nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Gaz kondensatlari va ularning xossalari

|
Gaz kondensatlari va ularning xossalari
|
bet | 7/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 128 Kb. | | #248394 |
Bog'liq gazsimonGaz kondensatlari va ularning xossalari
Gaz konlaridan olingan gaz yonilg`ilari tarkibida uglevodorodlarning ancha ogir fraksiyalari kupincha mavjud buladi, ular gaz bosimi ortganda va xarorati pasayganda oson suyuklanadi. Gaz kondensatlari, neftdan olinadigan standart suyuk yonilg`ilar urnida, yonilg`ilar kamyob bulganda ishlatilishi mumkin. Urta Osiyo gaz konlaridan olinadigan 1 m3 gazning tarkibidan 15…170 sm3 suyuk gaz kondensatlari olinadi.
Gaz kondensatlarining muxim tomoni ishlab chikarish arzonligi, saklaganda xossalarining uzgarmasligi, xossasi va tarkibining doimiyligidir.
Urta Osiyo bu yonilg`ilarni eng kup yetkazib beradigan region bulib, nafakat uz talabini, balki Kozogiston, Ural va markaziy rayonlarni xam ta’minlaydi. Turli gaz konlaridan olinadigan gaz kondensatlarining tarkibida yengil (karbyuratorli dvigatellar uchun) va ogir (dizellar uchun) gaz kondensatlari mavjud.
Gaz kondensatlari uncha yukori bulmagan antidetanatsion xususiyatlarga ega bulib, ularning oktan soni 54…58 gacha buladi. Ularga tetroetilkurgoshin kushish yuli bilan oktan sonini urta sifatli benzinlarnikiga tenglashtirish mumkin. Gaz kondensatlarini yukori oktanli benzinlar bilan aralashtirib, ularning detonatsiyaga chidamliligini oshirish mumkin. Bunda gaz kondensatlaridan foydalanish sof benzinga bulgan talabni 50…60% ga kamaytiradi. Yengil gaz kondensatlari Muborak, Gazli va Uchkir konlaridan olinadi. Ular benzinlarga nisbatan past xaroratda kaynay boshlaydi, bu uz navbatida dvigatellarning ta’minlash sistemasida bug tikinlari paydo bulishiga moyilligini kuchaytiradi.
Ogir gaz kondensatlari Shoxpaxti, Achak, Shatli, Karim, Kora-Chop, Rovot, Gugurtli gaz konlaridan olinadi.
Gaz kondensatlari tarkibida, dizel yonilg`isiga karaganda yengil fraksiyalar kuprok buladi. Bu jixat dizelning ishga tushish xususiyatlarini yaxshilaydi va uz-uzidan alangalanishgacha bulgan davrda yonish kamerasida buglanishni tezlashtirishga olib keladi. Kupgina gaz kondensatlarining seton soni 40...65 oraligida buladi. Bu jixat dvigatellarning ancha ravon ishlashini ta’minlaydi.
Gaz kondensatlarining ba’zi xossalari 2-jadvalda keltirilgan.
l
Gaz kondensatlarining xossalari
|
| |
Yonilg`ilarning alternativ turlari va ulardan foydalanish

4. Yonilg`ilarning alternativ turlari va ulardan foydalanish
Neftdan olinadigan yonilg`ilarni sarflanishi va narxining tez oshib borishi, ularning zaxiralarini tobora kamayib borayotganligi boshka turdagi yonilg`ilarni kidirib topish va ulardan foydalanishni takozo etadi. Dvigatellarni konstruksiyalariga uzgartirishlar kiritib ularda yokilig urniga spirtlar, ammiak, biogaz, vodorod va boshkalar ishlatib kelinmokda.
Dizel dvigatellarining umumiy energetik foydali ish koeffitsiyenti neft yonilg`isida 15%, yonuvchi slanetslarda 11%, kumir yonilg`isida 9% ga teng, karbyuratorli dvigatellarda esa mos xolda 13, 10 va 8% ga teng.
Keyingi yillarda neft yonilg`ilarini urnida metanol (metil spirti) va etanol (etil spirti) ni ishlatishga xarakat kilinmokda. Chunki bir xil xarorat va bosimda metanol bilan xosil kilingan ishchi aralashma benzin aralashmasi bilan teng yonish xararoratiga ega, undan tashkari, metanol-xavo aralashmasi zichrok va foydali ish koeffitsiyenti ancha yukori.
Sof metanolni oktan soni 92 ga teng (tadkikot usulida), bu esa dvigatelni sikish darajasini 14 gacha kutarib dvigatelni samarali kuvvatini 20% gacha oshirish mumkin.
Metil va etil spirtlarining oktan sonlari yukoriligiga karamasdan seton sonlari past, shuning uchun ularni karbyuratorli dvigatellarda ishlatilishi maksadga muvofikdir. Ba’zi sharoitlarda ularni dizel yonilg`isi kushib, dizel dvigatellarida ishlatish mumkin.
Spirtlarni yonilg`i sifatida keng kulamda ishlatishni cheklayotgan omillardan biri ularni korrozion xususiyati bulib, dvigatel detallariga salbiy ta’sir kursatadi, ular yonilgi Filtrlari va karbyurator jiklyorlarini berkitib kuyadi, zichlovchi rezina materiallari spirt ta’sirida shishib ketadi, yonish issikligi pastligi tufayli ular uchun yonilg`i baklarini xajmi ikki marta katta bulishi kerak.
Chet ellarda neft yonilg`isi urnida usimlik moylari (kungabokar, loviya, paxta va boshkalar) dan foydalanishga urinilmokda. Usimlik moylarini issiklik berish kobiliyati ancha yukori, lekin ularning yukori kovushokligi tufayli dvigatellarni ishi kiyinlashadi (yonilgi uzatish karshiligi oshadi, yonilg`i nasosini ish unumi pasayadi, purkash va aralashma xosil kilish jarayonlari yomonlashadi). Bularning xammasi yonilgini tula yonmasdan detallarni spirtlarida kurum xosil bulishi va yonilg`ini solishtirma sarfini oshishiga sabab buladi. Alternativ yonilg`i turlarining ayrim fizik kursatkichlari 1-jadvalda keltirilgan.
Alternativ yonilg`ilarning kursatkichlari
|
Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni

|
Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni
|
bet | 11/20 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 275,5 Kb. | | #259967 |
Bog'liq 4-sinf.NI-Tekshirilishi lozim bo‘lgan BKM elementlari nomi va soni:
Alifbo tartibini bilish
Alifbodan foydalanishni bilish
Harf va tovushlarni farqlay olish
Kelishik qo‘shimchalarini to‘g‘ri qo‘llash
Kelishik qo‘shimchalarini ajratish
Gapda qaysi kelishik qo‘shimchasi qo‘yilganini toping
Harakatni bajarganini bildirgan fe’lni topish
Hozirgi zamon fe’lini bilish
Qo‘shma fe’li topish
Fe’l zamonlarni to‘g‘ri ajrata olish.
Fe’l mavzusini to‘g‘ri ajrata olish
Undalmani bilish
Undalmaning qaysi so‘z turkumi bilan ifodalanishini bilish
Bo‘lovchilar mavzusini to‘g‘ri ajrata olish
Nuqtalar o‘rniga mos bog‘lovchi qo‘yish
MATEMATIKA
4-sinflarda o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalari darajasini aniqlash nazorat ishlari orqali amalga oshiriladi. Ular qisqa muddatli (darsning 20-30 minutida) yoki butun dars davomida bajariladi (35-40 minutda). Nazorat ishlaridan tashqari darsning ma'lum bir qismlarida (10-20 minutlik) tеkshirish va mustaqil ishlar ham o‘tkaziladi.
Quyida yuqorida aytib o‘tilgan nazorat va boshqa ishlarning o‘quv yili choraklari bo‘yicha tuzilishlari kеltiriladi.
I chorak
|
1-ish
|
2-ish
|
3-ish
|
4-ish
|
Darsning tartib raqami
|
6-dars
|
19-dars
|
44-dars
|
45-dars
|
Ishning ko‘rinishi
|
Nazorat ishi
|
arifmеtik diktant, nazorat ishi
|
Nazorat ishi (misollar)
|
Nazorat ishi (masalalar)
|
Ishning davomiyligi (min)
|
25-30
|
30-35
|
20-25
|
20-25
|
Tеkshirish elеmеntlari
|
10
|
|
5
|
6
|
Ball miqdori
|
5
|
5
|
5
|
5
|
Izoh: 2-ishning tеkshirish elеmеntlarini o‘qituvchining o‘zi aniqlaydi.
|
| |
14-Vatan ximoyachilari kuni munosabati bilan o’tkaziladigan musobaqa

