nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Internet tarixi

|
Internet tarixi
|
bet | 1/2 | Sana | 01.07.2024 | Hajmi | 22,58 Kb. | | #266326 |
Bog'liq 10-mavzu
Internet tarixi.
Internet bu XX asrda kashf etilgan telekommunitsion va kompyuter tarmoqlar majmuidir. Uning tarixi 1960 yillaridagi Karib majorasidan so’ng, AQSHning ilmiy markazlaridan biri bo’lgan RAND CORPARATION korxonasi birinchi marta butun mamlakatni qamrab oladigan markazlashmangan kompyuter tarmog’ini yaratishni taqlif qilgandan boshlanadi. Bu loyihani amalaga oshirishdan Maqsad harbiy muassasalar, ilmiy va o’quv markazlari kompyuterlarni bir tarmoqqa birlashtirib, boshqarishni markazlashtirish edi. Maqsad yadro quroli xujumiga ham, tarmoqning bir necha qismi ishdan chiqkan holda ham ishlash faoliyatini saqlab qoladigan tizimni yaratish edi. Bunday tizimni tarmoqlar soni ko’p bo’lgandagina amalga oshirish mumkin edi. Shunday qilib Internetga asos solindi.
1964-yili 4 tarmoqdan iborat AQSH ning eng nufo’zli tekshirish institutlarida joylashgan ARPANET tarmog’i yaratildi. Boshida olimlarning tadqiqot ishlarida foydalanilgan tarmoq, keyinchalik ularning safsata sotishning sotishning kompyuterlashgan zanjiriga aylanadi. Ammo shunday tarmoq yaratishning o’zi katta muvaffaqiyat edi. 70-yillarda tarmoq ancha o’sdi. Endi tarmoqning to’zilishi O’nga xoxlagan kompyuterlarni ulash imkoniyatini berdi. Keyinchalik 1974-yilda tarmoqlarni birlashtiruvchi TCP/IP protokoli to’zildi va tarmoqning rivojlanishiga to’rtki bo’ldi. Chunki tarmoqqa ixtiyoriy kompyuterni ulash imkoniyati paydo bo’ldi. 1983-yilda ARPANET-INTERNET deb atala boshlandi va juda kuchli, bir-biri bilan bog’langan kompyuterlar va tarmoqlar to’plamidan iborat tizimsiga aylandi.
1980-yillar INTERNETning keskin o’sish davri bo’ldi. Kompyuterlarning markazlashmagan boshqarish tarmog’i bilan bog’lanish sxemasi butun dunyoga tarqaldi va chet el tarmoqlari tashkilotchilari AQSH tarmog’iga ulanishga rozi bo’lishdi. INTERNET ning butun dunyoni qamrab olishi quyidagi tarmoqlarning kushilishi hisobiga bo’ldi. NSFNET - AQSHning ilmiy-tadqiqot institutlarini, korporatsiya va xukumat idoralarini birlashtiruvchi tarmog. (1980 yil) EUNET (Europe Union Network) - Yevropaning UNIX operatsion sitemasida va UUCP hamda TCP/IP da ishlaydigan mashinalari tarmog’i. Markazi Amsterdam shaxrida. (1982 yil)
|
| |
Statsionar bo'lmagan tizimlar

|
Statsionar bo'lmagan tizimlar
|
Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 103,61 Kb. | | #124203 |
Bog'liq Telekommunikatsiyalarda apparat va dasturiy ta’minotni loyihalas-fayllar.org
“statsionar bo'lmagan tizimlar” atamasining ta'rifi.
Statsionar bo'lmagan tizimlar - vaqt o'tishi bilan parametrlari yoki xarakteristikalari o'zgarib turadigan dinamik tizimlar sinfidir. Sharoitlari doimiy bo'lib qoladigan statsionar tizimlardan farqli o'laroq, statsionar bo'lmagan tizimlar vaqt o'tishi bilan o'zgarishlarga duchor bo'ladi, bu ularni tahlil qilish va modellashtirishni qiyinlashtiradi.
Statsionar bo'lmagan tizimlar kontekstida o'zgarishlar parametrlar, tashqi ta'sirlar, tizim tuzilishi va boshqalar kabi turli jihatlarga ta'sir qilishi mumkin. Ushbu o'zgarishlar deterministik yoki tasodifiy bo'lishi mumkin. Nostatsionarlik atrof-muhit, kirish signallari, tizim spetsifikatsiyalari yoki boshqa omillarning o'zgarishi tufayli yuzaga kelishi mumkin. Statsionar bo'lmagan tizimlarga misol sifatida inflyatsiya yoki foiz stavkalari kabi o'zgaruvchilar vaqt o'tishi bilan o'zgarib turadigan iqtisodiy modellarni o'z ichiga oladi; tirik organizmlar populyatsiyalari atrof-muhit ta'sirida o'zgarishi mumkin bo'lgan biologik tizimlar; va texnik tizimlar eskirishi yoki ish sharoitlarining o'zgarishi. Statsionar bo'lmagan tizimlarni tahlil qilish va boshqarish vaqt o'tishi bilan o'zgarishlarni hisobga oladigan va turli sharoitlarda tizim dinamikasiga moslashishga imkon beradigan maxsus usullarni talab qiladi.
-Dinamik tizimlarning asosiy tushunchalari va ularning turg'unligi haqida qisqacha malumot:
Dinamik tizimlar - vaqt o'tishi bilan o'zgarib turadigan tizimlar va ularning xatti-harakati ko'pincha differentsial tenglamalar bilan tavsiflanadi. Ular oddiy bo'lishi mumkin, masalan, mayatnik yoki murakkab, masalan, iqtisodiy modellar yoki ob-havo
Dinamik tizimning turg'unligi tizim muvozanat holatida bo'lganda yoki vaqt o'tishi bilan sekin o'zgarganda sodir bo'ladi. Bunga turli omillar sabab bo'lishi mumkin, masalan, kuchli teskari aloqa mavjudligi, tashqi dinamikaning etarli emasligi yoki tashqi bezovtaliklarning yo'qligi.
Dinamik tizimning turg'unligi tizim muvozanat holatida bo'lganda yoki vaqt o'tishi bilan sekin o'zgarganda sodir bo'ladi. Bunga turli omillar sabab bo'lishi mumkin, masalan, kuchli teskari aloqa mavjudligi, tashqi dinamikaning etarli emasligi yoki tashqi bezovtaliklarning yo'qligi.
- - Turg'unlikning asosiy sabablari
Turli sohalarda turg'unlikning bir necha asosiy sabablari bor:
1. Innovatsiyalarning etishmasligi: Yangi g'oyalar, texnologiyalar va yondashuvlarning etishmasligi rivojlanishda turg'unlikka olib kelishi mumkin.
2. Motivatsiyani yo'qotish: Maqsad va motivatsiyani yo'qotish shaxsiy yoki kasbiy rivojlanishda turg'unlikka olib kelishi mumkin.
3. nvestitsiyalar etishmasligi: Cheklangan moliyaviy resurslar o'sish va taraqqiyotni sekinlashtirishi mumkin. 4. Siyosiy yoki iqtisodiy
|
| |
Döyünmə üsullu generatorlar - Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat

|
Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat
|
bet | 17/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rDöyünmə üsullu generatorlar
Döyünmə üsullu generatorlar öz sxemlərinə və quruluşuna görə RC generatorlara nisbətən mürəkkəbdir. Şəkil 7.2 - də göstərilən döyünmə üsullu generator 2 ədəd yüksək tezlikli LC generatorlarından təşkil olunmuşdur. Bu generatorlardan biri nümunəvi f1 tezlikli, digəri isə dəyişən f2 tezlikli gərginlik hasil edir. Sxemdə hər iki LC generatorundan sonra ET emitter təkrarlayıcısı və gücləndirici yerləşir.
Şəkil 7.2. Döyünmə üsullu generatorun struktur sxemi
Sxemdə qarışdırıcıdan və alçaq tezlik süzgəcindən istifadə edilir. Döyünmə üsullu generatorun iş prinsipi iki yüksək tezlikli generatordan daxil olan gərginliklərin qarışdırılmasından sonra çıxışda süzgəcdən keçirilmiş
f1 – f2 alçaq tezliyinin alınmasından ibarətdir. Məlumdur ki, qarışdırıcının çıxışında f1; f2; f1 – f2 ; f1 + f2 tezlikli gərginliklər alınır. Alçaq tezlik süzgəci bunlardan ancaq f1 – f2 tezlikli gərginlikləri buraxır. Misal üçün nümunəvi tezlikli generator 400 kHs tezlikli gərginlik hasil edir. Dəyişən tezlikli generatorun tezliyi fmin=360 kHs – dən fmax= 400 kHs diapazonunda tənzimlənir. Hər iki gərginlik gücləndikdən sonra qarışdırıcının girişlərinə verilir və onun çıxışında 0 – dan 40 kHs tezliyə qədər dəyişən gərginlik alınır (döyünmə tezliyi ). Alçaq tezlik süzgəcinin çıxışında ancaq döyünmə tezliyi alınır. Çıxış siqnalının tezlik diapazonu C kondensatorunun rotorunun bir dönüşü ilə örtülür. Beləliklə çıxış siqnalının tezlik diapazonunun örtülməsi rəqs dövrələrində kommutasiya elementlərindən istifadə etmədən baş verir. Döyünmə üsullu generatorlardan istifadə etməklə müxtəlif radiotexniki və akustik qurğuların tezlik xarakteristikalarını böyük diapazonda tədqiq etmək mümkündür.
Tezlik sintezatorları
Müasir dövrdə rabitə texnikasında ölçmələrin avtomatlaşdırılması məsələsinə böyük əhəmiyyət verilir. Bu əsasən geniş tezlik spektrində tezlik xarakteristikasının çıxarılması zamanı çoxsaylı ölçmələr aparılarkən nəzərə alınır. Nəticədə
ölçmələrə ayrılan vaxta qənaət olunur;
ölçmə xətalarının azalmasına səbəb olur;
ölçmə nəticələrinin hesablanması asanlaşır.
Avtomatlaşdırılmış qurğuların quruluşu çox mürəkkəb, maya dəyəri bahadır. Ölçmələrin avtomatlaşdırılması prosesini həyata keçirərkən tezlik sintezatorlarından geniş istifadə olunur. Müasir tezlik sintezatorları amplituda və tezliyin proqramla dəyişməsini həyata keçirən çox funksiyalı və geniş diapazonlu cihazlardır. Tezlik sintezatorları müxtəlif tezlik diapazonlarında tezliyə görə stabil siqnallar formalaşdırır. Tezlik sintezatorlarında çıxış siqnalının tezliyinin formalaşdırıcısı kimi yüksək stabil kvars generatorundan istifadə olunur. Bu siqalların parametrlərini idarəetmə orqanlarını məsafədən idarə etməklə dəyişmək mümkündür. Tezlik sintezatorlarının struktur sxemi şəkil 7.3 – də göstərilmişdir:
|
| |
WINDOWS əməliyyat sisteminin multimediya vasitələri

|
WINDOWS əməliyyat sisteminin multimediya vasitələri
|
bet | 51/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1)WINDOWS əməliyyat sisteminin multimediya vasitələri
WINDOWS əməliyyat sistemi xüsusi aparat və proqram vasitələrinin köməyi ilə yüksək keyfiyyətli səs və video interaktiv işini təmin edə bilir. Multimediyanın əsas vəzifəsi səs siqnalını rəqəm şəklinə və ya əksinə çevirmək; ikinci element isə - videoplatadır ki, onun vasitəsilə videoinformasiya rəqəm şəklinə və əksinə çevrilir. Səs platasına müxtəlif akustik sistemlər qoşulurlar. Səs və video ilə kompüterdə işləmək üçün çoxlu sayda proqram vasitələri mövcuddur. Bu cür proqramların minimal toplusu WINDOWS-un tərkibində vardır. Bu proqramlar vasitəsilə audikompakt diskləri oxutdurmaq, onlara informasiyanı yazmaq və səs fayllarını redaktə etmək, həmçinin videokliplərə baxmaq olar. Multimediya informasiyası (yəni cizgi, audio və video informasiya) çox böyük yer tutur. Buna görə də belə informasiya kompakt – disklərdə yerləşdirilir və həmin disklərdəki informasiyanı oxumaq üçün kompüterlərdə “CD-ROM” disk qurğusu olmalıdır.
Səsli media. Səs iki şəkildə yazılır, səsdalğası (waveform) və MIDI formatında. Səsdalğası formatındakı faylların çoxu diskdə daha çox yer tutur, ancaq səs kartı olan hər kəs bu faylları işlədə bilər. MIDI faylları isə daha az yeri tutur, ancaq bunlar yalnız MIDI
uygunluqlu avadanlıqlarla işləyə bilirlər. Artıq bir çox səs kartlarında MIDI sintezləyisi olur, bunun sahəsində bir çox multimedia sistemləri MIDI fayllarını işlədə bilirlər.
Waveform Audio (Audio Səs Dalğası) - Audio səs dalğası, səs dalğalarının rəqəm görünüşüdür. Kompüterdə analoq-rəqəm və rəqəm-analoq çeviricisi olan bir adapter varsa, səs yazmaq və səsləndirmək olar.
MIDI Audio (Musical Instrument Digital Interface - Musiqi Alətləri Rəqəm İnterfeysi) faylları səslərin rəqəm kodlarından deyil, əmrlərdən təşkil olunur. Bir MIDI əmri sintezləyiciyə hansı notu nə qədər müddətə səsləndirməsini bildirir.
CD Audio – WINDOWS adətən musiqi CD-lərinin kompüterin CD-ROM sürücüsündə səslənməsini təmin edən bir sürücü ilə birlikdə gəlir.
|
| |
Diskin yoxlanılması (Scandisk, Проверка диска)

|
Diskin yoxlanılması (Scandisk, Проверка диска)
|
bet | 49/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1)Diskin yoxlanılması (Scandisk, Проверка диска) – Bu proqram diskin fayl strukturunu yoxlayaraq, bu və ya digər səbəbdən baş verən pozuntuları aradan qaldırır. Bunun üçün proqramı yükləyib (My computer pəncərəsini açıb yoxlanılacaq diski seçib və üzərində sağ düyməni vurub açılan menyudan Scan... əmrini vermək lazımdır), açılmış pəncərədə yoxlanılacaq diskin adını seçib Start düyməsini sıxmaq lazımdır.
Diskin defraqmentləşməsi (Disk Defragmenter, Дефрагментация диска) – Proqram diskinin müxtəlif klasterlərində ayrı-ayrı fraqmentlər şəklində yazılmış faylları tam şəklə gətirir. Bunun nəticəsində faylın diskdən oxunması sürətlənir. Proqram yükləndikdən sonra Defragment düyməsi sıxılır.
Adətən faylları diskə yazdıqda kompüter fayl verilənlərini diskin sektorlarında qalan boş yerlərə hissələr-fraqmentlər şəklində yazmaqla disk həcminə qənaət edir. Lakin iri həcmli fayllarla işlədikdə bu cür fraqmentlərlə yazılış işin sürətini aşağı salır. Bunu aradan qaldırmaq məqsədilə disklərin defraqmentləşməsini aparmaq olar. Yəni fayllar bütöv şəkildə disk hissəsində yerləşdirilir. Bu halda diskin tutumundan optimal istifadə edilməsə də disklə işin sürəti artır. Əmrin yerinə yetirilməsi zamanı açılmış pəncərədə yerinə yetirilən proses (təhlil gedir, defraqmentləşmə gedir və s.) haqqında, prosesin nəticəsi haqqında məlumat verilir.
Verilənlərin arxivləşdirilməsi (Backup, Архивация данных) – Kompüterdə olan verilənlərin təsadüfi itirilməsinin qarşısının alınması məqsədilə onların arxivləşdirilməsini təmin edir. Əmr verildikdən sonra yeni açılan pəncərədə iki imkan təklif edilir. Bunlardan birincisi verilənlərin arxivləşdirilməsini, ikincisi isə artıq mövcud olan arxidən verilənlərin çıxarılaraq lazımi yerə bərpasını təmin etmək imkanıdır. Lazımi imkan seçildikdən sonra hansı verilənlərin arxivləşdiriləcəyi müəyyənləşdirilir. Bu verilənlər My Documents (Мои документы) qovluğundakı fayllar və kompüterin sazlama parametrləri, kompüterdə olan və bütün istifadəçilərin verilənləri və sazlama parametrləri, kompüterdə olan bütün verilənlər, ya da istifadəçi istəyinə uyğun seçilmiş verilənlər ola bilər. Sonuncu variantda növbəti pəncərəyə kompüter qurğuları və həmin qurğulardakı fayllar və qovluqların siyahısı verilir. İstifadəçi tərəfindən lazım olanlar seçilir. Arxivləşdiriləcək obyektlər müəyyənləşdirildikdən sonra növbəti mərhələdə arxivin saxlanacağı qurğu və arxivə veriləcək ad daxil edilir. Avtomatik olaraq arxiv yaradılır. Sonuncu pəncərədə proses haqqında məlumat verilir. Daha geniş hesabat almaq üçün sonuncu pəncərədəki Report(Отчет) əmrindən istifadə etmək olar. Əgər arxivləşdirilmiş verilənləri bərpa etmək lazım gələrsə prosesi analoji ardıcıllıqla, lakin ilkin pəncərədəki ikinci imkanı seçməklə həyata keçirmək lazımdır.
|
| |
Snipping Tool - 1. Mühazirə Əməliyyat sistemi anlayışı

