Mavzu: Ishlap chiqarish Funksiyasi va firmalar faoliyatida uning qo`llanilishi Reja: 1 ishlab chiqarish funksiyasi - bet 10

a) bitta o'zgaruvchan omil bilan ishlab chiqarish;
Faraz qilaylik, bitta o'zgaruvchan koeffitsientli ishlab chiqarish funktsiyasi quyidagi umumiy shaklga ega:
bu erda y - const, x - o'zgaruvchan omilning qiymati.
O'zgaruvchan omilning ishlab chiqarishga ta'sirini aks ettirish uchun umumiy (jami), o'rtacha va marjinal mahsulot tushunchalari kiritiladi.
Umumiy mahsulot (TP) - bu ma'lum bir o'zgaruvchan omil yordamida ishlab chiqarilgan iqtisodiy foyda miqdori.Ushbu mahsulotning umumiy miqdori o'zgaruvchan omildan foydalanish oshgani sayin o'zgaradi.
O'rta mahsulot (AP) (o'rtacha mahsulot unumdorligi) jami mahsulotning o'zgaruvchan omil ishlab chiqarishda ishlatiladigan miqdorga nisbati:
Yirik mahsulot (MP) (cheklangan resurs ishlashi) odatda ishlatiladigan o'zgaruvchan omil miqdorining cheksiz kichik o'sishi natijasida olingan jami mahsulotning o'sishi sifatida belgilanadi:
Grafikda MP, AP va TP nisbati ko'rsatilgan.
Jami mahsulot (Q) o'zgaruvchan omil (x) ishlab chiqarishda ishlatilganda ortadi, ammo bu o'sish ma'lum texnologiya doirasida ma'lum chegaralarga ega. Ishlab chiqarishning birinchi bosqichida (OA) ishchi kuchi tannarxining o'sishi kapitaldan tobora ko'proq foydalanishga yordam beradi: marjinal va jami mehnat unumdorligi o'sadi. Bu MP\u003e AP bilan chegaralangan va o'rtacha mahsulotning o'sishi bilan ifodalanadi. A nuqtada, marjinal mahsulot maksimal darajaga etadi, ikkinchi bosqichda (AB) marjinal mahsulot qiymati pasayadi va B nuqtada u o'rtacha mahsulotga teng bo'ladi (MP \u003d AP). Agar birinchi bosqichda (0A) jami mahsulot o'zgaruvchan omilning ishlatilgan miqdoriga nisbatan sekinroq o'ssa, ikkinchi bosqichda (AB) jami mahsulot o'zgaruvchan omil ishlatilgan miqdoriga nisbatan tezroq o'sadi (5-1a-rasm). Ishlab chiqarishning uchinchi bosqichida (BV) MP< АР, в результате чего совокупный продукт растет медленнее затрат переменного фактора и, наконец, наступает четвертая стадия (после точки В), когда MP < 0. В результате прирост переменного фактора х приводит к уменьшению выпуска совокупной продукции. В этом и заключается закон убывающей предельной производительности. Uning ta'kidlashicha, ishlab chiqarish omilidan foydalanish o'sishi bilan (qolganlari o'zgarmay qoladi), ertami-kechmi, o'zgaruvchan omildan qo'shimcha foydalanish mahsulotning nisbiy va keyingi mutlaq hajmini pasayishiga olib keladi.
b) ikki o'zgaruvchan omillar bilan ishlab chiqarish.
Faraz qilaylik, ikkita o'zgaruvchan omillar bilan ishlab chiqarish funktsiyasi quyidagi shaklga ega:
bu erda x va y - o'zgaruvchan omilning qiymatlari.
Qoidaga ko'ra, bir vaqtning o'zida bir-birini to'ldiruvchi va bir-birini almashtiruvchi ikkita omil ko'rib chiqiladi: mehnat va kapital.
Ushbu funktsiya grafikadan foydalanib namoyish etilishi mumkin izotvatlar :
Ishoqli yoki teng mahsulot egri, ma'lum bir mahsulot hajmini ishlab chiqarishda ishlatilishi mumkin bo'lgan ikkita omilning barcha mumkin bo'lgan kombinatsiyalarini aks ettiradi.
Amaldagi o'zgaruvchan omillar hajmining oshishi bilan ko'proq hajmdagi mahsulotlar ishlab chiqarish mumkin bo'ladi. Katta hajmdagi mahsulot ishlab chiqarilishini aks ettiruvchi izoquant oldingi izokotning o'ng tomonida va yuqorisida joylashgan bo'ladi.
Amaldagi x va y omillar soni doimiy ravishda o'zgarishi mumkin, mos ravishda mahsulotning maksimal chiqishi kamayadi yoki ortadi. Shuning uchun bu sodir bo'lishi mumkin hosil bo'lgan mahsulotlarning turli hajmlariga mos keladigan ko'plab izo-kvalar xaritasi.
Izquvarlar befarqlik egri chizig'iga o'xshaydi, farqi shundaki, ular iste'mol sohasidagi emas, balki ishlab chiqarish sohasidagi vaziyatni aks ettiradi. Ya'ni, izokuantlar befarqlik egri chiziqlariga o'xshash xususiyatlarga ega.
Izokantlarning salbiy qiyaligi, ma'lum bir mahsulotni ishlab chiqarish uchun bitta omildan foydalanishni ko'payishi har doim boshqa omil miqdorining pasayishi bilan birga kelishi bilan izohlanadi.
