Markaziy Osiyo mamlakatlari mintaqada transport bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish borasida qanday choralarni ko‘rmoqda?

|
Markaziy Osiyo mamlakatlari mintaqada transport bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish borasida qanday choralarni ko‘rmoqda?
|
bet | 3/5 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 23,53 Kb. | | #106786 |
Bog'liq Markaziy Osiyo xalqaro transport yoMarkaziy Osiyo mamlakatlari mintaqada transport bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish borasida qanday choralarni ko‘rmoqda?
– Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra, Markaziy Osiyo mamlakatlari temir yo‘llarining uzunligi 22 ming kilometrga teng. Qozog‘iston eng yirik va eng ko‘p foydalaniladigan temir yo‘llar tizimiga ega, uning hissasiga mintaqadagi temir yo‘llarning 66 foizi va barcha yuk tashishlarning 84 foizi to‘g‘ri keladi. Mintaqadagi temir yo‘llarning qariyb 18 foizi O‘zbekiston hududidan o‘tadi va barcha tashishlarningqariyb 11 foizi mamlakatimiz hissasiga to‘g‘ri keladi. Turkmaniston taxminan 12 foiz mintaqaviy temir yo‘llarga egalik qiladi vabarcha tashishlarning 4 foizini ta’minlaydi.
1993 yilda Belgiya poytaxtida Ozarbayjon, Armaniston, Gruziya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekiston ishtirokida Bryussel deklaratsiyasi qabul qilingan edi. Mazkur hujjat Yevropadan Qora dengiz, Kavkaz, Kaspiy dengizi orqali o‘tib, Markaziy Osiyo mamlakatlariga chiqish bo‘yicha transport yo‘lagini rivojlantirish maqsadida YEI tomonidan moliyalashtiriladigan TRASЕKA texnik ko‘mak bo‘yicha mintaqalararo dasturining amalga oshirilishini boshlab berdi.
1996 yilda Markaziy Osiyo mamlakatlaridan Eron va Turkiya hududlari orqali dunyo bozoriga chiqish imkonini beradigan yangi Transosiyo yo‘lagi – Tejon – Seraxs – Mashhad temir yo‘li ochildi.
So‘nggi yillarda Markaziy Osiyoda o‘zaro ishonch va do‘stona muhit sharoitida transport loyihalarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha amaliy choralar ko‘rilmoqda.
O‘zbekistonni xorijiy mamlakatlarning, xususan, Frankfurt, Milan, Bryussel, Vena, Saragosa, Oslo, Bazel, Dubay, Tehron, Shanxay kabi yirik logistika markazlari bilan bog‘laydigan “Navoiy” xalqaro intermodal logistika markazi faoliyati jadal rivojlanmoqda.
2016 yil 22 iyun kuni Angren – Pop temir yo‘li ochildi. Ushbu yo‘nalish Xitoy – Markaziy Osiyo – Yevropa temir yo‘lining muhim bo‘g‘ini sifatida Xitoydan Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyo mamlakatlariga eng qisqa yo‘l orqali chiqishni ta’minlaydi va O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishga xizmat qiladi.
2017 yil fevral oyida Toshkent va Dushanbe o‘rtasida 1992 yilda to‘xtatilgan aviaqatnovlar qayta tiklandi.
Shu yilning mart oyida Toshkent – Olmaota yo‘nalishi bo‘ylab tezyurar poyezdlar harakati, milliy aviatashuvchilarning qo‘shimcha parvozlari yo‘lga qo‘yildi.
2017 yil sentyabr oyida O‘zbekiston – Qirg‘iziston chegarasidagi “Do‘stlik” nazorat-o‘tkazish punkti faoliyati tiklangani O‘zbekiston va Qirg‘izistontarixida muhim voqea bo‘ldi. Bu ikki mamlakat o‘rtasidagi azaliy hamkorlik aloqalarini yanada mustahkamlashda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
2017 yilda Amudaryo orqali o‘tadigan Turkmanobod – Forob yangi temir yo‘l va avtomobil ko‘priklari ochildi. Bu yuk tashish hajmini 2,5 barobar oshirish imkonini berdi. Amudaryo orqali o‘tadigan ko‘priklar yuk oqimlarini Osiyo va Tinch okeani mintaqasi, Janubiy Osiyo davlatlaridan Kaspiy dengizi, undan keyin Qora dengiz va O‘rtayer dengizi mintaqasi, Yevropa, Kavkazorti, Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri olib chiqish imkonini beradi. Shuningdek, ushbu ko‘priklar O‘zbekiston – Turkmaniston – Eron – O‘mon transport-tranzit yo‘nalishiningmuhim bo‘g‘ini hisoblanadi.
