nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch bilimlarni faollashtirish

|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
|
bet | 32/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanTayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. (1-ilova)
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.(1.1-ilova)
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob orqali bilimlarni faollashtiradi. (2-ilova).
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Asosiy holatlarni yozdiradi.3-ilova
Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg’ulot yakuni
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni baholaydiva rag’batlantiradi. Uyga vazifaning berilishi
Kelgusi mashg’ulotga vazifa beradi. ( 5 -ilova)
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
Ssеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi

|
Ssеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi
|
bet | 6/8 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 196,41 Kb. | | #135306 |
Bog'liq 1-Maruza (4)5.Ssеnariyli tillar. "Kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasi
Hozirda Web-sahifaning rivojlanishi yanada intеraktiv pog’onasiga chiqqan. Web-saytlar asta sеkinlik bilan ilovalar intеrfеysiga o’xshab bormoqda. Bularning barchasi zamonaviy Web-dasturlash tеxnologiyasi yordamida amalga oshmoqda.
Web-dasturlash tеxnologiyalarini, dasturlarini asosan ikkita qismga ajratish mumkin: kliеnt tomonidagi dasturlarlash (client-side) va sеrvеr tomonidagi (server-side). Ushbu tеxnologiyalarni tushunish uchun avvalo bеvosita "kliеnt-sеrvеr" tеxnologiyasini tushunish kеrak.
Web-sahifaning intеraktiv dasturi ssеnariy dеb ataladi.
Bunday atama dasturning natijasiga bog’liq holda vujudga kеlgan. Uning asosiy vazifasi Web-sahifasida foydalanuvchi holatiga, harakatiga «rеaksiya» bеrishdir.
Shu tariqa ssеnariylar kliеnt tomonida bajariluvchi va sеrvеr tomonida bajariluvchi ssеnariylarga bo’linadi. Kliеnt tomonida bajariluvchi ssеnariylar brauzеr yordamida bajariladi. Sеrvеr tomonida bajariluvchi ssеnariylar esa Web-sеrvеr yordamida bajariladi.
Kliеnt tomonidagi ssеnariylar.
Kliеnt tomonidagi ssеnariylar foydalanuvchi tomonidan kiritilayotgan ma'lumotlarni to’g’riligini sеrvеrga murojaat qilmasdan tеkshiradi. Ko’p hollarda bu ssеnariylar JavaScript va VBScript tillarida yoziladi.
JavaScript
JavaScript – bu til Netscape va Sun Microsystems tomonidan yaratilgan bo’lib, Web-sahifaning funksional imkoniyatlarini orttirish maqsadida qo’llaniladi.
JavaScript yordamida odatda ma'lumotli va muloqot oynalarini chiqarish, animatsiyalarni ko’rsatish kabi vazifalarni bajarish mumkin. Bundan tashqari, JavaScript-ssеnariy ba'zan o’zi ishlab turgan brauzеr va platforma tipini aniqlash mumkin. JavaScript-ssеnariylar foydalanuvchi tomonidan kiritilayotgan ma'lumotlarni to’g’riligini tеkshirishda ham qulay hisoblanadi.
VBScript
VBScript tili Microsoft korporatsiyasi tomonidan yaratilgan bo’lib, Visual Basic tilining bir qismi hisoblanadi. VBScript tili Internet Explorer va Microsoft Internet Information Server (IIS) lar bilan ishlashga mo’ljallangan tildir.
VBScript tilining JavaScript tili bilan umumiy qismlari bir nеchta, jumladan u aynan Microsoft Internet Explorer bilan ishlash va uning qo’llanish sohasini chеklay olish imkoniyatiga ega. VBScript intеrprеtatorli til hisoblanib, Microsoft ning Web-tеxnologiyalari bilan hamkorlikda ishlay oladi, masalan ASP (Active Server Page) bilan. Shunga qaramay VBScript kliеnt tomonida ishlovchi ssеnariy hisoblanadi, ASP esa sеrvеr tomonida ishlaydi.
|
| |
World Wide Web - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 3/8 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 196,41 Kb. | | #135306 |
Bog'liq 1-Maruza (4)World Wide Web (WWW, Butun dunyo o’rgimchak to’ri) – bu kliеnt-sеrvеr tеxnologiyasi asosida tashkil etilgan, kеng tarqalgan Internet xizmatidir.
WWW (World Wibe Web) – bu qanaqadir Intеrnеtdan ajratilgan ma'lum bir joy emas, kompyutеr aloqa o’rnatadigan biror nima ham emas. Butunjahon o’rgimchak to’rini Intеrnеt doirasidagi xizmat dеyish to’g’riroq. Wеb-sеrvеrlar dеb ataluvchi ma'lum protokollardan, kompyutеrlardan foydalanish orqali (chunki ular tarmoqqa ulangan va sеrvеr dasturiy ta'minotiga ega) Intеrnеt xizmati yo’lga qo’yiladi.
Kompyutеr wеb-sеrvеr bo’lishi uchun Intеrnеtga ulangan va sеrvеr dasturiy ta'minoti (DT) ga ega bo’lishi еtarli. Bu DT bilan Windows, Mac OS, Unix kabi opеratsion sistеmalar ta'minlay oladi. Wеb-sеrvеr har doim Intеrnеtda “o’tiradi” va talab qilingan tomonga kеrakli informatsiyani jo’natadi.
Webda hujjatlar bilan ishlash mumkin. Quyida ulardan ba’zi birlari bilan tanishib chiqamiz.
Hujjatlar bilan ishlashni tеzlashtirish
Hujjatlar bilan ishlashni tеzlashtirish maqsadida Webda ma'lum buyruqlar mavjud. WWW buyruqlar ro’yxati quyidagilardir:
b
|
avvalgi hujjatga qaytish;
|
o
|
hujjatning kеyingi sahifasiga o’tish;
|
g
h
|
Ko’rsatilgan axborot manbaiga bеvosita o’tish;
saxifani chiqarish (yordam bеrish yo’li bilan);
|
Ho
|
Boshlang’ich hujjatga qaytish;
|
I
|
Joriy hujjatda boshqa hujjatlarni murojaatlarini ko’rsatish;
|
|
|
| |
Adreslash. Boshqarish - O’zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi muhammad

