nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
dan - Amaliyot xisoboti

|
Amaliyot xisoboti
|
bet | 16/17 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 15,78 Mb. | | #273694 |
Bog'liq хисобот 620-2109.07.2024 dan
13.07.2024 gacha
9
|
Fuqarolarga sug’urta, ishonchnoma gaz muddati kabi yana bir qator xizmatlarni ko’rsatish va ularni o’rganish.
Sug'urta xizmatlarini ko'rsatish:
Mijozlarga turli xil sug'urta turlarini (avtosug'urta, hayot sug'urtasi, tibbiy sug'urta va boshqalar) taklif qilish.
Mijozlarning ehtiyojlariga mos sug'urta tariflarini tahlil qilish va tanlab olishda yordam berish.
Sug'urta shartnomasini tuzish, qoplash doirasini belgilash, mukofot to'lovlarini amalga oshirish.
Sug'urta hodisasi yuz berganda tezkor va samarali qoplashni ta'minlash.
Ishonchnoma xizmatlarini ko'rsatish:
Mijozlarga ishonchnoma rasmiylashtirish, hujjatlarni to'ldirish va tasdiqlatish xizmatlarini taqdim etish.
Ular o'rtasida vakolatlarni to'g'ri taqsimlash, shaxslarning huquqlari va majburiyatlarini aniqlab berish.
Ishonchnomaning amal qilish muddatini kuzatish, yangilash yoki bekor qilish bo'yicha maslahatlar berish.
Gaz muddati xizmatlarini ko'rsatish:
Fuqarolarning gaz jihozlari uchun texnik xizmat ko'rsatish muddatlarini aniqlash va xabardor qilish.
Muddati o'tgan gaz jihozlarini o'z vaqtida tekshiruv va ta'mirdan o'tkazish uchun yo'naltirish.
Gaz xavfsizligi qoidalariga rioya qilish, nosozliklar aniqlangan hollarda ularga tegishli tavsiyalar berish.
Ushbu xizmatlarni o'rganish:
Xizmatlar ko'rsatish tartibi, qoidalari va bosqichlarini mukammal o'rganish.
Mijozlar bilan muloqot qilish, ularning ehtiyojlariga mos yechimlar taklif qilish ko'nikmalarini egallash.
Sug'urta, ishonchnoma, gaz muddati bo'yicha hujjatlar yuritish va ko'rish ko'nikmalarini rivojlantirish.
Yangilanayotgan qonun va me'yoriy hujjatlar bilan doimiy ravishda tanishib borish.
Oraliq va yakuniy natijalar:
Fuqarolar uchun sug'urta, ishonchnoma, gaz muddati kabi xizmatlarni samarali ko'rsatish.
Mijozlarning xavfsizligi va huquqlari ishonchli himoyalanadi.
Hududdagi fuqarolar ehtiyojlariga muvofiq xizmatlar ko'rsatiladi.
Xizmatlar ko'rsatish jarayonlari tartibli va samarali bo'ladi.
Kadrlarning ushbu xizmatlarni ko'rsatish bo'yicha malakasi oshadi.
|
|
|
| |
Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV

|
Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV
|
bet | 10/17 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 15,78 Mb. | | #273694 |
Bog'liq хисобот 620-21Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV
Toshkent sh., 2004-yil 28-sentabr, 450-son Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 28-sentabrdagi 450-son qaroriga 1-ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimining tashkiliy-funksional tuzilmasi
(O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami, 2004-y., 38-39-son, 427-modda)
Malakaviy amaliyot davrida qilingan ishlar.
Men amaliyotni o'tayotgan Orziboy Ota Trans MCHJ bilan tanishdim. Ularni amalga oshirish uchun kerakli maslahatlar, topshiriqlar va ko'rsatmalar oldim. Vazifalarni bajarish uchun kerakli ma'lumotlarni to'pladim, va ushbu ma'lumotlardan samarali foydalanish maqsadida ularni tizimli tahlil qilinib va o'rganildi.
Ushbu vazifani bajarish algoritmi va texnologiyasini ishlab chiqildi. Ma'lumotlarni iloji boricha shakllantirish va olingan ma’lumotlar qayta ishladi. Topshiriqni bajarish uchun zarur bo'lgan dasturiy ta'minotni, tilni va dasturiy muhitni tanlash va ulardan foydalanish ko'nikmalariga ega bo'ldim.
Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali ishlashni, malumotlarni bazaga kiritishni, texnikalar bilan ishlash jarayonlarini o’rgandim
Tanlangan dasturiy ta'minot, til va dasturlash muhitidan foydalangan holda Orziboy Ota Trans MCHJ kompyuteridan foydalanib topshiriqlar bajarildi. Topshiriqni bajarish davomida shu kabi qilingan ishlarni o’rgandim xamda ularni taxlil qildim. Bazani ishlashini sinab ko'rdim, xatolarni tahlil qildim va tuzatdim.
Ushbu dasturiy mahsulotning vazifalari va ko'lami aniqlandi. Malumotlar bazasini Orziboy Ota Trans MCHJ turli kompyuter sinflarida sinab ko'rdim. Orziboy Ota Trans MCHJ xodimlarining fikrlari asosida baza va web saytlarni takomillashtirishga harakat qildim. Bazaviy ta'minot va bajarilgan ishlar asosida amaliyot to'g'risida hisobot tayyorladi.
Bundan tashqari amaliyot dasturi uchun kafedra tomonidan qo’shimcha ravishda berilgan alohida topshiriq olindi, topshiriqga asosan bir million dasturchi loyihasida qatnasib, u yerda joylashtirilgan video materiallar xamda laboratoriya mashg’ulotlarini bajarib sertifikat olindi.
Men, malakaviy amaliyotim davomida Orziboy Ota Trans MCHJ texnika va bazaviy malumotlar bilan yaqindan tanishdim, shuningdek dasturlash tillari yordamida bitiruv malakaviy ishimning dastur qismini tamomladim.
Malakaviy amaliyoti davomida berilgan vazifalarni puxta egallab va hisobot uchun barcha materiallarni o'z vaqtida tayyorladim. Malakaviy amaliyoti davomida kerakli ko’nikmalarni egaladim.
|
| |
dan - Amaliyot xisoboti

|
Amaliyot xisoboti
|
bet | 13/17 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 15,78 Mb. | | #273694 |
Bog'liq хисобот 620-2127.06.2024 dan
29.06.2024 gacha
5
|
Avtotransportlarni texnik ko’rikdan o’tkazuvchi maxsus moslama bilan tanishish va uni o’rganish.
Avtotransportlarni texnik ko'rikdan o'tkazuvchi maxsus moslamani o'rganaman:
Moslamaning tuzilishi va xususiyatlari:
Moslama asosiy komponentlari: mexanik, elektronniy va pnevmatik tizimlarga ega.
Avtomobil tarkibidagi qismlarni tekshirish uchun turli xil sensorlar va o'lchovchi asboblar mavjud.
Sensorlar orqali olingan ma'lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilish uchun elektron blok mavjud.Moslama foydalanuvchiga sifatli va to'liq hisobotni taqdim etadi.Moslamaning ishlash printsipi:
Moslama avtomobilni ko'rikdan o'tkazish jarayonini avtomatik boshqaradi.Avtomatik ravishda barcha tizimlar va qismlarni tekshiradi, shu jumladan, dvigatel, transmissiya, tormoz tizimi, tizimlaming yog' bosimi, yoqilg'i tizimi, shovqin va vibrasiya darajalari. Tekshirishlar natijalaridagi ma'lumotlarni qayta ishlaydi va hisobotni ekranga chiqaradi. Moslamaning afzalliklari:
Tekshiruv jarayonini tezlashtiradi va avtomatlashtiradi.Xatoliklar va kamchiliklarni aniqlovchi dastlabki diagnostikani o'tkazadi.
Texnik ko'rikdan o'tkazish natijalarini aniq va tushunarliroq taqdim etadi.
Texnik xodimlar uchun qo'l keladi, chunki kamroq jismoniy kuch va vaqt talab qiladi.Uzluksiz monitoring va sifatli nazoratni ta'minlaydi. Moslamadan foydalanish ko'nikmalar:Moslama qurilmasining tuzilishi, komponentlari va ularning vazifalarini bilish.Moslamani to'g'ri o'rnatish va ulanishlarni tekshirish.Tekshiruv jarayonini boshlash, boshqarish va hisobotni olish.Olingan natijalarni tahlil qilish va xulosa chiqarish.Nosozliklarni aniqlash va bartaraf etish bo'yicha tavsiyalar berish.Ushbu maxsus moslama avtotransportlarni sifatli va tezkor tekshirish imkonini beradi. Uning tuzilishi, ishlash prinsipi va undan foydalanish ko'nikmalarini o'rganish orqali sifatli texnik ko'rik o'tkazishni ta'minlash mumkin.
|
|
|
| |
agregatlashtirishni - 1-Raqamli integral mikrosxemalar

