Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat - bet 44

Texnik ekspluatatsiya va boshqarish tizimini tashkil etish
Texnik ekspluatatsiya tizimi (TET), dasturiy – texnik vositalar,
texnik xodimlar va TEOga texnik xizmat ko‗rsatish usullari va algoritmlari
majmuasi sifatida, TEOni talab darajasida sifatli va samarador ishlashini
ta‘minlashi kerak.
TETda texnik xodimning vazifasi quyidagilardan iborat:
TEOning noto‘g‘ri
ishlashini topishni nazorat
qilish jarayoni
АhIS yoki
ORKS
Boshqa manbalar
Avariya axborotlarini qayta
ishlash jarayoni
TE axboroti
XAS AVARIYA BUZILISH OGOHLANTIRISH
9.3-rasm. ТEО haqidagi TE axborotini qayta ishlash
jarayoni
95
- TOA uzatish tizimi qurilmalarining uzluksiz va yuqori sifat bilan
ishlashini ta‘minlash;
- barcha turdagi ma‘lumotlarni o‗rnatilgan sifat bilan uzatish;
- TOAT apparaturalarini, uzatish liniyasini, kanal va traktlarini va
ularga mos keluvchi servis qurilmalarini soz holatda, parametr va
xarakteristikalarni normativ - texnik xujjatlar (NTX)da belgilangan talab
va normalar doirasida ushlash;
- ekspluatatsiya jarayonining metrologik ta‘minotini mukammallash-
tirish;
- uzatish liniyasi va traktlarni tashqi va o‗zaro ta‘sirlardan
himoyalash bo‗yicha tadbirlarni o‗tkazish;
- TOAT va uzatish liniyasi qurilmalarida yuzaga keladigan buzilish,
rad etish va avariyalarni aniqlash va operativ bartaraf etish;
- belgilangan nizom, norma va instruksiyalarga mos holda TOA
qurilmalari, kanal va traktlari pasportini tayyorlash bo‗yicha ishlarni
tashkil etish va o‗tkazish;
- TEOning sifatini sonli baholash imkonini beruvchi ekspluatatsion
xarakteristika va ko‗rsatkichlarni aniqlash;
- TEning turli bosqichlarida o‗tkaziladigan tadbirlarning mazmunini
va hajmini asoslangan holda aniqlash;
- TEOga texnik va profilaktik xizmat ko‗rsatishning yangi texnologik
usullarini kiritish;
- TE sifati va samaradorligini pasaytiruvchi omillarni aniqlash, aloqa
sifatini boshqarishning kompleks dasturini ishlab chiqish va tadbiq etish,
mavjud va yaratilayotgan TEOning iqtisodiy ko‗rsatkichlarini oshirish;
- TEOni ta‘mirlash, profilaktik, texnik xizmat ko‗rsatish bo‗yicha
ishlarni bajarishda texnika xavfsizligi qoidalariga qat‘iy rioya qilish,
TEning iqtisodiy, ergonomik va ekologik masalalarini birgalikda tadqiq
etish va uning natijalarini amaliyotga kiritish;
- TEning texnologik jarayonlarini avtomatlashtirish vositalari va
usullarini ishlab chiqish;
96
- qurilmalarni sifatli ekspluatatsiya qilishni ta‘minlovchi uskuna-
larga, o‗lchov asboblariga, materiallarga, asboblarga, inventarlarga
buyurtmalarni o‗z vaqtida taqdim etish;
- texnik ekspluatatsiya tarmog‗ini ishlab chiqish va ko‗rish;
- texnik xujjatlarni yuritish, kanal, trakt va qurilmalarning ish sifatini
tahlil qilish va hisob - kitobini olib borish;
- kanal va trakt qurilmalariga operativ xizmat ko‗rsatishni qabul
qilish va usullarini texnik xodimlarga o‗rgatishning ilmiy asoslangan
metodlarini ishlab chiqish.
Operativ - texnik hujjatlarda ko‗zda tutilgan, boshqarish bo‗yicha
ishlar majmuasi operativ – texnik boshqarish tizimi (OTBT)ni tashkil
etadi.
OTBTning asosiy vazifalari quyidagilar hisoblanadi: TOAT ning
kanal va traktlari bo‗ylab ma‘lumotlarni sifatli va uzluksiz uzatishni
ta‘minlash, birlamchi tarmoqning mos keluvchi uchastkasining holatini
nazorat qilish va uzatish liniyalarining avariyasida topologiyani
o‗zgartirish bo‗yicha qaror qabul qilish.
OTBT birlamchi tarmoqning tashkil etuvchisi sifatida, TOAT va
uzatish liniyasi, tipli kanal va traktlar ishini ta‘minlovchi, dasturiy – texnik
vositalar va texnik xodimlar mujassamligi ko‗rinishida tashkil etiladi.
OTBT ikkilamchi tarmoq va turli foydalanuvchilarning keng doirasi
(kanal va trakt arendachilari) bilan samarali o‗zaro faoliyatni ta‘minlaydi.
Operativ texnik xizmat ko‗rsatish TEning ikkilamchi tashkil
etuvchisi hisoblanadi va o‗zida TEOning ishga qobiliyatliligini va
sozligini, ishonchlilik ko‗rsatkichlarini, kanal va trakt parametrlarini
normativ texnik hujjatlarda belgilangan oraliqlarda ushlab turish va qayta
tiklash bo‗yicha ishlarni namoyon etadi.
