Kompyuter yig‘ish qo‘llanmasi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi...

Kompyuterni yig‘ishga iloji boricha kengroq joy toping. Sababi qurilmalarni bir-birini ustiga qo‘ymaslik lozim, hamda ularni yerga tushib ketish xavfidan xoli bo‘ladi. Bo‘sh joy va otvertkani tayyorlang.
Yig‘ish jarayonini korpusdan boshlaymiz. Uni yon qopqog‘ini (ba’zi korpuslarni qopqog‘i korpusni to‘liq qoplagan bo‘ladi) oching. Shunda, korpusni ichidagi bo‘sh joy ochiladi.
Korpusga kerakli qurilmalarni joylash uchun uni yonlamachasiga joylashtiring.
Ona platani qutisini oching. Kompyuterni barcha qurilmalari ona plataga ulanadi. Ona platani korpusni ichiga shunday joylashtiringki, uning bir uchidagi “razyom”lar korpusni orqa tarafidagi katta ochiq joyga to‘g‘ri kelsin. Korpusdagi bu ochiq joy aynan ona platani razyomlari korpusdan tashqi tomonga chiqib turishi uchun mo‘ljallangan.
Korpusning mayda shuruplaridan foydalanib, ona platani korpusga mahkamlang. Ona platani korpusga to‘g‘ri joylashtirgan holatda, uni mahkamlash uchun mo‘ljallangan teshikchalari korpusni teshikchalariga to‘g‘ri keladi.
Ona platadagi protsessor soketini himoya qopqog‘ini olib tashlang. Soketdagi “richag”ni ko‘taring va mahkamlash “plastinasi”ni oching. Protsessorni qutisidan ehtiyotkorlik bilan oling, bunda protsessorni faqat yonlaridan ushlang, undagi kontaktlarga qo‘l tekkizmang! Protsesorni ona platadagi soketga to‘g‘ri vertikal tarzda joylashtiring.
Protsessor burchaklaridan birida chizilgan sariq chiziqchaga va soketdagi chiziqchalarga e’tibor bering. Bu chiziqchalar protsessorni soketga qay tarafdan joylashtirish kerakligini ko‘rsatadi.
Bundan tashqari, protsessorni yon taraflarida chuqurchalar soketda esa bo‘rtib chiqgan do‘ngliklar mavjud. Bu o‘sha boya aytib o‘tgan protsessorni “kalit”i hisoblanadi. Protsessorni soketga joylashtiring. Mahkamlash “plastinasi”ni yoping va “richag”ni joyiga tushiring.
Endi esa, protsessorni ustiga kuler (ventilyator)ni mahkamlab joylashtirish kerak. Protsessor soketini atrofidagi 4 ta teshiklarga e’tibor bering. Kulerda ham 4ta “oyoq” borligini ko‘rasiz. Kulerni protsessorni ustiga shunday joylashtiringki, uning oyoqlari ona platadagi shu teshikchalarga kirsin. Keyin ularni ketma-ket sekin bosib chiqiladi. Har bir oyoqchani bosib kirgazilganda ovoz eshitasiz. Kulerni yaxshilab joylashganligiga, e’tibor bering. Uni bir ikki qimirlatib ko‘ring. Kuler protsessorni ustida mahkam turishi va ularni orasida hech qanday “zazor” bo‘lmasligi kerak. Endi esa kulerdan chiqqan simni ona platadagi CPU-FAN dab nomlangan “raz’em”ga ulanadi.
Endi ona plataga tezkor xotira (RAM)ni joylashtiramiz. Tezkor xotirani ham faqat yonlaridan extiyotkorlik bilan ushlash lozim. Ona platada xotira uchun 2,3,4 yoki undan ham ko‘p “gnezdo” bo‘lishi mumkin. Xotirani eng birinchi “gnezdo” (protsessorga eng yaqini) ga ulaymiz. Avval xotira joylashadigan gnezdodagi ikki oq rangli ushlagichlarni orqa tomonga itarib ochamiz. Xotirani ona plataga kiradigan past tarafiga e’tibor u bir nechta bo‘limlarga bo‘linganligini ko‘rasiz. Ona platadagi xotira “gnezdo”si ham bo‘limlarga bo‘lingan. Demakki, xotirani noto‘g‘ri kirgazib bo‘lmaydi. Xotirani ikki tarafidan “gnezdo”ga o‘rta kuchda kirgazilsa yon tomondagi ikkita oq ushlagichlar xotirani ustidan “ushlab” olgan holatga keladi.
Endi kompyuter korpusiga “blok pitaniya”ni joylashtiramiz.
Korpusni orqa tomonidan unga “blok pitaniya”ni shuruplar yordamida mahkamlaymiz.
Endi “blok pitaniya”dan chiqgan, ona plata va protsessorga tok beruvchi simlarni (24 va 4 “pin”lik), ona platadan ulaymiz
Korpusga qattiq diskni joylashtiramiz va shuruplar bilan korpusga maxkamlaymiz.
Q atitq diskga ikkita sim ulaymiz. Biri “blok pitaniya”dan chiqqan tok beruvchi sim, ikkinchisi (ko‘p hollarda ko‘k yoki qizil rangli) ona plataning SATA-portiga ulanadigan, ma’lumot almashinuvi uchun ishlatiladigan sim. Bu yerda, “blok pitaniya”dan chiqqan tok beruvchi SATA-simini ulashda e’tiborli bo‘ling. Uni ham o‘z “kaliti” mavjud. Konnektorga yaxshilab qaralsa, u o‘girilgan “g” xarfini eslatadi. Qattiq diskdagi port ham xuddi shu shaklda. Agar konnektor qiyshiq ulansa ish paytida qisqa tutashuv (zamikaniya) bo‘lib, qattiq disk ishdan chiqishi mumkin.
Korpusni oldi qismidan qopqog‘ini ochib, uni o‘rniga DVD Rom qurilmasini o‘rnatamiz.
DVD ni korpusga shuruplar yordamida mahkamlaymiz.
Korpusni ichki qismidan DVD Rom ni ona plataga ulaymiz. Unga ham xuddi qattiq diskga o‘xshab ikkita shnur ulanadi. Biri SATA, ikkinchisi “blok pitaniya” shnuri. Xuddi shu tarzda, kompyuterga yana boshqa qattiq disk yoki DVD qurilmasini ulash mumkin.
Korpusning oldingi paneliga tegishli bo‘lgan mayda simchalarni, ona platadagi o‘z maxsus “razyom”lariga ulaymiz. Korpus va ona plata ishlab chiqaruvchi korxonalar ko‘p hollarda bir xil standartlarni ishlatishadi. Shuning uchun har bir simni uchidagi va uning ona platadagi o‘z “razyom”idagi yozuvlari to‘g‘ri keladi. Shu yerda “markirovka”ni eng ko‘p tarqalgan turini misol keltiramiz: