nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modda. Soliq toʻlovchilarni soliq solish

(8-q.)
Soliq organi soliq toʻlovchiga ilgari berilgan soliq toʻlovchining identifikatsiya
raqamiga muvofiq uni murojaat qilgan kunidan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay obyektning
joylashgan yeri boʻyicha hisobga oladi.
Qarang: VMning 2022 yil 2 apreldagi 150-son Qarori bilan tasdiqlangan Soliq toʻlovchilarni soliq
organlarida soliq solish obyekti boʻyicha hisobga qoʻyish yuzasidan davlat xizmatini koʻrsatish
Maʼmuriy reglamenti
XVI BOʻLIM - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

61-bob. Yuridik
shaxslardan olinadigan
yer soligʻi (424 - 432-moddalar)
62-bob. Jismoniy shaxslardan olinadigan
yer soligʻi (433 - 440-moddalar)
61-BOB. YURIDIK SHAXSLARDAN
OLINADIGAN YER SOLIGʻI
424-modda. Umumiy qoidalar
425-modda. Soliq toʻlovchilar
426-modda.
Soliq solish obyekti
427-modda. Soliq bazasi
428-modda.
Soliq imtiyozlari
429-modda. Soliq stavkalari
430-modda.
Soliq davri
431-modda. Soliqni hisoblab chiqarish va
soliq hisobotini taqdim
etish tartibi
432-modda. Soliqni toʻlash tartibi
424-modda. Umumiy qoidalar
(1-q.)
Yer uchastkalaridan foydalanganlik uchun budjetga toʻlovlar yer soligʻi yoki yer
uchun ijara toʻlovi tarzda amalga oshiriladi.
(2-q.)
Tuman (shahar) hokimi bilan tuzilgan yer uchastkasining ijara shartnomasi
asosida
berilgan yer uchastkalari uchun toʻlanadigan ijara toʻlovi yer soligʻiga tenglashtiriladi. Yer
uchastkalarini ijaraga olgan yuridik shaxslarga yuridik shaxslardan olinadigan yer soligʻini
toʻlovchilar uchun belgilangan soliq stavkalari, soliq imtiyozlari, soliqni hisoblab chiqarish, soliq
hisobotini taqdim etish va soliqni toʻlash tartibi tatbiq etiladi.
(OʻzR 06.06.2022-y. OʻRQ-775-son
Qonuni tahriridagi qism)
(3-q.)
Yuridik shaxslar mulk huquqi, egalik qilish, foydalanish yoki ijara huquqlari asosida
foydalaniladigan yer uchastkalari uchun yer soligʻi toʻlaydi.
425-modda. Soliq toʻlovchilar
(1-q.)
Mulk huquqi, egalik qilish, foydalanish yoki ijara huquqlari asosida yer uchastkalariga
ega boʻlgan yuridik shaxslar, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari yuridik
shaxslardan olinadigan yer soligʻini toʻlovchilar (bundan buyon ushbu bobda soliq toʻlovchilar
deb yuritiladi) deb eʼtirof etiladi.
(2-q.)
Koʻchmas mulk ijaraga berilgan taqdirda, ijaraga beruvchi soliq toʻlovchi deb eʼtirof
etiladi. Bunda moliyaviy ijara (lizing) shartnomasiga muvofiq moliyaviy ijaraga (lizing) berilgan
(olingan) koʻchmas mulk obyektlari boʻyicha ijaraga oluvchi (lizing oluvchi) soliq toʻlovchi deb
eʼtirof etiladi.
(3-q.)
Yer uchastkasidan bir nechta yuridik shaxs birgalikda foydalangan taqdirda, har bir
yuridik shaxs yer uchastkasining foydalanilayotgan maydonidagi oʻz ulushi uchun soliq toʻlovchi
deb eʼtirof etiladi.
Katabalizmning umumiy yo‘llari bilan elektronlar tashish

Uchkarbon kislotalar sikli boshqarilishining allosterik
mexanizmlari
Limon kislota siklining funksional tezligi hujayraning ATF ga
bo‘lgan ehtiyojiga moslashgandir:
1. Pirouzum kislotasining atsetil-KoAga aylanishi ATF, atsetil-KoA
va NADH ta’sirida sekinlashadi.
2. Boshqarishning birinchi reaksiyasi oksaloatsetat bilan atsetil-
KoAdan sitratning sintezlanishidir. Sitrat-sintaza fermentining allosterik
ingibitori ATFdir. ATF miqdorining ko‘payishi sitrat hosil bo‘lishini
kamaytiradi.
3. Ikkinchi boshqaruvchi fermenti izositrat degidrogenaza bo‘lib
u ADF ta’sirida allosterik yo‘l bilan stimulyatsiya qilinib, uning
substratlarga nisbatan moyilligi kuchayadi. Izotsitrat, NAD, Mg
2+,
va
ADF lar o‘zaro bog‘lanishida kooperativlik ham mavjuddir.
4. Uchkarbon kislotalarning uchinchi boshqarish reaksiyasi a-
ketoglutaratdegidrogenaza fermentiga bog‘liq. Bu ferment faolligi
reaksiya natijasida hosil bo‘luvchi mahsulotlar – suksinil-KoA va
NAD.H ta’sirida susaytiriladi.
5. Uchkarbon kislota sikliga ikki uglerodli fragmentlar (atsetil
qoldig‘i) kirishi va siklning tezligi hujayradagi ATF ning yuqori miqdori
bilan susaytiriladi.
Uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi

207
(konsentratsiya gradiyentiga qarshi) so‘rilib qonga o‘tadi. (Ovqat bilan
uglevodlar oshiqcha miqdorda iste’mol qilinganda, oz miqdorda
saxaroza, laktozalar ham so‘rilishi mumkin. Ammo ular organizmda
foydalanilmaydi, siydik orqali chiqarilib yuboriladi).
Qon bilan glyukoza jigarga boradi va uning ma’lum miqdori
glikogenga aylanadi, asosiy miqdori esa qon bilan hamma to‘qima
hujayralariga yetkaziladi. Qonda glyukozaning miqdori normada
(sog‘lom kishilar qonida) 70-120 mg % (yoki «CI» bo‘yicha 3,6-6,1
mmol/l) bo‘ladi.
Glyukozaning katabolizmi
Glyukoza to‘qimada asosan kislorod ishtirokida hamda kislorodsiz
sharoitda parchalanishi mumkin. Buning uchun glyukoza avvalo
geksokinaza fermenti ta’sirida, ATF sarflanishi bilan glyukoza-6-
fosfatga aylanadi. Faollashgan glyukoza-6-fosfatni taxminan 65%
to‘qimada parchalanadi; 30% yog‘ga, 5% esa glikogenga aylanadi.
Glyukozaning parchalanishi 3 xil yo‘l bilan yuz beradi:
a) aerob (kislorodli) parchalanish;
b) anaerob (kislorodsiz) parchalanish;
d) pentozofosfat (apotomik) parchalanish.
UGLÅVODLAR ALMASHINUVI - Biokimyo pmd

206
Disaxaridlarga: saxaroza (glyukoza va fruktozadan tashkil topgan);
laktoza (glyukoza va galaktozadan); maltoza (ikki molekula
glyukozadan) kiradi.
Polisaxaridlar tuzilishlariga ko‘ra gomopolisaxaridlar va
geteropolisaxaridlarda bo‘linadilar. Gomopolisaxaridlarga glikogen,
kraxmal, kletchatka, sellyulozalar kiradi. Ular glyukoza qoldiqlaridan
tashkil topgan biopolimerlardir. Tuzilishida bir xil monosaxarid
qatnashgani uchun bunday polisaxaridlarni gomopolisaxaridlar deydilar.
Geteropolisaxaridlar (muko‘polisaxaridlar) monosaxarid va ularning
unumlaridan tashkil topib, tarkiblariga qarab 2 ga bo‘linadilar:
a) kislota xossali muko‘polisaxaridlar;
b) neytral muko‘polisaxaridlar.
Hozirda kislota xossali muko‘polisaxaridlarni glikozamin-glikanlar
deb ataydilar va ular proteoglikanlarning uglevodli qismini tashkil
etadilar.
Pirouzum kislotasining oksidlanish yo‘li bilan dekarboksillanishi

