nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Alisher navoiyning farhod va shirin dostonini 9- sinflarda organilishi

3
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA`LIM
VAZIRLIGI ALISHER NAVOIY NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
O`ZBEK FILOLOGIYA FAKULTETI
AMALIY TILSHUNOSLIK, O`ZBEK TILI VA ADABIYOT O`QITISH
METODIKASI KAFEDRASI BITIRUVCHISI
ELIBOYEV SOXIBA
Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonini 9-
sinflarda o‘rganilishi.
Mavzusidagi Bitiruv- Malakaviy Ishi
Ilmiy rahbar f.f.n. F. Badriyev.
Samarqand-2013
4
Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonini 9- sinflarda o‘rganilishi.
Reja:
Kirish.
I.BOB. Buyuk daho Alisher Navoiyning hayoti va ijodiy faoliyatini
o‘rganish va “Xamsa” asarini yaratilishi, xamsachilikdagi an’analar haqida.
1.1. Yozuvchi tarjimai holini o‘rganishga oid ayrim ilmiy-metodik
fikrlar.
1.2. Alisher Navoiyning hayoti va ijodiy faoliyati haqida ma’lumot.
1.3. “Xamsa” asarining yaratilishi va xamsachilik an’analari haqida.
II.BOB. Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonini o‘rganish.
2.1. Badiiy asar tahlili haqida ma’lumot.
2.2. O‘qituvchining Alisher Navoiyning “Xamsa” asari, undagi
“Farhod va Shirin” dostoni haqida kirish so‘zi.
2.3. “Farhod va Shirin” dostonini syujeti, kompozitsion tuzilishi.
III.BOB. Alisher Navoiyning “Farhod va Shirin” dostonidagi obrazlarga
xarakteristika.
|
I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari

I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
31.05.2024
Hajmi
0,71 Mb.
#258485
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari
Download
0,71 Mb.
Matnni ko'rish
Namuna: Futbol so‘ziga tuzilgan “Sinkveyn”

|
Namuna: Futbol so‘ziga tuzilgan “Sinkveyn”
|
bet | 10/12 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 217,71 Kb. | | #154125 |
Bog'liq JISMONIY TARBIYA FANININamuna: Futbol so‘ziga tuzilgan “Sinkveyn”
Futbol
Sport o‘yini, tezkor
Sog’lomlashtiradi, chiniqtiradi, jismoniy sifatlarni tarbiyalaydi.
Sport turi
Turli musobaqalar o‘tkaziladi
Ikki qismli kundalik metodi
Metodning maqsadi – mazkur metod nafaqat matnning mazmunini o‘rganishga, matn mazmunini o‘zining shaxsiy tajribasi bilan bog’lashga va o‘zlashtirgan axborot, g’oya, yoki fikrlarga nisbatan o‘z munosabatini yozma ifoda etishga imkon beruvchi oddiy va samarali usul bo‘lib, sportchilardagi shaxsiy pozitsiyani shakllantirishga yordam beradi.
Metodni o‘tkazish tartibi:
ish daftari vertikal chiziq bo‘yicha ikkiga bo‘linadi.
chap tomonga sportchilar mavzu yuzasidan unda taassurot uyg’otgan, yoqqan yoki savol tug’dirgan tsitata, g’oya yoki fikrlarini yozadi (masalan, juda aqlli ta’rif, dalil yoki sabab va boshqalar).
o‘ng tomonda keltirilgan tsitata yoki fikrga o‘zining sharhlarini yozadi, ya’ni o‘z munosabatini quyidagi yo‘nalishlarda bildiradi: Uni bu fikr yoki g’oyaning nimasi qiziqtirdi va yozib olishga undadi? Bu nima haqda o‘ylashga majbur etdi? Bu fikr bo‘yicha u qanday savollarni o‘yladi?
matnni o‘qiyotganida sportchilar kerakli qo‘shimcha fikrlarni aniqlab, kundalikka yozib boradi.
ish yakunlagandan so‘ng sportchilar juftliklarda ishlashlari, tahlillarini almashishlari, o‘rtoqlari tahlilida ularga yoqqan fikrni muhokama etishlari va ko‘rsatishlari mumkin.
Trenerga tavsiyalar
Siz oldindan tsitatalar yoki g’oyalar sonini belgilab olishingiz mumkin (misol uchun, 2 ta, 4 yoki 5 tadan), - tsitatalar mazmuni va yo‘nalishi mutaxasislik, fan yoki mavzuga mos bo‘lishi, kerak.
Agarda siz ijtimoiy-tarbiyaviy mavzuda bu treningni o‘tkazmoqchi bo‘lsangiz g’oyalar yoki tsitatalar hayotiy-ijtimoiy mavzularda tanlanishi mumkin bo‘ladi. Bularning barchasi siz o‘z oldingizga qo‘ygan maqsadga va sizning pedagogik uslubingizga bog’liq bo‘ladi.
Ish shakllari:
uchliklarda ishlash;
kichik guruhlarda ishlash;
blits-so‘rov – siz bir qator sportchilardan faqat bitta tsitatani va faqat birgina sharhni o‘qib berishni so‘raysiz; Fidbeyk.
Yakunlar munozara tayyorlash yoki o‘tkazish, insho yozish yoki asoslangan esse yozish uchun xizmat qilishi mumkin.
|
| |
Hayot faоliyati хavfsizligi nazariyasining asоsiy tushuncha va ta’riflari

sharоitlarini yaхshilashdan ibоrat. Bugungi kunda rеspublikamiz kоrхоnalarida
mеhnat qilayotgan ayollar va o`smirlar mеhnatini muхоfaza qilishga katta
aхamiyat bеrilmоqda. Хususan ularni оg`ir va sоg`liq uchun zararli ishlardan оzоd
qilish, qisqartirilgan ish kuni хuquqi qоnun bilan bеlgilab qo`yilishi, хоmiladоrlik
ta‟tili, bоla tarbiyasiga bеriladigan ta‟tilning uch yilgacha uzaytirilishi va bоshqa
imtiyozlar bunga misоl bo`la оladi.
Hozirgi vaqtda inson - tabiiy, texnik, iqtisodiy va boshqa har xil xavf-xatar
dunyosida ishlaydi. Shu xavf - xatarlar natijasida juda ko`p insonlar hayotdan ko`z
yumadilar (Armanistondagi zilzila, Chernobil AES halokati, Jigaristondagi yer
siljishi, Admiral Naximov paroxodining cho`kishi, Sverdlovskiyda Chelyabinsk -
Ufa temir yo`l uchastkasida portlash va h.k.). Shuning natijasida 3000 dan ortiq
odam halok bo`ldi. 20000 odam nog‟iron bo`ldi va 200000 odam kasallandi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining 42 sessiyasida 1991 yildan boshlab tabiiy
ofat va falokatlarni kamaytirish bexatarlik yillari, deb belgilangan edi.
Hayot faоliyati хavfsizligi fanining maqsadi - mеhnat хavfsizligini chuqur
o`rganish, bilish, tashviqоt qilish va оdamlarni хavf - хatardan хimоya qilish
masalalari asоsida tarbiyalashdir. Buning ilmiy zamini esa ishlab chiqarishda
Shikastlanish, kasbiy kasalliklar, yong`in va хalоkatlar sabablarini хar tоmоnlama
taхlil qilish, mеhnat jarayonida qo`llaniladigan asbоb - anjоmlarning хavfsizlik va
zararlilik darajasini o`rganish, paхta, ipak va еngil sanоatda qabul qilingan yoki
jоriy etishga tavsiya etiladigan, оg`ir хamda sеrmеhnat ishlarni mехanizatsiyalash
va avtоmatlashtirishni ko`zda tutuvchi tехnоlоgik jarayonlarni baхоlashdir.
Xavflarning kvantifikatsiyasi - I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari

|
I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslariBog'liq 1- MARUZA. KIRISH. HAYOT FAОLIYATI ХAVFSIZLIGINI TAMINLASH ASОSLARI..Xavflarning kvantifikatsiyasi.
Bu hayotiy faoliyat xavfsizligi (HFX) ni
ta'minlashga qaratilgan, tadbirlar uchun yetarli darajada kerak bo`lgan miqdoriy,
vaqtincha, fazoviy va boshqa xususiyatlarni aniqlab, amalga oshirish jarayonidir.
Tenglashtirish jarayonida aniq bir masalani hal qilish xavflar ro`yxati, fazodan
tashqariga chiqarmaslik (jamlash), mumkin bolgan zarar va boshqa omillar
aniqlanadi.
Хavfning identifikatsiyasi.
Хavf pоtеntsial, ya‟ni yashirin хaraktеrga ega.
Shu sababli, hayot faоliyat хavfsizligini ta‟minlashda хavfni оldindan aniqlash
muhim rо`l o`ynaydi.
Idеntifikatsiya
– хavfni va uning sоniy hamda vaqtli ko`rsatkichlarini aniqlash
jarayoni bo`lib, uning natijasida hayot faоliyat хavfsizligini ta‟minlashga
qaratilgan prоfilaktik va оpеrativ tadbirlar ishlab chiqiladi.
Idеntifikatsiya jarayonida хavfning nоmеnklaturasi, хavfni yuzaga kеlish eхtimоli,
fazоviy kооrdinatalari («lоkalizatsiya‟), хavf tufayli kutiladigan zarar va bоshqa
paramеtrlar aniqlanadi. Оlingan natijalar asоsida esa aniq tadbirlar ishlab chiqiladi.
Xavflar, yashirin va xaqiqiy (yaqqol) xavflar
Xavflar
- yashirin (potensial) va xaqiqiy bo`ladi. Yashirin xavflar amalga
oshishi uchun aniq shartlar bo`lishi lozim. Bu shartlar
sabab
deb ataladi. Xavf va
sabablarni misollarda (raqamlarda) ko`rish mumkin:
1. So`nggi 30 yil ichida (69-1990 y.) tabiiy ofat ikki marta ko`paygan;
2. 1909 yildan 1974 yilgacha asabiy kasalliklar 24 marta ko`paygan;
3. Dunyoda 500 mln. ga yaqin nog‟ironlar bo`lib, ularning 1/5 qismi baxtsiz
hodisa natijasida bo`lgan.
Har qanday faoliyat yashirin (potensial) xavflidir. Shu bilan birga xavf
darajasini boshqarish ham mumkin. Bu fikr mutlaqo xavfsiz faoliyat bo`lmasligiga
|
| |
Hayotiy faoliyat xavfsizligini ta'minlash asoslari

Xavfsizlikni ta'minlash yo`llari
Xavfsizlikni ta'minlash tamoyillari ko`p. Ularni belgilarga qarab bir necha
klasslarga ajratish mumkin. Masalan: yo`llantiruvchi, texnik, tashkiliy, boshqaruv.
1. Yo`naltiruvchi:
1) Operatorning faolligi; 2) Faoliyatning muruvvatlash (odamiyligi,
muruvvatliligi); 3) Tuzulishning tartibsizlanishi (destruksiya); 4) Operatorni
almashtirish; 5) Turkumlashlar (klassifikatsiya); 6) Xavflarni yo`qotish; 7)
Tartiblash (sistemalash); 8) Xavfni kamaytirish.
2.Texnik:
1) Blokirovkalash; 2) Vakuumlash; 3) Zichlash (germatizatsiya);
4) Masofa bilan himoyalash; 5) Mahkamlash - puxtalash; 6) To`siqlar orqali
(ekranlash); 7) ojiz zveno qollash; 8) Siqilgan havo qo`llash; 9) harakatlarni
sekinlashtirish.
3. Tashkiliv
1) Vaqt bilan himoyalash; 2) Axborot (ma`lumotlar);
3) Zaxiralash; 4) Mos kelmaslik: 5) Me'yorlash; 6) Xodimlar tanlash; 7)
Ergonomiklik.
4. Boshqaruv:
1) Moslik (adekvatnost); 2) Nazorat; 3) Qarshi aloqa; 4) Javobgarlik; 5)
Rejalilik; 6) Rag`batlantirishlar; 7) Samaradorlik; 8) Boshqarish.
Bu HFX ning - I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari

vazifasi va maqsadi
4
.
HFX - jamiyatimizning
mustahkamlanishida xalqning
xavfsizlik faoliyati darajasini ko`tarishda muhim ijtimoiy rol o`ynaydi. HFX fanini
o`rganmay odamlar umumiy inson huquqlarida aytilgan ...hayot, erkinlik, mehnat,
shaxsiy daxlsizlikka erisha olmaydi... (Inson huquqlari deklaratsiyasi, 3-bandi).
Xavf-xatar nima?
Xavf-xatar
hayotiy faoliyat xavfsizligining markaziy tushunchasi bo`lib,
odam sog`lig‟iga bevosita yoki bo`shqa yo`llar bilan zarar yetkazadigan; ya'ni
ko`ngilsiz
hodisalar, oqibat yaratuvchilar tushuniladi. Xavfni ifodalaydigan
beigilar soni tajribaning maqsadiga qarab ko`p yoki kam bo`lishi mumkin.
Xavfning bunday tushunchasi oldingi standart tushunchalarni (ishlab
chiqarishning xavfli va zararli omillari) o`z
ichiga oladi, chunki hayotiy faoliyat
xavfsizligi (HFX) da faoliyatning hamma shakllari va omillarini nazarda tutadi.
Hayotiy faoliyatga to`g`ri kelmaydigan elementlar sistemasi kimyoviy va biologik
aktiv moddalar yashirin xavfga egadir.
Xavflar taksonomiyasi
Taksonomiya
- bu murakkab hodisalarning tushunchalarini, kishi faoliyatiga
qaratilgan narsalarni turkumlash (klassifikatsiya) va sistemalash to`g`risidagi
fandir. U faoliyat xavfsizligi sohasida ilmiy bilimlarni uyushtirishda,
xavflarning
tartibini yanada chuqurroq o`rganishda katta ahamiyatga ega. Taksonomiya yangi
fan bo`lib, hali to`la ishlab chiqilmagan. Shuning uchun bu to`g`rida
taksonomiyaning ishlangan qismi to`g`risida so`z olib boramiz:
1. Kelib chiqishi bo`yicha
xavflar
– rasm: Ko`rib kuzatish zonalari a) gorizontal tekislikda b) vertikal

|
– rasm: Ko`rib kuzatish zonalari a) gorizontal tekislikda b) vertikalBog'liq 1- MARUZA. KIRISH. HAYOT FAОLIYATI ХAVFSIZLIGINI TAMINLASH ASОSLARI..80 – rasm: Ko`rib kuzatish zonalari a) gorizontal tekislikda b) vertikal
tekislikda;
1
- zona
2
- zona
3
- zona.
Mavzuni o’zlashtirish uchun zarur bo’lgan tayanch so’z va iboralar:
Hayotiy faoliyat xavfsizligi, faoliyat, xavfsizlik, xavf-xatar, sabab, ko`ngilsiz
oqibat, taksonomiya, impulsiv xavf, kvantifikatsiya, yashirin xavflar, sabablar va
xavflar daraxti, asos, usul, gomosfera, noksosfera, inson, muhit
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1.
HFX fani nimani o`rganadi?
2.
Xavflarning kelib chiqish sabablari.
3.
Xavfsizlik taksonomiyasi nima?
4.
Xavf nima?
5.
Xavflar kvantifikatsiyasi nima?
6.
"Xavflar daraxti" ni tuzish tavakkal kvantifikatsiyasining qaysi usulida
qo`llaniladi?
7.
"Xavflar daraxtidan" kutilgan asosiy maqsad nima?
8.
Yashirin xavf, yaqqol xavfga o`tishi uchun nima kerak?
9.
Hayotiy faoliyat xavfsizligini ta'minlash asoslarini aytib bering.
10.
Xavfsizlikni ta'minlash yo`llarini ta`riflang.
11.
Hayotiy faoliyat xavfsizligini boshqarishning - uslubiy asoslarini ayting.
12.
HFXni boshqarishning vazifalari nimalardan iborat?
|
| |
tabiiy, texnik, ekologik va aralash

