nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Big Data tushunchasi - Katta ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari

|
Katta ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari
|
bet | 5/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 6,49 Mb. | | #151844 |
Bog'liq 1- Ma\'ruza Katta ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari. - Big Data - Katta hajmli ma'lumotlar deganda ma'lumotlarni qayta ishlashning an'anaviy dasturiy ta'minoti bilan qayta ishlanishi uchun juda katta hajmda yoki murakkablikdagi ma'lumotlar to‘plami tushuniladi.
- Katta hajmli maʼlumot - katta hajmdagi ma’lumotlarga nisbatan qo‘llanadigan atama hisoblanadi (odatda terabayt, ekzabayt va petabaytlar darajasida).
- Ushbu ma’lumotlarni amaldagi va yangi yaratilayotgan texnologiyalar yordamida to‘plash, taqsimlash, o‘zgartirishlar kiritish, tahlil qilish, saqlash va vizual shaklda tasvirlash imkoni bo‘lishi kerak.
Big Data qayerdan paydo bo’ladi? Big Data texnologiyalari 1. Operatsion Big Data Texnologiyalari 2. Analitik Big Data Texnologiyalari - Operatsion Big Data - bu biz ishlab chiqaradigan oddiy kundalik ma'lumotlarga tegishli. Bu onlayn tranzaksiyalar, ijtimoiy media yoki muayyan tashkilot ma'lumotlari va hokazo bo‘lishi mumkin. Bular analitik Big Data texnologiyalarini ta'minlash uchun ishlatiladigan qayta ishlanmagan (raw data) ma'lumotlarning bir turi deb hisoblanishi mumkin.
- Analitik Big Data - odatda samaradorlik ko‘rsatkichlari ishtirok etganda va katta ma'lumotlarni operativ tahlil qilish orqali yaratilgan hisobotlar asosida muhim biznes qarorlarini qabul qilish zarur bo‘lganda qo‘llaniladi. Shuning uchun, bu turdagi katta ma'lumotlar texnologiyasi biznes qarorlari bilan bog‘liq.
Analitik Big Data Texnologiyalari misollari Big Data texnologiyalari sohalari • Ma'lumotlarni saqlash (Data Storage) • Ma'lumotlarni izlab topish (Data Mining) • Ma'lumotlar tahlili (Data Analytics) • Ma'lumotlarni vizuallashtirish (Data Visualization) Big Data texnologiyasining iqtisodiyotda ishlatish yo‘nalishlari: - “Shaffof” axborot hosil qilish;
- Matematik jihatdan asoslangan boshqaruv qarorlarni qabul qilish;
- Shaxsiy intilishlarni hisobga olgan holda mijozlarni turli darajalarda segmentlashtirish;
- Murakkab analitika hisobiga qaror qabul qilish tezligini oshirish;
- Keyingi avlod mahsulotlari va hizmatlarini yaratish va rivojlantirish
- Telekommunikatsiya kompaniyalari;
- Injiniring tashkilotlari va konstruktorlik byurolari;
- Ijtimoiy saytlar;
- Robo-konsulting kompaniyalari;
- Mobil xizmat ko‘rsatish kompaniyalari;
- Digital analitics kompaniyalari;
- Birjalar va moliyaviy tashkilotlar;
- Kriptotexnologik kompaniyalar;
- Logistika kompaniyalari;
- Biznes va xizmat ko‘rsatish korxonalari;
- Ta’lim tashkilotlari;
- Kraudfunding va kraudsorsing kompaniyalari.
|
| |
Atom yadrosi - Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali
|
bet | 20/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgAtom yadrosi
Katodiy nurlarning elektronlar oqimidan iborat ekanligi aniqlangandan va elektronning zaryadi bilan massasi hisoblab topilgandan keyin atomning tuzilishi o‘rganila boshladi.
Xilma-xil moddalardan elektronlar ajralib chiqishi elektronlarning barcha atomlar tarkibiga kirishini ko‘rsatdi, Ammo atom, umuman olganda, elektr jihatidan neytral bo‘lganligi uchun unda musbat zaryadli boshqa bir qism bo‘lishi va uning zaryadi shu atomdagi barcha elektronlar zaryadlari yig‘indisiga teng bo‘lishi kerak, degan fikr tug‘ildi.
a zarrachalarning atom ichidan o‘tishi
Atomning musbat va manfiy zaryadli zarrachalari bir-biriga nisbatan qanday joylashganligini ingliz fizigi Rezerford quyidagicha tajriba o‘tkazib aniqladi: u yupka metall plastinkaga juda katta energiyali c--zarrachalar tutamini yubordi, bunda c- zarrachalarning ko‘pchiligi plastinkadan o‘tgach, to‘g‘ri yo‘lini (3.3- rasm), c- zarrachalarning atom ichidan o‘zgartirmaganligini, ba’zilarining turli qiyalikda burilganligini, juda kam qismining esa orqa tomonga qaytganligini aniqladi..
Atom yadrosining zaryadi. Mozli qonuni. Yuqorida aytib o‘tilganidek, atom, umuman olganda, elektr jihatidan neytral. Shu sababli yadrodagi protonlarning umumiy zaryadi elektronlarning umumiy zaryadiga teng. Protonning zaryadi bilan elektronning zaryadi qarama-qarshi ishorali, ammo miqdor jihatidan o‘zaro teng bo‘lganligi uchun atomda protonlarning soni elektronning soniga baravar bo‘lishi kerak. Odatda, yadro zaryadi aniqlanib, undan elektronlar soni topiladi.
Biror element atomi .--zarrachalar bilan bombardimon qilinganda o‘z yo‘lini o‘zgartirgan c:-zarrachalar soni va burilish burchagi yadroning zaryadiga proporsional bo‘ladi; ana Shundan foydalanib, yadro zaryadini aniqlash mumkin. Rezerford ana Shu usulni tadbiq etib, yadro zaryadi atom og‘irligining taxminan yarmiga tengligini ko‘rsatdi. Ikkinchi tomondan, elementning davriy jadvaldagi tartib raqami ham element atom og‘irligining taxminan yarmiga teng (engil elementlar uchun). Demak, atomdagi elektronlar soni elementning davriy jadvaldagi tartib raqamiga; elementlarning tartib raqami esa Shu elementlar atomi yadrosining zaryadiga teng.
|
| |
SI tizimlari quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi

|
SI tizimlari quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi
|
bet | 4/5 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 6,49 Mb. | | #151844 |
Bog'liq 1- Ma\'ruza Katta ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari.SI tizimlari quyidagi xususiyatlar bilan tavsiflanadi: - rivojlangan muloqot qobiliyatlari: dialogda ehtimoliy, tasodifiy so'rovlarni tabiiy tilga iloji boricha yaqinroq tilda qayta ishlash qobiliyati (Natural Language Interface System - NER);
- yomon tuzilgan, yomon rasmiylashtirilgan vazifalarni hal qilishga e'tibor qaratish (dasturiy modellarni amalga oshirish);
- noaniq va dinamik ma'lumotlar bilan ishlash qobiliyati;
- tizimni rivojlantirish va aniq vaziyatlarning to'plangan tajribasidan bilimlarni olish qobiliyati;
- aniq saqlanmaydigan, ammo ma'lumotlar bazasida mavjud bo'lganlardan olingan ma'lumotlarni olish va ulardan foydalanish qobiliyati;
- o'z harakatlarini tushuntirish qobiliyati, foydalanuvchining nosozliklari, ma'lumotlar yaxlitligi buzilishiga olib keladigan ba'zi holatlar haqida ogohlantirish.
AI sohalari va ba'zi bog'liqliklar
Search
Qidiruv
Vision
Planning
Rejalashtirish
Machine Learning
Knowledge Representation
Bilimni taqdim etish
Logic
Mantiq
Expert Systems
Robotics
NLP
Natural Language Processing
Tabiiy tilni qayta ishlash
Sun’iy intellektni qo‘llanish sohalari - Robotic toys
- Games
- Transport tizimi
- Avtonom tizimlar
- Tibbiyot
Boshqa sohalarda…
Bioinformatika:
- Matn tasnifi, hujjatlarni saralash:
- Veb-sahifalar, elektron pochta
- Yangilikdagi maqolalar
- Video, tasvir tasnifi
- Musiqiy kompozitsiya, rasm chizish
- Tabiiy tilni qayta ishlash.
- Idrok.
|
| |
An atom at uranium 235 - Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali
|
bet | 24/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgAn atom at uranium 235
An atom of uranium 238
Figure 2.7 The *X notations and spherical representations 1or four atoms. iThe nuclei are no: r±e*sri to scale •
Pog'onalardagi energetik yacheykalar
miqdori
Pog'onachalarda eng ko'pi bilan quyidagi miqdorda elektron bo'ladi s=2, p=6, d=10, f=14
1=0 s-pog'onacha elektronlari bitta yacheykada joylashadi.
1=1 r=pog'onacha va undagi elektronlar 3 ta yacheykaga joylashadi Pog'onachadagi yacheykalar soni d-pog'onacha (1=2)
Yacheykalar soni - (2 1+1=5)
Fazoda beshta tengorientasiyalangan m=-2, -1,0,+1,+2.
d- pog'onachada - 5 ta yacheyka f- pog'onachada 7 ta yacheyka
Spin kvant soni - ms
elektronni o'z o'qi atrofidagi harakat yo'nalishini ko'rsatadi
har bir magnit kvant sonining qiymatida o'ziga + 1 va - 1 qiymatlarini qabul
qiladi
5-Mavzu: MA’RUZA. ELEMENTLAR DAVRIY QONUNI VA SISTEMASI
Reja:
Davriy sistemaning kelib chiqish tarixi
Elementlarning davriy sistemasi
Davriy qonun va davriy sistemaning ahamiyati
Tayanch so’zlar: davriy sistema, davriy qonun, davrlar, guruhlar, asosiy guruhlar, qo‘shimcha guruhlar, tartib raqam, massa soni, yadro zaryadi.
O’quv mashgulotining maqsadi: D.I.Mendeleevningdavriy qonuni va davriy sistemasini tushuntirish, elementlarning xossalari, davriy sistemada joylashishini o‘rganish.
Davriy sistemaning kelib chiqish tarixi
XVIII asr oxirida 25 ta element ma‘lum edi. XIX asrning boshida yana 19 ta element kash etildi.
1812 yilda Berselius elementlarni metallar va metalmaslarga ajratdi. 1829 yilda Iogann Debereyner uchtadan o‘xshash elementlarning guruhini tuzdi va ularni triadalar deb atadi. Keyinchalik Lotar Meyer tetradalar guruhini tuzdi. D.I.Mendeleyevdan avval olib borilgan bu urinishlarning hech birida elementler orasida uzviy bog’lanish borligi topilmadi. Kimyoviy elementlarning bir-biriga o’xshashligi va farqi asosida kimyoning muhim qonunlaridan biri yotishini D.I.Mendeleyevgacha hech kim kashf eta olmadi. Chuqur ilmiy bashorat va taqqoslashlar asosida 1869 yilda D.I.Mendeleyev tomonidan qilingan bu kashfiyot kimyoda yangi davrni boshlab berdi. Davriy qonunga asoslangan kimyoviy elementlar klassifikatsiyasi kimyoviy elementlar хossalarini o’rganish va moddalammg tuzilishi haqidagi ta’limotning yanada rivojlanishida juda ham muhim rol o’ynadi.
|
| |
Elektronning Ikkiyuzlama tabiati - Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali
|
bet | 23/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgElektronning Ikkiyuzlama tabiati
Elektronlar -xuddi mikroobekt kabi ayni vaqtda korpuskulyar va to'lqin xossasiga ega, ya'ni u zarrachagina emas , to'lqin hamdir.
Elektron massa sifatida o'z yadrosi atrofida katta tezlik bilan harakat qiladi, to'lqin sifatida esa yadro atrofida esa yadro atrofida butun fazo bo'ylab harakatlanadi, natijada turli zichlikka ega bo'lgan electron bulutbi hosil qiladi. Eng zich electron buluti esa elektronning shu orbita bo'ylab ko'p harakat qilayotganini ko'rsatadi. Bu orbitaning radiusi N.Bor taklif qilgan electron radiusiga teng, ya‘ni г= 0,53n2A Bu prinsip De-Broyl tenglamasida o‘z ifodasini topdi:
mv
bu erda: h- Plank doimiyligi, m— zarracha massasi, v— zarrachaning harakat tezligi, A —harakat natijasida hosil bo‘ladigan to‘lqinning uzunligi. Bu tenglama tabiatdagi har qanday zarracha uchun mos keladi va to‘lqin uzunligi , bilan xarakterlanadigan maydonga massasi m bo‘lgan mikrozarracha to‘g‘ri kelishini ko‘rsatadi. Demak, elektron korpuskula (zarracha) sifatida o‘z yadrosi atrofida katta tezlik bilan harakat qiladi, to‘lqin sifatida esa yadro atrofidagi butun hajm bo‘ylab harakat qiladi. Bu orbitaning radiusi R. Bor hisoblab topgan radiusga to‘g‘ri keladi.
Elektron o'z yadrosi atrofida faqat ma'lum stasionar orbitallar bo'ylab harakat qiladi.
Elektron atomda bunday orbitalar bo'ylab harakat qilganda energiya yutmaydi va tarqatmaydi.
Bosh (n)
orbital (I)
magnit (m)
spin (s), (ms)- kvant son.
Ular elektronni fazodagi harakatini harakterlaydi.
O'z o'qi atrofidagi harakatini harakterlaydi.
Bosh kvant soni (n).
Biror energetik pog'onada joylashgan elektronni umumiy energiyasini harakterlaydi. Elektroni qaysi energetik pog'onada joylashganligini
Bosh kvant soni o'zigi barcha butun sonlar qiymatini, ma'lum elementlar uchun faqat 1+7 gacha bo'lgan qiymatlarni qabul qiladi. (n=1,2,3,4,5,6,7)
KLMNOPQ
Orbital (yoki) kvant soni (I)
Elektronni qanday orbita bo'ylab harakat qilayotganligini ko'rsatadi.
O'ziga 0 dan to (n-1) gacha bo'lgan sonlar qiymatini qabul qiladi.
Energetik pog'onada, turli orbitallar bo'ylab harakat qiladigan elektronlar energ.iyasi bilan farq qiladi. Shuning uchun ham ular energetik pog'onachalar (s,p,d,f ) ga taqsimlanadi.
Magnit kvant soni - m elektronni o'z yadrosi atrofidagi harakat yo'nalishini ko'rsatadi.
o'ziga - I dan to + I va 0 qiymatlarni qabul qiladi.
Har bir pog'onachadagi maksimal' elektronlar soni 2(1+1) ifodadan
aniqlanadi.
|
| |
Ishlab chiqarish - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

oqim ishlab ch iq arish n i boshqarishning m arkaziy tizim idan
keladigan buyruq bo ‘yicha qabul qiluvchiga «itarib chiqarilganday»
bo!ladi.
Kafolatlangan (sug‘urta) zaxiralar
— ta ’m inot
jarayonidagi
uzilishlar yoki ishlab chiqarish hajmidagi o ‘zgarishlar vujudga
kelgan holatlarda korxonaning ishini ta ’minlash uchun zarur. Bu
zaxiralar yordam ida haqiqiy talab bashorat qilinganida ishlab
chiqarilayotgan mahsulotning haqiqiy
hajmini rejalashtirilgandan
va h ar xil operatsiyalar bajarilishining haqiqiy m uddatlarini
rejadagilardan chetlanishlari qoplanadi.
FIFO (fist in, fist out) usuli

