nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tashish va ko'tarish ishlarini bajaruvchu uskunalar sinflari7

|
Tashish va ko'tarish ishlarini bajaruvchu uskunalar sinflari7
|
bet | 56/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariTashish va ko'tarish ishlarini bajaruvchu uskunalar sinflari7
Ish
|
Usul
|
Tashish
masofasi
|
Ko'tarish imkoniyati egaligi (gradius)
|
O'rtacha
|
Maks.
|
Tsiklli
|
Temir yo'l (poezd) Avtoo' zagdargich Avtopoezd
|
chegaralanmagan 0.2-5mil (0.3-8km)
|
2
8
|
3
12
|
Skreper
|
500-5000ft
(150-1500m)
|
12
|
15
|
Frontal yuk tashuvchi
|
<1000ft (300m)
|
8
|
12
|
Buldozer
|
<500ft (150m)
|
15
|
20
|
Skifli ko'targich
|
<8000ftvertikal.
(2400m)
|
chegaralanmagan
|
Kanatli (arqon) yordamida
|
0.5-5mill (0.8-8km)
|
5
|
20
|
7 Howard L. Hartman, Jan M. Mutmansky. Introductory Mining Engineering, 2002, р 584.
Uzluksiz
|
Lentali konveyer
|
02-10mil (0.3-16km)
|
17
|
20
|
O'ta qiya konveyer
|
<1mil (1.6km)
|
40
|
60
|
Gidravlik uskunalar (quvurlar)
|
chegaralanmagan
|
chegaralanmagan
|
Uzluksiz transport turi unumliroq transport turi bo'lib, kon ishlarini uzluksiz olib borilishini, boshqarishni avtomatlashtirishni va yuqori ish unumdorligini ta'minlaydi. Uning qazuvchi-yuklovchi va ag'darma hosil qiluvchi texnikalar bilan birgalikda ishi butunlay avtomatlashtirilgan yuqori unumdorlikka ega bo'lgan komplekslarni tashkil qilib, tog' jinslarini qazib olishga xizmat qiladi. Masalan, rotorli ko'p cho'michli ekskavatorlar, konveyer transporti, transport-ag'darma ko'prigi yoki ag'darma hosil qiluvchi komplekslari. Karyerlarda tog' jinslarini qazib olishda uzluksiz ishlaydigan komplekslarni qo'llaganda yuk oqimini soddalashtiradi, karyerlarda uskunalarni ishlatish darajasi ortadi.
Karyerlarda avtomobil transporti keng qo'llaniladi. Bunga sabab uning avtonomligi, harakatchanligi, topogorafik, geologik va ob-havo sharoitlarida ham yuqori unumdorligi va temir yo'l transportiga nisbatan soddaroq tuzilganidir.
Avtomobil transporti tashish masofasi 4-5 km bo'lgan va yillik yuk aylanish hajmi uncha katta bo'lmagan, ya’ni 15-20 mln.t bo'lgan hollarda karyerda keng qo'llaniladi. Ishlash printsipi kon massasini zaboylardan qabul qilish punktlarigacha tashish va to'kishdan iborat.
Karyerlardagi avtomobil yo'llaridan foydalanish sharoitlariga qarab yo'llar kapital va vaqtinchalik yo'llarga bo'linadi. Kapital yo'llar doimiy uchastkalarda, yer yuzasida, transheyalarda va transport bermalarida quriladi. Kapital yo'llar yo'l qoplamasiga ega. Vaqtinchalik yo'llar zaboylarda, ishchi maydonchalarda, suriluvchi tushish joylarida va ag'darmalarda quriladi. Ular pog'ona va ish frontining siljib borishi bilan davriy o'zgarib turadi va yo'l qoplamasiga ega emas.
Yo'llar yuk zichligi, bir kilometr uzunlikdagi yuk miqdori yoki harakat uzluksizligi vaqt birligi ichida bir tomonga o'tgan mashinalar soni bilan
xarakterlanadi. Yuk ko'tarish va harakat uzluksizligi bo'yicha kapital yo'llar uch kategoriyaga bo'linadi va o'z qoplamalari xususiyatlari ularning ko'rsatkichlari bilan farqlanadi.
1mil>500ft>1000ft>
|
| |
-rasm - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 51/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari5.5-rasm.
Draglaynning ishchi parametrlari.
5.6. Rasm. Draglayn zaboylari.
Draglaynlar asosan karyerlarda ochish ishlarini olib borish va ochish ishlaridan hosil bo'lgan tog' jinslarini ishlangan bo'shliqlarga joylashtirishda qo'llaniladi hamda karyerlarni qurayotganda transheyalarni qazish uchun ishlatiladi.
Pog'ona balandligi draglaynning qo'llash prizmasi chegarasidan tashqarida joylashishini hisobga olgan holda, cho'michlash chuqurligiga qarab belgilanadi (qazish joyi tekisligiga 30-60° ). Kirish kengligi V(m) - draglaynning qaytib olish burchagi (^ va y2) ni hisobga olgan holda cho'michlash radiusi bilan aniqlanadi (siljish uqiga nisbatan 45° dan yuqori emas).
V = Rch ( sin^i + sin^2 ).
Qazish joylarini pastdan cho'michlab qazib olishda -avvalo tepadan pastga qarab gorizontal qatlamlar bilan qirqib olinadi. Draglaynning siljish qadamining kattaligiga qarab, har qaysi qatlam cho'mich to'ladigan masofada qazib olinadi. Qazib olishning har bir bosqichi pog'ona qiyaligidan boshlanadi. Qatlamlar to'la balandlik bo'yicha qazib olinib bo'lganidan keyin, qazish joyida qolgan tog' jinslari qiya qatlamlar bilan qazib olinadi.
Yuqoridan cho'michlab qazib olish uchun draglayn cho'michining sig'imi 10m3 dan kam bo'lmasligi kerak. Bunda, pog'ona balandligi (h) - qazish joyida ekskavator burilganida cho'michi bilan pog'onaga tegib ketmasligi uchun h = 0,8 Hr dan katta bo'lmasligi kerak. Ekskavator cho'michi toyib (inib) ketmasligi uchun qazish joyi tekisligining qiyalik burchagi 20-25° bo'ladi.
5.7. Rasm. Draglaynning ishlash sxemalari.
a, b, v - yon qiya zaboyda ishlash sxemasi; a - pog'ona yuqori qatlamida, b - pog'onaning oraliq qatlamida, v - pog'ona pastki qatlamida; g - pog'ona pastki qatlamida boshi berk (tupikli) zaboyda ishlash sxemasi.
Ba’zi bir draglaynlarning ish rejimi yarim avtomatlashtirilgan. Ekskavatorni boshqarish tizimiga elektron qurilma ulanadi va mashinist tomonidan cho'michlash amali bajarilganidan keyin operatsiyalarni boshqarish punktiga
cho'michni ko'tarish, ekskavatorni bo'shatish joyiga burish, bo'shatish va burilib qazish joyiga qaytib kelish komandasini beradi va bu ishlar mashinist tomonidan nazorat qilib turiladi. Bu tizim ekskavator ishini maromlashtiradi, ekskavatsiyalash tsiklini kamaytirib, ekskavator unumdorligini oshishiga olib keladi.
|
| |
rasm. Elementar yuk oqimlari sxemasi

