nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hisoblash tugmasini bosing . U sizga javob beradi:
12bd309f0

|
Hisoblash tugmasini bosing . U sizga javob beradi:
12bd309f0
|
bet | 9/18 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #155128 |
Bog'liq MD5Hisoblash tugmasini bosing . U sizga javob beradi:
12bd309f0
Ushbu qiymatdan nusxa oling va uni "Qiymatni raqamlash " maydoniga kiriting. “ B raqamining qiymati” ga 100000000 kiriting . Formulani mod (a, b) ga o'zgartiring. Agar siz hamma narsani to'g'ri bajargan bo'lsangiz, "Hisoblash" tugmasini bosganingizda, quyidagi javobni olishingiz kerak:
2bd309f0
Operatsiyaning ushbu bosqichi uchun yuqoridagi natijamiz.
Chapga bitni siljitish
O'qlarni yana bir bor kuzatib borganimizda, biz chap tomonga ishora qiluvchi bir nechta belgilarga ega qutini ko'ramiz. Bu oldingi operatsiyadan ma'lumot olishimiz va uni chapga o'tkazishimiz kerakligini anglatadi. Biz o'tkazadigan bo'shliqlar soni biz Operatsiyalar bo'limida sanab o'tgan oldindan belgilangan qiymatlarga ko'ra, turga bog'liq .
Bu funktsiyadan birinchi marta o'tayotganimiz uchun biz S1 dan boshlaymiz. Agar siz ro'yxatga murojaat qilsangiz, S1 qiymati 7 ekanligini ko'rasiz. Bu bizning qiymatimizni etti bo'shliqqa chapga siljitishimiz kerakligini anglatadi. Kompyuterlar qiladigan hamma narsada bo'lgani kabi, bu ikkilik darajada sodir bo'ladi va agar biz o'n oltilik sonimizni vaqtincha ikkilik raqamga aylantirsak, nima sodir bo'layotganini ko'rish biz uchun osonroq bo'ladi.
Shunday qilib, keling, oldingi qadamimizdan chiqamiz:
2bd309f0
Va uni ikkilik rejimga o'tkazish uchun onlayn konvertordan foydalaning:
0010 1011 1101 0011 0000 1001 1111 0000
Biz qilishimiz kerak bo'lgan narsa - har bir bitni 7 ta bo'sh joyni chapga siljitish. Nima bo'layotganini ko'rishni osonlashtirish uchun biz buni oraliq bosqich bilan qilamiz:
001 0101 1110 1001 1000 0100 1111 1000 0xxx xxxx
Biz siljishni ifodalash uchun o'ngdagi ettita x belgisini qo'shdik . Biroq, bu bo'shliq aslida biz ta'kidlagan ettita eng chap raqam bilan almashtiriladi. Etti bitli aylanish haqiqatan ham shunday ko'rinadi:
1110 1001 1000 0100 1111 1000 0 001 0101
Agar biz bu raqamni o'n oltilik tizimga aylantirsak, biz quyidagilarni olamiz:
e984f815
Ko'rib turganingizdek, bu chap bit-shift nisbatan o'xshash qadam kabi ko'rinsa-da, bu satrni biz uchun tubdan farq qiladi.
|
| |
Modulli qo'shimcha - They are deterministic

|
They are deterministic
|
bet | 6/18 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 1,82 Mb. | | #155128 |
Bog'liq MD5Modulli qo'shimcha
Agar siz F qutisidan chiqadigan o'qni ko'rsangiz, u oynaga o'xshash boshqa kvadratga ishora qilayotganini ko'rasiz. Ushbu qutiga A dan o'q ham kiradi. Quti belgisi modulli qo'shimchani bildiradi .
MD5 haqidagi boshqa maqolamizda modulli operatsiyalarni taqdim etdik . Agar sizga tezkor eslatma kerak bo'lsa, o'sha bo'limni qayta ko'rib chiqishingiz mumkin. Biroq, modulli arifmetika bo'yicha keyingi maqolaga murojaat qilish foydaliroq bo'lishi mumkin , chunki modulli qo'shilish biz avval aytib o'tgan modul operatsiyalaridan biroz farq qiladi.
Algoritmning ushbu bosqichi uchun formula:
(X + Y) mod Z
Qayerda:
X – 01234567 (initsializatsiya vektori A, biz MD5 algoritmining Initializatsiya vektorlari bo‘limida muhokama qilgan oldindan belgilangan qiymat)
Y - fedcba98 (oldingi bosqichdagi F funktsiyasining natijasi)
Z - 100000000 (bu 2 32 ga ekvivalentdir (bu tenglamaning natijasi sakkiz belgidan oshmasligini ta'minlaydi)
Biz hamma narsani formulamizga kiritsak, biz quyidagilarni olamiz:
(01234567 + fedcba98) mod 100000000
Biz modul operatsiyasini bajarish uchun ushbu onlayn kalkulyatordan foydalanamiz .
Birinchidan, "Raqam a turi", "Raqam b turi", " C turi" va "Hisoblash natijasini a ga aylantirish" uchun o'n oltilik raqamni tanlang. Yana bir bor operatsiyani qismlarga bo'lishimizga to'g'ri keladi, chunki bu kalkulyator qavslarga ham ruxsat bermaydi.
Kiriting:
01234567 raqamini "Qiymatni raqamlash" ga kiriting .
fedcba98 ni " B raqamining qiymati" ga kiriting.
“Hisoblash tenglamasi” degan maydonga “ add(a,b) ” ni kiriting. Bu shunchaki kalkulyatorga biz A va B uchun kiritgan raqamlarni qo'shishni aytadi. Bu bizga quyidagi natijani beradi:
ffffffff
Keyingi qadam uchun quyidagilarni kiriting:
ffffffff "Qiymatni raqamlash" ga kiriting .
100000000 “ b raqami qiymati”ga.
|
| |
5-amaliy mashg‘ulot. Ustunli apparatlarni yig‘ish va o‘rnatish ishning maqsadi

5-AMALIY MASHG‘ULOT.
USTUNLI APPARATLARNI YIG‘ISH VA
O‘RNATISH
Ishning maqsadi. Ustunli apparatlarni yg„ish va o„rnatish
ishlarini
amalga oshirish ketma-ketliklarini o„rganish.
Nazariy
ma’lumotlar.
Ustunli
apparat
deganda
vertikal
joylashtiriladigan, balandligi ko„ndalang o„lchamidan ancha katta bo„lgan
apparat tushuniladi. Bunday apparatlarga rektifikatsion ustunlar,
absorberlar,
adsorberlar,
desorberlar,
distillyatorlar,
skrubberlar,
ekstraktorlar va boshqalar kiradi. Nomlari keltirilgan apparatlarni o„rnatish
va ta‟mirlash usullari bir xil. Bundan tashqari, bu usullarni ko„p hollarda
to„liq
yoki kisman reaktorlar, regeneratorov,
turli xil tayanch
konstruksiyalarda, mo„rikon, minora va boshqalarda ham qo„llasa bo„ladi.
Aytib o„tilganidek, ustunli apparatlar gorizontal holatda yig„iladi.
Buning uchun alohida bloklar (silindrning qismlari) aylanadigan katokli -
rolgangli yig„ma stendlarga (5.1, a-rasm) yoki chegaralovchi burchaklari –
tirgaklari bo„lgan shpallarga yotqiziladi (5.1, b-rasm).
Har bir ulanadigan
qism ostiga qo„yiladigan tirgaklar soni apparatning vazni va kesimiga
ko„ra tanlanadi. Tirgaklar o„rtasidagi masofa odatda 5 metrdan oshmaydi.
5.1-rasm. Silindrsimon qurilmalarni yig‘ish uchun stend: a - roliklar
bilan o„rnatish; b - ochiq maydonlarda o„rnatish.
Apparatning ulanadigan qismlari bir-biriga tomon quvurtaxlovchilar yoki
tarktorlar yordamida tortiladi. Butun perimetr bo„ylab
barcha ulanadigan
joylar bir-biriga mos kelishi uchun sakkiz va undan ortiq yo„naltiruvchi
plankalar payvandlanadi (5.2-rasm) va ular ulanadigan joy qisqa payvand
choklari
bilan tutashtirilgan, gaz-kislorodli keskich bilan qirqib tashlanadi.
Strategiyani ishlab chiqish taxlilga asoslangan ish bo‘lib, taxlil 2 yo‘nalishda olib boriladi

