Favqulodda vaziyatlarda aholining harakatlari

3.Favqulodda vaziyatlarda aholining harakatlari.
Zilzilagacha ko‘riladigan chora-tadbirlar:
Zilzila, uning oqibatlari, etkazilishi mumkin bo‘lgan zararni kamaytirish yo‘llari to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish. Xavfli sharoitda mohirona va qat’iyatli harakat qilishga ma’nan va ruhan o‘zini tayyorlash.
Zilzilaga qanday tayyorlanish kerak? Avvaldan uyda, ishda, kinoda, teatrda, transportda va ko‘chada bo‘lgan vaqtingizda zilzila yuz bergudek bo‘lsa, harakat qilish rejasini tuzib qo‘ying. Xavfli va xavfsiz joylarni aniqlang. Oila a’zolaringizga zilzila vaqtida qanday harakat qilishlari lozimligini tushuntiring va ularni birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishga o‘rgating.
Hujjatlar, pullar, cho‘ntak fonari va batareykalarni qulay joyda saqlang. Uyda bir necha kunga etarli ichimlik suvi va oziq-ovqat zaxirasi bo‘lishi kerak.
Krovatlarni deraza va tashqi devordan nariroqda joylashtiring. SHkaf, tokcha va javonlarni devorlarga mahkamlang, yuqorida joylashgan tokchalar va antresollardagi og‘ir buyumlarni pastga oling. Xavfli moddalar (kimyoviy, engil alangalanuvchi suyuqliklar)ni ishonchli, yaxshi berkitiladigan joylarda saqlang.
Zaruriyat tug‘ilganida o‘chirish uchun elektr, gaz va suv ta’minotini o‘chirish jo‘mraklari qaerda joylashganini barcha bilishi zarur.
Zilzila vaqtida qanday harakatlanish kerak?
Bino tebranishini xis qilgan, qandillarning tebranayotganini, buyumlar ag‘darilayotganligini ko‘rgan, shisha idishlarning sinish ovozini eshitgan zahotingiz, pastki qavatlarda yashasangiz, vahimaga berilmay (tebranishni sezgan vaqtingizdan to bino uchun xavfli tebranishlar boshlangunicha ixtiyoringizda 15-20 soniya mavjud), zudlik bilan hujjatlaringizni, pul va eng zarur buyumlaringizni olib, binodan tashqariga chiqing. Ko‘chaga chiqqandan so‘ng, bino yaqinida turmang, ochiq maydonga o‘ting.
Xotirjamlikni qo‘ldan bermang va boshqalarni ham tinchlantirishga harakat qiling!
Yuqori kavatlarda yashasangizu, bino ichida qolishingizga to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, u holda xavfsiz joyni: ichki devor oldi, burchak, ichki devor oralig‘i yoki tayanch ustun ostini tanlang. Iloji bo‘lsa, stol ostiga berkining - u sizni pastga tushayotgan buyumlar va bo‘laklardan muhofaza qiladi. Deraza va og‘ir mebellardan uzoqroqda turing. Yoningizda bolalaringiz bo‘lsa, ularni o‘z tanangiz bilan berkiting.
Sham, gugurt, yondirgichlardan foydalanmang - gaz chiqib ketgan bo‘lsa yong‘in sababchisiga aylanib qolasiz. Osma ayvonlar, karnizlar, to‘sinlardan uzoqroq turing, uzilgan elektr simlaridan ehtiyot bo‘ling. Avtomobilda bo‘lsangiz. ochiq joyda to‘xtatib, silkinish tugamaguncha, eshiklarni ochib qo‘ygan holda, avtomobil ichida qoling. Odamlarni qutqarayottan vaqtda yordam ko‘rsatishga shay turing.
Zilziladan so‘ng qanday harakat qilish kerak?
Muhtojlarga birinchi yordam ko‘rsating. Vayrona uyumlari ostidan qutqarib olish mumkin bo‘lganlarni ozod qiling.
Ehtiyot bo‘ling! Zarurat bo‘lmasa, telefonni band qilmang. Radiopriyomnikni ishlatib qo‘ying. Mahalliy hokimiyat, favqulodda vaziyatlar boshqarmasi (bo‘limi) ko‘rsatmalariga bo‘ysining.
Elektr simlarida ishdan chiqqan joylar bor-yo‘qligini tekshiring. Nosozlikni bartaraf eting yoki xonadondagi elektr ta’minotini o‘chiring. Kuchli zilzila vaqtida shaharda elektr ta’minoti avtomatik ravishda o‘chishini yodda tuting.
