nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tabiiy birikmalar asosidagi dori vositalari

1
“Tabiiy birikmalar asosidagi dori vositalari” mavzusida xalqaro
konferensiya boʻlib oʻtdi
2018 yil 18 sentyabr kuni Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo institutida FA
akademiklari B.T.Ibragimov va A.S.Toʻrayev tashabbusi bilan “Tabiiy birikmalar asosidagi dori vositalari”
mavzusida xalqaro konferensiya tashkil etildi. Unda Respublikamizdagi yetakchi mutaxassislardan tashqari
Rossiya, Qozogʻiston hamda Xitoy davlatlaridan 20 ga yaqin olimlar ishtirok etishdi.
Konferensiyada tabiiy biologik faol birikmalarning tuzilishi va funksiyalarini tadqiq etish, tirik organizmlarni
normada va patologiyada faoliyat koʻrsatishining molekuyar menizmlari, oʻsimlik va hayvon maxsulotlari
xom ashyosi asosida yangi dorivor moddalar ishlab chiqish, dorivor moddalarning farmakokinetik va
farmakodinamik koʻrsatkichlarini oʻrganish, makromolekulyar biologik faol moddalarni tadqiq qilishning
ilmiy va metodologik yondashuvi komplekslari koʻrib chiqildi va atroﬂicha muhokama qilindi.
2
Konferensiya natijalari respublikada tabiiy birikmalarni tadqiq etishning ustuvor yoʻnalishlarini belgilab
beradi va tibbiyot va farmatsevtika amaliyotida yangi ilmiy ishlanmalarni joriy etish uchun asos boʻlib
xizmat qiladi va xalqaro ilmiy aloqalarni mustahkamlashga yordam beradi.
|
Mineral xom ashyo resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish - bet 3

|
Mineral xom ashyo resurslaridan foydalanish va ularni muhofaza qilish
|
bet | 3/3 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #138786 |
Bog'liq Rudali xom ashyolardan kompleks foydalanish va ularni boyitishO’zbekiston hududlarida neft va gaz kondensati tabiiy gazning 155 ta istiqbolli konlarida qimmatbaho metallar bo’yicha 40 tadan ortiq nodir va radiaktiv metallar bo’yicha 40, konchilik kimyo xom ashyosi bo’yicha 15 ta konlari qidirib topilgan. O’zbekiston oltin, uran, mis, tabiiy gaz, volfram, kaliy tuzlari, fosforitlar, kaolin resurslari bo’yicha dunyoda yetakchi o’rinni egallaydi. Masalan, oltin resurslari bo’yicha respublika dunyoda 4-o’rinda turadi, uni qazib olish bo’yicha 7-o’rinda, mis resurslari bo’yicha 10-16 o’rinda, uran resursi bo’yicha 7-8 o’rinda turadi. Adabiyotlar ro’yxati: - Karimov I.A. Ozod va obod vatan, erkin va farovon hayot pirovord maqsadimiz.-T-.: 2000.
- Karimov I.A. Biz tanlagan yo’l demogratik taraqqiyot va ma’rifiy Dune bilan hamkorlik yo’li.T. 2003.
- Alimov T.A., Xaskin V.V. Ekologiya. Ucheb.posob. M., 1998.
- Glushkova V.G., Makar S.V. «Ekonomika prirodopolzovaniya» uchebnoye-posobiye M:, Gardoraki 2005.
- Xolina V.I. «Osnovi ekonomiki prirodopolzovaniya» Piter 2005.
- Galitsin A.N. «Osnovi promishlennoy ekologii» Akademiya 2004.
|
| |
Uskunaviy dasturiy vositalar paketi

4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
18
Uskunaviy dasturiy ta’minotlar
o’zida
yangi tuziladigan dasturiy
mahsulotlarni ishlab chiqish, sozlash, testlash va
tadbiq qilish jarayonlarini
ta’minlovchi maxsus dasturiy mahsulotlarini qamrab oladi.
Dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqish texnologiyalariga mo’ljallangan
yo’nalish tezkorlik bilan rivojlanmoqda.
Dasturlash, dasturiy ta’minot vositalarni ishlab chiqish vositalari sifatida,
dasturlarni hayotiy siklini va dasturiy muhandisliklikni
boshqaruvchisi sifatida,
bugun alohida sanoatni tashkil qiladi. Shu boisdan dasturiy ta’minotlar
funksional alomatlariga ko’ra birlashtirilib,
ulardan uskunaviy dasturiy
ta’minotlar sinfi shakllantirildi.
Dasturlashning uskunaviy texnologiyalari
. Bu
dasturiy vositalar majmui
bo’lib, u dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqish,
sozlash va tadbiq etish
texnologiyalarini o’zida mujassamlashtiradi.
Dasturiy mahsulotlar ishlab chiqishda bajariladigan ishlar qamrovidan kelib
chiqib, ilovalar ishlab chiqish (tuzish) vositalarini dasturiy ta’minotini ikkita guruhi
shakllangan:
1.
Ilovalar tuzish vositalari
– dasturlarni ishlab chiqishni ta’minlovchi,
uskunaviy dasturiy vositalar;
2.
Axborot tizimlarini tuzishni avtomatlashtirilgan vositalari. CASE-
vositalar
,
(Computer-AidedSystem
Engineering,
CASE
)
-
tahlil
metodlarini, loyihalashni va dasturiy tizimlarni yaratishni va axborot
tizimlarini ishlab chiqish jarayonlarini avtomatlashtirishga mo’ljallangan
uskunaviy dasturiy vosita.
Windows
operatsion muhitida ishlovchi 
Microsoft Word

|
Windows
operatsion muhitida ishlovchi
Microsoft WordWindows
operatsion muhitida ishlovchi
Microsoft Word
matn
muharririni olaylik. Bu muharrir prosessor tasnifiga ega bo’lgan,
Microsoft Office
tarkibiga kiruvchi dastur. Bu dastur
Microsoft Word
ilovasi deb ataladi. Agar Siz,
biror-bir algoritmik dasturlash tilida (masalan, Paskal tilida) birorta dastur ishlab
chiqqan bo’lsangiz, uni ishlashini kompyuterda amalga oshirsangiz u ilova dastur
hisoblanadi, uni nomiga “ilova” so’zi qo’shib ishlatiladi. Lekin, “ilova” so’zi
ko’proq turli operatsion tizimlarda ishlaydigan dasturiy mahsulotlarga nisbatan
ishlatilsa to’g’ri bo’ladi.
4.12-rasm.
Dasturlash axborot texnologiyalari ikkita yo’nalishga ajratilib ko’rsatiladi.
Bularning birinchisi, ilovalarni yaratish dasturiy vositalar bo’lib, turli hil operatsion
tizimlarida ishlatiladigan “Dasturiy ilovalarni tuzish uchun” (
RAD
– Rapid
Application Development) vositalar deb ataladi. Ular tarkibiga: dasturlash
tizimlari va turli xil dasturlash tillari bazasidan iborat bo’lgan uskunaviy ishlab
chiqarish muhiti kiradi.
Ikkinchisi,
CASE
- texnologiyalari deb ataladi (Computer Aided Software
Engineering, yoki
CASE
). Bu texnologiya dasturiy ta’minotini tuzishni kompyuterli
qo’llab-quvvatlovchi va murakkab axborot tizimlarini tuzishni avtomatlashtirish
vositalarini o’zida mujassamlashtiradi.
Tizimli dasturlash o’zida
: dasturlash tilini kompilyator yoki interpretatorini;
dastur kodini sozlovchisi va optimallashtiruvchi vositalarini; aloqalar muharririni,
standart bibliotekalar to’plamini, ma’lumotnoma tizimlarini qamrab oladi.
Dasturlash tili kerakli algoritmni qandaydir matnli ko’rinishda ifodalashga
imkon beradi. Bu matn kodni shakllantiruvchi maxsus dastur-translyatorni
ishlashi uchun boshlang’ich material bo’lib hisoblanadi.
|
| |
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT)

