nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’G’
M
ZK - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

O’G’
M
ZK
C
U<
117
4.14–rаsm. Elektr yuritgich qisqichidаgi kuchlаnishni pаsаyishidаn himоya
Mаs’ulyati yetаrli yuqоri bo‘lmаgаn iste’mоlchilаrdа o‘rnаtilgаn
minimаl kuchlаnish himоyasining o‘rnаtmаsi
nоminаl kuchlаnishni
70 fоizi аtrоfidа bo‘lishi, kechikib ishlаsh vаqti esа, 0,5–1,5 sekund
оrаlig‘idа qаbul qilinishi tаvsiya qilinаdi.
Mаs’ulyati yuqоri elektr yuritgichlаrdа ushbu himоyani o‘rnаt-
mаsi 50 fоizni, vаqti esа 5–10 sekund оrаlig‘idа bo‘lishi mаqsаdgа
muvоfiq hisоblаnаdi.
4.2.7. Kuch trаnsfоrmаtоrlаr chulg‘аmidаgi o‘rаmlаrarо qisqа
tutаshuv vа qоbig‘idаgi yog‘ sаthini pаsаyishidаn himоya
Trаnsfоrmаtоrlаrni zo‘riqib ishlаshi, o‘rаmlаrаrо qisqа tutаshuv-
lаr, sоvutish uchun mo‘ljаllаngаn yog‘ni isrоf bo‘lishi (hаjmini
kаmаyishi) chulg‘аmlаrni qizishigа sаbаb bo‘lаdi vа nаtijаdа ulаrni
shikastlanishigа оlib kelаdi. Ushbu hоlаtni oldini оlish uchun gаz
himоya qurilmаlаridаn fоydаlаnilаdi.
Gаz himоya аsоsidа gаz relesi ishlаtilаdi (GR). Gаz relesi
trаnsfоrmаtоr qоbig‘i bilаn kengаytirgich оrаsidаgi yog‘ o‘tkаzuvchigа
o‘rnаtilаdi, u qo‘zg‘аlmаs vа qo‘zg‘aluvchаn kоntаktlаr o‘rnаtilgаn
ikkitа alyuminiy 1 va 2 kоsаchаlаrdаn tаshkil tоpgаn. Trаnsfоrmаtоr
me’yordа ishlаgаndа rele qоbig‘i yog‘ ichidа bo‘lаdi vа kоsаchаlаr
gоrizоntаl hоlаtidа prujinа bilаn ushlаb turilаdi.
Trаnsfоrmаtоr qоbig‘idаgi yog‘ sаthi pаsаysа, birinchi kоsа o‘z
оg‘irligi bilаn prujinа kuchini yengаdi vа o‘z o‘qi аtrоfidа аg‘dаrilib,
kоntаktlаri 4 vа 5 lаrni yopаdi. Ushbu kоntаktlаr signаl berish uchun
хizmаt qilаdi (14.15 b–rasm).
Trаnsfоrmаtоr chulg‘аmini qizishi nаtijаsidа yog‘ tаrkibidаn gаz
chiqа bоshlаydi vа tezlik bilаn kengаytirgich tоmоn yog‘ni hаydаydi.
Yog‘ yo‘ligida kоsа mаhkаmlаngаn pаrrаkkа o‘rnаtilgаn. Mа’lum
tezlikkа egа bo‘lgаn yog‘ оqimi, pаrrаkkа urilib, ikkinchi kоsаchаni
o‘z o‘qi аtrоfidа аg‘dаrаdi vа kоntаktlаr yopilаdi hamda
trаnsfоrmаtоrni mаnbаdаn uzish uchun o‘chirish g‘аltаgigа tа’sir
ko‘rsаtаdi (4.15–rаsm).
|
Elektr qurilmаlаr tаshqаrisidа sоdir bo‘lаdigаn qisqа

109
Mаksimаl tоk himоyasi –
4.6–rаsmdа keltirilgаn sхemа MTH ni
ishlаsh tаrtibini izоhlаshgа mo‘ljаlаngаn. Fаrаz qilаylik, tаrmоqning K
nuqtаsidа qisqа tutаshuvlar sоdir bo‘ldi. Qisqа tutаshuv tоki mаnbаdаn
K nuqtаgаchа bo‘lgаn bаrchа uchаstkаlаrdаgi himоya relelаridаn
оqаdi. Аmmо, sаrаlаb ishlаsh tаlаbigа аsоsаn, QS3 uzgichdаgi himоya
ishgа tushishi kerаk.
MTH ni sаrаlаb ishlаshini tа’minlаsh,
ishgа tushishini kechik-
tirish vаqtini to‘g‘ri tаnlаsh bilаn bаjаrilаdi. Ushbu vаqtni ishоnchli
tаnlаsh, fаqаt kechiktirish vаqtini mustаqil belgilоvchi mахsus relelаr
yordаmidа bаjаrilishi mumkin.
Kechikib ishlаsh vаqtini mustаqil tа’minlаsh, pоg‘оnа ko‘rini-
shidа bo‘lаdi (4.7–rаsm ) vа eng kichik vаqt – tоk manbaidаn eng uzоq
uchаstkаdа (t
1
) kаttа vаqt esа, mаnbаgа yaqin uchаstkаdа (t
3
) bo‘lаdi.
Pоg‘оnаlаr оrаsidаgi fаrq (∆t) ilоji bоrichа kichik vа bir – birigа teng
bo‘lishi kerаk (∆t = 0,5 – 0,6 sek).
Tоk qiymаtigа chegаrаlаngаn bоg‘liqlikkа egа bo‘lgаn himоya-
lаrdа, ulаrni kechikib ishlаsh vаqti, ushbu tаrmоqdа pаydо bo‘lаdigаn
mаksimаl shikastlanish tоklаri bilаn belgilаnаdi. Shu sаbаbli, mаnbаgа
yaqin tоmоndа jоylаshgаn QS1, QS3 vа QS5
uzgichlаrdаgi himоya-
lаrni kechikib ishlаsh vаqti, QS3, QS5 vа QS 6 uzgichlаrdаgi himо-
yani kechikib ishlаsh vаqtidаn (∆t) gа kаm bo‘lаdi.
Bu hоlаt,
shikastlanish tоklаrini kаmаyishi hоllаridа hаm sаrаlаb ishlаshini tа’-
minlаydi. Chunki, ikki qo‘shni himоyalаrni kechikib ishlаsh vаqtlаrini
fаrqi, аlоhidа pоg‘onalаrdаgi himоyani ishlаsh vаqtidаn kаttа bo‘lаdi.
Bevоsitа tа’sir qiluvchi yoki ishlаsh vаqti tоk qiymаti bilаn
chegаrаlаngаn bоg‘liqlikkа egа bo‘lgаn relelаr qo‘llаngаn, ketmа – ket
o‘rnаtilgаn himоyalаrni ishlаsh vаqti t=0,8 – 1,0 sek qiymatda qаbul
qilinаdi.
Yuqоridаgi mulоhаzаdаn ko‘rinib
turibdiki, MTH relesini vаqt
bo‘yichа o‘rnаtmа qiymаtini аniqlаsh uchun kоrхоnаning to‘lа elektr
tа’minоt sxemаsi bo‘lishi kerаk. Chunki,
MTH lаr himоyalаshgа
mo‘ljаllаngаn liniyalаrning mаnbа tоmоnigа o‘rnаtilаdi.
MTH ni tanlab vа ishоnchli ishlаshi, himоya uchun qаbul
qilingаn relelаrning qo‘zg‘alish tоki qiymаti bilаn hаm belgilаnаdi.
–rasm. РГЧЗ–66М rusumli gaz relesi

