nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-ilova  
Vaziyat - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 117/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti3-ilova
Vaziyat
1981 yilda "Daymond Interneyshnl" firmasidan Daniel K.Boyl ushbu firmaning tuxumlar uchun karton upakovkalar ishlab chiqaruvchi zavodida "Klub 100" ni tashkil qilish g‘oyasini berdi (Palmer sh., Massachusets shtati). Ushbu firmaning kadrlar xizmatining raxbari bo‘lmish Boyl "qiyin" xodimlarga va mayda chuydi ish nizolariga qancha vaqt ketishiga ajablanar edi. Bu borada "Klub 100" ning g‘oyasi kundan kunga qilishlari kerak bo‘lgan ishlarni bajaruvchi xodimlarga e’tiborni qaratish usulidan vujudga keldi.
Palmerdagi zavodda 300 kishi ishlar edi, ularning 25% qog‘oz sanoatining kasaba uyushmasi a’zolari edi.
Xodimlarning ma’naviy darajasi juda past edi. Bundan oldin o‘tkazilgan kuzatishlar shuni ko‘rsatdiki, ishchilarning 79% yaxshi qilingan ish uchun etarli bo‘lmagan mukofot oladilar deb xisoblar edilar.
"Klub 100" g‘oyasi qo‘shimcha rag‘batlantiruvchi to‘lov sxemasini emas, balki ball tizimi yordamida yaxshi xodimlarga kerakli e’tiborni qaratish rejasini ifodalar edi. Bir yil ishga «progul» qilmasdan kelgani uchun 25 ball, bir yil tartibni buzmaganligi uchun – 25 ball, bir yil kech qolmaganligi uchun – 25 ball. SHuningdek xavfsizlik texnikasini yaxshilash, ishlab chiqarishni ko‘paytirish va maxalliy axoliga xizmat qilish bo‘yicha berilgan takliflar uchun ishchilarga qo‘shimcha ballar berilar edi.
100 ball yiqqan ishchilar firmaning belgisi bo‘lgan va "Klub 100" yozuvi bo‘lgan neylon kurtka olishardi. 150 balldan yuqori ball yiqqan ishchilar katalog bo‘yicha firma xisobidan kichik sovg‘alar olish xuquqiga ega edilar. Xar yilda yig‘ilgan ballarni ishlatmagan ishchilar ularni yig‘ishlari va ballar 600 ga etganda qimmatli sovg‘alar olish imkoniyatiga ega edilar (masalan, radio telefon).
"Klub 100" amalga kirgandan keyingi faqatgina bir yilda zavoddagi mexnat unumdorligi 14,7 % ga oshdi. Keyinchalik u oshishni davom etaverdi. Rejani amalga oshirishdan boshlab, keyingi ikki yilda ishchilarning kuzatishlari shuni ko‘rsatdiki, ulardan 86 foizi raxbariyat ularning ishlarini axamiyatli deb xisoblashini sezishadi, 81 foizi esa firma ularni munosib baxolaydi deb bilishadi. "Klub 100" rejasi firmaning boshqa zavodlarida amalga kirganidan keyin, "Daymond Fiberglass Prodakts" bo‘limida talab qilingan sifat darajasidan chetlanish miqdori 40% ga kamaydi, mexnat unumdorligi esa 14,5% ga oshdi.
Nima uchun ishchilarga neylon kurtkalar va kichik sovg‘alar yoqdi? Bu borada Boyl shunday xikoyani aytar edi, bir ayol maxalliy bank kassiriga o‘zining neylon kurtkasi bilan maqtanib, degan edi: "Mening xo‘jayinlarim buni menga yaxshi ishlaganim uchun berishgan. Firmada 18 yildan beri ishlayotgan davrimda birinchi marta meni oddiy xar kunlik ish uchun mukofotlashdilar". Bu yillar ichida bu ayol 200 ming doll. dan ko‘p pul ishlab topdi, lekin uning oyligi u uchun uni tan olinishining belgisi emas, balki sarflangan kuchining ekvivalenti bo‘lib xisoblar edi.
|
| |
Quyidagilardan qaysi biri ishlab chiqarishning moddiy omili hisoblanadi?

|
Quyidagilardan qaysi biri ishlab chiqarishning moddiy omili hisoblanadi?
|
bet | 121/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti9. Quyidagilardan qaysi biri ishlab chiqarishning moddiy omili hisoblanadi?
xom ashyo;
materiallar;
bino va inshoatlar, mashinalar, asbob uskunalar;
*yuqoridagilarning barchasi.
10. Mehnat unumdorligining oshishiga olib keladigan omillarni aniqlang?
mehnat intensivligini oshishi;
vaqtni tejash;
yangi texnologiyani qo‘llash;
*yuqoridagilarning barchasi.
1,5 – 2 ball - «a’lo»
1,0 – 1,4 ball - «yaxshi»
0,5 – 0,9 ball - «qoniqarli»
0 - 0,4 ball - «qoniqarsiz»
Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik. -T.:Sano-Standart, 2014. -304 b.
Maxmudov E.X. Ekonomika promыshlennыx predpriyatiy. Uchebnik. -T.-Iqtisodiyot – 2015 . -370 c.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodi va menejmenti. -T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
N.X.Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O’quv-uslubiy qo’llanma.T.: 2013.148 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O’quv qo’llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 208 b.
G.K.Taraxtiyeva, N.H.Gulyamova, K.S.Ibragimova “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg’ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma. 2018.
5-Mavzu: Korxonada ishlab chiqarishni tashkil etish
Reja:
Ishlab chiqarish jarayoni va ishlab chiqarish sikli.
Korxonada ishlab chiqarishni tashkil etish shakllari, turlari, va usullari.
Korxonaning ishlab chiqarish tuzilmasi.
Korxonani boshqarishning tashkiliy tuzilishi.
Ishlab chiqarish — bu, jamiyat a’zolarining yashashi, mamlakatning rivoji, taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratish jarayonidir.
Kiruvchi quvvat - bu rejalashtirilgan davr boshidagi quvvat, buxgalteriya xisob-kitoblari asosida aniqlanadi.
CHiqish quvvati - bu xisobot davri oxiridagi quvvat. U xisoblash yo‘li bilan aniqlanadi.
bu erda:
Mox - ohirgi xisobotga asoslangan quvvat;
Mb - boshlang‘ich quvvat;
Mya- yangi kurilish (kengaytirish, ta’mirlash) natijasidagi quvvat;
Me.ch - ekspluatatsiyadan chiqqan quvvat.
|
| |
Topshiriqlar - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 119/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiTopshiriqlar
1. Qurilish firmasi uchun ish kuchi kerak. Mehnatga talab D1 =1000-02V tenglamasi bilan aniqlanadi. Ishga yollash to‘g‘risidagi e’longa 700 ta kishi javob berdi. SHulardan 200 tasi kuniga 4000 so‘mdan, 200tasi kuniga 2500 so‘mdan, 200 tasi kuniga 2000 so‘mdan va 100 tasi kuniga 1500 so‘mdan ish xaqi olishga rozi.
a) qancha ishchi ish bilan band bo‘ladi va ish xaqi darajasi kancha bo‘ladi;
b) davlat tomonidan ish xaqining minimal darajasi kuniga 4000 so‘m deb qonunlashtirilsa, u xolda firma kancha ishchini yollaydi.
2. Kuyidagi tasdiklar to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanligini aniqlang:
- korxona foydasi maksimallashganda, bir vaqtning o‘zida xarajatlar minimumlashadi;
- resurslar bahosi ularga bo‘lgan talab va taklifga bog‘lik;
- resurslarga talab xosila talab xisoblanadi;
-chegaraviy maxsulot bu-ortiqcha maxsulotdir;
-mehnat unumdorligining o‘sishi faqat fan-texnika taraqqiyotiga bog‘lik;
- mehnat intensivligi ishlovchining jismoniy va akliy energiyasini sarflash darajasidir;
- ish xaqi qilingan mehnat uchun to‘lanadigan xakdir;
- ish xaqi insonning ishlab chiqarish jarayonida sarflangan jismoniy, aqliy, ruxiy kuchlar yig‘indisidir;
-tovar va xizmatlarning chakana narxi nominal ish xaqiga nisbatan tezrok o‘sib borsa, real ish xaqi shunchalik kamayib boradi;
- nominal ish xaqi bozordagi narx-navoga bevosita bog‘lik;
- real ish xaqining o‘zgarishi bozordagi iste’mol buyumlari narxiga bevosita bog‘lik;
- daromad solig‘i oshgan sari real ish xaqi xam oshib boradi.
1-masala
Faraz qilaylik, bir yilda inflyasiya darajasining 1 foizga kamayishi yalpi ichki maxsulotning 5 foizga pasayishiga olib kelsin. Ouken qonuniga ko‘ra bu xolat bir yilda ishsizlik darajasining 1 foizga o‘zgarishiga olib keladi. Agar inflyasiya darajasi 3 foizga qisqartirilsa, u xolda siklik ishsizlik darajasi kanday buladi?
Testlar
1.Korxonada mehnatga haq to‘lash qanday shaklda amalga oshiriladi?
*Ishbay-vaqtbay;
Kishi-soat;
Mehnat-soat;
YAratilgan mahsulotga nisbatan.
|
| |
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 163

