nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Proceedings of International Scientific Conference on Multidisciplinary Studies

|
Proceedings of International Scientific Conference on Multidisciplinary Studies
Proceedings of International Scientific Conference on Multidisciplinary Studies
Hosted online from Moscow, Russia
Date:
11
th
February, 2024
ISSN: 2835-5733
Website:
econferenceseries.com
23 |
P a g e
jarayonidir.
Seleksiyalash— tegishli manzildagi axborotni saralash demakdir.
Lokal tarmoqlar axborotni marshrutlash va seleksiyalash usuli bo'yicha ikki sinfga
ajratiladi.
Lokal tarmoqlar seleksiyalash orqali axborotni bir abonent tizimidan boshqa tizimga
uzatishni ta'minlaydi.
Ishchi tizimlar katta miqdordagi ma'lumotni saqlash, izlash, murakkab hisoblashlar,
modellashtirish, dasturiy ta'minotni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Ma'muriyat tizimlari tarmoqni boshqaradi. Kommunikatsion tizimlar abonent
tizimlar orasida axborotlarni uzatish uchun marshrutlash va bog'lanishlarni
kommutatsiya qilish vazifasini bajaradi.
Mintaqaviy
tarmoq
— biror tuman, viloyat yoki respublika miqyosidagi
kompyuterlarni o'zida mujassamlashtirgan tarmoq.
Bunday tarmoda bir nechta markazlashgan (ya'ni lokal tarmoqlarni birlashtiruvchi)
juda quwatli serverlar mavjud bo'ladi va bunday serverlar o'rtasidagi axborot aloqa
kabeli, optik tolali yoki sun'iy yo'ldosh radioaloqa kanallari yordamida uzatiladi.
Bunday tarmoqqa davlat tashkilotlari, harbiy tashkilotlar va faqat bir davlat yoki
shahar ichida ishlovchi tizimlarni misol qilib keltirish mumkin.
Global tarmoq— dunyoning ixtiyoriy davlatidagi kompyuter-larni o'zida
birlashtirish imkoniga ega bo'lgan tarmoq. Bu tarmoq internet
(Internet)
deb ham
yuritiladi.
Internet bilan birga «intranet» tushunchasi ham ishlatiladi.
Internet— bu internet texnologiyasi, dastur ta'minoti va bayonnomalari asosida
tashkil etilgan, ma'lumotlar ombori va elektron jadvallar bilan jamoa bo'lib ishlash
imkonini beruvchi korxona yoki tashkilot miqyosidagi yangi axborot muhitini
tash-kil etuvchi kompyuter tarmog'idir.Intranet boshqa kompyuter tarmoqlaridan
quyidagi jihati bilan farqlanadi: bir yoki bir nechta serverdan tashkil topgan tarmoq
mijozi undagi ma'lumotlardan foydalanish uchun ularning qaysi serverda, qaysi
katalogda, qanday nom bilan saqlanayotganligini, ularga kirish usul va shartlarini
bilishi zarur bo'ladi.
Internetda esa bunday noqulayliklarning oldi olingan bo'lib, uning foydalanuvchisi
bunday ma'lumotlarni bilishi shart emas. Bundan tashqari, internet tarmog'ida
mavjud
bo'lgan
barcha
elek-tron
hujjatlar
va
ma'lumotlar
omborini
giperbog'lanishlar yor-damida o'zaro bog'lab, yagona axborot muhiti qurish, unda
qulay
axborot
qidiruv
tizimlarini
tashkil
etish
mumkin
bo'ladi.
|
| |
-bitli operatsion tizimlarni sinab ko'ring (32-bit uchun maxsus versiya mavjud - AIDA32) va noyob yordam dasturlaridan foydalangan holda apparat

|
-bitli operatsion tizimlarni sinab ko'ring (32-bit uchun maxsus versiya mavjud - AIDA32) va noyob yordam dasturlaridan foydalangan holda apparat
|
bet | 7/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 210,15 Kb. | | #147883 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovla64-bitli operatsion tizimlarni sinab ko'ring (32-bit uchun maxsus versiya mavjud - AIDA32) va noyob yordam dasturlaridan foydalangan holda apparat;
Ventilyator pichog'ining tezligi va kuchlanishini diagnostika qilish va nazorat qilish;
Qabul qilingan ma'lumotlarni har qanday formatdagi hujjat sifatida saqlang.
Dasturning afzalliklari tizim va kompyuter haqida deyarli barcha foydali ma'lumotlarni olishdir.
Kamchiliklar orasida bepul tarqatilgan cheklangan demo versiyasi va dasturning yuqori narxi, ayniqsa, mahalliy foydalanuvchi uchun.
PassMark ishlash testi
PerformanceTest dasturi bu kompyuterning ishlashini boshqa qurilmalarga nisbatan baholash uchun foydalanishingiz mumkin bo'lgan testlar to'plami.
Yordamchi dasturning so'nggi versiyasida 27 ta o'rnatilgan dastur mavjud bo'lib, ularning har biri o'z ma'lumotlarining toifasini aniqlash uchun javobgardir.
Ular orasida quyidagilar mavjud:
Protsessor (shifrlash, axborotni siqish va hisoblash tezligi uchun);
Videokartalar (2D va 3D grafika, animatsiya, DirectX kabi grafik paketlar bilan bit bitli namoyish etish imkoniyati uchun);
Qattiq disk (yozish, o'qish va ma'lumotlarni qidirish tezligi uchun);
Optik disklar (o'qish tezligi, ma'lumotlarni saqlash;
RAM (ma'lumotlarga kirish, ish tezligi).
Natijalar eng mashhur formatlarda saqlanadi - HTML-dan Word-ga, keyin ularni yuborish mumkin elektron pochta, veb-sayt kodiga joylashtiring, tahrir qiling matn muharriri yoki chop etish.
Va testlarning o'zi dasturga yangi xususiyatlarni qo'shib import qilinishi mumkin.
PerformanceTest-ning asosiy vazifalari:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-bitli operatsion tizimlarni sinab ko'ring (32-bit uchun maxsus versiya mavjud - AIDA32) va noyob yordam dasturlaridan foydalangan holda apparat
|
CPU-Z
Bepul CPU-Z dasturi oddiy interfeysga ega va kompyuterning deyarli barcha elementlari haqida texnik ma'lumot olish imkonini beradi

|
CPU-Z
Bepul CPU-Z dasturi oddiy interfeysga ega va kompyuterning deyarli barcha elementlari haqida texnik ma'lumot olish imkonini beradi
|
bet | 5/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 210,15 Kb. | | #147883 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaCPU-Z
Bepul CPU-Z dasturi oddiy interfeysga ega va kompyuterning deyarli barcha elementlari haqida texnik ma'lumot olish imkonini beradi:
Protsessor (model, arxitektura, rozetka, kuchlanish, chastota, multiplikator, kesh hajmi va yadro sonini o'z ichiga olgan);
Anakart (tovar, model, BIOS versiyasi, qo'llab-quvvatlanadigan xotira turlari);
RAM (hajmi, turi va chastotasi);
Videokarta (nomi, hajmi, hajmi, turi va chastotasi).
Ilovaning asosiy afzalliklari - bu tizimning barcha tarkibiy qismlari haqida rus tilida batafsil va aniq ma'lumotlarni olish qobiliyatidir, bu professional foydalanuvchilar va havaskorlar uchun foydali bo'lishi mumkin.
Kamchiliklar qatoriga protsessorlarning haroratini aniqlay olmaslik kiradi.
Aniqlik
Yana bir bor bepul dastur protsessor va platadan RAM va optik disklar bilan tugaydigan barcha asosiy komponentlar va dasturiy ta'minot haqida batafsil ma'lumot olish imkoniyatini beradi.
Bundan tashqari, Speccy yordamida siz haroratni o'lchash datchiklaridan ma'lumotlarni olishingiz, shamollatish tizimini ulashda yoki o'rnatishda xatolarni tuzatish usullarini topishingiz mumkin.
Tabiiyki, dastur shuningdek, RAM-ning uyalari sonini aniqlaydi, bu kompyuterni yangilash zarurati va imkoniyatlarini aniqlashda muhim omil bo'lishi mumkin.
Qurilmani sotuvga tayyorlashda Speccy komponentlarning ro'yxatini tezda tuzish uchun ishlatilishi mumkin - axir ichki kommunal xizmatlar sizga deyarli bir xil ishni bajarishga imkon bersa ham, buning uchun ko'proq vaqt kerak bo'ladi va siz ba'zi ma'lumotlarni topa olmaysiz.
Shuni ta'kidlash kerakki, dastur ishlab chiquvchilari CCleaner va Defraggler kabi foydali dasturlarning mualliflari hisoblanadi.
Va uning afzalliklari qatorida ular quyidagilarni ta'kidlashadi:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
CPU-Z
Bepul CPU-Z dasturi oddiy interfeysga ega va kompyuterning deyarli barcha elementlari haqida texnik ma'lumot olish imkonini beradi
|
Tizimning batafsil hisobotini olish uchun quyidagi ko'rsatmalarga amal qiling

