nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi

resurs/xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
9. Mavzu doirasida bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining asoslanganligi
Loyiha uchun so‘ralayotgan mablag‘ oylik, safar xarajatlari,
ishlanmalarni
amaliyotga joriy qilish, boshqa tumanlarda
yoyinki viloyatlarda ham yana ustaxonalar tashkil etish va
uskunalar yasash uchun hom
ashyolar sotib olish hamda
ustama xarajatlari uchun sarflanadi. Taklif etilayotgan
loyihaning moliyalashtirish hajmining bir yillik smetasi ilova
qilinadi.
ASOSNOMA - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan
mavzu nomi
Asetilendan vinilasetat olishning yangi innovatsion
texnologiyasi
2. Yo‘llanma xat raqami va sanasi
3. Ilmiy loyiha mavzusi tashab-
buskori (ilmiy tashkilot nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat
universiteti
4. Taklif
etilayotgan
mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion loyihalar nati-jalari
tahlili
Asetilendan vinilasetat olishning yangi innovatsion
texnologiyasi
mavjud
emasligi.
Vinilasetatdan
olinadigan polimer mahsulotlaridan polivinil-asetat,
polivinilspirt va polivinilasetal, suvda eruvchi lateksli
bo‘yoqlar, tolalarni ishlab chiqarish sanoatida keng
ishlatish mumkin.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalash-
tirilayotgan
yakuniy
natija
(mahsulot,
ishlanma,
texnolo-
giya)ning tavsifi
Asetilendan vinilasetat sintezi kimyo sanoati, polimer
materiallar ishlab chiqarish va foydalanish bilan bog‘liq
korxonalar, lok-bo‘yoq va tolalar ishlab chiqaruvchi
korxonalar, avtomobilsozlik korxonalari, qurilish
sohasida import o‘rnini bosuvchi mahalliy mahsulot
yaratiladi.
6. Ehtiyoj (talab)ning mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
O‘zbekiston Respublikasining vinilasetatga ehtiyoji
yillik 30 ming tonnani tashkil etadi.
|
| |
Taklif etilayotgan mavzuning

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Qoraqalpog‘iston
Respublikasi Orolbo‘yi
hududlarida qish davri
flora
va
faunasini
shakllantirishning ilmiy-
amaliy asoslarini ishlab
chiqish
Tadqiqot shakli: Orol muammosi nafaqat mintaqa, balki umumjahon inqirozga aylanganligi birinchi
galda, Qoraqalpog‘iston Respublika va unga yaqin boshqa mintaqa xalqlarning yashash tarzi, hayotini xavf
ostida qoldirdi va eng xavfli xastaliklarni yuzaga keltirishi barobarida bo‘hronli holatlarni ham keltirib
chiqardi.
Bu
shubhasiz,
atrof-muhitni
yaxshilash,
bioxilma-xillikni
asrashAfsuski,
hozirda
Qoraqolpog‘iston Respublika sharoitida paxta-g‘alladan atigi 1-1,5 hissa hosil olinishni olinib, undan so‘ng
dala ekinlarining tur zaxiralari o‘rganilmaganligi, navlarining rayonlashtirilmaganli tuproq-iqlim
sharoitidan yil bo‘yi foydalanishga to‘sqinlik qilmoqda. Bundan tashqari, flora va faunaning
qashshoqlvashuvi, nuqul g‘o‘za yoki g‘alla ekilishi tuproqda chirindi zaxirasining keskin kamayib
xossalarining yomonlashuviga olib keldi va hokazo. Respublika sharoitida kuz-qish va erta bahor davrida
flora va faunani tiklash orqali mo‘l hosil yetishtirish evaziga paxta-g‘alla majmuida dehqonchilikning uch
hosilli tizimiga o‘tish bosh masaladir. Bu esa atrof-muhitni yaxshilash, aholi salomatligini muhofaza qilish
va munosib daromad olishga xizmat qiladi.
Tanlanma-maxsulotning bir guruhdan yoki oqimdan nazorat uchun tanlab

T ayan ch iboralar:
Sertifikatsiyalashtirish tizim i-muvofiqlikni sertifikatsiyalashtirish faoliyatinj
o ’tkazish uchun o ’z ish tartibi va boshqarish qoidalariga ega bo’lgan tizim-
sertifikatsiyalashtirish
tartibi-m uvofiqlikni
sertifikatsiyalashtirishini
o ’tkazishda
uchinchi tomon faoliyatining tarkibi va tartibi; sertifikatsiyalashtirish idorasi-
muvofiqlikni
sertifikatsiyalashtirish
faoliyatini
bajaruvchi
idora;
majburiy
sertifikatsiyalashtirish-sertifikatsiyalash vakolatiga ega b o ’lgan idora tomonidan
mahsulot (xizmat)ning standantlardagi majburiy talablariga muvofiqligini tasdiqlash;
ixtiyoriy
sertifikatsiyalashtirish
ishlab
chiqaruvchi
(bajaruvchi),
sotuvchi
(ta'minlovchi) yoki iste'molchi tashabbus bilan ixtiyoriy ravishda o ’tkaziladigan
sertifikatsiyalashtirish; sifat sertifikati-etkazib berilayotgan m olga ilova qilinadigan
va uning sifatini tasdiqlaydigan hujjat.
Laboratoriyani akkreditlashtirish-sino-v laboratoriyasining ma'lum sinovlar yoki