|
rasm. Elementar yuk oqimlari sxemasi
|
bet | 55/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari6.1. rasm. Elementar yuk oqimlari sxemasi:
1 - qoplovchi tog' jinsi; 2 - foydali qazilma; 3 - navbati bilan o'zgargan holatda qoplovchi tog' jinsi va foydali qazilma.
Transport turi bo'yicha:
rasm. Elementar yuk oqimlari sxemasi:
1 - qoplovchi tog' jinsi; 2 - foydali qazilma; 3 - navbati bilan o'zgargan holatda qoplovchi tog' jinsi va foydali qazilma.
Konveyer transporti qo'llanilganda bunday hollarda aloxida konveyer talab etiladi, ya’ni elementar yuk oqimlari transport kommunikatsiyalari va vositalari bilan farqlanadi.
rasm. Elementar yuk oqimlari sxemasi:
1 - qoplovchi tog' jinsi; 2 - foydali qazilma; 3 - navbati bilan o'zgargan holatda qoplovchi tog' jinsi va foydali qazilma.
Bir turdagi karyer transportlarining boshqa ko'rinishdagi modellari bo'yicha. Masalan, elementar qoplovchi tog' jinsi va foydali qazilma yuk oqimlari murakkab zaboydan avtotransport yordamida chiqariladi va yo'lda ba'zida qoplovchi tog' jinslari va foydali qazilmalar alohida avtotransportlarga yuklanib karyerdan tashqariga chiqariladi.
rasm.Elementar yuk oqimlari sxemasi:
1 - qoplovchi tog' jinsi; 2 - foydali qazilma; 3 - navbati bilan o'zgargan holatda qoplovchi tog' jinsi va foydali qazilma.
Elementar yuk oqimlari zaboyda bir jinsli tog' jinslarida yuk oqimlari sonini kamaytirish maqsadida pog'onadan chiqadigan yuk oqimlarini bitta yuk oqimiga birlashtirishga harakat qilinadi.
Agar karyerdagi barcha yuklar karyerdan yer yuzasiga bitta transport bilan va bitta yo'nalish bo'ylab chiqarilsa, bunday yuk oqimi yig'ma yuk oqimi deyiladi
Agar karyerdagi aloxida yuk oqimlari har xil yo'mlishlar bo'ylab er yuzasiga chiqarilsa , bunday yuk oqimi tarqoqlashgan yuk oqimi deyiladi.
Avtomobil transportining kon-texnologik qo'llanilish soxalari.
Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo'llash.
Karyer yuklarini tashish karyerlarda eng ko'p energiya sarf bo'ladigan jarayon hisoblanadi. Ochiq kon ishlaridagi umumiy xarajatlar ichidan transport xarajatlari 60-70% ni tashkil qiladi. Ochiq kon ishlarida kon ishlarini olib borishda tog' jinslari, foydali qazilmalar, foydali komponentlar miqdori kam bo'lgan foydali qazilmalar va materiallar tashilishi kerak. Tashiladigan yuk turiga va yo'nalishiga qarab ochuvchi va foydali qazilma yuk oqimlari tarkib topadi. Yuk oqimlari zaboylardan boshlanib, noruda tog' jinslari ag'darmalarida yoki foydali komponentlar miqdori kam rudalar ag'darmalarida yoki foydali qazilma zaxiralarida tugaydi.
Karyer yuklarini tashish chun deyarli barcha transport turlari qo'llaniladi, ular ish prinstipiga qarab quyidagilarga bo'linadi:
4- uzluksiz (konveyerli, truboprovodli, osma po'lat arqon yo'lli);
4- tsiklli (temir yo'l, avtomobil, skipli, yuk ko'taruvchi qurilmalar, konveyer poezdlari).
|
| |
I. Darsning borishi - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

I. Darsning borishi:
a) salomlashish
b) navbatchilik hisoboti, sinf tozaligi va davomatni nazorat qilish
c) kirish suhbati, o’quvchilarning og’zaki nutqini o’stirish
O’tgan mavzuni so’rash.
a) individual - tarqatma materiallar, kartochka.
b) Frontal (guruh bilan ishlash)
Yangi mavzu:
«MUFRADOT»dan
Arablarda bir so‘z bordir yaxshi boq,
Odobsiz boladan yo‘g‘i yaxshiroq.
Yaxshilik yordamin yaxshilarga qil,
Yaxshiga yaxshilik yaxshi — buni bil.
Niholin o‘sdirar daraxt ko‘p zamon,
Bir zumda qo‘porib tashlaydi bo‘ron.
Davlating borida ishing sol yo‘lga,
O‘tib ketajakdir u qo‘ldan qo‘lga.
HIKMATLAR
Chumoli yoz bo‘yi yig‘ar yemak — don,
Toki qishda uyi bo‘lsin farovon.
Erta kun arpaga zor bo‘lmay desang,
Bukun ek, shoyadki, bug‘doy non yesang.
Ustiga kitob ortilgan eshak,
Na olim va na donodir beshak.
Fildek zo‘r bo‘lsang-u sherdek urishqoq,
Nazdimda, jangdan sulh ming bor afzalroq.
Boshqalar moliga ko‘ngil qo‘ymagil,
So‘ngra ko‘ngil uzmoq juda ham mushkul.
Yangi mavzuni mustahkamlash: Og’zaki savol-javob.
Uyga vazifa.
Dars yakuni. Baholarni tahlil qilish.
O’quv-tarbiya bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________
«Adabiyot» 5-sinflar uchun
«________»___________________20___ yil
Mavzu: Abdulla Avloniy (1878-1934)
Darsning texnologik haritasi
|
Kirishdagi ma'lumotlar - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
|
bet | 45/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникациялаKirishdagi ma'lumotlar
2.15-rasm. Xotira mikrosxemalari.
4 Mbit xajmli xotirani tashkil qilishning ikki xil yo‘li.
Statik TXQda esa bir bit axborotni saqlash uchun kamida 6-ta tranzistor kerak bo‘ladi. Shuning uchun asosiy xotira deyarli har doim dinamik TXQ asosida quriladi. Dinamik TXQ, statik TXQga nisbatan ancha sekin ishlaydi. Dinamik TXQning bir necha xillari mavjud:
FPM (Fast Page Mode) - tezkor sahifalar rejimiga ega dinamik xotira (rus tilida - быстрый постраничный режим);
EDO (Extended Data Output) - ulanish nuqtalarining imkoniyatlari kengaytirilgan dinamik xotira - (rus tilida - память с расширенными возможностями вывода);
DRAM, SDRAM (Synchronous RAM) - sinxron dinamik TXQlari (rus tilida - синхронное динамическое ОЗУ);
DDR (Double Data Rate) - ma’lumotlarni ikki karra tez uzata oluvchi (rus tilida - передача данных с двойной скоростью).
Doimiy xotira qurilmalari. Elektr manbai uzilganda ham ma’lumotlarni saqlay oladigan xotira - doimiy xotira qurilmasi (DXQ) deb ataladi (ROM - Read-Only Memory, rus tilida - постоянное запоминающее устройство - ПЗУ). Odatda doimiy xotira qurilmalaridagi axborotni o‘zgartirish yoki o‘chirib tashlash mumkin emas. Ammo hozirda DXQni ishlab chiqarish paytidagina emas, balki uni qo‘llashdan avval, ya’ni uni ishlatish paytida ham axborotni yozish mumkin bo‘lgan va axborotni o‘chirib yozish mumkin bo‘lgan doimiy xotira qurilmalari ham ishlab chiqilgan. Ular quyidagicha nomlanadilar:
PROM (Programmable ROM) - programmalanadigan doimiy xotira qurilmasi (rus tilida - программирумые ПЗУ).
|
| |
Malaka:Egallagan bilimlarini notanish va notanish vaziyatlarda qo`llay oladi.
Kompitensiya

