O‟zbekiston respublikasi oliy - bet 67

|
O‟zbekiston respublikasi oliy
|
bet | 67/82 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #272089 |
Bog'liq avtomatik rostlagich13.3.1-rasm. Telferning umumiy ko’rinishi (a) va prinsipial elektr boshqaruv sxemasi.
5, 7 va 11- oxirgi o‘chirgichlar yukni ko‘tarish vaqtidagi (SQ1) va gorizontal surilish vaqtidagi (SQ2 va SQ3) holatini chegaralaydi. Ular ajralgan vaqtida elektr motorlar ishdan to‘xtaydi.
YUk ko‘tarish elektr motori 6-elektromagnit to‘xtatgichga (ET) ga bo‘lib, motor ishlab turgan vaqtda 3- barabanni bo‘shatadi, o‘chirilgan holatda uni to‘xtatib, yukning o‘z-o‘zidan tushib ketishining oldini oladi.
SB1 yuk ko‘tarish tugmasi, SB2 tushirish tugmasi, SB3 oldinga va SB4 orqaga surish tugmasi ishlab turgan vaqtda har bir elektr yuritma ishlab turadi. Tugmalar qo‘yib yuborgan vaqtda KMP...KMN tegishli magnit ishga tushirgichlar to‘xtaydi va elektr motorlar tarmoqdan ajratiladi. Bunday boshqaruv usuli itaruvchi usul deb yuritiladi.
Detallarni tiklashning galvaniq jarayonlarini avtomatlashtirish
Qishloq xo‘jalik texnikasining emirilgan detallarini qayta tiklashning galvaniq usuli metallarning tuzli aralashmalarini elektroliz qilish bilan metallarni cho‘ktirishga asoslangan.
Ta‘minlash manbasidan detalga (katod) manfiy potensial beriladi. Anod sifatida detalga joylashtiriladigan metlal plastinasi (masalan, svinets) ishlatiladi. Plastinalarga ta‘minlash manbasidan musbat potensial beriladi.
Katodga joylashtirilgan metallning og‘irligi Faradey qonuniga ko‘ra quyidagicha aniqlanadi.
G=c I t,
Bu erda S- elektroximik ekvivalent 2/A soat, I – elektroliz tok kuchi, A; t- elektroliz vaqti, soat
Elektroximik ekvivalent qoplash uchun ishlatiladigan metallning turi, tok kuchi zichligi, elektrolit har orati, elektroliz tok kuchi egri chizig‘i ko‘rinishi va boshqa kattaliklarga bog‘liq.
Detallarga galvaniq tiklashdan oldin maxsus ishlov beriladi. Ular tekislanadi, yuviladi, yog‘sizlantiriladi, fosforli oltingugurtli va xromli kislotali aralashmalarga solinadi, yana yuviladi, so‘ngra elektrolitik vannalarga ilinib ta‘minlash manbasining manfiy elektrodiga ulanadi. Detallarning qo‘shimcha ishlov berilmaydigan qismlariga izolyasion material o‘raladi. Metallarga sifatli
ishlov berish uchun elektrolizda tok kuchining turli ko‘rinishi va qutbini o‘zgartirish usullarini qo‘llash mumkin: a) tok kuchini avtomatik reverslash, ya‘ni detaldagi kuchlanishning qutbini musbatdan manfiyga yoki teskarisi qilib davriy ravishda almashtirib turish. Detalni manfiy kuchlanish ostida musbat kuchlanishga nisbatan bir-ikki marta ko‘proq ushlash mumkin. b) asimmetrik tok kuchini ishlatish, ya‘ni turli to‘g‘rilanish koeffitsientiga ega bo‘lgan tokni ishlatish.
Har oratni avtomatik rostlash asosan xromlash, ximik nikellash jarayonlarida qo‘llanadi. Bu jarayonlarda elektrolit har oratining o‘zgarishi 20 dan oshmasligi kerak. Kichik vannalar uchun ikki pozitsiyali rostlagichlar, kattalari uchun esa aralashmaning elektr isitkichini boshqaruvchi proporsional - integral rostlagichlardan foydalanish mumkin.
Kislotaning tarkibini avtomatik rostlash detallarni metallar bilan sifatli qoplanishini ta‘minlaydi. Kislotalilikni rN – metrlar bilan o‘lchanadi. Elektrolitga ishqor yoki kislota qo‘shib bu kattalikni o‘zgartirish mumkin. Belgilangan qalinlikni avtomatik rostlash programmali vaqt relesi yoki xisoblagichlar yordamida amalga oshiriladi. Detallarni uzatishda galvaniq sexlarni ma‘lum programma asosida harakatlanuvchi transport vositalari bilan ta‘minlanadi. Belgilangan texnologik jarayon asosida detallarni harakat ga keltirish ketma- ketligi ma‘lum programma asosida bajariladi. SHu maqsadda galvaniq oqim liniyalar detallarni joydan joyga ko‘chiruvchi manipulyatorlar va avtooperatorlar bilan ta‘minlanadi.
Galvaniq jarayonlarni avtomatlashtirish qoplamalar sifatini yaxshilaydi va ishlov berish qiymatini kamaytiradi, ta‘mirlash jarayonini tezlashtiradi.
Avtotraktor motorlarini chiniqtirish jarayonini avtomatlash
CHiniqtirish – ichki yonuv motorlarini ta‘mirlashdagi yakunlovchi jarayon xisoblanadi. Bunda detallarning bir-biriga tegib turadigan, ishqalanadigan yuzalarini ish jarayoniga tayyorlanadi va ulardagi kamchiliklar tuzatiladi.
