nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanuvchi Tizimi (User System)

3.Foydalanuvchi Tizimi (User System): Foydalanuvchi tizimi, foydalanuvchilar uchun ro'yxatlar, profil ma'lumotlari, to'lov tizimi va boshqa shaxsiy ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
4.Tizimning Uskunalari va Interfeys Texnologiyalari: Qabul qiluvchi, foydalanuvchilar bilan tizim o'rtasidagi munosabatlarni ta'minlaydi. Bu yerda mobil qurilmalar, kompyuterlar, planshetlar va boshqa qurilmalar kiritiladi. Qabul qiluvchi interfeys texnologiyalari esa HTML, CSS, JavaScript, va boshqa web texnologiyalari bo'lishi mumkin.
5.Foydalanuvchi Interfeysi Dizayni va Yaratish: Qabul qiluvchi, tizimning foydalanuvchi interfeysini dizayn qilish va yaratish uchun kerakli qo'llanmalarni o'z ichiga oladi. Bu dizaynning ko'rsatilishi, interfeysning yaxshi ishlashini ta'minlash, foydalanuvchilar uchun to'g'ri tuzilishi va rivojlanishi uchun juda muhimdir.
Qabul qiluvchi (Presentation Tier) tizimning foydalanuvchilar bilan direkt aloqani o'z ichiga oladi va tizimning qo'shimcha bosqichlari bilan birga, tizimni tashkil etuvchi uch bosqichli arxitekturani hosil qiladi.
Foydalanuvchi Interfeysi
"Foydalanuvchi interfeysi" (User Interface, UI) kompyuter dasturlash, mobil ilovalar, veb saytlar va boshqa tizimlarning foydalanuvchilar bilan aloqasini boshqarish uchun ishlatiladigan tizimni tavsif etadi. UI, dasturni ishlatuvchiga tizim bilan o'zaro muloqotni tuzish, buyruqlarni bajarganda o'tkaziladigan operatsiyalarni belgilash va dastur funktsiyalariga kirishga imkon beradi. Foydalanuvchi interfeysi odatda quyidagi qismatlardan iborat bo'ladi:
Amaldagi sahifa (Active Area): Bu, foydalanuvchining dasturni boshlash, buyruqlarni bajarish va boshqa amallarni amalga oshirish uchun ishlatiladigan asosiy sahifa.
Buyruqlar (Commands): Bu, dasturni boshqarish uchun foydalanuvchiga bermoqchi bo'lgan amallarni bajarish uchun ishlatiladigan tuzilgan elementlar. Bu, tugma, menyu, ro'yxatlar, joyn, oyna, vaqtincha oynalar, matn joyni, izohlar va boshqa elementlarni o'z ichiga oladi.
|
Ma'lumotlar Bazasi (Data Tier) - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti ma’lumotlar...

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti ma’lumotlar Bazasi fanidan
|
bet | 16/18 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #121256 |
Bog'liq 028-029 -21 STRo‘ (4)Ma'lumotlar Bazasi (Data Tier)
"Ma'lumotlar bazasi" yoki "ma'lumotlar sloyi" (data tier), tizimda saqlangan ma'lumotlarni boshqarish va saqlash uchun mas'ul bo'lgan qismni ifodalaydi. Bu sloy, ma'lumotlar bazasiga murojaat qilish, ma'lumotlarni saqlash, o'zgartirish va olish, ma'lumotlarni so'rovlar orqali izlash va boshqa ma'lumotlar bilan interaksiya qilish uchun mo'ljallangan.
Ma'lumotlar bazasi sloyida quyidagi elementlar bo'lishi mumkin:
Ma'lumotlar Bazasi: Ma'lumotlar bazasi, tizimdagi ma'lumotlarni saqlash uchun ishlatiladi. Bu, ob'ekt, qator yoki yozuvlar shaklida bo'lishi mumkin. Ma'lumotlar bazasi turlari o'zgaruvchanlik ko'rsatadi, masalan, relational (MySQL, PostgreSQL), NoSQL (MongoDB, Cassandra), key-value (Redis) va boshqa turlar mavjud.
Ma'lumotlar Tarqatilmasi (Data Migration): Tizimda ma'lumotlarni boshqa ma'lumotlar bazasiga o'tkazish, o'zgartirish, tarqatish yoki yangilash uchun ishlatiladi. Bu, tizimni yangilash va o'zgartirish jarayonlarida muhim rol o'ynaydi.
Ma'lumotlar Saqlashni Organizatsiyalash (Data Storage Organization): Ma'lumotlar bazasida ma'lumotlarni qanday shaklda saqlash, indekslash, indekslarni qo'shish va boshqa ma'lumotlarni organizatsiyalash uchun kerak bo'lgan barcha komponentlar.
Ma'lumotlar Amaliyoti (Data Operations): Ma'lumotlar bazasiga murojaat qilib ma'lumotlarni o'zgartirish, olish, qo'shish va o'chirish uchun yozuvlar va funksiyalar.
Ma'lumotlar Bazasi Xavfsizligi (Database Security): Ma'lumotlar bazasi uchun xavfsizlikni ta'minlash uchun autentifikatsiya, autorizatsiya, shifrlash (encryption) va boshqa xavfsizlik usullarini o'z ichiga oladi.
Ma'lumotlar Tarqatilmasi va Qidirish (Data Retrieval and Querying): Ma'lumotlarni saqlash va olish jarayonlarini boshqarish uchun so'rovlar yaratish, indekslar yaratish va ma'lumotlarni qidiruvlarga imkon berish.
Ma'lumotlar Ochish va Yo'qish (Data Backup and Recovery): Ma'lumotlarni tanlangan bosqichda ochish va yo'qishni amalga oshirish uchun avtomatlashtirilgan ma'lumotlar yedeklash va tiklashni ta'minlash.
Ma'lumotlar bazasi sloyi, tizimni tashqi ma'lumotlardan boshqarish, ma'lumotlarni saqlash va uni asosiy logika orqali boshqarish uchun muhim bo'lgan bir qismni ifodalaydi. Bu qismining samaradorligi, tizimning umumiy samaradorligi va qat'iylik sifatida juda ahamiyatli.
|
| |
Uch bosqichli arxitekturaning bosqichlari

|
Uch bosqichli arxitekturaning bosqichlari
|
bet | 11/18 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #121256 |
Bog'liq 028-029 -21 STRo‘ (4)Uch bosqichli arxitekturaning bosqichlari
Uch bosqichli arxitektura quyidagi qismlardan iborat:
1.Qabul qiluvchi (Presentation Tier): Uch bosqichli arxitekturada birinchi bosqich foydalanuvchilar bilan o'zaro muloqotni ta'minlaydi. Bu qismda foydalanuvchilar interfeys orqali tizimga murojaat qiladi.
2.Tizim Logikasi (Application Tier): Ikkinchi bosqichda tizimning asosiy funksiyalari joylashgan. Bu qismda ma'lumotlarni qabul qilib, ularga murojaat qilib, loyihani bajaradi va natijalarni foydalanuvchilar bilan ulashadi.
3.Ma'lumotlar Bazasi (Data Tier): Uchinchi bosqich, ma'lumotlarni saqlash va ularga murojaat qilish jarayonlarini o'z ichiga oladi. Bu qismda ma'lumotlar bazasi ma'lumotlar saqlash va ular bilan ishlashni boshqaradi.
Uch bosqichli arxitektura ma'lumot bazasini o'z ichiga olmasdan, tizimning umumiy tashkilotini tasavvur qilish uchun foydalaniladi. Bu shu jumladan, tizimning qanday tashkil etilganligini, foydalanuvchilar bilan interfeysni, tizim logikasini va ma'lumotlar bazasini qanday o'rganilganligini ko'rsatadi.Uch bosqichli arxitektura va ma'lumot bazasining arxitekturasi tashkil etilgan tizimlarda qo'shimcha samarali ishlash va o'zaro bog'liqlikni ta'minlashda juda muhimdir.
Qabul qiluvchi bosqich
Qabul qiluvchi (Presentation Tier) - bir tizimning birinchi bosqichini ifodalaydi. Bu bosqich foydalanuvchilar bilan tizim o'rtasida muloqotni ta'minlaydi va foydalanuvchilarga interfeysni ko'rsatadi. Quyidagi muhim xususiyatlarni o'z ichiga oladi:
1.Foydalanuvchi Interfeysi: Qabul qiluvchi, foydalanuvchilar bilan o'zaro munosabatni ta'minlaydi. Bu orqali foydalanuvchilar tizim bilan muloqot qiladi, ma'lumotlarni ko'rish, ma'lumotlarni kiritish, tahrirlash va o'chirish, buyruqlar bermoq, va boshqa tizim xizmatlaridan foydalangan bo'ladi.
2.Foydalanuvchi Interfeysi Turlari: Qabul qiluvchi har qanday turdagi foydalanuvchi interfeysini o'z ichiga oladi. Bu, grafik interfeyslar (GUI), terminal interfeyslar (CLI), web interfeyslar va boshqa interfeyslar bo'lishi mumkin.
|
| |
Ta’rif - Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning

|
Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning
|
bet | 3/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GTa’rif: Bir turga mansub bo‘lgan yagona nom bilan saqlanuvchi tartiblangan ma’lumotlar majmuasi massiv deyiladi.
Massivlar yagona o‘zgaruvchi bilan kompyuter xotirasiga saqlanadi, uning elementlari ma’lum bir indekslar bilan tartiblab joylashtiriladi. Massivlar yagona nom bilan bir nechta qiymatni o‘zida mujassamlashtiradi, bularga matematikadagi vektorlarni misol keltirish mumkin. Vektor ham yagona nom bilan saqlanib uning tarkibida bir nechta qiymatni o‘zida mujassamlashadi. Vektorning ham elementlari bir turga mansub va tartiblangan bo‘ladi.
Bir o‘lchovli massivlar
Odatda massivlar zarurat, katta hajmdagi tartiblangan, lekin chekli elementlarga oid masalalarni hal etishda yuzaga keladi. Dastur ishlatilishi davomida massivlar aniq nomga ega bo‘lishi va uning elementlari ma’lum bir turda bo‘lishi kerak. Bir o‘lchovli massivlar kompyuter xotirasiga quyidagi shaklda saqlanadi
Massiv tarkibida elementlar mavjud bo‘ladi. Massivning eng ko‘pi bilan ketishi mumkin bo‘lgan elementlar soni uning o‘lchamini bildiradi. Massivning elementi turgan o‘rni uning indeksi deyiladi. Massivning elementiga uning indeksi orqali murojaat qilinadi. Massivning indeksi sifatida butun sonlar xizmat qiladi. Har bir massiv o‘zining individual nomiga ega bo‘lishi kerak, ya’ni bir xil nomdagi massivlar bo‘lmaydi. Ularning nomi oldin e’lon qilingan oddiy o‘zgaruvchi nomi bilan ustma-ust tushmasligi kerak.
Statik massivlarni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
[]={boshlang’ich qiymatlar}
Bunda {boshlang’ich qiymatlar} albatta bo‘lishi kerak. Misollar:
int []A={1,4,3,1};
string[] B = { “olma”, “gilos”, “anor”};
double[] C = { 0.005, 1.234, 12.5, 13.5, 10.6 };
Yuqoridagi massivlarda massivning o‘lchami uning initsializatsiya qismida qatnashgan elementlar soni bilan aniqlanadi. C# tilida xuddi C++ da bo‘lgani kabi element indeksi 0 dan boshlanadi. A[0] indeksli element 1 ga teng, B[1] indeksli element esa “gilos” ga teng va hokazo.
Aytib o‘tganimizdek, C# tilida massivlar xotiradan unumli foydalanish maqsadida massivlarni dinamik tarzda e’lon qilishga kelishib olingan. Dinamik tarzda massivni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
|
| |
-§. Massivlarni yaratish, o‘lchamlarini belgilash va dasturlashdagi qo‘llanilishi

|
-§. Massivlarni yaratish, o‘lchamlarini belgilash va dasturlashdagi qo‘llanilishi
|
bet | 5/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova G1.2-§. Massivlarni yaratish, o‘lchamlarini belgilash va dasturlashdagi qo‘llanilishi.
Massivlar dasturlashda muhim rol o‘ynaydi, chunki ular ma'lumotlarni tartibli va samarali tarzda saqlash va boshqarish imkonini beradi. Quyida massivlarni yaratish, o‘lchamlarini belgilash va ularning dasturlashdagi qo‘llanilishi haqida umumiy ma'lumot keltirilgan:
Massivlarni bir xil turdagi elementlarning ketma-ketligi bo‘lib, ular bir xil turdagi o‘zgaruvchilar guruhidir. Har bir element o‘zining indeksi (pozitsiyasi) orqali identifikatsiya qilinadi. C# tilida massivni yaratish quyidagicha amalga oshiriladi:
Misol:
int[] sonlar = new int[5]; // 5 ta elementdan iborat butun sonlar massivi
string[] ismlar = new string[10]; // 10 ta elementdan iborat satrlar massivi
O‘lchamlarini BelgilashMassiv yaratilganda, uning o‘lchami (ya'ni nechta elementdan iboratligi) aniq belgilanishi kerak. Bu o‘lcham massiv yaratilganda ko‘rsatiladi va odatda o‘zgarmas hisoblanadi:
Misol:
bool[] mantiqiyQiymatlar = new bool[20]; // 20 ta mantiqiy qiymat saqlaydigan massiv
Dinamik o‘lchamli massivlar ba'zi dasturlash tillarida, masalan JavaScript yoki Python kabi, massivlar dinamik o‘lchamli bo‘lishi mumkin, ya'ni ularning o‘lchami dastur bajarilishi vaqtida o‘zgarishi mumkin. C# tilida esa, List kabi to‘plamlar orqali shunday imkoniyat taqdim etiladi.
Dasturlashdagi qo‘llanilishi: massivlar turli dasturlash vazifalarida keng qo‘llaniladi.
Ma'lumotlarni saqlash va tartiblash: Massivlar ma'lumotlarni tartib bilan saqlash uchun ishlatiladi. Bu tartib indekslar yordamida ta'minlanadi.
Ma'lumotlarni qayta ishlash: Massivlardagi ma'lumotlar ustida turli amallar (masalan, qidirish, saralash) amalga oshirilishi mumkin.
Ko‘p o‘lchamli massivlar: Matematik matritsalar, o‘yin taxtalari kabi ko‘p o‘lchamli ma'lumotlar strukturalarini ifodalash uchun ko‘p o‘lchamli massivlardan foydalanish mumkin.
Dastur ichida o‘zgaruvchilarni g’oliblik bilan boshqarish: O‘xshash turdagi ko‘p miqdordagi o‘zgaruvchilarni boshqarish uchun massivlar juda qulaydir.
|
| |
-§. Bir o‘lchamli va ko‘p o‘lchamli massivlarni yaratish va ularga murojaat qilish

