nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sement mustahkamligi suv sement nisbatiga hamda qotish sharoitlariga

Sement mustahkamligi suv sement nisbatiga hamda qotish sharoitlariga bog’liqligi. Qorishmalar va betonlar sementoshning g‗ovakligi hamda mustaxkamligi
boshqa bir hil sharoitlarda xal qiluvchi tarzda suv-sement nisbatiga bog‗liq bo‗ladi.
Barcha turdagi bog‗lovchi moddalar uchun, eng maqbul suv - sement nisbati
Sement
Semen
t
mark
as
i
Mustahkamlik, МPа. Кg/sm
2
Egilishga. R
Siqilishga .R
3 sutka.
28 sutka.
3 sutka .
28 sutka .
Qo‘shimchasiz va
mineral
qo‘shimchali
400
-
5.5 – 55
-
40 – 400
500
-
6 – 60
-
50 – 500
550
-
6.2 – 62
-
5.5 – 500
600
-
6.5 – 65
-
60 – 600
Tez qotuvchi
400
4 -40
5.5 – 55
15 – 150
40 – 400
500
4.5-4.5
6 - 60
28 - 280
50 – 500
23
bo‗lib, undan yuqori kursatkichda mustahkamlik kamayadi. Sementlar suvda yoki
suv bug‗lari bilan to‘yingan muxitda tezroq, havoli muxitda esa sekinroq qotadi.
Mustaxkam beton olish uchun lozim bo‗lgan issiq nam muxitni yaratish kerak.
Portlandsement qotish tezligiga harorat va qo’shimchalar ta’siri. Portlandsement va uning turlariga harorat katta ta‘sir ko‘rsatatadi. Haroratni 0
dan 5 – 8
o
C gacha ta‘sirida qotish jarayoni 2 – 3 marotaba sekinlashadi. 0 dan past
haroratda bu jarayonlar qisman to‗xtaydi. Qotish davrida yuqori haroratda suvni
yetishmovligi nafaqat gidratlanish jarayonini sekinlashtiradi balki betonglar
mustaxkamligini barqarorligini pasaytiradi. Suv butunlay muzlaganda qotish
jarayonlari butunlay to‗xtatiladi. Shular issiqlik ishlovini 2 ta usulini amalda keng
qo‗llanilishiga asos bo‗ldi. Biri qotayotgan betonga atmosfera bosimida 70 – 95
o
C
harorat ta‘sirida issiqlik ishlovi beriladi (Elektromablag‗, infraqizil nur, bug‗.).
Ikkinchi usulda issiqlik to‘yingan bug‗ (0.9 – 1.6 MPa) va harorat 174.5 - 200
o
C
da olib boriladi. Zamonaviy zavodlarda ushbu usulda buyumlarni mustaxkamligi
yakuniy mustaxkamligidan 70 – 80% ga erishiladi. Issiqlik ishlovi klinker
minerallariga har – hil ta‘sir ko‗rstadi. Masalan normal sharoitda va 80
o
C
haroratda
C
3
S , C
4
AF intensiv ravishda qotadi, C
2
S ning mustaxkamligiga issiqlik
ishlovi kam ta‘sir etadi. Tarkibida 50 – 60 % C
3
S, 6 – 9 % C
3
A bo‗lgan sementlar
80-95
o
C haroratda nixoyatda tez mustahkamlikka ega bo‗ladilar. Yuqori alitli
sementlarni 80
o
C da bug‗latish tavsiya etiladi, chunki yuqori haroratda (90 -95
o
C) boshlang‗ich muddatlarda qotish tezlatilsa ham qolgan qotish muddatlarida
mustahkamlikka erishmaydi. Shlak va pussolon portlandsementlarni 90 – 95
o
C
haroratda bug‗latilishi betonlani mustaxkamligi o‗sishiga ta‘sir etadi. Kimyoviy
qo‗shimchalar semntlarni qotish tezligini tezlashtirish uchun qo‗llaniladi. Eng ko‗p
ishlatiladigan CaCl
2
( 1 – 1.5 % sement massasidan), CaCl
2
+ NaCl (3 % + 7 %)
gidratlangan sementlar (1 – 3%gacha ) va boshqalar. Zamonaviy tadqiqot
izlanishlar natijasida shu narsa tatbiq etildi: issiqlik ishlovida har xil sementlarni
xulqi kupgina omillarga bog‗liq (Mineralogik tarkibi, klinker mikrotuzilishi,
24
maydalik darajasi, suv sement nisbati va boshqalar). Shuning uchun issiqlik
ishlovining rejimi tajriba orqali o‗rnatiladi (harorat va davomiyligi).
Mineralogik tarkibi - Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент архитектура қурилиш институти мухандислик қурилиш...

16
amalda suv bilan ta‘sirlashmaydi,ya‘ni bog‗lovchi xususiyatiga ega emas.Shu
tufayli belitning γ— shaklga o‗tishiga to‗sqinlik qilish lozim. β—C
2
S —ning
barqarorlashuviga ba‘zi bir aralashmalar (1-3%) miqdordagi Al
2
O
3
. Fe
2
O
3
.
MgO.Cr
2
O
3
shuningdek klinkerni sovutkich qurilmalarida tez sovutish yordam
beradi. Bunda tarkibida belitning dumaloqlashgan ko‗rinishidagi zich kristallari
bo‗lgan klinker olinadi.
Portlandsement klinkerdagi silikatli minerallarning miqdori taxminan 75 —
82 % ni tashkil qilsa, qolgan 18 — 25% alit va belit kristallari orasidagi hajmni
to‗ldiruvchi oraliq moddalardir. Bu moddalar C
3
A —uch kalsiyli alyuminatning
va alyumoferrit kalsiy — C
4
AF ning kristallari, shisha va ikkinchi darajali
kristallar va boshqalardan iborat. C
3
A —uch kalsiyli alyuminat — klinkerda 3 —
15% miqdorda bo‗ladi. C
5
A
3
shaklida uchraydi, tarkibi 12CaO 7Al
2
O
3
dan iborat
murakkab tarkibli qattiq aralashmalarni hosil qilsada, u qadar katta
mustahkamlikka ega emas. Betonning sulfatli koroziyaga uchrashining
sababchisidir.
4CaO- Al
2
O
3
Fe
2
O
3
—to‗rt kalsiyli alyumoferrit 10 — 20% miqdorda bo‗ladi.
Portlandsement gidrolizlanishida qotish tezligiga va issiqlik ajralishiga ma‘lum
ta‘sir kursatmasligi tufayli gidrolizlanish tezligi bo‗yicha alit va belit o‗rtasidagi
oraliq vaziyatni egallaydi.
Klinker shishasi 5—15% miqdorda bo‗ladi, asosan CaO, Al
2
O
3
, Fe
2
O
3
, lardan
tashkil topadi. Unda MgO va ishqorlar odatda ko‗p uchraydi.
Magniy oksidi MgO — alyumoferritli faza va klinker shishasi tarkibiga
periklaz ko‘rinishda kiradi, shuningdek 5% dan ortiq bo‗lmagan miqdorda erkin
holatda ham uchraydi, bu holatga MgO sement suv bilan birikib Mg(OH)
2
hosil
qiladi va bu esa hajmiy o‗zgarishlarga olib keladi.
CaO —erkin holatdagi kalsiy oksidi —donachalar shaklida bo‗ladi. Uning
miqdori 1% dan ortmasligi lozim.
Ishqorlar (Na
2
O.K
2
O
) — klinkerning alyumofferitli fazasiga kiradilar,
shuningdek sementda sulfatlar ko‗rinishida ham bo‗ladilar.
Ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosarlari mutaxassislik fanlari, ta`lim muassasalarida o`quv jarayonini boshqarish bo`yicha test savollari

Ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosarlari mutaxassislik fanlari, ta`lim muassasalarida o`quv jarayonini boshqarish bo`yicha test savollari
Ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosarlari mutaxassislik fanlari, ta`lim muassasalarida o`quv jarayonini boshqarish bo`yicha
test savollari
1. Javoblarning qaysi birida ta’lim to’g’risidagi Qonundan ta’lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplaridan biri to’g’ri ko’rsatilgan?
Ta’limning umuminsoniy va milliy madaniy qadriyatlarning ustivorligi;
*Ta’lim va tarbiyaning insonparvar, demokratik xarakterda ekanligi;
Tarbiyachilar va ta’lim oluvchilarni hurmatlash;
To’g’ri javob ko’rsatilmagan.
2. Qanday shaxslarga pedagogik faoliyat bilan shug’ullanishga yo’l qo’yilmaydi?
Tegishli ma’lumotlarga ega bo’lmagan shaxslarga;
Fuqarolik pasporti yo’қ shaxslarga;
*Sud hukmi bilan pedagogik faoliyat bilan shug’ullanish ta’qiqlangan hamda tibbiyot ko’rsatmasiga ko’ra pedagogik faoliyat bilan bilan ta’qiqlangan shaxslarga;
Tug’ilganlik guvohnomasi yo’q shaxslarga.
3. Ta’lim muassasasini boshqarish “Ta’lim to’g’risida”gi Qonunning nechanchi bo’lim va nechanchi moddasida keltirilgan?
5 bo’lim 30 moddasida;
*4 bo’lim 26 moddasida;
4 bo’lim 28 moddasida;
3 bo’lim 20 moddasida.
4. Davlat ta’lim standarti nima?
Ta’lim mazmuni meyyori;
Ta’lim sifati va meyyori;
*Ta’lim mazmuniga qo’yiladigan minimal talablar;
Ta’lim mazmuni hamda sifatiga qo’yiladigan minimal talablar.
|
Kollektiv va guruhli ta’lim usullari

|
Kollektiv va guruhli ta’lim usullari
|
bet | 11/13 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 100,83 Kb. | | #261494 |
Bog'liq 1.Ta’lim jarayoni yaxlit tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari3.3. Kollektiv va guruhli ta’lim usullari
Kollektiv va guruhli ta’lim usullari o‘quvchilarning jamoat bilan hamkorlik qilish, bir-biriga qo‘llanuvchi va o‘zlashtiruvchi munosabatlarni rivojlantirish, va bir-birlari bilan bir qatorda bir qatordan o‘rganishlari uchun mo‘ljallangan ta’lim usullaridir. Bu usullar o‘quvchilarning ijtimoiy munosabatlarini mustahkamlash, guruhda ishlash va jamoat a’zolari bilan masalalar yechish qobiliyatlarini oshirish uchun juda foydali bo‘ladi. Quyidagi ta’lim usullari kollektiv va guruhli ta’limning muhim turlarini ifodalaydi:
Muhokama va muzokara: Bu usulda o‘qituvchi o‘quvchilarga masalalarni muzokaralash va fikrlarini ifoda qilish imkoniyatini beradi. O‘quvchilar o‘zaro fikr almashish, savollarga javob qidirish, va bir-birlari bilan fikrlarini o‘zlashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Guruhda ishlash: Guruhda ishlash usuli o‘quvchilarning bir-birlari bilan ishlashini ta’minlaydi. Ular bir qatordan o‘rganish, vazifalarni birlashtirish, va jamoatdagi har bir a’zoni qo‘llab-quvvatlash imkoniyatini beradi.
Guruhda taqsimlash: O‘quvchilar guruhga taqsimlangan va har bir guruh o‘zining masalalari va vazifalari bilan shug‘ullanadi. Bu usul o‘quvchilarning jamiyat bilan hamkorlikda ishlash va o‘z vaqtlarida o‘rganish imkoniyatini beradi.
Jamoatchilik mashg‘ulotlari: Bu usulda o‘quvchilar jamoat ichida turli xil mashg‘ulotlarga qatnashadi, masalan, jamoatchilik va ijtimoiy masalalar yoki ijodiy yondashuvlar bilan bog‘liq mashg‘ulotlar. Bu usul o‘quvchilarning ijtimoiy munosabatlarini mustahkamlash va jamoat a’zolari bilan birgalikda masalalar yechish qobiliyatlarini oshirishga yordam beradi.
Proyekt asosida ta’lim: Bu usulda o‘quvchilar bir qator proyektlarga ishtirok etishadi. Ular bir-birlari bilan ishlash va bir qator muammolarni yechish orqali maqsadga yo‘naltirilgan proyektlarni yaratish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Kollektiv va guruhli ta’lim usullari o‘quvchilarning jamoat bilan hamkorlikda ishlash va bir-birlari bilan o‘rganishlari uchun muhim imkoniyatlarni ta’minlaydi. Bu usullar o‘quvchilarning jamiyat bilan hamkorlikda ishlash, guruhda ishlash, va jamoat a’zolari bilan masalalar yechish qobiliyatlarini oshirish uchun idealdir.
|
| |
Canvas biznes modeli asosida O’zbekistondagi korxona faoliyatini tahlil qiling

|
Canvas biznes modeli asosida O’zbekistondagi korxona faoliyatini tahlil qiling
|
Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 3,23 Kb. | | #158116 |
Bog'liq 2-amaliy mashg\'ulot topshirig\'i
2-amaliy mashg’ulot.
Canvas biznes modeli asosida O’zbekistondagi korxona faoliyatini tahlil qiling.
Canvas biznes modeli
Canvas tizimli ravishda kompaniya biznes modelini aks ettiradi va uni segmentlar bo'yicha tahlil qilish imkonini beradi. Bu shuni anglatadiki, siz dastlab biznes modelning sizga ma’lum qismlari bo’yicha ma’lumotlar kiritasiz, so'ng sizga noma’lum bo’lgan segmentlar bo’yicha bir qator savollar asosida bosh qotirishingiz mumkin bo’ladi. Bu orqali siz biznesingizni bir butun tizim sifatida tushunish, o’zgarish va yangi g’oyalarni tadbiq qilish imkoniyatiga ega bo’lasiz.
Canvas biznes modelining to’qqizta tuzulmaviy bloki quyidagi savollarga javob topishga qaratilgan:
Mijozlar segmentlari. Sizning mijozlarning qaysi segmenti ucuhn qiymat yaratmoqdasiz? Siz uchun qaysi/qanday mijozlar muhim? Qiymat taklifi. Xaridorga qanday asosiy qiymatni etkazib berasiz? Siz mijozlarning qaysi ehtiyojlarini qondiryapsiz?
Sotuv kanallari. Sizning mijozlaringiz qaysi kanallar orqali bog'lanishni xohlashadi? Qaysi kanallar eng yaxshi ishlaydi? Ularning narxi/xarajati qancha? Qanday qilib kanallar sizning va mijozlaringizni ehtiyojlarini qondirmoqda? Yangi kanallarni qanday moslashtirish mumkin?
Mijozlar bilan aloqalar. Asosiy mijozlar sizdan qanday munosabatlarni kutmoqda? Qanday qilib mijozlar bilan munosabatlarni yangi turlarini qo’llash, ularni xarajat va shakl bo'yicha moslashtirish mumkin?
Daromad oqimlari. Sizning mijozlaringiz qaysi yaratilgan qiymat uchun to'lashga tayyor? Xozirda ular nimaga va qaysi usulda to'laydilar? Ular qanday to'lashni afzal ko'rishadi? Har bir daromad oqimi umumiy daromadga qancha hissa qo'shadi?
Asosiy resurslar. Sizning qiymat taklifingiz qanday asosiy resurslarni talab qiladi? Tarqatish kanallari, mijozlar bilan munosabatlar, daromadlar oqimida qaysi resurslar eng muhim hisoblanadi?
Asosiy faoliyat turlari. Sizning qiymat taklifingiz qanday muhim tadbirlarni talab qiladi? Taqsimot kanallari, mijozlar bilan munosabatlar, daromadlar oqimi bo'yicha qaysi tadbirlar eng muhim hisoblanadi?
Asosiy hamkorlar. Sizning asosiy sheriklaringiz/etkazib beruvchilaringiz kimlar? Hamkorlikning maqsadlari qanday?
Xarajatlar tarkibi. Sizning biznesingizda eng ko'p xarajatlar nimaga sarflanadi? Qaysi asosiy resurslar/tadbirlar eng qimmat?
Misol.
“Canvas” biznes-modeli yordamida biznes fa’oliyatini yoritish
Biznes turi: Kitob bosmasi
|
| |
Asosiy sxema ta`rifi - Ma’lumot bazasi modellari