|
Malaka:Egallagan bilimlarini notanish va notanish vaziyatlarda qo`llay oladi.
Kompitensiya
|
bet | 179/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiMalaka:Egallagan bilimlarini notanish va notanish vaziyatlarda qo`llay oladi.
Kompitensiya: Tushuna oladi, ifodali o`qiy oladi, ijodiy failiyatida egallagan bilim ko`nikma va malakalarini kundalik faoliyatda qo`llay oladi.
|
Maqsad va vazifalar
|
a) ta’limiy: Adabiyot fanining nazariy va amaliy asoslarini o’rganish jarayonida o’quvchilarda estetik did,
estetik ong, adabiyotga muhabbat, badiiy tafakkur va tasavvurini kamolga yetkazish va barkamol avlod tarbiyasiga zamin yaratish.
b) tarbiyaviy: Adabiyot fani orqali o’quvchilarga DTS asosida dars berish. Shu bilan bir qatorda milliy va
mumtoz adabiyotimizga milliy iftihor, qadriyat sifatida e’tirof etish va uni hurmat qilishga o’rgatish.
c) rivojlantiruvchi: O’quvchilarni tafakkur va idrokini kengaytirish, ularni mustaqil fikrlashga o’rgatish.
O`quvchilarda mavzuga nisbatan qiziqish uyg`otish, bilimlarini kengaytirishga erishish.
|
|
O`quv jarayonini mazmuni
|
SA’DIY SHEROZIY HIKMATLAR mavzusi o`qituvchi va o`quvchi o`rtasida harakat bajaruvchisi munosabatni taxlil qilish
|
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Metod: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy
Usul: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash
Shakl: yakka va guruhlarga ishlash
Vosita: Darslik? Testlar? Jadavallar, audio va video materilalar, didaktik va tarqatma materiallar
Nazorat: Savol-javob test. (Insho, bayon, matn yaratish)
Baholash: 5 balli tizim asosida
|
|
Kutiladigan natija
|
O`qituvchi: Mavzuni qisqa vaqt ichida o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishlariga erishaman, o`quvchi faolligini oshiraman, o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otaman, o`quvchilarga mustaqil o`rganish va hotirasida saqlash boshqalarga etkaza olish, savol berish va savollarga to`g`ri javoblarga o`rgataman.
O`quvchi: O`quvchilar mavzu yuzasidan bilim va ko`nikma hosil qiladilar, mustaqil fikrlay oladilar, nutqi rivojlanadi, qisqa vaqt ichida ma’lumotlarga ega bo`ladilar
|
|
Kelgusi rejalar
|
O`qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va darsga tatbiq etish, takomillashtirish, AKT vositalaridan unumli foydalanish yo`llarini o`rganish, o`z ustida ishash
O`quvchi: Mustaqil tadqiqot, izlanishni yo`lga q`oyadi, o`z fikrini savodli ifodalay olish va do`stlarini fikrini hurmat qilishga o`rganish, mavzu asosida qo`shimcha materiallar izlab topishga harakat qilish, ularni o`rganish. Do`stona muhitda hamkorlikda ishlash ko`nikmasini shakllantirish
|
|
Uyga vazifa
|
Mavzuni o`qib o`rganib kelish
|
Darsning texnik chizmasi:
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism:
a)Salomlashish,
b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash
c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
|
| |
Xavfsizlik siyosati modellari b o (yicha xulosalar

(fayllarga) huquqlar ular tegishli bo‘lgan foydalanuvchilar tomo
nidan tayinlanadi, jarayon vakolatlari esa uni foydalanuvchi nomi-
dan bajarilayotgan foydalanuvchi identifikatori orqali aniqlanadi.
Mandatli model uchun obyektlaming xavfsizlik darajasi ularda saq-
lanayotgan hujjatlaming maxfiylik grifiga mos keladi, subyektlar
ning xavfsizlik darajasi esa foydalanuvchilaming “ruxsat (dopusk)”
kategoriyasiga asosan aniqlanadi. Aksincha, rolli siyosat xavfiz-
likning tatbiqiy siyosatini akslantiradi. Shu sababli bu siyosatda aniq
moslik mavjud emas. Ushbu siyosatni amalga oshirish mexanizmini
tatbiqiy masala shartlari hamda rollar va vakolatlami tayinlash
metodikasiga asosan ishlab chiqish zarur.
Modellaming turli-tumanligi va ulami amalga oshirishdagi
yondashishlaming ko‘pligi, qaysi mode liar boshqalaridan yaxshi va
qaysilarini u yoki bu holda ishlatish afzal hisoblanadi, mazmunidagi
savol tug'ilishiga sabab bo‘ladi. Bu savolga javob quyidagicha.
Xavfsizlik - tahdidlarga muvaffaqiyatli qarshilik ko‘rsatish. Shu
sababli xavfsizlik modelining o‘zi himoyani ta’minlamaydi, faqat
tizim arxitekturasining asos bo‘ladigan prinsipini taqdim etadi. Bu
prinsipning amalga oshirilishi modeldagi mavjud xavfsizlik xusu-
siyatini ta’minlaydi. Demak, tizimning xavfsizligi bir xilda uchta
omil orqali aniqlanadi: modelning xususiyati, uning tizimga ta’sir
etuvchi tahdidlarga adekvatligi va tizim qanchalik korrekt amalga
oshirilganligi. Axborot xavfsizligi nazariyasi sohasidagi turli-tuman
nazariy ishlanmalaming mavjudligi ma’lum tahdidlarga adekvat
modelni tanlash muammo emas, oxirgi hal etuvchi so‘z tanlangan
modelni himoyalangan tizimda amalga oshirishda qolgan.
permissions(S) - S. K. Ganiyev

