nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Group (Guruhlash) menyusi

|
Group (Guruhlash) menyusi Pdf ko'rish
|
bet | 63/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)18.4. Group (Guruhlash) menyusi
faroup
Ui lu rciu u
O p e n
DwU«J i
E
a
M
u
J
w
ЛылямЫу ►
35— rasm.
С Big*
Vewpoit Conttgmetcr,
^aiwAltfev»
Menyudagi Group (Guruhlash) qismi sahna
obyektlarini m aium bir nom bilan to‘dalash va ulami
taxrirlashga, guruhga kiritish va undan chiqarishga
moijallangan, 3 5 - rasm.
Guruhdagi obyektlar o‘zini yahlit bir obyektdek
tutadi. Ulami birgalikda surish, masshtablash va h.k.
o‘zgartishlami amalga oshirish mumkin. Avval
guruhga kiritiladigan obyektlar tanlanib olinadi va
tushib keluvchi menyudan Group (Guruhlash) buy
ru g i yordamida m aium nom ostida kerakli to‘da
hosil qilinadi. Guruhni ochish va obyektlarni
taxrirlash uchun Open (Ochish), guruhga ma’-
lum tanlangan obyektlarni qo‘shish uchun
Attach (Biriktirish), kerakli obyetlami guruhdan
chiqarish uchun Detach (Yakkalash), guruh
taxriridan chiqish uchun Close (Yopish), yop-
pasiga obyektlarni guruhdan chiqarish uchun
Explode (Buzish) - (tegishli guruxni par-
chalaydi) buyruqlaridan foydalaniladi. Assemb
ly (Yig‘ma) bu ham guruhlashning m aium
qismi bo‘lib, umumiy guruhlashdan farqi guruh
dagi asosiy obyekt haqida maium ot saqlaydi.
18.5. Views (Ko‘rinishIar) menyusi
Views (Ko‘rinishlar) menyusi proyeksiya
oynalarining ko‘rinish va holatlari bilan ish-
lashga moijallangan boiib, bu menyu orqali
proyeksiya oynalarining turli
sozlashlarini
amalga oshirish mumkin, 36- rasm.
Belgilangan proyeksiya oynasining ilga-
rigi holatini tiklash uchun View menyusidan
5a: Alive Чзлрсг
»
5avs Active ?s'spectvevi3A
"... Sesas# ASli/e fjirsfiecOvg V ew
ewCube
►
aeetlng'tfeeb
►
Create Camera Ftcrti Sfcw
StrlfC
Зтол Materials in Vtewaort As
>
Newport Lining and Shadows
►
tfewpart Background
1
y* 5i3A TiansfDTnOano
5-ол Key Tin»;
5iad3Seteclec
Зпэл В гэгтЬ тэв
✓ JJxfete During ЗэггегОгад
/ fldaptKe Degradation
l o s ’t Mode
|
| |
у ordamchi tugmalari........................................................................................................63

|
у ordamchi tugmalari........................................................................................................63 Pdf ko'rish
|
bet | 188/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)у ordamchi tugmalari........................................................................................................63
15-§. Macromedia Flash dasturida animatsiya у aratish.......................................... 66
15.1. Shakllar geometriyasining o ‘zgarishi (shape tweening) asosida
yaratilgan animatsiya...................................................................................................... 67
V B O B . 3dsMAX DASTURI.................... ...................................................................69
16-§. 3DS Max dasturi to ‘g ‘risida umumiy m a‘lumot............................................ 69
17-§. 3DS Max dasturining interfeys elementlari.................................................... 69
18-§. Main Menu (Asosiy menyu)...............................................................................71
18.1. File (Fayl) menyusi................................................................................................72
18.2. Edit (Tuzatish) menyusi........................................................................................73
18.3. Tools (Uskunalar) menyusi..................................................................................74
18.4. Group (Guruhlash) menyusi................................................................................76
18.5. Views (K o‘rinishlar) menyusi............................................................................ 76
18.6. Create (Qurish) menyusi..................................................................................... 79
18.7. Modifiers (Modifikatorlar) menyusi.................................................................. 79
18.8 Rendering (namoyish) m enyusi........................................................................... 81
18.9. Customize (Sozlashlar) menyusi........................................................................82
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
у ordamchi tugmalari........................................................................................................63
|
Qo qon davlat pedagogika instituti

Ta’lim yo‘nalishi:
70110602-Ta’limda axborot texnologiyalari
Qo‘qon - 2023
Fan/modul kodi MFO‘M205
|
O‘quv yili 2024-2025
|
Semcstr 4
|
ECTS-Kreditlar
5
|
Fan/modul turi
Tanlov fan
|
Ta’lim tili O‘zbek
|
Xaftadagi dars soatlari 4
|
1.
|
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg'ulotlari (soat)
|
Mustaqil ta'Iim (soat)
|
Jami yuklama (soatjj
|
Mutaxassislik fanlarini o'qitish metodikasi
|
60
|
90
|
150
|
2.
|
I. Fanning mazmuni
|
“Mutaxassislik fanlarini o'qitish metodikasi” fani insonlarda axborot muhitida ma'um bir dunyoqarashni shakllantirishga hizmat qilishi bilan birqatorda, uning axboriy maaniyatni egallashida asosiy rol o'ynaydi.
«Axborot» asrida yoshlarning kompyuter savodxonligini oshiribgina qolmay, balki grafik ma'umotlar bilan ishlash imkoniyatlarini oshiradi. Mutaxassislik fanlarini 0‘qitish metodikasi fanidan olingan bilim, ko'nikma va malakalar turli darajadagi saytlar yaratishda va oliy ta'im, ilmiy tadqiqot muassasalari va akademik lilseylar iichiin kadr tayyorlab, kasbiy faoliyatida mutahassislik fanlarini o'qilishda va boshqa fanlarga tadbiq etishga katta yordam beradi.
Asosiy nazariy qism (ma'ruza mashg‘ulotlari)
Fan tarkibiga quydagi mavzular kinidi
1-mavzu. Mutaxassislik fanlarini o'qitish metodikasi lani va uning predmeti, maqsadi, vazifasi va mazmuni.
Mutaxassislik fanlarini o'qitish metodikasi fani va uning predmeti, maqsadi, vazifasi va mazmuni. Mutahassislik fanlarini o‘qitish metodikasi fani va uning predmeti, maqsadi, vazifasi va mazmuni. Informatika
2-mavzu. Ta'limni axborotlashtirish, uning tavsifi va asosiy tushunchalari
' ’ Ta'lim muassasalarida axborot-kommunikasiya
texnologiyalaridan foydalanishning metodik jihatlari. Axborol- kommunikasiya texnologiyalaridan foydalanishning mnqsndi. vnzihihiri va imkoniyatlari;- ta'lim muassasalarida axborol-koinmunikasiyn texnologiyalaridan foydalanishning metodik jihallari;
3-mavzu. Axborot-kommunikasiyn texnologiyalaridiiii foydalanishning didaktik. asoslari.
Axborot-kommunikasiya lexnologiyalaridan- foydalanishning didaktik asoslari.
Anorbank bank haqida

