nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
TensorFlow, PyTorch, va MXNet - Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish

|
Kurs ishi mavzu: Photoshopda sun'iy intellekt yordamida grafikani optimallashtirish
|
bet | 11/30 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,29 Mb. | | #248519 |
Bog'liq Ochilova MaftunaTensorFlow, PyTorch, va MXNet kabi platformalar: Bu platformalar, sun'iy intellektning amaliyotlarini o'rganish, yaratish va ularga moslashtirishda juda foydali bo'lgan kutubxonalardir.
Bu texnologiyalar, tasvirlarni o'qib chiqish va obyektlarni aniqlashda juda foydali bo'lib, ularga aloqador sohalarda keng qo'llaniladi.
1.2.1.Select Subject sun'iy intellekt (Al) yordamida objektlarni avtomatik
Tanlash
"Select Subject" sun'iy intellekt (AI) yordamida objektlarni avtomatik tanlash uchun ko'p platformalarda qo'llaniladi. Quyidagi usullardan foydalaniladi:
Adobe Photoshop: Adobe Photoshopning "Select Subject" funksiyasi, tasvirlarni o'qib chiqish uchun sun'iy intellekt modellari ishlatadi. Bu funktsiya, avtomatik ravishda tasvirdagi eng muhim obyektlarni tanlaydi.
Adobe Lightroom: Adobe Lightroomning "Select Subject" funksiyasi ham tasvirlardagi obyektlarni avtomatik ravishda tanlashda yordam beradi. Bu funktsiya, tasvirdagi obyektlarni tanib olish va ularni ajratishda qulaylik yaratadi.
Daxiliy matn tahrirlash dasturlari: Bir nechta daxiliy matn tahrirlash dasturlari, masalan, Microsoft Word va Google Docs, matnni tanib olish uchun sun'iy intellekt modellari ishlatadi. Bu, matndagi muhim so'zlar yoki qatorlar ustida ishlaydi.
Sur'atlarni CMS tizimlariga joylash: Sur'atlarni joylash CMS tizimlari, masalan, WordPress yoki Joomla, obyektlarni avtomatik ravishda tanlashda yordam beradi. Bu tizimlar, sun'iy intellekt algoritmlaridan foydalanadi, tasvirlardagi obyektlarni avtomatik ravishda aniqlab chiqadi.
Bu sun'iy intellekt yordamida obyektlarni avtomatik ravishda tanlash vositalari, tasvirlar yoki matnni tahlil qilishda juda foydalanuvchilar. Ular, ishni tezlashtiradi va yaratuvchilar uchun samarali va qulay bo'lishi mumkin.
Objektlarni avtomatik ravishda tanlash uchun sun'iy intellekt (AI) yordamida ko'p platformalar mavjud. Bu platformalar, tasvirlardagi obyektlarni tanib olish, ularni ajratish va ishlashda foydalaniladi. Bu qo'llanma avval tasvirlardagi obyektlarni aniqlash uchun algoritmlarni o'rganib, keyin matn, tasvirlar, videolar yoki boshqa ma'lumotlarni analiz qiladi. Ular obyektlarni avtomatik ravishda tanlashda yordam beradi va foydalanuvchilarga qulaylik ko'rsatadi.
Objektlarni avtomatik ravishda tanlash usullari bir necha turdadir:
ResNet: ResNet, tasvirlarda obyektlarni avtomatik ravishda tanlashda juda mashhurdir. Ushbu tarmoq modellari, tasvirlardagi obyektlarni aniqlash uchun yuqori sifatli natijalarni ta'minlash uchun o'rgangan tarmoq modellaridir.
|
| |
Uy ro‘zg‘or ishlari - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 87/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgUy ro‘zg‘or ishlari
Qalamlarni chaxlash
Maqsad: tirishqoqlikni rivojlantirish, kattalarga yordam berish istagi
_____ bilan
Individual ishlash
D /o‘. «Teskarisiga ayt.»
Maqsad: so‘zlarning antonimlarni tanlashni o‘rganish.
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
«Qushlar nima eydi»
Maqsad: bolalarning qushlar haqidagi bilimlarini chuqurlashtirish va kengaytirish, izchil nutqni shakllantirish.
