nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Auditoriyada amalga oshiriladigan mustaqil ishlar

|
Auditoriyada amalga oshiriladigan mustaqil ishlar
|
bet | 59/89 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 458,85 Kb. | | #158634 |
Bog'liq “tasdiqlayman” O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor-fayllar.orgAuditoriyada amalga oshiriladigan mustaqil ishlar
1) ma’ruza mashg'ulotlarida bajariladigan mustaqil ishlar;
2) amaliy mashg'ulotlarda bajariladigan mustaqil ishlar.
Auditoriyadan tashqarida bajariladigan mustaqil ishlar
1. Konspektlashtirish.
2. Adabiyotlardan referat tuzish.
3. Kitob va maqolalarga annotatsiya yozish.
4. Doklad, referat va nazorat ishi.
Mutaxassislar tayyorlash tizimini tubdan qayta qurishda, o'quv-tarbiya jarayonining ahamiyatini oshirishda talabalarning mustaqil ishlari muhim o'rin egallaydi.
Mustaqil ta’limning turlari.
Pedagogikaga oid adabiyotlarda mustaqil ishlarning quyidagi turlari qayd qilinadi:
• namunalar bo'yicha mustaqil ishlar;
• rekonstruktiv-variativ;
• evristik (qisman, ijodiy);
• ijodiy tadqiqot.
Namunalar bo'yicha mustaqil ishlar tipik vazifalarni, turli mashqlarni namuna asosida yechishdir. Ular materialni o'zlashtirishga omil bo'ladi, lekin talabalarning ijodiy faolligini o'stirmaydi.
Rekonstruktiv-variativ mustaqil ishlar nafaqat bilimlarning amaliy tavsifnomasini, balki bilimlar tuzilmasini qayta ishlab chiqishni, masala, muammoni yechishda mavjud bilimlarni jalb qilishni ko'zda tutadi.
Evristik mustaqil ishlar ma’ruza, laboratoriya, amaliy mashg'ulotlar, seminarlarda qo'yilgan ayrim masala, muammolarni hal qilish bilan bog'liqdir. Tadqiqiy mustaqil ishlar tadqiqot muammosini ko'ra olish malakasini, uni mustaqil ifodalay olish, farazni belgilab olish, muammoning hal qilinish rejasini ishlab chiqish, uni hal qilishni mo'ljallaydi.
Ijodiy tadqiqot ishlari. Bunday ishlarda vazifa muammoli vaziyatning yuzaga kelishini taqozo qiladigan sharoit yaratishdan iborat bo'ladi. Talaba o 'z faoliyatida tayyor namunalardan ozod bo'lgan holda masalaning hal qilinish yo'llarini qidiradi, tadqiq qiladi. Bunday ishlar sirasiga eksperiment qo'yish, jihozlar, maketlar va dastgohlarni loyihalash bilan bog'liq bo'lgan vazifalar kiradi.
Mustaqil ishni tashkil qilishning ish tartibini belgilash katta ahamiyatga ega. Mustaqil ishlarni bajarish uchun vaqtni semestr davomida kunlar bo’yicha taqsimlash, uni ratsional tashkil qilishning muhim prinsipi, qoidasi hisoblanadi. Goh umuman dars tayyorlamay, goh haddan tashqari shoshib, shiddat bilan, ayniqsa semester yakuniga yaqin semestr davomida qoldirgan, bajarmagan ishlarni tezda bajarishga harakat qilishi ijobiy natija berishi qiyin. Bu talabaning mehnati samaradorligini, qilgan ishidan qoniqish hissini pasaytiradi. Odatda talabaning kun tartibini dars jadvali belgilaydi. Lekin ko'p narsa talabaning o'ziga ham bogliq. Masalan: doklad, referat, nazorat ishi, seminar darsiga tayyorlanish har haftada ma’lum vaqt ajratilib, muntazam ravishda olib borilmasa, kutilgan natija bermaydi.
|
| |
Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatishdan maqsad nima?

|
Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatishdan maqsad nima?
|
bet | 52/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org60. Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatishdan maqsad nima?
*a) Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatishdan maqsad xalq ta’limi tizimini rivojlantirishga yo’naltirilgan yagona davlat siyosatining amalga oshirilishini ta’minlash, pedagog kadrlarning kasbiy mahoratini va malakasini, ilg’or tajribalarni ta’lim va tarbiya jarayoniga joriy etishda targ’ibot ishlarini tashkil etish, o’quvchilarning bilim samaradorligini oshirish, iqtidorli o’quvchilar bilan ishlash, pedagoglarning ijodkorligini rivojlantirishda amaliy yordam ko’rsatish va ta’lim-tarbiya sifatini oshirish va takomillashtirishga oid tavsiyalar ishlab chiqishdir.
b) O’qituvchilarni muntazam ishlashini nazorat qiladi;
c) Bolalar bog’chasi barcha turdagi faoliyatiga rahbarlik qiladi, pedagogik jamoa va boshqa xodimlarni bolalar bilan olib boradigan tarbiyaviy ishlarda yuqori samaraga erishishini tashkil qiladi, tarbiyaviy jarayonda mehnatni tashkil qilishning zamonaviy shakllaridan foydalanadi;
d) turli yo’nalish va maqsadlardagi psixologik diagnostikani o’tkazadi, ruhiy, jismoniy va aql, qobiliyat, moyillik, imkoniyat kabi sifatlarni aniqlash uchun testlar rejalashtiradi va o’tkazadi, test natijalarini tahlil qiladi va baholaydi;
61. Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatish tizimi kim tomonidan bosho’ariladi?
*a) Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatish tizimi Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Xalq ta’limi xodimlariga ilmiy- metodik yordam ko’rsatish ishlarini muvofiqlashtirish kengashi tomonidan boshqarib boriladi
b) Avloniy nomidagi xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish markaziy instituti tomonidan boshqarib boriladi.
c) Vazirlar maxkamasi tomonidan boshqarib boriladi
d) Qori Niyoziy nomidagi O’zbekiston Pedagogika fanlari ilmiy tadqiqot instituti tomonidan boshqarib boriladi
62. Uzluksiz metodik xizmat tuzilmasi va uning tashkil etilishi Quydagicha etib bulgilanadi..
*a) Uzluksiz metodik xizmat ko’rsatish amaldagi qonunchilik asosida belgilangan tartibda xalq ta’limi vazirligida Respublika, viloyat, tuman ta’lim boshqaruv idoralarida maxsus bo’limlar tomonidan amalga oshiriladi.
b) Kengashga xalq ta’limi vaziri raislik qiladi. Kengashga masalalar tayyorlash, uning ijrosi monitoringi va hujjatlari yuritilishi ma’sul kotib tomonidan amalga oshiriladi.
c) Tajriba-sinov maydonlariga amaliy yordam beradi, shuningdek ilmiy rahbarlik qiladi va eksperimentatorlar uchun Respublika ta’lim markazi hamkorligida seminar va trening mashg’ulotlari o’tkazib boradi.
o’tkazib boradi.
d) To`g`ri javob yo`q.
|
| |
Issiqlik naychalari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi...

