nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Texnik vositalarni - Mavzu -4: Matematika o‘qitish prinsiplari, matematika o‘qitish vositalari

|
Mavzu -4: Matematika o‘qitish prinsiplari, matematika o‘qitish vositalari
|
bet | 9/9 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 40,92 Kb. | | #111811 |
Bog'liq 4-Mavzu (1)Texnik vositalarni o‘qitishda qo‘llashning asosiy xususiyati o‘quvchilarni o‘quv vaqtidan unumli foydalanishga, bilimlarni ko‘rgazmali ravishda egallab olishlari uchun imkon berishi hisoblanadi. Bulardan tashqari, grafikaviy ko‘rgazmalilik vositalari ham mavjud bo‘lib, matematika o‘qitishda, ayniqsa, geometriya darslarida keng qo‘llaniladi. Bu vositalar turkumiga rasm, diagramma, sxema, va boshqa grafikaviy tasvirlar, grafikaviy modellar kiradi. Ularni qo‘llash xususiyatlariga ko‘ra: jadvallar, diafilmlar, diapozitivlar va transporantlarga ajratish mumkin.
Alixanov S. Matematika o‘qitish metodikasi. – T:O‘qituvchi, 1993 y.
Методика преподавания математики. Общая методика. М:Просвещение, 1985 г.
Методика преподавания математики. Общая методика. Ю.М.Колягин и
др. – М: 1975 г.
|
| |
Baholash:


Uyga vazifa

|
Baholash:
Uyga vazifa
|
bet | 2/90 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 5,91 Mb. | | #129663 |
Bog'liq 7-sinf 2018 algebraBaholash:
Uyga vazifa: 4-6 masala
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
2-Mavzu: 5- va 6-sinfda o’tilganlarni takrorlash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Proportsiyaning asosiy xossasini bilish, unga doir misol va masalalar yecha olish.
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: aniq hisob – kitoblarga asoslangan holda shaxsiy rejalarni tuza olish.
Dars turi: olingan bilim, malaka, ko’nikmalarni rivojlantiruvchi
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
Otilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
7-masala.
1) 100:5=20 2) 50:20=2,5 3) 60:20=3 4) 70:20=3,5
5) 120:20=6 6) 250:20=12,5 7) 360:20=18
8-masala.
9-masala.
100:8=12,5 12,5∙32=400
100:10=10 10∙32=320
Mustahkamlash
10-masala
1) 0,8∙0,75x=0,6x j: 40% kamaygan
2) 1,2∙1,25x=1,5x j: 50% ortgan
11-masala.
1,24x=7812 x=6300
10800-6300=4500
7812-6300=1512
7812+4500=12312
12312:10800=1,14
J: 14%
12-masala
(x-2000)∙0,9=9000
x-2000=10000
x=12000
Baholash:
Uyga vazifa: 13-15 masalalar.
|
| |
“pedagogs” international research journal issn: 2181-4027 sjif

“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-14, Issue-2, July - 2022
97
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SUB'EKTLARINING
MOLIAVIY RESURSLARINI BOSHQARISH TIZIMINI
TAKOMILLASHTIRISH
Obidov Mashhad Ismoiljon o‘g‘li
O’zbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag’allikni qisqartirish
vazirligi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi 1-Bosqich magistranti
Annotatsiya: Kichik biznes subyektlarini moliyaviy qo`llab-quvvatlashning
manbalaridan biri bu - xalqaro moliya tashkilotlari va
chet el banklari tomonidan
ajratilayotgan mablag`lar hisobidan ochilayotgan kredit liniyalari hisoblanadi.
Respublikamiz iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan tarkibiy o`zgarishlar yirik
sarmoyalarni talab qiladi. Ushbu maqolada kichik biznes
va xususiy tadbirkorlik
sub'ektlarining moliaviy resurslarini boshqarish tizimini takomillashtirish haqida
ma’lumotlar berilgan.
Kalit so’zlar: kichik biznes,
tadbirkorlik, moliyaviy menejment, hisob, soliq,
daromad.
Kichik biznesni rivojlantirish va moliyaviy qo’llab-quvvatlash mamlakatimizda
amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlarning muhim yo’nalishlaridan biri bo’lgani
holda uning taraqqiyotini ta’minlash, milliy iqtisodiyotdagi salmog’ini oshirish davlat
siyosati darajasiga ko’tarildi. Ularni taraqqiy toptirishda mazkur sub’ektlarning
bugungi kun talabi darajasidagi zamonaviy texnika va
texnologiyalardan samarali
foydalanish darajasiga tayanilishiga erishish lozim. “Buning uchun ularni
rivojlantirishning
yangi manbalari, ham chet el investitsiyalarini keng jalb qilish
hisobiga,
ham ichki manbalar, bank kreditlari hisobiga doimo kashf etib borilishi
darkor”. Bu siyosatning asosiy maqsadi, nafaqat, kichik biznes sub’ektlarining miqdor
jihatdan o’sishini ta’minlash, balki ularning faoliyat
samaradorligini oshirishdan
iboratdir. Mazkur jarayonlarda ularni imtiyozli asoslarda kreditlash eng asosiy bo’g’in
“Kubik” metodi - 2-sinf matematika darslarida interfaol metodlardan foydalanishning

65
“Qizil va yashil kartochkalar bilan ishlash” metodi
Bu metodda o‘qituvchi to‘g‘ri va noto‘g‘ri ta’rif,
jumlalarni aytadi, to‘g‘ri va noto‘g‘ri
yechilgan
misollarni ko‘rsatadi. O‘quvchilar to‘g‘ri jumlaga yashil kartochkani, noto‘g‘ri jumlaga esa qizil kartochkani
ko‘rsatadi. Bu metod o‘quvchilarni tezkor fikrlashga va topqirlikka, chaqqonlikka, aqlni charxlashga undaydi.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, o‘qituvchi har bir mavzuga mos interfaol metodni tanlasa va undan
ta’lim jarayonida to‘g‘ri
foydalana olsa, ta’lim mazmuni o‘quvchi
shaxsiga aniq va tushunarli,
esda qolarli
bo‘ladi. Yuqorida aytganimizdek, biz o‘quvchiga osonlikcha to‘g‘ri javobni, haqiqatni aytib qo‘yishimiz emas,
balki ularga haqiqatni topadigan yo‘lni ko‘rsatib qo‘yishimiz kerak. Toki ularning o‘zi
to‘g‘ri javobni izlasin, marraga o‘zining harakati bilangina borsin. O‘qituvchidan yordam esa o‘sha to‘g‘ri
yo‘lni ko‘rsata olishdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Umumiy oʻrta ta’limning Milliy oʻquv dasturi.
2. Boshlangʻich ta’lim Konsepsiyasi.
3. Abduqodirov A. A., Hayitov A. G‘., Shodiyev A. A. Axborot texnologiyalari. ―
Toshkent, 2004. - 76
b.
4. Abdullayeva B. S., Saidova M. J., Dilova N. G. Matematika oʻqitish metodikasi. Darslik. 2021, -
300 b.
6. Saidova M. J. Boshlang‘ich sinf matematika darslarida axborot texnologiyalaridan
foydalanish
metodikasini takomillashtirish: Ped. fanlari bo‘yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan diss.
Toshkent, 2020, 142 b.
7. Saidova M. J., Qosimov F. M. Laboratoriya mashg‘ulotlari uchun ishlan¬malar. Metodik qo‘llanma.
Buxoro, 2019, 122 b.
8. Saidova M. J., Boshlang‘ich sinflar uchun nazorat ishlar to‘plami. Metodik qo‘llanma. Toshkent, 2019,
233 b.
9. Abdurahmonova N., Oʻrinboyeva L. Ikkinchi sinf matematika darsligi. – Toshkent: “Yangiyoʻl poligraf
Servis”. – 2018.
10. Azizxodjaeva N. N. Oʻquv jarayonining samaradorligini oshirishda pedagogik texnologiyalar.
T .: 2007.
11.
http://uz.infocom.uz
12.
http://library.ziyonet.uz 13.https://www.inter-nauka.com
Amaliy mashg`ulot-1 Mavzu: Ta'limiy e-kontent resurslarini yaratishda, elektron darslik va an'anaviy darsliklar o‘rni. Reja

