nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Основы пакета - bet 151

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 151/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
201
chetdagi kompyuterdan tashqari) ikkitadan kabel ulanadi, bu esa har doim ham
qulay emas.
Mumkin bo‗lgan konfliktlarni hal qilish har bir abonentning tarmoq
qurilmasi zimmasiga tushadi. «Shina» topologiyasida tarmoq adapterining
qurilmasi boshqa topologiyadagi adapter qurilmasiga nisbatan murakkabroqdir.
Lekin, «Shina» topologiyasida mahalliy tarmoqlarning (Ethernet, Arcnet) keng
tarqalganligi uchun tarmoq qurilmalarining narxi unchalik qimmat emas.
Shinadagi kompyuterlarning biri ishdan chiqsa, tarmoqdagi qolgan kompyuterlar
bemalol axborot almashinuvini davom ettirishi mumkin. Kabellarni uzilishi ham
qo‗rqinchli emasdek tuyuladi, chunki biz uzilish bo‗lganda ikkita ishga layoqatli
alohida shinaga ega bo‗lamiz. Lekin elektr signallarni uzun aloqa yo‗lidan tarqalish
xususiyatidan kelib chiqqan holda, shina oxirlariga maxsus moslashtirilgan
qurilmalar, ya‘ni terminator ulanishi lozim (9.1–rasmda to‗rtburchak shaklda
ko‗rsatilgan). Terminatorsiz ulanganda signal aloqa yo‗lining oxiridan aks sado
tarqaladi va surilish hosil bo‗lishi natijasida tarmoqda aloqa amalga oshishi
mumkin bo‗lmay qoladi. Shunday qilib, kabel shikastlanganda yoki uzilish hosil
bo‗lganda aloqa yo‗lining moslashuvi buziladi va hattoki o‗zaro ulangan
kompyuterlar o‗rtasida ham axborot almashinuvi to‗xtaydi. Shina kabelining
xohlagan qismida yuz bergan qisqa to‗qnashuv natijasida butun tarmoqning ish
faoliyati to‗xtaydi. Shinadagi tarmoq qurilmalaridan birortasi buzilgan taqdirda uni
ajratib qo‗yish qiyin, chunki hamma adapterlar parallel ulanganligi sababli
ularning qaysi biri ishdan chiqqanligini aniqlash oson emas. «Shina» topologiyali
tarmoqning aloqa yo‗lidan axborot signallari o‗tish davomida so‗nish yuzaga
keladi va u qayta tiklanmaydi, shuning uchun kabelning umumiy uzunligiga
chegara qo‗yiladi. Bundan tashqari abonent tarmoqdan turli amplitudali signal
oladi, buning sababi axborot uzatayotgan kompyuter va axborot qabul qilayotgan
kompyuterlar orasidagi masofaga bog‗liqdir. Bunday vaziyat tarmoqning axborotni
qabul qilish qurilmalariga qo‗yiladigan qo‗shimcha talablarni oshiradi. «Shina»
|
| |
Основы пакета - bet 148

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 148/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
196
ham mahalliy tarmoq (MXT afzalliklari bilan) bo‗lishi mumkin ekanligini
ko‗rsatadi.
Haqiqatdan, hozirda mahalliy tarmoq bilan global tarmoqning aniq
chegarasini o‗tkazish mumkin bo‗lmay qoldi. Ko‗pchilik mahalliy tarmoqlarda
global tarmoqqa chiqish imkoniyati bor, lekin axborotni uzatish, axborot
almashinuvini tashkil qilish prinsipi, odatda global tarmoqda qabul qilingandan
ancha farq qiladi. Mahalliy tarmoqdan foydalanuvchilar uchun global tarmoqqa
ulanish imkoniyati faqatgina bir resursgina bo‗lib qoladi xolos.
Mahalliy hisoblash (MHT) tarmoqdan har turdagi raqamli axborot uzatilishi
mumkin: axborotlar, tasvirlar, telefon so‗zlashuvlari, elektron xatlar va x. k.
Tasvirlarni uzatish masalasi, ayniqsa to‗laqon dinamik tasvirlarni uzatish
tarmoqdan yuqori tezlik talab qiladi. Odatda mahalliy tarmoqda quyidagi
resurslardan; disk maydonidan, printerlaridan va global tarmoqqa chiqish
imkoniyatlaridan birgalikda foydalaniladi. Lekin bu imkoniyatlar mahalliy tarmoq
vositalarining imkoniyatlarini bir qismidir. Masalan, ular har turdagi
kompyuterlararo axborot almashinuvini ham amalga oshiradi. Tarmoq abonenti
bo‗lib faqat kompyuter emas, balki boshqa qurilmalar ham bo‗la oladi. Masalan
printerlar, plotterlar. Mahalliy tarmoqlar tarmoqning hamma kompyuterlarida
parallel hisoblash sistemasini tashkil qilish imoniyatini beradi. Bunday tizim
murakkab matematik masalalarni yechishni ko‗p marotaba tezlashtiradi.
Shuningdek, mahalliy tarmoqlar yordamida murakkab texnologik jarayonlarni ham
boshqarish mumkin yoki bir vaqtning o‗zida bir necha kompyuter yordamida
tadqiqot qurilmalarini ham boshqarish imkonini beradi.
Lekin xotiradan chaqirish kerak emaski, mahalliy hisoblash tarmoqlarning
ham ba‘zi kamchiliklari bor. Xodimlarni o‗qitishga, qo‗shimcha qurilmalarga,
tarmoq dasturiy ta‘minotiga, ulash kabellariga qo‗shimcha sarflanadigan
mablag‗dan tashqari tarmoqni rivojlantirish, resurslariga ega bo‗lishni boshqarish,
|
| |
-modda. Javobgarlikni yengillashtiruvchi

