Xodimlarni samarali boshqarish tizimini shakllantirish va rivojlantirish

|
Xodimlarni samarali boshqarish tizimini shakllantirish va rivojlantirish
|
bet | 5/7 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #264484 |
Bog'liq RUZMETOV AZAMAT 2.1 Xodimlarni samarali boshqarish tizimini shakllantirish va rivojlantirish.
Korxonani to‘g‘ri boshqarishning eng muhum yo‘llaridan biri bu ma‘lum bir tarzda e‘tibor qaratilgan kadrlar siyosati tashkil etishidir. Korxonani kadrlar siyosatini shakllantirishda quyidagi jihatlar inobatga olingan: -Kadrlar siyosatining umumiy tamoyillarini ishlab chiqish, maqsadlar ustuvorligini aniqlash; -Tashkiliy-shtat siyosati-mehnat resurslariga bo‘lgan ehtiyojni rejalashtirish, shtat va tuzilmalarni shakllantirish, tayinlash, zaxirani yaratish; -Informatsion siyosat - kadrlar informatsiyasi harakati tizimini yaratish va qo‘llab-quvvatlash; -Moliyaviy siyosat-mablag‘larni taqsimlash tamoyillarini ifodalash, samarali mehnatni rag‘batlantirish tizimini ta‘minlash; -Personal rivojlanishi siyosati - rivojlanish dasturini ta‘minlash, xodimlarning kasbga yo‘nalganligi va moslashuvi, individual ko‘tarilishni rejalashtirish, kadrlarni shakllantirish, kasbiy tayyorgarlik va malakani oshirish; -Faoliyat natijalarini baholash-kadrlar siyosati va tashkilot strategiyasining mosligi tahlili, kadrlar ishidagi muammolarni aniqlash, kadrlar salohiyatini (baholash m arkazi va faoliyat samaradorligini baholashning boshqa usullari) baholash. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalari sohasidagi rahbarlar, mutaxassislar va boshqa xizmatchilar lavozimlarining malaka ma‘lumotnomasi tarmoq tasniflagichi asosida mehnat shartnomalarini, shtat jadvallarini tuzishda, xodimlarning mehnat daftarchalariga o‘zgartirishlarni kiritishda, mehnat munosabatlari bo‘yicha buyruqlarni rasmiylashtirishda, lavozimlar va kasblarni xodimlarning tegishli toifalariga kiritishda xizmatchilar lavozimlarining nomlarini standartlashtirish va birxillashtirish uchun qo‘shma korxonaning buyrug‘i imzolanib, qo‘shma korxona rahbarlar, mutaxassislari va boshqa xizmatchilarning lavozim majburiyatlari va ularga qo‘yiladigan malaka talablari mazkur tasniflagichtalablariga muvofiq amalga oshirilib kelinmoqda, shuningdek, xodimlarining mansab yo‘riqnomalari, boshqatdan ko‘rib chiqilib, yuqoridagi yangi tasniflagich asosida qayta tasdiqlandi.Ishlab chiqarishning talab-ehtiyojlari kadrlar tayyorlash tizimining yo‘nalishi, darajasi va miqyoslarini shakllantiradi, kasb tayyorgarligining maqsadi, vazifalari va mazmunini belgilaydi, malaka talablarini ilgari suradi. Ishlab chiqarish pirovard natijada kadrlarning sifati va raqobatbardoshligiga baho beradi. Turli saviya va malakadagi mutaxassislarga bo‘lgan talab-ehtiyojni shaklllantiradi. Ishlab chiqarishning kadrlar tayyorlash t izimidagi mavqeini kuchaytirish quyidagi yo‘llar bilan ta‘minlanadi. Ishlab 2chiqarishning talab-ehtiyojlarini inobatga olib, texnika va texnologiyalarni rivojlantirishning yangi yo‘nalishlari bo‘yicha kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, ishlab chiqarish