nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustahkamlash uchun savollar

13
ENIAK EHMlari, APPLE kompyuteri, Super, Katta, mini, PC va Notebook
kompyuter turlari.
Bilib olasiz:
Birinchi hisoblash vositalarini, hisoblash texnikasini
yaratishda o`z hissalarini qo`shgan buyuk olimlar, birinchi klaviaturali mashina,
kompyuterlarning yaratilish bosqichlari, kompyuter turlari, kompyuterlarni ishlab
chiqargan ilk firmalarni.
Hozirgi kunlarda kishilik jamiyatiga kompyutеr tехnikasi
jadallik bilan kirib
kеldi va kеlmoqda. Kompyutеr tехnikasi ish yuritish, yangi hujjatlar va har хil
matnlarni tеz va sifatli
tayyorlash va tahlil qilish, aхborotlarni almashish,
murakkab hisob kitoblarni tеz bajarish, ishlab chiqarish jarayonini ba`zi bir
qismlarini avtomatlashtirishni osonlashtiradi. Yaqin
kеlajakda kompyutеrsiz
hayotni tasavvur qilib bo`lmaydi. Shuning uchun har bir kishiga tushunarli bo`lgan
kompyutеr savodхonligi bo`yicha bilimlar juda kеrak bo`ladi.
Inson hisoblay boshlashidagi dastlabki hisoblash vositasi bo`lib odamlarning
barmoqlari хizmat qilgan. Ammo ular yordamida faqat sanash ishlarni bajargan
(sababi barmoqlar soni chеklangan). Shuning uchun asta sеkin sun`iy
hisoblash
vositalari vujudga kеla boshlagan. Ulardan birinchilari bo`lib toshlar va
tayoqchalar bo`lgan. So`ngra arab (grеk, misrlik, rimlik, хitoylik suanpan va
yaponlik soroban), Nеpеr tayoqchalari, rus cho`tlari vujudga kеlgan. Dastlabki va
eng sodda sun`iy hisoblash asboblaridan biri ―Birka‖ bo`lgan.
Hisoblash
ishlarining murakkablashuvi yangi hisoblash asboblari va usullarini izlashni taqozo
etgan. Natijada hozirgi ―Cho`t‖ni eslatuvchi asbob yaratilgan, Shotlandiyalik
matеmatik Jon Nеpеr raqamlar yozilgan bir qancha tayoqchalarni
joriy qilgan, va
nihoyat logarifmik chizg`ich yaratilgan.
- rasm. Hisoblash vositalari

15
Mехanik hisoblash mashinalarining yaratilishida rus olimlari Z.Slonimskiy
(1845-yil), V.Bunyakovskiy (1867-yil), P.L.Chеbishеv (1880-yil), V.Odnеr (1889-
yil) va boshqalarning hissasi kattadir.
1.2 - rasm. Mехanik hisoblash mashinalari
1885 -yilda amеrikalik iхtirochi Uvilyam Barrouz klaviatura va qogozga
pеchatlash uskunalardan iborat arifmomеtrni yaratdi.
Mustahkamlash uchun savollar

20
4.
Hisoblash mashinalarining yaratilishga o`z hissasini qo`shgan rus
olimlaridan kimlarni bilasiz ?
5.
Charlz Beybidj nimani yaratgan ?
6.
Tabulyatorni kim yaratgan va undan qaerda foydalanilgan ?
7.
MARK-1 mashinasini kim, qachon yaratgan ?
8.
ENIAC nima asosida ishlagan ?
9.
Birinchi shaxsiy kompyuter qaysi firma tomonidan yaratilgan ?
10.
Kompyuter turlari va vazifalarini sanab bering.
1.3.
Kompyuter avlodlari
Muhim so`zlar:
EHM, EHM avlodlari, vakumli lampa,transiztor, plata,
integral sxema, katta integral sxema, mikroprosessor, sun`iy intellekt.
Bilib olasiz:
EHM avlodlari, ularning yaratilgan yili, asoslari, nomlari,
ko`rinishi va imkoniyatlari.
Tabiiyki, hisoblash tехnikasining avlodlar almashishi elеmеntlar bazasining
yangilanishidangina iborat bo`lmasdan, balki har bir yangi avlod bilan EHMdan
amaliy foydalanishda masalalarni yangicha yеchish usullari va dasturli taminotning
yangi tashkil qiluvchilari ham vujudga kеldi. O`zining
taraqqiyot darajasi,
elеmеntlar bazasi, хotirasi va tеzligiga qarab EHMlar asosan bеsh avlodga
bo`linadi. Hozirgi vaqtda hisoblash tехnikasining asosini to`rtinchi avlod
mashinalari tashkil etadi.
Birinchi avlod
(1946-1955-yillarni o`z ichiga
oladi va Mustaqil Davlatlar
Hamdo`stligi (MDH) olimlari tomonidan yaratilgan) EHMlarida elеktron
sхеmalarning barcha elеmеntlari alohida qismlar ko`rinishida tayyorlanar edi.
Ularning ichida eng muhimlari hozirgi paytda eski radio va tеlеvizorlarda uchratish
mumkin bo`lgan vakumli
elеktron lampa
lar edi.
Bunday lampalarning bir
nеchtasi mеtall panеl shassi ustiga o`rnatilar, o`z navbatida shassi esa EHM
korpusi ichiga joylashtirilar edi. Shu shassining o`ziga sхеmaning boshqa
elеmеntlari ham mustahkamlab qo`yilar edi. EHMning o`zi
esa elеktron lampali
shassilar bilan to`ldirilib tashlangan ko`p sondagi mеtall shkaflardan iborat
21
ko`rinishga ega edi. Birinchi avlod mashinalari katta zallarni egallagan holda,
yuzlab tonna og`irlikka ega bo`lib, yuzlab kVt elеktr enеrgiyasi hisobiga ishlagan
va ularning tеzligi sеkundiga 10-20 ming arifmеtik amalgacha bo`lgan.
Bunday
EHMlar jumlasiga MESM, BESM, Strеla, Ural, Minsk-1 kabi EHMlar kiradi.
Misol uchun, 1953-yilda yaratilgan BESM-1 kompyutеrida 4000 dona lampa
ishlatilgan, 3x5 mеtr
hajmdagi maydonda joylashgan, tеzligi sеkundiga 7000 -
8000 amal bo`lib, хotirasi 4096 bayt ma`lumotni qabul qilgan.
Birinchi bosqich - Информатика

27
Kommunikasiya, ya`ni aloqa odamdan odamga yoki pochta orqali хat vositasida
amalga oshirilgan. Bu aхborot tехnologiyasi insonning
aqli rivojlanish davrida
paydo bo`lgan.
Ikkinchi bosqich.
ХIХ asrning oхiri,
unda "Mехanik" tехnologiya rivoj topgan.
Uning asosiy
vositalari yozuv mashinkasi,
arifmomеtr kabilardan iborat.
Uchinchi bosqich.
ХХ asr boshlariga
mansub bo`lib, "Elеktromехanik" tехnologiyalar bilan farq qiladi.
Uning asosiy
vositalari sifatida tеlеgraf va tеlеfonlardan foydalanilgan. Bu bosqichda aхborot
tехnologiyasining maqsadi ham o`zgardi.
Unda asosiy urg`u
aхborotni tasvirlash
shaklidan, uning mazmunini shakllantirishga
ko`chirildi.
To`rtinchi bosqich.
ХХ asr o`rtalariga
to`g`ri
kеlib,
"Elеktron"
tехnologiyalar
qo`llanilishi
bilan
bеlgilanadi.
Bu
tехnologiyalarning asosiy vositasi EHMlar va ular
asosida tashkil etiladigan
avtomatlashtirilgan boshqarish tizimlari va aхborot izlash tizimlaridir.
Bеshinchi bosqich.
ХХ asr oхiriga to`g`ri kеladi. Bu bosqichda
"Kompyutеr" tехnologiyalari taraqqiy etdi.
Ularning asosiy
vositasi turli maqsadlarga
mo`ljallangan dasturiy vositalarga ega bo`lgan
shaхsiy
kompyutеrlardir.
Bu
bosqichda
kundalik turmush, madaniyat va boshqa
sohalarga mo`ljallangan
tехnik vositalarning
o`zgarishi ro`y bеrdi. Lokal va global
kompyutеr tarmoqlari ishlatila boshlandi.
Aхborot tехnologiyalarining uzoq yillik evolutsion
rivojlanishi uni bir nеcha
turlarga bo`linib kеtishiga sabab bo`ldi.
G‘azoliy - O’zbеkistоn rеspublikаsi