3) sud yoki ishni koʻrayotgan soliq organi tomonidan javobgarlikni yengillashtiruvchi deb
topilishi mumkin boʻlgan boshqa holatlar.
(2-q.)
Soliqqa oid huquqbuzarlikning ilgari xuddi shunday huquqbuzarlik uchun
javobgarlikka tortilgan shaxs tomonidan sodir etilganligi javobgarlikni ogʻirlashtiruvchi holat deb
eʼtirof etiladi. Agar soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun oʻziga nisbatan javobgarlik
choralari qoʻllanilgan shaxs bu choralar qoʻllanilgan kundan eʼtiboran bir yil ichida bunday
huquqbuzarlikni qayta sodir etmagan boʻlsa, u javobgarlikka tortilmagan deb hisoblanadi.
(3-q.)
Soliqqa oid huquqbuzarlik uchun javobgarlikni yengillashtiruvchi yoki
ogʻirlashtiruvchi holatlar sud yoki ishni koʻrayotgan soliq organi tomonidan belgilanadi va
moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilganda inobatga olinadi.
217-modda. Javobgarlikka tortish muddatining oʻtishi
(1-q.)
Agar soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etilgan kundan eʼtiboran yoki mazkur
huquqbuzarlik sodir etilgan soliq davri tugaganidan keyingi kundan eʼtiboran va javobgarlikka
tortish toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan paytga qadar besh yil (oʻtish muddati) oʻtgan boʻlsa, shaxs
soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortilishi mumkin emas.
(2-q.)
Soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etilgan kundan eʼtiboran muddatning oʻtishini
hisoblab chiqarish barcha soliqqa oid huquqbuzarliklarga nisbatan qoʻllaniladi, ushbu Kodeksning
223 va 224-moddalarida nazarda tutilgan soliqqa oid huquqbuzarliklar bundan mustasno.
(3-q.)
Muddatning oʻtishini tegishli soliq davri tugaganidan keyingi kundan eʼtiboran
hisoblab chiqarish ushbu Kodeksning 223 va 224-moddalarida nazarda tutilgan soliqqa oid
huquqbuzarliklarga nisbatan qoʻllaniladi.
(4-q.)
Agar soliqqa oid huquqbuzarlik uchun javobgarlikka tortilayotgan shaxs soliq
tekshiruvini oʻtkazishga faol qarshilik koʻrsatgan boʻlsa va ushbu soliq tekshiruvini oʻtkazish
hamda budjet tizimiga toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summalarini soliq organlari tomonidan
aniqlash uchun bartaraf etib boʻlmaydigan toʻsiqqa aylangan boʻlsa, javobgarlikka tortish
muddatining oʻtishi toʻxtatiladi.
(5-q.)
Javobgarlikka tortish muddatining oʻtishi ushbu Kodeks 144-moddasining uchinchi
qismida nazarda tutilgan dalolatnoma tuzilgan kundan eʼtiboran toʻxtatilgan deb hisoblanadi.
Mazkur holatda javobgarlikka tortish muddatining oʻtishi sayyor soliq tekshiruvini oʻtkazishga
toʻsqinlik qiluvchi holatlarning amal qilishi tugagan va muddat oʻtishini tiklash toʻgʻrisidagi qaror
chiqarilgan kundan eʼtiboran qayta tiklanadi.
a
-dekarboksillanish - Biokimyo pmd

279
Allergik reaksiya sodir bo‘lishida biogen omillar ahamiyati.
Antigista’min dori-darmonlar.
Organizmga ba’zi antigen moddalar
(oqsil tabiatli, polisaxaridli antigenlar, bir qancha dorilar) tushganda
organizmning sensibilizatsiyalashgan holati (darhol yuzaga chiqadigan
turdagi ota sezuvchanlik holati) rivojlanadi. Osha antigenning ozi bir
necha daqiqa davomida organizmga yana tushadigan bo‘lsa, bu
gista’min shokining deyarli aniq nusxasidan iborat bo‘lgan o‘tkir
reaksiya boshlanishiga olib keladi (anafilaktik va allergik reaksiyalar).
Bu reaksiyalar mexanizmi semiz hujayralardagi gista’min ajralib
chiqishini o‘z ichiga oladi. Bu hujayralardan gista’min ularning yuzasida
antigen-antitana ta’siri yuzaga kelishi natijasida ajralib chiqadi.
Ushbu reaksiyalarni oldini olish va davolashda antigista’min
preparatlaridan foydalaniladi: sanorin, pipolfen, dimedrol,
glyukokortikoidlar va boshqalar.
-modda. Mulkiy daromadlar - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(1-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan moddiy naf tarzida olingan daromadlar, agar ushbu Kodeks
369-moddasining ikkinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa,
quyidagilardan
iborat:
1) soliq agenti tomonidan soliq toʻlovchi manfaatlarini koʻzlab, tovarlar (xizmatlar), mulkiy
huquqlar haqini toʻlash, shu jumladan:
soliq toʻlovchining bolalarini maktabgacha taʼlim tashkilotlarida oʻqitish, tarbiyalash haqini
toʻlash;
(OʻzR 03.12.2020-y. OʻRQ-653-son Qonuni tahriridagi xatboshi) (Oldingi tahririga
qarang)
soliq toʻlovchilarga berilgan uy-joyning kommunal xizmatlar haqini, uy-joydan foydalanish
xarajatlarini, yotoqxonadagi joylar haqini yoki ularning oʻrnini qoplash qiymatini toʻlash;
sanatoriy-kurortlarda davolanish yoʻllanmalari qiymatini, dam olish, statsionar va ambulator
davolanish haqini yoki ularning oʻrnini qoplash qiymatini toʻlash;
soliq agentining soliq toʻlovchi daromadi boʻlgan boshqa xarajatlarini toʻlash;
2) soliq toʻlovchining manfaatlarini koʻzlab tekin, shu jumladan hadya shartnomasi boʻyicha
berilgan mol-mulkning va koʻrsatilgan xizmatlarning qiymati;
3) tovarlarni (xizmatlarni) soliq toʻlovchilarga realizatsiya
qilish narxi hamda shu
tovarlarning (xizmatlarning) ushbu moddaning ikkinchi va uchinchi qismlariga muvofiq hisoblab
chiqarilgan qiymati oʻrtasidagi salbiy farq;
4) qonunchilikka muvofiq xodimlarga temir yoʻl, aviatsiya, daryo, avtomobil transporti va
shahar elektr transportida yurish boʻyicha beriladigan imtiyozlar summasi;
(OʻzR 21.04.2021-y.
OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
5) jismoniy shaxsning soliq agenti oldidagi qarzining yuridik shaxs qarori bilan hisobdan
chiqarilgan
summalari;
6) soliq agenti tomonidan toʻlovlar hisobiga toʻlanib, soliq toʻlovchidan ushlab qolinishi
lozim boʻlgan, lekin ushlab qolinmagan summalar.
(2-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan soliq agentidan tovarlar (xizmatlar) olingan taqdirda, ushbu
tovarlarning (xizmatlarning) qiymati ularni sotib olish narxidan yoki tannarxidan kelib chiqqan
holda aniqlanadi.
(3-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan soliq agentidan aksiz toʻlanadigan tovarlar yoki qoʻshilgan
qiymat soligʻi solinadigan tovarlar (xizmatlar)
olingan taqdirda, bunday tovarlarning
(xizmatlarning) qiymatida aksiz soligʻining va qoʻshilgan qiymat soligʻining tegishli summasi
hisobga olinadi.
Gepatitda va miokard infarktida transaminazalarning

277
fermentlarining faolligini aniqlash muhim ahamiyatga egadir. Xususan,
AlT faolligi gepatitlarda, ayniqsa (infeksion gepatitda) qon zardobida
sekin-asta oshib boradi (surunkali xususiyatga egadir). Normada AlT
faolligi 1 ml zardobni 37
o
C da 1 soat inkubatsiya
qilganda piruvatni
0,16-0,68 mk moliga tengdir.
Miokard infarktida esa, AsT faolligi qon zardobida 3-5 soatdan so‘ng
keskin oshadi (20-30 marta). Birinchi sutkaning oxirida ikkala
transaminazalar faolligi maksimumga yetadi. 2-3 kundan keyin esa
kasallik asoratsiz otsa, fermentlar faolligi normaga qaytadi. Normada
AST faolligi 1 ml zardobni 37
o
C da 1 soat inkubatsiya qilganda piruvatni
0,1-0,45 mk moliga to‘g‘ri keladi. AlT
faolligining ortacha oshishi
miokard infarktida ham kuzatiladi. Shunga ko‘ra qon zardobida ikkala
transaminaza faolligini aniqlash va de Ritis koeffitsiyentini (AST/AlT)
hisoblash muhim diagnostik test hisoblanadi. Normada AlT/AST nisbati
1,33-0,40 ga tengdir. Infeksion gepatitda AST/AlT kamayadi, infarqda
esa keskin oshadi.
Aminokislotalarning dekarboksillanishi
Aminokislotalar
karboksil guruhining CO
2
korinishidagi ajralish
jarayoniga dekarboksillanish deyiladi. Ushbu jarayon natijasida hosil
bo‘ladigan mahsulotlar
biogen aminlar
deb atalib, ko‘pgina
fiziologik
ta’sir ko‘rsatadi.
Toqimalarda quyidagi aminokislotalar va ularning unumlari
dekarboksillanishga uchraydi: tirozin, triptofan, 5-oksitriptofan, valin,
serin, gistidin,
glutamat va
γ
-oksiglutamat, 3,4-oksifenilalanin, sistein,
arginin, ornitin, S-adenozilmetionin va a-aminomalonatlar.
Aminokislotalarning dekarboksillanish reaksiyalari qaytmas
reaksiyalardir; ularni maxsus fermentlar dekarboksilazalar katalizlaydi,
kofermenti transaminazalar singari piridoksalfosfatdir (PF).
Tirik organizmlarda aminokislotalar dekarboksillanishining to‘rtta
turi topilgan:
-modda. Jami daromadning tarkibi - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