4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
13
Ular mashinasozlik, avtomobilsozlik va sanoat
qurilishida konstruktorlik
ishlarining loyihalarini avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan. Ushbu paketlar
quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshirishni ta’minlovchi vositalar majmuiga ega:
•
foydalanuvchilarning tarmoqda paket bilan jamoa bo’lib ishlashi;
•
fayllarning barcha imkon bo’lgan formatlarda eksporti-importini;
•
obyektlarni masshtablashtirish;
•
obyektlarni
guruhlarga ajratish, harakatlantirish, kesish, o’lchamlarini
o’zgartirish, qatlamlari bilan ishlashda ularni boshqarish;
•
qaytadan chizish (fonli, qo’lda, uzilgan holda);
•
fayllarni kutubxonalar va chizmalarning kataloglari qismida boshqarish;
•
egri chiziqlar, ellipslar, chiziqlarning ixtiyoriy shakllari, ko’p burchaklarni
chizishga imkon beruvchi turli-tuman chizmachilik
vositalaridan foydalanish,
alomatlarning kutubxonalaridan foydalanish, yozuvlarni yozish va h. k.;
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
23.05.2024
Hajmi
0,88 Mb.
#251035
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author
Download
0,88 Mb.
Matnni ko'rish
Kompyuter uskunaviy dasturiy ta’minotining vazifasi, tarkibi va

4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
15
Ko’p tarqalgan dasturlash tillariga
Basic, Pascal, Fortran, C++
larni
keltirish
mumkin.
Tizimli dasturlash tillari:
Turbo Pascal, Borland Pascal, MS Visual Basic, MS
Visual C++, Visual Fortran.
Uskunaviy integrallashgan ishlab chiqarish muhiti (IDE – Integrated
Development Environment). Foydalanish yo’nalishi –
dasturchilarni mehnat
samaradorligini oshirish, dastur kodlarini tuzishni avtomatlashtirish, mijoz-server
arxitekturasi uchun, so’rovlar va hisobotlar uchun ilovalarni
ishlab chiqishdan
iborat.
Bularga
Oracle JDeveloper, Jbuilder 3 Enterprise (Borland), VisualCafe for
Java (Symantec), Forte for Java
(Sun Microsystems) kabi obyektga yo’naltirilgan
dasturlash vositalarini keltirib o’tish mumkin.
4.10-rasm
.
4.11-rasm.
Lokal vositalar muhiti:
dasturlash tizimi va
foydalanuvchini uskunaviy
vositalariga ajratilib ko’rsatiladi.
M
ahalliy (lokal) ilovalar
(tillar
va dasturlash tizimlari, shuningdek
foydalanuvchini uskunaviy muhiti);
•
dasturlarni ishlab chiqishni integrallashgan muhiti
. Asosiy vazifasi –
foydalanuvchini grafik interfeysini ta’minlovchi, shuningdek so’rovlar va
Dasturlash texnologiyasining uskunalari - dasturlash texnologiyasini qo’llab –
qo’
vvatlovchi (ta’minlovchi) dasturiy mahsulotlari
Ilovalarni yaratish vositalari:
lokal
ilovalar; dasturlarni ishlab
chiqishni integrallashgan muhiti
C
tili). Assembler va algoritmik tillarni 
g’oyalarini birlashtiradi. Bunday dasturlar ixcham va juda tez ishlaydi; 
-
universal

|
C
tili). Assembler va algoritmik tillarni
g’oyalarini birlashtiradi. Bunday dasturlar ixcham va juda tez ishlaydi;
-
universalC
tili). Assembler va algoritmik tillarni
g’oyalarini birlashtiradi. Bunday dasturlar ixcham va juda tez ishlaydi;
-
universal
tillar
(Turbo-Paskal,
Beysik).
Tabbiiy
ingliz
tiliga
yaqinlashtirilgan til. Har bir buyruq nomi ingliz tilida – ifodalanadi.
2)
funksional tillar
. U yoki bu muammolarni mashinali modelashtirish uchun
qo’llaniladi. Tarkibi:
-
muammoli-yo’naltirilgan
(GPSS).
Hodisalar ketma-ketligi yordamida
tizimlar modellashtiriladi. Shuningdek, hisoblash majmualarini loyihalashlarda
qo’llaniladi;
-
obyektga – yo’naltirilgan
(Fort) yangi obyektlarini modellashtirishni
dasturlashni o’rnatilgan vositalariga ega;
-
mantiqli – yo’naltirilgan
(Prolog). Predmet sohasi qoidalari alohida
ifodalanadi, keyin esa yangi faktlar kiritiladi.
Dasturlash
tizimi
(programming
system)
o’
zida
q
uyidagilarni
mujassmlashtiradi:
•
Kompilyatorlar
- yuqori darajadagi dasturlash tilida ifodalangan matnni,
unga ekvivalent bo’lgan mashina dasturlash tiliga o’tkazuvchi (tarjima qiluvchi)
dasturlar.
•
Interpretatorlar
– dasturning buyruqlarini yoki operatorlarini tahlil qiluvchi
va ularni bajarilishini ta’minlovchi dasturlar ( ba’zan apparatli vositalar).
•
Komponovka qiluvchilar
(aloqa tahrirlagichlari, muharrirlari), bir yoki bir
nechta obyektli modullarni komponovka qiluvchi va ulardan bajariluvchi obyektli
modulni shakllantiruvchi dasturlar
•
Sozlovchi
(отладчик) - u dasturdagi xatolarni izlashga mo’ljallangan
dasturlar yaratish muhitini moduli yoki alohida ilova bo’lishi mumkin.
•
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
C
tili). Assembler va algoritmik tillarni
g’oyalarini birlashtiradi. Bunday dasturlar ixcham va juda tez ishlaydi;
-
universal
|
Matn muharrirlari - 4. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minoti

4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
17
•
Boshlang’ich matnlarni tahrirlovchi maxsus muharrirlar
- dasturlarni
boshlang’ich kodini tuzish va tahrlashni amalga oshiruvchi matn muharrirlari. Bu
maxsus muharirlar
alohida ilova shaklida, yoki integrallashgan dasturlash muhiti
tarkibida joylashtirilgan bo’lishi mumkin.
•
Q
ism dasturlar bibiliotekasi
- dasturiy ta’minotlarni ishlab chiqish uchun
qo’
llaniladigan qism dasturlar yoki obyektlar to’plami.
•
Grafik interfeys muharrirlari
.
•
Dasturlash tizimi
. Bu kategoriyaga dastur bo’lgan
dasturlar, dasturiy
ta’minotlarni ishlab chiqishga mo’ljallangan bo’ladi:
•
Assemblerlar
– matn shaklidagi dasturni assembler
tiliga obyekt kodi
sifatida mashina buyruqlariga o’tkazuvchi kompyuter dasturlari.
•
Translyatorlar
– dasturlarni translyasiya qiluvchi dasturlar va texnik
vositalar.
Yuqorida qayd qilinganlar integrallashgan dasturlash muhiti tarkibiga kiradi.
Uskunaviy
(instrumental)
dasturiy ta’minot
– dasturiy ta’minot
vositalarini
qo’llab-quvvatlovchi dasturiy vositalardir.
Dasturiy ta’minot
– kompyuterda berilganlarni qayta ishlash va uzatishni
ta’minlovchi, turli foydalanuvchilar tomonidan ko’p
marotaba foydalanishga va
qo’llashga mo’ljallangan dasturlar majmui.
Dasturiy vositalar ishlab chiqaruvchilarga zamonaviy dasturiy ta’minot
bozori ko’plab uskunaviy dasturlash vositalarini ta’minotini taqdim qiladi.
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz

|
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
10
2)
Loyihalashni avtomatlashtirish
. Chizma, sxema, diagrammalarni ishlab
chiquvchi konstruktorlar va texnologlarlarning ishlarida qo’llaniladi.
3)
Umumyo’naltirilgan
. Matn muharrirlari va jadval prosessorlari, grafik
muharrirlar, ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari kabi kompyuter
texnologiyalarini qo’llab-quvvatlovchi tizimlar.
4)
Ofisli.
Ofisning tashkiliy faoliyatini boshqarishni ta’minlaydi. U o’zida
organayzerlar
(yozuv
va
telefon
kitoblari,
kalendarlar,
taqdimotlar)ni,
tarjimonlarni, matnni anglash kabi vositalarni mujassamlashtiradi.
5)
Stol usti nashriyot tizimlari
- funksional jihatidan birmuncha kuchli
bo’lgan matn prosessorlari.
6)
Su’niy intellekt tizimlari.
U o’zida tabiiy tilda muloqat qilishni qo’llab-
quvvatlovchilarni; turli xil vaziyatlarda foydalanuvchilarga tavsiyalar bera
oladigan ekspert tizimlarini; dasturlashtirishsiz amaliy masalalarni yechuvchi
intellektual amaliy dasturlar paketlarini qamrab oladi.
Shaxsiy kompyuterlar uchun mo’ljallab chiqarilgan amaliy dasturlar
paketlari uchun quyidagi tasniflarni aytib o’tish mumkin:
•
matn muharrirlari, matnli prosessorlar va noshirlik tizimlari;
•
grafika muharrirlari va tadbirkorlik grafika vositalari;
•
katta o’lchamli elektron jadvallar, jadval prosessorlari;
•
telekommunikasion tizimlarni boshqarish amaliy dasturlar paketlari;
•
berilganlar bazasini boshqarish tizimi;
•
ma’lumotli-qidirish tizimlari;
•
su’niy intellekt tizimlari, shu jumladan ekspert tizimlari;
•
avtomatlashtirilgan o’qitish tizimlari;
•
ma’lumotlarni statistik qayta ishlash paketlari;
•
matematik dasturlashtirish amaliy dasturlar paketlari;
•
avtomatlashtirilgan loyihalashtirish tizimlari;
•
tarkibiga muammoga mo’ljallangan paketlarning bir nechta turini oladigan
integrallashgan amaliy dasturlar paketi.
Amaliy dasturlar paketi va ular yordamida yechiladigan masalalar turkumi
Muammoli -
yunaltirilgan
Loyihalashni
avtomatlashtirish
Umum-
yo’naltirilgan
Stol usti nashriyot
tizimlari
Su’niy intellekt tizimlari
Ofisli
4.7-rasm.
|
| |
Axborot tizimlarini tuzish

4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
16
hisobotlarni avtomatlashtirish uchun, dasturlar kodini yaratishni avtomatlashtirish
hisobiga dasturchilarning mehnat unumdorligini oshirish (Delphi);
2)
axborot tizimlarini tuzish vositalari - CASE-texnologiyalari
.
Mahalliy
tarmoqlarda loyihalar ustida jamoa bo’lib ishlashni qo’llab-quvvatlash
imkoniyati
yuzaga keladi. Bu loyihani istalgan
fragmentlarini import qilish,
loyiha
boshqaruvini tashkillashtirish hisobiga amalga oshiriladi.
O’z navbatida dasturlash tillari quyidagi turlarga bo’linadi:
1)
operatorli
. Algoritmlarni kodlash
uchun ishlatilishi sababli,
algoritmik
tillar deb ataladi. U tarkibida:
-
mashinaga bog’liq tillar
(assembler). Aniq bir apparaturaning ma’lum bir
xususiyatlarni ifodalashda qo’llaniladigan dasturlar. Har bir kompyuter shunday
dasturlash tizimiga ega bo’ladi. Bu dasturlar kompyuterlarni
ishlab chiqaruvchi
firmalar tomonidan tuziladi va kompyuter qurilmalari
bilan birga taqdim qilinadi;
-
mashinaga - yo’naltirilgan
(
Sql tili va uning vazifalari

|
Sql tili va uning vazifalari
|
Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 15,54 Kb. | | #158060 |
SQL tili va uning vazifalari
SQL (Structured Query Language) strukturalashgan so‘rov tili ma’nosini bildirib, u relyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash imkonini yaratib beradigan tildir.
Ma’lumki, relyatsion modelning tarixi (va bilvosita SQL tarixi ham) 1970 yil Ye,F.Koddni (bu paytda u IBM korporatsiyasining San Xosedagi tadqiqot markazida ishlagan) maqolasi chiqqan davrdan boshlanadi. 1974 yil shu laboratoriyada ishlovchi D. Chemberlen "Structured English Query Language" yoki SEQUEL deb nomlangan tilni e’lon qiladi. 1976 yil bu tilning qayta ishlangan SEQUEL/2 versiyasi yaratildi va u rasmiy ravishda SQL deb atalgan
SQL tili relyatsion algebra paydo bo‘lgandan keyin paydo bo‘ldi va uning birinchi prototipi IBM Research kompaniyasi tomonidan 70 yillar oxirida yaratilgan. SQL tilining birinchi ramiy standarti 1989 yil qabul qilingan. Ko‘pgina MBBT lar ushbu standartni qo‘llab – quvvatlaydi. 1992 yil oxirida SQL tilining yangi xalqaro standarti (SQL/92 yoki SQL2) qabul qilindi unda ham ba’zi kamchiliklar aniqlangan, biroq shunga qaramasdan SQL/89 ga nisbatan aniq va to‘liqroq xisoblanadi. Xozirgi paytda ko‘pgina MBBT ishlab chiqaruvchilar o‘z maxsulotlarini SQL2 standartini qanoatlantiradigan qilib o‘zgartirdilar.
1999 yil SQL3 deb atalgan yangi standart paydo bo‘ldi. Agar SQL1 va SQL2 standartlari biri –biridan miqdor jixati bilan farq qilgan bo‘lsa, SQL3 standarti sifat jixatlari bilan farqlanadi. SQL3 ga murakkab strukturaga ega ma‘lumotlar tipini ishlatish imkonini beradigan yangi ma‘lumotlar tipi kiritilgan. Bu tipni ob’ektga mo‘ljallanganlik darajasi yuqori xisoblanadi.
SQL tili foydalanuvchi relyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan muloqat qilishi uchun mo‘ljallangan bo‘lib, quyidagi 3 ta qismdan iborat:
• DDL (Data Definition Language) – ma‘lumotlarni aniqlash tili. Ma‘lumotlar bazasini (jadvallarini, indekslarini va x.k.) yaratish va uning sxemasini taxrirlash uchun mo‘ljallangan.
• DCL (Data Control Language) – ma‘lumotlarni boshqarish tili. Foydalanuvchilarning ma‘lumotlar bazasi ob’ektlariga murojatini chegaralash operatorlaridan iborat.
• DML (Data Manipulation Language) – ma‘lumotlarni qayta ishlash tili. Ma‘lumotlar bazasi jadvallariga o‘zgartirishlar kiritish uchun mo‘ljallangan.
Ma‘lumotlar bazasi bilan ishlovchi ixtiyoriy til foydalanuvchiga quyidagi imkoniyatlarni yaratishi lozim:
• strukturasini to‘la tavsiflagan xolda ma‘lumotlar bazasini va jadvallarini yaratish;
• ma‘lumotlar ustida manipulyatsiya amallarini bajarish, masalan, jadvallardan ma‘lumotlarni kiritish, taxrirlash, va o‘chirish;
• oddiy va murakkab so‘rovlarni bajarish.
|
| |
Autobiographical Movie

