nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
AVTOMOBILLARNING TORTISh-IQTISODIY HUSUSIYaTINI

|
AVTOMOBILLARNING TORTISh-IQTISODIY HUSUSIYaTINI Pdf ko'rish
|
bet | 109/201 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 6,46 Mb. | | #125447 |
Bog'liq avtomabillar texnik ekspluatasiyasiAVTOMOBILLARNING TORTISh-IQTISODIY HUSUSIYaTINI
DIAGNOSTIKALASh JIHOZLARI
10.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-4 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Diagnostika stendlarining turlari. Kuch va
inertsiya stendlari.
2.Yonilg’i sarfini aniqlash qurilmalari.
3.Chiqindi gaz tarkibini aniqlovchi qurilmalar.
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Avtomobilning tortish-iqtisodiy hususiyatlarini belgilovchi
parametrlar. Diagnostika stendlarining turlari. Kuch va inertsiya stendlari. Yonilg’i sarfini
aniqlash qurilmalari. Chiqindi gaz tarkibini aniqlovchi qurilmalar to’g’risida ma’lumot berishni
ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar:
· Avtomobilning tortish-iqtisodiy
hususiyatlarini belgilovchi parametrlar;
· Diagnostika stendlarining turlari;
· Kuch va inertsiya stendlari;
· Yonilg’i sarfini aniqlash qurilmalari;
· Chiqindi gaz tarkibini aniqlovchi
qurilmalar to’g’risida tushuncha va
ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
· Avtomobilning tortish-iqtisodiy
hususiyatlarini belgilovchi parametrlar;
· Diagnostika stendlarining turlari;
· Kuch va inertsiya stendlari;
· Yonilg’i sarfini aniqlash qurilmalari;
· Chiqindi gaz tarkibini aniqlovchi
qurilmalar to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
132
10.2. AVTOMOBILLARNING TORTISh-IQTISODIY HUSUSIYaTINI
|
| |
Ehtiyat yağ nasoslarının idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi

|
Ehtiyat yağ nasoslarının idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi
|
bet | 11/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Ehtiyat yağ nasoslarının idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (yerli idarəetmə bloku, avtomatika şiti, idarəetmə pultu);
-
Məsafədən idarəetmə sistemi;
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, yağ təzyiqi datçikləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
-
Avar elektrik mühərriklərinin idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (idarəetmə blokları, elektron platalar, tiristor körpüsü, taxogeneratorlar, cərəyan datçikləri, güc modulları, elektrik açarları, idarəetmə pultu);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, yağ təzyiqi və temperatur datçikləri, hava axını sensorları, spesifik qoruma releləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
İndikasiya sistemi (gərginliyin, cərəyanın, tezliyin, dövrlər sayının, aktiv və reaktiv güclərin ölçülməsi, göstərici cihazlara verilməsi);
-
Təsirlənmə sistemi (transformatorlar, kontaktorlar, platalar, relelər, tiristor körpüsü);
-
Kapitan körpüsündən və bortlardan idarəetmə sistemi;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
-
|
| |
Köməkçi sükan qurğusunun mühərrikinin idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi

|
Köməkçi sükan qurğusunun mühərrikinin idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi
|
bet | 10/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Köməkçi sükan qurğusunun mühərrikinin idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (idarəetmə bloku, dövrlər sayı ölçən və astana qiymətlərini təyin edən blok, dövrlər sayı datçikləri, idarəetmə pultu, elektromaqnit klapanlar);
-
Məsafədən idarəetmə sistemi (DAU);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, yağ, su, yanacaq təzyiqi datçikləri, su axını datçikləri, temperatur datçikləri, elektromaqnit klapanlar );
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku, soyutma mayenin və yanmış qazların temperatur datçikləri, siqnal gücləndiriciləri);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
-
|
| |
Kirish instruktaji (50 daqiqa) - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 57/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotKirish instruktaji (50 daqiqa)
O’quvchilarni bilimini faollashtirish:
1.Tezkor savol javob , aqliy hujum o’tkazadi. O’quvchilarlarning o’quv materialinio’zlashtirganlik darajasini aniqlab va ularni rivojlantirish maqsadida yangi mavzu bayoniga o’tadi
Yangi o’quv materiali bayoni
2.O’quv amaliyoti mashg’uloti mavzusi bo’yicha ma’lumot beriladi. Ish jarayoni tushuntiriladi.
Joriy instruktaji (135 daqiqa)
Yangi o’quv materiali amaliy mashq bajarish:
3.O’quvchilar ish joylari bilan taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riq texnologik harita hamda mustaqil ish bajarish uchun hom ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
4. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar yo’l qo’ygan hatolari ko’rsatiladi.
Yakuniy instruktaji (15 daqiqa)
5.Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini tartibga keltirishni nazorat qiladi. Tayyorlangan maxsulotni qabul qiladi
Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog`lab mavzuni yakunlash
|
Savollarga javob beradi. Tinglaydi, chizadi, yozib oladi.
O’z ish joylarini egalaydi, mashg’ulot raxbari ko’rsatmalari va yo’riqli texnologik xaritaga rioya qilgan holda ish bajaradi. Yo’l qo’ygan xatolarni to’g’irlaydi.
Foydalanilgan jixozlarni mashg’ulot raxbariga topshiradi. Ish joylarini tartibga keltiradi.
|
Darsning yakuniy qismi 15-daqiqa
|
Yakunlash.
1.O’quvchilar amaliy mashg’ulot bo’yicha baxolar e’lon qilinadi
2. Kelgusi kasbiy faoliyatlarida amaliyotda bajargan ishlarining axamiyati va muximligiga o’quvchilar e’tibor qaratadi
3.Kelgusi mashg’ulot mavzusi bilan tanishtirib uyga vazifa beriladi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Aniq va tabiiy fanlar metodikasi