yuridik shaxsning boshqaruv organi (kuzatuv kengashi yoki boshqa shunga oʻxshash organi)
aʼzolariga yuridik shaxsning oʻzi tomonidan amalga oshiriladigan toʻlovlar;
Oʻzbekiston
Respublikasining Mudofaa, Ichki ishlar va Favqulodda vaziyatlar
vazirliklarining, Oʻzbekiston Respublikasi
Davlat xavfsizlik xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi
Milliy
gvardiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat xavfsizlik xizmatining,
harbiy
xizmatchilariga, ichki ishlar organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasining oddiy
askarlar, serjantlar va ofitserlar tarkibiga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona
qoʻmitasining va boshqa harbiy xizmat nazarda tutilgan idoralar xodimlariga xizmatni oʻtashi
(xizmat majburiyatlarini bajarishi) munosabati bilan toʻlanadigan pul taʼminoti, pul mukofotlari
va boshqa toʻlovlar.
(OʻzR 29.10.2021-y. OʻRQ-726-son Qonuni tahriridagi xatboshi)
-modda. Ishlanmagan vaqt uchun haq toʻlash

8) xodimning aybisiz bekor turib qolingan vaqt uchun toʻlov;
9) mehnat layoqatini vaqtincha yoʻqotgan xodimlarga qoʻshimcha toʻlov;
10) qonunchilikka muvofiq yoki ish beruvchining qarori bilan majburiy progul vaqti uchun
yoki kam haq toʻlanadigan ishni bajarganlik uchun toʻlov;
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni tahriridagi band)
11) oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslarning
imtiyozli soatlariga, onalarga bolani
ovqatlantirishi uchun ishda
beriladigan tanaffuslarga, shuningdek tibbiy koʻrikdan oʻtish bilan
bogʻliq vaqt uchun toʻlov;
12) asosiy ishidan ozod qilingan va ozod qilinmagan holda xodimlar tayyorlash, ularni qayta
tayyorlash va ularning malakasini oshirish uchun hamda oʻquvchilar
va talabalarning ishlab
chiqarish amaliyotiga rahbarlik qilish uchun jalb qilinadigan yuqori malakali xodimlari mehnatiga
toʻlov;
13) ish beruvchining mablagʻlari hisobidan toʻlanadigan pensiyalar va nafaqalarga
qoʻshimchalar, stipendiyalar;
14) oliy oʻquv yurtini tamomlaganidan keyin yosh mutaxassislarga taʼtil
vaqti uchun ish
beruvchi hisobidan toʻlanadigan nafaqalar.
Nazorat va muhokama savollari

Nazorat va muhokama savollari
1. OIS modelining yetti bosqichini tushuntirib bering.
2. OIS modelining xar bir bosqichining vazifasini tushuntirib bering.
3. Axborotni abonetdan abonentga o‗tish yo‗lini tushuntirib bering.
4. IEEE Project 802 modelini batafsil tushuntiring.
5. Qanday standart protokollar to‗plami mavjud?
6. Protokol to‗plamlari necha asosiy turga bo‗linadi?
7. Amaliy protokollar haqida batafsil ma‘lumot bering
389
VI-BO‗LIM TARMOQ XIZMATLARI
6.1§ Tarmoq xizmatlari
Foydalanuvchilar nuqtai nazaridan kompyuter tarmoqlari quyidagi xizmatlar
to‗plamini amalga oshiruvchi vosita bo‗lib xizmat qiladi, ular elektron pochta,
WWW, internet-telefoniya va internet-televideniya kabilardir. Bu xizmatlarni
ta‘minlovchi ishlar, yaʻni tarmoqning transport vazifalari foydalanuvchidan
yashirilgan, vaholanki ba‘zida havola qilinadigan xizmatlarning ba‘zi detallariga
ta‘sir qiladilar, masalan, telefon tarmog‗i orqali Internetga ega bo‗lishning
ishonchliligi yetarli darajadan kam bo‗lganligi tufayli veb-sahifalardagi axborotni
uzatishda TSR ning qisqa seanslarni WWW xizmatida ishlatilishiga taʻsir etadi.
Foydalanuvchiga mo‗ljallangan xizmatlardan tashqari, yana tarmoq maʻmuriga
mo‗ljallangan xizmatlar ham bor, u xizmatlar tarmoq qurilmalarini tarkibini
o‗zgartirish va boshqarish masalalarini hal qiladi; bu toifadagi xizmatlarga FTP,
telnet va SNMP xizmatlari kiradi. Bundan tashqari yuqorida aytib o‗tilgan
kompyuter va tarmoq qurilmalariga o‗z ishini tashkillashtirishga yordam beruvchi
DNS va DHCP xizmat ko‗rsatishlar kiradi.
6.1.1. Veb-xizmat va FTP, Telnet protokollari
World Wide Web (WWW) xizmatini kashf etilishi yoki Dunyo
o‗rgimchagini, televideniya, radio va telefonlarning kashf etilishi bilan bir qatorda
turadi. WWW sharofati bilan odamlar o‗zlariga kerakli axborotlarga xohishiy
o‗ziga qulay vaqtda ega bo‗la oldilar. Endi bir dasta jurnallar ichidan o‗zingizga
|
Oʻquv faoliyati jarayonida ma’naviy-axloqiy rivojlanish dasturi

