nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Axborot tizimlarini qo‘llanish sohasi bo‘yicha sinflanishi

125
transportomborxona tizimlari (TOT ABT)-ning yaratilishiga olib keladi. Bunday
tizimlarni yaratishdan maq-sad-milliy iqtisod tarmoqlarini
yuqori ishonchli
mehnat vositalarini tadbiq etish hisobiga texnik qayta jihozlashni ta’minlash,
ularni avtomatlashgan uchastka va texnologik jarayonlarga kompleks-lash, ishlab
chiqarishga moslashuvchanlik, iqtisodiylik bag‘ishlashdir.
Axborot texnologiyalarini ilmiy – tadqiqot loyihalarida, konstruktorlik
ishlarida, texnologik tayyorlashda qo‘llash ushbu so-halarning avtomatlashgan
tizimlari yaratilishiga olib keladi.
Kompleks ITAT va LAT ilmiy-tadqiqot institutlari va loyiha
tashki-lotlarida
fundamental tadqiqotlarni olib borish va texnika, texnologiya-larning yangi
avlodlarini yaratishda foydalani-ladi. Bunday tizimlar tarkibiga sun’iy intellekt
komponentlari (ekspert tizimlar, bilimlar bazasi, multimedia vositalari) va ishchi
stansiyalari lokal tizimlari va tadqiqotchi hamda konstruk-torlarning
avtomatlashtirilgan ish o‘rinlari (AIU) kiradi.
Axborot texnologiyalarini ilmiy-tadqiqotlar, loyiha-konstruktorlik ishlari va
ishlab chiqarishni texnologik tayyorlashdan asosiy maqsad «tadqiqot loyihalash –
konstruktorlash – ishlab chiqarishga tayyorlash»
hayotiy siklining barcha
bosqichlarida mahsulot ishlanmalari va texnologiyasini o‘tkazish sifati,
foydalanish harakteristikasi, texnologiyasi, yangi mahsulot ilmiyligi jihatini
oshirish, nomenklaturani kengaytirish, tajribaviy ishlab chiqarishni qisqartirishdan
iborat.
Boshqaruvning tashkiliy-iqtisodiy tizimlarida ob’ekt sifatida iqtisodiyotni
boshqarishning barcha bosqichlarida amalga oshirila-digan
ishlab chiqarish,
ijtimoiy-iqtisodiy funksional jarayonlar xizmat qiladi. Axborot tizimlari bosh-
qarish xizmatlari xodimlarining ax-borot xizmat ko‘rsatish tizimlari bo‘lib,
axborotni to‘plash, saqlash, uzatish va qayta ishlash bo‘yicha texnologik
vazifalarni bajaradi. U konkret iqtisodiy ob’ekt uchun qabul kilingan metodlar va
tuzilmaviy boshqaruv faoliyati tomonidan belgilangan reglamentda shakllanadi va
ishlaydi, uning oldida turgan maqsad va vazifalarni bajaradi.
Tashkiliy – iqtisodiy tizimlar halq xo‘jaligida qabul qilgan boshqarish
organlari tuzilmasiga muvofiq kichik sinflarga bo‘linmasligi mumkin.
Tashkiliy-iqtisodiy tizimlarda barpo etilgan avtomatlashgan axborot
vositalari axborotni qayta ishlash va boshqaruv qarorlarini
qabul qilish uchun
mo‘ljallangan axborot, iqtisodiy-matematik metodlar va modellar, texnik,
dasturiy, texnologik vositalar va mutaxassislar yig‘indisini o‘zida aks ettiradi.
Axborot tizimlarini integratsvyalashuv darajasi bo‘yicha sinflanishi

129
tizimi dispetcher boshqaruvi tizimi) EHM qabul kilgan qarorlar ijrosini tegishli
ijro mexanizmlari orqali avtomatik ravishda amalga oshiradi.
8.
Ekspert tizimlari – ET (intellektual komponentli axborot tizimi)
EHMda ma’lumotlar bazasidan tashqari yana ikkita – bilim-lar va maqsadlar
bazasi mavjudligi bilan ajralib turadi. Ma’lu-motlar bazalari (MB) boshqaruv
tizimi va ob’ektining miqdoriy formal tavsifiga ega; bilimlar bazasi (BB) tashqi
muhit haqidagi noformal semantik tasavvurlar, ob’ektlarning ayrim sifat tavsifini,
ular orasidagi munosabatlar, mumkin bo‘lgan harakatlar, holatlar, abstraksiyalar,
streotiplar bayonini saqlaydi. Maqsadlar bazasi modellashtiriladigan ob’ektlar
uchun xos bo‘lgan o‘zaro bog‘liq maqsadlar, kenja maqsadlar, ularga yetishish
uslublari va vositalari tuttsheidagi tasavvurga ega. Bunday tizimlar ijodiy,
ilmiytadqiqot, loyihalashtirish, boshqarish jarayonlarida juda dolzarb.
Ekspert tizimlari inson faoliyatining aniq turlari bo‘yicha mutaxassis-lar
tajribasi va bilimini to‘plash, boyitish, rivojlantirish imkonini beradi.
Introduction - Windows 2000 Chkdsk Management

Windows 2000 Chkdsk Management 1
Microsoft Product Support Services White Paper 1
Contents 3
Introduction 1
Introduction 1
about CHKDSK 2
about CHKDSK 2
What Are My Options 2
What Are My Options 2
NTFS and File System Consistency 4
NTFS and File System Consistency 4
NTFS Transaction Log Recoverability 5
NTFS Transaction Log Recoverability 5
Cluster Remapping 6
Cluster Remapping 6
Chkdsk Phases 6
Chkdsk Phases 6
First Pass: Files and Folders 7
Second Pass: Indexes 7
Third Pass: Security Descriptors 7
Fourth Pass: Sectors 8
Running Chkdsk on a Stand-alone server 9
Running Chkdsk on a Stand-alone server 9
Run Chkdsk in Read-Only Mode 9
Run Chkdsk in Read-Only Mode 9
Run Chkdsk in Repair Mode 9
Run Chkdsk in Repair Mode 9
Chkdsk Syntax and Optional Command-Line Switches 10
Chkdsk Syntax and Optional Command-Line Switches 10
Using the /c and /i Command-Line Switches to Run an Abbreviated Chkdsk 12
Using the /c and /i Command-Line Switches to Run an Abbreviated Chkdsk 12
The /c Command-Line Switch 12
The /i Command-Line Switch 12
Autochk 13
Autochk 13
Prevent Autochk from Running 14
Chkntfs 14
Chkntfs 14
Chkdsk and Server Clusters 17
Chkdsk and Server Clusters 17
How to Run Chkdsk on a Server Cluster 18
How to Run Chkdsk on a Server Cluster 18
If Handles Remain Open, or If the Cluster Contains a Single Shared Drive 19
If Handles Remain Open, or If the Cluster Contains a Single Shared Drive 19
Cluster Resource: Enhanced Private Properties 20
Cluster Resource: Enhanced Private Properties 20
Chkdsk Status Codes in the Cluster Log 21
Chkdsk Status Codes in the Cluster Log 21
Capturing Chkdsk Results for Server Clusters 22
Capturing Chkdsk Results for Server Clusters 22
Differences in Windows NT 4.0 22
Differences in Windows 2000 Versions Earlier than SP1 22
Differences in Windows 2000 Advanced Server SP1 and Windows 2000 Datacenter Server 23
Windows 2000 Chkdsk Improvements 25
Windows 2000 Chkdsk Improvements 25
Chkdsk Performance improvements 26
Chkdsk Performance improvements 26
How Long Will Chkdsk Take to Run? 26
How Long Will Chkdsk Take to Run? 26
Variable 1: The “Indexes” Phase 26
Variable 2: The Condition of the Volume 27
Variable 3: Hardware Issues 27
Variable 4: The Chkdsk Settings 27
About Running Chkdsk in Read-only Mode 27
Conclusion 29
Conclusion 29
For More Information 30
For More Information 30
Appendix 31
Appendix 31
How to Automate Chkdsk 31
How to Automate Chkdsk 31
FSUtil.exe 31
FSUtil.exe 31
Avtomatlashtirilgan ofis tizimi