|
O’zbеkistоn rеspublikаsi
|
bet | 32/64 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #139436 |
Bog'liq Dinshunoslik tayor.2023 oxirgisi (3)G‘azoliy ilmi kalom haqida quyidagilarni aytadi: «U bir ilm bo‘lib uning maqsadi ahli sunnaning aqidasini – ahli bid'atning tashvishidan muhofaza qilsh va qo‘riqlashdir. Alloh taolo o‘z bandalariga o‘z payg‘ambari tilida haq aqidani ilqo qildi. Unda ularning dini va dunyosining salohi bordir. Shuningdek, ular haqida Qur'on va xabarlar nutq qildi. So‘ngra shaytonlar o‘z vasvasasi ila bid'atchilarga sunnatga xilof ishlarni ilqo qildi. Ular o‘sha ishlarni gapirdilar va ahli haqning aqidasini buzmoqchi bo‘ldilar. Bas, Alloh bir toifa mutakallimlarni paydo qildi va ularning himmatini tartibga solingan kalom ila sunnatning nusrati yo‘lida harakatga soldi. Shu orqali ahli bid'atning sunnatga xilof ravvishda chiqargan aldamchiliklari fosh qilinadi. Ana shunday ilmi kalom paydo bo‘ldi».
Ilmi kalom paydo bo‘lgan vaqtga kelib aqidaga oid masalalarga avvvalgi vaqtlarga o‘xshab faqat Qur'on va sunnatdan dalil keltirish bilan kifoyalanib bo‘lmay qolgan edi. Qarshi taraf aqliy dalil keltirishni ham talab etardi.
Ilmi kalomga xos uslub va mavvzular majmui birinchi bor al-Ja'd ibn Dirham (742 yil qatl etilgan) ijodida uchraydi. U doimo aql-idrokka tayanish talabini ilgari surdi va faqat inson salohiyati ojizlik qilgan hollardagina Qur'on oyatlarini ramziy-majoziy ma'noda talqin qilish mumkin, deb hisobladi. Uning shogirdi Jahm ibn Safvon (745 yil qatl etilgan) ustozining g‘oyasini davvom ettirdi. Jahmning qarashlari mu'taziliylarga yaqin bo‘lgani bois odatda bu ikki ta'limotni bir-biridan farqlamaydilar.
Mu'taziliylarlarning kalom ilmi 9 asrning 1-yarmida ravvnaq topdi. Ammo, xalifa al-Mutavvakkil (847-861) davvrida quvg‘in ostiga olindi.
Ma'lum vaqtgacha sunniylikda - mu'taziliylarning falsafiy dalillariga qarshi kurashda g‘oyavviy qurol ro‘lini o‘ynashi mumkin bo‘lgan aqoidlar tizimi mavvjud emas edi va faqat Qur'on va hadislarga havvola qilish bilan cheklanilardi. Aynan mu'taziliylar o‘zlarining mantiqiy-falsafiy isbotlash uslublari bilan haqiqiy islo yo‘li shakllanishiga bevosita ta'sir ko‘rsatdi. Bunday tizim 10 asrga kelib ishlab chiqildi va uni Kalomni aqidaparastlar bilan murosaga keltirishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan al-Ash'ariy (873-935) va al-Moturidiy (870-944) amalga oshirdilar. Natijada kalomning Ash'ariy va Moturidiylik maktablari vujudga keldi.
Mashhur musulmon ulamolari ilmi kalom haqida o‘z zamonlari va bilimlariga qarab turlicha fikr bildirganlar. Imom Abu Hanifa ilmi kalomda «al-Fiqhul Akbar» nomli kitob yozgan va «dindagi fiqh – ilmdagi fiqhdan afzaldir. Chunki, dindagi fiqh asldir. Ilmdagi fiqh far'dir. Asl far'dan afzalligi ma'lumdir» degan.
|
| |
Yogʻoch oʻymakorligi plitalari - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 11/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Yogʻoch oʻymakorligi plitalari. Bir-biriga elimlab yopishtirilgan yoki yopishtirilmagan reykalardan yigilgan va ikki tomoniga bir yoki ikki qavat shpon yopishtirilgan yog’och shpon yogʻoch oʻymakorligi plitasi deb ataladi. Yogʻoch oʻymakorligi piitalari chiroyli gulli, randalangan fanerlar bilan ham qoplanadi. Bular bir tomonlama yoki ikki tomonlama qoplanadi.
Yogʻoch oʻymakorligi plitalarining qalinligi 16 dan 50 mm gacha, eni 1220 dan 1525 mm gacha, uzunligi 1800 dan 2500 mm gacha qilib tayyorlanadi.
Plitalardan shchitli mebellar, eshik, tusiq, polkalar, divan va boshqalar tayyorlanadi.
Yog’och payraxali plitalar. Yog’ochni qayta ishlash korxonalarida xoda va g‘o‘lalarni tilish, randalash vaqtida, faner va shchit tayyorlashda ko‘plab qipiq, payraxa, taxta, reyka va fanerlarning chikindilari hosil buladi. Ulardan plitalar tayyorlashda foydalanish mumkin. Plita tayyorlash texnologiyasi kuyidagichadir.
Yog’och ishlash stanoklarida hosil bulgan payraxa, qipiq va yog’och chikindilar-plita tayyorlash sexiga yuboriladi. Bu erda katta o‘lchamdagi yog’och chiqindilar maydalanadi va vibratsion elaklarda elanib, changdan tozalanadi. Tozalangan tarasha maydalanib, payraxalar bilan birgalikda quritgichga yuboriladi. Bu erda payraxa namligi 4—6% ga tushguncha quritilib, aralashtirgichga yuboriladi va sintetik smola bilan aralashtiriladi. Sintetik smolaning mikdori quruq payraxa ogirligining 6—8% ini tashkil etadi.
Natijada, hosil qilingan aralashma tayyorlanadigan buyum va mebel qismlarining shakl hamda o‘lchamlariga ega bulgan maxsus qoliplarga to‘kib yoyiladi va tekislanadi. Yoyilgan payraxaning qalinligi tayyorlanadigan buyum qalinligi va zichligiga qarab har xil buladi. Qolip sovuq pressga utkazilib, unda payraxani 40—45 mm qalinlikkacha presslanadi. So‘ngra issik, pressga o‘tkaziladi. Issiq pressda presslash Q140° gacha temperaturada olib boriladi. Tegishli korxonalarda yog’och payraxali plitalar tayyorlash bilan bog‘liq bo‘lgan texnologik protsess yarim avtomat va avtomat liniyalar yordamida olib boriladi.
Yog’och payraxali plitalar qalinligi 5—100 mm gacha, eni 1200—2400 mm gacha, uzunligi 5400 mm gacha qilib tayyorlanadi.
SHuni aytib utish kerakki, bunday plitalarning hohlagan uzunlikdagisini uzluksiz presslash orqali hosil qilish mumkin.
Bunday plitalarning puxtaligi va tuzilishi hamma yunalishda bir xildir.
Ularga randalangan faner, pardoz shponi qoplash yo‘li bilan sifatini oshirish va turli maqsadlarda foydalanish mumkin. Ular mix, burama mix yordamida tirnok,li birikmalar xosil qilish yuli bilan oson biriktiriladi.
Yog’och payraxali plitalar mebel korxonalarida ishlatiladigan barcha yog’ochning 85% gacha qismini tashkil etadi. Plitalar pol tayyorlash, devor va shiplarni qoplash, eshik qanotlari tayyorlashda ishlatiladi.
|
| |
dan kashf etilgan. Bu algoritm kriptografiyada tashlangan ancha