|
O’zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi muhammad
|
bet | 2/2 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 106,12 Kb. | | #232631 |
Bog'liq 5-amaliy-komp-tashkil iAdreslash. Boshqarish oqimi va uzilishlar. Ko‘pgina buyruqlar joylashgan o‘rinlari ko‘rsatilishi kerak bo‘lgan operandalar bilan ishlaydi. Operandaning
joylashgan o‘rnini ko‘rsatish adreslash deb ataladi. Adreslashning quyidagi xillari yoki rejimlari mavjud.
Bevosita adreslash rejimi.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri adreslash rejimi.
Registrlar yordamida adreslash rejimi.
Registrlar yordamida bilvosita adreslash rejimi.
Indeksli adreslash rejimi.
Nisbiy indeksli adreslash rejimi.
Stekli adreslash rejimi.
Pentium 4 protsessorining arifmetik buyruqlari
Dasturni ishlashi davomida undagi buyruqlarning bajarilish ketma-ketligi - boshqarish oqimi deb ataladi. O‘tishlar va dastur osti dasturlarini chaqirishlar bo‘lmasa, buyruqlar xotiraning ketma-ket yacheykalaridan chaqirib olinib
bajariladilar. Quyidagi misolda Pentium 4 assemblerida I2+J2+K2 ifodani hisoblash dasturi keltirilgan. Undagi buyruqlar xotiraning ketma-ket yacheykalaridan chaqirib olinib bajariladi.
Ushbu misollarda esa shartli o‘tish va dastur osti dasturlarini chaqirish
operatorlariga ega dasturlar keltirilgan.
Agar asosiy dasturni ishlashi davomida boshqa bir dastur, ya’ni dastur osti dasturi chaqiriladigan bo‘lsa – uzilish (rus tilida – прерывание) sodir bo‘ladi. Bunda asosiy dasturning buyruqlarini xotiradan ketma-ket chaqirish to‘xtatilib, yangi
ishga tushirilgan dasturni – dastur osti dasturini (rus tilida – подпрограмма) bajarish yo‘lga qo‘yiladi. Dastur osti dasturi ishlab bo‘lgandan so‘ng esa, asosiy
dasturga qaytiladi va avvalgi ketma-ketlik to‘xtatilgan joyidan boshlab bajarilishi yo‘lga quyiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1 қисм. Дарслик.-T.: “Фан ва технологиялар” 2017.- 296 б.
2. Демирчан К.С., Нейман Л.Р., Коровкин Н.В., Чечурин В.Л. Теоретические основы электротехники. –СПб.: Питер, 2003. -462 с.
3. Бессонов Л.А. Теоретические основы электротехники. Электрические цепи: Учебник для вузов.-М.: Гардарики, 2006.- 701 с. 4.
John Bird. “Electrical and Electronic Principles and Technology” LONDON AND
NEW YORK, 2014.-455 p.
5. Абдуллаев Б.А., Бегматов Ш.Э. Электротехника и основы электроники.
Методическое электронное пособие к выполнению виртуальных лабораторных работ. -Ташкент: ТГТУ, 2005
. 6. Abdullaev B.A, Begmatov Sh.E., Xalmanov D. Elektrotexnika va elektronika asoslari virtual laboratoriya ishlari,Uslubiy ko‘rsatmalar. – Toshkent: ToshDTU, - 2016.-86 b.
7. Begmatov Sh.E.«Elektrotexnika va elektronika» fanidan virtual laboratoriya ishlarini bajarishga uslubiy qo‘llanma.-T.: TDTU, 2018.-115 b
|
| |
MODELLASHTIRISH AXBOROT TIZIMINI LOYIHALASHNING ASOSI SIFATIDA

|
MODELLASHTIRISH AXBOROT TIZIMINI LOYIHALASHNING ASOSI SIFATIDA Pdf ko'rish
|
bet | 18/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20MODELLASHTIRISH AXBOROT TIZIMINI LOYIHALASHNING ASOSI SIFATIDA
Kayumova Nasiba Ashurovna
Qarshi davlat universiteti, p.f.d.,(DSc), v.b.professor.
Orcid рақам: 0009-0000-8633-7277. E-mail. n_ashurovna@mail.ru
Turli-tuman sharoitlarda real tizimlarning, jarayon va obyektlarning hatti-harakatlarini
kuzatish yoki ularni o‘zgartirish odatda qiyin kechadi, ba’zan esa imkonsiz bo‘ladi. Bunday
vaqtda biz, tizimlarning, jarayon va obektlarning modelini yaratib muammoni hal
qilishimiz mumkin. tizimlar, jarayonlar va obektlarning modelini qurib, biz qayta-qayta
dastlabki holatiga qaytishinmiz, shuningdek, o‘zgaruvchan sharoitlarda uning xatti-
harakatlarini kuzatishingiz mumkin bo‘ladi.
Model – lotinchadan olingan, “modulus”– “oʻlchov, analog, namuna” ma’nolarini ifodalab,
qandaydir real jarayon, qurilma yoki kontsepsiya, tizimni ifodalash va o‘rganish, maʼlumot
olish vositasi boʻlib xizmat qiladigan tizimdir. Modelni obyektning dastlabki o‘rnini
bosuvchi, uning ayrim xususiyatlarini o‘rganishni ta’minlovchi, tizimni tahlil qilish va
bashorat qilish, shuningdek, to‘g‘ri boshqaruv qarorini qabul qilish uchun zarur bo‘lgan
sifat va miqdoriy natijalarni olish uchun soddalashtirilgan taqdimoti deb qarash mumkin.
Muayyan muammoni hal qilishda, o‘rganilayotgan obektning ma’lum bir xususiyatini
aniqlash lozim bo‘lganda model nafaqat zarur, balki ba’zan yagona tadqiqot vositasi sifatida
foydalaniladi. Bir dona yoki bir xil obekt ko‘plab modellarga ega bo‘lishi mumkin va turli xil
obektlar bitta model bilan tavsiflanishi ham mumkin.
Ilm-fan, texnika va texnologiya sohasida "model" tushunchasining noaniqligi tufayli
modellar turlarini yagona tasniflash juda qiyin hisoblanadi. Modellar turli sabablarga ko‘ra
amalga oshirilishi mumkin. Masalan, modellar quyidagicha tasniflanadi:
1.
Foydalanish maqsadiga ko‘ra modellar
2.
Qo‘llanish sohasi bo‘yicha modellar
3.
Vaqt hisobi omili bo‘yicha modellar
4.
Tizimga ta'siri bo‘yicha modellar
5.
Taqdimot qilinishi bo‘yicha modellar
6.
Inson bilimining sohasi bo‘yicha va hokazo.
Model – masalani yechishda asl nusxa o‘rniga ishlatiladigan analog, prototip, shablon,
namuna bo‘lib hisoblanadi. Model asl nusxa haqida bizga ma'lum bo‘lgan cheklangan
ma'lumotlar: xususiyatlari, xatti-harakatlari to‘plami asosida quriladi.
Modellarni qurish va modellardan foydalanish (ular bo‘yicha masalalarni hal qilish)
quyidagilar uchun amalga oshiriladi:
ilgari noma'lum ma'lumotlarni olish, yangi xususiyatlar va kelajakdagi xatti-
harakatlarni bashorat qilish;
yechimlarni amalga oshirishdan foyda olish,
ma'lum ma'lumotlarni tizimlashtirish, umumlashtirish uchun.
|
| |
Foydalanish maqsadiga - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