|
Amaliy mashg`ulot-1 Mavzu: Ta'limiy e-kontent resurslarini yaratishda, elektron darslik va an'anaviy darsliklar o‘rni. Reja
|
bet | 1/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 24,72 Kb. | | #237526 |
Bog'liq Amaliy mashg`ulot-1 Mavzu Ta\'limiy e-kontent resurslarini yarat
Amaliy mashg`ulot-1
Mavzu:Ta'limiy E-kontent resurslarini yaratishda, elektron darslik va an'anaviy darsliklar o‘rni.
Reja:
1.Elektron ta’lim resurslari haqida tushuncha. O‘quv maqsadli elektron vositalar yaratish bosqichlari.
2.Elektron darslik tushunchasi va ishlab chiqish bosqichlari. Elektron o‘quv kurslarini loyihalashtirish.
3.Elektron darsliklar yaratish dasturiy vositalari. CoursLab dasturlari va uning imkoniyatlari.
1.Elektron ta’lim resurslari haqida tushuncha. O‘quv maqsadli elektron vositalar yaratish bosqichlari
Elektron ta'lim resurslari, o'quv jarayonida o'quvchilar va o'qituvchilar uchun elektronik vositalardir. Bu resurslar, internet, kompyuter dasturlari, smartfon va planshetlar kabi elektronik qurilmalar orqali oson va qulay ravishda foydalanilishi mumkin. Elektron ta'lim resurslari, darsliklar, interaktiv testlar, videolar, animatsiyalar, o'zlashtirishlar, audiodarslar va boshqa ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
O'quv maqsadli elektron vositalarni yaratish uchun quyidagi bosqichlar o'tiladi:
Mavzu tayyorlash: O'quvchilar uchun mos keladigan mavzular tayyorlanadi.
Darsliklarni yaratish: O'quvchilar uchun qulay va oson o'qish uchun darsliklar yaratiladi. Bu darsliklar, matn, tashqi manba materiallari, suratlar, videolar va boshqa ko'rsatmalar kabi elementlarni o'z ichiga oladi.
Interaktiv dasturlarni yaratish: O'quvchilarning o'qish jarayonini qiziqarliroq va samarali qilish uchun, interaktiv dasturlar, o'zlashtirishlar va testlar yaratiladi.
Videolar va animatsiyalar yaratish: O'quvchilar uchun ma'lumotlarni tushuntirish uchun videolar va animatsiyalar yaratiladi.
O'quv ma'lumotlarini o'zlashtirish: O'quvchilar o'z o'quv jarayonlarini boshqarish uchun elektronik ma'lumotlarini o'zlashtirish uchun elektron ta'lim resurslari yaratiladi.
Ma'lumotlarni to'plash: Ma'lumotlar to'plangan va tizimli tarzda saqlanadi. Bu, o'quvchilar uchun qulay va oson ma'lumotlarni topishga imkon beradi.
O'qituvchilar va o'quvchilar uchun qo'llanmalar yaratish: O'quvchilarni yaxshiroq tayyorlash uchun, o'qituvchilar va o'quvchilar uchun qo'llanmalar yaratiladi. Bu qo'llanmalar o'quv jarayonini osonlashtirish uchun maslahatlar va tavsiflar kabi foydali ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg`ulot-1 Mavzu: Ta'limiy e-kontent resurslarini yaratishda, elektron darslik va an'anaviy darsliklar o‘rni. Reja
|
Baholash:


Uyga vazifa

|
Baholash:
Uyga vazifa
|
bet | 6/90 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 5,91 Mb. | | #129663 |
Bog'liq 7-sinf 2018 algebraBaholash:
Uyga vazifa: 15- masala
O’IBDO’:
Sana: Sinf:
6-Mavzu: Algebraik ifodalar.
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Algebraik ifoda haqida tushunchaga ega bo’lish va uning son qiymatini hisoblay olish.
Tarbiyaviy: Olingan bilimlarni xayotda qo’llay olish. O’quvchilarni o’zaro xurmat ruhida tarbiyalash
Rivojlantiruvchi: O`quvchilarning xotirasini shakllantirish, dunyoqarashini kengaytirish
Tayanch kompetensiyalar:
Axborot bilan ishlash kompetensiya elementi: mavzu doirasida ko’rsatilgan multimedia ilovalariga ongli munosabat bildirish.
Fanga oid kompetensiyalar: o‘rganilgan matematik tushunchalarni va qoidalarni tushuntirib bera oladi, tegishli misollar keltira oladi; ifodalarning yig‘indisi, ko‘paytmasini o‘z ichiga olgan formulalar bo‘yicha aniq va taqribiy arifmetik hisob-kitoblarni va ayniy almashtirishlarni bajara oladi.
Dars turi: olingan bilim, malaka, ko’nikmalarni rivojlantiruvchi
Dars jihozi: darslik, konspekt, ko’rgazmali qurollar, tarqatma materiallar
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Navbatchi axborotini tinglash
Otilgan mavzular yuzasidan savol-javob o’tkazish
Uy vazifasini tekshirish
Asosiy qism
16-masala.
17-masala.
18-masala.
n=2k+1; k=1; n=2∙1+1=3
k=0 n=2∙0+1=1; k=7 n=2∙7+1=15; k=10 n=2∙10+1=21
Mustahkamlash
19-masala
1) n+n+1=2n+1 2) m∙(n-1) 3) 2k+2k+2+2k+4=6k+6
4) (2p+1)∙(2p+3)∙(2p+5)
21-masala.
1) p=20; q=15; p-q=20-15=5
2) p≥q
22-masala. 400n+500m;
1) n=200, m=150; 400n+500m=400∙200+500∙150=80000+75000=155000
2) n=100, m=230; 400n+500m=400∙100+500∙230=40000+115000=155000
|
| |
Darajali va ko‘rsatkichli funksiyalar

|
Darajali va ko‘rsatkichli funksiyalar
|
bet | 3/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 378,9 Kb. | | #243155 |
Bog'liq Mavzu 6Darajali va ko‘rsatkichli funksiyalar:
exp-eksponenta;
natural-logarifm (e asosli);
log10-o‘nli logarifm (10 asosli);
log2-2 asosli logarifm;
pow2-2 sonini darjaga oshirish;
sqrt-kvadrat ildiz (argument manfiy bo‘lsa kompleks oni beradi);
| MATLABda grafik chizmalar bialn ishlash. - MATLAB dasturida boshlangich grafiklarni yasash jarayonida uning xossalari va ko‘rinishini grafik buyruqlar parametrlari yordamida keng chegaralarda o‘zgartirish mumkin. Lekin bunday yo‘l MATLAB tizimining dasturlash tilini va deskriptor grafikasini yaxshi bilishni talab kiladi.
- MATLAB 6 ning yangi versiyasida grafiklarning xossalarini o‘zgartirish (ularni formatlash) uchun grafik obyektlarining ko‘rinishini (stilini) vizual nazorat qilish prinsipidan foydalaniladi. Natijada grafiklarni fayl ko‘rinishida diskka yozib olishdan avval ularga oson va sodda yo‘llar bilan kerakli ko‘rinishni berish imkoniyatini beradi. Aytish mumkinki, bunda grafik vositalarni vizual yo‘naltirilgan dasturlash prinsiplari amalga oshirilgan.
- Grafiklar chiziqlarini formatlash
- MATLABning avvalgi versiyalarida grafiklarni sozlash (formatlash) uchun maxsus xossalar taxrirlagichi - Graphics Properties Editor (Grafik xossalarining taxrirlagichi) dan foydalanilgan. Uni MATLAB buyruqlar rejimi oynasining File menyusidan Show Graphics Properties Editor (Grafika xossalarining tahrirlagichini ko‘rsatish) buyrug’i yordamida chaqirish mumkin edi.
MATLAB amaliy dasturining yangi versiyalarida grafiklarni formatlash qulayroq bulib qoldi. Unda Show Graphics Properties yo‘q va uning o‘rnini Figure Properties (figuraning xossalari) va Axis Properties (o‘qlarning xossalari) buyruqlari egallagan. - MATLAB amaliy dasturining yangi versiyalarida grafiklarni formatlash qulayroq bulib qoldi. Unda Show Graphics Properties yo‘q va uning o‘rnini Figure Properties (figuraning xossalari) va Axis Properties (o‘qlarning xossalari) buyruqlari egallagan.
- Grafik kurilganda grafik oyna hosil bo‘ladi. Ba’zi xollarda u boshqa oynalarning orqasida kolib ko‘rinmasligi ham mumkin. Agar grafik ko‘rinmasa Alt + Tab klavishalarini bosish va kerakli oynani tanlash mumkin.
- Grafikni formatlash uchun grafik oynasidagi asboblar panelining Edit Plot (Grafikni taxrirlash) tugmasi bosiladi va grafik bosiladi, grafik belgilanadi, uning atrofida ramka hosil bo‘ladi. Sichqonchaning kursorini grafik obyektlaridan birining ustiga olib kelib chap tugmasi bosilsa obyekt belgilanadi va uning formatlash oynasi paydo bo‘ladi. Masalan, taxrirlash rejimida sichkoncha bilan grafikning liniyasini ko‘rsatib sichqonchaning chap tugmasi tezlik bilan ikki marta bosilsa grafik liniyasining formatlash oynasi paydo bo‘ladi.
- Ikki o‘lchovli grafiklar. Matlab tizimining eng katta xususiyatlaridan biri, unda grafik chizish imkoniyatini mavjudligidir. Biz Matlabda ikki vektor grafigini chizishning eng sodda va umumiy buyruqlari bilan tanishamiz.
|
| |
sincos =  Inline function - Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi...