|
Anorbank bank haqida
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #245182 |
Bog'liq ANORBANK ANORBANK Bank haqida - ANOR BANK» AJ - birinchi milliy tijorat raqamli bank. 2020 yil Sentyabr oyida tashkil etilgan Xizmatlar onlayn tarzda taqdim etiladi Anorbank ilovasi Android va iOS platformada joylashgan Yarim milliondan ortiq odam Anorbank ilovasini yuklab oldi AnorMerchant hamkorlik dasturida 3000 danortiq hamkorlarbor «ANOR BANK» AJ zamonaviy mahsulotlarning turini taklif etmoqda AJ “ANOR BANK” ma’lumotlarni qayta ishlash sohasida ilg‘or texnologiyalarni joriy etmoqda Kengaytirilgan kreditskoringi va xavfsizlik Raqamli Bank an’anaviy filiallarga ehtiyoj qoldirmayapti Mijozlarga eng yaxshi xizmatni doimiy ravishda taqdim etish tarafdorimiz Tunu kun ish faoliyatini olibboradigan aloqa markazimiz mijozlarimizning savollariga javob berishga hamisha tayyor. Bankning maqsadi - bu hamma uchun Afzal moliyaviy sherik bo'lishd ir
ANORBANK RAQAM KO’RSATGICHLARI - Ba n kn in g a kt ivla ri– 2, 533 t rln . so ’m
- • Yuridik shaxslarning kredit portfeli – 88,9 m lrd. so’m
- • Jism oniy shaxslarning kredit portfeli – 981,8 m lrd. so’m
- Bank majburiyatlari – 2, 34 9 t rln . so ’m
- • Yuridik shaxslarning depozitlari– 1079,1m lrd. so’m
- • Jism oniy shaxslarning depozitlari – 811,2 m lrd. so’m
- Ka p it a l - 205 m lrd . so ’m
Xodimlar soni 995 - Xodimlar soni 995
- Jismoniy shaxslarning soni 342 788
- Yuridik shaxslarning soni 4 201
- Hamkorlar soni (Merchant) 3 560
- Virtual muddatli to’lov kartalarsoni 15 090
- Jismoniy muddatli to’lov kartalar soni 9 467
- Virtual TRIA kartalar soni 193 597
- Jismoniy TRIA kartalar soni 271 504
- Virtual Mastercard kartalar soni 33 141
- Jismoniy Mastercard kartalar soni 25 064
Hisob raqam ochish shart emas Xodimlarning maʼlumotlarini kiritish va AnorBusiness internet-bank reyestri orqali joʻnatish kifoya Kartani bepul chiqarish va yetkazib berish Bankning mobil vakillari kartalarni sizning xodimlaringizga kecha-yu kunduz yetkazib berishga tayyor Hisob raqam ochish shart emas Xodimlarning maʼlumotlarini kiritish va AnorBusiness internet-bank reyestri orqali joʻnatish kifoya Ish haqi loyihasi UzASBO Ushbu tizim byudjet korxonalari va tashkilotlari xodimlarining ochilgan plastik kartalariga ish haqi va unga tenglashtirilgan toʻlovlarni avtomatik tarzda o’tkaziladi. Shunday qilib, korxona va tashkilotlar bankka ish haqi to'g'risidagi hisobotlarni qog'oz va elektron shaklda taqdim etmasdan, vaqtni tejab qoladi. E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!!! Tuzuvchi:Xayrullayev Eshdavlat
|
| |
Fan bo‘yicha kurs ishi - Qo qon davlat pedagogika instituti

|
Qo qon davlat pedagogika instituti
|
bet | 3/5 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 49,78 Kb. | | #271147 |
Bog'liq Mutaxassislik fanlarini o`qitish metodikasiFan bo‘yicha kurs ishi
Fan bo‘yicha o‘quv rejada kurs ishi rejalashtirilmagan. VI. Fan o‘qitilishining natijalari(shakillanadiga kompetensiyalar)
ta'limni axborotlashtirish; ta'lim muassasalarida axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik jihatlari; ta'lim jarayonining axborot—metodik ta'minoti; elektron o'cluv — metodik majmualar; axborotli ta'limiy resurslardan foydalanish metodikasini; kasbga oid fanlami oliy ta'lim, orta maxsus ta'lim muassasalarida o'clitishning asosiy printsiplari va xususiyatlari; mashgulatlami o'clitishning asosiy shald va metodlari hamda uning samaradorligini oshirishning o'ziga xosligi; talabalaming mustaqil ta'limi va mustaqil ishlarini tashkil etish shakl va metodlari; talabalar, o'quvchilar faoliyatlarini jonlantirish metodlariga doir tasavvurga ega bo lishi;
axborot—kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning maqsadi, vazifalari va imkoniyatlari; axborot—kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning didaktik asoslari; ta'limiy elektron vositalarni yaratish va ulardan foydalanish; ta'limiy elektron vositalarga qoyiladigan talablar; ta'lim muassasalarini tashkiliy boshgarishni avtomatlashtirish; o'quv—material bazaning tarkibi va tuzilmasi; axborot—kommunikatsiya texnologiyalari vositalarini ishlab chiciish va ta'lim jarayonida qo'llashning istiqboili yoinalishlari; elektron o'quv— metodik majmualar va ulardan o'quv jarayonida foydalanish metodikasi; mutaxassislik fanlarini printsiplari; o'cluv jarayonini tashkil etish, ta'lim oluvchilaming diqqatini jalb gilish va mashg'ulot samaradorligini toga oshirish metodlari; mashg'ulotlar turlari ma'ruza, seminar, test otkazish va boshgalarjni otkazish va nazorat qilishning faol shakllaridan foydalanish bilishi va ulardan foydalana olishi; • ta'iim jarayonida axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish; ta'limiy axborot resurslarini yaratish; didaktik testlar ishlab chiclish; elektron darsliklar yaratish; elektron o'quv — metodik majmualar yaratish; mashgulotning har xil turlari seminar, amaliy va boshcialami o'tishi; mashgulot rejasini tuzish va ma'ruza matnini tayyorlash; talabalaming bilimi va mustaqil talimini nazorat qilishning tashkiliy va o'quv-metodik ta'minoti; yil, semestr bo'yicha o'cluv ishlarining tashkil etilishini rejalashtirish; kurs ishlariga rahbarlik qilish; o'cluv jarayonida ta'limning texnik vositalari va kompyuter texnikasini go'llash; mutaxassislik fanlarining muayyan o«cluv-metodik materiallarini ishlab chigish ko‘nikmalariga ega kerak. VII. Talim texnologivnin r. va motntilari-
|
| |
Qo‘shimcha adabiyotlar - Qo qon davlat pedagogika instituti

