nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ekoturizm marshrutlarini ishlab chiqishda axborotlanganlik

20-mavzii. O'ZBEKISTONDA TURÏSTLARNMG HAYOTI
XAWSIZLIGH4I TA’MINLASHNING HUQUQIY
M E’YORLARI
Reja:
20.1.
O'zbekistonda
turistlarning
hayoti
xavfsizligini
ta’minlashning huquqiy me’yorlari. ■
20. 1.
©‘z&eklstoîMla tarisflarnäng hayoti xavfsizligini
ta’mlnlaslmmg huquqiy Me’yorlari
Turizmda turistlaming hayoti xavfsizligini ta’minlaish eng muhim,
davlat ahamiyatiga molik masaia hisoblanadi. Turistik maxshrutlaxni
ishab chiqish, tashldl qilish, o‘tkazi$iini qayd qilingan omiliar asosida
turistlaming tur vaqtida (marshrat vaqtida) hayoti xavfsizligini
ta’minlash, vatanimizga turistlar oqimini kuçhaytirishdagi eng
muhim va mas’uliyatli vazifalardan hisoblanadi.
Turistlaming hayoti xavfsizligini ta’minlash G£zbekistonda
turizmni tashkü qilish va rivojlantirish sohasidagi dastlabki
qonunlarda alohida modda bilan belgilangan. Ana shunday
dastlabki qonun — O'zbekiston Respublikasining «Turizm
to £g‘risida»gi qonuni hisoblanadi76. Bu qonun 20-avgust 1999-yilda
qabuî qilingan bo£îib qonundagi 18, 19, 20-moddalar turistlaming
hayoti xavfsizligini ta’minlashdagi chora-tadbiriar tizimini
yaratishga asos bo£ladi. Turizm ta’limidagi barcha mutaxassislar
ushbu qonun moddalarini yaxshi oczlashtirishi, mukammal bffishi
nuqtayi nazaridan qayd qilingan moddalarni keltiiish o£rinli
boladi. «Turizm to£g‘risida» qonunning:
Ekoturizmni rivojlantirishning ijtimoiy ahamiyati

munosabatlardan kelib chiqdi. Shu nuqtayi nazardan bu fanlaming
har qanday fan ta’Iimi va har qanday sohadagi o‘mi deyarli bir-
biriga o'xshash ta’rifni, tavsifni anglatadi.
Ekoturizmning
mamlakat
ijtimoiy
hayotidagi
o‘rnini
bdgiiaganda tabiatning inson — turist hayoti uchun boigan
ahamiyatlari
ko‘r$atkichlarini
keltirish
lozim
bo'ladi.
Ekoturizmning ahamiyatini turistning ehtiyojlarini qondirish
jihatlariga qarab ma’naviy, iqtisodiy, soglomlashtirishi, tabiatni
anglash, tarbiyaviy va estetik guruhlarga boiishimiz mumkin.
Bu guruhlaming tavsifi faqat turist uchun emas, umuminsoniyat
hayotidagi tabiatning o‘mini ham anglatadi.
Ekoturizmning asl maqsadlari qayd qilingan xulosalarni tashkil
qiiadi. Ekoturizm oczining ta’rifini izohlashda birinchi navbatda
tabiat qo‘ynida bo‘lib, uning resurslariga ozor yetkazmaslikni
ta’minlaydi. Tabiat va uning biologik xilma-xillik resurslaridan
zavq-shavq oigan insonda aîbatta, bu obyektni asrash istagi paydo
bo‘ladi. Shuning uchun ham Butunjahon turizm tashkilotlariniñg:
“tabiiy hududlaiga mas’uliyat bilan sayohat qilish natijasida
ekoturistlar faoliyati tabiatni muhofaza etishni ta’minlaydi va
mahalliy aholining turmush darajasini yaxshilaydi” — degan ta’rifi
birinchi navbatda xalqning ijtimoiy holatining yaxshilanishiga
qaratilgan.
Ekoturizmni
DAVLAT DAROMADLARI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 176/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAVLAT DAROMADLARI — 1) davlat tomonidan o‘z funksiyalarini amalga oshirish uchun foydalanadigan davlat daromadlari; 2) bu milliy daromadni va boylikni taqsimlash va qayta taqsimlash jarayonida uning davlatga tekkan qismidir.
DAVLAT FOYDASIGA VOZ KECHISH REJIMI — Davlat foydasiga voz kechish shunday rejimki, bunda shaxs tovarlarga nisbatan boj, soliqlar va iqtisodiy siyosat choralari qo‘llanilmagan holda ulardan davlat foydasiga voz kechadi. Tovarlarni davlat foydasiga voz kechish rejimiga joylashtirishga qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda bojxona organining ruxsati bilan yo‘l qo‘yiladi. Tovarlardan davlat foydasiga voz kechish davlatning xarajatlar qilishiga sabab bo‘lmaydi.
DAVLAT IJTIMOIY YORDAMI – mehnatga layoqatliligining yo‘qligi, ishsizligi, daromad manbai mavjud bo‘lmaganligi sababli mustaqil ravishda o‘zini moddiy ta’minlay olmagan shaxslarga davlat tomonidan beriladigan yordam.
DAVLAT IMMUNITETI (lot.) — xalqaro huquqdagi tamoyil bo‘lib, shunga muvofiq davlat va uning organlariga chet el davlati sudi da’vo qilishi mumkin emas, chet el davlati mulki esa majburiy xarakterdagi choralar ta’siriga uchrashi mumkin emas.
DAVLAT INNOVATSION SIYOSATI – ilmiy tadqiqotlar, ishlanmalar, tajriba konstruktorlik ishlari yoki fan-texnika yutuqlaridan foydalangan holda iqtisodiy aylanmaga kiritiladigan yangi yoki takomillashtirilgan texnologik jarayon, yangi yoki takomillashtirilgan mahsulot yaratish tushuniladigan innovatsion faoliyatni rivojlantirish va rag’batlantirishga yo’naltirilgan ijtimoiy- iqtisodiy siyosatning tarkibiy qismidir.
DAVLAT INVESTITSIYASI — davlat budjeti va budjetdan tashqari davlat fondlari hamda davlat korxonalari tomonidan kapitallar qo‘yilishini ifodalaydi.
DAVLAT IQTISODIYOTINI TARTIBGA SOLISH — bozor mexanizmining faoliyat qilishi uchun me’yoriy shart-sharoitlarni ta’minlash maqsadida xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatiga va bozor kon’yunkturasiga davlatning ta’sir ko‘rsatishi; ekologik va ijtimoiy muammolarni yechish. Har xil shakllarni o‘z ichiga oladi: budjet-soliq kredit-pul, ma’muriy. 1989 yilda AQSHda budjet orqali yalpi milliy mahsulotning 36 foizi, Yaponiyada — 33 foizi, Germaniyada — 44,9 foizi, Angliyada — 38 foizi, Fransiyada 50,2 foizi, Italiyada — 48,7 foizi, Gollandiyada — 53 foizi, Shvetsariyada — 27 foizi qayta taqsimlangan. Budjet-soliq orqali tartibga solish budjetning daromad va xarajat qismlarini tenglashtirishni ko‘zda tutadi, chunki budjet tanqisligi inflyatsiyaviy jarayonlarga turtki bo‘ladi. Kredit-pul orqali tartibga solish foiz stavkasi “ochiqbozor”da operatsiyalar, bank zahiralari majburiyatlari me’yorining o‘zgarishini o‘z ichiga oladi. Bozor iqtisodiyotida ma’muriy tartibga solish majburiy kartellashtirish, ochiq korxonalarga ruxsat olish zarurligi va h.k. kabi tadbirlar yordamida amalga oshiriladi.
|
| |
Keys bo’yicha savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