|
Oʻquv faoliyati jarayonida ma’naviy-axloqiy rivojlanish dasturi Pdf ko'rish
|
bet | 161/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilOʻquv faoliyati jarayonida ma’naviy-axloqiy rivojlanish dasturi
Maqsadlar
Vazifalar
Usullar
Vositalar
1-bosqich
Ma’naviy-axloqiy
qadrityalar
toʻg‘risidagi
tasavvurlarni
shakllantirish va
rivojlantirish
Nutqni rivojlantirish;
Harakatlar rejasini tuzish
koʻnikmasini shakllantirish
va rivojlantirish.
Tushunchalarni
shakllantirish va
rivojlantirish.
Ritorik mashqlar.
Tayanch sxemalarni tuzish.
Ilmiy tushunchalarni
shakllantirish va tahlil
qilish.
Pretmet
boʻyicha oʻquv
materiallari.
2-bosqich
Man’aviy-axloqiy
qadriyatlar asosida
xulq-atvorning
konstruktiv
motivasiyasini
rivojlantirish.
Ma’naviy-axloqiy
qadriyatlar asosida shaxsiy
xulosa qilish koʻnikmasini
shakllantirish.
Shaxsiy fikrini dalillash
koʻnikmasini rivojlantirish.
Ma’naviy-axloqiy xulq-
atvorning konstruktiv
motivlarini shakllantirish.
Muammoli vaziyatlarni
tahlil qilish.
Suhbat, munozara,
disputlar.
Nazariy
mashg’ulotlar.
3-bosqich
Ma'naviy-axloqiy
qadriyatlar asosida
oʻzligini namoyon
qilish qobiyaliyatini
rivojlantirish.
-xulq-atvorning ma’anaviy-
axloqiy motivlarini
roʻyobga chiqarish
koʻnikmasini shakllantirish;
- konstruktiv xulq-atvorni
shakllantirish boʻyicha
mashqlar.
- ma’naviy-axloqiy
rivojlanish jarayoni
refleksiyasi;
- iroda sifatlarini
rivojlantirish zaruratini
anglash.
- shaxsiy oʻsishning
inidividual dasturini tuzish;
- xizmat oʻyinlari, trening
elementlari;
- oʻzini-oʻzi tahlil qilish
boʻyicha kundalik yuritish
(amaldagi xulq-atvorni
ma’naviy-axloqiy
rivojlanish maqsadlari,
vazifalariga qiyoslab tahlil
qilish.)
Amaliy
mashg’ulotlar va
mustaqil ishlar
Mazkur dasturning dastlabki bosqichida oʻquvchilardagi man’aviy-axloqiy qadriyatlar toʻg‘risidagi
tasavvurlarning shakllanishi va rivojlanishi uchun maksimal darajada koʻmaklashadigan sharoit yaratish
zarur. Oʻsmirlik davrida kognitiv jarayonlar, eng avvalo, tafakkurning shakllanishi yakunlanadi. Shu davrda
https://buxdu.uz
|
| |
Key words: software architecture, software module, software decomposition, highly reliable systems

PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
200
Kirish. Dasturiy ta’minotni ishlab chiqish bu toʻg’ri va ishonchli arxitekturani loyihalashtirish muhim
rol oʻynaydigan murakkab va koʻp vaqt talab qiluvchi jarayondir. Dasturiy ta’minotni ishlab
chiqish maqsadi
xaridorning barcha talablariga javob beradigan modelni yaratish va uni muvaffaqiyatli amalga oshirishdir.
Dasturlarni yaratish boʻyicha harakatlarni taqsimlash va muvofiqlashtirish koʻpincha asosiy mas’uliyatli va
qiyin qarorlar hisoblanadi, chunki ular asosiy natijaga ta’sir qiladi. Arxitektura loyihasining maqsadi dasturiy
ta’minotning ichki xususiyatlarini aniqlash va uning tashqi xususiyatlarini mijoz tomonidan berilgan talablar
asosida batafsil tahlil qilish. Arxitektura bosqichida toʻg’ri
rejalashtirishsiz loyihalash, dasturiy ta’minot
ishlab chiqarish vaqt va xarajat nuqtayi nazaridan juda samarasiz boʻlishi mumkin.
Asosiy qism. Dasturiy ta’minot arxitektori aniq loyihani toʻliq loyihalashtirish
va amalga oshirishni
eng yaxshi qoʻllab-quvvatlaydigan ma’lum arxitekturani taklif qilish uchun javobgardir.
Dasturiy ta’minot arxitektorlari qanday loyiha alternativalari mavjudligini va qaysi biri funksional va
funksional boʻlmagan talablarga eng mos kelishini bilishlari kerak.
Toʻg’ri dasturiy ta’minot arxitekturasini tanlash ishlab chiqish va texnik xizmat koʻrsatish jarayonini
odu va samaraliroq qilishga yordam beradi. Dasturiy ta’minot tizimlari miqyosi, murakkabligi va oʻsishda
davom
etar ekan, toʻg’ri arxitektura dasturiy ta’minot ishlab chiqarishda juda muhim ahamiyat kasb etadi.
Yaxshi ishlab chiqilgan dasturiy ta’minot arxitekturasi mezonlariga quyidagilar kiradi:
Dasturning samaradorligi. Dastlab dastur berilgan vazifalarni hal qilishi va oʻz
vazifalarini yaxshi
bajarishi kerak, shu bilan birga, u har xil sharoitda bajarilishi lozim. Bularga ishonchlilik, xavfsizlik, ishlash
jarayonida
yuqori nagruzkaga
chidamli boʻlishi, va boshqa shu kabi xususiyatlar kiradi [1].
Основы пакета - bet 158

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 158/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
213
3.2§ Standart tarmoq protokollari
3.2.1. ISO/OSI modeli
Kompyuterlarni tarmoqqa ulash jarayonida juda ko‗p operatsiyalar amalga
oshiriladi, ya‘ni kompyuterdan kompyuterga axborotlarni uzatilishi to‗liq
ta‘minlanadi. Qandaydir ilovalar bilan ish olib borayotgan foydalanuvchiga nima
qanday amalga oshirilayotganligining farqi yo‗q albatta. Uning uchun faqat boshqa
ilovaga ega bo‗lish yoki tarmoqqa joylashgan boshqa kompyuter resurslariga ega
bo‗lish mavjuddir xolos. Aslida esa hamma uzatilayotgan axborot ko‗p ishlov
berish bosqichlaridan o‗tib boradi. Avvalambor u bloklarga ajratilib har biri
alohida boshqarish axboroti bilan ta‘minlanadi. Hosil bo‗lgan bloklar paket sifatida
jihozlanadi, bu paketlar kodlashtiriladi, shundan so‗ng elektr signallari yoki
yorug‗lik signali yordamida tanlangan ega bo‗lish usulida tarmoq orqali uzatiladi,
ya‘ni qabul qilingan paketni qaytadan bloklangan axborotlari tiklanib, bloklar
axborotlar ko‗rinishida ulanadi va shundan so‗ngina boshqa ilovaga foydalanish
uchun tayyor bo‗ladi. Bu albatta bo‗ladigan jarayonni ancha soddalashtirib bayon
qilinishi. Aytib o‗tilgan ishlarning bir qismi, albatta dasturlar yordamida amalga
oshirilsa, boshqa qismi esa qurilmalar ishtirokida bajariladi.
Butun sanab o‗tilgan va bajarilishi lozim bo‗lgan axborotga ishlov berish
amallarini (protseduri) bir-biri bilan muloqot qiluvchi bosqich va bosqich ostiga
bo‗lishni aynan tarmoq modellari bajarishi lozimdir. Bu modellar tarmoq
tarkibidagi abonentlar o‗rtasidagi muloqotni va turli tarmoqlar o‗rtasidagi turli
bosqichdagi muloqotni to‗g‗ri tashkil qilish imkoniyatini yaratadilar. Hozirgi
vaqtda eng ko‗p ishlatiladigan va tanilgan OSI (Open System Interchange) ochiq
tizimda axborot almashinuvini etalon modeli. Bu holatda «ochiq tizim» atamasi
|
| |
Filialda “Talabalik oltin davrim” mavzusida davra suhbati

|
Filialda “Talabalik oltin davrim” mavzusida davra suhbati
|
bet | 153/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)443.
|
Filialda “Talabalik oltin davrim” mavzusida davra suhbati tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Talabalar gavjum joylarda
|
Talabalarda oʻzaro hurmat, mehr-oqibat, kasbga sadoqat, milliy qadriyatlarga hurmat, vatanparvarlik fazilatlari
rivojlantirilib, muayyan darajada ular oʻrtasidagi jinoyatchilikning oldini
olishga erishiladi.
|
|
|
17 mart 2025 yil
|
|
|
444.
|
“Yoshlarning maʼnaviy-axloqiy
holatiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi huquqbuzarlik, giyohvandlik, axloqsizlik kabi muammolarni bartaraf etishning
samarali yoʻllari”
mavzusida targʻibot tadbirlarini tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Faollar zali
|
Talabalar oʻrtasidagi huquqbuzarlik, giyohvandlik, axloqsizlik va boshqa shu kabi illatlarning muayyan darajada oldini olish hamda yot gʻoyalarga qarshi immuniteti mustahkamlanishiga
erishiladi.
|
|
|
|
|
| |
-modda. O‘lchash vositalarini kalibrlash