Integratsiyalashuvchi funksiya
— tovarlam i yetkazib beruv-
chidan iste’molchigacha boMgan harakati davom ida moddiy oqim
m a te ria lla rn i so tib o lish , m a h s u lo tn i
ish la b c h iq a rish va
taqsimlash (sotish) bosqichlaridan o'tadi. Tovar harakatining har
bir bosqichi o ‘ziga xos xususiyatlar bilan xarakterlanadi va faqat
u nga tegishli boMgan m asalalarn i y ech ad i. Lekin u larn in g
birontasi ham tovar harakati jarayonidan
tashqarida mustaqil
к о ‘rib chiqilishi m um kin emas. Bu jarayonda m uhim o ‘rinni
sotish egallaydi, u ishlab chiqarishning tashkiliy va iqtisodiy
xususiyatlarini, m ateriallar xaridining hajm ini va nom enklatu-
rasini ham da bu bosqichlarning bir-biriga m unosabatlarini asoslab
beradi.
Logistikaning asosiy maqsadi

bilan bir xil b o ‘lganda q o ‘l!aniladi. S huning u c h u n k o 'rib
chiqilayotgan tizimda buyurtm alar belgilangan vaqt oraliqlaridan
keyin emas, balki ombordagi zaxiralar m inim al
darajaga teng yoki
kamroq bo‘lish sharti bajarilganda beriladi. Buyurtma berilganda
uning miqdori shunday hisoblanadiki, kelib tushayotgan materiallar
zaxiralami maksimal darajada to ‘ldirishi kerak.
Raqamli asrda kiberhuquqning ahamiyati

|
Raqamli asrda kiberhuquqning ahamiyati
|
bet | 2/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,54 Mb. | | #238960 |
Bog'liq Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlarRaqamli asrda kiberhuquqning ahamiyati
Raqamli asrda milliy kiberhuquq standartlari onlayn faoliyatni tartibga solish va jismoniy shaxslar va korxonalarni kiber tahdidlardan himoya qilishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
Kiber-qonun onlayn rejimda qabul qilinadigan xatti-harakatlar chegaralarini belgilaydi va ularni buzganlar uchun jazo choralarini belgilaydi, bu esa xavfsizroq va xavfsizroq onlayn muhitni targ'ib qiladi.
Kiber qonunlarni tushunish va qo'llash ushbu o'zaro bog'liq dunyoda shaxsiy ma'lumotlar, intellektual mulk va muhim infratuzilmani himoya qilish uchun juda muhimdir.
Salavha
Milliy kiberhuquq standartlari raqamli makonda huquqiy bazani yaratish uchun juda muhimdir. Ushbu standartlar kiber faoliyat uchun ko'rsatmalar beradi va javobgarlikni ta'minlaydi.
1
Milliy kiberhuquq standartlarining asosiy tamoyillari ma'lumotlarni himoya qilish, shaxsiy daxlsizlik huquqlari va kiberjinoyatlar uchun jazolarni o'z ichiga oladi. Ushbu standartlar jismoniy shaxslar va tashkilotlarni onlayn tahdidlardan himoya qilishga qaratilgan.
3
Ushbu tamoyillarga rioya qilish orqali mamlakatlar kiberxavfsizlikni targ'ib qilishi va raqamli texnologiyalar bilan bog'liq xavflarni kamaytirishi mumkin. Milliy kiberhuquq standartlari raqamli infratuzilmani himoya qilishda muhim rol o'ynaydi.
2
Kiber yurisdiktsiya va uning oqibatlari
A
Milliy kiberhuquq standartlari kiber yurisdiktsiyani va uning global miqyosdagi oqibatlarini aniqlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu standartlar kiber jinoyatlarga qarshi kurashish chegaralari va qoidalarini aniqlashga yordam beradi.
B
Kiber yurisdiktsiyani tushunish chegaralar bo'ylab qonunlarni qo'llash va jismoniy yoki yuridik shaxslarni onlayn rejimda o'z harakatlari uchun javobgarlikka tortish uchun juda muhimdir. U turli omillarga asoslanib, muayyan ish uchun qaysi qonunlar qo'llanilishini aniqlashni o'z ichiga oladi.
C
Kiber yurisdiktsiyaning oqibatlari ma'lumotlarni himoya qilish, shaxsiy daxlsizlik huquqlari va kiber jinoyatlarga qarshi kurashda xalqaro hamkorlik kabi sohalarga taalluqlidir. U butun dunyo bo‘ylab kiberxavfsizlik muammolarini hal qilishda yaxlit yondashuv zarurligini ta’kidlaydi.
|
| |
Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlar - bet 5

|
Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlar
|
bet | 5/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,54 Mb. | | #238960 |
Bog'liq Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlarSalavha
Milliy kiberhuquq standartlari raqamli aktivlarni himoya qilish va kibermakonda qonuniy muvofiqlikni ta'minlash uchun rivojlanayotgan texnologiyalarni tartibga solishga qaratilgan.
1
AI, IoT va blokcheyn kabi texnologiyalarning jadal rivojlanishi puxta huquqiy tartibga solish va ijroni talab qiladigan yangi muammolarni keltirib chiqardi.
3
Ushbu huquqiy me'yorlarni tushunish va amalga oshirish korxonalar va jismoniy shaxslar uchun kiberxavfsizlik va ma'lumotlarni himoya qilishning murakkab manzarasida harakat qilishlari uchun juda muhimdir.
2
Elektron tijorat qonunlari va kiberhuquq standartlari
A
Milliy kiberhuquq standartlari elektron tijorat amaliyotlarini tartibga solish va kiberxavfsizlik talablariga rioya etilishini ta'minlash uchun muhim komponentlardir.
B
Ushbu standartlar onlayn tranzaktsiyalarni boshqarish, ma'lumotlarni himoya qilish va elektron imzo va shartnomalar uchun huquqiy asoslarni yaratishda yordam beradi.
C
Kiberhuquq standartlariga rioya qilish raqamli tijoratga ishonchni oshirish va onlayn sohada nozik ma'lumotlarni himoya qilish uchun zarurdir.
Raqamli sud ekspertizasi va kiberhuquq tekshiruvlari
Milliy kiberhuquq standartlari kiberhuquq tekshiruvlarida raqamli sud ekspertizasi uchun protokollarni belgilashga qaratilgan. Bu dalillarni to'plash va tahlil qilish qonuniy ko'rsatmalarga muvofiqligini ta'minlaydi.
Kibersud-tibbiyot vositalari va usullari sud jarayonlarini qo'llab-quvvatlash uchun raqamli dalillarni aniqlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu standartlarga rioya qilish dalillarning yaxlitligi va ishonchliligini ta'minlaydi.
Raqamli sud ekspertizasi va kiberhuquq tekshiruvlarida aniq standartlarni o'rnatish orqali rasmiylar kiberjinoyatlarga qarshi samarali kurashishlari va raqamli sohada adolatni ta'minlashlari mumkin.
Kiberaxloq va muvofiqlik
Milliy kiberhuquq standartlari kiberetikani targ'ib qilish va raqamli sohadagi qonunlarga rioya qilishni ta'minlashga qaratilgan. Ushbu standartlar onlayn aloqalar uchun xavfsiz va xavfsiz muhit yaratishga qaratilgan.
Kiberaxloqni ta'kidlab, shaxslar va tashkilotlar onlaynda o'zini mas'uliyatli va axloqiy tutishga da'vat etiladi. Ushbu standartlarga rioya qilish raqamli makonning yaxlitligini ta'minlash va foydalanuvchilarni kiber tahdidlardan himoya qilishda juda muhimdir.
Milliy kiberhuquq standartlariga rioya qilish nafaqat kiberjinoyatlarning oldini olishga yordam beradi, balki raqamli ekotizimga ishonch va ishonchni kuchaytiradi. O‘zaro bog‘liq bo‘lib borayotgan bugungi dunyoda barcha manfaatdor tomonlar kiberetika va muvofiqlikni birinchi o‘ringa qo‘yishlari zarur.
|
| |
Kibersug'urta va risklarni boshqarish

