nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O'zgarishlarni qo'llash - 29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?

|
29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?
|
bet | 10/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarO'zgarishlarni qo'llash: Model, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar ustida boshqarishni osonlashtiradi. Bu, ma'lumotlarni qidirish, filtratsiya qilish, yangilash va o'chirish imkoniyatlarini ta'minlaydi.
Ma'lumotlar bilan interaksiya: Model, dasturning boshqa qismlari bilan ma'lumotlar almashish uchun ko'rsatiladigan interfeysni ta'minlaydi. Kontroller va ma'lumotlar tizimining boshqa qismlari model orqali ma'lumotlar almashish uchun murojaat qiladi.
Validatsiya: Model, ma'lumotlarni tekshirish va tasdiqlash uchun validatsiya qo'llanishlarini o'z ichiga oladi. Bu, dasturda ishlayotgan ma'lumotlarning to'g'ri va to'g'ri kiritilganligini tekshirishda yordam beradi.
Model, MVC (Model-View-Controller) arxitekturasi yordamida loyihalarni qisqartirish va ma'lumotlar bazasini boshqarish uchun juda qulay va samarali vositadir. Bu, dastur loyihalarini qisqartirish va ma'lumotlarni o'rganishda vaqt va kuchni tejashda yordam beradi.
41. Sinfga asoslangan tarmoqlarida IP-adreslarni berish tartibi?
Sinfga asoslangan tarmoqlarida IP manzillarini olish tartibi, umumiy ravishda qurilma tuzilgan bo'lgan qurilish modeliga bog'liq bo'ladi. Bu tartib quyidagi bosqichlardan iborat bo'ladi:
Tarmoq qurish: Tarmoq administratori yoki ma'mur, tarmoqni qurishda IP manzillarini tayinlash va aniqlashdan javob bergan bo'lishi kerak. Ular tarmoqga qanday qurilma qo'shishni qaror qilib, tarmoqdagi tashqi va ichki qurilmalarga manzillar beradi.
IP manzillarini alohida qo'yish: Birinchi bosqichda, har bir qurilma (kompyuter, printer, server, router kabi) uchun alohida IP manzillarini belgilash lozim. Bu, tarmoqdagi har bir qurilmaning unikal identifikatoriga ega bo'lishini ta'minlaydi.
IP manzillarini subnets bo'yicha taqsimlash: Tarmoq administratori yoki ma'mur, tarmoqdagi qurilmalarni alohida subnets bo'yicha taqsimlash uchun qaror qabul qiladi. Subnets, tarmoqdagi qurilmalarni logikaviy guruhga ajratishga yordam beradi. Har bir subnetning o'z manzillari orasida alohida IP manzillari bo'lishi mumkin.
|
| |
Tarmoq Monitoring - 29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?

|
29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?
|
bet | 12/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarTarmoq Monitoring: Tarmoq monitoring vositalari, tarmoq faoliyatini nazorat qilish va zararli xavfsizlik uchrashuvlarini aniqlash uchun ishlatiladi. Ular tarmoqda yuborilgan va qabul qilingan trafikni kuzatib boradilar va zararli aktivnostlarni aniqlashga yordam beradi.
Tuzilgan Yangilanishlar: Tarmoq tuzilmalarida xavfsizlik uchun juda muhim yangilanishlarni amalga oshirish kerak. Bu yangilanishlar, xavfsizlik yamonligini aniqlash, yuridik va tekshirilgan yangilanishlarni amalga oshirishni va hujjatlarni xavfsizlikni ta'minlashni ta'minlashda yordam beradi.
Kirishni Kontroli Qilish: Kirishni boshqarish vositalari, tarmoq xodimlariga va tarmoqdagi qurilmalarga kirishni boshqarish imkonini beradi. Bu, yadro yo'l boyicha kirish qarorlari va xususiyatlarni belgilash, xodimlar va tarmoqdagi qurilmalarga kirish huquqini belgilash va taqdim etish orqali amalga oshiriladi.
Tarmoq Xavfsizlik Politalari: Kompaniya tarmoq xavfsizlik politalari o'rnatishi, tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun juda muhimdir. Bu politalar, xavfsizlikni ta'minlash va qo'llanish, xavfsizlik xavfli ravishda qilingan bo'lishi va tarmoq faoliyatini nazorat qilish uchun o'z ichiga oladi.
Bu usullar, kompyuter tarmoqlarida axborot xavfsizligini ta'minlashda keng qo'llaniladi. Barcha tarmoq administratorlari uchun muhimdir va barcha tarmoqdagi qurilmalarning xavfsizligini ta'minlash uchun juda muhimdir.
43. Raspberry Pi mikrokontrollerining xususiyatlari?
Raspberry Pi, minikompyuterlar uchun juda mashhur bo'lgan bir mikrokontroller platformasidir. Ushbu platformaning xususiyatlari quyidagicha:
Kichik o'lchamlar va nisbatan arzon: Raspberry Pi kichik o'lchamga ega bo'lib, arzon narxlar bilan taqdim etiladi, shuningdek, uning qimmatli variantlari mavjud. Bu, ko'pgina odamlar uchun qulaydir, shuningdek, ta'lim muassasalarida ham qo'llaniladi.
Kuchli xususiyatlar: Raspberry Pi, kuchli xususiyatlar va yaxshi ishlovchi hisoblanadi. Uning kuchining yuqori sifatli GPU va CPU lari mavjud bo'lib, video ijrochisi va qayta ishlovchi kerak bo'lgan dasturlarga qo'llanish uchun juda qulaydir.
|
| |
Yazgartirishdan yoki dan himoyalash

|
Yazgartirishdan yoki dan himoyalash
|
bet | 1/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 37,09 Kb. | | #150737 |
Bog'liq 15-Mavzu Axborot xavfsizligini ta’minlash usullari. Reja-fayllar.org
xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
15-Mavzu: Axborot xavfsizligini taminlash usullari.
Reja :
1. Axborot xavfsizligi xaqida tushuncha
2. Kiberxavfsizlik turlari
3. Axborot xavfsizligini talumotlarni yozgartirishga yoiy xossali tasodifiy va qasddan taminlovchi va tashkilot axborot zaxiralarining yaxlitliligi, ishonchliligi, foydalanish osonligi va maxfiyligini tayicha faoliyat yuritayotgan Cisco tashkiloti esa kiberxavfsizlikka quyidagicha ta tizimlarni, tarmoqlarni va dasturlarni raqamli hujumlardan himoyalash amaliyoti.
Kiberxavfsizlikni fundamental terminlari
Konfidentsiallik
Tizim maektlar foydalanishi mumkinligini tao talumotni aniq va ishonchli ekanligiga ishonch hosil qilish.
Yazgartirishdan yoki dan himoyalash.
Foydalanuvchanlik
Mani, ruxsat etilmagan dan himoyalash.
Olumotlarni himoyalash chora va tadbirlari standartlari Davlat standartlarida aks ettirilgan. Biroq, Kompaniyalarning axborot xavfsizligi butun bir choralar majmuasi bilan tamuriy;
tashkiliy;
texnik.
|
| |
Antivirus dasturlar - 29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?

