nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-MAVZU: BIOSFERA HAQIDA VERNADSKIY TA’LIMOTI. NOOSFERA

|
-MAVZU: BIOSFERA HAQIDA VERNADSKIY TA’LIMOTI. NOOSFERA
|
bet | 6/10 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #100717 |
Bog'liq Ekologik madaniyat Мустақил таълим savolnoma18-MAVZU: BIOSFERA HAQIDA VERNADSKIY TA’LIMOTI. NOOSFERA
Atamalar raqamini ularning ta’rifi bilan juftlang.
1
|
Ekologiya
|
A
|
Ekologiya bir-biri bilanо‘zaro bog‘liq organizmlar va ularning ekologik muhit munosabati yoki organizmlar guruhining muhitga yoki tirik organimlar bir-biri va yashash muhiti bilanо‘zaro munosabatlari haqidagi fandir.
|
2
|
Biosenoz
|
B
|
Biosenoz – bu tirik organizmlar guruhlari bо‘lib, ular turlar tarkibiga va ular bir-birlariga bog‘liq, aniq makonni egallaydi.
|
3
|
Ekosistema
|
S
|
Ekosistema ekologiyaning asosiy funksional birligi bо‘lib, unga tirik organizmlar va muhit omillari kabi komponentlar kiradi, ular bir-biriga ta’sir qiladi.
|
4
|
Biosfera
|
D
|
Biosfera (yunoncha “bio”- hayot, “sfera”- shar) haqidagi ta’limot
|
5
|
Sinekologiya
|
E
|
Sinekologiya (“sin”-yunoncha sо‘z bо‘lib, uning birgalikda). Biogeosenolar tuzilishi va xossalarini ayrim о‘simlik va hayvonturlarining о‘zaro aloqalarini hamda ularning tashqi muhit bilanmunosabatlarini о‘rganadi.
|
6
|
Autekologiya
|
F
|
Autekologiya (“autos-yunoncha sо‘z bо‘lib, “о‘zi” deganma’noni bildiradi) ayrim turlarning ular yashab turganmuhit bilanmunosabatlarini, turlarning qanday muhitga kо‘proq va uzviy moslashganini yoritadi.
|
7
|
Populyatsion ekologiya
|
J
|
Populyatsion ekologiya (“populyasion” fransuzcha sо‘z bо‘lib, “aholi” deganma’noni bildiradi) populyasionlarning tuzilishi va dinamikasini о‘rganadi, ma’lum sharoitlarda turli organizmlar sonini о‘zgarishi sabablarini tekshiradi
|
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI
|
bet | 10/10 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #100717 |
Bog'liq Ekologik madaniyat Мустақил таълим savolnomaFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI
1. Xo‘janazarov O‘.E, Yakubjonova Sh.T. Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish. – T. “Barkamol fayz media”, 2018.
2. To‘xtayev A. Ekologiya. – T.: O‘qituvchi, 1998.
3. Haydarova H, Bahodirova Z, Yakubjonova Sh. Ekologiya o’qitish metodikasi. – T. Iqtisod-moliya, 2009.
4. Yakubjonova Sh.T va boshqalar. Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish (laboratoriya va amaliy mashg’lotlar). – T.: “Navro‘z”, 2016.
5. Yakubjonova Sh.T, Rajabov F.T. Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish (amaliy mashg‘ulotlar uchun uslubiy qo‘llanma). – T.: ”PRINT 25”, 2016.
6. Avazov Sh., Saydamatov F. Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi.- T.: «ILM ZIYO», 2017.
7. O‘zbekiston Respublikasi “Qizil kitobi” 1-2 jilt. Chinor-ENK. 2019-yil
|
| |
Saraton (oʻpka saratoni) - Havo muhitining changlanganligi va uning odamga taʻsiri

|
Havo muhitining changlanganligi va uning odamga taʻsiri
|
bet | 4/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 91,18 Kb. | | #229468 |
Bog'liq BOTIROVSaraton (oʻpka saratoni)[tahrir | manbasini tahrirlash]
PM2.5 havo ifloslanishiga himoyalanmagan tarzda taʼsir qilish kuniga bir nechta sigaret chekish bilan teng boʻlishi mumkin va[120] saraton xavfini oshirishi mumkin, bu asosan atrof-muhit omillarining natijasidir.[121]
2007-yilda atrof-muhit havosining ifloslanishi saraton kasalligi uchun xavf omili ekanligi haqidagi dalillarni koʻrib chiqish PM2.5 (nozik zarrachalar) ning uzoq muddatli taʼsir qilishi tasodifiy boʻlmagan oʻlimning umumiy xavfini har yili 6 % ga oshiradi degan xulosaga kelish uchun aniq maʼlumotlarni topgan. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, tirbandlikka yaqin joyda yashash oʻpka saratoni, yurak-qon tomir kasalliklari ushbu natijaning yuqori xavfi bilan bogʻliq.
Buyrak kasalligi[tahrir | manbasini tahrirlash]
2021-yilda 2001-2016-yillar davomida 163 197 nafar Tayvan aholisini oʻrganish natijasida PM2.5 kontsentratsiyasining har 5 mkg /m 3 ga kamayishi surunkali buyrak kasalligi rivojlanish xavfini 25 foizga kamaytirishi bilan bogʻliqligini taxmin qildi.[122] 10 997 aterosklerozli bemorlar ishtirok etgan akkord tadqiqotiga koʻra, yuqori PM 2,5 taʼsiri albuminuriyaning kuchayishi bilan bogʻliq.[123]
Markaziy asab tizimi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Havoning ifloslanishi markaziy asab tizimiga ham taʼsir qilishi haqida maʼlumotlar toʻplanib bormoqda.[124]
Havoning ifloslanishi 50 yoshdan oshgan odamlarda demans xavfini oshiradi.[125] Ichki havoning ifloslanishi bolalalarda kognitiv funktsiya va neyrorivojlanishga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.[126] Prenatal taʼsir neyrorivojlanishga ham taʼsir qilishi mumkin.[127] Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, havoning ifloslanishi turli xil rivojlanish nuqsonlari, oksidlovchi stress va neyro-yallig'lanish bilan bogʻliq va u Altsgeymer kasalligi va Parkinson kasalligiga olib keladi.[128]
Sichqonlarni oʻrganishda havo ifloslanishi urgʻochilarga qaraganda erkaklarga koʻproq salbiy taʼsir koʻrsatgan.[129]
Bolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]
Hindistonning Nyu-Dehli kabi shaharlarida bolalar salomatligini taʼminlash boʻyicha himoya choralari koʻrilmoqda, bu yerda avtobuslar smogni yoʻqotish uchun siqilgan tabiiy gazdan foydalanadi.[130] Yaqinda Yevropada oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, oʻta nozik zarrachalarning taʼsiri bolalarda qon bosimini oshirishi mumkin.[131] JSSTning 2018-yilgi hisobotiga koʻra, ifloslangan havo 15 yoshgacha boʻlgan millionlab bolalarning zaharlanishiga olib kelgan va bu har yili olti yuz mingga yaqin bolalarning hayotiga zomin boʻladi.[132]
|
| |
-MAVZU: MUHITGA ORGANIZMLARNING MOSLASHISHI