|
Strategiyani ishlab chiqish taxlilga asoslangan ish bo‘lib, taxlil 2 yo‘nalishda olib boriladi
|
bet | 2/5 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 261,43 Kb. | | #127407 |
Bog'liq Abdug\'afforov Akromxon Porterning «beshta kuch» modeli
Strategiyani ishlab chiqish taxlilga asoslangan ish bo‘lib, taxlil 2 yo‘nalishda olib boriladi:
Kompaniya ichidagi vaziyat, uning raqobatbardoshligi.
Tarmoqdagi vaziyat va undagi
raqobatning shartlari.
Tarmoqlar o‘zining iqtisodiy ta’rifi, ulardagi raqobat va rivojlanish istiqbollari bo‘yicha bir - biridan farq qiladi. Masalan: Ilmiy texnika taraqqiyoti sur’atlari yuqori va past bo‘lishi mumkin.Xar bar tarmoq uchun zarur bo‘lgan kapital qo‘yilmalar xajmi xam xar xil bo‘ladi. Bozorlar esa maxalliydan tortib dunyo bozorigacha farqlanadi. Raqobat kuchli yoki zaif bo‘ladi. Talab xam o‘sib boruvchi yoki kamayib boruvchi bo‘ladi. - Tarmoqlar o‘zining iqtisodiy ta’rifi, ulardagi raqobat va rivojlanish istiqbollari bo‘yicha bir - biridan farq qiladi. Masalan: Ilmiy texnika taraqqiyoti sur’atlari yuqori va past bo‘lishi mumkin.Xar bar tarmoq uchun zarur bo‘lgan kapital qo‘yilmalar xajmi xam xar xil bo‘ladi. Bozorlar esa maxalliydan tortib dunyo bozorigacha farqlanadi. Raqobat kuchli yoki zaif bo‘ladi. Talab xam o‘sib boruvchi yoki kamayib boruvchi bo‘ladi.
Tarmoqdagi umumiy vaziyat va undagi raqobatni taxlil qilishda aloxida usullar qo‘llanilib, bu usullar tarmoqda bo‘layotgan o‘zgarishlar va raqobat kurashini baxolash imkonini beradi. Buning uchun quyidagi 7ta savolga javob topish lozim: - Tarmoqni ta’riflovchi umumiy iqtisodiy ko‘rsatkichlar.
- Tarmoqdagi raqobat kuchlari va ular ta’sirining darajasi.
- Raqobat kuchlari tarkibida o‘zgarish yasovchi omillar.
- Kompaniya raqobat mavqeining kuchli va zaif jixatlari.
- Raqobat kurashida muvaffaqiyat va muvaffaqiyatsizlikning kalit omillari.
- Raqobat qaysi yo‘nalishda borishini kim belgilaydi?
- Foyda olish nuqtai nazaridan tarmoqning jozibadorligi
- Vaziyat taxlilining maqsadi kompaniyaning ichki va tashqi muxitiga xos bulgan va kompaniyaning strategik yunalishi va imkoniyatlarini eng yorqin ifodalovchi jixatlarni aniqlashdan iboratdir. Bunda asosiy e’tibor strategiyaga oid bir qator muxim savollarga aniq javoblar topishga qaratiladi. Sungra bu savollar kompaniyadagi strategik vaziyatning aniq manzarasini shakllantirish va uning strategik xatti‑harakatlariga muqobil variantlarni belgilash uchun foydalaniladi.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 90-96-1JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/ Volume–36_Issue-1_September_2023
92
ta’minlash maqsadida, bir qancha tadqiqot muassasalari tuzilgan.
Milliy iqtisodiyotimizda klasterlarni rivojlantirishning xorijiy tajribalari va
ularning ilg‘or yutuqlaridan foydalanish o‘ziga xos o‘rin tutadi. Misol uchun, Janubiy
Koreyada agroklasterlarni rivojlantirish zaruriyati asosan quyidagi omillar bilan
belgilanganligini ta’kidlagan holda O‘zbekiston sharoitida ham ularni inobatga olish
mumkin
1
. Jumladan:
qishloq xo‘jaligiga davlatning amaliy yordami va qo‘llab-quvvatlashi hamda
islohotlarni amalga oshirishda yetakchiligi;
tarixiy va milliy an’analardan foydalanib, ularni saqlab qolish,
zamonaviylashtirish asosida yangi yo‘nalishlar, masalan agroturizm, mehmonxona
xizmati kabilarni shakllantirish;
hududiy ixtisoslashuv, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining raqobatbardoshligini
oshirish va rivojlanish barqarorligini ta’minlash;
davlat – universitet – ilmiy-tadqiqot – fermer – qayta ishlash – biznesning
birgalikda faoliyat yuritishining o‘zaro mutanosibligini ta’minlash mexanizmi;
olimlar mavqei va ilmiy-tadqiqot natijalarining samarali ekanligi hamda ularni
qo‘llab-quvvatlashning davlat siyosati darajasidagi mavqeining yuqoriligi;
yuqori innovatsiyaga asoslangan ishlab chiqarishni tashkil etishga ustuvorlik
berilishi va uni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning samarali mexanizmining
shakllanganligi;
marketing tizimi rivojlanganligi, inson kapitaliga munosabatning yuqoriligi va
uni qishloqda rivojlantirishga ustuvorlik berilishi.
Jahon iqtisodiyotida integratsiya jarayonlarini globalashuvi va chuqurlashuvi
agrobiznesni ichki kuchli va zaif tomonlarini ham, uning bozordagi tashqi
imkoniyatlari va xavf-xatarlarini ham har tomonlama chuqur o‘rganishni taqozo
etmoqda. Аynan ana shu imkoniyatlardan biri agrosanoat guruhini klaster modeli
bo‘yicha tashkil etishdir.
Klaster modeli jahon amaliyotida iqtisodiy guruhni, mintaqani, butun mamlakatni
raqobatbardoshliligini ko‘tarish instrumenti sifatida keng qo‘llaniladi. Klaster
modelini asosiy belgilari:
- guruhni tashqi bozordagi ulushini oshirish imkoniyatiga egaligi;
- joylashgan hududda qulay sharoitlar (xomashyo, malakali personal,
infrastruktura, o‘quv markazlar, ilmiy muassasalar va boshqalar)ni mavjudligi;
- guruhni davlat tomonidan kuchli qo‘llash evaziga qatnashuvchilarning guruhda
samarali ishtirok etish imkoniyatlarini kengligi va boshqalar.
Qishloq xo‘jaligi sohasi rivojlangan xorijiy mamlakatlar tajribasi shuni
ko‘rsatadiki, agrosanoat klasterlari faoliyati qonun (normativ-huquqiy hujjat) bilan
1
Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti: Darslik / R.X.Ergashev, Sh.Sh.Fayziyeva, S.N.Xamrayeva; – T.: ―Iqtisod-Moliya,
2018.
|
| |
Impact Factor: 2 issn-l: 2544-980x tuproqqa Asosiy Ishlov Berish Texnologiyasi Va Mashinalari

