nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Beshinchidan - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 306/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Beshinchidan, mamlakatning iqtisodiy xavfsizligini ta’minlash zarur.
Milliy xavfsizlikni tartibga solishning quyidagi ko‘rinishlari mavjud:
Valuta nazorati.
Eksport va import nazorati.
Xomashyoning strategik turlarini olib chiqish.
Ushbu sohalarning o‘ziga xos shakllari va tartibga solish uslublari mavjud. Albatta, yuqorida keltirilgan fikr-mulohazalarga, tahliliy qa- rashlarga hamda nazariy xulosalarga ustuvor yo‘nalish sifatida e’tibor berish, shak-shubhasiz eksport-import munosabatlarni rivojlantirish uchun xizmat qiladi.
Eksport operatsiyalari tahlili orqali korxonaning tashqi iqtisodiy faoliyati va uning samaradorligi ko‘rsatkichlariga iqtisodiy tashxis qo‘yiladi. Bu bevosita tashqi savdo aylanmasi hajmini o‘stirish va foydaliligini ta’minlashning mavjud ichki imkoniyatlarini o‘rganishni ham o‘z ichiga oladi.
Eksport operatsiyalari tarkibini o‘rganishda yalpi eksport hajmida alohida olingan tovarlar yoki tovarlar guruhining mutlaq va nisbiy darajalariga baho beriladi. Shuningdek, tashqi savdo faoliyati bo‘yicha sotilgan mahsulot, ish va xizmatlar turi bo‘yicha taqsimi, tashqi savdoning mamlakatlar bo‘yicha sotish hajmi, hududlar bo‘yicha taqsimiga (mustaqil davlatlar hamdo‘stligi, Yaqin Sharq mamlakatlari, Yevropa mamlakatlari va h.k.) baho beriladi.
Tashqi savdo aylanmasi bo‘yicha reja-topshiriqlarning bajarilishiga ahamiyat beriladi. Shuningdek, tashqi savdo aylanmasi dinamik o‘zgarishlari e’tiborga olinadi.
Tashqi savdo aylanmasi dinamikasi deganda, uning yillar bo‘yichi o‘zgarish darajalari tushuniladi. Tahlilda, shuningdek, eksport hajmi va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar tarkibiga bevosita hisob-kitob qilinadigan, sotilgan tovarlar, ishlar va xizmat bahosinining o‘zgarishi va fizik hajmining o‘zgarishlari kiritiladi.
jadval
Xo‘jalik yurituvchi subyekt tashqi savdo aylanma rejasining bajarilishi
|
| |
Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan usullar va ularni guruhlarga ajratish

|
Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan usullar va ularni guruhlarga ajratish
|
bet | 25/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan usullar va ularni guruhlarga ajratish
Iqtisodiy tahlil jarayonida turli usullar va metodikalar qo‘llaniladi. Bu usul va metodikalardan foydalanish jarayonida tahlil metodining asosiy jihatlarini kompleksligi va tizimlashganligi yaqqol ko‘rinadi. Xo‘jalik jarayonlarining umumiy birligi, o‘ziga xos tuzilish va tarkibga egaligi hamda murakkab tavsifdagi o‘zaro bog‘liqligi tahlil usullari va metodikalarini qo‘llashda asosiy e’tiborda turadi.
Tahlilning usul va metodikalarini qo‘llashda korxonaning xo‘jalik
va boshqa turdagi faoliyatini bir butun tizim ekanligi, uning umumiy yakuniy natijasi mavjudligi nazarda tutilgan holda faoliyatning turli tomonlari va elementlari ham alohida, ham birgalikda o‘rganilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi, biri ikkinchisining ta’siridan kelib chiqishi, ya’ni ketma-ketligi aniqlanib, barcha omillar asosiy hamda asosiy bo‘lmagan guruhlarga bo‘linadi va ular o‘zaro uyg‘unlashtirilgan hamda tizimga solingan holda yakuniy natijaga omillarning birgalikdagi bevosita va bilvosita ta’siri hisoblanadi.
Tahlil usullarini qo‘llash o‘rganilayotgan jarayonlarning bir-biriga bog‘liqligi, o‘zgarish sababi, ta’sir ko‘rsatgan omillar va qo‘shimcha sabablarni aniqlashga yordam beradi.
Hozirgi raqobatdosh iqtisodiyotda aksariyat yetuk iqtisodchi olimlarimiz tahlilning usullarini iqtisodiy adabiyotlarda shartli ravishda ikki guruhga ajratib ko‘rsatishmoqda. Iqtisodiy tahlilning usullarini quyidagi ikki guruhga ajratish mumkin:
Oddiy-an’anaviy (odatdagi) usullar guruhi.
Iqtisodiy - matematik (omilli tahlil) usullar guruhi.
Oddiy-an’anaviy (odatdagi) usullar guruhiga iqgisodiy tahlil paydo bo‘lgandan buyon an’anaga aylanib, amaliy tajribada keng qo‘llanilib kelayotgan usullar kiritiladi. Ularning tarkibiga mutlaq va nisbiy farqlar- ni aniqlash, taqqoslash, guruhlashtirish, balansli bog‘lanish, zanjirli bog‘lanish, indeks, foizlar va hokazo usullarni kiritishimiz mumkin bo‘ladi.
Iqtisodiy-matematik usullarni yuzaga kelishi esa iqtisodiy axborot- larni qayta ishlovchi kompyuterlar hamda axborot texnologiyalarini rivojlanishi bilan bog‘liq. Ushbu usullar iqtisodiy axborotlarni hisoblash va qayta ishlash jarayonini tezlashtirib, ularni qisqa muddatda boshqaruv xodimlariga uzatish hamda murakkab masalalarni tez va aniq hal qi- lishda muhim ahamiyat kasb etadi. Korrelatsiya, regressiya, integral, nazariy o‘yin, matematik dasturlash va shu kabilar iqtisodiy-matematik usullarga misol bo‘ladi.
Xo‘jalik jarayonlarini o‘rganish, tahlil etishda yangi usul va vosita- lardan foydalanish iqtisodiy tahlilni takomillashtirishning muhim yo‘na- lishlaridan biri hisoblanadi. Shu ma’noda tahlilda qo‘llaniladigan iqtiso- diy-matematik usullarni ham ushbu qatorga kiritish mumkin (3-jadval).
jadval
|
| |
Eksport operatsiyalarining tahlili