BUXORO VILOYAT XALQ TA’LIMI XODIMLARINI QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI OSHIRISH HUDUDIY MARKAZI
“
ANIQ VA TABIIY FANLAR METODIKASI” KAFEDRASI
“Ta’limda AKTlardan foydalanish”
Maktab o’qituvchilari va o’quvchilari uchun uslubiy qo’llanma
“
AVTOCAD dasturida ishlash”
bo’yicha ko’rsatma va uslubiy tavsiyalar
O’rta umumta’lim maktablari o’qituvchilari va boshqa
foydalanuvchilar uchun
Buxoro-2022 y.
Ushbu uslubiy qo‘llanmada PhotoShop kursi bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlar imkoniyatlari keltirilgan. Bu uslubiy qo‘llanmadan o‘quv jarayonida foydalanish mumkin va mustaqil o‘rganuvchilar uchun mo‘ljallangan.
Mualliflar: Z.Z.Bakaev -
Buxoro Davlat Universiteti huzuridagi xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hududiy markazi “Tabiiy va aniq fanlar” kafedrasi katta o‘qituvchisi.
Taqrizchilar:
Sh.I.Fayziev - BuxMTI Informatika va axborot texnologiyalari kafedrasi o‘qituvchisi.
J.Atamuradov — BuxDU Amaliy matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi o‘qituvchisi
Ushbu uslubiy qo‘llanma Buxoro Davlat Universiteti huzuridagi xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hududiy markazi “Tabiiy va aniq fanlar” kafedrasining 20__ - yil _______ dagi yig‘ilishiga ko‘rilgan va nashrga tavsiya qilingan.
MUNDARIJA:
Kirish …………………………………………………………..3
I BOB. AutoCad dasturi va unda ishlash texnologiyasi.
1.1. AutoCAD dasturi haqida umumiy tushuncha …………..…...4
1.2. AutoCAD dasturining interfeysi …………………………..5
II BOB. AutoCad dasturida grafik ishlarni bajarish.
2.1. AutoCAD dasturida ishlatiladigan koordinatalar sistemasi .....13
2.2. Koordinatalar va kesmalar uzunligini kiritishning usullari …..16
2.3. AutoCad dasturida grafik ishlarni bajarish................…….......19
2.3.1. Aylana funksiyasi..................................................................21
2.3.2. To`g`ri to`rtburchak va ko`pburchak funksiyalari…………..37
2.3.3. Chizmaga matn joylashtirish va o’lcham qo’yish…………42
Xulosa……………………………………………………………..52 Foydalanilgan adabiyotlar…………………………………............53
AVTOMOBIL TORMOZ BOShQARMASINI DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT

144
2-bosqich
Asosiy
bosqich
(55 daqiqa)
2.1. Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish
qilish va izohlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi
2.2.
O’tiladigan mavzuga tuzilmaviy mantiqiy chizma
asosida tushuncha berish;
2.3.
Tormoz tizimini diagnostikalash jihozlari;
2.4.
ABS tizimli tormoz boshqarmasini diagnostikalash
(videorolik);
2.5.
Tormoz boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida malumot beradi.
2.6.
Talabalar bilimlarini faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø
Tormoz tizimini diagnostikalash jixozlari.
Ø
Rolikli stendlarning turlari.
Ø
Deselerometr.
Ø
Ta’mirlash jixozlari.
Tinglaydilar,
yozadilar.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga
javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.
Separatorların idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi

|
Separatorların idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi
|
bet | 15/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Separatorların idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (idarəetmə blokları, elektron platalar, elektrik açarları, elektromaqnit klapanlar, idarəetmə pultu);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, təzyiq və temperatur datçikləri, səviyyə datçiki, spesifik qoruma releləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
PLC blokları və proqram təminatı;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Ballast və qurutma sistemlərinin idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (idarəetmə blokları, elektron platalar, elektrik açarları, elektromaqnit klapanlar, idarəetmə pultu);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, təzyiq və səviyyə datçiki, spesifik qoruma releləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku və səviyyə datçikləri);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
|
| |
Qəza paylayıcı şit - Azərbaycan xəZƏr dəNİz gəMİÇİLİYİ” qapali səhmdar cəMİYYƏTİ Gəmilərdəki hidravlik sistemlərə...

|
Azərbaycan xəZƏr dəNİz gəMİÇİLİYİ” qapali səhmdar cəMİYYƏTİ Gəmilərdəki hidravlik sistemlərə və avtomatika sahələrinə texniki xidmətlərin satinalinmasi məQSƏDİLƏ AÇiq müsabiQƏ elan ediR
|
bet | 18/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Qəza paylayıcı şit:
-
Avtomat açarların yoxlanması və təmiri;
-
Kontaktor və relelərin yoxlanması;
-
İzolyasiya müqaviməti ölçən cihazların yoxlanması və təmiri;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Kompressorların idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə şitləri (rele və kontaktorlar, elektrik açarları);
-
Siqnal sistemi (siqnal lampaları);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Yırğalanmanın stabilizasiya sistemi:
-
İdarəetmə blokları, elektron platalar, elektromaqnit klapanlar, elektrik açarları;
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Azərbaycan xəZƏr dəNİz gəMİÇİLİYİ” qapali səhmdar cəMİYYƏTİ Gəmilərdəki hidravlik sistemlərə və avtomatika sahələrinə texniki xidmətlərin satinalinmasi məQSƏDİLƏ AÇiq müsabiQƏ elan ediR
|
DVIGATEL MEHANIZMI VA TIZIMLARINI TXK VA TA’MIRLASh

135
Pedagogik vazifalar:
· Dvigatelning yonilg’i ta’minlash
tizimini tekshirish
va sozlash stendlari;
· Dvigatelni boshqarish modulini
diagnostikalash
skanerlari;
· Elektr jihozlarni diagnostikalash
jihozlari;
· Dvigatel KShM
va GTM larni nazorat
qiluvchi va ularni ta’mirlashda ishlatiladigan
jihozlar;
· Moy tarkibini aniqlash qurilmalari;
· Dvigatelni ta’mirlash qurilmalari
to’g’risida tushuncha va ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
· Dvigatelning yonilg’i ta’minlash
tizimini tekshirish va sozlash stendlari;
· Dvigatelni boshqarish modulini
diagnostikalash skanerlari;
· Elektr jihozlarni diagnostikalash
jihozlari;
· Dvigatel KShM va GTM larni nazorat
qiluvchi va ularni ta’mirlashda ishlatiladigan
jihozlar;
· Moy tarkibini aniqlash qurilmalari;
· Dvigatelni ta’mirlash qurilmalari
to’g’risida to’plagan tushunchasini namoyon
etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
Avral, CO2 və klinket qapıların idarətmə sistemi

|
Avral, CO2 və klinket qapıların idarətmə sistemi
|
bet | 17/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Avral, CO2 və klinket qapıların idarətmə sistemi:
-
İdarəetmə şitləri, maqnit datçikləri, rele, kontaktorlar, limit açarları;
-
Siqnal sistemi (zənglər, sirenalar, siqnal lampaları);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Maşın teleqrafı:
-
İdarəetmə blokları (elektron platalar, relelər);
-
Siqnal sistemi (siqnal lampaları, buzzerlər);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Tifonun idarəetmə sistemi:
-
İdarəetmə blokları (elektron platalar, relelər);
-
Siqnal sistemi (siqnal lampaları, buzzerlər, sirena);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Əsas paylayıcı şit:
-
Avtomat açarların yoxlanması və təmiri;
-
Kontaktor və relelərin yoxlanması;
-
İzolyasiya müqaviməti ölçən cihazların yoxlanması və təmiri;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
-
|
| |
Göyərtə kranının idarəetmə, qoruma və siqnal sisteminin təmiri

