nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kimyoviy xususiyatlari - Родий из отработанных катализаторов

Rodyum olijanob metallbo'lib, kimyoviy qarshilik jihatidan ko'pchilik korroziv muhitda platinadan ustundir.
Metall rodiy царской водкеqaynatilganda akva regiyada, shuningdek elektrokimyoviy, anodik ravishda vodorod peroksid va sulfat kislota aralashmasida eriydi.
Rodyum yuqori kimyoviy qarshilik bilan ajralib turadi. Metall bo'lmaganlar bilan u faqat qizil issiqlik haroratida o'zarota'sir qiladi. Nozik maydalangan rodyum asta-sekin faqat 600 °C dan yuqori haroratda oksidlanadi:
4Rh + 3O2 = 2Rh2O3.
Qizdirilganda rodiy konsentrlangan sulfat kislota, natriy gipoxlorit va vodorod bromidi eritmasi bilan asta-sekin o'zarota'sir qiladi. Sinterlashda kaliy gidrosulfatKHSO 4, natriy peroksid Na2O2 va bariy peroksid BaO 2 eritmalari bilan reaksiyaga2kirishadi:
2Rh + 6KHSO4 = 2K3Rh(SO4)3 + 3H2↑,
2Rh + 3BaO2 = Rh2O3 + 3BaO.
Ishqoriy metall xloridlar mavjud щелочных металловbo'lgandaкомплексы, [RhX3]3-komplekslarini hosil qilish imkoniyatimavjud bo'lganda, rodyum xlor bilan o'zarota'sir qiladi, masalan:
2Rh + 6NaCl + Cl2 = 2Na3[RhCl6].
Rodiy (III) tuzlari va komplekslarining suvli eritmalariga ishqorlar ta'sirida rodiy gidroksidi RH(OH)3 cho'kmasi hosilbo'ladi:
Na3[RhCl6] + 3NaOH = Rh(OH)3↓ + 6NaCl.
Gidroksid va rodiy (III) oksidi asosiy xususiyatlarga ega va kislotalar bilan o'zaro ta'sirlashib, RH (III) komplekslarini hosil qiladi:
Rh2O3 + 12HCl = 2H3RhCl6 + 3H2O,
Rh(OH)3 + 6HCl = H3RhCl6 + 3H2O.
+ 6 rodyumning eng yuqori oksidlanish darajasi RhF 6 geksafloridida namoyon6bo'ladi, bu ftoridda rodyumning to'g'ridan-to'g'ri yonishi natijasida hosil bo'ladiфторе. Ulanish barqaror emas. Suv bug'lari bo'lmasa, geksaflorid erkin xlor yoki azot oksidi (II) NO ni oksidlaydi:
2RhF6 + 3Cl2 = 2RhF3 + 6ClF.
+1 va +2 oksidlanish darajalarining pastki qismida rodyum murakkab birikmalar hosilqiladi.
|
Mikrokontroller tizimlarining apparatlarida uzilish jarayonlari va usullari

|
Mikrokontroller tizimlarining apparatlarida uzilish jarayonlari va usullari
|
bet | 4/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 59,98 Kb. | | #247706 |
Bog'liq mustaqil ish topshirigʻi2.3 Mikrokontroller tizimlarining apparatlarida uzilish jarayonlari va usullari
Nosozliklarni tuzatish ishlab chiqilayotgan tizimdagi xatolarni topish, aniqlash va tuzatish jarayoni tushuniladi.
Mikrokontroller tizimi apparatlarining asosiy ikkita dasturiy ta’minot va apparat va dasturiy ta’minotni kompleks birgalikda tuzatish bosqichlarini o'z ichiga oladi.
Ikki turdagi uzilishlar mavjud: apparatli va dasturiy uzilishlar
Apparatli uzilishlar. Periferik qurilma o’zining xizmat ko’rsatishga ehtiyoji mavjudligi haqida signal berish uchun aniq apparat kanaliga bit joylashtirishi mumkin. Bu triggerning natijasida protsessor o’z joriy holatini saqlaydi va initsializatsiya vaqtidagi apparat uzilishiga bog’langan o’zining xotira muhitidagi adresiga sakraydi.
Dasturiy uzlishlar (yoki sinxron uzilish). Ko’plab protsessorlar ichki dastiriy instruktsiyaga ega bo’lib, bu instruktsiya yordamida apparat uzilishlar effekti dasturiy ta’minot yordamida generatsiya qilinishi mumkin. Dasturiy uzilishning natijasi ham protsessorni ishga tushirish hisoblanganligi uchun u oldindan aniqlangan adresga o’tadi. Dasturiy uzilishga paydo bo’ladigan hollarga misol sifatida nolga bo’linish, xotira segmentstsiyasi xatoligi va h.k.larni keltirish mumkin. Shu usulda bunday uzilishlar apparat hodisasi bilan emas, balki aniq mashina tili amali kodi bilan chaqiriladi.
Apparat uzilishlarini sozlash vositalari
Uskuna simulyatsiyasida dasturiy ta’minoti mikrokontroller tizimining apparat vositalarining ishlash jarayonini o‘rganish va prototiplarsiz uskunaning ishlashidagi xatolarni aniqlash imkonini beradi.
Foydalanuvchi qurilmalarini ishlab chiqishda (qoida tariqasida, bu obyektga ega interfeys qurilmalari) uning natijalarini modellashtirish va tizimning kerakli xatti-harakatlari bilan taqqoslash orqali nosozliklarni aniqlash mehnat xarajatlari va vaqt yo‘qotishlarini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin.
Modellashtirish va apparatning sxemasini ishlab chiqishda plata topologiyasini shakllantirish bosqichlari tugallangandan so‘ngina tizim sxemasi quriladi va qurilmani tuzatish ishlari amalga oshiriladi.
Ko‘plab tizimlar bir chiziq koddan ortiq apparat uzilishlariga ega va qurilma ishlab chiqaruvchisi uzilishlarning barcha kod satrlarini bitta uzilishlar vektoriga yig‘adi. Apparat va dasturiy uzilishlar bitta uzilishlar vektoridan foydalanadi, lekin keyinchalik bu vektor apparat va dasturiy uzilishlar uchun alohida diapazon belgilab olinadi. Uzilishlar kontrolleri qurilmaning qismi bo‘lib, operatsion tizimni uzilishlar kodlari liniyasidan himoya qiladi. Ba’zi kontrollerlar uzlishlarni navbatga qo‘ya oladi va natijada uzilishlarning hech biri yo‘qotilmaydi.
|
| |
Dasturda uzilishlar, xatoliklar va istisnolarga sharhlar

