nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar - bet 6

|
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar
|
bet | 6/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #142289 |
Bog'liq 3-MavzuMa'lumki, dastlabki elementar zarra hisoblangan elektron 1897-yili ingliz fizigi J.Tomson tomonidan katod nurlarining solishtirma zaryadi 𝑒 𝑚 ni o'lchash natijasida kashf qilingan bo 'lib, uning mavjudligi 1911-yilda amerikalik fizik R.Milliken tomonidan (elektron zaryadini o'lchash bo'yicha) o'tkazilgan tajribada uzil-kesil tasdiqlandi. 1937-yilda esa amerikalik fiziklar K.Anderson va S.Nedermeyerlar tomonidan Vilson kamerasi yordamida o'tkazilgan tajribada koinot nurlari tarkibida 𝜇 −mezon kashf qilindi. - Ma'lumki, dastlabki elementar zarra hisoblangan elektron 1897-yili ingliz fizigi J.Tomson tomonidan katod nurlarining solishtirma zaryadi 𝑒 𝑚 ni o'lchash natijasida kashf qilingan bo 'lib, uning mavjudligi 1911-yilda amerikalik fizik R.Milliken tomonidan (elektron zaryadini o'lchash bo'yicha) o'tkazilgan tajribada uzil-kesil tasdiqlandi. 1937-yilda esa amerikalik fiziklar K.Anderson va S.Nedermeyerlar tomonidan Vilson kamerasi yordamida o'tkazilgan tajribada koinot nurlari tarkibida 𝜇 −mezon kashf qilindi.
G'alati zarralarga o'xshab maftunkor zarralarni ham tushuntirish uchun ichki yashirin 1 o'lchovli Evklid fazosi - "maftunkorlik" fazosi kiritiladi. Bu ichki fazo maftunkorlik kvant soni bilan xarakterlanadi. Kuchli va elektromagnit o'zaro ta'sirlarda bu ichki fazo o'zining "maftunkorlik" xususiyatini "yo'qotmaydi" (o'zgartirmaydi). Kuchsiz o'zaro ta'sir ostida esa bu xususiyat buziladi. G‘alati zarralardagi g‘alatilik kvant soni kabi maftunkor zarralar bilan bo'ladigan har qanday jarayonda maftunkorlik kvant soni ham saqlanishi yoki saqlanmasligi bilan asosiy kriteriy bo'lib xizmat qiladi. - G'alati zarralarga o'xshab maftunkor zarralarni ham tushuntirish uchun ichki yashirin 1 o'lchovli Evklid fazosi - "maftunkorlik" fazosi kiritiladi. Bu ichki fazo maftunkorlik kvant soni bilan xarakterlanadi. Kuchli va elektromagnit o'zaro ta'sirlarda bu ichki fazo o'zining "maftunkorlik" xususiyatini "yo'qotmaydi" (o'zgartirmaydi). Kuchsiz o'zaro ta'sir ostida esa bu xususiyat buziladi. G‘alati zarralardagi g‘alatilik kvant soni kabi maftunkor zarralar bilan bo'ladigan har qanday jarayonda maftunkorlik kvant soni ham saqlanishi yoki saqlanmasligi bilan asosiy kriteriy bo'lib xizmat qiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar
|
sh
la - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I, Hamdamova. E. I, Narbayeva....

14
Bo’limi
Turkumi
Oilasi
Turi
Blits-so`rov savollari:
1. Keng tarqalgan yovvoyi ipak qurti turlarini ayting?
2. Tut ipak qurtini nechta rivojlanish davrlari bo`ladi?
3. Nima uchun tut ipak qurti to`liq metamorfoza
hasharotlar guruhiga
kiradi?
4. Ipak qurti bir yilda avlod berishiga qarab nechta guruhga bo`linadi?
5. Tut ipak qurtining qaysi rivojlanish davri uzoq davom etadi?
15
IPAK QURTINI MORFOLOGIK TUZILISHI
Mashg’ulotning maqsadi: Talabalarni tut ipak qurtining morfologik va teri
qoplamining tuzilishi bilan tanishtirish.
Topshiriqlar:
1. Tirik yoki fiksasiyalangan 5-yoshdagi ipak kurtini vannachaga solib, uning
umumiy gavda tuzilishi bilan tanishish.
2. Fiksasiyalangan ipak qurti ko’krak qismining tuzilishi
bilan tanishib chiqish
va ko’kragining
bosh qismiga tutashishi, ko’krak bo’g’im sonlari va ko’krak
oyoqlarining joylashishi, soni va tuzilishini o’rganish.
3. Turli xil yoshdagi fiksasiyalangan qurtlarni (1, 2, 3, 4, 5 - yoshlar) bir-biriga
taqqoslab tashqi tuzilishi, rangi, katta-kichikligidagi farqlarni aniqlashni o’rganish.
4. Kuzatilgan obyektni rasmini chizib olish.
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I, Hamdamova. E. I, Narbayeva. M. K, Ismatullayev. H. T - bet 4

7
IPAK QURTINI TURLARI VA RIVOJLANISh DAVRLARI
Mashg’ulotning maqsadi: Talabalarga ipak qurtining tuxumi, lichinkasi
(qurti), g’umbagi, kapalagi, Aylant,
kanakunjut, Assam qurtlari, Xitoy, Yapon va
Hindiston dub
ipak qurtlarining lichinkasi, g’umbagi pillasi, kapalagi va
tuxumlarining tuzilishini o’rganish.
Topshiriqlar:
1. Monovoltin, bivoltin va polivoltin ipak qurtlari zotlari bilan tanishish.
2. Tut ipak qurtini rivojlanish davrlarini o’rganish.
3. Kuzatgan obyektlarni rasmini chizish.
Kerakli materiallar va jihozlar: Uslubiy qo’llanmalar,
qo’l lupasi,
binokulyar mikroskop,
ipak qurtining rivojlanishi, yovvoyi ipak qurtlari, tut ipak
qurtining tashqi va ichki tuzilishi, g’umbak, pilla, kapalak va tuxumning (urug’)
tuzilishlari ko’rsatilgan jadvallar, slaydlar, fotosuratlar.
Asosiy tushunchalar: ( Biologiya - grekcha so’z bo’lib, bios — hayot,
logos — ta’limot degan ma’noni bildiradi. Boshqacha qilib aytganda, biologiya
— tirik tabiat va mavjudotlarning hayot faoliyati to’g’risidagi fanlar
majmuidir.
Ipak qurti biologiyasi ipak qurtining hayvonot olamida (zoologik
klassifikasiyada) tutgan o’rni, turlari (guruhlari), uning individual rivojlanish
xususiyatlarini va ular bilan bog’lik, hodisalarni o’rganadi.
Tabiiy ipak faqat ipak qurtlaridan olinadi. O’zbekistonda
asosan tut ipak
qurti boqiladi. Tabiiy ipak esa chiroyliligi, pishiq va mo’stahkamligi, havo
o’tkazuvchan va chirimasligi bilan boshqa tolalardan farq qiladi.
Tut ipak qurtining hayvonot olamida tutgan o’rni. Tut ipak qurti
zoologik sistematikada akademik G.Ya. Bey-Biyenko ta’rificha, faqat tut bargi
bilan oziqlangani
uchun t u t i p a k q u r t i (Bombyx mori L) turi, qurtlik
davrining oxirida mudofaa qatlam — pilla o’ragani uchun p i l l a k a s h l a r
(Bombycidal) oilasi, voyaga yetgan davrida kapalagining
tanasi tangachalar
bilan qoplangani uchun t a n g a c h a l i l a r yoki kapalaklar (Lepidoptera)
8
turkumi, individual rivojlanishida to’liq shaklini o’zgartirib rivojlangani uchun
to’liq m ye t a m o r f o z a l i l a r (Holometabola) bo’limi, uch juft oyoqlari, tanasi
bosh, ko’krak va qorin qismlariga ajralganligi uchun olti oyoqlilar yoki
h a s h a r o t l a r (Insecta) sinfi, nafas olish organlari traxeyadan tuzilganligi uchun
t r a x e y a b i l a n n a f a s o l u v c h i l a r (Tracheata)
kenja tipiga va nihoyat
oyoqlari bo’g’imlardan iborat ekanligi uchun b o’ g’ i m o yo q l i l a r
(Arthropoda) tipiga kiradi.
Kerakli materiallar va jihozlar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I,...

