nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
том он лам а камол топтириш га

|
том он лам а камол топтириш га Pdf ko'rish
|
bet | 114/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)том он лам а камол топтириш га
қаратилган. Ш унинг учун ҳам ёш авлодга м еҳнат тар-
б и я си н и бер и ш долзарб саналади. З ер о, м еҳнат
ҳар
би р киш и камолоти ва умуман, ж амият равнақида ҳам
муҳим аҳамият касб этади.
М еҳнат
ж араёнида \а р бир болан и н г ёш х у с у с и
ятларини инобатга олиш муҳим. М актабгача тарби я
ёш идаги болалар м еҳнатининг ўзига хос
том он л ари
оли м ларн и н г илм ий иш ларида кенг ёритилган. М еҳнат
ж араёнида киш и нинг и ж ти м оий о н ги таркиб топ ад и .
М еҳнат
ёрдам ида
болаларда
бир-бир ларига
ёрдам
www.ziyouz.com kutubxonasi
қилиш, биргаликда иш лаш , ум ум ан, биргаликда ф а о л и
ят юритиш
кўникмалари шаклланади. Ж амоа бўлиб
ишлаш меҳнатда кучнинг ва ж амоа куч-ғайратининг
ф ой даси н и
туш униш ,
бирлаш иш га
интилиш
туйғуларини тарбиялайди. М еҳнат
и н сон ш ахсининг
психик
ва ахлоқий
жиҳатдан
шаклланиш да
муҳим
аҳамият касб этади.
М еҳнатнинг ахлоқий жиҳатдан қиммати унин г ж а
мият учун аҳамияти билан белгиланади. Ш унинг учун
ҳам болаларга уларнинг қўлидан келадиган, иж тим оий
аҳамиятли вазифаларни қўйиш муҳим саналади. Чунки
ў з м еҳнатининг иж тим оий аҳамиятини туш униш
ҳар
бир болан и н г ж амият ҳаётига кириб бориш и ва ўзи ни
унинг ф ой дали аъзоси сиф атида ҳис этиш ига им к он б е
ради.
Қ олаверса,
илк
ёш ликдан
бош ланадиган
|
| |
Ponasimon plastinkali ko‘rinishdagi

173
Yorug‘lik filtrlari
Spektrofotometrik usulda quyidagi yorug‘lik filtrlaridan foydalaniladi:
- POL — polyarizatsion filtr. Bo‘yoq maxkamlangandan keyin taxminiy spektr olish uchun
foydalaniladi.
- D65 —D65 nurlanish manbaini o‘xshatib yasash uchun qo‘llaniladi.
- UV-cut flyuoressent optik oqartiruvchidan foydaniluvchi qog‘ozlarni optik jipsliliklarni
o‘lchashda ishlatiladi.
- No — yorug‘lik filtri mavjud emasligini bildiruvchi belgi. Odatda spektrofotometrni
changdan saqlovchi shaffof oyna qo‘llaniladi.
Haroratni o‘lchashning asosiy yo‘l qo‘yiladigan

168
4. Agar qiyoslanayotgan asbobning harorat shkalasini har bir tanlangan belgisida hisoblab
chiqilgan
t
E
qiymat EX da ko‘rsatilgan o‘lchashni yo‘l qo‘yiladigan xatoliklari chegarasidan
oshmasa, asbobni qiyoslash ishlari davom ettiriladi. Agar o‘lchash bo‘yicha yo‘l qo‘yiladigan
xatoliklar chegarasidan oshib ketsa, o‘lchash asbobi ishlatish uchun yaroqsiz deb topiladi va
keyingi qiyoslash o‘tkazilmaydi.
Giggs 
Yоung - Innovatsiyalar vazirligi buxoro davlat universiteti

179
sаhifаgа qо‘yish uсhun ishlаtilаdi. Rаsmlаrning кеngаytmаlаri vа
ulаrning аdrеslаrini bilish muhim аhаmiyаtgа еgа. U quyidаgi
аttributlаrgа еgа:
аlign — rаsm jоylаshishini tо‘g‘irlаsh. Uning qiymаtlаri:
*bоttоm — rаsmning pаstкi qismini tекislаsh;
*lеft — rаsmni сhаp tоmоngа tекislаsh;
*middlе — rаsmni qаtоr о‘rtаsigа о‘rnаtish;
*right — rаsmni о‘ng tоmоngа tекislаsh;
*tоp — rаsmning yuqоri qismini tекislаsh.
сhаp tоmоngа rаsmni tекislаsh.
ҳамфикрлиги - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

лалчилик ҳис-туйғуларини асоси н и ш акллантириш да
аввалига турли миллат вакиллари билан учрашувлар
ўтказиш , махсус машғулотларда уларнинг урф -одатлари,
маданияти, санъати, табиати тўғрисидаги адабиётларни
ўқиб бери ш , суҳбат ўтказиш , расмларни кўрсатиш , д и а
фил ьмл ар нам ой иш қилиш , миллат болалари ҳаёти, шу
миллат киш иларининг меҳнати ва турмуши ҳақидаги
ҳикояларни ўқиб бериш ф ойдали бўлади.
Ш унингдек, болаларда байналмилалчилик ҳи сси н и
тарбиялаш да миллий қўғирчоқлар катта ўрин эгаллай-
ди .
Н А ЗО РА Т С А ВО Л Л А РИ
1. Ватан д е б нимага айтилади?
2. Ватанга м уҳаббатни тарбиялаш .
3. Мактабгача тарбия ёш идаги болаларда ватанпар
варлик ҳи сси н и тарбиялаш нинг аҳамияти.
4. Байналмилал тарбияни тавсифланг.
www.ziyouz.com kutubxonasi
pH (rX) ni o‘lchashlardagi asosiy yo‘l qo‘yiladigan

167
3. rN o‘lchashni asosiy yo‘l qo‘yiladigan xatoliklari chegarasi
pH
E
buferli eritmalarning xar
bir rN qiymatlariga quyidagi formula bo‘yicha hisoblab chiqiladi ( 2.2 qarang):
pH
E
= rN
o‘lch
- rN
et
, (1)
bunda rN
o‘lch
- buferli eritmani rN ko‘rsatkichini o‘rta arifmetik qiymati;
rN
et
- 25 °S haroratda bufer eritmaning GOST 8.134 bo‘yicha qiymati.
4. Agar (1) formula bo‘yicha hisoblab chiqilgan har bir (2.2. qarang) va (yoki) tanlangan
(2.3. qarang)
pH
E
bufer eritma qiymati EX ko‘rsatilgan o‘lchashda yo‘l qo‘yiladigan xatoliklar
chegaralaridan ortib ketmasa, asbob keyingi qiyoslashlarni o‘tkazish uchun yaroqli hisoblanadi.
Aks holda, o‘lchashlar yangi tayyorlangan buferli eritmalarda qayta o‘tkaziladi. Agar qayta
o‘lchashlarda xatoliklar ED ga muvofiq kelmasa, asbob yaroqsiz deb topiladi.
E s l a t m a
– Agar asbob ko‘p kanalli bo‘lsa, unda qiyoslashga barcha o‘lchanadigan kanallar
jalb qilinadi.
5. rX o‘lchashlarning asosiy yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan xatoliklar chegarasi 1- 4
bandlarda ko‘rsatilgan usul bo‘yicha aniqlanadi, bunda bufer eritmalar o‘rniga 3 banddagi
ko‘rsatmalar asosida tayyorlangan ishchi etalon attestatsiyalangan aralashmalardan foydalaniladi.
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti - bet 116

