nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti intellektual tizimlar va dasturlash Kurs ishi Ismatov I

Matindagi so‘zlar chastatasini aniqlovchi algoritmlar
Reja:
1. Kirish:
2. TF-IDF qiymatni hisoblash bosqichlari
3. Foydalanuvchi so‘rovi (kalit so‘zlar) asosida korpusdagi matnlarni TF-
IDF usuli vositasida tartiblash.
4. Korpus matnlari uchun TF-IDF qiymatlarni hisoblash
5. Mashinali o‘rganishda
TF-IDFdan foydalanish
6. Xulosa
7. Fodalanilgan adabiyotlar
Kirish
TF-IDF
(Term Frequency-Inverse Document Frequency) – kalit so‘zning
berilgan hujjatlar to‘plamiga mosligini aniqlash usuli bo‘lib, TF-IDF qiymat
statistik ko‘rsatkich (baho) hisoblanadi [Stecanella, 2019]. J.Qin va Z.Zhoular
tomonidan TF-IDF usulidan foydalanib, xitoy tilidagi so‘zlarni
segmentatsiya
algoritmi ishlab chiqilgan [Qin, Zhou, Tan, Xiang, He, 2021]. Ular tomonidan
taklif qilingan algoritm yordamida ijtimoiy tarmoqdagi yangiliklar klasterlarga
ajratilib, yangiliklardagi aktual so‘zlar aniqlangan
va amalga oshirilgan
eksperimentlar asosida hozirgi kundagi dolzarb mavzularni samarali topish
imkoniyati taqdim etilgan. D. Cahyani va I. Patasik tomonidan berilgan matndagi
inson tuyg‘ularni tasniflash uchun TF-IDF va Word2Vec raqamli vektorlar
modellaridan foydalanilgan [Cahyani, Patasik, 2021; Pietro, 2020].
Shuningdek, tvit shaklidagi ma’lumotlarini tasniflash
ikki bosqichda SVM
(support vector machine) va MNB (Multinomial Naïve Bayes) usullaridan
foydalanib amalga oshirilgan. Birinchi bosqischda his-tuyg‘ularni o‘z ichiga
olgan yoki his-tuyg‘usiz ma’lumotlar aniqlangan.
Ikkinchi bosqichda his-
tuyg‘ularni o‘z ichiga olgan ma’lumotlar hissiyotlarning besh turiga, ya’ni baxtli,
g’azablangan, qayg’uli, qo‘rquv va hayratga ajratilgan. Ushbu tadqiqotda TF-IDF
bilan SVM, Word2Vec bilan SVM va TF-IDF bilan MNB metodlar qo‘llanilgan
va natijalar o‘zaro qiyosiy taqqoslangan. R. Qaiser va R. Ali tomonidan
korpusdagi hujjatlarga kalit so‘zlarning mosligini tekshirish muhokama qilingan
[Qaiser, Ali, 2018]. Ularning tadqiqotlari
TF-IDF algoritmini hujjatlar soni bo‘yicha qanday qo‘llash
mumkinligiga
qaratilgan.
Birinchidan, TF-IDFni amalga oshirish uchun amal qilish kerak bo‘lgan
bosqichlar ketma-ketligi ishlab chiqilgan. Ikkinchidan, TF-IDF algoritmi
natijalari tahlil qilingan va TD-IDF algoritmining
kuchli va zaif tomonlari
keltirilgan. Ijtimoiy tarmoqlar va Internet global miqyosda foydalanuvchilarning
o‘zaro yangiliklar, g‘oyalar va ma’lumotlarni bir
zumda almashish imkonini
berdi. B. Ahmed va G. Ali tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda ijtimoiy
tarmoqlar va Internetdagi mish-mishlar yoki soxta xabarlarni aniqlash
algoritmlari ishlab chiqilgan va joriy etilgan [Ahmed, Ali, Hussain, Baseer,
Ahmed, 2021]. Ular tomonidan taqdim etilgan yondashuvga ko‘ra 3 ta xususiyatli
ekstraktorlardan foydalangan holda neyron
tarmoqlarga asoslanib soxta
yangiliklarni aniqlash modeli ishlab chiqilgan: TD-IDF, Glove va BERT.
Baholash uchun har bir xususiyat ekstraktori uchun bir nechta ko‘rsatkichlar,
ya’ni aniqlik, eslab qolish, AUC ROC va AUC PR qiymatlar hisoblab chiqilgan
va transformatsiya usullari chuqur o‘rganish modeliga joriy etilgan. TD-IDF usuli
Ishlab chiqaruvchi-iste’molchi munosabatlarining o‘zgarishi –

|
Ishlab chiqaruvchi-iste’molchi munosabatlarining o‘zgarishi –
|
bet | 5/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligiIshlab chiqaruvchi-iste’molchi munosabatlarining o‘zgarishi – sanoatlashgan jamiyatida muhim jihatlardan biri ommaviy ishlab chiqarish hisoblanadi. Raqamli iqtisodiyot davrida asosiy yo‘nalish mahsulot (mahsulot yoki xizmat) ni tashkil etishdir. Ayni paytda, iste’molchilar o‘zi sotib olayotgan tovar yoki xizmatlari ishlab chiqaruvchisiga o‘sha mahsuloti haqida o‘z fikrini bildirishi, takliflar bildirishi, o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritishni bildirishi mumkin.
Samaradorlik - mijozlar ko‘proq ma’lumotga ega va sifatli xizmatni xohlashadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari tufayli mahsulotni buyurtma qilish, ishlab chiqarish va yetkazib berish o‘rtasidagi vaqt oralig‘i keskin kamayadi.
Globallashuv – raqamli iqtisodiyotda, bilim asosiy resursga aylanganda, tashkiliy tuzilmalar o‘z hududlarida faoliyat yuritsa ham, faqat bitta jahon iqtisodiyoti mavjud. Globallashuv yangi axborot – kommunikatsiya texnologiyalarini rag‘batlantiradi va amalga oshiradi. Bu shuni anglatadiki, tashkiliy tuzilmalar ko‘p millatli emas, balki global.
Kelishmovchilik – har bir yangi taraqqiyot ortidan bir o‘zgarish keladi, shuningdek, ular bilan qarama-qarshiliklar va sekin moslashish ham. Natijada mojaroli vaziyatlar yuzaga keladi. Raqamli iqtisodiyotda texnologik jihatdan savodli mutaxassislar va texnologiyaga kirish imkoniga ega bo‘lmagan mutaxassislar o‘rtasidagi farq o‘sib bormoqda va kelajakda jamiyat uchun jiddiy muammolarga olib kelishi mumkin.
"Raqamli iqtisodiyot" tushunchasi nisbatan yangi va juda muhim hodisadir. Raqamli iqtisodiyotning ko‘plab ta’riflari mavjud. Quyida raqamli iqtisodiyotning turli xil nufuzli manbalari tomonidan taklif etilgan bir nechta ta’riflari mavjud.
Raqamli iqtisodiyot – raqamli axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishga asoslangan iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy munosabatlar tizimi.
|
| |
-rasm. To'g'ri burchakli deshifrator sxemasi
7.2-jadval
O'nlik-ikkilik kodni 7 segmentli kodga o'zgartirishning

|
-rasm. To'g'ri burchakli deshifrator sxemasi
7.2-jadval
O'nlik-ikkilik kodni 7 segmentli kodga o'zgartirishning
|
bet | 3/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #238199 |
Bog'liq 4 ma\'ruza7.5-rasm. To'g'ri burchakli deshifrator sxemasi
7.2-jadval
O'nlik-ikkilik kodni 7 segmentli kodga o'zgartirishning
funksional jadvali
|
Kirishlar
|
|
|
Chiqishlar
|
|
|
D
|
С
|
В
|
A
|
a
|
B
|
с
|
d
|
e
|
f
|
g
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
|
|
1
|
|
|
|
1
|
|
|
1
|
|
|
|
1
|
1
|
|
|
|
|
1
|
1
|
|
|
1
|
|
|
1
|
|
|
1
|
1
|
|
|
|
1
|
|
1
|
|
1
|
|
|
1
|
|
|
|
1
|
1
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
|
1
|
1
|
1
|
|
|
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7.6-rasm. Ikkilik-o'nlik kodni 7 segmentli kodga o'zgartiruvchi deshifrator shartli belgisi.
7.7-rasm. Raqamli indikatorni boshqaruvchi deshifrator sxemasi.
5.1-bandda keltirilgan.uslubiyatdan foydalanib, TTMda hajarilgan HAM-YOKI-EMAS elementlarida shakllangan deshifrator mantiqiy sxemasini hosil qilish mushkul emas (7.7-rasm). Sxema chiqishida ochiq kollektorli elementlar'qo'llanilgan. Shuning uchun segmentlar mos ravishda a-b chiqishlarda past potensial bo'lganda nurlanadi.
Nazorat savollari:
Deshifratorning ta’rifi va vazifasi.
Nima uchun kirish yo’llari to’rttadan oshiq deshifratorlar qurilmaydi?
Pog’ona deshifratorlar qanday quriladi?
Shifrator ta’rifi va vazifalari.
|
| |
TV-siqnalların diskretləşdirilməsi və kvantlaşdırılması