24
mavjud. Muskullarning ishlashi nerv sistemasi faoliyati bilan bevosita bog’liq,
shuning uchun muskullarda nerv tugunlari juda ko’p bo’ladi.
Muskullar ishlayotgan vaqtda juda ko’p oziq
moddasi va kislorod talab
qiladi. Shuning uchun ham ularga juda ko’p miqdorda mayda nafas tolalari –
traxeolalar tutashgan, bundan tashqari har bir muskulga
gemolimfa oqib keladi
va undagi oziq moddalar biriktiruvchi to’qima pardasi orqali o’tadi.
Ipak qurtlarida to’g’ri chiziq bo’ylab joylashgan muskul tolalari paylar
orqali terining ikki qarama-qarshi nuqtasiga birlashgan. Qurtda hammasi
bo’lib ko’ndalang 268 ta, qiyshiq 168 ta va o’zunasiga
ketgan muskullar
110 ta bo’lib, ularning ish faoliyati o’zaro bog’liq.
Characteristics of education of physical qualities in preschool children through the use of moving games

Characteristics of education of physical qualities in preschool children through the use of moving games
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
04.02.2024
Hajmi
0,51 Mb.
#151334
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Characteristics of education of physical qualities in preschool children through the use of moving games
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar - bet 5

|
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar
|
bet | 5/6 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #142289 |
Bog'liq 3-MavzuG'alati zarralar va g'alatilik kvant soni ham bir o'lchamli ichki fazo - g'alatilik fazosining "simmetrik xususiyati" orqali tadqiqot ishlarimizda tadqiq qilingan edi. Zarralar tabiatini o'rganishdagi bunday o'ziga xos yondashuv bu sohaning talabalar tomonidan mukammal o'zlashtirilishiga xizmat qiladi deb o'ylaymiz. Endi biz zarralarning yana bir katta guruhi bo'lgan maftunkor zarralar tabiatini simmetriya nuqtai-nazardan ko'rib chiqamiz. Adronlarga fundamental (oddiy) va g'alati zarralardan boshqa maftunkor zarralar deb ataluvchi zarralar ham mansub. Bular alohida tabiatga, maftunkorlik xususiyatiga ega bo'lgan zarralar guruhini tashkil qiladi va ular ishtirokidagi jarayonlarda o'ziga xos qoidalar amal qiladi. - G'alati zarralar va g'alatilik kvant soni ham bir o'lchamli ichki fazo - g'alatilik fazosining "simmetrik xususiyati" orqali tadqiqot ishlarimizda tadqiq qilingan edi. Zarralar tabiatini o'rganishdagi bunday o'ziga xos yondashuv bu sohaning talabalar tomonidan mukammal o'zlashtirilishiga xizmat qiladi deb o'ylaymiz. Endi biz zarralarning yana bir katta guruhi bo'lgan maftunkor zarralar tabiatini simmetriya nuqtai-nazardan ko'rib chiqamiz. Adronlarga fundamental (oddiy) va g'alati zarralardan boshqa maftunkor zarralar deb ataluvchi zarralar ham mansub. Bular alohida tabiatga, maftunkorlik xususiyatiga ega bo'lgan zarralar guruhini tashkil qiladi va ular ishtirokidagi jarayonlarda o'ziga xos qoidalar amal qiladi.
Maftunkor zarralarning mavjudligi g’alati zarralardan farqli ravishta oldindan bashorat qilingan va keyinchalik ular tajribada kuzatilgan. Tabiiyki, ularning mavjud bo 'lishi zaruriyati nimaga asoslangan va "maftunkorlik" xususiyati nimani anglatadi degan savollar tug'iladi. Bu savollarga javob hamda maftunkor zarralarning tabiati va xususiyatlari haqidagi boshqa ma'lumotlar hozirgi zamon elementar zarralar fizikasi haqida talabalarda to'la va mukammalroq tasavvurlar shakllanishiga imkon yaratadi. - Maftunkor zarralarning mavjudligi g’alati zarralardan farqli ravishta oldindan bashorat qilingan va keyinchalik ular tajribada kuzatilgan. Tabiiyki, ularning mavjud bo 'lishi zaruriyati nimaga asoslangan va "maftunkorlik" xususiyati nimani anglatadi degan savollar tug'iladi. Bu savollarga javob hamda maftunkor zarralarning tabiati va xususiyatlari haqidagi boshqa ma'lumotlar hozirgi zamon elementar zarralar fizikasi haqida talabalarda to'la va mukammalroq tasavvurlar shakllanishiga imkon yaratadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Elementar zarralar fizikasining rivojlanish tarixi va elementar zarra tushunchasi. Elementar zarralar haqida ma’lumotlar
|
1. Yangi O'zbekistonda shaxsiy kasbiy ma'naviyatga kirish Shaxsiy kasbiy ma’naviyatga ta’sir etuvchi omillar

|
1. Yangi O'zbekistonda shaxsiy kasbiy ma'naviyatga kirish Shaxsiy kasbiy ma’naviyatga ta’sir etuvchi omillar
|
bet | 1/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #229684 |
Bog'liq Joriy kasbiy ma\'naviyat
70110602-Ta’limda axborot texnologiyalari
Qizlarxon Abdullayeva
Kasbiy ma’naviyat
Reja:
1.Yangi O'zbekistonda shaxsiy kasbiy ma'naviyatga kirish
3. Shaxsiy kasbiy ma’naviyatga ta’sir etuvchi omillar
2. Shaxsiy va kasbiy rivojlanishda ma'naviyatning o'rni
Yangi O'zbekistonda shaxsiy kasbiy ma'naviyatga kirish
O‘zbekiston o‘zgarish va yuksalish davrini boshidan kechirar ekan, yangi milliy o‘ziga xoslikni shakllantirishda shaxsiy kasbiy ma’naviyatning rolini o‘rganish muhim ahamiyatga ega. Ushbu bo'lim professional sohada ma'naviy manzaraning rivojlanishiga hissa qo'shadigan noyob madaniy va tarixiy omillarni o'rganadi.
by Qizlarxon Abdullayeva
Shaxsiy va kasbiy rivojlanishda ma'naviyatning o'rni
Shaxsiy va kasbiyda ma'naviyatning o'rni
Shaxsning ma’naviyatini rivojlantirish o‘z qadriyatlari, maqsadi va ichki kuchli tomonlarini chuqurroq anglashni tarbiyalaydi, bu esa shaxsiy va kasbiy o‘sishga yordam beradi.
Chidamlilikni targ'ib qiladi
Meditatsiya va mulohaza yuritish kabi ruhiy amaliyotlar bilan shug'ullanish odamlarga hayotdagi qiyinchiliklarni xotirjamlik, aniqlik va qat'iyat bilan engishga yordam beradi.
Mehr-shafqatni tarbiyalaydi
Ma'naviy dunyoqarash ish va munosabatlarga nisbatan empatik va altruistik yondashuvni rag'batlantiradi, bu esa ko'proq qoniqarli va uyg'un o'zaro munosabatlarga olib keladi.
Ijodkorlikni ilhomlantiradi
Ma'naviy amaliyotlarning tafakkur va mulohaza yurituvchi tabiati yangi istiqbollar va g'oyalarni ochib beradi, innovatsiyalar va kasbiy sohadagi muammolarni hal qilishga yordam beradi.
Shaxsiy kasbiy ma’naviyatga ta’sir etuvchi omillar
- Tabiat va atrof-muhit bilan bog‘liqlik – ochiq havoda vaqt o‘tkazish, tabiiy go‘zallikni qadrlash va hayrat tuyg‘usini his qilish insonning ma’naviy farovonligini chuqur oziqlantirishi mumkin.
- Ijtimoiy xizmat va ko'ngillilik bilan shug'ullanish - boshqalarga xayr-ehson qilish va ko'proq yaxshilikka hissa qo'shish chuqur ma'no va maqsad tuyg'usini berishi mumkin.
- Turli xil ma'naviy va diniy an'analarni o'rganish - Turli xil e'tiqod tizimlarini o'rganish va hurmat qilish insonning dunyoqarashini kengaytirishi va o'z ruhiy amaliyotini chuqurlashtirishi mumkin.
|
| |
KIRISH - Characteristics of education of physical qualities in preschool children through the use of moving games

