nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Buxoro davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya kafedrasi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
TABIIY FANLAR FAKULTETI
BIOLOGIYA KAFEDRASI
Qo`l yozma huquqida
UDK UDK 582.232.275+639.64.(575.146)
HAMROQULOVA NARGIZA KOMIL QIZI
BUXORO SHAHAR BIOHOVUZLARDAGI OQOVA SUVLARNI SAPROBLILIK DARAJASINI BIOLOGIK USULDA O`RGANISH
Mutaxassislik: 5A 140103 –ixtiologiya va gidrobiologiya
Magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan
DISSERTATSIYA
Ilmiy rahbar:
biologiya fanlari nomzodi, dotsenti M.I.Mustafayeva
Buxoro 2016
MUNDARIJA
KIRISH…………………………………………………………………………3
ADABIYOTLAR SHARHI………………………………………………..6
Suvo’tlarining oqova suvlarni tozalashdagi ahamiyatini o`rganilganlik darajasi…………………………………………………………………………..…6
Indikator saprob suvo’tlarining ba’zi biologik xususiyatlari.......................13
TADQIQOT O’TKAZILGAN JOYNING FIZIK-GEOGRAFIK XUSUSIYATLARI. TADQIQOT METODLARI OB’EKTI VA MATERIALI …………………………………………………………………………………..17
Tadqiqot o’tkazilgan joyning xususiyatlari………………………………..17
Tadqiqot obekti va metodlari……………………………………………....21
BUXORO SHAHAR OQOVA SUVLARNI TOZALASH INSHOOTI BIOLOGIK HOVUZLARINING ALGOFLORASI VA UNI NG MAVSUMIY O`ZGARISHI …………………………………............................37
BIologik hovuzlarning algoflorasi va taksonomik tahlili………..……........37
Fitoplanktonlarning mavsumiy dinamikasi…………………………….......45
Dominant fitoplanktonlar va ularning rivojlanishi…....................………....53
BIOLOGIK HOVUZLARDAGI INDIKATOR – SAPROB UVO`TLARNI ANIQLASH VA ULARNIG TAKSONOMIK-FLORISTIK TAHLILI...................................................................................................56
4.1.Tozalash inshooti biologik hovuzlarida uchraydigan saprob suvo’tlar…........56
4.2.Biоlоgik hоvuzlаrdа tоpilgаn suvo`tlаr tаksоnlаrining o`хshаshlik kоeffisiеnti..............................................................................................67
XULOSALAR…………………………………………………………………....74
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI……………...........…….....77
|
Emitter zaryad tashuvchilarni ... xizmat qiladi.{

|
Emitter zaryad tashuvchilarni ... xizmat qiladi.{
|
bet | 32/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgEmitter zaryad tashuvchilarni ... xizmat qiladi.{
~ ekstraktsiyalash uchun
= injektsiyalash uchun
~ to‘plash uchun
~ uzatish uchun}
p-n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzisordagi kanallar soni nechta?{
=1
~2
~3
~4}
Maydoniy tranzistorning qaysi turida stok toki faqat kanal sohasi kengligining o‘zgarishi hisobiga amalga oshadi?{
~ p – kanali qurilgan MDYa- tranzistorda
= zatvori p- n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor
~ n – kanali induktsiyalangan MDYa tranzistorda
~ MDYa- tranzistor}
p-n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor...{
~ ikkita p-n o‘tish va uchta elektrodga ega
= bitta p-n o‘tish va uchta elektrodga ega
~ faqat p-n o‘tishga ega, elektrodlari yo‘q
~ bitta p-n o‘tish va ikkita elektrodga ega}
bipolyar tranzistorning invers rejimi amalga oshadi{
~ emitter o‘tish to‘g‘ri, kollektor o‘tish esa teskari siljitilganda
= emitter o‘tish teskari, kollektor o‘tish to‘g‘ri siljitilganda
~ ikkala o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljitilganda
~ ikkala o‘tish teskari yo‘nalishda siljitilganda}
bipolyar tranzistorning to‘yinish rejimi amalga oshadi.{
~ ikkala o‘tish teskari yo‘nalishda siljitilganda
= ikkala o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljitilganda
~ emitter o‘tish teskari, kollektor o‘tish ham teskari siljitilganda
~ emitter o‘tish to‘g‘ri, kollektor o‘tish esa teskari siljitilganda}
Qaysi tranzistor tuzilmasida dielektrik qatlam qo‘llaniladi?{
~ p-n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor
= MDYa tranzistorda
~ n-p-n bipolyar tranzistorda
~ p-n-p bipolyar tranzistorda}
|
| |
Sxemalarda MDYa- tranzistor... ishlatiladi.{

|
Sxemalarda MDYa- tranzistor... ishlatiladi.{
|
bet | 33/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgSxemalarda MDYa- tranzistor... ishlatiladi.{
~ signallarni kechiktirish uchun
= kuchlanish kuchaytirgichi sifatida
~ signallarni so‘ndirish uchun
~ signallarni ajratish uchun}
n-kanali induktsiyalangan MDYa-tranzistordagi kanallar soni nechta?{
~4
=1
~3
~2}
p-kanali induktsiyalangan MDYa-tranzistordagi kanallar soni nechta?{
~4
=1
~3
~2}
Qaysi tranzistorda kanali boyitilgan rejim amalga oshadi?{
~ kanali qurilgan MDYa tranzistor
= kanali induktsiyalangan MDYa tranzistor
~ p-n-p bipolyar tranzistorda
~ n-p-n bipolyar tranzistorda}
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter tokiga sust bog‘liq?{
~ berk
= to‘yinish
~invers
~ aktiv}
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter tokini boshqaradi?{
~ berk
~ to‘yinish
= invers
~ aktiv}
Qaysi tranzistorda kanali boyitilgan va kambag‘allashgan rejim amalga oshadi?{
~ p-n-p bipolyar tranzistorda
= kanali qurilgan MDYa tranzistor
~ n-p-n bipolyar tranzistorda
~ kanali induktsiyalangan MDYa tranzistor}
bipolyar tranzistorning aktiv rejimi amalga oshadi{
~ ikkala o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljitilganda
= emitter o‘tish to‘g‘ri, kollektor o‘tish esa teskari siljitilganda
~ ikkala o‘tish teskari yo‘nalishda siljitilganda
~ emitter o‘tish teskari, kollektor o‘tish ham teskari siljitilganda}
bipolyar tranzistorning berk rejimi amalga oshadi{
= ikkala o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda siljitilganda
~ emitter o‘tish to‘g‘ri, kollektor o‘tish esa teskari siljitilganda
~ ikkala o‘tish teskari yo‘nalishda siljitilganda
~ emitter o‘tish teskari, kollektor o‘tish ham teskari siljitilganda}
|
| |
Kuchli kislota bilan kuchsiz asos(NH