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti Pdf ko'rish
|
bet | 116/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitob
Nazorat qilinayotgan muxitda haroratni o‘zgarishi bilan
bog‘liq bo‘lgan rN (rX) o‘lchashlarning qo‘shimcha yo‘l
qo‘yiladigan xatoliklari chegaralarini aniqlash
(termokompensatsiyani xatoliklari)
1. Termokompensatsiyani yo‘l qo‘yiladigan xatoliklari chegaralarini aniqlash uchun buferli
eritmalar – asbobni ishlatishda o‘lchashning muhim diapazonlarini inobatga olgan holda 9.3 da
ko‘rsatilgan ishchi etalonlardan foydalaniladi.
E s l a t m a
– Ionomerlar uchun termokompensatsiyani yo‘l qo‘yiladigan xatoliklari chegaralari
attestatsiyalangan qiyoslash aralashmalari bo‘yicha rX o‘lchash rejimida tekshiriladi.
2. Termokompensatsiyani yo‘l qo‘yiladigan xatoliklari chegaralari quyidagi usulda aniqlanadi:
2.1. rN bufer eritmani - rN ishchi etalonning qiymatlarini haroratlari, kompensatsiyasi
diapozonini yuqori chegaralariga mos keluvchi haroratda (masalan, 50°S) yoki o‘lchash (shishali)
elektrodidan foydalanish uchun yo‘l qo‘yiladigan maksimal haroratlarda o‘lchanadi.
2.2. O‘lchashlarni uch martadan kam bo‘lmagan holatda qaytariladi (
p
= 3) va rN o‘lchashlar
natijalarining maksimal farqlari baholanadi. Agar rN o‘lchashlar natijalar orasidagi farqlar rN
o‘lchashlarda yo‘l qo‘yiladigan chegaradan oshmasa, unda o‘lchash natijalari o‘rtacha qiymat
bo‘yicha baholanadi. Keyin ushbu harorat nuqtasida ushbu bufer eritma uchun va
o‘lchangan o‘rtacha arifmetik qiymati topiladi.
3. Termokompensatsiyani yo‘l qo‘yiladigan xatoliklar chegaralarini
t
E
quyidagi formula
bo‘yicha hisoblanadi:
t
E
=
(3)
bunda
- ishonchlanayotgan xarorat nuqtasida bufer eritmaning o‘lchangan o‘rta
arifmetik qiymati;
- qiyoslaanayotgan harorat nuqtasiga teng bo‘lgan haroratda GOST 8.134 bo‘yicha
bufer eritmaning rN ko‘rsatkichi.
4. Agar (3) formula bo‘yicha hisoblab chiqilgan E
t
ni qiymati EXda ko‘rsatilgan yo‘l
qo‘yiladigan xatoliklar chegarasidan oshmasa, unda asbob keyingi qiyoslash o‘tkazishlarga yaroqli
deb topiladi. Aks xolda asbob yaroqsiz deb topiladi va keyingi qiyoslash o‘tkazilmaydi.
5. Mexanik (qo‘lda boshqariladigan) termokompensatorning xatoliklari termokompensator
shkalasining raqamli qiymatlari bo‘yicha aniqlanadi.
|
| |
Xavfsizlik talablari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

175
- elektr ta’minoti to‘ridagi kuchlanish, V 220 ± 22;
- elektr ta’minoti to‘ridagi chastota, Gs 50 ±0,5.
2. Issiqlik nurlanishi manbalari spektrofotometrga yaqin masofalarda ishlatish mumkin emas.
Bunday manbaalar o‘lchash asbobidan kamida 1,5 m masofada ishlatish uchun ruxsat beriladi.
3. Spektrofotometr erga tutashtirilgan bo‘lishi lozim (erga ulanish).
4. IKS-24 va IKS-29 turlaridagi spektrofotometrlarni dastlabki qizdirish vaqti 45 minutdan
kam bo‘lmasligi zarur, IKS-22, IKS-22A va IKS-22V – turlarida esa 2 soatdan kam bo‘lmasligi
kerak.
5. Qiyoslash vositalari va ular uchun kerak bo‘ladigan eritmalar ularni foydalanishga oid
xujjatlariga muvofiq holda tayyorlanadi.
Qiyoslashni o‘tkazish
1. Tashqi ko‘rik
Tashqi ko‘rikni o‘tkazishda quyidagilar ko‘proq e’tibor beriladi:
- spektrofotometrning butlanganligini ma’lum turdagi spektrofotometrning pasport
ma’lumotlariga muvofiq kelishini to‘liq tekshirib chiqiladi. Davriy qiyoslashlarda, IKS-22, IKS-
22A, IKS-24 va IKS-29 spektrofotometrlari uchun polistirol plenkasidan tashqari, ZIP (o‘lchash
asbobining zahiradagi qismlari) mavjud emasligiga yo‘l qo‘yiladi;
- shkala va boshqarish organlarida aniq yozuvlar va belgilarning mavjudligi;
- markirovkani makvjudligi (korxona –tayyorlovchining nomi va tovar belgisi,
spektrofotometr turi va raqami).
Axborotning eng kichik o’lchov birligi nima?

Axborotning eng kichik o’lchov birligi nima?
|
bit
|
Axborotning eng kichik o’lchov birligi sifatida -
|
BIT qabul qilingan.
|
Axborotning o’lchov birliklari to’g’ri ko’rsatilgan javobni toping?
|
bayt, kilobayt, megobayt gigobayt, terobayt
|
Bajarilgan buyruqni bekor qilish va qaytarish, ajratilgan xujjat qismini qirqib olish yoki nusxa olish, buferdagi ma`lumotni qo’yish buyruqlari bosh menyuning qaysi bo’limida va qaysi uskunalar panelida joylashgan.
|
pravka bo’limi va Standartnaya uskunalar panelidi
|
Barcha amallarni bajarishda qatnashadigan arifmetik-mantiqiy qurilma registri qaysi?
|
Summator
|
Barcha o'nli sanoq tizimimida qaysi sonlar mavjud?
|
0 va 1
|
Bayt necha bitdan iborat?
|
8
|
Bebbijning analitik mashinasi necha qismdan iborat bo’lishi kerak edi?
|
4
|
Bebbijning analitik mashinasi xisoblash natijalarini qayerga chiqarishi mo’ljallangan edi?
|
perfolentaga
|
Beshinchi avlod kompyuterlar qaysi texnologiyalar asosida yaratilishi kutilayapti?
|
kvant texnologiyalari
|
Bilimlar bazasi bu-
|
ma'lum bir fan sohasiga tegishli va ular mantiqiy ravishta foydalanilishi uchun rasmiy ravishta taqdim etilgan bilimlar to'plami
|
|
ҳикоядаги қаҳрамонлар хулқини баҳолаш ни тавсия эт а ­

|
ҳикоядаги қаҳрамонлар хулқини баҳолаш ни тавсия эт а Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ҳикоядаги қаҳрамонлар хулқини баҳолаш ни тавсия эт а
ди.
Болаларнинг
жавоблари
муҳокама
этилади
ва
ҳикоядаги иж обий и н со н и й хулқ ҳақида
бир
фикрга
келинади.
Ахлоқий тарбия методларидан
тарбиячи болаларда
и ж обий ахлоқий сифатларни
мустаҳкамлаш
бола
хулқидаги салбий том онларни бартараф этиш мақсадида
фойдаланилади. Бунда туш унтириш , иш онтириш , суҳбат
шакллари қулай бўлади. Рағбатлантириш ва жазолаш ах-
лоқий тарбиянинг қўшимча методи бўлиб, у асосий м е-
тодларга таъсир эти ш н и н г ўзига хос воситаси бўлиб х и з
мат қилади. Тарбиячи боладаги иж обий хатги-ҳаракатни
фаоллаш тириш ёки бўлмаса, болани ём он қилиқлардан
қайтариш учун рағбатлантириш дан фойдаланилади.
Болалар
боғчасида
рағбатлантириш
шакллари:
мақташ, маъқуллаш, болага ўйинда бош ролни бериш .
Ж азо шаклларига эса танбеқ,
маъқулламаслик, яхш и
кўрган ўйинчоғини берм аслик киради. Ж и см он и й ж азо
қатъиян ман этилади. Ж азон и н г бош вазиф аси юзага
келган
низоларни бартараф этиш , янгисин инг юзага
келиш ига йўл қўймаслик.
Ахлоқий одатларни тарбиялаш нинг педагогик шарт-
ш ароитлари қуйидагилардан иборат:
1. Ахлоқий тарбия ж араёнини инсонпарварлаш ти-
риш , яъни педагог ва болаларнинг ўзаро муносабатлари
болан и н г ш ахсига
нисбатан
ҳурмат билан
қарашга
асосланиш и керак.
2. П едагогик ж араённи
ш ундай ташкил этиш к е
ракки, унда бол ан и н г ўзи
иж обий одатларни
|
| |
Suyuqlik 
yoki qattiq jismlar hajmi yoki chiziqli o‘lchamlarning o‘zgarishiga asoslangan

