Ofitsiant xizmatida xavfsizlik texnikasi

|
Ofitsiant xizmatida xavfsizlik texnikasi
|
bet | 118/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja3. Ofitsiant xizmatida xavfsizlik texnikasi
Taomlar tayyorlash va mijozlarni oziq-ovqat bilan ta’minlash jarayonida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasining belgilangan qoida talablariga rioya qilinishi ofitsiantlar zimmasiga tushadi:
zallardagi va ovqat tarqatiladigan joylardagi pollarning texnik holatini, ularning singan, notekis holatini sezgan zahotiyoq ofitsiantlar ularni ta’mirlashlarini talab qilishlari kerak;
polga to‘kilgan moy, suyuqlik, ovqat bo‘laklari va boshqalarni tezlik bilan artib, yig‘ishtirib olish;
eshiklar, kirish yo‘laklarida ehtiyot va e’tiborli bo‘lish;
konserva bankalarini maxsus ochqichlar bilan ochish;
issiq taomlar solingan idishlarni yana kattaroq idishlar ustiga o‘rnatib patnislarda olib borish;
ovqat ko‘tarib zinapoyalardan yurganda ehtiyot bo‘lish;
raqsga tushish joyida patnis ko‘tarib zal bo‘ylab yurmaslik;
cheti uchgan, siri ko‘chgan, yorilgan idishlarni ishlatmasdan topshirib yuborish;
mijozlarga xizmat ko‘rsatilayotgan davrda ovqat tarqatish joyida navbat tartibini saqlash;
patnisga faqat bir qator ovqat terish;
pichoq, sanchqilarning o‘tkir tomonini oldinga qilib olib yurmaslik, ularni tarelkalarda olib borish;
shishalarni maxsus ochqich bilan ochish;
kiyimlarga to‘g‘nog‘ich taqmaslik, cho‘ntaklarga sinadigan, kesadigan o‘tkir buyumlar solmaslik va b.
18-Mavzu: Restoran faoliyatini samarali tashkil qilish
Reja:
Restoran faoliyatini tashkil etishda boshqaruv funksiyalarining o‘rni.
Restoranda strategik boshqaruvdan foydalanish.
Restoranda boshqaruv usullari va tamoillaridan foydalanish
Restoran faoliyatini tashkil etishda boshqaruv funksiyalarining o‘rni
Umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan restoranlarni boshqarish jarayoni ishchi kuchi, moddiy va moliyaviy mablag‘larni muvofiq ravishda moslashtirishni ta’minlashga qaratilgan.
Restoranda bir maromda mahsulotlar tayyorlash, xizmatning oliy darajada bo‘lishi faqat restoranning texnik holatiga, binoning shinamligiga va zallarning texnologik jihoziga bog‘liq bo‘libgina qolmay, shuningdek, rahbarlarning ishchanlik sifatiga ham bog‘liq.
Quyidagilarni bajarish restoranlarni boshqarishga kiradi:
umumiy ovqatlanish korxonasi va uning filiallari ustidan umumiy rahbarlik;
ishlab chiqarish va xizmat xodimlarini texnologik va texnik jihatdan tayyorlash;
texnik-iqtisod bo‘yicha rejalashtirish;
hisob va moliya faoliyati;
texnik va ishlab chiqarish ta’minoti.
Boshqarishning eng muhim qismi - mehnatni tashkil qilish, bunga xodimlarni ma’naviy va moddiy rag‘batlantirish kiradi.
Restoranlar boshqaruvi tuzilmasi tegishli vazifalarni bajaruvchi, bir-biriga itoat etuvchi tomonlar birlashmasidir.
Bir qancha xodimlardan iborat boshqaruv organi tizimi qismlarining bajaradigan vazifalari bitta - iste’molchilar ehtiyojini qondirish. Bu guruhga alohida xodim rahbarlik qiladi. U ishonib topshirilgan sohani (restoran, uning filiallari, sexlar va hokazo) boshqaradi. Restoran jamoasini ma’muriyat boshqarib turadi.