|
Kibersug'urta va risklarni boshqarish
|
bet | 6/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,54 Mb. | | #238960 |
Bog'liq Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlarKibersug'urta va risklarni boshqarish
Milliy kiberhuquq standartlari raqamli landshaftda kibersug'urta siyosati va risklarni boshqarish strategiyalarini boshqaradigan qoidalarni o'z ichiga oladi.
Kibersug'urta kiberhujumlar va ma'lumotlarning buzilishi natijasida kelib chiqadigan moliyaviy yo'qotishlarga qarshi himoya chorasi bo'lib, biznes operatsiyalarida barqarorlikni oshiradi.
Tashkilotlar uchun potentsial kibertahdidlar va buzilishlarni aniqlash, baholash va hal qilishda xavfsizlik zaifliklarini minimallashtirish uchun samarali risklarni boshqarish amaliyoti ajralmas hisoblanadi.
Kiber huquqni muhofaza qilish organlari va agentliklari
Milliy kiberhuquq standartlari kiberfaoliyatni tartibga solish, qonunchilik bazasiga rioya qilishni ta'minlash va kiberhuquqni qo'llash imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan.
Matn
Turli kiberhuquqni muhofaza qilish idoralari kiberjinoyatlarni tergov qilish, maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish va kiberqoidalarni qo'llab-quvvatlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
Kiber-qonunning tadbirkorlik amaliyotiga ta'siri
Milliy kiberhuquq standartlari korxonalarning raqamli davrda ishlash usullarini shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Ushbu standartlar korxonalar o'z onlayn faoliyatini amalga oshirishi kerak bo'lgan huquqiy bazani belgilaydi.
Kiberqonunning tadbirkorlik amaliyotiga ta'siri juda muhim, chunki u ma'lumotlar himoyasi, maxfiylik va tartibga solish talablariga muvofiqligini ta'minlaydi. Korxonalar huquqiy oqibatlarga yo'l qo'ymaslik va o'z obro'sini himoya qilish uchun ushbu standartlarga moslashishi kerak.
Milliy kiberhuquq standartlariga rioya qilish orqali korxonalar o'z mijozlari bilan ishonchni mustahkamlashlari, nozik ma'lumotlarni himoya qilishlari va kiber tahdidlarni yumshatishlari mumkin. Bu biznes operatsiyalari va mijozlarning o'zaro munosabatlari uchun xavfsiz va axloqiy raqamli muhitni targ'ib qiladi.
Milliy kiberhuquq standartlaridagi kelajak tendentsiyalari
Milliy kiberhuquq standartlari bugungi raqamli davrda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ular kiberxavfsizlikni ta'minlash va kibertahdidlarga qarshi kurashish uchun asos yaratdilar.
01
Texnologiya rivojlanib borar ekan, kiber sohadagi muammolar ham oshib bormoqda. Milliy kiberhuquq standartlarining kelajakdagi tendentsiyalari paydo bo'layotgan kibertahdidlarga moslashishga qaratilgan.
03
02
Milliy kiberhuquq standartlarida AI va blokcheyn kabi ilg'or texnologiyalarni qo'llash kiberxavfsizlik choralarini kuchaytirish va raqamli aktivlarni himoya qilishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
E'tiboringiz uchun rahmat
|
| |
Xalqaro shartnomalarning kiberhuquqdagi roli

|
Xalqaro shartnomalarning kiberhuquqdagi roli
|
bet | 4/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,54 Mb. | | #238960 |
Bog'liq Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlarXalqaro shartnomalarning kiberhuquqdagi roli
Milliy kiberhuquq standartlari bugungi raqamli davrda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Xalqaro shartnomalar davlatlar o'rtasida hamkorlik va uyg'unlikni rag'batlantirish orqali kiber huquqni shakllantirishda muhim rol o'ynaydi.
01
Ushbu shartnomalar kiberjinoyatlarga qarshi kurashish va kibermakondagi xatti-harakatlar normalarini belgilash uchun asos yaratadi. Ular kiberxavfsizlik bo'yicha global standartlarga izchillik va muvofiqlikni ta'minlashga yordam beradi.
03
02
Xalqaro shartnomalarda ishtirok etish orqali davlatlar kibermudofaasini kuchaytirishi va raqamli iqtisodiyotga ishonchni kuchaytirishi mumkin. Kibertahdidlarga qarshi samarali kurashish uchun global miqyosdagi hamkorlik muhim ahamiyatga ega.
Ma'lumotlarni himoya qilish to'g'risidagi qonunlar va maxfiylik huquqlari
Milliy kiberhuquq standartlari ma'lumotlarni himoya qilish qonunlarini ta'minlash va shaxsiy hayot huquqlarini himoya qilishga qaratilgan. Ushbu qoidalar maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish va kiber tahdidlarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.
Raqamli asrda shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish muhimligini tushunish muhimdir. Maxfiylik huquqlari shaxslar o'zlarining shaxsiy ma'lumotlari va onlayn faoliyati ustidan nazoratni saqlab qolishlari uchun zarurdir.
Milliy kiberhuquq standartlariga rioya qilish korxonalar uchun yuridik oqibatlarga olib kelmaslik va mijozlari bilan ishonchni saqlab qolish uchun zarurdir. Xavfsiz va axloqiy raqamli muhitni ta'minlashda ma'lumotlarni himoya qilish qonunlariga rioya qilish juda muhimdir.
Kiber urushning huquqiy jihatlari
Milliy kiberhuquq standartlari ma'lumotlarning buzilishi, xakerlik va kiberterrorizm kabi muammolarni hal qiluvchi kiber urushning huquqiy jihatlarini qamrab oladi. U hukumatlar va tashkilotlar uchun raqamli tahdidlarni boshqarish bo'yicha ko'rsatmalar beradi.
Asosiy komponentlar kiberhujumlarni aniqlash, yurisdiktsiyani o'rnatish va buzilish oqibatlarini ko'rsatishni o'z ichiga oladi. Normlarni belgilash va kiber hodisalarga samarali javob berishda xalqaro hamkorlik hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Huquqiy bazalar shaxslar va davlatlarni zararli shaxslardan himoya qilish uchun rivojlanayotgan kiber landshaftga moslashishi kerak. Xavfsizlik ehtiyojlarini maxfiylik masalalari bilan muvozanatlash mustahkam kiberhuquq standartlarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.
|
| |
Kiberjinoyatlar va huquqiy oqibatlari