|
1-Raqamli integral mikrosxemalar
|
bet | 3/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 112,41 Kb. | | #246024 |
Bog'liq Raqamli integral mikrosxemalaragregatlashtirishni qo`llash katta foyda beradi. Agregatlashtirish-o`zaro almashtiriladigan uzel va bloklardan tuzilgan apparatlarni konpanovkalash usulidir.
Agregatlashgan komplekslarni tuzishda unga kirgan barcha uzel va bloklarni to`la elektrik va konstruktiv almashinishi ko`zda tutiladi. Asosiy tipoviy bloklar va subbloklar unifikasiyalashtirilgan, bu holat yangi apparaturalarni ishlab chiqish va ishlab chiqarishga tadbiq etish vaqtini keskin qisqartiradi.
Agregatli komplekslarga standart o`lchamlarga ega bo`lgan konstruktiv elementlar yig`masi kiradi.
Agregatli komplekslar nomentklaturasi shunday tuziladiki, nisbatan oz bloklar yig`indisini ma`lum soniida turli murakkablikka vazifaga ega bo`lgan qurilma va sistemalar ko`rish mumkin bo`lsin. Agregat kompleksiga misol qilib emirilmaydigannazorat qurilmasi kompleksini olish mumkin. Uni tarkibiga mashina, belgilangan cjastota generatori, analog-diskret o`zgartirgich va bir kanalli o`zi yozar rezistorlar subbloklari hamda bazi bir boshqa bloklar kiradi.
Elk\ektron va yarimo`tkazgichli qurilmalarni konstruktiv bajarilishi juda hilma hil va ularni vajifalari ishlatilish sohasi bilan aniqlanadi.
Maslan stasionar sharoitlarda ishlash uchun mo`ljallangan elektron apparaturani samoliot bortiga yoki kosmik kemada ishlatiladihan apparaturadan farqi katta.
Hulosa qilib shuni aytish mumkinki: hozirgi kunda elektron, yarimo`tkazgichli hamda elektromagnitlar asosida turli qurilmalar, avtomatlashtirilgan sanoat robotlari va manipulyatorlar tuzilmoqda. Ular yordamida tehnologik jarayonlarni boshqarish, nazorat va axborot sistemalari takomillashmoqda.
|
| |
1-Raqamli integral mikrosxemalar

|
1-Raqamli integral mikrosxemalar
|
bet | 1/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 112,41 Kb. | | #246024 |
Bog'liq Raqamli integral mikrosxemalar Mavzu:Raqamli integral mikrosxemalari sxemotexnikasi.Raqamli texnika asoslari Reja: 1.Raqamli integral mikrosxemalar. 2.Katta integral mikrosxemalar . 3.Elektron yarim o’tkazgichli qurilmalarni loyihalash umumiy holatlari
1-Raqamli integral mikrosxemalar. Integral mikrosxema (IMS) – bu o`zaro bog`langan bir necha tranzistorlar, diodlar, kondensatorlar. Rezistorlar yig`indisi hisoblanadi va u yagona texnologik siklda tayyorlanib (yani bir paytda), elektr signallarini o`zgartirishda ma`lum funksiyalarni bajaradi.
IMS tarkibiga kirgan komponentlar undan mustaqil ajratib olinishi va mustaqil buyum sifatida ishlatilishi mumkin emas. Ular integral elementlar deb ataladi. Ulardan farqli o`laroq ularga konstruktiv moslashtirilgan detal va qurilmalar diskret komponentlar deb ataladi. Ular asosida tuzilgan bloklar esa diskret sxemalar deb ataladi.
Yuqori puhtalik va sifat, ihchamlik, engillik, arzonlik integral mikrosxemalarini halq ho`jaligini barcha sohalarida keng qo`llanilishga sabab bo`lmoqda. Zamonaviy mikroelektrotexnika asosini yarimo`tkazgichli integral mikrosxemnalar tashkil etmoqda. Zamonaviy yarimo`tkazgichli IMS kristtallarini o`lchamlari 1,5x1,5 dan 6x6 mm gacha.
Yarim o’tkazgichli statik raqamli integral mikrosxemalar sxemotexnikasi
Kristall maydoni qancha katta bo`lsa unga shuncha ko`p elementli integral mikrosxemani joylashtirish mumkin bo`ladi. Kristall maydoni qancha katta bo`lsa unga shuncha ko`p elementli integral mikrosxemani joylashtirish mumkin bo`ladi. Integral mikrosxemalarida tranzistorlarni ma`lum ulanishlar asosida rezistor va kondensator hosil qilish mumkin. Yarimo`tkazgichli IMS larni hususiyati shundan iboratki ularni elementlari orasida induktivlik g`altagi yo`q, chunki shu paytgacha qattiq jismlarda elektromagnit induksiyasiga ekvivalent bo`lgan fizik hodisa olish imkoniyati bo`lmagan. Katta integral mikrosxema – deb ko`p sonli bir turli yacheykalardan tashkil topgan ko`p o`lchamli yarimo`tkazgichli qurilmaga aytiladi. U murakkab funksiaonal sxemaga birlashgan bo`ladi.
|
| |
Termokonduktometrik gazoanalizator O’lchash prinsipi

|
Termokonduktometrik gazoanalizator O’lchash prinsipi
|
bet | 7/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestr Termokonduktometrik gazoanalizator O’lchash prinsipi
Termokonduktometrik gazoanalizatorining ish prinsipi temperatura gradienti ta’siri ostida gazlarda issiqlik tashish jarayoniga asoslangan.termokonduktometrik gazoanalizatorlar ishlash prinsipiga ko’ra issiqlik o’lchov qurilmalariga kiradi. Issiqlik o’tkazuvchanlik o’zi bilan ma’lum maydon birligini ma’lum vaqt birligida temperatura gradientida issiqlik energiyasi miqdorini ifodalaydi. Issiqlik o’tkazuvchanlik o’lchami SI da DJ/(grad*s*m) yoki Vt/(grad*m)
Issiqlk o’tkazuvchanlik bilan issiqlik energiyasi uzatilishi turli xil kinetic energiyaga ega bo’lgan molekulalarning to’qnashuvi jarayonida sodir bo’ladi. Gazlarning issiqlik o’tkazuvchanligi molekulalarning erkin o’tish uzunligining hajm birligidagi soniga ko’paytmasiga proportsionaldir. U molekulalarning erkin o’tish uzunligi gaz joylashgan idish o’lchamlari bilan solishtirish imkoniyati tug’ulgunga qadar katta bosimlarni o’lchashda deyarli o’zgarmaydi. Juda ko’p gazlar uchun issiqlik o’tkazuvchanlik temperatura oshishi bilan sezilarli darajada ortadi. Ko’p suyuqliklarning gaz va bug’lari issiqlik o’tkazuvchanligiga taeskari katalik
𝑛
1 1
i-si; si —i-ro komponentning hajmiy konsentratsiyasi.
Analiz qilinayotgan gaz aralashmasining issiqlik qarshiligini o’lchash termokonduktometrik gazoanalizatorlarda termorezistorning elektr qarshiligiga asosan termorezistorning elektr toki yordamida qizishi va analiz qilinuvchi gaz qatlami orqali termorezistor joylashgan doimiy pastroq temperaturaga ega kamera devorlariga berilishi orqali amalga oshiriladi.
|
| |
Optiko-akustik gazanalizatorlar