TEning bu tashkil etuvchisining integralli ishlashi texnik xizmat
ko‗rsatish (TXK) ko‗rinishida tashkil etiladi. Operativ – texnik hujjatlarda
ko‗zda tutilgan, kanal va traktlar ishining sifat ko‗rsatkichlarini ta‘minlash
maqsadida, berilgan ekspluatatsiya sharoitlari uchun TXK bo‗yicha
ishlarni tashkil etish va o‗tkazishni aniqlovchi nizom, me‘yor,
boshqaruvchi texnik materiallar va ko‗rsatmalarning o‗zaro bog‗liq
majmuasi operativ – texnik xizmat ko‗rsatish (OTXK) tizimini tashkil
97
etadi. Bu tizim turli ishlar va jarayonlarni o‗tkazishni nazarda tutadi,
ulardan asosiylari quyidagilar hisoblanadi:
- yordamchi jarayonlar – TXK bo‗yicha ishlarni olib borish uchun ish
joyini, asboblarni va nazorat – o‗lchov asboblarini tayyorlash bo‗yicha
ishlar yig‗indisi;
- texnik tekshirish – TEO parametr va xarakteristikalarini normativ
texnik hujjatlarga mosligini tekshirishga yo‗naltirilgan ishlar yig‗indisi.
Holat bo‗yicha TXK strategiyasi (XTXK), TXK bo‗yicha ishlarning
tartibi va davriyligi, shuningdek TEO va uning elementlarini almashtirish,
TEOni har bir elementining texnik holatini nazorat natijalari bo‗yicha
belgilanishi bilan xarakterlanadi.
XTXK strategiyasi faqatgina rad etishning yuqori darajasida va TEO
ning ishga yaroqliligini nazorat qilishda (rad etgunga qadar ishlashi)
maqsadga muvofiq. Rad etish yuzaga kelgandan so‗ng, uning keyingi
ta‘sirlari bo‗lmasligi, XTXK strategiyasini qo‗llashning eng zarur sharti
hisoblanadi. Agar rad etish jiddiy oqibatli avariyaga olib kelsa, XTXK
stratagiyasini qo‗llash mumkin emas. Sinxron raqamli ierarxiya asosidagi
TOA uzatish tizimlari bu shartlarning barchasiga to‗liq holda javob beradi.
XTXK strategiyasi jarayonlari quyidagilar hisoblanadi:
- TEO texnik holatini uni funksional ishlatish joyida nazorat qilish;
- TXK bo‗yicha ishlarning mazmunini va xajmini aniqlash (sozlash,
ishlatish joyida sozlash; rad etish yoki rad etgunga qadar bo‗lgan holat
aniqlanganda TXK rejimiga o‗tkazish; buzilgan joyni o‗chirish va uni
bartaraf etish maqsadida diagnostika qilish);
- qayta tiklanishdan so‗ng TEO holatini NTXga mosligini nazorat
qilish;
- ishlatishdan oldin montaj qilish va tekshirish.
Ikkala TXK strategiyalarini taqqosiy tahlil qilish, texnik ishlatish
koeffitsientlarining qiymatlarini hisoblash va taqqoslash yo‗li orqali
amalga oshirilishi mumkin.
TEO ning quyidagi ko‗rsatkichlari ma‘lum:
T
0
– rad etgunga qadar ishlash;
T
txk
– TXK davri;
98
txk
– TXK vaqti;
t
– rad etish yuzaga kelganda qayta tiklash vaqti.
TEO ning rad etmasdan ishlash ehtimolligi eksponensial qonunga
bo‗ysunadi
)
/
exp(
)
(
0
T
t
t
p
.
(10.1)
U holda XTXK strategiyasida texnik ishlatish koeffitsienti
.
/
/
exp
1
/
exp
1
0
0
0
0
0
1
Т
T
Т
T
Т
Т
T
Т
K
тхк
тхк
тхк
т
тхк
ти
(10.2)
XTXK strategiyasi uchun
n
txk
nazorat vaqti davomida T
txk
davriylikka
ega
parametrlarni
nazorat
qilishda
texnik
ishlatish
koeffitsienti:
(10.3)
n
txk
shart bajarilganda (TOA tizimlari uchun odatda bajariladi)
T
txk
0
,
2
ти
K
>
1
ти
K
.
Turli strategiyalar bo‗yicha TXKni tashkil etish masalasi
ko‗rsatadiki, XTXK strategiyasi boshqalariga nisbatan bir qator
afzalliklarga ega: ish xajmining kamayishi, rad etishlar sonini kamayishi,
asoslanmagan almashtirishlar sonini kamayishi hisobiga zahira ehtiyot
qismlari bilan ratsional ta‘minlash va tejash.
SRI yoki PRI uzatish tizimlarining oxirgi avlodlari asosidagi TOAT
va uzatish liniyalarining ekspluatatsiya amaliyotida XTXK strategiyasi
asosiy hisoblanadi.
TEO qurilmalariga TXK bo‗yicha tadbirlar davriyligi uning
murakkabligi, TXK usullari va strategiyalarining turi bo‗yicha aniqlanadi
va quyidagi uch prinsipda belgilanadi:
1.
|