqında ardıcıllığı qeyd et:
1 - Son mərhələdə aralıq maddə əmələ gəlir
|
| |
CPUda parallel va ketma -ket interfeyslar

|
CPUda parallel va ketma -ket interfeyslar
|
bet | 11/28 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,58 Mb. | | #258326 |
Bog'liq BMI RakhimovAlijonFinal2024 (3)
Protsessorlar kontekstida parallel va ketma-ket interfeyslar, birinchi navbatda, tashqi ulanishlar emas, balki protsessorning o‘zida ma’lumotlar qanday qayta ishlanishi va uzatilishiga ishora qiladi.
CPUdagi parallel interfeyslar. Protsessorlarda parallellik bir vaqtning o‘zida bir nechta operatsiyalarni bajarishni anglatadi. CPU ichidagi parallel interfeyslar bir vaqtning o‘zida bir nechta ma’lumotlar yoki ko‘rsatmalarni qayta ishlashga imkon beradi. Ushbu parallellik CPU arxitekturasining turli darajalarida paydo bo‘lishi mumkin:
Instruction Level Parallelism (ILP): Bu bir vaqtning o‘zida bir nechta ko‘rsatmalarni bajarishni o‘z ichiga oladi. Zamonaviy protsessorlar ILP ga buyruqlarni uzatish, superskalyar bajarish va tartibsiz bajarish kabi usullar orqali erishadilar. Ushbu usullar protsessorga bir nechta ko‘rsatmalarni parallel ravishda qayta ishlashga imkon beradi, bu esa umumiy o‘tkazish qobiliyatini va ish faoliyatini yaxshilaydi.
Ma’lumotlar darajasining parallelligi (DLP): DLP bir vaqtning o‘zida bir nechta ma’lumotlar elementlarida operatsiyalarni bajarishni o‘z ichiga oladi. Masalan, vektor protsessorlari bir vaqtning o‘zida bir nechta ma’lumotlar elementlarida bir xil operatsiyani bajaradigan massivlar yoki ma’lumotlar vektorlari ustida parallel ravishda ishlashga mo‘ljallangan. Zamonaviy protsessorlardagi SIMD (Single Instruction, Multiple Data) ko‘rsatmalari DLP dan multimediali ishlov berish va ilmiy hisoblash kabi vazifalarni tezlashtirish uchun foydalanadi.
Ko‘p yadroli protsessorlar: bir nechta yadroli protsessorlar bir nechta bajarish birliklarida vazifalarni parallel ravishda qayta ishlashga imkon beradi. Ko‘p yadroli protsessor ichidagi har bir yadro ko‘rsatmalarni mustaqil ravishda bajarishi mumkin, bu bir nechta ish zarralari yoki vazifalarni parallel ravishda bajarishga imkon beradi.
|
| |
Xavflar taksonomiyasi - Bitiruv malakaviy ishi

|
Bitiruv malakaviy ishi
|
bet | 21/28 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,58 Mb. | | #258326 |
Bog'liq BMI RakhimovAlijonFinal2024 (3)Xavflar taksonomiyasi
|
Taksonomiya - bu murakkab hodisalar, tushunchalar va obyektlarni sinflashtirish va sistemalashtirish haqidagi fandir.
|
Taksonomiya so‘zi xavflarni qonun bo‘yicha joylashtirish degan ma’noni beradi. Modomiki xavf ko‘p belgilarga ega bo‘lgan murakkab ierarxik tushunchadir. Faoliyat xavfsizligi soxasidailmiy bilimlarni tashkil kilishda xavflarni taksonomiyalash muhim rol o‘ynaydi va ularning tabiatini chuqur bilishga undaydi. Xozircha xavflarning yetarlicha to‘liq mukammal taksonomiyasi yaratilmagan. Bu o‘qituvchi va olimlar oldida kelgusida juda katta ilmiy izlanishlar olib borishni ko‘rsatadi.
-
Xavflar nomenklaturasi
|
Nomenklatura - ma’lum belgilariga ko‘ra sistemalashtirilgan xavfli nom va so‘zlar ro‘yxatidir. Xozirgi kunda xavflarning nomenklaturasini umumiy holda alfavit tartibida quyidagicha keltiramiz:
Ajal, alanga, alkogol, vakuum, vulkan, vaxima, gaz, gerbisid, dard, dinamik zo‘riqish, yemirilish, yomg‘ir, yong‘in, zo‘riqish, zahar, zilzila, ifloslanish, ichkilik, kasallik, kamchilik, kuyish,lat yemoq, loyqalanish, lazer nurlari, magnit maydoni, momaqaldirok, meteoritlar, mikroorganizmlar, namlanish, pulsasiya, pasayish, radiasiya, rezonans, sog‘aymok, sag‘lanish, sirpanish, tebranish, tok urishi, toymoq, o‘zilish, yashin urmoq, ultratovush, xujum, xavf, charchash, shamol, shovkin, elektr toki, elektr maydoni, yaxmalak, yadro.
|
Aniq ilmiy izlanishlar olib borilganda, har bir alohida obyektlar uchun (ishlab chiqarish, sexlar, ish joylari, jarayonlar, kasblar va xakozo) xavflar nomenklaturasi tuziladi.
-
|
| |
Cheklovlar - R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar

|
R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar
|
bet | 5/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Bog'liq 3-ma\'ruza (3)Cheklovlar: dasturiy ta'minot odatda u himoya qilmoqchi bo'lgan qurilmaga o'rnatilganligi sababli, u taqdim eta oladigan himoya darajasida cheklangan. Tarmoqlararo ekran kelgan trafikni o'qiguncha, u allaqachon tizimingizga ma'lum darajada kirgan. Virtual xususiy tarmoqlar Virtual xususiy tarmoq (Virtual Private Network, VPN) deganda ma’lumotlarni inkapsulyatsiyalash mexanizmlari, hamda qo‘shimcha autentifikatsiya, shifrlash, yaxlitlikni nazoratlash bazasida vaqtinchalik himoyalangan aloqa kanalini yaratish yo‘li bilan uzatiluvchi ma’lumotlarni himoyalash vositasi tushuniladi. Nomidan ko‘rinib turibdiki, VPNning asosiy g‘oyasi vaqtinchalik (seans davrida) ma’lumotlarni uzatish uchun inkapsulyatsiyalash, ya’ni bir sathning tarmoq paketini yuqori sathning yagona paketiga birlashtirish yo‘li bilan himoyalangan tunnelni yaratishdan iborat. Aynan, doimiy himoyalangan kanalni yoki ajratilgan liniyani ijaraga olishni tashkil etish oldida, vaqtinchalik tunnelni tashkil etish imkoniyatining afzalligi namoyon. Ulanish bo‘yicha “nuqta-nuqta” (“uzel-uzel”), “nuqta-tarmoq” va “tarmoq-nuqta” usullari farqlanadi. 2-jadvalda virtual xususiy tarmoqning eng ommaviy protokollari keltirilgan
Suqilib kirishning belgilari
- Yangi, notanish fayllar yoki dasturlarning paydo bo’lishi
- Fayl ruxsatidagi o'zgarishlar
- fayl hajmining ruhsatsiz o'zgarishi
- Imzolangan fayllarning asosiy roʻyxatiga mos kelmaydigan tizimdagi notoʻgʻri fayllar
- Fayllarning yoqolishi
Fayl tizimiga suqilib kirish
Tarmoqqa suqilib kirish
- EHMdagi mavjud xizmatlarni takroriy tekshirish
- Noodatiy joylardan ulanishlar
- Masofaviy hostlardan qayta-qayta kirishga urinishlar
- Xizmatni rad etishga yoki xizmatni buzishga urinishlarni ko'rsatuvchi jurnal fayllaridagi o'zboshimchalik bilanyaratilgan ma'lumotlar.
Tizimga suqilib kirish
- Qisqa yoki to'liq bo'lmagan jurnallar
- Tizimning g'ayrioddiy sekin ishlashi
- Tizim dasturlari va konfiguratsiya fayllariga o'zgartirishlar
- G'ayrioddiy grafikalar yoki matnli xabarlar
- Tizim hisobidagi bo'shliqlar
- Tizim ishdan chiqadi yoki qayta ishga tushadi
- Noma'lum jarayonlar
|
| |
Dasturiy TE larning afzalliklari

|
Dasturiy TE larning afzalliklari
|
bet | 4/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Bog'liq 3-ma\'ruza (3) Dasturiy TE larning afzalliklari Shaxsiylashtirish: dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranlar trafikni yanada aniqroq boshqarish imkonini beradi. Siz butun veb-saytlarni tarmog'ingizga, shuningdek, muayyan veb-kontentga kirishini oldini olishingiz mumkin. Shuningdek, siz tarmoq dasturlari va qurilmalari bo'ylab cheklangan foydalanuvchi kirishini yaratishingiz mumkin. Misol uchun, faqat bir nechta xodimlar simsiz printerdan foydalanishi yoki shaxsiy mijozlar ma'lumotlari joylashgan bulutli ma'lumotlar bazasiga kirishi mumkin. Narxi: Dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranlar apparat tarmoqlararo ekranlarga qaraganda ancha arzon, bu esa ba'zi hollarda ularni yanada tejamkorroq tanlash imkonini beradi. Misol uchun, agar sizning ofisingiz qurilmalardan foydalanadigan bir nechta odamdan iborat bo'lsa, har bir qurilmada dasturiy ta'minot o'rnatilishi apparat tarmoqlararo ekran routeridan kamroq miqdorda qo'shilishi mumkin. Portativlik: dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranlarning asosiy afzalliklaridan biri shundaki, ular qurilmaning qayerda joylashganidan qat'i nazar, ular qurilmada ishlashda davom etadilar - bu masofadan ishlaydigan xodimlar noutbuklaridan foydalanishda davom etishlari va xuddi ofisdagi kabi himoya darajasidan bahramand bo'lishlari mumkinligini anglatadi. Dasturiy TE larning KAMCHILIKLARI Kechikish: dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranlar qurilmalarga o'rnatilganligi sababli, ular ishlash uchun ushbu qurilmalarning resurslaridan foydalanadilar. Bu sizning xotirangiz va disk maydonining bir qismi tarmoqlararo ekranga o'tishini anglatadi, bu tizimingizni sekinlashtirishi va biroz kechikishga olib kelishi mumkin. Kengaytirish imkoniyatining yo'qligi: Agar siz katta qurilmalar tarmog'i uchun yechim izlayotgan bo'lsangiz yoki biznesingiz rivojlanishiga tayyor bo'lishni istasangiz, dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranni tanlash har bir qurilmaga dasturiy ta'minotni o'rnatishingiz va har birini alohida yangilashingiz kerakligini anglatadi. vaqt o'tgan sari.
|
| |
Harakat tartibi - Bitiruv malakaviy ishi

1
|
2
|
3
|
1.
|
Loyihalanayotgan yoki mavjud obyektni tashkil kiluvchi (element)larga ajratish
|
Aniqlashtiriladi:
1. Mehnat predmetlari.
2. Mehnat vositalari: mashina, inshoot, binolar.
3. Mehnat ozuqalari, yarim fabrikatlar.
4. Energiya (elektrik, pnevmatik va hokazo).
5. Texnologik jarayonlar, operasiyalar, harakatlar.
6. Tabiiy-klimatik omillar.
7. Usimlik, hayvonlar.
8. Xizmatchilar.
9. Ish joylari, sexlar, bo‘limlar va hokazo.
|
2.
|
Yaratilgan har bir element uchun xavflar identifikasiyasini to‘zish.
|
Xavflar ro‘yxati
|
3.
|
“Sabab va xavflar daraxtini” ko‘rish
|
Xavflar sababi
|
4.
|
Xavflarni son va sifat jihatdan baholash, ularni xavf-xatarning ruxsat qilingan qiymat va darajasi bilan taqqoslash
|
Himoyalanish muhim bo‘lgan xavflar va sabablar ro‘yxati
|
5.
|
Maqsadni aniqlash
|
Erishilish zarur bo‘lgan Mehnat sharoitining sonli o‘lchamlarini aniqlash
|
6.
|
Ob’ektlarni xavfsizlik ko‘rsatkichlari bo‘yicha kompleks baholash
|
Qabul qilingan integral yoki balli ko‘rsatgichlar
|
7.
|
Mumkin bo‘lgan xavfsizlik prinsip, usul va vositalarini tahlil qilish
|
Prinsiplar, usullar, alternativlarni to‘plash
|
8.
|
Har bir alternativ bo‘yicha talofat va yutuqning afzallik va kamchiliklarini tahlil qilish
|
Ma’qul bo‘lgan variantni tanlash
|
9.
|
Ma’qul bo‘lgan usul, prinsip va vositalarni tahlil qilish
|
Aniq usul, prinsip va vositalarni tanlash
|
10.
|
Hisoblar
|
Aniq yechim (tadbir)lar
|
11.
|
Samaradorligini baholash
|
Texnik, ijtimoiy va iqtisodiy samara ko‘rsatkichlari.
|
Xavflarning sinflanishi - Bitiruv malakaviy ishi