31
Axborot tizimlarini loyihalashning predmet sohasi modellashtirishga asoslanadi. To‘g‘ri
ishlaydigan dasturlar tizimi ko‘rinishida axborot tizimi faoliyatining barcha jihatlarini
o‘zida aks
ettiruvchi modelning yaxlit, tizimli ko‘rinishida bo‘lishi kerak.
Biror predmet sohasini oldindan modellashtirishi ish vaqtini qisqartirish va yanada
samarali va sifatli loyihani olish imkonini beradi. Biror predmet sohasini
modellashtirmaslik, strategik muammolarni hal qilishda ko‘p sonli xatolarga yo‘l qo‘yish
ehtimolining yuqori bo‘lishigai, bu esa iqtisodiy yo‘qotishlarga
va tizimni keyingi qayta
loyihalash uchun yuqori xarajatlarga olib keladi. Natijada, barcha zamonaviy AT loyihalash
texnologiyalari shu sohani oldindan modellashtirish metodologiyasidan foydalanishga
asoslangan.
Masalan biznes jarayonlarini tartibga solish va yanada avtomatlashtirishning
murakkabligi
kompaniyaning hajmiga, xodimlar soniga va ishlab chiqarish quvvatiga
bog‘liq. Tajriba shuni ko‘rsatadiki, hatto kichik kompaniyalarda ham katta kompaniyalarda
bo‘lgani kabi bir xil qiyinchiliklar mavjud. Keling, biznes jarayonining asosiy tahlili, tartibga
solish va rasmiylashtirishning bir qismi sifatida hal qilinishi kerak bo‘lgan eng tipik
muammolar nima ekanligini tahlil qilaylik.
Biznes jarayonlari mantiqiy muammolariga biz:
jarayonni to‘g‘ri
tahlil qilish
takrorlanishlar bo‘lmaydigan aniq tizimni qura olish;
har bir jarayon qanday borishi haqida batafsil diagramma chizish va uni qanday
yaxshilash va optimallashtirish haqida o‘ylash;
xodimlar resursini to‘g‘ri tanlash va ularning vaqtini behuda sarflamaslik;
materiallarni sotib olishga ruxsat olishda ko‘p odamlarning imzosini olishga yo‘l
qo‘ymaslikni kiritishimiz mumkin.
Yuqoridagi kabi ishlar biznes jarayonlarini sezilarli darajada sekinlashtirishi mumkin.
Biznes jarayonlarini model lashtirilishi maxsus Elma BMP
dasturlari asosida amalga
oshiriladi (2-rasm).
2-rasm. Ishlab chiqarish va sotishni loyihalashtirish.
32
Biznes jarayoni modelni yaratishda shu jarayonlar o‘rtasida mantiqiy aloqalarni
o‘rnatish ham kerak. Biznes jarayonlarni shakllantirish ma'lum bir ketma-ketlikda amalga
oshiriladi. Ular quyidagilar:
1.
Tayyorgarlik:
loyihani amalga oshirish vaqtini,
shuningdek, ishtirokchilar tarkibini
aniqlash.
2.
Rivojlanish:
boshlangan voqealarni tahlil qilish, taxminiy natijalarni va mumkin bo‘lgan
xavflarni baholash.
3.
Tekshirish:
olingan natijalarni kutilgan natijalar bilan solishtirish. Kompaniyaning
biznes jarayonlarini qurish zamonaviy kompyuter texnologiyalari va dasturiy ta'minotdan
foydalangan holda amalga oshiriladi.
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak,
bugungi kunda pedagogika, biznesda ham, matematik,
fizik,
kimyoviy, biologik jarayonlarni o‘rganish tatqiq etishda ham modellasahtirishning
o‘rni juda yuqori bo‘lib, turli tuman modellarni kompyuterli loyihalashtirish va uni ijtimoiy,
iqtisodiy sohalarga tadbiq etish tadqiqotchilarni tinimsiz mehnat qilishini talab etadi.
Во-первых - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

36
также отдельными под системами, в основном, являются инвариантными по
отношению к классам объектов. Это обстоятельство имеет две стороны.
Положительная
сторона
заключается
в
том,
что
инвариантность
автоматизированных систем позволяет его подключать к другим системам (или к
оптимизации других классов объектов при работе в индивидуальном режиме) по
существу без доработок.
Отрицательные стороны инвариантности автоматизированных систем состоят в
том, что при этом не учитываются особенности объектов, в ряде случаев
позволяющие значительно усилить алгоритмы, предназначенные для оптимизации
именно данного класса объектов.
Из
этого можно сделать вывод, что унификации постановок задач,
исследованиям моделей, использованию результатов исследования моделей для
автоматического выбора и настройки оптимальных алгоритмов в настоящее время
уделяется неоправданно мало внимания.
Теория и практика алгоритмизации сегодня широко применяется в самых
разнообразных областях человеческой деятельности, причем при автоматизации
процесс
исследования
различных
объектов
можно
разбить
на
семь
последовательных этапов: опыт – законы – задачи – математическое моделирование
– алгоритмы – программное обеспечение – вычислительный эксперимент, которые
представляют кибернетическую цепь с обратной связью.
По существу, представляет собой процесс управления с обратной связью, и могут
рассматриваться как сложные человеко-машинные многоконтурные, многомерные
системы управления с обратной связью, требующие сбора, передачи, переработки и
использования информации для достижения цели.
Таким образом, в пределах алгоритмизации намечаются пути формализации
творческого
труда человека, разрабатываются автоматизированные системы
решения формализованных творческих проблем на компьютере, и они в
совокупности образует единую концепцию формализации и алгоритмизации в
интеллектуальных системах.
При постановке оптимизационных задач механики деформируемого твердого
тела нет необходимости разрабатывать свою математическую модель для каждой
задачи. Этот процесс успешно поддается формализации и автоматизации: на основе
общих законов сохранения массы, энергии и т.д. выводятся с помощью компьютеров
системы уравнений, описывающих любую математическую
модель механики
деформируемого твердого тела, что убедительно продемонстрировали труды
В.К.Кабулова и его учеников [1-4,11-13,15-21].
Для автоматизации решения оптимизационных и обратных задач (назовем их в
совокупности экстремальными) инженерных конструкций требуется целая
интеллектуальная система
,
-rasm. Modelning tasniflanishi - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 19/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.201-rasm. Modelning tasniflanishi
Modellashtirish – bu usul, asl nusxani uning analogi (model) bilan almashtirish jarayoni,
keyinchalik asl nusxaning xususiyatlari va modeldagi xatti-harakatlarini o‘rganish.
Modellashtirish jarayoni quyidagilardan iborat:
rasmiylashtirish (modelni loyihalash va o‘rnatish);
turli xil muammolarni qo‘yish va ularni modelda hal qilish;
simulyatsiya natijalarini sharhlash, mavjud real tizimlar bilan integratsiya va h.k.
Ko‘pincha odam obyekt mavjud bo‘lmagan, u hali ham loyihalashtirilayotgan vaziyat
bilan shug‘ullanadi. Loyihalashda nafaqat kelajakdagi ob'ektni tasavvur qilish, balki
loyihadagi nuqsonlar asl nusxada paydo bo‘lishidan oldin uning virtual analogini sinab
ko‘rish ham muhimdir. Muhimi: modellashtirish loyihalashtirish bilan chambarchas bog‘liq.
Odatda, tizim avval loyihalashtiriladi, keyin u sinovdan o‘tkaziladi, keyin loyihalashtiriladi
yana tuzatiladi va yana sinovdan o‘tkaziladi va shunga o‘xshash loyiha unga qo‘yiladigan
talablarga javob bermaguncha bu jarayon davom etadi. Loyihalashtirish-modellash
jarayoni tsiklikdir. Shu bilan birga, tsikl spiralga o‘xshaydi - har bir takrorlash bilan loyiha
yanada yaxshilanadi, chunki model batafsilroq bo‘ladi va tavsif darajasi aniqroq bo‘ladi.
D. I. Mendeleyev fikriga ko‘ra “Model cheksizda cheklini izlashdir” -. Cheksizni chekliga
aylantirish uchun nimalarni tashlab yuborish kerak bo‘ladi? Modelga faqat ob'ektni
ifodalovchi muhim jihatlar(parametrlar) kiritiladi, ya’ni qoldirilib, qolganlari cheksiz
ko‘pchilik(parametrlar) o‘chiriladi, ya’ni ularning modeldagi hissasi juda kichik, sezilarsiz
bo‘ladi. Ta'rifning muhim yoki muhim bo‘lmagan tomoni tadqiqot maqsadiga muvofiq
belgilanadi. Ya'ni, har bir model biror maqsad uchun tuzilgan bo‘lib, modellashtirishni
boshlashda tadqiqotchi maqsadni aniqlab, uni boshqa barcha mumkin bo‘lgan
maqsadlardan ajratib olishi kerak, ular cheksiz bo‘lib ko‘rinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 31/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Ish qog’ozlari bilan tanishtirib hayotiy misollar keltirish;
Mavzuni slayd va ko`rgazmalar asosida tushintirish;
Ish qog’ozlari tushunchalarini tushunchalarini ochib berish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Mavzu yuzasidan berilgan topshiriqlarni ko`rsatadilar, yangiliklarni yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar,
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Aqliy hujum,qiyosiy tahlil.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
O`quv qo`llanma, kompyuter, videoproektor, slayd
|
O’qitish sharoiti
|
O’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi,guruhlarga ajratadi.
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
| |
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati Pdf ko'rish
|
bet | 21/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Моделирование как метод познания. Классификация и формы представления
моделей. https://www.altstu.ru/media/f/Tema-15-Modelirovanie.pdf
2.
Понятие
моделирования.
Способы
представления
моделей.
http://stratum.ac.ru/education/textbooks/modelir/l
3. ELMA BPM. Read more at http://bizprocess.by/postroenie-biznes-protsessov/
4. Каюмова Н.А. Методика проектирования информационных систем. Экономика и
социум. Журнал. https://www.iupr.ru/1-104-2023
5. Каюмова Н.А. Информатика фани ижтимоий ҳодиса сифатида. Замонавий
таълим Илмий- амалий оммабоп журнал №1. 2023. 17-24 b
6. Каюмова Н.А. Axborot tizimlarini loyihalashtirishda hayotiy siklning ahamiyati.
QarDU xabarlari Jurnal. Qarshi-2022y24-32 b.
7. Каюмова Н.А. SH. Fayziyeva Использование программного обеспечения,
создающего модели компьютерных сетей. Central Asian Journal Of Education And
Compyuter
Sciences
(cajecs).
Cajecs.com
2022-04-28
p.61-65
https://cajecs.com/index.php/cajecs/article/view/26ю
8. Каюмова Н.А. G.Tukhtaeva Using software that creator compyuter network models.
Central Asian Journal Of Education And Compyuter Sciences (cajecs). Cajecs.com 2022-12-
28 p.24-28.https://cajecs.com/index.php/ cajecs/article/view/v1i64
Якубов С.Х. Автоматизация решения классов оптимизационных задач на основе
алгоритмических методов
АВТОМАТИЗАЦИЯ РЕШЕНИЯ КЛАССОВ ОПТИМИЗАЦИОННЫХ ЗАДАЧ НА
ОСНОВЕ АЛГОРИТМИЧЕСКИХ МЕТОДОВ
Якубов Сабир Халмурадович
д.т.н., профессор кафедры общетехнических наук Высшего военного
авиационного училище Республики Узбекистан
Аннотация:
В работе рассматриваются проблемы локальных вычислений в
теории систем и базах данных, а также вопросы параллельного и распределённого
исполнения и преобразование алгоритмов в интеллектуальных системах и их
логико-математического и программного обеспечения.
|
| |
Veybull qonuni - Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg‘ona filiali Kampyuter...