|
-§. Bir o‘lchamli va ko‘p o‘lchamli massivlarni yaratish va ularga murojaat qilish
|
bet | 7/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova G1.3-§. Bir o‘lchamli va ko‘p o‘lchamli massivlarni yaratish va ularga murojaat qilish.
Dasturlash tillarida kompyuter xotirasiga bir o‘zgaruvchi yordamida bir nechta qiymatlarda foydalanishga to‘g’ri keladi. Bir o‘zgaruvchi bilan bir nechta qiymat ustida amallar bajarish uchun berilgan ma’lumotlar bir turga mansub bo‘lishi kerak. Dasturlash tillarida ro‘yxat yoki jadval ko‘rinishidagi ma’lumotlar massiv deb ataladi. Massiv so‘zining ma’nosi o‘lcham, o‘lchov demakdir. Massivning barcha elementlari bitta turga mansub bo‘lib, ular bitta nom bilan nomlanadi va bir-birlaridan nomerlari (indekslari) bilan farq qiladi.
Bir turga mansub bo‘lgan yagona nom bilan saqlanuvchi tartiblangan ma’lumotlar majmuasi massiv deyiladi.
C# bizga tanlash uchun 3 xil turdagi massivlarni beradi:
Bir o‘lchovli massiv. U faqat bitta qator maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi, shuning uchun massivda saqlangan elementga bitta raqamli indeks (0, 1, 2, va hokazo) bilan kiriladi.
Ko‘p o‘lchovli massiv. Bir nechta ma'lumotlar qatorini o‘z ichiga oladi, shuning uchun uning indeksi qatorni aniqlaydigan va ustunni aniqlaydigan juft raqamlardan iborat bo‘ladi. Bunday massiv ko‘pincha to‘rtburchaklar massivi deb ataladi, chunki u sxematik tasvirlanganda to‘rtburchak shaklini oladi.
Qirrali massiv. Bu kichik massivlardan tashkil topgan massivdir (va bu kichik massivlar har qanday hajmda bo‘lishi mumkin).
Massivlar yagona o‘zgaruvchi bilan kompyuter xotirasiga saqlanadi, uning elementlari ma’lum bir indekslar bilan tartiblab joylashtiriladi. Massivlar yagona nom bilan bir nechta qiymatni o‘zida mujassamlashtiradi, bularga matematikadagi vektorlarni misol keltirish mumkin. Vektor ham yagona nom bilan saqlanib uning tarkibida bir nechta qiymatni o‘zida mujassamlashadi. Vektorning ham elementlari bir turga mansub va tartiblangan bo‘ladi.
Massiv tarkibida elementlar mavjud bo‘ladi. Massivning eng ko‘pi bilan ketishi mumkin bo‘lgan elementlar soni uning o‘lchamini bildiradi. Massivning elementi turgan o‘rni uning indeksi deyiladi. Massivning elementiga uning indeksi orqali murojaat qilinadi. Massivning indeksi sifatida butun sonlar xizmat qiladi. Har bir massiv o‘zining individual nomiga ega bo‘lishi kerak, ya’ni bir xil nomdagi massivlar bo‘lmaydi. Ularning nomi oldin e’lon qilingan oddiy o‘zgaruvchi nomi bilan ustma-ust tushmasligi kerak.
|
| |
FOYDALANILGAN MANBALAR - Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning

|
Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova Gulsanamning
|
bet | 14/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GFOYDALANILGAN MANBALAR:
1. Gerbert Shild Moskva Sankt-Peterburg Kiev 2011-yil (177-188 bet)
2. Андрес Хейлмберг. Язык программирования С#. 2012 г
3 Иванова Г.С. Объектно ориентированное программирование.
Учебник. МГТУ им Баумана. 320 стр, 2003 г.
4. Sh.A.Nazirov, R.V.Qobulov «Ob'ektga mo'ljallangan dasturlash >>>
5. Александр Фролов, Григорий Фролов. Язык С#. Самоучитель.
560 стр.2003 г.
6. Симон Робинсон. Олли Корнес. С# для профессионалов. 2003.
7. Stephen's C# Programming with Visual Studio 2010. 552 pages. 2010 year
8. Грехем И. Объектно ориентированные методы. Принципы и практика. Вильямс. 879 стр, 2004 г.
9. www.ziyonet.uz
10. www.referat.uz
|
| |
Ishdan maqsad - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari...

Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
raqamli metodik ozbekshe (2)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Statik massivlarni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
[] ={boshlang’ich qiymatlar}

|
Statik massivlarni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
[] ={boshlang’ich qiymatlar}
|
bet | 8/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GStatik massivlarni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
[] ={boshlang’ich qiymatlar}
Dinamik tarzda massivni e’lon qilishning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
[] =new [o‘lcham]
Bu yerda tur-massiv elementining muayyan turini bildiradi. Element turi massiv tashkil etuvchi har bir elementning ma’lumot turini belgilaydi. Tur bilan birga kvadrat qavslar ham ishlatiladi. Ular bir o‘lchamli massiv e’lon qilinganligini ko‘rsatadi. [o‘lcham] massiv elementlari sonini belgilaydi. new operatori [o‘lcham] ga mos ravishda xotiradan joy ajratadi.
Dinamik massiv o‘lchami ham statik massiv kabi aniqlanishi lozim, faqat bunda u dastur ishlashi davomida aniqlanishi bilan static massivdan farq qiladi.
Indekslar massiv elementlariga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Indeks massivdagi element sonini bildiradi. Massivdagi to‘rtinchi elementga murojat qilish uchun biz 3-indeksidan foydalanishimiz kerak. Massiv elementlarining qiymatlarini olish va o‘rnatish uchun indekslardan foydalanamiz.
Ko‘p o‘lchovli massivlar
Dasturlashda garchi bir o‘lchovli massivlar ko‘p ishlatilsada, ko‘p o‘lchovli massivlar ham unchalik kam ishlatilmaydi. Ko‘p o‘lchovli - bu ikki yoki undan ortiq o‘lchamlardagi massiv bo‘lib, bunday massivning har bir elementiga ikki yoki undan ortiq indekslarning ma'lum bir kombinatsiyasi yordamida kirish mumkin.
Ko‘p o‘lchovli massivning sodda shakli ikki o‘lchovli qatordir. Har qanday elementning ikki o‘lchovli massivdagi joylashuvi ikki indeks bilan ko‘rsatilgan. Bunday massivni jadval shaklida ko‘rsatish mumkin, ularning satrlari va ustunlari bitta indeks bilan ko‘rsatiladi.
Quyida 10x20 o‘lchovli butun sonli massiv berilgan.
int[,] table = new int[10, 20];
Ushbu massivning e’loniga e'tibor bering. Uning ikkala o‘lchami ham vergul bilan ajratilgan. Ushbu e’lonning birinchi qismi sintaksis:
[,] ikki o‘lchovli massivga o‘zgaruvchi murojaat qilishni anglatadi. Agar new operator yordamida massiv uchun xotira ajratilgan bo‘lsa, unda quyidagi sintaksis qo‘llaniladi.
int[10, 20]
Ushbu e’lon 10x20 o‘lchovli massivni yaratadi, ammo bu holda uning o‘lchamlari vergul bilan ajratiladi.
Ikki o‘lchovli massiv elementiga kirish uchun ikkala indeksni ham vergul bilan ajratib qo‘yish zarur. Masalan, quyidagi satrda indekslari (3,5) bo‘lgan jadval massivining elementi 10 ga qiymatlanadi.
table[3, 5] = 10;
2×3×4 oʻlchamli butun sonli uch oʻlchovli massivga ishga tushirishga Misol:
namespace misol
{
internal class Program
{
static void Main(string[] args)
{
short[,,] B = {
{
{ 1, 2, 3, 4 },
{ 5, 6, 7, 8 },
{ 9, 10, 11, 12 }
},
{
{ 13, 14, 15, 16 },
{ 17, 18, 19, 20 },
{ 21, 22, 23, 24 }
}
};
for (int i = 0; i < 2; i++)
{
for (int j = 0; j < 3; j++)
{
for (int k = 0; k < 4; k++)
{
Console.Write(B[i, j, k] + " ");
}
Console.WriteLine();
}
Console.WriteLine();
}
Console.ReadKey();
}
}
}
Natija quyidagi ko‘rinishda chiqadi:
|
| |
YOKI-EMAS mantiqiy amali - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