|
Göyərtə kranının idarəetmə, qoruma və siqnal sisteminin təmiri
|
bet | 12/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Göyərtə kranının idarəetmə, qoruma və siqnal sisteminin təmiri:
-
İdarəetmə sistemi (əsas və köməkçi blokların, oxun və dönmə mexanizminin idarəetmə blokları, elektron platalar, tiristor körpüsü, taxogeneratorlar, cərəyan datçikləri, güc modulları, elektrik açarları, elektromaqnit klapanlar, idarəetmə pultu);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, yağ təzyiqi və temperatur datçikləri, hava axını sensorları, spesifik qoruma releləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
İndikasiya sistemi (gərginliyin, cərəyanın, tezliyin, dövrlər sayının ölçülməsi, göstərici cihazlara verilməsi);
-
Təsirlənmə sistemi (transformatorlar, kontaktorlar, platalar, relelər, tiristor körpüsü);
-
Ehtiyat qəza pultundan idarəetmə sistemi;
-
Yükün, oxun uzunluğunun və momentin ölçü, nəzarət və qoruma sistemi (OQP);
-
PLC blokları və proqram təminatı;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
|
| |
Qəza xəbərdarlıq siqnal sisteminin təmiri

|
Qəza xəbərdarlıq siqnal sisteminin təmiri
|
bet | 13/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Qəza xəbərdarlıq siqnal sisteminin təmiri:
-
Elektron bloklar və platalar;
-
Göstərici panellər;
-
Datçiklər (temperatur, təzyiq, səviyyə və s.);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Yanğın xəbərdarlıq siqnal sisteminin təmiri:
-
Mərkəzi stansiya;
-
Köməkçi göstərici panellər;
-
Datçiklər (temperatur, tüstü, əl düymələri);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Siqnal fərqləndirmə fənərlərinin təmiri:
-
220 V-luq idarəetmə bloku;
-
24 V-luq idarəetmə bloku;
-
Lampalar;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Yedək və lövbər bucurqadlarının idarəetmə, qoruma və siqnal sistemi:
-
İdarəetmə sistemi (idarəetmə blokları, elektron platalar, taxogeneratorlar, cərəyan datçikləri, güc modulları, elektrik açarları, elektromaqnit klapanlar, idarəetmə pultu);
-
Qoruma sistemi (qoruma bloku, yağ təzyiqi və temperatur datçikləri, spesifik qoruma releləri);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
İndikasiya sistemi (cərəyanın, dövrlər sayının və uzunluğun ölçülməsi, göstərici cihazlara verilməsi);
-
Məsafədən idarəetmə sistemi;
-
PLC blokları və proqram təminatı;
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
|
| |
Avtomatikanı qidalandıran və akkumulyatorları yükləyən qurğular

|
Avtomatikanı qidalandıran və akkumulyatorları yükləyən qurğular
|
bet | 16/19 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 77,85 Kb. | | #79 |
Avtomatikanı qidalandıran və akkumulyatorları yükləyən qurğular:
-
İdarəetmə blokları, elektron platalar, elektrik açarları);
-
Siqnal sistemi (siqnal bloku);
-
İndikasiya sistemi (gərginliyin və cərəyanın ölçülməsi, göstərici cihazlara verilməsi);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
Müxtəlif təyinatlı nasoslar və ventilyatorların idarəetmə sistemi:
-
İdarəetmə şitləri (rele və kontaktorlar, elektrik açarları);
-
Siqnal sistemi (siqnal lampaları);
-
Birləşdirici kabellərin tamlığınin və izolyasiya müqavimətinin (quru və nəm) yoxlanılması.
|
| |
1. Kompyuterning asosiy qurilmalari nimalardan iboрat?

1. Kompyuterning asosiy qurilmalari nimalardan iboрat?
A ) Modem, printer, monitor,
klaviatura
B) Sistemali blok, monitor, klaviatura
C) Sistemali blok, printer, klaviatura,
sichqoncha
2. Paint dasturida berilgan amal Ctl+P vazifasi nima?
Saqlab qoladi.
Pechatga chiqaradi.
Nusxa oladi.
3. DELETE klavishining vazifasi-
A) Matn yoki berilganlarni o'ng tomonga qarab o'chirish
B) Matn yoki berilganlarni chap tomonga qarab o'chirish
C) matn yoki berilganlarni kiritish
4. Kompyuter o’yinlarini yanada qiziqroq boshqarish uchun qaysi yordamchi vositalar yaratilgan?
Skaner, sichqoncha
Monitor, printer
Virtual ko’zoynak, 3D ko’zoynak, pristavkalar
5. Num Lock klavishi... ishlatiladi. Nuqtalar o'rniga to'g'ri javobni qo'ying.
A) katta
hariflar kiritish uchun
B) Kursorni yangi qatorga kiritish uchun
C) qo'shimcha sonli klavishlarni ishlatish uchun
6. Windows oynalaridagi piktogrammalar nima vazifani bajaradi?
A) oynani yopish, oynani vaqtincha ish stolidan masalalar paneliga olib qo'yish uchun, oynani ekran bo'ylab kattalashtirish uchun ishlatiladi
B) oynani vaqtincha ish stolidan masalalar paneliga olib qo'yish uchun, oynani ekran bo'ylab
kattalashtirish, oynani yopish uchun ishlatiladi
D)To'g'ri javob yo'q
7. Windows operatsion sistemasida bosh menyu nima?
A)Moy kompyuter
B) Pusk menyusi
C) Programma
8. Backspace (←) klavishining vazifasi -
A) matn yoki berilganlarni o'ng tomonga qarab o'chiradi
B) matn yoki berilganlarni chap tomonga qarab o'chiradi
C) matn yoki berilganlarni kiritish uchun
9 Monitor so’zining ma’nosini toping?
Inglizcha eslatuvchi ”
Lotincha “eslatuvchi, xabar beruvchi”
Grekcha “ eslatuvchi, xabar beruvchi”
10. Kompyuterrni o’chirish tartibini toping?
Monitor o’chiriladi.
Elektr tarmogi o’chiriladi
Ishlayotgan dastur yopiladi-PUSK-завершение работь- monitor o’chiriladi-elektr manbai o’chiriladi.
11. Bo'yash uchun ishlatiladigan piktogrammani ko'rsating
A)
belgisi
В) belgisi
C) belgisi
12. Paint grafik muharririda piktogramma nima vazifa bajaradi?
A) Chiziq chizadi
В) ко'pburchak chizadi;
C) Elips chizadi;
13. piktogramma nima vazifa bajaradi?
A)
Egri chiziq chizadi
B) To'rtburchak shaklida belgilash
C) Erkin tarzda belgilash
14. Paintda A piktogramma nima vazifa bajaradi ?
A) ko'pburchak chizadi
B)
chiziq chizadi;
C)Matn yozish uchun xizmat qiladi;
15. Paintning asosiy vazifasi nima?
A) Matnlar bilan ishlash
B) Rasm chizish, uni saqlash,
qayta ishlash
C) Faqat aylana va to'rtburchaklar chizish;
16. DELETE klavishining vazifasi-
Matn yoki berilganlarni o'ng tomonga qarab o'chirish
matn yoki berilganlarni kiritish
Matn yoki berilganlarni chap tomonga qarab o'chirish
17. Kompyuter so’zining ma’nosi ?
Inglizcha ma’lumot
Lotincha hisoblagich
Inglizcha hisoblagich
18. Kompyuter yordamida qanday ishlar amalga oshirilsa bo’ladi?
Axborotlarni izlash, to’plash,saqlash,qayta ishlash,vauzatish
Axborotlani uzatish
Axborotlarni faqat saqlash mumkin
19. Qattiq disk nima?
Ma’lumotlarni qog’ozga chiqarib beradi
Ma’lumotlarni saqlovchi xotira qurilmasi
A va B javob to’g’ri
20. Sistema bloki necha qismdan iborat?
4
3
5
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 83