Vol. 28 (2022): Miasto Przyszłości
91
Miasto Przyszłości
Kielce 2022
Impact Factor: 9.2
ISSN-L: 2544-980X
Tuproqqa Asosiy Ishlov Berish Texnologiyasi Va Mashinalari
Kamolov Umidjon Abidovich
1
Anatatsiya: Mamlakat aholisi va sanoatini qishloq xo‘jalik mahsulotlari bilan ta’minlash muhim vazifalardan
biridir. Agrar sohada o‘tkazilayotgan chuqur izchil islohotlar o‘z
samarasini berib, fermer xo‘jaliklarining yiriklashuvi,
texnika bazalarining kengayishi, ularga ko‘rsatiladigan servis tizimining shakllanib, mukam-mallashuviga olib kelmoqda.
Qishloq xo‘jaligida paxtachilik va g‘allachilik yetakchi tarmoqlardan hisoblanadi. So‘nggi yillarda mamlakatimiz nafaqat
don mustaqilligiga, balki uni eksport qilish imkoniyatiga ham erishdi. o‘zgaruvchan tabiiy-iqlim sharoitida qishloq xo‘jaligi
oldida turgan asosiy masalalarni hal qilish borasida ilmiy, texnik yangiliklardan va ilg‘or tajribalar, innovatsion g'oyalar va
texnologiyalardan unumli foydalanish va ularni takomillashtirish hisobiga qishloq xo‘jaligi tarmog‘ining
raqobatbardoshligini oshirishga erishildi.
Kalit so'zlar: Modernizatsiya, pirovard, tuproq zarrachalari, osma-to‘ntarma, ikki yarusli, havo, suv, shudgor.
Qishloq xo‘jaligida fermerlik
harakatining rivoj topishi, yer resurslaridan samarali foydalanish agrotexnik jarayonlarni
bajarishda bo‘layotgan sarf-xarajatlarni kamayishini ta’minlaydi. Qishloq xo‘jaligida ishlatilayotgan traktorlar va
qishloq
xo‘jaligi mashinalarining takomillashib borishi ham texnologik jarayonlarga bir qator yangiliklarni kiritishni taqozo
etmoqda. Qishloq xo‘jaligi sohasiga oid chiqarilgan mamlakat Prezidentining farmonlari
va Vazirlar Mahkamasining
qarorlarini [1,2,3] hayotga tatbiq etilishi natijasida qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishiga e’tibor yanada kuchaydi va mahsulot
yetishtirish obyektlarining zamonaviy mashina va mexanizmlar bilan qurollanishi yana bir bosqichga ko‘tarildi. Albatta,
agrar sohada energetik imkoniyatlarning kengayishi, modernizatsiyalanishi, yetishtirilayotgan
mahsulotlarning turi va
hajmini ko‘paytirishga, pirovardida, xalq farovonligini yanada oshirishga zamin yaratadi.
Aynan shunday murakkab
masalalarni eng qulay va energiya tejamkor texnika va texnologiyalardan foydalanib amalga oshirish mutaxassisdan chuqur
nazariy bilim va malakaviy ko‘nikmalarni talab etadi. [4]
Tuproqqa asosiy ishlov berishda osma-to‘ntarma (Yeropal 5 3+1, Yeropal 5 4+1, N100, Lemken Vari Opal 120-4, Lemken
Opal, Vari-Diamant 95N 100, PNO-4-45) (1- rasm), [5] umumiy ishlarga mo‘ljallangan (LD-100, O‘P-4/5-40, PLN-4-35,
PLN-5-35), (2-rasm) va ikki yarusli (PYa-3-35, M R-2/3-45, PNYa-4+1-45, PD -4-45) pluglari ishlatiladi.
Davlat organlarining turlari - O’zbekiston respublikasida davlat shaklining o’ziga xos xususiyatlari reja

|
O’zbekiston respublikasida davlat shaklining o’ziga xos xususiyatlari reja
|
bet | 18/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 181,09 Kb. | | #229804 | Turi | Referat |
Davlat organlarining turlari
Ma’lumki davlat faoliyati nihoyatda serqirra bo‘lib, uning vazifa va funksiyalarini bajaruvchi davlat organlari ham shunga mutanosib ravishda ko‘pqirrali bo‘lib tashkil etilgan. Shu bois ham, davlat organlari turlicha asos va mezonlar bo‘yicha turli guruhlarga ajraladi.
Ilmiy adabiyotda davlat organlari quyidagi mezonlar asosida tasniflanadi:
1. tashkil etilish usuliga;
2. hokimiy vakolatlarining hajmiga;
3. kompetensiyalarning kengligiga;
4. hokimiyatlar bo‘linishi prinsipiga;
5. qarorlarni qabul qilish tartibiga qarab va sh.k.
Davlat organlari tashkil etilish tartibiga qarab birlamchi va hosila, ya’ni ikkilamchi organlarga ajratiladi.
Birlamchi davlat organlari deb shunday davlat organlariga aytiladiki, ular boshqa bironta organ tomonidan tashkil etilmaydi, ya’ni ular yo meros qoldirish tartibi bo‘yicha, (masalan merosiy monarxiya), yoki belgilangan tartibga ko‘ra saylab qo‘yiladi va o‘z vakolatlarini bevosita saylovchilardan olishadi.
Davlat organlarining hosila, ya’ni ikkilamchi turiga shunday organlar kiradiki, ular birlamchi organlar tomonidan tashkil etiladi va davlat-hokimiyat vakolatlar beriladi. Ular sirasiga ijro etuvchi-farmoyish beruvchi organlarni, prokuratura organlarini kiritish mumkin.
Davlat organlari o‘zlariga tegishli bo‘lgan hokimiyat vakolatlar hajmiga qarab, yuqori va mahalliy organlarga bo‘linadi. Davlatning yuqori organlari o‘z faoliyatida bevosita davlat hokimiyatini o‘zlarida ifoda etishadi va o‘z hokimiyatini butun mamlakat miqyosida amalga oshiradi, mahalliy organlar esa, odatda ma’muriy hududiy bo‘linmalarda tashkil etilib, o‘z faoliyatlarini aniq bir mahalliy hududga tarqatadi, xolos.
Hamma mahalliy organlar ham davlat organi bo‘lavermaydi (masalan, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organi). Davlat; oliy organlari davlat hokimiyatini eng ko‘p darajada o‘zida mujassamlashtiradi va uni davlatning butun hududiga tatbiq etadi. Davlatning mahalliy organlari ma’muriy-hududiy birliklar (grafliklar, okruglar, kommunalar, uyezdlar, viloyatlar va hokazo)da faoliyat ko‘rsatadi, ularning vakolati faqat o‘z hududlari doirasida amalga oshiriladi.
Bundan tashqari davlat organlari yana saylab qo‘yiladigan va tayinlanadigan davlat organlariga bo‘linadi. Davlat mexanizmi, uning oliy organlari tasnifiga bevosita hokimiyatni taqsimlash tamoyili ta’sir ko‘rsatadi. Unga ko‘ra qonunchilik, ijroiya va sud organlari tashkil etiladi.
O‘zbekiston Respublikasining ham saylab qo‘yiladigan davlat organlari mavjud bo‘lib, ular jumlasiga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi – Parlamenti (Qonun chiqaruvchi organ), O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va xalq deputat-lari viloyat, shahar va tuman Kengashlarini kiritish mumkin.
|
| |
Aniq va tabiiy fanlar

|
Aniq va tabiiy fanlarBog'liq Biologik ketma –ketliklarni ma’lumot bazalari bo’yicha ko’plik
1
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
FARG‘ONA DAVLAT UNIVERSITETI
SIRTQI BO‘LIM
“ANIQ VA TABIIY FANLAR” KAFEDRASI
“Bioinformatika” fanidan
KURS ISHI
Mavzu:
Biologik ketma –ketliklarni ma’lumot bazalari bo’yicha ko’plik
taqqoslanish uchun dasturlar
Bajardi: 20.54 -guruh talabasi
Jaloldinov Azizdin Zohidjon o‘g‘li
Tekshirdi:________________________
___________
(imzo)
__________
(imzo)
FARG’ONA-2024
Kurs ishi taqrizga
topshirilgan sana
“___”________2024-yil
Kurs ishi himoya
qilingan sana
“___”________2024-yil
Baxo”____”_________
Kkkkfgfg Kurs ishi taqrizdan
qaytarilgan sana
jfdfdjfh “___”________2024-yil
Komissiya a’zolari
_________________
_________________
2
MUNDARIJA
KIRISH……………………………………………………………………………3
I BOB. XALQARO NUKLEOTIDLAR KETMA-KETLIGI MA’LUMOTLAR
BAZASI……………………………………………………………………………6
1.1. Xalqaro nukleotidlar ketma-ketligi ma’lumotlar bazasi………………..…6
1.2. Biologik bazalarning kelajak muammolari………………………………..13
II BOB. PROTEINLAR KETMA-KETLIGI DASTURLARI……………...…17
2.1. Dasturlar turlari va mazmuni………………………………………………17
2.2. Turli xil kompyuter dasturlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik……………...26
|
| |
Boshqarishning axborot texnologiyalari