Ma’muriyat - mehnat jamoasining bir qismini tashkil qiladigan direktor, boshliq, mansabdor shaxslardir. Ma’muriyat o‘z huquq va majburiyati doirasida jamoa faoliyati ustidan rahbarlikni amalga oshiradi, mehnat jamoasi nomidan ish qiladi, ularning manfaatini himoya qiladi, burchlarini bajarishi uchun javob beradi.
Mehnat jamoasi ma’muriyat bilan bir qatorda restoran boshqaruvida qatnashadi.
Umumiy ovqatlanish mehnat jamoasining butun maqsad va vazifalari bitta - birgalikda mehnat qilib, mahsulot tayyorlaydi va uni iste’molchilarga, haridorlarga, xo‘randalarga yetkazib beradi. Mehnat jamoasi xo‘jalik masalalarini muhokama qilish, qarorlar qabul qilish, mehnat jarayonini rejalashtirish va tartibga solish huquqiga ega.
Restoran mehnat jamoasi tarkibiga brigadalar, zvenolar kiradi. Restoranlarda tashkil etiladigan oshpazlar brigadalari, ofitsiantlar - mehnat jamoasining asosiy qismi hisoblanadi. Brigadalar kompleks va maxsus bo‘lishi mumkin.
Kompleks brigadalar oshpazlarni, oshxona yordamchi ishchilarini, idish-tovoqlar yuvuvchilarni birlashtiradi. Bunday ishchilar sonini juda ko‘paytirmay, oz sonli kishilarni rejali ishlatilsa, unumli natijalarga erishish mumkin. Maxsus brigadalar bir sohada ishlovchilarnigina birlashtirishi mumkin: oshpazlar, qandolatchilar, yuk ortuvchilar, alohida-alohida ofitsiantlarni. Ish muddatiga qarab brigadalar smenali yoki smenasiz, hamma ishlarni o‘zlari bajaradiganga bo‘linadi. Smenasiz ishda moddiy qimmatga ega bo‘lgan buyumlar qo‘ldan-qo‘lga o‘tib yurmaydi. Vaqt tejaladi.
Brigadalar restoran direktori buyrug‘iga binoan unga kiruvchilarning xohishiga qarab tuziladi. Agar brigada tarkibi 10 kishidan oshsa, jamoa umumiy majlisi qarori bilan brigada kengashi tuziladi, yirik umumovqatlanish korxonalarida brigadirlar kengashi tashkil topadi. Brigadirlarni, odatda, brigada a’zolari saylaydi.
Mehnatni brigada shaklida tashkil qilish jamoa va shaxsning moddiy mas’uliyatini, moddiy manfaatdorlik hissini kuchaytiradi. Mehnatga haq to‘lash brigadada ish natijasiga qarab belgilanadi.
Umumiy ovqatlanish korxonalari ixtiyoridagi binolar, anjom, uskuna va boshqa ishlab chiqarish fondlari ijaraga beriladi.
Restoran faoliyati quyidagi tamoyil asosida tashkil topadi: ishlab chiqarish -xo‘jalik faoliyatidan hosil bo‘lgan daromad hisobiga hamma harajatlarni qoplaydi. Bunda ishlab chiqarishni yanada rivojlantirish, xodimlarni moddiy rag‘batlantirishni ham hisobga olish kerak.
Restoran boshqaruv apparati tuzilishi harakteri uning bo‘limlari tarkibiy qismi bilan, ularning o‘zaro munosabatlari, o‘zlari ishlab chiqargan va sotib olgan mahsulotlar miqdori bilan belgilanadi. Boshqacha qilib aytganda, restoranning turi, zallarning sig‘imi va ishning o‘ziga xos xususiyatiga ham bog‘liq.