|
Ma’lumot bazasi modellari
|
bet | 8/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruza Asosiy sxema ta`rifi. SQLda jadvalni yaratishda CREATE TABLE buyrug`idan foydalaniladi. Create table buyrug`ining umumiy sodda ko`rinishi quyidagicha:
CREATE TABLE R
( ,
…..…,
,
,
……,
);
Bu yerda R - jadval nomi, har bir – jadvalni tashkil etuvchi ustunlar, ya`ni maydon nomi, – maydonning ma`lumot tipi. Ustun nomi bilan uning ma`lumot tipi o`rtasiga pobel qo`yiladi. Agar jadval maydonlari bir nechta bo`lsa, yangi ustun nomi oldiga vergul qo`yiladi. SQLda biror buyuruq nixoyasi nuqtali vergul bilan yakunlanadi. Create table buyruqidi bo`sh jadval yaratadi, ya`ni jadvalda satrlar bo`lmaydi.
Quyidagi buyruq MBda xodimlar nomli jadvalni yaratadi:
CREATE TABLE xodimlar
(fio varchar(20),
bulim varchar(15),
maoshi numeric(8,2),
primary key (fio));
Yuqorida yaratilgan jadvalda 3 ta maydon mavjud va ular quyidagilar:
fio - maksimal belgilar soni 20 ta bo`lgan belgili qator maydoni,
bulim - maksimal belgilar soni 15 ta bo`lgan belgili qator maydoni va
maoshi - umumiy xonalari soni 8 ta, ularning 2 tasi sonning butun qismini ifodalash uchun ketgan son bo`lgan butun qiymatli son maydoni.
Shu bilan birga create table buyrug`i ichiqda umumiylikni cheklash buyrug`i fio maydoni xodimlar jadvalida asosiy kalit maydon ekanligini ko`rsatyapti.
SQLda turli xildagi kalit maydonlardan mavjud. Jumladan:
primary key : primary key lar jadval uchun asosiy kalit so`z ekanligini bildiradi. Primary key maydon qiymatlari hech qachon null bo`lmasligini va takrorlanmas bo`lishi lozimligini ta`minlaydi.
foreign key references s: Bu kalit maydoni jadvaldagi har bir ma`lumotning maydonlarining qiymati s jadvalning ba`zi ma`lumot maydonlarining qiymatlari kalit maydonlarining qiymatiga mos kelishi kerakligini bildiradi. Bu kalit maydon jadvalni boshqa jadvallar bilan bog`lashda xizmat qiladi.
not null: ushbu kalit maydoni o`zi o`rnatilgan maydon qiymatining null qiymat olishi mumkin emasligini bildiradi.
SQL kalit maydonning mantiqiy tuzilishini buzuvchi har qanday yangilanishga yo`l qo`ymaydi. Misol uchun, jadvalning primary key maydoniga ma`lumot kiritish qismiga null qiymatli ma`lumot kiritilsa yoki mavjud ma`lumot null qiymati bilan o`zgartirilsa va yoki primary key maydonning ma`lumot kiritish qismiga kiritilgan qiymat shu jadvalning boshqa maydoniga kiritilgan qiymat bilan bir xil bo`lsa, SQL xatolik haqida ma`lumot chiqarib, yangilashni bekor qiladi. MBda yaratilgan yangi jadval bo`sh bo`ladi.
SQL MBdan jadvalni olib tashlash (o`chirish) uchun DROP TABLE buyrug`i ishlatiladi. DROP TABLE buyrug`i MBdan o`chirilayotgan jadvalning barcha ma`lumotlari bilan birga o`chirib tashlaydi.
|
| |
int: butun son (ushbu tip uzunligi masha tomonidan o`rnatiladi). To`liq ko`rinishi integer.
 
smallint

|
int: butun son (ushbu tip uzunligi masha tomonidan o`rnatiladi). To`liq ko`rinishi integer.
smallint
|
bet | 6/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruzaint: butun son (ushbu tip uzunligi masha tomonidan o`rnatiladi). To`liq ko`rinishi integer.
smallint: kichik o`lchamli butun son.
numeric(p, d): o`zgarmas nuqtali sonlarni berishda ishlatiladi. Bu yerda p – raqamlar (musbat ishorali) va d - o`ng tomondan sonning butun qismiga beriluvchi xonalar soni. Masalan numeric(3, 1) - 44.5; Bunda numeric(3, 1) ga 444.5 yoki 0.32 kabi sonlarni berib bo`lmaydi.
real, double precision: qo`zg`a`luvchi nuqtali va juft-achegarali qo`zg`aluvchan nuqtali sonlar. Chegaralari mashina tomonidan beriladi.
float(n): qo`g`aluvchan nuqtali juda kichik n xonali son.
Har bir tip maxsus NULL deb nomlanuvchi qiymatni ham o`z ichiga olishi mumkin.SQLda atribut qiymatlari noma`lum bo`lgan o`tkazibi yuborilgan yoki mavjud bo`lmaganlarini NULL bilan yoziladi. NULL qiymat oddiy tushunchada qiymat qiymat hisoblanmaydi. U faqat atributni haqiqiy qiymati tushib qoldirilgan yoki noma`lumligini anglatadi. NULLni ishlatishda quyidagilarga e`tibor berish kerak:
Agregat funksiyalar ishlatilganda birorta atributni kiymatlar to`plami bo`yicha hisoblashlar bajarilganda aniqlikni ta`minlash maqsadida NULL qiymat hisobga olinmaydi.
shartli operatorlarda TRUE, FALSE dan tashqari UNKOWN paydo bo`lsa natija NULL qiymatda chiqadi.
bu qiymatni tekshirishda IS NULL yoki IS NOT NULL lar foydalaniladi.
almashtirish fukntsiyalari ham argument sifatida NULL bo`lsa natija NULL ga teng bo`ladi.
Misol uchun A maydon char(10) tipidagi o`zgarmas uzunlikli qatorli maydon bo`lsin. Agar bu maydonga «Avi» qatori berilsa, 10 ta belgi qilish uchun yana 7 ta oraliq (probel) avtomatik kompyuter tomonidan qo`shiladi. Taqqoslanadigan bo`lsa, varchar(10) tipli B maydonga «Avi» qatori saqlansa, unda bu maydonga hech qanday oraliq (probel) qo`shilmaydi. Agar char tipidagi bu ikkala maydonni solishtiradigan bo`lsak, ularning uzunliklari bir xil bo`lishi uchun solishtirishdan oldin qo`shimcha probellar avtomatik qo`shiladi va keyin solishtiriladi.
Char va varchar tiplarini solishtirish paytida esa, ularning uzunliklarini tenglashtirish uchun solishtirishdan oldin varchar tipidagi maydonga qo`shimcha probellar qo`shiladi. Lekin shunga qaramay, solishtirsh paytida bu amallarning bajarilishi ma`lumotlar ombori tizimiga bog`liq. Natija sifatida esa A va B maydonlarida bir xil «Avi» qatori saqlansa ham solishtirishda A=B false qiymatini qaytarishi mumkin. Shuning uchun ham yuqoridagi muammoni chetlab o`tish uchun char tipi o`rniga varchar tipidan foydalangan yaxshi.
Bundan tashqari SQL da yana Unicode belgilaridan foydalangan holda turli xil tildagi ma`lumotlarni saqlovchi nvarchar tipi ham ishlatiladi. Ammo, ko`pgina MBlarda Unicode (UTF-8 ko`rinishidagi) belgilarini varchar tipida saqlash imkoniyatiga ega.
|
| |
2- mavzu. Axborotning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati reja: Axborotlashgan jamiyat tushunchasi, mazmun-mohiyati