|
Boshqarishning axborot texnologiyalariBog'liq ok2. Boshqarishning axborot texnologiyalari.
Ularning maqsadi ish faoliyati qaror qabul qilish
bilan bog’liq bo’lgan insonlarning axborotga bo’lgan talabini qondirishdan iborat.
Boshqarishning axborot tizimlari tashkilotning o’tmishi, hozirgi holati va kelajagi haqidagi
axborotni ham o’z ichiga oladi.
3. Ofis(idora)ning axborot texnologiyasi.
Avtomatlashtirilgan ofisning yangi zamonaviy
axborot texnologiyalari bu - tashkilot ichidagi va tashqi muxit bilan kommunikasion jarayonlarni
kompyuter tarmoqlari va axborotlar bilan ishlovchi boshqa yangi zamonaviy vositalar asosida
tashkil etish va qo’llab-quvvatlashdan iborat. Buning uchun maxsus dasturiy vositalar ham ishlab
chiqilgan. Ulardan biri Microsoft Office dasturlar paketidir. Uning tarkibiga Word matn
muharriri, Excel elektron jadvali, Power Point taqdimot uchun grafikani tayyorlash dasturi,
Microsoft Access ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari kiradi.
Hozirgi paytdagi kompyuterlar uchun ko’plab dasturiy vositalar mavjudki, ular barcha turdagi
axborot texnologiyalarini ta’minlay oladi. Ularning ayrimlari bilan qiskacha tanishib chiqamiz.
Ma’lumotlar bazasi.
Ular axborot texnologiyasining majburiy komponenti ma’lumotlar
bazasidir (MB). Avtomatlashtirilgan ofisda MB firmaning ishlab chiqarish tizimi haqidagi
barcha ma’lumotlarni o’zida saqlaydi.
Matn prosessori.
Bu matnli hujjatlarni tashkil etish va ularga ishlov berishga mo’ljallangan
dasturiy vosita turidir. Masalan, matn muharririda tayyorlangan xat va hujjatlarni doimiy
ravishda qabul qilish, menedjerga firmadagi holatni doimo nazorati ostida tutishga yordam
beradi.
Elektron pochta
(Ye-mail) — kompyuterlardan tarmoqda foydalanishga
asoslangan bo’lib, hamkor (partnyor)larga ma’lumotlar jo’natish yoki ulardan
ma’lumot olish imkoniyatini yaratadi.
Audio pochta
— bu ma’lumotlarni klaviatura yordamida emas, balki tovush orqali uzatuvchi
pochtadir.
|
| |
Nazorat savollari - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

Nazorat savollari
1. Shaxsiylashtirilgan ta’lim jarayoni nimadan iborat?
2. O’qitishning axborot texnologiyalari nimaga asosan tanlanadi?
3. Integrasiyani loyihalashtirish qanday amalga oshiriladi?
4. Monitoring va adaptasiya (moslashish) jarayoni nimadan iborat?
5. Integrasiya modelida rekursiya deganda nimani tushunasiz?
Microsoft Word - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

|
Samarqand davlat arxitektura-qurilishBog'liq okMicrosoft Word
dasturi
bo’lib, u matn prosessori deb ham ataladi. Haqiqatdan ushbu dastur o’zining juda keng
imkoniyatlari tufayli o’z sinfining matn prosessorlari orasida foydalanuvchi standartiga aylandi.
Word
prosessorining asosiy vazifasi matnli hujjatlarni yaratish va tahrirlashdir. Ammo shu
bilan birga
Word
ADP(amaliy dasturlar paketi) hujjatga grafik ob’ektlar, jadvallar,
diagrammalar, giperbog’lovlar joylashtirish kabi keng imkoniyatlarga ega.
Word
ADPi o’zi-
dagi ko’rsatkichlar, mundarijalar, kolontitullar yaratish vositalari mavjud bo’lganligi tufayli katta
hajmdagi hujjatlar bilan ishlashda qulaylik yaratadi.
MS Office
ADPga kiruvchi barcha amaliy dasturlardagi kabi
Microsoft Word
dasturida
ham tizimli menyular to’plami mavjud bo’lib, u oltita buyruqni bajaradi
Microsoft Word dasturini sozlash.
Word ADPni sozlash uchun
«Сервис»
menyusining
«Настройка»
punktini tanlash lozim.
«Настройка»
oynada uchta sahifa mavjuddir:
«Панели инструментов»
(uskunalar paneli),
«Команды»
(menyu amallari),
«Параметры»
(menyu parametrlari).
2. Fayl menyusi komandalarining mazmuni:
Создать . . .
Yangi, ilgari mavjud bo’lmagan hujjatni yaratish (tayyor shablondan
foydalanib).
Открыть . . .
Mavjud bo’lgan (ilgari yaratilgan) hujjatni ko’rish yoki o’zgartirish
uchun ochish
Закрыть
Ekranda ochik bo’lgan hujjatni berkitish.
Сохранить
Ekranda ochiq bo’lgan hujjatni saqlash
Сохранить как . . .
Ekranda ochiq bo’lgan hujjatni saqlash yangi nom ostida saqlab kuyish
yoki boshqa bir katalogga joylashtirish.
Сохранить
в
Ekranda ochiq bo’lgan hujjatni xotiraga gipertekst ko’rinishida saqlab
|
| |
Axborot texnologiyalarining maqsadi-

telekommunikatsiyalar xizmatlari
- operator va provayderning
signallar hamda boshqa
axborot turlarini telekommunikatsiya tarmoqlari orqali qabul qilish, uzatish, qayta ishlashga doir
faoliyati mahsuli;
Axborotli texnologiya tizim sifatida boshqarish subyektida shakllanadi, Shu sababli ham
axborot texnologiyasi boshqarish subyektining ustqurmasi hisoblanadi. Axborotli
texnologiyaning shakllanishi uchun quyidagi unsurlarning bo’lishi shart:
1.
Mutaxassislar;
2.
Texnik vositalar;
Axborot resurslari va axborotlar

|
Axborot resurslari va axborotlarBog'liq ok3.
Axborot resurslari va axborotlar.
Shuning uchun ham axborotli texnologiya boshqarish funksiyalarini ifodalovchi axborotlarni
yig’ish, jamlash, uzatish, saqlash va boshqa jarayonlarni amalga oshiruvchi “
inson mashina
tizimi
” deb yuritiladi. Bu tizimni yaratish uchun bir qator tamoyillar ishlab chiqilgan -
axborotli
texnologiyani yaratish tamoyillari
ni umumiy xolda to’rt qismga ajratish mumkin:
§
Iqtisodiy- tashkiliy tamoyillar
§
Texnikaviy tamoyillar.
§
Iqtisodiy tamoyillar.
§
Ijtimoiy tamoyillar.
Yuqorida keltirilgan qismlar ichida
iqtisodiy-tashkiliy
tamoyillar asosiy o’rinni egallaydi va
bu qism tarkibiga quyidagi tamoyillarni kiritish mumkin:
1.
Tizimli yondashish.
2.
Uzluksiz rivojlanish.
3.
Yagona raxbarlik.
4.
Yangi masalalarni yechish.
5.
Uzaro alokadorlik.
6.
Ma’lumotlardan kup marta foydalanish.
1.2. Axborot texnologiyalari va ularning turlari
Ma’lumki, turli texnologiyalarni moddiy zaxiralarga qo’llay borib, turli mahsulotlarni olish
mumkin. Mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun texnologiya komponentlari
Moddiy
Axborot
Xom-ashyo va materiallarni
tayyorlash Ma’lumotlar yoki boshlang’ich axborotni
yig’ish
Moddiy mahsulotni ishlab chiqarish
Ma’lumotlarni qayta ishlash va sernatija axborot
olish
Ishlab chiqarilgan mahsulotlarni
iste’molchilarga sotish
Sernatija axborotni uning asosida qarorlar qabul
qilish uchun foydalanuvchiga uzatish
Axborot texnologiyalari jamiyat axborot zaxiralaridan foydalanishning eng muhim
jarayonlaridan biridir.
|
| |
Axborot texnologiyalarining ta'minoti