|
Optiko-akustik gazanalizatorlar
|
bet | 2/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestrOptiko-akustik gazanalizatorlar
Optiko-akustik gazanalizatorlar ish prinsipi analiz qilinayotgan komponentning ma’lum to’lqin uzunligining nurlanish energiyasini tanlanma yutilishiga asoslangan, bunda bu yutulishning intensivligi gaz aralashmasidagi analiz qilinayotgan komponent konsentratsiyasiga bog’liq. Bu bog’liqlik quyidagi munosabat bilan ifodalanadi:
Iλ=I0λexp (-ελCί),
Bu yerda I0λ—gaz yutuvchi qatlamiga kirishdagi nurlanish intensivligi, Iλ — huddi shu gaz qatlamidan o’tgandan so’ng, ελ—analiz qilinayotgan komponent gaz aralashmasi va to’lqin uzuligi uchun xaraterli bo’lgan, yutilish koeffitsienti, λ; S— gaz aralashmasidagi analiz qilinayotgan komponent konsentratsiyasi; ι — yutuvchi qatlam qalinligi.
Havo namligini o’lchashda psixrometrlarning turli variantlari va shudring nuqtasi bo’yicha namlikni aniqlash ko’p tarqalgan. Psixrometrik usul havo namligi va temperaturaning quruq tc va ho’l tm ko’rsatkichlari orasidagi bog’liqlikka asoslangan. Psixrometrlarning qo’llanilishida tc- tm “psixrometrik farq” ahamiyati nafaqat havoning nisbiy namligiga balki namlikning bug’lanishi hisobiga ho’l termometrning sovish intensivligini aniqlab beruvchi psixrometr konstruktsiyasiga ham bog’liq. Shuning uchun psixrometrik jadvallar faqat aniq turdagi psixrometrlar uchun tuzilishi mumkin.
Namlikni shudring nuqtasi usuli bilan o’lchash aniq usullardan biri hisoblanadi, va ishlab chiqarishda keng tarqalgan. Bu gigrometrlar temperatura, bosim va havo namligi bo’yicha keng qo’llanilish chegarasiga ega. Biroq ular konstruktsiyasining murakkabligi bilan farqlanadi, yana oyna yuzasi holatining o’lchash natijaga ta’siri bilan ham.
Gazanalizator turlari.
Gazoanalizatorlar –gaz aralshmasidagi bir yoki bir nechta komponentlarning tarkibini o’lchovchi asboblardir. Har bir gazoanalizator normallashtirilgan sharoitdagi konkret gazaralashmasi muhitida faqat ma’lum komponentlar konsentratsiyasini o’lchash uchun mo’jallangan. Alohida gazoanalizatorlar qo’llanilishi bilan bir qatorda shunday o’nlab asboblarni birlahtiruvchi gaz nazorati
sistemalari yaratiladi. Asbob qo’lda boshqariladigan yoki avtomatik bo’lishi mumkin.
Gazoanalizatorlar turiga qarab quyidagicha sinflanadi: pnevmatik, magnit, elektrokimyoviy, yarimo’tkazgichli va boshqalar.
|
| |
Moddalar
Sovuq qonlilar - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

Moddalar
Sovuq qonlilar
uchun Ringer
eritmasi
Issiq qonlilar
uchun Ringer
eritmasi
Lokk
eritmasi
Tirode
eritmasi
NaCl
6,0-6,5
8,5-9,0
9,0
8,0
KC1
0,1
0,2
0,2
0,2
SaCl2
0,1
0,2
0,2
0,2
N a N C 0 3
0,1
0,2
0,15
1,0
MgCl2
-
-
-
1,0
N aN 2R 0 4
-
-
-
0,05
Glyukoza
-
-
1,0
1,0
76
Issiq qonli hayvonlar qoniga fiziologik eritmalar kiritilishidan oldin u
tana haroratiga (37-38°C) qadar isitiladi. Izolyasiya qilingan organlarda
tajribalar o‘tkazishda foydalanish uchun ular, kislorod bilan boyitiladi.
Lekin qonga kiritilayotgan fiziologik eritmalar, to‘qimalar tomonidan
tarkibida oqsillarini saqlamaganligi uchun juda tez so‘riladi. Shu sababli
ularga qonga kiritilishidan oldin kolloid-gummiarabik qo‘shiladi.
Ionli koeffisiyent va uning ahamiyati. Plazmada kation va
anionlaming mavjudligi va ular orasidagi m a’lum nisbatning saqlanishi
(ionli koeffisiyent) barcha organlar va to‘qimalaming faoliyati va birinchi
navbatda qonning shaklli elementlarini saqlanishi va funksiyasi uchun
muhim ahamiyatga ega. Bular orasida natriy, kaliy va kalsiya ionlarini
nisbati muhim ahamiyatga ega.
QON GURUHLARI
Organizm ko‘p qon yo‘qotganda, qonda gemoglobinning miqdori
kamayganda, turli moddalardan zaharlanganida organizm hayotini saqlab
qolish uchun bir odamdan ikkinchisiga qon olib quyish zaruriyati tug‘iladi.
Bir odam qonini ikkinchi odam qoniga, uning qon guruhni bilmasdan,
to‘g ‘ridan-to‘g ‘ri quyish yaramaydi. Chunki surishtirmasdan bir odamdan
ikkinchi odamga qon quyish k o ‘ngilsiz hollar yuz berishiga va hatto qon
quyilgan odamning halok b o ‘lishiga olib kelishi mumkin. Buning boisi
shundaki, hamma odam yoki hayvonlaming qoni ham bir-biriga to‘g ‘ri
kefavermaydi. Qon quyilganda ko‘ngilsiz voqealar yuz bermasligi uchun
qon guruhlarini va ulaming xususiyatlarini bilmoq lozim.
Qon eritrotsitlarida bo‘ladigan agglyutinogenlar va plazmada bo‘ladi-
gan agglyutininlar xiliga qarab guruhlarga ajratiladi. Agglyutinogenlar
tabiatan oqsil, autigen moddalardir. Ular tegishli sharoitda bir-biriga
yopishib qolish xususiyatiga ega. Shu sababli bular yopishuvchi moddalar
deyiladi. Agglyutininlar ham tabiatan oqsil moddalar qatoriga kiradi, ular
odatda plazmada bo‘ladi va yopishtirib olish xususiyatiga egadir. Shu
sababli ular yopishtiruvchi moddalar deyiladi.
77
|
QON HOSIL BO‘LISHI - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