|
29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?
|
bet | 17/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarAntivirus dasturlar: Kompyuter tarmoqlarida viruslar, malwares, spywares kabi zararli dasturlar muammosi juda ko'pdir. Antivirus dasturlari, kompyuter tarmoqlarini zararli dasturlardan himoya qilish va ularga qarshi turish uchun ishlatiladi.
Regular ravishda ta'lim: Tarmoq foydalanuvchilari va tarmoq tizimi ma'murlari uchun regular ravishda ta'lim o'tkazish, xavfsizlikni oshirish uchun juda muhimdir. Foydalanuvchilar, xavfsizlik qoidalari, parol ma'naviyati, viruslar va zararli dasturlar haqida ma'lumotga ega bo'lishi kerak.
Xavfsizlik so'zlashlari: Xavfsizlik so'zlashlari, kompyuter tarmoqlari uchun xavfsizlikni ta'minlashda juda muhimdir. Ular tarmoq tizimi operatorlari va xizmat ko'rsatuvchilari orasida xavfsizlik standartlarini va shartlarini belgilaydi.
Ma'lumot zaxiralash: Maxfiy ma'lumotlarni (masalan, foydalanuvchi kodi, parollar, shaxsiy ma'lumotlar) muhofaza qilish uchun kriptografiya va boshqa xavfsizlik usullari ishlatiladi. Bu, maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish va tarmoqdagi foydalanuvchilar orasidagi aloqalarni himoya qilish uchun muhimdir.
Kompyuter tarmoqlarida axborot xavfsizligini ta'minlashda, bir qator usullar va vositalar mavjud. Ularning birgalikda qo'llanilishi, tarmoqdagi xavfsizlik darajasini oshirishga yordam beradi.
48. PHP da quyidagi matematik funksiyalarga misollar keltiring (pow, sqrt, abs)?
Barcha bu funksiyalar PHP-da mavjud. Quyidagi misollar:
pow(): Bu funksiya bir sonning boshqa bir sonning darajasini hisoblaydi.
$x = 2;
$daraja = 3;
$natija = pow($x, $daraja);
echo "$x ning $daraja-darajasi: $natija";
// Natija: 2 ning 3-darajasi: 8
sqrt(): Bu funksiya sonning ildizini olish uchun ishlatiladi.
$son = 16;
$ildiz = sqrt($son);
echo "$son ning ildizi: $ildiz";
// Natija: 16 ning ildizi: 4
abs(): Bu funksiya sonning mutlak qiymatini qaytaradi.
$son = -15;
$mutlakQiymat = abs($son);
echo "Sonning mutlak qiymati: $mutlakQiymat";
// Natija: Sonning mutlak qiymati: 15
Bu PHP funksiyalari ko'pincha amaliyotlarda ishlatiladi va matematik amaliyotlarni bajarishda qulaylik yaratish uchun juda foydali.
|
| |
Elektron Adabiyotlar - Multimedia tushunchasi, multimedia vosita va texnologiya sifatida

|
Multimedia tushunchasi, multimedia vosita va texnologiya sifatida
|
bet | 12/22 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 46,67 Kb. | | #270884 |
Bog'liq Multimedia6. Elektron Adabiyotlar:
"File Formats: PNG, JPEG, and GIF" - Onlayn qo'llanmalar va darsliklar.
"Graphic Design with GIMP" - Ochiq manbali grafik muharrir qo'llanmasi.
"Adobe Photoshop: Basics for Beginners" - Photoshop orqali grafik fayllar bilan ishlash bo'yicha qo'llanma.
Amaliy mashg‘ulot o‘quv materiali: "Fayl formatlarini o‘zgartirish"
1. Ishdan maqsad:
Talabalar fayl formatlarini o‘zgartirish jarayonini, ya’ni faylni bir formatdan boshqa formatga o‘tkazishni o‘rganadilar. Bu jarayon multimedia fayllari uchun turli kodlash va siqish texnologiyalarini qo‘llashni o‘z ichiga oladi.
2. Ishning qisqacha mazmuni:
Bu mashg‘ulotda talabalar turli fayl formatlarini, xususan rasm, video va audio fayllarni bir formatdan boshqasiga o‘zgartirishni amaliy o‘rganadilar. Formatlarni o‘zgartirish jarayonida kodlash usullari, fayl sifatini saqlash va fayl o‘lchamini kamaytirish masalalari ham ko‘rib chiqiladi.
3. Namunaviy masala matni:
Bir rasm faylini JPG formatidan PNG formatiga o‘zgartirish.
3.1 Masalani tahlil qilish va uni yechish usuli:
Rasm faylini o‘zgartirish uchun System.Drawing kutubxonasidan foydalaniladi. Rasm dasturiy ta'minot orqali o‘qilib, kerakli formatga o‘tkaziladi. O‘zgartirish jarayonida rasm sifatini saqlash uchun ma'lum kompresslash texnologiyalaridan foydalanish mumkin.
3.2 Masalani yechishning algoritmi va dasturi:
Faylni dasturiy ta'minot orqali o‘qish.
Faylning o‘lchami va sifati to‘g‘risida ma’lumot olish.
Faylni kerakli formatga o‘zgartirish.
Yangi formatdagi faylni saqlash.
Dastur kodi (C#):
csharp
Копировать код
using System;
using System.Drawing;
using System.Drawing.Imaging;
public class ImageConverter
{
public static void ConvertImage(string inputPath, string outputPath)
{
Image img = Image.FromFile(inputPath);
img.Save(outputPath, ImageFormat.Png); // PNG formatiga saqlash
img.Dispose();
}
public static void Main()
{
string inputFile = "path_to_image.jpg";
string outputFile = "converted_image.png";
ConvertImage(inputFile, outputFile);
Console.WriteLine("Image has been converted successfully.");
}
}
|
| |
Namunaviy Masala Matni - Multimedia tushunchasi, multimedia vosita va texnologiya sifatida

|
Multimedia tushunchasi, multimedia vosita va texnologiya sifatida
|
bet | 11/22 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 46,67 Kb. | | #270884 |
Bog'liq Multimedia3. Namunaviy Masala Matni:
Masala: Talaba grafik ma'lumotlarni turli fayl formatlarida saqlash va ularni taqdim etish vazifasini bajarishi kerak. Quyidagi formatlardan foydalaniladi: PNG, JPEG, GIF, SVG.
3.1. Masalani Tahlil Qilish va Uni Yechish Usuli:
Talaba grafik ma'lumotni tasvirlovchi bir necha turli fayl formatlarida saqlashi va har bir formatning xususiyatlarini tahlil qilishi lozim. Ushbu masalada har bir fayl formatining hajmi, sifat darajasi va uning tarmoqda ishlatilish qulayligi kabi jihatlari hisobga olinadi.
3.2. Masalani Yechishning Algoritmi va Dasturi:
Algoritm:
Grafik muharrirda tasvir yarating (masalan, Adobe Photoshop yoki GIMP yordamida).
Tasvirni turli fayl formatlarida (PNG, JPEG, GIF, SVG) saqlang.
Har bir formatning hajmini va sifatini solishtiring.
Natijalarni taqdimot slaydlari ko'rinishida taqdim eting.
Dastur Kodi Tahlili: Grafik muharrirlar (masalan, GIMP) dasturidan foydalanish bilan amalga oshiriladi. Har bir grafik faylni yaratish jarayonida tasvirning hajmi va sifat parametrlari muhokama qilinadi.
4. Talabalar Uchun Mavzuga Oid Metodik Ko‘rsatma:
PNG (Portable Network Graphics): Yaxshi sifat va siqilmagan format. Vebda foydalanish uchun qulay va shaffoflikni qo'llab-quvvatlaydi.
JPEG (Joint Photographic Experts Group): Siqilgan format, katta tasvirlar uchun mos, ammo sifat biroz yo'qolishi mumkin.
GIF (Graphics Interchange Format): Oddiy animatsiyalarni va cheklangan rang paletkasi uchun ishlatiladi.
SVG (Scalable Vector Graphics): Vektorli grafiklar uchun, kengaytiriladigan va sifati buzilmaydigan format.
BMP (Bitmap): Minimal siqilish, yuqori sifat, lekin fayl hajmi katta bo'ladi.
5. Mavzuga Doir Topshiriqlar:
PNG formatida tasvir saqlab, uning hajmi va sifatini baholang.
JPEG formatda siqilish darajasi bilan o'ynab, sifat farqlarini ko'ring.
GIF formatida oddiy animatsiya yarating.
SVG formatida yaratilgan grafikni kengaytirib, sifat farqini ko'ring.
Bir tasvirni turli formatlarda saqlang va ularni tahlil qiling.
|
| |
Yangi controller yaratish

