nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - 1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari

|
1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari
|
bet | 50/71 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 5,68 Mb. | | #260470 |
Bog'liq 0 2023 TJA Ma\'ruzalar matniNazorat savollari.
28-mavzu. Bug‘latgichlar va kondensatorlarni rostlash.
Reja.
Bug‘latgichlarning prinsipial va struktura sxemalari. Bug‘latgichlar va kondensatorlar rostlash ob’yekti sifatida. Ularni rostlashning variantlari.
Bug‘latgichlarning prinsipial va struktura sxemalari.
2. Bug‘latgichlar va kondensatorlar rostlash ob’ekti sifatida.
3. Ularni rostlashning variantlari.
Yuqorida aytib o‘tilgandek bug‘latgich yoki kondensatorlar texnologik oqimni bug‘latish yoki kondensatsiyalash uchun ishlatiladi va ularni rostlash masalasi texnologik oqim bo‘yicha moddiy balansni ushlab turishga masalasiga olib kelinadi va bunda chiqish koordinatasi sifatida odatda apparatdagi sath xisoblanadi. Misol tariqasida bug‘latgichda kechayotgan jarayonni avtomatlashtirish ob’ekti sifatida ko‘rib chiqamiz (68-rasm).
Rostlashning vazifasi apparatdagi sathni barqarorlashtirishdan iborat, ya’ni bo‘lishi lozim. Demak asosiy rostlanuvchi parametrlar suyuqlikning apparatdagi sathi va bosimi hisoblanadi (Ls va R). Rostlovchi ta’sirlarga isituvchi par sarfi Gbug‘ va bug‘latib bo‘lingan mahsulot sarfi GM kiradi. Asosiy g‘alayonli ta’sirlar – apparatga kirayotgan suyuqlik sarfi GS va harorati , isituvchi bug‘ harorati kiradi (nazorat qilish mumkin bo‘lgan g‘alayonlar), shuningdek issiqlik yo‘qotishlari q ham nazorat qilib bo‘lmaydigan g‘alayondir.
GС, , сс
LС
Gбуғ, Рбуғ
GМ
68-rasm. Bug‘latgichning prinsipial sxemasi.
Bug‘latgichlarda kechayotgan jarayonning tahlili u ko‘p bog‘lanishli ob’ekt turiga kirishini ko‘rsatadi. Haqiqatdan ham, isituvchi bug‘ sarfining oshishi bug‘latish suratining jadallashishiga olib keladi va bu holat bir vaqtning o‘zida apparatda sathning kamayishi va bosimning ortishiga sabab bo‘ladi. Shuningdek bug‘ chiqishi Gbug‘ ning o‘zgarishi faqat apparatdagi bosimgagina emas, balki maxsulot bug‘lanishi suratiga ham ta’sir qiladi, demak apparatdagi sathga o‘zgarishiga xam ta’sir etadi. 69-rasmda bug‘latgichning koordinatalari orasidagi o‘zaro aloqani aks ettiruvchi struktura sxema keltirilgan. Ob’ektning alohida kanallari bo‘yicha dinamik xarakteristikalari chiziqli zvenolar orqali approksimatsiyalanadi.
Ростлагич
Ростлагич
69-rasm. Bug‘latgichda sath va bosimni rostlash ARSning struktura sxemasi. 1- suyuqlikdagi issiqlik almashinuvini tavsiflovchi zveno, 2- suyuq fazadagi gidrodinamikani tavsiflovchi zveno, 3- par fazadagi gidrodinamikani tavsiflovchi zveno,4- bosimni suyuqlik bug‘lanishi issiqligiga ta’sirini hisobga oluvchi zveno,5- bosim rostlagichi, 6- sath rostlagichi.
Bug‘latgich va kondensatorlarni rostlash sistemalarining bir necha variantlarini ko‘rib chiqamiz.
Rassmotrim neskolko variantov sistem regulirovaniya ispariteley i kondensatorov.
|
| |
– variant - 1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari

|
1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari
|
bet | 47/71 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 5,68 Mb. | | #260470 |
Bog'liq 0 2023 TJA Ma\'ruzalar matni1 – variant. Aralashmaning chiqish harorati ni barqarorlashda bir konturli yopiq sistema qo‘llaniladi, bunda rostlovchi ta’sir sifatida G1 sarf hisoblanadi (59-rasm). Integral tarkibiy qisimga ega bo‘lgan rostlagichning ishlatilishi (PI yoki PID rostlagichlar) barqarorlashgan holatda ning berilgan qiymatda ushlab turilishini kafolatlaydi, lekin o‘tish jarayonining sifati kuchli g‘alayonlarda va rostlash kanalining katta inersionligida qoniqarsiz bo‘lishi mumkin.
59-rasm. Yopiq bir konturli ARSning a) funksional va b) struktura sxemalari.
2–variant. Rostlash sistemasiga G1 va G2 sarflar nisbatini rostlashni kiritadi. Bu ochiq rostlovchi tizim rostlanayotgan aralashma harorati ni ikkinchi oqim sarfi G2 bo‘yicha g‘alayonga nisbatan invariantligini ta’minlay oladi., lekin har qanday boshqa ta’sirlar mavjud bo‘lganda berilgan qiymatga teng bo‘la olmaydi.
60 – rasm. Issiqlik almashtirishdagi haroratni ochiq bir konturli avtomatik rostlash tizimining funksional (a) va struktura (b) sxemalari
3–variant. G1 va G2 sarflar nisbatini rostlash tizimidagi nisbatlar koeffitsientiga aralashmaning chiqish harorati bo‘yicha korreksiyalash (to‘g‘rilash) kiritish ARS (61 – rasm), ya’ni ikki kaskadli avtomatik rostlash tizimi. Bu yerda 1-harorat rostlagichi – u asosiy (tashqi) rostlagich hisoblanadi, 2 – G2 sarfi bo‘yicha g‘alayonlanishni kompensatsilash uchun xizmat qiluvchi sarflar munosabati rostlagichi va u yordamchi (ichki) rostlagich hisoblanadi,
61–rasm. Issiqlik almashtirgichlaridagi haroratni rostlashning kaskad ARS; funksional (a) va struktura sxemalari (b)
1 – nisbatlar rostlagichi, 2 – kompensator
4 – variant. Ikki g‘alayon G2 va 2 lar bo‘yicha korreksiya kiritib aralashma haroratini rostlash tizimi, ya’ni kombinirlashgan avtomatik rostlash tizimi (62-rasm). Ushbu holda 2 dinamik kompensator ikkinchi oqimning sarfi va haroratiga bog‘liq holda birinchi rostlagichga chiqish harorati bo‘yicha topshiriq qiymatini to‘g‘rilab hisoblash uchun hisoblash qurilmasidan iborat bo‘lishi kerak.
62–rasm. Aralashtirish issiqlik almashtirgichidagi haroratning kombinirlashgan ARS ning funksional (a) va struktura (b) sxemalari
1 – harorat rostlagichi , 2 – kompensator
Ko‘rib chiqilgan avtomatlashtirish sistemari misollaridan rostlashning eng yaxshi sifatini oxirgi ikki variant ta’minlab bera oladi. Uchinchi variant bo‘yicha rostlashni amalga oshirilganda oddiy sanoat rostlagichlaridan foydalanish mumkin. Oxirgi variantni qo‘llashda esa mikroprotsessor texnikasi vaEHMdan foydalanish lozim.
|
| |
20-bob: Maʼlumotlar tahlili