|
Kuchli kislota bilan kuchsiz asos(NH
|
bet | 8/12 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 371,2 Kb. | | #231203 |
Bog'liq Eterifikatsiya va gidroliz jarayonlari3. Kuchli kislota bilan kuchsiz asos(NH4OH, Mg(OH)2,, Cu(OH)2, Fe(OH)2 Fe(OH)3, Co(OH)2, Ni(OH)2, Al(OH) 3 ,Cr(OH)3 , Mn(OH)2, Zn(OH)2, Pb(OH)2, Sn(OH)2, Sb(OH)3, Bi(OH)3)dan hosil bo’lgan tuz.
Bu hol avvalgi holga o’xshaydi, ammo farqi shundaki, bunday tuzlarning kationlari suvning gidroksil ionlari bilan birikadi, anionlari esa erkin holda qoladi. Gidroliz mahsuloti, odatda, gidroksi tuz yoki gidroksi tuzning kationlari bo’ladi. Masalan, CuCl2– kuchsiz asos, ya’ni Cu(OH)2 kuchli kislota xlorid kislotadan hosil bo’lgan tuz suvda eriganda Cu2- ionlari gidroksil ionlari bilan birikib, yo mis (II) gidroksid molekulalariniyoki mis CuOH- ionlari Cu(OH)2 molekulalariga qaraganda qiyinroq dissosialanishidan, CuCl2 gidrolizida birinchi navbatda ana shu ionlar hosil bo’ladi.
Sodir bo’ladigan reaksiya quyidagi tenglama bilan ifodalanadi:
CuCl2 + H2O ↔ CuOHCl +HCl
Yoki ionli shaklda yozilsa, bunday bo’ladi:
Cu + H2O ↔CuOH- + H+
Bu reaksiya natijasida eritmada vodorod ionlari to’planganidan, kuchli kislota va kuchsiz asoslardan hosil bo’lgan tuzlarning eritmalari kislotali eritmaga ega bo’ladi.
Agar kation va anion bir valentli bo’lsa, gidroliz natijasida asos va kislota hosil bo’ladi:
NH4NO3 + H2O NH4OH + HNO3
NH4+ + H2O NH4OH + H+
Kation ko’p valentli anion bir valentli bo’lsa, gidroliz natijasida asosli tuz va kislota hosil bo’ladi:
AlCl3 + H2O Al(OH)Cl2 + HCl
Al2+ + H2O [AL(OH)]2+ + H+
Agar suv juda xam ko’p bo’lsa gidroliz davom etadi:
Al(OH)Cl2 + H2O Al(OH)2Cl+ HCl
[Al(OH)]2+ + H2O [AL(OH)2]+ + H+
Eritmada H+ ionlari yig’ilgani uchun gidroliz kuchsiz asos xosil bo’lguncha davom etmaydi.
Kation bir valentli, anion ko’p valentli bo’lgan xolda gidroliz natijasida H+ ionivanordon tuz hosil bo’ladi:
(NH4)2SO4 + H2O NH4HSO4 + NH4OH
NH4+H2O NH4OH + H+
Kation va anion ko’p valentli bo’lganda gidroliz natijasida asosli tuz va kislota hosil bo’ladi.
Fe2(SO4)3 + 2H2O 2Fe(OH)SO4 + H2SO4
Fe3+ + 2H2O [Fe(OH)]2+ + 2H+
|
| |
Arsenid galliyning taqiqlangan zona kengligi ... tashkil etadi

|
Arsenid galliyning taqiqlangan zona kengligi ... tashkil etadi
|
bet | 35/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgArsenid galliyning taqiqlangan zona kengligi ... tashkil etadi.
a. 0,67eV
b. 1,12EV
v. > 3EV
*d. 1,43eV
Bu fotorezist
a. termoelektrik asbob
b. elektr o‘zgartiruvchi asbob
*c. fotoelektrik asbob
d. elektr yoritgich asbob
Yarimo‘kazgich diodda p-n o‘tish soni nechta?
a. 3
*b. 1
v. 4
d. 2
Teskari ulangan fotodiod toki
a. teskari kuchlanish ortishi bilan kamayadi
*b. yoritilganlik ortishi bilan ortadi
c. teskari kuchlanish ortishi bilan ortadi
d. yoritilganlik va teskari kuchlanish ortishi bilan ortadi
Sxemalarda zatvori p-n o‘tish bilan boshqariladigan tranzistor... ishlatiladi.
a. signallarni so‘ndirish uchun
b. signallarni ajratish uchun
*c. kuchlanish kuchaytirgichi sifatida
d. signallarni kechiktirish uchun
p-kanali induktsiyalangan MDYa-tranzistordagi kanallar soni nechta?
*a. 1
b. 3
v. 4
d. 2
Kuchlanishni barqarorlashda qo‘llaniladigan diod turi?
a. shottki diodi
*b. stabilitron
v. tunnel diodi
d. varikap
n-yarimo‘tkazichlar uchun qaysi zaryad tashuvchilar asosiy hisoblanadi?
a. manfiy ionlar
b. musbat ionlar
c. kovaklar
*d. elektronlar
Fikr-mulohaza
To'g'ri javob: elektronlar
Diodning tunnel teshilishi – bu……
a. diod to‘g‘ri ulanganda tokning keskin ortishi
b. p- n o‘tishda to‘qnashib ionlashtirish natijasida tokning keskin ortib ketishi
*c. valent elektronlarning p-sohadan n -sohaga tunnel o‘tishi natijasida tokning keskin ortib ketishi
d. p- n o‘tish qiziganda teskari tok boshqarilmay qaytmas jarayon natijasida ortishi
|
| |
Agar minimal balandga ega daraxt balandligi 10ga teng bo’lsa, u holda maksimal elementlar soni nechiga teng bo’ladi

10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta barg mavjud 3 10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga teng35, 27, 5,78, 29, 43 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga tengAgar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoylardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.Grafning o’lchami nimaga teng Qirralar soniga Grafning tugun darajasi buQanday konteyner yordamida grafda eniga qarab ko’rishda qo’llaniladi |
Agar minimal balandga ega daraxt balandligi 10ga teng bo’lsa, u holda maksimal elementlar soni nechiga teng bo’ladi
|
bet | 6/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblariBu sahifa navigatsiya:
- 10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta barg mavjud 3 10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga teng
- 35, 27, 5,78, 29, 43 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga teng
- Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoylardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.
- Grafning o’lchami nimaga teng Qirralar soniga Grafning tugun darajasi bu
- Qanday konteyner yordamida grafda eniga qarab ko’rishda qo’llaniladi
Agar minimal balandga ega daraxt balandligi 10ga teng bo’lsa, u holda maksimal elementlar soni nechiga teng bo’ladi
#1023
Agar elementlar soni 10ta bo’lsa, u holda minimal balandga ega daraxt balandligi nechiga teng bo’ladi?
#4
10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta oraliq tugun mavjud
#4
10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta barg mavjud
#3
10,7, 12, 2, 5, 3, 11, 14 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga teng
#5
35, 27, 5,78, 29, 43 sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta barg mavjud
#3
35, 27, 5,78, 29, 43sonlaridan hosil qilingan binar daraxtda nechta oraliq tugun mavjud
#2
35, 27, 5,78, 29, 43 sonlaridan hosil qilingan binar daraxt balandligi nechaga teng
#3
Murrakab obyektlarning xussusiyati va munosabatlarini aks ettiruvchi chiziqsiz ko’p bog’lamli dinamik tuzilmasi.
#Graf
Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda qirralardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.
#Yo’naltirilmagan
Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoylardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.
#Yo’naltirilgan
Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoy va qirralardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.
#Aralash
Agar grafning munosabatlariga og’irlik qiymati belgilansa, u holda graf ... deyiladi.
#Vaznga ega
Grafning tartibi nimaga teng
#Uchlar soniga
Grafning o’lchami nimaga teng
#Qirralar soniga
Grafning tugun darajasi bu
#undan chiquvchi qirralar soni xisoblanadi
Grafda nechta va qaysilar ko’ruv amallarini ifodalaydi
#Ikkita (eniga va tubiga)
Qanday konteyner yordamida grafda tubiga qarab ko’rishda qo’llaniladi?
#stek
Qanday konteyner yordamida grafda eniga qarab ko’rishda qo’llaniladi?
#navbat
|
| |
QuickSort usulining algoritm tartibini ko’rsating