|
Yangi controller yaratish
|
bet | 21/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarYangi controller yaratish: Laravel freymworkida yangi controller yaratish uchun quyidagi Artisan buyrug'ini ishga tushirishingiz kerak:
php artisan make:controller NomiController
Bu buyruq NomiController nomli yangi bir controller yaratadi. "Nomi" o'zgaruvchisini o'zgartiring va yangi controller nomini tanlang.
Controllerni tahrirlash: Yangi yaratilgan controller faylini app/Http/Controllers katalogida topishingiz mumkin. Ushbu faylda, yangi funksiyalarni qo'shishingiz, masalan
Yuqoridagi kodda, "index" nomli funksiya "sahifa" nomli blade matnini qaytaradi. "sahifa" nomi sizning xohlagan blade matnining nomi bo'lishi mumkin.
View yaratish: "sahifa" nomli blade matnini yaratish uchun resources/views katalogida yangi fayl yaratishingiz kerak:
touch resources/views/sahifa.blade.php
Faylda kerakli HTML va PHP kodlarini yozishingiz mumkin. Masalan:
Controllerni ro'yhatga qo'shish: Controller funksiyalarini ro'yhatga qo'shish uchun Laravel routelarini (routes/web.php yoki routes/api.php) tahrirlashingiz kerak. Masalan:
Bu qadamlar bilan, yangi controller yaratish va sahifani controller orqali namoyish qilish oson va tez amalga oshiriladi.
53. Videokonferensiya aloqaning yaratilish tarixi?
Videokonferensiya aloqasi, boshqa odamlar bilan masofaviy turmush muhiti bo'lgan va o'zaro ma'lumot almashishni yaxshilash maqsadida yaratilgan. Bu, kommunikatsiya texnologiyalarining katta rivojlanishi va internetning ommaviylik darajasining oshishi bilan bog'liq ravishda rivojlangan bir turi.
Videokonferensiya texnologiyasi tizimi, biror joydan boshqa joyga video va ovozni uzatish imkoniyatini ta'minlaydi. Videokonferensiyalar odatda veb-kamerani yoki kamera va mikrofon qurilmalari yordamida amalga oshiriladi. Bu texnologiyalar foydalanuvchilarga ikki yoki undan ko'p odamlar bilan qo'llab-quvvatlash, ma'lumot almashish va maslahatlashish imkoniyatini beradi.
Videokonferensiya aloqasi tuzilishi va rivojlanishi, kommunikatsiya va internet texnologiyalarining osonlik va tezlikda rivojlanishi bilan bog'liq bo'lib, 20-21-asrlar o'rtasida amalga oshirilgan. Barcha qurilmalardagi va internetda aloqa tarmoqlaridagi tezlik, xavfsizlik va ommaviylik darajasi rivojlanib, videokonferensiyalar qo'llanishining tezligi va samaradorligi oshdi.
Boshlang'ich videokonferensiya tizimlari, boshqaruvchi qurilma yordamida qo'llab-quvvatlanadi va odatda maxsus dasturlar yoki tizimlar orqali bajariladi. Shu kabi tizimlar, boshqaruvchilar va qatnashchilarga videokonferensiya haqida yangi ma'lumotlarni olish, chat qilish, prezentatsiyalar ko'rsatish va ma'lumot almashish imkoniyatini beradi.
Keyinchalik, ommaviy internet va mobillikning rivojlanishi bilan, videokonferensiyalar odatda veb-brauzerlar orqali ham amalga oshirilishi mumkin bo'ldi. Bugungi kunda, Zoom, Skype, Microsoft Teams, Google Meet va boshqalar kabi mashhur platformalar, ommaviy va korporativ videokonferensiyalar uchun keng qo'llanilmoqda.
|
| |
IPv4 va IPv6 protokollari va ularning xususiyatlari?

|
IPv4 va IPv6 protokollari va ularning xususiyatlari?
|
bet | 23/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblar55. IPv4 va IPv6 protokollari va ularning xususiyatlari?
IPv4 (Internet Protocol version 4) va IPv6 (Internet Protocol version 6) — bu, internetda ma'lumotlar almashish uchun ishlatiladigan ikkita standart IP protokollari. Ularning xususiyatlari va farqlari quyidagicha:
IPv4:
Xususiyatlar:
32-bitlik (4 baytni belgilaydi) manzillar.
Yakka yagona ma'lumotlar paketi o'zaro aloqa uchun.
Ko'p amaldagi dastlabki IP protokol versiyasi.
32-bitlik manzillar (masalan, 192.168.0.1) ko'p tarmoq qurilmalari tomonidan qo'llaniladi.
Adreslar daromadni aniq vaqt davomida cheklovchi (muvofiqlik muammolari, ma'lumot to'xtash va h.k.).
IPv6:
Xususiyatlar:
128-bitlik (16 baytni belgilaydi) manzillar.
Qo'shimcha ma'lumotlar paketlarini o'z ichiga oladi.
IPv4'ga qaraganda katta hajmda manzil darajasi, bu internetning kengayishi bilan bog'liq muammolarni yechish uchun yaratilgan.
Manzillar hexadesimal formatda (masalan, 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334) va ushbu formatda ko'p ta'minotni ta'minlaydi.
Muvofiqlikni o'z ichiga olgan yangi xavfsizlik protokollari bilan birga keladi.
Farqlar:
Manzil darajasi: IPv6, IPv4'ga nisbatan katta hajmda manzil darajasiga ega, bu uning ma'lumot almashish yuzasidan katta takomillashtirilganligi an'aniy ravishda qo'shimcha IP manzillarining qo'llanilishini ta'minlaydi.
Ma'lumotlar tarqatish va protokol tuzilishi: IPv6, qo'shimcha ma'lumotlar paketlarini o'z ichiga oladi va bu manba va qabulga moslashtirilgan protokollarni qo'llab-quvvatlaydi. Bu, IPv4'da qilinmaydigan vaqtli va qo'shimcha ma'lumotlarni o'zgartirishga ruxsat beradi.
Xavfsizlik: IPv6, muvofiqlikni o'z ichiga olgan yangi xavfsizlik protokollari bilan birga keladi.
Manzillar: IPv6 manzillari, 16 baytni belgilaydi va ularni hexadesimal formatda ifodalash mumkin, qanday qilib ularning ularning ko'p amaldagi IP manzillaridan farq qilishlarini tushunishni qiyinlashtiradi.
|
| |
Telnet mijoz va server o'rtasida matnga yo'naltirilgan aloqani ta'minlash uchun Internet yoki mahalliy tarmoqlarda foydalaniladigan tarmoq protokoli

|
Telnet mijoz va server o'rtasida matnga yo'naltirilgan aloqani ta'minlash uchun Internet yoki mahalliy tarmoqlarda foydalaniladigan tarmoq protokoli
|
Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 13,31 Kb. | | #118581 |
Bog'liq Telnet
Telnet - mijoz va server o'rtasida matnga yo'naltirilgan aloqani ta'minlash uchun Internet yoki mahalliy tarmoqlarda foydalaniladigan tarmoq protokoli. U kompyuter tarmog'ining dastlabki kunlarida ishlab chiqilgan va oddiy, matnga asoslangan protokol bo'lib, bir kompyuterdagi foydalanuvchiga bir xil tarmoqning bir qismi bo'lgan boshqa kompyuterga kirish imkonini beradi. Telnet ko'pincha masofaviy boshqaruv, disk raskadrovka va masofaviy xostdagi matnga asoslangan ma'lumotlarga kirish uchun ishlatiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Telnet mijoz va server o'rtasida matnga yo'naltirilgan aloqani ta'minlash uchun Internet yoki mahalliy tarmoqlarda foydalaniladigan tarmoq protokoli
|
TIF, TIFF, BMP, GIF va JPEG grafik formatlarning xususiyatlari va ularning bir-biridan farqlarini tushuntiring?