Restoran xodimlarining huquq va burchlari maxsus yo‘riqnoma va ichki tartib-qoida hujjati bilan amalga oshiriladi.
Restoran direktori hamma tashkiliy ishlar, savdo ishlab chiqarish harakatining natijalari, restoranning tijorat xo‘jalik - moliyaviy faoliyati uchun javob beradi. Direktor xo‘randalarga madaniy xizmat ko‘rsatish, taomlarning sifati, hisob-kitob va nazorat holati, moddiy boyliklarning saqlanishi uchun mas’ul hisoblanadi. U mehnat qonunchiligiga rioya qilishi kerak. Restoran direktori xodimlarni tanlash, joy-joyiga qo‘yish ishlarini mustaqil hal qiladi.
Restoran direktori quyidagilarni bajarishi shart:
- korxonani xomashyo, mahsulotlar, chala tayyor mahsulotlar, moddiy-texnika anjomlari bilan o‘z vaqtida izchil, rejali ta’minlab turish;
- korxonaning hamma tarmoq ishlarini nazorat qilish, savdo qoidalariga rioya qilish, sanitariya, gigiyena, texnika xavfsizligi talablariga amal qilish;
- mehnatni ilmiy asosda tashkil qilish;
- hamma xodimlarning ichki tartibni aniq va to‘la bajarishlarini ta’minlash;
- jamoada tarbiyaviy ishlarni olib borishni tashkil etish. Yuqoridagilar bilan bir qatorda restoran direktorining ixtiyorida moddiy-pul mablag‘lari bo‘ladi, restoran uchun mulk va anjomlar sotib oladi, shartnomalar, bitimlar tuzadi, mehnat turiga asosan xodimlarni bir ishdan ikkinchisiga o‘tkazadi, bo‘shatadi, xodimlarni rag‘batlantiradi, intizomiy jazo beradi.
Restoranga tushadigan daromadga qarab, restoran direktori mustaqil ravishda xodimlar maoshini oshirish huquqiga ega. Bu, albatta, korxona hisobidan amalga oshiriladi. Mehnatga haq to‘lash fondi miqdori korxonaning savdodan tushgan daromadiga bog‘liq. Mehnatga haq to‘lash fondini belgilashda mol aylanish darajasini hisobga olish kerak.
Restoran direktorining yana bir vazifasi - mehnatni tashkil qilishning brigada shaklini joriy qilishdir. Agar ishning yaxshi borishi uchun foydali bo‘lsa, brigada tizimiga rahbar, muhandis-texnik xodimlarni, mutaxassislarni, xizmatchilarni ham jalb qilishi lozim. Bunda moddiy manfaatdorlik ham oshadi.
Jamoa boshida mutaxassis, ishbilarmon rahbar turishi, odamlar bilan ishlay biladigan, ilmiy-texnika yutuqlaridan unumli foydalana oladigan, masalani o‘zi mustaqil hal qiladigan, jamoa ishlab topgan mablag‘dan maqsadli foydalana oladigan kishi bo‘lishi lozim.
Yuqoridagiga o‘xshash talablar direktor muoviniga ham qo‘yiladi, chunki uning huquqi ham belgilangan soha bo‘yicha direktornikiga o‘xshaydi. U direktor topshirgan soha uchun mas’uldir.
Restoranning ishlab chiqarish bo‘yicha mudiri vazifasi:
- mijozlar ehtiyojini o‘rganish;
- xomashyodan unumli foydalanishni ta’minlash va yuqori sifatli taom tayyorlashda pazandalik qoidalariga, texnologik ko‘rsatmalariga amal qilish;
- mavjud mahsulot turlari minimumini hisobga olgan holda taomnoma tuzish, taomlar navini belgilash;
- xodimlarning ishga chiqish grafigini tuzish, ularni joy-joyiga qo‘yish;
- ishlab chiqarishda sanitariya va gigiyena qoidalariga qarab mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasiga rioya qilish;
- mahsulot, moddiy boyliklarni sarflash bo‘yicha o‘z vaqtida buxgalteriyaga hisobot berish. Ishlab chiqarish bo‘yicha mudir ishlab chiqarish sexlari ishiga rahbarlik qiladi, sexlar yo‘q joylarda brigadirlar orqali ish olib boradi.
