nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish

Kabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish Alohida ravishda, kabel inshootlarida yong‘inlarni o‘chirishning
murakkabligi haqida eslatib o‘tmoqchiman. YOng‘in rivojlanishining boshida uni
yo‘q qilish hech qanday qiyinchiliklarga olib kelmaydi. Biroq, kuchli tutun
natijasida kabel tunnellarida, yarim qavatlarda va kanallarda yong‘in paydo
bo‘lganda, kabellardagi kuchlanish va yuqori harorat odam uchun ruxsat
etilganidan sezilarli darajada oshib ketganda, odatda o‘t o‘chiruvchilarning yonib
turgan
xonaga
kirishi
mumkin
bo‘lmagan
muhit
paydo
bo‘ladi.
Bunday bo‘shliqlarning katta uzunligi va teshiklarning kamligi yonish maydoni va
uning rivojlanish yo‘nalishini tez va aniq aniqlashga imkon bermaydi. YUqori
kuchlanish uchun moyli kabellar tez-tez ishlatiladi, bu yong‘in sodir bo‘lganda
atrof-muhitga salbiy ta’sir qiladi.
YOnish joyini va uning tarqalish yo‘nalishini aniqlashning iloji bo‘lmaganda,
tashqi belgilarga ko‘ra, yonish mumkin bo‘lgan joy (yonish mahsulotlarining
chiqishi, qurilish konstruktsiyalarining ko‘payishi bo‘yicha) oldindan aniqlanadi va
ko‘pikli ekran yordamida izolyatsiya qilinadi. Kabel xonalarida yong‘inlarni
o‘chirish uchun deyarli barcha usullar qo‘llaniladi, ammo havo-mexanik ko‘pik
yoki suv bug‘idan foydalangan holda yong‘inni o‘chirish eng samarali va
maqsadga muvofiqdir.
Kabel tunnelidagi yong‘in Tunnellarda yong‘inlarni o‘chirishda ko‘pik qisqa masofaga tarqaladi.
YOnadigan simlarni o‘chirish uchun Freon o‘t o‘chirish vositasi ham ishlatiladi.
Kabel tunnellari va podvallari sharoitida avtomatik yong‘inga qarshi tizimlardan
foydalanish eng maqbuldir. Ko‘pincha, boshqa yordamchi ishlarni qilmasdan,
masalan, shiftga qo‘shimcha teshiklarni o‘rnatmasdan yoki kelgan kuchlar va
vositalar yong‘inni lokalizatsiya qilish uchun etarli bo‘lmasa, yonish zonasiga
boshqa yong‘inga qarshi vositalarni kiritish mumkin emas. Gaz almashinuvi
intensivligini cheklash uchun gazli yong‘inini o‘chirish vositalaridan foydalanish
mumkin.
ELEKTR - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978ELEKTR
USKUNALARIDAN
FOYDALANILADIGAN
HIMOYA VOSITALARINI QO‘LLASH VA SINASH QOIDALARIDA
GOST 12.
4. 011-75 bo‘yicha himoya vositalari ikki turga bo‘linishi, elektr tokini 2 guruhga – 1000
V gacha va 1000 V dan yuqori kuchlanishlarga bo‘lib, xavfsizlik qoidalari shu bo‘yicha
belgilanishi ko‘rsatilgan.
Qabul qilingan qoidaga ko‘ra elektr tokiga bog‘liq ishlarni amalga oshirishda –
ishlar rejaga muvofiq va rejadan tashqari hamda o‘z vaqtida belgilangan tartibda va
operativ bajariladigan ish turlari e’tiborga olingan. SHuning uchun ham elektr tarmog‘ida
ishlovchi kishilarga quyidagi hujjatlar bo‘lishi shart deb ko‘rsatiladi:
-xavfsilik yo‘riqnoma(instruktajdan o‘tganligi) to‘g‘risidagi guvohnoma va qaydnomalar;
-ishlashga ruxsat beruvchi dopusk (qanday kuchlanishgacha bo‘lgan elektr tarmoqlarida
ishlashga berilgan ruxsatnoma);
-bajariladigan ishlarga berilgan ruxsatnoma kabilar qat’iy talab etiladi. SHuning uchun
ham 500 V (0,5 kV) dan ortiq kuchlanishga bog‘liq ishlarni bajaruvchi kishilar Mehnat
vazirligi qoshida tashkil etilgan maxsus, ya’ni og‘ir sharoitli ishlarda ishlovchilarni
o‘qitish va ularga tegishli ruxsatnomalar berish asosida ishlashga ruxsat beriladi.
1.1.10. Elektr uskunalarini operativ holda almashlab ulashlarda va boshqa ishlarni
bajarish uchun zarur himoya vositalarini tanlab olish mazkur Qoidalar asosida, “Elektr
uskunalarini ishlatishda xavfsizlik texnikasi qoidalari”, “Sanoat chastotasida ishlayotgan
o‘zgaruvchan tokli 500 kV kuchlanishli elektr uzatish havo tarmoqlari va
podstansiyalarida ish bajarish jarayonida mehnatni muhofaza qilish me’yorlari va
qoidalari” hamda boshqa tegishli me’yoriy texnik hujjatlar bilan, shuningdek, mazkur
hujjatlarda talab etilganidek mahalliy sharoitga qarab aniqlanadi.
1.1.11. Asosiy himoya vositalaridan foydalanilganda qo‘shimcha himoya
vositalarining birini ishlatish kifoyadir, bundan faqat elektr uskunalari tokidan
shikastlangan odamlarni qutqarish holati mustasnodir. Bunday hollarda qadam
kuchlanishdan saqlanish uchun shuningdek, dielektrik etik yoki kalish ham ishlatiladi.
1.1.12. Himoya vositalari elektr uskunalari ishchi kuchlanishning eng yuqori
qiymatida ishlatishga mo‘ljallangan bo‘lishi zarur (GOST 1516.1-76 va 20690-75).
1
Bu erda va bundan keyin kuchlanish deganda himoya vositalari uchun
mo‘ljallangan kuchlanish sinfi tushuniladi.
Tayanch so‘z va iboralar:
Dielektrik qo‘lqop, shtanga, kuchlanish,qisqich, izolyasiya,himoya vositasi,
dielektrik etik,
Sinov
savollari:
1.Dielektrik qo‘lqoplarni ishlatishdan oldin qanday amallar bajarilishi kerak?
2.Tok o‘tkazuvchi qismlarda tok bor-yo‘qligini qanday tekshiriladi?
3.Himoya vositalarining mexanik lat eyishi deganda nimani tushunasiz?
4.SHtanga bilan ishlashga qanday talablar qo‘yiladi?
5. Qadam kuchlanishi nima?
12-rasm. 1000 V dan ortiq kuchlanishga ega bo‘lgan elektr toki tasiriga tushgan insonni
elektr o‘tkazgichini izolatsiyali shtangga bilan olib tashlash orqali qutqarish.
|
| |
-TAJRIBA IShI - Касбий психология

