Davlat va huquq asoslari (Huquqshunoslik) fani

Davlat va huquq asoslari (Huquqshunoslik) fani
o‘rta ta’lim muassasalarida davlat va huquq asoslari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarida huquqshunoslik fanini o‘rganish bosqichlari
Ta’lim bosqichi
Bitiruvchilar
Standart darajasi
Daraja nomlanishi
o‘rta ta’lim
Umumta’lim maktablarining
8-sinf bitiruvchilari
A1
Davlat va huquq asoslari fanini o‘rganishning boshlang‘ich darajasi
Umumta’lim maktablarining
9-sinf bitiruvchilari
A2
Davlat va huquq asoslari fanini o‘rganishning tayanch darajasi
Davlat va huquq asoslari fani chuqur o‘rganiladigan ixtisoslashtirilgan umumta’lim maktablarining 9-sinf bitiruvchilari
A2
Davlat va huquq asoslari fanini o‘rganishning kuchaytirilgan tayanch darajasi
O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi
O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari bitiruvchilari
В1
Huquqshunoslik fanini o‘rganishning darajasi
Davlat va huquq asoslari va huquqshunoslik fanlarini o‘qitishning maqsad va vazifalari
Davlat va huquq asoslari va huquqshunoslik fanlarini o‘qitishning maqsadi:
davlat va huquq asoslari fani o‘quvchilarga huquqiy bilimlar berish orqali ularda huquqiy ong va huquqiy tafakkurni shakllantirish;
o‘quvchilarda huquqiy madaniyatni yuksaltirish, ularda tayanch va fanga oid kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat
o‘quvchilarda tayanch huquqshunoslik faniga oid kompetensiyalarni shakllantirishdan iboratdir
Davlat va huquq asoslari va huquqshunoslik fanlarini o‘qitishning asosiy vazifasi:
o‘quvchilarda konstitutsiyaviy burch, majburiyatlarni bilish va ularga rioya qilish ko‘nikmasini hosil qilish;
o‘quvchilarda o‘z xatti-harakatlarini belgilangan me’yorlar doirasida tartibga solish va boshqara olishni tarbiyalashdan iborat.
o‘rta ta’limi muassasalarida davlat va huquq asoslari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarida huquqshunoslik fani bo‘yicha ta’lim muassasalari bitiruvchilariga qo‘yiladigan malaka talablari
1. Huquqiy ongga ega bo‘lish kompetensiyasi
A1
Konstitutsiya, davlat, huquq, burch, majburiyat, fuqaro, inson, qonun, axloq, odob kabi huquqiy tushunchalarning mazmunini bila oladi;
huquq va huquqqa zidlik haqida ma’lumot bera oladi;
axloq va huquq qoidalarini biladi;
bola huquqlari, voyaga yetmaganlik, mehnat huquqi, oila huquqi, fuqarolik huquqi kabi tushunchalarning mazmunini bila oladi.
A2
Jamiyat, davlat va huquqning paydo bo‘lishi, huquqbuzarlik va ularning belgilari haqida ma’lumot bera oladi;
inson va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va burchlarini biladi;
hokimiyat va uning bo‘linish prinsiplari, belgilari, fuqarolik jamiyati, huquqiy davlat va uning asoslarini tushuntira oladi;
O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik, mehnat, ma’muriy va jinoyat qonunchiligida belgilangan voyaga yetmaganlarga oid huquqlarni va cheklovlarni biladi; Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.
O‘zbekiston Respublikasining protsessual qonunchiligida belgilangan voyaga yetmaganlarning huquqlarini biladi;
huquq sohalari haqida ma’lumotga ega bo‘ladi;
huquqiy voqea va hodisalarni idrok qiladi, tushunadi, tushuntirib bera oladi;
kundalik faoliyatida vujudga keladigan turli vaziyatlarni huquqiy jihatdan to‘g‘ri baholab, maqbul qaror qabul qila oladi.
A2
huquq manbalarini biladi;
voyaga yetmaganlar bilan bog‘liq ijtimoiy munosabatlarning huquqiy asoslarini tushuntira oladi;
huquqiy voqea va hodisalarni idrok qiladi, tushunadi, tushuntirib beradi.
B1
jamiyat, davlat, huquq, huquq sohalari, normativ-huquqiy hujjatlar mohiyati va belgilarini tushuntira oladi;
xalqaro umume’tirof etilgan konvensiyalarning mazmun-mohiyatini tushuntirib bera oladi;
davlat organlari va muassasalariga murojaat qilish tartibi va qoidalarini biladi;
tanlagan kasbining huquqiy asoslari haqida ma’lumot bera oladi;
o‘z kasbiga oid normativ-huquqiy hujjatlar bilan ishlashni biladi.