|
TIF, TIFF, BMP, GIF va JPEG grafik formatlarning xususiyatlari va ularning bir-biridan farqlarini tushuntiring?
|
bet | 22/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblar54. TIF, TIFF, BMP, GIF va JPEG grafik formatlarning xususiyatlari va ularning bir-biridan farqlarini tushuntiring?
Bu grafik formatlar odatda farkli maqsadlar uchun ishlatiladi va xususiyatlari va foydalanish shakllari farqli bo'lgan rivojlangan formatlardir. Quyidagi bir-biridan farqlarini va xususiyatlarini ko'rib chiqamiz:
TIF (Tagged Image File Format):
Kompresiya qilingan yoki to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlar bilan saqlangan yuqori sifatli rasmlar uchun ommalashgan format.
TIF fayllari odatda sifatli va qo'llanishga to'g'ri bo'lgan muqobil formatlarga nisbatan katta hajmga ega bo'lishi mumkin.
TIFF (Tagged Image File Format):
TIFning qisqartirilgan shaklidir.
Bu format sifatli rasmlar uchun ommalashgan va ko'p platformalar tomonidan qo'llaniladi.
BMP (Bitmap Image File):
Tarmoq grafikasi va Microsoft Windows operatsion tizimlarida ko'p qo'llaniladi.
BMP fayllari odatda kuchli shifrlashsiz (lossless) kompressiya usuli bilan saqlanadi, shuning uchun ularning hajmi katta bo'lishi mumkin.
GIF (Graphics Interchange Format):
Qisqa vaqtli animatsiyalar, klipartlar, va qisqa videolar uchun eng ko'p ishlatiladi.
GIF fayllari, odatda ruxsat berilgan ranglar kichik soni bilan chiziqlar, grafiklar, va animatsiyalar uchun mo'ljallangan.
JPEG (Joint Photographic Experts Group):
Fotografiyalar, shakl va rassomlar uchun eng ko'p ishlatiladi.
JPEG fayllari, kompressiya bo'yicha ma'lumot yo'qotish (lossy) usuli bilan saqlanadi, shuning uchun qisqa bo'lishi va kichik hajmda bo'lishi mumkin.
Farqlar:
BMP va TIFF formatlari sifatli rasmlar uchun ommalashgan bo'lsa, GIF va JPEG formatlari kichik hajmdagi fayllarni saqlash uchun mo'ljallangan.
JPEG fayllari kompressiya bo'yicha ma'lumot yo'qotish usulidan foydalanadi, shuning uchun bu format sifatda yo'qotishlar (lossy compression) bilan bog'liq hisoblanadi. Bu o'sishlar, rasmlarning hajmini kichiklashtiradi, ammo sifatni pasaytirishi mumkin.
GIF fayllari animatsiyalar uchun moslashtirilgan bo'lsa, qolgan formatlar yalpi va statik rasmlar uchun ishlatiladi.
TIF/TIFF va BMP formatlari sifatda yo'qotishsiz kompressiya bilan bog'liq hisoblanadi (lossless compression), shuning uchun ularning sifati saqlangan ma'lumotlarda yo'qotishsizdir.
|
| |
Mikrokontrollerlarda analog va raqamli kirish/chiqish pinini (signal) farqini tushuntirib bering?

|
Mikrokontrollerlarda analog va raqamli kirish/chiqish pinini (signal) farqini tushuntirib bering?
|
bet | 20/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblar51. Mikrokontrollerlarda analog va raqamli kirish/chiqish pinini (signal) farqini tushuntirib bering?
Mikrokontrollerlarda analog va raqamli kirish/chiqish pinlari (signal) farki quyidagicha:
Analog kirish/chiqish pinlari:
Analog kirish/chiqish pinlari, analog signalni o'qish va yozish imkoniyatini ta'minlaydi.
Bu pinlar, analog sensorlar yoki asbob-uskunalar tomonidan taqdim etilgan chegaralanmagan (continuous) ma'lumotlarni o'qish uchun ishlatiladi.
Masalan, temperatur, noisl, uskunalar va boshqa fizikavi o'lchamli ma'lumotlarni olish uchun analog kirish pinlari foydalaniladi.
Analog ma'lumotlar, normalda o'sishga (0 volt) va pastga (maksimal o'rnatilgan kuchli ko'rsatkich) masofada olinadi.
Raqamli kirish/chiqish pinlari:
Raqamli kirish/chiqish pinlari, faqat raqamli (digital) qiymatlarni o'qish va yozish imkoniyatini ta'minlaydi.
Bu pinlar, yaxshi (binary) yoki yomon (boolean) qilib ifodalangan qiymatlar olish uchun ishlatiladi. 0 va 1, ya'ni off/on, yoki yopiq/bo'lib tarmoq o'rtasida.
Masalan, tugmalar, xizmatlar, sensorlar va boshqa qurilmalar bilan birlashgan raqamli aloqalar uchun raqamli kirish/chiqish pinlari foydalaniladi.
Raqamli ma'lumotlar, faqat ikki holatda bo'ladi: off (0) va on (1).
Ular o'zaro farq, analog kirish/chiqish pinlari qurilgan qurilmalardan kontinental ma'lumotlarni olish va ishlatish uchun ishlatiladi, raqamli kirish/chiqish pinlari esa faqat ikki holatda bo'lgan qiymatlarni olish va ishlatish uchun foydalaniladi.
52. Laravel freymworkida yangi controller yaratish va sahifani controller orqali namoyish qilish?
Laravel freymworkida yangi controller yaratish va sahifani controller orqali namoyish qilish juda oddiy. Quyidagi qadamlar bilan bu vazifani bajarishingiz mumkin:
|
| |
MAC Adres va IP adreslar orasidagi o'zaro farqini tushuntiring?

