nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sutni gomogenizatsiyalash

|
Sutni gomogenizatsiyalash
|
bet | 5/13 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 124,58 Kb. | | #257992 |
Bog'liq Uljan Aytjanova Sutni gomogenizatsiyalash. Gomogenizatsiyalash - bu sut tarkibidagi yog’ sharchalarini yanada kichik zarrachalarga parchalash demakdir.
12,5-15 MPa bosim ostida sut plunjer nasos yordamida yutish kamerasiga tushadi. Klapan sal ochiladi va sut klapan bilan bo’shliq orasidan o’tadi. Mana shu bo’shliqdan o’tish paytida sutdagi o’lchami 5-10 mkm bo’lgan yog’ sharchalari parchalanadi. Sut 60 °C haroratda gomogenizatsiyalanadi. Sutni samarali gomogenizatsiyalash faqatgina sut tarkibidagi yog’ sharchalarining haroratiga bog’liq bo’lmasdan, balki gomogenizatorda gomogenizatsiyalash jarayonida hosil bo’ladigan bosimga ham bog’liqdir. Gomogenizatsiyalashda bosim qancha yuqori bo’lsa, yirik yog’ sharchalarini parchalash shuncha samarali bo’ladi.
Sutga issiqlik bilan ishlov berish. Kasallik qo’zg’atuvchi (patogen) mikroorganizmlarni yo’qotish maqsadida sutga issiqlik ishlovi beriladi. Issiqlik ishlovi berish 65-145 °C haroratda olib boriladi. Sut ishlab chiqarish korxonalarida sutga issiqlik ishlovi berish ikki usulda olib boriladi.
Bular: yuqori haroratli (pasterizatsiyalash va sterilizatsiyalash) va past haroratli (sovitish va muzlatish) usullardir.
Sutni pasterizatsiyalash - bu sutni qaynash haroratidan past haroratda qizdirish demakdir. Sut 65-95 °C haroratda 15-20 sekunddan 30 minutgacha pasterizatsiyalanadi. Sutni pasterizatsiyalash uchun rezervuarli, quvurli va plastinkali pasterizatorlar qo’llaniladi.
Harorati 8-10 °C bo’lgan xom sut nasoslar yordamida quvurli pasterizatorning pastki silindriga yuboriladi. Pastki silindrda sut harorati 50 °C bo’lguncha bug’ bilan qizdiriladi. Isigan sut pasterizatorning yuqori silindrlariga kelib tushadi. Bunda sut harorati 50-90 °C bo’lguncha bug’ bilan isitiladi va apparatdan pasterizatsiyalangan holda chiqariladi.
Sutga issiqlik ishlovi berishda pasterizatsiya va sterilizatsiyalashdan tashqari dezodoratsiya ham olib boriladi. Sut tarkibidagi uchuvchan moddalar uning ta'mi va hidiga ta'sir etadi. Kislorod yog’ sharchalarining va vitaminlarning oksidlanishiga olib keladi. Bu omillarni bartaraf etish maqsadida sut dezodoratsiya qilinadi. Bu jarayon vakuum-dezodoratsion qurilmalarda 65-70 °C haroratda 0,04-0,06 MPa bosim ostida 4-5 sekund davomida olib boriladi. Bunday sharoitda sut qaynaydi va sutdan chiqqan bug’ bilan birga keraksiz gaz va uchuvchan moddalar yo’qotiladi.
|
| |
Sutni sterilizatsiyalash - Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism

|
Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 6/13 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 124,58 Kb. | | #257992 |
Bog'liq Uljan Aytjanova Sutni sterilizatsiyalash - sut tarkibidagi barcha sporali mikroorganizmlarni yo’qotish maqsadida unga 100 °C dan yuqori haroratda issiqlik bilan ishlov berish demakdir.
Sutni sterilizatsiyalashning quyidagi rejimlari mavjud:
- 118 °C haroratda 15-20 minut davomida bosim ostida avtoklavlarda shisha idishda qadoqlangan sutni sterilizatsiyalash;
- 120 °C haroratda 15-20 minut davomida uzluksiz harakatlanuvchi sterillizatorlarda shisha idishga qadoqlangan sutni sterilizatsiyalash;
- 140-145 °C haroratda 3-4 sekund saqlab, so’ngra 20 °C haroratgacha sovitib qog’oz xaltachalarga quyib qadoqlash.
Sutni qadoqlash. Tozalangan, me'yorlashtirilgan va gomogenizatsiyalanib pasterizatsiyalangan sut qadoqlashga yuboriladi. Pasterizatsiyalangan sut shisha idishlarda, qog’oz xaltachalarda va polietilen xaltachalarda 0,25; 0,5; 1% li qilib chiqariladi. Pasterizatsiyalangan sutni kichik hajmdagi idishlarda qadoqlash avtomatlashtirilgan liniyalarda olib boriladi.
Hozirgi vaqtda sutni polietilen va qog’ozli xaltachalarda qadoqlash juda keng qo’llanilmoqda. Bunday xaltalardan foydalanish juda qulay bo’lib, ular murakkab yuvish jarayonini talab etmaydi va ularni tashish ancha osonlashadi.
Qog’oz xaltachalarda sutni qadoqlash AP1-N va AP2-N rusumli avtomatlarda olib boriladi. Bunday avtomatlarning quvvati soatiga 3000-9000 ta xaltachani qadoqlashdan iborat.
Qadoqlangan sut harorati 8 °C va havosining nisbiy namligi 85-90 % bo’lgan sovitgichlarda 18 soatgacha saqlanishi mumkin.
Tayyorlangan mahsulot texnologik va mikrobiologik nazoratdan o’tkaziladi. Standart talabiga ko’ra pasterizatsiyalangan sutning ta'mi va hidi yangi sog’ilgan sutga xos, begona ta'm va hidsiz bo’lishi kerak. Rangi sal sarg’ishroq-oq bo’lib, konsistensiyasi bir jinsli bo’lishi lozim. Idish tubida oqsilli cho’kmalar bo’lmasligi, kislotaliligi 21 °T dan yuqori va tozalik darajasi esa birinchi guruhdan past bo’lmasligi kerak.
2.3.Sut mahsulotlari assortimenti
Sut keng assortimentda ishlab chiqariladi. Sutning turlari bir-biridan kimyoviy tarkibi va issiqlik ishlovi berilishi bilan farqlanadi. Ular quyidagilar: pasterizatsiyalangan sut; sterilizatsiyalangan sut; qaynatib pishirilgan sut; qayta tiklangan sut; yog’sizlantirilgan sut; oqsilli sut; kakao yoki kofeli sut.
Pasterizatsiyalangan sutning quyidagi turlari ishlab chiqariladi: sof me'yorlashtirilgan (tarkibida yog’ miqdori 2,5-3,2%) sut; vitaminlashtirilgan (tarkibida yog’ miqdori 2,5-3,2% va askorbin kislotasi bor) sut; yog’li (tarkibida yog’ miqdori 6%) sut. Pasterizatsiyalangan va sovitilgan sut shisha idishlarga yoki polimer plyonkalardan tayyorlangan xaltachalarga, bidonlarga quyib qadoqlanadi, tamg’alanadi va sotuvga jo’natiladi.
|
| |
Quruq sut mahsulotlari - Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism

|
Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 9/13 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 124,58 Kb. | | #257992 |
Bog'liq Uljan Aytjanova Quruq sut mahsulotlari. Quruq sut va qaymoq ikki yo’l bilan, yupqa plyonkali va purkash usulida tayyorlanadi. Quritishdan oldin sut va qaymoq yog’ va quruq moddalari miqdori bo’yicha me'yorlashtiriladi, pasterizatsiyalanadi, quruq moddalarining konsentratsiyasi 40-48% bo’lgunga qadar quyultiriladi.
Plyonkali quritishda quyultirilgan sut bir-biriga teskari harakat qiluvchi ikkita barabanlarning harorati 105-120 °C bo’lgan tashqi silliq yuzasiga quyiladi. Barabanning to’liq bo’lmagan aylanish vaqtida sutdan erkin namlik ajralib chiqadi. Hosil bo’lgan quruq yupqa qavat metall pichoqlar bilan baraban yuzasidan olinadi, maydalanadi va elakdan o’tkaziladi. Bu usulda quruq sutning harorati 110 °C gacha ko’tarilishi mumkin.
Purkash usuli bilan quritishda purkovchi quritgichlarning gumbazida oldindan tayyorlangan sut mayda tomchilar holida purkaladi va qarama-qarshi tomondan issiq havo beriladi. Sut tomchilari tezda quriydi, quruq sferik holatdagi sut zarrachalari apparatning pastki qismiga tushadi va u yerdan muttasil tarzda olinadi.
Quritish vaqtida sut oqsillari qisman tabiiy xususiyatlarini yo’qotadi, ya'ni denaturatsiyalanadi, suvda bo’kish va erish xususiyati pasayadi. Purkovchi quritgichlarda qizdirish harorati past bo’lganligi sababli plyonkali usulga qaraganda oqsil moddalarning o’zgarishi kamroq, sutning eruvchanligi yuqoriroq bo’ladi.
Sovitilgan quruq sut ko’p qavatli qog’oz qoplarga, faner bochkalarga va shu bilan birga kichik germetik idishlarga, tunuka bankalarga, sellofan qopchali qog’oz qutilarga joylanadi.
Quruq sut mahsulotlariga tabiiy va yog’sizlantirilgan quruq sigir suti, quruq qaymoq va boshqalar kiradi.
Quruq sut mahsulotlari oq rangli, sarg’ish tusli kukundan iborat bo’lib, pasterizatsiyalangan sutning hidi va ta'miga xos bo’lgan toza hid va ta'mga ega. Quruq sut mahsulotlarining namligi germetik qadoqlanganda 4-5% dan, germetik bo’lmagan qadoqlashda 7% dan ko’p bo’lmasligi kerak.
Organoleptik ko’rsatkichlari, eruvchanligi va umumiy bakteriyalar miqdoriga ko’ra quruq sut mahsulotlari oliy va I navlarga bo‗linadi.
Quruq sut mahsulotlari 1-10 °C gacha bo’lgan haroratda saqlanadi. Havoning nisbiy namligi 75% dan (nogermetik qadoqlangan mahsulotlar uchun) yoki 85% dan (germetik qadoqlangan mahsulotlar uchun) oshmasligi kerak. Bunday sharoitlarda germetik qadoqlangan quruq sut mahsulotlari 8 oygacha va nogermetik qadoqlanganlari esa 3 oygacha saqlanadi.
|
| |
Sterilizatsiyalangan sut - Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism

|
Sut va sut mahsulotlari Reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 7/13 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 124,58 Kb. | | #257992 |
Bog'liq Uljan Aytjanova Sterilizatsiyalangan sut. Hozirgi vaqtda sterilizatsiyalangan sutga bo’lgan talab oshib bormoqda. Chet ellarda ichiladigan sutning 40 % i sterilizatsiyalangan holda iste'mol qilinadi. Pasterizatsiyalangan sutga nisbatan uning saqlash muddati uzoq va sovitmagan holda tashish mumkin.
Sifatiga ko’ra sterilizatsiyalangan sutning tashqi ko’rinishi va konsis-tensiyasi suyuq, bir jinsli, cho’kmasiz. Ta'm va hidi toza, begona ta'm va hidsiz. Rangi oq, sarg’ishroq. Tarkibidagi yog’ miqdori 3,2-3,5%, kislotaliligi 20°Tga teng. Sterilizatsiyalangan sut ko’pincha polimer plyonkalardan tayyorlangan xaltachalarda qadoqlanadi.
Qaynatilgan sut. Bu sutni ishlab chiqarishda mahsulotga maxsus ta'm va hid berish maqsadida yuqori haroratli issiqlik ishlovi berish qo’llaniladi. Bunda melanoidin hosil bo’lish reaksiyasi sodir bo’lib, uning natijasida sut sarg’ish rang, maxsus ta'm va hidga ega bo’ladi.
Sifatiga ko’ra, qaynatilgan sutning tashqi ko’rinishi va konsistensiyasi bir jinsli, qaymog’i ajralib chiqmagan va cho’kmasiz bo’lishi kerak. Ta'm va hidi toza, begona ta'm va hidsiz. Rangi sal sarg’ishroq. Tarkibidagi yog’ miqdori 4-6% gacha; kislotaliligi 21 °T gacha bo’lishi lozim.
Oqsilli sut. Oqsilli sut ishlab chiqarishda yog’ miqdori 2,55 va 1,05 % gacha, sutning tarkibidagi quruq moddalar miqdori me'yorlashtiriladi. Bunda quruq sut yoki quruq qaymoq ma’lum miqdordagi sutda 38-40 °C haroratda eritiladi, filtrlanadi va me'yorlashtirilgan sutga pasterizatsiyalashdan oldin qo’shiladi. Bu sutning tarkibida oqsil miqdori oddiy tabiiy sutga nisbatan sezilarli darajada ko’proq bo’ladi.
Ionitli sut. Hozirgi vaqtda ionitli sut, ionitli vitamin qo’shilgan sut, ionitli shirin vitamin qo’shilgan sut ishlab chiqarilmoqda.
Ionitli sut emadigan bolalar uchun mo’ljallangan. Ularning organizmida odatdagi sut qiyin o’zlashtiriladi. Shuning uchun oddiy sutdagi Ca2+ ionlarini K+ va Na+ionlariga almashish talab qilinadi.
Ionitli sut ishlab chiqarish uchun keltirilgan sut me'yorlashtirilmaydi. Ca2+ionitlarining K+va Na+ionlariga to’la almashinishi uchun sutga ishlov 246 berishdan oldin u kationitli kolonkada xlorid kislotasi (kimyoviy toza) ning normal eritmasi bilan kislotaliligi 21°C bo’lguncha nordonlashtiriladi. Nordonlashtirilgan sut kationitli kolonkadan o’tkaziladi. Kationitdan o’tishda Ca2+ning K+ va Na+ ga kationli almashinuvi boradi. So’ngra sut gomogenizatsiyalanadi va sovitiladi. Tarkibidagi yog’ miqdori 3,3-3,4%, kislotaliligi 18 °T ga teng.
|
| |
Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar - bet 6

