nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 4/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
|
| |
Mavzu №-__5 - Biznesni tashkil etish va boshqarish fanidan

Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
| Marketing nima? Asosiy tushunchalar.
Marketing asosida bozorni har taraflama o'rganish yo'nalishlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Mavzu №-__3 - Biznesni tashkil etish va boshqarish fanidan

Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
Tadbirkorlikning asosiy jihatlari
Tadbirkorlikning ahamiyati
Kim tadbirkor bo‘lishi mumkin?
Tadbirkorlik uchun nimalar zarur?
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Yetakchilik - Guruh: map001 Bajardi: Qobulov G`aybullo

|
Guruh: map001 Bajardi: Qobulov G`aybullo
|
bet | 3/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 34,62 Kb. | | #237418 |
Bog'liq Qobulov G`aybullo Boshqaruv Tamoyillari 3-mustaqil ish 1.1Yetakchilik
Conkright (2015) taʼkidlashicha, har qanday tashkilotning kelajagi, muvaffaqiyati va muvaffaqiyatsizligi tashkil etilgan liderlikning xususiyatlari asosida bo‘ladi. Bezos avtokratik liderdir, shuning uchun uning qarori yakun, va xodimlardan u qanday deganini qo‘llashlarini kutadi. U shuningdek talabkor liderdir, mijozlarning ehtiyojlarini boshqalarning oldida qo‘yadi. Bir marotaba, u xodimlarga Amazonda ishlashni oson emasligini aytdi (Brad, 2013).
Lider sifatida, Bezos ikki qaror qabul qilish strategiyasidan foydalanadi, ya’ni 1-va 2-turli. 1-turli qarorlar kompaniya vazifasiga kritik ro‘l o‘ynaydigan, shuning uchun katta ta’sir ko‘rsatuvchi tanlovlar bo‘lib, bu mo‘tadil korporativ strategiyani shakllantiradi. 2-turli qarorlar esa past natijalar bilan birgalikda ketadigan, sharoitlarga qarab qayta qaror qilib olish mumkin bo‘lgan tanlovlar hisoblanadi. Bu liderlik shakli Cain (2017) tomonidan "yirik murojaat korxonalari madaniyati" deb ataladi, bu esa xodimlarning achchiq, belgilangan maqsadlarni topishlari yoki ishdan bo‘shatilishi talab etiladi.
Biroq, xodimlar natijalarni topishgan muddat ichida, Bezos ularni qo‘llab-quvvatlaydi va rag‘batlantiradi. Crouse (2018) taʼkidlaganicha, Bezos kompaniyaning xodimlar uchun foyda dasturiga – Amazon Kasbiy Tanlovga juda qadrdon. Bu dastur ishchiylarga o‘qishga qaytish va bozorda talab qilingan ko‘nikmalarni olishlariga yordam beradi.
Nazorat qilish
Faoliyatni kuzatish va baholash jarayonlarida, Bezos faol va qattiq boshqaruvchi bo‘lib, kompaniyaga katta ta'sir ko‘rsatadigan muhim maqsadlarni amalga oshishni boshqarishda mikromenaj qiladi. Biron bir qaror Bezosning boshqaruvchilik sifatidagi tahallusligi uchun, uning hamma funksiyasini ko‘rib chiqishga imkon bermaydi, shuning uchun uning ushbu firmadagi ish boshqarishiga yordam beradigan insonlar jamoasi mavjud. Joriy korporativ tuzilma elektron tijorat sohasidagi ichki o'sishni qo‘llab-quvvatlaydi. Biroq, agar Bezos ma’lum bir qaror qabul qilgan bo‘lmagan bo‘lsa, u unga e’tibor qaratmaydi, xulosa qilinganligiga qarab qarorga ko‘mak qilgan mutaxassisning qo‘llab-quvvatini qabul qilishga qaramay, o‘zining his-tuyg‘usi va ijodiyati orqali yaxshi natijalarni olib keladigan yo‘lini tanlaydi.
|
| |
Boshqaruvning to‘rt funksiyasi