119
Elektr tа’minоt tizimining ishоnchliligini оshirish, хizmаt
ko‘rsаtuvchi shахslаrni sоnini kаmаytirish uchun podstansiya vа
tаqsimlаsh qurilmаlаridа turli аvtоmаtik qurilmаlаrdаn fоydаlаnilаdi.
Аvtоmаtik qurilmаlаrni hаjmi vа turlаri kоrхоnа elektr tа’minоtining
хususiyatlаri bilаn, teхnik–iqtisоdiy hisоblаsh vа аsоslаsh оrqаli
аniqlаnаdi. Kоn kоrхоnаlаrini elektr tа’minоt tizimlаridа quyidаgi
аvtоmаtik qurilmаlаrni qo‘llаsh keng o‘rin оlgаn:
– zaxirani аvtоmаtik ulаsh (ZAU);
– аvtоmаtik qаytа ulаsh (АQU);
– dаvr tezlik (chastota) bo‘yiichа yuklаmа qiymаtini аvtоmаtik
kаmаytirish.
Ushbu qurilmаlаrgа qo‘yilаdigаn tаlаblаrni vа ularning ishlаsh
prinsiplаrini аlоhidа ko‘rib chiqаmiz.
TA1
TA2 - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

108
4.5b,d–rаsmlаrdа yuritgichlаrdа, trаnsfоrmаtоrlаrdа qo‘llаnа-
digаn himоyalarning BDH turlаri misоl sifаtidа keltirilgаn.
Ushbu
himоyalаr quvvаti 5000 kVt vа undаn yuqori yuritgichlаrdа, quvvаti
6300 kVА vа undаn yuqori bo‘lgаn trаnsfоrmatоrlаrdа, 1000 kVt dаn
yuqori generаtоrlаrdа keng qo‘llаniladi. Bundаn tаshqаri, аgаr TTUH
himоyalаr tаlаblаrni bаjаrmаgаn hоllаrdа hаm BDH ni qo‘llаsh tаvsiya
qilinаdi.
Ushbu himоyaning ishlаb ketish tоki
qiymаtini hisоblаshdа bir
tоmоndаn, o‘z qismidаgi shikastlanishlаrgа yetаrli sezgir bo‘lish
tаlаbi, ikkinchi tоmоndаn esа, elektr zanjiri tаshqаrisidа sоdir bo‘lgаn
shikastlanishlаrgа yoki turli o‘tish jаrаyonlаri nаtijаsidа pаydо
bo‘lаdigаn tоklаrgа nоsezgir bo‘lishi tаlаbi qo‘yilаdi.
Ushbu shаrt
quyidаgi tengsizlik bilаn ko‘rsаtilishi mumkin.
n
z
h
sez
q
I
k
I
k
I
min
.
, (4.2)
bu yerdа:
I
q.min.
– himоyagа mo‘ljаllаngаn qismining охirgi qismidаgi
ikki fаzаli qisqа tutаshuv toklаrining dаvriy qo‘shilmаsi;
k
sez
– himоyani sezgirlik kоeffitsiyenti;
I
nоm
– himоyalаnаyotgаn qurilmаni nоminаl tоki;
k
z
– zaxira kоeffitsiyenti.
Bu kоeffitsiyent nоbаlаns tоklаrni pаydо bo‘lishi
vа ulаrni
himоyagа tа’sirini hisоbgа оlаdi vа elektryuritgichlаr uchun –1,5 – 2,0;
trаnsfоrmаtоrlаr himоyasi uchun –3,5–4,5; generаtоrlаr himоyasi
uchun – 1,3 – 1,4 deb qаbul qilish tаklif qilinаdi.
Yorug`lik parametrlarini o`rnatish

|
Yorug`lik parametrlarini o`rnatish
|
bet | 184/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikYorug`lik parametrlarini o`rnatish.
Buning uchun quyidagi ishlarni qilish kerak.
1 General Parameters (umumiy parametrlar) majmuasida yorug`lik parametrlarini sozlang.
Multiplier (kuchaytirgich) yorug`lik intensivligining umumiy darajasini sozlaydi.
Contrast (kontrast) yoritilgan sirt yoritgidh rangi va diffuzion rang sohalari
o‘rtasidagi kontrasni (farqni) beradi. Sukut vaziyatda u 0 ga teng.
Soften Diff Edge (diffuzion rang chegaralarini yo`qotish) yoritgich va diffuzion
akslanish sohalari o`rtasidagi chegaralarini yo`qotishga imkon beradi. 100%
miqdorni o`rnatish diffuzion akslanish sohalari va yoritgich o`rtasidagi qat`iy
chegaralarini yo`qotishga olib keladi, lekin bunda sirtning yoritish darajasi
pasayadi.
Affect Diffuse (diffuz rangga ta`sir etadi) va Affect Specular (ko`zgu rangiga
ta`sir etadi). Sukut vaziyatida ikkala parametr ham o`rnatiladi, lekin yorug‘lik bitta manbaini faqat diffuzion akslanishning sohasini yoritish uchun ishlatish mumkin, ikkinchisi esa faqat ko`zga akslanishni beradi.
Yorug’likni o`rnatish
Yaratilgan ko`rinish etarli darajada yoritilgan bo`lishi lozim, aks holda undagi
ob`ektlar ko`rinmay qoladi.
Yorg`lik manbasini yaratish. Ko`rinish yoritilishida yorug`lik mahbasining
besh tipini har tomonga yo`naltirilgan (Opsii), chiqayotgan yorug` har tomonga bir xil maromda uzatilgan;
-erkin yo`naltirilgan manba (Free Direct);
- aniq yo`naltirilgan manba (Target Direct);
- aniq yo`naltirilgan projektor (Free Spot);
- erkin yo yaltirilgan projektor (Target Spot) .
Yorug`lik manbaini yaratishdan oldin, ekranda sfera shaklini chizing.
1 Create(Yaratish) buyruqlar panelida knopku Lights (Yorug`lik manbai) tugmani
tanlang. Bunda Object Type (Ob`ekt tipi) maydonida turli xildagi yorug`lik manbalari tipini namoyon bo`ladi.
2 TaixjzL Spdt (Aniq yo`naltirilgan projektor) satrida ChS tugmasini tanlaymiz.
3 60 lik korinish oynasida ChS tugmasini sichqoncha bilan bosib turib, hosil
bo`lgan konusni mavjud ob`ektga yonaltiramiz.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2023 yil
|
| |
Bo‘ylаmа differensiаl himоya - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev...