|
QuickSort usulining algoritm tartibini ko’rsating
|
bet | 9/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblariQuickSort usulining algoritm tartibini ko’rsating
#Logarifmik
Qat’iy usullarning algoritmlar tartibini ko’rsating
#Kvadratik
Saralash samaradorligini qaysi mezonlar yordamida aniqlanadi
#taqqoslashlar va almashtirishlar soni
Qanday saralash usullari qat’iy usullar deb belgilangan?
#to’g’ridan-to’g’ri qo’shish; to’g’ridan-to’g’ri tanlash; to’g’ridan-to’g’ri almashtirish.
Qanday saralash usullari yaxshilangan usullar deb belgilangan?
#Tez saralash;Shella saralashi;Birlashtirish saralashi.
Bu ismga ega obyekt bo’lib, shu ism orqali ichidagi ma’lumotlar bilan ishlovchi obyektdir.
#Fayl
Faylni aniqlovchi bir nechta ketma-ket bilgilar faylning ...
##Ismi
Faylning ma’lumotlar tarkibini va dasturiy ta’minotini aniqlovchi ko’rsatkich
#Kengaytma
Qanday klass yordamida faylga yozish jarayoni boshqariladi?
#ofstream
Qanday klass yordamida fayldan o’qish jarayoni boshqariladi?
#ifstream
Dasturda fayl ma’lumotlari ustida amal bajarishda unga qanday murojaat qilish mumkin?
#ko’rsatkichlar yordamida
C++ tilining qaysi kutubxonasida fayl kiritish/chiqarish oqimlarini amalga oshiriladi?
#fstream
|
| |
Y –parametrlarni .... bevosita o‘lchab topish mumkin

|
Y –parametrlarni .... bevosita o‘lchab topish mumkin
|
bet | 36/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgY –parametrlarni .... bevosita o‘lchab topish mumkin
a. tranzistorning to‘g‘ri uzatish qarshiligi
b. tranzistorning chiqish qarshiligi
*c. tranzistorning kirish va chiqish o‘tkazuvchanligini
d. tranzistorning teskari uzatish qarshiligi
Termorezistor qanday asbob
a. elektr o‘zgartiruvchi asbob
b. elektr yoritgich asbob
*c. termoelektrik asbob
d. fotoelektrik asbob
n-p-n turli bipolyar tranzistorning chegaraviy chastotasi nima bilan aniqlanadi?
a. elektronlarning kollektor o‘tishdan o‘tish vaqti bilan
*b. elektronlarning bazadan uchib o‘tish vaqti.
c. barcha vaqtlar chegaraviy chastotani belgilaydi
d. emitter va kollektor o‘tishlar sig‘imining zaryadlanishi bilan
Metall-yarimo‘tkazgich o‘tishli diod turi?
a. stabilitron
b. varikap
v. tunnel diodi
*d. shottki diodi
Fikr-mulohaza
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?
*a.faol yoki aktiv
b. berk
v. to'yish
d teskari
n-yarimo‘tkazgichda qaysi zaryad tashuvchilar tok hosil qiladi?
a. kovaklar
*b. elektronlar
c. musbat ionlar
d. manfiy ionlar
n- turdagi yarimo‘tkazgich – bu……
a. aktseptor kirishmali yarimo‘tkazgich
b. donor kirishmalar kontsentratsiyasi aktseptor kirishmalar kontsentratsiyasigi teng yarimo‘tkazich
c. kirishmasiz yarimo‘tkazgich
*d. donor kirishmali yarimo‘tkazgich
Varikapning ishchi rejimi qachon amalga oshadi?
a. to‘g‘ri va teskari siljitishlarning davriy almashishi
*b. teshilish rejimiga o‘tmagan teskari siljitish
c. to‘g‘ri siljitilgan
d. elektr teshilish rejimi
|
| |
|10 ifodaning bitlar ustidagi amal natijasini aniqlang

|
|10 ifodaning bitlar ustidagi amal natijasini aniqlang
|
bet | 3/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblari12|10 ifodaning bitlar ustidagi amal natijasini aniqlang
#14
12^10 ifodaning bitlar ustidagi amal natijasini aniqlang
#6
char *a; a=new char[20]; berilgan. Egallab turgan xotirani qanday to’g’ri o’chirish mumkin?
#delete []a;
Dastur fragmentining natijsini aniqlang:!((1||0)&&0)
#1
Dastur fragmentining natijsini aniqlang: (!(1&&1)||0)
#0
Dastur fragmentining natijsini aniqlang: cout<< (5<<3);
#40
Dastur fragmentining natijsini aniqlang: cout<< (5>>3);
#0
Dastur fragmentining natijsini aniqlang: 1000/100%7*2
#6
Dastur fragmentining natijsini aniqlang: 1000/(100%7)*2
#1000
Ikkita satrni o’zaro taqqoslash funksiyasini ko’rsating
#strcmp();
Birinchi satrning davomida ikkinchi satrni qo’shish funksiyasini ko’rsating
#strcat ();
Stek tuzilmasida qanday hizmat ko’rsatish turi qullaniladi?
#LIFO
Navbat tuzilmasida qanday hizmat ko’rsatish turi qullaniladi?
#FIFO
Stekga yangi element qushish funksiyasi qanday belgilanadi
#Push
Stekdan yuqori elementini o’chirish funksiyasi qanday belgilanadi
#Pop
Stekdan yuqori elementini o’qitib olish funksiyasi qanday belgilanadi
#Top
Yarimstatik ma’lumotlar tuzilmasiga nimalar kiradi?
#Stek, Dek, Navbat
Ro’yxatni massivdan ustunligini ko’rsating
#ro’yxatni uzunligiga chegara belgilanmaydi
Dastur bajarilish jarayonida xotira xajmi statik belgilanadi va deskriptor-ko’rsatkich orqali foydalanilgan tuzilma to’plamlariga ... deyiladi.
#Yarimstatik ma’lumotlar tuzilmasi
C++ tilida standart andozalar kutubxonasi yordamida stekni qanday e’lon qilish mumkin
#stack S;
C++ tilida standart andozalar kutubxonasi yordamida navbatni qanday e’lon qilish mumkin
#queue S;
C++ tilida standart andozalar kutubxonasi yordamida dekni qanday e’lon qilish mumkin
#deque S;
|
| |
Po`lat rezervuarlarining jihozlari

138
IX.4
-
rasm. Suzuvchi quvurli rezervuar:
1-yomg’ir suvlarini yig’ib to’kuvchi quvur; 2-neft uzatuvchi quvur; 3-yig’ilgan neftni
jo’natuvchi quvur. 4-rezervuarning korpusi. 5-suzib yuruvchi qopqoq, 6-qopqoq bilan
rezervuarni ajratuvchi.
Kirish lyuki, rezervuarni pastki qismida joylashgan bo`lib, u orqali ichki
qismini tozalash, ta‘mirlash hamda shu ishlarni bajarish davomida shamollatishga
mo`ljallangan. Yorug`lik lyuki, tepada joylashgan bo`lib, rezervuar ichiga yorug`likni
tushishi va shamollatish uchun xizmat qiladi. Xlopushka qabul qiluvchi – tarqatuvchi
quvurning ishdan chiqqan paytida, neft mahsulotlarini to`kilishini oldini olish uchun
xizmat qiladi. Nafas oluvchi klapan rezervuarning ichki bo`shlig`ini atmosfera bilan
bog`lash uchun xizmat qiladi. Gidravlik saqlovchi klapan, nafas oluvchi klapanning
ishdan chiqqan paytida rezervuar ichidagi ortiqcha bosimni kamaytirish uchun xizmat
qiladi. Olovdan saqlovchi klapan – olov yoki uchquni nafas oluvchi klapanlar orqali
rezervuarlar ichiga kirishini oldini olish uchun xizmat qiladi.
Noyob kalit nima - Int turi uchun qaysi amallar o’rinli

