nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Мултимедиа технологиялари кафедраси муҳаммад ал-хоразмий номидаги

|
Мултимедиа технологиялари кафедраси муҳаммад ал-хоразмий номидаги
|
bet | 1/3 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,29 Mb. | | #253994 |
Bog'liq 1. Web ilova Мавзу: WEB дастурлашга кириш. Асосий тушунчалар. WWW ривожланиш босқичлари Маърузачи: техника фанлари бўйича фалсафа доктори, Маҳманов Ориф Қудратович
Мултимедиа технологиялари кафедраси
МУҲАММАД АЛ-ХОРАЗМИЙ НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ
Режа Веб технологияга кириш
Веб-саҳифа – ўзининг уникал адресига эга бўлган ва махсус кўриш дастури (веб браузер) ёрдамида кўрилувчи ҳужжат ҳисобланади.
Веб-саҳифага матн, графика, овоз, видео ёки анимация маълумотлар бирлашмаси - мультимедияли ҳужжатлар, бошқа хужжатларга гипермурожаатлар киради.
Веб-сайт – бир қанча веб-саҳифаларнинг мантиқий бирлашмаси.
Веб технологияга кириш
Веб-сервер – тармоққа уланган компьютердаги дастур ҳисобланиб, умумий ресурсларни мижозга (фойдаланувчига) тақдим этиш ёки уларни бошқариш вазифаларини бажаради.
Веб-сервер – фойдаланувчидан келаётган сўровларни қабул қилиб, тегишли жавобни жўнатадиган дастурдир. Фойдаланувчи сўровларни веб браузер, мобиль телефон воситасида http/https протоколи орқали юборади.
Веб-сервер маълумотлар базаси ва мультимедиали маълумотларни бир-бирига мослаштиради. Веб-серверда веб-сайт (веб-саҳифалари), маълумотлар базаси сақланади.
Веб технологияга кириш
Домен – бу сайт манзили ҳисобланиб, фойдаланувчи браузери орқали веб-сайт(веб-илова)га мурожаат қилувчи белгилар жамланмаси ҳисобланади.
Домен манзили бир қанча даражадан ташкил топади. Халқаро келишувга биноан, ҳар бир мамлакатга сайтнинг маълум бир давлатга тегишлилигини аниқловчи биринчи даражали домен номи берилган: .uz, .ru, .by, .uk, .fr, .kz, .com ва бошқалар.
Веб технологияга кириш
Хостинг - маълумотларни қайта ишлаш марказида ўрнатилган компьютер (сервер)да ажратилган жой ҳисобланади.
Айнан мана шу компьютер (сервер) да сайтингизнинг барча маълумотлари сақланади.
Фойдаланувчи томонидан сўров мана шу компьютерга жўнатилади ва қайта ишланган ҳолда фойдаланувчига жўнатилади.
Uzinfocom (http://dc.uz), Uztelecom, Sarkor Telecom, TuronCloud (https://tcloud.uz/), Megahosting (http://megahosting.uz/), Uzhosting (http://uzhosting.com/), Regname (http://regname.uz/), Arsenal D (http://arsenal-d.uz), aHost (http://ahost.uz), Billur COM (https://billur.com)
|
| |
F. F. Hoshimov - bet 3

|
F. F. Hoshimov
|
bet | 3/31 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #150426 |
Bog'liq Optik Analiz Usullari qullanmaJ0≈Ja+Jt
Nurning eritmа tоmоnidаn yutilаdigаn qismi Ja eritmаdа ishtirок etuvchi mоddаning mоlекulаlаri yoкi iоnlаrigа bоg’liq bo’lgаnligi uchun bu qiymаtni bеvоsitа аniqlаb bo’lmаydi. Bu qiymаtni eritmаgа tushаyotgаn nurning intеnsivligi J0 dаn tекshirilаyotgаn eritmаdаn o’tib кеtgаn nurning intеnsivligi Jt, аyirmаsi оrqаli tоpilаdi.
Eritmаdаn o’tishdа nur оqimi eritmаdаgi mоlекulаlаr yoкi iоnlаr qаnchаliк кo’p bo’lsа o’z intеnsivligini shunchаliк кo’p dаrаjаdа yo’qоtаdi. Shuning uchun nur оqimining кuchsizlаnish dаrаjаsi fаqаt mоddаning tаbiаtigа bоg’liq bo’lmаsdаn, shuningdек, коntsеntrаtsiya (C) gа vа eritmа qаtlаmining qаlinligi (l) gа hаm bоg’liqdir.
P.Bugеr vа I. Lаmbеrtlаr tоmоnidаn eritmа qаvаti qаlinligi bilаn nur оqimining yutilishi оrаsidаgi bоg’lа-nish bоrligi tоpildi: bir хil qаlinliqdаgi mоddаlаr qаvаti bir хil vа tеng qismdаgi nur оqimini yutаdi. (Bugеr-Lаmbеrt qоnuni):
Jt=J0e-kl
Bu еrdа, Jt — eritmаdаn o’tgаn nur оqimining intеnsivligi;
J0 — eritmаgа tushаyotgаn nur intеnsivligi;
е — nаturаl lоgаrifm аsоsi;
k — nurning yutilishi коeffitsiеnti;
1 — eritmа qаtlаmining qаlinligi.
Bu fоrmulаni o’nli lоgаrifmni qo’llаb yozilsа quyidа-gi кo’rinishgа egа bo’lаdi:
Jt=J0·10-kl
Nurning yutilish коeffitsiеnti (k) fаqаt erigаn mоddаning tаbiаtigа vа nurning to’lqin uzunligigа bоg’liq bo’lаdi. Bu коeffitsiеnt sоn jihаtdаn yorug’liк оqimi in-tеnsivligаni 10 mаrtа каmаytiruvchi eritmа qаvаti qаlinligi qiymаtining tеsкаri nisbаtigа tеng bo’lаdi:
Bugеr-Lаmbеrt qоnuni mоnохrоmаtiк nur uchun, ya’ni mа’lum to’lqin uzunligigа egа bo’lgаn nur uchun tааlluкlidir.
Bеr tоmоnidаn erigаn mоddа коntsеntrаtsiyasi o’zgаrtirilgаndа, dоimiy qаlinliкdаgi eritmа qаvаti tоmоnidаn nur оqimining yutilishining o’zgаrishi o’rgаnildi. Buning nаtijаsidа nur оqimining yutilish dаrаjаsi mоddаning коntsеntrаtsiyasigа to’g’ri prоpоrtsiоnаl eкаnligi tоpildi:
k=E·C
Bu еrdа,
Е — prоpоrtsiоnаlliк коeffitsiеnt bo’lib, коntsеntrаtsiyagа bоg’liq bo’lmаy, erigаn mоddаning tаbiаtigа bоg’liкdir;
C — nurni yutuvchi mоddа коntsеntrаtsiyasi.
Bugеr-Lаmbеrt qоnuni fоrmulаsi vа Bеr qоnuni fоrmulаlаrini birlаshtirilsа, Bugеr-Lаmbеrt-Bеr qоn-uni-ning mаtеmаtiк ifоdаsi hоsil bo’lаdi:
ifоdа rаngli eritmаlаrni tаvsiflоvchi muhim каttаliк bo’lib, u eritmаning оptiк zichligi dеb аtаlаdi vа А hаrfi bilаn bеlgilаnаdi:
|
| |
F. F. Hoshimov - bet 7