|
Bitiruv malakaviy ishi
|
bet | 23/28 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,58 Mb. | | #258326 |
Bog'liq BMI RakhimovAlijonFinal2024 (3)Xavflarning sinflanishi.
4.1-jadval
-
1.
|
Kelib qikish tabiatiga ko‘ra xavflar quyidagilarga bo‘linadi: tabiiy, texnikaviy, antropogen (inson bilan bog‘lik), ekologik, aralash (ikkita va undan ortiq).
|
2.
|
Maxsus standartlar bo‘yicha: fizik, kimyoviy, biologik va psixofiziologik.
|
3.
|
Salbiy oqibatlarning vaqt bo‘yicha kelibchiqishiga ko‘ra xavflar impulsli va kumulyativ (inson organizmida yig‘iluvchi) bo‘ladi.
|
4.
|
Olib keluvchi oqibatiga ko‘ra: toliqish, kasallanish, jaroxatlanish, xalokat, yong‘in va o‘lim xavflari.
|
5.
|
Keltiruvchi zarariga ko‘ra: ijtimoiy, texnik, ekologik.
|
6.
|
Yakkalashi bo‘yicha: litosfera, gidrosfera, atmosfera va kosmos bilan bog‘lik bo‘lgan xavflar.
|
7.
|
Kelib chiqish soxasiga ko‘ra: turmushga, sportga, yo‘l - transportiga, ishlab chiqarishga oid xavflarga bo‘linadi.
|
8.
|
Tuzilishiga ko‘ra xavflar oddiy va hosil qilingan (oddiylarning ta’sirida hosil qilingan) bo‘ladi.
|
9.
|
Insonga ta’sir qilish xarakteriga qarab faol (aktiv) va sust (passiv) xavflar bo‘ladi.
|
Xavflarning baxtsiz hodisa yuz berishidan oldingi (aprior) va u yuz bergandan keyingi (aposterior) belgilari mavjud.
Faoliyatning potensial xavfi haqida aksioma Har qanday faoliyatning xavfliligini tasdiqlashga insoniyat tajribasi asos beradi. Faoliyatning bironta turi yo‘qki, u abadiy xavfsiz amalga oshsa. O‘z navbatida, quyidagi xulosani ifodalashimiz mumkin: har qanday faoliyat potensial xavflidir. Bu tasdiqlanish aksiomatik xarakterga egadir. Berilgan aksioma faqat metodologik va evristik ahamiyatga egadir.
Xavflarni o‘rganish tartibi
Xavflarni o‘rganish tartibi quyidagi bosqichlarda olib boriladi:
Birinchi bosqich- xavfni oldindan tahlil qilish. Bu bosqich 3 ta qadamdan iborat bo‘ladi.
|
| |
Порт
Порт-рақамлари - R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar

|
R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar
|
bet | 8/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Порт
Порт-рақамлари
Порт рақамлари узунлиги 16 бит бўлганлиги сабабли улар 0 дан 65 535 гача ўнлик қийматига ега бўлиши мумкин.TCP/IP порт рақамларини учта тоифага ажратади:
● Машҳур порт рақамлари (0–1023). Энг универсал дастурлар учун ажратилган
● Рўйхатдан ўтган порт рақамлари (1024–49151). У қадар кенг қўлланилмайдиган бошқа дастурлар
● Динамик ва хусусий порт рақамлари (49152 - 65535). Иловаларда исталган киши фойдаланиши мумкин
File Transfer Protocol (FTP)
Secure Shell (SSH), Secure Shell File Transfer Protocol (SFTP),
Secure Copy (SCP)
Telnet
Trivial File Transfer Protocol (TFTP)
20 (data) and 21 (control)
22
23
69
80
139
443
989 (data) and 990 (control)
Стандарт тармоқ портлари
Hypertext Transfer Protocol (HTTP)
NetBIOS
Hypertext Transfer Protocol Secure (HTTPS)
FTP Secure (FTPS)
Порт ишлаш ҳолатлари
Очиқ
портга бириктирилган дастур ёки хизмат ҳар қандай кўрсатмаларни тинглаётганлигини англатади. Хост тизими сканерга хизматнинг мавжудлиги ва тинглаши ҳақида жавоб қайтаради
Ёпиқ
портда ҳеч қандай жараён тингланмаслигини билдиради. Хост тизими ушбу хизмат мавжуд емаслиги ва уланиш уринишлари рад етилиши ҳақидаги жавобни қайтаради
Блокланган
хост тизими ушбу порт рақамига оид ҳар қандай сўровга жавоб бермаслигини англатади
Порт рақамлари хизматлар билан боғланганлиги сабабли, агар бузғунчи маълум бир
портга кириш мумкинлигини билса, бу қандай хизматлардан фойдаланилаётганлигини
кўрсатиши мумкин. Масалан, агар 20 порт мавжуд бўлса, бузғунчи тармоқда FTP
ишлатилаётганини тахмин қилиши мумкин. Оқибатда у ўз ҳужумларини ушбу
хизматга йўналтириши мумкин.
Порт сканнерлари
E’tiboringiz uchun rahmat!!!
|
| |
Taqdimotlar yaratish uchun 7 ta eng yaxshi xizmatlar va dasturlar ELBEK EGAMQULOV tAQDIMOT TAYYORLAVCHI DASTURLAR