|
Int turi uchun qaysi amallar o’rinli
|
bet | 8/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblariNoyob kalit nima
#agar jadvalda kaliti mazkur kalitga teng ma’lumot yagona bo’lsa
Ketma-ket qidiruv algoritm tartibi qanday
#Chiziqli
Binar qidiruv algoritm tartibi qanday
#Logarifmik
Xeshlashtirish algoritm tartibi qanday
#Konstantali
Chiziqli qidiruv qachon samarali
#massiv va ro’yxatda
Ketma-ket yoki chiziqli qidiruv – bu …
#Ma’lumotlar butun jadval bo’yicha operativ xotirada kichik adresdan boshlab, to katta adresgacha ketma-ket qarab chiqiladi
Indeksli-ketma-ket qidiruv – bu …
#Indekslar jadvalidan gurux topiladi, va unda ko’rsatilgan mos chegaralarda chiziqli algoritm oshiriladi
Binar qidiruv – bu …
#Berilgan massiv o’rtasidagi element olinadi va u qidiruv argumenti bilan taqqoslanadi. Topilmasa chegaralar mos ravishda o’zgartiriladi
Xeshlash – bu …
#Funksiya yerdamida xesh-jadval to’ldiriladi va undan qidiriladi
Operativ xotirada bajariladigan saralash qanday ataladi
#ichki saralash
Saralash usullari orasidan noto’g’risini toping.
#dinamik
Berilgan to’plam elementlarini biror bir tartibda joylashtirish jarayoni
#Saralash
Saralash usuli … deyiladi, agar saralash jarayonida bir hil kalitli elementlar nisbiy joylashuvi o’zgarmasa
#Turg’un (stable)
Qo’yish orqali saralash g’oyasi.
#Obyektlar hayolan tayyor a(1),...,a(i-1) va boshlang’ich ketma-ketliklarga bo’linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlab) boshlang’ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo’shiladi.
Tanlash orqali saralash g’oyasi.
#Berilgan obyektlar ichidan eng kichik kalitga ega element tanlanadi.Ushbu element boshlang’ich ketma-ketlikdagi birinchi element bilan o’rin almashadi. Undan keyin ushbu jarayon qolgan elementlarda amalga oshiriladi.
Almashtirish orqali saralash g’oyasi.
#n - 1 marta massivda quyidan yuqoriga qarab yurib kalitlar jufti-jufti bilan taqqoslanadi. Agar pastki kalit qiymati yuqoridagi jufti kalitidan kichik bo’lsa, u holda ular o’rni almashtiriladi.
|
| |
Qanday bipolyar tranzistor eng tezkor ishlaydi?{

|
Qanday bipolyar tranzistor eng tezkor ishlaydi?{
|
bet | 34/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgQanday bipolyar tranzistor eng tezkor ishlaydi?{
~ baza kengligi kichik, unda n- turli kiritmalar tekis taqsimlangan
= baza kengligi kichik, unda n- turli kiritmalar notekis taqsimlangan
~ baza kengligi kichik, unda p- turli kiritmalar notekis taqsimlangan
~ baza kengligi katta, unda n- turli kiritmalar notekis taqsimlangan}
Elektr maydonda elektronga ta’sir etuvchi asosiy kuch?{
~ elastik kuchi
= kulon kuchi
~ gravitatsion kuch
~ tortishish kuchi}
Elektron qurilmaning aktiv elementlariga nimalar kiradi?{
~ Uning barcha tashkil etuvchi qismlari
= Diod, tranzistor, tiristor va h
~ Rezistor, kondensator, induktivlik
~ p-n o’tish, diod, rezistor va h}
Hajmiy zaryad sohasi….{
~ Donor atom va akseptor atom orasidagi soha
= p-n kontakt sohasida o’z elektroni va kovagini yo’qotgan turg’un ionlar joylashgan soha
~ Musbat va manfiy ion orasidagi soha
~ Van-der –Vaals sohasi; }
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter tokiga sust bog‘liq?
a. berk
*b. to'yish
v faol
d teskari
p-n o‘tish kengligi nimalarga bog‘liq?
a. faqat kiritmalarning taqsimlanish xarakteristikasiga
*b. faqat kiritmalar kontsentratsiyasiga
c. teskari ulangan kuchlanishga bog‘liq
d. faqat yarimo‘tkazgich materialiga
n-kanali induktsiyalangan MDYa-tranzistordagi kanallar soni nechta?
*a. 1
b. 4
v. 3
d. 2
.... fotorezistor fototoki qiymati o‘zgaradi
a. atrof muxit temperaturasi ortishi bilan
b. atrof muxit temperaturasi kamayishi bilan
c. atrof muxit temperaturasi o‘zgarishi bilan
*d. yoritilganlik o‘zgarishi bilan
|
| |
Bipolyar tranzistor - Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test

|
Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test
|
bet | 37/50 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #100476 |
Bog'liq Elektronika va sxemalar fanidan yakuniy nazorat test-fayllar.orgBipolyar tranzistor
a. fotoelektrik asbob
b. termoelektrik asbob
c. elektr yoritgich asbob
*d. elektr o‘zgartiruvchi asbob
Aktiv rejimda bipolyar tranzistorning emitteri ..... xizmat qiladi
a. noasosiy zaryad tashuvchilarni tranzistor bazasiga injektsiyalash uchun
b. bazadan asosiy zaryad tashuvchilarni ekstraktsiyalash uchun
*c. asosiy zaryad tashuvchilarni tranzistor bazasiga injektsiyalash uchun
d. bazadan noasosiy zaryad tashuvchilarni ekstraktsiyalash uchun
Diffuziya - bu……….
*a. kotsentratsiyalar farqi tufayli zaryad tashuvchilarning harakati
b. erkin zaryad tashuvchilarning yo‘qolish hodisasi
c. elektr maydon ta’sirida zaryad tashuvchilarning harakati
d. erkin zaryad tashuvchilarning paydo bo‘lish hodisasi
Bipolyar tranzistor... ishlatiladi.
a. elektr signallarni optik signallarga aylantirish uchun
*b. elektr signallarni kuchaytirish uchun
c. issiqlik signallarni elektr signallarga aylantirish uchun
d. optik signallarni elektr signallarga aylantirish uchun
p-turdagi yarimo‘tkazgich – bu…….
a. donor kirishmalar kontsentratsiyasi aktseptor kirishmalar kontsentratsiyasiga teng yarimo‘tkazich
*b. aktseptor kirishmali yarimo‘tkazgich
c. kirishmasiz yarimo‘tkazgich
d. donor kirishmali yarimo‘tkazgich
Qaysi tranzistor tuzilmasida dielektrik qatlam qo‘llaniladi?
a. p-n-p bipolyar tranzistorda
b. p-n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistor
*v. MDYa tranzistorda
d. n-p-n bipolyar tranzistorda
Diodning ideallashgan VAX si…. e’tiborga olmaydi?
a. diod n – bazasi dagi asosiy zaryad tashuvchilar kontsentratsiyasini
*b. tok hosil bo‘lishiga diod p- n o‘tishining qo‘shgan hissasini
c. diod p-bazasidagi asosiy zaryad tashuvchilar kontsentratsiyasini
d. diod ikkala bazasidagi asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar kontsentratsiyasini
|
| |
Rekursiv triadaning qaysi bosqichida masala yechimi aniq bo’lgan trivial holat aniqlanadi, ya’ni bu holatda funksiyani o’ziga murojaat qilishi talab etilmaydi