|
Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar
|
bet | 6/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 72,07 Kb. | | #99752 |
Bog'liq 2-MAVZU ma\'ruzasiO'zaro muvofiqlik: Bulutli hisoblash yagona provayder tomonidan resurslarni standartlashtirish va boshqarish tufayli yaxshilangan o'zaro muvofiqlikni ta'minlashi mumkin, ammo dispers hisoblash bilan birgalikda ishlashga turli xil qurilmalar va tarmoq konfiguratsiyasi to'sqinlik qilishi mumkin.
Atrof-muhitga mos: taqsimlangan hisoblashlar kamroq ekologik toza bo'lishi mumkin, chunki u ko'proq apparat va energiya talab qiladi, bulutli hisoblash yanada ekologik toza bo'lishi mumkin, chunki u kamroq jismoniy serverlar va asosiy resurslarni saqlash uchun kamroq energiya sarflaydi.
Kechikish: Bulutli hisoblash taqsimlangan hisoblashlarga qaraganda past kechikishga ega bo'lishi mumkin, chunki resurslar odatda tezkor ulanishga ega ma'lumotlar markazlarida joylashgan bo'lsa, taqsimlangan hisoblash qurilmalar orasidagi masofa va tarmoq ulanishlari tezligiga qarab yuqori kechikishga ega bo'lishi mumkin.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, bulutli hisoblash ham, taqsimlangan hisoblash ham korxonalarni kompyuter resurslari bilan ta'minlashning samarali usullaridir. Ideal texnika har bir firmaning o'ziga xos talablariga tayanadi. Ikkala yondashuvning ham afzalliklari va kamchiliklari bor.
Taqsimlangan hisoblash korxonalar uchun asosiy resurslar va ma'lumotlar ustidan ko'proq moslashtirish, xavfsizlik va nazoratni ta'minlaydi. Biroq, bulutli hisoblash bilan solishtirganda, u qimmatroq va kamroq ekologik toza bo'lishi mumkin.
Boshqa tomondan, bulutli hisoblash ko'proq arzonlik, ishonchlilik va ekologik barqarorlikni ta'minlaydi, ammo kamroq nazorat va sozlash bilan.
Nazorat savollari:
Taqsimlangan hisoblash deganda nimani tushunasiz?
Bulutli hisoblash nima?
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
|
bet | 39/76 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #99123 |
Bog'liq Oâquv uslubiy majmua magistratura barcha taâlim yoânalishlari uc-fayllar.orgFoydalanilgan adabiyotlar ro`yxati.
1. Shermuhammedova N. Falsafa va fan metodologiyasi. T., 2005
2. Шермухаммедова Н. «Философия и методология науки» Т., 2003й
3. Саифназаров И. Методология научного творчества. Т., 2004й
4. З.Давронов. Илмий ижод метологияси .Т., 2006й
5.Саифназаров И, Қосимов В, Никитченко Г.“Фаннинг фалсафий масалалари”. Т., 2006й
6.TulenovJ, ValievaS. “Ilmiytadqiqotmetodologiyasi”. T., 2019y
11-Mavzu: Eksperimental tadqiqotlar
Reja:
Eksperimental tadqiqotlarning turi.
Eksperimentning reja-dasturi.
Eksperimentni o’tkazish.
Tayanch so‘z va iboralar:
Eksperiment, laboratoriya eksperimenti, ishlab chiqarish eksperimenti, dala sinovlari, oddiy eksperiment, eksperiment metodologiyasi, eksperiment reja dasturi, eksperiment metodikasi, omillar soni, vosita, ko‘rgazmali shakl, mehnat talablilik, sub’ektiv ta’sir, kuzatish daftari.
Eksperimental tadqiqotlarning turi. Eksperimental tadqiqotlar yangi ilmiy bilimlar olishning asosiy usullaridan biridir. Eksperiment o‘tkazishdan bosh maqsad nazariy qoidalarni tekshirish ya’ni ishchi gipotezani tasdiqlash hamda ilmiy tadqiqot mavzusini yanada kengroq va chuqurroq o‘rganishdir.
Eksperimentlar tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin. Tabiiy eksperimentlar ishlab chiqarish, turmush va h.k.larda ijtimoiy hodisalarni o‘rganish maqsadida o‘tkaziladi. Sun’iy eksperimentlar esa texnika va boshqa fanlarda keng qo‘llaniladi.
O‘rganilayotgan ob’ekt yoki jarayon modelining xususiyatiga, eksperimentlarni tanlash va o‘tkazishga bog‘liq holda ular laboratoriya va ishlab chiqarish turiga bo‘linadi. Laboratoriya eksperimentlari maxsus modellashtiruvchi qurilma va stendlarda namunaviy asboblar va tegishli apparatlar yordamida o‘tkaziladi. Ular xarajatni kam qilgan holda qimmatli ilmiy axborotni olish imkonini beradi. Ammo, eksperimental tadqiqotlarning bunday turi hamma vaqt ham jarayon yoki ob’ekt haqidagi ma’lumotlarni to‘liq aks ettira olmaydi.
Ishlab chiqarish eksperimentlari atrof muhitdagi turli tasodifiy omillarni hisobga olgan holda, mavjud sharoitlarda o‘tkaziladi. Ular laboratoriya eksperimentlariga qaraganda murakkab bo‘lib, tajribalar naturalarda (real jarayon yoki ob’ektlarda) olib borilganligi uchun hajmdor hisoblanadi, shu sababdan o‘tkazishdan avval puxta fikrlash va rejalashtirishni talab etadi.
Eksplatatsiya qilinadigan ob’ektning turli dala sinovlari ham ishlab chiqarish eksperimentlariga kiradi. Tegishli metodika va shakl bo‘yicha tashkilotlar, muassasalar yoki korxonalardan tadqiq etilayotgan u yoki bu masala bo‘yicha materiallar to‘plash ham ishlab chiqarish eksperimentlarining bir turi hisoblanadi.
Eksperimental tadqiqotlarni samarali o‘tkazish uchun eksperiment metodologiyasi ishlab chiqiladi. U quyidagi asosiy bosqichlarni o‘z ichiga oladi:
eksperimentni reja-dasturini ishlab chiqish;
o‘lchamlarni baholash va eksperiment o‘tkazish vositalarini tanlash;
eksperimentni o‘tkazish;
eksperiment natijasida olingan ma’lumotlarni ishlab chiqish va tahlil qilish.
|
| |
Xususiyatlari - Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar

|
Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar
|
bet | 4/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 72,07 Kb. | | #99752 |
Bog'liq 2-MAVZU ma\'ruzasiXususiyatlari
Tashkilotlar bulutli hisoblash tufayli kerak bo'lganda kompyuter resurslarini olish uchun internetdan foydalanishlari mumkin.
Yangi apparat yoki dasturiy ta'minotga pul sarflamasdan, bulutli hisoblash korxonalarga ehtiyojlari o'zgarganda hisoblash qobiliyatlarini moslashuvchan ravishda oshirish imkonini beradi.
Bulutli hisoblash yordamida asosiy hisoblash resurslari uchinchi tomon yetkazib beruvchisi tomonidan saqlanadi va boshqariladi, bu ishonchlilikni oshiradi va ishlamay qolish vaqtini kamaytiradi.
Foydalanish uchun to'lash cloud computing xizmatlar korxonalarga faqat o'zlari foydalanadigan resurslar uchun to'lash imkonini beradi.
Kattaroq harakatchanlik va moslashuvchanlik bulutli hisoblash bilan ta'minlanadi, bu korxonalarga internetga ulangan istalgan joydan kompyuter resurslariga kirish va ulardan foydalanish imkonini beradi.
Bulutda saqlanadigan ma'lumotlar va resurslar odatda nufuzli bulut provayderlari tomonidan taqdim etilgan kuchli xavfsizlik choralari bilan himoyalangan.
Kamroq haqiqiy serverlar tez-tez talab qilinadiganligi sababli, asosiy uskunani saqlash kamroq energiya va resurslarni sarflaydi, bu esa bulutli hisoblashni ekologik toza texnologiyaga aylantiradi.
Tashkilotlar bulutli hisoblash orqali turli dasturiy ta'minot va ilovalarga, jumladan biznes uchun muhim ilovalar, korporativ dasturiy ta'minot va mahsuldorlik vositalariga kirishlari mumkin.
Kompaniyalar o'zlarining jihozlari va dasturiy ta'minotini sotib olishlari va ularga xizmat ko'rsatishlari shart emasligi sababli, bulutli hisoblash an'anaviy IT-yechimlarga qaraganda ancha arzon.
Jamoa a'zolarining istalgan joydan bir xil resurslarga kirish va ulardan foydalanish imkoniyati tufayli, bulutli hisoblash yanada yaxshi hamkorlik va muloqotni osonlashtiradi.
Iqtisodiy samaradorlik: korxonalar o'zlarining jihozlari va dasturiy ta'minotini sotib olishlari va ularga texnik xizmat ko'rsatishlari shart emasligi sababli, bulutli hisoblash an'anaviy IT-yechimlarga qaraganda ancha arzon.
Masshtablilik: Tashkilotlar yangi jihozlar yoki dasturiy ta'minotga pul sarflamasdan, kerak bo'lganda bulutli hisoblashdan foydalangan holda o'zlarining hisoblash qobiliyatlarini shunchaki oshirishlari mumkin.
Kattaroq harakatchanlik va moslashuvchanlik: Tashkilotlar internetga ulangan istalgan joydan bulutli hisoblash yordamida kompyuter resurslariga kirishlari va ulardan foydalanishlari mumkin, bu ularga ko'proq harakatchanlik va moslashuvchanlikni beradi.
Kattaroq ishonchlilik: Bulutli hisoblash bilan uchinchi tomon provayderi asosiy kompyuter resurslarini boshqarish va saqlash, ishonchlilikni oshirish va ishlamay qolish vaqtini kamaytirish uchun javobgardir.
Hamkorlikning kuchayishi: Jamoa a'zolari istalgan joydan bir xil resurslarga kirishlari va ulardan foydalanishlari mumkinligi sababli, bulutli hisoblash ko'proq hamkorlik va muloqotni osonlashtiradi.
|
| |
Eksperimentni o‘tkazish - «ilmiy tadqiqot metodologiyasi»