2. Huquqiy madaniyatli bo‘lish kompetensiyasi
A1
axloq va huquq qoidalariga amal qiladi;
fuqarolarning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlarida belgilangan huquqlarini hurmat qiladi;Konstitutsiya (lot. constitutio - tuzilish, tuzuk) - davlatning asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, shuningdek, sud tizimini belgilab beradi. K.
huquqiy ko‘nikma hosil qiladi;
huquqiy masalalar yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibda kichik maishiy bitimlarni tuza oladi.
A2
voyaga yetmaganlarga oid qonunchilikda belgilangan me’yorlarga rioya etadi;
o‘quvchilarning ongi va tafakkurida inson va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq, burch va majburiyatlariga rioya qilish refleksi shakllanadi (kundalik faoliyatiga aylanadi);
o‘z xatti-harakatlarini huquq talablariga moslashtiradi;
qonunchilikda belgilangan tartibda o‘z huquq va manfaatlarini himoya qila oladi;
korrupsiyaga qarshi toqatsizlikni namoyon eta oladi.Qarshi (1926 37 yillarda Behbudiy) - Qashqadaryo viloyatidagi shahar (1926 yildan), viloyat markazi (1943 yildan). Qashqadaryo vohasining markazida, Qashqadaryo boʻyida, xalqaro t. yil va avtomobil yoʻllari kesishgan joyda.
A2
huquqiy qoidalarni bajaradi, huquqiy munosabatlarda ishtirok etadi;
huquqiy voqea va hodisalarga munosabat bildirishda huquqiy madaniyatini namoyon eta oladi.
B1
fuqarolik burchlari va majburiyatlarini anglaydi, ularga rioya qiladi;
huquq manbalaridan foydalana oladi;
o‘z huquq va manfaatlarini qonuniy himoya qila oladi;
huquqiy voqea va hodisalarga oid to‘g‘ri xulosa chiqara oladi;
korrupsiyaning jamiyat hayotida salbiy oqibat ekanligi to‘g‘risidagi tushunchalarni biladi, unga qarshi kurashishga oid huquqiy normalar asosida korrupsiyaga qarshi kurashishni his qila olish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi;Korrupsiya (lot. corrumpō - „buzish“, „aynish“) biror mansabdor shaxsning qonunchilikka va axloqqa zid ravishda oʻzining boshqaruv vakolatlari va huquqlaridan shaxsiy manfaatlar maqsadida foyda olishidir.
jamiyat va davlat hayotidagi siyosiy jarayonlarda faol ishtirok etadi;Siyosat (arab. سياسة (siyasa) - ot tarbiyalash, ot boqish) - davlatni boshqarish sanʼati. Siyosat biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi.
huquq va erkinliklari, qonuniy manfaatlarini amalga oshirishda to‘g‘ri qaror qabul qila oladi.
O‘RTA TA’LIMNING
10-11-SINFLARI UChUN
O‘QUV DASTURI
68 soat
Uqtirish xati
10-11-sinf Davlat va huquq asoslari (Huquqshunoslik) fani o‘quv dasturi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Ta’lim to‘g‘risida”gi va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq, umumta’lim fanlarini o‘qitishning uzluksizligi va izchilligini ta’minlash, zamonaviy metodologiyasini yaratish, davlat ta’lim standartlarini kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘quv-metodik majmualarning yangi avlodini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etishni tashkil etishga yo‘naltirilgan.Dastur - 1) biron-bir faoliyat, ishning mazmuni va rejasi; 2) siyosiy partiyalar, tashkilotlar, alohida arboblar faoliyatining asosiy qoidalari va maqsadlari bayoni; 3) oʻquv fani mazmunining qisqacha izohi; 4) teatr, konsertlar va b.
Shu bilan birga mazkur dastur O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 6-apreldagi “Umumiy o‘rta va O‘rta maxsus, kasb-hunar talimining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 187-sonli qarori bilan tasdiqlangan Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining umumta’lim fanlari bo‘yicha malaka talablari asosida tayyorlangan.Vazir (arab. - yuk koʻtaruvchi) - oʻrta asrlarda Yaqin va Oʻrta Sharq davlatlarida, shu jumladan Oʻrta Osiyo xonliklarida hukumat idorasi yoki kengashi (devon) boshligʻi. V. lar vaziri aʼzam rahbarligida davlatni idora etish vazifalari bilan shugʻullangan. V.
Mamlakatimizda mustaqillik yillarida amalga oshirilgan keng ko‘lamli islohotlar milliy davlatchilik va suverenitetni mustahkamlash, xavfsizlik va huquq-tartibotni, davlatimiz chegaralari daxlsizligini, jamiyatda qonun ustuvorligini, inson huquq va erkinliklarini, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik muhitini ta’minlash uchun muhim poydevor bo‘ldi, xalqimizning munosib hayot kechirishi, fuqarolarimizning bunyodkorlik salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun zarur shart-sharoitlar yaratdi.Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir.
