Iqtisodiyotda axborot kommunikatsiya texnologiyalari va tizimlari

|
Iqtisodiyotda axborot kommunikatsiya texnologiyalari va tizimlari
|
Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #116957 | Turi | Referat |
Bog'liq Mustaqil ishi SAFARBOYEV JAVOHIR MUSTAQIL ISHI 2023
“Informatika” kafedrasi
“Bank ishi” yo‘nalishi
“IQTISODIYOTDA AXBOROT – KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI VA TIZIMLARI” FANI
1 – M USTAQIL ISHI BO‘YICHA HISOBOT
Mavzu: «IQTISODIY AXBOROT TIZIMLARIDA MOBIL PLATFORMA
TEXNOLOGIYASI »
Bajardi: Safarboeyev,Javohir
Tekshirdi: aliyeva Nodira
TOSHKENT -2023
REFERAT
IQTISODIY AXBOROT TIZIMLARIDA MOBIL PLATFORMALAR TEXNOLOGIYASI.
Reja:
1.Axborot texnologiyalari iqtisodiy sohada.
2.Mobil platforma texnologiyasi haqida tushuncha.
3. Mobil platformalardan iqtisod sohasidagi ro’li.
Mamlakatimizda jismoniy sog‘lom, ma’naviy yetuk, har tomonlama uyg‘un va barkamol rivojlangan, mustaqil fikrlaydigan, intellektual salohiyatga, chuqur bilim va zamonaviy dunyoqarashga ega, Vatanimizning taqdiri va kelajagi uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga qodir bo‘lgan yosh avlodni tarbiyalab voyaga yetkazish bugun har bir pedagog oldidagi ulkan mas’uliyatli vazifadir. XXI asr chin ma’noda axborot asri bo‘lib kelmoqda. Jamiyat hayotining barcha jabhalarida axborot hal qiluvchi kuch vazifasim o‘tamoqda. “Kimki haqiqiy axborotga ega bo‘lsa, u dunyoga hukmronlik qiladi” degan naql bugungi kunda o‘z tasdig‘ini topmoqda. Mamlakatimizda ham kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida bir qancha qaror va farmoyishlar e’lon qilindi.
Bunga misol qilib 30.05,2002-yildagi PF-3080, 0 ‘zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog‘ini tashkil etish to‘g‘risidagi, zamonaviy axborotkommunikatsiya texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PQ-1730 21.03.2012-yil, O zbekiston Respublikasi Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi PQ-1989 26.03.2013-yil, 0 ‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligini tashkil etish to‘g‘risidagi PF-4702 04.02.2015-yil, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 4-dekakabi qaror va farmonlami keltirish mumkin, shu bilanbirgalikda bu kabilar sohaga katta e’tiborberilayotganligidan dalolat berib turibdi. Iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish jarayonida turli xil mulshaklidagi xo‘jalik subyektlarining yuqori iqtisodiy samaradorlikka erishish yo‘lidagi faoliyatlari bozorda iste’molchilar va ishlab chiqaruvchilar manfaatlari tengligi asosida iste’mol bozorining aholi ehtiyojlarini qondirish va shu orqali ularning turmush sharoitlarini yaxshilash hamda farovonligiru yanada oshirishni nazarda tutadi. Bunday ulkan vazifalami amalga oshirishda mulk shaklidan qat’iy nazar, barcha xo‘jalik subyektlarining informatsion texnologiyalardan keng miqyosda foydalanishi muhim ahamiyatga ega.