Keys bo’yicha savollar: 1.
Ish haqi bozor iqtisodiyoti sharoitida qanday ahamiyat kasb etadi?
2.
Nominal ish haqi real ish haqiga qanday ta’sir etishi mumkin?
3.
Ish haqi stavkasi miqdorining hajmiga nimalar ta’sir etishi mumkin?
4.
Hozirgi kunda eng kam ish haqi miqdori necha so’mni tashkil etadi?
II. TALABALAR UCHUN USLUBIY QO’LLANMALAR Keysning muammolari: Yosh ishchi-xodimlarga ish haqini ta’rif tizimiga asoslangan holda qanday
belgilash va yuqori lavozimlarga ko’tarish mumkin?
Vazifalar: 1.
Ishga qabul qilingan vaqtda barcha yosh mutaxassislarga ta’rif setkasini 12-
razryadi bo’yicha bir hil maosh belgilangan. Bir yildan keyin ish haqi 5% oshirildi
(inflyatsiyani hisobga olmagan holda). Hozir ish haqini ko’rib chiqishni navbatdagi
vaqti keldi.Edni siz to’liq mustaqillik siyosatiga e’tibor qaratib, ularni ishga bo’lgan
qiziqishlarini ortirgan holda har birlariga qo’shimcha oylik belgilashingiz kerak.
Sizning ixtiyoringizda barcha yosh mutaxassislar uchun, umumiy ish haqi fondining
5,5% miqdoridagi mablag’ mavjud. (Ilova 4,1)
2.
SHuningdek siz ularni erishgan natijalarini, o’zlarini namoyon etish va
malakasini oshirishlari bo’yicha alohida rejalar tuzish maqsadida, tahlil qilishing.
(Ilova 2)
3.
Holatni ikkita variantda tahlil qiling:
a) tarmoqda mutaxassislar yetarli emas;
b) tarmoqda ishsizlik mavjud.
4. Ular xammalari bir-birlarini bilishadi va har birlari bo’yicha qabul qilingan
qarorlarni muhokama qiling.
Ilova – 1.
550
O’zRFA “Temuriylar tarixi” Davlat muzeyining shtat bo’yicha ma’lumot. SHtat bo’yicha 75 ta ishchi va xizmatchilar mavjud.
Umumiy bir oylik ish haqi fondi 12061318 so’m.
Pedagogik kreativlik - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 122/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunPedagogik kreativlik
Texnik kompetentlik
Texnik ijodkorlik
Pedagogik kompetentlik
44). Sinf-dars tizimining muallifi kim?
V.A. Suxomlínskiy
Adolf Disterveg
Ya.A. Komenskiy
V.V Kraevskiy
45). O‘qituvchi o‘z nutqini tashkil etishda nimalarga jiddiy e’tibor qaratishi zarur?
Yuz mushaklarining harakatiga
Adabiy, talaffuz, kelishik meyorlariga
Ko‘z, qosh, lablarning harakatiga
Gavda, qo‘l va oyoqlarning harakatiga
46). “Kompetentlik” pedagogik kategoriya sifatida ta’lim sohasiga qaysi fan ilmiy izlanishlari natijasida kirib kelgan?
psixologiya
sotsiologiya
falsafa
deontologiya
47). O‘qituvchi muvaffaqiyatining siri nimada?
o‘quv mashg‘ulotni tashkillashtirishda
talabalar faoliyatini boshqara olishida
o‘quv mashg‘ulot loyihasini ishlab chiqishida
o‘quv mashg‘ulotni to‘g‘ri rejalashtirishda
48). O‘qituvchi o‘quvchilarni o‘zi bilan hamkorlikka jalb eta olishi uchun nima qilishi kerak?
Pedagogik faoliyat o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga va qiziqish lariga to‘g‘ri kelishi lozim
O‘quvchilarning ma’naviy axloqiy jihatdan dunyoqarashining rivojlanmasligi
O‘qituvchi o‘quvchilarga pedagogik va psixologik jihatdan to‘g‘ri vazifa qo‘ymasligi mumkin
Sinf jamoasida o‘qituvchi ham ishtirokchi, ham maslahatchi vazifasini bajarmasligi mumkin
49). Kattalarning (psixologik, natijalarga va mahorat cho‘qqisiga erishish) rivojlanish qonunlarini qaysi fan o‘rganadi?
Sotsiologiya
Psixologiya
Akmeologiya
Andragogika
50). Pedagogik faoliyat – bu?
ishlab chiqarish ta’limi ustasi tomonidan aniq maqsadlarga muvofiq tashkil etiladigan kasbiy harakatlar majmui
metodist tomonidan rejalarga muvofiq tashkil etiladigan kasbiy harakatlar majmui
o‘qituvchi tomonidan aniq maqsadlarga muvofiq tashkil etiladigan kasbiy harakatlar majmui
talabalar tomonidan aniq rejaga muvofiq tashkil etiladigan kasbiy harakatlar majmui
51). “Relaksatsiya” qanday holat?
Jismonan va ruhan tetiklik, jizzakilik
|
| |
JAVOBGARLIK - - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 398/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JAVOBGARLIK - belgilangan majburiyatlarni to‘liq amalga oshirishni his etish.
JAVOBGARLIK MARKAZLARI – boshqaruv xodimlari faoliyatini samarali tashkil etishga yo‘naltirilgan, bo‘linmalar xarajatlari va daromadlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni umumlashtiradigan hisob ob’ekti.
JAVOBGARLIKNI SUG‘URTALASH — yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan uchinchi shaxslarning mol-mulki va sog‘ligiga zarar yetkazilganda, yuzaga kelgan zararni qoplash bo‘yicha fuqarolik javobgarligi sug‘urta qilishning ob’ekti hisoblanadi.
JAVOBGARLIKNING YORDAMCHI MARKAZLARI – javobgarlikning asosiy markazlariga ko‘maklashish uchun tashkil etiladigan markaz turi.
JAHON BOZORI NARXI — xalqaro oldisotdi bitimlarida yoki narxlar to‘g‘risidagi boshqa ishonarli manbalarda (tijorat takliflarida, birja kotirovkalarida, narxlar ma’lumotnomalarida, preyskurantlar va boshqalarda) qat`iy qayd etib qo‘yilgan narxlar eng umumiy ifodasi — jahon tovar bozori bahosidir. Ayni mahalda jahon bozori narxi — jahon savdosining asosiy markazlarida muayyan tovar bilan bog‘liq holda tuziladigan nufuzli import-eksport bitimlari narxi hamdir. Bunday bitimlar erkin konvertirlanuvchi valutada naqd pul to‘lovi sharti bilan tuziladi va ko‘rib chiqilayotgan tovarga nisbatan olingan bozorning umumiy savdo-siyosiy rejimi bilan tartibga solib turiladi.
JAHON BOZORLARIGA KIRIB BORISH STRATEGIYALARI — rivojlangan mamlakatlar kompaniyalari chet el bozorlariga kirib borishida qo‘llanadigan chora-tadbirlar kompleksi bo‘lib, ta’sir etuvchi omillar quyidagilardir (V.I.Cherenkovga ko‘ra): bozorga kirish tezligi; to‘g‘ridan - to‘g‘ri va bilvosita xarajatlar; chet el bozoridagi qonunchilikni o‘z faoliyatiga tatbiq etish imkoniyati; tadbirkorlik xavf-xatari darajasi; investitsiyaning o‘zini qoplash muddati; o‘z hamkorlari (agentlar, distribyutorlar) oldidagi majburiyatlari va boshqalardir. Tanlanayotgan maqsadli bozorga kirishda asosiy me’yoriy ko‘rsatkichlar bo‘lib, kompaniyaning ko‘zda tutayotgan xalqaro biznesi hajmi, bozorlarni egallash geografiyasi, bozordagi tovar sotilishi hajmi va aktivlarini belgilovchi bozor hajmi, tovarlari tabiati (sanoat mollari, iste’mol tovarlari, qimmat yoki arzon va hokazo) va raqobat darajasi hisoblanadi.
Hozirgi transmilliy kompaniyalar chet el bozorlariga, shu jumladan, O`zbekistonga ham investitsiyalar kiritish orqali qo‘llayotgan strategiyalari:
|
| |
Darsning texnologik modeli