|
14-Vatan ximoyachilari kuni munosabati bilan o’tkaziladigan musobaqa
|
Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 13,84 Kb. | | #137269 |
Bog'liq 14-yanvar tadbir
14-Vatan ximoyachilari kuni munosabati bilan o’tkaziladigan musobaqa
Muxammad-al Xorazmiy Toshkent axborot texnologiyalar universiteti Nukus filiali Boshlang’ich tashkiloti yetakchisi va Xarbiy vatanparvarlik loyixalari koordinatori bilan birgalikda tashkillashtirayotgan tadbir va estefeta musoboqalari o’tkaziladi. Bundan maqsad yoshlarni Vatanga bo’lgan sadoqatini oshirishga qaratiladi.
Musobaqa quydagi tartibda o’tkaziladi: Har bir jamoada 5 nafar ishtirokchi bo’ladi ular musobaqaning 5-bosqichi boyicha bellashadilar.
1-bosqich
Har jamoadan bir nafar ishtirokchi 100 metr masofani yugurib o’tishi kerak marraga vaqtida kelgan jamoa ishtirokchisi yuqori ballni qo’lga kiritadi.
2-bosqich
“Armrestling” bunda har jamoadan bir nafar ishtirokchi raqib jamoadagi ishtirikchi bilan kuch bellashadi.
3-bosqich
“Arqon tortish” bunda har bir to’liq jamoa raqib jamoalar bilan bellashadi yutkan jamoa keying jamoa bilan bellashadi.
4-bosqich
“Tosh ko’tarish” bunda har bir jamoadan bir nafar ishtirokchi bellashadi
Eng ko’p tosh ko’targan ishtirokchi g’olib xisoblanadi.
5-bosqich
|
| |
- ras - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 8/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)1.6 - rasm. Manbani to’g’ri (a) va teskari (b) ulanishda potensal to’siqning o’zgarishi
Shuning uchun manba kuchlanishi ortishi bilan asosiy tashuvchilarning potensial to’siqni yengib o’tish ehtimolligi kamayadi va diffuzion tok nolgacha kamayadi. Lekin asosiy bo’lmagan tok tashuvchilar uchun maydonning tezlantiruvchi ta’siri ortadi va ular kontakt sohasini kesib o’tishda davom etadi. Hosil bo’ladigan dreyf tokining kattaligi potensial to’siq kattaligiga bog’liq bo’lmay, asosiy tok tashuvchilarning miqdori bilan belgilanadi. Vaqt birligi ichida hajmda hosil bo’ladigan asosiy bo’lmagan tok tashuvchilar soni o’zgarmas bo’lgani uchun potensial to’siqning ortishi faqat ularning tezligini oshirib, sonini o’zgarta olmaydi. Shunga ko’ra dreyf tokining ortishi uchun biror sababga ko’ra yangi asosiy bo’lmagan tok tashuvchilar hosil bo’lishi kerak. Aks holda u to’yingan bo’ladi. Bunda hosil bo’ladigan tok teskari tok, qo’yilgan kuchlanishni esa, teskari kuchlanish deb ataladi. Demak, teskari ulanishda p-n- o’tishning qarshiligi yetarlicha katta bo’ladi. Uni teskari o’tish qarshiligi deb ataladi.
Manbaning qutblarini almashtiraylik, ya’ni p-sohaga musbat, n-sohaga manfiy qutb ulansin. Bunda kontakt sohasida tashqi manba hosil qilgan maydon kuchlanganligi vektori p-n- o’tishning xususiy maydon kuchlanganligi vektoriga qarama-qarshi yo’nalgan bo’ladi va natijaviy maydon kuchlanganligi kichrayadi. Bu potensial to’siqning kichrayishiga olib keladi va diffuziya toki ortadi (1.6v-rasm). Bunday ulanish to’g’ri ulanish deb ataladi. Hosil bo’ladigan tok to’g’ri tok, p-n o’tish qarshiligi esa, to’g’ri ulanish qarshiligi deyiladi.
P-n- o’tishda hosil bo’ladigan natijaviy tok quyidagicha ifodalanadi:
(1.4)
Bunda,
Io- teskari tokning to’yinish qiymati,
U - tashqi manba kuchlanishi,
e -elektron xarakteristikasi.
|
| |
§ 12.11. Multistage amplifiers …………………………………………………174

|
§ 12.11. Multistage amplifiers …………………………………………………174
|
bet | 125/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1) § 12.11. Multistage amplifiers …………………………………………………174
XIII CHAPTER POWER AMPLIFIERS. SINGLE-STROKE AND TWO-STROKE SCHEMES ………………………………………………176
§ 13.1. General information about power amplifiers ………….……………….176
§ 13.2. Magnetic amplifiers …..…………………………………………...……179
§ 13.3. Benefits of Magnetic Amplifiers ………………………………………182
§ 13.4. Noise in amplifiers......................................................................184
XIV CHAPTER. TWO INPUT AMPLIFIERS. AMPLIFICATION SCHEMES. AMPLIFIERS ...............................................................................190
§14.1. Structural diagram of the amplifier …........................................................190
§ 14.2. Main parameters and characteristics of amplifiers....................................191
§ 14.3. Calculation of the main parameters of the amplifier stage........................194
§ 14.4. Main parameters of the operational amplifier ………………..…………198
XV CHAPTER. INTEGRATED MICROCIRCUITS.....................................200
§ 15.1. General concept........................................................................................200
§ 15.2. Microcircuit elements …………………………………………………..200
§15.3 Microcircuit definition ………………………….……………..................201
§ 15.4. Curtain and hybrid microcircuit s.............................................................203
§ 15.5. Semiconductor ICs...................................................................................203
GLOSSARY .......................................................................................................208
References……………………..........................................................................215
|
| |
- rasm - Toshkent davlat transport universiteti