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 5 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 256 www.ares.uz
tubdan isloh qilish, mazkur muassasalarga bolalarni to‟la qamrab olish bo‟yicha
muhim vazifalar qo‟yildi. Bu boradagi tahlillar natijasida qisqa vaqtda uch yirik
hujjat, O‟zbekiston Respublikasi Prezidentining 9-sentabrdagi “Maktabgacha ta‟lim
tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlar to‟g‟risida” gi PQ-3261 sonli Qarori.
30-sentabrdagi “ Maktabgacha ta‟lim tizimi boshqaruvini
tubdan takomillashtirish
chora-tadbirlari to‟g‟risida” gi PF-5198 sonli Farmoni hamda “O‟zbekiston
Respublikasi Maktabgacha ta‟lim vazirligi- faoliyatini tashkil etish to‟g‟risida “gi
PQ- 3305 Qarori qabul qilindi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Yuqorida keltirilgan qaror va farmonlarni joriy qilinishdan maqsad, kelajak
avlodni yetuk shaxs bo‟lib yetishishi uchun unung sog‟lom bo‟lishiga zamin
yaratishdir. Sоg‟lоm avlоd - sоg‟lоm
yurt dеmakdir, sоg‟lоm avlоdni tarbiyalash
vazifasi esa birinchi navbatda maktabgacha tarbiya muassasalari zimmasidadir.
Maktabgacha tarbiyani insоnparvarlashtirish uni yangilash jarayonining asоsi
hisоblanadi. Оlimlar, amaliyotchi mutaхassislarning tоbоra ko‟prоq qismi
maktabgacha yoshdagi bоlalarni jismоniy tarbiyalash
tizimi shaхsga majmuali,
insоniy ta‟sir o‟tkazishi, har bir bоlaning muntazam va imkоn qadar to‟la jismоniy
rivоjlanish huquqi amalga оshirilishini ta‟minlashi kеrak, dеgan хulоsaga
kеlmоqdalar. Bоlalarni o‟rab turgan muhit o‟zgarib bоrmоqda. Оddiy, sоdda o‟yinlar
o‟rniga kоmpyutеr o‟yinlari kirib kеldi. Bоlani aqliy, estеtik rivоjlantirish ustuvоrlik
kasb etmоqda. Ularni ahamiyatini inkоr etmagan hоlda aytish kеrakki,
harakatli
o‟yinlar, sayrlar, tеngdоshlari bilan mulоqоt qilishga bоlaning vaqti tоbоra kamayib
kеtyapti. O‟yin bilan bоla faоliyatining bоshqa turlari, o‟yinlarning har хil turlari
оrasidagi muvоzanatning buzilishi (harakatli va o‟tirib o‟ynaydigan, alоhida va
birgalikdagi) maktabgacha yoshdagi
bоlalar salоmatligida ham, harakat
qоbiliyatlarining rivоjlanish darajasida ham o‟z salbiy aksini tоpadi.
Maktabgacha yoshdagi bоlalarni jismоniy rivоjlantirish muammоlarini hal
etishning yangi yo‟llarini izlash, birinchidan, ko‟rsatilgan
ziddiyatlarni hal etish
zarurati bilan, ikkinchidan, o‟sib kеlayotgan yosh avlоdning jismоniy tayyorgarligi
rivоji jarayonini takоmillashtirish qоnuniyatlarini, mеtоdоlоgik va usuliy sharоitlarini
o‟rganish zarurati bilan bоg‟liq.
Ilk go‟daklikning jiddiy хususiyati bоlaning salоmatligi,
jismоniy rivоjlanish
hоlatining o‟zarо alоqasi va bir-biriga bоg‟liqligidir.
Shunga ko‟ra, maktabgacha yoshdagi bоlalarni jismоnan sоg‟lоmlashtirish,
bоlaning harakat sоhasini rivоjlantirish, chaqqоn, kuchli, jasur bo‟lishdеk hayotiy
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq maktabgacha-yoshdagi-bolalarda-harakatli-o-yinlarni-qo-llash-orqali-jismoniy-sifatlarni-tarbiyalash-hususiyatlariACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 5 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 257 www.ares.uz
ehtiyojlar asоsida harakatga bo‟lgan qiziqishini kuchaytirishning samarali vоsitalarini
izlab tоpish va asoslab berish dоlzarb masala hisоblanadi. Mazkur muammоning
yеchimi, bizningcha, yaхlit tarbiya jarayonini, bоlaning har tоmоnlama mutanоsib,
jumladan, jismоniy va shaхsiy rivоjini ta‟minlоvchi ijtimоiy-pеdagоgik sharоitlar
birligini yaratishdadir desak mubalag‟a bo‟lmaydi. Bunda bоlalarning harakat
faоliyatini tashkil etishning o‟yin shakllari eng qimmatli sanaladi. Biroq harakatli
o‟yinlar asosida maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy sifatlari va psixik
jarayonlarini maqsadli rivojlantirish masalasi xususida ayrim ishlarda to‟xtalib
o‟tilgan bo‟lsa ham, batafsil so‟z yuritilmagan. Shuning uchun bu mavzu yuzasidan
ish olib borishdan maqsad jismоniy tarbiya vоsitasi sifatida harakatli o‟yinlardan
fоydalanish asоsida maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bolalarning harakat
faoliyatini rivojlantirish texnologiyasining nazariy asоslari va usuliy yo‟llarini
aniqlashdan ibоratdir. Maqsadga erishish jarayonida maktabgacha tarbiya
muassasalari sharoitida bolalarning harakat faoliyatini rivojlantirish uchun olib
borilayotgan jismoniy tarbiya va ommaviy sog‟lomlashtirish tadbirlari tashkillashtirib
tadqiqot olib borish yuqorida keltirilgan muommoni yechishiga zamin yaratadi.
Maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bolalarning harakat faoliyatini
rivojlantirish texnologiyasini yaratishning nazariy asоslari mazmuni, shakli, vositalari
hamda usuliyatini yangilash ishning predmeti hisobida amalga oshiriladi. Shu
predmetni qo‟lash jarayonida quyidagi farazni ilgari surish maqsadga muvofiqdir,
jumladan maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bоlalar harakat faoliyatini
rivоjlantirish jarayonini nazariy asoslash haqidagi taхminlarga asоslanadi.
Shuningdеk, bоlalar jismоniy tarbiyasidagi bu yo‟nalishni amalga оshirish an‟anaviy
vоsitalar, хususan, harakatli o‟yinlardan ham bolalar harakat faoliyatini rivоjlantirish
maqsadida fоydalanish ta‟sirini jiddiy yaхshilashga yordam bеrishi mumkin.
Maktabgacha yoshdagi bоlalar jismоniy tayyorgarligini takоmillashtirishning
yosh хususiyatlari bеlgilab bеrildi, ularni maktabgacha ta‟lim muassasasi sharоitida
rivоjlantirish nazariy hamda tajriba yo‟li bilan asоslab bеriladi, buning uchun
quyidagilar aniqlandi:
1. Maktabgacha yoshdagi bоlalar jismоniy tarbiyasida harakatli o‟yinlarni
qo‟llash asоsida jismоniy sifatlar jarayonlarni rivоjlantirishning yosh хususiyatlari;
2. Maktabgacha yoshdagi bоlalarning asоsiy jismоniy sifatlari оrasidagi o‟zarо
bоg‟liqligiga dоir qоnuniyatlar;
3. Maktabgacha yoshdagi bоlalarning jismоniy sifatlari va rivоjiga ta‟sir
o‟tkazish tamоyili bo‟yicha vоsita hamda uslublari.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq maktabgacha-yoshdagi-bolalarda-harakatli-o-yinlarni-qo-llash-orqali-jismoniy-sifatlarni-tarbiyalash-hususiyatlariACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 5 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 261 www.ares.uz
1.Maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bolalarning harakat faoliyatini
rivоjlantirishning yoshga bоg‟liq хususiyatlarini o‟rganish, hamda bоlalar jismоniy
tayyorgarligi ko‟rsatkichlarining o‟zarо bоg‟liqligidagi o‟ziga hоs хususiyatlarni
aniqlash.
2.Maktabgacha tarbiya muassasalari sharoitida bоlalarning harakat faoliyatini
rivоjlantirishni, tajribalar оrqali asоslash va bolalarning harakat faoliyatini
rivojlantirish texnologiyasini aniqlash va nazariy asoslash.
Maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy tarbiyasi ustidagi tajribalarni
rеjalashtirish 1-jadvalda taqdim etilgan sxеma asosida amalga oshirildi. Bеsh hafta
davomida maktabgacha yoshdagi bolalar shu maqsadda maxsus tabaqalashtirilgan
harakatli o‟yinlarni izchillik bilan bajardilar, ular bеshta jismoniy sifatdan bittasining
psixik jarayonlar ko‟rsatkichlarining bittasi yoki bir nеchtasi bilan kuchliroq
rivojlantirilishiga qarab uyg‟unlashtirilgan edi. Masalan, kuch va diqqat, kuch va
tasavvur. Kuch imkoniyatlaridan tashqari psixik jarayonlar bilan uyg‟unlikda, yosh
va jinsni hisobga olgan holda tеzkorlik, chaqqonlik, chidamlilik va egiluvchanlikning
takomillashishidagi o‟sishlar ham o‟rganildi. Bеsh hafta mobaynida bolalar bеsh xil
psixik sifatning birini kuchliroq rivojlantirishga qaratilgan harakatli o‟yinlarni
kamida 12 marta bajardilar.
1-jadval
Harakatli o’yinlara jismоniy sifatlarni kuchlirоq rivоjlantirishiga ko’ra ekspеrt
bahоlari (5 balldan) Kichik maktabgacha yoshdagi bоlalar (3-4 yosh)
№
O‟yinlar nоmi
Jismоniy sifatlar
K
u
ch
|
| |
Harakatli o’yinlarning jismоniy sifatlarini kuchlirоq rivоjlantirishiga ko’ra ekspеrt

