nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) → y ni qiymatini toping?

|
x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) → y ni qiymatini toping?
|
bet | 7/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 47. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) → y ni qiymatini toping?
{chin, chin, chin, chin }
49. x={chin}, y={chin} va z={yolg‘on} bo‘lsa (x ↔ y) →(z→x) ni qiymatini toping?
{chin}
2. (A\B∩A)∪A ni qiymati quydagiardan qaysi biriga teng?
A
3. Agar G=(X,U) va G/=(X/, U/) graflar uchun X/ ⊆X, U/ ⊆U bo‘lsa, u holda G/ graf G ning ….deyiladi?
Bo‘lagi
4. Savatda 4 ta anor, 5 ta nok va 6 ta olma bor. Savatdan bittadan anor, nok va olmani tanlashni necha usulda amalga oshirish mumkin?
120
5. Turli qirralardan tashkil topgan marshrutga …… deb ataladi.
zanjir
6. To‘plamlar odatda lotin yoki Grek alifbosining …. harflari bilan belgilanadi?
katta
7. 40 xil bolt va 13 xil gaykadan bittadan olinib, necha xil juftlik tuzish mumkin?
520
8. ¬x ifoda quydagilarda qaysi biriga teng?
x|x
9. Talabaning kiyimlar javonida 2 xil galstuk, 2 xil koʻylak va 3 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta koʻylak, 1 ta shimni necha xil usulda bir xil rangda boʻlmaslik sharti bilan kiyishi mumkin?
12
10. Bir oʻquvchida qiziqarli matematikaga oid 7 ta kitob, ikkinchi oʻquvchida esa 9 ta badiiy kitob bor. Ular necha xil usul bilan birining bitta kitobini ikkinchisining bitta kitobiga ayirboshlashi mumkin?
63
11. 15 nafar do‘stlar o‘zaro bir marta qo‘l berib so‘rashishdi. So‘rashishlar sonini toping?
105
12. 8 sonini natural bo‘luvchilari nechta?
4
13. R-munosаbаtgа tegishli juftliklаr birinchi elementlаridаn iborаt to‘plаmgа ….аytilаdi?
R-munosаbаtning chаp sohаsi yoki аniqlаnish sohаsi
14. Agar G=(V,U) va G=(V1,U2) graflarning uchlari to‘plamlari, ya’ni V va V1 to‘plamlar orasida uchlarning qo‘shnilik munosabatini saqlaydigan o‘zaro bir qiymatli moslik o‘rnatish mumkin bo‘lsa, u holda G va G1 graflar ..... graflar deb ataladi.
izomorf
|
| |
Necha xil usulda 7 odamdan 3 kishidan qilib komissiya tuzish mumkin?

|
Necha xil usulda 7 odamdan 3 kishidan qilib komissiya tuzish mumkin?
|
bet | 8/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 15. Necha xil usulda 7 odamdan 3 kishidan qilib komissiya tuzish mumkin?
35
16. Bir oʻquvchida qiziqarli matematikaga oid 7 ta kitob, ikkinchi oʻquvchida esa 9 ta badiiy kitob bor. Ular necha xil usul bilan birining bitta kitobini ikkinchisining bitta kitobiga ayirboshlashi mumkin?
63
17. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x≤2} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(2,2), (2, 4), (2,6), (2, 8)}
18. Trаnzitivlik shаrti shаrti shаrti to‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni toping?
xRy va yRz dan xRz ekanligi kelib chiqsa
19. А={Anvar, Islom, Salim}, B={Navro‘z, Oybek} berilgan bo‘lsa, BxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x∈A, y∈B , “o‘g‘il ota” } munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={< Oybek, Anvar >, < Navro‘z, Islom>}
20. Agar x,y∈V uchlar uchun x,y∉U bo‘lsa u holda, ….. deyiladi?
Qo‘shni emas
21. А={2, 4, 5} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x=y} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(2, 2), (4, 4), (5,5)}
22. Istalgan ikkita uchlari qo‘shni bo‘lgan sirtmoqsiz va karrali qirralarsiz oriyentirlanmagan graf to‘la graf deb ataladi?
to‘la graf
23. Ikki o‘rinli munosabatga …. munosabat deyiladi?
binar
24. Agar elementar kon’yunksiya ifodasida ishtirok etuvchi har bir elementar mulohaza shu ifodada faqat bir marta uchrasa, u holda bu ifoda …. deb ataladi.
to‘g‘ri elementar kon’yunksiya
25. Tepalikdagi buloqqa 6 ta yo‘l olib boradi. Agar sayyoh buloqqa borgan yo‘lidan emas, boshqa yo‘ldan qaytsa, u holda tepalikka chiqishi va qaytishi jami necha xil usulda bo‘lishi mumkin?
30
26. To‘plam elementlari odatda lotin yoki Grek alifbosining …. harflari bilan belgilanadi?
kichik
|
| |
Pedogogik texnologiyaning tamoyillari - bu

|
Pedogogik texnologiyaning tamoyillari - bu
|
bet | 3/17 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 351 Kb. | | #110027 |
Bog'liq Abdumutalova Muhayyo 20.38 mustaqil ta\'im pedagogika7. Pedogogik texnologiyaning tamoyillari - bu ...
8. So'zlarni bir-biriga moslang.
Optimallashtirish
|
1
|
|
A
|
Ta'lim berish va o'qitish
|
«Didaktika»
|
2
|
|
B
|
«Buyuk didaktika»
|
Ya.A.Komenskiy
|
3
|
|
C
|
Og'zaki, ko'rgazmali va amaliy
|
Bilim olishning asosiy manbai bo'yicha o'qitish (ta’lim.) metodlar
|
4
|
|
D
|
Ko'p sonli imkoniyatlardan eng qulayini tanlab olish
|
9. ...........ning qarashlarida bolaning bilim olishga bo'lgan qiziqishi havasini oshirishda u tarbiyalanayotgan muhit muhim o'rin tutad.Bu fikr kimga tegishli?
A. B.
C. D.
10. “ Muammoli o‘qish – rivojlanayotgan ta’limning shunday turiki, unda o‘quvchilarning qayta izlanuvchisi ularga yordam fanning xulosalarini o‘zgartirish bilan birga uyg‘unlashadi” – bu ta’rif kimga tegishli.
___________________________
MAVZU: Pedagogik kompetentlikni shakllantirishda ta’limning keys-texnalogiyasiga kirish:keyslarni ishlab chiqish qoidalari.
Topshiriq.Keyslar
1-KEYS
Muammoning turi
|
Muammoning kelib chiqish nomli
|
Muammoni yechishda sizning fikring
|
Muammoni yechishda uchradigan to'siqlar
|
Dars boshlanishidan avval o‘qituvchi erda g‘ijimlangan qog‘oz parchasi yotganini ko‘rib,bir o‘quvchidan qog‘ozni olib, axlat qutisiga tashlashni so‘radi. O‘quvchi o‘rnidan turmasdan, qog‘ozni u tashlamaganligi sababli uni olmasligini ma’lum qildi.
O‘qituvchi mazkur vaziyatda qanday yo‘l tutishi kerak? Qaysi tarbiya metodini qo‘llash orqali vaziyatni ijobiy hal etish hamda guruhni hayratlantirish mumkin?
|
|
|
|
2- KEYS
Muammoning turi
|
Muammoning kelib chiqish nomli
|
Muammoni yechishda sizning fikring
|
Muammoni yechishda uchradigan to'siqlar
|
1-muammoli vaziyat. Siz ishlaydigan kollejdagi bir nechta o‘quvchiga o‘zingiz o‘tayotgan fandan 1-semestr bo‘yicha baho қўймадингиз.бироқ o‘quv yili yakunida jurnalda mazkur o‘quvchilarga baho qo‘yilganining guvohi bo‘ldingiz. Siz o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosariga uchrashdingiz. O‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari ularga bahoni guruh rahbari qo‘yib yuborganini aytdi. Mazkur vaziyatda siz qanday yo‘l tutgan bo‘lardingiz?
2-muammoli vaziyat. Ona tili darsiga har doim tayyor bo‘lib keladigan Sunnatni o‘qituvchi doskaga chaqirdi biroq u tayyor emasligini aytdi. O‘qituvchi unga ikki baho qo‘ydi. Sunnat indamasdan joyiga o‘tirdi. Sunnatning uch kun oldin buvisi vafot etgan edi, shuning uchun u darsga tayyorlana olmagan edi. Siz sababini bilgan va bilmagan holatda tutishingiz mumkin bo‘lgan vaziyatni sharhlang.
|
|
|
|
3-KEYS
|
| |
To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga …. deyiladi?

36. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) ↔ x ni qiymatini toping38. A={1,3} va B={2,3,5} bo‘lsa B-A ni toping43. x va y mulohazalarning dizyunksiyasi deb …..qiymat qabul qiladi45. Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=( X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u ….deyiladi |
To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga …. deyiladi?
|
bet | 6/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskretBu sahifa navigatsiya:
- 36. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) ↔ x ni qiymatini toping
- 38. A={1,3} va B={2,3,5} bo‘lsa B-A ni toping
- 43. x va y mulohazalarning dizyunksiyasi deb …..qiymat qabul qiladi
- 45. Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=( X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u ….deyiladi
31. To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga …. deyiladi?
munosabat
33. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x=y} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(2,2), (3, 3), (4,4), (5, 5), (6, 6), (7, 7), (8, 8)}
34. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x≤4} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(2,2), (2, 4), (2,6), (2, 8), (3, 3), (3, 6), (4, 4), (4, 8)}
35. 3 ta oq, 2 ta qizil va 4 ta sariq atirgul bor. Uchta har xil guldan iborat guldastani necha xil usulda tuzish mumkin?
24
36. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x ∧ y) ↔ x ni qiymatini toping?
{chin, yolg‘on, chin, chin }
37. “Matbuot tarqatuvchi” do‘konida 6 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
24
38. A={1,3} va B={2,3,5} bo‘lsa B-A ni toping?
{2,5}
40. A={1,2,3,4} to‘plamning 4 ta elementli qism to‘plamlari soni nechta?
1
41. A={x: |x − 4| < 8, x ∈N} to‘plamning eng kichik elementini toping.
1
42. “AKA” so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?
3
43. x va y mulohazalarning dizyunksiyasi deb …..qiymat qabul qiladi?
shunday yangi x∨y mulohazaga aytiladiki, bu yangi mulohaza x va y mulohazalar faqat “yolg‘on ” bo‘lgandagina “yolg‘on” boshqa hollarda esa “chin”
44. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa x ↔ y ni qiymatini toping?
{chin, yolg‘on, yolg‘on, chin }
45. Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=( X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u ….deyiladi?
Sugraf
46. x va y mulohazalarning ekvivalensiyasi deb …… qiymat qabul qiladi?
shunday yangi x ↔y mulohazaga aytiladiki, bu yangi mulohaza x va y mulohazalar bir hil qiymat qabul qilganda “chin” boshqa hollarda esa “yolg‘on”
|
| |
Graf elementlarining soni …… ga tengdir

|
Graf elementlarining soni …… ga tengdir
|
bet | 9/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 27. Graf elementlarining soni …… ga tengdir.
|V|+|U|
28. Agar G=(V,U) grafda U kortej faqat qirralardan iborat bo‘lsa, u holda yo‘naltirilmagan (oriyentirlanmagan) va faqat yo‘naltirilgan (oriyentirlangan) qirralardan (ya’ni, yoylardan) tashkil topgan bo‘lsa, u holda u yo‘naltirilgan (oriyentirlangan) graf deb ataladi. Oriyentirlangan graf, qisqacha, ….. deb ham ataladi.
orgraf
29. Tepalikdagi buloqqa 5 ta yo‘l olib boradi. Sayyoh necha xil usulda buloqqa borishi va qaytishi mumkin?
25
30. A={x: x ∈N, (x-6)(x-2)(x+5)=0} va B={x: x ∈Z,(x-8)(x+1)(x-5)=0} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning yig‘indisini toping.
{-1;2;5;6;8}
31. Kursdoshlik munosаbаti qanday munosаbаt bo‘lаdi?
ekvivаlentlik
32. Bir mamlakatda 4 ta shahar bor ekan: A, B, C va D. A shahardan B ga 4 ta yoʻl, B shahardan C ga 6 ta yoʻl olib borarkan. A dan D ga 5 ta yoʻl, D dan C ga 6 ta yoʻl bilan borish mumkin ekan. A shahardan C shaharga necha xil yoʻl bilan borish mumkin?
54
33. Uchlari G=(X,U) grafning uchlaridan, qirralari esa U/= X2\U to‘plamdan iborat bo‘lgan G/=(X, U/) grafga berilgan grafning …. deyiladi?
To‘ldiruvchisi
35. “Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
12
37. Qаrindoshlik munosаbаti qanday munosаbаt bo‘lаdi?
ekvivаlentlik
38. A={x: x∈Z, (x-1)(x+2)(x+5)=0} va B={x: x∈Z, (x-2)(x+1)(x+5)=0} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning yig‘indisini toping.
{-5;-2;-1;1;2}
39. Kitob javonida matematikadan 9 ta, chet tilidan 4 ta va ona tilidan 6 ta kitob turibdi. Javondan bitta kitobni necha usulda tanlash mumkin?
19
41. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa x ↔ y ni qiymatini toping?
{chin, yolg‘on, yolg‘on, chin }
43. “=” munosаbаti qanday munosаbаt bo‘lаdi?
ekvivаlentlik
|
| |
A va B to‘plamlarning ayirmasi deb, … aytiladi?

|
A va B to‘plamlarning ayirmasi deb, … aytiladi?
|
bet | 2/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret A va B to‘plamlarning ayirmasi deb, … aytiladi?
! A ning B da mavjud bo‘lmagan hamma elementlaridan tuzilgan va A-B yoki A\B ko‘rinishda yoziladigan C to‘plamga
"Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 6 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
! 24
28 sonini natural bo‘luvchilari nechta?
! 6
A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, C va B to‘plamlarning ayirmasini toping.
! {2}
Bir mamlakatda 4 ta shahar bor ekan: A, B, C va D. A shahardan B ga 3 ta yo?l, B shahardan C ga 4 ta yo?l olib borarkan. A dan D ga 5 ta yo?l, D dan C ga 4 ta yo?l bilan borish mumkin ekan. A shahardan C shaharga necha xil yo?l bilan borish mumkin?
! 32
Maktab oshxonasida oq non, qora non va uch xil kolbasa bor. Ulardan necha xil buterbrod tayyorlash mumkin?
! 6
x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x∧y ni qiymatini toping?
! {1,0,0,0}
A={1,2,3} va A={1,2,3} to‘plamlarning dekart (to‘g‘ri) ko‘paytmasida aniqlangan ℘ munosabat berilgan ya'ni ℘={<2,1>,<2,3>,<1,3> } quyidagi javoblarning qaysi birida munosabat nomi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
! teng emas
A={x: |x-4| < 8, x ∈N} to‘plamning eng katta elementini aniqlang.
! 11
A={1,3} va B={2,3,5} bo‘lsa B\A ni toping?
! {2,5}
A={x: |x-4| < 8, x ∈N} to‘plamning elementlari sonini aniqlang.
! 11
Futbol bo‘yicha mamlakat chempionatida 18 ta komanda qatnashadi. Necha xil usulda oltin va kumush medallar taqsimlanishi mumkin?
! 306
Rayhon" kafesining taomnomasida 3 xil somsa, 4 xil 1-taom, 5 xil 2-taom bor ekan. 3 turdagi taomga buyurtmani nechta usulda berish mumkin?
! 60
"Kitob" so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
! 12
Bo‘sh to‘plam den nimaga aytiladi?
! birorta ham elementi yo‘q to‘plamga.
|
| |
MAVZU: Internet tarmoqlarida axborot makoni elektron pochtalar bilan ishlashda axborot xavfsizligi

|
MAVZU: Internet tarmoqlarida axborot makoni elektron pochtalar bilan ishlashda axborot xavfsizligi
|
bet | 17/17 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 351 Kb. | | #110027 |
Bog'liq Abdumutalova Muhayyo 20.38 mustaqil ta\'im pedagogikaMAVZU: Internet tarmoqlarida axborot makoni elektron pochtalar bilan ishlashda axborot xavfsizligi.
Topshiriq.Standart test.
1. Barcha kompyuterlar uchun yagona tezkor axborot uzatish kanalining bo‘lishi – qaysi tarmoqning ajralib turuvchi xususiyati.
A.ijtimoiy
B.lokal
C.axborot
2. Lokal tarmoqda EHMlar orasidagi masofa uncha katta emas – u qancha.
A. 6 km gacha,
B.9 km gacha,
C. 10 km gacha,
3. Elektron pochta - bu fikrni davom ettiring.
A. dasturiy va boshqa vositalar to‘plami bo‘lib, u kompyuterlar o‘rtasida ma‘lumotlarni uzatish va qabul qilish uchun mo‘ljallangan.
B. kanallar tashkilot mulki xisoblanadi va bu ulardan foydalanishni osonlashtiradi.
C. kompyuterlar yuqori tezlikka ega yagona axborot uzatish kanali bilan bog‘langan bo‘ladi.
4. ….. telekommunikatsion texnologtyalarning eng arzon va uncha murakkab bo‘lmagan turlaridan biri hisoblanadi.Fikrni to’ldiring.
A. Lokal tarmoq
B. Elektron pochta
C. Innavatsion tarmoq
5. Masofaviy ta‘limda qo‘llaniladigan asosiy vositalaridan biri, interfeysdagi qaysi muhitdir.
A. Glabal
B. Internet
C. Web
6. Texnikaviy ta‘lim yo‘nalishlari uchun praktikum mashqlar to‘plami iqtisodiyot topish yo‘nalishlari uchun qanday o‘yinlar ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.
A. interaktiv
B. individual
C. to’g’ri javob yo’q
7.printer, skaner, modem, lazer disklar majmuining birgalikda ishlatilishi qo‘shimcha nimani asraydi.
A. mablag‘ni
B.vaqtni
C.Bilmayman
8. ….. uncha katta bo‘lmagan mamlakat shaxarlari, viloyatlaridagi foydalanuvchilarni birlashtiradi. Qaysi so’zga ta’rif berilgan.
A. Glabal tarmoqlar
B. Mintaqaviy tarmoqlar
C. Ijtimoiy tarmoqlar
9. Tarmoq uzellari orasidagi masofa qanchani tashkil etadi.
A. 1-100 km
B.100-1000 km
C. 10-1000 km
10. Lokal tarmoqlar juda keng tarqalgan, chunki necha foiz axborot o‘sha tarmoq atrofida aylanib yuradi.
A. 80-90%
B.70-80 %
C.50-60 %
|
| |
“Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?

|
“Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
|
bet | 14/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 11. “Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
12
12. A={x: x∈N, (x-1)(x+2)(x+5)=0} va B={x: x∈Z, (x-2)(x+1)(x+5)=0} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning ayirmasini toping.
{-2;1}
13. A={x: x ∈N, (x-7)(x+7) ∈0} va B={x: x ∈R, (x-8)(x+2)(x-5)(x+5)=0} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, B va A to‘plamlarning ayirmasini toping.
{-2;-5;8}
14. Bir o‘rinli munosabatga …. munosabat deyiladi?
unar
15. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x=4} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(4, 4), (4, 8)}
16. Bir oʻquvchida qiziqarli matematikaga oid 7 ta kitob, ikkinchi oʻquvchida esa 9 ta badiiy kitob bor. Ular necha xil usul bilan birining bitta kitobini ikkinchisining bitta kitobiga ayirboshlashi mumkin?
63
18. To‘plamni tashkil etuvchi narsalar, buyumlar, obyektlar bu to‘plamning …. deyiladi?
elementlari
21. (A∩B)∪(B∩Ā) ni qiymati quydagiardan qaysi biriga teng?
B
22. А={2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plаmdа aniqlangan ρ={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x≤5} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
ρ ={(2,2), (2, 4), (2,6), (2, 8), (3, 3), (3, 6), (4, 4), (4, 8), (5,5)}
24. A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, bu to‘plamlarning ko‘paytmasini toping.
{5;8;10}
25. Agar qandaydir A tanlashni m usul bilan, bu usullarning har biriga biror bir boshqa B tanlashni n usulda amalga oshirish mumkin bo‘lsa, u holda A va B tanlashni (ko‘rsatilgan tartibda) …… usulda amalga oshirish mumkin.
nxm
26. A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, bu to‘plamlarning yig‘indisini toping.
{1;2;3;5;6;7;8;10}
27. Qator hollarda oriyentirlanmagan qirralari ham, oriyentirlangan qirralari ham bo‘lgan graflar bilan ish ko‘rishga to‘g‘ri keladi. Bunday graflar …… graflar deb ataladi.
aralash
|
| |
“Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?

|
“Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
|
bet | 5/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 15. “Kitob” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
12
16. “Talaba” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
6
17. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa (x → y) → y ni qiymatini toping?
{chin, chin, chin, yolg‘on}
18. A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan. A va B to‘plamlarning yig‘indisini elementlar sonini toping.
7
19. Talabaning kiyimlar javonida 3 xil galstuk, 2 xil koʻylak va 3 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta koʻylak, 1 ta shimni necha xil usulda kiyishi mumkin?
18
20. R⊂An munosаbаtgа А to‘plаmdаgi …..deyilаdi?
n o‘rinli munosаbаt (predikаt)
21. A={1,2,3} va B={2,3,5} bo‘lsa A kesishma B ni toping?
{2,3}
22. 5 ta tovuq, 4 ta o‘rdak va 3 ta g‘oz bor. Uchta parrandani shunday tanlab olingki, ular ichida tovuq, o‘rdak va g‘oz bo‘lsin. Shunday tanlashlar soni nechta bo‘ladi?
60
23. Biyektivlik sharti to‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni toping?
Agar funksiya In’ektiv va Syur’ektiv bo‘lsa Biyektiv bo‘ladi
24. A={1,2,3,a,c} va B={2,a,b} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning yig‘indisini toping.
{1,2,3,a,b,c}
25. A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, C va B to‘plamlarning ayirmasini toping.
{2}
26. Futbol bo‘yicha mamlakat chempionatida 18 ta komanda qatnashadi. Necha xil usulda oltin va kumush medallar taqsimlanishi mumkin?
306
27. Chorvador 8 ta qoʻy va 12 ta echki sotmoqchi. Xaridor bitta qoʻy va bitta echki olmoqchi. U necha xil usulda sotib olishi mumkin?
96
28. “Daftar” so‘zidan undosh va unli harflar juftligini necha xil usul bilan tanlab olish mumkin?
8
30. Savatda 6 ta anor, 5 ta nok va 7 ta olma bor. Savatdan bittadan anor, nok va olmani tanlashni necha usulda amalga oshirish mumkin?
210
|
| |
RTRIM -funksiyasi satr oxiridagi bo'sh joyni olib tashlash orqali asl nusxadan olingan satrni qaytaradi.  
LEFT

|
RTRIM -funksiyasi satr oxiridagi bo'sh joyni olib tashlash orqali asl nusxadan olingan satrni qaytaradi.
LEFT
|
bet | 12/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishRTRIM -funksiyasi satr oxiridagi bo'sh joyni olib tashlash orqali asl nusxadan olingan satrni qaytaradi.
LEFT -funktsiyasi asl satrning boshlang'ich satrini qaytaradi
RIGHT- funktsiyasi belgilangan sondan tashkil topgan pastki qatorni qaytaradi.
So`rov: Select * from mutolachi;
Natija:
10.1 – rasm. mutolachi jadvalidagi ma’lumotlarni ko’rish
2. So`rov: Select LOWER(FISH) from mutolachi;
Natija:
– rasm. Lower() funksiyasining qo’llanishi
3. So`rov: Select UPPER(FISH) from mutolachi;
Natija:
10.3– rasm. Upper() funksiyasining qo’llanishi
4. Initcap-ifodaning sonli turga mansubligini aniqlaydi(MySqlda bu buyruq bajarilmaydi);
5. Lpad ('', , '').
So`rov: Select LPAD(FISH,5,'atamu') as fish_qisqart from mutolachi;
Natija:
10.4 – rasm. LPAD() funksiyasining qo’llanishi
6. Rpad ('', , '').
So`rov: Select RPAD (FISH,3,'ata') as qisqartirma from mutolachi;
Natija:
– rasm. RPAD() funksiyasining qo’llanishi
7. Length (''), octet_length ('')
So`rov: select Length(FISH) from mutolachi;
Natija:
10.6– rasm. Length() funksiyasining qo’llanishi
9. LEFT(qator,miqdor) – qatorning chap tomonidan, ko’rsatilgan miqdordagi belgilarni qaytaradi.
So`rov: Select Left(FISH,5) as fish from mutolachi;
Natija:
|
| |
Let's learn!

Let's learn!
Download
25,06 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
01.12.2023
Hajmi
25,06 Mb.
#109286
Download
25,06 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Let's learn!
Download
25,06 Mb.
Matnni ko'rish
So`rov: Select max(id) as ‘eng oxirida turgan mutolachi’ from mutolachi

|
So`rov: Select max(id) as ‘eng oxirida turgan mutolachi’ from mutolachi
|
bet | 17/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishSo`rov: Select max(id) as ‘eng oxirida turgan mutolachi’ from mutolachi;
Natija:
11.5– rasm. Max() agregat funksiyasidan foydalanib, oxirgi Idni aniqlash
5. COUNT() – Ustundagi qatorlar sonini sanaydi.
a) Ikki va undan xodimlar ishlaydigan qurilmalar chiqarilsin.
So’rov: Select id as ‘7 kop oqilgan kitoblar’ , count(oqilgan_kitoblar_soni) as ‘kitoblar soni’ from faollar group by id having count(oqilgan_kitoblar_soni)>7;
Natija:
11.6– rasm. Count() agregat funksiyasidan foydalanish
b) “xodimlar” jadvalidagi xodimlar sonini aniqlaymiz.
So’rov: Select count(*) as ‘kitob turlari’ from faollar;
Natija:
11.7– rasm. Count() agregat funksiyasi orqali qurilmalar sonini aniqlash
Bu funksiyalarga qo`shimcha ravishda quyidagi funksiyalarni ham ko`rib chiqamiz:
Rand() - tasodifiy son.
So’rov: Select id,FISH, rand(id) from mutolachi;
Natija:
11.8– rasm. Rand() funksiyasidan foydalanish
7. ROUND() - Butun sonni yaxlitlash funktsiyasi.
So`rov: Select id, FISH, round(oqilgan_kitoblar_soni/id, 3) from mutolachi;
Natija:
11.9– rasm. Round() funksiyasidan foydalanish
8. POWER() - Sonning darajasini hisoblash.
Select id, oqilgan_kitoblar_soni, power(oqilgan_kitoblar_soni, id) from faollar;
Natija:
11.10– rasm. Power() funksiyasidan foydalanish
9. SQRT() - Sonning kvadrat ildizini topish.
So`rov:Select id, sqrt(id) from mutolachi;
Natija:
11.11– rasm. Sqrt() funksiyasidan foydalanish
10. SIN() - Ifoda sinusini hisoblash.
|
| |
– rasm. Left() - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti
|
bet | 13/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ish10.8 – rasm. Left() funksiyasining qo’llanishi
10. RIGHT(qator, miqdor) - qatorning o’ng tomonidan, ko’rsatilgan miqdordagi belgilarni qaytaradi;
So`rov: Select Right(FISH, 4) as fish from mutolachi;
Natija:
10.9 – rasm. Right() funksiyasining qo’llanishi
10 – Amaliy mashg’ulot
SUM() – Ustundagi hamma qiymatlar summasini hisoblaydi.
AVG() – Ustundagi hamma qiymatlar o‘rtasi qiymatini hisoblaydi.
MIN() – Ustundagi hamma qiymatlar eng kichigini aniqlaydi.
MAX() – Ustundagi hamma qiymatlar eng kattasini aniqlaydi.
COUNT()–Ustundagi qiymatlar sonini hisoblaydi.
COUNT(*)–So‘rov natijalari jadvalidagi satrlar sonini hisoblaydi.
Agregatlash argumenti bo‘lib ustun nomidan tashqari ixtiyoriy matematik ifoda xizmat qilishi mumkin.
SQL tilida matematik funksiyalaridan quyidagilar ishlatiladi:
ABS (son) – sonning absolyut qiymatini hisoblaydi;
ISNUMERIC (ifoda) – ifodaning sonli turga mansubligini aniqlaydi;
SING(son) – sonning ishorasini aniqlaydi;
RAND(utun son) – 0 va 1 oralig’ida berguli siljiydigan favqulotdagi sonni hisoblaydi;
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti - bet 16