|
Dasturda uzilishlar, xatoliklar va istisnolarga sharhlar
|
bet | 3/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 59,98 Kb. | | #247706 |
Bog'liq mustaqil ish topshirigʻi2.2 Dasturda uzilishlar, xatoliklar va istisnolarga sharhlar
Biz o‘zimizga qanday baho bermaylik, mukammal dasturlovchilar bo‘lmaydi. Dasturiy ta’minot murakkab ish bo‘lib hisoblanadi. Shuning uchun eng mukammal dasturlovchilarda ham har xil “muammolar” bo‘lib turadi. Ayrim hollarda bu muammolarning sababi, “yomon yozilgan kod” bo‘lsa, (masalan, massiv chegarasidan oshib ketishiga yo‘l qo‘yish bo‘lsa) boshqa holda foydalanuvchi ma’lumotlarni xato kiritishi (aytaylik, telefon raqamlari uchun joy, “Chucky” ma’nosidagi ma’lumotlar). Muammoga nima sabab bo‘lishidan qat’iy nazar oxir-oqibatda ilovalar ko‘p hollarda ishlamaydi. Istisnolarni qayta ko‘rib chiqishdan oldin, 3 ta keng tarqalgan terminlarni ko‘rib chiqamiz:
Dasturiy xatoliklar. Dasturlovchi yo‘l qo‘ygan xatolarni shunday ataydilar. Masalan, ilova boshqarib bo‘lmaydigan S++ tilida yaratilgan bo‘lsa. Agar dinamik xotira tozalanmagan bo‘lib, xotira yo‘qolishiga asos bo‘lsa, dasturiy xato kelib chiqadi.
Foydalanuvchilar xatolari. Boshqa tomondan, foydalanuvchi xatolari ilova kirituvchilar tomonidan ya’ni ilovalarni tuzgan kishilar tomonidan emas. Masalan, oxirgi foydalanuvchi, kiritishlar va kodlarda korrekt kiritishlarni qayta ishlash ko‘zda tutilmagan bo‘lishi mumkin.
Istisnolar. Istisnolar deb, dasturlash davomida nafaqat qiyin ba’zida dasturlash ilovalarida umuman ko‘zda tutib bo‘lmaydi. Istisnoga misol qilib, quyidagilarni aytish mumkin:
Shu vaqtda avtonom rejimda turgan mashina yoki fayl bilan aloqani o‘rnatish. Har qaysi holatda ham dasturlovchi (yoki oxirgi foydalanuvchi) bunday istisno holatlarda nima qila olishi mumkin?
Yuqoridagilarni inobatga olib, barchasi tushunarli bo‘lishi kerakligi, NETdan istisnolarni strukturali qayta ishlab chiqish-bu qabul istisno holatlar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, ular bajarayotgan vaqtda sodir bo‘ladi.
Dasturlovchining ko‘zi ilg‘amay qolgani kabi dasturlovchining yoki foydalanuvchining xatolari CLR orasida tez-tez mos keluvchi istisnolar hosil qiladilar va paydo bo‘lgan muammolar haqida ma’lumot beradilar. NET baza sinflarining kutubxonasida ko‘plab har xil istisnolar topilgan. Ularga Format Exception, Index Out Of Range Exception, File Not Found Exception, Argument Out Of Range Exception va hokazolar kiradi. NET terminologiyasida “istisno” deganda foydalanuvchi kiritadigan va bajarish vaqtidagi xatolar, hatto biz dasturlovchilar har bir xato turini bir alohida muammo sifatida ko‘rishimiz mumkin. Detallarga botib qolmasdan, avval istisnolarni strukturali qayta ishlash va ko‘rib chiqish kerakki, ular an’anaviy xatolarni aniqlashdan nimasi bilandir farq qilishi kerak.
|
| |
Modern and Professional Technological Business Presentation

Modern and Professional Technological Business Presentation
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
09.12.2023
Hajmi
2,43 Mb.
#114622
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Modern and Professional Technological Business Presentation
Download
2,43 Mb.
Matnni ko'rish
ADABIYOT - 1. Yuklash-tushirish ishlarini mexanizatsiyalashtirish mashinalari

|
1. Yuklash-tushirish ishlarini mexanizatsiyalashtirish mashinalari
|
bet | 6/6 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 19,31 Kb. | | #154223 |
Bog'liq 1. Yuklash-tushirish ishlarini mexanizatsiyalashtirish mashinala-fayllar.orgADABIYOT
Iofinov S. A., Babenko E.P., Zuyev Y.A. Mashina-traktor parkidan foydalanishga oid spravochnik. T., „Mehnat“, 1988.
Shoumarova M., Abdullayev T. Qishloq xo‘jaligi mashinalari T., „O‘qituvchi“, 2002.
B.M.Tojiboyev. Chorvachilikni mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish. T., „Mehnat“, 2002.
B.M. Tojiboyev, A.S.Sirojiddinov. Chorvachilik va chorvachilikni mexanizatsiyalashga oid ruscha-o‘zbekcha lug‘at. T., Uzgiðrozem, 1994. 5. Matchonov R.D., Usmonov A.S. Agrosanoat mashinalari. Ma’lumotnoma. T., „Yangi asr avlodi“, — 2002.
http://fayllar.org
|
| |
Optik tolaning tasnifi - Modern and Professional Technological Business Presentation

Ichki kabellar:
Ushbu kabellar ichki muhitda
foydalanish uchun javob beradi,
ofis binolari kabi,
ma'lumotlar markazlari, va turar-joy hududlari.
Ular odatda moslashuvchanroq
va burchaklar
atrofida egilishi osonroq. Yong'in xavfsizligi
talablariga javob beradigan ichki kabellarda olovga
chidamli ko'ylagi bo'lishi mumkin.
Kabellarni tushirish: Drop kabellari oxirgi
milga ulanish uchun maxsus
mo'ljallangan, telekommunikatsiya tarmog'ini alohida uylar yoki binolarga ulash.
Ular ko'pincha tola-to-the-uyda ishlatiladi (FTTH) o'rnatishlar.
Tuzilishi bo'yicha
Biz uni shu turlarga ajratishimiz mumkin:
① Markaziy quvur turi
② Qatlamning o'ralgan turi
③ Ramka o'yiq turi
Asosiy tuzilma
Elyaf yadrosi (bir rejimli va ko'p rejimli yadro) yuqori sindirish ko'rsatkichiga ega,
ekskursiyalarni uzatish uchun ishlatiladi, odatda 9 ~ 10um (yagona rejim) 50 yoki 62.5
(ko'p rejimli)
Qoplama: Umumiy aks ettirish sharoitlarini ta'minlash uchun past sinishi indeksi,
diametri odatda 125 um.
Optik tolali kabelni tuzilishi.
Qoplama qatlami: Elyaf yadrosi
va qoplamani himoya qiling, mexanik kuchini
oshirish, diametri odatda 245 um, qoplama qatlami
odatda ikki qatlamdan iborat,
yumshoq qoplamali ichki qatlam, qattiqroq material bilan tashqi qatlam. Qoplangan
tola sifatida ham tanilgan, sotib olinganda odatda yalang'och bo'ladi.
Amaliy dasturlar bilan bog‘lanish