Darsning texnologik modeli
Ishning nomi
|
Bajariladigan ishning mazmuni
|
Dars metodi
|
Vaqt
|
I.Tashkiliy qism
|
Salomlashish.
Davomatni aniqlash.
Kun yangiliklarini aytish.
|
Savol-javob,
Suhbat
|
3 daqiqa
|
II. O’tilgan mavzuni mustahkamlash
|
Uyga vazifa tekshiriladi. Aylanma daftarlar tarqatiladi.
|
“Blits so’rov”,
“Quvnoq kubikchalar”
|
5 daqiqa
|
III.Yangi mavzu bayoni
|
Yangi mavzu korgazmali qurollar orqali tushuntirib beriladi. Dam olish daqiqasi o’tkaziladi.
|
|
18 daqiqa
|
IV.Yangi mavzuni mustahkamlash
|
Guruhlarga bo’linib ish olib boriladi.
O’quvchilar mustaqil ravishda ishlaydi.
|
“Kichik guruhlarda ishlash”,
“Sinkveyn”
|
10 daqiqa
|
V. Darsni yakunlash va o’quvchilar bilimini baholash
|
Darsda faol o’quvchilar rag’batlantiriladi va baholanadi.
|
Savol-javob,
Munozara
|
6 daqiqa
|
VI. Uyga vazifa
|
Misol va masalani bajarish tartibi haqida tushuncha beriladi.
|
Tushuntirish
|
3 daqiqa
|
Jami:
|
45 daqiqa
|
Darsning borishi:
Tashkiliy qism.
Salomlashish, davomatni aniqlash, tozalikni tekshirish, kun yangiliklarini aytish, darsning shiorini aytish.
O’tilgan mavzuni mustahkamlash.
204-betdagi 5-misol va 6-masala
5-misol
152 472 : 6 + 105 • 23 = 25 412 + 2 415 = 27 827
1-usul: 152 472 : 6 = 25 412
2-usul: 105 • 23 = 2 415
3-usul: 25 412 + 2 415 = 27 827
297 773 : 7 – 321 • 6 = 42 579 – 1 926 = 40 613
1-usul: 297 773 : 7 = 42 539
2-usul: 321 • 6 = 1 926
3-usul: 42 539 – 1 926 = 40 613
6-masala
Har bir shakldagi kvadrat santimetrlarni sanang. Har bir shaklning yuzi necha kvadrat santimetrga teng?
1 cm • 5 cm = 5 cm2 1 cm • 11 cm = 11 cm2
S1 = 5 cm2 S 2 = 11 cm2
Yangi mavzu bayoni.
1-misol.
1) Uzunlik va yuz o‘lchov birliklarini eslang va misollar keltiring. Ulardan nima uchun foydalaniladi?
2) Hayotimizda uchraydigan buyumlarning hajmini aniqlash muhim. Shuning uchun hajm o‘lchov birliklari o‘rganiladi. Qirrasi uzunligi 1 cm kubning hajmi kub santimetrga teng va u 1 cm3 deb yoziladi.
Xuddi shunday, qirrasi 1 mm bo‘lgan kubning hajmi kub millimetrga teng va 1 mm3 deb yoziladi. Qirrasi 1 dm bo‘lgan kubning hajmi kub detsimetrga teng va 1 dm3 deb yoziladi.
Qirrasi 1 m bo‘lgan kubning hajmi kub metrga teng va 1 m3 deb yoziladi.
2-misol.
Har bir kubchaning hajmi 1 cm3 ga teng. Berilgan shakllarning hajmi nimaga teng?
|
Uyga vazifa - Xakimov sharofiddinning

|
Xakimov sharofiddinning
|
bet | 4/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 353,99 Kb. | | #145206 |
Bog'liq seminarUyga vazifa.
5-6-misol – masala
5-masala
Har bir kubchaning hajmi 1 cm3 ga teng bo’lsa, berilgan shaklning hajmini toping.
1 2
3 4 5
Yechish: 5 • 1 = 5 cm3
Javob: berilgan shaklning hajmi 5 cm3 ga teng.
6-misol
(200 000 – 8 325•4) : 100=(200 000 – 33 300) : 100=166 700 : 100=1 667
10 297 : (403 – 396) = 10 297 : 7= 1 471
(827 + 453) • 70 = 1 280 • 70 = 89 600
87 • 93 = 8 091 604 • 12 = 7 248
Fan o’qituvchisi: Xakimov Sharofiddin
|
| |
Ta’lim innovatsiyalari - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

Ta’lim innovatsiyalari
42
|
Kiritilgan o‘zgarishlarning tavsifiga ko‘ra ta’lim innovatsiyalarining turlari
|
Radikal, modifikatsiyalangan, kombinatsiyalangan innovatsiyalar
|
43
|
Faoliyat yo‘nalishiga ko‘ra ta’lim innovatsiyalarining turlari
|
Pedagogik jarayonda yoki ta’lim tizimini boshqarishda qo‘llaniladigan innovatsiyalar
|
44
|
O‘zgarishlar ko‘lamiga ko‘ra ta’lim innovatsiyalarining turlari
|
Tarmoq (lokal), modul va tizim innovatsiyalari
|
45
|
Kelib chiqish manbaiga ko‘ra ta’lim innovatsiyalarining turlari
|
Jamoa tomonidan bevosita yaratilgan yoki o‘zlashtirilgan innovatsiyalar
|
46
|
Faoliyat qisqa muddatli, yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lmay, faqatgina tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qiladi
|
Novatsiya
|
47
|
Muayyan tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o‘zgartirishga xizmat qiladigan faoliyat natijasi
|
Innovatsiya
|
48
|
Yangi ijtimoiy talablarning an’anaviy me’yorlarga mos kelmasligi yoki yangi g‘oyalarning eski g‘oyalarni inkor etishi natijasida vujudga keladigan majmuali muammolarni yechishga qaratilgan faoliyat
|
Innovatsion faoliyat
|
49
|
Innovatsion faoliyatning tarkibiy elementlarining muallifi
|
V.Slastenin
|
50
|
Talabaning fikrlash va harakat strategiyasini inobatga olgan holda uning shaxsi, o‘ziga xos xususiyatlari, qobiliyatini rivojlantirishga yo‘naltirilgan ta’lim
|
|
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim

|
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim
|
bet | 741/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunShaxsga yo‘naltirilgan ta’lim
54
|
Pedagogik jarayonni loyihalash asoslanadigan uchlik
|
Loyiha – mazmun – faoliyat
|
55
|
Muammoli ta’limning ilk g‘oyalarini asoslagan muallif
|
J.Dyui
|
56
|
Bilimlarni muammoli bayon qilish, talabalarni izlanishga undash, kichik ilmiy tadqiqotlarni olib borish. Ular ...
|
Muammoli ta’lim turlari
|
57
|
O‘qituvchi tomonidan talabani muammoli vaziyat, muammoli masalani hal etishga yo‘naltirish orqali unda bilish faolligini oshiruvchi ma’ruza
|
Muammoli ma’ruza
|
58
|
Talabalarda ijodiy izlanish, kichik tadqiqotlarni amalga oshirish, farazlarni ilgari surish, natijalarni asoslash, xulosaga kelish ko‘nikma va malakalarni shakllantiruvchi ta’lim texnologiyalari
|
Muammoli ta’lim texnologiyalari
|
59
|
Tadqiqot, evristik, muammoli vaziyatlarni yaratish, muammoli bayon qilish, ijodiy hamda qisman ijodiy metodlar ...
|
Muammoli ta’lim metodlari
|
60
|
Hal qilinishi zarur, biroq, hali yechish usuli noma’lum bo‘lgan pedagogik xarakterdagi masala
|
Pedagogik muammo
|
61
|
Talabaning ma’lum topshiriqlarni bajarishda yuzaga kelgan ziddiyatni anglashi bilan bog‘liq ruhiy holati
|
|
|
| |
Kasaba uyushmalari - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