|
1. Mühazirə Əməliyyat sistemi anlayışı
|
bet | 48/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1)Snipping Tool (Ножницы/Hissə aləti) ekranın və ya onun hər hansı bir hissəsinin şəklini çəkərək yaddaşda qrafiki fayl kimi saxlayır.
Remote Desktop Connection (Подключение к удаленному рабочему столу /Uzaq iş masası bağlantısı) proqramı əməliyyat sisteminin uzaqdan kompüterə qoşulmaqla iş masasını məsafədən idarə olunmasını təmin edir. Belə ki, istifadəçi internet şəbəkəsindən istifadə etməklə öz evindəki kompüterinə istənilən başqa yerdən, istənilən vaxt qoşulmaqla həmişə istifadə etdiyi iş masasında işləyə bilər .
Sound Recorder (Звукозапись/Səs yazan) proqramı Windows 7 əməliyyat sistemində səsi mikrofondan yazaraq səs faylı kimi kompüterdə saxlamağa imkan verir.
Connect to a Projector (Подключить к проектору/Proyektora bağlan) və Connect to a Network Projector (Подключение к сетевому проектору/Şəbəkə proyektoruna bağlan) proqramı ilə kompüterə qoşulmuş proyektorun bağlantı formatları tənzimlənir. Connect to a Network Projector (Подключение к сетевому проектору/Şəbəkə proyektoruna bağlan) proqramı kompüterin şəbəkəyə qoşulmuş proyektorla bağlantısını təmin edir.
Windows Explorer (Проводник/ Window Bələdçi) - Fayl meneceridir. Faylları idarə etməyə imkan verir. Qovluğa daxil olduqda açılan pəncərə Windows Explorer pəncərəsidir.
System Tools (Служебные/Sistem alətləri)- Character Map, Disk CleanUP, Disk Defragmenter, Task Scheulder, System Restore proqramlarının icrası.
Tablet PC: Mausun hərəkəti ilə müxtəlif yazıların yazılması.
WINDOWS-un xidməti proqramları
Kompüterin yaddaş daşıyıcılarına və sisteminə xidmət üçün vasilələr Start (Пуск/Başlat ) - All Proqrams (Все программы/Bütün Proqramlar ) - Accesories (Стандартные/Aksessuarlar) - System Tools (Служебные/Sistem alətləri) menyusunda toplanmışdır.
Kompüter qurğularının və əməliyyat sisteminin optimal iş rejimini təmin etmək üçün aşağıdakı xidməti proqramlardan istifadə olunur:
|
| |
1. Kirxgof qonunlari. Potensial diagramma

|
1. Kirxgof qonunlari. Potensial diagramma
|
Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 14,72 Kb. | | #128906 |
Bog'liq Nodir
1. Kirxgof qonunlari. Potensial diagramma
2. Chiziqli elektr zanjir sxemalarini ekvivalent o‘zgartirish
3. Qarshiliklar uchburchagini qarshiliklar yulduziga va aksincha
4. Kontur toklar usuli
5. Tugun potensiallari usuli
6. Ikki tugun usuli
7. Ustma-ustlash usuli
8. Ekvivalent generator usuli
9. Bir fazali sinusoidal tok chiziqli elektr zanjirlari
10. Rezistor, induktiv g‘altak va kondensatordan iborat bo‘lgan sinusoidal tok zanjirlarini
11. Kuchlanishlar rezonansi
12. Toklar rezonansi
13. Ketma-ket ulangan tebranma konturning chastotaviy xarakteristikasi
14. O‘zaro induktiv bog‘langan zanjirlarni hisoblash
15. Induktiv bog‘langan zanjirlarda rezonanslar
16. Simmetrik uch fazali zanjirlar
17. Nosimmetrik uch fazali zanjirlar
18. Yulduz va uchburchak sxemalarda ulangan uch fazali zanjirlar
19. Chiziqli elektr zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar
20. Elektr zanjirlarni tavsiflovchi asosiy kattaliklar
21. Elektr maydonining kuchlanganligi
22. Elektr potensial va kuchlanish
23. Elektr tok. Tok zichligi
24. Elektr zanjir va uning elementlari
25. Om qonuni
26. Katta toklarda Om qonunining buzilishi
27. Elektr energiya
28. Elektr quvvat
29. Energiya manbaining FIK
30. Elektr zanjirlarida quvvatlar balansi
31. Kirxgof qonunlari
32. Sinusoidal tok va kuchlanishlarning amplitudasi,chastotasi va fazasi
33. Rezistiv elementli sinusoidal tok zanjiri
34. Induktiv elementli elektr zanjirda sinusoidal tok. Induktiv qarshilik
35. Rezistor va induktiv g‘altakdan iborat zanjir
36. Sig‘im elementli elektr zanjirdagi sinusoidal tok. Sig‘im qarshiligi
37. Rezistor va kondensatordan iborat zanjir
38. Rezistor, induktiv g‘altak va kondensator ketma - ket ulangan sinusoidal tok zanjiri
39. Rezistor, induktiv galtak va kondensator parallel ulangan sinusoidal tok zanjiri
40. Sinusoidal tok zanjirida quvvat
41. Sinusoidal tok zanjirlarini kompleks usulida hisoblash .
42. Om va Kirxgof qonunlarining kompleks shakli
43. Kompleks quvvat
44. Sinusoidal tok zanjirlarida quvvatlar balansi
45. To‘rtqutbliklar
46. To‘rtqutblikning T-simon ekvivalent sxemasi
47. To‘rtqutblikning П-simon ekvivalent sxemasi
48. Reaktiv quvvatni o‘lchash
49. Kommutatsiya qonunlari va boshlang‘ich shartlar
50. R, L zanjirida o‘tkinchi jarayonlar
51. R, C zanjirida o‘tkinchi jarayonlar
52. R, L va C elementlar ketma-ket ulangan zanjirda
53. O‘tkinchi jarayonlar
54. Nochiziq elektr zanjirlari
55. Kuchlanishlar ferrorezonansi
56. Toklar ferrorezonansi
57. Ferrorezonansli kuchlanish stabilizatori
58. Elektromagnit maydon to‘g‘risida umumiy ma'lumotlar va uning
59. O‘ziga xos xususiyatlari hamda amaliy ahamiyati
60. Elektrostatik maydon
|
| |
Ədəbiyyat - Elektromaqnit şüalanma mənbələri Təbii elektromaqnit şüalanma mənbələri