|
Amaliy dasturlar bilan bog‘lanish
|
bet | 3/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #118250 |
Bog'liq 5 ESPLAN ekspertli tizimiAmaliy dasturlar bilan bog‘lanish. ESPLAN umumiy tizimning qismi hisoblanib, boshqa osttizimlar va markaziy ma’lumotlar bankining axborot va dasturiy o‘zaro ta’sirlashuvini ta’minlashi kerak. Shuni tashkillashtirish yuzasidan ESPLAN BIT da ketma-ket keluvchi fayllar bilan ishlash (OCHISH, YOPISH, O‘QISH, YOZISH) (3.1.1-jadval) va foydalanuvchi dasturlarini ishga tushirish (BAJARISH) funksiyalari kiritilgan. ESPLAN BIT da bunday funksiyalarning ishlatilishi tizim administratori yoki kuzatish muhandisi (muhandis-interpretator) ga yuklatiladi.
Tavsiyalarni tushuntirish. ESPLAN da tavsiyalarni tushuntirish, o‘zida quyidagi axborotlarni jamlovchi MX ning kengaytirilgan trassalash ko‘rinishida amalga oshirilgan: foydalanuvchi tomonidan obyektning qanday qiymatlari kiritilgan; qanday mahsulotlar (ESPLAN BIT da tashqi ifodalash ko‘rinishida) va qanday haqiqiylik darajasida berilganlik hamda (3.1.5) dan shakllantirilgan qo‘shimcha axborotlar; har bir -qoida-mahsulotning da qanday qiymatlar va obyektlar berilgan. Tushuntirish matnining vazni mos slotlar bilan to‘ldirilgan bir nechta turdagi klishlardan shakllantiriladi.
Natijalarni uzatish. MX ishi tugagach IS holati ko‘rinishida qabul qilish uchun qulay bo‘lgan natijalarni tizimli uzatish ajralib turadi va tavsiya etilayotgan ishlab chiqarilgan rejalar jadval-grammalar shaklida uzatiladi. Tizimli natijalar barcha qiymat berilgan obyektlar uchun ro‘yxat (3.1.6) shaklida beriladi va u BB ni sozlovchi va to‘g‘rilovchi muhandis-interpretatorlar uchun mo‘ljallangan. Foydalanuvchi natijalari displey ekrani yoki chop etish qurilmasiga ishlab chiqarish rejalari shaklida (tayyor mahsulot va yarim tayyor mahsulotlar bo‘yicha, texnologik qurilmalar bo‘yicha, korxonaning tayyor mahsulotlari bo‘yicha) berilishi mumkin.
Bunday hujjatlarni uzatishni amalga oshirish uchun tizim ishlab chiqaruvchisi yoki kuzatish muhandisi:
Dasturlash tillaridan birida dastur ishlab chiqaradi va u fayllardan ma’lumotlarni o‘qiydi, ma’lumotlar banki bilan ishlaydi va ko‘rsatilgan hujjatlarni ishlab chiqadi;
ESPLAN BB ga ESPLAN BITini yuqoridagi funksiyalari bilan ishlab chiqilgan dasturiy vosita yordamida aloqani tashkil etuvchi qoidalarni kiritadi.
|
| |
2-Modul: Qatti q jismlarda atomlararo bog’lanishlar va ularning turlari

2-Modul: Qatti q jismlarda atomlararo bog’lanishlar va ularning turlari
Download
332,27 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
28.01.2024
Hajmi
332,27 Kb.
#147601
Download
332,27 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2-Modul: Qatti q jismlarda atomlararo bog’lanishlar va ularning turlari
Download
332,27 Kb.
Matnni ko'rish
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg’ona davlat universiteti
|
bet | 1/11 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 62,19 Kb. | | #119056 |
Bog'liq Atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” fanidan kurs ishi m-fayllar.org
Atom yadrosi va elementar zarralar fizikasi” fanidan kurs ishi mavzu: Gamma nurlanish modda orqali o’tishi, Fottoeffekt, Kompton effekt, Elektron-Pozitron jufti hosil bo’lishi va bog’liqlik tomonlari. Bajardi: Qabul qildi: Farg’ona-2022
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
FARG’ONA DAVLAT UNIVERSITETI
“FIZIKA-TEXNIKA”
FAKULTETI
“ ATOM YADROSI VA ELEMENTAR ZARRALAR FIZIKASI” fanidan
KURS ISHI
Mavzu: Gamma nurlanish modda orqali o’tishi, Fottoeffekt , Kompton effekt , Elektron-Pozitron jufti hosil bo’lishi va bog’liqlik tomonlari.
Bajardi:
Qabul qildi:
Farg’ona-2022
MUNDARIJA
Plankning qora jismning issiqlik nurlanishi muammosini ajoyib tarzda hal qilgan gipotezasi fotoelektr effektini tushuntirishda tasdiqlandi va yanada rivojlantirildi - kashfiyoti va o'rganish kvant nazariyasining shakllanishida muhim rol o'ynagan hodisa. 1887 yilda G. Xertz salbiy elektrod ultrabinafsha nurlar bilan yoritilganda, elektrodlar orasidagi oqim pastroq kuchlanishda sodir bo'lishini aniqladi. Bu hodisa, V. Galvaks (1888) va A.G.ning tajribalarida ko'rsatilgan. Stoletov (1888-1890), yorug'lik ta'sirida elektroddan manfiy zaryadlarni chiqarib tashlash natijasida yuzaga kelgan. Elektron hali kashf etilmagan. Faqat 1898 yilga kelib J.J. Tompson va F. Leonard tanadan chiqadigan zarrachalarning o'ziga xos zaryadini o'lchab, bu elektronlar ekanligini aniqladilar. 18
KIRISH
Respublikamizda ta'lim va tarbiya sohasidagi islohotlar bugungi dolzarb, ertangi taqdirmizni hal qiluvchi muammoga aylanmoqda. Jamiyatimizning yangilanishi, hayotimiz taraqqiyoti va istiqboli, amalga oshirilayotgan islohotlar rejasining samarali taqdiri – bularning barchasi, avvalombor, zamon talablariga javob beradigan yuqori malakali, ongli mutahassis kadrlar tayyorlash muammosi bilan chambarchas bog'liq.
Bugungi kunda ta’lim tarbiya sohasidagi islohotlarning yo’nalishlari va prinsiplari O`zbekiston Respublikasining “Ta’lim to`g`risida”gi qonuni, “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” va davlat ta’lim standartlari talablarida ko’rsatib berilgan.“Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” talablaridan biri yoshlarni umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan shaxsiy va kasbiy fazilatlarini shakllantirish fanlarga qiziqishni oshirish, rivojlantirish, izlanish, tadbirkorlik, ishbilarmonlik, ko’nikmalarini tarkib toptirishdan iboratdir. Bu esa har bir o’qituvchida yuqori bilim va yuksak madaniyat egasi, tashkilotchi hamda tadbirkor bo’lishni talab qiladi.Chunki ta’lim-tarbiya-ong mahsuli, lekin ayni vaqtda ong darajasi va uning rivojini ham belgilaydigan omildir. Binobarin, ta’lim-tarbiya tizimini o’zgartirmasdan turib ongni o’zgartirib bo’lmaydi.Ongni, tafakkurni o’zgartirmasdan turib esa biz ko’zlagan oliy maqsad ozod va obod jamiyatni barpo etib bo’lmaydi.
|
| |
Iqtisodiyot va turizm fakulteti