Globallashuv sharoitida inson ongi uchun kurash tobora kuchayib borayotgan davrda, jinoyatchilikka qarshi kurashish va huquqbuzarliklarning oldini olish, diniy ekstremizm va terrorizmga, uyushgan jinoyatchilikning boshqa shakllariga qarshi kurashish bo‘yicha tashkiliy-amaliy choralarni kuchaytirish masalalari kun tartibidagi eng dolzarb masalalardan biri bo‘lib qoldi Shu ma’noda mustaqillikning dastlabki yillarida boshlangan ishlarning matniqiy davomi sifatida aholining huquqiy madaniyatini yuksaltirish va huquqiy ongini oshirish masalalari ham alohida tamoiyl sifatida 2017—2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida o‘z aksini topdi.Aholi - Yer yuzida yoki uning muayyan hududi, qitʼa, mamlakat, tuman, shaharida istiqomat qiluvchi odam (inson) lar majmui. Aholini tadqiq etish bilan maxsus fan - Demografiya shugʻullanadi.aholi oʻrtasida sodir boʻlayotgan jarayonlar biologik, geografik, ijtimoiy-iqtisodiy omillar taʼsirining natijasidir.
Huquqshunoshlik o‘quv fanini o‘qitishning o‘z oldiga qo‘ygan asosiy maqsadi o‘quvchilarning huquqiy madaniyatini yuksaltirishdan iboratdir.
Konstitutsiyaviy burch va majburiyatlarni bilishga hamda ularga rioya qilishga o‘rgatishdan iborat mazkur masalani amalga oshirishda ta’lim-tarbiya jarayonida davlat va huquq asoslari fani mazmuniga oid huquqiy ong hamda huquqiy mananiyatga ega bo‘lish kompetensiyalarni shakllantirish orqali amalga oshiriladi.
Fanga oid kompetensiyalar orqali o‘quvchilarda kommunikativlik, axborot bilan ishlash, o‘zini-o‘zi rivojlantirish, ijtimoiy faol fuqarolik, milliy va umummadaniy, matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyalari shakllantiriladi.Texnika (techne - mahorat, sanʼat) - moddiy boylik olish hamda odamlar va jamiyatning extiyojlarini qondirish maqsadida inson atrofdagi tabiatga taʼsir qilishiga imkon beradigan vositalar va koʻnikmalar majmui.
Davlat va huquq asoslari fani 10-11-sinf: “Huquqshunoslik” fani (34 soat)ni o‘z ichiga oladi. Uzviylik va uzluksizlik tamoyiliga asosan o‘quvchilarning quyi sinflarda olgan bilimlari asosida huquq sohalariga oid bilimlar beriladi.
11-SINF
(B1 34 soat)
O‘quvchilarda shakllantiriladigan tayanch kompetensiyalar elementlari:
Kommunikativ kompetensiya — ijtimoiy vaziyatlarda ona tilida hamda birorta xorijiy tilda o‘zaro muloqotga kirisha olishni, muloqotda muomala madaniyatiga amal qilishni, ijtimoiy moslashuvchanlikni, hamkorlikda jamoada samarali ishlay olish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.Til deb murakkab muloqot tizimiga yoki shu tizimni oʻrganish va ishlatish qobiliyatiga aytiladi. Tilni oʻrganuvchi sohaga tilshunoslik deyiladi. Jahon tillari miqdorini aniqlash uchun til va sheva orasida farq oʻrnatish zarur.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — mediamanbalardan zarur malumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini taminlashni, media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi — doimiy ravishda o‘z-o‘zini jismoniy, manaviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish, kamolotga intilish, hayot davomida mustaqil o‘qib-o‘rganish, kognitivlik ko‘nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o‘z xatti-harakatini muqobil baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko‘nikmalarini egallashni nazarda tutadi.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo‘layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o‘zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga etiqodli bo‘lish, badiiy va sanat asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.Asar (arab. - iz, qodsiq) - 1) bi-ror narsadan qolgan yoki undan darak beruvchi belgi; nishon, iz; 2) Muhammad (sav) dan qolgan barcha sunnatlar; 3) olim, yozuvchi, rassom, bastakor va boshqa ijodining mahsuli.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi — aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o‘qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi. Mazkur kompetensiyalar umumta’lim fanlari orqali o‘quvchilarda shakllantiriladi.
1-mavzu. Kirish. (B1 1 soat)
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi davlatining huquqiy asosi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini amalga oshirining huquqiy asosi.