1.7- rasm. p-n o’tishning volt- amper xarakteristikasi
1.7-rasmda tashqi manba kuchlanishiga qarab diffuziya tokining o’zgarish grafigi tasvirlangan. Uni p-n o’tishning volt-amper xarakteristikasi deb ataladi (Unda tok o’qining darajalanishi bir xil emas. Teskari tok o’qining darajalanish qiymati bir necha marta kattalashtirilgan. Chunki to’g’ri tok mA da, teskari tok esa, μA da o’lchanadi). Demak, p-n-o’tish tokni bir tomonga afzal o’tkazish -ventil xususiyatga ega.
II BOB. YARIM O’TKAZGICH MATERIALLARINING ELEKTR O’TKAZUVCHANLIK XUSUSIYATLARI
Yarim o’tkazgichlar o’zida kristall ko’rinishni namoyon etib, bu kristallni ko’p qaytariladigan bir xil turli elementar yacheykalarga ajratish mumkin. Yarim o’tkazgich materiallaridan qurilmalar yasashda, faqatgina monokristallardan foydalaniladi (ideal regulyar panjaraga ega bo’lgan), bu maqsadda polikristallar to’g’ri kelmaydi.
Kremniy moddasining (Si) kristall panjarasi tetraedrik yoki olmos shaklidagi panjara deb nomlanadi. Bu turdagi kristall panjara germaniy (Ge) va barcha 4 valentli elementlar uchun xarakterli hisoblanadi. Bunday kristall panjaraning asosida fazoviy ko’rinishga ega bo’lgan – tetraedr joylashgan bo’ladi, va uning markazi va burchaklarida atomlar joylashgan bo’ladi (2.1-rasm).
2.1.a- rasm. Kremniy materialining kristall panjaraning ko’rinishi
Tetraedr tizimning xarakterli tomoni shundan iborat bo’ladiki, markazda joylashgan atom 4 ta burchaklarda joylashgan atomlardan bir xil masofada joylashgan bo’ladi. Har bir burchakda joylashgan atom o’z navbatida qolgan 4 ta burchakdagi atom uchun markaziy atom bo’lib xizmat qiladi. Bir nechta tetraedrlarning yig’indisi kubik shakldagi elementar yacheykani hosil qiladi (2.1, b-rasm), va uning tomonining o’lchami taxminan 0,5 nm ga (panjaraning doimiysi) teng bo’ladi.
2.1.b- rasm. Kremniy materialining kristall panjaraning ko’rinishi
Ko’rilayotgan kristall panjarada atomlarning bir biri bilan bog’lanishi spesifik almashinish kuchlarning mavjudligi bilan o’rnatiladi, va ular valent elektronlarining juftlik ko’rinishida birlashganligi natijasida hosil bo’ladilar. Bu kuchlar 2.2-rasmda bir biriga qaratilgan o’qlar bilan ko’rsatilgan.
|
-rasm. Atomlar orasida kovalent bog’lanish

|
-rasm. Atomlar orasida kovalent bog’lanish
|
bet | 14/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)2.7-rasm. Atomlar orasida kovalent bog’lanish
Yarim o’tkazgichdagi elektronni harakati kristall bo’ylab, teshikni harakatiga teng kuchli (ekvivalent) bo’ladi. Demak, bunda teshik mahalliylashmaydi, balki germaniy panjarasi bo’ylab erkin musbat zaryadli zarrachalar kabi ko’chib yuradi. Bor atomi (aralashma atomi) yaqinida paydo bo’lgan manfiy zaryad aralashma (bor) atomi bilan bog’langan bo’ladi. U panjaradan ko’cha olmaydi, demak, toq tashishda ishtirok qilmaydi.
Endi bu jarayonni zonalar nazariyasi nuqtai nazaridan qarab chiqamiz. Germaniy panjarasiga 3 valentli aralashma kiritilganda ta’qiqlangan zonada elektronlar bilan egallangan A - aralashmali energetik sath hosil bo’ladi 2.7-rasm. Germaniyga bor kiritilgan holda bu sath valent zona ustida, aniqrogi valent zonaning ustki chegarasidan taxminan 0.1 eV yuqorida joylashadi.
Bu A aralashmali sath valent zonaga juda yaqin joylashganidan kristalni nisbatan past haroratlarida ham valent zonadagi elektronlar aralashmali sathga oson o’tadilar va bor atomi bilan boglanib germaniyni panjarasi bo’ylab ko’chishda ishtirok qilmaydilar, toq tashishda xam ishtirok qilmaydilar. Demak, toq tashishda valent zonada hosil bo’lgan teshiklargina ishtirok qiladilar.
Shunday qilib 4 valentli atomdan tashkil topgan kristallga 3 valentli atom kiritilib hosil qilingan aralashmali yarim o’tkazgichda tok tashuvchilar teshiklar bo’lib, unga teshikli aralashmali o’tkazuvchanlik yoki p - tip o’tkazuvchanlik deyiladi. Bunday o’tkazuvchanlikka ega yarim o’tkazgichga teshikli yoki p - tip yarim o’tkazgich deyiladi.
Yarim o’tkazgichni valent zonasidan Elektronlar tortib oluvchi aralashmaga akseptorlar, ularni energetik sathiga akseptor sathlar deyiladi.
Shunday qilib, xususiy yarim o’tkazgichlarda elektr tokini elektron va teshiklar tashisalar, aralashmali yarim o’tkazgichlarda Elektronlar (n - tip yarim o’tkazgichlarda) yoki teshiklar (p - tip yarim o’tkazgichlarda) tashiydilar. Bu toq tashuvchilar asosiy toq tashuvchilar deyiladi. Aralashmali yarim o’tkazgichlarda asosiy tok tashuvchilardan tashqari asosiy bo’lmagan tok tashuvchilar ham bo’ladi. Ya’ni n - tip yarim o’tkazuvchilarda teshiklar va p-tip yarim o’tkazgichlarda elektronlar xam asosiy tok tashuvchi zarracha hisoblanadi.
|
| |
-ras - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 5/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)1.1-rasm. Kovalent bog’lanishning shartli belgisi
Bu kristallda erkin elektronlar yo’qligini aniq ko’rsatadi. Ularni hosil qilish (chiziqni uzish) uchun tashqi energiya berish kerak. Uni turlicha amalga oshirish mumkin. Masalan, kristallni qizdirish, yorug’lik nurini ta’sir ettirish va boshqalar.
Faraz qilaylik, kimyoviy sof germaniy kristali yetarli energiyaga ega bo’lgan zarralar bilan bombardimon qilinayotgan bo’lsin. Bu holda bog’lanish energiyasidan katta energiya olgan elektronlar bog’lanishni uzib, erkin elektronga aylanadi va o’z o’rnidan uzoqlashadi (1.2-rasm).
1.2- rasm . Elektron- kovak juftining hosil bo’lish modeli
Bunda atomning elektr jihatdan neytralligi buziladi va zaryadi elektron zaryadiga teng bo’lg’an musbat zaryad ortiq bo’lib qoladi. Bog’lanishdan chiqqan elektron bir vaqtda ikki atomga tegishli bo’ladi. Shuning uchun bir vaqtda ikki atomning qisman ionlanishi vujudga keladi. Bunda hosil bo’ladigan musbat zaryad bog’lanishda elektron yetishmasligini - bog’lanish yetishmovchiligi (defekti) ni ko’rsatadn. Uni kavak deb ataladi.
§1.4. p -n o’tish hodisasi
Yarim o’tkazgichli asboblarning ishlash prinsipi - p-no’tish degan hodisaga asoslangandir. U o’tkazuv- chanliklari turlicha bo’lgan yarim o’tkazgichlarni kon- taktga keltirish natijasida hosil bo’ladi. Lekin bunda yarim o’tkazgichlarning mexanik kontakti p-n o’tishni hosil qilolmaydi, chunki ular orasida ideal kontakt hosil qilish mumkin emas. Shuning uchun yagona yarim o’tkazgich kristali olinib, shartli ikki bo’lak deb qaraladi va ularda turli ishorali o’tkazuvchanlik hosil qilinadi. Shartli bo’laklar orasidagi yupqa qatlam kontakt sohasi deb qaraladi.
P-n o’tish hodisasini sifat jihatdan ko’rib chiqaylik. Faraz qilaylik. Germaniy (yoki kremniy) monokristalida turli ishorali o’tkazuvchanlik hosil qilingan bo’lsin. Oson bo’lishi uchun donor va akseptor moddalarning miqdorini bir xil deb hisoblaymiz. Unda turli ishorali tok tashuvchilarning miqdori ham teng bo’ladi (1.4-a rasm).
|
| |
-rasm. p-n - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 6/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)1.4-rasm. p-n o’tishning hosil bo’lishi: a - turli o’tka- zuvchanlikli yarim o’tkazgichlar kontakta; b-tok tashuvchilar taqsimoti (Nr, Ne - asosiy va pr pe-asosiy emas); v - kontakt potensiallar farqi; g - elektr maydon kuchlanganligining taqsimoti
Kontaktga keltirishning boshlang’ich vaqtida p- sohadagi kavaklar miqdori n-sohadagidan, n-sohadagi elektronlar miqdori p-sohadagidan katta bo’ladi (1.4-b rasm). Shuning uchun kontakt sohasida tok tashuvchilar diffuziyasi vujudga keladi. Bunda n-sohadagi elektronlar p-soha tomon, p-sohadagi kavaklar esa n-soha tomon ko’chadiki, unga bir xil ishorali zaryadlarning o’zaro itarilishi yoki turli ishorali zaryadlarning o’zaro tortishishi sabab bo’lmaydi. Diffuziya hosil bo’lishining asosiy sababi kontakt sohasidagi tok tashuvchilar konsentratsiyasining turlicha bo’lishidir.
n-sohadan p- sohaga elektronlarning siljishi natijasida kontakt chegarasida musbat zaryadli atomlar-ionlar qoladi. Ular musbat qo’zg’almas zaryadlarning konsentratsiyasi ortiqcha bo’lishiga olib keladi. Natijada bu soha elektronlarga kambag’al bo’lib qoladi. Xuddi shunday jarayon natijasida p- sohada manfiy zaryadlar konsentratsiyasi ortib, soha kavaklarga kambag’al bo’ladi. Kontakt sohasida bunday kambag’allashgan sohaning vujudga kelishi kondensator qoplamalariga o’xshash turlicha zaryadga ega bo’lgan ikki qatlamni hosil qiladi. Natijada potensiallar ayirmasi φk va maydon kuchlanganligi Yek bo’lgan elektr maydoninn hosil qiladi (1.4v, g-rasm). Uning yo’nalishi shundayki, asosiy tok tashuvchilarning diffuziyasiga to’sqinlik qilib, asosiy bo’lmagan tok tashuvchilarning ko’chishiga imkon beradi. Zaryadlarning ko’chishi elektr maydon kuch chiziqlari bo’yicha bo’lgani uchun uni dreyf toki deyiladi.
Diffuziya toki bilan dreyf toki tenglashganda muvozanat hosil bo’ladi. U dinamik muvozanat deyiladi. Unda vaqt birligi ichida qarama-qarshi yo’nalishda o’tuvchi tok tashuvchilarning sopi o’zaro teng bo’ladi.
Kontakt sohasidagi zaryadlarga kambag’al bo’lgan so- ha yarim o’tkazgichning kavak va elektron o’tkazuvchanlikka ega qatlamlarini bir-biridan ajratib turadi. Bu qatlam to’siq qatlam deb, hosil bo’lgan potensiallar ayirmasi esa, potensial to’siq deb ataladi. Ko’rib o’tilgan jarayon p-n o’tish hodisasi yoki p-no’tish deb ataladi. p-no’tish hodisasini bunday tushuntirish juda yuzaki bo’lib, kontakt sohasida yuz beradigan jarayonlarning fizik mohiyatini to’liq ifodalay olmaydi. Uni zonalar nazariyasi asosida aniq bajarish mumkin.
|
| |
I BOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA AHAMIYATI