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti
|
bet | 16/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishCREATE PROCEDURE — saqlanadigan protseduralarni yaratish huqiqi;
CREATE ROLE — jadval ustunlari uchun qoidalarni o’ranish huquqi; CREATE TABLE — jadvallarni yaratish huquqi;
CREATE VIEW — ob’ekt tasvirlarini yaratish huquqi;
BACKUP DATABASE — zahira nusxalarni yaratish huquqi;
BACKUP TRANSACTION — tranzaktsiyalar zaxira nusxasini yaratish huquqi.
SUM() – jadvaldagi qiymatlar qig`indisini hisoblash.
“qurilma” jadavalida barcha qurilmalar id lari yig’indisini topamiz;
So`rov: Select sum(id) as ‘ idlar yigindisi ’ from mutolachi;
Natija:
11.1 – rasm. Sum() agregat funksiyasidan foydalanish
2. AVG() – qiymqatlar o`rta arifmetigini hisoblash.
“qurilma” jadvalidagi qurilmalar id larining o’rta arifmetigini aniqlaymiz.
So`rov: Select avg(id) as ‘ id lari orta arifmetigi ’ from mutolachi;
Natija:
11.2– rasm. Avg() agregat funksiyasidan foydalanish
3. MIN() – eng kichik qiymatni chiqarish
“Qurilma” jadvalidan birinchida turgan qurilma nomi va id sini chiqaramiz;
So`rov: Select min(id) as ‘eng birinchi turgan mutolachi’, FISH from mutolachi;
Natija:
11.3 – rasm. Min() agregat funksiyasidan foydalanish
4. MAX() – eng katta qiymatni chiqarish
a) xodimlar guruhlanib eng katta yoshlisi topilsin
So`rov: So`rov: select id, max(oqilgan_kitoblar_soni) from faollar group by id;
Natija:
11.4– rasm. Max() agregat funksiyasidan foydalanib, ustundagi eng katta qiymatni aniqlash
b) “xodimlar” jadvalidan oxirida turgan xodim_id sini chiqaramiz;
|
| |
Tizim - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti
|
bet | 15/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishTizim funksiyalari:
GETDATE() –tizim faol sanasini qaytaradi;
ISDATE(qator) – qatorning ko’rsatilgan sana formatiga moslini aniqlaydi;
DAY(sana) – ko’rsatilgan sana raqamini qaytaradi;
MONTH(sana) – ko’rsatilgan sanadagi oy raqamini qaytaradi; YEAR(sana) – ko’rsatilgan yil raqamini qaytaradi; DATAADD(tur,raqam,sana) – sanaga ko’rsatilgan tur birligidagi raqamni qo’sadi (yil, oy, kun, saot va boshqalar).
Xavfsizlik tizimi funksiyalari:
SQL muhitida foydalanuvchilarning ma’lumotlarga nisbatan xavfsizligini ta’minlash uchun bir qancha funksiyalar mavjud. Shulardan asosiylarini ko’rib o’tamiz.
SQL Serverda xavfsizlikni o’rnatish uchun quyidagi funksiyalar ishlatiladi:
• GRANT - ob’yekt uchun bajarilshi mumkin bo’lgan vazifalarni, buyruq orqali bajarishga ruxsat berishni o’rnatadi;
• REVOKE – ob’yekt va buyruqlar uchun o’rnatilgan imtiyozlarni bekor qiladi;
• DENY – ob’yekt bilan har qanday amal bajarishni taqiqlaydi (shunu
aytish kerakki, REVOKE buyrig’i faqat imtiyozlarni olib tashlayi). Foydalanuvchiga ruxsat olish funktaiyalarini quyidagi buyruqlar amalga
oshiradi:
CREATE DATABASE — ma’lumotlar bazasini yaratish huquqi;
CREATE DEFAULT — jadval ustunlari uchun standart qiymatlarni o’rnatish huquqi;
|
| |
SELECT
column_names [,... n] - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti
|
bet | 10/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishSELECT
column_names [,... n]
FROM
Table_1 RIGHT JOIN Table_2 ON condition
12.3– rasm. Right outer join operatorining Venn diagraamsi orqali ko’rinishi
CROSS JOIN operatori 1 jadvaldagi xar bir element uchun 2 jadvaldagi elementlarni bog`lab chiqadi.
SQL CROSS JOIN operatorining sintaksisi quyidagi ko`rinishda bo`ladi:
|
SELECT_column_names_[,..._n]_FROM_Table_1_CROSS_JOIN_Table_2'>SELECT
column_names [,... n]
FROM
Table_1 CROSS JOIN Table_2
|
SQL FULL OUTER JOIN operatori 1 jadvaldagi xar bir element uchun 2 jadvaldagi elementlarni bog`lab chiqadi.
SQL FULL OUTER JOIN operatorining sintaksisi quyidagi ko`rinishda bo`ladi:
|
SELECT
column_names [,... n]
FROM
Table_1 FULL JOIN Table_2
ON condition
|
12.4 – rasm. Full outer join operatorining Venn diagrammasi orqali ko’rinishi
Ishni bajarish tartibi
SQL INNER JOIN operatori
So`rov: SELECT *FROM mutolachi INNER JOIN mutolachi_1 ONmutolachi.FISH= mutolachi_1.FISH;
Natija:
12.5 - rasm. Inner join qo’llanishi natijasi
2. LEFT JOIN operatori
So`rov: SELECT *FROM mutolachi left JOIN mutolachi_1 ON mutolachi.FISH= mutolachi_1.FISH;
Natija:
12.5 - rasm. Left join qo’llanishi natijasi
|
| |
RIGHT JOIN operatori - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injinering fakulteti
|
bet | 11/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishRIGHT JOIN operatori
So`rov: SELECT *FROM mutolachi right JOIN mutolachi_1 ON mutolachi.FISH= mutolachi_1.FISH;
Natija:
12.6 – rasm. Right join qo’llanishi natijasi
3. CROSS JOIN operatori
So`rov: SELECT *FROM mutolachi cross JOIN mutolachi_1 ON mutolachi.FISH= mutolachi_1.FISH;
Natija:
12.7– rasm. Cross join qo’llanishi natijasi
4. FULL OUTER JOIN operatori:
So`rov: SELECT *FROM mutolachi FULL OUTER JOIN mutolachi_1 ON mutolachi.FISH= mutolachi_1.FISH;
Natija:
12.1– jadval. Full outer join qo’llanishi natijasi
9 – Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Standart funksiyalardan foydalanib so‘rovlar yaratish
Uslubiy ko`rsatmalar:
Standart funksiyalar:
LOWER - satrni kichik harfga o'zgartiradi
UPPER - satrni katta harfga o'zgartiradi
RPAD – O'ng qatorni ma'lum bir uzunlikdagi boshqa qator bilan bog'laydi
REPLACE – Satr ichidagi barcha substringlarning o'rnini yangi pastki satr bilan almashtiradi
UCASE – Satrni katta harfga o'zgartiradi
REVERSE – Satrni o'zgartiradi va natijani qaytaradi
FORMAT - Raqamni "#, ###, ###. ##" kabi formatga, o'nlik kasrlarning aniqlangan soniga qadar aylantiradi.
INITCAP - ifodaning sonli turga mansubligini aniqlaydi (MySqlda bu buyruq bajarilmaydi)
RPAD -funktsiyasi satr boshiga to'ldirilgan belgilar qo'shib asl satrdan olingan belgilangan uzunlikdagi satrni qaytaradi (agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan kam bo'lsa yoki "ortiqcha" belgilarni bekor qilish agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan ko'p bo'lsa).
LENGTH- Qator uzunligini qaytaradi (baytda).
LTRIM - qator boshidagi bo’sh joylar (probel)larni o’chiradi.
|
| |
So`rov: Select id, sin(id) from mutolachi