chiqarilmasa, vitamin B
]2
qonga so‘rilishi buziladi va eritrotsitlaming hosil
bo'lishi sekinlashib va to‘xtab ham qoladi. Kumikda gemotsitoblast
hujayralarining ikkinchi qismi mieloblastlarga aylanadi. Mieloblastlardan
eozinofil, bazofil va neytrofil promielotsitoblastlardan hosil bo‘ladi.
promielotsitlardan mielotsitlar, ulardan esa eozinofillar, bazofillar va
neytrofillar hosil bo‘ladi. Kumik va taloqdagi gigant hujayralar -
megakariotsitlardan
trombotsitlar
hosil
bo'ladi.
Limfa
bezlarida
gemotsitoblast
hujayralari
limfotsitlarga,
undan
prolimfotsit
va
limfotsitlarga aylanadi.
Monotsitlaming. hosil bo‘lishi to‘g ‘risida olimlar haligacha bir fikrga
kelishganlari yoq. Limfadan qon hosil bo‘lishini dualistik nazariya asosida
tushuntiruvchi olimlar (Erlix) monotsitlar kumikda mieloblastlardan hosil
bo‘ladi deb tushuntirsa, unitar nazariya tarafdorlari monotsitlar qonning
shaklli hujayralari hosil bo‘ladigan barcha organlarda, jumladan, kumikda,
taloqda, limfa tugunlarida va biriktiruvchi to‘qimalarda (teri osti
kletchatkasida, qon tomirlarining adventitsiyasida) hosil bo‘ladi deb
tushuntiradilar. Yosh hayvonlaming organizmida qon hosil bo‘lishi keksa
hayvonlardagiga qaraganda ancha tez kechadi (
8
-rasm).
%
dan ortib ketishi va 0,05 
% - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

Bundan tashqari, odam qoni plazmasida: yod-0,002-0,013 mg %,
brom-0,5-1,5 mg % ham saqlanadi. Eritrositlarda esa temir ham (oqsillar
bilan birikkan holda) - 50-60 mg % miqdorda saqlanadi.
Organizmga begona bo‘lgan oqsil qonga kiritilganda, aynan shu
oqsillami parchalovchi himoyalovchi oqsilli fermentlar, ya’ni spesifik
qobiliyatga ega proteazalar hosil bo‘ladi. Ular faqatgina organizmga
kiritilayotgan oqsillamigina parchalaydi.
Qonni ivishida fibringa aylanuvchi, fibrinogen ajratib olgandan keyin
zardob qoladi. Fibrinogenni ajratib olingan to‘liq qon-defibrinlangan qon
deb ataladi va u shakli elementlar va zardobdan iborat bo‘ladi.
Fiziologik eritmalar. Fiziologik eritmalar deb, tarkibidagi mineral
moddalarining konsentrasiyasi qon plazmasiga yaqin yoki shunday
miqdorda bo'lgan sun’iy tayyorlangan eritmalarga aytiladi.
Bunday izotonik eritmalar qon bilan bir xil osmotik bosimga
egadirlar.
Fiziologik ahamiyatga faqatgina ionlaming umumiy konsentrasiyasi
ega bo‘lmasdan, balki ayrim ionlar konsentrasiyasini eritmadagi nisbati
ham katta ahamiyat kasb etadi. NaCl ning izotonik eritmasini to‘lig‘icha
fiziologik eritma deb hisoblanmaydi, bunday eritmalar hayot faoliyatini
to‘lig‘icha taminlamasa ham lekin ulami ham fiziologik eritmalar deb
yuritiladi.
Sut emizuvchilar va odamlar uchun NaCl ning saqlanganligi sababli
fiziologik eritmasi - 0,85-0,9 % ga teng. Boshqa fiziologik eritmalar
o ‘zining tarkibi bo‘yicha qon plazmasiga tengdir (
11
-jadval).
11
-jadval.
Fiziologik eritmalaming tarkibi (1 1 dist.suvga 1 g.dan)
Tinglovchining ismi sharifi: Sabirova Mexriniso Abdurassoqovna

T/r
|
Rejalashtirilgan ishlar mazmuni
|
Amalga oshirish muddati
|
Kutiladigan natijalar
|
1
|
Mustaqillik darsini yangi ilg’or pedogogik metodlar asosida ochiq dars ko’rinishida o’tkazish.
|
Sentabr 2023
|
O’quvchilarni Vatanni sevish va inga kerakli komil inson bo’lib yetishib ulg’ayish singdiriladi.
|
2
|
O’quvchilarni to’garakga jalb qilish
|
Oktabr 2023
|
Tadbirni muaffaqiyatli yakunlash.
|
3
|
Birinchi chorakni yaxshi natijalar bilan yakunlab kuzgi ta’tilni maroqli o’tkazish.
|
Noyabr 2023
|
Chorak uchun olingan topshiriqlarni natijalari kuzatilgan kamchiliklarni to’ldirish.
|
4
|
Yuqori sinflar(5-6-7-8-9-10-11sinflar) uchun ishlab chiqgan boshqotirmalarimni kitob shakliga keltirish.
|
Dekabr 2023
|
Kitobni nashdan chiqarib tuman,viloyat va respublika miqiyosiga tadbiq etish.
|
5
|
Turli xalqaro kanferensiyalarda ishtirok etish tajriba almashish yangiliklar bilan tanishish.
|
Yanvar 2024
|
Sertifikatlar qo’lga kiritish faol ish faoliyatim uchun rag’batlantirilishim.
|
6
|
Geografiya fani bilan birgalikda CLIL metodikasi asosidahamkorlikda ochiq dars o’tish.
|
Fevral 2024
|
Darsimizda yuqori natijalarga erishish.
|
7
|
Erishilgan tanijalar bo’yicha xisobot
|
Mart 2024
|
O’rgangan yangiliklarni amaliyotga tadbiq etish.
|
8
|
Dolzarb mavzularda maqolalar yozish (Asosan ta’lim samaradorligini oshiruvchi mavzularda)
|
Aprel 2024
|
Maqola va tezislar uchun rag’batlantirish olish.
|
9
|
Fan oyligini yuqori saviyada o’tkazish rejasini ishlab chiqish va amalga oshirish. “So’nggi qo’ng’iroq” mavzusida tadbir o’tkazish.
|
May 2024
|
Fan oyligini muvaffaqiyatli o’tkazish. O’quv yili davomida faol qatnashgan o’quvchilarni yil yakunida rag’batlantirish.
|
10
|
“Ingliz tilini o’qitishda boshqotirmalardan foydalanish” mavzusida maqola yozish.
|
Avgust 2024
|
Ta’lim gazetalari, jurnallarida maqolam bosilib chiqishi va ta’lim konferensiyarida qatnashish.
|
2-Mavzu. Muhit tushunchasi, muhit turlari. Ekologik omillar

2-Mavzu. Muhit tushunchasi, muhit turlari. Ekologik omillar
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
01.02.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#150016
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2-Mavzu. Muhit tushunchasi, muhit turlari. Ekologik omillar
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Munosabatlar va tenglamalar