130
Shunday kilib OIS – bu korxonani
zamonaviy kompyuter tarmoklari,
axborotlarni uzatish va axborotlar bilan ishlash kommunikatsiya jarayonlarini
ichki va tashqi muhitlar uchun tashkillashtirish va uni qo‘llab-quvvatlash tizimidir.
Avvaldan ofisni avtomatlashtirish texnologiyasi dastlab ishlab chiqarishda,
sung ofisda paydo bo‘lgan. Ofisni avtomatlashtirish
texnologiyasi, ananaviy
texnologiyani almashtirish emas, balki uni takomillashtirish bilan harakterlanadi.
Ofisni avtomatlashtirish axborot texnologiyasi - bu kompyuter tarmoklari va
boshka zamonaviy axborotlarni qayta ishlash va uzatish vositalari yordamida ichki
va tashki muhit orasida kommunikatsiya
jarayonlarini tashkil etish
texnologiyasidir
Bu texnologiya asosan Boshqaruvchilar, mutaxassislar va kotiblar orasidagi
alokani avtomatlashtirish va muammolarni uzaro xal etish uchun muljallangan.
6.1-rasm.
Ofisni
avtomatlashtirish
axborot
texnologiyalari
asosiy
komponentlari.
131
Avtomatlashtirilgan ofisning axborot texnologiyasi- axborot bilan ishlash va
uni uzatishning kompyuterlar tarmogi va boshka zamonaviy vositalari bazasida
ham tashkilot ichida, ham undan tashkarida kommunikatsiya jarayonlarini tashkil
etish va saklab turishdan iborat. Ofisning avtomatlashtirilgan texnologiyalaridan
Boshqaruvchilar, mutaxassislar, kotibalar va idora
xizmatchilari foydalanadilar,
ular ayniksa muammolarni gurux bulib xal qilishda juda kulaydir
- “ kif ” fakulteti

3.2. vazifani bajarish ketma ketligi
EIGRP masofa-
vektor marshrutizatsiya protokolini sozlashni o’rganish.
–
tarmoq topologiyasini 2-rasm bo‘yicha o‘rganing
–
R0, R1 va R2 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va
tekshiring
–
EIGRP protokolini sozlang va tekshiring
–
har bir marshrutizatorning marshrutizatsiya jadvalini o‘rganing
2 - rasm. Tarmoq topologiyasi
Kompyuterlarga 2-
rasmda ko‘rsatilgan toplogiya bo‘
yicha
IP manzillarni
kiriting.
a)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R0
Router(config)#router eigrp 1
Router(config)#eigrp router-id 2.2.2.2
Router(config)#network 192.168.10.0 0.0.0.255
Router(config)#network 12.12.12.0 0.0.0.3
Router(config)#exit
b)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R1
c)
R2 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R2
R2(config)#router eigrp 1
R2(config-router)#eigrp router-id 1.1.1.1
R2(config-router)#network 10.10.10.0 0.0.0.3
R2(config-router)#network 192.168.20.0 0.0.0.255
R2(config-router)#network 11.11.11.0 0.0.0.3
R2(config-router)#exit
4. Hisobot tarkibi:
Hisobotda quyidagilar keltirilishi lozim:
- Ishning nomi va maqsadi.
-
Ishni bajarilganligini ko‘rsatuvchi “screen shot” lar.
- Ishning natijasi.
vazifani bajarish ketma ketligi

R1_ANDIJAN(config-if)#ip address 40.0.1.1 255.255.255.252
R1_ANDIJAN(config-if)#no shutdown
R1_ANDIJAN(config-if)#ip route 40.0.2.0 255.255.255.0 40.0.1.2
R1_ANDIJAN(config-if)# ip route 40.0.4.0 255.255.255.0 40.0.1.2
R1_ANDIJAN(config-if)# end
a, b, v, g, d
larni boshqa marshrutizatorlarga ham o‘rnating.
Toshkent
Router#enable
Router#configure terminal
Router(config)#hostname R2_TASHKENT
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 0/0
R2_TASHKENT(config-if)#ip address 40.0.1.2 255.255.255.252
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 0/1
R2_TASHKENT(config-if)#ip address 40.0.3.2 255.255.255.252
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 1/0
R2_TASHKENT(config-if)#ip addree 40.0.2.100 255.255.255.0
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config-if)#exit
R2_TASHKENT(config)# ip route 40.0.4.0 255.255.255.0 40.0.3.1
R2_TASHKENT(config)# ip route 40.0.0.0 255.255.255.0 40.0.1.1
R2_TASHKENT(config)# exit
Samarqand
Router#enable
Router#configure terminal
Router(config)#hostname R3_SAMARKAND
R3_SAMARKAND(config)# interface FastEthernet 0/0
R3_SAMARKAND(config-if)#ip address 40.0.3.1 255.255.255.252
R3_SAMARKAND(config-if)#no shutdown
R3_SAMARKAND(config-if)# interface FastEthernet 0/1
R3_SAMARKAND(config-if)#ip add 40.0.4.100 255.255.255.0
R3_SAMARKAND(config-if)#no shutdown
R3_SAMARKAND(config-if)#exit
R3_SAMARKAND(config)# ip route 40.0.2.0 255.255.255.0 40.0.3.2
R3_SAMARKAND (config)# ip route 40.0.0.0 255.255.255.0 40.0.3.2
Show run buyrug‘i orqali har bir marshrutizatorning
konfiguratsiyasini
tekshiring va marshrutizatorlar orasida aloqa bor yoki yo‘qligini test qilib tekshiring.
3.1.2
.
show ip route
buyrug‘i orqali marshrutizatorlardagi
jadvalni
tekshiramiz.
“ kif ” fakulteti - bet 23

|
“ kif ” fakultetiBog'liq cisko
--- System Configuration Dialog ---
Continue with configuration dialog? [yes/no]: n
Press RETURN to get started!
Router>enable
Router#configure terminal
Enter configuration commands, one per line. End with CNTL/Z.
Router(config)#interface FastEthernet0/0
Router(config-if)#ip address 10.0.0.1 255.0.0.0
Router(config-if)#no shutdown
Router(config-if)#
%LINK-5-CHANGED: Interface FastEthernet0/0, changed state to up
%LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/0, changed
state to up
Router(config-if)#exit
Router(config)#interface Serial0/0/0
Router(config-if)#
Router(config-if)#exit
Router(config)#interface Serial0/1/0
Router(config-if)#ip address 30.0.0.1 255.0.0.0
Router(config-if)#no shutdown
%LINK-5-CHANGED: Interface Serial0/1/0, changed state to down
Router(config-if)#
%LINK-5-CHANGED: Interface Serial0/1/0, changed state to up
%LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface Serial0/1/0, changed state
to up
Router con0 is now available
Press RETURN to get started.
|
| |
Avtomatlashtirilgan ish joyi