|
Taqdimotlar yaratish uchun 7 ta eng yaxshi xizmatlar va dasturlar
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #232363 |
Bog'liq ELBEK EGAMQULOV tAQDIMOT TAYYORLAVCHI DASTURLAR Taqdimotlar yaratish uchun 7 ta eng yaxshi xizmatlar va dasturlar - O’zbeksinton-Finlandiya pedogogika inisututi Matematika Informatika yo’nalish 303-gurux talabasi Egamqulov Elbek tamonidan tayyorlandi
Microsoft PowerPoint dasturi Platformalar : Windows, macOS, veb, Android va iOS. Ushbu dastur shu qadar mashhurki, uning nomi uy nomiga aylandi. Taqdimot dasturi haqida gap ketganda, ko'pchilik foydalanuvchilar uchun PowerPoint birinchi navbatda aqlga keladi. - Ushbu dastur shu qadar mashhurki, uning nomi uy nomiga aylandi. Taqdimot dasturi haqida gap ketganda, ko'pchilik foydalanuvchilar uchun PowerPoint birinchi navbatda aqlga keladi.
- Shunisi e'tiborga loyiqki, bu mashhurlik munosibdir. PowerPoint zamonaviy, interaktiv taqdimotlar yaratish uchun zarur bo'lgan barcha xususiyatlarni taqdim etadi. Ko'p sonli tahrirlash vositalari, fon rasmlari, shablonlar va shriftlar, Internetda jamoada ishlash, video, audio, jadvallar va grafiklarni qo'shish qobiliyati - bularning barchasi va boshqalar PowerPoint-da.
- Darhaqiqat, juda ko'p xususiyatlar va sozlamalar mavjudki, bu mo'l-ko'llik Ajam foydalanuvchini chalkashtirib yuborishi mumkin. Ammo murakkab, professional taqdimotlar yaratadigan mualliflar uchun PowerPoint juda mos keladi.
Apple Keynote · Platformalar : macOS, web va iOS. - Apple Keynote — Microsoft PowerPoint bilan teng sharoitda bemalol raqobatlasha oladigan taqdimot dasturlari dunyosidagi yana bir og'ir vaznli dastur. Keynote g‘oyalaringizni professional ko‘rinishga keltirish uchun chiroyli effektlar, mavzular, shriftlar va ko‘p qirrali matnni tahrirlash vositalariga ega. Loyiha Internet orqali hamkorlikda ishlash imkonini beradi va PowerPoint formatlari bilan mos keladi.
- Ikki mahsulot o'rtasidagi asosiy farqlar qo'llab-quvvatlanadigan platformalar narxi va sonini o'z ichiga oladi. Shunday qilib, Apple Keynote-ning Windows (u sayt orqali mavjud bo'lsa-da) va Android uchun versiyalari yo'q, lekin u iOS qurilmalari va Mac kompyuterlarining barcha egalariga bepul taqdim etiladi.
|
| |
R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar

|
R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar
|
bet | 1/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
3-MA’RUZA.
TARMOQ XAVFSIZLIGINI TA’MINLOVCHI VOSITALAR. AXBOROTNI HIMOYALASHDA TARMOQLARARO EKRANLARNING O ‘RNI.
“O‘zbektelekom” AK “telekommunikatsiya va personalni rivojlantirish markazi” filiali
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
R e j a:
4
Tarmoqlararo ekranlar
1
2
3
Tarmoqlararo ekranlar turlari, ularning afzalliklari
VPN, IDS/IPS texnologiyalari
DLP texnologiyasini qo’llash
KONFIDENSIALLIK
-Tizim ma’lumoti va axborotiga faqat vakolatga ega sub’ektlar foydalanishi mumkinligini ta’minlovchi qoidalar.
- Mazkur qoidalar axborotni faqat qonuniy foydalanuvchilar tomonidan “o‘qilishini” ta’minlaydi
YAXLITLIK (BUTUNLIK)
- Ma’lumotni aniq va ishonchli ekanligiga ishonch hosil qilish.
- Ya’ni, axborotni ruxsat etilmagan o‘zgartirishdan yoki “yozish” dan himoyalash.
FOYDALANUVCHANLIK
- Ma’lumot, axborot va tizimdan foydalanishning mumkinligi.
- Ya’ni, ruxsat etilmagan “bajarish” dan himoyalash
Tarmoqlararo ekran (firewall, brandmaver) Tarmoqlararo ekran (firewall, brandmaver) – trafikni filtrlash mexanizmiga asoslangan tarmoqdan foydalanishni cheklashning bazaviy vositasi. Filtratsiya mexanizmi o‘tuvchi trafikni ma’lum qoidalar (filtrlar) bilan taqqoslashni va tarmoq paketlarini o‘tkazish yoki o‘tkazmaslik xususida qaror qabul qilishni ko‘zda tutadi. Tarmoqlararo ekranlarni, odatda, ishlatiladigan filtrlash texnologiyasiga va OSI modelining bazaviy sathiga nisbatan tasniflashadi (1-jadval). TarMOQLARARO EKRANNING ISHLASH PRINSIPI
Trusted internal network
Firewall
Firewall policies
Untrusted
Internet
|
| |
Tarmoqlararo ekranlar turlari

|
Tarmoqlararo ekranlar turlari
|
bet | 2/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Tarmoqlararo ekranlar turlari: 1. Packet filterers: Paketli filtrlovchi tarmoqlararo ekranlar kiruvchi va chiquvchi ma'lumotlar paketlarini xavfsiz yoki xavfsiz emasligini aniqlash uchun oldindan dasturlashtirilgan mezonlar bo'yicha filtrlaydi. Paket filtrlarida xavfsiz skanerdan o'tkazilgandan so'ng ushbu ma'lumotlar paketini to'g'ri yo'naltirish uchun o'rnatilgan marshrutizatorlar bo'lishi mumkin yoki bo'lmasligi mumkin. Biroq, ular marshrutizatorlar va komutatorlarga o'xshash apparat vositalari bilan bir xil transport kesishmalarida ishlaydi va keyinchalik ikkalasi bilan birlashtiriladi. 2. Circuit-level firewalls: qurilma darajasidagi tarmoqlararo ekranlar o'z ishlarini boshlang'ich tarmoq darajasida yoki ikkita alohida qurilma bir-biri bilan bog'lanishga harakat qilganda bajaradi. Ular aloqa o'rnatmoqchi bo'lgan qurilmalar ishonchli yoki yo'qligini aniqlash uchun IP manbalari va uzatishni boshqarish protokollari (TCP) kabi o'zgaruvchilarni kuzatadilar. E'tibor bering, ushbu turdagi tarmoqlararo ekran texnologiyasi aloqa paytida almashinadigan ma'lumotlar paketlarini skanerlamaydi. 3. Stateful and proxy firewalls: proksi tarmoqlararo ekranlar paket filtrlari va qurilma darajasidagi tarmoqlararo ekranlar funktsiyalarini bajaradi. Bu har qanday o'lchamdagi yoki sohadagi biznes uchun keng qamrovli tarmoqlararo ekran varianti bo'lsa-da, statistik va proksi-serverlar tarmoq unumdorligini, ya'ni tarmoqli kengligi tezligini, jamoangiz uchun noqulay kechikish vaqtlarini keltirib chiqarishi mumkinligi ma'lum.. 4. Next-generation firewalls: Keyingi avlod tarmoqlararo ekranlar transport tekshiruvi va tahdidlarni yumshatish qatlamlarining eng keng assortimentini saqlaydi. Ular antivirus, zararli dasturlar va elektron pochta spamlarini skanerlash kabi qo'shimcha funktsiyalarni, shuningdek, tarmoqdagi barcha internet ko'rish seanslarini va aloqalarni doimiy ravishda kuzatib borish imkonini beruvchi paketlarni chuqur tekshirish kabi ilg'or monitoring imkoniyatlarini taklif etadi.
|
| |
DLP tizimlari - R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar

|
R e j a: 4 Tarmoqlararo ekranlar
|
bet | 7/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Ma'lumotlarni yo'qotishning oldini olish (DLP) - bu ma'lumotlarning buzilishi, eksfiltratsiyasi yoki maxfiy ma'lumotlarning istalmagan tarzda yo'q qilinishini aniqlash va oldini olish amaliyotidir. Tashkilotlar o'z ma'lumotlarini himoya qilish va himoya qilish va qoidalarga rioya qilish uchun DLP dan foydalanadilar. DLP atamasi ma'lumotlar yo'qolishi va ma'lumotlar sizib chiqishining oldini olishdan tashkilotlarni himoya qilishni anglatadi. Ma'lumotlarning yo'qolishi korxona uchun muhim ma'lumotlar yo'qolgan voqeani anglatadi, masalan, to'lov dasturi hujumi. Ma'lumotlar yo'qolishining oldini olish tashkilot chegaralaridan tashqarida ma'lumotlarning noqonuniy uzatilishining oldini olishga qaratilgan. 2021-2022 yillarda sizib chiqqan axborot soni Tashqi va ichki buzg’unchilar ta’sirida sizib chiqqan axborot ulushi. 2021-2022 yy. Sizib chiqishlarning sohalar bo’yicha taqsimoti. 2021-2022 yy. Sizib chiqqan axborotning sababchilari bo’yicha taqsimoti. 2021-2022 YY. Sizib chiqqan axborotning turi bo’yicha taqsimoti. 2021-2022 yy. Axborotni kanallar bo’yicha sizib chiqishi taqsimoti. 2021-2022 yy. Darkwebda sotilayotgan sizib chiqqan axborotlarning mamlakatlar bo’yicha taqsimoti. 2022 yil. Darkwebda sotilayotgan sizib chiqqan axborotlarning turlari bo’yicha taqsimoti. 2022 yil. - Korporativ pochta
- Veb-pochta
- Ijtimoiy tarmoqlar
- FTP-resurslar
- HTTP-trafik
Shlyuz DLPlari
- USB-jamlagich
- Portativ qattiq disklar
- Lokal va tarmoq printerlari
- Ulanadigan qo’shimcha qurilmalar
- Mobil telefonlar (Bluetooth, wifi tarmoq)
Xost DLPlari
ПОРТ & ПОРТ РАҚАМЛАРИ
IP манзиллари TCP/IP тармоғидаги манзилни идентификациялашнинг асосий шакли бўлиб, ҳар бир тармоқ мосламасини ноёб идентификациялаш учун ишлатилади. TCP/IP ушбу тизимдаги дастурлар ва хизматларнинг идентификатори сифатида рақамли қийматдан фойдаланади. Улар порт рақами сифатида танилган. Ҳар бир пакет манба ва манзил ИП-манзилларини, шунингдек маҳаллий тизимдаги бошланғич хизматни ва масофавий тизимдаги тегишли хизматни белгилайдиган манба порти ва манзил портини ўз ичига олади.
|
| |
Apparat TE-larning afzalliklari

|
Apparat TE-larning afzalliklari
|
bet | 3/8 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 8,35 Mb. | | #251314 |
Bog'liq 3-ma\'ruza (3) Apparat TE-larning afzalliklari Oddiylik: Uskuna tarmoqlararo ekran butun tarmog'ingizni himoya qilish uchun mo'ljallangan. Bu narsalarni soddalashtirishi mumkin. Yangilanishlarni kiritganingizda, ular avtomatik ravishda har bir foydalanuvchiga qo'llaniladi. Ushbu markazlashtirilgan model oxir-oqibat kompaniyaga individual qurilmalarga dasturiy ta'minotni o'rnatishdan kamroq xarajat qilishi mumkin. Masshtablilik: Uskuna tarmoqlararo ekran yagona yechim boʻlgani uchun u tarmoqqa qoʻshilgan koʻproq foydalanuvchilarni ushbu yangi qurilmalarga hech qanday oʻzgartirish kiritmasdan yoki dasturiy taʼminotni oʻrnatmasdan boshqarishga qodir. Tezlik: Uskuna tarmoqlararo ekranlar maxsus tarmoq qurilmasi bo'lib, ular kiruvchi va chiquvchi ma'lumotlar paketi naqshlarini boshqa tarmoqlararo ekranlarga qaraganda ancha tezroq skanerlaydi. Bu tashkilotingizning tarmoqli kengligi samaradorligiga salbiy ta'sir ko'rsatmasligi kerak. Kuchliligi: Uskuna tarmoqlararo ekran dasturiy ta'minotning tarmoqlararo ekranga qaraganda zararli dasturlar uchun qiyinroq maqsad bo'lib qoladi, bu esa kuchliroq himoyani anglatishi mumkin. - Xarajat: Ba'zi kompaniyalar tarmoqlararo ekranni sotib olayotganda to'xtatuvchi omil - bu narx. Uskuna tarmoqlararo ekranlar odatda dasturiy echimlarga qaraganda qimmatroq bo'ladi, ammo ular sizning biznesingizda bo'lishi mumkin bo'lgan boshqa texnologiya turlariga nisbatan nisbatan arzon.
- Konfiguratsiya: Agar siz tarmoqlararo ekranngizni o'zingiz o'rnatayotgan bo'lsangiz, apparat tarmoqlararo ekranni sozlash dasturiy ta'minot tarmoqlararo ekranga qaraganda ancha murakkab ko'rinishi mumkin. Biroq, agar siz professional o'rnatishni tanlasangiz, bu muammo emas.
- Imkoniyatlar: Aksariyat apparat tarmoqlararo ekranlar tarmog'ingizda tranzaksiya qilinayotgan haqiqiy ma'lumotlar tarkibini tekshira olmaydi va har doim keng tarqalgan HTTPS manbalari kabi shifrlangan trafikni tekshira olmaydi. U faqat boshlang'ich tarmoqqa kirish so'rovini qayd qilishi mumkin, agar paket namunasi uning dasturlashtirilgan qora ro'yxatida bo'lmasa, kirishga ruxsat beradi.
|
| |
11-amaliy mashg‘ulot. Active Directory katalogi xizmati bilan tanishish