|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg‘ona filiali Kampyuter injinering fakulteti Kampyuter injiniringi kafedrasi Extimollik va statistika mustaqil ishi guruh: 714-22 Bajardi: Qosimov. A
|
bet | 5/5 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #263420 |
Bog'liq Extimollik va statistikaVeybull qonuni
Tarif: x tasodifiy o’zgaruchining taqsimoti quyidagi zichlik bilan berilgan bo’lsin :
=
Bunda x Veybull taqsimotiga ega .
X ~ W(k,)
Agar x qobiliyatsizlikning o’rtacha vaqti sifatida qabul qilinadigan bo’lsa , unda qobiliyatsizli darajasi vaqtga milonsiga bo’lgan taqdimot olinadi .
Keyin
K
K=1 shuni ko’rsatadiki , muvaffaqqiyatsizlik darajasi vaqti o’tishi bilan o’zgmaydi
K>1 ko’rsatadiki , muvaffaqqiyatsizlik darajasi vaqti o’tishi bilan ortib borishini ko’rsatadi .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Farg‘ona filiali Kampyuter injinering fakulteti Kampyuter injiniringi kafedrasi Extimollik va statistika mustaqil ishi guruh: 714-22 Bajardi: Qosimov. A
|
Ikkala integralni qutb koordinatalarida yozib quyidagi ko`rinishga olib kelamiz

|
Ikkala integralni qutb koordinatalarida yozib quyidagi ko`rinishga olib kelamiz
|
bet | 4/5 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #263420 |
Bog'liq Extimollik va statistikaIkkala integralni qutb koordinatalarida yozib quyidagi ko`rinishga olib kelamiz.
Ikkala integralni qutb koordinatalarida yozib quyidagi ko`rinishga olib kelamiz.
F(x:)=
Va nihoyat ,extimollik zichligi funksiyasi, hisoblashning asosiy teoremasiga binoan x ga teng bo`lgan, uning taqsimlangan birikma funksiyasi uchun hosila hisoblanadi.
(x:)=
Bu Reley taqsimoti.Ikkidan boshqa o`lchamdagi vektorlarni umumlashtirish oson,shuningdek komponentlar teng bo`lmagan dispersiya yoki korrelyatsiyaga ega bo`lganda V vektor ikki o`lchovli T-styudent taqsimotiga amal qilganda ham umumlashmalar mavjud.
Xususiyatlari umumiy holda quyidagicha aniqlanadi
Xususiyatlari umumiy holda quyidagicha aniqlanadi
Shunday qilib Releyning o`rtacha tasodifiy qiymati quyidagicha:
M(x)=1.253
Reley tasodifiy o`zgaruvchining standart oog`ishi:
Std(x)=
Reley tasodifiy o`zgaruvchisining dispersiyasi:
Var(x)=M2-=(2-)20.4292
Burilish quyidagi formula bo`yicha aniqlanadi:
V1=
Ekstress quyidagicha hisoblanadi:
Y2=0.245
Xarakterli funksiya quyidagi formula bilan anoqlanadi:
Xarakterli funksiya quyidagi formula bilan anoqlanadi:
Differensial entropiya:
H=1++
bu yerda Y-Eyler-Maskeroni doimiysi.
Ishonchlilik oraliqlari.Ishonchlilik oralig`ini topish uchun avval [a;b]ni chegarasini aniqlash kerak
P()= , P()=1-
Shunda o`lchov parametrlari chegaralar ichida bo`ladi
Xulosa
Tasodifiy miqdorlarning boshqa sonli xarakteristikalariga ham to‘xtalib o‘tamiz. Bunday xarakteristikalar sifatida ko‘p hollarda yuqori tartibli momentlar ishlatiladi.
Agar tasodifiy miqdorning taqsimot funksiyasi F(x) bo‘lsa,
Тasodifiy miqdorning dispersiyasi (ikkinchi tartibli markaziy momenti) bu miqdor qiymatlarining o‘rta qiymat atrofida qanday tarqoqlik bilan joylashganligini хarakterlaydi. Shundan kelib chiqib, yuqori tartibdagi momentlarning ehtimollik ma’nolari haqida to‘хtab o‘tamiz.
Fisher taqsimoti ( -taqsimot). -bog`lanmagan normal tasodifiy miqdorlar bo`lsinlar: , . U holda
tasodifiy miqdor va erkinlik darajali Fisher taqsimotiga ega bo`ladi.
|
| |
Veybull taqsimotiga kora ega bo’lgan x tasodifiy o’zgaruvchilarning momentlari quyidagicha ega