196
PDG kompleksining tarkibiga quyidagi kofermentlar kiradi: TPF,
lipoat kislota, koferment A, FAD
+
, NAD
+
. Kompleksning molekulyar
massasi 9.10
6
ga teng.
Reaksiyalarning ketma-ketligi
. Pirouzum kislota glyukoza,
glitserin va ayrim aminokislotalarning o‘ziga xos katabolizmi jarayonida
hosil bo‘ladi. Hujayralarda pirouzum kislotasi oksidlanish yo‘li bilan
dekarboksillanib
atsetil-KoA, CO
2
, H
2
O ga parchalanadi. Bu
reaksiyalarning ketma-ketligi quyidagicha (54-rasm).
Uglevodlarning aerob yo‘l bilan oksidlanishi va uning fiziologik

208
umumiy yo‘llari» deb yuritiladi. Modda almashuvinig umumiy yo‘llari
avval mukammal o‘tilgan. I bosqich sitozolda, II va III bosqichlar
mitoxondriyalarda kechadi. Aerob oksidlanish
glyukozaning asosiy
parchalanish yo‘li, chunki inson va hayvonlar aerob organizmlardir;
hamda energetik nuqtai nazardan bu yo‘l eng samaralidir. Bir molekula
glyukoza aerob oksidlanishida 38 molekula ATF hosil bo‘ladi. Buning
8 molekulasi – glikolitik (I)
bosqichda; 6 molekula – piruvatning
oksidlanish yo‘li bilan dekarboksillanish (II) bosqichda; 24 molekulasi
esa – Krebs sikli (III) bosqichda yuzaga keladi (57-rasm).
Vodorodning (H
2
) sitoplazmadan mitohondriyaga o‘tish
«mokki» mexanizmi
Glyukozaning aerob oksidlanishida degidrogenaza fermentlari
ta’sirida ajralib chiqqan vodorodni (NAD·H
2
ni) to‘qima nafas olish
zanjirida oksidlanishi uchun u avvalo sitoplazmadan mitoxondriyaga
o‘tish lozim. Bu 2 xil «mokki»
mexanizmlar yordamida amalga
oshiriladi:
1) Glitserofosfat «mokki» mexanizmi.
2) Malat «mokki» mexanizmi.
Glitserofosfat «mokki» mexanizmida sitoplazmatik NAD·H
2
ning
vodorodi sitoplazmadagi dioksiatsetonofosfat bilan birikib,
glitserofosfat hosil qiladi: u esa mitoxondriya membranasidan oson
o‘tadigan xususiyatga ega. Bu reaksiya NAD.H
2
sitoplazmatik
glitserofosfatdegidrogenaza ta’sirida kechadi. Glitserofosfat
(mitoxondriyaning ichida) mitoxondrial
FAD tutuvchi degidrogenaza
(DG) fermenti ta’sirida oksidlanadi va qaytadan dioksiatsetonfosfat
hamda FAD.H
2
hosil bo‘ladi. Dioksiatsetonfosfat oson mitoxondriyadan
sitoplazmaga o‘tadi, FAD.H
2
esa mitoxondriyada to‘qima nafas olish
zanjiri da oksidlanadi.
Malat «mokki» mexanizmida esa
elektronlarni sitoplazmadan
mitoxondriyaga o‘tish uchun NAD·H
2
sitoplazmadagi SHUK
(oksaloatsetat) bilan birikib oksidlanadi. Malat mitoxondriya
membranasidan osongina o‘tib, mitoxondriyaning ichida MDG
(malatdegidrogenaza) fermenti ta’sirida oksidlanadi va qaytadan SHUK
hamda NAD·H
2
ga
parchalanadi; SHUK sitoplazmaga o‘tadi, NAD·H
2
esa mitoxondriyadan to‘qima nafas olish zanjirida oksidlanadi.
MISOL
     
134
134
134
134
V BOB

135
135
135
135
Misol.
readline() metodi yordamida fayl 1-satrini chiqarish:
tt_file=open('d:/project/my.txt', 'r')
text1=tt_file.readline()
print(text1)
d:/project/ manzilidagi my.txt faylini ochadi.
readline metodi yordamida fayl 1-satrini о‘qib,
text1 о‘zgaruvchisiga о‘zlashtiradi.
Text1 о‘zgaruvchisi qiymatini chiqaradi.
Hello world!
Misol.
readline() metodi va while sikli yordamida fayl satrlarini chiqarish:
tt_file=open('d:/project/my.txt', 'r')
text1=tt_file.readline()
while text:
d:/project/ manzilidagi my.txt faylini ochadi.
readline metodi yordamida fayl 1-satrini о‘qib, text
о‘zgaruvchisiga о‘zlashtiradi.
text о‘zgaruvchisi qiymati 0 ga teng bо‘lgunga
qadar sikl davom ettiriladi.
print(text, end='')
text о‘zgaruvchisi qiymatini chiqaradi.
text=tt_file.readline()
Fayldan keyingi satrni о‘qib, yana text
о‘zgaruvchisiga о‘zlashtiradi.
Hello world!
Good day!
Misol.
readlines() metodi yordamida fayl satrlarini chiqarish:
tt_file=open('d:/project/my.txt', 'r')
text1=tt_file.readline()
text1 = text [0]
d:/project/ manzilidagi my.txt faylini ochadi.
readlines metodi yordamida fayl tarkibi rо‘yxatga
о‘zlashtirib olinadi. Elementlari fayl satrlaridan
tarkib topgan rо‘yxat hosil qilinadi.
Rо‘yxatning 0 indeksidagi element qiymati text1
ga о‘zlashtiriladi.
text2 = text [1]
Rо‘yxatning 1 indeksidagi element qiymati text2
ga о‘zlashtiriladi.
print(text1, end='')
text1 о‘zgaruvchisi qiymati chiqariladi.
print(text2)
text2 о‘zgaruvchisi qiymati chiqariladi.
Hello world!
Good day!
Rasmiy (xizmat sohasidagi) ishonchnomalar