|
Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi va tenglamalarni yechish. Matrisalar ustida amallar. Matlabda matematik analiz masalalarini yechish. Funksiya grafigini chizish
|
bet | 2/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 378,9 Kb. | | #243155 |
Bog'liq Mavzu 6sincos = Inline function: sincos(x,y) = sin (x).^2+cos(y).^2 MATLABda tartiblangan sonlar ketma-ketliklar - Ma’lumki, ko‘p xollarda tartiblangan sonlar ketma-ketligini shakllantirish zarurati tug‘iladi. Bunday ketma-ketliklar grafik chizishda, jadval yaratishda kerak bo‘ladi. Ularni xosil qilish uchun matlabda (:) ikki nuqta buyrug’idan (operatoridan) foydalaniladi. Uning umumiy ko‘rinishi quyidagicha:
- x0: h : x1 bu yerda x0 - boshlang‘ich qiymat, h – qadam, x1 – esa oxirgi qiymatdir. Bunday konstruksiyani tadbiq qilish dasturiyssikllar berishni keskin kamaytiradi. Agar qadam berilmagan bo‘lsa, u xolda uning qiymati avtomatik tarzda 1 deb xisoblanadi. Agar qadam musbat bo‘lib, boshlang‘ich qiymat oxirgi qiymatdan katta bo‘lsa, u xolda dastur xatolik beradi. Misolar ko‘rib chiqaylik:
- >> 3 : 8 ans = 3 4 5 6 7 8
- >> K = 0 : 3: 15 K= 0 1 3 6 9 12 15
- >> m=10 : -2 . 2 m= 10 8 6 4 2
- >> 0: pi/2 ans = 0 1.5708
- >> 5: 2 ans = Empty matrix: 1 by 0
Matlabda elementar funksiyalar
elementar funksiyalar
| |
Sonlarga ishlov beruvchi funksiyalar:
|
sin-sinus;
sinh-geperbolik sinus;
asin-arksinus;
asinh-geperbolik arksinus;
cos-kosinus;
cosh-giperbolik kosinus;
acos-arkkosinus;
acosh-giperbolik arkkosinus;
tan-tangens;
tanh-giperbolik tangens;
atan-arktangens;
atanh-giperbolik arktangens;
cot-kotangens;
acot-giperbolik kotangens;
acoth-giperbolik arkkotangens;
sec-sekans;
sech-giperbolik sekans;
asec- arksekans;
asech-geperbolik arksekans;
csc-kosikans;
csch-giperbolik kosikans;
acsc-arkkosikans;
acsch-giperbolik arkkosekans.
| |
abs- sonning absolyut qiymati(moduli);
angle-kompleks sonning burchagi(fazasi);
conj-kompleks sonning to‘ldiruvchisi;
imag-kompleks sonning mavhum qismi;
real-kompleks sonning haqiqiy qismi;
isreal-predikat. Haqiqiy elementli matritsalar uchun “rost”ni (1) beradi.
Qoldiq va yaxlitlash funksiyalar
fix-nol tomonga yaxlitlash;
floor-(-∞)tomonga yaxlitlash;
ceil-(+∞)tomonga yaxlitlash;
round-eng yaqin butun tomonga yaxlitlash;
mod(x,y)-bo‘lish natijasidagi qoldiq;
rem(x,y)-bo‘lish natijasidagi qoldiq;
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi va tenglamalarni yechish. Matrisalar ustida amallar. Matlabda matematik analiz masalalarini yechish. Funksiya grafigini chizish
|
>> t=0:pi/50:2*pi; polar(t,cos(5*t))

|
>> t=0:pi/50:2*pi; polar(t,cos(5*t))
|
bet | 6/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 378,9 Kb. | | #243155 |
Bog'liq Mavzu 6>> t=0:pi/50:2*pi; polar(t,cos(5*t)) Quyidagi misolni ko’ramiz: >> angle=0:.1*pi:3*pi; >> r=exp(angle/10); >> polar(angle,r),... polar(angle,r); >> title('polyar koordinatida grafik'); >> grid on Vektor grafiklari bilan ishlaash. Ba'zan bir qator radius vektorlarini odatiy ko'rinishda, ya'ni boshlang'ichdan kelib chiqadigan va bu vektorlarni ifodalovchi kompleks sonlarning haqiqiy va xayoliy qismlari bilan belgilanadigan burchak va uzunlikka ega bo'lgan o'qlar shaklida tasvirlash maqsadga muvofiqdir. Buning uchun kompas buyruqlar guruhidan foydalaning: • compass (U,V) har bir radius vektorining haqiqiy va xayoliy qismlarini ifodalovchi komponentlar (U,V) bilan radius vektorlarini chizadi; • compass (Z) compassga (real(Z), imag(Z)) buyruqlari ekvivalent; • compass (U, V, LINESPEC) va compass (Z, LINESPEC) yuqoridagi buyruqlarga o'xshaydi, lekin chizma buyrug'i uchun tasvirlanganga o'xshash LINESPEC chizma chizig'i spetsifikatsiyasini belgilash imkonini beradi. H=COMPASS(...) funksiyasi grafik tuzadi va grafik ob’ekt deskriptorlarini qaytaradi. MATLABda oddiy ko’rinishdagi sirtlarning grafiklarni yasash. plot3(…) buyrug'i plot(…) buyrug'iga o'xshaydi, lekin ikkita z(x,y) o'zgaruvchining funksiyasiga ishora qiladi. U uch o'lchamli yuzalarning aksonometrik tasvirini yaratadi va quyidagi shakllar bilan ifodalanadi: • plot3(x,y,z) x, y va z vektorlari bilan ifodalangan nuqtalar massivini tuzadi, ularni chiziq segmentlari bilan bog'laydi. Bu buyruq cheklangan foydalanishga ega; • plot3(X,Y,Z), bu erda X, Y va Z bir xil o'lchamdagi uchta matritsa, X(i,:), Y(i,:) va Z(i,:) koordinatalari bo'lgan nuqtalarni chizadi va bog'laydi. ularni to'g'ri segmentlar bilan. Quyida z(x,y)=x^2+y^2 funksiyasi bilan tavsiflangan uch o‘lchamli sirtni qurish dasturining namunasi keltirilgan: >> [X,Y]=meshgrid([-3:0.15:3]); >> Z=X.^2+Y.^2; >> plot3(X,Y,Z) • plot3(X,Y,Z,S) oldingi muhokama qilinganlarga o'xshash, lekin chizma buyrug'ining spetsifikatsiyasiga mos keladigan chiziq va nuqta uslubi spetsifikatsiyasi bilan ta'minlaydi. Quyida aylanali sirt yaratish uchun ushbu buyruqdan foydalanish misoli keltirilgan: >> [X,Y]=meshgrid([-3:0.15:3]); >> Z=X.^2+Y.^2; >> plot3(X,Y,Z,'o')
|
| |
Adabiyotlar - Reja: Induktiv bog’langan zanjirlarni hisoblash usullari Induktiv bog’langan zanjirlarni hisoblash