278
21-bob:
Veb-sayt yaratish
Taʼlim maqsadlari
Bu bob yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
veb-dasturlashning uch qatlamini farqlash va tasvirlash;
■
kontent kiritish va veb-sahifaning tuzilishini yaratish uchun kontent qatlamining
vazifasini tushunish;
■
veb-sahifadagi elementlarni koʻrsatish va formatlash uchun taqdimot qatlamining vazifasini tushunish;
■
veb-sahifadagi elementlarga skript tilini qoʻshish uchun funksional qatlamning vazifasini tushunish;
■
auditoriya talabiga mos dasturiy vositalardan foydalanib veb-sahifaning kontent qatlamini yaratish;
■
dasturiy vositalardan foydalanib kontentni veb-sahifaga tegishli tarzda joylashtirish;
■
dasturiy vositalardan foydalanib veb-sahifa ichida va veb-sahifalar orasida navigatsiya yaratish;
■
dasturiy vositalardan foydalanib veb-sahifaning
taqdimot qatlamini yaratish;
■
veb-saytni ommaga chiqarish (internet tarmog‘iga qoʻyish);
■
veb-saytni sinovdan oʻtkazish.
21-bob haqida umumiy maʼlumot
Veb-saytlarni bir nechta usuldan foydalanib yaratish mumkin.
Veb-saytingizni yaratish uchun qanday usulni tanlashingiz
kompyuter texnologiyalari sohasidagi oʻz bilimlaringiz,
yaratayotgan veb-saytingizning statik yoki dinamik boʻlishi
va uning koʻlamiga bogʻliq. Agar veb-saytingiz interaktiv yoki
multimedia veb-obyektlarini oʻz ichiga
olmaydigan statik veb-
sayt boʻlsa, ayniqsa, HTML tilidan foydalanish boʻyicha yetarli
bilimga ega boʻlsangiz, uni HTML tilidan foydalanib, barcha
kompyuterlarda mavjud boʻlgan
matn muharriri yordamida
yaratishga urinib koʻrishingiz mumkin. Shuningdek, siz onlayn
kontent boshqaruvi tizimi (CMS) yoki aksar veb-sayt yaratish
dasturlari paketidan foydalanishingiz ham mumkin. Buni
kompyuteringizga yuklab olish va oʻrnatish zarur.
Lekin onlayn
kontent boshqaruvi tizimi (CMS) asosidagi veb-sayt bulutli
xizmat asosida ishlashi sababli undan foydalanish uchun
komyuteringizga hech narsani oʻrnatish shart emas.
Veb-saytlarni yaratish dasturi sizga desktop formatida veb-sayt
yaratish imkonini beradi. Bunday
dastur siz yaratgan dizayn
asosida veb-sahifalar maketi uchun kerakli HTML kodlarni
avtomatik ravishda yaratadi. Odatda siz tegishli HTML koddan
foydalanib veb-sahifa dizaynini oʻzgartirish uchun grafik dizayn
va HTML kod orasida almashishingiz mumkin.
Bundan tashqari,
veb-sahifalar animatsiyali elementlar, drag and drop funksiyalari
va bosiladigan obyektlar kabi turli interfaol elementlarga ega
boʻladi. Bunday elementlarni yaratish
uchun JavaScript kabi
kompyuter dasturlash tillarida skriptlar yozish kerak.
Algoritm: amalga 
oshiriladigan 
bosqichlar ketma-
ketligi.
Kalit soʻz

Algoritm: amalga
oshiriladigan
bosqichlar ketma-
ketligi.
Kalit soʻz
125 5 Dasturlashni oʻrganish
1.3-mashgʻulot
Daftaringizda quyidagi vazifani bajaring. Darsligingizga yozmang. Ushbu mashg‘ulotni bajarish uchun sizga qalam va millimetrli qogʻoz kerak
boʻladi. Qogʻozning pastki chap burchagidan boshlab, quyidagi koʻrsatmalarni
bajaring. Birinchi ikki koʻrsatmani bajarish tartibi quyida tasvirlangan.
1 Yuqoriga qarab 10 ta katakni bo‘yang.
2 Oʻngga qarab 5 ta katakni bo‘yang.
3 Yuqoriga qarab 10 ta katakni bo‘yang.
4 Oʻngga qarab 5 ta katakni bo‘yang.
5 Yuqoriga qarab 10 ta katakni bo‘yang.
6 Oʻngga qarab 5 ta katakni bo‘yang.
7 Yuqoriga qarab 10 ta katakni bo‘yang.
8 Oʻngga qarab 5 ta katakni bo‘yang.
Harakatni necha marta takrorladingiz?
Repeat yordamida bu koʻrsatmalarni qayta yozing.
2-amaliy koʻnikma Takrorlashdan foydalanib algoritmni yaratish Blok-sxema – algoritmni yaratishga yordam beruvchi chizma. Xoʻrozqand
belgisini yaratishdan oldin uni yaratish algoritmini tuzish kerak.
Blok-sxemada dasturning tuzilishini koʻrsatuvchi, strelkalar bilan
birlashtiriladigan shakllar mavjud.
Katakli qogʻozning
pastki chap
burchagidan
boshlash kerak.
Maslahat
126 Tasvirda blok-sxemada
foydalaniladigan toʻrtta blok
tasvirlangani.
Siz “Boshlash”, “Tugatish” va
“Jarayon” bloklari bilan tanish
boʻlishingiz kerak.
Shart tanlov bloki bo‘lib, undan
“Ha” va “Yoʻq” nomli ikkita
strelkalar paydo bo‘ladi.
Shart blokida savol mavjud.
Savolning “Ha” yoki “Yoʻq” javobi bor, masalan:
-variant - 1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari

|
1 mavzu. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va qoidalari
|
bet | 49/71 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 5,68 Mb. | | #260470 |
Bog'liq 0 2023 TJA Ma\'ruzalar matni 2-variant. G‘alayonlar va ni kompensatsiya qilish uchun dinamik kompensatordan foydalanish maqsadga muofiq emas. Chunki bunday kompensatorlarning uzatish funksiyasi murakkablashib ketganligi uchun ularni fizik jihatdan qo‘llanilishi mumkin bo‘lmay qoladi. Shuning uchun amaliyotda sarflar nisbati Gp/Gs ni bo‘yicha korreksiyalovchi kaskad ARS qo‘llaniladi (65-rasm)
Суюқлик
65-rasm. Par-suyuqlik issiqlik almashtirgichda suyuqlik harorat kaskad
ARSning sxemasi(ichki konturda sarflar nisbati rostlagichi bilan)
3-variant. Vazifaga bo‘yicha korreksiya kiritib quvurlar oralig‘idagi haroratni (yoki bosimni) rostlashning kaskad ARS (66-rasm). Bu variantdan foydalanish isituvchi bug‘ning harorati yoki bosimi tamondan kuchli g‘alayonli ta’sir bo‘lganda foydalanish o‘rinlidir. Bu yerda quvurdagi harorat yoki bosim oraliq koordinata vazifasini o‘ynaydi va ular bu g‘alayonlaga nisbatan tezroq ta’sirlanadi.
Gб
Gб
Суюқлик
Иситувчи буғ
66-rasm. Par-suyuqlik issiqlik almashtirgichda suyuqlik harorat kaskad
ARSning sxemasi(ichki konturda kondensat harorati rostlagichi rostlagichi bilan);
a) funksional sxema, b) struktura sxema.
4-variant. Agar rostlashning juda yuqori sifati talab etilsa issiqlik almashtirgich atrofida texnologik oqimni baypaslash sxemasini qo‘llanilishi maqsadga muofivq bo‘ladi. Bu sxemada issiq va sovuq oqimlar baypaslashdan so‘ng aralashtiriladi (67-rasm). Bu o‘rinda qo‘shimcha boshqaruvchi ta’sir – G1 va G2 oqimlarning bo‘linishi yuzaga keladi. Harorat rostlagichi 1 yordamchi vazifasini bajaradi, ya’ni harorat ni stabillashtiradi. Asosiy masala- aralashishdan so‘ng haroratni rostlash rostlagich 2ga qo‘yiladi. Bunday sistemada ni rostlashning sifati ikkinchi kontur dinamikasi orqali aniqlanadi va bu konturda ob’ekt deyarli inersiyasiz zveno ko‘rinishida bo‘ladi. Chunki aralashtirish kamerasining kam xajmida aralashtirish jarayonining vaqt doimiysi amalda nolga teng.
Суюқлик
67-rasm. Issiqlik almashtirgich atrofida texnologik oqimni baypaslash orqali suyuqlik harorati ARS. 1- issiqlik almashtirgichdan chiqayotgan harora rostlagichi,
2- aralashtirishdan so‘ng suyuqlik haroratini rostlagich.
Sinov savollari:
Qaysi parametr par-suyuqlik issiqlik almashtirgichlar uchun rostlanuvchi parametr hisoblanadi?
Qaysi parametr par-suyuqlik issiqlik almashtirgichlar uchun rostlovchi parametr hisoblanadi?
Par-suyuqlik issiqlik almashtirgichlar uchun nazorat qilish mumkin bo‘lgan va mumkin bo‘lmagan parametrlarni aytib bering;
Par-suyuqlik issiqlik almashtirgichlarning prinsipial va struktura sxemalari qanday ko‘rinishga ega bo‘ladi?
Par-suyuqlik issiqlik almashtirgichlarning qanday rostlash variantlarini bilasiz?
|
| |
-Modul. Murakkab strukturali avtomatik rostlash sistemalari