219
O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligining 2015
yil “ ”
dagi “ ” – sonli buyrug`ining
-ilovasi bilan fan dasturi
ro`yxati tasdiqlangan.
Fan dasturi Oliy va o`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi yo`nalishlari bo`yicha
O`quv- uslubiy bilashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi Kengashining 201
yil “ ”
dagi “ ” – sonli bayonnomasi bilan ma`qullangan.
Fan dasturi Toshkent Kimyo-texnologiya institutida ishlab chiqildi.
Muammoli seminarning boshqaruv dastaklari

|
Muammoli seminarning boshqaruv dastaklari
|
bet | 116/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiMuammoli seminarning boshqaruv dastaklari
Boshlovchi barcha vazifalarni o‘ziga oladi - munozara bosqichlarini boshqarish, javoblarning asoslanishi va to‘g‘riligini tasdiqlash, ko‘llangan termin va tushunchalarni aniqlash, munosabatlarni to‘g‘ri ko‘llash va boshqalar.
Taqdimotlarning taqsimotini to‘g‘ri boshqarish.
Taqrizchi - tomonlarning ma’ruzalarini yo‘nalishlar bo‘yicha belgilash va to‘lik xarakterda baholash: dolzarbligi, ilmiy jixati, mantikiyligi va masalalarning aniq ko‘yilganligi, xulosalarning aniq ko‘rsatilishi.
Raqib - qabul qilingan tadqiqot o‘rtasida raqobatchilik jarayonini shakllantiradi. U faqatgina ma’ruzachining asosiy holatini tankid kilish emas, shu bilan birgalikda, uning aytgan fikrlaridan zaif yoki xato tomonlarini topish xamda o‘zining xal qiluvchi fikrlarini taklif qilishi xam mumkin.
Ekspert - barcha munozaralarning, jumladan, munozara qatnashchilari tomonidan aytilgan fikrlarning, qilingan xulosalarning, taklif va gipotezalarning maxsuldorligini baholaydi.
Munozara reglamentini o‘tkazish tartibi
1. Boshlovchi ma’ruza mavzusi va ma’ruzachilarning taqdimotlarni e’lon qiladi.
2. Ma’ruza 5 minut davom etadi.
3. Taqrizchi - 2 minut.
4. Raqib - ma’ruza mavzusi bo‘yicha fikrlarini 1-3 minut takdim etadi.
5. Jamoaviy muxokama - 5-10 minut.
|
2-ilova
Munozara yurgizish va xulosalarni shakllantirish uchun savollar
1.Ish kuchining boshqa tovarlardan farqi nima?
2.Ish kuchidan samarali foydalanishga ta’sir etuvchi omillar nimalar?
3.Ishlab chiqarish faoliyatining strategiyasi nimalarni o‘z ichiga oladi?
4.Ish xaqining qanday turlari mavjud?
5.Ish xaqi soxasidagi siyosatni ishlab chiqish va uni tashkil etishda qanday tamoyillar inobatga olinishi lozim?
6.Mehnatga xaq to‘lash usullari.
7.Nominal ish xaqi va real ish xaqi nima?
8.Mehnatga xaq to‘lashning akkord usuli nima?
9. Tarif tizimi va uning elementlarini tushuntirib o‘ting.
|
| |
Method of measurements - - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish Pdf ko'rish
|
bet | 162/189 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #246757 |
Bog'liq EshonqulovaMethod of measurements -
A set of rules and procedures that ensure that
the results of the measurement are determined by a predetermined error.
Quantity is generally
a feature specific to each object by quantity, in
general, relative to many physical objects (physical systems, their condition, and
the processes they carry).
The system
, which is considered to be the major size, is called a size that
can be independently accepted for other systems. For example, distance (length)
is time, temperature, light power.
The size
of a system is called the size of a system that enter the system and
is expressed through its magnitude. For example, speed, acceleration, electrical
resistance, power.
Size Measurement -
is the amount of size that is relative to a particular
material, system, event, or process.
Value of Quantity -
Definition of quantitative description of quantity with
a given number of units.
The unit of the unit is the size obtained by the numerical value 1
The basic unit of weight is that of the volumes of volumes chosen in the
system of volumes. The hospitable unit is a derivative generated from
equations of units of units of the given unit,
217
“KIMYO VA TEXNOLOGIYA
FAKULTETI
”
“
Umumtexnika fanlari va texnologiya”
kafedrasi
METROLOGIYA, STANDARTLASHTIRISH
VA SERTIFIKATLASHTIRISH ASOSLARI
ILOVAL A R
Termiz -2019
218
О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA О‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
|
| |
Agar asbobning shkalasida aniqlik klassi yonbosh kasr chizig‘i bilan