|
tabiiy, texnik, ekologik va aralashBog'liq 1- MARUZA. KIRISH. HAYOT FAОLIYATI ХAVFSIZLIGINI TAMINLASH ASОSLARI..tabiiy, texnik, ekologik va aralash
bo`ladi.
2. Rasmiy standartga asoslanib xavflar xili bo`yicha
fizik, kimyoviy, biologik
va ruhiy
turlarga bo`linadi.
3. Salbiy oqibatlarning ro`y berish vaqti bo`yicha xavflar
impulsiv (beixtiyor
harakat) va kumulyativ (to`satdan keluvchi)
larga bo`linadi.
4. Xavflarning tarqalishiga yo`l qo`ymaslik bo`yicha (lokalizatsiya) -
litosfera, gidrosfera, atmosfera va koinot
bilan bog`liq bo`ladi.
5. Xavflar kelib chiqadigan oqibatlari bo`yicha -
charchash, kasallanish,
jarohatlanish, halokatlar, yong`inlar va o`limga
olib boradigan sabablar.
6. Xavflar keltiradigan zarari bo`yicha
- ijtimoiy, texnik, ekologik va h.k.
2. Insonda ish – hunar, odob – axloq va sh.k ni shakllantirish rivojlantirishga, uning jamiyatda yashashi uchun kerak
bo’lgan xislatlarga ega bo’lishini ta`minlashga qaratilgan ish – amallar majmui va shu yo’l bilan singdirilgan odob
axloq, xislat, fazilat kabilarning o’zi.
4
Maqsad
– O`quv, ta’limiy maqsad - o`qitishdan ko`zda tutilgan va olinadigan ma’lum hajmdagi bilim.
7. Xavfni namoyon bo`ladigan muhiti bo`yicha –
maishiy, sport, yo`l
transport, ishlab chiqarish va harbiy.
8. Odamga ta'siri bo`yicha xavf -
aktiv
va passiv, o`ta ta'sirchan (zaharlar,
kislotalar) va sust (narkotik moddalar, aroq, sigareta)
bo`ladi.
Passiv deganda
odamning o`zi sababchi bo`ladi.
Xavflar ro`yxati.
Bu aniq bir tartiblar bo`yicha qo`yilgan nomlar, atamalar,
ro`yxati (o`zgaruvchan harorat, havo tezligi, bosim, yorug`lik, havoni
ionizatsiyalash, portlash, gerbetsid, shovqin, tebranish, yong`in, zaharli moddalar,
lazer nuri va h.k.).
Har bir tekshiriladigan obyektda o`tkaziladigan aniq tekshirishlar uchun shu
obyektda (sexda, ish joyida, texnologik jarayonda, kasbda) uchraydigan xavflar
ro`yxati tuziladi.
|
| |
Don va donni qayta ishlash jarayonlarining ilmiy asoslari Reja

|
Don va donni qayta ishlash jarayonlarining ilmiy asoslari Reja
|
bet | 1/7 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 43,46 Kb. | | #244672 |
Bog'liq Don va donni qayta ishlash jarayonlarining ilmiy asoslari Reja-fayllar.org
Don va donni qayta ishlash jarayonlarining ilmiy asoslari Reja
Don va donni qayta ishlash jarayonlarining ilmiy asoslari
Reja:
Don ekinlarining tasnifi
Bug’doy donining tuzilishi va kimyoviy tarkibi
Boshoqli ekinlar
Foydalanilgan adabiyotlar
Don – qishloq xo’jalik ishlab ehiqarishining muhim mahsuloti, inson oziqasining asosi, mahsuldor ehorvaehilikni rivojlantirish uehun yem-xashak bazasi hisoblanadi. Don ekinlarining o’ziga xos tomoni-inson organizmi Uchun o’ta qimmatli organik moddalarni sintezlashdan iborat Donda boshqa dehqonehilik mahsulotlariga qaraganda ko’p miqdorda quruq moddalar mavjud bo’lib, yetilgan don massasining 85 % ini tashkil qiladi. Bular, Asosan, yuqori qiymatga ega bo’lgan oqsil moddalari, hazm bo’ladigan Uglevodlardir. Donli ekinlar doni tarkibida 10-15 %, dukkakli ekinlar doni tarkibida 28-30% yuqori sifatli oqsil mavjud: Donli ekinlar insonning ovqatlanishi uehun oqsil va uglevodlar Manbayi va yuqori sifatli omixta yem mahsulotlari ishlab ehiqarish uehun a’lo darajali xomashyo hisoblanadi. Oqsil va uglevodlardan tashqari don va donni qayta ishlash mahsulotlari bir qator vitaminlar va mineral Moddalarning muhim manbayi ham hisoblanadi. Shu bilan birgalikda donni oddiy sharoitlarda bir nee ha yillar davomida saqlash va uzoq masofalarga tashish ham mumkin. Boshoqli ekinlar (bug’doy, javdar, arpa, suli, tariq, sholi, makka- jo’xori, oq jo’xori) asosiy donli ekinlar hisoblanadi. Bug’doy, javdar va makkajo’xori oehiq urug’li ekinlarga kirib, bu ekinlarning donlari faqat meva qobig’i bilan qoplangan. Arpa, suli, tariq va sholi qobiqli ekinlarga kirib, ularning donlari meva qobig’idan tashqari yana gul qobig’i bilan ham o’ralgan. Ekish vaqtiga qarab bug’doy, javdar, arpa bahorgi va kuzgi turlarga bo’linadi. Bahorgi donlar bahorda, kuzgi navlar kuzda ekiladi. Qolgan o’simliklar, asosan, bahorda ekiladi.
[1]Косимов. А, Кучкоров. К. Биохимия. -Тошкент: Укитувчи, 1988.- 420 6
.
|
| |
Xavfsizlik - - I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari

I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari
1- MARUZA. KIRISH. HAYOT FAОLIYATI ХAVFSIZLIGINI TAMINLASH ASОSLARI..
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa I bo`lim. 1 Ma`ruza. Kirish. Hayot faоliyati хavfsizligini ta`minlash asоslari
|
Misol tariqasida 1 - rasmda kran-balka ilgagidan yukning tushib ketish

Sistema beradigan maqsad yoki natija
sistema yaratuvchi element
deb
aytiladi. Masalan, yong`in
- yonuvchi modda, oksidlovchi kislorod, yondiruvchi.
Bu yerda
yong`in sistema
,
yonuvchi modda, oksidlovchi, yondiruvchi uning
elementlari.
Agar birorta elementni shulardan chiqarib tashlasak, sistema buziladi.
Sistemada bor sifat uning elementlarida bo`lmaydi. Bu sistemaning muhim
xususiyati bo`lib, xavfsizlik masalalari taxlili asosida joylashgan.
Ko`ngilsiz voqealarning paydo bo`lish
sabablarini aniqlash, ularni
kamaytirishga qaratilgan tadbirlar xavfsizlik sistemasi tahlilining asosiy
maqsadidir.
"Sabablar va xavflar "daraxti" - sistema tariqasida.
Har qanday sabab(lar) natijasida vujudga kelgan xavflar zarar keltiradi.
Sababsiz chinakam (xaqiqiy) xavf ham zarar ham yo`q. Demak, xavfdan
saqlanish uning kelib chiqish sabablarini bilishga asoslangan.
Sodir bo`lgan xavflar bilan sabablar o`rtasida sabab - oqibat aloqasi bor. O`z
yo`lida bir sabab ikkinchi sababiy oqibat bo`lib chiqadi va h.k.
Shunday qilib,
sabablar va xavflar zanjirsimon sistemani yaratadi. Bunday grafik ko`rinishi
(tasvir) shoxli daraxtga o`xshaydi. Xorijda "Sabablar daraxti", "Inkorlar daraxti",
"Xavflar daraxti" va bo`lak har xil "daraxtlar" degan tushuncha va u "daraxtlar"ni
tuzish uchun kerakli raqamlar mavjud. Quriladigan "daraxtlar"da sabab shoxlari va
xavflar shoxlari bor. Ularni o`zaro ajratib tashlash mumkin emas. Shuning uchun
xavfsizlikni tahlil etishda tuzilgan daraxtni "sabablar va xavflar" daraxti deb atash
lozim.
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében - bet 8

Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
bet
8/14
Sana
01.04.2020
Hajmi
13,86 Mb.
#9749
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
...
14
Download
13,86 Mb.
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
...
14
Download
13,86 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
Hayotiy faoliyat xavfsizligi tushunchasi

chiqadi. "Inson-muhit" sistemasi ikki maqsadli bo`ladi: 1) aniq bir natijaga
erishish. 2) ko`ngilsiz hodisalarni chiqarib tashlash (inson sog`ligiga
va hayotiga
ziyon, yong`inlar va falokatlar). Shularning kelib chiqishi va shunga o`xshash
hodisalar oqibatida kelib chiqadigan natijaga
Xavf deb
ataladi.
Hayotiy faoliyat xavfsizligining uchta o`zaro bog`liq masalasi
HFX - uchta o`zaro bog`liq masalani xal etadi:
1. Xavflarni birday (umumlashtirish) deb hisoblash, ya'ni ularning qiyofasiga
qarab, koordinati va miqdoriy xususiyatlarini ko`rsatish.
2. Sarf harajatlari va foydasini solishtirish asosida xavflardan himoya qilish.
3. Paydo bo`lishi mumkin bo`lgan salbiy (xavfning qoldiq deformatsiyasidan
kelib chiqqan) xavflarni yo`qotish.
HFX masalalari bilan qadim zamonlardan beri ko`p ulug` allomalar
shug`ullanib kelishgan. Masalan, Gippokrat eramizdan avvalgi 460-377 yillar,
Aristotel eramizdan avvalgi 384-322 yillar,
nemis tabibi, olimi va muhandisi
Agrikola 1494-1555 y. Mehnat muhofazasidan risola yozgan, italyan tabibi
Ramatssini (1633 -1714) tozalik gigiyenasiga asos solgan. M.V.
Lomonosov
(1711-1765) tog` konlarida mehnat muhofazasi to`g`risida monografiya yozgan.
XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab sanoatda texnika rivojlanishi munosabati
bilan,bir guruh olimlar xavfsizlik muammosi bilan shug`ullanganlar: Kirpichev
V.L. (1855-1913), PressAA (1857-1930), Nikolskiy D.P. (1855 - 1918), Levitskiy
V.A. (1867-1936), Skochinskiy A.A. (1874-1960), Kaplun (1897-1943) va
boshqalar.
Ulug` o`zbek haqimi Abu Ali Ibn Sino (980-1087) o`z ishlari bilan bundan
1000 yil muqaddam gigiyena faniga asos solgan.
Texnosferani rivojlanishiga
xavfsizlik muammosi rivojlanishiga akad. Legasov V.A. o`z ilmiy ishlarini
bag`ishlagan.
HFX
- o`z nazariya va metodologiya usullariga ega. Shunga qaramay HFX -
muhandislik, ruhiy holatiga (psihologiyasiga), inson fiziologiyasiga, mehnat
muhofazasiga,
ekologiya, ergonomika, iqtisod va boshqa fanlarning yutuqlariga
asoslangan. HFX ning metodologik asosi - bu tartibiy taxlildir. Texnika va
sanoatning yuqori taraqqiy etgan hozirgi davrida
HFX ning ahamiyati yana ham
oshib ketdi. Xavfsizlik masalalari yanaham keskinlashib ketdi, shuning uchun
mehnat xavfsizligini chuqur o`rganish, bilish, tashviqot qilish va odamlarni xavf-
xatardan himoya qilish
masalalari asosida tarbiya
3
qilish kerak.
6 m ahorat 2024 issn 2181-6833

6 m ahorat 2024 issn 2181-6833
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
07.08.2024
Hajmi
0,88 Mb.
#269203
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
6 m ahorat 2024 issn 2181-6833
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében - bet 9

Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
bet
9/14
Sana
01.04.2020
Hajmi
13,86 Mb.
#9749
1
...
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Download
13,86 Mb.
1
...
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Download
13,86 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében - bet 7

Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
bet
7/14
Sana
01.04.2020
Hajmi
13,86 Mb.
#9749
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
...
14
Download
13,86 Mb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
...
14
Download
13,86 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Az ideális klaszterszám felismerése hasonlóságelemzések keretében
Download
13,86 Mb.
FIKR (g’oya, tsitata, munosabat, xulosa va boshq)

|
FIKR (g’oya, tsitata, munosabat, xulosa va boshq)
|
bet | 11/12 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 217,71 Kb. | | #154125 |
Bog'liq JISMONIY TARBIYA FANINIFIKR (g’oya, tsitata, munosabat, xulosa va boshq)
|
SHARH
|
|
|
“Blits-o‘yin” metodi
Metodning maqsadi: sportchilarda tezlik, axborotlar tizimini tahlil qilish, rejalashtirish, prognozlash ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat. Mazkur metodni baholash va mustahkamlash maksadida qo‘llash samarali natijalarni beradi.
Metodni amalga oshirish bosqichlari:
Dastlab ishtirokchilarga belgilangan mavzu yuzasidan tayyorlangan topshiriq, ya’ni tarqatma materiallarni alohida-alohida beriladi va ulardan materialni sinchiklab o‘rganish talab etiladi. SHundan so‘ng, ishtirokchilarga to‘g’ri javoblar tarqatmadagi «yakka baho» kolonkasiga belgilash kerakligi tushuntiriladi. Bu bosqichda vazifa yakka tartibda bajariladi.
Navbatdagi bosqichda trener-o‘qituvchi ishtirokchilarga uch kishidan iborat kichik guruhlarga birlashtiradi va guruh a’zolarini o‘z fikrlari bilan guruhdoshlarini tanishtirib, bahslashib, bir-biriga ta’sir o‘tkazib, o‘z fikrlariga ishontirish, kelishgan holda bir to‘xtamga kelib, javoblarini «guruh bahosi» bo‘limiga raqamlar bilan belgilab chiqishni topshiradi. Bu vazifa uchun 15 daqiqa vaqt beriladi.
Barcha kichik guruhlar o‘z ishlarini tugatgach, to‘g’ri harakatlar ketmaketligi trener-o‘qituvchi tomonidan o‘qib eshittiriladi, va sportchilardan bu javoblarni «to‘g’ri javob» bo‘limiga yozish so‘raladi.
«To‘g’ri javob» bo‘limida berilgan raqamlardan «yakka baho» bo‘limida berilgan raqamlar taqqoslanib, farq bulsa «0», mos kelsa «1» ball quyish so‘raladi. SHundan so‘ng «yakka xato» bo‘limidagi farqlar yuqoridan pastga qarab qo‘shib chiqilib, umumiy yig’indi hisoblanadi.
Xuddi shu tartibda «to‘g’ri javob» va «guruh bahosi» o‘rtasidagi farq chiqariladi va ballar «guruh xatosi» bo‘limiga yozib, yuqoridan pastga qarab qo‘shiladi va umumiy yig’indi keltirib chiqariladi.
Trener-o‘qituvchi yakka va guruh xatolarini to‘plangan umumiy yig’indi bo‘yicha alohida-alohida sharhlab beradi.
Ishtirokchilarga olgan baholariga qarab, ularning mavzu bo‘yicha o‘zlashtirish darajalari aniqlanadi.
|
| |
Mavzu: Mutolaa jarayonida notiqlikka xos marom, ohangning retseptiv vazifa bajarilishi Reja