292
-Kengayish termometrlar
-Termoelektr termometrlar
-Karshilik termometrlar
Elektr qarshilikning o‘zgarishiga asoslangan termometlar
:
+ Qarshilik termometlari
-Nurlanish termometlari
-Termoelektr termometlari
-Kengayish termometrlari
Monometrik termometrlar qaysi diapozondagi temperaturani o‘lchash uchun mo‘ljallangan:
- - 200 S dan + 600 S gacha
+ 0 S dan + 500 S gacha
- - 50 S dan + 1000 S gacha
-+ 10 S dan + 300 S gacha
-- 260 S dan + 1100 S gacha
Absolyut xatolik qanday o‘lchov birlikda o‘lchanadi:
-kilogram o‘lchov birligi
-protsent o‘lchov birligi
+aniqlanayotgan parametr qaysi o‘lchov birlikda o‘lchansa shu o‘lchov birlikda o‘lchanadi
-Volt o‘lchov birlikda
Nisbiy xatolik qaysi formula, yordamida aniqlanadi
:
- ΔA=Ao‘lch-Ahaq.
+ E=ΔA / Ao‘lch· 100%
- γ = ΔA / Ar·100%
- γ=Ar / ΔA·100%
O‘lchov vositalari o‘lchash jarayonidagi bajarayotgan vositasiga qarab qanday o‘lchov
asboblariga bo‘linadi:
+ ishchi, namunaviy, etalon.
- ampermetr, voltmetr, ommetr.
- o‘lchov, standart, namuna.
- absolyut, nisbiy, keltirilgan.
Xalq xo‘jaligining barcha tarmoqlarida amaliy o‘lchashlar uchun mo‘ljallangan o‘lchov
asboblari:
-namunaviy o‘lchov asboblari deb ataladi.
+
ishchi o‘lchov asboblari deb ataladi.
-
etalon o‘lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o‘lchov asboblari deb ataladi.
O‘lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo‘linadi:
+ 2 ta qismdan iborat
- 4 ta qismdan iborat
- 6 ta qismdan iborat
- 8 ta qismdan iborat
фуқаролик 
тарби ясинин г асослари ҳам мана ш унда

|
фуқаролик
тарби ясинин г асослари ҳам мана ш унда Pdf ko'rish
|
bet | 115/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)фуқаролик
тарби ясинин г асослари ҳам мана ш унда.
Ҳар
бир бола, аввало, ўзи ни оила, боғча, мактабдаги
меҳнат ж араёнин инг иш тирокчиси, ўз м еҳнатини ум у
мий иш нинг бир қисми д еб баҳолаш и керак. М еҳнатни
бундай таш кил этиш болаларда жамоа бўлиб фаолият
ю ритиш ни ҳамда
кўпчилик олдида ўзи ни тута билиш га
ўргатади. Ш унга кўра болаларни тарбиялаш да ж ам оа
меҳнат турлари, айниқса, муҳим саналади. Б оланинг
ақлий
ривож ланиш ида м еҳнатнинг аҳамияти катта: у
олам, бор л и қ
атроф -м уҳитни идрок этиш и м к он и н и
беради. Д ем ак, мактабгача тарбия ёш идан бош л а бо қ
меҳнат
қилиш болаларни эстетик ҳамда
ж и см он и й
жиҳатдан ривож ланиш ига олиб келади. Бу ўринда тар
биячи болаларни меҳнатга уларнинг ж и см он и й ва руҳий
хусусиятларини инобатга олган қолда жалб қилиш и за
рур саналади. Тарбиячи болаларда меҳнат малакалари-
ни таркиб топтириш да даставвал иш ни материал ва ас-
бобларни танлаш ,
улардан тўғри
ф ойдаланиш , нати-
жага эриш иш
малакаларини таркиб топтириш га эъ ти
бор қаратиши зарур. Ш унингдек, болаларнинг боғчадаги
меҳнатини уларнинг турмуш и, ўйинлари билан боғлаш
ҳамда меҳнат тарбиясини ҳар томонлама ривож ланти-
www.ziyouz.com kutubxonasi
риш
вазифаларидан
ажратиб
қўймаслик
алоҳида
аҳамият касб этади. М актабгача тарбия ёш идаги бо л а
ларнинг
ёш ва ж и см о н и й хусусиятларини инобатга
олиб кўпроқ унумли меҳнатга ж алб қилиш дан кўра кат
|
| |
ARQA XORASAN ORTA ÁSIRLER ARXEOLOGIYASI

