Enzim
  
vazifa - Ferment faolligiga ta’sir qiluvchi omillar

|
Ferment faolligiga ta’sir qiluvchi omillar
|
bet | 5/6 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 225,44 Kb. | | #106560 |
Bog'liq FERMENT MARUZAEnzim
|
vazifa
|
pH darajasi
|
Optimal pH
|
1. ɑ-amilaza
|
So’lakda amilaza inson dietasidagi ko'pchilik polisaxaridlarni parchalaydi.
|
6.4 - 7.0
|
6.6
|
2. Pepsin
|
Pepsin oshqozon shirasida joylashgan ko'plab proteazlardan biridir. Proteinning aminokislotalar zanjirlaridagi peptid bog'larini gidrolizlaydi.
|
1.5 - 4.5
|
2
|
3. Tripsin
|
Ingichka ichakda joylashgan tripsin oqsillarni hazm qiladigan boshqa proteazdir.
|
7.5 - 8.5
|
7.8
|
4. Ishqoriy fosfataza (ALP)
|
ALP o'z substratidan fosfat guruhlarini olib tashlashni katalizlaydi. U insonning barcha to'qimalarida mavjud bo'lib, ichak va yo'ldoshda eng ko'p bo'ladi.
|
8 - 10
|
10
|
Odamlardagi fermentlarga misollar, ularning funktsiyasi, pH diapazoni va optimal pH
5-omil: Effektor yoki ingibitorning ta'siri
Efektorlar yoki ingibitorlarning ta'siri ko'plab fermentlarning katalitik funktsiyasini tartibga soluvchi muhim omil hisoblanadi. Fermentlar ko'pincha ularning faolligini boshlash yoki modulyatsiya qilish uchun substrat bo'lmagan va ferment bo'lmagan molekulalarning mavjudligini talab qiladi. Masalan, ba'zi fermentlar o'zlarining katalitik faolligini o'rnatish uchun metall ionlari yoki kofaktorlarga tayanadi, boshqalari esa katalitik funktsiyasini tartibga solish uchun effektorlarga bog'liq va bu ayniqsa allosterik fermentlarda yaqqol namoyon bo'ladi.
Effektorlar ferment faolligini faollashtirish yoki ingibit qilish, ularning substratlarga ulanishini rag'batlantirish yoki oldini olishda muhim rol o'ynaydi. Allosterik fermentlar bunga yaqqol misol bo'lib, effektorlar faol joydan uzoqda joylashgan tartibga solish joylariga bog'lanib, fermentning katalitik faolligini kuchaytiruvchi yoki to'sqinlik qiladigan konformatsion o'zgarishlarni keltirib chiqarishi mumkin. Bu hujayralarga o'zgaruvchan metabolik talablarga yoki tashqi signallarga javoban ferment funktsiyasini nozik sozlash imkonini beradi.
Boshqa tomondan, ingibitorlar fermentlar yoki ularning substratlari bilan bog'lanib, davom etayotgan fermentativ faollikka xalaqit berishi va keyingi katalitik hodisalarning oldini olishi mumkin. Ingibitorlarning ferment faolligiga ta'siri qaytarilmas yoki qaytarilmas bo'lishi mumkin. Qaytariladigan ingibitorlar faqat ferment bilan bog'langanda uni faolsiz qiladi va boshqa molekulalar tomonidan almashtirilishi mumkin. Aksincha, qaytarilmas ingibitorlar fermentning funktsional guruhlari bilan kuchli bog'lanish hosil qiladi, bu esa fermentning doimiy inaktivatsiyasiga olib keladi.
Raqobatli ingibitorlar - bu fermentning katalitik joylariga bog'lanish uchun substratlar bilan raqobatlashadigan qaytariladigan ingibitorlarning bir turi. Faol joyni egallab, ular substratning unga kirishini oldini oladi, fermentning katalitik faolligini kamaytiradi. Raqobatdosh bo'lmagan ingibitorlar, qaytariladigan ingibitorlarning yana bir turi faol joy bilan bog'lanmaydi, aksincha, allosterik joy bilan bog'lanadi, bu esa ferment faolligini pasaytiradigan konformatsion o'zgarishlarga olib keladi.
Raqobatsiz ingibitorlar - bu faqat ferment-substrat kompleksi bilan bog'langan qayta tiklanadigan inhibisyonning yana bir shakli. Shunday qilib, ular mahsulotning chiqarilishini oldini oladi, bu esa umumiy reaktsiya tezligini pasayishiga olib keladi.
Efektorlar va ingibitorlarning rolini tushunish ferment faolligini tartibga solish va hujayralardagi biokimyoviy jarayonlarning nozik muvozanatini saqlash uchun juda muhimdir. Muayyan effektorlar yoki ingibitorlarning mavjudligi yoki yo'qligi ferment faolligini modulyatsiya qilishi va turli fiziologik va patologik sharoitlarda hujayra funktsiyalariga ta'sir qilishi mumkin.
Bundan tashqari, fermentlar ko'pincha Mg2+, Mn2+, Zn2+, Ca2+, Co2+, Cu2+, Na+ va K+ kabi noorganik metall kationlarga tayanadi. Ba'zi hollarda xlorid ionlari (CI-) kabi noyob anionlar amilaza kabi o'ziga xos ferment faolligi uchun ham kerak bo'ladi.
Xulosa qilib aytganda, effektorlar yoki ingibitorlarning ta'siri ferment faolligini boshqaradigan muhim tartibga soluvchi omil hisoblanadi. Substrat bo'lmagan va ferment bo'lmagan bu molekulalar ferment funktsiyasini faollashtirishi yoki ingibit qilishi mumkin, bu esa hujayra talablari va tashqi stimullarga javoban biokimyoviy reaktsiyalar ustidan aniq nazoratni ta'minlaydi. Efektorlar, ingibitorlar va kofaktorlar o'rtasidagi o'zaro ta'sirni tushunish fermentlarni tartibga solish bo'yicha bilimlarimizni oshirish va turli xil tibbiy sharoitlar uchun potentsial terapevtik aralashuvlarni ishlab chiqish uchun asosiy hisoblanadi.
|
| |