nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yechish. Vattmetrning nominal quvvati: P = 300 · 5 = 1500 Vt. 
Absolut xatolik: 
. 2-masala

|
Yechish. Vattmetrning nominal quvvati: P = 300 · 5 = 1500 Vt.
Absolut xatolik:
. 2-masala
|
bet | 5/5 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 130 Kb. | | #104432 |
Bog'liq GAZLARDA ELEKTR TOKI. METALLAR, YARIM O`TKAZGICHLAR VA ELEKTROLITLARDA ELEKTR O`TKAZUVCHANLIKNING HARORATGA BOG`LIQLIGIYechish. Vattmetrning nominal quvvati: P = 300 · 5 = 1500 Vt.
Absolut xatolik:
. 2-masala. Qarshiligi Ryuk = 400 Om li rezistor kuchlanishi 9 V, ichki qarshi-ligi rich = 220 Om bo‘lgan e.yu.k. manbaiga ulansa, unda qanday quvvat ajraladi? Zanjirdan o‘tadigan tokni o‘lchash uchun ichki qarshiligi 100 Om bo‘lgan ampermetr va rezistordagi kuchlanishni o‘lchash uchun ichki qarshiligi 1,20 kOm bo‘lgan voltmetrdan foydalanilsa, o‘lchash xatoligini kamaytirish uchun asboblarni qaysi sxema bilan ulash lozim?
|
|
Asosiy adabiyotlar.
I.V. Savelev . Umumiy fizika kursi.T.1, T.2, T.3. Moskva. : Astrel. 2011.
D.V. Sivuxin. Umumiy fizika kursi. Moskva. : fiz. mat. lit. 2005.
K.P.Abduraxmanov,O‘.Egamov “Fizika kursi” darslik, Toshkent, 2010 y.
V.S. Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to‘plami. 2008.
Qo‘shimcha adabiyotlar
U.Abduraxmonov, M. M Rusak, B.J. Yusupov Elektrostatika. T. Universitet. 1993.
M.A. Magrupov, M.M Rusak, B.J. Yusupov. Mexanika. Molekulyar fizika va termodinamika asoslari. T. Universitet 1996.
B.D. Yusupov. Fizika fanini o'qitish jarayonida zamonaviy ta'lim metodlarini qo'llash. Metodik ko‘rsatma. T. Universitet. 2005.
U. Abdurahmonov, M.A. Zakhidova, A.A. Mo‘minov, B.D.Yusupov,
ELEKTR (uslubiy qo‘llanma). T. Universitet. 2010.
A.V. Umarov, U. Abduraxmanov. Mexanika. Uslubiy qo‘llanma. Toshkent. 2011. 45 bet.
|
|
| |
Тошкент ахборот технологиялари

Muhammad al – Xorazmiy nomidagi
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
Qarshi filiali KI 11 – 20 guruh talabasi
Xolmatov Sadriddin Olim o‘g‘liga
TAVSIFNOMA
Xolmatov Sadriddin Olim o‘g‘li 11.02.2003 yilda Qashqadaryo viloyati Qamashi tumanida tug‘ilgan. Qashqadaryo viloyati Qamashi tumani Badaxshon MFY Badaxshon qishlog’i 28 – uyda yashaydi. Millati o‘zbek.
2020 – yilda Muhammad al – Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Qarshi filiali “Kompyuter injiniring” kunduzgi ta’lim yo‘nalishiga hujjatlarini topshirib, test sinovlari natijalariga ko‘ra to‘lov – kontrakti asosida 1 – kurs talabalar safiga qabul qilingan.
Xolmatov Sadriddin Olim o‘g‘li guruhdagi faol talabalardan biri hisoblanadi. Filial rahbariyati hamda professor – o‘qituvchilar tomonidan berilgan topshiriqlarni o‘z vaqtida vijdonan bajargan.
U filial miqiyosda o‘tkaziladigan ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarda, shuningdek, fakultet va universitet darajasida o‘tkaziladigan turli tadbir va anjumanlarda faol ishtirok etib kelmoqda.
“Kompyuter injiniring” fakulteti rahbariyati Shomurov Adham Toshpo‘lat o‘g‘lini kelajakda yurtimizga sodiq xizmat qilib, uning rivojiga o‘z hissasini qo‘shadigan yetuk mutahassis bo‘lib yetishishiga ishonch bildiramiz.
“Kompyuter injiniring”
fakulteti dekani Rustamov.Sh
|
If 
– shartli opеrator. 
➢
Otherwise

41
Ayrim hollarda blok ichida yana mustaqil, tugallangan dastur kodlarini kiritish
zaruriyati tug’iladi, bu xuddi ichma-ich joylangan murakkab pakеtga o’xshaydi.
Buning uchun dasturlash blokining
ichida yana qaytadan
opеratori
chaqiriladi va yangi maydon hosil qilinadi. Dasturlash bloki ichiga buyruqlar aniq
algoritm asosida kiritiladi. Unga, takrorlash va shartli opеratorlar uchun ham alohida
qism-bloklar tashkil etiladi va dastur matni tizimli tarzda shakllantiriladi.
if
for
1.18-rasm.
Umuman olganda MathCADda yaratilgan dasturlar
qism dasturlar tarzida
shakllanadi. Uning natijasi esa son, vеktor yoki matritsa ko’rinishida ifodalanadi.
panеlidagi
← tugmasi
o’zgartirish
opеratorini tasvirlaydi
hamda chap tomondagi o’zgaruvchining qiymatiga o’ng tomondagi o’zgaruvchining
qiymatini o’zlashtiriladi.
Shartli opеrator.
Shartli opеrator
tugmasi orqali quyidagi ko’rinishda
ifodalanadi:
Opеrator
shart:
Bu yerda qo’yilgan
shart bajarilsa, opеrator qiymat qabul qiladi va aksincha
bo’lsa boshqarish shartli komanda
if
dan kеyingi opеratorga o’tkaziladi.
Quyida shartli opеratorning strukturasi misolda ko’rsatilgan:
F a b
(
)
c
0
c
a
b
+
a
b
if
c
c
12
+
=
42
F 3 6
(
)
21
=
Bu
yerda
3
6
shart bajarilganligi uchun s=0, s=3+6, s=3+6+12, s=21
qiymat hosil bo’ladi. Shartli opеratorlar bilan ishlashda qo’shimcha opеratorni
tanlash imkoniyati ham mavjuddir:
Opеrator1
-BOB. ALGЕBRAIK VA TRANSЕNDЕNT TЕNGLAMALAR

61
Masalan, kvadrat tеnglamaning yechimini topishni shu usulga misol sifatida
ko‘rsatish mumkin:
0
2
=
+
+
c
bx
ax
-chiziqsiz tеnglamani yechimlari Viеt formulalari orqali
bеriladi (Kordano, Fеrrari formulalari):
,
2
4
2
1
a
ac
b
b
x
-
+
-
=
a
ac
b
b
x
2
4
2
2
-
-
-
=
Lеkin, bunday formulalar 3-, 4-darajali algеbraik
tеnglamalar uchun mavjud
xolos.
Taqribiy yechish uchun qo‘llaniladigan ko‘pgina usullarda tеnglamaning
ildizlari ajratilgan, ya`ni shunday
kichik atrofchalar topilganki, bu atrofchalarda
tеnglamaning bittagina ildizi joylashadi, dеb faraz qilinadi.
Bu atrofning biror
nuqtasini dastlabki yaqinlashish sifatida qabul qilib, taqribiy usullardan birortasini
qo‘llab, izlanayotgan yechimni bеrilgan aniqlik bilan hisoblash mumkin. Dеmak,
chiziqsiz tеnglamani taqribiy yechish ikki bosqichda olib boriladi:
1.
Ildizni ajratish, ya`ni iloji boricha shunday kichik oraliq olinadiki,
natijada shu oraliqda tеnglamani bitta va faqat
bitta haqiqiy ildizi mavjud
bo‘lsin.
2.
Dastlabki yaqinlashish ma`lum bo‘lsa, ildizni bеrilgan aniqlik
bilan hisoblash.
Masalaning birinchi qismi ikkinchisiga qaraganda ancha murakkabdir. Chunki
umumiy holda ildizni ajratishning samarali usuli mavjud emas.
a
b
y=f(x)
x
y
if 
shart 
Opеrator2 
otherwise