|
MAC Adres va IP adreslar orasidagi o'zaro farqini tushuntiring?
|
bet | 19/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblar50. MAC Adres va IP adreslar orasidagi o'zaro farqini tushuntiring?
MAC (Media Access Control) manzil va IP (Internet Protocol) manzil, kompyuter tarmoqlarida qurilmalar o'rtasidagi aloqalarni aniqlash uchun ishlatiladigan ikkita turli manzillar. Ularning o'zaro farqlari quyidagicha:
MAC Manzil:
Har bir tarmoq qurilmasining fizikavi tarmoq kartasi yoki Ethernet kartasi bo'yicha bir xil bo'lgan unikal identifikator.
MAC manzillar 48 bitlik (6 byte) sonlar jadvali sifatida ifodalangan bo'lib, ular tavsiya etilgan xona/choyicha formatda yoziladi, masalan, 00:1A:2B:3C:4D:5E.
MAC manzillar odatda kompyuter tizimi qurilmalari tomonidan avtomatik ravishda yaratiladi va har bir qurilma uchun unikal bo'ladi.
MAC manzillar tarmoq qurilmalari orasidagi harakatlanish va ma'lumot almashish jarayonlarida ishlatiladi.
IP Manzil:
Tarmoqdagi qurilmalar (masalan, kompyuterlar, printerlar, serverlar) uchun logikavi bo'lgan unikal manzil.
IP manzillar IPv4 yoki IPv6 formatida bo'lishi mumkin. IPv4 manzillari 32 bitlik sonlar jadvali (4 byte) sifatida ifodalangan, masalan, 192.168.1.1, IPv6 manzillari esa 128 bitlik sonlar jadvali (16 byte) bilan ifodalangan.
IP manzillar tarmoq protokollari orqali foydalanuvchilar va qurilmalar orasidagi aloqani aniqlash uchun ishlatiladi. Buning ustida IP manzillar qurilma tarmoq tizimida aloqaning eng oxirgi qismini tashkil etadi.
Internet tarmoqlarida IPv4 va IPv6 manzillar o'rnatiladi. IPv4 manzillarining chegarasi cheklangan va ko'p tarmoqlar uchun yetarli manzil yetarli emasligi sababli, IPv6 manzillarining qo'llanilishi ko'proq rivojlanmoqda.
Bular o'zaro farqlari, masalan, yaratilish usullari va ishlatilish sohalari bor. MAC manzillar tarmoq qurilmalarining xususiyatlarini (fizikavi kartasi, jahoniy unikal bo'lishi) belgilash uchun ishlatiladi, IP manzillar esa aloqa qurilmalari o'rtasida ma'lumot almashishni aniqlash uchun ishlatiladi.
|
| |
OSI Modeli qanday sathlardan tashkil topgan?

|
OSI Modeli qanday sathlardan tashkil topgan?
|
bet | 18/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblar49. OSI Modeli qanday sathlardan tashkil topgan?
OSI (Open Systems Interconnection) modeli, tarmoqlar va kompyuter tizimlarini tuzish va ularda ma'lumot almashish jarayonini tushunish uchun yaratilgan standart sathlar to'plamidir. Bu model 7 ta sathdan iborat bo'lib, har bir sathning o'ziga xos vazifalari mavjud:
Fizikavi sath (Physical Layer): Bu sath fizikavi aloqa vositalarining to'xtab turish, o'tkazish va bitlarni shifrlash va qayta tiklash bo'yicha imkoniyatlarni ta'minlaydi.
Sifat sath (Data Link Layer): Bu sath fizikavi sathdan kelib chiqqan ma'lumotlarni qabul qiladi va birlashtiradi. Ular bilan frame (keyingiz, 20-120 ta bitlardan iborat bo'lgan o'lchamli paket) lar yaratadi va fizikavi sathga uzatadi.
Tarmoq sath (Network Layer): Bu sath tarmoqdagi aloqalar orqali ma'lumotlarni yuborish, qabul qilish va yo'nalishini boshqaradi. U IP-protokollari bilan ishlaydi va har bir qurilma uchun unikal IP-manzil beradi.
Transport sath (Transport Layer): Bu sath ma'lumotlarni yuborish va qabul qilish protokollarini boshqaradi. U TCP (Transmission Control Protocol) va UDP (User Datagram Protocol) kabi protokollarni o'z ichiga oladi.
Session sath (Session Layer): Bu sath kompyuterlar o'rtasida aloqalarni yaratish va boshqarishdan mas'ul bo'lib, ularga kompyuterlar o'rtasida "session" lar (o'zaro aloqalar) yaratish imkoniyatlarini ta'minlaydi.
Presentatsiya sath (Presentation Layer): Bu sath ma'lumotlarni tarmoq tizimi uchun mos ma'lumot formatlariga (masalan, ASCII, EBCDIC) o'zgartiradi va kodlash bo'yicha mas'ul bo'lib, ma'lumotlarni uzatish, shifrlash va boshqa formatlarga o'zgartirish imkoniyatlarini ta'minlaydi.
Application sath (Application Layer): Bu yuqoridagi sathlarga yuqori sathlarda joylashgan dasturlar va foydalanuvchi interfeyslar bilan foydalanuvchi dasturlarini (masalan, brauzerlar, elektron pochta dasturlari) birlashtiradi. Bu sath, dasturlarning ma'lumotlarni almashish va taqsimlash imkoniyatlarini ta'minlaydi.
Har bir sath, o'zining belgilangan vazifalariga ega bo'lib, tarmoq tizimi protokollarini bir qator sinflarga bo'lishni ta'minlaydi. Bu model, tarmoq texnologiyalari va protokollarini tuzish va tushunishda keng qo'llaniladi.
|
| |
Werb-interfeyslar - 29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?

|
29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?
|
bet | 15/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarWerb-interfeyslar: Ba'zi web-interfeyslar, masalan, Jitsi Meet, Whereby kabi, bepul onlayn videokonferensiya imkoniyatlarini ta'minlaydi. Bu tizimlar, odamlar uchun bepul va tez onlayn videokonferensiya aloqalarini taqdim etadi.
Bu, ko'p mashhur va ommalashgan videokonferensiya tashkil etish usullari va vositalari. Har biri foydalanuvchilarga o'zlarining ehtiyojlari va talablari bo'yicha foydalanish imkonini beradi.
46. Kompyuter grafikasida rang va uning xususiyatlari
Kompyuter grafikasi ranglarni yaratish, ko'rsatish va qayta ishlovchi elementlarni tasvirlash uchun muhim bo'lib, u ko'pgina mamlakatlarda ko'p xil vositalar orqali amalga oshiriladi. Bunday vositalar yaratish, matn, rasm, animatsiya, grafiklar, o'yinlar, interaktiv dasturlar va boshqalar kabi ko'plab texnologiyalarni o'z ichiga oladi. Quyidagi xususiyatlari kompyuter grafikasining asosiy qismlarini tushunishga yordam beradi:
Ranglar va tonlar: Ranglar, kompyuter grafikasida asosiy komponentdir. Ranglar RGB (Qizil, Yashil, Ko'k) va CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/Black) modellari bo'yicha ifodalangan va shu ranglarning har biri bilan yaratiladi.
Piksellik: Kompyuter grafikasi rasm elementlari o'zlarini boshqarishda piksellikga asoslanadi. Piksel, eng kichik grafik elementlardan biridir va bir necha ranglardan iborat bo'lib, ekranlar va boshqa ko'rsatkichlar qanday ko'rinishda chizilayotganligi bilan bog'liq.
Resolutsiya: Resolutsiya, rasmning o'lchami va sifatini ta'minlaydi. Undan ko'ra, ekranlar, printerlar va boshqa chiqish vositalarining qo'llab-quvvatlayishi mumkin bo'lgan piksellarning soni. Yuqori resolutsiya rasmning ko'rsatish sifatini oshirishi mumkin.
Vektor grafika vs. Bitmap: Kompyuter grafikasi ikki turda bo'lib, vektor grafika va bitmap (yoki rastrova) grafika. Vektor grafika, grafik elementlarni geometrik obyektlar sifatida ifodalaydi, va ularni o'lchamini o'zgartirish va bo'yligini moslashuvga imkon beradi. Bitmap grafika esa piksellardan tuzilgan va har bir pikselning o'zini o'zgartirish mumkin emas.
|
| |
Topshiriq - 1-Amaliy ish. Tahdidlarni aniqlash tizimlarini o’rganish va tahlil qilish. Ishdan maqsad

