nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
кўпинча беихтиёр тарзда бўлади. Ш унингдек, мактабга­

|
кўпинча беихтиёр тарзда бўлади. Ш унингдек, мактабгаBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)кўпинча беихтиёр тарзда бўлади. Ш унингдек, мактабга
ча тарбия ёш идаги болаларнинг ақлий
ривож ланиш ида
хаёл м уҳим роль ўй н ай ди . Хаёл болан и н г ҳаёти ж араё
нида, унинг фаолиятида таълим ва тарбия таъсирида
таркиб топади. Б оланинг хаёли у сю ж етли ўйинлар ўй-
най бош лаганида, катталар қизиқарли эртаклар айтиб
берганида, ўша эртакларга қизиқиш орқали дастлабки
аломатлари пайдо бўлади. А м м о боладаги хаёл кўпроқ
аниқ
вазиятга
боғли қ
бўлади
(м асалан,
қўғирчоқ
кўри ниб қолса, уни ухлатади, маш ина бўлса, бирор нар
сани таш ий ди ва ҳ.к.).
Катта боғча ёш ига келганда, болани нг таж рибаси
ортиб, ф аолияти мураккаблаш ади ва бун и н г натиж аси
д а бола хаёлида сезиларли ўзгариш ю з беради.
М актабгача тарбия педагогикаси ёш авлодн и ақлий
тарбиялаш вазифаларини
ж ам иятим и знин г иж тим оий
талабларига ва и н со н н и н г ақпий ривож ланиш моҳияти
ва табиатига асослан и б иш лаб чиқади. Ақлий
тарби я
нинг а со си й вазифалари:
1.
Болаларда табиат ва жамият тўғрисидаги били м
лар ти зи м и н и , илмий дунёқараш н и ш акллантириш .
www.ziyouz.com kutubxonasi
2. Ақлий ф аолият, билиш ж араёнлари ва қобилият-
ларни, ақлий
ж ар аён н и н г хилм а-хил усулларини р и
вожлантириш .
3. М устақил билиш қобилиятларини, ақлий м еҳнат
м аданиятини ривож лантириш .
4. Ақлий би ли м , кўникма ва малакаларини р и вож
лантириш .
Билимни тасаввурлар
ва туш унчалар,
қоидалар,
|
| |
қонуниятлар, систем алар ш аклидаги турли ф ан ларни нг

|
қонуниятлар, систем алар ш аклидаги турли ф ан ларни нгBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)қонуниятлар, систем алар ш аклидаги турли ф ан ларни нг
мазмуни ташкил этади.
Ақлий
тар би ян и н г в ази ф аси болаларда воқеа ва
ҳодисаларни тўла акс эттирадиган ю ксак даражадаги
умумлаш тирилган билим лар ти зи м и н и ш акллантириш -
дан иборатдир. Билим дун ёқ ар аш н и н г а со си н и таш кил
этади. Д ем ак, бола теварак-атроф даги нарсалар, улар
нин г вазифаси сиф ати ва хоссалари (си нади, пач оқ
булади, йиртилади, тўкилади) ҳақида, қайси материал-
дан тайёрланганлиги тўғрисида а н и қ тасаввурга эга
булади. У табиат ҳодисалар и, уларн инг ўзаро боғлиқлиги
ва қонуниятлари (йил ф аслларининг ўзига хос белгила
ри, улар ўртасидаги боғланиш лар, ҳайвонлар, уларнинг
ҳаёти ва яшаш тар зи н и н г ташкил қилиниш ига, хулқига,
яшаш ш ароитига мослиги ва ҳ.к.) ни би л и б оладилар.
Ж он си з табиат, ўсимликлар, ҳаш арот ва ҳайвонларни
кузатиш и
ж араёнида
тарбиячи
болаларда
бор л и қ
тўғрисидаги м атериалистик
тасаввурларни ш аклланти-
риб боради.
Билимларни эгаллаб бориш натиж асида бол ан и н г
ш ахси ҳам ш аклланиб боради. Бола сан ъ атн и н г ҳар хил
турлари тўғрисидаги тасаввур ва туш унчаларни эгаллаб
олади.
Билим и н со н н и н г меҳнатга м ун осабати н и ш акллан-
тиради. Ақлий
ф аолиятни ривож лантириш
били м
\а ж м и ва хусусиятига боғлиқ. Ақлий ф аолиятни р и вож
лантириш эса п си хи к
ж араёнларни сезги ва идр ок
этиш , таассурот, хотира, фикрлаш , тасаввур ва нутқни
ш акллантириш ни ҳам билдиради. Б унда уларга ақлий
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
болаларнинг - download

Болаларнинг мактаб таълимига тайёргарлиги тушунчаси O'qituvchilar bolaning bilimlari, ko'nikmalari va ko'nikmalarini, shu jumladan o'qish va hisoblash qobiliyatini tekshiradi. Maktab psixologi maktabga o'qishga psixologik tayyorgarligini aniqlashi kerak 198,5 Kb. 7
педагогик ва психологик илмий тадқиқот иш лари турли

|
педагогик ва психологик илмий тадқиқот иш лари турлиBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)педагогик ва психологик илмий тадқиқот иш лари турли
ёш даги болаларга теварак-атроф тўғрисида бериладиган
билим ларнинг тахм и ний ҳаж мини белгилаш , уларни
мураккаблаш тириб бори ш им к он и н и беради.
«Учинчи мингйилликнинг боласи» таянч дастурида
болаларнинг «жисмоний ривожланганлик даражалари»,
«Нутқ ва тафаккурнинг ривожланганлик даражаси», «Бо
лаларнинг маънавий камолотини таъминлаш»га дойр асо
сий
бўлимлар кўрсатиб берилган. Бу бўлимларда бола
ларни ж исм оний жиҳатдан етук, соғлом ва бақувват қилиб
тарбиялаш, уларнинг нутқий тафаккурини ривожланти
риш , сўз бойлигини ош ириш уларнинг мантиқий тафак
курини ва ҳисоблаш малакасини ўстириш ҳамда болаларда
наф осат ва орасталикни шакллантириш каби жиҳатларига
кенг эътибор қаратилади. Ш унингдек, табиат билан ҳар
хил касбдаги кишилар меҳнати билан, баъзи бир иж тимо
ий воқеалар, нарсалар, уларнинг сифат ва хусусиятлари
билан таниш тиришга ҳам алоҳида эътибор қаратилган.
www.ziyouz.com kutubxonasi
М актабгача ёш даги болалар бу билим ларини фақат
маш ғулот ж араёнида эм ас, балки ўзларининг кундалик
ҳаётларида, ўйинларда сайр вақтида эгаллашлари д а с -
турда кўрсатиб ўтилган.
Б у дастурн инг асоси й йўналиш лари қуйидагилар:
— болаларни ж и см о н и й ривожлантириш ;
— болаларни нутқи ва таф аккурини ривожлантириш ;
— м аъ навий -м аданий етуклик.
Таълим дастури қуйидаги тамойилга асосланиб ту
зил ган:
— болаларга етарли билим бериш ;
— ҳар бир ёш га хос билим ва малакалар;
— билим ва малакаларни секин-аста мураккаблаш -
тириб бориш ;
|
| |
фаолиятнинг - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)фаолиятнинг
ғоят
самарадорлигини таъминлайдиган
ҳис-туйғулар нозиклиги ва аниқлиги, идрок этиш нинг
собитқадамлиги ва тўлақонли, эсда қолиш нинг мустаҳ-
камлиги ҳамда онглиги, тафаккур мантиқи ва
унинг
мослаш увчанлиги, и ж оди й хусусият ва
мустақилликка
хос бўлиш и керак. М актабгача тарбия ёш идаги болалар
ўзларига
туш унарли
бўлган
иж тим оий
воқеа
ва
ҳодисалар, киш иларнинг меҳнати, умумхалқ байрамла-
ри, республикам изда яш айдиган баъзи халқлар ҳаёти
билан таниш тирилади. Бу тадбирлар уларда ж амияти-
м из иж тим оий
ҳаётига қизиқиш уйғотиш , Ватанга
муҳаббат туйғуси ва байналмилалчилик
асосларини
ш акллантиришга ёрдам беради.
Ақлий таълим — мактабгача тарбия ёш идаги бола
ларнинг
билиш қобилиятини мунтазам ва режали ра
виш да ривожлантириб бориш , болалар боғчаси дастури-
да
белгиланган эн г одди й билимлар тизим и билан
қуроллантириш , малака ва
кўникмаларни ш аклланти-
р иш дан иборат.
Мактабгача тарбия ёш идаги болаларда ақлий тарбия
бериш да таълим етакчи роль ўйнайди. Ч унки таълим
ж араёнида ақлий
тарбияга до й р ҳамма масалалар ҳал
этилади. Таълим болаларга изчиллик билан билим б е -
ри ш н и , бу билимларни аниқлаш ва тизимлаш тириш ,
билиш жараёнлари, тафаккур фаоллигини ривож лан-
тириш ни назарда тутади.
Таълим кузатувчанлик, қизиқувчанлик ва синчков-
лик, зийраклик, танқидийлик каби сиф атларни ривож -
лантириш га ёрдам беради.
Таълим ж араёнида болаларда ўқув ф аолияти асосла
|
| |
н и н г 
алмаш инуви камаяди, бедорликда бўлиш