|
Qo qon davlat pedagogika instituti
|
bet | 5/5 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 49,78 Kb. | | #271147 |
Bog'liq Mutaxassislik fanlarini o`qitish metodikasiQo‘shimcha adabiyotlar
Mirziyoev SHavkat Miromonovich. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. 0‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag'ishlangan Oliy Majlis palatalarining q o‘shma majlisidagi nutq / SH.M. Mirziyoev. - Toshkent: 0‘zbekiston, 2016. - 56 b.
Mirziyoev SHavkat Miromonovich. Tanqidiy tahlil, qaf iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo'lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va2017-yilga m o‘ljallangan iqtisodiy dastuming eng muhim ustuvor y 0‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi m a'ruza. 2017-yil 14-yanvar / SH.M. Mirziyoev. - Toshkent: 0
B
|
‘zbekiston. 2017. - 104 b.
Mirziyocv Sllavkat Miromonovich. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta 'minlash - yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. 0 ‘zbckiston Respublikasi Konstitusiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag ‘ishlangan tantanali marosimdagi m a'ruza. 2016 yil 7 dekabr /SH.M.Mirziyoev. - Toshkent: “0 ‘zbekiston”. 2 0 1 7 .- 4 8 b.
Abel Polese. The SCOPUS Diaries and the (il) logics of Academ ic Survival, ibidem Press (0 ctober 30, 2018). 120 pages. ISBN-10: 3838211995. ISB N -13. 978- 3838211992.
Axborot manbalari
w w w .ziyonetuz- Axborot taTim portali
w w w ,edu.uz - Oliy va o 'rta m axsus ta Tim vazirligi portali
w w w .tdpu.uz-N izom iy nomidagi TDPU rasm iy sayti
http://science.spb.ru/sci/index/scopus - EasaaaHHbi x Scopus.
https://w w w .ebsco.com / - EBSCO Inform ation services.
https://w os-scopus.com /publikacija-v-thom son-reuters/ - nySjiHKaijHa CTaTefi h T hom son Reuters.
https.7/w w w .sciencedirect.com / - Explore scientific, technical, and medical research on ScienceD irect.
https://w w w ,m endeley.com / - R eference M anagem ent softw are.
|
7.
|
Fan dasturi Qo'qon davlat pedagogika instituti Fizika-matematika fakulteti Informatika kafedrasining 2023-yil -avgustdagi -sonli
yig‘i 1 ishida muxokama qilingan va Fakultet kengashiga kiritilgan.
Fan dasturi Qo'qon davlat pedagogika instituti Fizika-matematika fakulteti Kengashining 2023-yil -avgustdagi -sonli yig‘ilishida
muxokama qilingan va institut Kengashiga tasdiqlash uchun kiritilgan.
Fan dasturi Qo‘qon davlat pedagogika instituti Kengashining 2023-yil -avgustdagi -sonli yig‘ilis bayono bilan tasdoqlangan.
|
8.
|
Fan/modul uchun masul:
O‘.O‘.Jumanqo‘ziyev - Qo‘qon DPI, Informatika kafedrasi stajyor - o‘qituvchisi, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori.
M .M .A ripov - Q o ‘qon DPI, Informatika kafedrasi dotsenti, t.I.n
|
9.
|
Taqrizchi:
Siddiqov Ilhom Meliqo‘ziyevich - Qo‘qon DPI, Informatika kafedrasi dotsenti, t.f.n.
|
|
| |
Usuд - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

|
1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 169/208 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #15865 |
Usuд: Tayyor prezentatsiya materiallari asosida.
Nazorat: Og'zaki, savol-javob, muhokama, kuzatish.
Baholash: Rag'batlantirish, 5 ballik reyting tizimi asosida.
Kutiladigan natijalar
|
O'quvchilarning Microsoft FrontPage, Macromedia, Microsoft FrontPage, Macromedia HomeSite, Adobe Dremweaver kabi muharrirlar, PHP, ASP,Java Script kabi server skriptlari haqida tushuncha, HTML teglari. Deskriptor (teglar). Juft va juftmas teglar. HEAD va BODY bolimlari. Web-sahifaga nom kiritish haqida bilim va koi’nikmalarni egallaydilar.
|
Kelgusi rejalar (tahlil, o'zgarishlar)
|
O'qituvchi o'z faoliyatining tahlili asosida yoki ham- kasblarining dars tahlili asosida keyingi darslariga o'zgartirishlar kiritadi va rejalashtiradi.
|
|
| |
Q14
tax - Customer satisfaction survey

TEST
‘Student Life’ video project
TUTOR:
First of all I’d just like to say, Cristina and Ibrahim, that I really enjoyed watching your video
about student life last week, and I could see that the rest of the group did too. You did really
well, and I hope that you got a lot out of it. I’d like to use this tutorial as a feedback session,
where you reflect on the experience of doing the project. So Cristina, I was wondering, what
did you enjoy most about making the video?
CRISTINA: I liked using the camera.
TUTOR:
Is it the first time you’ve operated one like that?
CRISTINA: Yes, it is.
TUTOR:
Well the results were very good! Anything else?
CRISTINA: I also enjoyed visiting one of the British students we filmed. I’d never been inside a British
Uslub: Aralash.

Shakl - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

|
1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 75/208 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #15865 |
Bu sahifa navigatsiya:
- Usui
Uslub: Aralash.
Shakl: Savol-javob. Jamoa va kichik guruhlarda ishlash
Vosita: Elektron resurslar, darslik, plakatlar, tarqatma materiallar.
Usui: Tayyor prezentatsiya va slayd materiallari asosida.
Nazorat: Og'zaki, savol-javob, muhokama, kuzatish.
Baholash: Rag'batlantirish, 5 ballik reyting tizimi asosida.
Kutiladigan natijalar
|
O'quvchilar Paskal dasturlash tilining o'zlashtirish operatori - U := va uning bajarilish tartibi, chiqarish operatorlari - Write(chiqarish ro'yxati) va WriteLn(chiqarish ro'yxati) va ularning ishlash prinsiplari, bir-biridan farqlanishi hamda chiqarish formati tushunchalarini o'zlashtiradi.
|
Kelgusi rejalar (tahlil, o'zgarishlar)
|
O'qituvchi o'z faoliyatining tahlili asosida yoki hamkasblarining dars tahlili asosida key- ingi darslariga o'zgartirishlar kiritadi va re- jalashtiradi
|
|
| |
Q24
teaching experience - Customer satisfaction survey