|
Kiberjinoyatlar va huquqiy oqibatlari
|
bet | 3/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,54 Mb. | | #238960 |
Bog'liq Kiber-huquq sohasiga oid milliy standartlarKiberjinoyatlar va huquqiy oqibatlari
Milliy kiberhuquq standartlari huquqbuzarlar uchun huquqiy oqibatlarni ta'minlab, kiberjinoyatlarga qarshi kurashish uchun qoidalarni amalga oshiradi. Qonunlar onlayn faoliyatni boshqarib, shaxslar va tashkilotlarni himoya qiladi.
Kiber jinoyatlar xakerlik, shaxsiy ma'lumotlarni o'g'irlash va firibgarlik kabi bir qator noqonuniy harakatlarni o'z ichiga oladi. Huquqiy oqibatlarga jarima, qamoq jazosi va aybdorlar uchun fuqarolik javobgarligi kiradi.
Kiberhuquq standartlariga rioya qilish kiberxavfsizlikni saqlash va kiber tahdidlarni kamaytirish uchun juda muhimdir. Huquqiy oqibatlarni tushunish xavfsiz va xavfsiz onlayn muhit uchun juda muhimdir.
Kiberxavfsizlik uchun me'yoriy asos
Milliy kiberhuquq standartlari kiberxavfsizlik uchun me'yoriy-huquqiy bazani o'rnatadi. Ushbu standartlarga rioya qilish nozik ma'lumotlarni himoya qilish va kiberhujumlarning oldini olish uchun juda muhimdir.
Ushbu standartlar o'z tizimlari va ma'lumotlarini potentsial tahdidlardan himoya qilish uchun tashkilotlar rioya qilishlari kerak bo'lgan ko'rsatmalar va protokollarni belgilaydi.
Milliy kiberhuquq standartlarini joriy qilish orqali korxonalar o'zlarining umumiy xavfsizlik holatini yaxshilashlari va kiberjinoyatlar bilan bog'liq xavflarni kamaytirishlari mumkin.
Kiberqonunchilikni tatbiq etishdagi muammolar
Kiberhuquqni tatbiq etish yurisdiktsiya muammolari, xalqaro hamkorlikning yo'qligi va kiberjinoyatlarni muayyan shaxslarga bog'lashda qiyinchiliklar kabi muammolarga duch keladi.
Matn
Milliy kiberhuquq standartlari tez o'zgaruvchan texnologiya va kibertahdidlarning global tabiati bilan hamqadam bo'lishi uchun rivojlanishi kerak.
Kiberhuquq standartlari bo'yicha global istiqbollar
Milliy kiberhuquq standartlari sohasida keng qamrovli va mustahkam qoidalarni ta'minlash uchun global istiqbollarga moslashishga tobora ko'proq e'tibor qaratilmoqda.
Global hamkorlik chegaralar bo'ylab kiberhuquq standartlarini uyg'unlashtirish, o'zaro tushunishni rivojlantirish va kiber tahdidlarga qarshi kurashishda xalqaro hamkorlikni osonlashtirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
Turli nuqtai nazarlarni qabul qilish va ilg‘or xalqaro tajribalardan foydalanish orqali davlatlar kibermudofaa mexanizmlarini kuchaytirishi va kibermakonning umumiy xavfsizligini oshirishi mumkin.
|
| |
Ishlar tartibi jihatlari - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

tirishning hududiy jihatlarini hisobga olish ayniqsa Rossiya uchun
muhimdir. li a r bir hududda ijtimoiy-iqtisodiy va tabiiy-iqlimiy
om illarning noyob birligi m ahsulotga b o ‘lgan talab va taklif.
narxlar siyosati. logistik vositachilar faoliyatining xususiyatlari va
boshqa hududiy xususiyatlarning o ‘zgacha o ‘zaro bogianishi bilan
belgilanadi.
H ududiy transport kom m unikatsiyalar, transportga xizmat
k o ‘rsatadigan korxonalar, shuningdek, logistik vositachilarning
mavjudligi, hududiy taqsimlash tizimining infrastrukturasi va ishlab
chiqarish-texnik bazasi holati logistik tuzilm alarning murakkab
birikmasiga katta ta ’sir ko‘rsatadi.
«
KANBAN - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

-- 2)
inson-m ashina tizimida moddiy, m ehnat, energiya va
axborot resurslari oqimlari harakati jarayonlarini rejalashtirish,
boshqarish
va nazorat qilish tizimi;
—
3) m oddiy va axborot oqimlarini, ulaming birinchi m anba-
yidan to oxirgi iste’molchigacha
boMgan harakatini boshqarish,
nazorat qilish, rejalashtirish va tashkil etish to ‘g‘risidagi fan.
Avtomobil transports - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

Yuk tashish uzluksiz davom etadi. Bu yerda samarali ravishda
yuklash-tushirish ishlarini tashkil etish mumkin.
Tem ir yol transportining muhim afzalliklaridan bo‘lib, uning
tannarxining
kam bolgani, shuningdek, chegirmalaming mavjud-
ligidir.
Tem ir y o ‘l transportining kamchiliklariga
yuk tashuvchilar
sonining cheklanganligi, shuningdek, iste’molchilarga
yuklarni
yetkazib berish imkoniyatlarining pastligi, ya’ni yaqin yoilarning
boMmasligi tem ir yo ‘l transportini
avtom obil transporti bilan
to ‘ldirishga inajbur etadi.
Ishlab chiqarishning m oddiy ta ’minotini rejalashtirish m asalalari nimadan

VI BOB. TRANSPORT LOGISTIKASI
Reja:
1. Logistikada transport turlari va vazifalari.
2. Transport turini tanlash omillari.
3. Transport masalasi va uni yechish tartibi.
4. Transport vositalari va ularning moddiy-texnika bazasi.
5. Xalqaro transport koridorlari.
6. Yuklar tranzitining qonuniy asosi.
6.1. Logistikada transport turlari va vazifalari
T ransport m oddiy ishlab chiqarish sohasi b o ‘lib,
yuk va
odam lam i tashishni amalga oshiradi.
Vazifasi b o ‘yicha transport ikki turga ajratiladi:
1. U m um iy foydalanish transporti — yuk va y o io v ch ilarn i
tashib, b archa xalq x o ‘jaligi tarm oqlariga xizm at k o ‘rsatadi.
U m um iy foydalanish tran sp o rti aholiga va xizm at k o ‘rsatish
sohasiga xizmat ko‘rsatadi. Umumiy foydalanish transporti o ‘z
ichiga tem ir yo‘l, suv transporti (daryo va dengiz) ni, avtomobil,
havo transporti va truboprovod transportini oladi.
2. Umumiy foydalanishga m o ‘ljallanmagan transport —
ishlab
chiqarish ichidagi transport ham da notransport tashkilotlariga
tegishli bo ‘lgan barcha transport turlari.
Aniq yuk tashish jarayonini uzviy bog'langan bosqich va
operatsiyalarga b o iin g an
tizim orqaii amalga oshirib, natijada yuk
tashishda yuqori samaraga erishishga yuk tashish jarayoni texno-
logiyasi deyiladi.
Transport logistikasi — transport tizim lari ni
optimallashtirish,
transport vositasining turi va tiphii tanlash; turii kanalli yo‘nalish-
dagi mol yetkazib berishlam i aniqlash;
transport-om bor jarayoni
texnologik birligini ta ’minlash.
T ransport orqaii yuk tash ish n i tashkil etish bilan bog‘liq
kompleks masalalar transport logistikasining predmetidir.
Transport logistikasining asosiy prinsipi xarajatlarni optimal -
lashtirishdir.
Transport logistikasining asosiy vazifalari:
• transport vositalari turini tanlash;
• transport
vositalari tipini tanlash;
• transport jarayonini om bor va ishlab chiqarish jarayoni bilan
birgalikda rejalashtirish;
• har xil turdagi transportda transport
jarayonini birgalikda
rejalashtirish (aralash yuk tashish holatida);
• transport-om bor jarayoninirig birligini ta ’minlash;
• yetkazib berishning ratsional yo‘nalishlarini tanlash.
Transport vositasini tanlashda quyidagi tamoyillaiga asoslaniladi:
• yuklam ing yo‘qolmasligi;
• ularning joylashuvi va yuk ko‘tarish darajasidan samarali
foydalanish;
• yuk tashish xarajatlarini kamaytirish.
6.1-rasmda yuk tashishni tashkil etishning prinsipial sxemasi
keltirilgan:
89
I. A. Karimov - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