I BO‘LIM. OILA HUQUQI
2-mavzu: Oila jamiyatning asosiy bo‘g‘ini. (B1 1 soat)
Oila huquqning konstitutsiyaviy asosi. O‘zbekiston Respublikasining Oila Kodeksi. Oila to‘g‘risidagi qonun hujjatlari bilan tartibga solinadigan munosabatlar. Oila huquqning subektlari. Oilaviy munosabatlarda fuqarolarning teng huquqliligi.
3-mavzu. Nikoh tuzish tartibi va shartlari. (B1 1 soat)
Nikoh tuzish tartibi. Nikoh tuzishning ixtiyoriyligi. Nikoh yoshi. Nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar. Nikohlanuvchi shaxslarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish.Tibbiyot, meditsina, tabobat - kishilar sogʻligʻini saqlash va mustahkamlash, umrni uzaytirish, kasalliklarning oldini olish, davolash haqidagi bilimlar va shu sohadagi amaliy tadbirlar majmui. Nikoh shartnomasi.
4-mavzu. Er-xotinning shaxsiy huquq va majburiyatlari. (B1 1 soat)
Er-xotin huquq va majburiyatlarining vujudga kelishi. Oilada er va xotinning teng huquqliligi. Er va xotinning familiya tanlash huquqi. Er-xotinning bolalar tarbiyasi va oila turmushi masalalarini hal qilishi. Er va xotinning mashg‘ulot turi,kasb va turar joy tanlash huquqlari.
5-mavzu. Er va xotinning mulkiy huquqlari. (B1 1 soat)
Er va xotinning umumiy mulki. Er va xotinning umumiy mol-mulkka egalik qilishi, undan foydalanishi va uni tasarruf etishi. Er va xotinning har birining mulki. Er va xotinning shaxsiy foydalanishidagi buyumlar. Er va xotinning umumiy mol-mulkini bo‘lish. Er va xotinning umumiy mol-mulkini bo‘lishda ulushlarni aniqlash.
6-mavzu. Nikoh shartnomasi. (B1 1 soat)
Nikoh shartnomasi. Nikoh shartnomasi tuzish. Nikoh shartnomasining mazmuni. Nikoh shartnomasini o‘zgartirish va bekor qilish. Nikoh shartnomasini haqiqiy emas deb topish. Nikohning tugatilish asoslari. Nikohdan ajratish tartibi.
Amaliy mashg‘ulot. (B1 1 soat)
II BO‘LIM. JINOYAT HUQUQI
7-mavzu: Jinoyat huquqining maqsadi, vazifasi va tamoyilari. (B1 1 soat).
O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyasi jinoyat huquqiing asosiy manbai. O‘zbekiston Respuyudikasining Jinoyat Kodeksi. Jinoyat kodeksining vazifalari va prinsiplari.
8-mavzu: Jinoyat belgilari. (B1 1 soat)
Jinoyat belgilari. ayb, ayb shakllari, qasd, Qilmishni istesno etadigan holatlar. Ehtiyotsizlik oqibatida jinoyat sodir etish va uning oqibatlari.
9-10-mavzu: Jinoiy javobgarlik va jazo tizimi. (B1 2 soat)
Fuqarolarning jinoiy javobgarligi. Qonun oldida tenglik prinsipi. Jinoiy javobgarlikka tortish yoshi. Jinoyatda ishtrokchilik tushunchasi.Jazo tushunchasi va uning turlari. Jinoyat uchun javobgarlik va uning asoslari. Javobgarlikning muqarrarligi.
11-mavzu: Fuqarolarning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlab qo‘yilgan huquq va erkinliklariga qarshi jinoyatlar. (B1 1 soat)
Shaxsning ozodligi, shani va qadr-qimmatiga qarshi jinoyatlar. Fuqarolarning teng huquqliligini buzish. Fuqarolarning turar joyi daxlsizligini buzish. Xat-yozishmalar, telefonda so‘zlashuv, telegraf xabarlari yoki boshqa xabarlarning sir saqlanishi tartibini, Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzishning huquqiy oqibati.
12-mavzu: Oilaga, yoshlarga va axloqqa qarshi jinoyatlar. (B1 1 soat)
Voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy ta’minlashdan bo‘yin tovlash. Ota-onani moddiy ta’minlashdan bo‘yin tovlash. Voyaga yetmagan shaxsni g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarga jalb qilish.
13-mavzu: Tinchlik va xavfsizlikka qarshi jinoyatlar. (B1 1 soat)
Tinchlik va insoniyatning xavfsizligiga qarshi jinoyatlar. O‘zbekiston Respublikasiga qarshi jinoyatlar. O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumiga tajovuz qilishning huquqiy oqibatlari.
14-mavzu. Iqtisodiyot sohasidagi jinoyatlar. (B1 1 soat)
O‘zgalar mulkini talon-taroj qilish. Soxta tadbirkorlik. Soliqlar yoki boshqa majburiy to‘lovlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash. Elektr, issiqlik energiyasi, gaz, vodoprovoddan foydalanish qoidalarini buzish.