|
-MAVZU: MUHITGA ORGANIZMLARNING MOSLASHISHI
|
bet | 3/10 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #100717 |
Bog'liq Ekologik madaniyat Мустақил таълим savolnoma9-MAVZU: MUHITGA ORGANIZMLARNING MOSLASHISHI
Adabiyotlardan foydalanib quyidagi jadvalni tо‘ldiring:
10-MAVZU. SUV MUHITIGA ORGANIZMLARNING MOSLASHISHI
Topshiriqlarni bajaring
1. Gidrofitlar (A), mezofitlar (B), kserofitlar (C)ga xos xususiyatlarni aniqlang va jadvalning “javobi” qismiga yozing.
1) о‘rtacha namlikka moslashgan
|
2) barglari metamorfozlashgan
|
3) yozgi tinimga о‘tadi
|
4) mexanik tо‘qimasi kuchsiz rivojlangan
|
5) barglari yirik-yirik
|
6) ildiz sistemasi kuchsiz taraqqiy etgan
|
7) barglari qirqilgan, tuklar bilan qoplangan
|
8 ) vegetatsiya davri qisqa
|
9) vegetativ organlari shilliq bilan qoplangan
|
10) yarmi suvda yarmi quruqlikda joylashgan
|
11) vaqti-vaqti bilan suv talab qiladi
|
12) ildizi uzun bо‘lib, yerning chuqur qatlamidan suv oladi
|
javobi
|
A-
|
B-
|
S-
|
11-MAVZU: ORGANIZMLARNING MUHITGA MOSLASHUVI
Tо‘g‘ri fikrlarni aniqlang. Jadvalga “ha” yoki “yo’q” sо‘zdarini yozing.
Abiotik omillarga quyidagi guruhlar kiradi.
A. Iqlim, yorug‘lik, harorat, havo, namlik (har xil shakllardagi yog‘ingarchiliklar, tuproqning namligi, havoning namligi, qor qoplami);
B. Edafik (yoki tuproq. gurunt) - tuproqning mexanik va kimyoviy tarkibi, tuproqlarning fizik xossalari.
C. Moslanuvchanlik-organizmlarning biror bir muhitga yoki sharoitga moslashishi
D. Topografik (yoki orografik)-relyef sharoiti.
E. О‘zgaruvchanlik –bir turga kiruvchi organizmlar о‘rtasidagi farqlar.
F. Yorug‘lik, harorat, havo, namlik
G. Tuproqning mexanik va kimyoviy tarkibi, tuproqlarning fizik xossalari
Javob:
12-MAVZU: TUPROQ MUHITIGA ORGANIZMLARNING MOSLASHISHI
FSMU texnologiyasi
Savol
|
Tuproqning pestitsidlar bilan ifloslanishi
|
F-fikringizni bayon eting
|
|
S-Fikringiz bayoniga sabab kо‘rsating
|
|
M-kо‘rsatilgan sababingizni isbotlovchi dalil keltiring
|
|
U- fikringizni umumlashtiring
|
|
13-MAVZU: TIRIK ORGANIZMLARNING HAYOTIY SHAKLLARI.
T.A.Rabotnov о‘simliklar jamoasidagi о‘simliklar hayotini yoshi bo‘yicha quyidagi asosiy davrlarga bо‘lingan tariflari bilan juftlang.
№
|
Tarifi
|
№
|
Atamalar
|
1
|
О‘simliklarning yoshi kattalashgan sari generativ kо‘payish xususiyatini yo’qotadi, shundan boshlab о‘simlikning qarish davri kuzatiladi.
|
A
|
Latent davri.
|
2
|
О‘simlik hayotida sporalar yoki urug‘lar bilan kо‘payishning boshlanishi bilan tavsiflanadi.
|
V
|
Virginil davri.
|
3
|
Bunda о‘simlik spora, urug‘ yoki mevalar hosilda tinim davrida uchraydi. Tinim davri har xil о‘simliklarda har xil davom etadi. Qulay sharoyt vujudga kelishi bilan о‘nib chiqadi. Terakning urug‘i hayotchanligini 3-4 kundan to 3 haftagacha saqlay oladi, bazi bir begona о‘t о‘simliklar esa urug‘ining hayotchanligini bir necha о‘n yillab saqlay oladi.
|
S
|
Generativ davr.
|
4
|
Bu davrda о‘simlikning nihollik, yosh о‘simliklar va voyaga yetgan holatidir. Nihollar yosh о‘simliklardan urug‘palla barglarining bо‘lishi bilan farqlanadi.
|
|
|
| |
Asosiy sabablar - Havo muhitining changlanganligi va uning odamga taʻsiri

|
Havo muhitining changlanganligi va uning odamga taʻsiri
|
bet | 3/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 91,18 Kb. | | #229468 |
Bog'liq BOTIROVAsosiy sabablar[tahrir | manbasini tahrirlash]
G20 (katta yigirmatalik) davlatlari oʻrtasidagi transchegaraviy ifloslanishga asoslangan munosabatlarni PM 2.5 bilan bogʻliq erta vafotlar soni boʻyicha taqqoslash.[106]
Havoning ifloslanishiga eng katta sabab qazib olinadigan yoqilgʻining yonishi natijasida hosil boʻladi (asosan avtomobillarni ishlab chiqarish va ulardan foydalanish, elektr energiyasini ishlab chiqarish va isitish).[107] Greenpeace tomonidan oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatadiki, dunyo boʻylab har yili 4,5 million erta oʻlim yuqori emissiyali elektr stantsiyalari va avtomobil chiqindilari chiqaradigan ifloslantiruvchi moddalar tufayli sodir boʻladi.[108]
Birlamchi mexanizmlar[tahrir | manbasini tahrirlash]
JSST hisob-kitoblariga koʻra, 2016-yilda tashqi havoning ifloslanishi bilan bogʻliq erta oʻlimlarning 58 foizi yurak kasalligi va insult tufayli sodir boʻlgan.[109] Havoning ifloslanishini yurak-qon tomir oʻlimining ortishi bilan bogʻlaydigan mexanizmlar noaniq, ammo ehtimol ila oʻpka va tizimli yalligʻlanishni oʻz ichiga oladi.[110]
Bugungi kundagi yillik oʻlimlar[tahrir | manbasini tahrirlash]
Buyuk Britaniya va AQSh universitetlari olimlari tomonidan olib borilgan tadqiqot qazib olinadigan yoqilgʻining yonishi natijasida hosil boʻlgan havo ifloslanishi bilan bogʻliq oʻlim soni 2021-yilda 10,4 million, 2012-yilda 8,7 million va 2018-yilda 5 million boʻlib, oldingi hisob-kitoblarga qaraganda ancha yuqori degan xulosaga kelgan.[111][112] JSST maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab har 8 oʻlimdan 1 tasi havoning ifloslanishi tufayli yuzaga keladi.[113]
Yurak-qon tomir kasalligi[tahrir | manbasini tahrirlash]
2007-yildagi dalillarni koʻrib chiqish shuni koʻrsatdiki, atrof-muhit havosining ifloslanishi yurak-qon tomir kasalliklari tufayli oʻlimning ortishi bilan bogʻliq boʻlgan xavf omilidir.
Havoning ifloslanishi, ifloslantiruvchi moddalar darajasi eng yuqori boʻlgan rivojlanayotgan mamlakatlarda insult uchun xavf omili sifatida paydo boʻlgan.[114] 2007-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, ayollarda havo ifloslanishi gemorragik emas, balki ishemik insult bilan bogʻliq.[115]
Oʻpka kasalligi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, astma[116] va surunkali obstruktiv o'pka kasalligi (KOAH)[117] rivojlanish xavfining ortishi transport bilan bogʻliq havo ifloslanishiga taʼsir qiladi. KOAH surunkali bronxit va amfizem kabi kasalliklarni oʻz ichiga oladi.[118] Havoning ifloslanishidan kelib chiqqan oʻpka kasalliklari xavfi quyidagi odamlar guruhlari uchun eng yuqori sanaladi: chaqaloqlar va yosh bolalar, ularning normal nafas olishi kattaroq bolalar va kattalarnikiga qaraganda tezroq; qariyalar; tashqarida ishlaydigan yoki koʻp vaqtini tashqarida oʻtkazadiganlar; va yurak hamda oʻpka kasalligiga chalinganlar.[119]
|
| |
Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti matematika va umumiqtisodiy fanlar kafedrasi fan.: Axborot texnologiyalarini sohada qo