Gaz va suv tizimidagi nosozliklarni tekshiring. Ishdan chiqqan joylarini tuzating yoki tarmoqdan o‘chiring. Ochiq olovdan foydalanmang. Zinadan tusha turib, ehtiyot choralarini ko‘ring, uning mustahkamligiga ishonch hosil qiling.
Kuchli vayronalikka uchragan binolarga yaqinlashmang, ular ichiga kirmang. Kuchli qayta silkinishlarga tayyor turing. Zilziladan keyingi 2-3 soat ayniqsa xavflidir. Ehtiyoj bo‘lmasa binolar ichiga kirmang. Qayta silkinishlar haqida mish-mishlarni to‘qimang va tarqatmang. Faqat rasmiy ma’lumotlardangina foydalaning. Vayrona uyumlari ostida qolgan bo‘lsangiz, xotirjamlik ila vaziyatga baho bering, imkon doirasida o‘zingizga yordam ko‘rsating. Tashqaridagi odamlar bilan aloqa o‘rnatishga (ovoz bilan, taqillatib) harakat qiling. Olov yoqish mumkin emasligi, hojatxona bakidagi suvni ichish mumkinligi, suv quvurlari va isitish batareyalaridan signal berish vositasi sifatida foydalanish mumkinligini yoddan chiqarmang. Kuchingizni asrang. Inson ovqatsiz yarim oydan ortiq chidashi mumkin.
Xulosa
Insoniyat o'zining hayotiy faoliyatida turli ko'rinishdagi: tabiiy, texnogen, ekologik va antropogenik xavf-xatarlarga duch keladi. BirIashgan Millatlar Tashkilotining (BMT) ma'Jurnotiga ko'ra, o'tgan asrning 60-yillarida dunyo aholisining l.6 foizi, 80-yillarda esa 3.5 foizi favqulodda vaziyatlardan aziyat chekkan. Bunday noxushlik biming asrmizda ham, undan keyin ham kuzatilishi muqarrardir. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 27- oktabrdagi 455-sonli «Texnogen, tabiiy va ekoJogik tusdagi favqulodda vaziyatlarning tasnifi to'g'risida»gi Qarorida mamlakatirmz hududida sodir bo'lishi mumkin bo'lgan barcha turdagi favqulodda vaziyatlar tasniflab berilgan.
Fuqarolar muhofazasi - umumdavlat mudofaa siyosatlaridan biri bo'lib, u har qal1day favqulodda holatlarda fuqarolami, iqtisodiyot tarmoqlarini muhofaza qilishda., ulaming muttasil ishlashini ta'rninlashda hamda qutqarish va tikI ash ishlarini bajarishda katta ahamiyat kasb etadi. Albatta, fuqarolar mudofaasi oldiga qo'yilgan yuqoridagi ishlar 1945-yildan to 1990-yillargacha yetib keldi, lekin shu davrgacha yuqoridagi ishlami bajarish uchun ehtiyojlar bo'lmadi. Afsuski, bu davrlarda (tinchlik davrlarida) tabiiy ofatIar, ishlab chiqarish avariyalari, turli xiI halokatlar yuz beradiki, xalqirniz, iqtisodiyotimiz bundan jiddiy zararlanadi. Bunday holatlarda biz bir-birirnizga yordam berishga tayyor emas edik. Mustaqillik davridagina favqulodda holatlarda fuqarolar muhofazasi tomonidan yetarli ijobiy ishlar qilina boshlandi. JumIadan, mustaqilligirnizning dastlabki davrlarida fuqarolami va hududlarni tabiiy ofatlar7 dan, turli xildagi avariyalardan muhofaza qilish, fuqarolaming mo'tadil hayot faoliyatini ta'minlash borasidagi vazifalaml hal etish uchun O'zbekiston hukumati tomonidan 1991-yilda fuqaro mudofaasi tizimi fuqaro muhofazasi tizimiga ay lantirildi. Yangidan tashkil etilgan ushbu tizim O'zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tarkibiga kiruvchi fuqaro mudofaasi va favqulodda vaziyatlar boshqarmasi sifatida tinchlik davrlardagi tabiiy ofatlar, ishlab chiqansh falokatlari va halokatlaming oldini olish va ulaming oqibatlarini tugatish vazifalarini bajaradi
|