eksperimentchi o‘lchash natijalariga sub’ektiv ta’sir ko‘rsatishga yo‘l qo‘ymay, tadqiq etilayotgan jarayon yoki ob’ekt parametrining barcha tavsifini vijdonan qayd etishi lozim;
eksperimentchi ehtiyotsizlikka yo‘l qo‘yishi mumkin emas, chunki bu hol ko‘pincha katta xatoliklarga va natijalarni soxtalashtirishga, oqibatda esa, eksperimentlarni takrorlashga olib keladi;
eksperimentchi albatta kuzatish va o‘lchash daftarini yuritishi kerak, uni tartibli va hech qanday tuzatishlarsiz to‘ldirib borish lozim;
eksperiment jarayonida uni bajaruvchi o‘lchash vositalari ishini, ular to‘g‘ri ko‘rsatayotganligini va qurilma, jihoz, stend va h.k.lar ishining barqarorligini hamda atrof muhit holatini muntazam kuzatishi, ish zonasiga begonalarni kiritmasligi shart;
eksperimentchi o‘lchov vositalarini, ular to‘g‘riligini nazorat qilgan holda ishchi nazoratni muntazam o‘tkazishi kerak;
o‘lchashlarni o‘tkazish bilan bir vaqtda tajribani bajaruvchi olingan natijalarni muntazam ravishda dastlabki ishlab chiqish va tahlil qilishdan o‘tkazishi lozim. Bu tadqiq etilayotgan jarayonni nazorat qilish, eksperimentni to‘g‘rilash, metodikani yaxshilash va eksperiment samaradorligini oshirishga imkon beradi;
eksperimentchi texnika xavfsizligi, sanoat sanitariyasi va yong‘inni oldini olish bo‘yicha yo‘riqnomalarning talablariga amal qilishi lozim.
Yuqorida qayd etilgan barcha qoidalarga ayniqsa ishlab chiqarish eksperimentini o‘tkazayotgan hollarda amal qilish kerak.
Katta va murakkab matnlar ichida tarkibidagi komponentlarini ajratib ko‘rsatish mumkin

|
Katta va murakkab matnlar ichida tarkibidagi komponentlarini ajratib ko‘rsatish mumkin
|
bet | 4/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 373,43 Kb. | | #236109 |
Bog'liq NcejD9jh91HtuZkZLqDWGFWSoDOR7VwO7kFMemdr3. Katta va murakkab matnlar ichida tarkibidagi komponentlarini ajratib ko‘rsatish mumkin – murakkab sintaktik butunlik (katta matnda boblar, paragraflar va b.). Bu matnda mikromatnni ochib beruvchi bir guruh gaplar bo‘lib, boshlanish, fikrlar rivoji va xotimalarga ega bo‘ladi. Bir murakkab sintaktik butunlik doirasida har bir keyingi gap avvalgi gapdan kelib chiqqan savolga javob beradi. Keyingi gapga savol berib bo‘lmaslik murakkab sintaktik butunlik tugaganini anglatadi.
4. Matnda hamma narsa o‘zaro bog‘langan, hattoki murakkab sintaktik butunlik va undagi alohida gaplar ham. Jumlalararo aloqaning turli vositalari mavjud. Asosiylarini sanab o‘tamiz:
predmetli aloqa (matndagi alohida qismlar insonlar ismi, predmetlarning nomi bilan birlashadi);
vaqtli aloqa (matnda yagona vaqt makoni mavjudligi). Vaqtdagi birgalik grammatik va leksik ifodalanadi: 1961yilda, avval-keyin; ertalab–kechqurun va b.. vaqtning grammatik birligiga alohida e’tibor bering. Vaqtni almashtirish doim o‘rinli bo‘lishi kerak. Maktabdagi insholarda eng ko‘p uchraydigan xatolik hozirgi zamondan o‘tgan zamonga asossiz o‘tib ketishdir: Kecha birinchi kanal bo‘yicha mening sevimli filmom «Krepkiy oreshek» namoyish qilindi. Men uni yettinchi marta ko‘rmoqdaman;
makonli aloqa (shahrimizda,u yerda,bu yerda va b.);
so‘zlar tartibi.
Yozma hikoya matnida gaplar, odatda, mavzudan, xabar predmetidan, biron-bir tanish narsadan (avvalgi hikoyadan) yoki mazmun jihatidan kamroq ahamiyatga ega narsadan boshlanadi. Gap yakunida, odatda, gap yangi, ushbu kontekst va vaziyatda ahamiyatliroq bo‘lgan axborot beriladi. Tanish va yangi, kamroq va ko‘proqqa bo‘lish butun matnga bog‘liq. Eng keng tarqalgan so‘zlar tartibi. Yangi, ahamiyatli va avvalgi gapni oxirida kelgan axborot keyingi gapda tanish, kamroq ahamiyatga ega bo‘lib qoladi va shuning uchun boshiga ko‘chib o‘tadi.
Fikr bildirish orqali berilgan axborot tushunarli bo‘lishi uchun gap ikki qismdan iborat bo‘lishi kerak. Birinchi qism «berilgan» deb ataladi; u tanish dalillarni o‘z ichiga oladi va odatda gapning boshida keladi. Ikkinchi qism «yangi» deb ataladi, tanish bo‘lmagan axborotdan iborat bo‘ladi. «Yangi» keyingi gapda «berilgan» bo‘lib qoladi, undan keyin navbatdagi «yangi» keladi.
|
| |
Matn va uning turlari. Matn hosil qiluvchi vositalari - bet 3

|
Matn va uning turlari. Matn hosil qiluvchi vositalari
|
bet | 3/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 373,43 Kb. | | #236109 |
Bog'liq NcejD9jh91HtuZkZLqDWGFWSoDOR7VwO7kFMemdrE’tibor bering! Matn tuzilmasi har doim ham bir xilda bo‘lmaydi; matn odatda xilma-xil ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi, ulardan biri asosiy, qolganlari qo‘shimcha hisoblanadi.
|
Matn tuzilishidagi asosiy qoidalar
Matn yaxlit nutqiy asar bo‘lib, boshlanish, fikrlarni ochib berish tuzilmasi va tugallanishlarga ega.
1. Yaxlitlik matnning xususiyati sifatida berilgan birlikda yagona mavzudagi hikoya bo‘lishini nazarda tutadi. Bu mavzu sarlavha sifatida berilishi mumkin. Matnga sarlavha qo‘yish murakkab, chunki u bir tomondan butun matnnning mazmunini aks ettirishi, ikkinchi tomondan adresatga tushunarli bo‘lishi kerak.
2. Matn albatta kompozitsiyaga ega bo‘lishi kerak, uch qismdan iborat reja asosida – bosh qism, o‘rta qism (fikrni ochish) va xotima qismlaridan tuzilgan bo‘lishi kerak.
Bosh qism o‘quvchi, eshituvchini bevosita matnning asosiy mazmunini qabul qilishga tayyorlaydi. Unda hikoya mavzusi shakllanadi. O’rta qismda bu mavzu rivojlanib boradi. Xotima qismi mazzuni ochib berishga yakun yasaydi.
Kompozitsiyaning har uchchala qismi o‘ziga xos xususiyatlarga ega hamda maxsus til vositalari yordamida aks etadi. Fikrning boshlanishi, bir fikrdan boshqasiga o‘tish, mavzuning yakuni kabilarning ma’lum bir shakllari mavjud. Ular boshlanish va xotima qismlarida barqaror bo‘ladi.
Maktablardagi insholarda boshlanish va xotima funksiyasini, odatda, zaruriy bo‘lgan kirish va xulosa qismlari bajaradi. Maktablardagi insholarning asosiy xatoliklaridan biri yo boshlanish va xotimaning yo‘qligi yoki kompozitsiyaning bu elementlari bilan matnning asosiy mazmunidagi bog‘liqlikning yo‘qligi.
Fikrni ochib berish ia’lum bir mantiqiy sxema asosida quriladi. Unga tezis (muallif o‘quvchiga yetkazmoqchi bo‘lgan asosiy g‘oya) va dalillar (muallif tezisini tasdiqlovchi isbotlar, misollar, illyustratsiyalar) kiradi.
|
| |
Bulutli hisoblash nima? - Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar

|
Mavzu: bulutli va taqsimlangan hisoblashlar
|
bet | 3/6 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 72,07 Kb. | | #99752 |
Bog'liq 2-MAVZU ma\'ruzasiBulutli hisoblash nima?
"Bulutli hisoblash" iborasi kompyuter resurslari va xizmatlariga Internetga kirishni taklif qilish usulini anglatadi.
Bulutli hisoblash - bu Internet orqali dasturiy va apparat xizmatlarini taklif qilish uchun turli xil masofaviy xizmatlar tarmog'idan foydalanadigan texnologiya. Foydalanuvchilar serverlarning maʼlumotlarni saqlash, boshqarish va qayta ishlash imkoniyatlari tufayli oʻzlarining mavjud infratuzilmasini yaxshilashlari yoki kengaytirishlari mumkin. U foydalanuvchilardan tizimlarni boshqarish yoki texnik xizmat ko'rsatishni talab qilmasdan qayta ishlash quvvati va ma'lumotlarni saqlash kabi resurslarga talab bo'yicha kirishni ta'minlaydi. AWS, Azure kabi ko'plab bulutli xizmatlar kompaniyalari, Google Cloud Platforma va boshqalar bulut xizmatlarini taklif qiladi.
Bu korxonalarga turli xil resurslar va xizmatlardan, jumladan, saqlash, qayta ishlash quvvati, ilovalar va dasturiy ta'minotlardan asosiy apparat va dasturiy ta'minotni sotib olish va ularga xizmat ko'rsatishni talab qilmasdan kirish va ulardan foydalanish imkonini beradi.
Mijozlar bulutli hisoblash muhitida uchinchi tomon provayderi tomonidan boshqariladigan va qo'llab-quvvatlanadigan kompyuter resurslariga talab bo'yicha Internetga kirish imkoniyatiga ega.
Uskuna va dasturiy ta'minotga ko'p pul sarflashning hojati yo'qligi sababli, firmalar o'zgaruvchan talabga javoban o'zlarining qayta ishlash quvvatlarini tezda oshirish yoki kamaytirishlari mumkin.
Ma'lumotlar va dasturlarni masofadan turib saqlash va ularga internetga ulangan istalgan joydan kirish imkoniyati biznes uchun bulutli hisoblashning yana bir afzalligi hisoblanadi.
Muayyan joylashuv yoki apparat vositalari to'plamiga bog'liqlikdan ozod bo'lganligi sababli, kompaniyalar endi moslashuvchan va mobil bo'lishga qodir.
Asosiy kompyuter resurslarini boshqarish va saqlash bulutli hisoblashda uchinchi tomon provayderi tomonidan amalga oshiriladi, bu esa korxonalarga asosiy biznes operatsiyalariga e'tiborni qaratish imkonini beradi.
Tashkilotlar bo'shatilgan ichki resurslar va AT ma'muriyatining ish yukini kamaytirish natijasida o'z resurslarini yanada samaraliroq taqsimlash imkoniyatiga ega.
|
| |
Paint dasturida tasvirlar yaratish 
Topshiriq №1

|
Paint dasturida tasvirlar yaratish
Topshiriq №1
|
bet | 19/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiPaint dasturida tasvirlar yaratish
Topshiriq №1
• Paint dasturiga kiring
• O‘zbekiston Respublikasi bayrog‘ini chizing
• Hosil bo‘lgan tasvirni bayroq.bmp nomi
bilan saqlang.
• Saqlangan faylni flag.jpg nomi bilan
saqlang.
Topshiriq №2
• Paint dasturiga kiring
• Avtomobil chizing
• Hosil bo‘lgan tasvirni avto.bmp nomi bilan
saqlang.
• Saqlangan faylni car.tif nomi bilan
saqlang.
• Tasvirni printerdan chop eting.
Topshiriq №3
• Paint dasturiga kiring
• Tabiat manzarasini chizing
• Hosil bo‘lgan tasvirni tabiat.bmp nomi
bilan saqlang.
• Saqlangan faylni nature.png nomi bilan
saqlang.
• Tasvirni Windows ish stoliga
joylashtiring.
Topshiriq №4
• Paint dasturiga kiring
• Uy yoki boshqa biror bir bino rasmini
chizing
• Hosil bo‘lgan tasvirni bino.bmp nomi bilan
saqlang.
• Saqlangan faylni building.gif nomi bilan
saqlang.
33
4. MA’LUMOTLARNI SAQLASh VOSITALARI BILAN IShLASh.
Kompyuterda ma’lumot saqlashning 3 xil turdagi vositalari mavjud:
• Magnitli ma’lumot saqlash vositalari – qattiq disk (vinchester),
strimmer, yumshoq magnitli disketalar;
• Optik ma’lumot saqlash vositalari – CD va DVD kompakt disklar va
ular bilan ishlaydigan qurilmalar;
• Magnito-optik qurilmalar – ZIP, JAZ va boshqa turdagi vositalar.
Kompyuterdagi barcha ma’lumot va dasturlar qattiq disk – “vinchester”da
saqlanadi. U sistema bloki ichiga mustahkam o‘rnatilgan bo‘lib, uni bitta joydan
ikkinchi joyga olib yurish tavsiya qilinmaydi.
Agarda ma’lumotlarni boshqa joyga ko‘chirish kerak bo‘lsa, bu vazifani
quyidagi usullar yordamida amalga oshirish mumkin:
• Lokal tarmoq orqali;
• Modem orqali;
• Elektron pochta yordamida;
• Kompyuterda CD-RW yoki DVD-RW qurilmasi o‘rnatilgan bo‘lsa, CD-R,
CD-RW, DVD-R, DVD-RW disklariga yozish yo‘li bilan;
• Kompyuterda disk yuritkich o‘rnatilgan bo‘lsa, magnit disketalar
yordamida;
• Kompyuterda USB bog‘lami ishlaydigan bo‘lsa, maxsus vosita “Flash”
xotira yordamida.
34
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati.
1. Ш.М. Мирзиёев. Буюк кележагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. Т.:“Ўзбекистон”, 2017 йил.
2. Ш.М. Мирзиёев. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш – юрт тараққиёти ва халқ фаровонлиги гарови. Т.: “Ўзбекистон” 2017йил
3. Ш.М. Мирзиёев. Эркин ва фаровон демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. Т.: “Ўзбекистон” 2017йил
4. Kаrimоv I.А. O’zbеkistоn XXI аsr bo`sаg`аsidа: хаvfsizlikkа tахdid, bаrqаrоrlik shаrtlаri vа tаrаqqiyot kаfоlоtlаri. T.,“O’zbekiston”1997yil
5. Туленов Ж.Т. Философские проблема науки. Т., 2001й
6. Иззетова Э,Д.А.Пўлатова . Философия и методология науки. Т., 2013й
7. Саифназаров И, Қосимов В. “Илмий ижод методологияси” дан маърузалар матни. Т., 2004й
8. Шермуҳаммедова Н. Фалсафа ва фан методологияси. Т., 2005
9. Шермухаммедова Н. «Философия и методология науки» Т., 2003й
10. Саифназаров И. Методология научного творчества. Т., 2004й
11. З.Давронов. Илмий ижод метологияси .Т., 2006й
12.Саифназаров И, Қосимов В, Никитченко Г.“Фаннинг фалсафий масалалари”. Т., 2006й
13. ТуленовЖ, Валиева С. “Илмий тадқиқот методологияси”. Т., 2008й
14.В.П.Кохановский. Философия и методология науки- Москва, 1999 йил,
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ
ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ВАЗИРЛИГИ
ТОШКЕНТ ДАВЛАТ ПЕДАГОГИКА УНИВЕРСИТЕТИ
“ТАСДИҚЛАЙМАН”
______________А.Умаров
2020___ йил“___”___________
|
|
“КЕЛИШИЛДИ”
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
______________________
2020___ йил “_____”__________
|
|
Рўйхатга олинди: № МД-5А-110101-1.01
2020__ йил “___”____
|
|
Matnning asosiy belgilari