|
Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti matematika va umumiqtisodiy fanlar kafedrasi fan.: Axborot texnologiyalarini sohada qo
|
bet | 1/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #229287 |
Bog'liq 1-mavzu. Kirish 2024 sirtqi
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA OʻRTA MAXSUSU TAʻLIM VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT SHARQSHUNOSLIK UNIVERSITETI
MATEMATIKA VA UMUMIQTISODIY FANLAR KAFEDRASI
FAN.: AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI SOHADA QO‘LLASH
Toshkent 2024
Ta’lim yo‘nalishlari:
|
Barcha ta’lim yo‘nalishlari
|
“Axborot texnologiyalarini sohada qo‘llash”.
Fan 2-semester o‘qitiladi: ma’ruza: 4 soat, amaliy 12 soat, mustaqil ta’lim: 104 soat.
Kredit - 4
1-mavzu. Kirish. Axborot texnologiyalaring apparat va dasturiy ta’minoti.
Foydalanilgan adabiyotlar: 1. B.Wiliams, S. Sawer Using Information Technology: a practical introductino to computers and communacations McGraw Hill Education (India) Private Limited; 6 edition. 606 pt. 2011. 2. Аюпов Р.Х. Информатика ва ахборот технологиялари. Ўқув қўлланма.Тошкент. ТМИ.2013. - 650 бет. 3. Axborot jarayonlari va tizimlarini matematik modellashtirish. UMK. Toshkent 2022. Reja: - Kirish.
- Axborot tushunchasi.
- Axborotning xossalari.
- Komputerning asosiy va qo‘shimcha qurilmalari.
- Komputerning dasturiy ta’minoti.
Mavzuning maqsadi: Talabalarga fanning maqsadi,vazifalari haqida tushuncha berish hamda kompyuterning asosiy vazifalari va tuzilishi haqida ma’lumot berish.
Fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarni zamonaviy axborot texnologiyalari asoslari va raqamli texnologiyalar bilan tanishtirish, axborot texnologiyalarining imkoniyatlari, mohiyatini tushuntirish, sohaga axborot texnologiyalarini tadbiq etish, amalda KT dan foydalanish, kompyuter dasturlarida tizimli ishlash ko‘nikma va malakalarini shakllantirishdan iborat.
Fanni vazifasi – nazariy bilimlar, amaliy ko‘nikmalar, talabalarni axborot texnologiyalarining tadbiqi haqida umumiy tushunchalar berish va raqamli texnologiyalardan mustaqil foydalanishga o‘rgatish, soha masalalarini tahlil qilish ko‘nikmalariga ega bo‘lishini ta’minlashdan iborat.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti matematika va umumiqtisodiy fanlar kafedrasi fan.: Axborot texnologiyalarini sohada qo
|
O‘zbekistondagi logistik aktivlik va logistik tizimlar faoliyatining rivojlantirish bosqichlari va transport sohasidagi islohotlar bosqichi

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 5
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
145
w
iens.uz
www.or
May
2022
UDK:542.14
O‘ZBEKISTONDAGI LOGISTIK AKTIVLIK VA LOGISTIK TIZIMLAR
FAOLIYATINING RIVOJLANTIRISH BOSQICHLARI VA TRANSPORT
SOHASIDAGI ISLOHOTLAR BOSQICHI
Shodmonov Sayidbek Abduvayitovich
Andijon mashinasozlik instituti, asissenti
E-mail:
sshodmonov1989@gmail.com
;
Tel.:+998993217989.
Qurbonov Islombek Ibrohimjon o‘g‘li
Andijon mashinasozlik instituti, talabasi
E-mail:
islombek7n@gmail.com
;
Tel.:+998916002097
ANNOTATSIYA
Jadal suratlar bilan rivojnalanayotgan logistik tizim uning faoliyati
O‘zbekiston transportni hududiy boshqarish – logistik tizimi konsepsiyasini va
ishining texnologiyasi ishlab chiqish, quyidagilarni amalga oshirish mumkin bo‘lgan
bosqichlarni yuk oqimlarini boshqarish temir yo‘lda yuk tashuvchilar va boshqa
transport turlarining texnik imkoniyatlarini kengaytirish eksport darajasini oshiradi.
Kalit so‘zlar:
Ombor, yuk oqimlari, inter, multimodal tashish, konveyer,
ekspeditor, transport, temir yo‘l, vagon, makro, mikro, mezo, savdo, sanoat,
materiallar oqimi, korxona, sikli.
АННОТАЦИЯ
Быстро развивающаяся система логистики, ее деятельность
Узбекистан Территориальное управление транспортом - разработка
концепции и технологии логистической системы, последующие возможные
этапы управления грузопотоками Расширение технических возможностей
железнодорожных перевозчиков и других видов транспорта повышает уровень
экспорта.
TIBBIYOT VA CHORVACHILIK UCHUN ODAM VA

unumdorligini oshirish, maktablarda o‘qitish va ishlab chiqarish
jarayonlarini tashkil qilishning asosi hisoblanadi.
Oziqlanish fiziololgiyasi - jamoaviy va xususiy ovqatlanishni to‘g ‘ri
tashkil qilish haqida amaliy bilimlar beradi. Iqlimiy fiziologiya tashqi-
tabiiy muhit omillarini dozalash haqida tavsiyalar beradi. Aviatsion va
kosmik fiziologiyalar parvoz paytida odam sog‘ligini saqlashni ilmiy
jihatdan asoslaydi.
О‘sib kelayotgan yosh avlodni tug‘ilganidan boshlab jismonan
baquvvat, aqlan va jismonan barkamol qilib tarbiyalash, o‘smir va
yoshlami mehnatga o‘rgatish, barcha turdagi ommaviy sport va jismoniy
madaniyatni qo‘llab-quvvatlash yoshga oid fiziologiya va jismoniy hamda
sport fiziologiyasi ma’lumotlariga asoslanadi. Odam - yosh fiziologiyasi
va ayniqsa nerv tizimi, sezgi a’zolari fiziologiyasi, yoshga oid va umumiy
psixologiya va pedagogikaning nazariy asosi hisoblanadi.
Qishloq xo‘jalik hayvonlari, parrandalar va baliqlar fiziologiyasi xalq
xo'jaligida muhim ahamiyatga ega. Ayniqsa qishloq xo‘jalik hayvonlari
xulq-atvorini
maqsadli
ravishda
o‘zgartirish,
ulami
saqlash
va
oziqlantirish, yangi zotlar yaratish, go‘sht-sut mahsulotlari ishlab
chiqarishni ko‘paytirish, serpushtlikni oshirish, baliqlami o‘rgatishda
fiziologiyaning o‘mi salmoqlidir.
Hasharotlar fiziologiyasi, zararkunanda hasharotlarga qarshi kurashda
va aksincha foydali hasharotlami (masalan, asalarini) urchitish va
parvarishlashda muhim amaliy ahamiyatga ega.
FIZIOLOGIYANING ASOSIY BO‘LIMLARI VA UNING BOSHQA