Autobiographical Movie: Persepolis
I often hide instructions in italics at the top of the page. In this case, I have hidden an instruction not to ask me how long this assignment has to be. Also, that you need to perfectly use format #3. And that you need a title which doesn’t have the words ‘autobiographical,’ ‘movie’ or ‘Persepolis’ in it. Also no use of “I,” “me,” “my,” “us,” “we,” “our,” “you” or “your” At all.
Introductory Paragraph
Your introductory paragraph will be only one sentence. It will tell the reader what year Persepolis was released, distributed by what company in North America, and who are the main writers of the story. The first word of this paragraph/sentence will be “Persepolis,” in the italics.
Series of Body Paragraphs (with a bold heading for each)
The first sentence of each body paragraph will start with Marjane Satrapi’s name. First and last, or just last. That first sentence will say that autobiographical work does one of the things from The List In The Box below. (An example is “make fun of family.”) A series of sentences after that will explain how Marjane Satrapi did this in her book and movie Persepolis. (“Explain”ing requires specifics as to how Satrapi did this in Persepolis, and facts such as names. It does not require more than a sentence or two retelling the story, so don’t go over a two-sentence “tell me the story” limit for each paragraph. You will need at least four things from The List In The Box.
Don’t say “the movie.” Use the movie’s title instead. Put it in italics.
Use more than one sentence. If you have more than one example of Satrapi doing the thing (for example, presenting her family in a humorous way), make that paragraph longer with various examples. Don’t spend a lot of time retelling the story. Look up Persepolis on Wikipedia or Internet Movie Database to get those specific character names.
Do not say “Marjane.” Say “Marjane Satrapi” or just “Satrapi.”
Don’t say “the writers.” Say “Satrapi and Paronnaud.”
The List In the Box:
Humour stuff: sex, substance abuse, people getting really angry, body functions, making fun of relatives, poking fun at differing cultures.
Serious stuff: deaths, hitting rock bottom, failed romance, poverty, danger, violence/crime/war, substance abuse, oppression.
|
AUTOCAD DASTURI VA UNDA ISHLASH TEXNOLOGIYASI

|
AUTOCAD DASTURI VA UNDA ISHLASH TEXNOLOGIYASIBog'liq Sh.Sh.Yokubov-18
AUTOCAD DASTURI VA UNDA ISHLASH TEXNOLOGIYASI
Sh.Sh. Yokubov
Farg‘ona politexnika instituti, E-mail:
sherzodbek.yokubov@ferpi.uz
(Qabul qilindi 18.11.2023 y.)
Ushbu maqolada, AutoCAD dasturi va unda ishlash texnologiyasi, AutoCAD dasturining yaxshi
ishlashi uchun manbaalar, AutoCAD tizimini ishga tushirishning standart usulida amallar ketma – ketligi
haqida ma’lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar:
AutoCAD, dastur, Pentium, protsessor, Autodesk, program, loyiha, model.
В данной статье программа AutoCAD и технология работы в ней. Даны ресурсы для
правильной работы программы AutoCAD, информация о последовательности действий при
стандартном способе запуска системы AutoCAD.
Ключевые слова:
AutoCAD, программа, Pentium, процессор, Autodesk, программа, проект,
модель.
In this article, the AutoCAD program and the technology of working in it. The resources for the good
operation of the AutoCAD program, information about the sequence of actions in the standard way of starting
the AutoCAD system is given.
Keywords:
AutoCAD, program, Pentium, processor, Autodesk, program, project, model.
KIRISH.
Hozirgi vаqtdа uch o‘lchаmli kompyuterli modellаshtirish vositаlаri foydаlаnuvchilаrning e'tiboridа
bo‘lаyаpti vа bu tаsodifiy emаs аlbаttа. Ulаrdаn foydаlаnish konstruktorlik-loyihаlаsh ishlаrining
sifаtli bаjаrilishi hаmdа foydаlаnuvchigа chizmаlаrni tez, sifаtli, yuqori аniqlikdа bаjаrish vа
qog‘ozgа chiqаrish imkonini berаdi.
Ushbu vаzifаlаrni kompyuterli modellаshtirishni loyihаlаshtirishning universаl grаfik sistemаsi
muhitidаn iborаt bo‘lgаn АutoCАD dаn foydаlаnish uslubi tаklif etilgаn. Bu АutoCАD tizimi
Аutodesk kompаniyаsi tomonidаn ishlаb chiqilgаn bo‘lib, loyihаlаsh jаrаyonidа ko‘p sonli
|
| |
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz

|
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
11
Matnli, jadvalli va grafik axborotlarni avtomatlashtirilgan holda ishlab
chiqishni amaliy dasturlar paketi ta’minlaydi.
4.8-rasm
Muammoviy yo’naltirilgan amaliy dasturlar paketlari
Matnli prosessorlar
— foydalanuvchi tomonidan hujjat yaratishda matnni bir
yerga yig’ish, shakllantirish, tahrir qilishga imkon beruvchi hujjatlar (matnlar) bilan
ishlash uchun mo’ljallangan maxsus dasturlar. Odatda ular o’z ichiga matn bloklar
va obyektlar bilan ishlash bo’yicha qo’shimcha vazifalarni oladi.
Stol usti nashriyot tizimlari
— kasbiy nashriyot faoliyati uchun mo’ljallangan va
hujjatlarning asosiy turlari, axborot byulletenlari, qisqa rangli risolalar, hajmli
kataloglar va savdo buyurtmalari, ma’lumotnomalar ko’rinishidagi keng turli-
tumanligini elektron amalga oshirishga imkon beruvchi dasturlar ushbu turdagi
paketlarda ko’zda tutilgan vositalar quyidagilarga imkon beradi:
•
matnni bir yerga jamlash (terish); barcha iloji bo’lgan foydalanish va
poligrafik tasvirlashni amalga oshirish; eng yaxshi mantli prosessorlar darajasida
matn tahrir qilishni amalga oshirish;
•
grafik tasvirlarni ishlab chiqish;
Amaliy dasturiy ta’minoti paketlarini tasniflanishi
Muammoviy-yo’naltirilgan amaliy
dasturlar paketi
Matnli prosessorlar
Stol ustidagi nashriyot
tizimlari
Grafik muharrirlar
Namoyish etish grafikasi
Multimedia tizimlari
Loyihalashtirishni avto-
matlashtirish tizimlari
Ishlarni tashkil qiluvchi
paketlar
Интеграллашган амалий
дастурлар пакети
To’liq bog’langan
Obyektli-bog’langan
Moliyaviy, statistik-tahliliy
Alomatlarni bilib olish dasturlari
Ma’lumotlar bazasini boshqarish
tizimlari
Jadvalli prosessorlar
|
| |
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz

|
Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz4.Urdushev X. Informatika va axborot texnoljgiyalari. SamQXI.uz
12
•
poligrafik sifatli hujjatlar chiqarishni ta’minlash;
•
tarmoqlar va har xil platformalarda ishlashga.
Grafik muharrirlar
— grafik axborotlarni ishlab chiqish uchun mo’ljallangan
paketlardir. Ular rastrli va vektorli grafiklarni ishlab chiquvchi ADPga bo’linadi.
Vektorli grafika
bilan ishlash uchun paketlar badiiy va texnik tasvirlar bilan
keyinchalik rangli bosib chiqarish bilan bog’liq kasbiy ishlash uchun mo’ljallangan
(masalan, dizaynerning ish joyi) loyihalashtirishni avtomatlashtirilgan tizimlari
uchun va stol ustidagi nashriyot tizimlari o’rtasida oraliq joyni egallaydi.
Ushbu sinfdagi paketlar hozirgi vaqtda grafik tasvirlarni murakkab aniq
ishlab chiqilishini amalga oshirish uchun vazifaviy vositalarning ancha keng
majmuiga ega va o’z ichiga quyidagilarni oladi:
•
grafik tasvirlarni yaratish uchun vositalar;
•
tekislash vositalari (asosiy chiziq va bet bo’yicha, kesishish katagi, eng yaqin
nuqta bo’yicha);
•
obyektlar bilan manipulyasiya qilish vositalari;
•
paragraflarni rasmiylashtirish va zamonaviylashtirish, har xil shriftlar bilan
ishlash qismida matnni ishlab chiqish vositalari;
•
turli xil formatlardagi grafik obyektlar (fayllar)ni import (eksport) kilish
vositalari;
•
ekran tasvirini poligrafik bajarishga tegishli ravishda sozlash bilan bosmaga
chiqarish vositalari;
Elektron jadvallar (jadvalli prosessorlar)
— tashkil qilingan ma’lumotlarni
jadvalli tartibda ishlab chiqish uchun mo’ljallangan dasturlar paketi.
Ishlarni tashkil qiluvchilar
— bu, ham ayrim inson, ham butun firma yoki
uning tarkibiy bo’linmasini turli resurslar (vaqt, mablag’, materiallar)dan
foydalanishni rejalashtirish tadbirlarini avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan
dasturlar paketlaridir.
|
| |
КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ - Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