3.3 TV-siqnalların diskretləşdirilməsi və kvantlaşdırılması
Rəqəmsal televiziya yayımının beynəlxalq stabdartlaşdırılmasının vacib, həmçinin mürəkkəb vəzifələrindən biri, radiotezlik kanallarının ayrılmasında məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla televiziya proqramı siqnallarının yerüstü ötürmə şəbəkəsi vasitəsilə ötürülməsinin effektiv metodlarını tapmaq idi. Qlobal yanaşma rəqəmsal televiziya yayım sistemlərinin inkişafında öz töhfəsini verdi. Yanaşmanın əsası, telekanalların əsas hissələrinin texnoloji xüsusiyyətlərinin uçot və harmonikləşməsi, tələb olunan əhatə zonaları, beynəlxalq standartlara uyğun elektromaqnit uyğunluğu, şəbəkə planlaşdırma metodları və b.
Qlobal yanaşmanın vacib hissələrindən biri mövcud yerin qorunması və rəqəmsal TV sistemlərinin tətbiqi üçün təklif edilən strategiya idi.
Bu yanaşmaya görə, yerüstü rəqəmsal televiziya yayımının (NTTV) tətbiqi imkanı üçün ilk Tövsiyənin layihəsi hazırlanmışdır, bu mərhələdə emissiya spektrləri analoq TV yayım kanallarına verilmiş standart tezlik diapazonlarında saxlanılır və normallaşdırılır. Məhz bu, tədqiqatı rəqəmsal televiziya siqnalının sıxılmasına yönəltməyə, effektiv modulyasiya və siqnal emal metodlarını dəqiq müəyyənləşdirilmiş tapşırıqda axtarmağa imkan verdi, nəticədə həll edilməsi bizə çoxfunksiyalı bir məlumat xidməti sistemi yaratmağa, rəqəmsal televiziya siqnallarını, yüksək dəqiqlikli televizorun, çox proqramlı televizorun və stereoskopik proqramların ötürülməsinə imkan oldu. Televiziyada, çox miqdarda rəqəmsal məlumat, multimedia və digər məlumatlar mövcud bir kanal ilə bir zolaqdan keçir və tezlik 6, 7, 8 MHz olur. Bu strategiya məhdud bir qiyməti ilə analoqdan rəqəmsal TV sistemlərinə təkamül keçidinə zəmanət verdi. Bu siqnalların rəqəmsal modulyasiyası ilə birgə səs və görüntü siqnallarının rəqəmsal
56
sıxılması analoq sistemlərlə müqayisədə tezlik spektrinin istifadəsinin səmərəliliyinə müsbət təsir göstərdi. Yalnız 6-7-8 konsepsiyasının praktik icrasında və Tövsiyə layihəsinin işlənməsində göstərilən irəliləyişlərin sonrasında standart radio kanallarından istifadə edərək NTTV sistemlərinin geniş miqyaslı tədqiqatlarının aparılması mümkün oldu.
Standart ITU-R BT 601
Standart İTU-R BT 601 tələbləri studiya avadanlığı üçün televiziya siqnallarının şifrəli kodlaşdırılması üçün vahid beynəlxalq standartı müəyyənləşdirir. Standart, normal təyinatlı televiziya siqnallarının rəqəmsal nümayişi üçün müasir rəqəmsal televiziya sistemlərində istifadə olunur. Standart parlaqlığın və iki rəng fərqi siqnalının ayrıca kodlaşdırılmasını təmin edir.
|
Şək.1.7. Əsas qütblər ümumi görünüşü: 1-qütbün nüvəsi

18
arasında yerləşdirilir, boltlar vasitəsilə gövdəyə bərkidilir.
Əlavə qütblərin nüvəsi, adətən bütöv olur, kəskin sıçrayışlı
dəyişən yük ilə işləyən maşınlarda isə polad vərəqlərdən
hazırlanır. Əlavə qütblər maşında kommutasiyanı yaxşılaş-
dırmaq, yəni kollektordan cərəyanın alınması şəraitini yax-
şılaşdırmaq üçündür.
Gövdə.
Maşının əsas və əlavə qütblərini, eləcə də maşı-
nın bütün tərpənməz hissələrini özündə birləşdirir və göv-
də vasitəsilə maşın bünövrəyə bərkidilir. Gövdənin bir his-
səsi əsas və əlavə qütblərin yaratdığı maqnit selini ötürmək
vəzifəsini icra edir. Həmin hissə yarmo adlanır. Gövdə çu-
qundan və ya poladdan olur, maşının növündən və gücün-
dən asılı olaraq bütöv və ya quraşdırılmış hazırlanır.
Lövbər.
Hazırda dişli-yuvalı baraban tipli slindrik löv-
bərlər tətbiq olunur (şək.1.9). Lövbər 3 əsas hissədən iba-
rətdir: nüvə, dolaq və kollektor. Nüvə qalınlığı 0,3…0,5
mm olan xüsusi markalı elektrotexniki polad vərəqlərdən
ştamplanmış disklərdən yığılır. Dövrü cərəyanların qarşı-
sını almaq məqsədi ilə disklər hər iki tərəfdən
nazik lak,
yaxud oksid təbəqəsilə bir-birindən izolə edilir.
Diametri 100
sm
və daha böyük olan maşınlarda lövbər
nüvəsi polad vərəqlərdən ştamplanmış seqmentlərdən yığı-
lır. Nüvənin soyudulması şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün nü-
vədə radial kanallar açılır. Nüvə diskləri ya bilavasitə valın
Şək.1.8.Əlavə qütb: 1-nüvə; 2-qütbün sarğacı
19
üzərinə qondarılır ya da ki, böyük güclü maşınlarda lövbər
oynağı adlanan vtulkaya geydirilərək vala bərkidilir. Əsas
qütb ucluğu ilə lövbər arasında qalan hava aralığı kiçik
güclü maşınlarda 1
mm
-ə qədər, böyük güclü maşınlarda isə
bir
sm
-ə qədər olur.
Lövbər dolağı xüsusi şablonlarda hazırlanan seksiyalar-
dan ibarət olub, nüvənin xarici səthindəki
yuvalarda yer-
ləşdirilir. Seksiyaların ucları müəyyən qayda ilə öz arala-
rında və kollektor lövhələri ilə birləşdirilir. Seksiyalar nü-
vədən izolə edilir. Dolağın alın hissələrinin mərkəzdənqaç-
ma qüvvəsinin təsirindən dağilmaması üçün
onlar polad
məftildən hazırlanmış bandajlarla bərkidilir. Lövbərin do-
lağını dairəvi və düzbucaqlı en kəsikli mis naqildən hazır-
lanır. Müasir sabit cərəyan maşınlarında əsasən ikiqat do-
laq tətbiq edilir. Belə ki, ikiqat dolaqda sarğacın bir tərəfi
hər hansı yuvanın üst qatındadırsa, digər tərəfi başqa yu-
vanın alt qatında yer tutur.
Kollektor.
Lövbər dolağının seksiyalarının başlanğıc və
son ucları kollektora birləşdirilir. Kollektor izolyasiya tə-
bəqəsilə bir-birindən izolə edilərək silindr formasında
(şək.1.10) yığılmış trapes en kəsikli mis lövhələrdən iba-
rətdir. Lövhələrin qalınlığı maşının gücündən asılı olaraq,
2…15
mm
ola bilər. Lövbər dolaqları kollektora müxtəlif
üsullarla birləşdirilir. Lövbər və kollektorun diametrləri
Şək.1.16. Sadə ilgəkvarı dolağın sxemi

