-rasm. Texnopark ta’sischilari va ular tomonidan yechiladigan masalalarning bazaviy chizmasi

|
-rasm. Texnopark ta’sischilari va ular tomonidan yechiladigan masalalarning bazaviy chizmasi
|
bet | 6/6 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 141,11 Kb. | | #157558 |
Bog'liq 3-mavzu~4-rasm. Texnopark ta’sischilari va ular tomonidan yechiladigan masalalarning bazaviy chizmasi.
Inkubatorlarning ajralib turgan alomati va tashkiliy xususiyati shundan iboratki, ular aniq tovarni emas, mustaqil xo’jalik sub’ektini ishlab chiqish bilan shug’ullanadilar. Shunday qilib, yangi kichik innovatsion firmalar texnoparklarning “mahsuloti” bo’ladi. Inkubatorda har xil ishlab chiqarish birliklarini bo’lishi firmalarga ularni ushlab turishga harajatlarni ancha qisqartirish imkoniyatini beradi. Bu erda, misol uchun, inshootning ijarasi, sekretarlik, telefon, kompyuter xizmatlaridan birgalikda foydalanish uchun pastroq narx belgilangan. tadbirkor faoliyatining boshlang’ich bosqichida inkubator menejlari tomonidan boshqaruv sohasida yordam ko’rsatiladi, u malakali yuristlar, hisobchi, marketologlar xizmatlari tarmog’iga kira oladi. Inkubatorning, tijorat korxonasi sifatidagi daromadlari inshoat va idora uskunalarini ijaraga olish uchun olinadigan ijara haqi, turli tuman kasbiy xizmatlarni sotishdan daromadlardan vujudga keladi.
Biznes parkda firmalarning kengroq turli tumanligi harakat qiladilar. Inkubatorda tashkil qilingan, unga tegishli bo’lgan va texnologiyalarni topshirish va ilmiy-maslahat xizmatlarini ko’rsatishga ixtisoslashgan mualliflik firmalari; inkubatordan chiqqan mustaqil firmalar; yirik korxonalarga tegishli bo’lgan, parkka yirik sanoatning fan, kichik va o’rta biznes sohasidan o’tgan bozorning har xil talablarini hajmi va vaqti bo’yicha qanoatlantiruvchi ilmiy tadqiqotlar natijalarini o’zlashtiruvchi firmalar. Ushbu nuqtai nazardan uni tashqi muhitga moslashishi tizimning muhim xususiyatidir. Turli tuman talabni qanoatlantirish uchun korxona kichik seriyali va noyob mahsulotni ishlab chiqaradi, uning katta qismi buyurtmaga, shartnomaga mo’ljallangan. Bu boshidan ishlab chiqaruvchi, etkazib beruvchi va xaridor o’rtasidagi barqaror aloqalarning yuqori darajasini belgilab beradi.
Ko’pgina yapon firmalarining tashqi muhitga yuqori moslashuvchanligi sotishlar va marketingni tashkil qilish bilan ham izohlanadi, chunki buyurtamani shakllantirish, talab va sotish kanallarini shakllantirish odatda mahsulotni ishlab chiqish va ishlab chiqarish bosqichlaridan oldin keladilar. Firmalarni bozor talablariga yuqori moslashuvchanligida raqiblarni bozorga kirishlarini chegaralovchi asosiy to’siqlar tashkilotning raqobat afzalliklarini tashkil qilishga qobiliyati bo’ladi, firmaning ilmiy-texnik tajribasi, texnologiyalarning darajasi va yangiligi, patentli monopoliya, tadqiqot bazasining mavjudligi, xodimlarning yuqori malakasi ular sifatida bo’ladi. Firmaning taraqqiy etishida boyliklar, ijodiy yondashish va kasbiy o’sish va mehnat faoliyatining obro’sini o’sishi bilan birga bo’luvchi innovatsion rivojlanish hal qiluvchi rol o’ynaydi.
Ishlab chiqarishni innovatsion yo’naltirilganligi boshqaruvning innovatsion xarakteri bilan yaqindan bog’langan: ma’muriy usullar sotsial-psixologiklar tomonidan siqib chiqariladi, xodimning mehnat unumdorligini oshishi esa uni boshqaruv qarorlarini qabul qilishga daxldorligi va sifatan yangi mehnat undovchi sabablar bilan bog’lanadi.
Strategik markaz bilan yaqindan bog’langan kichik bo’linma xodimlari uchun o’zini yangi-innovatsion faoliyatning faol ishtirokchisi sifatida ko’rsatib menejerning ishonchini oqlashga harakat qilish xosdir. Kichik bo’linmalarda mehnatga undovchi sabablar sezilarli ravishda kuchaytiriladi, tashabbus rag’batlantiriladi. Boshqaruvning innovatsion xarakteri yana shunda namoyon bo’ladiki, kichik mustaqil innovatsion bo’linmalar kundalik faoliyatda yirik byurokratik tashkilotlar uchun xos bo’lgan, qarorlarni gorizontal va vertikal bo’yicha muvofiqlashtirishning murakkab tadbirlari bilan bog’langan emaslar.