|
Rekursiv triadaning qaysi bosqichida masala yechimi aniq bo’lgan trivial holat aniqlanadi, ya’ni bu holatda funksiyani o’ziga murojaat qilishi talab etilmaydi
|
bet | 5/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblariRekursiv triadaning qaysi bosqichida masala yechimi aniq bo’lgan trivial holat aniqlanadi, ya’ni bu holatda funksiyani o’ziga murojaat qilishi talab etilmaydi.
#rekursiya bazasi
Rekursiv triadaning qaysi bosqichida umumiy holatni nisbatan ancha oddiy bo’lgan o’zgargan parametrli qism masalalar orqali ifodalaydi.
#dekompozisiya
Daraxtsimon tuzilmadagi shunday elementga murojaat yo’qki, u... tugun xisoblanadi.
#ildiz
Daraxtsimon tuzilmada boshqa elementlarga murojaat bo’lmasa, u... tugun xisoblanadi.
#barg
Qachon daraxt muvozanatlangan xisoblanadi?
#agar uning chap va o’ng qism daraxtlari balandligi farqi 1tadan ko’p bo’lmasa
Chiziqsiz ma’lumotlar tuzilmasiga nimalar kiradi?
#Daraxt, graf
Daraxt balandligi – bu ...
#daraxt bosqichlari soni
Daraxt darajasi – bu ...
#Daraxtga tegishli tugunning munosabatlar sonining maksimal qiymati
Minimal balandlikka ega daraxt
#HEAP TREE
Daraxt qanday nomlanadi, agar uning chiqish darajasi ikkidan oshmasa.
#Binar
Qidiruv daraxtda nechta va qaysilar ko’ruv amallarini ifodalaydi
#Uchta (to’g’ri, teskari, simmetrik)
Kompyuter xotirasida binar daraxtni qanday ko’rinishda tasvirlash qulay
#bog’langan chiziqsiz ro’yxatlar
Daraxt uzunligi – bu ...
#tugunlar soni
Chiziqsiz iyerarxik bog’langan ma’lumotlar tuzilmasi – bu …
#Daraxt
Daraxt tugunlar ketma-ketligini tartiblangan holda chiqarish
#Ko’ruv amali
Agar daraxtni tashkil etuvchi element (tugun)lardan faqat ikkita tugun bilan bog’langan bo’lsa, u holda bunday binar daraxt ... deyiladi.
#to’liq
56,34,60,23,40,65 sonlaridan xosil bo’lgan binar daraxt muvozanatlanganmi yoki yo’qmi?
#xa
Agar elementlar soni 100ta bo’lsa, u holda minimal balandga ega daraxt balandligi nechiga teng bo’ladi?
#7
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Rekursiv triadaning qaysi bosqichida masala yechimi aniq bo’lgan trivial holat aniqlanadi, ya’ni bu holatda funksiyani o’ziga murojaat qilishi talab etilmaydi
|
Kim tomondan va qaysi yilda graf tushunchasini kiritgan

|
Kim tomondan va qaysi yilda graf tushunchasini kiritgan
|
bet | 7/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 24,19 Kb. | | #99216 |
Bog'liq ma\'lumotlar tuzilmasi 200 ta test javoblariKim tomondan va qaysi yilda graf tushunchasini kiritgan
#D.Kenig, 1936
Agar grafda boshi va oxiri bitta tugunda tutashadigan qirra mavjud bo’lsa, unga ... deyiladi.
#Ilmoq
Bironta tugundan boshqa bir tugungacha bo’lgan yonma-yon joylashgan tugunlar ketma-ketligidir bu - ... deyiladi.
#Yo’l
... – bu boshi va oxiri tutashuvchi tugundan iborat yo’l.
#Halqa
Agar grafning to’yinganligi D darajasi 0.5dan katta bo’lsa, u holda graf ... hsoblanadi.
#To’yingan
Agar grafning to’yinganligi D darajasi 0.5dan kichik bo’lsa, u holda graf ... hsoblanadi.
#Siyrak
Agar grafning to’yinganligi D darajasi 1ga teng bo’lsa, u holda graf ... hsoblanadi.
#To’liq
G grafni aks etishda n o’lchamli A kvadrat matrisasi qanday nomlanadi
#Qo’shma matrisa
G grafni aks etishda n-ga m o’lchamli B matrisasi qanday nomlanadi
#Munosabat matrisasi
G grafni aks etishdaA[n] massiv bo’lib, massivning xar bir elementi tugun bilan qo’shni tugunlar ro’yxati qanday nomlanadi
#Qo’shnilik ro’yxati
G grafni aks etishdaqo’shni tugunlar qirralaridan iborat chiziqli ro’yxati qanday nomlanadi
#Qirralar ro’yxati
Berilgan tugundan boshlab barcha tugunlarni ko’rib chiqish prosedurasi qanday nomlanadi.
#Obxodom
Qidiruvni vazifasi nimadan iborat
#berilgan argumentga mos keluvchi ma’lumotlarni massiv ichidan topish
Berilgan argumentga mos keluvchi ma’lumotlarni massiv ichidan topish
#Qidiruv
Jadvalning tuzilmasiga qarab nechta qidiruv usullari mavjud
#4
Chiziqli qidiruv g’oyasi nimadan iborat
#har bir element ketma-ket ko’rib chiqiladi
Transpozisiya usulining ma’nosi nima?
#Topilgan element o’zidan oldinda turgan element bilan almashtirila di.
O’rinlashtirish usulini ma’nosi nimadan iborat
#topilgan element ro’yxat boshiga joylashtiriladi
|
| |
Adobe Illustrator dasturida tasvirlar yaratish

3. Adobe Illustrator dasturida tasvirlar yaratish. Adobe Illustrator - bu vektorli grafika bilan ishlashga mo‘ljallangan dastur.
Ko‘pincha rasmlar, komikslar, logotiplar uchun ishlatiladi. Nuqtalar qatorida chizma
haqidagi ma'lumotlarni saqlaydigan bit xaritalari bilan taqqoslaganda, Illustrator
shakllarni chizishda matematik hisoblardan foydalanadi. Bunda masshtabi oshgani
sayin grafikani sifatini yo‘qotmasdan kengaytira oladi.
164
126-rasm. Adobe Illustrator dasturi logotipi
Ushbu Adobe Illustrator-dagi eng ko‘p ishlatiladigan vositalar bilan tezkor
tanishishingiz mumkin. Shu bilan birga
siz ixtiyoriy san'at asarlarini yaratishingiz mumkun. Masalan kiyim-kechak
butigi uchun logotip yaratishni ko‘rib chiqamiz. Asboblar va panellarning ushbu
darsda aytib o‘tilganidek ishlashini ta'minlash uchun, Adobe Illustrator imtiyozli
faylini yuklab olishdandan boshlaymiz.
1. Adobe Illustrator dasturini ishga tushiring.
2. Ochishni tanlang yoki Ochish-ni bosing ko‘rsatilayotgan asosiy
ekran. Ochiq L00_end.ai faylini Darslar> Dars00 jild.
3. Artboard-ni oynaga joylashtirishni tanlang badiiy asar
namunasini ko‘rish uchun ushbu darsda yarating.
127- rasm. Yangi hujjat yaratish
165
Illustrator-da siz oldindan o‘rnatilgan bir qator variantlardan foydalangan
holda ehtiyojlaringizga qarab yangi hujjatni yaratishingiz mumkin. Bunday holda
siz chop etish sozlamalaridan oldindan o‘rnatishni tanlaysiz.
1. yangisini tanlang.
2. Yangi hujjatni dialog oynasida qutisiga, oldindan bosib chiqarishni
tanlang.Tanlangan hujjatga ishonch hosil qilingandan so‘ng quyidagilarni
o‘zgartiring:
• Nomi (oldindan belgilangan nom ostida): BoutiqueArt
• Birliklari (kenglikning o‘ng tomonida): dyum
• Kenglik: 11 dyum
• Balandligi: 9 dyum
3. Yaratish-ni bosing va yangi bo‘sh hujjat ochiladi.
128-rasm
Yangi hujjat yaratish
4. Saqlashni tanlang. Saqlash dialog oynasida nomni shunday
qoldiring
BoutiqueArt.ai-ni tanlang va Darslar> Dars0000 papkasiga o‘ting. Adobe-ni
tark eting Format menyusi (macOS) yoki Adobe Illustrator-dan tanlangan Illustrator
(ai)
(* .AI) Sifatida saqlash menyusidan tanlangan (Windows) va keyin Saqlash
tugmachasini bosing.
5. Paydo bo‘lgan Illustrator Options dialog oynasida Illustrator parametrlarini
qoldiring ularning standart sozlamalarini tanlang va keyin OK tugmasini bosing.
166
6. Ish oynasida asosiy ma'lumotlar-ni tanlang, uning tanlanganligiga ishonch
hosil qiling va keyin ish joyini qayta o‘rnatish uchun Window> Workspace> Reset
Essentials-ni tanlang.
Innovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti - bet 74