Kompyuterda tasvirlarni aks ettirish tizimining qanday komponentlarini bilasiz?
Monitorlarning qanday turlari mavjud?
Videoadapterning funksional vazifasi nimadan iborat?
Monitorni tizimli blokka ulashning qanday usulini bilasiz?
Videoadapterning asosiy komponentlarini ayting.
Grafik protsessor va videoxotiralar qanday vazifani bajaradi?
Videodrayver deb nimaga aytiladi?
Videokartaning sovitish tizimi o‘z ichiga nimalarni oladi?
Sovitish tizimining qanday turlarini bilasiz?
Qanday vositalar axborotlarni vizual aks ettirish vositalariga tegishli?
Qaysi komponentlar web-kamera tarkibiga kiradi?
Web-kamerani Internet tarmog‘iga ulash qanday amalga oshiriladi?
TV-tyuner nima? TV-tyunerning vazifasini ayting.
TV-tyuner platasini ona plataga o‘rnatish bosqichini ayting.
Shuni esda tutish kerakki, ishlatilgan komponentlar qanchalik kuchli bo'lsa, shuncha ko'p issiqlik hosil qiladi

|
Shuni esda tutish kerakki, ishlatilgan komponentlar qanchalik kuchli bo'lsa, shuncha ko'p issiqlik hosil qiladi
|
bet | 73/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgShuni esda tutish kerakki, ishlatilgan komponentlar qanchalik kuchli bo'lsa, shuncha ko'p issiqlik hosil qiladi.
Grafik kartaning protsessori va video chipini elektr pechkasining yondirgichlari bilan taqqoslash mumkin. Issiqlik tarqalishi bo'yicha - o'xshashlik mutlaqdir. Hammasi bir xil, faqat chiplar zamonaviy pechning pechkasidan ancha tez qiziydi: bir necha soniya ichida ...
2. Bu qanchalik muhim?
Aslida, agar, masalan, grafik chip sovutilmasdan ishlasa, u bir necha soniya ichida, maksimal bir necha daqiqada ishlamay qolishi mumkin. Xuddi shu narsa protsessorlarga ham tegishli.
Yana bir narsa shundaki, barcha zamonaviy chiplar haddan tashqari issiqlikdan himoya qilish bilan jihozlangan. Ma'lum bir harorat chegarasi oshib ketganda, u shunchaki o'chadi. Ammo taqdirni vasvasaga solmang - bu erda bu qoida har qachongidan ham to'g'ri, shuning uchun sovutish bilan bog'liq muammolardan qochish yaxshiroqdir.
3. Hamma narsa tanaga yopiq ...
Shuni unutmasligimiz kerakki, ushbu "issiq" komponentlarning barchasi tizim blokining cheklangan maydonida joylashgan:
Binobarin: bu katta miqdordagi issiqlik butun kompyuterni "to'xtab qolmasligi" va "isitmasligi" kerak. Bu sovutishni tashkil qilishda doimo rioya qilinishi kerak bo'lgan kichik bir muhim qoidani nazarda tutadi:
«Ishning ichida har doim qoralama bo'lishi kerak.
Ha, bu yagona usul, agar issiq havo ishdan chiqarilsa, vaziyatni to'g'irlashingiz mumkin.
4. Haroratni kuzatib boring.
Kompyuter tarkibiy qismlarining harorati bilan qiziqish uchun hech bo'lmaganda vaqti-vaqti bilan harakat qilib ko'ring. Bu sizga muammoni vaqtida aniqlash va hal qilishga yordam beradi.
Bu borada EVEREST yoki SiSoftware Sandra Lite (bepul) sizga yordam berishi mumkin. Ushbu tizim yordam dasturlari moslamalarning haroratini chiqaradigan mos keladigan modullarga ega.
Qabul qilinadigan "darajalar":
MARKAZIY PROTSESSOR: ish harorati Selsiy bo'yicha 40-55 daraja normal hisoblanadi.
Video karta: barchasi uning kuchiga bog'liq. Byudjetning arzon narxlardagi modellari 50 darajaga qadar qizib ketmasligi mumkin va eng yaxshi echimlar uchun Radeon HD 4870X2 va 5970 sinflari, yuk ostida 90 daraja odatiy hisoblanadi.
|
| |
HDD-LED – Korpusni oldi tomonidagi qizil chiroqcha. Qattiq disk ishlashini ko‘rsatib turish uchun mo‘ljallangan (qizil-oq rangli simchalar). 
PWR-LED

HDD-LED – Korpusni oldi tomonidagi qizil chiroqcha. Qattiq disk ishlashini ko‘rsatib turish uchun mo‘ljallangan (qizil-oq rangli simchalar).
PWR-LED – Korpusni oldi tomonidagi yashil, ko‘k yoki qizil rangli chiroqcha. Kompyuterda tok borligini ko‘rsatadi. (yashil-oq rangli simchalar)
PWR-SW – Kompyuterni o‘chirish/yoqish tugmasi (olovrang-oq rangli simchalar)
RESET-SW – Kompyuterni “perezagruzka” qilish tugmasi (qora-oq rangli simchalar)
SPEAKER – Dinamik (sariq oq rangli simchalar)
Agar tashqi video-karta ishlataman desangiz uni ulash vaqti keldi. Buning uchun avval, video-karta sloti ro‘parasidagi korpusni orqa tarafidagi temirchani olib tashlanadi.
Endi video-kartani ona platadagi o‘z slotiga (video-kartani turiga qarab, PCI-E yoki AGP) joylashtiramiz. Shunda video-karta ona plataga to‘g‘ri kirgazilsa, u mahkamlanib qoladi va tovush eshitiladi.
Video-kartani yechib olmoqchi bo‘lsangiz uni “sloti”dagi ushlab turuvchi kalitini yechishni unutmang.
Xuddi shunga o‘xshab, taroq kartasini ona platani PCI portiga o‘rnatamiz. Albatta, avval
korpusni orqa ta
rafidagi temirchani olib tashlanadi.
Shuning bilan, kompyuterni asosiy qismini yig‘ib bo‘ldik. Lekin korpus qopqog‘ini yopishga xali shoshmay turamiz. Endi korpusga periferiya qurilmalarini ulaymiz. Qurilmalarni korpusni orqa qismidagi “gnezdo”larga ulanadi.
Klaviaturani binafsha rang, sichqonchani esa yashil rangli portga ulaymiz. Klaviatura va sichqonchalarni USB-portiga ulanadigan turlari ham mavjud.
Endi monitorni ulaymiz. Uni katta ko‘k rangli “shteker”ini, korpusni orqa tarafidagi ko‘k rangli VGA portiga ulanadi.
Shnurni ikkinchi uchi monitorga ulanadi.
Yashil rangli kichik portga naushnik yoki kolonkalar ulanadi. Qizil rangligisiga esa mikrofon. Tarmoq kartasini ham o‘z portiga ulanadi.
Endi “blok pitaniya”ni pilotga, pilotni esa “rozetka”ga ulaymiz. Monitorni ham tok beruvchi simini pilotga ulaymiz. Ba’zi “blok pitaniya”larni orqasida o‘chirib yoquvchi tugmachasi ham bo‘ladi. Bu holda, uni bosib, | xolatiga keltiramiz. Korpusni oldidagi yoqish tugmasini bosamiz va monitorni ham yoqish tugmasini bosamiz. Shunda kompyuter to‘g‘ri yig‘ilgan bo‘lsa, dinamikdan bir marta “bip” degan tovush chiqadi va monitorda tasvir paydo bo‘ladi. Mana endi korpusni qopqog‘ini yopib, kompyuterga kerakli Operatsion Tizimni va qolgan dasturlarni o‘rnatish mumkin.
Qo‘shimcha qism-larni o‘rnatish. BIOS vositalari yordamida to‘g‘ri yig‘ishni tekshirish.
|
Ayniqsa issiq yuzalarga g'amxo'rlik qiling