|
Matnning asosiy belgilari
|
bet | 2/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 373,43 Kb. | | #236109 |
Bog'liq NcejD9jh91HtuZkZLqDWGFWSoDOR7VwO7kFMemdrMatnning asosiy belgilari umumiy ko‘rinishda uning yaxlitligi (bog‘langanlik, tugallanganlik) va modalligi (ya’ni matnda baho berish, o‘z-o‘ziga baho berish, “nuqtai nazar” ning mavjudligi) hisoblanadi.
Matn turlari
Turli uslublarda yozilgan matnlar o‘z qonuniyatlariga ega bo‘lishi mumkin, bular mazmunini bayon qilish usulida va til birliklari yig‘indisida namoyon bo‘ladi. Shundan kelib chiqib, matnlar quyidagi turlarga bo‘linadi: ta’rif, hikoya, muhokama, xabar.
Ta’rif matni
Ta’rif matnida borliqdagi biron-bir hodisa, shaxs, predmet tasvirini uning muhim va muhim bo‘lmagan belgilarini ko‘rsatgan holda tavsiflanadi. Ta’rif — borliqning turg‘un ko‘rinishini beruvchi aniq dalillarga asoslangan nutq. Ta’rif yordamida bir vaqtning o‘zida namoyon bo‘luvchi nutq predmetining sifat, miqdor, strukturali va funksional sifatlari haqida bilib olish mumkin. Ta’rifda shaxsi noma’lum gaplar ko‘p uchraydi. Ta’rif matni barcha nutq uslublarida qo‘llanilishi mumkin.
Hikoya matni
Hikoya matni — bu harakat va hodisalar haqidagi axborotni uzatish, ular ketma-ketlikda vaqt va makonda ochib boriladi hamda sifat va miqdor jihatdan o‘zgarib boradi. Ta’rif matnidan farqli o‘laroq hikoya matni borliq haqida dinamik tasavvur beriladi. Hikoya matnlari uch qismli shaklga ega: 1) hodisaning boshlanishi, 2) uning rivojlanishi, 3) oxiri. Bunday turdagi matnlar ilmiy, og‘zaki, gazeta-publitsistik nutq uslublarida va badiiy adabiyot tilida uchrashi mumkin.
Muhokama matnlari
Muhokama matnlari – bu so‘z orqali bayon qilish, qandaydir fikrni tasdiqlash, nutq predmeti haqida yangi bilimlar xabari. Matnning bu turi ham uch qismli shaklga ega: 1) tezis; 2) dalil 3) xulosa. Bunda tezis va dalil mantiqan va grammatik jihatdan bog‘langan bo‘lishi kerak. Muhokamada ergashgan qo‘shma gaplar ishlatiladi. Muhokama matnlari ilmiy, publitsistik, og‘zaki nutq turlarida, badiiy asarlarda uchraydi.
Xabar matni
Xabar matni — bu voqea-hodisa xarakteridagi axborotni uzatish, bunda voqea qayerda va qachon bo‘lgan, unda kim qatnashganligi aks etadi. Bunday turdagi matnlar rasmiy-idoraviy, publitsistik, og‘zaki nutq uslublarida qo‘llaniladi.
|
| |
So’z boshi

So’z boshi
Download
3 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/103
Sana
29.05.2024
Hajmi
3 Mb.
#257044
Download
3 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
So’z boshi
Download
3 Mb.
Matnni ko'rish
Psixotronik ta'sir - O‘zbekiston respublikasi oliy

|
O‘zbekiston respublikasi oliy
|
bet | 37/66 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 386,08 Kb. | | #234492 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliyPsixotronik ta'sir(parapsixologik, ekstrasensor) - fikrlash energiyasini ekstrasensor idrok orqali o'tkazish orqali amalga oshirilishi mumkin bo'lgan va ong va idrok jarayonlari vositasida tirik organizmlar va atrof-muhit o'rtasidagi uzoq o'zaro ta'sirni qamrab oladigan ta'sir.
Televidenie va boshqa ekstrasensor ta'sirning ommaviy seanslari insonga ta'sir qilishning haqiqiy imkoniyatini ko'rsatadi. Ko'pincha texnik vositalar shaxsga ta'sir qilish, uzatish va aloqani kuchaytirish uchun ishlatiladi. Ob'ektga bunday ta'sir qarshilik ko'rsatish irodasini bostirish, demoralizatsiya bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Inson psixikasida zarur jarayonlarni yuzaga keltirishga qodir bo'lgan miya uchun chastota kodlash generatori, yuqori va past chastotali generatorlar, ijtimoiy ma'lumotlarga ta'sir qilish vositalari va boshqalarni yaratish bo'yicha ishlarning ma'lum faktlari mavjud. va shuning uchun uning ongi va xatti-harakatiga ta'sir qiladi.
Parapsixologiya - bu psi-aloqani o'rganadigan fan sohasi, ya'ni tirik organizmning "ekstrasensor-motor" deb ataladigan atrof-muhit bilan uzoq aloqalarini o'rganadi (chunki ular sezgi a'zolari va mushaklarning harakatlaridan tashqari hamma narsaga ta'sir qiladi). "Psi" tushunchasi psixikani o'z ichiga oladi idrok, ya'ni ekstrasensor idrok va psixokinez, ya'ni mushaklarning harakatlarisiz yoki texnik vositalardan foydalanmasdan narsalarga va psixik jarayonlarning borishiga ta'sir qilish tushuniladi. Ammo umuman olganda, parapsixologiya va psi-xotronikani o'rganish sub'ektlari o'rtasida tub farq yo'q. Farq faqat tadqiqot usullari, vositalari va maqsadlarini solishtirganda paydo bo'ladi. Psixotronika asosan texnik va texnologik yondashuvlar va echimlarga, o'rganilayotgan hodisalarning texnik analoglarini, masalan, psixotronik generatorlarni ishlab chiqishga va shuning uchun amaliy xarakterdagi ishlarda katta kuchlarni jamlashga intilish bilan tavsiflanadi. Aloqa tizimi: telefon aloqasi, radioeshittirish tarmoqlari va boshqalarni qo'llashda ekstrasensor ta'sir qilish jarayoni sezilarli darajada osonlashadi.
|
| |
Mashqlar 
Topshiriq №1 - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 24/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiMashqlar
Topshiriq №1
• Yangi disketani disk yuritkichga (diskovodga) kiriting va uni
formatlang
• Disketa formatlangandan keyin unga “Moi dokumentы” (Mening
hujjatlarim) katalogidan ixtiyoriy 3-4 ta faylni ko‘chiring.
• Disketaga fayllar ko‘chirilganligini tekshiring (ochib ko‘ring)
• Disketaga yozilgan fayllarning nomlarini o‘zgartiring.
• Disketada nomlari o‘zgartirilgan fayllarni kompyuterdagi “Moi dokumentы” (Mening
hujjatlarim) katalogiga ko‘chiring.
• Disketadagi fayllarni o‘chiring.
Topshiriq №2
• Audio kompakt diskni CD/DVD qurilmasiga joylashtiring.
• Hosil bo‘lgan muloqot oynasida Windows Media Player yoki boshqa
dastur yordamida ochish lozimligini ko‘rsating.
• Audio kompakt diskdagi bir nechta audio treklarni tinglab ko‘ring.
• Audio kompakt diskni CD/DVD qurilmasidan chiqaring.
• CD/DVD qurilmasiga video fayllar mavjud diskni joylashtiring.
• Diskdagi ma’lumotlarni Windows Media Player yoki boshqa dastur yordamida ochib ko‘ring.
• Video diskni CD/DVD qurilmasidan chiqaring.
• CD/DVD qurilmasiga ma’lumot yozilgan (Data CD) diskni joylashtiring
• “Rabochiy stol” (Ish stoli)da “From CD” nomli yangi katalog tashkil eting.
• Diskdagi bir nechta fayl yoki katalogni yangi “From CD” katalogiga ko‘chiring.
• CD/DVD qurilmasidan diskni chiqaring.
Topshiriq №3
• Kompyuter sistema blokida mavjud bo‘sh USB portiga Flash-xotira
qurilmasini ulang.
• “Moy kompyuter” oynasini ochib, Flash-xotiradagi ma’lumotlarni
ko‘zdan kechiring.
• “Moi dokumentы” katalogidan bir nechta (4-5 ta) fayllarni Flash-xotiraga ko‘chiring.
• “Moy kompyuter”ni ochib, Flash-xotiraga yangi ko‘chirilgan fayl nomlarini o‘zgartiring.
• “Rabochiy stol”da (Ish stolida) “From Flash” nomli yangi katalog tashkil eting.
• Nomlari o‘zgargan fayllarni “Rabochiy stol” (Ish stoli)dagi “From Flash” nomli yangi
katalogga ko‘chiring.
• Flash-xotirani Windows vositalari yordamida to‘g‘ri o‘chiring va USB portidan chiqaring.
|
| |
Web-sahifaning faol komponentlari