Rasmiy (xizmat sohasidagi) ishonchnomalar - davlat muassasalari, kasaba uyushmalari, xo‘jaliklari, tashkilotlari muayyan lavozimli shaxsga uning muayyan tashkilot tomonidan ish yuritishga vakil qilinganligini bildirish uchun beriladi. Bunday ishonchnomalar muassasa rahbari tomonidan imzolanishi va muhr bilan tasdiqlanishi kerak. Ayrim hollarda ishonchnoma qonun talabiga ko‘ra notarial tasdiqdan o‘tishi zarur bo‘ladi.
Umumiy ishonchnoma mulkni boshqarish bilan aloqador turli- tuman ishlarni amalga oshirish huquqini beradi. Rasmiy ishonchnomalarda ularning amal qilish muddati albatta, ko‘rsatilgan bo‘ladi.
5-topshiriq. Matnni o’qing. Eslab qoling.
Hujjatlardagi eng muhim zaruriy qismlar va ularni rasmiylashtirish
Rasmiy ishonchnomaning zaruriy qismlari: 1.Ishonchnoma beruvchi muassasaning nomi. 2.Ishonchnoma tartib raqami va berilgan vaqti (sanasi).3.Ishonchnoma berilayotgan shaxsning lavozimi va to‘liq nomi. 4.Qimmatbaho buyumlar olinadigan (beradigan) muassasaning nomi. 5.Ishonchnomaning berilish sababi. 6.Ishonchnomaning amal qilish muddati. 7.Ishonchnoma berilayotgan shaxs imzosining namanasi. 8. Moddiy-buyum boyliklarini oluvchining shaxsiyatini tasdiqlovchi hujjatning nomi (pasport, guvohnoma).
Tasdiqlanishiga ko‘ra shaxsiy ishonchnomalar oddiy va notarial turlarga bo‘linadi. Odatda ish haqi, nafaqa, stipendiya, pochta jo‘natmalarini olish uchun yozilgan oddiy shartnomalar uni yozgan shaxs ishlovchi yoki ta’lim oluvchi muassasa, o‘quv yurti rahbarining imzosi va muhri bilan tasdiqlanadi. Notarial ishonchnomalar notarial idoralar ular bo`lmagan shaharchalar, qishloqlar va fuqarolar yig‘inlarining raislari, oqsoqollar tomonidan tasdiqlanadigan ishonchnomalardir.Ichki xizmat ma’lumotnomasi- muassasa ichki ishlari, xo‘jalik faoliyati, biror tarkibiy bo‘linma yoki ayrim xodimning ishi, faoliyati haqida tayyorlanib shu muassasa rahbariga yo‘llanadi va tuzuvchi tomonidan imzolanadi,oddiy qog‘oz varag‘iga qo‘lda yozilishi ham mumkin.
Tashqi xizmat ma’lumotnomasi – muayyan muassasa nomidan yuqori idora yoki mansabdor shaxslarga, ular ko‘rsatmasiga, talabiga muvofiq tayyorlanib jo‘natiladi hamda xos ish qog‘oziga yoki maxsus bosma ish qog‘oziga yoziladi va muassasa rahbari tomonidan imzolanadi.
Rasmiy xizmat ma’lumotnomasida bosma ish qog‘ozidagi yozuvlardan tashqari, yana quyidagi zaruriy qismlar bo‘ladi:
1. Hujjat jo‘natiladigan yuqori idora yoki mansabdor shaxsning nomi.
2. Hujjat nomi (ma’lumotnoma).
3. Ma’lumotnoma matniga sarlavha (xat boshidan yoziladi).
4. Asosiy matn (ma’lumotnomamazmuni).
5. Mansabdor shaxs.
|
V BOB. 
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI

127
127
127
127
To‘plam matematikadagi to‘plam tushunchasiga
ekvivalent bo‘lgan tushuncha bo‘lib, ma’lumotlar
strukturasini anglatadi. U tartibi aniqlanmagan turli
elementlardan tashkil topgan. To‘plamlarda element
qo‘shish, o‘rin almashtirish va o‘chirish hamda
elementlarni birlashtirish, o‘zaro almashtirish kabi
amallarni bajarish mumkin. Shuningdek, elementning
to‘plamga tegishli yoki tegishli emasligini aniqlash ham mumkin.
1. Lug‘at nima maqsadda ishlatiladi?
2. Lug‘atning ro‘yxat va kortejdan farqli jihati nimada?
3. Lug‘at tarkibini o‘zgartirish mumkinmi?
4. Lug‘atlar qanday usullar bilan hosil qilinadi?
5. Lug‘at va ro‘yxatning bir-biridan farqi nimada?
1. Bitta satrdan iborat matn berilgan. Matnda har bir so‘z o‘zidan oldin necha marta
ishtirok etganligini topish dasturini tuzing.
UYGA VAZIFA - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

UYGA VAZIFA.
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
2. Foydalanuvchi tomonidan kiritilgan 3 ta lug‘atni birlashtirib, yangi lug‘at hosil
qiluvchi dastur kodini yozing.
Kiruvchi ma’lumot
Chiquvchi ma’lumot
dic1={1:10, 2:20}
dic2={3:30, 4:40}
dic1={5:50, 6:60}
{1:10, 2:20, 3:30, 4:40, 5:50, 6:60}
Kiruvchi ma’lumot
Chiquvchi ma’lumot
uch bir uch ikki bir iki uch
0 0 1 0 0
2. Bir nechta satrdan iborat matn berilgan. Matnda eng ko‘p uchragan so‘zni toping.
Agar bunday so‘zlar bir nechta bo‘lsa, leksikografik tartibi bo‘yicha kichigini chiqarish
dasturini tuzing.
Kiruvchi ma’lumot
Chiquvchi ma’lumot
olma nok shaftoli shaftoli nok
nok
37-dars. TO‘PLAMLAR (SET) BILAN ISHLASH
TAYANCH TUSHUNCHALAR
To‘plamlar (set)
– bitta
identifikator ostida har xil
takrorlanmaydigan elementlar
to‘plamini saqlovchi ma’lumotlar
turi.
128
128
128
128
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
To‘plam
– takrorlanmaydigan elementlardan ixtiyoriy tartibda tashkil topgan ma’lumotlar turi.
To‘plam elementi ixtiyoriy o‘zgarmas ma’lumotlar turi bo‘lishi mumkin: son, satr, kortej va
h. k. O‘zgaruvchan turdagi ma’lumotlar to‘plam elementi bo‘la olmaydi. Masalan, ro‘yxat
to‘plam elementi bo‘la olmaydi, lekin kortej to‘plam elementi bo‘la oladi. To‘plamlar, asosan,
takrorlanuvchi elementlarni o‘chirish uchun qulay hisoblanadi.
To‘plamlarni e’lon qilish
To‘plamlar {}qavs yoki set() konstruktori yordamida e’lon qilinadi. To‘plam elementlari
qiymatlari unikal bo‘lishi zarur. Agar bir xil qiymatlar takrorlansa, u holda takrorlanuvchi
qiymatlar bitta qiymat deb hisoblanadi.
To‘plamlarga elementlar qo‘shish, ya’ni to‘plamlar hosil qilish uchun ro‘yxatlar kabi turli
usullardan foydalanish mumkin.
1-usul.
{}qavs yordamida bevosita dastur kodida elementlarni kiritish orqali lug‘at hosil
qilish:
>>> a = {'1','2','1','2','1','1'}
>>> print(a)
To‘plamga takrorlanmas qiymatga ega
elementlar kiritiladi, aks holda to‘plam
ularni bitta deb hisoblaydi.
{'2', '1'}
2-usul.
set() konstruktori yordamida bevosita dastur kodida elementlarni kiritish orqali
lug‘at hosil qilish:
>>> bush=set()
>>> print(bush)
Bo‘sh to‘plam hosil qilish.
set()
>>> toq=set([1,3,5])
>>> print(toq)
Toq elementlardan tarkib topgan to‘plam
hosil qilish.
{1, 3, 5}
>>> belgi=set('alla')
>>> print(belgi)
Takrorlangan belgi ishlatilganda, faqat
unikal qiymatlar to‘plami hosil bo‘ladi.
{'l', 'a'}
3-usul.
To‘plam generatori yordamida to‘plam hosil qilish:
>>> d={i**2 for i in range(5)}
>>> print(d)
Xuddi ro‘yxat generatori kabi hosil qilinadi,
faqat figurali qavsda.
{0, 1, 4, 9, 16}
4-usul.
frozenset yordamida to‘plam hosil qilish. frozenset o‘zgartirib bo‘lmaydigan
to‘plam yaratishda ishlatiladi. Bunday to‘plamga yangi element qo‘shish, o‘zgartirish va
o‘chirishga ruxsat berilmaydi.
129
129
129
129
>>> rang={‘qizil’, ‘sariq’, ‘qora’}
>>> ranglar= frozenset(rang)
>>> print(ranglar)
frozenset funksiyasi yordamida o‘zgartirib
bo‘lmaydigan to‘plam yaratiladi.
frozenset({'qizil', 'sariq', 'qora'})
|
Tarbiya jarayonidagi ziddiyatlar va uni harakatlantiruvchi kuchlar