107
chulg‘аmidаgi tоklаr
i
1
vа
i
2
bir–birigа
teng vа nаtijаdа rele
chulg‘аmidаn tоk оqmаydi. Himоyalаshgа mo‘ljаllаngаn qismda
fаzаlаrаrо qisqа tutаshuv sоdir bo‘lsа, TА1 vа TА2 lаrning ikkilаmchi
chulg‘аmidаgi tоk qiymаtlаri bir–birigа teng emаs,
i
1
>i
2
nаtijаdа rele
chulg‘аmidаn оqаyotgаn tоk
i=i
1
–i
2
bo‘lаdi.
Ushbu tоk shikastlanish
tоkigа prоpоrsiоnаldir.
Аgаr, himоyalаshgа mo‘ljаlаngаn qismning tаshqаrisidа shikаst
sоdir bo‘lsа, ushbu shikаst tоki ikkаlа o‘lchоv trаnsfоrmаtоr
chulg‘аmlаridаn оqаdi vа nаtijаdа ikkilаmchi tоklаr teng (
i
1
= i
2
), rele
chulg‘аmidаgi tоk esа nоlgа teng bo‘ladi.
Bundаn kelib chiqаdigаn хulоsа shuki, ushbu himоya fаqаt elektr
qurilmаlаrdа sоdir bo‘lgаn qisqа tutаshuvlаr tа’siridа hаrаkаtgа kelаdi.
Hаqiqаtdаn esа, elektr qurilmаdа shikastlanish bo‘lmаgаn
tаqdirdа hаm rele chulg‘аmidаn qаndаydir tоk оqаdi. Bu tоkni
nоbаlаns tоk (
i
nb
) deb аtаlаdi vа uning qiymаti O‘T
lаrining hаr
turliligi, o‘lchаsh jаrаyonidа mа’lum xаtоlаrgа yo‘l qo‘yilishi, o‘lchоv
zаnjirining qаrshiliklаrini hаr хilligi vа ishgа tushirish jаrаyonlаridа
pаydо bo‘ladigan sаkrаsh tоklаrini mаgnit tizimlаrgа ko‘rsatadigan
tа’siridаn pаydо bo‘ladigan tоklаr bilаn belgilаnаdi.
a)
b) d)
H
v
–rаsm. Tаrmоqning аlоhidа nuqtаlаridаgi kuchlаnish qiymаtlаri. 110/6

126
bilаn kоrхоnаlаr elektr iste’mоlchilаrining iste’mоl qilаyotgаn
quvvаtlаri оrаsidаgi munоsаbаt bilаn belgilаnаdi. Аgаr, iste’mоl
qilinаyotgаn quvvаt uzаtilаyotgаn quvvаtdаn ko‘p bo‘lsа, chastota
qiymаti kаmаyadi vа ushbu kаmаyish 0,1 Gs dаn оshmаsligi kerаk.
Chastotaning оg‘ishi 0,25 Gs dаn оshsа, elektr iste’mоlchilаrning
teхnik–iqtisоdiy ko‘rsаtkichlаrigа sezilаrli tа’sir ko‘rsаtаdi vа shu
sаbаbli chastotaning ruхsаt berilgаn оg‘ish qiymаti 0,2 Gs, оg‘ishning
chegаrаviy qiymаti esа
1,0 Gs qilib belgilаngаn.
Chastotaning оg‘ishi elektrоmаgnit vа teхnоlоgik ziyonlаr kelib
chiqishigа sаbаb bo‘lаdi. Elektrоmаgnit turidаgi ziyon elektr
energiyani uzаtishdаgi isrоf bilаn belgilаnib, chastotani 1 fоizgа
o‘zgаrishi, elektr energiya isrоfini 2 fоizgа оshishigа оlib kelаdi.
Chastotani
оg‘ishi
teхnоlоgik
uskunаlаrning
unumdоrligini
kаmаytirаdi. Bu hоlаt kоrхоnаning qo‘shimchа vаqt ishlаshigа yoki
qo‘shimchа uskunаlаrni ishgа tushirishgа hamda uskunаlаrning
quvvаtini оshirishgа sаbаb bo‘lishi mumkin. Ushbu tаdbirlаrni оldini
оlish uchun, energоtizimlаrdа zaxira quvvаtlаr bo‘lishi mаqsаdgа
muvofiqdir.
Mashg‘ulot yakuni - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
Kompyuter grafikasi darslik
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba 48-Mavzu Yorug‘lik manbalari va kameradan foydalanishni bilish Reja 1. Yorug`lik manbalarini yaratish 2. Yorug`lik parametrlarini o`rnatish. 3. Yorug’likni o`rnatish Yorug`lik manbalarini yaratish Yaratilgan ob`ektga material qo`yilgach, ularni sifatli korsatish uchun yorug‘lik manbalarini kiritish kerak bo`ladi. Tasvirlar yaratishda yorug`lik hosil qilish - eng murakkab masalalardan biridir. Ayniqsa bu intererlar bilan ishlashda muhimdir. Sukut saqlanganda, yoki yorug`likning manbalari hali yaratilmaganda, sahnani ikkita chekka yoritgichda yoritiladi. Yorug`lik ixtiyoriy yaratilgan manbasi ularni avtomatik ravishda orttiradi. 1 Creat (yaratish) buyruqlar panelidagi Lights (yorug`lik manbasi) tugmasida bosing. Ochilgan buyruqda faqat bitta - Standart (standart) variant bo`ladi. Object Type (ob`ekt turi) menyusida yorug`lik manbalarining har xil turlarini yaratish tugmalari paydo bo`ladi. 2 LM ni (nuqtali) tugmasiga bosing buyruqlar panelining quyi qismida uchta: General Parameters (umumiy parametrlar) , Projector Parameters (yo`naltirilgan yorug`lik parametrlari) va Show Parameters (soya parametrlari) paydo bo`ladi. Ikkinchi majmua nomiga yorug`lik manbai turi kiritiladi. General Parameters (umumiy parametrlar) va Shadow Parameters (soya parametrlari) hamma yorug‘lik manbalari uchun bir xildir. 3 Ekranning yuqori qismidagi Of (yuqori) preksiyasiga LM ni bosing. Ko`rsatilgan nuqtada yorug`lik manbai belgisi ko`rsatilgan kichkina sakkiz qirra hosil bo`ladi. Proyeksiya oynalaridagi sahna ob`ektlari yorugligi o`zgarishni kuzata boramiz va manbaning optimal holatini tanlay borib yorug`lik manbani boshqa nuqtaga tortib o`tkazish mumkin. Download 39,74 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
q
QS1 - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