Zamonaviy yapon korporatsiyalarida yuqori menejer, innovatsion yondashishlar va boshqarish ratsionalligi tamoyillariga amal qilgan holda, qattiq yoppasiga nazorat qilishni qo’llashga harakat qilmaydi. Aksina, egiluvchan sheriklik aloqalarni mo’ljallash eng katta samara beradi (masalan, “Fudzitsu”, “Soni”, “Matsusito” va boshqa firmalar).
Boshqarish ta’sirining egiluvchan usullari boshqaruv vazifalarining ko’pchiligi (rejalashtirish, undovchi sabablar, muvofiqlashtirish va nazorat)ga, hamda boshqaruv ob’ektiga.
Innovatsion ishlab chiqarishning asosida texnologik tizimlarning egiluvchanligi, o’zgaruvchanligi va moslashuvchanligi, uskunalarni qayta sozlanuvchanligi va ishlab chiqarish quvvatlarini qaytadan ixtisoslashtirilganligi yotadi. Texnologiyalarni egiluvchanligi va o’zgaruvchanligi ishlab chiqarishni innovatsion jarayonning har xil bosqichlarida parallel ravishda faoliyat yuritish asosida gorizontal bo’yicha tashkil qilish bilan birlashadi. Masalan mashinasozlik va asbobsozlikdagi texnologik jarayonlarning ko’pchiligi diskretli (uzilishli) xarakterga ega, bu nou-xauni bildiradi. Bu firmalar belgilangan shartlarda texnoparkning xizmatlari: axborot, kommunikatsiya, marketing, patentlitsenziyali, reklama nashriyot, lizing, vositachilik va boshqa xizmatlarini xarid qilishlari mumkin. Firmani parkda bo’lishi muddati shartnomada kelishib olingan va loyihada istiqbolligi va uni iste’molchilarga etkazib berish imkoniyati bog’liqdir. Parkning himoyasi ostida firmalar yangi texnologiyalar, tadbirkorlik usullarini faol o’zlashtiradilar, marketing tuzilmalarida kasb egalaridan foydalanadilar va natijada o’z mahsulotlarining yuqori raqobatbardoshligini ta’minlaydilar.
Texnologiyalardan tashqari G’arbda texnologiyalarni kichik va o’rta biznesga topshirish tizimi keng tarqalgan. Masalan, Enxedeza, bunday ishni texnik va ijtimoiy fanlar universiteti qiladi, u erda ixtisoslashtirilgan markazlar 1920 yillardayoq tashkil qilinganlar. Bu dasturlarning asosiy vazifalaridan biri g’oyalar bo’yicha tadbirkorlarni topishdir. Maxsus dastur bo’yicha ishlovchi mutaxassislar gazetalarda shaxsiy loyihalarini yoki bir qator firmalar menejerlarining g’oyalarini bosib chiqaradilar. Bu erda yana o’z ishini boshlash va biznesni boshlash uchun mablag’lar topish taklif qilinadi. Tadbirkorlarning javoblari tahlil qilinadi, keyin ular bilan suhbat o’tkaziladi. Inkubator davri davomida IK odatda universitet ilmiy guruhlari bilan hamkor qiladilar. Bunday kompaniyalarning ajralib turuvchi alomati-bankrotlikning juda past darajasidir.
Innovatsion markazlar, texnoparklar va texnopolislar misolida innovatsion infratuzilmaning ahamiyat ayniqsa sezilarlidir, u fanni bozor muhitiga kirishi, ilmiy-texnik sohada tadbirkorlikni rivojlanishi va yangiliklarning iqtisodiy samaradorligini oshishiga yordam beradi. Innovatsiyalarning tijorat muvaffaqiyatining ehtimoli maxsus institutlar, tashkilotlarni shakllanishi va yagona innovatsion sohada shakllangan innovatsion jarayonni ta’minlash tizimlari tufayli keskin oshadi.
Innovatsion sohada innovatsion infratuzilma markaziy rol o’ynaydi, u innovatsion faoliyatni rivojlantirish uchun mablag’larni samarali taqsimlash va xizmatlar ko’rsatishga ko’maklashuvchi sharoitlar yaratish uchun tashkiliy, moddiy, axborot, moliya va kredit bazasidan iborat bo’ladi.
Innovatsion infratuzilmaning holati milliy iqtisodiyotning iqtisodiy o’sish modeli va texnologik rivojlanish darajasi bilan mahkam bog’langan. Rivojlanganroq mamlakatlarga xos bo’lgan iqtisodiy o’sishning innovatsion modeli o’sishning nobuyumli, innovatsion va axborot omillarining rolini oshishi, hamda ko’p ilm iste’mol qiladigan sohalarni juda tez rivojlanishi bilan ta’riflanadi. Bunday mamlakatlarda innovatsion tuzilmani rivojlanishi konsalting, injiring, axborot va telekommunikatsion xizmatlarni tashkil qilinishiga asoslangan.
Innovatsion infratuzilmada ilmiy, davlat va ijtimoiy institutlaridan tashqari moliyaviy, investitsion resurslarni jamlanishi va innovatsion faoliyat xatarlarini diversifikatsiyalashga yordam beruvchi investitsion institutlar muhim rol o’ynaydi. Bu erda sug’urta kompaniyalari, nodavlat nafaqa fondlari, investitsion banklar, investitsion va venchurli fondlar, moliyaviy va investitsion kompaniyalar eng muhim investitsion institutlar bo’ladilar.
|
| |