Prostaglandinlar va ularning turlari

Prostaglandinlar va ularning turlari
Prostaglandinlarning quyidagi vakillari uchraydi.
Prostaglandin D2; prostaglandin E1; prostaglandin E2 prostaglandin F2; prostaglandin I2 (shuningdek, prostasiklin deb ham ataladi); Tromboksan deb nomlangan yuqumli lipid
ProstaglandinYe1
Prostaglandin D2
Prostacyclin
prostaglandin E2
Preparat aspirin ta’sir qilish mexanizmi. Aspirin prostaglandinni to‘xtatish orqali ishlaydi: aspirin molekulalari (ko‘k oltita heksonlar) hujayradagi kiradi va prostaglandinning oldini olish uchun siklooksigenaza fermentini (binafsha) kimyoviy tarzda o‘zgartiradi.
Ko‘pgina gormonlardan farqli o‘laroq, prostaglandinlar qonda olib boriladigan bezdan ajralib chiqmaydi va tananing muayyan sohalarida ishlaydi. Buning o‘rniga, ular kimyoviy reaksiya orqali kerakli joyda va tanadagi deyarli barcha organlarda olib borilishi mumkin. Prostaglandinlar tana jarohati va kasallik bilan shug‘ullanishning bir qismidir Prostaglandinlar ular yaratgan tananing bir qismiga qarab turli xil jarayonlarni nazorat qilish uchun signal sifatida ishlaydi.
Prostaglandinlar to‘qimalarning shikastlanishi yoki infeksiyalangan joylarda tayyorlanadi, ular shifo jarayonida yallig‘lanish, og‘riq va isitma olib keladi. Qon tomirlari jarohatlanganda, tromboksan deb nomlangan prostaglandin zararni davolash uchun qon quyqasini shakllantirishni rag‘batlantiradi; u qon tomir devoridagi mushakni (qon tomirini toraytiradi) keltirib chiqaradi va qon halokatini oldini oladi. Qon tomirlari kengligida tromboksan va prostasiklinning qarshi ta’sirlari qon oqimining miqdorini nazorat qilish va jarohatlarga va yallig‘lanishga javob qaytarishni nazorat qiladi.
Prostaglandinlar shuningdek ichakdagi va havo yo‘llarida mushaklarning qisqarishi va yengillanishini tartibga solishda ishtirok etadi.
Prostaglandinlar ayollarning reproduktiv tizimini tartibga soladi va tuxumlari, hayz davrini va ishlashini boshlashni nazorat qilish bilan shug‘ullanadi.
Haqiqatan ham, prostaglandinlarning ishlab chiqarilgan shakli - prostaglandin E2 va F2 ishini boshlash uchun ishlatiladi.
Prostaglandinlar qanday nazorat qilinadi? Prostaglandinlarni kimyoviy reaksiya bir necha bosqichga tenglashtiradi; birinchi bosqich siklooksigenaz deb ataladigan ferment tomonidan amalga oshiriladi. Bu fermentning ikkita asosiy turi mavjud: siklooksigenaza-1 va siklooksigenaza-2. Tananing normal ishlashi natijasida prostaglandinlarning dastlabki darajalari siklooksigenaz-1 ta’sirida hosil bo‘ladi. Tananing yaralanishi (yoki tananing biron bir joyida yallig‘lanish yuzaga kelgan) bo‘lsa, siklooksigenaza-2 faollashadi va qo‘shimcha prostaglandinlar hosil qiladi, bu tanaga jaroxatlarga javob berishga yordam beradi.Prostaglandinlar o‘ziga xos reseptorlari ustida ishlash orqali o‘z harakatlarini bajaradilar; kamida sakkiz xil prostaglandin reseptorlari topilgan. Tanadagi turli organlarda ushbu reseptorlarning mavjudligi har bir prostaglandinning turli harakatlariga, ular qanday reseptorlarning o‘zaro ta’siriga bog‘liq bo‘lishiga imkon beradi. Prostaglandinlar juda qisqa muddatli bo‘lib, tanadan tezda ajralib ketadi. Ular faqat o‘zlarining ishlab chiqarilgan joylari atrofida harakat qilishadi; bu o‘z harakatlarini tartibga solish va cheklashda yordam beradi.
|