idora.
Laboratoriyalam i akkreditlash mezoni-sinov laboratoriyasini akkreditlashishi
uchun qanoatlantirilishi lozim b o ’lgan akkreditlash idorasi
tomonidan ishlatiladigan
barcha talablar majmui.
Akkreditlangan laboratoriya-akkreditlashdan o ’tgan sinov laboratoriyasi.
Laboratoriyani attestatsiyalash-laboratoriyani akkreditlash uchung belgilangan
mezonlarga muvofiqligini aniqlash maqsadida sinov laboratoriyasini tekshirish.
Akkreditlangan laboratoriya sinovining bayonnomasi-sinov bayonnomasi
laboratoriyaning
bayonotini
o ’z
ichiga
olib,
uni
sinov
o ’tkazish
uchun
akkreditlanganligini va akkreditlash idorasi tom onidan
mazkur sinov shartlarga
binoan o ’tkazilganligini bayon qiladi.
Imzolash xuquqiga ega bo’lgan shaxs-akkreditlash idorasi tomonidan
layoqatliligini tan oladigan va akkreditlangan laboratoriyaning sinov bayonnomasini
imzolaydigan shaxs.
Ishlab chiqarishni sertifikatsiyalashtirish- sertifikatsiyalashtirish
idorasi yoki
boshqa maxsus vakolatga ega b o ’lgan idora tom onidan ma'lum maxsulotni ishlab
chiqarish uchun (m a'lum xizmatlami bajarish uchun) zarur va yetarli sharoitlar
mavjudligini, unga tegishli b o ’lgan m e’yoriy hujjatlarda
berilgan talablam ing va
sertifikatsiyalashtirishda nazorat ostiga olinishini ta'm inlashning rasmiy tasdig’i.
Sifat tizim larini sertifikatsiyalashtirish-sifat tizim larini xalqaro yoki milliy
standart talablariga muvofiq kelishini tekshirishni baxolash va sertifikat berish orqali
tasdiqlash haqidagi faoliyat. Izoh- sifat tizimlarini sertifikatsiyalashtirish uchun
standart 9000 seriyali ISO Xalqaro standartlari yoki shu
asosda ishlab chiqarilgan
milliy standartlami qo’llash mumkin.
Ekspert-auditorlar-sertifikatsiyalashtirish soxasida m uassasa va kor-xonalar
faoliyatini baxolash va nazorat qilish huquqiga ega b o ’lgan attestatlangan shaxs.
Eksport-auditorlar faqat nazorat qilibgina qolmay, balki m aslahatlar ham beradilar.
Tekshiruv nazorati-sertifikatsiyalashtirish uchun akkreditlangan idoralaming
sinov laboratoriyalarining
faoliyatini, shuningdek, mahsulotning sertifikatsiya-
lashtirilganligini, ham da ishlab chiqarilishini nazorat etish.
240
Sertifikatsiyalashtirish sinovlari-maxsulotning tavsiflari milliy va me'yoriy
xa[qar°-texhikaviy hujjatlarga mos kelishini aniqlash uchun o ’tkaziladigan
nazoratli
sinovlar.
Sertifikatsiyalashtirish sinovlari uchun namuna-belgilangan qoidalar asosida
tanlangan va sertifikatsiyalashtirish sinovlari uchun m o’ljallangan mahsulotning bir
donasi, qismi yoki namunasi.
Ehtiyoj 
(talab) - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 176/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)6. Ehtiyoj
(talab)
ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Respublika miqyosida immunoferment tahlilining arzon va keng
spektrini sanoat miqyosida ishlab chiqish. Bugungi kunda
regionda arzon texnologiya asosida ishlab chiqariladigan IFA test
tizimlariga tibbiyot diagnostikasida, biologiya va kimyo
soxalaridagi tadqiqotlarda ehtiyoj mavjud.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya)
ning
xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Yangi ishlanma asosida uzluksiz va arzon texnologiya yaratishga
qaratilgan. IFA uchun kon’yugat texnologiyasi uchun ishlanma
ishlab chiqariladi.
8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab chiqarishning resurs/
xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
Universitetda mazkur loyihada amalga oshirish rejalashtirilgan
vazifalarni bajarish uchun zarur moddiy texnik baza, sarflanuvchi
materiallar va ilmiy salohiyatli kadrlar yetarli darajada mavjud.
Tadqiqotning biokimyoviy tadkiot ishlari O‘zFA bioorganika ITI
oqsillar kimyosi laboratoriyasi bilan xamkorlikda amalga
oshiriladi.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyihaning
moliyalashtirish
hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining uch
yillik smetasi ilova qilinadi.
|
| |
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va

|
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va Pdf ko'rish
|
bet | 175/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq fundamental, amaliy va
innovatsion loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat buyurtmasi bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar tanloviga tavsiya
etilayotgan mavzu nomi
Immunoferment tahlili uchun kon’yugatlar olish texnologiyasini
modifikatsiyalash.
2. Yo‘llanma xat raqami va
sanasi
3. Ilmiy
loyiha
mavzusi
tashabbuskori (ilmiy tashkilot
nomi)
Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti
4. Taklif etilayotgan mavzu
doirasida
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental,
amaliy
va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Immunoferment tahlili uchun kon’yugatlar olish texnologiyasini
modifikatsiyalash
kon’yugat
uchun
ferment
manbaini
mikroorganizm Saccharomyces sereviseae manba sifatida
qo‘llanilgan ilmiy-tadqiqot ishlari mavjud emas. Hozirda mavjud
bo‘lgan IFA test sistemalarining texnologiyasi asosan xren
o‘simligining ildizidan ajratib olinishiga, tozalanishiga va
konyugat hosil qilinishiga asoslangan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan yakuniy
natija (mahsulot, ishlanma,
texnologiya)ning tavsifi
- Saccharomyces sereviseae turi va turli optimal shtammlarini
o‘stirishning arzon uslublarini ishlab chiqish;
- Zamburug‘dan faol fermentlarni tadqiqot qilish;
- Turli xil faol fermentlarni ajratib olish va tozalash;
- Fermentlar faolligini o‘rganish;
- Standart oqsillar bilan fermentlar o‘rtasida kon’yugat hosil
qilish;
- Olingan kon’yugatni immunoferment tahlilida sinab ko‘rish.
|
| |
Tadqiqot shakli - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalarBog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2) Tadqiqot shakli: amaliy bo‘lib, Tovuqlarni oziqlantirishda foydalaniladigan mahalliy ozuqalarni, sutni qayta
ishlashda chiqindi sifatida deyarli foydalanilmaydigan sut zardobi bilan boyitish orqali mamlakatimiz hududida
parrandachilik sohasida har tomonlama qulay ozuqa bazalari yaratiladi va tabiiy, havfsiz oziq-ovqat mahsulotlari
ishlab chiqarilishi rivojlantiriladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Tovuq ozuqa ratsionini sutni qayta ishlash korxonalardan chiqindi sifatida ajraladigan sut zardobi bilan
boyitishning optimal metodik jihatlari hamda tovuqlarni oziqlantirish tartiblari ishlab chiqiladi;
- Sut zardob bilan boyitilgan ozuqalardan tuzulgan ozuqa ratsionining kimyoviy tarkibi, ise’mol qilingan,
hazmlangan va tezak bilan ajralgan to‘yimli moddalar miqdori hamda ularning hazmlanish darajalari
aniqlanadi;
- Sut zardobi bilan boyitilgan ozuqa bilan oziqlantirilgan tovuqlarning maxsuldorlik ko‘rsatgichlarini belgilab
beruvchi asosiy fiziologik ko‘rsatgichlar aniqlanadi;
- Olingan natijalar asosida nazorat va tajriba guruhlari qiyosiy tahlil qilinib, sut zardobi bilan
oziqlantirishning iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatgichlari aniqlanadi;
- Atrof-muhitning sut zardobi bilan ifloslanishining oldi olinib, undan samarali foydalanish yo‘lga qo‘yiladi
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
-
Respublika va xorij ITI, OTMlari hamda ilmiy markazlarida ta’lim, fan sohalarida tadqiqotlar olib borishda foydalaniladi;
-
iqtidorli talabalar, magistrantlar, stajyor tadqiqotchilarga ilmiy mavzular beriladi;
-
ishlab chiqilgan metodlar va amaliy tavsiyalar tovuqlarni tabiiy ozuqaviy qo‘shimchalar bilan to‘yla qiymatli oziqlantirish uchun
xizmat qiladi;
-
fanlar kesimida o‘quv adabiyotlari yangilanadi;
|
| |
Avtomobil osmasi uch qismdan iborat : a) yunaltiruvchirichaglar: b) elastik