21
Berilgan masalani oldin chinlik jadvalini tuzib olamiz.
CHinlik jadvalidan chiquv natijalardan bir qiymatga ega bo‘lgan
mulohazalarni olib ularni mantiqiy funksiyasini tuzamiz.
Xosil bo‘lgan oxirgi natijadan foydalanib uning mantiqiy sxemasini tuzamiz:
YOKI-EMAS mantiqiy amali yordamida tuzilgan mantiqiy sxema.
Mustaqil topshiriq
Yuqoridagi HAM-EMAS va HAM-EMAS mantiqiy elementlarini
shartli grafik
belgilanishidan foydalanib
Electronics Workbench dasturida sxemasini yarating.
2) A=1 va B=1 holat uchun
2) A=1 va B=0 holat uchun
3) A=0 va B=1 holat uchun
4) A=0 va B=0 holat uchun
Hisobot tarkibi
22
1. Laboratoriya ishining nomi va uni bajarishdan maqsad.
2. Prinsipial sxemasi.
3. Har bir bajarilgan ish va natijalar (jadval, grafik va boshqalar).
4. Xulosa.
4-LABORATORIYA ISHI
Mavzu:
YOKI-EMAS mantiqiy elementlarini o‘rganish
-LABORATORIYA ISHI - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

25
ISTISNO-YOKI mantiqiy elementining sxemtik ko‘rinishi quyidagicha tasvirlanadi.
ISTISNO-YOKI mantiqiy elementi bo‘yicha tayyorlangan 7486 mikrosxemasini
ishini ko‘rib chiqamiz. 7486 mikrosxemasi 4 ta alohida va har biri 2 tadan kirishi
bo‘lgan ISTISNO-YOKI mantiqiy elementidan tashkil topgan bo‘lib
uning sxematik
ko‘rinishi quyidagicha:
Bu to‘rtta ISTISNO-YOKI mantiqiy elementi bir biridan mustaqil holda
ishlaydi. Agar mikrosxemadagi har bir elementlarning ikkita
kirish qismidan birida
kuchlanish kamaytirilsa 7486 mikrosxemasida yuqori kuchlanish yuzaga keladi.
Bordiyu elementlarning ikkala kirishida ham kuchlanish kamaytirilsa unda chiqishda
kuchlanish past darajada bo‘ladi.
7486 mikrosxemalarini unumli foylanish mumkin.
Misol uchun uni
komparatorlarda ishlatganimizda kirishda bir xil signallar berilsa chiqishda past
darajadagi kuchlanish o‘rnatiladi, agarda turli xil signallarni
berganimizda yuqori
darajali kuchlanishni olishimiz mumkin bshladi.
ISTISNO-YOKI
mantiqiy
elementidan
mantiqiy
komparatorlarda,
yig‘uvi/qo‘shivchi qurilmalrda ishlatish mumkin.
7486 mikrosxemasining texnik tavsifi quyidagicha:
№ Mikrosxema nomi
7486
1
Signalning o‘tish vaqti, ns
14
2
Tok istemold filishi, mA
30
Mantiqiy 
elementlardan - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
raqamli metodik ozbekshe (2)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Kaltalash, aylantirish va xolst o‘lchamini sozlash

|
Kaltalash, aylantirish va xolst o‘lchamini sozlash
|
bet | 49/66 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #263336 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMAKaltalash, aylantirish va xolst o‘lchamini sozlash
Photoshop dasturi umumiy hujjatni kaltalash, aylantirish va o‘lchamini o‘zgartirish imkoniyatini beradi.
Tasvirni Crop buyrug‘i yordamida kaltalash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Belgilash uskunalari yordamida tasvirning saqlab qolinadigan qismi belgilanadi;
Dasturning Image menyusidan Crop buyruq qatori tanlanadi.
Dastuming Trim buyrug‘i Crop buyrug‘idan farqli ravishda tasvirning keraksiz qismlarini kaltalash imkoniyatini beradi. Trim buyrug‘i yordamida tasvir atrofidagi shaffof piksellarni, orqa fon rangidagi piksellarni yoki belgilangan rangdagi piksellarni qirqib tashlash mumkin.
Tasvirni Trim buyrug‘i yordamida kaltalash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Dasturning Image menyusidan Trim buyruq qatori tanlanadi. Natijada quyidagi dialog oynasi ochiladi:
Ochilgan dialog oynasidan quyidagilarni tanlash mumkin:
Transparent Pixels tasvirning chegaralaridagi shaffof piksellarni qirqib tashlaydi;
Top Left Pixel Color tasvirdan yuqori chap piksel rangiga teng bo‘lgan piksellarni o‘chiradi;
Bottom Right Pixel Color tasvirdan pastki o‘ng piksel rangiga teng bo‘lgan piksellarni o‘chiradi;
Tasvirdan qirqib tashlanadigan bir yoki bir nechta maydonlar tanlanadi: yuqori, past, chap, o‘ng.
Bir nechta kichik o‘lchamdagi rasmlarni bir vaqtda skaner qurilmasida skanerlab yagona tasvirni yaratib olish mumkin. Photoshop dasturining Crop and Straighten Photos buyrug‘i yordamida avtomatik ravishda bir-nechta rasmlardan tashkil topgan tasvirdan alohida tasvirlarni yaratib olish mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Bir-nechta rasmlardan iborat tasvirni dastur yordamida ochish kerak;
Tasvir joylashgan qavatni tanlash kerak;
Dasturning File menyusi Automate bo‘limidan Crop and Straighten Photos buyruq qatorini tanlash kerak.
Natijada har bir rasm alohida oynada ochiladi.
Ruler uskunasining Straighten xususiyati tasvirni undagi asosiy chiziqlarga nisbatan to‘g‘irlash imkoniyatini beradi. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Dasturning uskunalar panelidan Ruler ^3 uskunasini tanlash;
Uskuna yordamida tasvirda asosiy gorizontal yoki vertikal chiziqlar bo‘ylab chiziladi:
Dasturning xususiyatlar panelida Straighten Layer tugmasini bosish kerak. Natijada tasvir belgilangan chiziq bo‘ylab to‘g‘rilanadi:
Image Rotation buyruqlari yordamida butun tasvirni aylantirish yoki akslantirib olish mumkin. Image Rotation buyruqlari dasturning Image menyusi Image Rotation bo‘limidan tanlanadi va ular quyidagilardan iborat:
|
| |
Kompyuter grafikasi asoslari

50
va
Indexed Color
rang rejimlaridagi tasvirlar bitta rang kanaliga,
RGB
,
Lab Color
rang rejimlaridagi tasvirlar uchta rang kanaliga,
CMYK
rang rejimidagi tasvirlar
to‘rtta rang kanaliga ega. Rangli tasvirning rang kanallari tasvirning ma’lum rangini
aks ettiradi. Masalan,
RGB
rang rejimidagi tasvir uchta ranglar (qizil, yashil, ko‘k)
uchun alohida rang kanallariga ega.
Tarix panelidan foydalanish