28
ğın qollarının EHQ-ri müxtəlif alınır və nəticədə
paralel
qollar arasında bərabərləşdirici cərəyanlar axır.
Nəticədə fırçalar ilə kollektor lövhələri arasında qığıl-
cımlar yaranır və fırçaların normal işi pozurlur. Bu olmasın
deyə sadə ilgəkvarı dolaq bərabərləşdirici birləşmələrlə
təchiz edilir. Belə ki, bərabərləşdirici cərəyan xarici dövrə-
yə çıxmadan dolağın daxilində qalsın. Buna görə dolağın
nəzəri daraq bərabər potensiallı nöqtələri öz aralarında
naqillərə birləşdirilir ki, bunlara da birinci növ bərabərləş-
diricilər deyilir. Bərabərləşdirici naqillər kollektor tərəfdə
və bəzən də onun əks tərəfində, alın hissələrdə quraşdırıla
bilər.
Bərabərləşdiricilərin tam sayı
N
bər
= k/a
bərabər olur,
lakin adətən göstəriləndən az sayda istifadə edirlər.
Sadə dalğavarı dolaq.
Əgər maşının cüt qütblər sayı
2p ≥ 4
olarsa, sabit cərəyan maşının lövbər dolağı dalğa-
varı yerinə yetirilir. Bu dolağın seksiyaları dalğa şəklinə
oxşar olur (bax şək.1.14). Dolağın necə yerinə yetirilməsi
prinsipi şəkildən aydın görünür:
Y
1
addımından
sonra
yenidən irəli
Y
2
addımı atılır və s. Birinci seksiyanın tərəf-
ləri bir cüt qütblər altında, sonra gələnlər isə başqa cüt
qütblər altında yerləşdirilir.
Dolağın birinci və ikinci xüsusi addımları təqribən qütb
bölgüsünə
Y
1
= Y
2
= τ
, ümumi addım isə
Y
1
+ Y
2
≈ 2τ
, bəra-
bərdir. Kollektor üzrə addımda ikiqat qütb bölgüsünə
bərabər olur.
Lövbər çevrəsi üzrə bir tam gedişdə olan ümumi ad-
dımların sayı cüt qütblər (
2p
) sayına bərabər olduğundan
sadə dalğavarı dolaq üçün yaza bilərik
pY =Z
el
±1
Bu formuladan dolağın ümumi addımını təyin edirik:
Y
= (Z
e
l
–
1
)/
p
29
Analoji olaraq kollektor üzrə addım təyin edilir:
Y
k
= (
k
–
1
)/
p
Dolağı aşağıdakı ardıcıllıqla yerinə yetirirlər:
Y
= (
Z
el
– 1
)/
p
;
Y
1
= Z
el
/2p
– ε;
Y
2
= Y –Y
1
;
Y
k
= (
k
– 1
)/
p
S = K= Z
el
= 19, 2P = 4
olan dalğavarı dolağın açılış
sxemini (şək.1.17) qurub və onu təhlil edək.
Açılış sxemindən görünür ki, eyni adlı fırçalar təxminən
həndəsi neytralda yerləşmiş seksiya tərəfləri ilə öz arala-
rında birləşirlər.
Əgər bir müsbət və bir mənfi fırça çıxarılıb atılarsa, bu
fırçalardan axan cərəyanlar göstərilən birləşdirici
seksiya-
lar vasitəsilə yerdə qalan fırçalardan axar. Belə olduqda
yerdə qalan fırçalar dolağın ümumi cərəyanlarına
hesab-
lanmalıdır.
Sadə dalğavarı dolağın bu xüsusiyyəti onlarda
p
-dən cüt
qütblərdən asılı olmayaraq yalnız bir cüt fırça tətbiq etmə-
yə imkan verir. Lakin qeyd etmək lazımdır ki,
bu halda
Loyiha boshqarish uchun mashhur vosita sifatida Gantt grafikalari

|
Loyiha boshqarish uchun mashhur vosita sifatida Gantt grafikalari
|
bet | 1/3 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 458,64 Kb. | | #156206 |
Bog'liq google sheets
Loyiha boshqarish uchun mashhur vosita sifatida Gantt grafikalari tugallangan, joriy va yaqinlashib kelayotgan vazifalar bilan bir qatorda boshlash va tugatish sanalari bilan birga tayinlangan kimmatli, oson o'qiladigan ma'lumotlarni taqdim etadi. Jadvalning bu grafik tasviri qanchalik muvaffaqiyatga erishilayotgani haqida yuqori darajadagi fikrni bildiradi va har qanday potentsial bog'liqlikni ta'kidlaydi.
Google Sheets sizga noyob formatida tajribangiz bo'lmagan taqdirda ham elektron jadvalingizdagi batafsil Gantt jadvallarini yaratish imkoniyatini beradi. Ishni boshlash uchun quyidagi ko'rsatmalarga rioya qiling.
01dan 03gacha
Loyiha rejangizni yaratish
Чем опасно хозяйственное мыло. Никто и подумать не мог
Uzgazeta
Лавровый лист: 7 фактов, которые никто не знает
Uzgazeta
Chrome OS ekranidan ko'rish
Gantt grafigi yaratilishiga kirishdan oldin, oldin loyiha topshiriqlarini oddiy jadval bilan mos keladigan sanalar bilan belgilashingiz kerak.
Google Sheets ilovasini ishga tushiring va yangi elektron jadvalni oching.
Bo'sh elektron jadvalning yuqori qismiga yaqin joyda mos keladigan joyni tanlang va quyidagi satrlarda bir xil satrda, ularning har biri o'z ustunidan quyidagi ekran tasvirida ko'rsatilgandek kiriting: Boshlanish sanasi , Vaqt sanasi , Vazifa nomi . Keyinchalik o'quv qo'llanmasida o'zingizni yanada qulayroq qilish uchun siz bizning misolimizda (A1, B1, C1) foydalanadigan joylardan foydalanishingiz mumkin.
Loyiha topshiriqlaridan har birini kerakli satrlarda kerakli qatorlarni ishlatib, tegishli sanalar bilan birga kiriting. Ular sodir bo'lish tartibida ro'yxatga olinishi kerak (yuqoridan pastgacha = birinchi va oxirgi) va sana formati quyidagicha bo'lishi kerak: MM / DD / YYYY.
Sizning jadvalingizning boshqa formatlash aspektlari (chegaralar, shading, hizalama, shrift uslubi va h.k.) bu holatda o'zboshimchalik bilan amalga oshiriladi, chunki bizning asosiy maqsadimiz keyinchalik Gantt grafikasi tomonidan o'rganiladigan ma'lumotni kiritishdir. Jadvalni yanada ingliroq jalb qilish uchun qo'shimcha modifikatsiya qilishni istaysizmi yoki qilmasligingiz siz uchun to'liq sizga bog'liq. Biroq, ma'lumotlarning o'zi to'g'ri satrlar va ustunlar ichida qolishi muhimdir.
|
| |
Tibbiyot genomikasi

Tibbiyot genomikasi
Download
2,07 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
20.12.2023
Hajmi
2,07 Mb.
#125395
Download
2,07 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tibbiyot genomikasi
Download
2,07 Mb.
Matnni ko'rish
Şək.1.11.Sabit cərəyan maşının maqniit dövrəsi. 1-2 və 7-8-əsas

23
qütblərin oxları arasında qalan məsafəyə qütb addımı (qütb
bölgüsü) deyilir və
τ
işarə edilir.
Dolaqda seksiyaları bir-birilə müəyyən ardıcıllıqla bir-
ləşdirirlər. Bundan asılı olaraq sabit cərəyan maşınlarının
dolaqları ilgəkvarı, dalğavarı və kombinə edilmiş növlərə
ayrılırlar. Böyük güclü maşınlarda bu iki tip dolağın kom-
binasiyasından ibarət olan xüsusi (qurbağavarı) dolaqlar
tətbiq olunur. İlgəkvarı və dalğavarı (şək.1.13, 1.14) dolaq-
larda öz növbəsində sadə və mürəkkəb olurlar.
Seksiyaları öz aralarında və kollektor lövhələri ilə düz-
gün birləşdirməkdən ötrü aşağıda göstərilən dolaq addım-
larından istifadə edirlər.
Misal 2.1 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