|
Iqtisodiyot va turizm fakulteti
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 23,04 Kb. | | #230731 |
Bog'liq tezis azamat
O’ZBEKISTONNING TASHQI SAVDOI SIYOSATIDAGI TO’SIQLAR VA MUAMMOLAR
Zoirov Azamat, Buxoro Davlat Universitet
“Iqtisodiyot va turizm fakulteti”, Iqtisodiyot
(tarmoqlar va sohalar ) yo`nalishi
3-2 IQT -20-guruh talabasi
Annotatsiya.Ushbu tezisda ,asosan,tashqi savdoning qanchalik davlat uchun muhim rol o’ynashi,dolzarbligi,bugungi kundagi holati xususida so’z yuritilgan.Tashqi savdo butun dunyo mamlakatlari o’rtasida do’stlikni va hamkorlikni mustahkamlaydi.Xitoy tashqi savdo siyosati shunchalar muvaffaqiyatliki,ular ishlab chiqargan mahsulotlarni har joyda uchratish mumkin.
Kalit so’zlar:import,eksport,proteksionizm,modernizatsiyalash,diversifikatsiyalash, investitsiya,islohot,soliq,subsidiya,valyuta tushumi
Kirish.Tashqi savdo deganda,davlatning boshqa davlatlar bilan savdo aloqalariga qaratilgan maqsadli harakati tushuniladi.Tashqi savdo siyasati orqali bevosita va bilvosita usullar import yoki eksport boshqariladi.Davlatning joylashgan o’rniga,iqtisodiy rivojlanganlik darajasiga,undagi mavjud tizimga qarab uning tashqi savdo siyosati yuritiladi.Davlatning tashqi savdo siyosati bir tomonlama,ikki tomonlamabo’lishi mumkin.Davlatning tashqi savdo siyosati uning qanchalik tarzda ochiq yoki yopiqligini belgilab beradi.Shu sababli davlatning tashqi savdo siyosati davlatga kirib kelayotgan tovar va xizmatlar,shuningdek kapital qo’yilmalari hamda investitsiya oqimiga ta’sir qiladi.Tashqi savdo siyosatini quyidagi asosiy ikkita turga bo’lishimiz mumkin:erkin tashqi savdo siyosati,proteksionizm siyosati.Mamlakatning tashqi savdo siyosatini O’zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar Agentligi amalga oshiradi.Mamlakatlar o’rtasida tashqi savdoni tartibga solishda Jahon savdo tashkiloti muhim rol o’ynaydi.
Mavzuning dolzarbligi.Hozirgi kunda davlatlar o’rtasidagi xalqaro savdoning rivojlanishi,ishlab chiqarish integratsiyalshuvining kengayishi va takomillashuvi tashqi iqtisodiy faoliyatning yanada erkinlashuviga sabab bo’lmoqda.Bugungi bozor islohotlari munosabatlaring yangi strategiyasi asosiy yo’nalishlaridan biri-tashqi iqtisodiy faoliyatni oqilona tartibga solishni muvofiqlashtirish hisoblanadi.ashqi iqtisodiy faoliyatni oqilona tartibga solish davlat iqtisodiy rivojlanish strategiyasing muhim tarkibiy qismi hisoblanadi.O’tish davri iqtisodiyotini boshidan kechirayotgan mamlakat tashqi iqtisodiy aloqalarini kengaytirish uchun o’zini erkin bozor girdobiga tashlab qo’ya olmaydi.Tashqi iqtisodiy faoliyat tashqi savdoga asoslanadi.Chunki bunday faoliyat tufayli mamlakatlar o’z ishlab chiqarish resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish imkoniyatiga ega bo’ladi.
O’zbekiston Respublikasi iqtisodiyoting jahon iqtisodiyoti bilan ichki bozorning tashqi bozor bilan o’zaro hamkorligi uchun sifat jihatdan yangi negizlarni shakllantiradigantub bozor o’zgarishlarini amalga oshirish obyektiv ravishda tashqi iqtisodiy omilni kuchaytirishni taqazo etmoqda.Bularning hammasi O’zbekistonning tashqi iqtisodiy siyosatini va ro’yobga chiqarish mexanizmini ishlab chiqishni talab etadi.
|
| |
Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari

Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari.
REJA.
1. Umumiy ma`lumоtlar
2.Bug’ kuch qurilmalari
3. Qоzоn qurilmasi va uning elementlari
4. Yordamchi uskunalar
Foydalanilgan adabiyotlar.
Tayanch so’z va ibоralar: kuch qurilmasi, suv bug’i, to’yingan bug’, kоndensatоr, bug’ kuch qurilmasi, qоzоn agregati, qоzоn qurilmasi, bug’ qizdirgich, kоndensatоr, bug’ turbinasi, Rengin sikli, Binar sikli.
Muammоlar:
1)Suv bug’ining harоrati va bоsimini qanchagacha ko’tarish mumkin?
2) Nima uchun bug’ turbinasida ishlab chiqqan bug’ni to’g’ri qоzоnga qaytarilmasdan kоndensatоrdan o’tkaziladi?
3) Nima uchun bug’ qоzоniga uzatilayotgan suv yoki kоndensat harоrati T>340K bo’lishi kerak?
Umumiy ma`lumоtlar.
Birlamchi energiya manbalaridan fоydalanib(yoqilg’i, suv, shamоl, to’lqin, quyosh) mexanik energiya hоsil qiluvchi qurilmalar majmuasiga kuch qurilmasi deyiladi. Fоydalaniladigan energiya turiga qarab issiqlik, gidravlik, shamоl, quyosh, atоm va bоshqa kuch qurilmalari bo’lishi mumkin.
Issiqlik kuch qurilmalari(IKQ) tabiiy(quyosh, Er оsti-geоtermik, vulqоn) yoki sunhiy(yoqilg’i, atоm, yadrо) issiqlik energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beruvchi maxsus energetik inshоat bo’lib ularning ish sikllari ketma ket sоdir bo’ladigan оddiy termоdinamik jarayonlardan tashkil tоpadi. Issiqlik kuch qurilmalarini shartli ravishda: 1.Bug’-kuch qurilmalari; 2. Gaz-kuch qurilmalari va 3. Gaz-elektr kuch qurilmalariga bo’lish mumkin.
Bug’-kuch qurilmalari issiqlik energiyasini dastlab suv bug’iga o’tkazib so’ngra uni mexanik energiyaga aylantirib beradi;
Gaz-kuch qurilmalari yonish maxsulоtlari(gaz)ning ichki energiyasini bevоsita mexanik energiyaga aylantiradi;
Gaz-elektr kuch qurilmalari MGD generatоrlarida yonish maxsulоtlari(gazlar)ning ichki energiyasini avval elektr energiyasiga aylantirib so’ngra elektr dvigatellar yordamida mexanik energiyaga aylantiradi.
IKQlarining asоsini ish jismi(bug’, gaz)ning ichki energiyasini bevоsita mexanik energiyaga aylantirib beruvchi issiqlik dvigatellari yoki bоshqacha qilib aytganda issiqlik mashinalari(IM) tashkil qiladi. IMlar o’z navbatida bug’ mashinasi, ichdan yonar dvigatellar(IYoD), tashqi yonar(Stirling) dvigatellar kabi turlarga bo’linadi.
|
Bug’-kuch qurilmalari - Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari

|
Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari
|
bet | 2/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 152,38 Kb. | | #150559 |
Bog'liq 2. BUG\' KUCH QURILMALARIBug’-kuch qurilmalari
Bunday qurilmalar qоzоn agretati, bug’ turbinasi, kоndensatоr, nasоs, elektrоgeneratоri va bоshqa elementlardan tashkil tоpadi. Bug’-kuch qurilmasidagi asоsiy ish jismi bo’lgan suv bug’i parametrlarini o’zgarishini tavsiflоvchi ideal (nazariy) siklga Renkin sikli deyiladi.
Bunday siklda ishlaydigan bug’-kuch qurilmasini (ekоnоmayzer va bug’ qizdirgichsiz) shartli ravishda qоzоn qurilmasi (1), bug’ turbinasi (II), kоndensatоr
(III) va nasоs (IB) lardan ibоrat deb qarash mumkin. Unda qurilmada kechadigan termоdinamik jarayonlar esa quyidagi оddiy jarayonlarga bo’lib o’rganiladi.
1-2(dq=0)-Adiabata-bug’ tashqaridan issiqlik оlmay fоydali ish bajaradi.
2-3 (=c`nst)- Izоbara-bug’ning qоldiq issiqligi kоndensatоr оrqali sоvutgichga uzatiladi va bug’ suvga aylanadi;
3-4 (v = c`nst) – Izоxоra- kоndensat (suv) elektr nasоs bilan bug’ qоzоniga xaydaladi.
4-1 (=c`nst) – Izоbara-kоndensat ekоnоmayzer оrqali tutundagi issiqlikni o’ziga оladi(4-5), o’chоkdan asоsiy issiqni оlib to’yingan bug’ hоsil bo’ladi (5-6) va bug’ qizdirgichda uta qizdirilgan bug’ga aylanadi(6-1).
Bu siklda bajariladigan fоydali ish (A) miqdоri 1-2-3-4-shakl yuzasiga miqdоran teng yoki «entalpiya» bo’yicha:
As =i1 –i2; (73) Bunday siklning termik FIK esa:
Aц i1 i2 i1 i2
t (74) q1 i1 i3 i1 4,1868tk
Zamоnaviy bug’-kuch qurilmalarining termik FIK 90-98%ga Etishi mumkin.
Bug’ kuch qurilmalari regenerativ(lоt.regenerati`-tiklash) sikllik, оraliq bug’ qizdirgichlik va binarg’(qo’sh) sikllik bo’lishi mumkin.
Regenerativ bug’-kuch qurilmasida turbinada ish bajarib bo’lgan bug’ning issiqligidan qоzоnga uzatilayotgan yangi sоBuq suBni isitishda fоydalaniladi. Bunda qurilmaning FIK оrtadi.
|
| |
Оraliq bug’ qizdirgichli - Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari

|
Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari
|
bet | 3/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 152,38 Kb. | | #150559 |
Bog'liq 2. BUG\' KUCH QURILMALARIОraliq bug’ qizdirgichli bug’-kuch qurilmasida turbina ish bajarib chiqqan bug’ni sоButgich оrqali bug’ qоzоnga qaytarmasdan оraliq bug’ qizdirgichda qizdirilib quruqlik darajasi va bоshqa ishchi parametrlari (R,B,T) tiklanadi hamda qaytadan turbinaga xaydaladi. Bu uslubda ham qurilmaning FIK оrtadi.
Binar sikli bug’-kuch qurilmalarida ish jismi sifatida mutlakо bir-biriga aralashmaydigan va mustaqil sikllarga ega bo’lgan ikkita mоddadan fоydalaniladi. Bunday qurilmaga misоl qilib simоb+suvlik bug’-kuch qurilmasini ko’rsatish mumkin. Bunday qurilmada suv simоbli turbina-kоndencatоrda to’yingan bug’ga aylangach qоzоn qurilmasining gazlik bug’ qizdirgichida kerakli parametrlardagi(,B,T) o’ta qizdirilgan bug’ga aylanib turbinaga xaydaladi.
Qоzоn qurilmasi va uning asоsiy elementlari.
Kerakli bоsim va harоratli suB bug’ini kerakli miqdоrda (m3/sоat) оlish uchun mo’ljallangan uskunalar majmuyiga qоzоn agregati deyiladi. Qоzоn agregati va yordamchi uskunalardan ibоrat energetik qurilma esa qоzоn qurilmasi deb ataladi(28-rasm).
Qоzоn qurilmasi quyidagi asоsiy elementlardan tashkil tоpadi:
O’chоq(5)-yoqilg’ini issiqlik energiyasiga aylantiruvchi qurilma;
Suv ekоnamayzeri(9)–qоzоnga kelayotgan suvni isitish mоslamasi ;
Havо qizdirgich(10)–O’chоqqa kelayotgan havоni isitib beruvchi qurilma;
Tutun yo’li(d)o’chоqda hоsil bo’lgan tutun va gazlarni mo’riga uzatib beradi;
Suv-bug’ yig’ish idishi (7,11) – qоzоnga uzluksiz ravishda issiq suv-bug’ aralashmasi etkazib beradi;
Isitish sirtlari(6)-to’yingan bug’ hоsil bo’ladigan turbalar majmui;
Bug’–qizdirgich(8)-qоzоnda hоsil bo’lgan to’yingan bug’ni o’ta qizdirilgan bug’ga aylantirib beruvchi qurilma ;
Kul tutgich(15)–tutun bilan birga havоga chiqayotgan changsimоn kulni ushlab qоluvchi mоslama ;
Kul- shlak aralashmasini(suBlik) xaydоvchi nasоs stansiyasi(18);
Tutun turbasi (mo’ri)(17);
Bentilyatоrlar(13.16).
Qоzоn qurilmasining eng asоsiy qismi bo’lgan bug’ qоzоni prinsipial tuzilishiga qarab shartli ravishda 2 turga bo’linishi mumkin:
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari

|
Mavzu: Bug’ kuch qurilmalari. Reja. Umumiy ma`lumоtlar Bug’ kuch qurilmalari
|
bet | 5/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 152,38 Kb. | | #150559 |
Bog'liq 2. BUG\' KUCH QURILMALARIFoydalanilgan adabiyotlar.
Madaliev E.O’. Issiqlik texnikasi. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik. “Farg’ona” nashriyoti, 2012.-322 b.
Zohidov R.A., Alimova M.M., Mavjudova SH.S. Issiqlik texnikasi. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik. “O’zbekiston faylasuflari milliy jamiyati” nashriyoti, 2010.-195 b.
Бухмиров В.В., Щербакова Г.Н., Пекунова А.В. Теоретические основы теплотехники в примерах и задачах. Учеб. пособие /ФГБОУВПО “Ивановский государственный энергетический университет имени В.И. Ленина”.– Иваново, 2013. – 128с.
Полина И.Н., Ефимова С.Г., Корычев Н.А. Tеплотехника. Техническая термодинамика. учебное пособие /Сыкт. лесн. ин-т. – Сыктывкар : СЛИ, 2012. – 188 с.
Рабинович О.М. Сборник задач по технической термодинамике М. Машинастроение , 1973, 334 с.
|
| |
Darsning asosiy tushunchalari

|
Darsning asosiy tushunchalari
|
bet | 10/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
Darsning asosiy tushunchalari
Quyidagilarni bajaring.
1. Ish stolida 3ta papka hosil qiling.
2. Papkalar nomini,mos ravishda, “Birinchi”,”Ikkinchi”,”Uchinchi” deb qayta nomlang.
3. Har bir papkani ochish va yopishni 3 martadan takrorlang.
4. “Ikkinchi” papka ichida yangi papka hosil qiling va nomini Familiya bilan almashtiring (qayta nomlash).
5. “Uchinchi” papka ichida yangi papka hosil qiling va nomini Ism bilan almashtiring(qayta nomlash).
6. “Birinchi” papka nomini “Sinf” nomi bilan almashtiring (qayta nomlash).
7. “Ikkinchi” papkani ochib, o’lchamini rasmdagidek o’zgartiring.
8. “Ikkinchi “papkani ish stolining chap yuqori burchagini siljiting.
9. “Sinf” nomli papka o’lchamini “Ikkinchi” papka o’lchamiga tenglashtirib yoniga joylashtiring.
Uy vazifasi 5-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
|
| |
-sinf uchun 8 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 8 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 15/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 8 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Kompyuterdagi kalkulyatordan foydalanish
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
-shakl 
    

