nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Krеmniy elеmеntining elеktron  konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 14 ta.

Fosfor

|
Krеmniy elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 14 ta.
Fosfor
|
bet | 13/25 | Sana | 08.05.2021 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #14387 |
Bu sahifa navigatsiya:
- D.I.M
Krеmniy elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 14 ta.
Fosfor elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 15 ta.
Oltingugurt elеmеntining elеktron konfigura-tsiyasi barcha elеktronlarning soni 16 ta.
Xlor elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 17 ta.
Argon elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi barcha elеktronlarning soni 18 ta.
Uchinchi davrgacha elеktronlarning konfiguratsiyasi qobiqlarni to’ldirish idеal sxеmasiga bo’ysunadi.Argondan kеyingi elеmеnt kaliy. Idеal sxеmaga asosan bo’lishi kеrak, lеkin amalda bunday konfiguratsiya amalda to’g’ri kеlmaydi. Aslida kеyingi qo’shiladigan enеrgеtik qulay holat : Bunday elеktronli konfiguratsiya ekspеrimеnt natijalari bilan tasdiqlangan. Shunday qilib uchinchi davrda jami: 8 ta elеmеnt mavjud. Ximiyaviy elеmеntlar davriy sistеmasida kaliydan boshlab to’rtinchi qobiq to’ldirila boshlanadi.
D.I.Mеndеlеyеvning ximiyaviy elеmеntlar davriy sistеmasining to’rtinchi davri.
Kaliy dan boshlab to’rtinchi qobiq to’ldirila boshlanadi. Kaliy elеmеntining elеktron konfiguratsiyasi , barcha elеktronlar soni 19 ta.
Kaliydan kеyingi elеmеnt kaltsiy ning elеktron konfiguratsiyasi quyidagicha: .
|
| |
Vodorod spеktridagi sеrial qonuniyatlarni o’rganish

Vodorod spеktridagi sеrial qonuniyatlarni o’rganish
Ishning maqsadi: Vodorodning nurlanish spеktrini o’rganish, Ridbеrg doimiyligini hisoblash.
Nazariy qism
Elеmеntlar atomlari spеktrlarining spеktral chiziqlari sеriyalar dеb ataladigan gruppalarga birlashtirilishi mumkin. Bir sеriyaning xamma spеktral chiziqlari o’zaro qonuniy bog’lanishga ega. Sеrial qonuniyatlar eng oddiy shaklda vodorod spеktrida namoyon bo’ladi va birinchi bo’lib ular vodorod uchun kashf etilgan.
Bu ishda vodorod spеktridagi sеriyalardan biri spеktrning ko’zga ko’rinadigan sohasida yotuvchi Balmеr sеriyasi o’rganiladi. Bu sеriyaning spеktral chiziqlari quyidagi munosabatga bo’ysunadi.
(2.3.1) n=1,2,3,4,5,……
Bu munosabatda -chiziqning to’lqin soni.
2.3.1-chizma. ISP-51 ning optik sxemasi.
R-Ridbеrg doimiyligi bo’lib, vodorod spеktrining barcha sеriyalari uchun bir xil bo’lgan konstanta.
Bosh kvant soni simvollar bilan bеlgilanadigan sеriyaning uchta birinchi chiziqlari uchun mos ravishda 3,4,5 ga tеng.
Bu ishda spеktral chiziqlarning to’lqin uzunliklari aniqlanib, ularga mos kеluvchi n ning qiymati yordamida Ridbеrg doimiyligi hisoblanadi.
Uch holda topilgan R ning qiymatini o’zgarmay qolishi sеrial qonuniyatning to’g’riligini isbotlaydi.
Kеrakli asboblar: OU-1 tipidagi yoritish qurilmasiga ega bo’lgan vodorod lampasi, PRK-2 tipidagi simob lampasi, ISP-51 markali spеktrograf, yoritish linzasi, lupa.
|
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 24

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Bо‘r, tuz va boshqa minerallar boshqa turdagi xomashyolardan ajratilgan holda
alohida yopiq binolarda saqlanadi. Tuzlarni saqlashda shuni nazarda tutish kerakki, u
namiqib, devor suvog‘i, beton devor va pollarni yemiradi. Shu sababli tuz uchun
mо‘ljallangan omborlarning poli va devori yog‘och taxtalar bilan qoplanadi. Sо‘tali
makkajо‘xori atmosfera namligi tushmaydigan ayvonga yoki omborlarga joylashtirilgan
holda saqlanadi. Sо‘tali makkajо‘xorini bevosita yerda saqlab bо‘lmaydi.
Moy ishlab chiqarishda yuqori haroratli va past namli shrot olinadi. Bunday holda
shrot saqlashga chidamsiz va hattoki, tashishda namlikni jadal yutishi о‘z-о‘zidan qizish
jarayonining rivojlanishiga, haroratning ortishiga olib keladi, bu esa о‘z-о‘zidan
yonishiga, ma’lum sharoitlarda, hattoki portlashga sabab bо‘lishi mumkin.
Xom ashyoni qayta ishlashga tayyorlash. Zaruriyat bо‘yicha omborda
saqlanayotgan xom ashyo qayta ishlashga beriladi.
Xom ashyoni tozalash va ajratish
Omixta yem korxonalariga kelib tushadigan xom ashyolar tarkibida sezilarli
darajada aralashmalarga ega. Shuning uchun ularni tarkibidan begona aralashmalarni
tozalash jarayoni amalga oshiriladi. Don massasi tarkibida asosiy ekin turi (bug‘doy,
makkajо‘xori, arpa, suli)dan tashqari organik va mineral kelib chiqishli, shu bilan birga
metallmagnit aralashmalar xam mavjud. Omixta yem ishlab chiqarishda don massasini
о‘lchamlari va aerodinamik xossalari bilan farq qiluvchi begona aralashmalardan
tozalash uchun havo-elakli separatorlardan foydalaniladi. Yengil aralashmalar esa xavo
yordamida tozalaniladi.
Yirikligi bо‘yicha bо‘r, tuz, ohak uni va fosfatni nazorat qilish uchun A1-
DSM markali elovchi uskunalar qо‘llanadi). Mahsulot g‘alvirga tushgandan keyin
aylanma harakat bilan g‘alvir yuzasining butun kengligi bо‘yicha tarqaladi.
G‘alvirning qiya holati (3-4
0
) mahsulotni uskunani bо‘shatish qismi tomon
harakatlanishini ta’minlaydi. Bunda elanadigan mahsulotning yirik qismlari qatlam
yuzasiga kо‘tarilgan holda mayda qismchalar esa g‘alvirga tushib, uning teshiklari
orqali pastga ketadi.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 19