amaliyotini o‘tish uchun ta‘lim oluvchilarni ish joylari bilan ta‘minlash, ishlab chiqarish va ta‘lim tizimi integratsiyalashuvini rivojlantirish, ta‘lim va kadrlar tayyorlash sohasidagi xalqaro hamkorlikni rivojlantirish, qo‘shma korxonada yangi mahsulotlar turlarini ko‘paytirish maqsadida o‘quv kurslari, treninglarga ishtirok etish va malaka oshirish, hamda bu maqsadlarga bosqichma-boqich mablag‘lar ajratish ko‘zda tutilgan. Bundan tashqari Boshqaruv va texnik personallarni chet ellik hamkorlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri tarjimonsiz muloqotlarini yaxshilash maqsadida qo‘shma korxonaning o‘zida vaqti-vaqti bilan til o‘rganish kurslari tashkil etilib kelinadi. Shuningdek, yetuk kadrlar tayyorlash borasida ta‘lim muassasalariga ko‘maklashish maqsadida, sohaga oid oliy ta‘lim muassasalari va kasb-hunar kollejlari o‘quvchilarini amaliyot va ilmiy ish olib borishlariga shartsharoitlar yaratib berilgan. Qo‘shma korxonaning qobiliyatli xodimlarini rag‘batlantirish, shu bilan birga kelgusida ularga ishonch bildirish nazardan chetda qolmaydi. Xodimlar maxsus kiyimlar bilan ta‘minlangan, bepul kelib-ketishlari uchun qo‘shma korxona tomonidan avtomashinalar va avtobus ajratilgan hamda qulay, zamonaviy barcha shart-sharoitlar yaratilgan. Shu maqsadda faqat oldinga qarab intilish, oldimizga qo‘yilgan ezgu maqsadlar kabi olg‘a qadam tashlash biz yoshlar uchun ham qarz ham farzdir. Shuni yana alohida ta‘kidlab o‘tish joizki kadrlarni tanlashda bir qancha jihatlarga e‘tibor berish kerak: Kadrlartanlashda umumiy mezon: ma‘lumot, amaliy ish tajribasi: ruhiytayyorgarlik, jamoada ishlash qobiliyati. Keyingi daraja ishga jalb qilish yakunlangandan so‘ng, ish taklif qilinadiganlarni tanlab olishdir. Tanlash — ikki tomonli jarayon, bir tomondan firma nomzodga ish berishni yoki bermaslikni hal qilsa, ikkinchi tomondan nomzod agar ish taqdim qilinsa, taklifni qabul qilish kerakmi yoki kerak emasligini hal qiladi. Shunday qilib, tanlash jarayoni olti bosqichdan iborat bo‘ladi.
1. Shaklni to‘ldirish.
2. Intervyu — ko‘pincha test bilan yakunlanadi.
3. Tavsiya xati.
4. Chuqurlashgan suhbat
5. Imtihon
6. Ish taklif qilish
Agar nomzod tanlov jarayonida barcha sinovlardan o‘tsa, agar ish haqi yoki maosh yetarli va kontrakt tuzish qiziqarli va real bo‘lib, ikki tomonni qoniqtirsa, yangi xodim bu firmada ishlashdan mamnun bo‘lishi mumkin. Ish haqi maosh yoki to‘lov — bu firmani ishga qabul qilingan xodimga to‘lashi zarur bo‘lgan bahodir. Kishilarni mehnat qilish xohishiga ta‘sir qiluvchi omillar taklif tomonida bo‘ladi. Taklif firma to‘lashi mumkin bo‘lgan past darajani aks ettiradi. Talab tomonidan esa firmani to‘lash qobiliyatiga ta‘sir etuvchi barcha omillar bo‘ladi. Talab firma uchun yuqori darajada ishga qabul qilingan xodimga to‘lashi mumkin bo‘lgan qiymatdir. Mehnat resurslarini boshqarishning asosiy maqsadi ishchilar va xodimlarning qobiliyatlarini, yanada jadal va unumli mehnat qilishga qo‘zg‘atishdir. nson omiliga e‘tibor, odamlarga nisbatan jiddiy, mas‘uliyat bilan yondoshish mehnat resurslarini boshqarishning bosh g‘oyasidir.