tarbiya va sport, oziqlanish, aviatsiya, kosmik, yosh va boshqa
fiziologiyalarga ham bo‘Iinadi.
Organizmning tuzilishi va funksiyalari o ‘zaro uzviy bog‘liq bo‘lib,
filogenetik va ontogenetik rivojlanishlarning natijasi hisoblanaldi.
Shunday qilib funksiya bajarilishida moddalar almashinuvi o‘zgaradi, bu
esa o‘z navbatida organizmning ham funksiyasini o‘zgartirishi mumkin,
ya’ni funksiyalaming birligi va asosiy ko‘rsatkichi funksiyaning o‘zi
hisoblanadi. Morfologik o‘zgarishlar va fiziologik jarayonlar ham bir-biri
bilan mustahkam bog‘liq. Demak, fiziologiya odam va hayvonlar
tanasining tuzilishi va uning tuzilmalarining rivojlanish qonuniyatlarini
o‘rganuvchi - anatomiya, organizm to'qimalarming optik va elektron
mikroskopik tuzilishi haqidagi fan-gistologiya va hujayralar hayot faoliyati
va tuzilishi haqidagi — sitologiya fanlari bilan chambarchas bog‘liqdir.
Fiziologiyaning ayrim qismlari ijtimoiy fanlaming tabiiy-ilmiy asosi bo‘lib
xizmat qiladi.
Sezgi a’zolari va asab tizimi fiziologiyalari falsafa, psixologiya va
pedagogika bilan bevosita bog‘liqlikga ega.
Foydalanilgan - Ta'limda raqamli texnologiyalarni

|
Ta'limda raqamli texnologiyalarni
|
bet | 4/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 19,49 Kb. | | #119222 |
Bog'liq 222-226Foydalanilgan adabiyotlar:
Shamova T.I., Tretyakov P.I. Ta’limni boshqarish tizimlari. - M., 2001.-S.183-189.
Agaltsov V.P. Bilimlarni nazorat qilish – o‘quv jarayonining dominant komponenti // Informatika va ta’lim. – 2005.- №2.- S. 94-96.
Звонников В.И., Челышкова М.Б. Современные средства оценивания результатов обучения. - М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Чернявская, А.П., Гречин, Б.С. Современные средства оценивания результатов обучения: учебнометодическое пособие. - Ярославль: Изд-во ЯГПУ. - 2008.
www.pedagoglar.uz 19-to’plam 2-qism iyun 2023
|
| |
YOSH AVLODNI MA’NAVIY VA MA’RIFIY

evolyutsion fiziologiya turli organizmlar filogenezida tashqi muhitning
aks etishini o‘xshashlik va farq. qiluvchi
tomonlarini tahlil qiladi, hamda
evolyutsiya jarayonini qabul qilinishi va fikrlashning asosiy tamoyillarini
Bu esa, faqatgina
inseklarga xos ruhiyatning
oliy shakli bo‘lgan fikmi yuzaga kelish sabablari
tarixini ochib beradi. Odamlaming sezgisi,
fikrlashi
va bilimi tarixiy natija hisoblanadi. Bilim - bu
odamlar bosh miyasi tomonidan haqiqiy reallikning
hattoki yuqori darajada rivojlangan hayvonlardan (it,
maymun) ham sifat jihatidan
boshqacha shaklda aks
etish xususiyatidir.
Demak, fiziologiya dialektik - materialistik
dunyoqarashni, tabiiy ilmiy va tabiiy - tarixiy asosi
lisoblanadi. Fiziologiya - ideologik kurashning
eng kuchli qurollaridan
biri bo‘lib, dialektik materializmning ya’ni yosh avlodni mamlakatga,
uning
xalqiga
sadoqat, ekstremizmga,
terrorizmga qarshi kurashda
jonbozlik ko'rsatish ruhida tarbiyalashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi
Download
14,15 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/318
Sana
23.05.2024
Hajmi
14,15 Mb.
#251148
Download
14,15 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi
Download
14,15 Mb.
Matnni ko'rish
Xavfli gomeostatik jarayon

|
Xavfli gomeostatik jarayon
|
bet | 8/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 91,18 Kb. | | #229468 |
Bog'liq BOTIROVXavfli gomeostatik jarayon
Avariya darajasi operator xatti-harakatlaridagi o'zgarishlarning oqibati va sababi bo'lgan ushbu gomeostatik jarayon 1-rasmda modellashtirilgan. e qutiga b, qutiga c, qutiga d, va keyin qutiga qayting e. Odamlar baxtsiz hodisa darajasining o'zgarishini bilishlari uchun biroz vaqt kerak bo'lishi mumkin (mulohazalar kechiktirilishi mumkin va bu quyidagicha ifodalanadi: f). O'sha qutiga e'tibor bering a yopiq tsikldan tashqarida joylashgan, ya'ni ushbu maqsadli xavf darajasini pasaytiradigan aralashuvlar baxtsiz hodisalar darajasining doimiy pasayishiga olib kelishi mumkin (quti). e).
Baxtsiz hodisalarning oldini olish uchun motivatsiya
Qizig'i shundaki, RHT tomonidan e'lon qilingan hodisalarning ko'pgina dalillari yo'l harakati sohasidan keladi, bu nazariyaning baxtsiz hodisalarning oldini olish istiqbollari asosan kasbiy sharoitlarda tasdiqlangan. Asosan, ishchilar va haydovchilarni maqsadli xavf darajasini pasaytirishga undashlari mumkin bo'lgan to'rtta usul mavjud:
Kutilganni kamaytiring foydalari xavfli xatti-harakatlarning muqobil variantlari.
Kutilganni oshiring xarajatlar xavfli xatti-harakatlarning muqobil variantlari.
Kutilganni oshiring foydalari xavfsiz xulq-atvor alternativalari.
Kutilganni kamaytiring xarajatlar xavfsiz xulq-atvor alternativalari.
|
| |
Hikoya qilib berish turlari va metodlari