Axborot tizimining vazifalarini amalga oshirish uchun shu tizimga oid axborot texnologiyasi
bilimlarini o’rganish talab qilinadi. Axborot texnologiyalari bilan axborot
tizimlari bir-biri bilan
chambarchas bog’langan. Axborot texnologiyalari axborot tizimlarining tuzilmasida asosiy
tarkibiy qismi va uni tashkil etuvchi bir elementi sifatida namoyon bo’ladi. Axborot
texnologiyasi axborot tizimining muhitidan tashqarida ham faoliyat ko’rsatishi mumkin. Ammo
u mukammal texnologiya bo’la olmaydi, ya’ni zarurat tug’ilganda
axborot tizimiga murojaatni
amalga oshiradi.
Axborotli texnologiya tizim sifatida ikki qismdan tashkil topadi:
a) ta’minlovchi qism;
b) funksional qism.
Ta’minlovchi qism
tarkibiga kirgan quyi tizimlar axborotli texnologiyaning faoliyatini
belgilaydi va miqdoriy jihatdan qat’iy belgilanadi. Bular quyidagilardan iborat:
1. Tashkiliy ta’minot.
2. Axborot ta’minoti.
3. Matematik va dasturiy ta’minot.
4. Texnologik ta’minot.
5. Lingvistik ta’minot.
6. Ergonomik ta’minot.
7. Huquqiy ta’minot.
8. Texnik ta’minot.
9. Mutaxassislik ta’minoti.
Samarqand davlat arxitektura-qurilish

Samarqand davlat arxitektura-qurilish
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/117
Sana
19.05.2024
Hajmi
0,97 Mb.
#244133
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Samarqand davlat arxitektura-qurilish
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
Eng muhim oksidlarni ishlatilishi

|
Eng muhim oksidlarni ishlatilishi
|
bet | 1/4 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 200,53 Kb. | | #15077 |
O’qituvchi: Xo’janiyozova Umida
Fan: Kimyo
Sinf: 7-sinf
Darsning texnologik xaritasi.
“Eng muhim oksidlarni ishlatilishi”
Mavzu:
|
Eng muhim oksidlarni ishlatililishi
|
Maqsad va vazifa
|
A) Ta’limiy-O’quvchilarda eng muhim oksidlarning ishlatilishi, amaliy ahamiyati tog’risida bilim hosil qilish.Oksidlarning kimyoviy formulasini, tuzilish formulasini yoza bilish, toifalash ko’nikmasinini mustahkamlash.Moddaning tashqi ko’rinishini, kimyoviy xossalarini amalda sinash va u asosda hulosa chiqarish ko’nikma va malaka shakllantirish.
B) Tarbiyaviy-O’quvchilarni o’z maqsadiga erishish ruhida, kuzatgan hodisalari to’g’risida to’g’ri hulosa chiqarish malakasini tarbiyalash.Bir-biriga o’zaro hurmat, jmoa bo’lib ishlash, o’zaro yordam va berilgan vazifani bajarishda ma’suliyat sezish ko’nikmalarini singdirish.
|
|
| |
Ma’lumotlar
Matn - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

1.3. Axborot texnologiyalarining rivojlanish bosqichlari
Shaxsiy kompyuterning yaratilishi bilan axborot texnologiyasining
taraqqiyotida yangi davr
boshlandi. Yangi davrning asosiy maqsadi kasbiy va maishiy xizmat sohalarida insonning
shaxsiy axborot talabini qondirish bo’lib bormoqda.
Axborotni qayta ishlash vazifalari va jarayonlarining ko’rinishi bo’yicha
1–bosqich (1960-70 yillar) – ma’lumotlarni qayta ishlash hisoblash markazlarida (jamoa
bo’lib ishlash tartibida) amalga oshirilgan. Axborot texnologiyasi taraqqiyotining asosiy
yo’nalishi insonning qo’l mehnatini avtomatlashtirishdan iborat edi.
2–bosqich (1980 –yillar)dan strategik vazifalarni yechish uchun axborot
texnologiyalari
yaratildi.
Jamiyatni axborotlashtirish yo’lidagi muammolar bo’yicha
1–bosqich (1960-yillar oxirlarigacha) apparat vositalari imkoniyatlari cheklangan
sharoitlarda katta hajmlardagi ma’lumotlarni qayta ishlash muammosi bilan ajralib turadi.
2–bosqich (1970–yillar oxirlarigacha) IBM 360 turkumidagi EHM yaratilishi bilan bog’liq.
Bu bosqich muammosi –dasturiy ta’minotining apparat vositalari rivojlanishi darajasida orqada
qolishidir.
3–bosqich (1980–yillar boshlari) kompyuter malakasi bo’lmagan foydalanuvchining quroli
bo’lib qoldi. Axborot tizimlari esa foydalanuvchining qarorlarini qabul qilishni qo’llab –
quvvatlovchi vosita sifatida ishlatilmoqda. Bu bosqichda foydalanuvchi
ehtiyojlarini yuqori
darajasida qondirish va kompyuter muhitida ishlovchi tegishli interfeysni yaratish
muammolari mavjud.
4–bosqich (1990–yillar boshlaridan) –tashkilotlarda aloqalar va
axborot tizimlari zamonaviy
texnologiyalarini yaratish.
Bu bosqichda muammolar juda ko’p.
Ulardan muhimlari quyidagilardir:
- kompyuter aloqasi uchun kelishuvlari ishlab chiqish va standartlar, protokollarni o’rnatish;
- strategik axborotga
kirishni tashkil etish;
- axborotni muhofaza qilish va xavfsizligini ta’minlash;
Kompyuter texnologiyasining afzalliklari bo’yicha
1–bosqich (1960–yillar boshidan) hisoblash markazlari zaxiralaridan markazlashgan tarzda
foydalanishga yo’naltirilgan qo’l mehnati amallarini bajarishda axborotni ancha
samarali qayta
ishlash bilan ajralib turadi.
2–bosqich (1970–yillar o’rtalaridan) shaxsiy kompyuterning paydo bo’lishi bilan bog’liq.
3–bosqich (1990–yillar boshlaridan) tijoratda strategik afzalliklar tahlili tushunchasi bilan
bog’liq va axborotni taqsimlovchi qayta ishlash telekommunikatsiya texnologiyalari yutuqlariga
asoslangan.
Axborot texnologiyalarining turlari:
Tayanch so’z va iboralar - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