|
Veybull taqsimotiga kora ega bo’lgan x tasodifiy o’zgaruvchilarning momentlari quyidagicha ega
|
bet | 3/5 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #263420 |
Bog'liq Extimollik va statistikaVeybull taqsimotiga kora ega bo’lgan x tasodifiy o’zgaruvchilarning momentlari quyidagicha ega
Veybull taqsimotiga kora ega bo’lgan x tasodifiy o’zgaruvchilarning momentlari quyidagicha ega
E=[)
Bu yerda funksiya , bundan
E=[)
D[x]=[Г(1+)-Г2(1+)]
Assimetriya koeffisienti quyidagicha funksiya yordamida aniqlanadi.
=
Ekstes koeffisienti:
Y2=
bunda Гi=Г(1+) , buni quyidagicha yozish mumkin:
Y2=
Momentlarini qo`shish funksiyasi .X ning moment yig`indisi funksiyasi uchun ko`plab ifodalar mavjud.
Momentlarini qo`shish funksiyasi .X ning moment yig`indisi funksiyasi uchun ko`plab ifodalar mavjud.
E=
To`g`ridan to`g`ri integral bilan ham ishlash mumkin:
E=
Axborot entropiyasi.Axborot entropiyasi quyidagi ko`rinishdagi ko`rinishga ega:
bu yerda Y-Eyler doimiysi
Eng katta ehtimollik
koeffisienti uchun maksimal taxminiy qiymat
k uchun
Veybullaning shartli ishonchlilik funksiyasi 2 parametrli Veybulla taqsimoti uchun funksiyasi 2 parametrli Veybulla taqsimoti uchun funksiya quyidagi shaklga ega:
Veybullaning shartli ishonchlilik funksiyasi 2 parametrli Veybulla taqsimoti uchun funksiyasi 2 parametrli Veybulla taqsimoti uchun funksiya quyidagi shaklga ega:
R()==
Yoki
R()=
3 parametri uchun
R()= 1-rasm Veybulla taqsimotining grafigi
U shartli deb nomlanadi, chunki u obyektni allaqachon T vaqt ishlagan bo`lishi shartli bilan yana bir t vaqt ehtimolini ko`rsatadi.
Releya qonuni
Ta`rif.Releya taqsimotining ehtimollik zichlik funksiyasi quyidagi shaklga ega
f(x:)=, x0
Kumulyativ taqsimot funksiyasi f(x:)=1-, x[0;).
Tasodifiy vektor uzunligi bilan bog`liqlik.Normal taqsimlangan, markazida nolga teng va mustaqil bo`lgan tarkibiy qismlarga ega bo`lgan ikki o`lchovli vektorni ko`rib chiqamiz.
Ularning zichlik funksiyalari: Y=(U,V)UV
(x:)=fv(x:)=
Uzunlik deb faraz qilsak, komuliyariv taqsimot funksiyasi quyidagi ko`rinishda bo`ladi:
XYK=*k =
bunda Dk
Dk={(u,v)}
|
| |
Styudent taqsimoti, Fisher taqsimoti

|
Styudent taqsimoti, Fisher taqsimoti
|
bet | 2/5 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #263420 |
Bog'liq Extimollik va statistika2. Styudent taqsimoti, Fisher taqsimoti.
Styudent taqsimoti. , va lar bog`lanmagan tasodifiy miqdorlar. U holda
tasodifiy miqdor erkinlik darajali Styudent taqsimotga ega deyiladi.
Styudent taqsimotining zichlik funksiyasi
ko`rinishda bo`ladi.
Fisher taqsimoti ( -taqsimot). -bog`lanmagan normal tasodifiy miqdorlar bo`lsinlar: , . U holda
tasodifiy miqdor va erkinlik darajali Fisher taqsimotiga ega bo`ladi.
Fisher taqsimoti.
Agar X va U - mustaqil (bog’liq bo’lmagan) tasodifiy kattaliklar k1 va k2 - erkinlik darajasi bilan X2 bo’yicha taqsimlansa, u holda tasodifiy kattalik ya’ni F Fisher taqsimoti k1 va k2 - chi erkinlik darajasi bo’yicha taqsimlanadi.
Tasodifiy sonlarning (kattaliklarning) taqsimot qonunlarining asosiy xarakteristikalari, taqsimotining integral va differensial funksiyalari quyidagi jadvalda berilgan.
3. Reley, Veybulla taqsimotlari.
Veybull qonuni
Tarif: x tasodifiy o’zgaruchining taqsimoti quyidagi zichlik bilan berilgan bo’lsin :
=
Bunda x Veybull taqsimotiga ega .
X ~ W(k,)
Agar x qobiliyatsizlikning o’rtacha vaqti sifatida qabul qilinadigan bo’lsa , unda qobiliyatsizli darajasi vaqtga milonsiga bo’lgan taqdimot olinadi .
Keyin
K
K=1 shuni ko’rsatadiki , muvaffaqqiyatsizlik darajasi vaqti o’tishi bilan o’zgmaydi
K>1 ko’rsatadiki , muvaffaqqiyatsizlik darajasi vaqti o’tishi bilan ortib borishini ko’rsatadi .
Veybull taqsimot funksiyasi:
F=()=1- , x=0
F=()=0 , x<0
Xato darajasi
H(
Veybull taqsimotiga ega bo’lgan tasodifiy o’zgaruvchining logarifik momentlarining yig’indi funksiyasi
E=[+1)
Bu yerda Funksiya xuddi shu tartibda ,X logorifning xaraktirli funksiyasi quyidagicha berilgan
=[+1)
0>
|
| |
Sahifa fonini berish misoli - bet 5