|
O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti
|
bet | 188/311 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 4,4 Mb. | | #125403 |
Bog'liq IJTIMOIY-FALSAFAKasaba uyushmalari. Kasaba uyushmalarining faoliyati O‘zbekiston Respublikasining 1992 yil 2 iyulda qabul qilingan “Kasaba uyushmalari, ularning huquqlari va faoliyatining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonun asosida tashkil etiladi. Kasaba uyushmalari ko‘ngilli jamoat tashkiloti bo‘lib, faoliyat turiga qarab, o‘z saflariga mehnat va ijtimoiy-iqtisodiy huquqlari hamda manfaatlarini himoya qilishda mushtarak manfaatlar bilan bog‘langan mehnatkashlarni birlashtiradi. O‘z a’zolarining mehnat qilish huquqini himoya etadi.
“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati ham nodavlat notijorattashkilotlari tarkibiga kiradi. “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati 2001 yil 25 aprelda tashkil topgan. Uning dasturi va Nizomi qabul qilingan. Unga 14-28 yoshdagi O‘zbekiston fuqarolari a’zo bo‘lishi mumkin. “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatiningasosiy vazifalariga yoshlarni birlashtirish, sog‘lom turmush talablari asosida tarbiyalash va manfaatlarini himoya qilish kiradi.
Respublika baynalmilal milliy madaniyat markazi. 1992 yil yanvar oyida Prezident Islom Karimov tashabbusi bilan tashkil etilgan. Dastlabki milliy markazlar 1989 yilda respublikaning viloyatlarida tuzilgan.
Milliy madaniy markazlarning asosiy maqsadi mamlakati-mizdagi turli millat va elat vakillarining ma’naviy-ma’rifiy ehtiyojlarini qondirish, milliy qadriyatlarni saqlash, ularning urf-odat va an’analari davomiyligini ta’minlashdan iboratdir.
Taniqli yozuvchi CH.Aytmatov O‘zbekistondagi milliy madaniy markazlar faoliyatiga yuksak baho berib, ularni “Kichik BMT” deb atagan.
Agar 1989 yilda milliy madaniy markazlarning soni bor-yo‘g‘i 12 ta, 1997 yilda 90 ta bo‘lsa, hozirgi kunda 150 ga yaqin milliy madaniy markazlar faoliyat yuritmoqda299. Davlatimiz rahbari Islom Karimov respublika Baynalmilal madaniyat markazining tashkil etilishi va ahamiyati haqida quyidagi fikrlarni bildirdi: “Hech mubolag‘asiz aytish mumkinki, mamlakatimizda istiqomat qilayotgan har bir xalq va millatning etnik o‘ziga xosligi, tili, urf-odati, an’analarini saqlashda muhim rol o‘ynaydigan milliy madaniy markazlarning faoliyatini rivojlantirish uchun bugun barcha shart-sharoit hamda imkoniyatlarni yaratar ekanmiz, bu bilan biz odamlarning tinch va osoyishta hayoti, ertangi kunga ishonchining mustahkam poydevorini bunyod etgan bo‘lamiz”300.
|
| |
cm
  
2 cm - Xakimov sharofiddinning

|
Xakimov sharofiddinning
|
bet | 3/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 353,99 Kb. | | #145206 |
Bog'liq seminar3 cm
2 cm
2 cm
3 cm
4 cm
3 cm
V = a • b • c V = a3
4 • 2 • 2 = 8 • 2 = 16 cm3 2) 33 = 3 • 3 • 3 = 9 • 3 = 27 cm3
3-misol.
Daftaringizga qirralari 1 dm bo‘lgan kub chizing. Agar siz chizgan shaklga teng bo‘lgan idish bo‘lganda, unga qancha suyuqlik ketgan bo‘lar edi?
1 dm3
1 litr
1 dm
Qirrasi 1 dm3 ga teng kubga 1 litr suyuqlik ketadi.
1 dm
1 dm
Bir kub detsimetrga sig‘adigan suyuqlikning hajmi 1 litrga teng.
2) 3 litr suyuqlik necha dm3 hajmdagi suyuqlikka teng?
1 dm3
1 litr
1 dm3
1 litr
1 dm3
1 litr
Misolni o’quvchilar mustaqil bajaradilar.
3 dm3 = 3 litr
Yangi mavzuni mustahkamlash.
55 140 : 6 • 30 + 560 • 400 = 9 190 • 30 + 560 • 400 =
=275 700 + 224 000 = 499 700
( 2 000 – 1 705 ) • 9 = 295 • 9 = 2 655
8 000 – ( 4 536 + 160 • 3 ) = 8 000 – ( 4 536 + 480 ) = 8 000 – 5 016 = 2 984
720 – ( 300 – 420 : 6 ) = 720 – ( 300 – 70 ) = 720 – 230 = 490
Darsni yakunlash va o’quvchilar bilimini baholash.
Dars yakunida umumiy ballar e’lon qilinadi, hamda darsda faol qatnashgan o’quvchilar rag’batlantiriladi va baholanadi.
|
| |
DAVLAT ISTE’MOLI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 177/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAVLAT ISTE’MOLI — davlat apparatini saqlash va uning funksiyalarini amalga oshirish uchun davlat tomonidan sarflanadigan yalpi milliy mahsulotning bir qismi.
DAVLAT ICHKI QARZLARI – 1) davlat tomonidan ichki mablag‘ni jalb qilish natijasida vujudga kalgan O‘zbakiston Raspublikasi majburiyatlarining yig‘indisi; 2) D.i.q.-davlat tomonidan ichki mablag‘ni jalb qilish natijasida vujudga kelgan O‘zbekiston Respublikasi majburiyatlarining yig‘indisi. Oldin chiqarilgan va hozirgi vaqtgacha foizlari bilan qaytarilmagan (uzilmagan) davlat qarzlarining (zayomlarining) butun summasi.
DAVLAT KAZNACHEYLIK BILETI — egalari tomonidan pul mablag‘lari qo‘yganlik to‘g‘risida guvohlik beruvchi va majburiyatga egalik qilgan muddati davomida daromad olishga ularga huquq beruvchi davlatning majburiyati, aholi o‘rtasida qimmatbaho qog‘ozlarni joylashtirish turi.
DAVLAT KAZNACHEYLIK MAJBURIYATI — qimmatbaho qog‘ozlar egalari tomonidan pul mablag‘larini budjetga o‘tkazishni tasdiqlovchi va ushbu qimmatbaho qog‘ozlarga egalik qilish barcha muddati davomida qayd qilingan daromad olishga huquq beruvchi davlat qimmatbaho qog‘ozlarini ixtiyoriylik asosida aholi o‘rtasida joylashtirish turi. Uzoq muddatli xazinabonlik majburiyatlari davlat tomonidan 5 yildan 25 yilgacha ko‘rsatuvchi uchun chiqariladi. Uzoq muddatli xazinabonlik majburiyatlarining sotish qiymatini belgilash tartibi ularni sotib olish vaqtidan kelib chiqqan holda respublika va avtonom respublika vazirligi tomonidan o‘rnatiladi.
DAVLAT KORXONALARI - davlat mulki bo‘lgan va uning nazorati ostida faoliyat ko‘rsatuvchi korxonalar hisoblanadi.
DAVLAT KREDITI (lot.) — 1) kredit munosabatlari majmui, bunda tomonlardan biri davlat hisoblanadi, jismoniy va yuridik shaxslar esa kreditorlar yoki zayomchilar hisoblanadi; 2) D.k. davlat, yuridik va jismoniy shaxslar o‘rtasidagi pul munosabatlarining o‘ziga xos alohida shaklidan iborat. Bunda davlat, asosan, mablag‘larni qarzga oluvchi, shuningdek, kreditor va kafil sifatida ham maydonga chiqadi; 3) D.k. qimmatli qog‘ozlar egalari va jamg‘arma banklari omonatlarida pul daromadlarini oshirish manbasidir.
|
| |
Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