|
Web-sahifaning faol komponentlari
|
bet | 70/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiWeb-sahifaning faol komponentlari.
Ma’lumki, Web-sahifa tarkibiga HTTP protokoli orqali amalga oshirib
bo‘lmaydigan alohida ob’ektlarni joylashtirish mumkin. Agar xuddi shu Websahifa tarkibiga biriktirilgan ob’ektlar HTTP protokoli kodlaridan farqli
dastur bo‘lsa, u holda bunday ob’ekt Web-sahifalarning faol komponentlari
(ob’ektlari) deb ataladi.
Ushbu faol ob’ektlar yordamida Web-sahifalarga turli-tuman axborotlarni
joylashtirish mumkin. Masalan, animatsiya, multiplikatsiya va
videofragmentlarni joylashtirish yoki mijoz bilan interfaol muloqotni tashkil
etish, fizika, ximiya yoki texnikaga oid har xil tajribalarni namoyish etish va
hokazo.
Web-server bilan ishlash mobaynida Telnetga chetdan ulanishni bajarish,
tarmoq mijozlariga elektron pochta yuborish, FTP-anonim yordamida fayllarni
olish va Internetning boshqa bir qator ilovalarida (amaliy dasturlar) ish bajarish mumkin. Bu WWWni internetning integral xizmati deb hisoblashga
imkon beradi.
Elektron pochta.
Elektron pochta (e-mail – electronic mail) oddiy pochta kabi vazifani
bajaradi. U bir manzildan ikkinchisiga ma’lumotlar jo‘natilishini ta’minlaydi.
Uning asosiy afzalligi vaqtga bog‘liq emasligida. Elektron xatlar jo‘natilgan
zahotiyoq manzilga boradi va egasi olgunga qadar uning pochta qutisida saqlanadi.
Matnli xat, grafikli va tovushli fayllarni, dastur fayllarini o‘z ichiga olishi
mumkin.
Elektron xatlar bir vaqtning o‘zida bir necha manzillar bo‘yicha jo‘natilishi
mumkin. Internet foydalanuvchisi elektron pochta orqali tarmoqning turli
xizmatlaridan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ladi, chunki Internetning asosiy
xizmat dasturlari bilan umumiy interfeysga ega. Bunday yondashuvning mohiyati
shundaki, xost kompyuterga talab elektron xat ko‘rinishida jo‘natiladi. Xat matni
zarur funksiyalarga kirishni ta’minlovchi standart yozuvlar to‘plamidan tuziladi.
Bunday axborotni kompyuter farmoyish sifatida qabul qiladi va bajaradi.
Elektron pochta bilan ishlash uchun bir qator dasturlar yaratilgan, ularni
mail umumlashgan nomi bilan birlashtirish mumkin. Windows operatsion
118
sistemasida elektron pochta bilan ishlashni Microsoft Outlook Express ilovasi
ta’minlaydi. Bu dasturlar quyidagi vazifalarni bajaradi:
matnni yaratish;
xat-xabarlarni (korrespondensiyalarni) o‘qish va saqlash;
xat-xabarlarni o‘chirish;
manzilni kiritish;
xat-xabarlarni qabul qilish va jo‘natish;
turli hujjatlarni, jadvallarni, rasmlarni va boshqa fayllarni import
qilish (qabul qilish va kerakli formatga o‘zgartirish), xatga ilova qilish;
xatlarni mavzusiga qarab ajratish.
119
|
| |
Aloqaning mantiqiy vositalari

|
Aloqaning mantiqiy vositalari
|
bet | 5/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 373,43 Kb. | | #236109 |
Bog'liq NcejD9jh91HtuZkZLqDWGFWSoDOR7VwO7kFMemdrAloqaning mantiqiy vositalariga qo‘yidagilar kiradi:
Fikrlar, voqealar, dalillarni bayon qilishda ketma-ketlik
Sabab-oqibat va shart-oqibat aloqalariga rioya qilish (so‘zlarni qo‘llash: shuning uchun, natijada, demak, shu bilan bog‘liq, shu bilan birga va b.),
Fikr bildirish tartibini tashkil qiluvchi kirish so‘zlarni qo‘llash (masalan, birinchidan, ikkinchidan, bir tomondan, boshqa tomondan, bundan tashqari,umuman olganda),
yakunlovchi so‘zlarni qo‘llash (nihoyat, shunday qilib, oxirida, yakun yasaymiz).
Aloqaning grammatik vositalari
Aloqaning grammatik vositalariga quyidagilar kiradi:
Fe’lllardagi zamon shakllarining mutanosibligi (o‘zaro bog‘langan matnda fe’llar odatda bir zamonda qo‘llaniladi)
Olmoshlarning boshqa so‘z turkumlari o‘rnida ishlatilishi: Sinonim ravishlarni qo‘llash
Bog‘lovchilarni qo‘llash
|
| |
HTTP gipermatn uzatish protokoli