|
So`rov: Select id, sin(id) from mutolachi
|
bet | 18/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 15,05 Mb. | | #237968 |
Bog'liq mal.B.2-ishSo`rov: Select id, sin(id) from mutolachi;
Natija:
11.12– rasm. Sin() funksiyasidan foydalanish
11. LOG()- Sonnig natural logarifmni hisoblash.
So`rov: Select id, log(id) from mutolachi;
Natija:
11.13– rasm. Log() funksiyasidan foydalanish
12. BETWEEN() - ko`rsatilgan oraliqdagi ma’lumotlarni chiqarish.
“faollar” jadvalidan oqigan kitoblar soni 7 va 11 oralig’ida bo’lgan faollar ma’lumotlari chiqaramiz;
So`rov: Select *from faollar where oqigan_kitoblar_soni between 7 and 15;
Natija:
11.14 – rasm. Between() funksiyasidan foydalanish
13. MID()- ustundagi yozuvlarning bosh harfini shiqarish.
“mutolachi” jadvalidagi FISHlarini bosh harflarini va FISHnii chiqaramiz.
Natija:__11.15_–_rasm._Mid()'>So`rov: Select mid(FISH ,1,1) as ‘bosh harflar’, FISH from mutolachi;
Natija:
11.15 – rasm. Mid() funksiyasidan foydalanish
11 – Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Murakkab so‘rovlar yaratish. TOP, LIMIT yoki ROWNUM
So`rov: SELECT * FROM mutolachi LIMIT 3;
Buyrug`ini kiritamiz natijada birinchi uchta satr hosil bo`ladi
Natija:
13.1 – rasm. Limit operatori orqali 3 ta qatorni ekranga chiqarish
So`rov: Select FISH FROM mutolachi LIMIT 2,3;
Buyrug`ini yozamiz, natijada 2, 3 satrlar hosil bo`ladi.
Natija:
13.2 – rasm. Limit operatori orqali 1,2 qatorni ekranga chiqarish
So`rov: SELECT FISH FROM mutolachi ORDER BY FISH DESC LIMIT 1,2;
Natija:
12 – Amaliy mashg’ulot
|
| |
Bog‘langan Emitterlar va Mantiq Elektronikasi Kiritish

Bog‘langan Emitterlar va
Mantiq Elektronikasi
Kiritish
Bu prezentatsiya davomida
bog‘langan emitterlar
va
mantiq elektronikasi
mavzusini o‘rganamiz.
Elektronika sohasidagi eng yangi rivojlanishlarni ko‘rib chiqamiz.
Emitterlar va
Mantiq
Elektronlar
bog‘langan emitterlar
orqali yo‘nalish
olishadi va mantiq elektronikasi bilan ulardan
foydalanishni o‘rganamiz. Mantiqiy operatsiyalar
va bog‘langan emitterlar haqida tushunchalar.
Emitterlar Turlari
Bog‘langan emitterlar turli xil bo‘lib, ularning
NPN
va
PNP
emitterlari mavjud. Har bir emitterning
xususiyatlari va ulardan foydalanishning asosiy
prinsiplari.
Mantiqiy Elektronikasi
Mantiqiy elektronika elektronik qurilmalarining
mantiqiy operatsiyalarini o‘rganishni o‘z ichiga
oladi.
AND
,
OR
va
NOT
mantiqiy
operatsiyalarining tushunchalari.
Emitterlar va Mantiqning Uyg‘unliklari
Bog‘langan emitterlar va mantiqiy elektronika
birgalikda ishlatilganda, ulardan qanday
foydalanish mumkinligi, ularning bir-biriga qanday
ta’sir ko‘rsatishi haqida tushunchalar.
Mantiqiy Qurilmalar
Mantiqiy qurilmalar elektronikda amalga oshiriladigan mantiqiy operatsiyalarni o‘rganishda
yordam beradi. Mantiqiy qurilmalar turlari va ulardan foydalanishning muhimligi.
Emitterlar va Mantiqning
Texnologik Rivojlanishi
Elektronika sohasidagi rivojlanishlar, bog‘langan
emitterlar va mantiqiy elektronika sohasidagi eng
so‘nggi yangilanishlar. Texnologik rivojlanishning
o‘ziga xos tushunchalari.
Mantiqiy Elektronikasi Sohasidagi
Mustaqil O‘zgarishlar
Mantiqiy elektronikasi sohasidagi mustaqil
o‘zgarishlar va yangilanishlar, elektronika sohasidagi
rivojlanishlarni o‘rganish uchun muhimdir. Mantiqiy
elektronika sohasidagi eng so‘nggi xabarlar.
Mantiqiy Elektronikasi va
Texnologik O‘zgarishlar
Mantiqiy elektronika sohasidagi texnologik
o‘zgarishlar, elektronika sohasidagi yangilanishlar
va ularning mantiqiy elektronika sohasiga ta’siri.
So‘nggi texnologik rivojlanishlar.
Elektronika Sohasidagi
O‘zgarishlar
Elektronika sohasidagi so‘nggi o‘zgarishlar va
rivojlanishlar, mantiqiy elektronika sohasidagi
yangilanishlar va ularning elektronika sohasiga
ta’siri. So‘nggi texnologik rivojlanishlar.
Xulosa
Prezentatsiya davomida
bog‘langan emitterlar
va
mantiq elektronikasi
mavzusini o‘rganib
chiqdik. Elektronika sohasidagi so‘nggi rivojlanishlar va ularning o‘ziga xos tushunchalari.
|
Asosiy qism - Kirish Asosiy qism Raqamli naqd pullar