|
Tarbiya jarayonidagi ziddiyatlar va uni harakatlantiruvchi kuchlar
|
bet | 103/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Tarbiya jarayonidagi ziddiyatlar va uni harakatlantiruvchi kuchlar
Ichki qarama-qarshiliklar, masalan: o’quvchiga qo’yiladigan talablar bilan uning yetukliligi, boodobliligi o’rtasidagi qarama-qarshiliklar yoki tashqi ta’sirlar bilan tarbiyalanuvchining ichki pozisiyasi, ya’ni uning bu ta’sirlarga bo’lgan munosabati o’rtasidagi qarama-qarshilik tarbiya jarayonining manbai, harakatlantiruvchi kuchi bo’ladi. Masalan: agar tarbiyachi bolalarga yangi faoliyat turini tavsiya qilgan taqdirda uning odobliligi, bu ishga kirishib ketishga tayyorgarligini hisobga olmagan bo’lsa, u qanchalik ko’p harakat qilmasin, tarbiyalanuvchilar passiv bo’ladilar, shuning uchun bu ishning o’quvchilarga ta’sir etish darajasi samarali bo’lmaydi.
Tarbiya jarayonining dialektikasi uning ziddiyatli ekanligida namoyon bo’ladi. Aslida bu narsa tarbiyalanuvchilarga nisbatan qo’yiladigan talablar bilan ularning tayyorgarlik darajasi, rivojlanish darajasi o’rtasidagi qarama-qarshilikni hal etishga qaratilgandir.
Tashqi ziddiyatlar obyektiv mavjud bo’lgan normalar bilan atrofdagi kishilar yurish-turishi o’rtasidagi nomuvofiqlikda tafovvutda namoyon bo’ladi. Tashqi ziddiyatdlardan biri - tashqi talablar bilan o’quvchining xulq-atvori o’rtasidagi ziddiyatdir.
Maktab o’quvchilarining da’volari bilan uning shaxsiy imkoniyatlari o’rtasidagi ziddiyat ham ichki ziddiyatlar jumlasiga kiradi. Bu ziddiyatlar xylq-atvorda ravshan ifodalanadi. Va’da berib - va’dasini bajarmaydi, biror ishni boshlab qo’yib, oxiriga yetkazmaydi.
Insonnning shaxs sifatida kamol topishidagi asosiy manbalardan biri: talablar bilan ularni qondirish usullari (sharoitlari) o’rtasidagi ziddiyatlardir. Agar maktab o’quvchisining talablari tegishli ashyo yoki harakat bilan va zarur xajmda kondirilsa, ziddiyat ilk bosqichdayoq bartaraf etiladi.
Yosh avlodni tarbiyalash kishilik jamiyatining yashashi va davom etishining eng zarur shartidir. Jamiyatning odamga tarbiviy ta’siri uning ilk bolalik davridan boshlanadi. Bu ta’sir oila, maktab, jamoatchilik va xalq ta’limi tizimi orqali amalga oshiriladi. Tarbaya jarayoni tarbiyachilarining sistemali va rejali ta’sirini hamda tarbiyalanuvchilarning xilma-xil faoliyatini o’z ichiga oladi. Tarbiya jarayonida bolalarning hayot va faoliyatini padagogik jixatdan to’g’ri uyushtirish juda muximdir.
Tarbiya jarayonining muhim xususiyatlaridan biri uning sistamali olib borilishi va bir maqsadga qaratilganlipdir. Masalan: mamlakatimizda komil insonni tarbiyalash uchun barcha imkoniyat va sharoit vujudga keltirilgan bo’lib, yosh avlod ilk bolalikdan to voyaga yetgungacha yasli, bog’cha hamda maktablarda mohir tarbiyachi va o’qituvchilar qo’lida tarbiyalanadi. Tarbiya jarayonining samarasi ham tarbiyachiga, ham tarbiyalanuvchiga bog’liqdir.
|
| |
Hokimligi maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi

|
Hokimligi maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi
|
bet | 1/24 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 6,02 Mb. | | #134854 |
Bog'liq boshlang\'ich ta\'lim metodbirlashma 2023-2024 (2)
_____________________ hokimligi
maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi
_________________ maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limi tasarrufidagi __-umumiy o‘rta ta’lim maktabi
boshlang‘ich ta’lim metodbirlashma
XALQ TA’LIMI VAZIRLIGINING USTUVOR VAZIFALARI
1. Ta’lim sifatini oshirish
2. Zamonaviy kadrlar bilan taminlash siyosati
3. Xodimlar uchun sharoitlarni yanada yaxshilash
4. Xalqaro tajribani joriy etish
5. O‘qituvchi maqomini oshirish
6. Vazirlikning mavqeini kuchaytirish
7. AKTni keng joriy etish
8. Davlat-xususiy sherikchilik
Xalq ta’limi vazirining
2022-yil 5-dekabrdagi
372-sonli buyrug‘iga
2-ILOVA
Umumiy o‘rta ta’lim maktabining Metodbirlashmalari to‘g‘risidagi
NIZOM
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom umumiy o‘rta ta’lim maktabi metodbirlashmasining maqsadi, asosiy vazifalari va ularning faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Metodbirlashma -bu umumiy o‘rta ta’lim maktablari (keyingi o‘rinlarda umumta’lim maktablari) da uzluksiz metodik xizmat tizimining bir bo‘g‘ini hisoblanib, o‘qituvchilarga metodik xizmatni amalga oshiradigan, ularning innovatsiya, tajriba-sinov ishlari va ta’lim-tarbiya jarayonlarini rivojlantirish ishlarini muvofiqlashtiradigan jamoaviy organ hisoblanadi.
3. Metodbirlashma o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis palatalari qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining buyrug‘i va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek, umumta’lim maktabining ustavi va ushbu nizomga amal qiladi.
4. Mazkur nizom talablari barcha davlat umumta’lim maktablariga nisbatan tatbiq etiladi.
|
| |
-rasm - Biokimyo pmd