|
Eksport operatsiyalarining tahlili
|
bet | 305/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Eksport operatsiyalarining tahlili
Eksport-import munosabatlarining yangi strategiyasi iqtisodiyotning tarkibiy qismidagi inqirozni yengib o‘tish, iqtisodiy taraqqiyot va xalqaro mehnat taqsimotida, jahon savdosida yuqori sifatli mahsulotlar bilan ishtirok etish hamda bu munosabatlarni takomillashtirish asosiy vazifalardan hisoblanadi. Buning uchun:
Birinchidan, eksport salohiyatini tiklash, rivojlantirish va chetga chiqarilayotgan mahsulotlar tarkibini, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish, xo‘jalik yuritish subyektlarini texnik hamda texnologik yangilash asosida yaxshilash, shuningdek, ilmiy-texnikaviy bilimlar, mehnat resurslari hisobiga ham mamlakat iqtisodiyotining ustuvor sohalarini rivojlantirish zarur.
Ikkinchidan, importni ratsionallashtirish zarur. Chunki, import siyosati nafaqat aholining turmush tarzi va manfaatlarini ko‘zlab, balki iqtisodiyotni yangilash va raqobatbardoshligini ta’minlashga xizmat qiladi. Import siyosatida imkon boricha tayyor transport vositalari va texnologik asbob-uskunalarni foydali qazilmalar qazish ishlari va qayta
ishlovchi sohalar uchun sotib olinishi kerak. Import samarasining oshirilishida mamlakat iqtisodiyoti uchun zarur bo‘lgan mahsulotlar o‘rnini bosuvchi va kam xarajat, jumladan, mahsulotlarni sotib olish va olib kelish uchun ketgan xarajatlarni e’tiborga olib, ishlab chiqarishni tashkil etish ham asosiy yo‘nalishlardandir.
Uchinchidan, mamlakatda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning jahon bozorlarida raqobatbardoshligini oshirish. Eksport potensialini kengaytirish va jahon xo‘jaligiga kirishning integratsiyasida, yaratilayot- gan mahsulotlarni iloji boricha sifatli, kam xarajatlar asosida, tashqi bozor shartlari hamda talablariga moslashtirish zarur. Bu, ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar sifatini ichki va jahon andozalariga yaqinlashtirishni talab etadi.
To‘rtinchidan, texnologiyani yangilash va kengaytirilgan ishlab chiqarish salohiyatini tashkil qilishga chet el investitsiyalarini jalb qilish kerak. Ma’lumki, chet el kreditlari uzoq muddatli va katta masshtabli investitsiyalarni ta’minlashning yagona manbasi hisoblanadi. Shu o‘rinda, chet el sarmoyalarini siyosiy va iqtisodiy tavakkalchilikdan sug‘urta qiluvchi institutlarning samarali faoliyatini ta’kidlash kerak. Shuning uchun mamlakatda chet el investitsiyasi uchun qulay shart- sharoitlar, aniq maqsad sari yo‘naltirilgan qator vazifalar belgilangan.
|
| |
Mahsulot turlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

Mahsulot turlari
|
Reja
|
Haqiqatda
|
Yalpi mahsulot
|
Reja bajarilishi
%
|
Miq- dori dona
|
Baho, so‘m
|
Miq- dori dona
|
Baho, so‘m
|
Reja ming so‘m
|
Xaq. ming so‘m
|
A
|
100
|
5000
|
120
|
6000
|
50,0
|
72,0
|
144,0
|
B
|
80
|
3000
|
100
|
3500
|
24,0
|
35,0
|
145,8
|
Jami:
|
*
|
*
|
*
|
*
|
74,0
|
107,0
|
144,6
|
Korxonada eksport hajmi «A» mahsulot turi bo‘yicha +44, foizga,
«B» mahsulot turi bo‘yicha +45,8 foizga oshirib bajarilgan. Ta’sir etuvchi omillar tahlilini ham yuqoridagi jadval ma’lumotlari asosida baholash mumkin. Korxona tashqi savdo aylanmasi rejaga nisbatan «A» mahsulot turi bo‘yicha 22 ming so‘mga, «B» mahsulot turi bo‘yicha 11 ming so‘mga oshishi kuzatilgan. Bu o‘zgarishlar ta’sirini quyidagi bog‘lanishlar asosida aniqlash mumkin
«A» mahsulot turi bo‘yicha yalpi savdo hajmining o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omilllar ta’siri:
«A» mahsulot miqdorining o‘zgarishi hisobi 120-100∙5000=+10,0 ming so‘m.
«A» mahsulot bahosining o‘zgarishi hisobiga
6000-5000•120=+12,0 ming so‘m.
Har ikki omil yig‘indisi =10,0+12,0=+22,0 ming so‘m.
«B»mahsulot turi bo‘yicha mahsulot hajmining o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar:
«B»mahsulot miqdorining o‘zgarishi hisobi 100-80∙3000=+6,0 ming so‘m.
«B»mahsulot bahosining o‘zgarishi hisobiga 3500-300∙100=5,0 ming so‘m.
Ikkala omil yig‘indisi =+6,0+5,0=11,0 ming so‘m.
Yuqoridagi bog‘lanishlarni jami mahsulot qatori bo‘yicha ham hisoblash mumkin.
Eksport operatsiyalari tahlilida korxona tashqi iqtisodiy faoliyati bo‘yicha savdo aylanmasi yoki ish hajmi o‘zgarishlariga tarkibli va umumiy asosda baho beriladi.
Import operatsiyalari tahlili
Import operatsiyalari tahlilida import hajmining reja va o‘tgan yillarga nisbatan o‘zgarishlari va tarkibiga, shuningdek, hududlar va mamlakatlar bo‘yicha hajmiga baho beriladi.
Import hajmi bo‘yicha reja bajarilishi va dinamikasi mutlaq va nisbiy o‘zgarishlarda o‘rganiladi. Uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar aniqlanadi va baholanadi.
Import hajmi bilan eksport hajmi orasidagi nisbat tahlilning muhim qatori hisoblanadi Ular orasidagi nisbat balansi orqali mamlakat yalpi milliy mahsulot va yalpi ichki mahsulotlari aniqlanadi. Ya’ni yalpi milliy mahsulot hajmini aniqlashda tashqi savdo aylanmasi bo‘yicha mutlaq farqlanish qo‘shilgan, chegirilgan holda umumiy ko‘rsatkich aniqlanadi.
Tashqi savdo aylanmasida musbat farqlanishga ega bo‘lish shartlari shu asosda boshqariladi va belgilanadi. Bu jihat o‘zgarishlar ko‘proq makro darajadagi tahlilda o‘rganiladi va mamlakat iqtisodining istiqbol ko‘rsatkichlari dastaklarini tuzib chiqishda foydalaniladi.
Import hajmi va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillarga tahlilda alohida ahamiyat beriladi. Quyidagi jadval ma’lumotlari asosida import hajmi va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillarning tahlilini ko‘rib o‘tish mumkin.
jadval
|
Iqtisodiy tahlil .... ga bo‘linadi