TUTOR:
So, let’s look at some new targets. We’ll start by having a chat about your Chapter One.
I very much enjoyed reading it. Your written style is very clear and you’ve
included lots of
interesting descriptions of education in your target area. I’ve just got a couple of suggestions
for some additional work.
SANDY:
Of course. Could I just ask – what do you think I should call it?
TUTOR:
Well, I’d go for something like Context
Q26
Review. What do you think?
SANDY:
Well, short and to the point.
TUTOR:
Exactly. Now, as regards
specific areas to work on, I’d be quite interested to have a few
more
statistics about the
Q27
schools in the different zones.
-MAVZU. MAJBURIYAT HUQUQI TUSHUNCHASI, TIZIMI

|
-MAVZU. MAJBURIYAT HUQUQI TUSHUNCHASI, TIZIMI Pdf ko'rish
|
bet | 106/159 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 2,02 Mb. | | #157348 |
Bog'liq Fuqarolik huquqi Umumiy qism (2)16-MAVZU. MAJBURIYAT HUQUQI TUSHUNCHASI, TIZIMI,
VUJUDGA KELISH ASOSLARI
Majburiyat va majburiyat huquqi tushunchalari, majburiyatlarni
vujudga
kelish
asoslari.
Majburiyat
subyektlari.
Majburiyatdagi
shaxslarning o‟zgarishi. Regress (qaytarma) majburiyat.
Majburiyat va majburiyat huquqi tushunchalari, majburiyatlarni
vujudga kelish asoslari
Fuqarolik huquqining eng muhim kichik sohalaridan biri
majburiyat huquqi hisoblanadi. Majburiyat deb shunday fuqarolik huquqiy
munosabatga aytiladiki, unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs
(kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga, chunonchi:
mol-mulkni topshirish, ishni bajarish, xizmatlar ko„rsatish, pul to„lash va
hokazo yoki muayyan harakatdan o„zini saqlashga majbur bo„ladi, kreditor
esa – qarzdordan o„zining majburiyatlarini bajarishni talab qilish huquqiga
ega bo„ladi.
Yuridik adabiyotlarda majburiyat atamasi bilan birgalikda burch
atamasi borasida ham so„z yuritiladi. Masalan, O„zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasida huquq va burchlar borasida so„z boradi. Ushbu atamalar
teng ma‟noli bo„lib, fuqarolik huquqiy munosabatlarda har doim
majburiyat atamasi qo„llaniladi.
Majburiyat subyektlari, obyektlari, uning mazmuni majburiyatning
eng muhim elementi hisoblanadi. Majburiyat subyektlari bu muayyan
huquqlarga ega bo„lgan va zimmasiga muayyan majburyatlar yuklangan
shaxslardir. Odatda har bir majburiyatda kamida ikki taraf ishtirok etadi.
Muayyan harakat qilinishini va muayyan harakatdan tiyilishni talab qilish
ga haqli bo„lgan taraf – kreditor (haqdor) deb ataladi. Muayyan harakatni
qilishga yoki harakat qilishdan saqlanishga majbur bo„lgan taraf esa –
qarzdor (burchdor) shaxs bo„lib hisoblanadi.
Majburiyat huquqiy munosabatlari o„z mohiyatiga ko„ra nisbiy
huquqiy munosabat hisoblanadi. Demak, kreditor faqat muayyan shaxsdan
yoki shaxslarga nisbatan talab qo„yish huquqiga ega. Majburiyat
munosabatlarda kreditorning talab qilish huquqi va shunga muvofiq
qarzdorni burchi nimaga qarata yo„naltirilgan bo„lsa u majburiyat obyekti
hisoblanadi. Masalan, huquq va majburiyatlar biron-bir ashyoni olishga,
topshirishga, muayyan pulni to„lashga, ishni, xizmatni ijro etilishiga
qaratilgan yuridik harakatlardan yoxud muayyan harakatlarni sodir
etishdan o„zini tiyish xulq-atvoridan iborat bo„lishi mumkin.
|
| |
SANDY: 
Oh, that wouldn’t be a problem. I can get them from the Internet.
TUTOR

TEST
Travel Expo
Right, now that everyone knows what team they’re in, we’ll get on with the ian tation
and training programme
and first I’ll run through the rest of today’s programme, which you
should have in front of you, so that you
can get a general idea of what else is in store today. This introduction finishes at 9:30 and then you’ll be
hearing from Anne Smith. Anne works in the accounts department on level two and she looks after all
temporary staff, and so she is the person to see if you have any problems regarding pay.
Anne will be
explaining when and how you get this. She will also be handing out your
Neural Networks (Nevron tarmoqlari)

|
Neural Networks (Nevron tarmoqlari)
|
bet | 102/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024Neural Networks (Nevron tarmoqlari):
Bu usulda, kuchli nevron tarmoqlari orqali o‘rganish va tasniflash amalga oshiriladi. TensorFlow va PyTorch kabi kutubxonalardan foydalaniladi.
import tensorflow as tf
from tensorflow.keras.models import Sequential
from tensorflow.keras.layers import Dense
model = Sequential([
Dense(64, activation='relu', input_dim=input_dim),
Dense(10, activation='softmax') ])
Har bir muammoga mos keladigan mashinali o‘qitish algoritmini tanlash juda muhimdir. Ma’lumotlar tuzilishi, ma’lumotlar soni, va o‘rganish natijalarining sifati muhim faktorlar hisoblanadi.
8.3.Python-da ma’lumotlarni avtomatik ravishda tanib olish va tasniflash qobiliyatiga ega tizimni ishlab chiqish
Avtomatik ravishda ma’lumotlarni tanib olish va tasniflash tizimini ishlab chiqish uchun quyidagi bosqichlarni amalga oshirishingiz mumkin:
Ma’lumotlarni Tayyorlash:
Boshlang’ich ma’lumotlarni tayyorlash juda muhimdir. Ma’lumotlar to‘g’ri formatga ega bo‘lishi, tozaligi, va model uchun o‘qitish va sinovlarda foydalanish uchun yaxshi tuzilgan bo‘lishi kerak.
Ma’lumotlarni bo‘lib tahlil qilish:
Ma’lumotlarni o‘rganish va tahlil qilish uchun foydalaniladigan kutubxonalarni tanlang. Misol uchun, Scikit-Learn, TensorFlow, yoki PyTorchdan foydalanishingiz mumkin.
Modelni tanlash va yaratish:
Ma’lumotlarni o‘rganish uchun foydalaniladigan algoritmni tanlash. Modelni yaratishdan oldin, o‘qitish (treining) va test ma’lumotlarini ajratib olish kerak.
Masalan, Scikit-Learn kutubxonasini ishlatib, sodda sinfi tanib olish modelini yaratish:
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.neighbors import KNeighborsClassifier
from sklearn.metrics import accuracy_score# Ma’lumotlarni tayyorlash
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(features, labels, test_size=0.2, random_state=42)# Sinfi tanib olish modelini yaratish va o‘qitish
model = KNeighborsClassifier(n_neighbors=3)
model.fit(X_train, y_train)# Test ma’lumotlarini sinfga o‘tkazish va natijalarni hisoblash
predictions = model.predict(X_test)
accuracy = accuracy_score(y_test, predictions)
print(f"Accuracy: {accuracy}")
|
| |
Ma’lumotlar bazalarini optimallashtirish