218
Uglevodlarni pentozofosfat siklida parchalanishi modda almashinuv
tez boradigan to‘qimalarda (masalan: eritrotsitlar, jigar, sut bezlari,
buyrak usti bezi,
limfa bezlari, yog‘ to‘qimalari) roy beradi.
Bu siklning asosiy vazifasi:
1. Organizmda qaytarilish yoli bilan boradigan sintetik reaksiyalarni
NADF·H
2
bilan ta’minlash.
2. Kofermentlar (NAD, FAD), nuklein kislotalar sintezida
qatnashadigan kerakli pentoza bilan ta’minlash.
3. Fotosintez reaksiyasida ishtirok etadi.
Saxaroza, laktoza, fruktoza, galaktoza
almashinuvi va uning nasliy buzilishlari
Saxaroza, laktoza va maltoza disaxaridlari ichakda (oshqozon osti
bezi fermentlari) saxaraza, laktaza va maltaza ta’sirida hazmlanadi,
saxaraza, maltaza fermentlarining sintezlanishi kamayganda, saxaroza,
maltoza hamda laktozalarning hazmlanishi buziladi.
Bu esa sut va sutli
ovqatlar iste’mol qilganda ich ketish (diareya), qayt qilish kabi hollarni
keltirib chiqaradi. Bu nasliy kasallik bo‘lib, bunda yuqoridagi
disaxaridlarni va ularni tutuvchi mahsulotlarni, jumladan,
hatto ona
sutini ham bolaning kundalik ratsioniga kiritmaslik lozim.
Fruktoza va galaktozalarning asosiy qismi geksokinaza, izomeraza
(va boshqa) fermentlar ta’sirida glyukozaga aylanadi (63-rasm).
Ammo ma’lum miqdor galaktoza va fruktozalar sorilib, qon bilan
jigarga va periferik to‘qimalarga o‘tadilar. Ular to‘qimada
maxsus yollar
bilan almashinib, so‘ng glikolitik parchalanishga qoshiladi. Masalan,
fruktoza quyidagi ikki yo‘l bilan parchalanadi. Birinchi yo‘l spetsifik
bo‘lmagan keto-geksokinaza fermenti ta’sirida, ATF ishtirokida
fruktoza-6-fosfatga aylanadi va so‘ng glikolitik yo‘l bilan.Ikkinchi yo‘l
katta fiziologik ahamiyatga ega bo‘lib, bunda fruktoza fosfofruktokinaza
fermenti ta’sirida (ATF ishtirokida) fruktoza-1-fosfatga
aylanadi, bu
fruktoza-1-fosfat aldolaza ta’sirida glitseraldegidi va
dioksiatsetonofosfatga parchalanadi, ular ham glikolitik yo‘l bilan
parchalanadilar.
Agar jigarda fruktoza-1-fosfataldolaza fermentining sintezlanishi
kamaysa, qonda fruktozaning miqdori ko payadi va hatto siydik bilan
ham ajraladi. Fruktoza-1-fosfatning yigilishi jigarga zaharli ta’sir
ko‘rsatadi.
Natijada jigar shishadi, splenomegaliya yuz beradi, ba’zan
esa sariq kasalligi yuzaga keladi. Bu irsiy kasallik hisoblanib, yosh
bolalarda uchraydi va fruktozani singdira olmaslik vujudga keladi.
219
Ammo vaqt o‘tishi bilan, bola organizmi osishi natijasida bu kasallik
sekin-asta tuzalib ketishi mumkin. Ungacha esa,
saxaroza va fruktoza
iste’mol qilish man qilinadi.
Galaktoza esa jigarda galaktokinaza ta’sirida fosforlanib (ATF
hisobiga) galaktoza-1-fosfat, so‘ng u UDF-glyukoza bilan reaksiyaga
kirishib (galaktoza-1-fosfaturidiltransferaza fermenti ta’sirida) UDF-
galaktozaga aylanadi. Bu esa UDFglyukoza epimeraza fermenti ta’sirida
UDF-glyukozaga aylanadi. Bular glikogen, laktoza, serebrozidlar va
glikoaminglikanlar (monosaxaridlar) sintezlashida qatnashadi (64-rasm).
Adabiyotlar ro`yxat - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

Adabiyotlar ro`yxat:
1. Husanov N., Mirahmedova Z. Mutaxassislik tili. T.: TMI, 2003.
2.Husanov N., Mirahmedova Z. Iqtisodiyot atamalari va ish yuritish. –T.: TMI, 2005.
3.Husanov.N., Husanova M., Xo`jaqulova R., Yusupov E. “Iqtisodiyotda texnik yozuv”. T.: “Fan va texnologiya markazi”, 2012. 152 b.
4.Jerald Alred, Charles Brusaw, Walter Oliu. Hahdbook of technical writing. New York, Copyright 2003.
Stephen Bailey. Academic Writing. Handbook for international student`s. London, 2015
[14; 156-164-betlar]
11-MAVZU:
1-topshiriq. Matnni o’qing. Matn yuzasidan savollar tuzing.
Ma’lum voqelik haqida tasavvur ((ma’lumot) beradigan bir yoki bir necha sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik matn hisoblanadi.
Matn ma’lum fikrlar yig‘indisi hisoblangan nutq, nashrdan chiqqan asardir. U o‘ziga xos asar hisoblanishi va mazmuniga ko’ra ilmiy, rasmiy, badiiy va hokazo, yoki hujjat Xarakteriga ega bo‘ladi.
Matn ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi: dialogik va monologik. Dialogik matn ikki va undan ortiq suhbatdoshning turlicha mazmundagi fikr-axborot almashinuvidan iborat.
Dialogik matn tarkibida so‘roq olmoshlari, muomala odobiga oid so‘z va iboralar, yuklamalar, undovlar, kirish so‘zlar keng qo‘llanadi. Bunday matndagi gaplar, asosan, sodda gaplardan tashkil topadi, sodda gaplarning bir tarkibli turlari, to‘liqsiz gaplar, so‘z-gaplar faolishlatiladi.
Ikki kishi o‘rtasidagi dialog - nutq savol-javob, buyruq-javob, xabar-e’tiroz kabi mazmunlarda bo‘lib, fikr xususidagi tasdiq yoki inkorni, ziddiyat yoki munozarani ifodalaydi. Ko‘p kishilik dialoglarda suhbat mavzusi savol-javobdan iborat bo‘lmay, o‘rtaga tashlangan savol, taklif, da’vat, biror xabar, dalillar bilan xulosalanadi.Dialogik matn so‘zlashuv uslubi va badiiy uslubga xosdir.
Tavsifiy(monologik) matn so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan bayon etilgan voqea-hodisa, narsa yoki shaxs tasviri, tavsifi yoxud xabar, ma’lumot bayonidir. Maqola, insho ham tavsifiy matnning bir turi sanaladi.
Ma’lum voqea-hodisalarga, narsa va shaxslarga oid fikr-mulohaza bildirish, ularni badiiy-tasviriy vositalar yoki dalillar bilanta’riflash, izohlash, isbotlash, asoslash tavsifiy matnga xos xususiyatlardandir. Shuning uchun, bunday matnda belgi-xususiyat ifodalovchi so‘zlar, atamalar, modal so‘zlar, fe’lning funksional shakllari, ravishlar faol qo‘llanadi.Tavsifiy matn yaratishda uyushiq bo‘laklar, ajratilgan gap bo‘laklari, atov gaplar, sodda gaplar, qo‘shma gap ko‘rinishlaridan ham keng foydalaniladi.
Matn tilini ilmiy o‘rganishda undagi tovush(harf) va mazmun munosabatiga alohida e’tibor qaratish kerak. Matn tilshunosligi ilmiy jihatdan boshqa tilshunoslik sohalaridan farq qiladi. Tilshunoslik, umuman, tilda fonema (tovush), morfema (eng kichik ma’nodorbirlik), so‘z (tilning asosiy markaziy birligi), so‘z birikmasi va gapni birliklar sifatida ajratib, ularni fonologiya, morfologiya, leksika, sintaksis va stilistika kabi til bosqichlarida o‘rganadi.
|
Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining - bet 95