|
S. K. Ganiyevpermissions(S)
Ur. r0i,^{Pil(Pj.J') e
РЛ
].
Rolli modelning xavfsizlik mezoni sifatida quyidagi qoida
ishlatiladi: tizim xavfsiz hisoblanadi, agar seans s da ishlovchi
ixtiyoriy foydalanuvchi vakolat
p
ni talab qiluvchi harakatlarni
faqat p
e
permissions
fc)
bo ‘Iganida amalga oshira olsa.
Rolli modelning xavfsizlik mezoni ta’rifidan kelib chiqadiki,
foydalanishni boshqarish, asosan rollarga vakolatlami berish bilan
emas, balki foydalanuvchilarga rollami tayinlovchi
va
munosabatni
va seansdagi joiz rollar to‘plamini aniqlovchi
roies
funksiyasini
berish orqali amalga oshiriladi. Shu sababli, rolli modelning ko‘p
sonli talqini
user,roles va permission
funksiyalar xili hamda
PA va UA
munosabatlarga qo‘yiladigan cheklashlar orqali farqlanadi.
Xulosa sifatida ta’kidlash lozimki, foydalanishni boshqarish-
ning rolli siyosati boshqa siyosatlardan farqli oiaroq rasmiy isbot
yordamida xavfsizlikni amalda kafolatlamay, faqat cheklashlar
xarakterini aniqlaydi. Cheklashlar xarakteriga rioya qilish esa tizim
xavfsizligining mezoni xizmatini o‘taydi. Bunday yondashish
foydalanishni nazoratlashning amalda osongina qo‘llash mumkin
bo‘lgan oddiy va tushunarli qoidalarini olishga imkon beradi, ammo
tizimni nazariy isbotiy bazadan mahrum etadi. Ba’zi vaziyatlarda bu
hoi rolli siyosatdan foydalanishni qiyinlashtiradi, ammo har qanday
holda rollardan foydalanish subyektlardan foydalanishga qaraganda
qulayroq, chunki bu foydalanuvchilar orasida vazifalami va javob-
garlik doirasini taqsimlashni ko‘zda tutuvchi axborot ishlashning
keng tarqalgan texnologiyalariga juda mos keladi. Undan tashqari,
rolli siyosat foydalanuvchilarga tayinlangan rollar vakolatlari dis
kretsion yoki mandatli siyosat tomonidan nazoratlanganida, boshqa
xavfsizlik siyosatlari bilan birgalikda ishlatilishi mumkin. Bu esa
foydalanishni nazoratlashni ko‘p sathli sxemasini qurishga imkon
beradi.
|
| |
YOKI MANTIQIY ELEMENTI - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
|
bet | 54/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникациялаYOKI MANTIQIY ELEMENTI
Asosiy mantiqiy amallar qatoriga qo‘shish – YOKI kiradi. Mantiqiy “Qo‘shish” amali (diz’yunksiya), qisqacha “ YOKI ”. Amal simvoli “ V “. YOzilishi: Z = X1 V X2. O‘qilishi: “ Z barobar X1 yoki X2”. Amal natijasi Z 1 ga teng, agarda X1 eki X2 dan birortasi 1 ga teng bo‘lsa.
«YoKI» elementi mantiqiy funksiya sifatida Z=X+Y hamda Z=XvY ko’rinishlarda tasvirlanadi.
Sxematik belgilanishi
|
Ishlash prinsipi
|
Chinlik jadvali
|
|
|
X
|
Y
|
Z
|
0
|
0
|
0
|
0
|
1
|
1
|
1
|
0
|
1
|
1
|
1
|
1
|
|
“YOKI” amallarini bajarish uchun esa diod va tranzistorlar ishtirokida turli shakldagi mantiqiy sxemalar tuzish kerak bo‘ladi. “YOKI” sxemasi chiqish nuqtasida Z = X1 V X2 signalini ta’minlab beradi. X1 va X2 ning birortasiga +Upit musbat kuchlanish berilganda VT1 yoki VT2 lardan biri ochiladi va chiqish yo‘nalishiga qarab musbat ishorali kuchlanishni o‘tkaza boshlaydi, shuning uchun Z = 1. X1 va X2 kirish nuqtalarida musbat kuchlanish bo‘lmaganda VT1 yoki VT2 tranzistorlar yopiq holatda bo‘ladi va chiqish nuqtalariga musbat kuchlanish etib bormaydi va Z ning qiymati 0 ga teng bo‘ladi, Z = 0 .
Raqamli qurilmalarni yaratishda bir nechta kirish nuqtalariga ega bo‘lgan “VA”, “YOKI” mantiqiy elementlaridan, yoki bir vaqtda turli xil mantiqiy amallarni bajaradigan “YOKI - EMAS”, “VA - EMAS”, triggerlar va boshqalardan ko‘p foydalaniladi. Ular asosida 2.1- jadvalda berilgan har xil mantiqiy elementlarni tuzish mumkin.
|
| |
YOKI-EMAS mantiqiy amali - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
|
bet | 56/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникациялаYOKI-EMAS mantiqiy amali
YOKI-EMAS mantiqiy amali “YOKI” elemnti va bitta inkor invertori dan tashkil topgan. Kiruvchi x va y signallaridan xosil bo‘lgan chiqish signalini quyidagi ko‘rinishda yozish mumkin: . Bu erda amali x va y o‘zgaruvchilarning mantqiy qo‘shishdagi inkor amalidir. YOKI-Emas mantiqiy amalining sxematik ko‘rinishi quyidagicha tasvirlanadi:
YOKI-Emas mantiqiy amalining chinlik jadvali.
X
|
Y
|
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
1
|
1
|
0
|
Quyida berilgan mantiqiy masalani YOKI-EMAS bazis amali bo‘yicha mantiqiy sxemasini tuzing.
Berilgan masalani oldin chinlik jadvalini tuzib olamiz.
CHinlik jadvalidan chiquv natijalardan bir qiymatga ega bo‘lgan mulohazalarni olib ularni mantiqiy funksiyasini tuzamiz.
Xosil bo‘lgan oxirgi natijadan foydalanib uning mantiqiy sxemasini tuzamiz:
YOKI-EMAS mantiqiy amali yordamida tuzilgan mantiqiy sxema.
Mustaqil topshiriq
Yuqoridagi HAM-EMAS va HAM-EMAS mantiqiy elementlarini shartli grafik belgilanishidan foydalanib Electronics Workbench dasturida sxemasini yarating.
A=1 va B=1 holat uchun
2) A=1 va B=0 holat uchun
3) A=0 va B=1 holat uchun
4) A=0 va B=0 holat uchun
Hisobot tarkibi
1. Laboratoriya ishining nomi va uni bajarishdan maqsad.
2. Prinsipial sxemasi.
3. Har bir bajarilgan ish va natijalar (jadval, grafik va boshqalar).
4. Xulosa.
|
| |
+
1
) = (a • - S. K. Ganiyev

shifrovka qilish jarayoni kalit ma’lum bo‘lganida shifr gammasini
qayta generatsiyalash va uni shifrlangan ma’lumotlarga singdirish-
dan iborat.
Shifrlangan ma’lumotlar vektorini matritsaga ko‘paytirishni
qo‘llashda shifrlangan matn bir bayt uzunlikdagi
Nazorat savollari - S. K. Ganiyev

Oddiy holda ikkala alfavit ham bir xil simvollar to‘plamiga ega
bo‘lishi mumkin.
Ikkala alfavitdagi simvollar o ‘rtasidagi moslik ma’lum
algoritm bo‘yicha К simvollar uzunligiga ega bo‘lgan dastlabki
matn
To
simvollarining raqamli ekvivalentlarini o‘zgartirish orqali
amalga oshiriladi.
Monoalfavitli almashtirish
algoritmi quyidagi qadamlar
ketma-ketligi ko‘rinishida ifodalanishi mumkin
1-qadam.
[lxR] o‘lchamli dastlabki
A о
alfavitdagi har bir
simvol
-qadam.
Uzunligi A/simvolli kalit 
К

5-qadam.
Shifrlangan ketma-ketlik ma’lum uzunlikdagi (masa
lan, 4 simvolli) bloklarga ajratiladi. Oxirgi blokning bo‘sh joylari
maxsus simvol-to‘ldiruvchilar bilan to‘ldiriladi.
Rasshifrovka qilish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi.
1-qadam.
Shifrlash algoritmining 3-qadamidagidek
shifrmatn
tagiga kalit simvollari ketma-ketligi yoziladi.
2-qadam.
Shifrmatndan
sir
simvollari va mos kalit simvollari
km
ketma-ket tanlanadi.
TSh
matritsada
кт=Ьу
shartni qanoatlantiruv-
chi / qator aniqlanadi.
г-qatorda
-qadam. L
/*=
3-qadam. T

|
-qadam. L
/*=
3-qadam. T2-qadam. L
/*=<6,9,21,27,24,18,15,21,9,27,21,18,12,9>
3-qadam. T
;=
71
4-qadam.
7>
Rasshifrovka qilishda bloklar bir 1 ashtirilib,
К
simvolli shifr-
matn
Ti
hosil qilinadi. Rasshifrovka qilish uchun quyidagi butun
sonli tenglamani yechish lozim:
k]hoi+k
2
=nR+hn
ki, k
2
.l
11
iva R
butun sonlar ma’lum bo‘lganda
hm
kattaligi n ni
saralash orqali hisoblanadi. Bu muolajani shifrmatnning barcha
simvollariga tatbiq qilish uning rasshifrovka qilinishiga olib keladi.
Almashtirish usulining kamchiligi sifatida dastlabki va beril-
gan matnlar statistik xarakteristkalarining bir xilligidir. Dastlabki
matn qaysi tilda yozilganligini bilgan kriptotahlillovchi ushlab
qolingan axborotni statistik ishlab, ikkala alfavitdagi simvollar
o‘rtasidagi muvofiqlikni aniqlashi mumkin.
Polialfavitli almashtirish usullari
aytarlicha yuqori kriptobar-
doshlikka ega. Bu usullar dastlabki matn simvollarini almashtirish
uchun bir necha alfavitdan foydalanishga asoslangan. Rasman po
lialfavitli almashtirishni quyidagicha tasavvur etish mumkin. TV-alfa-
vitli almashtirishda dastlabki
Ao
alfavitdagi
so/
simvoli
А /
alfavitdagi
su
simvoli bilan almashtiriladi va h.
son
ni
snn
simvol bilan almash-
tirilganidan so‘ng
So(N+i)
simvolning o‘mini
Ai
alfavitdagi
|
| |
S
kn - S. K. Ganiyev