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 5/8 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 196,41 Kb. | | #135306 |
Bog'liq 1-Maruza (4)(2) ning adrеsi : "../index.html"
Ixtiyoriy ichki papkadan asosiy papkadagi asosiy wеb-saxifaga murojaat: "../asosiy_fayl.html" ko’rinishda bеriladi.
(3)ning adrеsi : "Tovar2.html"
Bir papkadagi vеb-saxifalardan bir-biriga murojaat : "fayl_nomi.html" ko’rinishda bеriladi
Intеrnеt xizmatlarining ko’pchiligiga dostup (ruxsat, yo’l) adrеsatsiya sxеmasi (URL) yordamida qiziqtirilgan ixtiyoriy hujjatni topish imkoniyatini bеradi. Har bir tur boshqasidan farq qiluvchi o’zining format adrеsiga ega.
URL dan foydalanib, wеb-brauzеrlar yordamida ixtiyoriy hujjat va xizmatlarga dostup olish mumkin. URL quyidagi tartibda yoziladi:
Protokol://intеrnеt_adrеs /yo’l /fayl_nomi.kеngaytma
yoki Protokol://intеrnеt_adrеs
URL ga misol:
http://www.microsoft.com/windows/index.html
Bu еrda:
http:// – protokol;
www.microsoft.com – intеrnеt_adrеs(Microsoft
kompaniyasinnig wеb- sеrvеrining nomi)
/windows/ – yo’l
index – fayl_nomi
html – kеngaytma
URL da qo’llaniladigan protokollar ro’yxati:
XML (eXtensible Markup Language).
XML tili ham HTML tiliga o’xshash til xisoblanadi. HTML dan farqli tomoni shundaki, XML da dasturchi o’zining shaxsiy teglarini yaratadi va ular orasiga ma'lumotlar joylashtiradi. XML-teglar harflar katta kichikligini farqlaydi. HTML teglari hujjatni ekranda ko’rinishini ifodalaydi. XML teglari hujjatdagi ma’lumotlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Undan tashqari XML yordamida yangi teglarni yaratish mumkin. XMLda ma’lumotlar tuzilmaviy holda saqlanadi. XML asosan ma’lumotlar almashinuvida ko’p ishlatiladi, chunki XML platformadan mustaqil bo’lib, HTTP orqali ishlashi juda qulay.
Quyida XMLda tuzilgan dastur bilan tanishamiz:
Oddiy XML
16 aprel, 2011 yil
Imomova
Odina
XML tili juda ham oson
Bu dastur bloknotga yoziladi va .xml ko’rinishida saqlanadi. Bu dasturni ishga tushirish natijasida quyidagi oynaga ega bo’lamiz:
Buni quyidagicha qisqartiriladi:
XHTML
XHTML tili HTML va XML tillarining birlashmasini tashkil etadi. XHTML tilida yozilgan hujjatning tashqi ko’rinishi platformaga bog’liq (Windows, Mac yoki Unix) ravishda o’zgarib kеtmaydi. Shunga qaramay XHTML tarkibida HTML diskriptorlardan foydalaniladi.
Bugungi kunda mobil aloqa vositalaridan foydalanuvchilar uchun yangi til ishlab chiqilgan bo’lib, u WML (Wireless Markup Language) dеb ataladi; CDF (Channel Definition Format) - Microsoft ishlab chiqqan brauzеrlarda push-kanal hosil qilishda qo’llaniladi.
|
| |
автоматизирующая все процессы решения по

37
Рис.1. Алгоритмизация исследований и решение задач оптимизации инженерных
конструкций, реализуется на компьютере в виде алгоритмической системы.
Суть цепочки алгоритмизации применительно к задачам механики можно
определить следующим образом, опыт – это знания, накопленные человечеством,
отраженные в монографиях, статьях, полученные в лабораториях и натурных
экспериментах. На этапе «опыт» предполагается создание информационных банков
и широкая автоматизация экспериментов с
разработкой средств сбора, передачи и
обработки данных. На этапе «законы» накопленный опыт трансформируется в
общие законы механики – законы сохранения и т.д. В
алгоритмизации известные
законы зашифровываются и вводятся в память компьютера. Новые законы
формулируются по результатам автоматизированных экспериментов. На основании
общих законов решаются задачи, принадлежащие к различным классам (например,
теории упругости, деформационной
теории пластичности, реологические задачи и
др.). Классификация этих задач и автоматическое распознавание классов
выполняется на этапе «задачи». Для каждой конкретной
задачи по известным
законам на этапе «модели» автоматически выводятся системы уравнений,
являющихся математическими моделями задач.
На
этапе
«алгоритмы»
происходит разработка или выбор конкретного алгоритма для решения полученной
модели с учетом вопросов применимости и оптимальности, а
затем к этапе
построение программ, при помощью которого проводятся вычислительные
эксперименты.
Таким образом, имеются
ЭТАПЫ РАЗРАБОТКИ ЭФФЕКТИВНОГО МЕТОДА МАТЕМАТИЧЕСКОГО

44
инвазивного глюкометра с использованием современных информационно-
коммуникационных технологий и математического моделирования [4].
Математической постановкой задачи предполагается выходной параметр Y-
глюкоза в крови, входными параметрами
, т. е. задача оценивания по
ЭК, полученным из информативных репрезентативных БФН (см. рис.)
Рисунок 1. Сложный процесс
Здесь
входные параметры,) являются информативными репрезентативными,
методы математического моделирования для оценки количества EQ и выводимой Y-
глюкозы крови (использовался ортотолуидиновый биохимический метод) на основе
метода KEDS в БФН Дж. Накатани в системе Риодораку необходимо будет доказать
на основании. Основной целью является создание ANGMM на основе эквалайзера
БФН, структура которого показана на рис [5].
В основе математического моделирования сложных процессов лежит метод
регрессии, который можно записать в виде следующей формулы:
1
2
(
,
, ...,
, )
n
y
F x
x
x
c
,
(1.5)
где S-регрессия — вектор коэффициентов, определяемых при построении модели.
Внешний вид конструкции выбирается по классу моделей - линейные, нелинейные,
логарифмические, параболические, градуированные и другие типы [6]. В основе
создания ANGMM в КТ лежит задача оценки выходного Y-параметра,
количества
глюкозы в крови и входного параметра EQ, полученных из информативных BFN.
Функциональная схема АНГММ изображена на рис. Это на рисунке - количество EQ в
информативном BFN; Z - анализ крови, полученный биохимическим
ортотолуидиновым
методом;
-
результаты,
полученные
биохимическим
ортолиуидиновым методом, оценивающим количество глюкозы в крови; -
модельные результаты определения уровня глюкозы в крови с помощью ANGMM; C
– коэффициент регрессии; Q = Q – критерии оценки. Блок идентификации служит
блоком формирования информативного комплекса БФН и
само сравнения анализа
крови, полученного методом АНГММ и биохимического ортотолуидинового метода с
использованием информативного БФН [7].
Для
достижения
поставленной
цели
необходимо
построить
многопараметрическую регрессионную модель, решение этого процесса требует
решения следующих задач:
• статистическая обработка полученных клинических данных;
• решение задачи определения соотношения между входными и выходными
параметрами путем выбора локальных критериев и формирования набора
информативных
параметров;
• создание нового многокритериального дисперсионного метода формирования
информативных параметров;
• Построение АНГММ и определение предела адекватности итерационным
методом;
• создать алгоритм критериев оценки адекватности модели.
В результате развития информационных технологий и компьютерного
моделирования большое развитие получила и система диагностики и лечения ИРТ.
сложный
процесс
45
• создан максимально информативный комплекс БФН (называемый
репрезентативными точками) для определения дисбаланса существующих
меридианов;
• доказано, что этот информативный БФН проявляет болезненные БФН в
меридианах в результате заболевания внутренних органов;
• Создана система Дж. Накатани «Риодораку»,
которая органично связывает
современную медицину с древневосточной медициной.
-rasm. Metall yuzalarini tozalash uchun ко‘p alangali gorelka:1 -