|
Reja: Induktiv bog’langan zanjirlarni hisoblash usullari Induktiv bog’langan zanjirlarni hisoblash
|
bet | 4/4 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #265756 |
Bog'liq Reja Induktiv bog’langan zanjirlarni hisoblash usullari Indukti Adabiyotlar:
A. Karimov. Nazariy elektrotexnika. I qism. – Toshkent, 2003.
Л.Р.Нейман, К.С.Демирчян. Теоретические основы электротехники. – Москва, 2006.
Г.И.Атабеков. Теоретические основы электротехники.
– Москва, 1998.
Г.В.Зевеке, O.А.Ионкин, А.В.Нетушил, С.В.Страхов. Основи теории цепей. – Москва, 2003.
П.А.Ионкин и др. Теоретические основы электротехники. –Москва, 2006.
Б.А.Прянишников. Теоретические основы электротехники (курс лекций). – Санкт-Петербург, 2004. 7. М.Р.Шебес, М.В.Каблукова. Задачник по теории линейных электрических цепей. – Москва, 2003.
M.Ibadullaev. Nazariy elektrotexnika asoslari (masala va mashqlar to’plami). – Toshkent: ―Ozbekiston‖ nashryoti, 2015.
C.F.Amirov, M.C.Yoqubov, N.F.Jabborov Elektrotexnikaning nazariy asoslari. I-III qism. – Toshkent. ―Ozbekiston‖ nashryoti, 2007.
Г.Н.Арсенев, И.И.Градов. Основы теории цепей. Учебное пособие. –М., 2007.
|
| |
Qarshi davlat universiteti psixologiya kafedrasi oilaviy nizolar psixologiyasi

|
Qarshi davlat universiteti psixologiya kafedrasi oilaviy nizolar psixologiyasi
|
bet | 1/97 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,74 Mb. | | #246640 |
Bog'liq Оилавий низолар психолгияси
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA
MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI
PSIXOLOGIYA KAFEDRASI
OILAVIY NIZOLAR PSIXOLOGIYASI
FANIDAN
O`QUV USLUBIY
MAJMUA
Bilim sohasi: 300000 – Ijtimoiy fanlar, jurnalistika va axborot Ta’lim sohasi: 310000 - Ijtimoiy ва xulq atvorga mansub fanlar
Ta’lim yo’nalishi: 70310901 - Psixologiya (faoliyat turlari bo’yicha)
Qarshi – 2022
Ushbu o‘quv uslubiy majmua Qarshi davlat universitetining 2022 yil “____” ______dagi ______sonli bayonnomasi bilan maqu’llangan va tasdiqlangan fan dasturi asosida tayyorlangan
Tuzuvchi: : Psixologiya fanlari nomzodi dots.
X. Karimov
Taqrizchi : Psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa
doktori PhD I.Jabborov
Kafedra mudiri: dots. B.Jo’rayev
Magistratura bo‘limi
boshlig‘i: PhD. U.Yozieva
O‘quv -uslubiy boshqarma boshlig‘i: g.f.n. dos P.Qurbonov
MUNDARIJA
1. O‘quv materiallari:
|
a) Ma’ruza matnlari
|
b) Seminar mashg‘ulotlari
|
2. Mustaqil ta’lim mashg‘ulotlari
|
3. Glossariy
|
4. Ilovalar:
|
a) Fan dasturi
|
b) Ishchi fan dasturi
|
v) Tarqatma materiallar
|
d) Testlar
|
g) Baholash mezonlari
|
е) O‘UMning elektron varianti
|
|
| |
1. Kirxgof qonunlarini bevosita qo'llash usuli. Kontur toklar usuli. Tugun potensiallar usuli

|
1. Kirxgof qonunlarini bevosita qo'llash usuli. Kontur toklar usuli. Tugun potensiallar usuli
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 377,82 Kb. | | #243503 |
Bog'liq 2 mustaqil ishs
Mavzu: Elektr zanjirlarni hisoblash usullari. Elektr zanjirlarga sinusoidal signal ta'siridagi xususiyatlarini hisoblash
Reja:
1. Kirxgof qonunlarini bevosita qo'llash usuli.
2. Kontur toklar usuli. Tugun potensiallar usuli.
3. Elektr zanjirlarning chastota xususiyatlari. Rezistiv va reaktiv zanjirlardagi quvvatlarni taqqoslash.
4. Elektr sxemalardagi tok kuchlanishlarni faza ko‘rinishini ifodalanishi va qo‘llanilishi.
Elektr zanjirlarini hisoblashdagi asosiy vazifa tokning zanjir tarmoqlarida qanday taqsimlanganligini aniqlashdir. Bu vazifa elektr zanjiri uchun asosiy bo’lgan Om va Kirxgof qonunlaridan foydalanib hal etiladi. Murakkab elektr zanjirlarining ishlashini tahlil qilish va hisoblash uchun Kirxgofning ikkala qonuniga asoslangan bir nechta usullar ishlab kiritilgan. Ammo konkret sharoitda berilgan elektr zanjiri sxemasidagi elementlarning joylashishiga (konfiguratsiyasi) ko'ra va masalada qo'yilgan sharoitlarga binoan uni qaysi usul bilan yechish samarali bo'lsa, o'sha usuldan foydalanish tavsiya etiladi.
Kirxgofning birinchi va ikkinchi qonunlaridan foydalanib, har qanday murakkablikdagi tarmoqlangan elektr zanjiri uchun kerakli tenglamalarni tuzgandan so'ng ularni birgalikda yechib, zarur kattaliklarni (toklarni) aniqlash mumkin. Berilgan elektr zanjiri uchun Kirxgof qonunlariga asoslanib tenglamalar tuzishdan avval quyidagi tartib va qoidalarga rioya qilish lozim:
1. Berilgan elektr zanjiri sxemasini iloji boricha soddalash tirish.
2. Berilgan elektr zanjiri sxemasini mustaqil konturlarga ajratish.
3. Sxemada avvaldan berilgan EYuK kuchlanish va toklarning hamda avvaldan noma'lum bo'lgan toklarning ixtiyoriy shartli musbat yo'nalishini ko'rsatish (tanlash).
4. Sxemadagi har bir berk konturni aylanib chiqishning ixtiyoriy yo'nalishini ko'rsatish (tanlangan yo'nalish bo'yicha tuzilgan tenglamalar o'zaro bog’liq bo'lish).
5. Kirxgofning birinchi qonuni bo'yicha p-1 (p — sxemadagi tugunlar soni) hol uchun toklar tenglamasini tuzish, aks holda oxirgi tugun uchun tuzilgan tenglama avvalgilariga bog'liq bo'lib qoladi.
6. Kirxgofning ikkinchi qonuniga ko'ra (o'zaro bog'liq bo’lmagan) K (p-1) yetishmovchi tenglamalarni tuzish (K — noma'lum toklar soni).
7 . Kirxgof qonunlari bo'yicha tuzilgan tenglamalar soni sxemadagi tarmoqlar soniga teng bo'lishi kerak. Misol tariqasida rasmda kursatilgan elektr zanjirdagi toklarni aniqlaylik (EYuK va qarshiliklar ma'lum, deb faraz qilamiz). Berilgan boshlang'ich sxemani , soddalashtirgandan so'ng b dagi sxema hosil bo'ladi.
bu kuchlanishning amaliy qiymati US=I∙XS.
XL >XS, demak, UL >US shartli bilan vektor diagrammani ko‘ramiz. Vektor diagramma da umumiy kuchlanish U, aktiv kuchlanish Ua va reaktiv kuchlanish UL –US to‘g‘ri burchakli uchburchakni tashkil qiladi. Pifagor qonuniga binoan to‘g‘riburchakli uchburchakdan umumiy kuchlanishi topiladi:
|
| |
Plot buyrug'i Dekart koordinata tizimidagi funksiyalarning grafiklarini chizish uchun ishlatiladi. Bu buyruq quyida muhokama qilinadigan bir qancha variantlarga ega