|
11-amaliy mashg‘ulot. Active Directory katalogi xizmati bilan tanishish
|
bet | 1/9 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 46,1 Kb. | | #273725 |
Bog'liq Active Directory-ning eng yaxshi tajribalari (1)
11-amaliy mashg‘ulot.
Active Directory katalogi xizmati bilan tanishish.
Active Directory (AD) - bu Microsoft Server operatsion tizimi uchun mo'ljallangan yordamchi dastur. Dastlab u foydalanuvchi kataloglariga kirish uchun engil algoritm sifatida yaratilgan. Windows Server 2008 yildan beri avtorizatsiya xizmatlari bilan integratsiya paydo bo'ldi. Tizim markazi konfiguratsiya menejeri yordamida barcha boshqariladigan kompyuterlarda bir xil parametrlar va dasturiy ta'minotni qo'llaydigan guruh siyosatiga rioya qilish imkonini beradi.
Agar yangi boshlanuvchilar uchun sodda so'zlar bilan aytganda, bu mahalliy tarmoqdagi barcha kirish va ruxsatlarni bir joydan boshqarishga imkon beradigan serverning roli.
Vazifalari va maqsadi
Microsoft Active Directory - (deb ataladigan katalog) bu foydalanuvchilar va tarmoq ma'lumotlarini boshqarishga imkon beradigan vositalar to'plami. Asosiy maqsad yaratilish-keng tarmoqlarda tizim ma'murlari ishini osonlashtiradi.
Direktsiyalarda foydalanuvchilar, guruhlar, tarmoq qurilmalari, fayl manbalari - bir so'z bilan aytganda, ob'ektlar bilan bog'liq turli ma'lumotlar mavjud. Masalan, katalogda saqlanadigan foydalanuvchi atributlari quyidagicha bo'lishi kerak: manzil, foydalanuvchi nomi, parol, mobil telefon raqami va boshqalar. Katalog sifatida ishlatiladi autentifikatsiya nuqtalari, unda siz foydalanuvchi haqida kerakli ma'lumotlarni topishingiz mumkin.
Ish jarayonida uchraydigan asosiy tushunchalar
AD bilan ishlashda qo'llaniladigan bir qator ixtisoslashgan tushunchalar mavjud:
Server - barcha ma'lumotlarni o'z ichiga olgan kompyuter.
Nazorat qiluvchi - bu domendan foydalanadigan odamlarning so'rovlarini qayta ishlaydigan AD roli bo'lgan server.
AD domeni bu yagona nom ostida bir vaqtning o'zida umumiy katalog ma'lumotlar bazasidan foydalangan holda birlashtirilgan qurilmalar to'plamidir.
Ma'lumotlar ombori - har qanday domen boshqaruvchisidan ma'lumotlarni saqlash va olish uchun javob beradigan katalogning bir qismi.
|
| |
U birinchi bo'lib ishchining rolini ta'kidlagan

|
U birinchi bo'lib ishchining rolini ta'kidlagan
|
bet | 18/19 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 327 Kb. | | #134436 |
Bog'liq 1-Mavzu (Menejerning ishi)U birinchi bo'lib ishchining rolini ta'kidlagan
Teylor davrida mashinalar va fabrikalar hanuzgacha ixtiro bo'lib, ular ishlab chiqarishni engillashtiradigan va tezlashtirganligi sababli ish yulduzlari deb hisoblanardi.
Shuning uchun ham hosildorlik xodimlarga bog'liq degan g'oya yangilik edi va ularni ishda maksimal darajada ta'minlashga o'rgatish, baholash va rag'batlantirish zarur edi.
Ushbu yondashuv nafaqat amalga oshadi, balki tashkiliy psixologiya va xodimlarni boshqarish kabi fanlarning asosi hisoblanadi.
U menejerlarning rolini ishchilar bilan moslashtirmoqchi edi
Uning kuzatuvlari davomida Teylor operatorlar ishda qo'llaridan kelganicha ishlashga undamaganliklarini ta'kidladilar, chunki uning so'zlariga ko'ra, ular buni o'zlarining foydasiga deb bilishmagan.
Shunday qilib, uning g'oyalaridan biri sanoat ishlab chiqarish samaradorligini oshirganlarni rag'batlantirish bo'lib, kompaniyalar muvaffaqiyat qozonganida, xodimlar ham imtiyozlarga ega bo'lishlarini ko'rsatdi.
Uning g'oyalari biznes sohasidan tashqariga chiqdi
Nashr etilganidan keyin Ilmiy boshqaruv tamoyillari, Teylorning g'oyalari sanoat tashqarisida ham kuzatila boshlandi.
Universitetlar, ijtimoiy tashkilotlar va hattoki uy bekalari ulardagi samaradorlikni oshirish uchun rejalashtirish, nazorat qilish va ixtisoslashish kabi tamoyillarni kundalik faoliyati davomida qanday qo'llashlari mumkinligini tahlil qila boshladilar.
Teylorning barcha g'oyalari uning vafotidan beri o'tgan yuz yildan oshiq vaqt mobaynida turli fan sohalari mutaxassislari tomonidan tanqid qilindi va isloh qilindi.
Samaradorlikka bo'lgan qiziqish insonga bo'lgan qiziqishni e'tiborsiz qoldirishi, haddan tashqari ixtisoslashuv ish izlashni qiyinlashtirishi va barcha kompaniyalarni bir xil formulalar bo'yicha boshqarish mumkin emasligi tanqid qilinadi.
Biroq, uning ismi hali ham asosiy hisoblanadi, chunki u birinchi bo'lib asosiy savollarni bergan.Qanday qilib kompaniyalarni unumli qilish kerak? Ishni qanday tashkil qilish kerak? Xodimlarning iste'dodidan qanday foydalanish kerak? Yoki ularni motivatsiya bilan ishlashga qanday jalb qilish kerak?
|
| |
Frederik Teylor: tarjimai holi, nazariyasi va hissalari