|
dan kashf etilgan. Bu algoritm kriptografiyada tashlangan ancha Pdf ko'rish
|
bet | 223/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)dan kashf etilgan. Bu algoritm kriptografiyada tashlangan ancha
katta qadamdir. U standartlar milliy byurosi tomonidan qabul
qilingan. DES texnik jihatdan simmetrik algoritm bo'lsa, RSA
nosimmetrik, ya’ni shifrlash va shifrdan chiqarishda turli kalitlarni
qo'llovchi algoritmdir. Foydalanuvchilar ikkita kalitga ega bo'ladilar
va o‘z ochiq kalitini keng tarqatishlari mumkin. Ochiq kalitdan
foydalanuvchining ma’lumotlarini shifrlash uchun foydalaniladi,
ammo uni muayyan oluvchigina o‘z maxfiy kaliti yordamida shi
frdan chiqarishi mumkin; ochiq kalit shifrdan chiqarish uchun
foydasizdir. DES ma’lumotlar va kalitning uzunligini bitlarda belgi-
laydi, RSA da esa istalgan uzunlikdagi kalit qo'llanilishi mumkin.
Kalit qancha uzun bo'lsa, xavfeizlik darajasi shuncha yuqori bo'ladi
(lekin shifrlash va shifrdan chiqarish jarayoni uzayadi). Agar DES
kalitlarini mikrosekundlarda generatsiya qilish mumkin bo'lsa, RSA
kalitini generatsiya qilish o'nlab sekund vaqtni oladi. Shu bois
dasturiy ta’minlash vositalarining mualliflari RSA ochiq kalitlarini,
apparatura mualliflari esa - DES maxfiy kalitlarini qo'llashni ma’qul
ko'radilar.
EH M ta rm o g 'id a a x b o ro t x a v fs iz lig i
Kompyuter tarmoqlarida ma’lumotlarni himoya qilish hozirgi
axborot-hisoblash sistemalarida eng muhim muammolardan biriga
aylanmoqda. Hozirgi vaqtda axborot xavfsizligining uch asosiy
prinsipi ta’riflab berilgan. Ularga muvofiq, axborot xavfsizligining
vazifasi:
— ma’lumotlarning butligini;
— axborotning sir tutilishini;
— tegishli huquqqa ega bo'lgan foydalanuvchilar axborotdan
foydalanishini ta’minlashdan iborat.
Tarmoqda ma’lumotlami himoya qilish bilan bog'liq muammolar-
|
| |
“YOGʻOCH OʻYMAKORLIGI ” FANIDAN TANLANGAN MAVZULARI BO‘YICHA O‘QUV MAQSADLARINI ISHLAB CHIQIS

|
“YOGʻOCH OʻYMAKORLIGI ” FANIDAN TANLANGAN MAVZULARI BO‘YICHA O‘QUV MAQSADLARINI ISHLAB CHIQIS
|
bet | 16/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik22.3. “YOGʻOCH OʻYMAKORLIGI ” FANIDAN TANLANGAN MAVZULARI BO‘YICHA O‘QUV MAQSADLARINI ISHLAB CHIQISH
Pedagogik texnologiyadagi loyihalash jarayonida ham o'quv va tarbiya maqsadlari ishlab chiqishda tavsiflar va har bir didaktik bo'linmadan kutilajak natijalar ta'riflariga maxsus talablar qo'yiladi. Dastlab o'quv va tarbiya maqsadlari ishlab chiqiladi. Maqsadlar taksonomiyasi ya’ni maqsadlarni tanlashda «osonlikdan qiyinlikka» yoki «soddalikdan murakkablikka» prinsipi qO‘llaniladi. «Taksanomiya» tushunchasi ob’ektlarning tabiiy bog‘liqlari va xususiyatlariga qarab iearxik (kO‘pbosqichli) tuzilishi asosida klassifikatsiyalash va sistematizatsiyalash (tizimlash)ni anglatadi. SHuning uchun umumiy maqsadlarni bir-biri bilan bog‘lanishda tanlash va O‘qitishning konkret natijalarini ifodalashda taksonomiyalardan foydalaniladi. Maqsadlarni tanlashda B.Blum taksonomiyalaridan foydalaniladi. Blum taksonomiyalari eng avval ishlab chiqilgan taksonomiyalardan bO‘lib bunda kamchiliklar mavjud. Blumdan boshqa juda kO‘p olimlar tomonidan taksonomiyalar ishlab chiqilgan, biroq amalda Blum taksonomiyalari ularga qaraganda ma’qulroq. Blum taksonomiyalari faqat ta’lim uchun ishlab chiqilgan.
Quyida ta'lim natijalarini kafolatlashga imkon beruvchi Benjamin Blum tomonidan tavsiya etilgan o'quv maqsadlarining kategoriyalari bo'yicha maqsadlar (erishilishi kutilayotgan ta'lim natijalari) bayon etilgan.
“YOG’OCH O‘YMAKORLIGI SAN’ATINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI” BO‘YICHA ANIQLANGAN
MAQSADLARI
O‘quv maqsad kategoriyalari
|
Talaba faoliyati
|
BILISH
|
Yoog‘och o‘ymakorligiga talab kundan kun ortib borayotganligin biladi:
Yog’ochga naqsh o‘yish va gul solish san’ati hamisha ardoqlanib aytib beradi:
Viloyatlarning naqsh turlari xaqida aytib beradi
|
|
|
| |
PostgreSQLni o’rnatish - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi tosh

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi tosh
|
bet | 2/5 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 3,36 Mb. | | #111677 |
PostgreSQLni o’rnatish
1.1-rasam. Postgresql ni o’rnatishda bizda windows bo’gani uchun windows turini ’rnatishga bosamiz.
1.2-rasm. Shundan so’ng Download the installer ni bosgan holda o’rnatishni boshlaymiz.
1.3-rasm. Yuklab olindi.
1.4-rasm. Next tugmasini bosgan holda kompyuterda o’rnatishni boshlaymiz.
1.5-rasm. Faylini ko’rsatilishi
1.6-rasm. Hammasini belgilagan holda next da davom etamiz.
1.7-rasm. Faylini ko’rsatilishi
1.8-rasm. O’rnatigandan so’ng postgresqlni ishga tushirish uchun o’zimizdan kod qo’yishimiz kerak.
1.9-rasm. Kod o’rnatildi.
2-rasm. Postgresqlni port qismi: 5432
2.1-rasm.lokatsiya ya’ni o’rnatilishi kerak bo’lgan fayllarni ko’rsatilishi
2.2-rasm.fayllar ko’rsatilishi
2.3-rasm. Next ni bosamiz va o’rnatishni boshlaymiz.
2.4-rasm.yuklash jarayoni
2.5-rasm. Finish ni bosamiz va postgresql ni ishga tushiramiz.
2.6-rasm. Qo’ygan parolimizni yozgan holda postgresqlni ishga tushiramiz.
2.7-rasm. Mana postgresql ni o’rnatib ,ishga tushirib oldik.
Infologik model
Albatta, ma’lumotlar bazasini loyihalashni qo‘llash (predmet) sohasini tahlil qilishdan va alohida foydalanuvchilar (masalan, korxona xodimlari, ular uchun
ma’lumotlar bazasi tuziladi) talablarini aniqlashdan boshlash kerak. Oldin umumlashgan holda rasmiy bo’lmagan tavsifga ega tuzilishi kerak bo’lgan ma’lumotlar bazasi
tuziladi.
Bu ma’lumotlar bazasini tuzish har bir foydalanuvchilar
dan so‘rovlar natijasida olingan tasavvurlarni birlashtirilib amalga oshiriladi.
Insonlarga tushinarli bo’lgan tabiiy til, matematik formulalar, jadvallar, grafiklar va boshqa vositalar yordamida bajarilgan bu tavsif ma’lumotlar bazasini loyihalash
ustida ish yuritishda ma’lumotlarning infologik modeli
deb ataladi.
Insonlar uchun yo‘naltirilgan bunday modelto‘laligicha ma’lumotlarni saqlash muhitining fizik parametrlariga bog‘liq emas. Bu muhit, oxiroqibatda, EHM xotirasi
bo’lmasdan, balki inson xotirasi bo’lishi mumkin.Shuning uchun, infologik model birorta predmet sohasini akslantirishi uchun, real olamdagi o‘zgarishlar qandaydir ta’rifni o‘zgartirishni talab qilmaguncha o‘zgarmasligi kerak.
1.1-rasm . Infologik model ko’rinishi
|
| |
Bibliya - O’zbеkistоn rеspublikаsi