O‘zbekiston – Qirg‘iziston – Xitoy temir yo‘li qurilishi ham faollashdi. Mazkur loyiha SHHT makoni uchun dolzarb ahamiyatga ega. Uning amalga oshirilishi loyiha ishtirokchilari hamda Markaziy Osiyoning boshqa barcha davlatlari va Xitoy o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy munosabatlarni kengaytirish imkonini beradi. Ushbu temir yo‘li Xitoydan Qirg‘iziston va O‘zbekiston orqali Sharqiy Yevropa va Yaqin Sharq mamlakatlariga yuk tashish imkoniyati yaratilishi tufayli Xitoy yuklarini Yevropa mamlakatlariga yetkazadigan eng qisqa yo‘llardan biriga aylanadi va butun Markaziy Osiyo transport-logistika infratuzilmasini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Joriy yilfevral oyida Markaziy Osiyodan ilk bor to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xitoyga chiqadigan Toshkent – Andijon – O‘sh – Irkeshtom – Qashg‘ar avtomobil yo‘lagi bo‘yicha qatnov yo‘lga qo‘yildi.
Mart oyida O‘zbekiston va Tojikiston chegarasida Samarqand va Panjikentni birlashtiruvchi “Jartepa” nazorat-o‘tkazish punkti ishga tushdi. Sakkizta avtomobil va bitta “Amuzang” temir yo‘l o‘tkazish maskani faoliyati tiklandi. G‘alaba – Amuzang– Xushadi temir yo‘l liniyasining ishga tushirilishi tranzit tashishlarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi, Turkmaniston va Afg‘onistonga chiqish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratadi.
Markaziy Osiyoning strategik kelajagi va istiqbollari mintaqaning ajralmas qismi hisoblangan Afg‘onistondagi hududiy jarayonlarda faol ishtirok etishga bevosita bog‘liq. Afg‘oniston Prezidenti Ashraf G‘anining 2017 yilda O‘zbekistonga tashrifi doirasida “Surxon – Puli Xumri” elektr uzatish liniyasini qurish loyihasini amalga oshirish to‘g‘risida kelishuvga erishildi. Yangi liniya O‘zbekistondan Afg‘onistonga elektr energiyasi yetkazib berishni 70 foizga oshirish, ya’ni yiliga 6 milliard kVt/soatga yetkazish imkonini beradi.
2011 yilda Afg‘onistondagi ilk temir yo‘l – Hayraton – Mozori Sharif liniyasini bunyod etgan O‘zbekiston ushbu mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqda. Istiqbolda Afg‘oniston iqtisodiyotini tiklashga xizmat qiladigan “Mozori Sharif – Hirot” temir yo‘lini qurish loyihasi amalga oshiriladi. Mazkur yo‘l O‘zbekistonning tovar ayirboshlash va tranzit imkoniyatlarini oshirishga xizmat qilishi shubhasiz, natijada esa mamlakatimiz Erondagi, shu jumladan, Bandar Abbos va Chobahor bandargohlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
2017 yilda O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasida aviaqatnovlar yo‘lga qo‘yilgani muhim voqea bo‘ldi. Bu Toshkent aeroportidan Afg‘oniston samolyotlarida Germaniya, Buyuk Britaniya va Yevropaning boshqa mamlakatlariga amalga oshirilayotgan parvozlar uchun aviaxab sifatida foydalanish imkonini beradi.
Afg‘oniston bilan transport sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish hamda transafg‘on yo‘lagi doirasida yangi temir yo‘llarini barpo etish istiqbolda Markaziy Osiyoning eng qisqa yo‘llar orqali Hind okeani va Fors ko‘rfazidagi bandargohlarga chiqishini ta’minlaydi, Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoni Yevropa va Xitoy bozorlari bilan bog‘laydi.
–
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Markaziy Osiyo mamlakatlari mintaqada transport bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish borasida qanday choralarni ko‘rmoqda?
|