nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
6-mavzu. Televizion kontentlar tayyorlashda audio va video montajning zamonaviy multimedia texnologiyalari

|
6-mavzu. Televizion kontentlar tayyorlashda audio va video montajning zamonaviy multimedia texnologiyalari
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 15,78 Kb. | | #245647 |
Bog'liq GOY8RRZDSmbAM5asR6TpCz9fyqJX6L6I67om78zZ
6-mavzu. Televizion kontentlar tayyorlashda audio va video montajning zamonaviy multimedia texnologiyalari
Televizion kontent tayyorlashda audio va video montajning zamonaviy multimedia texnologiyalari ijodkorlarga kontentni sifatli va samarali tahrirlash, uni ko'rish va tinglash tajribasini boyitish imkoniyatini beradi. Ushbu sohada qo'llaniladigan eng so'nggi texnologiyalar va yondashuvlar quyidagilardan iborat:
Video Montaj Texnologiyalari
Non-linear Editing Systems (NLE): Adobe Premiere Pro, Final Cut Pro X, DaVinci Resolve kabi non-linear tahrirlash dasturlari videolarni tez va samarali tahrirlashga imkon beradi. Bu dasturlar bir vaqtning o'zida bir nechta video va audio yo'llarini qo'llab-quvvatlaydi, rangni to'g'irlash, kompozitsiya yaratish va dinamik kesishlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Rangni To'g'irlash: DaVinci Resolve kabi dasturlar professional darajadagi rang to'g'irlash vositalarini taklif etadi. Bu texnologiyalar yordamida montajchilar har bir kadrga maxsus ko'rinish berishlari, tasvir sifatini yaxshilashlari va vizual effektlarni qo'llashlari mumkin.
4K, 8K va undan yuqori Rezolyutsiyali Montaj: Zamonaviy montaj dasturlari yuqori rezolyutsiyali videolarni qo'llab-quvvatlaydi, bu esa tahrirlash jarayonida aniqroq tasvir va detallarni ta'minlaydi.
Virtual Reallik (VR) va 360-Daraja Video Tahrirlash: Adobe Premiere Pro va DaVinci Resolve kabi dasturlar VR va 360-daraja videolar uchun maxsus tahrirlash imkoniyatlarini taqdim etadi, bu esa tomoshabinlarga yangicha ko'rish tajribasini taqdim etish imkonini beradi.
Audio Montaj Texnologiyalari
Dolby Atmos va Binaural Audio: Dolby Atmos kabi surround sound texnologiyalari va binaural audio yordamida montajchilar tomoshabinlarga chuqur va immersiv tinglash tajribasini taqdim etishlari mumkin. Bu texnologiyalar orqali tovushlar makoniy chuqurlik va yo'nalish hissi bilan yaratiladi.
Digital Audio Workstations (DAW): Adobe Audition, Pro Tools, ve Logic Pro kabi DAWlar audio tahrirlash, effektlarni qo'llash, musiqa va tovush dizaynini ishlab chiqish uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
Tovushni Yaxshilash va Shovqinni Kamaytirish Algoritmlari: Zamonaviy audio tahrirlash dasturlari shovqinlarni kamaytirish, tovushni yaxshilash va avtomatik tovush darajasini muvofiqlashtirish kabi vazifalarni bajarish uchun kuchli algoritmlardan foydalanadi.
MIDI Musiqa va Virtual Instrumentlar: DAWlar MIDI yordamida musiqa yaratish va virtual instrumentlardan foydalanish imkoniyatini beradi. Bu, kontent uchun maxsus musiqa va tovush effektlarini yaratishda juda foydali bo'ladi.
Zamonaviy multimedia texnologiyalari televizion kontent yaratish jarayonini ancha boyitadi va yaratuvchilarga cheksiz ijodiy imkoniyatlar taqdim etadi. Ushbu texnologiyalar yordamida yaratilgan kontent tomoshabinlarni jalb qilish va ularning ko'rish hamda tinglash tajribasini yaxshilash imkonini beradi.
|
| |
TA'LIMNING ZAMONAVIY AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI

|
TA'LIMNING ZAMONAVIY AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
|
bet | 3/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 36,34 Kb. | | #134153 |
Bog'liq Darsning texnologik xaritasi-ATOTA'LIMNING ZAMONAVIY AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
MA’RUZA MASHG’ULOTI TEXNOLOGIYASI
Vаqti –2 sоаt
|
Tаlаbаlаr sоni: 30 nаfаr
|
O’quv mаshg’ulоtining shаkli
|
Vizuаl mа’ruzа
|
Mа’ruzа mаshg’ulоtining rеjаsi:
|
1. Tа’limning zаmоnаviy vositalаri.
2. Mаtеmаtikа fаnlаrini o‘qitishdа zаmоnаviy ахbоrоt-kоmmunikаtsiya tехnоlоgiyalаri.
3. Multimеdiyali dаrslаr аsоsidа mаtеmаtikа tа’limi sаmаrаdоrligini оshirish.
|
O’quv mаshg’ulоtining mаqsаdi: Tа’limning zаmоnаviy vositalаri. Zаmоnаviy ахbоrоt-kоmmunikаtsiya tехnоlоgiyalаri,multimеdiyali dаrslаr аsоsidа mаtеmаtikа tа’limi sаmаrаdоrligini оshirish.bilan tanishtirish.
|
Pеdаgоgik vаzifаlаr:
1. Tа’limning zаmоnаviy vositalаri bilan tanishtiradi.
2.Mаtеmаtikа fаnlаrini o‘qitishdа zаmоnаviy ахbоrоt-kоmmunikаtsiya tехnоlоgiyalаrining o‘rnini yoritadi.
3.Multimеdiyali dаrslаr аsоsidа mаtеmаtikа tа’limi sаmаrаdоrligini оshirish imkoniyatlarini tushuntiradi.
|
O’quv fаоliyatining nаtijаlаri:
Tаlаbа:
1. Tа’limning zаmоnаviy vositalаri haqida tasavvurga ega.
2.Mаtеmаtikа fаnlаrini o‘qitishdа zаmоnаviy ахbоrоt-kоmmunikаtsiya tехnоlоgiyalаrining o‘rnini biladi.
3 Multimеdiyali dаrslаr аsоsidа mаtеmаtikа tа’limi sаmаrаdоrligini оshirish imkoniyatlarini haqida tasavvurga ega.
|
O’qitish uslubi vа tехnikаsi
|
Vizuаl mа’ruzа, bаyon qilish, insеrt tехnikаsi
|
O’qitish vоsitаlаri
|
Oquy adabiyoti‘, prоyеktоr, kompyuter.
|
O’qitish shаkli
|
Jаmоаdа, yakka ishlаsh.
|
O’qitish shаrt-shаrоiti
|
Prоyеktоr, kоmpyutеr bilаn jihоzlаngаn аuditоriya
|
|
|
|
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi buxoro davlat universiteti fizika –matematika fakulteti

1
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika –matematika fakulteti
“Informatika va axborot texnologiyalari” kafedrasi
“KT: Informatika va axborot texnologiyalari” ta’lim yo’nalishi
“Kompyuter grafikasi va web dizayn” fanidan
KURS ISHI
Mavzu: JavaScript orqali Web sahifa elementlari bilan ishlash
yo’llari.
Bajardi: 1-1PMIK-13 guruh talabasi Olimova Odina Salimovna.
Kurs ishi himoya qilingan sana
Komissiya a’zolari
“___” _____________2016 y.
____________
__________________
Ball______
____________
__________________
Buxoro-2016y
2
Mundarija:
Kirish……………………………………………………………………………
………
3
I. JavaScript dasturlash tili …………………………………….
5
1.1. JavaScript ga kirish.…………………........................................
5
1.2. JavaScript ning obyektli modeli tushunchasi
.
………………….
6
1.3. JavaScript ning URL-sxemasi..………………………………………..
8
II. JavaScriptda formalar
………………………………………………………
1
4
2.1. JavaScriptda formalar
……………………………………………………….
1
4
2.2. Web sahifada tasvir
…………………………………………………………..
1
9
2.3. JavaScript va qavatlar
.
…….....................................................
2
1
2.4. JavaScript 1.2 da sichkoncha bilan ishlashdagi xodisalar….
Energiyaning saqlanish qonuni - Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari

Energiyaning saqlanish qonuni.
Yopiq sistemadagi barcha hodisalarda to’la energiya hech qachon bordan yo’q bo’lmaydi, yo’qdan bor bo’lmaydi, ya’ni to’la energiya qiymati o’zgarmasdan saqlanadi . Energiya jismlar o’zaro kuch bilan ta’sirlashganda jismlarni qizdirishga sarf bo’ladi. To’la energiya yopiq sistemada konstantadir.
Energiya miqdori o’zgarmay qoladi, faqatgina bir turdan ikkinchi turga o’tishi mumkin.
8-rasm
Mexanik ish–kuch ta’sirida jismning siljish jarayonidir (ya’ni, energiyaning o‘zgarishidir).
Mexanik ish–energiya o‘zgarishining o‘lchovidir (ya’ni ). Mexanik energiya turlari: potensial va kinetik bo‘ladi.
Potensial energiya jismning holat energiyasidir, ya’ni: uning o‘zgarishi: yoki bo‘ladi.
Kinetik energiya jismning harakat energiyasidir, ya’ni:
Demak, uning o‘zgarishi : bo‘ladi.
Mexanik energiyaning aylanish va saqlanisini fizik va purjinali mayatniklarning tebranishi orqali ham tushuntirish mumkin.(10-rasm)
Biror muvozanat vaziyati atrofida davriy takrorlanib turuvchi harakatga tebranma harakat yoki tebranish deyiladi. Bunga soat mayatnigining tebranishi, elektr zanjirida o‘zgaruvchan tok, elektromagnit tebranishlar, tovush va shu kabilar misol bo‘la oladi. Garmonik tebranishlar deb, sinus yoki kosinus funksiyalari bilan ifodalanadigan (yoki qoidalari asosida namoyon bo‘ladigan) eng sodda tebranma harakatga aytiladi. Har qanday garmonik tebranma harakat (mexanik yoki elektromagnit, erkin yoki majburiy) - tebranishlar davri. - tebranish chastotasi, - tebranish amplitudasi - tebranish fazasi bilan xarakterlandi, ya’ni - tebranish davrini, - tebranish chastotasini hisoblash formulalaridir.
.
Shuningdek, , , kabi formulalar bilan ham hisoblash mumkin.
Teorema
Agar tebranayotgan jismga ta’sir qilayotgan umumiy kuch jismning holatini o’zgartirib, uni egallab turgan vaziyatidan siqib chiqaradi, bunda kuch quyidagi tenglama orqali ifodalanadi: F=–kx bu kuch ta’sirida jism harakati sinusoidal grafik namoyon etadi, jismning tebranish davri esa quyidagiga teng bo’ladi: T =2π(m / k )1/2
|
-sinf uchun fizikadan topshiriqlar

|
-sinf uchun fizikadan topshiriqlar
|
bet | 2/2 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 42,5 Kb. | | #151906 |
Bog'liq 7-sinf-fizika7-sinf uchun fizikadan topshiriqlar
I- variant
1.Fazo necha o`lchamli?
2.Qaralayotgan holda o`lchamlari va shaklini hisobga olmasa ham bo`ladigan kichik jism deyiladi
3.Ko`chish deb nimaga aytiladi?
4. Jism teng vaqtlar ichida teng yo`llarni bosib o`tsa bunday harakatga deyiladi.
5. Tekis o`zgaruvchan harakatda tezlanish formulasini belgilang
a=V/t a=(V-V0) /t V=V0 +at t=V/a
II- variant
1. Tekis o`zgaruvchan harakat tezligini topish formulasini belgilang.
2.Tekis o`zgaruvchan harakatda bosib o`tilgan yo`lni to`pish formulasini begilang
3. Havosiz joyda jismning faqat yerning ta’siridagi harakati
deyiladi?
4.Agar raketa 40m/s2 tezlanishi bilan harakat boshlagan bo`lsa, 2s dan so`ng uning tezligi qanday bo`ladi(m/s)?
5 Avtomabil tekis tezlanuvchan harakat qilmoqda uning bo`shlang`ich tezligi 2 m/s, oxirgi tezligi 18 m/s bo`lsa, o`rtacha tezlikni toping?
III- variant
1.Erkin tushish boshlanganidan 4s o’tgan paytda jism tezligi necha m/s bo`ladi?
2.Moddiy nuqtaning aylanma tekis harakatida tezlikni topish formulasini belgilang.
3.Erkin tushish tezlanishi nechaga teng?
4.Aylanma harakatda chiziqli va burchakli tezliklar orasidagi bo`lanishni ifodalaydigan formulani belgilang?
5.Aylanma harakatda tezlanish formulasini belgilang?
|
| |
Gravitatsion potensial energiyani hisoblash

|
Gravitatsion potensial energiyani hisoblash
|
bet | 10/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)Gravitatsion potensial energiyani hisoblash
Potensial energiyalarning turlari ko’p bo’lib, ulardan biz gravitatsion potensial energiyani o’rganamiz.Potensial energiyani vertikal harakat orqali tushuntirish mumkin. To’la energiya kinetik va potensial energiyalar yig’indisidan iborat bo’ladi. Har bir energiyaning boshlang’ich va oxirgi qiymatlari bo’ladi, ya’ni kinetik energiyaning oxirgi va boshlang’ich qiymatlari ayirmasi KEf–KEi gravitatsion potensial energiyalar farqiga qarama-qarshi ishorada teng
KE = – PEgrav. (1)
Ya’ni kinetik energiya kamaysa potensial energiya oshadi, yoki aksincha. Biz kinetik energiyaning matematik ifodasini quyidagicha ko’rinishda yozamiz:
KE = 1/2mv2, (2)
Ushbu ifodadan hamda tezlikning balandlikka bog’liqlik tenglamasidan
v2= v02+ 2a∆y (3)
va Nyutonning ikkinchi qonunidagi tezlanish ifodasidan
a = F/m , (4)
foydalanamiz, ammo, bu yerda F gravitatsion kuch. (2) va (3) ifodalarni kinetik energiya tenglamasiga olib borib bir qancha matematik amallarni bajarsak quyidagi ifodani topamiz
2KEf/m = 2KEi/m + 2a y
Yuqoridagi ifodadan hamda (1) va (4) ifodalardan foydalanib quyidagi natijaga erishamiz:
PEgrav= –F y .
Gravitatsion potensial energiya o’zgarishi faqatgina y ga ya’ni balandlikka bog’liqdir. Bu yerda F jismning gravitatsion kuchi bo’lib, u o’zgarmasdir.
Energiyaning saqlanishi
Fizikada ma’lum bir hollarda modda miqdori saqlanib qoladi. Fizikada saqlanish qonunlarini tushuntirishda har doim “yopiq sistema” tushunchasidan foyda- laniladi, ya’ni fazoda ma’lum hajmni egallagan va boshqa ta’sirlarni e’tiborga olinmaydigan sistemadir. Masalan, kimyo laboratoriyalarida hech qaysi modda yopiq sistemadan tashqarida, ya’ni ochiq holda olinmaydi, aks holda biz kutgan natijaga erishishimiz qiyin bo’ladi.
|
| |
Organik kimyo