|
Ayniqsa issiq yuzalarga g'amxo'rlik qiling
|
bet | 78/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.org10. Ayniqsa issiq yuzalarga g'amxo'rlik qiling.
Ular kompyuterda asosan video kartalardir. Ayniqsa, Radeon HD 4870X2 va HD 5970 kabi issiq va kuchli modellar haqida gap ketganda.
Videokartaning tepasida hech qanday kabel yotmaganligiga ishonch hosil qiling:
Bu juda muhim! Ish paytida video karta 100 darajaga yaqin haroratgacha qizishi mumkin!
11. Termal pasta haqida ...
Sovutgichni o'rnatayotganda har doim termal pastadan foydalaning. Hech qanday holatda sovutgichni quruq joyga qo'ymang! Sovutish samaradorligi sezilarli darajada pasayadi ...
Siz faqat termal pastani protsessorga, juda nozik, shaffof qatlamda qo'llashingiz kerak.
"Termal pasta qancha ko'p bo'lsa, shuncha yaxshi sovutish"Ajam foydalanuvchilar orasida eng katta afsona!
Termal surtma - bu elim, u protsessor sirtini sovutgich yuzasi bilan bog'lab turadi, shu yuzalar orasidagi mikroskopik nosimmetrikliklar havoni o'z ichiga olishi mumkin. Va havo, siz bilganingizdek, issiqlikni olib tashlashga to'sqinlik qiladi.
Va agar termal pasta qalin qatlamda qo'llanilsa, u endi issiqlik o'tkazgichiga aylanmaydi, balki izolyatorga aylanadi - sovutgich va protsessor o'rtasida qalin "adyol".
Siz uni har qanday narsa bilan qo'llashingiz mumkin: siqmang katta miqdorda protsessorning o'rtasiga joylashtiring va keyin yon tomonlariga ozgina bulg'ang. Keyin sovutgichni o'rnatishni davom eting. Va nihoyat, sovutgichni o'rnatgandan keyingina termal pasta mukammal qatlamda tarqaladi.
Eslatma: Kompyuterni o'z-o'zini yig'ish bo'yicha bepul kursda sovutgichni o'rnatish tartibini batafsil ko'rsataman.
Ko'pchilik qaysi makaron yaxshiroq ekanligi haqida bahslashmoqda ... O'z tajribamdan shuni aytishim mumkinki, uning turli xil brendlari orasidagi farq minimaldir. Shuning uchun, bunga e'tibor bermang.
Masalan, ushbu kichik naychalarda sotiladigan TITAN termal pastasi:
Bunday kolba kamida ikkitaga mo'ljallangan.
Yuqoridagi barcha tavsiyalarni bajarishingiz sharti bilan, aslida sizning kompyuteringizda sovutishda muammolar bo'lmaydi.
Noutbuklar
|
| |
Kompyuter yig‘amiz - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo...

Kompyuter yig‘amiz
29/12/2014Farhod DadajonovAdmin1 Comment
Ushbu maqolada kompyuter yig‘ish bilan tanishib chiqamiz. Kompyuter bir nechta qurilma va platalardan tashkil topadi. Qurilmalarning har birini nimaga ishlatilishidan xabardor bo‘lsangiz, o‘zingiz bemalol kompyuter yig‘ib olishingiz mumkin. Kompyuterni yig‘ish, operatsion tizimni va ishlash uchun kerakli dasturlarni yuklash 1 soatdan 3 soatgacha vaqt olishi mumkin.
Kerakli asbob va qurilmalar:
“Plyus”li “otvyortka”
Kompyuter korpusi (Case)
“Blok pitaniya” (agar korpusni o‘zida bo‘lmasa)
Ona plata (Mother board)
Protsessor (CPU)
Video karta (ona plataga biriktirilgan ham bo‘lishi mumkin) – tasvirni monitorga yetkazib berish uchun ishlatiladi.
Tezkor xotira – Operativ xotira (RAM)
Qattiq disk (HDD)
Tarmoq kartasi (agar kompyuter tarmoqga ulanadigan bo‘lsa va ichki tarmoq kartasi bo‘lmasa)
Klaviatura
Sichqoncha
Monitor
Pilot
Operatsion tizim (Windows, Linux…) va kerakli dasturlar (MS Office, Open office…)
Diqqat! Kompyuter yig‘ish vaqtida elektr uskunalar bilan ishlash qo‘llanmalariga amal qiling.
Kompyuter yig‘ishda bir narsani esda tutingki, zamonaviy kompyuter qurilmalarini, hox bu ona plata, hox qattiq disk bo‘lsin bir-biriga noto‘g‘ri tarzda ulab qo‘yishni ilojisi yo‘q. Ya’ni, har bir qurilmani joylashtiruvchi “kaliti” bo‘ladi. Uni boshqachasiga kuch ishlatmasdan umuman ulab yoki joylashtirib bo‘lmaydi.
Kompyuterni tanlash:
Kompyuter qanday vazifani bajarishini aniqlashtirib oling. Uni narhi kompyuter qanday vazifani bajarishligiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq. Word, Excel va shunga o‘xshash ofisda ishlatiladigan dasturlari bilan arzon “ofis kompyuteri” ham qiynalmasdan ishlay oladi. Turli xil og‘ir dasturlar, grafik dasturlar bilan ishlash uchun esa kuchli kompyuter yig‘ish kerak bo‘ladi. Albatta, uni narhi ham qimmat bo‘ladi.
Bo‘lajak kompyuterga qurilmalarni xarid qilishda sotuvchidan bu qurilmalar bir-biriga “sovmestimыy” ya’ni mos kelishini oldindan aniqlashtirib oling. Barcha qurilmalar, eng avvalo, kompyuterni korpusi va ona plata bilan mos keladigan bo‘lishi kerak.
|
Kompyuterning boshqa qismlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
bet | 98/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgKompyuterning boshqa qismlari
Copyright 2008 HowStuffWorks
Noutbukning qattiq xotirasi rasmning pastki o’ng tomonida, yuqori tomonidan DVD drayv bilan ko’rsatilgan.
Shunday qilib kompyuteringiz ichida yana nimalar mavjud? Ularni besh kategoriyaga ajratamiz:
Quvvat bo’linmasi va batareyalar
Driverlar
Modemlar va Wi-Fi kartalari
Ovoz va grafik kartalar
Sovutgich tizimlari
Elektr quvvat bo’linmasi butun kompyuter bo’ylab elektr quvvati ta’minoti bilan shug’ullanadi. Qachonki kompyuteringizni elektr manbaiga ulaganingizda, elektr quvvati simli kabel orqali – transformerni o’z ichiga oluvchi himoyalangan qutiga uzatiladi. Ushbu transformerning ishi uzatilayotgan elektr quvvatni qabul qilib, uni qurilmaning elektr quvvatiga muhtoj qismi uchun mos kuchlanishga aylantirib beradi. Agar sizda noutbuk bo’lsa, demak bu kelayotgan elektr quvvati ba’zi qismi noutbukning batareyasini zaryad qilish uchun sarflanadi. Ulanmagan holda esa, noutbuk batareya ichidagi zaryaddan o’z ehtiyoji uchun ishlatadi.
Kompyuterlarda, hatto ular boshqa barcha qismlarini o’chirib qo’yganingizda ham ishlab turuvchi kichik batareyalar mavjud. Bu batareya kompyuteringiz tehnik qismlari (hardware) haqida ma’lumot yuritish vazifasini o’z ichiga olgan maxsus chipni ishlashiga ko’maklashadi. Darvoqe, ushbu kichik batareya kompyuterdagi soatga ham quvvat uzatadi, shuning uchun ham kompyuteringiz o’chib yongandan so’ng ham vaqtni to’g’ri ko’rsatadi.
Kompyuterdagi disklar – programma va ma’lumotlarni saqlash, shuningdek ularni qayta ishlash imkonini beruvchi jihozlardir. Ko’pgina kompyuterlarda qattiq disklar – misol uchun magnetik yozuvlarni qo’llab ma’lumot saqlovchi yupqa platalar yoki qimirlovchi qismlardan holi qattiq disklardan iborat. Ikkala holatda ham, qattiq disklar kompyuteringizga ma’lumot va programmalarni to’g’ridan to’g’ri saqlash imkonini beradi.
Eski kompyuterlar yupqa disk drayverlaridan foydalanishgan. Yangi kompyuterlar esa optik drayverlar bo’lmish, CD-ROM yoki DVD-ROM drayverlariga ega. Bular o’z navbatida sizga media tashuvchilar – kompakt disklar va DVDlarni kompyuterda ishlatish uchun qilingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
Skanerlar - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