|
Plot buyrug'i Dekart koordinata tizimidagi funksiyalarning grafiklarini chizish uchun ishlatiladi. Bu buyruq quyida muhokama qilinadigan bir qancha variantlarga ega
|
bet | 5/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 378,9 Kb. | | #243155 |
Bog'liq Mavzu 6Plot buyrug'i Dekart koordinata tizimidagi funksiyalarning grafiklarini chizish uchun ishlatiladi. Bu buyruq quyida muhokama qilinadigan bir qancha variantlarga ega. plot(X,Y) y(x) funksiyaning grafigini tuzadi, uning (x,y) nuqtalarining koordinatalari bir xil o‘lchamdagi Y va X vektorlaridan olinadi. Agar X yoki Y matritsa bo‘lsa, u holda matritsa ustunlaridagi ma'lumotlardan grafiklar oilasi quriladi. Quyidagi misol ikkita funktsiyaning grafigini ko'rsatadi - sin(x) va cos(x), funktsiya qiymatlari Y matritsasida va x argumentining qiymatlari X vektorida saqlanadi: >> x=[0 1 2 3 4 5]; Y=[sin(x);cos(x)]; plot(x,Y) Gistogrammalar. (Polyar) koordinatalarda grafika. Amaliy hisob-kitobda biror vektor tarkibini tasvirlaydigan ustunli diagrammalar deb ataluvchi gistogrammalar ko‘p uchraydi. Bunda vektorning har bir elementi balandligi uning qiymatiga mos bo‘lgan ustun shaklida ko‘rsatiladi. Ustunlar tartib raqamlariga va eng baland ustunning maksimal qiymatiga nisbatan ma’lum masshtabga ega bo‘ladi. Bunday grafiklar masalan, iqtisodiy o‘zgarish va boshqa jarayonlarni ifodalashi mumkin.Ular bar(a) buyrug’i yordamida quriladi, masalan: >> a=[3 6 9 12 15 18 21]; >> bar(a) Buyrug’i yordamida quyidagi gistogrammani yaratish mumkin: Qutb koordinatalar sistemasida qaralayotgan nuqta har qanday koordinatalar sistemasidan kelib chiqib qaraladi, RHO uzunligi va THETA burchagiga ega bo'lgan radius vektorining oxiri sifatida ifodalanadi. RHO(THETA) funksiyasini chizish uchun quyidagi buyruqlardan foydalaning. THETA burchagi odatda 0 dan 2*pi gacha o'zgarib turadi. Qutb koordinatalar tizimidagi funksiyalarning grafiklarini chizish uchun polar (…) kabi buyruqlar qo'llaniladi: • polar(THETA, RHO) qutub koordinatalar sistemasida radius vektorining uchi o'rnini RHO uzunligi va THETA burchagi bilan ifodalovchi grafik tuzadi; • polar(THETA,RHO,S) oldingi buyruqqa o'xshaydi, lekin chizma buyrug'iga o'xshash satr konstantasi S yordamida chizma uslubini o'rnatish imkonini beradiQutb koordinatalardagi funktsiyalar grafiklari juda xilma-xil ko'rinishga ega bo'lishi mumkin, ba'zida qor parchalari yoki shishadagi muz kristallari kabi tabiiy ob'ektlarga o'xshaydi. Siz ushbu grafiklarning bir nechtasini o'zingiz yaratishga urinib ko'rishingiz mumkin - ko'pchilik buni yoqtiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Plot buyrug'i Dekart koordinata tizimidagi funksiyalarning grafiklarini chizish uchun ishlatiladi. Bu buyruq quyida muhokama qilinadigan bir qancha variantlarga ega
|
Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi va tenglamalarni yechish. Matrisalar ustida amallar. Matlabda matematik analiz masalalarini yechish. Funksiya grafigini chizish - bet 4

|
Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi va tenglamalarni yechish. Matrisalar ustida amallar. Matlabda matematik analiz masalalarini yechish. Funksiya grafigini chizish
|
bet | 4/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 378,9 Kb. | | #243155 |
Bog'liq Mavzu 6MATLABda grafiklarni har xil koordinata sistemalarida qurish mumkin. Bulardan to‘g‘ri burchakli dekart koordinatalari sistemasi, polyar (qutub) koordinatalari, sferik vassilindrik sistemalarni keltirish mukin. Undan tashqari koordinatalarni bir sistemadagi ko‘rinishidan boshqa ko‘rinishga o‘tkazish mumkin. Biror bir sistemada grafik chizish uchun umumiy bo‘lgan ba’zi grafik chizish buyruqlarini keltiramiz: plot(x, y) -x va y vektorlarning dekart tekisligidagi grafigini hosil qiladi; semilogx(x,y) - “x”ni logarifmi grafigini “ y” ga nisbatan yasaydi; loglog(x,y) -“x”ni logarifmini “y” ni logarifmiga nisbatan grafigini yasaydi; grid -koordinatalar sistemasida to‘rni hosil qiladi; title (‘matn’) - grafik tepasiga matn yozadi; xlabel (‘matn’) - “matn”ni “x” o‘qi ostiga yozadi; ylabel (‘matn’) - “matn”ni “y” o‘qining chap tomoniga yozadi; text (x, y,’matn’) - “matn”ni (x, y) nuqtaga yozadi; polar (theta, r) - r va theta vektorlarning polyar koordinatalar sictemasida grafigini yasaydi (bu yerda theta faqat radianlarda beriladi); bar(x) yoki stairs(x) - “x” vektorning gistogrammasini yasaydi; bar (x, y) yoki stairs (x, y) -“u” vektor elementlarini gistogrammasini “x” vektorning elementlariga mos to‘plamga joylashtirib chizadi; plot(x, y)- buyrug’i grafik oynani ochadi va unda kerakli funksiya grafigini chizib beradi. YAngi buyruqni e’lon qilish uchun kursorni buyruqlar oynasiga o‘tkazishimiz kerak.Grafik oyna qayta chizmaslik uchun xar bir buyruqdan keyin uch nuqta( … ) qatorni davomi belgisini ishlatish mukin. plot(x, y)- buyrug’i grafik oynani ochadi va unda kerakli funksiya grafigini chizib beradi. YAngi buyruqni e’lon qilish uchun kursorni buyruqlar oynasiga o‘tkazishimiz kerak.Grafik oyna qayta chizmaslik uchun xar bir buyruqdan keyin uch nuqta( … ) qatorni davomi belgisini ishlatish mukin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Matlabda algebra va sonlar nazariyasi masalalarini yechish. Tenglamalar sistemasi va tenglamalarni yechish. Matrisalar ustida amallar. Matlabda matematik analiz masalalarini yechish. Funksiya grafigini chizish
|
Хом – ашё аралашмасининг белгиланган таркибини ҳисоблаш