4-Modul. Murakkab strukturali avtomatik rostlash sistemalari.
18-mavzu. Invariant boshqarish sistemalari.
Reja.
Invariant boshqarish sistemalarining asosiy prinsiplari va ularning tavsiflari. Struktur sxemalari o’rganish.
Nazorat savollari.
19-mavzu. Ko‘p konturli (murakkab strukturali) ARSlari.
Reja.
Ko‘p konturli avtomatik rostlash sistemalarni qo‘llanilish holatlari. Ko‘p konturli avtomatik rostlash sistemalarini hisoblash usullari. Ko‘p o‘lchamli boshqarish ob’yektlari. Sof kechikishli ob’yektlarni rostlash.
Nazorat savollari.
20-mavzu. Kombinatsiyalashgan va kaskadli avtomatik rostlash sistemalari.
Reja.
Kombinasiyalashgan ARS. Kaskadli ARS. Oralik nuqtadan qo‘shimcha impulsli ARSlar. O‘zaro bog‘lik rostlash sistemalari.
Nazorat savollari.
21-mavzu. Robast boshqarish sistemalari.
Reja.
Robast boshqarish sistemalarining asosiy prinsiplari. Robast boshqarish sistemalarining usullari.
Nazorat savollari.
22-mavzu. Optimal boshqarish asoslari.
Reja.
Optimal boshqarish asosiy prinsiplari, tushunchalari va tavsiflari. Optimallik mezonlari. ABS optimal boshqarish usullari va algoritmlari.
Nazorat savollari.
23-mavzu. Rostlagichlarini optimal sozlash usullari.
Reja.
Kengaytirilgan chastotaviy xarakteristika usuli, formula (jadval) usuli, nomogramma usuli, so‘nmas tebranishlar usuli.
Nazorat savollari.
24-mavzu. Adaptiv boshqarish asoslari.
Reja.
Dinamik ob’yektlarni adaptiv boshqarish tizimini sintez qilish masalasi va algoritimi. Adaptiv rostlagichlarni moslashuvchan parametrlarini baholash algoritmi.
|
-amaliy koʻnikma - Cover ict stb indd

124
5 Idishni oling.
6 Idishni rakovinaga qoʻying.
7 Idishni yuving.
8 Idishni artib quriting.
9 ...va hokazo.
... lekin bunda ortiqcha dastur kodi yoziladi va qancha idishingiz borligini
bilmaysiz. Har safar idish yuvish kerak boʻlsa, dasturni qayta yozish kerak
boʻladi.
1.1-mashgʻulot
Daftaringizda quyidagi vazifani bajaring. Darsligingizga yozmang.
Quyidagilarni toʻrt marta takrorlang:
1 Turing.
2 Ortga buriling.
3 Oʻtiring.
Necha marta turdingiz? Bu vazifani necha marta takrorlaganingiz soniga mos
keladi.
Olti marta takrorlanishi uchun
algoritm tuzing.
1.2-mashgʻulot
Daftaringizda quyidagi vazifani bajaring. Darsligingizga yozmang.
1 Ruchkani oling.
2 Qaytarib joyiga qoʻying.
3 Ruchkani oling.
4 Qaytarib joyiga qoʻying.
5 Ruchkani oling.
6 Qaytarib joyiga qoʻying.
Bu harakatni necha marta takrorladingiz?
Repeat yordamida bu koʻrsatmalarni qayta yozing.
Mobil aloqa xizmati operatorlari

62
so‘zlashish ma’lumotlari axborotlarning paketli ko‘rinishida uzatiladi. Bunda yuqori dara-
jali xizmatni amalga oshirish, ayniqsa biznesni samarali boshqarish imkoniyati yaratiladi.
Mobil Internetning qulayligi shundan iboratki, bunda foydalanuvchining qaerda va qan-
day holatda bo‘lishidan qat’iy nazar u mobil aloqa atrmog‘i orqali Internet xizmatlaridan
foydalanishi imkoniyatiga ega bo‘ladi. Mobil Internet xizmatidan foydalanish uchun max-
sus simsiz modem qurilmasi yoki ushbu xizmat yoqtirilgan mobil telefon bo‘lishi kerak.
Mobil pochta - Internet resurslaridan foydalangan holda abonentning mobil telefoni
orqali shaxsiy elektron pochta xizmatidan foydalanish imkoniyati. Bunda Internet tarmog‘i
yordamida oddiy elektron pochta xizmatidan foydalish kabi mobil telefonlar
yoki boshqa
mobil aloqa vositalari orqali ixtiyoriy vaqtda ixtiyoriy joyda elektron pochta xizmatidan
foydalanish, ya’ni
pochta xabarlarini olish, o‘qish va javob yo‘llash mumkin.
ELEKTRON RAQAMLI IMZO - Biologiya (2) — копия cdr

34
Ochiq kalit boshqa barcha foydalanuvchilarga ma’lum bo‘lib, undan imzo chekilgan
elektron xujjatni qabul qiluvchi elektron raqamli imzoni tekshirishda foydalanadi.
Elektron raqamli imzo tizimi ikkita asosiy muolajani amalga oshiradi:
-raqamli imzoni
shakllantirish muolajasi;
-raqamli imzoni tekshirish muolajasi.
Imzoni shakllantirish muolajasida xabar jo‘natuvchisining
maxfiy kaliti ishlatilsa,
imzoni tekshirish muolajasida jo‘natuvchining ochiq kalitidan foydalaniladi.
SIMSIZ ALOQA TIZIMLARIDA AXBOROT XIMOYASI