|
Agar asbobning shkalasida aniqlik klassi yonbosh kasr chizig‘i bilanBog'liq EshonqulovaAgar asbobning shkalasida aniqlik klassi yonbosh kasr chizig‘i bilan
berilgan bo‘lsa, masalan, 0,02/0,01 u holda asbobning shkalasining oxiridagi
xatoligi ±0,02% shkalaning boshida esa ±0,01 % ekanligini bildiradi.
2.
O‘lchash asboblarining asosiy metrologik tavsiflari
Har qanday o‘lchash asbobini tanlashda eng avvalo uning metrologik
tavsiflariga e’tibor berishimiz lozim bo‘ladi.
O‘zgartirish funksiyasi
– buni analogli o‘lchash asboblarida shkala
tenglamasidan ham bilishimiz mumkin. Tanlanayotgan asbobda o‘zgartirish
funktsiyasi chiziqli bo‘lishi qaydnomalarni olishni osonlashtiradi, sub’ektiv
xatoliklarni esa kamaytiradi.
Sezgirligi.
Umuman sezgirlik – bu o‘lchash vositasining tashqi signalga
nisbatan ta’sirchanligi, sezuvchanligidir. Umumiy holda sezgirlik o‘lchash
vositasining chiqish signali orttirmasini, kirish signali orttirmasiga nisbatidan
aniqlanadi:
S
Lim
Y /
X
X
0
Y /
X;
Bevosita ko‘rsatuvchi asboblar uchun sezgirlik asbob qo‘zg‘aluvchan
qismining og‘ish burchagini o‘lchanadigan kattalik bo‘yicha birinchi hosilasi
bo‘lib, quyidagicha ifodalanadi:
S = d
/dx,
bu yerda d
– asbob qo‘zg‘aluvchan qismining og‘ish burchagi.
Sezgirlik ostonasi
– bu o‘lchanadigan kattalikning shunday eng kichik.
(boshlang‘ich) qiymatiki, u o‘lchash asbobining chiqish signalini sezilarli
o‘zgarishiga olib keladi.
S = Х
min
/Х
nоm
*100 %,
bu yerda,
Х
min
– o‘lchanadigan kaggalikning eng kichik (boshlang‘ich)
qiymatidir.
|
| |
– rasm. Raqamli o‘lchash asbobining funksional chizmasi

69
a)
Tavsiya etiladigan ma’lumotni qulayligi va aniqligi sababli raqamli o‘lchash
asboblari ilmiy – tekshirish laboratoriyalaridan keng o‘rin olgan.
Raqamli o‘lchash asboblari analog o‘lchash asboblariga nisbatan quyidagi
afzalliklarga egadir: yuqori aniqlik, keng ish diapazoni, tezkorlik, o‘lchash
natijalarini qulay tarzda tavsiya etilishi, avtomatlashtirilgan tarmoqlarga ulash
mumkinligi, o‘lchash jarayonini avtomatlashtirish imkoniyati mavjudligi va
hokazolar.
Lekin raqamli o‘lchash asboblarining ham muayyan kamchiliklari mavjud:
murakkabligi, tannarxining balandligi, nisbatan ishonchliligi pastroq.
Raqamli o‘lchash asbobining asosi bo‘lib ARO‘ hisoblanadi. Unda
ma’lumot diskretlashtiriladi, so‘ngra kvantlanib kodlanadi. Diskretlashtirish – bu
muayyan (juda qisqa) diskret vaqt oralig‘ida qaydnomalarni olishdir. Odatda,
diskretlash qadamini doimiy qilishga harakat qilinadi. Kvantlash esa, X(t)
kattaligining uzluksiz qiymatlarini Х
n
diskret qiymatlarning to‘plami bilan
almashtirish hisoblanadi. Kattalikning uzluksiz qiymatlari muayyan tartiblar
asosida kvantlash darajalarining qiymatlari bilan almashtiriladi. Kodlashtirish
esa, muayyan ketma – ketlikda ifodalangan sonli qiymatlarni tavsiya etishdan
iborat.
Diskretlashtirish va kvantlash raqamli o‘lchash asbobining asosiy xatolik
manbalari hisoblanadi. Bundan tashqari, kvantlash darajalarining soni ham o‘ziga
yarasha xatoliklar kiritadi.
Suyuq kristalli indiqatorlarning tezkor rivoji raqamli
o‘lchash
asboblarining
ixchamlashuviga,
energiya
sarfining
kamayishiga
zamin
yaratmoqda.
a)
b)
c)
Asbob ko‘rsatishining variatsiyasi

61
1 – rasm. Asbob ko‘rsatishining variatsiyasi.
Asbobning o‘lchash xatoligi.
Bu xatolik sifatida mutlaq xatolik, nisbiy
xatolik yoki keltirilgan xatolik berilgan bo‘lishi mumkin. Bu xatoliklar xususida
keyingi mavzularda yetarli ma’lumotlar berilgan.
O‘lchash diapazoni.
Bu asosan ko‘p diapazonli asboblarga tegishli.
Aksariyat hollarda asbobning har bir o‘lchash diapazoniga taalluqli xatoliklari
ham beriladi.
Xususiy energiya sarfi.
Bu tavsif ham muhim hisoblanib, asbobning
o‘lchash zanjiriga ulanganidan so‘ng kiritishi mumkin bo‘lgan xatoliklarini
baholashda ahamiyatli sanaladi. Ayniqsa, kam quvvatli zanjirlarda o‘lchashlarni
bajarishda bu juda muhimdir.
Xususiy energiya sarfi o‘lchash asbobining tizimiga va konstruktiv
ishlanishiga bog‘liq bo‘lib, ayniqsa, kichik quvvatli zanjirlarda o‘lchashlarni
bajarishda juda muhimdir.
Ishonchliligi (chidamliligi)
– o‘lchash vositasining ma’lum o‘lchash
sharoitida, belgilangan vaqt mobaynida o‘z metrologik xususiyatlarini
(ko‘rsatkichlarini) saqlashidir. Bu ko‘rsatkichlarni chegaradan chiqib ketishi
asbobni layoqatligi pasayib ketganligidan dalolat beradi. O‘lchash asbobining
ishonchliligi, odatda, bo’zilmasdan ishlash ehtimolligi bilan baholanadi va
taxminan quyidagicha topiladi:
= n / n
um
,
bu yerda:
n –
ishonchlilikka sinalgan asboblar soni;
n
um
– umumiy (ko‘p
seriyali) ishlab chiqarilgan asboblar soni.
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 57