Skanerlar
Kompyuterga matn yoki grafik ma’lumotlarni kiritish uchun
ko‘pincha skaner deb ataladigan qurilma ishlatiladi. Hujjatning
raqamlashtirilgan (analog tasvirni raqamliga aylantiradi) tasvirini
yaratadi va uni kompyuter xotirasiga joylashtiradi.
Hozirgi vaqtda skanerlarning ikkita asosiy turi mavjud: qo‘lda va
ish stoli. Biroq, birlashtirilgan modellar ham mavjud. Deyarli hamma
qo‘l skanerlariga duch keldi. Masalan, supermarketlarda ishlatiladigan
shtrix-kod skanerlari. Ammo uyda foydalanish uchun modellar mavjud.
60
Hujjatni kompyuterga qo‘lda skaner yordamida kiritish uchun skaner-
lash boshini keskin harakatlarsiz tasvir ustida harakatlantirish kerak.
Skanerning bir xildagi harakati sifatga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ba’zi
modellarda oddiy kirishni tasdiqlash uchun o‘rnatilgan indikator
mavjud. Ko‘pgina zamonaviy qo‘lda ishlaydigan modellar kirish
tasvirining qismlarini avtomatik ravishda «yopishadi». Eng keng
tarqalgan turi ish stoli skanerlari bo‘lib, ular uchta turga ega: tekis,
rulonli va proyeksiyali. Roll-to-roll skanerlarida o‘qish boshi statsionar
bo‘lib, unga nisbatan alohida varaqlar yoki skanerdan o‘tkazilayotgan
hujjatning rulosi tortiladi. Tashqi tomondan, u faks mashinasining
ishlashiga o‘xshaydi. Proyeksiyalovchi skanerlarda hujjat harakatla-
nuvchi skanerlash bloki joylashgan ish yuzasiga tasvir yuqoriga qaragan
holda joylashtiriladi. Turning asosiy xususiyati uch o‘lchamli
obyektlarning proyeksiyalarini skanerlash qobiliyatidir.
Eng keng tarqalgan tekis skanerlar nusxa ko‘chirish mashinalariga
o‘xshaydi: qopqog‘i ochiladi, varaq shisha plastinka ustiga pastga
qaragan holda joylashtiriladi va qopqoq yopiladi. Skanerlash boshi
qog‘ozga nisbatan harakat qiladi.
Skanerning ishlash printsipi nisbatan oddiy. Skanerlangan sirt
ustida yorug‘lik nuri (skaner korpusida joylashgan maxsus chiroq)
«ishlaydi», yorug‘likka sezgir sensorlar esa aks ettirilgan yorug‘likning
yorqinligi va xromatikligini sezadi va uni ikkilik kodga aylantiradi.
Kompyuter skaner yordamida kiritilgan grafik va matn ma’lumotlarini
ham «rasm» sifatida qabul qiladi, shuning uchun tasvirni optik aniqlash
dasturlari grafik matnni odatiy belgilar formatiga aylantirish uchun
ishlatiladi. Skanerning sifati beshta asosiy parametrning sifati bilan
belgilanadi: ruxsat, bit chuqurligi, dinamik diapazon, yorug‘lik manbai
va shovqin.
Eng mashhur ofis skanerlari Epson, Hewlett-Packard, Canon,
BenQ (Acer), Mustek va Genius kabi kompaniyalardir.
|
oddiy qadam uchun kompyuterning oldini olish

131
Xvmonitor va prection 95 dasturlarini o‘rnating. «Qiynoq sinovini
o‘tkazish» oynasida («Kichik ffts») variantini tanlang («Kichik ffts»
variantini tanlang («Kichik FFTlar» variantini tanlang («« Kichik FFT
«variantini tanlang («Yuk protsessor» va barqarorlik sinovini boshlash
uchun «OK» ni bosing.
Jarayon yigirma daqiqa davom etadi. Bu vaqt ichida Xwmonitor
yordamida protsessor yadrolarining haroratiga rioya qiling. Agar u 80 °
C dan oshsa yoki ogohlantirish paydo bo‘lsa, uskunaning ishlashiga
aralashishi kerak bo‘ladi.
Sovutish tizimini monitoring qilish
SpeedFan yordam dasturini o‘rnating va boshqaring. «Charts»
jadvalini bosing va «Fan speeds» («Tezlik tezligi» («Tezlik muxlislari»)
ni bosing.
Ko‘rsatilgan muxlislarga katakchalarni suring va qiymatlar ortida
bir muncha vaqt tomosha qiling. Agar ba’zi muxlislar boshqalardan farq
qilsa, uni tozalash kerak va darhol yangisiga almashtirish yaxshiroqdir.
Video karta: Rasmni tekshirish
Furmark foydali dasturini o‘rnating va boshqaring. «GPU stress
testi» rejimini bosing («Barqarorlik sinovi»). Yangi oyna ochadi. Agar
siz ekran bo‘ylab tezda ekran bo‘ylab o‘tkaziladigan sinov rasmida katta
asarlar topsangiz, unda sizda grafik protsessor bilan bog‘liq muammolar
mavjud.
Kvadratlar video kartaning xotirasida xatolarni bildiradi. Sinov
davomida, mo‘minliklar video kartaning haroratini ko‘rsatadi. Agar u
80 ° C dan oshsa, darhol stress sinovini tugating. Video karta radiatorini
tekshiring, uni tozalang yoki to‘liq almashtiring.
Kompyuter salomatligi - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

Bog'liq 6 Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik
Kompyuter salomatligi Kompyuterni changdan tozalash masalasini ko‘rib chiqing. Men
amaliy dars bermoqchi edim, lekin keyin bu oddiy mavzu bo‘yicha
birlashgan muammolardan biri - «Kompyuter salomatligi» degan
muammolardan biri ekanligini angladim.
Bu yerda nima kelmoqda? Kompyuterning ishlashini uzoq vaqtdan
beri qanday ushlab turish kerak? Ushbu maqolada men «E-Do‘st»
hayotini uzaytiradigan qarorlarni ko‘rib chiqishga harakat qilaman.
Agar biz ushbu savolni har tomonlama ko‘rib chiqsak, bir nechta
bloklarni ko‘ramiz.
128
I. Harorat Zamonaviy kompyuter juda ko‘p energiya sarflaydi va uni
issiqlikka o‘zgartiradi. Bu eng muhim narsalarni isitishga olib keladi -
protsessor va qattiq disk (HDD). Bunday holda protsessor 80-90
darajaga ko‘tarilib, 45 ° dan yuqori bo‘lgan HDD uchun allaqachon juda
muhimdir. Agar protsessor haddan tashqari qizib ketsa, qattiq disk
ishlamay qolishi mumkin (va u yerda saqlagan barcha ma’lumotlar u
bilan yo‘qolib ketishi mumkin).
Ishqibozlar salqinlash va qattiq diskni sovutish uchun javob-
gardirlar. (Bu passiv va suvni sovutish tizimiga taalluqli emas).
Zamonaviy kompyuterlarda bunday sovutgichlar, kamida ikkitasi: biri
elektr ta’minotini soviydi, ikkinchisi - protsessor. Agar diskret video
kartasi bo‘lsa, yana bir sovutgich qo‘shiladi. Bundan tashqari, bunday
bo‘lishi mumkin.
Ular o‘z ishlarini qanday yengishadi? Buni bir necha jihatdan
aniqlash mumkin.
Birinchidan, BIOS yordamida (bu nima ekanligini bilmaydi -
Vikipediyani tomosha qiling). Siz barcha parametrlarni ko‘rasiz: CPU
harorati (CPU) va qattiq disk (HDD). Bu yo‘l qulay emasligi va undan
foydalanish doimiy ravishda imkonsiz ekanligi aniq.
Ikkinchidan, sizning kompyuteringizdagi barcha komponentlar
haqida to‘liq ma’lumot beradigan dasturlardan foydalanish. Masalan,
Everest yoki Kompyuter sehrgarligi.
Ammo ular on-layn haroratni boshqarmaydi.
Va nihoyat, uchinchi yo‘l, ehtimol eng yaxshisidir: protsessorni
boshqarish uchun men SpeedFan dasturidan foydalanaman. Qattiq disk
- HDDLife.
Haroratning ogohlantirishiga qo‘shimcha ravishda, ular qurilma-
larning holati haqida qo‘shimcha ma’lumotlarni taqdim etadilar.
Haddan tashqari issiqlik paytida nima qilasiz? To‘g‘ri salqin!
Qanaqasiga? Noto‘g‘ri - muzlatgichga qo‘ying. To‘g‘ri - biz ishqibozlar
bilan qattiq diskka (qattiq diskka) va turar joyni (tizim birligi)
qo‘shamiz. Shuningdek, harorat dasturiy ta’minot yordamida dasturiy
ta’minot bo‘lishi mumkin, ammo bu alohida hikoya.
Qo‘shimcha ishlarga sig‘adigan ishqibozlarni o‘rnatishda, ikkitasi
- quvvat sarflanishi va shovqinni oshirish.
129
Xulosa: o‘rnatish uchun joylar yoki hech bo‘lmaganda ularni
o‘rnatish uchun joylar mavjudligiga, shamollatish teshiklarining
mavjudligi va qancha ko‘p bo‘lsa, shuncha yaxshi sovutish bo‘ladi.
II. Chang - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