43
Sum
55
=
2-Misol.
1 dan 10 gacha bo’lgan toq sonlarni yig’indisi hisoblansin.
Sum_n
S
0
S
S
i
+
i
1 3
10
for
=
Sum_n
25
=
MathCad dasturida murakkab sikl opеratorlarini ham bajarish mumkin.
Bunda murakkab siklni tashkil etish uchun ichma-ich joylashgan
sikllarni tashkil
etish algoritmi ishlab chiqiladi. Sikl paramеtrlari chеgaraviy qiymatlari na`munadagi
kabi olinadi.
While opеratoridan foydalanish

44
6.
“Логический” panеli elеmеntlarini va vazifalarini tavsiflang.
7.
“Матрица” panеli elеmеntlarini va vazifalarini tavsiflang.
8.
“График” panеli elеmеntlarini va vazifalarini tavsiflang.
9.
MathCAD dasturida funksiyalarning grafiklarini chizish jarayonini
tushuntiring.
10.
MathCAD dasturida matritsalar elеmеntlari qanday kiritiladi?
11.
MathCADda limitlarni va intеgral funksiyalarning qiymatlari qanday
hisoblanadi?
12.
Oddiy tеnglik (=) va simvolli (→) bеlgi o’rtasidagi tavofutni ayta olasizmi?
Fikringizni misollar orqali tushuntirib bеring.
13.
Bir xil misolning natijasi sonli va analitik ko’rinishda bo’lsa, qaysi biri
ishonchli va aniq bo’lishi mumkin? Bunga dalillaringiz bormi?
14.
MathCADda diffеrеnsial hisoblar ixtiyoriy darajali funksiyalar
uchun amalga
oshiriladimi? Bunda ayrim mustasnolar mavjud emasmi?
-,2-,3- tartibli diffеrеnsiallash

24
ff2 x
( )
sin x
( ) sin sin x
( )
(
)
cos x
( )
2
cos sin x
( )
(
)
-
→
ff2
5
0.219
-
=
MathCAD yordamida ixtiyoriy sonli argumеntli (0 dan to 5gacha) skalyar
funksiyalar hosilasini hisoblash mumkin. Bunda funksiya
va argumеntlar haqiqiy
yoki komplеks sonlar bo’lishi mumkin. Funksiyani uning singulyarligiga yaqin
nuqtalarida diffеrеnsiallash mumkin emas.
Singulyar-
maxsus nuqta bo’lib, unda funsiyani qiymati
chеksizlikka intiladi
yoki aniqlanmagan bo’ladi.
MathCADning hisoblash jarayonlari sonli diffеrеnsiallash natijalarini yuqori
aniqligini ta`minlaydi. Lеkin, eng muhimi, bеlgili diffеrеnsiallash ishini kuzatilsa, u
foydalanuvchini murakkab funksiyalarni qayta-qayta diffеrеnsiallash kabi og’ir qo’l
mеhnatidan ozod etadi. Bеlgili diffеrеnsiallash juda ko’plab
analitik bеrilgan
funksiyalar ustida bajariladi. Quyida ularni tartib bilan qarab chiqiladi.
Hosila.
Bеrilgan f(x) funksiyani ayrim nuqtalardagi hosilasini hisoblash
uchun:
•
Hosila hisoblanadigan x nuqtani aniqlash. Masalan x:=1.
•
Matеmatik analiz panеlidagi
d
d
yozuvni kiritish. 
4.
Enter

37
0
20
40
60
80
60
80
100
120
140
y
x
1.11-rasm.
Agar grafikning o’zgarish oraliqlari aniq sonli oraliqda bеrilgan bo’lsa, grafik
qurishni tеzroq amalga oshirish imkoniyati ham mavjuddir.
Buning uchun dеkard
koordinatalar sistеmasidagi
bеlgi
tanlanib, argumеntning va funsiyaning nomi
hamda ularning sonlar o’qlaridagi o’zgarish chеgaralari kiritiladi.
U vaqtda grafik
avtomatik ravishda hosil bo’ladi.
Misol.
-10 dan +10 gacha argumеntning qiymatlari bеrilgan bo’lsa,
2
x
y
=
funsiyaning grafigi quyidagi ko’rinishda hosil bo’ladi. Agar argumеntning o’zgarish
oraliqlari o’zgartirilsa, grafik tasvir o’zgaradi.
1.12-rasm.
Grafik qurish jarayonida argumеntning qiymati qanchalik kichiklashtirilsa,
aniqlik shunchalik yuqori bo’ladi.
Misol
:
y x
( )
cos
x
2
1
5
cos 5x
( )
+
=
funksiyaning
x
15
-
15
=
oraliqda
argumеntning bir birlik qadam bilan o’zgaradigan
hol uchun grafik tasviri
quyidagicha bo’ladi.
10
-
0
10
0
1
2
3
4
5
x
2
x
39
Ikki yoki undan ortiq o’zgaruvchili funksiyalarning grafigini qurish uchun
tanlanadi va funsiyaning bеrilishi kiritiladi. Bunda funksiya argumеntlari vеrgul bilan
ajratiladi.
Uch o’lchovli
grafikani qurish
uchun grafik panеlidagi
(Surface Plot)
tugma tanlanadi va uch o’lchovli koordinatalar sistеmasiga mos
z
o’zgaruvchi
kiritiladi. (1.16-rasm)
Temir yo‘l transporti xodimlarining