|
Munosabatlar va tenglamalar
|
bet | 4/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestr Munosabatlar va tenglamalar.
Membrana orqali o’tuvchi gaz oqimi kam bo’lganda analizxator signali quyidagi tenglama bilan ifodalanadi:
1
𝑈 = 𝑘𝜆 ∙ ( −
𝜆
1
) ∙
𝜆𝐵
𝐷𝑀 ∙ 𝑆
𝛿 ∙ 𝑄𝐵
1
∙ 𝑐0 = 𝐾𝐷 ∙ 𝑐0, 𝑔𝑑𝑒 𝐾𝐷 = 𝑘𝜆 ∙ ( −
𝜆
1
) ∙
𝜆𝐵
𝐷𝑀 ∙ 𝑆
𝛿 ∙ 𝑄𝐵
Bu formulada : DM - aniqlanayotgan component diffuziya koeffitsienti, membrane orqali.
S va 𝛿 – membrananing maydoni va qalinligi;
𝜆- membrane orqali o’tuvchi gaz issiqlik o’tkazuvchanligi; KD – analizator o’zgarish koeffitsienti.
Bunga muvofiq analizator signali analiz qilinayotgan ko’p komponentli gaz aralashmasidagi vodorod konsentratsiyasi orqali aniqlanadi.
Magnit gazoanalizatorlar O’lchash prinsipi.
Magnit gazoanalizatorlar ishi asosida analiz qilinayotgan gaz aralshmasidagi aniqlanayotgan komponentning magnit maydoni bilan o’zaro ta’siriga bog’liq turli hodisalar yotadi. Magnit maydonga tortiluvchi gazlar paromagnit, itariluvchilari esa diamagnit gazlar deb ataladi. Miqdor jihatdan gazlarning magnit xossalari magnit moyillik deb ataluvchi kattalik orqali aniqlanadi. Paramagnit gazlarning magnit moyilligi musbat kattalik hisoblanadi, diamagnit gazlarda-manfiydir. Ko’pchilik gazlar va parlar diamagnit hisoblanadi. Paramagnit xususiyatlarga kislorod va azot oksidi ega.
Kislorodning anomal parametric xossalari xususiyati ko’p komponentli gaz aralshmalari va parlarda uning konsentratsiyasi haqida o’lchash ma’lumotlarini olish uchun qo’llaniladi. Kislorod konsentratsiyasini magnit gazoanalizatorlar yordamida o’lchash aralashmalarni soxta qo’shish usuliga asoslangan.
|
| |
Tenglama va munosabatlar - 1-amaliy mashg‘ulot. Mavzu

|
1-amaliy mashg‘ulot. Mavzu
|
bet | 9/14 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 215,87 Kb. | | #245471 |
Bog'liq 1-amaliy 4-semsestr Tenglama va munosabatlar
Analiz qilinayotgan va solishtirilayotgan gazlarning issiqlik o’tkazuvchanligi teng bo’lganda resistor Ro yordamida ko’prikning o’lchash dioganalida signalning nol qiymati o’rnatiladi. Aralashma issiqlik o’tkazuvchanligi o’zgarganida kamera 2 dan 6 ga issiqlik o’tkazish sharti o’zgaradi. 7 va 8 kameralarda esa avvalgidek qoladi. Bu RI termorezistorlar qarshilikklariningo’zgarishini keltirib chiqaradi. Natijada ko’prikning o’lchash dioganalida balans farqi yuzaga keladi. Va uning bir qismi resistor RD dan unifikatsiyalangan signal chiqaruvchi oraliq o’zgartirgich 12 ga yuboriladi. Bu signa avtomatik potensiometr 13 tomonidan qabul qilinadi. Ko’prik balansiningbuzilishi quyidagicha ifodalanadi:
Bu yerda 𝐾𝜆 —termokonduktometrik gazoanalizator o’zgarish koeffitsienti;
1/𝜆𝑆𝑀 ,1/𝜆𝐵— analiz qilinayotgan aralashma va yordamchi gaz qatlamining mos ravishdagi issiqlik qarshiligi.
Termokonduktometrik analizatorlarda analitik qrilma 10 termostatlanadi yoki temperaturasiga bog’liq ravishda analizator ko’rsatkichlarini korrektsiyalovchi qo’shimcha qurilma qo’llaniladi. Ba’zida 7 va 8 kameralar germetik qilib yasaladi, va gazoanalizatorning pastki o’lchash chegarasiga mos ravishda issiqlik o’tkazuvchanlikka ega gaz bilan to’ldiriladi.
Sorbsion gazoanalizatorlar O’lchash prinsipi.
Sorbsion gazoanalizatorlar ishi asosida sorbriya jarayoni bilan boruvchi turli effektlar yotadi. Tukli havo nam o’lchagichlari keng tarqalgan. Ularda o’lchash ma’lumoti signali havo namligi o’zgarishi bilan tuk uzunligining o’zgarishi asosida shakllanadi. Sorbsion gazoanalizatorlarda gaz va bug’lslarning absorbsiya jarayoni bilan boruvchi mexanik, issiqlik optic va elektr ta’sirlari qo’llaniladi.
|
| |
Biologik va ijtimoiy jarayonlarning birligi

|
Biologik va ijtimoiy jarayonlarning birligi
|
bet | 10/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi Biologik va ijtimoiy jarayonlarning birligi. Odam mehnat asosida shakllandi va uning yashashi uchun birinchi bosh mezon- sharoitdir. Odamlar boshqa barcha tirik mavjudotlar ichida turli-tuman juda nozik harakatlarni bajarish qobiliyati ega ekaligi bilan farq qiladi. Bu qobiliyat esa mehnat jarayonida rivojlanadi va takomillashadi. Odam o’zining yashashi uchun xom-ashyo vositalarini yaratishi, o’zining talablarini qondirish maqsadida, tabiat ehsonlaridan unumli foydalanishi uchun tabiatni qayta shakllantiradi (o’simliklarning yangi navlari, hayvonlarni yangi zotlarini yaratdilar, foydali qazilmalarni izlab topdilar va hokazo). Odamlar sezgi organlari, asab tizimi va skelet muskullari ishtirokida tabiatga ta’sir ko’rsatib, o’zining tabiatini, o’z organizmining tuzilish va funksiyasini, ayniqsa sezgi organlari, asab tizimi va skelet muskullari faoliyatini ham o’zgartiradi.
Odam organizmi bilan hayvonlar organizmi orasidagi asosiy sifatiy farqni qadimgi odamsimon maymunlar tanasidagi funksiyalarni va tuzilishini filogenez o’zgarishini o’rganishda aniq ko’rish mumkin.
Hayvonlardan odamlarga o’tishda biz faqatgina odamlarga xos bo’lgan yangi qonuniyatlarga duch kelamiz. Odamni faqatgina hayvon deb qarash mumkin emas, chunki gavda tuzilishi uning organizmining funksiyasi, uning axloqi va fikrlashi, jamoaviy mehnat qilish jarayonlaridagi faoliyati jamiyatning tarixiy rivojlanishi bilan ta’minlangan.
Nervli va gumoralli boshqaruvchi mexanizmlar
Gumoralli yoki suyuqliklar bilan boshqarilish. Ko’p hujayrali organizmlar hujayralari orasidagi o’zaro aloqani birinchi eng qadimgi shakli – organizm suyuqliklariga tushuvchi moddalar almashinuvining mahsulotlari ishtirokidagi kimyoviy o’zaro aloqasidir. Moddalar almashinuvining bunday mahsulotlarga yoki metabolitlarga oqsillarning parchalinishi mahsulotlari, karbonat angidrid gazi va boshqalar kiradi. Bu ta’sirni suyuqliklar orqali berilishi, korrelyasiyani gumoralli mexanizmini yoki organlar orasidagi bog’liqlikni ta’minlaydi.
Suyuqliklar bilan bog’lanish quyidagi xususiyatlari bilan xarakterlanadi. Birinchidan gavdadagi qon yoki boshqa suyuqliklarga tushuvchi kimyoviy moddalarning harakatlanishida aniq manzilgoh yo’q; uning ta’siri ma’lum joy uchun chegaralanmagan, shu sababli bu kimyoviy modda barcha organ va to’qimalarga ta’sir ko’rsatishi mumkin. ikkinchidan, kimyoviy moddalar nisbatan sekin tarqaladi. Nihoyat uchinchidan u juda kam miqdorda ta’sir ko’rsatadi va odatda tez parchalanadi yoki organizmdan chiqariladi. Gumoral bog’liqlik hayvonot dunyosi va o’simliklar dunyosi uchun umumiydir.
|
| |
Tinglovchining ismi sharifi: Sabirova Mexriniso Abdurassoqovna