|
Mavzu: Mutolaa jarayonida notiqlikka xos marom, ohangning retseptiv vazifa bajarilishi Reja
|
bet | 1/6 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 26,37 Kb. | | #125482 |
Bog'liq Mutolaa jarayonida notiqlikka xos marom, ohangning retseptiv vazifa bajarilishi
Mavzu: Mutolaa jarayonida notiqlikka xos marom, ohangning retseptiv vazifa bajarilishi
Reja:
Mutolaa va voizlikning G‘arb madaniy tafakkurida tutgan o‘rni.
Ritorika va zamonaviy adabiyot
Rim notiqlik san’ati
Mutolaa va voizlikning G‘arb madaniy tafakkurida tutgan o‘rni.
Ritorika tushunchasi asosida nutq, notiqlik degan mazmun yotishi, bunda asosan, nutqdagi marom e’tiborga olinishi. Va’z va voizlik esa sharqona pand-nasihat – didaktikaga asoslanishi.
Mutolaa va voizlikning Sharq madaniy tafakkurida tutgan o‘rni.
Mutolaa san’ati arabcha «mutolaa – o‘qish, o‘qib o‘rganish» ma’nolarni anglatishi, voizlik esa Sharq va G‘arbda boshqa-boshqa tushunchalar o‘laroq talqin qilinishi.
Lirik janrlarda marom va ohang.
Lirik janrlar asosida marom va ohang turishi, voiz nutqida ham maqom va ohang ishtirokiga alohida e’tibor qaratish. Ritor tanlagan mavzuga qarab lirik janrlarga xos tez, sekin, yuqori yoki past ohanglarning o‘rin almashinib turishi. SHe’r vaznlariga xos marom, nutq materiali semantikasiga bevosita ta’sir etishi.
Dramada ritm va ohang.
Dramatik asarda ritm va ohangning etakchi mavqeda turishi. Dramatik asardagi muallif nutqi asosiy ritm va ohang regulyatori vazifasini bajarishi. Qahramonlararo dialogda, monolog va ichki nutq talqinida notiqlik san’atiga xos marom o‘zgarishlarining muqarrarligi. Shu nuqtai nazardan voizlik va dramatik janrlar mustahkam aloqaga ega bo‘lishi.
Epik ijodda nutq va mutolaa masalasi.
Epik ijod namunalarining mutolaa san’ati bilan mushtarak holatda yashashi qonuniyligi. Mutolaa jarayonida notiqlikka xos marom, ohang, urg‘u, talaffuz va ifodaning muhim retseptiv vazifa bajarishi. Epik ijodda ham nutqning obrazlar, personajlar, ifoda shakllari, pafos bilan bog‘liq ko‘rinishlari uchrashi.
Mutolaa jarayonida jumla, so‘z va tovushning vazifasi.
Mutolaa jarayonida jumla, so‘z va tovushning vazifasi bir nechta bosqichlardan iborat ekanligi. Birinchi bosqichning psixologik funksiyaga yo‘naltirilishi. Bunda jumla va so‘zning psixologik ta’sir kuchiga ega bo‘lishi. Ikkinchidan, ayni matn bo‘laklarining semantik-struktural vazifalarini bajarishi. Uchinchidan, obraz mohiyatini ochishda va tushunib etishda jumla, so‘z va tovushning zarur retseptiv komponent vazifasini bajarishi.
|
| |
Ochiq kodli operatsion tizim xavfsizligi fanidan mustaqil ish

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
OCHIQ KODLI OPERATSION TIZIM XAVFSIZLIGI FANIDAN
MUSTAQIL ISH
MAVZU:
OPERATSION TIZIM XAVFSIZLIK ISTIQBOLLARI. OPERATSION TIZIM
XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH UCHUN DASTURIY TA’MINOTLAR
Bajardi: 713_20-guruh talabasi
Jurayev Toxir
Qabul qildi:Qaxramonov Elbek
Reja:
1.Operatsion tizim xavfsizlik istiqbollari.
2.Operatsion Tizim xavfsizligini taminlash uchun dasturiy
ta’minot.
3.Xulosa
4.Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati
Kirish
Operatsion_tizimlar_tarixi'>Operatsion tizimlar tarixi - birinchi kompyuterlarda operatsion tizimlar boʻlmagan. Oʻsha davrda
birinchi kompyuterlarda ishlaydigan har bir dastur kompyuterda ishlash uchun zarur boʻlgan barcha
kodlarni oʻz ichiga olishi, oʻrnatilgan apparat bilan aloqa qilish va dastur bajarishi kerak boʻlgan hisob-
kitoblarni bajarishi kerak edi. Bu holat hatto eng oddiy dasturlarni ham juda murakkab holga keltirardi.
Operatsion tizimlar ro’yhati:
Ushbu muammoga javoban markaziy kompyuterlar egalari kompyuterga kiritilgan dasturlarni yozish va bajarishni
osonlashtiradigan tizimli dasturiy taʼminotni ishlab chiqa boshladilar va shu bilan birinchi operatsion tizimlar
dunyoga keldi.
Operatsion
tizimlar
evolyutsiyasi
yettita
asosiy
bosqichdan
oʻtgan
(jadvalda koʻrsatilgan)
Operatsion tizimning asosiy funktsiyalari, aksariyat operatsion tizimlar oldindan tuzilgan bo'lib, hamma narsa
muammosiz o'tishi uchun elektron qurilmamizda bajariladigan vazifalar ro'yxati mavjud.
Konfiguratsiyani bizning qurilmamiz ehtiyojlariga moslashtirish uchun faqat kichik o'zgarishlar qilish kerak.
|
Хотирани бошқариш

|
Хотирани бошқариш
|
bet | 1/9 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #261531 |
Bog'liq 9-m Operatsion tizimda xotirani boshqarish Operatsion tizimlarda xotirani boshqarish Mashg’ulot rejasi: - Xotira qurilmasi va uning turlari
- Xotirani boshqarish tushunchasi;
- Xotirani boshqarishda Operatsion tizim funksiyalari;
- Xotirani taqsimlash usullari;
- Xulosa
Assisment savollari
ТЕСТ САВОЛЛАРИ:
1. Operating system – birikmasining o’zbekcha ma’nosi to’g’ri ko’rsatilgan javobni toping.
А. Hisoblayman B. Boshqaruvchi tizim
С. Hisoblash tizimi D. Ish, vazifa
2. Tushirib qoldirilgan so’zni toping: Dasturlar o’zaro OT … orqali muloqot o’rnatadi.
А. hisoblash B. vositalari
С. hisobli D. tizimlari
3. Tayyorlov-yakunlash vaqti qabday operatsiyalardan tashkil topgan?
А. Tayyorlov, oraliq, yakunlovchi
B. Tayyorlov, asosiy, oxirgi
С. Tayyorlov, asosiy, yakunlovchi
D. Boshlang’ich, asosiy, yakunlovchi
|
Blits:
Quyidagi obyektlar munosabati ketma-ketligini to’g’ri joylashtiring.
- Operatsion tizim (Operating System)
- Qurilmalar (Hardware)
- Foydalanuvchi (User)
- Ilova dasturlar (Aplication)
|
Tushuncha tahlili:
Operatsion tizim - ... ... .... ... vosita hisoblanadi
|
AMALIY KO’NIKMA:
Windows ОТ da “Стандартные” dasturlari tarkibiga kiruvchi dasturlarga misollar keltiring (5 ta)
| Kompyuter siz xohlagan narsani emas, balki siz so’ragan narsani bajaradi Kompyuter siz xohlagan narsani emas, balki siz so’ragan narsani bajaradi Assisment savollari
ТЕСТ САВОЛЛАРИ:
1. Operating system – birikmasining o’zbekcha ma’nosi to’g’ri ko’rsatilgan javobni toping.
А. Hisoblayman B. Boshqaruvchi tizim
|
|
| |
Natijalar - 6 m ahorat 2024 issn 2181-6833