72
Davlatlararo
standartlar
Uzluksiz ta‘limning
O’zbekiston Davlat
standartlari
O’zbekiston Davlat
standartlari
Rahbariy hujjatlar
Tavsiyanomalar
Ma‘muriy- hududiy
standartlar
Korxonalar
standartlar
7.1 – rasm. O‘zbekiston Davlat standarlashtirish tizimining tarkibiy
to’zilishi.
O‘zbekiston standarlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi
(“O‘zstandart” agentligi) ning tashkiliy to’zilmasi.
3.
O‘zbekiston Respublikasida standartlashtirish bo‘yicha texnik qumitalar
Texnik qumitalar (TQ) mutaxassislar – davlat va xо‘jalik boshqaruvi
manfaatdor idoralari va tadbirkorlik subyektlarining vakolatli vakillari,
iste’molchilar, kasaba uyushmasi tashkilotlari, davlat nazorati idoralari va
boshqalarning shakllanishi bо‘lib hisoblanadi. TQ yuqori ilmiy – texnikaviy
salohiyatga ega bо’lgan korxonalar va tashkilotlar bazasida ta’sis etuvchilar va
О’zstandart agentligi (Davarxitektqurilish, Davtabiatqum, SSV) qо’shma
buyrug‘i bilan to’ziladi.
TQ asosiy vazifasi – xalqaro, davlatlararo, mintaqaviy, davlat va tarmoq
standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish sohasidagi faoliyat – O‘z
DSt 1.0, RMG 01 bо
‘
yicha, shartnomali ishlar.
Korxona va
tashkilotlar
Hokimiyatlar
O’zstandart
Agentligi
Hokimiyatlar
Iqtisod
tarmoqlari
O’zstandart
Agentligi Iqtisod
tarmoqlari
Umum texnik
standartlar
O’zstandart Agent-
ligi O’z arxi.qur.
qo’m, Tab muh.qil
qo’m, Sog’liqni
Tashkiliy-uslubiy standartlar
Vazirlar mahkamasi
Asosiy standartlar
Yevroosiyo
Davlvatlararo
kengash (YeOVK)
Pedagogik innovatsiya imkoniyatlari

|
Pedagogik innovatsiya imkoniyatlari
|
bet | 11/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularPedagogik innovatsiya imkoniyatlari:
- “Fan – ta’lim - amaliyot” uzviyligini ta’minlaydi;
- Pedagogik innovatsiyaning maqsadi, mazmun-mohiyati, muhim belgilari, ularning uslubiy va axborotli ta’minotlari hamda imkoniyatlari bo’yicha batafsil ma’lumot berishga asoslar yetarli bo’ladi;
- Pedagogik innovatsiyadan foydalanishda o’rganiladigan manba (mavzu, fan, tarbiya yo’nalishlari va hakozo)ga qarab uni takomillashtirish yoki keraksiz qismlarini e’tiborga olmaslik mumkin;
- Pedagogik innovatsiyadan foydalanishda ozgina o’zgartirishlar kiritish orqali o’xshash manbalarni o’rganish hamda foydalanish mumkin va shu kabilar.
Pedagogik innovatsiyaning vazifalari:
- talabani “Kadrlar tayyorlash Milliy Dasturi” talablari asosidagi zamonaviy raqobatbardosh mutaxassis darajasiga yetkazishda zamonaviy ko’makchi bo’lish;
- o’qituvchi malakasini oshirish, talaba kasbiy fazilatlarini takomillashtirish yo’llarini ishlab chiqishdagi ijobiy ishlarini rivojlantirishga erishish;
- reyting, test usullaridan ta’lim-tarbiya jarayonida keng foydalanish;
- ilg’or pedagogik texnologiyalarni tahlil qilish, saralash va joriy etishga erishish hamda pedagogik samaralarini aniqlash;
- ta’lim dasturlarining invariantlarini, modifikatsiyalarini yaratish, ayniqsa elektron darsliklar hamda o’quv qo’llanmalari yaratishga erishish va ularni amaliyotga joriy etish;
- ta’lim-tarbiya jarayonining yangi axborotli va pedagogik texnologiyalarini qo’llash va unda sifat ko’rsatkichlari hamda samaradorlikni baholab borish;
- o’z mustaqil fikrini bayon qilishga sharoit yaratish va ularda tanqidiy fikrni bayon qilish imkoniyatlarini yaratish;
- “Ustoz- shogird” tizimidagi erkinliklarni rivojlantirish va shu kabilar.
Pedagogik innovatsiyaning rivojlanish jarayoni bosqichlari:
- ta’lim-tarbiyani yanada rivojlantirish va takomillashtirishning zarurligini tushunishning paydo bo’lishi va o’zida paydo bo’lgan g’oyalar asosida ta’lim-tarbiyadagimuammo yechimini rivojlantirish va loyihalashtirish hamda tajriba-sinov ishlari modellarini yaratishga kirishish;
- shakllana boshlagan g’oyalar va ular asosidagi loyihalash-rivojlantirish ishlarini qo’yilgan maqsadlar bo’yicha aniq modellashtirish, yangicha tafakkur va tajriba rejalari qabul qilinib, qo’llab-quvvatlanadi, natijada aniq yangi g’oya paydo bo’lib, uning rivojlanishi uchun muhit va sinov-tajriba maydonchalaridagi ishlar natijalari bo’yicha axborot muhiti yaratiladi va joriy etish ko’lami aniqlanadi;
- qo’llanishi kerak bo’lgan pedagogik innovatsiyaning me’yoriy hujjatlari tayyorlanadi va DTS talablariga tegishli tuzatishlar kiritiladi, keng joriy etishga tavsiyalar beriladi va shu kabilar.
Informatika o’qituvchisini innovatsion faoliyatga tayyorgarligini shakllantirish vositalari
|
| |
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 53

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq Eshonqulova4
– rasm. Asbob qo‘zg‘aluvchan qismining turg‘un burilish holatiga
aylantiruvchi
va aks ta’sir etuvchi momentlarning ta’siri.
Asbob dinamik rejimda ishlaganida, boshqacha aytganda asbob
ko‘rsatkichi (surilishida) joyidan qo‘zg‘alayotganida, yuqorida aytilgan
aylantiruvchi va aks ta’sir etuvchi momentlardan tashqari boshqa momentlar ham
hosil bo‘ladi. Bu momentlar qo‘zg‘aluvchan qismning inertsiya momentidan,
tashqi muhit qarshiligidan va metall elementlari bo‘lgan holda hosil bo‘ladigan
uyurma tok va hokazolardan vujudga keladi.
Asbob qo‘zg‘aluvchan qismining harakatlanganida vujudga keladigan va
uning harakatini tinchlantirishga intiluvchi moment – tinchlantiruvchi moment
deyiladi:
M
T
= R(d
/dt)
Bu moment tinchlantirish koeffitsienti R ga va qo‘zg‘aluvchan qismning
burchakli tezligiga d
/dt proporsionaldir. Tinchlantiruvchi moment ma’lum
darajada asbobning muhim ekspluatatsion parametrlaridan biri – tinchlanish
vaqtini belgilaydi.
M
M
и
M
и
`
``
65
Magnitoelektrik o‘lchash asboblari
5
– rasm. Magnitoelektrik o‘lchash asbobining
to’zilish sxemasi va xossalari.
Elektromagnit o‘lchash asboblari
66
6
– rasm. Elektromagnit o‘lchash asbobining to’zilish sxemasi va
|
| |
Pedagogik innovatsiya quyidagi tamoyillarga asoslanadi