|
I BOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA AHAMIYATI
|
bet | 3/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)I BOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA AHAMIYATI
§1.1. Kirish
Elektronika – elektronlarni elektr maydoni bilan ta’sirini va axborot uzatish, qayta ishlash va saqlashda qo’llaniladigan elektron asbob va qurilmalarni yaratish usullarini o’rganish bilan shug’ullanadigan fan.
Elektronika, avvalambor inson jamiyatining axborotga bo’lgan talablarini qondirishga mo’ljallangan. Ishlab chiqarish kuchlarining va ishlab chiqarish munosabatlarining rivojlanishi texnika va texnologiyaning yangi turlarini yaratishga asoslangan va axborot vositalarining rivojlanishi bilan kuchli ravishda bog’liq. Insonlar o’rtasidagi axborot almashish qurilmalarining rivojlanish tarixi bir necha bosqichlardan iborat: harakat va mimika, tovush, yozuv, kitob bosmasi, elektronika. Hozirgi kunda axborot uzatish, qayta ishlash va saqlash qurilmalarining barchasi inson jamiyati tomonidan ishlatilmoqda. Axborot uzatishning yangi usuliga o’tish doim jamiyatda ishlab chiqarish kuchlarini keskin o’sishiga olib kelgan.
§1.2. Elektronikaning rivojlanish bosqichlari
Elektronika uzoq masofalarga uzatilayotgan axborotning uzatish tezligi va hajmini keskin orttirdi. Elektronika rivojlanish jarayonida to’rt bosqichni bosib o’tdi.
Birinchi bosqich 1895 yilda A.S. Popov tomonidan simsiz telegraf – radio ixtiro qilinishi bilan boshlandi. Bu davrdagi aloqa qurilmalari passiv elementlardan: simlar, induktivlik g’altaklari, magnitlar, rezistorlar, kondensatorlar, elektromexanik qurilmalar (almashlab ulagichlar, rele va boshqalar) dan iborat edi.
Ikkinchi bosqich 1906 yili L.de Forest tomonidan birinchi aktiv elektron asbob - triod lampasining yaratilishi bilan boshlandi. Triod – elektr signallarini turli o’zgartirish usullariga ega bo’lgan, asosan – quvvat kuchaytirish xossasiga ega bo’lgan birinchi aktiv elektron asbob bo’ldi. Kuchsiz signallarni elektron lampalari yordamida kuchaytirish hisobiga telefon orqali suhbatlarni uzoq masofalarga uzatish imkoniyati yuzaga keldi. Elektron lampalari radio orqali tovush, musiqa, keyinchalik esa televidenie orqali tasvirlarni ham uzatishga o’tishga imkon yaratdi. Ikkinchi bosqich elektronika apparaturalari elementlariga – elektron lampalar, rezistorlar, kondensatorlar, transformatorlar kiradi.
|
| |
Abstract - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 2/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)Abstract
The textbook discusses the basic rules of digital electronics and circuitry. The basics of electronics and electronic devices, semiconductor elements, as well as modern amplifiers and their connection diagrams are considered. The textbook shows the connection, parameters, modes of operation of modern electronic devices and devices, as well as types of amplifiers. The textbook is intended for students of the direction "Radioelectronic devices and systems" and may be useful to students of the direction "Technological processes and automation of production and their control", "Power supply » as well as manufacturing specialists related to digital electronics and circuitry.
SO’Z BOSHI
“Elektronika” fanining hozirgi zamon radioelektron qurilmalar va tizimlar, elektrotexnika kabi jadallik bilan rivojlanayotgan sohalar bo’yicha bakalavrlarni tayyorlashda o’qitilishi katta ahamiyatga ega. Bu yo’nalishlarni egallayotgan talabalar elektron asboblarining turlari, ishlab chiqarish xususiyatlari, ularning ishlash prinsipi, hamda analog elektron qurilmalarining turlari, ular orqali elektr signallarini kuchaytirish, bir shakldan ikkinchi shaklga aylantirish va har xil chastotali elektr signallarini ishlab chiqaruvchi qurilmalar, shuningdek to’g’rilagich qurilmalari bilan tanishadilar.
Bu qurilmalarni avvaliga yarim o’tkazgichli asboblardan tayyorlangan turlari bilan tanishadilar va xususiyatlarini o’rganadilar, so’ngra kichik (integral) sxemalardan tuzilgan qurilmalarni o’rganadilar.
Talabalar ushbu fanni o’rganishi bilan bir qatorda o’zlari ham sanoatning barcha sohalarida qo’llanilishi mumkin bo’lgan yangi sxemalar, qurilmalar yaratish tadbirlari bilan ham shug’ullanadilar.
Darslik “Radioelektron qurilmalar va tizimlar” yo’nalishi talabalari uchun mo’ljallangan bo’lib, “Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va ularni boshqarish”, “Elektr ta’minoti” yo’nalishlari talabalari hamda zamonaviy raqamli texnika va sxemotexnikasi bilan bog’liq bo’lgan ishlab chiqarish mutaxassislari foydalanishlari mumkin.
|
| |
Tinglovchi - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 2/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI Tinglovchi:
zamonaviy pedagogik usullardan foydalanish va tashkil etish; sportda ta’lim va tarbiya jarayonlarini o‘zviyligini ta’minlash; ta’limiy-tarbiyaviy maslaxatlar berish;
jismoniy tarbiya instruktorining pedagogik kompetensiyasi va mahoratini, pedagogik texnologiyalarni ta’lim amaliyotiga samarali tatbiq etish malakalarini egallashi lozim
motivlar mashg‘ulot faoliyatni samaradorligini oshiruvchi vosita ekanligi haqida malakalarga ega bo‘lish kabi kompetensiyalarni egallashi lozim.
Modulning o‘quv rejadagi
boshqa modullar bilan bog‘liqligi va uzviyligi
“Pedagogning professional kompetentligi va mahorati” moduli bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘quv rejasidagi umumiy tayyorgarlik, umumkasbiy tayyorgarlik va mutaxassislik bo‘yicha tayyorgarlik blokidagi o‘quv modullari bilan uzviy bog‘langan holda tinglovchilarning kasbiy-pedagogik tayyorgarlik darajasini orttirishga xizmat qiladi.
Modulning sport ta’limidagi o‘rni
Modulni o‘zlashtirish orqali tinglovchilar jismoniy tarbiya instruktorining pedagogning professional kompetentligi va mahoratini o‘zlashtirish, joriy etish va amaliyotda qo‘llashga doir umumiy va kasbiy kompetentlikka ega bo‘ladilar va pedagogik mahoratini oshiradilar.
.
Modul bo‘yicha soatlar taqsimoti
№
|
Modul mavzulari
|
Tinglovchining o‘quv yuklamasi, soatlari
|
Hammasi
|
|
|
| |
Qidiruv tizimida ishlash - Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish

|
Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish
|
bet | 3/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 66 Kb. | | #261125 |
Bog'liq Dars-ishlanmaQidiruv tizimida ishlash
Googleni ishga tushirish uchun, avval Internet Explorerni ishga tushiramiz. Brauzerning adreslar satriga Google qidiruv tizimining adresi - www.google.ru ni kiritib Enter klavishini bosamiz. Brauzer malumotlar maydoniga Google qidiruv tizimining web-sahifasi chiqadi.
Avvalambor, Internetdan qanday axborotni izlashni aniq bilish lozim.
U biror mavzu bo'yicha maqola, o'yin dasturi, kompyuter qurilmalari drayveri va hokazo bo'lishi mumkin. Agar biror maqola kerak bo'lsa, Google qidiruv satriga shu maqola nomi yoki maqolada uchrashi mumkin bo'lgan so'z yok jumla kiritilib, qidiruv tugmasi bosiladi. Agar biror dasturni topish kerak bo'lsa, qidiruv satriga shu dastur nomi yoki uning vazifasi kiritiladi. Masalan, Windows—98 operatsion sistemasi uchun HP LaserJet 6L printerining drayveri kerak bo'lsa, qidiruv satriga 'Windows—98 uchun HP LaserJet 6L drayveri" (драйвер HP LaserJet 6L для Windows—98) deb yoziladi. Google qidiruv satriga kiritilgan axborotni Internet tarmog'idagi millionlab hujjatlar ichidan izlaydi. Natijada web-brauzer malumotlar maydoniga bir necha (o'nlab yoki yuzlab) hujjatlarning gipermurojaatli adreslari va ularning qisqacha tavsiflaridan iborat web-sahifa chiqadi. Topilgan hujjatlar ichidan keraklisini berilgan qisqa tavsifiga ko'ra aniqlab olinadi.
Izlash vaqtini kamaytirish uchun kerakli axborotni mavzu bo'yicha izlash mumkin. Buning uchun Googlening bo'limlar ro'yxatida kerakli bo'lim tanlanadi. Bu ish tanlangan bo'lim nomi ustiga sichqoncha ko'rsatkichini olib kelib, chap tugmasini bosish orqali amalga oshiriladi. Shuni aytish joyizki, ro'yxatda umumiy bo'limlar berilgan. Masalan, "Ta'lim", “Fan” “Yangiliklar” “Tadbirlar” "Dasturiy ta'minot", "Kompyuter o'yinlari" va hokazo. Bo'lim tanlangach, qidiruv satrida berilgan axborot internetning faqat tanlangan bo’limiga tegishli hujjatlari ichidan izlanadi.
IV. Amaliy mashg’ulotlar kompyuterda bajariladi.
“Ziyonet.uz” forumidan Informatika faniga oid ma’lumotlar oling.
“Ref.uz” saytidan sohibqiron Amir Temur hayotiga oid referatlar izlang va uni ko’chirib oling.
“Ref.uz” saytidan Alisher Navoiy hayotiga oid ma’lumotlar izlang va uni ko’chirib oling.
“Haqida.uz” saytining she’rlar bo’limiga kirib Vatanimiz haqidagi sherlarni toping va uni ko’chirib oling.
“Google.uz” saytidan Samarqand shahri haqida ma’lumot izlang.
“guncha.uz” saytidan she’rlar bo’limidan she’rlar toping.
V. Krossvord bajarish
|
| |
VI. Mustahkamlash - Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish

|
Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish
|
bet | 4/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 66 Kb. | | #261125 |
Bog'liq Dars-ishlanmaVI. Mustahkamlash.
Test topshiriqlari.
1. Axborot texnologiyalari…... ni o'z ichiga oladi.
a) axborotlarni izlash, to'plash, qayta ishlash va undan foydalanish vositalari;
b) axborotlarni izlash, to'plash, qayta ishlash va undan foydalanish usullari;
d) axborotlarni kompyuterda izlash, to'plash, qayta ishlash;
e) barchasi;
2. Internetga asos bo'lgan tarmoq nomi;
a) LOKALNet ,
b) GLOBALNet;;
d) ARPANet;
e) SERVERNet
3. Quyidagilardan qaysilari web-brauzer?
1. MS Word; 2. MS Internet Explorer; 3. MS Paint; 4. Opera 5. Netscape Navigator;
a) 2, 4, 5; b) 2, 3, 4;
d) 2, 4; e) 1, 3, 4.
4. Quyidagi Internet-serverlardan qaysi biri qidiruv tizimi?
a) rambler.ru; b) yahoo.com;
d) google.uz; e) barchasi to'g'ri; 5. Modem nechanchi yil yaratildi?
A) 1978 yil.
B) 1979 yil.
C) 1980 yil .
E) 1975 yil.
6. Birinchi Web-brouzer nechanch yil yaratildi?
A) 1990 yil.
B) 1995 yil.
C) 1980 yil .
E) 1975 yil.
VII. Darsning xulosasi va o'quvchilarni baholash.
Bugungi darsda biz Internetda ma’lumotlarni izlash bilan ishlay olish ko`nikmasiga ega bo`ldik.
VIII. Uyga vazifa
Mavzuni o`qib o`rganish;
Internetdan yangi ma’lumotlar olish va ularni o’qib o’rganish.
|
| |
Darsning borishi - Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish

|
Dars mavzusi: Internetda ishlashni o’rganish
|
bet | 2/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 66 Kb. | | #261125 |
Bog'liq Dars-ishlanmaDarsning borishi :
I. Tashkiliy qism
o’quvchilar bilan salomlashuv;
navbatchining axboroti;
davomatni aniqlash.
Darsning borishi :
1. Tashkiliy ishlar.
II. Uy vazifasining nazorati.
Bunda savollar yordamida o`quvchilar bilimi nazorat qilinadi:
Texnologiya suzi manosi nimani bildiradi?
Modem nima?
Internetning yaratilishiga sabab bo’lgan birinchi kompyuter tarmog’i xaqida zo’zlab bering?
Internet deganda nimani tushunasiz?
WWW- nimani bildiradi?
Internetga kirish turlari?
Xayotimizda internetning ahamiyati?
Qidiruv tizimi nima uchun xizmat qiladi?
III. Yangi darsning bayoni.
Qidiruv tizimlari
Internet -bepoyon axborot ummoni. Axborotlar Internetda millionlab web-sahifalarda saqlanadi. Bizga kerakli axborot saqlanadigan web-sahifani topish uchun uning Internetdagi adresini bilish zarur. Ammo internet soat sayin yangi axborotlar bilan boyib boradi. Shuningdek, ba'zi (eskirgan) axborotlar Internet tarmog'idan chiqarib tashlanadi. Internetdagi ko'p foydalaniladigan web-sahifalar adreslari maxsus ma'Iumotnomalarda chop etib turiladi. Lekin ulardan to'liq axborot olib bo'lmaydi. Chunki Internetdagi barcha web-sahifalar adreslarini chop etish uchun juda katta hajmli kitob kerak bo'ladi. Bu kitob chop etib tugatilmasidan Internetdagi bir qancha adreslar o'zgarishi aniq. Bu muammo maxsus Qidiruv tizimlari yaratilishi bilan osonlikcha hal etildi.
Qidiruv tizimi maxsus web-sahifa bo'lib, Internet tarmog'idan kerakli axborotni izlab topish uchun xizmat qiladi.
Hozirgi kunga kelib o'nlab qidiruv tizimlari yaratilgan. Ulardan ko'p qo'llaniladiganlari sifatida Rambler, Aport, Yahoo Google larni keltirish mumkin. Har bir qidiruv tizimi Internet tarmog'ida o'z adresiga ega. Masalan, yuqorida sanab o'tilgan qidiruv tizimlari mos ravishda www.rambler.ru, www.aport.ru va www.yahoo.com va www.google.uz adreslariga ega. Qidiruv tizimi Web-brauzer orqali ishga tushiriladi, ya'ni brauzerning adreslar satriga qidiruv tizimining adresi kiritiladi. Qidiruv tizimlari (web-sahifasi) turli ko'rinishga ega bo'lgani bilan, ularning ishlashi deyarli bir xil. Ulardan foydalanishni Google qidiruv tizimi misolida ko'rib chiqamiz.
|
| |
Federal davlat byudjeti ta'lim muassasasi Oliy ma'lumot

|
Federal davlat byudjeti ta'lim muassasasi Oliy ma'lumot
|
bet | 1/17 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #232070 |
Bog'liq Шубина С.В ТБп-1502 (1)
VAZIRLIK FAN VA OLIY TA'LIM RUS FEDERATSIYA
federal davlat byudjeti ta'lim muassasasi Oliy ma'lumot
"Tolyatti davlat universitet"
instituti Mashinasozlik
(Ism instituti)
Bo'lim « Menejment sanoat Va ekologik xavfsizlik "
(Ism bo'limlari)
20.03.01 Texnosfera xavfsizlik
(kod Va Ism yo'nalishlari tayyorlash mutaxassisliklar)
Xavfsizlik texnologik jarayonlar Va ishlab chiqarishlar
(fokus (profil)/mutaxassislik)
BAKALAVR ISH
yoqilgan mavzu Xavfsizlik yong'in bo'limi xavfsizlik Va hisoblash o't o'chiruvchilar xavflar V tanasi 01/8 (V kesishish nuqtasi POU-7 bilan) V PJSC "AVTOVAZ"
Talaba
|
S.V. Shubina
|
|
(VA HAQIDA. Familiya)
A.V. Shchipanov
|
(shaxsiy imzo)
|
Nazoratchi
|
|
|
(VA HAQIDA. Familiya)
I.Yu. Amirjonova
|
(shaxsiy imzo)
|
Maslahatchilar
|
|
|
(VA HAQIDA. Familiya)
A.V. Moskaluk
|
(shaxsiy imzo)
|
|
(VA HAQIDA. Familiya)
T.Yu. Frese
|
(shaxsiy imzo)
|
|
(VA HAQIDA. Familiya)
|
(shaxsiy imzo)
|
Ruxsat bering Kimga himoya qilish
|
|
|
Menejer Bo'lim
|
D.P.S., Professor, L.N. Gorina
|
|
(olim daraja, daraja, VA HAQIDA. Familiya)
|
(shaxsiy imzo)
|
" " 2019 yil
Tolyatti 2019
ANNOTATSIYA
Mavzu bakalavr ishlari: "Xavfsizlik yong'in bo'limi xavfsizlik Va binoda yong'in xavfini hisoblash 01/8 (POU-7 bilan kesishgan joyda) ichida PJSC "AVTOVAZ".
Bakalavr Ish dan iborat dan 6 chizmalar, 13 jadvallar, bibliografik ro'yxati dan 24 havolalar, shu jumladan 5 xorijiy manbalar, 3 ta ilova.
Statistika shuni ko'rsatadiki, Rossiyada har yili yong'inlar sodir bo'ladi. taxminan 133 ming birlik, ularda 8000 ga yaqin odam vafot etadi. Shuningdek, olov amal qiladi katta zarar tashkilotlar.
Aynan Shunung uchun maqsad berilgan ish hisoblanadi hisoblash o't o'chiruvchilar xavflar V tanasi 01/8 (da joy chorrahalar Bilan POU-7) V PJSC "AVTOVAZ".
Bakalavr ishining birinchi bo'limida xarakteristikalar keltirilgan ma'muriy bino 01/8 PJSC "AVTOVAZ".
In ikkinchi Bo'lim taqdim etdi texnologik jarayon, sodir bo'lmoqda mavzu bo'yicha ob'ekt.
IN uchinchi Bo'lim taqdim etdi asoslash tanlash ob'ekt tadqiqot, amalga oshirildi; bajarildi daraja o't o'chiruvchi xavf 9 qavatlar ma'muriy bino 01/8 PJSC "AVTOVAZ".
To'rtinchi bo'limda himoya qilishning asosiy choralari keltirilgan mehnat V tashkilotlar, va hokazo bir xil turlar brifinglar.
IN Bo'lim "Baho antropogen ta'sir ob'ekt yoqilgan atrofdagi chorshanba" taqdim etdi omillar, ta'sir qilish yoqilgan atrofdagi chorshanba, Va ta'sirni kamaytirish usullari.
IN oltinchi Bo'lim rivojlangan reja voqealar tomonidan yong'in bo'limi xavfsizlik yoqilgan tadqiq qilingan ob'ekt, A Shunday qilib bir xil hisoblangan integral iqtisodiy Effekt dan avtomatik o'rnatishlar yong'inga qarshi kurash nozik atomizatsiya qilingan suv.
|
| |
AMALIY MASHG‘ULOTLAR MAZMUNI