н и н г алмаш инуви камаяди, бедорликда бўлиш да в о мийлиги узаяди. Ясли ва ясли боғчаларга болаларни илк ёш даги биринчи гуруҳга қабул қилиш эрталаб соат 6.30 дақиқадан 7—8 гача давом этади. Болалар ҳаётининг бири нчи йилида уларда хилм а- хил хулқ шакллари таркиб топади. У муман, бир ёшгача болалар ҳаётини ташкил эт и ш - да кун тартиби катта ўринни эгаллайди. Ш у билан бирга тўғри ташкил этилган кун тартибини болалар ф аол лиги- си з ташкил этиб бўлмайди. Болаларнинг бедорли ги ни ташкил этиш да, уларнинг турли хулқ ш аклларидаги эҳтиёж ларини қондириш ҳамда болани нг муом ала ҳаракатлари, бую мли ҳаракатлар, билиш тарбиялаш ва- www.ziyouz.com kutubxonasi
зи ф алари ни ҳал этиш га йўналтирилган ф аолиятини мураккаблаш тириш кўзда тутилади. НАЗОРАТ САВОЛЛАРИ 1. Бир ёш гача булган болалар тарбиясидаги ўзига хосликлар. 2. Бир ёш гача булган болалар гуруҳининг м одди й муҳити. 3. Бир ёш гача булган болалар учун кун тартиби. www.ziyouz.com kutubxonasi
XXI боб. ИКЕИ ЁШГАЧА БЎЛГАН БОЛАЛАР ТАРБИЯСИ Режа: 1. И к к и ёшгача бўлган болалар ҳаётини ташкил этиш нинг ўзига хослиги. 2. И кки ёшгача булган болалар кун тартибини таш кил этиш . 3. И кки ёшгача бўлган болалар фаолиятини ташкил этиш йўллари. 4. Болалар тарбиясини йўлга қўйишда маш ғулот- ларнинг аҳамияти.
тўлақонли ривож лана олмайдилар

|
тўлақонли ривож лана олмайдилар Pdf ko'rish
|
bet | 126/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)тўлақонли ривож лана олмайдилар.
Болалар ҳаёти н и н г б и р и н ч и ёш дав р и дан б о ш л а б
ўзи га х о с тар би я в и й вази ф алар ҳал
э т и б б о р и л а д и .
Б ир ёш д а ги барча ёш даври га м а н с у б бол ал ар гуруҳда
www.ziyouz.com kutubxonasi
биргали кдаги ш ароитда
тарби ялан и б боради лар. Б о
лалар ҳаёти н и таш кил эти ш га оила
вазифалари та р
би я ч и ва энагаларга ю клатилади. Тарбиячи ва эн а га -
лар болал ар н и
тарбиялаш
ж араён и да келиш илган
ҳолда ҳаракат қил иб, болалар
парвариш и ва та р б и я -
с и н и а н и қ амалга ош ирадилар. Т аби ячи болалар билан
ўй и н лар, ў й и н - маш ғулотларни таш кил этади ва шу
билан би рга болалар парвариш ига о и д барча ж а р а ён -
ларда иш ти р ок этади. Э нага хо н а н и тозалайди ва тар-
би яч и га болалар ҳаёти н и тўғри таш кил этиш га ёрдам
бер ади .
Ш унингдек, бир ёшгача бўлган болаларнинг м о д
д и й ш ароити ҳар бир болани ва барча болаларни би р
галикда ўз вақтида ҳар
том онлам а, тўлақонли р и вож
лантириш ҳамда тарбиялаш ни таъминлашга қаратилган'
бўлиш и шарт. Гуруҳ хоналари ўз ўрнига қараб иш лати
лади. А йнан болаларнинг оч и қ ҳавода
ухлаши учун,
умум ий хона, овқатлантириш , бедорли к пайтида б о л а
лар билан ўйин машғулотлари ўтказиш учун мўлжаллан-
гандир.
Реж им бир ёшгача бўлган болалар ҳаётини тўғри
ташкил этиш нинг асосий воситасидир. У нинг ўзига хос
том о н и ш ундаки, йил давом ида 3 марта
ўзгаради. Ой
ўтган сари овқатлантириш м иқдори уйқу ва бедорли к -
|
| |
— м атериалнинг бир мақсадга қаратилганлиги

|
— м атериалнинг бир мақсадга қаратилганлигиBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)— м атериалнинг бир мақсадга қаратилганлиги;
— мақаллий материаллардан фойдаланиш ;
— табиатдаги воқеалар;
— таълимга д о й р бўлимлар орасидаги боғлиқлик.
3 ёш гача бўлган болаларда теварак-атрофдаги нарса-
лар, уларнинг сиф ати ҳар хил нарсаларнинг ном и ҳамда
уларни ишлатиш тўғрисида тўғри туш унча бўлиш и к е
рак. Б олаларни уй ж иҳозлари ва буюмлари (мебель,
и ди ш -тов оқ , кийим , ўй и н чоқ машғулотлар учун м атери
ал) билан таниш тириш , уларнинг ривож ланиш да катта
аҳамиятга эгадир.
Бу нарса уларнинг нутқини бойитади, мустақиллик,
гўзаллик ҳақидаги тасаввурларни тарбиялашга ёрдам бера
ди (чиройли кийим, ҳар хил буюмларнинг шакллари). Т е-
варак-атроф билан таништириш дастури ҳар бир ёш гуруҳи
учун муайян билимларни эгаллаб олиш ни назарга тугади.
М асалан, би ри н ч и гуруҳ тарбиячиси болаларни б у
ю м ларнинг
ж ойлаш и ш и ни
били б
олиш га
ўргатади.
К ейинчалик болалар бош қа хоналарда нималар б ор л и -
гини, у ерда болалар ва катталар нима иш би л ан
ш уғулланиш ни би ли б борадилар. М асалан, мусиқа х о -
насида мусиқа маш ғулотлари, байрамлар ўтказилади,
ош хонада овқат пиш ирилади ва ҳ.к.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Ш унингдек, тарби ячи, боланарни яқин атроф, кўча-
ларни, ўз ўйин м айдонч аси ни би ли б олиш га ўргатади.
Айниқса, катта гуруҳ болалари ўз уйлари манзилини,
боғчадан уйга кетадиган йўлни яқин орадаги м айдон ёки
хиёбонларга бориш йўлини билиш лари керак.
Болаларни
табиат
билан
бевосита
алоқада
|
| |
қўйилади?
2. М аш ғулот босқичлари

