nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
303
w
www.oriens.uz
November
2021
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, XXI asr fan texnika asrida o‘qib kelayotgan yosh avlodni
voyaga yetkazishda oilada, maktabda chuqur bilim berish va odob-axloq qoidalarini
ham birga olib borish bugungi kunda zamon talabi hisoblanadi. Buning uchun
mamlakatimizda shart-sharoitlar yaratilgan bo‘lib, faqatgina buni amalga oshirish
yoshlarimizning dunyoqarashini qanchalik shakllanganligi bilan bog‘liq. O‘rgatuvchi
elektron muhitni ta’limda qo‘llash yoshlar dunyoqarashini o‘zgartirish va web
dasturlashni o‘rganishda katta ahamiyatga ega.
O‘rgatuvchi elektron muhit foydalanuvchilari o‘quvchilar hisoblanadi va yuqori
didaktik potensiali aniq psixologik - pedagogik asosga ega bo‘lgan manbalardan
foydalangan holda takomillashtiriladi, mustaqil ishlashi uchun o‘quvchilarning bilim
darajasini hisobga olinadi, ularning ko‘pchiligi mustaqil, deyarli o‘qituvchi
yordamisiz o‘qishlariga sharoit yaratiladi. Natijada o‘qituvchining faol bo‘lgan
o‘rnini o‘quvchilar egallashi va uni rag‘batlantirish esa o‘qituvchining asosiy
vazifasiga aylanishidan iboratdir.
Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhit o‘qituvchi tomonidan o‘quv
jarayonida qo‘llanishi natijasida o‘quvchilarga quyidagi kompetensiyalarni
shakllantiradi:
-
o‘quv jarayonini vizuallashtirish va virtuallashtirish metodlarini rivojlantiradi;
-
“ta’lim beruvchi - ta’lim oluvchi” alokasini o‘zgartiradi;
-
auditoriyadan tashkaridagi o‘kuv faoliyatida mustakil ishlash samaradorligini
oshiradi;
-
ta’lim muhiti doirasida ta’lim mazmunini o‘zlashtirish sifatini tizimli nazorat
kiladi, ta’lim jarayonini tashkillashtiradi;
-
ta’limni tashkil etishda ta’lim oluvchi javoblarining intellektual tahlili
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
305
w
www.oriens.uz
November
2021
10. Якубов, М. С., Ахмедов, Б. А. (2021). Применение цифровiх технологий в
формировании структурi системi образований. Ekonomika i sotsium, 5(84), 1163-
1177.
11. Rakhimov, S. М., Djamirzaev, A. А., Akhmedov, B. А. (2021). Methods of
teaching Informatics in Higher Education Problems and Observations. Ekonomika i
sotsium, 9(88).
12. Rakhimov, S. М., Ahmedov, B. А. (2021). O’rta ta’lim maktabida
informatikani o’rgatish metodikasi. Ekonomika i sotsium, 9(88).
13. Ахмедов, Б. А., Султанов, Б. (2021). Анализ и новiе тенденции
использования кластернiх систем и искусственного интеллекта в современной
системе вiсшего образования. Ekonomika i sotsium, 8(87), 344-358.
|
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR
Ta’lim jarayonini kompyuter vositalaridan foydalangan holda qurishning asosini
yuqoridagi nazariy qoidalar bilan bog‘liq dasturlashtirilgan o‘qitish g‘oyalarini
tashkil etishda quyidagilarni hisobga olish zarur (V.P.Bespalko, T.V.Gabay, A.I.
Kuptsov,
G.K.Selevko,
N.F.Talizina
va
boshqalar):
o‘quv
jarayonini
algoritmlashtirish imkoniyatini hisobga olish zarur; maktab o‘quvchilarining ta’lim
faoliyatini boshqarish usullarining izchilligi va ierarxik bo‘ysunishi to‘g‘risida; o‘quv
jarayonini bosqichma-bosqich tashkil etish to‘g‘risida; o‘quv materialini kichik
bo‘laklarda taqdim etish to‘g‘risida; talaba va o‘qituvchi o‘rtasidagi teskari aloqaning
tizimli xususiyati va uning maktab o‘quvchilari faoliyati asosida tuzatilishi
to‘g‘risida.
Keyinchalik, tadqiqotda kompyuter sharoitida o‘quv jarayonini faoliyatga
asoslangan holda to‘g‘ridan-to‘g‘ri tashkil etishni oldindan belgilab beradigan asosiy
qoidalar aniqlanadi va bunda yana quyidagilarni hisobga olish zarur: elektron
texnologiyalarning umumiy didaktik salohiyati to‘g‘risida; kompyuter texnologiyalari
bilan ishlashda o‘quv jarayonini individualizatsiya qilishning imkoniyatlari va
usullari, xususan, o‘zgaruvchan ta’lim uchun o‘rgatuvchi elektron muhitni qurish
uchun modulli asoslar to‘g‘risida; kompyuterning interaktiv rejimidan o‘rgatuvchi
elektron muhit orqali ta’limni rivojlantirish jarayonini boshqarishni ta’minlaydigan
asosiy shart sifatida foydalanish imkoniyatlari to‘g‘risida (A.A. Andreyev,
A.I.Bashmakov, E.A. Bondarenko, T. Gergey, A.A. Jurin, I.G. Zaxarova, I. A.
Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
304
w
www.oriens.uz
November
2021
natijasini ko‘rsatadi;
-
har bir topshirikni bajarish doirasida yuzaga keladigan qiyinchiliklarga darhol
javob topish imkonini beradi;
-
Web sayt yaratish texnologiyasini o‘zlashtiradi;
-
axborotlarni elektron vositalarda qayta ishlashni o‘zlashtiradi;
-
Web tizimlarni loyihalashtiradi va undan foydalanadi;
-
internet-saytlar yaratadi va ma’lumotlarni joylashtiradi.
REFERENCES
1. Иванов О.В. Методические основы разработки и использования
компьютерной обучающей программы по истории. Ст. Петерсбург 2005.
2. Зыкова Т. В., Сидорова Т. В., Шершнева В. А.; Сибирский федеральный
университет. – Красноярск : Сибирский федеральный университет (СФУ), 2014.
– 116 с.
3. Akhmedov, B. A. (2021). Dynamic identification of the reliability of corporate
computing cluster systems. Academic Research in Educational Sciences, 2 (3), 495-
499.
4. Akhmedov, B. A. (2021). Problems of ensuring the reliability of cluster
systems in a continuous educational environment. Eurasian Education Science and
Innovation Journal, 1 (22), 15-19.
5. Akhmedov B.A., Shayxislamov N., Madalimov T., Maxmudov Q. (2021).
Smart texnologiyasi va undan ta’limda tizimida klasterli foydalanish imkoniyatlari.
Scientific Progress. № 1(3). Р. 102-112.
6. Akhmedov B. A. (2021). Zadachi obespecheniya nadejnosti klasternix sistem v
neprerivnoy obrazovatelnoy srede. Eurasian education science and innovation journal.
№ 1 (22). Р. 15-19.
7. Akhmedov, B. A. (2020). On the development of skills of interactive online
courses in the distance conditions of modern society (model program for teachers of
educational institutions). Universum: Engineering Sciences, 12-1 (81).
8. Akhmedov, B. A. (2020). Mathematical models for evaluating the
characteristics of the quality and reliability of software. Eurasian Education Science
And Innovation Journal, 3 (10), 97-100.
9. Якубов, М. С., Ахмедов, Б. А., Дуйсенов, Н. Э., Абдураимов, Ж.Г. (2021).
Анализ и новiе тенденции использования нейросетей и искусственного
интеллекта в современной системе вiсшего образования. Ekonomika i sotsium,
5(84), 1148-1162.
|
| |
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423