72
esa mobillik zarur bo‘ladi. Masalan, kasalxonada bunday tarmoq asosiy bino va ma-
sofadagi klinikalar orasida ma’lumotlarni uzatishni ta’minlaydi. YOki energetik kompani-
ya bunday tarmoqdan shaxar masshtabida foydalanib, turli tumanlardan beriladigan ish
naryadlaridan foydalanishini ta’minlaydi.
Natijada, simsiz regional tarmoqlar mavjud tarmoq infratuzilmalarini bir erga to‘play-
di yoki mobil foydalanuvchilarga mavjud tarmoq infratuzilmalari bilan ulanishni o‘rnatish-
ga imkon beradi.
Simsiz regional tarmoqlarning xarakteristikalari turlicha. Ulanishlarda infraqizil
texnologiyaning ishlatilishi ma’lumotlarni uzatish tezligining 100 Gbit/s va undan katta
bo‘lishini ta’minlaydi.
Simsiz global
tarmoqlar mobil ilovalarning, ulardan mamlakat yoki xatto konti-
nent masshtabida foydalanishni ta’minlash bilan ishlanishini ta’minlaydi. Iqtisodiy mulo-
hazalarga tayangan holda, telekommunikatsiya kompaniyalari ko‘pgina foydalanuvchilar
uchun uzoq masofadan ulanishni ta’minlovchi simsiz global tarmoqning nisbatan qimmat
infratuzilmasini yaratadilar. Bunday echimning xarajati barcha foydalanuvchilar o‘rtasida
taqsimlanadi, natijada abonent to‘lovi unchalik yuqori bo‘lmaydi.
Simsiz global tarmoq xarakteristikalari
nisbatan yuqori emas, ma’lumotlarni
uzatishning tezligi 56 Kbit/s ni, ba’zida 170 Kbit/s ni tashkil etadi.
Simsiz global tarmoqlarga xos ilovalar Internetdan foydalanishni, elektron pochta
xabarlarini uzatish va qabul qilishni, foydalanuvchi uydan yoki ofisdan tashqarida bo‘lgani-
da korporativ ilovalardan foydalanishni ta’minlovchi ilovalardir.
Abonentlar, masalan, taksida ketayotganlarida yoki shahar bo‘yicha sayr qilinayot-
ganlarida ulanishni o‘rnatishlari mumkin. Umuman, simsiz global tarmoqdan foydalanu-
vchilar xududiy chegaralanmaganlar.
Mobil aloqa vositalari: Smartphone, iphone va planshetlar

63
Mobil aloqa vositalari yordamida axborot almashish: Bluetooth, SMS va MMS.
Mobil aloqa vositalari yordamida axborotlarni uzatish Bluetooth, SMS va MMS tex-
nologiyalari yordamida amalga oshiriladi.
Bluetooth – kichik qamrov doirasiga ega bo‘lgan simsiz aloqa texnologiyasi. Tarmoq
qurilmalari orasidagi o‘zaro muloqotni va ularning Internetga ulanishini yengillashtiradi.
U, shuningdek, turli elektron qurilmalari va kompyuterlar orasida ma’lumotlar almash-
ishni osonlashtiradi. Bluetooth kichik ma’lumot oqimlarini uzatish uchun mo‘ljallangan,
shuning uchun mahalliy va global tarmoq texnologiyalarining o‘rnini bosa olmaydi.
SMS (Short Message Service) – qisqa xabarlar xizmati. Mobil aloqa tarmoqlarida ab-
onentlarning bir-birlariga qisqa matn xabarlarini uzatish va qabul qilish xizmati hisobla-
nadi. Qisqa xabarlar deyilishiga asosiy sabab texnologik jihatdan bir xabar uzatishda 140
ta belgini uzatish mumkin.
MMS (Multimedia Messaging Service) – GPRS texnologiyasiga asoslangan multime-
dia xabarlarini almashish xizmati.
Xizmat rangli rasm,
fotosurat,
musiqa va hatto vid-
eoroliqlarni uzatish va qabul qilish imkonini beradi. MMS texnologiyasi bevosita xabar
matniga tasvir va musiqani biriktirishni nazarda tutadi. MMS-xabarlarni jo‘natish-qabul
qilish uchun, MMS xizmatni nafaqat telefon qurilmasi, balki mobil aloqa operatori ham
qo‘llashi zarur.
Talabalarga tavsiya etiladigan manbalar

|
Talabalarga tavsiya etiladigan manbalar
|
bet | 57/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaTalabalarga tavsiya etiladigan manbalar:
“Ijtimoiy pedagogni oila bilan ish yuritishi, ijtimoiy pedagog oila bilan ish yuritishda quydagi asosiy rollarni bajarishi: maslahatchi, konsultant, himoyachi tushunchalarining mohiyatini yorituvchi materiallar.
Keys tahlili
O‘z mohiyatiga ko‘ra asosial oilalar tubdan isloh qilinishi lozim. Bu oilalarda ota-onalar g‘ayriaxloqiy va g‘ayrihuquqiy hayottarzini olib borishadi, yashash sharoitlari oddiy tozalik-gigiyenik talablariga javob bermaydi. Bolalar tarbiyasi bilan, albatta, hech kim shug‘ullanmaydi, bolalar nazoratsiz qolib ketishadi, rivojlanishda ortda qolishadi. Pedagogik adabiyotlarda tushunchani ta’riflashda mualliflar aynan mana shu jihatga urg‘u berishgan.
Talabalar uchun ko‘rsatmalar:
Keys bayoni bilan tanishib chiqing.
“Ijtimoiy pedagogning oila bilan ish yuritishi” tushunchasining mohiyatini yorituvchi ta’riflar, ularning mazmuniga alohida e’tibor qiling.
Pedagogik jarayonida aynan qanday holatlar sodir bo‘lishini o‘z faoliyatingiz misolida ham tahlil qilib ko‘ring.
Tahlil natijalariga ko‘ra “ijtimoiy pedagog” tushunchasining mohiyatini yorituvchi ta’riflarni ajrating.
Yechimni bayon eting.
Yechimni juftlikda, kichik guruhlar va jamoada muhokama qiling.
Keysni yechish jarayoni:
Talaba individual holda, juftlikda, kichik guruhda yoki jamoada keys bayoni bilan tanishib chiqadi.
Talaba individual holda, juftlikda, kichik guruhda yoki jamoada “oila” tushunchasining mohiyatini yorituvchi ta’riflar mazmuniga e’tiborni qaratadi.
Talaba individual holda, juftlikda, kichik guruhda yoki jamoada ta’lim jarayonida aynan qanday holatlar sodir bo‘lishini o‘z faoliyatingiz misolida tahlil qilib ko‘radi.
Talaba individual holda, juftlikda, kichik guruhda yoki jamoada tahlil natijalariga ko‘ra “oila bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyat” tushunchasining mohiyatini yorituvchi ta’riflarni ajratadi.
Talaba yechimni bayon eting.
Yechim individual holda, juftlikda, kichik guruhlar yoki jamoada muhokama qilinadi.
|
| |
Axborotning himoyasi - Biologiya (2) — копия cdr

21
Xavfsizlikning asosiy yunalishlari
Axborot xavfsizligi.
Axborot xavfsizligining
dolzarblashib bor
-
ishi,axborotning strategik resusga aylanib borishi bilan izoxlash mum-
kin. Zamonaviy davlat infiratuzilmasini telekommunikasiyasi va axborot
tarmoqlari hamda turli xildagi axborot tizimlari tashkil etib,axborot tex-
nologiyalari va texnik vositalar jamiyatning turli jabxalarida keng qul-
lanilmoqda (iqtisod, fan, ta’lim, xarbiy ish, turli texnologiyalarni bosh-
qarish va x.k )
Two Content maketlari eng koʻp ishlatiladigan 
maketlardir.
Taqdimotning kirish slaydi uchun 
Title Slide

211
8
Multimedia hujjatiga
qayta ishlov berish
2.1-mashgʻulot
Yangi taqdimotni oching.
Title Slide slayd maketini tanlang.
Sarlavha katakchasiga “Oʻzim haqimda hamma narsa” sarlavhasini kiriting.
Taglavha katakchasiga ismingizni kiriting.
2.2-mashgʻulot
Taqdimotga yangi slayd qoʻshing.
Title and Content maketini tanlang.
“Sevimli narsalarim” sarlavhasini kiriting.
Asosiy katakchaga beshta yoqtirgan narsangizdan iborat roʻyxat yozing.
2.3-mashgʻulot
Taqdimotga yangi slayd qoʻshing.
Two Content maketini tanlang.
“Biz isteʼmol qiladigan narsalar” sarlavhasini kiriting.
Chapdagi asosiy katakchaga mevalar roʻyxatini yozing.
Oʻngdagi asosiy katakchaga sabzavotlar roʻyxatini yozing.
212
3-amaliy koʻnikma
Tasvir qoʻshish
Taqdimotga tasvir qoʻshish va uning oʻlchamini oʻzgartirishingiz mumkin.
Bu yangi taqdimotni ochish va maketni tanlash orqali bajariladi. Tasvirni
qoʻshish uchun
Multimedia yaxshi samara berishi uchun undan toʻgʻri usulda foydalanish lozim. 
Siz hujjatlarga 
multimedia