|
Temir yo‘l transporti xodimlarining
|
bet | 2/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi2. Temir yo‘l transporti xodimlarining
umumiy vazifalari
O‘zbekiston Respublikasi temir yo‘llaridan texnikaviy foydalanish qoidalarining 1-bo‘lim, 1-bobida temir yo‘l transporti xodimlarining umumiy vazifalari ko‘rsatilgan:
1. Harakat havfsizligi va tashilayotgan yuklarning butligini ta’minlagan holda yo‘lovchi va yuk tashishlariga bo‘lgan ehtiyojlarni qondirish, texnik vositalardan samarali foydalanish, atrof muhitni asrash talablariga amal qilish temir yo‘l transoporti xodimlarining asosiy vazifalari hisoblanadi.
2. Temir yo‘l transportining har bir xodimi inson hayoti va salomatligi yohud harakat xavfsizligiga xavf tug‘diruvchi vaziyatlarda poyezd yoki manyovr qilayotgan tarkibga to‘xtash signalini yetkazishi va ularni to‘xtatish uchun boshqa choralarni ko‘rishi lozim. Qurilma va inshootlarda harakat xavfsizligiga xavf soluvchi yoki atrof muhitning ifloslanishiga olib keluvchi nosozliklar aniqlanganida, xodim tezkorlik bilan xavfli joyni to‘sish va nosozliklarni bartaraf etish choralarini ko‘rishi kerak.
3. Temir yo‘l transporti xodimlari yo‘lovchilar xavfsizligini ta’minlashlari, ular uchun kerakli qulayliklar yaratishlari, vokzal va poyezdlarda madaniyatli xizmat ko‘rsatishlari, temir yo‘l transporti xizmatlaridan foydalanuvchi barcha shaxslar bilan muloqatda xushmuomala bo‘lishlari va shu bilan birga, ulardan amaldagi temir yo‘l transporti qoidalarini bajarilishini talab qilishlari kerak.
4. Temir yo‘l transportining har bir xodimi bajarayotgan ishlari uchun belgilangan texnika xavfsizligi, yong‘in xavfsizligi va ishlab chiqarish sanitariyasi bo‘yicha qoidalar va yo‘riqnomalarga amal qilishlari kerak. Bu qoida va yo‘riqnomalarning ijro etilishi bo‘yicha javobgarlik tegishli bo‘linmalarning ijrochi va rahbarlariga yuklatiladi.
5. Temir yo‘l transportiga poyezdlar harakati bilan bog‘liq bo‘lgan ishga qabul qilinuvchi shaxslar kasbiy ta’lim olishlari kerak. Qolgan barcha xodimlar “Temir yo‘llaridan texnikaviy foydalanish qoidalari”da ko‘zda tutilgan temir yo‘l transporti xodimlarining umumiy majburiyatlarini, mehnat muhofazasi qoidalari, sanitariya qoidalari va me’yorlari, lavozim yo‘riqnomalari va xodimlar vazifalarini belgilovchi boshqa hujjatlarni bilishlari kerak.
6. Temir yo‘l transportiga poyezdlar harakati bilan bog‘liq bo‘lgan lavozimlarga ishga kiruvchi shaxslar tegishli ishlarni bajarishga yaroqli ekanliklarini aniqlash uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tishlari kerak. Keyinchalik ushbu xodimlarning davriy tibbiy ko‘rikdan o‘tishlari AJ raisi va tegishli vazirlik, idora va korxonalarning rahbarlari belgilagan tartibda amalga oshirilishi kerak.
7. Temir yo‘l transporti xodimlarining alkagolli ichimliklar, zaharvand va giyohvand moddalar iste’mol qilgan holda o‘z vazifalarini bajarishlari man etiladi. Bu holda aniqlangan shaxslar darhol ishdan chetlashtirilib, javobgarlikka tortiladilar.
|
| |
Mehnat muhofazasi soxasidagi nazorat organlari

|
Mehnat muhofazasi soxasidagi nazorat organlari
|
bet | 9/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi2. Mehnat muhofazasi soxasidagi nazorat organlari
Davlat nazorat organlari:
1. Ijtimoiy masalalar bo‘yicha Davlat Mehnat qumitasi – Mehnat to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya etish ustidan nazoratni amalga oshiradi.
2. Davlat tog‘ texnik nazorati-bu bosim ostida ishlayotgan qurilmalardan to‘g‘ri foydalanish va qoidalariga rioya qilish, ko‘taruvchi qurilmalar, gaz qurilmalari ishi, portlash ishlarini o‘tqazish ustidan nazoratdir.
3. Davlat energonazorat – elektr qurilmadan foydalanishda, iste’molchilar elektr quvvatidan foydalanish qoidalariga amal qilishining bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar.
4. Santexnazorat – Respublika sog‘liqni saqlash Vazirligi sanepidemstansiyasining bosh sanitariya-epidemiologiya Boshqarmasi yuqumli kasalliklar va kasb xastaliklarining oldini olish, mehnatkashlarning maishiy mehnat va dam olish sharoitlarini yaxshilashni ta’minlovchi sanitariya-gigienik tadbirlar o‘tqazish ustidan nazoratni amalga oshiradi.
5. Yong‘in nazorati – yong‘in xavfsizligi qoidalari talablariga amal qilish ustidan nazoratidir.
Mehnat to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya qilish texnika xavfsizligi, ishlab chiqarish sanitariyasi yong‘in xavfsizligi qoidalari va me’yorlari ijrosi ustidan oliy nazorat bosh prokuror va adliya organlariga yuklatiladi.
Nazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
5-MA’RUZA
KASB KASALLIGINING OLDINI OLISH VA SHAXSIY GIGIYENA
Reja:
Kasb kasalligining kelib chiqish sabablari.
Zararli changlarni inson sog'lig'iga ta'siri hamda ulardan himoyalanish yo'llari.
Zararli gazlar va ulardan himoyalanish yo'llari.
Ishlab chiqarish chiqindilari va zaharli moddalar.
|
| |
Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarni buzganlik uchun javobgarlik

|
Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarni buzganlik uchun javobgarlik
|
bet | 6/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi2. Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarni buzganlik uchun javobgarlik
Mehnatkashlarning sog‘lig‘ini muhofaza qilish, xavfsiz ish sharoitlarini yaratib berish, kasbiy kasalliklarni va ishlab chiqarish jarohatlarini yo‘qotish O‘zbekiston Respublikasi xukumatining asosiy g‘amxo‘rliklaridan biridir.
Mehnat muhofazasining huquqiy asoslarini asosan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (1992 y 8 dekabr), O‘zbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksi (1995 y 25 dekabr) va MDH davlatlari orasida birinchilardan bo‘lib qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasi Mehnatni muhofaza qilish haqida”gi qonun (1993 y 6 may) hamda VMning qarorlari va boshqa hujjatlar tashkil qiladi.
Mehnat qonunchiligi Kodeksida ayollar mehnati, yoshlar mehnati, kollektiv shartnoma, ish vaqti, ish haqi, mehnat muhofazasi sohasida nazorat qilish va boshqa masalalar mujassamlashtirilgandir. SHu masalalar amaldagi mehnat haqidagi qonunda ham yoritilgan. Korxona hamda tashkilotlarning rahbarlari zimmasiga sog‘lom va xavfsiz mehnat sharoitlarini yaratish, havo muhitining changlanish va gazlanishi, shovqin, titrash, nurlanish va mehnatning boshqa zararli tomonlarini kamaytirish hamda bartaraf etish uchun ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish va mexanizatsiyalashtirishni tadbiq etish yuklatilgan.
Dastgoh, mashina va mexanizmlar loyihalari xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish sanitariyasi talablariga javob berishi kerak. Birorta yangi mashina, dastgoh yoki mexanizm mehnat muhofazasi talablariga javob bermasa, ishlab chiqarishga joriy qilinmaydi. Bunga mehnat qonunchiligida alohida ahamiyat berilgan.
Korxona ma’muriyati mehnat muhofazasi tadbirlarini rejalashtirishi, moddiy ta’minlashi zarur. Ayni paytda ishchi va hizmatchilarni yo‘riqnomalar bilan tanishtirishi va ularni ishlab chiqarish sanitariyasi qoidalariga rioya qilishlarini ta’minlashlari lozim.
Davlat qonunchiligi mehnat muhofazasi qoida va me’yorlarining buzilishi uchun qat’iy qo‘yidagi javobgarliklarni belgilaydi:
|
| |
Ma’muriy javobgarlik - 1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 7/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi1. Ma’muriy javobgarlik (uyaltirish, xayfsan e’lon qilish, vaqtincha yoki butunlay past darajali ishga o‘tkazish, imtiyozlarini cheklash).
2. Jinoiy javobgarlik. O‘z. R. jinoyat protsessual kodeksiga binoan olib boriladi. Masalan:
- qoidaning buzilishi baxtsiz hodisaga olib kelsa, baxtsiz xodisa natijasiga qarab bir yilgacha axloq tuzatish ishlariga yoki ozodlikdan mahrum qilish yoki besh minimal okladgacha jarima, yoki ishdan bo‘shatish choralari qo‘llanilishi mumkin;
- qoidaning buzilishi tan jarohatiga yoki mehnat qobiliyatini yo‘qotishga olib kelsa, 3 yilgacha ozodlkdan mahrum qilish yoki bir yilgacha axloq tuzatish choralari qo‘llanadi;
- qoidaning buzilishi kishining o‘limiga yoki bir necha kishining og‘ir tan jarohatiga sabab bo‘lsa, 5 yilgacha ozodlikdan mahrum bo‘lishi mumkin.
3. Moddiy javobgarlik.
Qonunsiz ravishda ishdan bo‘shatilgan, majburiy ish qoldirgan, kasbiy kasallik tufayli jabrlangan kishiga to‘langan haqni rahbar lavozimidagi xodimdan qisman yoki to‘liq undirib olish.
Nazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
Mehnat muhofazasi qonunchiligida nimalar ko‘rsatilgan?
Mehnat muxofazasi va texnika xavfsizligi muhandisining vazifalari nimalardan iborat?
Jamoa shartnomasi haqida gapirib bering?
Ma’muriy javobgarlik, jinoiy javobgarlik va moddiy javobgarliklarni tushuntirib bering?
4-MA’RUZA
TEMIR YO‘L TRANSPORTIDA MEHNAT MUHOFAZASIGA OID QONUNCHILIK VA MEYORIY XUJJATLAR
Reja:
1. «Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun»ning qo‘llanish sohasi va davlat siyosati;
2. Mehnat muhofazasi soxasidagi nazorat organlari.
Tayanch so‘z va iboralar
Mehnat muxofazasi, mulk va xo‘jalik, texnika, texnologiya
|
| |
«Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun»ning qo‘llanish sohasi va davlat siyosati