|
Boshqaruvning to‘rt funksiyasi
|
bet | 2/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 34,62 Kb. | | #237418 |
Bog'liq Qobulov G`aybullo Boshqaruv Tamoyillari 3-mustaqil ish 1.1Boshqaruvning to‘rt funksiyasi
Rejalashtirish
Jeff Bezosning rejalashtirish strategiyalari "Birinchi kun falsafasi"ga asoslangan. U mijozlarni yodda tutgan holda rejalashtiradi va uzoq muddatli manzaraga e'tibor qaratadi. Raqobatni ortda qoldirish uchun nima qilish kerakligi haqidagi savolga javob berar ekan, Bezos shunday dedi:
"Menga juda ko‘p beriladigan savol: 'Keyingi 10 yil ichida nima o‘zgaradi?' Bu juda qiziqarli savol; bu juda keng tarqalgan. Menga deyarli hech qachon: 'Keyingi 10 yil ichida nima o‘zgarmaydi?' degan savol berilmaydi. Men sizga shuni aytamanki, bu ikkinchi savol aslida ikkitasining eng muhimidir — chunki siz vaqt davomida barqaror bo‘lgan narsalar atrofida biznes strategiyasini qurishingiz mumkin" (Economy, 2018, 4-bet).
Shuning uchun, Bezos uzoq muddatli rejalar tuzishda o‘zgarmas bo‘lib qoladigan narsalarga e'tibor qaratadi. U xodimlarini tendensiyalarni oldindan bilib, qabul qilishga undaydi, ular uzoq muddatli strategiya atrofida ishlab chiqilib, mijozlar mamnuniyatini ta'minlaydi.
Tashkil etish
Kompaniyaning tashkiliy tuzilishi iyerarxik bo‘lib, Bezos eng yuqori lavozimda bosh direktor sifatida turadi. Barcha yuqori boshqaruv jamoasi a’zolari bevosita Bezosga hisobot beradi. U mashhur "ikki pizza qoidasi"ni joriy qildi. Ushbu qoida asosida, Bezos uchrashuvlar kichik jamoalarda o‘tkazilishi kerak, shunchalik kichik bo‘lishi kerakki, ularni ikki pizza bilan qulay tarzda to‘ydirish mumkin bo‘lsin deb ishonadi. Biroq, Amazonning funksional tuzilmasiga qaramasdan, Bezos kompaniyadagi ko‘p operatsiyalarni mayda detallarga qadar boshqaradi, shuning uchun muhim qaror qabul qilish sohalariga ta'sir ko‘rsatadi.
Agar xodimlar belgilangan qoidalarga muvofiq ishlamasa, u ochiqchasiga gapiradi. Cain (2017) qayd etganidek, Bezosning ish joyidagi qattiq gaplari ma’lum. U ishchilarni ochiqchasiga tanqid qiladi, bu esa uni hayratga solishni qiyinlashtiradi. Xulosa qilib aytganda, Bezos o‘z xodimlaridan ko‘p narsani kutadi va bu jihat xodimlar doimo hushyor bo‘lishi va topshiriqlarini oshirib bajarishi kerak bo‘lgan eksantrik ish joyi madaniyatini yaratdi. Bu qattiq tashkilotchilik strategiyasi qisman Amazonning mijozlarni qondirish va raqobatda oldinda bo‘lish uchun doimo yangiliklar kiritishini tushuntirishi mumkin.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 2/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
|
| |
Bezos haqida men hayratga tushgan narsam

|
Bezos haqida men hayratga tushgan narsam
|
bet | 4/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 34,62 Kb. | | #237418 |
Bog'liq Qobulov G`aybullo Boshqaruv Tamoyillari 3-mustaqil ish 1.1Bezos haqida men hayratga tushgan narsam
Men Bezosda nima yoqtirishni o‘rganishimning biri shu: u holatni savol ostiga olishga va uningga ishonishga tayyor bo‘lishi. Ko‘p kompaniyalar boshqarish tizimi ma’lum bir usulda ishlaydi deb, ular o‘zlarini taqozlashdi yoki o‘sish imkoniyatlarini unutishdi. Lekin, joriy bozor tendensiyalari doimo o‘zgaradi, shuning uchun CEOlar Bezosga o‘xshash holatga kelmali va tez o‘zgarishni qabul qilishadi, maksimal foydalanish uchun. Masalan, qadimgi paydo bo‘lgan mobil telefon giganti Nokia boshqarish organi, Android operatsion tizimini qabul qilish imkoniyatini unutdi. Natijada, boshqarish organi uni e'tiroz qilgan bu yangi tendensiyaga taalluqli bozordan chiqqan.
Men ham Bezosning mijozlar mamnuniyati bilan g‘arq bo‘lishiga o‘xshayman. Mening fikrimcha, har qanday tashkilotda mijozlar eng muhim qatnashchilar hisoblanadi, shuning uchun agar ular mamnun bo‘lsa, kompaniya muvaffaqiyatga erishishga imkoniyatlar ko‘proq bo‘ladi. Joriy biznes muhitining juda raqobatli bo‘lishi sababli, mijozlar mamnuniyati vaqti-vaqti bilan muvaffaqiyat va ukrashuvlar orasidagi farqni hosil qila olishi mumkin.
Bezosdan men bir nechta masalalar o‘rganib oldimki, bu meni yaxshi boshqaruvchi qilishi uchun yordam beradi. Birinchisi, hozir men qaror qabul qilishda o‘z intuitsiyamga ishonishning foydasi borini tushunaman. Ma’lumotlar to‘plami yordamida o‘rta o‘yini qo‘llab-quvvatlash o‘rniga, test qilinishi mumkin bo‘lgan har bir narsani sinashim kerakligini tushundim. Shuningdek, men boshqaruvchi sifatida, men hech qachon hal qo‘yishni qabul qilmayman. Mijozlar doimo yangi yoki yaxshi tajribalarni qidirishadi, va bu jihatlarda doimiy innovatsiya va qadriyatga ega bo‘lishimiz kerak. Uchun, Bezos mening boshqaruvchi sifatida men kundalik hayotda tez harakat qilishim va bozordan chiqqan yangiliklarni aniqlash, qabul qilish va undan foydalanishim kerakligini o‘rgangan.
Xulosa
Jeff Bezos avtokratik liderdir va o‘zining qarorlari uchun holatni ogohlantirmaydi. U kompaniyani raqobatdan oldini olish uchun qarorlar tez qabul qilinishi kerakligini o‘ylaydi va fokusni mijozlar ustida saqlab qolishga qaratadi. U xodimlaridan ko‘p narsani kutadi, shuning uchun ular uni qondirishlari qiyin. Bunga etibor qaratiladigan shaklni, ishchi bozor madaniyatida yirik faol ish joyi madaniyati yaratgan. Bunda keyingi o‘tmaydigan xodimlarga tez o‘tkazib yuboriladi. Biroq, xodimlar ishlayotgan muddat ichida, Bezos ularni o‘zaro rag‘batlantirish uchun ularga samarali mukofotlarni bilishi mumkin. Ular ish joyini va daromadni oshirish uchun ishonchli bo‘lishadi.
|
| |
Tadbirkorlik sohasida xodimlar mehnatini baholash