Uy ro‘zg‘or ishlari
YAsash taxtachalarini plastilindan tozalash
Maqsad: tirishqoqlikni rivojlantirish, kattalarga yordam berish istagi
_____ bilan
Individual ishlash
«Ko‘rayotgan narsalaringizni tasvirlab bering»
Maqsad: xotirani, e’tiborni rivojlantirish, izchil nutqni shakllantirish
SHaxsiy gigiena
Maqsad: yuvinish ko‘nikmalarini yaxshilash
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
«Qushlar qanday uyalar qurishadi»
Maqsad: qushlarga muhabbat va qiziqishni shakllantirishni davom ettirish,
dunyo haqidagi g‘oyalarni kengaytirish, so‘z boyligini boyitish.
O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish
Qog‘oz sochiqni to‘g‘ri ishlatish qobiliyatini mustahkamlang
_____ bilan
Individual ishlash
«Kayfiyatni tasvirlash»
Maqsad: plastik harakatlar orqali ichki tuyg‘ularni tasvirlash
|
Tarbiyachining bolalar bilan mashg‘ulotlari
|
Ta’lim-tarbiya faoliyati
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom hayot tarzining shakllanishi /jismoniy tarbiya, salomatlik darslari, XXA, YHQ/
|
|
|
|
|
| |
-Mavzu:  Mo‘yqalam va qalam - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 49/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanma27-Mavzu: Mo‘yqalam va qalam
bilan ishlash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga mo‘yqalam va qalam bilan ishlash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: doimiy ravishda o‘z-o‘zini jismoniy, ma’naviy, ruhiy, va intellektual rivojlantirish;
FK: Axborot resurslaridan maqsadli izlash va saralash vazifalarini bajara oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
RGB va CMYK ranglar tizimida nechta kanal bor?
Filtrlar qanday qilib ishga tushiriladi?
Asosiy menyuning Фильтр (Filtr) bo‘limidagi bandlar necha guruhga bo‘linadi?
Kuchukcha yoki jo‘ja rasmini yuklab olib, unga turli filtrlami qo‘llab о‘ring va muvaffaqiyatli chiqqan suratlami yangi nom bilan saqlab qo‘ying
Fotosuratni yuklab olib, uni rassom tomonidan chizilgan surat ko’ri- nishiga o‘tkazing.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
Ilovalar ishlab chiqishda tanlov - Amaliy ish-1 ki 21-01– guruh talabasi Bajardi : Ochilova M. Tekshirdi : Yo’ldoshov...

|
Amaliy ish-1 ki 21-01– guruh talabasi Bajardi : Ochilova M. Tekshirdi : Yo’ldoshov A. Samarqand -2024
|
bet | 2/3 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #274587 |
Bog'liq Mobil-1aIlovalar ishlab chiqishda tanlov:
Java: Agar siz korxona darajasidagi ko‘p platformali tizimlar yoki Android ilovalarini yaratayotgan boʻlsangiz va ko'pchilik dasturchilar Java’ni yaxshi bilsa, Java yaxshi tanlov bo‘lishi mumkin.
Kotlin: Agar yangi va zamonaviy ilovalar ishlab chiqishni xohlasangiz, Kotlin tanlovi yaxshi. U mahsuldorlikni oshiradi va dasturchilar uchun ko‘proq qulaylik yaratadi.
Android ilovalar yaratish uchun asboblar:
Android Studio: Android ilovalarini yaratishda eng ko‘p qo‘llaniladigan muhit bo‘lib, Java va Kotlin ikkalasini ham qo‘llab-quvvatlaydi.
Gradle: Ilovalarni qurishda ishlatiladigan vosita bo'lib, Java va Kotlin loyihalari uchun ham foydali hisoblanadi.
Java – bu umumiy maqsadli, ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tili bo'lib, Sun Microsystems tomonidan 1995-yilda yaratilgan. Java'ning asosiy o'ziga xosligi – bu platformadan mustaqil ishlay olishidir, ya'ni "bir marta yoz – har joyda ishlat" (Write Once, Run Anywhere) prinsipiga asoslanadi. Buning sababi, Java ilovalari Java Virtual Machine (JVM) orqali ishlaydi, bu esa har qanday platformada (Windows, Linux, macOS va boshqalar) ilovani ishga tushirish imkonini beradi.
Java-ning asosiy xususiyatlari:
Platformadan mustaqillik: Java kodi JVM orqali ishlaydi, ya'ni bir platformada yozilgan kod boshqa platformalarda ham bir xil ishlaydi.
Ob'ektga yo'naltirilganlik: Java ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tili bo'lib, bu loyihalarni modullarga ajratishni va kodni qayta ishlatishni osonlashtiradi.