44
belgilab tasvirga o‘zgartirish kiritib aynan belgilangan holat o‘chiriladi. Kiritilgan
o‘zgartirish holati tarix panelining oxiriga qo‘shiladi;
-
Show New Snapshot Dialog by Default
– tasvir holatining surati olinganda
uning nomini kiritish uchun dialog oynasi aks ettiriladi;
-
Make Layer Visibility Changes Undoable
– odatda, qavatning aks ettirilishi
yoki berkitilishi tarix panelida qayd etilmaydi. Ushbu element belgilansa qavatning
aks ettirilish holati tarix panelida aks ettiriladi.
Tasvir holatini suratga olish

45
Dialog oynasining
From
menyusidan quyidagilarni tanlash mumkin:
-
Full Document
– tasvirning barcha qavatlarining holati suratini yaratadi;
-
Merged Layers
– tasvirning barcha qavatlarini birlashtirilgan holatdagi
suratini yaratadi;
-
Current Layer
– tasvirning joriy tanlangan qavat holatining suratini yaratadi.
Qayta namunalash - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

53
-
Transparent
– shaffof orqa fon;
-
Other
– fon rangini tanlash dialog oynasi yordamida tanlanadi;
6. Dialog oynasining
OK
tugmasi bosiladi.
Tasvirni barcha uning elementlari (qavatlar, qavat maskalari va kanallari) bilan
birgalikda dublikatini yaratish uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Dublikat qilinishi kerak bo‘lgan tasvir ochiladi;
2. Dasturning
Image
menyusidan
Duplicate
buyruq qatori tanlanadi;
3. Natijada ochilgan dialog oynasida dublikat tasvirning nomi kiritiladi:
4. Tasvirning barcha qavatlari birlashtirilib dublikat qilinishi kerak bo‘lsa
dialog oynasining
Duplicate Merged Layers Only
elementini belgilash kerak;
5. Dialog oynasining
OK
tugmasi bosiladi.
Photoshop dasturida fayllarni
Open
yoki
Open Recent
buyruqlari yordamida
ochish mumkin.
Faylni ochish uchun quyidagilar bajarilishi kerak:
1. Dasturning
File
menyusidan
Open
buyruq qatori tanlanadi;
2. Ochilgan dialog oynasidan kerakli fayl tanlanadi;
3. Dialog oynasining
Open
tugmasi bosiladi.
Oxirgi ishlangan fayllarni ochish uchun dasturning
File
menyusidan
Open
Recent
bo‘limidan oxirgi ishlangan fayllardan biri tanlanadi.
Ranglar miqdori - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

51
Photoshop dasturida tasvirning o‘lchamlari
va piksellar zichligi bilan
bog‘liqligini tasvirning o‘lchami dialog oynasida ko‘rib olish mumkin. Buning
uchun dasturning
Image
menyusidan
Image Size
buyruq qatori tanlanadi. Ochilgan
dialog
oynasidan
Resample
elementidan belgilanish olib tashlanadi. Natijada
tasvirning bo‘yi, eni yoki piksellar zichligining qiymati o‘zgartirilsa
qolgan ikki
qiymatlar ham mutanosib ravishda o‘zgaradi:
Fayl o‘lchami
Tasvir faylining o‘lchami kilo-, mega-, gigabaytlarda o‘lchanadi. Faylning
o‘lchami tasvirning pikselli o‘lchamiga proportsional bog‘liq.
Katta miqdordagi
piksellardan iborat tasvirlar yuqori sifatga ega bo‘ladi, ammo ularni saqlash uchun
diskda ko‘p miqdorda joy va tahrirlash uchun ko‘p kompyuter resurslari talab etiladi.
Shuning uchun, tasvirning piksellar zichligini belgilashda tasvirning sifati va fayl
hajmi o‘rtasida muvozanat ushlashga intilinadi.
Fayl hajmiga ta’sir ko‘rsatadigan omillardan biri bu fayl formati. Har xir fayl
formatlarida ma’lumotlarni siqish algoritmlari har xir bo‘lganligi
uchun bir xil
o‘lchamdagi tasvirlarning fayl o‘lchamlari har xil bo‘ladi. Bundan tashqari fayl
o‘lchamiga ranglar, qavatlar va kanallarning soni ham ta’sir qiladi.
Photoshop
dasturi maksimal 300 000 x 300 000 pixel o‘lchamga ega tasvirlar bilan ishla oladi.
Mustaqil topshiriq - Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
raqamli metodik ozbekshe (2)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Kommunikaciyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Chop etilmaydigan qo‘shimchalar

39
- chop etilmaydigan qo‘shimchalarni aks ettirish
yoki berkitish uchun
dasturning
View
menyusining
Extras
qatorini tanlash kerak;
- ma’lum bir chop etilmaydigan qo‘shimchani aks ettirish yoki berkitish uchun
View
menyusining
Show
bo‘limidan kerakli qo‘shimchani tanlash kerak;
- barcha chop etilmaydigan qo‘shimchalarni aks ettirish uchun
View
menyusining
Show
bo‘limidan
All
qatorini tanlash kerak;
- barcha chop etilmaydigan qo‘shimchalarni berkitish uchun
View
menyusining
Show
bo‘limidan
None
qatorini tanlash kerak;
- chop etilmaydigan qo‘shimchalarning ma’lum
guruhini aks ettirish yoki
berkitish uchun
View
menyusining
Show
bo‘limidan
Show Extras Options
qatorini
tanlash kerak. Natijada ochilgan dialog oynasida kerakli qo‘shimchalarni guruh
ko‘rinishida belgilab olish mumkin:
Amallarni boshqarish
Bajarilgan amallarni bekor qilish yoki qayta bajarish buyruqlari va tarix paneli
yordamida tasvir holatini osonlik bilan boshqarish mumkin. Amalni bekor
qilish va
amalni qayta bajarish buyruqlari yordamida bajarilgan amallarni boshqarish
mumkin. Amallarni boshqarish uchun tarix panelidan ham foydalanish mumkin.
Amallarni bekor qilish buyrug‘i dasturning
Edit
menyusi
Undo
qatorini tanlash va
amalni qayta bajarish buyrug‘i dasturning
Edit
menyusi
Redo
qatorini tanlash orqali
bajariladi.
Joriy kiritilgan o‘zgarishlarni bekor qilib tasvirni
oxirgi saqlangan holatiga
qaytarish mumkin. Buning uchun dasturning
File
menyusidan
Revert
buyruq
qatorini tanlash kerak. Natijada tasvirga kiritilgan joriy o‘zgarishlar
bekor qilinib
40
tasvir oxirgi saqlangan holatiga qaytariladi. Ushbu amal tasvirga butunlay ta’sir
qiladi.
Photoshop dasturida kiritilgan o‘zgarishlarni tasvirning belgilangan qismi
uchun bekor qilib oxirgi saqlangan holatiga qaytarib olish ham mumkin.
Buning
uchun quyidagilarning birini bajarish kerak:
-
Tarix mo‘yqalami
uskunasidan foydalanib tasvir qismini oxirgi
saqlangan holatiga qaytariladi;
-
O‘chirg‘ich
uskunasidan
Erase to History
xususiyatini belgilab
tasvir qismini oxirgi saqlangan holatiga qaytariladi;
- oxirgi saqlangan holatiga qaytarilishi kerak bo‘lgan tasvir qismi belgilanadi
va dasturning
Edit
menyusidan
Fill
buyruq qatori tanlanadi. Natijada ochilgan dialog
oynasidan
Contents
elementiga
History
qiymati belgilanadi va
OK
tugmasi bosiladi:
Foydalanuvchi kirishlarini saqlash