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Kundalang turgunlik stabilizatori kuzovning ogishi va kundalang
tebranishini kamaytirishi, uni sundirish hamda avtomobilning kundalang
turgunligini yaxshilashga xizmat qiladi. U kupincha yengil avtomobillarning
oldingi osmasi bilan birga ishlatiladi.
NEKSIYA avtomobilining old osmasi (1-rasm) richag-teleskopik bo‘lib
elastik qism sifatida prujina 2 ishlatiladi. U «Makferson» (Mc. Pherson) tipidagi
osmalar turiga kiradi. Osma pastki richaglar 6, amortizatorli teleskopik ustun 3,
prujina 2, yuqorigi tayanch 1 va stabilizator 7 dan iborat.
Pastki richag sharnirida rezina vtulkalar ishlatilgan. Teleskopik ustunning
yuqorigi tayanchi rezina dempferga ega bo‘lib, oldingi gildirakning burilishini
ta’minlash uchun tirgak podshipnik 1 o‘rnatilgan.Teleskopik tayanchni
gildirakning podshipnikli gupchagi ushlab turadi, uning o‘zi esa pastki richag bilan
sharli barmok yerdamida maxkamlangan.
Kundalang turgunlik stabilizatori 7 pastki richaglari ikkita stoyka 8 orqali
maxkamlangan.
«Neksiya» avtomobilining ketingi osmasi (2-rasm) mustakil emasdir. Osma
ikkita buylama joylashgan richagdan 1 iborat bo‘lib, kuzovga maxkamlangan,
hamda bir-biri bilan kundalang tusin 2 bilan biriktirilgan; bundan tashkari ikkita
bochkasimon prujina 3 va amortizator 4 ham bor.
Amortizator va prujinalar ayrim joylashgan. Osmaning kundalang tusini
sharshir yordamida kuzov kronshteyniga maxkamlangan. Osma richaglariga
avtomobilning kundalang turgunligini ta’minlash stabilizatori 5 maxkamlangan.
Asosnomani shakllantirishga

Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universitetidan innovatsion va amaliy loyihalar tanloviga
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Hududda
aniqlangan
muammolar
Kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish hajmi
Maishiy xo‘jalik
chiqindilarini
biokimyoviy
zararsizlantirish va
issiqxonalarda
foydalanish orqali
bioo‘g‘it olish
texnologiyasini
yaratish (Samarqand
shahar misolida).
Tadqiqot shakli: Maishiy xo‘jalik chiqindilarini xo‘jalik
jihatidan baholanadi,
ularni saralash va ajratib
olish texnologiyalarini ilmiy-nazariy
asoslari yaratilib, amaliyotga joriy etish
yuzasidan ilmiy-texnologik
majmualar asoslari tavsiya etiladi. Bioo‘g‘itlardan
foydalanish yuzasidan tavsiya, taklif va ko‘rsatmalar
ishlab chiqiladi va amaliyotga joriy etiladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari:
- Maishiy xo‘jalik chiqindilarni qayta ishlash asosida hosil bo‘lgan issiqlik energiyasi asosida issiqxonalar
tashkil etish;
- Issiqxonalarda har xil poliz (kabochka, patison va boshqalar) va sabzavot (bara piyoz, kukat va boshqalar)
yetishtirish;
-ilova - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Mushtchali diskni aylanishi natijasida taqsimlagich yuqori pastki chetki
nuqta(YuChN)ga siljiydi va ayni bir vaqtda o‘z o‘qi atrofida aylanadi.
Bu harakatlarning natijasida, yonilg‘i kiritish kanali yopilib, siqish
kamerasidagi yonilg‘i siqiladi. Bu bosqichda taqsimlash plunjerining ichki kanali
bilan ulanadi va forsunkalarga yonilg‘i uzatiladi.
Taqsimlagich plunjeri YuChNga siljiganda, kiritish kanali orqali yuqqori
bosim kamerasini ochadi, shundan keyin, taqsimlash plunjerining ichki kanali va
forsunkalarga hamda nasosga yonilg‘i o‘tkazish kanallari o‘rtasidagi bosim
kompensatsiyalanadi. Shu tarzda tizimdagi bosim kamayadi va forsunkalarga
yonilg‘i uzatilishi to‘xtaydi. O‘t oldirish kaliti bilan dvigatel o‘chirilganda,
solenoidli skapanga ta’sir o‘tkazuvchi elektr oqimi uziladi. Prujina ta’siri ostida
solenoidli klapan suriladigan shtiftni oxirigacha itaradi. Natijada, kritish kanali
yopiladi va yonilg‘i oqimi to‘xtaydi. Avtomatik ilgarilatish muftasi yuqori bosimli
yonilg‘i nasosiga o‘rnatilgan. Bu qurilma nasosdan o‘tayotgan yonilg‘i bosimi
ta’sirida ishlaydi va rostlovchi klapan yordamida boshqariladi.
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha

|
taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha Pdf ko'rish
|
bet | 174/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)taklif etilayotgan ilmiy-texnik loyiha
Ilmiy-texnik loyiha
Mavzusi
Loyiha bajarilishidan kutilayotgan natija
Loyihaning yillik
moliyalashtirish
hajmi
Immunoferment tahlili uchun
kon’yugatlar
olish
texnologiyasini
modifikatsiyalash
Tadqiqot shakli: Tadqiqot shakli amaliy bo‘lib, immunoferment tahlili uchun
kon’yugatlar olish taxnologiyasida modifikatsiya kiritish, kon’yugat uchun ferment manbaini
mikroorganizm Saccharomyces sereviseae ni model organizm sifatida tanlab olish
tashkiltashkil qiladi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari: Ilmiy-tadqiqot ishlarida tabiiy tur va uning sanoatda
ishlatiladigan optimal shtammlari o‘sadigan ozuqa muhitlar tanlab olinadi, o‘stiriladi.
Biokimyoviy uslublarni qo‘llagan xolda turli xil faol fermentlar tizim o‘rganiladi, bu
fermentlar ajratib olinadi, tozalanadi, liofilizatsiya qilinadi. Olingan fermentlar standart
oqsillar bilan kon’yugat hosil qilinadi. Kon’yugat faolligi immunoferment tashxisida sinab
ko‘riladi. Kon’yugat IFT da amaliyotda sanoat miqyosida ishlab chiqilishi joriy etiladi.
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish: Natijalarni sinovi immunologiya va
tashxis laboratoriyalarida sinovdan tishi rejalashtirilgan. Immunobiotexnologiya sanoti uchun
texnologik sxema ishlab chiqiladi va joriy etiladi, mualliflik guvohnomasiga. Ilmiy-tadqiqot
ishlari natijasida 1 ta falsafa doktori darajasini olish uchun dissertatsiya ishi, 1 magistrlik ishi
bajariladi va himoya qilinadi.
Ilmiy natijalarni chop etish: O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi
ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Ssopus ma’lumotlar bazasida indeksatsiyalangan
jurnallarda maqolalar chop etiladi.
0,500 mlrd. so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 1,5 mlrd so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan.
|
| |
-ilova 
Venn diogrammasi