Xodimlarni rejalashtirish - bu inson omiliga bo‘lgan ehtiyojni oldindan aniqlashdir. Bu jarayon uch bosqichdan iborat (9-jadval). Mavjud xodimlarni baholashda, eng avvalo ularning shakllanishiga ta‘sir etuvchi tashqi omillarga, xususan mehnat bozoridagi vaziyatga e‘tiborni qaratmoq lozim. Zero, mehnat bozoridagi holat ko‘p jihatdan quyidagilarga bog‘liq: -aholi soni, yoshi, jinsi salmog‘idagi o‘zgarishlar; tarmoq va hududiy bandlikdagi o‘zgarishlarga qo‘shimcha ishchi kuchini yollash darajasiga; ishlab chiqarish hajmi, tarkibi va o‘sish sur‘atiga; mehnat resusrlarini boshqarish usuliga; -Ichki omillarni baholash uchun quyidagi ma‘lumotlar tahlilini bajarmoq zarur: doimiy band bo‘lgan xodimlar soni, familiyasi, yashash joyi, ishga qabul qilingan vaqti va xodimlarning tarkibi (malakasi, mutaxassisligi, yosh tarkibi, milliy tarkibi, nogironlar, salmog‘i, ishchi va xizmatchilar, ITX.), xodimlar qo‘nimsizligi ish kunining davomliligi (to‘liq yoki qisman bandligi, necha va qaysi smenada ishlashi, ta‘tilning davomliligi.) -ish haqi, uning tarkibi, qo‘shimcha ish haqi, ta‘rif yoki ta‘rifdan yuqori to‘lov; -davlat yoki huquqiy tashkilotlar tomonidan ko‘rsatiladigan ijtimoiy-maishiy xizmat (ijtimoiy ehtiyojlarga ajratiladigan mablag‘)lar. Qayd qilingan tashqi va ichki omillarning ta‘sirida mehnat bozoridagi vaziyat o‘zgarib turadi va shunga mos ravishda mehnat resurslariga bo‘lgan talab va taklif ko‘lami aniqlanadi. Da‘vogarlarni, ayniqsa, o‘zi to‘g‘risida qisqacha ma‘lumotlarni taqdim etganlarni bilib olish uchun iloji bo‘lgan barcha tadbirlarni ko‘rmoq kerak. Ochiq berilgan tavsiyalarga ortiqcha ishonavermay, o‘zingiz shaxsan, surishtirib bilganingiz durust. Ancha ochiq fikr olish uchun nomzodning sobiq ish beruvchisiga qo‘ng‘iroq qilish yoki u bilan shaxsan uchrashish lozim. O‘sha rahbarning mazkur xodimdan ajralayotganiga qanday qarayotganini e‘tibor bilan kuzatish zarur. Birinchi navbatda shuni ta‘minlamoq kerakki, ishga qabul qilinayotgan odam muzokaralar chog‘ida o‘zining bo‘lajak ishining barcha xususiyatlarini tasavvur qilsin, kelgusida xafa bo‘lib yurmasin, bunda biron-bir salbiy hollarga yo‘liqmasin. Da‘vogarga berilgan baholar va tavsiyalarni tahlil qilganda, shuningdek, muzokaralar olib borilganda: -uning topshirilayotgan ishni bajara olishiga; -zarur bo‘lib qolganda kasbiy ma‘lumotini oshira bilishiga; -texnikaga nisbatan e‘tiboriga; -fe‘l-atvoriga;
-halolligi, mulohazaliligi, turmushda hozir-nozirligi va to‘g‘riligiga; -tashabbuskorligi, hayotga talabchanligiga; -ishga hamda ish kunining davomiyligiga; -og‘ir sharoitda o‘zini tutishiga; -salomatligi, tashqi ko‘rinishi, vaqtni taqsimlay bilishiga; -hunari va bo‘sh vaqtlardagi mashg‘ulotlariga diqqat qilish lozim. Har bir da‘vogarga u bilan turmushi to‘g‘risida suhbatlashish va barcha zarur savollarga javob olish uchun yetarli darajada vaqt ajratish lozim. Bulardan tashqari shuni unutmaslik