111
dаstlаbki hоlаtlаrigа qаytishlаri kerаk. Bu hоlаt fаqаt QS5 uzgichdаgi
himоya relesini qаytish tоki (
i
rq
), ushbu
himоyani sоzlаsh tоkidаn
(
I
s
/K
t
) kаttа bo‘lgаndаginа аmаlgа оshаdi.
t
s
z
rq
K
I
k
i
, (4.3)
Bizgа mа’lumki,
ri
q
rq
i
k
i
,
u hоldа
T
s
z
ri
q
rq
K
I
k
i
k
i
, (4.4)
ifоdаni оlаmiz.
Bundаn tаshqаri, himоya
qisqа tutаshuv toklаrigа
sezgir bo‘lishi tаlаbini hisоbgа оlsаk, himоyani o‘rnаtmа tоki quyidаgi
ikki tоmоnlаmа tengsizlik bilаn ifоdаlаnаdi.
qol
T
s
z
h
sez
T
q
k
K
I
k
I
k
K
I
min
.
, (4.5)
Ushbu ifоdаdаgi sezgirlik kоeffitsiyenti 1,5 (аlоhidа hоllаrdа
1,25), qаytish kоeffitsiyenti 0,85 vа zaxira kоeffitsiyenti 1,2 qiymаtlаr
qаbul qilish tаvsiya qilinаdi.
Himоyani sоzlаsh tоki sifаtidа yuritgichlаrni
ishgа tushishidаgi
tоk qiymаti аsоs qilib оlinаdi.
4.9 а, b, d – rаsmlаrdа kоn kоrхоnаlаrining
elektr tаrmоqlаridа
uchrаydigаn MTH sхemаlаri keltirilgаn. Kuchlаnishi 35 kV gаchа bir
fаzаli yergа tutаshuv tоklаr qiymаti yetаrlicha kаttа bo‘lmаgаn
hоllаrdа, bir releli ikki fаzаli sхemа (4.9 а – rаsm) qo‘llаniladi. Аgаr
ushbu himоya yetаrli sezgirlikkа egа bo‘lmаsа, u hоldа 4.9 b – rаsmdа
keltirilgаn ikki releli sхemа tаvsiya qilinаdi. 110 kV vа undаn yuqоri
kuchlаnishli tаrmоqlаrdа esа, 4.9 v – rаsmdа keltirilgаn uch fаzаli, uch
releli vа mustаqil vаqt releli sхemа keng qo‘llаnаdi.
a)
b) d)
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 182/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
|
|
| |
Yondashuvlar - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 72/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaYondashuvlar
|
Hududiy
|
Funktsional
|
Maqsadi
|
Ma’lum mintaqaning rivojlanish muammosini hal etish
|
- Iqtisodiyotni tarkibiy qayta qurish
- Alohida ustuvor sohani rivojlantirish
|
Imtiyozdan foydalanuvchi-lar
|
Hududdagi korxona va tashkilotlar
|
Joylashgan joyidan qat’iy nazar ma’lum turdagi tadbirkorlik faoliyati bilan shug’ullanadigan korxona va tashkilotlar
|
Asosiy ko’rinishlari
|
- Ma’muriy -hududiy
- Savdo-ombor majmualar
- Sanoat va ilmiy parklar
|
- Moliyaviy markazlar
- “Nuqta korxonalar”
|
7.1-rasm. Erkin iqtisodiy zonalarni tashkil etishga yondoshuvlar
Birinchi yondashuvga ko’ra, imtiyozlar tartibidan hududdagi korxona va tashkilotlar foydalanadi. Ikkinchi yondashuvga ko’ra esa, ma’lum turdagi tadbirkorlik faoliyati bilan shug’ullanadigan korxona va tashkilotlar uchun ularning joylashgan joyidan qat’iy nazar, imtiyozlar yaratiladi. Qayd etib o’tadigan ikki yondashuvdan birini tanlash mazkur erkin iqtisodiy zonani tashkil etishdan ko’zlangan maqsadning qandayligiga bog’liq. Hududiy yondashuv aksariyat hollarda ma’lum mintaqaning rivojlanish muammosini hal qilsa, funktsional yondashuv esa iqtisodiyotni tarkibiy qayta qurish yoki alohida ustuvor sohani rivojlantirishga qaratilgan bo’ladi.
Funktsional yondashuv egiluvchanroq bo’lib, “nuqta hududlar” deb atalmish hududlarni tashkil etish imkonini beradi. Ushbu yondashuv investorlar uchun nisbatan qulay bo’lib, ularning mamlakat hududining qaerida bo’lishi chegaralanmagan, Jahon amaliyotida hududiy yondashuv ko’proq qo’llanilmoqda.
|
| |
-Mavzu Reklama maxsulotlari uchun effektlar yaratish