208
1-amaliy koʻnikma
Taqdimotni yaratish rejasi
Storyboard bu taqdimot uchun reja yaratishga imkon beruvchi juda kerakli
vositadir. Yaratayotgan taqdimotingiz rasmiy koʻrinishda boʻlishi uchun uni
yaratishni rejalashtirish muhimdir.
Storyboard taqdimot qanday koʻrinishga ega boʻlishining koʻrgazmali
ifodasidir. Bu taqdimotga kiritiladigan matn, maket, format va
multimediani
rejalashtirish imkonini beradi.
Storyboard har birining pastgi qismiga yozuvlar yozilgan bir nechta
kvadratlardan tashkil topadi.
Kvadratlar qayerda paydo boʻlishini koʻrsatgan holda slaydda koʻrinadigan
kontent bilan shartli nomlar (katakchalar)ni oʻz ichiga oladi.
Yozuvlar slaydga kiritiladigan formatlash va
multimedia haqida barcha
maʼlumotni, masalan, foydalaniladigan barcha shriftlar va ranglar hamda vaqti
(qancha davom etishi) bilan birgalikda barcha animatsiyalarni oʻz ichiga oladi.
1.1-mashgʻulot
Oʻqituvchi beradigan “Storyboard_Template.docx” nomli hujjatni oching. Bu
biror taqdimot uchun
Storyboard yaratish maqsadida foydalanish mumkin
boʻlgan andozadir.
Har bir slayd uchun reja va yozuvlarni qoʻshish uchun kompyuterdan
foydalanish mumkin.
Shuningdek, shablonlar yaratish va qoʻlda chizish ham mumkin. Bulardan
qaysi birini tanlashni oʻqituvchidan soʻrang.
5 - Cover ict stb indd

129 5 Dasturlashni oʻrganish
3-amaliy koʻnikma Scratchda takrorlash amalidan foydalanish Scratchda
Control menyusini bosing. Scratchda uch xil takrorlash operatori
mavjud. Faqat dastlabki ikkitasidan foydalanish siz uchun yetarlidir. Birinchi
takrorlash operatori oq katakda bajarishlar soniga teng ravishda kodni
takrorlaydi. Ushbu vaziyatda oʻn marta ishga tushadi.
Sonini oʻzgartirish uchun ushbu qismni tanlang va yangi son kiriting.
Ikkinchi takrorlash operatori uning ichidagi kodni cheksiz qadam uchun ishga
tushiradi. Dastur toʻxtamagunicha bu takrorlanish ham toʻxtamaydi.
130 Size tugmasini bosing va spraytni kattalashtirish yoki kichiklashtirish uchun
qiymatni oʻzgartiring.
3.1-mashg‘ulot
bloki bilan algoritmni boshlang.
Ushbu blokni
Events bo‘limidan topish mumkin.
Control bo‘limidan
ni blokini joylang.
10 qiymatni 5 ga oʻzgartiring. Bu kodni besh marta takrorlashni bildiradi.
Motion bo‘limidan
blokini takrorlash operatori ichiga
joylashtiring.
Kod quyidagicha boʻladi:
Dasturni ishga tushiring.
Sprayt oldinga besh marta 10 qadamdan yurishi kerak (jami 50 qadam). Bu
barchasi bitta harakat singari amalga oshadi, chunki sprayt buni juda tez
bajaradi.
3.2-mashg‘ulot
Quyidagi algoritmni bajaruvchi dastur yarating.
Uni ikki marta takrorlang:
1 100 qadam yurish.
2 90 daraja chapga burish.
Sprayt oʻlchamini
oʻzgartirish
mumkin.
Maslahat
131 5 Dasturlashni oʻrganish
3.3-mashg‘ulot
Repeat operatoridan oldin blok qoʻyish mumkin.
Quyidagi algoritmni bajaruvchi dastur yarating:
Kiritish qurilmalari va - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 30/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik2.01 Kiritish qurilmalari va
ularning qoʻllanilishi
Kiritish qurilmasi ikki toifaga boʻlinadi.
Ular quyidagilar:
• Ma’lumotni qoʻlda kiritish qurilmalari – insonlarning
oʻzi tomonidan kompyuterga maʼlumot kiritish uchun
qoʻllaniladigan qurilmalar;
• Maʼlumotni bevosita kiritish qurilmalari – inson qoʻli
bilan kiritishi kerak boʻlmagan maʼlumotlarni to‘g‘ridan-
to‘g‘ri kiritilishiga imkon beruvchi qurilmalar. Masalan,
optik belgilarni oʻqish qurilmasi yoki shtrix-kod rider kabi
qurilmalarni keltirish mumkin.
KALIT SOʻZLAR
Kiritish qurilmasi: maʼlumotlarni qayta ishlash uchun ularni
kompyuterga yetkazib beradi.
Qoʻlda kiritish qurilmalarining turlari:
• raqamli klaviatura va musiqiy klaviaturalar;
• sichqoncha, sensorli panel yoki trekerbol kabi
manipulyatorlar;
• joystik yoki rul;
• sensorli ekran;
• skaner;
• sensor;
• pult;
• raqamli kameralar, jumladan, veb-kamera, video kamera;
• mikrofon;
• grafik planshet.
Klaviatura
Klaviaturada ishlash
Klaviatura kompyuter tizimiga oʻzgarmas qiymatlarni, koʻp
hollarda belgilarni kiritish uchun ishlatiladigan qurilmadir.
Klaviaturaning koʻplab turlari mavjud. Bu bobda QWERTY
klaviaturalari, konseptual klaviaturalar va raqamli klaviaturalar
haqida bilib olasiz.
2.02-rasm. Qwerty klaviaturasi.
QWERTY klaviaturasi hamon eng ommabop klaviatura
turi boʻlib, undan harflar, raqamlar va tinish belgilarini
kompyuterga kiritish uchun foydalaniladi. Uning nomi
klaviaturaning yuqori qatoridagi harflar joylashuvidan kelib
chiqqan: Q W E R T Y (2.02-rasmga qarang).
Klaviatura email yozishdan tortib, kitob yozishgacha boʻlgan
vazifalarni bajarish uchun qoʻllaniladi.
|
| |
НАУЧНЫЙ СОВЕТ PhD.03/27.02.2020. PhD.72.08

26
интернет-контента, совершенствовать моральное мышление, усиливать
пропаганду и агитацию, воспитывать моральные чувства и обеспечивать
безопасность членов общества, повышать активность.
Настоящее диссертационное исследование в определенной степени
служит реализации задач, намеченных в Указах Президента Республики
Узбекистан №УП-158 от 11 сентября 2023 года «О стратегии Узбекистана –
2030», №УП-60 от 28 января 2022 года «О стратегии развития Нового
Узбекистана на 2022-2026 годы», №УП-6003 от 2 июня 2020 года «Об
улучшении позиций Республики Узбекистан в международных рейтингах и
индексах и внедрении нового механизма системной работы с ними в
государственных органах и организациях», №УП-114 от 27 июля 2023 года «О
мерах по эффективной организации государственного управления в сфере
культуры и туризма в рамках административной реформы», №УП-6079 от 5
октября 2020 года «Об утверждении стратегии «Цифровой Узбекистан – 2030»
и мер по ее эффективной реализации», Постановлениях №ПП-5040 от 26 марта
2021 года «О мерах по коренному совершенствованию системы духовно-
просветительской работы», №ПП-246 от 18 мая 2022 года «О мерах по
обеспечению гармонии научного потенциала и практической деятельности по
работе с международными рейтингами и индексами», №ПП-380 от 28 ноября
2023 года «О мерах по реализации проекта «Тысяча книг для молодежи»,
также Постановлениях Кабинета Министров Республики Узбекистан №707 от
5 сентября 2018 года «О мерах по дальнейшему совершенствованию
информационной безопасности в глобальной сети Интернет», №23 от 18
января 2021 года «Об утверждении Концепции развития государственной
политики в сфере молодежи в Узбекистане до 2025 года» и задач, указанных в
других нормативно-правовых документах, связанных с данной областью..
Internet-makon resurslaridan oqilona foydalanish –