|
6 m ahorat 2024 issn 2181-6833Natijalar.
Python Pillow modulidan foydalanish ko'nikmalarini rivojlantirish uchun quyidagi o'qitish
usullaridan foydalanish mumkin:
Pillowning asosiy funktsiyalari va imkoniyatlarini tushunish uchun uning rasmiy hujjatlarini ko'rib
chiqish. Kod namunalari va usul tavsiflarini o'rganish kutubxonani tezroq o'zlashtirishga yordam beradi.
Pillowni o’rganishni rasm hajmini o'zgartirish, filtrlar qo'shish yoki matnni joylashtirish kabi oddiy
ishlarni bajarishdan boshlash. Talaba mahoratini oshirish uchun vazifalarni asta-sekin murakkablashtiring.
Loyihalarda ishtirok etish. Talabalarni ochiq loyihalarga ishtirokini ta’minlash yoki pillow
xususiyatlaridan foydalanishni talab qiladigan o'z loyihalar yaratisha undash. Haqiqiy loyihalar ustida ishlash
talabaga olgan bilimlarini amalda qo'llashga va ko'nikmalaringizni rivojlantirishga yordam beradi.
Talabani onlayn kurslar va manbalar orqali o'rganishini rag’batlantirish. Python va pillow moduli bilan
ishlash bo'yicha maxsus onlayn kurslarni talabalarga taqdim etib borish. Ko'pgina platformalar ushbu
kutubxonadan qanday foydalanishni o'rganishni istaganlar uchun o'quv materiallari va darslarni taklif qiladi.
Talabalarni doimiy amaliyot va o'z-o'zini baholashga undash. Doimiy ravishda mashq qilish va yangi
Pillow texnikasi va xususiyatlarini o'rganish talabaga o'z mahoratini oshirishga yordam beradi.
Ushbu o'qitish texnikasiga rioya qilgan holda talabalarning Python Pillow modulidan foydalanish
ko'nikmalarini rivojlantirish va uni loyihalarda muvaffaqiyatli qo'llash ko’nikmasini shakllantirish mumkin.
Pillow modulidan foydalanish ko’nikmalarini shakllantirish uchun o’rgatish jarayonini quyidagi
bosqichlarda olib borish maqsadga muvofiq:
1.
Pillow modulini o’rnatish
2.
Rasmni ochish va u haqdagi ma’lumotlarni konsolda chop etish
3.
Rasm o’lchamini kichraytirish va yangi hosil bo’lgan faylni saqlash.
4.
Rasmni berilgan o’lchamlar asosida qirqish
5.
Rasmni berilgan burchakka burish
6.
Rasmda filtrlarni qo’llash
7.
Pillowda rasm chizish
8.
Tkinter moduli bilan Pillowni integratsiya qilish.
Pillow modulidan foydalanish uchun avval uni o’rnatish talab qilinadi. Buning uchun buyruqlar satri
tarjimoni (cmd.exe)dan [1] foydalanamiz. cmd oynasiga
|
| |
METHODOLOGY FOR FORMING STUDENT SKILLS IN USING THE PILOW MODULE

|
METHODOLOGY FOR FORMING STUDENT SKILLS IN USING THE PILOW MODULE
METHODOLOGY FOR FORMING STUDENT SKILLS IN USING THE PILOW MODULE
OF PYTHON
The methodology of building skills using the Python pillow module is an important task in the process
of learning programming. This article covers the basic steps and techniques to help students master this
library and use it to work with images. Various functions of the module are discussed, examples of their use,
and practical examples are given to help the student better understand how to use Python pillow for image
processing.
Keywords:
Python, pillow, PIL, image editing, teaching methodology, integration of pillow and
tkinter.
Kirish.
Pillow kutubxonasi Pythonda tasvirni qayta ishlash uchun mashhur kutubxonadir. U rasmlarni
ochish, saqlash, o'lchamlarini o'zgartirish, formatlarni o'zgartirish, rasm chizish va boshqalar kabi ko’plab
imkoniyatlarni taqdim etadi. Pillow yordamida rasm turli xil tahrirlashlarini osongina bajarish mumkin,
masalan, rasm o'lchamlarini o'zgartirish, kesish, aylantirish, matnlarni joylashtirish, filtrlarni qo'llash va
boshqalar. Kutubxona JPEG, PNG, GIF, BMP va boshqa ko’plab frasm formatlarini qo'llab-quvvatlaydi.
Kutubxonada mavjud bo'lgan ko'plab xususiyatlar xohlagan rasmlar bilan deyarli har qanday operatsiyani
osongina bajarish mumkin. Shunday qilib, Pillow kutubxonasi Pythonda tasvirlar bilan ishlash uchun kuchli
vosita bo'lib, ularni qayta ishlash va manipulyatsiya qilish uchun ko'plab imkoniyatlarni taqdim etadi.
Metodlar.
Pilow modulini imkoniyatlarini Krasochkin Sergey Gennadevich o’zining “Изображения
и визуализация данных в python” maqolasida yoritgan. Maqolada Python dasturlash bo'yicha o'quv
jarayonida dasturlarni vizualizatsiya qilish vositalaridan foydalanishning maqsadga muvofiqligi va
xususiyatlari ta’kidlangan. Til sintaksisining xususiyatlarini vizualizatsiya qilish uchun Python tutor onlayn
xizmatidan foydalanish misollari ko'rib chiqilgan.
Ataeva Gulsina va Adizova Zuxroning “Конвертирование изображений в формат pdf с помощью
python” nomli maqolasida Python dasturlash tilida rasmlarni PDF formatiga o'zgartiradigan dasturlarni
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2024, № 6
73
yaratish texnologiyasi tasvirlangan. Bugungi kunda zamonaviy Python dasturlash tilini o'rganish muhimligi
ta’kidlangan.
|
| |
pip install pillow - 6 m ahorat 2024 issn 2181-6833

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2024, № 6
74
Rasm haqida ma’lumot olish uchun quyidagi 2 qatorni qo’shib qo’yamiz:
print
(
"Rasm o'lchami"
,rasm.size, rasm.width, rasm.height)
print
(
"Rasm formati"
,rasm.format)
Rasm o’lchamini kichraytirish uchun x va y qiymatlar asosida kichraytirish uchun:
rasm.thumbnail((
x
,
y
))
Kichraygan rasmni “2-rasm.png” nomi bilan saqlash uchun:
rasm.save(
"2-rasm.png"
)
O’zgarishni yaqqol namoyish qilish uchun rasmning dastlabki va keying ko’rinishlari
namoyish
qilinadi. To’liq dastur quyidagi ko’rinishga ega:
from
PIL
import
Image
rasm=Image.open(
'delfin.jpg'
)
rasm.show()
rasm.thumbnail((
200
,
200
))
rasm.save(
"2-rasm.png"
)
rasm.show()
Amaliyotda ko’p kerak bo’ladigan funksiyalardan biri bu rasmni qirqish bo’lib hisoblanadi.
Rasmni
qirqish uchun quyidagi lavhadan foydalanamiz:
rasm2=rasm.crop((
x1
,
y1
,
x2
,
y2
))
Ushbu dastur lavhasi rasmni to’rburchak shakl asosida qirqadi va bunda x1,y1-to’rtburchakning yuqori
chap nuqtasining koordinatasi x2,y2- to’rtburchakning quyi o’ng burchagining koordinatasi. Rasmni qirqib,
uni yangi fayl ko’rinishida saqlash uchun quyidagi lavhadan foydalaniladi:
from 
PIL 
import - 6 m ahorat 2024 issn 2181-6833