|
Tizimning batafsil hisobotini olish uchun quyidagi ko'rsatmalarga amal qiling
|
bet | 2/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 210,15 Kb. | | #147883 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaTizimning batafsil hisobotini olish uchun quyidagi ko'rsatmalarga amal qiling:
Dasturning asosiy oynasiga o'ting va asosiy asboblar panelida joylashgan "Hisobot" tugmachasini bosing;
Hisobot yo'nalishini tanlang. U dasturiy ta'minot yoki apparat qismlaridan iborat bo'lishi mumkin. Bunday holda, apparat hisoboti apparat bo'limi diagnostikasi natijalaridan iborat bo'ladi;
Keyin siz uchun qulay bo'lgan hisobot formatini tanlang va yakuniy hujjat shakllanishining tugashini kuting;
Misol matn formati Uskuna bo'limlari bo'yicha dastlabki hisobot quyidagi rasmda keltirilgan.
Protsessorni sinovdan o'tkazish. CPU sinov dasturi
Protsessorni sinovdan o'tkazish uning batafsil parametrlarini ko'rsatishga qodir. Bundan tashqari, bunday test yordamida siz kompyuterni sekinlashtiradigan markaziy protsessor bilan bog'liq mavjud muammolarni aniqlashingiz mumkin.
Maslahat! Agar yaqinda kompyuter sotib olgan bo'lsangiz, ishlab chiqaruvchi tomonidan taqdim etilgan barcha texnik xususiyatlarning to'g'riligini ta'minlash uchun protsessor va boshqa apparat qismlarini sinab ko'rish maqsadga muvofiqdir.
Siz protsessorni CPU Tester dasturi yordamida sinab ko'rishingiz mumkin.
Ushbu yordamchi dastur qurilmaning protsessorini sinovdan o'tkazish va uning asosiy parametrlarini aniqlash uchun kuchli funktsiyalarga ega. Shuningdek, dastur muammolar va nosozliklarni aniqlashga va ularning mohiyatini ko'rsatishga qodir. Yordamchi dastur Internet orqali ham mavjud.
Sinov paytida barcha ishlaydigan dasturlarni va o'yinlarni yopish kerak, chunki ular qo'shimcha ravishda protsessorni yuklaydi va yakuniy sinov natijalari haqiqatga mos kelmaydi.
Barchasini yopgandan so'ng ishlaydigan dasturlar, markaziy protsessorni sinovdan o'tkazish va yaratish jarayonini boshlash uchun "Sinovni ishga tushirish" tugmasini bosing.
Sinov jarayoni tugagandan so'ng, dastur yangi foydalanuvchi oynasini ochadi, bu erda quyidagi rasmda ko'rsatilgandek barcha diagnostika natijalari va protsessor parametrlari ko'rsatiladi. Agar so'ralsa, hisobot chop etilishi mumkin.
|
| |
Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan taqqoslashning

Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan taqqoslashning asosiy turlari Taqqoslash turlari Taqqoslash maqsadi 1. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi dara-
jasini reja ma’lumotlari bilan qiyoslash
Reja bajarish darajasini nazorati va
baholash, uni jadallik darajasini,
foydalanilmagan ichki xo‘jalik
rezervlarini aniqlash
2. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi dara-
jasini tasdiqlangan me’yor va standartlar
bilan qiyoslash
Resurslardan tejamli foydalanishni
nazorat qilish
3. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi
darajasini o‘tgan yillar ma’lumotlari bilan
qiyoslash
Iqtisodiy hodisalar va jarayonlarning
rivojlanish tendensiyalari va
sur’atlarini belgilash
4. Tahlil qilinayotgan korxonaning
ko‘rsatkichlar darajasini sohaning yetakchi
korxonalar faoliyati ko‘rsatkichlari bilan
qiyoslash
Korxonaning raqobatdoshligini
baholash va uning faoliyati natijalarini
yaxshilash rezervlarini aniqlash
5. Tahlilga tortilgan korxonaning
ko‘rsatkichlar darajasini sohaning
korxonalar faoliyati o‘rtacha
ko‘rsatkichlari bilan qiyoslash
Bozordagi o‘sha sohaning boshqa
korxonalari o‘rtasidagi korxonaning
holatini aniqlash va uni
raqobatdoshligi va tadbirkorlik
risklarini baholash
6. Parallel va dinamik qatorlarni qiyoslash
O‘rganilayotgan hodisalar o‘rtasida
aloqa shakllari mavjudligi va
yo‘nalishini belgilash
7. Boshqaruv qarorlari turli variantlarini
qiyoslash
Qarorning yanada optimal variantini
tanlash
8. Qandaydir omil o‘zgarishidan avvalgi
va keyingi faoliyat natijalarini qiyoslash
Faoliyat natijalari ta’sirchanligiga
o‘rganilayotgan omillar o‘zgarishi
darajasini baholash
9. Tadqiq etilayotgan davrda turli
ko‘rsatkichlarning o‘sish sur’atlarini
qiyoslash
Tahlil qilinayotgan korxona sharoitida
iqtisodiy qonunlar namoyon bo‘lishi
xarakterini o‘rganish
10. Turli davrda bir ko‘rsatkichning o‘sish
sur’atini qiyoslash
Bir soat, smena, ish kuni, yil davomida
resurslardan foydalanish to‘liqligiga
ularning ta’sirchanligini baholash
Avval qayd qilinganidek, iqtisodiy tahlilning vazifalaridan biri
tizimli nazorat va qo‘yilgan maqsadlarga erishish bo‘yicha korxonalar
faoliyatini har tomonlama baholash hisoblanadi. Bunda haqiqatdagi
ma’lumotlarni rejadagi bilan taqqoslash zarurligigashartlangan. Bunday
62
taqqoslash oy, chorak yoki yil rejasini bajarish darajasini aniqlashga,
mo‘ljal parametrlardan og‘ishni aniqlash, yechimini talab qiluvchi
muammolarni aniqlashga imkon beradi.
5-jadval -----oy uchun mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha rejaning
Kompleks iqtisodiy tahlil metodikasi