Bizning mamlakatimizda, 2017-2021-yillarga mo‘ljallangan Harakatlar strategiyasida ham ustuvor yo‘nalishlaridan biri qilib “Kichik biznes va tadbirkorlikning izchil rivojlanib borishini ta’minlash belgilanganligi”, bu sohada axborot kommunikatsiya texnologiyalarini yanada tizimli qo‘llash kerakligini davlatning asosiy vazifasi sifatida e’tibor berishi muhim ahamiyatga egaligi qayd etilgan. Bu vazifani amalga oshirishda tadbirkorlik va biznesda yangi zamonaviy dasturiy vositalar hamda avtomatlashtirilgan tizimlami keng miqyosda qo‘llash va ulami mamlakatimiz hisob siyosati orqali barcha jabhalarga tadbiq etish iqtisodiy samarani ancha oshirishga imkon beradi. Boshqamv faoliyatidagi avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalarining dolzarbligi oliy ta’limning Davlat standartlariga “Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari” fanining kiritilishi bilan izohlanadi. Hozirgi zamonda iqtisodiy oliy ta’lim axbotor- kommunikatsiya texnologiyalari fanlarining keng qo‘llanishini talab qiladi. Oliy ta’lim Davlat standartiga ko‘ra “Iqtisod” va “Pedagogika” ta’lim sohalari bo‘yicha axborot- kommunikatsiya texnologiyalari bir nechta o‘zaro bog‘liq bo‘lgan va iqtisodiyotda tatbiq etiladigan bo‘limlardan iborat. “Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari” fani iqtisodiyotda zarur bo‘lgan axborot kommunikatsiya texnologiyalarining: zamonaviy axborot komplekslari va texnologiyalari, axborot komplekslarida tarmoq axborot texnologiyalari, iqtisodiyotning kasbiy faoliyatida qo‘llaniladigan axborot komplekslari va texnologiyalari, elektron hukumat asoslari, elektronbiznestexnologiyalari nazariyalarining boshlang‘ich tushunchalarini o‘z ichiga olgan boiim lar va ulaming iqtisodiy tatbiqlaridan tashkil topgan.
“Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari” fanining maqsadi “Moliya yo‘nalishi” bo‘yicha ta’lim olayotgan talabalarga sohaga oid dasturiy ta’minot komlpekslarida va avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalari muhitida masalalar yechish usullari haqida bilim berishdir. Darslik Toshkent Moliya instituti “Ekonometrika va raqamli iqtisodiyot” kafedrasi pedagog xodimlari hamda M.V.Lomonosov nomidagi Moskva Davlat Universiteti akademigi hammuallifligida tayyorlandi. Mualliflar materiallaming mazmuni va yozihsh usuli bo‘yicha o‘z taklif-mulohazalarini bildirgan kitobxonlarga o‘z minatdorchilini bildiradilar. Taklif va mulohazalar mualliflarning keyingi amaliy ishlarida hisobga olinadi va darslik qayta nashrini yanada yaxshilashga xizmat qiladi.
Jamiyatni axborotlashtirish ishlab chiqarish tizimining milliylashtirish olib keladi. tegishli professional bilimlar tashqi savdo balansi davlat texnik hokimiyat bir ma'lumot, axborot texnologiyalari tushunchasi bilan bog'liq bo'ladi. Bu, shuningdek, yuqori texnologiyalar mahsulotlar konsalting foydalanish bo'yicha, sanoat mahsulotlari litsenziya, turli nou-xau bozorida orqali amalga oshiriladi.Tufayli jahon bozorida evolyutsiyasi ilg'or professional bilim va so'nggi texnologiyalar, shu jumladan, yuqori texnologiya mahsulotlari, sotish bilan band, bir mamlakatda bir afzalligi bor. Bu faol bilim, madaniyat shaklida ko'rinmas mahsulotni savdo va faol xatti-harakat namunalari zo'rlab bo'ladi. Bu sabab bo'ldi, deb bir strategik resurs sifatida axborot jamiyati, bunyodkorlik va dalolatnoma bilim axborot. iste'dodlari yaratilgan emas va, iste'dod rivojlantirish va gullab-yashnashi mumkin bo'lgan muhit madaniy shakllanishi, bir ehtiyoj bor. kompyuter texnologiyalari ulkan ta'sir mavjud, masofali ta'lim, kompyuter o'yinlari, videolar, va hokazo ifodalangan iqtisodiyot va ularni amalga oshirishda axborot texnologiyalari Destination