2- MAVZU. AXBOROTNING JAMIYATDAGI O‘RNI VA AHAMIYATI
Reja:
1. Axborotlashgan jamiyat tushunchasi, mazmun-mohiyati.
2. Axborot inson hayotining ajralmas qismi.
3. Axborot oqimi va axborot madaniyatini shakllantirish tendensiyalari.
4. Ommaviy axborot vositalarining ijtimoiy ta'sir kuchi.
XXI asr boshlariga kelib dunyo mamlakatlari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir shu qadar
kuchayib ketdiki, bu jarayondan to‘la ihotalanib olgan birorta ham davlat yo‘k, deb
to‘la ishonch bilan aytish mumkin. Hattoki, xalqaro tashkilotlardan uzoqroq turishga
intilayotgan, ularga a’zo bo‘lishni istamayotgan mamlakatlar
ham bu jarayondan
mutlaqo chetda emas. Globallashuv shunday jarayonki, undan chetda turaman, degan
mamlakatlar uning ta’siriga ko‘proq uchrab qolishi mumkin. Bunday g‘ayri ixtiyoriy
ta’sir esa ko‘pincha salbiy bo‘ladi.
Zamonaviy jamiyat hayotida ta'limning o'rni asosan axborot jamiyati
tushunchalarida, axborot sivilizatsiyasini shakllantirish va ta'limni axborotlashtirishda
o'z aksini topgan bilim va ma'lumotlarning rolining oshishi bilan belgilanadi.
Kompyuter texnologiyalarini keng joriy etish natijasida kelib chiqayotgan jamiyatda
yuz berayotgan innovatsion o'zgarishlar sharoitida
Rossiyada va chet ellarda
zamonaviy ta'limni rivojlantirishning eng dolzarb vazifalaridan biri bu
axborotlashtirish
va
axborot
jamiyatida
ta'limni
rivojlantirishning
global
tendentsiyalarini amalga oshirishdir.
Kompyuter texnologiyalarining jadal rivojlanishi tufayli odamlar dunyoning
istalgan nuqtasida turli xil ma'lumotlarga ega bo'lishadi, ma'lumot almashishadi, real
vaqtda muloqot qilishadi. Axborot oqimlarida erkin yo'nalish
uchun har qanday
profilning zamonaviy mutaxassisi kompyuter, telekommunikatsiya
va boshqa aloqa
vositalaridan foydalangan holda ma'lumotlarni qabul qilishi,
qayta ishlashi va
ishlatishi kerak. Ammo buning uchun siz mavjud bo'lgan juda ko'p miqdordagi
ma'lumot orqali navigatsiya qoidalarini bilishingiz va ma'lum
bir madaniy
madaniyatga ega bo'lishingiz kerak.
O’zbekiston Respublikasining 2003 yil 11 dekabrdagi “
Axborotlashtirish
Operator
  
Ma`nosi - Ma’lumot bazasi modellari

Operator
|
Ma`nosi
|
ALTER DATABASE
|
MBni o`zgartirish. Butun MBga tegishli bo`lgan ob`ektlar va cheklanishlar to`plamini o`zgartirish
|
ALTER DBAREA
|
MB saqlash soxasini o`zgartirish. Avval yaratilgan saqlash soxasini o`zgartirish
|
ALTER PASSWORD
|
Parolni o`zgartirish. Butun MB parolini o`zgartirish
|
CREATE DATABASE
|
MB yaratish. Barcha parametrlari ko`rsatilib yangi MB yaratiladi
|
CREATE DBAREA
|
Saqdash soxasin yaratish. Yangi saqlash soxasiniyaratish va unda ma`lumotlar joylashtirishga ruxsat etishi
|
DROP DATABASE
|
MB ni o`chirish. Mavjud MBni o`chirish (bunday amal bajarish vakolatiga ega bo`lgan foydalanuvchilar uchun)
|
DROP DBAREA
|
MB saqlash soxasin o`chirish. Mavjud saqlash soxasini o`chirish (agar unda joriy vaqtda faol ma`lumotlar joylashmagan bo`lsa)
|
GRANT
|
Vakolat berish. MB ba`zi ob`ektlari ustida bir qator amallarni bajarish huquqini berish
|
REVOKE
|
Huquqdan maxrum qilish. Biror yeb`ektga yoki ob`ekt ustida ba`zi amallarni bajarish huquqidan maxrum qilish
|
Ko`p jadvalli SQL so`rovlar

|
Ko`p jadvalli SQL so`rovlar
|
bet | 14/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruzaKo`p jadvalli SQL so`rovlar
Shu paytgacha faqat bitta jadvaldan ma`lumotlarni tanlash misollari keltirildi. Relyatsion amallarga mos bo`lgan bir nechta jadvallardan ma`lumotlar tanlab olishni ham bajarish mumkin. Buning uchun jadvallarning qaysidir atribut qiymatlari bir-biriga mutanosib bo`lishi talab etiladi. Ya`ni atributlarning nomi turlicha bo`lishi mumkin, lekin ulardagi ma`lumot turlari mos bo`lishi kerak. Qoidaga ko`ra, ma`lumotlar tanlab olinadigan jadvallar u yoki bu shaklda bir biri bilan bog`langan. Masalan, birga ko`p va x.k.
Agar jadvalllar to`plam deb qaraladigan bo`lsa, umumiy holda to`plamlar ustida asosan quyidagi 3 amal bajariladi.
Kesishma – ikki yoki undan ko`p turlicha bo`lgan to`plamlarning umumiy elementlarini belgilash uchun foydalaniladi.
Ayirma – birinchi to`plamda mavjud, lekin ikkinchi to`plamda shu elementlar yo`q bo`lgan boshqa elementlarni tanlashda foydalaniladi
Birlashma – ikki yoki undan ko`p o`xshash bo`lgan to`plamlarni birlashtirishda ishlatiladi.
Bundan ko`pjadvalli so`rovlarni uch guruhga ajratish mumkin:
WHERE - shartlar orqali jadvallarni bog`lash
JOIN – jadvallarni gorizontal birlashtirish bo`yicha amallar
UNION – so`rov natijalarini vertikal birlashtirish amallari.
Endi jadvallarni o`zaro birlashtirish yoki bog`lash guruhlari bo`yicha amallarni misollar orqali ko`rib o`tiladi.
1. WHERE orqali jadvallarni bog`lash
Misol tariqasida yuqoridagi kabi kitoblar to`g`risida ma`lumot beruvchi ER-diagramma va uning bog`langan jadvallari berilgan bo`lsin. Diagrammadan ko`rinib turibdiki, Books va Avtor jadvallari id_avtor atributlari orqali, Books bilan Categiriya jadvallari esa id_cat atributlari orqali bog`langan.
1-masala. SQL so`rov orqali barcha kitob nomi, muallifi va yilini matn ko`rinishda chiqarish talab etilgan bo`lsin.
So`rovda bog`lanishni WHERE orqali ifodalash quyidagicha bo`ladi.
SELECT Books.id_book, Books.name, Avtor.fio, Books.yil
FROM Books, Avtor
WHERE Books.id_avtor = Avtor.id_avtor
Ko`rinib turganidek jadval nomidan iborat prefiksdan foydalanish so`rovni murakkablashtiradi. Bunday murakkablikni bartaraf etish uchun alias (psevdonim) ishlatiladi. Yuqoridagi so`rovni quyidagicha yozish mumkin:
SELECT B.id_book, B.name, A.fio, B.yil
FROM Books B, Avtor A
WHERE B.id_avtor = A.id_avtor
|
| |
Operator
  