|
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 authorBog'liq Sh.Sh.Yokubov-18КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ
Scientific-technical journal (STJ FerPI, ФарПИ ИТЖ, НТЖ ФерПИ, 2023, Т.27. спец.выпуск №18) 179
tashabbuslariga ko‘ra, chetel zamonaviy geodezik asboblarni ishlab chiqaruvchi chet el firma va
kompaniyalari bilan uzoq muddatli shartnomalar tuzilgan. Shularning evaziga hozirda
mutaxassislarimiz zamonaviy geodezik asboblar yordamida eng ma’suliyatli xalq xo‘jaligi ishlarini
bajarmoqdalar.
Аdabiyotlar.
[1].
Xamdamova D.O., GAT texnologiyalaridan foydalanib qishloq xo’jalik kartalarini yaratish, Samarqand
– 2018.
[2].
Shavkat o‘g‘li Y. S., Xalilovna B. Y. GIS DASTURLARI YORDAMIDA GEOGRAFIK ASOS
QATLAMLARINI JOYLASHTIRISH VA ULARNI BOSHQARISH //RESEARCH
AND
EDUCATION. – 2022. – С. 312.
[3].
Arabboevna A. M., Shavkat o‘g‘li Y. S. The Use of Geoinformation Systems in the Study of the Land
Fund of Household and Dekhkan Farms //Texas Journal of Multidisciplinary Studies. – 2022. – Т. 8. –
С. 163-164.
[4].
Ogli Y. S. S., O‘G‘Li A. P. A. KOSMIK MA'LUMOTLAR YORDAMIDA YER TUZISH LOYIHA
ISHLARINI OLIB BORISH //Ta’lim fidoyilari. – 2022. – Т. 25. – №. 5. – С. 23-25.
[5].
Abduqodirova M. A., qizi Mirzakarimova G. M. GIS TEXNOLOGIYASI YORDAMIDA
KARTANING GEOGRAFIK ASOSINI TUZISH, UNI TAHRIR QILISH //INTERNATIONAL
CONFERENCES ON LEARNING AND TEACHING. – 2022. – Т. 1. – №. 6. – С. 309-311.
[6].
Abdukadirova M. A. The Role Of Builder And Building In The Development Of The Country Is
Invaluable //The American Journal of Interdisciplinary Innovations Research. – 2021. – Т. 3. – №. 05. –
С. 81-84.
[7].
Arabboyevna A. M. et al. In orthophotoplane technology photomod mosaic module //International
Journal Of Discourse On Innovation, Integration And Education. – 2020. – Т. 1. – №. 4. – С. 93-97.
[8].
Abduvaxobovich A. A. Methods of Improving Physical and Mechanical Properties of Light Concrete
on the Basis of Chemical Additives //Texas Journal of Multidisciplinary Studies. – 2022. – Т. 8. – С.
165-167.
|
| |
Т а ҳ р и р ҳ а й ъ а т и - Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

|
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 authorBog'liq Sh.Sh.Yokubov-18Т а ҳ р и р ҳ а й ъ а т и:
Физика-математика фанлари:
Механика:
1. Вайткус Ю.Ю., академик, ф.-м.ф.д., проф. –Вильнюс, Литва ДУ
1. Алиматов Б.А., т.ф.д., проф.
– Белгород ДТУ, Россия
2. Тарасенко С.А., ф.-м.ф.д., проф.
–С-Пб. ФТИ, РФА
2. Сиваченко Л.А., академик, – Бел.-Рос. Университет,
3. Мўминов Р.А., академик, ф.-м.ф.д., проф.
– Ўз ФА ФТИ
т.ф.д., проф.
Белорусия
4. Сиддиқов Б.М., Prof. of Mathem.
– Ferris State University, USA
3. Тожиев Р.Ж., т.ф.д., проф.
– Фар ПИ
5. Нуритдинов И., ф.-м.ф.д., проф.
– Ўз ФА ЯФИ
4. Тўхтақўзиев А., т.ф.д., проф.
– Ўз ФА МЭИ
6. Юлдашев Н.Х., ф.-м.ф.д., проф.
– Фар ПИ
5. Файзиматов Ш.Н., т.ф.д., проф. – Фар ПИ
6. Валиев Г.Н., т.ф.д., проф.
– Фар ПИ
Қурилиш:
Энергетика, электротехника, электрон
қурилмалар ва ахборот технологиялар
1. Аббасов Ё.С., т.ф.д.
– Фар ПИ
1. Арипов Н.М., т.ф.д., проф.
– Тошкент ТЙТМИ
2. Акромов Х.А., т.ф.д., проф.
– Тош АҚИ
2. Хайриддинов Б.Э., т.ф.д., проф. – Қарши ДУ
3. Одилхажаев А.Э., т.ф.д., проф.
– Тош ТЙТМИ
3.Касымахунова А.М.,т.ф.д., проф.
– Фар ПИ
4. Раззаков С.Ж., т.ф.д., проф.
– НамМҚИ
4. Расулов А.М., т.ф.д.
– ТАТУ ФФ
5. Шинкова Н.Б. т.ф.д.проф.
– Москва Арх. Инст., Россия 5. Эргашев С.Ф., т.ф.д.
– Фар ПИ
Кимёвий технология ва экология
Ижтимоий-иқтисодий фанлар
1. Салиханова Д.С., т.ф.д. проф.
– Ўз ФА УНКИ
1. Ертаев К.Е., и.ф.д, проф.
– Тараз ДУ, Қозоғистон
2. Ибрагимов А.А., к.ф.д., проф.
– Фар ДУ
2. Икромов М.А., и.ф.д., проф.
– Тош ИУ
3. Ибрагимов О.О., қ.х.ф.д. проф.
– Фар ПИ
3.Искандарова Ш.М., фил.ф.д., проф.
– Фар ДУ
4. Омонов Т.С., ф.-м.ф.д., проф.
–Альберта Университети,
4. Исманов И.Н., и.ф.д., проф.
– Фар ПИ
Эдмонтон, Канада.
5. Қудбиев Д., и.ф.д., проф.
– Фар ПИ
5. Хамдамова Ш.Ш., т.ф.д.
– Фар ПИ
6. Хамроқулов З.А., т.ф.д.
– Фар ПИ
|
| |
КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ - Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ
Scientific-technical journal (STJ FerPI, ФарПИ ИТЖ, НТЖ ФерПИ, 2023, Т.27. спец.выпуск №18) 181
XULOSA.
Xulosa qilib aytganda, hozirgi vаqtdа uch o‘lchаmli kompyuterli
modellаshtirish vositаlаri
foydаlаnuvchilаrning e'tiboridа bo‘lmoqda. Ushbu vаzifаlаrni kompyuterli modellаshtirishni
loyihаlаshtirishning universаl grаfik sistemаsi muhitidаn iborаt bo‘lgаn АutoCАD dаn foydаlаnish
uslubi tаklif etilmoqda. Bu АutoCАD tizimi Аutodesk kompаniyаsi
tomonidаn ishlаb chiqilgаn
bo‘lib, loyihаlаsh jаrаyonidа ko‘p sonli foydаlаnuvchilаr qulаy holdа ishlаtishlаri ko‘zdа tutilgаn.
Adabiyotlar
[1].
Rixsiboyev T. Kompyuter grafikasi.-T.:2006, 168 b.
[2].
А.Федоринков, А.Kимаев. AutoCAD 2002, M.:“DESS SOM” , 2002.
[3].
Романичева Э.T. AutoCAD верс.12,13,14. M.: – 1997.
[4].
Kuchkarova D.F., Pulatova X.A., Xaitov B.U. “Kompyuter grafikasi”.Metodik ko‘rsatma. T.: 2009.
[5].
Yusufovich G. Y., Shavkat o‘g‘li S. Y. CARTOGRAPHIC RESOURCES USED IN THE CREATION OF
ELECTRONIC AGRICULTURAL MAPS OF FERGANA REGION //Finland International
Scientific Journal
of Education, Social Science & Humanities. – 2023. – Т. 11. – №. 3. – С. 1001-1009.
[6].
Abduvakhabovich A. A., Shavkat o‘g‘li S. Y. IMPROVING THE METHOD OF MAPPING AGRICULTURE
USING REMOTE SENSING DATA //Finland International Scientific Journal
of Education, Social Science &
Humanities. – 2023. – Т. 11. – №. 3. – С. 1093-1100.
[7].
Khakimova K. et al. Application of GIS technologies for improving the content of the tourist map of Fergana
province, Uzbekistan //E3S Web of Conferences. – EDP
Sciences, 2023. – Т. 386.
[8].
Khakimova K., Yokubov S. CRЕATION OF AGRICULTURAL ЕLЕCTRONIC MAРS USING
GЕOINNOVATION MЕTHODS AND TЕCHNOLOGIЕS //Science and innovation. – 2023. – Т. 2. – №. D1. –
С. 64-71.
BINO ENERGIYA SARFINI MONITORING QILISH VA QIYOSIY TAHLIL QILISH
AXBOROT TIZIMINING TUZISH
M.I.
Mamadaliyev
Farg‘ona politexnika instituti
Tel: +998
94 491 67 68 , email:
musulmonmamadaliev02@gmail.com
(Qabul qilindi 18.11.2023 y.)
Bugungi kunda energiya sarfini kamaytirish tashkilotlar, korxonalar, turar-joy va jamoat
3-rasm. AutoCADning ish stoli.
View
publication stats
НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ ФерПИ - Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