T/r
|
Rejalashtirilgan ishlar
mazmuni
|
Bajarilish sanasi
|
Kutiladigan natijalar
|
1
|
Mustaqillik va Xotira darslarini ochiq dars ko’rinishida o’tkazish.
|
Sentabr
2021
|
O’quvchilarda Vatanni sevish va birinchi Prizidenti hotirasiga hurmatni shakllantirish.
|
2
|
Ilg’or pedagogik metodlardan darslarimda qo’llash.
|
Oktabr 2021
|
O’quvchilarni darsga qiziqtirish va faol ishtirokini taminlash.
|
3
|
Tuman fizika fani o’qituvchilari darslarini kuzatish.
|
Noyabr 2021
|
Malaka oshirib tajriba almashish.
|
4
|
Yuqori sinflarda o’tilgan mavzular buyicha lobaratoriya o’tkazish
|
Dekabr 2021
|
Kichik yoshdagi o’quvchilarni ingliz tili olamiga so’zlar orqali kirib kelishi.
|
5
|
to’garaklarini tashkil etish.
|
Yanvar 2022
|
O’quvchilarni ingliz tili faniga yanada qiziqtirish
|
6
|
O’quvchilarimni “Bilimlar bellashuvi”ga tayyorlash va maktab bosqichini o’tkazish
|
Fevral 2022
|
Natijalarni aniqlab g’oliblarni tuman miqiyosiga tayyorlash
|
7
|
Tadbiriga tayyorgarlik ko’rish va o’tkazish.
|
Mart 2022
|
Natijalarni aniqlab g’oliblarni taqdirlash.
|
8
|
Ichki monitoring o’tkazish ya’ni o’quvchilarni bilimlarini tekshirish
|
Aprel 2022
|
Natijalarni aniqlash, E’lon qilish va Fayaga ilib qo’yish.
|
9
|
Fan oyligini o’tkazish Ochiq dars tashkil etish.
|
May 2022
|
O’qituvchilar va o’quvchilar ishtirokini taminlash. O’quv yili davomida faol qatnashgan o’quvchilarni yil yakunida rag’batlantirish.
|
10
|
5- sinf o’quvchilari uchun darsligi asosida krassvord,filvord va skanvord yaratish.Yangi o’quv yiliga tayyorgarlik ko’rish.
|
Avgust 2022
|
O’quvchilarda nafaqat ingliz tilida mantiqiy fikrlash va so’z boyligini boyitish balki ingliz tilidagi so’zlarni tog’ri yoza olishiga erishish.
|
8 - Amaliyot xisoboti

|
Amaliyot xisoboti
|
bet | 15/17 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 15,78 Mb. | | #273694 |
Bog'liq хисобот 620-2108.07.2024
8
|
Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida “qo’shish” bo’limi bilan ishlashni o’rganish.
Yangi yozuvni kiritish:
Bosh sahifadan "Yangi yozuv qo'shish" tugmasini bosish.
Ochilgan oyna orqali yangi ma'lumotlarni kiritish uchun maxsus maydonlarni to'ldirish.
Masalan, avtotransport egasi, rusumi, davlat raqami, texnik ko'rikdan o'tkazish sanasi va hokazo.
Barcha majburiy maydonlarni to'liq to'ldirish lozim.
Qo'shimcha ma'lumotlarni kiritish:
Yangi yozuvni saqlash tugmasini bosish.
Zarur bo'lgan hollarda qo'shimcha tab maydonlarini ochish va ularni to'ldirish.
Masalan, avtotransport holati, texnik ko'rikdan o'tkazish natijalari, tekshiruvchilar va boshqalar.
Barcha ma'lumotlarni to'liq va to'g'ri kiritish muhim.
Saqlash va tasdiqlash:
Kiritilgan ma'lumotlarni sinchkovlik bilan tekshirish.
"Saqlash" tugmasini bosish orqali yangi yozuvni bazaga qo'shish.
Agar qandaydir xatolik yuz bersa, uni tuzatib, qayta saqlash kerak.
Tizim tomonidan ma'lumotlarning to'g'ri saqlanganligi tasdiqlangandan so'ng, yangi yozuv bazada paydo bo'ladi.
Saqlangan ma'lumotlarni ko'rish:
Bazadagi barcha yozuvlarni ko'rish uchun "Ko'rish" bo'limlari orqali o'tish.
Aniq bir avtotransport uchun yozuvlarni qidirib topish, ma'lumotlarni ko'rib chiqish va tahrirlash mumkin.
Saqlanayotgan ma'lumotlarning to'liqligiga va to'g'riligiga doimiy e'tibor berish lozim.
Oraliq va yakuniy natijalar:
Yangi avtotransportlar bo'yicha ma'lumotlar bazaga kiritiladi.
Barcha ma'lumotlar to'liq va ishonchli holda saqlanadi.
Avtotransportlarning texnik holati, xavfsizligi va ekspluatatsiya xususiyatlari to'g'risidagi ma'lumotlar yig'iladi.
Bazadagi ma'lumotlardan foydalanish, tahlil qilish va monitoring olib borish imkoniyati yaratiladi.
|
|
|
| |
dan - Amaliyot xisoboti

|
Amaliyot xisoboti
|
bet | 12/17 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 15,78 Mb. | | #273694 |
Bog'liq хисобот 620-2119.06.2024 dan
22.06.2024 gacha
3
|
Ushbu vazifani bajarish algoritmi va texnologiyasini ishlab chiqdi. Ma'lumotlarni iloji boricha shakllantirish va qayta ishlash.
Mavjud barcha ma'lumotlarni to'plash va bir joyga yig'ish
Ma'lumotlarni mavzular, kategoriyalar yoki manbalar bo'yicha guruhlash.Har bir ma'lumot guruhi uchun tizimli yondashish.
Katta hajmdagi ma'lumotlarni saqlash, qayta ishlash va tahlil qilish uchun Excel, SQL yoki boshqa ma'lumotlar bazasidan foydalanish.Ushbu jarayonlarni avtomatlashtirish uchun Python, R yoki boshqa dasturlash tillaridan foydalanish
Ma'lumotlarni vizual qo'llab-quvvatlash uchun Tableau, Power BI yoki boshqa vositalardan foydalanish
|
24.06.2024 dan
26.06.2024 gacha
|
4
|
Topshiriqni bajarish uchun zarur bo'lgan dasturiy ta'minotni, tilni va dasturiy muhitni tanlash va ulardan foydalanish ko'nikmalariga ega bo'ling. Microsoft Excelni foydalanaman. Bu dastur maʼlumotlarni saqlash, tashkillashtirish va boshlangʻich statistik tahlil qilish uchun qudratli vosita. Maʼlumotlarni saralash, filtrlash va hisoblash amallarini bajarish, shuningdek, grafiklar va diagrammalar yaratish imkonini beradi. Excel maʼlumotlarni tekshirish va dastlabki tahlil qilish uchun yaxshi vosita boʻladi.
SQL (Strukturalashtirilgan so'rov tili)**dan foydalanaman. Bu maʼlumotlar bazasini boshqarish va manipulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan dasturlash tilidir. Maʼlumotlar bazasidan maʼlumotlarni ajratib olish, ularni transformatsiya qilish va yangi jadvallarga joylash imkonini beradi. Katta va murakkab maʼlumotlar bazasida ishlash uchun SQL juda foydalidir.
Tableaudan foydalanaman. Bu maʼlumotlar vizualizatsiyasi vositasi boʻlib, interaktiv va vizual jihatdan jozibador chizmalar, grafiklar va boshqotirma yaratish imkonini beradi. Maʼlumotlarni maʼnoli va oson tushunadigan natijalariga aylantirish uchun yaxshi mosdir.
Power BIdan foydalanaman. Bu Microsoft tomonidan taqdim etilgan biznes analitikasi xizmati boʻlib, maʼlumotlar vizualizatsiyasi va interaktiv hisobotlar yaratish imkonini beradi. Turli maʼlumotlar manbalariga ulanish, moslashtirilgan hisobotlar va boshqotirmalar yaratish uchun ishlatiladi.
|
|
|
| |
Korxonalarning iqtisodiyotdagi o'rni