94
Har bir xodimning ishini baholash odatda yiliga bir marta
amalga oshiriladi. Baholash natijalari xodim va rahbarlar
tomonidan muhokama qilinadi va har ikki tomon ham imzolaydi.
Ular ishdagi kamchiliklar ro‘yxatini muhokama qiladilar va ularni
bartaraf etish yo‘llarini topadilar. Zarur bo‘lganda xodim bilan
mehnat shartnomasini bekor qilish to‘g‘risida ogohlantiradi yoki
davom ettiriladigan bo‘lsa, ishini takomillashtirishi yuzasidan
topshiriqlar beradi.
Baholash usuli xorijiy kompaniyalarning kadrlar siyosati va
kadrlar
boshqaruvini
takomillashtirishda
muhim
vosita
hisoblanadi.
Kengashning asosiy maqsadi va vazifalari

2. Kengashning asosiy maqsadi va vazifalari 2.1 Kengashning asosiy maqsadi tashkilotning yagona kadrlar
siyosatini amalga oshirishga yordam berishdan iborat.
2.2. Kengashning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
2.2.1. Tashkilotning kadrlar sohasidagi jarayonlarni tahlil
qilishda ishtirok etish.
2.2.2. Kadrlar siyosatidagi o‘zgarishlarni tuzish va tayyorlashda
ishtirok etish.
2.2.3. Xodimlar bilan bog‘liq ichki korporativ tuzilmalarni
ishlab chiqishda ishtirok etish.
76
2.2.4. Tizimdagi bo‘lim rahbarlari o‘rtasida kadrlar masalalari
bo‘yicha munosabatlarda paydo bo‘ladigan bahsli masalalarni hal
qilishda ishtirok etish va h.k.
3. Kengashning vazifalari 3.1. Korxona boshlig‘ining jamoadagi kadrlar siyosatining
asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha qarorlarini amalga oshirish.
3.2. Korxona xodimlarining ishini takomillashtirish masalalari
bo‘yicha tarkibiy bo‘linmalar rahbarlari harakatlarini muvofiq–
lashtirish.
3.3. Korxonada xodimlar bilan ishlash bo‘yicha materiallarni
tahlil qilish, eng yaxshi ichki va xalqaro tajribani umumlashtirish;
3.4. Kadrlar siyosati samaradorligini aniqlash usullarini ishlab
chiqish.
3.5. Korxona xodimlari bilan ishlashning eng yaxshi tajriba-
larini tahlil qilish va tarqatish.
3.5. Korxonada rejalashtirish, baholash, targ‘ib qilish, rivojlan-
tirish, kadrlarni tayyorlash va o‘qitish bo‘yicha tavsiyalarni ishlab
chiqish.
3.6. Xodimlar bilan ishlashga mas’ul tarkibiy bo‘linmalar
xodimlarining kasbiy mahoratini oshirish bo‘yicha takliflar kiritish.
3.7. Kadrlar sohasiga daxldor ichki o‘zgarish loyihalari va
me’yoriy-huquqiy hujjatlar loyihalari bo‘yicha xulosalar tayyorlash.
4. Kengash rahbariyati va uning ish tartibi 4.1. Kengash raisi tomonidan boshqariladi. U xodimlar bilan
ishlashni nazorat qiluvchi tashkilot rahbarining o‘rinbosari.
4.2. Kengashning hozirgi ishlarini Boshqaruv raisining
o‘rinbosari tashkil etadi. Kengash raisining o‘rinbosari - Kadrlar
xizmati rahbari.
4.3. Kengash raisi o‘rinbosari: Kengash raisi bilan kelishilgan
holda Kengash ishini rejalashtiradi; Kengash majlislarini tashkil
etadi; Kengash majlislari uchun materiallar tayyorlaydi; har yili
korxona boshlig‘ining o‘rinbosariga, 20 yanvardan kechiktirmay
Kengash ishi haqida hisobot taqdim etadi.
77
4.4. Kengash tarkibiga korxonaning barcha yo‘nalishi bo‘yicha
rahbarlari kiradi.
4.4. Kengash o‘z yig‘ilishini zarur deb bilsa-da, yarim yil ichida
kamida bitta uchrashuvni o‘tkazadi.
Direktor o‘rinbosari imzo
IV. Foydalanilgan adabiyotlar - Mavzu: Xodimlarni motivatsiyalash Reja: I. Kiriah II. Asosiy qism