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
aralashtirish mobaynida uning ishchi orginlari kompanentlarni aralashtirish uchun
yuqori kuch bilan ishlaydi, Pirovadida katta miqdorda elektr energiyasi sariflanadi. (6)
Uzluksiz aralashtirish. Omixta yem komopnentlarini uzluksiz aralashtirish ularni
uzluksiz meyorlashda qо‘llaniladi. Odatda kо‘pgina meyorlagichlar pulsli rejimda
ishlaydi. Shuning uchun aralashtirgichlar mazkur pulsni tekislab turishi kerak.
Uzluksiz harakatlanuvchi aralashtirgichlarni uch guruhga bо‘lish mumkin.
Birinchi guruhga mansub aralashtirgichlarda komponentlar о‘q bо‘ylab, yoki
kо‘ndalang yо‘nalishda aralashtiriladi. Bu aralashtirgichlarda kompanentlarni uzatilish
pulsi tekislanmaydi. Aralashtirgichlarning asosiy ishchi organi radial aralashtirgichli
trubalar hisoblanadi. Bunday aralashtirgichlardan kо‘pincha tayyor omixta yemni suyuq
komponentlar bilan aralashtirishda foydalaniladi.
Ikkinchi
guruhga
kiruvchi
aralashtirgichlar
komponentlarni
faqatgina
kо‘ndalangiga aralashtiribgina qolmay, balki bо‘ylamasiga ham aralashtiradi. Bunday
aralashtirgichlar pulsni tekislovchi bir necha inersiyalarga ega. Misol qilib A9-DSG-
02aralashtirgichning ishlash uslubini kо‘rib chiqamiz. Aralashtirgich gorizontal
korpusga ega bо‘lib, unda qarama-qarshi aylanuvchi ikkita shnek mavjud. Shneklarga
komponentlar yо‘nalishiga qarama-qarshi qiyalikda kuraklar о‘rnatilgan. Kuraklarda
maxsulotlarning qarshi oqimi vujudga keladi va puls tekislanib, bir turkumli aralashma
xosil qiladi.
Uchinchi gurux aralashtirgichlarda komponentlar aralashtirgichning butun xajmi
bо‘ylab betartib aralashtiriladi. Bu gurux aralashtirgichlari ham inersiyali, pulsga
ta’sirchan emas. Odatda bu aralashtirgichlar yirik о‘lchamga ega bо‘ladi, shuningdek
tuzilishiga kо‘ra davriy xarakatlanuvchi aralashtirgichlarga о‘xshab ketadi.
|
| |
İşıqlandırmanın normalaşdırılması

6.5. İşıqlandırmanın normalaşdırılması
İşıqlandırmanın kəmiyyət göstəricilərindən istifadə etməklə işıqlanma dərəcəsinin aşağı həddi
normalaşdırılır. İş səthinin işıqlanma dərəcəsinin normalaşdırılmış aşağı hədlərinin qiymətləri
aşağıdakı amillərdən asılı olaraq təyin edilir:
1. Gözlə görülən işlərin dəqiqliyindən;
2. Obyektlə fonun kontrastından;
3. Fondan
Görülən işin dəqiqliyinin göstəricisi gözlə seçilən obyektin ən kiçik ölçüsüdür. Obyektin
ölçüsündən asılı olaraq, istehsalatda görülən işlər üçün 8 dəqiqlik dərəcəsi müəyyən edilmişdir.
Görülən işlər dərəcələrə ayrıldığı zaman, obyektdən gözə qədər olan məsafə ( ℓ ) 0,5m-ə qədər
olduqda, əsas göstərici kimi seçilən obyektin ən kiçik ölçüsü (d) götürülür. Obyektdən gözə
qədər olan məsafə 0,5m -dən çox olduqda, əsas göstərici kimi seçilən obyektin ən kiçik
ölçüsünün obyektdən gözə qədər olan məsafəyə nisbəti götürülür (bax cədvəl 6.2.)
Cədvəl 6.2
İstehsalatda görülən işlərin dəqiqlik dərəcələri
İşin dəqiqlik
dərəcəsi
Gözdən obyektə qədər məsafə
ℓ
¿
0,5m
Gözdən obyektə qədər məsafə
ℓ
¿
0,5m
Seçilən obyektin ən kiçik
ölçüsü, d, mm
d/ ℓ nisbətinin qiymətləri
I – lap yüksək
II – çox yüksək
III – yüksək
IV – orta
V – aşağı
VI – kobud iş
VII – işıq saçan
material və məlu-
matlarla isti sex-
lərdə görülən iş
VIII – istehsalat
proseslərinin gedi-
şinə ümumi nəza-
rət
0,15 -dən kiçik
0,15 - 0,30
0,30 - 0,50
0,50 - 1,00
1-5
5-dən çox
0,5-dən çox
-
0,3·10
-3
-dən kiçik
0,3·10
-3
- 0,6·10
-3
0,6·10
-3
- 1,0·10
-3
1,0·10
-3
- 2,0·10
-3
2,0·10
-3
- 10·10
-3
10·10
-3
-dən çox
-
-
Gözlə seçilən obyekt, müəyyən bir cisim, onun ayrıca bir hissəsi və yaxud cisim üzərində seçilən
çat, ləkə, nazik xətt və s. ola bilər.
Gözlə seçilən obyekt ilə fonun kontrastı iki yanaşı işıq sahəsinin parlaqlıqlarının fərqini
xarakterizə edir:
κ=
L
f
−
L
ob
L
f
(6.14)
burada L
f
– fonun parlaqlığı, kd/m
2
;
L
ob
– obyektin parlaqlığıdır, kd/m
2
;
k < 0,2olduqda obyektdə fonun kontrastı kiçik;
k = 0,2 olduqda kontrast orta;
k > 0,2olduqda kontrast böyük sayılır.
Fon – gözlə seçilən obyektin ətrafındakı səthin işığı əksetmə xasiyyətini xarakterizə edir. Fonu
müəyyən etmək üçün işığı əksetmə əmsalından istifadə edilir:
ϕ
яks
=
f
əя ks
f
dш
(6.15)
burada f
əks
– səthdən əks edilmiş işıq seli, ℓ m;
f
dş
– səthə düşən işıq seli, ℓ m;
φ
əks
< 0,2 olduqda fon tünd;
φ
əks
= 0,2÷0,4 olduqda fon orta;
φ
əks
> 0,4 olduqda fon açıq sayılır.
Təbii və süni işıqlandırma inşaat norma və qaydalarında, işıqlanma dərəcəsinin normalaşdırılmış
aşağı hədləri görülən işin dəqiqlik dərəcəsindən və həm də istifadə edilən işıqlandırma
sistemindən (ümumi işıqlandırma və kombinasiya edilmiş işıqlandırma) asılı olaraq verilmişdir.
|
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 46

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Mikrodozatorlar ishini dozalash kerak bо‘lgan boyitilgan aralashmani xatoligiga
qarab nazorat qilinadi. Mikrodozator ishini nazorati mahsus jurnalda yozib boriladi. Shu
bilan birga mikroqо‘shimchalar miqdori, uning sifati, kо‘rsatkichlari zavodga kelganida
va uning smena bо‘yicha sarfi yozib boriladigan jurnal ham yuritiladi. Shu jurnal
asosida barcha hujjatlarda boyitilgan omixta yem ma’lumotlari yoziladi. Uning
jо‘natayotganda sifat belgilari bilan kо‘rsatiladi. Bu nazoratni tо‘la olib borish kerak,
chunki omixta yemga qо‘shiladigan turli mikroqо‘shimchalar aniqlanmaydi. Boyitishni
tо‘g‘riligini nazorat qilish uchun laboratoriya о‘rta smena tortmasidagi
mikroelementlarni miqdorini aniqlaydi.
Sochma omixta-yemlar. Omixta -yemni har partiyasi oldin uni holatini kо‘rib
chiqiladi, keyin tortma olinadi va oxirgi tortma tuzilib undan о‘rtacha tortma ajratiladi.
О‘rtacha tortma miqdori 2 kg bо‘lishi kerak. Taxlildan oldidan u ikki qismga bо‘linadi.
Bir qismini bankaga yoki boshqa idishga solib muhrlanadi va bir oy mobaynida
arbitrajli taxlil bо‘lib qolsa tekshiriladi. Ikkinchi qismidan esa tortma olinib undan hidi,
rangi, turi, namligi, metall magnit aralashmalar mikdori, maydalash darajasi va tо‘la
urug‘ mevalarni tashkil etish hisoblanadi. Ikkinchi qismni qolgani laboratoriya
tegirmonchasida maydalanadi va olingan shrot 0 1 mmli о‘lchamli elakdan о‘tish kerak
bо‘lib, elakda umumiy massasi 3-4% dan kо‘p bо‘lmagan qism i qolishi yо‘l quyiladi.
Agar omixta yem yuqori namlik uchun yaxshi maydalanmasa, uni 40-50 °S haroratda
quritiladi. Lekin namligi quritishdan oldin aniqlanadi. Maydalangan va yaxshilab
aralashtirilgan tortmani bankaga solib undan namlikni, xо‘l kletchatka miqdori, xom
kleykovina, yog‘, kul, tuz va qum miqdori kо‘rsatkichlari aniqlanadi. Omixta yemlarni
rangi, hidi, tashqi kо‘rinishi olingan xom-ashyoga xos bо‘lishi kerak. Chirigan va
mog‘or hidi bо‘lishiga yо‘l qо‘yilmaydi. Agar omixta - yemga antibiotiklar qо‘shilsa,
shunga mos bо‘lgan hid bо‘lishi mumkin. Hidi 20 gr tortma olinib u toza qog‘ozga
solinadi va aniqlanadi. Hidni kuchaytirish uchun farfor idish qaynab turgan suv
hammomida 5 minut isitiladi.
Zararkunandalar bilan zararlanganligi. Qishlok xо‘jaligi hayvonlari, qushlar,
quyonlar va nutriyalar uchun 1 kg yemda 5 ta hashorat bо‘lishi, baliqlar uchun 10 ta
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 45