ABDEF...............................ShChNg_
BDEF................................ ShChNg_A
DEFG................................ChNgAB
ABD...............................G‘ShChNg
5.2-rasm. Vijiner matritsasi.
Agar kalit sifatida
so‘zi tanlangan bo‘lsa, shifrlash
matritsasi beshta qatordan iborat bo‘ladi (5.3-rasm).
Tsh
ABDEFGHIJKLMNOPRQSTUVXYZO‘G‘ShChNg_
G‘ ShChNgABDEF GHIJKLMNOPRQSTUVXYZO ‘
0 ‘G‘ ShChNgABDEFGHIJKLMNOPRQSTUVXYZ
ZO ‘G‘ ShChNgABDEFGHIJKLMNOPRQSTUVXY
ABDEFGHIJKLMNOPRQSTUVXYZO‘G‘ShChNg_
5.3-rasm. «G‘o‘za» kaliti uchun shifrlash matritsasi.
Vijiner jadvali yordamida shifrlash algoritmi quyidagi qadam-
lar ketma-ketligidan iborat.
Protocol - S. K. Ganiyev

Protocol
- a set of rules that define the algorithm of interaction
devices, software, data processing systems, processes or users.
Профиль защиты
- документ, описывающий задачи обес
печения защиты информации в терминах функциональных тре
бований и требований гарантированности.
346
Himoya profili
- axborotni himoyalash masalasini fimksional
talablar va kafolatlanish talablari atamalarida tavsiflangan hujjat.
Protection Profile
- document describing the task of ensuring
the protection of information in terms of the functional requirements
and the requirements of the warranty.
Разглашение информации
- несанкционированное дове
дение защищаемой информации до потребителей, не имеющих
права доступа к этой информации.
Axborotning oshkor qilinishi
- axborotni, ushbu axborotdan
foydalanish huquqiga ega boimagan iste’molchilarga ruxsatsiz
yetkazish.
Disclosure of information
- unauthorized bringing protected
information to consumers who do not have access to this infor
mation.
Разграничение доступа
- совокупность методов, средств
и мероприятий, обеспечивающих защиту данных от несанкцио
нированного доступа пользователей.
Foydalanishni cheklash
- ma’lumotlami foydaranuvchilar-
ning ruxsatsiz foydalanishlaridan himoyalashni ta’minlovchi usullar,
vositalar va tadbirlar majmui.
Access control
- a set of methods, tools and measures to
ensure the protection of data from unauthorized users.
Разделение привилегий
- принцип открытия механизма
защиты данных, при котором для доступа к ним необходимо
указать не один, а два пароля (например, двумя лицами).
Imtiyozlarning boMinishi
- ma’lumotlardan foydalanish
uchun bitta emas, balki ikkita parolni ko‘rsatish (masalan, ikkita
shaxs
parolini)
lozim
bo‘lgan
ma’lumotlami
himoyalash
mexanizmini ochish prinsipi.
347
|
Цифровая подпись - S. K. Ganiyev

known only to the signatory subject. It is assumed that digital
signatur should be easily verified without access to the secret key.
Электронная подпись
- информация в электронной фор
ме, которая присоединена к другой информации в электронной
форме (подписываемой информации) или иным образом свя
зана с такой информацией, которая используется для опре
деления лица, подписывающего информацию.
Elektron imzo
- boshqa elektron shakldagi axborotga (imzo-
lanuvchi axborotga) birlashtirilgan yoki boshqa tarzda shunday
axborot bilan bog‘langan va axborotni imzolovchi shaxsni aniq-
lashda ishlatiladigan elektron shakldagi axborot.
Electronic signature
- information in electronic form which is
attached to the other information in electronic form (signed
information) or otherwise relating to such information and is used to
determine the person signing the information.
Подстановка
- криптографическая операция, связанная с
замещением блока другим и использующая определенный код.
‘rniga qo‘yish - S. K. Ganiyev

Политика безопасности (информации в организации) -
совокупность документированных правил, процедур, практи
ческих приемов или руководящих принципов в области безо
пасности информации, которыми руководствуется организация
в своей деятельности.
Xavfsizlik siyosati (tashkilotdagi axborot xavfsizligi siyo-
sati)
- tashkilot o‘z faoliyatida rioya qiladigan axborot xavfsizligi
sohasidagi hujjatlangan qoidalar, muolajalar, amaliy usullar yoki
amal qilinadigan prinsiplar majmui.
Security policy
- set of documented policies, procedures,
practical methods or guidelines in the field of information security
used by the organization in its activities.
Полномочия
- право пользователя (терминала, програм
мы, системы) осуществлять те или иные процедуры над защи
щенными данными.
Vakolatlar
- himoyalangan ma’lumotlar ustida u yoki bu
muolajani bajarishi bo‘yicha foydalanuvchining (terminalning,
dastuming, tizimning) huquqi.
Privileges
- the right of the user (terminal program, system) to
implement certain procedures over the protected data.
Полномочное управление доступом

etishlariga rasmiy ruxsatga asoslangan
subyektlaming obyektlardan
foydalanishlarini cheklash.
Plenipotentiary access control
- access control subjects to
objects based on the characterized Tagged
confidentiality of the
information contained in the objects, and the authorization of
subjects to access information of such a level of confidentiality.
Предоставление права на доступ
- выдача разрешения
(санкции) на использование определенных программ и данных.
Foydalanish huquqini taqdim etish
-
muayyan dasturlar va
ma’lumotlardan foydalanishga ruxsat (sanksiya) berish.
Authorization - authorization (approval) to use certain
programs and data.
Проникновение
- успешное преодоление механизмов за
щиты системы.
Suqilib kirish
- tizimning himoya mexanizmlaridan muvaf-
faqqiyatli o‘tishi.
Penetration
- successful resolution mechanisms to protect the
system.
9
Протокол
-
совокунность правил, определящих алгоритм
взаимодействия устройств, программ, систем обработки дан
ных, процессов или пользователей.
Protokol
- qurilmalar, dasturlar, ma’lumotlarlami
ishlash ti-
zimlari, jarayonlar yoki foydalanuvchilaming o‘zaro harakati algo-
ritmini belgilovchi qoidalar majmui.
Axborot asri mafkurasining asosiy jihatlari

