Xujjatlarni vujudga keltirish - Ta`lim texnologiyasi tuzilishini tushuntirish Reja: Ta’lim texnologiyasining maqsadi va vazifalari

3. Xujjatlarni vujudga keltirish
Siz avvalgi paragrafda matnli hujjatlarning asosiy parametrlari bilan tanishdingiz. Mazkur parametrlarni matn protsessorida qanday o'rnatishni ham bilib oldingiz. Endi matnli hujjat tayyorlashni ko'rib chiqamiz. Buning uchun avvalo yangi sahifa (ishchi maydoni) hosil qilinadi. Microsoft Word matn protsessorida bu quyidagicha amalga oshiriladi:
"Fayl" menyusidan "hosil qilish" (создат) buyrug'i tanlanadi. Natijada matn terish uchun yangi sahifa vujudga keladi. Bu ishni standart uskunalar panelidagi "hosil qilish" tugmasini bosish bilan ham amalga oshirish mumkin. Shu bilan matnli hujjat tayyorlash jarayoni boshlanadi. YAratilayotgan matnli hujjat xususiyatlariga qarab yuqorida aytib o'tilgan pa-rametrlar mos ravishda o'rnatiladi.
Matn kiritish aytarlik darajada murakkab emas. Bu erda klaviaturadan foydalanish maxorati katta axamiyatga ega. Ma`lumki, matn gaplardan, gaplar so'zlardan, so'zlar esa harflardan tashkil topadi.
Bundan tashqari matnda tinsh belgilari va maxsus belgilar ham ishlatiladi. Bu belgilarning xammasi klaviaturada mavjud. Shu sababli mazkur klavishalarning klaviaturada joylashish tartibini qanchalik yaxshi bilsangiz matn terish shunchalik oson bo'ladi. Buning uchun kerakli belgili klavishalarni ketma-ket bosish kifoya. Bosilgan klavishaga mos belgi ishchi maydonining yurgich (kursor) ko'rsatib turgan eriga yoziladi va yurgich bir o'rin o'ngga suriladi. Bundan tashqari kursor xarakatini boshqaruvchi yana bir nechta klavishalar bor. Ulardan eng muximi "ENTER" klavishasidir. "ENTER" klavishasi bosilganda yurgich keyingi qator boshiga ko'chadi. Bu matnda abzas tugab, yangi abzas boshlanganini bildiradi. Yurgich xarakatini yo'nalish klavishalari ham boshqaradi. "chapga", "o'ngga", "yuqoriga", "pastga" yo'nalish klavishalari yurgichni mos ravishda chapga, o'ngga, yuqoriga va pastga siljitadi.
Ba`zi klavishalarda ikkita yoki uchta belgining tasviri tushirilgan. Bunday klavishani bosganda, unda tasvirlangan belgilardan qay biri ekranga chiqarilishi kompyuter va klaviatura qaysi rejimda ishlayotganiga bog'liq. Masalan, klavishasi bosilganda ekranga to'rt xil belgidan bittasi chiqariladi:
1. Kompyuter lotin alifbosi va kichik harflar rejimida bo'lsa "v" belgisi;2. Kompyuter lotin alifbosi va katta harflar rejimida bo'lsa "V" belgisi; 3. Kompyuter kiril alifbosi va kichik harflar rejimida bo'lsa "m" belgisi;4. Kompyuter kiril alifbosi va katta harflar rejimida bo'lsa "M" belgisi ekranga chiqariladi.
Alifboning kichik harflari "quyi registr", katta harflari "yuqori registr" belgilari deyiladi. Kompyuter ishga tushirilganda klaviatura odatda quyi registr rejimida bo'ladi. Yuqori registr belgilarini ekranga chiqarish uchun mos klavisha "Shift" klavishasi bilan birgalikda bosiladi. Yuqori registr "Shift" klavishasi bosib turilgan vaqtda ishlaydi. "Shift" klavishasi qo'yib yuborilishi bilan klaviatura quyi registr hujjatiga qaytadi.
Bosh harflarni yozish uchun "Shift" klavishasini bosishni unutmang.
Ba`zan matnning biror qismini faqat bosh xarflarda yozishga to'g'ri keladi. Bunday holda odatda "Caps Lock" klavishasidan foydalaniladi. Bu klavisha bosilganda klaviaturaning o'ng yuqori qismida "Caps Lock" indikatori yonadi va klaviatura yuqori registr holatiga o'tadi. "Caps Lock" klavishasi qaytadan bosilsa "Caps Lock" indikatori o'chadi va klaviatura quyi registr holiga qaytadi.
Faqat bosh harflarni yozish kerak bo'lganda Caps Lock klavishasini bosing.
Hosil qilingan matnni diskda saqlab qo'yish lozim. Buning uchun matnni oxirgacha yozib bo'lishni kutish shart emas. Odatda matn kiritilishi boshlanishi bilan uni diskda saqlab, matn yozib bo'linguncha vaqt vaqti bilan saqlab turish maqsadga muvofiq. Chunki turli sabablarga ko'ra kompyuter o'chib qolishi mumkin. Bu holda diskda matnning oxirgi marta saqlangan qismi qoladi.
Matnni saqlash uchun, agar u birinchi marta saqlanayotgan bo'lsa, fayl menyusidan ".. kabi saqlash" ("сохранить как .." buyrug'i tanlanadi. Ekranda "..kabi saqlash" muloqat oynasi hosil bo'ladi. Kerakli katalog ("папка") tanlanib, fayl nomi yoziladi va "saqlash" ("сoхранить") tugmasi bosiladi. Navbatdagi saqlashda fayl menyusidagi "saqlash" buyrug'ini tanlash yoki standart uskunalar panelidagi - "saqlash" tugmasini bosish kifoya.
Yozayotgan matnni vaqti-vaqti bilan saqlab qoyish esingizdan chiqmasin.
|