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Melassalash.
Melassani
yoki
boshqa
suyuq
qushimchalarni
isitish
temperaturasi
texno-kimyoviy
nazorat
bilan
olib
boriladi.
Asosan
omixta-yemga
melassa
kо‘proq
qо‘shiladi.
Melassani
isitish
harorati
60°S
dan
oshmasligi
kerak.
Yuqori
haroratda
melassa
sifati
buziladi.
Haroratni
nazorat
qilish
uchun
gazli termometrlar о‘rnatiladi (TG-270). Bir vaqtni о‘zida melassa tarkibidan yod
chiqindilar mikdori, nazorat kilinadi, bu chikindilar elakli filtar-ushlagichlarda ushlanib
qolgan mikdor bо‘lib, ulardagi teshiklar ulchami 0,8 x 0,8 mm dir.
Meyorlash( dozalash.) Meyorlash miqdorini tо‘g‘riligini melassani sarf bо‘lishini
kо‘rsatuvi uskuna orkali yoki forsunkani ishlab chiqarish miqdori bilan nazorat etish
mumkin. Buning uchun laborant forsunkadan melassa olib, uni mikdorini va
belgilangan mikdordan farqini ma’lum bir vaqt mobaynida tekshiradi va meyorlashni
tо‘g‘riligini aniqlaydi. Dozatorlarni ishini laboratoriya va ishlab chiqarish ishchilari
nazorat qiladi. Dozatorlarni tо‘g‘ri ishlashi turli hil turdagn xom-ashyoni qо‘shilishi va
olinayotgan mahsulotni sifati bilan aniqlash mumkin. Xar bir dozator ustida jadval
osilib unda uskunani ishlab chiqarish quvvati, va kaysi turdagn xom-ashyoni meyorlash
uchun muljallanganligi kо‘rsatiladi. Shu bilan birga 1 soatda va minutda
о‘tkazish mumkin bо‘lgan miqdor kо‘rsatiladi.
Tarozli dozatorlarni ishini nazorag qilishda ularni markasini bilgan holda
tarozilarni sinfi bо‘yicha aniqlikligi va xatoligi kursatiladi. Oxirda kovshdagi maxsulot
mikdori aniqlanadi.Kovshdagi massani 10 marta aniqlab tarozilarni darajasi topiladi,
Dozatorlarni ishi nazorati ularni ish va nazorat daftariga yoziladi . Jurnalda vaqt, smena,
retsept pomeri, taqib va xar bir xom ashyopi retseptga kiritilishi belgilanadi .
Aralashtirilish. Omuxta – yemga kuyiladigan asosiy talab uning bir
xiligidir. Bunda barcha turdagi xom ashyoni tо‘la aralashtirish orqali erishiladi.
Aralashtirish samaradorligi ayrim xom ashyolarni fizik xususiyati, dispersligi va
aralashtirgich konstruksiyasiga bog‘liq. Aralashtirish samaradorligini baholashda
aralashmani bir xillik koeffitsiyenti ishlatiladi.
|
| |
Texnologik sxemani bayoni

26
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Omixta yemni rejalashtirilgan assortimentda ishlab chiqarish
va korxona ishining
uzluksizligini ta’minlash uchun xom ashyoning barcha turlari bо‘yicha ma’lum zahira
tashkil qilinadi hamda sistematik ravishda tо‘ldirilib boriladi.
Ishlov beriladigan
xomashyoning asosiy miqdori temiryо‘l transportida va faqat unchalik kо‘p bо‘lmagan
qismi avtomobilda yetkazib beriladi.
Zamonaviy omixta yem zavodlari bir maromda ishlash uchun temiryо‘l transporti
va avtomobil uchun yо‘llar, temir va avtomobil yо‘llaridan xomashyoni qabul qilish
uchun mexanizatsiyalashgan qurilmalar va xomashyoni sochma hamda tara kо‘rinishida
saqlashga mо‘ljallangan omborlar bо‘lishi kerak.
Idishlardagi xomashyo oddiy
omborlarda, sochiluvchan kо‘rinishli xomashyo, asosan, silos
tipidagi omborlarda va
zaruriyat tug‘ilganda oddiy omborlarda saqlanadi. Sun’iy yо‘llarda xomashyoni idishsiz
holda yetkazib berish ortib borayapti, buning natijasida idish uchun, shuningdek, ishlab
chiqarish joyida xomashyoni idishlarga joylashtirish va iste’mol joyida idishsizlantirish
uchun ketadigan harajat kamayadi.
Zavodda mavjud bо‘lgan omborlarga xomashyoni tо‘g‘ri joylashtirish uchun, ya’ni
ishlab chiqarishga xomashyoning barcha turlarini
uzatish imkonini yaratish,
shuningdek, uni saqlashnita’minlash maqsadida xomashyoning joylashtirishning oylik
tezkor rejasi tuziladi. Xom ashyoni joylashtirish sxemasi
tuzilganda mavjud omborlar
sig‘imidan ratsional foydalanish zaruriyati, xomashyoning sifatini (masalan, xо‘l
proteinning turlicha miqdorga ega bо‘lgan baliq uni partiyalari
alohida shtabellarga
joylashtiriladi) e’tiborga olgan holda joylashtirish, saqlash
jarayonida xomashyoni
minimal darajada tashish zaruriyati e’tiborga olinadi. Xom ashyoni joylashtirish rejasini
tuzishda ombor maydonining 10 % ombor yumushlari uchun saqlanadi,
elevatorlarda
esa har bir silos osti konveyeri uchun bitta silos zaxira uchun saqlanadi.
Saqlanayotgan xom ashyo uchun doimiy kuzatuv о‘rnatiladi. Saqlashga
chidamsizlari ishlab chiqarishga birinchi navbatda uzatiladi. Sifatining
yomonlashuvi yoki saqlashda о‘z-о‘zidan
qizish holati kuzatilganda, uning
chidamliligini ta’minlovchi va xomashyoni omixta yem ishlab chiqarishga qо‘llash
uchun zaruriy chora tadbirlar о‘tkaziladi.
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 47