Iqtisodiy tahlil .... ga bo‘linadi.
moliyaviy va boshqaruv;
maxsus va iqtisodiy;
umumiy va iqtisodiy;
ijtimoiy va iqtisodiy;
Moliyaviy tahlil ... ga bo‘linadi.
ichki va tashqi;
umumiy va ichki;
tarmoqlararo va tarmoq ichidagi;
asosli va asossiz;
Iqtisodiy tahlil fani obyekti bo‘lib nima hisoblanadi?
korxonalar, ishlab chiqarish birlashmalari, sexlar, uchastkalar;
iqtisodiy tumanlar;
xalq xo‘jaligi;
tarmoqlar.
Iqtisodiy tahlil fanini pirovard maqsadi nima?
xo‘jalik rezervini topish va ulardan to‘la-to‘kis foydalanish;
mahsulot tannarxini hisoblash;
mehnat unumdorligini aniqlash;
asosiy vositalardan samarali foydalanish.
Iqtisodiy tahlil fani qaysi fan bilan ko‘proq chambarchas bog‘liq?
buxgalteriya hisobi;
makro va mikro ekonomika;
makro va mikro statistika;
iqtisodiy nazariya.
Tahlilning eng asosiy tamoyillari qaysi javobda to‘liq aks ettirilgan?
ishonchlilik, betaraflilik, davriylik, taqqoslanuvchanlik, pulli ba- holash, hisobga olish, aniq baholash;
tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraflilik, davriylik, taqqoslanuv- chanlik, pulli baholash, hisobga olish, mazmunning shakldan ustunligi, aniq baholash, uzluksizlik;
tahlil dasturini tuzib olishlik, tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraf- lilik, davriylik, taqqoslanuvchanlik;
tuzilmalilik, ishonchlilik, betaraflilik, davriylik, taqqoslanuv- chanlik, mazmunning shakldan ustunligi, aniq baholash, uzluksizlik.
|
VII bob. Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan

|
VII bob. Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan Pdf ko'rish
|
bet | 432/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docVII bob. Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan
samarali foydalanishning tahlili................................................ 234
7.1. Xo‘jalik subyektlarining moddiy resurslar bilan ta’minlan-
ganligini tahlil qilishning ahamiyati, tahlil vazifalari va
axborot manbalari………………………………………………. 234
7.2. Moddiy resurslar bilan ta’minlanganlik va ulardan foyda-
lanish samaradorligini ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi……….. 237
7.3. Korxonaning moddiy-texnika ta’minoti rejasining
bajarilishi tahlili………………………………………………… 240
7.4. Korxonaning moddiy resurslar bilan ta’minlanganligi
tahlili……………………………………………………………. 244
7.5. Material resurslardan foydalanish samaradorligi va ularni
ishlab chiqarish hajmiga ta’siri tahlili………………………….. 247
VIII bob. Mahsulot (ish, xizmat)lar ishlab chiqarish xarajatlarining
tahlili…………………………………………………………... 256
8.1. Ishlab chiqarishni tashkil etishning nazariy va uslubiy jihatlari.. 256
8.2. Ishlab chiqarish xarajatlari va mahsulot tannarxini pasaytirish-
ning ahamiyati, tahlil vazifalari va axborot manbalari…………. 258
8.3. Xarajatlarni turkumlash: ishlab chiqarish va noishlab chiqa-
rish xarajatlari, «o‘zgaruvchan» va «o‘zgarmas» xarajatlar……. 262
8.4. Bir so‘mlik tovar mahsuloti uchun qilingan xarajatlar tahlili….. 267
8.5. Ishlab chiqarish xarajatlarining iqtisodiy elementi va
kalkulatsion moddalari bo‘yicha tahlili........................................ 270
8.6. Ishlab chiqarishdagi mehnatga haq to‘lash xarajatlarining
tahlili……………………………………………………………. 273
8.7. Ishchilarning ish haqi fondiga ta’sir etuvchi omillar tahlili……. 275
8.8. Material xarajatlariga «sarf me’yori» va «material bahosi»
o‘zgarishi ta’sirining tahlili…………………………………….. 277
8.9. Mahsulot turlari bo‘yicha tannarxning tahlili va unga ta’sir
etuvchi omillar tahlili…………………………………………… 280
8.10. Mahsulot tannarxini pasaytirish rezervlarini aniqlash usuli……. 281
|
| |
Zamonaviy axborot-kommunikatsiyasitexnologiyalari va ularning didaktik imkoniyatlari

|
Zamonaviy axborot-kommunikatsiyasitexnologiyalari va ularning didaktik imkoniyatlari
|
bet | 1/4 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #149964 |
Bog'liq 1493223345 66358
Zamonaviy axborot-kommunikatsiyasitexnologiyalari va ularning didaktik imkoniyatlari
Oliy ta’lim o‘quv jarayonini tashkil etishda innovatsion texnologiyalarning roli kun sayin ortib bormoqda. Masofaviy texnologiyalardan foydalanish zamonaviy ta’limning imkoniyatlarini yanada kengaytirdi. Bugungi kunda Yer kurrasining istalgan joyidan turib, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) imkoniyatidan foydalangan holda ta’lim olish mumkin. Zero an’anaviy ta’lim o‘z mavqeini saqlab tursa ham, keyingi paytlarda masofaviy o‘qitish texnologiyalari kundan-kun ommaviylashib bormoqda.
Bugungi kunda mamlakatimizda yangi jahon axborot-ta’lim muhitiga integrallashishga yo‘naltirilgan ta’lim tizimi barpo etilmoqda. Bu ta’lim jarayonini tashkil etishda zamonaviy texnik imkoniyatlarga javob beradigan sezilarli o‘zgarishlar bilan kuzatilmoqda. Zamonaviy axborot texnologiyalarining ta’lim sohasiga kirib kelishi ta’lim usullari va o‘qitish jarayonini yangicha yondashuv asosida tashkil etish shakllarini sifatli ravishda qulaylashtirib, o‘zgartirish imkonini bermoqda. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ta’lim tizimini modernizatsiyalashtirish jarayonining eng muhim qismidir. AKT — bu turli texnik va dasturiy qurilmalar bilan axborotga ishlov berish usullaridir. U birinchi navbatda, zarur dasturiy ta’minotga ega bo‘lgan kompyuterlar va ma’lumotlar joylashtirilgan telekommunikatsiya vositalaridir.
1997-yil 29-avgustda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi «Ta’lim to‘g‘risidagi» Qonunining 1-moddasida fuqarolarga ta’lim, tarbiya berish, kasb-hunar o‘rgatishning huquqiy asoslari belgilab berildi hamda har kimning bilim olishdek konstitutsiyaviy huquqini ta’minlashga qaratilganligi ta’kidlandi. Hozirgi davr ta’lim bosqichining yangi talablariga ehtiyoj yuqoriligini ko‘rsatmoqda. Bunda masofaviy ta’lim texnologiyalarini ta’lim jarayonida qo‘llash va uni boshqarish ham muhim o‘rin tutadi. Bu borada, Respublikamizda qator dolzarb ishlar olib borilmoqda.
2012-yildan boshlab O‘zbekiston Respublikasi barcha oliy ta’lim muassasalari (OTM) o‘rtasida yagona videokonferensiya ta’lim texnologiyasi amalga oshirildi va hozirgi kunda bu borada elektron ta’limga katta e’tibor qaratilmoqda. Bunda OTM’larga yangi imkoniyatlar va istiqbollar ochib berish borasida rejali ishlar amalga oshirilmoqda. Masalan, hududlardagi kadrlar malakasini masofadan boshqarish bunga misol bo‘la oladi. Elektron yoki masofaviy ta’limning yangi bosqichida nafaqat axborot texnologiyalarini qo‘llash, balki elektron shakldagi ta’lim manbalarini bilan ta’minlashni ko‘zda tutiladi.
|
| |
topshiriq - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 18/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 topshiriq.
Iqtisodiy tahlilning makro va mikro darajaga bo‘linishi va tahlil obyektlarini ham ushbu darajalarga bo‘lib o‘rganishning sabablarini izohlab bering.
topshiriq.
O‘zbekiston Respublikasida iqtisodiy tahlilni rivojlantirish istiqbollarini ko‘rsatib bering.
Test savollari:
Tahlil so‘zining lug‘aviy mazmuni nimani anglatadi?
«tahlil» lotincha so‘zdan olingan bo‘lib, «butunni bo‘lakchalarga bo‘lib o‘rganaman» ma’nosini anglatadi;
«tahlil» fransuzcha so‘zdan olingan bo‘lib, «butunni bo‘lakcha- larga bo‘lib o‘rganaman» ma’nosini anglatadi;
«tahlil» grekcha so‘zdan olingan bo‘lib, «butunni bo‘lakchalarga bo‘lib o‘rganaman» ma’nosini anglatadi;
«tahlil» inglizcha so‘zdan olinib, «butunni bo‘lakchalarga bo‘lib o‘rganaman» ma’nosini anglatadi;
O‘zbekiston Respublikasida xo‘jalik subyektlarining yillik moliyaviy hisobot shakllariga qaysi shakllar kiritilgan?
buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot, xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot, ishlab chiqarish qarorlari to‘g‘risidagi hisobot;
buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot, debitorlik va kreditorlik qarzlar to‘g‘risidagi ma’lumotnoma, asosiy vositalar harakati to‘g‘risidagi hisobot, pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot, xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot;
buxgalteriya balansi, moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot, debitorlik va kreditorlik qarzlar to‘g‘risidagi ma’lumotnoma, asosiy vositalar harakati to‘g‘risidagi hisobot, xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot;
buxgalteriya balansi, asosiy vositalar harakati to‘g‘risidagi hisobot, pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot, xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot, mehnat hisoboti.
|
| |
Ko‘rsatkichlarni taqqoslama ko‘rinishga keltirish usullari