Ədəbiyyat
A.Ş. Mehdiyev, B.M. Əzizov, C.S. Mehdiyev – “Elektromaqnit şüalanmaları və Ətraf mühit”
E.Ə. Əhmədov – “Fiziki Ekologiya”
M.Murquzov, A.Abdullayev, R.Abdurazaqov, N.Əliyev – “Ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün dərslik”
Mündəricat
Giriş......................................................................................2
Elektromaqnit şüalanma mənbələri........................................5
Elektromaqnit Dalğaları..........................................................9
Elektromaqnit sahəsinin ətraf mühitə təsiri.......................... 12
Ədəbiyyat.............................................................................16
|
Movzu 1: Texnoloji sistemlərin formalaşması qanunauyğunluqları

Movzu 1:Texnoloji sistemlərin formalaşması qanunauyğunluqları
Hələ istehsal manufakturaları və sənətkarlıq sexləri təşkil olunanda və fəliyyət gostərəndə texnoloji sistemlərin formalaşmasına şərait yaranmışdır.
Texnoloji sistemlərin formalaşmasında əsas faktor rolunu texnoloji əlaqələr , onların xarakteri oynayır.Texnoloji sistemlər həm parlel həm ardıcıl əlaqələrin xarakteri tabeçilik səviyyəsindən asılı olaraq dəyişir.Kombinə olunmuş texnoloji sistem elə bir sistemdiki burda daha asağı səviyyəli ardıcıl və paralel texnoloji sistemlər birləşib müəyyən bir struktur yaratmışdır. Sex səviyyəsində başlamış əksər texnoloji sistemlər uçun belə əlaqə tipləri xarakterdir.
Texnoloji elementləri ardıcıl əlavəyə malik olan sistemlər uçun əsas idarəetmə funksiyası sistemin fəliyyətininin verilən rejimdə saxlanması ,yeni sistemin butun elementləri uzrə məhsul buraxılışının kəmiyyət və keyfiyyət cəhətdən balanslaşdırılmasına nail olmaqdır .
Butun səviyyələr uzrə umumi və ən vacib idarəetmə funksiyaları bunlardır:
A)Verilən sistemin butun elementləri uçun məhsul buraxılışının həcminin planlaşdırılması.
B)İstehsalatın maddi texniki təchizatı.
C)Operativ idarəetmə
D)İstehsalın təşkili
Q)Məhsul buraxılışının uçotu.
Yadda saxlanmalıdır ki,idarəetmə səviyyələri ,yəni şaquli əlaqələr texnoloji strukturların paralel və ardıcıl əlaqələrinin növbələşməsi əsasında əmələ gəlməklə onların dialektik birliyini və əksliyini əks etdirir.
|
Ətalət qüvvələrinin bəzi tətbiqləri

Ətalət qüvvələrinin bəzi tətbiqləri
Çəkisizlik, ağırlaşma. Fərz edək ki, kütləsi olan cismi liftdə tərəzi üzərinə qoyulmuşdur.
Lift hərəkət etmədikdə, yaxud bərabər sürətlə hərəkət etdikdə () tərəzinin göstərişi olur.
Lift yuxarı bərabəryeyinləşən hərəkət etdikdə, cismə ağırlıq qüvvəsindən başqa aşağıya doğru yönəlmiş qüvvəsi də təsir edir. Nəticədə cismin çəkisi
olacaq. Bu halda cisim ağırlaşmış olur.
Lift yuxarı bərabəryavaşıyan hərəkət etdikdə, cismə yuxarı istiqamətdə qüvvəsi təsir edəcəkdir. Cismin çəkisi
olacaq.
Lift aşağı bərabəryeyinləşən hərəkət etdikdə, cismin çəkisi
olur. Burada olduqdaolur. belə hal çəkısizlik adlanır. Yalnız ağırlıq qüvvəsi təsirindən hərəkət edən cisimlər çəkisizlik şəraitində olur. Çəkisizlikdə olan cisim heç bir deforemasiyaya məruz qalmır.
Lift aşağı bərabəryavaşıyan hərəkət etdikdə,cismin çəkisi
Ifadəsi ilə müəyyən olunur. Yəni ağırlaşma müşahidə olunur.
Çəkisizlik həm də fırlanma hərəkəti zamanı müşahidə olunur. Yer ətrafında fırlanan kosmik gəmilərə təsir edən Yerin cazibə qüvvəsi mərkəzdənqaçma ətalət qüvvəsi ilə tarazlaşdığından gəmi daxilindəki cisimlər çəkisizlik şəraitində olur.
Ağırlıq qüvvəsinin coğrafi en dairəsindən asılılığı. Yer üzərindəki cisimlərə, Yerin öz oxu ətrafinda fırlandığından, cazibə qüvvəsindən () başqa mərkəzdənqaçma ətalət qüvvəsi də ()
təsir edir. Yerin müxtəlif coğrafi en dairələrində Yerin səthi fırlanma oxundan müxtəlif məsafələrdədir. Ona görə də müvafiq ətalət qüvvələri də müxtəlifdir. Başqa sözlə, cismə təsir edən mərkəzdənqaçma ətalət qüvvəsi onun yerləşdiyi coğrafi en dairələrindən asıli olaraq dəyişir.
Verilmiş en dairəsində (şəkil 29) ağırlıq qüvvəsi ()
ümumi halda yerin radiusu istiqamətində deyil, onunla müəyyən bucaq (Yerin qütb və ekvator nöqtələri müstəsna olmaqla) təşkil edir. Burada , ( - Yerin öz oxu ətrafında fırlanma bucaq sürətidir) olduğundan
- Yerin öz oxu ətrafında fırlanmadığı qəbul edilən halda ağırlıq qüvvəsi təcilidir.
və olduğundan ağırlıq qüvvəsi təcilinin coğrafi en dairəsindən asılılığı
kimi ifadə olunur. Buradan görünür ki, qütbdə () yəni, qütbdə ağırlıq qüvvəsi maksimaldır, ekvatorda ()
olur yəni, ekvatorda ağırlıq qüvvəsi minimal olur.
3. Koriolis qüvvəsi.
Fırlanan sistemdə irəliləmə hərəkətində olan cismə baxaq.
Fərz edək ki, disk şaquli ox ətrafında sabit bucaq sürəti ilə fırlanır və m kütləli kürə diskin radiusu boyunca sürəti ilə (OA) istiqamətində diyirlənir.
Disk fırlanmasa müddətdən sonra kürə A nöqtəsinə çatacaqdır.
Disk fırlandıqda kürə həmin zaman müddətində A nöqtəsinə deyil, diskin fırlanma hərəkəti istiqamətinin əks tərəfində yerləşən A1 nöqtəsinə çatır.Bu halda diskə sürətinə perpendikulyar istiqamətdə qüvvə təsir edir və kürənin trayektoriyası OA1 əyri xəttini təşkil edir.Bu qüvvə perpendikulyar olduğundan onun gördüyü iş sıfırdır və bu səbəbdən həmin qüvvə sürəti qiymətcə dəyişdirə bilməyib, yalnız istiqamətcə dəyişdirir. Bu ətalət qüvvəsinə Kariolis qüvvəsi deyilir.
Və ya vektor şəklində
|
O‘rnatilgan tizimlar