|
Frederik Teylor: tarjimai holi, nazariyasi va hissalari
|
bet | 10/19 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 327 Kb. | | #134436 |
Bog'liq 1-Mavzu (Menejerning ishi) Frederik Teylor: tarjimai holi, nazariyasi va hissalari
Muallif: Judy Howell
Yaratilish Sanasi: 28 Iyul 2021
Yangilanish Sanasi: 18 Yanvar 2023
Frederik Teylor: tarjimai holi, nazariyasi va hissalari - Fan
Tarkib
Biografiya
Vizual muammo
Laboratoriya hayoti
Vaqtni o'rganish
Ishni ilmiy tashkil etish
Pensiya va minnatdorchilik
O'lim
Ilmiy boshqarish nazariyasi
Tizimlarning asosiy nuqsonlari
Ilmiy mehnat ma'muriyati tamoyillari
Ishni ilmiy tashkil etish
Ishchi tanlash va o'qitish
Hamkorlik
Uchta aniq harakat
Menejerlar va operatorlar o'rtasida mehnat taqsimoti
Asosiy hissalar
Teylor birinchi bo'lib ishga ilmiy yondashishni taklif qildi
Ishni rejalashtirish zarurligini tug'dirdi
To'g'ri bajarilganligini tasdiqlash uchun ishni kuzatib borish zarurati paydo bo'ldi
Xodimlarni tanlash g'oyasi bilan tanishtirdi
Ishchilarning ixtisoslashuvini targ'ib qildi
Bu ma'murlar roliga katta obro 'berdi
Menejment fakultetlarining o'sishi va rivojlanishiga hissa qo'shdi
U birinchi bo'lib ishchining rolini ta'kidlagan
U menejerlarning rolini ishchilar bilan moslashtirmoqchi edi
Uning g'oyalari biznes sohasidan tashqariga chiqdi
Adabiyotlar
Frederik Teylor (1856-1915) amerikalik muhandis va ixtirochi bo'lib, ilmiy boshqaruvning otasi deb hisoblangan va uning hissalari 20-asr boshlarida soha rivojiga muhim bo'lgan.
Uning eng muhim ishi, Ilmiy boshqaruv tamoyillari, 1911 yilda nashr etilgan va o'sha paytdan beri sodir bo'lgan ijtimoiy va texnologik o'zgarishlarga qaramay, uning ko'plab g'oyalari hanuzgacha amal qiladi yoki yangi hissalarni ishlab chiqish uchun asos bo'lib kelgan.
|
| |
Biografiya - 1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati. Boshqaruv...

|
1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati. Boshqaruv vazifalari va boshqaruv mahorati
|
bet | 11/19 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 327 Kb. | | #134436 |
Bog'liq 1-Mavzu (Menejerning ishi)Biografiya
Frederik Uinslou Teylor 1856 yil 20 martda Pensilvaniya shtatida, Jermantaun shahrida tug'ilgan. Uning oilasi yaxshi edi, bu uning ta'lim olishiga ijobiy ta'sir ko'rsatdi, chunki u universitetda o'qishni davom ettira oldi.
Vizual muammo
Teylor Nyu-Xempshirda joylashgan Phillips Exeter akademiyasida huquqshunoslik bo'yicha o'qishni boshladi. Keyinchalik u Garvardga kirish uchun imtihondan muvaffaqiyatli o'tdi; ammo, uning ko'ziga ta'sir ko'rsatadigan jiddiy kasallik natijasida u mashg'ulotdan voz kechishi kerak edi.
CHECK THIS OUT
Ushbu vosita yordamida bo'g'inlar faqat bir hafta ichida tiklanad
Sustaflex
Uy sharoitida xar kuni 1 kgdan ozish tabiy sinalgan usul
Fatality
Целый ком глистов и паразитов выйдет из вас через сутки! Рецепт
Лисички Био-Чистка
Aytishlaricha, u bu ko'rish holatidan o'spirinligidan azob chekishni boshlagan. Hayotining ushbu bosqichida u zaif tarkibli tanani ham taqdim etdi; Bu uning hamkasblari ishtirok etgan sport tadbirlarida ishtirok eta olmasligiga ta'sir qildi.
Qandaydir bir tarzda uni nogiron qilib qo'ygan ushbu xususiyatga asoslanib, Teylor sportchilar foydalanadigan asboblar va vositalarni takomillashtirish orqali ularning jismoniy ta'sirini yaxshilash uchun mavjud bo'lishi mumkin bo'lgan variantlar haqida o'ylashni boshladi.
Ushbu dastlabki tushunchalar keyinchalik uning butun tafakkur uslubiga asoslanib, ishlab chiqarishni iloji boricha eng samarali tarzda oshirish mumkin bo'lgan strategiyalar joylashuvi bilan bog'liq edi.
Laboratoriya hayoti
1875 yilda Frederik Teylorning vizyoni allaqachon tiklandi. O'sha paytda u Filadelfiyada joylashgan sanoat po'lat kompaniyasiga kirib, u erda ishchi sifatida ishlagan.
CHECK THIS OUT
Ushbu vosita yordamida bo'g'inlar faqat bir hafta ichida tiklanad
Sustaflex
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati. Boshqaruv vazifalari va boshqaruv mahorati
|
To'g'ri bajarilganligini tasdiqlash uchun ishni kuzatib borish zarurati paydo bo'ldi