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 5 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 263 www.ares.uz
6 Хatо qilma
5
7 Ko‟zga ko‟rinmas
2
3
8 Asta yugurish
2
3
9 Mashg‟ulоt pillapоyadan
5
1
0
Pillapоyadan
5
1
1
To‟siqlar
оsha yugurish
5
1
2
Darvоzagacha
5
1
3
Tеbranuvchi do‟ngchalar
5
1
4
Оyoqlar bоsh оrqasiga
5
1
5
Qo‟lingni o‟tkaz
5
1
6
Jоyiga qo‟ y
5
1
7
Tayoqcha tagidan o‟t
5
1
8
Tayoqcha ustidan o‟t
5
1
9
Хalqa ichidan o‟t
5
Nazorat va tajriba guruhidagi 3-6 yoshli bolalar
holatining dastlabki
ko‟rsatkichlarida aniq tafovutlar kuzatilmadi. Shuning uchun pеdagogik tajriba
natijalarini bundan kеyin tahlil qilishda biz faqat yakuniy natijalarni taqqoslaymiz.
Tajriba davrida bolalardagi jismoniy sifatlarning rivojlanishi
jarayonida kuch
imkoniyatlarini tеkshirish. Uch yoshli bolalar. Tajriba boshlanishiga qadar
o‟tkazilgan dastlabki tadqiqotlarda uch yoshli o‟g‟il bolalarda o‟ng va chap panjaning
rivojlanishida aniq farqlar kuzatildi. Bunda farqlar o‟ng qo‟lning
ustunligi ishonchli
ekanligini ko‟rsatdi (tq3,29). Ayni vaqtda qizlarning o‟ng va chap panjalaridagi
kuchlar orasida jiddiy tafovut yo‟q edi. 25 o‟quv kunidan so‟ng
yakuniy tadqiqot
chog‟ida o‟g‟il bolalarda ham, qizlarda ham o‟ng va chap qo‟l
panjalari hamda
bilaklaridagi kuch ortganligi ma'lum bo‟ldi (3-jadval).
3-jadval
Т´³има таърифи