|
Mavzu: Xodimlarni motivatsiyalash Reja: I. Kiriah II. Asosiy qism
|
bet | 12/12 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 300,5 Kb. | | #109103 |
Bog'liq Xodimlarni rag‘batlantirish va motivatsiyalash usullari IV. Foydalanilgan adabiyotlar:
O`zbekiston Respublikasining mehnat kodeksi – Oliy Majlis Axborotnomasi, 1996 y.
Adizes I. Upravlyaya izmeneniyami. – SPb. Piter, 2010.
Amirov D.A. Organizatsionnoye povedeniye: Darslik. – M.: «Velbi», 2006.
Balashov A.P. Teoriya organizatsii i organizatsionnoye povedeniye: O`quv qo`llanmasi. – M.: INFRA-M, 2014.
Vershigora YE.YE. Menedjment: O`quv qo`llanmasi. – 2-nchi qayta ishlangan, to`ldirilgan nashri. – M.: INFRA-M, 2007.
Vesnin V.R. Osnovi menedjmenta: Darslik. – M.: Prospekt, 2011.
Vixanskiy O.S., Naumov A.I. Menedjment: Darslik. – 5-nchi nashri., stereotip. – M.: Magistr: INFRA-M, 2010.
Gerchikova I.N. Menedjment: Darslik. – 4-nchi qayta ishlangan, to`ldirilgan nashri. – M.: YUNITI-DANA, 2010.
Gibson Dj.L., Ivansevich D.M., Donelli D.X-ml. Organizatsii: povedeniye, struktura, protsessi. – M.: INFRA-M, 2000.
Gluxov V.V. Menedjment: Oliy o`quv yurtlari uchun darslik. – 3-nchi nashr. – SPb.: Piter, 2010.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 14/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Mavzu №-__8__:“Start-up” loyihalarining mazmuni, tayyorlash jarayoni. “Start-up” loyihalarining muvaffaqiyatga erishish shartlari.Xorijiy mamlakatlar va O’zbekistondagi muvaffaqiyatli “start-up” loyihalari tajribalari.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 6/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 8/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #119547 |
Bog'liq Biznesni tashkil etish va yuritishO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchining
|
O’quvchining
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish
|
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi. Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
|
Tinglaydilar
|
2. Asosiy bosqich.
|
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi, o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan foydalaniladi (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
.
|
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
|
O’z- o’zinio’zaro baholashni o’tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
|
| |
Talabalar uchun o‘z-o‘zini nazorat qilish savollari

|
Talabalar uchun o‘z-o‘zini nazorat qilish savollariBog'liq Korxonada kadrlar siyosati (www.e-library.sammu.uz)Talabalar uchun o‘z-o‘zini nazorat qilish savollari
1.Korxonalarda kadrlar siyosatini ishlab chiqish uchun umumiy
standartlar mavjudmi?
2. Korxonaning kadrlar siyosatini kim ishlab chiqishi kerak?
3.Korxonaning kadrlar siyosatini umumiy amalda kim
boshqarib boradi ?
4.Korxonaning kadrlar siyosatini ijro etishni qaysi xizmat
amalga oshiradi?
5.Odatda, qaysi korxonalarda kadrlar siyosati tizimi ishlab
chiqilishi kerak?
6.Korxonada kadrlar siyosatini shakllantirish qanday
bosqichlardan iborat?
7.Fikringizcha, korxonadagi kadrlar siyosatini shakllan–
tirishning birinchi bosqichi nima?
8. Kadrlar siyosatining asosiy maqsadi nima?
9.Kadrlar siyosatining asosiy maqsadiga erishish uchun
qanday vazifalarni bajarish zarur?
10. Korxona kadrlar siyosatining asosiy tamoyillarini aytib
bering.
11. Kadrlar siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlari nimadan
iborat?
79
12. Qaysi ichki va tashqi omillar kadrlar siyosatini
shakllantirishga bevosita ta’sir qiladi?
13. Kadrlar siyosatining ustuvor yo‘nalishlarini kim
belgilaydi?
14. Kadrlar siyosatini amalga oshirish uchun qanday
sharoitlar zarur?
15. Kadrlar siyosatining tashkiliy va axborot sharoitlari
nimadan iborat?
16. Kadrlar siyosatini bajarishning moddiy-texnik shartlari
nimadan iborat?
17.Fikringizcha, korxonadagi kadrlar siyosatini shakllan-
tirishning ikkinchi bosqichi nima?
18. Korxonada kadrlar siyosatini shakllantirishning ikkinchi
bosqichida xodimlarni tahlil qilish qanday xizmatlarni amalga
oshiradi?
19. Xodimlarning kuchi va sifati samaradorligini tahlil
qilishning asosiy yo‘nalishlari qanday?
20.Fikringizcha, korxonadagi kadrlar siyosatini shaklla-
ntirishning uchinchi bosqichi qanday?
21. Qaysi bo‘limlarda kadrlar siyosatiga oid hujjat bo‘lishi
mumkin?
22. Sizningcha, kadrlar siyosatini qayta ko‘rib chiqish va
o‘zgartirish kerakmi?
23.Fikringizcha, korxonadagi kadrlar siyosatini shakllanti-
rishning to‘rtinchi bosqichi nima?
24. Kadrlar siyosatini qanday amalga oshirasiz?
25. Korxonada kadrlar siyosatini amalga oshirish vositasi
nima?
|
| |
Xodimlarni moddiy qiziqtirish usullari