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2024, № 6
75
2-rasm. Filtr qo’llanilgan rasm
Rasm chizish dasturini yaratishni o’rgatish:
from
PIL
import
Image, ImageDraw
import
numpy
as
np
# Yangi rasm yaratish
width, height =
800
,
600
rasm = Image.new(
"RGB"
, (width, height),
"white"
)
chiz = ImageDraw.Draw(rasm)
# Rasmni saqlash
arr = np.array(rasm)
# Rasmni yangilash oynasi
def
rasmniyangilash():
img = Image.fromarray(arr)
img_tk = ImageTk.PhotoImage(img)
label.config(
image
=img_tk)
label.image = img_tk
# Sichqoncha holatini qayta ishlash
def
mouse_event(event):
x, y = event.x, event.y
arr[y-
5
:y +
5
, x -
5
: x +
5
] = np.array([
0
,
0
,
0
])
rasmniyangilash()
import
tkinter
as
tk
from
PIL
import
ImageTk
# Oyna yaratish
root = tk.Tk()
root.title(
"Pillowda rasm chizish"
)
label = tk.Label(root)
label.pack()
rasmniyangilash()
# Sichqon holatini qayta ishlash
label.bind(
""
, mouse_event)
root.mainloop()
Talabaga pillowning ushbu imkoniyatlari haqida ma’lumot berilgandan so’ng,
ular bilimini
mustahkamlash maqsadida onlayn test sinovlarini o’tkazish mumkin.
Onlayn test talabalarning bilimlarini avtomatlashtirilgan rejimda sinab ko'rish imkonini beradi. Bu
boshlang'ich bilim darajasini nazorat qilishning ob'yektivligini oshiradi. U qisqa vaqt ichida ko'plab
talabalarning bilimlarini tez va samarali sinab ko'rish imkonini beradi. Bu, ayniqsa, dars mashg'ulotida
talablar soni ko'p bo'lganida juda muhimdir.nOnlayn testlar talabalar e'tiborini jalb qiladigan va bilimlarni
tekshirish jarayonini yanada interaktiv qiladigan tarzda tashkil etilishi mumkin.
Multimedia elementlarini,
turli darajadagi murakkablikdagi savollarni kiritish va o'quv jarayonini kuzatish qobiliyati o'rganish
samaradorligini oshiradi. Onlayn testlar talabalarga testdan o'tgandan so'ng darhol o'z bilimlari haqida fikr
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2024, № 6
76
bildirish imkonini beradi. Bu talabalarga
xatolarini tushunishga, bilimlarini oshirishga va keyingi
tekshiruvlarga tayyorgarlik ko'rishga yordam beradi. Bunday testlarga kahoot.com platformasidagi testlarni
misol qilish mumkin. (Pillow bo’yicha bilimlarni mustahkamlash testi:
Amir Temur boshqaruv tamoyillari

|
Amir Temur boshqaruv tamoyillari
|
bet | 6/16 | Sana | 24.06.2024 | Hajmi | 43,03 Kb. | | #265468 |
Bog'liq 5aefe48ada324 Amir Temur boshqaruv tamoyillari.
Boshqarish nazariyasining dastlabki kurtaklari qadim zamonlarga borib taqaladi va Y. Sezar, A. Makedonskiy, Turkistondan esa o’rta asr davrida Amir Temur hukumronligi davridan boshlab shakllana boshlaydi.
O’zining ixcham boshqarish devoniga ega bo’lgan Amir Temur saltanatidek buyuk davlat tamoyillar asosida boshqarilgan.
Amir Temur o’z boshqaruv davrida quyidagi 12 tamoyilga asoslanganligi va bu tamoyillar uni boshqaruvda va urushlarda g’alaba qozonishiga sababchi bo’lganini takidlaydi.
Amir Temurning boshqaruv tamoyillari:
Shariyat va Islom qonun qoidalariga rioya qilish. O’sha davrda Quroni Karim saltanat uchun konstitutsiya vazifasini bajargan.
Demokratiya. Amir Temur davlat siyosatini maslahatchilar va xalq orasidagi yuqori obro etiborli va bilimli shxslar maslahatiga asosan shakllantirgan.
Oqilona fikr. U har bir urushni puxta o’ylab ko’rib, boshqalar bilan maslahatlashgan holda urush strategiyalarini yaratgan va har bir qarorini qaror qabul qilmasad chuqur o’ylagan.
Qonun ustuvorligi. Amir Temur o’z davlatini qonunlarga ko’ra boshqargan. Har bir hokimiyat faoliyati qonunlarga asosan bajarilgan va qonunlarga hamma qatiiy amal qilishni qalab qilgan.
Insoniy munosabatlar va qayta aloqalar. Amir Temur o’z armiyasi bilan doimo yaqinlikda bo’lgan va hokimlar bilan doimiy aloqa o’rnatib turgan. Temur ularga ham moddiy ham manaviy madad berib kelgan.
Ijtimoiy himoya. Amir Temur doimo aholining kambag’al qatlamini moddiy ko’mak asosida qo’llab kelgan. Moddiy ko’mak o’z ichiga pul mablag’lari, oziq- ovqat, chorva mollari kirgan va ularni hurmatini qozongan. U doimo jamiyat azolarini jinoyatchilikdan himoya qilib kelgan.
Ilmiylik. Amir Temur barcha olimlar, yozuvchiyu muhandislar va ilmli kishilarni hurmat qilgan va ular bilan uchrashuvlar o’tkazib ularni maslahatlarini olgan.
Intizom. Amir Temur agar biror bir ish qilishga qaror qilsa doimo uni ohiriga yetkazgan. U har doim o’z so’zi ustidan chiqqan, hech qachon bergan vadsini buzmagan. U harqanday berilgan topshiriqni o’z vaqtida bajarilishini talab qilgan. Agar vazifa aytilgan vaqtda bajarilmasa, ularni jazolagan.
Ierarxiya. Amir Temur o’z qo’shinini turli xil qo’mondon va harbiy lavozimlar tashkil etish orqali, davlatni esa turli xil vazirliklar va hokimliklar tuzish orqali samarali boshqaruvni yo’lga qo’ygan.
Tenglik. U hamma millat vakillariga bir hil munosabatda bo’lgan va boshqa Movoraunnaxrda yashaydigan turli xil millat vakillari yani, tojik, turk, arablar va shu hududda yashaydigan tub aholi bilan bir xil huquqga ega bo’lgan.
Rag’batlantirish. Amir Temur davrida hamma o’z mehnatiga yarasha rag’batlantirilgan.
Samimiylik. U saltanat rahbari bo’lishiga qaramasdan, doimo do’stu birodarlar, qarindosh urg’lar hatto dushmanlari bilan ham samimiy munosabatda bo’lgan.
|
| |
Menejment boshqaruv maktablari namoyondalarining boshqaruv prinsiplari