kerakki, ishga qabul qilinayotgan nomzod topshiriladigan ishni bajarishga yaroqligina bo‘lib qolmay, balki korxonaningboshqa xodimlar bilan chiqishib ketadigan ham bo‘lish zarur. Agar u shu keyingi talabga muvofiq kelmasa, odatda yaxshi mutaxassisning ham bahridan o‘tish lozim. Ishga qabul qilingan odam o‘z hamkasblariga qo‘shilib ketganda o‘zini-o‘z uyidagidek his etishi muhimdir. U o‘z burchlarini qanday eplayotganini diqqat bilan kuzatish hamda unga yordam berish kerak, uning yangi joyda o‘zini tutib olishi uchun vaqt kerakligini anglamoq lozim. Xodimlarni tanlash va ularga adolatli baho berish boshqarishning eng murakkab qirralaridan hisoblanadi. Shu sababli ularni to‘g‘ri tanlash va joy-joyiga qo‘yishda zarur mas‘uliyat bilan yondashilmasa ish yakunlari kutilgan samarani bermasligi aniq. Xodimlarni tanlash uslubi qanchalik puxta ishlab chiqilgan bo‘lsa, shunchalik korxonaning mehnat faoliyatida kutilmagan samaradorlikka erishish amaliyotda isbot etilgan.
Xodimlarni tanlashda ularning ko‘p qirrali xislatlarini aniqlash imkonini beruvchi quyidagi maxsus usullar qo‘llaniladi:
anketa ma‘lumotlarini tahlil qilish usuli;
ruhiy testlash usuli;
amaliy ish o‘yinlarini o‘tkazish usuli;
malakaviy testlash usuli;
taqrizlarni tekshirish usuli;
suhbat o‘tkazish usuli;
attestatsiyadan o‘tkazish usuli;
reyting usuli.
Attestatsiya jarayonida xodimlarni malakasiga, uning bajarayotgan ishiga yoki lavozimiga loyiqligiga xolisona baho berilishi lozim. Attestatsiya qilinayotgan 3xodimning ishiga baho berishda uning reja topshiriqlarini bajarishdagi shaxsiy xizmati, mehnat intizomi, o‘z vazifasini sidqidildan bajarishi kabilar inobatga olinishi zarur. ana shular asosida attestatsiya o‘tkazuvchilar ochiq ovoz berish yo‘li bilan quyidagi baholarni berishi mumkin: -bajarayotgan lavozimiga loyiq;
-xodim ko‘rsatilgan nuqsonlarni keyingi o‘tkaziladigan attestatsiyagacha yo‘qotsa, bajarayotgan lavozimiga loyiq xodim ko‘rsatilgan nuqsonlarni keyingi o‘tkaziladigan attestatsiyagacha yo‘qotsa, bajarayotgan lavozimiga loyiq; egallab turgan lavozimiga loyiq emas. -Shunday qilib, xodimlarni boshqarishdan asosiy maqsad ularning faoliyatini korxona foydasini oshirishga yo‘naltirishdir. . Bu borada rahbarlar ham xodimlarga moslashuvchan ish dasturlarini ko‘proq taklif etishlari kerak chunki, bu dasturlar korxonaning muvaffaqiyati uchun juda muhumdir. Xodimlarni boshqarish tizimi deganda, korxonada band bo‘lgan kishilar salohiyatini rivojlantirish va undan samarali foydalanish, ularning normal faoliyat ko‘rsatishi uchun zaruriy shart-sharoit yaratish bo‘yicha o‘zaro bog‘langan iqtisodiy-tashkiliy va ijtimoiy tadbirlar tizimi tushuniladi.Demak yuqoridagi ma‘lumotlardan ko‘rinib turibdiki, xodimlar faoliyatini to‘g‘ri tashkillashtirishning eng samarali usullaridan biri bu -xodimni to‘g‘ri tanlay bilish va uni salohiyatiga qarab kerakli yo‘nalishga joylashtirishdir.
|
| |