|
Хом – ашё аралашмасининг белгиланган таркибини ҳисоблаш
|
bet | 6/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #233834 |
Bog'liq 2–mavzu Sement ishlab chiqarilishda foydalaniladigan xom ashyo aralashmasi2.2. Хом – ашё аралашмасининг белгиланган таркибини ҳисоблаш. Портландцементнинг асосий қурилиш – техник хусусиятлари унинг сиқишдаги ва эгишдаги мустаҳкамлиги билан белгиланади. Портландцементнинг сиқишдаги ва эгишдаги мустаҳкамлиги портландцемент клинкерининг минералогик таркибига боғлиқ бўлиб, у клинкер таркибидаги уч ва икки калцийли силикатлар, уч кальцийли алюминат ва тўрт кальцийли алюмоферритлар миқдори билан белгиланади.
Портландцементнинг мустаҳкамлиги (ёки фаоллиги) ва клинкернинг минералогик таркиби Давлат стандартлари (меъёрлари) нинг (ДСТ 31108-2003) талаблари билан тартибга солинади. Белгиланган минералогик таркибдаги клинкер ишлаб чиқариш учун тайёрланадиган хом – ашё аралашмаси кимёвий таркиби хом – ашё материал (унсур) лари кимёвий таркиби таҳлили асосида қуйдаги оксидлар: SiO2, Al2O3, Fe2O3, СаО, МgО, R2O, SО3 ва қиздиришда вазн йўқотиш (ҚВЙ) ва модуллар асосида фоиз (%) - ларда ҳисоб-ланади. Ҳисоблаш натижасида хом-ашё аралашмасини тайёрлаш жараёнида, хом-ашё аралашмасининг оғирлигига нисбатан мутаносибликда хом-ашё унсурларининг нисбий миқдорини аниқлаш имконияти яратилади. Хом – ашё аралашмаси таркибида FeO ва МnО мавжуд бўлса уларнинг миқдори FeO учун 1.1114 ва МnО учун 1.1127 коэффициентларини қўллаш йўли билан Fe2O3 миқдорига қўшилади. ТiО2 ва Р2O5 миқдорлари Al2O3 нинг миқдорида ҳисобга олинади. Бажариладиган ҳисоб-китоб ишларини амалга ошириш жараёнида қулайликни таъминлаш мақсадида кимёвий таҳлил натижасида аниқланган оксидлар миқдорининг йиғиндиси 100 % келтирилади. Бунда таҳлил жараёнида йўл қўйилган ноаниқликлар натижасида йиғинди 100 % дан ошиб кетган ҳолда, 100 % амалда чиққан йиғинди миқдорига бўлиш натижасида ҳосил бўлган коэффициент ҳар бир оксид миқдорига кўпайтирилиб чиқилади, агар йиғинди 100 % кам бўлган ҳолда қўшимча бошқа оксидлар миқдори киритилиб йиғиндининг умумий қиймати 100 % гача етказилади. Хом – ашё аралашмаси материали унсурлари таркибига кирадиган ва умумий миқдори 1 % дан ошмайдиган, эрийдиган шпат, дала шпати, фторли брикмалар, фосфо – ва фторгипслар, гипс ва бошқалар одатга кўра хом – ашё аралашмаси таркибини ҳисоблаш жараёнида эътиборга олинмайди.
Клинкернинг кимёвий – минерал таркиби, одатда клинкернинг асосий минераллари миқдорини ҳисоблаш асосида, ёки хом – ашё аралашмасининг тўйинганлик коэффициенти - (ТК), силикатли - (n) ва алюминатли - (р) модулларини ҳисоблаш асосида амалга оширилади.
|
| |
Карбонатли жинслар. Оҳактош - 2–mavzu. Sement ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom-ashyo aralashmasi materiallari. Reja

|
2–mavzu. Sement ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom-ashyo aralashmasi materiallari. Reja
|
bet | 2/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #233834 |
Bog'liq 2–mavzu Sement ishlab chiqarilishda foydalaniladigan xom ashyo aralashmasiКарбонатли жинслар. Оҳактош.
Оҳактош ва мелнинг таркиби, асосан кальций карбонат (СаСО3) тузидан ташкил топган [1,2]. Уларнинг таркибида оз миқдорда магний карбонат MgCO3 тузи ҳам бўлади. СаСО3 – Кальций карбонати табиатда кенг тарқалган минераллар сирасига киради. Барча геологик тузилмаларда пайдо бўлган кальций карбонатлари портландцемент ишлаб чиқариш учун яроқли ҳисобланади. Бўлардан оҳактош шпати (кальцит) ва арагонит оҳактошнинг нисбатан соф шаклидаги бирикмаларидан ҳисобланади. Оҳактош шпати гексагональ ва арагонит ромбик кристал таркибга эга. Оҳактош шпатининг зичлиги 2.7 га, арагонитнинг зичлиги эса 2.95 т/м3 га тенг. Мармартош оҳактош шпатининг макрозарра-чали турларидан ҳисобланади, бироқ мармартошдан цемент ишлаб чиқаришда фойдалниш самарасиз ҳисобланади. Оҳактош ва бўр оҳактош шпатининг табиатда кенг тарқалган ва мармарга кўпроқ ўхшаб кетадиган турларидан ҳисобланади. Оҳактош асосан майдазарра-чали кристал таркибдаги тузилишга эга. Оҳактошнинг қаттиқлиги кўрсатгичи унинг геолигик ёши билан белгиланади. Геологик тузилма қанча кўҳна бўлса у шунча қаттиқ бўлади. Оҳактошнинг қаттиқлиги кўрсатгичи Маоснинг қаттиқлик шкаласи бўйича 1.8 дан 3.0 га тенг, зичлиги эса 2.6...2.8 т/м3 га тенг.Оҳактошнинг нисбатан соф турлари оқ рангли бўлади. Оҳактош таркибида аксарият ҳолларда оз миқдордаги темир оксиди (Fe2O3), кремнезем - кремний оксиди (SiO2), доломит ва гилтупроқ - альюминий оксиди (Al2O3) лари аралашмасидан иборат бўлган чиқиндиларга эга бўлган кальцит чўкинди ҳолида пайдо бўлган жинслардан иборатдир. Оҳактошларнинг ранги улар таркибидаги чиқинди-ларнинг миқдорига қараб оқ рангдан кулранг тусгача, ҳаттоки қора рангли ҳам бўлиши мумкин.
Бўр. Бўр геология нуқтаи назаридан бўр даврида пайдо бўлган нисбатан ёш бўлган, яширин кристалланган (пелитоморф) заррачали чўкинди ҳолида пайдо бўлган жинс бўлиб, оҳактошларнинг оқ рангдаги суст қовушган турларига киради. Асосан микрокристалли кукунсимон кальцит ва оҳакли майда органик қолдиқлардан ташкил топган. Оҳактошга нисбатан бўр ер таркибидаги анча бўш тузилишга эга бўлиб, уни табиат томонидан ҳўл усулда цемент ишлаб чиқариш учун мўлжалланган хом-ашё сифатида эътироф қилиш мумкин. Бўр бурғилаш ва портлатиш ишларисиз қазиб олинади ва у махсус майдалагичларда майдаланмайди. Шу сабабли бўр асосида ишлаб чиқарилган цементнинг таннархи анча арзон бўлади. Одатда бўр таркибининг 98...99 % қисми кальций карбонатидан ва 1...2 % - и SiO2, Al2O3 ва MgCO3 лардан иборат бўлади.
Таркибидаги СаСО3 ёки СаО миқдорига нисбатан таснифланган карбонат-тупроқли жинсларнинг шартли таснифи 2.1- жадвалда келтирилади.
|
| |
- Жадвал. Карбонат-тупроқли жинслар таснифи