148
поворота
bo‘limiga gradus soni kiritiladi.
82-rasm. Shakllarni burish
5.
Shartli ravishda belgilangan 1 va 2 shaklni belgilab, uskunalar satridan
Исключение
bo‘limini tanlaymiz.
83-rasm. Shakllarni ajratish
6.
1 shaklni belgilab, klaviaturadan
Delete
tugmasini tanlaymiz.
84-rasm. Belgilangan shaklni o‘chirish
7.
Shartli ravishda belgilangan 2 va 3 shaklni belgilab, uskunalar satridan
Исключение
bo‘limini tanlaymiz. 2 shaklni belgilab, quyidagi ko‘rinishda
joylashtirib, shakllarni
belgilab uskunalar satridan
Исключение
bo‘limini
tanlaymiz.
85-rasm. Shakllarni belgilash,
8.
Klaviaturadan
Delete
tugmasini tanlaymiz. Quyida berilgan rasmdagi
ko‘rinishda shakl hosil bo‘ladi.
150
89-rasm. To‘g‘ri chiziq bo‘ylab to‘ldirilgan holati
11.
Hosil bo‘lgan shaklni belgilab, uskunalar satridan
Инструментов
выбора
bo‘limini tanlab hamma shaklni belgilab olamiz. Menyudan
Объект
>
Группа
>
Сгруппировать
yoki
Ctrl+G
tugmasini tanlaymiz.
12.
Endi shaklni burish bilan shug‘ullanamiz. Buning uchun menyudan
Окно
>
Окно настройки
>
Преобразования
bo‘limini yoki
Alt+F8
tugmasini
tanlaymiz.
90-rasm. Shaklni sozlash oynasi
Ushbu
oynadan
Угол поворота
bo‘limiga 20
sonini
Копии
bo‘limiga 1
raqamini kiritamiz, tekislanishga
Внизу справа
buyruqlarini tanlab,
Применить
tugmasini bosamiz.
151
91-rasm. Shaklni nusxalash
13.
Endi hosil bo‘lgan shaklni ustiga sichqoncha o‘ng
tugmasini bosib,
kontekst menyudan
Порядок
>
На задний план страницы
yoki
Ctrl+G
tugmasini
tanlaymiz.
92-rasm. Shaklni orqa planga o‘tkazish
14.
Har bir shaklni tanlab
Палитра
bo‘limidan kerakli rang ustiga
sichqoncha
o‘ng tugmasini
bosib rang tanlaymiz
, agar sichqoncha chap tugmasi
bosilsa, shakl ichiga to‘lib rang beradi.
93-rasm. Shakllarga rang berish
15.
Har bir shaklni belgilab, alohida-alohida
Преобразования
bo‘limini
yana boshqadan sozlab olamiz.
Угол поворота
bo‘limiga 40 sonini
Копии
bo‘limiga 1 raqamini kiritamiz, tekislanishga
Внизу справа
buyruqlarini tanlab,
Применить
tugmasini toki shakl aylana bo‘lib to‘lgunicha davom ettiramiz.
Shundan so‘ng quyidagi shakl hosil bo‘ladi.
152
94-rasm. Naqshning umumiy ko‘rinishi
CorelDRAW dasturida turli shakllar hosil qilish

153
96-rasm. Перетекание bo‘limi orqali egri chiziq ko‘rinishini o‘zgartirish
3. Shaklni instrumentlar satrida joylashgan
Инструментов
выбора
buyrug‘i
orqali belgilab, uskunalar satrida joylashgan
Перетекание
объектов
bandiga 70
sonini kiritamiz
va shu yerda joylashgan
Перетекание по часовой стрелке
bandini tanlaymiz.
97-rasm. Ranglarni uyg‘unlashtirish
98-rasm. Перетекание bo‘limi orqali egri chiziq ko‘rinishini o‘zgartirish
3.
Instrumentlar satrida joylashgan
Инструмент создания форм
yoki
F10
tugmasini tanlab shakl ko‘rinishini o‘zgartiramiz.
154
99-rasm. Shaklning umumiy ko‘rinishi
CorelDRAW dasturida turli shakllar hosil qilish.
1.
Avvalo
Файл
>
Создать
yoki
Ctrl+N
tugmalarini tanlab yangi sahifa
hosil qilamiz. So‘ng instrumentlar satrida joylashgan
Двухточечная линия
yoki
F5
tugmasini bosib to‘g‘ri chiziq chizib olamiz. Shu to‘g‘ri chiziq atrofida yana bitta
speral simon shakl chizamiz. Bu shakl instrumentlar
satrida joylashgan Спираль
yoki A tugmasini bosib quyidagi ko‘rinishda chizamiz.
100-rasm. To‘g‘ri chiziq atrofida halqa ko‘rinishidagi shakl.
2.
Instrumentlar
satrida
joylashgan
Перетекание
bo‘limidan
перетекание
bandini tanlab kursorni to‘g‘ri chiziq ustiga qo‘yib chizib olamiz. Rang
berish uchun shaklni belgilab,
Палитра
bo‘limidan kerakli rang ustiga sichqoncha
o‘ng
tugmasini bosib
tanlaymiz. Shaklni instrumentlar satrida joylashgan
Инструментов выбора
buyrug‘i
orqali belgilab, uskunalar satrida joylashgan
Перетекание объектов
bandiga 70 sonini kiritamiz va shu yerda joylashgan
Перетекание по часовой стрелке
bandini tanlaymiz.
155
101-rasm. Ranglarni uyg‘unlashtirish
3.
Instrumentlar satrida joylashgan
Инструмент создания форм
yoki
F10
tugmasini tanlab shakl ko‘rinishini o‘zgartiramiz.
102-rasm. Shaklning umumiy ko‘rinishi
IX.3. Tovar neftining sifati va va miqdorini o‘lchash usullari

143
Bu qurilma tovar neftini miqdor va sifat o‘zgarishlarini avtomatik tarzda o‘lchashga
mo‘ljallangan bo‘lib, nokonditsion neftni qayta tayyorlashga yuboriladi.
Rubin – 2 qurilmasi quyidagicha ishlaydi:
Neftni tayyorlash qurilmasidan (NTQ) neft germetiklangan saqlagichlarga (1)
uzatiladi. Nasos (2) neftni haydab avtomatik namo‘lchagich (3) va tuz o‘lchagichdan
(4) o‘tkazib yuboradi. Agar neft tarkibidagi tuz va suvlarning miqdori belgilangan
meyordan ochiq bo‘lsa, namo‘lchagichning (3) zondi joydagi avtomatika bo‘lmasiga
JAB halokat belgisini yuboradi va gidroharakatlantirgish (8) tusqish (5) yordamida
tovar neftining yo‘lini to‘sadi. Shu vaqtning o‘zida to‘sqich (6) nokondension
neftning yo‘lini ochib yuboradi va bu neft uzatkich (7) orqali ayirboshlagish
ajratgichga boradi. So‘ngra bu neft NTQ da qayta tayyorlanadi. Tuz o‘lchagich (4) va
suv o‘lchagichdan (3) halokat belgisi kelishi to‘xtashi bilan to‘sqich (5) oshiladi ,
to‘sqich (6) esa yopiladi.
XII.2. Neftni qizdirishni asosiy holati