179
2.
O’z miqyosiga ko’ra raqobat eng avvalo ikki turga – tarmoq ichidagi
raqobatga va tarmoqlararo raqobatga bo’linadi. Iqtisodiy adabiyotlarda bir tarmoq
ichidagi raqobatning to’rtta shakli alohida ajratilib ko’rsatiladi. Bular sof raqobat,
monopollashgan raqobat, sof monopoliya va oligopoliyadir.
3.
Sof raqobat va sof monopoliya real hayotda kam uchraydi. Hozirgi zamon
bozor iqtisodiyotining holatini monopollashgan raqobat va oligopoliya tavsiflaydi.
Monopollashgan raqobatda juda ko’p mayda firmalar tomonidan turli-tuman
tabaqalashgan mahsulot ishlab chiqariladi, shuning uchun sohaga kirish qiyin emas.
4.
Raqobat – xo’jalik yuritishning asosiy usuli hisoblangani uchun raqobat
muhitining shakllanishi bozor iqtisodiyotining rivojlanish darajasiga bog’liqdir.
Raqobat muhiti deb bozor munosabatlari ishtirokchilarining xo’jalik yuritishda teng
imkoniyatlarni ta’minlaydigan iqtisodiy, qonuniy, tashkiliy va siyosiy sharoitlar
majmuasiga aytiladi. Raqobat muhitining mavjudligi – alohida olingan firmaning
bozor sharoitida erkin harakat qilib xukmronlik mavqeiga erishishiga halaqit beruvchi
asosiy omildir.
5.
Monopoliyani tartibga solish – miqdoran hisoblash imkoniyati kam bo’lgan
juda murakkab jarayondir. O’zbekistonda davlatning monopoliyaga qarshi chora-
tadbirlari nafaqat monopoliyani cheklash, balki monopoliyadan chiqarish jarayoni
bilan uzviy ravishda olib borilmoqda. Juda ko’plab tarmoqlarda xukmron mavqega
ega bo’lgan korxonalar (ular yagona korxona-tarmoq sifatida ish yuritishar edi)
xususiylashtirilib, mustaqil korxonalarga aylantirildi va natijada tarmoqda raqobat
muhiti shakllantirildi.
6.
Davlatning monopoliyaga qarshi qonunchiligi raqobatlashuvchi sub’ektlar
ishchanligini susaytirmaydigan darajada yetarlicha moslashuvchan bo’lishi darkor.
)
iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to’sib qo’yilishi

|
)
iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to’sib qo’yilishi Pdf ko'rish
|
bet | 181/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI4)
iqtisodiyotda demokratik harakatlarning to’sib qo’yilishi.
Monopolistlar
iqtisodiyotdagi erkin va halol raqobatga to’sqinlik qilib, nisbatan kuchsiz bo’lgan
korxonalarni o’zlariga bo’ysundirishlari, jamiyatga o’z ishchilarining mehnatiga
pasaytirilgan miqdorda haq to’lash, past sifatli tovarlarni ishlab chiqarish, o’ta
darajada oshirib yuborilgan sotish narxlari (yoki pasaytirilgan xarid narxlari), o’z
mahsulotini iste’mol qilishga bilvosita usul orqali majburlash kabi o’zlarining
kamsituvchi shartlarini ko’ndalang qo’yishlari mumkin.
Bundan ko’rinadiki, monopolistik faoliyat iqtisodiy rivojlanishiga ancha jiddiy
ta’sir ko’rsatishi, taraqqiyot yo’liga g’ov bo’lishi ham mumkin. Shunga ko’ra, bugungi
kunda deyarli barcha mamlakatlar iqtisodiyotida monopoliyalarni davlat tomonidan
tartibga solish chora-tadbirlari qo’llanilib, bu
monopoliyaga qarshi siyosat
deb
ataladi. Davlatning monopoliyaga qarshi siyosati asosini
monopoliyaga qarshi
qonunchilik
tashkil etib, u turli mamlakatlarda turli darajada rivojlangan bo’ladi.
Odatda AQSHdagi monopoliyaga qarshi qonunchilik nisbatan ilgariroq va
mukammalroq ishlab chiqilgan, deb hisoblanadi. U quyidagi uchta qonunchilik
hujjatlariga asoslanadi:
1. Sherman qonuni
(1890 yilda qabul qilingan). Bu qonun savdoni yashirin
monopollashtirish, u yoki bu tarmoqdagi yakka nazoratni qo’lga olish, narxlar
bo’yicha kelishuvlarni taqiqlaydi.
2.
Kleyton qonuni
(1914 yilda qabul qilingan). Bu qonun mahsulot sotish
sohasidagi cheklovchi faoliyatlarni, narx bo’yicha kamsitish, ma’lum ko’rinishdagi
birlashib ketishlar, o’zaro bog’lanib ketuvchi direktoratlar va boshqalarni taqiqlaydi.
3.
Robinson-Petmen qonuni
(1936 yilda qabul qilingan). Bu qonun savdo
sohasidagi cheklovchi faoliyatlar, «narxlar qaychisi», narx bo’yicha kamsitishlar va
boshqalarni taqiqlaydi.
1950 yilda Kleyton qonuniga
|
| |
-chizma 
Narxga ta’sir qiluvchi omillar