|
Foydalanuvchi kirishlarini saqlash
|
bet | 6/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova GFoydalanuvchi kirishlarini saqlash: Foydalanuvchilar tomonidan kiritilgan ma'lumotlar to‘plami sifatida ham massivlar qo‘llaniladi.Massivlar shuningdek, dasturlashning algoritmik tomonlarida, masalan, qidiruv algoritmlari, saralash algoritmlari va boshqalarda ham keng qo‘llaniladi. Ular dasturlashning eng asosiy va muhim tushunchalaridan biridir.
Massivlarning ta'rifi va e'lon qilish: C# tilida bir o‘lchamli massivlar quyidagicha e'lon qilinadi:
float tipidagi massiv:
Misol: float[] a = new float[5] { 4, -7, 15, 5.5f, 3 };
int tipidagi massiv:
Misol: int[] m = new int[6] { 2, -17, 6, 7, 13, -3 };
bool tipidagi massiv:
Misol: [] b = new bool[10]; // Barcha qiymatlar avtomatik ravishda false bo‘ladi
Massiv elementlariga murojaat: C# tilida massiv elementlariga quyidagicha murojaat qilinadi:
Misol:
a[1] = 10; // a massivining 1-indeksdagi elementiga qiymat berish
// a[2] ga qiymat kiritish uchun foydalanuvchidan ma'lumot olish
Console.Write("a[2] = ");
a[2] = float.Parse(Console.ReadLine());
Console.WriteLine("a[3] = {a[3]}"); // a massivining 3-indeksdagi elementini chiqarish
Massivni e'lon qilish va initsializatsiya qilish, to‘liq initsializatsiyalangan massiv: Misol:
int[] k = new int[5] { 2, 3, 7, 8, 6 };
Qisman initsializatsiyalangan massiv:
Misol: int[] k = new int[5] { 2, 3, 7 };
O‘lchami aniqlanmagan, lekin to‘liq initsializatsiyalangan massiv:
Misol: int[] k = new int[] { 2, 3, 7, 8, 6 };
Barcha elementlari 0 qiymatga ega massiv:
Misol:
int[] k = new int[5];
Massiv elementlarining yig’indisini topish dasturi:
Misol:
using System;
class Program
{
static void Main()
{
int sum = 0;
int[] a = new int[10];
for (int i = 0; i < a.Length; i++)
{
Console.Write($"a[{i}] = ");
a[i] = int.Parse(Console.ReadLine());
sum += a[i];
}
Console.WriteLine("Massivning yig’indisi = {sum}");
}
|
| |
Xodimlarga talablar - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978Xodimlarga talablar
Joylarda ishlab turgan xodimlami o‘qitish va bilimini tekshirish tartibi, «Energetika
korxonalari va tashkilotlari xodimlari bilan ishni tashkil etish bo‘yicha rahbariy qoida» talablariga
mos bo‘lmog‘i shart. Sog‘liq uchun zararli va xavfli mehnat sharoitlarida ish olib boruvchi ishchi,
hamda muhandis-texnik xodimlar Respublika sog‘liqni saqlash Vazirligi belgilagan tartib va
muddatda shifokorlar ko‘rigidan o‘tishlari shart (1,2-ilova).
Elektr uskunasida ishlayotgan ishchi o‘zining lavozimi va kasbiga qarab, texnika
xavfsizligi qoidalarini bilishi va 3-ilovaga muvofiq elektr xavfsizligi guruhiga ega bo‘lishi kerak.
Texnika xavfsizligi qoidalarini o‘zlashtirganligi haqida sinovdan o‘tgan xodimga belgilangan
namunadagi guvohnoma beriladi. Xodim guvohnomani ish paytida o‘zi bilan olib yurishi shart.
Xavfsizlik bo‘yicha qo‘shimcha talablar qo‘yiladigan ishlami (yoki maxsus ishlami) bajarish
huquqiga ega bo‘lgan xodimlar guvohnomasida shu haqida yozuv bo‘lishi shart. Bunday ishlarga
quyidagilar kiradi: - balandlikda bajariladigan ishlar; - tok o‘tkazuvchan qismlarda kuchlanish
ostida bajariladigan ishlar; - izolyatorlami tozalash, yuvish va almashtirish, simlami ta’mirlash,
simlami ulangan joylarini, hamda izolyatorlami o‘lchov shtangasi bilan tekshirish va trosslami
moylash; - bosim ostida bo‘lgan idishlarga xizmat ko‘rsatish; - elektr uskunani yuqori kuchlanish
ostida sinash (megaommetr bilan ishlashdan tashqari). Maxsus ishlar ro‘yxati korxona rahbariyati
ko‘rsatmasiga binoan mahalliy sharoitni hisobga olgan holda boshqa qo‘shimcha ishlar bilan
to‘ldirilishi mumkin.
4-ilovada qayd etilgan ishlarda 18 yoshga to‘lmagan shaxslami ishlashiga ijozat berish
man etiladi. Texnika xavfsizligi qoidalari talablarini buzib ishlagan xodimlar amaldagi
qonunchilikka asosan intizomiy, ma’muriy va jinoiy javobgarlikka tortiladilar. Korxona
rahbariyati bunday xodimlaming elektr xavfsizlik guruhini pasaytirishi mumkin.
Elektrdan jarohatlanish oldini olish uchun quyidagi jadvallarda berilgan tushunchalami
bilish va unga amal qilish lozim.
|
| |
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 11

ijozat berishda texnika xavfsizligining qoidasi talablari bajarilishi kerak. Texnika
xavfsizligi qoidasiga o‘zgartirish va qo‘shimchalami faqat uni tasdiqlagan tashkilot
kiritishi mumkin. Texnika xavfsizligi qoidasiga muvofiq ish jarayonida foydalaniladigan
himoya vositalari Davlat yagona nusxasi talablariga va «Elektr uskunalarida
foydalaniladigan himoya vositalarini qo‘llash va sinash qoidasi» ga javob berishi shart.
Ishlami bajarishda qo‘llaniladigan mexanizmlar va yuk ko‘tarish mashinalari, kompressor
va havo yig‘uvchi qurilmalar, asbob va moslamalar sinalgan bo‘lishi va mehnat xavfsizligi
yagona nusxasi talablariga, O‘zbekistan Respublikasi Davlat tog‘-kon texnikasi nazorati
qoidalariga va «Asbob va moslamalar yordami bilan ish bajarishda xavfsizlik qoidalari» ga,
shuningdek, ishlab chiqargan zavod yo‘riqnomasi talablariga muvofiq ishlatilishi kerak. Ishlab
turgan elektr uskunalarida qurilish va ta’mirlash ishlarini bajarayotganda qurilish me’yori, ya’ni
«Qurilishda texnika xavfsizligi» qoidasiga rioya qilish shart. Qoida hamma uchun majburiydir.
Ishchi
va
xizmatchilar
mehnatini
muhofaza
qilish
yo‘riqnomasi ushbu qoidaga
muvofiqlashtirilishi kerak. Har bir xodim qoida talablariga zid bo‘lgan chekinish yoki texnika
xavfsizligining qoidalari talabini bajarmaslikni, hamda elektr uskunalaridagi inson hayoti uchun
xavf tug‘diruvchi nosozlikni, ish olib borish jarayonida ishlatiladigan mashina, mexanizm, asbob,
moslama va himoya vositalaridagi buzilishni bartaraf etish chorasini ko‘ra olmasa, zudlik bilan
yuqori tashkilot rahbariyatiga bu haqida xabar berishi shart. Texnika xavfsizligi qoidalariga zid
keladigan farmoyish va topshiriqlami bajarish qat’iyan man qilinadi.
Reverse - Rashid turgunbaev