Ishlab chiqarish bo‘yicha mudir texnologiya qoidalariga binoan taom tayyorlash, sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilish, xodimlarni mutaxassisliklari bo‘yicha ish o‘rniga qo‘yish, sex boshliqlari va brigadirlarning noto‘g‘ri buyruqlarini bekor qilish huquqiga ega.
Sex boshliqlari o‘z bo‘limlarida ishlab chiqarish mudirlari ega bo‘lgan huquqlar va mas’uliyatga ega.
Xizmat ko‘rsatuvchi toifaga quyidagi xodimlar kiradi: zal ma’muri, bosh ofitsiant, ofitsiantlar, oshpazlar, ovqat tarqatuvchilar, bufetchi, kassir, kiyim iluvchi, shveysar, ovqat magazini sotuvchisi.
Umumiy talab bo‘yicha hamma soha xizmat qiluvchilari maxsus ma’lumotga yoki kasb-hunar tayyorgarligiga ega bo‘lishlari shart.
Xizmat qiluvchilar bir xil ko‘rinishdagi sanitariya qoidalariga rioya qilgan kiyim kiyishlari kerak. Shu savdo maskani uchun belgilangan bir xil poyabzalda xizmat qilishlari shart.
Shveysarlar, kiyim iluvchilar, bosh ofitsiant, ofitsiantlar uchun bir xildagi kiyimlar bo‘lishi, ular kiyimining chap ko‘kragida emblemali nishonlar bo‘lishi lozim.
Luks va oliy toifadagi restoran, barlarda ishlovchi xodimlar xorijiy mamlakatlarda ovqat tayyorlanishi va xizmat ko‘rsatilishi bilan tanish bo‘lishlari kerak.
Shveysar - restoran direktori tomonidan qo‘yiladi, u mehmonlarni kutib olishi kerak, eshiklarni ochib-yopib turadi, zallarning joylanishi haqida restoranga keluvchilarga axborot beradi. Restoran yopilishi oldidan kiruvchilarni to‘xtatadi. Mehmonlar iltimosiga ko‘ra taksi chaqirib berish ham uning vazifasiga kiradi. Restoranga kirish qismi tozaligiga qarab, oyna, eshiklarni, polni artib tozalab turadi. Qish fasli davrida restoran eshigi atrofidagi qorlarni kuraydi, tashqari ozodaligini ham nazorat qiladi. Signalizatsiya tizimini, reklamalar to‘g‘ri osilganini kuzatadi.
Shveysar o‘z ishining mutaxassisi bo‘lishi kerak. Umumiy ovqatlanish korxonalariga keluvchilarga xizmat qilish qoidalarini, restoran zallarining joylashishini yaxshi bilishi, yong‘inga qarshi vositalarning qayerga o‘rnatilganini, eng yaqin joylashgan umumiy ovqatlanish tarmoqlarining, militsiya, tez yordam, taksi dispetcheri telefonlarini yoddan bilishi shart.
Kiyim iluvchi. Restoranga kirishda ustki kiyimlarni yechadigan joy bo‘ladi. Bu yerda xizmat qiluvchi shaxs mehmonlarning ustki kiyimlarini va boshqa buyumlarini qabul qilib oladi, kiyim osilgach, osqich raqami yozilgan jeton beradi. Kiyimlar qabul qilib oluvchi topshirilgan buyumlar uchun mas’ul hisoblanadi. Jeton qaytarilgach, topshirilgan buyumlar olib beriladi, kiyim qabul qiluvchi ustki kiyimni kiyishda mehmonga yordamlashadi. Qiyim tugmalari, ilgichlar uzilgan bo‘lsa, tikib beradi. Bu ishlar uchun xizmat haqi talab qilinmaydi.