|
1-Amaliy ish. Tahdidlarni aniqlash tizimlarini o’rganish va tahlil qilish. Ishdan maqsad
|
bet | 3/3 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #118637 |
Bog'liq 1-amaliy ishTopshiriq:
1. Laboratoriya ishining ketma-ketligi bilan tanishish.
2. Qayd yozuvi nomi bilan foydalanuvchi yaratish.
3. Shaxsiy kompyuterda parol siyosati va hisobni bloklash siyosatini sozlash.
4. Nazorat savollariga tayyorlanish.
Nazorat savollari:
1. «Потребовать смену пароля при следующем входе в систему» parametrini tushuntiring.
2. Unutilgan parolni tiklash uchun qanday funksiyadan foydalanish mumkin va kim bu funksiyadan foydalanishi mumkin?
3. «Требовать не повторяемости паролей» parametrini tushuntiring
4. «Пароль должен отвечать требованиям сложности» parametrini tushuntiring va agar parollar siyosati yoqilgan bo'lsa, parollar bajarishi kerak bo'lgan minimal talablarni sanab o'ting.
5. Hisobni blokirovka qilish siyosatiga qanday imkoniyatlar kiritilgan?
6. Xatolar soni belgilangan chegaradan oshib ketsa, hisob bloklanmasligi mumkinmi?
7. Qaysi bo'limda foydalanuvchilarga axborot xavfsizligi bilan bog'liq huquqlarni berish mumkin?
8. Axborot xavfsizligi bilan bog'liq operatsion tizim parametrlarini qaysi bo'limda o'rnatish mumkin?
9. Boshqa mahalliy xavfsizlik siyosati xususiyatlari va sozlamalarini sanab o'ting.
10. Audit siyosati qanday kengaytirilgan konfiguratsiyalarga ega?
|
| |
O'rnatishning osonligi - 29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?

|
29. O’rnatilgan tizimlarning rivojlanish bosqichlari?
|
bet | 13/24 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 110,04 Kb. | | #260131 |
Bog'liq 29-56 javoblarO'rnatishning osonligi: Raspberry Pi o'rnatishni osonlashtiradi va uni qulaylik bilan qo'llab-quvvatlaydi. Uning ta'minoti, USB portlari, HDMI chiqishlari, Ethernet porti va boshqa xususiyatlar bilan tuzilgan.
Kommunikatsiya: Raspberry Pi, WiFi va Bluetooth bilan integratsiya qilinishi mumkin. Bu, ularda IoT (Internet of Things) loyihalarni amalga oshirish uchun ideal qiladi.
Kommunitet va oson foydalanish: Raspberry Pi, katta foydalanuvchi jamiyati va keng qamroq so'nggi va yangi texnologiyalar bilan ishlovchi o'tilgan dasturlar va uskunalar olish imkonini ta'minlaydi. Bu, ularga o'zini o'rganish, loyihalarni amalga oshirish va ularga yordam berish imkoniyatlarini beradi.
Xususiy xususiyatlar: Raspberry Pi, kamera, ekran va sensorlar kabi qo'llanishga qulay xususiyatlarga ega. Bu, uni ta'lim, IoT, robotlar va boshqa sohalarda foydalanishga qulay qiladi.
Raspberry Pi, kichik arzon mikrokontrollerlar platformasi sifatida keng qamrovli loyihalarni o'rganish, tajribaga ega bo'lish va yangi texnologiyalar bilan ishlash uchun yaxshi bir vosita hisoblanadi.
44. JavaScriptda forma elementlari ustida amallar bajarish (INPUT, FOCUS, BLUR)?
JavaScript orqali forma elementlari ustida amallar bajarish juda oddiy. Quyidagi metodlar bilan INPUT elementlari ustida amallar bajarish mumkin:
INPUT qiymatini olish: INPUT elementining qiymatini olish uchun .value xususiyatidan foydalanishingiz mumkin. Masalan:
var qiymat = document.getElementById('input_id').value;
FOCUS va BLUR hodisalari: FOCUS hodisasi, foydalanuvchi INPUT elementiga kursorni qo'ygan paytda ishga tushadi, va BLUR hodisasi, foydalanuvchi INPUT elementidan kursorni olib chiqib ketayotgan paytda ishga tushadi. Ular bilan qanday qilib ma'lumotlarni tekshirish, validatsiya va boshqa amallar bajarish mumkin.
Masalan, agar foydalanuvchi "input_id" nomli INPUT elementiga kursorni qo'ygan paytda ma'lumotlar to'ldirilganligini tekshirish kerak bo'lsa:
var inputElement = document.getElementById('input_id');
inputElement.addEventListener('blur', function() {
if(inputElement.value === '') {
alert('Iltimos, ma\'lumotni kiriting');
}});
|
| |
Iala guideline No. #### On Harmonized Portrayal of e-Navigation-related Information Edition 1 - bet 6

|
Iala guideline No. #### On Harmonized Portrayal of e-Navigation-related Information Edition 1
|
bet | 6/20 | Sana | 01.04.2020 | Hajmi | 3,85 Mb. | | #9751 |
#
|
Name
|
Description
|
Function
|
Example
|
6
|
NAVIEYE
| Vessel surveillance equipment (Video image of target ship) |
Show target vessel on electronic chart with video image during day and night.
|
|
Reference doc
|
WG6/ Tokyo
|
Contacts
|
Advantage
|
Disadvantage
|
Recommendation
|
Dr. Seojeong Lee
Korea Maritime University
sjlee@hhu.ac.kr
|
Video image is directly linked to tracked ship by NAVIEYE
Show video image of tracked target in day and night
|
The video image covers ENC data.
It is difficult to link the image and tracked target symbol
|
Ensure video images do not overlay important chart or navigation information.
Stabilization of video image is necessary.
|
|
| |
Reference doc - Iala guideline No. #### On Harmonized Portrayal of e-Navigation-related Information Edition 1

|
Iala guideline No. #### On Harmonized Portrayal of e-Navigation-related Information Edition 1
|
bet | 20/20 | Sana | 01.04.2020 | Hajmi | 3,85 Mb. | | #9751 |
Reference doc
|
http://blast-project.eu/media.php?file=520
|
Contacts
|
Advantage
|
Disadvantage
|
Recommendation
|
BLAST-project/Jeppesen
michael.bergmann@jeppesen.com
|
Generic, easy to use text/graphical input interface for all types of nautical discrepancy reporting with automatic addressing.
|
Need to have internet accesses.
|
|
#
|
Name
|
Description
|
Function
|
Example
|
21
|
Digital Mariners’ Routeing Guide
|
The digital mariners’ routing guide project consists of a presentation of datasets compiled from nautical publications in an online application that provides information necessary to preparing for a voyage between selected ports in the North Sea. This information includes ships routing measures, marine services, reporting requirements, areas where special regulations apply, etc.
|
The datasets are designed to conform to the new standards for marine information being developed by the International Hydrographic Organization and other international bodies
|
|
Reference doc
|
http://blast-project.eu/media.php?file=613
|
Contacts
|
Advantage
|
Disadvantage
|
Recommendation
|
BLAST-project/Jeppesen
michael.bergmann@jeppesen.com
|
Single window approach to all relevant nautical information for the route planning.
|
|
Should be displayed on planning station.
|
|
| |
Chiqish - I. Kirish II. Asosiy qism Ochiq kalitli kriptotizmlarda kalitlarni generatsiyalash usullari