|
ARQA XORASAN ORTA ÁSIRLER ARXEOLOGIYASI
|
bet | 110/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022ARQA XORASAN ORTA ÁSIRLER ARXEOLOGIYASI
Reje:
1. Jaylasıwı hám aymaqları, iri qalaları.
2. Xorasan tariyxı
3. Etnikaliq gruppalari
1. Jaylasıwı hám aymaqları, iri qalaları
XORASAN (parsı. — kún shıǵıs, shıǵıs ) — Irannnıń arqa-shigis bólegindegi tariyxıy wálayat. Parfiya patshalıginin orayı (er.ald. 250 — er. 224 jj). Xorasan atı sasaniylar dáwirinen málim. Xorasan III-asirden XVIII-asir ortalarına shekem hazirgi Irannıń arqa-shigis bólegi, Marv oazisi, hazirgi Turkmenistannin qubla bólegi hám Awganistannıń arqa hám arqa-batısın óz ishine alǵan.
Mashhad, Nishopur, Marv, Balx, Hirat, Tue, Saraxs, Obivard, Niso, Savzavor Xorasannıń ahmiyetli qalaları bolǵan. VII-asir ortalarında onı arablar iyelegen. Arab xalifaligi páseygennen son, Xorasan Tahiriylar, Saffariylar, Samaniyler, Gáznawiyler, Saljuqiylar, Xorezmshaxlar, Hulokuylar, Kurtlar mámleketi quramına kirgen (IX-XIV asirler).
VIII-asirden XIII-asirdin 20-jillarinda Xorasan Jaqın hám Orta Shıǵısta ekonomikaliq tarepten eń rawajlanǵan úlkelerden biri bolǵan. Ol qońsılas mámleketliklerge miywe ónimleriler, jipek, jún, teri shıǵarǵan. Sonıń menen birge, Xorasan gúmis, qorǵasın, mıs hám temir kani, altın, altıngugurt, margimush, marmar, malaxit hám basqalar qazib shıǵarılǵan, toqımashılıq háwij algan. 1220 ham 1223 jillarda Xorasanga mang'ollar hújim etip, wayran etken, xalqınıń kóbisi qirib taslanǵan. Sonnan keyin Xorasan aldınǵı poziciyasina shiga almaǵan.
XIV-asir aqırında Ámir Temur Xorasandi óz mamleketine qosıp alǵan, keyinirek Shaybaniylar, 1510-1736 jillarda Safaviylar mámleketlerine baǵınıqlı bolǵan. Keyinirek Xorasanniń bir bólegi (Hirat wálayatı hám Balx) Awganistanga, bir bólegi Iranǵa qosılǵan.
Xorasan tariyxıy wálayatına ayirim tariyxshilar hám ilimpazlar Awganistandıń arqa-batısin, derlik arqa hám batıs bólimlerin, Turkmenistannıń qubla-shigis ham qubla bólimlerin de kirgizedi. Ayirim tariyxshi hám ilimpazlar bul aymaqǵa geyde pútkil qubla Orta Aziyanı da kirgizedi. Eger Xorasan tariyxıy wálayatına qubla Orta Aziya aymaqları kiritilse, Ullı Xorasan dep atalıwshı tariyxıy hám materiallıq wálayat názerde tutıladı.
Xorasandıń eń iri qalası — Mashhad bolıp tabıladı. Ol Iran qalaları arasında ekinshi (Tegerannan keyin) orında bolıp tabıladı.
|
| |
Xorasan tariyxı - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 111/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-20222. Xorasan tariyxı
Úlken Xorasanǵa búgingi kúnde Iran, Tajikistan, Awganistan, Ózbekstan hám Turkmenistanda jaylasqan bólimler kiredi.Parsnin bir topar tiykarǵı tariyxıy qalaları Ullı Xorasanda jaylasqan: Nishopur (házirgi Iranda ), Marv hám Sanjon (házirgi Turkmenistanda ), Hirat (házirgi Awganistan). Xorasan óziniń uzaq tariyxı dawamında kóplegen shabıwılshılar hám imperiyalardi: grekler, túrkler, arablar, seljukiyler, mang'ollar, safaviylar hám basqalardı korgen.
XIV-XV ásirlerde Xorasan eń ahmiyetli pán hám kórkem óner orayı bolǵan. Bul jerde (tiykarınan Hirat qalasında) shayırlar Lutfiy, Jomiy, Alisher Nawayi, Feg'aniy, Sultan Husayn Bayqara (Husayniy laqabı menen qosıqlar jazǵan), Behzad jasap dóretiwshilik etken.
1524-jılda Xorasandıń tiykarǵı orayları Hirat (paytaxt), Mashhad hám Balx edi. Bularǵa Astrabad, Qandahar hám Kobuldin shet aymaqları Xorasannıń bir bólegi bolmaǵan bolsa da, olardıń tariyxı bul dáwirde Xorasannıń ózinde júz bergen waqıyalar menen tıǵız baylanıslı edi.
Bul dáwirde wálayattıń iyeligi Hirat, Mashhad hám Astrabadti qol astında tutqan Safaviylar menen Kabul, Qandahar hám Balxga iyelik etken Temuriylerden Babur ortasında bólingen. Eki turkiy mámleket - Xorezm hám Mawerennaxr Taxmasp I taxtga otırǵan jılıy aq bul aymaqǵa dawaların janlandırıp, Qaraqum shóli hám Amudarya arqalı qublaǵa shabıwıl hám ásker jibergen edi.
Xorasannıń Safaviylar qol astında bolǵan bólegi 1510-1513 jıllarda túrkler menen alıp barılǵan qatar urıslar nátiyjesinde Shax Ismail I tárepinen Qızılbash basqarıw princpıne qosılǵan hám bul aymaq olardan ajralıp shıqqan. Sonnan keyin (1513-1515 jj) tayınlanǵan birinshi basqarıwdıń hákimleri Hiratda Zeynalxan Shamli hám Balxda Div Sultan Rumlu edi. Bul dáwir Xorasanda salmaqli asharshılıq, túrklerdiń Amu arqalı bastırıp barıwı, Balxtin Temuriyler qolınan juda bolıwı menen ajralıp turadı.
Keyin Shax bularga qarsı gúresiw ushın ekinshi administraciyanı tayınladi (1515-1521 jj). Usınıń menen birge, Shax Abbaz I ge shekem bolǵan dástúrdiń baslanıwı boldi. Oǵan kóre qan shahzadasi qızılbas qaraqshısı menen Xorasanǵa nominal hukmdar etip tayınlandi, Ol wálayattı qudaylar atınan basqarar edi. Shahzada hákimler rezidenciyası Hirat edi. Qızig'i sonda, birinshi shaxtin Xorasan húkimdarı bolajaq Shax Taxmastin ózi bolıp, ol tayınlanǵan waqıtta eki jaslı gódek edi. 1521-jılda Hirattin túrkler tárepinen qamal etiliwi hám Baburga qarsi gúrese almaǵanı ushın awdarildi. Bul dáwirde Hiratdagi qızılboshlar arasında Shax Tahmasp dáwirinde Xorasanda zárúrli rol atqaratuǵın so'fiy Xalifa Rumlu da bolǵan.
Tahmasp taxtga o'tirgach, biz 1521-jıl aqırında dúzilgen ushinshi administraciya menen uchrashamiz. Keyininen Safaviylar Xorasani Mozandaron shegarasınan Amuge shekem, qublada Gur hám G'arjiston hám Sistanga shekem sozılǵan.
Solay etip, 1523-jılǵa kelip batıs Xorasan Safaviylar Iranınıń tolıq birlesken wálayatı bolǵanlıǵın kóriw múmkin. Muhammad Xudabende húkimranlıgınan aldın Xorasan hákimi onıń qáwendersi Muhammadxon Tekeli edi.
|
| |
улар ҳар бир хатти-ҳаракатини онгли равиш да, ахлоқ

|
улар ҳар бир хатти-ҳаракатини онгли равиш да, ахлоқBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)улар ҳар бир хатти-ҳаракатини онгли равиш да, ахлоқ
меъёрлари ва қоидалари доир аси да бажариш га урин а-
дилар.
Ш унингдек, болаларга бадиий адабиётларни ўқиб
бери ш , санъат асарлари ва амалий санъат бую м ларини
том ош а қилиш , м усиқа ва ашула эш итиш болаларда э с
тетик ҳи сн и уйготади ҳамда
ахлоқий қоида ва меъёр-
ларни си н гди р и б боради.
А м алий ва ўйин методлари — ўйин машқлар, муам-
моли вазиятлар, изланувчанлик фаолияти, педагогик
масалаларни ечиш , дидактик ва ҳаракатли, саҳналаш -
тирилган ўйинлар,
инсценировка болаларнинг ҳамма
фаолиятига раҳбарликни ҳам шу гуруҳ методларига ки-
ритиш мум кин.
М етодлар
ахлоқий
тасаввур
ва
туш унчаларни
мустаҳкамлаш га, болаларда
ахлоқий таж рибани тўп -
лашга, ахлоқ меъёрлари ва қоидаларини онгли равиш да
эгаллаб олиш га ёрдам беради.
Ў йин кичик боғча ёш идаги болалар учун маш қ
ҳи собланади ва ахлоқий
хулқ ва
одатларни
тарбия-
л аш ни нг эн г таъсирли
усулидир.
Унга
қоидаларни
м аш қ қилдириш — ф ой дали одатларни қайтариш к аби
лар киради.
М уам м оли
вазият
ўзи нинг
аҳамияти
жиҳатидан
машққа ж уда яқин туради, аммо унинг ўзига хос т о м о
ни болада фаоллик, иж одкорлик, мустақиллик нам оён
бўлиш и учун ш ароит яратади. Д астлаб ҳикоя — вазият
(тугалланмаган ҳикоя) тавсия этилади, масалан, бирорта
ҳикоя маълум ерида
тўхтатилади. Тарбиячи болаларга
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
оиласи, болалар боғчаси ва

|
оиласи, болалар боғчаси ваBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)оиласи, болалар боғчаси ва
мактаби, болалар билан
ўйнаган ўйинлари ва ж ойлари билан боғлайди.
Ватанга муҳаббат эн г чуқур иж тимоий ҳислардан
биридир. Б изнин г давлатим изда Ватанга муҳаббат ҳ и сси
байналмилалчилик билан уйғунлаш иб кетади. Ватанга
муҳаббат мактабгача тарбия ёш идаги болаларда катталар
том он и дан болаларнинг руҳий ривож ланиш ини ва улар
таф аккурининг аниқ ҳамда образлилигини эътиборга
олган ҳолда маълум изчиллик билан тарбиялаб борила-
ди.
Ш унинг
учун
бу
ёш даги
болаларда
Ватанга
муҳаббатни, уларга яқин ва тани ш бўлган аниқ ф акт-
лар, ёрқин мисоллар орқали тарбиялаб борилади. Т ар-
биячилар болаларда ў з оиласига, уйига, боғчасига ва
уларни ўраб турган теварак-атрофга муҳаббат ҳамда
уларга с о д и қ бўлиш ни тарбиялаётиб эн г муҳим иж ти
моий туйғу — Ватанга муҳаббатни тарбиялаб боради.
К ичик боғча ёш идаги болалар теварак-атрофдаги воқеа,
ҳодисаларнинг фақат таш қи белгиларини англаб олади
лар. Улар ҳайит, Наврўз байрам ини ҳамма кишилар ку-
ти б олиш ларини кузатади, бун да н жуда завқланади, ам
мо бунин г сабаби ва натиж аларини билмайдилар. Улар
га байрам ларнинг м оҳиятини туш унтириш билан ҳам
ватанпарварлик тарбияси амалга ош ирилади.
Ў збекистон
халқининг
ватанпарварлик
тарбияси
байналмилаллик туш унча билан йўғрилиб кетганки, ҳар
бир фуқаро Ў збек и стон да истиқомат қилаётган турли
миллат ва элат вакилларини ҳурмат қилади.
Байналмилал тарбия Ватан равнақи йўлида халқлар
дўстлиги,
бирдам лиги,
ҳамкорлиги,
|
| |
Vattmetrning ko’rsatishi Wn = 100 vt va o’lchanayotgan quvvatning xaqiqiy qiymati Wnx =

