Chizma. 3.4. SDK-1500 ustunlarida zonalarning joylashishi

|
Chizma. 3.4. SDK-1500 ustunlarida zonalarning joylashishi
|
bet | 70/104 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #153059 |
Bog'liq Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришгаChizma. 3.4. SDK-1500 ustunlarida zonalarning joylashishi
Ishlab chiqilgan sxemada ustunlar ishi echimlar harakatining boshqa vektori bilan birlashtirilgan; qatronlarni yuvish tartibi bekor qilindi, buning o'rniga qatronlar bilan to'yinganlikning ikki bosqichi joriy etildi; SDC ustunlarida ilgari qo'llanilmagan nitrat desorbsiyasi usuli ishlatilgan; denitratsiya va qatronni yuvish operatsiyalari qatronni desorbsion eritmadan sorbsion ona suyuqligi bilan yuvish protsedurasi bilan almashtirildi. Ushbu sxemaning asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
- SDK ustunining ish hajmi birligi bo'yicha ishlab chiqarish hajmi odatdagi turdagi ustunlarga qaraganda bir necha baravar yuqori - DNK, PIK va boshqalar;
- bir apparatda bir nechta texnologik jarayonlar amalga oshiriladi: ikki bosqich resuratsiya, desorbsiya, yuvish;
- regeneratsiya qilingan smoladagi uranning qoldiq miqdori kamayadi;
- tijorat regeneratsiyasida uran ko'proq bo'ladi;
- tijorat regeneratsiyalaridan uran yog'dirilishining keyingi bosqichida cho'ktirgichlarning solishtirma iste'moli kamayadi.
§ 3.3 | FOYDALI QAZILMALARNI GEOTEXNOLOGIK USUL BILAN QAZIB OLISHDA ATROF MUHIT MUHOFAZASI |
3.3.1 Yer yuzasini himoya qilish
Konlarni er osti qazib olish yo'li bilan to'ldirishni ishlatmasdan o'zlashtirish sezilarli cho'kish bilan birga keladi va ko'pincha er yuzasining yaxlitligini buzish bilan qulab tushadi. Ishlangan bo'shliqni to'ldirish bilan to'ldirgan taqdirda ham, sirtning cho'kishi butunlay chiqarib tashlanmaydi va uzoq muddatli xarakterga ega.
Uran qazib olish sanoatida chang hosil bo‘lishining oldini olish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar ko‘rilganiga qaramay, tovar va balansdan tashqari rudalarni, shuningdek, chiqindi jinslarni tashish, qayta yuklash va ularni saqlash jarayonida radioaktiv moddalar bo‘lgan changlar yaqin atrofdagi sirt, tuproq qoplamining ifloslanishiga olib keladi.
Uran rudalarining kambag'alligi tufayli sanitariya zonalarini hisobga olgan holda gidrometallurgiyani qayta ishlash zavodlari sezilarli maydonlarni egallaydi va qazib olinadigan va qayta ishlangan tovar rudalari miqdori bo'yicha qoldiqlar hajmi tengdir. Chiqindixonalar nafaqat katta maydonlarni iqtisodiy foydalanishdan butunlay chiqarib tashlaydi, balki chang hosil bo'lish markazlari hamdir.
Konlarni quduqlar tizimi orqali yer osti yuvish yo'li bilan o'zlashtirish yer yuzasiga nisbatan kamroq salbiy ta'sir ko'rsatadi. Yer yuzasida aholi punktlari va buzilishlar, balansdan tashqari rudalar va chiqindi jinslar, shuningdek, qoldiqlar mavjud emas. Qayta ishlashning barcha bosqichlarida, jumladan, ruda tanasini tozalash va tayyorlashda chang hosil bo'lmaydi. Rudani qabul qilish, ruda tayyorlash va eritish bo'yicha ulkan operatsiyalar texnologik sxemadan chiqarib tashlanganligi sababli qayta ishlash ishlab chiqarish hajmi nomutanosib ravishda kamaymoqda.
O'z-o'zidan yuvishning butun tsiklida bitta zaif bo'g'in mavjud bo'lib, u konlarni ekspluatatsiya qilish amaliyotida tuproq qoplamining ifloslanishiga olib kelishi mumkin. Bu holat texnologik eritmalarni quyish va haydash jarayonida texnologik reglamentlarning buzilishi bilan bog'liq. Shu bilan birga, texnologik eritmalarning to'kilishi turli sabablarga ko'ra qazib olish quduqlarining og'ziga sodir bo'ladi (filtrlar va quduqlarning filtrga yaqin zonasi loyqalanishi va tiqilib qolishi, filtrlar va korpus quvurlarining yo'q qilinishi, quvur liniyasi ulanishlarining mahkamligini buzish). texnologik quduqlarning og'izlari va boshqalar). Inyeksiya va mahsuldor eritmalar quvurlarining sinishi va oqishi holatlari bo'lgan, buning natijasida eritmalarning bir qismi quvur liniyasi bo'ylab tuproq yuzasiga to'kiladi.