|
Xodimlarni moddiy qiziqtirish usullari
|
bet | 9/12 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 300,5 Kb. | | #109103 |
Bog'liq Xodimlarni rag‘batlantirish va motivatsiyalash usullari
Qiziqtirish usullarining guruhlari
|
|
Xodimlarni xabardor qilish
|
Mehnat jamoasining yig`ilishlari va kengashlar.
Muvaffaqiyatli loyihalarning taqdimoti.
Tashkiliy ichki piar.
|
|
Aniq maqsadni ko`zlovchi mafkuraviy ish.
Korporativ OAV(gazeta, jurnal, sayt).
Firma uslubi (firma ramzlariga mansub ishlar, kiyim-kechak va b.sh.q.).
|
Korporatsiya tadbirlari
|
Kasbiy tanlovlar.
Mahorat maktablari.
Mehnat musobaqalari.
Korporatsiya bayramlari.
Biror sana yoki voqeaga bag`ishlangan tadbirlar.
Timbilding (komanda hosil qilish ) tadbirlari va b.sh.q.
|
Xizmatlarning rasmiy tan olinishi
|
Davlat, kasb-kor va jamoat mukofotlariga taqdim etish.
Xizmat ko`rsatgan xodimlarni yorliqlar, diplomlar, korporatsiya mukofotlari, yo`llanmalar bilan taqdirlash.
Kengashlarda, ommaviy tadbirlarda eslab o`tish.
Hurmat taxtasi.
|
Jamoada o`zaro munosabatlarni tartibga solish
|
Rahbarlikning demokratik uslubidan foydalanish.
Xodimlarni ilmiy asosda tanlash, o`qitish va attestatsiyadan o`tkazish.
Bo`linmalarni ruhshunosik moslikni nazarda
|
|
tutgan holda shakllantirish.
Odamlarda samarali hamjihatlik ko`nikmalarini hosil qilishga yordam beruvchi ijtimoiyruhshunosik usullarni ishga solish va h.k.
|
Ish (vazifa, topshiriq) jarayoni va erishilgan natijadan mamnun bo`lgan kishi bundan zavq oladi va shu faoliyatni davom ettiravergisi keladi.
Xodimlarni tashkiliy qiziqtirish usullari 3-jadvalda ko`rsatilgan.
3-jadval.
|
| |
Mavzu №-__2 - Biznesni tashkil etish va boshqarish fanidan

Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni:
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bilan birga amaliy bilmlarni ham rivojlantirish
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Shaxsiy biznes haqida tushincha
2.Shaxsiy biznes hujjatlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, amaliy ko’nikmalar berish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Klassik iqtisodiy maktab paydo bo'lishining tarixiy shart-sharoitlari va uning tavsifi - bet 9

|
Klassik iqtisodiy maktab paydo bo'lishining tarixiy shart-sharoitlari va uning tavsifi
|
bet | 9/9 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 75,59 Kb. | | #262407 |
Bog'liq Klassik iqtisodiy maktab paydo bo\'lishining tarixiy shart-sharoinomukammal bo'lmasin, shu davrgacha chop etilgan iqtisodiy g'oyalar ichida haqiqatga eng yaqini edi», - deb aytgan. Bu ta’limotning merkantilizmni inkor qilishi, mehnat bilan yer boylikning asosi ekanligini tan olishi, savdo-sotiqda bojxona cheklovlarini bekor qilishni taklif etishi nihoyatda muhimdir. Fiziokratlaming boyiik tezisi, ayniqsa, uni yaratishdagi mehnatning ahamiyati diqqatga sazovor: boyiik bu jamiyat mehnati bilan har yili yaratilgan iste’mol qiymatlari yig‘indisidir. Bu tezis A.Smit tomonidan ham qabul qilingan.
Kapital va uning ikki qismga ajratib ko'rsatilishi (asosiy va aylanma), takror ishlab chiqarish jarayonining tahlil qilinishi, erkin sohibkorlik to‘g‘risidagi g‘oyalar, jamiyatning sinflarga ajratilishi iqtisodiy ta’Iimotlarning rivojida keyingi muhim qadamdir.
Qishloq xo'jaligini rivojlantirish uchun erkin bozor
munosabatlariga o‘tish va dehqonchilikdan olinadigan soliqni
kamaytirish zarurligi, yagona soliq tizimiga o‘tish kerakligi to‘g‘risidagi fikrlar nihoyatda qimmatlidir. Chunki sohibkor va tadbirkorlar shaxsiy manfaatdorlik bo‘lgan sharoitda ishlab chiqarishni tez rivojlantirishga intiiadilar. Hozirgi zamon tili bilan aytganda fiziokratlar sof bozor munosabatlarining unsurlarini asosan to‘g‘ri hal etib berdilar.
Xalq xo'jaligi tarmoqlari o‘rtasida muayyan mutanosiblik bo‘lgan sharoitda takror ishlab chiqarish va realizatsiya jarayonining uzluksiz
Fiziokratlar nazarida hukumatning ko‘plab qarorlaridan eng omadsiz qarori Fransuz g'alla eksportiga qo‘yilgan taqiq edi. Ularning fikricha bu qaror Fransiyada g‘alla narxini past darajada ushlab turdi va shuning uchun qishloq xo‘ja!igi rivojiga to‘siq boldi. Fiziokratlar manufakturaning rivojlanishini taxmin qila olishmaganligi sababli hukumatning araiashmaslik siyosati Fransiya qishloq xo'jaligida feodal iqtisodiyotning kichik xo‘ja!ik!ari yiriklashib, bamisoli rivojlanishga olib keladi, degan xulosaga kelishgan. Shu sababli Fransiya iqtisodining boyiigi va qudrati o‘sadi. Merkantilistlar sof mahsulot ayirboshlash, xususan ayirboshlashning xalqaro shakllari natijasida yuzaga keladi, shuning uchun siyosat qulay savdo balansini ta’minlashga yo'naltirilgan boMishi kerak, deb ta’kidiashadi.
|
| |
-amaliy mashg‘ulot - S xolmuratov korxonada kadrlar