Kiyim qabul qilib oluvchining eng muhim vazifasi restoranga keluvchilarning shaxsiy buyumlarini qabul qilib olish va saqlash qoidalarini bilishdir. Mijozlarning bosh kiyimlari va boshqa buyumlarini qabul qilmaslik mumkin emas, «Mijozlarning yo‘qolgan buyumlari uchun ma’muriyat javobgar emas» degan yozuvlar qo‘yilishi ham noo‘rin.
Restoranga keluvchi mijoz garderob jetonini yo‘qotib qo‘ysa, kiyim qabul qiluvchi tegishli hujjat rasmiylashtiradi.
Bosh ofitsiant - ofitsiantlarning hamma ishlariga rahbarlik qiladi. Shuningdek, shveysar, kiyim iluvchi, zal, xojatxona farroshlari, bufet xodimlari ishlari ham uning nazoratida bo‘ladi. Bosh ofitsiant zimmasiga mijozlarga xizmat qilish qoidalari xodimlar tomonidan qanday bajarilayotganini nazorat qilish, ichki tartib-intizom, shaxsiy gigiyena, bir xil ko‘rinishdagi kiyimlar kiyishga rioya qilinishi, idish-tovoqlar, stol dasturxonlari, ularga qo‘yiladigan buyumlarning taxt turishini, restoran zali mijozlar qabul qilishga tayyorligini nazorat qilish yuklatiladi.
Xorijiy sayyohlarni qabul qiladigan restoranlar bosh ofitsianti ularni ovqatlanish zaliga taklif qilishi, mehmonxona ichida ovqatlanishni tashkil qilishi, qabullar, banketlar o‘tkazishi mumkin. Bosh ofitsiant taom tayyorlash texnologiyasini bilishi va mehmonlarning milliy xususiyatlarini, odatlarini hisobga olgan holda harakat qilishi lozim.
Kun bo‘yi bosh ofitsiant zalda bo‘ladi, ozodalik va dasturxonning yasatilishini kuzatib turadi. Restoran ochilishi oldidan bosh ofitsiant bugun qanday xizmat qilish haqida ofitsiantlarga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadi, ularning xizmatga tayyorligini tekshiradi, taomnoma bilan tanishtiradi. Bosh ofitsiant mehmonlarni kutib oladi, joy tanlashda yordam beradi va xizmatni davom ettirishni ofitsiantlarga topshiradi. Ish kuni tugagandan so‘ng, zallarning tozalanishiga e’tibor beradi, ofitsiantlar tomonidan kassaga pullar to‘la topshirilishi, servis, idish-tovoq va boshqa narsalar topshirilishi, maxsus jurnalga kelgusi smena qilishi lozim bo‘lgan ishlar yozilishi ustidan nazorat o‘tkazadi.
Ofitsiantlar, kiyim iluvchilar, shveysarlar mijozlar esdan chiqarib qoldirgan buyumlarini bosh ofitsiantga topshiradilar, bosh ofitsiant bu haqida jurnalga yozadi va restoran direktoriga ma’lum qiladi.
Bosh ofitsiant ofitsiantlar brigadirlariga rahbarlik qiladi, ofitsiant va boshqa xodimlarning ishga chiqish grafigini tuzadi, uning bajarilishini nazorat qiladi. Zalning tegishli qismlarini ofitsiant brigadalari, zvenolariga, ma’lum miqdordagi stollarni esa xizmat qilish uchun ofitsiantlarga bo‘lib beradi. Bundan tashqari, oshxona bilan zal o‘rtasida izchil aloqa bo‘lishini, ovqatlarni ko‘ngildagidek rasmiylashtirib, dasturxonlarga tortilishini nazorat qiladi. Ofitsiantlarga hisob-kitob blankalarini beradi, kassaga topshiriladigan reestrga imzo qo‘yadi.