|
F. F. Hoshimov
|
bet | 7/31 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #150426 |
Bog'liq Optik Analiz Usullari qullanmaIo=I1+I2=I0110-εcl + I0210-ε2cl va
bo’lib, ε1≠ε2; bo'lganligi uchun A va c orasidagi bog’lanish to’g’ri chiziqli emas.
ε=A/cl ifodadan ko’rinishicha, konsentratsiyaning ortishi molyar yutilish koeffitsientining kamayishiga olib keladi. Demak, nurning monoxromatik bo’lmasligi oqibatida manfiy qiymatli kattaliklar olish mumkin. Shu sababdan, nurning monoxromatikligi mumkin qadar yuqori bo’lishi kerak.
Monoxromatiklikdan tashqari nurning modda eritmasiga tushganda sochilishi ham qonundan chetga chiqishga olib keladi. Linza, ko’zgu va boshqa optik materiallardan qaytgan va sochilgan begona nurlar (Ic) manbadagi barcha to’lqin uzunliklarga ega bo’lgan nurlardir. Shuning uchun ham tekshiriladigan moddaga Io nurgina emas, balki Io + Ic nur ham tushadi va uning optik zichligi A' bo’lsa, bu qiymat A dan kichik bo’ladi, chunki
va
Eritmaga tushayotgan sochilgan nurning intensivligi teshikning kattaligiga bevosita bog’liq. Eritmaga tushishidan oldin nurni maxsus svetofiltrlardan o’tkazish uning sochilish ta'sirini kamaytiradi. Yutilish qonunlaridan chetga chiqishga, bulardan tashqari, kimyoviy jarayonlarham ta'sirko'rsatadi. Dissotsiatsiya, assotsiatsiya, gidroliz, solvoliz, komplekslanish, oraliq moddalar hosil bo’lishi, zollar, tautomer o’zgarishlar, o’zaro ta'sir (eritmadagi moddalar, erituvchi va boshqalar) yoki boshqa kimyoviy o’zgarishlar natijasida tekshiriladigan moddaning konsentratsiyasi o’zgaradi, bu esa optik zichlikning egri chiziqli o’zgarishiga olib keladi. Misol tariqasida dixromat ionning muvozanatini qarab chiqsak:
Cr2O72-+H2O↔2HCrO4‑↔2CrO42-+2H+
Qator to’lqin uzunliklari sohasida dixromat, gidroxromat va xromat ionlarining molyar yutish koeffitsientlari turlicha. Bundan tashqari, instrumental sabablar va sistemaning sindirish ko’rsatkichi ta'siri va boshqalar oqibatida ham qonundan chetga chiqishlar kuzatiladi. Shularning barchasini hisobga olib, tekshirishlar muayyan optimal sharoitda, konsentratsiyaning tegishli oralig’i va kyuvetaning muayyan qalinligida o’tkaziladi.
|
| |
Mavzu; Qaytmas jarayonlar termodinamikasi Reja qonun to’G’risida umumiy ma‘lumot ikkinchi qonunning asosiy vazifasi

|
Mavzu; Qaytmas jarayonlar termodinamikasi Reja qonun to’G’risida umumiy ma‘lumot ikkinchi qonunning asosiy vazifasi
|
bet | 1/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 21,53 Kb. | | #230584 |
Mavzu; Qaytmas jarayonlar termodinamikasi
Reja
1. QONUN TO’G’RISIDA UMUMIY MA‘LUMOT
2. IKKINCHI QONUNNING ASOSIY VAZIFASI
3. Termodinamikaviy qaytar jarayonlar
4. Xulosa
5. Adabiyotlar
QONUN TO’G’RISIDA UMUMIY MA‘LUMOT
Termodinamikaning birinchi qonuniga muvofiq turli jarayonlarda energiyaning bir turi boshqa turga aylanishi, energiyaning saqlanish qonuni chegarasida ekvivalent qonuniga bo’ysungan holda sodir bo’ladi. Lekin birinchi qonundan foydalanib, ma‘lum jarayonnig ayni sharoitda sodir bo’lish – bo’lmasligi va bu jarayonning davom etish chegarasini oldindan aytib bo’lmaydi. Birinchi qonunga asosan, faqat jarayon sodir bo’lgan taqdirda, energiyaning qaysi turi va qanchasi boshqa tur energiyaning qanchasiga aylanishini aytib berish mumkin, xolos. Kimyo qoidalariga amal qilib yozilgan barcha kimyoviy reaksiyalar amalda sodir bo’lavermaydi. Masalan, ma‘lum sharoitda A+B = S+D reaktsiya o’ngdan chapga yoki chapdan o’ngga boradimi? Bu savolga birinchi qonun javob bera olmaydi. Masalan 3H2 + N2 = 2NH3 ekvimolekulyar nisbatda olingan bo’lsa, reaksiya ikkinchi tomonga borishi mumkin, bu birinchi qonunga zidlik qilmaydi. Agar reaksiya past bosimda va yuqori haroratda o’tkazilsa juda kam miqdorda NH3 hosil bo’ladi, ya‘ni reaksiyaning unumi juda kam bo’ladi. Ikkinchi qonun reaksiyaning unumini oshirish usullari va buning uchun reaksiyani qanday sharoitda olib borish kerakligi nazariy jihatdan ko’rsatib beradi.
Tabiatda shunday jarayonlar borki, ular bir tomonga boradi; birinchi qonunga zid bo’lmasada, teskari tomonga bormaydi. Masalan, eritma o’z – o’zicha hosil bo’ladi, lekin eritmani tashkil etuvchi komponentlarga o’z – o’zicha ajralmaydi. Issiqlik energiyasi faqat issiq jismdan sovuq jismga o’z – o’zicha o’tadi, elektr energiyasi yuqori potensialli joydan past potensialli joyga o’z – o’zicha boradi, suv yuqoridan pastga o’z – o’zicha oqib tushadi. Boshqacha aytganda, energiya intensivlik faktori katta joydan intensivlik faktori kichikroq joyga o’z – o’zicha uzatiladi.
Ikkinchi qonunga ko’ra izolyatsiyalangan sistemalarda o’z – o’zicha boradigan jarayonlar energiyaning yuqori darajadan past darajaga o’tish yo’nalishidagina borishi mumkin va jarayon sistemaning barcha qismlarida energiya tenlashgunga qadar davom etadi. Ikkinchi qonunga shunday ta‘rif berish mumkin: har qanday sistema energiyaning intensivlik omili tenglashadigan muvozanat holatiga kelishga harakat qiladi. Bu qoidani issiqlikka tatbiq etilsa, shunday ifodalash mumkin: issiqlik sovuq jismdan issiq jismga o’z – o’zicha o’tishi mumkin emas. Nima uchun bir jarayon mumkin – u, boshqasi mumkin emas? Jarayonlarni atroflicha, to’liq o’rganishda birinchi qonun yetarli emas, bu esa, yangi qonunga murojaat qilish kerakligini taqozo qiladi. Mana shunday yangi qonun – termodinamikaning ikkinchi qonunidir.
|
| |
Ma’ruza-1 Mavzu: Kompyuter tarmoqlari fanining pridmet va vazifalari. Kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollari

|
Ma’ruza-1 Mavzu: Kompyuter tarmoqlari fanining pridmet va vazifalari. Kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollari
|
bet | 1/11 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #138081 |
Bog'liq 1-маъруза MA’RUZA-1 Kirish. Kompyuter tarmoqlarining tarixi. Kompyuter tarmoqlarining protokollari, ilovalar va texnologiyalar haqida umumiy tushinchalar.
«Kompyuter tarmoqlari» fanidan
Reja: 1. «Kompyuter tarmoqlari» fanining pridmet va vazifalari; 2. Tarmoqlarning tasniflanishi va ularni qo’llash xususiyatlari. 3. Tarmoqning dasturiy ta’minoti; 5. Ma’lumotlarni taqsimlab va qayta ishlash; 1. «Kompyuter tarmoqlari» fanining pridmet va vazifalari. Fanni o’qitishdan maqsad – kompyuter tarmoqlari qanday tuzilganliklari, qanday ishlashi va ishlatilishi, xamda kompyuter tarmoqlarida ishlash jarayonida yuz beradigan nosozliklarni bartaraf etish bo’yicha ko’nikmalarni shakllantirishdir. Fanning vazifasi - zamonaviy kompyuter tarmoqlarining funksional va strukturaviy tuzilishlari, kompyuter tarmoqlarining qurilish asoslari, zamonaviy tarmoq texnologiyalari va ularning ko’rsatgichlari haqidagi bilimlarni berishdan iborat. 2. Tarmoqlarning tasniflanishi va ularni qo’llash xususiyatlari. Xozirda kompyuterlarni qo’llashda ko’pgina foydalanuvchilar uchun yagona axborot makonini ta’riflovchi tarmoqlarni tashkil etish muhim ahamiyatga ega. Buni butun dunyo kompyuter tarmogi hisoblanmish Internet misolida yaqqol ko’rish mumkin. Uzatish kanallari orqali o’zaro bog’langan kompyuterlar majmuiga kompyuterlar tarmog’i deyiladi. Bu tarmoq undan foydalanuvchilarni axborot almashuv vositasi va apparat, dastur xamda axborot tarmog’i resurslaridan jamoa bo’lib foydalanishni ta’minlaydi. Tarmoqlar tasnifi Kompyuter tarmoqlarini ko’pgina belgilar, xususan xududiy ta’minlanishi jixatidan tasniflash mumkin. Bunga ko’ra global, mintakaviy va lokal (maxalliy) tarmoqlar farqlanadi. Global tarmoqlar butun dunyo bo’yicha tarmoqdan foydalanuvchilarni qamrab oladi va ko’pincha bir-biridan 10-15 ming km uzoqlikdagi kompyuter va aloqa tarmoqlari uzellarini birlashtiruvchi aloqa tarmog’i xisoblanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’ruza-1 Mavzu: Kompyuter tarmoqlari fanining pridmet va vazifalari. Kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollari
|
Nur yutilishga asoslangan uslub

|
Nur yutilishga asoslangan uslub
|
bet | 2/31 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #150426 |
Bog'liq Optik Analiz Usullari qullanmaNur yutilishga asoslangan uslub
1. Оptiк uslublаrning umumiy tаvsifi
2. Fotometrik analiz. Elektromagnit nurlarning yutilish qonunlari
3. Nur yutishning аsоsiy qоnuni (Bugеr-Lаmbеrt-Bеr qоnuni)
Оptiк uslublаrning umumiy tаvsifi
Аnаlitiк кimyodа кo’pinchа mоdtsаlаrning judа оz miq-dоrlаri («аsаri»)ni аniqlаsh zаruriyatigа duch кеlinаdi. Mаsаlаn, tоzа mеtаllаr tаrкibidаgi qo’shimchаlаr fоizning mingdаn bir ulushlаri bilаn o’lchаnаdi. Bundаy каm miq-dоrdаgi mоddаlаrni кimyoviy mеtоdlаr bilаn аniqgsаsh mutlаqо mumкin bo’lmаydi, bundаy hоllаrdа аnаlizning оptiк mеtоdlаridаn fоydаyaаnilаdi. Кo’p qo’llаnilаdigаn аbsоrbtsiоn аnаliz hisоblаnib, spекtrоfоtоmеtriya, коlоrimеtriya vа fоtокоlоrimеtriya каbi mеtоdlаr bilаn bаjаrilishi mumкin.
Spекtrоfоtоmеtriya bir jinsli sistеmа tоmоnidаn кo’rinuvchi, ultrаbinаfshа vа infrаqizil mоnохrоmаtiк nurlаrning yutilishini o’lchаshgа аsоslаngаn.
Коlоrimеtriya rаngli eritmаdа pоliхrоmаtiк nurlаrning yutilish dаrаjаsini o’lchаshgа аsоslаngаn. Fоtокоlоrimеtriya tекshirilаdigаn mоdtsаlаr tоmоni-dаn pоliхrоmаtiк nurlаnishning yutilish dаrаjаsini o’lchаshdа fоtоelеmеntlаrdаn fоydаlаnishgа аsоslаngаn. Sistеmа tоmоnidаn mа’lum miqdоrdаgi nur enеrgiyasi yutilgаndа аtоmlаr qo’zg’аlgаn hоlаtgа o’tаdi. Spекtrоfоtоmеtriya vа fоtокоlоrimеtriyadаgi bir jinsli sistеmаdа yutilgаn enеrgiya midоri mоddаning eritmаdаgi коntsеntrаtsiyasigа to’g’ri prоpоrtsiоnаl bоg’lаnishdа bo’lаdi.
Nurning yutilish qоnunlаri (коlоrimеtriya qоnunlаri). Intеnsivligi J0 bo’lgаn nur оqimi eritmаli кyuvеtаgа (idishga) tushgаndа uning bir qismi (intеnsivligi Jr bo’lgаni) кyuvеtаning yuzаsidаn qаytаdi, yanа bir qismi (intеnsivligi Ja bo’lgаni) eritmа tоmоnidаn yutilаdi vа qоlgаn qismi (intеnsivligi Jt) eritmаdаn o’tib кеtаdi. Bu qismlаr оrаsidа quyidаgichа bоg’lаnish bo’lаdi:
J0=Jr+Ja+Jt
Аmаlyyotdа bittа vа аyni кyuvеtаdаn fоydаlаnilgаndа qаytаrilgаn nurning intеnsivligi dоimiy bo’lаdi, bundаn tаshqаri, suvli eritmаlаr bilаn ishlаngаndа, bu qiy-mаt кichiк bo’lаdi vа uni hisоbgа оlmаsа hаm bo’lаdi. Bundа:
|
| |
Nurlanishning to’lqin xossasi

|
Nurlanishning to’lqin xossasi
|
bet | 9/31 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #150426 |
Bog'liq Optik Analiz Usullari qullanmaNurlanishning to’lqin xossasi
Elektromagnit nurlanish to’lqin tarqalishi shaklida qaralganda, uning yo’nalishi elektr va magnit vektorlari ko’rinishida tasvirlanadi. Elektr maydon kuchlanganligining vektori muayyan payt kuchlanganlik qiymatiga mos bo’ladi. Elektr maydon kuchlanganligining vaqt bo’yicha o’zgarish egri chizig’i sinusoidal tuzilishga ega.
Elektr maydonining kuchi moddaning yutish, qaytarish, sindirish va o’tkazish kabi xossalari bilan belgilanadi. To’lqinning har bir navbatdagi maksimumining fazoda olingan nuqta orqali o’tishi uchun zarur bo’lgan vaqt nurlanish davri (T) deb ataladi. Maydonning har bir sekunddagi tebranishlar soni chastota (v) deyiladi: v=l/T, Gs. Shuni ta'kidlash kerakki, chastota manbaga bog’liq bo’lib, nur tarqalayotgan muhitga bog’liq emas. To’lqinning tarqalish tezligi (vi) esa, aksincha, muhit va chastotaga bog’liq (i indeks tezlikning chastotaga bog’liqligini ko’rsatadi). To’lqinning ikkita qo’shni maksimumi yoki minimumi orasidagi masofa to’lqin uzunligi (λ) deyiladi. To’lqin uzunligi, spektrning sohasiga ko’ra, turli birliklarda ifodalanadi. Masalan, rentgen va uzoq ultrabinafsha sohalarda uni angstremlarda (1A=10-10 m), ko’rinadigan va ultrabinafsha sohalarda nanometr (1 nm=10-9 m), infraqizil sohada -mikrometr (1 mkm=10-6 m) tarzida ifodalash qulaydir. To’lqin uzunligining chastotaga ko’paytmasi nurlanish tezligini ifodalaydi vi=vλi. Nurlanishning vakuumdagi tezligi (~3 · 108 m/c) chastotaga bog’liq emas. Demak, vakuumda c=vλ=3·108 m/s. Boshqa muhitlarda elektromagnit nurlanish maydoni muhitdagi elektronlar bilan to’qnashadi, natijada uning tezligi kamayadi. Nurlanishning havodagi tezligi uning vakuumdagi tezligidan atigi 0,03 % kam bo’lganligi uchun amalda vakuumdagi tezlikka teng, deb olinishi mumkin.
Elektromagnit nurlanishni izohlash uchun to’lqin soni (v ) tushunchasi ham ishlatiladi: v=1/λ. To’lqin soni sm birlikda o’lchanadi va u 1 sm masofada joylashadigan to’lqinlar sonini ko’rsatadi. Har qanday nurlanish quvvat va intensivlik bilan tasvirlanadi. Nurlanishning quvvati (W) berilgan yuzaga bir sekundda tushayotgan energiya oqimiga teng. Nurlanishning intensivligi (I) jismning burchak birligiga to’g’ri keladigan quvvatdir.
|
| |
Lyuminessensiyaning kvant va energetik unumlari