330 dan ortiq reys amalga oshirildi va qariyb 8,5 ming tonna yuk
tashildi. Bu Navoiy shahri aeroportini global logistika tarrnog‘iga
integratsiyalash imkonini berdi.
Angren shahrida mamlakatimiz hududlari va Farg‘ona vodiysi
viloyatlari o ‘rtasida yil davom ida kafolatli transport aloqasini
ta ’minlaydigan Xalqaro logistika markazi
qurilishi yakunlandi va
foydalanishga topshirildi.
6.2. Transport turlarini tanlash omillari
T ransport ishida sinxronlikka erishish uchun «KANBAN»
ham da «Aniq va o ‘z vaqtida» tizimlari qo ‘Ilaniladi. Qayd etilgan-
lam ing q o ‘llanilishi quyidagilardan iborat: agar asosiy ishlab
chiqarishda sezilarli
hajm dagi zaruriy m ateriallar, xom ashyo,
yarim tayyor m ahsulotlar ham da butlovchi m ahsulotlar zaxirasi
to ‘g‘risidagi axborotga ega bo ‘lmagan holda «grafikka qat’iy rioya
etgan holda» texnologiyasi qollanilgan
bir holatda sotish va xarid
qilish logistikasida yuk tashish vazifalari qisqa oraliq vaqtlar
mobaynida («KANBAN» tizimi) ham da q at’iy belgilangan vaqtda
(«Aniq va o ‘z vaqtida» tizimi) amalga oshiriladi.
Transport turlarini tanlashda, ya’ni
aniq yukni tashish uchun
qulay bo‘lgan turlicha transport turlarining xususiyatlari haqidagi
axborotlar asos bo'ladi.
Bu yerda oltita omil belgilanadi: yetkazib berish vaqti, yuk
jo ‘natish chastotasi, yuk yetkazib
berish jadvalini bajarish, har
xil yuklarni tashish qobiliyati, yuk tashish qiymati, yuklarni har
qanday joyga yetkazib berish.
Turii xildagi omillarning ahamiyatlarini
baholashning ekspert
farqlari shuni koprsatadiki, transport turlarini tanlashda, birinchi
navbatda, quyidagilar e ’tiborga olinadi:
— yuklarni yetkazishning
jadvaliga amal qilish;
— yukni yetkazish vaqti;
— yukni tashishing qiymati.
Transport turining to ‘g‘ri aniqlanishi texnik iqtisodiy hisob-
kitoblar bilan tasdiqlangan, barcha turii
xil transport xarajatlarga
asoslangan bo‘lishi kerak.
92
Masalan, 5 tonna qim m at bahodagi yukni (qimmati — 50000
dollar) avtomobilda tashish 1000 dollar, samolyotda esa — 3000
dollar.
Tanlov avtomobilda to'xtadi.
Biroq keyinchalik o'tkazilgan tahlil shuni ko‘rsatadiki, bunda
yuk tashilganda tarifga qo'shim cha ravishda quyidagilar to ‘landi:
— yukni kuzatib boruvchiga: 5% yukning qiymati va qo‘riqlash
uchun, ya’ni 2000
dollar (samolyot bilan tashishda bu xarajatlar
olinmaydi);
— bankir uchun: 1,5% yukning qiymati kredit l'oizi sifatida,
chunki yuk 15 kun davomida tashilgan va bu davr ichida 50000
dollar zaxiraga o ‘tkazilgan b o ‘lib, 750 dollam i tashkil etdi.
Logistika
nuqtayi nazaridan avtomobil, tem ir yo‘1, suv va havo
transportining asosiy afzalhklari va kamchiliklarini ко‘rib chiqayiik.
Dengiz transporti - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

Yuk jo 'natish d a ilova qilinadigan hujjatlar ro ‘yxati quyida-
gilardan iborat:
— tovar-transport yuk xati;
— schyot-faktura;
— avtotransport vositasining yuklanganligi xususida dalolat-
noma;
— sifat sertifikati (agar yuklar sanoat m ahsuloti bo ‘lsa);
— karantin sertifikati;
— kelib chiqishi to'g'risidagi sertifikat;
— yuk tashishga ishonch qog‘ozi;
— nakladnoylar;
— jam lam a vedomostlar.
Transport lashkilotlari tom onidan ko'rsatilgan xizmat uchun
qilinadigan hisob kitoblar transport tariflari yordam ida amalga
oshiriladi. Tariflar o 'z ichiga quyidagilami oladi:
— yuklarni tashish uchun olinadigan to io v iar;
— yuk tashish bilan bogMiq boMgan qo'shim cha jarayonlar
uchun yigMmlar;
— toMovlar va yigMmlarni hisoblab chiqarish uchun qoidalar.
Iqtisodiy tabaqa sifatida transport tariflar — transport mahsu-
iotiga boMgan narxlar shakli hisoblanadi. Ularning shakllanishi
quyidagilami ta ’minlashi zarur:
— transport korxonalari uchun xizmat koMsatish xarajatlarinui
qoMlash va foyda olish imkoniyatlariga ega boMish;
— transport xizm atlaridan foydalanuvchi xaridorlarga esa
transport xarajatlarini qoMlash imkoniyatlari boMishi kerak.
Oldingi boMimda k o ‘rsatib oMilganidek, m uhim om illardan biri
boMib, yuk tashuvchini tanlashga ta ’sir ko'rsatuvchilardan yuk
tashishning qiymati hisoblanadi.
Mijozlar kurashish, raqobat sharoitida ilojsiz ravishda boMib,
transport tariflariga tegishli o ‘zgartirishlar kiritishi mumkin.
Masalan, mamlakatimiz tem ir yoMlari bugungi kunda avtomobil
transporti tom onidan yirik bo ‘lmagan kichik va mayda ogMrlikdagi
joVnatiladigan yuklar sohasida jiddiy raqobatni sezmoqda.
Hududiy logistik tizim larni shakllantirish om illari