|
-rasm. Metall yuzalarini tozalash uchun ко‘p alangali gorelka:1 -
|
bet | 17/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kurs1-rasm. Metall yuzalarini tozalash uchun ко‘p alangali gorelka:1 - uchlik; 2-ko‘p alangali mundshtuk; 3-tirgak ustunlar;4 - quvurcha; 5-aralashtiruvchi kamera; 6-injektor; 7-gorelka stvoli. 0‘ta qiyin sharoitda ishlaganda suv bilan sovitish ta’minlangan gorelka ishlatiladi.
Gorelkaning uchligi Г-3 payvandlash gorelkaning standart stvoliga ulanadi va u kislorodda 0,3 - 0,5 MPa bosimda, atsetilenda 0,008-0,010 MPa bosimda ishlaydi. Gaz sarfi: kislorod 1,8-2,3 mVsoat, atsetilen 1,6-2,0 m3/soat. Gorelkani metallga nisbatan harakatlanish tezligi 0 ,5 -1 ,0 m/daqiqani tashkil etadi. Ko‘p alangali mundshtukning alanga kengligi 100 mm ni tashkil etadi. Bunday gorelka bir soatda 20 m2 metall yuzasini tozalaydi. Ishlash qulayligi uchun gorelka uzunligi 1300-1400 mm ni tashkil etadi. Ko‘p alangali gorelka ikkita almashtiriladigan mundshtuklari bilan ishlov berilayotgan yuzani 100 va 200 mm kenglikda egallab tozalaydi. Bu gorelkalar propan-kislorod aralashmada ishlaydi. Propan sarfi 0,5 - 2,5 m3/soat; propan bosimi 0,035 MPa. Kislorod sarfi 1 ,9 -1 0 m3/soat; kislorod bosimi 0,2 - 0,5 MPa. Injektor va aralashtiruvchi kamera bu gorelkalarda mundshtuk yonida joylashgan bo‘ladi, bu esa alanga yonishini turg‘unligini ta’minlaydi. Qattiq oksidlangan alanga ishlatiladi. Zang va metall kuyindisidan tozalash uchun gorelkani metall yuzasidan mundshtukda mavjud
bo‘lgan do‘ngliklarga tayantirib 60° burchakda ushlanadi. Metall kuyindisini tozalashda gorelkaning harakatlanish tezligi 1,8 m/daqiqagacha va undan ham oshirsa boiadi. Alanganing tepa konusi tozalanayotgan metall yuzasiga tegishi kerak. Bo‘yalgan yuzalarni tozalashda gorelkani 90° burchakda ushlanadi, metall yuzasidan mundshtukning masofasi 25 mm ni tashkil etadi. Agarda bo‘yoq ostida zang qatlami mavjud bo‘lsa, gorelka alangasi bilan yana bir bor metall yuzasidan o‘tkazilishi kerak.
Metalni zangdan tozalash asosan qaysi turdagi oksidlanishga duch kelayotganingizga bog'liq. Ularning har biri e'tiborga olinishi kerak bo'lgan turli xil tarkibga va fizik-mexanik xususiyatlarga ega. Darhaqiqat, zang bir qatlam hosil qiluvchi turli xil temir oksidlarining aralashmasidir. Uning tuzilishi quyidagicha:
Metalni saqlash vaqtida hosil bo'lgan FeO monoksityuqori namlik sharoitidagi ob'ektlar. Uning tuzilishi juda yumshoq va qatlam qalinligi atrof-muhit haroratiga bog'liq.
Magnetit yanada yumshoqroq, chunki u g'ovakliroq tuzilishga ega. U o'zining aniq magnit xususiyatlari tufayli o'z nomini oldi.
Gematit - qizil temirtosh sifatida ham tanilgan. Bu xarakterli soyaga ega bo'lgan qattiq abraziv moddadir. U juda yuqori zichlikka ega, shuningdek, po‘latni yeb, uni korroziyaga solishga qodir.
Metaldan zangni olib tashlashning asosiy muammosi shundaki, yumshoq va egiluvchan oksid qachon qotib qolishini aniq bilish mumkin emas. Shuning uchun, eng maqbul usulni tanlashda, nafaqat sirt turini, balki buyum saqlanadigan xonadagi mikroiqlimni ham hisobga olish kerak.
|
| |
Issiqlik bilan payvandlash usullari

|
Issiqlik bilan payvandlash usullari
|
bet | 16/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursIssiqlik bilan payvandlash usullari
Polimer materiallarning ulanish zonasiga issiqlik energiyasini etkazib berish usuliga qarab, issiq payvandlashning quyidagi turlari mavjud:
issiq gaz oqimi;
maxsus isitiladigan asbob bilan;
mahsulotlarning chetiga eritilgan qo'shimchalar ta'siri;
ultratovush oqimidan foydalanish;
infraqizil yoki lazer nurlari yordamida;
boʻgʻinni ishqalanish orqali isitish;
yuqori chastotali elektr tokiga ta'sir qilish.
Uyda o'z qo'llaringiz bilan plastmassani payvandlashda dastlabki uchta usul samarali bo'ladi. Qolganlari to'g'ridan-to'g'ri sanoat korxonalarida ishlab chiqarish jarayonida qo'llaniladi.
Issiq gaz bilan payvandlash
Bog'ni azot yoki argon yordamida gaz gorelkasi bilan isitish mumkin. Lekin eng xavfsiz va tejamkor bu plastmassani fen bilan payvandlashdir, chunki ulangan mahsulotlarning chetlari issiq havo bilan isitiladi.
Plastik mahsulotlarni ishlab chiqarish va ta'mirlash sanoat yoki maishiy issiq havo qurollari yordamida amalga oshiriladi. Strukturaviy ravishda, plastmassalarni payvandlash uchun ushbu uskuna xuddi shu tarzda joylashtirilgan. Sanoat fenlari yuqori quvvatga ega, ularni sozlash avtomatik ravishda amalga oshiriladi, shuningdek, bir qator qo'shimcha funktsiyalar va turli qo'shimchalar bilan jihozlangan.
12-Amaliy mashg‘ulot
Mavzu: Metall yuzasini kirlardan gaz alangasi bilan tozalash texnologiyasi va jihozlari
Ishdan maqsad: Metall yuzasini kirlardan tozalsh
Hammaga ma'lumki, nam muhit bilan o'zaro ta'sirlashganda, har qanday metall buyumlar korroziya jarayonlaridan o'tadi, buning natijasida ularning yuzasida oksidli plyonka hosil bo'ladi, bu xalq orasida zang deb ataladi. Mashina, asbob-uskunalar va asboblarning funksionalligiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi, shuningdek, ularning ishlash muddatini qisqartiradi. Shuning uchun har bir kishi bu muammoni qanday hal qilishni bilishi kerak. Bugungi kunga kelib, metallni zangdan tozalashning turli xil variantlari mavjud bo'lib, ular yuqori samaradorlikka ega.
Alanga bilan dastakli tozalashda maxsus ko‘p alangali gorelkalar ishlatiladi, 1-rasmda ko‘rsatilgan.
|
| |
Kislorod-elektr yoyi yordamida kesish