|
Касбий психология Pdf ko'rish
|
bet | 141/201 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #125447 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasi2-TAJRIBA IShI
Mavzu: Avtomobil dvigatellarining yonilg’i ta’minnoti tizimini diagnostikalash va sozlash
ishlari texnologiyasi.
2.1-Mavzu: Benzinli (karbyuratorli) dvigatellarni ta’minnot tizimini diagnostikalash va
texnik xizmat ko’rsatish va joriy tamirlash texnologiyasi
1.Ishdan maqsad
Yonilg’i bilan ta’minnlash tizimidagi asboblarni diagnostikalash va ularni sozlash
usullarini o’zlashtirish
2. Umumiy ma’lumot
Avtomobillarni texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari ko’p jihatdan dvigatelning yonilg’i
bilan ta’minnlash tizimidagi mexanizm va uzellarning texnik holatiga bog’liq. Ta’minnlash
tizimini diagnostikalashda, birinchidan ta’minnlash tizimidagi nosozliklarni qaysi
mexanizm va uzellarga bog’liqligi aniqlansa, ikkinchidan uning texnik soz holatini
ta’minnlovchi yonilg’i o’tkazgichlar germetikligi, yonilg’i va havo fil trlarining holati, yonilg’i
nasosini, karbyuratorni tekshirish va sozlash ishlari bajariladi.
1-TXK da karbyuratorli dvigatellarni ta’minnlash tizimi bo’yicha quyidagi ishlar bajariladi.
1. Ta’minnlash tizimidagi asboblarni ko’zdan kechirib, ularni mahkam biriktirilganligi va
qotirilganligi nazorat qilinadi.
2. Chiqindi gazlar tarkibidagi uglerod oksidi(SO) miqdori o’lchanib zarur bo’lsa me’yoriga
keltiriladi.
2 -TXK da yuqorida keltirilgan ishlardan tashqari quyidagilar bajariladi:
1. Karbyuratorning po’kakli kamerasidagi benzin sathi tekshiriladi, zarur bo’lsa sozlanadi.
2. Karbyuratorni dvigatel tirsakli valini salt ishlash rejimida minimal aylanishlar chastotasiga
sozlanadi.
3. Yonilg’i nasosining ishlashi tekshiriladi.
4. Karbyurator drosselini boshqarish yuritmasining ishlashi tekshiriladi va sozlanadi.
3. Ishlatiladigan jihozlar
Karbyurator va yonilg’i nasosi elementlarini tekshiradigan
MKBV-2 jihoz va jiklyorlarning o’tkazuvchanligi tekshiradigan
NIIAT-523 asbobi, Karbyuratorni ta’mirlovchi chilangarning
asboblar majmuasi, Karbyuratorni tekshiradigan asbob (model
355), Yonilg’i nasosi va karbyuratorni tekshiradi gan asbob (577A
model),Yonilg’i nasosi diafragmasini pru jinasining
egiluvchanligini tekshiradigan asbob (357 A model).
|
| |
Foydala - Aniq va tabiiy fanlar metodikasi

3-rasm.
6. “Инструменты” – ekranda foydalanishda tizimlarni boshqarish buyruqlari
menyusi. Ular yordamida muloqot darchasidan foydalanib, chizma
ko’rsatgichini o’rnatish kabi buyruqlar bajariladi;
7. “Чертёж” – turli shakllar chizish va hajmini o’zgartirish kabi buyruqlarni
bajaradi;
8. “Размер” – o’lcham ko’rsatgichlarini boshqarish va ularni qo’yish
buyruqlari ochiladi;
9. “Модификация” – chizma elementlarini o’zgartirish – chizmani va undagi
yozuvlarni tarir qilish buyruqlari ochiladi;
10. “Окно” - bir vaqtda foydalanishda bo’lgan axborotlarni fayldan faylga o’tib
ularni ochadi;
11. “Справка” – AutoCAD dasturi haqida yangi foydalanuvchilar uchun to’liq
ma’lumot berilgan.
Chizm - Aniq va tabiiy fanlar metodikasi

|
Aniq va tabiiy fanlar metodikasi
|
bet | 14/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #134206 |
Bog'liq Avtocadda ishlashChizmani qatlamlarga bo‘lish.
-«qatlam» tugmachasi
Qatlamlarni qo‘llaymiz, chhnki chizmani qatlam bo‘yicha yaratamiz, unda
o‘zaro bog‘lovchi elementlar birlashgan chizma yaratamiz, bunda birinchi qatlamda detalning grafik tasviri, ikkinchi qatlamda uning o‘lchamlari bo‘ladi, uchunchisida shtrixlash. Agar hamma qatlamlar bir-biriga qo‘yilsa, unda detalning chizmasi o‘lchamlari va shtrixovkasi bilan bo‘ladi. Agar ikkinchi qatlam o‘chirilsa, chizma o‘lchamsiz shtrixovkali bo‘ladi. Agar ikki va uchunchi qatlam o‘chirilsa, unda chizma o‘lchami va shtrixovkasi bo‘lmaydi. v a hokazo.
Obyektlarni yaratilish qatlamlarda bajariladi. Qatlamlarning yaratilishi tugmacha « qatlam » orqali bajariladi. Tugmachani bosib, dialogli oyna chaqiriladi. «Менеджер qatlam xususiyati» unda
28
•«yangi» tugmacha orqali yangi qatlam yaratiladi, ya'ni birdaniga yangi qatlamning nomini, qalinligi, chizma chiziqlari, rang va xokozo;
•«Удалить» tugmachasi orqali belgilangan qatlam yo‘qotiladi;
•«Текущий» tugmachasi orqali belgilangan qatlam joriy bo‘ladi;
•«Показать детали» tugmachasi orqali –yacheykalar ochilib, qatlam formati sozlanadi.
«Layer Control» tugmachasi orqali qatlamlar boshqariladi, unda piktogrammalar tasvirlangan
«Ko‘rinmoq» – qatlam ko‘rinarli va ko‘rinmas bo‘lishi mumkin
«Yaxlagan/yaxdan tushirilgan» – muzlatish degani, ya'ni ko‘rinarli qatlamni o‘chirish va primitivlar generatsiyasini yo‘qotish. Shunda komandani bajarganda
29
tezlik oshadi, ya'ni «Панорама реального времени», «Масштаб реального
времени», «3D Орбита»;
«Bloklangan/bloklansizlangan» – primitivlar blokli qatlamda ko‘rinarli bo‘lib qoladi, lekin ularni tahrir qilish mumkin emas;
«Yozish/yozish kerak emas» – ruxsat beradi yoki ruxsat bermaydi, qatlamni bosib chiqarishga;
- «Qatlam rangi» –Rang qatlamni belgilaydi.
Misol:
Chizma qatlamlab chizilsin.yaratish:
1. Qatlam «Aylana», unda chiziqning qalinligi 1 mm ga teng, rangi–ko‘k;
2. Qatlam «Aylana», unda chiziqning qalinligi 0,25 mm ga teng, rangi–qizil;
|
| |
Massht - Aniq va tabiiy fanlar metodikasi