|
Vattmetrning ko’rsatishi Wn = 100 vt va o’lchanayotgan quvvatning xaqiqiy qiymati Wnx = Pdf ko'rish
|
bet | 228/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitobVattmetrning ko’rsatishi Wn = 100 vt va o’lchanayotgan quvvatning xaqiqiy qiymati Wnx =
98 vt bo’lganda vattmetrning nisbiy xatoligini aniqlang:
1,5
-2,04%
-2,1%
+ 2,5%
-1,0
O’lchash chegarasi 50 tUga teng bo’lgan voltmetrning ko’rsatishi 40 tU va o’lchanayotgan
kuchlanishning xaqiqiy 38 tUga teng voltmetrning keltirilgan xatoligyni aniqlang.
+ 1,0%
- 2,0%
- 4,0%
- 6,0%
O’lchash asbobining o’lchash qiymati 60 Om, o’lchanayotgan qarshilikning qiymati 57 Om ga
teng. Ommetrning absolyut xatoligini aniqlang.
+ 2 om
- 4 om
- 5 om
- 6 om
Keltirilgan xatolik qaysi o‘lchov birlikda o‘lchanadi.
+ Aniqlanayotgan parametr qaysi o‘lchov birlikda o‘lchansa, shu o‘lchov birlikda o‘lchanadi.
- Protsent o‘lchov birligida.
- Santimetr o‘lchov birligida.
- Metr o‘lchov birligida.
- Kilogramm o‘lchov birligida.
Absolyut xatolik qaysi formula yordamida aniqlanadi.
+ ΔA = Ao‘l – Ahaq
- E = ΔA / Ao‘l *100%
- γ = A/AR*100%
- γ = AR/ΔA*100%
Fizik kattalik birliklarini qayta tiklash va ularni saqlash uchun xizmat qiladigan o‘lchov
asboblari...
- darajalangan o‘lchov asboblari deb ataladi.
- ishchi o‘lchov asboblari deb ataladi.
+ namunaviy o‘lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o‘lchov asboblari deb ataladi.
Qaysi termometrlar monometrik termometrlar guruhiga kiradi:
- SHisha termometrlar, dilatometrik va bimetalik termometrlar.
+ Gazli, suyuqlikyi, bug‘-suyuqlikli termometrlar.
- Termoelektrik termometrlar.
- Metall o‘tkazgichli termometrlar, yarim o‘tkazgichli termometrlar.
Suyuqlikli termometrlar qaysi diapazondagi haroratni o‘lchash uchun mo‘ljallangan:
+ – 200
0
C dan + 600
0
C gacha
- 0
0
C dan + 500
0
C gacha
- +50
0
C dan + 1000
0
C gacha
- 0
0
C dan + 1000
0
C gacha
|
| |
Nurlanish manbaalari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

174
aniqlash
mm bo‘lgan, 4·10
3
Pa bosimda ammiak bilan
to‘ldirilgan gazga oid kyuveta (vannacha)
4. To‘lqin raqam-lar
shkalasini darajalash
xa-toliklarini
aniqlash
4
[1] tavsiya bo‘yicha 2-toifani o‘lchashga etalon
vositasi (standart namunalar): 0,025...0,070mm bo‘lgan
polistirol plenka si yoki qalinliklari 0,1 va 0,025 mm
bo‘lgan yutuvchi qatlamli indent bilan to‘ldirilgan
kyuvetlar yoki bo‘lmasa, yutuvchi qatlamning uzunligi
100 mm.li 4·10
3
Pa bosida ammiak bilan to‘ldirilgan
kyuveta, yoxud, uglerod dioksidi va havodagi suv
bug‘lari (spektrlar tavsiflari A va B ilovalarda
keltirilgan).
GOST 25706 bo‘yicha o‘n marotaba kattalashtiruvchi
lupa
5. Xalaqit
qiluvchi
nurlanish
darajasini
aniqlash
5
PKS-731 etalon o‘lchash vositasidan qo‘yib yuborish
koeffitsienti 10% bo‘lgan fotometrik sektorli disk
Filtrlari V ilova bo‘yicha, NPS-IKS infraqizil
spektrofotometrlar uchun qiyoslash termasidan
6. Spektrofoto-metrni
mutlaq,
asosiy
xatolik-larini
aniqlash
6
PKS-731 etalon o‘lchash vositasidan qo‘yib yuborish
koeffitsientlari 10%, 20%, 30%, 40%, 50%, 60%, 70%,
80% va 90% bo‘lgan fotometrik sektorli disklar.
Qo‘yib yuborish koeffitsentini yo‘l qo‘yiladigan
o‘lchash xatoliklarini chegaralari - 0,3% dan ko‘p
emas
2. Qiyoslanayotgan spektrofotometrni metrologik tavsiflarini aniqlashda (nazoratlashda),
talab qilinadigan aniqliklarini ta’minlovchi boshqa qiyoslash vositalarini qo‘llashga ruxsat etiladi.
-MAVZU. 
TIRIK ORGANIZMLARNING

|
-MAVZU.
TIRIK ORGANIZMLARNING Pdf ko'rish
|
bet | 36/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd22-MAVZU.
TIRIK ORGANIZMLARNING
OZIQLANISHI
Tirik organizmlar hayot uchun zarur moddalar va energiyani qanday oʻzlashtiradi?
Tirik organizmlar hayoti davomida oʻsadi, rivoj-
lanadi, harakatlanadi, koʻpayadi. Bu jarayonlar
koʻp energiya talab qiladi. Tirik organizmlar energi-
yani har kuni iste’mol qiladigan oziq-ovqatlaridan
oladi. Demak, har bir tirik organizm kundalik xatti-
harakatlarni bajarishi, oʻsishi va rivojlanishi uchun
oziqlanishi kerak.
Oziq tarkibidagi kimyoviy moddalar – oqsil, yog‘, uglevodlar hujayra, toʻqima va or-
ganlarning qurilishi uchun zarur. Biz iste’mol qiladigan ovqat tarkibidagi oqsil, yog‘,
uglevodlar parchalanganda energiya ajraladi. Oziq moddalardan olinadigan energiya
esa tanadagi hayotiy jarayonlarni amalga oshirish uchun sarﬂ anadi. Bu energiya yordamida
biz harakat qilamiz, tana haroratini bir me’yorda saqlab turamiz.
Tirik organizmlar oziqlanish usuliga koʻra ikki guruhga boʻlinadi:
AVTOTROFLAR
GETEROTROFLAR
Suv, karbonat ang dr d,
m neral tuzlardan orga-
n k b r kma (uglevod,
oqs l, yog‘)larn hos l q la
olad gan organ zmlar. Av-
totroﬂ arga yash l oʻs m-
l klar, suvoʻtlar, s anobak-
ter yalar kab fotos ntez
q luvch organ zmlar m -
sol boʻlad . Fotos ntez
q luvch organ zmlar hu-
jayralar da yorug‘l kn qa-
bul q la olad gan xlorof ll
p gment mavjud.
Hayoti uchun zarur boʻlgan ug-
levod, oqsil, yog‘larni hosil qi-
lish uchun boshqa organizmlar
tomo nidan ishlab chiqariladigan
organik moddalardan foydalanuv-
chi organizmlar. Ular anorganik
moddalardan organik birikmalarni
hosil qila olmaydi. Geterotroﬂ ar-
ga odamlar, barcha hayvonlar,
zamburug‘lar, parazit oʻsimliklar,
parazit bakteriyalar misol boʻladi.
Yashil oʻsimliklarning oziqlanishi
Fotosintez.
Oʻsimliklar fotosintez jarayonida yorug‘lik nuridan foydalanib, havodan oʻzlashtirilgan
karbonat angidrid va tuproqdan oʻzlashtirilgan suv ishtirokida uglevodlar hosil qiladi.
|
| |
Oʻsimliklarning mineral oziqlanishi