|
O‘rnatilgan tizimlar
|
Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 25,31 Kb. | | #110059 |
Bog'liq Mustaqil ish mavzulari -1
O‘RNATILGAN TIZIMLAR
№1 Mustaqil ish
|
Oʻrnatilgan dasturiy vositalar va dasturiy tillari sharhi, O'rnatilgan protsessorlar, O'rnatilgan tizimlarda xotirani tashkil etilishi, O'rnatilgan tizimlarda axborotlarni kiritish/chiqarish, O'rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etilishi, Oʻrnatilgan tizimlarda taqsimlangan va parallel ishlov berish, Oʻrnatilgan tizimlarda qurilmalar drayveri, Oʻrnatilgan operatsion tizimlar (Embedded linux).
|
№2 Mustaqil ish
|
O'rnatilgan operatsion tizimlarda ko'p vazifalilik va jarayonlarni boshqarish, Oʻrnatilgan operatsion tizimlarda semofaralar, O'matilgan operatsion tizimlarda xabarlar navbati, Oʻrnatilgan operatsion tizimlar xizmatlari, O'rnatilgan operatsion tizimlarda uzilishlar, Oʻrnatilgan operatsion tizimlarda xotirani boshqarish, POSIX standarti, Raspberry Pi imkoniyatlari, O'rnatilgan tizimlarda tarmoqlar, PIC mikrokontrolleri, O'rnatilgan tizimlarni testlash, 89S51 platformalarida oʻrnatilgan dasturiy ta'minotni ishlab chiqish, AVR mikrokontrollerlarida oʻrnatilgan dasturiy ta'minot ishlab chiqish, Intel Strong ARM platformalarida oʻrnatilgan dasturiy ta'minotni ishlab chiqish.
|
№3 Mustaqil ish
|
Oʻrnatilgan tizimlarda Wifi, Oʻrnatilgan tizimlarda Bluetooth, Oʻrnatilgan tizimlarda RFID, DSPga asoslangan oʻrnatilgan tizimlar, Altera dasturlash muhitlari va qurilmalari, Quartus II dasturlash muhiti, Nios II dasturlash muhiti.
|
№4 Mustaqil ish
|
ModelSim dasturlash muhiti, Arduino hamda Altera DEO qurilmalarini oʻrganish, Raspberry P3 qurilmasida dasturlash, Mikrokontrollerli tizimlarni sozlash, Oʻrnatilgan tizimlarni tashxizlash vositalari, Real vaqt OT foydalanish vositalari, O'rnatilgan tizimlarning kiritish-chiqarish interfeyslari,
|
№5 Mustaqil ish
|
O‘rnatilgan tizim qurilmalarini boshqarish ob’yekti bilan ulash vositalari, Bir razryadli yetti segmentli indikator. Arduino MK orqali raqamlarni indikatorga chiqarish, LCD1602 indikatori. Ulanish tamoili, unga axborotni Arduino da foydalanib chiqarish, LM335 harorat datchigi (uzluksiz). Ishlash tamoyili, ishlatishga misol, 74NS595 suruvchi registr mikrosxemasi.4 razryadli matritsani boshqarish,
|
|
| |
Avtomat telefon stansiyasında aparılan ölçmələr

|
Avtomat telefon stansiyasında aparılan ölçmələr
|
bet | 54/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rAvtomat telefon stansiyasında aparılan ölçmələr
Rabitə kanallarının istismarı zamanı kanal, kabel və stansiya ölçmələri aparılır.
Kanalın parametrlərinin ölçülməsi sönmənin və güclənmənin ölçülməsindən, kanalın səviyyə diaqramının tərtib olunmasından və küyün ölçülməsindən ibarətdir. Bu ölçmələr nəticəsində kanalın vəziyyəti haqqında məlumat əldə olunur. Ölçmə nəticəsində alınan qiymətlər norma qiymətləri ilə müqayisə edilir və kanalın işə yararlı olub-olmadığı müəyyən olunur. Kanal istismara buraxılmazdan əvvəl onun tezlik xarakteristikası çıxarılır və traktdakı xidmət olunmayan gücləndirmə məntəqələri yoxlanılır. Bütün bunlar xüsusi jurnalda qeyd olunur.
Kabel ölçmələrinə kabelin parametrlərini – şleyf müqavimətinin, izolyasiya müqavimətinin, omik asimmetriyanın, damarlararası elektrik tutumunun ölçülməsi aiddir. Bu zaman kabelin parametrlərinin norma qiymətlərinə uyğun olub – olmaması və kabellərdə nasazlıqlar aşkar olunur. Optik kabelli sistemlərdə isə bu əməliyyatlar reflektometr cihazı vasitəsilə həyata keçirilir.
Stansiya ölçmələri avtomat telefon stansiyalarının ( ATS ) avtozalında və kross otağında aparılır. Bu məqsədlə ATS - in kross otağında kompüter quraşdırılır. Xüsusi alqoritmik proqramla buradan xətt avadanlığında və stansiya avadanlığında ölçmələr aparılır.
Avtomat telefon stansiyalarında yerinə yetirilən ölçmə və əməliyyatlar aşağıdakılardır:
ATS – in qida batareyasının gərginliyinin ölçülməsi. Bu gərginlik koordinat ATS – lər üçün 58 ÷ 64 V, elektron ATS – lər üçün 48 ÷ 54 V həddində olmalıdır.
Xəttin məşğul olub - olmamasının yoxlanılması və bu dövrədə ölçmə aparılması.
Abunəçi xəttinin şleyf müqavimətinin, asimmetriya müqavimətinin, izolyasiya müqavimətinin və damarlararası elektrik tutumunun ölçülməsi.
Xəttin qırıq olmasının, qısa qapanmasının, dövrədə torpaqlamanın olmasının və dövrələrarası keçid sönməsinin ölçülməsi.
Elektron və rəqəmsal tipli ATS - lərdə ümumi kanal siqnallaşması ( OKS № 7 ) vardır.
Elektron ATS – in tipindən asılı olaraq hər birinin öz nəzarət siqnallaşması vardır ki, bu da kompüter vasitəsilə işçi personal tərəfindən təyin edilir. Stansiyadan nömrənin açılıb – bağlanması, test olunması, abunəçilərə servis xidmətlərinin verilməsi xüsusi tərtib olunmuş proqram vasitəsilə həyata keçirilir ( Sistem – 12 tipli EATS – də əmrlər əsasında ).
NGN tipli rabitə şəbəkələrində ölçmələr kanalların test olunması vasitəsilə aparılır. Kanalların və abunəçi xəttlərinin yoxlanması zamanı a və b naqilləri ayrılıqda yoxlanılır və xəttin müxtəlif parametrləri ölçülür. NGN tipli rabitə şəbəkələri aralarında birləşmə İP protokollarla, digər ATS – lərlə ( sistemlərlə ) OKS № 7 vasitəsilə yaradılır. Əsasən telefon yükünün və xidmətetmə keyfiyyətinin parametrləri ölçülür.
|
| |
İntellektual ölçmə sistemləri - Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında...

|
Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat
|
bet | 55/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rİntellektual ölçmə sistemləri
Müasir dövrdə elm və texnikanın inkişafı sayəsində ölçmə vasitələri modernləşmiş və ölçmə üsulları təkmilləşdirilmışdır. Rabitə texnikasında istismarda olan AQ 7270 və FM 9800 seriyalı cihazlar kabel trassının istiqamətinin və kabelin basdırılma dərinliyinin təyin olunması üçün istifadə olunur. Bu məqsədlə axtarılan kabelə generator qoşulur. Güclənmənin avtomatik tənzimlənməsi sayəsində dəqiqləşdirmə prosesindən istifadə edilmir. Dərinliyin təyin olunması xüsusi proqramla həyata keçirilir. İntellektual qəbul qurğusu xidmətin düzgün olmaması haqqında siqnal verən çoxlu sayda məlumatları induksiya edir. Bu cihazlar iki passiv və maksimum üç aktiv axtarış tezliklərinə malikdir. 3Vt gücündə olan generator lazımi halda optimal axtarış tezliyini avtomatik seçir. Bütün aktiv tezliklərin eyni zamanda istiqamətləndirilməsi ölçmə nəticələrinin dəqiq olmasını təmin edir. Aktiv tezlik diapazonu çıxış gücünü və veriliş tezliyinin parametrlərini tənzimləyir və bununla əlaqədar çətin hallarda optimal nəticələr əldə etməyə şərait yaradır. Passiv tezlik diapazonlarının köməyi ilə kabel və metal boru xəttlərini generatordan istifadə etmədən tapmaq və qazıntı işləri zamanı təsadüfi zədələnmələrin qarşısını almaq mümkündür.
Cihaz vasitəsilə aşağıdakı əməliyyatları aparmaq mümkündür:
Trassanın istiqamətinin dəqiq təyin edilməsi;
Kabelin torpaq altındakı dərinliyinin təyin edilməsi;
Güclənmənin fasiləsiz olaraq tam avtomatik tənzimlənməsi;
Optimal axtarış tezliyinin avtomatik müəyyən olunması və seçilməsi;
Birləşdirici muftalar haqqında məlumat;
Xəbərdarlıq siqnallarının intellektual şəkildə qəbul edilməsi;
Müxtəlif dərinliklərdə qoyulmuş kabellər arasında axtarılan kabelin dəqiq təyin edilməsi;
Şleyf müqavimətini ölçməsi mümkündür.
AQ 7270 və FM 9800 cihazlarının maksimum ölçmə dərinliyi 6 m, ölçmə dəqiqliyi 5 sm ± 5%, qida gərginliyi 6 ədəd 1,5 voltluq elementlə iş müddəti 30 saatdan çoxdur.
|
| |
yil - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tashkent state university of economics mustaqil ish