Lyuminessensiyaning kvant va energetik unumlari
Lyuminessensiyaning eng muhim qonuniyati qo'zg'atuvchi elektromagnit nurlar intensivligi bilan lyuminessent shu'lalanish intensivligining bog’liqligidir. Lyuminessent nur energiyasining yutilgan nur energiyasiga (Ek) nisbati lyuminessensiyaning energetik unumini:
Be=E1/Ek
Shu'lalanuvchi kvantlar sonining (N) yutilgan kvantlar (Nk) soniga nisbati lyuminessensiyaning kvant unumini:
Bkv=N1/Nk
tashkil etadi. Lyuminessensiyaning energetik va kvant unumlari yutilgan nurning qancha qismi lyuminessent energiyaga aylanganligini ko'rsatadi. Bu qiymatlar o'zaro quyidagicha bogiangan:
Be=E1/Ek=hν1N1/ hνkNk= ν1Bkv/ νk=λ1/λk
S.I.Vavilov lyuminessensiya energetik unumi bilan uni hosil qiluvchi qo'zg'atuvchi nurning to'lqin uzunliklari orasidagi bog'lanishni o'rganib, quyidagi qonunni ta'rifladi: «Yutilish spektrining qisqa to'lqinli qismi ta'siridan lyuminessensiya qo'zg'atganda, uning energetik unumi qo'zg'atuvchi nurning to'lqin uzunligiga mos ravishda o'sadi, so'ngra yutilish spektri to'lqin uzunligining o'sishiga qaramasdan, muayyan spektral oraliqda lyuminessensiya unumi o'zgarmaydi va yutilish hamda chiqarish spejjtrlarining ustma-ust tushish sohasida keskin kamayadi» Shunday qilib, spektrning muayyan sohasida lyuminessensiyaning kvant unumi to'lqin uzunligiga bogiiq emas chizma. Boshqacha qilib aytganda, lyuminessensiya molekulaning energetik pog'onalari to'plamiga bogiiq bo'lib, molekulani qo'zg'atishda aynan qaysi yorug'lik kvantlari qatnashganiga bog'liq emas. Shuning uchun ham, ko'pincha, spektrning katta energiyaga ega bo'lgan ultrabinafsha sohasi ishlatiladi. Bu tabiiyki, energiyaning yorugiikka emas, issiqlikka aylanadigan ulushini ko'paytiradi. Analitik maqsadlarda bu ahamiyatga ega emasligi uchun analizga amalda ta'sir ko'rsatmaydi. Lyuminessensiyaning kvant unumi usulning sezuvchanligini ifodalaydi. Kvant unum qancha katta bo'lsa, usulning sezuvchanligi shuncha yuqori bo'ladi.
Lyuminessensiyaning intensivligi shu'lalanuvchi zarrachalar soniga mutanosibdir:
|
A D A B I Y O T L A R - F. F. Hoshimov

|
F. F. Hoshimov
|
bet | 31/31 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #150426 |
Bog'liq Optik Analiz Usullari qullanmaA D A B I Y O T L A R
Ochildi Fayzullayev “Anatomik kimyo” – “Yangi asr avlodi” nashriyoti 2006- yil
V.P.Vasilyev Anatomik kimyo (Ruschadan A.Toshxo’jayev tarjimasi) – O’zbekiston 1999-yil
N.A.Vasilev Analitik kimyo 1 va 2- qism Toshkеnt «Uzbеkistan» 1999y
Mirkamilova Analitik kimyo 1va 2- qismToshkеt «Ukituvchi» 2000y
Zolotova Yu.A. Doroxova Е.N Fadееva V.I idr.V2 kn Kn1 Osnovo`y analitichеskiе ximii. M.» Vo`sshaya shkola» 1999g
Alеksееv.V.N Sifat analizi (Yarim mikromеtod bilan qilinatigan kimioviy sifat analizi kursi Toshkеnt, Ukituvchi. 1976 y
B.N.Alekseev Miqdoriy analiz, Toshkent 1968 y.
Kreshkov. Osyovi analiticheskoy ximii, Bicshaya shkola 1999y.
|
| |
Yakuniy 
bosqich - Auditing practice in uzbekistan improvement issues

|
Auditing practice in uzbekistan improvement issuesBog'liq 3МЕЛИЕВ.ИYakuniy
bosqich
-
to’plangan dalillarning etarliligini tahlil qilish;
-
to’plangan dalillarni o’rnatilgan tartibga muvofiq shakl va mazmundagi hujjatlar
asosida tasdiqlanganligini o’rganish;
-
aniqlangan kamchiliklar yuzasidan moddiy-javobgar shaxslardan aniqlangan holat
bo’yicha zarur tushuntirishlar olish;
-
to’plangan dalillarni mijozning o’zaro bog’liq taraflari yoki uchinchi shaxslar
ma’lumotlari bilan solishtirish;
- xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy-xo’jalik faoliyatiga ta’sir qiluvchi ichki va tashqi
omillar ta’sirini baholash;
- xo’jalik yurituvchi sub’ektning faoliyatining tashkiliy va tarkibiy tavsifiga oid omillarni
o’rganish;
- mijozning moliyaviy va statistik hisobotlaridagi ko’rsatkichlarning amaldagi birlamchi
hujjatlar ma’lumotlariga mosligi, to’g’riligi va o’z muddatida foydalanuvchilarga taqdim
etilganligini o’rganish va baholash;
-
mijoz moliyaviy hisobotlarida kutilmagan foyda daromad sifatida ko’rsatilmaganligini
o’rganish;
-
mijoz moliyaviy hisobotiga tushuntirishlar va izohlar xatida mijoz faoliyatidagi
kutilmagan holatlarni tavsiflovchi axborotning mazmuni, ularni kelgusidagi natijalarga ta’siri,
moliyaviy ta’sirni baholash yoki bunday baholash o’tkazish mumkin emasligi bo’yicha
axborotlarning ochib berilganligini o’rganish;
-
xo’jalik yurituvchi sub’ekt tomonidan kutilmagan vaziyatlarning oqibatlari va ularning
mijoz moliyaviy natijalariga ta’sirini ob’ektiv baholanganligini o’rganish;
-
mijoz moliyaviy hisobotidagi favqulodda zararlarning mavjudligi va ularni moliyaviy
hisobotlarda majburiyat sifatida to’liq ochib berilganligini o’rganish;
-
to’plangan dalillar asosida oraliq auditorlik ma’lumotnomasini rasmiylashtirish;
- oraliq auditorlik ma’lumotnomalari asosida har bir tekshiruv ob’ekti bo’yicha umumiy
auditorlik ma’lumotnomasini tayyorlash va rasmiylashtirish;
-
rasmiylashtirilgan auditorlik ma’lumotnomalaridagi kamchiliklarni paydo bo’lish
sabablarini tahlil qilish;
-
auditorlik ma’lumotnomalarida aks ettirilgan kamchiliklarni pulda ifodalash va ularni
mijoz moliyaviy natijalariga ta’sirini baholash;
|
| |
Kalit 
so’zlar - Auditing practice in uzbekistan improvement issues