|
AMALIY MASHG‘ULOTLAR MAZMUNI
|
bet | 4/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI AMALIY MASHG‘ULOTLAR MAZMUNI
mavzu. Ta’lim sifatini oshirishda pedagogik kompetentlikni rivojlantirish yo‘llari va pedagogning mahorati, shaxsiy-kasbiy malakalari
Reja:
Ta’lim sifatini oshirishda pedagogik kompetentlikni rivojlantirish yo‘llari
Pedagogning mahorati, shaxsiy-kasbiy malakalari
Ta’lim sifatini oshirishda pedagogik kompetentlikni rivojlantirish yo‘llari va pedagogning mahorati, shaxsiy-kasbiy malakalari. Pedagog faoliyatiga kreativ yondoshuvi. O‘qituvchining ijodkorlik sifatlari. Innovatsion jarayon: pedagog va uning faoliyati. Pedagogning kompetensiyaviy piramidasi. O‘qituvchi pedagogik faoliyatida kasbiy refleksiyaning o‘rni.
mavzu. Pedagogning autopsixologik professional kompetentligini
rivojlantirish usullari
Reja
Pedagogning autopsixologik kompetensiyalari
Professional kompetentligini rivojlantirish usullari
Pedagogning o‘z hissiyotini boshqara olishi va sog‘lom shaxsni shakllantirishda tarbiya turlari, shakllari, usullari va vositalari.
Didaktik, akademik, pertseptiv, nutq qobiliyati, tashkilotchilik, refleksiv va empativ qobiliyatini rivojlantirish. Pedagogik xayol. Diqqatni taqsimlay olish qobiliyati. Ta’lim samaradorligini rivojlantirish qonuniyati, mexanizmi va texnologiyalari. Ta’lim jarayonida nizoli vaziyatlarni oldini olish.
MODULNI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL TA’LIM METODLARI
“SWOT- tahlil ” metodi .
Metodning maqsadi: mavjud nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni tahlil qilish, taqqoslash orqali muammoni hal etish yo‘llarni topishga, bilimlarni mustahkamlash, takrorlash, baholashga, mustaqil, tanqidiy fikrlashni, nostandart tafakkurni shakllantirishga xizmat qiladi.
|
| |
Ф Fikringisni bayan eting

|
Ф Fikringisni bayan eting
|
bet | 7/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATIФ Fikringisni bayan eting
С Fikringisni bayaniga sabab ko'rsating
М Fikringisga misol keltiring
У Fikrlaringisni umumlashtirining, hulosalang
FSMU tahlili qatnashchilarda kasbiy-nazariy bilimlarni amaliy mashqlar va mavjud tajribalar asosida tezroq va muvaffaqiyatli o‘zlashtirilishiga asos bo‘ladi.
“Assesment” metodi
Metodning maqsadi: mazkur metod tinglovchilar bilim darajasini baholash, nazorat qilish, o‘zlashtirish ko‘rsatkichi va amaliy ko‘nikmalarini tekshirishga yo‘naltirilgan. Mazkur texnika orqali tinglovchilarning bilish faoliyati turli yo‘nalishlar (test, amaliy ko‘nikmalar, muammoli vaziyatlar mashqi, qiyosiy tahlil, simptomlarni aniqlash) bo‘yicha tashxis qilinadi va baholanadi.
Metodni amalga oshirish tartibi:
“Assesment”lardan ma’ruza mashg‘ulotlarida tinglovchilarning mavjud bilim darajasini o‘rganishda, yangi ma’lumotlarni bayon qilishda, amaliy mashg‘ulotlarda esa mavzu yoki ma’lumotlarni o‘zlashtirish darajasini baholash, shuningdek, o‘z- o‘zini baholash maqsadida individual shaklda foydalanish tavsiya etiladi. Shuningdek, o‘qituvchining ijodiy yondashuvi hamda o‘quv maqsadlaridan kelib chiqib, assesmentga qo‘shimcha topshiriqlarni kiritish mumkin.
“Tushunchalar tahlili” metodi
Metodning maqsadi: mazkur metod tinglovchilarni mavzu buyicha tayanch tushunchalarni o‘zlashtirish darajasini aniqlash, o‘z bilimlarini mustaqil ravishda tekshirish, baholash, shuningdek, yangi mavzu buyicha dastlabki bilimlar darajasini tashhis qilish maqsadida qo‘llaniladi. Metodni amalga oshirish tartibi:
ishtirokchilar mashg‘ulot qoidalari bilan tanishtiriladi; tinglovchilarga mavzuga yoki bobga tegishli bo‘lgan so‘zlar,
tushunchalar nomi tushirilgan tarqatmalar beriladi ( individual yoki guruhli tartibda);
tinglovchilar mazkur tushunchalar qanday ma’no anglatishi, qachon, qanday holatlarda qo‘llanilishi haqida yozma ma’lumot beradilar;
belgilangan vaqt yakuniga yetgach o‘qituvchi berilgan tushunchalarning to‘g‘ri va to‘liq izohini o‘qib eshittiradi yoki slayd orqali namoyish etadi;
har bir ishtirokchi berilgan tug‘ri javoblar bilan o‘zining shaxsiy munosabatini taqqoslaydi, farqlarini aniqlaydi va o‘z bilim darajasini tekshirib, baholaydi.
Namuna: “Moduldagi tayanch tushunchalar tahlili”
|
| |
Auditoriya o‘quv - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 3/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATIAuditoriya o‘quv yuklamasi
|
Mustaqil tayyorgarlik
|
Jumladan,
|
Jami
|
Nazariy
|
Amaliy mashg‘ ulot
|
Ko‘ chma mashg‘ ulot
|
1.
|
Pedagog faoliyatning maqsad va vazifalari
|
2
|
2
|
2
|
|
|
|
2.
|
Ta’lim-tarbiya jarayoni sifatini oshirishda pedagog kompetensiyasining o‘rni va uning turlari. Kasbiy kompetensiya modeli
|
2
|
2
|
2
|
|
|
|
3.
|
Ta’lim sifatini oshirishda pedagogik kompetentlikni rivojlantirish yo‘llari va pedagogning mahorati, shaxsiy- kasbiy malakalari
|
2
|
2
|
|
2
|
|
|
4.
|
Pedagogning autopsixologik professional kompetentligini rivojlantirish usullari
|
2
|
2
|
|
2
|
|
|
|
Jami:
|
8
|
8
|
4
|
4
|
|
|
Reja
NAZARIY MAShG‘ULOTLAR MAZMUNI
mavzu. Pedagog faoliyatning maqsad va vazifalari
Pedagog faoliyatning maqsadi
Pedagog faoliyatning vazifalari
Pedagog faoliyatning vazifalari. O‘quv mashg‘ulotiga qo‘yilgan didaktik talablar. Pedagogning ta’lim-tarbiya jarayonidagi faoliyati va mashg‘ulotga tayyorgarligi. Pedagogik nazokat, samimiylik va insonparvarlik
mavzu. Ta’lim-tarbiya jarayoni sifatini oshirishda pedagog kompetensiyasining o‘rni va uning turlari. Kasbiy kompetensiya modeli
Reja
Ta’lim-tarbiya jarayoni sifatini oshirishda pedagog kompetensiyasining o‘rni va uning turlari
Kasbiy kompetensiya modeli
“Ilk qadam” Davlat o‘quv dasturida “Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish” sohasi kompetensiyalari
Ta’lim-tarbiya jarayoni sifatini oshirishda pedagog kompetensiyasining o‘rni va uning turlari. Kasbiy kompetensiya modeli. Kasbiy kompetensiyani shakllanish bosqichlari: O‘zini o‘zi tahlil qilish va zarur narsalarni anglash; o‘zini rivojlantirishni rejalashtirish maqsad, vazifa belgilash; o‘zini namoyon etish va kamchiliklarini tuzatish omillarini nazariy-metodologik asoslari. “Ilk qadam” Davlat o‘quv dasturida “Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish” sohasi kompetensiyalari.
|
| |
Toshkent Axborot Texnologiyalar Universteti Nukus Filali Kompyuter injinering: at-servis 2-kurs talabasi Isaev Rasbergenning Kiberxavfsizlik asoslari fanidan mustaqil ishi. Mavzu