18
qondirish, axborot manbalari va texnologiyalaridan foydalanish imkonini beradigan
ko‘nikma va malakalarning shakllanganligi darajasini ifodalovchi tushuncha sifatida
baholangan.
O‘zbekistonda ham qator ijtimoiy jarayonlar jamiyat a’zolari axborot
madaniyati saviyasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda va quyidagi vazifalarni kun
tartibiga qo‘ymoqda:
birinchidan,
axborot madaniyati shakllanishi uchun uning
manbalari boy bo‘lishi kerak;
ikkinchidan,
axborot madaniyati shakllanishi uchun
an’anaviy va virtual ommaviy axborot vositalari erkin faoliyat ko‘rsatmoqlari lozim;
uchinchidan,
axborot madaniyati shakllanishi uchun jamiyat a’zolari axborot
erkinligiga ega bo‘lmoqlari darkor;
to‘rtinchidan,
axborot madaniyati shakllanishi
uchun jamiyat a’zolarining mediasavodxonligi oshirib borilmog‘i zarur;
beshinchidan,
axborot madaniyati shakllanishi uchun jamiyat va axborot
iste’molchilarining axborot xavfsizligi ta’minlanmog‘i kerak. Bularning barchasi
shak-shubhasiz mamlakat aholisining axborot madaniyatini yuksaltirish, uni
zamonaviylashtirish uchun real shart-sharoitlar yaratadi. Chunki yangi asrga kelib
internet-makonning o‘ziga xos ijtimoiy voqelikka aylangani, uning ayrim hollarda
negativ ijtimoiylashuv jarayonlariga turtki berib yuborayotgani jamiyat a’zolari
axborot madaniyatini yanada yuksaltirish, xususan internet-makon kontentlaridan
oqilona foydalanish malakalarini shakllantirish darkor.
Dissertatsiyada ushbu muhim ijtimоiу vаzifаlаrni bаjаrish, уа’ni ахbоrоt
mаdаniуаtini уuksаltirish оrqаli jаmiуаt а’zоlаrining intеrnеt-mаkоn rеsurslаridаn
оqilоnа fоуdаlаnishlаrigа еrishish hаmdа ulаrning роzitiv ijtimоiуlаshuvini
tа’minlаsh uchun qаtоr chоrаlаrni kо‘rish zаrurati asoslab berilgan va mаzkur
chоrаlаr
quуidаgilаr etib belgilangan: (Qаrаng: 1-rаsm)
1-rasm
Связь диссертационного исследования с научно-исследовательскими

|
Связь диссертационного исследования с научно-исследовательскимиBog'liq nomozov xurshid shavkat ogliСвязь диссертационного исследования с научно-исследовательскими
планами высшего образовательного учреждения, где выполнена
диссертация.
Диссертация выполнена в соответствии с планом научно-
исследовательских работ Шахрисабзского государственного педагогического
института в рамках по теме «Современный подход к преподаванию
социальных наук: информационные технологии и интерактивные методы»
(2022-2025 годы).
Цель исследования –
определить влияние интернет-пространства на
процесс социализации человека и возможности рационального использования
его ресурсов.
Задачи исследования:
обобщение научных взглядов на сущность, историю становления и
современное содержание интернет-пространства;
исследование опыта использования ресурсов интернет-пространства в
различных сферах;
доказать, что интернет-пространство стало институтом социализации
личности;
определить формы негативной социализации, возникающие под
воздействием интернет-контента;
обосновать возможности обеспечения позитивной социализации
человека путем подготовки его к рациональному использованию ресурсов
интернет-пространства.
В качестве
объекта исследования
были выбраны характеристики
влияния интернет-пространства на процесс социализации личности.
Предмет исследования
– изучение положительных и отрицательных
ситуаций, возникающих в процессе социализации человека под воздействием
ресурсов Интернет-пространства, а также возможности использования
ресурсов Интернет-пространства для обеспечения позитивной социализации
личности.
– Т.: 2004. Омонов Б.Н. Глобаллашув даврида Марказий Осиёда геосиёсий жараёнларнинг кучайиши // ҚарДУ
хабарлари 2019. - № 4. Чориев А. Инсон фалсафаси. Мустақил шахс. Иккинчи китоб. – Т.: Чинор, 2002;
Бекмуродова Г.Ҳ. Замонавий ижтимоий деструкция: мазмуни ва шакллари, Ўзбекистонда намоён бўлиш
хусусиятлари: Фалс.ф.д. (DSc) дисс.- Бухоро: БухДУ, 2022; Даминова Н.К. Замонавий оламда шахснинг
ижтимоийлашуви.// Academic research in educational sciences, 2021, №2. – Б.274-278; Рустамов Р.Р. Геополитик
рақобат шароитида маънавий тарғибот системасидаги атрибутив ўзгаришлар: муаммолар ва ечимлар:
Фалс.д.дисс.- Самарқанд: СамДУ, 2019.; Мажитов М.А. “Постмодерн жамиятда инсон шахси
трансформациясининг ижтимоий-фалсафий муаммолари”. Фалс.д.дисс.- Самарқанд: СамДУ, 2021
https://buxdu.uz
|
| |
Elektromagnit maydonlar va to’lqinlar Mustaqil ish-1 Mavzu

|
Elektromagnit maydonlar va to’lqinlar Mustaqil ish-1 Mavzu
|
bet | 1/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 274,53 Kb. | | #228412 |
Bog'liq Elektromagnit maydonlar va to’lqinlar Mustaqil ish-1 Mavzu
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Elektromagnit maydonlar va to’lqinlar
Mustaqil ish-1
Mavzu: Elektrodinamikaning asosiy tenglamalari. Zaryadning
saqlanish qonuni
Bajardi: Fozilov Asadbek
Tekshirdi:
Elektrodinamikaning asosiy tenglamalari. Zaryadning saqlanish qonuni.
Reja:
Maksvell-Lorentz almashtirishlarining birinchi jufti
Maksvell-Lorentz almashtirishlarining ikkinchi jufti
Zaryadning saqlanish qonuni
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Elektrodinamika — fizikaning elektromagnit hodisalarni oʻrganish bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Klassik Elektrodinamika, kvant Elektrodinamika va harakatlanuvchi muhit Elektrodinamikasidan tarkib topgan. Klassik Elektrodinamika ikki qismdan iborat; 1. Klassik makroelektrodinamika — makroskopik elektromagnit hodisalarning klassik nazariyasi; uning asosiy qonuniyatlarini J. Maksvell tenglamalari ifodalaydi; 2. Klassik mikroelektrodinamika — mikroskopik elektr harakatlarining klassik nazariyasi, uning asosiy qonunlarini Maksvell — Lorens differensial tenglamalari ifodalaydi. Kvant Elektrodinamika juda kichik fazo va vaqt oraligʻida oʻzgaruvchi elektromagnit maydoni va zaryadli zarralar bilan oʻzaro taʼsirini uning uzunliklari xossalari, yaʼni kvant xossalarini eʼtiborga olgan holda oʻrganadi va elektromagnit hodisalarning kvant nazariyasi hisoblanadi. Harakatlanuvchi muhitlar Elektrodinamikasida harakatlanuvchi jismlarda roʻy beradigan elektromagnit hodisalar ularning xossalari, xususan, harakatlanuvchi muhitda tarqaladigan elektromagnit toʻlqinlarning tarqalish jarayoni oʻrganiladi. Elektrodinamikaning bu sohasi nisbiylik nazariyasi bilan bogʻliq.
Elektromagnit maydon qonunlarini aniqlovchi asosiy tenglamalarni aniqlashga kirishamiz. Vektor analiz kursidan ma’limki, birorta vektorning divergensiyasi va rotori ma’lum bo'lsa, u aniqlangan hisoblanadi. 3.3 paragrafda biz elektr va magnit maydonga matematik ta’rif bergan edik, ya’ni
H=rot A.
Bu ifodalarning birinchisidan rotor olamiz:
O’ng tomondagi birinchi had aynan- nolga tengligini hisobga olib elektr maydonni aniqlovchi quyidagi tenglamani olamiz:
(1)
Bu yerda H = rot A ni hisobga oldik. Bu tenglamadan quyidagi xulosa kelib chiqadi:
|
| |
blok sxema nima qilishini tasavvur qiling yoki 
2