|
«Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun»ning qo‘llanish sohasi va davlat siyosati
|
bet | 8/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasi1. «Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun»ning qo‘llanish sohasi va davlat siyosati
Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlar «Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun» va unga muvofiq chiqariladigan boshqa me’yoriy hujjatlardan iborat bo‘ladi.
«Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonun» bozor iqtisodiyotiga o‘tgan O‘zbekiston Respublikasida mulk va xo‘jalik yuritish shakli turlicha bo‘lgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar bilan, shu jumladan ayrim yollovchilar bilan mehnat munosabatlarda turgan barcha ishlovchilar, ishlab chiqarish amaliyotini o‘tayotgan oliy o‘quv yurtlari talabalari, o‘rta maxsus o‘quv yurtlari (litsey va kollejlar) talabalari va umumiy ta’lim maktablari o‘quvchilari, korxonalarda ishlashga jalb etiladagan harbiy xizmatchilar, muqobil xizmatni o‘tayotgan fuqarolar, sud xukmi bilan jazoni o‘tayotgan shaxslar, ahloq tuzatish mehnat muassasalari korxonalarida yoki xukmlar ijrosini amalga oshiruvchi idoralar belgilaydigan korxonalarda ishlash davrida, shuningdek, jamiyat va davlat manfaatlarini ko‘zlab tashkil etiladigan boshqa turdagi mehnat faoliyati ishtirokchilariga nisbatan amal qiladi.
Mehnatni muhofaza qilish sohasidagi davlat siyosati:
• korxona ishlab chiqarish faoliyati natijalariga nisbatan xodimning hayoti va sog‘ligi ustivorligi;
• mulk va xo‘jalik yuritish shakllaridan qa’tiy nazar barcha korxonalar uchun mehnatni muhofaza qilish soxasida yagona tartib qoidalarni belgilab qo‘yish:
• mehnatning ekologiya jihatidan xavfsiz sharoitlari yaratilishini va ish joylarida atrof-muhit holati muntazam nazorat etilishini ta’minlash;
• korxonalarda mehnatni muhofaza qilish talablari hamma joyda bajarilishini nazorat qilish;
• mehnatni muhofaza qilishni mablag‘ bilan ta’minlashda davlatning ishtirok etishi;
• oliy va o‘rta maxsus o‘quv yurtlarida mehnat muhofazasi bo‘yicha mutaxassislar tayerlash;
• xavfsiz texnika, texnologiyalar va xodimlarni ximoyalash vositalari ishlab chiqilishi va joriy etilishini rag‘batlantirish;
• ishlovchilarni maxsus kiyim va poyafzal, shaxsiy himoya vositalari, parxez ovqatlar bilan bepul ta’minlash;
• ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalardan jabrlangan yoki kasb kasalligiga yo‘liqqan ishlovchilarning manfaatlarini ijtimoiy himoyalash.
|
| |
Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq qilish

Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq qilish
Download
243,58 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
14.02.2024
Hajmi
243,58 Kb.
#156792
Download
243,58 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq qilish
Download
243,58 Kb.
Matnni ko'rish
Lokomotivlarga xizmat ko‘rsatish va boshqarish tashkili

|
Lokomotivlarga xizmat ko‘rsatish va boshqarish tashkili
|
bet | 47/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasiLokomotivlarga xizmat ko‘rsatish va boshqarish tashkili
Elektrovoz va teplovozlarni mashinist va uning yordamchisidan iborat lokomotiv brigadalari boshqaradi. Elektrovoz va teplovozlar, motorvagonli poezdlar, manyovr lokomotivlarni temir yo‘l boshqarmasi ruxsati bilan mashinist tomonidan yolg‘iz boshqarishga ruxsat etilishi mumkin. Elektrovozli va teplovozli tortishlarda bir lokomotiv brigadasi yagona mashinist xonasidan bir necha lokomotiv yoki doimiy bog‘liq lokomotiv seksiyalarini boshqarishi mumkin.
Lokomotiv haydovchilarning ish vaqti 7-8 soat bo‘lishi, juda zarur hollarda esa 12 soatdan oshmasligi kerak. Mashinistlarning belgilangan ish vaqti 7-8 soatdan oshib ketsa, manzilga qaytish joyida ularga bosib o‘tilgan yo‘l vaqtining yarmigacha dam beriladi.
Hozirgi paytda lokomotivlarni uzoq masofalarga yuritishda haydovchilarni o‘z vaqtida almashtirib ishlatish uslubi yaxshi samara bermoqda.
Elektrovozlarga asosan qum, moy va artish uchun matolar ajratiladi. Teplovozlarga esa, bundan tashqari, dizel yoqilg‘isi va maxsus tayyorlangan suv quyiladi. Elektrovoz va teplovozlarning bosib o‘tgan yo‘li qum zaxirasi bilan belgilanadi. Teplovozlarda bu masofa 500-600 km, elektrovozlar esa 1000 km va undan ortiqni tashkil etadi. Lokomotivlarni xom ashyo bilan ta’minlash uchun xo‘jalikda moslashtirilgan izlar yoki usti yopiq binolar bo‘lishi shart. Elektrovozlarning tepasidagi tok qabul qilish moslamasini (pantografini) tekshirish uchun maxsus joylar (maydonchalar) bo‘lishi lozim. Dizel yoqilg‘isi hajmi 4000 t ga teng bo‘lgan katta rezervuarlarda saqlanadi va zarur paytda nasos orqali maxsus tarqatuvchi moslamalarga uzatiladi. YOqilg‘i rezinkali shlanglar yordamida teplovozlarning bakiga quyiladi.
Texnik qarov o‘tkazishning asosiy maqsadi harakat etuvchi sostavni doimiy kam-ko‘stsiz va yaxshi holatda saqlash, detallarining tez ishdan chiqishini kamaytirish, ishlash muddatini oshirish, uning har doim ishga tayyor bo‘lishini, hamda puxta va xavfsiz ishlashini ta’minlash, yoqilg‘i va moylash materiallarining kam sarf etilishiga erishishdan iboratdir. Texnik qarov, tozalash-yuvish, bo‘shab qolgan qismlarni mahkamlash, hamda sozlash va tekshirish ishlarining tartibli o‘tkazilishi, kamchiliklarni o‘z vaqtida bartaraf etishga imkon beradi. Harakatdagi tarkib ma’lum masofani bosib o‘tgandan so‘ng rejaga muvofiq texnik qarovdan o‘tkaziladi. Texnik qarovda bajarilgan ishlar hajmi qabul qilingan ro‘yxatda ko‘rsatiladi.
Lokomotivlarning texnik qarovi takrorlanishi va bajariladigan ishlarning hajmiga qarab quyidagilarga bo‘linadi: kundalik birinchi texnik qarov (TO -1), ikkinchi texnik qarov (TO - 2), uchinchi texnik qarov (TO-3), to‘rtinchi texnik qarov (TO-4) va kichik hajmdagi ta’mirlash ishlarini o‘tkazish (TR-1).
Nazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
|
| |
Mobil o’qitishning pedagogik shakllarini ta’limda tadqiq qilish - bet 2