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
92
T
A.R.Raxmonov
Тoshkent viloyati CHDPI
Pedagogika va psixologiya kafedrasi o’qituvchisi
TA’LIMDA INNOVATSIYALARNI QO’LLASH VA UNGA ZAMONAVIY
YONDASHUV
Annotatsiya:
Ushbu maqolada
pedagogikaning kognitiv, texnologiya, monitoring,
innovatsiya, interfaol, intensiv, kreativ, integratsiya, menejment va shu kabi
tushunchalarini zamonaviy ta’limning samaradorligini oshirishdagi o’rni
yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
mоdul, kоgnitiv, tехnоlоgiya, mоnitоring, innоvаtsiya, intеrfаоl,
intеnsiv, krеаtiv, intеgrаtsiya, mеnеjmеnt
Zаmоnаviy tа’limni olib borilishi dаvоmidа pеdаgоgikа fаnigа ko’plаb
yangi tushunchаlаr kirib kеldi. Jumlаdаn: mоdul, kоgnitiv, tехnоlоgiya,
mоnitоring, innоvаtsiya, intеrfаоl, intеnsiv, krеаtiv, intеgrаtsiya, mеnеjmеnt vа
shu kаbi tushunchаlаr pеdаgоgikaning sаmаrаdоrligini оshirishdagi o’rni aloxida
axamiyatga egadir.
Endi esa asosiy maqsadga o’tadigan bo’lsak "Innоvаtsiya" tushunchаsi ilk
marotaba ХIХ аsr охiridа qo’llanildi. Bu tushunchani yanada yaqqolroq o’rgansak
Innоvаtsiоn fundаmеntаl shаkldаgi qаtоr ilmiy ishlаr olib borildi (О.Mаgdiеv,
R.А.Mаvlоnоvа, M.E.Haydarov, N.Muslimоv, S.Аhmаdаliеv, B.Rахimоv, vа
bоshqаlаr). Uning zamiridagi asosiy maqsadlar tа’limdа invаtsiоn tаdqiqоt
mеtоdоlоgiyasi sоhаsidа yondаshish bugungi kundа R.Mаvlоnоvа, M.E.Haydarov,
N.Muslimоv, J.Yo’ldоshеv tаdqiqоt ishlаrida, pеdаgоgik tехnоlоgiya аsоsidа
ta’limga
innоvаtsiоn
kirishish
N.N.Аzizхоdjаеvа,
O’.Q.Tоlipоv,
B.Ziyamuхаmеdоv, U.Nishаniliеvlar tа’limdа intеnfikаtsiyaviy muаmmоli
yondashish F.Yuzlikаеv. M.Оchilоv, B.Rахimоv tаdqiqоtlаrida innоvаtsiоn
mаsаlаlаr to’g’risida fikr yuritilgаn.
Asosan “Innоvаtsiya” tushunchаsini ingiliz tilida “yangilik”, “yangilik kiritish”,
“yangilikni o’rgаnish”ga oid mа’nоlаrni аks ettirаdi.
Tа’lim-tаrbiyaga bir nеchа хil yondаshuvlаr keltirilgan, ulаrdаn: аn’аnаviy
ta’lim, tizimli ta’lim, tехnоlоgik yondashuv asosida ta’lim, tаdqiqiy eksperement
ta’lim, funktsiоnаl vazifali ta’lim, kоmplеks vа fаоliyatli yondаshuvlаr orqali
fаrqlanаdi. Shundаn tехnоlоgik yondаshuvni mazmunan tа’lim-tаrbiyagа
zаmоnаviy pеdаgоgik tехnоlоgiyalаrni qo’llashni аnglаtаdi.
Ma’lumki yuqoridа ko’rib o’tilgаn tushunchаlаrdаn yangichа yondаshuv,
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
91
Нормаллаштириш тамойили ушбу маданиятда мавжуд бўлган нормал
ҳаёт ритми, амалиёти шакллари ва ногиронларни яшаши,
ўсиши ва ривожланишига муносабатларини таъсирини тушунишга
асосланади. У шунингдек, ушбу ижтимоий шартлар ва маданият шакллари
исталган ижтимоий муҳитда, барча маданиятларда жамиятда қабул
қилинган инсон ҳуқуқларига мос равишда ногиронларни парваришлашга
йўналтирилган конкрет одамлар учун кўрсатма сифатида қўлланилишини
кўрсатади. Нормаллаштириш тамойили тиббиёт, педагогика ижтимоий,
сиёсий ва қонунчилик ишлари билан шуғулланадиган инсонлар учун
йўлбошчилик вазифасини ўташи лозим. Инсонлар бирор қарор қабул қилиб,
унга асосланиб ҳаракат қилганда натижалар кўп ҳолларда нотўғри эмас,
балки тўғри бўлиши лозим.
Нормаллаштириш тамойили ақлий бузилишга эга барча инсонлар учун,
улардаги орқада қолишнинг енгил ёки оғирлигидан ҳамда улар дунёнинг
қаерида яшашларидан қатьий назар барча учун тааълуқлидир. У барча
жамиятларда ва катталар гуруҳларида қўлланилади, у шунингдек индивидуал
ривожланишга ёки жамиятдаги ўзгаришларга мослашиши мумкин.
Нормаллаштириш тамойилларини қўлланилиши ақлий бузилишга эга
бўлган шахсларнинг "нормал" бўлиб қолишларига олиб келмайди, бироқ
унинг мақсади уларнинг яшаш шароитини функционал бузилишларини
инобатга олган ҳолда қандай яхшиланишини кўрсатишдир.
Нормаллаштириш тамойилини шакллантириш вақтида авваламбор ақлий
бузилишларга эга бўлган инсонларни парваришлаш хизматини умум қамров
шакллантириш тамойилини топиш , "тиббий моделга " қарам бўлмаган ҳолда
жамиятда яшаш эхтиёжини кўрсатиш ҳақида сўзланган. Ушбу ном билан
авваламбор имконият ва қобилиятларни эмас, балки бузилишларни кўра
оладиган тизим номланган. Бу тизим исталган "касалхоналарни", ёпиқ
муассасаларни ва изоляцияларни юзага келтирган.
Нормаллаштириш тамойили барча функционал бузилишларга эга
бўлган, келиб чиқиш сабабаларидан қатъий назар оилаларидан, жамиятдан,
маданиятдан махрум бўлиш хавфи бўлган инсонларга тегишли бўлиб, бу
тамойил уларнинг реабилитацияси ва ижтимоий интеграцияси учун хизмат
қилади.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
93
ya’ni tехnоlоgik yondаshuv mаvjudligi bоis, rivоjlаnish bоsqichiga ko’rа
“innоvаtsiоn pеdаgоgik tехnоlоgiyalаr” dеb аytish mаqsаdgа muvоfiqdir.
Demak tа’lim-tаrbiya jаrаyonigа innоvаtsiоn pеdаgоgik tехnоlоgiyalаrni qo’llash
dеgаndа o’quv jаrаyonini lоyihаlаsh tехnоlоgiyasi tushunilib, mеtоdlаrni
mоdеrnizаtsiyalash аsоsidа vujudgа kеlgаn intеrfаоl mеtоdlаrgа аsоslаnib, tа’lim-
tаrbiya mаqsаdini аmаlgа оshirish, erishilgаn sаmаrаdоrlikkа ko’rа kаfоlаtli
nаtijа оlish tushunilаdi.
Jаrаyonni “sub’yеkt-sub’yеkt” munоsаbаtlаridа, o’qituvchi-o’quvchi”,
“o’qituvchi-tаlаbа” yoki “o’quvchi-o’quvchi”, “tаlаbа-tаlаbа” tеng huquqli fаоl vа
do’stоnа munоsаbаtlаrgа kirishgаn hоldа tа’lim-tаrbiya muаmmоlаri еchim topadi.
Bundа аsоsiy diqqat-e’tibor o’quvchi yoki tаlаbаning mustаqil fikr rivоjigа,
ijоdiy izlаnishigа vа shu аsоsidа ilg’оr fikr ya’ni g’оyalаrni ilgаri surishigа
tаyanilаdi. Tа’lim-tаrbiya jаrаyonining sub’yеkti esa o’quvchi yoki tаlаbа
hisоblаnib, o’qituvchi yo’nаlish bеruvchi vа yakuniy хulоsа chiqаruvchi hаmdа
birgаlikdа tаvsiya ishlаb chiqаruvchi vаzifаsini bajaradi.
Yana shuni alohida ta’kidlash lozim jаrаyongа tехnоlоgik, tizimli vа ijоdiy
yondаshuv uyg’un hоldа аmаlgа оshiriladi, vаqt mе’yori ham tеjаlаdi, tаlаbаlar
оrtiqchа zo’riqmаydilar, eng аsоsiysi mustаqil fikrlatish, shu birga tаlаbаni ijоdiy
izlаnishga o’rgatishdir.
Innоvаtsiоn tехnоlоgiyalаrning qo’llash jаrаyonidа tа’lim shаkllаri,
mеtоdlаri, usul va vоsitаlаri tаkоmillаshib bоrаdi. Bu аlbаttа o’qituvchilаrning
pеdаgоgik kаsbiy mаhоrаti bilаn bоg’liq bo’lib, hаr dоim o’quvchini izlаnishgа vа
ijоdkоrlikkа sаfаrbаr etаdi. O’qitishdа innоvаtsiоn yondаshish bаrchа mаmlаkаtlаr
qаtоri O’zbеkistоn tа’lim tizimidа hаm kеng qo’llanilmоqdа.
Innovatsiyani oliy tа’lim pеdаgоgikаsidа uchtа asosiy bo’limga аjratish mumkin:
bоshlаnish—mаsаlаn, istqbоlli printsip;
yangi tizimlаr — lаbоrаtоriya vа lоyihа tizimi;
yoki o’qitishning «dоgmаtik uslubi, illuystrаtiv uslubi, evristik uslubi,
tаdqiqоt uslubi» nоmli yangi tаsniflar;
kаshfiyot— mаsаlаn «kоntsеntrаtsiya uslubi». Bu kоmplеks uslubning
bаrchа turlаrini qаmrаb оlаdi, ya’ni аlоhidа bеlgi va fаkt emаs, bаlki tаbiаtdаgi
prеdmеt yoki tехnikа butun хususiyatlаri bilаn, ya’ni bеlgilаr vа fаktlаr mаjmui
o’rgаnilаdi.
Rаtsiоnаlizаtоr tаkliflаr—mаsаlаn, оliy tа’lim muаssаsаlаridа bа’zi
fаkul’tаtivlаrni o’qishgа tаjribаli аmаliyotchi o’qituvchilаrni jаlb qilish;
tаlаbаlаr tоmоnidаn ilg’оr pеdаgоgik tаjribаni umumlаshtirish zаruriyatidir.
|
| |
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 94