|
Hikoya qilib berish turlari va metodlari
|
bet | 1/12 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,13 Mb. | | #234741 |
Bog'liq 11 mavzu Reja - 1. Hikoya haqida umumiy ma’lumot
- 2. Hikoyalar turlari va ularni o‘rgatishning izchilligi.
- 3. Hikoya qilib berishga o'rgatishda tarbiyachining kommunikativ mahorati
- 4. Qayta hikoya qilishni o’rgatish.
- 5. Qayta hikoya qilish usullari.
- hikoya,
- hikoya qilish turlari,
- bayon,
- tasviriy hikoya,
- syujetli hikoya,
- mulohaza,
- monologik nutq,
- diologik nutq,
- savollar zanjiri,
- hikoya rejasi,
- suratlarga qarab hikoya qilish
- qayta hikoya qilish
- 1. F.R.Qоdirоva Bоlalar nutqini rivоjlantirish nazariyasi va va metоdikasi. T.: “ISTIQLОL, 2006y. O`quv qo`llanma
- 2.D.R. Babayeva “Nutq o`stirish metоdikasi” T.: Fan va texnalоgiyalar 2009y. O`quv qo`llanma
- 3.D.R. Babayeva “Nutq o`stirish nazariyasi va metоdikasi” T.: “Barkamоl avlоd fayz” 2018 y. Darslik.
- 4.D.R. Babayeva “Nutq o`stirish nazariyasi va metоdikasi” T.: TDPU 2017 y O`quv qo`llanma.
- 5.Q. S. Shоdiyeva “O`rta guruh bоlalari nutqini o`stirish“ T.: “O`qituvchi” 1993 y. O`quv qo`llanma
- 6. “Takomillashgan Ilk qadam” dasturi, -T., 2022 y.
2020-yilning 8-may kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qaror imzolangan. - 2020-yilning 8-may kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qaror imzolangan.
- maktabgacha ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy bazani yanada takomillashtirish;
- maktabgacha yoshdagi bolalarning har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlanishi uchun shart-sharoitlar yaratish;
- bolalarning sifatli maktabgacha ta’lim bilan qamrovini oshirish, undan teng foydalanish imkoniyatlarini ta’minlash, mazkur sohada davlat-xususiy sherikligini rivojlantirish;
- maktabgacha ta’lim tizimiga innovatsiyalarni, ilg‘or pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;
- maktabgacha ta’limni boshqarish tizimini takomillashtirish, maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyatini moliyalashtirish shaffofligi va samaradorligini ta’minlash;
|
| |
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
bet | 1/2 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #250635 |
Bog'liq Mashinali o`qitish amaliy ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKЕNT AXBOROT TЕXNOLOGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
MACHINALI O’QITISHGA KIRISH FANIDAN
AMALIY MASHG’ULOT
Guruh: AX 070-20
Bajardi: Mingboyev.A
Tekshirdi: Qobilov. S
Toshkent 2024
AMALIY MASHG`ULOT.
Python kutubxonalaridan foydalangan holda dataset xosil qilish. Bunda o‘zgaruvchilar soni kamida 10 tani va qatorlar soni 20 tani tashkil etishi lozim. Olingan datasetdan foydalangan holda har bir talaba sklearn kutubxonasi orqali modelini tuzadi.
import numpy as np
import pandas as pd
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.linear_model import LinearRegression
from sklearn.metrics import mean_squared_error
# Randomly generate a dataset with at least 10 features and 20 samples
np.random.seed(0)
num_features = 10
num_samples = 20
X = np.random.rand(num_samples, num_features)
y = np.random.rand(num_samples)
# Split the dataset into training and test sets
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(X, y, test_size=0.2, random_state=0)
# Train a linear regression model
model = LinearRegression()
model.fit(X_train, y_train)
# Evaluate the model
y_pred = model.predict(X_test)
mse = mean_squared_error(y_test, y_pred)
print("Mean Squared Error:", mse)
import pandas as pd
from sklearn.datasets import load_wine
wine_data = load_wine()
# Convert data to pandas dataframe
wine_df = pd.DataFrame(wine_data.data, columns=wine_data.feature_names)
# Add the target label
wine_df["target"] = wine_data.target
# Take a preview
wine_df.head()
N atija:
Chiziqli regressiya tushunchasi. Ikkinchi darajali polynomial regressiya tushunchasi. y=wx+b va y=w1x2+w2x+b funksiyalardagi og`irliklar va bias qiymatlarini topish. Gradient pastlash va Loss grafigi.
Dastur kodi:
import time
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
N=int(input("N sonini kiriting =>"))
x=np.zeros(N)
y=np.zeros(N-1)
r=np.zeros(N)
w=np.zeros(N)
w1=np.zeros(N-1)
x[0]=1
for i in range(1,N):
x[i]=x[i-1]+1
y[i-1]=-2*x[i-1]
w[0] = 0
a=0.01
for i in range(1,N):
S=0
for j in range(0,3):
r[j]=pow(w[i-1]*x[j]-y[j],2)
S=S+r[j]
w1[i-1]=S/3
w[i] = w[i-1] + a
print(w1[i-1])
plt.plot(w1)
plt.show()
|
| |
Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotova

Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotova
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/59
Sana
29.05.2024
Hajmi
2,43 Mb.
#256571
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Jo‘rabek yarashev dilnavoz murotova
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
oseklashtiradi - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

faoliyatlarini o'rganish bo‘yicha tajribalami ham modellashtirish mumkin.
Hayvonlar organizmini funksional qonuniyatlarini o‘rganish
natijalari
faqatgina odamlar organizmi funksiyalarini fiziologik mexanizmlarini
ochish uchun foydalanilmasdan, balki hozirgi zamon texnikasida (bionika)
q o i keladigan yangi kibemetik mashinalar yaratish uchun foydalaniladi.
Hozirgi zamon elektronika, kibemetika,
avtomatika yutuqlariga
asoslangan tabiiy sharoitda fiziologik jarayonlami chuqur va to‘lig‘icha
o'rganish tadqiqotchiga avval imkoni bo‘lmagan yangi fiziologik
qonuniyatlarni ochish va hatto uzoq vaqt faoliyat ko'rsatmagan a’zoni
almashtirish imkonini beradi.
Fiziologiyaning asosiy vazifasi, odam
va hayvonlar asab tizimi
faoliyatining va organizmning o‘ziga xos fiziologik qonuniyatlarini
ochishdan iborat, ya’ni organizmni barcha hayotiy ko‘rinishlarini va eng
awalo moddalar va energiya almashinuvi,
psixika va xulq-atvorni
boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish uchun zarur.
Demak, fiziologiya hayot hodisalarini mazmunini tushuntirishda,
tirik organizmning fizik va kimyoviy jarayonlarrii o‘rganishda, boshqari
lish mexanizmlarini ishlab chiqishda,
aynan moddalar almashinuvi, irsiyat
va organizmni maqsadli o‘zgarishini ta’minlashda ishtirok etadi.
Fiziologiya quyidagi maqsadlarni o‘z oldiga qo‘yadi: 1) tirik
organizmdagi mo‘’tadil funksiyalami tinimsiz ravishda o‘zgamvchan va
rivojlanuvchi sharoitga bog‘liq holda bajarilish qonunlarini o‘rganadi, 2)
tirik organizmdagi jarayonlami tarixiy,
filogenetik, xususiy va ontogenetik
rivojlanishini va ulaming o‘zaro bog‘liqligini o‘rganadi.
Odam va hayvonlar organizmidagi mo‘tadil funksiyalaming bajari
lish qommlarining ochilishi muhim nazariy ahamiyatga ega, ya’ni
organizm faoliyatidagi hali o‘rganilmagan faoliyat mexanizmlarini sama-
rali o‘rganish yo‘llarini aniqlab beradi. Ayniqsa
alohida hujayralaming
(hujayralar darajasida), hujayralaming tarkibiy qismlarini (subhujayra
daraja) fiinksiyalarini va joylanishi hamda hujayralar molekulalarini
tuzilishini (molekulyar daraja) o‘rganish juda muhimdir.
Fiziologiyaning qonunlari faqatgina nazariy ahamiyatga ega bo‘lmay,
balki xalq xo‘jaligining ko‘pgina jabhalarida amaliy ahamiyatga ham
egadir.
Darsga qo‘yiladigan tashkiliy talablar