163
Ushbu
Qonun
20-moddasi
birinchi
qismining
ikkinchi
—
o‘ninchi
xatboshlarida
ko‘rsatilganidan boshqa sohalarda qo‘llaniladigan o‘lchash vositalari ularni ishlab
chiqarish, realizatsiya qilish, ishlatish, ijaraga berish va ta‘mirlashda kalibrlashdan o‘tkazilishi
mumkin.
Akkreditatsiya qilingan metrologiya xizmati tomonidan bajarilgan o‘lchash vositalarini
kalibrlash natijalaridan o‘lchash vositalarini qiyoslashda foydalanilishi mumkin.
O‘lchash vositalarini kalibrlash bo‘yicha davlat-xususiy sheriklik asosida metrologiya
xizmatlari tashkil etilishiga yo‘l qo‘yiladi.
27-modda. Sinov vositalarini attestatsiyadan o‘tkazish
Sinov vositalarini attestatsiyadan o‘tkazish ularning normalangan texnik tavsiflari texnik
jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida
amalga oshiriladi.
Sinov vositalarini attestatsiyadan o‘tkazish akkreditatsiya qilingan metrologiya xizmatlari
tomonidan amalga oshiriladi.
Sinov vositalarini attestatsiya qilishda sinov vositalarining normalangan texnik tavsiflari
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini aniqlash
imkonini beruvchi sinov vositalarini attestatsiya qilish uslubiyotidan foydalaniladi.
28-modda. Metrologiya xizmatlarini metrologiya ishlarini va xizmatlarini amalga
oshirish huquqiga ega bo‘lish uchun akkreditatsiya qilish
Metrologiya xizmatlarini texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning
metrologik ekspertizasini, ushbu Qonunning
20-moddasida
nazarda tutilgan sohalarda qo‘llanilishi
va foydalanilishi mumkin bo‘lgan o‘lchash vositalarini, sinov vositalarini, o‘lchashlarni bajarish
uslubiyotlarini metrologik attestatsiyadan o‘tkazish, sinov vositalarini attestatsiyadan o‘tkazish,
o‘lchash vositalarini qiyoslash, kalibrlash va sinashni amalga oshirish huquqiga ega bo‘lishi uchun
akkreditatsiya qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda o‘tkaziladi.
Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning metrologik ekspertizasini,
ushbu Qonunning
20-moddasida
nazarda tutilgan sohalarda qo‘llanilishi va foydalanilishi mumkin
bo‘lgan o‘lchash vositalarining, o‘lchashlarni bajarish uslubiyotlarining metrologik attestatsiyasini,
sinov vositalarining attestatsiyasini, o‘lchash vositalarini qiyoslashni, kalibrlashni, sinashni amalga
oshiruvchi akkreditatsiya qilingan metrologiya xizmatlari faoliyatining inspektsiya nazorati qonun
hujjatlarida belgilangan tartibda o‘tkaziladi.
-modda. Ragʻbatlantirish xususiyatiga ega toʻlovlar

yoʻlga ketadigan kunlar, shuningdek xodimlar meteorologik sharoitlar sababli va transport
tashkilotlarining aybi bilan yoʻlda ushlanib qolgan kunlar uchun
tarif stavkasi yoki maosh
miqdorida toʻlanadigan summalar;
7) yer osti ishlarida doimiy band boʻlgan xodimlarga ularning stvoldan ishlash joyiga borish
va u yerdan qaytish uchun shaxtada (konda) harakatlanishining meʼyoriy vaqti uchun toʻlanadigan
qoʻshimcha haqlar;
8) qonunchilikda belgilangan normalardan ortiqcha dala taʼminoti;
(OʻzR 21.04.2021-y.
OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
9) xizmat safarlari vaqtida qonunchilikda belgilangan normalardan ortiqcha kundalik
xarajatlar uchun haq (sutkalik pullar);
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni tahriridagi
band)
10) ishlar vaxta usulida tashkil etilganda, ish vaqti umumlashtirilgan holda hisobga
olinayotganda va qonun hujjatlarida belgilangan boshqa hollarda
xodimlarga ish vaqtining
belgilangan davomiyligidan ortiq ishlaganligi munosabati bilan beriladigan dam olish kunlari
(otgullar) uchun toʻlovlar;
11) xizmat safarlari uchun xodimning shaxsiy avtomobilidan yoki xizmat maqsadlari uchun
uning boshqa mol-mulkidan qonunchilikda belgilangan normalardan ortiqcha foydalanganlik
uchun toʻlovlar;
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
12) mehnatda mayib boʻlganlik yoki sogʻliqqa boshqacha tarzda
shikast yetganlik bilan
bogʻliq zararning oʻrnini qoplash uchun ushbu Kodeks 369-moddasi ikkinchi qismining 10-
bandida koʻrsatilgan miqdorlardan ortiqcha olingan summalar;
13) oziq-ovqat va yoʻl chiptalarining qiymati yoki oziq-ovqat va yoʻl chiptalarining
qiymatini qoplash.
AMALIY MASHG’ULOT - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 142/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditAMALIY MASHG’ULOT UCHUN MASALALAR
11-MAVZU. KORXONA USTAV, QO’SHILGAN VA REZERV KAPITALLARI AUDITINING USLUBIY MUAMMOLARI
Masala. “Ramz” MChJ buxgalteriya hisobida ustav kapitali va ta’sichilar bilan hisob-kitoblar hisobi bo’yicha quyidagi provodkalar berilgan: 11.01.2014 yilda ta’sischilarning ustav kapitaliga ulushlari bo’yicha qarzlari
aks ettirilgan:
D-t 4610 - “Ta’sischilarning ustav kapitaliga ulushlari bo’yicha qarzlari” schyoti– 34223000 so’m;
K-t 8310 – “Oddiy aktsiyalar” schyoti– 3422300 so’m;
11.01.2014 yilda: Ustav kapitaliga 1-sonli kassa kirim orderi asosida fuqaro
T. Parmonovdan ulush puli kelib tushdi:
D-t 5110 – “Hisob-kitob scheti” – 3421000 so’m;
K-t 4610 – “Ta’sischilarning ustav kapitaliga ulushlari bo’yicha qarzlari” schyoti – 3421000 so’m;
11.01.2014 yilda Ustav kapitaliga 2-sonli “Qabul qilish – topshirish” dalolatnomasiga asosan “KITinvest” OAJdan quyidagi ulush kelib tushdi:
D-t 0130 – “Mashina va uskunalar” schyoti – 17112000 so’m;
K-t 4610 – “Ta’sischilarning ustav kapitaliga ulushlari bo’yicha qarzlari”schyoti – 17112000 so’m.
11.01.2014 yilda –QQS “Byudjetga to’lovlar bo’yicha qarzlar” schyotiga olib borildi:
D-t 6410 – “Byudjetga to’lovlar bo’yicha qarzlar” schyoti – 2852000 so’m.
K-t 6010 – “Mol etkazib beruvchilar va pudratchilarga to’lanadigan schyotlar” schyoti – 2852000 so’m.
Talab qilinadi:
Vaziyatni baholashda auditor o’z fikrlarini qanday me’yoriy hujjatlar bilan asoslaydi ?
Ustav kapitaliga badallar bo’yicha ta’sischilar bilan hisob-kitoblarning o’z vaqtida bo’lishini tekshirish.
Hisob yuritish to’g’riligini tekshirish. Tekshirish natijalari bo’yicha aniqlangan xatoliklar va qoida-buzilishlarni qaydnomada rasmiylashtirish (28- jadval).
Hisobning ushbu bo’limi bo’yicha audit natijalarini dalolatnoma (ma’lumotnoma) bilan rasmiylashtirish (11.1-jadval).
Auditorlik hisoboti uchun material tayyorlang.
|
| |
-modda. Nizolarni hal etish