192
Konlarda ko‘pincha bug‘li, elektr energiyasi yordamida va olovli
qizdirgichlardan foydalaniladi.
Suv bug‘i – qizdirishning keng tarqalgan usuli. Bu usul nisbatan katta issiqlik
miqdoriga va yuqori issiqlik berish koeffitsiyentiga ega.
Bug‘ bilan qizdirish birmuncha oddiy. Bundan tashqari, yong‘inga xavfsiz,
kerakli obyektga transport qilish oson. Bug‘ bilan qizdirish doimiy haroratda amalga
oshiriladi, shuning uchun bu jarayonni boshqarish juda oddiy.
Issiqlik energiyasidan foydalanish samaradorligini oshirish uchun bug‘
quyidagi siklda ishlatiladi: qozonxonadan chiqqan bug‘ nasoslarga o‘tadi; chiquvchi
bug‘ issiqliq almashtiruvchi qurilmalardan o‘tadi va bu yerda neft mahsulotlaridan
tozalangan kondensat bug‘qozonxonadanga yuboriladi.
Keyingi o‘rinda
elektr energiyasi yordamida qizdirish tarqalgan. Biroq
qizdirish maqsadida elektr energiyasidan foydalanishda elektr qizdirgichlar himoya
qobiqlarining ko‘chib ketishi natijasida yong‘inga xavfli bo‘lgani uchun biroz
chegaralangan. O‘tkazgich harorati bu vaqtda neftning o‘z – o‘zidan yonib ketish
chegarasidan oshib ketishi mumkin. Bundan tashqari, o‘tkazgichning yuqori harorati
neftni qisman kokslanishiga ham olib kelishi mumkin. Shuning uchun elektr
qizdirgichlar neftga botgan holda qo‘llanilishi mumkin.
Qisqa masofali neft quvurlarini qizdirish uchun quvurlaning tashqi qismiga
o‘raladigan qizdirish tasmalari qo‘llaniladi. So‘nggi yillarda quvurlar ichki sirtiga
o‘raladigan elektr qizdirgichlar (skin-effekt) keng tarqalib bormoqda. Elektr
qizdirgichlarning asosiy afzalligi – ishlatishdagi qulayligi va ixchamligidir.
Olovli qizdirgichlar maxsus quvurli pechlarda amalga oshiriladi.
N. X. Ermatov, D. G‘. Azizova, N. M. Avlayarova, B. Yu. Nomozov, R. S. Bekjonov, A. I. Abdirazаkov, M. X. Ashurov - bet 113

194
Qizdiruvchi quvurning neft quvuriga kiruvchi va chiquvchi qismlarida
haroratni meyorlagich (termik kompensator) o‘rnatilgan bo‘lishi kerak. Ichki
qismidan qizdiriladigan neft quvurlari bir tomonga qiyalashtirilgan holda yotqiziladi.
XIII.1-rasmdagi tashqi qismidan qizdirish (
a – c) konstruksiyasini ikki guruhga
bo‘lish mumkin: kanalli va kanalsiz.
XIII.1-rasmning a, g shakllarida qizdirish quvurini neft quvuri bilan bir kanalda
yotqizish ko‘zda tutiladi. Kanallar o‘tkazmas (XIII.1-rasm,
a) – yuzada bo‘lib
quvurning ochiq qismlari harorat saqlovchi qoplamalar bilan qoplanadi, o‘tkazuvchan
(tunnellar) – bitta parallel yo‘nalishda bir nechta “Issiq” quvurlar yotqizilgan
bo‘lganda qo‘llaniladi. Tunnellar balandligi 2 m. dan, kengligi esa 0,7 m.dan kam
bo‘lmasligi kerak. Harorat yo‘qotilishini oldini olish maqsadida aksariyat hollarda
tunnellar yopiq tizimda quriladi. Tunnel ichidagi bir xil konvektiv harorat saqlanib
qoladi. Kanaldagi barcha quvurlar qo‘shish va to‘xtatishda harorat o‘zgarish ta’sir
qilgani uchun ularni qo‘zg‘aluvchi asoslarga biriktiriladi hamda muvozanatlovchi
qurilma va alohida ishlovchi hududlarda ajratuvchi qo‘zg‘almas nuqtaga ega bo‘lishi
kerak.
Neft quvurlarining kanalsiz qizdirishda qizdiruvchi quvur va neft quvuri bitta
harorat saqlovchi qoplama bilan o‘raladi (XIII.1-rasm,
b). Bu konstruksiya oddiy va
yer usti va yer osti neft quvurlari uchun qo‘llanilishi mumkin.
XIII.1-rasm,
c da bug‘ quvuri ichidan neft quvurlari yotqizish ko‘zda tutilgan
sxema ko‘zda tutilgan yoki neft quvurini tashqi tomonidan issiq qoplamalar (XIII.1-
rasm,
c) bilan qoplash mumkin. Bu konstruksiyalarni qisqa masofalarga yotqizilgan
neft quvurlaridagi qovushqoq – plastik neftni haydashda qo‘llash mumkin.
To‘la issiqlik o‘tkazish koeffitsiyentini aniqlash

193
Qizdirgich
quvur
issiqlik
tashuvchi
Qizdirgich
quvur
а
b
d
c
Silindrik quvurlar uchun:
,
(XIII.3)
bu yerda
d
1
, d
2
– quvurning ichki va tashqi diametrlari;
- n
qavatdan iborat devor harorat qarshiligi summasi (
d
i
– ichki diametr
, d
i+1
– i –
qavatning tashqi diametri).
Issiqlik almashishda issiqlik o‘tkazish koeffitsiyenti aniq shartlarga bog‘liq
bo‘ladi hamda ularni hisoblash quyida keltirilgan.
XIII.3. Neftni quvurlarda tashishda qizdirish
Qizdirish manbasidan kelib chiqib
ichki yo‘lovchi qizdirish (neft quvurining
ichki qismidan o‘tgan maxsus issiqlik manbasi orqali neft qizdiriladi) hamda
tashqi
yo‘lovchi qizdirish (issiqliq manbasi neft quvurining tashqi qismiga joylashtirilgan
bo‘ladi) usullari bilan farqlanadi. Tashqi qizdirish issiqliko‘tkazgichlar ichki qismiga
neft quvurlarini terib chiqish orqali ham amalga oshirilish mumkin. Bu usul yuqori
qovushqoq neftni haydashda hamda kam uzunlikka ega bo‘lgan neft quvurlarida
qo‘llaniladi. Elektr energiyasi yordamida neft quvurlarining tashqi qismidan qizdirish
maxsus qizdirgich lentalardan o‘tayotgan elektr toki quvur tashqi qismi bo‘ylab
qizdirish natijasida neftning kerakli haroratini ushlab turadi.
Ichki bug‘ quvuri tizimidan foydalanishda butun quvurlardan va ulangan
qismlarini payvandlashda yuqori sifatli elektrodlar qo‘llash shart bo‘ladi. Qizdiruvchi
quvur (qizdiruvchi agentning ishchi bosimiga nisbatan 2 – 3 kgs/sm
2
ortiqcha) bosim
ostida gidravlik mustahkamlikka sinab ko‘riladi.
Kardanli uzatma tuzilishi nimalardan iborat ?

|
Kardanli uzatma tuzilishi nimalardan iborat ?
|
bet | 29/46 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #141851 |
Bog'liq AVTOMOBILLARNI YIG\'ish (2)Kardanli uzatma tuzilishi nimalardan iborat ?
O‘QUVCHILARNING BILIMLARINI TEKSHIRISH UCHUN NAMUNAVIY TEST SAVOLLARI
Burchak tezligi teng burchakli sharnirni ko‘rsating?
A) Guk sharniri
B) Lebro sharniri
С) Tripod sharniri
D) Birfild sharniri
Kardan uzatmaning kritik aylanish chastotasini katta bo‘lishi nimaga bog‘liq?
A) Kardan valining qisqaligiga
B) Kardan valining uzunligiga
С) Kardan sharnirlariga
D) Shlitsali birikmaga
DAMAS avtomobilining kardanli uzatmasida sirpanuvchi ayri nima bilan ulangan?
A) Uzatmalar qutisining ikkilamchi vali bilan
B) Oraliq osma bilan
С) Asosiy uzatma bilan
D) Tayanch podshipnigi bilan
Kardan sharnirlarining podshipniklarini moylash mudddatini ko‘rsating?
A) Moylanmaydi
B) 10000 km yo‘l bosib o‘tganidan so‘ng
С) 20000 km yo‘l bosib o‘tganidan so‘ng
D) Birinchi va ikkinchi texnik xizmat ko‘rsatishda
Kardan uzatmani muvozanatlashganligi nimaga ta’sir etadi?
A) Kritik aylanish chastotasini oshiradi
B) Kritik aylanish chastotasini kamaytiradi
С) Shovqinsiz ishlashini ta’minlaydi
D) Sharnirning burchak tezliklarini tenglashtiradi.
Kardanli uzatma noto‘g‘ri joylashtirilsa nima bo‘ladi?
A) Ishlash muddati kamayadi
B) Ishlash muddati ortadi
С) Shovqinsiz va uzoq ishlaydi
D) Ta’siri yo‘q
Nima uchun ikki kardan val uzatmalari ishlatiladi?
A) Kardan vali uzunligini kamaytirib, kritik aylanish chastotasini oshirish uchun
B) Kardan vali uzunligini oshirib, kritik aylanish chastotasini kamaytirish uchun
С) Oraliq kardan osmasini o‘rnatib, unga shlitsali birikmani o‘rnatish uchun
D) Kardanli uzatmada sharnirlar sonini kamaytrish uchun
Kardan sharnirining qaysi ayrisi notekis burchak tezlikga ega?
A) Yetaklanuvchi ayri
B) Yetaklovchi ayri
С) Ikkalasi ham
D) Ikkinchi sharnir ayrisi
|
| |
Neft konlaridagi oqova suvlarga ko‘rsatiladigan talablar

