Server kompyuterlarni asosiy kompyuterlar o’rtasidagi farqi

2.Server kompyuterlarni asosiy kompyuterlar o’rtasidagi farqi.
Super kompyuterlar - juda katta tezlikni talab qiladigan va katta hajmdagi
masalalarni yechish uchun moljallangan boladi. Bunday masalalar sifatida ob-
havoning global prognoziga oid masalalarni, uch olchovli fazoda turli
oqimlarning kechishini organish masalalari, global informatsion sistemalar va
hokazolarni keltirish mumkin. Bu kompyuterlar bir sekundda 10 trillionlab amal
bajaradi. Superkompyuterlar bahsida AQSH energetika vazirligining Sandia
laboratoriyasida o`rnatilgan 9472 protsessorli Intel ASCI Red kompyuter
sistemasi karvonboshilik qilmoqda. Uning tezligi kompyuterlar tezligini
o`lchovchi- Linpacr parallel testida 1 TFLOPS (1 TFLOPS-1000 GFLOPS teng,
1GFLOPS esa 1000000 FLOPS, 1FLOPS-sekundiga 1000 amalga teng).
Xususan, bu kompyuter yadro sinovlarini va eskirayotgan yadro qurollarini
modellashtirishda qo`llaniladi. E'tiborlisi shuki, Tokio universiteti dunyoda
to`rtinchi o`rinda turadigan, sekundiga 873GFLOPS amal bajaradigan, 128
protsessorli SGI ASCI Blue kompyuteriga ega. Quyidagi jadvalda Top
kompyuterlar haqida ma'lumot keltirilgan:
Super kompyuterlar tarixi-birichi superkompyuterning tushunchasi birinchi
bo'lib 1960-yillarda Seymour Crey ismli elektr muhandisi dunyodagi eng tezkor
kompyuterni yaratishga kirishgan. "Supercomputingning otasi" deb atalgan
Cray, ishlaydigan hisoblash giganti Sperry-Randda lavozimidan yangi tashkil
etilgan "Control Data Corporation" ga qo'shilish uchun ketib, ilmiy
kompyuterlarni rivojlantirishga qaratilgan
Dunyoning eng tezkor kompyuterlari nomi o'sha paytdagi IBM 7030 "Stretch",
vakuumli quvurlar o'rniga transistorlardan foydalanadigan birinchi bo'lib o'tdi.
1964-yilda Cray CDC 6600 ni taqdim etdi, ularda germanyum transistorlarni
silikon va Freon asosidagi sovutish tizimidan foydalanganda yangiliklar paydo
bo'ldi.
Eng muhimi, u 40 MGts tezligida harakat qildi, bu saniyda taxminan uch
million yuruvchi nuqta operatsiyani amalga oshirdi, bu esa uni dunyodagi eng
tezkor kompyuterga aylantirdi. Ko'pincha dunyodagi birinchi superkompyuter
deb hisoblangan CDC 6600 ko'pchilik kompyuterlardan 10 marta tezroq
va IBM 7030 Stretchdan uch marta tezroq. Unga 1969 yilda CDC 7600 ning
o'rnini egallash uchun topshirildi.
Kompyuter – inglizcha so`z bo`lib, u hisoblovchi demakdir. Garchand u hozirda
faqat hisoblovchi bo`lmasdan, matnlar, tovush, video va boshqa ma’lumotlar
ustida ham amallar bajaradi. Shunga qaramasdan hozirda uning eski nomi –
kompyuter saqlangan. Uning asosiy vazifasi turli ma’lumotlarni qayta
ishlashdan iborat. Avallo shuni aytish lozimki, ko`pchilikning tushunchasida
go`yoki biz kundalikda foydalanadigan faqat shaxsiy kompyuter bor xolos.
Bunga albatta sabablar ko`p. Shulardan biri hozirgi zamon shaxsiy
kompyuterlari ilgari universal deb hisoblangan kompyuterlardan tezligi va
xotira hajmi jihatidan ancha oshib ketganligida bo`lsa, ikkinchi tomondan ko`p
masalalarni yechish uchun bu kompyuterlar foydalanuvchilarni
qanoatlantirishidadir. Hozirda kompyuter termini ko`p uchrasada, shu bilan
birga EHM (elektron hisoblash mashinalari), HM (hisoblash mashinalari)
terminlari ham hayotda ko`p ishlatib turiladi. Ammo biz soddalik uchun faqat
kompyuter terminidan foydalanamiz. Kompyuterlarning amalda turli xillari
mavjud: raqamli, analogli (uzluksiz), raqamli – analogli, maxsuslashtirilgan.