|
O’zbеkistоn rеspublikаsi
|
bet | 26/64 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 1,63 Mb. | | #139436 |
Bog'liq Dinshunoslik tayor.2023 oxirgisi (3)Bibliya. Bibliya, yahudiylik va xristianlik dinlari ta'limotiga ko‘ra, u Xudo tomonidan nozil qilingan, asosiy diniy aqida va axloq qonunlarini o‘zida jamlagan muqaddas kitoblar majmuasidir.
Uning tarkibiga kirgan yahudiy diniga talluqli kitoblar «Qadimiy ahd» deb, xristian talimotiga tegishli kitoblar «Yangi ahd» deb nomlanadi. Yahudiy va Xristian bibliyalari bir-biriga mos kelmaydi. Yahudiylarning muqaddas kitobi Qadimiy Isroil va Qadimiy YAhudiylarning diniy talimot va urf-odatlari asosida eramizdan avvalgi XIII asrda yozilgan bo‘lsa, Xristianlarning kitobi esa eramizning boshlarida vujudga keldi. Yahudiylar xristianlarning kitobini muqaddas kitob sifatida tan olmaydilar xristianlar esa yahudiylarning kitobini muqaddas kitob sifatida tan oladilar.
Bibliya so‘zining grekchadan tarjimasi biblia - kitob, o‘ram ma'nolarini anglatadi. Hozirgi Bibliya katolik nashrlarida 72 ta kitobdan, protestant nashrlarida esa 66 kitobdan iborat. Yahudiylarning yana bir diniy manbasi Talmudning xabar berishicha Qadimiy ahdda 24 ta kitob bo‘lishi kerak. Qadimiy yahudiy tarixchisi Iosif Flavviyning aytishicha 22 ta kitob bo‘lishi kerak. Protestantlar va yahudiylar, Trident Soboridan keyin (1545-1563) katoliklar ham qadimiy ahd tarkibiga 45 ta kitob kirgizadilar. Bu son bilan yuqorida keltirilgan son o‘rtasidagi tafovutni keyinchalik ba'zi kitoblar bir necha mustaqil kitoblarga bo‘linib ketganligi bilan izohlash mumkin. Masalan, «Musoning besh kitobi» avvval bir butun bo‘lib, keyinchalik beshta mustaqil kitobga ajratib yuborilgan, «kichik payg‘ambarlar kitobi» 12 kitobga ajratib yuborilgan.
YAhudiylar Qadimiy Ahdni 3 qismga bo‘ladilar:
birinchisiga «Musoning besh kitobi» - «Tora» («Tavvrot»);
ikkinchisiga «Payg‘ambarlarning avvvalgi va keyingi kitoblari (Netiim);
uchinchisiga qolgan kitoblar (Ketubim).
Xristianlar Qadimiy Ahdni «Rivoyatlar kitoblari», «Ta'limotlarga kitoblari»ga, «Payg‘ambar kitoblari»ga bo‘lishadi. Ular YAngi Ahdning 27 kitobini ham shunday tasnif qiladilar. «Rivoyatlar kitoblari»ga «Injil» va «Havvoriylar faoliyati» kitoblari kiradi. «Ta'limotlar»ga «Havvoriylar maktublari» kiradi, «Payg‘ambarlar kitoblari»ga «Vahy» kitobi kiradi.
Bibliyaning kitoblari boblarga, boblar esa suralarga bo‘linadi. Uning hozirgi qabul qilingan bo‘linishi Nenterberiya episkopi Stefan Langton (vafoti 1228 y.) tomonidan kiritilgan. U 1214 yili lotin tilidagi matnni boblarga bo‘lib chiqdi va bu narsa keyinchalik yahudiy va yunon tillaridagi matnlarga ham joriy qilindi. Suralar avvval Santes Panino (v. 1541 y.) keyinchalik 1555 yilarda Robert etenlar tomonidan raqamlandi.
Tavvrot. Musoga tegishli bo‘lgan, besh kitob «Tavvrot» deb ataladi va u quyidagi kitoblarga bo‘linadi: 1) «Borliq» yoki «Ibtido»; 2) «CHiqish»; 3) «Levit»; 4) «Sonlar»; 5) «Ikkinchi qonun».
Injil. Injil - xushxabar ma'nosini anglatadi. YAngi ahd tarkibiga kirgan Injil 4 ga bo‘linadi. 1) Matvey injili; 2) Marko injili; 3) Luka injili; 4) Ioann injili.
|
| |
TUSHUNISH - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 17/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2TUSHUNISH
|
Marg‘ilon ustalari o‘ymakorlik ishlarining zaminini o‘ta chuqur o‘yishlarini izoxlaydi.
Yog’och o‘ymakor ustalar yog’ochni o‘yishdan oldin uning o‘ziga xos xususiyatlarini sinchiklab o‘rganish kerakligini ganliklarini tavsiflaydi.
Nina bargli daraxtlardan olingan yog’ochlar kurinishda, yogʻoch oʻymakorligi da va yog’och o‘ymakorligida asosiy material hisoblanishini tushuntiradi.
|
QO‘LLASH
|
Hamma yog’ochlar ular olinadigan yog’och turiga qarab ikki guruhga: bargli va nina barglilarga bo‘linishini namoyish eta oladi:
Lekin yog’ochlarni daraxtlardan suv qochgan vaqtda, ya’ni oktyabr, noyabr oylarida tayyorlash yaxshi natijaberishini xisoblaydi:
Nazariy bilimlarini amaliyotda (stanokda ishlash jarayonida) qo‘llay oladi.
|
TAHLIL
|
Yog’och materiallari tabiiy guli, rangi, tovlanishi va xidiga qarab aniqlanishini ajrata oladi:
O‘zbekistonlik yog’och o‘ymakor ustalar o‘z ishlari uchun daraxtlarning qanday turlaridan foydalanishni turkumlaydi:
Yogochlarning turiga qarab guruxlarga bo‘lib chiqadi.
|
SINTEZ
|
Yogoch turlarini o‘yish ishlariga tayyorligini loyixalaydi:
Yogoch o‘ymakorligi turlari mavzusiga insho yoza oladi:
Naqsh o‘yilishi kerak bo‘lgan buyumni ishga tayyorlash jarayoniga reja tuzadi.
|
BAHOLASH
|
Yog’och o‘ymakorligida ishlatiladigan yog’ochlarni butun yil bo‘yi tayyorlash lozimligini isbotlaydi:
Toshkent, Buxoro, Qo‘qon, Samarqand o‘ymakor ustalari ishlariga munosabat bildiradi :
Yogoch elim turlariga baho bera oladi.
|
|
| |
Dars jarayoni va uning bosqichlari