132
Nazorat savollari
1. Axborot tizimlarini boshqaruv jarayoni ko‘rinishi bo‘yicha
sinflanishi.
2. Axborot tizimlarini qo‘llanish sohasi bo‘yicha sinflanishi.
3. Axborot tizimlarini boshqaruv tizimining darajasi bo‘yicha
sinflanishi.
4. Boshqaruvning tuzilmaviy – hududiy organlariga muvofiq
quyidagi tizimlar o‘zaro farqlanishi.
5. Axborot tizimlarini integratsvyalashuv darajasi bo‘yicha
sinflanishi Integratsvyalashuv darajasiga ko‘ra barcha axborot tizimlarini
sinfga ajratish.
6. Sifat darajasiga ko‘ra axborot
tizimlari qanday sinflarga
bo‘linadi.
7. Avtomatlashtirilgan ofis tizimi.
8. OIS ning funksional tuzilishi qanday bso‘ladi
Axborot tizimlarini boshqaruv tizimining darajasi bo‘yicha sinflanishi

126
Davlat va tarmoqlararo boshqarish organlariga axborotni qayta ishlash
tizimlari, ma’lumotlar bazasi va banki, ekspert va axborot-izlash tizimlari kiradi,
ular davlat xokimiyati organlari va boshqaruv, tarmoqlararo
organlar ishini
ta’minlaydi.
Tarmoqlararo avtomatlashgan axborot tizimlari milliy iqti-sodni boshqarish
organlarining (bank, moliya, statistika, ta’minot va boshqalar) ixtisoslashgan
tizimidir. Ular o‘z tarkibida qudratli
hisoblash komplekslari, tarmoqlararo ko‘p
darajali avtomatlashgan axborot tizimlariga ega bo‘lib, iqtisodiy va xo‘jalik
bashoratlarini, davlat byudjetini ishlab chiqish, xo‘jalikning barcha bo‘g‘inlari
faoliya-ti natijalarini nazorat qilish va tartibga solishni amalga oshiradi.
Boshqaruvning tarmoq tamoyilini amalga oshiruvchi organlar uchun axborot
tizimlarini tuzilmalarining bo‘g‘inliligidan kelib chiqib ajratish mumkin: vazirlik
(idora, konsern, assotsiatsiya, xolding) axborot tizimlari – birlashma – korxona.
Boshqaruvni tarmoq tamoyili bo‘yicha amalga oshiruvchi organlar uchun
zamonaviy axborot texnologiyalarini qo‘llash tarmoq
axborot tizimlarini barpo
etishga olib keladi, vazirliklar, banklar,
idoralar, korporatsiya va hokazolarni
ta’minlovchi axborot, ma’lumotlar banki va bazasini qayta ishlash tizimini o‘zida
namoyon etadi. Bu tizimlar SHK lokal hisoblash tarmoqlari bazasida yaratiladi.
Tarmoq axborot tizimida axborotni to‘plash, uzatish, qayta ishlash va tahlil qilish
amalga oshiriladi. Bu boshqarish apparatining qarorlarni
qa-bul qilish va ularni
idoralarga karashli korxona va birlashmalargacha yetkazishda majburiy ishtirokini
ko‘zda tutadi.
Korxona (tashkilot, muassasa) tizimida axborot texnologiyalarini tadbiq etish
korxonaning avtomatlashtirilgan boshqarish tizimini yaratishga olib keladi, u
avtonom holda ham, ishlab chiqarish birlashmasi
axborot tizimi tarkibida ham,
tarmoq axborot tizimida ham ishlashga mo‘ljallangan.
Agar korxonaga ishlab chiqarish, sex, brigada kabilar majmuasini namoyon
etuvchi tizim deb qaralsa, bu darajalarning har birida axborot texnologiyalaridan
foydalanish mumkin. Ularning har birida tegishlicha axborot tizimlari ham paydo
bo‘ladi.
Bu pog‘onada quyi, asosiy element asosiy ish joylarida axborot
texnologiyalaridan foydalanishda namoyon bo‘ladi. Bu holda «avtomatlashgan
ish joyi» (AIJ) tushunchasidan foydalaniladi.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimlarining tasnifi

123
Boshqaruv jarayoni
turlari bo‘yicha
Texnik (texnologik) jarayonlar ABT
Tashkiliy boshqaruvning avtomatlashtirilgan tizimlari
Qo‘llanilish sohasi
bo‘yicha
Ishlab chiqarishning AAT
Ijtimoiy soha AAT
Boshqaruvning AAT
Faoliyat ko‘rsatish
Sanoat
sohasi bo‘yicha
Kishlok xo‘jaligi
Transport va boshqalar
Qo‘llanilish doirasi
Ilmiy tadqiqotlarning AAT
bo‘yicha
Loyihalashtirishning avtomatlashtirilgan tizimlari
Ishlab
chiqarishni
texnologik
tayyorlashning
avtomatlashtirilgan tizimlari
Avtomatlashtirilgan
o‘qitish tizimlari
Tashkiliy-iqtisodiy boshqaruvning axborot tizimlari
Boshqaruv tizimi
Umumdavlat boshqaruvining axborot tizimlari
darajasi bo‘yicha
Tarmoqlararo boshqaruvning
axborot tizimlari
Hududiy
boshqaruvning
axborot tizimlari
Korxona tashkilotlarning axborot tizimlari
Axborot tizimlarini boshqaruv jarayoni ko‘rinishi bo‘yicha sinflanishi
Boshqaruv jarayoni ko‘rinishiga ko‘ra texnik (texnologik) jarayonlarni
avtomatik boshqarish tizimlari (TJABT) va tashkiliy (yoki ma’muriy)
boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimlari (TBAT) o‘zaro farqlanadi.
Dastlabkisi texnologik jarayonlarni keng ma’noda boshqarish-ga (raketa, stanok
va hokazolarni boshqa-rish), ikkinchisi – ijtimoiy va
iqtisodiy xususiyatga ega
ob’ektlarni boshqarish uchun mo‘ljallangan. Ularning asosiy farqi boshqarish
ob’ektining mazmunida. Birinchi holda –
bu turli xil mashina, asbob-uskuna,
qurilmalar bo‘lsa, ikkinchisida – eng avvalo odamlar, jamoa sanaladi.
Boshqa bir farqi – axborot uzatish shaklida.
Birinchi tizimlarda axborot
uzatishning asosiy shakllari bo‘lib turli xil signallar (elektrik, optik, mexanik va
hokazo) xizmat qiladi. Ikkinchi xil tizimlarda asosiy axborot uzatish shakli –
hujjatdir.
So‘nggi paytlarda TJABT va TBATning yagona integratsiyalash-gan
boshqarish tizimiga qo‘shilish tendensiyasi kuzatiladi. Bunday qo‘shi-lishda
tizimda aylanuvchi axborotlarni signallar va maxsus
turdagi hujjatlar shaklida
124
mashina tashuvchilarga uzatiladi. Bu bilan TJABT va TBAT o‘rtasidagi farqlar
ma’lum darajada yo‘qoladi.
Yirik korxonalar uchun axborot texnologiyalarini qo‘llash