axborot tizimi saqlash, yuklash va foydalanuvchilar ma'lumotlar so'rovlar yetkazib berish hisoblanadi. iqtisodiy axborot tizimi mohiyati tegishli ma'lumotlarni qayta ishlash hisoblanadi. Mavzu maydoni statistika, buxgalteriya, sug'urta, kredit va moliya, bank va boshqa tijorat faoliyati bor. ish joyidagi iqtisodiy axborot tizimi foydalanish uchun, axborot texnologiyasidan foydalanib dizayni uchun zarur. Bu dizayn jarayoni ishlash domen axborot ajratilgan qilingan oldin e'tibor berish muhim ahamiyatga ega. Ayni paytda u yuqori malakali dizayn muhandis talab, o'z erda ham bo'ladi. Ayni paytda, u erda axborot texnologiyalari har qanday foydalanuvchiga uchungina emas, qaysi iqtisodiyotga, balki axborot ishlash tizimi bilan dizayn jarayonining alohida-alohida qismlariga birlashtirish imkonini beradi. Bu shunday qilib, e-ofisi, e-mail, elektron jadval va so'z CPU, va bo'lishi mumkin. axborot texnologiyalari foydalanuvchilarga qulay yaratish trend davom etmoqda.Bu ish joyi imkon uning ish joyida faoliyatini avtomatlashtirish qilish dizaynerlar tomonidan ishlab chiqilgan iqtisodiyotning axborot texnologiyalari va axborot texnologiyalari sifatida ishlatiladi ekan.Siz bunday xususiyatlar Jamiyatni axborotlashtirish borib tanlashingiz mumkin: iqtisodiyotning yo'naltirilgani ekspluatatsiya tomon axborot resurslari, ". Bilimlar-ishlab chiqarish-ilm" kasb-hunar bilim va jalb bilim mutaxassislar rasmiylashtirish jarayonida, shuningdek tsikli jadallashtirish takrorlanishi Iqtisodiyotda axborot texnologiyasi telefon, kabel televidiniyasi , shunday qilib, asboblar, kompyuterlar, o'quv dasturlari masalasini va ko'paytirishdan foydalanishni nazarda tutadi. yangi turlari bor bozor munosabatlarini rivojlantirish uchun minnatdorchilik ad ish faoliyati, u axborot biznes, axborot texnologiyalarini rivojlantirish, avtomatlashtirilgan tizimlar komponentlar tarqatish sohasida shug'ullanuvchi kompaniyalar yaratishga keladi.Shuning uchun u tez tarqalgan va axborot texnologiyalari samarali foydalanish, balki katta turli ularni yaratish uchun emas, balki faqat mumkin. butun jarayonning muhim qismi hisoblanadi - va bu erda u iqtisodiy axborot, deb tushunish muhim ahamiyatga ega. Insoniyat harakat va raqobat orqali turmush tarzini rivojlantiradi va yangi-yangi kashfiyotlami yaratilishiga sabab bo‘ladi. Bu kashfiyotlardan bin - kompyuter texnikasidir. Azaldan insoniyat o‘z ishini osonlashtirish va vaqtni tejash muammolari bilan shug‘ullangan. So‘zsiz aytish mumkinki kompyuter XX asming buyuk kashfiyotlaridan biri. Davr talabiga ko‘ra bugunga kelib kompyuter texnikasi juda rivojlanib ketdi. Ma’lumotlami yig‘ish, boshqarish, qayta ishlash va uzatish ayniqsa, hozirgi kunda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlami hozirgi kunning eng zo‘r va ixcham texnologiyasidan foydalanishga bo‘lgan talab kun sayin ortib bormoqda. Chunki butun dunyoda XXI asr - «axborot» asri deb tan olingan. Axborot asrida katta hajmdagi ma’lumotlar ombori va axborotlar ustida ishlashga to‘g ‘ri kelmoqda. Jamiyat taraqqiyotini rivojlanishiga, kunlik ehtiyojga kerakli vositalar (masalan, uyali telefon, DVD player, Flash xotira, ...), yuz berayotgan jadal o‘zgarishlar ularning bir qismi bo‘lgan «Kompyuter texnikasi» va «Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari» faniga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda. Axborot texnologiyasining rivojlanishi dasturiy va texnik ta’minotga ham o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda. Bu ta’sirlar shunchalik kuchhki,-yillar ichida emas, balki oylar ichida o‘zgarib va boyib bormoqda. Axborot texnologiyalari va uning texnik, dasturiy ta’minotini yangi variantlari paydo bo‘lishi bu