Gulli oʻsimliklar orasida xloroﬁ lini yoʻqotish natijasida parazit hayot kechirishga
moslashgan turlar ham uchraydi. 1818-yili Sumatra oroliga borgan tadqiqotchi-doktor-
lar – Jozef Arnold va Tomas Stemford Rafﬂez ilk bor dunyodagi eng yirik gulga duch keladilar.
Uning 1 m keladigan diametri, 5 cm qalinlikdagi gultojbarglari, rangi, poyasi va bargining
yoʻqligi, qoʻlansa hidi kuzatuvchilarda katta qiziqish uyg‘otadi. Tekshirishlar bu gulni
boshqa oʻsimlikning uzun poʻstlog‘i orasiga kirib olib, uning shirasi hisobiga yashashini
koʻrsatadi. Oʻsimlik uni topgan olimlarning nomi bilan “Rafﬂeziya Arnoldi” deb ataladi.
Zarpechakning ildizlari va barglari yoʻq. Poyasi ingichka ipsimon, sarg‘ish rangli. Zar-
pechak boshqa oʻsimliklarni chirmab oladi va soʻrg‘ichlari yordamida ularning shirasi bilan
oziqlanadi. Zarpechak gullab meva beradi.
Barcha hayvonlar geterotrof organizmlardir.
Oʻtxoʻr hayvonlar – o‘simliklarning mevasi, bargi, ildizini iste’mol qiladigan
hayvonlar.
Ularning tishlari o‘simlik to‘qimasini maydalashga moslashgan. Oʻtxoʻr
hayvonlar o‘simlik mevasini iste’mol qilib, ularning urug‘larini tarqatishga
yordam beradi.
FOTOSINTEZ
Karbonat angidrid + Suv = Uglevod
mol qiladigan
n. Oʻtxoʻr
rqatishga
adi.
Yorug‘lik energiyasi
Karbonat angidrid
Fotosintez jarayonida
hosil bo‘ladigan kislorod
barg og‘izchalari orqali
atmosferaga chiqariladi.
Fotosintez jarayonida hosil
bo‘lgan shakarning ortiqcha
qismi ildizmeva va tugunaklarda
zaxira sifatida to‘planadi.
O‘simlik ildizi tuproqdagi suv va minerallarni
o‘zlashtirib,
o‘simlikning poya va
barglariga yetkazib beradi.
O‘simliklar yashil barglaridagi xloro-
ﬁ ll pigmenti ishtirokida quyoshning
yorug‘lik energiyasini qabul qiladi.
Suv, karbonat angid-
rid hamda yorug‘lik
ishtirokida barglarda
shakar hosil bo‘ladi.
Fotosintez jarayoni
uchun zarur karbonat
angidrid barg og‘izchalari
orqali
qabul qilinadi.
Kislorod
Suv
-
TIRIK - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

Har bir hujayra organizmda ma’lum funksiyani
bajaradi. Masalan, epidermis o‘simlik organlarini hi-
moya qiladi, o‘tkazuvchi nay hujayralari bo‘ylab suv
transporti amalga oshadi. Skelet muskullari hayvon
va odamlarning harakatini ta’minlaydi, suyak hu-
jayralari tayanch funksiyasini bajaradi.
Ko‘p hujayrali organizmlarda tuzilishi, kelib chiqi-
shi va bajaradigan vazifasi bir xil bo‘lgan hujayralar
va hujayralararo moddalar birlashib to‘qimalarni hosil
qiladi. To‘qimalarni tashkil etuvchi hujayralar bir-biri
bilan chambarchas bog‘liq holda birgalikda o‘z funk-
siyalarini bajaradi.
To‘qimalar o‘z navbatida funksional jihatdan
bog‘liq holda organlar va organlar sistemalarini ho-
sil qiladi. Barg, poya, kurtak, asosiy ildiz, yonildizlar
o‘simlik organlaridir.
O‘simlikning barcha ildizlari ildiz sistemasini, barg, poya, kurtak kabi organlar esa birga-
likda novda sistemasini hosil qiladi.
Novda va ildiz sistemalarining funksiyalari bir-biri bilan bog‘liq holda yaxlit organizm –
o‘simlik hayotiy jarayonlarida namoyon bo‘ladi.
Hayvon organlari va organlar sistemalari ham o‘zaro bog‘liq.
O‘pka va jabralar nafas olish, oshqozon, ichak, jigar esa ovqat hazm qilish organlaridir.
Hayvon organizmida nafas olish jarayonini ta’minlovchi organlar birgalikda nafas olish siste-
masini, hazm jarayonini ta’minlovchi organlar hazm qilish sistemasini hosil qiladi.
-§. Geometrik chizmachilikdan «Tekis konturli detal» modelini

42-§. Geometrik chizmachilikdan «Tekis konturli detal» modelini bajarish uchun tavsiyalar va uslubiy ko‘rsafmalar Bunday grafik ishni bajarish uchun o‘quvchi va talabalar guruh
jurnalidan o‘z tartib raqamlaiiga mos bo‘lgan vazifani ustozlandan
oladilar.
Tutashma Lit. Massa List 17- rasm.
Bu vazifani quyidagi ketma-ketlikda bajarish tavsiya etiladi, (Le-
kin vazifani har bir o‘quvchi yoki talaba o‘zi istagan, ya’ni o‘zi maqbul
deb bilgan reja asosida bajarishlari ham mumkin):
1. Tekis konturli detal oichamlaridan kelib chiqqan holda A4 yoki
A3 format tanlab olinadi. So‘ngra, bu formatda tutashmaning simmet-
riya o‘qlari va markaz chiziqlari «С линиями»-«Кезта» buyrug‘idan
foydalanib o‘tkaziladi. Markaz chiziqlaiini o‘tkazishda ular orasidagi
masofani «Подобие»-obyektlami berilgan masofaga surish buyrug‘idan
yoki kesma uzinligini tezkor kiritish usulidan foydalanib kiritiladi.
2. Tekis konturli detal chizmasida berilgan chiziqlar, ya’ni to‘g‘ri
chiziq va aylanalar modeli ekranda cliizib olinadi. Bunda, «Отрезок»-
«Kesma» va «Круг»-«Ау1апа» buyruqlaridan foydalaniladi.
3. Tekis konturli detal modelidagi tutashma elementi-aylana yoyi
«Черчение» panelidagi «Круг»-«Ау1апа» buyrugidan foydalanib chi-
zib olinadi. Kompyuterda bunday aylana yoyi to iiq aylana ko‘rinishda
chiziladi. Ulardagi ortiqcha aylana yoylarini chizmadan yo‘qotish
uchun, «06pe3aTb»-«Kesish» buyrug‘idan foydalaniladi.
4. Vazifadagi detaining yaqqol tasviri ikkinchi bobning uchinchi
qismini beshinchi bandida (2.3.5.), 2D formatda bajarilgan buyumlar-
ning yaqqol tasvir - modellarini 3D formatda bajarishda keltirilgan mi-
sol kabi bajariladi.
Yuqoridagi bosqichlarda bajarilgan «Tekis konturli detal» chiz-
masi taxt qilinadi. Ya’ni, grafik ishini qog‘ozga chiqarib olishdan awal,
uning chiziqlari kerakli turlarda-qiyofalarda va yo‘g‘onliklarda bajarib
chiqiladi.
0 ‘q va markaz chiziqlari ikkinchi «По слою» buyrugidan foyda
lanib bajariladi. Asosiy chiziqlar yo‘g‘onligini, ekranning eng pastki
«Режим»-«Хо1аЪ> qatoridagi «ВЕСЛИН» buyrugiga kirib, ko‘riladi va
tekshiriladi. Agar, chizmada biror yo‘g‘onlashtirilmagan chiziq qolib
ketgan boisa, uni ajratib uchinchi «По слою» buyrug‘idan foydalanib
yo ‘ g‘ onlashtiriladi.
Agar, chizmadagi chiziqlarga rang berish lozim boisa, birinchi
«По слою» buyrugidan foydalaniladi.
«Tekis konturli detal» vazifasida berilgan oichamlar, ekranda ba
jarilgan chizmaga qo‘yib chiqiladi. Oicham chiziqlari, strelkalari va ra-
qamlarini ko‘rsatkichlari «Format» menyusidagi «Размерные стили...»
buyrugiga kirib, «Диспечер размерных стилей» darchasidan foyda
lanib tanlanadi va belgilanadi.
230
Tayyor bo‘lgan «Tekis konturli detal» chizmasi-modelini qog‘ozga
chiqarish uchun tayyor holda hotirada saqlanadi va bir nusxada
qog‘ozga ko‘chirib olinadi. Uning namunasi 18-rasmda keltirilgan.
18- rasm.
-§. «Proyeksion chizmachilik» vazifalarini bajarishga