Kuchli xavfsizlik tizimi: Java xavfsizlik nuqtai nazaridan kuchli, bu esa uni bank, moliya, veb va korporativ tizimlar uchun keng qoʻllanilishiga sabab bo‘ladi.
Ko'p oqimli dasturlash (Multithreading): Java bir vaqtda bir nechta vazifalarni bajarishga imkon beradi, bu esa murakkab dasturlarni samarali yaratishga yordam beradi.
Avtomatik xotira boshqaruvi (Garbage Collection): Java’da xotira boshqaruvi avtomatik tarzda amalga oshiriladi, bu dasturchilarning xotira bilan bog'liq muammolarni kamaytiradi.
|
| |
Ikkinchi turdagi - Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining...

|
Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining predmeti va vazifalari.(2s.)
|
bet | 52/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi Ikkinchi turdagi modellarda operatorning individual muammolarni hal qilish xususiyatlari ma'lum deb hisoblanadi. Bu erda ular modellashtirish natijasida emas, balki dastlabki ma'lumotlar sifatida harakat qilishadi. Bundan tashqari, dastlabki ma'lumotlar:
operator tomonidan hal qilinadigan vazifalar oqimi;
operator xatosi oqimi;
operatorlarning faoliyatiga ta'sir etuvchi individual psixofiziologik xususiyatlari;
boshqaruv jarayonining xususiyatlari (masalan, "inson-mashina" tizimidagi vaqt cheklovlari).
Modellashtirishning birinchi bosqichida operator faoliyatining rasmiylashtirilgan tavsifi amalga oshiriladi. Shundan so'ng, matematik model quriladi, ya'ni operatorning faoliyati matematik ob'ektlar yordamida tasvirlanadi. Kompyuterda modellashtirish uchun model modellashtirish algoritmiga aylantiriladi, uning asosida modellashtirish dasturi tuziladi. Batafsilroq, bu vazifalar shunday ko'rinadi. Operator faoliyatini rasmiylashtirishda operator faoliyatining ko'plab psixofiziologik qonuniyatlarini hisobga olish mumkin: xizmat ko'rsatishning mavjud emasligi, xotira jarayonlari, charchoqning paydo bo'lishi, xatolarning paydo bo'lishi va ularni tuzatish, operatorlarning o'zaro ta'siri, ishlash dinamikasi; va boshqalar.
O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar va topshiriqlar
1. Muhandislik psixologiyasida imitatsiya metodlari.
2.Jismoniy va ramziy taqlid tushunchasi
3.Imitatsiyasi modelini tavsiflang.
Referat mavzular
1. Imitatsiya turlari: qisman imitatsiya, to’liq imitatsiya, dinamik imitatsiya, raqamli (statistik) imitatsiya.
2. “Inson-mashina” tizimida operator faoliyatining simulyatsiya modellari.
3. Guruh faoliyatining imitatsiya modeli.
4. Imitatsiya turlari ; analitik tarzda. statistik jihatdan .
Adabiyot
1. Belousova, N. S. Mehnat psixologiyasi: Uralsdagi universitet talabalari uchun ma'ruzalar kursi. davlat ped. univ. – Ekaterinburg, 2013. – 120 b.
2. Manuxina, S.Yu.Muhandislik psixologiyasi va ergonomikasi. Reader elektron. Resurs: ta'lim usuli. Comp. Evraz. Ochiq. Institut, 2011. – 223
3. Pryajnikov, N.S. Talabalar uchun "Mehnat psixologiyasi va muhandislik psixologiyasi". universitetlar / Mos. Ruhiy. Inst.-M.: MPSI; Vor. MODEK, 2010. – 536
4. Smirnov, B. A. Tinkov, A. M. Muhandislik psixologiyasining usullari. Xarkov: Gumanitar markaz, 2008. – 528 b.
5. Sergey S.F. Muhandislik psixologlari va ergonomika: Darslik. M.: Maktab texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti, 2008.17 6 b.
6. Fugelova, T.A. Muhandislik psixologiyasi: darslik. qishloq universitetlar uchun M.: nashriyot uyi. Yurayt, 2019. - 316 b.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining predmeti va vazifalari.(2s.)
|
Mavzu 10. MUHENDISLIK VA PSIXOLOGIK TADQIQOTLAR UCHUN TEXNIK YORDAM

|
Mavzu 10. MUHENDISLIK VA PSIXOLOGIK TADQIQOTLAR UCHUN TEXNIK YORDAM
|
bet | 53/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi Mavzu 10. MUHENDISLIK VA PSIXOLOGIK TADQIQOTLAR UCHUN TEXNIK YORDAM.