127
•
ishlab
chiqarishni
texnologik
tayyorlashning
avtomatlashtirilgan tizimi (IChTTAT); Korxonaning integratsiyalashgan
axborot
tizimi korxona ichida ham, tashqi muhit bilan ham (axborot
yetkazib beruvchilar, iste’molchilar, banklar, birjalar va boshqalar) keng
axborot almashuvini ta’minlaydi.
Zamonaviy axborot texnologiyalarini kichik va o‘rta tashkilot-lar,
hududiy
boshqarish organlari, transport, qurilish, savdo va boshqa tashkilotlar faoliyatini
avtomatlashtirish uchun qo‘llash «elektron kontoralar» (ofislar), ya’ni alohida
avtomatlashtirilgan ishchi o‘rinlarini birlashtiruvchi taqsimlangan ma’lumotlar
bazasi va lokal hisoblash tarmoqdari negizida axborot tizimlarini amalga oshiradi.
Axborot texnologiyalarini hududiy-ma’muriy boshqarish organlariga tadbiq
etish hududiy axborot tizimlari (HAT) ga olib keladi.
Ular mahalliy davlat
organlari va boshqaruvning tahlil va boshqarish funksiyalarini ta’minlash uchun
yaratiladi.
Hududiy tizim faoliyati mintaqada boshqaruv ishini sifatli bajarishga,
hisobotni shakllantirishga, davlat va mahalliy xo‘jalik organlariga tezkor
ma’lumotlarni berishga qaratilgan.
Boshqaruvning tuzilmaviy – hududiy organlariga muvofiq quyidagi
tizimlar o‘zaro farqlanadi:
•
avtonom respublikalar,
viloyatlarning axborot
tizimlari;
•
shahar xo‘jaligini boshqarishning axborot tizimi;
ma’muriy rayonning axborot tizimi.
“ kif ” fakulteti - bet 19

protokoli
TCP/IP
dir. TCP/IP oʻzaro bogʻliq protokollar yigʻindisi boʻlib, internetda
maʼlumot tarqalishida asosiy oʻrin egallaydi. Internet tarmogʻini minglab akademik,
davlat, tijorat va xonadon tarmoqlari tashkil etadi.
Internet
elektron
pochta
,
chat
hamda oʻzaro bogʻlangan sahifalar va boshqa
Butunjahon oʻrgimchak
toʻri
servislaridan tashkil topadi.
Internet
—
katta (global) va kichik (lokal) kompyuter tarmoqlarini oʻzaro
bogʻlovchi butunjahon kompyuter tizimi. Unda geografik oʻrni, zamon va
makondan qatʼiy nazar, ayrim kompyuter va mayda tarmoqlar oʻzaro hamkorlikda
global informatsiya infratuzilmasini tashkil etadi.
Qaydnomalar tizimi bilan
boshqariladigan barcha hosila tarmoqlar hamkorlikda isteʼmolchilarga ma'lumotni
saqlash, eʼlon qilish, joʻnatish, qabul qilish, izlash va maʼlum boʻlgan
barcha
variantlar (matn, tovush, videotasvir,
fotosurat, grafika, musiqa tarzida va b.
koʻrinishlar) da axborot almashinishga imkon yaratadi.
Internet tizimi 20-asr. 60-
yillarida paydo boʻldi. Oʻsha paytlarda Amerika
mudofaa departamenti tashabbusi bilan kompyuterlar telefon tarmoqlariga ulana
boshladi. Dastlab, bunday faoliyat takomillashtirilgan loyihalar agentligi (AKRA)
tadqiqotlari doirasida olib borildi. Bu tadqiqotlar sovuq
urush avj olgan davrga
toʻgʻri keldi. AQSH mudofaa departamenti urush boʻlib qolgan taqdirda oddiy
kommunikatsiya vositalari ishdan chiqqudek boʻlsa, oʻrniga yangi qoʻshimcha
kommunikatsiya vositalarini
izlash bilan fao
l shugʻullandi. 60
-yillar oxiri va 70-
yillarda Internet tarmogʻi uncha keng rivojlanmadi. Dastlabki oʻn yillik xalqaro
tarmoq, asosan, harbiylar va yirik olimlarning shaxsiy elektron
liniyalari faoliyati
doirasi bilan cheklandi. Internetning beqiyos rivojl
anish surʼati davlat, taʼlim,
akademik va ijtimoiy tuzilmalarning oʻziga xos umumiy
moliyaviy va intellektual
ulushiga bogʻliq boʻldi.
Laboratoriya ishi jarayonini tekshirish

|
Laboratoriya ishi jarayonini tekshirishBog'liq cisko3.2.3.
Laboratoriya ishi jarayonini tekshirish
PC21da quyidagilarni bajaring:
ping 192.168.20.1 - default gw
ping 192.168.20.22 - PC22
ping 192.168.20.23 - PC23
ping 192.168.20.24 - PC24
ping 192.168.30.31 - PC31
ping 192.168.30.32 - PC32
ping 192.168.30.33 - PC33
ping 192.168.40.41 - PC41
ping 192.168.40.42 - PC42
ping 192.168.40.43 - PC43
ping 192.168.40.44 - PC44
4. Hisobot tarkibi:
Hisobotda quyidagilar keltirilishi lozim:
- Ishning nomi va maqsadi.
-
Ishni bajarilganligini ko’rsatuvchi “screen shot” lar.
- Ishning natijasi.
4-dedline
Switch>enable
Switch#configure terminal
Enter configuration commands, one per line. End with CNTL/Z.
Switch(config)#vlan 2
Switch(config-vlan)#name sariq
Switch(config-vlan)#exit
Switch(config)#vlan 3
Switch(config-vlan)#name qizil
Switch(config-vlan)#exit
Switch(config)#
Switch(config)#interface FastEthernet0/2
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#switchport access vlan 3
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#exit
Switch(config)#interface FastEthernet0/3
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#switchport access vlan 2
Switch(config-if)#
Switch(config-if)#exit
Switch(config)#interface FastEthernet0/1
Switch(config-if)#exit
Switch(config)#end
Switch#
%SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console
|
| |
Презентация без названия

Презентация без названия
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
18.12.2023
Hajmi
1,33 Mb.
#122105
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Презентация без названия
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
- “ kif ” fakulteti

3. Trunklari aniqlsh
Sw2(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw2(config-if)#switchport mode trunk
Sw2(config-if)#end
Sw2#copy run start
3.2.1.4
Sw3 kommutatorni sozlash
Sw3>enable
Sw3#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw3(config)#vtp mode client
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 20
Sw3(config-if)#exit
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 30
Sw3(config-if)#exit
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 40
Sw3(config-if)#exit
3. Trunklarni anoiqlash
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw3(config-if)#switchport mode trunk
Sw3(config-if)#end
Sw2#copy run start
- “ kif ” fakulteti