Ishlab chiqaruvchidan kelib chiqadigan har xil masofada joylashgan befarqlik egri chizig'i iste'molchi uchun har xil foyda darajasini ko'rsatganidek, izquvarlar ishlab chiqarishning turli darajalari to'g'risida ma'lumot beradi.
Bir omilni ikkinchisiga almashtirish muammosi texnologik almashtirishning (MRTS xy yoki MRTS LK) maksimal qiymatini hisoblash yo'li bilan hal qilinishi mumkin.
Texnologik almashtirishning marjinal darajasi y omilining o'zgarishi x omilining o'zgarishiga nisbati bilan o'lchanadi. Faktorlarni almashtirish teskari ravishda sodir bo'lganligi sababli MRTS x, y ko'rsatkichining matematik ifodasi minus belgisi bilan olinadi:
MRTS x, y \u003d yoki MRTS LK \u003d
Agar biz izokantga, masalan, A nuqtaga nuqta olsak va unga tangens KM chizsak, u holda burchak tangensi bizga MRTS x, y qiymatini beradi:
Ta'kidlash joizki, burchak isoquantning yuqori qismida etarlicha katta bo'ladi, ya'ni y faktorida sezilarli o'zgarishlar x omilini bittaga o'zgartirish talab qilinadi. Shuning uchun egri chiziqning bu qismida MRTS x, y katta bo'ladi.
Izokent pastga siljiganingizda, texnologik almashtirishning eng yuqori darajasi asta-sekin kamayadi. Bu shuni anglatadiki, x faktorni bittaga ko'paytirish uchun y omilining ozgina pasayishi talab qilinadi.
Haqiqiy ishlab chiqarish jarayonlarida izo-kvantni konfiguratsiyasida ikkita istisno holat mavjud:
Bu ikki o'zgaruvchan omillar ideal ravishda bir-birini almashtiradigan vaziyatdir, ishlab chiqarish omillarining to'liq almashtirilishi MRTS x, y \u003d const. Shunga o'xshash vaziyatni ishlab chiqarishni to'liq avtomatlashtirish imkoniyati bilan tasavvur qilish mumkin. Keyin A nuqtasida butun ishlab chiqarish jarayoni kapital xarajatlardan iborat bo'ladi. B nuqtasida barcha mashinalar ish bilan almashtiriladi va C va D nuqtalarida kapital va ishchi kuchi bir-birini to'ldiradi.
Faktorlarni bir-birini to'ldiradigan vaziyatda texnologik almashtirishning maksimal darajasi 0 ga teng bo'ladi (MRTS x, y \u003d 0). Agar doimiy haydovchilar sonini x 2 ga ko'paytirsak, ma'lum miqdordagi haydovchilarni (x 1) ishlashni talab qiladigan doimiy avtomobillar soni (y 1) bo'lgan zamonaviy taksi parkini olsak, kun davomida xizmat ko'rsatadigan yo'lovchilar soni ko'paymaydi, deyishimiz mumkin. , x 3, ... xn. Ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi 1-chi Q dan 2-chi choragacha taksilar parkida ishlatilgan avtomobillar soni va haydovchilar soni ko'paygan taqdirda ortadi.
Ishlab chiqarishni tashkil qilish omillarini sotib olgan har bir ishlab chiqaruvchi mablag'larda ma'lum cheklovlarga ega.
Faraz qilaylik, mehnat (omil x) va kapital (y faktor) o'zgaruvchan omillar rolini o'ynaydi. Ular ma'lum bir narxlarga ega, ular tahlil davri uchun doimiy bo'lib qolmoqda (P x, P y - const).
Ishlab chiqaruvchi zarur omillarni ma'lum bir kombinatsiyada sotib olishi mumkin, bu uning byudjet imkoniyatlaridan tashqariga chiqmaydi. X faktorni sotib olish uchun uning xarajatlari P x · x, mos ravishda y faktori - P y · y bo'ladi. Umumiy xarajatlar (C) quyidagicha bo'ladi:
C \u003d P x · X + P y · Y yoki
.
Mehnat va kapital uchun:
yoki
Xarajatlar funktsiyasining (C) grafik ko'rinishi deyiladi izocost (to'g'ridan-to'g'ri teng xarajatlar, ya'ni bularning barchasi ishlab chiqarish uchun sarflangan xarajatlarning teng bo'lishiga olib keladigan resurslarning kombinatsiyasi). Ushbu chiziq byudjet chizig'iga o'xshash tarzda ikki nuqtada (iste'molchilar muvozanatida) qurilgan.
Ushbu chiziqning qiyalik burchagi quyidagicha aniqlanadi:
O'zgaruvchan omillarni sotib olish uchun mablag'larning ko'payishi bilan, ya'ni byudjet cheklovlari kamayishi bilan izokostlar liniyasi o'ngga va yuqoriga siljiydi:
C 1 \u003d P x X 1 + P y Y 1.
Grafik jihatdan izokostlar iste'molchilar byudjeti chizig'i bilan bir xil ko'rinadi. Doimiy narxlarda izokostlar - bu moyillikning salbiy burchagi bo'lgan tekis parallel chiziqlar. Ishlab chiqaruvchining byudjet imkoniyatlari qanchalik katta bo'lsa, izokost koordinatasidan uzoqroq bo'ladi.
Foydalanilgan Adabiyotlar
Kutubxona.UZ @.com
Arxiv.uz. @.com
Ziyo.net @
http://fayllar.org
|