|
Samarqand davlat arxitektura-qurilishBog'liq okTayanch so’z va iboralar:
texnologiya tushunchasi, axborot texnologiyalari, axborot
tizimlari, komponentalar, telekommunikatsiya tarmog’i, telekommunikatsiya vositalari, axborot
texnologiyalari turlari.
1.1. Texnologiya tushunchasi
Texnologiya (
yunoncha-techne) so’zidan olingan bo’lib, moxirlik, ustalik, san’at yoki bir
ishni uddalay olish demakdir, bu esa jarayondan boshqa narsa emas. Bu aniq bir jarayonga
nisbatan qo’llaniladi. Jarayonlar esa odamlar tomonidan tanlangan va belgilangan strategiya
asosida va turli vositalarni, usullarni qo’llab amalga oshiriladi.
Axborot texnologiyasi
- axborotni to’plash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va uni
tarqatish uchun foydalaniladigan jami uslublar, qurilmalar, usullar va jarayonlar
(«Axborotlashtirish to’g’risida» gi qonun, 2-modda).
Bundan tashqari axborot texnologiyalariga turli manbalarda turlicha ta’riflab keltirilgan:
1) Ma’lumotlarni to’plash, ularga ishlov berish, saqlash, uzatish, va ulardan foydalanish
jarayonida hisoblash texnikasidan foydalanish yo’llari, usullari va uslublari.
2) Hujjatlashtirilgan axborot, jumladan dasturli vositalarga ishlov berishning jami uslublari,
yo’llari, usullari va vositalari hamda ulardan foydalanishning belgilangan tartibi.
3) Inson faoliyatining turli sohalarida axborot mahsulotini ishlab chiqarishda axborot
jarayonlarini amalga oshirishning jami usullari;
Keng ma’noda axborot texnologiyasi misolida idora cho’tidan foydalanish va kitoblarni bosib
chiqarishni ko’rsatish mumkin. Tor ma’noda «axborot texnologiyasi» atamasi axborotga ishlov
berish uchun ushbu axborotdan foydalanuvchi jarayonlarning sermehnatligini kamaytirish va
ularning ishonchliligini va tezkorligini oshirish maqsadida zamonaviy texnikalardan optimal
foydalanish bilan bog’liqdir.
Moddiy ishlab chiqarish texnologiyalarining maqsadi -
inson yoki tizim ehtiyojlarini
qondiruvchi mahsulotlarni ishlab chiqarishdir.
|
| |
Videotexnologiya - Samarqand davlat arxitektura-qurilish

5. Bilimlarni boshqarish texnologiyasi
- ekspert tizimlarini misol qilib keltirish mumkin.
6. Internet texnologiya
- barcha axborot tizimlarini global axborot strukturasiga
birlashtirish
texnologiyasi.
Bundan tashqari vazifalariga qarab ham axborot texnologiyalarini bir nechta turlarga ajratish
mumkin:
1. Ma’lumotlarga ishlov beruvchi axborot texnologiyalari.
Ular ma’lum algoritmlar bo’yicha
boshlang’ich ma’lumotlarga ishlov beruvchi masalalarni yechishga mo’ljallangan. Masalan, har
bir firmada o’zining xodimlari haqidagi axborotga ishlov beruvchi axborot texnologiyasi albatta
bo’lishi kerak.
Dasturlash tillari Dasturlash tili nima ?

|
Dasturlash tillari Dasturlash tili nima ?
|
bet | 1/4 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #152108 |
Bog'liq dasturlash tillari Dasturlash tili nima ? Inson kabi kompyuter ham oʻziga xos tilda muloqot qiladi. Dasturlash tili bizga shu muloqotni taminlashga xizmat qiladigan vositachilardan biri. Dasturlash tillarining tabiiy tillaridan farqi shundaki, Tabiiy tillar faqat odamlar o'rtasidagi o'zaro aloqa uchun ishlatiladi, Dasturlash tillari esa odamlarga ko'rsatmalarni mashinalarga yetkazish imkonini beradi. Dasturlash tili bu Inson tili va Mashina tili o’rtasida vositachi hisoblanadi. Mashina tili Protsessor dasturlash tilida yozilgan dasturni toʻgʻridan-toʻgʻri tushunmaydi. Buning uchun dasturni protsessor tiliga tarjima qiladigan tarjimon til – MASHINA TILI dan foydalaniladi. Yani mashina tili bu Dasturlash tili va protsessor o’rtasidagi vositachi hisoblanadi. Dasturchi > Dasturlash tili > Mashina tili > Protsessor Tarjimonning ikki xil turi mavjud : “Compiler” va “Interpreter” Shuning uchun Dasturlash tillari tarjima usuliga ko’ra ikkiga bo’linadi “Compiled Languages”, “Interpreted Languages” Compiler Kompliyator : dasturlash tilida yozilgan kodni ishga tushishidan oldin birdaniga protsessor tushunadigan tilga ( ikkilik : 0 va 1 ) mashina kodiga o'zgartiradi. Kompilyatsiya qiladigan dasturlash tilidan foydalansangiz kodingiz sintaksis qoidalarini buzmagan bo’lsagina ishga tushiriladi Kompilyatsiya qilinadigan tillarga quyidagilar misol : Compiler Interpreter Interpretator : dasturlash tilida yozilgan kodni bosqichma -bosqich mashina kodiga aylantirib, tahlil qiladi va berilgan buyruqlarni ketma- ketlikda bajaradi. agar xatolik sodir bólsa, ósha zahoti xabar beradi. Interpretatsiya jarayoni Kompilyatsiya jarayonidan sekinroq bo’ladi. Kompilyator kompilyatsiyadan keyin barcha xatolarni ko'rsatadi, Interpreter har bir qatorning xatolarini birma-bir ko'rsatadi. Interpretatsiya qilinadigan dasturlash tillariga quyidagilar misol : Interpreter .
|
| |
Xaminjonov Xondamir

Xaminjonov Xondamir
6-amaliy mashg’ulot. Mavzu: ‘Task Scheduler’ dasturi
yordamida dasturlarni
belgilangan vaqtda ishga tushirish.
Mavzu: Qattiq diskni qismlarga ajratish.
Qattiq diskni qismlarga ajratish- bu operatsion tizim alohida bo'limlar yoki hajmlar
sifatida foydalanadigan disk maydonlarining ta'rifi.
Disk bo'limlarini tashkil qilishda birinchi sektor (tsilindr 0, bosh 0, sektor 1)
kiritiladi. asosiy yuklash yozuvi(Master yuklash yozuvi - MBR).
Unda diskdagi
bo'limlar qaysi silindrlar, boshlar va sektorlar bilan boshlanishi va ular bilan tugashi
haqida ma'lumot mavjud. Ushbu jadval, shuningdek, tizim BIOS-ga qaysi bo'limni
yuklash
mumkinligini aytadi, ya'ni. asosiy operatsion
tizim fayllarini qaerdan
qidirish kerak.
Qattiq disklarni qismlarga bo'lish uchun siz maxsus uchinchi
tomon dasturlaridan
foydalanishingiz
mumkin
yoki
siz
o'rnatayotgan
tizimga
allaqachon
integratsiyalangan dasturlardan foydalanishingiz mumkin. Windows 2000, XP,
Vista va 7 tizimlari DISKPART dasturini o'z ichiga oladi.
Shuningdek, ushbu operatsion tizimlardagi Disk boshqaruvi
vositasi yordamida
bo'limlarni yaratishingiz va ularni formatlashingiz mumkin.
Windows 95 dan boshlab Windowsning barcha versiyalari o'rnatish jarayonining bir
qismi sifatida qismlarga ajratish va formatlash operatsiyalarini bajarishi mumkin.
Bo'lim dasturlari
MBR yuklash yozuvini yaratadi, shunda
disk fayllarni saqlash
uchun bir yoki bir nechta jild sifatida tan olinishi mumkin. Bir nechta bo'limlarga
ega bo'lish, shuningdek, bir qattiq diskda bir nechta operatsion
tizimlarning birga
yashashiga imkon beradi. Qaysi operatsion tizimdan foydalanmasligingizdan qat'iy
nazar, u qattiq diskda bo'limlarni yaratish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan
DISKPART va Disk boshqaruvi yordam dasturlari bilan birga bo'lishi kerak.
Ilk tababablari - Reja: Bulutli texnologiya atamasining kelib chiqishi