Agar ofitsiant va zaldagi boshqa xodimlar mehnat intizomini buzsa yoki ishga kelganda talab qilingan qiyofada bo‘lmasa, bosh ofitsiant ularni ishdan chetlatishi mumkin. Restoran xodimlari va mijozlar orasida nizo chiqsa, bosh ofitsiant hal qilishga harakat qiladi. Taom sifatidan norozi bo‘lib nizo chiqsa, bosh ofitsiant sifatlisiga almashtirib berishi lozim.
Ofitsiant amalda xo‘randalarga xizmat ko‘rsatish qoida va texnik usullarini, asosiy etiket qoidalari, stol yasatishni bilishi kerak. Bundan tashqari u quyidagilarni bilishi shart:
- oshxona idish-tovoqlarini, mehmonlarni kutishda zarur bo‘ladigan boshqa buyumlarni bilishi;
- taomlarni, ichimliklarni navbat bilan tortish qoidalarini, taomlarga chiroyli ko‘rinish berish usullarini, spirtli ichimliklarni taomlarga moslashtirib berilishini;
- banketlar, rasmiy va norasmiy qabullar uchun taomnoma tuzish qoidalarini;
- luks va oliy toifadagi restoranlarda xorijiy mehmonlar uchun milliy, asl, buyurtma taomlar tayyorlash, ularni bezash va mehmonlar oldiga qo‘yish;
- qabul marosimlari, banketlar, tantanali kechalar va boshqa tadbirlarda ayrim mijozlarga xizmat qilishning o‘ziga xos tomonlarini bilish;
- xizmat qilish jarayonida taom va ichimliklarni ta’riflash, mijozlarga tegishli axborot berish;
- nazorat-kassa apparatidan foydalana bilish, hisob-kitob qilishda xo‘randalar bilan hisoblashish;
- xizmat qilish jarayonida psixologik asoslarga va professional etika qoidalariga rioya qilish.
Ichki tartib qoidalariga binoan ofitsiantlar quyidagilarni bajarishga majbur: ishga o‘z vaqtida kelish, ish kuni davomida xizmat qilish, bosh ofitsiant va brigadir topshirig‘ini bajarish, mehnat intizomiga qat’iyan rioya qilish, o‘z ish joyini to‘la tartibli va pokiza saqlash, mehnat muhofazasi talablariga aniq rioya qilish, xavfsizlik texnikasi, sanitariya va shaxsiy gigiyena qoidalariga bo‘ysunish, elektroenergiya, anjom, inventar va boshqa qimmat buyumlardan ehtiyot bo‘lib, tejab-tergab foydalanish.
Hamma xodimlarning asosiy vazifasi xo‘randalarga yuqori darajada xizmat ko‘rsatish. Umumiy ovqatlanish tarmog‘ining xizmati savdo korxonalari faoliyati natijasidir. Aholi mazali taomlar bilan, ichimliklar bilan qancha yaxshi ta’minlansa, ular chin dildan minnatdorchilik bildirsa - bu umumiy ovqatlanish xodimlari uchun katta mukofotdir.
Restoranlar tizimiga kompyuter texnologiyasini kiritgan rahbarlar boshqarishning yuqori darajalariga erishmoqdalar. Bu usul mijozlar uchun, ayniqsa, katta qulaylik tug‘diradi. Quyidagi ishlarni bajarish avtomatik tarzda amalga oshirilishi mo‘ljallanadi:
- dam olayotgan sayyohlarning ovqatlanish grafigini ishlab chiqish;
- buyurtmalar va ularning smenalarda bajarilishini hisobga olib taomnoma tuzish;
- ishlab chiqarishni boshqarish;
- xizmatni boshqarish;
- yakka buyurtmalarni hisobga olish;
- hisob-kitob ishlarini olib borish.
|
| |