MUNDARIJA
I BOB. Kirish. ………………….............………………………...…....3
1.1 Organik reaksiyalarning mexanizimlari............................................4
1.2 Organik reaksiyalarning turlari .................................................……………....5
1.3 Kimyoviy reaksiya tezliklari....................................………..................…..…11
II BOB. O’tish holati nazariyalari ........................................................14
2.1Sinxron va Asinxron reaksiyalar.......................……………………….…..…14
2.2 To’yingan uglerod atomidagi nukleofil almashininsh reaksiyalari ................17
2.3 SN1 reaksiyasi va uning o’ziga xos xususiyatlari ...........................................20
Xulosa………………………………..........…………............……..24
Foydalanilgan adabiyotlar……...…………….........…...............…...25
Kirish.
Ta‘lim tarbiya tizimining bugungi kundagi asosiy vazifasi o‘sib kelayotgan
yoshlarni vatanparvar, zamonaviy bilim, ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirgan
hamda jamiyatda o‘z munosib o‘rnini egallashga qodir bo‘lgan komillikka
intiladigan barkamol avlod qilib tarbiyalashdan iborat. Ma‘lumki, O‘zbekistonimizda amalga oshirilayotgan, dunyo tajribasida o‘xshashi kam bo‘lgan milliy ta‘lim modeli hozirgi kunda qanday yuksak natijalar berayotganini, ijobiy ma‘nodagi ―portlash effekti‖ga olib kelayotganini nafaqat yurtimiz ahli, balki jahon jamoatchiligi ham haqli ravishda e‘tirof etmoqda. Mamlakatimiz ta‘lim tizimida amalga oshirilayotgan isloxotlar va ta‘limning zamonaviy texnologiyalarini amaliyotga joriy etishni taqozo etmoqda. Ayniqsa egallangan nazariy bilimlarning amaliy yo‘nalishilarini ko‘paytirishga aloxida e'tibor qaratilmoqda. Xozirgi vaqtda o‘qitish jarayonidagi dolzarb masalarlardan biri ta‘lim oluvchilarda fikrlash qobilyatini rivojlantirish, egallagan bilimlaridan amaliyotda ijodiy foydalana ola bilish hamda yangi bilimlarni mustaqil ravishda o‘rgana olish qobilyatini shakllantirishdir.
MASHG‘ULOTNING MAQSADI - Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari

|
Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari
|
bet | 17/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)MASHG‘ULOTNING MAQSADI - Talabalarga tinch holatdagi va harakatdagi elektr zaryadlari haqida, ularning xossa va xususiyatlari, elektr toki haqida, uning turli moddalarda o‘tishi. Om qonunlari, tokning ishi va quvvati, elektr tokining amalda qo‘llanilishi, ahamiyati haqida bilimlar berishdan iborat.
MAVZUGA OID TAYANCH TUSHUNCHALAR
Elektrostatika va uning asosiy tushunchalari;
Kulon qonuni;
Elektr maydon, uning kuchlanganligi, potensiali.
Elektr toki;
Turli moddalarda elektr toki;
Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni;
To‘la zanjir uchun Om qonuni;
Tokning ishi va quvvati.
MAVZUNING QISQACHA MAZMUNI
KULON QONUNI- Zaryadning 2 ta turi bor,har bir turi turli xil miqdorda keladi. Zaryadning o’lchov birligini Kulon quyidagicha aniqladi: Kulon zaryad miqdorini shunday 9*10⁹N kuch bilan 2 nuqtaviy predmet o’rtasida yuz beradi,masofasi 1m va zaryadlari 1C dan iborat. zaryadning miqdoriy belgisi q dir. Kuzatishlardagi ekspremental katta jism quyidagicha bayon qilinadi. Magnit maydonidagi kuchlar 2 ta nuqta o’rtasida ta’sir qiladi, markazda jismlar zaryadlanadi,tenglama quyidagicha ifodalanadi. F=kqq/r² k-proporsionallik koeffitsiyentidir. k=9*10⁹N*m²/C. Kuchlar tortishadi agarzaryadlar turli ishorali bo’lsa, va agar zaryadlar bir xil ishorali bo’lsa itarishadi.
The coulomb
Although there are only two types of charge, each type can come in
different amounts. The metric unit of charge is the coulomb (rhymes with“drool on”), defined as follows:
One Coulomb (C) is defined as the amount of charge such that a forceof 9.0x109N occurs between two pointlike objects with charges of 1 C separated by a distance of 1 m.The notation for an amount of charge is q. The numerical factor in thedefinition is historical in origin, and is not worth memorizing. The definition is stated for pointlike, i.e. very small, objects, because otherwisedifferent parts of them would be at different distances from each other.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - 1. Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga tekshirish, funksiyaning ekstremumlari

|
1. Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga tekshirish, funksiyaning ekstremumlari
|
bet | 8/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatikaFoydalanilgan adabiyotlar:
1. O‟zbekiston Respublikasining “Talim to‟g‟risida”gi qonuni. –T.,1997y. Karimov
I.A. Yuksak ma‟naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent. O‟zbekiston, 2008. – 176 b.
2. “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”. –T., 1997y
3. Karimov I.A. Yuksak ma‟naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent.
O‟zbekiston, 2008. – 176 b.
4. Karimov I.A. “Barkamol avlod-O‟zbekiston taraqqiyotining poydevori”
T., “Sharq”, 1997 y.
5. Karimov I.A. “Ma‟naviy yuksalish yo‟lida”. –T., “O‟zbekiston”, 1998 y.
6. Aliyev A. “O‟qituvchilarning ijodkorlik qobiliyati”. –T., “O‟qituvchi”,
1991 y.
7. O‟.Q. Tolipov, M.Usmonboyeva “Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy
asoslari”, “Fan”, 2006 y.
8. Sh.A.Abdullayeva, D.A.Axatova, B.B.Sobirov, S.S.Sayitov “Fan” 2004
9. Abdullayeva Sh.A, Jalilov A.A “Ijodiy va mantiqiy fikrlash-sog‟lom
ma‟naviyat va e‟tiqodni tarbiyalash omili”. “Pedagogik mahorat” 2002y
10. R.J.Eshmuhammedov “Innovatsion texnologiyalar yordamida ta‟lim
samaradorligini oshirish yo‟llari ” Toshkent 2007 y
11. S.Alixanov “Matematika o‟qitish metodikasi”. –T.: O‟qituvchi, 2008,203-b.
12.Ишмухамедов Р. Абдукодиров А. Пардаев А. Таълимда инновацион
технологиялар (таълим муассасалари педагог-укитувчилари учун амал
(тавсиялар).-Т.: Истеъдод, 2008.- 180 б.
13.Y.U.Soatov. “Oliy matematika”. 1-tom -T.: O‟qituvchi, 1992.
14. T.Azlarov, M.A.Sobirov, M.Saxayev. “Matematikadan qo‟llanma”. – T.:
O‟qituvchi, 1979 y.
15.A.N.Kolmogorov, A.M.Abramov va boshkalar. “Algebra va analiz asoslari”. 9-10
sinflar uchun o‟quv kullanma. –T.: O‟qituvchi, 1987 y, 352-b.
16. F.Rajabov, S.Masharipova, R.Madraximov. “Oliy matematika”. (O‟quv
qo‟llanma), -T.: “Turon-iqbol”, 2007 y.
17.T. Sharifova, E. Yo„ldoshev. Matematik analizdan misol va masalalar yechish,
“O„qituvchi”, T., 1996.
18.Abdurahmonov, A. M. Abramov, A. A‟zamov, M. Mirzaaxmedov va boshqalar.
Yosh matematik qomusiy lug‟ati, “Qomuslar bosh tahririyati”, T., 1991.
19.Abduhamedov. Algebra va matematik analiz asoslari I qism, “O„qituvchi”, T.,
2001.
20. Internet: www.gool.uz
www.ziyo.
|
| |
-misol. Ushbu f(x)=2x2-lnx funksiyaning monotonlik oraliqlarini
toping.
Yechish

