Boshqaruv

jarayoni - «fashion- menejment va marketing»

Boshqaruv
jarayoni
Boshqaruv sub’ekti
2- chizma. Boshqaruv jarayoni
Menejer - boshqaruv san'atiga ega bơlgan malakali, doimiy ish joyiga ega bơlgan mutahassisga aytiladi.
Biznessmen - kapital egasi, daromad olish uchun faoliyat kơrsatish va “pul qilish”, mablağ ishlab chiqish yoki boshqa sohaga sarflaydigan kimsa.
Tadbirkor - ơzining mablaği yordamida tavakkallik asosida foyda olish uchun iqtisodiy faoliyat kơrsatadi.
Har bir menejer yetarli mablağ tơplagan holda biznessmen yoki tadbirkor bơlishi mumkin, ammo har bir biznessmen yoki tadbirkor menejer bơla olmasligi mumkin.
Rejalashtirish - “Nima qilish kerak va nimaga erishish zarur”
Tashkil etish - “Resurslardan qanday foydalanish kerak”
Boshqaruv - “Rejalashtirishni amalga oshirish”
Nazorat - “Xodimlarni va ishni tekshirish”
Boshqaruv jarayoni mohiyati Anri Fayol iborasida aks ettirlgan:
“Boshqarish - bor resurslardan maksimal imkoniyat hosil qilib, korxonani maqsad sari yetaklash”.
Nazorat savollari:
1.Marketing tushunchasi qachon va qaerda paydo bơlgan?
2.Marketing ta'riflarini keltiring.
3.Marketingni asosiy tamoyillarini aytib bering.
4.Marketingni qanday turlarini bilasiz?
5.Menejment tushunchasini ta'riflab bering.
Foydalanadigan adabiyotlar:
1.Ф.Котлер,К.Л.Келлер.МаркетингМенеджмент12-е издание.Питер.2009.Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)
2.Маркетинг в индустрии моды, изд Гревцов Паблишер,2009
2-Ma'ruza
Mavzu : Marketing tadqiqotlari va marketingda nazorat.
Reja:
1.Marketing tadqiqotlari хtkazishning maqsadi va yхnalishlari.
2.Marketing tadqiqotlari хtkazish usullari va bosqichlari.
3.Marketingda nazorat.
1.Marketing tadqiqotlari хtkazishning maqsadi va yхnalishlari
Marketing tadqiqotlari deganda marketing faoliyatining turli jihatlari bхyicha ma'lumotlarni sistemali yeğish, tartibga solish va tahlil qilish tushuniladi.
Marketing tadqiqotlari marketologlarni axborotlari orqali bozor, iste'molchilar, raqobatchilar va marketing tashqi muhitining boshqa elementlari bilan boğlovchi funktsiyasi hisoblanadi. Ayniqsa, bozor munosabatlari tobora chuqurlashib borayotgan bugungi kunda har bir korxona uchun marketing tadqiqotlari хtkazishning ahamiyati beqiyosdir. Chunki, marketing tadqiqotlariga asoslanib, korxonalar mahsulotlariga bхlgan talabni va bu mahsulotning raqobatbardoshligi qanday ekanligi haqida ma'lumotlar oladilar. Umuman olganda, marketing tadqiqotlari korxona faoliyati haqidagi noaniqliklarni kamaytirishga yordam berib, korxonaning samarali faoliyatini ta'minlaydi.
Marketing tadqiqotlarining yхnalishi kengayib bormoqda. Lekin, quyidagi yхnalishlaridagi tadqiqotlar korxona uchun eng muhim hisoblanadi:
1.Bozor siğimi va uning potentsiali.
2.Aholi daromadlari.
3.Iste'molchilarning hulq- atvori.
4.Bozor ulushlarining firmalar хrtasida taqsimlanishi.
5.Reklama va uning samaradorligi.
6.Narx siyosati va narx egiluvchanligi.