|
To'g'ri bajarilganligini tasdiqlash uchun ishni kuzatib borish zarurati paydo bo'ldi
|
bet | 17/19 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 327 Kb. | | #134436 |
Bog'liq 1-Mavzu (Menejerning ishi)To'g'ri bajarilganligini tasdiqlash uchun ishni kuzatib borish zarurati paydo bo'ldi
Teylorning ta'kidlashicha, tarmoqlarda menejerlar ko'pincha o'z mahsulotlari qanday ishlab chiqarilganligini bilmaydilar va butun jarayonni xodimlarning qo'liga topshiradilar.
Shu sababli, menejerlar o'zlarining kompaniyalaridagi barcha jarayonlarni rejalashtirish va boshqarish uchun ularning eng samarali usulda bajarilganligiga ishonch hosil qilib, kuzatib borishlari va o'rganishlari uning ilmiy yondashuv tamoyillaridan biri edi.
Xodimlarni tanlash g'oyasi bilan tanishtirdi
Ushbu fabrikalarda barcha ishchilar hamma narsani qanday qilishni bilishlari va aniq biron bir narsada mutaxassis bo'lmasliklari odat edi, bu esa ko'plab xatolarga yo'l qo'ydi.
Teylor barcha ishchilar har xil mahoratga ega ekanliklarini kuzatishdi, shuning uchun ularga o'rtacha vazifalarni bajarish o'rniga ular juda yaxshi bajaradigan bitta mashg'ulotni tayinlash kerak edi.
Ushbu amaliyot hanuzgacha saqlanib kelinmoqda va kompaniyalarda kadrlar bo'limlari mavjud bo'lishining sababi hisoblanadi.
Ishchilarning ixtisoslashuvini targ'ib qildi
Yuqorida aytib o'tilganidek, Teylorning ilmiy yondashuv tamoyillaridan biri ma'lum bir faoliyatni amalga oshirish uchun xodimlarni qobiliyatiga qarab tanlash edi.
Bu haqiqat shuni anglatadiki, ham xodimlar, ham ma'murlar kompaniyalar uchun jozibali bo'lishi uchun aniq vazifalarni o'rgatishgan va bu amaliyot hozirgi kungacha davom etmoqda.
Bu ma'murlar roliga katta obro 'berdi
Teylordan oldin menejerlar ishni bajarishda hech qanday rol o'ynamagan va barcha mas'uliyatni operatorlar qo'liga topshirgan.
Faoliyatni rejalashtirish, ishni nazorat qilish va kadrlarni tanlash kabi g'oyalar tufayli menejerlar shu kungacha amalga oshirgan asosiy vazifalari rivojlana boshladi.
Menejment fakultetlarining o'sishi va rivojlanishiga hissa qo'shdi
O'sha paytda biznes menejmenti obro'li kasb sifatida tanilmagan edi. Biroq, Teylorning ilmiy yondashuvi bilan ushbu faoliyat jiddiyroq qabul qilindi va bu sohalar tomonidan qadrlanadigan hurmatli kasb sifatida qaraldi.
Ushbu hodisa tufayli AQShda va keyinchalik butun dunyoda ma'muriy fakultetlar ko'payib ketdi va hatto yangi intizom yaratildi: sanoat muhandisligi.
|
| |
Ishchi tanlash va o'qitish - 1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati....

|
1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati. Boshqaruv vazifalari va boshqaruv mahorati
|
bet | 15/19 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 327 Kb. | | #134436 |
Bog'liq 1-Mavzu (Menejerning ishi)Ishchi tanlash va o'qitish
Frederik Teylor har bir ishchini ularning o'ziga xos qobiliyatlarini hisobga olgan holda tanlash kerakligini ta'kidladi.
Shunday qilib, ishni yanada samarali va yaxshiroq tugatilgan holda bajarish mumkin, va ishchi o'ziga yuklatilgan vazifani bajara olishini bilgan holda o'zini yaxshi his qiladi.
Aniqroq tanlovni amalga oshirishga qodir bo'lish - har bir topshiriqning mohiyati nimada va uni tuzadigan elementlar nimada ekanligini metodik va analitik tarzda aks ettirish natijasidir.
Jarayonning xususiyatlarini maksimal darajada o'chirishga qodir bo'lgan holda, vazifani eng yaxshi tarzda bajarish uchun operatorda qanday imkoniyatlar mavjudligini aniq aniqlash mumkin.
Hamkorlik
Teylor, oxir-oqibat tizimni boshqaradigan ishchilar, menejerlar bilan bir xil maqsadga intilishlari muhimligini ta'kidlamoqda; ishlab chiqarish va samaradorlikning oshishi.
Buning uchun Teylor ishchilarga beriladigan ish haqi ishlab chiqarish bilan bog'liq bo'lishi kerakligini ta'kidlaydi. Ya'ni, ish haqi bajarilgan vazifalar yoki ishlab chiqarilgan narsalar soniga qarab oshirilishini taklif qiladi; shu tarzda, kim ko'proq ishlab chiqarsa, ko'proq ishlaydi.
Bundan tashqari, bu ish simulyatsiyasidan qochish usuli ekanligini ko'rsatadi, chunki xodimlar yuqori daromad olish uchun o'zini eng samarali tutishga intilishadi.
O'zining izlanishlarida Teylor, agar ishchi ishlab chiqarish darajasidan qat'i nazar, xuddi shu ish haqini olganini sezsa, u o'z ish faoliyatini yaxshilashga intilmasligini kuzatgan; aksincha, u behuda harakatlar qilmaslik uchun ozroq qilishning yo'lini topar edi.
Uchta aniq harakat
Teylorning so'zlariga ko'ra, ushbu hamkorlik uchta aniq harakat asosida amalga oshiriladi. Ulardan birinchisi, har bir operatorga to'lov amalga oshirilgan ish birligiga to'g'ri keladi. Ikkinchi harakat shundaki, operatorlarning muvofiqlashtiruvchi guruhi tashkil qilinishi kerak.
Ushbu koordinatorlar yoki ustalar operatorlar tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatni chuqur bilishlari kerak, shunda ular buyruq berish uchun axloqiy vakolatlarga ega bo'lishlari va shu bilan birga ularga ko'rsatma berishlari va aniq ish haqida ko'proq ma'lumot berishlari mumkin.
Shu tarzda, operatorlarning doimiy o'qitilishi ularni doimiy ishlarida muvofiqlashtiradigan odamlar tomonidan targ'ib qilinadi.
Xuddi shu tarzda, har bir jarayonni uslubiy va sinchkovlik bilan tekshirish sharoitida ushbu ustalar uchun ma'lum elementlarning koordinatsiyasini o'z zimmalariga olishlari uchun ishlab chiqarish zanjiridagi juda aniq sohalarda qatnashishlari zarur. Uzoq muddatda bu juda samarali ishlab chiqarish tizimiga olib keladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu: Menejerning ishi. Zamonaviy boshqaruv jarayonida menejerlik va uning ahamiyati. Boshqaruv vazifalari va boshqaruv mahorati
|