|
Rashid turgunbaev
|
bet | 47/66 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #263336 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi Adobe Photoshop CC dasturida ishlash O‘QUV QO‘LLANMAReverse
Dither - tasodifiy shovqin qo‘shib gradiyent to‘ldirilishni silliqlaydi;
Reverse - gradiyent to‘ldirilishning yo‘nalishini akslantiradi.
Quyida Gradient Map sozlamasida ikkita rangli gradiyent qo‘llanilgan tasvir ko‘rsatilgan:
Ranglar balansi sozlamalarini qo‘llash
Color Balance buyrug‘i tasvirning umumiy ranglar aralashmasini o‘zgartirish imkoniyatini beradi. Ranglar balansi sozlamalarini qo‘llash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
Channels panelida barcha rang kanallari tanlanganligiga ishonch hosil qilinadi;
Panellar boMimining xususiyatlar panelidan ranglar balansi ^ yorlig‘ini bosish yoki dasturning Layer menyusi New Adjustment Layer bo‘limidan Color Balance buyruq qatorini tanlash kerak. Ochilgan dialog oynasida OK tugmasini bosish kerak;
Panellar bo‘limining xususiyatlar panelida Tone elementiga ranglar balansi sozlanishi kerak bo‘lgan tasvirning ranglar to‘plami, jumladan, soya, yorug‘lik yoki o‘rta ranglari belgilanadi;
Panellar bo‘limining xususiyatlar panelidagi ranglar slayderlarining qiymatlarini o‘zgartirish orqali tasvirning ranglar balansi o‘zgartiriladi. Slayder ko‘rsatkichini tasvirda ko‘paytirilishi kerak bo‘lgan rang tomon siljitish kerak bo‘ladi:
|
| |
- mavzu: INSON TANASINING ELEKTR TOKIGA QARSHILIGI

asosan xavfsizlik texnikasi to‘g‘risidagi tushunchaga ega bo‘lishlari va unga amal qilishlari
ko‘zda tutiladi.
Xavfsizlik texnikasi -
ishlovchilarga ishlab chiqarishdagi xavfli omillar ta’sir etishining
oldini oluvchi tashkiliy va texnikaviy tadbirlar hamda vositalar tizimidir. Elektr xavfsizligi
-
ishlovchilarga ishlab chiqarishdagi elektr toki ta’sir etishining oldini oluvchi tashkiliy va
texnikaviy tadbirlar hamda vositalar tizimidir.
Hozirgi rivojlangan texnika davrida ishlab chiqarish korxonalari va tashkilotlarda
xavfsizlik texnikasi, elektr xavfsizligi qoidalari maxsus yo‘riqnoma sifatida gavdalanadi. Ish
beruvchi xodimlaming mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘qishlarini ta’minlashi, ulaming
bilimlarini sinab, tekshirib turishlari shart. Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘quvdan, yo‘l-
yo‘riqdan o‘tmagan va bilimlari tekshirilmagan xodimlami ishga qo‘yish ta’qiqlanadi. Bu haqda
O‘zbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksining XIII-bobida aytib o‘tilganligini bilamiz.
Uch fazali zanjirlarga iste’molchilami ulash usullari

Uch fazali zanjirlarga iste’molchilami ulash usullari . Uch fazali tok zanjirida ikki xil
ulanish usullari mavjud. YUlduzchasimon ulanish bu uch fazali elektr energiya istemolchilarini
shartli ravishda qabul qilingan kirish qismi. A V S chulg‘amlar manbaga ulanib, ulaming
tugallanishi x; y; z lar o‘zaro birlashtiriladi. Bunday ulash Y belgisi bilan belgilanadi. Generator
va iste’molchilami 0 nuqtalarini birlashtiruvchi sim nolinchi (neytral) simi deyiladi. Nolinchi
simdan o‘tadigan tok I
0
tarzda belgilanadi. Kirxgofning birinchi qonuniga muvofiq neytral
simidan o‘tadigan toklami geometrik yig‘indisi nolga teng. Elektr energiyasi iste’molchilari
yulduz sistemada ulangan bo‘lsa liniya kuchlanishlari (Ul) faza kuchlanishlaridan 3 marta katta
bo‘ladi.
4-rasm: Uch fazali sistemalarda quvvatni o‘lchash- A) Simmetrik; B) Nosimmetrik rejim
uchun.
Uch fazali sistemalarda uchburchaksimon ulanish sxemasi va vektor diogrammalari.
Uchburchaksimon ulanish esa A fazani tugallanishi x bilan V fazani boshlanishi, V fazani
tugallanishi u bilan S fazani boshlanishi, S fazani tugallanishi z bilan A fazani boshlanishini
biriktirishdan hosil bo‘ladi.
Uch fazali zanjirlarda simmetrik va nosimmetrik ish rejimlar. Uch fazali tizimlarda
iste’molchilar yuklamasi har bir fazalarda bir xil bo‘lsa bu simmetrik rejim deb ataladi,
fazalardagi yuklanish qiymatlarini biri boshqasidan farq qilsa nosimmetrik ish rejimi deyiladi.
Uch fazali (sinusoidal) tok zanjirida elektr energiyasining iste’molchilari uch fazali manbaaga
“yulduz” yoki “uchburchak” sxema bo‘yicha biriktiriladi. 3 fazali tok manbaiga iste’molchilami
qanday ulanishi ulaming har qaysi fazalarining qarshiliklarini qanday miqdordagi nominal
kuchlanishga mo‘ljallanganligiga bog‘lik. Iste’molchilari “yulduz” sxemada ulanganda Za, Zv ,
Zs faza qarshiliklari bosh uchlari A, V, S manbaadan kelayotgan liniya simlariga, oxirgi uchlari
esa neytral nuqta 0 ga ulanadi. Uch fazali sistema EYUKlarini oniy qiymatlari miqdor jihatidan
bir-biriga teng bo‘lib, faza jihatidan bir-biridan 120
o
ga farq qiladi. Agar liniya simlari va neytral
simning qarshiligi nolga teng bo‘lsa, sistema EYUK miqdorlari kuchlanishga teng bo‘ladi.
Elektr tokidan zararlanishlaming yuzaga kelishi