|
“ kif ” fakultetiBog'liq cisko3.2.1.5.
Sw4 kommutatorni sozlash
Sw3>enable
Sw3#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw3(config)#vtp mode client
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw4(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw4(config-if)#switchport mode access
Sw4(config-if)#switchport access vlan 20
Sw4(config-if)#exit
Sw4(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw4(config-if)#switchport mode access
Sw4(config-if)#switchport access vlan 30
Sw4(config-if)#exit
Sw4(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw4(config-if)#switchport mode access
Sw4(config-if)#switchport access vlan 40
Sw4(config-if)#exit
3.Trunklarni aniqlash
Sw4(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw4(config-if)#switchport mode trunk
Sw4(config-if)#end
Sw4#copy run start
3.2.2 R1 marshrutizatorni sozlash
1. Vlan lar orasida marshrutizatsiyani sozlash
R1>enableRouter#configure terminal
R1(config)#interface FastEthernet 0/0
R1(config-if)#no shutdown
R1(config-if)#exit
R1(config)#interface FastEthernet 0/0.20
R1(config-subif)#encapsulation dot1Q 20
R1(config-subif)#ip address 192.168.20.1 255.255.255.0
R1(config-subif)#exit
R1(config)#interface FastEthernet 0/0.30
R1(config-subif)#encapsulation dot1Q 30
R1(config-subif)#ip address 192.168.30.1 255.255.255.0
R1(config-subif)#exit
R1(config)#interface FastEthernet 0/0.40
R1(config-subif)#encapsulation dot1Q 40
R1(config-subif)#ip address 192.168.40.1 255.255.255.0
R1(config-subif)#end
R1#copy run start
2. VTP diagnostikasi
R1#show vtp status
R1#show vlan
R1#show interfaces trunk
|
| |
O‘zbekiston Respublikasi - Iqtisodiyotda axborot kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar

14
3.
Davlat va xo‘jalik boshqaruvi,
Mahalliy davlat hokimiyati
organlarining axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda
yuridik va jismoniy shaxslar bilan o‘zaro aloqadorligini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g’risida (2007 y).
4.
Internet tarmog’ida O‘zbekiston Respublikasining Hukumat portalini
yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g’risida (2007 y).
5.
Internet tarmog’ida O‘zbekiston Respublikasining Hukumat portaliga
axborotlarni taqdim etish va joylashtirish tartibi to‘g’risida (2009 y).
6.
Zamonaviy axborot-komunikatsiya texnologiyalarini
yanada joriy
etish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g’risida (2012 y).
7.
Interaktiv davlat xizmatlari ko‘rsatishni hisobga olgan holda Internet
tarmog’ida O‘zbekiston Respublikasining hukumat portali faoliyatini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g’risida (2012 y).
8.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim
vazirligi
huzurida ta’lim muassasalarida elektron ta’limni joriy etish markazini tashkil etish
to‘g’risida (2012 y).
9.
O‘zbekiston
Respublikasi
Aloqa,
axborotlashtirish
va
telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo‘mitasi huzuridagi “Elektron
xukumat” tizimini rivojlantirish markazi hamda axborot xavfsizligini ta’minlash
markazi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g’risida (2013 y).
10.
Mamlakatimizning
dasturiy
ta’minot
vositalari
ishlab
chiqaruvchilarini rag’batlantirishni yanada kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g’risida
(2013 y).
11.
Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini
joriy
qilish
va
rivojlantirish bo‘yicha ustuvor loyihalarning hududiy manzilli ro‘yxatlarini
shakllantirish va moliyalashtirish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
(2018 y).
12.
O‘zbekiston
respublikasi
axborot
texnologiyalari
va
kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi hamda o‘zbekiston respublikasi
axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi huzuridagi
aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida nazorat
bo‘yicha inspeksiya to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash haqida (2018 y).
8-Amaliy Topshiriq Guruh: csf001 -1 Bajardi: Abdusalomov Faxriddin Tekshirdi: Karimov Abduqodir

8-Amaliy Topshiriq Guruh: csf001 -1 Bajardi: Abdusalomov Faxriddin Tekshirdi: Karimov Abduqodir
Download
401,97 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
09.07.2024
Hajmi
401,97 Kb.
#267071
Download
401,97 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
8-Amaliy Topshiriq Guruh: csf001 -1 Bajardi: Abdusalomov Faxriddin Tekshirdi: Karimov Abduqodir
Download
401,97 Kb.
Matnni ko'rish
Ishning tartibi - “ kif ” fakulteti

18-rasm. IP-konfiguratsiya oynasini ochish uchun strelka tugmachani ko‘rsatadi.
Birinchi kompyuter uchun 192.168.1.1 IP-manzilini va 255.255.255.0 ichki
tarmoq
niqobini kiriting, oynani yoping (19-rasm).
Xuddi shunday,
biz ikkinchi
kompyuterni 192.168.1.2 manziliga va xuddi shu niqobga moslashtiramiz.
19-rasm. PC0 sozlash oynasi
Keyinchalik, kompyuter aloqasi mavjudligini tekshiramiz va PC0 va PC1
birbirini ko‘rishi mumkinligiga ishonch hosil qilamiz.
Buning uchun Ish stoli
yorlig‘ida, Run maydoniga o‘ting (Buyruqlar satri) va qo‘shni kompyuterni pinglab
olamiz (20-rasm).
20-rasm. Run tugmasi
Vazifa 
3.1 - “ kif ” fakulteti

3. Vazifa
3.1.
Jurnaldagi variantingiz asosida tarmoq quring. Tarmoq qurilmalari uchun
dastlabki sozlashlarni bajaring. Ishni “3.1. vazifa bajarish ketma ketligi” ga asoslanib
bajaring.
Variant
Tarmoq tarkibi
1
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
2
5 kompyuter, 5 kommutator, router 3
3
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
4
7 kompyuter, 4 kommutator, router 3
5
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
6
5 kompyuter, 4 kommutator, router 3
7
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
8
7 kompyuter, 5 kommutator, router 4
9
6 kompyuter, 3 kommutator, router 3
10
5 kompyuter, 4 kommutator, router 4
11
4 kompyuter, 5 kommutator, router 3
12
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
13
7 kompyuter, 5 kommutator, router 3
14
8 kompyuter, 4 kommutator, router 4
15
7 kompyuter, 3 kommutator, router 3
16
5 kompyuter, 3 kommutator, router 4
17
5 kompyuter, 4kommutator, router 3
18
6 kompyuter, 5 kommutator, router 4
19
5 kompyuter, 5 kommutator, router 3
20
4 kompyuter, 4 kommutator, router 4
21
8 kompyuter, 5 kommutator, router 3
22
7 kompyuter, 3 kommutator, router 4
23
6 kompyuter, 4 kommutator, router 3
24
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
25
8 kompyuter, 5 kommutator, router 3
3.2.
Jurnaldagi variantingiz asosida tarmoq quring. Tarmoq qurilmalari uchun
dastlabki sozlashlarni bajaring. Ishni “3.
2
. vazifa bajarish ketma ketligi” ga asoslanib
bajaring.
Variant
Tarmoq tarkibi
1.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
2.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 3
3.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
4.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 3
5.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
6.
4 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 3
7.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
8.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 3, server 3
9.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 4, server 2
10.
2 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
11.
3kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
12.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
13.
3 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
14.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
15.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 4, server 2
16.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
17.
4 kompyuter, 4kommutator, router 4, server 2
18.
4 kompyuter, 5 kommutator, router 3, server 3
19.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
20.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
21.
4 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
22.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
23.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 2
24.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
25.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
|
“ kif ” fakulteti - bet 12