31-modda. Nizolarni hal etish Metrologiyaga oid faoliyat sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal
etiladi.
32-modda. Metrologiya to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik Metrologiya to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan
tartibda javobgar bo‘ladi.
Nazorat savollar: 1.Metrologiya to‘g‘risida‖gi qonunini qisqacha sharhi?
2. O‘zbekiston Respublikasining ―Metrologiya to‘g‘risida‖gi qonun qachon qabul qilingan?
3. Metrologiya ishlari va xizmatlari uchun haq to‘lash tartibi?
O‗zbekistonning milliy boshlang‘ich etalonlarini or‗rganish. 1. Ishning maqsadi Talabalarga
milliy
boshlang‘ich
etalonlarni
o‘rganishlarida
nazariy
bilimlarini
mustahkamlash va o‘zlashtirgan bilimlarini amaliy qo‘llashdan iborat.
2. Nazariy ma‘lumotlar Kattalik birligini qayta tiklash va saqlash uchun mo‘ljallangan o‘ta yuqori (metrologik) aniqlikdagi
maxsus o‘lchash vositalari etalon deb ataladi va birlik o‘lchamini uzatishda metrologik zanjirning
oliy zvenosi hisoblanadi. Etalon (o‘lchashlar shkalasi yoki birligi etaloni) - kattalikning o‘lchamini
qiyoslash sxemasi bo‘yicha quyi vositalarga uzatish maqsadida shkalani yoki kattalik birligini qayta
tiklash va (yoki) saqlash uchun mo‘ljallangan va belgilangan tartibda etalon sifatida tasdiqlangan
o‘lchash vositasi yoki o‘lchash vositalarining majmui.
Etalonning konstruksiyasi, uning xususiyatlari va birlikni qayta tiklash usuli mazkur kattalikning
mohiyati va mazkur o‘lchashlar sohasida o‘lchash texnikasining rivojlanish darajasi bilan
aniqlanadi.
165
Etalon bir-biri bilan chambarchas bog‘langan kamida uchta (M.F.Malikov tomonidan ta‘riflagan)
-modda. Javobgarlikka tortishning umumiy shartlari

(3-q.)
Yuridik shaxsning soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganligi uchun javobgarlikka
tortilishiga mazkur huquqbuzarlik sodir etilganligi fakti soliq organining kuchga kirgan qarorida
aniqlanganligi asos boʻladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(4-q.)
Yuridik shaxsning soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun javobgarlikka
tortilishi tegishli asoslar mavjud boʻlgan taqdirda uning mansabdor shaxslarini maʼmuriy, jinoiy
yoki qonunda nazarda tutilgan boshqa javobgarlikdan ozod etmaydi.
(5-q.)
Shaxsning soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortilishi uni
toʻlanishi kerak boʻlgan soliqlar (yigʻimlar) va penyalarning summalarini toʻlash (oʻtkazish)
majburiyatidan ozod etmaydi.
(6-q.)
Shaxsning aybi qonunda belgilangan tartibda isbotlanmaguniga qadar u soliqqa oid
huquqbuzarlikni sodir etishda aybdor deb hisoblanmaydi. Javobgarlikka tortilayotgan shaxs
oʻzining soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlikda aybdor emasligini isbotlashi shart emas.
(7-q.)
Soliqqa oid huquqbuzarlik fakti va shaxsning uni sodir etishda aybdorligi toʻgʻrisida
dalolat beruvchi holatlarni isbotlash majburiyati soliq organlarining zimmasiga yuklatiladi.
213-modda. Javobgarlikka tortishni
istisno etuvchi holatlar
(1-q.)
Shaxs soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun quyidagi holatlardan hech
boʻlmaganda bittasi mavjud boʻlgan taqdirda javobgarlikka tortilishi mumkin emas:
1) soliqqa oid huquqbuzarlik holatining mavjud emasligi;
2) soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etishda shaxsning aybi mavjud emasligi;
3) soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish muddatlari oʻtib
ketganligi.
(2-q.)
Ushbu Kodeksda nazarda tutilgan boshqa holatlar mavjud boʻlganda ham shaxs
soliqqa oid huquqbuzarlikni sodir etganlik uchun javobgarlikka tortilishi mumkin emas.
B II bo‘lim. Mehnatning muhofaza qilinishini ta’minlash c. III bo‘lim. Ishlovchilarning mehnatni muhofaza qilishga doir huquqlarini ro‘yobga chiqarishdagi kafolatlar

|
B II bo‘lim. Mehnatning muhofaza qilinishini ta’minlash c. III bo‘lim. Ishlovchilarning mehnatni muhofaza qilishga doir huquqlarini ro‘yobga chiqarishdagi kafolatlar
|
bet | 1/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 31,84 Kb. | | #102573 |
Bog'liq Mehnat muxofazasi
O'zbekston Respublikasida umr faoliyati xavfsizligin taminlash sohasidagi qabul qilingan qonun va normativ hujjtlar tizimi.
Reja:
I.Kirish
II.Asosiy qism
I BO‘LIM. UMUMIY QOIDALAR
b.II BO‘LIM. MEHNATNING MUHOFAZA QILINISHINI TA’MINLASH
c. III BO‘LIM. ISHLOVCHILARNING MEHNATNI MUHOFAZA QILISHGA DOIR HUQUQLARINI RO‘YOBGA CHIQARISHDAGI KAFOLATLAR
d. V BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILISH TO‘G’RISIDAGI QONUNLAR VA BOSHQA ME’YORIY HUJJATLARNI BUZGANLIK UCHUN JAVOBGARLIK
III.Xulosa
IV.Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
MEHNATNI MUHOFAZA QILISH TO‘G‘RISIDA
Mazkur Qonun O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 22-sentabrdagi O‘RQ-410-sonli “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi Qonuniga asosan yangi tahrirda qabul qilingan.
Ushbu Qonun ishlab chiqarish usullari, mulk shaklidan qat’i nazar, mehnatni muhofaza qilishni tashkil etishning yagona tartibini belgilaydi hamda fuqarolarning sog‘lig‘i va mehnati muhofaza qilinishini ta’minlashga qaratilgan.
I BO‘LIM. UMUMIY QOIDALAR
1-modda. Fuqarolarning mehnatni muhofaza qilinishiga bo‘lgan huquqlari
O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar mehnatni muhofaza qilinishi huquqiga egadirlar.
2-modda. Mehnatni muhofaza qilish
Mehnatni muhofaza qilish — bu tegishli qonun va boshqa me’yoriy hujjatlar asosida amal qiluvchi, insonning mehnat jarayonidagi xavfsizligi, sihat-salomatligi va ish qobiliyati saqlanishini ta’minlashga qaratilgan ijtimoiy-iqtisodiy, tashkiliy, texnikaviy, sanitariya-gigiyena va davolash-profilaktika tadbirlari hamda vositalari tizimidan iborat.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
B II bo‘lim. Mehnatning muhofaza qilinishini ta’minlash c. III bo‘lim. Ishlovchilarning mehnatni muhofaza qilishga doir huquqlarini ro‘yobga chiqarishdagi kafolatlar
|
Yakka etalon - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