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tashkent state university of economics mustaqil ish
|
bet | 2/9 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 50,98 Kb. | | #157837 |
Bog'liq “ALSKOM” Sug\'urta Kompaniyasi2017 yil
Farg’ona viloyatining Qo’qon shahrida yangi Qo’qon filiali tashkil etildi.
Shuningdek, Respublikamiz hududi bo’ylab 16 ta bo’linma tashkil etildi. Xususan, "2-sonli Sug’urta polislarini sotish markazi" (Navoiy viloyati), "Koson" bo’linmasi va "Sug’urta polislarini sotish markazi" (Qashqadaryo viloyati), "Yangi Marg’ilon" va "Qo’shtepa" bo’linmalari (Farg’ona viloyati), "Yuqorichirchiq" bo’linmasi va "2-sonli Sug’urta polislarini sotish markazi" (Toshkent viloyati), "Paxtachi" va "Toyloq" bo’linmalari (Samarqand viloyati), "Sardoba" bo’linmasi (Sirdaryo viloyati), "Yangi Ariq", "Shovot", "Bog’ot" va "Urgench" bo’linmalari (Xorazm viloyati), "Olot" bo’linmasi (Buxoro viloyati), "Sug’urta polislarini sotish markazi" (Toshkent shahri).
Kompaniya tomonidan "KASKO-Komplekt mini" sug’urta polisi ishlab chiqildi.
Kompaniyaning Bosh ofisi tarkibida yangi "Tibbiy va shaxsiy sug’urta" departamenti tashkil etildi.
«ALSKOM» Sug'urta Kompaniyasi Aksiyadorlik Jamiyati aksiyadorlarining navbatdan tashqari umumiy yig'ilishida Kompaniya 2017 yil 1 iyuldan Korporativ boshqaruv kodeksini tavsiyalariga amal qilish majburiyatini qabul qilishi to'g'risida qaror qabul qilindi.
Sug’urta kompaniyalari o’rtasida uyushtirilgan mini futbol bo’yicha II Xalqaro xayriya musobaqasida faxrli 1-o’rinni egalladi.
Kompaniya hududiy filiallarida o’z-o’zini moliyalashtirish tizimi joriy etildi.
2016 yil
Kompaniya o’z faoliyatining 20 yilligini nishonladi.
Respublikamiz hududi bo’ylab qo’shimcha 14 ta bo’linmalar tashkil etildi.
Kompaniya O’zbekistonda birinchi bo’lib elektron polislar sotuvini joriy qildi.
Kompaniya tomonidan onalar va bolalarni baxtsiz hodisa va kasallanishdan sug’urtalash, bojxona to’lovlari uchun bojxona brokerlarining kasbiy javobgarligini sug’urtalash, qishloq xo’jalik texnikalarini sug’urtalash kabi yangi sug’urta mahsulotlari ishlab chiqildi.
Farg’ona filiali direktori “Sug’urta kompaniyasi hududiy bo’linmasining eng yaxshi rahbari” nominatsiyasida “Oltin Soyabon” mukofoti bilan taqdirlandi.
«Gross Insurance» va O’zbekiston sug’urta bozori professional ishtirokchilari uyushmasi tomonidan uyushtirilgan mini futbol musobaqasida faxrli 1-o’rinni egalladi.
|
| |
Şəkil 7.1. RC tipli generatorun sxemi

|
Şəkil 7.1. RC tipli generatorun sxemi
|
bet | 16/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rŞəkil 7.1. RC tipli generatorun sxemi
RC tipli generatorda R və yaxud C – nin hər hansı birinin qiymətini dəyişməklə tezliyin diapazonunu dəyişmək mümkündür. Sxemdə çıxış siqnallarının tezliyini R və C – nin ardıcıl və paralel qoşulmasından ibarət bölücünün əks əlaqə dövrəsi təyin edir. Gücləndirici əks əlaqə dövrəsindən alınan zəif siqnalı gücləndirir və gərginlik gücləndiricisi və güc gücləndiricisi sxemlərindən ibarətdir. Çıxış qurğusu çıxış müqavimətinin və gərginliyin qiymətini dəyişmək üçün istifadə olunur.
Ölçü genratorunda tezliyin qiyməti aşağıdakı kimi təyin edilir:
RC tipli generatorlarda
LC tipli generatorlarda
Döyünmə üsullu generatorlarda fx = f1 - f2
Generatorun tezliyinin stabilliyini təmin etmək ən mühüm təlabatlardan biridir. Əgər generatorun tezliyi fasiləsiz dəyişəndirsə, onda generator tezliyinin stabilliyi 10-3 – 10-4, tezliyi diskret tənzimlənən generatorlarda isə bu əmsal 10-6 – 10 -7 olur.
Generatorların tezlik diapazonu əmsalı generatorun maksimal tezliyinin minimal tezliyinə olan nisbətinə deyilir. Generatorun çıxış gərginliyi geniş diapazonda dəyişməlidir. Müasir rabitə qurğularında çıxış gərginliyinin dəyişməsi 100 dB və daha çox olmalıdır. Bu təlabat generatorlarda istifadə olunan gücləndiricilərin güclənmə əmsalının dəyişməsi ilə və ya çıxış attenyuatorları vasitəsilə həyata keçirilir. Attenyuator generatorun çıxış müqavimətini müxtəlif yük müqavimətləri ilə razılaşdıran xüsusi transformatorla işləyir, vəzifəsi çıxış qurğusunda gərginliyi bölməkdir.
Generatorun çıxış gərginliyinin stabilliyi generatorlarda mənfi əks əlaqənin yaradılması və ya çıxış səviyyəsinin avtomatik tənzim olunması ilə həyata keçirilir. Yüksək tezlik generatorlarında bəzi sxem və qurğular vasitəsilə onun çıxış müqavimətinin sabit qalmasına çalışırlar. Müqavimətin sabit saxlanması üçün amplitud – tezlik xarakteristikasının xəttiliyi yüksək tezlik generatorlarında təxminən 3 – 4 dB, alçaq tezlik generatorlarında isə 1 – 1,5 dB qədər meyl etməsinə yol verilir.
Generatorun çıxışı simmetrik və ya qeyri – simmetrik olur. Generatora qoşulan yükdən asılı olaraq onun çıxış müqaviməti : 50; 75; 100; 150; 600 Om olur.
|
| |
yil - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tashkent state university of economics mustaqil ish