Asosiy qism
2.1 Raqamli naqd pullar - Raqamli pullar, elektron pul sistemlarida ishlatiladigan va fiziksel ravishda mavjud bo'lmagan raqamli valyutalardir. Raqamli pullar, elektron qurilmalar orqali oʻtkazilishi va ishlatilishi mumkin. Bu turiy pullar, naqd pul bilan bog'liq emas, to'liq ravishda raqamli muhitda mavjud bo'ladi. Raqamli pullar, tezkor va oson to'lovlar amalga oshirish, xarajatlarni kamaytirish va moliyaviy operatsiyalarni samarali qilish maqsadida ishlatiladi.Raqamli pullar, elektron pul sistemalarida ishlatiladigan valyutalardir. Bu pullar, fiziksel formada mavjud emas, balki raqamlar va kodlar shaklida saqlanadi. Raqamli pullar, elektronik o'tkazmalarni amalga oshirish, onlayn savdo va to'lovlar, shaxsiy hisob-kitob va boshqa moliyaviy operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi.
Raqamli pullar, elektronik tizimlar orqali amalga oshiriladi va har bir elektron pulning unikal kodlari va xususiyatlari mavjud bo'ladi Raqamli pullar, naqd pul bilan bog'liq emas va o'z navbatida raqamli valyuta ham elektron pul emasligini anglatadi.
Raqamli pullar, kriptovalyutalar hamda markaziy banklar tomonidan joriy qilingan raqamli valyutalar (CBDC) shaklida mavjud bo'lishi mumkin Kriptovalyutalar, blokcheyn texnologiyasi asosida ishlaydigan raqamli valyutalardir Raqamli pullar, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, anonim operatsiyalarga imkon berish va soliq to'lashni osonlashtirish uchun ham ishlatilishi mumkin. Raqamli pullar, moliyaviy tizimlarda kelajakda katta ahamiyatga ega bo'lishi kutilmoqda. Ular, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, xalqaro to'lovlar va savdo muomalalarini osonlashtirish, soliq to'lashni avtomatlashtirish va moliyaviy bozorlarni raqamli transformatsiyaga o'tkazishda muhim rol o'ynayadi. Raqamli pullar, elektronik tizimlar orqali ishlatiladigan valyutalardir. Ular, fiziksel formada emas, balki raqamlar va kodlar shaklida saqlanadi. Raqamli pullar, elektronik o'tkazmalarni amalga oshirish, onlayn savdo va to'lovlar, shaxsiy hisob-kitob va boshqa moliyaviy operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi. Raqamli pullar, kriptovalyutalar va markaziy banklar tomonidan joriy qilingan raqamli valyutalar shaklida mavjud bo'lishi mumkin. Ular, moliyaviy operatsiyalarni soddalashtirish, xalqaro to'lovlar va savdo muomalalarini osonlashtirish, soliq to'lashni avtomatlashtirish va moliyaviy bozorlarni raqamli transformatsiyaga o'tkazishda muhim rol o'ynayadi.
|
Elektron pullardan foydalanish

|
Elektron pullardan foydalanish
|
bet | 8/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,83 Mb. | | #123194 |
Bog'liq Rаqаmli nаqd pullar MUSTAQIL ISH SSV to\'liqnElektron pullardan foydalanish
Qoidaga ko‘ra, elektron pullarning egasi bo‘lgan jismoniy shaxs elektron pullardan to‘lovlarni va elektron pullar tizimining qoidalarida belgilangan hamda O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zid bo‘lmagan shartlar asosida egasidan elektron pullarni mazkur tizimning boshqa ishtirokchisiga o‘tkazish orqali boshqa operatsiyalarni amalga oshirish maqsadida foydalanadi.
Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi hududida realizatsiya qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun to‘lovlarni amalga oshirishda faqat respublikamiz hududida chiqarilgan elektron pullar qabul qilinishi belgilangan.
Elektron pullar tizimida har bir elektron pullar egasiga mazkur tizim qoidalari, elektron pullarni chiqarish, foydalanish va ularni qoplash to‘g‘risidagi shartnoma hamda emitent va operator o‘rtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq elektron hamyon shakllantiriladi yoki oldindan to‘langan karta (prepaid card) ko‘rinishida emitent, operator yoki elektron pullar tizimining agenti tomonidan beriladi. Operator elektron pullarni ayirboshlash operatsiyalarini turli elektron pullar tizimlari hamda ko‘p emitentli elektron pullar tizimi doirasida amalga oshirishi mumkin. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi norezidenti tomonidan chiqarilgan chet el valyutasida nominallashtirilgan elektron pullarni ayirboshlash operatsiyalari mazkur sub’ekt bilan shartnomasi mavjud bo‘lgan taqdirda emitent tomonidan amalga oshirilishi belgilab qo‘yilgan. Elektron pullar egasi tovarlar, ishlar va xizmatlarni xarid qilish uchun yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarga to‘lovni amalga oshirish maqsadida elektron puldan foydalanishi mumkin. Bunda emitent yoki operator tomonidan yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarga maxsus elektron hamyonlar shakllantiriladi. Ushbu elektron hamyonlarga faqat realizatsiya qilingan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun elektron pullarni, keyinchalik bank hisobvaraqlariga ularning nominal qiymatiga teng bo‘lgan pul mablag‘lari summasini o‘tkazish maqsadida qabul qilinadi. Yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxslarning maxsus elektron hamyonlaridagi elektron pullar mazkur tizimda qayta realizatsiya qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
|
| |
Elektron pullarning chiqarilishi

|
Elektron pullarning chiqarilishi
|
bet | 7/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,83 Mb. | | #123194 |
Bog'liq Rаqаmli nаqd pullar MUSTAQIL ISH SSV to\'liqnElektron pullarning chiqarilishi
Hujjatga muvofiq, elektron pullarning chiqarilishi emitent tomonidan jismoniy shaxs yoki elektron pullar tizimining agentidan qabul qilingan pul mablag‘lari doirasida elektron pullar tizimi qoidalari hamda elektron pullarni chiqarish, ulardan foydalanish va ularni qoplash to‘g‘risidagi shartnomaga asosan amalga oshiriladi.
Emitent tomonidan elektron pullarning chiqarilishi uchun jismoniy shaxs naqd pul yoki naqd pulsiz shaklda pul mablag‘larini taqdim etishi zarur. Ushbu pul mablag‘lari emitent tomonidan hisob-kitob bankida ochilgan maxsus hisobvaraqqa kirim qilinishi ta’minlanadi. Elektron pullarni jismoniy shaxsga va elektron pullar tizimining agentiga realizatsiya qilish elektron pullar tizimi tomonidan har bir elektron pullar egasi uchun shakllantiriladigan elektron hamyonga emitentdan sotib olingan elektron pullarni kirim qilish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Emitent yoki operator bilan tuzilgan shartnoma asosida elektron pullar tizimining agenti elektron hamyonga ega bo‘lgan jismoniy shaxslarga ushbu pullarni realizatsiya qilish yoki ularni qoplash maqsadida elektron pullarning nominal qiymati bo‘yicha uning egasi bo‘lgan jismoniy shaxsdan sotib olishi mumkin.
Ta’kidlash joizki, O‘zbekiston Respublikasi hududida emitent tomonidan chiqariladigan elektron pullar faqat milliy valyutada nominallashtirilgan bo‘lishi shart.
Emitent va elektron pullar tizimining agenti tomonidan elektron pullarni chiqarishda uning egasiga elektron pullarni realizatsiya qilinganligi va elektron pullarning egasi elektron pullarni sotib olganligini tasdiqlovchi kvitantsiya yoki boshqa tasdiqlovchi hujjat qog‘oz shaklda yoki elektron shaklda taqdim etiladi. Mazkur kvitantsiyada ko‘rsatilishi majburiy bo‘lgan rekvizitlar, xususan,
agent, emitent va operatorning nomi;
operatsiyaning amalga oshirilgan sanasi hamda vaqti;
amalga oshirilgan operatsiyaning tartib raqami;
realizatsiya qilingan elektron pullar summasi;
elektron pullar egasiga tegishli elektron hamyonning identifikatsiya kodi;
undiriladigan vositachilik haqi miqdori ko‘rsatilishi shart.
|
| |
Tezlik va qulaylik - Kirish Asosiy qism Raqamli naqd pullar