Ushbu rejimda siz yangilarini yaratishingiz va mavjud VLAN larga
o'zgartirishlar kiritishingiz mumkin. Switch VLAN lar bazasini yangilaydi va vlan
faylida Flash xotirasidagi Sozlamalar ma'lumotlarini saqlaydi. (dat formatda) Server
rejimida va mijozlarda ishlaydigan boshqa kommutatorlardan xabarlarni ishlab
chiqaradi va uzatadi.
2. Client Ushbu rejimdagi kommutator VLAN boshqa kommutatorlardan olingan
ma'lumotlarni uzatadi va VTP yangilanishlarini olishda VLAN bazasini
sinxronlashtiradi. Sozlamalar bunday qurilmaning buyruq satri orqali o'zgartirilishi
mumkin emas.
3. Transparent Ushbu
rejimda
kommutator
VTP
ma'lumotlarini
o'z
bazasini
sinxronlashtirmasdan va o'z yangilanishlarini yaratmasdan boshqa ishtirokchilarga
o'tkazadi. VLAN sozlamalari faqat mahalliy kommutator uchun o'zgartirilishi
mumkin.
VTP-da uchta xabar turi mavjud:
1.
Advertisement requests Summary Advertisement Alert uchun mijozdan serverga so'rov taqdim etadi
2.
Summary advertisements Ushbu standart xabar server har 5 daqiqada yoki konfiguratsiyani
o'zgartirgandan so'ng darhol yuboradi.
3.
Subset advertisements VLAN konfiguratsiyasini o'zgartirgandan so'ng, shuningdek, ogohlantirish
so'rovidan keyin darhol yuboriladi.
Shuni aytib o'tish joizki, yangi VLAN haqida ma'lumot olgan VTP switch, uni
faqat katta reviziya raqami bilan switchdan kelgan bo'lsa, uni konfiguratsiyaga
kiritadi.
3. Vazifa 3.1. Bu amaliy mashg‘
ulotda topshiriq variantiga muvofiq (1-jadval) VLAN
tarmoqni yaratish zarur, unga miol bo‘lib
2-rasmda keltirilgan topologiya xizmat
qilishi mumkin.
2- rasm. Bitta kommutatorli tarmoq sxemasi Bu ishda vazifa 2 ta mustaqil kompyuterlar guruhlarini yaratish hisoblanadi.
PK1-PK3 kompyuterlar bir-
birlariga mumkin bo‘lishi, PK4 va PK5 kompyuterlar esa
mustaqil guruh bo‘lishi kerak.
O‘zbekiston Respublikasining elektron raqamli imzo to‘g’risidagi

13
uning maqsadi elektron raqamli imzodan foydalanish
sohasidagi munosabatlarni
tartibga solishdan iborat.
3.
O‘zbekiston Respublikasining elektron hujjat aylanishi to‘g’risidagi
qonuni 2004 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 19 ta moddadan iborat bo‘lib,
uning maqsadi elektron hujjat aylanishi sohasidagi
munosabatlarni tartibga
solishdan iborat.
4.
O‘zbekiston Respublikasining elektron tijorat to‘g’risidagi qonuni
2004 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 14 ta moddadan iborat bo‘lib,
uning
maqsadi elektron tijorat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
5.
O‘zbekiston Respublikasining elektron to‘lovlar to‘g’risidagi
qonuni 2005 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 23 ta moddadan iborat bo‘lib,
uning maqsadi elektron to‘lovlar sohasidagi munosabatlarni
tartibga solishdan
iborat.
O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti I.A.Karimovning
farmonlari.
1.
Telekommunikatsiyalar sohasida boshqaruvni
takomillashtirishga
doir chora-tadbirlar to‘g’risida (2000 y.)
2.
Kompyuterlashtirishni
yanada
rivojlantirish
va
axborotkommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g’risida (2002 y.)
3.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini
yanada rivojlantirishga
oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g’risida
(2005 y.)
4.
O‘zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog’ini
tashkil etish to‘g’risida (2005 y.)
5.
Respublika aholisini axborot-kutubxona bilan ta’minlashni
tashkil
etish to‘g’risida (2006 y.)
“ kif ” fakulteti - bet 15

Avvalo, VTP asosiy parametrlarini sozlash va VLANlarni qo'shish kerak. Keyin
portlarning VLANga tegishliligini aniqlang va trunk ni aniqlang. So'ng,
VLANlar
o'rtasida yo'l-yo'riq o'rnatish kerak.
3.2.1.1.
Sw0 kommutatorini sozlash
Sw0>enable
Sw0#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw0(config)#vtp mode server
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
Sw0(config)#vtp version 2
2. VLAN larni qo’shish
Sw0(config)#vlan 20
Sw0(config-vlan)#name RED
Sw0(config-vlan)#exit
Sw0(config)#vlan 30
Sw0(config-vlan)#name GREEN
Sw0(config-vlan)#exit
Sw0(config)#vlan 40
Sw0(config-vlan)#name BLUE
Sw0(config-vlan)#exit
3.
Trunk larni aniqlash
Sw0(config)#interface range FastEthernet 0/1-5
Sw0(config-if-range)#switchport mode trunk
Sw0(config-if-range)#end
Sw0#copy run
start
3.2.1.2.
Sw1 kommutatorni sozlash
Sw1>enable
Sw1#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw1(config)#vtp mode client
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 20
Sw1(config-if)#exit
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 30
Sw1(config-if)#exit
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 40
Sw1(config-if)#exit
3.
Trunklarni aniqlash
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw1(config-if)#switchport mode trunk
Sw1(config-if)#end
Sw1#copy run start
Visual Studio muhitida animatsiya yaratish

|
Visual Studio muhitida animatsiya yaratish
|
Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 300 Kb. | | #253725 |
Bog'liq Animatsiyalar
Visual Studio muhitida animatsiya yaratish
Microsoft Visual Studio muhitida animatsiya yaratamiz (Svetaforda mashinaning harakatlanish jarayoni). Avvalo animatsiya uchun kerakli bo’lgan svetafor va mashinaning rasmini kompyuter xotirasiga joylashtiriladi.Endi Visual Studioni ishga tushirib olamiz.Form oynasiga Svetaforning qizil chirog’i yongan holatdagi suratini joylashtirish uchun Toolbox panelidan Pixturebox kompanentasini joylashtiramiz.Svetaforning qolgan 2 ta chirog’i yongan holatini yana alohida Pixtureboxlarga joylashtiramiz,quyidagicha:
Barcha Pixturebox1,Pixturebox2 va Pixturebox3 larni ustma-ust joylashtiramiz.
Svetaforni yoqib , o’chirish uchun 2 ta Button (buyruq) tugmalarini Form oynasiga joylashtiramiz.
Endi Form oynasiga harakatlantirish uchun mashina rasmini joylashtiramiz,Toolbox panelidan Pixturebox kompanentasini olib joylashtiriladi.
Svetafor va mashinaning harakatlanish vaqtlarini belgilash uchun Toolboxdan 2 ta timer kompanentalarini Form oynasiga joylashtiramiz.Bu holatdan keyin Form oynasining umumiy ko’rinishi quyidagicha bo’ladi:
Svetaforning ranglari almashinish vaqtini timer1 => Interval => 1000 qilib belgilaymiz.Mashinaning harakatlanish davomiyligini timer2 => Interval => 300 qilib belgilaymiz.
Endi Form oynasining kod qismiga o’tamiz , avvalo timer1 orqali o’tib svetavor ranglarining almashinish jarayonini yozamiz,quyidagidek:
(picturebox1=qizil rang,pixturebox2=sariq rang,pixturebox3=yashil rang)
if (pictureBox1.Visible == true)
{
pictureBox1.Visible = false;
pictureBox2.Visible = false;
pictureBox3.Visible = true;
}
else if (pictureBox3.Visible == true)
{
pictureBox1.Visible = false;
pictureBox2.Visible = true;
pictureBox3.Visible = false;
}
else if (pictureBox2.Visible == true)
{
pictureBox3.Visible = false;
pictureBox2.Visible = false;
pictureBox1.Visible = true;
}
Button-buyruq tugmalariga harakatlanish va harakatni to’xtatish buyruqlarini beramiz.
private void button1_Click(object sender, EventArgs e)
{
timer1.Enabled = true;
timer2.Enabled = true;
}
private void button2_Click(object sender, EventArgs e)
{
timer1.Enabled = false;
timer2.Enabled = false;
}
timer2 kompanentasining bajarish vazifasiga , mashinaning svetafor ranglariga mos harakatlanishini kiritamiz.
private void timer2_Tick(object sender, EventArgs e)
{
if (pictureBox2.Visible == true) { pictureBox4.Left = pictureBox4.Left += 5; }
if (pictureBox3.Visible == true) { pictureBox4.Left = pictureBox4.Left += 30; }
}
Shundan so’ng bizning asosiy ishimiz tugaydi va kompilatsiya(Start) buyrug’i orqali ishning natijasini ko’rishimiz mumkin(animatsiyani ko’rish uchun Start va Stop tugmalaridan foydalaniladi).
Natijani ko’rishdan oldin Maxmizeboxni maksimal kattalikda qo’yilsa ajoyib animatsiyaning guvohi bo’lasiz.
|
| |
Qoloq mamlakatlarni inqirozdan chiqish va