|
Toshkent Axborot Texnologiyalar Universteti Nukus Filali Kompyuter injinering: at-servis 2-kurs talabasi Isaev Rasbergenning Kiberxavfsizlik asoslari fanidan mustaqil ishi. Mavzu
|
bet | 1/7 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 474,08 Kb. | | #133281 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik Isaev R
Toshkent Axborot Texnologiyalar Universteti Nukus Filali Kompyuter injinering: AT-Servis 2-kurs talabasi Isaev Rasbergenning Kiberxavfsizlik asoslari fanidan mustaqil ishi.
Mavzu; Kriptografiyaning asosiy tushunchalari.
Topshirdi; Isaev R ______________________
Qabul qildi; Asenbayev N ______________________
Mavzu; Kriptografiyaning asosiy tushunchalari.
Reja;
I.Kirish;
1.Kriptografiya haqida tushincha.
2.Kriptografiyaning tarixi.
II.Asosiy bolim;
1.Kriptagrafiyaning asosiy bo’limlari.
2.Xesh funksiyalar
III.Yakunlash;
Bir martali bloknot.
1.Kriptografiya haqida tushincha.
Kriptografiya (yunoncha κρυπτός (kryptós) - "mahfiy," γράφω
(gráfo) - "yozish" soʻzlaridan tashkil topgan) ochiq maʼlumotlarni shifrlashni, mahfiylashtirish usullarini oʻrganadi.
Mahfiy matnni begona, bexabar kishilar tushunmasligi uchun yozuvni oʻzgartirish tizimi, bunda oldindan kelishilgan vositalardan — belgilardan foydalaniladi. K. diplomatik, harbiy, savdo-sotiq va moliyaga oid hamda diniy va boshqa matnlarni shifrlash uchun ishlatiladi. Bu yozuvning koʻp turlari mavjud: matn harflarini raqamlar bilan almashtirish, harflar oʻrniga har xil shartli belgilar, matnda qoʻllanishi). lozim boʻlgan harflar oʻrniga boshqa alifbo harflarini qoʻyib yozish va boshqa Kriptografik yozuv maxsus shifr yordamida oʻqiladi; 2) paleografiyaning maxfiy yozuv tizimi grafikasini oʻrganuvchi tarmogʻi. "Kriptogramma" atamasining birinchi qo'llanilishi ("kriptogramma" dan farqli o'laroq) 19-asrga to'g'ri keladi - Edgar Allan Poning "Oltin xato" hikoyasidan kelib chiqqan.
Kriptografiya 4 ga bo’linadi.
simmetrik kalitli(Sezar, Polibye, Affine, Veginere, XOR kabi algoritmli) Kriptotizimlar:
asimmertrik yoki Ochiq Kalitli Kriptotizimlar(OKK):
Elektron raqamli imzo Kriptotizimlari:
Kalitlarni boshqarish:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent Axborot Texnologiyalar Universteti Nukus Filali Kompyuter injinering: at-servis 2-kurs talabasi Isaev Rasbergenning Kiberxavfsizlik asoslari fanidan mustaqil ishi. Mavzu
|
Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasi narхi quyidagi ko’rsatkichlarga bog’liq

Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasi narхi quyidagi ko’rsatkichlarga bog’liq.
-
bajarilayotgan ishning murakkabligi va hajmining kattaligi;
-
tibteхnikning ish jadvali (smenaligi);
-
tibteхnikaning ishlatilish muddati;
-
ishlatilish sharoiti, zararli va хavfli faktorlarning mavjudligi.
O’zbekiston Davlat Konstitutsiyasiga ko’ra buyurtmachi ijrochidan tibbiyot teхnikasi mahsulotlarini ta’mirlash yoki boshqa хizmatlarni ko’rsatish uchun shartnoma narхini asoslab berishni talab qilishga haqli. Buning uchun buyurtmachiga sarf harajatlar kalkulyatsiyasi ko’rsatilishi lozim. Hozirgi kunda tibbiyot teхnikasini ta’mirlash sohasida kalkulyatsiyasini ikkita shartnomaviy narхi paydo bo’lgan.
1. Qachonki, ta’mirlashlar takrorlanadigan bo’lsa, ijrochida mehnat sarfi statistikasi mavjud, shuningdek qanday ehtiyot qismlar va sarflanadigan ashyolar ketishi oldindan ma’lum. Bu holda kalkulyatsiyani oldindan tayyorlash mumkin, bunda ta’mirlash va ishlatilgan ashyolarni bajariladigan operatsiyalarga mos maydalanishi hisobga olinidi. Bu operatsiyalarga mos narхlar barcha hisoblashlarni o’z ichiga oladi va ular alohida ko’rsatilmaydi. Birinchi turdagi kalkulyatsiyaga misol qilib ikkinchi ilovada uning blank shakli ko’rsatilgan. Yakuniy summa (9 pozitsiya) barcha 1 dan 8 gacha pozitsiyalar yig’indisidan iborat. Bu mahsulotning zavoddan chiqqan qiymati (zavod qiymati). Bundan keyin reja bo’yicha ajratmalarni ko’rsatish mumkin, (o’rnatilgan norma zavod qiymatini 30%ni tashkil qiladi) agar ular bo’lsa. Zavod qiymati bilan reja bo’yicha ajratmalar yig’indisi bu mahsulotni olib ketish uchun narх unga keyinchalik qo’shimcha narхga soliq hisoblanadi (hozir 20%). Bu bilan qo’shilgan narх chakana narх hisoblanadi.
2. Agar tibbiyot teхnikasiga rejalashtirilmagan ta’mir talab etilsa, u holda ijrochida statistik ma’lumotlar mavjud bo’lmaydi va oldindan kalkulyatsiyani tuzish mumkin emas. U amaldagi mehnat sarflarga ko’ra aniqlanadi va ijrochi tomonidan ta’mirlash хizmatlari ko’rsatilganidan keyin taqdim etiladi. Ta’mirni shartnoma narхi haqiqiy sarflar kalkulyatsiyani tuzilgandan so’ng aniqlanadi. Bu holda ta’mirlash va boshqa ishlar o’tkazilganda, (masalan qandaydir qurilmani tayyorlashda) mehnat sarflari harajati (norma vaqtlari, ta’rif stavkasi) хronometriyasi o’tkaziladi va ularni natijasida asosiy ishchilarni ish haqi aniqlanadi. (3- ilova). Boshqa pozitsiyalarda (2 dan 7 gacha) mavjud qonunlar asosida o’rnatilgan ish haqiga ajratmalar (ko’rsatilgan % larga qarang) ko’rsatiladi. Ishlatilgan ehtiyot qismlar va ashyolar sarfi ham (8 pozitsiya) ko’rsatiladi. Yakunda ko’rsatilgan хizmatni umumiy qiymati (9 pozitsiya) ko’rsatiladi, qolgan hisoblashlar yuqoridagi kabi bo’ladi.
Takrorlash uchun savollar:
-
Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasidagi ishlarning narхi qanday aniqlanadi?
-
Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasi narхiga nimalar kiradi?
-
Teхnik хizmat ko’rsatish majmuasi narхi qanday ko’rsatkichlarga bog’liq?
-
Tibbiyot teхnikasini ta’mirlash sohasida kalkulyatsiyasini ikkita shartnomaviy narхi paydo bo’lgan. Ular qaysilar?
|