|
Aniq va tabiiy fanlar metodikasi
|
bet | 9/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #134206 |
Bog'liq Avtocadda ishlashMasshtablash tugmasi.
AutoCADda boshqa har qanday grafik tizimdagi kabi chizmaning u yoki bu qismini kattalashtirish yoki kichraytirishga to‘g‘ri keladi. Bu tizimda oson ishlashga va chizmani bajarishda kam vaqt sarf qilishga olib keladi. Shu sababli bu tizimni ishlab chiqqanlar foydalanuvchining ishini yengillashtirish maqsadida bir
qator tugmalarni o‘ylab topganlar.
- 3D Орбита – 3D obyektlarning burilishi;
- haqiqiy vaqtdagi panorama (Панорама реального времени)– modelni
fazoda qulay holatga kelguncha surish;
- haqiqiy vaqtdagi masshtab ( Масштаб реального времени)– haqiqiy vaqt
rejimida tasvirni kattalashtirish kichraytirish.
- masshtabni o‘lchash darchasi (Окно измерения масштаба) – buyruqlar
ro‘yxatini ochadi, - kattalashtirish/kichiklashtirishning turli usullarini berish
uchun asboblar to‘plami.
Masshtabni avtomatik sozlash.
Masshtabni avtomatik sozlash quyidagicha amalga oshiriladi:
a. Menyu punkti Вид/3Dvid/Верх;
b. Ochilgan dialog oyna «Вид (ko‘rinish)»da Верх(balandga)
punktini tanlaymiz;
c. «Текущий» (joriy) tugmasini bosamiz
17
AutoCAD da obyektni formatlash.
Har qanday obyektlarni ishlab chiqishda ularga rang, xil va chiziq qalinligini
«Типи линии», (Chiziqlar turi), «Цвет», (Ranglar) «Вес линии» (Chiziq qalinligi) tugmalari yordamida aniqlash mumkin bo‘ladi (5-rasmga qarang).
18
2.3. AutoCad dasturida grafik ishlarni bajarish
Rang tanlash
AutoCADda rang tanlashda 255 rangdan iborat rang palitrasidan
foydalaniladi. Rang turlarini tanlashda «Цвета» (Ranlar) tugmasi ochiladi va Другое (Boshqa) punkti ko‘rsatiladi. Bundan tashqari BYLAYER (QATLAM BO‘YIChA) – rangni avtomatik ravishda o‘rnatadigan, BYBLOCK (BLOK BO‘YIChA) – blok tuzganda avtomatik ravishda rangni o‘rnatadigan Continuous – uzluksiz o‘rnatadigan muhim so‘zlar beriladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
2. Rixsiboyev T. Kompyuter grafikasi.-T.:2006, 168 b.
3. А.Федоринков, А.Kимаев. AutoCAD 2002, M.:“DESS SOM” , 2002.
4. Романичева Э.T. AutoCAD верс.12,13,14. M.: – 1997.
5. Kuchkarova D.F., Pulatova X.A., Xaitov B.U. “Kompyuter grafikasi”.
Metodik ko’rsatma. T.: 2009.
6. Соколова Т.Ю. AutoCAD 2009. Учебный курс(+CD).-СП.:Питер, 2008.-
576 с.
7. Vohidov М.М., Mirzayev Sh.R. Binolar va inshootlar konstruksiyalari.
Т.:Mehnat, 2003 y., 183 bet.
8. Vohidov M.M. Sanoat inshootlari fanidan «AutoCad»
dasturi yordamida
inshootlarnining loyihalarini kompyuterda ishlab chiqish.
Buxoro, Bux
OOvaYeSTI, 2005 y., 104 bet.
9. Климачева Т.Н. AutoCAD 2008 для студентов.- М.: ДМК Пресс. 2008.-
440 с.
10. Красковский Д. Г., Виноградов А. В. Auto CAD 2000 для всех. М.,
Компьютер пресс, 1999 г., 254 с.
11. Романычев Е.Т., Трошина Т.Ю. Трёхмерное
моделирование в AutoCad-
14 М.: изд. ДМК, Москва, 1999
12. Канглиев Ш.Т., Aхмедбеков А., Султанов Х.Б., Мирзаев Н.Э.
Практические занятия по курсу «Инженерная графика» с
использованием системы AutoCAD -2000Ru.Ташкент. ТУИТ, 2004 .
13. H.Abidov, M.Murodova. AutoCAD-2004 tizimida grafik ishlarni bajarish.
T.: 2008y.
14. www.ziyonet.uz- Axborot ta`lim tarmog`i sayti.
15. www.forum.vm.ru,
www.autodesk.com –
internet saytlari
Close (Замкнуть)(Tutashtirish)

|
Close (Замкнуть)(Tutashtirish)
|
bet | 7/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #134206 |
Bog'liq Avtocadda ishlashClose (Замкнуть)(Tutashtirish) – birinchi va kiritilgan koordinatalarning oxirgisi bilan tutashtirish;
Undo (Отменить)(Bekor qilish)- oxirgi koordinatani kiritishni bekor qilish.
Chizish paneli « kesma »( Отрезок) tugmasi.
Misol.
Tomonlari 100 bo‘lgan kvadratni absolyut koordinatalar usuli bilan chizish:
1. Command: _line Specify first point: 20,20 Enter
2. Specify next point or [CloseG‘Undo]: 120,20 Enter
3. Specify next point or [CloseG‘Undo]: 120,120 Enter
4. Specify next point or [CloseG‘Undo]: 20,120 Enter
5. Specify next point or [CloseG‘Undo]: S Enter
O‘zbek tiliga o‘girgandagi muloqot
1. Komanda: _chiziq birinchi nuqtani ko‘rsating:20,20 Enter
2. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/bekor qil] 120,20 Enter
3. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/bekor qil]:120,120Enter
4. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/bekor qil]: 20,120 Enter
5. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/bekor qil]: S Enter
Izoh:
AutoCADda ishlash jarayonida ko‘pincha keraksiz obyektlarni olib tashlashga to‘g‘ri keladi. AutoCADda obyektlarni olib tashlash usulidan biri
14
quyidagicha amalga oshiriladi. obyekt (obyektlar) chegaralanadi va Delet klavishasi bosiladi.
Ko‘pincha AutoCADda obyektlar sichqon yordamida ajratiladi. Sichqon bilan ajratishning bir nechta usullari bor:
|
| |
II BOB. AutoCad dasturida grafi