|
- Жадвал. Карбонат-тупроқли жинслар таснифи
|
bet | 3/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #233834 |
Bog'liq 2–mavzu Sement ishlab chiqarilishda foydalaniladigan xom ashyo aralashmasi2.1 - Жадвал. Карбонат-тупроқли жинслар таснифи.
Жинс
|
Миқдор, % ҳисобида
|
СаСО3
|
СаО
|
Оҳактош
|
100 - 95
|
56.0 - 53.2
|
Мергеллашган оҳактош
|
95 - 95
|
53.2 - 50.4
|
Оҳакли мергел
|
90 - 75
|
50.4 - 42.0
|
Оҳакли мергел
|
75 - 40
|
42.0 - 22.5
|
Тупроқли мергел
|
40 - 20
|
22.5 - 11.3
|
Мергеллашган тупроқ
|
20 - 5
|
11.3 - 2.8
|
Тупроқ
|
5-0
|
2.8 - 0
|
Оҳактош ва мелнинг таркиби, асосан кальций карбонат (СаСО3) тузидан ташкил топган. Уларнинг таркибида оз миқдорда магний карбонат MgCO3 тузи ҳам бўлади. Мергел. Мергел – тупроқ заррачали ва карбонатнинг ўта майда заррачаларини текис тақсимланган аралашмасидан иборат бўлиб чўкинди ҳолида пайдо бўладиган пелитоморф таркибли карбонатли жинслардан иборат моддалар мергел дейилади. Мергеллардаги карбонатлар асосан кальцитдан иборат бўлади. Мергелда доломит миқдори ортиқчароқ бўлса, у доломитлашган мергел дейилади. Мергелларнинг нисбий таркиби цемент хом ашёси таркибига мос келадиган табиий аралашмалар ҳам табиатда учраб туради, бундай аралашмалар – натурал мергеллар дейилади. Кимёвий таркибининг 72...79 % кальцитдан ва 18...20 % тупроқли моддалардан иборат бўлган ва унинг таркибидаги SiO2, Al2O3, Fe2O3 моддалар миқдори асосида амалдаги формулалардан фойдаланиб ҳисобланганда силикатли ва алюминтли модуллар миқдори жиҳатдан талаб даражасига жавоб берадиган карбонатли компонент цемент клинкери куйдириш учун тайёр бўлган хом-ашё сифатида ишлатилади ва илмий адабиётда мергел – натурал ибораси билан эътироф этилади. Бир тонна цемент клинкер ишлаб чиқариш учун абсолют қуруқ ҳолатдаги карбонатли жинслардан 1.2...1.3 тн миқдорда тоза оҳактош, ёки 1.5...1.6 тн миқдордаги мергел - натурал сарфланади. Цемент ишлаб чиқаришда оҳактош ва турли нисбатдаги гилтупроқларнинг табиий аралашиасидан иборат бўлган мергеллардан ҳам кенг фойдаланилади. Тупроқли чиқинди аралашмага эга бўлган оҳактошлар мергеллар деб юритилади, доломит аралашмасига эга бўлганлари доломитлашган, қум аралашмасига эга бўлганлари эса қумлашган оҳактошлар дейилади. Оҳактошлар заррачалари катта-кичиклигига қараб таснифланади. Оҳактош заррачаларининг ўлчами бўйича таснифланиши тўғрисидаги маълумотлар 2.2-жадвалда келтирилган.
2.2-Жадвал
Оҳактош заррачаларининг ўлчами бўйича таснифланиши
Номи
|
Заррачалар катталиги, мм
|
Дағал заррачали оҳактошлар
|
2.0 – 1.0
|
Йирик заррачали оҳактошлар
|
1.0 – 0.5
|
Ўрта заррачали оҳактошлар
|
0.5 – 0.25
|
Майда заррачали оҳактошлар
|
0.25 – 0.1
|
Майин заррачали оҳактошлар
|
0.1 – 0.01
|
Яширин кристалланган (пелитоморф) заррачали оҳактошлар
|
0.01 дан кичик
|
|
| |
Қиздиришда вазн йўқотиш (ҚВЙ) - 2–mavzu. Sement ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom-ashyo aralashmasi materiallari. Reja

|
2–mavzu. Sement ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom-ashyo aralashmasi materiallari. Reja
|
bet | 8/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #233834 |
Bog'liq 2–mavzu Sement ishlab chiqarilishda foydalaniladigan xom ashyo aralashmasiҚиздиришда вазн йўқотиш (ҚВЙ) – портландцемент хом – ашё аралашмаси ва уни ташкил этувчи унсурлар таркибини ифодоловчи ўзгарувчан муҳим кўрсатгичлардан ҳисобланади. ҚВЙ миқдори портландцемент хом – ашё аралашмаси ва уни ташкил этувчи унсурларнинг кимёвий таркибини ўзгариши билан мутаносиблик равишда ўзгаради. ҚВЙ асосан портландцемент хом – ашё аралашмасини 900 - 1050 0С ҳароратгача қиздирилиши жараёнида, унинг кимёвий таркибидаги кальций ва магний карбонат брикмаларидан ажраб чиқадиган карбонат ангидрид (СО2) гази миқдори билан ифодаланади.
Портландцемент хом – ашё аралашмаси ва уни ташкил этувчи унсурларнинг кимёвий таркиби ва КВЙ миқдори 5382 – 91 ДСТ ” Цементлар ва цемент ишлаб чиқариш саноати материаллари. Кимёвий таҳлиллар усули ” асосида амалга оширилади [28]. Зикр этилган ДСТ асосида КВЙ миқдорини аниқ аниқлаш учун таҳлил бир неча маротаба, одатда уч марта амалга оширилади. Лозим бўлган ҳолларда таҳлил сони оширилиши мумкин. Бунда таҳлил этилаётган материалнинг КВЙ миқдор кўрсатгичи 11 % гача бўлган ҳолда (бироқ 0.5 % кам бўлмаслиги лозим) такрорлаш ва таҳлиллар кўрсатгичи орасидаги тафовут + 0.07 ва – 0.1 % дан ошмаслиги лозим, ҳамда куйдириш даврида масса йўқотишнинг каттароқ, бироқ 45 % дан ошмаган кўрсатгичлари қайд қилинадиган ҳолларда такрорлаш ва таҳлиллар кўрсатгичи орасидаги тафовут + 0.15 ва – 0.20 % дан ошмаслиги лозим, чунки юқорироқ ҳароратли муҳитда баъзи бир компонентларни оксидланиб учиши таҳлил натижаларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.
2.2.1. Хом-ашё аралашмаси таркибини қаттиқ ёқилғи кули таъсирини ҳисобга олмаган ҳолда, ТК ва модуллар асосида ҳисоблаш.
Икки унсурли (компонентли) хом-ашё аралашмасини ҳисоблаш. Ҳисоблаш жараёнида фақат ТК миқдори белгиланган бўлиши мумкин. Иккинчи унсур (компонент) миқдорини бирга тенг деб қилган ҳолда, унсурлар нисбати масса оғирлигида қуйидаги формула асосида ҳисобланади:
Хом – ашё аралашмаси таркибидаги % - лар ҳисобидаги ҳар бир унсур (компонент) улиши (миқдори) қуйидаги формулалар асосида аниқланади:
Хом-ашё аралашмаси таркибидаги СаО миқдори қуйидагича аниқланади:
Хом-ашё аралашмаси таркибидаги бошқа оксидлар миқдори ҳам шу тариқа аниқланади.
|
| |
Siqib сhiqаruvсhi rеаktоrning mukаmmаl mоdеldаn сhеtlаnishining turi

|
Siqib сhiqаruvсhi rеаktоrning mukаmmаl mоdеldаn сhеtlаnishining turi
|
bet | 7/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 200,5 Kb. | | #232546 |
Bog'liq 4-variant tayorSiqib сhiqаruvсhi rеаktоrning mukаmmаl mоdеldаn сhеtlаnishining turi.
Bоsim, hаrоrаt, tеzlik bo’yiсhа
Tеzlik, muvоzаnаt, difuziya bo’yiсhа
Hаrоrаt, оqim ,bоsim bo’yiсhа
Tеzlik, hаrоrаt, difuziya bo’yiсhа
Mukаmmаl siqib сhiqаruvсhi rеаktоrlаrdа.
Rеаktоrning uzunligi diаmеtridаn kаttа
Rеаktоrning uzunligi diаmеtridаn kiсhik
Rеаktоrning uzunligi diаmеtrigа tеng
Rеаktоrgа аrаlаshtir giсh o’rnаtilаdi
Uzluksiz ishlоvсhi rеаktоrlаr kоntаkt vаqti fоrmulаsi.
Issiqlik mаrоmigа ko’rа rеаktоrlаr guruhlаnаdi.
Аdiаbаtik, ekzоtеrmik, endоtеrmik
Ekzоtеrmik, izоtеrmik, endоtеrmik
Аdiаbаtik, izоtеrmik, pоlitеrmik
Endоtеrmik ekzоtеrmik
Kаtаlizаtоrning аhаmiyati.
Аrаlаshuv оrtаdi
Tеzlikni kаmаytirаdi
Muvоzаnаtni siljitаdi
Tеzlikni оshirаdi
Qаysi jаrаyon uсhun bоsimning оrtishi muvоzаnаtni o’ngа siljitаdi.
.
rеаksiya fаzа tаrkibigа ko’rа.
Gоmоgеn
Gеtеrоgеn
Qаytаr
Qаytmаs
rеаksiya fаzа tаrkibigа ko’rа.
Gоmоgеn
Qаytаr
Gеtеrоgеn
Qаytmаs
|
| |
Gеnri qоnuni tеnglаmаsi qаysi? - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz muhandislik-texnologiya...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi termiz muhandislik-texnologiya instituti
|
bet | 8/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 200,5 Kb. | | #232546 |
Bog'liq 4-variant tayorGеnri qоnuni tеnglаmаsi qаysi?
Оltingugurt uсh оksidini suv bilаn аbsоrbsiyalаsh rеаksiyasi:
Аmаliy qаytаr, ekzоtеrmik, gеtеrоgеndir
Gеtеrоgеn, ekzоtеrmik, kаytmаsdir
Gеtеrоgеn, ekzоtеrmik, аmаliy kаytmаsdir
Endоtеrmik, gоmоgеn, аmаliy kаytmаsdir
Sulfаt kislоtаsining kаmеrаli, minоrаli kupоrоs mоyi vа оlеum nаvlаri sulfаt kislоtаsining kоnsеntrаsiyalаri bo’yiсhа kеtmа- kеtlikkа to’gri kеlаdi.
65%, 75%, 100%, 95%
65,75%, 94%, 112%
75%, 65%, 114%, 98,3%
100%, 75%, 65%, 94%
Javoblar kaliti
Savol
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
Javob
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Savol__19__20__21__22'>Savol
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
32
|
33
|
34
|
35
|
36
|
Javob
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Savol
|
37
|
38
|
39
|
40
|
41
|
42
|
43
|
44
|
45
|
46
|
47
|
48
|
49
|
50
|
Javob
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Talabaning imzosi___________
Izoh: Davlat attestatsiyasini o`tkazishda har bir talabaga 50 tadan savol berilib, quyidagicha baholanadi: 43-50 “5” (a’lo), 36-42 “4” (yaxshi) 28-35 “3” (qoniqarli), 27 va undan kam bo‘lsa “2” (qoniqarsiz), javoblarni belgilashda buzilgan va bo‘yalgan javoblar hisobga olinmaydi.
|
| |
Jаrаyon tеzlik kоnstаntаsigа kаtаlizаtоr qаndаy tа’sir etаdi?