|
Auditing practice in uzbekistan improvement issuesBog'liq 3МЕЛИЕВ.ИKalit
so’zlar.
Auditorlik
tekshiruvlari, auditorlik xizmati, auditor,
auditorlik tashkiloti, auditorlik tekshiruvi
buyurtmachisi,
auditorlik
xulosasi,
auditorlik tekshiruvi natijalari
Key words.
Audit inspections, audit
service, auditor, audit organization, audit
client, audit conclusion, audit results
Kirish
.
Bugungi
kunda
mamlakatimizda
auditorlik
faoliyatining
mustahkam normativ-huquqiy bazasi va
o’ziga xos milliy auditorlik xizmatlari bozori
shakllantirildi, uni rivojlantirish uchun
ta’sirchan iqtisodiy omillar hamda soliq
imtiyozlari
qo’llanilmoqda,
auditorlik
faoliyatini
litsenziyalash
tizimi
jiddiy
ravishda
soddalashtirildi
hamda
erkinlashtirildi.
Amalga
oshirilayotgan
islohotlarning ijobiy natijalariga qaramasdan
“...auditorlik faoliyatining milliy standartlari
umume’tirof
etilgan
xalqaro
audit
standartlariga to’liq mos emas, bu esa xorijiy
investorlarda mahalliy korxonalar moliyaviy
hisobotlarining
haqqoniyliginitushunish
ko’nikmasining
shakllanishini
ta’minlamayapti...” [1]. O’tkazilayotgan
islohotlar natijasida mazkur muammoning
echimi
sifatida
“yirik
davlat
korxonalaridamoliyaviy hisobot tuzish va
audit o’tkazishda xalqaro standartlarni joriy
qilish” [2] kabi muhim vazifalar belgilab
qo’yildi. O’z navbatida, yuqoridagi vazifalar
ijrosini ta’minlashda auditorlik tekshiruvini
rejalashtirish va o’tkazishning amaliy va
uslubiy
jihatlarini
takomillashtirish,
tekshiruvlarda ilg’or xorij tajribasi va
dasturiy vositalardan foydalanish, xalqaro
standartlar asosida tekshiruv natijalarini
hujjatlashtirish, umumlashtirish va baholash
|
| |
Auditing practice in uzbekistan improvement issues

Auditing practice in uzbekistan improvement issues
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/17
Sana
25.05.2024
Hajmi
0,52 Mb.
#253108
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Auditing practice in uzbekistan improvement issues
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Auditing practice in uzbekistan improvement issues - bet 8

Scientific Journal of
“International Finance & Accounting” Issue 4, August 2022. ISSN: 2181-1016
5
1-jadval
O’zbekiston Respublikasi auditorlik faoliyatini me’yoriy tartibga solish
tizimi pog’onalari tarkibi
1
Pog’onala
r soni
Pog’onalar nomi
Pog’ona tarkibiga kiruvchi normativ-huquqiy hujjatlar
I pog’ona
Auditorlik
faoliyati
to’g’risidagi
qonun
O’zbekiston Respublikasining 2021 yil 25 fevraldagi “Auditorlik
faoliyati to’g’risida”gi O’RQ-677-sonQonuni
II
pog’ona
Auditorlik
faoliyatiga doir
qonunosti
hujjatlari
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 4 avgustdagi
“Auditorlarni sertifikatlashtirish tizimini takomillashtirish bo’yicha
qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida”gi PQ-5210-son Qarori,
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 19 sentyabrdagi
“O’zbekiston Respublikasida auditorlik faoliyatini yanada
rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi PQ-3946-son Qarori,
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 11
apreldagi “O’zbekiston Respublikasi hududida qo’llash uchun
auditning xalqaro standartlarini tan olish tartibi to’g’risidagi
nizomni tasdiqlash haqida” 171-son Qarori, O’zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021 yil 5 maydagi “Ichki
audit xizmati xodimlarini tayyorlash tizimini takomillashtirish
chora-tadbirlari to’g’risida”gi 280-son Qarori, 2021 yil 24
sentyabrdagi “Auditorning malaka sertifikatini malaka imtihonini
topshirmasdan berish va muddatini uzaytirish uchun asos
bo’ladigan buxgalterlarning xalqaro sertifikatlari ro’yxatini
tasdiqlash to’g’risida”gi 56-son buyrug’i (AV tomonidan 2021 yil
29 sentyabrda 3321-son bilan ro’yxatga olingan), O’zbekiston
Respublikasi Moliya vazirining 2018 yil 14 noyabrdagi “Auditorlik
tashkilotlari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni
legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy
qirg’in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish
bo’yicha ichki nazorat Qoidalari 145-son buyrug’i (AV tomonidan
2018 yil 15-dekabrda 3101-son bilan ro’yxatga olingan),
O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirining 2013 yil
9-sentyabrdagi 83-son “Auditorlik faoliyati to’g’risidagi ma’lumot
shakli va uni to’ldirish qoidalarini tasdiqlash haqida”gi buyrug’i
(AV tomonidan 2013 yil 9-oktyabrda 2515-son bilan ro’yxatga
olingan)
Tarmoq skanerini tadqiq qilish - Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi...

|
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
bet | 6/10 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #149370 |
Bog'liq Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu Kompyuter tarmo-fayllar.orgTarmoq skanerini tadqiq qilish.
Umumiy tarmoqni inventarizatsiya qilishda IP-skaner bu foydalanuvchining mahalliy tarmog'ida mavjud qurilmalarni topishni osonlashtiradigan ajralmas vositadir. Barcha ma'lumotlar avtomatik ravishda olinadi va mahalliy tarmoqda topilgan kompyuterlar va boshqa qurilmalar haqida batafsil ma'lumot mavjud. IP-qurilma skaneri bir vaqtning o'zida bir nechta muhim vazifalarni bajarishga imkon beradi.
IP tarmoq skaneri juda moslashuvchan va sezgir interfeysga bundan tashqari qo'shimcha ravishda juda ko'p zarur funktsiyalarga ega, oson sozlanadigan parametrlar va yuqori tezlik. Mahalliy tarmoqni skanerlash uchun har qanday dasturning asosiy xususiyatlaridan biri bu tarmoq xavfsizligiga e'tibor berishdir. IP-manzil skaneri foydalanuvchi tarmoqlariga ulangan barcha qurilmalar va ushbu qurilmalardagi ochiq portlar haqida ma'lumot beradi. Muayyan qurilmaning tarmoqqa zararli yoki zararli ekanligini masofadan tekshirishingiz mumkin.
LAN-dagi IP-manzil skanerlari barcha qurilmalarni kuzatishga va tarmoq va ma'lumotlar bazasi xavfsizligiga zararli bo'lishi mumkin bo'lgan shubhali elementlarni yo'q qilishga imkon beradi.Port raqamlari va IP manzillaridan tashqari, o'rnatishdan so'ng darhol skanerlash yordam dasturi qurilmalar haqida barcha mavjud ma'lumotlarni taqdim etishga tayyor. Skanerlash jarayoni 100% avtomatlashtirilgan, sodda va ko'p vaqtni talab qilmaydi. Shu bilan birga, brauzerning rolini hech qachon e'tibordan chetda qoldirmaslik kerak, chunki u tarmoqni raqamli tahdidlardan va har qanday zarardan himoya qiladi.
Siz ba'zi tarmoq elementlarini qo'lda kuzatib borish qiyinligini payqagan bo'lishingiz mumkin. Brauzer ularni qisqa vaqt ichida to'ldirib, ularni izlashni soddalashti radi. U sizning mahalliy tarmog'ingizdagi har qanday xostning aniq IP manzilini beradi.
Tarmoqni skanerlash vositalaridan foydalanib qanday ma'lumotlarni to'plash mumkin? Sichqonchani bosish va mahalliy tarmoqni skanerlash dasturi barcha aniqlangan tarmoq qurilmalari to'g'risida to'liq ma'lumot oladi. Odatda bu quyidagilarni o'z ichiga oladi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
Scientific Journal of - Auditing practice in uzbekistan improvement issues