|
Ma’lumotlar bazalarini optimallashtirish
|
bet | 134/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 20246. Ma’lumotlar bazalarini optimallashtirish:
Agar ma’lumotlar relational yoki boshqa turlarda bo‘lsa, ma’lumotlar bazasini ishlatish, indekslarni optimallashtirish, va so‘rovlarni tezlash kabi usullar ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishda yordam bera oladi.
7. Ma’lumotlarni qayta ishlash va o‘rganish muammolari:
Yo‘qotilgan ma’lumotlar: Ma’lumotlarning bir qismini yo‘q qilish, yoki boshqa ma’lumotlar bilan to‘ldirish muammolari bo‘lishi mumkin.
Ma’lumotlar xavfsizligi: Katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlashda, ma’lumotlar xavfsizligi muhimdir. Ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash uchun kerakli himoya, shifrlash va sayyoralarni qo‘llash muhimdir.
Bu bosqichlar sizni katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishda yo‘qotilgan muammolardan kelib chiqqan tuzatishlarga olib keladi.
Misol 1: Katta hajmdagi ma’lumotlarni yuklash va qayta ishlash
import pandas as pd
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt # Ma’lumotlarni yaratish
data = pd.DataFrame({
'A’: np.random.rand(100000),
'B’: np.random.randint(0, 2, size=100000),
'C': np.random.choice(['X', 'Y', 'Z'], size=100000)})# Ma’lumotlarni saqlash
data.to_csv('large_data.csv', index=False)# Ma’lumotlarni yuklash
data = pd.read_csv('large_data.csv')# Ma’lumotlarni ko‘rsatish
print(data.head())
Misol 2: Qayta ishlash va tahlil
# Noto‘g’ri qiymatlarni tekshirish va to‘g’rilash
data['A’] = data['A’].fillna(data['A’].mean())
data['B’] = np.where(data['B’] > 0, 1, 0)
# Kategoriali ma’lumotlarni shakllantirish
data = pd.get_dummies(data, columns=['C'])# Statistik tahlil
summary_stats = data.describe()# Vizualizatsiya
plt.hist(data['A’], bins=50, color='blue’, edgecolor='black')
plt.title('Distribution of Column A’)
plt.xlabel('Value’)
plt.ylabel('Frequency')
plt.show()
Bu misollar, katta hajmdagi ma’lumotlarni yaratish, yuklash, qayta ishlash, va tahlil qilishni ko‘rsatadi. Bu, bir ma’lumotlarni saqlash, yuklash, va ishlash qatlamiga misol bo‘lib, siz uchun muhim muammolarni hal qilishda yordam bera oladi.
|
| |
-§. 3DS Max dasturining interfeys elementlari

Agar siz dasturdan birinchi bor foydalanayotgan boisangiz va das
tur interfeysi haqida sizda m aium ot boimasa, u holda dastur oynasidagi
elementlami kuzatib chiqing.
- l a i x i
ffi* 6 ttt Took
Views QrMbe ModSaf* ftrtmaBon Q-apbEdbors Render*»* GuftMfeo MAX5crfct Hek бо2
^ J1
^
k
ft СЩ : *
Я F^~3 |p
n Set
3 t
Щ01
^*и;ЯФя:да
31— rasm.
Bunda siz bir turdagi element buyruqlari dastur interfeysining ma‘-
lum bir joyida jamlanganini ko‘rishingiz mumkin. Masalan:
animatsiya
yaratish va uni moslashlami amalga oshirish uchun bir turkumdagi
tugmalar animatsiya yaratish, boshqarish gruppasidan o‘rin olgan.
Dastur oynasini shartli ravishda beshta asosiy elementga
bo‘lish mumkin:
1. Main Menu (Asosiy menyu). Dastur oynasining yuqori qismida
joylashgan bo‘lib, u dastuming deyarli barcha buyruqlarini o‘zida jam-
laydi. Mazkur buyruqlami boshqa panellardan
foydalanmasdan turib
ham asosiy menyu dan yuklash mumkin. Har bir buyruqlar turkumi
asosiy menyuning m aium bir kategoriyasiga jamlanadi.
2. Main Toolbar (Asosiy asboblar paneli). Asosiy menyuning quyi
qismida joylashgan bo‘lib, bu panelni “suzib yuruvchi” panel sifatida
dastur oynasining istalgan joyiga joylashtirish mumkin.
Bu dastur paneli
yakka yoki boshqa panellar qatorining qismlaridan joy olishi mumkin.
70
Mazkur panel dastuming asosiy, ko‘p murojat etiladigan buymq va
operatsiyalarini yuklash uchun moijallangan.
3. Viewports (Proyeksiya oynalari). Dastur interfeysining asosiy
katta qismini egallovchi va odatda to‘rt
qismga boiingan oynalardan
iborat. Bu oynalar Tor(Ustdan), yondan Left (Chapdan), Front (Olddan)
va Perspective (Perspektiva) ko‘rinishlaridan iborat.
4. Command Panel (Buyraqlar paneli). Proyeksiya oynalarining
o‘ng qismida joylashgan asboblar paneli boiib, olti boiim va tushuvchi
o‘ramlardan (свитков) iboratdir.
Mazkur paneldan foydalanib, obyekt
va primitivlami tasvirlash, ulami modifikatsiya qilish,
dastur utilitalari-
dan foydalanish va h.k. amallami bajarish mumkin. Har bir qism
(вкладка) shu buymqqa tegishli tushuvchi, mazkur buymqlami soz-
lovchi o‘ramlami o‘z ichiga jamlaydi.
5. Lover Interface Bar (Dastur interfeysining quyi qatori).
Dastur
interfeysining quyi qismida joylashgan boiib, unda koordinatalami
kiritish, yuklangan buyruqni aks ettimvchi maydon,
Max Script buy-
mqlarini kiritish maydoni, proyeksiya oynalari bilan ishlash, animatsiya
qilish va h.k. buyruqlar bilan ishlovchi tugmalar o iin olgan.
-§. Main Menu - Asosiy menyu

Buyruqlaming
hammasi ham birday faol emas, agar buyruq faol
bo‘lmasa, u holda menyu buyruq yozuvlari kulrang tusda boiadi.
Masalan: Bir obyektlami tanlab olinsa va menyu qismidan yaxlitlash
buyrugiga kirilsa
bu buyruq amal qilmaydi, lekin ikki va undan ortiq
elementlami biratoia belgilansa mazkur buyruqni qoilasa boiadi.
18.1. File (Fayl) menyusi
Menyuning File (Fayl) qismida 3DS Max fayl buyruqlari bilan
ishlash tugmalari o‘rin olgan. Bu buyruqlar
quyidagilardan tashkil
topadi, 32- rasm. New (Yangi sahna ochish), Open (Ochish), Save
(Saqlash) - yangi sahna yaratish va ulami saqlash. Open Recent (saq-
langan sahnalami ochish) - Ishlatilgan sahnalami qayta ochish. Reset
(Qayta yuklash) - Sahnani qayta yuklash;
XRefs - Tashqi obyekt va
sahnalar bilan ishlash. Merge (Qo‘shish) - Mavjud sahnaga tashqi
fayllardan obyektlar qo‘yish (qo‘shish). Merge Animation (Ani-
matsiyani qo‘shish) - Mavjud boigan sahna va animatsiyalami ulash.
В undan tashqari File (Fayl) menyusida ob-
ЩЕЯЯЯШШШШЯ
I
yektlami Import (Import qilish) va Export (eksport ^
qilish) buymqlari,
sahna va sahna obyektlarini
open Recent
►
arxivlash Archive (Arxivlash), sahna to‘g ‘risidagi
maiumotlar Summary Info (Maiumot), sahna xu-
susiyatlari to‘g ‘risidagi maiumotlar File Properties
(Fayl hususiyatlari) bor.
View Image File (Fayl tasvirlarini ko‘rish) va
Exit (Chiqish) buyruqlari o‘rin olgan. Undan tash
qari 3DS Max dasturining yangi versiyasining fayl
menyusida qo‘shimcha buyruqlar mavjud:
Load Animation - (Animatsiya ni yuklash)
Faqat sahna animatsiyasini yuklash.
Save Animation - (Animatsiya ni saqlash)
Sahnadagi animatsiyalami saqlash.
Asset Tracking (Jarayonlami kuzatish vosi-
tasi) sahnada
mavjud boigan rastr tasvir, ma
teriallar va sahnaning boshqa elementlari xusu-
siyatlarini kuzatish.
O’tilgan mavzuni takrorlash - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