|
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmuaYakka etalon - birlikni qayta tiklash va (yoki) saqlash uchun tarkibida bitta o‘lchash vositasi
(o‘lchov, o‘lchash asbobi, etalon uskuna) bor bo‘lgan etalon.
Yakka etalonga massa birligi etaloni-kilogramm misol bo‘ladi (platinoiridiyli toshlar ko‘rinishida
amalga oshiriladigan, ba‘zi etalonlarda - po‘lat toshlar).
Guruhli etalon - birlikni qayta tiklash aniqligini oshirish yoki uni saqlash uchun birgalikda
qo‘llaniladigan, bir xilli o‘lchash vositalarining majmuidan tarkib topgan etalon. Bir xil o‘lchash
vositalari yoki etalon uskunalar bilan o‘lchash natijalarining o‘rtacha arifmetik qiymati odatda
o‘lchashlar natijasi sifatida qabul qilinadi.
Guruhli etalonlarga 20 ta bir xil EYuK o‘lchovlarining guruhidan iborat - normal elementlardan
(Veston elementlaridan) tashkil topgan elektr kuchlanishi birligining etaloni misol bo‘la
oladi.Guruhli etalonlar doimiy (o‘zgarmas) yoki o‘zgaruvchan tarkibli guruhli etalonlarga bo‘linadi.
Doimiy tarkibli etalonlarda o‘n yillab o‘lchash vositalarining bir xil nusxasi ishlatiladi.
Masalan, elektr qarshiligi birligining etaloni - Om, elektr qarshiligining 10 ta manganinli germetik
elektr qarshiligining o‘lchash g‘altaklaridan iborat bo‘ladi.
O‘zgaruvchan tarkibli guruhli etalonlarga muntazam ravishda yangilari bilan almashtiriladigan
o‘lchash vositalari kiradi.
Bunday etalonlarga elektr kuchlanishi va o‘zgarmas tok elektr yurituvchi kuchi birligining guruhli
etaloni misol bo‘ladi.
Etalon to’plami - o‘lchash vositalari diapazonlarining birlashmasidan iborat bo‘lgan diapazonda
birlikni qayta tiklash va (yoki) saqlashga imkon beruvchi, ko‘rsatilgan shu o‘lchash vositalarining
majmuidan tashkil topgan etalon.
Misol - etalon mayda qadoq toshlar (etalon qadoq toshlar to‘plami), areometrlarning etalon
to‘plami.
Etalon to‘plamlari ham xuddi guruhli etalonlar kabi doimiy va o‘zgaruvchan tarkibli etalonlarga
bo‘linadi.
Kattalik birligini qayta tiklanadigan klassi bo‘yicha asosiy va hosilaviy birliklarni qayta tiklash
etalonlariga ajratiladi.
Umuman, o‘lchashlar birliligini ta‘minlash uchun etalonlar yordamida faqat asosiy birliklarni
markazlashtirilgan tarzda kayta tiklash etarli.Hosilaviy birliklarning o‘lchamlari esa maxsus
talablarga qattiq rioya qilingan holda bilvosita o‘lchashlar yo‘li bilan olinishi mumkin. Lekin,
o‘lchash aniqligining umumiy darajasini ko‘tarish uchun zamonaviy texnologiyalar uchun zarur va
birlik o‘lchamlarini uzatish operativligini (tezkorligini) ko‘tarish uchun etalonlar yordamida
hosilaviy birliklarni ham qayta tiklash keng qo‘llaniladi.
Birlikni qayta tiklash aniqligining darajasi bo‘yicha va metrologik tobeligi bo‘yicha etalonlar
|
| |
Antimetabolitlar haqida tushuncha

285
gidrolizlanishini L-gomotsistein va adeninga parchalaydi. Gomotsistein
serin
bilan birikishi sistationni, uni gidrolizmanishidan esa gomoserin va
sistein hosil bo‘ladi. Gomoserin gomoserindezaminaza fermenti ta’sirida
a ketobutiratni, so‘ng propionil-KoAni hosil qiladi.
286
Sisteindan koferment A ning tioetanolamin fragmenti va taurin hosil
bo‘ladi.
Serin bilan glitsin o‘zgarishlarida kofaktori
folat kislota unumlaridan
iborat bo‘lgan fermentlar asosiy rolni o‘ynaydi. Serin almashtirsa
bo‘ladigan aminokislotadir, uning uglerodli qismi glyukozadan hosil
bo‘ladi. Glyukoza metaboliti 3-fosfoglitserat degidrillanib, a-ketokislotaga
aylanadi (3-fosfopiruvat). Songra transaminlanish va gidrolitik yo‘l bilan
fosfat ajralib chiqish reaksiyalari serin
sintezining poyoniga yetkazadi,
undan esa glitsin sintezlanadi:
3-fosfoglitserat ——— 3-fosfoserin ———— serin + H
3
RO
4
Serin + TGFK ———— glitsin + N
5
,N
10
-metilen-TGFK + H
2
O
Bu aminokislotalarni parchalanishi piruvat, CO
2
va N
5
N
10
-
metiltetragidrofolat hosil bo‘lishiga olib keladi. Bu reaksiyalar
glitsinsintaza ferment kompleksi va serin-gidroksimetiltransferaza
fermentlari ta’sirida boradi.
Glitsinning
α
-uglerod va azot atomlari porfirin halqasini sintezida,
glitsinni to‘liq
ozi purin, ot kislotalari va benzoat kislotalari bilan
konyugatlar v kreatin sintezida, serin esa sfingozin, purin va pirimidin
asoslari, xolin sintezida ishlatiladi.
Xo’jalik operatsiyasining