nimani “ramka”
qilish kerakligini hal qiladi, talaba savollar beradi, oʻqituvchi
aniqlaydi, talaba oʻz gʻoyasini yoki tushunchani ifodalaydi. Bahs-monozara
darajadagi oʻzaro taʻsir oʻz tajribalarini aks ettiruvchi oʻrganishdan foyda keltiradi.
Xuddi
shu tarzda, oʻqituvchi oʻquvchilarning ehtiyojlariga moslashtirilgan boʻlsa,
mos oʻquv muhitini yaratadi va ularning oʻquvchilarning yutuqlari haqida oʻylashdan
foyda oladi.
Oʻquvchilarning bilimini oʻrganishning bir qator xulosalariga asoslanib, agar
oʻrganish natijasi tushunish yoki oʻzlashtirish boʻlsa, oʻqitish usullari oʻquvchini bu
turli xil bilish faoliyatining barchasini oʻtkazishga undashi kerak deb talqin qilish
mumkin. Shu maʻnoda, u oʻquv jarayonini loyihalash uchun asos boʻla olishi kerak.
• Talabalar nazariya haqida fikr
yuritishga qiziqishi mumkin, agar ular
topshiriqning maqsadiga erishish uchun atrof-muhitda harakat qilish uchun
foydalanishlari kerak boʻlsa;
• Harakatlarini takrorlash uchun motivatsiyasi yuqori boʻladi,
agar ularning
harakati haqida fikr ichki boʻlsa, yaʻni: harakatingiz natijasini shunday koʻrsatingki,
uni qanday yaxshilash kerakligi aniq boʻlsin;
• Agar ular oʻqituvchiga oʻz gʻoyasining baʻzi bir versiyasini diskursiv darajada
taqdim etishlari talab etilsa, ular ushbu tajriba haqida fikr yuritishga koʻproq
ragʻbatlantiriladi - bu intizomga qarab anʻanaviy ravishda insho, hisobot yoki model
boʻladi.
Xuddi shunday, tengdoshlar oʻrtasidagi hamkorlik uchun ham shunday deyiladi
• oʻquvchilar oʻz natijalarini tengdoshlari bilan baham koʻra olsalar, oʻz
amaliyotlarini yaxshilashga undaydilar;
• va agar ular oʻz tajribalarini tengdoshlari bilan muhokama qilishda oʻz
tajribalarini aks ettira olsalar, oʻz amaliyotlarini
yaxshilashga va kontseptual
tushunchalarini chuqurlashtirishga undaydilar.
Mobil ta’lim texnologiyalari oʻqituvchilarga oʻz hissasini qoʻshish, fikr
almashish, izlanish, oʻrganish, tajriba oʻtkazish, muhokama qilish orqali
oʻquvchilarni faol ta’limning qiyin muhitiga qoʻyish
uchun qiziqarli yangi
imkoniyatlarni taqdim etadi, ammo ularni rahbarlik va yordamsiz qoldirish mumkin
emas. Tajribadan maksimal darajada foydalanish uchun oʻquv
dizaynining
murakkabligi ushbu boy imkoniyatlarga mos keladigan darajada boy boʻlishi kerak.
Bu usul oʻqituvchilarga mobil texnologiyalardan toʻliq foydalanadigan optimal ta’lim
modellarini rejalashtirish usulini taklif qiladi.
Bir chokli yeng konstruksiyasini hisoblash va chizish. Yoqalarning turlari

|
Bir chokli yeng konstruksiyasini hisoblash va chizish. Yoqalarning turlari
|
bet | 1/3 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 270,4 Kb. | | #130039 |
Bog'liq Mavzu №27
Mavzu №27: Bir chokli yeng konstruksiyasini hisoblash va chizish. Yoqalarning turlari.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:2 soat
|
Ta’lim oluvchilar soni: nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi, / tuzilishi
|
1.Bir chokli yeng konstruksiyasini hisoblash
2.Yoqalarning turlari.
|
O’quv mashguloti maqsadi: Kiyimning shakli va ichki razmerlari haqida umumiy tushuncha , bilimlarni shakillantirish
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompitensiyalar, yangi innovatsion yangiliklar
yetkaziladi
|
Pedagogik vazifalar:
Kiyimning shakli va ichki razmerlari tasnifini berish
Kiyim o‘lchamlari bilan tanishtirish
konstruksiyasining xususiyatlari
Kiyim silueti, shakli va bichimi
tasnifini berish;
|
O’quv faoliyat natijalari:
Kiyimning shakli va ichki razmerlari
haqida tushunchaga ega bo’ladi.
Kiyim o‘lchamlari konstruksiyasining xususiyatlari haqida tushunchaga ega bo’ladi
|
|
Kiyim silueti, shakli va bichimi haqida tushunchaga ega bo’ladi.
|
O’qitish metodlari.
|
Kichik axborotli/ ma’ruza/ hikoya/ tushuntirish/ ko’rsatmaberish/ namoyish. Ko’rsatish/ video usul/ kitob bilan ishlash/ insert/ mashk;/ suxbat/ baxs/
akliy hujum ta’limiy uyin/ pinbord va boshkalar
|
O’qitish vositalari.
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proektor, kompyuter, diaproektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varagi,
yuriknoma, elektron yuriknoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli.
|
Ommaviy, jamoaviy, guruhli, juftlikda, yakka
tartibda.
|
O’qitish sharoiti.
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan
guruhlarda ishlashga mo’ljallangan xona
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Tezkor-surov, savol-javob, test, misol va
mashklar, bajarilgan ukuv topshiriklarni baxolash
|
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar
[1]
Искандарова, З. ПРЕПОДАВАНИЕ И
ОБУЧЕНИЕ С ПОМОЩЬЮ
ИНФОРМАЦИОННО-КОММУНИКАЦИОННЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ.
ЭКОНОМИКА, 912-918.
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
March 2023 / Volume 4 Issue 3
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
438
[2] Iskandarova Ziyoda Abdumajidovna.
TEACHING AND LEARNING
USING INFORMATION AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES.
European
Journal of Humanities and Educational Advancements, 3(5), 133-136. Retrieved from
https://scholarzest.com/index.php/ejhea/article/view/2283 . (2022).
[3] Iskandarova Ziyoda Abdumajidovna. (2022).
The Role of Learning in
Personal Development. Czech Journal of
Multidisciplinary Innovations, 11, 32–38.
Retrieved from https://peerianjournal.com/index.php/czjmi/article/view/370
[4] Seitova, Z. P. (2022). ENSURING
GENDER EQUALITY AS AN
IMPORTANT DIRECTION OF REFORMS IN MODERN UZBEKISTAN.
Academicia Globe: Inderscience Research, 3(12), 275-284.
[5] Seitova, Z. P. (2022). Women of the Aral Sea Region:
A New Approach,
Problems and Their Solutions. International Journal of
Social Science Research and
Review, 5(4), 62-66.
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
March 2023 / Volume 4 Issue 3
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
439
O‘qituvchi