el yuridik shaxsini soliq organida hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish)
soliq organi tomonidan
hisobga olish (hisobdan chiqarish) toʻgʻrisidagi ariza hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat
soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan roʻyxat boʻyicha boshqa
hujjatlar asosida amalga
oshiriladi. Soliq agenti deb eʼtirof etiladigan vositachi boʻlgan chet el yuridik shaxsini soliq
organida hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) ham xuddi shunday tartibda amalga oshiriladi.
(13-q.)
Hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) toʻgʻrisidagi ariza ushbu moddaning oʻn
uchinchi qismida koʻrsatilgan chet el tashkilotlari tomonidan soliq
organiga mazkur xizmatlar
koʻrsatish boshlangan (tugallangan) kundan eʼtiboran oʻttiz kalendar kundan kechiktirmay
beriladi. Hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) soliq organi tomonidan tegishli ariza va roʻyxati
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan
boshqa hujjatlar
asosida amalga oshiriladi.
(14-q.)
Chet el yuridik shaxsi tomonidan ushbu moddaning oʻn uchinchi qismida
koʻrsatilgan Oʻzbekiston Respublikasining soliq toʻgʻrisidagi qonunchiligi
talablari buzilgan
taqdirda, soliq organi bunday yuridik shaxsni tegishli ariza taqdim etmagan holda soliq hisobidan
chiqarishga haqli.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(15-q.)
Soliq organida avval koʻrsatilgan asoslar boʻyicha hisobdan
chiqarilgan chet el
yuridik shaxsini hisobga qoʻyish soliq organi tomonidan hisobga olish toʻgʻrisidagi ariza va ushbu
moddaning oʻn uchinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
(16-q.)
Ushbu modda oʻn uchinchi - oʻn oltinchi qismlarining qoidalari mazkur xizmatlarni
elektron shaklda koʻrsatuvchi yoki bunday xizmatlarni bevosita vositachi sifatida oʻzining
Oʻzbekiston Respublikasidagi doimiy muassasasi orqali koʻrsatuvchi chet el yuridik shaxslariga
nisbatan tatbiq etilmaydi.
(17-q.)
Yakka tartibdagi tadbirkor boʻlmagan jismoniy shaxslarni soliq organlarida hisobga
qoʻyish ushbu Kodeksning 133-moddasida koʻrsatilgan organlar taqdim etadigan maʼlumot yoki
jismoniy shaxsning arizasi asosida mazkur jismoniy shaxsning yashash joyidagi soliq organlari
tomonidan amalga oshiriladi.
(18-q.)
Yashash joyi soliq solish maqsadlari uchun jismoniy shaxsning turgan joyi boʻyicha
aniqlanadigan jismoniy shaxslar oʻzi turgan joydagi soliq organiga soliq organlarida hisobga
qoʻyish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qilishga haqli.
(19-q.)
Soliq toʻlovchida hisobga qoʻyish joyini aniqlash xususida
qiyinchiliklar yuzaga
kelgan taqdirda, qaror u taqdim etgan maʼlumotlar asosida soliq organi tomonidan qabul qilinadi.
-topshiriq. Matnni o’qing. Matndan foydalanib ichki manba asosida yasalgan iqtisodiy terminlarga misol keltiring

|
-topshiriq. Matnni o’qing. Matndan foydalanib ichki manba asosida yasalgan iqtisodiy terminlarga misol keltiring
|
bet | 59/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики2-topshiriq. Matnni o’qing. Matndan foydalanib ichki manba asosida yasalgan iqtisodiy terminlarga misol keltiring.
TERMINLARNING YASALISHI
Shakldosh so‘zlar - Ma’lum bir umumiy so‘zlar bir xil ma’no anglatishi mumkin, lekin, ular turlicha talaffuz qilinadi va ma’no jihatdan o‘zgaradi. Masalan: qurg‘oqchilik Avstraliya bug‘doy ekinlariga ta’sir qildi. Tezda narxning oshishi ta’siri talabning kamayishiga olib keldi.
Boshqa tillardan kirib kelgan so‘z va iboralar Akademik matnlarni o‘qish mobaynida boshqa tillardan (odatda lotin, nemis va fransuz) kirib kelgan so‘z va iboralarni uchratish mumkin va bu kabi so‘zlar ajratib yoziladi. Siz bu iboralarni yozuvda qo‘llamasligingiz mumkin, lekin, ularni o‘qish davomida tushunish juda muhimdir.
Qisqartma so‘zlar - Qisqartma so‘zlar tildagi eng muhim va keng tarqalgan bo‘lib, ularni qo‘llash qulay va oson hisoblanadi. Talabalar oddiy va murakkab qisqartmalarni bilishlari juda muhim.
Qisqartma so‘zlar turlari.Qisqartma so‘zlar biror so‘z va iborani qisqartma shakli hisoblanadi. Quyida turli xildagi qisqartmalar berilgan.
Qisqartma so‘zlar -Odatda, norasmiy yoki so‘zlashuv usulda qo‘llaniladigan qisqartmalardan iborat.
Akronim - bu kabi qisqartmalar so‘zlarning bosh harflaridan tuziladi. Masalan, OITS-orttirilgan immunitet tanqisligi sindromi. Bu kabi qisqartma-akronimlar bir so‘z sifatida talaffuz etiladi.
Boshqa turdagi qisqartmalar - ular yakka tarzdagi harflarning yig‘indisi. Masalan, AQSH - Amerika Qo‘shma Shtatlari, BMT - Birlashgan Millatlar Tashkiloti. Ushbu turga kiruvchi ko‘pchilik qisqartmalar qanday so‘zlardan tuzilgani noma’lum bo‘lib qoladi. Misol uchun, DVD, DNK.
Punktuatsiya - Ba’zi qisqartma so‘zlardan foydalanilganda, albatta, ularni nuqta bilan yakunlash kerak bo‘ladi (1 mln. = 1 million).
Akronim va boshqa turdagi qisqartma so‘zlarda tinish belgisi (nuqta) qo‘llanilmaydi (masalan, AQSH yoki BMT).
Sinonimlar – yozillishi har xil, lekin, bir xil mazmunga ega bo‘lgan so‘zlar hisoblanadi. Professional yozuvchi sinonimlarni bir xillikdan qochish va o‘quvchini asarga jalb qilish maqsadida qo‘llaydi.
|
| |
Darsning maqsadi - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad:-o`quvchilarga XI-XV asrlardaG`arbiy Yevropada san`at va adabiyot,Gumanizm g`oyasining shakllanishi haqida ma`lumot berish;
Tarbiyaviy maqsad: - o`quvchilarni ma`nan yetuk inson bo`lib yetishishiga hissa qo`shish;
Rivojlantiruvchi maqsad: -o`quvchilarni dunyoqarashini, nutqini,fikrlash qobilyatini, rivojlantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
Kommunikativlik
o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, mavzu:dan kelib chiqib savollarni mantiqan to‘g‘ri qo‘ya olish va javob berish;
Milliy va umummadaniy
umumbashariy ahamiyatga ega bo‘lgan qadriyatlarini (urf odatlar, marosimlar, milliy madaniy an’analar va.h.k.) hurmat qilish;
o‘zgalarga nisbatan mehrmuruvvat, saxiylik, diniy e’tiqodi, milliy hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish; jamiyatda o‘rnatilgan odobaxloq qidalariga rioya qilish
|
Bosh shartnoma