sohadagi xizmat qilish usulini tubdan o‘zgartirishni talab etadi. Eslab ko‘ringx, kerakli ma’lumotni tahrirlash, xotiraga yozish, qayta ishlash usullarni amalga oshirish yoki bir masalani kompyuterda yechib, natija olish uchun algoritmlami, dasturlash tillari va ishlash muhitini bilishni talab qilar edi. Bunday ma’lumotga ishlov berish usullarini faqat mutaxassislargina amalga oshirishni bilardilar. Ammo hozirgi jamiyatni axborot texnologiyalarisiz tasavvur qilish qiyin. Har bir soha borki, ishlab chiqarishdan to ta’lim muassasalari, fermerlikkacha axborot texnologiyalari qolaversa, kompyuter texnikasining imkoniyatidan foydalanib kelinmoqda. Kompyuterlardan foydalanuvchilar sonining kundan-kunga ko‘payishi jamiyat oldida ma’lum qiyinchiliklami tug‘dirmoqda. Respublikamizda kompyuter savodxonligini oshirish, jamiyatda kompyuter texnologiyalaridan samarali foydalanish jarayonining ijobiy kechishi uchun hukumatimiz tomonidan bir qator choratadbirlar ishlab chiqilgan
. 0 ‘zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimovning 2001-yil Oliy Majlisning V sessiyasida so‘zlagan nutqida axborot texnologiyalari va kompyuterlami jamiyat hayotiga, kishilaming turmush tarziga, umumiy o‘rta ta’lim maktablari, o‘rta maxsus, kasb-hunar va oliy ta’lim muassasalari o‘quv jarayoniga jadallik bilan olib kirish g‘oyasi ilgari surilgan2. 0 ‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 23- maydagi «2001-2005-yillarda kompyuter va axborot texnologiyalarini rivojlantirish, «Intemet»ning xalqaro axborot tizimlariga keng kirib borishini ta’minlash dasturini ishlab chiqishni tashkil etish choratadbirlari to‘g‘risida»gi 230-sonli3, 2002-yil 30-maydagi «Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida»gi Prezident Farmoni, mazkur Farmonni amalga oshirish yuzasidan 0 ‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 6-iyundagi «2002-2010-yillarda kompyuterlashtirish va axborot-telekommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish dasturi» to‘g‘risidagi Qarori e’lon qilindi4. Ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlami chuqurlashtirish maqsadida «2008-2012- yillarda uzluksiz ta’hm tizimini mazmunan modemizatsiyalash va ta’limtarbiya samaradorligini yangi sifat darajasiga ko‘tarish dasturi»ning 1.7- bandida «Uzluksiz ta’lim tizimi o‘quv-laboratoriya va informatika xonalaridan samarali foydalanishni baholash mezonlarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish», 2.9-bandida «Axborot texnologiyalari va kompyuterlar asosida ta’lim olishning o‘quv-metodik majmualarini yaratish va amalga tadbiq qilish», 3.4-bandida «Fanlar bo‘yicha virtual laboratoriyalar tashkil etish» hamda 6.14-bandida «Ta’lim sifati ko‘rsatkichlari va mezonlarini takomillashtirish, ta’lim sifatini hamda o‘quvchi-talabalar bilimini baholashning avtomatlashtirilgan nazorat va boshqamv tizimini yaratish» kabi ta’lim-tarbiya samaradorligini yangi sifat darajasiga ko‘tarish vazifalari qo‘yilgandi. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2005-yil 2-iyundagi «Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish to‘g ‘risida»gi PQ-91-sonli, 2005-yil 8-iyuldagi «Axborot kommunikatsiya texnologiyalarini yanada rivojlantirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-117-sonli, 2005-yil 28- sentyabrdagi « 0 ‘zbekiston Respublikasi jamoat ta’lim axborot tarmog'ini yaratish to‘g‘risida»gi PQ-191-sonli Qarorlaridan ko‘zda tutilgan asosiy vazifa aholining kompyuter savodxonligini oshirish hisoblanadi. Ushbu masalani hal etish uchun maktab, litsey, kasb - hunar kollejlari hamda oliy o‘quv yurtlarida kompyuter va axborot texnologiyalari bilan ishlashga o‘rgatish keng ko‘lamda yo‘lga qo‘yilmoqda. Buning