7.Axborot oqimlari.
8.Tovar harakati kanallari.
9.Yangi mahsulotlarga iste'molchilarning munosabati.
10.Xalqaro biznes va eksport.
11.Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning asosiy tendentsiyalari.
12. Sotishni rağbatlantirish.
13. Mahsulot va firmalarning raqobatbardoshligi.
14. Firma xodimlarining faoliyati.
15. Marketing infrastrukturasi.
Yoqorida keltirilganlardan kхrinib turibdiki, marketing tadqiqotlari korxona faoliyati bilan boğliq hamma yхnalishlarda olib boriladi va pirovardida korxonaning kuchli va kuchsiz tomonlarini aniqlashga imkon beradi. Korxonalar marketing tadqiqotlarini olib borishlari va marketing tadqiqotlari хtkazishi uchun ixtisoslashgan kompaniyalarga buyurtmalar berishlari ham mumkin. Odatda, yirik va yetarli moliyaviy resurslarga ega bхlgan korxonalar marketing tadqiqotlarini mustaqil хtkazadilar. Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir. Bunday korxonalarga Respublikamizda faoliyat kхsatayotgan “UzDEWW”, “UzBAT”, “CoCa-Sola” kabi qхshma korxonalarni kхrsatish mumkin.
2.Marketing tadqiqotlari хtkazish usullari va bosqichlari.
Marketing tadqiqotlarini хtkazish asosan besh bosqichdan iborat bхladi. Quyidagi 1-chizmada marketing tadqiqotlari хtkazishning ana shu besh bosqichi keltiriladi.
Muammoni aniqlash va tadqiqot maqsadini ta’riflash
Аxborot manbalarini tanlash
Ахborotlarni to’plash
Olingan axborotlarni tahlil qilish
Olingan natijalarni raxbariyatga taqdim etish
Олинган натижаларни рахбариятга такдим этиш
1-chizma. Marketing tadqiqotlari хtkazish bosqichlari
Birlamchi axborotni olish uchun marketing tadqiqotlarini хtkazishning tхrtta uslubi mavjud: kuzatish, sinash, fokuslash va sхrov.
Kuzatish marketing tadqiqotlarining eng kхp tarqalgan usullaridan hisoblanadi. Kuzatish bevosita yoki yashirin, strukturalashtirilgan yoki strukturalashtirilmagan turlariga bхlinadi.
Bevosita kuzatishga xaridorning dхkonda biron-bir tovarni sotib olishdagi xatti-harakatini sotuvchilar tomonidan хrganish kiradi. Bilvosita kuzatuv deganda esa, xatti-harakatning хzi emas, balki ma'lum bir xatti-harakatning natijasi хrganiladi. Masalan, axlat tashlanadigan shiklarning ichidagi axlatlarning turiga qarab (butilkalar, bankalar va xokazolar) qaysi firma yoki ishlab chiqarish korxonasi atrof-muhitni ifloslantirayotganligi haqida xulosa qilish mumkin.
Kuzatishning ochiq usulida odamlar ularni kuzatib turganligini biladilar, yashirin turida esa bilmaydilar.
Sinov - oldindan “holatni yaratish asosida olingan natijalarni хlchash bilan biror jarayonni amalga oshirishdir”. Bu uslub asosan sabab-natijaviy aloqalarni хrganishda ishlatiladi. Masalan, tovarlarni har xil хramlarda taklif etishga xaridorlarning munosabatini хlchash, yoinki xususiyati хzgartirilgan tovarlarning ana'naviy tovarlarga nisbatan sotilish miqdorini baholash va hokazo. Sinovning asosiy kamchiligi unga ketadigan xarajatlarning yuqoriligi, sharoitning sun'iyligi va marketing rejasiga ta'sir kхrsatadigan hamma omillarni hisobga olishning imkoniyati yхqligidadir.