Qoloq mamlakatlarni inqirozdan chiqish va
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
13.02.2024
Hajmi
0,51 Mb.
#155824
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Qoloq mamlakatlarni inqirozdan chiqish va
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Oriental Renaissance: Innovative

|
Oriental Renaissance: InnovativeBog'liq qoloq-mamlakatlarni-inqirozdan-chiqish-va-rivojlanishning-zaruriy-yo-llariOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1172
w
www.oriens.uz
November
2021
Qoloq mamlakatlar eng asosiy Fokus Strategiyasiga e’tiborni qaratishi kerak,
fokus strategiyasi – bu mamlakatda ma’lum bir tarmoqlar ixtisoslashuv guruhiga
diqqatini qaratish hisoblanadi. Fokus strategiyasini turli ko‘rinishda qo‘llash mumkin.
Bu strategiya asosida mamlakat tor doiradagi maqsadlarga erishishi keng qamrovli
maqsadlarga nisbatan osonroq amalga oshadi degan taxmin yotadi fokus
strategiyasini qo‘llagan mamlakatlar oxir oqibat ishlab chiqarish differensiyasi yoki
xarajatlarni kamaytirishga erishadi. Bunda ham mamlakat asosiy e’tibor qaratgan
tarmoqda o‘rtacha foydadan yuqori foyda olish imkoniyatiga ega bo‘ladi, ammo
jahon miqyosida kata ulushga ega bo‘la olmasligi ehtimoli ham mavjud. Rivojlanish
daromad va iste’molni oshirishi va ulanishni oshirishi bilan individual harakatlarning
ta’siri kuchayadi. Ushbu tarqalishlarning aksariyati ijobiydir. Tadqiqot natijalari
shuni ko‘rsatadiki urbanizatsiya va rivojlanish o‘rtasidagi yaqin bog‘liqlikni o‘z
ichiga oladi. Odamlar birlashganda, ular hech qachon mustaqil ravishda erisha
olmaydigan narsalarni qilishlari mumkin. Biroq, daromadlar oshgani sayin, ko‘pincha
kutilmagan salbiy ta’sirlar ham ko‘payadi, masalan, semirish, diabet, iqlim
o‘zgarishi,
antibiotiklarga
chidamlilik
va
biologik
xilma-xillikning
yo‘qolishi. Tengsizlikning kuchayishi va ijtimoiy hamjihatlikning buzilishi ham
xavflarni kuchaytiradi. Ana shunda ijtimoiy xavflarni oldini olishda aholi tafakkurini
kengaytirish va ularning xatti- xarakatlarini o‘zlarining kuchlarini o‘zlariga ishlatish
kerak. Agarda davlat aralashadigan bo‘lsa aholining mamlakatga bo‘lgan ishonchi
yuqoladi va mamlakat taraqqiyoti uchun o‘z hissasini qo‘shmaydi. Ba’zilar bu
strategiyani rad etib, mamlakatlar faqat boshqa odamlarning narsalarini yig‘ish bilan
yakunlanadi, deb ta’kidlaydilar. Ammo, mashhur astronom Karl Sagan aytganidek :
"Agar siz noldan olma pirogi yasamoqchi bo‘lsangiz, avvalo koinotni kashf
qilishingiz kerak"
XULOSA
Yakuniy xulosada shuni aytish joyizki, o‘tgan 75 yil ichida zamonaviy
iqtisodiyotda taraqqiyot haqidagi g‘oyalar mustamlakachilik va bir davlatning
ko‘magi nuqtai nazaridan kambag‘al davlatlar o‘z-o‘zidan rivojlanishga, taraqqiy
etishga qodir emas va boy mustamlakachi davlatlarning yo‘l-yo‘rig‘i va yordamini
kutib yashash talab qiladi degan qarashdan, har bir davlatning birlamchi o‘ziga
xosligi bor degan qarashga o‘tdi. Ya’ni o‘z taraqqiyoti yo‘liga ega rivojlanayotgan
mamlakatlarning rivojlangan mamlakat yoki xalqaro birlashmalardan yordam kitgan
mamlakat albatta qoloqlik tomon qo‘ygan ilk qadamlari hisoblanadi. Sababi,
Iqtisodiy suyanch, qaramlilik davlatning mavjud bo‘lgan barcha optimal resurslardan,
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1173
w
www.oriens.uz
November
2021
inson kapitalidan maxrum etadi. Biroq, rivojlangan va rivojlanayotgan
mamlakatlarning o‘zaro ta’siri haqidagi oddiy mustamlakachilik va marksistik
g‘oyalar obro‘sizlansa-da, xorijiy kuchlar va xalqaro hamjamiyat rivojlanishga
chuqur ijobiy yoki salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shunday ekan har bir qoloq
mamlakat o‘z harakatlarini optimal darajada baholay olishi va o‘zining yetakchi
tarmog‘ini aniqlab, muassasaviy bog‘liqlik orqali innovatsion iqtisodiy taraqqiyotni
yo‘lga qo‘yishi va o‘zining inson kapitaliga bo‘lgan e’tiborini kuchaytirishi zarur.
Ana shunda qoloq mamlakatning rivojlanish strategiyasi hamda uning say harakatlari
ijobiy tomonga ustuvor yo‘nalis isfatida jahon hamjamiyatida muhim rol o‘ynaydi.
REFERENCES
1. Michael Lewis “Travels in the New Third World” Paperback, Published September
4th 2012 by W. W. Norton Company.
2. Фигурнова, Н. П. Международная экономика: учеб. пособие / Н.П.
Фигурнова. — Москва: Издательство «Омега-Л», 2007
3. Nazarova G.G., Xalilov X.X., Xanova I.M., Hakimov N.Z., Bobojonov B.R. Jahon
iqtisodiyoti. T.: MChJ “RAM-S”, 2007 y
4. Shodiyev R.X. Jahon iqtisodiyoti. T.: G’ofur G’ulom, 2005
5. Международные стратегии экономического развития: Учеб. пособие / Под
ред. Ю.В.Макогона.- К.: Знаня, 2007.
6. Nazarova G.G., Xaydarov N.X. Xalqaro iqtisodiy munosabatlar. – T.: TDIU, 2005.
7. Экономика зарубежных стран. Назарова Г.Г., Адилова З.Д., Мухамеджанова
Г.А. Т.:ТГЭУ, 2007 г.
8. Horst Siebert “The World Economy” ISBN 9780203815359 Published April 27,
2018 by Routledge 2nd Edition
9. Daron Acemoğlu, James A. Robinson “Why Nations Fail: The Origins of Power,
Prosperity, and Poverty” Published March 20th 2012 by Crown Business (first
published March 2012)
Internet ma’lumotlari
1. https://www.statista.com/statistics/270180/countries-with-the-largest-gross-
domestic-product-gdp-per-capita/
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Backwardness
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Economic_growth
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Gerschenkron
|
Oriental Renaissance: Innovative