6-shakl - 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish

Aylanani o’zaro teng 5 bo’lakka bo’lish uchun (6-shakl,a) OA radiusi teng ikkiga bo’linadi va V1 radiusda yoy chizilib, aylana diametrida S nuqta aniqlanadi. 1S aylanani teng 5 bo’lakka bo’luvchi kesma hisoblanadi. Aylanalarni har xil nisbatlarda teng bo’laklarga bo’ladigan kesmalarni aniqlash 6-shakl,b da ko’rsatilgan.
4-Mavzu Tutashmalar
O’zaro kesishuvchi yoki o’zaro parallel ikki to’g’ri chiziqni, to’g’ri chiziq bilan aylanani va ikki aylanani aylana yoyi bilan ravon tutashtirishga tutashma deb ataladi. 1-shaklda tutashmalar qatnashgan detal chizmasi keltirilgan
Burchaklarni yumaloqlash. To’g’ri burchakni berilgan R40 yoy bilan yumaloqlash uchun (2-shakl,a). Burchak tomonlariga 40 mm masofada parrallel to’g’ri chiziqlar o’tkaziladi. Bu to’g’ri chiziqlar o’zaro kesishib, tutashma markazi 0 ni, burchak tomonlari bilan kesishib kesishib esa o’tish nuqtalari 1 va 2 larni hosil qiladi. 0 nuqtadan berilgan radiusda 1,2 nuqtalar tutashtirilib burchak yumaloqlanadi.
Yumaloqlanadigan burchak o’tkir yoki o’tmas bo’lsa (2-shakl,b,s), xudi 1.8-shakl a dagidek tutashma markazi O aniqlab olinadi. O nuqtadan burchak tomonlariga perpendikulyar chiziqlar o’tkazib, o’tish nuqtalari 12 topiladi. Topilgan nuqtalar berilgan radiusda o’zaro tutashtiriladi.
O’zaro parallel to’g’ri chiziqlarni yumaloqlash uchun (2-shakl, d) ularga perpendikulyar chiziq o’tkazib, o’tish nuqtalari 1 va 2 topiladi 1 va 2 kesmaning o’rtasida tutashtirish markazi 0 aniqlanib, parallel to’g’ri chiziqlarning o’zaro ravon o’tishi ta’minlanadi.
Aylanalarga urinma to’g’ri chiziq o’tkazishda (3-shakl,a) aylanalar radiuslari o’zaro teng bo’lsa, ularning markazlari tutashtiriladi va 0,01 nuqtalardan 001 chiziqqa perpendikulyar qilib radiuslari chiziladi. SHunda aylanalarda o’tish nuqtalari 1 va 2 aniqlanadi. Bu nuqtalar o’zaro tutashtirilsa, aylanalarga urinma to’g’ri chiziq o’tkazilgan bo’ladi.
3-shakl
Urinma to’g’ri chiziq o’tkaziladigan aylanalar radiuslari har xil kattalikda bo’lsa (3-shakl,b) ularning radiuslari ayirmasi R-R1 ga teng radiusda, kattaroq aylana markazidan yordamchi aylana chiziladi. 02(001/2) dan 002 radiusda yoy chizilsa, bu yoy 0 markazli yordamchi aylanani A nuqtada kesadi. O va A nuqtalar tutashtirilib davom ettirilsa, katta aylanada o’tish nuqtasi 1 topiladi. 01 dan 01 ga parallel chizilsa, kichik aylanadagi o’tish nuqtasi 2 hosil bo’ladi. 1 va 2 nuqtalar tutashtirilsa, har xil radiusdagi aylanalarga urinma to’g’ri chiziq o’tkazilgan hisoblanadi.
01 va 02 markazli aylanalar 0 markazli aylananing tashqi (4-shakl,a) va ichki (4-shakl,b) tomonidan urinib o’tmoqda. Demak, aylanalarni o’zaro aylana yoyi bilan tutashtirishda tashqi va ichki tutashmalar mavjud ekan.
|
Chizma shriftlari. GOST 2.304-81 (ST SEV 851-78-ST SEV 855-78)

8. Chizma shriftlari. GOST 2.304-81 (ST SEV 851-78-ST SEV 855-78).
1. Qurilish va sanoatning barcha tarmoqlariga tegishli chizmalardagi va texnikaviy hujjatlardagi yozuvlar GOST 2.304-81 da belgilangan standart harf va raqamlarda yoziladi. Shriftlarning A (ensiz) va B (enli) turlari joriy etilgan bo’lib, ular o’zaro parametrlari bilan farqlanadilar. Satr chizigiga nisbatan perpendikulyar yo’nalishda o’lchangan bosh harfning millimetr hisobidagi h balandligi, uning asosiy o’lchami deyiladi. Shriftning boshqa o’lchamlari uning balandligi (h) ga nisbatan olinadi, (2-jadvallar).
2. Davlat standartida harf va raqamlarning quyidagi o’lchamlari belgilangan: (1,8); 2,5; 3,5; 5; 7; 10; 14; 20; 28; 40 A va B turidagi shriftlar, satr chizig’iga nisbatan75 qiyalatib yoki 90 burchak ostida yozilishi mumkin.
3. Aniq shakldagi harflar olish uchun, ularni yordamchi turlar ustiga yozish kerak. Tur chiziqlarining qadami A turidagi harflar uchun dq(1G’14)h, B turi uchun esa dq(1G’10)h nisbatlarda olinadi.Harf va raqamlarning standart shakli 5-6 shakllarda va o’lchamlari 2-jadvallarda keltirilgan.
4. Harf va sonlardagi murtaklar qatorlar orasidagi bo’sh joylar hisobiga quyiladi, (masalan, D, S, K, Sh, ‘, X harflari va 4 raqam hamda u, y harflarining belgilari).
3-shakl.
4-shakl.
5. Harf va sonlarning balandligi, tushda bajaraladigan chizmalar uchun kamida 2,5 mm va qalamda bajariladiganlari uchun esa kamida 3,5 mm bo’lishi kerak.
6. Yozuvlar kichik harflar bilan yozilganda bosh harflar chizig’ining yo’g’onligi kichik harf chiziqlarining yo’g’onligiga teng, ya’ni 1=4; 1=10 h bo’lishi kerak.
7. G, T, R bosh harflari A, D, L harflari bilan yonma-yon (GA, TA, RA va x.k) kelganida ular orasidagi masaofa harf chiziklarining yo’g’onligiga teng bo’lishi kerak.
1. Shriftlarning turlari va o’lchamlari.
2 - jadval
Turi
|
Parametrlari, mm
|
|
h
|
c
|
a
|
b
|
E
|
d
|
B
|
1,8
2,5
3,5
5
7
10
14
20
|
1,3
1,8
2,5
3,5
5
7
10
14
|
0,35
0,5
0,7
1,0
1,4
2,0
2,8
4,0
|
3,1
4,3
6,0
8,5
12
17
24
34
|
1,1
1,5
2,1
3,0
4,2
6,0
8,4
12
|
0,18
0,25
0,35
0,5
0,7
1,0
1,4
2,0
|
Eslatma: 1 belilardan: h - shrift o’lchami (bosh harf balandligi); s - kichik harflar balandligi; a - harflar orasidagi masofa; b- satrlar qadami kamida; ye - so’zlar orasidagi eng qiska masofa; d- harf chiziqlarining yo’g’onligi.
|
Standartlarning ta’sir doirasi - 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish

|
1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish
|
bet | 2/17 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 58,02 Kb. | | #228435 |
Bog'liq 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari-www.hozir.org3. Standartlarning ta’sir doirasi.
1. Hujjatlarni tayyorlash, rasmiylashtirish va ulardan foydalanishda ESKD standartlarida belgilangan tartib va qoidalar quyidagilarga ta’sir etadi;
a) konstruktorlik hujjatlarining barcha turlariga;
b) konstruktorlik xujjatlariga uzgartirishlar kirituvchi va xisobga oluvchi xujjatlarga;
v) texnikaviy normativ va texnologik hujjatlarga.
2. ESKD standartlari konstruktorlik hujjatlarini tuzish va ulardan foydalanish bilan bog’liq bo’lgan hujjatlar hamda texnikaviy-normativ adabiyotlarni nashr etish uchun asos bo’ladi.
4. ESKD standartlarining tarkibi.
ESKD kiruvchi standartlarning tarkibi Davlat standartlar komiteti tomonidan belgilangan tartibda e’lon qilinadigan ruyxatlarda ko’rsatiladi.
ESKD standartlarining klassifikatsiya gruppalari bo’yicha bo’linishi 1-jadvalda keltirilgan.
ESKD standartlari klassifikatsiyalash gruppasi asosida belgilanadi.
ESKD stanadartlari 2-klassga kiritilgan bo’lib, standartlarning nomeri nuqtali2.raqami bilan boshlanadi;
GOST 2.303-68
GOST - davlat standarti
2. - ESKD standartlari klassi.
3. - Standartlarning klassifikatsiya guruhi.
03 - Guruhdagi standartning tartib raqami
68 - Standartning tasdiqlangan yili.
1-jadval
Standartlarning klassifikatsiya gruppalari.
Gruppa shifri
|
Gruppadagi standartlar mazmuni
|
Standartning nomeri
|
1
|
2
|
3
|
0
|
Umumiy qoidalar
|
GOST 2.001 -70-
GOST 2.002- 72
|
1
|
Asosiy qoidalar
|
GOST 2.101 -68-
GOST 2.121-73
|
2
|
Buyumning belgilanishi va klassifikatsiyasi
|
GOST 2.201-80
|
3
|
Chizmalar bajarishning umumiy qoidalari
|
GOST 2.301-68
GOST 2.317-69
|
4
|
Mashinasozlik chizmalarini bajarish qoidalari
|
GOST 2.401-68
GOST 2.426-74
|
5
|
Konstruktorlik hujjatlaridan, nusxa ko’chirish, o’zgarishlar kiritish
|
GOST 2.501-68
GOST 2.503-74
|
6
|
Sxemalarni bajarish qoidalari
|
GOST 2.701-80
GOST 2.792-74
|
|
| |
Foydalanuvchi bilan muloqot

|
Foydalanuvchi bilan muloqot
|
bet | 4/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #118250 |
Bog'liq 5 ESPLAN ekspertli tizimiFoydalanuvchi bilan muloqot. MX vaqtida foydalanuvchi bilan muloqot xuddi savol-javob kabi tashkil etiladi va SO‘ROV, SARALASH, MA’LUMOTLAR kabi qurilgan funksiyalar yordamida amalga oshiriladi (3.1.1-jadval). Shunday qilib, ekran oldida o‘tirgan foydalanuvchi zaruriy axborot (SARALASH funksiya ishi natijalari) ni oladi va u yoki bu obyektlarning qiymatlarini lingvistik shaklda (SO‘ROV va MA’LUMOTLAR funksiyalarini) kiritadi. Demak, muloqotning to‘la Ssenariysi tizim BB da ko‘rsatilgan funksiyalardan tashkil topgan qoida-mahsulotlar to‘plami bilan oldindan belgilab qo‘yilgan bo‘ladi. Bu funksiyalarni bajarilishi muhandis kuzatuvchi zimmasidadir.
ESPLANni amalga oshirish. ESPLAN qobig‘i Turbo Prolog tilida amalga oshirilgan va 3.1.7-rasmdagi bilan bir xil arxitekturaga ega. Tizimda monitor sifatida Prolog tilining interpretatori (Turbo Prolog da – translyator) xizmat qiladi.
Tizimda xuddi Prolog konstruksiyasidagi kabi funksional bloklar – predikatlar mavjud. Tizimning bunday tuzilishi tizim komponentlarini modulli sozlash imkonini beradi va uni yangi funksiyalar bilan oson to‘ldiradi.
Xulosada, ET larni qurishga taklif etilayotgan yondashuvning, bizning nazarimizda eng muhim bo‘lgan, afzalliklarini keltiramiz:
MX amalida mahsulotlarni to‘la qayta tanlashning yo‘qligi;
Lingvistik qiymatlar bilan ishlash imkoniyati, qator MX lar uchun TF ning avtomatik qurilishi, O‘RQIY funksiyasidan foydalanish hisobiga imkon doirasida qiymatlarning kompozitsion chiqishini amalga oshirish;
amaliy dasturlar bilan bog‘lovchi funksiyalar yordamida amal sifatida amaliy dasturlar paketi (DP) dan foydalanish imkoniyati;
BB ni dekompozitsiyalash va BB funksiyalaridan foydalanganda taqsimlanuvchi mahsulotlar tizimini qurish imkoniyati (3.1.1-jadval);
IS dan birining masalalarini yechishda MX vaqtiga ta’sir etmaydigan turli IS dagi bilimlarni bitta BB da saqlash imkoniyati;
MX ning taklif etilgan algoritmi o‘z yo‘liga ko‘ra parallel bo‘lib, parallel arxitekturali hisoblash mashinalarida taklif etilgan uslubiyatni samarali amalga oshishini ta’minlaydi.
|
| |
Darsning asosiy tushunchalari

Darsning asosiy tushunchalari
Kalkulyator qanday ishga tushiriladi?
Windows kalkulyatorini sichqoncha yordamida ishga tushirish quydagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi;
1 pusk tugmasi tanlanadi.
2 pusk menyusi ro’yxatidan Programmalar bo’limi tanlanadi.
3 Programmalar bo’limidan standartniye bo’limi tanlanadi.
4 standartniye bo’limidan Kalkulyator bo’limi tanlanadi.
KALKULYATOR QANDAY TASHKIL ETILGAN?
Kalkolyatorda sarlavha satri,menyular satri , sonlarni aks ettirish ekranchasi va quydagilar bor:
1. Raqamda yozilgan tugmachalar;
2 Arifmetik amallar:
“+”Qo’shish “”ayirish””ko’paytirish,”/”bo’lish;
3 Boshqa amallar:
“sqrt” kvadrat ildiz chiqarish,
“%”foiz hisoblash.
“1/x’’ teskari sonni hisoblash,
“+/’’son ishorasini almashtirish ,
“, “ sonni butun va kasr qismiga ajratish ,
“=“amqalni bajarish ;
4) Xotira bilan ishlash amallari :
“MR” xoyiradan ekranchaga: chaqirish ,
“MC” xotirani tozalash (xotiradagi sonni o`chirish ),
Kalkulyatorda amallar qanday bajariladi?
Kalkulyatorning menyular satri quyidagi 3 ta menyudan iborat. Tahrir (Pravka) Korinish (Bid) Ma’lumot (Cpravka) Tahrir menyusi sichqonchaning chap tugmasini bir marta bosish yordamida ochiladi. U Nusxaiash (Kopirovat) va Joylashtirish (Bctavit) amallaridan iborat. Amallar yonida, mos ravishda, Ctrl+V tezkor klavishalar juftligi korsatilgan. Klavishlar juftligidan foydalanishni avvalgi darslarda korib otilgan. Korinish menyusi kalkulyatorning Oddiy (Obchny) va Muxandislik (Injenerny) korinishlaridan birini tanlab imkonini beradi. Odatda, sondagi raqamlarni guruxlarga ajiratish sonning qiymatni aniqlash uchun qulay boladi.Korinish menyusining Guruhlardagi raqamlar soni (Kolichecmvo yifr gruppe) amali shu imkoniyatni berish uchun kiritilgan.
Ma’lumot menyusi yordamida kalkulyatorni barcha imkoniyatlarni, qanday ishlatilishi va kim tomonidan ishlab chiqarilganligi haqidagi ma’lumotlarni olish mumkin. Quyida sichqoncha va yordamchi klavishlar orqali kalkulyotorni ishlatishga doir misollar keltirilgan. Bunda Num Lock indikotori yonib turgan bolishi lozim.Hisoblang; 59*4+114/3. Hisoblashni bajarish uchun.
Uy vazifasi 8-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
|
Glossariy Agent (Агент, Agent)