10.1. Operator faoliyatini o'rganishda qo'llaniladigan psixologik metodlar.
10.2. Muhandislik psixologiyasida qo'llaniladigan maxsus jihozlar
10.3. Operator faoliyatini o'rganish uchun foydalaniladigan texnik vositalar
10.4. Muhandislik va psixologik tadqiqotlarda kompyuterlardan foydalanish
Kalit so’zlar: Muhandislik psixologik metodlar, maxsus jihozlar, taxistaskop, reflektometr, аdoptometr, аudyiometr, ergometr, poligraf, texnik vositalar. Muhandislik va psixologik tadqiqotlarda kompyuterlardan foydalanish, Psixologik o'lchovlar ; psixometriya. O’lchov turlari; fizik va psixologik.
10.5. Psixologik o'lchovlar ; psixometriya, masshtablash jarayoni.
10.1. Operator faoliyatini tadqiq qilishda foydalaniladigan muhandislik va psixologik metodlar.
Operator faoliyatini o'rganishning muhandislik va psixologik metodlari arsenalida ob'ektiv metodlar muhim o'rin tutadi. Bu erda ob'ektiv metodlarni to'liqroq va tizimlashtirilgan shaklda ko'rib chiqish maqsadga muvofiq. Bu metodlar muhandislik psixologiyasida maxsus jihozlar yordamida amalga oshiriladi.
Apparat(lotincha Apparatus-asbob-uskunalar)-bu psixik jarayonlar, funktsiyalar va holatlarni, shuningdek, butun mehnat faoliyati natijalarini yoki uning alohida elementlarini qayd etish va o'lchash uchun ishlatiladigan , asboblar va jihozlar. Ushbu asbob-uskunalarga quyidagilar kiradi:
birlamchi signallarni aniqlaydigan va keyinchalik qayta ishlash va yozib olish uchun qulay shaklga aylantiruvchi detektorlar (sensorlar) qurilmalari;
sub'ektga ogohlantiruvchi ma'lumotni taqdim etish yoki uning javoblarini yozib olish uchun xizmat qiluvchi qurilmalarni ko'rsatish va yozib olish;
o'rganilayotgan hodisalarning xususiyatlari haqida miqdoriy ma'lumot beruvchi o'lchov asboblari.
Signallarni aniqlaydigan va keyinchalik qayta ishlashda elektr, mexanik va kimyoviy detektorlar qo'llaniladi . Sensorlar tananing hayotiy funktsiyalarining turli ko'rinishlarini idrok etish va ularni elektr va boshqa signallarga aylantirish uchunqollaniladigan asboblardir (7.2-jadvalga qarang).Datchiklar turi tirik organizmda paydo bo'ladigan elektr biopotentsiallarini kontaktli idrok etish uchun elektrodlardir. Datchiklar va elektrodlarni ro'yxatga olish uskunalari bilan fiziologik ma'lumotlar manbasiga mos keladigan elementlar deb atash mumkin. Sensor sensorli qism va tranzisterdan iborat. Birlamchi konversiya sensorlari, agar ularda elektr signali kuzatilayotgan fiziologik hodisaning bevosita ta'siridan kelib chiqsa, va signalni o'rganilayotgan organdan sezgir elementga uzatish uchun oraliq qurilmalarga ega ikkilamchi konversiya sensorlari o'rtasida farqlanadi.
|
| |
Audiometr (lotincha Audio - eshitaman va yunoncha Metron - o'lchovdan

|
Audiometr (lotincha Audio - eshitaman va yunoncha Metron - o'lchovdan
|
bet | 56/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi Audiometr (lotincha Audio - eshitaman va yunoncha Metron - o'lchovdan) - eshitishni o'rganish uchun maxsus elektroakustik qurilma. Tadqiqot jarayonining o'zi audiometriya deb ataladi. Eshitishni o'rganishning boshqa metodlari bilan taqqoslaganda, audiometriya bir qator afzalliklarga ega: u ovoz signallarining intensivligini umumiy qabul qilingan birliklarda - desibellarda dozalash, odam tomonidan qabul qilinadigan deyarli barcha tovush chastotalarini o'rganish va bir qator tadqiqotlarni amalga oshirish imkonini beradi. funktsional testlar. Audiometriya eshitish vositasining funktsional holatini va qisman uning funksionalligini aniq tavsiflash imkonini beradi.