O’tilgan mavzuni takrorlash:
1. O'zlashtirish operatori qanday vazifani bajaradi?
2. O'zlashtirish operatorining umumiy ko'rinishini misollar yordamida izohlang.
3. Ma'lumotlarni ekranga chiqarish operatorining umumiy ko'rinishi qanday?
4. Write va Writeln operatori farqini misollar yordamida izohlang.
5. Ma 'lumotlarni ekranga chiqarish operatori imkoniyatlarini misollar bilan izohlang.
6. Ma'lumotlarni chiqarish operatorida apostrof ichidagi yozuvlar nimani bildiradi?
7. Chiqarish formati nima va u nima uchun qo'llaniladi?
|
Darsning borishi va vaqt taqsimoti

Darsning borishi va vaqt taqsimoti
|
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O'tilganlarni takrorlash
|
7 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu ustida ishlash
|
14 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
13 daqiqa
|
5
|
Uyga vazifa
|
3 daqiqa
|
Tashkiliy qism.Salomlashish, o’quvchilarni darsga jalb qilish,sinf xonasining tozaligi, davomatni aniqlash. O’quvchilarni dunyo bo’ylab informatika fani yangiliklaridan boxabar qilish.
O’tilgan mavzuni takrorlash:
1. O'zlashtirish operatori qanday vazifani bajaradi?
2. O'zlashtirish operatorining umumiy ko'rinishini misollar yordamida izohlang.
3. Ma'lumotlarni ekranga chiqarish operatorining umumiy ko'rinishi qanday?
4. Write va Writeln operatori farqini misollar yordamida izohlang.
5. Ma 'lumotlarni ekranga chiqarish operatori imkoniyatlarini misollar bilan izohlang.
6. Ma'lumotlarni chiqarish operatorida apostrof ichidagi yozuvlar nimani bildiradi?
7. Chiqarish formati nima va u nima uchun qo'llaniladi?
|
VII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari

|
VII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari
|
bet | 4/5 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 49,78 Kb. | | #271147 |
Bog'liq Mutaxassislik fanlarini o`qitish metodikasi4.
|
VII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari
Ma'ruzalar,
interfaol keys-stadilar,
seminarlar (mantiqiy fikrlash, tezkor savol-javob),
guruhlarda ishlash,
taqdimotlar qilish,
individual loyihalar,
jamoa bo‘lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.
|
5.
|
VIII. Kreditlarning olish uchun talabalar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalami to‘la o‘zlashtirish, taxlil natijalarini to‘g‘ri aks ettira olish, o‘rganilayotgan jarayonlar haqida mustakil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriklami bajarish, yakuniy nazorat bo‘yicha yozma yoki test topshirish.
|
6.
|
Asosiy adabiyotlar:
1-Aripov M. va boshqalar Axborot texnologiyalari. Oliy o‘quv yurti talabalari uchun o‘quvqo‘llanma T.Noshir. 2009 y.
. S.S.G 'ulom ov va boshqalar. Axbotor tizim lari va texnologiyalari. Darslik. “ Sharq”, T oshkent, 2000 y.
A. JI oKTeB. 3 jieKTpouHaa npeseHTauna "Research Intelligence. Scopus - conepac aHHe, BO3M o>k hocth, nopajjOK BKjifoneHna h ayi h u x >k ypnajioB. 2016.
H.T. n onoBa. 3 jieKTpoHHaa npeseHTauHa "H podJieMbi nepeBoaa u HanncaHHs cTaTeii Ha aurjiH hckom aatiKe zijth pocchhckhx >k ypuajiOB . 14 O 14 n V PO PAH EKATEPI41IBYPI .
n oa pe.n.0 .B. Khphjuioboh. KpaTKne peKOMeHjjauHH ajis aBTopoB no noflroTOBKe HocjiopMjieHHio HayqHbix cTareii B>KypHajiax, HHjjeKCHpyeMBixB mok ayii apojiHbi x HayKOMeTpHiecKHx 6aaax jiaHHbix. M., 2017
|
|
| |
-§. Main-Toolbars (Asosiy asboblar paneli)

chak buyruqning qo‘shimcha tugmalarini ochadi. Mazkur panel quyidagi
tugma buyruqlariga ega:
if*
Undo (Bekor qiladi) (Ctrl+Z) - Oxirgi bajarilgan buyruqni qay-
taradi.
Redo (Takrorlash) (Ctrl+Y) - Bekor qilingan buyruqni tiklaydi.
I
„J £ f
Select and Link (Belgilash va bogiash)
- Sahna obyektlarini
bir-biriga bog‘laydi.
9*
D Unlink Selection (Bog‘langan obyektlar aloqasini uzish) -
Sahnadagi obyektlar aloqasini uzadi.
Ш
Space Warp (Ta‘sir bilan bog‘lash) -
obyektlarni hajmli qisi-
lishlar bilan bogiaydi.
jjAi ..3] .
.
.
.
(Belgilash firtri) - Obyektlaming kerakli turlari bo‘yicha
belgilash.
^ (Obyektlarni belgilash) (Q) - Obyektlarni belgilash kursori.
g r
ш
Select by Name (Nomi bo‘yicha belgilash) (N)
- Nomi
bo‘yicha belgilash oynasini ochadi.
Rectangular Selection Region (To‘rtburchakli belgilash usuli),
Circular, Selection Region (Aylana belgilash usuli),
Fence Selection Region (Ko‘pburchakli belgilash usuli),
"л''-
Lasso Selection Region (Lasso usulida belgilash),
Paint Selection Region (Suriluvchi mo'yqalam usulida bel
gilash) (Ctrl+F) kabilar. Mazkur tugmalar yordamida obyektlaming turli
usulda belgilash tartiblari ko‘rsatilgan.
дам -
w
*ut Window/Crossing (Oynali va kesishuvchi belgilash usullari) -
Belgilashning
turli usullari, ichga oluvchi
va kesishuvchi turlarini
belgilaydi.
^ Select and Move (Belgilash va siljitish) (W)
- Obyektlarni
belgilab siljitadi.
85
^ Select and Rotate (Belgilash va aylantirish) (E) -
Obyektlami
belgilab aylantiradi.
F I |
* Select and Uniform Scale (Belgilash va tekis masshtablash),
-*i|
~
• Select and Non-uniform Scale (Belgilash va notekis masshtablash),
m |
■
Select and Squash (Belgilash va Qisish)lar ®
- Obyektlami
turli uslubda masshtablaydi.
I View
’J
Keyingi
buymqlar majmuasi
“
Reference Coordinate System
(Sistema koordinat) dastur koordinatalar tizimi bilan ishlashga moijallangan.
Ш
‘ * Use Pivot Point Center (Obyekt tayanch tizimlarini qoilash),
fig
- Use Selection Center (Belgilangan obyekt markazini qoilash),
MAXScript menyusi........................................................................................... 83