|
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 authorBog'liq Sh.Sh.Yokubov-18НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ ФерПИ
Издаётся с 1997 года.
Постановлением Президиума Высшей
Выходит 6 раз в год.
аттестационной комиссии РУз №201/3
от 30 декабря 2013 г. журнал включен в
список научных изданий ВАК.
Главный редактор У.Р. САЛОМОВ
Р е д а к ц и о н н а я к о л л е г и я:
Ё.С. Аббасов, Б.А. Алиматов, Х.А. Акромов, Н.М. Арипов, Ю.Ю. Вайткус, Г.Н. Валиев, К.Е. Ертаев, А.А. Ибрагимов,
О.О. Ибрагимов, М.А. Икрамов, Ш.М. Искандарова, И.Н. Исманов, А.М. Касымахунова, Д. Кудбиев, Р.А. Муминов, И. Нуритдинов,
А.Э. Одилхажаев, Т.С. Омонов, А.М. Расулов, С.Ж. Раззаков, Б. Сиддиков, Л.А. Сиваченко, Д.С. Салиханова, С.А. Тарасенко, Р.Ж.
Тожиев, А А. Тухтакузиев, Ш.Н. Файзиматов, Б.Э. Хайриддинов, Ш.Ш. Хамдамова, З.А. Хамрокулов, Н.Б. Шинкова, С.Ф. Эргашев,
Н.Х. Юлдашев (ответственный редактор)
SCIENTIFIC – TECHNICAL JOURNAL of FerPI
It has been published since 1997.
The decision of Presidium of the Supreme
It is printed 6 times a year.
Attestation Committee of the RUz №201/3
from December, 30th, 2013 Journal is included
in the list of scientific editions of the SAC.
Editor-in-chief
U.R. SALOMOV
E d i t o r i a l b o a r d m e m b e r s:
Yo.S. Аbbasov, B.А. Alimatov, Х.A. Akromov, N.M. Aripov, Yu.Yu. Vaitkus, G.N. Valiev, K.E. Ertaev, A.A. Ibragimov,
О.О. Ibragimov, M.A. Ikramov, Sh.M. Iskandarova, I.N. Ismanov, A.М. Kasimahunova, D. Кudbiev, A.M. Mamadjanov,
R.A. Muminov, I. Nuritdinov, A.O. Odilxajaev, T.S. Omonov, A.M. Rasulov, S.J. Razzakov, B. Siddikov, L.A. Sivachenko,
D.S. Salikhanovа, S.A. Tarasenko, R.J. Tojiev, A.A. Tuxtakuziev, Sh.N. Fayzimatov, B.E. Hayriddinov, Sh.Sh. Xamdamova,
Z.A. Xamroqulov, N.B. Shinkovа, S.F. Ergashev, N.Kh.Yuldashev (Executive Editor)
|
| |
КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ - Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 author

|
Autocad dasturi va unda ishlash texnologiyasi article · December 023 citations reads 815 authorBog'liq Sh.Sh.Yokubov-18КРАТКИЕ СООБЩЕНИЯ
180 Scientific-technical journal (STJ FerPI, ФарПИ ИТЖ, НТЖ ФерПИ, 2023,Т.27. спец.выпуск №18)
foydаlаnuvchilаr qulаy holdа ishlаtishlаri ko‘zdа tutilgаn. Hozirgi dаvrdа АutoCАD ning dаsturiy
tа'minoti kompаniyаni eng yаxshi mаhsuloti bo‘lib, shаxsiy kompyuterlаrning eng keng tаrqаlgаn
аvtomаtik loyihаlаsh tizimi pаketi hisoblаnаdi [1,2,3].
ASOSIY QISM.
Hozirgi dаvrdа hаr qаndаy dаstur tа’minotining eng muhim hаrаkteristkаsi buni boshqа
dаsturlаr bilаn birgаlikdа ishlаtа bilish xususiyаtidir. Shu sаbаbli АutoCАD tizimi kаttа
imkoniyаtlаrgа egа bo‘lib, o‘z mаhsulotini 3D Studio tizimigа eksport qilgаn holdа uch o‘lchovli
modellаrni аnimаtsiyа qilish imkoniyаtini berаdi. АutoCАD tizimidа ishlаb chiqilgаn fаyllаr
Microsoft Office dаsturining hаr qаndаy mаhsulotlаri bilаn mos kelаdi [4,5].
АutoCАD dаsturi аvtonom rejimidа yoki lokаl tаrmoqdа hаm ishlаshi mumkin. АutoCАD
dаsturining yaxshi ishlashi uchun quyidagi manbaalar zarur bo‘ladi
:
•
Pentium 133 protsessori
•
32 Mbaytli operativ xotira
•
Qattiq diskda 400-750 Mbaytli xotira
•
640 ga 480 VGA – displeyi
AutoCAD dasturining interfeysi
AutoCAD tizimini ishga tushirishning standart usulida quyidagi amallar ketma – ket bajariladi:
1. Start (Pusk) tugmasi bosiladi (1-rasm).
2. All Programs (Программы) bo‘limiga kiriladi.
3. Autodesk bo‘limiga kiriladi.
4. AutoCAD dasturi tanlanadi.
AutoCAD tizimini yorliq yordamida ham ishga tushirish mumkin. Buning uchun Rabochiy stol
menyusidagi AutoCAD tizimi yorlig‘i ustida “Sichqon”cha chap tugmasi ikki marotaba tez-tez
bosib yuklanadi [6,7,8]. Natijada AutoCAD dasturning grafik interfeysi (2-rasm) namoyon bo‘ladi.
Ushbu loyihalash muhitining tarkibiga quyidagi asosiy elementlar kiradi:
1. Muharrirlanayotgan chizma (fayl) nomi ko‘rsatilgan sarlavha;
2. Asosiy menyu;
3. Asboblarning standart paneli;
4. “Ob’yektning xususiyati” paneli;
5. “Chizish” paneli;
6. “O‘zgartirish” paneli;
7. Muloqotlar paneli (buyruqlar satri);
8. Holatlar satri;
9. Asosiy ishchi maydon;
10.Chizmadagi joriy holatni ko‘rsatuvchi kursor(sichqoncha) holati.
AutoCAD tiziminini interfeysi rostlanuvchan bo‘lib, uning ko‘rinish 2- rasmdagidan farq qilishi
mumkin (3-rasm).
2-rasm. Dasturning bosh oynasi ya’ni loyihalash muhiti.
1-rasm. AutoCAD dasturini ishga tushirish.
AutoCAD tizimini yorlig‘i.
|
| |
Zichlik fluktatsiyasini molekulalar soni orqali ifodalash