Ma`nosi - Ma’lumot bazasi modellari

|
Ma’lumot bazasi modellari
|
bet | 4/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruzaOperator
|
Ma`nosi
|
DELETE
|
Satrni o`chirish. Jadvaldagi bitta yoki bir nechta sharni qanoatlandiruvchi yozuvlarni (barcha ustunlaridagi qiymatlarini) o`chiradi.
|
INSERT
|
Satrni qo`yish. Jadvalga bitta satrni qo`yish. Bu operatorning boshqa modifikatsiyalarida biror jadvalning bir necha stari yoki so`rov natijasi jadvalga qo`yilishi mumkin.
|
UPDATE
|
Satrni yangilash. Bitta yoki filtratsiya shartini qanoatlantiruvchi bir necha ustunlaridagi bitta yoki ko`proq ustunlardagi qiymatlarni almashtirish
|
3 jadval. so`rov tili yoki ma`lumotlarni tanlash operatori - DQL
Operator
|
Ma`nosi
|
SELECT
|
Satrni tanlash. Relyatsion algebraning barcha amallarini bajaruvchi operator bo`lib so`rovga mos natijaviy jadvalni xosil qiladi.
|
4 jadval. Tranzaksiyalarni boshqarish operatorlari -TCL
Operator
|
Ma`nosi
|
COMMIT
|
Tranzaksiyani tugatish. Tarnzaktsiyani tashkil qiluvchi ma`lumotlarni qayta ishlovchi murakkab va o`zaro bog`langan amalarni tugatish
|
ROLLBACK
|
Tranzaksiyani bekor qilish. Tranzaksiya bajarilishi natijasida yuz bergan o`zgarishlarni bekor qilish
|
SAVEPOINT
|
Tarnzaktsiya bajarilishida oraliq nuqta saqlash. MB ni oraliq holatini saqlash. Bu keyinchalik shu holatga qaytish uchun zarur bo`ladi.
|
5. Jadval. Ma`lumotlarni boshqarish operatorlari - DCL
|
| |
TCL (Transaction Control Language

|
TCL (Transaction Control Language
|
bet | 3/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruza TCL (Transaction Control Language) – tranzaksiyalarni boshqarish operatorlari. Bu SQL tranzaksiyalarning boshlanishi va tugashini aniqlovchi buyruqlarni o`z ichiga oladi.
Bu guruhlarni aralashtirmaslik zarur. Bular alohida tillar emas, balki SQL operatorlarining guruhlaridir. Bu gurhga qo`shimcha ushbularni keltirish mumkin:
Integrity (umumiylik). DDL kalit maydonini o`rnatuvchi buyruqlarni o`z ichiga oladi. U kalit maydonini mantiqiy tuzilishini buzish va yangilanishlarga yo`l qo`ymaydi.
View definition (ko`rinishni aniqlash). DDL ko`rinish(view)larni aniqlovchi buyruqlarni o`z ichiga oladi.
Authorization (avtorizatsiya). DDL jadvallar va ko`rinish(view)lardan erkin foydalanish huquqini belgilovchi buyruqlarini o`z ichiga oladi.
Bu tillar ma`lumotlarni qism tillari yuqori darajali dasturlash tillari deyiladi, chunki ularni tarkibida barcha hisoblarni bajarish uchun zarur bo`lganda bo`ladigan til kostruktsiyalari bo`lmaydi (shartli o`tish amallari, yoki tsikl operatori).
1 jadval. Ma`lumotlarni aniqlash operatorlari - DDL
Operator
|
Ma`nosi
|
CREATE SCHEMA
|
MB sxemasini yaratish
|
DROP SSHEMA
|
MB sxemasini o`chirish
|
CREATE TABLE
|
MB da yangi jadval yaratish
|
DROP TABLE
|
MB dan jadvalni o`chirish
|
ALTER TABLE
|
Mavjud jadval strukturasini o`zgartirish yoki joriy jadval uchun o`rnatilgan butunlik cheklanishlarini o`zgartirish
|
CREATE VIEW
|
Tasavvur yaratish - biror SQL –so`rovga mos virtual jadvalni yaratish
|
DROP VIEW
|
Tasavvurni o`chirish
|
2 jadval. Ma`lumotlarni manipulyatsiyalash operatorlari -DML
|
| |
Vizual-harakatli fikrlash - Kurs ishi: O'yinchoq maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama tarbiyalash vositasi sifatida

|
Kurs ishi: O'yinchoq maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama tarbiyalash vositasi sifatida
|
bet | 8/9 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 220,5 Kb. | | #130901 |
Bog'liq O\'yinchoq maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama tarbiyalash vositasi sifatidaVizual-harakatli fikrlash... Yosh bola atrofidagi dunyoni asosan qo'llari bilan o'rganadi, ya'ni. vizual va samarali tarzda. Vizual-faol fikrlashni yaxshilash uchun turli o'lchamdagi yoki shakldagi bir nechta bir hil ob'ektlar bilan harakatlarni o'z ichiga olgan o'yinchoqlar kerak. Bola o'sib ulg'aygan sayin ularning soni ortishi kerak. Ushbu turga an'anaviy xalq va autodidaktik o'yinchoqlar kiradi, ya'ni. o'zlari o'ynash yo'lini taklif qiladilar. Bu:
piramidalar, rangi, shakli va materiali har xil;
laynerlar uyalar va qoplamalar uchun turli shakllar va o'lchamlar;
qo'g'irchoqlar uyasi 3-4 o'rinli;
"qolib qutilari", ya'ni. hujayralarga geometrik shakllar va ob'ekt tasvirlarini kiritish uchun o'yin yordami;
yopishtirish uchun teshiklari, qoziqlari, gullari bo'lgan stollar;
katta jumboq va mozaika;
katta kublar plastmassa va yog'och;
dantel va boncuklar bog'lash uchun;
harakatlanuvchi qismlarga ega xalq o'yinchoqlari;
dumalab olish uchun truba va shar.
Ushbu (va shunga o'xshash) o'yinchoqlar bilan harakat qilib, bola o'yinchoqlarning alohida qismlarini shakli, o'lchami, kosmosdagi holatiga qarab o'zaro bog'lashni o'rganadi. Shunday qilib, uning idroki shakllanadi va ob'ektlarning xususiyatlari haqida g'oyalar shakllanadi.
Kognitiv faoliyat... Erta yoshdagi kognitiv faoliyat asosan bolalar eksperimenti kabi o'ziga xos faoliyatda amalga oshiriladi va rivojlanadi. Ushbu faoliyatni amalga oshirish uchun o'yinchoqlar va qo'llanmalar kerak bo'lib, ular yangi harakat usullarini izlash va mustaqil ravishda kashf qilishni va kutilmagan daqiqalarni o'z ichiga oladi. Bu bo'lishi mumkin:
maxfiy qutilar;
bolalar musiqa markazlari;
mexanik o'yinchoqlar;
klaviatura o'yinchoqlari;
hayratlanarli o'yinchoqlar, ularning harakati va yangi narsaning paydo bo'lishi o'rtasidagi aloqani o'rnatishni talab qiladi;
suv va qum bilan o'ynash uchun materiallar: purkagichlar, qoliplar, qoshiqlar va boshqalar.
|
| |
DDL – ma`lumotlarni ta`riflash operatorlari