130
antiviruslar mavzusida maqolaga loyiqdir, shuning uchun faqat
maslahatlar bilan chegaralangan.
Antivirus o‘rnatilishi kerak! Yomon yoki yaxshi, to‘langan yoki
bepul. Kerak! Plyus xavfsizlik devori (Eng. Firewall).
Men KIS 2010 kombinatsiyasidan foydalanaman (go‘yo u urmasa,
u meni bir necha marta qutqardi), bepul yordam berdi va eng qiyin
holatlarda Dr. Web Wesimcecd. Mening USBGULS menda viruslar
bilan infektsiyani flesh-disklardan oldini olishga yordam beradi.
Bundan tashqari, Kasperskiy Online Scanner, Mcafee Freceran
yoki BitDefeend onlayn skaneri kabi viruslar uchun onlayn tekshiruvlar
mavjud.
Diqqat! Tarmoq kompyuteringiz infektsiyasiga taqlid qiladigan
soxta antiviruslar mavjud, so‘ngra uni pul uchun davolashni yoki
kompyuterda haqiqiy viruslarni yuklashga taklif qiling.
Xulosa: Antivirus dasturi kompyuteringizga o‘rnatilishi kerak.
IV. Ma `lumot
Kompyuterda biz uchun asosiy narsa bu ma’lumot. Uning
yo‘qolishidan himoya qilish uchun barcha muhim ma’lumotlarni zaxira
nusxalarini o‘tkazish kerak. Bu klonzilla, areka zaxira nusxasi yoki
boshqalarga yordam beradi.
Zaxiralarni eng og‘ir qattiq disk, qo‘shimcha disk, tashqi disk, CD
/ DVD, Flash drayveri yoki hattoki tarmoqqa saqlash mumkin. Asosiysi
shundaki, ularning mavjudligi sizga sizning ma’lumot boyligingizni
himoya qilishga yordam beradi.
Antivirusning oldini olish

127
Biz CCLEANERdan foydalanishni tavsiya etamiz, bu dastur
tajriba bo‘lmagan foydalanuvchi uchun ham oson, foydalanuvchilarga
qulay interfeysga ega va hech qachon ortiqcha ishlamaydi (masalan,
Windows yuklash fayli). Ushbu operatsiyalar bilan bir qatorda
defragmentatsiya haqida unutish mumkin emas. Qattiq diskni defrost-
mentatsiya qilish - dasturiy ta’minotning oldini olish asosi. Keling,
oddiy so‘zlar bilan HDD-ni defrasuzatsiyaning printsipini tushun-
tirishga harakat qilaylik. O‘rnatish paytidan boshlab har qanday dastur
kompyuterida qayta boshlaymiz. Dastur fayllari kichik hujayralardagi
qattiq diskda (qattiq disk) - klasterlarda qayd etiladi. Klaster minimal
ma’lumotni saqlash bloki tashuvchisiga. Shunday qilib, dastur ko‘plab
qo‘shni bepul klasterlarga «birinchi» HDD yozmoqda. Bir nechta o‘nlab
dasturlarni kompyuterda qo‘yib, yangilanishlar vaqti davomida yuklab
olish va bir nechta dasturdan olingan fayllar qattiq diskning turli
qismlaridan klasterlar tomonidan qayd etiladi. Shunga ko‘ra, ushbu
dasturga murojaat qilib, protsessor ko‘plab klasterlarni ushbu
dasturning turli joylarida turli xil joylarda topishga urinmaguncha
kutamiz. Xulosa: dastur asta-sekin ko‘tariladi va ishlaydi. Va biz
kompyuterda qancha bo‘lsa (ko‘proq qayta o‘rnating, dasturni qayta
o‘rnating va o‘chirib tashlang), bizda turli xil dasturlarning bir qismini
qattiq diskning maydoni bo‘ylab aralashtiramiz. HDD defragmentatsiya
qilish sizga barcha qattiq disk klasterlarini skanerlash va tartiblash
imkonini beradi. Shuni zudlik bilan ta’kidlang, bu uzoq jarayon
ekanligini ta’kidlang. Defragmentatsiya vaqti kosmos bilan to‘ldirilgan
qattiq diskning hajmiga va avvalgi defragmentatsiya (Windows
o‘rnatish) hajmiga bog‘liq.
Laminatorning qo‘shimcha funksiyalari qanday?

66
Kutish rejimi-laminatorni «uyqu» rejimiga almashtirish orqali
iste’mol qilinadigan energiya miqdorini kamaytirishga imkon beradi,
shuningdek, qurilmaning xavfsiz holatini kafolatlaydi va o‘chirilishi
unutilsa, qizib ketishning oldini oladi.
Hot Swap-sovutish yoki isitish apparati kutib turib turli qalinligi
hujjatlarni laminatlash imkonini beradi. Jarayon laminatsiya tezligini
(qattiq haroratda) o‘zgartirish orqali amalga oshiriladi. Foydalanuvchi
faqat filmning yangi qalinligini ko‘rsatishi kerak va darhol ishlashni
davom ettirishi mumkin.
Ovoz kartasi - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

62
Grafik planshetlar
Grafik ma’lumotni kompyuterga qo‘lda kiritish uchun alohida
qurilmalar sinfi - grafik planshetlar mo‘ljallangan. Ular, o‘z navbatida,
digitizers («digitizers») deb ataladigan va haqiqiy planshetlarga
bo‘linadi. Raqamlashtirgichlar chizma va grafik ma’lumotlarni
kiritishga qaratilgan bo‘lib, yuqori aniqlikdagi grafik manipulyator
bilan jihozlangan. Planshetlar sizga badiiy chizish jarayonini taqlid
qilish imkonini beradi va grafik elementlarning katta tanlovini taklif
qiladi.
Planshet o‘lchamlari 1000 dpi yoki undan yuqori. Bundan kelib
chiqadiki, hatto kichik A6 formatidagi planshet ham 5000x3500 pikselli
ish maydoniga ega, bu har qanday zamonaviy monitorning
o‘lchamlaridan yuqori. Shunday qilib, A6 plansheti hatto professional
ish uchun ham yetarli.
Grafik planshetlar bozori unchalik katta emas va bu sohada faqat
bir nechta kompaniyalar ishlaydi: Aiptek, Genius, Wacom. Sinov
natijalariga ko‘ra, Wacom mahsulotlari yetakchi, sodda va arzonroq
mahsulotlar Aiptek va Genius tomonidan taklif etiladi.
. O`quv faoliyatini boshqarish usullaridan qanday turlari bor?