Korxonalarning iqtisodiyotdagi o'rni
Zamonaviy iqtisodiyotdagi korxona xom
ashyo, materiallar, yig'ilishlar, ehtiyot
qismlar, butlovchi qismlarni sotib olib,
resurslarning asosiy iste'molchisiga
aylanadi. Iqtisodiyotdagi rolini
belgilaydigan korxonaning yana bir
vazifasi shundaki, u xuddi shu bozorda
tovarlarni, ishlarni, xizmatlarni etkazib
beruvchidir.
Har qanday tijorat korxonasining ustun maqsadi
foyda olishdir. Buning uchun ijtimoiy ehtiyojni
aniqlash, uni qondirish yo'lini topish va
iste'molchilarga ushbu vazifani bajara oladigan
mahsulotlarni taklif qilish kerak. Mahsulotlarni
ishlab chiqarish va sotish bilan shug'ullanadigan
korxonalar bozor ulushini egallashlari va saqlab
qolishlari, rentabellikni oshirishi, xarajatlarni
optimallashtirishi va ishbilarmonlik obro'sini
shakllantirishga g'amxo'rlik qilishi kerak.
Korxonaning falsafasi odatda dunyoga qadr-
qimmati va so'zsiz foydasi bo'lgan narsani olib
kelishdir.
Korxonaning funktsional quyi
tizimlari
Mahsulotlarni yaratish kompaniyaning ishlab chiqarish
bo'limi tomonidan ta'minlanadi. Korxonaning sotish va
marketing tuzilmalari bozorda tayyor mahsulotni sotish
uchun javobgardir. Umuman olganda, sanoat
korxonasida mustaqil funktsiyalarga ega bo'lgan uchta
asosiy quyi tizim mavjud. Bunga quyidagilar kiradi:
§
ta'minot tizimi;
§
ishlab chiqarish tizimi;
§
tarqatish tizimi.
Korxonalar faoliyatining xususiyatlari
Korxonalar faoliyatiga ularning huquqiy maqomi va
mulk shakli sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Ushbu
xususiyatlarga qarab strategik boshqaruv tizimi va
boshqaruv qarorlarini qabul qilish mexanizmlari
quriladi.
Korxona tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar
asosan uning profilini va ma'lum bir sohaga tegishli
ekanligini aniqlaydi. Ba'zi mezonlarga ko'ra yagona
tasnifni yaratish juda qiyin, chunki mamlakatlar
iqtisodiyoti doimiy ravishda tarkibiy qayta qurish
jarayonida. Vaqti-vaqti bilan ikkala sohaning nomlari
ham, ularning faoliyati mazmuni ham o'zgarib turadi.
Xulosa
Tadbirkorlik bozor iqtisodiyotining
muhim mexanizmlaridan biridir.
Har bir korxona mustaqil ravishda
iqtisodiy aloqalarni o'rnatadi,
qonunchilikning o'ziga xos xususiyatlari,
ijtimoiy jarayonlarning borishi, makro va
mikroiqtisodiyot omillariga e'tiborni
qaratadi.
Foydalanilgan manbalar
1.
https://uz.periodicalfinance.com/1077
9070-the-concept-types-and-forms-
of-the-enterprise#menu-1
2.
https://uz.fayllar.org
3.
https://Wkipedia.uz
|
§
tijorat - 2-Mavzu. Muhit tushunchasi, muhit turlari. Ekologik omillar

Korxonaning muhim xususiyatlaridan biri "mulk
kompleksi" tushunchasi bilan
ifodalanishi
mumkin. Bu ko'chmas va ko'char mulkning
nomi bo'lib, ular bir butunlikni tashkil qiladi.
Ushbu kompleks ma'lum
texnologik yoki ishlab
chiqarish maqsadlarida ishlatilishi kerak. Mulk
majmuasining elementlari er uchastkalari,
binolar
va inshootlar, uskunalar, samolyotlar,
kosmik va dengiz kemalari bo'lishi mumkin.
Alohida-alohida nomoddiy
aktivlar korxonaning
mulkiy kompleksida hisobga olinadi, ular
tarkibiga
savdo belgilari, litsenziyalar,
mualliflik
huquqlari va hk.
Ko'pgina hollarda, korxona tijorat tashkiloti sifatida
ro'yxatdan o'tkaziladi, garchi ba'zi hollarda tijorat
tashkilotlari tadbirkorlik faoliyatini olib borishlari
mumkin. "Firma", "kompaniya", "korporatsiya"
tushunchalari "tijorat tashkiloti" tushunchasining
sinonimi bo'lib xizmat qilishi mumkin.
Ularning
orasidagi farqlar alohida mamlakatlar qonunchiligining
o'ziga xos xususiyatlari bilan belgilanadi. Ko'pgina
hollarda, qaram kompaniyaning filiali yoki filialini firma
deb nomlash noto'g'ri bo'lar edi. Zavodni kompaniya deb
atash mumkin. Korporatsiya
- bu yuridik yoki jismoniy
shaxslarning birlashmasi,
odatda aktsionerlik jamiyat
shaklida va odatda direktorlar kengashi tomonidan
boshqariladi.
-rasm. O’ng buyrak (oldingi qismi olib tashlangan)

|
-rasm. O’ng buyrak (oldingi qismi olib tashlangan)
|
bet | 186/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi47-rasm. O’ng buyrak (oldingi qismi olib tashlangan).
1-katta kosacha; 2-kichik kosa; 3-jom; 4-siydik yo’li; 5-mag’zli qatlam;
6-piramidalar; 7-po’stloq moddasi.
Buyraklarning tuzilish va funksional birligi bo’lib – buyrak tanachalari (nefronlar) hisoblanadi. Har bir buyrakda 1 mln.ga yaqin mikroskopik tanachalar sanash mumkin.
Buyraklar tanachalari po’stloq qatlamdan ikki devoriy kosani eslatuvchi shakldagi uncha katta bo’lmagan kapsuladan boshlanadi, uning ichida esa qon tomirlar kapillyarlaridan iborat koptokcha joylashgan. Kapsula devorlari orasida bo’shliq bo’lib, ulardan buyrak kanalchalari boshlanadi. U egiladi-bukiladi va so’ngra mag’iz qatlamga o’tadi. Bu egri-bugri buyrak kanalchalaridir.
Buyrakning mag’iz qatlamida buyrak kanalchasi to’g’ rilanadi, tugun hosil qiladi va po’stloq qatlamiga qaytadi. Bu yerda siydik kanalchalari yana egilib bukiladi va so’ngra chiqaruvchi yo’lga –yig’ uvchi buyrak nayiga tushadi. Yig’uvchi buyrak naychalari birikib umumiy chiqaruv yo’lini hosil qiladi. Bu yo’llar buyrakning mag’izli qatlam orqali piramidaning uchiga qarab o’tadi.
Har qaysi 2-3 buyrak piramidasi o’zining uchlari bilan qo’shilishib birgalikda so’rg’ichlar hosil qiladi. So’rg’ichlarda juda ko’plab teshikchalar bo’lib, ular bilan chiqaruvchi naychalar tamom bo’ladi va ular kosachaga ochiladi. Kosachalar siydik chiqaruvchi yo’llarning boshlanishi hisoblanadi. Kichik buyrak kosachalari, bir-birlariga qo’shilib, 2-3 ta katta buyrak kosalarini hosil qiladi, ular ham o’z navbatida buyrak jomiga o’tadi.
Buyrak jomi –voronka shaklidagi nozik devorli puch holdagi bo’shliqdir. Siydik buyrak jomidan siydik pufagi bilan tutashgan siydik yo’llariga tushadi.
Bitta nefrondagi kanalchalarning umumiy uzunligi 35-50 mm ni tashkil etadi. Buyraklarda qariyib 130 km siydik o’tuvchi naychalar mavjud. Bir kecha-kunduzda buyraklarda 170 l suyuqlik filtralanadi, qaysiki undan 1,5 l haqiqiy siydik konsentratsiyalanadi va organizmdan tashqi muhitga chiqarib tashlanadi.
|
| |
Jinsiy hujayralar. Ularning tuzilish va rivojlanish xususiyatlari