|
қўйилади?
2. М аш ғулот босқичлари Pdf ko'rish
|
bet | 125/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)қўйилади?
2. М аш ғулот босқичлари.
3. М аш ғулот турлари ва уларнинг ўхшаш ҳамда
фарқли том онлари.
www.ziyouz.com kutubxonasi
XX боб.
БИ Р ЁШГАЧА БЎЛГАН БОЛАЛАР
ТАРБИЯСИ
Режа:
1. Бир ёш гача бўлган болалар та р би я си н и н г ўзига
хос хусусиятлари.
2. Бир ёш гача булган болалар гуруҳининг м одди й
м уҳитини таш кил этиш .
3. Бир ёшгача бўлган болалар гуруҳида кун тарти
би н и таш кил этиш .
Бир ёш гача бўлган болалар ҳаётини тўғри таш кил
этиш ,
болаларнинг
ф и зи о л о ги к
эҳтиёж ларин и
қондириш , уларни ҳар
том онлам а
тарбиялаш ҳамда
болаларнинг
ёш
хусусиятларига
м увоф и қ
фаол
ҳаракатни йўлга қўйиш учун илм ий асосланган кун тар
ти би н и кўзда тутиш муҳим аҳамият касб этади. Бу ё ш
гача бўлган болаларнинг ёш даврлари қуйидагича:
1. 2 ой дан , 5—6 ойгача.
2. 5—6 ойдан , 9 ойгача.
3. 9 ой дан 12 ойгача.
Ҳар бир ёш даврдаги болалар ҳаёт ф аол ияти ва
хулқ-атворидаги баъзи хусусиятлари билан ф арқланади.
Болаларда
биринчи
ёш дан
бош лаб
фақат
оргпник
эҳти ёж эм ас, балки с е н со м о т о р ҳаракат ф аоллиги а с о
сидаги
катталар билан
мулоқотда бўлиш эҳти ёж и н а
м оён бўла бош лайди. Болалар катталарнинг парвари-
ш и си з
ҳамда
улар
билан
м улоқ отсиз
яш ай
ёки
|
| |
бориш и 
керак - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма) Pdf ko'rish
|
bet | 124/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)бориш и
керак.
Агар
машғулотлар м ураккаброқ бўлса, тарбиячи, албатга, ун
га режа тузади. Реж ада маш ғулотнинг мазмуни тайёрла
ниш учун керак бўлган ж иҳозлар, болалар билан олиб
бориладиган дастлабки иш лар, маш ғулотнинг бориш и
ва
тарбиячи
ф ойдаланадиган
методик
усуллар
кўрсатилади.
Ҳ ар би р боғчада методика кабинетлари мавжуд, унда
«Болалар боғчасида таълим-тарбия дастури»нинг ҳамма
бўлим лари бўйича методик қўлланмалар бўлади. Етиш -
маганини тарбиячи ўзи тайёрлайди, баъзан эса бу ишга
www.ziyouz.com kutubxonasi
катга ва тайёрлов гуруҳлари болаларини
жалб этади.
Тарбиячи маш ғулот учун
керакли материалларни бир
кун ил гари тайёрлайди.
Т арбияч и болалар боғчасида асоси й шахе ҳи собла-
н и б, ёш авлоднинг тарбияланганлиги ва билиш дараж а
си у н и н г ғоявий, си ёси й ва илмий педагогик тайёргар-
лигига, ж авобгарлик ҳиссига, салоҳиятига, педагогик
маҳоратига боғлиқ. Одатда, болани нг ўқув фаолиятига
бўлган м уносабати ҳам унин г тарбиячи ш ахсига булган
м уносабати билан белгиланади.
Х улоса қилиб айтадиган бўлсак, тарбиячи машғулот
ж араёнида янги педагогик технология материалларидан
ва тарби янин г самарали м етод ва усулларидан ф ой дала
нилса ҳамда бол ан и н г руҳияти, ёш ва ўзига хос руҳий,
ф и зи ол оги к хусусиятлари инобатга олинса, тарбиянинг
самарадорлиги ортади.
Н А ЗО Р А Т СА ВО Л Л А РИ
1. М аш ғулот
ним а
ва
унга
қандай
талаблар
|
| |
Klaviatura - Buxoro davlat universiteti

Klaviatura. Klaviatura 101-105 klavishlardan iborat.
O`z vazifalariga ko`ra klavishlar beshta guruhga bo`linadi:
1. Harflar va sonlarni kiritadigan klavishlar. Ular oddiy yozuv mashinkalarning klavishlariga o`xshaydi.
2. Boshqaruvga oid klavishlar.
3. Funksional yoki amal klavishlar.
4. Kichik sonlar kiritadigan klavishlar.
5. Maxsus belgilardan iborat klavishlar.
Eng katta guruh-birinchi guruh bo`lib, ular yordamida rus va lotin katta-kichik harflari, sonlar, maxsus belgilar, tinish belgilari kompyuterga kiritiladi. Pastda joylashgan uzun, hech qanaqa belgisi bo`lmagan klavishning nomi Spacerbar yoki Space deb ataladi va bo`shliq belgisini kiritishga mo`ljallangandir. Boshqa klavishlar bir necha nomga ega, chunki ular klaviaturaning ish tartibiga (registriga) qarab turli belgilarni kiritishga mo`ljallangan. Pastki registrda kichik yuqori registrda esa katta harflar kiritiladi.
Rus alifbosidan lotin (ingliz) alifbosiga yoki aksincha, lotinchadan ruschaga o`tish siz ishlaydigan programmaga bog`liq. Masalan, WINDOWS da alifbo avtomatik ravishda tanlanadi. (Ekranning eng pastki qismida).
Ekranga belgi tushadigan joy maxsus usul bilan belgilanadi. Buning uchun maxsus belgi bor, u kursor deb ataladi. Agar ekran matn kiritish holatida ishlab turgan bo`lsa, unda kursor o`chib-yonib turadigan vertikal chiziqcha yoki harfning ustiga tushadigan to`rtburchakka o`xshaydi va matn kursori deb nomlanadi.
Boshqarishga oid klavishlar har xil boshqarish vazifalarini bajaradi. Ayrim klavishlar, masalan: CAPSLOCK, NUMLOCK va SCROLL LOCK klavishlarining ishlash vazifasini o`zgartirib turadi. SHIFT, CTRL, ALT klavishlari boshqa klavishlar bilan birga ishlaydi. Masalan, CTRL + ALT + F degani CTRL, ALT va F klavishlarini birdaniga bosishni bildiradi. F1 dan F12 gacha bo`lgan klavishlar funksional klavishlar deb nomlanadi. Dastur tuzilishiga qarab, ushbu klavishlar har xil vazifalarni bajarishi mumkin. Bular 12 ta bo`lishiga qaramasdan, ko`pincha F1 dan F10 gachasi ishlatiladi. Odatda F1 klavishi yordamchi ma'lumotlarni olish uchun xizmat qiladi (Spravochnik).
Num Lock (sonlarni saqlash)-sonlar kiritishning kichik klaviaturasi sonni kiritishga yoki kursorni boshqarishga moslaydi. Sonlarni kiritish klavishlari ikki rejimda ishlashi mumkin:
1) sonlarni kiritishda,
2) kursorni boshqarishda.
Ikki holatning biridan ikkinchisiga o`tishni Num Lock (mahkamlash bilan) yoki Shift klavishi (mahkamlash kerak emas) bajaradi. Bunda Caps Lock klavishi sonlarni kiritish klaviaturasiga ta'sir ko`rsatmaydi.
Sonlarni kiritish paytida sonlarni kiritish klaviaturasi kalkulatorning klaviaturasiga o`xshaydi. Sonlarni va arifmetik amallar belgilarini kiritish uchun qulaylik yaratadi. Sonlarni kiritgan paytda Num Lock chirog`i yonib turishi kerak, agarda Num Lockni ko`rsatuvchi chiroq o`chgan bo`lsa, ushbu kichik klaviatura bilan kursorni boshqarish mumkin.
|
Ekranda ko`rsatilgan obyektni surish yoki ko`chirish