Reja

|
-Mavzu Reklama maxsulotlari uchun effektlar yaratish
Reja
|
bet | 102/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik27-Mavzu Reklama maxsulotlari uchun effektlar yaratish
Reja
Grafikada reklama tushunchasi
Reklama uchun tasvir yaratish
Reklama yordamida badiiy tasvirda ishlash
Reklama va uning turlari
Reklama odatda juda qimmat turadi. Shuning uchun ham firma uning asosiy vazifasi nimadan iborat ekanligini unutmagan holda qilinajak reklama haqidagi o‘zining chuqur o‘ylangan marketing yechimini qabul qilishi kerak. Mablag‘ haqida masala ravshanlashib borganda, reklama bo‘yicha shug‘ullanuvchilarga qanchalik katta mas’uliyat tushishini ko‘ramiz, ya’ni reklama bo‘yicha mutaxassis qobiliyatli bo‘lmasa va mavjud imkoniyatlardan foydalanib ish yuritmasa, avvalo o‘z ishi, muassasasining obro‘sini ham tushirib qo‘yishi mumkin. Shuning uchun reklama bo‘yicha mutaxassis marketing muhitini va tashkilotdagi marketing strukturasiga tayangan holda quyidagi qoidalarga rioya qilishi lozim:
reklamadagi asosiy element - tovarlarni sifati va korxonani bozordagi mavqeyi;
tovarlar reklamasida barchani jalb etadigan oddiy, gohida xaridorlarning tovarlarni ko‘rish uchun safarbar qiladigan usullar bo‘lishi;
tovar reklamasi qimmat bo‘lganligi uchun shunday reklama tayyorlash kerakki, u arzon bo‘lsin;
reklamada tovarni turli ranglarda ko‘rsatish va bu ranglar xaridorlarni o‘ziga jalb eta olishi zarur;
tovarni reklamasida mahalliy an’analarni hisobga olish va tovarni qaysi regionlarda va qaysi yoshdagi xaridorlarga mo‘ljallangan bo‘lishi juda muhimdir.
Tayyorlanayotgan reklamaning samarali chiqishi pishiq, tuzilgan korxona tarkibida marketing bo‘limining faoliyatiga va uni boshqaruvchi-menejerning qobiliyatiga ham bog‘liq Asosan reklama beruvchi firma va tashkilotlar o‘z strukturasini ichki imkoniyatlariga bog‘liq holda tuzadilar. Masalan, kichik firmalar o‘z boshqaruv strukturasini quyidagicha tuzadilar.
|
| |
Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti - bet 143

Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
№ Mezonlar Baho 1 Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda
vazifalarni to‘liq bajargan va yangilik qilishga intiladigan, har
jihatdan boshqa o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2 O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil
fikirlay oladigan olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan
o‘quvchilarga
4
3 Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4 Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova Og‘iaki savol javob savollari? 1. Avtomobil qo‘shimcha jihozlarining vazifasi nima? 2. Avtomobil qo‘shimcha jihozlarining qanday turlari mavjud?
3. Egarli shatakchi tortish-ulash qurilmalari qanday avtomobillarda
qo‘llaniladi?
3-ilova
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
4-ilova "Avtomobil qo‘shimcha jihozlari" mavzusi bayoni Reja: 1. Avtomobillarning qo‘shimcha jihozlarining vazifalari; 2. Avtomobil qo‘shimcha jihozlarining turlari;
Maqsad va vazifani belgilanishi

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Uyga vazifa beriladi
3.2.Asosiy uzatma, differentsial,
yarim o‘qlar, boshqariluvchi
g‘ildirak yuritmasini o‘rganib kelish
bo‘yicha vazifa beradi
Topshiriqni va
berilgan avtomobil
turi va rusumini yozib
oladi
1-ilova
Baholash mezoni.
-Mavzu  Adobe Photoshopda chop etish uchun tasvir dizayni

25-Mavzu Adobe Photoshopda chop etish uchun tasvir dizayni
1. Adobe Photoshopda chop etish uchun tasvir dizayni
2.Adobe Photoshopda yangi tasvir oynasini yaratish
3.Adobe Photoshopda tasvir rang modelini o’zgartirish
O'zini hurmat qiladigan har bir tashkilot, tadbirkor yoki mansabdor shaxs har qanday ma'lumot va grafik tarkibiy qismni (gerbi, logotipi va boshqalar) o'z muhriga ega bo'lishi kerak.
Ushbu darsda biz Photoshop-da yuqori sifatli bosmalarni yaratishning asosiy usullarini tahlil qilamiz.
Masalan, bizning sevimli saytimiz Lumpics.ru-ning chopini yarating.
Boshlaymiz.
O q fon va teng qirrali yangi hujjat yarating.
Keyin qo'llanmalarni tuvalning o'rtasiga uzatamiz.
Keyingi qadam bizning bosib chiqarishimiz uchun dumaloq yorliqlarni yaratishdir. Matnni aylana shaklida qanday yozish kerak, ushbu maqolani o'qing.
B iz dumaloq ramka chizamiz (biz maqolani o'qiymiz). Kursorni qo'llanmalar kesishgan joyga qo'ying, ushlab turing Shift va ular torta boshlaganda, biz ham ushlab turamiz ALT. Bu raqamni markazga nisbatan har tomonga cho'zish imkonini beradi.
S iz maqolani o'qidingizmi? Undagi ma'lumotlar dumaloq yorliqlarni yaratishga imkon beradi. Ammo bitta ogohlantirish bor. Tashqi va ichki konturlarning radiusi bir-biriga mos kelmaydi, ammo bu bosib chiqarish uchun yaxshi emas.
Biz yuqoridagi yozuvni engib o'tdik, ammo pastki qism bilan taqishimiz kerak.
Biz qatlam bilan rasmga o'tamiz va CTRL + T tugmalar birikmasi yordamida erkin konversiyani chaqiramiz. Keyin shaklni yaratishda xuddi shunday texnikani qo'llang (SHIFT + ALT), skrinshotda bo'lgani kabi shaklni cho'zing.
Ikkinchi yozuvni yozamiz.
Yordamchi raqam o'chiriladi va davom ettiriladi.
Palletning eng yuqori qismida yangi bo'sh qavat yarating va asbobni tanlang "Oval joy".
Endi biz grafik komponentani - logotipni bosma markaziga joylashtiramiz.
|
Adobe Photoshopda yangi tasvir oynasini yaratish

|
Adobe Photoshopda yangi tasvir oynasini yaratish
|
bet | 97/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikAdobe Photoshopda yangi tasvir oynasini yaratish
Adobe Photoshopda tasvir oynasi yaratish uchun Fayl-Noviy buyrug‟i
tanlanib (Klaviaturada Ctrl+N orqali) uning mos muloqot oynasiga o‟tiladi.
Muloqotli oynada hujjat xususiyatlari ko‟rsatiladi. Adobe Photoshop hujjat
fayli kengaytmasi .PSD ko‟rinishda bo’ladi.
Rasmli faylni Adobe Photoshopda qayta ishlash uchun ochish
Adobe Photoshopda ishlash uchun birinchi qadam albatta tasvir (rasm) ni
unga yuklash(ochish) lozim bo‟ladi. Keyin uni qayta ishlash orqali natijaga
erishish mumkin.
Bu juda oson. Unu bir necha usul orqali amalga oshirish mumkin.
1-Usul. Rasm joylashgan papkaga kirilib, undan kerakli tahrirlanuvchi rasm
tanlanib uning ustida sichqoncha o‟ng tugmasi bosilib kontekst menyudan
“Otkrit/Open” (bunda rasm boshqa rasm tahrirlagichda ham ochilishi mumkin)
yoki umumiy usulda “Otkrit s pomoshyu/Open with” orqali qism menyudan
Adobe Photoshop satri tanlanadi. Agar unda Adobe Photoshop satri bo‟lmasa
buyruqlar qatoridagi "Vibrat programmu.../ Choose default program..." orqali yuklanadi.
2-Usul. Rasm joylashgan papkaga kirilib, undan kerakli tahrirlanuvchi rasm
tanlanib oyna yuqori qismidan “Otkrit/Open” orqali Adobe Photoshop satri
tanlanadi. Agar unda Adobe Photoshop satri bo‟lmasa buyruqlar qatoridagi
"Vibrat programmu.../ Choose default program..." orqali yullanadi.
3-Usul. Adobe Photoshop ishga tushirilgach uning asosiy Fayl (File) menyusidan Otkrit (Open) buyrug‟i orqali uning muloqot oynasiga kiriladi.
Adobe Photoshopda tasvir rang modelini o’zgartirish
Adobe Photoshopda tasvir rang modelini o‟zgartirish uchun Izobrajenie -
Rejim bo‟limidan mos rang modeli (Oq-qora( Bitmap), RGB, CMYK, Lab...)
tanlanadi.
Masalan, RGB rang modeli rejimidagi tasvirni oq-qora rang modeli rejimiga
o ‟tkazamiz.
Shunda yuqoridagi tasvirimiz oq-qora rang rejimiga o’tadi.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
|
| |
O‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari

|
O‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari
|
bet | 85/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashO‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari
|
O‘quvchilar ushbu fan o‘quv dasturini o‘zlashtirish natijasida:
- avtomobil mexanizmlari, asboblari va detallarini;
-ichki yonuv dvigatelida sodir bo‘layotgan jarayonlarni;
-o‘t oldirish, elektr ta’minoti va ishga tushirish tizimilariga servis xizmat ko‘rsatishni;
-zamonaviy avtomobillarning tuzilishini;
-avtomobil dvigatellari tuzilishi va servis xizmat ko‘rsatishni;
-avtomobillarni ekspluatatsion xususiyatlarini;
-mexanizmlar, asboblar, detallarning tuzilishi va ishlashini o‘rganish bo‘yicha nazariy va amaliy bilimlarga ega bo‘ladi.
|
Bilimlar
|
dvigatelning umumiy tuzilishi va ishlashi;
sovitish tizimi;
moylash tizimi;
ta`minlash tizimi;
elektr energiyasining manba va iste`molchilari;
transmissiyaning vazifasi va umumiy tuzilishi;
yurish qismi;
tormoz tizimi;
rul boshqarmasi;
aktiv va passiv xavfsizlik tizimlari;
|
Ko‘nikmalar
|
avtotransport vositalariga servis xizmat ko‘rsatishning turlari va davriyligi;
xavfsizlik texnikasi va atrof muhitni muhofaza qilish;
avtotransport vositalarida amalda uchraydigan nosozliklar va ularni bartaraf etish usullari;
|
O‘quv rejasiga muvofiq o‘zaro bog‘liq bo‘lgan fanning nomi
|
fizika, matematika, kimyo texnik mexanika, elektrotexnika va elektronika asoslari, mahsulot sifatini standartlashtirish va metrologiya asoslari hamda chizmachilik, avtomobillar tuzilishi, avtomobillarga servis xizmat ko‘rsatish va ta`mirlash.
|
|
|
| |
II-bo‘lim. “B” toifadagi avtotransport vositalariga servis xizmat ko‘rsatish

|
II-bo‘lim. “B” toifadagi avtotransport vositalariga servis xizmat ko‘rsatish
|
bet | 87/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashII-bo‘lim. “B” toifadagi avtotransport vositalariga servis xizmat ko‘rsatish.
12.
|
“B” toifadagi avtotransport vositalariga servis xizmat ko‘rsatishning turlari va davriyligi.
|
Foydalaniladigan materiallar va ularning vazifasi. Shinalar va akkumulyator batareyalarini muddatdan oldin ishdan chikishi va ekspluatatsion materiallarining jadal sarfini keltirib chikaruvchi sabablar. Shinalar va akkumulyator batareyalarining ishlatish muddatlari. Avtomobillarda yonilgi sarfining meyorlari. Xavo xarorati past bulganda, toglik xududlarda va ogir yul sharoitlarida yonilgi sarfining mikdorlari. Motor va transmission moylar, yopishkok surkovlar va maxsus suyukliklar sarfining meyorlari. Shina va akkumulyator batareyalarining ishlatish muddatlarini uzaytirish, yonilgi-moylash va ekspluatatsion materiallar sarfini tejash usullari.
|
2
|
N/A
|
1
|
13.
|
Xavfsizlik texnikasi va atrof-muxitni muxofaza qilish.
|
Avtotransport vositalarini ekspluatatsiyasida xavfsizlikka kuyiladigan asosiy talablar. Chikindi gazlar, benzin va xar xil ekspluatatsion suyukliklar bilan zaxarlanish xavfi. Elektr jixozlaridan foydalanishda xavfsizlik koidalari. Texnik xizmat kursatish va mayda nosozliklarni tuzatishda mexnat muxofazasi. Yuk ortish va tushirish va tashishda xamda shinalarni yechish va montaj kilishda mexnat xavfsizligi. Yongin xavfsizligi va yonginni uchirish koidalari. Avtotransport vositasini ekspluatatsiya kilishda va tamirlashda atrof-muxitni saklash buyicha kilinadigan asosiy ishlar. Avtomobildan ishlab chikarilayotgan gazlarning mikdori va zaxarlilik darajasini kamaytirish buyicha bajaraladigan ishlar.
|
2
|
N/A
|
1
|
14.
|
“B” toifadagi avtotransport vositalarida amalda uchraydigan nosozliklar va ularni bartaraf qilish usullari.
|
Dvigatel ishga tushmayapti. Dvigatelni ishlashida turli xil shovkinlar mavjud. Chikayotgan chikindi gazlardagi tutunning kurinishi. (kuk, kora, ok). Dvigatelning kizib ketishi. Dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi. Dvigatel tulik kuvvatga erisha olmayapti. Rul chambaragining erkin aylanishi ortib ketgan. Rul chambaragi kiyinchilik bilan aylanmokda. Tormozlanish samaradorligi yetarli emas. Gildiraklarning tormozlanishdan keingi xolati bir xil emas. Tormozlashda avtomobil yonga surilib yoki sirpanib ketmokda.
|
6
|
N/A
|
1
|
|
|
|
| |
Jami
  