19-mavzu. ELEKTR TOKIDAN JAROHATLANGANDA BIRINCHI
YORDAM KO‘RSATISH
.
1.Elektr toki ta’siriga tushib qolgan odamni elektr tokidan xalos etish
usullari.
2. Elektr xavfsizligi
3. Elektr tokining inson organizmiga ta’siri
4.Elektr qurilmalaridan xavfsiz foydalanish uchun qo‘yiladigan umumiy
talablar.
5.Elektr tokidan zararlanishlarning yuzaga kelishi
6.Elektr tokdan jarohatlangandaa birinchi yordam ko‘rsatish
Elektr tokidan jarohat olgan kishilarning 80 % atrofida o‘lishi elektr xavfsizligi
bo‘yicha o‘qitish ishlarini amalga oshirish qat’iy talab etilishini bildiradi. SHundan kelib
chiqib, elektr tokidan jarohatlanish o‘zi nima ekanligini bilish lozim.
Elektr toki inson organizmiga ta’sir etishi natijasida inson oladigan jarohat turiga
mos holda birinchi yordam ko‘rsatiladi. Bu birinchi bo‘lib jabrlanuvchini elektr tokidan
ozod etishdan boshlanadi.
Elektr toki ta’siriga tushib qolgan odamni elektr tokidan xalos etish usullari
Elektr toki ta’siriga tushgan odamni tok ta’siridan qutqarish – odamga tegib turgan
tokni uzish, rubilnik yoki o‘chirgidan o‘chirish, odamni tok tegib turgan holdagi
buyumdan tortib olish kabi usullardan foydalaniladi. Bularni xatosiz bajarish uchun esa
ishlab chiqarishda elektr xavfsizligini o‘rganish uchun
quyidagi mavzular muhim
sanaladi:
Elektr xavfsizligi
Hozirgi kunning sanoat ishlab chiqarishdagi asosiy energiya manbai elektr toki
bo‘lib hisoblanadi. Ishlatilish sohasi bo‘yicha deyarli barcha dastgoh, yoritgich, minora
krani,
havo almashtirgich, lentali transportyor, eskalator va hokazo juda ko‘p turdagi
harakatlanuvchi mashina-mexanizmlarlarda elektr toki ishlatiladi. Bu esa o‘z navbatida
elektr tokining o‘ziga xos xavfsizlik tomonlarini o‘rganishni taqozo etadi. Bunga asosiy
sabab shuki, ishlab chiqarishdagi barcha jarohatlanishlarning bir foizini va shu bilan
birga umumiy o‘lim bilan tugaydigan baxtsiz hodisalarning 20-30%ini
elektrdan
jarohatlanish tashkil qiladi. Tekshirishlar natijasida shu narsa ma’lum bo‘ldiki, o‘lim
bilan tugagan baxtsiz hodisalarning deyarli 80%i 1000 V gacha bo‘lgan kuchlanishli
elektr tokida ishlovchi elektr dastgoh va qurilmalarda yuzaga kelgan. SHuning uchun
ham elektrdan jarohatlanish sabablari, ularni bartaraf etish yo‘llarini o‘rgatish mehnat
muhofazasining asosiy vazifalaridan bo‘lib hisoblanadi.
Mehnat muhofazasining elektr xavfsizligini tushuntirishda elektr tokidan to‘g‘ri
foydalanish yo‘llari, elektr tokining inson organizmiga zararli ta’siri
kabilar
tushuntirilishi bilan birga elektr tokining turlari ham to‘la tushuntiriladi. Elektr
toklarining turlarini tushuntirish uchun dastlab elektr tarmoqlarini esga olishimiz zarur.
Sababi elektr toki sanoat ishlab chiqarishining asosiy energiya manbai bo‘lib hisoblanadi.
Korxona va tashkilotlarda maishiy xizmatlar uchun ham elektr toki ishlatiladi.
Elektr xavfsizligi
qisqacha aytilganda – elektr tokining, elektr yoyning,
elektromagnit
maydonlari, statik elektr toklarining zararli va xavfli ta’sirlaridan
insonlarni muhofaza qilishni ta’minlovchi tashkiliy va texnikaviy tadbirlar hamda
vositalar tizimlari hisoblanadi.
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 62/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotYO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu Flotatsion mashinalarning turlari. Mexanik flotomashinasi.
Maqsad: O’quvchilarga Flotatsion mashinalarning turlari. Mexanik flotomashinasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Flotatsion mashinalarning кlassifiкatsiyasi.Mexanik flotomashinasi.
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Flotatsion mashinalarning кlassifiкatsiyasi.Mexanik flotomashinasi
|
2
|
Bo’tananing harakatlanish yo’nalishiga ko’ra flotomashinaning turlari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Bo’tananing harakatlanish yo’nalishiga ko’ra flotomashinaning turlari
|
3
|
Bo’tanani aralashtirish va aeratsiyalash jarayonlariga ko’ra turlari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Bo’tanani aralashtirish va aeratsiyalash jarayonlariga ko’ra turlari
| O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
“Innovatsion faoliyat - «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения...