|
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423Bog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarScientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
297
w
www.oriens.uz
November
2021
Milyutina, K. V. Petrov, E. S. Polat, I. V. Robert va boshqalar); o‘quv kompyuter
dasturlarini yaratish va ulardan foydalanishga qo‘yiladigan didaktik talablar
to‘g‘risida
(Y.A.Vagramenko,
B.S.Gershunskiy,
E.I.Mashbits,
I.V.Robert,
O.B.Tishchenko va boshqalar).
Tasniflash uchun asos odatda o‘quvchilarning dasturlar bilan ishlashdagi ta’lim
faoliyati xususiyatlari hisoblanadi. Ko‘pgina mualliflar o‘quv dasturlarining to‘rt
turini ajratib ko‘rsatadilar [2]:
• o‘qitish va nazorat qilish;
• murabbiylik;
• taqlid qilish va modellashtirish;
• tarbiyaviy o‘yinlar.
Har qanday algoritmda kirish va chiqish mavjud va bunda, ma’lumotlar
kompyuterga kiradi, algoritm o‘zi bilan kerak bo‘lgan jarayonni amalga oshiradi va
natijani beradi. O‘rganish algoritmlari - bu boshqa ma’lumotlarga asoslangan
algoritmlarni yaratadigan algoritmlardir.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
O‘rgatuvchilik tipidagi dasturlarni tashkil qilishning bir necha turlari mavjud,
ular o‘rgatuvchi elektron muhit algoritmlari deb ham ataladi.
1. Ketma-ket tayyorgarlik algoritmi - vazifaning boshlang‘ich elementiga
nisbatan sodda bo‘lib, ikkinchisini yanada murakkabroq bajarishni taqozo etadi va
bu, o‘z navbatida uchinchisi va h.k. Yakuniy elementlar juda yuqori darajadagi
qiyinchiliklardan iborat bo‘ladi.
2. Parallel tayyorgarlik algoritmi - topshiriqlarning dastlabki elementlari bir-
biridan mustaqil ravishda yuqori darajadagi keyingi murakkab jarayonning
bajarilishini ta’minlaydi.
3. Ketma-ket tuzatuvchi algoritm - topshiriqning boshlang‘ich elementlari
yuqori darajadagi qiyinchiliklarga ega va har bir keyingi element avvalgisining ishini
to‘g‘rilaydi, masalan noto‘g‘ri javoblarga olib keladigan ziddiyatlarni ko‘rsatib
beradi.
4. Parallel tuzatish algoritmi - o‘quvchiga yuqori darajadagi murakkab element
taklif etiladi, keyingi elementlar bir-biridan mustaqil ravishda turli pozisiyalarga
rahbarlik (undovchi) rolini o‘ynaydi.
5. Uzatish algoritmida. A [N] va B [N] elementlarning ikkita massivi berilgan
bo‘ladi. Ular tushunchalar, munosabatlar, harakatlar, xususiyatlar va boshqalar
bo‘lishi mumkin. Ularning o‘rtasida mantiqiy yozishmalarni o‘rnatish talab qilinadi.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
299
w
www.oriens.uz
November
2021
qator kamchiliklarga ega, ya’ni: to‘g‘ri javobni majburiy ravishda taqdim etadi, uni
taxmin qilish imkoniyati va shu sababli o‘quvchining aqliy faoliyatini cheklaydi.
Ushbu kamchiliklarni bartaraf etishda turli xil prinsiplarni qo‘llash kerak. Bu
prinsiplarga to‘g‘ri
yondoshish, ijodiy va mohirlik bilan kirishish kamchiliklarni
sezilarli darajada kamaytiradi.
To‘g‘ri javobni taxmin qilish ehtimoli quyidagi oddiy fokuslar yordamida
minimallashtiriladi:
• o‘xshash savolni bir necha xil shaklda takrorlash;
• tanlanadigan elementlar sonining ko‘payishi (beshta javobdan birini tanlashda
taxmin qilish ehtimoli 0,2 ga teng);
• to‘g‘ri javoblar sonini ikki yoki bir nechta juftlikka oshirish.
Vazifalardagi
javoblarni ishonchli va bir xil darajada jozibali bo‘ladigan tarzda tanlash kerak.
2. Qisman loyihalashtirilgan javob. Ushbu turdagi vazifalar tanlangan javob va
vazifalar orasidagi oraliq bog‘lovchi hisoblanadi. Qisman tuzilgan javob o‘qituvchi
tomonidan taklif qilingan takliflardan iborat.
Ushbu qodida va qonunlar, teoremalar,
standart formulalar, topshiriqlar va
boshqalarning ta’riflarini shakllantirish uchun ishlatiladi. Qoida tariqasida,
topshiriqning barcha elementlari to‘g‘ri javobga kiritilmaydi va ularni tanlash tartibi
qat’iy emas.
3. Erkin-dizayndagi javob. Ushbu turdagi avtomatlashtirilgan vazifalarni
o‘rganish va boshqarish uchun eng maqbuldir. Ular tinglovchiga o‘quvchi va
o‘qituvchi o‘rtasidagi
dialogni simulyatsiya qilib, kompyuter bilan tabiiy tilda
muloqot qilish imkoniyatini beradi. Erkin tuzilgan javobga ega bo‘lgan vazifalar
o‘quvchi uchun eng qiyin, chunki ular taxmin qilish imkoniyatini
butunlay istisno
qiladilar va javobni kompyuterga kiritmasdan oldin muhim aqliy ishni talab qiladilar,
u klaviaturada erkin shaklda teriladi. Shu bilan birga, o‘qituvchi faoliyatining
murakkabligi keskin oshib boradi - instrumental tizim analizatori uchun avtonom
javoblarni shakllantirish kursi boshlanadi [1].
Shablon,
qoida tariqasida, bo‘shliqlarni o‘z ichiga olgan holda 80 dan ortiq
belgidan iborat bo‘lishi mumkin. O‘quvchining berilgan savolga javobi standart matn
bilan taqqoslanadi va tegishli javob belgisi ishlab chiqiladi, ya’ni "to‘g‘ri",
"noto‘g‘ri", "taxmin qilingan" va h.k.javoblar. Keyin dastur olingan atributga mos
keladigan skriptlar blokiga o‘tadi.
Shunday qilib, kurs muallifi o‘quvchiga javobning
belgisiga qarab taqdim
etilgan kadrlarni shakllantiradi, bu tizim kiritilgan iboraning ma’nosini "anglash"
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
302
w
www.oriens.uz
November
2021
4.
Nazorat va diagnostika dasturlari.
5.
Natijalar tahlili.
O‘rgatuvchi elektron muhitni dars jarayoni tadbiqi bu haqiqiy ilmiy jamoatchilik
faoliyatini simulyatsiya qiladigan guruh tadqiqot loyihalari usulidir. Ushbu
texnologiya quyidagi fikrlarni o‘z ichiga oladi:
• o‘rganish uchun dastlabki motivatsiya; har qanday paradoksni aniqlash,
muammolarni bayon qilish;
• paradoksni izohlash, gipotezalarni qurish;
• farazlarni, tushuntirishlarni isbotlash yoki rad etish maqsadida tadqiqotlar,
tajribalar, kuzatishlar va o‘lchovlar o‘tkazish;
• natijalarni guruhlash muhokamasini o‘tkazish;
• loyiha natijalarini amalda qo‘llash masalasini hal qilish.
Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhit noananaviy o‘qitish usulining
qo‘llanilishida ijobiy natijalarni bermoqda.
Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhitning kompetensiyalarni
shakllantirish darajasi shkallari
Komponentlar
kompetensiyalar
Tajriba guruhi
Nazorat guruhi
Darajalar (%)
O‘rtach
a qiymat
ball
Darajalar (%)
O‘rtacha
qiymat
ball
q
o
n
iq
arl
i
o‘r
ta
y
u
q
o
ri
q
o
n
iq
arl
i
o‘r
ta
y
u
q
o
ri
Motivatsion qism
33,14 42,12 24,74
1,92
30,06 52,26 17,68
1,88
Tashkiliy qism
29,82 56,14 14,04
1,84
53,44 39,66 6,90
1,53
Kongnitiv-
operatsion qism
31,30 53,44 15,27
1,84
54,20 36,64 3,82
1,47
Shaxsga
yo‘naltirilgan qism
26,23 49,36 24,41
1,98
49,17 41,31 9,52
1,60
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
301
w
www.oriens.uz
November
2021
4. Texnik xususiyatlariga ko‘ra, o‘rgatuvchi elektron muhit kompyuterning
interaktiv rejimidan foydalanishga, uning kompyuter va o‘quvchi o‘rtasidagi
munosabatlarni o‘rnatish qobiliyatiga, o‘quvchilarning bilim faoliyati jarayonini
boshqarishiga, shuningdek, audiovizual o‘qitish vositasi sifatida kompyuterning
potensial imkoniyatlariga asoslanishi kerak.
Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhitning umumiy uslubiy modeli Web
dasturlashni o‘qitish jarayonida kompyuter o‘quv dasturlaridan foydalanishning turli
usullarini hisobga oladi. Shuning uchun, kompyuterni o‘qitish dasturlarining turli
asoslarga ko‘ra mumkin bo‘lgan tasnifi ko‘rib chiqilmoqda. Demak, o‘quv
jarayonining tarkibidagi o‘rni bo‘yicha o‘rgatuvchi elektron muhit quyidagi turlarga
bo‘linishi mumkin:
- bitta darsni o‘tkazishga mo‘ljallangan monoprogramlar;
- umumiy muammo bilan birlashtirilgan butun sinflar majmuasining parchalarini
o‘tkazish uchun modullardan iborat kompleks (modulli) dasturlar[1].
Taklif elilayotgan Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhit Web
dasturlashni o‘qitish jarayonida quyidagi maqsadlariga ega bo‘lishi mumkin:
- Web dasturlash darslarida o‘quvchilarning bilimlarini shakllantirish,
tarbiyalash va rivojlantirish maqsadlarini har tomonlama amalga oshiradi;
- o‘quvchilarning bilimlarini shakllantirishni asosiy maqsadi sifatida
o‘quvchilarning o‘quv ma’lumotlarini olish, tushunish, tizimlashtirish va baholash
bo‘yicha faol mustaqil faoliyatini tashkil etish asosida quriladi;
- maktab o‘quvchilariga tarbiyaviy harakatlar usullarini o‘rgatishga qaratilgan
ko‘nikmalarni rivojlantiradi;
- hissiy ta’sir asosida Web dasturlashning ta’lim salohiyatini ro‘yobga
chiqarishga qaratiladi;
- nazorat va diagnostika dasturlari - Web dasturlashni o‘qitish jarayonida
o‘quvchilarning yutuqlari to‘g‘risida ma’lumot olishga va o‘rganishda muammolarni
aniqlashga yo‘naltirilgan bo‘ladi;
- tuzatish dasturlari - Web dasturlashning asosiy kursini o‘rganishda maktab
o‘quvchilarining bilim va ko‘nikmalaridagi bo‘shliqlarni bartaraf etishga qaratilgan
bo‘ladi.
Web dasturlashni o‘rgatuvchi elektron muhit quyidagi takibiy qismlardan tashkil
topgan:
1.
Mavzuga kirish – motivatsiya beruvchi.
2.
Nazariy bo‘lim – mavzu bo‘yicha ma’lumot, videodars.
3.
Interaktiv topshiriqlar, mashqlar, testlar.
|
| |
K.D.Ushinskiy - 1-mavzu: Pedagogik mahoratning asosiy komponentlari Reja