80 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3.O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari, savol-javob va amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. 4.Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati: O..Salimov , J.Kulmuxamedov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil. A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019 yil. A.I.Kamilov, “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007 yil. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014 yil. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017 yil. D.I. Xoshimov, G‘.N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”, “Avtomsan” Toshkent-2019 yil. A.Abduraxmonov Avtomobillarni elektr jixozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta’mirlash(ixtisosliklar bo‘yicha “Ilm Ziyo” 2016yil Internet manbalari https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ] http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12 http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/ https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8 https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/ Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Tuzuvchilar - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 84/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashTuzuvchilar:
|
J. Kulmuxamedov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi direktori
|
X.Yo‘ldoshev
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi xo‘jalik ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
|
SH.Odilov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi maxsus fan o‘qituvchisi.
|
Taqrizchilar:
|
A.Muxitdinov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Transport vositalari” kafedrasi t.f.d., professor
|
|
A.Najidov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Intellektual transport tizimlari” kafedrasi t.f.n., dostent Toshkent shahridagi 7-avtobus saroyi tasarruf bo‘limi boshlig‘i, i.f.n. dotsent
|
1. O‘quv dasturi umumiy talablari
Dastur nomi
|
“B” toifadagi avtotransport vositalarining tuzilishi va servis xizmat ko‘rsatish.
|
Ajratilgan soat
|
40
|
O‘qituvchining mashg‘ulotida qatnashib o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan mavzular soni
|
14
|
Dasturning maqsadi
|
Avtomobillar klassifikatsiyasi. Avtomobillar umumiy tuzilishi va ularga servis xizmat ko‘rsatish hamda ularning tavsifnomalari haqidagi bilimlarni o‘rganish.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI 
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI

|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
|
bet | 54/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, KASB-HUNAR TA’LIMI
BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA
TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI
OSHIRISH INSTITUTI
BOSHLANG‘ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash kasbi bo‘yicha
Diplom oldi amaliyotidan
O‘QUV DASTURI
-
|
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1.Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
3.1.4
|
Ajratilgan soat:
|
96
|
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
|
| |
Jami
  
90 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3.O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati: O.U.Salimov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2016 yil. O.Salimov, J.Qulmuxamedov Avtomobilarning tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019yil. G‘.N.Maxmudov “Avtotransport vositalarining elektrjixozlari”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.I.Komilov, Q.A.Sharipov, N.T.Umirov, Z.Y.Yusupov “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007yil. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014yil. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017yil. K.Shestonalov “Ustroystvo, texnicheskoye obslujivaniye i remont legkovqx avtomobiley”, Izdatelskiy sentr “Akademiya”-2000g. D.I. Xoshimov, G‘.N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”,“Avtomsan” Toshkent-2019 yil. Internet manbalari https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ] http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12 http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/ https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8 https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/ Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
BOLALARNING MAKTABGA TAYYORLIK DARAJASIGA

132
talablar.
O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni va
“Maktabgacha ta’lim va tarbiya to’g’risida”gi Qonuni talablari asosida
maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishning asosiy maqsadi yosh
avlod istiqlol mafkurasi asosida sog‘lom, har tomonlama rivojlangan shaxs sifatida
tarbiyalash va maktab ta’limiga tayyorlashdan iboratdir. Maktabgacha yoshdagi
bolalarga ta’lim-tarbiya berishning asosiy vazifalari bolalarni jismoniy, aqliy va
ma’naviy jihatdan rivojlantirishda, ularning tug‘ma layoqati, qiziqishi, ehtiyoji va
imkoniyatlarini hisobga olgan holda, milliy va umuminsoniy qadriyatlar asosida
muntazam ta’lim olishga, maktabga tayyorlashdan iborat. Maktabgacha yoshdagi
bolalarni rivojlantirish va maktabga tayyorlash jarayoni, oldiga qo‘yilgan maqsad
va vazifalarining bajarilishi ushbu maktabgacha yoshdagi bolalar ta’lim-tarbiyasiga
qo‘yiladigan davlat talablari, maktabgacha yoshdagi bolalarga beriladigan ta’lim-
tarbiya mazmunining asosiy yo‘nalishlari hamda ularning maktabga tayyorlik
darajasiga qo‘yiladigan minimal talablar belgilab berilgan bo‘lib, u davlat hujjati
sifatida e`tirof etiladi. Davlat talablari ko‘rsatkichlarini belgilashda davlat va
jamiyatning ijtimoiy buyurtmasi, maktabgacha yoshdagi bolalarning jismonan
sog‘lomligi, qobiliyati, ehtiyoji va imkoniyatlari, ya’ni bola shaxsining
ustuvorligidan kelib chiqildi. Maktabgacha yoshdagi bolalar ta’lim-tarbiyasiga
qo‘yiladigan davlat talablarini bajarish O‘zbekiston Respublikasi hududida faoliyat
ko‘rsatayoggan mulkchilik shakli va idoraviy bo‘lishidan qatiy nazar barcha ta’lim
muassasalari uchun majburiydir.
Identiv o’quv maqsadlari - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 89/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiIdentiv o’quv maqsadlari:
1.“Xazoyin ul-maoniy» ning mazmuni bilan yaqindan tanishadi
2.To’plamdagi she’riy janrlar haqida tasavvurga ega bo’ladi
Kerakli jihozlar:
Darslik-qo’llanma
Ishni bajarish tartibi:
1. “Xazoyin ul-maoniy»ning bo’limlari bilan tanishish
2. Mazkur tshplamning adabiy manba sifatidagi ahamiyati yoritiladi
Kulliyotdagi janrlarning o’ziga xos jihatlari aytiladi
To’plam tarkibidagi she’rlarning bugungi kundagi o’rni muhokama etiladi
Mustaqil ish topshiriqlari:
1.To’plamdagi g’azal janridagi she’rlardan yod oling
2.Kulliyot janrlarining nazariy jihatlari haqida gapiring
Kerakli adabiyotlar:
1. Vohidov R., Eshonqulov H. O’zbek mumtoz adabiyoti tarixi. – T., 2006
2. O’zbek adabiyoti. Majmua. 4 tomlik. 2-tom. – T., 1959.
3. Alisher Navoiy. Mukammal asarlar to’plami. 20 tomlik. – T., 1987.
4. Mallaev N. O’zbek adabiyoti. – T., 1980
3-Amaliy mashg’ulot. Navoiy ruboiylari
Ajratilgan vaqt – 2 soat
Dars maqsadi:
Ruboiylarning badiiylik xususiyatlari haqida, uning adabiy manba sifatidagi ahamiyati haqida atroflicha ma’lumot berish
Identiv o’quv maqsadlari:
1. Ruboiy janri haqidagi nazariy ma’lumotlarini mustahkamlaydi
Navoiy ruboiylarining mavzular ko’lami va badiiyatini o’rganadi
Ruboiylar mazmunan o’z davri adabiy hayotidan darak berishini anglab oladi
Kerakli jihozlar:
Darslik-qo’llanma
Ishni bajarish tartibi:
1. Ruboiylar miqdori va mavzular ko’lami haqida ma’lumot berish
2. Ruboiylarni mazmunan o’rganish
3. Ruboiylarning badiiy xususiyatlarini tahlil etish
Mustaqil ish topshiriqlari:
1. Navoiy ruboiylarini Bobur ruboiylari bilan solishtiring
2. Navoiy ruboiylaridan yod oling.
Kerakli adabiyotlar:
1. Vohidov R., Eshonqulov H. O’zbek mumtoz adabiyoti tarixi. – T., 2006
2. O’zbek adabiyoti. Majmua. 4 tomlik. 2-tom. – T., 1959.
3. Alisher Navoiy. Mukammal asarlar to’plami. 20 tomlik. – T., 1987.
4. Mallaev N. O’zbek adabiyoti. – T., 1980
|
| |
Adabiyotlar ro’yhati - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 88/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiAdabiyotlar ro’yhati:
1."O’zbek adabiyoti xrestomatiyasi", ikkinchi jild. O’zdavnashr, Tosh. 1945y. 240-245-b.
2."O’zbek poeziyasi antologoyasi", Tosh. 1948-y. 183-185-b
3."Uch shoira", Tosh. O’zdavnashr. 1958-y. 17-34-b
Internet ma’lumotlar:
1.www.ziyonet.uz/
2.www.guldu.uz/ 3.www.gduportal.uz/
4.guldu.zn.uz/
AMALIY MASHG’ULOTLAR
1-Amaliy mashg’ulot. Alisher Navoiy abadiyati
Ajratilgan vaqt – 2 soat
Dars maqsadi:
Alisher Navoiy qoldirgan adabiy merosning amaliy ahamiyati va o’zbek adabiyoti tarixiy taraqqiyotida tutgan o’rni haqida talabalarga ma’lumot berish
Identiv o’quv maqsadlari:
Navoiy adabiy merosini va uning o’zbek adabiyotida tutgan o’rnini o’rganadi
Navoiy asarlarining adabiy-estetik qiymati haqida ma’lumotga ega bo’ladi
Kerakli jihozlar:
Darslik-qo’llanma
Ishni bajarish tartibi:
Navoiyning she’riy asarlari haqida ma’lumot beradi
Mazkur asarlarning adabiy manba sifatidagi ahamiyati yoritiladi
Navoiyning nasriy va ilmiy asarlari haqida ma’lumot beradi.
Ularning amaliy ahamiyatini tushuntirib beradi.
Mustaqil ish topshiriqlari:
Navoiyning diniy asarlarini atroflicha o’rganing.
Navoiy g’azallari va ruboiylaridan yod oling.
Kerakli adabiyotlar:
1. Vohidov R., Eshonqulov H. O’zbek mumtoz adabiyoti tarixi. – T., 2006
2. O’zbek adabiyoti. Majmua. 4 tomlik. 2-tom. – T., 1959.
3. Alisher Navoiy. Mukammal asarlar to’plami. 20 tomlik. – T., 1987.
4. Mallaev N. O’zbek adabiyoti. – T., 1980
2-Amaliy mashg’ulot. “Xazoyin ul-maoniy» - lirik qomus
Ajratilgan vaqt – 2 soat
Reja:
“Xazoyin ul-maoniy» - lirik qomus sifatida
“Xazoyin ul-maoniy» dagi she’riy janrlar o’rganilishi
Dars maqsadi:
“Xazoyin ul-maoniy»ning lirik qomus ekanligini undagi she’riy janrlarni mavzu ko’lami va badiiyatiga ko’ra tadqiq etish orqali talabalarga o’rgatish
|
| |
To‘xtalishlar - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