|
Xo’jalik operatsiyasining
|
bet | 132/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy audit
Talab qilinadi:
Auditor ushbu vaziyatni baholash uchun qaysi me’yoriy hujjatlardan foydalanishi lozim;
Ushbu holatda auditor qanday audit usullaridan foydalanishi lozim?
Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshirib, auditorlik dalolatnomasini tuzing.
Xato va kamchiliklar ro’yxati jadvalini tuzing.
MUSTAQIL TA’LIM TOPSHIRIQLARI
10 MAVZU EKSPORT-IMPORT VA VALYUTA MUOMALALARI AUDITI
Eksport va import operatsiyalari auditining qanday vazifalari mavjud?
Eksport va import operatsiyalari auditning ob’ektlari nimalardan iborat?
Eksport va import operatsiyalari bilan bog’liq qanday ketma – ketlikda ichki audit tizimini testlash tartibi mavjud?
Eksport va import operatsiyalari auditida ajratib bo’lmasilik tavakkalchiligini aniqlang?
Eksport va import operatsiyalari auditi jarayonida tanlash xususiyati?
Eksport va import operatsiyalari auditi jarayonida qanday ma’lumot manbalari mavjud?
Eksport va import operatsiyalari auditi jarayonida qanday audit amallaridan foydalaniladi?
Eksport va import operatsilari bilan bog’liq muomalalar auditi xususiyatlari? 9 Eksport operatsiyalarida soliq hisobi bilan bog’liq auditorlik tekshiruvining
qanday xususiyatlari mavjud?
Eksport va import operatsiyalarining qanday boj to’lov va yig’imlari mavjud?
Eksport va import operatsiyalarida kurs farqlari auditi qanday amalga oshiriladi?
Reeksport va reimport operatsiyalari auditi deganda nimani tushinasiz?
|
| |
Qaytariluvchanlik - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

166
Etalon kompleks - fizikaviy kattalik birligi o‘lchamini qayta tiklash, saqlash va uni uzatish uchun
mo‘ljallangan o‘lchash vositalarining va yordamchi qurilmalarining majmuidan tarkib topgan
etalon.
Etalon kompleksiga vaqt etaloni va chastota etaloni misol bo‘ladi. Bu etalonlar seziyli
generatorlardan (vaqt va chastota birliklarini qayta tiklash uchun mo‘ljallangan), vodorodli
generatorlardan (ularning uzluksiz ishlashida vaqt shkalasini saqlash funksiyasini bajaradigan vaqt
va chastota birliklarini saqlash uchun qo‘llaniladigan), kvant-mexanik soatlar guruhidan (vaqt
shkalasini saqlash uchun mo‘ljallangan) iborat bo‘ladi. Etalon-kompleks tarkibiga yana chastotani
va yalpi kompleksni funksiyasini ta‘minlaydigan vositalarni ichki va tashqi solishtirish uchun
mo‘ljallangan apparaturalar kiradi.
-bob. Yakunlovchi qoidalar

164
standart namunalarni ishlab chiqish;
davlat metrologiya nazoratini o‘tkazish.
30-modda. Metrologiya ishlari va xizmatlari uchun haq to‘lash
O‘lchash
vositalarini sinash, turini tasdiqlash, metrologik attestatsiyadan o‘tkazish,
qiyoslash va kalibrlash, o‘lchashlarni bajarish uslubiyotlarini attestatsiyadan o‘tkazish,
texnik
jihatdan tartibga solish va o‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlash sohasidagi
normativ hujjatlarni metrologik ekspertiza qilish, texnik jihatdan asosliligini
hamda belgilangan
metrologiya normalari va qoidalariga muvofiqligini baholash, o‘lchashlar va sinovlar bajarilishining
sifatini baholashga doir metrologiya ishlari hamda yuridik va jismoniy shaxslarga ko‘rsatilayotgan
xizmatlar, shuningdek metrologiyaga oid faoliyatning davlat tomonidan
moliyalashtirish sohasiga
kirmaydigan boshqa turlari uchun haq tuziladigan shartnomalar shartlariga muvofiq manfaatdor
shaxslar tomonidan to‘lanadi.
-modda. O‘lchash vositalarining turlarini tasdiqlash

|
-modda. O‘lchash vositalarining turlarini tasdiqlashBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua24-modda. O‘lchash vositalarining turlarini tasdiqlash
O‘lchash vositalarining turlarini tasdiqlash o‘z ichiga davlat sinovlarini o‘tkazish orqali
o‘lchash vositalarining metrologik va texnik tavsiflarini aniqlash, o‘lchash vositalarining
metrologiya to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiqligini belgilash hamda o‘lchash vositalarining
turini tasdiqlash to‘g‘risida qaror qabul qilish bo‘yicha ishlarni oladi.
O‘lchash vositalarini metrologik attestatsiyadan o‘tkazish yagona nusxalarda ishlab
chiqariladigan (yoki O‘zbekiston Respublikasi hududiga import bo‘yicha yagona nusxalarda olib
kiriladigan) o‘lchash vositalarining xossalarini tadqiq etish asosida ular qo‘llash uchun yo‘l
qo‘yilishini e‘tirof etish maqsadida davlat metrologiya xizmati tomonidan amalga oshiriladi.
Ushbu
Qonunning
20-moddasida
ko‘rsatilgan
sohalarda
foydalaniladigan,
ishlab
chiqarilishi va import bo‘yicha olib kirilishi lozim bo‘lgan o‘lchash vositalari davlat sinovlaridan va
turini tasdiqlashdan yoki metrologik attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak.
O‘lchash vositalarining davlat sinovlarini o‘tkazish, turini tasdiqlash va Davlat reestriga
kiritish maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.
Tasdiqlangan
o‘lchash
vositalariga
yoki
ularning foydalanish hujjatlariga ishlab
chiqaruvchi Davlat reestri belgisini qo‘yishi shart.
25-modda. O‘lchash vositalarini qiyoslash
O‘lchash vositalarini qiyoslash akkreditatsiya qilingan davlat metrologiya xizmati hamda
davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarining akkreditatsiya qilingan metrologiya xizmatlari
tomonidan amalga oshiriladi.
O‘lchash vositalarini qiyoslaganda o‘lchash vositalarining belgilab qo‘yilgan metrologik
talablarga ularning muvofiqligini aniqlash va tasdiqlash bajariladigan operatsiyalar ketma-ketligini
belgilovchi o‘lchash vositalarini qiyoslash uslubiyoti asosida amalga oshiriladi.
Qiyoslashdan o‘tkazilishi lozim bo‘lgan o‘lchash vositalari turkumlarining ro‘yxati maxsus
vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlanadi.
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 197

|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari Pdf ko'rish
|
bet | 197/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)
Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I. Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri
mа’lum qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1.Word dasturini ishga tushirish uchun qanday
amallar bajariladi?
2.Matnning asosiy xususiyatlari nimalarda
iborat?
3.Matndagi so’zlar qanday birlashtiriladi?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal)
bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt
vаriаnti
3-ilоvаdа
kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
Mavzu: Matnlarni yaratish, tahrirlash va formatlash

Matndagi gaplarni faqat mavzu emas, balki asosiy fikr ham birlashtiradi.Bir fikrni ifodalovchi
bir nechta gaplar alohida bandda tuziladi.
7. Faylni o'zingizning papkangizda Matn sifatida saqlang va dasturni yoping.
matn formatlash hususiyatlari yordamida stayl(dizayn) qilingan. Sarlavha(heading) da "text-
align", "text-transform", va rang hususiyatlaridan foydanalilgan. Paragraf esa yo'naltirilgan ,
tizilgan va har bir belgi orasidagi masofa o'rnatilgan. Bu rangli O'zingni Sinab Ko'r
tugmasidan ham pastki chiziq olib tashlangan