Ekranda ko`rsatilgan obyektni surish yoki ko`chirish. Ekranda ko`rsatilgan obyektni topib, chap klavisha bosiladi va klavishani qo`yib yubormasdan, obyektni yangi joyga suriladi va sichqoncha klavishasi qo`yib yuboriladi. Windows muhitida ishlayotganda ekrandagi obyektlarni ham chap, ham o`ng tomonda joylashgan klavishalar bilan ko`chirish mumkin.
Chap klavisha bosilganda, mo`ljallash bo`ladi, o`ng klavisha bosilganda esa aniq vazifa berish kerak bo`ladi.
Sichqoncha yordamida quyidagi asosiy harakatni bajarish mumkin:
Point-ko`rsatkichni ekranning kerakli joyiga ko`chirish;
Slick-sichqoncha klavishasini bosib darhol qo`yib yuborish;
Double click-sichqoncha klavishasini ikki marta tez bosish;
Select-biror obyektni tanlash.
Tanlab olingan tasvir, matn qismi yoki grafik simvollarni boshqa joyga ko`chirish (Drag and Drop texnologiyasi) mumkin. Buning uchun tanlab olingan obyekt ustiga ko`rsatkichni olib borib, sichqoncha klavishasi bosiladi va obyektni kerakli joyga ko`chiriladi, so`ngra sichqoncha klavishasi qo`yib yuboriladi.
Windowsda sonlarni kiritish klaviaturasini sichqoncha o`rnida ishlatish mumkin. Bunday holat har xil sabablarga ko`ra, sichqoncha ishlamay qolganda yuz berishi mumkin.
|
Анкета - download

|
Qidiruv: Анкета | Общая анкета для кандидата Siz taqdim etgan ma’lumotlar maxfiy hisoblanadi va sizning roziligingizsiz uchinchi shaxslarga berilmaydi 130,5 Kb. 1 | o'qib | | Анкета-характеристика Xalq deputatlari, respublika, viloyat, shahar va tuman Kengashi deputatimi yoki boshka saylanadigan organlarning a’zosimi 62 Kb. 1 | o'qib | | Общая анкета для кандидата Familiyasi, Ismi, Otasining ismi Baxriddinov Dostonbek Iskandar o'g'li 245,5 Kb. 1 | o'qib | | Общая анкета для кандидата Oxirgi ish joyingizdan boshlab, teskari xronologik tartibda ish tajribangizni qisqacha tasvirlab bering 161 Kb. 1 | o'qib | | Общая анкета для кандидата Oxirgi ish joyingizdan boshlab, teskari xronologik tartibda ish tajribangizni qisqacha tasvirlab bering 162,5 Kb. 1 | o'qib | | Общая анкета для кандидата Oxirgi ish joyingizdan boshlab, teskari xronologik tartibda ish tajribangizni qisqacha tasvirlab bering 481,5 Kb. 1 | o'qib |
1
| |
Masofaviy o`qitish - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 33/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Masofaviy o`qitish – eng yaxshi an’anaviy va innovatsion metodlar, o`qitish vositalari va formalarini o`z ichiga olgan sirtqi va kunduzgi ta’lim singari axborot va telekommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan ta’lim shaklidir.
Masofaviy o`qish – bu yangi axborot texnologiyalari, telekommunikatsiya texnologiyalari va texnik vositalariga asoslangan ta’lim tizimidir. U ta’lim oluvchiga ma’lum standartlar va ta’lim qonun-qoidalari asosida o`quv shart-sharoitlari va
o`qituvchi bilan muloqotni ta’minlab berib, o`quvchidan ko`proq mustaqil ravishda shug`ullanishni talab qiluvchi tizimdir. Bunda o`qish jarayoni ta’lim oluvchini qaysi vaqtda va qaysi joyda bo`lishiga bog`liq emas.
|
| |
Klaviatura va sichqoncha - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 27/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Klaviatura va sichqoncha:Klaviatura va sichqoncha ma'lum ma'noda bir-birining o`rnini bosadigan, ma'lumotlarni kiritadigan va kompyuter bilan muloqot qilish vazifasiri o`taydigan qurilmalardirlar. Ularsiz kompyuterda xususan, operatsion sistemasida ishlab bo`lmaydi. Ular yordamida siz operatsion sistemaga va uning boshqaruvi ostida ishlaydigan programmalarga buyruqlar, shuningdek, bu qurilmalar yordamida programmalarga kerak bo`lgan ma'lumotlar kiritiladi.
Sichqoncha. Sichqoncha odatda ikki yoki uch klavishali bo`ladi: chap, o`ng va o`rta. Chap va o`ng klavishalar programma asosida almashtirilishi mumkin. Odatda chap klavisha yordamida asosiy amallar (ajratish, surish, bajarish va h.k.) bajariladi. O`ng klavisha kontekst meny deb ataluvchi amallarni bajarish uchun xizmat qiladi. Kontekst menyning vazifasi joriy holatda u yoki bu amalni tezroq bajarish bilan bog`liq. O`rta klavisha hozirda xususan, varaqlash (Page Down, Page Up amaliga o`xshab) maqsadlari uchun qulay.
|
| |
Metrologik tavsiflarni aniqlash - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

143
3.1.2 Termometr datchigi issiqlik elituvchiga 75 mm. dan kam bo‘lmagan chuqurlikda
botiriladi. Ikki minut muddat o‘tgandan keyin, 30 sekund vaqt oraliqlarida etalon bo‘lgan va
qiyoslanadigan termometrlardan 10 tadan kam bo‘lmagan ko‘rsatkich olinadi. O‘lchash natijalarini
jadvalga kiritiladi. Termometr ko‘rsatkichlarini o‘rtacha qiymatlari aniqlanadi va ular orasidagi
farqlar hisoblab chiqiladi.
3.1.3 Termostatning issiqlik elituvchisi haroratlarini 0 dan +1 ºS gacha ushlab turuvchi
rejimga o‘tkaziladi. Issiqlik elituvchini harorati etalon termometrni ko‘rsatkichlari bilan nazorat
qilinadi. Qiyoslash 3.1.2-bandda bayon etilgandek amalga oshiriladi.
3.2.Termometrni mutlaq xatoliklarini 0 dan+100 ºS gacha diapazonda aniqlanadi.
3.2.1 Issiqlik elituvchining haroratini 0 dan +100 ºS gacha diapazonda quvvatlab turishini
ta’minlab beruvchi termostat (masalan «Termotest-100») yoqiladi. Termostatga termometr uchun
kaseta o‘rnatiladi.
3.2.2. 3.1.2 bandda bayon etilgandek +50 va +100 ºS haroratlarda qiyoslash amalga
oshiriladi.
3.3 Termometrni mutlaq xatoliklarini +100 dan +300 ºS gacha bo‘lgan diapazonda
aniqlash.
3.3.1 Issiqlik elituvchini haroratini +100 dan +300 ºS gacha bo‘lgan diapazonda ushlab
turishni ta’minlab beruvchi termostat (masalan «Termotest-300») yoqiladi. Termostatga
termometr uchun kaseta o‘rnatiladi (Davlat standarti ilovalarida taqdim etilgan kasetalardan
jamlangan kaseta).
3.3.2 3.1.2 bandda bayon etilgan usul bo‘yicha +150, +199,90, +250 va +300 ºS
haroratlarda qiyoslash amalga oshiriladi.
3.4. Agar termometr xatoliklari 50 dan +199,99 ºS gacha diapozonda 0.05 ºS moduldan
oshmasa va +200 dan +300 ºS gacha diapozonda 0.2ºS moduldan oshmasa qiyoslash natijalari
ijobiy hisoblanadi. Agar termometr xatoliklari 50 dan +199,99 ºS gacha diapozonda 0.05 ºS
moduldan va o‘ziga xos ravishda, +200 dan +300 ºS gacha bo‘lgan diapazonda 0.2ºS dan oshsa,
unda qiyoslanuvchi uslubiyat bo‘yicha temometrni individual koeffitsientlari bilan to‘g‘rilanadi.
Darajalashtirish koeffitsienti to‘g‘rilangandan so‘ng, termometrni metrologik tavsifini aniqlashni
qayta o‘tkazish kerak. Agarda termometrni mutlaq xatoliklari to‘g‘rilangandan keyin ham 50 dan
+199,99 ºS gacha diapozonda 0.05 ºS moduldan va o‘ziga xos ravishda, +200 dan +300 ºS gacha
bo‘lgan diapazonda 0.2 ºS oshsa, unda termometr yaroqsiz deb topiladi.
Lazerli (kompakt) disk. CD ROM (Compact Disk Read Only Memory