Ammo, raqamli kompyuterlar foydalanilishi, bajaradigan amallarning
universalligi, hisoblash amallarining aniqligi va boshqa ko`rsatkichlari yuqori
bo`lgani uchun, ular ko`proq foydalanilmoqda. Amalda esa hozir rivojlangan
mamlakatlarda kompyuterlarning besh guruhi keng qo`llanilmoqda.
Kompyuterlarni xotirasining hajmi, bir sekundda bajaradigan amallar tezligi,
ma’lumotlarning razrad to`rida (yacheykalarda) tasvirlanishiga qarab, besh
guruhga bo`lish mumkin:
- super kompyuterlar (Super Computer);
- blok kompyuterlar (Manframe Computer);
- mini kompyuterlar (Minicomputer);
- shaxsiy kompyuterlar (PC-Personal Computer);
- bloknot(noutbook) kompyuterlar.
Super kompyuterlar (TOP 500 kompyuterlar)-juda katta tezlikni talab qiladigan
va katta hajmdagi masalalarni yechish uchun mo`ljallangan bo`ladi. Bunday
masalalar sifatida ob-havoning global prognoziga oid masalalarni, uch o`lchovli
fazoda turli oqimlarning kechishini o`rganish masalalari, global informatsion
sistemalar va hokazolarni keltirish mumkin. Bu kompyuterlar bir sekundda 10
trillionlab amal bajaradi. Superkompyuterlar bahsida AQSH energetika
vazirligining Sandia laboratoriyasida o`rnatilgan 9472 protsessorli Intel ASCI
Red kompyuter sistemasi karvonboshilik qilmoqda. Uning tezligi kompyuterlar
tezligini o`lchovchi- Linpacr parallel testida 1 TFLOPS (1 TFLOPS-1000
GFLOPS teng, 1GFLOPS esa 1000000 FLOPS, 1FLOPS-sekundiga 1000
amalga teng). Xususan, bu kompyuter yadro sinovlarini va eskirayotgan yadro
qurollarini modellashtirishda qo`llaniladi. E’tiborlisi shuki, Tokio universiteti
dunyoda to`rtinchi o`rinda turadigan, sekundiga 873GFLOPS amal bajaradigan,
128 protsessorli SGI ASCI Blue kompyuteriga ega. Quyidagi jadvalda Top
Shuni qayd qilish lozimki, superkompyuterlarning ma’lum yo`nalish
masalalarini
yechishga
qaratilgan
turlari
ham
mavjud.
Blok kompyuterlar (Manframe Computer)-fan va texnikaning turli sohalariga
oid masalalarni yechishga mo`ljallangan. Ularning amal bajarish tezligi va
xotira hajmi superkompyuterlarnikiga qaraganda bir-ikki pog`ona past. Bularga
misol sifatida AQShning CRAY (krey), IBM 390, 4300, IBM ES/9000,
Fransiyaning Borrous 6000, Yaponiyaning M1800 rusumli kompyuterini va
boshqalarni
misol
qilib
keltirish
mumkin.
Minikompyuterlar (kichik kompyuterlar) hajmi va bajaradigan amallar tezligi
jihatidan blok kompyuterlardan kamida bir poQona pastdir. Shuni aytish joizki,
ularning gabariti (hajmi) tobora ixchamlashib, hatto shaxsiy kompyuterdek
kichik joyni egallaydiganlari yaratilmoqda. Bunday kompyuterlar turkumiga ilk
bor yaratilgan PDP-11 (Programm Driver Processor-dasturiy boshqaruv
protsessori) turkumini, ilgari harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan (maxfiy
hisoblangan) VAX, SUN turkumli kompyuterlar, IBM 4381, Hewlett Packard
firmasining HP 9000 va boshqalar minikompyuterga misol bo`la oladi. Shuni
aytish joizki, minikompyuterlar o`zlarining “katta og`alari” Manframe
kompyuterlarni imkoniyatlari darajasiga ko`tarilib bormoqda. Buning uchun
tarixga nazar solish va hozirgi ularning taraqqiyotini kuzatish yetarli.
Shaxsiy kompyuterlar hozirda korxonalar, muassasalar, oliy o`quv yurtlarida
keng tarqalgan bo`lib, ularning aksariyati IBM rusumiga mos kompyuterlardir.
