Signal turlari va ularni ifodalash

|
Signal turlari va ularni ifodalash
|
bet | 5/5 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #140743 |
Bog'liq 2-MUSTAQIL ISHSignal turlari va ularni ifodalash SIGNAL (lot. signum — belgi) — biror bir fizik jarayonning bir yoki bir nechta parametrini xabarga mos ravishda o‘zgarishiga aytiladi. Shovqin ham xuddi signalga o‘xshab vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi jarayondir. Ammo u hech qanday informatsiyani o‘zichiga olmaydi.
«Signal» tushunchasi kibernetika fanida aniq ifodalab berilgan,
unga koʻra, aniq bir hodisa toʻgʻrisidagi axborotni eltuvchi signal 4
tarkibiy qismdan iborat:
1. Signalning fizik vositasi (eltuvchisi);
2. Signalni ifodalash shakli (sintaksis);
3. Interpretatsiya mazmuni (semantika);
4. Ayni bir signalga har xil maʼno berish qoidalari (pragmatika);
Signallarni oʻzgartirish va uzatishga oid umumiy qonuniyatlarni informatsiya nazariyasi oʻrganadi
Signallarning bir qancha turlari mavjud bo’lib ular quyidagilardan iborat:
1. Analog (uzluksiz) signallar
2. Raqamli signallar
3. Diskret signallar
Analog signal (uzluksiz) - bu vaqt funktsiyasi va barcha mumkin bo'lgan qiymatlarning uzluksiz to'plami bilan tavsiflanadigan bir qancha parametrlarga ega bo'lgan tabiiy axborot signalidir.
Inson sezgisi atrofdagi barcha ma'lumotlarni analog shaklda oladi, masalan, agar odam o'tayotgan yuk mashinasini ko'rsa, uning harakati kuzatiladi va uzluksiz o'zgaradi. Bir kishi masofani bir zumda baholaydi va har lahzada u aniqlanadi va avvalgidan boshqacha bo'ladi. Xuddi shu narsa boshqa ma'lumotlar bilan ham sodir bo'ladi - odamlar ovozni eshitadilar va uning balandligini baholaydilar, video signal sifatini va boshqalarni baholaydilar. Shunga ko'ra, barcha turdagi ma'lumotlar analog xarakterga ega va doimo o'zgarib turadi.
Analog signallarning kamchiliklari:
1. Bu turdagi signal ortiqcha. Ya'ni, ulardagi analog ma'lumotlar filtrlanmagan – ular juda ko'p keraksiz axborot ma'lumotlarini olib yurishadi. Shu bilan birga, qo'shimcha parametrlar va signalning xarakterini bilib, masalan, chastota usuli bilan, ma'lumotni filtrdan o'tkazish mumkin
2. Xavfsizlik. U tashqaridan ruxsatsiz bostirib kirganida deyarli butunlay ojiz;
3. Har xil to'siqlar oldida mutlaq ojizlik. Agar ma'lumot uzatish kanaliga har qanday to'siq qo'yilsa, u signal qabul qilgich tomonidan o'zgarishsiz uzatiladi;
4. Namuna olish darajasining o'ziga xos farqlanishining yo'qligi – uzatilayotgan ma'lumotlarning sifati va miqdori hech narsa bilan chegaralanmaydi.
Raqamli signallar - bu uzatiladigan ma'lumotlarning o'ziga xos parametrlarini tavsiflovchi ketma -ket raqamli qiymatlar ko'rinishida taqdim etilgan sun'iy axborot signallari.
Raqamli signallar faqat 0 va 1 dan iborat bo’ladi. Raqamli signalda noldan maksimalgacha o'tish keskin amalga oshiriladi, bu esa qabul qiluvchi uskunani aniqroq o'qish imkonini beradi. Biroq, raqamli signallar analog versiyadan bitta kamchilik bilan farq qiladi: yuqori darajadagi shovqin bilan ularni qayta tiklash mumkin emas va uzluksiz signaldan ma'lumot olish mumkin. Shuni yodda tutish kerakki, haqiqiy raqamli signal jismoniy xarakteriga ko'ra analogdir. Shovqin va elektr uzatish liniyalari parametrlarining o'zgarishi tufayli uning amplitudasi, fazasi / chastotasi o'zgaradi. Ammo bu analog signal (pulsli va diskret) raqam xususiyatlariga ega. Natijada, uni qayta ishlash uchun sonli usullardan foydalanish mumkin bo'ladi (kompyuterda ishlov berish).
Diskret signal - uzluksizdir va vaqt o'tishi bilan mumkin bo'lgan (oldindan belgilangan) qiymatlardan birini oladi. Ma'lumotni diskret uzatish uchta ssenariyda o'zgarish sodir bo'lishi bilan tavsiflanadi:
1. Elektr signali faqat vaqt ichida o'zgaradi, kattaligida doimiy (o'zgarmagan) qoladi;
2. U faqat kattalik darajasida o'zgaradi, vaqt parametrida uzluksiz qoladi;
3. U bir vaqtning o'zida ham kattaligi, ham vaqti o'zgarishi mumkin. Diskretlik hisoblash tizimlarida katta hajmdagi ma'lumotlarni uzluksiz uzatishda qo'llaniladi.
Analog signal sinusoidga o'xshash matematik vaqt funktsiyasi bilan tavsiflanadi. Agar siz o'lchovlarni olsangiz, masalan, suvning harorati, uni vaqtivaqti bilan isitish va sovutish, keyin funktsiya grafigida uning qiymatini har vaqt oralig'ida aks ettiruvchi uzluksiz chiziq ko'rsatiladi.
Foydalanilgan saytlar:
https://chat.openai.com/c/8ca12b8f-939f-47db-9e8e-af75892e8b38
https://humoscience.com/index.php/itse/article/view/648
https://fayllar.org/pars_docs/refs/1748/1747852/1747852.pdf
https://kompy.info/bajardi-ochilov-s-qarshi2021-mavzu-signallarga-raqamli-ishlov.html
http://www.genderi.org/pars_docs/refs/98/97950/97950.pdf
|
| |