|
Lazerli (kompakt) disk. CD ROM (Compact Disk Read Only Memory
|
bet | 26/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Lazerli (kompakt) disk. CD ROM (Compact Disk Read Only Memory – faqat o`qish uchun lazerli disk). Keyingi paytda bu qurilma juda muhim rol o`ynamoqda. Uning asosiy sababi unga 650 Mbayt hajmdagi ma'lumotni sig`ishi bo`lsa, ikkinchi tomondan uni ishlatishda qulayligi bilan alohida e'tiborga loyiq. Uning CD ROM va CD Writer (yozuvchi) ko`rinishdagilari mavjud bo`lib, birinchisi faqat o`qish uchun mo`ljallangan bo`lsa, ikkinchisi ma'lumot va programmalarni yozish uchun keng qo`llanilmoqda. Ayniqsa, hujjatlarning elektron versiyasini bunday ma'lumot yuritgichi orqali ayirboshlash dolzarb masala bo`lib qoldi.
CD ROM ning muhim ko`rsatkichlaridan biri uning ma'lumot ayirboshlash tezligidir. Hozirda ko`proq 48, 52 tezlikli lazer disklar ishlatilmoqda.
Disketa. Ma'lumotlarni, programmalarni doimiy saqlash, ayirboshlash maqsadida disketalar ishlatiladi. Unga FDD (Floppy Disk Driver – egiluvchan disk qurilmasi) yordamida ma'lumotlar va programmalar yoziladi va undan o`qiladi. Hozirda HD (Higy density-yuqori zichlik) asosan hajmi 1,44 yoki o`ta yuqori 2,88 Mbaytga teng bo`lgani keng ishlatilmoqda. Ayni paytda 120 Mbayt siQimli Floppy disketalar ham ishlab chiqarilish arafasidadir.
|
| |
Qiyoslashni o‘tkazish - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika institutiBog'liq katta kitob1. Qiyoslashni o‘tkazish
Tashqi ko‘rik.
Termometrni tashqi ko‘rinishi bo‘yicha quyidagilar tekshiriladi:
- foydalanish bo‘yicha yo‘riqnomaga muvofiq butlanganligi, mexanik shikastlanishlarni
bo‘lmasligi;
- foydalanish xususiyatlarini yomonlashtiruvchilarni yo‘qligi;
- markalanishini va yig‘ilishlarini to‘g‘riligi.
Belgilab qo‘yilgan talablarni qoniqtirmaydigan termometrlar yaroqsiz deb hisoblanadi va uni
keyingi qiyoslash operatsiyalari o‘tkazilmaydi.
2. Namunalash
Termometr ko‘rsatkichi xona haroratida ixtiyoriy vaziyatda o‘rnatiladi va bevosita
termometrni butlovchilari majmuasiga kiradigan biron-bir kabel-biriktiruvchi orqali elektron
blokga ulanadi. Ikki minut o‘tgach termometrni ishlash qobiliyati tekshiriladi. Keyin termometr
issiq suvli idishga solinadi va ikki minut o‘tgach yana termometrni ishlash qobiliyati tekshiriladi.
Termometrni butlovchilari majmuasiga kiradigan bog‘lovchi kabel bilan termometr kompyuterga
ulanadi. Termometrni butlovchilari majmuasiga kiruvchi «ThermoChart» dasturi yordamida ,
avvalgi qiyoslashda o‘rnatilgan termometrni induvidual darajalashtirish koeffitsenti hisoblab
chiqiladi, va ularni qiyoslash guvonomasida ko‘rsatilgan bilan solishtiriladi («ThermoChart»
dasturi bilan ishlash tartiblari Davlat standartlarida ilova qilinadi).
Asbob keyingi qiyoslashlarga yaroqli deb topiladi, qachonki:
− datchik joylashgan muxitda termometr harorat o‘zgarishlariga sezuvchan bo‘lsa va raqamli
indekslashtirish tavsiflari foydalanish bo‘yicha qo‘llanmada ko‘rsatilganga muvofiq bo‘lsa;
− termometrning individual darajalashtirish koeffitsientlari uni qiyoslash haqidagi
guvohnomasida ko‘rsatilganlarga muvofiq kelsa.
Agar termometrni individual darajalashtirish koeffitsientlari uni qiyoslash haqidagi
guvohnomasida ko‘rsatilgan qiymatlaridan farqlansa, unda qiyoslash to‘xtatiladi va termometr
yaroqsiz deb topiladi. Keyingi qiyoslash, uslubiyat bo‘yicha muttaxassislar ishtirokida, individual
darajalashtirish koeffitsientlariga yangi qiymatlar kiritilgandan keyin amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
Qiyoslash operatsiyalari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika institutiBog'liq katta kitob
Qiyoslash operatsiyalari
Qiyoslashni olib borishda 1.3-jadvalda ko‘rsatilgan opretsiyalar bajarilishi lozim.
Qiyoslash istalgan opersiyani bajarishda salbiy natija olinganda to‘xtatilishi mumkin.
1.3-jadval
T.r
Operatsiya nomi
Qiyoslash
uslubiya-tini
bandi raqami
Operatsiyani o‘tkazish
turlari
Birlamchi
qiyoslash
Davriy
qiyoslash
1.
Tashqi ko‘rik
1.1
+
+
2.
Namunalash
2.1
+
+
3.
Metrologik tavsiflarini aniqlash
3.1
+
+
Qiyoslash vositalari
Qiyoslashni o‘tkazishda quyidagi o‘lchash vositalari va qo‘shimcha vositalardan
foydalaniladi:
-
«TERMOTEST»,
TU
4211–054–44229117-2008
(«TERMOTEST-05-02»:
termostatlashtirish diapazoni -80 dan +30ºS gacha; termostatlashtirishning barqarorligi ±0.02ºS
oraliqlarda; «TERMOTEST-100»: termostatlashtirish diapazoni -30 dan +100 ºSgacha;
termostatlashtirishning barqarorligi ±0.01ºS oraliqlarda; «TERMOTEST-300»: termostatlashtirish
diapazoni +100 dan +300ºS gacha; termostatlashtirishning barqarorligi ±0.01 ºS oraliqda)
seriyalaridagi suyuqlik termostatlari;
- platinali, 1 razryaddagi etalon bo‘lgan qarshilik termometri, harorat diapazoni -50 dan 100ºS
gacha;
-1 razryaddagi etalon bo‘lgan qarshilik termometri, harorat diapazoni 0 dan 300 ºS gacha;
- pretsezion bo‘lgan «Terkon» TU 4221-040-44229117-2003 ni TS va TP signallarni
o‘zgartiruvchi, TS o‘zgartiruvchining harorat qiymatini xatoliklari 200 dan 600ºS − ±0.011 ºS gach
diapozonda.
- termostatda etalon va ishonchlanadigan termometrlarni o‘rnatish uchun kasseta, unda
datchiklarni cho‘ktirish chuqurliklarini boshqarish uchun yordam beruvchi element bo‘lishi kerak;
- haroratning induvidual koeffitsientini hisoblash va o‘rnatish dasturlari bo‘lgan shaxsiy
kompyuter.
Analogik bo‘lgan yoki metrologik tavsiflari yaxshiroq bo‘lgan qiyoslashni boshqa vositalarni
qo‘llashga ruxsat beriladi.
|
| |
ishchi yoki qaynoq spayi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