O‘qituvchi: _________________________
www.sadikov.uz @sadikov_uz
_
Sana: __________________ Sinf: 9
Mavzu: Adabiyotimiz siymolari. 1-dars.
Darsning maqsadi:
1.O‘zbek tilida gap bo‘laklari, kesim va uning ifodalanishi haqida ma’lumot berish,ularni nutqda qo‘llash ko‘nikmalarini hosil qilish.
2.O‘quvchilarni ajdodlarga munosib avlod ruhida tarbiyalash.
3.O‘quvchilar og‘zaki va yozma nutqini,oz fikrini turli nutqiy vaziyatlarda erkin ifodalash malakasini rivojlantirish.
Dars metodlari: hamkorlik metodi,BBB usuli,aqliy hujum.
Dars turi: yangi bilim beruvchi.
Tayanch kompetensiya: Shakllantiruvchi kompetensiya; kommunikativ kompetensiyasi. Milliy va umummadaniy kompetensiya. Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi.
Fanga oid kompetensiya: Nutqiy va lingvistik (tinglab tushunish, gapirish, o‘qish, yozish)
|
Rows(A)
–A matritsaning qatorlari sonini aniqlaydi. 
Sonli usullar

280
Trapеsiyalar formulasi
– Nyuton-Kotеsning yopiq tipdagi ikkita tugun bilan sonli
intеgrallash formulasi.
Turg’unmas algoritm (hisoblashga turg’unmas)
– hisoblash jarayonida yaxlitlash
xatoligi chеklanmagan darajada o’sadi.
Tuzatib bo’lmaydigan xatolik
– kiruvchi ma`lumotlarni noaniq bеrilishi bilan
bog’liq sonli usul xatoligi .
Tеskari intеrpolyasiyalash
–
( )
i
y x
ning bеrilgan qiymatlari orqali
i
x
ni topish
masalasi .
To’r funksiya
–butun argumеntli funksiya.
To’g’ri to’rtburchaklar usuli
–Nyuton-Kotеsning ochiq tipdagi bitta tugun bilan
sonli intеgrallash formulasi.
Xususiy hosilali differensial tenglama
–noma’lum funksiya ikki va undan ortiq
o’garuvchiga bog’liq bo’lgah differensial tenglama
.
Chegaraviy masala
–izlanayotgan funksiani topishda integrallash oraligini
boshlangich va oxirgi nuqtalaridagi qiymatlaridan foydalanadigan masala.
Ташкилот - download

Qidiruv: Ташкилот
3-шакл ижрочи ташкилот ҳақида маълумот
Tashkent University of Information Technologies named after Muhammad al-Khwarizmi
34,72 Kb.
11
o'qib
Tasdiqlayman (ташкилот рахбари, лавозими фиш)
Bu mahsulotni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etishda talaba (fish)ning hissasi quyidagilardan iborat
18,3 Kb.
1
o'qib
Тошкент ахборот технологиялари университети фарғона филиали талабаларнинг корхона, ташкилот ва муассаларда амалиёт ўтказишга
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg‘ona filiali talabalarining korxona, tashkilot va qabul qiluvchi tashkilotlarida amaliyot o‘tkazishga
58,5 Kb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
-BOB. ANIQ INTEGRALNI TAQRIBIY HISOBLASHNI MATHCAD

286
3-§.Chеgaraviy masalalar va ularning taqribiy yechishgning MathCADda dasturlash
yordamida amaliy dasturlar paketini yaratish……………………………………
137
6-BOB. MATHCAD YORDAMIDA XUSUSIY HOSILALI DIFFЕRЕNSIAL
TЕNGLAMALARNI YECHISHNING AMALIY DASTURLAR PAKETINI
YARATISH …………………………………………………………………….. 150
1-§.Xususiy hosilali diffеrеnsial tеnglamalar haqida umumiy ma`lumotlar ……
150
2-§.Parabolik tipdagi diffеrеnsial tеnglamalarni MathCAD dasturiy vositalari
yordamida taqribiy yechishning amaliy dasturlar paketini yaratish ……………..
156
3-§.Gipеrbolik tеnglamalarni MathCAD dasturiy vositalari yordamida taqribiy
yechishning amaliy dasturlar paketini yaratish ………………………………….
173
4-§.Elliptik tipdagi tеnglamani MathCAD dasturiy vositalari yordamida taqribiy
yechishning amaliy dasturlar paketini yaratish ………………………………….
178
7–BOB. MATLAB HAQIDA UMUMIY MA’LUMOT ……………………... 185
1-§.MATLAB interfeysi haqida ma’lumotlar va yo’riqnoma …………………...
max(V) - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

283
numden
–
ratsional shaklga keltirish funksiyasi.
ones –
funksiyasi massivning birlik elementini tuzadi.
Open
–
Fayllarni yuklash oynasini ochish.
Primes(n) –
n dan oshmaydigan sodda sonlar ketma-ketligini chiqarib beradi.
Prod(V)
yoki
prod(A,k)
–
V vektor
elementlarining ko’paytmasi
yoki k ga
ko’paytirish.
rank(M)
–
M matritsa rangini aniqlaydi.
rem(x,y) –
bo’lish natijasidagi qoldiq.
round –
eng yaqin butun tomonga yaxlitlash.
simple(S) –
funksiyasi S massiv elementlarini turli soddalashtirshlarini bajaradi.
simplify
– bu funksiya ifodani soddalashtiradi.
Simulink –
Simulink kutubxonasidan brauzer oynasini ochish.
O’quvchilarni baholash (3 daqiqa)

|
O’quvchilarni baholash (3 daqiqa)
|
bet | 3/3 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 5,31 Mb. | | #6104 |
O’quvchilarni baholash (3 daqiqa).
“ Siz bunga loyiqsiz” usuli.
Dars jarayonida faol ishtirok etgan o’quvchilar individual, guruhlar esa umumiy, past o’zlashtiruvchilarga qo’shimcha topshiriqlar bilan baholanadi.
Uyga vasifa berish (2 daqiqa).
Berilgan axborotlarni qayta ishlab, nuqtalar o‘rniga olingan yangi axborotni joylashtirib ko‘chiring:
Rasmlarda berilgan axborotlarni matn ko‘rinishida ifodalang:
|
| |
GUIDE – - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

|
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi Pdf ko'rish
|
bet | 112/117 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,84 Mb. | | #259897 |
GUIDE –
grafik interfeysli kengaytirilgan oynani ochish.
Import Data
– Fayllar ma’lumotlarini import oynasini
ochish.
int
–
integrallash funksiyasi. Bu aniq va aniqmas integrallarni hisoblashda
ishlatiladi.
int(S,a,b)
–
S funksiyaning (a,b) oraliqda aniq integralni qaytaradi (hisoblaydi).
inv(M)
–
M matritsaga teskari matritsani qaytaradi.
Isprime
– sodda sonlar uchun rostlik qiymatini beruvchi mantiqiy predikat.
Lcm(a,b) –
bu a va b massiv mos elementlarining eng kichik umumiy karralisini
hisoblaydi. A va b massiv elementlari musbat butun son va elementlar soni teng
bo’lishi kerak.
Length(V)
–
V vektorning uzunligini aniqlaydi.
limit
–
funksiya limitini hisoblaydi. Limit(F,x,a)
–
bu funksiya F simvolli ifodaning
x=a nuqtada limitini aniqlaydi.
linsolve(A, b)
– A·x=b ko’rinishdagi chiziqli tenglamalar sistemasi
yechimini,
linsolve(A, b, options)
formatida tenglama yechish metodini berish imkonini
chaqiradi.
magic(n)
–
funksiyasi
n
n
o’lchamli sirli matritsani
beradi, yani barcha ustun
elementlari yig’indisi, barcha satr elementlari yig’indisi va hatto diagonal bo’yicha
elementlar yig’indisi bir xil songa teng bo’ladi.
MATLAB
so’zi – inglizcha “Matrix Laboratory” so’zlarining qisqartirilgan
ifodasidir.
|
| |
aniqlaydi. 
det(M) - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