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
"Kontaktli o‘t oldirish tizimi" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining
o‘qitish texnologiyasi
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Amaliy: Amaliyotga bilimlarni
yo‘naltiruvchi mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. Kontaktli o‘t oldirish tizimining
umumiy tuzilishi;
2. Kontaktli o‘t oldirish tizimining
ishlashi;
3. Kontaktli o‘t oldirish tizimi afzallik va
kamchiliklari;
4. Kontaktli o‘t oldirish tizimining
qismlarini tuzilishi.
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: Kontaktli o‘t oldirish tizimining umumiy
tuzilishi, afzallik va kamchiliklari, qisimlarining tuzilishi haqida amaliy
ko‘nikmalarni shakllantirish
O‘qitish natijalari:
Kontaktli o‘t oldirish tizimining umumiy
tuzilishi, qismlarining tuzilishi, ishlash
prinsplarini biladi.
Pedagog vazifalari:
1 Kontaktli o‘t oldirish tizimining
umumiy tuzilishini ko‘rsatadi;
2. Kontaktli o‘t oldirish tizimining
ishlashini ko‘rsatadi;
3. Kontaktli o‘t oldirish tizimi
afzallik va kamchiliklarini
o‘rgatadi;
4. . Kontaktli o‘t oldirish tizimining
qismlarini tuzilishini ko‘rsatadi
-bosqich 
Asosiy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

2-bosqich Asosiy (60 daqiqa) O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish 2.1. Tezkor so‘rovdan foydalanib o‘quvchilar bilimlarni faollashtiradi (2-ilova) Savollarga javob beradilar Maqsad va vazifani belgilanishi 2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi, maqsad va uning faoliyat natijalari bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi Yozib oladilar Yangi o‘quv material bayoni 2.3. Slaydlar Power point dasturida (3-ilova) namoyish va sharhlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy tushunchalarni bayon qiladi 2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi 2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha xulosalaydi 2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd qilishlarini eslatadi (4-ilova) Kuzatadi, savollarga javob beradi, ma'lumotlarni daftarga qayd qiladi Yangi o‘quv materialini mustahkamlash 2.10. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini tekshirishda klasterdan foydalanadi (5-ilova) Klaster tuzadi 3-bosqich. Yakuniy (10 daqiqa) Mashg‘ulot yakuni 3.1. Mavzu yakunlanadi, olingan nazariy bilimlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida muhim ahamiyatga ega ekanligiga o‘quvchilar e'tiborini qaratadi Diqqat qiladi Uyga vazifa beriladi 3.2. Dizel dvigatelining ta'minlash tizimini o‘rganib kelish bo‘yicha vazifa beradi Topshiriqni va berilgan avtomobil turi va rusumini yozib oladi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘qitish metodlari - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
O‘quv
mashg‘ulotiga
kirish
(10 daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni va
auditoriyani mashg‘ulotga tayyorligini tekshirish
1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan o‘quvchilar
bilimini baholaydi (1-ilova)
Salomlashadi,
tinglaydi, savollarga
javob beradi, o‘tilgan
mavzuni gapiradi
2-bosqich
Asosiy
(60 daqiqa)
O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish
2.1.Og‘izaki savol javob o‘tkazib o‘quvchilar
bilimlarini faollashtiradi
(2-ilova)
Savollarga javob
beradi
Maqsad va vazifani belgilanishi
2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi, maqsad
va uning faoliyat natijalari bilan tanishtiradi va
yozib olishlarini aytadi
Yozib oladilar
Baho 
1 - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza
matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Og‘iaki savol javob savollari?
1. Osmalar qanday vazifalarni bajaradi?
2. Osmalar qanday turlarda bo‘linadi?
3. Osma qanday qismlarga ajratiladi?
3-ilova
4-ilova
"Osmalar" mavzusi bayoni
Reja:
1. Osmalarning vazifasi;
2. Osmalarning umumiy tuzilishi;
3. Osmalarning turlari;
4. Osma
qismlari;
5. Mustaqil va nomustaqil osmalar.
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Avtomobil notekis yo‘ldan harakat kilayetganda
gildirak orqalikuzovga
to‘rtkilar uzatiladi. Qabul kilingan to‘rtkilarni kamaytirish va sundirish
avtomobilning yurish ravonligini yaxshilaydi.
Osma – avtomobil harakatlanayotganda uning
yurishdagi ravonligini
ta’minlash uchun xizmat qiladi. U kuzov va o‘qlarni birlashtiruvchi agregatdir.
Zamonaviy avtomobillarga o‘rnatilayotgan osmalarni ularning ninematik
xususiyatlariga karab ikki turga ajratish mumkin:
1. Nomustakil – bir gildirakda qabul kilingan to‘rtkilar ikkinchisiga uzatiladi.
2. Mustakil – gildiraklarda vertikal harakat vaqtida boglanish yuk.
Ikkala turdagi osmalar kinematik xususiyatlariga
karab uch gruppaga
bulinadi: a) gildirak avtomobilning buylama o‘qiga tik tekislikda tebranadi; b)
gildirak avtomobilning buylama o‘qiga
parallel tekislikda tebranadi; v) gildirak
avtomobilning buylama o‘qiga burchak ostida tebranadi.
Osmalar gruppasi avtomobilning oldingi va ketingi o‘qlarida
bir xilda
ishlatilib, xar xil konstro‘qtiv kurinishlarda bulishi mumkin.
Osmaning asosiy qismlari:
Maqsad va vazifani belgilanishi

|
Maqsad va vazifani belgilanishi Pdf ko'rish
|
bet | 151/194 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 11,47 Mb. | | #102246 |
Bog'liq Avtomobillar tuzilishi Beknazarov Jamoliddin BekturdiyevichMaqsad va vazifani belgilanishi
2.2. O‘quv mashg‘uloti mavzusi, rejasi,
maqsad va uning faoliyat natijalari
bilan tanishtiradi va yozib olishlarini
aytadi
Yozib oladilar
Yangi o‘quv material bayoni
2.3. Slaydlar Power point dasturida
(3-ilova) namoyish va sharhlash bilan
mavzu bo‘yicha asosiy nazariy
tushunchalarni bayon qiladi
2.7. Jalb qiluvchi savollar beradi
2.8. Mavzu har bir qismi bo‘yicha
xulosalaydi
2.9. Ma'lumotlarni daftarga qayd
qilishlarini eslatadi (4-ilova)
Kuzatadi, savollarga
javob beradi,
ma'lumotlarni
daftarga qayd qiladi
Yangi o‘quv materialini
mustahkamlash
2.10. Yangi o‘quv materialini
o‘zlashtirish darajasini tekshirishda
B/B/B jadvaldan foydalanadi (5-ilova)
B/B/B jadvalni
to‘ldiradi
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni
3.1. Mavzu yakunlanadi, olingan
nazariy bilimlarni kelgusida kasbiy
faoliyatlarida muhim ahamiyatga ega
ekanligiga o‘quvchilar e'tiborini
qaratadi
Diqqat qiladi
Uyga vazifa beriladi
3.2. Dars davomida yozilgan
kanspektlarni o‘qib kelish, osmalarning
vazifalari, umumiy tuzilishi, turlari,
qismlari, qismlarining tuzilishi, afzallik
va kamchiliklarini o‘rganib kelish
bo‘yicha vazifa beradi
Topshiriqni va
berilgan avtomobil
turi va rusumini yozib
oladi
1-ilova
Baholash mezoni.
№
Mezonlar
|
| |
фаолият - download

Qidiruv: фаолият
1-маъруза Кириш. Фаннинг мақсади, вазифаси ва долзарблиги. Интернет тармоғининг ривожланиш тарихи. Асосий тушунчалар
Internet бу бутун жаҳон компьютер тармоқлари мажмуидир, яъни ягона стандарт асосида фаолият кўрсатувчи жаҳон глобал компьютер тармоғидир
13,22 Kb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘quv faoliyati natijalari