|
-misol. Ushbu f(x)=2x2-lnx funksiyaning monotonlik oraliqlarini
toping.
Yechish
|
bet | 6/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatika1-misol. Ushbu f(x)=2x2-lnx funksiyaning monotonlik oraliqlarini
toping.
Yechish. Funksiya (0;+) oraliqda aniqlangan. Uning hosilasi
f’(x)=4x-1/x ga teng. Yuqoridagi yetarli shartga ko„ra, agar 4x-1/x>0
bo„lsa, ya‟ni x>1/2 bo„lsa, o„suvchi; agar 4x-1/x<0 bo„lsa, ya‟ni x<1/2
bo„lsa funksiya kamayuvchi bo„ladi. Shunday qilib, funksiya 0<x<1/2
oraliqda kamayuvchi, 1/2<x<+oraliqda o„suvchi bo„ladi.
2-misol. Ushbu 2
3 2
2
2 5 14 6
x
x x x
f ( x )
funksiyaning monotonlik
oraliqlarini toping.
Yechish. Bu funksiyaning aniqlanish sohasi (-;0)(0;+) dan
iborat. Funksiyaning hosilasini topamiz:
3 3
3 3 1 2
7 6
x
x x x
x
x x
f ' ( x )
, bundan [-;-3](0;1][2;)
to„plamda f’(x)0, [-3;0)[1;2] da esa f’(x)0 bo„lishini aniqlash qiyin
emas.
Demak, berilgan f(x) funksiya [-;-3](0;1][2;) da o„suvchi va
[-3;0)(1;2] da esa kamayuvchi
bo„ladi.
3-misol. Agar 0<x1 bo„lsa, xx
3/3qo„sh tengsizlik
o„rinli bo„lishini isbotlang.
Yechish. Berilgan
tengsizlikning o„ng qismi arctgx6 tengsizlikni isbotlaymiz. Chap
qismi shunga
6-chizma
o„xshash isbotlanadi. f(x)=arctgx-x+x3/6 funksiyani qaraymiz, uning
hosilasi f’(x)= 2 1
1
x
-1+ 2
1
x
=
( x )
x ( x )
2
2 2
2 1
1
ga teng. f(x)= arctgx-x+x3/6 funksiya
sonlar o„qida aniqlanagan va uzluksiz, demak u [0;1] kesmada ham
uzluksiz, (0;1) intervalda f’(x)<0. Bundan esa f(x) funksiya [0;1] kesmada
kamayuvchi bo„lib, 0<x1
shartni qanoatlantiruvchi x lar uchun f(x)tengsizlik o„rinli bo„ladi.
So„ngi tengsizlikni f(0)=0 ni e‟tiborga olib, quyidagicha yozib olamiz:
arctgx-x+x3/6 <0 bundan arctgx.
Bu qo„shtengsizlikda qatnashgan funksiya grafiklari
5-chizmada
keltirilgan.
0>0>
|
| |
Mustaqil yechish uchun misollar - 1. Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga tekshirish, funksiyaning...

|
1. Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga tekshirish, funksiyaning ekstremumlari
|
bet | 7/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatikaMustaqil yechish uchun misollar:
1. Quyidagi funksiyalarni ga tekshiring. a) y=x3-6x; b) y=(x-2)2(x-3)3;
c) y=x/(x2+1); d) y=sin2x-x;e) y=x2e-x; f) y=sinx+cosx; g)
y=ln(x2+2x-3); h) y=cos4x+sin4x.
2. Berilgan funksiyaning ko„rsatilgan kesmadagi eng katta va eng kichik
qiymatlarini toping. a) y=x3/(x2-2x-1), [4;6]; b) y=lnx/x, [1;4];
c) y=e-xx3, [-1;4].
3. Berilgan aylanaga ichki chizilgan teng yonli uchburchaklar ichida teng
tomonli uchburchak eng katta perimetriga ega ekanligini ko„rsating.
4. M(1,2) nuqta berilgan. Bu nuqtadan shunday to„g„ri chiziq o„tkazingki,
u birinchi chorakda a) eng kichik yuzli uchburchak; v) eng kichik uzunlikli
kesma ajratsin.
Хulosa
Ushbu mustaqil ishini bajarish mobaynida Oliy ta‟lim
muassasalarida hosila mavzusini o`qitishning o`rni, maqsadi,
ahamiyati va vazifalarini aniqlash. O`qituvchilarning funksiya va
funksiya xossalari, hosila to`g`risidagi bilimlarini faollashtirish.
“Hosilaning qo`llanilishi”ning tabiiy fanlarni o`qitishda muhim
vosita va omil ekanligini ko`rsatish bilan birgalikda hosilani
qo`llanishining matematikani o`qitishdagi imkoniyatlarini qarab
chiqish orqali funksiyani 1-tartibli, 2-tartibli va yuqori tartibli
hosila yordamida tekshirish, minimum va maksimum nuqtalari va
qiymatlarini toppish kabi misollarni yoritib berdim. Bundan
tashqari o„rganilgan mavzuning tadbiqi sifatida bir necha misollar
yechildi (jumladan, yechilgan misollar turkimida funksiyaning
nlarini, katta va kichik qiymatlarini topishga ta‟luqli bo„lgan
misollar yechimlari ko‟rsatib o‟tildi). Shuningdek, “Blits-so‟rov”
usuli yordamida talabalarni baholash ham keltirib o‟tildi.
Хulosa qilib shuni aytish mumkinki, mustaqil ish
natijalaridan oliy ta‟lim talabalari keng foydalanishi mumkin.
Innovatsion texnologiyalarni qo‟llab dars o‟tish metodikasini
yoritib berishda kengroq tasavvur qilishga yordam beradi, degan
umiddamiz. Shu bilan birgalikda institutni bitirib maktabga
matematika fanidan dars beradigan o„qituvchilarga ham metodik
qo„llanma sifatida juda yaxshi yordam beradi degan umiddamiz.
|
| |
Funksiyaning o„sishi va kamayishi

|
Funksiyaning o„sishi va kamayishi
|
bet | 5/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatikaBu sahifa navigatsiya:
- Isbot
Funksiyaning o„sishi va kamayishi.
Biz bu yerda funksiya hosilasi yordamida funksiyaning
monotonligini aniqlash mumkinligini ko„rsatamiz.
2-teorema. Faraz qilaylik f(x) funksiya (a;b) intervalda aniqlangan,
uzluksiz va differensiallanuvchi bo„lsin. Bu funksiya (a;b) intervalda
kamaymaydigan (o„smaydigan) bo„lishi uchun f’(x)0 (f’(x)0)
tengsizlikning o„rinli bo„lishi zarur va yetarli.
Isbot. Kamaymaydigan funksiya holini qaraymiz.
Zaruriyligi. f(x) funksiya (a;b) intervalda kamaymaydigan bo„lsin. U
holda x(a;b) va x>0 uchun y=f(x+x)-f(x)0 tengsizlik o„rinli
bo„ladi. Bundan esa
x
y
0 bo„lishi ravshan. Teorema shartiga ko„ra f(x)
differensiallanuvchi, demak
x
y
nisbatning x0 da chekli limiti mavjud,
tengsizlikda limitga o„tish haqidagi teoremaga ko„ra, bu limit nomanfiy
bo„ladi, ya‟ni
0
lim
x
y
=f’(x)0.
Yetarliligi. x(a;b) uchun f’(x)0 bo„lsin. Endi x1bo„lgan
x1,x2(a;b) nuqtalarni olaylik. Qaralayotgan f(x) funksiya [x1;x2]
kesmada Lagranj teoremasining barcha shartlarini qanoatlantiradi. Demak,
(x1;x2) intervalga tegishli shunday c nuqta topilib,
f(x2)-f(x1)=f’(c)(x2-x1) (2)
tenglik o„rinli bo„ladi. Teorema shartiga f’(x)0, bundan f’(c)0, va (2)
tenglikdan f(x2)-f(x1)0, ya‟ni f(x2)f(x1) ekanligi kelib chiqadi. Bu
esa funksiyaning (a;b) intervalda kamaymaydigan funksiyaligini
ko„rsatadi.
O„smaydigan funksiya holi ham yuqoridagi kabi isbotlanadi.
Endi funksiyaning qat‟iy monoton
bo„lishining yetarli shartini isbotlaymiz.
3-teorema. Agar f(x) funksiya (a,b)
intervalda differensiallanuvchi va
x(a;b) uchun f’(x)>0 (f(x)<0 ) bo„lsa,
u holda f(x) funksiya (a,b) intervalda
qat‟iy o„suvchi (kamayuvchi ) bo„ladi.
Isboti. Aytaylik x1,x2(a;b) va x1
4- chizma
bo„lsin. Ravshanki, [x1;x2] kesmada f(x) funksiya Lagranj teoremasining
barcha shartlarini qanoatlantiradi. Bu teoremaga binoan shunday c(x1;x2)
mavjudki
f(x2)-f(x1)=f’(c)(x2-x1)
tenglik o„rinli bo„ladi. Bu tenglik va f’(c)>0 (f’(c)<0 ) ekanligidan
f(x2)>f(x1) (f(x2)) bo„lishi kelib chiqadi. Bu f(x) funksiyaning qat‟iy
o„suvchi (kamayuvchi) bo„lishini ifodalaydi. Ushbu y=x3 funksiya (-1;1)
intervalda qat‟iy o„suvchi, lekin uning hosilasi x=0 nuqtada nolga teng
bo„ladi.
Shunga o„xshash f(x)=x+cosx funksiya ham aniqlanish sohasida
qat‟iy o„suvchi, ammo uning hosilasi f’(x)=1-sinx cheksiz ko„p nuqtalarda
( x n, nZ,
2
2
) nolga teng bo„ladi. (4-chizma)
Bu misollar yuqoridagi teoremaning shartlari funksiyaning qat‟iy
o„suvchi (kamayuvchi) bo„lishi uchun faqat yetarli shart ekanligini
ko„rsatadi.
0>0>
|
| |
Optikadan testlari - Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari

|
Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari
|
bet | 38/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)Optikadan testlari
1. Yorug‘lik manba turlari
oq, suniy;
oq, tabiiy;
tabiiy, suniy;
sariq, qizil;
2. Yorug‘lik energiyasini qabul qiluvchi asboblar
quloq, ko‘z;
fotoapparat, ko‘zgu;
quloq, fotoapparat;
ko‘z, fotoelementlar;
8. Qaytish qonuni
qaytish burchagi tushgan burchakka teng;
tushish burchagi qaytgan burchakka teng;
tushgan nur va tushish nuqtasiga o‘tkazilgan tik bita tekislikda yotadi;
tushish nuqtasiga o‘tkazilgan tik, tushgan va qaytgan nurlar bita tekislikda yotadi, qaytgan burchak tushgan burchakka teng
9. Linzaningturlarivako‘rinishlari
3, 2
4, 3
2, 6
5, 4
10. Linzaning bosh optik o‘qi qanday aniqlanadi?
sfera markazlaridano‘tuvchito‘g‘richiziq;
linzaningo‘rtasidano‘tuvchito‘g‘ri chiziq;
linzaniikkigabo‘luvchito‘g‘ri chiziq;
linzaningixtiyoriynuqtasidano‘tuvchi to‘g‘ri chiziq;
11.Linzalar yordamida buyum tasvirini hosil qilishda nechta nurlar yo‘nalishi yetarli?
3
2
4
5
12. Yig‘uvchi va sochuvchi linzalarning farqi
Kattalashtirishi va hosil qiluvchi tasvirida;
Tasvirgacha bo‘lgan masofa va hosil qiluvchi tasvirda;
Tasvir kattaligi va linzaning kattalashtirishida;
Tasvirgacha bo‘lgan masofa, buyum tasvir kattaligi, kattalashtirishvahosilqiluvchitasvirida.
|
| |
Ikkinchi tartibli hosila yordamida ekstremumga tekshirish

|
Ikkinchi tartibli hosila yordamida ekstremumga tekshirish
|
bet | 4/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatika4. Ikkinchi tartibli hosila yordamida ekstremumga tekshirish.
Teorema. Faraz qilaylik f(x) funksiya x0 nuqtada birinchi va ikkinchi tartibli
hosilalarga ega va f’(x0)=0 bo„lsin. U holda agar f’’(x0)<0 bo„lsa, u holda x0 nuqta
f(x) funksiyaning maksimum nuqtasi, agar f’’(x0)>0 bo„lsa, minimum nuqtasi bo„ladi.
Isbot. f(x) funksiya x0 nuqtada birinchi va ikkinchi tartibli hosilalarga ega va
f’(x0)=0, f’’(x0)<0 bo„lsin. Demak, x0
kritik nuqtada f’(x) kamayuvchi, ya‟ni
xx0-;x0) lar uchun f’(x)>f’(x0)=0 va
x(x0; x0 +) uchun 0=f’(x0)>f’(x)
bo„ladi. Bu esa x0 nuqtadan o„tishda
hosila o„z ishorasini «+» dan «-» ga
o„zgartirishini, demak, x0 maksimum
nuqta ekanligini bildiradi.
3-chizma
f’’(x0)>0 bo„lgan holda x0 ning minimum nuqta bo„lishi shunga o„xshash
isbotlanadi.
Isbotlangan teoremaga asoslanib, ikkinchi tartibli hosila yordamida funksiyani
ga tekshirishning quyidagi qoidasini keltiramiz.
2-qoida. f(x) funksiyaning ga tekshirish uchun
1) f’(x)=0 tenglamaning barcha yechimlarini topamiz;
2) har bir statsionar nuqtada (ya‟ni hosilani nolga aylantiradigan nuqtada) f’’(x0) ni
hisoblaymiz. Agar f’’(x0)<0 bo„lsa, x0 maksimum nuqtasi, f’’(x0)>0 bo„lsa, x0
minimum nuqtasi bo„ladi.
3) nuqtalar qiymatini y=f(x) qo„yib, f(x) ning qiymatlarini topamiz.
Umuman aytganda, bu qoidaning qo„llanish doirasi torroq masalan, u chekli
birinchi tartibli hosila mavjud bo„lmagan nuqtalarga qo„llanila olmasligi o„z-o„zidan
ravshan. Ikkinchi tartibli hosila nolga aylangan yoki mavjud bo„lmagan nuqtada
ham qoida aniq natija bermaydi.
Misol. Ikkinchi tartibli hosila yordamida y=2sinx+cos2x funksiya larini
aniqlang.
Yechish. Funksiya davriy bo„lganligi sababli [0;2] kesma bilan
cheklanishimiz mumkin. Funksiyaning birinchi va ikkinchi tartibli hosilalarini
topamiz:
y’=2cosx-2sin2x=2cosx(1-2sinx); y’’=-2sinx-4cos2x.
Ushbu 2cosx(1-2sinx)=0 tenglamadan funksiyaning [0;2]
kesmaga tegishli bo„lgan kritik nuqtalarini topamiz: x1=/6; x2=/2; x3=5/6;
x4=3/2. Endi har bir kritik nuqtada ikkinchi tartibli hosila ishorasini aniqlaymiz va
tegishli xulosa chiqaramiz:
y’’(/6)=-3<0, demak x1=/6 nuqtada y(/6)=3/2 maksimum mavjud.
y’’(/2)=2>0, demak x2=/2 nuqtada y(/2)=1 minimum mavjud.
y’’(5/6)=-3<0, demak x3=5/6 nuqtada y(5/6)=3/2 maksimum mavjud.
y’’(3/2)=6>0, demak x4=3/2 nuqtada y(3/2)=-3 minimum mavjud.
Bu funksiyaning (-2;2) intervaldagi grafigi 3-chizmada keltirilgan.
0>0>0>
|
| |
Auditoriyada ishlash uchun masalalar

