Magniy va uning xossalari

|
Magniy va uning xossalari
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 410,57 Kb. | | #243974 |
Bog'liq 1 mustaqil ish Magniy va uning xossalari Fayzullayev Xasan Magniy - Magniy tabiatda keng tarqalgan. Uni 1808 - yilda X.Devi magniy sulfatini elektroliz qilib olgan. Asosiy minerallari magnezit MgCO3; dolomit
MgCO3 *CaCO3; karnallit KCl*MgCl2*6H2O. Dengiz suvida MgCl2 ning miqdori 0,38 % ga boradi, lekin ba’zi ko‘llarda uning miqdori 30% ga ham yetadi. Magniyning yer po‘stlog‘idagi miqdori 2 % atrofida. - Tabiatda magniyning uchta izotopi bor: 1224Mg (78,6%), 1225Mg (10,11%), 1226Mg (11,29%). Uning uchta sun’iy izotopi ham olingan.
Olinishi - Magniy MgCl2 yoki suvsizlantirilgan karnallitni elektroliz qilib olinadi. Magniy oksidi yuqori haroratda ko‘mir bilan qaytarilishi orqali ham olinishi mumkin:
MgO+C=Mg+CO - Magniy olish uchun yuqori haroratda (1200-1300oC) elektr pech-larda va vakuumda dolomitni parchalab, hosil bo‘lgan mahsulot larga kremniy ta’sir ettiriladi:
2CaO*MgO+Si= Ca2SiO4+2Mg Xossalari - Magniy oq, kumushsimon, yengil metall. Havoda kam o‘zgaradi, unung ustini oksid pardasi qoplagan.
- Magniy kislotalardan oson vodorodni siqib chiqaradi. Suv bilan qaynatilganda oson ta’sir etadi. Havoda qizdirilganda MgO va ozgina Mg3N2 hosil qiladi.
Xossalari - Magniy gidridi MgH2 kumush rang qattiq modda. U 175ºC da magniy dimetilning parchalanishidan hosil bo‘ladi:
Mg(CH3)2=MgH2+C2H4 - Magniyga vodorod ta’sir etilganda ham, agar katalizator sifatida magniy iodid ishlatilsa, magniy gidridi hosil bo‘ladi.
- Magniyga vodorod ta’sir etilganda ham, agar katalizator sifatida magniy iodid ishlatilsa, magniy gidridi hosil bo‘ladi.
- MgO MgCO3 dan olinadi. U kuydirilgan magneziy deyiladi. Magniy oksidi 2800oC da suyuqlanadigan kristall modda. Undan o‘tga chidamli buyumlar, idishlar va tugel yasaladi.
- Mg(OH)2 suvda kam eriydigan, o‘rtacaha kuchli elektrolit. EK=1,2*1O-11.
- Mg(OH)2 magniy tuzlariga
ishqorlar ta’sir ettirilib olinadi. Magniy tuzlariga soda qo‘shilganda gidroksikarbonatlar hosil bo‘ladi. Bu tuz oq magneziy nomi bilan tibbiyotda ishlatiladi. Tabiatdagi Mg(OH)2 silikatlardan talk 3MgO*4SiO2*H2O bolalar upasi tarkibiga kiradi. AsbestCaO*3MgO*4SiO2 issiq saqlovchi material sifatida ishlatiladi. - MgCl2*6H2O dengiz suvidan olinadi. Uni asosida magnezial sement tayyorlanadi.
- Magniy sulfat-MgSO4*7H2O gepta gidrat, taxir tuz deyiladi.
- Magniy karbid MgC2 asetilenidlar jumlasiga kiradi.
- Magniyning suvda yomon eriydigan tuzlari qatoriga Mg3(PO4)2, MgCO3, MgF2 kiritish mumkin.
- Magniyning kompleks birikmalari o‘simliklar va hayvonlar hayotida muhim o‘rin tutadi. Magniy o‘simliklarda yashil rang beruvchi xlorofilldagi asosiy kompleks hosil qiluvchi ion hisoblanadi . Bu kompleksda Mg2+ markaziy ion uning koordinatsion soni 4 ga teng. Ligand sifatida turli guruhlar bilan bog‘langan pirrol halqalari turadi. 2-guruhdagi barcha kationlar ichida Mg2+ ionida azot atomi tutgan birikmalar bilan koordinatsion bog‘ hosil qilishga moyilligi kuchli bo‘lsa, bu guruhning qolgan elementlarida bo‘lsa, kislorod bilan koordinatsiyalanishga moyillik yuqoridir.
Magniyning kompleks birikmasi xlorofillning tuzilishi. R1-gidrofil radikal; R2-gidrofob radikal. Tamom
|
| |