Fokus-guruh – хrganiladigan muammoni atroflicha mahsus tanlangan respondentlar tomonidan muhokama qilish va shu asosda qarorlar qabul qilish tushuniladi. Kхpchilik hollarda fokus guruhining optimal soni 8-12 kishidan iborat bхladi. Fokus-guruhni shaklllantirishda ularning ish faoliyati, yoki oilaviy ahvollari bir xil bхlishiga e'tibor qaratilishi maqsadga muvofiqdir. Ikkinchidan, guruh qatnashchilarini tanlashda marketing tadqiqotlarini хtkazishdan maqsad nima ekanligini hisobga olish ham zarur hisoblanadi. Fokus-guruhning yutuği kхp tomonlama, bu guruhni boshqaruvchisining bilimiga va samarali faoliyatiga ham kхp darajada boğliq bхladi. Fokus-guruhning afzalligi unda ishtirok etuvchilarning хz fikr va mulohazalarini erkin bayon qila olishi, muzokaralarda buyurtmachining ham ishtirok etishiga sharoit mavjudligi va bu usulni turli yхnalishlarda qхllash mumkinligidadir.
Sхrov marketing tadqiqotlarini хtkazishning universal usullaridan biri bхlib, bunda axborotlar etarli darajada kхp sonli respondentlar guruhining bevosita fikri asosida tхplanadi. Sхrovlar oğzaki, pochta orqali savol-javob qilish, telefon orqali sхrovlar tarzida хtkazilishi mumkin.
Oğzaki sхrovlar boshqa sхrov turlariga qaraganda birmuncha ustunlikka ega, chunki ular shaxsiy muloqotga asoslanadi. Firmalar va korxonalar insonlarning bilimi, dunyoqarashi, iste'molchilarning qanday talablari mavjudligi, kхrsatilayotgan xizmatlardan qoniqish darajasi va boshqa masalalarni bilish uchun sхrovlar хtkazadilar.
Sхrovlarni хtkazishda sхrov varaqalarini ishlab chiqish eng qiyin va mas'uli tli jarayon hisoblanadi. Sхrov varaqalaridagi savollarni tuzishda savollarning axborotning eng muhim jihatlarini aks ettirishiga, savollarda ularga javob berishning printsipial imkoniyati bхlishligiga, savollarning shakli sхraluvchilarda javob bermaslik ishtiyoqini uyğotmaslikka, savollarning mazmuni sхraluvchilarning tayorgarligi, ma'lumoti, bilimlarining hajmiga mos kelishiga alohida e'tibor qaratilishi lozim.
Pochta orqali savol-javob хtkazish sa axborotni olishning nisbatan arzon usuli hisoblanadi. Bu usul bilan axborot olishning kamchiligi shundan iboratki, birinchidan, yuborilgan anketalarning qaytarilish darajasi juda past bхlsa (taxminan 10-15 %), ikkinchidan, anketa javoblarini olish kхp vaqtni talab etadi.
Sхrov хtkazishning eng tezkor va arzon usullaridan yana biri yuqorida qayd etib хtganimizdek, telefon orqali intervyular olish hisoblanadi. Bu usulning qulayligi shundaki, berilgan savollarga 80-90 foiz javob olish mumkin bхladi. Bu usulning kamchiligi esa, savollar sonining boshqa usullardagiga nisbatan cheklanganligidir.
Shunday qilib, marketing tadqiqotlari davomida olingan axborotlar matematik-statistik yхl bilan tahlil qilinib, xulosalar shakllanadi va shu asosda manfaatdor shaxslarga tavsiyalar beriladi.
Anketa sхrovlarining yakuniy bosqichi bхlib sхrov natijalari bхyicha hisobotni tuzish va takliflarni ishlab chiqish hisoblanadi. Odatda, hisobot uch bхlimdan tashkil topgan bхladi: kirish, sхrov natijalari, xulosalar va takliflar.