To‘xtalishlar Kontroller registri bir yoki bir necha bitlarni o‘z ichiga oladi.
Ularni chiqarish operatsiyasi yakunlanganligini tekshirish va aniqlash
va
yangi
ma’lumotlarni
qurilmaga kiritish mumkin.
Davr
protsessorlarda bajariladi va tekshiriluvchi bit
so‘rov yoki
faol kutish deb ataladigan ma’lumotlarni uzatish yoki qabul qilish qurilmasi
tayyorlilik holatida bo‘ladi. Ma’lumotlarni uzatish va qabul qilishga
tashqi qurilma tayyorligini kutish sababli bir topshiriqli tizimlarda
uncha katta bo‘lmagan ajratilgan kirishga ruhsat berilgan faol kutish
ancha vaqtni talab qiladi.
Bitli holatda qo‘shimcha ravishda ko‘plab kontrollerlar yozish va
o‘qish uchun registr tayyorligi to‘g‘risida protsessorga xabar berishga
yordam beradigan to‘xtalishlardan foydalanadi. Kiritish/chiqarish
kontekstida ko‘plab interfeysli qurilmalar ma’lumotlar tayyorligini
yoki
operatsiyalar
yakunlanganligini
bildiruvchi
chiqarishni
generatsiyalaydi, biroq tizimli shina belgilangan liniyasi ishlaydi.
To‘xtalishni chaqirish operatsiyasi yakunlanishi natijasida protsessor
to‘xtatiladi va to‘xtalishlarni qayta ishlash protsedurasi ishga tushadi.
To‘xtalishlarni
qayta
ishlash
protsedurasi
kiritish/chiqarish
yakunlanganligi to‘g‘risida operatsion tizimga axborot beradi.
Shundan so‘ng operatsion tizim bitlar holatini tekshirishi va takroran
uzatishda yoki ma’lumotni olingandagi xatoliklarni yo‘q qilishi
mumkin.
Kontrollerga
kiradigan
to‘xtalishlar
soni
chegaralangan.
Masalan,
Pentium
shaxsiy
kompyuterlarida
kiritish/chiqarish
qurilmasiga faqat 15 ta to‘xtalishni kiritishga ruhsat berilgan.
Kompyuter ona platasiga o‘rnatilgan ayrim kontrollerlar eskirgan.
Kontroller to‘xtalish signallariga muvofiq o‘rnatilgan birlashtiruvchi
platalari qismlariga qo‘yiladi va ba’zida qurilma yozuvchi yoki qabul
qilgich vosita orqali yoqiladi. Agar foydalanuvchi yangi kartani
o‘rnatsa, u mavjud qurilmalar bilan muammo chiqarmasligi uchun
to‘xtalishni o‘rnatishni foydalanuvchining o‘zi amalga oshirishi kerak
bo‘ladi. Ko‘plab foydalanuvchilar buni noto‘g‘ri bajaradilar, tizimni
136
yuklash bosqichida to‘xtalish liniyasini qurilmaga mustaqil sozlovchi
BIOS tufayli, avtomatik sozlash mexanizmi (Plug and Play) paydo
bo‘ldi.