54
istiqbolda ularning ta’siri aniqlanadi, korxona maqsadlariga erishishda
foydalanilmagan imkoniyatlar hisoblanadi va shuning asosida erishilgan
natijalarni baholash amalga oshiriladi;
6) yuzaga kelgan vaziyatda korxona rivojlanishining ehtimoliy
ssenariysi ko‘rib chiqiladi, fan va amaliyot sohasida yangiliklarni
o‘rganish negizida korxona mehnat unumdoligini oshirishning mavjud
zaxiralari baholanadi;
7) qo‘yilgan maqsadlarga erishishga yo‘naltirilgan strategik va
taktik boshqaruv qarorlari qabul qilish bo‘yicha tavsiyalar tayyorlanadi;
qabul qilinayotgan qarorlarning ehtimoliy oqibatlari, ishlab chiqarish va
moliyaviy risklar darajasi baholanadi; korxonaning operativ, joriy va
istiqbolli rejalari aniqlanadi.
Analitik tadqiqotlarni bajarishning bunday ketma-ketligi iqtisodiy
tahlil nazariyasi va amaliyoti nuqtayi nazaridan yanada maqsadga
muvofiq hisoblanadi.
Analitik tadqiqotning turli bosqichlarida qo‘llaniladigan tahlilning
texnik uslublari va usullari (tahlil instrumentariysi) iqtisodiy tahlil
metodikasining eng muhim elementi hisoblanadi (3-chizma).
Tahlil fanining predmetiga qaysi javobda to‘g‘ri ta’rif

45
aytiladi. Bunday o‘rganishda jamiyatda amal qilayotgan obyektiv va
subyektiv qonunlarga tayanadi hamda ko‘pgina axborot manbalaridan
foydalanadi.
5. Iqtisodiy tahlil .... ga bo‘linadi.
a) moliyaviy va boshqaruv;
b) maxsus va iqtisodiy;
d) umumiy va iqtisodiy;
e) ijtimoiy va iqtisodiy;
6. Moliyaviy tahlil ... ga bo‘linadi.
a) ichki va tashqi;
b) umumiy va ichki;
d) tarmoqlararo va tarmoq ichidagi;
e) asosli va asossiz;
7. Iqtisodiy tahlil fani obyekti bo‘lib nima hisoblanadi?
a) korxonalar, ishlab chiqarish birlashmalari, sexlar, uchastkalar;
b) iqtisodiy tumanlar;
d) xalq xo‘jaligi;
e) tarmoqlar.
8. Iqtisodiy tahlil fanini pirovard maqsadi nima?
a) xo‘jalik rezervini topish va ulardan to‘la-to‘kis foydalanish;
b) mahsulot tannarxini hisoblash;
d) mehnat unumdorligini aniqlash;
e) asosiy vositalardan samarali foydalanish.
Resurslarni sinchkovlik bilan taqsimlab, tiqilib qolmaslikning oldini olish usullari. Bankir algoritmi

|
Resurslarni sinchkovlik bilan taqsimlab, tiqilib qolmaslikning oldini olish usullari. Bankir algoritmi
|
bet | 4/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 51,7 Kb. | | #231831 |
Bog'liq ShohruxOper20Resurslarni sinchkovlik bilan taqsimlab, tiqilib qolmaslikning oldini olish usullari. Bankir algoritmi.
Muayyan qoidalarga rioya qilib, resurslarni ajratsangiz, o'zaro blokirovkadan qochishingiz mumkin. Ushbu turdagi algoritmlar orasida bankirning algoritmi eng mashhur bo'lib, Deikstroy tomonidan taklif etilgan bo'lib, u xavfsiz yoki ishonchli davlatlar (xavfsiz davlat) deb ataladi. Xavfsiz holat-bu kamida bitta voqealar ketma-ketligi mavjud bo'lgan, bu esa o'zaro blokirovkaga olib kelmaydi . Algoritm modeli kapitalga ega bo'lgan bankirning harakatlariga asoslangan bo'lib, kreditlar beradi.
Algoritm mohiyati quyidagicha.
Tizimning n qurilmalari mavjudligida, masalan, chiziqlar.
OS, agar uning maksimal ehtiyoji n dan oshmasa, foydalanuvchi jarayonidan so'rovni qabul qiladi.
Foydalanuvchi OS uning so'rovini qondirish imkoniyatiga ega bo'lsa, barcha qurilmalar end vaqt ichida tizimiga qaytariladi ta'minlaydi.
Tizimning hozirgi holati ishonchli deb ataladi, agar OS barcha jarayonlarni oxirgi vaqt ichida amalga oshirishi mumkin bo'lsa.
Bankir algoritmiga muvofiq, agar tizimning holati ishonchli bo'lsa, qurilmalarni tanlash mumkin.
3 ta foydalanuvchi va 11 ta qurilma bilan ishlaydigan tizim uchun ishonchli holatning misolini ko'rib chiqing, bu erda 9 ta qurilma ishtirok etadi va 2 zahirada mavjud. Hozirgi vaziyat shunday bo'lsin:
Bu holat ishonchli. Tizimning keyingi harakatlari quyidagicha bo'lishi mumkin. Birinchidan, uchinchi Foydalanuvchining talablarini qondirish, keyin ishni tugatishni kuting va uchta qurilmani bo'shating. Keyin birinchi va ikkinchi foydalanuvchilarga xizmat qilishingiz mumkin. Ya'ni, tizim faqat uni xavfsiz holatda qoldiradigan va qolganlarini rad etadigan so'rovlarni qondiradi.
Ishonchsiz davlat atamasi, albatta, o'lik holatlar paydo bo'lishini nazarda tutmaydi. U faqat voqealarning noqulay ketma-ketligi holatida tizim to'xtab qolishi mumkinligini aytadi.
Ushbu algoritm, uni ishlatganda resurslarni qayta taqsimlash va jarayonlarni orqaga qaytarishning hojati yo'qligini qadrlaydi. Biroq, ushbu usuldan foydalanish bir qator shartlarni bajarishni talab qiladi.
Foydalanuvchilar soni va resurslar soni qayd etilgan.
Ishlaydigan foydalanuvchilar soni doimiy bo'lishi kerak.
Algoritm mijozlarga resurslarni qaytarib berishni talab qiladi.
Resurs jarayonlarining maksimal talablari oldindan belgilanishi kerak. Ko'pincha bu ma'lumot yo'q.
Bunday qattiq va tez-tez qabul qilinadigan talablarning mavjudligi ishlab chiquvchilarni o'zaro qulflash muammosiga boshqa echimlarni tanlashga undashi mumkin.
|
| |
Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik

Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Tugatish shartlari - Fan: Operatsion tizimlar Mustaqil ish Mavzu: Operatsion tizimda tupik(deadlock) tushinchasi....

|
Fan: Operatsion tizimlar Mustaqil ish Mavzu: Operatsion tizimda tupik(deadlock) tushinchasi. Bajardi: Saydullayev Shohrux toshkent 2024 Reja
|
bet | 2/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 51,7 Kb. | | #231831 |
Bog'liq ShohruxOper20Tugatish shartlari.
Tupiklarning kelib chiqish shartlari 1970 da Koffman, Elfik va Shoshani tomonidan shakllantirilgan.
O'zaro ajratish holati (Mutual exclusion). Bir vaqtning o'zida faqat bitta jarayon resursdan foydalanishi mumkin.
Resurslarni kutish holati (Hold and wait). Jarayonlar ularga ajratilgan resurslarni saqlab qoladi va boshqa resurslarni talab qilishi mumkin.
Taqsimlanmaslik holati (no preemtion). Oldindan ajratilgan resurs jarayondan majburiy ravishda olinishi mumkin emas. Ular faqat ularni ushlab turgan jarayon bo'lishi mumkin.
Dumaloq kutish holati (circular wait). Har bir jarayon zanjirning boshqa jarayoni tomonidan ushlab turilgan manbaga kirishni kutayotgan jarayonlarning halqa zanjiri mavjud. Barcha to'rtta shartni bajarish uchun zarur va etarli darajada halokat paydo bo'lishi kerak.
Odatda, o'lik uchlik ikki turdagi tugunlardan tashkil topgan ustundagi tsikl bilan modellanadi: to'rtburchaklar – jarayonlar va ellipslar – rasmda tasvirlangan narsalar kabi resurslar. 7.1. Resursdan jarayonga yo'naltirilgan o'qlar manba bu jarayonga ajratilganligini ko'rsatadi. Jarayondan manbaga yo'naltirilgan o'qlar, bu jarayon ushbu resursni talab qiladi
O'lik uchlari bilan ishlashning asosiy yo'nalishlari
O'lik uchlari muammosi kompyuter fanida juda ko'p qiziqarli tadqiqotlar boshlagan. Shubhasiz, tsiklik kutish holati boshqalardan farq qiladi. Birinchi uchta shart tizimda mavjud bo'lgan qoidalarni shakllantiradi, to'rtinchi shart esa muayyan noqulay hodisalar ketma-ketligida yuzaga kelishi mumkin bo'lgan vaziyatni tasvirlaydi. Shuning uchun, qulflashning oldini olish usullari, asosan, jarayonlarning xatti-harakatlariga va resurslarni taqsimlash usullariga bir qator cheklovlarni joriy qilish orqali dastlabki uchta shartni buzishga qaratilgan. Aniqlash va yo'q qilish usullari kamroq konservativ bo'lib, resurslarni kutish davrini topish va buzish uchun kamayadi. Shunday qilib, o'lik uchlari bilan kurashishning asosiy yo'nalishlari:
Umuman muammolarni e'tiborsiz qoldirish
O'lik oxiri oldini olish
O'lik oxiri aniqlash
O'lik halokatdan keyin tiklash
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Fan: Operatsion tizimlar Mustaqil ish Mavzu: Operatsion tizimda tupik(deadlock) tushinchasi. Bajardi: Saydullayev Shohrux toshkent 2024 Reja
|
Iqtisodiy tahlil fani qaysi fan bilan ko‘proq chambarchas