|
II BOB. AutoCad dasturida grafi
|
bet | 6/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #134206 |
Bog'liq Avtocadda ishlashII BOB. AutoCad dasturida grafik ishlarni bajarish.
2.1. AutoCAD dasturida ishlatiladigan koordinatalar sistemasi
Ikki yoki uch fazali maydonda ishlaganda, foydalanuvchiga har xil koordinatalar sistemasidan foydalana bilish talab qilinadi. AutoCAD quyidagi koordinatalar sistemasidan foydalaniladi: dekart koordinatasi, koordinatalar kiritishning polyar usuli, silindrik koordinatalar, Sharli koordinatalar (oxirgi ikkitasi ko‘rib chiqilmaydi).
Dekart koordinatalari tog’risidagi tushunchalar. Kesma funksiyasi.
Klaviaturadan Dekart koordinatalarini kiritish uchta son (yoki x ,y, z) vergul orqali amalga oshiriladi. Absolyut (koordinata boshidan hisoblanuvchi) va nisbiy
(oxirgi nuqtadan hisoblanadigan) koordinatalar turlari mavjud.
Absolyut dekart koordinatalar sistemasi nuqtalar koordinatasi ma'lum bo‘lgan holda ishlatiladi. Umumiy holda koordinatalarni kiritish quyidagicha bo‘ladi: x,y
8-rasm. Dekart koordinatalar sistemasi.
a) Absolyut koordinatalar kiritish misoli.
b) Nisbiy koordinatalar kiritish misoli.
- « Kesma » (Отрезок) tugmasi.
AutoCAD muhitida dekart sistemasida (absolyut) ishni « Kesma » (Отрезок) misolida keltirish mumkin. .
Quyidagi funksiya ostilarni taklif etadi:
13
|
| |
AutoCAD dast - Aniq va tabiiy fanlar metodikasi

1.2. AutoCAD dasturining interfeysi
AutoCAD tizimini ishga tushirishning standart usulida quyidagi amallar
ketma – ket bajariladi:
1. Start (Pusk) tugmasi bosiladi (1-rasm).
2. All Programs (Программы) bo’limiga kiriladi.
3. Autodesk bo’limiga kiriladi.
4. AutoCAD dasturi tanlanadi.
1-rasm. AutoCAD dasturini ishga tushirish.
AutoCAD tizimini yorlig`i
AutoCAD tizimini yorliq yordamida ham ishga tushirish mumkin. Buning
uchun Rabochiy stol menyusidagi AutoCAD tizimi yorlig’i ustida “Sichqon”cha chap tugmasi ikki marotaba tez-tez bosib yuklanadi. Natijada AutoCAD dasturning grafik interfeysi (2-rasm) namoyon bo’ladi.
5
2-rasm. Dasturning bosh oynasi ya’ni loyihalash
muhiti.
Ushbu loyihalash muhitining tarkibiga quyidagi asosiy elementlar kiradi: 1. Muharrirlanayotgan chizma (fayl) nomi ko’rsatilgan sarlavha;
6
2. Asosiy menyu;
3. Asboblarning standart paneli;
4. “Ob’yektning xususiyati” paneli;
5. “Chizish” paneli;
6. “O’zgartirish” paneli;
7. Muloqotlar paneli (buyruqlar satri);
8. Holatlar satri;
9. Asosiy ishchi maydon;
10.Chizmadagi joriy holatni ko’rsatuvchi kursor(sichqoncha) holati.
AutoCAD tiziminini interfeysi rostlanuvchan bo’lib, uning ko’rinish 2-
rasmdagidan farq qilishi mumkin.
Avtomobil transmissiyasini diagnostikalash, TXK va JT jihozlari

147
2.3.
Transmissiya agregatlarini diagnostikalash
jihozlari;
2.4.
Transmissiya agregatlariga TXK va tamirlash
jihozlari to’g’risida malumot beradi.
2.5.
Talabalar bilimlarini faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø
Uzatmalar qutisi texnik xolatini aniqlovchi
asboblar.
Ø
Gidromexanik uzatma texnik xolatini aniqlovchi
asboblar.
Ø
Orqa ko’prik texnik xolatini aniqlovchi asboblar.
Ø
Ishlash muftasi texnik xolatini aniqlovchi asboblar.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga
javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.
Yangi O’zbekiston maktab ostonasidan boshlanadi

|
Yangi O’zbekiston maktab ostonasidan boshlanadi
|
bet | 2/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #134206 |
Bog'liq Avtocadda ishlashYangi O’zbekiston maktab ostonasidan boshlanadi.
Sh.M.Mirziyoyev
KIRISH
Mamlakatimizni obod, xalqimizni farovon qilish davlatimizning eng asosiy vazifalaridan hisoblanadi. Ushbu nihoyatda katta vazifani bajarish keng qamrovli
masalalarni hal etishni taqozo etadi. Ana shunday muhim masalalardan biri har
tomonlama kamol topgan yuqori malakali mutaxasssilarni tayyorlashdir. Buning
uchun shunga mos ta’lim va tarbiya ishlarini bajarish, o’quv jarayonini rivojlangan
demokratik davlatlarda olib borilayotgan o’quv jarayoniga tenglashtirish,
zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini o’quv jarayoniga kengroq
tadbiq etish zarur.
XXI asr yangi texnika va texnologiyalarni kompyuterlar asosida ishlab
chiqish va tashkil qilish asri hisoblanadi. Binolar va inshootlar qurilishi yo’nalishi
bo’yicha ta’lim olayotgan talabalar faoliyatiga yurtimiz obodligi bevosita
bog’liqdir. Shunday ekan, oliy o’quv yurtlarida puxta bilim olgan, o’z kasbini sevib, uni sirlarini har tomonlama chuqur o’rgangan, yetarli kasb mahoratiga ega
bo’lgan yoshlar mamlakatimiz kelajagini yanada obod qila oladilar. Bu masala esa
ko’p jihatdan ularning bilim olishlari uchun yaratilgan shart-sharoitlarga, shu
jumladan yoshlar uchun yaratilgan o’quv adabiyotlariga bog’liq.
Bugungi kunda juda ko’plab kompyuter grafik dasturlari mavjud bo’lib,
ularni qaysi sohada qollanilishi bilan bir biridan farqlanadi. Har bir soha mutaxassislari o’z faoliyatlari uchun qulay bo’lgan grafik dasturni tanlaydilar. Dasturlarning imkoniyat chegaralari ham ma’lum bir sohaga yo’naltirilgan bo’ladi. Demak, grafik dasturni tanlashda avvalom bor uning imkoniyatlarini inobatga olish lozim. Aksariyat hollarda grafik dasturni qo’llashdan oldin boshqa bir dasturlarni yoki fanlarni o’zlashtirishga ehtiyoj seziladi. Shunisi bilan ham grafik dasturlar murakkablashib boradi.
I BOB. AutoCad dasturi va unda ishlash texnologiyasi
|
| |
Obyektni (obyektlarni) sichqonning o‘zi bilan ajratish. 
2

