Biznesda axborot turlari va ularni turkumlash

qilinadi. Marketolog tadqiqotchi X.Meffert axborot manbalarini tanlash
matritsasini taklif etdi. Bu matritsada ichki va tashqi axborotlami
tadqiqot obyektiga qarab q o ‘llanish chastotasi berilgan va ular ikki
turga bo‘linadi:
-
birlamchi axborotlar
-
ikkilamchi axborotlar.
Iqtisodiy amaliyotda q o ‘Uaniladigan marketing axboroti quyidagi
mezonlar bo‘yicha tasniflanishi mumkin.
Ikkilamchi axborot - bu tadqiq etilayotgan m uam mo bilan bo g ‘ liq
bo'Imagan, avval boshqa maqsadlarda to‘plangan m a’lumotlar. Uni
kabinet tadqiqotlari deb nomlangan
ichki va tashqi manbalardan
olinadi. Ikkilamchi axborotlar ichki manbalar b o ‘lib, bu mavjud
axborotlar bo ‘lib, ular firm a faoliyatiga tegishli statistik ma’lumotlar,
tovar aylanmasi, sotuv hajmi, import, eksport hajmi, reklamaga
xarajatlar,
ishlab chiqarish hajmi,moddiy-texnika bazasi quvvati, asosiy
fondlar, budjet hisobotlari, tashkilotning savdo xodimlari yuborgan
m a’lumotlar, iste’molchilar reklamatsiyalari sharxi, ishlab chiqarish
rejalari va boshqalar xizm at qiladi. Bu axborotlar ichki ikkilamchi
axborotlarga kiradi.
Tashqi ikkilamchi axborotlar esa
quyidagi tashqi manbalardan
olinadi:
- xalqaro tashkilotlar, hukumatlar, rasmiy statistika, maxsus
adabiyotlar, ommaviy axborot vositalari,
ilmiy tadqiqotlar, davriy
matbuot, milliy va xalqaro rasmiy nashr manbalari (jum allar, statistik
to‘plamlar, byulletenlar, Davlat organlari nashrlari, vazirliklar yillik
hisobotlari, hokimiyat va boshqa m a’muriy
organlam ing rasmiy
ma’lumotlari, savdo-sanoat palatasi nashrlari va statistik m a’lumotlari,
yillik statistik to ‘plamlar, tarmoq firmalari va qo‘shm a korxonalar
axborotlari, maxsus kitoblar, jum al va gazeta m a’lumotlari, ilmiy-
tadqiqot
institutlari,
loyiha
institutlari
xalqaro
sim pozium lar
materiallari asosidagi nashrlar, narxlar ro ‘yxati (price list), kataloglar
va
bukletlar, internet resurslarining mazmuni tahlilidan olingan va h.k.
m a’lumotlar hisoblanadi.
Tashqi axborotlami rasmiy chop etilgan, barcha foydalanishi
mumkin bo‘lgan va sindikativ m a’lumotlar deb ataluvchi keng om m a
foydalana olmaydigan va ayrim tashkilotlar tomonidan chop etiladigan
7 5
turlarga b o ‘lish mumkin. Bunday axborot pulga sotib olinadi. Masalan,
axborot-m aslahat tashkiloti har oyda m a’lum bir tarmoq mahsuloti
uchun bozor holatini baholab beradi.
Bu axborotlam ing qanchalik
muhim ekanligini to‘g ‘ri tanlash, turli maqsadga y o ‘naltirilgan
axborotlar aniq bir masalani hal etishga xizmat qilsa va undan kutilgan
maqsadga erishilsa tegishli axborotni olish lozim. Ikkilamchi axborot
afzalliklariga materiallarga tez va oson erishish, ulam ing nisbatan
arzonligi, bir necha axborot manbalaridan birini tanlash imkoniyatini
kiritish mumkin. Ammo ikkilamchi axborotlar kamchiliklarini ham
aytib o ‘tish lozim:
ular eskirib qolgan, yetarli darajada ishonchli va
to‘liq bo‘lmasligi mumkin.
Ikkilamchi tadqiqotlam ing afzalliklari quyidagilardan iborat.
- birlamchi axborotlam i dala tadqiqotlari o ‘tkazib yig‘ishga
qaraganda kabinet tadqiqotlari uchun sarf- xarajatlar ko‘p marta kam.
- ikkilamchi tadqiqotlar ko ‘pincha firmani ichki holatini tadqiq
qilish uchun zarur b o iib , bu holda birlamchi axborotlarga ehtiyoj
b o ‘lmaydi.
Birlamchi tadqiqotda yechilmagan m asalalar va bevosita firma
faoliyatiga tegishli xulosalar kabinet
tadqiqotlari bilan amalga
oshiriladi.
Agar ikkilamchi axborotning tahlili uning yetarli emasligidan
guvohlik bersa, birlamchi axborotlami y ig‘ish to ‘g ‘risida qaror qabul
qilinadi. Tajriba ko‘pchilik marketing tadqiqotlari birlamchi ma’lumot
lam i izlash bilan olib borilishini ko‘rsatadi.
Birlamchi axborot - bu aniq bir marketing muammosini hal qilish
uchun m axsus olingan m a’lumotlar hisoblanadi.