46
b) tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraflilik, davriylik,
taqqoslanuv-
chanlik, pulli baholash,
hisobga olish, mazmunning shakldan ustunligi,
aniq baholash, uzluksizlik;
d) tahlil dasturini tuzib olishlik, tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraf-
lilik, davriylik, taqqoslanuvchanlik;
e) tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraflilik, davriylik, taqqoslanuv-
chanlik, mazmunning shakldan ustunligi, aniq baholash, uzluksizlik.
47
II BOB. IQTISODIY TAHLILNING METODI VA UNDA
QO‘LLANILADIGAN USULLAR
2.1. Raqobatdosh iqtisodiyotda iqtisodiy tahlilning metodi
va uning o‘ziga xos muhim xususiyatlari
Har bir fanning metodi – obyektiv borliqning, tabiat va jamiyatning ri-
vojlanishini o‘rganishga qanday yondoshish lozimligini ko‘rsatadi.
Fanning o‘z obyekti yoki predmetini o‘rganish usullari,
vositalari uning
metodini tavsiflaydi. Iqtisodiy tahlil ham o‘zining mustaqil usullariga ega.
Metod - grekcha
«methodos» so‘zidan olingan bo‘lib nazariya, ta’-
limot va amaliyotni o‘rganishdagi yondashuv yo‘llaridir. Keng ma’noda
metod deganda tabiat va jamiyatdagi jarayonlar, predmetlar hamda vo-
qeliklarni tadqiq etishning o‘zaro bog‘langan yalpi usullari, tamoyillari,
shuningdek, haqiqatni
bilishning vositalari, uslublari va yo‘llari tu-
shuniladi.
Tiqilinch shartlarini buzish bilan o'lik yo'llardan qochish

|
Tiqilinch shartlarini buzish bilan o'lik yo'llardan qochish
|
bet | 5/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 51,7 Kb. | | #231831 |
Bog'liq ShohruxOper20Tiqilinch shartlarini buzish bilan o'lik yo'llardan qochish.
Kelajakdagi so'rovlar haqida ma'lumot bo'lmasa, o'zaro blokirovkadan qochishning yagona usuli "o'lik holatlar" bo'limining kamida bitta shartini bajarmaslikdir.
O'zaro chiqarib tashlash shartini buzish.
Umuman olganda, o'zaro kelishmovchiliklardan qochish mumkin emas. Ba'zi resurslarga kirish alohida bo'lishi kerak. Shunga qaramay, ba'zi qurilmalar mavjud. Misol sifatida, printerni ko'rib chiqaylik. Ma'lumki, printerda bir nechta jarayonlar chiqishi mumkin. Betartiblikni oldini olish uchun diskdagi barcha chiqish jarayonining oraliq shakllanishi, ya'ni ajratilgan qurilma tashkil etiladi. Printerni chop etish uchun hujjatlarni chiqarish uchun mas'ul bo'lgan printerning xizmati yoki jini deb ataladigan bitta tizim jarayoni, albatta, u bilan muloqot qiladi. Ushbu sxema spuling (spooling) deb ataladi. Shunday qilib, printer birgalikda qurilma bo'lib qoladi va uning uchun o'lik oxiri yo'q qilinadi.
Afsuski, barcha qurilmalar uchun emas, balki barcha ma'lumotlar uchun spulingni tashkil qilish mumkin emas. Bunday modelning yoqimsiz yon ta'siri spuling tampon uchun disk maydoni uchun raqobat tufayli yuzaga kelishi mumkin bo'lgan o'lik holat bo'lishi mumkin. Shunga qaramay, bu fikr ko'pincha bir shaklda qo'llaniladi.
Qo'shimcha manbalarni kutish shartini buzish
Resurslarni kutish shartlari ikki bosqichli ta'qib qilish strategiyasini talab qilib, oldini olish mumkin.
Birinchi bosqichda jarayon bir vaqtning o'zida zarur bo'lgan barcha resurslarni talab qilishi kerak. Ular taqdim etilmaguncha, jarayon davom eta olmaydi.
Agar birinchi bosqichda ushbu jarayonga muhtoj bo'lgan ayrim resurslar allaqachon boshqa jarayonlar bilan mashg'ul bo'lsa, unga ajratilgan barcha resurslarni ozod qiladi va birinchi bosqichni takrorlashga harakat qiladi.
Bir ma'noda, bu yondashuv barcha resurslarni oldindan qo'lga kiritish talabini eslatadi. Tabiiyki, faqat maxsus tashkil etilgan dasturlar birinchi bosqichda to'xtatilishi va keyinchalik qayta tiklanishi mumkin.
|
| |
-chizma - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

55
Omillarning xo‘jalik yuritish natijalariga va rezervlar hisobiga
ta’sirini o‘rganish uchun tahlilda determinatsiyalashgan va stoxastik
omilli tahlil usullari, iqtisodiy masalani maqbul yechish metodlari
qo‘llaniladi. U yoki bu usulning qo‘llanilishi tahlilning maqsadi va
chuqurligiga, tadqiqot obyekti, analitik hisoblashlarni bajarish texnik
imkoniyatlari va boshqalarga bog‘liq.
Iqtisodiy tahlil instrumentariysini takomillashtirish juda katta
ahamiyatga ega va analitik ishlarning asosiy muvaffaqiyati hamda
samaradorligi hisoblanadi. Inson o‘rganilayotgan hodisalarning mohi-
yatiga qanchalik chuqur kirib borsa, tadqiqotning aniq metodlariga talab
ortadi. Bu barcha fanlar uchun tegishlidir. So‘nggi yillarda fanning
barcha sohalarida tadqiqot metodikasi yanada mukammallashdi. Tadqi-
qotning matematik metodlaridan foydalanish iqtisodiy fanning muhim
yutuqlaridan biri bo‘lib, korxonaning faoliyati natijalarini belgilovchi
omillarning yanada ko‘lamdor kompleksini tadqiq qilishga imkon
beradi, hisoblashlar aniqligini oshiradi. Uning sharofati bilan ko‘p
o‘lchamli va maqbul vazifalarni hal qilish, ilmiy asoslangan boshqaruv
qarorlari qabul qilish uchun asos yaratuvchi imkon paydo bo‘ldi.
Uskunaning noto'g'ri ishlashini bartaraf etish uchun komponentlarni tekshirish