|
Т´³има таърифи
|
bet | 1/4 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #253884 |
Bog'liq Diplom ishi
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ
ОЛИЙ ВА ЎРТА МАХСУС ТАЪЛИМ ВАЗИРЛИГИ
ТОШКЕНТ ТЎҚИМАЧИЛИК ВА ЕНГИЛ САНОАТ ИНСТИТУТИ
«Тўқимачилик матолари технологияси» кафедраси
КУРС ЛОЙИҲАСИ
Қуввати 30та тўқув дастгохига эга бўлган арт. ____ “_______” тўқимасини ишлаб чиқариш учун технологик жараёнларни лойихалаш
Бажарди: 7-17 талабаси
ХХХХХХХХ
Раҳбар:
Тошкент 20___ й.
КИРИШ
Tо‘qimachilik sanoati Uzbekiston yengil sanoatining asosiysidir va respublika iqtisodiyotida yetakchi о‘rinni egallaydi.
Ma’lumki, yengil sanoat mamlakatimiz iqtisodiyotining jadal rivojlanayotgan yetakchi tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Mustaqillik yillarida, ayniqsa, Prezidentimiz tomonidan mazkur tarmoqqa qaratilayotgan alohida e’tibor tufayli Uzbekiston nafaqat paxta xom ashyosi yetishtiruvchi, balki uni qayta ishlash salohiyati yuksalib borayotgan davlatlar qatoridan joy oldi.
О‘zbekistonda tо‘qima ishlab chiqarishning rivojlanishiga oid asosiy ma’lumotlar. О‘zbekistonning mustaqillikka yerishishi mamlakatimizda tо‘qimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarishda yangi sifat о‘zgarishi bosqichi bilan bog‘liq bо‘layapti. Bugun mamlakatimizda tо‘qimachilik sanoatining jadal rivojlanishini ta’minlash, yuqori sifatli va raqobatbardosh tayyor mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, uni yirik xorijiy bozorlarga chiqarishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Prezidentimiz tashabbusi bilan bu borada, ayniqsa, klaster paxtachilik va tо‘qimachilikning lakomotiviga aylanmoqda.
Bilasiz, klaster – bitta sohaga birlashgan va bir-biri bilan uzviy aloqada bо‘lgan korxonalar guruhi. Yanada soddaroq qilib aytganda, paxta ekishdan to tayyor mahsulotgacha bо‘lgan jarayonni yagona texnologik zanjirga birlashtiradigan tizim.
Davlatimiz rahbarining 2017 yil 14 dekabrdagi “Tо‘qimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari tо‘g‘risida” farmoni sohadagi muhim islohotlar о‘tkazishga turtki berib, tо‘qimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini jadal rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Uning amaliy ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 31 martdagi qarori bilan paxta-tо‘qimachilik ishlab chiqarishlari va klasterlari faoliyatini tashkil etish bо‘yicha qо‘shimcha chora-tadbirlar belgilangan. Respublikamizda bugungi kunga kelib 15 ta paxta tо‘qimachilik klasteri tashkil qilindi. Yil oxirigacha ularning soni 59 taga yetishi mо‘ljallanmoqda.
|
| |
Разметка - download

Qidiruv: Разметка
10 sinf Файл Главная Вставка Разметка страницы
Jadvalga biror rasm, diagramma kabi obyektlarni joylashtirishga mo‘ljallangan menyu
35,04 Mb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fazalangan antenna panjaralarni kompyuterli modellashtirish

|
Fazalangan antenna panjaralarni kompyuterli modellashtirish
|
Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 6,84 Mb. | | #261038 |
Bog'liq B.M.I Berdiyev Doston ppt
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRILIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Berdiyev Doston Shavkatovichning
“FAZALANGAN ANTENNA PANJARALARNI KOMPYUTERLI MODELLASHTIRISH”
MAVZUSIDAGI
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
Rahbar: U.X. Aripova
Ushbu bitiruv malakaviy ishida radioaloqada, yo‘ldoshli aloqa tizimlarida, mobil aloqa qo‘llaniluvchi fazalangan antenna panjaralarning turlari va konsturiktivtuzilishi va yo‘nalganlik xususiyatlari koʻrib chiqilgan.
Shuningdek, fazalangan antenna panjaralarni MMANA dasturi yordamida kompyuterli modellashtirish ishlari amalga oshirilgan.
Kirish Fazali panjarali antenna - bu bitta elementning turli xil fazali siljishlar bilan oziqlanishi mumkin bo‘lgan panjarali antennasi. Natijada, umumiy antenna yo‘nalganlik diagrammasini elektron tarzda boshqarish mumkin. Elektron boshqaruv antennaning mexanik boshqaruviga qaraganda ancha moslashuvchan va kamroq texnik xizmat ko‘rsatishni talab qiladi.
Antenna panjaralarining turlari keltirilgan
Ikkinchi Jahon urushi davrida SCR-270 erta ogohlantirish radarining (AQSh) 106 MGts chastotasida mexanik skanlash bilan vibrator majmuasi tasvirlangan 1-rasmda. Keyingi rasmda esa keng polosali AP diapazonli VHF televizion eshittirish stantsiyasi tasvirlangan. AP ning 600 MGHz chastotada “Вычисления” bo‘limiga o‘tish
MMANA dasturida 600 MGHz chastotada AP ”Вид” bo‘limiga o‘tish.
AP ning 600 MGHz chastotada mis metalida E va H tekisliklarida hosil qilgan YD lari. AP ning 600 MGHz chastotada alyuminiy da E va H tekisliklarida hosil qilgan YD lari. AP ning 700 MGHz chastotadagi YD lari MMANA dasturida 700 MGHz chastotada AP ”Вид” bo‘limiga o‘tish. Materialli mis boʻlgan AP ning YD AP ning 800 MGHz chastotadagi YD lari MMANA dasturida 800 MGHz chastotada AP ”Вид” bo‘limiga o‘tish. Materialli mis boʻlgan AP ning YD modellashtiramiz AP ning 900 MGHz chastotadagi YD lari MMANA dasturida 900 MGHz chastotada AP ”Вид” bo‘limiga o‘tish. AP ning 900 MGHz chastotada alyuminiy da E va H tekisliklarida hosil qilgan YD lari. Fazalangan AP ni fazasi 40 gradusga oʻzgartirish orqali hosil boʻlgan YD Materialli mis bo‘lgan fazalangan antenna panjarasini YD Materialli alyuminiy bo‘lgan fazalangan AP YD Fazalangan AP ni fazasini turli gradusga oʻzgartirish orqali hosil boʻlgan YD Materialli alyuminiy bo‘lgan fazalangan AP 60 gradusda YD Materialli mis bo‘lgan fazalangan AP 70 gradusda YD Fazalangan AP ni fazasini turli gradusga oʻzgartirish orqali hosil boʻlgan YD Fazalangan AP ni fazasini 90 gradusga oʻzgartirish. Materialli alyuminiy bo‘lgan fazalangan AP YD Fazalangan AP ni ikkinchi elementini fazasini oʻzgartirish orqali hosil qilingan YD. Fazalangan AP ni ikkinchi elementini fazasini 40 gradusga oʻzgartirish. Materialli mis bo‘lgan fazalangan AP YD.
Eʼtiboringiz uchun raxmat
|
| |
Вставка - download