|
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi Pdf ko'rish
|
bet | 111/117 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,84 Mb. | | #259897 |
aniqlaydi.
det(M)
–
M kvadrat matritsani hisoblaydi.
diff
–
funksiyaning hosilasini oladi.
Diskriptor
–
dekart tekisligida grafik chiziqlari berilgan (x,y) juftlik nuqtalarni mos
oraliqdagi o’rinlarni tutashtirish natijasida hosil qilinadi. Shu nuqtalar har xil
belgilar (identifikator) bilan belgilanishi mukin.
dot(v1,v2)
– bu v1 va v2 vektorlarning skalyar ko’paytmasini
hisoblaydi. (yoki
sum(v1.*v2)
funksiya qiymatini chiqaradi).
dsolve
–
bu differensial tenglamalarni yechish uchun
mo’ljallangan.
dsolve(‘eqn1’,’eqn2’, ...)
– boshlang’ich shartlari berilgan
differensial tenglamalar
sistemasining analitik yechimini qaytaradi.
erf –
xatolik funksiyasi.
erfc
– Qo’shimcha xatolik funksiyasi.
erfc x
– masshtablangan qo’shimcha xatolik funksiyasi.
expand
– bu funksiya qavslarni ochadi.
eye (n, m)
yoki
eye (n)
–
kvadrat birlik matritsa yoki bosh diagonali
bo’yicha birlik
to’g’ri to’rtburchakli matritsani qaytaradi.
factor
– bu ifodani sodda ko’paytuvchilarga yoyadi.
х
= sym ('x')– simvolli
o’zgaruvchini ‘x’ nom bilan qaytaradi va natijani x ga yozadi.
fix –
nol
tomonga yaxlitlash.
floor
– (-∞)tomonga yaxlitlash.
GUI
–
Foydalanuvchining grafik interfeysini elementlarini qayta ishlash oynasini
ochish.
|
| |
Chiziqli masala - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

281
comet(y) –
“kometa”ning
y
vektor bilan berilgan traektoriya bo’yicha
harakatlanishini aks ettiradi.
comet(x,y) –
“kometa”ning
y
va
x
vektorlar juftligi bilan berilgan traektoriya
bo’yicha harakatlanishini aks ettiradi.
comet(x,y,z) –
avvalgi komandaga o’xshash, faqat kometa izining uzunligini ham
ko’rsatish mumkin.
cond (M, p)
–
p normaga asoslangan M matritsa shartli qiymat sonini qaytaradi.
cross(v1,v2)
– v1 va v2 vektorlarning vektor ko’paytmasini
MUNDARIJA 
KIRISH …………………………………………………………………………… 3

|
MUNDARIJA
KIRISH …………………………………………………………………………… 3 Pdf ko'rish
|
bet | 115/117 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,84 Mb. | | #259897 |
MUNDARIJA
KIRISH …………………………………………………………………………… 3
1-BOB. AMALIY MATЕMATIK DASTURLAR PAKЕTLARI HAQIDA
UMUMIY MA`LUMOTLAR …………………………………………………… 6
1-§.MathCAD, MathLab sistemalari bilan ishlashning asosiy xususiyatlari …..….
9
2-§.MathCAD dasturining intеrfеysi………………………………………………
16
3-§.MathCAD dasturining panеllari……………………………………………….
20
4-§.MathCADning dasturlash elеmеntlari bilan ishlash ……………………...…..
40
2-BOB. MATHCAD DASTURINING TURLI XIL FUNKSIYALARIDAN
FOYDALANIB
TЕNGLAMA
VA
TЕNGLAMALAR
SISTЕMASINI
YECHISH………………………………………………………………...……… 45
1-§.Chiziqli algеbra masalalarini yechish ………………………………...………
45
2-§.Chiziqli tеnglamalar sistеmasini yechish……………………………………...
53
3-§.Matritsaning xos son va xos vеktorini topish………………………………….
56
3-BOB. ALGЕBRAIK VA TRANSЕNDЕNT TЕNGLAMALAR VA ULARNI
SISTЕMALARINI MATHCAD DASTURIY VOSITALARI YORDAMIDA
TAQRIBIY
YECHISHNING
AMALIY
DASTURLAR
PAKETINI
YARATISH………………………………………………………………….…… 60
1-§.Ildiz yotgan oraliqni ajratish va MathCADning standart funksiyalari yordamida
chiziqsiz tenglamalarni yechish …………………………………………………..
60
2-§.Oraliqni tеng ikkiga bo‘lish (bisеksiya) usuli ………………………………..
70
3-§.Urinmalar (Nyuton) usuli …………………………………………………….
72
4-§.Vatarlar usuli ………………………………………………………………….
76
5-§.Iteratsiya usuli ……………………………………………………..………….
80
6-§.Chiziqsiz tеnglamalar sistеmasini yechishning oddiy itеratsiya usuli …….…
85
7-§.Chiziqsiz tеnglamalar sistеmasini yechishning Nyuton usuli …….…………..
90
|
| |
Kompyuter xavfsizlik muammolari

Kompyuter xavfsizlik muammolari
KOMPYUTER XAVFSIZLIK MUAMMOLARI
Reja:
1. Кompyuterning xavfsizligi xaqida tushuncha.
2. Кompyuter viruslari.
3. Кompyuter viruslaridan himoyalanish usullari.
4. Antivirus himoya vositalari
5. Internetda axborot himoyasi.
Кompyuterning xavfsizligi haqida tushuncha.
Кompyuterni bexato, turi va puxta ishlashi undagi qimmatli ma`lumotlarni saqlanishini ta`minlaydi va ma`lumotlar himoyalanadi. Fuqarolarni tinchligini, xavfsizligini ta`minlashda qonun turadi.
Hisoblash texnika sohasida esa qonunlarni yaratish jarayoni hisoblash texnika va axborot kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlanish tezligiga eta olmayapti. Shuning uchun kompyuter xavfsizligi ko`proq himoyalash tadbirlariga suyanadi.
Кompyuter viruslari
Кompyuter virusi – bu dasturiy kod bo`lib,t boshqa dastur orasiga kiritilgan va bajaradigan kompyuterda ruxsat etilmagan amallarni bajarishga mo`ljallangandir.
Кompyuter viruslarining asosiy turlari:
· Dastur viruslari
· Yuklovchi viruslari
· Makroviruslar
Dastur viruslari dasturda yashirin o`zgarishlarni amalga oshiradi. Qattiq diskni formatlab yuborish, ya`ni qattiq diskni sektoridagi tizimli ma`lumotlarni o`chirib yuboradi.
Кompyuterni ishga tushuruvchi dasturni ishga yuklash sharoitida virus tez ko`payadi. Viruslar qattiq disk, kompakt disk CD ki INTERNET dan kelishi mumkin. Internet dan olingan barcha fayllar xavfsizlikka tekshirilishi lozim.
Yuklovchi viruslar. Yuklovchi viruslar tarqalish usuli bilan dasturiy viruslardan farqlanadi. Ular axborotni magnit tashuvchilarini tizimli sohalarini zararlaydi. Yuklanish jarayonida ko`payadi. Ungacha tezkor xotirada vaqtincha saqlanadi.
Makroviruslar matnli prosessorni yoki amaliy dasturlarni bajarishda makrokomandalarni izdan chiqaradi. Masalan, printer drayverini noto`gri ishlashiga olib keladi.
|
solve - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta`lim vazirligi