|
Uskunaning noto'g'ri ishlashini bartaraf etish uchun komponentlarni tekshirish
|
bet | 8/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 210,15 Kb. | | #147883 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaUskunaning noto'g'ri ishlashini bartaraf etish uchun komponentlarni tekshirish;
Kompyuter konfiguratsiyasini yangilashda yoki yangisini sotib olishda qaror qabul qilishda yordam berish;
O'zingizning testlaringizni yaratish.
Ayni paytda, dastur bepul tarqatilmaydi. Uning ba'zi imkoniyatlari, shu jumladan yaxshilangan grafik testlari, faqat siz sotib olishingiz kerak bo'lgan variant uchun mavjud.
Ilova ichida joylashgan bo'lsa ham bepul kirish juda funktsional va ko'plab sozlamalardan foydalanishga imkon beradi, menyuga qayting
CrystalDiskMark
Hajmi kichik va shuning uchun tarmoqdan tezda yuklab olinadigan dastur har qanday turdagi (HDD yoki SSD) qattiq disklarda va barcha turdagi interfeyslarda sinovlarni o'tkazish uchun mo'ljallangan.
Yordamchi dastur tomonidan aniqlanadigan asosiy parametrlar - o'qish va yozish tezligi.
Natijada, oddiy odam uchun foydali bo'lishi ehtimoldan yiroq bo'lgan kengaytirilgan hisoblash, ammo elektr energiyasi foydalanuvchisi va sizning diskingiz qanday muammoga duch kelayotganini aniqlaydigan kishi uchun bu deyarli idealdir.
Bunday holda, test natijalarini avtomatik ravishda o'rtacha hisoblab, ketma-ket bir necha marta o'tkazilishi mumkin.
SpeedFan
Kompyuter bilan bog'liq muammolarni topish uchun mos dastur - har xil turdagi interfeyslarga ega bo'lgan anakartlar va grafik kartalar, disklar, protsessorlar va sovutgichlarning noto'g'ri ishlashi.
Kichkina kamchilik - ba'zilarning ma'lumotlarini o'qish qiyinligi qattiq disklarIDE ulagichi yordamida ulangan.
Biroq, buning funktsionalligi dasturiy ta'minot uchun etarli:
|
| |
-topshiriq - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

44
3. Iqtisodiy tahlilning asosiy vazifalari qaysi javobda to‘g‘ri aks
ettirilgan?
a)
aniq va haqqoniylik, keraklilik va operativlik, ijodiylik;
b) iqtisodiy jarayon, hodisa va voqealarni rivojlanishini, o‘zgari-
shini obyektiv (tashqi) va subyektiv (ichki) ta’sir
etuvchi omillar bilan
umumiy bog‘liq holda o‘rganish; O‘rganilayotgan firma, tashkilot,
muassasa va uyushmalarning faoliyatini to‘liq va keng o‘rgangan holda
aniq va xolisona baho berish; Ilg‘or g‘oya va tajribalarni o‘rganilayotgan
jarayonga qo‘llash yo‘nalishlarini belgilash;
d) o‘rganilayotgan obyektga (hodisaga) to‘g‘ri va xolisona baho
berish; Korxonaning biznes-rejasini tuzish
uchun tegishli axborotlar
bilan ta’minlash; Tuzilgan biznes-rejalarning to‘g‘ri va ilmiy
asoslanganligiga baho berish; Eng to‘g‘ri
va oqilona, kelgusida ish
yuritish va korxonalarni boshqarish bo‘yicha xulosalar berish;
Korxonalarni rivojlantirishning joriy va istiqbolli rejalarini tuzish uchun
iqtisodiy ko‘rsatkichlar asosini aniqlash; Rejaning bajarilishiga obyektiv
baho berish hamda uni bajarishda korxonalarga bog‘liq bo‘lgan va
bog‘liq bo‘lmagan omillar va sabablarni
bir-biridan ajratgan holda
aniqlash; Korxonalarning xo‘jalik faoliyati jarayonida erishishi mumkin
bo‘lgan natijalarni oldindan aniqlash;
e) to‘g‘ri javob yo‘q.
Ushbu misol testida protsessor har qanday nosozliksiz barqaror ishlashi ko'rsatilgan

|
Ushbu misol testida protsessor har qanday nosozliksiz barqaror ishlashi ko'rsatilgan
|
bet | 3/15 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 210,15 Kb. | | #147883 |
Bog'liq Kompyuter diagnostikasi va xatolarni tuzatish. Kompyuter sinovlaUshbu misol testida protsessor har qanday nosozliksiz barqaror ishlashi ko'rsatilgan.
Elektr ta'minotini sinovdan o'tkazish
Agar sizning shaxsiy kompyuteringiz juda tez qizib ketsa, barcha muxlislar tozalanadi va barqaror ishlaydi, siz elektr ta'minotining holatini tekshirishingiz kerak. Elektr ta'minotidagi kuchlanishni tekshirish kerak.
Kompyuter quvvat manbai
Maslahat! Keyinchalik elektr ta'minotini asl joyiga o'rnatish uchun siz asl holatini suratga olishingiz mumkin.
Elektr ta'minotini tarmoqqa ulang va kalitni sinab ko'ring.
Dasturiy ta'minot darajasida elektr ta'minotining ishlashini tekshirish uchun siz qurilmaning ishlashini tartibga solishga va kompyuter muxlislarining ish rejimlarini boshqarishga qodir bo'lgan speedfan dasturidan foydalanishingiz mumkin.
RAMni sinovdan o'tkazish. Memtest dasturi
Sinov uchun tasodifiy kirish xotirasi ishlashni tartibga solish va kompyuter xotirasidagi nosozliklarni aniqlash uchun mo'ljallangan Memtest yordam dasturidan foydalanish yaxshidir.
Sinov quyidagi tarzda amalga oshiriladi:
Ishlab chiquvchining www.memtest.org veb-saytida sinov uchun dasturiy ta'minotni yuklab olish va o'rnatish;
Keyin yaratishingiz kerak yuklash disklari yoki flesh-media. Disk RAMda sinovdan o'tkaziladi, shuning uchun uning sog'lig'ini aniqlash mumkin bo'ladi;
Kompyuteringizni yangi yaratilgan diskdan yuklashingiz kerak. Kompyuteringizning BIOS-dagi qurilmalarni yuklash tartibini sozlashingiz mumkin.
Agar sinov jarayoni juda uzoq davom etsa va to'xtamasa, bu tizim normal ishlayotganligini va kompyuterning operativ xotirasida nosozlik yo'qligini ko'rsatadi.
Agar biron bir muammo topilsa, test jarayoni to'xtatiladi va foydalanuvchi topilgan xatolar to'g'risida xabardor qilinadi. Keyin ishga tushirish jarayoni boshlanadi operatsion tizim shaxsiy kompyuteringiz yoki noutbukingiz.
|
| |
Abu Rayhon 
Beruniy - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

