Tarmoq protokollari - Oʻzbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent...

|
Oʻzbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 3/9 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #131510 |
Bog'liq 1685449028 (3)Tarmoq protokollari
Tarmoq bir-birining ustida ishlaydigan bir nechta protokollardan foydalanishga asoslangan. MAC yoki (Media kirishni boshqarish) mahalliy tarmoqdagi qurilmalarni aniqlash uchun ishlatiladigan past darajali protokol. Tarmoqqa ulangan har bir qurilma ishlab chiqaruvchi tomonidan taqdim etilgan yagona MAC manziliga ega. Mahalliy tarmoqlarda va barcha ma'lumotlar mahalliy tarmoqdan chiqib, qabul qiluvchiga etib kelgunga qadar mahalliy tarmoqqa kiradi, qurilmalarni belgilash uchun jismoniy MAC manzillari ishlatiladi. Bu siz tez -tez uchraydigan ulanish qatlami protokollaridan biridir. IP (Internet protokoli)- yuqori darajada, MAC orqasida joylashgan. U har bir qurilma uchun o'ziga xos bo'lgan va kompyuterlarning bir -birini tarmoqdan topishiga imkon beradigan IP -manzillarni aniqlash uchun javobgardir. U TCP / IP modelining tarmoq qatlamiga tegishli. Tarmoqlar bir -biriga murakkab tuzilmalarda ulanishi mumkin, bu protokol yordamida kompyuterlar maqsadli qurilmaga bir nechta mumkin bo'lgan yo'llarni aniqlay oladi va ish paytida bu yo'llar o'zgarishi mumkin. Protokolning bir nechta ilovalari mavjud, ammo bugungi kunda eng mashhurlari IPv4 va IPv6. ICMP (Internetni boshqarish xabari protokoli)- qurilmalar o'rtasida xabarlar almashish uchun ishlatiladi. Bu xato xabarlar yoki axborot xabarlar bo'lishi mumkin, lekin u ma'lumotlarni uzatish uchun mo'ljallanmagan. Bunday paketlar ping va traceroute kabi diagnostika vositalarida qo'llaniladi. Ushbu protokol IP -dan yuqori; TCP (uzatishni boshqarish protokoli) ICMP bilan bir xil darajada joylashgan yana bir yirik tarmoq protokoli. Uning vazifasi ma'lumotlarni uzatishni nazorat qilishdir. Tarmoqlar ishonchsiz. Yo'llarning ko'pligi tufayli paketlar noto'g'ri tartibda kelishi yoki hatto yo'qolishi mumkin. TCP paketlarni to'g'ri tartibda qabul qilinishini ta'minlaydi, shuningdek paketlarni uzatish xatolarini tuzatishga imkon beradi. Ma'lumot to'g'ri tartibda joylashtirilgan va keyin ilovaga uzatiladi. Ma'lumotni uzatishdan oldin, uch marta qo'l siqish algoritmi yordamida aloqa o'rnatiladi. Bu so'rov yuborish va ikkita kompyuter orqali ulanish ochilishini tasdiqlashni nazarda tutadi. Ko'pgina dasturlar TCP, shu jumladan SSH, WWW, FTP va boshqalarni ishlatadi. UDP (foydalanuvchi datagram protokoli) bu transport sathida ishlaydigan mashhur TCP protokoli. Ularning farqi shundaki, bu erda ishonchsiz ma'lumotlarni uzatish ishlatiladi. Ma'lumotlar qabul qilinganda tasdiqlanmaydi, bu yomon fikr kabi ko'rinishi mumkin, lekin ko'p hollarda bu etarli. Kamroq paketlarni yuborish kerak bo'lganligi sababli, UDP TCP ga qaraganda tezroq. Aloqa o'rnatishga hojat yo'qligi sababli, ushbu protokol yordamida paketlarni bir vaqtning o'zida bir nechta mashinalarga yoki IP -telefoniyaga yuborish mumkin. HTTP (gipermatn o'tkazish protokoli) bu Internetdagi barcha saytlarning ishlashiga asoslangan dasturlar sathining protokoli. HTTP veb -sahifalar va fayllar kabi masofaviy tizimdan ma'lum resurslarni so'rash imkonini beradi; FTP (fayl uzatish protokoli) bu fayl uzatish protokoli. U dastur darajasida ishlaydi va faylni bir kompyuterdan boshqasiga o'tkazadi. FTP xavfsiz emas, shuning uchun uni shaxsiy ma'lumotlar uchun ishlatish tavsiya etilmaydi; DNS (domen nomlari tizimi)- aniq va o'qilishi mumkin bo'lgan manzillarni eslab qolish qiyin bo'lgan murakkab IP -manzillarga aylantirish uchun ishlatiladigan bir xil darajadagi protokol. Uning sharofati bilan biz saytga uning domen nomi bilan kira olamiz; SSH (xavfsiz qobiq)- xavfsiz kanal orqali tizimni masofadan boshqarishni ta'minlaydigan dastur sathining protokoli. Ko'p qo'shimcha texnologiyalar bu protokoldan o'z ishlarida foydalanadi. Boshqa ko'plab protokollar mavjud, lekin biz faqat tarmoq protokollarini ko'rib chiqdik. Bu sizga tarmoq va Internet qanday ishlashi haqida umumiy tasavvur beradi.
Internet orqali taqdim etiladigan barcha xizmatlar standart protokollar orqali amalga oshiriladi va foydalaniladigan kompyuterga bog’liq emas. Protokollar texnologiyalar o’rtasidagi mantiqiy ko’prik bo’lib kommunikatsiyaning ko’plab elementlarini boshqaradi. Internet protokollari xaqidagi axborotni RFC (Request For Comment)da topish mumkin. RFC bu fayl ko’rinishida taqdim etilgan Internet xujjatlaridir.
Tarmoq, protokolning texnik mufassaligiga berilmay oldinga quyilgan vazifani bajarish uchun foydalanuvchiga ilova ko’mak beradi. Ilova - bu amaliy va dasturiy ta'minot. Internetning nisbatan keng ommalashgan to’plami (majmui) mavjud: elektron pochta (e-mail), olisdan turib kirish, fayllarni uzatish, WWW va xokazo. Deyarli xamma amaliy dasturiy ta’minot Internet «mijoz-server» sxemasi bo’yicha ishlaydi. Foydalanuvchi kompyuterda «dastur-mijoz» texnologiyasida ishlaydi. U serverdan xizmat xaqida so’raydi, server esa so’ralgan xizmat bo’yicha xarakat qiladi. Mijoz va serverlar «o’zaro tilda» - protokol orqali gaplashadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oʻzbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|