|
Qidiruv: Вставка | 10 sinf Файл Главная Вставка Разметка страницы Jadvalga biror rasm, diagramma kabi obyektlarni joylashtirishga mo‘ljallangan menyu 35,04 Mb. 1 | o'qib | | → Menyu tasmasidagi → Вставка bo‘limi → Текст paneli Sarvaraq ko‘rkam, jozibali chiqishi uchun unga bejirim hoshiya chiziqlari (рамка) va WordArt obyektlari joylashtiriladi 7,7 Mb. 1 | o'qib | | Ehtimollar va statistika 3-shaxsiy topshiriq Bajardi: Kamilov Kamoliddin Tekshirdi Excel → Вставка → Диаграммы → График → График с маркерами buyruqlaridan foydalanamiz 5,56 Mb. 5 | o'qib | | Ehtimollar va statistika 3-shaxsiy topshiriq Bajardi: Alisherov Izzatullo Tekshirdi Excel → Вставка → Диаграммы → График → График с маркерами buyruqlaridan foydalanamiz 5,47 Mb. 5 | o'qib | | Nazariy qism 1 -topshiriq. Diagramma yaratish. «Вставка» Ishdan maqsad: Matn tayyorlashda amaliy dasturlardan foydalanish, turli ob’ektlar qo’shish va yaratish, ko’nikma va tajriba oshirish 480,5 Kb. 1 | o'qib | | 3-Mavzu: Taqdimotlar bilan ishlash texnologiyasi Qo‘shish (Вставка) menyusidan prezentatsiyamiz uchun kerakli bo‘lgan jadval, rasm, turli XIL shakllar, formula, diagramma, ssilkalar va multimediyalar joylashtirish imkoniyatiga egamiz 5,82 Kb. 1 | o'qib | | 3-Mavzu: Taqdimotlar bilan ishlash texnologiyasi Qo‘shish (Вставка) menyusidan prezentatsiyamiz uchun kerakli bo‘lgan jadval, rasm, turli XIL shakllar, formula, diagramma, ssilkalar va multimediyalar joylashtirish imkoniyatiga egamiz 105,99 Kb. 1 | o'qib | | Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali iqtisodiyot fakulteti raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari kafedrasi Ms word dasturida jadval hosil qilish uchun dastlab Вставка menyusida Таблица piktogrammasini bosamiz 468,62 Kb. 2 | o'qib | | Tema: Hújjet dúzilisine súwret ornatıw, hújjetti bezew. Reje: Súwret jaylastıw imkaniyatı Bunıń ushın dáslep júrgish súwret jaylastırıw kerek bolǵan jerge ornatıladı, soń Jaylastırıw (Вставка) lentasınıń Illyustraciyalar (Иллюстрации) toparına múrájat qılınadı. Súwretler 2 túrli derekten jaylastırılıǵı múmkin 2,16 Mb. 5 | o'qib | | 4-ma’ruza. Zamonaviy matn muharrirlari reja: Matn muharrirlari haqida umumiy tushuncha. Ms word 2010 dasturining Файл, Главная, Вставка Masalan, ms word 2003, ms word 2007, ms word 2010, ms word 2013 va hokazo. Ushbu 0,95 Mb. 9 | o'qib |
1
| |
1 mavzu. Faning maqsadi va vazifalari

|
1 mavzu. Faning maqsadi va vazifalari
|
bet | 1/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 1,29 Mb. | | #146814 |
Bog'liq 1-Tema Qala jolları hám kóshelerinde háreket qawipsizligin shólkemlestiriw páni jáne onıń wazıypaları.
1 MAVZU.
Faning maqsadi va vazifalari
Avtomobil yo’llarida harakat tartibsiz ravishda vujudga keladi. Har bir
haydovchi o’ziga qulay harakat tartibini tanlaydi hamda o’zi tanlagan harakat tartibining boshqa harakat qatnashchi-lariga ta’siri bilan hisoblashmaydi.
Shuningdek, turli rusumli avtomobillarning har xil dinamik sifati harakat tartibiga ta’sir qilishi muqarrar. Yo’l harakatida avtomobillarning o’zaro ta’siri harakat miqdori qancha ko’p bo’lsa, shuncha orta boradi.
Yo’l harakatini tashkil etish – transport vositalari oqimini maksimal darajada yo’lning geometrik o’lcham imkoniyatlaridan foydalanib, uning har xil bo’laklarida xavfsiz harakat tartibini va yuqori o’tkazish qobiliyatini ta’minlashga
qaratilgan tadbirlar tizimidan iborat. Yo’l harakatini tashkil etish tamoyillari transport oqimini to’g’ri yo’naltirishga, kerak hollarda ularni tezliklar bo’yicha
guruhlarga ajratishga, har bir yo’l bo’lagi uchun rastional tezliklarni belgilashga,
haydovchilarga o’z vaqtida harakat marshruti va yo’l sharoiti to’g’risida axborot
berishga qaratilgan.
Harakatni tashkil etishni takomillashtirish progressiv boshqarish (harakatni boshqarishning avtomatik tizimi; svetofor ob’ektlarini «yashil to’lqin», «yashil ko’cha» tizimi usulida ishlashi; tezlashuvchi – sekinlashuvchi, reversiv, rezerv tasmalardan foydalanish, ba’zi bir ko’chalarni bir tomonlama harakatga o’tkazish va h.k.) chorrahalarni har xil sathda o’tkazish, shuningdek, transport vositalarining harakat marshrutini rastional ravishda tanlash yordamida erishiladi. Yo’l harakatini tashkil etishda elektron hisoblash mashinalari (EHM) yordamida avtobus va trolleybus, shuningdek, yalpi yuk tashuvchi avtomobillarning optimal
harakatlanish grafigini to’g’ri tuzish katta ahamiyatga ega. Tig’iz soatlarda harakatni tashkil etish maqsadida asosiy magistralning tirband yo’l bo’laklaridagi
transport oqimining harakatini aylanma yo’llar orqali o’tkazishga intiniladi.
Harakatlanish tartibini oshirish uchun avtomobil va avtobuslarga ikki tomonlama radio aloqa o’rnatiladi. Bu esa harakat o’zgarishini yo’lda nazorat qilish imkonini beradi. Yo’l harakatini tashkil etishda quyidagi hujjatlarning ahamiyati kattadir: «Yo’l harakati xavfsizligi to’g’risida»gi O’zbekiston Respublikasining qonuni; yo’l harakati qoidasi; transport vositalarining konstruktiv xavfsizlik me’yorlari; yo’l va ko’chalar uchun qurilish me’yorlari va qoidalari. Shuningdek, harakat xavfsizligi bo’yicha soha me’yoriy hujjatlari.
Avtomobil transportining ishini, haydovchi mehnatini, yo’ldagi transport vositalari va piyodalarning harakatini tashkil qilishni bir-biridan farqlash lozim.Birinchi ikki masala bilan asosan avtokorxonalar, keyingisi bilan esa yo’l xo’jaliklari, yo’l harakati xavfsizligi organlari va hokimiyat vakillari shug’ullanadilar.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, yo’l harakatini tashkil qilishning asosiy
|
| |
Characteristics of education of physical qualities in preschool children through the use of moving games - bet 8

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 5 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 262 www.ares.uz
Statistik ishlov bеrish natijasida 3-6 yoshli bolalar tomonidan nazorat
mashqlarining bajarilish ko‟rsatkichlarini tеstlash
nazariyasi talablariga muvofiq,
ularning jismoniy tayyorgarligini baholash uchun qizlar va o‟g‟il bolalardan iborat
to‟rtta yosh guruhlarining har biri uchun 14 ta tеst tanlab olindi. Har bir yosh – jins
guruhida tеstlar mazmuni alohida xususiyatlarga ega edi. Masalan, 3
yoshli
qizchalarning chidamliligini tavsiflash uchun quyidagi tеstlardan foydalanildi: 60 va
120 m ga yugurish; 4 yoshlilar uchun 70 va 120 m ga yugurish; 5 yoshlilar uchun 90
va 120 m ga yugurish; 6 yoshlilar uchun birinchi to‟xtashgacha va 120 m ga
yugurish. Dеmak, barcha yosh guruhlari uchun faqat bitta tеst takrorlangan – 120 m
ga yugurish. U yoki bu tеstlarning qo‟llanilishi to‟g‟risida quyida batafsil ma‟lumot
bеriladi. Urganch shahridagi 25-son ta‟lim muassasasida o‟tkazilgan
pеdagogik
tajriba matеriallari kеltirilgan. Tajriba va nazorat guruhi tеngdosh bolalardan iborat
edi, tajribada 61 ta o‟quv darsi, 244 xil harakatli o‟yin qo‟llannildi.
Pеdagogik
tajribani rеjalashtirish quyidagicha amalga oshirildi. Tajribani boshlashdan avval
hamma bolalar jismoniy sifatlari va psixik jarayonlari
rivojlanish darajasining
dastlabki holatini aniqlash maqsadida nazorat sinovidan o‟tkazildi. Kеyin 25 o‟quv
kuni davomida tajriba guruhi bolalari 2-jadvalda kеltirilgan sxеma bo‟yicha bеshta
jismoniy sifatdan birini ko‟proq rivojlantirish bo‟yicha tabaqalashtirilgan
harakatli
o‟yinlarni bajardilar. 25 kunlik tajriba davri tugaganidan kеyin bolalar yana nazorat
mashqlarini amalga oshirishga o‟tdilar, bundan maqsad dastlabki ko‟rsatkichlarga
nisbatan pеdagogik tajribaning natijalariga baho bеrish.
Navbatdagi jismoniy sifat
xuddi shu uslubda kеyingi 25 kun mobaynida tadqiq etildi. Shu tariqa jami 5 xil
jismoniy sifatni tеkshirish 75 o‟quv kuni davomida amalga oshirildi.
2-jadval
Mavzu Kiyimga qo‘yiladigan sifat ko‘rsatkichlari. Reja - bet 3