3.Marketingda nazorat
Marketing nazorati-bu marketing maqsadlariga erishishni ta'minlaydigan strategiya va marketing rejasi natijalarini хlchash, baholash va ularga хzgartirishlar kiritish jarayonidir. Nazorat marketing boshqaruvi bosqichini tugallaydi va bir vaqtning хzida marketing faoliya tini rejalashtirishning yangi bosqichini boshlashga imkon yaratadi. Shuningdek, marketing faoliyatining kuchli va kuchsiz tomonlarini aniqlash, marketing rejasining bajarilish darajasini tahlil qilish, kelgusi rejalashtirilayotgan davrga marketing faoliyati strategiyasi va maqsadlarini tхğri tanlashda qхllaniladi.
Nazorat natijalari bхyicha marketing faoliyatiga хzgartirishlar kiritiladi. Masalan, sotilgan tovar kutilganidan kam bхlsa, u holda sababi aniqlanib, bu holatni ijobiy tomonga хzgartirish uchun nimalar qilish kerakligi aniqlanadi. Agar sotilgan tovar kutilganidan kхp bхlsa, bu holda ham uning sababi aniqlanadi. Bu holatda, tovarga mumkin qadar yuqoriroq narx belgilash zarurdir. Bu esa sotish hajmini kamaytirib, yuqoriroq darajada foyda olishni ta'minlaydi.
Kхpchilik hollarda marketing nazoratining tхrtta turi kхrsatib хtiladi. Masalan, E.P. Golubkovning “Osnovi marketinga” darsligida (E.P. Golubkov. Osnovi marketinga. M.: Izdatelstvo “Finpress”, 1999) ham aynan marketing nazoratining tхrtta turi keltirilgan. Ana shu manbaga tayanib 1-jadvalda marketing nazoratining turlarini va ularning tavsifini keltiramiz.
1-jadval
Marketingda nazorat turlari
|
Nazorat turi
|
Bosh javobgar
|
Nazoratdan
maqsad
|
Mazmuni
|
1
|
Yillik reja nazorati
|
Rahbariyat-ning bosh va хrta bхğini
|
Rejadagi natijalarga erishilganligi yoki yхqligini tekshirish
|
Sotuv hajmi tahlili.
Bozor hissasi tahlili.
Sotuv hajmining xara-jatlarga nisbatan tahlili Moliyaviy tahlil.
Iste'molchilar va bozorda boshqa ishtirok tuvchi-larning fikrlarini хrganish
|
2
|
Foyda darajasi nazorati
|
Marketing faoliyati nazoratchisi
|
Kompaniyaning sarmoyani qaerda yхqotayotganligi yoki olayotganligini tekshirish
|
Foydalilik darajasini tovarlar,mintaqalar, iste'molchilar,savdo kanallari va hokazolar bхyicha aniqlash
|
3
|
Samara-dorlikni nazorat qilish
|
Tarmoqlar bхyicha rahbarlar. Marketing faoliyati nazoratchisi
|
Marketing faoliyati samaradorligini baholash va yuksaltirish
|
Sotish bilan shuğullanuvchi xodimlar ishi tahlili Reklama faoliyati samaradorligi tahlili.
Sotishni rağbatlantirish samaradorligi tahlili.
Tovar tarqatish samaradorligi tahlili
|
4
|
Strategik nazorat
|
Bosh rahba
riyat, marketing auditorlari
|
Kompaniya bozorga, tovarlarga va tovar tarqatish kanallariga nisbatan хz imkoniyatlaridan tхla foydalanayot-ganligini yoki foydalanmayotgan-ligini tekshirish
|
Marketing faoliyati samaradorligi tahlili, marketing faoliyatining auditor nazorati
|
Yillik reja nazorati - ayrim olingan bozor va tovarlar uchun tovar sotish hajmi, foydasi va boshqa kхrsatkichlari bхyicha yillik topshiriqlarning bajarilish darajasini baholashdan iboratdir.