Ushbu hodisalarning oldini olish bo'yicha maxsus chora-tadbirlar ko'rilishidan oldin, quduqning quduqlari yaqinida tez-tez to'kiladigan joylarda tuproq qoplamining alohida radioaktiv moddalar bilan ifloslanishi blokning ishlashi yakuniga ko'ra fon ko'rsatkichlaridan 4-15 baravar oshib ketgan va ba'zi hollarda ruxsat etilgan darajadan oshib ketgan.
Ushbu ifloslanishlarning oldini olish uchun blok yoki uchastkani ishga tushirishdan oldin unumdor tuproq qatlami bir qator qazib olish quduqlarining butun uzunligi bo'ylab 4-5 m kengligida va 40-50 chuqurlikda olib tashlanadi. sm.. Zaxiralar ishlab chiqilgandan so'ng, unumdor tuproq qatlami asl joyiga qaytadi. Shunday qilib, nisbatan past mehnat va moliyaviy xarajatlar bilan, foydalanish boshlanganidan qisqa vaqt (4-5 yil) o'tgach, uchastkalar o'zlashtirilgach, yer unumdorligini yomonlashtirmasdan qishloq xo'jaligi erlaridan foydalanishga qaytadi.
Quvurlarni ishonchli muhrlash va ekspluatatsiya xizmatini yuqori darajada tashkil etish bilan har doim ham unumdor qatlamni uzluksiz xandaklar bilan olib tashlash kerak emas. Blokdagi quduqlar orasidagi masofa 12÷15 m dan ortiq bo'lgan hududlarda faqat texnologik quduqlar atrofidagi tuproqning yuqori qatlamini olib tashlash bilan cheklanishi mumkin. Hududda unumdor yerlar joylashgan ikkita korxonada eritmalarning to‘kilishining oldini olish bo‘yicha tegishli chora-tadbirlar ko‘rilgani natijasida metallni qazib olish jarayonida quduqlar yo‘laklarida hosilni radioaktiv moddalar bilan sezilarli ifloslanmasdan yetishtirish mumkin bo‘ldi.
Konning alohida uchastkalarida zahiralarni o'zlashtirish (yuqorida aytib o'tilganidek) 4-5 yil davom etishi sababli, konning butun maydonini qazib olishning butun davri uchun erdan foydalanishdan chiqarib tashlashning hojati yo'q, va bu yer osti yuvishning qo'shimcha ijobiy xususiyatini namoyon qiladi. Zaxiralar tugashi bilan, ishlab chiqilgan maydonlar qishloq xo'jaligiga o'tkaziladi.
Quduq varianti bilan solishtirganda, rudalarni oldindan maydalash bilan er osti yuvish yo'li bilan tosh konlarini o'zlashtirish er yuzasiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.
Er osti yuvishning an’anaviy qazib olish usullariga nisbatan afzalligi – rudalarni kondan gidrometallurgiya kombinatiga tashishda chang hosil bo‘lishi natijasida qoldiqlar ostidagi yer yuzasining yo‘qotishlarini va tuproqning ifloslanishini bartaraf etishdir. Xuddi o'sha payt. qazib olishning an'anaviy usullarida bo'lgani kabi, er yuzasining ma'lum joylari uzoq vaqt davomida erdan foydalanishdan chetlashtiriladi, ular kapital kon ishlarining cho'kishi natijasida olingan chiqindi jinslar va yer yuzasiga chiqarilgan rudalar bilan qoplangan. qazib olish va tayyorlash, kesish va qisman tozalash ishlarini olib borish jarayonida (bloklarda kesish bo'shliqlari va kompensatsiya joylarini yaratishda). Ammo bu usul bilan erdan foydalanish uchun yo'qolgan maydonlar hajmi an'anaviy tog'-kon ishlariga nisbatan bir necha baravar kam,
Yer yuzasining qayta ishlangan ruda jismlari ustida cho'kishi sezilarli darajada to'sqinlik qiladi, chunki majburiy qavatli g'orlar paytida rudani sindirish yuqori siqish omili bilan amalga oshiriladi va bloklarda yuvilgan ruda yaxshi (bog'langan) to'ldiruvchi hisoblanadi.
|
| |