uchun, awalo, bilim dargohlari zamonaviy kompyuter texnikalarga ega maxsus xonalar bilan bir qatorda “Inforomatika va axborot texnologiyalari” faniga bo‘lgan talab ham ortmoqda. Axborot texnologiyasi - bu aniq texnik va dasturiy vositalarining majmui bo‘lib, ular yordamida ma’lumotlami qayta ishlash bilan bog‘liq bo‘lgan turli xildagi masalalami hal etamiz. Informatika keng ma’noda fen, texnika va ishlab chiqarish, ya’ni inson feoliyatining barcha sohalarida axborotni kompyuter va telekommunikatsiya yordamida qayta ishlash, saqlash, uzatish va boshqarish bilan bog‘liq bo‘lgan yagona sohadir. "Axborot texnologiyalari" iborasidagi "texnologiya" so‘zi lotincha "thexnos" - san’at, hunar, ustalik, soha va "logos" - fan degan ma’noni bildiradi. Texnikada yoki ishlab chiqarishda "texnologiya" deganda ma’lum kerakli xomashyodan tayyor mahsulotni hosil qilish uchun uslubar, metodlar va vositalar yig'indisidan foydalanadigan jarayon tushuniladi. Texnologiya obyektining dastlabki, boshlang‘ich holatini o‘zgartirib, yangi, oldindan belgilangan talabga javob beradigan holatga keltiradi. Misol uchun imdan turli texnologiyalar orqali non, bo‘g ‘irsoq, tort va boshqa un mahsulotlarini olish mumkin. Agar boshlang‘ich xomashyo sifatida axborot olinsa, ushbu axborotga ishlov berish natijasida axborot mahsulotinigina olish mumkin. Ushbu holda ham "texnologiya" tushunchasining ma’nosi saqlanib qoladi. Faqat unga "axborot" so‘zini qo‘shish mumkin. Bu narsa axborotni qayta ishlash natijasida moddiy mahsulotni emas, balki axborotnigina olish mumkinligini aniqlab turadi. Texnologiya - bu sun’iy obyektlarni yaratishga yo‘naltirilgan jarayonlarni boshqarishdir. Kerakli jarayonlami kerakli yo‘nalishda borishini ta’minlash uchun yaratilgan shart-sharoitlar qanchalik yaxshi tashkil etilganligi texnologiyaning samaradorhgini bildiradi. Bu esa tabny jarayonlar nafaqat moddaning iarkibi, tuzilishi va shaklini o'zgartirish maqsadida, balki axborotni qayta ishlash va yangi axborot hosil qilish maqsadida ham boshqariladi. Shuning uchun axborot texnologiyasini quyidagicha ta’riflasb mumkin. Axborot texnologiyasi - bu axborotni bir ko‘rinishdan lkkinchi, sifat jihatidan yangi ko‘rinishga keltinsh, axborotni yigish, qayta ishlash va uzatishning usul va vositalari majmuasidan foydalanish jarayonidir. Moddiy ishlab chiqarish texnologiyasiniug maqsadi insonnmg talabini qondiradigan yangi mahsulot ishlab chiqarishdan iborat. Axborot texnologiyasining maqsadi esa insonning biror-bir lslmi bajarishi uchun zarur boigan, um tahlil etish va u asosida qaror qabul qilishi kerak bo‘lgan yangi axborotni ishlab chiqarishdan iborai. Turli texnologiyalami qoTlab, bitta moddiy resurslardan turli mahsulotlar olish mumkin. Xuddi shu narsani axborot texnologiyalariga nisbatan ham aytish mumkin. Masalan, matematikadan nazorat ishini bajarganda har bir o quvclu boshlang‘ich axborotni qayta ishlash uchun o‘zimng bilimmi qo'llaydi. Masalaning yechimi bo igan yangi axborot mahsuloti, o quvchi tanlay olgan masalani yechish texnologiyasi, usuliga bog‘liq. Ishlab chiqarishda turli maxsus jihozlar, uskunalar va boshqalar ishlatiladi. Axborot texnologiyalari uchun ham o'zimng uskunalan, vositalari mavjud. Bular kseroks, faks, skaner va boshqa dasturiy vositalardir. Bu vositalar orqali axborotga ishlov berilib, o'zgartiriladi. Hozirgi paytda axborotga ishlov berish uchun kompyuterlar va kompyuter tarmoqlari keng qo‘llanilmoqda. Axborot texnologiyasida kompyuterlar va kompyuter tarmoqlarining qo"llanishiga urg‘u berish maqsadida ko‘pincha kompyuter va kommunikatsion texnologiya haqida gapirishadi. Axborot texnologiyasi o‘zi uchun asosiy muhit boTgan axborot tizimlari bilan bevosita