|
Menejment boshqaruv maktablari namoyondalarining boshqaruv prinsiplari
|
bet | 7/16 | Sana | 24.06.2024 | Hajmi | 43,03 Kb. | | #265468 |
Bog'liq 5aefe48ada324 Menejment boshqaruv maktablari namoyondalarining boshqaruv prinsiplari.
Anri Fayol tamoyillari (1841-1925).
A.Fayol Boshqaruv faning rivojlanishiga salmoqli hissa qo’shgan fransuz olimilaridandir. U Fransiyadagi ko’mir qazib oluvchi yirik kampaniyani boshqargan. A.Fayol ozining boy amaliy tajribasini "Umumiy va sanoat boshqaruvi" (1916 y.) nomli kitobida umumlashtirgan. Uning ilgari surgan quyidagi Boshqaruv g’oyalari hozirgi kunda ham oz ahamiyatini yo’qotmagan
A.Fayol boshqaruvni:
kelajakni ko’ruvchi;
faoliyatni tashkillashtiruvchi;
tashkilotni idora qiluvchi;
faoliyat turlarini muvofiqlashtiruvchi;
qaror va buyruqlarning bajarilishini nazorat qiluvchi kuchli qurol deb ataydi.
Bu fikrlar hozirgi kunda ham boshqarish fani asosida yotadi. Anri Fayolning boshqarish tamoyillari:
Mehnat taqsimoti. Ihtisoslashuv natijasida kop miqdorda va yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqariladi. Bunga e'tibor qaratilishi lozim bolgan maqsadlar sonini keskin qisqartirish evaziga erishiladi.
Vakolat va mas'uliyat. Vakolat - bu buyruy berish uchun berilgan huquq. Mas'uliyat esa buning aksi. qayerda vakolat berilgan bo’lsa, usha erda mas'uliyat vujudga keladi.
Intizom. Intizom rahbar bilan hodim o’rtasida o’zaro hurmatni, quloq solishni talab qiladi. Shartnomalarning so’zsiz bajarilishini taqozo etadi.
Yakkaboshchilik. Hodim bevosita boshliqidan buyruq olishi kerak.
Yonalishni bir hilligi. Yagona maqsad doirasida faoliyat korsatayetgan har bir guruh, yagona reja asosida ishlashi va bita rahbarga ega bolishi kerak.
Shahsiy manfaatlarni umumiy manfaatlarga bo’ysundirish. Alohida hodim yoki guruhning manfaatlari bir-biriga zid kelmasligi kerak.
Hodimlarni taqdirlash . Hodimlarning ishonchini qozonish va ularning hamdardligini oshirish uchun ularga adolat yuzasidan barcha mehnatiga haq tolash lozim.
Markazlashish. Barcha ishlarni markazdan turib boshqarish.
Boshqarishdagi ierarxiya. Bunda quyi daraja yuqoridan nazorat qilinadi va yuqoriga boysunadi.
Tartib. Hamma o’z o’rnida bolishi va o’z burchini ado etishi lozim.
Adolat. Tashkilotda adolatning hukm surishi - bu qonunning
ustuvorligi bilan rahmdillikning uyg’unlashuvi.
Hodim uchun ish joyining doimiyligi. Yuqori darajadagi qo’nimsizlik tashkilot faoliyati samaradorligini pasaytiradi. O’z ish joyini mustahkam egasi bolish harakatida bo’lgan oddiy rahbar bir joyda muqim ishlashni istamaydigan iste'dodli rahbardan ming chandon yaxshi.
Tashabbus. Tashabbus - bu tom ma'noda rejani ishlab chiqish va uning o’z vaqtida bajarilishini ta'minlashdir.
Korparativ ruh. Ittifoq - bu kuch. U esa hodimlar o’rtasidagi jamjihatlikning va manfaatlarning hamoxanglashuvi natijasi bolishi mumkin.
|
| |
Chеt el - Oliy va o’rta maxsus talim

|
Oliy va o’rta maxsus talim
|
bet | 16/16 | Sana | 24.06.2024 | Hajmi | 43,03 Kb. | | #265468 |
Bog'liq 5aefe48ada324Chеt el adabiyotlari
Gurus in Government G’G’ The Economist. 2008. May 20. pp. 25-26.
Asanuma B. Manufacturer-supplier relationships in Japan and relation specific skillG’G’Journal of the Japanese and International Economies. – 2009 - p.9.
Lawrence Robert Z. JapanFs different trade regime: An Analysis with particular. Reference to Keiresu G’G’ The Journal of Economic Perspectives. – Summer2008. Vol.7, Issue 3., p. 11.
New dawn for Japanese holdings G’G’ International Tax ReviewG’ - 2007G’ #9- p. 10.
Jones Charles P. Investmens: analysis and management. – New York: 2008G’ - 786 p.
Kolb Robert W. A practical approach to investing. – Boston: 2008. – 706 p.
Meier G. Private Foreign Investment in Developing Countries. Policy Perspectives. – San Francisco: 2008. – 42 p.
Slavin Stephen L. Microeconomis. – New York: McGraw-Hill, 2009. – 495 p.
Intеrnеt tizimidagi vеb-saytlar
http:G’G’centrasia.org
http:G’G’jahon.mfa.uz
http:G’G’news.maas.ru
http:G’G’ukroil.com.ua
http:G’G’www.dp.ru
http:G’G’www.globalaffairs.ru
http:G’G’www.spc.gov.uz
http:G’G’www.unctad.org
http:G’G’www.uzbekinvest.com
Statistik to`plamlar
Osnovno’е pokazatеli sosialno-ekonomichеskogo razvitiya Rеspubliki Uzbеkistan za 2008 god.
|
| |
I-bob. Menejement qonunlari va umumiy tamoyillari

|
I-bob. Menejement qonunlari va umumiy tamoyillari
|
bet | 2/16 | Sana | 24.06.2024 | Hajmi | 43,03 Kb. | | #265468 |
Bog'liq 5aefe48ada324
Iqtisodiy qonunlarni bilishning ahamiyatiyati
Menejment jamiyat qonunlari tizimiga asoslanadi. Nazariy jixatdan tushunmay va asoslanmagan xolda birorta yirik amaliy masala xal etilishi mumkin emas. Nazariya yangilanishning muxim usulidir. Fan esa vokelik xaqida obyektiv bilimlarni urganish va tartibga solishga qaratilgandir. Bilimlarni tartibga solinishi qonunlarda ifodalanadi.
Qonun - falsafiy kategoriya bo’lib, borlik vokealarning barqaror, takrorlanuvchan aloqasi va munosabatini, xodisalar yo’z berishining aniq tartibda bo’lishiga olib keluvchi tomonlarini aks ettiradi. Qonunlarni bilish rivojlanishning obyektiv yunalishlarini aniqlash, amaliy vazifalarni xal etish imkonini beradi. Shu sababli iqtisodiyotni boshqarish qonunlarni bilash, ularni amalda ustalik bilan qo’llay olishga asoslanishi kerak.
Umumiy falsafiy qonunlar materiya, xarakat, makon, zamon, miqdor, sifat, sabab, okibat, shakl, mazmun kabi kategoriyalar vositasida ifodalanadi. Iqtisodiy nazariya qonunlari iqtisodiy kategoriyalar
vositasida (mulk, ishlab chiqarish, talab, taklif, taksimt, ayirboshlash, qiymat, narx, foyda, tovar, pul, muvozanatlanish) fiodalanadi.
Iqtisodiyotni boshqarishda qonunlardan qanchalik tulik va izchil foydalanilsa, mexnat sarfi shunchalik samarali bo’ladi. Va, aksincha, boshqarish jarayonida iqtisodiy qonunlarni xisobga olmaslik jamiyat uchun kutilmagan, salbiy okibatlarga olib keladi. Shu sababli boshqaruv qonunlarini urganishda fakat amal qilishni emas, balki boshqaruv jarayonida ongli ravishda qo’llanilishni xam ko’zda tutish lozim. Boshqaruv qonunlaridan ongli ravishda foydalanishning ko’p jixatdan ularni urganish bilan bog’liq. Qonunlar qanchalik chukur urganilsa, ulardan amalda to’g’ri foydalanish imkoniyatlari ortadi.
Lekin boshqaruv qonunlarini bilish ularni aniq amaliyotda muvaffaqiyatli qo’llash uchun kafolat bulolmaydi. Qonunlarni bilishda nazariya amaliyotdan ajralib kolishi foydasizdir. Demak, qonunlardan foydalanish ularni bilish, tushunish, amalda o’z vaqtida va to’g’ri qo’llay olishga bog’liq ekan. Bu boshqaruv samaradorligini oshirishda xal qiluvchi omildir.
Xo’jalik faoliyatini tashkil etish
Iqtisodiy qonunlar tizimidan foydalanishning asosiy unsurlari va bosqichlri quyidagi sxemada aks ettirilgan:
Iqtisodiy qonunlar tizimi
Ko’rsatilgan sxemani taxlil etish jarayonida uchta o’zaro bog’liq va ketma- ket, iqtisodiy qonunlar tizimidan foydalanilgan xolda yechiladigan masalalarni ko’rib utish zarur:
mavjud qonunlarni, ularning u yoki bu bosqichda namoyon bo’lish xususiyatlarini xisobga olgan xolda chukur va xar tomonlama bilish;
iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish maksadlarini belgilash va ularni xal etish yo’llarini aniqlash;
xo’jalik yuritishning bozor iqtisodiyoti sharoitida rivojlantirish va unga mos shakl va uslublarini qo’llash.
|
| |