2. Kerakli kesim va qirqimlar bajarilib, kesilgan (qirqilgan) yuza-
lari shtrixlanadi.
3. 3D formatda predmetning yaqqol tasvir modeli va kesimlari, 2-
bobning 3- qismini 1 va 2- bandlarida keltirilgan misollar kabi bajari
ladi, 19-rasm.
19- rasm.
44-§. «Mashinasozlik chizmachiligi» vazifalarini
bajarishga oid tavsiyalar va uslubiy ko'rsatmalar
Mashinasozlik chizmachiligida barcha sanoat ishlab chiqarishida
keng tarqalgan birikmalar va uzatmalammg chizmasini qurish, buyum-
laming yig'ish chizmalarini bajarish va ulami detallarga ajratib o‘qish
hamda sxemalar kabi vazifalar bajariladi. Ulardan asosiylarini, standart
biriktirish detallaridan boltli va shpilkali birikmalami, yig‘ish chizmala
rini bajarish va ulami o‘qish-detallarga ajratish vazifalarini kompyuterda
chizish-modellashni ко‘rib chiqamiz.
— ўзбек миллий мафкураси - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)— ўзбек миллий мафкураси;
— кўп миллатли Ўзбекистон халқининг ватанпарвар-
лиги.
Ватанпарварлик жамиятдаги барча кишиларни, мил
лат ва элатларни иж тим оий-сиёсий куч ва гуруҳларни
бирлаштирувчи муҳим омил эканлигини доим о диққат
марказида сақгсаш лозим.
Ватанпарварлик туйғуси, тарбиячи ва ота-онага, ўз
маҳалласи, қишлоғи, тумани, шаҳри вилоятига бўдган
чексиз муҳаббатдан, унинг тарихи, маданиятига ҳурмат
ва садоқатдан бошланади. Ватан туйғуси кичкина одам
кўз ўнгида кўраётган нарсадан
қойил қолишдан, уни
ҳайратлантирадиган ва қалбида акс садо берадиган нар-
салардан бошланади.
Катгаларнинг вазифаси — бола оладиган кўплаб таас-
суротлардан унга энг тушунарли бўлганларини, эн г яқин
кишилари, ж онаж он ўлка, унинг табиати ва ҳайвонот
дунёси, халқ фаровонлиги, Ватаннинг гуллаб яшнаши
йўлидаги
меҳнати,
ўртоқлик,
ўзаро
ёрдам
ва
бош қаларни танлаб бериш дан иборат.
Мактабгача тарбия ёшидаги боланинг тушунчасига
нима кўпроқ
мос келади ва нима уни қизиқгириши,
ҳаяжонлантириши мумкин?
Даставвал, у туғилган ва яшаётган жойлар. Ж онажан
она табиат Ватанга муҳаббатни тарбиялашнинг кучли
омилларидан ҳисобланади. Унинг гўзаллигидан завқ-
ланиш , табиатига эҳгиёткорона муносабатда бўлиш, ин
сон меҳнатининг табиатдаги ўзгартирувчанлик ролини
тушуниш
—
буларнинг
ҳаммаси
жонажон
ўлкага
муҳаббатни шакллантириш манбаларидир.
Одам Ватанга бўлган муҳаббатини ўзи туғилиб ўсган
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
O‘lchash (shishali) va solishtirish elektrodlarida

170
(5)
bu erda: komparatorni
U
0
-
R
2
= 10 KOm qarshiliklarda o‘lchangan kuchlanishi, mV;
U
1
– komparatorni
R
2
dagi o‘lchashlarda 0 kOm yoki 20 KOm ga teng bo‘lgan qarshiliklarda
o‘lchangan kuchlanishi, mV.
3.5. Agar IP asbob shkalasini N
1
va N
2
belgilarni har biri uchun (5) formulada hisoblangan
qiymati EX da ko‘rsatilgan chegaralardan oshmasa, unda asbob keyingi qiyoslash
o‘tkazishlar uchun yaroqli deb topiladi. Aks xolda asbob ishlatish uchun yaroqsiz deb topiladi.
қилиш , ў з-ўзи н и назорат, бажарилган иш ни баҳолаш

|
қилиш , ў з-ўзи н и назорат, бажарилган иш ни баҳолаш Pdf ko'rish
|
bet | 113/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)қилиш , ў з-ўзи н и назорат, бажарилган иш ни баҳолаш ,
айниқса, зарур.
М еҳнат тарбияси масалалари боғчанинг йиллик ре-
ж асида акс эттирилади ва тарбиячиларга меҳнат тарби я-
сини тўғри режалаш тириш ва амалга ош ирищ ца ёрдам
беради. Болалар боғчасида меҳнат тарбиясининг тўғри
ташкил этиш ва унга раҳбарлик қилиш ёш авлодни ҳар
том онлам а тарбиялаш вазифаларини амалга ош ириш га
ёрдам беради.
НАЗОРАТ САВОЛЛАРИ
1. Болалар боғчасидаги меҳнат тарбияси.
2. Болаларни катталар меҳнати билан таниш тириш
хусусида фикрларингиз.
3. Боғчада болалар м еҳнатини ташкил этиш .
www.ziyouz.com kutubxonasi
XVIII боб.
МАКТАБГАЧА ЁШДАГИ БОЛАЛАР
МЕҲНАТИ
Режа:
1. М актабгача ёш даги болалар м еҳнатининг ўзи га
хос хусусияти.
2. М актабгача ёш даги болалар м еҳнатининг тарби я
вий аҳамияти.
3. М еҳнат тарби яси н и н г вази ф аси ва воситалари.
М еҳнат
тарбияси — ўси б келаётган ёш авлодца
меҳнатга
қизиқиш ни
ш акллантириш ,
дем ок р ати к
ҳуқуқий ж ам иятни қуришда амалий иш тирок этиш га
интилиш ни
таркиб топтириш каби ан и қ мақсадга
қаратилган ж араён бўлиб, меҳнатга иж оби й м ун осабатн и
ш акллантириш дан иборатдир.
Д ем ак, м еҳнат
тарбияси болаларнинг м еҳнат ф а о
лиятига до й р би ли м , кўникма ва малакаларни ўз ичига
олган м еҳнат таж ри баси ни муваффақиятли ўзлаш тириб
олиш и , уларда меҳнат
ҳамда
меҳнат
аҳлига ҳурмат
уйғотиш , ш ахсни ҳар
|
| |
Видовые жраны - • Coreldraw • pho to s h o p

Bu yozuv modeli bajarilgan tasvir vazifasining nomi katakka nis-
batan pastroqqa va o‘ngroqqa joylashib qolgani uchun, uni ajratib “Пе
реместить” buyrug'idan foydalanib dizaynli joyiga keltirib qo‘yiladi,
17-rasm.
оШ
r * j
16-
rasm.
-V j
—
dJ*
O.U-
u rU
Shu tariqa asosiy yozuv kataklaridagi barcha so‘zlar yozib
chiqiladi va kataklarga dizayn asosida joylashtiriladi va 6- rasmdagidek
asosiy yozuvning modeliga ega bo‘linadi.
Hosil bo‘lgan A4 formatni asosiy yozuvi bilan blok deb xotiraga
olib, undan A3 kabi formatlarni hosil qilishda foydalanish mumkin. Yo
ki asosiy yozuvini alohida blok ko‘rinishida xotiraga kiritib qo‘yib, uni
istalgan formatlarga joylashtirish mumkin. Blok deganda yig‘ma birlik
tarkibiga kiruvchi detallarining tugallanib xotiraga saqlangan chizmasi
tushiniladi. Masalan, boltli birikmani yasash uchun uning qismlarini
chizmasi alohida-alohida chizib olinib, bloklar hosil qilinadi. So‘ngra,
ulami bitta chiziqqa-o‘qqa y ig ilib boltli birikmaning tasviri bajariladi.
□ Ш 0 Ш
i - • Coreldraw • pho to s h o p