|
. O`quv faoliyatini boshqarish usullaridan qanday turlari bor?
|
bet | 116/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org134. . O`quv faoliyatini boshqarish usullaridan qanday turlari bor?
a)- Ishbilarmonlik, aratorlik
*b) Avtoritar, demokratik, liberal
c)- xushmuomalalik bilan, do`stona
d)- Ja`moaviy, fidokorona
135. Muloqot o`zi nima?
*a) muomalaga bo`lgan ehtiyojni qondirish.
b)- birovlarga ta`sir ko`rsatish faoliyati
c)- fikr almashish, o`zaro ta`sir ko`rsatish, bir-birini tushunish jarayoni
d)- suhbatlashish faoliyati
136. Fikr almashish qanday amalga oshiriladi?
*a) munozaraga kirishish
b)- nutqiy va nutqiy bo`lmagan
c)- savol – javob shaklida
d)- imo, ishora mimika shaklida
137. Ijtimoiy norma nima?
a)-atrofdagilarning fikrini inobatga olish
b)- jamiyat talablari
c)- axloq qonun-qoidalariga rioya qilish
* d) jamiyat tomonidan ma`qul qilingan xatti –harakatlar normativi
138. Ijtimoiy nazorat mexanizmlari nimalardan iborat?
*a) ma`qullamaslik, ayblash jazolash
b)- kuzatish
c)- jamiyat talablarini shaxs faoliyati bilan taqqoslash
d)- guruhda lider fikri bilan hisoblashish
139. Shaxsni shaxs tomonidan tushunish mexanizmi nimalardan iborat?
*a)identifikatsiya, refleksiya, stereotipizatsiya
b)- ustanovka
c)- shaxs xatti-harakatlari motivi
d)- rollar va rollarda kutish
140. Identifikatsiya nima?
* a)boshqa kishini tushunish maqsadida u kishini aynan o`ziga o`xshatish
b)- taqqoslash
c)- o`xshashlikni topish
d)- tushunish ob`ektini tanishlarga taqqoslash
141. Talant rivojlanishi asosida nima yotadi?
a)-Muhit
b)-Qobiliyat
*c) Iqtidor
d)-Layoqat
142. O`quv faoliyatini boshqarish usullari deganda nimani tushunasiz?
*a) Har bir o`qituvchining o`z sinfini qanday qilib boshqarishi
b) - dastur asosida boshqarish usullari
c)- reja asosida boshqarish yo`l yo`riqlari
d)- ma`lum bir shart sharoitlar asosida boshqarish
|
| |
Plotterlar 
Plotter (grafopostroitel)

70
Shunday qilib, agar, masalan, chiziqni chizish kerak bo‘lsa, bosib
chiqarish moslamasi boshlang‘ich nuqtasiga o‘tadi, Pim chizilgan
chiziqning qalinligi va rangiga mos keladigan qalam bilan tushadi va
keyin qalam chiziqning so‘nggi nuqtasiga o‘tadi;
Plotterda kesish - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

77
Ushbu xotiraning «davomi» bo‘lgan disk xotira fayli mantiqiy
ravishda qattiq diskdagi ma’lumotlarni saqlaydi, bu odatda xavfsiz
emas.
Hujayralardagi ma’lumotlar vaqt o‘tishi bilan» yo‘qoladi « va
harorat qanchalik yuqori bo‘lsa, u tezroq bo‘ladi. Saqlangan
ma’lumotlarni yo‘qotmaslik uchun ular to‘lovni (agar mavjud bo‘lsa)
asl darajaga qaytarish uchun muntazam ravishda yangilanishi kerak.
Ushbu yangilash jarayoni har bir bitni o‘qishni o‘z ichiga oladi va keyin
uni qayta yozadi. Bu butunlay emas, balki bloklar. Bunday
«yangilanish» jarayonida xotira band bo‘lib, bitlarni yozish yoki saqlash
kabi oddiy operatsiyalarni amalga oshira olmaydi. Umuman olganda,
ushbu yangilanish tufayli xotira har bir 7,8 mikronni sekinlashtiradi.
Buyum va konstruksiyalar sirtini pardozlash

Pardozlash quruq qorishmalari mineral yoki polimer bog‘lovchilar,
mineral va shisha tolasi kabi issiqlik izolalsiyasi materiallari, to‘ldirgichlar,
rangli pigmentlar va boshqa qo‘shimchaIar asosida tayyorlanadi.
Issiqlik
izolyatsiyasi xususiyatiga ega bo‘lgan pardozlash qatlami panel va plitalar
asosida qurilgan hg^iolarda issiqlik yo‘qotilishini kamaytiradi.
7.3.1. Temirbeton buyum va konstruksiyalarni ishlab
chiqarish usullari
Yig‘ma temirbeton
konstruksiyalar zavodda stend, potok-agregat va
konveyer usullarida ishlab chiqariladi.
Stend usulida -
temirbeton konstruksiyalar qo‘zg‘almas qoliplarda
tayyorlanadi, texnologik operatsiyalami amalga oshiradigan mexanizmlar
va agregatlar postdan postga siljiydi va har bir postda muayyan operatsiya-
lar belgilangan ketma-ketlikda bajariladi.
Temirbeton konstruksiyalar stend yoki matritsa
qoliplarda qotishini
tezlashtirish uchun issiq suv, bug‘, elektr
toki va shu kabi usullarda
ishlatiladi. 0 ‘zbekistonning quruq issiq iqlim sharoitida temirbetonni
geliotermoishlov usulida qotishini tezlashtirish mumkin.
Stend usulida, massiv to ‘sinlar,
ustunlar, fermalar, arkalar, uysozlik
panellari armaturasi aw aldan taranglangan ko‘prik konstruksiyalari va shu
kabilar tayyorlanadi. Texnologiya mexanizm
va agregatlaming soddaligi,
qat’iy ishlab chiqarish ritmiga amal qilinmasligi bilan boshqa usullardan
farq qiladi.
Potok-agregat usulida - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

bo‘lib, katta ishlab chiqarish maydonlarini, yirik kapilal mablag‘larni
talab etadi. Bu usulda keng nomenklaturadagi temirbeton buyum va
konstruksiyalar ishlab chiqariladi.
Potok-agregat usuli, odatda, yiliga 60-100 ming m3 buyum ishlab
chiqaradigan o‘rtacha quwatdagi temirbeton zavodlarda ishlatiladi.
K onveyer usulida
- temirbeton buyum va konstruksiyalar taglik
aravachalarda belgilangan, q at’iy ritm da texnologik potok b o ‘ylab
harakatlanadi. Bu usulda texnologik operatsiyalar har bir postda alohida-
alohida bajariladi. Postlar soni va texnologik uskunalar turi bajariladigan
operatsiyalaming davomiyligi bilan belgilanadi.
Konveyer usuli zarur bo ‘lgan qismlar, yarimfabrikatlarni ya’ni:
arm atura karkaslari, beton qorishm asi, pardozlash kabi texnologik
jarayonlami bajarishda uzluksizlikni ta’minlaydi. Buyumlarni qayta ishlash
kameralari gorizontal va vertikal uzluksiz ishlaydigan kameralardan iborat.
Konveyer usuli katta quw atli bir xil tiplardagi buyum va konstruksiyalar
ishlab chiqaradigan zavodlarda ishlatiladi
Konveyer usuliga ikki yarusliprokat stanini misol qilib keltirish
mumkin. Bu prokat stani pulsatsiyalanuvchi ritm asosida harakatlanadigan
qolip va-gonetkalardan iborat vertikal-tutash konveyerdir. Yuqori yarusda
beton qo-rishmasini quyish va armaturani joylashtirish, buyum hamda
konstruksiya-lami qoliplash va kalibrlash uchun mexanizm va agregatlar,
pastki yarusda esa tirqish tipidagi issiqlik bilan ishlov berish kamerasi
joylashgan. Buyum issiqlik bilan 4,5 soat davomida ishlov berilganda
beton markadagi mustahkamlikning 70 foizga erishadi. Prokat stani 18
minut teng qa’tiy ritmda ishlaydi, qolipni postdan postga ko'chirish vaqti
10 minutni tashkil etadi.
Qolip-vagonchiklarning o ‘rtacha harakatlanish tezligi 20-30 m/
soat. Ikki yarusli stanlarda tem irbeton konstruksiyalarni tayyorlash
texnologiyasi bitta-ikkita nom enklaturadagi m ahsulotni tayyorlash
bo ‘yicha ixtisoslashgan bo‘ladi. Bu usulda panellar, plitalar, to‘sinlar va
ustunlar tayyorlanadi.
O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?