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
O‘quvchi
1-bosqich.
Mavzuga
kirish
(10
daqiqa)
Tashkiliy qism
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi
Salomlashadilar,
1.2. O‘quvchilarning davomati va darsga
tayyorligini va berilgan vazifalarni
tekshiradi
Tinglaydilar,
berilgan
topshiriqlarni
ko‘rsatadilar
Maqsad va vazifani belgilanishi
1.3. Amaliy o‘quv mashg‘uloti mavzusi va
rejasi bilan tanishtiradi va uning maqsad,
o‘quv faoliyati natijalarini bayon qiladi,
yozib olishlarini aytadi
Tanishadilar, yozib
oladilar
-ilova - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
"O‘t oldirish tizimi" mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulitining o‘qitish
texnologiyasi
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
O‘quvchi soni: 26 ta
O‘quv mashg‘ulotining shakli va
turi
Nazariy: To‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘ulot rejasi
1. O‘t oldirish tizimining vazifalari
2. O‘t oldirish tizimining turlari
3. O‘t oldirish tizimining ishlash
prinsplari
O‘quv mashg‘ulotning maqsadi: O‘t oldirish tizimining vazifalari, turlari va
ishlash prinsplari haqidagi tasavvurlarini shakllantirish
O‘qitish natijalari:
O‘t oldirish tizimining tuzilishi, ishlashi,
qismlarining tuzilishi, turlari, ishlash
prinsplari.
Pedagog vazifalari:
1. O‘t oldirish tizimi haqida
ma'lumotlar beradi
2. O‘t oldirish tizimining turlari
haqida tushunchalar beradi
3. O‘t oldirish tizimining ishlash
prinsplari haqida tushuntiradi
O‘quv faoliyati natijalari:
1. O‘t oldirish tizimi haqida gapiradi
2. O‘t oldirish tizimining turlarini
aytadi
3. O‘t oldirish tizimining ishlash
prinsplari haqida gapiradi
G azlam anin g tanda v a arqoq y o ’n alish i b o ’y ic h a z ic h lig in i an iq lash d a iplar

Toza va yarim junli paltolik va kostumbop gazlamalam i ho’llashdan keyin
o ’lchamlarining
o ’zgarishi
GOST
512-82
“H o’llashdan
keyin
chiziqli
o ’lchamlarining o ’zgarishini aniqlash uslubi” standarti b o ’yicha aniqlanadi.
Sinash ishlari uchun ikkita namuna tanlanadi. Har bir namunani ho’llashdan
oldin tanda va tarqoq y o ’nalishi bo’yicha belgi q o ’yib chiqiladi va namunaning
massasi 0,2 g dan k o ’p bo’lmagan xatolik bilan aniqlanadi. N am unaning ho’llashdan
va keyingi massasining farqlanishi ±2 g bo’lishi kerak.
Barcha gazlam alam ing navini aniqlash uchun tegishli davlat standartlari
mavjud:
- ip gazlam alar uchun - 161-86 raqamli;
- zig’ir tolali gazlamalar uchun - 357-75 raqamli;
-ju n gazlam alar uchun - 358-82 raqamli;
- ipak gazlam alar uchun - 187-85 raqamli standartlar. Ushbu standartlar
b o ’yicha gazlam alam ing navini aniqlash ularning tolali tarkibiga ko’ra bajariladi.
-bosqich. 
Yakuniy - Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti

Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
Uyga vazifa beriladi
3.2. Berilgan avtomobillarning
dvigatellarini yurgizib yuborish tizimini
umumiy tuzilishi va ishlash prinsplarini
o‘rganib kelish bo‘yicha vazifa beradi
Topshiriqni va
berilgan
avtomobil turi va
rusumini yozib
oladi
1-ilova
Baholash mezoni.
№
Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chiqarishda qo‘llay oladigan, ushbu fanni
boshqa fanlar bilan bog‘lay oladigan, mustaqil ish hamda vazifalarni
to‘liq bajargan va yangilik qilishga intiladigan, har jihatdan boshqa
o‘quvchilarga o‘rnak bo‘ladigan o‘quvchilarga
5
2
O‘quv ko‘rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan bilimlarini
xalq xo‘jaligida to‘g‘ri qo‘llay oladigan, mustaqil fikirlay oladigan
olgan bilimlarini tushuntirib beraoladigan o‘quvchilarga
4
3
Darslarda 95%gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan, o‘quv
qurollari to‘liq bo‘lgan , adabiyotlardan foydalanishni bilgan
o‘quvchilarga
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko‘nikmalarni 55%dan
kam o‘zlashtirgan o‘quvchilarga
2
2-ilova
Tezkor so‘rov savollari.
1. Elektr toki nima?
N a zo ra t sa vollari v a top sh iriq lari

N a zo ra t sa vollari v a top sh iriq lari:
1 .Sifat tushunchasiga izoh bering.
2.Yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishning siyosiy ahamiyati qanday?
3.Yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishning fan va texnikadagi ahamiyati
qanday?
193
4.Yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishning iqtisodiy ahamiyatini tahlil etib
bering.
5.M ahsulot sifatini oshirishning ahamiyatini nimalardan iborat?
T ayanch iboralar:
Raqobatbardosh m ahsulot-istem olchilar talabini qondiradigan yuqori sifatli
mahsulot; siyosiy aham iyat-yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarish va rivojlangan
jam iyat qurish uchun ilgari yurish; fan, texnika ahamiyati- sifatli mahsulot ishlab
chiqarishdagi fan va texnikaning o ’sishi; iqtisodiy ahamiyati- sifatli mahsulot ishlab
chiqarish tashqi bozorlarda raqobatbardoshlilikni va ja m g ’arm alar foizini oshiradi.
E slab qolish uchu n atam alar:
Sifat, mahsulot sifatini oshirish samaradorligi, siyosiy, fan, texnik va iqtisodiy
ahamiyati.
3.2 -§ . M a h su lo t sifa tig a oid atam a va ta'riflar
M ahsulot sifat k o ’rsatkichlari nafaqat mahsulotning barcha k o ’rinishdagi
xossalari darajasiga yoki ulam i aniq o ’lcham iga muvofiqligi bo’libgina qolmay, balki
bu xossalariga bo’lgan talab darajasiga ham bog’liqdir. Eng muhimi sifat
k o ’rsatkichlarini to ’g ’ri tanlash va etarlicha asoslash natijasida, mahsulotning
ishlatilishi b o ’yicha uning qayta ishlanilishini ta'minlaydi.
O ’zbekiston Respublikasi Vazirlar M ahkam asining qator qarorlariga binoan,
keyingi yillarda respublikam iz oldida turgan eng dolzarb masalalardan biri aholini
moddiy va m a'naviy jihatdan rag ’batlantirish, korxona va sanoat korxonalarini
zamonaviy boshqarish uslublari asosida mahalliy xom ashyodan
samarali
foydalanishini y o ’lga q o ’yish, xaridorbop m ahsulotlar miqdorini oshirish kabi
m uam m olami qo’ydi.
Yuqori sifatli m ahsulotlam i ishlab chiqarish, ta'minlash va rejalashtirishda
zam onaviy baholash uslublari va sifat ko’rsatkichlarining standartlarini yaxshi
bilishlari lozim.
|
M ahsulot sifatini o ’lchash va baholashning nazariy va amaliy jihatdan