15-mavzu: Boshqaruv tartibiga qarshi jinoyatlar. (B1 1 soat)
Korrupsiya va uning belgilari. Korrupsiyaga olib keladigan holatlar. Pora olish, pora olish va berishda vositachilik qilish.
16-mavzu: Jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar. (B1 1 soat)
Mehnatni muhofaza qilish qoidalarini buzish. Sanitariyaga oid qonun hujjatlarini yoki epidemiyaga qarshi kurash qoidalarini buzish. Yong‘in xavfsizligi qoidalarini buzish.
17-18-mavzu: Axborot texnologiyalari sohasidagi jinoyatlar. (B1 2 soat)
Axborotlashtirish qoidalarini buzish. Kompyuter axborotidan qonunga xilof ravishda (ruxsatsiz) foydalanish.Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama. Kompyuter tizimidan qonunga xilof ravishda (ruxsatsiz) foydalanish uchun maxsus vositalarni o‘tkazish maqsadini ko‘zlab tayyorlash yoxud o‘tkazish va tarqatish.
Amaliy mashg‘ulot (B1 1 soat)
III BO‘LIM. MOLIYA HUQUQI
19-mavzu: O‘zbekistonda moliya-kredit tizimi. (B1 1 soat)
Konstitutsiya moliya-kredit huquqining asosiy manbai. Moliya va davlat moliyaviy faoliyati.
20-mavzu: Moliyaviy-huquqiy munosabatlar. (B1 1 soat)
Moliyaviy-huquqiy munosabatlar tushunchasi va ularning o‘ziga xos xususiyatlari. Moliyaviy-huquqiy munosabatlarning turlari. Moliya huquqi subektlari tushunchasi va tizimi.
21-mavzu: O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjeti va byudjet huquqi. (B1 1 soat)
Byudjet huquqi. Budjet tushunchasi va uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati.
22-mavzu: Davlat daromadlarini huquqiy tartibga solish. (B1 1 soat)
Davlat daromadlarini huquqiy tartibga solish. Soliq huquqining umumiy tavsifi Soliqlar tushunchasi va funksiyalari. Soliqlar tasnifi. Soliq huquqi va uning manbalari, soliq to‘g‘risidagi qonun elementlari. Soliq huquqiy munosabatlari.
23-mavzu. Davlat kreditining huquqiy asoslari. (B1 1 soat)
Davlat krediti tushunchasi. Davlat krediti sohasidagi huquqiy munosabatlarning o‘ziga xos xususiyatlari. Davlat ichki qarzlari turlari.
IV BO‘LIM. EKOLOGIK HUQUQ
24-mavzu: Tabiatni muhofaza qilishning huquqiy asoslari. (B1 1 soat)
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi ekologik huquqning asosiy manbai. Ekologik huquqning maqsad-vazifalari va asosiy tamoliyllari.
25-mavzu: Ekologik tartibbuzarlik uchun javobgarlik. (B1 1 soat)
Ekologik tartib buzarlik tushunchasi. O‘zbekiston Respublikasining Atrof muhitni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonuni. Ekologik huquqbuzarlik uchun javobgarlik.
Amaliy mashg‘ulot (B1 1 soat)
V BO‘LIM. PROTSESSUAL HUQUQ
26-27-mavzu: Jinoyat-protsessual qonun hujjatlari. (B1 2 soat)
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi protsessual huquqning asosiy manbaii. Xalqaro huquqning umumetirof etgan tamoyillari va prinsiplarinining protsessual qonunchilikda etirof etilishi. Aybsizlik prezumpsiyasi. Jinoyat-protsessual qonun hujjatlarining vazifalari. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual Kodeksi va Jinoyat protsessual Kodekslari.
28-mavzu: Jinoyat protsessi ishtirokchilari. (B1 1 soat)
Protsess ishtirokchilari va ularning huquq-majburiyatlari. protsessda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar va ularning huquqlari, majburiyatlari.
29-mavzu: Jinoyat protsessual qonunchilikda aniqlanishi lozim bo‘lgan holatlar. (B1 1 soat)
Dalillar va isbot qilinishi lozim bo‘lgan holatlar. Dalillar va ularning turlari. Isbot qilishning umumiy shartlari. So‘roq qilish va unning tartibi. Voyaga yetmagan shaxsnini so‘roq qilish tartibi, ayb e’lon qilish shartlari.
30-mavzu: O‘zbekistonning Respublikasining tashqi faoliyat konsepsiyasi. (B1 1 soat)
“O‘zbekiston Respublikasining Tashqi siyosiy faoliyati konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qonunni. “O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosiy faoliyati konsepsiyasining” mohiyati va ahamiyati. Xalqaro huquqning umum e’tirof etilgan norma va prinsiplari.