|
1-mavzu: Pedagogik mahoratning asosiy komponentlari Reja
|
bet | 20/22 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #142450 |
Bog'liq maruza 1K.D.Ushinskiy o‘qituvchi ma’naviyati va kasbiy faoliyatiga yuqori baho beradi hamda ularning kasbiy malakalarini doimiy ravishda takomillashtirib borish maqsadga muvofiq ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari suradi. Mazkur g‘oyaning ijtimoiy ahamiyatini tasdiqlovchi tizim – o‘qituvchilarni qayta tayyorlovchi kurslar tizimini tashkil etishni u ilk bor asoslab bergan.
K.D.Ushinskiy o‘qituvchining mashaqqatli mehnatini ta’riflab shunday deydi: “Hali yetilmagan va fikri xayoli tarqoq bo‘lgan o‘ttiz yoki qirqta o‘quvchining ongini butun dars davomida mashg‘ul qilib turish uchun o‘qituvchi o‘z so‘zlari va bergan masalalari to‘g‘risida ko‘p bosh qotirishi, serdiqqat bo‘lishi kerak. Mana shu sababdan bilimi bo‘lgan har bir kishi o‘qituvchi bo‘lishga layoqatli bo‘lavermaydi. Jamiyat tomonidan hamma vaqt ham etarlicha ta’rif qilinmaydigan bu vazifani insof bilan ado qilmoq uchun zo‘r matonat va mahorat talab qilinadi”.
K.D.Ushinskiyning ta’kidlashicha, o‘qituvchi qalbining bolalarga nisbatan mehrini bildiruvchi axloqiy hislatlaridan biri, muallimning tarbiyaviy kuchini va qobiliyatini ko‘rsatadigan ma’naviy oyinasi ijtimoiy qimmatga ega bo‘lib, barkamol shaxsni tarbiyalab voyaga etkazishda namoyon bo‘ladi. Pedagogik faoliyatning yana bir muhim tarkibiy qismi o‘qituvchining xarakteri va his-tuyg‘ularida, uning o‘quvchilar bilan muloqotga kirishish usulida namoyon bo‘luvchi pedagogik-psixologik takt (odob, axloq) xususiyatlarini qo‘llashdir. Uning fikricha psixologik takt (odob, axloq) hayotimizning barcha jabhalarida g‘oyatda keng qo‘llaniladigan faoliyat turi, shuning uchun ushbu taktlarga ega bo‘lmasdan, odamlar orasida hech qanday muloqot va nutq qobiliyatining o‘zi ham bo‘lishi mumkin emas, deb ta’kidlaydi.
“Aqlli, fikran boy, bag‘ri keng insonchchalik hech narsa yoshlarni qiziqtirmaydi, o‘zining ortidan ergashtira olmaydi ham..., aql – aql bilan tarbiyalanadi, vijdon – vijdon bilan, vatanga sadoqatlilik – bevosita vatan uchun xizmat qilish bilan..., – deb ta’kidlagan edi mashhur rus pedagogi
|
| |
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari - bet 5