|
Kirish Asosiy qism Raqamli naqd pullar
|
bet | 10/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,83 Mb. | | #123194 |
Bog'liq Rаqаmli nаqd pullar MUSTAQIL ISH SSV to\'liqn1. Tezlik va qulaylik: Raqamli pullar orqali to'lovlar va moliyaviy operatsiyalar tez va qulay amalga oshiriladi. Ular internet orqali, mobil ilovalar yordamida yoki boshqa raqamli tizimlar orqali amalga oshirilishi mumkin. Bu, odamlarga va tadbirkorlik subyektlariga vaqt va energiya tejash imkonini beradi.
2. Anonimlik: Raqamli pullar, anonimlikni ta'minlash imkonini beradi. Ular orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar shaxsiy ma'lumotlarni ommaviy ko'rsatmaydi. Bu, foydalanuvchilarga shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish imkonini beradi.
3. Iqtisodiy rivojlanish: Raqamli pullar, iqtisodiy rivojlanishni kuchaytirishda muhim ahamiyatga ega. Ular, innovatsion texnologiyalar va ishlanmalarni joriy etishda muhim vositalardir. Raqamli pullar orqali, tadbirkorlik subyektlari yangi bozorlarga kirish, xalqaro savdo aloqalarini rivojlantirish va moliyaviy operatsiyalarni tez va qulay amalga oshirish imkoniga ega bo'ladi.
4. Moliyaviy himoya: Raqamli pullar, moliyaviy himoya va xavfsizlikni ta'minlash imkonini beradi. Raqamli tizimlar, shifrlash va boshqa xavfsizlik protokollari orqali ma'lumotlarni himoya qiladi. Bu, foydalanuvchilarga moliyaviy operatsiyalarda xavfsizlik va himoya ta'minlash imkonini beradi.
Raqamli pullar, Oʻzbekiston iqtisodiyotida katta oʻrin tutadi va ularning foydalari va imkoniyatlari kengdir. Raqamli pullar, iqtisodiy rivojlanish va innovatsiyalar uchun muhim vositalardir.
Oʻzbekistonda raqamli pullar, yoki elektron pullar, iqtisodiyotning muhim bir qismidir. Raqamli pullar, elektronik tizimlar orqali amalga oshiriladigan moliyaviy operatsiyalarni ifodalaydi. Bu tizimlar, internet, mobil ilovalar, bank kartalari va boshqa elektronik vositalar orqali ishlaydi.
Raqamli pullar, Oʻzbekistonda ham ommaviy sohalarda, masalan, onlayn do'konlarda, kommunal to'lovlar, davlat xizmatlarida va boshqa sohalarda keng qo'llanilmoqda. Shuningdek, Oʻzbekiston hukumati Raqamli Oʻzbekiston-2030 dasturini ishlab chiqib, raqamli tizimlarni rivojlantirish va ularni hayotga tatbiq etishga katta e'tibor beradi.
|
| |
Raqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir

|
Raqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir
|
bet | 3/11 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,83 Mb. | | #123194 |
Bog'liq Rаqаmli nаqd pullar MUSTAQIL ISH SSV to\'liqnRaqamli pullarning asosiy xususiyatlari quyidagilardir:
- Elektron muhitda mavjud bo'lish: Raqamli pullar, fizikaviy ravishda mavjud bo'lmaydigan raqamli valyutalardir. Ular elektron qurilmalar orqali ishlatiladi.
- Oʻtkazilishi mumkin: Raqamli pullar, elektron muhitda osonlik bilan oʻtkazilishi mumkin. Bu orqali tezkor va qulay to'lovlar amalga oshirilishi mumkin.
- Xavfsizlik: Raqamli pullar, shifrlash va boshqa xavfsizlik chora-tadbirlari bilan himoyalangan. Bu orqali xavfsizlikni taʼminlash va xavfsiz to'lovlar amalga oshirish mumkin.
- Anonimlik: Ba'zi raqamli pullar, foydalanuvchilarning shaxsiy ma'lumotlarini yashirishga imkon beradi. Bu orqali anonim to'lovlar amalga oshirish mumkin.
- Markaziy nazoratdan oʻzod boʻlish: Ba'zi raqamli pullar, markaziy nazoratga bog'liq boʻlmagan holda ishlaydi. Bu orqali foydalanuvchilar oʻrtasida to'lovlar amalga oshirish mumkin.
Raqamli pullarning foydalanish sohalarining ko'pligi mavjud. Ulardan ba'zi misollar quyidagilardir:
- Elektron savdo: Raqamli pullar, onlayn savdo jarayonlarida keng tarqalgan ravishda ishlatiladi. Elektron to'lov tizimlari, mijozlarga tezkor to'lov imkoniyatini beradi.
- Xalqaro to'lovlar: Raqamli pullar, hududlarni o'tkazuvchan to'lovlar amalga oshirishda ishlatiladi. Bu orqali xalqaro savdo jarayonlarida tezkor va qulay to'lovlar amalga oshirish mumkin.
- Moliyaviy operatsiyalar: Raqamli pullar, banklar orasidagi o'tkazmalarda va boshqa moliyaviy operatsiyalarda ishlatiladi. Bu orqali xarajatlarni kamaytirish va operatsiyalarni samarali qilish mumkin.
- Mobil to'lovlar: Raqamli pullar, mobil qurilmalar orqali amalga oshiriladigan to'lovlar uchun ishlatiladi. Bu orqali naqd pulni olib tashlash vaqti ortidan keladi.
- Kripto valyutalar: Raqamli pullarning bir turi ham kripto valyutalardir. Ular markaziy nazoratga bog'liq bo'lmagan va shifrlangan tuzilishga ega. Bu orqali xavfsiz va anonim to'lovlar amalga oshirish mumkin.
Raqamli pullarning kelajakda ko'proq ommalashishi va foydalanish sohalarining kengayishi kutiladi. Texnologiyalar rivojlanishi bilan birga, raqamli valyutalarning ahamiyati oshib, gelenekaviy to'lov usullari raqamli pullarga oʻtishga boshlaydi.
|
| |