Nazoart ishi (B1 1 soat)
Mavzularni o‘rganish uchun 30 soat.
Amaliy mashg‘ulot uchun 3 soat
Nazorat ishi uchun 1 soat
Jami 34 soat
O‘quvchilarda shakllangan fanga oid kompetensiyalar elementlari:
Huquqiy ongga ega bo‘lish kompetensiyasi:
B1
jamiyat, davlat, huquq, huquq sohalari, normativ-huquqiy hujjatlar mohiyati va belgilarini tushuntira oladi;
xalqaro umumetirof etilgan konvensiyalarning mazmun-mohiyatini tushuntirib bera oladi;
davlat organlari va muassasalariga murojaat qilish tartibi va qoidalarini biladi;
tanlagan kasbining huquqiy asoslari haqida malumot bera oladi;
o‘z kasbiga oid normativ-huquqiy hujjatlar bilan ishlashni biladi.
Huquqiy madaniyatli bo‘lish kompetensiyasi
B1
fuqarolik burchlari va majburiyatlarini anglaydi, ularga rioya qiladi;
huquq manbalaridan foydalana oladi;
o‘z huquq va manfaatlarini qonuniy himoya qila oladi;
huquqiy voqya va hodisalarga oid to‘g‘ri xulosa chiqara oladi;
korrupsiyaning jamiyat hayotida salbiy oqibat ekanligi to‘g‘risidagi tushunchalarni biladi, unga qarshi kurashishga oid huquqiy normalar asosida korrupsiyaga qarshi kurashishni his qila olish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi;
jamiyat va davlat hayotidagi siyosiy jarayonlarda faol ishtirok etadi;
huquq va erkinliklari, qonuniy manfaatlarini amalga oshirishda to‘g‘ri qaror qabul qila oladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi) Rahbariy adabiyotlar
Karimov I.A. O‘zbekiston: milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura. T. 1. – T.: O‘zbekiston, 1996. – 364 b.
Karimov I.A. Bizdan ozod va obod Vatan qolsin. T. 2. – Toshkent: O‘zbekiston, 1996. – 380 b.
Karimov I.A. Vatan sajdagoh kabi muqaddasdir. T. 3. – Toshkent: O‘zbekiston, 1996. – 366 b.
Karimov I.A. Bunyodkorlik yo‘lidan. T. 4. – Toshkent: O‘zbekiston, 1996. – 394 b.
Karimov I.A. Yangicha fikrlash va ishlash – davr talabi. T. 5. – Toshkent: O‘zbekiston, 1997. – 384 b.
Karimov I.A. Xavfsizlik va barqaror taraqqiyot yo‘lida. T. 6. – Toshkent: O‘zbekiston, 1998. – 429 b.
Karimov I.A. Biz kelajagimizni o‘z qo‘limiz bilan quramiz. T. 7. – Toshkent: O‘zbekiston, 1999. – 413 b.
Karimov I.A. Ozod va obod Vatan, erkin va farovon hayot pirovard maqsadimiz. T. 8. – Toshkent: O‘zbekiston, 2000. – 525 b.
Karimov I.A. Vatan ravnaqi uchun har birimiz masulmiz. T. 9. – Toshkent: O‘zbekiston, 2001. – 439 b.
Karimov I.A. Xavfsizlik va tinchlik uchun kurashmoq kerak. T. 10. – Toshkent: O‘zbekiston, 2002. – 432 b.
Karimov I.A. Biz tanlagan yo‘l – demokratik taraqqiyot va marifiy dunyo bilan hamkorlik yo‘li. T. 11. – Toshkent: O‘zbekiston, 2003. – 320 b.
Karimov I.A. Tinchlik va xavfsizligimiz o‘z kuch-qudratimizga, hamjihatligimiz va qatiy irodamizga bog‘liq. T. 12. – Toshkent: O‘zbekiston, 2004. – 400 b.
Karimov I.A. O‘zbek xalqi hyech qachon, hyech kimga qaram bo‘lmaydi. T. 13. – Toshkent: O‘zbekiston, 2005. – 448 b.
Karimov I.A. Inson, uning huquq va erkinliklari – oliy qadriyat. T. 14. – Toshkent: O‘zbekiston, 2006. –280 b.
Karimov I.A. Jamiyatimizni erkinlashtirish, islohotlarni chuqurlashtirish, manaviyatimizni yuksaltirish va xalqimizning hayot darajasini oshirish – barcha ishlarimizning mezoni va maqsadidir. T.15. – Toshkent: O‘zbekiston, 2007. –320 b.
Karimov I.A. Mamlakatni modernizatsiya qilish va iqtisodiyotimizni barqaror rivojlantirish yo‘lida. T.16. – Toshkent: O‘zbekiston, 2008. –368 b.
