Sharq mamlakatlarida (Yaponiya, Koreya, Xitoy) da pedagogik akmeologiya

|
Sharq mamlakatlarida (Yaponiya, Koreya, Xitoy) da pedagogik akmeologiya
|
bet | 1/8 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 141 Kb. | | #273875 |
Sharq mamlakatlarida (Yaponiya, Koreya, Xitoy) da pedagogik akmeologiya.
Reja:
Koreya ta`limining xususiyatlari
Oliy ta`lim va uning darajalari
Xitoyda boshlang’ish va o’rta ta`lim.
Kasbiy ta`lim.Oliy ta`lim va undan keyingi o’qish.
Xitoy maktablarining tarixi juda qadimiy davrlarga borib taqaladi. Xitoyda dastlabki maktablar eramizdan ancha ilgari vujudga kelgan. Qadimgi xitoy faylasufi va pedagogi eramizdan avvalgi V-IV asrlarda yashagan Konfutsiy qator ajoyib pedagogik g’oyalarni olg’a surgan va xususiy uqitishga asos solgan.
1949 yilda xalq inqilobi g’alaba qozonganidan sung Xitoyda savodsizlikni tugatish va maktab ta‘limini rivojlantirish borasida keng miqyosdagi ishlar amalga oshirildi. Xalq ta‘limini isloh qilishdagi qarorda bolalar va usmirlar uchun ham, kattalar uchun ham boshlang’ich hamda urta maktablar tarmog’ini yaratish kuzda tutilgan edi. Islohotga muvofiq uqish muddati boshlang’ich maktabda 5 yil, urta maktabda 6 (3-3) yil qilibbelgilandi. Ta‘lim sohasida 1958 yildagi uzgartirishlar yaxshi natija bermadi.
XKP MK ning 1985 yil 27 mayda qabul qilgan “Ta‘lim tizimini isloh qilish to`g`risida” gi qarori hozirgi bosqichda XXR ta‘limini rivojlantirishning muhim omili buldi. 1986 yilda qabul qilingan majburiy ta‘lim to`g`risidagi Qonunga kura majburiy ta‘limning muddati boshlang’ich va tuliqsiz urta maktabda 9 yil, tuliq urta maktabda 3 yil qilib belgilandi.
Xitoy maktablarida ta‘lim putunxua tilida olib boriladi. U xitoy tilining pekin shevasiga asoslangan. Xitoydagi bolalarning bir qismi boshlang’ich maktabga kirishdan oldin bolalar bog’chalarida tayyorlanadilar. Xitoyda sunggi 20 yil mobaynida har qaysi oila bittadan bolaga ega bulishi siyosati yurgizilishi sababli uquvchilar soni ancha kamaydi.
Boshlang’ich maktab uquv rejasiga 9 ta predmet: axloqiy tarbiya, ona tili, arifmetika, jamiyat (tarix, geografiya) tabiatshunoslik, jismoniy tarbiya, ashula va musiqa, badiiy tarbiya, mehnat ta‘limi kiritilgan. Ana shu asosiy uquv predmetlaridan tashqari, haftada 6-8 soat faoliyatning har xil turlariga: mustaqil tayyorlanishga (1-2 soat), sinf majlislari utkazishga 1 soat, sport uyinlariga (2-3 soat), qiziqishlar buyicha mashg’ulotlarga (2 soat) ajratiladi.
Xitoyda oliy ta‘lim jarayonida talabalar uchun ibratli shart-sharoitlar yaratilgan. Avvalo universitetlar kontengentiga mamlakatning demografik holati uz ta‘sirini kursatgan. Masalan: birgina Shanxay universitetining uzida 26 fakultet bulib, 33 000 talaba bakalavriat va magistraturada uqiydi. Kupchilik professor-uqituvchilar AQSH da malaka oshirib kelishadi. Hozirgi kunda universitetda “Zamonaviy kommunikatsion va axborot texnologiyalari”, “Raqamli tizimlar xavfsizligi”, “Kompyuter grafikasi va WEB dizayn” kabi fanlar uqitilmoqda. Oliy ta‘lim tizimida uqitishning kredit tizimi joriy etilgan. Bu omil talabalarning mashg’ulotlarga qatnashishi, mustaqil ishlashi va ilmiy izlanishga jalb etilishiga ijobiy ta‘sir etgan.
Uqitishning kredit tizimida bakalavr diplomiga ega bulish uchun jami 311 kredit yig’ishi kerak. Har bir kredit 10 soat ma‘ruza darslari davomida tuplanadi. Amaliy darslardan 20 soat mashg’ulotda 1 kredit tuplanadi. Talabalar uqishni 4 yilda tugatishi shart emas. Lekin 8 yildan ortiq uqish ham mumkin emas. Agar talabalar kreditlarning 80 % ini tuplasa, bakalavr diplomiga ega buladi.
Davomatga alohida e‘tibor beriladi, agar talaba 1 fan buyicha mashg’ulotlarning 3/1 qismini qoldirsa (agar kasallik varaqasi bulsa ham), uz-uzidan imtihonga kiritilmaydi va shu fan buyicha kreditni bajara olmaydi. Natijada talaba oliy uquv yurtidan ketadi va kelgusi uquv yilida shu fanni uqishga va kredit tuplashga majbur buladi.
Talabalarga fanlarni tanlab urganish uchun katta imtiyozlar berilgan. Masalan: fizika fakultetining talabasi matematika va mexanika fakultetlaridan uzini qiziqtirgan fanlarini tanlab uqishi mumkin. Universitetlar ilmiy tekshirish muassasalari va ishlab chiqarish korxonalari bilan mustahkam aloqaga ega. Universitetlarga ixtisosliklar buyicha kichik ishlab chiqarish korxonalari mavjud. Amaliy mashg’ulotlar bevosita ana shu korxonalarda olib boriladi. Talaba bironta sxema, loyiha yoki detalni uz quli bilan yasab kursatishi kerak. Laboratoriya mashg’ulotida tayyorlangan mahsulot umumiy texnikaviy nazoratdan utgach, uquv topshirig’i bajarilgan hisoblanadi. Oxirgi kurslarda ishlab chiqarish korxonlaridan, muassasalardan vakillar kelib, suhbat asosida bulajak mutaxassis – talabani tanlab oladi va oliy ta‘lim muassasasiga shartnoma asosida pul utkazadi. Bunday omil imkon qadar talabalarning uzi egallayotgan ixtisoslikning malakali sohibi bulishiga undaydi.
|
| |