|
Pedagogik innovatsiya quyidagi tamoyillarga asoslanadi
|
bet | 12/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularPedagogik innovatsiya quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
- ta’lim – tarbiyaning yagona tizimdan iborat ekanligi, undagi uzluksiz ta’lim tizimi va tarkibining yaxlitligi, birligi hamda bir-biri bilan uzviy bog’langanligi;
- ta’lim-tarbiya jarayonini olib borishda optimal variantlarni topishga erishish;
- zamonaviylik, yaьni ta’lim-tarbiya uslubiyatini zamonaviy fan-texnika yutuqlari bilan boyitib borish;
- ilmiylik, yani ta’lim-tarbiya tizimini muntazam ravishda rivojlantirib borish maqsadida uzluksiz ilmiy izlanishlar va tadqiqotlar olib borish;
- moddiy-texnika bazani zamon talabi asosida yaratish, pedagogik jarayonda axborotlashtirish muhitiga e’tibor berish;
- axborot texnologiyalari va texnikalaridan foydalanish samaradorligini oshiruvchi elektron darslik va o’quv qo’llanmalarini ishlab chiqish, shuningdek masofaviy ta’lim va “Internet” dan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish;
- talabalar bilimini baholashni avtomatlashtirish hamda bilim monitoringini muntazam ravishda nazorat qilib borish va shu kabilar.
Pedagogik innovatsiyani rivojlantirish mexanizmlari:
- ta’lim muassasasida ijodiy muhit yaratish, bu boradagi tadbirkorlik va tashabbuskorlikni qo’llab-quvvatlash;
- ta’lim innovatsiyalari bo’yicha olib borilayotgan izlanishlarga shart-sharoitlar yaratish va ularning ommaviy tadbig’iga ko’maklashish;
- ilmiy – izlanuvchanlikni rag’batlantirish, tanlovlar o’tkazish hamda ularni iqtisodiy jihatdan qo’llab-quvvatlash;
- istiqbolli ishlanmalarni, samarali ta’lim uslublari, shakllari, yo’llarini uzluksiz ta’lim tizimiga kiritishga ko’maklashish, yangiliklarni muvofiqlashtirish va to’plash va shu kabilar.
Pedagogik innovatsiyalarni hayotga tadbiq etishning tashkiliy asoslari:
- pedagogik innovatsiyalarni yig’ishda innovatsiyalar bo’yicha aniq ma’lumotlar bazasini tashkil qilish va ta’lim-tarbiya sohasining me’yoriy hujjatlari bo’yicha ma’lumotlar omborini yaratiladi;
- pedagogik innovatsiyani tanlashda quyidagtlarga e’tibor beriladi: pedagogik innovatsiyaning pedagogik samaradorligini muntazam ravishda o’rganib, tahlil qilib borish; pedagogik innovatsiya bo’yicha tajriba-sinov ishlarini tahlil qilib borish, umumlashtirish. Ommalashtirishlar bo’yicha tavsiyalar tayyorlash;
- pedagogik innovatsiyani joriy qilishda uni joriy etish jarayonini muntazam ravishda kuzatib borish, pedagogik innovatsiyaning rivojlanish mexanizmlariga alohida e’tibor berish va shu kabilar.
|
| |
State Eligibility - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

216
Calibration Measuring Instruments - A set of
activities performed by the
calibration lab to identify and validate the actual values and the applicable
metrological characteristics of metering devices.
License (purchase, sale, lease) of means
of measurements - a document,
issued by the state metrological service, to legal and physical persons, confirming
the right to engage in the specified types of activity.
Metrological certification of measuring means - recognition by the
metrological
service of the right to use, based on a thorough examination of the
measuring means produced on the territory of Uzbekistan (or in the territory of
Uzbekistan).
Official recognition of the right to
conduct metrological services, centers,
accreditation of laboratories - metrological services, centers,
laboratories within
the framework of accreditation.
Accreditation of the metrological services of legal persons for the right to
calibrate means - an official recognition of the calibration of measurements
metrological services of legal entities.
Metrologica
l certification of methods of
measurements - a research
carried out with the purpose of assessment and confirmation of conformity of the
method of measurements to the given metrological requirements.
-laboratoriya - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 118/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org
Laboratoriya mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi
Vaqti 2 soat
|
Talabalar soni 15 nafar
|
Mashg’ulotning shakli
|
Laboratoriya mashg’uloti
|
Laboratoriya mashg’ulotining rejasi
|
“Qizil kitob” bilan ishlash
Noyob o’simliklarning ba’zi turlari tahlili
Noyob hayvonlarning ba’zi turlari tahlili
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Nazariy materiallarni mustahkamlash. “Qizil kitob” ga kirgan noyob o’simlik va hayvonlar haqida ma’lumotga ega bo’lish.
|
Pedagogik vazifalar:
“Qizil kitob” bilan ishlash ko’nikmalarini hosil qiladi;
Noyob o’simlik va hayvon turlarini tahlil qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
Talaba:
Muhofaza usullaridan biri “Qizil kitob” bilan ishlashni o’rganadi;
Noyob o’simlik va noyob hayvon turlarining ba’zilarini tahlil qiladi.
|
O’qitish uslubi va texnikasi
|
“Aqliy hujum” metodi, klaster, taqdimot
|
O’qitish shakli
|
Jamoa bo’lib va guruhlarda
|
O’qitish vositalari
|
Ma’ruza matni O’zbekiston Respublikasi“Qizil kitob”, yozuvsiz karta, rangli qalamlar.
|
O’qitish sharoitlari
|
Jihozlangan xona
|
Laboratoriya mashg’ulotining texnologik xaritasi
Bosqichlar vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Talaba
|
1 bosqich Kirish
(10minut)
|
1.1.Mavzuning rejasi va maqsadini ma’lum qiladi. Mashg’ulot guruhlarda o’tib, jamoada muhokama qilinishini aytadi.
|
1.1. eshitadilar, yozib oladilar
|
2 bosqich
Asosiy
(60 minut)
|
2.1.Tezkor savollar orqali “Qizil kitob” haqidagi bilimlarni aniqlaydi:
“Qizil kitob” nima?
Nima uchun “Qizil kitob” deyiladi?
“Qizil kitob”ga qanday o’simlik va hayvonlar kiritiladi?
2.2. Talabalarga guruhlarga bo’linishlarini aytadi. Har bir guruhga topshiriq beradi (1 ilova).
2.3.Guruhlarni vazifani bajarishlarini nazorat qiladi. Kamchiliklarini ko’rsatali.
2.4. Guruhlar vazifani bajarib topshiriqni taqdimot qiladi.
|
2.1. Savollarni eshitadilar, javob beradilar
2.2.Guruhlarga bo’linadilaror, topshiriqni oladilar
2.3.Vazifani bajaradilar.
2.4.Tayyor bo’lgan guruh taqdimotni boshlaydi.
|
3 bosqich
Yakuniy
(10minut)
|
3.1.Mashg’ulotga yakun yasaydi. Yaxshi va to’g’ri bajargan talabalarni baholaydi.
3.2. Ulgurmagan talabalarga uyga ushbu vazifani bajarib keltirishlarini aytadi.
|
3.1.Eshitadilar, aniqlaydilar.
3.2. Uyga vazifani yozib oladilar.
|
|
| |
– rasm. Raqamli o‘lchash asboblari: a) Infraqizil nurli termometr; b)