|
Ko‘rsatkichlarni taqqoslama ko‘rinishga keltirish usullari
|
bet | 30/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Ko‘rsatkichlarni taqqoslama ko‘rinishga keltirish usullari
Tahlilda rioya qilish muhim shartlardan biri – ko‘rsatkichlarning taqqoslanuvchanligini ta’minlashdir, sifat jihatidan esa bir xil kattalik- larni qiyoslash mumkin.
Ko‘rsatkichlarning taqqoslanuvchan emasligi turli sabablarga ko‘ra kelib chiqishi mumkin: turli narxlar mavjudligi, faoliyati hajmi; struktura o‘zgarishlar; mahsulotlar sifati bir xil emasligi; taqqoslanayot- gan ko‘rsatkichlar uchun tanlangan vaqt kesimi har xilligi; faoliyatning bir xil bo‘lmagan boshlang‘ich sharoiti (texnik, tabiiy, iqlim va b.); ko‘rsatkichlarni hisoblashning usullari turlichaligi; korxonaning hisob siyosatining o‘zgarishi. O‘rganilayotgan ko‘rsatkichlar taqqoslanuv- chanligini ta’minlash uchun yuqorida sanalgan omillar bo‘yicha ularning yagona bazaga olib kelish zarur.
Birinchi navbatda barcha qiymat ko‘rsatkichlarning kattaligiga ta’sir ko‘rsatuvchi (ishlab chiqarilgan va sotilgan mahsulotlar qiymati, tushum, tannarx, foyda, material xarajatlari hajmi, zaxiralar, asosiy vositalar) inflatsiya bilan aloqadorlikda narx o‘sishini e’tiborga olmoq zarur. Ushbu omilning ta’sirini xolislantirish uchun, taqqoslanayotgan ko‘rsatkichlar bir xil narxda ifodalanadi.
Misol uchun, yalpi mahsulotlar chiqarish taqqoslanuvchanligini ta’minlash uchun uning hisobot va bazis davrlardagi fizik hajmi va bazis davr narxlarida ifodalanadi:
IYaM
q1 p0
q0 p0
bu yerda: qx va q0 – i- ko‘rinishdagi mahsulotlarning mos ravishda hisobot va bazis davrlardagi ishlab chiqarishning miqdor hajmi;
r0 – i- ko‘rinishdagi mahsulotlarning bazis davrdagi narxi.
Misol uchun (11-jadval) haqiqatdagi yalpi mahsulotlar chiqarish- ning o‘sishi quyidagiga teng:
1060 970 100 9, 3 %
YaM
970
Agar u turli qiymatli baholashni e’tiborga olmay aniqlansa, u holda o‘sishning orttirma ko‘rsatkichini olamiz:
1154 970 100 19%
YaM
970
|
| |
Sh. A. Saipnazarov biznes matematika - bet 10

16
Sath chizig„ini
N
vektor yo„nalishi bo„yicha suramiz.
0
F
ning
mumkin
bo„lgan yechimlar sohasidan chiqib ketish nuqtasi
D
bo„lib, uning koordinatalari
quyidagi tenglamalar bilan berilgan to„g„ri chiziqlarning
kesishish nuqtasidan
iborat:
1
2
1
2
0,8
0,5
400,
0, 4
0,8
365
x
x
x
x
Sistemani yechib,
D
(312,5;300) ni topamiz.
D
nuqta masalaning optimal
yechimini aniqlaydi, ya`ni
300
;
5
,
312
opt
X
, bundan esa
9200
300
14
5
,
312
16
max
X
F
(sum).
Demak, mahsulotni sotishdan olingan maksimal daromad sutkasiga 9200
so„m bo„lib, bunda 312.5 kg qaymoqli va 300 kg
shokoladli muzqaymoq ishlab
chiqarish zarur ekan.
Masala.
Mexanika sexida, uch turdagi uskunalardan foydalanib,
A
va
B
mahsulotlar tayyorlanadi.
Har bir tur uskunaning, bir birlik mahsulot ishlab
chiqarish uchun ketgan vaqti quyidagichadir:
I
II
III
A
0,5
0,4
0,2
B
0,25 0,3
0,4.
Uskunalarning I, II, III
ishlash vaqti, mos ravishda 40, 36 va 36 soatlardan
iborat. Har bir mahsulotning bir birligini sotishdan olingan foyda mos ravishda 5
va 3 pul birligidan iborat.
Firmaning bir haftada maksimal foyda olish uchun, haftalik ishlab chiqarish
rejasini tuzish talab etiladi. Masalaning
matematik modelini tuzib, uni grafik
usulda yeching.
Sh. A. Saipnazarov biznes matematika - bet 15