12
tuyg‘ulari va orzu-umidlari ifodasi ekanligi haqida tushuncha hosil qilish kabi qator vazifalar
qo‘yadi. O‘quvchilarda musiqaga mehr va havas uyg‘otish, ularning musiqa saviyasini oshirish
uchun ashula va musiqa sohasida olib boriladigan sinfdan tashqari ishlarni har tomonlama
kuchaytirish lozim. Maktablarning boshlang‘ich va o‘rta sinflarining har birida xor to‘garaklari,
sharoiti bor bo‘lgan maktab sinflarida esa cholg‘u asboblari bo‘lishi kerak. Ayni vaqtda
o‘quvchilarga yakka tartibda musiqa o‘rgatish ishlarini amalga oshirishga e’tibor berish, bu ishga
ota-onalar, jamoatchiligni jalb etish lozim. Maktabda egallangan musiqa bilimi va malakalaridan
kundalik hayotda, maktabda musiqiy kechalar o‘tkazishda, “Mustaqillik”, “Mehrjon”, “Yangi
yil”, “Navro‘z”, “8-mart xalqaro xotin-qizlar kuni” bayrami, musiqa va san’at bayramlarida
hamda ekskursiya-sayrlariga chiqqanda foydalanish kerak. Shuningdek, o‘rganilgan qo‘shiqlar
uyda oila a’zolari oldida, o‘rtoqlar davrasida aytilishi mumkin.
Umumta’lim maktablarida 7-yil davomida musiqa darsi muntazam ravishda olib boriladi.
Natijada o‘quvchilar musiqa savodiga ega bo‘lib, musiqani sevadigan, yirik musiqa asarlarini,
shuningdek, kontsertlarni, radio va televideniya orqali beriladigan musiqali eshittirishlarni mehr
qo‘yib tinglaydigan, badiiy havaskorlik to‘garaklarida yetarli tayyorgarlik bilan faol
qatnashadigan kishilar bo‘lib yetishishadi. Yuqorida sanab o‘tilgan tadbirlarni amalga oshirishda
bosh tarbiyachilar, sinf rahbarlari va ota-onalar musiqa o‘qituvchisiga yaqindan yordam
berishlari juda zarur. Darsning har bir faoliyat turida doirachalar, shaqildoqlar, uchburchak,
metallafondan foydalanish shuningdek, o‘quvchilar musiqa asboblarida chalish, kuy va
qo‘shiqlarga mos raqs elementlarini bajarish, musiqa asboblarini chalinishini qo‘l harakati bilan
imitatsiya qilish, qo‘shiqlarga ritmik jo‘r bo‘lib chapak chalish, asarlarga dirijyorlik qilishidan
keng foydalanish darsni yanada qiziqarli hamda jozibali bo‘lishini ta’minlaydi.
Boshlang‘ich sinflarda dars faoliyatlari 5 ta turdan iborat. Shunga ko‘ra musiqa darsining
quyidagi faoliyat turlari asosida tuzulishini unutmaslik kerak :
1. Xor bo‘lib kuylash ;
2. Musiqa savodi ;
3. Musiqa tinglash;
4. Musiqaga mos ritmik harakatlarni bajarish;
5. O‘quvchilar cholg‘u asboblarida jo‘r bo‘lish;
O‘rta sinflarda musiqa darsi 3 ta asosiy faoliyatlardan:
l. Xor bo‘lib kuylash ;
2. Musiqa savodi ;
3. Musiqa tinglashdan iborat ko‘rinishlarda tuziladi.
Oriental Renaissance: Innovative - Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish...

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 5
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
861
w
www.oriens.uz
May
2022
17.
Axmadjonovich, S. D. (2022, April). OʻZBEKISTONDA BOSHQARUV
SIFATINI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI. In International Conference on
Research Identity, Value and Ethics (pp. 1-3).
18.
Davlyatshayev, A. A. (2022). LOGISTIKANING MINTAQA RIVOJIDAGI
O’RNI. Scientific progress, 3(2), 900-908.
19.
Abduazizov, S. R., Qudbiyeva, G. A. Q., Abduraimov, I. A. O. G. L., &
Ibrohimova, O. J. Q. (2022). OʻZBEKISTON IQTISODIYOTIDA TEMIR YOʻL
TRANSPORTINI AHAMIYATI. Scientific progress, 3(1), 1121-1131.
20.
Atabayeva, Z. A. (2022, March). ACCOUNTING POLICY OF THE
ORGANIZATION AND ITS CONNECTION WITH TAX PLANNING. In E
Conference Zone (pp. 35-38).
21.
Rasulova, S. X., Qudbiyeva, G. A. Q., Mexmonaliyev, U. E. O., &
Raximjonov,
U.
R.
O.
(2022).
BOZOR
IQTISODIYOTI
TIZIMIDA
LOGISTIKANING MOHIYATI VA OʻRNI. Scientific progress, 3(1), 607-616.
22.
Temirqulov, A. A. (2022). TRANSPORT LOGISTIKASINING IQTISODIY
MOHIYATI. Scientific progress, 3(1), 1110-1120.
23.
Maxsitaliyevich,
K.
U.
(2022).
LIZING
XIZMATLARINING
SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING IQTISODIY MAZMUNI VA O’ZIGA
XOS JIHATLARI. БАРҚАРОРЛИК ВА ЕТАКЧИ ТАДҚИҚОТЛАР ОНЛАЙН
ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ, 2(4), 193-198.
24.
Атабаева, З. А. (2022). ДИСТАНЦИОННЫЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ
ТЕХНОЛОГИИ В СФЕРЕ ПОДГОТОВКИ СПЕЦИАЛИСТОВ ВЫСШЕГО
ОБРАЗОВАНИЯ. ТАЪЛИМ ВА РИВОЖЛАНИШ ТАҲЛИЛИ ОНЛАЙН
ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ, 261-266.
25.
Atabaeva, Z. A., & Khojaev, A. S. (2020). ИНВЕСТИЦИОННАЯ
ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ И АНАЛИЗ ИНВЕСТИЦИОННЫХ ПРОЕКТОВ. Theoretical
& Applied Science, (5), 714-720.
26.
Atabaeva, Z. A., & Khojaev, A. S. (2020). Investment activity and analysis of
investment projects. ISJ Theoretical & Applied Science, 5(85), 714-720.
27.
Ilkhom, G. (2022). MANAGEMENT ACCOUNTING AT ROAD
TRANSPORT ENTERPRISES AND ISSUES OF ITS IMPROVEMENT.
Бюллетень науки и практики, 8(3), 311-316.
28.
Savinova, G. A. (2020). ЭКОНОМИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ И УПРАВЛЕНИЕ
ПРЕДПРИЯТИЯМИ МАЛОГО БИЗНЕСА. Theoretical & Applied Science, (6),
227-230.
|
FIZIOLOGIYANING RIVOJLANISHIDA FIZIKA, KIMYO VA

FIZIOLOGIYANING RIVOJLANISHIDA FIZIKA, KIMYO VA
BOSHQA ARALASH BIOLOGIK FANLARNING ROLI
Hozirgi fizika va kimyo fanlarining yutuqlari hujayralar va ulaming
turli organoidlarini bir qator nozik tuzilishi va funksional qonuniyat-
larining ochilishini ta’min etdi. Dezoksikarbonuklein (DNK) va
ribonuklein (RNK) kislotalaming tuzilishini o‘rganish, hujayralarda oqsil
sintezlanishining qonuniyatlarini ochish imkonini berdi. Nuklein
kislotalarda organizmning tuzilish va funksional xususiyatlarini irsiyligini
dasturiy ishtiroki fiziologiya uchun muhim ahamiyatga ega. Fizika va
kimyoning yangi usullari asab tizimini turli qismlarini funksiyalari, nerv
yo‘llari orqali nerv impulslarini o‘tkazilishi va nervdan a’zolarga o‘tishi
haqidagi tushunchalarimizni ancha boyitdi va organizm funksiyalarini
maqsadli o‘zgartirish usullari bilan qurollantirdi. Tadqiqotlaming yangi
fizik usullari yordamida sezgi a’zolarining ilgaridan ma’lum bo‘lmagan
funksiyalari aniqlandi, hozirgi biologik kimyo esa funksiyalaming
boshqarilishida muhim ahamiyatga ega bo'lgan ayrim oqsillarni sintezlash
usullarini ishlab chiqdi.
Fiziologiyaning rivojlanishi uchun organizmdagi fizik jarayonlami
o‘rganuvchi-biofizika va organizmda ximik jarayonlami o‘rganuvchi-
biokimyoning ahamiyati o‘ta muhimdir.
Fiziologik tahlillar uchun hozirgi zamon matematik usullari va
kibemetika hamda avtomatik boshqarish usullaridan keng foydalanil-
moqda, ya’ni bu usullar sezgi a’zolari va asab tizimi, taktil sezgisi, xulq-
atvor va o‘rgatish fiziologiyalarini o'rganishda, juda samarali hisoblanadi.
Eksperimentlaming natijalarini hisoblash va tahlil qilish uchun elektron-
hisoblash mashinkalaridan foydalanilmoqda.
Biologiya «Organik dunyo dinamikasi» haqidagi fan bo‘lish bilan
birga (K.A.Timiryazev), organizmlar evolyusiyasi va ular funksiyalari
qonuniyatlari haqida fiziologiyaning, aynan evolyusion fiziologiyaning
rivojlanishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. Olz navbatida fiziologiya ham ayrim
organizmlar hayotiy jarayonlarini umumbiologik qonuniyatlar asosida
o‘rganuvchi biologiyaning bir qismi sifatida biologiyaning rivojlanishi
uchun muhim ahamiyatga ega.
Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi bozor kengaytirishning toʻrta strategiyasi taklif etildi

Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi bozor kengaytirishning toʻrta strategiyasi taklif etildi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi bozor kengaytirishning toʻrta strategiyasi taklif etildi
|
I bob yuzasidan mustaqil ta’lim uchub topshiriq va nazorat savollari

11
II BOB. M
USIQA TA’LIMINING MA
QSAD VA VAZIFALARI
2.1 Musiqiy ta’limning maqsadi, vazifalari va mazmuni.
Dars-o‘quv tarbiya jarayonida maqsadlarni amalga oshirishda asosiy ta’lim shakli
hisoblanadi. O‘tkazilgan dars o‘quvchilarni ham, o‘qituvchini ham qanoatlantirish uchun ma’lum
darajada umumiy bo‘lgan ba’zi bir talablarga javob berishi kerak. Dars fan ishchi dasturida o‘z
o‘rniga ega bo‘lib, maqsadi aniq belgilangan bo‘lishi kerak. Dars o‘tish jarayonida
shakllantirilishi lozim bo‘lgan bilim, iqtidor va ko‘nikmalar alohida aniqlanishi darkor. Shu bilan
birga mazkur dars davomida bilim, iqtidor va ko‘nikmalarning erishiladigan darajasi ham
belgilanishi ma’qul bo‘ladi. Darsda ishlatiladigan metodlar, vositalar turkumi aniq bo‘lishi
oldindan belgilanishi maqsadga muvofiqdir. Darsga qo‘yiladigan didaktik talablardan biri shuki,
beriladigan o‘quv materiali tizimli ravishda osondan-qiyinga, oddiydan-murakkabga, o‘quvchilar
yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi kerak.
Ommaviy xalq kuy va qo‘shiqlar

|
Ommaviy xalq kuy va qo‘shiqlarBog'liq MUSIQA O’QITISH METODIKASIOmmaviy xalq kuy va qo‘shiqlar
Ommaviy xalq kuy va qo‘shiqlari birinchi turga moyil, deb hisoblanadi. Bu janrlar shuning
uchun ham ommaviy deb ataladiki, ular sodda va ijroda qulay bo‘lganligi sababli, har bir
tinglovchi biror ustozidan maxsus ta’lim olmasa-da, ularning ijrosini to‘y-hasham, bayramlar va
boshqa marosimlarda eshitib ular ijrosiga qo‘shilib, o‘rganib ketadi. Natijada ommaviy
janrlarning ijrochilari xalq orasida ko‘pchilikni tashkil etadi.
Og‘zaki an’anadagi kuy va qo‘shiqlar
Og‘zaki an’anadagi ustozona musiqa janrlarini esa osonlikcha o‘rganib ijro etish qiyin.
Chunki ularning tuzilishi murakkab bo‘lib, katta avjlar va murakkab ritm-usullardan iboratdir.
Shu bois professional musiqani ijro etish uchun boy tajriba, yuksak ijrochilik mahoratiga,
jarangdor va shu bilan birga keng diapazonli ovozga ega bo‘lish lozim. Ayniqsa, ularni ijro etish
jarayonida qochirim va nola kabi ijrochilik ifodalarni qo‘llash lozim bo‘ladiki, u ijrochidan
yuksak mahorat talab etadi. Shuning uchun professional musiqa janrlariga oid bo‘lgan ashula,
katta ashula, epik dostonlar va maqomlarni ijro etish maktabini o‘rganish uchun yetuk ustoz-
san’atkorlardan yillar davomida saboq olish bo‘ladi.
O‘tgan asrlarda musiqa amaliyotida nota yozuvi deyarli qo‘llanilmaganligi sababli xalq
musiqasi og‘zaki tarzda avloddan-avlodga o‘tib kelmoqda. Musiqa madaniyatimizni
rivojlantirishda va uni avloddan-avlodga meros qoldirishda xalq musiqa san’ati ustalarining
xizmatlari benihoya kattadir. Ular xalq musiqasini mukammal bilgan, ularni yuksak mahorat
bilan ijro etgan va yangi kuy, qo‘shiqlar yaratib musiqamizni yanada boyitgan har bir bastakor,
mashshoq va xonanda xalqimizning katta hurmatiga sazovor bo‘lgan.
Respublikamizda xalq hurmatiga sazovor bo‘lgan ashulachilarga «O‘zbekiston xalq
hofizi», degan faxriy unvon berilishi ham shu boisdandir. Xalqimiz orasida mashxur bo‘lgan
atoqli san’atkorlarimiz juda ko‘p bo‘lgan. Ota G‘iyos Abdug‘ani, Ota Jalol Nosirov, Domla
Halim Ibodov, Mulla To‘ychi Toshmuhammedov, Hoji Abdulaziz Abdurasulov, Yunus Rajabiy,
Shorahim Shoumarov, Levi Boboxonov, Usta Shodi Azizov, Matpano Xudoyberganov,
Madraxim Yoqubov (Sheroziy), Matyoqub Harratov shular jumlasidandir.
Yangi O‘zbekistonda yosh avlodni har tomonlama kamol toptirish, ularning vatanga
bo‘lgan mehr-muhabbatini oshirish, ma’naviy kamol toptirish, ma’naviy-siyosiy onggini o‘stirish
va estetik-axloqiy tarbiya borasida san’at, xususan musiqa san’ati o‘zining ta’sir kuchi bilan
nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. Zero, u eng qadimiy, ayni chog‘da zamonaviy va
xalqning sevimli san’ati hisoblanadi.
|
| |
Ключевые слова - Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi...

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 2 | ISSUE 5
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor
SJIF 2022: 5.947
Advanced Sciences Index Factor
ASI Factor = 1.7
853
w
www.oriens.uz
May
2022
goal, the article proposed four strategies for expanding the company’s market. Based
on the proposed strategy options, it is possible to analyze the impact of the
company’s territorial location on increasing its profit and conclude that it is
necessary to take into account the pressure of the company’s areas of activity.
Keywords:
analysis, sales market, goods, services, strategy, logistics.
KIRISH
Ishlab chiqarish faoliyatining mohiyati jamiyatning turli ehtiyojlarini qondirish
uchun zarur boʻlgan iqtisodiy manfaatlarni va mahsulotlarni yaratishdan iborat.
Bozor iqtisodiyotida ishlab chiqarishni eng samarali tashkilot va ishlab chiqarish
texnologiyasini qabul qilishni istagan va qabul qila oladigan xoʻjalik yurituvchi
sub’ektlar amalga oshiradilar, chunki ular eng katta foyda keltiradi.[4]
Foyda oʻsishi zaxiralaridan biri bu mahsulot sotish bozorini kengaytirishdir.
Savdo bozori va foyda oʻrtasida maʼlum bir bogʻliqlik mavjud: mahsulot qancha koʻp
sotilsa, foyda miqdori shunchalik katta boʻladi va mahsulotni sotish rejasini amalga
oshirmaslik foydani kamaytiradi.[1-2-3] Mahsulot sotish bozorining kengayishi
tufayli foydani koʻpaytirish zaxiralarini hisoblashda mahsulot ishlab chiqarish va
sotishni tahlil qilish natijalari qoʻllaniladi.
Har qanday kompaniya, tovar ishlab chiqaradimi, xizmat koʻrsatadimi yoki
ishlab chiqaruvchi va isteʼmolchi oʻrtasida vositachi boʻlishidan qatʼi nazar, oʻz
savdo bozoriga muhtoj, bu yerda potensial taklif qilinadigan mahsulotlar talabga ega
boʻladi va oʻsish hamda kengayish uchun imkoniyatlar mavjud. Busiz muvaffaqiyatli
biznes yaratish mumkin emas.
TA’SIRLANUYCHANLIK VA TA’SIROTCHILAR