|
Axborot asri mafkurasining asosiy jihatlariBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.2. Axborot asri mafkurasining asosiy jihatlari
Axborot sohasining tez sur’atlar bilan o’sishi, uni avtomatlashtirish usullarining
shiddat bilan rivojlantirilishi kompyuterlarning yaratilishiga va kishilik hayotining turli
sohalarini kompyuterlashtirishga olib keldi. Bu esa, o’z navbatida, bugungi kunda
g’oyatda tezkorlik bilan o’sib borayotgan “axborotlashgan jamiyat“ yoki “axborot
jamiyati” nazariyasini maydonga keltirdi.
Kompyuterlashtirilgan dunyo, yalpi axborotlashtirilgan global tizimning vujudga
kelishi millatlar, xalqlar va butun insoniyat taqdirini bir-biriga bog’lab qo’ydi. Shu bilan
birga axborot olish, uni ishlash, saqlash va tarqatish texnologiyasining tasavvur qilib
bo’lmaydigan darajadagi taraqqiyot sur’atlari jiddiy tashvishlar tug’dirmoqda. Chunki
hozirgi zamon kompyuterlari eng so’nggi avlodining har biri protsessorida 80-100
million tranzistor bo’lib, har soniyada ikki milliardgacha vazifani bajara oladi. Axborot
texnologiyasining ana shunday mo’’jizasi tufayli xohlagan kishi Er yuzining istalgan
nuqtasidagi odam bilan soniyalarda aloqa o’rnatishi, muammoni lahzalarda hal etishi
mumkin. Ana shu holatning o’zi inson faoliyatini, tafakkur tarzini, axloqiy me’yorlarini,
olamga munosabatlarini, yaxlit olganda esa yangi yuz yillikdagi insoniyat hayoti va
taqdirini ma’lum bir mafkura yordamida ifoda etadi. Boshqacha aytganda, XXI asr
tsivilizatsiyasi ma’lum darajada axborot xuruji, jumladan, axborot-psixologik urushi
qiyofasida namoyon etmoqda.
Insoniyatning kelajakdagi taqdiri va istiqboli xususida o’ylar ekanmiz, axborot
texnologiyasining mohiyati, taraqqiyoti, inson va insoniyat hayotiga ta’sir o’tkazishi
kabi omillarni hamda bugungi kun mafkurasini chuqur o’rganishimiz lozim bo’ladi. Bu
omillar quyidagilarda ko’rinadi:
Birinchidan
, inson faoliyatini maqsadga muvofiq tarzda amalga oshirish,
yo’naltirish, umumiy manfaat atrofida birlashtirish, jamoa va jamiyat ishiga daxldorlik
tuyg’usini shakllantirish, insoniyat hayotini saqlashda mas’ullik, unga taqdirdoshlik
hissini shakllantirish.
|
| |
Onlayn mikrokredit summasi: 4,028,000.00 (to`rt million yigirma sakkiz ming) so’m;
2.1.2

|
Onlayn mikrokredit summasi: 4,028,000.00 (to`rt million yigirma sakkiz ming) so’m;
2.1.2
|
bet | 2/7 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 45,6 Kb. | | #100827 |
Bog'liq be6ece3e1c4746c09f7a7276270f8512-Loan-202308311454417362.1.1. Onlayn mikrokredit summasi: 4,028,000.00 (to`rt million yigirma sakkiz ming) so’m;
2.1.2. Onlayn mikrokredit muddati: 9 oy/kun;
2.1.3. Onlayn mikrokredit valyutasi: O’zbekiston Respublikasi milliy valyutasi;
2.1.4. Onlayn mikrokredit berish muddati bank tomonidan ariza tasdiqlanganidan keyin 10 ish kunidan oshmaydi;
2.1.5. Taqdim etish shakli: naqd pulsiz oʼtkazma;
2.1.6. Kreditni ajratish usullari: Bankda ochilgan talab qilib olunguncha hisobraqamga, Bank tomonidan emissiya qilingan bank kartasiga;
Toʻlov tizimlari yoki uchinchi shaxslarning mobil ilovalari orqali, shuningdek, boshqa banklar tomonidan chiqarilgan bank kartalariga onlayn mikroqarz berilgan taqdirda.
2.1.7. Toʼlash tartibi: ushbu Shartnomaga ilova qilingan annuitet usuli bilan hisoblangan jadvalga muvofiq.
2.2. Foiz toʼlovlari:
2.2.1. Asosiy qarzning qoldiq qismi uchun: 34% yillik toʼlov;
2.2.2. Asosiy qarzning muddati oʼtgan qismi uchun: 54.75 % yillik toʼlov;
2.3. Qarz oluvchi tomonidan qabul qilingan onlayn mikroqarzni hisobga olish uchun bank qarz oluvchiga ilgari imzolangan/akseptlangan Ariza/Buyurtma asosida tegishli hisobvaraqlarni ochadi.
2.4. Qarz oluvchi ushbu bilan Bankka barcha hisobvaraqlardan (shu jumladan, bankda ochilgan depozit hisobvarag'idan) va Qarz oluvchining O'zbekiston Respublikasining istalgan banklarida ochilgan (shu jumladan ilgari qo'shilgan, keyinchalik esa TBC UZ mobil ilovasidan o’chirilgan (ajratilgan)) bank kartalaridan Bankka to'lashi kerak bo'lgan shuningdek Qarz oluvchiga Bank tomonidan xatolik bilan o’tkazilgan pul mablag’larni avtomatik yechib olishga o’z roziligini, ko’rsatma va vakolat beradi.
2.5. Qarz oluvchi kreditni to'lash sanasi sifatida onlayn mikrokredit shartnomasi tuzilgan sanadan 15 kalendar kunidan kam yoki unga teng bo'lgan sanani tanlagan taqdirda, ushbu kreditni to'lash jadvalida birinchi to’lov shartnoma tuzilgan oydan keyingi oyda, yoki shartnoma tuzilgan oydan keyingi ikkinchi oyda amalga oshiriladi. Bu holatda, Qarz oluvchining birinchi toʻlovi hisoblangan foizlar koʻrinishida shakllanishi mumkin va u kredit berilgan kun va birinchi annuitet toʻlov kuni oʻrtasidagi kunlar soniga bogʻliq boʻladi.
2.6. Shartnomaning amal qilish muddati davomida Qarz oluvchi onlayn mikrokredit olish uchun ariza berish paytida, mikrokredit ajratilishida yoki skoring amalga oshirilishida foydalanilgan Bank mobil ilovasiga qo'shilgan (yoki biriktirilgan) bank kartalarini TBC UZ mobil ilovasidan ajratmaslik/o’chirib tashlamaslik majburiyatini oladi.
2.7. Bunda, agar ushbu shartnoma amal qilish muddati mobaynida qarz oluvchi oylik ish haqi yoki asosiy daromadi tushadigan bank kartasini muddati tugaganligi sababli yangilaganda, boshqa bank kartasiga almashtirganda yoki yangi karta ochganda, qarz oluvchi ushbu kartani TBC UZ mobil ilovasiga zudlik bilan qo'shish (biriktirish) majburiyatini oladi.
|
| |
IV. QAYTARISH TARTIBI - Sonli onlayn mikrokredit shartnomasi