|
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari
|
bet | 5/5 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 172,27 Kb. | | #274166 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari-kompy.info2. Moliyaviy siyosatlar: Har bir mamlakatning o'zining moliyaviy siyosati bor, va bu siyosatlar mamlakatlar o'rtasidagi moliyaviy munosabatlarni ta'sir etadi. Moliyaviy siyosatlar darajasining o'zgarishi, masalan, soliqlar, to'lovlar, va moliyaviy stimulyatsiyalar, qarama-qarshiliklarni hosil qilishi mumkin. 3. Moliyaviy institutlar va tartibotlar: Mamlakatlar o'rtasidagi moliyaviy munosabatlar, moliyaviy institutlar (masalan, moliya ministrligi, markaziy bank) va tartibotlar (masalan, valyuta tartibotlari, soliq tartibotlari) orqali tartibga solingan. 4. Tijorat muomalalari: Import va eksport operatsiyalarida paydo bo'lgan moliyaviy qarama-qarshiliklar, masalan, import tovarlar uchun to'lovlar, eksport tovarlarning narxlari va mablag'lar almashishlari orqali ifodalangan. 4. Tijorat muomalalari: Import va eksport operatsiyalarida paydo bo'lgan moliyaviy qarama-qarshiliklar, masalan, import tovarlar uchun to'lovlar, eksport tovarlarning narxlari va mablag'lar almashishlari orqali ifodalangan. 5. Moliyaviy transaktsiyalar: Mamlakatlar o'rtasidagi moliyaviy munosabatlarni ifodalovchi transaktsiyalar, masalan, hisob-kitoblarda, valyuta almashishlarda, yoki moliyaviy qarorlar olishda uchraydigan qarama-qarshiliklar. 6. Qonun va tartibotlar bo'yicha farqliliklar: Moliyaviy qarama-qarshiliklarning boshqa shakllari, mamlakatlar o'rtasidagi qonun va tartibotlardagi farqliliklardan paydo bo'ladi. Bu tartibotlar soliq, import/export, investorlar uchun ta'limot, va boshqa sohalarda muammolar hosil qilishi mumkin. E'tiboringiz uchun rahmat! E'tiboringiz uchun rahmat!
http://kompy.info
|
| |
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari - bet 4

|
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari
|
bet | 4/5 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 172,27 Kb. | | #274166 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari-kompy.infoTashqi iqtisodiy omillar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan xavflardan biri mamlakatning tashqi qarzlari paydo bo‘lishi va uning kuchayishidir. Ma’lumki, tashqi qarzlarning salmog‘i mamlakat YaIMning 1/2 qismidan ortishi xavfli hisoblanadi. Qarzning me’yoridan ortishi esa, kelajakda nafaqat mazkur qarzni qaytarishda qiyinchilik tug‘diradi, balki investitsiya qilish va iqtisodiy o‘sish imkoniyatlarining qiskarishi, valyuta zahiralarining kamayib ketishi va to‘lov balansi inqirozi kabi hodisalarga sababchi bo‘ladi. Masalan, rivojlangan mamlakatlar, ayniqsa, AQSh davlatining tashqi qarz miqdorining o‘sib borganligi va uning YaIMga nisbatan salmog‘i o‘sganligi 2008 yildagi moliyaviy inqirozning kuchayishida asosiy omillardan biri bo‘ldi. Ko‘rinib turibdiki, keyingi yillarda, xususan, AQSh va ayrim MDH davlatlari (Qirg‘izistondan tashqari) tashqi qarzlarining YaIMga nisbatan salmog‘i ortib borgan. Tashqi iqtisodiy omillar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan xavflardan biri mamlakatning tashqi qarzlari paydo bo‘lishi va uning kuchayishidir. Ma’lumki, tashqi qarzlarning salmog‘i mamlakat YaIMning 1/2 qismidan ortishi xavfli hisoblanadi. Qarzning me’yoridan ortishi esa, kelajakda nafaqat mazkur qarzni qaytarishda qiyinchilik tug‘diradi, balki investitsiya qilish va iqtisodiy o‘sish imkoniyatlarining qiskarishi, valyuta zahiralarining kamayib ketishi va to‘lov balansi inqirozi kabi hodisalarga sababchi bo‘ladi. Masalan, rivojlangan mamlakatlar, ayniqsa, AQSh davlatining tashqi qarz miqdorining o‘sib borganligi va uning YaIMga nisbatan salmog‘i o‘sganligi 2008 yildagi moliyaviy inqirozning kuchayishida asosiy omillardan biri bo‘ldi. Ko‘rinib turibdiki, keyingi yillarda, xususan, AQSh va ayrim MDH davlatlari (Qirg‘izistondan tashqari) tashqi qarzlarining YaIMga nisbatan salmog‘i ortib borgan. Moliyaviy qarama-qarshiliklar, mamlakatlar yoki mamlakatlar guruhi o'rtasidagi iqtisodiy munosabatlarning moliyaviy jihati bo'lib, quyidagi shakllarda namoyon bo'lishi mumkin: 1. Valyuta kurslari: Mamlakatlar o'rtasidagi valyuta kurslarining farqlanishi moliyaviy qarama-qarshiliklarning eng ko'p uchraydigan shakllaridan biridir. Valyuta kurslaridagi o'zgarishlar eksport-import miqdorlarini, narxlarni, va mamlakatlar o'rtasidagi moliyaviy munosabatlarni etkileyishi mumkin.
|
| |
Jahon iqtisodiyoti globallashuvi oqibatida yuzaga keluvchi xavf-xatarlarni yuzaga keltiradi