|
DDL – ma`lumotlarni ta`riflash operatorlari
|
bet | 7/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #254618 |
Bog'liq 4-maruzaDDL – ma`lumotlarni ta`riflash operatorlari
Endi bizga ma`lumki, relyatsion MBning asosini jadvallar tashkil qiladi. Jadvallarning tuzilishi sxema deb qaralib, bu sxema ustunlarning (maydon) o`zaro munosabatidan iborat. Relyatsion munosabat shartlaridan kelib chiqqan holda sxemada ustunlar soni cheklangan. Chunki ustunlar qaralayotgan ob`ektlarni ifodalovchi bir turdagi chekli xususiyatlarini o`z ichiga oladi. Misol uchun, odam ob`ektini biologik xususiyatlarini qaraladigan bo`lsa, bu xususiyatlarga odamning maxsus kodi, ismi sharifi, jinsi, yoshi, bo`yining uzunligi, og`irligi, qon bosimi, irqi kabilar kiradi. Odamlar ob`ektini quyidagi jadval ko`rinishida ifodalanadi.
Kod
|
Fio
|
Jinsi
|
YOshi
|
Bo`yi
|
Og`irligi
|
Qon bosimi
|
Irqi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ko`rinib turganidek, relyatsion turidagi jadval ustunlari soni oldindan ma`lum va bu ustunlar cheklangan holdagi ma`lumot turiga ega. Misol uchun “kod” ustuni 10 xonali sonli, “FIO” ustuni maksimum 50 simvolli satrli, “jinsi” ustuni erkak yoki ayol qiymatini qabul qiluvchi mantiqiy, “yoshi” ustuni esa 1 dan 120 gacha bo`lgan natural sonli ma`lumot turlariga ega.
Keltirilgan jadvallarni MBda xususiyatlari bo`yicha yaratish, taxrirlash va o`chirish uchun SQLning DDL guruh operatorlari orqali amalga oshiriladi. Ya`ni, MBdagi jadvallarni ta`riflash tizimi DDL hisoblanadi. DDL faqat jadvallarni ta`riflamasdan, yana har bir jadval haqidagi ma`lumotni tavsiflashga imkon beruvchi quyidagilarni o`z ichiga oladi:
Har bir jadvalning sxemasini;
Qiymat turlarining har bir atribut bilan birlashtirilishini.
Kalit maydonlarini (umumiylikni cheklashni).
Har bir jadval uchun mavjud bo`lgan ko`rsatkich(indeks)lar o`rnatishni.
Har bir jadval uchun xavfsizlik va avtorizatsiya axborotini.
Har bir jadvalning fizik tasnifini diskda saqlashni.
SQL standartida turli xildagi tiplar
|
| |
**Web saxifa ro’yxat elementi qanday belgilanadi?