Motorlarni ta‘mirlash ustaxonalarida kombinatsiyalashtirilgan uch marta o‘tkaziluvchi chiniqtirish jarayoni bajariladi: sovuq, issiq, salt yurishli va yuklamali issiq.
Sovuq chiniqtirishda ishlamayotgan ichki yonuv motori kichik aylanishli elektr motoridan aylantiriladi: 5000 min-1 dan boshlab 1000..1400 min—1 gacha. Salt yurishli chiniqtirishda sovuq chiniqtirish tamom bo‘lgandan so‘ng, ichki yonuv motori ishonchli ravishda ishga tushiriladi va 1400..1800 min-1 aylanishda tamom o‘chirilgan holda bo‘ladi.
YUklamali issiq chiniqtirishda ichki yonuv motori birlamchi motor sifatida ishlaydi, elektr motorini generator rejimga o‘tkaziladi. Uning ishlab chiqargan elektr energiyasi umumiy elektr tarmog‘iga uzatiladi. Ichki yonuv motori yuklamasi asta-sekin tezlashtirilib 1600..1800 min-1 ga etkaziladi va 1700..2200 min-1 da tugallanishi mumkin. YUklama bosqichma- bosqich chiniqtirish qilinayotgan ichki yonuv motorining nominal quvvatiga nisbatan 10..20 dan 80..100% gacha o‘zgartirilishi mumkin.
Ichki yonuv motorlarini chiniqtirish uchun 750 dan 1500
min-1 gacha bo‘lgan chastotali 4,5 dan 160 kVt quvvatga ega bo‘lgan elektr motorlar ishlatiladi. Bu erda rotor zanjirida ulagich xalqali suyuqlikli reostatlar ulash mumkin bo‘lgan elektr motorlarini qo‘llash mumkin. Reostat elektrodlarini suyuqlikda joylashish chuqurligiga qarab aylanish chastotasini 1..1,25 oraliqda rostlash mumkin.
Aylanish chastotasini rostlash oralig‘ining namligi va suyuqlikning qizishi natijasida reostatning qarshiligini o‘zgarishi bu stendlarning kamchiligi xisoblanadi.
Ba‘zi bir ta‘mirlash ustaxonalarida asinxron ventilli kaskadga (AVK) ega bo‘lgan 60 kVt quvvatli stendlar ishlatiladi (105-rasm). Stend chiniqtirilayotgan 3 ichki yonuv motorining vali bilan kinematik birlashtirilgan faza-rotorli 1- asinxron elektr motoriga ega. Rotor cho‘lg‘amlaridagi tok kuchi 22, 23, 24 to‘g‘rilagichlar bilan to‘g‘rilanadi, IT 3 fazali invertori bilan inversiyalanib, 15- transformator
orqali tarmoqqa uzatiladi. AVK tarmog‘i xisobiga stendga beriladigan energiyaning 80% tarmoqqa qaytariladi.
CHiniqtirish jarayonini avtomatik boshqarish maqsadida stend maxsus asboblar bilan ta‘minlangan: aylanuvchi moment datchigi 2, har oratni o‘zgarish tezligi datchigi 4, moslash tizimidagi moyning har oratini nazorat qiluvchi datchik, aylanish chastotasi datchigi – taxometr 14, kuchaytirgich- o‘zgartkichlar 5, 6, 8,
11, taqqoslovchi organlar 10 va 7, chiniqtirishni programmalovchi topshiriq
bergich 9, aylanuvchi moment 13 va IT invertorining 19, 20, 21 ventillar guruxi faza impulsli boshqaruvchi 12 blok. 16 va 18 ikkilamchi cho‘lg‘amlar «zigzag» usulida ulangan, 16- cho‘lg‘amlar – «ochiq uchburchak» usulida qo‘shimcha cho‘lg‘am bilan «yulduz» sxemasi bo‘yicha ulangan. Bu esa 15- cho‘lg‘amdagi kuchlanish egri chizig‘ini va IT invertorining parallel ishlashini yaxshilaydi.
9 va 13- topshiriq bergichlar bilan moyning har orati ko‘tarilishini xisobga olgan holda ichki yonuv motorining chiniqtirish valida aylanish chastotasi va to‘xtatish momentini vaqt bo‘yicha o‘zgarish programmasi asosida beriladi.
Taqqoslash organlari 10 va 7 da chastota ham da aylanish momenti kattaliklarini berilgan qiymatlar bilan o‘lchangan qiymatlar solishtiriladi. 8, 11- kuchaytirgichlar, 12- boshqaruv bloki va IT tok invertori yordamida chiniqtirishning belgilangan programmasi bo‘yicha ish olib boriladi.
Bir ish tartibidan ikkinchisiga o‘tish avtomatik ravishda yog‘ning har oratini o‘zgarish tezligi datchigi 4 yordamida amalga oshiriladi. Agar moylash tizimidagi yog‘ning har orati o‘sishdan to‘xtasa, sovuq chiniqtirishda aylanish chastotasi bitta bosqichga ko‘tariladi, issiq chiniqtirishda–to‘xtatuvchi aylanma moment ortadi. Har oratni yangi stabillanuvchi qiymatida chiniqtirishning keyingi bosqichiga o‘tish uchun zarur bo‘lgan signal ishlab chiqiladi.
Yirik motor ishlab chiqaruvchi sexlardagi tekshiruvchi stendlari bir-biri bilan bog‘liq bo‘lmagan 3..5 ta tizimiga ega, shuningdek ichki yonuv motorlarining texnika ko‘rsatkichlarini mikro EVMda qayta ishlash va nazorat qilish imkoniyatini beradi.
13.4.1- rasm. AVKga ega bo’lgan chiniqtiruvchi tekshirish stendining prinsipial elektr sxemasi.
|
| |