|
-chizma
Narxga ta’sir qiluvchi omillar Pdf ko'rish
|
bet | 190/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI9.3-chizma
Narxga ta’sir qiluvchi omillar
Boshqa omillar esa narxning ijtimoiy qiymat bilan ijtimoiy naflilik miqdori atrofida
goh birinchisining, goh ikkinchisining foydasiga tebranishiga sabab bo’ladi. Masalan,
talab va taklif nisbatini olaylik. Agar tovarlarning ayrim turiga talab taklifga nisbatan
baland bo’lsa, ijtimoiy qiymat o’zgarmagan holda narxning darajasi nisbatan yuqori
bo’ladi, yoki aksincha taklif talabga nisbatan ko’proq bo’lsa, ijtimoiy qiymat
o’zgarmagan holda narxning darajasi unga nisbatan past bo’ladi.
Hozirgi davrda iqtisodiyot nazariyasi bo’yicha ko’plab chop etilayotgan darslik va
o’quv qo’llanmalarda narx darajasiga ta’sir ko’rsatuvchi omillar qatorida pulning qadr-
qimmati e’tibordan chetda qolmoqda. Holbuki, pulning qadr-qimmatining o’zgarishi ham
narx darajasiga sezilarli ta’sir ko’rsatadi. Bu, ayniqsa, milliy valyutani chet el
valyutalariga ayirboshlash nisbatining o’zgarishi orqali yaqqolroq namoyon bo’ladi.
Masalan, 1 AQSH dollari 1300 so’mga teng bo’lgan chog’da 10 dollar turuvchi qandaydir
tovarning narxi 13000 so’m bo’ladi. Agar, so’mning qadri oshib, 1 dollar 1000 so’mga
tenglashsa, u holda shu tovarning narxi 10000 so’m bo’ladi.
Narx darajasiga boshqa omillarning ta’siriga alohida to’xtalmasa ham bo’ladi.
Chunki soliq miqdori qancha ko’p bo’lsa, narx darajasi shuncha yuqori bo’lishi
hammaga ayondir.
Narxning iqtisodiy mazmuni uning vazifalari ko’rib chiqilganda yanada yaqqol
namoyon bo’ladi. Narx quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi:
Tovar ishlab chiqarishning
ijtimoiy zaruriy sarflari
(qiymat)
Raqobat
kurashlari
Talab va taklif nisbatlari
Turli xil
soliqlar
Davlatning iqtisodiy
siyosati
Tovar yoki xizmatning
nafliligi
NARX
Pulning
qadr-qimmati
|
| |
Ishlar portfoliosi - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 739/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunIshlar portfoliosi
34
|
Talabaning o‘zi yoki pedagoglar tomonidan jamlangan talabalarning eng yaxshi ishlari o‘rin oladigan portfolio
|
Natijalar portfoliosi
|
35
|
Talabaning BKMni nazorat qilish uchun shakllantirilgan portfolio
|
Baholovchi portfolio
|
36
|
Talaba tomonidan erishgan yutuqlarni baholashga doir xulosa, taqriz, rezyume, esse, tavsiyanoma va tavsifnomalar jamlanadigan portfolio
|
Taqrizlar portfoliosi
|
37
|
1) OTM, fakultet saytiga material qo‘shish; 2) shaxsiy veb-saytlarni yaratish; 3) semestr yakunlari bo‘yicha hisobot tayyorlash kabi shakllarda namoyon bo‘ladigan portfolio – bu ...
|
On-line portfolio
|
38
|
Lug‘aviy jihatdan “innovatsiya” tushunchasi
|
Yangilik kiritish
|
39
|
Muayyan tizimning ichki tuzilishini o‘zgartirishga qaratilgan faoliyat
|
Innovatsiya
|
40
|
Yangi g‘oyalar, tizim, faoliyat yo‘nalishini o‘zgatirishga qaratilgan aniq maqsadlar, noan’anaviy yondashuvlar, odatiy bo‘lmagan tashabbuslar, ilg‘or ish uslublari. Ularning ko‘rinishlari
|
Innovatsiya
|
41
|
Ta’lim sohasi yoki o‘quv jarayonida muammoni yangicha yondashuv asosida yechish uchun qo‘llanilib, avvalgidan ancha samarali natijani kafolatlay oluvchi shakl, metod va texnologiyalar
|
|
|
| |
a) iqtisodiyotda davlat monopolizmining har qanday namoyon bo’lishini

178
26 barobar qisqardi. Faqat 2004-2007 yillar davomida yalpi ichki mahsulotning
umumiy hajmida monopol mahsulotlar ulushi 26 foizdan 21 foizga tushdi
41
.
Natijada, sobiq tarmoq vazirliklari negizida tuzilgan respublika xo’jalik
birlashmalari
(«O’zgo’shtsutsanoat»,
«Oziq-ovqat
sanoat»,
«O’zeltexsanoat»
uyushmalari va boshqalar) ustav fondida davlat ulushi bo’lgan korxonalar deyarli
qolmadi, boshqalarida esa, («O’zbekengilsanoat» DAK, «O’zdonmahsulot» AK va
boshqalar) bunday korxonalar soni keskin qisqardi. Tarmoqlarda monopol hisoblangan
bir qancha uyushmalar tugatilib, o’rnida mustaqil korxonalar vujudga keltirildi, bu esa
raqobat muhitining yanada kuchayishiga olib keldi.
Shuningdek, jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi sharoitida mamlakatimizda ishlab
chiqarilayotgan tovarlarning jahon bozoridagi raqobatdoshligini ta’minlash ham dolzarb
vazifa hisoblanadi. Bu masala respublikamizning 2009-2012 yillarga mo’ljallangan
Inqirozga qarshi choralar dasturida ham e’tiboga olinib, unda «joriy kon’yunktura
keskin yomonlashib borayotgan hozirgi sharoitda eksportga mahsulot chiqaradigan
korxonalarning tashqi bozorlarda raqobatdosh bo’lishini qo’llab-quvvatlash bo’yicha
konkret chora-tadbirlarni amalga oshirish va eksportni rag’batlantirish uchun
qo’shimcha omillar yaratish, xususan:
- aylanma mablag’larni to’ldirish uchun korxonalarga Markaziy bank qayta
moliyalash stavkasining 70 foizidan ortiq bo’lmagan stavkalarda 12 oygacha bo’lgan
muddatga imtiyozli kreditlar berish;
- tayyor mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, xorijiy investitsiya ishtirokida
tashkil etilgan korxonalarni budjetga barcha turdagi soliq va to’lovlardan – qo’shimcha
qiymat solig’i bundan mustasno – ozod qilish muddatini 2012 yilgacha uzaytirish;
- banklar kreditlari bo’yicha to’lov muddati o’tgan va joriy qarzlar miqdorini qayta
ko’rib chiqish, budjetga to’lanadigan to’lovlarning penyasidan kechish va boshqa
muhim imtiyoz va preferentsiyalar berish»
42
belgilab berilgan. Bunday samarali chora-
tadbirlarning amalga oshirilishi pirovardida mamlakatimizdagi raqobatchilik
muhitining yanada kuchayishiga imkon yaratadi.
DAVLAT BUDJETI DAROMADLARI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 173/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAVLAT BUDJETI DAROMADLARI — 1. Davlat budjetiga jalb qilinadigan soliqli va nosoliqli mablag‘lar; amaldagi qonunchilikka muvofiq ravishda davlat hokimiyat organlari va mahalliy o‘z-o‘zini boshqarish organlari ixtiyoriga kelib tushuvchi pul mablag‘lari. O‘z tarkibiga quyidagilarni oladi: 1) qonun hujjatlarida belgilangan soliqlar, yig‘imlar, bojlar, shuningdek majburiy to‘lovlar hamda soliq bo‘lmagan boshqa tushumlar; 2) davlatning moliyaviy aktivlari va boshqa aktivlarining joylashtirilishi, foydalanishga berilishi va sotishga berilishidan olingan daromadlar; 3) qonun hujjatlariga muvofiq meros olish, hadya etish huquqi bo‘yicha davlat mulkiga o‘tgan pul mablag‘lari; 4) yuridik va jismoniy shaxslardan, shuningdek xorijiy davlatlardan kelgan qaytarilmaydigan pul tushumlari; 5) rezident yuridik shaxslarga va xorijiy davlatlarga berilgan budjet ssudalarini qaytarish hisobiga tushadigan to‘lovlar; 6) qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa daromadlar. 2.Davlat budjetining daromadlari mamlakat yalpi ichki (milliy) mahsulotini taqsimlash va qayta taqsimlash umumiy jarayonining elementlaridan biri bo‘lib, ular oraliq (tranzit) xarakterga ega.
DAVLAT BUDJETI XARAJATLARI — davlat pul mablag‘lari fondini taqsimlash bilan bog‘liq bo‘lgan iqtisodiy munosabatlar; davlat va mahalliy o‘z-o‘zini boshqarish organlari funksiyalari va vazifalarini moliyaviy jihatdan ta’minlashga yo‘naltiriladigan pul mablag‘lari. Tarkibi quyidagilardan iborat: 1) budjet mablag‘lari oluvchilarning joriy xarajatlari; 2) joriy budjet transfertlari; 3) kapital xarajatlar (asosiy fondlar va vositalarni davlat ehtiyojlari uchun olish va takror ishlab chiqarish, xorijiy mamlakatlarda davlat ehtiyojlari uchun yer va boshqa mol-mulk olish, davlat ehtiyojlari uchun yerga bo‘lgan huquqni va boshqa nomoddiy aktivlarni olish, davlat zahiralarini vujudga keltirish va boshqalar); 4) kapital xarajatlarni qoplash uchun yuridik shaxslarga beriladigan budjet transfertlari; 5) rezident yuridik shaxslarga va xorijiy davlatlarga beriladigan budjet ssudalari; 6) davlat maqsadli fondlariga beriladigan budjet ssudalari va dotatsiyalari; 7) davlat qarzini qaytarish va unga xizmat ko‘tsatish bo‘yicha to‘lovlar; 8) qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa xarajatlar.
|
| |
Jismonan va ruhan bo‘shashish, butunlay osoyishtalik