35
III-bob. Shiziqli programmalashtirishlar ikkilanma nazariyasi
3.1. Ikkilanma nazariyasining asosiy teoremalari va iqtisodiy talqini
Har qanday chiziqli programmalashtirish masalasiga ikkilanma yoki
qo„shma
masala
mavjud
bo„ladi.
Ikkilanmalik
nazariyasi
chiziqli
programmalashtirish masalasini sifatli tadqiq etish imkoniyatini beradi.
I-bobda ishlab chiqarish modeli qaralgan edi. (Bu masalaning talqini 3.1-
jadvalning chap qismida keltirilgan). Keltirilgan modelda
i
i
S
m
i
b
,
1
resurs
zahirasini ifodalaydi,
j
ij
P
a
turdagi mahsulotni bir birligini ishlab chiqarishda
sarflanadigan
i
S
resursning birlik miqdori,
j
C
- ishlab chiqarilgan
j
P
mahsulotni
bir birligini sotishda olinadigan foydani, ya‟ni
j
P
mahsulot narxini bildiradi.
Aytaylik, qandaydir tashkilot shu korxonaning
m
S
S
S
,
,
,
2
1
resurslarini sotib
olishga qaror qilgan bo„lsin. Bu resurslarga optimal
m
y
y
y
,
,
,
2
1
narx belgilash
lozim.
Ravshanki, sotib oluvchi tashkilotni mahsulotni
m
b
b
b
,
,
,
2
1
miqdorda
resusrlarni olishdagi mos narxlari
m
y
y
y
,
,
,
2
1
lar minimal bo„lishini hohlaydilar,
ya‟ni barcha resurslar uchun xarajat
Z
minimal bo„lsin.
min
2
2
1
1
m
m
y
b
y
b
y
b
Z
Ikkinchi tomondan resurslarni sotuvchi korxona ishlab chiqargan
mahsulotlarini sotishdan keladigan daromaddan kam bo„lmasligini hohlaydilar.
1
P
mahsulotni tayyorlash uchun
1
S
resursdan
11
a
birlik,
2
S
resursdan
21
a
birlik,
i
S
,
resursdan
21
a
birlik,
m
S
,
resursdan
1
m
a
birlik sarflanadi. Ularning
narxlari mos ravishda
m
y
y
y
,
,
,
2
1
. Shuning uchun sotuvchining talabi
1
P
mahsulotni ishlab chiqarishda sarfdanadigan resurs narxi
1
С
dan kichik bo„lmasligi
kerak, ya‟ni
1
1
2
21
1
11
c
y
a
y
a
y
a
m
m
Shunga o„xshash har bir
n
P
P
P
,
,
,
2
1
mahsulot uchun chiziqli tengsizliklar
ko„rinishida cheklovlar tuzishimiz mumkin.
Shunday qilib ikkilanma masalaning iqtisodiy matematik modelini hosil
qilamiz.
3.1.1-jadval
Fixed continuous rent. Conversion rental.............................................. 116

|
Fixed continuous rent. Conversion rental.............................................. 116Bog'liq Biznes matematika9.3. Fixed continuous rent. Conversion rental.............................................. 116
Chapter 10. Credit account.
10.1. A common method of debt repayment. Repayment of debt by
setting up a fund with high interest rates......................................................
124
192
10.2. Consumer credit. Concessional loans. Absolute and grant element.. 126
10.3. Mortgage. Debt consolidation and exchange....................................... 128
Chapter 11. Analysis of investment processes.
11.1. Calculating the characteristics of projects with limited initial
investments and fixed income.........................................................................
133
11.2. Determining the maturity of the debt..................................................
134
11.3. Determining the amount of investment. Depending on the
characteristics of the process on the interest rate........................................
135
Chapter 12. Securities market.
12.1. Bonds and their rate..............................................................................
136
12.2. Periodically coupon interest paid at rate and efficiency..................... 139
12.3. Dependence of the price (rates) of bonds on the interest rate............ 141
Chapter 13. A classic scheme of the value of financial transactions in the
face of uncertainty
13.1. The concept of risk................................................................................. 143
13.2. Investor's attitude to risks..................................................................... 144
|
| |
Sh. A. Saipnazarov biznes matematika - bet 70

|
Sh. A. Saipnazarov biznes matematikaBog'liq Biznes matematika175
191
CОNTENT
INTRODUCTION............................................................................................
4
Chapter 1. Setting a linear programming task.
1.1. Economic and mathematical models....................................................
5
1.2. Mathematical models of simple economic problems............................
5
1.3. Graphic solution to linear programming problems..............................
10
Chapter 2. Simplex-method algorithm for linear programming tasks.
2.1. Finding non-negative solutions to linear equation systems..................
20
2.2. Solving the problems of the standard kind by simplex method...........
25
2.3. Artificial basis method...........................................................................
29
Chapter 3. The theory of duality of the problem of linear programming
3.1. The main theorems of the theory of duality and their economic
analysis.........................................................................................................
35
3.2. Economic problem solution analysis...................................................... 39
3.3. Dual simplex method.............................................................................
42
Chapter 4. Integer programming.
4.1. Integer programming problem ……………………………………....... 45
4.2. Gomory's cutting plane method..............................................................
|
| |
Sh. A. Saipnazarov biznes matematika - bet 69

|
Sh. A. Saipnazarov biznes matematikaBog'liq Biznes matematika
135
XII-ГЛАВА. РЫНОК ЦЕННЫХ БУМАГ
12.1. Облигации и их курс............................................................................. 136
12.2. Периодически купонный процент выплачиваемый по ставке и
эффективности................................................................................................
139
12.3. Зависимость цены (ставки) облигации от процентной
ставки..........................................................................................................
141
XIII-ГЛАВА. КЛАССИЧЕСКАЯ СХЕМА СТОИМОСТИ
ФИНАНСОВЫХ ОПЕРАЦИЙ В УСЛОВИЯХ
НЕОПРЕДЕЛЕННОСТИ
13.1.Понятие риска......................................................................................... 143
13.2.Отношение инвестора к рискам.......................................................... 144
13.3. Количественная оценка риска и методы его снижения................
145
XVI-ГЛАВА. ДИСПЕРСИЯ ДОХОДА
14
.1. Диверсификация инвесторов и дисперсия доходов........................
152
14.2. Минимизация дисперсию дохода........................................................ 159
14.3. Матрица доходов и ее риск.................................................................. 161
XV-ГЛАВА. Страховая рента
15.1.Финансовая эквивалентность в страховании................................... 164
15.2. Таблица смертности и страховая вероятность...............................
165
15.3. Коммутационная функция. Стоимость страховки аренды…….. 169
Литература ………………………………………………………………….. 174
Приложения……………………………………………………………..
|
| |
8.3. Наращение в переменных процентах