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
bо‘lishi yul qо‘yiladi. Omixta yemni zarakunandalar bilan zararlanganligini aniqlash
uchun 1 kg tortma, diametri 2 mmli elakda yoki simli 08 nomerli elakda elash orqali
aniklanadi. Elakda qolgan qismdagi zararkunandalar solinadi. Zararkunandalar bilan
zararlanganligini mahsulotdagi teshiklarga qarab GOST 3496.0-70 asosida baholanadi.
Metall magnit aralashmalar miqdori 1 kg tortmani magnit orqali о‘tkazib
aniqlanadi.
Uni
о‘lchash
elagida
0,5
mmli
kvadrat
orqali о‘lchanadi va 0,5 mmgacha, 0,5 dan - 2 mm gacha bо‘lgan qismchalar
miqdori hisoblanadi. Omixta yemni namligi quritish yoki Chijovani nam о‘lchagichi
organi GOST 13496.3-70 orqali aniqlanadi. Namligi 14,5%dan oshmasligi kerak.
Maydalash yirikligi va maydalanmagan urug‘ va mevalarni miqdori GOST 13496.8 72
da kо‘rsatilgan elaklarda elash orqali aniqlanadi.
Qum. Uni borligini F.A.Pusepa uskunasida yoki kletchatka miqdori
aniqlanayotganda tekshirish mumkin.
Tuz. Uning miqdori Ag NOz yoki Hg NOz orqali GOST 13496.1-60 orqali
aniqlanadi.
Yog‘. Uning miqdori Sokslet asbobida aniqlanadi. Uning ish jarayoni mahsulotdan
S li efir orqali yog‘ni ekstraksiya qilish orqali taxlil kilinadi. Yuqoridagi ma’lumotlarni
о‘rganib shunday xulosaga kelish mumkinki. Bu omixta-yem davlat standarta talabiga
tо‘la javob beradi. Agar barcha sifatlar standartga mos bо‘lsa, shu omixta yemlarni
omborxonalarga yoki istyemolchilarga jо‘natish mumkin. Agar bu sifatlar javob
bermasa omixta - yem sifatsiz deyiladi va tegishli jurnalda yozilib qayta ishlashga
yuboriladi.
Omixta - yem chiqishi nazorati. TKNB boshlig‘i omixta yem chiqish
meyorlariga rioya qilishni nazorat qiladi. Omixta yem ishlab chiqarishda oldindan xisob
kitob qilinmaydi. Xom ashyoni tо‘g‘ri ishlatish bо‘yicha rejali meyor mavjud.
Laboratoriya barcha xom ashyolarni nazorat etadi. Aloxida e’tibor III kategoriya
chiqindilariga beriladi va ularga donni tushib qolish miqdori 2 % oshmasligi kerak.
Ishlab chiqarish binosini tozalash aktida ishlatiladigan xom ashyo va tayyor mahsulot
miqdori ishlov berilgan xom-ashyoni turi va sifati bо‘yicha kо‘rsatiladi. 2 chi bо‘limda
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 25

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Omixta yem sanoatida xomashyo sifatida ishlatiladigan pо‘stloqli ekinlar orasida
suli va arpa eng keng tarqalgan. Ular yuqori ozuqaviylik qiymatiga ega, ammo pо‘sti
kо‘p miqdorda kletchatka saqlaydi. Shu sababli jо‘ja, chо‘chqa bolalari va boshqa
hayvonlar ratsioniga arpa va sulini pо‘stsiz kiritish, pо‘stloqli ekinlar pо‘stini ajratish
kо‘zda tutilgan. Pо‘stloqni ajratishda donga ta’sir qilishning turli usullari bilan bir
qatorda uskunalarning ma’lum konstruksiyalari qо‘llaniladi. Qobiq ajratuvchi uskunalar
ishchi organlarining donga kо‘rsatadigan mexanik ta’siri va ularning qobiqqa beradigan
deformatsiyasi tavsifiga bog‘liq holda bu uskunalarni uch guruhga bо‘lishi mumkin.
Zamonaviy chorvachilikda shunday omixta yem ishlab chiqarish talab qilinadiki, u
tabiat va hayvonlarni birlashtiruvchi bо‘g‘inga aylansin. Bu hayvonlarning keyingi
vaqtda atrof-muhitdan ajralgani, kо‘pligi yil davomida yopiq joylarda boqilishi bilan
tushuntiriladi.
Oqsil vitaminli qо‘shimchalar ishlab chiqarish jarayoni 5 ta liniyadan iborat:
1. Don kepaklari tayyorlash liniyasi.
2. Oqsilli xomashyolarning tayyorlash liniyasi.
3. Mineral xomashyolarni tayyorlash liniyasi.
4. Mikroqо‘shimchalar bilan boyitish liniyasi.
5. Dozalash va aralashtirish liniyasi.
О‘simliklar va hayvonlardan kelib chiqqan ozuqalar chorvachilik uchun kerakli
bо‘lgan ozuqa moddalarni tо‘liq miqdorda qoplamaydi. Shuning uchun
omixta yem va ozuqa ratsionlariga biologik faol modda (BFM)larning kiritilishi
yemlarning samaradorligini oshiradi. Natijada hayvonlarning mahsuldorligi oshadi,
sog‘ligi yaxshilanadi.
Texnologik liniyalar barcha turdagi qishloq xо‘jaligi hayvonlari uchun premikslar
ishlab chiqarishga imkon beradi. Tо‘ldiruvchini tayyorlash liniyasi uni qabul qilish,
begona va metallomagnit aralashmalardan ajratish, quritish va maydalashga
mо‘ljallangan. Metallomagnit aralashmalar elektromagnit separatorlarida yoki magnit
kolonkalarda, begona aralashmalar esa elovchi uskunalarda ajratiladi.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 44

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
tortmalarda aniklanadiganidan (namligi, qum, tuz, hо‘l kletchatka va ayrim omixta -
yem tarkibidagi hom proteinni miqdori xam aniklanadi.
Texnologik jarayon va uskunalarni nazorati. Tozalash uskunalari. Bu
uskunalarni ishini nazorat qilishda tozalangan don va chiqindilar taxlil qilinadi.
Tozalangan dondan yirik va mayda iflosliklar tо‘liq tozalanish, mineral aralashmalar
miqdori 0,25% dan kо‘p bо‘lmasligi, metall aralashmalarni qoldiq izlari bо‘lishi
mumkin. Tozalangandan keyin olingan chiqindilarda donlarni miqdori aniqlanadi.
Uning miqdori 2% dan oshmasligi kerak. Don tozalash uskunalarni texnologik
samaradorligini aniqlashda uskunagacha va uskunadan keyingi tortmalar taxlil qilinadi
va aralashmalarni pasayish % о‘rnatiladi.
Unli xom-ashyo, xayvonlardan olinadigan maxsulot va shrotlardagi yirik
aralashmalarni tо‘la ajralganligi yani xas-chо‘plar, shpagat, iplar va boshqalar
tortmalarmi nazorat qilish uchun kamida smenada 1 marotaba nazorat qilinadi.
Maydalash uskunalari. Barcha turdagi xashaki xom-ashyo, tuzdan tashqari,
disperssimonlikgacha maydalanadi, ular sochma omixta-yem uchun mо‘ljallangan
meyorga javob berishi kerak.
Kobiq ajratuvchi uskunalar.Qobiq ajratuvchi uskunalar ishini nazorat qilishda
tо‘la yadroni chikishi va kletchatka miqdori aniqlanadi. Texnologik jarayonlarni
qonunlariga asosan suli qobig‘ini ajratish 50% dan kam bо‘lmasligi kerak.
Olingan maxsulotdagi hо‘l kletchatka miqdori 5,3%' dan kо‘p bо‘lmasligi
lozim.
Magnit uskunalar.Magnit uskunalar ishi kamida oyda 1 marta nazorat
qilinadi. Bunda har bir ushlagichni yuk kо‘tarish darajasi nazorat qilinadi. Magnit
ushlagichlarni meyor bо‘yicha о‘rnatilishga e’tibor beriladi.
Tuz va bо‘rni quritish. Labarotoriya tuz va bо‘rni quritishdan keyingi
namligini quritish agentni haroratini nazorat qiladi. Bо‘r uchun quritish agenti harorati
250-300°S, tuz uchun 80-200°S. bо‘r uchun namlikni tushirish 11-15%, tuz uchun 4,5-
7,5 %.Quritish davri 20 minut.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 30