42
FƏSİL 3
SABİT CƏRƏYAN MAŞINLARINDA
KOMMUTASİYA
3.1.Kommutasiya prosesi
Kollektorlu maşınlarda lövbər fırlanarkən onun dola-
ğının seksiyaları növbə ilə bir parallel qoldan digərinə
keçir və bu zaman seksiyada cərəyanın istiqaməti +
i
a
- dan
–
i
a
-ya qədər dəyişir (şəkil 3.1).
Seksiyalarda cərəyanın belə dəyişmə prosesinə kommu-
tasiya deyilir. Seksiyada cərəyanın istiqaməti və qiyməti
dəyişərkən seksiyanın özündə və fırça altında baş verən
proseslər kompleksinə kommutasiya hadisəsi deyilir.
Kommutasiya prosesində çox vaxt kollektorla fırçalar
arasında qığılcımlanma baş verir. Güclü qığılcımlanma bə-
zən kollektor üzrə dairəvi alova çevrilə bilər ki, bu da fır-
çaların və kollektorun sıradan çıxmasına səbəb ola bilər.
Seksiyalardakı cərəyanın dəyişmə prosesi fırçalarla kollek-
tor arasında qığılcım yaratmazsa, bu maşının yaxşı kom-
mutasiyaya malik olduğunu göstərir.
Əksinə güclü qığılcımlanma baş verirsə, belə kommuta-
Şək.1.9. Lövbər - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

21
verən növüdür. Cərəyan fırçalardan barmaqlara elastik ka-
bel vasitəsilə ötürülür (şək.1.10). Hər bir barmaq üzərində
paralel işləyən iki və ya bir neçə fırça olur. Fırçasaxlayan-
ların barmaqları silindir və ya prizma şəklində olur, fırça
traversində bərkidilərək traversdən izolyasiya edici oymaq-
larla izolyasiya edilir. Kiçik və orta güclü maşınlarda tra-
verslər yastıqlara böyük güclü maşınlarda isə gövdəyə bər-
kidilir. Qütblüyü eyni olan fırçalar bir-biri ilə birləşdirici
şində əlaqələndirilir və buradan maşının sıxaclarına çıxar-
dılır. Sabit cərəyan maşının əsas qütblərində yerləşmiş tə-
sirlənmə dolağından cərəyan keçdiyi zaman dolaqda yara-
nan MHQ-nin
F
0
təsirindən əsas maqnit seli
Ф
0
yaranır.
Maqnit seli maqnit dövrəsindən keçərək qapanır və hər biri
bir cüt qütbü əhatə edir. Maşının maqnit dövrəsinin sxema-
tik şəkli şəkil 1.11 verilmişdir.
Maşının maqnit seli beş hissədən keçərək qapanır.
1) Əsas qütblərin qütb ucluqları ilə lövbər arasındakı
hava aralıqlarından 2-3 və 6-7; 2) lövbərin dişlər zona-
sından 3-4 və 5-6; 3) lövbər nüvəsindən 4-5; 4) qütblərdən
1-2 və 7-8 və 5) gövdədən 1-8.
Bu hissələr həm həndəsi ölçüləri həm də fiziki xüsusiy-
yətləri ilə fərqlənirlər. Əsas MHQ-nin
F
0
60…80% maqnit
selinin iki dəfə hava aralığından keçirilməsinə sərf olunur.
Ona görə sabit cərəyan maşınlarında hava aralığı minimum
olmalıdır. Texnoloji mülahizələrə görə hava aralığı milli-
Şək.1.17. Sadə dalğavarı dolağın sxemi

30
kommutasiya şəraiti pisləşir və böyük güclü maşınlarda
kollektorun uzunluğunu artırmaq lazım gəlir. Belə olmasın
deyə adətən fırçalar sayı qütblər sayına bərabər götürülür.
Sadə dalğavarı dolağın paralel qollar sayı qütblər sayın-
dan asılı olmayaraq ikiyə bərabər olur (
2a=2 ).
Sadə dalğavarı dolaqda bərabər potensiallı nöqtələr ol-
madığından o, əlavə bərabərləşdirici birləşmələrin qoyul-
masını tələb etmir. Ona görə ki, onun paralel qolları maşı-
nın maqnit sisteminə nəzərən eyni şəraitdə olur. Bu isə
sadə dalğavarı dolağın ən böyük üstün cəhətidir.
Mürəkkəb dolaqlar. Çox böyük cərəyanlı sabit cərə-
yan maşınları konstruksiya etmək üçün
Y >1 olan ilgəkvarı
dolaq tətbiq edirlər. Çünki bu cür maşınlar üçün qütblər sa-
yının artırılması hər yerdə əlverişli olmur. Belə ki, maşın-
ların qabarit ölçüləri artır, baha başa gəlir. Mürəkkəb ilgək-
varı dolağı eyni bir lövbər üzərində yerləşdirilmiş və bir-
birinə nəzərən sürüşdürülmüş
У qədər sadə ilgəkvarı dolaq
kimi təsəvvür etmək olar. Mürəkkəb ilgəkvarı dolağın pa-
ralel qollar sayı sadə dolağa nisbətən
Y dəfə çox, hər para-
lel qola daxil olan seksiyalar sayı isə
Y dəfə azalmış olur.
Nəticədə dolağın ümumi EHQ-si sadə ilgəkvarı dolağa
nisbətən
Y dəfə az, cərəyan isə
Y dəfə çox olur. Mürəkkəb
ilgəkvarı dolaqlarda fırçalar sayı yenə də əvvəlki kimi
qütblər sayına bərabər götürülür. Lakin hər fırçanın eni
əvvəlkindən
У dəfə böyük olmalıdır.
Mürəkkəb dalğaları dolağa bir lövbər üzərində yer-
ləşdirilmiş bir neçə (
m qədər) sadə dalğavarı dolaq kimi
baxmaq olar. Bunlar da fırçalar vasitəsilə öz aralarında
paralel qoşulur. Belə dolaqların parallel qolların sayı
2a=2m olur. Burada fırçalar sayı qütblər sayına bərabər
götürülür. Mürəkkəb dalğavarı dolaqlar praktikada çox az
tətbiq olunur.
Dolağın növünü gücə, gərginliyə, fırlanma tezliyinə və
s. görə seçirlər. İlgəkvarı dolaqlar gərginliyi nisbətən kiçik
31
və cərəyanı böyük olan maşınlar da, dalğavarı dolaqlar isə
yüksək gərginlikli maşınlarda tətbiq edilir.
Y
1 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

25
Adətən, qısaldılmış və tam addımlı dolaqlar daha çox
tətbiq olunur. Belə ki,
Y
1
> τ
dolaqda material sərfiyyatı
artır, dolağın alın hissələri uzun olur.
Sabit cərəyan maşınlarında elementar yuvaların sayı
Z
el
,
seksiyanın sayı
S
və kollektor lövhələrinin sayı
K
arasında
müəyyən əlaqə vardır:
S = K= Z
el
Çünki bir elementar yuvada iki seksiya tərəfi yerləşir,
hər bir seksiyanın iki ucu olur və hər kollektor lövhəsinə
iki seksiya ucu birləşdirilir.
Müasir sabit cərəyan maşınlarının lövbər dolaqlarının
seksiyaları öz aralarında ardıcıl birləşərək qapalı kontur
təşkil edirlər. Belə dolaq spirala oxşar olur (şək.1.15).
Ən sadə halda şəkildən göründüyü dolağın bir cüt para-
lel qolu vardır. Yəni,
a
= 1; ümumiyyətlə isə cüt paralel
qollar sayı
a
= 2,3,4 ola bilər.
Müxtəlif adlı fırçalar arasında qalan dolaq hissəsinə pa-
ralel qol deyilir.
Maşının lövbər dolağının E.H.Q-si bir paralel qolun
E.H.Q-sinə onun cərəyanı isə bütün paralel qolların cərə-
yanlarının cəminə bərabərdir.
I
a
=2ai
a
Misal 1.1 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