|
Jahon iqtisodiyoti globallashuvi oqibatida yuzaga keluvchi xavf-xatarlarni yuzaga keltiradi
|
bet | 2/5 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 172,27 Kb. | | #274166 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari-kompy.infoJahon iqtisodiyoti globallashuvi oqibatida yuzaga keluvchi xavf-xatarlarni yuzaga keltiradi - rivojlangan mamlakatlar bilan qiyoslanganda texnologik tafovutning kattaligi; - ijtimoiy-iqtisodiy tabaqalanishning o‘sib borishi, marjinallashuv; - aholi asosiy qismining qashshoqlashuvi; - istiqbol rejalarining jahon iqtisodiy tizimi barqarorligi va samarali faoliyatiga bog‘liqligining ortishi; - TMKlar tomonidan alohida mamlakatlarda milliy yo‘naltirilgan iqtisodiy siyosatni amalga oshirish imkoniyatining cheklanishi; - xalqaro moliyaviy tashkilotlardan tashqi qarzdorlikning o‘sishi. Jahon iqtisodiyoti globallashuvining asosiy qarama-qarshiliklarini umumlashgan holda quyidagi yo‘nalishlarda tahlil qilish ushbu ziddiyatlarning mohiyatini real baholash imkonini beradi - mamlakatlar va mamlakatlar guruhlari o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar; - mamlakatlar va global moliyaviy institutlar o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar; - ayrim mamlakatlar bilan TMK va jahon moliya markazlari o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar; - yirik TMK, TMB (transmilliy bank)lar va xalqaro moliya markazlari o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar Jahon iqtisodiyotini globallashtirish jarayonida paydo bo'lgan qarama-qarshiliklar haqida quyidagilarni keltirib o`tishimiz mumkin : 1. Tarmoq vositalari va kommunikatsiya: Teknologiyalar va kommunikatsiya o'zgarishi globallashtirishning asosiy sabablari bo'lib, bu esa mamlakatlar o'rtasidagi iqtisodiy munosabatlarni osonlashtiradi va rivojlanish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. 2. Iqtisodiy farqliliklar: Mamlakatlar o'rtasidagi iqtisodiy farqliliklar globallashtirishda muhim rolni o'ynaydi. Bu farqliliklar, moliyaviy, sanoat, va ijtimoiy soha bo'yicha bo'ladi va mamlakatlar o'rtasidagi tijorat, investitsiyalar, va munosabatlar uchun qarama-qarshiliklar hosil qilishi mumkin. 3. Bozorda qarama-qarshiliklar: Import va eksport miqdori, narxlarning farqi, valyuta almashishlarining ko'p xil turlari, va xalqaro bozorlarning kuchayish-tushishlari globallashtirish jarayonida muhimdir.
|
| |
Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “Аvesto”da bola taʼlim-tarbiyasiga oid maʼlumotlar

|
Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “Аvesto”da bola taʼlim-tarbiyasiga oid maʼlumotlar
|
bet | 13/22 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #142450 |
Bog'liq maruza 1Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “Аvesto”da bola taʼlim-tarbiyasiga oid maʼlumotlar.
Bilim va tarbiya hayotning eng muhim tirgagi.
Har bir yosh, avvalo, yozishni oʼrganish asosida bilim olish kerak.
Soʼngra odob-axloqi bilan eng yuksak pogʼonaga koʼtarilsin.
“Аvesto”da bolalarni oʼqitish va tarbiyalash qoidalari tartibi:
diniy va axloqiy tarbiya;
jismoniy tarbiya;
oʼqish va yozishga oʼrgatish;
Sharq mutafakkirlari va allomalarining ijodiy meroslarida oʼqituvchi tarbiyachi mahorati, ustozlik-shogirdlik shartlariga ham alohida oʼrin berilgan. qoʼyida shulardan misollar keltiramiz: Masalan, mashhur faylasuf va mutafakkir, qomusiy ilmlar bilimdoni Аbu Nosr Forobiy (873-930) ustoz - oʼqituvchiga shunday talab qoʼyadi: «Ustoz-shogirdlariga qattiq zulm ham, haddan tashqari koʼngilchanlik ham qilmasligi lozim. Chunki ortiqcha zulm shogirda ustozga nisbatan nafrat uygʼotadi, bordiyu ustoz juda ham yumshoq boʼlsa, shogird uni mensimay qoʼyadi va u beradigan bilimdan sovib ham qoladi. U oʼqituvchiga bolalarning feʼl atvoriga qarab tarbiya jarayonida «qattiq» yoki «yumshoq» usullardan foydalanishni maslahat beradi:
Tarbiyalanuvchilar oʼqish oʼrganishga moyil boʼlsa, taʼlim tarbiya, jarayonida yumshoq usul qoʼllaniladi.
Tarbiyalanuvchilar oʼzboshimcha, itoatsiz boʼlsa, qattiq usul (majburlov) qoʼllaniladi.
U oʼqituvchining tarbiya usullarini hukumat (davlat) va shohlarning xalqni tarbiyalash va boshqarishdagi usullariga oʼxshatadi, ularni qiyoslaydi. Har ikkalasida ham yumshoqlik va majburlov zarurligini oʼqtiradi.
Farobiy quyidagilarni taʼkidlagan:
Fanni birinchi boʼlib klassifikatsiya qilib chiqqan;
Аrifmetika, geometriya, astronomiya, musiqani muhim tarbiyaviy fanlar deb atadi;
Bolalarning feʼl-atvoriga qarab taʼlim-tarbiyaning “Qattiq” yoki “Yumshoq” usullaridan foydalanish mumkin.
Tarbiyalanuvchilar oʼqish va oʼrganishga ishtiyoqmand boʼlsalar yumshoq usullar qoʼllaniladi;
Tarbiyalanuvchilar oʼzboshimcha, itoatsiz boʼlsalar, qattiq (majburlovchi) usullardan qoʼllaniladi.
|
| |
Pedagogik mahoratning tarkibiy qismlari

Pedagogik mahoratning tarkibiy qismlari.
Pedagogik mahorat yaxlit tizim sifatida quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo‘ladi:
pedagog shaxsini insonparvarlik yo‘nalishiga ega bo‘lishi, uning qiziqishlari, qadriyat yo‘nalishalri va ideallarining oliy maqsad-barkamol avlod tarbiyalab yetishtirishga yo‘naltirilganligi;
mutaxassislik fanlari, o‘qitish metodikasi, pedagogika-psixologiyadan mukammal bilimga ega bo‘lish;
pedagogik qobiliyatga ega bo‘lish (muloqotga moyillik, ishchanlik, kelajakni tasavvur qila olish, kasbiy mustaqillik, sensor axborotlarni tezlik bilan anglash (yuzidan o‘qib olish);
pedagogik texnikani egallash, ya’ni o‘z-o‘zini boshqara olish, o‘zaro ta’sir etish va hamkorlikda ishlashni uddalash.
Pedagogik mahorat o‘ziga bolalar haqidagi, ularning psixologiyasi to‘g‘risidagi, maktab haqidagi, ta’lim-tarbiya jarayonlarini tashkil etish va uning mazmuni, metodlari haqidagi keng bilimlarni qamrab oladi. Bu bilimlar umumiy pedagogik madaniyatni tashkil etadi, o‘qituvchi, tarbiyachi bu madaniyatni egallamasa, hech vaqt o‘z ishining chinakam ustasi bo‘la olmaydi, yomon, eski usuldan, bir qolipdagi tayyor andozalarni ishlatishdan nariga o‘tmaydi.
Biroq, zamonaviy o‘qituvchiga birgina umumiy madaniyatning o‘zi kifoya qilmaydi-maxsus bilimlar va malakalar-bolalarni kuzatish, ularning o‘sishdagi muhim narsalarni aniqlay olish, ularni rivojlantirish yo‘llari va usullarini aniqlash, turli o‘zaro ta’sirini chuqur tahlil qilish, pedagogik izlanishlar va yutuqlarni ilmiy jihatdan bir tizimga solish malakalari zarur bo‘ladi.
Shunday qilib, pedagog-muallim o‘z mahoratiga quyidagi bosqichlarda erishishi mumkin:
Pedagogika-psixologiya fanlarini chuqur o‘rganish;
Maxsus fanlar, ularni o‘qitilish metodikasini chuqur bilish;
Pedagogik amaliyotda faol ishtirok etish va uni samarali o‘tkazish;
O‘z faoliyatini doimo tahlil qilib, unga nisbatan tanqidiy munosabatda bo‘lish;
O‘z ustida mustaqil ishlash, malaka oshirish kurslarida o‘qib borish.
|
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari

|
Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari
|
bet | 1/5 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 68,64 Kb. | | #153936 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotini globallashuvini qarama qarshiliklari Globallashuv jarayonining sabablari va mohiyati hamda uning ijtimoiy ahamiyati bo‘yicha olimlar o‘rtasida yagona kelishuv mavjud emas. Shunday bo‘lsa-da, globallashuv mamlakatlar savdo integratsiyasi, tashqi iqtisodiy faoliyat sub’ektlarining hududiy savdo aloqalarini kengayishi jarayoni, alohida mamlakatlarning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi, dunyodagi mamlakatlarning iqtisodiy va siyosiy o‘zaro bog‘liqligining o‘sishi va boshqalar sifatida qaralmoqda, Umuman olganda, jahon xo‘jaligining globallashuvi – bu jahonni axborot, tovar, xizmat, kapital va g‘oyalar erkin taqsimlanadigan yagona hududga aylantirishdir. Globallashuvning asosiy xususiyati – milliy iqtisodiyotlarning turli to‘siqlar bilan ajratilgan yakkalangan iqtisodiyotidan bir-biriga o‘zaro bog‘liq bo‘lgan umumiy, yagona iqtisodiy tizimga o‘tish hisoblanadi. Globallashuv jarayonining sabablari va mohiyati hamda uning ijtimoiy ahamiyati bo‘yicha olimlar o‘rtasida yagona kelishuv mavjud emas. Shunday bo‘lsa-da, globallashuv mamlakatlar savdo integratsiyasi, tashqi iqtisodiy faoliyat sub’ektlarining hududiy savdo aloqalarini kengayishi jarayoni, alohida mamlakatlarning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi, dunyodagi mamlakatlarning iqtisodiy va siyosiy o‘zaro bog‘liqligining o‘sishi va boshqalar sifatida qaralmoqda, Umuman olganda, jahon xo‘jaligining globallashuvi – bu jahonni axborot, tovar, xizmat, kapital va g‘oyalar erkin taqsimlanadigan yagona hududga aylantirishdir. Globallashuvning asosiy xususiyati – milliy iqtisodiyotlarning turli to‘siqlar bilan ajratilgan yakkalangan iqtisodiyotidan bir-biriga o‘zaro bog‘liq bo‘lgan umumiy, yagona iqtisodiy tizimga o‘tish hisoblanadi. Globallashuv xalqaro raqobatni keskinlashtiruvchi asosiy omil bo‘lib, uning asosiy afzalliklari sifatida quyidagilarni ko‘rsatib o‘tish mumkin - xalqaro raqobatni keskinlashtirish orqali xaridorlar uchun tovar va xizmatlarning iste’mol xususiyatlari va xarid qilish sharoitlari qulaylashadi; - mahsulot (xizmat)larni ishlab chiqarish va sotish jarayonida transport va kommunikatsiya xarajatlari qisqaradi; - ishlab chiqarish (xizmat ko‘rsatish) jarayonining kengayishi bilan ko‘lam (miqyos) samarasi ortadi va tannarx pasayadi; - jahon miqyosida innovatsiyalarni uzluksiz qo‘llash imkoniyati va bu bilan mehnat unumdorligini ortadi; - fan va texnika taraqqiyoti jadallashadi; - iqtisodiy samaradorlik ortishi bilan tarmoq, hudud va mintaqa miqyosida iqtisodiy o‘sish darajasi ortadi; - iqtisodiy chegaralarning kamayishi bilan o‘zaro manfaatli savdo rivojlanadi; - jahon miqyosida yalpi ichki mahsulot hajmi va jon boshiga to‘g‘ri keluvchi daromadlar darajasi ortadi.
|
| |
Misollar: 
 

1.Masalaning qo’yilishi va yechish algoritmi

|
Misollar:
1.Masalaning qo’yilishi va yechish algoritmi
|
bet | 5/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 31,62 Kb. | | #124061 |
Bog'liq Mustaqil ish 8Misollar:
1.Masalaning qo’yilishi va yechish algoritmi
Ushbu kurs ishini masalasi quyidagicha berilgan: Kutubxona dasturi domiyligi berilgan bo’lsin:
КУТУБХОНА (номи, КИТОБЛАР, БЎЛИМЛАР, ХОДИМЛАР, БУЮРТМАЛАР)
Олинган китоб хақида хамма маълумотлар
Bu ma’lumotlar asosida Kutubxona va КИТОБ sinflari yaratiladi va ular orasidagi munosabatlar aniqlanishi lozim. Bu yerda Kutubxona sinfi asosiy sinf hisoblanadi. Kitob sinfi unga bog’liq bo’lgan bog’lanuvchi sinfini ifodalaydi.
КИТОБ sinfi ma’lumotlarini shakllantirish lozim:
КИТОБ (kun, ismi, soni)
КИТОБ sinfidagi bor maydonlar agar mavjud bo’lsa ularni olib tashlab o’rniga Kutubxona sinfidagi mos maydonlarni qo’yamiz. Natijada quyidagi Kitob sinfi hosil bo’ladi:
2. Dasturni yaratish va natija
Berilgan masalani yechish uchun Jawa dasturlash muhitidan foydalandim. Quyidagi keltirilgan dasturiy kodda Kutubxona sinfi Olingan Kitob sinflari keltiriladi
class Kutubxona { //Kutubxona nomli klass hosil qilindi;
protected String name;
protected String Muallif;
protected String soni;
protected String yili;
protected int narxi; //O’zgaruvchilar e’lon qilindi;
public Kutubxona(String name, String Muallif, String soni, String yili, int narxi) //Kostruktor;
{
this. name=name;
this. Muallif=Muallif;
this. soni=soni;
this. yili=yili;
this. narxi=narxi;
};
public void show_soccer() //show() nomli funksiya e’lon qilindi;
{
System. out. println("Kitob nomi : " +name);
|
| |
System. out. println("Muallifi : " +Muallif)

|
System. out. println("Muallifi : " +Muallif)
|
bet | 6/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 31,62 Kb. | | #124061 |
Bog'liq Mustaqil ish 8System. out. println("Muallifi : " +Muallif);
System. out. println("Sahifalar soni : " +soni);
System. out. println("Ishlab chiqarilgan sanasi : " +yili);
System. out. println("Kitob bahosi : " +narxi);
} }
class Kitob extends Kutubxona {
private String person;
public Kitob(String name, String Muallif, String soni, String yili, int narxi, String person){
super(name, Muallif, soni, yili, narxi);
this. person=person;
}
public void show_card () {
show_soccer();
System. out. println("Oluvchi shaxs : " +person);
}
}
public class Main //Main nomli asosiy klass hosil qilindi;
{
public static void main(String[] args) {
Kitob Main= new Kitob("Tanlangan asarlar","Tog`ay Murod","448 bet","2012-yil",15000,"Kamol Murodov"); //Main class o’zgaruvchilariga qiymatlar berildi;
Main. show_card(); //show() funksiyasi chaqirildi;
}
}
|
| |
Keywords: e-learning environment, coach-type programs, algorithms, methodological 
requirements, types by purpose. 
KIRISH