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Sochiluvchan omixta yem yetarlicha bir xil maydalangan mahsulotdir. Uni ishlab
chiqarishda ingrediyentlar begona aralashmalardan tozalanib, qobiqsizlantiriladi va
maydalaniladi. Tayyorlanadigan ingrediyentlar meyorlagich va aralashtirgichdan
о‘tkaziladi.
Briketlangan omixta yem odatda tо‘liq ratsionli holatda ishlab chiqariladi.
Briketlar sakkizburchak shaklga ega bо‘lib, uzunligi 160-170 mm, kengligi 70-80 mm,
qalinligi 30-60 mm. Ularni ishlab chiqarish uchun
maydalangan ingrediyentlar va pichan aralashmasi tayyorlanadi. Olingan oquvchan
massa maxsus aralashtirgichga tushadi va bir vaqtning о‘zida undan meyorlangan
tarqoq melassa ham uzatiladi. Maydalangan ingrediyent, pichan va melassa
aralashmasidan tashkil topgan massa presslarga tushib, briketlanadi.
Donador (granulali) omixta yem ma’lum diametr va balandlikdagi uncha katta
bо‘lmagan silindr shaklli granula deb ataluvchi oquvchan massani namoyon qiladi.
Ishlab chiqarishda: quruq va xо‘l usul granulalar qо‘llaniladi. Granulali omixta yem
odatda parrandalar va hovuz baliqlarini boqish uchun ishlatiladi.
Galetlar teshikli tо‘g‘ri burchak shaklida kulcha kо‘rinishida bо‘ladi. Uni ishlab
chiqarish uchun, avval, soluvchan omixta yem olinadi, sо‘ngra undan achitqili xamir
qorilib, galetlar pishiriladi va quritiladi.
Omixta yem tarkibi va yem-xashaklik qiymati bо‘yicha ikki asosiy guruhga
bо‘linadi: tо‘liq ratsionli va konsentratli.
2.5. Uskunalarni tanlash va hisoblash
I.Siloslar miqdori va omborlar maydonini xisoblash.
Omixta yemning kо‘p sonli komponentlarini joylashtirishda saqlashning normal
sharoiti va ularning sifati hamda xolatini kuzatish imkoni bо‘lishi kerak. Silos
korpuslari va xom ashyo omborlari sig‘imini xisoblashda korxona quvvati adabiyotlarda
berilishicha, 100-150-500 t/s gacha bо‘lgan sexlar uchun saqlash davri quydagi
muddatlar (sut) da olinadi:
Har bir turdagi xom ashyoni saqlash uchun silosning umumiy meyoriy sig‘imi YE
1
quyidagi formula bо‘yicha aniqlanadi:
|
| |
Ozuqa hayvon yog‘ini kiritish

24
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
yog‘och bochkalarga joylangan holda yoki avtosisternalarda kelib tushishini kо‘zda
tutadi.
Bochkadan yuqorigi temir halqasi bо‘shatilib, tubi chiqariladi. Sо‘ngra
mahsus
ag‘daruvchi qurilmaga mahkamlanadi. Bochka elektrotelfer bilan kо‘tarilib,
monorels
bо‘yicha burama trubalardan biriga harakatlanadi. Bochka bu yerda ag‘dargich
yordamida ochiq tubi bilan pastga burilgan holda burama trubkaga kiygiziladi. Yog‘ni
eritishda bо‘chka о‘z og‘irligi ta’sirida ag‘darilmaguncha tushiriladi. Erigan yog‘
quyma voronkadan bakka issiqlik kо‘ylagidan quyiladi.
Bakning ikki qavatli devori
orasida bug‘li burama trubka bilan qizdiriladigan suv kо‘ylagi mavjud. Sо‘ngra
shisternali nasos yog‘ filtr orqali sarflovchi bak aralashtirgichga ham issiqlik kо‘ylagi
bilan haydaladi.
Issiqlik kо‘ylagi mavjudligi yog‘
massasining,
bir tekisda qizishiga imkon
beradi. Bu, ayniqsa shu sxema bо‘yicha fosfatid konsentrati kiritilganda muhimdir.
Sarflovchi bak aralashtirgichda qorg‘ichi bо‘lib, u yog‘da eruvchi rag‘batlantiruvchi
moddalarni qо‘shishga imkon beradi. ND nasos bilan yog‘
granulatorga yoki
aralashtirgichga tushadi. Quvurdagi pulsatsiyani silliqlash uchun monometrli depulsator
о‘rnatilgan.
Chapter · November 022 citations reads 9,388 author

See
discussions, stats, and author profiles for this publication at:
https://www.researchgate.net/publication/365423630
Metallar va ularning sinﬂanishi. Metallurgik ishlab cjhiqarish muammolari
Chapter
· November 2022
CITATIONS
0
READS
9,388
1 author:
Saodat Mirzajonova
Tashkent
State Technical University
130
PUBLICATIONS
118
CITATIONS
SEE PROFILE
All content following this page was uploaded by
Saodat Mirzajonova
on 16 November 2022.
The user has requested enhancement of the downloaded file.
II BOB. METALLAR VA ULARNING SINFLANISHI.
METALLURGIK ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARI
§ 9 Metallar va ularning sinflanishi
D.I. Mendeleevning elementlar davriy sistemasi o’z ichiga 109 kimyoviy
elementni oladi. Tabiatda 89
element tabiiy holda uchraydi, qolganlari su’niy
ravishda yadro reaksiyalari natijasida olinadi. Kimyoviy elementlarni metal va
metalmaslarga ajratish qabul qilingan. Metalmaslarga quyidagi 19 element kiradi:
vodorod (H
2
), bor (B), uglerod (C), kremniy (Si), azot (N), fosfor (P), kislorod
(O
2
), oltingugurt (S), ftor (F), xlor (Cl), brom (Br), yod (I), astat (At),
va inert
gazlar: galiy (Ga), neon (Ne), argon (Ar), kripton (Kr), ksenon (Xe), radon (Rn).
Qolgan 86 element metallik xususiyatlarga egadir. Metallik holatini metallik
yaltiroqligi va shaffofligi, yuqori issiqlik va elektr o’tkazuvchanlik, egiluvchanlik,
kristall tuzilishi, och va to’q kulrang rangi kabi umumiy xususiyatlar belgilaydi.
Bundan tashqari tipik metallar uchun elektr o’tkazuvchanlikni
haroratga
bog’liqligi: harorat oshishi bilan elektr o’tkazuvchanligi kamayishi kabi umumiy
xusususiyatlar mavjud.
Metallarning ko’pchilik xususiyatlari metallik tuzilishida erkin elektron
bo’lishi bilan xarakterlanadi. Metallik tuzilmasida
neytral atomlardan tashqari,
ionlangan atomlar bo’ladi, ya’ni ularda ma’lum miqdorda elektronlar bo’lmaydi.
Metallning hamma atomi bir xil ionlanish imkoniyatiga ega va ionlashgan
atomlardan neytral atomlarga elektronlarni o’tishi energiya sarflanmasdan borishi
mumkin. Buning natijasida metall panjarada uzluksiz elektron almashinish jarayoni
boradi. Bu vaqtda shu payt hech qaysi ma’lum atomlarga tegishli bo’lmagan
ma’lum miqdorda erkin elektronlar bo’ladi. Atomlarga qaraganda elektronlarning
o’lchami ancha kichik bo’lishi butun metall panjara bo’yicha ularni erkin harakat
qilish imkonini beradi. Metall panjarada erkin elektronlar bo’lishi
metall
xossalarini belgilab beradi.
Elektrokimyoda reaksiya borishi natijasida elektronlarni o’ziga biriktirishga
harakat qiladigan metalloidlardan farqli ravishda, elektron berishga moyilligi
bo’lgan elementlarga metall deyiladi.
Yuqorida aytilganidek, metallik holatini
belgilaydigan muhim xususiyatlardan biri, ularning kristall tuzilishi hisoblanadi.
Metall bog’lanishning mustahkamligi bilan metallning ko’pgina fizik va mexanik
xususiyatlari tushuntiriladi (2.1- jadval).
Metall ishlab chiqarish va ishlatishda elektrokimyoviy
kuchlanish qatorida
metallning tutgan o’rni bilan izohlash mumkin bo’lgan, kimyoviy faolligi muhim
o’rin tutadi.
2.1- jadval
Metallarning fizik va mexanik xususiyatlari
Fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra: Kompyuter tizimlari “ Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash ” fanidan Kurs ishi