137
Qoida bo‘yicha, termoparalar erkin spayni t
o
=0
o
C haroratida darajalanadi. Haqiqatdan ham
terpoparani sovuq spaylarini harorati 0
o
S da farqlanadi. SHuning uchun xaqiqiy haroratni topish
uchun tenglama bo‘yicha tuzatma kiritiladi:
bunda
E
AB
(t,t
o
)
–spaylarni
ishchi
t
va
erkin
t
o
haroratlarida termoparada hosil bo‘lgan elektr
yurituvchi kuch;
E
AB
(t
o
,t
o
)
-ishchi
t
va erkin
t
o
spayni haroratlarida termoparada hosil bo‘lgan
elektr yurituvchi kuch.
t
o
>t
o
bo‘lganda tuzatma
E(t
o
,t
o
)
plyus ishoraga,
t
o
o
b
o‘lganda esa minus ishoraga ega bo‘ladi.
Konstruktiv jihatdan termopara o‘zida xar xil metalldan tayyorlangan ikkita simni bir-biriga
ulanishi
asosida hosil qilinadi, ularni qizdirilgan oxirgi uchlari burab qayriladi keyin esa
kavsharlanadi yoki payvanlanadi (1.6-rasm).
1.6-Texnik termoparalar:
A-tTPP termopara; b-TXK va TXA termoparalar; 1- ishchi spay; 2- chinni ximoya g‘ilof ; 3 chinni
trubka ; 4-metallik trubka; 5-termoelektrodlar; 6- chinni marjonlar; 7- harakatlanmaydigan
shtutser.
Termoelektrodlar odatda bir kanalli yoki ikki kanalli chinni
trubkalar bilan izolyasiya
qilinadi va himoyalovchi g‘ilofga joylashtiriladi. Tashqi zanjirda termoelektrodlarni birlashtirish
uchun termoparalarning elektrizolyasiyalovchi materialdan tayyorlangan qalpoqchalari xizmat
qiladi.
Atrof-muhit haroratini o‘zgarishining vujudga kelgan elektr
yurituvchi kuch kattaligiga
ta’sirini bartaraf etish uchun termoparani bo‘sh bo‘lgan uchlarini termostatlashtiriladi yoki maxsus
kompensatsiyalovchi qurilma qo‘llaniladi.
Termoparalarni ikkilamchi asboblar bilan biriktirish termoelektrodli simlar orqali amalga
oshiriladi.
Simlar termoparalarni o‘zi tayyorlangan materiallardan yoki termoparani elektr
yurituvchi kuchiga teng bo‘lgan, 100
0
S haroratda uni elektr yurituvchi
kuchini oshirib beradigan
boshqa qotishmalardan tayyorlanadi.
Haroratni o‘lchash uchun termopara majmuasida ikkilamchi asboblar sifatida, qoidaga ko‘ra
laboratoriga xos yoki avtomatik potensiometrlar yoki millivoltmetrlardan foydalaniladi.
Seriyali chiqariladigan termoparalarning asosiy ma’lumotlari 1.1-va 1.2-jadvallarda
keltirilgan (qavsda o‘lchashning qisqa rejimida o‘lchashni yuqori chegaralari ko‘rsatilgan).
1.1-jadval
138
Seriyali
chiqariladigan
termoparalarni
turi
Darajalanishni
ifodalanishi va
nomlanishi
O‘lchashning oraliqlari
t.e.d.
t
o
=0
o
S
t=100
o
C
quyi
yuqori
TXK
XK(xromel-
kopel)
-50
o
S
600 (800)
o
S
6,95 mV
TXA
XA (xromel-
alyumel)
-50
o
S
1000 (1300)
o
C
4,1 mV
TPR
PR-30/6
(platinorodiy
30%
platina 6%)
+300
o
S
1600 (1800)
o
S
0 mV
TPP
PP-
1(platinorodiy
10%-platina)
-20
o
S
1300 (1600)
o
S
0,643 mV
Ba’zir bir termoparalarni standart darajalashtirish tavsiflari 1.2-jadvalda keltirilgan.
1.2-jadval
t,
o
S
darajalashtirish
0
20
40
50
60
80
100
200
300
XK
0
1,31
2,66
3,35
4,05
5,48
6,95
14,66
22,91
XA
0
0,80
1,61
2,02
2,43
3,26
4,10
8,13
12,21
PP-1
0
0,112
0,234
0,299
0,368
0,500
0,643
1,436
2,314
Адрес электронной почты (еще раз)

|
Адрес электронной почты (еще раз)
|
bet | 44/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Адрес электронной почты (еще раз) – E-mail maydoniga kiritilgan pochta manzilini tasdiqlash uchun kiritiladi. Ushbu maydonga E-mail maydoniga kiritilgan pochta manzili aynan kiritilishi talab etiladi;
Имя – Professor-o`qituvchining ismi;
Фамилия – Professor-o`qituvchining familiyasi;
Город – Professor-o`qituvchining turar joyi;
Страна – Professor-o`qituvchi fuqaroligi.
Yuqoridagi barcha maydonlar to`ldirilgandan so`ng Сохранить tugmasi bosiladi. Administrator tasdig`idan so`ng professor-o`qituvchilar tizimdan foydalanishi imkoniyatiga ega bo`ladilar. Professor-o`qituvchi yuqoridagi sahifada login va parolini mos ravishda maydonlarga kiritib Вход tugmasini bosgandan so'ng, kiritilgan login va parol tekshiriladi. Agar login va parol bir-biriga mos bo`lsa, professor-o`qituvchi tizimga kirishi mumkin, aks holda xatolik haqida xabar namoyon bo`ladi. Shuningdek, login va parolni kiritish vaqtida Caps Lock indikatorini holatiga hamda tizimning kiritish tilining to`g`riligiga ahamiyat berishi kerak. Professor-o`qituvchi tizimdagi shaxsiy ma’lumotlarini to`liq kiritishi yoki tahrir qilishi mumkin. Buning uchun sahifaning yuqori qismida ism va familiyasi yozilgan havolani bosish kerak. Natijada quyidagi qo`shimcha menyu hosil bo`ladi:
Foydalanuvchi menyusi.
2-2-3-chizma
|
| |
Monometrik termometrlar - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

Monometrik termometrlar Manometrik termometrlar gazlarni (havo, ammiak, karbonat angidrid gazi, oltingugurt, metan
va boshq.) bosim qiymatlarini o‘zgarishi asosida ob’ektning haroratini o‘lchash uchun
mo‘ljallangan. Manometrik termometrlarni analogik bo‘lgan boshqa harakat prinsipdagi
uzatgichlar bilan taqqoslagandagi ustivorliklariga parametrlarni masofadan turib o‘lchashlarda
qo‘shimcha energiya manbaidan foydalanmaslik imkoniyatlari; konstruksiyasini soddaligi va
ishlatilayotganda katta ishonchliligi; shkalasini bir tekisdaligi; portlash xavfini mavjud emasligi;
tashqi elektr magnit maydoniga sezuvchanligi yo‘qligi kiradi.
Manometrikik termometrlar (1.4-rasm) germetik yopiq termosistemadan (termoballon, ulovchi
masofaviy kapillyar, egiluvchan sezgir element) hamda ko‘rsatuvchi yoki yozib oluvchi qurilmadan
tuzilgan. Manometrik termometrlar termostatlarni to‘ldiruvchilariga qarab uch turda tayyorlanadi:
gazli - azot bilan; suyuqlikka xos – polimetilsiloksanli suyuqliklar bilan; kondensatsion (bug‘-
suyuqlili)
-
atseton,
metil,
freon
xloridi
bilan.
1.4-rasm. Manometrik termometr qurilmasini sxemasi:
1 -termoballon; 2 - quyruqcha; 3 - kapillyar; 4 – manometrik trubka (prujina); 5 – tishchali
g‘ildirak, mil bilan biriktirilgan; 6 – spiralli prujina, tishchali ilintirgichdagi lyuftni bartaraf etishga
xizmat qiluvchi; 7 –tortish uchun mo‘ljallangan o‘q (tyaga); 8 –tishli sektor.
Termoelektrik termometrlar Termoelektrik termometr deb himoya armaturasi bilan ta’minlangan termoparaga aytiladi.
Termoparalarni ishlash prinsipi quyidagilarga jamlangan: Agar ikkita turli xildagi sim
o‘tkazgichlardan yopiq zanjir tashkil etilsa va uni biror qo‘shilish joyi (spay) qizdirilsa, unda elektr
toki vujudga keladi. Turli xildagi sim o‘tkazgichlar- A va V termoelektrodlardan tarkib topgan
yopiq bo‘lgan elektr zanjiri (1.5a-rasm) termoelement (termopara) hosil qiladi. O‘lchanadigan
Masofaviy o`qitish tizimi haqida tushunchalar