|
Jismonan va ruhan bo‘shashish, butunlay osoyishtalik
|
bet | 123/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunJismonan va ruhan bo‘shashish, butunlay osoyishtalik
Jizzakilik va asabiylik, o‘zini boshqara olmaslik
Jismoniy charchash, baqirish yoki so‘kish
52). “Kompetentlik” tushunchasining lo‘g‘aviy ma’nosi qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
inglizcha “competence” – “qobiliyat”
italyancha “competence” – “ijodkor”
grekcha “competence” – “mahorat”
lotincha “competence” – “iqtidor”
53). Aksiologiyaning lo‘g‘aviy ma’nosi to‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni toping.
yunoncha axio – o’tmish va logos – fan, ta’limot
yunoncha axio – bola va logos – fan, ta’limot
yunoncha axio – cho’qqi va logos – fan, ta’limot
yunoncha axio – qadriyat va logos – fan, ta’limot
54). Aqliy yoki amaliy (jismoniy) harakatlarni bajarish ko‘nikmalarini egallash yo‘lidagi ko‘p marta takrorlanish bu-...
Faoliyat
Masala yechish
Mashq
Suhbat
55). Talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning rivojlantiruvchi funksiyasining mohiyatini toping.
talabalar bilimi va ko‘nikmalaridagi nuqsonlar, kamchiliklar, bo‘shliqlar va ularning sabablari aniqlanadi.
Bilimlarni tizimlashtiradi, umumlashtiradi, mukammallashtiradi
O‘quv-bilish va aqliy faoliyatni rivojlantirish
burch, majburiyat, javobgarlik kabi ahloqiy sifatlar shakllanadi
56). Xalqaro baholash dasturi TALIS (Teaching and Learning International Survey) tadqiqoti nima asosda tashkil etiladi.
turli mamlakatlarda tashkil etiladigan pedagogik jarayonlarning xalqaro qiyosiy tahliliga asoslanadi.
tabiiy savodxonlikni o‘rganishga asoslanadi.
Matematik savodxonlikni o‘rganishga asoslanadi.
O‘qish va matnni tushunish savodxonlikni o‘rganishga asoslanadi.
57). Ta’riflarni aniqlash uchun uchun qanday qiyinlik darajasiga ega bo‘lgan testlar tuziladi?
Ijodiy (kreativ)
Produktiv
Reproduktiv
Qisman izlanishli
58). Testlar o‘tkazilish texnologiyasiga ko‘ra qanday klassifikatsiyalanadi:
|
| |
JARIMA SANKSIYALARI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 397/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)JARIMA SANKSIYALARI (nem., lot.) — kontrakt bo‘yicha majburiyatlarni buzganligi uchun tomonlardan olinadigan to‘lov turlari. Sotuvchilar (eksportyorlar) xususida J.s. olinadigan to‘lovlar quyidagicha: yetkazib beriladigan tovarlar sifatining nomuvofiqligi, maqsadga muvofiq upakovka va markirovka q i l i n m a g a n l i g i , m u d d a t l a r i n i n g , komplektatsiyaning buzilishi va h.k. Sotib oluvchilar (importyorlar) xususida J.s. quyidagilar uchun to‘lovlar olinadi: texnik hujjatlarni taqdim etishning, mutaxassislarning safarga chiqishining, akkreditivlar ochishning, o‘z vaqtida to‘lovlarning kechikib qolganligi va h.k. Sotuvchilardan olinadigan J.s. kechikib qolishning davom etishiga qarab progressiv hajmlarda belgilanadi. Jarimalarning maksimal miqdori muddatida yetkazib berilmagan tovarlar qiymati summasining 8-10 foizini tashkil etadi.
JAVOBGARLIK – qonun yoki shartnoma talablarini buzganlik uchun yuz beradigan muayyan holat bo‘lib, aybdor yuridik yoki jismoniy mulkiy yoki boshqa jihatdan uning uchun noqulay bo‘lgan solib qo`yishida ifodalanadi, huquqiy, iqtisodiy, axloqiy hamda ijtimoiy javobgarliklar mavjud.
Huquqiy javobgarlik qonun yoki shartnoma majburiyatlarini buzganlik uchun qo‘llaniladi. Huquqiy javobgarlikning qo‘yidagi turi mavjud:
a) jinoiy;
b) ma’muriy;
v) fuqaroviy (mulkiy);
g) intizomiy (mehnat-huquqiy).
Iqtisodiyot javobgarlik yuridik va jismoniy shaxslarga ta’sir o‘tkazishning bir shakli bo‘lib, faoliyatning iqtisodiy samaradorligini oshirishga, asossiz xarajatlarni kamaytirishga, vositalardan unumliroq foydalanishga undovchi ta’sir choralaridandir. Masalan, yer va boshqa tabiiy resurslardan ratsional foydalanmayotgan korxonalarga nisbatan ulardan foydalanish narxlarining oshirilishi, boshqa noqulay sharoitlarning yaratilishi iqtisodiy javobgarlikning ko‘rinishlaridandir.
Huquqiy javobgarlik eng keng qo‘llaniladigan va samarali javobgarlik turlaridan sanaladi. Huquqiy javobgarlik faqat huquqbuzarlik turlaridan sanaladi. Huquqiy javobgarlik faqat huquqbuzarlik yuridik sostavi mavjud bo‘lganidagina (huquqbuzarlik ob’ekti va sub’ekti, ob’ektiv va sub’ektiv tomonlari) qo`llanilishi mumkin.
Moliya va hisob-kitob, kredit munosabatlarida huquqiy javobgarliklardan keng foydalaniladi.
|
| |
DAVLAT BUDJETINING NAZORAT FUNKSIYASI