1.
**Web saxifa ro’yxat elementi qanday belgilanadi?**
Web saxifalarda ro'yxat (list) elementlarini ifodalash uchun HTML-da `
` (unordered list) yoki `` (ordered list) teglari ishlatiladi. Elementlar ro'yxat ichida `- ` (list item) tegi bilan belgilanadi.
2. **HTML da jadvallar qanday aniqlanadi?**
HTML-da jadval (table) aniqlash uchun `` tegi ishlatiladi. Jadvalning asosiy qismlari `` (table row), `` (table header), va ` | ` (table data) teglari bilan ifodalangan.
3. **JavaScript tilining vazifasi?**
JavaScript tilining asosiy vazifalari brauzerda interaktivlik yaratish va veb-saytlarga dinamiklik qo'shishdir. Bu til orqali brauzerda javobgarliklarni boshqarish, animatsiyalar yaratish, ma'lumotlar almashish va yuborish, foydalanuvchi bilan interaktiv kommunikatsiya o'rnatish mumkin. JavaScript veb-saytning ma'lum bir qismidagi barcha amallarni bajarish uchun ishlatiladi.
4. **Quyidagi misolda HREF atributi bilan nima aniqlanmoqda?**
`institut` misolidagi `href` atributi orqali belgilangan manzil (URL) "www.nammqi.html" ga olib keladi. Bu ayni vaqtda institut nomli hyperlink (havola)ni yaratadi, foydalanuvchi uni bosganda "www.nammqi.html" sahifasiga o'tadi.
1. **Domen nomlari vazifasi?**
Domen nomi, tizimda joylashgan resurslarni (masalan, veb-saytlar) identifikatsiya qilish uchun ishlatiladi. Masalan, "www.example.com" domen nomi bilan "example" kompaniyasiga mansub veb-saytning manzili bo'lishi mumkin.
2. **HTML xujjat sarlavxasi qanday aniqlanadi?**
HTML xujjat sarlavxasi quyidagi teglar orqali aniqlanadi:
```html
` tegining `bgcolor` atributi yoki CSS-da `background-color` xususiyati ishlatiladi.
64. **Xarakatlanuvchi rasm qanday qo‘yiladi?**
Xarakatlanuvchi rasm (` |
Reja: 1 Avtomobillardan chiqadigan chiqindi

Reja: 1 Avtomobillardan chiqadigan chiqindi
Download
171,33 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.05.2024
Hajmi
171,33 Kb.
#247662
Download
171,33 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: 1 Avtomobillardan chiqadigan chiqindi
Download
171,33 Kb.
Matnni ko'rish
Kirish qurilmalari - Архитектура компьютера

|
Архитектура компьютера
|
bet | 4/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #255887 |
Bog'liq Презентация на тему Архитектура компьютера (1)Kirish qurilmalari - Klaviatura - matn va raqamli ma'lumotlarni kiritish uchun qurilma.
- Grafik planshet - qo'lda yozilgan matnni chizish va kiritish uchun qurilma.
- Skaner - bu grafik ma'lumotlarni analogdan raqamli shaklga o'tkazish uchun mo'ljallangan qurilma.
- Raqamli kamera - bu to'g'ridan-to'g'ri raqamli formatda fotosuratlar va videolarni olish uchun qurilma.
- Mikrofon + ovoz kartasi - ovozni analogdan raqamli shaklga o'tkazish uchun qurilma.
- Sichqoncha, trekbol, joystik - manipulyatorlar.
Chiqish qurilmalari - Monitor - matn, raqamli va grafik ma'lumotlarni ko'rsatish uchun qurilma.
- Printer - matn, raqamli va grafik ma'lumotlarni qog'ozga chop etish uchun mo'ljallangan qurilma.
- Dinamiklar va minigarnituralar ovoz chiqarish uchun qurilmalardir .
Tarmoq qurilmalari - Tarmoq adapteri - tarmoq orqali ma'lumotlarni uzatish va qabul qilish uchun mo'ljallangan qurilma.
- Modem - axborotni uzatish, modulyatsiya qilish va demodulyatsiya qilish uchun mo'ljallangan qurilma.
- Twisted pair - bu kompyuterlarni LAN tarmog'iga ulash uchun qurilma.
Magistral modulli kompyuter qurilmasi - Ma'lumotlar shinasi - turli qurilmalar o'rtasida ma'lumotlarni uzatish uchun avtobus.
- Manzil shinasi - ma'lumotlar shinasida ma'lumotlar yuboriladigan yoki o'qiladigan qurilma yoki xotira katakchasini tanlash uchun avtobus.
- Boshqaruv avtobusi - avtomobil yo'li bo'ylab ma'lumot almashish xarakterini aniqlaydigan signallarni uzatish uchun avtobus.
|
| |
Архитектура компьютера - bet 3

|
Архитектура компьютера
|
bet | 3/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #255887 |
Bog'liq Презентация на тему Архитектура компьютера (1)Modem (modulyator-demodulyator so'zlaridan tuzilgan qisqartma) aloqa tizimlarida qo'llaniladigan va modulyatsiya va demodulyatsiya funktsiyasini bajaradigan qurilma. Modulyator tashuvchi signalni modulyatsiya qiladi, ya'ni kirish axborot signalining o'zgarishiga mos ravishda uning xarakteristikalarini o'zgartiradi, demodulyator teskari jarayonni amalga oshiradi; Modemning maxsus korpusi - bu telefon tarmog'i (telefon modemi) yoki kabel tarmog'i (kabel modemi) orqali modem bilan jihozlangan boshqa kompyuter bilan aloqa qilish imkonini beruvchi kompyuter uchun keng qo'llaniladigan periferik qurilma. Modem aloqa liniyasining terminal uskunasi bo'lib xizmat qiladi. Bunday holda, qabul qilingan ma'lumotlarni uzatish va qayta ishlash uchun ma'lumotlarni ishlab chiqarish terminal uskunalari, eng oddiy holatda - shaxsiy kompyuter tomonidan amalga oshiriladi. TV tyuner. Multimedia kompyuterlarining ayrim modellarida televizor tyuneri, efirdagi televizor signalini qabul qilish va monitorga video tasvirlarni chiqarish uchun mo'ljallangan qurilma o'rnatilgan bo'lishi mumkin. Uning ulanishi va ishlatilishi haqida ma'lumotni televizor tyunerining foydalanuvchi qo'llanmasida topish mumkin. uy kinoteatrini yaratish uchun ishlatiladigan ikkita dinamikdan iborat stereo tizimdan ko'p kanalli to'plamlarga (5.1 yoki 7.1). Uzoq muddatli xotira qurilmalari (ROM)
Qurilma nomi
|
Axborot qobiliyati
|
Xavfli
ta'sir
|
FDD
|
1,4 MB
|
Magnit maydonlar;
yuqori harorat
|
HDD
|
500 GB
|
O'rnatish paytida zarbalar
va operatsiya
|
CD-R/RW disk
|
700 MB
|
Chiziqlar; ifloslanish
|
DVD-R/RW disk
|
8,5 GB
|
Chiziqlar; ifloslanish
|
Flash xotira
|
8 GB
|
Noto'g'ri o'chirish
|
|
| |
Архитектура компьютера - bet 2

|
Архитектура компьютера
|
bet | 2/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #255887 |
Bog'liq Презентация на тему Архитектура компьютера (1)Qattiq disk yoki qattiq disk - bu dasturlar va ma'lumotlarni saqlash uchun qurilma. Sotib olingan kompyuterning modeliga qarab, ovoz balandligi va ulanish interfeysi farq qilishi mumkin. Saqlash hajmi 80 dan 500 GB gacha yoki undan ko'p bo'lishi mumkin. Tekshirish interfeysi Parallel ATA (ATA100/133) va/yoki Serial ATA (I yoki II) bo'lishi mumkin. Video adapter tasvirlarni monitorda aks ettirish uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, u 3D grafikalarni qayta ishlovchi hisoblanadi. 3D ilovalarining ishlashi (birinchi navbatda o'yinlar) asosan o'rnatilgan video adapter turiga bog'liq. Kompyuter modeliga qarab, u birlashtirilishi mumkin (to'g'ridan-to'g'ri anakartga o'rnatiladi) yoki PCI Express interfeysi bilan slotlarga o'rnatilgan alohida plata sifatida tayyorlanishi mumkin. Ba'zi kompyuter modellari ikkala turdagi video adapterlar bilan jihozlangan. Ovoz kartasi. Ovozli signalni ishlab chiqarish va ovozni dinamik tizimlarga (dinamiklar yoki minigarnituralar) chiqarish uchun xizmat qiladi. Kompyuter modeliga qarab, turli xil akustika to'plamlarini ulash mumkin: ikkita dinamikdan iborat oddiy stereo tizimdan uy kinoteatrini yaratish uchun ishlatiladigan ko'p kanalli to'plamlarga (5.1 yoki 7.1). Elektr ta'minoti - bu kompyuter komponentlarini elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun mo'ljallangan quvvat manbai. Uning vazifasi tarmoq kuchlanishini belgilangan qiymatlarga aylantirish, ularni barqarorlashtirish va besleme zo'riqishida kichik shovqinlardan himoya qilishdir. Shuningdek, fan bilan jihozlangan bo'lib, u tizim blokini sovutishda ishtirok etadi. 3,5 disk drayveri ( FDD ) Ba'zi kompyuter modellarida, agar kerak bo'lsa, 3,5 "FDD drayveri o'rnatilgan. Biroq, so'nggi paytlarda u kamroq va kamroq ishlatilgan va ko'plab modellarda u yo'q bo'lishi yoki kartani o'quvchi bilan almashtirilishi mumkin - a har xil turdagi flesh-disklardan ma'lumotlarni o'qish uchun qurilma. Optik disklarni o'qish va yozish uchun optik disk ishlatiladi. Kompyuter modeliga qarab, CD-ROM (CD o'qish uchun), DVD-ROM (CD va DVD o'qish uchun), Combo DVD/CD-RW (CD va DVD o'qish va CD yozish uchun), DVD o'rnatilishi mumkin -RW (Barcha turdagi disklarni o'qish va yozish uchun).
|
| |
Pitlik László, Balogh Anikó, Szani Ferenc, Apertus Non-profit Kft - bet 12

|
Pitlik László, Balogh Anikó, Szani Ferenc, Apertus Non-profit Kft
|
bet | 12/15 | Sana | 01.04.2020 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #9741 |
A harmadik (ismét csak sárga-jellel kiemelt) attribútum iránya értelmében, annál következetesebb egy értékelő személy, minél inkább mer 1-es vagy 2-es relációkódokat felvállalni, hiszen értéksorrendről a nem tudom válaszok és/vagy azonossági relációk esetén nem lehet beszélni.
A következő attribútum az előző újrafogalmazása, vagyis minél inkább poláris az 1-2-3-4 relációkódok eloszlása, vagyis minél nagyobb ezek előfordulási gyakoriságai adódó eltérések által számítható szórás, annál következetesebb a szavazó személy.
|
| |
Alisher navoiyning farhod va shirin dostonini 9- sinflarda organilishi - bet 17

62
Hayvon – tiriklik, hayot