1.3. Masofaviy o`qitish tizimi haqida tushunchalar.
Ma’lumki, har bir ta’lim muassasasi o`z ta’lim jarayonini boshqarish uchun zamonaviy texnologiyalardan kelib chiqqan holda, o`zining virtual axborot ta’lim muhitini yaratishga harakat qiladi. Hozirgi vaqtga kelib, virtual axborot ta’lim muhitini yaratishning hojati qolmagan, chunki Web muhitiga moslashgan har xil turdagi dasturiy majmualar jonkuyar dasturchi va ta’lim sohasida ishlab kelayotgan xodimlarning hamkorlikda ishlashlari, shuningdek, ta’limga yo`naltirilgan fondlar tomonidan qo`llab-quvvatlanishi natijasida, erkin va ochiq kodli dasturiy ta’minotlar yaratilgan. Bu o`quv modulimizda masofaviy ta’lim jarayonini tashkillashtirish imkoniyatini beruvchi erkin va ochiq kodli dasturlar majmuasining tahlili keltiriladi. O`quv modulida keltirilgan dasturiy majmualar tahlili ko`p yillar davomida olib borilgan ilmiy-tadqiqotlar natijasidir.
|
Optik xal etish - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

152
5.
tang xolatdagi — dog‘ni diametri ob’ekt yuzasi o‘lchamiga teng, o‘lchash xatoliklarini
kattalashish extimoli mavjud;
6.
tang oldi xolat —o‘lchash aniqliklari muxim darajada tushib ketadi, o‘lchashni o‘tkazish
tavsiya qilinmaydi.
Fokusga xos masofa
Ko‘pigina pirometrlar uchun pirometrni yo‘nalganlik diagrammasi faqat etarlicha katta
masofalardagina konusga xos deb hisoblanadi, yaqinroqda u yanada ko‘proq murakkab shaklga
ega. Ko‘pincha pirometrni sezuvchanlik zonasi avval torayadi, keyin esa konus ko‘rinishida
kengayib boradi. Minimal diametrga erishgandagi masofa F fokus masofasi deb ataladi, shunga
o‘xshash yo‘nalganlik diagrammasi bo‘lgan pirometrlar uchun ushbu parametr texnik
xujjatlashtirishlarda ko‘rsatilishi kerak. Fokuslari 30…60 sm atrofida va dog‘ diamerti 5…8 mm
bo‘lgan maxsus qisqa fokusli pirometrlar ham ishlatiladi.
LMS Moodleda elektron kurs yaratish bosqichlari

2.2. LMS Moodleda elektron kurs yaratish bosqichlari.
Moodle – Web muhitida o`qitish va online rejimdagi darslarni tashkil qiluvchi kuchli pedagogik dasturiy majmua hisoblanadi. Mazkur tizimda Forums, Materials, Messenger, Chat, Exercises, Group work, Student tracking kabi ko`plab o`qitish modullar mavjud. Boshqa LMSlar singari IMS, SCORM va boshqa standartlarni qo`llab-quvvatlaydi. Tahlillar shuni ko`rsatadiki, boshqa LMS tizimlarga qaraganda, eng ko`p qo`shimcha plagin va modullari mavjud bo`lgan dasturiy majmua bu Moodle dasturiy majmuasidir.
Hozirgi vaqtda dunyoning aksariyat ta'lim muassasalari o`z masofaviy ta’lim tizimilarini tashkil etishda Moodle dasturiy majmuasini joriy etmoqdalar.
Moodle bo`yicha statistika.
2-2-1-chizma
Shuningdek, Respublikamizdagi ko`plab ta’lim muassaslari virtual ta’lim muhiti sifatida aynan Moodle dasturiy majmuasi foydalanib kelinmoqda. Xususan, Toshkent axborot texnologiyalari universitetining “Virtual ta’lim muhiti” (http://etuit.uz), O`zbekiston Milliy universitetining «Ochiq o`quv-axborot markazi», Xalq ta’limi vazirligi qoshidagi «Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi» (http://moodle.uzedu.uz), Toshkent Turin Politexnika universiteti (moodle.polito.uz), Andijon mashinasozlik instituti (http://moodle.andmiedu.uz).
Ochiq kodli Moodle dasturiy majmuasi o`quv jarayonini boshqaruvchi Web
interfeysli muhitga yo`naltirilgan maxsus tizimi bo`lib, asosan global tarmoqda foydalanishga mo`ljallangan. Tizimni yaratishda PHP, MySQL, AJAX, JavaScript, HTML, CSS, XML jQuery kabi qator ochiq kodli dasturiy vositalardan foydalanilgan. Uni ishlatish uchun ma’lumotlar omborini boshqarish dasturi (MySQL yoki PostgreSQL), PHP protsessori, Web-xizmati (Apache yoki IIS) dasturlari sozlangan server zarur. Operatsion tizim sifatida ixtiyoriy keng tarqalgan operatsion tizimlardan biridan foydalanish mumkin (Windows, Linux, Mac OS X, Novell Netware). Mazkur o`quv qo`llanma yozilayotgan vaqtda Moodle tizimining 2.9 versiyasidan foydalanilgan. Tizimning rasmiy internet manzili: http://www.moodle.org
Moodle dasturiy majmuasining umumiy ko`rinishi
2-2-2-chizma
Moodle tizimidan ro’yxatdan o’tish uchun quyidagi maydonlarni to’ldirish kerak.
|
Rahbarning muhim shaxsiy - kasbiy sifatlarini

qobiliyatini, liderlik xususiyatlarini va qaror qabul qilish usullarini
tushuntirishga yordam beradi.
Psixologik testlar: Rahbarning shaxsiy va kasbiy sifatlarini o'rganishda
psixologik testlardan foydalanish ham amalga oshiriladi.
Bu testlar
rahbarning shaxsiylik tipini,
liderlik xususiyatlarini, muhokamalar
qobiliyatini, e'tibor beringanlik darajasini va boshqa ko'rsatkichlarni
aniqlashga yordam beradi.
Bu usullar rahbarning muhim shaxsiy va kasbiy sifatlarini o'rganishga yordam
berishi mumkin. Ularning kombinatsiyasi rahbarning to'liq tasvirlanishini
beradi va uning qanday faoliyat ko'rsatishi
va boshqarishida qanday
muvaffaqiyatga erishishi haqida ma'lumot beradi.
Логин maydoni - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 43/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Логин maydoni – tizimga kirish uchun ishlatiladigan login hisoblanib, faqatgina lotin harflaridan foydalaniladi;
Пароль – tizimga kirish uchun ishlatiladigan maxfiy kalit bo`lib, unga kamida bitta katta va kichik lotin harflari, bitta raqam va bitta tinish belglaridan foydalanish zarur. Maxfiy kalit uzunligi 8 ta belgidan kam bo`lmasligi talab etiladi;
Адрес электронной почты – avtorizatsiya uchun ishlatiladigan elektron pochta manzili. Kiritilgan pochta qutisi faol holatda bo`lishi zarur. Bir e-mail manzili yordamida faqat bir marta ro`yxatdan o`tish mumkin;
|
| |
LMS Moodleda elektron kursga taqdimot va testlarni qo’llash usullari

|
LMS Moodleda elektron kursga taqdimot va testlarni qo’llash usullari
|
bet | 45/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
2.3. LMS Moodleda elektron kursga taqdimot va testlarni qo’llash usullari.
Moodle – bu o’qituvchilar tomonidan onlayn-kurslarni yaratish uchun maxsus ishlab chiqilgan sayt tarkibini boshqarish tizimi (Content Management System - CMS) dir. Moodle tizimi orqali masofaviy ta’lim tizmini tashkil etishda keng imkoniyatlar mavjud:
Moodle LMS tizimida quyidagi rasmda aks ettirilgan kurs elementlari mavjud:
2-3-1-chizma. Kurs elementlari ro`yxati.
|
| |
Nurlanish termometrlari qaysi diapazondagi temperaturani o’lchash uchun mo’ljallangan