-Elektr dastgohlarga ulaming texnik pasportida ko‘rsatilgan elektr tokidan yuqori
kattalikdagiga ulash;
-mehnat sharoitlari bo‘yicha xonadagi namlikning ortib ketishi;
-ishchining mas’uliyatsizligi, nazoratning susayishi, xavfsizlik
texnikasi qoidalarining
buzilishi;
-himoya vositalarining eskirib qolishi yoki dielektrik xossalarining kamayib ketganligi va
shu kabi ishni tashkil etishdagi kamchiliklar.
Elektr tokidan zararlanishlar miqdorini kamaytirish uchun korxona ishchilari ongiga
yuqoridagi tushunchalami singdirish kerak.
Elektr tokidan shakastlanish, ya’ni insonga elektr toki ta’sirini e’tiborga olib, quyidagi qaror
qabul qilingan:
O‘ZDAVENERGONAZORAT
ELEKTR
ENERGETIKADA
NAZORAT
BO‘YICHA
DAVLAT
INSPEKSIYASI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG‘LIQNI SAQLASH VAZIRLIGINING
QARORI
Elektr xavfsizligi - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
Elektr xavfsizligi
Hozirgi kunning sanoat ishlab chiqarishdagi asosiy energiya manbai elektr toki bo‘lib
hisoblanadi. Ishlatilish sohasi bo‘yicha deyarli barcha dastgoh, yoritgich, minora krani, havo
almashtirgich, lentali transportyor, eskalator va hokazo juda ko‘p turdagi harakatlanuvchi
mashina-mexanizmlarlarda elektr toki ishlatiladi. Bu esa o‘z navbatida elektr tokining o‘ziga xos
xavfsizlik tomonlarini o‘rganishni taqozo etadi. Bunga asosiy sabab shuki, ishlab chiqarishdagi
barcha jarohatlanishlaming bir foizini va shu bilan birga umumiy o‘lim bilan tugaydigan baxtsiz
hodisalaming 20-30%ini elektrdan jarohatlanish tashkil qiladi. Tekshirishlar natijasida shu narsa
ma’lum bo‘ldiki, o‘lim bilan tugagan baxtsiz hodisalaming deyarli 80%i 1000 V gacha bo‘lgan
kuchlanishli elektr tokida ishlovchi elektr dastgoh va qurilmalarda yuzaga kelgan. SHuning
uchun ham elektrdan jarohatlanish sabablari, ulami bartaraf etish yo‘llarini o‘rgatish mehnat
muhofazasining asosiy vazifalaridan bo‘lib hisoblanadi.
Mehnat muhofazasining elektr xavfsizligini tushuntirishda elektr tokidan to‘g‘ri
foydalanish yo‘llari, elektr tokining inson organizmiga zararli ta’siri kabilar tushuntirilishi bilan
birga elektr tokining turlari ham to‘la tushuntiriladi. Elektr toklarining turlarini tushuntirish uchun
dastlab elektr tarmoqlarini esga olishimiz zarur. Sababi elektr toki sanoat ishlab chiqarishining
asosiy energiya manbai bo‘lib hisoblanadi. Korxona va tashkilotlarda maishiy xizmatlar uchun
ham elektr toki ishlatiladi.
Elektr xavfsizligi
qisqacha aytilganda - elektr tokining, elektr yoyning, elektromagnit
maydonlari, statik elektr toklarining zararli va xavfli ta’sirlaridan insonlami muhofaza qilishni
ta’minlovchi tashkiliy va texnikaviy tadbirlar hamda vositalar tizimlari hisoblanadi.
Inson terisining tuzilishi va elektr tokiga qarshiligi
Insonda eng yuqori qarshilik inson terisiga to‘g‘ri keladi. Terining qarshiligi terining holatiga
ya’ni terining quruqligiga, jarohatlaming yo‘qligiga va boshqalarga bog‘liq
|
| |
A. Kimyoviy, havo-ko‘pikli 
B. Kukunli, karbonat angidrid gazli 
C. Sodaning suvli eritmasi 
D. Suvli

A. Kimyoviy, havo-ko‘pikli B. Kukunli, karbonat angidrid gazli C. Sodaning suvli eritmasi D. Suvli
cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa A. Kimyoviy, havo-ko‘pikli B. Kukunli, karbonat angidrid gazli C. Sodaning suvli eritmasi D. Suvli
|
A. 1,70 
B. 1,80 
C. 1,90 
D. 2

№ 28.
Yuqori Bosimli Idishlar Xona Isitgichlaridan Necha Metr Masofadan Kam
Bo‘Lmagan Holda Turishi Kerak?
A. 10
M
B. 5
M
C. 3
m
D. 1,5
m
№ 29.
Yong‘inni o‘chirish uchun nima qilish kerak?
A. Yonayotgan moddadan qo‘shish kerak
B. Yonayotgan joyga yonuvchi gaz purkash kerak
C. Yonuvchi moddani olib qo‘yish, unga kislorod kirish yo‘lini to‘sish,
yonmaydigan modda purkash zarur
D. YOnayotgan joyga yonuvchi suyuqlikdan purkash zarur
№ 30. E
lektr qurilmalari yonganda qanday o‘t o‘chirish vositasidan foydalaniladi?
№ 17 - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

№2 1.
Yonuvchi Moddalarni Avtomobillarda Tashishda Qo‘Shimcha Ravishda
Nima Bo‘Lishi Kerak?
A. Metall Uchlik
B. O‘T O‘Chirish Moslamasi
C. Yonilg‘I
D. Suv
№ 22.
Yonayotgan Bino Ichida Qolgan Kishilarga Qaysi Omillar Ta’sir Ko‘Rsatadi?
A. Faqat Issiqlik Nurlanishi
B. Faqat Zararli Va Zaharli Gaz
C. Faqat Kislorod Etishmovchiligi
D. Issiqlik Nurlanishi, Kislorod Etishmovchiligi, Zararli Va Zaharli Gazlar
№ 23. Evakuatsiya
Eshiklari Va Yo‘Laklarining Balandligi Kamida Necha Metr
Bo‘Lishi Kerak?
Tarix mo‘yqalamidan foydalanish

46
View
menyusidan
Snap
buyruq qatorini tanlash kerak. Elementlarni nimaga nisbatan
aniq joylashtirishini dasturning
View
menyusi
Snap To
bo‘limidan belgilab olish
mumkin. Ushbu bo‘limdan quyidagilarni belgilash mumkin:
-
Guides
– yo‘nalishlarga nisbatan joylashtirish;
-
Grid
– to‘rga nisbatan joylashtirish;
-
Layer
– qavatga nisbatan joylashtirish;
-
Slices
– bo‘lak chegaralariga nisbatan joylashtirish;
-
Document Bounds
– hujjatning chegaralariga nisbatan joylashtirish;
-
All
– bo‘limdagi barcha elementlarni belgilaydi;
-
None
- bo‘limdagi barcha elementlarni belgilashini bekor qiladi.
Photoshop dasturida elementlarni chizg‘ich uskunasi
yordamida aniq
joylashtirish imkoniyati ham mavjud. Chizg‘ich uskunasi yordamida ish sohasidagi
istalgan ikki nuqta orasidagi masofani o‘lchash mumkin. Chizg‘ich uskunasi
yordamida masofa o‘lchamganda chop etilmaydigan chiziq hosil bo‘ladi,
hususiyatlar paneli va ma’lumotlar panelida quyidagi ma’lumotlar aks ettiriladi:
- boshlang‘ich nuqta (X va Y);
- x va y o‘qlari bo‘ylab gorizontal (X) va vertikal (Y) masofa;
- o‘qqa nisbatan burchak;
- masofa (D1).
Ikkita nuqta orasidagi masifa quyidagicha hisoblanadi:
1. Chizg‘ich uskunasi
tanlanadi;
2. Sichqon ko‘rsatkichini boshlang‘ich nuqtaga joylashtirib sichqon tugmasini
bosib turgan holda ikkinchi nuqtaga joylashtirish kerak.
№ 51. E - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

C. Texnologiya o‘zgarganda
D. Ish vaqti tugaganda
№ 56. O‘t o‘chirish vositalari turlarini aniqlang
A. Avtomatlshgan, yarim avtomatlfahgan, mexanik
B. Mexanik, individual
C. Mexanik, jamoaviy
D. Elektrlashgan, mexanik
№ 57. Yong‘in joyida inson harakati to‘gri boladi, agar...
A. Tik holatda
B. Engashib
C. Erga qarab yotgan holatda
D. Har qanday holatda
№ 58. Yong‘in oldini olish uchun...amalga oshirilishi kerak
A. Muhandis nazorati
B. Yong‘in profilaktikasi
C. Yo`riqnomalar o‘tilishi
D. Barcha javob to‘g‘ri
№ 44 - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

№ 49.
Tok urgan kishiga tibbiy yordam ko‘rsatishda birinchi o‘rinda nima qilish
kerak?
A. Qo‘lidan ushlab yurak urishi tekshirilishi kerak
B. Jarohatlangan kishi nafas olishi tekshiriladi
C. Erga ko‘mish kerak
D. Tok urgan kishini tok ta’siridan qutqarish kerak
№ 50.
Jarohatlanganlarga birinchi tibbiy yordam
bera olishda fuqarolar bilim,
malaka va ko‘nikmadan tashqari yana nimaga ega bo‘lishi kerak?
A. Katta jismoniy kuchga
B. Tibbiyot sohasi diplomiga
C. Ruhiy tayyorgarlikka
D. Maxsus ruxsatnomaga