71
O‘zstandart, agentligi Davarxitektqurilishqo‘m, Davlat tabiatni muhofaza
qilish qumitasi, Sog‘liqni saqlash vazirligi (biriktirilgan sohalar bo‘yicha)
respublika standartlarini ko‘rib chiqadilar, tasdiqlaydilar, ularning qo‘llanish
muddatini cho‘zadilar va bekor qiladilar hamda unga o‘zgartirishlar kiritadilar.
Respublikada ishlab chiqilgan standartlar va ularga o‘zgartishlar
tasdiqlanishi darajasidan qat’iy nazar O‘zstandart davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi
lozim.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar
va
shaharlarda
standartlashtirish bo‘yicha ishlarni tashkil qilish, muvofiqlashtirish va uning
muqobil darajasini ta’inlash ishlarini O‘zdavstandart, O‘zbekiston Respublikasi
Davlat arxitektura va qurilish qumitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qumitasi
va Sog‘liqni saqlash vazirligining tegishli hududiy idoralari va boshqarmalari
amalga oshiradi.
Sanoat va qishloq xo‘jaligi tarmoqlarida standartlashtirish bo‘yicha
ishlarni tashkil qilish va ularni muvofiqlashtirish uchun zaruriyat bo‘lgan
hollarda, vazirliklar, idoralar, uyushmalar, konsernlar va boshqa xo‘jalik
to’zilmalarida bo‘linmalar (xizmatlar) va (yoki) fan texnikaning tegishli
sohalaridagi yuqori ilmiy – texnikaviy imkoniyatlarga ega bo‘lgan tashkilotlarda
standartlashtirish bo‘yicha tayanch tashkilotlari to’ziladi.
Elektron tijorat va elektron to’lov tizimi

Bog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajid
11.4. Elektron tijorat va elektron to’lov tizimi Elektron savdo- sotiqning yaratilishiga 1970 yilda AQSH da ma’lumotlarni
kompyuter tarmoqlarida elektron ko’rinishda - EDI(Electronic Data Exchange) va
banklar orasida pullarni elektron almashishning paydo bo’lishi asos bo’ldi.
Internetni rivojlanishi xamma savdo- sotiq bilan shug’ullanadigan firmalarning
hamda mijozlarning bu texnologiyaga bulgan qiziqishi tezda ortdi. Internet sub’ekt
darajasida elektron savdo-sotiqni rivojlanishiga olib keldi. Kichik korxonalar va
shaxslar, o’zlarining tijorat kelishuvlari va boshqa turdagi operatsiyalarini elektron
rejimda, yaьni aniq vaqt (on-line) rejimida – pul almashtirish bankomatining ishlash
rejimida olib borishadi. Bankomat bilan prossing markaz o’rtasida bo’ladigan
hamma operatsiyalar va xisob raqamlar bo’yicha tranzaktsiyalar real vaqt birligida
amalga oshiriladi.
Elektron savdo- sotiq asosida yangi savdo- sotiq korxonalarini –elektron
dukonlarni yaratmoqda, rakobatning kattaligi sababli ularda yangi turdagi xizmatlar
va tovarlar paydo bo’lmoqda.
Elektron savdo- sotiq asosiy momenti bo’lib tovarlarni Internetda aylanishi
xisoblanadi.
Tovarning aylanishi , uni sotishga muljallangan tuliq kompleks tadbirlar asosida
amalga oshirilishi lozim. Ular axborotni ishlab chiqish va ishlatish, reklama
tadbirlari va shunga o’xshash tadbirlardir.
Tovarning Internetda aylanishining quyidagi usullari bor
Bannerlar orqali reklama
Offlayn reklama
Qidiruv tizimlariga va kataloglarga ro’yxatga o’tish orqali reklama
Bannerlar orqali reklama. Banner (inglizcha banner – katta xarflar bilan yozilgan
sarlavxa) reklama beruvchining WEB-saxifasi bilan giperssilka orqali bog’langan
153
aniq ko’rinishga ega rasmdir.
Bannerlarning qo’yidagi o’lchovlari keng
tarqalgan: 468x60, 400x50, 88x31.
Produktsion tizimlar - Axborot tizimlari

166
aniq-lashda foydali bo’ladigan qoidalar modulligi qoidalarga asoslangan ekspert
tizimlarning bilimlar bazasini tashkil etishga tuskinlik qiladi.
Ikkinchidan, tuzilishning bir jinsligi kup xol-larda, bilimlarning xar xil
turlarini bir sintaksisda tasvirlashga majbur qiladi va okibatda tizimdagi
bilimlarning vazifasini zaiflashtiradi. Masalan, boshqa qoidalarni chakirishni
boshqaradigan, yashirin xolda ishlaydigan yoki yakun yasaydigan qoidalarni
yangi ma’lumotni chiqarishda ishlatiladigan qoidalar-dan farklab bo’lmaydi.
Ekspert tizimlarda bilimlarni tasvirlash usullariga yakun yasab shuni
ta’kidlash lozimki, hozirgi paytga kadar ishlab chikilgan usullarda aniqlik va bir
kiymatlilik yuk. Bunga bir tomondan, bilimlarni aniqlash va ularni ifodalash
usullarining kupligi, ikkinchi tomondan, ulardan xar birining samaradorligi-ni
baxolashda, ular bilan ishlashda eng maqsadga muvofik muolajalarni aniqlash
usullarining yukligi sababdir. Bu xol bilimlarni ifodalashning umumiy
nazariyasini yaratishni takozo etadi. Hozircha bunday nazariya yuk. SHu sababli
bilimlarni ifodalashning u yoki bu usuliga baxo bera olmaymiz.
Offlayn reklama - Axborot tizimlari

154
Mikroprotsessor texnikasining rivojlanishi va ularni mamlakatlarda iqtisod
sohasiga kirib kelishi axborot-kompyuter texnologiyalarining revolyutsiyasiga asos
bo’ldi. Bugungi kunda elektron axborot bozor iqtisodining asosiy elementiga
aylandi.
Internet ma’lumotlar bazasi va banklarini, elektron shartnomalar tizimi
va standartlarini yaratishga muljallangan.
-bob bo’yicha xulosalar - Axborot tizimlari

