-bosqich - Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish usullari. Mundarija kirish

|
Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish usullari. Mundarija kirish
|
bet | 5/13 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 65,53 Kb. | | #152931 |
Bog'liq Mavzu elektr bo\'limiga oid mavzularni o\'qitishda pedagogik texn-www.fayllar.org4-bosqich. Ta’lim jarayonini loyihalashning eng muhim bosqichi sanalgan, to`rtinchi bosqichda mashg’ulotning shakli, metod va vositalarini tanlash kabi harakatlar amalga oshiriladi.
Mazkur bosqichning muhimligi shundaki, aynan mashg’ulot shakli, metod va vositalari ta’lim jarayonining muvaffaqiyatini ta’minlanishiga olib keladi. Ular yordami bilangina o`quv predmetining mavzusi (faoliyat mazmuni) borasidagi nazariy bilimlar o`quvchilarga uzatiladi, o`quvchilar tomonidan esa ushbu bilimlar qabul qilib olinadi. Muayyan mashg’ulot uchun eng maqbul deb topilgan shakl, metod va vositalarning belgilanishi ta’lim jarayonining qariyib 90 foizlik muvaffaqiyatini kafolatlaydi. Yangi, zamonaviy pedagogik texnologiyalarning asosiy mohiyati aynan mana shu bosqichda ochib beriladi. O`quvchilarni ijodiy izlanish, faollik, erkin fikr yuritishga yo`naltiruvchi ta’lim shakli, metod va vositalarining to`g’ri tanlanishi mashg’ulotlarning qiziqarli, bahs-munozaralarga boy bo`lishi, ijodiy tortishuvlarning yuzaga kelishiga turki beradi. Mana shu holatdagina o`quvchilar tashabbusni o`z qo`llariga oladilar, o`qituvchining zimmasida esa ularning faoliyatini ma’lum yo`nalishga solib yuborish, umumiy faoliyatni nazorat qilish, murakkab vaziyatlarda yo`l-yo`riq ko`rsatish, maslahatlar berish hamda ular faoliyatini baholash kabi vazifalar qoladi.
5-bosqich. Navbatdagi (beshinchi) bosqichda o`quvchilar tomonidan bilim, ko`nikma va malakalarning o`zlashtirilishi uchun etarli deya belgilangan vaqt hajmi, ya’ni, muayyan mavzu (faoliyat mazmuni) yuzasidan ma’lum tushuncha, ko`nikma va malakalarning o`quvchilar tomonidan qancha vaqt oralig’ida o`zlashtirilishi mumkinligi aniqlanadi.
6-bosqich. Oltinchi bosqichda mashq (topshiriq)lar tizimi ishlab chiqiladi. Bosqich natijasi sifatida ishlab chiqilgan mashq (topshiriq)lar tizimining samaradorligiga alohida ahamiyat berish talabi mazkur bosqichning asosiy sharti hisoblanadi.
Pedagogik vazifaning hal etilishiga o`qituvchi va o`quvchi faoliyatlarining mazmuni, vositalarini loyihalash orqali erishadi. Zamonaviy sharoitda ta’lim jarayonini texnologiyalashtirish uni loyihalashga nisbatan yangicha yondashuv, ya’ni, ta’lim jarayonini texnologik strukturasiga muvofiq yoritish zaruratini taqozo etadi. O`qituvchi kasbiy faoliyatini tashkil etishda ta’lim jarayonini loyihalash alohida ahamiyatga ega. Har bir o`quv kursini o`rganish alohida mavzu va bo`limlarni loyihalash asosida amalga oshiriladi.
Ta’lim jarayonini loyihalashning asosiy tamoyillari quyidagilardan iborat:
1. Markazlashtirish tamoyili texnologik jarayonda o`quvchilar faoliyati modelini loyihalashning bosh elementi sifatida ifodalanadi. Ta’lim jarayoni tuzilmasida asosiy tizimlashtiriluvchi ta’lim mazmuni va o`quvchi faoliyati texnologik jarayon hisoblanib, uning mazmunini o`quvchilarning ijtimoiy tajriba asoslarini o`zlashtirib olishga yo`naltirilgan o`quv faoliyati tashkil etadi. Har bir o`quv fani bo`yicha ta’lim mazmuni umumiy ta’lim maqsadi va vazifalariga muvofiq belgilanadi. Faoliyatli yondashuv nuqtai nazaridan umumiy o`rta ta’lim mazmunini tashkil etuvchi har bir unsur (element) sub’ekt faoliyatining turlaridan biriga muvofiq kelishi kerak. Sub’ekt faoliyatining turlari, o`z navbatida, aniq modellar yig’indisi sifatida umumlashgan faoliyat modellari orqali ifodalanishi zarur.
O`quvchilar faoliyati modeli tizimlashtiriluvchi element bo`lib, o`quvchining yaxlit faoliyati mazmunini aniqlashga xizmat qiladi.