10
va din mutanosibligi natijasida XV asrgacha matemati-
ka, astronomiya, tibbiyot, kimyo va boshqa aniq va tabiiy
fanlar yuksaldi. XVI asrdan boshlab esa bu mintaqada
ilm-fan, shuningdek, diniy ilmlar ham turg‘unlik davrini
boshdan kechirdi. Bu davrda fanning, aynan diniy ilmlar-
ning inqirozga yuz tutishiga dinning ma’rifiy mohiyatini
chuqur anglamagan mutaassiblar sabab bo‘ldi.
Yevropa Sharqdan falsafa va tabiiy fanlar estafetasini
olib, XVI asrdan jadal rivojlanishni boshlagan bo‘lsa-
da, bu yerda fan mutaassib ruhoniylar tomonidan ta’qib
qilindi. Fan va din tarixidagi bu munosabat ular o‘rta-
sida murosasiz kurash davrini keltirib chiqardi. Fan va
san’atda Uyg‘onish davrining, dinda esa katolitsizm-
ning markaziga aylangan Italiyada bu qarama-qarshi-
lik o‘zining avj pardasiga chiqdi. Fan va adabiyot dinni
yolg‘onga chiqardi, nafaqat ruhoniylar, hatto Xudo usti-
dan pamflet (hajviy tanqid)lar yozildi.
Din ham fandagi deyarli har bir yangilikni kufr-
ga yo‘ydi. Reformizm (Lyuter, Kalvin, Erazm Rot-
terdamskiy) ta’sirida bu qarama-qarshilik nisbatan
tinch roq jabha — g‘oyalar kurashiga ko‘chsa-da, lekin
shiddatini susaytirmadi.
XIX asrda paydo bo‘lgan bir tarafdan «din — afyun»,
ikkinchi tarafdan «Darvinning o‘zi maymundan tarqagan»
kabi da’volar asorati hozirgi kunda ham seziladi. Fan va
din o‘rtasidagi kurashga siyosatning aralashuvi bir qancha
fojialarni keltirib chiqardi. Ayniqsa, hokimiyat «jango var»
­yilda o‘tkazilgan «O‘zbekistonning eng yangi tarixi» bo‘yicha

8
Din madaniyat rivojiga ham katta ta’sir ko‘rsatib kel-
moqda. Bundan tashqari, u umuminsoniy va milliy qad-
riyatlarni saqlab qolish hamda avloddan avlodga yetka-
zish borasida ham muhim ahamiyatga ega.
Din insoniyatning ruhiy dunyosi bilan chambarchas
bog‘liq bo‘lib, hayotda doimo u bilan birga bo‘lib kel-
gan.
Bugungi kunda ba’zi kuchlar dinning jamiyatdagi
vazifalaridan g‘arazli maqsadlarda foydalanishga uri-
nishlarini ham kuzatish mumkin. Natijada minglab ki-
shilar dinsizlikda ayblanib, qonlari to‘kilmoqda. Turli
diniy shiorlarning noto‘g‘ri talqin qilinishidan ham be-
gunoh insonlar jabr chekmoqda.
Ana shunday salbiy holatlarning oldini olishda din-
ning turli xalqlar o‘rtasida muloqot o‘rnatishi, ularni
ma’naviy va ruhiy jihatdan yaqinlashtirishi, zulm va
zo‘ravonlikka qarshi birgalikda kurashga chaqirishi
alohida ahamiyat kasb etmoqda. Barcha dinlar ezgulikni
targ‘ib qiladi. Din va ilm-fan bir-birini to‘ldirib turadi.
MUSTAHKAMLASH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Din deganda nimani tushundingiz?
2. Komil insonni tarbiyalashda dinning o‘rni qanday?
3. Din va ma’naviy qadriyatlar o‘rtasida qanday bog‘liqlik mavjud?
4. «Din azaldan inson ma’naviyatining tarkibiy qismi bo‘lib kelgan».
Maz kur jumlaga o‘z munosabatingizni bildiring.
5. Yuqoridagi hikoya asosida dinning birlashtiruvchilik, boshqaruvchilik,
kommunikativlik vazifalarini tushuntiring.
6. Dinning tasalli berish va dunyoqarashni shakllantirish vazifalariga mi-
sollar keltiring.
7. Berilgan rasmlarda dinning qaysi vazifalari aks etgan?
Insonning asosiy
vazifasi o‘zini
o‘rab turgan
olam sirlarini
o‘rganishdan
iborat. Fanlar-
ning holati ham
ana shunday.
Ularni kishi-
ning turmushi
uchun bo‘lgan
ehtiyoj dunyoga
keltirdi. Shunga
muvofiq tarzda
fan tarmoq otdi.
DINNING JAMIYATDAGI O‘RNI - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus,...

Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
Dunyo dinlari tarixi. 10-sinf (2017, Z.Islomov, D.Rahimjonov)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
«Dunyo dinlari tarixi» - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

«Dunyo dinlari tarixi»
O‘rta umumta’lim maktablarining 10-sinflari va o‘rta maxsus,
kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
Birinchi nashr
Toshkent — «Yangiyo‘l poligraf servis» — 2017
Nashriyot litsenziyasi AI №185, 10.05.2011.
Muharrir J. Azimov
Texnik muharrir M. Riksiyev
Musahhih A. Toshpo‘latov
Rassom M. Riksiyev
Original-maketdan bosishga ruxsat etildi 26.10.2017.
Bichimi 70x90 1/16. «Times New Roman» garniturasi. Ofset qog‘ozi.
Ofset bosma usulda bosildi.
Bosma tabog‘i 9,0. Sh. b. t. 10,53.
Nusxasi 469363.
Buyurtma № 4740.
«O‘qituvchi» NMIU bosmaxonasida chop etildi.
100206, Toshkent sh., Yunusobod tumani, Yangishahar ko‘chasi, 1-uy.
Darslik ijaraga berilib, o‘quv yili yakunida qaytarib olinganda
yuqoridagi jadval sinf rahbari tomonidan quyidagi baholash
mezonlariga asosan to‘ldiriladi:
O‘quvchining
ismi va familiyasi
O‘quv
yili
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
Darslikning
topshiril-
gandagi
holati
T/r
1
2
3
4
5
6
Darslikning
olingandagi
holati
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
Darslikning birinchi marotaba foydalanishga berilgandagi holati.
Muqova butun, darslikning asosiy qismidan ajralmagan. Barcha
varaqlari mavjud, yirtilmagan, ko‘chmagan, betlarida yozuv va
chiziqlar yo‘q.
Muqova ezilgan, birmuncha chizilib, chetlari yedirilgan, darslikning
asosiy qismidan ajralish holati bor, foydalanuvchi tomonidan
qoniqarli ta’mirlangan. Ko‘chgan varaqlari qayta ta’mirlangan,
ayrim betlariga chizilgan.
Muqovaga chizilgan, yirtilgan, asosiy qismdan ajralgan yoki
butunlay yo‘q, qoniqarsiz ta’mirlangan. Betlari yirtilgan, varaqlari
yetishmaydi, chizib, bo‘yab tashlangan. Darslikni tiklab bo‘lmaydi.
Yangi
Yaxshi
Qoniqarli
Qoniqarsiz
Ijaraga berilgan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval
|
rish, tasalli berish (kompensatorlik), birlashtirish