|
Sonli onlayn mikrokredit shartnomasi
|
bet | 5/7 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 45,6 Kb. | | #100827 |
Bog'liq be6ece3e1c4746c09f7a7276270f8512-Loan-20230831145441736IV. QAYTARISH TARTIBI
4.1. Shartnoma boʼyicha foizlar kunlik asosiy qarz qoldig’iga nisbatan hisoblanadi. Foizlarni hisoblash uchun yiliga 365 kun hisob usuli qoʼllaniladi.
4.2. Аsosiy qarzning muddati oʼtgan qismi uchun foiz stavkasi kechiktirilgan kunning birinchi kunidan boshlab onlayn mikrokreditning muddati oʼtgan qismi toʼliq qoplanmaguncha hisoblanadi. Muddati o’tgan asosiy qarz boʼyicha foizlar ushbu shartnomaning 2.2.2.-bandida koʼrsatilgan stavka boʼyicha hisoblanadi.
4.3. Аgar har qanday toʼlovlarni amalga oshirish kuni ishlanmaydigan bank kuniga toʼgʼri keladigan boʼlsa, toʼlov ishlamnaydigan bank kunidan keyingi kunga oʼtkaziladi.
4.4. Аvtomatik yozib olish xizmati onlayn mikrokredit olgan paytdan boshlab Bank tomonidan faollashtiriladi va Qarz oluvchi ushbu xizmatni Bankdan ixtiyoriy olishni qabul qiladi va tasdiqlaydi.
4.5. Qarz oluvchi Bank tomonidan O'zbekiston Respublikasining barcha banklarida Qarz oluvchiga tegishli bank kartalaridan, shuningdek yangi ochilgan bank kartalaridan onlayn mikrokredit toʼlovlari uchun shubhasiz yechib olinishiga rozilik beradi.
4.6. Ushbu shartnoma boʼyicha qarzdorlikni undirish Bank tomonidan avtomatik ravishda quyidagi ketma-ketlikdan amalga oshiriladi:
4.6.1. Muddati oʼtgan asosiy qarz boʼyicha foizlar;
4.6.2. Muddati oʼtgan foizlar;
4.6.3. Аsosiy qarzning muddati oʼtgan miqdori;
4.6.4. Kredit boʻyicha hisoblangan foizlar;
4.6.5. Kredit boʻyicha asosiy qarzning summasi.
4.7. Qarz oluvchi tomonidan onlayn mikrokredit muddatidan oldin qaytarilgan taqdirda, Bank tomonidan to'lovlar quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
4.7.1. to'lov kunida hisoblangan foizlar qoldig'i;
4.7.2. asosiy summaning qolgan qismi.
4.8. Shu bilan birga, dastlabki jadval qayta hisoblab chiqiladi, bunda asosiy qarzning muddatidan oldin to'langan qismi jadvalga muvofiq keyingi to'lovlarga nisbatan hisobga olinadi va faqat hisoblangan foizlar asosiy qarzning qoldig'i kredit shartnomasining amal qilish muddati tugagunga qadar annuitet usuli bo'yicha hisob-kitobga kiritilgan kungacha to'lanadi.
|
| |
III. TOMONLАRNING HUQUQ VА MАJBURIYATLАRI

|
III. TOMONLАRNING HUQUQ VА MАJBURIYATLАRI
|
bet | 3/7 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 45,6 Kb. | | #100827 |
Bog'liq be6ece3e1c4746c09f7a7276270f8512-Loan-20230831145441736III. TOMONLАRNING HUQUQ VА MАJBURIYATLАRI
3.1. Bank huquqlari:
3.1.1. Zarur hollarda qarz oluvchidan onlayn mikrokredit mablagʼlaridan foydalanganligi haqida maʼlumot soʼrash, shu jumladan onlayn mikrokredit mablagʼlarining maqsad va sabablari toʼgʼrisida ogʼzaki / yozma tushuntirishlar olish. Agar Qarz oluvchi tomonidan tegishli tushuntirishlar berilmasa, haqiqiy kelishuvning 2.1.2 -bandda ko'rsatilgan muddatga Bankda ochilgan hisobvaraqlar bo'yicha operatsiyalari to'xtatib turilsin.
3.1.2. Bank quyidagi hollarda qarz oluvchidan onlayn mikrokredit muddatidan oldin toʼlashni (hisoblangan foizlarni hisobga olgan holda) talab qilishga haqlidir:
3.1.2.1. Qarz oluvchi tomonidan ushbu shartnoma, Bosh shartlar va Ariza/Buyurtma boʼyicha qabul qilingan majburiyatlarning buzilishi, bajarilmasligi va / yoki lozim darajada bajarilmaganligida;
3.1.2.2. Ushbu shartnoma va Bosh shartlardan kelib chiqadigan onlayn mikrokredit boʼyicha asosiy qarzni, foizlarni, boshqa toʼlovlarni oʼz vaqtida qaytarmasligida;
3.1.2.3. Bosh shartlarda va Oʼzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda.
3.1.3. Qarz oluvchidan onlayn mikrokredit toʼlovlarini va boshqa toʼlovlarni, zudlik bilan, muddatidan oldin toʼlashni talab qilish, agar quyidagi holatlar yuz bersa va davom etsa:
3.1.3.1. Qarz oluvchining har qanday kredit qarzi boʼyicha (ushbu shartnoma bundan mustasno) majburiyatlarni bajarmaslik;
3.1.3.2. Qarz oluvchining har qanday davlat organi tomonidan mol mulkni yoki boshqa aktivlarini toʼliq yoki har qanday muhim qismini musodara qilish, milliylashtirish yoki boshqa yoʼl bilan ekspluatatsiya qilish, Qarz oluvchining mol-mulkini va boshqa aktivlarini saqlash yoki nazorat qilish, yoki Qarz oluvchining onlayn mikrokreditini toʼlashga toʼsqinlik qiladigan har qanday harakatlarda;
3.1.3.3. Qarz oluvchi yoki unga bogʼliq boʼlgan uchinchi shaxslarga nisbatan har qanday tarzda sud jarayoni yoki jinoiy ishlar boʼyicha fuqarolik ishlari yuritilsa, agar bu Qarz oluvchining toʼlov qobiliyatiga taʼsir koʼrsatishi mumkin boʼlsa.
3.1.3.4. Bankda firibgarlikka qarshi kurashish borasida bankning ichki siyosati va tamoyillariga muvofiq ushbu shartnoma bo'yicha olingan mablag'lardan foydalanish / tasarruf etish borasida shubha tug'ilsa.
|
| |
Qarz oluvchi bilan ushbu shartnoma boʼyicha qarzdorning majburiyatlarini bajarish masalasida muzokaralar (uchrashuvlar) oʼtkazish.  
 6.2

|
Qarz oluvchi bilan ushbu shartnoma boʼyicha qarzdorning majburiyatlarini bajarish masalasida muzokaralar (uchrashuvlar) oʼtkazish.
6.2
|
bet | 7/7 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 45,6 Kb. | | #100827 |
Bog'liq be6ece3e1c4746c09f7a7276270f8512-Loan-202308311454417366.1.4. Qarz oluvchi bilan ushbu shartnoma boʼyicha qarzdorning majburiyatlarini bajarish masalasida muzokaralar (uchrashuvlar) oʼtkazish.
6.2. Qarz oluvchi tomonidan, masofaviy aloqa kanallari orqali bank operatsiyalari davomida amalga oshirilgan tasdiqlashlar, qogʼoz hujjatdagi yozma imzo bilan bir xil yuridik ahamiyatga ega.
6.3. Tomonlar, raqamli shakldagi hujjatlar, Qarz oluvchi imzolagan bosma hujjatlar bilan bir xil yuridik kuchga ega ekanligini tasdiqlaydilar. Shunday qilib, raqamli hujjat, tomonlar oʼrtasidagi nizolar kelib chiqishida sabab boʼla olmaydi.
6.4. Onlayn mikroqarz taqdim etish shartnomasi ushbu shartnomaning 2.1.6 bandiga muvofiq tarzda qarz mablag’larining kirim qilingan vaqtidan boshlab tuzilgan hisoblanadi va Qarz oluvchi o’z majburiyatlarini to’liq bajargunga qadar amal qiladi.
6.5. Onlayn mikroqarzni qaytarish jadvali qayta rasmiylashtirilsa, ilgari mavjud bo'lgan qaytarish jadvali qayta rasmiylashtiruv amalga oshirilgan kundan boshlab o'z kuchini avtomatik ravishda yo'qotadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarz oluvchi bilan ushbu shartnoma boʼyicha qarzdorning majburiyatlarini bajarish masalasida muzokaralar (uchrashuvlar) oʼtkazish.
6.2
|
MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR VA MUAMMOLI VAZIYATLAR!

MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR VA MUAMMOLI VAZIYATLAR!
1.
Ikkilangan aniqlikdagi sonli massivlar qanday nomlanadi?
2.
Simvollar -elementlaridan iborat satrli massiv qaysi buyruq orqali
ifodalanadi?
3.
Ikkilangan aniqlikdagi taqsimlangan matritsa elementlari bu?
4.
Ma'lumotlar tipining tarkibi nechta qismga bo’linadi?
2-§. If tarmoqlangan operatori
O’quv modullari
Mantiqiy shart Operator, Munosabat operatori, (true), (false),
Operator.
MATLABda if shartli operatori umumiy holda quyidagi ko'rinishda
yoziladi:
if Mantiqiy shart Operator 1 elseif Mantiqiy shart Operator 2 else
Operator 3 e n d ;
Buni bir nechta qism variantlari ham mavjud:
if Mantiqiy shart Operator 1 end ;
if Mantiqiy shart Operator 1 else Operator 2 end ;
Mantiqiy
shart quyidagi ko'rinishda yoziladi: Ifoda 1
Munosabat operatori Ifoda 2
Munosabat operatorlari sifatida:
= =, <, >, < =, > =,
~
=
ishlatiladi. Agar
mantiqiy shart 1
(true)
rost qiymat qabul qilsa, u holda mos operator
bajariladi. Agar mantiqiy shart 0
(false)
yolg'on qiymat qabul qilsa, u holda
mantiqiy shartdan keyingi mos operator bajarilmaydi. End if shartli
operatorining tugaganligini ko'rsatadi.
Operator 1
ga bir yoki bir nechta
operatorlar kiradi. Ular bir nechta bo'lsa, vergul (,) yoki (;) nuqtali vergul
bilan ajratib yoziladi.
203
Masalan:
for i=1:5
for j=1:5
if i==j
a(i,j)=i+j+2;
elseif abs(i-j)==1
a(i,j)=-1;
else
a(i,j)=1;
end
end
end
Misollar:
a
+
46
+
81 ifodani hisoblash quyidagicha bo'ladi:
a=5;
a+46+sqrt(81)
ans = 60
ni hisoblash quyidagicha bo’ladi:
>> x=10; if x==0, 0, elseif x>0, 1, elseif x<0, -1, else 24; end
ans =1
>> x=-10; if x==0, 0, elseif x>0, 1, elseif x<0, -1, else 24; end
ans =-1
x=0; if x==0, 0, elseif x>0, 1, elseif x<0, -1, else 24; end
ans =0
|
MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR VA MUAMMOLI VAZIYATLAR!

205
4- §. Sikl operatorlari
O’quv modullari
Ifoda Operatorlar, var, for, while , switch.
MATLAB da 3 xil tipdagi sikl operatori ishlatiladi. Ikki nuqta (:)
operatorini biz yuqorida o'rgandik. Keyingi operator
for ...
end
fiksirlangan sonlarni takrorlash bilan sikl tashkil qilishda ishlatiladi.
U quyidagi ko'rinishga ega:
for var = Ifoda Operatorlar end ;
Bu yerda
var
- sikl hisoblagichi - istalgan o'zgaruvchi, bu odatda
i, j, k,
l, m
va boshqalar.
Ifoda s : d : e
ko'rinishida yoziladi, bu yerda
s
- var sikl
hisoblagichning
boshlang'ich qiymati,
d -
o'zgarish qadami va
е
- var
ning chegara qiymati
.
Ba'zan
x
0 - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

x 0 dan boshlab h qadam bilan oxirgi
qiymati xn gacha bo’lgan qiymatlarida bajariladi. Agar qadam
h berilmasa,
tizim uni avtomatik tarzda
1 deb hisoblaydi.
Misollar:
for i=1:10 for j=1:10
208
a(i,j)=1/(i+j-1); end end Bu dastur ishlashi natijasida (10x10) o’lchovli Gilbert matritsasi hosil
qilinadi. for i=0:2:10
y(i)=x(i)*sin(x(i))+1/(x(i)+1);
end
Sikl operatori
while…end ning umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’lib, operator
qobig’idagi komandalar ketma-ketlgi noma’lum sonda (shart bajarilguncha)
qaytariladi:
while {operatorlar} end Bunda {operatorlar} ketma-ketligi “yolg’on” qiymat qabul qilguncha
takror bajarilaveradi, xuddi shartli operator if dagi kabi solishtirish amallari
orqali aniqlangan bo’lishi kerak.
Masalan, quyidagicha
i=2; x(1)=10; x(2)=11; while abs(x(i)-x(i-1))>=0.001 i=i+1 x(i)=(1000-x(i-1))^(1/3); end ketma-ketlikda yozilgan kod
tenglamaning 0.0001 aniqlikdagi
taqribiy
yechimini topib beradi. Bunda,
while… end operator qobig’idagi
hisoblashlar necha marta bajarilishi noma’lum.
x vektorning yig’indisi a sonidan oshmaydigan birinchisidan boshlab ketma-
ket kelgan barcha koordinatalarini aniqlasin. Bu masalani hal qiluvchi
komandalar ketma-ketligi quyidagicha bo’ladi:
>>x=a; k=0; s=0;
209
while s<=a k=k+1; s=s+x(k); y(k)=x(k); end >>y Yuqoridagi 1-misol vazifasini if…end operatori yordamida bajarish mumkin. U
holda quyidagi fayl funksiyani ishlatish mumkin:
8.4.2-
rasm .
O’tgan mavzuni so’rash - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

O’tgan mavzuni so’rash.
a) individual - tarqatma materiallar, kartochka.
b) Frontal (guruh bilan ishlash)
Yangi mavzu:
«MUFRADOT»dan
Arablarda bir so‘z bordir yaxshi boq,
Odobsiz boladan yo‘g‘i yaxshiroq.
Yaxshilik yordamin yaxshilarga qil,
Yaxshiga yaxshilik yaxshi — buni bil.
Niholin o‘sdirar daraxt ko‘p zamon,
Bir zumda qo‘porib tashlaydi bo‘ron.
Davlating borida ishing sol yo‘lga,
O‘tib ketajakdir u qo‘ldan qo‘lga.
HIKMATLAR
Chumoli yoz bo‘yi yig‘ar yemak — don,
Toki qishda uyi bo‘lsin farovon.
Erta kun arpaga zor bo‘lmay desang,
Bukun ek, shoyadki, bug‘doy non yesang.
Ustiga kitob ortilgan eshak,
Na olim va na donodir beshak.
Fildek zo‘r bo‘lsang-u sherdek urishqoq,
Nazdimda, jangdan sulh ming bor afzalroq.
Boshqalar moliga ko‘ngil qo‘ymagil,
So‘ngra ko‘ngil uzmoq juda ham mushkul.
Yangi mavzuni mustahkamlash: Og’zaki savol-javob.
Uyga vazifa.
Dars yakuni. Baholarni tahlil qilish.
O’quv-tarbiya bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________
«Adabiyot» 5-sinflar uchun
«________»___________________20___ yil
Mavzu: SA’DIY SHEROZIY HIKMATLAR
Darsning texnologik haritasi
№
|
Malaka talablari
|
Bilim: SA’DIY SHEROZIY HIKMATLAR mavzusi yuzasidan bilim hosil qilinadi.
Ko`nikma: adabiyotga hurmat hissini oshirish, erkin firlay olish qobiliyatini shakllantirish, tanish vaziyatlarda qolqy olish.
|
|
s : e
ko'rinishida ham yozish mumkin

207
>>usulym.m nomli, oylarni qaysi kvartalga tegishliligini aniqlab beruvchi, fayl-
funksiya yaratamiz :
8.4.1-rasm
va quyidagicha natijani olamiz:
>> ym(1) 1-kavrtal
>> ym(4) 2-kvartal
>> ym(8) 3-kvartal
>> ym(12) 4-kvartal
>> ym(15) xato
Matlabda ko’rsatilgan operatorlar ketma-ketligini ma’lum marta takrorlab bajarish
uchun for…end operatoridan foydalaniladi. Uning formati quyidagicha:
For =
operator
operator
end
Sikl qobig’ini tashkil qiluvchi operatorlar ketma-ketligi
nig
boshlang’ich qiymati