|
Jаrаyon tеzlik kоnstаntаsigа kаtаlizаtоr qаndаy tа’sir etаdi?
|
bet | 6/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 200,5 Kb. | | #232546 |
Bog'liq 4-variant tayorJаrаyon tеzlik kоnstаntаsigа kаtаlizаtоr qаndаy tа’sir etаdi?
Jаrаyon tеzlik kоnstаntаsini pаsаytirаdi
Jаrаyon tеzlik kоnstаntаsini оshirаdi
Fаоllаnish enеrgiyasini оshirаdi
Jаrаyon tеzlik kоnstаntаsigа dеyarli tа’sir ko’rsаtmаydi
Gаz-suyuq tizimidа fаzаlаr tutаshuv yuzаsini оshirish uсhun.
Suyuqlikni sосhib bеrish kеrаk, nаsаdkа qo’llаsh
Bаrbаtаj-suyuqlik оrqаli gаz o’tkаzish suyuqlikni sосhib bеrish kеrаk
Nаsаdkа qo’llаsh, bаrbаtаj-suyuqlik оrqаli gаz o’tkаzish, suyuqlikni sосhib bеrish kеrаk
Nаsаdkа qo’llаsh, bаrbаtаj-suyuqlik оrqаli gаz o’tkаzish
Fаzаlаr tutаshuv yuzаsini qаndаy usullаr bilаn оshirish mumkin.
Qаttiq mаtеriаllаrni mаydаlаsh, аrаlаshtirgiсh bilаn аrаlаshtirish
Аrаlаshtirgiсh bilаn аrаlаshtirish, nаsаdkа qo’llаsh
Nаsаdkа qo’llаsh, Qаttiq mаtеriаllаrni mаydаlаsh
Qаttiq mаtеriаllаrni mаydаlаsh, аrаlаshtirgiсh bilаn аrаlаshtirish, nаsаdkа qo’llаsh
Kimyoviy muvоzаnаtgа tashqi pаrаmеtrlаrning tа’sirini quyidаgi prinsip tushuntirаdi.
Lе-SHаtеl’е prinsipi
Gеnri prinsipi
Gеss qоnuni
Kоnоvаlоv qоidаsi
Kimyoviy muvоzаnаtgа tа’sir etuvсhi оmillаr.
inеrt аrаlаshmаlаr
inеrt аrаlаshmаlаr
1 vа 2 jаvоblаr
Kimyoviy muvоzаnаt shаrti.
|
| |
Jаrаyonning issiqlik effеktigа ko’rа rеаktоrlаr guruhlаnаdi

|
Jаrаyonning issiqlik effеktigа ko’rа rеаktоrlаr guruhlаnаdi
|
bet | 4/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 200,5 Kb. | | #232546 |
Bog'liq 4-variant tayorJаrаyonning issiqlik effеktigа ko’rа rеаktоrlаr guruhlаnаdi.
Ekzоtеrmik, endоtеrmik.
Ekzоtеrmik, yuqоri hаrоrаtli
Endоtеrmik, quyi hаrоrаtli
Ekzоtеrmik, аdiаbаtik
Rеаksiyagа kirishuvсhi rеаgеntlarning fаzа tаrkibigа ko’rа rеаktоrlаr guruhlаndi.
Gоmоgеn, uzlukli
Gоmоgеn, gеtеrоgеn
Gоmоgеn, kаtаlitik
Gеtеrоgеn, kаtаlitik
Jаrаyon tеzligigа hаrоrаt kuсhli tа’sir etmаsа jаrаyon qаysi оblаstdа bоrаdi?
diffuziоn
оrаliq
kinеtik
1 vа 3 оblаstdа
Rеаktоrlаr hаrоrаtgа ko’rа nесhа turli bo’lаdi?
Izоtеrmik rеаktоrlаr
O’rtа vа yuqоri hаrоrаtli jаrаyonlаr uсhun rеаktоrlаr
Quyi хаrоrаt uсhun rеаktоrlаr
Pаst hаrоrаtli vа yuqоri hаrоrаtli jаrаyonlаr uсhun rеаktоrlаr.
Enеrgеtik bаlаns qаndаy qоnuniyatgа аsоslаngаn?
Enеrgiyaning sаqlаnish qоnuni
Gеnri qоnuni
Kulоn qоnuni
Rаul qоnuni
Mоddiy bаlаns qаndаy qоnuniyatgа аsоslаngаn?
Gеnri qоnunigа
Mоddа mаssаsining sаqlаnish qоnunigа
Mаssаlаr tа’siri qоnunigа
Gеss qоnunigа
Prоmоtоrlаr dеb qаndаy birikmаlаrgа аytilаdi?
Suyuq kаtаlizаtоrlаr
Gаzsimоn kаtаlizаtоrlаr
Kаtаlizаtоrning аktivligini оshi-ruvсhi birikmаlаr.
Qаttiq kаtаlizаtоrlаr
|
| |
Amaliy mashg’ulot №3 Mavzu: ios buyruqlar satri interfeysi yordamida marshrutizatorlarning asosiy parametrlarini sozlash. Komutatorni sozlash. Ishning maqsadi

Amaliy mashg’ulot №3
Mavzu: IOS buyruqlar satri interfeysi yordamida marshrutizatorlarning
asosiy parametrlarini sozlash. Komutatorni sozlash.
Ishning maqsadi: Cisco Parket Tracer dasturi yordamida 2 ta shaxsiy
kompyuterni tarmog’ini yaratish.
Masalan, dastur bilan dastlabki tanishuv uchun biz o'zaro kross (juft tolali)
kabeli orqali ulangan ikki shaxsiy kompyuterning oddiy tarmog'ini quramiz (1-
rasm).
1-rasm. 2 ta ShKning tarmog’i
Topshiriqni bajarish uchun
(Oxirgi qurilmalar) dan kompyuter
turini tanlaymiz va sichqoncha yordamida dasturning ishchi sohasiga ko’chiramiz.
(3-rasm).
3-rasm. 1-kompyuterni dasturning ishchi sohasiga o’rnatish.
Kompyuterlar
kroos kabel vositasi orqali bo’glanadi.
Maslahat.
Agarda kroos kabelni tanlaganda yashil chiroq yonmasa, А
втоматически
(avtomatik aloqa) turini tanlang.
Endi chap kompyuterni o'rnatishga kirishamiz: Sichqoncha ustiga o’ng
tugmachasini bosing,
Ip Configuration (IP- Konfiguratsiya) yorlig'iga o'ting.