7
Dinning
tasalli beruvchilik vazifasini olaylik. Inson bolasi boshiga bi-
ror musibat, qiyinchilik tushganida o‘ziga dindan ovutuvchi, ko‘ngliga taskin
beruvchi, yupatuvchi kuch topgan.
Din
birlashtirish vazifasini ham bajarib, insonlar orasida hamjihatlikni
mustahkamlashga xizmat qiladi. Har bir din e’tiqod qiluvchilarini o‘z qoida-
lariga amal qilishga chaqiradi. Ularni bu qoidalarga sodiqlikka undaydi va shu
yo‘l bilan insonlarni birlashtiradi.
Din o‘ziga e’tiqod qiluvchilarning turmushini tartibga solib,
boshqarish va-
zifasini ham bajaradi. Bu vazifa axloq normalari asosida amalga oshiriladi. Din
axloq normalarini tartibga soladi hamda halol va harom, savob va gunoh nima
ekanligini belgilab beradi.
Dinning
kommunikativlik vazifasi shundaki, diniy urf-odat, an’ana, maro-
sim va bayramlarni birgalikda o‘tkazishga, qarindoshlik, birodarlik, dindoshlik
aloqalarini mustahkamlashga chaqiradi.
Din inson hayotining ezgulik mohiyatini ochadi. Bu uning insonlarni
ru
hiyma’naviy tarbiyalash vazifasini ado etayotganiga yaqqol dalildir.
OLAMNI MAHLIYO AYLAGAN DIYOR
...Bir voqea mening ko‘z oldimdan elas-elas o‘tadi. O‘shanda men chamasi
5—6 yoshlarda edim. Qo‘shnimizning uyida odam gavjum, mahallaning kat ta-
kichigi yig‘ilgan. Kimdir ko‘cha-hovlilarni supurgan, kimdir ayvonga joy sol-
gan, kimdir poyandoz uchun oq matoni taxlagan. Barcha o‘z ishini bilib-bilib
qilar, xullas, jam bo‘lganlarni ko‘rinmas odam boshqarayotgandek edi. Mana,
kutilgan daqiqalar ham keldi. Hamma darvozaxonaga tizilib turib oldi, yo‘lak-
ka boyagi oq poyandoz ham solindi. Eshikdan Robiya aya bilan Abdurahmon
ota kirib kelishdi. Ular oppoq kiyinishgan. Nazarimda, darvozaxonadan nur
qalqib kelayotganga o‘xshardi. Hovlida yig‘ilganlar ularni xursandchilik bilan
kutib olishdi... Duoyi fotihadan keyin mahallaning kattalaridan: «Ha, davlati-
mizga rahmat, biz musulmonlarga Haj amallarini bajarish imkoniyatini ber-
di-ya. Ota-bobolarimiz buni armon qilib ketishdi. Kim o‘ylabdi deysiz, bunday
imkoniyat bizga berilishini. Yurtimizning tinchligiga ko‘z tegmasin...» degan
gaplarni eshitdim. O‘sha vaqtlarda bu gaplarning mazmuniga tushunmasam-da,
qachonlardir og‘ir kunlar bo‘lganini his qilgandek edim...
Teologik yondashuv — - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

14
XVII asrga kelib Yevropada cherkov hokimiyatining
susaya boshlashi, hurfikrlilik namoyandalari — din
tanqidchilarining paydo bo‘lishi, XIX asrning ikkinchi
yarmida Charlz Darvin tomonidan «Turlarning kelib
chiqishi» (1859) nomli asarning chop etilishi ham ma-
terialistik qarashlarning rivojlanishiga turtki bo‘ldi.
Keyinchalik mazkur qarashlar Avgust Komt va Lyudvig
Buxnerlar tomonidan eng cho‘qqiga ko‘tarildi.
Unga ko‘ra din bu ijtimoiy hodisa, inson tafakkuri,
hissiyotlari mahsulidir. Mazkur qarash tarafdorlari fikri-
cha, dinlar soddadan murakkabga, umumiylikdan xusu-
siylikka, ko‘pxudolikdan yakkaxudolikka tomon uzoq
tarixiy evolutsion jarayonni bosib o‘tgan.
Mazkur qarash tarafdorlari fikriga ko‘ra, uyqu, tush
va nafas olish kabi holatlarda tanani bosh qaruvchi va
o‘lim bilan undan ajratib turuvchi, hayot bag‘ishlo-
vchi qandaydir kuch mavjudligiga ishongan ajdodlari-
Materialistik
yondashuv —
dinlarning kelib
chiqishini ib-
tidoiy insonning
qo‘rquvlari bilan
bog‘laydi.
NUH PAYG‘AMBAR QAVMINING
BUTPARAST BO‘LIB KETISHI TARIXI
Buyuk payg‘ambarlardan bo‘lgan Nuh (a.s.)ning qavmi butpa-
rast edilar. Ular Suvo‘ nomli ayol, Vad nomli erkak, Yag‘us nomli
arslon, Yauq nomli ot, Nasr nomli burgut va kalxat shaklidagi but-
larga sig‘inishardi. Ibn Jarir Tabariy yozishicha: «Nuh qavmi ibo-
dat qilgan butlar aslida Odam va Nuh payg‘ambarlar orasidagi
muddatda yashagan solih odamlarning nomlari bilan bog‘liq edi.
Ularning vafotidan keyin muxlislari va shogirdlari ko‘zlari tushib
eslaganda o‘zlariga shavq va ibodatga g‘ayrat keltirsin degan niyat-
da suratlarini yasatib qo‘yganlar va bu suratlarga sig‘inmagan edi-
lar. Bu zamon odamlari olamdan o‘tib ketishgandan keyin, ularning
avlodlari zamonida Iblis vasvasa qilib, «Otalaring bu suratlarga
sig‘inardilar, ulardan baraka va yomg‘ir so‘rardilar», deb solih ki-
shilarning timsoliga ibodat qilishga o‘rgatdi. Hamma bu shirk ama-
liga mubtalo bo‘ldi. Shunday qilib butparsatlik paydo bo‘ldi».
MUSTAHKAMLASH UCHUN - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

13
DINNING PAYDO BO‘LISHI
VA SHAKLLARI
3–4-§
FAOLLASHTIRISH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Qadimgi diniy tasavvurlardan bo‘lgan animizm, totemizm, fetishizm,
shamanizm tushunchalarining mazmunini eslang va izohlang.
2. Xalqimiz orasida tarqalgan qanday urf-odatlar qadimgi diniy tasavvur-
lar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligi haqida fikringizni bildiring.
3. Markaziy Osiyo mintaqasida yashagan qadimgi xalqlarning ilk diniy
tasavvurlari qanday bo‘lgan?
Bugungi kunda fanda dinlarning shakllanishi tarixiga
oid ikki xil: teologik va materialistik qarashlar mavjud.
Teologik (ilohiy, diniy) yondashuvga ko‘ra, turli
buyumlarga sig‘inish va ko‘pxudolik, jumladan, ani-
mizm, totemizm, fetishizm va shomonlik yakkaxu-
dolikdan keyin yuzaga kelgan. Jumladan, yahudiylik,
xristianlik va islom dinlariga ko‘ra, Xudo ilk inson —
Odamni yaratib, unga o‘zini tanitgan va Odam avlodla-
rini o‘ziga sig‘inishga chaqirgan. Vaqt o‘tishi bilan in-
sonlar sof ta’limotdan uzoqlashib, turli butlarga sig‘ina
boshlaganlar.
Dinlarning kelib chiqishi haqidagi ikkinchi qarash
fanda
materialistik yondashuv deb nomlanadi. Maz kur
qarashlarning paydo bo‘lishi antik davrga borib taqala-
di — ilk bor qadimgi yunon faylasuflari bu haqdagi o‘z
qarashlarini bayon etganlar.
IJODIY FAOLIYAT - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

12
Biroq tarixda «fan va din aslida bir-biriga zid emas,
balki uyg‘un sohalar» degan g‘oyani ilgari surgan va ri-
vojlantirgan buyuk olimlar ham ko‘p bo‘lgan.
Masalan, Hakim Termiziy bizning tushunchamizdagi
fanni ilm, diniy ilmni esa ma’rifat, hikmat deb atagan va
ularning inson tafakkuridagi o‘rnini to‘g‘ri belgilagan.
Hakim Termiziy g‘oyalarini Abu Nasr Forobiy, Abu
Rayhon Beruniy, Faxriddin Roziy kabi olimlar rivojlan-
tirganlar, fan va din uyg‘unligini Ibn Sino o‘z faoliyati-
da yanada teranroq ko‘rsatgan.
Mustaqillikdan so‘ng O‘zbekistonda ham fan va din
uyg‘unligini ta’minlashga alohida urg‘u berildi. Bi-
rinchi Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek:
«...Dunyoviy va diniy qadriyatlar bir-birini to‘ldirmas
ekan, bugungi kunning og‘ir va murakkab savollariga
to‘laqonli javob berish oson bo‘lmaydi».
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida
Toshkent islom universitetining tashkil etilishidan ham ay-
nan shu maqsadlarni ro‘yobga chiqarish ko‘zlangan. Ham
dunyoviy, ham diniy ilmlar o‘qitiladigan mazkur ta’lim
dargohi bitiruvchilari jamiyatimizda dunyoviylik va diniy-
lik, fan va din uyg‘unligini ta’minlashga xizmat qiladilar.
MARKAZIY OSIYOGA YAHUDIYLIK DININING