|
Jinsiy hujayralar. Ularning tuzilish va rivojlanish xususiyatlari
|
bet | 22/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi2.2. Jinsiy hujayralar. Ularning tuzilish va rivojlanish xususiyatlari.
Jinsiy hujayralarning tuzilish xususiyatlari. Odam tanasidagi boshqa hujayralardan farqli ravishda jinsiy hujayralar yagona (yakka-yakka holda) yoki gaploidli ya’ni ikki marta kichraygan xromosomalar yig’indisini (23) saqlaydi. Jinsiy hujayralardan tashqari tananing barcha hujayralari autosomalar deb ataladi. Bu autosomalar jinsiy belgilarini aniqlab beradilar. Jinsiy belgilar esa jinsiy xromosomalarga bog’liqdir. ( X va U-xromosomalar-erkaklik jinsiy hujayralar, X va X-xromosomalar ayollik jinsiy hujayralar).
Odam organizmi urug’langan tuxumdan rivojlanadi, qaysiki ikkita jinsiy hujayrlarning: erkaklik-spermatazoidlar va ayollik –tuxum hujayrasining qo’shilishidan hosil bo’ladi. Jinsiy hujayralar jinsiy bezlarda hosil bo’ladi (rasm -9).
Bola qaysi jinsga mansub bo’lsa, o’sha jinsga xos bo’lgan ichki va tashqi jinsiy organlar bilan tug’iladi.
6-rasm. Ayollar (yuqorida) va erkaklar (pastda) xromosomalari.
Odamni otalangan tuxum hujayrasida xromosomalarning diploidli nabori saqlanadi (46). Otalangan tuxumni maydalanishida va hujayraning navbatdagi bo’linishida (bu jarayon mitoz deb ataladi) xromosomalar ikki martaga ortadi va har bir juft xromosomalar har qaysisi 46 tadan xromosomalar hosil bo’luvchi qiz hujayralarga bo’linadi. Agar spermatazoid va tuxum hujayralarida xromosomalarning diploid nabori saqlangan bo’lsa, ular qo’shilganidan keyin urug’langan tuxum 92 ta xromosomaga ega bo’ladi. Odatda esa bu holat yuz bermaydi.
Evolyusiya jarayonida otalanish paytidagi xromosomalar sonini doimiyligini ta’minlab turuvchi maxsus mexanizm yuzaga keldi va rivojlandi. Bu mexanizm hujayralarning maxsus bo’linish tipi bilan bog’langan bo’lib, bu bog’lanish tufayli jinsiy hujayralarga xromosomalarning gaploid nabori tushadi.
Jinsiy hujayralarning yetilishida bir-birini orqasidan juda tez takrorlanuvchi ikkita bo’linish yuz beradi, natijada xromosomalarning soni ikki marta kamayadi. Xromosomalarning sonini qisqarishiga olib keluvchi bo’linish mitoz deb ataladi.
Shunday qilib erkak va ayol zarodish hujayralari xromosomalarning yarim to’plamiga ega bo’ladi. Otalanishdan keyin bola organizmi rivojlanadigan xromosomalarning yig’indisi zigota hosil bo’ladi.
|
| |
XIII BOB. AYIRUV JARAYONLARINING YOSHGA OID XUSUSIYATLARI

|
XIII BOB. AYIRUV JARAYONLARINING YOSHGA OID XUSUSIYATLARI
|
bet | 185/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiXIII BOB. AYIRUV JARAYONLARINING YOSHGA OID XUSUSIYATLARI
13.1. Ayirish jarayonlarining ahamiyati
Moddalar almashinuvi jarayonlarida parchalanish mahsulotlari hosil bo’ladi. Bu mahsulotlarning bir qismi organizm tomonidan o’zlashtirilsa, qolganlari esa undan chiqarib tashlanadi.
O’pka orqali organizmdagi karbonat angidrid, suv va uchuvchi moddalar chiqariladi. Ichaklar najas tarkibida ayrim tuzlarni, ter bezlari –suv, tuzlar, organik moddalarni ajratadi.
Ayiruv jarayonlarida asosiy rolni buyraklar o’ynaydi, qaysiki ular orqali organizmdan suv, tuzlar, ammiak, mochevina, siydik kislotasi chiqarilib, qonning osmotik xususiyatlarini doimiyligini ta’minlaydi.Buyraklar orqali organizmda hosil bo’ladigan yoki dorilar shaklida qabul qilinadigan zaharli moddalar chiqarib yuboriladi.
Buyraklar qonning ma’lum o’lchamdagi doimiy reaksiyasini ta’min etadi. Qonda almashinuv mahsulotlarining kislotali yoki ishqorli mahsulotlari jamlanib qolsa, buyraklar orqali o’shalarga mos tuzlarning ortiqcha qismini chiqarib yuborilishini tezlashtiradi.
Qon reaksiyasining doimiyligini ta’minlashda buyraklar tomonidan sintezlanadigan ammiak kislotali moddalar tarkibidagi natriy va kaliyni o’rni almashtirishi ayiruv jarayonidagi buyraklarni rolini yanada oshirdi. Bu paytda ammoniy tuzlari hosil bo’lib ular siydik tarkibida chiqarib yuboriladi, natriy va kaliylar organizm ehtiyojlari uchun saqlab qolinadi.
13.2. Buyraklarning tuzilishi
Buyraklar (ular ikkita – o’ng va chap) loviya shaklida bo’lib, tashqi tomoni biroz shishgandek ko’rinishda bo’lsa, ichki tomoni – botiq. Ular qizg’ish-qo’ng’ir rangda bo’lib massasi 120 g ga yaqin.
Buyraklar umurtqa pog’onasining bel qismida ya’ni I va II bel segmentlari darajasida joylashgan. O’ng buyrak chap buyrakdan 2-3 sm pastda joylashgan. Har bir buyrakning yuqorigi uchida buyrak usti bezlari yotadi.
Buyrakning ichki botiq chekkalarida chuqur kesmalar bor, bular buyraklar darvozalaridir. Bu yerdan buyrak arteriyasi kirsa, buyrak venasi va siydik yo’li chiqadi.
Buyrak moddalari juda yengil ajraladigan fibrozli kapsula bilan zich qoplangan. Tashqi tomondan buyraklar yog’li kletchatka qatlami – yog’li kapsula joylashgan.
Buyraklarda qon bilan kelgan moddalardan siydik hosil bo’ladi. Buyraklar murakkab tuzilishga ega. Unda tashqi ancha qoramtir po’stloq qatlami va ichki, mag’iz qatlami farqlanadi.
Buyrakning po’stloq moddalari uning barcha periferiyasini egallab olgan bo’lib, dastaklar shaklida mag’iz moddalarga kirib turadi va uni 15-20 ta buyrak piramidalariga bo’ladi, ularning asosi tashqariga mag’izli moddalarga yo’nalgan bo’lib, u esa –buyrak jomiga yo’nalgandir.
Buyrakning po’stloq qismi qizg’ish –talg’ir rangda bo’lib uning qalinligi 5-7 mm ni tashkil etadi, buyrakning mag’iz qatlami ancha rangsiz bo’ladi.
|
| |