2.2. Koordinatalar va kesmalar uzunligini kiritishning usullari
Yuqoridagilar bilan birga masofani to‘g‘ri yozish usuli ishlatiladi. Bu usul
chiziq uzunligini tez kiritishda ayniqsa samaralidir. Bu holda nuqta so‘ralganda sichqon kursorini kerakli yo‘nalishda surish va sonli miqdorni komanda qatoriga kiritish yetarli bo‘ladi.
Misol.
Tomonlari 100 bo‘lgan kvadratni chiziq uzunligini tez kiritish usuli bilan chizish:
ORTO yoki POLYAR rejimi yoqiladi va sichqon bilan yo‘nalish ko‘rsatiladi va uzunlik kiritiladi:
1. Command: _line Specify first point: sichqon bilan ko‘rsatamiz
2. Specify next point or [Close/Undo]: 110 Enter
3. Specify next point or [Close/Undo]:
100 Enter
4. Specify next point or [Close/Undo]:
110 Enter
5. Specify next point or [Close/Undo]:
S Enter
Muloqot o‘zbek tiliga o‘girilganda
1. Komanda: _chiziq Birinchi nuqtani ko‘rsating: sichqon bilan ko‘rsatiladi
2. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/Bekor qil]:110 (yo‘nalish sichqon bilan ko‘rsatiladi) Enter
3. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/Bekor qil]:110 (yo‘nalish sichqon bilan ko‘rsatiladi) Enter
4. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/Bekor qil]:110 (yo‘nalish sichqon bilan ko‘rsatiladi) Enter
5. Keyingi nuqtani ko‘rsating, yoki [Tutashtir/Bekor qil]:
S Enter
16
Elektr tokidan zararlanishlarning yuzaga kelishi

|
Elektr tokidan zararlanishlarning yuzaga kelishiBog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
Elektr tokidan zararlanishlarning yuzaga kelishi
Elektr tokidan to‘g‘ri foydalanish insonning hayot faoliyati xavfsizligini
ta’minlaydi. Elektr tokidan noto‘g‘ri foydalanish oqibatida kelib chiqadigan zararli
tomonlari juda xunuk holatlarga olib kelishi mumkin. Bunda insonga ta’sir etuvchi elektr
tokining inson tanasidagi harakatlanib turuvchi qon, terining tuz eritmali namligi, turli
shilliq qavatlar orqali harakatlanishlarini tushunib etish kerak. Bilish lozimki, insonga
elektr tokining ta’sir etishi natijasida organizmdagi me’yoriy faoliyat buziladi, miya
to‘qimalari, asab tizimlari, nafas olish tizimlari va yurak ishdan chiqishi kuzatiladi.
Elektr xavfsizligi yo‘nalishi bo‘yicha shuni ta’kidlash lozimki, o‘quv laboratoriya
xonalari uchun qo‘llaniladigan past kuchlanishli(42 V gacha) elektr tokidan
foydalanishda ham bir kishi yakka tartibda ishlashiga yo‘l qo‘yilmaydi. Buning asosiy
sababi shundaki, biror xatolikka yo‘l qo‘yiladigan bo‘lsa, kuzatuvchi kishi bunga qarshi
chorani belgilashi zarur.
Elektrdan jarohatlanishlar yuzaga kelishining asosiy sabablari quyidagilardan
iborat:
-Elektr qurilmalari izolyasiyalangan o‘tkazgich(sim)lar izolyasiyasi eskirib, emirilib,
qisqa tutashib qolishi, korpus yoki elektromotorga me’yoridan ortiqcha kuchlanishlar
ulanib qolishi;
-Elektr dastgohlaridagi avtouzgichlarning buzilib qolishi va buni o‘z vaqtida hisobga
olmaslik;
-1000 V dan yuqori kuchlanish hisobiga ishlovchi elektr qurilmalarida ishlovchi kishi
bilan elektr qurilmasi o‘rtasida elektr yoy yuzaga kelishi. Bular oldindan ishchiga
ma’lum qilinishi, tok kattaligiga qarab ishchi va elektr qurilma oraliq masofasi - 15 kV da
0,7 metr, 220 kV da 3 metr bo‘lishligi saqlanishi zarur;
-er sirtiga tok o‘tkazuvchi simlarning tegib qolishi natijasida qadam kuchlanishlarining
paydo bo‘lib qolishi;
-Elektr dastgohlarini noto‘g‘ri montaj qilish;
-Elektr dastgohlarga ularning texnik pasportida ko‘rsatilgan elektr tokidan yuqori
kattalikdagiga ulash;
-mehnat sharoitlari bo‘yicha xonadagi namlikning ortib ketishi;
-ishchining mas’uliyasizligi, nazoratning susayishi, xavfsizlik texnikasi qoidalarining
buzilishi;
-himoya vositalarining eskirib qolishi yoki dielektrik xossalarining kamayib ketganligi va
shu kabi ishni tashkil etishdagi kamchiliklar.
Elektr tokidan zararlanishlar miqdorini kamaytirish uchun korxona ishchilari
ongiga yuqoridagi tushunchalarni singdirish kerak.
|
| |
I Can Sing a Rainbow - «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения...

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
100
I see a rainbow in the sky
All the colors streaming by
When there's sunshine and rain too
A rainbow forms for me and you
I see a rainbow in the sky
All the colors streaming by
This song is a song that works well for a group circle in an early childhood
setting, but can also be sung for a small group of children or just one. If only one
child is doing the actions to the song, he/she should wear clothes with a lot of
different colors. The lyrics explain the actions in this song:
Red, red is the color I see
If you're wearing red, then show it to me.
Stand up, turn around
Show me your red, then sit back down.
Blue, blue is the color I see....
Try singing the classic song, the Hokey Pokey but call it the Color Pokey. A
child will put different color stickers on his/her shoe, hand, elbow, knee and so on.
Then the song will be sung with the following lyrics and actions:
You put your red shoe in, you put your red shoe out,
You put your red shoe in, and you shake it all about.
You do the color pokey and you turn yourself around
And that's what it's all about.
The song will continue with the color which is sticking to whatever body
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 65/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
105
6.
Butun sinfdagi o'quvchilarning bir xil tezlikda ravon qilib
yozishlariga erishish.
Yozuvning bir maromda chiroyli va ravon bo'lish yo'llarini topish.
Harflarning shaklini to'ri yozishga o'rgatish.
Harflarning shakli ustida ishlash husnixatga o'rgatishning asosiy shartidir.
Chunki har bir harfning aniqlanishi yozuvning aniq va ravon bo'lishiga boliq.
Birinchi sifning oxiriga borib, hamma o'quvchilar harflarning shakli haqida
tasawurga ega bo'lishlariga qaramay, ayrim harf yoki elementlarning shaklini unutib
qo'yadilar. Ayniqsa, 3-4 sinflarda alohida husnixat darslari bo'lmasligi sababli ko'p
harflarning shaklini buzib yozadilar bir harfni ikkinchisi bilan almashtirib
yuboradilar.
Shuning uchun har bir boshlanich sinf o'qituvchisi doimo harflarning shaklini
tuzatish ustida ish olib borishi lozim.
Har bir harfning shaklini ongli ravishda egallash (ayniqsa 1 va 2 sinflarda)
juda muhimdir. Bu davrda o'quvchilarda harflarni ko'rib, eslab qolish va chiroyli
yozish qobiliyatlari tarqib topadi, harflarning shaklini ongli ravishda egallash uchun
quyidagilar talab qilinadi:
Namuna tarzida husnixat kitobida berilgan kichik sh harfining yozilish
jarayonini eslatib o'tamiz.
Kichik sh harfi uchta tagi ilmoqli kichik tayoqcha shaklidagi elementdan
iborat bo'lib, har bir element bir xil qiyalikda yozilishi lozim. Bu yerdagi bolovchi
elementlar ham asosiy elementga nisbatan bir oz qiyaroq bo'ladi.
O’qituvchi doskada shunday elementlar ishtirok etgan kichik i, sh, n
harflarini yozib ko'rsatadi. O’quvchilar esa daftarlarida har bir harfni bir qatorda
yozib mashq qiladilar. O’qituvchi sinfni aylanib chiqib, o'quvchilarning yozuvlarini
kuzatib boradi va o'quvchilarning qanday xatolarga yo'l qo'yganliklarini hisobga
oladi. Shudan so'ng o'qituvchi bir necha o'quvchi yo'l qo'ygan tipik xatolarni
doskaga yozib ko'rsatadi va bolalardan uning asosiy kamchiligi nimalar ekanligini
so'raydi.
O’quvchilar o'z xato va kamchiliklarini faqat doskada emas, o'z yozuvlarida
ham sezishlari muhimdir. Ba'zi bir o'quvchilar o'z xatolarini sezmaydilar, shuning
uchun o'quvchilarga o'zaro bir-birlarining daftarlarini tekshirtirish ham yaxshi natija
beradi. Ayrim o'quvchilarga esa o'qituvchining o'zi daftarda yozib ko'rsatishi lozim.
Bunday o'quvchilar o'qituvchining qo'l harakatiga qarab turib o'z xatolarini
tuzatishlari mumkin. Ba'zi xollarda o'qituvchi harflarning shakli haqidagi tasawurni
kengaytirish uchun ruchkani xavoda mashq qildirib ko'rsatishi ham mumkin.
O’quvchilar chap qo'llarini parta ustiga qo'yib, o'ng qvllari bilan ruchkaniyuqoriga
|
| |
Boshlang’ich ta’lim pedagogikasi fanidan Amaliy mashg’ulot mavzulari yuzasidan savol va topshiriqlar