|
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar UniversitetiBog'liq 23 07 2021 12 28 47 271 3708419 Elektrik maşınları (1)Misal 1.1
. Dördqütblü sabit cərəyan maşını sadə ilgəkvarı
dolağa malikdir. Lövbər dolağında seksiyaların sayı
S =24
. Hər
seksiyada induksiyalanan EHQ
e = 6V
olduğu halda lövbərin
EHQ-ni təyin etməli.
Həlli.
Dolaqlardakı paralel qolların sayı
2a = 2P = 4.
Hər bir qoldakı seksiyaların sayı
S
q
= S/2a = 24/4 = 6
seksiya. Onda lövbərin EHQ
E = e·S
q
=
6·6V = 36V.
Misal 1.2.
Dördqütblü sabit cərəyan maşını sadə dalğavarı
dolağa malikdir. Lövbər dolağında seksiyaların sayı
S=24.
Hər
seksiyada induksiyalanan EHQ
e = 6V
olduğu halda lövbərin
EHQ-ni təyin etməli.
Həlli.
Dolaqdakı paralel qolların sayı
2a = 2
, bu zaman hər bir
qoldakı seksiyaların sayı
S
q
= S/2a = 24/2 = 12
seksiya lövbərr
dolağının EHQ
E = e·S
q
=
12·6V = 72V.
Yoxlama suallar
. 1. Elektrik maşınlarının iş prinsipi hansı əsas
fiziki qanunlara əsaslanır? 2.Sabit cərəyan maşınlarında induktor
və lövbər nədir? 3. Sabit cərəyan maşınlarında həndəsi neytral nə-
dir? 4. Sabit cərəyan maşınlarının əsas konstruktiv elementlərini
sayın. 5.Nə üçün sabit cərəyan maşınlarının əsas qütblərini və löv-
bərin nüvəsini elektrotexniki polad vərəqlərdən hazırlayırlar? 6.
Sabit cərəyan generatorlarında və mühərriklərində kollektorun və-
zifəsini izah edin. 7. Sabit cərəyan maşınlarına elektrik enerjisi ne-
cə verilir və alınır? 8. Maqnit dövrəsinin əsas hissələrini sayın. 9.
Sabit cərəyan maşınlarında hansı növ dolaqlar tətbiq olunur? 10.
Sabit cərəyan maşınlarının dolaqları neçə paralel qollara malik ola
bilər?
|
| |
Yangi Terapiya - Tibbiyot genomikasi

Doug Brutlag 2011
Profilaktik tibbiyot
• Maqsad - kasallikning oldini olishdir.
• Birinchidan, kasallikning sababini aniqlash kerak.
• Simptomlardan ko'ra kasallikning sababini bilib oling
– Misol 1: Peptik yaralar
– Misol 2: Pirogenlar
– Genomika nasliy o’tgan kasallikning genetik
sabablarini aniqlaydi.
• Pol Wise (Stenford pediatriyasi) tug'ilgandan keyin har bir
bolaning genomini tezda tartibga solishimiz mumkinligini
eshitganida, u shunday dedi:
– “
…barcha tibbiyot tez orada pediatriyaga aylanishi
ex vivo ген терапияси - Tibbiyot genomikasi

ex vivo ген терапияси.
ex vivo ген терапияси қуйидаги босқичларни ўз ичига
олади.
1. Бемордан ҳужайрасини олиш.
2. Алохидалаштирилган ҳужайраларда керакли генни
ўтказиш ёрдамида генетик нуқсонни тузатиш.
3. Генетик “тўғирланган” ҳужайраларни танлаш ва
ўстириш.
4. Беморга ушбу ҳужайраларни трансплантация ёки
инфузия қилиш.
Ген терапияси
Doug Brutlag 2011
Ген терапияси
1. Адиновируслар асосида тайёрланган векторлар
2. Ретровируслар асосида тайёрланган векторлар
3. Аденобирлашган вируслар асосида тайёрланган
векторлар
4. Герпес вируслари асосида тайёрланган векторлар
in vivo
Doug Brutlag 2011
Рак ҳужайраларини даволашда генотерапия
3 асосий усули:
1.
Саратон иммунотерапияси
2. Генетик конструкциялар киритиш билан саратон хужайралари ўсишини
тўхтатиб қўйиш.
3. Вирусли онколизис
Саратон ИТда хар хил усулларнинг ишлатилиш частотаси:
Doug Brutlag 2011
Расм. 1.
GCV—HSVtk (оддий герпес
вирусининг тимидинкиназа гени) -
терапияси ва ген иммунотерапиясини
умумлаштириб ишлатиш йўли билан
даволаш.
Рак хужайраларига in vivo герпес
вирусининг тимидинкиназаси ва
цитокинли генлар трансдукция
қилинди.
Трансдукция қилинган рак
хужайралари цитокинлар синтез қилиб
ўзига иммун хужайраларни чақиради.
Тимидинкиназа синтез қилган
хужайралар ганцикловирни
форфорлайди. Фосфорланган
ганцикловир хужайралараро
бўшлиқлардан ўтиб, қўшни
хужайраларнинг ДНКси билан
боғланиб, уларни йўқ қилади.
|
2-Mustaqil ish uchun mavzular

2-Mustaqil ish uchun mavzular
Download
280 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.12.2023
Hajmi
280 Kb.
#126275
Download
280 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2-Mustaqil ish uchun mavzular
Download
280 Kb.
Matnni ko'rish
mumkin! " - Tibbiyot genomikasi

Doug Brutlag 2011
Sog'liqni saqlash siyosati
• Hozirgi sog'liqni saqlash xizmati sog'liqni saqlashni
saqlab qolish o'rniga kasalliklarni davolashadi
• Keyingi sog'liqni saqlash kasalliklarni oldini oladi
• Qimmat tadbirlarga ehtiyojni
kamaytirish
• Bemorlarni va shifokorlarni kasalliklarning oldini
olishga rag'batlantirish siyosati zarur.
• Xulqni nazorat qilish va ogohlikni oshirish uchun
ijtimoiy bosimlar kerak.
ОДАМ ВА БАЪЗИ ҲАЙВОНЛАР ГЕНОМИ: ҚИЁСИЙ

Doug Brutlag 2011
Ген терапияси нима дегани?
Фенилалалин
дегидроксилаза
фенилаланин
тирозин
Фенилаланин организмда парчаланмай йиғилиб қолса, бу
модда асаб
ҳужайраларнинг аксомалари атрофидаги миелин қобиғини нотўғри
шаклланишига олиб келади. Бу эса туғма фенилкетонурия (ақли заиф)
касаллигини келтириб чиқаради. Шу вақтгача бу
касалликни даволаш
учун аланинсиз диета тавсия этилар эди.
Организмда бирор оқсилни ишлаб чиқара олмайдиган дифектли генни даволаш
учун вирусли вектор тизимларидан фойдаланган ҳолда соғлом генни
организмга
ex vivo ёки
in vivo киритишга айтилади.
Sizga parol menejeri kerak bo'lishining sababi shu