23
Markaziy Osiyoda milodiy IX–X asrlarda yahudiy
jamoalari ko‘p sonli va erkin bo‘lganlar. Ulardan faqat
urushga yaroqli bo‘lgan erkaklargina jizya solig‘ini
to‘laganlar. Yig‘ilgan soliqlarning faqat yarmi davlat xa-
zinasiga topshirilgan, qolgan qismi esa jamoa boshlig‘i
ixtiyorida qolgan.
Yahudiylarning Markaziy
Osiyoda yashaganliklari-
ga guvohlik beruvchi arxeologik topilmalar ilk bor
tadqiqotchi tomonidan 1954-yili Turkmanistonning
Marv va Bayramali shaharlaridan topilgan. Bular
qadim gi sinagoga qoldiqlari, yahudiy yozuvida yozilgan
sopol buyumlardir. Topilmalar Yunon-Baqtriya va Par-
fiya davlatlari hukmronlik qilgan miloddan avvalgi II –
milodiy I asrlarga tegishli bo‘lgan.
IX–X asrlarda Markaziy Osiyoda
karaimlar deb
atala digan yahudiy sektasi paydo bo‘ladi. Bu oqim ta-
rafdorlari faqat Torani (Tavrotni) tan olar, Talmudni esa
inkor qilar edilar. Ular mahalliy yahudiylarni
kashrut
(ruxsat
etilgan ovqatlarnigina ye
yish) qoidasini bu-
zish, yerli aholi bilan aralashib ketish va yahudiy dinini
bid’atlar bilan buzishda ayblay boshladilar.
Toshkentdagi Ash
kenazi sinagogasi
(1930yilda yopil
gan, 1966yilda
yer qimirlaganda
buzilib ketgan).
Karaimlar milliy
kiyimi.
24
XIII asr boshiga kelib
qadimgi yahudiy jamoala-
ri ham inqirozga uchradi. Saqlanib qolgan kam son-
li yahudiylar Buxoro va uning atroflarida yashaganlar.
Mo‘g‘ullar davrida esa Xorazmda yahudiylarning bir
shaharda 100 uydan oshiq bo‘lishlari taqiqlangan edi.
Amir Temur va temuriylar davrida Movaroun-
nahr minta qasiga Erondan ko‘pgina yahudiy jamoala-
ri ko‘chi rib keltirilgan. Ularning bir
qismi Buxoroda
yashagan. XVIII asrning boshlarida yahudiylar Eron,
Afg‘oniston, Xiva, Qo‘qon va Buxoro jamoalariga
bo‘linib ketdi.
XIX asrning ikkinchi yarmida Markaziy Osiyo yahu-
diylari Buxoro amirligi hududlarida yashaganliklari tu-
fayli
«Buxoro yahudiylari» nomi bilan tanilgan bo‘lsa-
lar-da, ularning asosiy qismi Samarqandda yashagan.
XIX asrga kelib yahudiylar Markaziy
Osiyoning
Qarshi, Marv, Xatirchi, Shahrisabz, Kattaqo‘rg‘on, Kar-
mana, Marg‘ilon, Dushanba shaharlarida bir mavzega
jam bo‘lib umr kechirganlar.
1932-yilda Samarqandda yahudiylar teatri tashkil
qilingan. 1940-yilgacha Markaziy Osiyoda yahudiylar-
ning ivrit tilidagi maktablari, davriy
va maxsus nashrlari
mavjud bo‘lgan.
Sovetlar davrining keyingi yillarida yahudiy tilida
o‘qitish va madaniy faoliyat yuritish to‘xtatilgan. Lekin
yahudiylik yagona millatga xos din bo‘lganligi sabab-
Yahudiy maktabi.
(Samarqand,
XX asrning
boshlari)
Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan taqqoslashning asosiy turlari

Taqqoslash turlari
|
Taqqoslash maqsadi
|
1. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi dara- jasini reja ma’lumotlari bilan qiyoslash
|
Reja bajarish darajasini nazorati va baholash, uni jadallik darajasini, foydalanilmagan ichki xo‘jalik
rezervlarini aniqlash
|
2. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi dara- jasini tasdiqlangan me’yor va standartlar
bilan qiyoslash
|
Resurslardan tejamli foydalanishni nazorat qilish
|
3. Ko‘rsatkichlarning haqiqatdagi
darajasini o‘tgan yillar ma’lumotlari bilan qiyoslash
|
Iqtisodiy hodisalar va jarayonlarning
rivojlanish tendensiyalari va sur’atlarini belgilash
|
4. Tahlil qilinayotgan korxonaning ko‘rsatkichlar darajasini sohaning yetakchi korxonalar faoliyati ko‘rsatkichlari bilan
qiyoslash
|
Korxonaning raqobatdoshligini baholash va uning faoliyati natijalarini yaxshilash rezervlarini aniqlash
|
5. Tahlilga tortilgan korxonaning ko‘rsatkichlar darajasini sohaning korxonalar faoliyati o‘rtacha ko‘rsatkichlari bilan qiyoslash
|
Bozordagi o‘sha sohaning boshqa korxonalari o‘rtasidagi korxonaning holatini aniqlash va uni raqobatdoshligi va tadbirkorlik
risklarini baholash
|
6. Parallel va dinamik qatorlarni qiyoslash
|
O‘rganilayotgan hodisalar o‘rtasida aloqa shakllari mavjudligi va
yo‘nalishini belgilash
|
7. Boshqaruv qarorlari turli variantlarini
qiyoslash
|
Qarorning yanada optimal variantini
tanlash
|
8. Qandaydir omil o‘zgarishidan avvalgi va keyingi faoliyat natijalarini qiyoslash
|
Faoliyat natijalari ta’sirchanligiga o‘rganilayotgan omillar o‘zgarishi
darajasini baholash
|
9. Tadqiq etilayotgan davrda turli ko‘rsatkichlarning o‘sish sur’atlarini
qiyoslash
|
Tahlil qilinayotgan korxona sharoitida iqtisodiy qonunlar namoyon bo‘lishi
xarakterini o‘rganish
|
10. Turli davrda bir ko‘rsatkichning o‘sish sur’atini qiyoslash
|
Bir soat, smena, ish kuni, yil davomida resurslardan foydalanish to‘liqligiga
ularning ta’sirchanligini baholash
|
Avval qayd qilinganidek, iqtisodiy tahlilning vazifalaridan biri tizimli nazorat va qo‘yilgan maqsadlarga erishish bo‘yicha korxonalar faoliyatini har tomonlama baholash hisoblanadi. Bunda haqiqatdagi ma’lumotlarni rejadagi bilan taqqoslash zarurligiga shartlangan. Bunday
Sirdaryo viloyati hokimligiga

|
Sirdaryo viloyati hokimligiga
|
Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 17,55 Kb. | | #273992 |
Bog'liq Xulosa
Sirdaryo viloyati
hokimligiga
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 27-avgustdagi “Yer uchastkalarini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun doimiy foydalanishga ajratishning ma’muriy reglamentini tasdiqlash to‘g‘risida”gi 543-sonli qaroriga asosan
X U L O S A
G‘allaorol magistral gaz quvurlari boshqarmasi “YERELEKTRON” avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun ajratilayotgan A1724220004/2 unikal raqamli yer uchastkasi magistral gaz quvurning himoya maydoniga tushmayotganligi sababli davlat va jamoat ehtiyoji uchun ajratishga qarshilik bildirmaydi.
Boshqarma boshlig‘i: E.Ahadov
Ijrochi: 3B-KS TEQX ustasi
Suvonqulov S.M.
Tel: 93-548-41-01
|
| |