Boshlang’ich ta’lim pedagogikasi fanidan Amaliy mashg’ulot mavzulari yuzasidan savol va topshiriqlar
Download
123,28 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
23.01.2024
Hajmi
123,28 Kb.
#144220
Download
123,28 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Boshlang’ich ta’lim pedagogikasi fanidan Amaliy mashg’ulot mavzulari yuzasidan savol va topshiriqlar
Download
123,28 Kb.
Matnni ko'rish
Ta’lim beruvchi - Касбий психология

157
3-ilova
4-ilova
Elektr ta’minoti
Avtoservis korxonalari elektroenergiya iste’molchilarining uchinchi toifasiga kiradi (ya’ni,
ularga energiya uzatishdagi uzilishlar bir sutkaga qadar davom etishi mumkin).
Elektroenergiya quyidagi maqsadlarda foydalaniladi:
-
texnologik jihozlar, elektromotorlarni harakatlantirish;
-
qizitish qurilmalari (vulkanizatsiya
apparati, avtomobillar-ni bo’yash, quritish kameralari va
x.k), elektropayvandlash apparat-lari va yoritish tizimi priborlarini energiya bilan ta’minlash;
-
inson hayoti va uning xavfsizligini ta’minlovchi va normal mehnat sharoiti yaratish uchun
xizmat qiluvchi texnik vositalarning (elektroventilyatorlar,
konditsionerlar, kompyuterlar va x.k)
ishlashini ta’minlash.
O’rtacha ulanish quvvati turli ko’lamdagi stansiyalar uchun quyidagi miqdorlarda deb qabul
qilish mumkin:
Eng kichik stansiyalar uchun (2-4 postli)............
30 – 40 kvt
Kichik stansiyalar uchun.........................................60 – 80 kvt
O’rta stansiyalar uchun.........................................100 – 150 kvt
Katta stansiyalar uchun........................................150 – 250 kvt
5-ilova
Issiqlik ta’minoti. Korxonaning inshootlarini isitishni loyihalanayotganda xonalardagi
havoning hisoblangan parametrlari 9.1-jadvaldagi miqdorlarda qabul qilinadi.
Ishdan tashqari vaqtda hamma xonalarda iliq haroratni ushlab turish uchun
navbatchi
isitgich ko’zda tutilishi kerak. Isitish tizimini ishdan tashqari vaqtda navbatchi isitishga o’tkazishni
imkoni boricha avtomatlashtirish lozim.
9.1-jadval
Xonalar nomi
Harorat
0
S
Havoning nisbiy
namligi,%
Havoning harakatlanish
tezligi, m-s
Avtomobillarga xizmat ko’rsatish
16
75
dan ortiq emas
0,5 dan ortiq emas
Avtomobillarni saqlash
5
Me’yorlanmaydi
0,5 dan ortiq emas 1.0
Extiyot qismlar,
agregatlar
materiallar va asboblar saqlash
10
me’yorlanmaydi
Me’yorlanmaydi
Shinalarni saqlash
5
me’yorlanmaydi
Me’yorlanmaydi
9.3-jadval
Uskuna, dastgoh va qurilma nomi
Havo iste’moli
Pardozlovchi mashina ....
0,5-0,7
Yo’nuvchi mashina
Æ1O mm gacha.
0,5-0,6
Skaner - Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini...

|
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
bet | 85/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar biSkaner (scanner) – bosma yoki qattiq koʻrinishdagi oddiy mediama’lumotni kompyuter xotirasiga avtomatik tarzda kiritish uchun raqamli rastr formatga oʻtkazuvchi qurilma hisoblanadi. Skanerning ishlash tamoyili berilgan oddiy formatdagi ma’lumotga nur joʻnatib, oʻsha nurni yana oʻzida qayta olishiga asoslangan. Qaytarilayotgan nur skaner turiga qarab oq-qora (1 bit) yoki rangli (8,16,32 bit) koʻrinishda qabul qilinishi mumkin.
5.15-rasm. А1 formatli kartalarni skanerlovchi qurilma (Manba:Longley, 2005)
Odatda, bunday tasvirlarning aniqligi yuqori (200 – 2400 dpi) boʻladi. Dpi (ingl. dot per inch) bu 1 dyuym (2,54 sm) kvadratga toʻgʻri keladigan nuqtalar soni. Masalan, 200 dpi da 1 mm ga 8 nuqta toʻgʻri kelsa, 2400 dpi da 96 nuqta toʻgʻri keladi. Koʻpchilik GAT loyihalarida skanerlash 400 – 900 dpi (16 – 40 nuqta 1 mm da) orasida bajariladi. Skaner turi va talab qilingan sifat tiniqligiga qarab kartani skanerlash jarayoni 30 sekunddan to 30 minutgacha davom etishi mumkin.
Maxsus skanerlar turli oʻlchamdagi kartalarni skanerlashga moʻljallangan va hozirda bu sohada A1 formatli kartalarni skanerlab, raqamli koʻrinishga keltiruvchi maxsus skanerlar keng qoʻllanilmoqda (5.15-rasm). Skanerlar planshetli (flatbed scanner), barabanli (drum scanner), gʻildirakli (sheetfeed scanner) va qoʻl yordamida boshqariluvchi (handheld scanner) turlariga boʻlinadi. Oxirgi turdagi skanerlarning skanerlash formati chegaralangan. Shu bilan birga skanerlar aero - va kosmik apparatlarda oʻrnatilib, yerning ustki qismini tasvirga olishda ham qoʻllaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bilan birga ularning qayerda mavjud ekanligini tasvirlar, jadvallar orqali aks ettirish mumkin
|
Raqamli kartalarni loyihalash tamoyillari