302
+
additiv xatolik
-
multiplikativ xatolik
-
instrumental
xatolik
Magnitoelektrik mexanizmning aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl=1/2·U
2
·dc/dα
- BSWI
- Mayl=I·I
2
dM
12
/dα
+ Mayl=K
v
·S
2
·W
2
·I
1
·I
2
·Cosy
Elektrodinamik mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl= 1/2U
2
dc/dl
- Mayl=BswY
+ Mayl = AC
B
*S
2
*W
2
*Y
1
*Y
2
*cosY
- Mayl=Y
1
*Y
2
*dm
12
/dl
Suyuqlikning ma'lum bir doimiy hajmining vaznini uzluksiz tortib turishga asoslangan
zichlik o’lchagich nomini aniqlang:
-Kalkovichli zichlik o’lchagich
- Vaznli zichlik o’lchagich
+ Gidrositatik zichlik o’lchagich
- Radioizotopik zichlik o’lchagich
Induktsion mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl =BswY
- Mayl= Kt F
1
F
2
siny
- Mayl=K
B
*S
2
*W
2
*Y
1
*Y
2
*cosy.
+ Mayl==1/2Y
2
dl/dl
тутади.
А йниқса, мактабгача ёш даври с е н с о р ж араёнларни

|
тутади.
А йниқса, мактабгача ёш даври с е н с о р ж араёнларниBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)тутади.
А йниқса, мактабгача ёш даври с е н с о р ж араёнларни
ривож лантириш даври саналади.
Ш у н и н г учун бу д а
врда сен со р тарбия муҳим ўрин тутади. С ен сор тарбия
болаларда ҳи сси й билиш қобилиятларини шаклланти-
риш га сезги и др ок н и такомиллаш тириш га қаратилган
педагогик ж араёндир.
С енсор тарби янин г мазмуни ва м етоди руҳш унос-
лик ф анида и др ок ва сезгини ривож лантириш м уам м о-
си қандай талқин қилиниш и билан белгиланади. Ф анда
бу
м уамм они ҳал этиш турлича ёритилган. П едагогика
тарихида эса с е н с о р тарбиясининг
ҳар хил систем аси
кўрсатилган.
Ўтмиш даги
педагоглар
Ф рибел,
М .М он тессер и ,
О .Д екроли ва бош қалар том он и дан яратилган систем а
болаларнинг қўлидаги майда мускулларини ривож лан-
тириш га, ранг ва унинг турлари, шакл ва ҳажми ю ксак
даражада
ф арз бўлиш га эриш иш ни ўз олдига мақсад
қилиб қўяди.
М ак тессор и н и н г дидактик
материаллари ўз-ўзи н и
назорат қилиш при нцип ига м увоф иқ яратилган бўлиб,
болаларга педагогнин г иш тирокисиз, мустақил шуғул-
ланиш и м к он и н и берар эди. А м м о сезги аъзоларининг
ривож ланиш и, нутқнинг ўсиш и, самарали фаолият б и
лан боғланм ас эд и дей ди . Ю қоридаги алломалар т о м о -
нцдан илгари сурилган таълимот, айниқса, ҳозирги
таълим-тарбия ж араёнида кенг қўлланилмоқда. Бу усул-
лардан
ф ой дал ан и ш болаларни
ҳар томонлама ҳам
ақпий ҳам ж и см о н и й ривож ланиш ига уларнинг он ги ,
ақли ва ҳ и сси й туйғуларини ш аклланиш ига иж обий
таъсир кўрсатади. Ш у бо и с, ҳозирги кунда барча мак
|
| |
Ulken Guldursin - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 122/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Ulken Guldursin, Ellikqala rayonı aymaginda ornalaskan maydan 280-230m bolıp eki katar diuallar menen oralǵan. Estelik b.e.sh III-I ásirlerde kurilǵan xorezmnin ulken qalalarinan biri.
Jambasqala Turtkul rayonı aymaǵında jaylasqan b.e.sh IV ásirde salınıp maydanı 200-170m Planı boyınsha turı tort muyeshlı. Qala qalınlıǵı 5m biyikligi 8-11 m diywal menen oralǵan qalanin birtepa Darwazassı bar. Darwaza minara menen bekkemlengen, ol Darwazadan bir neshe metr shıǵıp turadı. Darwaza qurılısı bir neshe aylanba joldan ibarat. Qala Darwazasınan ishke karap bir neshe metr kenlikte uzın koshe otken. Kóshe boylap qala xalkı imaratları jaylasqan. Uzin koshe qalanın tórinde jaylasqan ot ibatxanasına alıp baradı. Qala kurlısı juda rejelestrip kurilǵan qalanin bayk kalın diywallari uzak uakt xalıkkti dushpannan saklay aladı. Sırtqı diywallar minarǵa ie emes birak diywalda kóp sanlı atkıshlap ushın tesikler ornagılǵan qalanı kargadgı putkil qala xalkı katnaskan.
Ayazqala I. Bul estelik Sultan Uaiz tawınıń janında jaylasqan. Ol eki katar diwallar menen oralǵan. Ayaz qala antik dáwirde, qurılıp, Xorezmnin diyxanshılık oazisin sırtkı dushpanlardan korǵau ushın xızmet atkarǵan bunnan baska II ásirlerge tiyisli Ayaz-2,3 estelikleri jaksı qurılıp, qorǵanıu diywallarına iye.
Gaur qala. Estelik Sultan Uaiztaw batıs tarepinde, ámudarerıya jaǵasında jaslasqan. Qala b.e.sh IV-III ásirlerde salınıp, Xorezmnin shegarasın korǵauǵa mol jerlengen. Qalada ot xramı bolǵan.
Korǵasın qala. Turtkul rayoni jerinde jaylaskan Tuwrı tórt muyeshli formada salınǵan. Ulıuma maydanı 132-89 m qala eki katar diywal menen oralǵan qala diywalları kam gerbishler menen kotershgen. Terbishlerinin razad 40-39-39-40 -9-11sm. Gerbishlerde tamǵalar ushrasadi ayırım tamǵa belgiler xariplerge uksap ketedi.
Kishi qırqqız qala. Ellikqala rayoni ayshaǵında jaylaskan. Estelik 1938 jılı S.P.Tolstov tarepinen izertlengen estelik batıs hám shıǵıs bólimlerden turadı Batıs tárepi 80-70 m maydanǵa iye eki diywal menen oralǵan estelik b.e.sh IV-II ásirlerge tuwra keledi. Kızıl qala Beruniy rayonı aymaǵında Beruniydan 27 m shıgısa Topraqqalaǵa jaqın jaylasqan S.P.Tolstov tárepinen 1937-jılı izertlenip qalanin I- IV ásirlerge jatatugin anınlardı qala orta ásirlerde de kayta tiklenip XIII ásir basında karabaxanǵa aylanǵan.
|
| |