wt wchirish vositalari asosan uch guruhga

wt wchirish vositalari asosan uch guruhga bwlinadi:
1) yonishni tugatish usuli bwyicha – sotuvchi, aralashtiruvchi ixotalovchi, ingibirlashtiruvchi;
2) elektr wtkazuvchanligi bwyicha – elektr tokini wtkazuvchi (suv, bug`, kwpik), elektr tokini wtkazmaydigan (gazlar, kukunli birikmalar);
3) zaharliligi bwyich – zaharli (freon, brometil), kam zaharli (karbonat angidrid, azot), zaharsiz (suv, kwpik, kukunli birikmalar).
Suv wtni wchirishda eng keng tarqalgan moddadir. wzining quyidagi xususiyatlari tufayli wtni wchirishda eng afzal hisoblanadi. İssiqlik sig`imi katta, yonayotgan yuzaga tushganda uning isiqligini yutib oladi. Yuqori haroratli yuzalarga tushgan suv tezda bug`lanadi. Bug`lanish natijasida uning hajmi 1700 marta ortadi va vaqtincha yonayotgan yuzani qamrab olib havodagi kislorod miqdorini kamaytiradi. Suvning yuzalarni hwllash xususiyati yong`inning tarqalmasligida katta rol wynaydi. Uning sirt tarangligi kichik (0,073 nG`m) bwlganligi uchun yonayotgan moddlarning tirqish va teshiklariga tezda kirib ularni sovitadi.
Karbonat angidrid gazini yong`in chiqqan hududga yo`naltirish u erdagi havoning tarkibida kislorod miqdorini kamaytirish orqali yong`in wchiriladi. Agar havodagi kislorod miqdorini 15 % gacha tushirishga erishilsa, yonish susayadi. Korbanat angidrid gazi yong`in wchog`iga gaz holatida yoki suyultirilgan korbanat angidridi wt wchirish holatida berilishi mumkin. Suyultirlgan korbanat angidridi wt wchirgichda u havo bilan reaktsiyaga kirishib -70 S haroratli qorsimon modda hosil qiladi, bu yonayotgan buyumlar yusasini yaxshi sovutadi.
İnert gazlardan azot va argon yong`inni wchirishda ishlatiladi. Ular ham karbonat angidrid gazi singari havodagi kislorod miqdorini aralashtirib kamaytiradi va bu yong`inni wchirishga olib keladi. Bu gazlar karbonat angidrid gazichalik samarali emas.
Tutun gazlarda kislorod havodagidan birmuncha kam bwlib, taxminan 18-19% ni tashkil qiladi. Bu gazlar oxirigacha yondirilsa, undagi kislorod miqdorini 5-6% gacha tushirish mumkin. Bunday gazlar yong`inni wchirishda bemalol qwllanlishi mumkin. wt wchirishda samolyotlarning wz ish muddatini wtagan reaktiv yuritkichlarini ishlatish ham yo`lga qwyilgan. Bular wt wchirish mashinalariga wrnatiladi va tutun gazlari suv oqimi bilan birga yong`in yuzalarida yo`naltiriladi.
İngibatorlar. Galloidlangan uglevodlar yonish reaktsiyasiyasiga kimyoviy susaytirgich orqali ta`sir kwrsatib yong`inni twxtatadi. Bular inert gazlarga nisbatan ancha samaralidir. Bu maqsadda bromli etil, bromil etilen, dibromtetraftoretan, freon (114 B2) lar ishlatiladi. Freon suv bug`iga nisbatan 20 marta, uglerod oksidiga nisbatan 12 marta samaraliroqdir. Galloidlangan uglevodlar chwg`langan paxta xomashyosi va tolasini wchirishda, ayniqsa, qwl keladi. Elektr tokini wtkazmaydi va sovuq havoda muzlab qolmaydi. Ularning qimmatliligi keng qwllashga imkon bermaydi. Bundan tashqari, qaynash haroratiningpastligi (38-980S) va uchuvchanligi ochiq joylardagi yong`inlarni wchirishda qwllashga monelik qiladi.
Kukunli birikmalar yonayotgan gazlar, engil alangalanuvchan, yonuvchan suyuqliklar, kuchlanish ostida bwlgan elektr uskunalarini wchirishda ishlatiladi. Ular arzonligi tufayli tobora kwproq qwllanilmoqda. Asosiy qismi natriy karbonatdan iboratdir.
Metalloorganik birikmalarni wchirishda Si-2 kukuni ishlatiladi. Uning asosiy qismini freon (114 B2) bilan tindirilgan selikogen zarrachalari tashkil etadi. Yong`inga tushgach kukun zarrachalaridan alangaga kuchli tormozlovchi (ingibitor) sifatida ta`sir qiluvchi freon ajralib chiqadi.
Kwpik yonayotgan yuzaga tushgach, uni qoplab olib, kislorod kirishidan twsadi va ajralib chiqayotgan suyuqlik yonayotgan yuzani sovutadi. Kwpik asosan qattiq moddalar va yonuvchan suyuqliklarni wchirishda ishlatiladi. U paydo bwlishiga kwra ikki xil bwladi: kwpik hosil qiluvchi qorishmani havo oqimi bilan mexanik aralashtiruv orqali olinadigan havo-mexanik va ishqor eritmasi bilan kislotaning aralashishi natijasida paydo bwladigan kimyoviy kwpik.
Mavzu bwyicha savollar
-
İshlab chiqarishning yong`in bwyicha tasnifi.
-
Texnologik jarayonlarning yong`inni wchirish bwyicha wziga xos tomonlari.
|