Hududiy logistik tizim larni shakllantirish om illari. Hududiy
logistik tizim lar ju d a m urakkab tizim dir, K o‘p sonli logistik
vositachilar m avjudligi, hududiy m ateriallar oqim ining k o ‘p
sohaliligi (assortimentning ko‘piigi), logistik boshqaruv shakllani-
shini qiyinlashtiradigan to ‘liq m a’lum otlam ing mavjud emasligi
kabi omillarning integral o ‘zaro bog‘lanishida ulaming inurakkabligi
nam oyon bo'ladi.
K oTsatib o'tilgan om illar hududiy logistik tizim larni tahlil
etish va sintez qilish uchun tizim li yondoshish kerakligini belgilab
berdi. M azkur yondoshishning asosiy qoidalari quyida k o isa tib
o ‘tilgan:
1. H ar b ir hudud tadqiqot obyekti sifatida noyob ham da
aksariyati ehtimoliy yoki sifatli b o ‘lgan omillar, m unosabatlar va
jarayonlar tizim ining m a iu m xususiyatlariga ega.
2. H ududiy logistik tizim — bu m ateriallar, axborotlar va
moliyalar oqim i ham da jarayonlari sinergiyasidir, ular logistik
boshqaruvning obyekt va subyektlarini o ‘z ichiga olgan adaptiv
tizim ni tashkil etadi.
3. Hududiy logistik tizimning m uhim tizimiy jihatlari — bu
tashqi muhitning noaniqligi sharoitida lizim muvozanatini saqlashga
qaratilgan ishonchliligi, barqarorligi va adaptivligi.
4. Hududiy logistik tizim boshqaruvi rasmiyatchilikdan to ‘la
ravishda xoli bo‘la olmaydi, shu sababli rasmiylashtirilgan va
rasmiylashtirilmagan tartib va tushunchalar majmuyini tuzishga
zarurat tug‘iladi.
86
5.
A xborot-kom pyuter yordami hududiy logistik tizim ining
iloji boricha salmoqli boshqaruv jarayonlarini va obyektlarini
qamrab olishi kerak.
Nazorat uchun savollar 1. Logistika faoliyatining strategiyasi va uning turlari. 2. M oddiy oqimlarni bashorat qilish qoidalari.
Ta’minot va ishlab chiqarish manbalarini global joylashtirish

ta ’minlanishi kerak. Buning murakkab bo'lm agan yo'li —
ichki
ta ’m inot m anbalaridan foydalanish. Bunday yondoshish kom pa-
niyani til bilish, masofa,
bojxona tariflari, transportda jo ‘natish
bilan bog'liq bir qator m uam m olardan xalos etadi. Biroq ko'pgina
firmalar ichki ta ’m inot manbalariga yetisholmaydi, yoki ular chet
el x o m ash y o larid an q im m at tu ra d i. T a ’m in o t m a n b aiarin i
tashqarida joylashtirishdan maqsad — ishlab
chiqarish xarajatlarini
pasaytirish va sifatni oshirish. Ishlab ch iq arish n in g m oddiy
ta ’m inoti bilan bog'liq xavf-xatarlarga quyidagilar kiradi:
• ta ’m inot yo'lining ko'lam i;
• zaxiralar darajasi oshirib yuborilganligi;
• valyuta kursining tebranishi (o'zgaruvchanligi).
Resurslarni chetdan olish im portning
strategik va ishlar tartibi
jihatlariga ega.
Temir yo‘l transporti - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

foydalanishiga m as’ul
b o ig a n T oshkent, F arg ‘ona, Buxoro,
Orolbo‘yi, Qarshi bo ‘limlari bor. Tashiladigan yuklaming asosiy
qismini qurilish materiallari, bulardan 21
%
taxta, 3% neft va
neft
mahsulotlari, 35
%
g‘alla, sement, kimyoviy mahsulotlar va
mineral o ‘g‘itlar, ko‘rnir, sab/avot va boshqa xalq xo'jaligi vuklari
tashkil etadi. Y olovehilarga xizmat ko‘rsatishda, ayniqsa, shaharlar
atrofidagi qatnovda elektropoyezdlardan
tobora kengroq foydala-
nilmoqda.
Respublikada poezdlar harakatini boshqarish yagona dispet-
cherlik markazi mavjud b o ig a n Toshkentda amalga oshiriladi.
Poezdlar harakatini boshqarish tizim larida avtom atlashtirilgan
xizmat ko'rsatadigan yuqori quvvatli axborot hisoblash markazi
ishlab turibdi.
YoM ovchi ta sh u v c h i p o y e z d la rn in g
eng y u q o ri tezlig i
270—280 km /soatni, yuk tashuvchi poyezdlarning tezligi 80 k m /
soatni tashkil qilsa, stansiyalararo yo‘llarda yoMovchilar tashuvchi
poyezdlar 60 km /so at, yuk tashuvchi poyezdlar 35 km /soat
tezlikda harakat qiladi. « 0 ‘zbekiston tem ir yo‘llari» kompaniya-
sining lokomotiv parki
yangi turdagi teplovozlar, elektrovozlar,
elektropoyezdlardan tashkil topgan. Toshkent, Xovos, Q o‘qon,
Andijon lokomotivlarini ta’mirlash o ‘zlashtirilgan. « 0 ‘ztemiryoMta’~
mirlash» ishlab chiqarish birlashmasining bosh korxonasi Toshkent
teplovozlarining zavod ta ’miri ham da vo‘lovchilar
tashiladigan
vagonlarning qayta ta ’mirlanishi, Paxtaobod zavodida yopiq vagon-
lar, platform alar va yarim vagonlarni ta ’mirlash amalga oshiriladi.
Avtomatlashtirilgan - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

57
Masalan, mashinasozlikda ALT-tizimlari mahsulotni yig’ish chizmasi bazasida
detallarning ishchi chizmalarini
avtomatik ravishda bajarish, zarur texnologik
hujjatlarni mexanik ishlovdagi harakatlarning ketma-ketligini ko’rsatgan holda
tayyorlash,
zarur asboblar, dastgoh va nazorat moslamalarni tayinlash, shuningdek,
raqamli dasturiy
boshqaruvli dastgohlar, sanoat robotlarni va moslashuvchan
avtomatlashgan liniyalar uchun boshqaruv dasturlarini tayyorlashga qodir. Bugungi
kunda avtomatik loyihalashtirish tizimlar zarur
komponentga aylanib qoldi, usiz
moslanuvchan ishlab chiqarish tizimlari va texnologik jarayonlarni boshqarishning
avtomatlashtirilgan tizimlarini qo’llashning samaradorligi tushib ketadi.
Stol ustiga qo„yiladigan nashriyot tizimlari.
Bu sinf dasturlari matbaa
nashrlarining sahifalash jarayonini avtomatlashtirishga mo’ljallangan.
Dasturiy
ta’minotning bu toifasi matn protsessorlari va avtomatik loyihalashtirish tizimlarining
o’rtasida oraliq holatni egallagan.
Nazariy jihatdan olganda, matn protsessorlari matnli hujjatga boshqa soha
ob’ektlarini, masalan, vektor va rastr grafikasi ob’ektlarni
joriy qilish uchun
ishlatiladigan, shuningdek, matn parametrlari va kiritilayotgan ob’ektlar parametrlari
o’rtasidagi aloqa, o’zaro ta’sirini boshqarishga imkon beradigan vosita sifatida taqdim
etiladi. Lekin, amaliyotda esa matbaa mahsulotini tayyorlash uchun bu vositalar yo
matbaa talablari nuqtai nazaridan olinganida, yo funksional jihatdan yetarli emas, yoki
unumli ishlash uchun yetarli darajada qulay emas.
Stol ustiga qo’yiladigan nashriyot tizimlari matn prosessorlaridan matn
sahifalarining parametrlari bilan hamda grafik ob’ektlar bilan o’zaro aloqasi va ta’siri
boshqarishning kengaytirilgan vositalarga egaligi bilan ajralib turadi. Boshqa
tomondan olganda esa, ular matnni kiritish va tahrir qilishni avtomatlashtirish bo’yicha
funksional imkoniyatlarning pastligi bilan farqlanadi. Stol ustiga qo’yiladigan
nashriyot tizimlaridan foydalanishning tipik misoli shundan iboratki, ular avval matn
protsessorlari va grafik muharrirlarining ishlovidan o’tkazilgan
hujjatlarga nisbatan
qo’llanadi.
Nazorat uchun savollar - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