|
O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?
|
bet | 117/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org143. O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?
*a) bolaning imkoniyatlariga va bilimni o`zlashtirish uslubiga bog`liq ravishda
b)- bilimlilik darajasiga qarab
c)- tug`ma qobiliyatlar
d)- atrofdagi o`rtoqlariga
144. Qachon ta`lim o`quvchining aqliy rivojlanishiga samarali ta`sir o`tkazadi?
*a) o`z oldiga aqlni o`stirishni maqsad qilib qo`yganda, darsni uyushtirilishi ham shu maqsadga qaratilgan edi.
b)- ta`lim aqliy rivojlanishda oldin borganda
c)- yuqoridagilarning barchasi to`g`ri
d)- to`g`ri javob yo`q
145. Xotira bu-
a)- avvalgi egallangan bilimlarni esda saqlash;
b)- avvalgi egallangan tajribalarni amaliy faoliyatda qo`llashdan iborat psixik jarayon;
c)- odamning sezgi va idrokga asoslangan o`z tajribalarini qayta tiklay olish qobiliyati;
*d) odamning o`tmish tajribalarini esda olib qolish, esda saqlash va qayta tiklash va unutish bilan bog`liq bo`lgan psixik jarayondir;
146.Ta`limning muvaffaqiyati nimalarga bog`liq?
* a)darslik mazmuniga
b)- Maktabning moddiy bazasiga
c)- o`quvchining qobiliyatiga
d)- ta`lim mazmuni, o`qituvchining mahorati, o`quvchining qobiliyati
147. Qanday o`qituvchini qobiliyatli deb hisoblaysiz?
*a) ijtimoiy fikr yurita oladigan va tashkilotchi o`qituvchi
b)- bola bilan til topa biladigan
c)- darsni qoniqarli ta`rif qila oladigan
d)- o`quvchilari mustaqil fikrlay oladi, puxta bilimga ega bo`lgan va o`quvchilari oldida haqiqiy obro`ga ega bo`lgan o`qituvchini.
148. O`quvchining o`zlashtirish tezligini nima belgilab beradi?
*a) bola qobiliyatining yo`nalishi
b)- bolaning bilimlilik darajasi
c)- aqliy kamolot darajasi
d)- xotirasining tipi va diqqat e`tiborliligi
149. O`qituvchilar va o`quvchilar bilan to`laqonli muqot o`rnatish darajasi nimaga bog`liq?
* a) bilimdonlik darajasiga
b)- xushmuomalalik , mehr-muhabbatli bo`lishiga
c)- sabr-toqatli bo`lishiga
d)- muomala madaniyatining mavjudligiga, xarakter xislatlariga, odamlarni ijobiy tomonini topa olishiga
|
| |
Qurilish qorishmalari uchun materiallar. BogMovchi m oddalar

8.2. Qurilish qorishmalari uchun materiallar. BogMovchi m oddalar
Qurilish qorishmalari olishda portland sementdan tashqari shlakli port
land sement, pussolanli portland sement, past markadagi (M200) sement
va xususiy hollarda kirishmaydigan, kengayuvchi sementlar ishlatiladi.
113
Yuqori markadagi sementlarni qurilish qorishmalari (ayniqsa, past
markadagi qorishma) olishda ishlatish qorishmaning suv ushlashlik,
qatlamlanish kabi xususiyatlarini yomonlashtiradi.
Qorishmaning texnologik xossalarini yaxshilash va bog'Iovchilarni
tejash maqsadida ikki va uch komponentli qorishmalar keng ko'lam da
ishlatiladi. Havoyi va gidravlik ohak qurilish qorishmalari olishda ohak
xamiri yoki ohak suti ko‘rinishida qo‘llaniladi. Qurilish gipsi binolaming
ichki va tashqi bezagi uchun oddiy va murakkab qorishmalar tayyorlashda
qo‘shimcha sifatida ishlatiladi.
Mayda to‘ldirgich.
Og‘ir qurilish qorishmalari uchun kvars va dala
shpati qumlari ishlatiladi. Yengil qorishmalar uchun keramzit, agloporit,
perlit, vermikulit va shu kabi qumlari; pemza, tuf, shlaklar qumlari
ishlatiladi. Qum tarkibidagi eng yirik donalar diametri 2 mm. gacha.
Uning markasi M100 va undan yuqori bo‘lsa, chang, loy aralashmalari
10 foizgacha markasi M50 va undan past bo ‘Isa, buyurtmachi bilan
kelishilgan holda chang, loy aralashmalari 20 foizgacha bo‘ladi. Qum
tarkibida organik aralashmalar me’yordan ortiq bo‘lmasligi kerak.
Suv.
Qurilish qorishmalari tayyorlashda ichimlik suvi yaroqli hisobla-
nadi. Boshqa suvlar ishlatilsa, tarkibida kislota, ishqor, tuz eritmalari, ugle-
vodorod birikmalari va bog‘lovchi qotishiga zararli ta’sir ko‘rsatadigan
aralashmalar boMmasligi kerak.
Piastifikatsiyaiovchi qo‘shimchalar.
Qorishmaning qulay joylanuv-
chanligini oshirish maqsadida tarkibiga mineral va polimer plastifikatorlar
kiritiladi. Sement va ohakli qorishmalar tarkibiga giltuproq kukuni yoki loy
mineral plastifikatorlar sifatida qo‘shiladi. Ularga trepel, gliyej, diatomit,
tuffit kabi kukun va ruller kiradi.
Organik sirtaktiv moddalar qurilish qorishmasini plastifikatsiyalash,
havo pufakchalari kiritish maqsadida qo‘shiladi. Plastifikatorlar sifatida
lignosulfonat, milonaft, kanifol sovuni kabi moddalar bog'lovchi massasiga
nisbatan 0,1 - 0,3 foiz qo‘shiladi.
Shu kabi superplastifikatorlar (m assaga nisbatan 1 foizgacha)
qorishma qulay joylanuvchanligini keskin oshiradi. Hozirgi vaqtda qurilish
qorishmasi tarkibida gelpolimer moddalar qo‘shiladi. Uning bir gramm
moli 50 - 1000 g. mol suv molekulalarini vaqtinchalik (6-24 soat) bog‘lash
xususiyatiga ega bo‘lib, bogMovchi massasiga nisbatan 0,1-0,3 foiz
qo‘shinladi. Qorishma qishda ishlatilganda tarkibiga qotishini tezlashtirish
va suvning muzlash haroratini pasaytirish maqsadida kalsiy xlorid, natriy
114
xlorid, potash, natriy nitrat, Na, K, NH4, Ca va Li rodanidli (SCN) tuzlari
kabi polifunksional qo‘shimchalar kiritilishi maqsadga muvofiq.
|
7.3.3. Temirbeton buyum va konstruksiyalarni tashish