167
13- bob Neyron tarmoq texnologiyalari
13.1 Neyron to’rlarini tashkil qilish to’g’risida ma’lumot
Odam miyasi juda murakkab tuzulishga ega. Uning qanday ishlashini o’rganish
maqsadida juda ko’p ilmiy izlanishlar olib borilgan va borilmoqda. Ma’lumki inson
miyasi katta xajmdagi axborotni tez qayta ishlay oladi. Bunga sabab millionlab miya
nerv xujayralari - neyronlarning parallel ishlashidir [24,34].
Sun’iy neyronlarning g’oyaviy asosi xam biologik neyron xujayralari
xisoblanadi. Bugungi kunda miyaning ishlashini o’rganish yo’lida fan erishgan
yutuqlardan kelib chiqib biologik neyron quyidagicha ishlashini aytish mumkin. Nerv
xujayrasi - neyron bo’lib, u ma’lumotlarni qayta ishlovchi eng kichik birlikdir. O’z
o’rnida xar bir neyronda ko’plab o’simtalar bo’ladi. Bu o’simtalarning bittasidan
boshqa barchalari akson deb nomlanadi va aksonlar orqali neyronga tashqi signallar
keladi. Bitta o’simta dendrid deb nomlanadi va u orqali neyron tashqariga signal
beradi. Ko’plab neyronlar bir birlari bilan ma’lum arxitekturada bog’langan bo’ladi.
Bir neyronning aksoni boshqa bir neyronning dendridiga bog’langan nuqtalari sinaps
deyiladi.
SHu tariqa millionlab neyronlar bir-birlari bilan bog’lanib ma’lum bir
arxitekturadagi
Калит сўзлар - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
150
Coulomb friction is characterized by a nonlinear dependence of the resistance
force on speed. Dry friction is characterized by a dependence that is very complex. The
curvilinear part of the characteristic is sometimes replaced by a straight line with a
negative slope;
nonlinearity of the characteristics of electric motors, which significantly
manifest themselves in the modes of start, reverse, braking, and transition from one state
to another;
nonlinearities due to the nature of the load, for example, the dependence of the
moment of static resistance on the rotation speed (propeller) or on the path (shears for
cutting metal);
functional nonlinearities (for example, nonlinearities such as the product of two
functions);
nonlinearities associated with quantization of signals by level in discrete
control systems, for example, quantization of a signal by time in a pulse-width control
system;
nonlinearities caused by the properties of the thyristor converter, for example,
the characteristic of a thyristor DC converter.
The nonlinear characteristics discussed above do not exhaust the possible types of
nonlinearities. They are the most typical and often found. When studying specific
dynamic nonlinear EMS, it is advisable to first determine the influence of certain
nonlinearities in order to compile an acceptable model of the system.
Let us consider in more detail the mathematical description of some of the most typical
analytical nonlinearities. On the basis of this description, analytical nonlinearities of other
types can be described similarly.
Nonlinearity of the type of coordinate restrictions caused by elements of the control
system is analytically described in the following way:
.
if
,
sigh
;
if
,
0
0
0
ulug'imizniki - N. B. Adizova, R. X. Jumayev, R. A. Qo‘ldoshev, S. R. Ismatov ona tili o‘qitish metodikasi

239
qaratilib, ertakni so‘zlab berayotganda ulardan nutqda foydalanishlariga erishish
zarur.
Ertaklarda keltirilgan
maqollar ustida ishlash, ularda ilgari surilayotgan
g'oyalarni
bolalar ongiga yetkazish, yod oldirish yo‘li bilan bog'lanishli nutqni
o‘stirish, nutqning ta'sirchanligini oshirish lozim. Masalan,
„Rostgo"y bola" (1-
sinf) ertagida bola o‘z rostgo‘yligi bilan podshoga ma'qul bo‘lganligi
hikoya
qilingan. Bu ertakning yangi pedagogik texnologiya asosida o‘tish namunasini
quyida keltiramiz:
Mavzu: O‘zbek xalq ertagi «Rostgo‘y bola»
Maqsad: To‘g‘ri, tez va ifodali o‘qish malakalarini takomillashtirish.
Matn
ustida ishlash, tahlil qilish ko‘nikmasini mustahkamlash,
o‘quvchilarning lug‘at boyligini oshirish.
O‘quvchilar shaxsida to‘g‘riso‘zlik, rostgo‘ylik
kabi ijobiy sifatlarni
tarbiyalash.
Darsning shiori:
Biz nimaiki qilmaylik,
Barchasi zarur, kerak.
Bilim egallash uchun
Tinimsiz o‘qish kerak.
Darsning borishi:
1 - modul.
Uyga vazifani tekshirish.
"Maymun va duradgor" haqidagi ertak. Xattaxta oldiga lkki o‘quvchi
chaqiriladi va ular galma galdan ertakni o‘qib, mazmunini so‘zlaydilar.
Duradgor kim? U nima ish qiladi? degan savol beriladi va o‘quvchilarning
javoblari to‘ldiriladi.
2 - modul. Quvnoq daqiqa.
O‘qituvchi: Yaxshi o‘qish uchun, yaxshi nafas olish kerak.
1) Nafas olishga oid mashqlar:
«Choyni sovit» «Gulni hidla» «Sharni shishir» «Changni hayda».
240
2)
Ovoz mashqi; tovush mashqi: a, o, u, e, i, o‘.
-Quyidagi she’rni eshitib bugun qanday mavzu bilan
tanishishimizni bilib olarsiz. Yaxshilab e’tibor qiling: To‘g‘ri so‘z bola.
H.H.Niyoziy. (Qisqartirilgani)
Kelmog‘ida maktabidan bir o‘g‘il,
To‘xta debon ikki kishi to‘sdi yo‘l.
Dedi biri:"
Tanga berurman sanga
So‘zla bir og‘izgina yolg‘on manga"
Berdi o‘g‘il fikr ila shirin javob:
"so‘zlang ako, qomatingizga qarab.
Bu so‘zingiz aslida yolg‘on erur
Tangaga yolg‘onni kim olg‘on erur".
Quyidagi skanerga qarab bugungi o‘rganadigan mavzumiz nomini va unga
doir so‘zlarni toping.
b
r
O
s
t
G
o‘
y
b
r
o
o
B
o
l
A
ya
o‘
o
o
l
s
Yo l
g‘
O
n
r
l
s
a
t
A
n
g
A
k
k
a
t
r
g
K
i
sh
I
a
k
o
g
o
o‘
M
a
k
T
a
b
yu
o‘
s
y
S
o‘
z
I
ng
i
z
y
t
o
g‘
i
z
G
i
n
a
a
g
l
A
r
o
S
t
g
o‘
y
o‘
y
S
a
n
G
a
k
i
m
Bu jadvalda rostgo‘y (5 ta), bola (3 ta ), yolg‘on, tanga, kishi, ako, maktab,
so‘zingiz, og‘izgina, sanga, kim so‘zlari borligini o‘quvchilar topadilar.
- topshiriq. “Masal” haqida savol