|
Dars jarayoni va uning bosqichlari
|
bet | 22/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Dars jarayoni va uning bosqichlari:
Ishning nomi
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Talaba faoliyati
|
|
1-bosqich: Tashkiliy qism. 5 min
|
1.Salomlashishi va Davomatni
aniqlash
|
|
2-bosqich:
Refleksiya. 5 min
|
O‘tilgan mavzuni asosiy tushunchalarini eslash.
|
O‘quvchilar ichida muhokama.
|
3-bosqich:
Asosiy qism
55 minut
|
Mavzuni boshlashdash oldin o‘quvchilarga “BBB” metodi jadvali tarqatiladi.
O’qituvchining ”Yog’och o‘ymakorligi san’atining rivojlanishi”.
“Yog’och o‘ymakorligi ustalarining ishlari”
“Toshkent, Buxoro, Qo‘qon, Samarqand o‘ymakorlik sa’nati.”
Rejasi asosidagi va yangi mavzu bayoni.
Guruhlar berilgan matnni o’rganib “Tushunchalar tahlili” metodini
tuzishni taklif qiladi
Mavzuga “Rezyume” tahlil jadvalini tuzishni vazifa qiladi.
|
“BBB” jadvalini
to‘ldiradilar
“Tushunchalar tahlili” metodini
tuzadilar
Rezyume
metodini ishlaydilar
|
4-bosqich:
Baholash.
|
|
| |
Innovatsion ta’lim texnologiyalarining nazariy asoslari. Metodlarning moxiyati va uni amalga oshirish texnologiyasi

|
Innovatsion ta’lim texnologiyalarining nazariy asoslari. Metodlarning moxiyati va uni amalga oshirish texnologiyasi
|
bet | 13/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik22.2 Innovatsion ta’lim texnologiyalarining nazariy asoslari. Metodlarning moxiyati va uni amalga oshirish texnologiyasi
Hayotimizning barcha sohalari kabi ta’lim tizimini ham modernizatsiyalash bugungi kunning eng dolzarb masalalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Innovatsion ta’lim muhitini yaratish, uni xalqaro andozalarga to‘liq mosligini ta’minlash yoshlarimizni bugungi tez o‘zgaruvchan ijtimoiy hayotga muvaffaqiyatli ijtimoiylashtirishning muhim omilidir. «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»ni amalga oshirish uzluksiz ta’lim tizimining tuzilmasi hamda mazmunini zamonaviy fan yutuqlari va ijtimoiy tajriba asosida takomillashtirishni ko‘zda tutadi. Innovatsion ta’lim texnologiyalarining mohiyati, turlari va nazariy asoslari. Lug‘aviy jihatdan “innovatsiya” tushunchasi ingliz tilidan tarjima qilinganda (“innovation”) “yangilik kiritish” degan ma’noni anglatadi. “Innovatsiya” tushunchasi mazmunan aniq holatni ifodalaydi. “O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi”da ko‘rsatilishicha, innovatsiya quyidagicha mazmun va tushunchalarga ega: “Innovatsiya (ingl. “innovationas” – kiritilgan yangilik, ixtiro) – 1) texnika va texnologiya avlodlarini almashtirishni ta’minlash uchun iqtisodiyotga sarflangan mablag‘lar; 2) ilmiy- texnika yutuqlari va ilg‘or tajribalarga asoslangaan texnika, texnologiya, boshqarish va mehnatni tashkil etish kabi sohalardagi yangiliklar, shuningdek, ularning turli sohalar va faoliyat doiralarida qo‘llanishi”
Innovatsiyalar turli ko‘rinishga ega. Quyidagilar innovatsiyalarning asosiy ko‘rinishlari sanaladi:
yangi g‘oyalar;
tizim yoki faoliyat yo‘nalishini o‘zgatirishga
qaratilgan aniq maqsadlalgan o‘zgarishlarningga ko‘ra
noan’anaviy yondashuvlar;
odatiy bo‘lmagan tashabbuslar;
ilg‘or ish uslublari
Ta’lim tizimida yoki o‘quv faoliyatida innovatsiyalarni qo‘llashda sarflangan mablag‘ va kuchdan imkon qadar eng yuqori natijani olish maqsadi ko‘zlanadi. Innovatsiyalarning har qanday yangilikdan farqi shundaki, u boshqarish va nazorat qilishga imkon beradigan o‘zgaruvchan mexanizmga ega bo‘lishi zarur. An’anaviy va Noan’viy ta’limning farqlari quyidagi jadvalda keltirib o‘tilgan:
|
| |
Datalogik model - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi tosh

Datalogik model
Datalogik model, ma'lumotlar bazasidagi datani tashkil etish va uning orqali ma'lumotlar bilan ishlashni o'rganadigan, og'zaki boshqaruv tizimini ifodalovchi modeldir. Bu turiy model o'zgaruvchan faktlar (facts) va so'rovlardan (queries) iborat dataning lojik ko'rsatuvlarini o'rganadi va bu ko'rsatuvlar bo'yicha savollar javob beradi. Datalogik model, boshqaruv tizimlari, ma'lumotlar omborlari, intellektual tizimlar, ma'lumotlar tahlili uchun kerak bo'lgan muhitlarda foydalaniladi.
Datalogik modelning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
Ma'lumotlar bazasini tashkil etish: Ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni tashkil etish va joylashtirish uchun datani struktura olish va saqlash jarayonlarini o'rganish.
So'rovlarni qo'llash: Datalogik model ma'lumotlar bazasidan so'rovlarni olish va ularni lojik ifodalar sifatida tasavvur qilishni o'rganadi.
Ma'lumotlar tahlili: Datalogik model so'rovlarni ma'lumotlar bazasiga qo'yish va ko'rsatuvlar (rules) yordamida javob olish jarayonlarini o'rganadi.
Tushuncha o'yini: Datalogik model, dataning lojik tushunchalarini yaratishda yordam beradi va ma'lumotlar bazasidagi tushunchalarni aniqlashda foydalaniladi.
1.2-rasm
Postgresql da ‘yuridik_firma’ predmet sohasining ob`yektlari
1.1-jadval. Xodimlar
1.2-rasm. Mijozlar
1.3-rasm. Xizmat_kursatish
Saqlanuvchi protseduralar (Stored Procedures) SQL yordamida yaratilgan, qo'shimcha ma'lumotlar bazasi funksiyalarni bajarish uchun ishlatiladigan obyektlardir. Ular SQL so'rovlari va boshqa SQL-elementlarni birlashtirib, barcha ma'lumotlar bazasi logikasini bir joyda birlashtirish uchun foydalaniladi. Quyidagi qismlarda saqlanuvchi protseduralarga ko'proq ma'lumot beraman:
Prodsedura yaratamiz;
1-mijozlar jadvalini chaqirib olamiz.
2-rasm. Yangi prodsedura yaratdik .
Yangilanish_funksiyasi degan yangi funksiya yaratib olgan holda mijozlar jadvalida yangilanishlar kiritamiz.
3-rasm. Yaratilgan prodsedura.
Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalangan holda dinamik so'rovlarni yaratish;
PostgreSQL — da view virtual jadvaldir. Bu shuni anglatadiki, vakillik haqiqiy jadval emas. Biroq, biz uni oddiy jadval sifatida tanlashimiz mumkin. Viewjadvalning barcha yoki ba'zi ustunlarini o'z ichiga olishi mumkin. Ko'rinish, shuningdek, bir nechta jadvallarning vakili bo'lishi mumkin.
Ushbu jadvallar asosiy jadvallar deb ataladi. Ko'rinishni yaratishda siz shunchaki so'rov yaratishingiz va keyin unga nom berishingiz kerak, bu uni murakkab va tez-tez ishlatiladigan so'rovlarni qadoqlash uchun foydali vositaga aylantiradi.
Ko'rinish ba'zi hollarda juda foydali bo'lishi mumkin, masalan:
Ko'rinish so'rovning murakkabligini soddalashtirishga yordam beradi, chunki siz oddiy SELECT bayonoti yordamida murakkab so'rovga asoslangan ko'rinishni so'rashingiz mumkin.
1-rasm. Mijozlar tabelidagi yozuvlarni korib olamiz.(ism bo’yicha tartiblab oldik).
2-rasm. Yaratilgan viewni ko’rish uchun uni chqiramiz.Asosiy jadvalda 4 ta yozuv mavjud bo'lsa-da, viewga faqat 1 tasi qo'shilgan.
|
Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar

Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar;
Indeks, ma'lumotlar bazasidagi jadvallarda (tables) ma'lumotlarni osonroq qidirish va tezroq yetkazish uchun yaratilgan strukturadur. Indeks, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni boshqa ma'lumotlarga nisbatan tez chaqirib olish va qidirishni optimallashtiradi.
Indeks turlari:
B-daraxt (B-tree) Indekslar:
B-daraxt indekslar, asosan o'zaro birlangan (sorted) ma'lumotlarni optimallashtirish uchun ishlatiladi.
Tezroq qidirish va ma'lumotlarni tartiblash uchun juda mos.
Masalan, SQLite, PostgreSQL, MySQL, Oracle kabi tizimlarda foydalaniladi.
Noyob (Unique) Indekslar:
Unikal (unique) qiymatlarni indekslash uchun ishlatiladi.
Bu indeks, ma'lumotlarni nisbatan tezroq qidirishni ta'minlash uchun foydalidir.
Agar indeksda biror qiymatni qo'shib bo'lish uchun boshqa bir indeksdagi bilan bir xil qiymat bo'lsa, tekshiruv natijasida xatolik yuzaga keldi deb o'ylash mumkin.
Klaster indekslar (Clustered Indexes) ma'lumotlar bazasidagi jadvallar (tables) ustida ishlov bermoqda, jadvallardagi ma'lumotlar to'plamini (tupllar) asoslash uchun yaratilgan indekslardir. Klaster indeks, jadvallardagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi va indeks to'plami ma'lumotlarni tartiblashda yordam bermoqda. Bunda, klaster indeksni o'z ichiga olgan jadvallardagi ma'lumotlar indeks to'plami tartibida saqlanadi.
Asosiy xususiyatlar:
Asoslangan tartib: Klaster indeksdagi ma'lumotlar jadvalidagi asoslangan tartibda saqlanadi. Agar klaster indeks bo'lmasa, ma'lumotlar jadvallarda joylashgan tartibda saqlanadi.
Tez qidirish: Klaster indekslar, ma'lumotlarni qidirishni optimallashtiradi. Qidiruvlarda ishlatilgan indeks, klaster indeksi bo'lsa, barcha qidiruvlar avtomatik ravishda klaster indeksni ishlatadi.
Kengaytirish indekslar: Klaster indeks bo'lganda, qo'shimcha (kengaytirish) indekslar unikal yoki asosiy (primary key) kalit uchun boshqa bo'lishi mumkin emas. Bu indekslar klaster indeksdagi ma'lumotlar ustida ishlov bermoqda.
|
Mijozlar javdali orqali index yaratamiz
1

|
Mijozlar javdali orqali index yaratamiz
1
|
bet | 5/5 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 3,36 Mb. | | #111677 |
Mijozlar javdali orqali index yaratamiz
1.Indeks yaratish :
Agar mijozlar jadvallarida ism,familiya ,manzili,tel_raqam,email ustunlari qidirishda tezkorlikni oshirish talab etilsa:
2. Klaster indeksi yaratish:
Agar mijozar jadvalini manzili bo'yicha klaster indekslash talab etilsa:
3. Noyob indeks yaratish:
Agar mijozlar jadvalida manzili ustuni noyob indekslash talab etilsa:
4-rasm. Tel_raqam indexini o’chirish.
Xulosa:
Xulosa o’rnida shuni aytib o’sh kerakki, biz postgresql ni kompyuterga qay holda o’rnatishni va uni ichi ma’lumotlar bazasini yaratish va uni boshqarishni amalga oshirishni bilib o’zlashtirib oldik.
Biz bu amaliy ishda infologik va datalogik modellar haqida va ma’lum bir ma’lumotlar bazasini yaratgan holda unga obyektlarni yaratishni bilib oldim.
Saqlangan protseduralar (Stored Procedures) va triggerlar, ma'lumotlar bazasida amallarni avtomatik ravishda boshqarish uchun muhim vositalardir.Ushbu misollar orqali, saqlangan protseduralar va triggerlar ma'lumotlar bazasidagi amallarni avtomatik ravishda boshqarishda qanday yordam bera olishingizni ko'rsatdik.
Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlar ma'lumotlar bazasidagi so'rovlarni dinamik qilib yaratishda osonlik va xavfsizlikni ta'minlashda foydalaniladi. Tassavvurlar xss-bo'lgan tashqi inputlar bilan xavfsizlikni ta'minlashda, sinonimlar esa ma'lumotlar bazasidagi ob'ektlarni qisqa nomlashda va kodni ko'paytirishda foydalaniladi.
Indekslar, klaster indekslar, va rejalarni qanday yaratishni namoyish etishda bu bilan ma'lumotlar bazasining so'rovlarni tezroq va samarali ishlatilishini ta'minlash mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
PostgreSQL rasmiy sayti: https://www.postgresql.org/
“Amaliy PostgreSQL” kitobi, Jon Uorsli, Joshua D. Dreyk
3. PostgreSQL hujjatlari: https://www.postgresql.org/docs/
4. Postgresql Vikipediyada: https://ru.wikipedia.org/wiki/PostgreSQL
5. Habr veb-saytidagi "PostgreSQL-ga kirish" maqolasi: https://habr.com/ru/post/206900/
6. Ma'lumotlar bazasi (Sh.Nazirov, A.Ne'matov, R.Qobulov, N.Mardonova)
|
| |
Bilib oldim - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 30/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Bilib oldim
Yog’ochga naqsh o‘yish va gul solish san’ati hamisha ardoqlanib kelingan. Xozirgi paytda yog’och o‘ymakorligi me’morchilik bilan bir qatorda ro‘zg‘or buyumlariga bezak berishda keng qo‘llanilmoqda.
Xozirgi kunda arxitektura bilan bog‘liq bo‘lgan ganch va yog’och o‘ymakorligi tobora taraqqiy etib bormoqda. O‘zbekistonda qadimdan me’morchilik va uy-ro‘zg‘or buyumlarini bezashda, xalq amaliy san’atining turlaridan biri yog’och o‘ymakorligi keng qo‘llanib kelingan. Yog’och o‘ymakorligida turli naqsh uslublaridan foydalaniladi.
|
Har bir usta o‘zi yashab, ijod etgan erdagi badiiy an’analariing o‘ziga xos tomonlarini o‘zida aks ettiradi. SHularni inobatga olib xar bir viloyat kesimida yog’och o‘ymakorlik sa’natining o‘ziga xos usullarini, yog’ochlarga ishlov berishdan oldin qanday ishlovlar berilishini bilishni hohlayman
|
Xivalik xalq ustalari yog’ochni o‘yib naqsh ishlashda yog’ochning tabiiyligini saqlab qolganlar, buxorolik ustalar esa naqsh o‘yib ishlangan buyumlarni jim-jimador qilib, uni oltinsimon va kumushsimon ranglar bilan bo‘yaganlar. Ko‘qonlik xalq ustalari yog’ochni o‘yib naqsh solishda uni o‘rta chuqurlikda o‘yganlar. Toshkent xalq ustalari taxta yuzasidagi naqshlarni zaminsiz, chiziqlar orqali bajarganlar va xoshiya naqshlarini ko‘p ishlatganlar, Marg‘ilon ustalari o‘ymakorlik ishlarining zaminini o‘ta chuqur o‘yganlar.
|
“Yog’och o‘ymakorligi san’atining o‘ziga xos xususiyatlari” bo‘yicha “FSMU” texnologiyasi
“YOG’OCH MATERIALLARI” mavzusi bo‘yicha dars o‘tish metodikasi va yaratilgan ishlanmani bayoni
Salomlashish va davomaddan so‘ng. Mavzuning rejasi, maqsadi va ma’ruzadan kutilayotgan natijalar izoxlanadi.
“Yog’och materiallari” mavzusining mazmun va mohiyati, unga tuzilgan reja asosida innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalangan holda tushuntiriladi.
3.Mashg‘ulotda talabalarning faolligini oshirish maqsadida faollashtiruvchi savollar berib boriladi.
“Yog’och materiallari mavzusining tushunchalariga “Kichik guruxlar” shaklantirilib topshiriqlar beriladi.
O‘rganilayotgan materialni yaxshiroq anglash uchun qo‘llaniladigan “SVOT” tahlil jadvalidan foydalanish uchun topshiriqlar beriladi.
“Yog’och materiallari” mavzusidagi kasalliklari “FSMU” muammoli ta’lim texnologiyasini qo‘llash bo‘yicha ko‘rsatmalar beradi.
“Yog’och materiallari” mavzusiga “Kichik guruxlarda ishlash” metodi
“YOG’OCH MATERIALLARI” MAVZUSIGA “SWOT-TAHLIL” JADVALI
|
| |
III-BOB. Yog’och material turlari va ularga ishlov berish