Karimov I.A. Yuksak manaviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: “Manaviyat”, 2008. –174 b.
Karimov I.A. “Demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini shakllantirish – mamlakatimiz taraqqiyotining asosiy mezonidir”. 19-tom, T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2011
Mirzieyov, Shavkat. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan quramiz.– Toshkent: “O‘zbekiston” NMIU, 2017. –488 b.
Mirziyoev Shavkat Miromonovich. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini taminlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marsosimdagi maruza. 2016 yil 7 dekabr. Toshkent: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. –48 b.
Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. –56 b.
Qonun va qonun osti hujjatlar
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2015 – 40 b.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi - 2014 yil. “O‘zbekiston”
O‘zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining axborotnomasi. – 1992. – № 2. – B. 42–43.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1994 yil 13 iyundagi “Yoshlarning huquqiy talimini takomillashtirishning Kompleks dasturi to‘g‘risida”gi Qarori O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari to‘plami. 1994. –№6. –B.204-205
O‘zbekiston Respublikasining “Talim to‘g‘risida” gi Qonuni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi. 1997. –№. –225-modda.
Jamiyatda huquqiy madaniyatni yuksaltirish milliy dasturi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. 1997. –№8. B. 23-33.
O‘zbekiston Respublikasining Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. 1997. –№8.
O‘zbekiston Respublikasi Kodekslari. to‘plam T.: “Adolat” 2014. - 1056 bet.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1997 yil 25 iyundagi “Huquqiy tarbiyani yaxshilash, aholining huquqiy madaniyati darajasini yuksaltirish, huquqshunos kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish, jamoatchilik fikrini o‘rganish ishini yaxshilash haqida” gi Farmoni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. 1997. –№7. –179-modda.
Davlat va huquq asoslaridan umumiy o‘rta talim o‘quv dasturi. Talim taraqqiyoti. 1999 y, 2-son, 264-301 betlar.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2001 yil 4 yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini o‘rganishni tashkil etish to‘g‘risida”gi Farmoyishi “Xalq so‘zi” gazetasi. 2001. –5 yanvar.Yanvar (lot.; Jānuārius mēnsis 'Yanus oyi' rimliklar xudosi Yanus nomidan) - Grigoriy kalendari boʻyicha yilning birinchi oyi. Yanvar 31 kundan iborat (yana q. Kalendar).
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2005 yil 23 iyundagi “O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati institutlarini rivojlantirishga ko‘maklashish borasidagi chora – tadbirlar to‘g‘risida”gi 107 sonli Qarori O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Axborotnomasi. 2005. –№6
O‘z DSt 1157:2008 Hujjatlarni unifikatsiyalashtirish tizimi. Tashkiliy-farmoyish hujjatlar tizimi. Hujjatlarni rasmiylashtirishga bo‘lgan talablar.
Oliy va O‘rta maxsus talim vazirligi 2013 yil 4 iyun 28qq, Xalq talim vazirligi 2013 yil 04. № 27, O‘rta maxsus kasb-hunar talim markazlarining 2013 yil 04. № 30qq.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 6 apreldagi Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar talimining davlat talim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risidagi 187-qarori.
3. Maxsus adabiyotlar
3.1. AbdullaAvloniy. TurkiyGulistonyoxudaxloq. – T.: O‘qituvchi, 1992. – B. 33.
3.3. Абзалов Э. М. Правовое воспитание и формирование правовой културы молодёжи. – Т.: Академия МВД РУЗ, 1996. – 24 с.
3.4. Аграновская е. В. Правовая култура и обеспечение прав личности. – М.: Наука, 1988. – 142 с.
3.5. Azizxo‘jaev A.A. Davlatchilik va manaviyat. - T.: Sharq, 1997. - 112b.
3.10. Белский К. Т. Формирование и развитие правового сознания в
гражданском обществе. – М.: Изд-во МГУ, 1992. – С. 30–31.
3.23. Jo‘raev S. Fuqarolikjamiyati: nazariyavaamaliyot. – T.: TDShI, 2003.– 364 b.
3.26. Зокиров Х. Правовая култура и правовые правосудия. – Т., 1998. – 28 с.
3.27. Зокиров Э. Правовое воспитание и формирование правовой културы молодёжи. – Т.: Академия МВД РУз, 2002. – С. 67.
3.29. Исломов З. Механизм существления государственной власти. – Т.: Адолат, 1997. – 56 с.
3.30. Islomov Z. M. Fuqarolik jamiyati: kecha, bugun, ertaga. – T., 2002. – 84 b.
3.31. Islomov Z. M. Davlat va huquqning umumnazariy muammolari: huquqni tushunish, huquqiy ong va huquq ijodkorligi. – T., 2005. – 188 b.
3.45. Матузов Н. Н. Правовая система и личност. – Саратов, 1997. – 222 с.