78
xulosaga kelishdi. Shu sababdan korxonaning kadrlar siyosati
bo‘yicha Kengashni tashkil etish to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
Direktor o‘rinbosari barcha rahbarlarni jalb etish uchun o‘zaro
aloqa
mexanizmini
ishlab
chiqish,
korxonaning
biznes
strategiyasidan kelib chiqib, uning muhim
tarkibiy qismiga aylanib
boruvchi kadrlar siyosatining yangi loyihasini ishlab chiqish
jarayonini taklif etdi. U keyinchalik kadrlar siyosatini monitoring
qilish natijalari va kadrlar boshqaruvi tizimining samaradorligini
muntazam baholash asosida ehtimoliy tuzatishlar bo‘yicha
taklif va
tashabbuslarning muvofiqlashtiruvchi mutaxassisi bo‘lishi kerak,
degan taklifni kiritdi. Ushbu vaziyatdan kelib chiqib quyidagi
muammolarga e’tiboringizni qaratamiz va savollarga javob
tayyorlash borasida bu vaziyatdan chiqib ketish yo‘llarini topamiz.
Xalqaro miqyosda ekologik xavfsizlikni ta’minlash

|
Xalqaro miqyosda ekologik xavfsizlikni ta’minlash
|
bet | 8/14 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 60,67 Kb. | | #259041 |
Bog'liq Ekologiya va inson, atrof muhit tizimi uni muhofaza qilish yo\'ll-fayllar.orgXalqaro miqyosda ekologik xavfsizlikni ta’minlash — atrof-muhit sifatini tirik organizmlar uchun yetarli darajada ushlab turadigan, qayta tiklaydigan va oshirib boradigan xalqaro munosabatlarni shakllantirishni taqozo qiladi. Ekologik xavfsizlikni ta’minlash uchun esa, albatta, butun dunyo mamlakatlari va xalqlarining bir me’yorda rivojlanishi, ekologik siyosat tizimida davlatlarning integratsiyalanishini talab qiladi. Bu borada BMТ, davlatlararo va nodavlat tashkilotlarining egallagan o‘rni va ularning ekologik masalalarining yechimini topishdagi ahamiyati kundan-kunga ortib bormoqda.
Hozirgi zamon xalqaro ekologik hamkorlik uch yo‘nalishda amalga oshirilmoqda:
1) atrof-muhitni muhofaza qilishning davlatlararo va millatlararo hamkorligi hamda ulardagi ijobiy tajribalarni keng targ‘ib qilish;
2) mintaqada (regionda) yoki cheklangan zonalarda tabiatni muhofaza qilishning ilmiy asoslangan chora-tadbirlarini ishlab chiqish va ularni amaliy tatbiq qilish;
3) global ekologik muammolarning yechimini topishda xalqaro hamjamiyatning universal yo‘llarini ishlatish.
2. Atrof-muhitni xalqaro-huquqiy muhofaza qilish prinsiplari va manbalari.
Biz yuqorida ta’kidlaganimizdek, har bir huquq sohasi jamiyatdagi muayyan munosabatlarni tartibga solishda aniq qoida-prinsiplarga yondashadi. Milliy qonunchilikni ishlab chiqish va shakllantirishda bu prinsiplar har bir millat yoki davlatning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, ma’rifiy-madaniy, milliy holati va an’analariga asoslangan tarzda belgilansa, xalqaro huquqda esa ikki va undan oshiq millat, xalq yoki davlatlarning umumiy manfaatlariga, inson huquqlariga yondashadi.
Xalqaro prinsiplar — xalqaro hamjamiyat tomonidan e’tirof etilgan xalqaro huquq sub’yektlarining boshqaruv qoidalari.
Xalqaro ekologik prinsiplar — xalqaro hamkorlik ishtirokchilarining, ya’ni sub’yektlarining, atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish va xalqaro Ekologiya huquqi ob’yektlaridan foydalanish borasidagi munosabat qoidalari. Bu qoidalar xalqaro huquq normalari zaminida yotishi va o‘zaro munosabatlarni huquqiy me’yorlash va huquqiy mexanizmni ishlab chiqishda yo‘nalish beruvchi ko‘rsatma tarzida xizmat qilishi kerak.
BMТ Nizomining 2-moddasida ko‘rsatib o‘tilgan va uning hamma a’zolari uchun majburiy hisoblangan xalqaro munosabat prinsiplari xalqaro ekologik prinsiplarning asosi hisoblanadi. Xalqaro ekologik prinsiplar Stokgolm, Rio-de-Janeyro, Yoxannesburg konferensiyalarining deklaratsiyalarida, Yevropada xavfsizlikni ta’minlashning yakuniy Xelsinki hujjatida va Umumjahon tabiat Xartiyasida va shu kabi xalqaro huquq manbalarida o‘z aksini topgan.
|
| |
Atrof-muhitni huquqiy muhofaza qilish asoslari

