Tadbirkor - Mavzu: innovatsion biznesda inson omili reja

|
Mavzu: innovatsion biznesda inson omili reja
|
bet | 3/9 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 190,48 Kb. | | #140199 |
Bog'liq 15-mavzu.Biznesni raqamlashtirishning amaliy jixatlariTadbirkor. Biznesning markaziy figurasi - bu tadbirkor. Shuning uchun innovatsion biznes fenomenini tushunish uchun, innovatsion tadbirkorlikning maxsus muhitida ishlashni istagan va harakat qilishi mumkin bo‘lgan shaxs nima ekanligini tushunish
muhimdir. Ammo biznes ko‘lami va uning innovatsionligidan qat’iy nazar, umuman tadbirkorlarni qanday fazilatlar xarakterli ekanligini aniqlaylik.
Tomson Bolton Thomson Entrepreneur Indicator (BTEI) uslubidan foydalangan tadbirkorlar o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovnoma asosida ularning shaxsiy 6 guruh xususiyatlarini aniqladi (FACETS tizimi):
F (focus -e’tibor) - maqsadga, o‘z vaqtida, harakatga e’tiborni qaratish;
A (advantage -ustunlik) - istiqbolli imkoniyatlarni tanlash strategiyasi va qobiliyati;
C (creativity -ijodkorlik) - yangi g‘oyalarni yaratish qobiliyati, aniq bo‘lmagan yo‘llar va imkoniyatlar haqida tasavvur;
E (Ego - men) – mas’uliyat, qobiliyatsizlik va muvaffaqiyatsizlikka dosh berishda ifodalangan erishish istagi, boshqacha bo‘lishga va iz qoldirishga intilish, o‘ziga bo‘lgan ishonch va fidoyilik, o‘z taqdirini boshqarish istagi;
T (Team - jamoa) - kerakli odamlarni topish va tanlash qobiliyati, samarali jamoani shakllantirish, yuqori darajadagi muloqot qobiliyatlari;
S (Social - ijtimoiy ta’sir) - tadbirkor va uning biznesi uchun qadrli bo‘lgan odamlar bilan ijtimoiy tarmoq qurish qobiliyati.
FACETS tizimi umuman muvaffaqiyatli tadbirkorning portretini beradi. Keyingi bosqich innovatsion sohada biznes yuritayotgan tadbirkorni ajratib turadigan o‘ziga xos xususiyatlarni taqsimlashni o‘z ichiga oladi. Ushbu vazifa “Kadrlar texnologiyalari markazi XXI asr” kompaniyasi xodimlari tomonidan olib borilgan tadqiqot doirasida qo‘yilgan [5.29]. Tadqiqot mualliflari innovatsion tadbirkorlikning asosiy vakolatlari va vakolatlari modelini ishlab chiqdilar. Qobiliyat deganda tadbirkor o‘zining mavjud ko‘nikmalari va shaxsiy fazilatlari tufayli hal qilishi kerak bo‘lgan bir qator professional vazifalar tushuniladi. Kompetensiyalar - tadbirkorlik kasbida muvaffaqiyatli
yashashga va faoliyatning asosiy vazifalarini amalga oshirishga imkon beradigan shaxsiy fazilatlar, qobiliyat va ko‘nikmalar.
Innovatsion biznes an’anaviy tadbirkorlikdan birinchi navbatda noaniqlik va tavakkalchilik darajasi bilan ajralib turadi. Natijada innovatsion tadbirkorning asosiy vakolatlariga quyidagi vazifalarni hal etish kiradi:
noaniqlik va yuqori xavfli vaziyatda qaror qabul qilish;
tahdidlar, nosozliklar, tashqi bosimning muhim holatlarida faoliyatni amalga oshirish;
g‘ayrioddiy, iste’dodli kishilardan tashkil topgan o‘zaro faoliyat guruhlarni boshqarish;
rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish, ichki va tashqi ishbilarmonlik muhitining noaniq va yomon taxmin qilinadigan parametrlari bilan resurslarni safarbar qilish.
Ushbu darajadagi muammolarni hal qilish, innovatsion biznesni yaratadigan va rivojlantiradigan shaxsning tug‘ma va orttirilgan shaxsiy qobiliyatlariga (kompetensiyalariga) ega bo‘lishini taxmin qilinadi. Quyida innovatsion tadbirkor uchun eng yuqori darajani (muhim ahamiyatga ega darajani) olgan vakolatlar keltirilgan. Ular tadqiqot jarayonida tahlil qilish uchun ajratilgan 50 ta vakolatdan eng yuqori 7 ballga (7 balli reyting shkalasi) ega.
Innovatsiya (!!) - ijodkorlik, sezgi, analitik, fikrlashning moslashuvchanligi tufayli muammolarni hal qilishning tubdan yangi, nostandart usullarini topish qobiliyatini tavsiflaydi.
Noaniqlik holatidagi qat’iyatlilik (!!) - noaniqlik sharoitida harakat qilishga va qaror qabul qilishga tayyorligi, noaniqlik, tavakkalchilik va avantyurizmga chidamliligi tufayli qaror qabul qilishga jasorat bilan ifodalanadi.
Yetakchilik (+) - yuqori darajadagi hissiy aql, xarizma, vazifalarni belgilash qobiliyati, odamlarni ularni bajarishga safarbar qilish va boshqalarni tavsiflaydi.
Maqsadlilik (!!) – qat’iyatlilikni, o‘ziga ishonchni, natijaga yo‘naltirilganlikni, optimizmni, mukammallikni bildiradi.
Tashabbus (!!) - o‘zini faollik, ambitsiya, erishish motivatsiyasi, raqobatbardoshlikda namoyon qiladi.
Katta ahamiyatga ega bo‘lgan (6 ball) xususiyatlarga quyidagilar kiradi:
dizayn tasavvurlari (++);
aloqa (!);
vaziyatni rejalashtirish (+);
muxtoriyat (++);
o‘zgarishlarga va rivojlanishga yo‘naltirish (!).
Belgilangan vakolatlar innovatsion tadbirkor uchun rivojlanish imkoniyatlari mezoni bo‘yicha tasniflanadi. (!!) belgisi rivojlanish uchun o‘rtacha darajada mos bo‘lmagan muhim ahamiyatga ega bo‘lgan vakolatlarni bildiradi (ya’ni dastlab yuqori darajada ishlab chiqilishi kerak), yuqori ahamiyatga ega bo‘lgan (!) rivojlanish qobiliyatiga ega bo‘lgan belgi (++), rivojlanish uchun o‘rtacha darajada mos keladigan belgi (++). Ya’ni, dastlab rivojlanish darajasi kerakli natijaga yaqin bo‘lishi kerak, (+) - rivojlanish uchun juda mos bo‘lgan vakolatlar, ularning yetarli darajada ifodalanmaganligi maxsus dasturlar yordamida mashg‘ulotlar davomida qoplanishi mumkin.
Innovatsion tadbirkorning kasbiy vazifalari (kompetensiyalari) biznes rivojlanishi va tashqi ta’sirga qarab o‘zgarishi mumkin. Ularni hal qilish uchun boshqa vakolatlar talab qilinishi mumkin. Masalan, biznesning o‘sishi bilan yetakchilik fazilatlarining o‘rni va ahamiyati, hissiy intellektning rivojlanishi kuchayadi, strategik fikrlash ustuvor ahamiyat kasb etadi, qaror qabul qilish uchun javobgarlik darajasi oshadi va boshqalar.
|
| |