Bajardi : Abduraximov Sunnatillo

REJA
1.
Ob’ektga ma’lumotlar bazasi ta’rif
2.
Ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash tushunchalar
3.
Ob’ektga yo’naltrilgan ma’lumotlar
bazasiga misollar
4.
Ob’ektga yo’naltrilgan ma’lumotlar bazasining afzalliklari va
kamchiliklar
5.
Xulosa
6.
Foydanilgan adabiyotlar
Ob'ektga
yo'naltirilgan
ma'lumotlar
bazasi ma'lumotlar
bazasini
boshqarish tizimining bir turidir. Turli xil ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
qo'shimcha
funktsiyalarni
ta'minlaydi. Ob'ektga
yo'naltirilgan
ma'lumotlar
bazalari ko'proq
boshqariladigan
kod
bazalarini
yaratib, ob'ekt
dasturlash
tillariga ma'lumotlar bazasi funksiyasini qo'shadi.
Ushbu maqola misollar bilan ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar
bazalarining chuqur ko'rinishini beradi.
‘
Ob'ekt ma'lumotlar bazasi ta'rifi
Ob'ektli
ma'lumotlar bazasi
ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasini
boshqarish tizi
mi ( OODBMS) tomonidan
boshqariladi . Ma'lumotlar
bazasi
ob'ektga
yo'naltirilgan dasturlash tushunchalarini
relyatsion ma'lumotlar
bazasi tamoyillari
bilan birlashtiradi.
•
Ob'ektlar asosiy qurilish bloki va sinfning namunasi bo'lib, uning turi
o'rnatilgan yoki foydalanuvchi tomonidan belgilanadi.
•
Sinflar xatti-harakatni belgilaydigan ob'ektlar uchun sxema yoki
rejani taqdim etadi.
•
Usullar sinfning xatti-harakatlarini belgilaydi.
•
Ko'rsatkichlar ob'ektlar ma'lumotlar bazasi elementlariga kirishga
yordam beradi va ob'ektlar o'rtasida aloqalarni o'rnatadi.
OODBMSdagi ob'ektlarning asosiy xarakteristikasi foydalanuvchi
tomonidan yaratilgan turlarning imkoniyatidir . Loyiha yoki dasturda yaratilgan
ob'ekt ma'lumotlar bazasida saqlaydi.
Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari to'liq ob'ektlar sifatida
ma'lumotlar bilan bevosita shug'ullanadi. Barcha ma'lumotlar bir nechta jadvallar
o'rniga bir zumda mavjud bo'lgan ob'ektlar to'plamida keladi.
Bundan farqli o'laroq, PostgreSQL yoki MySQL
kabi
relyatsion ma'lumotlar
bazalarining
asosiy qurilish bloklari jadval ma'lumotlari
orasidagi mantiqiy
aloqalarga asoslangan harakatlarga ega jadvallardir.
Ushbu xususiyatlar ob'ekt ma'lumotlar bazalarini dasturlashda ob'ektga
yo'naltirilgan yondashuvni talab qiladigan murakkab ma'lumotlarga ega loyihalar
uchun mos qiladi. Ob'ektga yo'naltirilgan boshqaruv tizimi murakkab ob'ektlar
markaziy bo'lgan ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash uchun qo'llab-quvvatlanadigan
funksionallikni ta'minlaydi. Ushbu yondashuv ma'lumotlarning atributlari va xatti-
harakatlarini bitta ob'ektga birlashtiradi.
Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazasi modelining asosiy komponentlari:
Ob'ektlar
Ob'ektlar ma'lumotlarni tegishli operatsiyalar bilan birlashtirish orqali real
dunyo ob'ektlarini ifodalaydi. Masalan, ob'ektda mijozning ismi, manzili va hisob
balansi ma'lumotlari hamda ushbu ma'lumotlarni o'zgartirish
yoki olish usullari
bo'lishi mumkin. Bu shunchaki ma'lumotlar jadvallari bilan solishtirganda real
ob'ektlarni
yanada
yaqinroq
aks
ettiradigan
intuitiv
modelga
imkon
beradi. Ob'ektlar ma'lumotlar atributlari va usullar orqali xatti-harakatlar orqali
ikkala holatni inkapsulyatsiya qilish imkonini beradi. Bu struktura ma'lumotlariga
yaxlit va modulli yondashuvni ta'minlaydi.
Sinflar
Sinflar bir xil turdagi ma'lumotlar va xatti-harakatlarga ega ob'ektlarni
yaratish uchun shablon yoki chizma vazifasini bajaradi. Sinf o'z
misollari uchun
tuzilmani belgilaydi - ob'ekt qanday atributlar yoki ma'lumotlar a'zolarini o'z ichiga
oladi, shuningdek, qanday usullar yoki funktsiyalarga ega bo'ladi. Sinflar o'xshash
xususiyatlar va xatti-harakatlarga ega bo'lgan ob'ektlarni tashkil qilish imkonini
beradi. Bu ma'lumotlar bazasi dizaynida qayta foydalanish
va barqarorlikni
ta'minlaydi.
Meros olish
Meroslash sinflarga atributlar va usullarni ota-sinflardan meros qilib olish
imkonini beradi. Bu kodni qayta ishlatish va maxsus bolalar sinflarini yaratish
imkonini beradi. Sinf ierarxiyasi bu ota-ona munosabatlarini ifodalaydi. Baza yoki
supersinf ierarxiya bo'yicha olingan quyi sinflar tomonidan baham ko'rilgan
umumiy ma'lumotlar va xatti-harakatlarni ta'minlaydi. Subklasslar
ota-ona
funksiyalarini bekor qilishi yoki kengaytirishi mumkin.
Usullari
Usullar - bu sinfda yaratilgan ob'ektlar bajarishi mumkin bo'lgan xatti-
harakatlar
yoki
harakatlarni
ifodalovchi
sinf
ichida
belgilangan
funktsiyalar. Usullar ob'ektning ma'lumotlar a'zolarida ishlaydi va ob'ekt holatini
manipulyatsiya qilish mantiqini qamrab oladi. Bu
sinf uchun funksionallikni
amalga oshirish uchun tashkiliy yondashuvni ta'minlaydi.
Atributlar
Atributlar - bu sinfdan yaratilgan ob'ektning holati yoki xususiyatlarini
saqlaydigan ma'lumotlar a'zolari. Ular ushbu ob'ektlarning xususiyatlarini
belgilaydi. Atributlar ob'ekt haqidagi tavsiflovchi ma'lumotlarni
saqlaydi, ular
qatorlar, raqamlar va boshqalar kabi turli xil ma'lumotlarga ega bo'lishi mumkin.
Bu turli xil xususiyatlarni namoyish qilish imkonini beradi.