Ergometrlar va ergograflar (yunoncha ergon - ish va grafik - yozish) inson mushaklarining ishini o'rganish, mushaklarning ishlashi hajmini aniqlash va odamning qo'llari va oyoqlari harakatlarini qayd etish uchun ishlatiladi. Ushbu qurilmalar yordamida tadqiqot natijalarini grafik qayd qilish ergogramma deb ataladi. Uning yordami bilan men bajarilgan ishning kattaligi va kuchini aniqlayman. Ergogrammaning xususiyatlari yukning kattaligiga, ritm tezligiga va ishchining asab tizimining holatiga bog'liq.
Dvigatel xususiyatlarini aniqlash kinematometr, tremometr, koordinatometr kabi asboblar yordamida ham amalga oshiriladi. Kinematometr insonning kinestetik analizatorining sezgirligini aniqlash imkonini beradi. Tremometr harakatlarning aniqligini baholash uchun ishlatiladi. Koordinatometrlar qo'llarni muvofiqlashtirishni o'lchashni ta'minlaydi. Koordinatometrning eng oddiy modeli torna dastgohidir. Bir vaqtning o'zida yoki navbatma-navbat ikkita tutqich bilan ishlaydigan ob'ekt, mahkamlangan pin uning chetlariga tegmasligi uchun shaklli tirqishli (traektoriya) plastinka qo'yilgan kaliper bochkasini harakatga keltiradi.
Poligraf - bu odamning bir nechta fiziologik xususiyatlarini bir vaqtning o'zida qayd etish va tahlil qilish uchun mo'ljallangan qurilma. Uning qo'llanilishi operatorning funktsional holatini o'rganish uchun ko'p effektli texnikani amalda qo'llash imkonini beradi. Natijada, o'rganilayotgan faoliyatning xususiyatlarini baholash va tashqi signallarning tabiati va ularga javoblar o'rtasidagi bog'liqlikni o'rnatish mumkin bo'ladi. Poligrafning afzalligi shundaki, uning yordami bilan qayd etilgan shaxsiy reaktsiya tarkibiy qismlardan biri sifatida kiritilgan murakkab funktsional tizimlarni ajratish mumkin. Yolg'on detektori kabi keng tarqalgan qurilma poligraf printsipi asosida qurilgan.
|
| |
Muhandislik psixologiyasida qo'llaniladigan maxsus jihozlar

|
Muhandislik psixologiyasida qo'llaniladigan maxsus jihozlar
|
bet | 55/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 10.2. Muhandislik psixologiyasida qo'llaniladigan maxsus jihozlar
Kollektiv eksperimentlarni o'tkazish uchun maxsus jihozlangan proyektorlar bo'lgan proyeksiyali taxistoskoplar qo'llaniladi. Tacxistoskoplar ma'lumotni taqdim etish uchun mustaqil ishlaydigan kanallar soni bilan ham farqlanadi.
Refleksometr - bu operatorning muayyan harakatlarni bajarish vaqtini o'lchash uchun mo'ljallangan qurilma. Mexanik vaqtni o'lchash asboblaridan farqli o'laroq, refleksometr harakatni boshlash uchun signal (buyruq) berilgan paytda avtomatik ravishda ishga tushadi va operator belgilangan harakatni bajargandan so'ng o'chadi. Buni amalga oshirish uchun har bir aniq holatda kontaktsiz yoki elektromagnit o'rni asosidagi oddiy boshqaruv bloki alohida ishlab chiqiladi va ishlab chiqariladi. Bunday qurilmaning blok diagrammasi 10.1. rasmda ko'rsatilgan. Agar tadqiqotni tez sur'atda olib borish zarur bo'lsa, boshqaruv blokiga avtomatik dasturlash moslamasi (ADM) ulanishi mumkin va natijalar transkriptor orqali raqamli chop etilishi mumkin.
Rasm. 10.1. Refleksometrning blok diagrammasi.