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
2
AJ “AVO bank”
Boshqaruvi Bayonnomasi
bilan
TASDIQLANGAN
2024 yil 9 fevral
05/24-son
“AVO bank” AJ da jismoniy shaxslarga
keng qamrovli bank xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha
BOSH SHARTNOMA
(19 fevral 2024-yildan kuchga kiradi)
Toshkent 2024
«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
3
MAZMUNI:
1.
UMUMIY QOIDALAR
...................................................................................................................... 4
2. ATAMALAR VA TA’RIFLAR
................................................................................................................ 5
3. BOSH SHARTNOMANING PREDMETI
........................................................................................... 133
4. MASOFAVIY BANK XIZMATLARI ORQALI XIZMATLARNI
TAQDIM ETISH TARTIBI
............................... 188
5. TOMONLARNING HUQUQLARI VA MAJBURIYATLARI
..................................................................... 288
6.
TOMONLARNING JAVOBGARLIGI
................................................................................................... 38
7. BOSH SHARTNOMANING TUGATISH MUDDATI VA TARTIBI
............................................................ 400
8.
FORS-MAJOR HOLATLARI
............................................................................................................ 400
9. NIZOLARNI HAL QILISH TARTIBI
................................................................................................... 411
10.
YAKUNIY QOIDALAR
................................................................................................................. 411
11. BANK REKVIZITLARI
.................................................................................................................. 422
12.
BOSH SHARTNOMAGA ILOVALAR
.............................................................................................. 422
Ilova № 01
"AVO bank"AJ da jismoniy shaxslarga kompleks bank xizmati ko'rsatish bosh
shartnomasiga qo'shilish to'g'risidagi ommaviy oferta
43
Ilova № 02
Bank hisobvaraqlarini ochish, yuritish va
yopishning umumiy shartlari
47
Ilova № 03
Bank omonatlarini ochish, yuritish va yopishning umumiy shartlari
55
Ilova № 04
Bank kartalarini chiqarish, saqlash va yopishning umumiy shartlari
61
Ilova № 05
Kreditlashning umumiy shartlari
73
Ilova № 06
"Shaxsiy kredit shartlari" shakli
84
Ilova № 07
"To'lovni o'tkazib yuborish" obuna shartlariga qo'shilish uchun ommaviy
oferta
86
Ilova № 08
"Antifrod" obuna shartlariga qo'shilishning ommaviy ofertai
89
Ilova № 09
"To'lovlarni himoya qilish" obunasining umumiy shartlari
95
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 111/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
87
avvalo, informatika, soʻngra kibernetika, tizimlar nazariyasi va didaktikadir. Ta’limni axborotlashtirish
didaktik jarayonning muhim tomonlarining oʻzgarishiga olib keladi va pedagogik faoliyat sifati oʻzgaradi.
Oʻqiyotganlar koʻp miqdorda turli axborotlar bilan ishlashi, uni integrallashi, qayta ishlash, model
jarayonlarini avtomatlashtirish va muammolarni hal qilish, oʻquv faoliyatida mustaqil boʻlishi va yana koʻp
imkoniyatlarga ega boʻlishi mumkin. Oʻqituvchi ham muntazam operatsiyalardan ozod boʻlib,
oʻqiyotganlarga tashxis qoʻyish, treninglar va ularning rivojlanish dinamikasini kuzatish imkoniyatini oladi.
Shu bilan birga, koʻp sonli tadqiqotlar natijalari shuni koʻrsatadiki, ayrim oʻqituvchilar ta’limning an’anaviy
shaklidan ta’limda axborot texnologiyalaridan foydalanishga oʻtishga tayyor yemaslar. Elektron texnologiya
hali ham asosan ta’limning yordamchi vositasi sifatida ishlatiladi.
Xulosa. Shunday qilib, ilmiy adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki, kreativlik mohiyati va
tushunchasining ta’rifida noaniqlik yoʻq. Turli fikrlarga qaramasdan, deyarli barcha ta’riflarda ijodkorlik
yangi narsalarni yaratish bilan bog‘liq (shaxs va jamiyat uchun). Aksariyat mualliflar kreativlikni insonning
ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan yangi, original mahsulot yaratish uchun optimal imkoniyatlardan
foydalanib, muammoni idrok etish qobiliyati deb tushunadilar. Oʻz navbatida ijod atamasi voqelikning
muayyan hodisalarini qayta yaratish va oʻzgartirishga qaratilgan ongli faol inson faoliyati sifatida talqin
etiladi. Biroq, asosiy psixologik yondashuvlarga koʻra, kreativlik va ijodkorlik ajratilmasligi kerak. Y.Ilin
fikrigaga koʻra, bu ilmiy yondashuvlarda chalkashlik va noaniq ta’riflarni yaratadi va ularga, albatta, yoʻl
qoʻymaslik kerak. Shuning uchun ham hayotda ijod va kreativlik ajralib chiqishi mumkinligiga qaramay,
fanda bu tushunchalar bir xil boʻlishi kerak.
|
| |
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
1. Smaylik ustida sichqonchaning chap tugmachasi bosilganda, ekranga matn
ko‘rinishidagi xabarni chiqaruvchi dastur tuzing.
2. To‘rtburchak ustida sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosilganda, uning o‘rnida doira
hosil qilish dasturini tuzing.
3. Kanvas maydonida to‘rtburchak shakli o‘rnida uning nomini chiqaruvchi dastur tuzing.
4. Kanvas maydonida uchburchak shakli o‘rnida uning nomini chiqaruvchi dastur tuzing.
UYGA VAZIFA
150
150
150
150
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
44-dars. PYTHONDA OBYEKTGA YO‘NALTIRILGAN
DASTURLASH. SINF VA OBYEKT
TUSHUNCHALARI
Dasturlash tillari yaratilganidan buyon
olimlar kompyuterni dasturlashning bir
necha usullarini ishlab chiqishga ulgurishdi.
Dasturlash tillarining yanada rivojlangan
turlari paydo bo‘lishi bilan dasturlarni
yozish usullari ham o‘zgardi. Dasturlash
texnologiyalari, algoritmlar yillar davomida
rivojlanib keldi. Natijada, dasturlashning
mashhur texnologiyalaridan biri –
obyektga
yo‘naltirilgan dasturlash
vujudga keldi.
Obyektga yo‘naltirildan dasturlash
–
o‘zaro bog‘liq xususiyat va usullarni alohida
obyektlarga birlashtirish orqali dastur
tuzish texnologiyasi.
Sinf
– obektlar tuzilmasini tavsiflovchi
tur.
Obyekt
– sinf namunasi.
TAYANCH TUSHUNCHALARI
Obyektga yo‘naltirilgan dasturlash (OYD) texnologiyasi o‘zaro bog‘liq xususiyat va
funksiyalarni alohida obyektlarga birlashtirilish orqali dasturlash imkonini beradi. Bunday
dasturlashda asosiy 2 ta sinf va obyekt tushunchalari mavjud.
Sinf
OYDning markazi bo‘lib, u o‘zida turli kod va ma’lumotlarni, bu ma’lumotlar qay tarzda
o‘zgarishini ifodalovchi xususiyatlarni saqlaydi. Sinf o‘z ichiga o‘zgaruvchi va metod (funksiya)
larni hamda qiymati o‘zgarmaydigan konstantalarni oladi. Ta’kidlash joizki, har bitta sinf bitta
obyekt tipi bo‘lib ham hizmat qiladi.
Dasturlashdagi
obyekt
tushunchasi ham haqiqiy hayotdagi obyektlarga o‘xshaydi. Ular ham
qandaydir xususiyatlar, bajariladigan funksiyalardan iborat. Obyektning xususiyatlari har
xil dasturiy o‘zgaruvchilardan iborat bo‘lib, ularni o‘zgartirish uchun qandaydir funksiyalar
bajariladi.
Sinf va obyektga oddiy misol
Hamma inson organizmi haqida quyidagi umumiy tasavvurga ega: ikkita qo‘l, ikkita oyoq,
bosh, ovqat hazm qilish tizimi, asab tizimi, miya va h. k.
Agar shu tasavvurni sinf deb atash mumkin bo‘lsa, u holda Ahmad, Saida ismli shaxslar
uning obyekti hisoblanadi.
Python obyektga yo‘naltirilgan dasturlash texnologiyasi tamoyillariga amal qiladi. Pythonda
satr, ro‘yxat, lug‘at kabilar obyekt hisoblanadi. OYD imkoniyatlari shuning o‘zi bilangina
cheklanmaydi. Dasturchi o‘z ma’lumot turi (sinfi)ni yozishi, undagi usullarini belgilashi
mumkin.
Jarayon ixtiyoriy hisoblanib, dastur tuzish davomida faqat o‘rnatilgan obyektlardan
foydalanish mumkin. Ammo OYD bir necha shaxs tomonidan uzoq muddatli dastur ishlab
chiqish uchun foydali hisoblanadi, chunki u kodni tushunishni osonlashtiradi.
151
151
151
151
class MyClass:
x = 5
“MyClass” nomli sinf yaratildi.
x
xususiyatiga 5 qiymati o‘zlashtirildi.
|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 118/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
92
Ulfat MAHKAMOV
Dilafruz ISMOILOVA
Munisa MALIKOVA
Toshent viloyati Chirchiq
davlat pedagogika instituti
professori, pedagogik fanlari
doktori
Toshent viloyati Chirchiq
davlat pedagogika instituti
o‘qituvchisi
Toshent viloyati Chirchiq davlat
pedagogika instituti pedagogika-
psixologiya yo`nalisshi 2-kurs
talabasi
BOʼLАJАK OʼQITUVCHILАRNI TАRBIYAVIY ISHLАRGА TАYYORLАSH
Ushbu maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarni tarbiyaviy ishlarga tayyorlashning mohiyati, tizimi,
mahorati, kasbiy faoliyatiga oid masalalar ilmiy pedagogik jihatdan asoslangan.
Kalit so‘zlari: o‘qituvchi, tarbiya, ta’lim, o‘quvchi, ilm, malaka, aql, muomala, maktab, oila, talaba,
shaxs.
В статье расскрываются проблемы научно и педагогическая, обоснованная сущность,
система, навыки, профессиональная деятельность подготовки будущих учителей к воспитательной
работе.
Ключевые слова: учитель, воспитание, образование, ученик, наука, опыт, обшаться, школа,
семья, студент, личность.
This article is scientifically and pedagogically based on the essence, system, skills, professional
activites of preparing future teachers for educational work.
Key words: teacher, upbringing, pupil, science, qualification, intellect, treatment, school, family,
student, person
Kirish. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2020-yil 29-dekabrda Oliy
Majlisga qilgan murojaatnomasida mamlakatimiz yoshlari, ta’lim xodimlari uchun unutilmas tarixiy sanaga
aylandi. Chunki ushbu Murojaatnomada prezidentimiz yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, ta’lim tizimi
islohotlarini yanada chuqurlashtirish, o‘qituvchilarining obro‘sini yuksaltirish, “hayot davomida o‘qish”
tamoyili asosida o‘z malakalarini uzluksiz oshirib borish masalalariga alohida e’tibor qaratdilar.
Prezidentimiz
“Eng katta boylik – bu aql-zakovat va ilm, eng katta meros – bu yaxshi tarbiya, eng katta
qashshoqlik – bu bilimsizlikdir!”
deb ta’kidalagan edi. Bu gap jamiyatimiz taraqqiyotining ayni bosqichi
uchun juda topib aytilgan. Unda ilmga berilgan baho, tarbiyaga berilgan ijobiy sifat va bilimsizlikka nisbatan
munosabat mavjud. Biz ayni paytda ilm-ma’rifatni rivojlantirmasdan taraqqiyotning keyingi bosqichiga
chiqa olmaymiz. Buning uchun esa tizimdagi muammolarni bartaraf qilish, ta’lim, fan va ishlab chiqarish
o‘rtasidagi integratsiyani to‘g’ri yo‘lga qo‘yish lozim. Bu yorug’ dunyoni quyoshsiz, yer-u osmonsiz
tasavvur etib bo‘lmaganidek, hayotimiz mazmun-mohiyatini mehribon o‘qituvchilarsiz tasavvur etib
bo‘lmaydi. Chunki o‘qituvchi bitmas-tuganmas mehr va kuch-g’ayrati bilan qanchadan-qancha shogirdlarni
kamol topishida fidoiylik, mehribonlik ko‘rsatadi.
|
| |
Teglar bilan ishlash - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