145
5
Dasturlashni oʻrganish
8.3-mashgʻulot
Blok-sxema qanday shakl hosil qilishini taxmin qiling.
Boshlash
50 qadam oldinga yur
Chapga 144 darajaga buril
O‘ngga 72
daraja buril
Bu amalni 5 marta
bajardingmi?
Ha
Yo‘q
Tugatish
50 qadam oldinga yur
Blok-sxema uchun Scratch dasturini yarating. Toʻgʻri bajardingizmi?
Burchaklar
bilan
ishlashga
yordam berish
uchun
5-amaliy
koʻnikma
boʻlimidagi
transportirdan
foydalanish
mumkin.
Maslahat
146
9-amaliy koʻnikma
Protseduralar
Protsedura asosiy dasturdan alohida
bo‘lgan koʻrsatmalar toʻplamidir.
Scratchda ulardan maxsus bloklar sifatida
ham foydalanish mumkin.
Asosiy dasturda xohlagancha bu
protseduradan foydalanish mumkin
va har safar protseduraga murojaat
qilganingizda kod qaytadan ishga tushadi.
Bu masala
Ўзбек тилида - Pedagogika instituti

|
Pedagogika instituti
|
bet | 135/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Ўзбек тилида
|
Рус тилида
|
Инглиз тилида
|
Изоҳ
|
1.
|
Miya qobig’i
|
Мозговая оболочка
|
The shell of the brain
|
Miya qobig’ining qavariq va qavariq oralarida vena qo‘ltiqchalari (sinuslar) bo‘lib, xuddi shu yerga miyadan, ko‘z kosasidan, quloqdan miya qavariq qobig’idan kelgan qon yig’ilib, ko‘k tomirga (yaremnaya vena) keyin esa Galen venasi deb ataladigan markaziy vena qon tomiriga o‘tadi.
|
2.
|
Kapillar
|
Capillary Kapillyarlar
Капилляр xam ikki xil bo‘lib, ularni
prekapillyar va postkapillyar deb ataladi.
|
3.
|
Gidrosefaliya
|
Гидроцефалия
|
Gedrosefaliya
|
Patologik xollarda, masalan, bosh miya qattiq shamollaganda yoki yallig’langanda tutashgan kanallar yopilib qolishi mumkin va miya suyuqligi aylana olmay, miyaga bosim beradi, bu esa bosh kalla suyaklariga ta’sir qiladi. Agar bu holat yosh bolalarda kechsa, kalla suyaklari ham yaxshi qotmaganligi sababli choklardan ajralish, kengayib ketish, boshning kattalashishi kuzatilishi mumkin.
Bunday holatni gidrotsefalil deb ataladi.
|
4.
|
Yupqa qobiq
|
Тонкая оболочка
|
Thin crust
|
Yupqa qobiq juda ham nozik to‘qimalardan iborat, unda tomirchalar ham kam bo‘ladi.
|
5.
|
Yumshoq qobiq
|
Мягкая оболочка
|
Soft shell
|
Yumshoq qobiq esa ingichka to‘qima tolalar va juda ko‘p qon tomirchalaridan tashkil topib, miya to‘qimalariga yopishgan holda bo‘ladi.
|
6.
|
Bosh miya topografiyasi
|
Топография головного мозга
|
Brain topography
|
Bosh miya tuzilishini mukammalroq o‘rganish uchun uning har bir qismini tuzilishi va o‘zaro bog’liqlik jihatlarini ya’ni uning topografiyasini o‘rganish zarur bo‘ladi
|
7.
|
Rolanda ariqchasi
|
Роландова борозда
|
Rolan flowing
|
Yarim sharning yuqori qismining o‘rtasidan yuqoridan pastga yo’nalgan ariqchani markaziy ariqcha yoki Rolanda ariqchasi deb ataladi
|
8.
|
Peshona qismi
|
Лобная доля
|
The frontal part of the
|
Markaziy ariqchaning old tomonini peshona qismi deb ataladi
|
9.
|
Engak qism
|
Затылочная область
|
|
|
| |
Talabalarni baholashda quyidagilar hisobga olinadi

|
Talabalarni baholashda quyidagilar hisobga olinadi
|
bet | 134/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Talabalarni baholashda quyidagilar hisobga olinadi:
- mashg’ulotlardagi ishtiroki (davomat);
- mashg’ulotlardagi faollik va ijodkorlik;
- asosiy va qo’shimcha o’quv materiallarini o’zlashtirish;
- mustaqil ta’lim bo’yicha topshiriqlarni o’z vaqtida bajarish;
- nazoratning barcha turlarinii o’z vaqtida bajarish.
AKADEMIK VA ETIK TALABLAR
Nazorat topshiriqlarini bajarishda ko’chirmakashlikka (plagiat) yo’l qo’yilmaydi.
Test, o’quv loyihalari, mustaqil ishlar, oraliq, joriy, yakuniy nazorat topshiriqlarini boshqa shaxslardan ko’chirib olinishiga yo’l qo’yilmaydi, boshqa talabaning o’rniga imtihon topshirish ta’qiqlanadi.Kurs bo’yicha har qanday nazorat topshirig’ini soxtalashtirgan talaba “fanni o’zlashtirmagan” (“F”) hisoblanadi.
Mashg’ulotlar paytida mobil aloqa va boshqa elektron qurilmalardan foydalanishga yo’l qo’yilmaydi.
Mashg’ulotlar paytida auditoriyada (virtual auditoriyada) belgilangan talablarga zid harakatlar qilish mumkin emas.Boshqalar va turli fikrlarga tolerant munosabatda bo’lish talab etiladi.
Kontakt soatlari*:mustaqil ta’lim topshiriqlarini bajarish, ularni taqdim etish, zarur ma’lumotlar va turli materiallar bo’yicha savollarga quyidagi grafik asosida o’qituvchiga murijaat qilishingiz mumkin:
№
|
Kun
|
Vaqt
|
Xona
|
1.
|
Chorshanba
|
10.00 – 12.00
|
511
|
* Eslatma: Mazkur blok har bir o’qituvchi tomonidan o’zining individual-shaxsiy ishchi dasturida imkoniyatdan kelib chiqib to’ldiriladi.
|
| |
Oilaning (funksiyalari) ijtimoiy vazifalari