Hirmon – mahrumlik, bebahralik
Hijob – parda
I
Inkor qilmoq – qaytmoq
Istig‘for qilmoq – tavba qilmoq
J
Jon ahli – mansab ahli
K
Kishvar – mamlakat, viloyat, yurt
Kinakash – kek saqlovchi, dushmanlik qiluvchi, o‘ch oluvchi
L
Lavh – yoyiq narsa, taxta; yozuv taxtasi
La’l – qip-qizil tosh. Bu yerda yorning labini anglatgan
M
Mehri olamoroy – olamni yorituvchi quyosh
Malak – farishta
Murur – o‘tish, yurish
Mukarrar – takror
Mahro‘ – oy yuzli
Mustami bo‘moq – quloq solmoq, eshitmoq
Mujnuni gumrah – yo‘lini yoritgan jinni
Multamas – iltimos
Momug‘ – chigitsiz
Mahjur – hajrda qolgan, ayriliqda qolgan
Mushavvash – tashvishli, ko‘ngli parishon
O‘qituvchining Alisher Navoiyning “Xamsa” asari, undagi “Farhod va

42
tahlili” kabi metodik qo‘llanmalari chop etildi. Professor A.Zunnunov keyinchalik
“Pedagogika nazariyasi” , “Pedagogika tarixi” darsliklarini yaratdi. Shuningdek,
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” 1985-1991-yillarda ettirdi. Darslikda “Adabiyot
o‘qitish metodikasi” fanining maqsad, vazifalari, badiiy asar tahlili, adabiy o‘qish
mashg‘ulotlarining tur va metodlari, yozuvchi tarjimaiy holini o‘rganish kabi
masalalar nazariy va maktab tajribalari misolida yoritilgan.
Yuqoridagi darslik va metodik qo‘llanmalarni o‘rganishdan maqsad, buyuk
Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonini o‘rganishga oid mavzuni qay
darajada yoritilganini aniqlash ko‘zda tutiladi. Shunga ko‘ra prof.A.Zunnunovning
“Maktabda adabiyot o‘qitish metodikasi” darsligida VIII sinflarda Alisher
Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonini o‘rganishga oid, aniqrog‘i, asar syujetini
o‘qituvchi tomonidan bayon qilishga oid nazariy fikrlar berilgan.
- bosqich - Alisher navoiyning farhod va shirin dostonini 9- sinflarda organilishi

2- bosqich. O‘quvchilar o‘z guruhlariga nom berishadi. Tanlagan nomini
izohlaydilar. Bu jarayon juda qisqa vaqt davom etishi kerak. Masalan, Farhod
timsoliga- “Tadbirkor”, Shirin timsoliga- “Sadoqat”, Mehinbonu timsoliga-
“Ma’rifat”, Xusrav timsoliga- “Jaholat”, Sheruya timsoliga- “Qasoskor” guruhi
deb nom berishlari mumkin.
3- bosqich. Guruhlarga dostondan she’riy parchalar beriladi.
Topshiriq: Dostondan olingan parchalarni o‘qing va tahlil qiling.
Tushunchalaringizni daftaringizga yozing. Bunda lug‘atdan foydalaning.
68
4- bosqich. Har bir guruhga o‘zlari tahlil qilgan parchalarning nasriy bayoni
berilgan tarqatma materiali tarqatiladi va quyidagi topshiriq beriladi:
1. Matnga sarlavha tanlang.
2. Tushunmagan so‘zlaringizni belgilang va shu so‘zlar ma’nosini o‘rganing.
5- bosqich. Magnitofonda guruhlarga berilgan parchalardan biri eshittiriladi.
6- bosqich. O‘qituvchi ushbu parcha ustida qaysi guruh ishlaganini so‘raydi va
qisqacha mazmunini aytib berishni taklif qiladi. Bunda vaqt taqchilligi bois bitta
guruh ishlagan parchani eshittirish bilan cheklanish kifoya.
7- bosqich. O‘qituvchi guruhda ishlash davomidagi faolligi, o‘rtog‘iga yordam
berishi, savollarga javoblariga qarab, kamida 7 nafar o‘quvchini baholashi va bu
bahoni izohlashi kerak. So‘ngra uyga vazifa beriladi.
Xulosa qilib aytganda, yuqorida keltirilgan amaliyotda, xususan, Alisher
Navoiyning “Farhod va Shirin” dostoni matni ustida ishlash” mavzusini o‘qitishda
qo‘llanilgan dars turi o‘quvchilarning yakka va o‘zaro faoliyati asosida amalga
oshirilib, samarali natijalarga erishish imkonini beradi.
|
Esettanulmány a véletlentől való eltérés kimutatására

Esettanulmány a véletlentől való eltérés kimutatására
Az előző esettanulmány adatai eddig az értékkategóriák (25 objektum) értéksorrendjének meghatározása céljából kerültek elemzésre. Ebben a részben a fiktív személyek véletlenszerű válaszai kapcsán arra a kérdésre kell választ találni, létezhet-e egy olyan index, mely alapján a válaszadás véletlenszerűsége mérhetővé tehető?
A példában szereplő 100 véletlen/fiktív személy ideális esetben meg kell, hogy feleljen a mindenki másként egyforma elvnek, vagyis egy anti-diszkriminatív modellezés során a véletlen válaszsorok nem illene, hogy különbözzenek egymástól. Ez az ideális helyzet azonban éppen a véletlen számok generálása kapcsán válik elérhetetlenné az esetek zömében, hiszen véletlenszerűen részlegesen vagy teljesen racionális mintázatok is generálhatók. Az ideális helyzet tehát csak akkor lenne elérhető, ha a fiktív személyek véletlen válaszai esetén a következetlenség átlagos mértékét ki akarnánk kényszeríteni, ahol éppen ez a mérték nem ismert.
Az ideális helyzet elérhetetlensége miatt pragmatikusan bármilyen valóban véletlenszerűen generált relációadatok alapján egy olyan potenciálindex generálható ismét csak anti-diszkriminatív modellezés keretében, mely az esetlegesen részlegesen/teljesen racionális tanulási minta alapján a véletlenszerűség normáját képes levezetni.
Ehhez a véletlenszerűségi normához képest már bármilyen valós emberi válaszok véletlenszerűsége mérhetővé tehető, s egyben elvárható, hogy a valódi (racionális) emberi mintázatok a véletlenszerűségi normától jelentősen eltérnek majd.
A nyitott kérdés immár csak a véletlenszerűség több dimenziós leírását közelítőleg lehetővé tevő attribútumok riport-alapú megtalálása. A riport-alapúság jelen esetben is azért fontos, hogy alapvetően SQL-műveletekkel lehessen reláció-statisztikákat előállítani a jövőkép fejezetben jelzett egyedi személyekre vonatkozó következetlenségi statisztikák kiváltásaként, melyek lényegesen nagyobb számításmennyiségét és számítási időt követelnek meg, mint a standard SQL műveletek, ill. ezek eredményeinek egymással való összevetése.
Az első potenciális mutatószám a körbeveréshez hasonló jelenségek potenciális mennyisége:
Mivel a 100 fiktív személyt tartalmazó riportok vizualizálása nehézkes és felesleges is, így a személy-alapú értelmezések képernyőképekkel való támogatásakor csak 20 személy kerül felvillantásra.
|
Alisher navoiyning farhod va shirin dostonini 9- sinflarda organilishi - bet 16

59
Agar bir qatla ko‘rdi har sabaqni,
Yana ochmoq yo‘q erdi ul varaqni.
…O‘qub o`tmak, uqub o‘tmak shiori,
Qolib yodida sahfa – sahfa bori, ─ degan misralarni bitadi.
Bugungi yoshlarimiz qiyofasida ham Navoiy idealidagi Farhodga xos
xislatlar mavjud desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Chunonchi, yoshlarimizning
bunyodkorlik ishlari, asriy tog‘larni zabt etishi, yer qa’ridan oltin qazib olishi,
osmono‘par imoratlarni qurishi, mamlakatni bog‘u bo‘stonga aylantirishi, ilm – fan
bobida dunyo olimlarini hayratda qoldirishi Navoiy orzularining
hayotiy va real
ekanligidan dalolatdir. Navoiy nafaqat o‘zbek adabiyotida, balki jahon
adabiyotidagi eng yorqin siymolardan biridir. Bu buyuk bobokalonimiz qoldirgan
ulkan merosda olam va odamga bog‘liq bo`lgan hodisalar favqulodda teran nigoh
bilan tahlil etilgan. Ularda inson mohiyati, uning ijtimoiy vazifasi, burch va
mas’uliyatlari, imkoniyat va ojizliklari yuksak badiiy ohanglarda tasvirlangan.
Prezidentimiz I.Karimov ta’kidlaganidek, “O‘zbek xalqi ma’naviy dunyosining
shakllanishiga g‘oyat kuchli va samarali ta’sir ko‘rsatgan ulug‘ zotlardan biri — bu
Alisher Navoiy bobomizdir. Biz uning mo‘tabar nomi, ijodiy merosining
boqiyligi, badiiy dahosi zamon va makon chegaralarini bilmasligi haqida doimo
faxrlanib so‘z yuritamiz. Alisher Navoiy xalqimizning ongi va tafakkuri, badiiy
madaniyati tarixida butun bir davrni tashkil etadigan buyuk shaxs, milliy
adabiyotimizning tengsiz namoyondasi, millatimizning g‘ururi, sha`nu sharafini
dunyoga tarannum qilgan o‘lmas so‘z san’atkoridir”.
Alisher Navoiy ijodining qimmati adabiyotshunos olimlar tomonidan
atroflicha o‘rganilgan. Shuning uchun adabiyot darslarida mavzuni bayon etish,
asar mazmuni haqida gapirish, qahramonlar sarguzashti, kurashini hikoya qilish,
obrazlarni ijobiy yoki salbiyga ajratishning o‘zi yetarli emas. Aslida yozuvchining
(ijodkorning) ichki olami, dunyoni talqin etishi, hayot voqealarini bayon etish
san’ati, jamiyatga munosabati, eng muhimi, san’at
vositasida kitobxonni
ezgulikka, yuksaklikka yetaklashi, poetik mahorati, ijodiy metodi, falsafiy – estetik
qarashlarini topa olish, uni o‘rganish badiiy asarda mavjud bo‘lgan yangi olam,
60
yangi dunyo kishisining xarakterini topa olish va uni kitobxonga yetkaza olish
san’atiga ega bo‘lgan o‘qituvchigina o‘quvchiga madaniy, ma’naviy oziq bera
oladi va uni ijodiy fikrlashga undaydi. Adabiyot o‘qituvchisi Alisher Navoiyning
“Hayrat ul-abror”, “Farhod va Shirin”, “Layli va Majnun”, “Sab`ai Sayyor”,
“Saddi Iskandariy” dostonlarini tahlil qilar ekan, uni bugungi kun bilan bog‘lashi
zarur. Bugun Navoiy orzu qilgan qahramonlar mustaqillik davrida qurilgan
koshonalarda
hayot kechirmoqdalar, yuksak maqsadlar sari intilmoqdalar.
Demak, Navoiyni anglash u yaratgan asarlari mazmunini o‘rganishgina emas, balki
bugungi kun qahramonlarining vatanparvarligi, mehnati, bilimi, iste‘dodi bilan
yuzaga kelgan mo‘jizalarni anglash hamdir.