Teglar bilan ishlash
Identifikatordan farqli ravishda bir nechta obyekt bitta tegga o‘zlashtirilishi (tenglashtirilishi)
mumkin. Keyinchalik ushbu tegga murojaat etilganda, barcha obyektlarni o‘zgartirish
imkoniyati beriladi.
147
147
147
147
from tkinter import *
Kutubxonadan tkinter modulini
yuklab oladi.
window=Tk()
Tkinter oynasini yaratadi.
window.title('Kvadrat')
Oyna sarlavhasini hosil qiladi.
c=Canvas(window, width=400, height=400)
c.pack()
Eni 400, bo‘yi 400 ga teng Canvas
maydonini yaratadi.
kv= c.create_rectangle(10,10,100,100,tag="gr1")
Kvadrat chizadi va gr1 nomli tegni
o‘rnatadi.
c.create_oval(10,10,100,100,tag="gr1")
Doira chizadi va gr1 nomli tegni
o‘rnatadi.
def color(event):
Rangni o‘zgartiruvchi funksiya e’lon
qilinadi.
c.itemconfig('gr1',fill="red",width=3)
itemconfig() funksiyasi gr1 tegli
obyektlarni qizil rangga, chegara
qalinligini esa 3 ga almashtiradi.
def kv_name(event):
Shaklning o‘rniga nomini yozuvchi
funksiya e’lon qilinadi.
c.delete("gr1")
c.create_text(50,50, text='Kvadrat\n Doira')
Gr1 tegli shaklni o‘chiradi.
Shaklni yozuvga almashtiradi.
c.bind('',color)
Sichqonchaning chap tugmachasi
bosilganda, bind() metodi
yordamida color funksiyasiga
murojaat etiladi.
c.tag_bind("gr1", '', kv_name
Sichqonchaning o‘ng tugmachasi
bosilganda, tag_bind() metodi
yordamida kv_name funksiyasiga
murojaat etiladi.
window.mainloop()
Asosiy siklga kirish.
Dastur ishga tushganda
Sichqonchaning chap
tugmachasi bosilganda
Sichqonchaning o‘ng
tugmachasi bosilganda
|
Sinf yaratish - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

|
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 108/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangi
Sinf yaratish
Python dasturlash tilida sinf yaratish uchun “class” kalit so‘zidan foydalaniladi. Sinf nomidan
so‘ng ikki nuqta (:) qo‘yiladi va yangi satrdan 4 ta probel tashlanib, sinf tanasi yoziladi.
Sintaksisi:
class
sinf nomi:
sinf tanasi
class – sinf e’lon qiluvchi kalit so‘z;
sinf nomi – sinf uchun nom;
sinf tanasi – sinfning tana qismi.
Misol.
“MyClass” nomli
x
xususiyatiga ega sinf yaratilsin.
Obyekt yaratish
Obyektlarni yaratishda o‘zgaruvchini e’lon qilish, u qaysi sinf obyekti ekanligini ko‘rsatib o‘tish
zarur.
Sintaksisi:
obyekt nomi = sinf nomi()
obyekt nomi – yaratilayatgan obyekt nomi;
sinf nomi – yaratilayotgan obyekt tegishli
bo‘lgan sinf nomi.
Dastur bajararilishi jarayonida obyektga sinfning biror xususiyatini o‘zlashtirish uchun obyekt
nomidan so‘ng nuqta qo‘yiladi va sinf tarkibidagi kerakli xususiyat nomi yoziladi.
Sintaksisi:
obyekt nomi.xususiyat nomi
obyekt nomi – yaratilgan obyekt nomi;
xususiyat nomi – obyektga o‘zlashtiriladigan
xususiyat nomi.
Misol.
“MyClass” nomli sinfning “obj” nomli obyekti yaratilsin, obyektga sinfning
x
xususiyati o‘zlashtirilsin va chop etilsin.
class MyClass:
“MyClass” nomli sinf yaratildi.
x = 5
x
= 5
x
xususiyatiga 5 qiymati o‘zlashtirildi.
obj = MyClass()
print(obj.x)
“MyClass” sinfining “obj” obyekti yaratildi.
“obj” obyektiga sinfning x xususiyati yuklandi, o‘zlashtirildi va
chop etildi.
5
Dastur bajarilish natijasida 5 qiymati chop etiladi.
|
| |