|
Atrof-muhitni huquqiy muhofaza qilish asoslari
|
bet | 3/14 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 60,67 Kb. | | #259041 |
Bog'liq Ekologiya va inson, atrof muhit tizimi uni muhofaza qilish yo\'ll-fayllar.orgAtrof-muhitni huquqiy muhofaza qilish asoslari
Atrof-muhitni huquqiy muhofazalash huquqshunoslikda «Ekologiya huquqi» fani bilan bog'liq. Chunki atrof-muhitni muhofaza qilishga doir ijtimoiy munosabatlar aynan ekologik munosabatlar doirasiga kiradi. Наг bir fanda bo'lganidek, Ekologiya huquqida ham uning o'ziga xos ob'yekti, predmeti, prinsiplari (yo'naltiruvchi qoidalari), usullari, manbalari va amaliy tatbiq qilishning huquqiy doirasini belgilab olish muhim ahamiyatga ega.
Ekologiya huquqining ob'yekti — amaldagi huquq normalari bilan tartibga solish imkoniyati bor bo'lgan atrof tabiiy muhit unsurlari, resurslari va ularning majmualari. Tabiiy ob'yekt yoki majmua ekologiya huquqining ob'yekti bo'lishi uchun quyidagi 4 ta talabga javob berishi lozim:
1.qonunlar, ya'ni ekologiya huquqi manbalari bilan tartibga solish imkoniyatiga
ega bo'la olishi;
2. tabiiy kelib chiqqanligi;
3. yaxlit bir ekologik tizimda bo'lishi;
4. inson uchun havotiv zarur omil hisoblanishi
Mazkur talablarning birortasiga ham javob bera olmagan moddiy boylik yoki tabiiy unsur ekologiya huquqining ob'yekti bo'la olmaydi. Masalan, tuproq Yer sharining eng ustki unumdor qatlami bo'lib, odamzoddan ancha oldin, uzoq geologik davrlar mobaynida paydo bo'lgan. Yer, suv, yer osti boyliklari, o'simlik va hayvonot dunyosi, atmosfera havosi va boshqa tabiiy unsurlar bilan birga yaxlit ekologik zanjirda turadi. Ushbu zanjirning tarkibiy qismlari biri-ikkinchisi bilan uzviy bog'langan ekologik tizimdadir. Ularsiz hech bir tirik organizm yashay olmaydi. Xalqaro shartnoma, muayyan davlat konstitutsiyasi, yer qonunchiligi asosida tuproqdan oqilona foydalaniladi va uning muhofazasi ta'minlaniladi. O'zbekistonda yerga oid munosabatlarni huquqiy tartibga soluvchi 1998 yil 30 aprelda qabul qilingan maxsus qonunlar majmui — «Yer kodeksi» amalda. Shunday qilib, yer (tuproq) atrof-muhitning ajralmas bir tabiiy bo'lagi sifatida ekologiya huquqining to'laqonli ob'yekti hisoblanadi. Xuddi shunday ko'rsatkichlarga yer osti boyliklari, suv, atmosfera havosi, o'simlik va hayvonot dunyosi, o'rmon va tabiat komplekslari ham egadir.
Ekologiya huquqi ob'yektlarining o'ziga xos xususiyati va ularni mulk sifatida o'zlash-tirish imkoniyatlariga qarab milliy va xalqaro ekologiya huquqi ob'yektlariga ajratiladi.
|
| |
Ekologiya huquqining boshqa huquq sohalaridan farqi -

|
Ekologiya huquqining boshqa huquq sohalaridan farqi -
|
bet | 7/14 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 60,67 Kb. | | #259041 |
Bog'liq Ekologiya va inson, atrof muhit tizimi uni muhofaza qilish yo\'ll-fayllar.orgEkologiya huquqining boshqa huquq sohalaridan farqi - muayyan davlatlarning ichki ekologik-huquqiy munosabatlarni tartibga solishda xalqaro huquq normalarini keng qo'llanishidadir. Chunki ekologik xavf-xatar, inqirozli vaziyat yoki tabiiy-antropogen ofat hech qanday ma'muriy chegaraga bo'ysunmaydi. Ularga xalqaro hamjamiyat va tashkilotlar, davlatlararo qabul qilingan huquqiy hujjatlar kiradi. Masalan: 1963 yilda qabul qilingan «Atom qurolini sinovdan o'tkazishni taqiqlash to'g'risida»gi shartnoma, «Tabiiy muhitga harbiy va boshqa har qanday adovatli ta'sir qiluvchi maqsadlarda foydalanishni taqiqlash» 1985 yilgi «Vena konvensiyasi», 1997 yil 28 fevralda qabul qilingan Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining «Almati deklaratsiyasi» kabi xartiya, rezolyutsiya, bitim, kelishuvlar kiradi.Yuqorida ko'rsatilgan xalqaro normativ hujjatlar O'zbekiston Respublikasida amal qilishi uchun vakolatlangan shaxslar tomonidan imzo chekilgan bo'lishi va albatta, Oliy Majlis tasdig'idan o'tishi (ratifikatsiya qilinishi) lozim. Aynan shunday holatdagina O'zbekistonda xalqaro huquq me'yorlari milliy qonun me'yorlariga nisbatan ustivorlik prinsipiga ega bo'ladi, ya'ni tabiatni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishda birinchi galda qo'llaniladi.
Atrof-muhitni xalqaro-huquqiy muhofaza qilish tushunchasi.
Insoniyat tarixida ekologik muammolar XX asrning o‘rtalarigacha faqatgina mahalliy yoki milliy masalalar doirasidan o‘rin olgan edi. 1970-yillargacha davlat va jamiyat xavfsizligiga yoki ularning barqaror rivojlanishi va inson huquqlariga global ta’sir qiluvchi muammolar turkumiga faqatgina harbiy va siyosiy masalalar kiritilgan, xolos. XX asrning uchinchi choragida, ya’ni Ikkinchi jahon urushi yakunlanishi va BMТning tuzilishi xalqaro xavfsizlikka tahdid solayotgan masalalar jumlasiga ekologik muammolarni ham kiritdi. Shu asrning 50—60-yillarida «sovuq urush» oqibatida Yer kurrasidagi insonlar hayotiga tajovuz solayotgan uch muammo — yadro to‘qnashuvi, yoppasiga tarqaluvchi kasalliklar va uchinchi o‘rinda ekologik muammolar qo‘yilgan bo‘lsa, 70-yillarga kelib ekologik muammo va ularni hal qilish masalasi yetakchi o‘rinni egallab oldi.
|
| |
Korxonaning vazifalari quyidagilardan iborat