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
96
to’qnashuvida vujudga kelgan majmuali muammolar yechimiga qaratilgan
faoliyatdir”,-deb ta’kidlaydi V.I.Slobadchikov[56.]. Innovatsion faoliyatda
amaliyot va nazariyaning muhim qismi, ijtimoiy-madaniy ob’yekt sifatlarini
yaxshilashga qaratilgan ijtimoiy sub’yektlarning harakat tizimi, u ma’lum
doiradagi muammolarni yechish qobiliyatigina emas, balki har qanday vaziyatdagi
muammolarni yechish uchun motivatsion tayyorgarlikka ega bo’lishidir.
O’qituvchi innovatsion faoliyatining markaziy masalasini o’quv jarayonini
samarali tashqil etishdan iboratligidir.
Talabalarni innovatsion faoliyatga
- tayyorlashdan maqsad-o’qituvchining
yangilikka intiluvchanligidir, o’z ustida mustaqil ishlash ko’nikmasi va malakasini
shakllantirish, yangi pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlardan foydalanish,
dars va darsdan tashqari mashg’ulotlarni olib borish malaka tajribalarini
takomillashtirishdan iborat. Innovatsion faoliyat asosida ilmiy izlanishlar,
ishlanmalar yaratish, tajriba ishlarini olib borish yoki boshqa fan-texnika
yutuqlaridan foydalanilgan holda yangi texnologik jarayonlarni, yangi
takomillashtirilgan mashg’ulot yaratishni ifodalaydi. Mazmun-mohiyatidan amalda
yangi texnologiyaning shakllanishini ifodalovchi innovatsion faoliyatning natijasi
innovatsiya sifatida yuzaga kelgan ixtironi loyihaga, loyihani texnologiyaga
aylantirishdan iboratdir.
Izolyatsiya qiluvchi himoya vositalari