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI
VA KOMMUNIKATSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
Fakultet: Kompyuter injiniringi
Kafedra: Kompyuter tizimlari
“ Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash ” fanidan
Kurs ishi.
Mavzu:
Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va
buyruqlarni
amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari. Murakkab ifodani
ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va
dasturini yaratish.
Guruh: 212-13
Bajardi: Ashuraliyev H.
Abdiyev M.
Rahbar: ____________________
Himoya qilindi: ________ (sana)
__________ (baho)
__________ (imzo)
__________ (imzo)
__________ (imzo)
2
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI
RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Fakultet: KI
Kafedra: Kompyuter tizimlari.
Yo`nalish (Mutaxasislik): Kompyuter injiniringi.
Tasdiqlayman
Kafedra mudiri______________________
<<______>> ______________ 2016 yil
Kurs ishiga
Topshiriq: Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va buyruqlarni
amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari. Murakkab ifodani
ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va
dasturini yaratish.
1)
Kurs bo`yicha
2)
212-13
guruh talabalari
Ashuraliyev H. “Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va
buyruqlarni amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning o’rni va
vazifalari
(2 – 18 bet) ”
Abdiyev M. “Murakkab ifodani ketma – ket va
parallel hisoblash
chizmasini (graf yordamida) ishlab chiqish va dasturini yaratish(19 – 27 bet )”
3)
Rahbar:_________________________
4)
Kurs ishi mavzusi: Parallel qayta ishlash, ma’lumotlarni taqdim etish va
buyruqlarni amalga oshirishda zamonaviy apparat vositalarning vazifalari.
Murakkab ifodani ketma-ket va parallel hisoblash chizmasini (graf yordamida)
ishlab chiqish va dasturini yaratish.
Topshiriq berilgan sana: ________
Rəqqaslar (yaylı, riyazi, fiziki)

Rəqqaslar (yaylı, riyazi, fiziki)
Yaylı rəqqas.
Yaydan alınmış kütləli cisim hərəkətinə baxaq.
Yayı qədər uzadıb buraxdıqdan sonra (1) qüvvəsi təsirindən cisim rəqs edəcək. Bu rəqsin periodunu tapaq.
Nyutonun II-ci qanununa görə
(2)
və (2)-dən alırıq.
olduğundan olur. Buradan (3)
2. Riyazi rəqqas - uzanmayan çəkisiz nazik sapdan asılmış maddi nöqtəyə deyirlər.
1 vəziyyətində maddi nöqtənin çəkisini sapın dartı qüvvəsi tarazlaşır. Maddi nöqtənin 2 vəziyyətinə meyl edildikdə bu tarazlıq pozulur. - ni toplananlara ( və ) ayiraq. sapın dartı qüvvəsi ilə tarazlaşır, isə rəqqası tarazlıq vəziyyətinə qaytaracaq.
= +
bucağı kiçik olduqda olur. Deməli
(4)
(-) işarəsi - in yerdəyişmənin əksinə yönəldiyini göstərir.
(4) – dən görünür ki, kiçik meyl bucaqlarında , ~ olur. Deməli kiçik amplitudlarda rəqslər harmonik olur.
(4) ifadəsini Hük qanunu ilə müqayisə edək.
= F;
Digər tərəfdən . Onda
(5)
Harmonik rəqsdə, (T) period, amlitud və kütlədən asılı deyil.
3. Fiziki rəqqas - ağırlıq mərkəzindən kənarda olan hər –hansı bir nöqtədən asılmış cismə deyirlər.
Fırlanma oxundan (O nöqtəsi) ağırlıq mərkəzinə (C nöqtəsi) qədər olan məsafəni işarə edək. Cismi (fiziki rəqqası) kiçik bucağı qədər meyl etdirib sərbəst buraxaq. Meyl bucağı olduqda a]ırlıq qüvvəsini və toplananlara ayıraq (= +).
yerdəyişməsinin əksinə yönəldiyindən:
, ( kiçik olduqda )
qüvvəsinin O fırlanma oxuna nəzərən momenti bərabərdir. Onda bucaq təcili:
(6)
Burada - rəqqasın ətalət momentidir.
Beləliklə bucaq təcili bucaq yoluna (yəni-ya ) mütənasibdir. Ona görə də kiçik meyl bucaqlarında fiziki rəqqasın rəqslərini harmonik hesab etmək olar.
Bu rəqsin periodunu tapaq.
(6) ifadəsini -lə müqayisə edək ()
(7)
Verilmiş rəqqasın periodu ilə eyni periodu olan riyazi rəqqasın uzunluğuna bu fiziki rəqqasın gətirilmiş uzunluğu deyilir.
(5) və (7)-in müqayisəsindən alırıq ki, fiziki rəqqasın gətirilmiş uzunluğu: (8) bərabərdir.
Onda olur.
|
O’zbekiston respublikasi axborot texnalagiyalari va kommunikatsiyalarni

O’zbekiston respublikasi axborot texnalagiyalari va kommunikatsiyalarni
Download
302,96 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
04.12.2023
Hajmi
302,96 Kb.
#110866
Download
302,96 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O’zbekiston respublikasi axborot texnalagiyalari va kommunikatsiyalarni
Download
302,96 Kb.
Matnni ko'rish
>>z=sym(‘z’) - Mavzu: Simulink paketida chiziqli va algebraik tenglamalar sistemalarini tadqiq etish va yechish Reja

|
Mavzu: Simulink paketida chiziqli va algebraik tenglamalar sistemalarini tadqiq etish va yechish Reja
|
bet | 3/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #228378 |
Bog'liq simulink>>z=sym(‘z’) Z= Z
Simvolli o’zgaruvchilar guruxini yaratishda sums funksiyasidan foydalaniladi:
S massivning simvolli ifodasini simplify(S) funksiyasi elementlararo soddalashtiriladi.
Agar soddalashtirish mumkun bo’lmasa boshlang’ich ifodani qaytaradi.
Misol:
>>simplify ((x˄3-y˄3)/(x-y))
Ans= x˄2+x*y+y˄2
Ifodalarni soddalashtirish funksiyasi – simple
Ifodalarni soddalashtirish funksiyasi simple(S) ko’rinishda S massiv elementlarini soddalashtiradi va oraliq natijalar hamda eng qisqa natijani chiqaradi.
R,HOW = simple(S) ko’rinishda oraliq chiqarilmaydi , soddalshtirish natijlari R vektorga taqdim qilinadi , HOW satr vektorida esa bajariladigan o’zgartirishlar ko’rsatiladi.
Ifodalarni oddiy ko’payrivchiga ajratish – factor. Ifodalarni oddiy ko’paytivchilarga ajratish funksiyasi factor(S) ko’rinishda S vector ifodalarni oddiy ko’paytuvchilarga butun sonlarni esa oddiy sonlar ko’paytmalariga ajratadi.
>>x=sum(‘x’);
factor(x^7-1)
ans = (x-1)(x^6+x^5+x^4+x^3+x^2+x+1)
>>factor(sum(‘123456789’))
ans = 3^2*3607*3803
Hosilani hisoblash funksiyasi – diff. S ifodadan hosilalarni simvolli hisoblash uchun diff funksiyasidan diff(S, x, n) formatda foydalaniladi.
Misol. Aytaylik y=x2sinx funksiyaning birinchi va uchinchi tartibli hosilalarini olish:
syms x
y=x^2*sin(x);
diff(y,x)
ans= x^2*cos(x)+2*x*sin(x)
diff(y,x,3)
ans = 6*cos(x)-x^2*cos(x)-6*x*sin(x)
Algebraik tenglamalarni yechish-solve. Algebraik tenlamalar sistemalarini va
yakka tenglamalarni yechish uchun solve yoki fzero buyruqlari ishlatiladi.
|
| |
O’zbekiston respublikasi axborot texnalagiyalari va kommunikatsiyalarni - bet 5