Yillik reja nazoratida sotuv hajmi, bozor hissasi, sotuv hajmining xarajatlarga nisbati bilan boğliq tahlillar, moliyaviy tahlil, iste'molchilar va bozorda faoliyat kхrsatuvchi boshqa sub'ektlarning fikrlarini хrganish bilan boğliq tahlil ishlari хtkaziladi. Pay - biriktiruvchi toʻqimadan iborat pishiq tuzilma. Shakli va uzunligi (lenta yoki plastinka) har xil; muskullar P. yordamida suyaklarga birikadi. P.ning pishiq yoki choʻziluvchanligi, qayishqokligi u paydo boʻlgan biriktiruvchi toʻqimaga bogʻliq. P.
Sotuv hajmi tahlili har bir tovarning ma'lum bir bozorda haqiqatda qancha sotilganligi va bu borada kхzda tutilgan maqsadga erishilgan yoki erishilmaganligini bilish uchun хtkaziladi.
Bozor hissasi tahlili esa muayan korxonaning bozordagi boshqa raqobatchilarga nisbatan egallagan хrnini bilishga qaratilgan bхladi.
Marketing harakatlarining sotilgan tovarlar hajmiga nisbatini tahlil qilish korxonaga marketing xarajatlarining samaradorligini baholash va xarajatlarning qabul qilish mumkin bхlgan miqdorini belgilashga imkon beradi. Kхpincha bunday tahlillar marketing harakatlarining har bir elementiga nisbatan qхllaniladi (reklama xarajatlari, marketing tadqiqotlari xarajatlari, sotishga bхlgan xarajatlar va boshqalar).
Moliyaviy tahlil sarflanayotgan mablağlarning qoplanishiga ta'sir etuvchi omillarni хrganishni maqsad qilib qхyadi. Umuman olganda, bu tahlil natijasida korxonaning moliyaviy barqarorligini ta'minlashda marketing omillarining roli aniqlanadi.
Iste'molchilar va bozorda faoliyat kхrsatuvchi boshqa sub'ektlar fikrlarining tahlili mijozlar, dilerlar va boshqa marketing faoliyati ishtirokchilarining korxonaga nisbatan munosabatlarining хzgarishini kuzatishga asoslanadi. Buning uchun sхrovlar, suhbatlar хtkaziladi, oğzaki va yozma shikoyotlar qayd etilib, tahlil qilinadi.
Foyda darajasi nazorati - har xil tovarlar, mintaqalar, iste'molchilar guruhlari, tovar tarqatish kanallarining foydali ishlashini ta'minlash maqsadida baholash va bu borada хzgartirishlar kiritish bilan boğliq harakatlarni mujassamlashtiradi. Mintaqa - Yer yuzasining tabiiy geografik kenglik zonalligining eng yuqori bosqichi. Yer pusti yoki geografik qobiqning biror jihatdan oʻxshash boʻlgan, kenglik boʻylab choʻzilgan nisbatan kambar qismi. M. Bu nazorat turi har haftada, oyda yoki har kvartalda bir marta хtkaziladi va yillik reja nazoratining bir qismi hisoblanadi.
Samaradorlikni nazorat qilish. Korxonaning marketing faoliya tining samaradorlik darajasini faqatgina qisqa davrdagi faoliyat natijasi bilan aniqlash shart emas. Yuqori samaradorlik korxona хzining marketing siyosatini strategik masshtabda tхğri olib borganligi bilan ham tushuntiriladi. Shu sababli kхpgina korxonalar vaqti-vaqti bilan birvarakayiga korxonaning marketing faoliyati samaradorligini tanqidiy baholaydilar, ya 'ni marketing faoliyati bхyicha strategik nazoratini amalga oshiradilar. Bu erda marketing auditi asosida atroflicha baholashni хtkazish katta ahamiyat kasb etadi.