Toshkent xalq ustalari taxta yuzasidagi naqshlarni zaminsiz, chiziqlar orqali bajarganlar va xoshiya naqshlarini ko‘p ishlatganlar. Toshkent,
ustalari esa
tayyor buyumlarni maxsus lok bilan loklaydilar.
|
Xoshiya naqshlarini ko‘p ishlatish
natijasida naqshlarning ayrimlarida bo‘rttirilganlik yuzaga kelgan.
|
Marg‘ilon ustalari o‘ymakorlik
ishlarining
zaminini o‘ta chuqur o‘yganlar. O‘yma naqqoshlikning ajoyib namunalarini toshkentlnk ustalar yasagan eshiklar, buklama shirmalarda,
kursichalar, laganlar shu kabi boshqa buyumlarda yaqqol ko‘ramiz.
|
O‘ymakorlik ishlarining
zaminini o‘ta chuqur o‘yish natijasida turli sinishlar yuzaga kelishi mumkin.
|
Vintli porsi go‘niya - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 32/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Vintli porsi go‘niya
|
chizg‘ichi kundaga vint yordamida qotiriladi, vintni bo‘shatish yo‘li bilan chizg‘ichni kundaga nisbatan
ixtiyoriy burchakka burib o‘rnatish mumkin. Shuning
uchun vintli porsi go‘niya yordamida bir-biriga turli xil burchaklar hosil qilib biriktiriluvchi qismlar rejalanadi.
|
Xatkash
|
aniq o‘lchamli qilib arralash, randalash, o‘yish-teshish ishlarini bajarishda Yog’och materiallarning turli
tomonlariga ularning qirralariga parallel qilib reja chiziqlari chizishda ishlatiladigan rejalash asbobi.
|
Sirkul
|
Yogʻoch oʻymakorligi da faneralar bilan ishlashda taxtalardan doiraviy, egri chiziqli buyumlar tayyorlashda, Yog’och
ishlaydigan tokarlik dastgohlarida detal va
buyumlarning o‘lchamini yo‘nilgan sirtlarga
tushirishda sirkul yordamida rejalash ishlari bajariladi
|
Kronsirkul va nutromer
|
Yog’och ishlanadigan tokarlik dastgohlarida tayyorlanadigan buyumlarning tashqi va ichki
diametrlarini o‘lchashda, shuningdek, o‘lchamga sozlashda kronsirkul va nutromerdan foydalaniladi.
|
Shtangensirkul detallarni
|
±0,02 dan ±0,1 mm gacha aniqlik bilan o‘lchashga imkon beradigan asbob.
|
Mikrometr
|
yupqadetallarni yoki arra polotnolarini ±0,002 dan ±0,1 mm gacha aniqlik bilan o‘lchash uchun ishlatiladi.
|
“YOGʻOCH OʻYMAKORLIGI DA ISHLATILADIGAN NAZORAT-O‘LCHOV VA
|
| |
K uchli tomoni - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 31/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2K uchli tomoni
Yog’ochlardan
juda ko‘p
tarmoqlarda
foydalaniladi
|
Kuchsiz tomoni
|
temperatura, namlik uzgarishi natijasida yog’och qurib, tez
deformatsiyalana
di tashlaydi), nam (tob tortib shishadi, yoriladi
|
I mkoniyatlari
|
Xar turli
maxsulotlar tayyorlash
uchun qulay xom ashyo
|
Xavflar
|
Yog’och oson
alangalanadi, chirishga, hasharotlarning kemirishiga qarshilik kursata olmaydi
|
“YOG’OCH MATERIALLARI” mavzusiga “FSMU” texnologiyasi
3.3 “Yogʻoch oʻymakorligi ” fanidan talabalar bilim, ko‘nikma va malakalarini
Tushunchalar
|
Izohi
|
Masshtabli chizg‘ich
|
Yog’och materiallarning, tayyor detal va buyumlarning o‘lchamlari o‘lchanadi va rejalash ishlari bajariladi
|
Go‘niya
|
Go‘niya yordamida randalangan taxta chetlarining go‘niyaviyligini tekshirishda chizg‘ichni sirt bo‘ylab
surmasdan, balki sirtning har er-har eriga ko‘tarib
ko‘chirish yo‘li bilan tekshiriladi
|
Porsi go‘niya
|
Buyum qismlarining porsi usulida biriktirishda (sur’at ramkasi qismlari, eshik, deraza romlarining
chaspaklari, javon, shkaf kabilarning karnizlari,
umuman chorabzal randalar yordamida gul chiqarilgan qismlarni biriktirishda) rejalash porsi go‘niya
yordamida bajariladi
|
|
|
| |
Ta’limiy: Mavzuning metodik jarayonining ilmiy-nazariy mazmunmohiyatini bayon qilish  
Tarbiyaviy

|
Ta’limiy: Mavzuning metodik jarayonining ilmiy-nazariy mazmunmohiyatini bayon qilish
Tarbiyaviy
|
bet | 27/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Ta’limiy: Mavzuning metodik jarayonining ilmiy-nazariy mazmunmohiyatini bayon qilish
Tarbiyaviy: Mavzuning metodik jarayonining uslubiy va amaliy asoslari haqida misollar keltirish
Rivojlantiruvchi: Mavzuning metodika, o‘qitish metodikasi, o‘qitish nazariyasini tahlil etish
|
Vazifalar: Mavzuning (maqsadga mos ravishda vazifalarni talaba uchun topshiriq yoki savol shaklida ifodalang)
Ta’limiy savol: Mavzuning metodik jarayonining ilmiy-nazariy mazmunmohiyatini qanday tushunasiz?
Tarbiyaviy savol: Mavzuning metodik jarayonining uslubiy va amaliy asoslarini tahlil eting.
Rivojlantiruvchi savol: Mavzuning metodika, o‘qitish metodikasi, o‘qitish nazariyasini tahlil eting.
|
Kutilayotgan natijalar:
|
Ma’ruza yakunida talaba biladi (Bilim): Mavzuning metodik
jarayonining ilmiy-nazariy mazmunmohiyatini bilib oladilar.
|
Qaysi savollar beriladi:
Mavzuning metodik jarayonining ilmiynazariy mazmun-mohiyati nimadan iborat?
|
Amaliyot yakunida talaba tushunadi (Ko’nikma):
Mavzuning metodik jarayonining uslubiy va amaliy asoslarini tahlil etish ko’nikmalariga ega bo’ladilar.
|
Qaysi savollar beriladi: Mavzuning metodik jarayonining uslubiy va amaliy asoslarining ta’siri qanaqa bo’lgan?
|
Amaliyot yakunida talaba bajara oladi (Malaka):
Mavzuning metodika, o‘qitish metodikasi, o‘qitish nazariyasini tahlil etish malakalari shakllanadi
|
|
|
| |
O‘LCHOV VA REJALASH ASBOBLARI”  texnologik