Adaptometr (lotincha adapte - moslashish va metron - o'lchashdan) qorong'i moslashish jarayonida, ya'ni ko'zning qorong'ilikka asta-sekin moslashish jarayonida ko'zning yorug'lik sezgirligini o'lchash uchun ishlatiladi. Adaptron aniq dozalangan yorug'lik ta'sirini taqdim etish orqali vizual analizatorning yorug'lik stimulyatsiyasi chegarasini o'lchash printsipi asosida qurilgan. Qurilma sizga yorug'lik stimulining minimal intensivligini o'rnatishga imkon beradi, bu esa sinovdan o'tgan odamning berilgan sharoitlarda yorug'lik hissiyotini his qilishiga olib keladi. Sinov ob'ektining yorqinligi juda keng diapazonda o'zgarishi mumkin, bu sezgirlikdagi o'zgarishlarni va natijada oddiy ko'zning ham, ko'z patologiyasi bo'lganlarning ham qorong'i moslashuv kursini o'rganishga imkon beradi.
|
| |
Guruh faoliyatining imitatsiya modeli

|
Guruh faoliyatining imitatsiya modeli
|
bet | 51/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 9.3. Guruh faoliyatining imitatsiya modeli. Imitatsiya modellashtirish turlari.
"Inson-mashina" tizimida operator faoliyatining imitatsiya modellarini ikkita asosiy turga bo'lish mumkin: bitta aniq vazifani hal qiladigan operator modellari va bunday vazifalar oqimi sharoitida uning ishlash modellari (xizmat modellari).
Birinchi turdagi modelni ko'rib chiqaylik, chunki u operator tomonidan muammoni hal qilish uchun zarur bo'lgan vaqtni aniqlash uchun ishlatiladi . Buning uchun operatorning faoliyati n ta alohida mustaqil ketma-ket harakatlarning yig'indisi sifatida ifodalanadi. Ushbu harakatlarning har biri uchun ularni bajarish vaqtini taqsimlash qonunlari ma'lum bo'lishi kerak. Kompyuter xotirasida saqlangan dasturga muvofiq, u berilgan qonunga muvofiq, oxirgi, n - harakatning bajarilish vaqti hosil bo'lgunga qadar birinchi amalning bajarilish vaqtini t1 ni, soniga t2 vaqtini va hokazolarni hosil qiladi. Muammoni hal qilish uchun umumiy vaqt tt dan tn gacha bo'lgan yig'indi sifatida topiladi. Jarayon N marta takrorlanadi, natijada N vaqt qiymatlari t op . Bu qiymatlardan foydalanib, taqsimot qonuni tuziladi va uning asosiy xarakteristikalari t op va s t hisoblanadi. Agar kerak bo'lsa, model individual harakatlarni bajarishdagi xatolarni ham hisobga olishi mumkin. Buning uchun kompyuter xotirasiga P qiymatlari kiritiladi; - i - ro harakatining xatosiz bajarilishi ehtimoli ( i = 1, 2...p). Har bir qadamda kompyuter t i vaqtini hisoblab chiqadi va P; ehtimoliga muvofiq lot bo'yicha i - ro harakatining xatosiz bajarilishini tekshiradi . Agar xato bo'lsa, qabul qilingan ish dasturiga qarab, bu harakat yana takrorlanadi yoki oldingi harakatlarning hammasi yoki bir qismi takrorlanadi. Muayyan dasturni amalga oshirish o'rganilayotgan faoliyatning xususiyati bilan belgilanadi. Masalani echish jarayoniga qo'yiladigan vaqt cheklovlarini ajratib ko'rsatsak, individual harakatlarni bajarish uchun turli dolzarblikni joriy qilsak, model yanada to'liq bo'ladi. Modellashtirish dasturini rasmda ko'rsatilgan 9.1.diagramma bilan ifodalash mumkin.
1, 2, 3, 4 bloklari dastlabki ma'lumotlarni kiritadi, 5-blok simulyatsiyani o'zi belgilangan miqdordagi N marta amalga oshiradi. N tatbiq etish natijalari asosida 6-blok topshiriqni bajarish vaqtini taqsimlash qonunini, uning son xarakteristikalari t op va s t ni hisoblab chiqadi va chop etadi; topshiriqni o'z vaqtida bajarish ehtimoli operator kam yuklangan yoki aksincha, vaqt etishmasligi bo'lgan vazifaning qismlari va boshqalar.
|
| |
Mustahkamlash uchun savollar - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

|
Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik Pdf ko'rish
|
bet | 127/148 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 33,06 Mb. | | #273065 |
Bog'liq 5-texnologiyaMustahkamlash uchun savollar
1. Gidravlika deganda nimani tushunasiz?
2. Qanday uzatmalar gidravlik uzatmalar deb ataladi?
3. Ishlash prinsipiga qarab gidravlik uzatmalar qanday turlarga bo‘linadi?
4. Yuk ko‘tarish moslamasi (domkrat) gidravlik uzatmaning qaysi turiga ki-
radi? Undan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
4-§.