|
Oriental Renaissance: InnovativeBog'liq qoloq-mamlakatlarni-inqirozdan-chiqish-va-rivojlanishning-zaruriy-yo-llariOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1165
w
www.oriens.uz
November
2021
mamlakatning umumiy YaIMdagi ulushi pasayadi, chunki mos yozuvlar hajmi
strukturasi o‘zining hajm tuzilmasi uchun kamroq xarakterlidir. Gerschenkron
2
effekti salbiy korellatsiya usuli natijasi tufayli yuzaga keladigan narxlar va hajmlar
o‘rtasidagi bog‘lanishdir, hamda boshqacha qilib aytadigan bo‘lsak, iste’molchilar
o‘z xarajatlarini nisbatan arzon mahsulotlarga o‘tkazishlari sababli nisbiy narxlarning
o‘zgarishiga javoban xarajatlar sxemasi o‘zgaradi. Ya’ni bu effekt orqali insoniyat
o‘zining farovon turmush tarzini ta’minlash bilan bog‘liq asosiy vazifasi – ishlab
chiqarish samaradorligini oshirish muammosini hal qilish uchun harakat qilishidadir.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
Dunyo miqyosida aholi sonining ko‘payishi, shu bilan birga parallel ravishda
ehtiyojlarning o‘sib borishi va resurslarning cheklanganligi bunday muammolarni
yanada murakkablashtirmoqda. Aslida, qoloq mamlakatlar o‘z-o‘zidan qoloq yoki
rivojlanmagan davlatlar qatoriga qo‘shilib qolmaydi, turli xil tarixiy, geografik va
iqtisodiy-siyosiy omillar ta’sir o‘ykazadi, yoki mamlakat o‘z potensiyalidan
yetarlicha foydalanaolmaydi. Shunday ekan, har qanday milliy iqtisodiyot siklik
rivojlanadi va siklik barcha fazaviy davrlarni bosib o‘tadi. Har bir rivojlanmagan
mamlakatni iqtisodiyotini rivojlantirishda, eng avvalo jamiyatning iqtisodiy hayotida
yuz beruvchi barcha hodisalar va jarayonlarning o‘zaro uzviy dialektik, induktiv va
diduktiv usullar orqali iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish hamda o‘rganish
muhimdur
3
. Ya’ni, mamlakatda
Aholi turmush darajasi, inson salohiyati va ijtimoiy holati
Tarixiy omillari (milliy mentalitet, ma’daniyat, an’analar, din va qadriyatlari)
Geografik o‘rni (hududiy joylashuvi, tabiiy resurslari, iqlimi va tabiiy
ofatlarning iqtisodiyotiga zarari)
Ijtimoiy–iqtisodiy omillari (iqtisodiy ochiqlik, mehnat bozori va mulkchilik
shakllari)
Ichki va tashqi siyosiy jarayonlari
Xalqaro iqtisodiy aloqalari
Tarmoqlarning uzviy bog‘liqligi ulkan bir jarayonni samaradorlik tomon
yetaklaydi, aksincha u yerdagi tarmoqlarning tarqoqligi hamda bir omilning ikkinchi
omilga ta’sir etmasligi mamlakatni tanazzulga yetaklaydi. Demak, har bir mamlakat
iqtisodiy jarayonlarga kirishar ekan, yuqoridagi barcha munosabatlarga e’tibor
beradi.
2
https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Gerschenkron
3
M.M.Muhammadiyev “Iqtisodiyot nazariyasi” darslik Toshkent-2018
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative

|
Oriental Renaissance: InnovativeBog'liq qoloq-mamlakatlarni-inqirozdan-chiqish-va-rivojlanishning-zaruriy-yo-llariOriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1167
w
www.oriens.uz
November
2021
Vasiliy Leontyev tomonidan Leontyev Paradoksi orqali (ya’ni, ishlab chiqarish
omillarining amalda bajarilmasligi-mehnat serob mamlakatning kapital sig‘imi,
kapital serob mamlakatning mehnat sig‘imi tovarlarni eksport qilishi)ni isbotladi
4
.
Iqtisodiy o‘sishni iqtisodiyotning tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarish qobiliyatining
oshishi sifatida aniqlash mumkin. Mamlakat uchun kelishilgan ideal o‘sish sur’ati
yoki unga erishishning eng yaxshi usuli yo‘q.
Iqtisodiy o‘sish omillari: Turli iqtisodchilar va manbalar iqtisodiy o‘sishga
nima sabab bo‘layotgani haqida turlicha fikrlarga ega. Quyidagi bir nechta
tushuntirishlar mavjud. Eng rivojlangan mamlakat sifatida AQSH iqtisodiy o‘sishni
oladigan bo‘lsak unda rag‘batlantirish uchun qo‘llagan bir qancha o‘lchovlar
quyidagilar
5
:
Iste’mol xarajatlari
Biznes sarmoyasi
Soliq imtiyozlari
Deregulyatsiya (sanoat yoki biznesga yuklangan qoidalarni yumshatish uchun)
Infratuzilma xarajatlarini ko‘paytirish (infratuzilmani quruvchilar uchun ish
o‘rinlarini yaratadi va korxonalarning samarali ishlashini ta’minlash orqali
hosildorlikni oshiradi)
Iqtisodiy o‘sishga erishishning yana bir usuli - ishlab chiqarishning to‘rtta
omilining sifati va miqdorini oshirishdir. Ishlab chiqarish omillari - bu iqtisodiyotda
tovar va xizmatlar yaratishda foydalaniladigan resurslar. Bu omillar:
Yer
Mehnat
Kapital
Tadbirkorlik salohiyati( bu omil juda muhim, chunki tadbirkorga barcha omil
bilan yetarli bo‘lsa ham agarda salohiyat bo‘lmasa samaradorlik tushib ketishi
mumkin).
Bundan tashqari, Qoloq mamlakatlarning ayni globallashuv davridagi eng
muhim quyidagi to‘rtta usul iqtisodiy o‘sishga olib kelishi mumkin:
Jismoniy kapital miqdorini oshiring
Texnologik yaxshilanishlarni amalga oshiring
Ishchi kuchini oshiring
Inson kapitalini oshirish (ishchi kuchining malakasini oshirish)
4
N.S.Ismailova “Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar” darslik Toshkent “Noshir” nashriyoti 2019. -
320-bet
5
Horst Siebert “The World Economy” ISBN 9780203815359 Published April 27, 2018 by Routledge 2nd Edition
|
| |