|
Reja: Bulutli texnologiya atamasining kelib chiqishi
|
bet | 2/3 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 36,93 Kb. | | #274243 |
Bog'liq 3-mavzu bulutIlk tababablari
Salesforce.com tashabbusi 1999 yilda biznes (korxona) ilovalarini yetkazib berish"oddiy" veb-sayt orqali o'zining birinchi turi sifatida qaraladi. Salesforce sa'y-harakatlarining muvaffaqiyati boshqa dasturiy ta'minot firmalarini Internet orqali biznes ilovalarini yetkazib berishga undadi. texnologiya texnologiyalari bo'yicha firmalar bulutli texnologiya larga asoslangan biznes ilovalarini ishlab chiqishda tashabbus ko'rsatishni boshlaganlarida, bu eng muhim nuqta edi.
Keyingi yirik tashabbus Amazondan 2002 yilda Internet orqali texnologiya xizmatlarini taqdim etadigan Amazon Web Service (AWS) ni ishga tushirish bilan chiqdi. AWS saqlashni o'z ichiga olgan xizmatlar to'plamini taqdim etdi. Amazon o'sha davrda foydali modelga asoslangan texnologiya xizmatlarini rivojlantirishda asosiy rol o'ynadi va tez orada ko'plab dasturiy ta'minot firmalari foydali texnologiya larni qo'llab-quvvatlash uchun o'zlarining ma'lumotlar markazlarini modernizatsiya qilishni boshladilar. Ma'lumotlar markazi - bu texnologiya tizimlari va ular bilan bog'liq bo'lgan komponentlarning, masalan, saqlash va tarmoqqa ulanishning uyushgan jismoniy ombori bo'lib, korxonalar o'zlarining texnologiya moslamalarini qurish uchun foydalanadilar.
Harakat asta-sekin bugungi kunda bulutli texnologiya deb nomlanuvchi narsaga aylandi. 2006 yilda Amazon o'zining EC2 veb-xizmatini ishga tushirdi, u erda kompaniyalar va jismoniy shaxslar o'zlarining kompyuter ilovalarini ishga tushirish uchun (virtual) kompyuterlarni ijaraga olishlari mumkin edi. EC2 ekspertlar e'tiborini jalb qila boshlaganidan ko'p o'tmay, Google tomonidan taqdim etilgan "Google Docs" (2006 yilda) bulutli texnologiya xizmatini omma e'tiboriga tortdi.
2007-yilda Salesforce.com force.com deb nomlangan yana bir xizmatni ishga tushirdi, unda har kim ilovalar yaratishi va veb-saytlarni ishga tushirishi mumkin edi. 2009-yil Microsoft-ning "Windows Azure" ning ishga tushirilishi bilan bulutli texnologiya maydoniga tijoriy kirishini ko'rdi. Azure-ning maqsadi mijozlarga Windows ilovalarini Internet orqali ishga tushirish imkoniyatini berish edi.
Ushbu tijorat tashabbuslaridan tashqari, ko'plab tadqiqot tashkilotlari va ochiq manba forumlari o'sha yillarda bulutli texnologiya tashabbuslarini boshladilar. Masalan, NASA 2008 yilda ichki foydalanish uchun "Nebula" deb nomlangan ochiq manbali bulutli texnologiya platformasini ishlab chiqdi va ishga tushirdi.
|
| |
Axborot xavfsizligini baholashning maqsadlari

|
Axborot xavfsizligini baholashning maqsadlari
|
bet | 7/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #237207 |
Bog'liq AzizaAxborot xavfsizligini baholashning maqsadlari: - Axborot xavfsizligini baholashning maqsadlari:
- axborot aktivlarining qiymatini aniqlash;
- ushbu aktivlarning maxfiyligi, yaxlitligi, mavjudligi va/yoki identifikatsiya qilinishiga tahdidlarni aniqlash;
- tashkilotning amaliy faoliyatidagi mavjud nnuqsonlarni aniqlash;
- tashkilotning axborot aktivlari bilan bog‘liq risklarini aniqlash;
- mavjud ish amaliyotida xavflar hajmini maqbul darajada kamaytiradigan o‘zgarishlarni taklif qilish;
- xavfsizlik loyihasini yaratish uchun asos yaratish.
- Baholashning beshta asosiy turi:
- Tizim darajasida zaifliklarni baholash. Kompyuter tizimlari ma’lum zaifliklar va oddiy muvofiqlik siyosatlari uchun tekshiriladi.
- Tarmoq darajasida baholash. Mavjud kompyuter tarmog‘i va axborot infratuzilmasi baholanadi, xavf zonalari aniqlanadi.
- Tashkilot ichidagi xavflarni umumiy baholash. Uning axborot aktivlariga tahdidlarni aniqlash uchun butun tashkilot tahlil qilinadi.
- Audit. Tashkilotning mavjud siyosati va ushbu siyosatga muvofiqligi tekshiriladi.
- Penetratsiya testi. Tashkilotning simulyatsiya qilingan kirishga javob berish qobiliyati o‘rganiladi.
Baholash jarayonida quyidagi hujjatlar tekshirilishi lozim: - Baholash jarayonida quyidagi hujjatlar tekshirilishi lozim:
- Xavfsizlik siyosati;
- axborot siyosati;
- zaxira siyosati va protseduralari;
- ishchining ma’lumotnomasi yoki ko‘rsatmalari;
- ishchilarni yollash va ishdan bo‘shatish tartibi;
- dasturiy ta’minotni ishlab chiqish metodologiyasi;
- dasturiy ta’minotni o‘zgartirish metodologiyasi;
- telekommunikatsiya siyosati;
- tarmoq diagrammalari.
- Yuqoridagi siyosat va protseduralar amalga oshirilgandan so‘ng, har birining tegishliligi, qonuniyligi, to‘liqligi va dolzarbligi tekshiriladi, chunki siyosat va protseduralar hujjatda belgilangan maqsadga muvofiq bo‘lishi kerak.
|
| |
Axborot xafsizligini ta’minlashda quyidagi siyosat va tartiblarni ishlab chiqish lozim

|
Axborot xafsizligini ta’minlashda quyidagi siyosat va tartiblarni ishlab chiqish lozim
|
bet | 8/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #237207 |
Bog'liq AzizaAxborot xafsizligini ta’minlashda quyidagi siyosat va tartiblarni ishlab chiqish lozim: - Axborot xafsizligini ta’minlashda quyidagi siyosat va tartiblarni ishlab chiqish lozim:
- Axborot siyosati. Maxfiy ma’lumotlarni va ularni qayta ishlash, saqlash, uzatish va yo‘q qilish usullarini oshkor qiladi.
- Xavfsizlik siyosati. Turli xil kompyuter tizimlari uchun texnik boshqaruvni belgilaydi.
- Foydalanish siyosati. Kompyuter tizimlaridan foydalanish bo‘yicha kompaniya siyosatini ta’minlaydi.
- Zaxira siyosati. Kompyuter tizimlarining zaxira nusxasini yaratish uchun talablarni belgilaydi.
- Hisobni boshqarish tartib-qoidalari. Foydalanuvchilar qo‘shilgan yoki o‘chirilganda bajarilishi kerak bo‘lgan amallarni belgilaydi.
- Favqulodda vaziyatlar rejasi. Tabiiy ofatlar yoki inson tomonidan sodir etilgan hodisalardan keyin kompaniya jihozlarini tiklash bo‘yicha harakatlarni ta’minlaydi.
- Xavfsizlik siyosatini amalga oshirish texnik vositalar va to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazorat qilish vositalarini amalga oshirishdan, shuningdek, xavfsizlik xodimlarini tanlashdan iborat. Xavfsizlik bo‘limi doirasidan tashqarida tizimlar konfiguratsiyasiga o‘zgartirishlar kiritish talab qilinishi mumkin, shuning uchun tizim va tarmoq ma’murlari xavfsizlik dasturini amalga oshirish ishlarida ishtirok etishlari kerak.
Xavfsizlik siyosatini amalga oshirish texnik vositalar va to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazorat qilish vositalarini amalga oshirishdan, shuningdek, xavfsizlik xodimlarini tanlashdan iborat. Xavfsizlik bo‘limi doirasidan tashqarida tizimlar konfiguratsiyasiga o‘zgartirishlar kiritish talab qilinishi mumkin, shuning uchun tizim va tarmoq ma’murlari xavfsizlik dasturini amalga oshirish ishlarida ishtirok etishlari kerak. - Xavfsizlik siyosatini amalga oshirish texnik vositalar va to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazorat qilish vositalarini amalga oshirishdan, shuningdek, xavfsizlik xodimlarini tanlashdan iborat. Xavfsizlik bo‘limi doirasidan tashqarida tizimlar konfiguratsiyasiga o‘zgartirishlar kiritish talab qilinishi mumkin, shuning uchun tizim va tarmoq ma’murlari xavfsizlik dasturini amalga oshirish ishlarida ishtirok etishlari kerak.
- Har qanday yangi xavfsizlik tizimlaridan foydalanganda malakali xodimlar mavjud bo‘lishi kerak. Tashkilot o‘z xodimlarining ishtirokisiz maxfiy ma’lumotlarning himoyasini ta’minlay olmaydi. Vakolatli kasbiy qayta tayyorlash bu xodimlarni zarur ma’lumotlar bilan ta’minlash mexanizmi hisoblanadi.
- Xodimlar xavfsizlik masalalari nima uchun juda muhim ekanligini bilishlari va maxfiy ma’lumotlarni aniqlash va himoya qilish uchun o‘qitilishi kerak.
- Audit axborot xavfsizligini joriy etish jarayonining oxirgi bosqichidir. U tashkilot ichidagi axborot xavfsizligi holatini, tegishli siyosat va tartiblarni yaratishni, texnik nazoratni faollashtirishni va xodimlarni tayyorlashni belgilaydi[66].
|
| |
Raqmli iqtisodiyotda axborot xafsizligini ta’minlash usullari