|
Raqamli kartalarni loyihalash tamoyillari
|
bet | 82/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Raqamli kartalarni loyihalash tamoyillari
Geoaxborot tizimida dastur oʻrnatishdan oldin barcha ishlar rejalashtirilib, bir tizimga keltirib olinishi zarur. Har bir geoaxborot tizimining boshlangʻich oʻrnatish bosqichlari asosan 3 boʻlimga: rejalashtirish, tahlil va amalga oshirishga boʻlinadi va bu boʻlimlar ichida yana bir necha bosqichli ishlar amalga oshiriladi. Quyida bu bosqichlar toʻgʻrisida batafsil ma’lumot beramiz (5.13-rasm).
5.13-rasm. GATni boshqarish bosqichlari (Manba: Muallif)
Rejalashtirish.
bosqich. Rejaning taklifi: maqsad va vazifalar, asoslangan taklif, mos tizim koʻrsatkichlari, ma’lumotlar bazasi, budjet, jadvallar birinchi navbatda ishlab chiqiladi.
bosqich. Rejani koʻrib chiqish: geoaxborot tizimi loyihasi sohaga aloqador va mutasaddi tashkilotlarga koʻrsatilib, tushuntirilib, kerakli ruxsat va oʻzgartirishlar olinadi.
bosqich. Rejani tasdiqlash: geoaxborot tizimining qonun-qoidalariga asoslanib, loyiha javobgar katta boshqaruvchi tomonidan tasdiqlanishi zarur.
bosqich. Loyiha jamoasini tuzish: loyiha oldiga qoʻygan maqsadlarini amalga oshirish uchun mos mutaxassislarni jalb qilishi zarur.
Tahlil.
bosqich. Texnik-iqtisodiy izlanish (TEO): mutaxassislar tomonidan kelgusida loyihani amalga oshirish uchun loyihalanayotgan obyektning hozirgi holati, texnik-iqtisodiy koʻrsatkichi va sharoiti oʻrganilib, hisobot shaklida yoziladi. Bu hisobotning qanchalik darajada toʻgʻriligi kelgusida ishlarning qanday olib borilishiga katta ta’sir koʻrsatadi.
bosqich. Boshlangʻich loyihani tasdiqlash: loyiha budjetiga asoslanib, boshlangʻich loyiha tasdiqlanishi zarur.
bosqich. Texnik koʻrsatkichlarni hisoblash: dasturiy ta’minot, ishlatiladigan qurilma va ma’lumotlar bazasi uchun texnik koʻrsatkichlar hisoblanadi va oʻrganiladi.
bosqich. Dasturni tanlash: dasturni ishlab chiqaruvchi kompaniya va mos dastur tanlanadi.
|
| |
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 494

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
533
Barotova Nasiba Muzaffarovna
Buxoro shahri 10-sonli umumiy o‘rta
ta'limi maktabi direktori
ZAMONAVIY RAHBAR SHAKLANISHIGA KREATIV YONDASHUV
Annotatsiya:
Rahbar portretida tashkilotchilik va o‘z ish vaqtini rejalashtirishi va
undan unumli foydalanish qobiliyatlari, iroda va irodaviy xususiyatlar alohida o‘rin
egallaydi. Boshqarish faoliyatining bir tomondan intelektual, axloqiy xislatlari ,
ikkinchi tomondan rahbar shaxsining yo‘nalganligi va tashkilotchiligi boshqaruv
faoliyati samarasini ta'minlaydi.
Abstract:
The portrait of a leader has a special place in the organization and ability
to plan and use their time, will and willpower. The intellectual and ethical qualities
of management, on the one hand, and the direction and organization of the leader,
on the other, ensure the effectiveness of management.
Rahbarlik, psixologik savodxonlik har qaysisi alohida xususiyat, vaziyat, holat,
ziddiyat, shaxs qarshiligi, munosabat, muammo va yechimga oqilona va omilkorlik
bilan individual yoki differensial yondashishni amaliyotga tatbiq etishga keng
ko‘lamli imkoniyat, puxta shart–sharoit shaxsiy uslub vujudga kelishiga negiz
yaratadi. Binobarin rahbar xodimlarning individual tipologik xususiyatlari
bo‘yicha psixologik bilimlar bilan qanoat hosil qilmasdan, balki ijtimoiy
psixologik holatlar, qonuniyatlar, hodisalar rivoji, ularni keltirib chiqaruvchi
omillar harakatlanuvchi mexanizmlar ijtimoiy muammolarning yechimi jarayonda
qat'iy qabul qilish va uni bajarilishi bosqichlari to‘g‘risidagi ma'lumotlar bilan
qo‘llanilishi lozim. Aks holda jamoa guruh singari mikrotuzilmalarni boshqarishda
psixologik muhitni barqarorlashtirida shaxslararo munosabatlarni to‘g‘ri tashkil
qilishda ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishda odamlar o‘rtasida o‘zaro ta'sir,
ta'sirlanish,
taassurot
o‘zaro
tushunish
hamdardlik
kabi
murakkab
kechinmalarkuchi davomiyligini anglab yetishda nuqson va kamchiliklarga yo‘l
qo‘yiladi.
Zamonaviy rahbar imidji va uning portretida rahbar shaxsning ijtimoiy-
psixologik xislatlarida ayniqsa tashkilotchilik qobiliyatlari alohida o‘rin tutadi:
-
Birinchidan, jamoada ishchan vaziyatni vujudga keltira bilish, barcha
ishchilar bilan munosabatda bo‘lish;
-
Ikkinchidan, o‘z vazifasining uddasidan chiqish;
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 491/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
530
Шунинг учун ҳам Мактабгача таълимда болаларнинг ижтимоий
психологик мослашувида , шахсининг шакилланишида психокоррекция
методларидан кенг кўламда фойдаланиш даркор. Бола шахсининг психик
ривожланиши ва унинг шакилланиши мураккаб тадқиқот жараёнидир.Бу
жараёнда психик ривожланишда қабул қилинган меъёрларга мос
келмайдиган ривожланишлар бўлиши мумкин ва буни тўғрилашга
психокоррекция ёрдамга келади.
Психокорекция ўзи нима? ва қандай турлари бор.
Психокоррекцион тадбирлар ривожланишдаги оғишларни тўғрилашга
йўналтирилган ва бу усулдан асосан болалар, ўқувчилар ва ёшларда
қўлланиляпти.Болага ўтказиладиган хар қандай психологик таъсир фақатгина
ортда қолган босқични коррекция қилишгагина қаратилган бўлмай, ортда
қолишни олдини олишга, ўйғун ривожланишга йўл очишга қаратилган
бўлиши лозим.
Умуман олганда,коррекцион ривожлантирувчи дастур 3 та вазифани
бажариши лозим:
1.
Коррекцион бузилиш ва ортда қолишни тузатиш.
2.
Профилактик –бузилиш ва ортда қолишни олдиндан аниқлаш.
3.
Ривожлантирувчи-тараққиёт мазмунини бойитиш, оптималлаштиришга
қаратилганлик.
Шу 3 та дастурни биргаликда олиб борилиши кутилган натижаларни бериши
мумкин.
Психокоррекция ҳам кенг тармоқли бўлиб ўз ичига арт терапия, мусиқа
терапия, ўйин терапия, эртак терапия, психогимнастика кабиларни олади.
Шулардан биз мактабгача ва бошлангич мактаб ёшидаги болалар учун
фойдали бўлган эртак терапия ҳақида тўхталамиз.
Эртак терепиянинг ўзи нима?
Эртак терапия юқорида айтганимиздек,психокоррекция методларидан бири
яни психотерапия курси бўлиб, унда терапевтик таъсирга эришиш учун
ихтиро килинган ҳикоялар(эртаклар) қўлланилади.
Эртак терапиянинг пайдо бўлиш тарихига назар соладиган бўлсак,
биринчи маротаба 20- асрнинг 60-70 йилларида М. Эриксон томонидан
асослаб берилган. Россияда эртак терапия усули 90-йилларнинг бошидан
И.В Вачков, Д.Ю Соколов , С.К Нартова-Бочавер томонидан қўлланила
бошланди. Ҳозирги кунда Махалий психологлар,ўқитувчилар :М.Осорина,
Э.Лисина, Э.Петрова, Т.Азовтсев, И.Вачков, Т.Д Зинкевич ва уларнинг
аксариятлари ўзлари учун эртак терапевтик жараёнлар учун эртакларни
|
| |
Yer-axborot bazasi uchun kadastr raqamlarini shakllantirish

