Fanning nomi - Elektr zaryadi

|
Elektr zaryadi
|
bet | 10/11 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 186 Kb. | | #106850 |
Bog'liq 8-sinf fizika [uzsmart.uz]Fanning nomi: ______________________________________________________
5-dars.
Elektr maydon.
Darsning maqsadi. Elektr maydon va maydon kuchlanganligi haqida tushuncha berish.
Tayanch so'zlar: elektr maydon, elektrostatik maydon, elektr maydon kuch chiziqlari, elektr maydon kuchlanganligi.
Dars jihozlari: elektron darslik, slayd, kodoskop, olimlarning rasmlari.
Darsda foydalaniladigan metodlar: «Aqliy hujum», «Modifikatsiya-langan ma'ruza» interfaol metodlari, «Fizik diktant» o'tkazish.
Dars rejasi.
Tashkiliy qism - 2 minut.
Uy vazifalarini so'rash - 10 minut.
Yangi mavzuning bayoni - 18 minut.
Yangi mavzuni mustahkamlash - 13 minut.
Uyga vazifalar berish - 2 minut.
Darsning borishi
Tashkiliy qism. O'qituvchi dars jihozlarini darsga hozirlaydi, uy vazifalarini so'rash maqsadida foydalanadigan «Aqliy hujum» interfaol metodi uchun savollarni tayyorlab qo'yadi.
Uy vazifalarini tekshirish. «Aqliy hujum» interfaol metodidan foydalanishda o'quvchilarga quyidagi savollar beriladi:
1) Zaryadlangan jismlarning o'zaro ta'sir kuchi qachon va kim ;
tomonidan kashf etilgan?
Buralma tarozining tuzilishi, ishlash prinsipini tushuntirib bering.
Kulon qonunining matematik ifodasini yozib bering.
к koeffitsientning ma'nosi nimadan iborat? Uning qiymatini yozib bering.
Eng kichik elementar zarra nima? Uning qiymatini yozib bering.
3. Yangi mavzuning bayoni. Yangi mavzuni bayon etishda «Modifikatsiyalangan ma'ruza»dan foydalaniladi. Bunda o'qituvchi quyidagi asosiy tushunchalarga e'tibor berishi lozim:
elektr maydonning hosil bo'lishi;
Faradey tajribasi;
elektr maydon kuch chiziqlari;
elektr maydon kuchlanganligi.
Mavzuni yoritishda slaydlar, elektron darslikdan foydalaniladi.
Elektr maydonni tushuntirishda quyida keltirilgan ma'lumotlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Mexanika kursida biz og'irlik kuchi va elastiklik kuchi bilan tanishgan edik. Shuningdek, o'zaro molekular ta'sir kuchlari mavjudligini ham bilamiz. Bu kuchlar molekulalarning o'lchamlari qadar juda kichik masofalardagina seziladi. Endi biz elektrlangan jismlar o'rtasida ham o'zaro ta'sir kuchlari — tortish va itarish kuchlari borligini bilib oldik. Elektrlangan jismlarning o'zaro ta'sir kuchlari elektr kuchlari deb ataladi.
Elektrlangan jismlar bir-biriga uzoqdan turib ta'sir ko'rsatadi. Jismlarning uzoqdan o'zaro ta'sir ko'rsatish hodisasini biz butun olam tortishish hodisasida ko'rgan edik. Koinotdagi hamma jismlar juda uzoq masofalardan bir-birini tortadi. Sayyoralar va Quyosh ham, Yer va Oy ham o'zaro tortish kuchi ta'sirida bo'ladi.
Taqqoslash uchun kuchlar faqat jismlar bir-biriga tekkandagina yuzaga keladigan, bizga ma'lum bo'lgan bir misolni eslab o'tamiz. Siqilgan (deformatsiyalangan) prujina boshqa jismga elastiklik kuchi bilan ta'sir ko'rsatadi. Bu kuch jismga qo'yilgan bo'lib, uning qo'yilish nuqtasi prujina jismga tegib turgan nuqtada bo'ladi.
Elektr kuchi ham bir xil ishorali zaryadlangan jismlarga qo'yilgan va uni harakatga keltiradi. Ammo, bunda elektrlangan jismlar bir-biriga tegmaydi. Balki, elektrlangan jismlarning o'zaro ta'siri havo orqali uzatilar? Biroq elektrlangan jismlar havosiz fazoda ham o'zaro ta'sir ko'rsatadi.
Demak, elektrlangan jismlar atrofidagi fazoning o'zi elektrlanmagan Jismlar atrofidagi fazodan farq qiladi.
Bu farq nimadan iborat? Agar elektrlangan jism atrofidagi fazoga elektrlangan boshqa jism kiritilsa, unga elektr kuchi ta'sir ko'rsatadi. Elektrlanmagan jism atrofidagi fazoda bunday hodisa kuzatilmaydi.
Birinchi holda kiritilgan jism elektr maydondadir, deyiladi. Elektr Maydon har qanday elektrlangan jism atrofida ham mavjud bo'ladi, ammo biz uni ko'rmaymiz va sezmaymiz. Elektr maydonni uning zaryadlangan Jismga ta'siriga qarab payqash mumkin. Bunda elektr maydonga kiritilgan Zaryadli jism ham o'z atrofida elektr maydoni hosil qiladi. Bu maydon
tayoqchaga ta'sir ko'rsatadi. Demak, bu yerda ham har vaqtdagidek, jismlarning o'zaro ta'sirini ko'ramiz.
Xullas, elektr maydon shunday xususiyatga egaki, uning istalgan bir nuqtasiga elektrlangan jism joylashtirilsa, bu jismga elektr kuchlari ta'sir eta bosbJaydi.
|
| |