|
8.3. Наращение в переменных процентахBog'liq Biznes matematika103
8.3. Наращение в переменных процентах...............................................
108
IX-ГЛАВА. ПЛАТЕЖНЫЙ ПОТОК
9.1. Арендная плата и их накопление......................................................
111
190
9.2. Арендная плата с одинаковой абсолютной изменчивостью во
времени......................................................................................................
114
9.3. Фиксированная непрерывная аренда. Аренда конверсии……….
116
X -ГЛАВА. КРЕДИТНЫЙ СЧЕТ
10.1. Общий метод погашения задолженности. Погашения
задолженности путем создания фонда с высокими процентными
ставками............................................................................................................
124
10.2. Потребительский кредит. Льготные кредиты. Абсолютный и
относитульный грант-элемент.....................................................................
126
10.3. Ипотечный кредит. Консолидация и обмен долга………………..
128
XI – ГЛАВА. АНАЛИЗ ИНВЕСТИЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ
11.1. Расчет характеристик проектов с ограниченными начальными
инвестициями и фиксированным доходом..............................................
133
11.2.Определение срока погашения задолженности............................... 134
11.3. Определение суммы инвестиции. Зависимость характеристик
процесса от процентной ставки....................................................................
|
| |
Masala I (dastlabki) - Sh. A. Saipnazarov biznes matematika

38
(3.1.) va (3.2.) tengsizliklarning chap qismlari
m
i
i
j
n
j
ij
y
x
a
1
1
ifodadan iborat
bo„lgani uchun tengsizliklarning tranzitivlik xossasiga ko„ra isbotlanishi zarur
bo„lgan tengsizlikni olamiz, ya‟ni
n
j
j
m
i
i
j
j
y
b
x
с
1
1
Optimallikning yetarlilik alomati
Teorema.
Agar o„zaro ikkilanma masalalarning joiz yechimlari
n
x
x
x
X
,
,
,
*
2
1
va
*
*
2
*
1
,
,
,
*
m
y
y
y
y
iborat bo„lib, ular uchun
*
*
y
Z
x
F
(3.3)
tenglik o„rinli bo„lsa, u holda
*
X
- dastlabki I masalaning,
*
y
- esa ikkilanma II
masalaning optimal yechimlari bo„ladi.
Isbot.
Aytaylik
1
X
dastlabki I masalaning ixtiyoriy joiz yechimi bo„lsin. u
holda asosiy tengsizlikka ko„ra
*
1
y
Z
x
F
.
1
X
dastlabki I masalaning ixtiyoriy
yechimi bo„lgani uchun (3.3) dan
*
1
x
F
x
F
ekanligi kelib chiqadi, ya‟ni
*
X
- I
masalaning optimal yechimi. Shunga o„xshash II masala uchun optimallik
isbotlanadi.
Ikkilanmalikning birinchi teoremasi.
Teorema.
Agar ikkilanma masalalarning biri optimal yechimga ega bo„lsa, u
holda unga ikkilanma masala ham optimal yechimga ega bo„lib, ularning chiziqli
funksiyalarining optimal qiymatlari teng bo„ladi.
min
max
Z
F
yoki
*
*
y
Z
X
F
(3.4)
Agar chiziqli funksiyalardan birortasi chegaralanmaydigan bo„lsa, u holda
unga ikkilanma masala joiz yechimga ega bo„lmaydi.
Isbot.
Teoremaning birinchi qismining tasdiqiga (biz uni isbotsiz qabul
qilamiz) ko„ra, (3.3) tenglik na faqat optimallikning yetarlilik sharti, balki unga
ikkilanma masala optimalangining zaruriy sharti ham bo„ladi.
Teoremaning ikkinchi qismini isboti teskarisiga faraz qilish metodi
yordamida oson isbotlanadi. Faraz qilaylik, dastlabki masalaning chiziqli
funksiyasi chegaralanmagan bo„lsin, ya‟ni
max
F
, ikkilanma masalalaning
cheklov sharti esa hech bo„lmaganda bitta yechimga ega bo„lsin, ya‟ni
m
y
y
y
Y
,
,
,
2
1
. U holda ikkilanmalikning asosiy tengsizligiga
y
Z
x
F
ko„ra,
x
F
ning chegaralanmaganligiga zid bo„ladi. Bundan kelib chiqadiki,
max
F
da
dastlabki masalaga ikkilanma masala joiz yechimga ega bo„lmaydi.
foiz stavkasiga bog’liqligi

|
foiz stavkasiga bog’liqligiBog'liq Biznes matematikafoiz stavkasiga bog’liqligi.............................................................................
135
XII-bob. Qimmatli qog’ozlar bozori.
12.1. Obligasiyalar va uning kursi..............................................................
136
12.2. Davriy ravishda kupon foizi to’lanadigan obltgasiya kursi va
samaradorligi................................................................................................
139
12.3. Obligasiya narxining (kursining) foiz stavkasiga bog’liqligi...........
141
XIII-bob. Noaniqlik sharoitida moliyaviy operasiya narxining klassik
sxemasi.
13.1.Risk tushunchasi...................................................................................
143
13.2.Investorning riskka bo’lgan munosabati..........................................
144
13.3.Riskning miqdoriy bahosi va uni kamaytirish usullari.....................
145
XIV-bob. Daromad dispersiyasi.
14.1. Investorning diversifikasiyasi va daromad dispersiyasi.................
152
14.2. Daromad dispersiyasini minimallashtirish......................................
159
14.3. Daromadlar matrisasi va uning riski................................................
161
XV-bob. Sug’urtaviy rentalar.
15.1.Sug’urtada moliyaviy ekvivalentlik....................................................
164
15.2. O’limlik jadvali va sug’urtaviy ehtimollar.......................................
165
15.3. Kommutasion funksiya. Sug’urtaviy rentaning narxi....................
169
|
| |
Задача целочисленного программирования

|
Задача целочисленного программированияBog'liq Biznes matematika
4.1. Задача целочисленного программирования....................................
45
4.2. Метод отсечения плоскостей. Метод Гомори.................................
45
V-ГЛАВА. ТЕОРИЯ ИГР
47
5.1. Основные понятия теории игр и их модели....................................
51
5.2. Решение игры в смешанных стратегиях.........................................
55
5.3. Приведение матричных игр к задачам линейного
программирования........................................................................................
64
VI-ГЛАВА.
НЕЛИНЕЙНОЕ ПРОГРАММИРОВАНИЕ
6.1.Постановка задачи нелинейного программирования и их
виды..........................................................................................................
68
6.2. Условный экстремум............................................................................
73
6.3. Метод множителей Лагранжа.............................................................
79
VII-ГЛАВА. ВЫПУКЛОЕ ПРОГРАММИРОВАНИЕ
7.1. Производная и градиент по направлению.....................................
89
7.2. Проверка выпуклости методом Сильвестра..................................
91
7.3. Геометрическая интерпретация задачи выпуклого
программирования.....................................................................................
92
VIII-ГЛАВА. ПРОЦЕНТЫ
8.1. Наращение в простых, сложных и непрерывных процентах…..
95
8.2. Учетная ставка и эквивалентность учетной ставки.....................
|
| |
Adabiyotlar…………………………………………………………………. 174