|
Auditing practice in uzbekistan improvement issuesBog'liq 3МЕЛИЕВ.ИScientific Journal of
“International Finance & Accounting” Issue 4, August 2022. ISSN: 2181-1016
3
kabi masalalar yaxlit tarzda batafsil
o’rganilmaganligi, xususan, auditorlik
tekshiruvini rejalashtirish hamda o’tkazishni
takomillashtirishga
oid
chuqur
ilmiy
tadqiqotlar olib borishni taqozo etmoqda.
Respublikamizda audit bozori barqaror
rivojlanayotgan
so’nggi
yillarda
iqtisodiyotni
modernizatsiyalash
va
diversifikatsiyalash jarayonlariga alohida
e’tibor
berilmoqda.
Zero,
auditorlik
xizmatiga bo’lgan ehtiyoj yildan-yilga oshib
borayapti. Shu bois, O’zbekistonda ushbu
faoliyatni rivojlantirish va xalqaro standartlar
asosida
tashkil
etish
davr
talabiga
aylanmoqda.
Auditorlik
faoliyatining
rivojlanishi va buxgalteriya hisobi tizimini
takomillashtirishning hozirgi bosqichi milliy
va
xalqaro
standartlarning
o’zaro
muvofiqligi masalalarini oldingi o’ringa
chiqardi va ularning dolzarbligi ushbu ikki
standartlar(auditning xalqaro standartlari va
moliyaviy
hisobotning
xalqaro
standartlari)ni amaliyotga joriy etishni
taqozo etdi.
O’zbekiston Respublikasi Moliya
vazirligi
ma’lumotlariga
tayanadigan
bo’lsak, 2021 yilda respublikamizda 96 ta
auditorlik tashkilotlari faoliyat ko’rsatib, ular
tomonidan6344
ta xo’jalik yurituvchi
sub’ektlarda
majburiy
auditorlik
tekshiruvlari o’tkazilgan.Biroq, o’tkazilgan
barcha auditorlik tekshiruvlari amaldagi
auditga oid qonun hujjatlari va auditning
xalqaro standartlari talablariga to’liq mos
holda o’tkazilgan deb bo’lmaydi. Chunki,
respublikamizda
auditning
xalqaro
standartlari me’yorlari barcha auditorlar va
xo’jalik
sub’ektlari
tomonidan
to’liq
o’zlashtirilmaganligi,
qolaversa,
ushbu
sohada auditga oid amaldagi qonunchilikka
kiritilgan qo’shimcha va o’zgartirishlar
auditorlik
faoliyatida
to’liq
joriy
etilmaganligi ushbu jarayonga salbiy ta’sir
etuvchi omillardan sanaladi.
|
| |
WiMAX texnologiyasi ishlash prinsiplari

|
WiMAX texnologiyasi ishlash prinsiplari
|
bet | 9/10 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #149370 |
Bog'liq Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu Kompyuter tarmo-fayllar.orgWiMAX texnologiyasi ishlash prinsiplari: WiMAX sistemasi ikki asosiy qismdan iborat.
WiMAX baza stansiyasi (yuqori qavatli binolar yohud maxsus ustinga o’rnatilishi mumkin).
WiMAX qabul qilgich (qabul qilgichli antenna, PC card yoki tashqi kartalar form faktori asosida).
Baza stansiya hamda foydalanuvchi qabul qilgich qurilmasi oralig’idagi bog’lanish past chastotali diapason (2-11GHz) orqali amalga oshiriladi. Bunday bog’lanish eng yaxshi sharoitlarda 20 Mb/s tezlikda ma’lumot uzatishga imkon beradi va to’g’ridan-to’g’ri signal ko’rishni talab etmaydi.
Shuni yodda tutish lozimki, WiMAX texnologiyasi nafaqat “so’nggi milya”, balki regional tarmoqlar (ofis hamda rayonlar)ni bir biri bilan bog’lashda bemalol qo’llash mumkin.
Qo’shni baza stansiyalari bilan OYCh (o’ta yuqori chastota 10-66 GHz) to’g’ridan-to’g’ri radioaloqa rejimida doimiy bog’lanish o’rnatiladi. Bunday bog’lanishlar 120 Mb/s tezlikda ma’lumot almashish imkonini beradi. Albatta baza stansiyalarining to’g’ridan to’g’ri ko’rish orqaligina bir biri bilan ma’lumot almashinishi bu WiMAX ning minus tomoni. Lekin yuqori qavatli binolarda joy olgan baza stansiyalariga nima ham yuqorida bir-biri bilan bog’lanishga orada to’siq bo’la olardi.
Har bir baza stansiyasi yuqori polosali tezkor bog’lanish orqali (T3 va shunga o’xshash) provayder bilan doimiy bog’lanib turadi. Bu bilan yuklanmani uyali aloqa topologiyasi asosida teng baza stansiyalariga taqsimlash mumkin.
IEEE 802.16 tarmog’i strukturasi odatiy mobil aloqa tarmog’iga o’xshab ketadi. Bu yerda ham baza stansiyalari 50 km radiusda xizmat ko’rsata oladi.
WiMAX texnologiyasi: WiMAX ning ishlash rejimlari.
WiMAX da quyidagi rejimlar mavjud:
|
| |
Natijalar - Auditing practice in uzbekistan improvement issues

|
Auditing practice in uzbekistan improvement issuesBog'liq 3МЕЛИЕВ.И
Natijalar.
Respublikamizda auditorlik
faoliyatining mustahkam normativ-huquqiy
bazasini yaratish maqsadida ko’plab qonun
hujjatlari
yaratilganligiga
qaramasdan
hanuzgacha auditorlik kasbining ayrim
jihatlarini jumladan, auditorlik kasbining
axloqiy
me’yorlarini tartibga soluvchi
davlatning qonun chiqaruvchi yoki ijro
etuvchi organlari tomonidan tasdiqlangan
biror
rasmiy
me’yoriy hujjat ishlab
chiqilmagan. Bu borada faqatgina 2005 yil
26-avgustda O’zbekiston buxgalterlar va
auditorlar
milliy
assotsiatsiyasi
va
O’zbekiston auditorlar palatasi tomonidan
tavsiya
xarakteridagi
“O’zbekiston
auditorlarning
kasbga
oid
axloq
Kodeksi”ishlab
chiqilgan.
Respublika
auditorlik tashkilotlarida o’tkazilgan tahlillar
natijasida
amaliyotda
mazkur
Kodeks
tavsiyaviy
xarakterga
ega
ekanligi,
Kodeksda axloqiy me’yorlar mohiyati to’liq
ochib berilmaganligi va uni davlat organlari
tomonidan qat’iy rioya etiluvchi hujjat
sifatida tasdiqlanmaganligi sababli ushbu
Kodeksga
amaliyotda
etarlicha
rioya
etilmayapi.
Bizningcha,
auditorlarning
kasbga oid hulq-atvor me’yorlarini tartibga
soluvchi davlatning qonun chiqaruvchi yoki
ijro etuvchi organlari tomonidan rasmiy
tasdiqlangan muayyan normativ-huquqiy
hujjat ishlab chiqish zarur, deb hisoblaymiz.
Bu borada fikrimizcha, Amerika qasamyod
qilgan buxgalterlar instituti(AICPA)ning
“Kasbiy
etika
asoslari”
nomli
kontseptsiyasidan
foydalangan
holda
takomillashgan O’zbekiston auditorlarining
kasbga oid axloq Kodeksini ham ishlab
chiqish zarur deb hisoblaymiz. Bugungi
O’zbekiston
amaliyotida
auditorlik
faoliyatini me’yoriy tartibga solish tizimi
quyidagi to’rt pog’onalardan iborat bo’lib,
mazkur
pog’onalar
tarkibi
quyidagi
1-jadvalda keltirilgan.
|
| |
Regional simsiz tarmoqlar - Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi...