bog‘liqdir. Chunki axborot texnologiyasi axborot tizimlarida mavjud bo‘lgan ma’lumotlar ustida bajariladigan turli xil murakkablikdagi amallar va algoritmlami bajarishdan iborat bo‘lgan tartiblashtirilgan jarayondir. Axborot texnologiyasining vujudga kelishi va rivojlanishini belgilovchi ichki va tashqi omillar mavjud. Axborotlashgan iqtisodiyotga o‘tish bilan bog‘liq sodir bo‘layotgan chuqur va tub o‘zgarishlar bir qator muammo va ziddiyatlarga olib kelmoqda. Bunday muammolarga jamiyat faoliyatidagi turli sohalarga oid globallashuv va axborotlashtirish tufayli paydo bo‘lgan hamda har tomonlama o‘rganish va yechimi kompleks yondashuvni talab etuvchi iqtisodiy hayotning o‘zgaruvchanligi va beqarorligini kiritish mumkin bo‘ladi. Bulardan ta’lim, AKT, ilmiy va innovatsion faoliyat turlarining jamiyat, davlat va iqtisodiyotga bo‘lgan ta’sirining kuchayishi hamda ular faoliyat yuritishining sifat jihatdan yangi xususiyatlarga ega bo‘lishini alohida ta’kidlab o‘tish mumkin. Shu sababli zamonaviy iqtisodiyot nazariyasi jamiyat hayotidagi ziddiyatlarga qanday ta’rif berishi hamda uning nazariy jihatdan mazmun-mohiyati jahon iqtisodiyotining hozirgi zamon bosqichida o‘z aksini qanday topayotganligi va axborotlashgan iqtisodiyotning o‘ziga xos xususiyatini ko‘rsatib bermoq hozirgi kunda o‘ta muhim masalalardan biridir. Axborotlashgan iqtisodiyot — bu postindustrial jamiyatning asosi bo‘lib, axborot asosiy ishlab chiqarish resursi bo‘lgan hamda ish bilan bandlar tuzilmasida asosiy o‘rinlarni aqliy mehnat bilan shug‘ullanuvchi ishchilar egalagan iqtisodiyotning o‘ziga xos turini belgilovchi falsafiy-iqtisodiy atama hisoblanadi zamonaviy ilmiy asarda quyidagi ta’rif berilgan: «Axborotlashgan iqtisodiyot — bu ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanish bosqichi bo‘lib, unga jamiyat hayotida bilimlar va axborotning roli, YAIMda axborot mahsulotlari va xizmatlar, axborot va kommunikatsiya texnologiyalari ulushining oshib borishi, insonlarning o‘zaro samarali axborot almashish, ularga jahon axborot resurslardan foydalanishga imkon beradigan hamda ularning ijtimoiy va shaxsiy ehtiyojlarini qondirishni ta’minlab beruvchi global axborot maydonining yaratilishidir»Hozirgi vaqtda jahon amaliyotida axborotlashgan iqtisodiyot rivojlanish darajasini baholash uchun turli xil reyting ko‘rsatkichlari qo‘llanilmoqda, ammo aytib o‘tish joizki, tegishli tushuncha va statistik ko‘rsatkichlar hali to‘laligicha shakllanib bo‘lgan deb aytib bo‘lmaydi. Umuman olganda mamlakat axborotlashgan iqtisodiyotining rivojlanishi quyidagi indekslar bilan bog‘liq: innovatsion (bilimlar iqtisodiyoti — Knowledge Economy Index (KEI), innovatsiyalar — The Global Innovation Index (GII); elektron hukumatga tayyorgarlik darajasi — United Nations e-Government Readiness Index (UNEGRI); AKT bozori. Elektron hukumat indeksi qiymati hukumat muasassalar tarmoqlarida onlayn-qatnashganlik, mamlakat telekommunikatsiya infratuzilmasining joriy holati va insoniy kapital rivojlanishi ko‘rsatkichlari asosida hisoblab chiqiladi. Bundan tashqari, axborotlashtirish indikatorlarini hamda uni (axborotlashtirishni) amaliyotda qo‘llash metodikasini ishlab chiqish muhim masala hisoblanadi.. Ta’kidlash joizki, bugungi kunda foydalanuvchilar oziq-ovqat mahsulotlariga buyurtma berish uchun Telegram botlaridan faol foydalanmoqdalar. Shuningdek, turli internet do‘konlar, elektron to‘lov tizimlari ham faol rivojlanib bormoqda. Demak, fuqarolarimiz elektron bitimlarni amalga oshirishga ishonyaptilar. Faqat hozirgi kungacha foydalanuvchilar katta xarajatlar talab qilmaydigan kichik bitimlarni amalga oshirmoqdalar, o‘rtacha xarid hajmini oshirishga esa unchalik tayyor emaslar
|
| |