104
Korxonaning vazifalari quyidagilardan iborat: Yangi ishlab chiqarish quvvatlarini joriy etish bilan yangi
ishlab chiqarishni tashkil etish yakunlanishi bilan asosiy ishlab
chiqarish uchun barqaror ishlab chiqarishni ta’minlash;
ISO-9000 seriyali xalqaro sifat tizimini joriy etish bilan
mahsulot sifatini oshirish;
ishlab chiqarish resurslarini iste’mol qilish nazoratini
kuchaytirish;
ishlab chiqarilayotgan mahsulotning yangi iste’molchilarini
izlash, xalqaro bozorga chiqish yo‘li bilan marketingni tashkil etish;
korxonaning imiji va obro‘-e’tiborini oshirib borish,
reytingni oshirib borish;
korxonada xodimlarning attestatsiyasini tashkil etish,
tenderlarda ishtirok etish, reklamani kengaytirib borish.
1-bosqich Loyiha jamoasi tomonidan amalga oshirilgan ekspert
baholash natijasida korxona tadbirkorlik strategiyasini hisobga
olgan holda jadal rivojlanish strategiyasini amalga oshirdi, bu
daromadlarning mavjud darajasini saqlab qolish nuqtai nazaridan
darhol chora-tadbirlar va daromadlilik strategiyasini jadal amalga
oshirish nuqtayi nazaridan amalga oshirildi.
Korxonaning kadrlar siyosatini ishlab chiqishda muhim
ustuvor yo‘nalish - ustuvor maqsadlarni amalga oshirishni
ta’minlaydigan resurslar mavjudligidir. Buning uchun korxonada
mavjud bo‘lgan resurslarni tahlil qilish va ularning qaysi qismini
guruh boshlagan faoliyatni amalga oshirishga yo‘naltirish
mumkinligini aniqlash kerak.
2-bosqich Bundan tashqari, korxona maqsadlari kadrlar boshqaruvi
funksiyalari bilan taqqoslanadi. Taqqoslash natijasida kadrlar
boshqaruvining qaysi funksiyalari aniq maqsadni amalga oshirishni
105
ta’minlashi aniqlandi. O‘zaro fikr almashuv yordamida xodimlar
ishlarining ushbu sohalari ekspertlarning nuqtayi nazari bilan
tashkilotning ustuvor maqsadlarini amalga oshirishga qaratildi.
III BOB. ZAMONAVIY KADRLAR SIYOSATINI

82
xizmatchilarining vazifalari bu borada aniq va ravshan bo‘lishi
kerak.
3. Davlat hokimiyati organlari o‘z vazifalarini bajarishda
ushbu mintaqaviy yoki mahalliy hokimiyat manfaatlariga rioya
etishi kerak.
4. Xodim o‘z lavozimiga mos kelmaydigan xatti-
harakatlardan qochishi kerak.
5. Agar xodim o‘z ishi bilan bog‘liq bo‘lmagan yoki tegishli
organning ruxsati bo‘lmasa, uning ishi bilan bog‘liq maxfiy
ma’lumotlarni oshkor qilmasligi kerak.
6. Xodim qonunga zid buyruqlardan tashqari, o‘ziga
yuklangan vazifalarni bajarish uchun mas’uldir
7. Xodim o‘z lavozimiga mos kelmaydigan faoliyat bilan
shug‘ullanishi mumkin emas. Ish beruvchining vakolatli organi,
agar xodim o‘z ofisiga zid bo‘lmasa, boshqa joyda parallel
ishlamaslikni ta’qiqlashi mumkin emas.
8. Shaxsiy manfaatdor bo‘lgan ish bo‘yicha mas’ul ish
beruvchi bu haqda tegishli organga xabar beradi.
Deklaratsiyaning keyingi boblarida quyidagilar mavjud:
Ish beruvchilarning mintaqaviy va mahalliy boshqaruv idoralarida
javobgarligi.
Ish haqi.
Xizmat va ishdan bo‘shatish.
Intizomiy jazo.
Mehnat muddati.
Ishtirok etish huquqi.
O‘qitish, qayta tayyorlash va malakasini oshirish.
Shunday qilib, ushbu hujjatning tayyorlanishi Yevropa Ittifo-
qining mintaqaviy va mahalliy boshqaruv organlari muammolarini
aniq belgilangan kadrlar siyosati orqali hal qilishdagi qiziqishini
ko‘rsatadi.
Xodimlarni saralash, tanlash va ishga rasmiylashtirish

86
tanlov mezonlari va xodimlarni ishga yollash tartibini rivojlantirib
boradi. Talab qilingan talablarga muvofiq nomzodlar kasbiy
mahoratga, shaxsiy fazilatlariga ko‘ra baholanadi.
Nomzodlarni tanlab olish vazifasining ahamiyati ularni
baholash zaruratini yuzaga keltiradi. Nomzodni dalillar asosida
baholash imkonini beruvchi maxsus standart dasturlari ishlab
chiqilgan.
Ishga yollash jarayoni personal xizmatining mehnat bozo-
ridagi faoliyatini tashkil etishdan boshlab shtatga qabul qilingan
xodimni xizmat vazifasiga ko‘niktirishgacha bo‘lgan bosqichlarni
o‘z ichiga oladi. Ular quyidagichadir:
Taraqqiyotining pedagogik omillari

Taraqqiyotining pedagogik omillari
Download
448,13 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
27.05.2024
Hajmi
448,13 Kb.
#254782
Download
448,13 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Taraqqiyotining pedagogik omillari
Download
448,13 Kb.
Matnni ko'rish