Qatlamni gidravlik yorishning texnologik asoslari

|
Qatlamni gidravlik yorishning texnologik asoslari
|
bet | 4/7 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 242,5 Kb. | | #128236 |
Bog'liq Reja Qatlamni gidravlik yorish usuli tahlili-fayllar.org5. Qatlamni gidravlik yorishning texnologik asoslari
Qatlamni gidravlik yorish (QGYO) jarayoni uchta prinsipial operasiyadan tashkil topgan: kollektorda sun’iy yoriqlarni hosil (yoki tabiiy yoriqlarni kengaytirish) qilish; qatlamda quduqning tubi zonasiga NKQlar orqali yoriqlarni tо‘ldirgichlarni haydash; tо‘ldiruvchi suyuqliklarni yoriqlarni mustahkamlash uchun haydash. Bu jarayonlarda uchta kategoriyadagi har xil suyuqliklardan foydalaniladi: yoruvchi suyuqlik, qum-tashuvchi suyuqlik va haydovchi suyuqlik.
Bunda har bir suyuqlik aniq spesifik talablarga javob beradi. Shu bilan birgalikda kо‘rsatilgan ishchi agentlar quyidagi umumiy talablarga javob beradi.
1. Qatlamga haydaladigan suyuqlik QQTZsini (qatlamda quduq tubi zonasi) о‘tkazuvchanligini kamaytirmasligi kerak. Quduqlarning kategoriyasiga muvofiq (qazib oluvchi; haydovchi; suv haydash uchun haydovchiga о‘tkaziladigan qazib oluvchi quduq).
2. Ishchi suyuqlikni QQTZsidagi tog‘ jinsi yoki qatlam flyuidlari bilan kontaktlashganda salbiy ta’sir etuvchi fizik-kimyoviy reaksiyalarni chaqirmasligi kerak. Nazorat va yо‘naltirilgan ta’sir etish uchun haydaladigan ishchi suyuqliklar bundan holidir.
3. Ishchi suyuqlikning tarkibida begona mexanik zarrachalar bо‘lmasligi kerak.
4. Maxsus ishchi agentlardan foydalanilganda masalan, neft emul’siyasidan, kimyoviy reaksiyaning mahsulotlari qatlamning mahsuloti bilan tо‘liq reaksiyalanishi va QQTZsini о‘tkazuvchanligini pasaytirmasligi kerak.
5. Qо‘llaniladigan ishchi suyuqlikning qovushqoqligi barqaror va qish paytida past quyuqlashish haroratiga ega bо‘lishi (qarshi holatda QGYO jarayonida isitish vositalaridan foydalanaladi) kerak.
6. Ishchi agentlar yengil topiladigan va qimmat bо‘lmasligi kerak. QGYO texnologiyasini olib borishda umumiy quyidagi jarayonlar amalga oshiriladi:
a) Quduqni tayyorlash-quduqdagi oqimni yoki qabul qiluvchanligini tadqiqotlash evaziga yorish bosimi, yorish suyuqligi hajmi va boshqa tasniflari aniqlanadi.
b) Quduqni yuvish-quduq qо‘shimchali yuvuvchi suyuqlik yoki aniq kimyoviy reagentli eritmalar yordamida amalga. Talab qilinganda kompressiyasiz ishlov berish, torpedalash yoki kislotali yuvish amalga oshiriladi. Bunda kichik diametrdagi NKQlaridan foydalanish tavsiya qilinadi.
d) Yorish uchun suyuqlik haydash. Yorish suyuqligi-bu QQTZsida tog‘ jinslarini yorib yangi yoriqlarni hosil qiladi va amaldagi yoriqlarni kengaytiradi. QQTZsining xossasiga yoki boshqa parametrlariga bog‘liq holda filtrlanadigan yoki kuchsiz filtrlanadigan suyuqliklar qо‘llaniladi. Yoruvchi suyuqlik sifatida quyidagilardan foydalanish mumkin:
qazib oluvchi quduqlarda.
-gazsizlantirilgan neftdan;
-quyuqlashtirilgan neftdan, neft qoldig‘idan;
-gidrofobli neft kislotali emul’siyadan;
-gidrofobli suv-neft emul’siyasidan;
-kislota-kerosin emul’siyasidan va boshqalar.;
haydovchi quduqlarda.
-toza suvdan;
-tuzli kislotaning suvli eritmasidan;
-quyuqlashtirilgan suvdan (kraxmaldan, poliakrilamid-PAA, sulfat-spirtli barjadan-SSB, karbonmetilsellyulozadan-KMS);
Yoruvchi suyuqliklarni tanlashda unga kimyoviy reagentlarni qо‘shishda loylarni bо‘kishini oldini olish va namlanganda loyli zarrachalarni barqororligini (loyni gidrofoblash) ta’minlash hisobga olinadi.
Yuqorida kurib chiqilganidek yorish bosimi о‘zgarmas kattalik emas va qator omillarga bog‘liq bо‘ladi. Quduq tubining bosimini kо‘tarish va yorish bosimini katataligiga erishishda quyidagi talablarga amal qilinadi. Haydash tezligi qatlamdagi suyuqlikning yutish tezligini quvib о‘tganda yorish suyuqligini haydash hajmining tezligi, QQTZsini aniq qovushqoqligini va о‘tkazuvchanligini haydash davridagi vaqtda qondirishi kerak. Yuqoridagi shartlardan kurinib turibdiki, past о‘tkazuvchan qatlam sharoitida yorish bosimining kattaligiga chegaralangan tezlikda suyuqlikni haydash va katta bо‘lmagan qovushqoqli suyuqliklarni qо‘llash orqali erishiladi. Agarda tog‘ jinsi etarlicha yaxshi о‘tkazuvchan bо‘lsa, kichik qavushqoqli suyuqlikdan foydalanilganda katta tezlik bilan haydash talab qilinadi; haydash tezligi chegaralanganda yuqori qavushqoqlikka ega bо‘lgan yoruvchi suyuqlik qо‘llaniladi. Agarda QQTZsi yuqori о‘tkazuvchan kollektorlarga ega bо‘lganda katta haydash tezligida yuqori qavushqoqli suyuqliklar qо‘llaniladi. Bundan aniq kurinib turibdiki, gidravlik yorishda mahsuldor qatlamning qalinligi va qabul qiluvchanligi hisobga olinadi. Yoriqlarniing paydo bо‘lishini davrini aniqlash va ularning belgilari eng muhim texnologik masala hisoblanadi. Yaxlit kllektorlarda yoriqlarni paydo bо‘lish momenti “haydaladigan suyuqlikning hajmiy sarfi-haydash bosimini” bog‘liqligini burilishini (yoki sinishin) va haydash bosimini qiymatini pasayishini tavsiflaydi. Bu ikkala holat ham yoriqlarning ochilish belgisi bо‘lib, quduqning qabul qiluvchanlik koeffitsientining kuchayishi hisoblanadi. QGYO amaliyotida tabiiy yaxlit tog‘ jinslarida yoriqlarni ochilishi kichik haydash bosimida sodir bо‘ladi.
e) Yuvuvchi suyuqlikni haydash. Bu suyuqlikni haydashdan maqsad qum tashuvchi-suyuqlikni quduqning tubiga haydaladi va ularni yoriqlarga bostirish hisoblanadi. Tо‘ldiruvchidan keyin tiqinlarni paydo bо‘lishini oldini olish uchun quyidagi shartni bajarilishi nazorat qilinadi:
|
| |