|
Adabiyotlar…………………………………………………………………. 174Bog'liq Biznes matematikaAdabiyotlar…………………………………………………………………. 174
Ilovalar ....................................................................................................
175
189
Содержание
Введение……………………………………………………………………..
4
I-ГЛАВА. ПОСТАНОВКА ЗАДАЧИ ЛИНЕЙНОГО
ПРОГРАММИРОВАНИЯ
1.1.Экономико-математические модели………………………………...
5
1.2. Математические модели простых экономических задач………..
5
1.3. Графическое решение задач линейного программирования……
10
II-ГЛАВА. АЛГОРИТМ СИМПЛЕКСНОГО МЕТОДА ДЛЯ ЗАДАЧ
ЛИНЕЙНОГО ПРОГРАММИРОВАНИЯ
2.1. Нахождение неотрицательных решений систем линейных
уравнений…………………………………………………………………….
20
2.2. Решение задач стандартного вида симплексным методом……….
25
2.3. Метод искусственного базиса………………………………………...
29
III-ГЛАВА.
ТЕОРИЯ
ДВОЙСТВЕННОСТИ
ЗАДАЧИ
ЛИНЕЙНОГО ПРОГРАММИРОВАНИЯ
3.1.Основные теоремы теории двойственности и их экономический
смысл..........................................................................................................
35
3.2. Анализ решения экономических задач……………………………... 39
3.3. Двойственный симплексный метод.................................................
42
IV-ГЛАВА. ЦЕЛОЧИСЛЕННОЕ ПРОГРАММИРОВАНИЕ
|
| |
9- mavzu. Rs va rl zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar Reja

9- mavzu. Rs va rl zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar Reja
9- mavzu. RS va RL zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar
Reja:
1. Vaqt doimiylari, o‘tkinchi va statsionar ta’sirlar va demferlash(so‘nish).
2. Bir fazali sinusoidal o‘zgaruvchan tok.
3. R, L va S dan tuzilgan sodda sxemalarni loyihalash
Amalda elektromagnit energiyani bir turdan boshqa turga aylantirishning barcha fizik jarayonlari hozirgi zamon elektrotexnikasining (elektr mashinalar, elektronika, radiotexnika, aloqa, elektroavtomatika, yarim o‘tkazgichlar, hisoblash texnikasi va boshqalar) asosini tashkil etadi; ya’ni e.yu.k., kuchlanish, tok va boshqa elektromagnit miqdorlarning vaqt bo‘yicha o‘zgarishi bilan boliq bo‘ladi. Bunday miqdorlarni o‘zgaruvchan tokning asosiy tushunchalari bilan umumlashtirib, o‘zgaruvchan tok qonuniyatlari shunga o‘xshash o‘zgaruvchan miqdorlarga ham taalluqli ekanligini aytib o‘tamiz.
Umuman, o‘zgaruvchan tok vaqt bo‘yicha ma’lum qonunga kura o‘zgaradi, ya’ni tokning miqdori vaqtning funksiyasidir:
bunda - tokning oniy qiymati, t - vaqt,
O‘zgaruvchan tokni uchta turga bo‘lish mumkin:
1) miqdori o‘zgaruvchan, ammo yo‘nalishi o‘zgarmas (pulsatsiyalanuvchi) tok (9.1-a,b va v rasm);
2) miqdori va yo‘nalishi o‘zgaruvchan tok (9.1- g,d va e rasm);
3) davriy o‘zgaruvchan tok (9.1- v.d va e rasm).
Davriy o‘zgaruvchan tokning oniy qiymatlari davr deb ataladigan teng vaqtlar ichida ma’lum qonuniyatlar bilan takrorlanib turadi, ya’ni:
(k=1,2,...n)
Masalan, 9.1- e rasmdagi davriy sinusoidal tokning ifodasi quyidagicha:
bunda f = 1/T - tokning chastotasi (takroriyligi), (gers): 1 Gs - 1/sek.
Bu holda, tokning yo‘nalishi birinchi yarim davr ( 0 < t < T/2 ) davomida musbat, ikkinchi yarim davr (T/2 < t < T ) davomida manfiy deb hisoblanadi. Vaqt t = 0, T/2, T va h.k. bo‘lganda zanjirdagi tok nolga teng.
Elektrotexnikada ishlatiladigan davriy toklarning chastotalari doirasi juda keng bo‘lib, gersning o‘ndan biridan tortib, to milliardlarga teng bo‘lgan qiymatlarni tashkil etadi. Elektrotexnikadagi standart chastotalar O‘rta Osiyo va Evropada 50 Gs, AQSHda, Osiyo va Afrikadagi ayrim mamlakatlarda 50 - 60 Gs chastota ishlatilishi quyidagilar bilan boliq: chastotalarning 50 - 60 Gs dan kichik qiymatlarida elektr mashinalar va transformatorlarning o‘lchamlari kattalashib, tannarxi ortadi. SHuningdek, elektr lampochkalar yoruligining lipillashi ko‘zga sezilarli bo‘ladi. CHastotani 50 Gs dan birmuncha orttirish elektr mashinalarida energiya isrofining ortishiga sabab bo‘lib, hosil bo‘ladigan o‘zinduksiya e.yu.k. va elektr siimi hodisalari o‘zgaruvchan tok qurilmalarining ishiga salbiy ta’sir qiladi.
Simli aloqa texnikasida va sanoat elektronikasida chastotasi 100 Gersdan 10 000 Gersgacha bo‘lgan toklar ishlatiladi. Radiotexnika va televidenieda chastotasi o‘nlab kilogers va megagerslargacha (1 mGs = 10 Gs) bo‘lgan toklardan foydalaniladi.
|
4.3. The concept of the boundary method..................................................... 47