Agar, ekranda chiziqlar ko‘p bo Isa, kursomi ekranning biror bur-
chagiga keltirib, «Sichqon»ning chap tugmasini bosilib, uni ikkinchi qa-
rama-qarshi chap tarafidagi burchagiga diagonal chiziq bo‘ylab suriladi,
(
6
- rasm, a). Natijada, kattalashib boruvchi to‘g‘ri to‘rt burchak paydo
boiadi. «Sichqon» tugmasini ikkinchi marotaba yuklab, barcha chiziqlar
yoki tasvirlar ajratiladi, ular shtrix uzuq-uzuq chiziqlar ko‘rinishida,
ko‘k rangda tasvirlanib qoladi. Keyin,
J jx i - • Coreldraw • pho to s h o p

J jx i
.
5
^ дмрнп*..,'
Одопъгедику...
•
3«еуу»*!»1*<'у^п
■>***>.
<$ n^WHW «Wueur»,.,
0
sanstn..........
О
Л'
^Аиячтчфтра^ггМ
. дадвууутаРтераМ..
Ождмдовтмй'
5S
ф
* Ящцв^рстопе«иуНЙ>и<«и*..
а ......... ...........
я
J£r>«*ra*
102- rasm.
Template
J
- 4 » ; ®
- M * . . - . : ..... . . . . . 1
.. ..:. .ftsstil
PTvVTempiates
(
.,>S heetSets
E jia c a d
39K*““
113 К
F '^ a c a d -Named Pfot States
3SK
i ^ a c a d -Named Plot S ty le s ^
п е к
© н е * * »
40 к
^ a c a d tr o S D
115 К
l^ a c a c I S O -N a rad Plot Styles
40K
i^ a c a d l S O -Named P b t Styles 3D
115 К
0 Ш
A (portrait) -Co** D eoe...
46 К
[^§ANSI A {portrait) -Named P t e t,.
5SK
Щ
ANSI A -Color Dependent H o t...
47 К
ANSI A -Named Plot Styles
4 7 К ,
~ . _ n
j
T
.Х«
тсим и виде в
ЦИп 4ЯЙЯК
I Шаблон чер-е*а .AutoCAD (*.d'M)
103— rasm.
“3.
3 .
Yuqoridagi ketma-ketlik tanlangandan so‘ng quyidagi so‘rov
oynasi ekranga chiqadi va Да tugmasi bosiladi, 104- rasm. Hosil
bo‘lgan oynada OK tugmasi bosiladi, 105- rasm.
Сократите мер?
о
в н
н
н
ш
в ш
н
н
т н
ж
. -
,
^
• \
C:^Doeu»*nts and Se№ngsHJserXP!i.ocal Set#ne*\#tJpfc»tion 0*t*\*utodftsk\AutoCAO 2007\R l?.oyas'Erwnpi**eSsceiSso.d*kt уже существует. ;
> \
Заиметь ere?
I
a*
J Q O .
«Enter» 
yoki 
«Delete»

26-§. «Свойства» — «Obyektning xususiyatlari» paneli
buyruqlari yordamida ekranda chiziqlarning rangi, turi hamda
yo‘g‘onliklarini o‘zgartirish
«Свойства» - «Obyektning xususiyatlari» paneli yordamida ek
randa chiziqlarning rangi, turi hamda yo‘g ‘onliklarini o‘zgartiriladi.
[Свойства
: ■ Послов
v ; ---------------- Поспою
v
>
---------- Послою
!
V
26.1. Nuqta va kesmaga rang berish buyrug‘i va undan
foydalanish algoritmi
Nuqta va kesmaga rang berish quyidagicha amalga oshiriladi.
Agar chizma chizib bo‘lingan boisa, uning rangini o‘zgartirish uchun
1. Nuqta, kesma ajratiladi;
керакли ш арт-ш ароитлар яратилиш и керак

|
керакли ш арт-ш ароитлар яратилиш и керак Pdf ko'rish
|
bet | 112/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)керакли ш арт-ш ароитлар яратилиш и керак.
Болалар
меҳнати учун, аввало, ж ой , вақт, ги ги ен и к ш ароитлар
яратилмоғи л ози м , озодалик, тоза ҳаво, керакли дараж а-
даги ёруғлик, м еҳн атн и н г болалар им к он и яти н и м уво-
ф и қ
бўлиш и , м еҳнат
вақтини болалар ёш ига қараб
тўғри белгилаш
(кичик ёш ли болалар учун
10—12
дақиқа, катта гуруҳ болалари учун 15—20 дақиқа). Б ол а
лар ҳаракатларини алмаш тириб тури ш ни ҳам эътиборга
олиш керак. Болаларга тўғри меҳнат тарби яси бери ш да
катталарнинг б и р -б и р и билан ўзаро дў стон а м ун осабат-
да бўлиш и, ҳам корликда иш лаш и и ж о б и й натижа б е р а
ди. А йниқса, тарби яч и н и н г \а р қандай меҳнатга н и с б а
тан виж донан м ун осабати , унин г ҳар хил касб эгаларига
хурмат билан қараш и катта аҳамиятга эгадир. М еҳнат
таълими ж араён и да ва уни
таш кил эти ш н и н г ҳамма
шаклларида ҳар
хил м етод ва усуллардан ф ой даланиш
муҳим аҳамият касб этади, булар қуйидагилар:
— ҳар би р м еҳнат ж араёнин и
нам уна асо си д а ту-
ш унтириб бориш ;
— бўлаж ак
м еҳнат
ф аолияти тўғрисида ун и н г
маҳсулини кўрсатиш орқали суҳбат;
— тар би яч и н и н г ҳикояси;
— болаларни мустақил
иш лаш ларини маш қ қил ди-
риш;
www.ziyouz.com kutubxonasi
— ўйин-м аш қлар ва дидактик ўйинлар.
Бутун
меҳнат
ж араёнин и
ва
унинг
айрим
қисм ларини кўрсатиш, туш унтириш , эслатиш , назорат
|
| |
амалга ош ириладиган тизимли таълим

|
амалга ош ириладиган тизимли таълим Pdf ko'rish
|
bet | 102/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)амалга ош ириладиган тизимли таълим.
Х улоса қилиб айтганда, эстетик тарбия болаларни
ҳар том онлам а баркамол тарбиялаш нинг муҳим ом или
бўлиб, ақлий, ахлоқий, ж и см он и й тарбия билан чамбар-
час боғланган ҳолда
амалга ош ирилади.
НАЗОРАТ САВОЛЛАРИ
1. Э стетик тарбия атамаси ва туш унчаси.
2. Э стетик тарбия шакллари.
3. Эстетик тарбияга қўйиладиган талаблар.
www.ziyouz.com kutubxonasi
XVI боб.
МЕҲНАТ ТАРБИЯСИ
Режа:
1. М еҳнат тарбияси ҳақида туш унча.
2. Болалар м еҳнатининг ўзига хос хусусиятлари ва
тарбиявий аҳамияти.
3. М еҳнат тарби ясинин г вазиф аси ва мазмуни.
4. Ш арқ мутафаккирлари м еросида м еҳнат тарбия
си.
Ў збек и стон Республикасида иж тим оий муносабатлар
м азм уни янгиланаётган айни пайтда ўсиб келаётган ёш
авлодни меҳнатсеварлик руҳида тарбиялаш ни янгича
асосларда, бир том о н дан , миллий педагогик қадрият-
ларим из зам инида, иккинчидан, ривож ланган
мамла-
катлар таж рибасидан ф ойдаланган ҳолда ол и б бориш га
иж тим оий зарурият сиф атида қаралмоқда. Чунки меҳнат
иж тим оий тараққиётнинг манбаи,
барча м оддий ва
маънавий эҳтиёж ларни
қ ондириш ни нг асо си й шарт-
ш ароитидир. Д ем ак , меҳнат и н сон ф аолияти нинг а со
си й шакли, киш и ҳаётининг мазмуни, ҳар бир жамият
аъ зоси н и н г вазиф аси, шахе тараққиётининг асосидир.
М еҳнат
қадимдан
ж ам иятнинг
ахлоқий
тамойили
ҳисобл ан и б келган, моддий ва маънавий маданиятнинг
\ам д а иж ти м оий тараққиётнинг негизи ҳамдир.
|
| |