109
7.3.3. Temirbeton buyum va konstruksiyalarni tashish
hamda omborga joylashtirish
Yig‘ma temirbeton buyum va konstruksiyalar qurilish maydonlariga,
odatda, avtomobil transportida tashiladi. Xususiy hollarda maxsus
konstruksiyalar (temir y o ‘l shpallari, yuqori bosimda ishlatiladigan
quvurlar va boshq.) temir y o ‘l transportida tashilishi mumkin. Kichik
o ‘lchamli buyumlar (plita, blok, zinapoya, maydoncha va sh.k. lar) yuk
avtomobillarda tashiladi. Yirik o ‘lchamli massiv konstruksiyalar (ustun,
to‘sin, ko‘prik elementlari va sh.k. lar) tirkamali tyagachlarda, devorbop
panellar yarim tirkamali panel tashigichlarda (trellerlar) tashiladi.
Omborxonalarda temirbeton konstruksiyalar turlari bo‘yicha alohida
joylashtiriladi (7.6-rasm). Bir tomondan armaturalangan konstruksiyalar
arm aturasi pastki zonada bo‘lishi shart. Bunday konstruksiyalarda
uchburchak belgi bo‘lib, uning uchi konstruksiyaning ish vaziyatdagi ustki
tomonini ko‘rsatadi.
Omborxona maydonidan unumli foydalanish maqsadida buyumlar
shtabel ko‘rinishida ustma-ust yotqizib taxlanadi. Temirbeton buyumlar
ortiqcha zo‘riqmasligi uchun shtabelning balandligi belgilangan m e’yordan
ortmasligi kerak. Shtabellaming balandligi va tayanchlaming holati texnik
shartlar ko ‘rsatilgan davlat standartlarida belgilab qo‘yilgan. Devor
panellari va boshqa turdagi panellar omborxonada vertikal yoki 10-12°
qiya vaziyatda saqlanadi.
Temirbeton buyum va konstruksiyalarni tashish, omborxonalarga
joylashtirish va montaj uchun ko‘tarishda xavfsizlik texnikasi qoidalariga
qat’iy rioya qilish kerak.
7.6-rasm. Yig‘ma temirbeton konstruksiyalarni omborlarga
joylashtirish.
110
|
V III BO B. Q U R IL ISH Q O R ISH M A L A R I

V III BO B. Q U R IL ISH Q O R ISH M A L A R I
*
8.1. Um um iy m a’lumotlar
Qurilish qorishmasi kompozitsion material bo‘lib, mineral bog‘lovchi
modda, suv, mayda toMdirgich va qorishma xossalarini yaxshilovchi qo‘-
shimchalardan iborat aralashmaning qotishidan hosil boMadi. Mineral bog‘-
lovchi sifatida portland sement va uning turlari, havoyi va gidravlik ohak,
qurilish gipsi va shu kabilar ishlatiladi. Qorishma xossalarini yaxshilovchi
mineral aktiv kukunlar va polimer sirtaktiv moddalar ishlatiladi.
Qurilish qorishmalarini ishlatish tarixi bir necha ming yillarga
tengdir. Xususan, 0 ‘zbekiston hududidagi arxitektura yodgorliklarini
barpo etishda tarkibi aktiv mineral kukunlar va tabiiy organik moddalar
bilan mukammallashtirilgan qurilish qorishmalari ishlatilgan. Bu bino
va inshootlaming poydevor qismi qurilishida ishlatilgan suvga chidamli
«qir» qorishmalari ohak bogMovchisiga o‘simliklar kuli va tabiiy yogMiq
komponentlami qo‘shib tayyorlangani tarixiy manbalardan maMum.
Qurilish qorishmalari bogMovchi moddaning turiga, o‘rtacha zichligiga
va ishlatilish sohasiga nisbatan guruhlarga bolinadi. BogMovchi modda
turiga ko ‘ra qurilish qorishmalari sementli, ohakli, gipsli va sement-
ohakli, sement-giltuproqli, ohak-gipsli qorishmalarga boMinadi. Qorishma
bitta bogMovchi asosida boMsa - oddiy, bir necha boglovchidan iborat
boMsa - murakkab qorishma deyiladi. 0 ‘rtacha zichligiga ko‘ra qurilish
qorishmalari ogMr qorishmalarga (pm> 1500 kg/m3) va yengil qorishmalarga
(pm<1500 kg/m3) boMinadi.
Ishlatilish sohasiga ko‘ra qurilish qorishmalari gMsht-tosh terish,
poydevor, yirik bloklar va boshqa temirbeton konstruksiyalarni montaj
qilishda ishlatiladigan terish; gMsht va tosh devorlar, devor temirbeton
bloklar va panellar hamda boshqa konstruksiyalainisuvash uchun
ishlatiladigan pardozlash; gidroizolyatsiya, akustik, rentgen nurlaridan
himoyalovchi va shu kabi maxsus qorishmalarga boMinadi.
1500>
K asseta usuli - - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

iborat bo‘ladi. Kasseta ustanovkasida temirbeton buyumlar qoliplanadi va
issiqlik bilan ishlov beriladi.
Qolip-kassetalarga quyilgan beton qorishmasi osma yoki chuqurlik
titratkichlar yordamida zichlashtiriladi Ular buyumni bug4 yoki elektr toki
bilan isitish uchun rnqslashtirilgan maxsus moslamalarga ega. Kassetalarda
buyumga 85-95 °C Ijaroratda 6-10 soat davomida issiqlik bilan ishlov
beriladi.
Issiqlik bilan ishlov berilib, yetarli mustahkamlikka erishgan buyumlar
ko‘prik krani vositasida yoki ko‘prik krani yordamida tayyor mahsulotlar
omborxonasiga olib boriladi. Kasseta usulida tashqi va ichki devor panellari
hamda plitalari, yopmalar paneli, zinapoya marshlari va maydonchalari,
balkon plitalari va shu kabi yassi yuzali yupqa temirbeton konstruksiyalar
tayyorlanadi. Bu usul boshqa usullarga nisbatan mehnat unumdorligining
yuqoriligi, ishlab chiqarish maydonining kichikligi, energiya tejamkorligi
va qat’iy ritm talab etilmasligi bilan farqlanadi.
7.3.2. Temirbeton konstruksiyalarning sifatini nazorat qilish
Temirbeton buyum va konstruksiyalar tayyor bo‘lgach, albatta sifati
zavod texnik nazorat b o ‘limi xodimlari tomonidan nazorat qilinadi.
Ishlab chiqariladigan har bir buyum va konstruksiya sifat ko‘rsatkichlari
jihatidan Davlat standarti talablariga javob berishi kerak. Buyumlar sifatini
nazoratdan o ‘tkazishda tashqi k o ‘rinishi, shakli, o ‘lchamlari, himoya
qatlamining qalinligi armaturalar va konstruksiyani ko‘tarishda ilinadigan
po‘lat sirtmoqlaming sifati hamda joylashishi, betonning mustahkamligi
va uning loyihaga muvofiqligi aniqlanadi. Tashqi va ichki devor panellari
hamda plitalarining o ‘rtacha zichligi ham aniqlanadi. Har bir buyum
va konstruksiyalar guruhidan tanlab olingan kontrol namunalarning
mustahkamligi, bikrligi, darzlar hosil bo‘lishga turg‘unligi va zarurat
bo‘lganda boshqa xossalari sinab ko‘riladi.
Davlat standarti (RSt) yoki texnik shartlar (TSt) talabiga mos keladigan
har bir temirbeton buyum va konstruksiya maxsus bo‘yoqlar bilan marka-
lanadi. Markada buyum yoki konstruksiyaning pasport nomeri, indeksi
(ti-pi), tayyorlovchi zavod markasi, nazoratchining nomeri va xususiy
hollarda tavyorlangan sana k o ‘rsatiladi. Konstruksiya guruhiga ikki
nusxada pasport tuziladi, ulardan biri iste’molchiga beriladi, ikkinchisi
zavodda qoldiriladi.