LOYIHA ISHI VA UNING BOSQICHLARI. HARAKATLANUVCHI
SODDA MEXANIZMLARNI LOYIHALASH VA YASASH
Loyiha ishi
– mustaqil bajariladigan ijodiy ish hisoblanadi. Bu ish Sizga ta’lim
olish jarayonida olgan bilim va malakalaringizni nafaqat texnologiya darslarida, balki
boshqa fanlarni o‘zlashtirishda ham namoyon qilish imkoniyatini beradi. Bu ishdagi
muvaffaqiyatingiz ko‘p jihatdan loyiha ishi mavzusini to‘g‘ri tanlanganiga bog‘liq.
Loyiha ishi quyidagi bosqichlarda olib boriladi:
1. Tayyorgarlik bosqichi.
Bu bosqichda loyiha ishi bo‘yicha ma’lumotlarni yig‘ib,
tahlil qilish natijasida mavzu tanlanadi.
2. Konstruktorlik bosqichi.
Loyiha konstruksiyasini tayyorlash bo‘yicha
talablar: mahsulot konstruksiyasini o‘rganish, tashqi ko‘rinishi va dizayni, loyiha
eskizini ishlab chiqish.
3. Texnologik bosqich.
Mahsulotni tayyorlash bosqichlari ketma-ketligi bel-
gi lanadi yoki texnologik xaritasi ishlab chiqiladi. Mahsulotni ishlab chiqarishda
zarur bo‘lgan asbob-uskuna va moslamalar tayyorlab olinadi.
4. Mahsulotni tayyorlash bosqichi.
Ish o‘rni tashkil qilinadi va xavfsizlik
texnikasi qoidalariga amal qilgan holda ishlar bajariladi. Ish joyi yig‘ishtiriladi va ish
yakunlanadi.
5. Yakuniy bosqichda
yasalgan buyumning taqdimoti o‘tkaziladi.
Loyiha ishi bo‘yicha quyidagi namunalar bilan tanishib chiqing va o‘z loyiha
ishingizni tayyorlang.
3
1
2
4
5
6
7
8
|
| |
SHaberlashda xavfsizlik qoidalari

|
SHaberlashda xavfsizlik qoidalari
|
bet | 50/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiSHaberlashda xavfsizlik qoidalari
Egov va shaberlarning dastalari tig’iz o’rnatilgan bo’lishi lozim. SHaberlarni abraziv charxtoshda charxlashda himoya ko’zoynagi yoki ekranchalardan foydalanish kerak.
CHarxtoshda charxlanayotgan shaberni sovitib turish lozim.
Talabalar duch keladigan qiyinchiliklar va yo’l qo’yadigai xatolar hamda ularning oldini olish
Talabalar shaberlashda uchraydigan qiyinchiliklarningsabablari quyidagilardan iborat:
tekshirish taxtalarining sifatli emasligi (ish boshlashdan oldin taxtalarni nazorat taxtasiga binoan tekshirish lozim);
yakka tartibda ishlash uchun faqat bitta shaber bo’lganligi sababli shaberlash unumdorligining pastligi (har bir talabaga xomaki va tozalab shaberlash uchun ikkitadan shaber bo’lganligi ma’qul: birinchi holda shaberning ish qismi keng, kesuvchi qirrasining egriligi esa kam bo’lishi, ikkinchi holda shaber ensiz, uning egriligi esa katta bo’lishi kerak);
qayroqtoshlar yo’qligi yoki ularning sifati pastligi oqibatida yaxshi qayralmagan shaberda ishlov beriladigan yuzada chiziqlchalar va tirnalishlar hosil bo’lishi (shu bois shaberlarni abraziv materiallardan foydalanib, ishqalagichlar bilan qayrash maqbuldir).