|
4.3. The concept of the boundary method..................................................... 47Bog'liq Biznes matematika45
4.3. The concept of the boundary method..................................................... 47
Chapter 5. Game theory.
5.1. The basic concepts of game theory and their models............................
51
5.2. Mixed strategy game solution.................................................................
55
5.3. Bringing matrix games to linear programming tasks..........................
64
Chapter 6. Non-linear programming
6.1. Setting a non-linear programming task and its types ..........................
68
6.2. Constrained extremum.............................................................................
73
6.3. Lagrange multipliers method................................................................... 79
Chapter 7. Convex programming.
7.1. Derivative and gradient in direction.......................................................
89
7.2. Checking the bulge by Sylvester's method.............................................
91
7.3. Geometric interpretation of the convex programming task ................
92
Chapter 8. Interest
8.1. Accumulation in simple, complex and continuous percentages...........
95
8.2. Account rate and account equivalency..................................................
103
8.3. Accumulation in variable percentages.................................................... 108
Chapter 9. Payment flow.
9.1. Rents and their accumulation.................................................................. 111
9.2. Rent with the same absolute variability over time................................. 114
|
| |
-rasm: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmida dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarining ulushi (%da)

|
-rasm: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmida dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarining ulushi (%da)
|
bet | 4/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #228306 |
Bog'liq Ijtimoiy -gumanitar va mutaxassislik fanlari1-rasm: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmida dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarining ulushi (%da)
2-rasm. Ishlab chiqarilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining hududlar bo‘yicha xo‘jalik toifalari kesimida taqsimlanishi, (% da)
2020– yilning yanvar – dekabr oylari yakuniga ko‘ra, ishlab chiqarilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari tarkibidagi fermer xo‘jaliklarining ulushi bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Samarqand viloyatida (35,1 %), dehqon (shaxsiy yordamchi) xo‘jaliklarining eng yuqori ulushi Navoiy viloyatida (76,7 %), qishloq xo‘jaligi faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarning eng yuqori ulushi Toshkent viloyatida (14,0 %) qayd etildi.
Fermer xo‘jaliklarining qishloq xo‘jaligi mahsuloti tarkibidagi ulushi bo‘yicha eng kam ko‘rsatkich Toshkent viloyatida (17,1 %), dehqon (shaxsiy yordamchi) xo‘jaliklarining eng kam ulushi Sirdaryo viloyatida (59,3 %), qishloq xo‘jaligi faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarning eng kam ulushi Xorazm viloyatida (2,1 %) kuzatildi. Dehqonchilik mahsulotlari 2020– yilning yanvar – dekabr oylarida yetishtirilgan dehqonchilik mahsulotlarining hajmi 123,6 trln. so‘mni yoki 2019– yilning mos davriga nisbatan 103,4 % ni tashkil etdi. Yetishtirilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining umumiy hajmida dehqonchilik mahsulotlarining ulushi 49,5 % ni tashkil qildi.
2020– yilning yanvar – dekabr oylarida barcha toifadagi xo‘jaliklar tomonidan 7 566,6 ming. t. donli ekinlar (2019– yilning yanvar – dekabriga nisbatan 1,7 % ga ko‘p) yetishtirildi. Jami don yetishtirish ko‘rsatkichlarini xo‘jalik toifalari bo‘yicha tahlili, jami don yetishtirish umumiy hajmidan 82,0 % i fermer xo‘jaliklari hissasiga to‘g‘ri kelishini ko‘rsatdi.
3-rasm O’zbekistonda xo’jalik toifalari bo’yicha yalpi qishloq xo’jalik mahsulotlarining ishlab chiqarilishi (ulushi), foiz hisobida
Agrobiznes ham qishloqlardagi tarkibiy o’zgarishlardan biridir. Agrobiznes – bu qishloqdagi agrofirmalar bilan sanoat xos resursdagi birgalikda ishlatib, iste‘molga tayyor bo’lgan mahsulot yaratadi.
Agrofirma – ma‘lum turdagi qishloq xo’jalik mahsulotlarini yetishtirish va uni pirovard mahsulot darajasigacha qayta ishlashni qo’shib olib boradigan korxonadir. Bunday korxonalar turli mulkchilikka asoslanishi, chunonchi oilaviy xo’jalik aosida ham tashkil topib, kichik zavodlar bilan birikishi mumkin.
Agrosanoat birlashmalari va kombinatlari agrobiznesning yangi turlaridir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-rasm: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmida dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarining ulushi (%da)
|
Armatura klassifikatsiyasi - 6-amaliy mashg’ulot: Armaturaning asosiy mustahkamlik xususiyatlarini aniqlash Reja

|
6-amaliy mashg’ulot: Armaturaning asosiy mustahkamlik xususiyatlarini aniqlash Reja
|
bet | 3/6 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 302,5 Kb. | | #100839 |
Bog'liq 6-amaliy mash6.3.Armatura klassifikatsiyasi
Sterjen armatura o’zining mexanik xossalariga bog’liq holda oltita klassga bo’linadi: A-1, A-II, A-III, A-IV, A-V, A-VI. Sterjen armaturaning 4 ta klassiga termik ishlov berish mumkin. Bunda o’zgarish belgisiga "t" indeksi qo’yiladi. At-III, At-IV, At-V, At-VI.
Payvandlanishi mumkin bo’lgan armaturalar belgisiga "С" xarfi, yuqori korroziyaga chidamli armaturalar belgisiga "К" harfi kuyiladi. A-III klassdagi sterjen armaturaning sovuq holda tortsak uning belgisi oldida "в" indeksi paydo bo’ladi. A-IIIв armaturaning har bir klassiga bir xil mexanik xarakteristikaga ega bo’lgan, lekin turli kimyoviy tarkibga ega bo’lgan armatura markasi mos keladi.
Barcha sinfdagi armatura (A-I sinfidan tashqari) davriy profilga ega. Armaturaning tashqi ko’rinishiga qarab, A-I tekis silliq yuzaga ega. A-II armatura «vint» ko’rinishiga, A-III, A-IV, A-V, A-VI sinfli armaturalar esa «archa» ko’rinishiga ega. Armatura sinflarini tashqi ko’rinishidan ajratib olish uchun ularning yon tomoni bo’yab qo’yiladi: A-V-qizilga, At-V -ko’kka, At-VI yashil rangga.
Markalarni belgilashda, uglerod va ligerlovchi qo’shimchalar miqdori ko’rsatiladi. Masalan 25Г2С markada birinchi son uglerodni % hisobidagi miqdori (0,25%), "Г" harfi marganetsni, 2 soni esa marganetsning miqdori 2% ekanligini, "С" xarfi esa kremniy borligini ko’rsatadi.
Bundan tashqari Х-xromni, Т-titanni, Ц-tsirkoniyni belgisidir.
A-I, A-II, A-III klassdagi armaturalarning oqish chegarasi y=230...400 MPa, A-IV, A-V, A-VI va termik ishlov berilgan armaturalarning shartli oqish chegarasi -0,2=600...1000 MPa ga teng. Uzilgandan keyingi nisbiy uzayish armatura klasslariga bog’liq. A-II, A-III klassdagi armaturalarning nisbiy uzayishi yuqori (=14...19%) A-IV, A-V, A-VI va termik ishlov berilgan armaturalar uzayishi kam (=6...8%) dir.
6.1-jadval
Yevrostandart bo’yicha armatura sinfi va uning ko’rsatkichlari
|
| |