|
MAXScript menyusi........................................................................................... 83 Pdf ko'rish
|
bet | 189/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)18.10. MAXScript menyusi........................................................................................... 83
18.11. Help (Ma‘lumot) menyusi.................................................................................83
19-§. Main-Toolbars (Asosiy asboblar paneli).......................................................... 84
20-§. Viewports (Proyeksiya oynalari)........................................................................88
21-§. Command Panel (Buyruqlar p a n eli)................................................................90
21.1. Create (Yaratish) vkladkasi.................................................................................. 91
21.2. Ierarxiya (Иерархия) vkladkasi.........................................................................93
21.3. Motion (Harakat) vkladkasi.................................................................................94
21.4. Display (Tasvirlash) vkladkasi........................................................................... 95
21.5. Utilities (Sozlash) vkladkasi................................................................................95
VI BOB. AUTO CAD DASTURI............................................................................... 97
22-§. Auto CAD dasturi to‘g‘risida umumiy m alum ot.......................................... 97
22.1. Kompyuter grafikasi fanini o ‘qitishning vositalari........................................98
23-§. Foydalanish interfeysi va uning elementlari................................................. 100
24-§.AutoCAD 2007 dasturini o ‘rnatish va sozlash..............................................108
24.1. AutoCAD 2007 dasturini o ‘matish.................................................................. 108
24.2. AutoCAD 2007 dasturini sozlash.................................................................... 114
|
| |
M U N D A R IJ A

|
M U N D A R IJ A Pdf ko'rish
|
bet | 186/218 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #255518 |
Bog'liq 78421 Kompyuter grafikasi (2)289
M U N D A R IJ A
SO‘Z BOSHI...................................................................................................................... 3
KIRISH................................................................................................................................4
I Q I S M . ZAM ONAVIY G R A F IK D A STU R LA R VA U LA R N IN G
1MKONIYATLARI TO ‘G ‘RISIDA U M UM IY TUSH UNCH ALAR
6
I BOB. KOMPYUTER GRAFIKASIHAQIDA TU SH U N C H A .......................... 6
1-§. Kompyuter grafikasi va dizayn.............................................................................. 6
3-§. Rastrli tasvirlar va ularning asosiy xarakteristikalari..................................... 15
5.2. RGB tizimining qisqacha tarixi............................................................................ 22
II BOB. ADOBE PHOTOSHOP D ASTURI............................................................. 33
6-§. Adobe Photoshop dasturi to‘g ‘risida umumiy m aium ot................................33
7-§. Adobe Photoshop dastuming ish qurollari.........................................................36
7.1. Sohatanlash.............................................................................................................. 36
9.1. Xususiyatlar paneli (Панель свойств)................................................................46
9.2. Holat qatori (Строка состояния).........................................................................46
9.3. Asboblar paneli (Набор инструментов)............................................................ 46
10.4. Ellips asbobi (Эллипс).........................................................................................51
10.5. Spiral - o ‘rama asbobi (Спираль).................................................................... 51
|
| |
-dars. Mavzu: O'zlashtirish va ma'lumotlarni ekranga chiqarish

Darsning maqsadi: o'quvchilarni Paskal dasturlash tilidagi o'zlashtirish va ma'lumotlarni ekranga chiqarish operatorlari mavzusi bo`yicha olgan bilimlarini mustahkamlash.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarga o'zlashtirish va ma'lumotlarni ekranga chiqarish operatorlari haqida bilim va ko'nikma berish;
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o'quvchilarni yangi bilimlar egallashga yo'naltirish, har bir ishni diqqat bilan barcha holatlarni hisobga olgan holda bajarishga o'rgatish.
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarning kompyuterdan foydalanish haqidagi bilim va tasavvurlarini kengaytirish
|
Mavzu yuzasidan mashq va topshiriqlar

180
Yunon haykaltaroshi Fidiy tomonidan Olimpiya (Yunoniston) shahrida
yaratilgan
Zevs haykali
dunyoning uchinchi Mo‘jizasi deb e’tirof etilgan . U oltin
libosga burkangan 12 metr balandlikka ega bo‘lib, Zevsning
tanasi fil suyagidan
tarashlangan, ko‘zlari esa qimmatbaho toshlardan tarkib topgan edi .
Haykal bizga qadar yetib kelmagan.
Hozirgi Turkiya hududiga joylashgan Yefesdagi iloha
Diana ibodatxonasi
-
to‘rtinchi mo‘jiza. Qoyatoshlardan ishlangan 18 metrli ustunlar tommi suyab turar,
butxona ichida esa yunon musavvirlarning eng a’lo asarlari joylashtirilgan yedi.
Millodan avvalgi 262-yilda bostirib kelgan gotlar unga o‘t qo‘yishgan.
Hozirgi Turkiya hududiga Galikarnas shahrida miloddan avvalgi 353-yilda vafot
etgan
podshoh Mavzolning xilxonasi
dunyoning beshinchi mo‘jizasi bo‘lib qoldi.
Inshoot shu qadar dabdabali bo‘lgan va hashamatiga
yarasha qimmatga tushgan
ediki , biz bugun dabdabali bezatilgan xilxonalarni mavzoley deb ataymiz.
Quyosh ilohi
14-BOB. EKINLARNI PARVARISHLASHDA