1. Fizikaviy ta’sirotchilar - mexanik, harorat, elektrik, yorug‘lik -
turli uzunlikdagi elektromagnit to‘lqinlar, ko‘zga ko‘rinadigan va
ko‘rimnaydigan infraqizil
va ultrabinafsha nurlar, radioaktiv nurlar
(radioaktivli, «nishonlangan atomlar», alfa- , beta- va gamma nurlari,
Rentgen nuri).
2. Kimyoviy ta’sirotchilar - kislotalar,
ishqorlar, tuzlar, zaharlar va
boshqalar.
3. Biologik ta’sirotchilar -
hayvonlar, o‘simliklar, oliy darajada
rivojlangan hayvonlar, tana yuzasiga ta’sir ko‘rsatuvchi mikroblar va
viruslar, ya’ni organizmni ichki muhitiga kiruvchi mikroblar va viruslar.
Bulardan tashqari ta’siri bir vaqtda yuzaga keluvchi fizikaviy va
kimyoviy ta’sirlar beruvchi fiziko-kimyoviy ta’sirotchilar ham mavjud
bo‘lib, ularga ionlovchi radioaktiv nurlar, osh tuzi kiradi.
Ta’sirotchilar faqatgina o‘zlarining sifati
bilan bir-biridan farq
qilmay, balki ta’sir kuchi bo‘yicha ham farq qiladi. Bitta ta’sirotchining
o ‘zi kuchi bo‘yicha kuchsiz, o‘rtacha va kuchli bo'lishi mumkin, bu uning
dozasiga bog'liq bo‘ladi. Ta’sirotchilar tashqaridan organizmni tashqi
yuzasiga yoki ichki a’zolar, to‘qimalar va hujayralarga ta’sir ko‘rsatadi.
Organizmni o‘rab turgan tashqi materiyaning turli shakldagi
harakatlari (elektr, mexanik va boshqalar) tashqi ta’sirotchilar hisoblanadi.
Ichki ta’sirotchilar - ichki muhitning kimyoviy tarkibining o‘zgarishi
(qon, limfa, to‘qimalararo va orqa miya suyuqliklari-likvor), hamda
organizmni turli ichki organ va to‘qimalar retseptorlariga ta’sir
etuvchi
hamda a’zolar funksiyasini o‘zgarishini keltirib chiqaruvchi mexanik
ta’sirlar va bosimni o‘zgarishi hisoblanadi.
Ta’sirotchilar organizm faoliyat ko‘rsatayotgan odatiy tabiiy
sharoitda aynan bir to‘qimaga ta’sir ko‘rsatuvchi «tabiiy» bo‘lishi ham
mumkin. Bu ta’sirotlarga o‘sha to‘qima yoki organ filo- va ontogenez
jarayonlarida moslashadi va bularga adekvat ta’sirotchilar deyiladi.
Masalan, skelet mushaklari uchun uning qo‘zg‘alish to‘lqini
harakat
nervlari orqali oqib keluvchi ta’sirotlar adekvat hisoblanadi. Adekvat
ta’sirotchilar sifatiga mos holda retseptorlar yorug‘lik, tovush, ximik, issiq,
sovuq va boshqa qo‘zg‘atuvchilar ta’sirini qabul qiluvchilar farqlanadi.
Barcha retseptorlar yoki aynan bitta retseptor tashqi yoki ichki
TAHLIL VA NATIJALAR - Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun...

|
Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi bozor kengaytirishning toʻrta strategiyasi taklif etildiBog'liq mahsulot-bozorini-kengaytirish-korxonaning-foydasini-oshirish-muhim-omiliTAHLIL VA NATIJALAR.
Oʻrganishning oldiga qoʻyilgan asosiy maqsad kompaniya foydasini oshirishdan
iborat.[5-12] Sotish bozorlarini oʻrganish, ishlab chiqarilgan mahsulotlar
nomenklaturasini aniqlash, narxlarni belgilash va marketing tadqiqotlarining boshqa
masalalari sotiladigan mahsulotlarni sotish uchun maqbul (maksimal foyda olish
nuqtayi nazaridan) sharoitlarni topishga qaratilgan.
Etakchi
xorijiy
mamlakatlarda
mahsulotlarni
ishlab
chiqaruvchi
kompaniyalarning oʻzi sotadi degan notoʻgʻri tushuncha mavjud. Aslida bunday emas.
Aksariyat hollarda, hatto eng yirik firmalar ham oʻz mahsulotlarini vositachilar orqali
bozorga taklif qilishadi. Ularning har biri oʻz tarqatish kanalini shakllantirishga
intiladi.[8]
Bozor tadqiqotlari, birinchi navbatda, mahsulot sotish kanallarini oʻrganishni oʻz
ichiga oladi. Ishlab chiqaruvchilar va foydalanuvchilar oʻrtasida maʼlum masofa
mavjud boʻlib, bu qarama-qarshi tomonning vositalari va ehtiyojlarining har bir
tomonini bilmaslik, bir tomon tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar soni va
boshqa tomonning ehtiyojlari oʻrtasidagi nomuvofiqlikda ifodalanadi.[6-22] Sotish
tufayli ishlab chiqarish va isteʼmol (yoki foydalanish) oʻrtasidagi asosiy «oraliq
bosqich» foydalanuvchi oʻz ixtiyoriga kerakli mahsulot va xizmatlarni maʼlum bir
joyda, maʼlum bir vaqtda oladi.
Vositachilar orqali sotish ijobiy va salbiy tomonlarga ega. Bir tomondan,
vositachilardan foydalanish foyda keltiradi, chunki koʻplab ishlab chiqaruvchilar
toʻgʻridan-toʻgʻri marketingni amalga oshirish uchun etarli resurslarga ega emaslar.
Agar ishlab chiqaruvchi oʻz savdo kanallarini yaratishga qodir boʻlsa ham, koʻp
hollarda u pulni asosiy biznesiga yoʻnaltirsa, koʻproq pul topishi mumkin.
Agar ishlab chiqarish 20% foyda marjasini taʼminlasa va chakana savdo atigi
10% ni bersa, kompaniya tabiiy ravishda chakana savdo bilan shugʻullanishni
xohlamaydi. [9-20] Ularning aloqalari, tajribasi, ixtisoslashuvi va faoliyat doirasi
tufayli vositachilar kompaniyaga yolgʻiz oʻzi qila oladigan narsadan koʻproq narsani
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Strategiyani belgilash zaruriyati hisoblanadi. Maqolada qoʻyilgan maqsadda, erishish uchun kompaniyasi bozor kengaytirishning toʻrta strategiyasi taklif etildi
|