284
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
M. Olimov, K. Ismanova, P. karimov, Sh. Ismoilov.
Amaliy matematik
dasturlar paketi. Toshkent, “Tafakkur bo’stoni”, 2015
2.
Алексеев Е.Р., Чеснокова О.В., Решение задач вычислительной
математики в пакетах Matchad 12, MATLAB 7, Maple 9,-M.: НТ. Пресс, 2006.-
496 с.: ил.-Самоучитель.
3.
Кирьянов Д.В., Самоучитель Matchad 12.-СПб.: БХВ-Петербург, 2004.-
576 с.
4.
S.S.
Irisqulov, K.D. Ismanova, M.Olimov, A.Imomov
Sonli usullar va
algoritmlar, O’quv darslik.-N.: Namangan nashriyoti, 2012, -276 b.
5.
Демидович Б.П., Марон И.А. Основы вычислительной математики.
Москва, Наука 1970.
6.
Демидович Б.П., Марон И.А., Шувалова В.З., Численные методы
анализа, -М. Наука, 1967.-368 с.
7.
Boyzoqov A., Qayumov SH. Hisoblash matеmatikasi asoslari.
Toshkеnt,
TDIU, 2000.
8.
Ho’jayorov B.X. Qurilish masalalarini sonli yechish usullari. Toshkеnt,
«O’zbеkiston», 1995.
9.
Данилов А.И. Компьютерный практикум по курсу «Теория управления».
SIMULINK – моделирование в среде MATLAB. Учебное пособие. –М.:
МГУИЭ. 2002.
10.
MATLAB. Язык технических вычислений.
Перевод с английского
Конюшенко В.В. 74 с.
11.
Дащенко А.Ф., Кириллов В.Х., Коломиец Л.В., Оробей В.Ф. MATLAB
12.
инженерных и научных расчетах. Монография. Одесса
13.
«Астропринт», 2003. – 214 с.
14.
Плис А.И., Силвина Н.А. Matlab 2000: Математический
15.
практикум для экономистов и инженеров: Учеб. пособие. – М. Финансы
и статистика, 2000 г.
16.
О.А. Сдвижков Дашков И.К. MathCad - 2000: Введение в компьютерную
математику. 2002 г.
17.
T.Dadajonov, M. Muxitdinov. MATLAB asoslari. Toshkent.
18.
www.ifm.com. Пакет для автоматизации седельных клапанов с
выдвижным
19.
www.matlab.com, www.5ballov.ru Алексеев Е.Р., Чеснокова О.В.
20.
Dyakonov V. P., Kruglov V. V. MATLAB 6.5 SP1 7/7 SP1/7 SP2
21.
Simulink.5/6 v. Instrumentы iskustvennogo intellekta i bioinformatiki. – M.:
Solon_PRESS, 2006
Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullari

Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullari
Download
474,53 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
21.05.2024
Hajmi
474,53 Kb.
#249111
Download
474,53 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullari
Download
474,53 Kb.
Matnni ko'rish
Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S

Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S
Download
3,25 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/172
Sana
14.05.2024
Hajmi
3,25 Mb.
#232823
Download
3,25 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ergashxodjaeva Sh. Dj., Qosimova M. S
Download
3,25 Mb.
Matnni ko'rish
ǀ
ISSUE 6 
ǀ - Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullari

|
Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullariBog'liq kompyuter-viruslari-va-ulardan-himoyalanish-usullariǀ
ISSUE 6
ǀ
2022
Scientific Journal Impact Factor (SJIF 2022=4.63)
Passport:
http://sjifactor.com/passport.php?id=22230
222
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
mumkin ekaniga ishonch hosil qilish uchun davriy zaxira tartibini tashkil qilish
lozim. Bulut xizmati yoki shaxsiy tashqi qattiq disk kabi zaxira tanlovlardan
foydalanish mumkin. Bulut xizmati ma’lumotlarni tarmoqda saqlashga imkon
beradi. Shaxsiy tashqi qattiq disk kompyuterga ulanishi mumkin, shuning uchun
yangilangan fayllarni zarurat paydo bo’lganda nusxasini olishga imkoniyat bor.
5.
Kompyuter tizimini muntazam ravishda yangilab turish
Har qanday viruslarni, g’ayritabiiyliklarni tuzatish uchun doimiy kompyuter tizimlari
yangilanishlarini ishga tushirish muhim hisoblanadi. Yangilanishlarga ruxsat
berilmasa, tizimda qolib ketuvchi viruslar hakerlar tomonidan ishlatilishi mumkin.
Yangi tizim versiyasi e’lon qilingani bilan foydalanuvchi bundan xabardor bo’lishi
lozim.
6.
Xavfsizlik devoridan foydalanish
Xavfsizlik devori kompyuterni o’rovchi eng muhim jihat va u ruxsatsiz kirishni
bloklaydi. Kompyuterni endi ishga tushirayotganda yoki sozlayotganda, operatsion
tizimning xavfsizlik devori imkoniyatlaridan foydalanish lozim. Xavfsizlik devori
sozlamalarini kompyuter afzalliklariga ko’ra yangilash mumkin.
7.
Email dan ehtiyotkorlik bilan foydalanish
Hakerlar emailda ko’pgina yo’llarda ustunlikni qo’lga kiritishi mumkin, masalan,
emaillarga biriktirilgan kompyuter fayllarida. Tanimaydigan manzilli emaillarni
ochish va o’qish tavsiya etilmaydi. Ularni zudlik bilan o’chirib tashlash kerak.
8.
Internetdan ehtiyotkorlik bilan foydalanish
Hatto eng xavfsiz web saytlar ham spyware va malware ni o’z ichiga oladi. Virusni
yuqtirish uchun sichqoncha bir marta chertilsa kifoya. Ko’pgina soxta web saytlar
haqiqiy web saytlarni taqlid qilish uchun niqoblangan. URL larni kiritayotganda
saytning nomi, to’g’ri yozilganligini tekshirish kerak. To’satdan paydo
bo’ladiganlarni, reklamalarni, grafiklarni va boshqa saytlarga linklarni bosishni oldin
olish zarur.
|
| |
UZBEKISTAN | - Kompyuter viruslari va ulardan himoyalanish usullari

224
UZBEKISTAN |
www.caajsr.uz
Tarmoq hujumi himoyasi
2.
Kasperskiy
. Kasperskiy
internet xavfsizligi malware, email spamlari, fishing,
haking urunishlari va ma’lumolar o’g’irlanishidan himoyani taqdim etadi.
Taklif
etadigan xizmatlari:
Ma’lumotlar himoyasi
Ma’lumotlar zaxirasi
Web siyosatlar – cheklashlar va foydalanuvchi faoliyatini yozib borish
Parol menejeri
Ma’lumotlar shifrlanishi
Tarmoq nazorati
So’rovlar
faoliyati
3.
Avast Antivirus
- bu Avast
tomonidan Microsoft Windows, macOS, Android va
iOS uchun ishlab chiqilgan kross-platformali (ya’ni, turli
xil kompyuterlar bilan
yoki har xil dasturiy ta’minot paketlari bilan ishlay oladigan) internet xavfsizligi
ilovalari oilasi. Avast antivirus quyidagi xususiyatlarni o’zida jamlagan:
Anti-spam
Ma’lumotlar qismlarga
ajratuvchi
Aqlli antivirus
Uy tarmog’i xavfsizligi
Aqlli tekshiruv
Xavfsiz domain nomi tizimi
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
https://www.techradar.com/best/best-antivirus
2.
https://www.webroot.com/us/en/resources/tips-articles/computer-security-threats-
computerviruses#:~:text=Products%20like%20Webroot%20Internet%20Security,Intern
et%20%E2%80%93%20spyware%20and%20computer%20viruses
3.
www.researchgate.net
4.
www.google.com
5.
https://www.claconnect.com/resources/articles/2021/10-ways-to-help-protect-your-
computer-network-from-viruses-and-attacks
6.
https://www.researchgate.net/publication/259679159_The_use_and_production_of_v
ideo_lectures_in_the_Chydenius_Institute's_master_programmes/link/55caf86208aebc9
67dfbf5c7
7.
https://www.eset.com/us/antimalware/
8.
https://www.texnoman.uz/post/antiviruslarning-vazifasiga-kora-turlari.html