|
Kislorod-elektr yoyi yordamida kesish
|
bet | 13/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursKislorod-elektr yoyi yordamida kesish. Kislorod-elektr yoyi bilan kesishda metall dastlab elektr yoyi bilan suyuqlantiriladi va so‘ngra kislorod oqimida yonib soviydi. Kislorod-elektr yoyi bilan kesish sxemasi 2-rasmda keltirilgan.
2-rasm.Dastakli kislorod-yoyli kesish chizmasi:
a – o‘rnatish sxemasi; b – elektrod va kesuvchi soploning joylashish sxemasi: 1 – kislorod balloni; 2 – reduktor; 3 – keskich, 4 – kesilayotgan metall; 5 – tutashish; 6 – elektrod; 7 – elektrod tutkich; 8 – niqob; 9 – payvadlash transformatori; 10 – biriktirgich ajratgich; 11 – tarmoq; 12 – elektrod; 13 – yoy.
Havo-yoy yordamida kesish. Xavo-elektr yoyi vositasida kesishda metallni buyum va ko‘mir elektrod orasida yonuvchi yoy bilan suyultiriladi va siqilgan havooqimi yordamida siljitiladi (3-rasm).
3-rasm.Havo-yoy yordamida kesish jarayonining sxemasi:
1 – keskich; 2 – havooqimi; 3 – ariqcha; 4 – ko‘mir elektrod.
Metallarni havo-elektr yoyi yordamida kesishda teskari qutbli o‘zgarmas tok ishlatiladi, chunki to‘g‘ri qutbli tokdan foydalanilsa, metallning katta hududda suyuqlanib, uni havo vositasida siljitish qiyinlashadi. O‘zgaruvchan tokdan foydalanish ham mumkin. Havo-elektr yoyi vositasida kesish uchun quyidagi kesgichlardan foydalaniladi:
a) havo oqimi ketma-ket joylashgan keskichlar;
b) havo oqimi halqa simon joylashgan keskichlar.
Elektrodga nisbatan havooqimi ketma-ket joylashgan kesgichlarda siqilgan havo elektrodni bir tomonidan o‘tadi.
Havo-elektr yoyi vositasida kesish uchun ko‘mir va grafit elektrodlardan foydalaniladi. Grafit elektrodlar ko‘mir elektrodlarga qaraganda chidamliroq. Elektrodlar doiraviy va plastinasimon shaklda bo‘ladi. Havo-elektr yoyi vositasida kesishda tok kattaligi quyidagi munosabatdan aniqlanadi:
I=k∙de,
bundaI – tok ko‘chi, a;
de – elektrod diametri, mm;
k – elektrod materialining issiqlik fizik xossalariga bog‘liq bo‘lgan koeffitsient bo‘lib, ko’mir elektrodlar uchun 40–48 A/mm, grafit elektrodlar uchun 60–62 A/mm.
Havo-elektr yoyi vositasida kesish uchun energiya manbalari sifatida standart payvandlash o‘zgarmas tok o‘zgartirgichlari yoki payvandlash ransformatorlaridan foydalaniladi.
Kesgich bosimi 0,4–0,6 MPa bo‘lgan sex tarmog‘idan yoki ko‘chma kompressorlardan ta’minlanadi. Havo-elektr yoy vositasida kesishda 0,7 MPa dan ortiq siqilgan havodan foydalanish yaramaydi, chunki kuchli havooqimi yoyning turg‘un yonishini keskin yomonlashtirib yuboradi.
Havo-yoy vositasida kesish, sirtni tekislashga va kesib ajratishga bo‘linadi. Metall va payvand choklaridagi nuqsonli joylarni to‘ldirish, shuningdek chok asosini hamda faskalarni olib tashlash uchun sirtni tekislash ishlari olib boriladi. Faskani ayni bir vaqtda listning har ikki chetidan olish mumkin. Tekislash vaqtidahosil bo‘ladigan ariqchaning kengligi elektrod diametridan 2–3 mm ortiq bo‘lishi kerak.
Kesib ajratishdava sirtni tekislashda keskichni joylashishi 4-rasmda ko‘rsatilgan.
|
| |
Sovuq payvandlash texnologiyasi - 1-Amaliy mashg‘ulot Mavzu: Himoya gazlar muhitida yoyli yarim avtomatik usulda...

|
1-Amaliy mashg‘ulot Mavzu: Himoya gazlar muhitida yoyli yarim avtomatik usulda payvandlashni o‘rganish Ishdan maqsad
|
bet | 15/18 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #240229 |
Bog'liq Eritib payvandlash 4-kursSovuq payvandlash texnologiyasi
Plastikni payvandlashdan oldin birlashtiriladigan mahsulotlarning sirtlarini tayyorlash kerak. Shu maqsadda qismlarning chetlarini abraziv material bilan ishlov berish kerak. Bunday ishlov berish sirt yuzalarini yaxshilanishiga imkon beradi, bu plastik materialning yopishishini sezilarli darajada oshiradi.
Payvandlash texnologiyasi quyidagicha:
Oldindan ishlov berishdan so'ng, ishni bajarishdan oldin, birlashtiriladigan mahsulotlarning yuzalarini yog'dan tozalash kerak. Buning uchun deyarli har qanday alkogolli erituvchidan foydalanish mumkin.
Bundan tashqari, ko'rsatmalarga muvofiq, birlashtiriladigan qismlarning chetlariga yopishtiruvchi kompozitsion qo'llaniladi.
Yuzlar bir-biriga mahkam bosilgan. Bundan tashqari, siqish kompozitsiya to'liq qotib qolguncha amalga oshirilishi kerak.
Qismlar toʻliq quritilganidan soʻng, plastik payvandlash jarayoni tugallangan hisoblanadi.
Sovuq birlashmaning asosiy afzalligi - bir-biriga o'xshash bo'lmagan materiallarning sirtlarini samarali payvandlash qobiliyati, shu bilan birga qo'shimchauskunalar talab qilinmaydi. Usulning nochorligi tikuvning past tebranish qarshiligidir, shuning uchun harakatlanuvchi mexanizmlarda sovuq payvandlashdan foydalanish cheklangan.
Plastik issiq payvandlash
Plastik materiallarni payvandlashning issiq usuli erigan sirtlarning yopishqoq holatga qadar molekulyar o'zaro ta'siriga asoslangan. Bunday holda, polimerning harorat ta'siriga bo'lgan reaktsiyasining tabiatini hisobga olish kerak. Ushbu printsipga ko'ra, plastik materiallar termoplastik va termoplastiklarga bo'linadi.
Termoplastiklar, hatto erigan holatga qayta-qayta o'tishda ham, o'zlarining ishlashi va kimyoviy xususiyatlarini o'zgartirmaydi. Va eng muhimi, sovutgandan so'ng asl qattiqlikka qaytib, materiallar kuchini yo'qotmaydi. Termoplastiklardan farqli o'laroq, termoplastiklar asl holatiga qaytib, plastik xususiyatlarini deyarli butunlay yo'qotadilar. Materialning bunday reaktsiyasi uning kuchini butunlay yo'qotib, viskoz fazaga qayta o'tishga imkon bermaydi. Aksariyat plastmassalar termoplastiklardir.
|
| |