|
Yer-axborot bazasi uchun kadastr raqamlarini shakllantirish
|
bet | 100/142 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 9,82 Mb. | | #126251 |
Bog'liq Ma’lumotlarni voqea, hodisa, faoliyat yoki undagi tafsilotlar bi Yer-axborot bazasi uchun kadastr raqamlarini shakllantirish
Davlat yer hisobi ma’lumotlari asosida yer uchastkalariga kadastr raqamlari beriladi. Raqamli kadastr kartasini tuzish yer-axborot ma’lumotlarini yagona tizimga solishda katta ahamiyatga ega. Bunda har bir yer uchastkasi alohida kadastr raqamiga ega bo‘ladi.
Kadastr raqami yer uchastkasi, bino va inshootga tegishli O‘zbekiston Respublikasi hududida takrorlanmaydigan raqamdir, u qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda uni takomillashtirishda beriladi va ro‘yxatdan o‘tkazilgan huquqning mavjud bo‘lguniga qadar saqlanib qoladi. Yer uchastkasiga kadastr raqamining berilishi undan foydalanish huquqi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganidan so‘ng amalga oshiriladi.
Yer uchastkalariga kadastr raqamlarining berilishi ularni ro‘yxatga oluvchi organlarning yer uchastkalariga, imorat va inshootlarga yagona kodlash tizimi asosida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 22- yanvardagi «Jismoniy shaxslarga egalik huquqi tegishi uchun imorat va inshootlarni inventar baholash ishlari olib borilishi haqida»gi 35-sonli qaroriga binoan amalga oshiriladi. Yer uchastkasi yagona obyekt hisobida bo‘lgan davrda kadastr raqami o‘zgarmaydi va saqlanib qoladi. Yer uchastkalarining chegaralarini tasvirlash va holatini hisobga olish uchun 1:2000 dan 1:25000 gacha bo‘lgan davlat standartlarida qabul qilingan masshtablarda kadastr kartalari yuritiladi. Kadastr kartalarida yer uchastkalarining kadastr raqamlari ham huquqiy rasmiylashtiriladi.
Kadastr zonalari, massivlari va mavzelarini kadastr bo‘yicha bo‘lish va shakllantirish vaqtida ularning chegaralari, odatda shaharlar, shahar tumanlari, qishloqlar, ovullarning ma’muriy chegaralariga to‘g‘ri keladi. Ma’muriy chegaralar o‘zgarganda kadastr bo‘yicha bo‘linish sxemasiga tegishli o‘zgartirishlar kiritiladi. Yer uchastkasining kadastr raqamini shakllantirish yer uchastkasi ko‘chmas mulk obyekti sifatida shakllantirilgan va uning chegaralari
tuman (shahar) navbatchi indeksli kadastr kartasiga kiritilgandan keyin boshlanadi.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 102/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
113
В качестве наиболее сильного и эффективного средства органи-зации
разговора стал рассматриваться переход (twin) от одной смены
коммуникативных ролей к другой (twintaking), характеризующей гра-ницы
отдельного речевого вклада (move, хода) каждого и затрагива-ющей интересы
всех сторон [2; 449].
Границы речевых ходов (как и в анализе дискурса) устанавлива-ются на
основе: 1) формальных критериев (паузы, синтаксические кон-струкции,
сигнализирующие возможность очередной мены ролей);
2) функциональных критериев (совершение, по крайней мере, одного
коммуникативного хода).
Устанавливается зависимость особенностей речевых ходов от
этнокультурных и возрастных факторов и типа дискурса.
В исследованиях используются разные виды моделей (статисти-ко-
стохастические, вероятностные), проводятся наблюдения над ис-
пользованием дискретных вербальных и невербальных сигналов в це-лях
управления поведением друг друга (А.С. Недобух, А.А. Романов, С.А.
Аристов, С.В. Крестинский, А.С. Горлина, О.Д. Белецкая и др.).
Одним из существенных результатов конверсационного анализа является
выявление правил сочетаемости и взаимной обусловленно-сти речевых ходов
в рамках парных (бинарных) последовательностей (нормативных сочетаний и
отклонений от нормы) [4; 277].
Анализ разговора (Gesprächsanalyse) является немецким вариан-том
конверсационного анализа, в котором наблюдается сближение с теорией
речевых актов (Г. Унгехойер, Д. Вегенер, Х. Рамге, Й. Дит-тман, Х. Хенне, Х.
Ребок, А. Буркхардт).
Методика базируется на двух концепциях: SAT (speech acts theo-ry) и
FCS (functional – communicative speech theory). Исходный пункт SAT состоит
в том, чтобы выделить элементарный и репрезентатив-ный лингвистический
срез процесса коммуникации. В качестве пред-мета исследований
рассматривается отдельное коммуникативное действие единичных,
целерационально действующих индивидов.
Само же коммуникативное действие состоит в том, чтобы в процессе
коммуникации сообщить информацию о доступных элементах ин-тенции
говорящего. В качестве предпосылок исследования САТ вы-деляет
грамматические и коммуникативные значения, которые объ-единяются в
системное единство [2; 449].
Исследование на основе САТ аналитично, оно начинается с хоро-шо
|
| |