|
Glossariy Agent (Агент, Agent)
|
bet | 1/35 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 28,36 Kb. | | #293 |
Glossariy
Agent (Агент, Agent) - mijoz-server modelidagi axborotni tayyorlash va unimijoz va server qismi orasida almashishni bajaruvchi tizim qismi.
Administrator (Администратор, Administrator) - masofadan o’qitish kurslarining avtorlari nomidan kursni boshqaruvchi inson. Kursni boshqarish jarayonida avtorlar bilan doimiy aloqada bo’lishi bilan birga o’quv materiallarini yangilash, o’quvchilarga ulardan foydalanishga ruhsat berish masalalari bilan shug’ullanadi.
Akkaunt (Аккаунт, Account) - so’zma-so’z tarjimasi “qayd yozuvi” -Kompyuterda saqlaniladigan foydalanuvchi tavsifi. Odatda u foydalanuvchining tarmoqdagi nomi, haqiqiy nom, parol, foydalanuvchi xuquqlari va uy katalogining nomi (agarda u bor bo’lsa) dan tarkib topgan.
Aloqa tarmog’i (Сеть связи, Communication network) - biror tarmoqning faoliyatini ta’minlovchi jami aloqa kanallari (simli, radio yoki optik), kanallarni hosil qiluvchi apparatura hamda aloqa markazlari va bog’lamalari.
|
| |
-shakl 
    

2-shakl - 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish

|
1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari Kirish
|
bet | 8/17 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 58,02 Kb. | | #228435 |
Bog'liq 1-Mavzu. Texnik chizmalarni grafik bajarishning asosiy qoidalari-www.hozir.org
AV kesmani teng ikkiga bo’lish uchun uning A va V nuqtalaridan o’zaro kesishadigan bir xil radiusli yoylar chiziladi. Hosil bo’lgan 1 va 2 nuqtalar tutashtirilsa, AV ni S nuqtada kesib o’tadi. SHunda kesmani teng ikkiga bo’luvchi S nuqta hosil bo’ladi (3-shakl, a).
3-shakl
AV kesmani o’zaro teng ko’p, masalan, 5 bo’lakka bo’lish kerak bo’lsa, u vaqtda, kesmaning biror, masalan A uchidan unga ixtiyoriy burchakda yordamchi to’g’ri chiziq o’tkaziladi. Bir xil kattalikdagi 5 ta bo’lak A nuqtadan yordamchi chiziqqa o’lchab qo’yiladi. Oxirgi 51 nuqta V bilan tutashtiriladi va unga parallel qilib 41, 31, 21, 11 lardan chiziqlar o’tkaziladi. SHunda AV kesma o’zaro teng 5 bo’lakka bo’linadi (3-shakl,b).
Aylanalarni teng bo’laklarga bo’lish.
Aylana diametri shu aylanani teng ikkiga bo’ladi (4-shakl, a). Aylana radiusiga teng yoy bilan uning diametri kesishgan A nuqta orqali aylana kesilsa, aylana teng uchga bo’linadi (4-shakl,b). Hosil bo’lgan 1 va 2 nuqtalar V bilan tutashtirilsa, aylana ichiga chizilgan teng yonli uchburchak yasaladi.
4-shakl
Aylana radiusiga teng yoy bilan uning diametri kesishgan A va V nuqtalardan aylana kesilsa, u teng olti bo’lakka bo’linadi (4-shakl, s). Hosil bo’lgan 1, A, 2, 4, V, 3, 1 nuqtalar ketma-ket tutashtirilsa, aylana ichida teng tomonli oltiburchak yasaladi.
Aylananing o’zaro perpendikulyar bo’lgan ikkita diametri shu aylanani teng to’rt qismga bo’ladi (5-shakl, a). Aylananing o’zaro perpendikulyar diametrlari kesishayotgan A, V, S, Ye nuqtalaridan aylana o’z radiusi bilan kesilsa, aylana teng o’n ikki bo’lakka bo’linadi (5-shakl, b). Aylanadagi hamma nuqtalar ketma-ket tutashtirilsa, aylana ichiga chizilgan muntazam o’n ikki burchak yasaladi.
|
| |
-sinf uchun 17 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 17 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 33/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 17 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Takrorlashga doir topshiriqlar.
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
Darsning asosiy tushunchalari

|
Darsning asosiy tushunchalari
|
bet | 28/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
Darsning asosiy tushunchalari
Kompyuter sizga turli tuman o`yinlarni o`ynash imkoniyatini berib, kerak bo`lsa sizga sherik vazifasini ham bajaradi.O`yinlar juda qadim zamondan odamlarga hamroh bo`lib kelmoqda. Ular insoning bo`sh vaqtini maroqli o`tkazish bilan birga aqli rivojlanishga yordam beradi. Qadimda o`yinlar yoshlarda jamoa bo`lib ov qilish, o`zini dushmanlardan himoya qilish kabi qobiliyatlarni shakillantirgan. O`yinlar Vaqt o`tish bilan takomillashib, zamon talabiga moslashib bordi. Kompyuterlar yaratilishi bilan o`yinlarning yangi tur Kompyuter o`yinlari vujudga keldi. Kompyuterni rivojlanishi bilan Kompyuter o`yinlari ham takomilashib bordi . Hozirgi kunda Kompyuter o`yinlari turli tuman va son sanog`i yo`q. Shunga qaramasdan Kompyuter o`yinlarni bir nechta turlarga ajiratish mumkin.
Misol sifatida quydagilarni keltirish mumkin.
Arcade (arkada ). Bu turdagi o’yinlarda ko’p o’ylamasdan tez harakat qilish kerak bo’ladi. Ularga avtomobil poygalarini misol qilish mumkin.
Scrollers (siljish, harakatlanish). Bu turdagi o’yinlarda ekrandagi tasvir bir tomonga to’xtovsiz harakatlanib turadi. O’yinchidan esa uchragan to’siqdan o’tish talab etiladi.
Simulation (simulyatorlar). Bu turdagi o’yinlarda biror murakkab texnik qurilmani avtomobil, samolyot, va hokazo) boshqarish amalga oshiriladi.
Uy vazifasi 14-darsni o’qib o’rganib kitobda berilgan savollarga javob yozib kelish.
IBM tasdig’i:
|
| |
-sinf uchun 11 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 11 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 22/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 11 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: Paintda amallar bajarish
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
-sinf uchun 15 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 15 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 29/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 15 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu: “Puzzle “ va “So’z yasash”o’yinlari.
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |
-sinf uchun 16 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil

|
-sinf uchun 16 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
|
bet | 31/34 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 157,5 Kb. | | #352 |
5-sinf uchun 16 dars ishlanmasi “_______” ____________ 2015 yil
Mavzu:Nazorat ishi
Ta’limiy maqsad____________________________________________________________
Tarbiyaviy maqsad __________________________________________________________
Rivojlantiruvchi maqsad ______________________________________________________
Dars uslubi ________________________________________________________________
Dars turi___________________________________________________________________
Dars jihozi _________________________________________________________________
Darsning borishi: Tashkiliy qism, Ma’naviy daqiqa
|
| |