|
- topshiriq. “Masal” haqida savol Pdf ko'rish
|
bet | 111/163 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 5,58 Mb. | | #136140 |
Bog'liq 12590 2 CE8BD3CE1F03505534B64BE6967001D373895E4B5- topshiriq. “Masal” haqida savol.
• Doston- bu .
• Doston muallifi
• Doston qanday aytiladi
• Dostonni kim aytgan
• Dostonda nima hikoya qilinadi?
6- topshiriq. Qanday asarlar lirik asar deyiladi?
a) turli o‘y va his-tuyg’ularni ifodalovchi; b) sahnalashtirish uchun tavsiya
qilingan; v) to‘qima asosiga qurilgan.
7- topshiriq. Qaysi masaldan olingan:
“... Men buni sizlarga o‘хshab o‘g’irlab olib ketayotganim yo‘q. Kuchim
etganicha sekin tortib ketyapman. O‘zlaringdan so‘rab, halollik bilan oldim.
Halollik shunaqa, kuchga kuch qo‘shadi, — debdi”
Mavzuni takrorlash va mustahkamlash uchun savollar hamda
topshiriqlar:
1. PIRLS tadqiqoti nima?
2. PIRLS tadqiqot bo‘yicha badiiy asarni tahlil qilish bosqichlari.
3. Matnni o‘qish, sifati, tushunish bo‘yicha matnni tahlil qilishda
PIRLSning talabi
4. PIRLS tadqiqotlarining taraqqiyoti
235
5. O‘qish va matnni tushunish sifatini tekshirish bo‘yicha o‘quvchilarning
minimal yoshi
6. Badiiy matn nima?
7. Axborotli matn nima?
8. Kitobxonlik malakalari bo‘yicha o‘quv darajalari. PIRLS talabi
bo‘yicha nechta darajaga ajratiladi?
8-MAVZU: HAR XIL JANRDAGI ASARLARNI O‘QITISH
METODIKASINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Tayanch
so‘zlar:
hikoya,
janr,
timsol,
portrеt,
syujеt,
jonlantirnsh, qayta hikoyalash, izoxli o‘qish, rеja, ertak, maishiy, sеhrli,
xayvonlar haqidagi ertaklar, tasviriy vosita, g’oyani еshit, she’r, lirik she’r,
maqola, ilmiy maqola, ilmiy ommabop maqola, vatanparvarlik mavzudagi ilmiy-
ommabop maqolalar, milliy urf-odatlar, qadriyatlar mavzudagi ilmiy-ommabop
maqolalar, odob-axloq mavzudagi ilmiy-ommabop maqolalar, ilm-fan, ishlab
chiqarish mavzudagi ilmiy-ommabop maqolalar, tarixiy mavzudagi ilmiy-
ommabop maqolalar, yil fasllari, geografik mavzudagi ilmiy-ommabop
maqolalar.
|
| |
Литература - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
227
количества остановов, что достигается механизацией и автоматизацией
производственного процесса.
Проблему повышения экономической эффективности
технологического
процесса волочения можно решить путем совмещения фельерного и бесфельерного
процессов волочения [1]. Данный метод имеет преимущества, так как дает
экономический эффект около 25%, вызванный увеличением срока эксплуатации
дорогостоящего, импортируемого алмазного инструмента. Изменение в
конструкции волочильной машины (модернизации) осуществляется путем
добавления вспомогательного блока, который создает на участке выхода
проволоки с чистовой фильеры дополнительное усилие,
для получения
добавочного растяжения обеспечивая выполнения требований предъявляемых к
готовой продукции - соответствие параметров выходного диаметра готового
изделия. Однако, предлагаемая модернизация волочильной машины ведет к
изменению конструкции , а решение данной задачи сводится к анализу
произведенных расчетов и определению целесообразности
внесения изменений в
конструктив путем моделирования, а именно:
1.
Построение информационной (виртуальной) модели волочения существующей
технологии и предлагаемой;
2.
Построение математической модели объекта - волочильной машины как
действующей (реальной), так и модернизированной.
Информационная модель позволит получить реальную возможность
улучшить управление волочильным процессом с учетом геометрического,
механического и физического подобия с их соблюдением. Реальная физическая
модель должна учитывать основные параметры физических эффектов волочения, в
том числе и вторичных, действие которых
учитывается при разработке
эффективных технических решений [2,3].
Рис.1. Схема создания информационной модели построенной на базе поэтапного
отбора данных из соответствующих физических эффектов
Разработка технического решения и проведение анализа воздействия
физического эффекта основано на иерархической классификации физических
эффектов - статическая информационная модель (рис.1), путем поэтапного отбора
данных о соответствующих физических эффектов, возникших в процессе
волочения: диаметром объекта (изделия), химическим составом материала, а
параметрами физического эффекта являются: диаметр заготовки; диаметр
отволоченной проволоки; соблюдение постоянства объема материала [4].
important to protect bees? What is the

|
important to protect bees? What is the Pdf ko'rish
|
bet | 114/255 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 18,95 Mb. | | #263803 |
Bog'liq {teacherscom library} EFL Grade 8 TBimportant to protect bees? What is the
bee collecting in the photo?
4
Read the article
quickly and
check your
answers.
Save the
LIFE SKILLS
Protecting animals
We can protect pets and animals in the
wild by:
• making sure they have food and water
• making sure they have a safe place to live
• being kind to them
Are bees important?
Bees are a very important part of our
ecosystem. Bees pollinate
plants. In fact,
about 30% of the food we eat depends on
bees. Bees help people in other ways too.
For example, they make the honey we eat
and wax
for candles and cleaning wood.
In many areas of the world, bees are in danger. People
build houses, offices and factories on their homes.
Farmers use strong chemicals on plants to stop insects
eating them. But these chemicals also kill bees.
How does Mikaila Ulmer help bees?
Mikaila Ulmer, from Texas, is a girl who
has her own lemonade company. She
gives part of the money she makes
selling lemonade and other
products to charities to save
bees. She teaches people about
the importance of bees and how
they help us. Mikaila has her own
blog called Beelieve Blog. On her
blog she shares information about
her company and her projects.
How can we help bees and other
insects?
There are a lot of different ways we can help protect
bees and other insects. For example, we can:
use fewer chemicals on plants
learn more about organisations and people working
to protect insects and their homes
learn more about insects and how they help us
start a blog on an animal or insect you think needs
our help.
1
2
3
bees!
122
98 LIFE SKILLS
LIFE SKILLS
SOCIAL
RESPONSIBILITY
|
| |
Learning Objectives - Efl prepare Teacher's Book Grade 8

|
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 Pdf ko'rish
|
bet | 115/255 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 18,95 Mb. | | #263803 |
Bog'liq {teacherscom library} EFL Grade 8 TBLearning Objectives
• The students learn how they can help and protect animals.
• In the project stage, they make a poster about protecting
animals and display them in the classroom.
Vocabulary
wax pollinate charities ecosystem protect
BACKGROUND INFORMATION
There are over 3,000 endangered species of animals in the
world, which means unless we do something to protect
them, they will disappear from the planet. Animals which
are already extinct include the Dodo, the Javan and Bali
Tiger and the Elephant Bird. Other species such as the
Northern White Rhinoceros only exist in conservation
areas; they’re extinct in their natural habitat. Species
may become endangered due to global warming and
climate change, destruction of their natural habitat,
hunting or lack of food. The IUCN (International Union
for Conservation of Nature) classifies endangered species
into five categories: critically endangered, endangered,
vulnerable, near threatened and least concern.
WARMER
Read out a list of endangered animals (e.g. Giant Panda,
Bengal Tiger, Snow Leopard, African Penguin, Javan
Rhino, etc.) and ask the class ‘What do these animals have
in common?’ (
they’re all endangered
) Next, invite a class
discussion on how animals become endangered and what
we can do to protect and save them.
LIFE SKILLS
Protecting animals
Ask the students to read the information in the
Life skills
box and check their ideas from the Warmer. Then, ask
the class ‘How can we be kind to animals?’ (
respect them,
support a rescue centre or animal charity, discourage others
from being unkind,
etc.)
1
Encourage the students to ask and answer the questions
in small groups. If appropriate, encourage the students
to talk about the ways we are kind to people and how
we should use these ways to be kind to animals (e.g.
we
help people who are less privileged, so we should also help
animals who are less privileged too
).
|
| |