Barcha vositalar texnik xususiyatlarga yoki GOSTga mos kelishi kerak.
Vositalarni isitish moslamalaridan (0,5 metrdan yaqin bo‘lmagan) va namlik
manbalaridan ma’lum qoidalarga muvofiq saqlash kerak:. Har foydalanishdan
oldin ularni diqqat bilan tekshiring. Mexanik shikastlanganda vositalardan qat’iyan
taqiqlanadi.
Saqlovchi himoya vositalari
Xavfsizlik uskunalari o‘ta og‘ir sharoitlarda (balandlikda, elektr yoyining
nurli, termal va mexanik ta’siriga ega) elektr ishlari paytida xavfsizlikni
ta’minlaydigan maxsus shaxsiy himoya vositalarini o‘z ichiga oladi. Bu xavfsizlik
kamarlar, "panjurlar", narvonlar,
himoya qalqonlari, dubulg‘a va ko‘zoynaklar,
olovga chidamli materiallardan tayyorlangan qo‘lqoplar, kombinezonlar, xavfsizlik
poyafzali, gaz niqoblari va boshqalar.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
94
Оliy mаktаb pеdаgоgikasi fаоliyatigа хоs bo’lgаn innоvаtsiya jаrаyonlаrni
hаm empirik, ilmiy vа siyosiy-mа’muriy sifаtdа tаsаvvur etish mumkin.
Empirik innоvаtsiyalаr оrаsidа o’qituvchi shахsini tаyyorlаsh vа o’rgаnish
usullаrini аjrаtish va ko’rsаtish mumkin. Pеdаgоgik fаоliyat ustаlаrini dаrslаrgа
kirish, tаlаbаlаr vа pеdаgоglаr o’z bоlаliklаrini eslаshlаri, vаziyat mеtоdikаlаri,
mахsus pеdаgоgik yoki tехnik mаtnlаrni eslаb qоlish, dаrslаrdа tаlаbа-
pеdаgоglаrning o’z bоlаliklаridаgi rаsmlаrdаn fоydаlаnish, tаlаbаlаr tаnlоvlаri,
оchiq dаrslаr shulаr jumlаsidаndir.
ijtimоiy- ishgа оid (ishlаb chiqаrish); - ruhiy; - jismоniy va pedagogik.
Innоvаtikа- bu pеdаgоgik yangiliklаr, ulаrni bаhоlаsh vа pеdаgоgik jаmоа
tоmоnidаn o’zlаshtirishning, uni аmаliyotdа qo’llаsh hаqidаgi tа’limоtdir.
Ilmiy innоvаtsiyalаr оrаsidа o’qituvchining birinchi prоfеssiоgrаmmаsi
pаydо bo’lgаnligini аjrаtib ko’rsаtish lоzim.
Innоvаtikаning
rivоjlаnishi
mаktаbning
hаyoti
bilаn
аlоqаsini
mustаhkаmlаshga kаttа tа’sir ko’rsаtdi. Pеdаgоgikaning tа’lim tizimidа ko’plаb
yangi mutахаssisliklаri vujudgа kеlmоqdа vа shu bilаn bir vаqtdа оliy o’quv
yurtlаridа mаvjud bo’lgаn iхtisоsliklаrning intеgrаtsiyalаshtirish jаrаyoni yuzaga
kelmоqdа.
Oliy ta’limda yana bir muxim bosqich tizimli yondаshuv hisoblanib uning
nuqtаi nаzаrdа o’qtish usullаrining хаrаktеristikаsi innоvаtsiyalar hisоblаnаdi. Bu
хаrаtеristikа quyidаgichа tаsniflаnаdi: individuаl (dоnаli), guruhli, juft-guruhli,
jаmоаviy, yakkа tаrtibdаgi (аvtоmаtlаshtirilgаn), shuningdеk оmmаviy kabilardir.
Shu jumladan didаktik printsiplаr tizimi sifаtidа tаqdim etilаyotgаn tа’limgа
yondаshuv tа’rifi bizning fikrimizchа, tа’limning mаzmunini qo’llаnilаyotgаn
o’qitish mеtоdlаrini vа usullаrini chеgаrаlаsh desak to’g’ri bo’lаdi.
O’qitish turlаri, shаklаri va usullаri uchun bеrilgаn хаrаtkеristikа hаqidа
shundаy dеyish mumkin, pеdаgоgik muаmmоlаrning ko’pchiligi аn’аnаviy
pеdаgоgik bilimlаrdаn dеyarli fоydаlаnmаgаnligi bоis bоshqаchа tаlqin etilgаn dеb
e’tirоz bildirish mumkin. Ammo tаdqiqоtlаrning kuchi shundаki, innоvаtsiоn
pеdаgоgika tехnоlоgiyalаri nаzаriyasida muаmmоlаrga diqqаt qаrаtsak vа bir
tizimgа kеltirilgаn yondаshuv nuqtаi nаzаrdаn yondаshilgаn. Pеdаgоgik
tехnоlоgiyalаrni jоriy etilish tаlаbаlаrni bir vаqtni o’zidа ham tаshkiliy, ham
mоddiy-didаktik vа strukturаviy tоmоndаn, ya’ni tizimli o’qitish dаrаjаsini
ko’tаrishning hаr qаndаy mаsаlаsini tаdqiq etishgа imkоn bеrаdigаn yangi
kоmplеks
ilmiy yo’nаlish sifаtidа ko’rilgаn. Bundаy yondаshuvlar esa
R.А.Mаvlоnоvа[29.] tоmоnidаn tаdqiq etilib tа’lim tizimidа innоvаtsiоn
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
98
Izzatullaeva Munira Shuxratovna
Buxoro shaxar 22-maktab ingliz tili o’qituvchisi
FIVE CREATIVE WAYS TO TEACH CHILDREN COLORS
Our eyes are attracted to colorful things. Color gives life to paintings,
drawings, photographs and television. If everything were in black and white there
wouldn’t be much to characterize what we see. Here are five great suggestions for
teaching children about colors:
1. Teach colors through flash cards. Flash cards contain pictures of items in various
colors. For example, if it was a picture of a bear it would be brown. The colors are
shown as they would be in the real world. You wouldn’t want a card that shows a
yellow sky or a red tree. The colors on a flash card are very bright so this is a good
place to start. Say each color and let the child repeat after you.
Flash Cards are great ways to incorporate visual learning into your classroom. Use
flash cards to teach several subjects appropriate for first graders, including the
alphabet, numbers, addition, subtraction, grammar rules and telling time. Flash
cards are effective in keeping the attention of first graders, who are more likely to
be active and more inattentive than older, more mature students. When using the
cards, make sure that you speak in a tone that will most likely keep their attention
and interest. Reward students who answer questions correctly.
Young children begin to learn the names of colors as early as two, and
should know their basic colors by preschool age. Sometimes, without the repetition
of labeling colors, the learning process will take a little longer. Music is a great
way to incorporate repetition and teaching with young children. Young kids are not
only drawn to music naturally, but when combined with visual presentation and
actions, the songs can be an
effective teaching tool. The following article provides a variety of songs to sing,
and listen to, with young children to guide them with color recognition.
2. Kids also learn colors through food. Foods come in a variety of vibrant colors.
When your child asks for something to eat, tell them the color of what they are
eating. Some varieties of foods, like apples and peppers, come in many colors,
which also teaches the kids that objects can have more than one color. Use the
basic names for colors like red, green, blue, and so on. Saying blue-green or
orange-red may be too confusing for the kids.
3. Use paints to teach colors. Take a giant piece of poster board and lay it on a drop
cloth. Let the children dip their hands in the paint and create handprints on the
|
| |
Boshlang’ich ta’lim pedagogikasi fanidan Amaliy mashg’ulot mavzulari yuzasidan savol va topshiriqlar amaliy topshiriq 1 (2)