|
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua
Nazorat uchun savollar:
6. Metrologik ta‘minotning tashkil etuvchi asoslarini so‗zlab bering.
7. Nima uchun metrologik ta‘minotning ilmiy asosi metrologiyadan iborat deyiladi?
8. ―Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish‖ faoliyati bo‗yicha qanday xalqaro
nufuzdagi tashkilotlarni bilasiz?
Reja:
1. ―Standartlashtirish to‘g‘risida‖gi Qonun.
2. Standartlashtirish bo‘yicha davlat nazorat organlari va ob‘ektlari.
Tayanch so‘z va iboralar: O‘zstandart agentligi, nazorat organlari, davlat inspektori,
majburiy standartlar.
O‘zbekiston Respublikasining ―Standartlashtirish to‘g‘risida‖gi Qonuni 1993 yil 28
dekabrda qabul qilingan. Mazkur Qonunga quyidagilarga muvofiq o‘zgartirishlar kiritilgan:
O‘zR 26.05.2000 y. 82-II-Qonuni,
O‘zR 25.04.2003 y. 482-II-Qonuni,
O‘zR 10.10.2006 y. O‘RQ-59-son Qonuni
O‘zR 2013 y. O‘RQ--son Qonun
Qonun 4 ta bo‘lim, 12 ta moddadan iborat.
Standartlashtirishning asosiy maqsadlari (1-bo‘lim, 1-modda) quyidagilardir: mahsulotlar,
jarayonlar, ishlar va xizmatlarning (bundan buyon matnda "mahsulot" deb yuritiladi) aholining
hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga, atrof muhit uchun xavfsizligi, resurslarni tejash masalalarida
iste‘molchilar va davlat manfaatlarini himoya qilishdan;
mahsulotlarning o‘zaro almashinuvchanligini va bir-biriga mos kelishini ta‘minlashdan;
fan va texnika taraqqiyoti darajasiga, shuningdek aholining hamda xalq xo‘jaligining
ehtiyojlariga muvofiq holda mahsulot sifatini hamda raqobat qila olish imkonini oshirishdan;
barcha turdagi resurslar tejalishiga ko‘maklashishdan, ishlab chiqarishning texnik-iqtisodiy
ko‘rsatkichlarini yaxshilashdan;
ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy dasturlar va loyihalarni amalga oshirishdan;
tabiiy va texnogen falokatlar hamda boshqa favqulodda vaziyatlar yuzaga kelish xavf-
xatarini hisobga olgan holda xalq xo‘jaligi ob‘ektlarining xavfsizligini ta‘minlashdan;
iste‘molchilarni ishlab chiqarilayotgan mahsulot nomenklaturasi hamda sifati to‘g‘risida
to‘liq va ishonchli axborot bilan ta‘minlashdan;
mudofaa qobiliyatini va safarbarlik tayyorligini ta‘minlashdan;
o‘lchovlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlashdan iboratdir.
|
| |
MarkLogic Navigates Unstructured Data and Structured Data

|
MarkLogic Navigates Unstructured Data and Structured DataBog'liq 4 PROFESSIONAL ENGLISHMarkLogic Navigates Unstructured Data and Structured Data
MarkLogic develops and provides services for its alternative database to the big relational ones that
Oracle, IBM, SAP, Microsoft SQL, Software AG, Teradata and others built years ago and that
require a lot of supervision and maintenance. Most are decades-old databases that rely on often
slow-moving, time-consuming ETL (extract, transform and load) tools to integrate data from silos.
MarkLogic navigates data lakes of unstructured data but also handles structured data. It is aimed at
improving performance in three main focus areas: data integration from silos, data manageability
and security. It sounds simple, but all of these things are hard to do well.
Enterprises today are increasingly being overwhelmed by data. As a result, they are gravitating
toward solutions that are simple to use and provide more agility with less operational overhead.
MarkLogic Data Hub Service provides DevOps teams with agility in order to rapidly integrate data,
but with none of the operational overhead, meaning they can focus on “Dev,” not “Ops.” This is
where the business value lies.
Data Lakes Done Right
When they started showing up in data centers several years ago, data lakes promised to help with
the data deluge faced by all organizations; however, that promise has largely gone unsatisfied.
Industry analysts have discussed the many causes of this, including a lack of governance, semantic
inconsistency, and inflexibility. MarkLogic Data Hub Service is built from scratch to address those
challenges.
While workloads may vary from minute to minute, budgets do not. Enterprises need a predictable
cost model that can adjust to varying demand. MarkLogic’s architecture allows resources to be
added and removed from the underlying database in seconds, something that hasn’t been possible
until now.
The Data Hub Service uses the same technology that was first delivered in MarkLogic Query
Service to allow bursting to meet peak loads while providing a completely predictable cost aligned
with baseline usage unlike an expensive, over-provisioned solution, or a costly and unpredictable
on-demand approach.
|
| |
Kompyuter grafikasida rang tushunchasi

Kompyuter grafikasida rang tushunchasi. Rang modellari. Kompyuter grafikasida rang juda muxim – ko’zatuv taassurotni kuchaytirish va
tasvirni axborotga boyitish rolini o’ynaydi. Biz ko’rayotgan yoritilgan buyumdan
qaytgan yoruq’lik ko’z qorachiq’i orqali ko’zimizga o’tadi va ko’z ichidagi asab
xujayralarini qo’zq’atadi. Bu hujayralar asab tolalari orqali miya bilan boq’langanligi
tufayli ko’z yoruq’ligi miyaga o’tadi va ongimizda buyumni ko’rish tuyq’usi paydo
bo’ladi. Biz buyumni ko’ramiz. Atrof muhitni bunday ko’rish qobiliyati ko’rish deb,
ko’rish a’zosi esa ko’z deb ataladi.
Biz sezgi organlarimiz orqali atrof muhit haqida juda ko’p ma’lumot olamiz. Bu
ma’lumotlarning 90% ni ko’rish orqali qabul qilamiz. Yoruq’lik oqimi bu
ma’lumotlarni eltuvchi hisoblanadi.
Bizning ko’zimiz miya bilan organizmning asab sistemasi orqali boq’langan. Agar
ko’zning to’zilishini fotoapparat, kinoga olish apparati va televizion kamera kabi
hozirgi zamon optikaviy apparatlarining to’zilishi bilan taqqoslasak ular orasida
o’xshashlik borliqini sezishimiz mumkin.
Biror bir ranglar aralashmasidan olish mumkin bo’lmagan ranglar asosiy ranglar
deyiladi. Qizil, yashil va ko’k ranglar–asosiy ranglar hisoblanadi. Ularni bir hil
aralashtirsak oq hosil bo’ladi.
Rang modellari. RGB modeli ning nomi
Red - qizil,
Green – yashil va
Blue – ko’k birlamchi
ranglarning bosh xarflaridan olingan bo’lib, ushbu ranglarning turli proporsiyalarda
aralashtirish natijasida ko’rinuvchi spektrning turli hil boshqa ranglarini olish mumkin.
Birlamchi ranglarning aralashmasidan ikkilamchi moviy (cyan), pushti
(magenta) va sariq (yellow) ranglar xosil bo’ladi.
Rasm. 1.1. RGB modeli.
68
RGB modelining tashkil etuvchilari 0 dan 255 gacha qiymat qabul qilishlari
mumkin.