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
296
w
www.oriens.uz
November
2021
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5349-son, 2017 yil 30
iyundagi
“Respublikada axborot texnologiyalari sohasini rivojlantirish uchun shart-sharoitlarni
tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi PF-5099-sonli O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti farmonlari qabul qilingan. O‘zbekiston Respublikasi
Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning 2017 yil 7 fevraldagi
Farmoni bilan tasdiqlangan
2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasi rivojlanishining beshta ustuvor
yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida mamlakatimizning
barcha sohalar
bo‘yicha yanada rivojlanishini ta’minlash, hududiy - demokratik jamiyat qurish
bo‘yicha bajarilishi lozim bo‘lgan asosiy vazifalar belgilab berilgan.
O‘rgatuvchi elektron muhit - o‘quv
materialini, uni o‘zlashtirish uchun zarur
bo‘lgan vazifalarni va ularni amalga oshirish va nazorat qilish bo‘yicha
ko‘rsatmalarni o‘z ichiga olgan o‘quv jarayonining to‘liq tavsifini ifodalaydi. Qoida
tariqasida, o‘quv dasturi o‘quv materialining nisbatan kichik bo‘limlari to‘plami
shaklida
rasmiylashtirilib, nazorat savoli, topshiriq yoki o‘quvchining
keyingi
harakatlari to‘g‘risida ko‘rsatma bilan yakunlanadi.
ildiz va uning o‘simlik uchun ahamiyati

|
ildiz va uning o‘simlik uchun ahamiyati
|
bet | 31/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiildiz va uning o‘simlik uchun ahamiyati
Ildiz o‘simlikning yer ostki vegetativ organidir. Urug‘ning unishi davrida o‘simlik organlarining o‘sishi urug‘ tarkibidagi moddalar hisobiga sodir bo‘ladi. Urug‘dan dastlab ildizcha o‘sib chiqadi va yosh o‘simtani tuproqda biriktiradi. Shu vaqtdan boshlab o‘simlik ildizi tuproqdan suv va mineral : moddalarni shimib ola boshlaydi. Ba’zi o‘simliklar ildizida oziq moddalar g‘amlanadi. Ildiz orqali ba’zi o‘simliklar tuproqdagi tirik organizmlar bilan aloqada bo‘ladi. Ildizchaning rivojlanishidan asosiy ildiz shakllana boshlaydi. Asosiy ildiz o‘sib undan yosh ildizlar vujudga keladi.Yon ildizlar o‘z navbatida yana yangi yon ildizlarni xosil qiladi.Yon ildizlar brogan sari ingichkalashib tuproqqa kirib boraveradi.O‘simlikning asosiy ildizi va barcha yon ildizlari birgalikda ildiz tizimini xosil qiladi.Ayrim o‘simliklarning poya va barglarida xam ildizlar xosil bo‘lishi mumkin.Bunday ildizlar qo‘shimcha ildizlar deyiladi.Tol,terak,tut va boshqa o‘simliklarning qo‘shimcha ildizlari qalamcha qilish yo‘li bilan ko‘paytiriladi.Makkajo‘xori,supurgi,karam kabi o‘simliklar poyasining pastki qismi tuproq; bilan ko‘milsa, tezda qo‘shimcha ildizlar hosil bo‘ladi va o‘simlikning oziqlanishiga yordam beradi
O‘zbekistonning cho‘l zonalarida o‘suvchi o‘simliklarning ildizlari nihoyatda xilma-xildir. Masalan, yantoqning o‘q ildizi 15 m chuqurlikka kirib boradi va o‘simlikni bemalol suv bilan ta’minlaydi . Erta bahorda gullab, qisqa vaqt hayot kechiruvchi bir yillik (efemer) o‘simliklarning ildizlari aksincha tuproqda yuza joylashadi. Ular bahorgi yomg‘irlar hisobiga o‘sadi. Ko‘p yillik o‘simliklardan qandim yoki juzg‘unning ildiz sistemasi gorizontal holda yoyilgan bo‘lib, yon ildizlari atrofga 20 metrgacha tarmoqlanib ketadi. Bunday yon ildizlar ko‘chib yuruvchi qumlarda o‘simlikni mustahkam tutib turish imkonini beradi. Saksovul ildizlari esa tuproqning (o‘simliklarning) ham yuza, ham chu^ur qatlamlarida joylashadi va tarmoqlanadi. Yuza qatlamlardagi ildizlar o‘simlik tanasini sumlikka biriktirib tursa, chuqur qatlamlardagi ildizlar esa suvni shimib olishga imkon beradi. Madaniy o‘simliklarning ildizlari esa cho‘l o‘simliklariniki kabi bir-biridan keskin farq qilmaydi. Chunki tuproqning haydaladigan qatlamiga tegishli ishlov berib turiladi. Yerni kuzda shudgorlash, tuproqni yumshatish, o‘g‘itlash, sug‘orish, almashlab ekish ildiz sistemasiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Demak, ildiz o‘simlikning hayot kechirishi uchun eng zarur organlardan biri ekan.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - 2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablar

|
2021 O‘rgatuvchi elektron muhitni yaratishga qo‘yiladigan metodik talablarBog'liq o-rgatuvchi-elektron-muhitni-yaratishga-qo-yiladigan-metodik-talablarOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
300
w
www.oriens.uz
November
2021
illyuziyasini yaratadi, chunki bir xil savolga har xil javoblar bilan o‘quvchi
kompyuterdan boshqacha reaksiya oladi.
Web dasturlashda o‘rgatuvchi elektron muhit modelini tavsiflash uchun Web
dasturlash bo‘yicha kompyuter o‘rgatuvchi elektron muhitini yaratish va undan
foydalanish bo‘yicha uslubiy talablar ro‘yxati quyidagicha keltirilgan holda ishlab
chiqiladi va asoslanadi:
1. O‘rgatuvchi elektron muhitni ishlab chiqish va undan foydalanish asosiy
didaktik prinsiplarga asoslangan bo‘lishi kerak. Bular quyidagilardan iboratdir: ilmiy
xarakter,
tizimli
xarakter, vijdonlilik, ravshanlik, o‘qitishda foydalanish
imkoniyati. Ko‘p jihatdan, bu holda, ular Web dasturlashni o‘qitish metodikasi uchun
an’anaviy ma’noni saqlab qoladilar, shu bilan birga, ularning bir qismini Web
dasturlashni kompyuterda o‘qitish muammosi bilan izohlash o‘ziga xos
xususiyatlarga ega.
2.
O‘rgatuvchi
elektron
muhitning
mazmuni
me’yoriy uslubiy asoslarga asoslangan bo‘lishi kerak (kompyuter dasturi tomonidan
yaratilgan Web dasturlash ta’limining mazmuni va mazmuni tuzilishiga mos
kelishi). O‘rgatuvchi elektron muhit tarkibi Web dasturlash haqidagi nazariy va
dolzarb ta’limiy bilimlarning shakllanishini ta’minlashi, HTML, CSS, PHPlar
bo‘yicha bir qator ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi, o‘quv faoliyati usullari
to‘g‘risidagi materiallarni o‘z ichiga olishi, o‘quv va rivojlanish predmetlari,
o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilishini kognitiv faoliyatning o‘z tajribasida
ta’minlashi kerak. Web bilimlarning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda
Webni kompyuterda o‘qitish an’anaviy o‘qitish metodlari va kompyuter dasturi
tomonidan ta’minlanadigan o‘ziga xos usullarning kombinatsiyasiga asoslangan
bo‘lishi kerak.
3. Kompyuter orqali o‘qitish usullari fanni o‘qitish jarayonining bilim va
faoliyat tarkibiy qismlarining birligini, individual bilim faoliyatini tashkil etish
asosida ta’lim mazmunini rivojlantirishni ta’minlashi kerak. Maktab o‘quvchilarining
ushbu faoliyatini boshqarish usullari bilim vazifalari va ularni amalga oshirish uchun
turli shakllarda ma’lumotlarni taqdim etish usullaridan foydalanish, shuningdek
o‘quvchilarning ish natijalari ustidan bosqichma-bosqich nazoratni amalga oshirish
va tarkibni o‘zlashtirish jarayonini to‘g‘rilashdan iborat. Avvalo, bular kompyuter
muhitiga o‘tkazilgan rivojlantiruvchi ta’limning an’anaviy usullaridir. Bundan
tashqari, Web dasturlashni O‘EM orqali o‘qitishning uslubiy palitrasi elektron
texnologiyalarning yangi imkoniyatlari asosida yaratilgan texnikalar tufayli
kengaytirilishi kerak.
|
| |
Bajardi: Baxriyev Abdulhakim Tekshirdi: Yo`ldashev Abdurahmon toshkent – 2023 reja