3.46. Milliy istiqlol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar. – T.: O‘zbekiston, 2000. – 77 b.
3.47. Milliy g‘oya va mafkura tushunchalarining o‘ziga xos xususiyatlari. – T.: O‘zLiDep, 2006. – 88 b.
3.48. Odilqoriev X. Konstitutsiya va fuqarolik jamiyati. – T.: Sharq, 2002. – 320 b.
3.57. Tadjixanov U., Saidov A. Huquqiy madaniyat nazariyasi. T. 1. – T., 1998. – 316 b.
3.58. Tadjixanov U., Saidov A. Huquqiy madaniyat nazariyasi.T. 2. – T., 1998. – 448 b.
3.61. Turdiboeva R. Talaba yoshlar huquqiy madaniyatini shakllantirishning nazariy va amaliy masalalari. – T.: Adolat, 2002. – 164 b.
3.71. O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy huquqiProf. A. Saidovning umumiy tahririda. – T.: Adolat, 2005. – 479 b.
3.73. Qirg‘izboev M. Fuqarolik jamiyati: siyosiy partiyalar, madaniyatlar va mafkuralar. – T.: Sharq, 1997. – 160 b.
3.74. Husanov O.T. O‘zbekiston Respublikasi davlat organlari. -T.: Adolat, 1996.-181b.
3.75. Tuychieva H.N. Huquqni o‘qitish metodikasi. –T.: Toshkent islom universiteti, 2008. – 78 b.
3.76.Islom universiteti, Toshkent islom universiteti - islom dini boʻyicha malakali mutaxassislar tayyorlaydigan oliy oʻquv yurti va yirik ilmiy markaz. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida, 1999-yil 7-aprelda tashkil etilgan. Nasiriddinova O.T. Huquqiy madaniyat – fuqarolik jamiyatini shakllantirishda muhim omil (yoshlar misolida): Yurid. fan. nomz. ... dis. avtoref. – T.: TDYuI, 2009, -22 b.
3.77. A. Saidov. U.Tojixonov “Huquqiy madaniyat nazariyasi”.Darslik IIV Akademiyasi-1998 yil.
3.78. Zokirov I. O‘zbekiston Respublikasining fuqarolik huquqi. darslik. T.: “Adolat” 1996. 296 b.
3.79. Rustamboev M.H. Jinoyat huquqi (Umumiy qism) Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. T.: “Ilm ziyo” 2005 -480 b.
3.80. Rustamboev M.H. Jinoyat huquqi (Maxsus qism) Oliy o‘quv yurtlari uchun darslik.T.: “Iqtisodiyot va huquq dunyosi” nashriyot uyi, 2000.- 528 b.
Davlat va huquq asoslari fanidan o‘quvchilarda kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan o‘quv dasturlarini ishlab chiqish bo‘yicha ijodiy guruhi
№
Ism, sharf
Ish joyi
1
Ismatova Nargiza Qamaritdinovna
RTM bo‘lim boshlig‘i
2
Xidirov Sadriddin
Toshkent shahar sud Departamenti, yurist
3
Ahmedova Muhayyo Yulchievna
Toshkent shahar Sergeli tumani 303- umumta’lim maktabning huquq fani o‘qituvchisi
4
To‘ychieva Hamida Nabievna
TDPU kafedra mudiri
5
Usmonov Muxammadi Baxriddinov
A.Sergeli tumani - shahardagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1967 yilda tashkil etilgan. T. shahrining jan. gʻarbiy qismida. Sergeli tumani hududi markaziy temir yoʻl trassasidan Chirchiq daryosi qayirlarigacha boʻlgan yerlarni, jan. Avloniy nomli XTXMOQTM Huquq kafedrasi o‘qituvchisi
6
Abdullaeva O‘lmasoy Asadovna
Toshkent shahar Sergeli tumani 267- umumta’lim maktabning huquq fani o‘qituvchisi
7
Begimova Robiya Safarovna
JIDU qoshidagi Shayxontohur akademik litseyi huquq fani o‘qituvchisi
8
Muhammedov Sardor
Toshkent pedagogika kolleji huquq fani o‘qituvchisi
9
Tojiboev Husniddin Abdumalipovich
Toshkent shahar Yakkasaroy tumani 144- umumta’lim maktabning huquq fani o‘qituvchisi
10
Shermuhamedova Saodat Badriddinovna
Toshkent shahar PKQTMOMI Ijtimoiy fanlar
Kafedrasi huquq fani o‘qituvchisi
11
Ochilov Samariddin Kamoliddinovich
O‘rta Maxsus Kasb hunar ta’lim o‘quv metodika markazi metodisti
12
Amirov Zafar Akmalovich
Davlat boshqaruvi akademiyasi katta ilmiy xodimi
|