Markazlashtirish tamoyili loyihalashni quyidagi tartibda amalga oshirishni talab etadi: faoliyat modellarini maqsadga muvofiq yaratish, shuningdek, ularni o`quvchilar tomonidan o`zlashtirish usullari, vositalarini tanlash (texnologik operastiyalar), o`quv faoliyatini boshqarish usullari (o`qituvchi faoliyati)ni asoslash.
2. Refleksivlik tamoyili sub’ektning o`ziga, shaxsiy faoliyatiga va bilimiga baho berishi, o`zgalarning u haqidagi fikrlari va ular o`rtasidagi hamkorlik faoliyatiga oid munosabatlarni tavsiflaydi. Loyihalash jarayonida o`qituvchiga doimo ta’lim jarayoni, uning aniq va ideal sharoitlari, o`quvchilarning bilishga bo`lgan ehtiyojlari, ularni to`ldirish imkoniyatlari, shaxsiy sifat va qobiliyatlari, pedagogik faoliyatni samarali tashkil etish imkoniyatlarini inobatga olish maqsadga muvofiq. Refleksivlik tamoyili yaratiladigan ta’lim jarayonining loyihasini ta’lim jarayoni ishtirokchisi – sub’ektning ehtiyojlari va imkoniyatlarini tahlil qilish asosida uzluksiz tuzatib, to`ldirib borishni talab etadi.
3. Natijaviylik tamoyili – pedagogik shart-sharoitlarning qulayligi, oz vaqt va kuch sarflash evaziga samarali natijalarga erishishni tavsiflaydi. Natijaviylik- ijtimoiy tajriba faoliyat modellari mazmuni, texnologik operastiyalar, ularni o`zlashtirish, boshqarish uslublarini tanlash, o`quv faoliyatining muvofiqligi, ta’lim-tarbiya vositalari, texnologik jarayonda sub’ektning qisqa vaqt va kuch sarflashi vositasida belgilangan maqsadga erishishni nazarda tutishi lozim.
4. Ko`p omillilik tamoyili. Har bir ta’lim jarayoni bir qator ob’ektiv va sub’ektiv omillar ta’sirida amalga oshadi. Ular sirasiga o`qituvchi va o`quvchilarning ijtimoiy–iqtisodiy hayot sharoitlari, ta’lim muassasalari atrofidagi ijtimoiy ishlab chiqarish va tabiiy iqlim muhiti, o`quv muassasasining o`quv-moddiy bazasi, o`qituvchilarning kasbiy malaka darajasi, ta’lim muassasasi yoki ma’lum sinfdagi ma’naviy–psixologik muhit, o`quvchilarning o`quv imkoniyatlari, sinfning intellektual salohiyati, jamoaning shaxslararo munosabatlari kiradi. Ta’lim jarayonini loyihalashda o`qituvchi ana shu omillarni hisobga olishi zarur.
5. O`quvchi shaxsini ta’lim jarayoniga moslashtirish tamoyili. Bola maktab ostonasiga qadam qo`yganidan boshlab uning faoliyat ko`lami (o`z-o`ziga xizmat, mehnat, dam olish tarzida) kengayadi. Bu kabi faoliyat ko`nikmalarini egallashi natijasida ijtimoiy tajribaga ega bo`lib boradi. Shuning uchun ta’lim jarayonining samarali bo`lishi, uni loyihalashda ta’lim mazmuni va boshqa faoliyat modellari hisobga olinishi, ularni o`quvchilar kundalik hayot faoliyatida egallab borishi ta’minlanishi zarur.
Ayni vaqtda umumiy ta’lim muassasalarida shaxsni rivojlantirish va uni ijtimoiy hayotga moslashtirish muayyan qonuniyatlarga muvofiq psixolog va sostiologlarning ishtiroklari (psixopedagogik tashhis xulosasi) asosida amalga oshiriladi.
6. Ta’lim jarayonida tabiiy rivojlanish va ijtimoiylashuv tamoyili. Tabiiy jarayonlar mohiyatini bilish ta’lim jarayonini samarali, o`quvchilarning yosh xususiyatlari, senzitiv rivojlanish davrlari, rivojlanishning keyingi bosqichiga o`tish imkoniyatlarini hisobga olgan holda tashkil etish imkonini beradi. Tamoyilning mazmuni ta’limni ijtimoiylashtirish, o`quvchilar tomonidan ijtimoiy tajribani individual qonuniyatlar asosida o`zlashtirilishi bilan izohlanadi.
O`qituvchi faoliyatini tashkil etishda e’tibor birinchi navbatda faoliyat usullari va jarayonlarining o`zaro muvofiq bo`lishiga qaratiladi. Bu holat me’yoriy talab sifatida qabul qilinadi.
Shaxsga yo`naltirilgan ta’lim o`quvchiga o`quv materialining mazmunini, vazifa yoki topshiriqlarni, faoliyat usullari hamda uslublarini tanlash imtiyozini beradi. Tanlash imkoniyati o`quvchini qaror qabul qilish, mustaqil izlanish va javobgarlikni his qilishga undaydi. Shu bois o`quv faoliyatining muqobil modellarini ishlab chiqish va ularni o`quvchiga taklif etish maqsadga muvofiq.
|
| |