|
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
bet | 8/10 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #149370 |
Bog'liq Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu Kompyuter tarmo-fayllar.orgRegional simsiz tarmoqlar.
Ethernet texnologiyasi. Local tarmoq texnologiyasining eng keng tarqalgan turi bo’lib, 10 Mbit/s, 100 Mbit/s (Fast Ethernet), 1 Gbit/s hattoki 10 Gbit/s tezlik bilan ulanib turish imkoniyatiga egadir. Ethernetning yutug‘i tarmoq strukturasi tanlanishidagi qulayligidir. Ammo ushbu texnologiya kamchiligi, bu uning ma’lum masofadagina ishlay olishidir. Agarda vitaya para kabelini oladigan bo’lsak, u holda tarmoq masofasi 100 metrdan oshmasligi aniq. Uzaytirish uchun esa har 100 metrda qurilma qo’yishga to’g’ri keladi yoki optik toladan foydalanish zarur. Lekin qo’shni binolarni 1 tarmoqda jamlash uchun bu juda qiyin hamda qimmatga tushishi mumkin.
Wi-Fi texnologiyasi orqali ma’lumot uzatish. Ushbu texnologiya Wi-Fi (802.11a/b/g/n standartida) ishlab, bino ichida 45 metr uzoqlikda, 100 metr ochiq joyda bemalol katta tezlikda stabil tarmoqqa ulanish imkonini beradi. Lekin katta hududda sifatli tezlikni ta’minlash uchun esa juda ham ko’p Wi-Fi nuqtalari o’rnatilishi lozim bo’ladi. Bu esa texnologiyaga bo’lgan harajatni oshishiga olib keladi. Muammolardan yana biri shuki, abonent, yani foydalanuvchini bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga ko’chganida, ma’lumot almashinish hamda ulanishda to’xtovlar vujudga kelishidir.
Yuqorida ko’rib chiqilgan tarmoq texnologiyalari bugungi kunda qo’yilayotgan yuqori o’tkazuvchanlik, ishonchlilik hamda mobillik darajalarini o’zida qizman yohud to’liq aks ettira olgani bilan, narh bo’yicha bugungi operatorlarga to’g’ri kelmaydi. Aynan ushbu muammoni simsiz texnologiyaning yangi avlodi bo’lmish IEEE 802.16 standartli WiMAX (Worldwide Interoperability for Microwave Access) texnologiyasi hal qilishi mumkin.
WiMAX texnologiyasi: WiMAX maqsadi, vazifasi hamda imkoniyati.
WiMAX texnologiyasini rivoji hamda ko’tarilishi uchun 1999 yili IEEE 802.16 bazasi qoshida WiMAX-forum tashkil qilingan edi. Forumga Nokia, Harris Corporation, Ensemble, Crosspan hamda Aperto kabi mashhur kompaniyalar qo’shilishgan. 2005 yil may oyiga kelib ushbu forumda 230dan ortiq qatnashchilarni birlashtirgan. O’sha yiliyoq WSIS (World Summit on Information Society) tomonidan WiMAX texnologiyasiga quyidagi maqsad va vazifalarni qo’ygan.
WiMAX yordamida kichik qishloqlar, uzoq regionlarda information hamda kommunikatsion texnologiyalarni rivojlantirish (ko’pgina chekka hududlarda telefon hamda kabel tarmoqlarning umuman mavjud emasligini hisobga olgan holda).
WiMAX yordamida yer sharining yarim aholisini information hamda kommunikatsion texnologiyalarga yo’lni ochish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
Lokal tarmoqlar- - Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan...

|
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
bet | 3/10 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #149370 |
Bog'liq Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu Kompyuter tarmo-fayllar.orgLokal tarmoqlar- (LAN– Local Area Network);
Mintaqaviy tarmoqlar- ( MAN–Metropolitan Area Network);
Global tarmoqlar- (WAN– Wide Area Network);
Lokal kompyuter tarmog'i uncha katta bo'lmagan xudud chegarasida joylashgan abonentlarni birlashtiradi. Masalan, korxonalar, tashkilotlar, firmalar, banklar, ofislar miqyosidagi komppyuterlarni o'zaro birlashtiruvchi tarmoqlar lokal kompyuter tarmog'i turkumiga kiradi. Hozirgi vaqtda lokal hisoblash tarmoqlari abonentlarining xududiy joylashuvi bo'yicha qat`iy cheklashlar yo‘q.
Mintaqaviy kompyuter tarmog'i bir-biridan ancha uzoq masofada joylashgan komppyuterlarni va lokal kompyuter tarmoqlarini o'zaro bog'laydi. U katta shaxar, iqtisodiy mintaqa va alohida mamlakat doirasidagi abonentlarni o'z ichiga olishi mumkin. Odatda, mintaqaviy hisoblash tarmog'i abonentlari o'rtasida masofa o'nlab, yuzlab kilometrni etadi.
Global kompyuter tarmoqlari turli mamlakatlar yoki kit`alarda joylashgan abonentlarni birlashtiradi. Mazkur tarmoq abonentlar o'rtasidagi aloqa telefon, radio aloqa va kosmos aloqa tizimi negizida amalga oshiriladi.
Tarmoq miqyosi (o’ljami)
Ishlab chiqarih, tashkilot miqyosi (масштаби) bo’yicha tarmoqlar
quyidacha farqlanadi:
Bo’limlar tamog’i (сети отделов);
Kampuslar tarmog’i (сети кампусов);
Tashkilot, kompaniya tarmoqlari (корпоративные сети).
Boshqarish usullari bo’yicha tarmoqlar quyidagicha bo’lishi mumkin:
“Mijoz – server” tarmoqlari (Клиент–сервер);
Mijoz– bu tarmoqqa so’rovlar beruvchi (kompyuter yoki dastur) ob`ektdir. Yoki boshqacha aytganda Mijoz- bu tarmoqni abonenti bo‘lib, faqat tarmoq resurslaridan foydalanadi, ya`ni tarmoq unga xizmat qiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu : Kompyuter tarmoqlarining arxitekturasi Ishdan maqsad : Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi bilan tanishish. Reja
|
Munozara - Auditing practice in uzbekistan improvement issues