|
Mavzu Kiyimga qo‘yiladigan sifat ko‘rsatkichlari. Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 33,14 Kb. | | #99087 |
Bog'liq Mavzu Kiyimga qo‘yiladigan sifat ko‘rsatkichlariKiyimning iste’molchiga oid sifat ko’rsatkichlari.Iste’molchiga oid ko’rsatkichlar deb insonning buyumni iste’mol qilish jarayonidagi muayyan talablarni qondirishiga qaratilgan buyum xossalari tushuniladi. Unga ijtimoiy, funktsional, estetik, ergonomik, ekspluatatsion ko’rsatkichlar kiradi.
I j t i m o i y ko’rsatkichda buyumni ishlab chiqarish va sotishga muvofiqligini bildirgan ommaviy ehtiyojlarga mosligi, ya’ni tashqi va ichki bozorda iste’molchilarning kiyimga bo’lgan ehtiyojlari tavsiflanadi. Mahsulot sifatini ta’minlashda ijtimoiy omillar roli ilmiy-texnik taraqqiyot va moddiy farovonlik o’sgan sari oshaveradi. Korxonalarda maxsus tuzilgan ijtimoiy xizmatlar tashkiloti aholi ehtiyojini tahlil qilib, yangi mahsulot assor1t4imentiga talablarni shakllantirishi kerak. Aks holda, mahsulot ko’p chiqarilib, zarar ko’riladi.
bog’liq holda tanlansa, kiyim insonning ehtiyojini qondira oladi. Ayni kiyimning vazifasi modelga, uning konstruktsiyasiga va materiallariga qo’yiladigan talablarni shakllantira oladi.
|
| |
Yo’naltirilmagan graflar - Algoritmlar va berilganlar strukturalari

|
Algoritmlar va berilganlar strukturalari
|
bet | 7/14 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #104360 |
Bog'liq Algoritmlar va berilganlar strukturalari Yo’naltirilmagan graflar.
Ixtiyoriy tugundan boshqa bironta tugunga murojaat mavjud bo’lsa, u xolda bunday graf yo’naltirilmagan graf deyiladi
Yo’nalishi aniqlanmagan daraxtlarni ko’ruvdan o’tkazish algoritmi.
Minimal narxli daraxtlar skeleti.
Saralash tushunchasi, uning turlari.
Саралаш – бу берилган тўплам элементларини бирор бир тартибда (ўсиш ёки камайиш) жойлаштириш жараёнидир. Саралашдан мақсад - тартибланган тўпламда керакли элементни топишни осонлаштиришдан иборат. ички саралаш – бу оператив хотирадаги саралаш;
ташқи саралаш – ташқи хотирада саралаш
To’g’ridan to’g’ri qo’shish orqali saralash.
To’g’ridan-to’g’ri qo’shish usuli bilan saralash algoritmi Bunday usul karta o’yinida keng qo’llaniladi. Elementlar (kartalar) hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang’ich ketma-ketliklarga bo’linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlanib, har bir qadamda bir birlikka oshirib boriladi) boshlang’ich ketma-ketlikdan i- chi element ajratib olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo’yiladi. To’g’ridan-to’g’ri qo’shish orqali saralash algoritmi quyidagicha bo’ladi:
for (int i=1; iint t=a[ j-1]; a[ j-1]=a[ j]; a[ j ]=t;
j=j-1;
}
}
To’g’ridan to’g’ri tanlash orqali saralash. Tanlash orqali saralash algoritmi
Mazkur usul quyidagi tamoyillarga asoslangan:
Eng kichik kalitga ega element tanlanadi.
Ushbu element a0 birinchi element bilan o„rin almashinadi.
Keyin mazkur jarayon qolgan n-1, n-2 elementlar bilan takrorlanib, to bitta eng “katta” element qolguncha davom ettiriladi.
for(int i=0;i<="" p=""> for(int j=i+1;j<="" p=""> if (a[i] > a[j]){
int k = a[j];
a[j]= a[i]; a[i]= k;
}
|
| |
To’g’ridan to’g’ri almashtirish orqali saralash

37.To’g’ridan to’g’ri almashtirish orqali saralash.
. To'g'ridan-to'g'ri qo'shish usuli bilan saralash algoritmi
Bunday usul karta o'yinida keng qo'llaniladi. Elementlar (kartalar) hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang'ich ketma-ketliklarga bo'linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlanib, har bir qadamda bir birlikka oshirib boriladi) boshlang'ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo'yiladi.
To'g'ridan-to'g'ri qo'shish orqali saralash algoritmi quyidagicha bo'ladi:
for (int i=1;i<="" i="">
x=a[i];
x ni a[0]...a[i] oraliqning mos joyiga qo‘shish
}
Kerakli joyni qidirish jarayonini quyidagi tartibda olib borish qulay bo'ladi. 2-elementdan boshlab har bir elementni qarab chiqamiz, ya'ni har bir element o'zidan oldin turgan element bilan solishtiriladi. Agar qaralayotgan element kichik bo'lsa, oldinda turgan element bilan o'rin almashadi va yana o'zidan oldinda turgan element bilan solishtiriladi, jarayon shu kabi davom etadi. Bu jarayon quyidagi shartlarning birortasi bajarilganda to'xtatiladi:
1. x elementi oldida uning kalitidan kichik kalitli a(j) elementi chiqqanda.2. x elementi oldida element qolmaganda.
for (int i=1;i
int j=i;
while(a[j]<="" i="">
int t=a[j-1];
a[j-1]=a[j];
a[j]=t;
j=j-1;
}
}
Algoritm samaradorligiFaraz qilaylik, taqqoslashlar soni C, o'rinlashtirishlar soni M bo'lsin. Agar massiv elementlari kamayish tartibida bo'lsa, u holda taqqoslashlar soni eng katta bo'lib, u ga teng bo'ladi, ya'ni . O'rinlashtirishlar soni esa ga teng bo'ladi, ya'ni . Agar berilgan massiv o'sish tartibida saralangan bo'lsa, u holda taqqoslashlar va o'rinlashtirishlar soni eng kichik bo'ladi, ya'ni ,
3. Tanlash orqali saralash algoritmi
Mazkur usul quyidagi tamoyillarga asoslangan:
1. Eng kichik kalitga ega element tanlanadi.
2. Ushbu element birinchi element bilan o'rin almashinadi.
3. Keyin mazkur jarayon qolgan n-1, n-2 elementlar bilan takrorlanib, to bitta eng “katta” element qolguncha davom ettiriladi.
for(int i=0;i<="" i="">
for(int j=i+1;j<="" i="">
if (a[i] > a[j]){
int k = a[j];
a[j]= a[i];
a[i]= k;
}
Algoritm samaradorligi:
Taqqoslashlar soni
Massiv tartiblanganda o'rinlashtirishlar soni
Massiv teskari tartiblanganda o'rinlashtirishlar soni
Ushbu usul bo'yicha saralash bajarilsa, eng yomon holda taqqoslashlar va o'rinlashtirishlar soni tartibi n2 bo'ladi.
|
Chiziqsiz ma’lumotlar tuzilmasi