|
O‘LCHOV VA REJALASH ASBOBLARI” texnologik
|
bet | 26/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2O‘LCHOV VA REJALASH ASBOBLARI” texnologik
modeli va xaritasi
Tayanch so‘z va iboralar: chizg‘ich, go‘niya, porsi go‘niya, vintli porsi cho‘niya, xatkash, Sirkul, Kronsirkul va nutromer, shtangensirkul, mikrometr.
Ajr/soatlar : Ma’ruza 2- soat Amaliy mashg‘ulot 2-soat Jami: 4-soat
|
Mavzuning qisqacha ta’rifi. Yog’och materiallardan tayyorlanadigan buyumlarning aniq va yaxshi sifatli chiqishi duradgorning ish malakasiga va shu bilan birga, nazorat-o‘lchov hamda rejalash asboblaridan o‘rinli, to‘g‘ri foydalana olishlariga bog‘liq.
Yogʻoch oʻymakorligi da masshtabli chizg‘ich, go‘niya, porsi go‘niya, vintli porsi cho‘niya, xatkash kabi nazorat-o‘lchov va rejalash asboblaridan foydalaniladi. Asbob va andaza yordamida yog’ochni shunday rejalash kerakki, rejalanadigan taxta (brus)dagi nuqsonli joylar keyingi ishlash vaqtida arralab tashlanadigan bo‘lsin.
|
O’quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
Metod: Og’zaki bayon qilish, slaydlar asosidagi kichik amaliyot, “Tushunchalar tahlili”, “Venn diagrammasi” tahlil jadvali
Vositalar (texnik va didaktik): tarqatma material, amaliyot asosida tayyorlangan prezentatsiya slaydlari, markerlar, doska, kompyuter, proyektr. Nazorat: Og’zaki nazorat, o’z-o’zini nazorat qilish, savol-javob, Baholash: Rag’batlantirish, guruhlar ishini baholash.
|
Ma’ruzaning maqsad va vazifalari:
|
Maqsadlar:
|
|
| |
Qanday topshiriqlar beriladi - O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari

|
O‘qitishda innovatsion ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 28/34 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,97 Mb. | | #239477 |
Bog'liq uymakorlik2Qanday topshiriqlar beriladi:
Mavzuning metodika, o‘qitish metodikasi, o‘qitish nazariyasi masalalarni bugungi kunga mos ravishda tahlil eting.
Dars jarayoni va uning bosqichlari:
Ishning nomi
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Talaba faoliyati
|
|
1-bosqich:
Tashkiliy qism.
5 min
|
1. Salomlashish va Davomatni aniqlash. Motivatsiyani uyg‘otish
|
|
2-bosqich:
Refleksiya. 5 min
|
O‘tilgan mavzuni asosiy
tushunchalarini eslash va takrorlash
|
O‘quvchilar ichida muhokama.
|
3-bosqich:
Asosiy qism 56 inut
|
Yog’och o‘ymakorligida o‘lchov asboblarning ahamiyati.
Go‘niya va uning turlari 5. Xatkash va undan foydalanish.
6. Sirkul va unin turlari rejasi bo‘yicha yangi mavzu bayoni
Mavzuning asosiy tushunchalariga “Tushunchalar tahlili metodini” tuzishni taklif qiladi.
Mavzuning “Masshtabli chizg‘ich va go‘niya” asboblarini “Venn diagrammasida” yoritishni vazifa qiladi.
O‘quvchilar bilimini nazorat qilishda “Assisment” texnologiyasi asosida nazorat qilish.
|
Topshiriqlarni
bajaradilar
“SWOT” tahlil
jadvali tuzadilar
“FSMU”
texnologiyasini tuzadilar
“Venn diagrammasida” tuzadilar
“Assisment”ni ishlaydilar
|
|
| |
USKUNALAR PANELI - Информатика и ит

|
Информатика и ит
|
bet | 4/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 4,1 Mb. | | #146877 |
Bog'liq 10.11.3USKUNALAR PANELI Uskunalar panelida foydalanuvchi tomonidan tasvirlar bilan ishlashda kerak bo‘ladigan uskunalar joy olgan. Uskunalar soni ko‘p bo‘lgani sababli bir tugmani ostida odatda bir nechta uskunalar joylashgan bo‘ladi.
Ushbu uskunalarni issiq klaviatura orqali tanlash imkoni mavjud. Buning uchun esa faqatgina Shift tugmasini bosib va kerakli bo‘lgan uskunaning bosh harfini tanlash mumkin.
Bu esa klaviatura tugmasi tasodifan bosilib ketishi va uskuna ishga tushishining oldini oladi.
Palitralar sohasi Photoshopning qo‘shimcha imkoniyatlaridan foydalanishda juda qo‘l keladi. Zarur bo‘lganda u yerga palitra chiqariladi. Kerakmas paytida palitralar olib qo‘yiladi va tasvir bilan ishlash uchun ko‘proq joy ochiladi.
PALITRALAR SOHASI
Palitralar sohasi Photoshopning qo‘shimcha imkoniyatlaridan foydalanishda juda qo‘l keladi. Zarur bo‘lganda u yerga palitra chiqariladi. Kerakmas paytida palitralar olib qo‘yiladi va tasvir bilan ishlash uchun ko‘proq joy ochiladi.
PhotoShop interfeysi murakkab ko‘rinsada, juda qulay.
PhotoShop interfeysi nimalardan iborat? - PhotoShop interfeysi nimalardan iborat?
- PhotoShopning fayl kengaytmasi qanday?
- PhotoShopda bir vaqtning o‘zida nechta qatlam bilan ishlash mumkin?
MUSTAQIL BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQ:
|
| |
Информатика и ит - bet 3

|
Информатика и ит
|
bet | 3/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 4,1 Mb. | | #146877 |
Bog'liq 10.11.3PhotoShopning uskunalar panelida 70 dan ortiq uskuna borligining o‘zi ham uning imkoniyatlari qay darajada kengligidan dalolat berib turadi. PhptoShopda o‘nlab politralar bo‘lib, ular dasturda ishlashni osonlashtirishi bilan birga uning imkoniyatlarini yanada kengaytiradi. Natijada fotosuratga qo‘llanilgan effektlar uning tanib bo‘lmas darajada o‘zgarishiga olib keladi. PhotoShop ranglarni rostlash, oq-qora suratlarga rang berish yoki aksincha, rangli suratlarni oq-qoraga o‘tkazish, fotosuratlarni chop etishga tayyorlash kabi amallar oson bajariladi. PhotoShop ranglarni rostlash, oq-qora suratlarga rang berish yoki aksincha, rangli suratlarni oq-qoraga o‘tkazish, fotosuratlarni chop etishga tayyorlash kabi amallar oson bajariladi. PhotoShop asosan, tayyor fotosuratlarni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan bo‘lishiga qaramay, unda hayotda va tabiatda uchramaydigan yangi fantastik suratlarni yaratishning keng imkoniyatlari mavjud. PhotoShop asosan, tayyor fotosuratlarni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan bo‘lishiga qaramay, unda hayotda va tabiatda uchramaydigan yangi fantastik suratlarni yaratishning keng imkoniyatlari mavjud. PHOTASHOP DASTURINING INTERFEYSI - Asosiy menyu
- Parametrlar paneli
- Uskunalar paneli
- Palitralar sohasi
- Ishchi soha
- Holat satri
ASOSIY MENYUNING BO‘LIMLARI
Fayl
Tahrirlash
Tasvir
Qatlam
Shrift
Tasvirlar saqlanadigan fayllar ustida amallar
Tasvirlarni tahrirlash amallari
Tasvirlarning umumiy parametrlarini o‘zgartirish
Tasvir qatlamlari bilan ishlash
Shriftlar bilan ishlash
Ajratma
Filtr
3D o‘lchamli
Ko‘rish
Oyna
Ma’lumot
Tasvir bo‘lagini ajratish va ajratmalar bilan ishlash
Tasvirni o‘zgartirish uchun xizmat qiladigan maxsus effektlar
Uch o‘lchamli obyektlar bilan ishlash
Ilovaning tashqi ko‘rinishi va undagi boshqarish obyektlarini ko‘rsatish uchun xizmat qiladi.
Ilova oynalarini, birinchi navbatda, ilova palitralarini boshqarish uchun xizmat qiladi.
Turli yordamlarni chaqirish uchun ishlatiladi
|
| |