Marketing auditi deganda korxonaning butunlay va uning ayrim sub'ektlarining maqsadi, strategiyasi va marketing faoliyatining ayrim turlarini atroflicha, sistematik, hech kimga boğliq bхlmagan, xolisona tekshiruvini amalga oshirish tushuniladi.
Marketing auditining asosiy maqsadi marketing faoliyatining samaradorligini oshirish uchun qaerda, qanday muammolar va imkoniyat lar borligini aniqlashdan iboratdir. Marketing auditi asosan хzida tхrtta muhim xususiyatlarni mujassamlantiradi. Bu xususiyatlar audit qamrab oladigan marketing faoliyatining kengligi, nazoratning sistematik tarzda olib borilishi, nazoratni хtkazishda hech kimning monelik qilmasligi va nazoratning doimiyligidadir.
Umuman olganda, marketing nazorati korxonaning raqobatbardoshligini ta'minlashga va samarali faoliyat kхrsatishiga xizmat qiladigan muhim omillardan biri sanaladi.
Nazorat uchun savollar:
1. Marketing tadqiqotlari nima va siz uni qanday tushunasiz?
2. Marketing tadqiqotlari хtkazish bosqichlarini sanab bering?
3. Marketing tadqiqotlarini хtkazishning qanday uslublari mavjud?
4. Marketing tadqiqotlari qaysi yхnalishlar bхyicha хtkaziladi?
5. Marketing nazorati deganda nimani tushunasiz?
6. Marketing nazoratining qanday turlari mavjud?
Foydalanadigan adabiyotlar:
1.Ф.Котлер,К.Л.Келлер.МаркетингМенеджмент12-е издание.Питер.2009.
2.Маркетинг в индустрии моды, изд Гревцов Паблишер,2009
3-Ma’ruza.
Mavzu: Marketing strategiyasi va rejalarini ishlab chiqish. Marketing ma'lumotlarini yigish.
Reja:
1.Marketing strategiyasini ishlab chiqish.
2.Qadr- qimmatni yaratish ketma- ketligini tuzish.
3. Marketing rejani ishlab chiqish.
4.Marketing ma'lumotlarni yiğish.
1.Marketing strategiyasini ishlab chiqish.
Marketing menejment jarayonining asosiy elementlaridan biri -uzoqni ko’ra oladigan, kreativ marketing strategiyalari va rejalari; ular asosida marketing tadbirlari tashkil qilinadi. To’ğri va uzoqga etadigan marketing strategiyani tuzish intizom va qulaylikni talab qiladi.
Firmalar o’z strategiyalariga amal qilishlari va ularni yaxshilashning yangi yollarini topishlari lozim. Bundan tashqari, marketing strategiya larini tuzish uchun marketing umuman qanday tuzilganini bilish muhimdir.
Marketing haridorlarning talab va istaklarini qondirishni nazarda tutadi. Har qanday savdo tashkil etishning maqsadi - haridorlarga biron bir bebaho narsani taqdim etib, bundan foyda olishdir. Raqobat kuchli bơlgan iktisodiyotda xaridorlar yanada sinchkov va katta tanlov bilan rơbaru kelganda, kompaniya faqat xaridorlarga yuqori qadr- qimmatni tanlab, ta'minlab va uni yunaltirish evaziga hamda uni taklif qilish jarayonida aniq, optimizatsiya evaziga xaqiqiy muvaffakiyatga erishishi mumkin.
2.Qadr- qimmatni tuzish ketma- ketligini yaratish.
Qadr- kimmatni tuzish ketma- ketligi va uni taqdim etish uch bosqichni o’z ichiga oladi.
Birinchi bosqich - qadr -kimmatni tanlash marketingning xar qanday maxsulotni o’ylab topishga olib keladigan "uy vazifasi" sanaladi. Marketologlar bozorni segmentlashlari, eng tơğri segmentni tanlashlari va taklif qilinayotgan qadr- qimmatni unda joylashtirishlari kerak."Segmentlash, bozorlarni tanlash, joylashtirish" formulasi strategik marketing maqsadini ko’rsatadi.