|
Bajardi: Baxriyev Abdulhakim Tekshirdi: Yo`ldashev Abdurahmon toshkent – 2023 reja
|
bet | 1/12 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 106,03 Kb. | | #145935 |
Bog'liq Mustaqil ish. Abdulhakim
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNALOGIYALARI UNIVERSITETI
“Ma`lumotlarni tiklash”
fanidan bajargan
Mustaqil ishi
Guruh: 030-20
Bajardi: Baxriyev Abdulhakim
Tekshirdi: Yo`ldashev Abdurahmon
TOSHKENT – 2023
REJA:
Ma'lumotlarni saqlash nima? 2. Ma'lumotni saqlash hajmiga qo'yiladigan talablar
3.Ma’lumotlarni tiklash uchun programmalar va xusiyatlari.
4. Xulosa
Ma'lumotlarni saqlash nima?
Ma'lumotlarni saqlash deganda ma'lumotlarni elektromagnit yoki optik shaklda saqlash tushuniladi. Maqsad bu ma'lumotlarni keyinroq topib qayta ishlash imkoniyatiga ega bo'lish kompyuter.
Terim saqlash biz ko'pincha uni kiritish/chiqarish (I/U) operatsiyalari orqali ma'lumotlarni saqlaydigan turli xil kompyuterlarga ulangan apparat uchun foydalanamiz. Bu qattiq disklar va kompyuterni o'z ichiga olmaydigan boshqa saqlash shakllariga ega apparat vositalariga tegishli. Korxona uchun ushbu turdagi saqlash imkoniyatlari har bir kompyuterda saqlashga qaraganda ancha xilma-xil va qimmatroqdir. U standart infratuzilma tushunchasiga mos keladi.
Saqlash ierarxiyasi
Ma'lumotlardan qanday foydalanishimiz va unga qanday axborot tashuvchisi joylashtirganimizga qarab, biz ko'pincha korxona ma'lumotlarini birlamchi va ikkilamchi saqlashga ajratamiz.
Birlamchi xotira ichki xotirada (shuningdek, tasodifiy kirish xotirasi yoki RAM deb ataladi) va boshqa o'rnatilgan apparatdagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Masalan, protsessor keshini ko'rib chiqing. Ikkilamchi saqlash odatda qattiq disklar, lentalar va kiritish-chiqarish operatsiyalarini talab qiladigan boshqa qurilmalardagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Biz tez-tez ikkilamchi saqlash vositalarini qo'llashni uchratamiz bulutli saqlash. Saqlash maydoni va protsessor o'rtasidagi fizik masofa va saqlashning texnik xususiyati tufayli birlamchi saqlash ikkinchi darajali saqlashga qaraganda ancha tezroq. Boshqa tomondan, ikkilamchi saqlash birlamchi saqlashga qaraganda ko'proq ma'lumotlarga ega bo'lishi mumkin.
Birlamchi va ikkilamchi saqlash uchun eskirgan atamalar mos ravishda ichki va tashqi xotira. Buni yanada chalkashtirib yuborish uchun asosiy saqlashning yana bir ma'nosi bor. Bu faol foydalaniladigan saqlashni ajratib turadi zaxira saqlash.
|
| |
Mashinaning texnik–iqtisodiy ko’rsatkichlarini hisoblash

|
Mashinaning texnik–iqtisodiy ko’rsatkichlarini hisoblash
|
bet | 10/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini9. Mashinaning texnik–iqtisodiy ko’rsatkichlarini hisoblash;
Tаkоmillаshtirilgаn mаshinаning iqtisоdiy sаmаrаdоrligini аniqlаsh, uning ko‘rsаtkichlаrini mаvjud mаshinа ko‘rsаtkichlаri bilаn tаqqоslаsh оrqаli аmаlgа оshirildi (6.1-jаdvаl)
6.1-jаdvаl.
Tехnik iqtisоdiy ko‘rsаtkichlаrni hisоblаsh uchun bоshlаng‘ich mа’lumоtlаr.
Tаrtib rаqаmi
|
Ko‘rsаtkichlаri
|
O‘lchоv birligi
|
Qiymаtlаr
|
Аmаldаgi tехnikа
|
Yangi tехnikа
|
1.
2.
3.
4.
5.
6.
|
Mаshinа dvigаtеlining quvvаti, Nd
Mаshinаning mаssаsi, m
Tехnik ish unumdоrligi
Yoqilg‘ining sоlishtirmа sаrfi
Yoqilg‘ining sаrfi
Mаshinаni bоshqаrаdigаn ishchilаr sоni
|
kVt
kg
m3/sоаt
kg/sоаt
kishi
|
184
22000
0,25
46
2
|
184
23000
0,25
46
2
|
Аmаldаgi tехnоlоgiya bo‘yichа trаnshеyadаn chiqqаn grunt trаnshеya qirg‘оqlаnini bir tоmоnigа tаshlаnib kеtilаdi vа u qo‘shimchа trаspоrt vоsitаsi (turli rusumli buldоzеrlаr) yordаmidа zichlаnmаsdаn qаytа ko‘milаdi. Drеnаjni himоyasi uchun o‘tа zаrur bo‘lgаn jаrаyon, ya’ni trаnshеyadаgi grunt zichlаnmаydi. Bu esа qurilgаn drеnni ishdаn chiqishigа sаbаb bo‘lаdi.
Tаvsiya qilinаyotgаn tехnоlоgiya bo‘yichа drеnаj mаshinаsigа qo‘shimchа ish yo‘nаlishi bo‘ylаb tаsmаli yuklаgich o‘rnаtilаdi vа u trаnshеyadаn chiqqаn gruntni drеnаj qutisi оrqаsigа qаytа tаshlаb, uni ko‘mаdi. Shuningdеk, trаnshеyagа qаytа to‘kilаyotgаn grunt, qutining оrqаsigа o‘rnаtilgаn pаrrаkli ish jihоzi оrqаli zichlаnаdi.
|
| |