• s=3 y=y
2=3442
2 (mod 4033)=2443(mod 4033)
• s=4 y=y
2=2443
2 (mod 4033)=3442(mod 4033)
• s=5 y=y
2=3442
2 (mod 4033)=2443(mod 4033)
• Demak, berilgan son murakkab.
Ko'paytirish vaqtini logaritmik deb hisoblasak, tezkor modulli ko'paytma yordamida
algoritmning murakkabligi O (klog3 n), bu erda k turlar soni ...
Shunday qilib, algoritmning ishlash vaqti polinom hisoblanadi. Biroq, FFT yordamida algoritmning ishlash vaqtini O(klog2 (n)log (log (n))log (log (log (n)))) ga qisqartirish
mumkin. Bunday holda, biz k = log2(n) ni olsak, bu yerda n - tekshirilishi kerak bo'lgan
raqam, u holda algoritmning murakkabligi O(log3n) ga teng. Rabin-Millerning sonlarni
tublikka tekshirish algoritmini dasturiy moduli
public static
boolean isPrimeAccordingToMillerRabin(int number, int roundCount){
int numberMinus1 = number - 1;
int t = numberMinus1;
int s = 0;
while (t % 2 == 0)
{ t /= 2; s++; }
for (int i = 0; i < roundCount; i++)
{ int randomInt = randomIntInRange(2, number - 2);
int x = pow(randomInt, t, number);
if (x == 1 || x == numberMinus1) continue;
boolean flagToStop =
true;
for (int j = 0; j < s - 1; j++)
{ >x = pow(x, 2, number);
if (x == 1){ return
false;
}
if (x == numberMinus1)
{ flagToStop =
false;
Ochiq kalitli kriptotizmlarda kalilarni generatsiyalash

]foydalanuvchilariga uzatadi.
2. Ma'lumotlarni shirflash.
-A foydalanuvchi yoki tarmoqning boshqa foydalanuvchisi KB ochiq kalitdan
foydalangan holda ochiq ma'lumotni shifrlaydi va uni ochiq tarmoq orqali yuboradi.
3. Shifrmalumotni deshifrlash.
-B foydalanuvchi qabul qilingan shifrmatnni o‘zining kB maxfiy kalit bilan
deshifrlaydi va ochiq matnga ega bo‘ladi.
Mavjud Ochiq kalitli kriptotizimlar bardoshliligini ta'minlashga asos bo‘lgan
murakkab muammo (masala) turi bo‘yicha quyidagicha tavsiflanadi:
• faktorlash muammosining murakkabligiga asoslangan kriptotizimlar;
• diskret logarifm muammosining murakkabligiga asoslangan kriptotizimlar;
• elliptik egri chiziqda diskret logarifm muammosining murakkabligiga
asoslangan kriptotizimlar;
• boshqa muammolarga asoslangan kriptotizimlar.
Nosimmetrik kriptotizimlarda kalit sifatida katta tub son yoki katta tub sonlarning
ko‘paytmasi bo‘lgan son olinadi.
1.2.Tub sonlarni hosil qilish usullari
Tub sonlar - bu ikkita kichik natural sonning ko'paytmasi bo'lmagan 1 dan katta
natural son hisoblanadi. 1 dan katta natural son oddiy emas, Murakkab son deyiladi.
Masalan, 5 tub soni hisoblanadi, chunki uni 1 × 5 yoki 5 × 1 sifatida yozishning
yagona usullari 5 ning o'zi bilan bog'liq. Biroq, 4 murakkab sondir, chunki u ikkala
raqam ham 4 dan kichik bo'lgan (2 × 2), tub sonlar arifmetikaning asosiy teoremasi
tufayli sonlar nazariyasida markaziy o'rinni egallaydi: har bir 1 dan katta bo'lgan tabiiy
sonning o'zi asosiy yoki ularning tartibiga ko'ra noyob bo'lgan birinchi darajali sonlar
sifatida faktorizatsiya qilinishi mumkin.
Mavjud tub sonni generatsiyalash algoritmlarida bir marta tasodifan tanlangan
sonning eng katta va eng kichik bitlari 1 ga teng qilib olinadi. Eng katta bitning 1 ga
teng qilib olinishi tub sonning zarur uzunligini ta'minlasa, eng kichik bitning 1 ga teng
bo‘lishi uning toqligini ta'minlaydi. Keyin n ning uncha katta bo‘lmagan jadvallardan
ma'lum bo‘lgan: 3, 5, 7, 11, ... tub sonlarga bo‘lib ko‘riladi. Barcha mavjud tublikka
sinash algoritmlarini ikki sinfga bo‘lish mumkin:
•
aniqlashtirilgan testlar- bu sinov natijasida tadqiq etilayotgan son tubmi yoki
tubmasligini kafolatlangan aniq javobi beriladi;
•
ehtimolli testlar - bu sinovning natijasi yetarlicha katta ehtimollik bilan haqiqiy
bo‘ladi. Bitta son uchun turli parametrlar bilan ularning ko‘p martalik takrorlanishi
xatolik bo‘lishi ehtimolligini yetarlicha kichik qiymatli qilish imkonini beradi. Odatda, katta tub sonlarni generatsiya qilishda quyidagi yondoshuvdan
foydalaniladi:
1. Tasodifan berilgan uzunlikdagi (bitlar soni bo‘yicha) toq son n tanlanadi.
2. Tublikka sinash (test) o‘tkaziladi.
3. Agar n murakkab son bo‘lsa, u holda 1-qadamga qaytiladi.
Sonlarni tublikka tekshirish algoritmlari quyidagilardan iborat:
Lukas testi;
Solavey Shtrassen testi;
Poklington testi;
Mersenne testi
Frobenius kvadratik tublikka tekshirish testi
Ta'rif (Lejandr simvoli) - I. Kirish II. Asosiy qism Ochiq kalitli kriptotizmlarda kalitlarni generatsiyalash usullari

registriga >joylashtirilgan tabiiy sonning maksimal qiymatiga teng.
Solovey-Shtrassenning katta sonlarni tublikka sinash algoritmi
Solovey - Strassen algoritmi k davr soni bo'yicha parametrlangan. Har bir turda tasodifiy
ravishda a
1 bo'lsa, u holda n kompozit ekanligiga qaror qilinadi. Aks holda, taqqoslashning haqiqiyligi tekshiriladi \textstyle a ^ {(n1) / 2} \
equiv \ left ({a \ over n} \ right) \ pmod {n}.
Agar u bajarilmasa, unda n kompozit ekanligi to'g'risida qaror qabul qilinadi.Agar bu taqqos-
lash to'g'ri bo'lsa, guvoh n sonining soddaligiga guvoh bo'ladi. Keyin yana bir tasodifiy a
tanlanadi va protsedura takrorlanadi. K turda soddalikning n guvohlarini topgandan so'ng,
n - 1 - 2 ^ {- k} ehtimollik bilan tub son degan xulosaga kelishdi.
Kirish:
• n> 2, sinab ko'rilgan toq tabiiy son;
• k, testning aniqligini aniqlaydigan parametr.
break; 
} 
} if (flagToStop) 
{ return false