III.XULOSA.
Yarimo'tkazgichli diod - yarim o'tkazgichli qurilma, keng ma'noda, ikkita elektr
simi (elektrodlar) bo'lgan yarim o'tkazgich materialdan tayyorlangan elektron
qurilma. Tor ma'noda, yarimo'tkazgichli qurilma, uning ichki tuzilishida bitta p-n
birikmasi hosil bo'ladi.
Boshqa turdagi diodlardan (masalan, vakuumli) farqli o'laroq, yarimo'tkazgichli
diodlarning ishlash printsipi qattiq yarim o'tkazgichda zaryad o'tkazishning turli
jismoniy hodisalariga va ularning yarimo'tkazgichdagi elektromagnit maydon bilan
o'zaro ta'siriga asoslangan
IV.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Ma'ruzalar matni.
2. Nigmatov K. Rodioelektronika asoslarl. T., 1994.
3. Qoʻyliyev B.T. Tabiatning xossalari bitmas- tuganmasdir.
Qarshi, 2005.
4. Gershunskiy B.S. Elektronika va mikroelektronika asoslari. M., 1990.
5. Manaev E.I. Radioelektronika asoslari. M., 1989.
6. Molchanov A.P., Zanadvorov P.N. Elektron va radiotexnika kursi.
Moskva, Nauka, 1976.
7. Stepanenko I.P. Transistorlar va tranzistorlar nazariyasi asoslari
Qo'shimcha adabiyotlar:
1. I.P.Zherebsov. Elektronika asoslari. M. Energoatomizdat 1989.
2. Gusev V.G., Gusev Yu.M. Elektronika. Moskva, 1991 yil
|
Chiziqli tenglamalar sistemasini yechishga doir misollar

|
Chiziqli tenglamalar sistemasini yechishga doir misollar
|
bet | 2/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #228378 |
Bog'liq simulink2. Chiziqli tenglamalar sistemasini yechishga doir misollar
Tenglamalar sistemasini chapdan bo’lish, iterasiyalar usuli va Kramer usulida yeching, topilgan yechimlarni solishtiring.
Chiziqli tenglamalar sistemasini yechish.
Endi xuddi shu tenglamalar sistemasini iterasiya usuli bilan yechamiz va natijalarni solishtiramiz. Yechimni iterasiyalar usulida topish uchun quyidagi fayl-funksiyani tuzamiz
e=[0.01 0.01 0.01 0.01; 0.01 0.01 0.01 0.01;
0.01 0.01 0.01 0.01;0.01 0.01 0.01 0.01];
d=inv(a)-e; b1=d*b; a1=a*e; x0=b;
U xolda hosil bo’lgan x=b1+a1x tenglamalar sistemasi yuqorida keltirilgan
teorema shartlarini qanoatlantiradi. Iterasiyali algoritmni ishlashini yangi iter2 fayl- funksiya hosil qilib tekshiramiz . Chiziqli tenglamalar sistemasini olish.
Xosil qilingan iter2 fayl-funksiyasiga argumentlar a, b, x0, eps, n larning qiymatlarini buyruqlar oynasida hosil qilib natijalarni olamiz .
Simvoli hisoblashlar
Symbolic Math ToolBox paketi yordamida quyidagi tipik analitik hisoblashlarni
bajarish mumkin:
matematik ifodalarni soddalashtirish;
o’rin almashtirish;
chegaraviy qiymatlarni aniqlash;
differensiallash ;
integirallash;
integiral o’zgartirishlar;
tenglamalar va tenglamalar sistemalarining yechimlarini olish.
Bundan tashqari Symbolic paketi MATLAB muhiti bilanMaple simvolli
matematika tizimining yadrosi orasidagi interfesini amalga oshiradi Lekin MATLABda ishlanganda Maple ni o’rnatish talab qilinmaydi.
3. Simvolli o’zgaruvchilar, kostantalar va ifodalar. MATLAB tizimining o’zgaruvchilar simvolli matematikaga aloqasi bo’lmagan vektorlar , matrisalar va sonlar ko’rinishida berilgani sababli simvolli o’zgaruvchilarni yaratish kerak bo’ladi. Simvolli o’zgaruvchilar yoki obyektlarni yaratish uchun sym yoki syms funksiyalardan foydalaniladi. Masalan, z=sym (‘z’) komondasi ‘z’ nomli simvolli o’zgaruvchini qaytaradi va natijani z ga yozadi:
|
| |
Yuqori chastotali yarim o‘tkazuvchi diodlar

(Au, Cu, Ni) unumli markazi bo‘lgan elementlar kiritiladi, bu esa og‘irligi bir xil
bo‘lmagan zaryad tashuvchilarni hayot vaqtini kamaytiradi. P-xududini (bazasini)
qalinligi Np teshiklarni chopish diffuzion uzunligi miqdoriga qaraganda kam
miqdorigacha kamayadi. Bu bir vaqtda og‘irligi bir xil bo‘lmagan tashuvchilar
hayot vaqtini va baza qarshiligini kamaytiradi. Yuqori chastotali diodlar
konstruksiyasi bo‘yicha nuqtaviy konstruksiya ko‘rinishida yoki juda kichik
maydonli o‘tish yupqa konstruksiyada bajariladi.
Fotodiodlar.
Ayrim moddalarga yorug’lik tushganda, energiya modda atomlari tomonidan
yutilib, elektron – kovak juftini hosil kiladi. Bu moddadan yasalgan material
uchlariga kuchlanish berilsa,
elektronlar bir tomonga
, kovaklar ikkinchi tomonga
xarakat kiladi. Yoruglik intencivligi ortishi bilan tok kuchi ham ortib boradi.
Fotoelektrik kurilmalar yoruglik ta’sirida kuchlanish hosil kiladi. Odatda ular
po’tishga ega bo’lib, hosil bo’lgan kuchlanishning musbat qutbi n-soxada bo‘ladi.
Bu kuchlanish tashqi zanjirga ulansa tok hosil qilishmumkin. Tok yo‘nalishi o’tish
yo‘nalishiga qarama-qarshi bo‘ladi.Fotodiodlar–yorug’lik ta’sirida elektr tokini
o’tkazuvchi qurilma sifatida ishlatilishi mumkin.
Yoruglik diodlar–bu bir yoki bir necha p-n o’tishga ega bo’lgan diod bo’lib,
undan tok o’tganda o‘zidan yorug’lik chiqaradi.(17-rasm). Bu diodda tok tashuvchi
zarrachalar elektronlar va kovaklardan iborat bo’lsada, elektronlarning miqdori
kovaklarga nisbatan ko‘proq bo‘ladi. Elektronlar n soxadan p- soxaga o’tish
davomida, bir energetik satxdan ikkinchisiga o’tadi. Elektronlar p- soxada kovaklar
bilan rekombinatsiyalanib o’zlarining ortiqcha energiyalarini yo’qotadi. Bu
energiya nur sifatida chiqadi. Tok ortishi bilan yorug’lik intensevligi ham ortadi.
Chiqayotgan nur kengroq fazoga taqsimlanishi uchun diodning nur chiqayotgan
soxasiga ixcham linza ham o’rnatiladi. Diod materialiga qarab undan ixcham
nurning rangi ham bo’ladi.
Foydalaniladigan asosiy adabiyotlar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati

|
Foydalaniladigan asosiy adabiyotlar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
|
bet | 6/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #228378 |
Bog'liq simulinkFoydalaniladigan asosiy adabiyotlar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
Stephen J. Chapman MATLAB Programming for Engineers. – Nеw York: CL Engineering USA, 2015. -456р.
Keith Stouffer, Joe Falco, Karen Kent. Guide to Supervisory Control and Data Acquisition (SCADA) and Industrial Control Systems Security. – Gaithersburg: National Institute of Standards and Technology Gaithersburg, 2006. - 164 p.
Т.Дадажонов, М.Мухитдинов. MATLAB асослари. - Тошкент: Фан, 2008. -631 б.
Q.M. Karimov, I.D. Razzaqov. MATCHAD va MATLAB muhitida ishlash. O`quv – uslubiy qo`llanma.2014 y.
Л.О. Мокрецова, А.В. Аксенов, В.В. Свирин. Информатика: Программное обеспечение инженерной графики: лаб.,практикум.-М: Изд.дом МИСиС.2010-74 с.
Steven T. Karris. Introduction to Simulink with Engineering Applications. – Nеw York: CL Engineering USA, 2006. -572 p.
Дьяконов В.П. MATLAB. Полный самоучитель – М.: ДМК Пресс, 2012-768 с.
|
| |
Yarim oʻtkazgichli triod . Bipolyar tranzistorlar

II.ASOSIY QISM
Unipolyar tranzistorlar
Unipolyar tranzistor elektr maydoniga ega bo'lgan tranzistor bo'lib, tok bir turdagi
asosiy tok tashuvchi hisobiga hosil qilinadi. tashuvchi hisobiga hosil qilinad Elektr
maydoniga ega bo'lgan yoki "maydon" li so'zning
mohiyati shundan iboratki,
unipolyar tranzistor chiqish toki boshqaruvchi elektrodning
kuchlanishi hosil
-Tiristorlar to'rt qatlamli,ya'ni uchta p-n o'tishli yarim o'tkazgich asbobdir. Chetki
p-qatlam anod n-qatlam katod deb ataladi. Ichki p va n-qatlamlar boshqaruvchi
elektrodlar yoki ba'za deyiladi.
Solve buyrug’i 
Solve (expr1, expr2,…, exprN, var1, var2,…varN)

|
Solve buyrug’i
Solve (expr1, expr2,…, exprN, var1, var2,…varN)
|
bet | 4/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #228378 |
Bog'liq simulinkSolve buyrug’i
Solve (expr1, expr2,…, exprN, var1, var2,…varN)
formatda ishlatiladi va expr tengliklar bajariladigan var o`zgaruvchilarning qiymatlari qaytariladi.
Misol. X3-1=0 tenglamani yechishni keltiramiz:
syms x
y=x^3-1;
s=solve(y,x)
s= 1(3^(1/2)*i)/2-1/2-(3^(1/2)*i)/2-1/2
Differensiallash. Simvolli ifodalarni defferensallash xamda sonli shakilda (masalan m fayil ko’rinishida) berilgan funksiyalarning hosilasini aniqlashda diff buyrug’idan foydaliniladi.
Misol.
ifodaning x bo’yicha differensali 3 +2x+1 bo’ladi. MATLABda u quyidagicha bajariladi:
>> sums x; diff(x^3+x^2+x+2)
ans= 3*x^2+2*x+1
Xuddi shu natijani boshqa yo’l bilan xam olishimiz mumkin :
>>f=inline(‘x^3+x^2+2’)
f= Inline function:
f(x)=x^3+x^2+x+2
>>diff(f(x))
ans= 3*x^2+2*x+1
Ikkinchi hosila uchun sintaksis diff(f(x),2) va n-hosila uchun diff (f(x),n) kurinishga ega boladi.Yuqorida keltrilgan funksiya uchun ikkinchi, uchunchi va turtinchi hosilalarni olishni ko’rib chiqamiz:
>>syms x;diff(x^3+x^2+x+2.2)
ans= 6*x+2
>>syms x;diff(x^3+x^2+x+2.3)
ans= 6
>>syms x;diff(x^3+x^2+x+2.4)
ans= 0
Integrallash. MATLAB dasturida aniq va aniqmas integralarni xisoblah uchun int buyrug’i quyidagi ko’rinishda foydalaniladi:
- Int(s) - findsym funksiyasi orqali avtomatik tarzda aniqlangan simvolli o’zgarivchi bo`yicha s ifodadan aniqmas integrali xisoblanadi;
- Int(s,v) - simvolli o`zgarivchi bo`yicha s ifodadan aniqmas integrali xisoblanadi;
Integral xisoblashdan oldin simvolli o`zgarivchilar ko`rsatilishi yoki apstrof ichiga olinishi kerak.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
|
bet | 6/6 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 122,62 Kb. | | #119945 |
Bog'liq sanoatning istqbollariFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1. Prezidentimiz I.A.Karimovning "2007-2011 yillar mobaynida Kimyo sanoati korxonalarini modernizatsiya qilish, texnik va texnologik qayta jihozlash dasturi to'g‘risida"gi qarori. O'zA, 2011.
2 I.A. Karimovning 2007 yil 12 noyabrda qabul qilingan «Ichki tar.Prezidentimiz moq va tarmoqlararo sanoat kooperatsiyasini yanada kuchaytirish chora- tadbirlari to'g'risida»gi farmoni ijrosini ta'minlash doirasida hamda 2010 yil 23 martda imzolangan «2010 yilda sanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish Dasturi to'g'risida»gi qarori. “Jamiyat ijtimoiy-siyosiy” gazetasi 2010.
3.Prezidentimiz I.A. Karimovning Iqtisodiyotning real sektori korxonalarini qo'llab-quvvatlash, ularning barqaror ishlashini ta'minlash va eksport salohiyatini oshirish dasturi to'g'risidagi Farmoni. O'zA, 2011.
4.O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil 13- martdagi "Kimyo sanoatini boshqarish tuzilmasini takomillashtirish chora- tadbirlari to'g‘risida"gi qarori.
5.Prezidentimiz I.A. Karimovning 2010-yil 15 dekabrda qabul qilingan va mamlakatimiz sanoatini barqaror, jadal hamda muvozanatli rivojlantirishga yo'naltirilgan “2011-2015 yillarda O'zbekiston Respublikasi sanoatini rivojlantirishning ustuvor yo'nalishlari to'g'risida”gi qarori. “O'zbekiston ovozi” 2010.
6.Prezidentimizning 2009 yil 12 martda qabul qilingan “2009-2014 yillarda ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish, texnikaviy va texnologik qayta jihozlash bo'yicha eng muhim loyihalarni amalga oshirish chora-tadbirlari Dasturi to'g'risida”gi qarori. “Jamiyat ijtimoiy-siyosiy” gazetasi 2010.
7.2009 yil 11 martda qabul qilingan “Qurilishni jadallashtirish va yangi turdagi kimyo mahsulotlarini o'zlashtirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi qarorlari
8.O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011 yil 27dekabrdagi “2012yilga investitsiya dasturi to'g'risida”gi 1668-qarori. “Xalq so'zi”, 2013,
|
| |