|
Sizga parol menejeri kerak bo'lishining sababi shu
|
bet | 4/4 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 16 Kb. | | #104215 |
Bog'liq parollarni boshqarish tizimlari va ulardan foydalanishSizga parol menejeri kerak bo'lishining sababi shu. Sizga parol menejeri kerak bo'lishining sababi shu. Parol menejeri bu parollarni saqlash va boshqarish uchun do'kon Asosiy parol. Shuningdek, bu sizning yangi bulutingizda saqlash qobiliyati bilan yangi hisob qaydnomalarini yaratishda kuchli parolni yaratishga imkon beradi. Parol menejerlarining eng yaxshi tomoni shundaki, ular avtomatik ravishda to'ldirish xususiyatiga ega. Shunday qilib, siz hech qachon eslab qolishingiz yoki o'zingizning hisob qaydnomangiz bo'lgan veb-saytlar uchun biror narsani yozishingiz shart emas. Siz parollarni boshqarish dasturidan barcha qurilmalaringizda foydalanishingiz mumkin va u brauzeringizda saqlangan parollarni osongina import qilishi mumkin. LastPass Windows, Mac, Linux, iPad, iPhone, Android, Windows Phone va Blackberry-da mavjud. Shunday qilib, qaysi qurilmadan foydalansangiz ham, LastPass u yerda bo‘ladi va barcha parollaringizni sinxronlashtirishni osonlashtiradi. LastPass Windows, Mac, Linux, iPad, iPhone, Android, Windows Phone va Blackberry-da mavjud. Shunday qilib, qaysi qurilmadan foydalansangiz ham, LastPass u yerda bo‘ladi va barcha parollaringizni sinxronlashtirishni osonlashtiradi. LastPass sizning parolingiz omborini boshqarish uchun asosiy paroldan foydalanadi, bu sizning asosiy onlayn parolingizni barcha onlayn qayd hisoblaringizning kalitiga aylantiradi. LastPass sizga "Toopher", "Duo Security", "Transakt", "Yubi Key" va "Google Authenticator". Bu shuni anglatadiki, parol menejeriga kirish uchun kimdir sizning parolingizni bilishi va tasodifiy ravishda yaratilgan xavfsizlik kodiga kirish huquqiga ega bo'lishi kerak. Shuningdek qarang WordPress blogingizni himoya qilish uchun ikki tomonlama autentifikatsiyani qanday qo'shish kerak Agar biron sababga ko'ra sizning yordamchingiz yoki ishlab chiquvchingiz kabi birov bilan parolni baham ko'rishingiz kerak bo'lsa, u holda LastPass buni siz uchun xavfsiz qiladi. Umumiy parollardan foydalanish uchun boshqa odam o'z brauzerida LastPass-ni o'rnatishi kerak. Agar biron sababga ko'ra sizning yordamchingiz yoki ishlab chiquvchingiz kabi birov bilan parolni baham ko'rishingiz kerak bo'lsa, u holda LastPass buni siz uchun xavfsiz qiladi. Umumiy parollardan foydalanish uchun boshqa odam o'z brauzerida LastPass-ni o'rnatishi kerak. Parolni almashish xususiyati juda muhim, chunki sizning yordamchingiz parolingizni hech qachon ko'rmaydi, shuning uchun ular uni o'zgartira olmaydi.
http://azkurs.org
|
| |
Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti qarshi filiali “tt va kt” fakulteti tt 11-21 guruh talabasining “Kiberxavfsizlik asoslari” fanidan tayyorlagan - bet 3

|
Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti qarshi filiali “tt va kt” fakulteti tt 11-21 guruh talabasining “Kiberxavfsizlik asoslari” fanidan tayyorlagan
|
bet | 3/4 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 16 Kb. | | #104215 |
Bog'liq parollarni boshqarish tizimlari va ulardan foydalanishLastPass parollarni saqlash uchun bepul dastur tomonidan foydalaniladi, ammo Viktoriya uchun mobil versiyalari Siz 12 dollar bo'lishi mumkin bo'lgan premium hisobni olishingiz kerak. Kross-platforma. Dastur Windows, Mac OS, Android, iOS-da, shuningdek, Opera va Firefox kabi eng mashhur brauzerlarda ishlaydi. Vtym, bunday keng integrovanist - tezroq parol menejerlari uchun norma, anyzh vydmínna guruch. LastPass parollarni saqlash uchun bepul dastur tomonidan foydalaniladi, ammo Viktoriya uchun mobil versiyalari Siz 12 dollar bo'lishi mumkin bo'lgan premium hisobni olishingiz kerak. Kross-platforma. Dastur Windows, Mac OS, Android, iOS-da, shuningdek, Opera va Firefox kabi eng mashhur brauzerlarda ishlaydi. Vtym, bunday keng integrovanist - tezroq parol menejerlari uchun norma, anyzh vydmínna guruch. Sinxronizatsiya. orqali dropboxі iCloud uchinchi tomon koristuvachalariga parollar to'plamiga kirish huquqini berishingiz mumkin. takabburlik. Ma'lumotlar bazasi AQSh Mudofaa vazirligi tomonidan standart sifatida qabul qilingan AES-128 shifr bilan shifrlangan. Vitik danih kelajakda bizdan oldinda keylogger- Biriktiring, scho reêstruê dií koristuvach. Parol yaratish. Agar siz yangi parol yaratishingiz kerak bo'lsa, parollarni yaratish dasturi shunchaki raqamlar va harflarning tasodifiy terishini ko'rsatmaydi, balki to'g'ri ko'rsatilgan parametrlarga mos keladigan birma-bir shakllanadi. Bunday parametrlar - belgilar soni, raqamlarning mavjudligi va kunlar soni. Parol yaratish. Agar siz yangi parol yaratishingiz kerak bo'lsa, parollarni yaratish dasturi shunchaki raqamlar va harflarning tasodifiy terishini ko'rsatmaydi, balki to'g'ri ko'rsatilgan parametrlarga mos keladigan birma-bir shakllanadi. Bunday parametrlar - belgilar soni, raqamlarning mavjudligi va kunlar soni. Xavfsizlikni tekshirish qobiliyati. Dastur ma'lumotlar bazasida dublikatlar va zaif parollar mavjudligini tekshiradi. Parol AppStore'dagi tengdoshlar orasida eng yuqori reytingga ega bo'lishi mumkin (5 yulduzdan 4 ta yulduz), ammo dasturiy ta'minot xavfsizligi kamchiliklarga yordam bermaydi. Dastur Parol Yo'lni tugatish uchun - yangi versiyani o'rnatish uchun Vlasniklar 5 yew uchun ajralishlari kerak. rubl Biroq, tiyinlarni to'lagan holda, koristuvach mobil kengaytmada ma'lumotlar bazasini tahrirlay olmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti qarshi filiali “tt va kt” fakulteti tt 11-21 guruh talabasining “Kiberxavfsizlik asoslari” fanidan tayyorlagan
|
Ген терапияси - Tibbiyot genomikasi

Ген терапияси
Т/
р
Касалликлар
Генотерапевтик
препаратлар
Нишон ҳужайралар
1
Оғир
комбинирланган
иммунодефицит
Аденозиндезаминаза Лимфоцитлар, суякнинг
илик ҳужайралари
2
Меланома
Ўсма некроз фактори Инфильтрирланувчи ўсма
лимфоцитлари,
аутологик ҳужайра
ўсмалари
3
Меланома,
глиобластома,
буйрак раки
Интерлейкин-2
Ўсманинг аутологик
ҳужайралари, ўсма
ҳужайраси
4
Гемофилия В
Фактор IX
Терининг аутологик
фибриобластлари
1990 йилдан буён ген терапияси синови ўтказилиб келинаётган баъзи
касалликлар
Doug Brutlag 2011
Олигонуклеотидлар асосида доривор
воситаларининг ишлатилиши
Ген терапиясининг кўпгина протоколларида ех vivo ва in vivo
йўли билан инсон геномида йўқолиб қолган ёки дефект бўлиб
қолган генларни тузатиб, оқсилларни функционал ҳолатига
қайтаришга бағишланган. Лекин аниқланишича, инсоннинг кўпгина
касалликлари
(саратон,
шамоллаш,
вирусли
ва
паразитли
инфекцияларда) аксинча баъзи бир нормал оқсилларнинг гипер
(жуда кўп) ишлаб чиқариши билан боғлиқ бўлар экан. Бундай
касалликларни даволашда ҳозирги кунда
олигонуклеотидлар
қўлланилиб келмоқда. Унча катта бўлмаган олигонуклеотид махсус
тарзда геном ёки иРНК билан боғланиб, транскрипция ва
трансляция жараёнини пасайтиради, шу билан бирга касалликка
жавобгар
оқсилнинг
синтезини
сусайтиради.
Геном
билан
бирлашиб транскрипцияни сусайтирувчи олигонуклеотидларга
«антиген» дейилади, иРНК билан бирлашадиган олигонуклеотидга
«антимаъноли» дейилади.
Doug Brutlag 2011
Нишон гендаги транскрипция ва трансляция даржасини
пасайтиришда шундай олигонуклеотидлар ишлатиладики, улар
генларнинг экспрессиясини назорат қилувчи транскрипция
фактори билан бирлашади. Специфик генларнинг фаоллигини
тушириш учун баъзан ДНКга бирикувчи оқсиллар билан
боғланувчи 2 занжирли олигонуклеотидлар ҳам ишлатилади.
Бундан ташқари, маълум бир иРНК миқдорини пасайтириш учун
табиий РНК кетма-кетлиги – рибозимлардан фойдаланилади.
Улар ўз навбатида иРНК билан специфик боғланади, ҳамда
уларни кесади.
Келажакда
олигонуклеотид
асосда
тайёрланган
препарат
воситаларини
ишлатиш
истиқболли
ҳисобланиб,
айниқса
«антимаъноли» олигонуклеотидларнинг ишлатилишидан катта
умидлар бор.
Doug Brutlag 2011
Ядрони кўчириб ўтказиш билан клонлар олиш
1997 йил Ян Вилмут ва унинг
ҳамкасблари қўй клонини
реконструкция қилдилар ва
ДОЛЛИ исмли қўй клонини
яратдилар. ДОЛЛИ биринчи
клонланган сутэмизувчи эди.
Вилмут ва унинг ҳамкасблари
Шотланд қоратумшуқ қўйлари
тухум хужайрасига Дорсетт
қўйлари сут безлари хужайраси
ядросини трансплантация қилди.
Тухум хужайра ядроси
комбинацияси, бирлашиши ва
хужайранинг бўлинишини
рағбатлантириш электр энергияси
ҳисобига амалга оширилди.
Doug Brutlag 2011
Клонлари яратилган организмлар
Doug Brutlag 2011
Мамонтни клонлаш
Doug Brutlag 2011
2007 йил Сибирда музлаган мамонт
қолдиғи топилди
Doug Brutlag 2011
Намунадан ДНК ажратиб олинди. Ҳозирда
клонлаш жараёни олиб борилмоқда. ДНК
кучли парчаланганлиги учун клонлашда
муаммолар юзага келмоқда.
Doug Brutlag 2011
Ген муҳандислиги йўли билан мамонт гени
киритилган фил боласи олинди.
Doug Brutlag 2011
|
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti - bet 101

Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
23 07 2021 12 28 47 271 3708419 Elektrik maşınları (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
|
Laboratoriya işi № 11.2 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

242
Cədvəl 11.9
Transfor-
mator
A-X
fazası
B-Y
fazası
C-Z
fazası
N
əti
cə
U
ax
U
AX
U
Xx
U
by
U
BY
U
Yy
U
cz
U
CZ
U
Zz
V
V
V
V
V
V
V
V
V
I
II
Praktikada dolaqların birləşmə qrupunu yoxlamaq üçün
iki voltmetr üsulundan iistifadə edilir. Yoxlamaq üçün
sxem və hesabat formulaları paraqraf 9.3-də (bax.şək.9.8,
b, v) verilmişdir. İşin proqramına uyğun olaraq transfor-
matorun dolaqlarını növbə ilə
Y
/Δ-
11
və
Y/Y-0
qrupuna
birləşdirirlər, trasformator dolağının göstərilən çıxışları
arasındakı gərginlikləri ölçürlər və onları hesabat qiymət-
ləri ilə müqayisə edirlər. Ölçmələrin və hesabatların nəti-
cələri cədvəl 11.10 qeyd edilir.
Cədvəl 11.10
birləşm
ə
qrupu
Transormator I
Transormator II
U
AB
U
ab
U
bB
U
bC
U
cB
U
AB
U
ab
U
bB
U
bC
U
cB
V
V
V
V
V
V
V
V
V
V
Y/∆-11
Y/Y-0
Binar daraxt yaratish funksiyasi - Daraxtsimon maʻlumotlar tuzilmalari. Taʻriflar va xususiyatlar. Daraxtlar klassifikatsiyasi....

yangi elementning left va right maydonlari qiymati 0 ga tenglashtiriladi. Chunki bu element
daraxtga terminal tugun sifatida joylashtiriladi, hali uning farzand tugunlari mavjud emas.
Qolgan elementlar ham shu kabi hosil
qilinib, kerakli joyga joylashtiriladi. Ya‟ni kalit qiymati ildiz kalit qiymatidan kichik
bo‟lgan elementlar chap shoxga, katta elementlar o‟ng tomonga joylashtiriladi. Bunda agar
yangi element birorta elementning u yoki bu tomoniga joylashishi kerak bo‟lsa, mos
ravishda left yoki right maydonlarga yangi element adresi yozib qo‟yiladi.
Binar daraxtni hosil qilishda har bir element yuqorida ko‟rsatilgan toifada bo‟lishi kerak.
Lekin biz o‟zlashtirish osonroq va tushunarli bo‟lishi uchun
key va
rec maydonlarni bitta
qilib
info maydon deb ishlatamiz.
Ushbu toifada element hosil qilish uchun oldin bu toifani yaratib olishimiz kerak. Uni
turli usullar bilan amalga oshirish mumkin. Masalan,
node nomli yangi toifa yaratamiz:
class node{
public:
int info;
node *left;
node *right; };
Endi yuqoridagi belgilashlarda keltirilgan ko‟rsatkichlarni shu toifada yaratib olamiz.
node *tree=NULL;
node *next=NULL;
int n,key; cout<<"n=";
cin>>n;
Nechta element (n) kiritilishini aniqlab oldik va endi har bir element qiymatini kiritib,
binar daraxt tuzishni boshlaymiz.
for(int i=0;i
node *last=new node;
cin>>key;
p->info=key;
p->left=NULL;
p->right=NULL;
if(i==0){ tree=p; next=tree;sontinue;}
next=tree;
while(1){ last=next;
if(p->infoinfo) next=next->left; else next=next->right;
if(next==NULL)
break; } if(p->infoinfo) last->left=p; else last->right=p;}
Bu yerda p - kiritilgan kalitga mos hosil qilingan yangi element ko‟rsatkichi, next yangi
element joylashishi kerak bo‟lgan joyga olib boradigan shox adresi ko‟rsatkichi, ya‟ni u
har doim p dan bitta qadam oldinda yuradi, last esa ko‟rilayotgan element kimning avlodi
ekanligini bildiradi, ya‟ni u har doim
p dan bir qadam orqada yuradi (4-rasm).
4-rasm. Binar daraxt elementlarini belgilash
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti - bet 108

268
10.3. Üçfazalı transformatorların qeyri – simmetrik
iş rejimləri.............................................................. 201
FƏSİL 11.TRANSFORMATORUN XÜSUSİ
NÖVLƏRİ.................................................................. 209
11.1. Çoxdolaqlı transformatorlar.................................... 209
11.2. Avtotransformatorlar............................................... 213
11.3. Ölçü transformatorları............................................. 217
11.4. Qaynaq transformatorları........................................ 221
11.5. Dəyişən cərəyanın fazalarının sayını
dəyişdirmək üçün transformatorlar......................... 222
11.6. Dəyişən cərəyanın tezliyini dəyişdirmək
üçün transformatorlar.............................................. 224
11.7. Düzləndirici qurğular ücün transformatorlar........... 227
11.8. Pik – transformatorlar............................................. 231
Laboratoriya işi № 11.1.
Üçfazalı ikidolaqlı
transformator......................................................... 233
Laboratoriya işi № 11.2.
Üçfazalı transformatorların
paralel işi............................................................... 240
İstifadə olunmuş ədəbiyyat............................................... 248
Əlavələr............................................................................ 249
Mündəricat........................................................................ 266
Laboratoriya işi № 11.1 - Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti

Laboratoriya işi № 11.1
Üçfazalı ikidolaqlı transformator
İşin məqsədi
: Transformatorun quruluşu, iş prinsipi və
təyinatı ilə tanış olmaq.Yüksüz işləmə, qısa qapanma və
yüklü rejimlərdə sınağın aparılmasının, praktiki metod-
larını mənimsəmək və təcrübələrdən alınmış qiymətlərə
əsasən transformatorun xarakteristikalarının çıxarılması və
t
1
t
1
b)
a)
Ф
1
0
0
Ф,e
Ф
2
e
2
1
2
3
4
Şək. 11.16. Pik – transformatorlarun çubuqlarının maqnit
sellərinin və ikinci tərəf dolağının E.H.Q-nin qrafikləri
234
qurulması, onun əsas parametrlərinin təyin edilməsi mə-
sələlərini öyrənməkdir.
İşin proqramı:
1.Sınağı aparılan transformatorun quruluşu ilə tanış
olmalı və onun pasport göstəricilərini qeyd etməli.
2.Transformasiya əmsalını təyin etməli.
3.Yüksüz işləmə təcrübəsini aparmalı və xarakteristika-
nı qurmalı:
I
0
,P
0
, cosφ
0
=
f
(
U
10
),
I
2
=
0
.
4.Qısaqapanma təcrübəsini aparmalı və xarakteristikanı
qurmalı:
I
q
,P
q
, cosφ
q
=
f
(
U
1q
),
U
2
=
0
.
5.Yük altında təcrübəni aparmalı və xarici xarakteristi-
kanı qurmalı:
U
2
=
f
(
I
2
),
cosφ
2
= 1.
6.Yüksüz işləmə və qısaqapanma təcrübələrindən alın-
mış qiymətlərə əsasən transformatorun “
T
” şəkillii əvəz
sxeminin parametrlərini təyin etməli. Yük rejimi üçün onu
təsvir etməli.
7.Qısaqapanma gərginliyini
U
q
% və onun aktiv
U
qa
% və
reakriv
U
qr
% mürəkkəbələrini dolağın işçi temperaturasını
(
t
işçi
=75
º
C) nəzərə almaqla təyin etməli.
8. Aktiv yükdə (
cosφ
2
= 1,0), aktiv-induktiv yükdə
(
cosφ
2
= 0,8; sin
φ
2
= 0,6), aktiv-tutum yükdə (
cosφ
2
= 0,8;
sinφ
2
= 0,6), transformatorun xarici xarakteristikasını he-
sablamalı və qurmalı. Hesabat yolu ilə
cosφ
2
= 1,0 olduqda
235
alınmış xarakteristikanı təcrübədən alınmış xarakteristika
ilə müqayisə etməli.
9. Aktiv-induktiv, aktiv yükdə (
cosφ
2
= 0,8;
cosφ
2
= 1,0)
transformatorun FİƏ-nın yükləmə əmsalından
η = f
(
β
) ası-
lılığını qurmalı. FİƏ-nın maksimum qiymətinə uyğun yükü
təyin etməli.
|
Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti - bet 102

233
tərəf dolağında yaranan
e
2
EHQ-si
Ф
2
maqnit selinin dəyiş-
mə sürətilə mütənasibdir yəni
e
2
= –
W
2
·
dФ
2
/
dt
,
Ф
2
=
f
(
t
1
)
qrafikinin 1 – 2 və 3 – 4 (bax. şək. 11.16, b) hissəsində
Ф
2
maqnit seli praktiki olaraq dəyişməz (sabit) olduğuna görə
e
2
=
0. Ф
2
maqnit seli istiqamətini (işarəsini) dəyişdiyi
vaxtdan
e
2
EHQ kəskin olaraq artır və onun qrafiki pikvari
forma alır.
Pik – transformatorların energetik göstəricilərini yaxşı-
laşdırmaq ücün onların maqnit keçiricilərinin
materiallar-
ını yüksək maqnit nufuzluluğuna malik nikel və dəmirin
ərintilərindən hazırlayirlar.
Intel va amd protsessorlari Bajardi: Axtamov Ahmadxuja

|
Intel va amd protsessorlari Bajardi: Axtamov Ahmadxuja
|
bet | 1/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #229652 |
Bog'liq KT Axtamov Bajardi:Axtamov Ahmadxuja Intel va AMD protsessorlari Bajardi:Axtamov Ahmadxuja Reja: - Intel va Amd protsessorlarining kelib chiqishi.
- Intel va Amd Protsessorlarining ishlash prinsipi.
- Amd va Intel protsessorlarining afzalliklari va kamchiliklari.
- Intel Vs AMD
Birinchi Intel protsessori 1971 yilda, World Wide Web kompyuterlarni uylarimiz va ofislarimizga olib kirish uchun jiddiy sabab bo'lishidan 20 yil oldin debyut qilgan. - So'nggi 55 yil ichida Intel korporatsiyasi hisoblash sohasida markaziy rol o'ynadi. Kaliforniyada shtat texnologik firmalarning ma'naviy uyiga aylanishidan ancha oldin tashkil etilgan Intel hozirda dunyodagi eng yirik yarimo'tkazgich chiplari ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Biroq, bu global texnologiya giganti atrofidagi katta raqamlar (120 000 xodim, 213 milliard dollar sof boylik) kichik mahsulotlar - kompyuter protsessorlari sifatida xizmat qiluvchi yarimo'tkazgich chiplari bilan ta'minlangan.
- Protsessorlarsiz kompyuterlar ishlamaydi. Intel global hisoblash sanoatini rivojlantirishda, internetning o'sishida va zamonaviy bulut xizmatlariga tayanishda ustun kuch bo'ldi. Ammo Intelning hikoyasi yaxshi ma'lum bo'lsa-da, uning protsessorlari tarixi kamroq hujjatlashtirilgan.
Jerri Sanders va Edvin Tyorni tomonidan asos solingan, tarix 1990 yilgacha 1969 yilda Jerri Sanders va Edvin Tyorni protsessorlar, mikroprotsessorlar va anakart chipsetlari kabi mahsulotlar ishlab chiqaradigan kompaniyani ochdilar. Ular boshlagan kompaniya Advanced Micro Devices yoki AMD (*9) deb nomlangan. Ishlab chiqarilgan AMD protsessorlari asosiy komponentlar, ALU yoki arifmetik mantiq birligi va boshqaruv blokidan iborat edi. AMD 1969 yilda tashkil etilgan, ammo ularning birinchi protsessor kabi komponentlari Am2501 mantiq hisoblagichi bilan 1970 yilgacha chiqarilmagan. Bu vaqtda kompaniya hali ham ommabop edi, lekin 1972 yilda bu o'zgardi. 1980-yillar kelganda, AMD ikkita asosiy sababga ko'ra o'z faoliyatini boshladi. Birinchisi, AMD o'z ishlab chiqarish quvvatlarini boshqa shtatlarga kengaytirdi, bu esa kompaniyani ancha katta qildi. Ikkinchi sabab 1982 yilda IBM edi. AMDga 8086 va 8088 protsessorlarini ishlab chiqarish huquqini beruvchi Intel bilan shartnoma taklif qildi. Bu pakt 1986 yilgacha davom etdi, qachonki AMD chiplariga talab va sotuv keskin pasaydi. Bu AMDni tarmoq va aloqa chiplari hamda IBM kompyuterlari bilan mos kela oladigan mikroprotsessorlarni tadqiq qilishga olib keldi.
|
| |
terminal tugun - Daraxtsimon maʻlumotlar tuzilmalari. Taʻriflar va xususiyatlar. Daraxtlar klassifikatsiyasi. Daraxt ko’ruvi

|
Daraxtsimon maʻlumotlar tuzilmalari. Taʻriflar va xususiyatlar. Daraxtlar klassifikatsiyasi. Daraxt ko’ruvi
|
bet | 4/4 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 11,57 Kb. | | #132709 |
Bog'liq Daraxtsimon maʻlumotlar tuzilmalari. Taʻriflar va xususiyatlar. -fayllar.org (1)terminal tugun hisoblanadi. Dastur kodini
keltiramiz.
if((p->left==NULL)&&(p->right==NULL)) cout<<”bu tugun terminal tugun”;
else cout<<”bu terminal tugun emas”;
1.
Binar Daraxt ustida quyidagi amallar bajarilsin:
- Daraxtning ildizini hosil qilish;
- Daraxtga element qo’shish;
- Daraxtdan element o’chirish;
- Daraxtda element mavjudligini tekshirish;
2. Binar Daraxt tugunlari haqiqiy sonlar bo’lsin. Quyidagi ishlarni bajaruvchi prosedura
ѐki funksiyani ѐzing:
- daraxt barcha tugunlarini o’rta arifmetik qiymatini hisoblash;
- qiymati yuqoridagi prosedura(funksiya)da hosil bo’lgan songa teng elementni
daraxtga qo’shish.
http://fayllar.org
|
| |