|
DAVLAT BUDJETINING NAZORAT FUNKSIYASI
|
bet | 175/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DAVLAT BUDJETINING NAZORAT FUNKSIYASI - budjetning milliy iqtisodiyot bilan uzviy bog‘liqligi takror ishlab chiqarishning barcha bo‘linmalarida ahvolning qandayligi to‘g‘risida ma’lumotlar bilan doimiy ta’minlab turadi.
DAVLAT BUDJETINING PUL MABLAG‘LARINI BOSHQARISH - budjetdan mablag‘ oluvchilarning xarajatlarini o‘z vaqtida amalga oshirish maqsadida hududiy (respublika) g‘azna hisob varaqlaridagi pul mablag‘larini boshqarish.
DAVLAT BUDJETINING TAQSIMLASH FUNKSIYASI - davlat budjeti tomonidan amalga oshirilayotgan taqsimlash munosabatlari bo‘lib, u taqsimlangan yalpi ichki (milliy) mahsulotni qayta taqsimlash uchun foydalaniladi.
DAVLAT BUYURTMASI – 1) davlat tomonidan korxona va tashkilotlarga muayyan mahsulot turini tayyorlash va uni ista’molchilarga yatkazib barish, ishlab chiqarish, noishlab chiqarish va ilmiy tadqiqot xarakteridagi ma’lum ishlarni bajarish uchun bariladigan topshiriq; 2) davlatning xo‘jalik aloqalarini bevosita tartibga solish shakli. Davlat buyurtmasini bajarish shartnomalari mahsulot ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar o‘rtasida tuzilgan shartnomaga nisbatan general shartnoma sifatida Davlat kontrakt tuzilma organlari va korxonalar — tayyorlovchilar tomonidan tuziladi. General shartnomalarda nomenklaturani kengaytirish va yetkazish hajmi, ularni oluvchilar, tomonlarning o‘zaro majburiyatlari va ularni bajarmaganlik uchun jarimalar hamda shartnoma baholar va shartnomani bajarish davomida ularni korrektirovka qilish shartlari aniqlangan bo‘ladi. Ishlab chiqaruvchi uchun davlat buyurtmasi foydaliligi quyidagilar bilan ta’minlanadi: 1) shartnoma bahosi; 2) general shartnoma bilan belgilangan miqdorda joylashtirilgan davlat buyurtmalari mahsulot nomenkla-turasi doirasida material resurslari; 3) foydaga soliq bo‘yicha imtiyozlar.
DAVLAT BUYURTMASI FORUMI — Germaniyada ekspertlar va olimlardan tashkil topgan jamoat tashkiloti bo‘lib, ushbu forum doirasida doimiy fikrlar almashinuvi, mamlakat ichkarisida va tashqarisida davlat xaridi sohasida yuzaga kelayotgan yangi ko‘rinishlarga munosabat shakllantriladi. Shuningdek, forum har yili davlat xaridi bo‘yicha eng yaxshi ilmiy ish uchun mukofot taqdim etadi (Public Procurement Award).
|
| |
\12 (kasr chizig’i) - Matematik simvollar tarixi

7\12 (kasr chizig’i).
Oddiy kasrning “ikki qavatli” yozuvi qadimgi grek matematiklari orqali ishlatilgan. Ularda maxraj suratning ostida yozilgan lekin kasr chizig`i ishlatilmagan. Hind matematiklari maxrajni yuqoriga ko`tarishgan, arablar tomonidan bu format Yevropaga qabul qilingan. Kasr chizig`i birinchi marta Yevropada Leonardo Pizanskiy (1202) tomonidan fanga kiritilgan. Arximed davrida kasrning maxraji chiziqsiz, surat ustiga yozilar edi.
/ : ÷ (bo`lish amali).
Bo`lish belgisi “-“ gorizontal chiziq arab olimlari ishlaridan olingan.
Bo’lish belgisini Otred qiya to’g’ri chiziq ya`ni “/” orqali ifodalagan. Ikki nuqta ya`ni : orqali 1684-yilda Leybnits ifodalagan. Ulargacha esa “D” harfi ishlatilgan. Geron, Diofant va arablarning asarlarida gorizontal kasr chizig’i ham ishlatilgan Angliya va AQSHda bu belgi “÷” ko’rinishini olgan buni Iogann Ran (Jon Pel bilan birgalikda bo’lishi ham mumkin) 1659-yilda davom ettirgan. Buni “obelyus ” deb atashgan. Matematika stantartlari bo’licha Amerika milliy komiteti (Inglizchada National Committee on Mathematical Requirements) Obelyusni 1923-yilda amaliyotda qo’llashni to’xtatishga urundi. Lekin bu harakatlar zoye ketdi.
e (eyler soni).
e=2,71828 Eyler soninig standart ko`rinishini ko`rinib turganidek Eyler 1728-yilda yaratgan,1736-yilda chop etilgan. e soni Neper soni deyiladi.
|
³√x (kubik yoki uchinchi darajali ildiz)

³√x (kubik yoki uchinchi darajali ildiz).
1525-yildaK.Rudoef kub ildizni ▼▼▼ko`rinishida bo`lgan.
Kubik (uchinchi darajali) ildiz 16 asrda quyidagi ko`rinishda ifodalangan: Rₓ.U.CU (lotinchada radix universalis cubica). Bizga ma`lum bo`lgan odatiy har qanday darajali ildizlarni Albert Jirar (1629) ishlata boshlagan. Bu format Nyuton va Leybnist sharofati bilan saqlanib qolgan.
3,62 (o`nlik vergul).
Butunni kasr qismdan ajratuvchi o`nlik vergul italyan astranomlari Madjini (1592) va Neper (1617) tomonidan fanga kiritilgan. Bundan oldin esa vergulni o`rniga ba`zi bir simvollar – vertikal chiziq:3|62 yoki qavs ichida nol orqali: 3(0)62 ba`zi bir yozuvchilar al-Koshidan boshlab vergulni o`rniga undan o`ng va chap tomondagi raqamlari turli xil rangli siyohlarda yozishgan. Angliyada vergul o`rniga qatorning o`rtasiga nuqta qo`yishni ma`qul ko`rishgan bu an`ana AQSHda ham ishlatilgan. Lekin ular nuqtani ko`paytirish amali bilan adashtirmaslik uchun pastga qo`yishgan.
|
Talabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi

|
Talabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi
|
bet | 125/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunTalabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi;
63). Standart test topshiriqlariga xos bo‘lgan xususiyatlar berilgan javobni toping.
Ko‘p javobli, rasmli va animatsiyalardan iborat.
Standart test topshiriqlari 1 ta to‘g‘ri javobli, 3 ta muqobil javoblarga ega bo‘lgan yopiq turdagi topshiriqlardan iborat
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, ijodiy (kreativ) darajadagi testlar
to‘g‘ri javobni shaklllantirish talab etiladigan ochiq test
64). Oliy ta’lim muassasalarining faoliyatini maqsadga muvofiq boshqarish va raqamlashtirish dasturini toping.
HEMIS — Higher education Management Systems
TIMMS
PROBLEM SOLVING AND FINANCIAL LITERACY
TALIS
65). 15 yoshli o‘quvchilar uchun o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturi PISA mezonining oltinchi darajasi Blum taksonomiyasining qaysi o‘quv maqsadiga mosligini toping
tushunish, xulosa tahlil sintez.
Bilish, tushunish, xulosa, tahlil sintez Amalda qo‘llash
tushunish, xulosa Tahlil, sintez, Amalda qo‘llash
Bilish, tushunish, amalda qo‘llash, tahlil, sintez, xulosa
1). Ta’lim-tarbiyaning interaktiv usullarini qo‘llash orqali qaysi ta‘lim muassasasini ma’naviyat va ma’rifat, madaniyat o‘chog‘iga aylantirish nazarda tutilgan?
professional ta‘lim muassasalarini
prezident va ixtisoslashtirilgan maktablarni
Oliy ta‘lim muassasalarini
maktablarni
2). "Norma ijodkorligi jarayonini modernizatsiya qilish, qonunchilik hujjatlarining qat’iy ijrosini ta’minlash" maqsadi bo‘yicha qanday konsepsiyani ishlab chiqilishi belgilangan?
Ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish konsepsiyasini ishlab chiqish
Qonunchilik palatasi boshqaruv tizimining samaradorligini oshirish konsepsiyasini ishlab chiqish
Sohalarda “tartibga solish yuki”ni kamaytirish konsepsiyasini ishlab chiqish
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqish
3). Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini rivojlantirish bo‘yicha 2030-yilgacha bo‘lgan davrda ustuvor yo‘nalishlarni va kompleks chora-tadbirlarni belgilab bergan normativ-huquqiy hujjat qanday nomlanadi?
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Ipoteka krediti mexanizmlarini takomillashtirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida" 28.11.2019 yildagi PF-5886-son qarori
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholining uy-joy sharoitlarini yaxshilash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi 24.07.2021 yildagi 459-son qarori
|
| |