M ahsulot sifatini o ’lchash va baholashning nazariy va amaliy jihatdan b o s ’lanish masalalari keyingi paytlarda mustaqil ilm iy y o ’nalishda shakllanib bormoqda. M ahsulotlam ing sifat k o ’rsatkichlarini standartlashtirishda «sifat» tushunchasi va uni baholash uslublarini k o ’rib chiqish lozim b o ’ladi. Mahsulot sifati-m ahsulotning jam i xossalari bo’lib, uning ishlatilish davridagi
iste 'm o lc h ila r
talabini qondirish demakdir.
M ah su lotn in g sifatini ish la tilish davrida an iq la sh , talab darajasiga qarab o ’zgarib boradi. Shu sab ab li, bir y o k i b o sh q a bir turdagi m a h su lo t uchun, ay n iq sa k o ’p m aqsadlarda ish latiladigan m a h su lo tla m in g sifatini b ah olash d o im iy o ’lcham da b o ’lm aydi. K o’pgina ilmiy-tadqiqot ishlarida va adabiyotlarda «sifat» tushunchasi kengroq
ishlatiladi va unga berilayotgan ta'riflar ham turlichadir.
Sifatni baholash darajasi-bu jarayonlam ing jam i b o ’lib, o ’ziga sifat
ko’rsatkichlarining nomenklaturasini q o ’shadi va mahsulot sifatini boshqarishda
ulaming sonli qiymatini, shu bilan birgalikda bazali va nisbiy k o ’rsatkichlarini
aniqlaydi.
M ahsulot xossasi-mahsulotning yaratilishi, ishlatilishi yoki iste'molida hosil
bo’luvchi ob'ektiv imkoniyatlar.
Xozirgi paytda me'yoriy-texnik hujjatlaming talablarini hisobga olgan holda,
mahsulot sifatini baholashda va attestatsiyalash davrida esa uning sifat bosqichi
belgilanadi.
Mahsulotning yaratilishi va ishlatilishi davomida yoki iste'mol qilinishning
ma'lum sharoitlariga ta'lluqli bo’lgan sifatini tashkil etuvchi bir yoki bir qancha
xususiyatlarining miqdoriy xossasi mahsulotning sifat ko’rsatkichlari deb ataladi.
M ahsulot sifat ko’rsatkichlarini belgilashda mahsulot xossalarining me'yoriy
talablarga javob berishini aniqlash usulining to ’g ’riligi, sifat k o ’rsatkichlarini tanlash
hamda mahsulot ta'm inlovchining im koniyatlaridan kelib chiqqan holda ratsional
me'yoriy talablam i qo’yish kerakligini e'tiborga olish zarur.
Mahsulotning har bir turi o ’zining vazifasidan kelib chiqqan holda, o ’zining
sifat ko’rsatkichlari majmuasiga ega bo’ladi. K o’p maqsadli vazifaga ega bo’lgan
195
4.Yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishning iqtisodiy ahamiyatini tahlil etib
bering.
5.M ahsulot sifatini oshirishning ahamiyatini nimalardan iborat?
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi davrida TMKlar faoliyati

185
tashkil etish, O‘zbekistonning transmilliy korporatsiyalarini shakllantirish
uchun maqsadga muvofiq va ob’yektiv zarurat hisoblanadi.
Bundan tashqari Markaziy Osiyo integratsiyasi va MDH doirasida
ham o‘ziga xos xalqaro qo‘shma konsernlarni tashkil etish mumkin.
Bunday kompaniyalarning tashkil topishi, hamkor mamlakatlarning sanoat
ishlab chiqarishi sohasidagi xo‘jalik subyektlari orasida tarixiy
murakkab
kooperatsiya aloqalarining qo‘llab-quvvatlanishiga, Markaziy Osiyo va
MDH mamlakatlari o‘rtasidagi integratsiya jarayonlarining tezlashishi va
rivojlanishiga olib keladi.
Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, sanoati
rivojlangan mamlakatlar,
shuningdek,
“yangi
industrial
mamlakatlar”ning
transmilliy
korporatsiyalari ular iqtisodiyotining asosi bo‘lib xizmat qiladi. Masalan,
AQSh transmilliy korporatsiyalari mamlakat tashqi iqtisodiy aloqalarida
muhim rol o‘ynaydi va tashqi savdo aylanmasining 2/3 qismi ular
hissasiga to‘g‘ri keladi.
Bizning sharoitimizda ham ular moliyaviy va sanoat sarmoyalarining
organik hamkorligini ta’minlovchi xo‘jalik subyektlari
faoliyatini tashkil
etishning nisbatan samarali shakli bo‘la olishi mumkin. Moliya-sanoat
guruhlari, ularni davlat tomonidan maqsadli qo‘llab-quvvatlash sharoitida
O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun ilg‘or o‘zgarishlarni vujudga keltiruvchi
iqtisodiy o‘sishning eksportga mo‘ljallangan obyekti bo‘lib xizmat qilishi
lozim.
TMKni
shakllantirish, o‘z navbatida texnologik innovatsiya
jarayonlarining tezlashuviga ham olib keladi. Bu esa O‘zbekistonda texnik
taraqqiyotning ichki omillari uchun juda katta imkoniyatlar yaratadi.
Shuningdek, TMKlar mamlakatimizdagi mavjud bandlik muammolarini
bartaraf etishda ham muhim rol o‘ynaydi.
-jаdvаl 
Strаtеgik ittifоqlаrni bаhоlаshgа аsоsiy yondаshuvlаr

200
–
yangi sоtuv bоzоrlаri оchish;
–
yangi хоmаshyo mаnbаlаrini qo‘lgа kiritish.
Y.Shumpеtеrning tа’kidlаshichа
43
, ko‘rib chiqilаyotgаn stаtik хo‘jаlik
elеmеntlаri tizimi, ya’ni ishlаb chiqаrish vа istе’mоl, tаlаb vа tаklif, nаrх
vа хаrаjаtlаr muvоzаnаtgа, o‘zаrо muvоfiqlikkа intilish tеndеnsiyasigа
egа, bundа “stаtik хo‘jаlik “tinch turmаydi”, u iqtisоdiy hаyot аylаnmаsini
аmаlgа оshirаdi; u mа’lum bir mа’nоdаginа “pаssiv”; u muаyyan
vаziyatlаr bilаn mutlаq “аsоslаnmаydi”: хo‘jаlik yurituvchi subyеktlаr
bоshqа tаrzdа hаm hаrаkаt qilishi mumkin; vа nihоyat, u оddiy
“stаtsiоnаr” emаs: vаziyatning mоhiyati аgаr, mаsаlаn, аhоli sоni dоimiy
o‘sgаnidа hаm o‘zgаrmаgаn bo‘lаrdi”
44
dеya tа’kidlаydi. Stаtik хo‘jаlik
Y.Shumpеtеr uchun “o‘lik” оsоyishtаlikni vа bu хo‘jаlikdа fаоliyat
yo‘qligini аnglаtmаydi. U o‘zgаrishlаr bilаn birgаlikda bo‘lishi mumkin,
dеkin bundаy o‘zgаrishlаr o‘zgаrish bo‘lishini yaqqоl nаzаrdа tutаdi, hаr
hоldа, аgаr хo‘jаlik muvоzаnаt hоlаtidа bo‘lgаn bo‘lsа, uning bittа bundаy
hоlаti tugаtilаdi vа dоimiy rаvishdа bоshqа bir hоlаtgа o‘tilаdi.
Хo‘jаlikning bundаy rivоjlаnishi vа uning muvоzаnаt bоsqichlаri
o‘zgаrishidа u stаtik bo‘lmаy qo‘ymаydi, lеkin uning stаtik хo‘jаlik
tushunchаsi yangi kоmbinаtsiyalаrgа vа хo‘jаlik yurituvchi shахslаrning
mоslаshuvi аn’аnаviyligigа оlib kеlаdigаn fаоliyat yo‘qligi kеngrоq
аlоmаti bilаn tаvsiflаnаdi. Хo‘jаlik rivоjlаnishi esа Y. Shumpеtеr uchun
fаqаt fаоllik vа fаоliyatning ijоdiy хususiyati o‘ringа egа bo‘lgаn jоylаrdа
mаvjuddir
45
.
- jadval - Rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari ilmiy tadqiqot markazi xalqaro menejment