|
Auditoriyada ishlash uchun masalalar
|
bet | 37/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)Auditoriyada ishlash uchun masalalar
1. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. M.S. Sedrik tahr. ostida. Toshkent, “O’qituvchi”,1992. (24.4- 24 24-6. 24.8-25.13-25.11-25.-26.1 -26.3.- masalalar)
2.V.S.Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. Toshkent, “O’qituvchi”, 1996.(15.1-15.5-15.9 -15 .11)
Uyda mustaqil ishlash uchun masalalar:
Alabiyotlar:
1. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. M.S. Sedrik tahr. ostida. Toshkent, “O’qituvchi”,1992. (24.3- 24.5- 24.7. 24.9-25.14-25.15-26.2 -26.6.- masalalar)
2.V.S.Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. Toshkent, “O’qituvchi”, 1996.(15.2-15.6-15.10 -15 .12)
OPTIKA ASOSLARI
Talabalarning mustaqil ishlari uchun savollar va topshiriqlar.
1.Optika deb nimaga aytiladi ?
2. Yorug’likning to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalishini tushuntiring.
3. Yorug‘likning qaytish qonunini ta’riflang .
4. Yorug‘likning sinish qonunini tushuntiring va matematik ifodasini yozing.
5. Tasvir yasash uchun zaruriy nurlar yo‘li qanday bo‘lishini ayting?
6.Qanday tasvirni haqiqiy va qanday tasvirni mavhum tasvir deyiladi?
7. Yassi ko‘zguda tasvir qanday va kaerda hosilbo‘ladi ? Tasvirlar chizib ko‘rsating.
8.Moddaning nisbiy va absolyut sindirish ko‘rsatkichlari tushunchalarining fizik ma’nosi qanday?
9.Yorug‘likning to‘la ichki qaytish xodisasini tushuntiring.
10.Linzaning optic markazi, bosh optic o‘qi va bosh fokusi deb nimaga aytiladi?
11.Linzalarda tasvirlarchizing.
12.Optik asboblarning qanday turlari mavjud ?
13Yorug‘likning korpuskulyar va to‘lqin nazariyalari nimadan iborat va ular orasidagi farqqanday?
14. YOrug‘likning to‘lqin tabiatiga ega ekanligini asoslovchi hodisalarni ayting.
15. Kogerent nurlar deb nimaga aytiladi ?
16. Kogerent nurlarni hosil qilishning Frenel metodi qanday?
17. Yorug‘lik interferensiyasi deb nimaga aytiladi?
18. Yorug‘lik difraksiyasi deb nimaga aytiladi ?
19. Gyuygens prinsipini ta’riflang.
20.Yorug‘lik dispersiyasi deb nimagaaytiladi ?
|
| |
Javob: Tok manbaining ichki qarshiligi  va EYK  =12V ga teng.

2-masala

Javob: Tok manbaining ichki qarshiligi va EYK =12V ga teng.
2-masala. EYK i 250 V va ichki qarshiligi 0,1 bo`lgan generatorda iste`molchigacha ikki simli liniya tortish lozim. Liniyaning uzunligi 100 m. Agar iste`molchining maksimal quvvati 22 kW bo`lib, u 220 V kuchlanishga mo`ljallangan bo`lsa, tok keltiruvchi simlar uchun qancha massa aluminiy kerak?
Berilgan: Yechish:
V (1)
(2)
n=2 (3)
l =100m
Pmax=22kW=2,2·104W
U =220V (4)
(*) ifodani (4) –ga qo`yamiz:
m-? Bundan: (5)
Aluminiy sim massasini tubandagicha topamiz:
m=ρz·V=ρz·S·n·l (6)
Hisoblash: (5) – ifodadan aluminiy simning ko`ndalang kesim yuzasini aniqlaymiz. (5) – ifodani (6) – ga qo`yib bira to`la sim massasini topish ham mumkin. Biroq, hisoblashlarni yengillashtirish maqsadida bu uslubni tanladik.
=2,24·10-7(m2).
Sim massasini (6) – ifodadan foydalanib aniqlaymiz:
m=ρz·S·n·l=2,7·103·2,24·10-7·2·100=13 (kg).
Javob: Tok keltiruvchi simlar uchun 13 kg alyumini kerak.
Auditoriyada yechish uchun masalalar
1 . Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. M.S. Sedrik tahr. ostida. Toshkent, “O’qituvchi”,1991.. (17.2,17.4,17.8, 17.10,17.12,17.18- misollar
2.V.S.Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. Toshkent, “O’qituvchi”, 1996..(9.10 dan--9.20 gacha juft masalalar)
Uyvazifasi uchun masalalar
1 . Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. M.S. Sedrik tahr. ostida. Toshkent, “O’qituvchi”,1991. (17.1,17.3,17.5, 17.9,17.11,17.17- misollar)
2.V.S.Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. Toshkent, “O’qituvchi”, 1996.(9.11 dan-9.17 -9.21gacha toq masalalar)
9.21
|
Ko‘z – optik sistema - Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari

|
Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari
|
bet | 39/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)13. Ko‘z – optik sistema
ko‘z – fotoapparat kabiishlaydi;
ko‘zgavxari linza vazifasinibajaradi;
ko‘zqorachig‘i linza vazifasinibajaradi;
buyumtasvirinihosilqilishdako‘zninghammaqismiqatnashadi.
14. Lupa
qisqa fokusli yig‘uvchi linza
fokus masofasi katta yig‘uvchi linza;
qisqa fokusli sochuvchi linza;
fokus masofasi katta sochuvchi linza
15. Fotoapparatning ishlash sharti: a – buyumdan fotoapparatning ob’ektivigacha bo‘lgan masofa;f – fotoapparat ob’ektivining fokus masofasi
16. Mikroskop
Qisqa fokusli sochuvchi linza va uzun fokusi yig‘uvchi linzadani borat;
Qisqa fokusli yig‘uvchi linza va uzun fokusli linzadan iborat;
Uzun va qisqa fokusli sochuvchi linzalardan iborat;
Uzun va qisqa fokusli yig‘uvchi linzalardan iborat;
17. Muhitda elektromagnit to‘lqinning tezligi
18. Malyus qonuni
19. Bryuster qonuni
“Fizika” fanidan mustaqil ta`lim topshiriq mavzulari
1-mavzu: Optik asboblarning ajrata olish qobiliyati. Difraksion panjara va uning qo’llanilishi.
Topshiriq variantlari:
1.Optik asboblarning ajrata olish qobiliyati.
2.Difraksion panjara va uning qo’llanilishi.
3. Optik asboblar va uiarning qo’llanilisi
4. Optik asboblarning ajrata olish qobilyati
|
| |
Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga

|
Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga
|
bet | 2/8 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 91,98 Kb. | | #139762 |
Bog'liq jasur matrmatika1. Birinchi tartibli hosila yordamida funksiyaning ekstremumga
tekshirish, funksiyaning ekstremumlari.
Aytaylik f(x) funksiya (a,b) intervalda aniqlangan va x0(a;b) bo„lsin.
1-ta’rif. Agar x0 nuqtaning shunday (x0-
;x0+) atrofi mavjud bo„lib, shu atrofdan
olingan ixtiyoriy x uchun f(x)f(x0) ( f(x)f(x0)
) tenglik o„rinli bo„lsa, u holda x0 nuqta f(x)
funksiyaning maksimum ( minimum )
nuqtasi, f(x0) esa funksiyaning maksimumi (
minimumi ) deb ataladi.
2-ta’rif. Agar x0 nuqtaning shunday
1-chizma
atrofi (x0-;x0+) mavjud bo„lib, shu atrofdan olingan ixtiyoriy xx0 uchun
f(x)( f(x)>f(x0) ) tengsizlik o„rinli bo„lsa, u holda f(x) funksiya x0 nuqtada
qat‟iy maksimumga ( minimumga ) ega deyiladi.
Funksiyaning maksimum va minimum nuqtalari funksiyaning nuqtalari,
maksimum va minimum qiymatlari funksiyaning lari deb ataladi.
Shunday qilib, agar f(x0) maksimum (minimum) bo„lsa, u holda f(x0)
funksiyaning x0 nuqtaning kichik atrofida qabul qiladigan qiymatlarning eng kattasi
(eng kichigi) bo„ladi, ya‟ni funksiya i lokal harakterga ega. Bundan funksiya i u
aniqlangan sohada eng katta yoki eng kichik qiymati bo„lishi shart emasligi kelib
chiqadi.
Shuningdek, f(x) funksiya (a,b) intervalda bir qancha maksimum va
minimumlarga ega bo„lishi, maksimum qiymati uning ba‟zi bir minimum qiymatidan
kichik bo„lishi ham mumkin. Masalan grafigi 1–chizmada ko„rsatilgan y=f(x)
funksiya uchun x=a nuqtada lokal maksimum, x=b nuqtada lokal minimum mavjud
bo„lib, f(a)tengsizlik o„rinli.
2. Ekstremumning zaruriy sharti.
Funksiya hosilalari yordamida uning nuqtalarini topish osonlashadi. Avval
ning zaruriy shartini ifodalovchi teoremani keltiramiz.
Teorema. Agar f(x) funksiya x0 nuqtada uzluksiz, shu nuqtada ga ega bo„lsa, u
holda bu nuqtada f(x) funksiyaning hosilasi nolga teng yoki mavjud emas.
Isboti. Faraz qilaylik f(x) funksiya x0 nuqtada maksimumga ega bo„lsin. U
holda x0 nuqtaning shunday (x0-; x0+) atrofi mavjud bo„lib, bu atrofdan olingan x
uchun f(x0)>f(x) bo„ladi. Agar x>x0 bo„lsa, u holda
0
0
x x
f ( x ) f ( x )
<0 tengsizlik,
agar xbo„lsa, u holda
0
0
x x
f ( x ) f ( x )
>0 tengsizlik o„rinli bo„lishi ravshan.
Bu tengsizliklar chap tomonidagi ifodalarning xx0 da limiti mavjud bo„lsa, u
holda
xx00
lim
0
0
x x
f ( x ) f ( x )
=f’(x0+0)0,
xx00
lim
0
0
x x
f ( x ) f ( x )
=f’(x0-0)0 bo„ladi.
Agar funksiyaning chap f’(x0-0) va o„ng f’(x0+0) hosilalari nolga teng bo„lsa, u
holda funksiya hosilasi f’(x0) mavjud va nolga teng bo„ladi.
Agar f’(x0-0) va f’(x0+0) lar noldan farqli bo„lsa, ravshanki f’(x0+0)
bo„lib, f’(x0) mavjud bo„lmaydi.
Funksiya x0 nuqtada minimumga ega
bo„lgan hol ham yuqoridagi kabi isbotlanadi.
Teorema isbot bo„ldi.
0>
|
| |
Topish kerak - Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari

|
Toshkent – 2023 1- ma’ruza mashg’uloti. Mavzu: kirish. Mexanika. Kinematika asoslari
|
bet | 32/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)Topish kerak: C3 = ?
Yechish: Suvli kalorimetrniq haroratgacha isitish uchun Q1=c1m1(q-t1) va Q2=c2m2(q-t1) issiqlik miqdori sarf bo‘ladi. Kalorimetrga tushirilgan kumush esa q haroratgacha sovib, Q3=c3m3(t2-q) issiqlik miqdori chiqaradi.
Energiyaning saqlanish qonuniga binoan, issiqlik balansi tenglamasini tuzamiz:
c1m1(q-t1)+c2m2(q-t1)=c3m3(t2-q).
Bundan izlanayotgan kumushning s3 solishtirma issiqlik sig‘imi:
= =
= .
3-masala. Massasi m=2kg bo‘lgan kislorod V1=1m3 hajmni egallaydi, bosimi esa r1=0,2 MPa. Gaz avval o‘zgarmas bosim ostida hajmiV2=3m3 bo‘lguncha, keyin hajmini o‘zgartirmasdan bosimi P3=0,5 MPa bo‘lguncha qizdirilgan. Gazning ichki energiyasi o‘zgarishi, gaz bajargan ish A va gazga berilgan issiqlik miqdori Q topilsin.
Berilgan: m=2kg; V1=1m3; V2=3m3 ; P1=0,2 MPa=2.105Pa;
P3=0,5 MPa =5.105Pa.
Topish kerak:dU=? A=? Q=?
Yechish: Gazni ichki energiyasini o‘zgarishi
dU=CvmdT=i/2 . (R/M) .mdT (1)
formula bilan aniqlanar edi. Bu erda =5 bo‘lib, u ikki atomli gaz-kislorod molekulasining erkinlik darajasi soni. dT=T3–T1 – gazning oxirgi va boshlang‘ich holatlaridagi haroratlar farqi.
Gazning boshlang‘ich va oxirgi haroratlarini Mendeleev-Klapeyron tenglamasidan topamiz, ya’ni
PV=m/(M) .RT, bundan T=PVM/(mR) . (2)
O‘zgarmas bosimda gaz kengayganda bajargan ishi
A1=m1/(M) .RdT (3)
formula bilan ifodalanar edi.
O‘zgarmas hajmda qizdirganda gazning bajargan ishi A2=0 bo‘lgani uchun gaz bajargan to‘liq ish:
A = A1 + A2 = A1.
Termodinamikaning birinchi qonunigaasosan gazga berilgan issiqlik miqdori ichki energiya o‘zgarishi dU bilan bajarilgan A ishning yig‘indisiga teng:
Q = dU + A. (4)
Kislorod uchun M=32 .10-3 kg/mol ekanligini hisobga olib, r1 ,V1 vaV2, r3 larni bilgan holda (2) formula bilan T1, T2, T3 haroratlarni hisoblaymiz:
T1 = ,
T2 = ,
T3 = .
(3), (1) va (4) formulalar bilan gaz bajargan ishni, uning ichki energiyasi o‘zgarishini va gaz olgan issiqlik miqdorini topamiz:
A1= J=0,400 .106 J,
A=A1=0,4 MJ.
dU = J=3,24 .106 J=3,24 MJ.
Q = (3,24+0,4) MJ=3,64 MJ.
4-masala. Issiqlik mashinasi teskari Karno sikli bilan ishlaydi. Isitkichning harorati T=500 K. Siklning FIK va sovitkichning T2 haroratini toping. Isitkichning olingan har bir kilojoul issiqlik hisobiga mashina A = 350 J ish bermoqda.
|
| |
SÜKAN İDARƏSİNİN ÜMUMİ QURULUŞU

Sükan mexanizmi.
Sükan intiqalı (gücləndirici və ya amortizatorlar da ola bilər).
Sükan çarxı sürücü kabinəsində yerləşir və şaquli vəziyyətə nəzərən elə bucaq
altında yerləşir ki,sürücünün əli ilə onun çənbərini tutması ən rahat olsun. Sükan
çarxının diametri nə qədər böyük olarsa,digər eyni şəraitlərdə sükan çarxının
çənbərində daha az qüvvə tələb olunur,lakin bu zaman kəskin manevrlər etdikdə,
sükanın tez döndərilmə imkanı azalır. Müasir minik avt-billərində sükan çarxını
diametri 380-425mm,ağır yük avt-billəri və avtobuslarda isə 440-550mm arasında
dəyişir.Sükan mexaniki reduktordur, o, sükan çarxına tətbiq olunan qüvvəni idarə
olunan təkərlərin döndərilməsi üçün lazım olana qədər artırır.Sükan
mexanizminin
ötürmə ədədi nisbətən böyük olur,buna görə də idarəolunan təkərləri 30-45
o
maksimal
bucaq döndərmək üçün sükan çarxını bir neçə dövr fırlatmaq lazımdır.Sükan valı
sükan çarxını sükan mexanizmi ilə birləşdirir,çox hallarda oynaqlı hazırlanır,bu sükan
idarəsi elementlərini daha rasional tərtib etməyə.yük avt-billəri üçün isə qatlanan
kabinə tətbiq etməyə imkan verir.Bu məqsədlə sükan valına bəzən əzilən elementlər
yerləşdirilir, sükan çarxı dağılma zamanı sərt qəlpələr yaratmayan nisbətən yumşaq
materialla örtülür.Sükan intiqalı sükan mexanizmini idarə olunan təkərlərə birləşdirir.Bir
neçə idarəolunan körpülü avt-billərin sükan idarəsi daha mürəkkəbdir.Sükan çarxını
döndərmək üçün tələb olunan qüvvəni daha da azaltmaq üçün sükan intiqaıənda
sükan idarəsi gücləndiriciləri tətbiq olunur.İlk vaxtlar gücləndiricilər yalnız yük avt-
billəri və avtobuslarda tıtbiq olunurdu. Nahamar yollarda hərəkət etdikdə,sükan
çarxına ötürülən sıçrayış və zərbələri azaltmaq üçün sükan intiqalına sündürücü
element-sükan idarəsi amortizatorları yerləşdirilir.Bu amortizatorların konstruksiyası
asqının konstruksiyasından prinsipial olaraq fərqlənmir.Şəkil 6.4-də Sobol QAZ-2752
sükan idarəsi sükan kalonkalı sükan çarxıdan,sükan idarəsinin intiqalından və hidravlik
gücləndiricidən ibarətdir.Sükan kolonkası sükan çarxının vəziyyətini hündürlük və
meyl bucağı üzrə nizamlamağa imkan verir.
lingdən asılıb. Rəqqasi linglərin oxu asqının kronşteynlərində yerləşdirilib.Oynaqlar
hermetikdir,sökülmür və nizamlanmır.
Guruh: sas004 Bajardi: Qo’chqorov O’. Tekshirdi : Jurayev D. Toshkent-2023