|
Oilaning (funksiyalari) ijtimoiy vazifalari
|
bet | 52/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipova5.2.Oilaning (funksiyalari) ijtimoiy vazifalari
Oila shaxs tarbiyasida, boshqa ijtimoiy institutlar bilan taqqoslaganda, eng muhim vazifalarni bajaradi. Chunki aynan oilada individual qobiliyatlar, shaxsiy, kasbiy qiziqishlar, axloqiy me’yorlar shakllanadi. Oila omili insonga butun umri davomida ta’sir etadi. Ijtimoiy jihatdan oila inson turli ijtimoiy maqomlarni egallaydigan jamoa hisoblanadi. Oila insonning o‘z-o‘zini belgilab olishiga, uning ijtimoiy-ijodiy faolligini oshirishiga yordam beradi.
“Oilaviy munosabatlar — oliy qadriyat” deb hisoblangan bizning respublikamizda oilaning ijtimoiy maqomi nihoyatda baland bo‘lib, u o‘z mavqeini hozirgacha saqlab kelmoqda. O‘zbek oilasida zaruriy tarbiyaviy omil va ko‘nikmalar avloddan-avlodga o‘tib kelmoqda. Ko‘p bolali o‘zbek oilalarida patriarxat tartibning saqlanishi oiladagi munosabatlarning barqarorligini ta’minlagan. Biroq bugungi kunda oila inqirozi ko‘pgina oilalar, shu jumladan, o‘zbek oilalariga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda. Oila a’zolari sonining qisqarishi, avlodlarning uzoqlashuvi muammosining kuchayishi munosabati bilan, oilaviy munosabatlarni shakllantirish masalasi borgan sari muhim ahamiyatga ega bo‘lib bormoqda. Oila bugungi kunda yuksak malakali psixolog, ijtimoiy pedagoglar yordamiga muhtoj bo‘lib qolgan.
Oila ikki yo‘nalishda mavjud bo‘ladi: kichik ijtimoiy guruh sifatida va ijtimoiy institut sifatida. Birinchi holatda, oila qarindoshlik asosida tuzilgan va birga yashash bilan birlashtirilgan hamjamiyat bo‘lsa, ikkinchi holatda esa, insonlarning kundalik hayoti kechadigan ijtimoiy institutdir.
Jamiyatda oila bir nechta funksiyalarni bajaradi:
Reproduktiv funksiya. Bu funksiya naslni davom ettirish bilan bog‘liq. Hozirgi kunda O‘zbekistonda serfarzand oilalarning mavjuddigi bilan bir qatorda, oila a’zolari sonining qisqarishi ham kuzatilmoqda. Bu hodisalar, asosan, moddiy-iqtisodiy qiyinchiliklar, ma’naviy inqiroz, yosh oilalarning ota-ona uyidan ajralib chiqishi, tibbiy xizmatning darajasi, ekologiyaning inson salomatligiga ta’siri bilan izohlanadi.
|
| |
Iqtnsodiy funksiya - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 53/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIqtnsodiy funksiya. Ma’lum bir oila a’zolari tomonidan boshqalari uchun moddiy mablag‘lar topilishi, voyaga yetmaganlar va qariyalarni moddiy ta’minlash, pul mablag‘larini to‘plash iqtisodiy funksiyaning asosini tashkil qiladi. Zamonaviy bozor munosabatlari mulk to‘plash, mulkka ega bo‘lish, meros masalalarida oilaning iqtisodiy vazifasi faollashuvini talab qiladi.
Ijtimoiylashuv funksiyasi. Oila bola shakllanishiga ta’sir qiluvchi birinchi va asosiy ijtimoiy guruh hisoblanadi. Oilada ota-ona va bolalarning tabiiy-biologik hamda ijtimoiy aloqalari uzviy bog‘lanib keladi. Oila mikromuhit sifatida bolaning ruhiy, jismoniy va ijtimoiy rivojlanishiga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Oilaning vazifasi bolani asta-sekinlik bilan jamiyatga tayyorlashdir. Oilada insonga ta’lim va tarbiya beriladi, uning aqliy, ijodiy qobiliyatlarining rivoji sodir bo‘ladi. Aynan oilada bola mehnat qilishga va mustaqillikka o‘rganadi.
Xo‘jalik-maishiy funksiya. Oila jamiyatning asosiy va doimiy xo‘jalik negizidir. Unda oila a’zolarining jismoniy holati bir maromda ushlab turiladi, kasallar va qariyalarga g‘amxo‘rlik qilinadi. Ilm-texnika taraqqiyoti jadal rivojlanayotgan bizning asrimizda oilaning kundalik yumushlari (ovqat pishirish, uy tozalash, kir yuvish, kiyim tikish va boshq.) maishiy xizmat ko‘rsatish korxonalari zimmasiga yuklatilmoqda.
Tarbiyaviy funksiya. Biz bu funksiyani alohida ajratib ko‘rsatamiz. chunki u bolaning ilk ijtimoiylashuvi jarayonida muhim rol o‘ynaydi. Bola shakllanishiga atmosfera va iqlimning ham ta’siri bor. Tarbiyaning eng muhim vositalaridan biri shaxsiy namunadir. Yuqorida, “Tarbiya ijtimoiy institut sifatida” deb nomlangan qismda, tarbiyaning jamiyat va davlat taraqqiyotidagi o‘rni to‘g‘risida to‘liq to‘xtab o‘tgan edik.
Psixoterapevtik funksiya. Bu funksiya oilada barcha oila a’zolari o‘zini qulay sezishi lozimligida namoyon bo‘ladi. Psixologlar, sosiologlar, pedagoglarning kuzatishlariga ko‘ra, inson kuchlari oila sharoitida jadal tiklanar ekan.
|
| |
The structure and scope of the dissertation

47
E’LON QILINGAN ISHLAR RO‘YXATI
СПИСОК ОПУБЛИКОВАННЫХ РАБОТ
LIST OF PUBLISHED WORKS
I бўлим (I часть; Part I)
1.
Nomozov X.Sh. Threats to information security in educational institutions //
Gospodarka innowacje. – Poland, 2022. - Volume 22. – PP.229 -231 (09.00.00;
№14. Indexed in Research Bib)
2.
Nomozov X.Sh. Yuksak axborot madaniyati internet-makon resurslaridan
ratsional foydalanish sharti // Research Focus. – Vol. 2. Issue 6, 2023. -PP.1-6
(09.00.00; №14; 25: Indexed in Research Bib; Directory of Open Access Journals)
3.
Nomozov X.Sh. O‘smirlar orasida ijtimoiylashuvda internet ta'siri //
Samarqand davlat universiteti Ilmiy tadqiqotlar axborotnomasi. – Samarqand, 2022.
-№ 2/132. - B.106-110. (09.00.00; №3)
4.
Nomozov X.Sh. Internetning yoshlar ma’naviyatiga ta’siri // Namangan
davlat universiteti Ilmiy axborotnomasi. – Namangan, 2022. - №9. - B.164-168.
(09.00.00; №24)
5.
Nomozov X.Sh. Internet-makon imkoniyatlaridan foydalanishda axloqiy
madaniyatning ahamiyati // O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari. – Toshkent,
2023. -№1/8. -B.162-166 (09.00.00; №14)
6.
Номозов Х.Ш. Интернет-макон таъсирида содир бўлаётган негатив
ижтимоийлашув шакллари // Фалсафа ва ҳуқуқ. – Тошкент, 2023. - №3. - Б 224-
227 (09.00.00; №15)
7.
Nomozov X.Sh. Internet-makon resurslaridan foydalanish sohalari //
Development and innovations in science. International scientific-online conference.
– Netherland, 2023. - №2(7). -PP.8-14.
8.
Nomozov X.Sh. Internet-makon mohiyati, genezisi va zamonaviy tarkibi.
// Academic Research in Modern Science. International scientific-online conference
-USA, 2023. -№2(19). -PP.68-72.
9.
Nomozov X.Sh. Axborot xurujining o‘smirlar hayotiga ta’siri // “Ta’lim
sifati Yangi O’zbekiston taraqiyotini yanada yuksaltirishning muhim omili” yosh
olimlar va talabalar o’rtasida ilmiy amaliy konferensiya to’plami. 15 may 2023 yil.
- Qo’qon, 2023. -B.1285-1287.
10.
Nomozov X.Sh. Internet xurujlarining manbalari, ularning ijtimoiy
muhitda amalga oshish usullari // “O‘zbekistonda turizmni rivojlantirishda tarixiy
muzeylarning o‘rni (Qashqadaryo moddiy-madaniy yodgorliklari va muzeylari
misolida)” mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. 23 may
2023 yil. – Shaxrisabz, 2023. -B 599-602.