|
Chiziqsiz ma’lumotlar tuzilmasi
|
bet | 3/14 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #104360 |
Bog'liq Algoritmlar va berilganlar strukturalariChiziqsiz ma’lumotlar tuzilmasi
Misollar
Chiziqsiz bogʼlangan roʼyxatlar Чизиқсиз боғланган рўйхат
Koʼp bogʼlamli roʼyxatlar (KBR)ning afzalligi: xotiraning tejalishidadir. Yaʼni bunda bir xil informatsion maydondan iborat bir necha roʼyxatlarni ifodalash mumkin va roʼyxatning bironta elementida oʼzgartirish qilinsa. Barcha roʼyxatlarga taalluqli xisoblanadi. KBR da bironta masala oʼziga tegishli qismroʼyxat bilan xuddi chiziqli roʼyxat kabi amalga oshiriladi va bunda muayyan koʼrsatkich maydoni bilan bajariladi
Koʼp bogʼlamli roʼyxatlar (KBR)ning afzalligi: xotiraning tejalishidadir. Yaʼni bunda bir xil informatsion maydondan iborat bir necha roʼyxatlarni ifodalash mumkin va roʼyxatning bironta elementida oʼzgartirish qilinsa. Barcha roʼyxatlarga taalluqli xisoblanadi. KBR da bironta masala oʼziga tegishli qismroʼyxat bilan xuddi chiziqli roʼyxat kabi amalga oshiriladi va bunda muayyan koʼrsatkich maydoni bilan bajariladi
Koʼp bogʼlamli roʼyxatdan keraksiz elementlarni oʼchirish
KBR dan elementni oʼchirish uni xotiradan butunlay oʼchirish degani emas. U boshqa qismroʼyxatlarda ishtirok etishi mumkin. Element xech qaysi qismroʼyxatga kirmagandagina uni xotiradan oʼchirish kerak. Elementlarni oʼchirishni soddalashtirish uchun odatda KBRda asosiy boʼlgan, barcha elementlarni oʼzida saqlovchi qismroʼyxat mavjud boʼladi. Boshqa qismroʼyxatlardan elementni oʼchirishda faqat unga tegishli koʼrsatkichlar qayta ishlanadi xolos. Аsosiy qismroʼyxatdan element oʼchirishda esa barcha roʼyxatlarda koʼrsatkichlar oʼzgartirilishi va xotira tozalanishi talab etiladi.
Keraksiz elementlarni utilizatsiya qilish yoʼllari
Hisoblagichlar (schyotchiklar) usuli
Koʼp bogʼlamli roʼyxatning har bir elementiga mazkur elementga murojatni hisoblovchi xisoblagich maydoni qoʼyiladi. Аgar element hisoblagich koʼrsatkichi nol va element koʼrsatkich maydoni nil boʼlsa, u holda ushbu element oʼchiriladi.
Izoh
Аloqa oʼrnatilgan element bir bitli maydoniga (marker) “1”, aks holda “0” yoziladi. Roʼyxat toʼlganligi toʼgʼrisida signal kelganda, markeri nol boʼlgan elementlar qidiriladi, yaʼni keraksiz elementlarni yigʼish dasturi ishga tushiriladi.
|
| |
Saralashning yaxshilangan usullari

38.Saralashning yaxshilangan usullari
<="" i=""><="" i=""><="" i="">Quiksort – tez saralash algoritmi
Bu algoritm “bo'lib ol va egalik qil” tamoyilining yaqqol misolidir. Bu algotirm rekursiv bo'lib, o'rtacha N*log2N ta solishtirish natijasida saralaydi. Algoritm berilgan massivni saralash uchun uni 2 taga bo'lib oladi. Bo'lib olish uchun ixtiyoriy elementni tanlab undan 2 ta qismga ajratiladi. Lekin o'rtadagi elementni tanlab, massivning teng yarmidan 2 ga ajratgan ma'qul. Tanlangan kalit elementga nisbatan chapdagi va o'ngdagi har bir element solishtiriladi. Kalit elementdan kichiklar chapga, kattalar o'ng tomonga o'tkaziladi (6.3-rasm). Endi massivning har ikkala tomonida xuddi yuqoridagi amallar takrorlanadi. Ya'ni bu oraliqlarning o'rtasidagi elementlar kalit sifatida olinadi va h.k.
Misol uchun rasmdagi massivni saralash algoritmini ko'rib chiqamiz.
1. Oraliq sifatida 0 dan n-1 gacha bo'lgan massivning barcha elementlarini olamiz.
2. Oraliq o'rtasidagi kalit elementni tanlaymiz, ya'ni
key=(+)/2, i=,
j=.
Quicksort algoritmida o'rinlashtirish
3. Chapdagi i-elementni key bilan solishtiramiz. Agar key kichik bo'lsa, keyingi qadamga o'tamiz. Aks holda i++ va shu qadamni takrorlaymiz.
4. O'ngdagi j-element bilan key solishtiriladi. Agar key katta bo'lsa, keyingi qadamga o'tamiz, aks holda j-- va shu qadamni takrorlaymiz.
5. i- va j-elementlarning o'rni almashtiriladi. Agar i<=j bo'lsa, 3-qadamga o'tiladi.
Birinchi o'tishdan keyin tanlangan element o'zining joyiga kelib joylashadi.
6. Endi shu ko'rilayotgan oraliqda key kalitning chap tomonida elementlar mavjud bo'lsa, ular ustida yuqoridagi amallarni bajarish lozim, ya'ni ko'riladigan oraliq 0 dan key-1 gacha deb belgilanadi va 2-qadamga o'tiladi. Aks holda keyingi qadamga o'tiladi.
7. Endi shu ko'rilayotgan oraliqda key kalitning o'ng tomonida elementlar mavjud bo'lsa, ular ustida yuqoridagi amallarni bajarish lozim, ya'ni ko'riladigan oraliq key+1 dan n-1 gacha deb belgilanadi va 2-qadamga o'tiladi. Aks holda algoritm tugaydi.
Shu algoritmga misol ko'rib chiqamiz.
Misol: Talabalar ism-sharifi va tartib raqamidan iborat jadvalni quicksort algoritmi bilan saralang va nechta o'rinlashtirish amalga oshirilganini aniqlang.
Dastur kodi
#include
#include
using namespace std;
struct table{
int t;
string FIO;
};
int q=0;
void qs(table *a,int first,int last){
int i = first, j = last;table x =a[(first + last) / 2];
do {
while (a[i].FIO < x.FIO) i++;
while (a[j].FIO > x.FIO) j--;
if(i <= j) {
if (i < j){ swap(a[i], a[j]);q++;}
i++;
j--;
}
} while (i <= j);
if (i < last)
qs(a,i,last);
if (first < j)
qs(a,first,j);
}
int main(int args, char *argv[])
{ int n;cout<<'n=';cin>>n;
table talaba[n];
for(int i=0;i<="" i="">
talaba[i].t=i+1;
cin>>talaba[i].FIO;
}
qs(talaba,0,n-1);
for(int i=0;i<="" i="">
cout<
cout<<'quicksort algoritmi '<
system('PAUSE');
}
|