PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 321/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
240
Tizimli yondashuv har qanday tizimni (obyektni) natijasi (maqsadi), kirishi (resurslari), tashqi muhit
bilan aloqasi (teskari aloqasi) boʻlgan oʻzaro bog‘liq elementlar (komponentlar) toʻplami sifatida koʻrib
chiqadi.
Pedagogikadagi tizimli yondashuv pedagogik hodisa va jarayonlarning haqiqatning boshqa hodisalari
bilan mushtarakligini ochib berishga, pedagogikani g‘oyalar, dalillar, turdosh fanlarning usullari bilan
boyitishga yoki aksincha, pedagogik tadqiqotlar ma’lumotlarini boshqa bilim sohalariga yoyishga, pedagogik
bilimlarni birlashtirish va tizimlashtirishga, pedagogik hodisalarni talqin qilishda subyektivlikni
kamaytirishga imkon beradi va jarayonlar, keyingi tadqiqotlarning vazifalarini aniqlash, shaxsning sport
madaniyatini shakllantirish muammosi shulardan biri boʻlib, uning rivojlanishi hozirgi paytda universitetda
oʻqish jarayonida talabalarning sport madaniyatini shakllantirish muammosini oʻrganishning asosiy uslubiy
sharti sifatida murakkab obyektlarni bilish uchun umumiy ilmiy metodikadan - tizimli yondashuvdan
foydalanishni talab qiladi [2, 112].
Asosiy qism. Tizim yondashuvni bir-birini toʻldiruvchi ikkita yoʻnalishda - tizim tahlili va tizim
sintezidan foydalanamiz, ular dialektik birlikda qoʻllaniladi. Ushbu yondashuv sport madaniyatini
shakllantirishning mohiyati va mazmunini nazariy tahlil qilishda amalga oshirildi.
Shaxsning sport madaniyati tarkibidagi tarkibiy qismlarni oʻrganish ularning har biri haqida oʻziga xos
rolga ega boʻlgan, elementlarning miqdoriy tarkibidagi sifatning oʻziga xosligi boʻlgan nisbatan mustaqil,
ajralmas funksional tizim sifatida g‘oyalar asosida amalga oshirildi. “Jismoniy madaniyat” oʻquv fanida
sportga yoʻnaltirilgan jismoniy tarbiya jarayonida talabalarning sport madaniyatini shakllantirish keng
madaniy va kasbiy kompetensiyalar tizimida faoliyat koʻrsatadigan pedagogik tizim sifatida ochib berilgan.
Ushbu pedagogik tizimning individual tarkibiy qismlari: oʻqitishning maqsadi, mazmuni, shakllari, usullari
va vositalarini koʻrib chiqishda tizimiy tahlil va sintez amalga oshirildi.
Shaxsning oʻziga xos xususiyatlaridan biri sifatida sport madaniyati faoliyatining maqsadi ijtimoiy va
shaxsiy darajadagi ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida sport qadriyatlarining faoliyatga asoslanganligidir.
Strukturaviy tahlil sport madaniyatining ichki tarkibini aniqlashga, uning faoliyatidagi oʻrni va roli jihatidan
sifat tomonidan farq qiluvchi tarkibiy qismlarini ajratib koʻrsatishga imkon berdi. Ushbu tarkibiy
qismlarning har biri uning mohiyati (umumiy tizimning elementi - sport madaniyati sifatida) va mazmuni
(ichki tuzilishi) nuqtayi nazaridan koʻrib chiqiladi. Strukturaviy (tarkibiy) tahlil - bu tashqi va ichki ishlash
mexanizmlarini ochib berishni oʻz ichiga olgan funksional tahlilning asosidir.
Sport madaniyatini, bir tomondan, tarkibi va tuzilishi boʻyicha, ikkinchidan tashqi vazifasi bilan koʻrib
chiqamiz.
Dialektik mantiq mavzuni rivojlanish jarayonida koʻrib chiqishni talab qiladi. Shuning uchun sport
madaniyatining maqsadli, tarkibiy va funksional tahlili uning genetik tahlili bilan tugaydi, bu uning
rivojlanishining sifat jihatidan turli darajalarini ajratish, rivojlanish qonuniyatlarini belgilashga imkon beradi.
Tizimli tahlil materiallari uning tarkibiy qismlari oʻzaro ta’sirining ajralmas natijalari sifatida yangi
tizimli fazilatlarning paydo boʻlishi va rivojlanishining qonuniyatlari va mexanizmlarini ochib berib,
jismoniy madaniyatining nazariy modelini yaratish uchun ishlatilgan.
Pedagogik tizimlar ijtimoiy tizimlarga tegishli va V.P. Bespalko berilgan fazilatlarga ega boʻlgan
shaxsni shakllantirishga uyushgan, maqsadga muvofiq pedagogik ta’sir oʻtkazish uchun zarur boʻlgan
vositalar, usullar va jarayonlar toʻplami sifatida, hozirda bir qator ishlar ta’lim sifatida jarayon sifatida
yondashuvning yuqori samaradorligini namoyish etdi.
Maqsadli pedagogik tizim sifatida umumiy madaniy va kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishni
boshqarish asos hisoblanadi.
Oliy ta’limda oʻqish jarayonida talabalarning jismoniy madaniyatini shakllantirish jismoniy tarbiya va
sport sohasidagi boʻlajak mutaxassisning umumiy madaniy va kasbiy vakolatlari tizimining yoʻnalishlaridan
biridir. Faoliyat maqsadlarining sifat jihatidan oʻziga xosligi, oliy ta’limda oʻqish jarayonida talabalarning
jismoniy madaniyatini shakllantirishni funksional tizim sifatida va uni tizimli yondashuv pozitsiyasidan
ajratib koʻrsatish imkoniyati va zarurligini belgilaydi. Bu jarayonda talabalarning jismoniy madaniyatini
shakllantirish tizimining strategik maqsadiga erishish funksional tizim sifatida oliy ta’limda oʻqitish va uni
tizimli yondashuv jihatidan oʻrganish, oʻqish jarayonida talabalarning sport madaniyatini shakllantirish
tizimining strategik maqsadiga erishish oʻquv rejalariga muvofiq fanlarni oʻrganish orqali ta'minlanadi.
Oʻqish jarayonida talabalarning jismoniy madaniyatini shakllantirish maqsadlarining sifat jihatidan oʻziga
xosligi, uni talabalarning umumiy madaniy va kasbiy vakolatlari doirasida jismoniy madaniyatini
shakllantirishning yanada keng tizimi doirasida (maqsad mezoniga koʻra) uni nisbatan mustaqil integral
pedagogik quyi tizim sifatida ajratish imkoniyati va zarurligini belgilaydi.
https://buxdu.uz
|
| |