|
HTTP gipermatn uzatish protokoli
|
bet | 69/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiHTTP gipermatn uzatish protokoli.
HTTP (Hypertext Transfer Protocol) – gipermatnlarni uzatish protokoli –
tarmoq protokollari ichida eng sodda va qulay protokollardan hisoblanadi. Uning
asosiy vazifasi giperbog‘lanishdan hosil bo‘lgan URL manzilli elektron
hujjatlarni o‘qishga oid so‘rov (zapros)ni serverga jo‘natish (xuddi shu vaqtda
so‘ralayotgan hujjat joylashgan server bilan aloqa o‘rnatiladi) va so‘ralayotgan
hujjat olib bo‘lingandan so‘ng server bilan aloqani uzishdan iborat.
Web hujjatlar.
HTML formatida tayyorlangan elektron hujjat HTML hujjat, Web
hujjat yoki Web-sahifa deb atalishi mumkin.
Agar elektron hujjatni tayyorlash haqida gap borsa, u holda hujjat HTML
hujjat deb ataladi va gap ushbu elektron hujjatni internetda e’lon qilish yoki
tarqatish haqida borsa, u holda bu hujjat Web hujjat deb ataladi. Bordi-yu,
ushbu hujjatdan foydalanish haqida so‘z borsa, u holda bunday elektron hujjat
Web-sahifa deb ataladi.
Web uzel yoki saytlar.
Bitta muallif yoki tashkilotga tegishli bo‘lgan bir guruh o‘zaro
giperbog‘lanishlar bilan birlashtirilgan Web cahifalar majmuasi Web uzel
(tugun) yoki sayt deb ataladi.
117
Web server.
Web server tushunchasini ikki xil ma’noda ishlatish mumkin. Agap WWW
xizmatini ko‘rsatish haqida gap borsa, u holda Web server tarmoq mijozlariga
Web-sahifa va saytlardan foydalanish imkoniyatini yaratib beruvchi dastur
ma’nosini anglatadi.
Agar so‘z internetning texnik ta’minoti haqida borsa, u holda Web server
Web resurslari saqlanayotgan va uning dasturiy ta’minoti ishlab turgan
kompyuter ma’nosini anglatadi.
Internet tarmog‘ining ixtiyoriy bir kompyuterida bir nechta server
dasturlar ishlab turishi mumkin. Masalan, Web server dasturi, FTP servis
elektron pochta serveri dasturiy ta’minotlari va hokazo.
Bitta Web serverda (kompyuterda) bir qancha tashkilot yoki korxonalarning
Web saytlari (uzellari), Web-sahifalari joylashishi mumkin.
|
| |
Disketa bilan ishlash: formatlash, fayl yozish, ochish, o‘chirish, ko‘chirish

|
Disketa bilan ishlash: formatlash, fayl yozish, ochish, o‘chirish, ko‘chirish
|
bet | 20/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi4.1. Disketa bilan ishlash: formatlash, fayl yozish, ochish, o‘chirish, ko‘chirish.
Shaxsiy kompyuter ishlab
chiqarilganidan boshlab to hozirgi
kunga qadar ma’lumotlarni saqlash
va boshqa joyga ko‘chirish yoki olib
borishning eng ommabop vositasi
disketalar edi va ular hozirgi
kunda ma’lumotlarni saqlash va almashishning boshqa vositalariga o‘z o‘rnilarini
bo‘shatib bermoqdalar. Disketaga ma’lumot magnit induksiya asosida yoziladi,
o‘qiladi va o‘chiriladi. Disketa bilan ishlash uchun kompyuterga maxsus qurilma –
diskovod – disk yuritkich o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.
Disk yuritkichlarning ikkita asosiy turi mavjud: - 5,25” o‘lchamdagi hajmi
360 Kb, 720 Kb va 1,2 Mb disketalar bilan ishlashga mo‘ljallangan disk yuritkich,
3,5” dyuym o‘lchamdagi hajmi 720 Kb va 1,44 Mb disketalar bilan ishlashga
mo‘ljallangan disk yuritkich.
Yangi disketadan foydalanishdan oldin uni formatlash zarur, ya’ni disketa
sektorlarga bo‘linib, hajmi aniqlanadi va bundan keyin undan foydalanish
mumkin bo‘ladi. Disketani formatlash uchun quyidagilarni bajaring:
1. Disketani disk yuritkichga
kiriting;
2. Moy kompyuter (Mening
kompyuterim)ni oching;
3. Hosil bo‘lgan oynada: Disk 3,5
(A)ni tanlang va sichqonning o‘ng tugmasini
bosing va kontekst
menyudan Formatirovat...
(Formatlash) buyrug‘ini tanlang.
4. Natijada ekranda disketani
formatlash oynasi hosil bo‘ladi:
5. Mazkur oynada Nachat (Boshla)
tugmasini bosib, formatlash jarayonini
boshlash kerak.
6. Bundan keyin operatsion tizim disketadagi ma’lumotlar yo‘q qilinishi to‘g‘risida
ogohlantiradi:
Formatlash
Formatlash
|
| |
Kompyuterda Web-sahifalarni ko‘zdan kechirish

|
Kompyuterda Web-sahifalarni ko‘zdan kechirish
|
bet | 72/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi11.4. Kompyuterda Web-sahifalarni ko‘zdan kechirish.
Internet Explorer dasturi.
Kompyuterni Internet tarmog‘iga ulaganimizdan keyin albatta internetda
biz biron-bir axborotni ko‘rishga urinib ko‘ramiz. Internet tarmog‘ida ma’lumot
asosan web-sahifa (sayt) shaklida tasvirlanadi.
Bunday web-sahifalarni ko‘rish uchun maxsus dasturlar – brauzerlar (browser
so‘zi browse – “ko‘rish”dan olingan) ishlab chiqilgan. Ular web-sahifani ko‘rish,
saqlash, chop etish va boshqa bir qator imkoniyatlarga ega. Hozirgi kunda bunday
dasturlarning turlari juda ham ko‘p. Ular asosan bitta yoki bir nechta websahifani ochish, undagi ma’lumotni tasvirlash kabi amallarni bajaradi. Websahifani ochish uchun biz uning URL-manzilini kiritishimiz kerak bo‘ladi. URLmanzil odatda quyidagidek shaklga ega bo‘ladi:
www.gov.uz;
www.mail.ru;
www.yahoo.com.
Bu yerda WWW – World Wide Web – mashhur xizmat nomi; gov, mail, yahoo –
server (sahifa) nomlari; uz, ru, com – domen (hudud) nomlari.
Windows 95 (OSR 2.1) operatsion sistemasidan boshlab, operatsion sistema
tarkibiga Microsoft Internet Explorer 3.0 internet brauzer dasturi kiritila
boshladi. Hozirgi kunda qo‘llaniladigan Windows 98SE, Windows ME, Windows
2000, Windows XP operatsion sistemalari tarkibida uning 4.0, 5.0 va 6.0
versiyalari kiritilgan. Bundan tashqari, u Microsoft Office 2000, Microsoft Office XP
dasturlar majmuasi tarkibiga ham kiritilgan.
Windows operatsion sistemasida Internet Explorer (IE) dasturiga kirishning
bir nechta usuli mavjud:
Pusk (Boshla) menyusiga kirib, dasturni tanlash kerak;
Ish stolida joylashgan yorliqqa sichqon bilan 2 marta chertish;
Tez yuklanish satridan tanlash (u odatda Pusk (Boshla) menyusining yonida
joylashadi).
Dasturga kirib, Adres (manzil) satriga biron-bir manzilni kiritamiz,
masalan www.gov.uz va klaviaturadagi Enter tugmasini bosamiz. Shuni ta’kidlash
joizki, mazkur dasturga kirishdan oldin Internet tarmog‘iga ulanishni tashkil
etish kerak. Aks holda biz Internet-sahifalarini ocha olmaymiz.
Natijada taxminan quyidagidek oyna hosil bo‘ladi:
Internet Explorer dasturining asosiy ish vositasi va uskunalar panelida
joylashgan uskunalar quyidagi rasmda aks ettirilgan:
125
- oldingi web-sahifaga o‘tish;
- keyingi web-sahifaga o‘tish;
- web-sahifa ochilishini (yuklanishini) bekor qilish;
- web-sahifa mazmunini yangilash;
- boshlang‘ich web-sahifaga o‘tish;
- ochilgan web-sahifada zarur ma’lumot, so‘z yoki jumlani izlash;
- elektron pochta dasturiga o‘tish (kirish);
- joriy web-sahifadagi ma’lumotlarni chop etish;
- holat satrida joylashgan bo‘lib, oxirgi web-sahifani yuklanish
darajasini namoyon etadi.
|
| |