.8-§. Tishli g ‘ildiraklarni tayyorlash uchun ishlatiladigan

gan tishli g i l d ir a k la r qayta ishlash jarayonida bir-biriga yaxshi mosla-
shadi, q o ‘shim cha dinamik yuklanishlar nisbatan kam b o i a d i .
U zatm ada yetaklovchi va yetaklanuvchi tishli g ild ir a k la r n in g
tishlarini yeyilishi bir tekisda b o iis h in i ta ’m inlash uchun yetaklovchi
tishli g ild ira k la rn in g qattiqligini ( 2 5
h
-5 0)N V ga katta olish tavsiya
etiladi.
Ikkinchi guruh materiallarda. tish yuzasining qattiqligi N > 4 5 H R C e
(N > 350H V ). Tish yuzasining qattiqligi > 350 N V
b o i g a n d a qattiqlik
H R C e b o ‘yicha o ic h a n a d i. Tish yuzalarining bunday qattiqlikka toblash,
uglerod, azot bilan to'y intirish hisobiga erishiladi.
Toblash (yu.ch.t)- G i l d i r a k tishlar butun hajmi b o ‘yicha toblanadi.
Bu usul eng oddiy usul b o ‘lib, tish yuzasining qattiqligi 4 6 - 5 6 N R C e
b o ‘lishi mumkin. Lekin toblangan g ‘ildirak tishlarni yuzalarini jilvirlash
kerak b o i a d i ham da bunday butun hajmi toblangan g ‘ildirak tishlari
nisbatan qattiq b o ig a n lig i uchun m o ‘rt b o i i b egilishdagi kuchlanishga
harakat zarb bilan b o i g a n d a nisbatan kam chidaydi. S huning uchun
g ‘ildirak tishlarining yuzasini toblash tavsiya etiladi.
Ci‘ildirak tishlarining yuzasini
toblashni ilashish moduli
т>2мм
b o
‘1
gan tishli g ‘ildirak uchun tavsiya etiladi.
Uglerod
bilan
t o byintirish.
Tishli
g
4
i ldiraklarni
o g ‘ irligini
kam aytirish uchun g ‘ildirak tish yuzalarini ugierod bilan t o ‘yintiriladi
ham d a Y u.Ch.T yo rd am id a toblanadi. B unda uglerod bilan t o ‘yintirilgan
y u zaning chuqurligi tish qalinligining 0 , 1 - 0 , 15mm qismini tashkil etadi,
qattiqligi 5 9 -6 4 H R C e b o i i s h i mumkin. G i l d i r a k tishlari term ik qayta
ishlangach ishchi yuzasida hosil b o i g a n notekisliklar jilvirlanadi. Tishli
g i l d i r a k l a r uchun 20X, 12XN3A, 18XGT markali p o i a t materiallar
tavsiya etiladi.
A zot bilan to 'v in tiris h . Bunday termik qayta ishlanishda, tish
yuzalarini termik qayta ishlangandan keyin jilvirlanm aydi. A zot bilan
to'yintirilgan y uzaning qalinligi
0
,
2
-
0
,5mm
A zot bilan to'yintirilgan tishli g i l d i r a k l a r
zarbiy harakat bilan
ishlaydigan uzatm alarda (chunki toblangan yupqa yuza yorilib ko'c hishi
m um k in ) atrof-muhit iflos b o i g a n u z a tm ila rd a ( g i l d i r a k tishlari tezda
yeyiladi) ishlatilmavdi. Material sifatida 38X 2 M Y u A , 4 0 X N M A m a r
kali p o i a t materiallar ishlatiladi.
Tishli uzatm alarda yetaklovchi va yetaklanuvchi g i l d i r a k l a r uchun
materiallarni quyidagicha tanlash tavsiya etiladi.
I.
Yetaklovchi va yetaklanuvchi tishli g i l d i r a k l a r uchun bir xil 45,
40x, 40xm , 35xm markali p o i a t materiallar
tanlanadi, term ik qayta
58
www.ziyouz.com kutubxonasi
ishlanishi yaxshilanish bunda yetaklanuvchi tishli g ‘ildirak uchun tish
yuzasining qattiqligi 2 3 5 -2 6 2 NV. Yetaklovchi tishli g kildirak uchun
2 6 9 -3 0 2 NV;
II. Tishli g ‘ildiraklar uchun bir xil 40x, 40xm, 35xm markali p o ‘lat
materiallar tanlanadi, termik qayta ishlanishi yetaklanuvchi tishli
g"ildirak uchun tish yuzasining qattiqligi 2 3 5 -2 6 2 NV. Yetaklovchi
tishli g ‘ildirak uchun yaxshilash va Yu.Ch.T yordamida toblash, bunda
tish yuzasining qattiqligi 4 5 - 5 0 N R C e;
III. Yetaklovchi va yetaklanuvchi tishli g ‘ildiraklar uchun bir xil
40x, 40xm, 35xm markali poMat materiallar tavsiya etiladi,
termik qayta
ishlanishni yaxshilash va Yu.Ch.T yordam ida toblashda tish yuzasining
qattiqligi 4 5 - 5 0 N R C e ga teng.
IV. Yetaklanuvchi tishli g ‘ ildiraklar 40x, 40xm, 35xm markali poMat
materiallar tanlanadi. Termik qayta ishlanish yaxshilanish va Yu.Ch.T
yordamida toblash, bunda tish yuzasining qattiqligi 4 5 -5 0 N R C e.
Yetaklovchi tishli g ‘ildiraklar uchun 20x, 20xnm, 18xtt markali
poMat materiallar tanlanadi. Termik qayta ishlanish yaxshilanish hamda
uglerod bilan to 4yintirish va Yu.Ch.T yordam ida toblash, bunda tish
yuzasining qattiqligi 5 6 -6 3 N R C e.
Yetaklovchi va yetaklanuvchi tishli g ‘ildiraklar uchun bir xil 20x,
20xnm, 18xgt markali poTat
materiallardan tayyorlanadi, termik qayta
ishlanish
bir xil yaxshilanish, uglerod bilan to‘yintirish va Yu.Ch.T
yordam ida toblash, bunda tish yuzasining qattiqligi 56—63 N R C e.
Tajribalar shuni k o ‘rsatadiki, tish yuzasining qattiqligi qanchalik
yuqori b o ‘lsa, tishli g ‘ildiraklar ham kontakt va egilishdagi kuchlanishga
chidamliligi shunchalik katta b o ‘ladi.
Tishli g ‘ildiraklarni tayyorlash uchun ishlatiladigan ayrim poTat
materiallarning xarakteristikalari 3.2-jadvalda berilgan.