|
Zichlik fluktatsiyasini molekulalar soni orqali ifodalash
|
bet | 6/8 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 243,86 Kb. | | #125880 |
Bog'liq YORUG‘LIKNING MOLEKULYAR SOCHILISHI 1Zichlik fluktatsiyasini molekulalar soni orqali ifodalash
Suyuqlik va gazlarni yuqori bosim va temperaturalarda tekshirish jarayonida kritik temperatura yaqinida shaffof muhit xiralashib qolishi kuzatiladi. Bu hodisa kritik opalessensiya deyiladi va juda ko‘p vaqtlar bu hodisani tushuntirish iolji bo‘lamadi. 1908 yilda polyak olimi Smoluxovskiy kritik opalessensiyani moddalarning zichlik fluktuatsiyasi yordamida tushuntirdi.
O‘lchamlari yorug‘lik to‘lqin uzunligidan juda kichik, lekin o‘zida statistik hisoblarni qo‘llash mumkin bo‘lgan darajada ko‘p molekulalarni sig‘dira oladigan elementar hajmdagi zichlik fluktuatsiyasi, - zichlikning o‘rtacha qiymatidan chetlanishi izotermik siqiluvchanlik bilan bog‘liqdir. Uning ko‘rinishi quyidagicha:
(3.1)
Bu formulada - izotermik siqiluvchanlik. Kritik nuqtada juda oshib ketadi va juda katta miqdorga aylanadi. Kritik temperaturada muhitning xiralashib qolishini kuchli fluktuatsiya tufayli yorug‘likning kuchli sochilishi bilan bog‘lash mumkin. Lekin kritik nuqtada uzoqda ham , ammo kritik temperaturadagidan kichikroq. Zichlik ma’lum bir hajmdagi molekulalar soniga to‘g‘ri proporsional. Shu sababli zichlik fluktuatsiyasini molekulalar soni bilan ifodalash mumkin.
- hajmdagi molekulalarning o‘rtacha soni
desak, - hajm birligidagi molekulalar soni, - elementar hajm.
O‘rtacha molekulalar soni -dan chetlanishini deb belgilab olamiz:
(3.2)
o‘zidan-o‘zi ma’lumki, o‘rta qiymatdan chetlanishning o‘rta qiymati nolga teng:
(3.3)
Lekin fluktuatsiyaning o‘rtacha kvadrati nolga teng emas.
(3.4)
Hisoblashlar ko‘rsatadiki,
(3.5)
Bu zichlik fluktuatsiyasining molekulalar soni bo‘yicha ifodasidir.
Zichlik fluktuatsiyasi o‘z navbatida dielektrik singdiruvchanlik fluktuatsiyasiga sabab bo‘ladi. Bu fluktuatsiya yorug‘likning shaffof muhitlarda sochilishiga olib keladi. Smoluxovskiyning bu ilmiy g‘oyasi Eynshteynning yorug‘likning sochilishi nazariyasini yaratishiga turtki bo‘ldi. [7]
|
| |
Yorug‘likning molekulyar sochilishi, M.Smoluxovskiy g‘oyasi

|
Yorug‘likning molekulyar sochilishi, M.Smoluxovskiy g‘oyasi
|
bet | 5/8 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 243,86 Kb. | | #125880 |
Bog'liq YORUG‘LIKNING MOLEKULYAR SOCHILISHI 12.3. Yorug‘likning molekulyar sochilishi, M.Smoluxovskiy g‘oyasi
Biz yuqorida aytgan ma’noda xira deb atash mumkin bo‘lmaydigan muhitlar bilan ish ko‘riladigan hollar, ya’ni muhit aralashma yoki boshqa jinslardan yaxshilab tozalangan suyuqlik (yoki gaz) dan iborat bo‘lgan hollar ancha katta qiziqish uyg‘otadi.
Bunday muhitlarda yorug‘lik sochiladi, optik jihatdan bir jinslimaslik paydo bo‘lishiga olib keladigan fizik sabab bor (L.I. Mandelshtam, 1907 yil)
Ideal toza muhitlarda optik bir jinslimaslik yuzaga kelishining fizik sababi birdaniga topilgani yo‘q. Juda muhim bo‘lgan bir xususiy holda bir jinslilikni buzilishiga olib keladigan sababini M.Smoluxovskiy (1908 yil) ko‘rsatib berdi. Gaz yoki suyuqlikning kritik temperaturasida yorug‘lik intensiv ravishda sochilishi (kritik opalessensiya) ko‘pdan beri ma’lum edi. Smoluxovskiy kritik temperaturada muhitning siqiluvchanligi juda katta ekanligiga diqqat qildi (kritik nuqtada nazariy tomondan ifoda cheksizlikka intiladi). Bunday sharoitlarda kichikroq hajmlarda o‘rtacha zichlikdan sezilarli chetlanishlar paydo bo‘lishi mumkin, chunki siqiluvchanlikning katta bo‘lishi issiqlik harakati kichik hajmlardan zichlikning sezilarli variatsiyalarini (zichlik fluktatsiyalari) yuzaga keltirishga qodir ekanligini bildiradi. Optik bir jinslilikning buning oqibatida bo‘ladigan buzilishi yorug‘likning ko‘p sochilishiga sabab bo‘ladi. Smoluxovskiy kritik opalessensiya hodisasini izohlab berib, shu bilan yorug‘likning umuman sochilishiga olib keladigan bir jinslilikning buzilish sababini qayerdan izlash kerakligiga ko‘rsatma berdi, u quyidagicha: muhit molekulalarining issiqlik harakati statistik xarakterda bo‘lgani tufayli muhitda zichlik fluktuatsiyalari paydo bo‘ladi, bu fluktuatsiyalar ayniqsa kritik nuqta sohasida katta bo‘ladi. Zichlikning fluktuatsiyasi sindirish ko‘rsatkichining fluktuatsiyasiga yoki dielektrik singdiruvchanlikning fluktuatsiyasiga sabab bo‘ladi, bu esa aslida optik bir jinslimaslikdan iborat. Kritik nuqtadan uzoqda fluktuatsiyalar kritik nuqta sohasidagidek uncha katta bo‘lmasada har qalay bo‘ladi va toza moddada yorug‘lik o‘sha fluktuatsiyalar tufayli sochiladi.
|
| |
Xodimlami tayyorlash usullari - 0‘zbekist0n respublikasi oliy ta'liivi, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
0‘zbekist0n respublikasi oliy ta'liivi, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 11/13 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 44,22 Kb. | | #271838 |
Bog'liq Davlat xizmati va personal boshqaruv fani o\'quv dasturiXodimlami tayyorlash usullari.
Zamonaviy karyera boshqaruvi yondashuvlari.
Tashkilotning kadrlar zaxirasini shakllantirish: tushunchasi, asosiy maqsadlari.
Kadrlar zaxirasining tarkibi: strategik zaxira, tezkor zaxira, yosh mutaxassislar zaxirasi.
3.
|
V. Fan o‘qitilishining natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar)
Fanni o‘zlashtirish natijasida taiaba:
davlat xizmati va personal boshqaruv tushunchasi, mohiyati hamda fangi oid kategoriyalar, davlat xizmati va personal boshqaruv tahliliga doir ilmiy yondashuvlarning qiyosiy mazmunini, davlat xizmati tipologiyasi va xususiyatlari, xorijiy mamlakatlarda davlat xizmati va personal boshqaruv rivoji haqida tasavi>urga ega bo‘lishi; (bilim)
turli ilmiy yondashuvlarga asoslangan holda davlat xizmati va personal boshqaruv tizimining tashkiliy modelini yarataolish, davlat xizmati va personal boshqaruvni qiyosiy tahlil qilish, siyosiy transformatsiya jarayonida davlat xizmatining o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, samarali personal boshqaruvni tashkil etish mexanizmlarini bilishi va ulardan foydalana olishi; (ko‘nikma)
davlat xizmati va personal boshqaruv faoliyat mexanizmlarini tahlil qilish, davlat xizmatida iqtisodiy, ijtimoiy omillarningta’sirini baholash, tahlil qila olish ko‘nikmalari va personalni boshqarish tizimiga xos muammolarga optimal yechimlarni topish hamda qaror qabui qilish ко‘nikmatariga ega bo'lishi keruk (malaka)
|
|
|
| |
Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga ta’siri