IBM rusumiga mos kompyuterlar deganda, ularning turli kompaniyalar ishlab
chiqarilishiga qaramay ham texnik, ham programma ta’minoti mosligi, ya’ni
bir-biriga to`g`ri kelishi nazarda tutiladi. Bunday kompyuterlar hajmi jihatidan
kichik (bir stol ustiga joylashadi), amal bajarish tezligi, masalan PENTIUM-3
MMX protsessori o`rnatilgan kompyuterlarida hozirgi kunda 750-1000
megagersni, xotira hajmi esa 64-128 megabaytni tashkil qiladi. Bu
ko`rsatgichlar o`ta tez o`zgarib, har ikki yilda kompyuterlar imkoniyati ikki
baravar oshishi, ularning narxi esa shunchaga arzonlashishi tendensiyasi
kuzatilmoqda. Bugungi kunda Pentium IV kompyuterlari ham jahon bozorida
keng tarqalmoqda. IBM PC moslik kompyuterlarini yuzlab firmalar ishlab
chiqarmoqda. Bular IBM, Compaq, Hewlett-Packard, Packard Bell, Toshiba,
Apple, Siemens Nixdors, Acer, Olivetti, Gateway, SUN va boshqa firmalardir.
Shuni aytish joizki, yuqorida nomlari zikr etilgan firmalar ishlab chiqargan
kompyuterlar (bradename) – “Oq yasalgan”, Janubiy-Sharqiy mamlakatlarda:
Malayziya, Xitoy, Tayland, Koreya va boshqa mamalakatlarda yuqorida
nomlari keltirilgan firmalar litsenziyasi asosida ishlab chiqarilgan kompyuterlar
“Sariq yasalgan” nomga ega. Firma nomlari ko`rsatilmagan kompyuterlar esa
“nomsiz kompyuterlar” (noname)deb yuritiladi. Ayniqsa, keyingi guruh
kompyuterlarni sotib olishda ular yaxshi tekshiruvdan (testlar yordamida)
o`tkazilishi lozim. Shaxsiy kompyuterlar uchun uning muhim ko`rsatkichi
ishlash kafolatining (kamida uch yil) bo`lishi muhim. Shu bilan birga, bunday
kompyuterlarni sotib olganda litsenzion programma ta’minoti va tegishli
adabiyotlar bilan birga berilish imkoniyati mavjudligi nazarda tutilishi kerak.
Noutbuk kompyuterlar. Noutbuk kompyuterlar hajmi ancha ixcham bo`lib,
ammo bajaradigan amallar soni, xotira hajmi shaxsiy kompyuterlar darajasiga
ko`tarilib bormoqda. Ularning qulaylik tomonlaridan biri ham elektr
energiyasidan, ham ichiga o`rnatilgan batareyalarda uzluksiz (batareyani har
safar
almashtirmasdan)
ishlashi
mumkinligidir.
Bunda batareya quvvati energiyaga ulanishi bilan o`zi zarad ola boshlaydi va u
batareya bir necha yillarga mo`ljallangan bo`ladi. Hozirda bunday noutbuklarni
IBM, Compaq, Acer, Toshiba va boshqa firmalar ishlab chiqarmoqda. Tabiiyki,
bunday
kompyuterlar
o`z
imkoniyatlari
nuqtai
nazaridan
shaxsiy
kompyuterlarga tenglashayotganini nazarda tutilsa, uning narxi baland
bo`lishini sezish qiyin emas. Bundan tashqari, bunday rusumli kompyuterlar 8-
10 yil mobaynida buzilmasdan ishlash qobiliyatiga ega. .Hozirda noutbuk
kompyuterlaridan ham ixcham cho`ntak kompyuterlari ham ishlab chiqilmoqda.
.Ixtiyoriy kompyuterning ishlash prinsipini birinchi bo`lib ingliz olimi Charlz
Bebich va uning g`oyasini mukammallashgan ko`rinishini Djon Fon Neyman
taklif qilgan. Uning prinsipi programma asosida boshqariladigan avtomatik
ravishda ketma-ket ishlash g`oyasidan iborat. Hozirda ko`p kompyuterlar shu
g`oya asosida ishlaydi. Lekin keyingi paytlarda ko`p protsessorli kompyuterlar,
ya’ni bir vaqtda programmaning bo`laklarini ketma-ket emas, parallel
bajaradigan kompyuterlar ham yaratilganligini eslatib o`tish joizdir. Shunday
qilib, kompyuter avvaldan tuzilgan programma asosida ishlaydi. O`z navbatida
programma qo`yilgan masalani kompyuterda yechish uchun qandaydir
programmalash tilida yozilgan buyruqlar (operatorlar) ketma-ketligidir.
Programmalash tilida tuzilgan programmalar maxsus tarjimon programmalar
yordamida kompyuter tiliga o`tkaziladi. Kompyuter tili 0 va 1 lardan tashkil
topgan, ma’lum qoidalar asosida yoziladigan ketma-ketliklardan iborat.
|