184
“Lukoyl” va Amerikaning “Konako” kompaniyasi Rossiyaning Timano-
Pechorsk neft-gaz hududida yangi neft konlarini o‘zlashtirish bo‘yicha
memorandum imzoladilar. Hozirgi vaqtda bir qator Rossiya TMKlari
(Gazprom, Lukoyl, MTS, Bilayn va hokazo) O‘zbekiston hududida ham
faoliyat ko‘rsatmoqda.
Xalqaro xo‘jalik aloqalarining TMK kabi samarali shaklining
imkoniyatlari MDH mamlakatlari kompaniyalarining moliyaviy, texnik va
ilmiy resurslarini birlashtirish uchun yana ham kengroq qo‘llanilmoqda.
Bu kabi TMKlarni tuzish uchun moliyaviy sanoat guruhlari (MSG) asos
bo‘lmoqda.
MDH
mamlakatlariga
tegishli
yuridik
shaxslarni
birlashtiruvchi bu guruhlar transmilliy MSG – TMSG sifatida ro‘yxatga
olinadi. Ular yagona texnik tuzilma, marketing, moliyaviy siyosat
o‘tkazish maqsadida tashkil etiladi. Hukumatlararo kelishuvlar asosida
TMSG tashkil etilganda ularga davlatlararo moliyaviy sanoat guruhlari –
DMSG maqomi beriladi. MDH mamlakatlarini TMKlarining millati ular
ro‘yxatdan o‘tgan joyga qarab aniqlanadi.
Xolding tipidagi kompaniyalar - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 82/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza2. Xolding tipidagi kompaniyalar:
operativ-xolding kompaniyalar;
investitsiya kompaniyalari;
kemaga egalik qiluvchi kompaniyalar;
ko’chmas mulkka egalik qiluvchi kompaniyalar;
sanoat mulki ob’ektlariga egalik qiluvchi kompaniyalar.
3. Moliyaviy ixtisoslashgan kompaniyalar:
offshor banklar;
moliyaviy vositachilik kompaniyalari;
sug’urta sektori korxonasi;
umumiy sug’urta kompaniyasi;
qayta sug’urtalovchi kompaniyalar.
Offshor kompaniyalar ishtirokidagi operatsiyalar tizimi o’zgarmaydi. Ulardan asosiylari eksport va import operatsiyalari hisoblanadi.
Offshor kompaniyalar quyidagi xususiyatlarga ega:
offshor kompaniya ro’yxatdan o’tgan hududga nisbatan norezident bo’lishi kerak. Offshor kompaniyaning hamma turdagi tijorat operatsiyalari u ro’yxatdan o’tgan mamlakat tashqarisida amalga oshirilishi lozim;
offshor kompaniya soliqlardan qisman yoki butunlay ozod qilinadi va byudjetga yillik yig’imlarnigina to’laydi;
kompaniyani ro’yxatga olish va boshqarish tizimi ancha soddalashtirilgan. Uni boshqarish kotiblik kompaniyasi orqali amalga oshiriladi;
valyuta nazorati, moliyaviy hisobotga bo’lgan talablar deyarli yo’q. Auditorlik tekshiruvlarini o’tkazish talab etilmaydi;
offshor firmaga egalik qilish anonim ravishda, maxfiylik kafolati asosida amalga oshirilishi mumkin.
Tadbirkor offshor kompaniyaga asos solib, o’z mahalliy firmasi soliqlari miqdorini qonuniy asosda sezilarli darajada kamaytiradi. Mahalliy firmaning offshor kompaniya bilan birgalikda faoliyat yuritishi natijasida daromad solig’i to’lanmaydi va ijtimoiy to’lovlar sezilarli darajada kamaytiriladi.
Offshor kompaniyalar turli xil maqsadlarda tashkil etilishi mumkin:
Hisob raqam ochish uchun vosita. Agar tadbirkor xorijda valyuta bank hisob raqamini ochmoqchi bo’lsa, u offshor kompaniyani ro’yxatdan o’tkazib, chet el bankida kompaniya nomiga hisob raqam ochishi, bunday hisob raqamni chet ellik hamkorlar bilan nakd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirishda foydalanishi mumkin;
Eksport-import operatsiyalaridan tushgan foydani joylashtirish. Bitimdan tushgan foydaning asosiy qismi soliqqa tortish darajasi yuqori bo’lgan joyda emas, balki offshor hududda joylashtiriladi. Buning uchun operatsiyalar zanjirida birgina vositachi, ya’ni offshor kompaniya bo’lishi kifoya.
Barter. Bo’sh pul mablag’lariga ega bo’lmagan, ammo bozorda talab etilayotgan tovarga ega bo’lgan ikkita firma o’rtasidagi barter operatsiyalarini amalga oshirishda offshor kompaniyaning vositachi rolini bajarishi juda qulay. Bu holda offshor kompaniya barter bitimidan daromad oladi.
|
| |
Matnni tahrirlash - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