}
public static
boolean isPrime(int n)
{ boolean r =
true;
for (int i = 2; i <= (int)
Math.sqrt(n); i++)
{ if (n % i == 0)
{ r =
false;
break;
} }
return r; }
public static
void generatePossiblePrimeWithLength(int length)
{ int primeNumber = 2, roundCount = 5;
boolean f =
false;
Random rnd = new Random();
while(!f)
{
primeNumber = 2 + rnd.nextInt((int)
Math.pow(2, length) - 2);
for(int i = 2; i < 7 && isPrime(i); i++)
{ if(primeNumber % i == 0)
{
f =
false;
break;
} else { f =
true;
}
}
if(!isPrimeAccordingToMillerRabin(primeNumber, roundCount))
{ f =
false;
};
}
System.out.println("Number: " + primeNumber);
}
2.4 Lucas tublikka tekshirish testi
Agar
p > 1 ning yagona bo'luvchilari 1 va
p bo'lsa, p son tub hisoblanadi. Birinchi
bir nechta tub sonlar 2, 3, 5, 7, 11, 13, ... Lukas
testi n natural soni uchun birlamchilik
testidir, u har qanday sonning tubligini tekshirishi mumkin.
Bu Fermaning kichik
teoremasidan kelib chiqadi: Agar
p tub va
a butun son bo'lsa,
a^p(mod p) = a ga mos
keladi.
Lukas testi : Agar a (1 < a < n) butun soni mavjud bo'lsa, musbat
n soni tub
hisoblanadi: Va (n-1) ning har bir tub ko’paytuvchisi q uchun,
Misollar :
Kirish: n = 7 Chiqish: 7 tub tushuntirish: a = 3 ni olaylik,
keyin 3^6 % 7 = 729 % 7 = 1 (1- shart bajarilgan). 6 ning tub ko’paytuvchilari 2 va 3,
3^(6/2) % 7 = 3^3 % 7 = 27 % 7 = 6
3^(6/3) % 7 = 3^2 % 7 = 9 % 7 = 2
Demak, 7 tub
kirish : n = 9
Chiqish : 9 murakkab Izoh : a = 2 ni olaylik, keyin 2^8 % 9 = 256 % 9 = 4 Demak,
9 murakkab.
Lukas testi dasturiy algoritmi - I. Kirish II. Asosiy qism Ochiq kalitli kriptotizmlarda kalitlarni generatsiyalash usullari

// function to generate prime factors of n void
primeFactors(int n, vector& factors) {
// if 2 is a factor
if (n % 2 == 0) factors.push_back(2);
while (n % 2 == 0)
n = n / 2;
// if prime > 2 is factor
for (int i = 3; i <= sqrt(n); i += 2)
{ if (n % i == 0)
factors.push_back(i); while (n % i == 0)
n = n / i; } if (n > 2) factors.push_back(n);
}
// this function produces power modulo
// some number. It can be optimized to
// using int power(int n, int r, int q) {
int total = n; for (int i = 1; i < r; i++)
total = (total * n) % q;
return total; >}
string lucasTest(int n) {
// Base cases
if(n == 1) return "neither prime nor composite";
if (n == 2) return "prime";
if (n % 2 == 0) return "composite1";
// Generating and storing factors
// of n-1 vector factors;
primeFactors(n - 1, factors); // Array for random generator. This array
// is to ensure one number is generated
// only once
int random[n - 3];
for (int i = 0; i < n - 2; i++)
random[i] = >i + 2;
// shuffle random array to produce randomness
shuffle(random, random + n - 3,default_random_engine(time(0)));
// Now one by one perform Lucas Primality
// Test on random numbers generated.
for (int i = 0; i < n - 2; i++)
{ int a = random[i];
if (power(a, n - 1, n) != >1) return "composite";
// this is to check if every factor // of n-1 satisfy the condition bool
flag = true;
for (int k = 0; k < factors.size(); k++)
{ // if a^((n-1)/q) equal 1 if >(power(a, (n - 1) / factors[k], n) == 1)
{ flag = false; break;
}
}
// if all condition satisfy if (flag) return "prime";
}
return "probably composite";
}
// Driver code
int main()
{
cout << 7 << " is " << lucasTest(7) << endl;
cout << 9 << " is " << lucasTest(9) << endl;
cout << 37 << " is " << lucasTest(37) << endl;
return 0;
}
Frobenius kvadratik tublikka tekshirish testi
// Java program to find out // Lucas-Lehmer series

|
// Java program to find out // Lucas-Lehmer series
|
bet | 12/12 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 385,21 Kb. | | #111359 |
// Java program to find out // Lucas-Lehmer series.
import java.util.*;
class GFG
{
// Function to find out
// first n terms(considering
// 4 as 0th term) of Lucas-
// Lehmer series. static void LucasLehmer(int n)
{
// the 0th term of // the series is 4. long current_val = 4;
// create an array // to store the terms.
ArrayList series = new ArrayList<>();
// compute each term // and add it to the array. series.add(current_val);
for (int i = 0; i
< n; i++) >{
current_val = current_val * current_val - 2;
series.add(current_val);
}
// print out the // terms one by one.
for (int i = 0; i <= n; i++)
{
System.out.println("Term " + i
+ ": " + series.get(i));
}
}
// Driver Code
public static void main(String[] args)
{
int n = 5;
LucasLehmer(n); }}
XULOSA
“Sonlarni tublikka tekshirish algoritmini dasturiy modulini ishlab chiqish” ushbu
jamoaviy ishda tub sonlarni tarix, tub sonlarni generatsiya qiluvchi va ularni tublikka
tekshiruvchi bir qancha algoritmlarni o’rganib chiqdik.Tub sonlarni generatsiya
qilishda qo‘llaniladigan barcha algoritmlar ma'lum aniqlik bilan tub sonni hosil
qiladi. Bunday tublikka sinash algoritmlariga - Mersenne testi algoritmi, Solovey-Shtrassenning katta sonlarni tublikka tekshirish algoritmi, Lemanning katta sonlarni tublikkatekshirish algoritmi, Poklington testi va boshqalar kiradi. Tekshirish algoritmlari qanchalik
ko‘p "tublikka guvohlar"ni ko‘rsatsalar, tekshirilayotgan n sonining tub bo‘lish aniqligi
shunchalik ortadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Нестеренко А. Введение в современную криптографию.Теоретикочисловые алгоритмы. — 2011. — С. 79 — 90. — 190 с. — ISBN 978-5 94506-320-4.
2. Черемушкин А. В. Лекции по арифметическим алгоритмам в криптографии.
— М.: МЦНМО, 2001. — С. 42 — 59. — 104 с. — ISBN 5-94057-060-7.
Архивная копия от 31 мая 2013 на Wayback Machine
3. Саломаа А. Криптография с открытым ключом / Пер. с англ. И.А.
Вихлянцева. — М.: Мир, 1995. — С. 176 — 184. — 318 с. — ISBN
5-03-001991-X. Архивная копия от 19 ноября 2011 на Wayback Machine
4. Bach, Eric. Analytic methods in the analysis and design of numbertheoretic
algorithms. — Cambridge, MA: MIT Press, 1985. — 48 с. — ISBN 978-0262- 02219-4.
5. "Prime number". Encyclopedia of Mathematics. EMS Press. 2001 [1994].
6. Caldwell, Chris, The Prime Pages at primes.utm.edu.TOP-20 Наибольших делителей
чисел Ферма (англ.)
Foydalanilgan internet manbalari
1. https://pure.tue.nl/ws/portalfiles/portal/67742817/798395-1
2. https://www.tutorials.uz/tutorial/algoritm/sonni-tublikka-tekshirish-i-qism
3. http://py-algorithm.blogspot.com/2011/04/blog-post_13.html
|
| |