|
Guruh: sas004 Bajardi: Qo’chqorov O’. Tekshirdi : Jurayev D. Toshkent-2023
|
Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 2,62 Mb. | | #127980 |
Bog'liq O\'rolboy Signal 5-amaliy
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Signallar va tizimlar
5-Amaliy ish
Guruh: SAS004-1.
Bajardi:Qo’chqorov O’.
Tekshirdi : Jurayev D.
Toshkent-2023
5-amaliy ish topshiriqlari: Matlab amaliy paketida tasvirlarga raqamli ishlov berishni o‘rganish
Ixtiyoriy tasvir variant deb tanlanib, olingan tasvir ustida quyidagi amallar bajariladi:
imread, rgb2gray
imcrop
imhist
imrotate
impyramid
imadjust
histeq
imnoise
imfilter
metfilt2
1. Olingan natijalar va dastlabki natijalar bilan birgalikda grafik orqali ifodalanadi.
Izoh: 1-tartibdagi hamma uchun majburiy. Berilgan vazifa uchun tartib raqamidagi amallar bajarilshiga rioya qilinishi shart.
Nazariy Qism
"Adamar va haar" ifodasi ma'noni, "yaxshi va yomon" yoki "haq va boshqacha" degan ikki muvaffaqiyatning, hodisalarning yoki odamlarning xulqiy xossalari orasida boradigan mustaqil fikrlar manbasi hisoblanadi.
Bu ifoda yana "yaxshi va yomonlik" yoki "haqiqat va g'ayratli" muvaffaqiyatlarini anglash, asosiy qadr-qimmatga ega bo'lgan huquq va adolatga bag'ishlangan istiqbol, odamlarning mavqelari va munosabatlari bilan bog'liq. Bu fikrlar, odamlarning dunyoqarashlariga, ijtimoiy mas'alalarga, din va manaviy tushunchalarga e'tibor qaratadi.
"Adamar va haar" ifodasi, odamlar orasida juda chog'li, salmog'li, yanada ko'p fikr yuritishga imkoniyat yaratadi. Bu o'zgarmaydigan, jamiyatni shakllantirish va o'zgarmas o'zaro munosabatlarni ta'minlashga xizmat qilishi mumkin bo'lgan bir tamoyil hisoblanadi.
2-imcrop,
6-imadjust,
7-histeq,
8-imnoise,
10- metfilt2
|
| |
Sas004 Bajardi: Allaberdiyev B. Karimov : Jurayev D. Toshkent-2023 Mavzu: Matlab paketida signallarni filterlash usullari va algoritmlari Nazariy qism

|
Sas004 Bajardi: Allaberdiyev B. Karimov : Jurayev D. Toshkent-2023 Mavzu: Matlab paketida signallarni filterlash usullari va algoritmlari Nazariy qism
|
Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 4,6 Mb. | | #128985 |
Bog'liq Boburjon signallar 3-amaliy
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Signallar va tizimlar
3-Amaliy ish
Guruh: SAS004-1.
Bajardi:Allaberdiyev B.
Karimov : Jurayev D.
Toshkent-2023
Mavzu: Matlab paketida signallarni filterlash usullari va algoritmlari
Nazariy qism:
Misol uchun berilgan funksiyada:
Bu yerda:
x – 0 dan boshlab 0.1 qadam bilan berilgan oraliqgacha davom etadigan to’plam. Misol ucun (x=0:0.1: *N)
N – talabaning jurnaldagi raqami;
y=z+0.5*rand(size(x));
1-Amaliy qism:
Matlab kod qismi
N=2;
x=0:0.1:100;
z=5cos(x-2/π)-2sin(πx/2);
plot(z)
2-Amaliy qism:
Matlab kod qismi
N=2;
x=0:0.1:100;
z=5cos(x-2/π)-2sin(πx/2);
y=z+0.5*rand(size(x));
plot(x,z,x,y)
3-Amaliy qism:
1.
Matlab kod qismi
N=2;
x=0:0.1:100;
z=5cos(x-2/π)-2sin(πx/2);
y=z+0.5*rand(size(x));
f=filter(Hlp,y)
plot(x,y,x,f)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sas004 Bajardi: Allaberdiyev B. Karimov : Jurayev D. Toshkent-2023 Mavzu: Matlab paketida signallarni filterlash usullari va algoritmlari Nazariy qism
|
Yorug‘likning prizmada sinishiga doir masala yechish namunasi

|
Yorug‘likning prizmada sinishiga doir masala yechish namunasi
|
bet | 36/40 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 15,65 Mb. | | #160565 |
Bog'liq 3-KURS FIZIKA (5-yillik sirtqi uchun)Yorug‘likning prizmada sinishiga doir masala yechish namunasi
Masala. Prizmaning sindirish burchagi 400. Uning sindirish ko‘rsatkichi 1,5 ga teng. Prizmaning yon sirtiga 300 burchak ostida monoxromatik nur tushsa, undan o‘tgan nur qanday burchakka og‘adi.
№
|
Berilgan
|
SI
|
Chizma
|
Yechish algoritmi
|
1.
2.
3.
4.
5.
|
γ=400
α1=300
nh=1
nr=1.5
α2= ?
|
|
AVS- prizma
θ – prizmaning og‘dirish burchagi
γ- prizmaning sindirish burchagi
α1-havodan prizmaga tushish burchagi
α2-prizmadan havoga tushish burchagi
β1- optik zichligi kichik muhitdan, optik zichligi katta muhitga o‘tishdagi sinish burchagi
β2- optik zichligi katta muhitdan, optik zichligi kichik muhitga o‘tishdagi sinish burchagi
|
Sinish qonunidan foydalanib quyidagilarni hosil qilamiz
Birinchi holda nur havodan prizmaga o‘tadi, u holda sinish burchagi β1 bo‘ladi.
Prizmaning sindirish burchagi quyidagiga teng
Bundan β2 ni hisoblaymiz
Ikkinchi holda nur prizmadan havoga o‘tadi, u holda sinish qonuni quyidagi ko‘rinishga keladi.
Bundan α2 hisoblanadi.
,
|
Xulosa: Prizmadan o‘tgan yorug‘lik nuri ikki marta sinadi, yorug‘likning og‘ishi prizmaning sindirish burchagiga bog‘liq.
|
| |
Sükan mexanizm - T texniki kolleci

8 (daxili və xarici dartqıları birləşdirən) ibarətdir. Nizamlayıcı dartqı fırladıldıqda,
sükan dartqısının uzunluğu dəyişir.Nizamlama başa çatdıqdan sonra sükan dartqılarının
ucları boltlarla dartılır.Xarici (qısa) dartqı 9 kürəvi oynaqla 10 dönmə linginə 11
birləşib. Çirkəndən qorunmaq üçün oynaq rezin qoruyucu örtüklə örtülüb. Oynaq,
ucluqla sökülməyən konstruksiya təşkil edir,buna görə də o sıradan çıxdıqda ucluq
dəyişməli və təkərlərin görüşməsi nizamlanmalıdır.Sonsuz vint mexanizmndə sükan
valının sonunda silindrik sonsuz vint nəzərdə tutulur. Sonsuz vint sükan
mexanizminin üstünlüyü böyük ötürmə ədədinin (22:1-ə qədər) asan əldə
edilməsidir.Dişli sektorun dişləri sonsuz vintlə daimi ilişmədədir,sükan valının
istənilən döndərilməsi dişli sektorun dönməsinə səbəb olur. Sükan soşkası dişli
sektora bərkidilib və bir qayda olaraq 70
o
dönə bilir.İşçi elementlərin sürüşmə
sürtünməsi hesabına belə tipli sükan mexanizminin yeyilməsi nisbətən yüksəkdir,lakin
onu nizamlamaq olar.
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
Download
402,11 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.01.2024
Hajmi
402,11 Kb.
#142332
Download
402,11 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
Download
402,11 Kb.
Matnni ko'rish