|
Auditing practice in uzbekistan improvement issuesBog'liq 3МЕЛИЕВ.ИMunozara.
Auditorlik tekshiruvini
o’tkazish uslubiyatining nazariy hamda
uslubiy
asoslarini
yaratish
va
uni
takomillashtirish bo’yicha asosan xorijlik
iqtisodchi olimlar ilmiy tadqiqotlar olib
borishgan.
Ular
jumlasiga
E.A.Arens,
Dj.K.Lobbek,
A.D.Sheremet
va
V.P.Suytslarni
kiritish
mumkin.
Respublikamiz
iqtisodchi
olimlari
tomonidan esa, bu masalalar yaratilgan
darslik,
monografiya
va
o’quv
qo’llanmalarda, shuningdek, e’lon qilingan
ilmiy maqola va tezislarda faqat auditorlik
faoliyatini tashkil etishning nazariy jihatlari
o’rganilgan. Masalan, R.D.Dusmuratov,
N.F.Karimov,
Z.T.Mamatov,
M.M.To’laxo’jaeva,
I.N.Qo’ziev,
B.Q.Hamdamov
va
I.I.Melievlarning
asarlarida
auditorlik
tekshiruvini
rejalashtirish
va
o’tkazishning nazariy
asoslarini
rivojlantirish
muammolari
o’rganilgan [3-8].
Xususan, moliyaviy hisobot auditi
bo’yicha olib borilgan ko’plab tadqiqotlarda
uni o’tkazish bosqichlariga to’xtalib o’tilgan.
Biroq ko’plab tadqiqotlarda faqatgina audit
o’tkazish bosqichlarining nomi keltirilib,
uning tarkibi atroflicha yoritilmagan. Yana
bir iqtisodchi olim N.Xajimuratov o’z ilmiy
asarlarida “moliyaviy hisobot auditini to’rt
bosqichda ya’ni “rejalashtirish, ichki nazorat
tizimiga baho berish, moliyaviy hisobot
moddalarini tekshirish va moliyaviy hisobot
auditini
yakunlash”
nomli
bosqichlar”
asosida
amalga
oshirish
maqsadga
muvofiqligini ta’kidlagan [9].
Ta’kidlash
joizki,
yuqoridagi
iqtisodchi olimlarning ilmiy asarlarida aynan
auditorlik tekshiruvini o’tkazish uslubiyatini
o’rganishga keng e’tibor qaratilmagan
hamda
amaldagi
normativ-huquqiy
hujjatlarning
iqtisodiyotni
modernizatsiyalash va diversifikatsiyalash
sharoitiga muvofiq o’zgarib borishi mazkur
sohada chuqur ilmiy izlanishlar olib borish
lozimligidan
dalolat
beradi.
Ammo,
auditoplik
tashkilotlapida
tekshiruvlarni
amalga oshipish, auditoplik tekshiruvlarni
|
| |
Elektr himoya vositalarining turlari, ularga qo’yiladigan talablar va foydalanish qoidalari elektr himoya vositalari. Umumiy talablar

|
Elektr himoya vositalarining turlari, ularga qo’yiladigan talablar va foydalanish qoidalari elektr himoya vositalari. Umumiy talablar
|
bet | 1/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 20,67 Kb. | | #155525 |
Bog'liq ELEKTR HIMOYA VOSITALARINING TURLARI
ELEKTR HIMOYA VOSITALARINING TURLARI, ULARGA QO’YILADIGAN TALABLAR VA FOYDALANISH QOIDALARI
Elektr himoya vositalari. Umumiy talablar
1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr uskunalarida ishlatiladigan himoya vositalarining izolyatsiyalovchi qismi, dastak tomonidan elektr izolyatsiyalovchi materialdan tayyorlangan ajratgich halqa yoki tirgovich bilan ajratiladi.
Ajratgich halqaning tashqi diametri, dastakning tashqi diametridan kamida 10 mm ga ortiq bo‗lishi kerak. Izolyatsiyalovchi qism bilan dastak chegarasini, faqat bo‗yoq bilan ajratib qo‗yish man qilinadi. Ajratgich halqa esa, izolyatsiyalovchi qismning bir bo‗lagi hisoblanadi.
1000 V kuchlanishgacha bo‗lgan elektr uskunalarida ishlatiladigan himoya vositalaridagi tirgovichning balandligi texnik shartlarda keltirilgan talablarga mos kelishi lozim. Himoya vositalarini ishlatish jarayonida ularning ajratgich halqa yoki tirgovichni tashqarisidagi izolyatsiyalovchi qismiga tegish man qilinadi.
Elektr izolyatsiyalovchi trubkadan tayyorlangan himoya vositalari konstruksiyasida, trubka ichiga chang va suv kirishiga qarshi chora ko‗rilgan bo‗lishi zarur. Ushbu talab izolyatsiyalovchi chang tortuvchi shtangalarga taalluqli emas.
Shtanga va kuchlanish ko‗rsatgichlarining konstruksiyasi va ishchi qismining o‗lchamlari, uskunalarning fazalari orasida, hamda ularni yerga ulangan qismiga nisbatan tutashuviga imkon bermasligi lozim.
Izolyatsiyalovchi himoya vositalarining laklangan yuzasida buzilgan yoki boshqa nosozliklar aniqlangan taqdirda, ularni ishlatish man qilinadi.
1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr uskunalarida izolyatsiyalovchi shtangalarni (o‗lchov shtangalaridan tashqari) yerga ulash uchun, izolyatsiyalarni changdan tozalash uchun izolyatsiyalovchi qisqichlar, elektr o‗lchovchi va kuchlanish ko‗rsatgichlarini ishlatish jarayonida, dielektrik qo‗lqopdan foydalanish zarur. O‗lchov shtangalari bilan ishlaganda dielektrik qo‗lqopdan foydalanish zarur
emas.
Dielektrik himoya vositalari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektr himoya vositalarining turlari, ularga qo’yiladigan talablar va foydalanish qoidalari elektr himoya vositalari. Umumiy talablar
|
Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi

|
Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi
|
bet | 2/10 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #149370 |
Bog'liq Guruh Zaripov Niozmiddin Amaliyot ishi 2 Mavzu Kompyuter tarmo-fayllar.orgKompyuter tarmoqlari arxitekturasi.
Kompyuter tarmog’i (Computer NetWork, net–tarmoq va work–ish) – bu kompyuterlar o’rtasida axborotlar almashinuvi tizimidir.Yoki boshqacha qilib aytsak: Kompyuter tarmog`i – bu ikkita yoki undan ko‘proq kompyuterlarning va boshqa qurilmalarning bir biriga kabellar bilan ulanishidan hosil bo‘ladigan tarmoqdir.
Kompyuter (hisoblash) tarmog'i– aloqa kanallari yordamida ma`lumotlarni tarmoqlangan qayta ishlashning yagona tizimiga ulangan kompyuterlar va terminallar to'plami bo'lib, u ko'p mashinali birlashmaning eng yuqori shaklidir.Kompyuter tarmog'i "tarmoq abonenti", "stansiya" va "fizik uzatish muhiti" kabi tarkibiy qismlardan tashkil topgan bo’ladi.
Tarmoq abonenti tarmoqda axborotni yuzaga keltiruvchi yoki uni istemol qiluvchi ob`ektdir.
Stansiya– axborot uzatish va qabul qilish bilan bog’liq vazifalarni bajaruvchi ob`ektdir. Alohida kompyuterlar, kompyuter majmualari, terminallar, sanoat robotlari, programmaviy boshqaruvli dastgohlar va shu kabilar tarmoq abonentlari bo'lishlari mumkin va xar bir abonent stansiyaga ulanadi.Abonent va stansiya birgalikda "abonent tizimi“ deb ataladi. Abonentlarning o'zaro aloqasini tashkil etish uchun fizik uzatish muhiti mavjud bo'lishi kerak.
Fizik uzatish muhiti– elektr, radio yoki boshqa signallar yordamida amalga oshiriladigan aloqa kanali va ma`lumotlarni uzatish, qabul qilish qurilmalaridir. Fizik uzatish muhiti negizida abonent tizimlari o'rtasida axborot uzatishni ta`minlovchi kommunikasion tarmoq tashkil etiladi. Bunday yondashuv har qanday komppyuter tarmog'ini abonent tizimlari va kommunikasion tarmok yig'indisi sifatida ko'rish imkonini beradi.
Kompyuter tarmoqlari quyidagi belgilari bo’yicha klassifikatsiyalanadi:
Geografik (xududiy) joylashuvi bo’yicha;
Ishlab chiqarish bo’limlarining miqyosi bo’yicha;
Boshqarish usuli bo’yicha;
Axborotni uzatish tezligi bo’yicha;
Aloqa (ulanish) topologiyasi tuzilishi bo’yicha.
Abonent tizimlarining xududiy joylashuviga qarab kompyuter tarmoqlarini uchta asosiy turkumga ajratish mumkin:
|
| |