348
14-BOB. EKINLARNI PARVARISHLASHDA
AGROTEXNIKA MASALALARI
Ekinlarni suv tejovchi sug‘orish texnologiyallarini qo‘llash
asosida parvarishlanganda bajariladigan agrotexnik tadbirlar ush-
bu kitobning avvalgi bo‘limlarida qisman
yoritilganligi va agro-
texnika masalari har bir ekin turlari bo‘yicha qishloq xo‘jaligi
yo‘nalishida faoliyat yurituvchi ilmiy tadqiqot institutlari va oliy
o‘quv yurtlari tomonidan chop etilgan maxsus adabiyotlarda
batafsil yoritilishini hisobga olib, tuproqqa ishlov berish, begona
o‘tlarga qarshi kurash, o‘simliklar himoyasi masalalarini umumiy
tarzda qisqa bayon qilish bilan chegaralanamiz.
14.1. Tuproqqa ishlov berish
Ekin maydonlari tuproqlariga ishlov
berishni kuzda avvalgi
yil hosili yig‘ib olingandan keyin boshlanadi. Bunda eski
ekinning qoldiqlari to‘liq yig‘ib olinadi, ya’ni dala tozalanadi.
Ekin dalasiga fosforli o‘g‘itlar yillik me’yorining 70% va
kaliyli o‘g‘itlarning 50% solinib o‘g‘itlanadi.
Bu o‘g‘itlashda fosforli o‘g‘itlarning ammofos (200 kg/ga),
superfosfat (650 kg/ga) kabi turlari, kaliyli o‘g‘itlarning
kaliy
xlorid (80-90 kg/ga) turidan foydalanish mumkin. Fosforli va
kaliyli o‘g‘itlarning tuproqning ekin ildizi rivojlanadigan yuqori
qatlamida (0-30 sm) bo‘lishi yetarli sanaladi.
O‘g‘itlangan dalada kuzgi shudgorlash ishlari o‘tkaziladi.
Bunda ekin maydonining tuprog‘i
mexanik tarkibidan kelib
chiqib 30-35 sm chuqurikda haydaladi.
Erta bahorda va ekish oldidan yaxshi yetilgan tuproqqa sifatli
ishlov berish tuproqni mayin va donador bo‘lishini ta’minlaydi.
Sifatli ishlov berilgan tuproqning zichligi yetarli darajada bo‘lib,
bahorgi tabiiy namni o‘zida uzoq vaqt ushlab turadi.
349
a) ekin dalasi yerini kuzda
haydash
b) ekishdan oldin yerni
boronalash
14.1-rasm. Ekin dalasi tuprog‘iga ishlov berish
.
Yumshoq tuproqda ekinlarning urug‘lari bir xil chuqurlik va
yetarli namga ekiladi. Natijada nihollar bir tekis unib chiqadi va
yaxshi o‘sib rivojlanadi. Yaxshi o‘sib rivojlangan ekin
pirovardida yaxshi hosil beradi.
Kuzda shudgorlangan maydonlar ikki qatorli
zig-zag borona
bilan 8-10 sm chuqurlikda boronalanadi (14.1-rasm).
Boronalash paytida tuproq ajriq, g‘umay, qamish va boshqa
ko‘p yillik begona o‘tlar ildizlaridan tozalanadi. Begona
o‘tlarning yig‘ilgan qoldiqlarini to‘plab daladan tashqariga olib
chiqib tashlanadi.
Ayniqsa, chigit ekiladigan maydonlar
yaxshilab tekislanishi,
tuproq kesaksiz, mayin holatga keltirilishi,
yer yaxshilab
yumshatilishi kerak.
Sho‘ri yuvilgan, yaxob suvi berilgan dalalarda chizellash
ishlari tuproqning namligi me’yoriga kelganda bajariladi.
Bunday yerlarga chizel kultivatorlari
bilan ishlov berilib
yumshatiladi, so‘ngra boronalanadi va mola bosiladi (14.2-rasm).
350
14.2-rasm. Ekin dalasi tuprog‘iga ishlov beruvchi chizel
kultivator.
Yerni ekishga tayyorlashda texnikani kamroq ishlatilishiga
intilish kerak. Chunki texnikaning dalada ko‘p
yurishi tuproqni
zichlashishiga olib keladi.
Oqibatda zichlashgan tuproqli dalalarda bir yillik ekinlar
yaxshi rivojlanmaydi va hosildorligi pasayib ketadi.
Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi - bet 91

|
Shvetsariya taraqqiyot va hamkorlik agentligi Pdf ko'rish
|
bet | 91/197 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 13,74 Mb. | | #247359 |
Bog'liq 2rvAPcPsrRZZdBe1KYZc6NQtkhIVSPBObuzOsPV5h)
tuproq eroziyasi kamayadi.
Ekinlarni tomchilatib sug‘orilganda suv ariqdan oqmaydi,
natijada dalaning tuprog‘i yuvilmaydi va suv daladan oqib chiqib
ketmaydi.
Natijada dala tuprog‘ining eroziyasi butkul bartaraf etiladi,
eng muhimi, uning unumdor qatlami dalaning o‘zida saqlanib
qoladi.
i)
ekin dalasidan foydalanish koeffitsenti ortadi.
Tomchilatib sug‘orilganda o‘qariqlar olinmaganligi hisobiga
dalaning ekin yetishtiriladigan maydoni kengayadi. Texnikadan
foydalanish kamayganligi bois, odatda, dalaning boshi va
etagidan texnika vositalari harakatlanishi uchun ajratiladigan
maxsus joy qoldirish zaruriyati yo‘qoladi. Dalaning deyarli
barcha qismida ekin yetishtirish imkoniyati yaratiladi. Aynan shu
omillar ekin dalasidan foydalanish koeffitsienti yuqori bo‘lishini
ta’minlaydi.
j)
ekin dalasi tuprog‘ining meliorativ holati yaxshilanadi.
Qishloq xo‘jaligi maydonlarida ekinlar tomchilatib
sug‘orilganda suvning tuproqqa behuda singishi kuzatilmaydi,
sizot suvlari sathining ko‘tarilishi, ekin maydonining sho‘rlanishi
va botqoqlanishi kabi holatlar bartaraf etiladi.
Natijada, zax qochirish va sho‘r yuvish kabi tadbirlarga hojat
206
qolmaydi.
Eng asosiysi, yer osti sizot suvlari sathini pasaytirish uchun
ekin dalasi atrofida zovurlar qazishga hojat qolmaydi.
4.3. Tomchilatib sug‘orish tizimlarini o‘zaro
farqlanishi (turlari)
Tomchilatib sug‘orish tizimlarini foydalanilayotgan bosim,
tuproqni namlash konturi, tomizgichli sug‘orish shlangi,
qo‘llanilgan tomizgich turiga ko‘ra bir nechta turlarga ajratish
mumkin:
– foydalanilayotgan
bosimga ko‘ra:
1) sun’iy bosimli;
2) tabiiy bosimli.
– loyihalashda qo‘llanilgan
texnik yechim va tizimni
ishlatilish rejimiga ko‘ra:
1) yirik sektorli;
2) kichik sektorli.
– tuproqni namlash
konturiga ko‘ra:
1) chiziqli namlovchi (polosa,
chiziq);
2) nuqtaviy namlovchi
(ildiz atrofini).
– tomizgichli sug‘orish
shlangining turiga ko‘ra:
1) qalin devorli (ko‘p yillik);
2) yupqa devorli (tomizgichli
lentalar).
– tomizgich turiga ko‘ra:
1) shlangni teshib o‘rnatiladigan
tomizgichli (drip off);
2) shlangni ichiga o‘rnatiladigan
tomizgichli (drip in).
|
| |