Bizness sub'ekt o’z e'tiborini bir aniq qadr- qimmatda tơxtatganidan sơng, ikkinchi bosqich boshlanadi qadr- qimmatni bozorga chiqarish. Maxsulotning aniq xususiyatlari detallarigacha ishlab chiqiladi, narxi belgilanadi, taqsimlash tizimi ishlab chiqiladi.
Uchinchi bosqich maqsadi — savdo personalini tuzish, sotuvni rağbatlantirish, mahsulot haqidagi ma'lumotni bozorga yetkazishga yo’naltirilgan reklama va boshqa aloqa usullari bilan qadr- qimmatni yơnaltirish. Uch bosqichning xar birida ơz chiqimlari bor.
Qadr -qimmatni yaratish zanjir i tơqqiz strategik jihatdan ơzaro boğliq, natijasida qadr- qimmat vujudga keladigan faoliyat turlaridan iborat: birlamchi va ikkilamchi rollar.
Kompaniyaning birlamchi faoliyat turlari: hom ashyolarning ketma- ket keltirilishi, bu hom ashyolarning tayyor mahsulotga aylanishi (ishlab chiqarish), tayyor mahsulotlarning ta'minlanishi, yo’naltirilishi (marketing va savdo) xariddan keyingi hizmat (servis).
Yordamchi faoliyatga moliyaviy va texnik ta'minot, texnologiyalar rivoji, odam resurslarini boshqarish va tashkilot infrastrukturasi kiradi. Odatda ushbu faoliyatlarni tashkilotning mahsus bơlimlari bajaradi, lekin faqatgina ular emas. Ayniqsa, hom- ashyo haridi va ishchilarni qabul qilishni bir vaqtda bir nechta kompaniya bơlimlari amalga oshirishi mumkin. Kompaniya raqobatchilarning chiqimlari va ish samaradorligini baholab, ularni ơz kơrsatgichlarimiz bilan taqqoslash lozim(benchmarking). Bitta taqqoslash bilan chegaralanib bo’lmaydi:
dunyodagi eng zơr kompaniyalarning eng zơr amaliyotini ơrganish zarur.
Kompaniya muvaffaqiyati har bir bơlim ơz faoliyatini bajarishiga emas, balki asosiy biznes jarayonlarni bajarishdagi faoliyatining koordinatsiyasi bosqichiga ham boğliq.
Asosiy bizness jarayonlarga quyidagilar kiradi:
Bozorni ơrganish jarayoni.
Yangi takliflarni tadbiq qilish jarayoni.
Haridorlarni jalb qilish jarayoni.
Haridorlar bilan munosabatlarni yaritish jarayoni.
Burchlarni ado etish jarayoni.
3.Marketing rejani ishlab chiqish.
Bizness sub'ektning strategik rejasi uni uzoq muddatli, foydali ishlab chiqarish faoliyatiga yo’naltiradi. Va nihoyat, bozor talablariga mos (mahsulot turlari, savdo belgilari) ravishda bizness sub'ekt bozorning aniq bir segmentlarida muvaffakiyatga erishish uchun marketing reja ishlab chiqiladi.
Marketing reja - marketing xarakatlarini koordinatsiyasi va yo’nalishi uchun asosiy vositadir. U ikki bosqichda ishlab chiqiladi. Bozor holatini va imkoniyatlarini analiziga asoslangan strategik marketing reja maqsad qilib quo’ilgan bozorlar va qadr- qimmat taklifini aniqlab beradi. Taktik marketing reja hozirgi marketing vazifalarini yechishga qaratilgan. Unda mahsulotlarning, yo’naltirishning, merchandayzerning, narxlashning, taqsimlash kanallarining, xizmatlar va boshqalarning zarur hususiyatlari ko’rsatilgan.
|