|
Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 75/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik
2. Egri chiziq bo‘ylab matn
Matnni tahrirlash
Dasturda matnni tahrirlash juda qulay tashkil etilgan bo’lib, xatto Текст (Text) asbobi belgilanmagan bo’lib, belgilash asbobi belgilangan bo’lsa ham, ikki marta matn ob‘yekti ustida sichqoncha chap tugmasining bosilishi uni tahrirlash rejimiga o’tkazadi. Ayrim hollarda Текст (Text) menyusining Редактировать текст buyrug’i bilan ochiladigan oynada ham matnni tahrirlash qulay.
Simvollarni kiritish va o’chirishdan tashqari CorelDRAW dasturi matnni formatlash uchun keng imkoniyatlar, ya‘ni matn ko’rinishini, harflar va satrlar joylashishini o’zgartirish kabi amallarni bajarish imkoniyatini beradi.
Buning uchun menyuning Форматирование символов (Character Formatting) va Форматирование абзаца (Paragraph Formatting) buyruqlari bilan ochiluvchi qo’shimcha oynalaridan foydalanish mumkin.
Форматирование символов (Character Formatting) qo’shimcha oynasida (3.25-rasm) matnning asosiy parametrlari joylashgan: matn shrift turi, uning stili, o’lchami va joylashishi.
Shuningdek bu oynada matn shriftining qo’shimcha bezalishini o’rnatish
mumkin: Подчеркивание, Зачеркивание, Надчеркивание, Верхний регистр, Положение.
Ф орматирование абзаца qo’shimcha oynasi (3.26-rasm) abzas parametrlarini sozlash uchun ishlatiladi. Bu oynada simvollar, so’zlar, satrlar, abzaslar orasidagi, masofa va oraliqlarni o’rnatish mumkin. Bu oynaning ayrim bo’limlarini satrli matn uchun qo’llab bo’lmaydi. Текст►Табуляции buyrug’i ochiladigan oynada tabulyasiya tipi va pozitsiyalarini sozlash mumkin. Текст►Столбцы buyrugi yordamida ochiladigan Параметры столбца
oynasidan foydalanib matnni bir nechta ustunlarga ajratish mumkin.
Текст►Маркеры va Текст► Буквица buyruqlari yordamida ochiladigan muloqot oynalarida mos ravishda markerlangan ro’yxatlar va bukvisalar (abzas boshidagi bir nechta satr balandligidagi katta xarf) yaratish imkoniyati bo’ladi. Ayrim formatlash amallarini qo’lda, asboblar panelidagi Форма (Shape) asbobini ishlatib ham bajarsa bo’ladi. Bu asbob bilan matnli ob‘yektning belgilanishi natijasida matndagi har bir harf yonida kichik oq kvadratcha va matn tagida maxsus markerlarning paydo bo’lishiga olib keladi (3.27-rasm).
Simvollar yonidagi oq kvadratchalarni belgilab, alohida harflarni siljitish yoki burish mumkin. Bu harflarni dastlabki holatiga Текст►Выпрямить текст buyrugi yordamida Qaytarish mumkin. Abzasning o’ng pastki tomonida joylashgan markerni (3.27-rasm) tortib, simvollar va so’zlar orasidagi masofani o’zgartirish mumkin. Bunda Shift tugmasi bosilib turilsa, faqat so’zlar orasidagi masofa, agar Ctrl tugmasi bosilib turilsa, simvollar orasidagi masofa o’zgaradi. CorelDRAWda matn nafaqat satrlarda, balki ixtiyoriy egri chiziq bo’ylab, va xatto berkitilgan figuralar ichida ham joylashishi mumkin.
|
| |
O‘quv faoliyati natijalari

O‘quv faoliyati natijalari: 1. Osmalarning vazifasini aytadi 2. Osmalarning umumiy tuzilishini aytadi 3. Osmalarning turlarini aniqlaydi 4. Osma qismlari haqida gapiradi 5. Mustaqil va nomustaqil osmalarni aytadi O‘qitish metodlari Ma'ruza, namoish O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli Ommaviy, jamoaviy O‘qitish vositalari Yozuv doskasi, slaydlar, proyektor, kompyuter O‘qitish sharoitlari Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan auditoriya Qaytar aloqaning usul va vositalari Kuzatish, savol javob, B/B/B jadval O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi Ish bosqichlari va vaqti Faoliyat mazmuni O‘qituvchi O‘quvchi 1-bosqich. O‘quv mashg‘ulotiga kirish (10 daqiqa) Tashkiliy qism 1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi 1.2. O‘quvchilarning davomati, ularni va auditoriyani mashg‘ulotga tayyorligini tekshirish 1.3. O‘tilgan mavzu yuzasidan o‘quvchilar bilimini baholaydi (1-ilova) Salomlashadi, tinglaydi, savollarga javob beradi, o‘tilgan mavzuni gapiradi 2-bosqich Asosiy (60 daqiqa) O‘quvchilar bilimlarni faollashtirish 2.1. Og‘izaki savol javob o‘tkazib o‘quvchilar bilimlarini faollashtiradi (2-ilova) Auksionda ishtirok faol qatnashadi
Tuzuvchi: Mirishkor tuman 1-son kasb-hunar maktabi. Beknazarov Jamoliddin Bekturdiyevich
-Mavzu  Adobe Photoshop dasturini o’rnarish

Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Fotoshop dasturini o’rnatish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Xulosalar - Rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari ilmiy tadqiqot markazi xalqaro menejment

186
qisqartirish, qabul
qiluvchi mamlakat sanoatidan, kredit-moliya tizimi,
sotish kanallari va infratuzilmasidan foydalanish hisoblanadi.
3. Uzoq muddatli shartnomalar eksportyorlar kabi importyorlarni ham
o‘ziga jalb etadi. Uzoq muddatli shartnomalar eksportyorlarni reklama,
xaridorlarni izlash, ko‘p sonli bir martalik shartnomalarni tayyorlash
xarajatlarini
va shuningdek, transport kompaniyalari bilan uzoq muddatli
muntazam kelishuvlar hisobiga transport xarajatlarini qisqartirish orqali
sotish bozori barqarorligini ta’minlaydi.
4. Konsorsiumlarni tashkil etish kompaniyalarga (shu jumladan,
kichik va o‘rta kompaniyalarga ham) eksport ishlab chiqarish uchun zarur
uskunalar bilan ta’minlash va tashqi bozorga chiqish uchun moliyaviy va
boshqa resurslarni birlashtirish imkoniyatini yaratadi.
5. TMK faoliyatining samaradorligi 3 manbaga asoslanadi:
–
turli mamlakatlarning
tabiiy resurslariga, yirik kapital va fan–
texnikada yangilik kiritishga patentlarning ko‘pchilik qismiga egalik
qilish;
–
butun dunyoda mahsuldor yerlar, tabiiy boyliklar,
qulay iqlim va
arzon ishchi kuchining maqbul kombinatsiyasi asosida o‘z korxonalarini
joylashtirish afzalligidan foydalanish.
–
xalqaro marketing konsepsiyasidan foydalanish asosida baynalmilal
ishlab chiqarishni tashkil etishda xalqaro menejment tajribasidan
foydalanish.
6. TMK millatini aniqlovchi ko‘rsatkichlar bo‘lib, ro‘yxatdan o‘tish
joyi, shtab-kvartiraning joylashuvi, aksiyalarning nazorat paketiga ega
aksiyadorlarning millati hisoblanadi.
7. 2008-yilda boshlangan va jahon hamjamiyatini
jiddiy tashvishga
solgan global moliyaviy-iqtisodiy inqiroz TMKlarning investitsion
faoliyatiga o‘z salbiy ta’sirini o‘tkazdi.
8. Tovar va xizmatlarga talabning pasayishi, korporatsiyalar
foydasining kamayishi va aksiyalar narxlarining keskin pasayishi xalqaro
qo‘shilish va qo‘shib olishlar jarayoniga (M&As) ham ta’sir ko‘rsatdi, bu
esa
TXIlarning rivojlangan, shuningdek, tobora ko‘proq rivojlanayotgan
mamlakatlarga kirib borishining asosiy usullaridan biridir.