|
Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga ta’siri
|
Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #151297 |
Bog'liq Kuchlanish-nosimmetriyasini-elektr-energiya-istemolchilari-ishiga Kuchlanish nosimmetriyasini elektr energiya istemolchilari ishiga ta’siri Uch fazali elektr energiya sifatining asosiy ko‘rsatkichlaridan biri kuchlanish nosimmetriyasi bulib hisoblanadi. Kuchlanish nosimmetriyasini bir fazali yuklamalar hosil kiladi. Bir fazali yuklamalarga elektr yoy pechlari, payvandlash kurilmalari, konlardagi elektrovozlar katta kuvvatga ega bulgan 1 fazali elektrotrmik kurilmalar va boshkalar kiradi. Kuchlanish nosimmetriyasining ikki turi mavjud bulib, bular buylama va kundalang nosimmetriyalardir. Elektr tarmok elementlari nosimmetriyasi bilan boglik bulgan nosimmetriya buylama nosimmetriya deb ataladi. Buylama nosimmetriyaga misol kilib, xavo liniyalarining tulik bulmagan faza rejimlarini keltirish mumkin. Tarmokka bir va kup fazali nosimmetrik yuklamalarni ulanishi natijasida kelib chikkan nosimmetriya kundalang nosimmetriya deyiladi. Kundalang nosimmetriya baozi bir elektr energiya istemolchilarining ayrim fazalaridagi aktiv va reaktiv karshiliklarning tengsizligi tufayli kelib chikadi. Elektr ta’minoti tizimlardagi nosimmetriya rejimi kiska vaktli (avariya) va davomiy (yekspluatasion)larga bulinadi. Kiska vaktli nosimmetrik rejim odatda turli avariya jarayonlari, davomiy nosimmetrik rejim esa elektr tarmok elementlari nosimmetriyasi yoki elektr ta’minoti tizimiga nosimmetrik yuklamalarni ulanishi bilan boglik. Uch fazali zanjirlarda nosimmetrik rejimlarni hisoblash va tahlil kilishda asosan simmetrik tashkil etuvchilar usuli kullaniladi. Bu usul har kanday uch fazali nosimmetrik tizim kattaliklarini umumiy holda uchta simmetrik tizim kattaliklari yigindisi kurinishida tasavvur kilishga asoslangan. Nosimmetrik tizim qiymatlarini tashkil etadigan tizim majmuasi, uning simmetrik tashkil etuvchilari deyiladi. Bu simmetrik tashkil etuvchilar tugri, teskari va nol ketmaketlik tizimi deyiladi.
U
CA
U
AB
U
B
U
C
U
A
U
BC
-
I
L
Kuchlanish simmetrik tashkil etuvchilarining ko‘rinishlari Kuchlanish nosimmetriyasining elektr jihozlari ishiga ta’siri - nol o‘tkazgichdagi qo‘shimcha yo‘qolishlar oqibatida elektr tarmoqlarida elektr energiya yo‘qolishi ortadi.
- nominal bo‘lmagan turli kuchlanishlarda bir fazali, ikki fazali istemolchilar va elektro energiyaning turli uch fazali istemolchilari kuchlanish chetlashishlarida yuz beradigan hodisalar kabi noxushliklarga olib keladi.
- elektrodvigatellardakuchlanishning nosimmetriyasi rotorning aylanishiga teskari bo‘lgan yo‘qolishda magnit maydonining hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
- kuchlanish nosimmetriyasi elektr mashinalarining, shuningdek, transformatorlarning ham xizmat muddatining qisqarishiga olib keladi.
Uch fazali elektr tarmoqi Bir fazali induktiv yuklamani simmetriyalashda drossel ajratgichli sxema
Z
H
C
Д
Р
|
| |
0‘zbekist0n respublikasi oliy ta'liivi, fan va innovatsiyalar vazirligi - bet 12

|
0‘zbekist0n respublikasi oliy ta'liivi, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 12/13 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 44,22 Kb. | | #271838 |
Bog'liq Davlat xizmati va personal boshqaruv fani o\'quv dasturi4.
|
VI. Ta'lini texnologiyalari va metodlari:
ma'ruzalar;
seminar topshiriqlarini bajarish va xulosalash;
interfaol keys-stadilar;
blits-so'rov;
guruhlarda ishlash;
taqdimotlar qilish;
jamoa bo ‘lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.
|
5.
|
VII. Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to‘la o‘zlashtirish, tahlil natijalarini to’g'ri aks ettira olish, o'rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va nazorat uchun berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish. yakuniy nazorat bo‘yicha yozma ishni topshirish.
|
6.
|
Asosiy adabiyotlar
0‘zbekiston Respublikasining 2022 yil 8 avgustdagi “Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risidagi” Qonuni, 0‘RQ-788-son.
Butaev I . Siyosiy tahlil. 0‘quv qo‘llanma. -T„ “Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2022 yil. 1 32 bet.
Mirziyoev Sh.M. Yanai O'zbekiston strategiyasi. -Т.: 0‘zbekiston. 202 1. - 446 b.
|
Abduraxmonov Q.X., Xolmo'minov Sh.R. Xayitov A.B., Akbarov A.M. “Personalni boshqarish”. Darslik. -Т.: TDIU, 2014. -294 b.
Abdurahmonova G.K. Inson resurslarini boshqarish. Darslik. -Т.: “Fan”, nashriyoti, 2023. 728 b.
Давлат хизмати: укув кулланма / Э.Т.Хожиев, Г.С.Исмаилова, М.А.Рахимова. - Т.: Baktria press, 2015. - 172 б.
Mirzaaxmedov К.М. va boshqalar. Davlat boshqaruvi faoliyatiga oid atamalar lug‘ati. Uslubiy qo'llanma. -Т., “Ma’rifat”, 2023. 112 bet.
Mirzaaxmedov K.M. Davlat boshqaruvi tizimini demokratlashtirishda siyosiy hokimiyat legitimligini takomi 1 lashtirish mexanizmlari. Monografiya, - Т., “Ma’rifat”, 192 bet.
|
| |