|
Raqmli iqtisodiyotda axborot xafsizligini ta’minlash usullari
|
bet | 9/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #237207 |
Bog'liq Aziza.Raqmli iqtisodiyotda axborot xafsizligini ta’minlash usullari Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning hozirgi sharoitida axborot xavfsizligini ta’minlash umumjahon, davlat, iqtisodiy sub’ekt va shuningdek alohida shahs darajasida ham dolzarb muammolardan biri boʻlib qolmoqda. Raqamli texnologiyalarni barcha ijtimoiy-iqtisodiy sohalarga jadal kirib borishi bu muamoni yanada chuqurlashuviga olib kelishi rad etib boʻlmaydigan jarayondir. Buning natijasida axborot xavfsizligiga yangidan-yangi tahdid turlari va usullari paydo boʻlib bormoqda. Maqolada axborot xavfsizligi sohasidagi asosiy jahon tendentsiyalari tahlil qilingan, raqamli axborotlarni himoyalash muammolarini hal qilish yoʻllari koʻrib chiqilgan. Oʻzbekiston Respublikasi axborot xavfsizligi sohasi tahlil qilib chilgan. Davlat, shunungdek, alohida iqtisodiy sub’ektlar darajasida axborot xavfsizligini ta’minlash yuzasidan taklif va xulosalar berilgan. Jahon amaliyotida axborotlardan iqtisodiy resurs sifatida foydalanilayotgan XXI-asrda iqtisodiy axborotlarni himoya qilish masalasi har doimgidek asosiy global muammolardan biri sifatida tan olingan va uzluksiz davom etadigan jarayon hisoblanadi. - .Raqmli iqtisodiyotda axborot xafsizligini ta’minlash usullari Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning hozirgi sharoitida axborot xavfsizligini ta’minlash umumjahon, davlat, iqtisodiy sub’ekt va shuningdek alohida shahs darajasida ham dolzarb muammolardan biri boʻlib qolmoqda. Raqamli texnologiyalarni barcha ijtimoiy-iqtisodiy sohalarga jadal kirib borishi bu muamoni yanada chuqurlashuviga olib kelishi rad etib boʻlmaydigan jarayondir. Buning natijasida axborot xavfsizligiga yangidan-yangi tahdid turlari va usullari paydo boʻlib bormoqda. Maqolada axborot xavfsizligi sohasidagi asosiy jahon tendentsiyalari tahlil qilingan, raqamli axborotlarni himoyalash muammolarini hal qilish yoʻllari koʻrib chiqilgan. Oʻzbekiston Respublikasi axborot xavfsizligi sohasi tahlil qilib chilgan. Davlat, shunungdek, alohida iqtisodiy sub’ektlar darajasida axborot xavfsizligini ta’minlash yuzasidan taklif va xulosalar berilgan. Jahon amaliyotida axborotlardan iqtisodiy resurs sifatida foydalanilayotgan XXI-asrda iqtisodiy axborotlarni himoya qilish masalasi har doimgidek asosiy global muammolardan biri sifatida tan olingan va uzluksiz davom etadigan jarayon hisoblanadi.
|
| |
Korxonaning axborot xavfsizligi

|
Korxonaning axborot xavfsizligi
|
bet | 6/11 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #237207 |
Bog'liq Aziza - Korxonaning axborot xavfsizligi
- Korxona axborot xavfsizligi – bu uning maxfiyligi, yaxlitligi, haqiqiyligi va mavjudligini ta’minlaydigan korporativ ma’lumotlar xavfsizligi holati. Korxona axborot xavfsizligi tizimlarining vazifalari har xil:
- ommaviy axborot vositalarida ma’lumotlarning xavfsiz saqlanishini ta’minlash;
- aloqa kanallari orqali uzatiladigan ma’lumotlarni himoya qilish;
- zaxira nusxalari, falokatlarni tiklash va boshqalar.
- Korxonaning axborot xavfsizligini ta’minlash faqat himoyaga tizimli va kompleks yondashuv orqali amalga oshiriladi va UPS ma’lumotlar xavfsizligiga ta’sir qiluvchi va yil davomida amalga oshiriladigan barcha muhim voqealar va shartlarning doimiy to‘liq monitoringini o‘z ichiga oladi.
Korxonaning axborot xavfsizligiga korporativ ma’lumotlarni himoya qilishga qaratilgan tashkiliy va texnik chora-tadbirlarning butun majmuasi orqali erishiladi. Tashkiliy chora-tadbirlarga har xil turdagi axborotlar, AT xizmatlari, xavfsizlik vositalari va boshqalar bilan ishlash bo‘yicha hujjatlashtirilgan tartib va qoidalar kiradi. Texnik chora-tadbirlarga apparat va dasturiy ta’minotdan foydalanishni nazorat qilish, oqish monitoringi, virusga qarshi himoya, xavfsizlik devori, elektromagnit nurlanishdan himoya qilish va boshqalar kiradi - Korxonaning axborot xavfsizligiga korporativ ma’lumotlarni himoya qilishga qaratilgan tashkiliy va texnik chora-tadbirlarning butun majmuasi orqali erishiladi. Tashkiliy chora-tadbirlarga har xil turdagi axborotlar, AT xizmatlari, xavfsizlik vositalari va boshqalar bilan ishlash bo‘yicha hujjatlashtirilgan tartib va qoidalar kiradi. Texnik chora-tadbirlarga apparat va dasturiy ta’minotdan foydalanishni nazorat qilish, oqish monitoringi, virusga qarshi himoya, xavfsizlik devori, elektromagnit nurlanishdan himoya qilish va boshqalar kiradi
Axborot xavfsizligini ta’minlash doimiy jarayon bo‘lib, besh asosiy bosqichni o‘z ichiga oladi: - xarajatlar smetasi;
- xavfsizlik siyosatini ishlab chiqish;
- siyosatni amalga oshirish;
- mutaxassislarni malakali tayyorlash;
- audit.
- Axborot xavfsizligini ta’minlash jarayoni mulkni baholashdan, tashkilotning axborot aktivlarini, ushbu ma’lumotlarga tahdid soluvchi omillarni va uning zaifligini, tashkilot uchun umumiy xavfning ahamiyatini aniqlashdan boshlanadi. Mulkga qarab, ushbu aktivlarni himoya qilish dasturi tuziladi. Xavf aniqlangan va miqdori ochiqlangandan so‘ng ushbu xavfni kamaytirishning iqtisodiy jihatdan samarali qarshi choralari tanlanishi mumkin.
|
| |