Boshlang’ich ta’lim pedagogikasi fanidan
Amaliy mashg’ulot mavzulari yuzasidan savol va topshiriqlar:
Eslatma: Hurmatli
talabalar, sizlarga berilgan Amaliy mashg’ulot
mavzulariga oid ushbu topshiriqlarni daftarga qo’l yozma ko’rinishida qo’shimcha
adabiyotlardan
foydalanib, har biringiz alohida (ko’chirmakashlikka yo’l
qo’ymasdan) javob yozishingiz va PDF (formatda) ko’rinishida jo’natishingiz
shart! Daftarning 1-2- sahifasida ism va familiyangiz bo’lsin!
Maksimal baho- 5.
Ko’chirib jo’natilgan topshiriq javoblariga 2 baho qo’yiladi.
1. O‘qitish jarayoni yaxlit tizim sifatida
2. Dars - ta’lim tizimini tashkil etishning asosiy shakli sifatida.
3. Ta’lim mazmuni. Boshlang‘ich ta’lim pedagogikasida ta’lim qonuniyatlari,
qoidalari va prinsiplari.
4. Ta’limni tashkil etish shakllari va turlari
5. Ta’lim jarayonida innovatsion texnologiyalardan foydalanish
.
( amaliy topshiriqqa alohida daftarga yozing)
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
103
M.Narzieva
VXTXQTMOHM “Maktabgacha, boshlang’ich
va maxsus ta’lim” kafedrasi katta o’qituvchisi
BOSHLANG’ICH TA’LIMDA YOZUV SIFATINI SAMARALI
SHAKLLANTIRISHGA KREATIV YONDASHUV
Annotatsiya:
Yozuvning sifatini shakllantirish deganda, biz uning aniq va toza, bir
xil qiyalikdava balandlikda bo'lishini, bir tekis silliq yozilishini tushunamiz.
Husnixat malakasini shakllantirish uchun birinchi navbatda harflarning shaklini to'ri
tasawur etishga, bir xil qiyalikda yozishga, so'zlarda harflarni to'ri boshlashga va
so'zlarni qatorlarga to'ri joylashtirishga o'rgatish joiz.
Husnixat darslari birinchi sinf da savod o'rgatish davri tugagandan so'ng 4-
chorakdan boshlab alohida olib boriladi. Ammo dastlabki husnixat malakalari
o'quvchilar maktabga qadam qo'ygandan boshlab amalga oshiriladi.
Birinchi sinf da yozuv darslari husnixat malakasini o'stirish orqali olib boriladi.
Chiroyli va toza yozilgan xat yozayotgan shaxsning madaniyatini va uni o'qiydigan
kishiga nisbatan hurmatini ham belgilaydi.
Hozirgi kunda fan-texnika taraqqiyotining o'sishi orqali kundalik hayotimizda
turli-tuman (qoozlardan) hujjatlardan keng foydalanamiz, har xil konspektlar, ish
qoozlari, hisobotlar keng o'rin olmoqda. Bularning xammasi faqat chiroyli va aniq
va yozish bilan birga, tezlikni ham talab etadi.
Umumiy ta'lim va hunar maktabini islox qilishning asosiy yo'nalishlarida
ko'rsatilganidek yozuv darslarida harflarni aniq, toza va chiroyli yozishni
mukammal o'rgatish talab etiladi.
Ammo kichik muddat ichida o'quvchilarda chiroyli, tez va toza yozish
malakalarini o'stirish mumkin emas, buning uchun bir necha yil talab etiladi.
Chiroyli yozuvga o'rgatish uchun bolalarning maktabga qadam qo'ygan
kunlaridan boshlab quyidagi vazifalarni bajarishlari talab etiladi:
1.
Yozuv vaqtida partada to'ri o'tirish
2.
Avtoruchkadan to'ri foydalanish
3.
Daftardan to'ri foydalanish
4.
Yozma va bosma harflarning shakli bilan tanishtirish.
5.
Yozma shakldagi harflar yordamida bo'in, so'z va gap tuzishga
o'rgatish.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 497/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
536
3.
Bunda kerak bo‘lmagan narsalarni faoliyatdan chiqarib tashlash.
4.
Faoliyat uchun eng zarur usullarni tanlash.
5.
Faoliyatni bajarish uchun eng yaxshi usullarni o‘rganish.
6.
Xodimlar ishining ratsional usullarini o‘rganish.
Rahbarning eng muhim xususiyatlaridan biri yangiliklarni faoliyatga
kiritishdir. Buning uchun rahbar bu ishdan barcha xodimlarni xabardor qilishi,
ularning yangilikni egallashi uchun shart – sharoit yaratib berish kerak. Buning
uchun quyidagilarga ahamiyat berish lozim:
-
Yangilikni rejalashtirishda xodimlarni jalb qilishi;
-
“teskari aloqa”ni yo‘lga qo‘yish orqali xodimlar fikri bilib olinadi;
-
Jamoaning odat va an'analarini hisobga olish;
-
Yangilikning tashkilot uchun qanchalik foydali bo‘lishini tushuntirish va bu
orqali xodimlarni psixologik jihatdan uni amalga oshirishga tayyorlash.
Rahbarlik uslubi va usullarini takomillashtirish uchun boshliq o‘z ishida
biroz natija beradigan omillarni aniq bilishi kerak. Xorij tadqiqotchilarining
boshqarish psixologiyasida olib borgan izlanishlarida kuchsiz rahbar sifatlarini
quyidagilarda ifodalangan:
1.
O‘zining ham, boshqalarning ham ishini rejalashtirmaydi.
2.
Avval o‘zi uchun tanish, oson ishlarini bajarib, qiyinlarini keyinga qoldiradi.
3.
Xodimlarga ishonmaydi, hamma ishni o‘zi bajaradi.
4.
Juda ko‘p qarorlar qabul qiladi.
5.
Xodimlarni ishi va shaxsiy rejalari bilan qiziqmaydi.
6.
O‘z ishini rejalashtirishda vaqtdan unumli foydalanish zaruriyatini ikkinchi
darajali ishdan ajrata bilmaydi.
7.
Xodimlarni qo‘rqitadi va boshqalar fikriga nisbatan murosasiz bo‘ladi.
8.
Xodimlarning ilgari ketishga yo‘l qo‘ymaydi.
9.
O‘zidan yuqori rahbar oldida o‘zini yaxshi ko‘rsatishga urinadi.
10.
O‘z xodimlarining faqat salbiy tomonini (kamchiligini) ta'kidlaydi.
11.
Ko‘proq o‘zini o‘ylab, mansabdan olib tashlamasin deb xavotirlanadi.
12.
Boshqarishni kamsitish hisobiga o‘zini yuqori ko‘rsatishga intiladi.
13.
Prinsipsizligi (beqarorligi) bilan ajralib turadi.
14.
O‘zining yuqori pog‘onaga ko‘tarilishi yo‘lida hyech kim bilan
hisoblashmaydi.
15.
Kim yaxshiroq ishlasa va ko‘proq topsa ko‘rolmaydi.
16.
Odamlar bilan muomala qilishda ortiqcha muloyimlik ko‘rsatadi.
17.
Ko‘p gapiradi, lekin o‘z fikrlarini aniq ifodalay olmaydi.
|
| |