152
Masalan, suv o‘tkazgichlarning ishi va qurilmalar maxsus lak – bo‘yoqlar bilan
qoplanib, karroziyadan himoya qilinmoqda. 6 - 8 oy xizmat qilgan o‘tkazgishlar 3 - 4
yil davomida ishlatilyapti.
X.2. Suvni qatlamga haydashga yaroqliligini aniqlash
Suvlarni qatlamga haydashga yaroqliligi laboratoriya sharoitida, tabiiy kernlar
orqali filtratsiya qilish yo‘li bilan aniqlanadi. Bunda tabiiy kerning o‘tkazuvchanligi
o‘zgarmasa, suv qatlamga haydash uchun yaroqli deb hisoblanadi. Lekin bu usul har
doim ham samara bermaydi, Shunki bitta kern misolida mahsuldor qatlamning butun
qalinligiga baho berib bo‘lmaydi. Shuning uchun qatlamga haydalayotgan suvning
sifati to‘g‘risida ma’lumot olish uchun chuqurlik sarf o‘lchagichidan foydalanib sinov
haydashlar
o‘tkazish
lozim.
Chuqurlik
sarf
o‘lchagichlari
mahsuldor
qatlamshalarning yutuvchanlik qobiliyatini qayd qilib boradi.
Shunday savol tug‘ilishi mumkin – mahsuldor qatlamga chuchuk suvlarni
haydash ko‘proq samara beradimi yoki oqova suvlarnimi?
Qatlamga suv haydashning katta tajribasidan kelib chiqqan holda, bu savolga
javob berish qiyin emas: oqova suvlarni qatlamga haydash chuchuk suvlarni
qatlamga haydashga nisbatan katta samara beradi. Oqova suvlar asosan qatlam
suvlaridan tashkil topgan bo‘lib, ularning tarkibidagi deemulgator suv bilan
birgalikda qatlamga singib, neftni tog‘ jinslaridan jadallik bilan yuvib olishga yordam
beradi. Bundan tashqari oqova suvlarning kimyoviy tarkibi qatlam suvlarining
kimyoviy tarkibiga yaqin, Shuning uchun ham ular o‘zaro ta’sirlashganda kelib
chiqishiga ko‘ra kimyoviy bo‘lgan cho‘kmalar hosil qilmaydi va haydovchi
quduqlarning qabul qilaolishlik qobiliyatini pasaytirmaydi.
-rasm. TICO avtomobilining to‘xtatib turish tizimining mexanik trosli yuritmasi

|
-rasm. TICO avtomobilining to‘xtatib turish tizimining mexanik trosli yuritmasi
|
bet | 31/46 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #141851 |
Bog'liq AVTOMOBILLARNI YIG\'ish (2)3-rasm. TICO avtomobilining to‘xtatib turish tizimining mexanik trosli yuritmasi
1-to‘xtatib turish tormozi trosining qisqichi; 2-to‘xtatib turish tormozi trosi;
3-o‘rnatuvchi planka; 4-tros zichlagichi; 5-to‘xtatib turish tormozi richagi; 6-nazorat lampa o‘lchagichi; 7-shplint; 8-tros shkivi; 9-barmoq; 10-dastak; 11-qulf.
To‘xtatib turish tormozidagi dastak 10 ni tortib harakatga keltiriladi. Dastak rul kalonkasining o‘ng tomonidan asboblar shchiti tagiga o‘rnatilgan.
Dasta tortilganda kuch trosli yuritma orqali ketingi g‘ildiraklarning tormoz mexanizmlariga uzatilib, orqa tormoz mexanizmlarini ishga tushiradi.
Tenglashtirgich 8 tros vositasida tormoz mexanizmining richagi bilan bog‘langan bo‘lib, bu richag tormozlash paytida, keruvchi sterjen orqali kolodkalarga ta’sir etadi va ularni tormoz barabaniga siqadi. To‘xtatib turish tormoz tizimini ulangan holatda ushlab turishni, qo‘l tormozi dastasi 10 mahkamlangan kronshteynda joylashgan stopor mexanizmi ta’minlaydi.
Orqa g‘ildiraklarni tormozlashdan ozod qilish uchun qulf 11 ga bosh tormoz bosh barmoq bilan bosilib, dastak 10 ni bir oz yuqoriga ko‘tarib so‘ngra pastga tushiriladi.
NAZORAT SAVOLLARI:
To‘xtatib turish tizimining mexanik trosli yuritmasi nimalardan iborat?
Yuk avtomobillarining og‘irligi katta bo‘lganligi sababli, avtomobilni joyida ushlab turish uchun qanday tormozlash momenti talab etiladi?
Ushlab va to‘xtatib turishda avtomobilni o‘z-o‘zidan harakatini cheklash maqsadida to‘xtatib turish tormozidan qayerlada foydalaniladi ?
O‘QUVCHILARNING BILIMLARINI TEKSHIRISH UCHUN NAMUNAVIY TEST SAVOLLARI
DAMAS avtomobilining to‘xtatib turish tormozida qaysi yuritmadan foydalanilgan?
A) Richagli
B) Trosli
С) Bikr tortqi
D) Yuqoridagilarning hammasidan
DAMAS avtomobilida to‘xtatib turish tormoz mexanizmi qayerda joylashgan?
A) Uzatmalar qutisi karterining orqa devorida
B) Orqa ko‘prik karterida
С) Orqa g‘ildirak tayanch tormoz diskida
D) Oldingi g‘ildirak tormoz diskida
|
| |
Blender, vizuallashtirish dasturlari

186
144-rasm
Bleder dasturi interfeysi
•
OpenImageDenoise
1.4 versiyasiga yangilandi
,
buning yordamida
tafsilotlarni yaxshiroq saqlashga erishildi. Shovqinni
olib tashlashni boshqarish
uchun yangi oldindan filtrlash opsiyasi qo‘shildi.
•
Ularda ham bor
sahnalarda soyalar bilan ishlash yaxshilandi
. Rangni
soyalash va aniq aks ettirish 3Dni haqiqiy tasvirlar
bilan aralashtirishni
osonlashtiradi.
•
Yer osti dispersiyasi endi qo‘llab-quvvatlaydi
anizotropiya
Tasodifiy
yurish uchun sinishi indeksi
.
•
Moslashuvchan namuna olish yaxshilandi
.
•
Bilan moslik
NVIDIA CUDA / OptiX va AMD HIP
.
145-rasm.
Bleder dasturida ishlash
•
Yengil variant
kameraning nurlarida ko‘rinadigan bo‘lishi uchun.
•
Yangisini o‘z ichiga oladi
Maydonlar
' qurmoq
tugun guruhlari
.
•
U bor
shader tilining metama'lumotlarini qo‘llab-quvvatlash
foydalanuvchi interfeysi yorliqlari va tasdiqlash qutilari
uchun ochiq va bu yangi
versiyaning ba'zi xususiyatlari. Ularning barchasi haqida batafsil ma'lumot
olish
mumkin ozod qilish to‘g‘risidagi eslatma.
Blender 3.0-ni U buntuga o‘rnating
Tez to‘plam sifatida
187
Blender 3.0 ni Ubuntu-ga o‘rnatishning eng oson yo‘li bu
tez to‘plam
.
Foydalanuvchilar
mumkin