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tashkent state university of economics mustaqil ish
|
bet | 7/9 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 50,98 Kb. | | #157837 |
Bog'liq “ALSKOM” Sug\'urta Kompaniyasi2006 yil
"SAIPRO" reyting agentligi Kompaniya faoliyatini o'zbek sug'urta bozorida tezlik bilan rivojlanayotgan faoliyat sifatida baholadi va "UzB++ yetarli ishonch darajasi" ishonch reytingi bilan taqdirladi. Kompaniya to'plagan sug'urta badallari o'sish darajasi bo'yicha O'zbekiston sug'urta kompaniyalari orasida 1-o'rinni egalladi.
O'zbekiston tarixida ilk bor Kompaniya sug'urta badallari bo'yicha milliardlik marraga erishdi.
Kompaniya Rossiya Federatsiyasi aviatsiya sug'urtasi memorandumi a'zosiga aylandi. "Energopolis" ASK Ukraina sug'urta kompaniyasi bilan birgalikda O'zbekiston-Ukraina sug'urta hamkorligi ikki davlat savdo-iqtisodiy munosabatlar rivoji omili sifatida yo'lga qo'yildi.
Kompaniya O'zbekiston IT uyushmasiga a'zo bo'ldi.
2005 yil
Kompaniya ilk bor nodavlat sug'urta kompaniyalari ichida yirik Rossiya sug'urta kompaniyasidan qayta sug'urtalash bo'yicha xavflarni qabul qilib, aktiv qayta sug'urtalash faoliyatini amalga oshirdi.
"SAIPRO" reyting agentligi tomonidan "UzB+ maqbul ishonch darajasi" ishonch reytingi taqdim etildi. Kompaniya O'zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligining majburiy sug'urta faoliyatini olib borish huquqini beruvchi litsenziyaga ega bo'ldi.
Qoraqalpog'iston Respublikasida hududiy bo'linma ochildi.
OAJ "O'zbekiston pochtasi" bilan baxtsiz hodisalardan sug'urta qilish polislarini sotish bo'yicha hamkorlik loyihasi yo'lga qo'yildi.
2004 yil
Respublika hududlarida Markaziy, Sharqiy, Navoiy, G'arbiy, Samarqand va Buxoro vakolatxonalari ochildi.
2003 yil
Kompaniya Moliya Vazirligining sug'urta faoliyati olib borish huquqini beruvchi SF №00020 va №00026 seriya raqamli litsenziyalarga ega bo'ldi. Kompaniya aksiyadorlari qatoriga yirik bank, sug'urta va axborot-kommunikatsiya sohalari sub'ektlari qo'shildi. Kompaniya sug'urta xizmatlari bozoridagi bir nechta tender savdolari g'olibiga aylandi.
2002 yil
"ALSKOM" O'zbek-Rus sug'urta kompaniyasi O'zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligida tegishli davlat ro'yxatidan o'tdi. Internet tarmog'ida Kompaniya rasmiy saytiga asos solindi.
2001 yil
"ALSKOM" QK asosida Rossiya Federatsiyasining "Interros-Soglasie" MCHJ bilan hamkorlikda tashkil etilgan O'zbek-Rus qo'shma sug'urta kompaniyasining rasmiy taqdimot marosimi bo'lib o'tdi.
|
| |
Zədələnmə yerinə qədər olan məsafənin

|
Zədələnmə yerinə qədər olan məsafənin
|
bet | 52/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rZədələnmə yerinə qədər olan məsafənin
induktiv üsulla təyini
Bu üsulun iş prinsipi maqnit selinin naqili kəsməsi nəticəsində induktiv sarğıda induksiya elektrik hərəkət qüvvəsi əmələ gəlməsinə əsaslanır. İnduktiv üsulla kabelin yeraltı trassasını, kabelin torpaq altındakı dərinliyini, damarların izolyasiyasının və kabelin metal örtüyünün zədələnmə yerini, kabel damarlarının qırılma yerini təyin etmək mümkündür. İstehsalatda induktiv üsulla işləyən
Kİ – 4P kabel axtarıcı komplekti 2225 Hs tezlikli generatordan, sarğı ilə birlikdə gücləndiricidən, qəbuledici qurğudan və maqnit antenaya malik axtarıcıdan ibarətdir. Cihaz şəhər telefon şəbəkəsində və şəhərətrafı zonada istifadə edilir. Qəbuledici qurğu cihazın həssaslığını və maneələrə qarşı davamlığını təmin edir. Onun tezlik spektri 2135 ÷ 2325 Hs arasında tənzimlənir. Axtarılan kabelin və yaxud zədələnmə yerinin təyin edilməsi əqrəbli göstərici qurğu vasitəsilə vizual və yaxud səsli formada aparılır. Bu zaman qulaqcıqda eşidilən səs siqnalının tezliyi 975 Hs olur.
Kabelin istiqamətinin ( trassanın ) təyin edilməsi şəkil 15.10 - da göstərilmişdir:
Şəkil 15.10. Kabelin istiqamətinin ( trassanın ) təyini
Ölçmə aparmaq üçün kabelin bir çüt naqilinə tezliyi 2225 Hs olan generator qoşulur və ikinci stansiyada ucları qısa qapanır. Bu vaxt kabelin ətrafında maqnit seli əmələ gəlir və sarğını kabelin üzəri ilə hərəkət etdirdikdə induksiya nəticəsində telefonda generatorun səsi eşidilir. Maksimum səs trassanın istiqamətini göstərir, minimum səs trassadan sağa yaxud sola çıxdığımızı bildirir. Kabel axtarıcısı vasitəsilə kabelin torpaq altındakı basdırılma dərinliyi də təyin olunur ( şəkil 15.11 ).
Şəkil 15.11. Kabelin torpaq altındakı basdırılma dərinliyinin təyin edilməsi
Kabelin istiqamətinin və torpaq altındakı dərinliyinin təyin edilməsi üçün Kİ – 4P cihazı istifadə olunur. Axtarıcının antenası kabelin qoyulduğu torpağın üzərində kabel trassasına perpendikulyar vəziyyətdə qoyulur. Qəbuledici qurğunun “dərinlik” düyməsini basıb ardınca “güclənmə” düyməsini basmaqla “kalibr” dəstəyini yavaş - yavaş fırladaraq göstəricinin əqrəbi ▼ vəziyyətinə gətirilir. Axtarıcını 180° çevirərək kabelin qoyulduğu torpağın üzərinə kabel trassasına perpendikulyar vəziyyətdə tutulur. Kabelin dərinliyi göstəricinin əqrəbinin göstərişinə əsasən təyin edilir ( cədvəl 4).
|
| |
Cədvəl 4 - Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat

|
Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat
|
bet | 53/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rCədvəl 4
Dərinlik sm
|
Şkalanın bölgüsü
|
Dərinlik sm
|
Şkalanın bölgüsü
|
Dərinlik sm
|
Şkalanın bölgüsü
|
0
|
6
|
60
|
48
|
110
|
60
|
10
|
15
|
70
|
50
|
120
|
62
|
20
|
24
|
80
|
53
|
130
|
65
|
30
|
31
|
90
|
58
|
140
|
66
|
40
|
38
|
100
|
59
|
150
|
67
|
50
|
42
|
|
|
|
|
Kabelin qırıq yerinin tapılması şəkil 15.12 – də göstərilmişdir:
Şəkil 15.12. Kabelin qırıq yerinin təyin edilməsi
İzolyasiya müqavimətinin azalma yerinin tapılması qaydası eynilə qırıq yerinin tapılması qaydası kimidir ( şəkil 15.13 ):
Şəkil 15.13. İzolyasiya müqavimətinin azalma yerinin tapılması
Operator axtarıcı cihazı götürüb qoşulduğu yerdən kabel trassasının üstü ilə hərəkət edir. Bu vaxt o, göstəricidə siqnalın səsinin maksimum olmasına ciddi nəzarət etməlidir. Axtarıcı cihazın antenası kabel trassasına perpendikulyar istiqamətdə tutulmalıdır. Axtarıcı cihaz zədələnmə yerinə yaxınlaşdıqca göstəricidə siqnalın səsinin birdən – birə azalması müşahidə olunacaqdır. Zədələnmə yerində isə siqnalın səsi minimuma enir və yaxud birdəfəlik itir. Ölçmənin xətası 10 ÷ 20 sm - dir.
Magistral rabitə xəttlərində ölçmələr
Magistral rabitə xəttlərinin tikintisi, quraşdırılması və istismarı zamanı müxtəlif ölçmələr həyata keçirilir. Bu ölçmələrin məqsədi
rabitə avadanlıqlarının elektrik xarakteristikalarının normalara uyğunluğunu yoxlamaq;
çoxkanallı sıxlaşdırma sistemlərini, rabitə xəttlərini, tonal tezlikli və geniş zolaqlı kanalları texniki normalara uyğun tənzimləmək;
rabitə avadanlığının və kanalların ilkin qoyulmuş xarakteristikalarının saxlanmasına nəzarət etmək;
istismar prosesində avadanlıq və kanalların optimal işini təmin etmək üçün yoxlama – sınaq ölçmələri aparmaq;
avadanlıq, kanal və xəttlərin zədələnmə yerini və xarakterini təyin etməkdən ibarətdir.
Stansiya avadanlığının parametrləri ölçüldükdən sonra kanal və traktların parametrləri: tonal tezlikli kanalda effektiv veriliş tezliyi zolağı ( 300 ÷ 3400 Hs ), kanalın amplitud xarakteristikası, qalıq sönməsi, kənar siqnallardan qorunma, psofometrik maneə gərginliyi, ötürülən siqnalın tezlik spektrinin və fazasının dəyişməsi ölçülür.
Qalıq sönməsi 8,7 dB ( 1 Np ) ( 800 Hs tezlikdə )
Giriş müqaviməti – 600 Om
Asimmetriya sönməsi – 43,4 dB ( 5 Np ) tonal tezlikdə
Qorunma 60 dB ( 6,9 Np ) 600 km məsafəyə qədər tonal tezlikdə
Psofometrik maneə gərginliyi günün istənilən saatında – 6,9 dB ( - 0,8 Np ) nisbi səviyyəli nöqtədə 0,55 mV – dan çox olmamalıdır.
Aralıq və son stansiyalarda ilkin traktın və geniş zolaqlı kanalların aşağıdakı parametrləri: tezlik zolağı, kommutasiya nöqtələrində veriliş səviyyəsi, səviyyələrin tezlik xarakteristikası, giriş müqaviməti, əks olunma əmsalı, küyün səviyyəsi, qalıq sönməsi, qarşılıqlı təsirlərdən qorunma, tezlik və faza təhrifləri ölçülür.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati
|
bet | 9/9 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 50,98 Kb. | | #157837 |
Bog'liq “ALSKOM” Sug\'urta KompaniyasiFoydalanilgan adabiyotlar ro’yhati
2015-yilda iqtisodiyotimizda tub tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirish, modernizatsiya va diversifikatsiya jarayonlarini izchil davom ettirish hisobidan xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikka keng yo‘l ochib berish – ustuvor vazifamizdir
O‘zbekiston Respublikasining «Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida»gi Qonuni, 3-modda.
Iqtisodiyotni erkinlashtirish va islohotlarni chuqurlashtirish - eng muhim vazifamiz. Prezident I.Karimovning 1999 yilda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2000 yilda iqtisodiyotni erkinlashtirish va islohotlarni chuqurlashtirishning ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma’ruzasi.// «Хalq so‘zi» gazetasi, 2000 yil,16 fevral.
Insurance: Principles and Practice. Compiled by David Bland, The Chartered Insurance Institute, Great Britain, 1993. p. 1 b. 3.
Principles and Practice. Compiled by David Bland, The Chartered Insurance Institute, Great Britain, 1993. p.1 b. 4.
Yefimov S.L. Ensiklopedicheskiy slovar. Ekonomika i straxovaniye. M.: Serix -PEL, 1996. I-Х, s. 347.
O‘zbekiston Respublikasining «Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida»gi Qonuni, 3-modda.
Тeoreticheskiye osnovi postroyeniya straxovix tarifov// Ginzburg A.I.Straxovaniye. – SPb.: Piter, 2003, ss. 34-42, a takje, Sena straxovoy uslugi. Metodicheskiye osnovi rascheta straxovix tarifov// Тeoriya i praktika straxovaniya. Uchebnoye posobiye – M.: Ankil, 2003, ss. 90-118.
|
| |
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tashkent state university of economics mustaqil ish

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA
O’RTA-MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI
TASHKENT STATE UNIVERSITY OF ECONOMICS
MUSTAQIL ISH
Mavzu: Alskom suģurta kompaniyasi va uning faoliyat tahlili
Bajardi: 2- bosqich
MSD – 15 guruhi
talabasi
Qalandarova Kamola
Qabul qiluvchi: Yadgarov Akrom
Toshkent – 2024
Mavzu: Alskom suģurta kompaniyasi va uning faoliyat tahlili
REJA:
1. Alskom sug’urta kompaniyasining tarixi
2. Alskom sug’urta kompaniyasining ish faoliyati
3. “ALSKOM” Sug'urta Kompaniyasininng mijozlarga hizmat ko’rsatishi
2019 yil
2019 yilda tuzilgan sug‘urta shartnomalarining soni 309 mingtani tashkil qildi, Kompaniya bo‘yicha yig‘ilgan sug‘urta mukofotlari hajmi bo‘yicha o‘tgan yilga nisbatan 140% ga o‘sish ko‘rsatkichiga erishildi.
«ALSKOM» Sug‘urta Kompaniyasi Bosh direktor o‘rinbosari Mardonbek Alimdjanov yilning sug‘urta sohasida eng yaxshi mutaxassis nominatsiyasida “Oltin soyabon” mukofoti bilan taqdirlandi
Ko‘chmas mulk (ipoteka obyekti) ni sug‘urta qilishning kombinatsiyalashgan sug‘urta turi ishlab chiqildi.AT “Aloqabank” bilan uzoq yillik hamkorlikni yanada rivojlantirish hamda bank tomonidan mijozlariga berilayotgan mikroqarzlarni qaytmaslik xatarini sug‘urtalash bo‘yicha “Mikroqarzlarni sug‘urtalash” sug‘urta mahsuloti ishlab chiqildi.
«ALSKOM» SK AJ bosh ofisida Kompaniyaning hududiy filiallari xodimlari malaka oshirishni o‘tadilar.
«ALSKOM» CK AJ va “O‘zbekiston pochtasi” AJ o‘rtasida Hamkorlik to‘g‘risida Bosh kelishuv imzolandi.
Kompaniya TVEFJMS bo‘yicha yangi tahrirdagi sug‘urta polislari sotilishini yo‘lga qo‘ydi.
2018 yil
O‘zbekiston yoshlar ittifoqining «ALSKOM» SK AJ dagi boshlang‘ich tashkiloti o‘z faoliyatini boshladi
Qoraqalpog‘iston filiali tarkibida “Sug‘urta polislarini sotish markazi”, Farg‘ona filiali tarkibida «VODIL» va “So‘x” bo‘linmasi, Toshkent shahar Sergeli tumanida “Sirg‘ali” bo‘linmalarini ochdi. Natijada, Kompaniyada bo‘linmalar soni 122 tani tashkil etdi.
«ALSKOM» SK AJ yangi “telegram bot» ni yaratib, o‘z mijozlariga qulayliklar yaratdi. http://t.me/alskomuz_bot
«ALSKOM» Sug‘urta Kompaniyasi tarkibida “Istiqbolli loyihalar va tashqi aloqalar departamenti” tashkil etildi.
Kompaniya qo‘shimcha ravishda Qoraqalpog‘iston Respublikasida “Orol” filiali va Qashqadaryo viloyatida “Qarshi” filialini tashkil etdi. Bu hududlar aholisiga sug‘urta xizmatlarini ko‘rsatish sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi.
«ALSKOM» Sug‘urta Kompaniyasi sug‘urta bozorida Korporativ boshqaruv Kodeksi tavsiyalarini joriy qilish to‘g‘risida qaror qabul qilgan birinchi sug‘urta tashkilotlaridan hisoblanadi. Qaror qabul qilinishi bilan Kompaniyaning bir qator ichki hujjatlariga o‘zgartirish kiritildi, shuningdek Kompaniyaning o‘rta va uzoq muddatli rivojlanish strategiyasi va korporativ boshqaruvga oid boshqa yangi hujjatlar tasdiqlandi.
|