Quyidagilar ham talabalarning xatolari jumlasiga kiradi:
shaberlash faqat bir yo’nalishda harakatlantirish bilan bajariladi, buning oqibatida talab etilgan aniqlikka erishib bo’lmaydi va detalga bo’yoq, yuritilganda dog’lar cho’ziq bo’lib chiqadi; bunday kamchiliklarga yo’l qo’ymaslik uchun dog’larni ko’ndalang yo’nalishda shaberlashga harakat qilish kerak;
ishlov beriladigan yuzaga taxtada bo’yoq, yuqtirishda faqat taxtaning o’rta qismidan foydalanadilar, bu esa taxtaning yeyilishini tezlatadi. SHuning uchun ishlov beriladigan yuzaga bo’yoq, tortishda tekshirish taxtasining butun yuzasidan foydalanish zarur;
shaberlashda e’tiborsizlikka yo’l qo’yadilar- buning oqibatida qirralar va burchaklardagi dog’lar shaberlanmasdan qoladi, bu hol detalga bo’yoq yuqtirilgandan keyin uning o’rta qismiga bo’yoq tegmasligiga olib keladi (talabalar bo’yoq yuqayotganini ko’rib, zagotovkaga qatgiq bosish bilan taxtaning yeyilishini tezlatadilar);
taxtaga ortiqcha bo’yoq surkaladi, bu zagotovkada normal bo’yoq qatlamiga o’xshash katta yuzali dog’lar hosil bo’lishiga olib keladi. Bunday shaberlashda faqat chiziqlarnigina emas, balki chegaradosh botiqlarni shaberlash ham cho’zilib ketadi; talabalar, shuningdek, uzil-kesil (tozalab) shaberlashda xatoga yo’l qo’yadilar; bundan tashqari, tozalab shaberlashda bo’yoq qatlami iloji boricha kamrok, bo’lishiga erishishlari kerak.
|
| |
V. Xisobot  tuzish tartibi

|
V. Xisobot tuzish tartibi
|
bet | 57/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiV. Xisobot tuzish tartibi.
1. Dvigatelni qismlarga ajratish texnologik jarayonini yozing.
Dvigatelni qismlarga ajratish va yig‘ish sxemasini chizing.
Dvigatelda uchraydigan nosozliklarini yozing.
Dvigatelni yig‘ish texnologik jarayonini yozing.
Nazorat savollari
Dvigatelni vazifasi.
Dvigatelni yonilg‘i ishlatishiga ko‘ra turlari.
Dvigatelni joylashishiga ko‘ra turlari.
Zamonaviy dvigatyellar.
21-AMALIY MASHG‘ULOT
Krivoship – shatun mexanizmi (KSHM) ni qismlarga ajratish va yig‘ish.
Ishdan maqsad:
KSHMni qismlarga ajratish va yig‘ish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iborat.
2. Ishning mazmuni:
KSHMning vazifasi yonilg‘i aralashmasining yonishidan xosil bo‘lgan gaz bosimi xisobiga, porshenning ilgarilanma-qaytma xarakatini, tirsakli valning aylana xarakatiga o‘zgartirib berishdan iborat.
KSHMning detallari ikki guruxga ajratiladi. qo‘zg‘almas va qo‘zg‘aluvchi.
Qo‘zg‘almas guruxga silindrlar bloki 1, kallagi 11 bilan, oldingi va ketingi qopqoqlar 8 maxkamlovchi va zichlovchi detallar;
Qo‘zg‘aluvchi guruxga porshen guruxi 12, shatun 13, tirsakli val 4 va maxovnik 10 kiradi.
Krivoship - shatun mexanizmi.
1-silindrlar bloki; 2-oldingi salnik; 3-o‘zak podshipnigi; 4-tirsakli val; 5-tayanch yarim xalqalari; 6—orqa salnik; 7-orqa qopqoq zichlagichi; 8-orqa qopqoq; 9-birlamchi valning podshipnigi; 10-maxovik; 11-silindrlar kallagi;
12-porshen guruxi; 13-shatun; 14-zichlovchi qistirma.
Sh. Kerakli jixozlar:
KSHM detallarining jamlanmasi;
TICO avtomobilining dvigateli;
Dvigatelni qismlarga ajratish va yig‘ish stendi;
Chilangarlik dastgoxi, ish stoli, kalitlar to‘plami;
|
| |
- AMALIY ISH - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 53/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati17 - AMALIY ISH
Podshipniklarni oqartirish va ularga babbit qo’yish
Ishning maqsadi:
Oqartirish.
Podshipniklarga babbit qo’yish.
Taxminiy ish ob’sktlari: po’lat listdan yasalgan buyumlar, podship-niklarning yaxlit va ajraladigan ichqo’ymalari.
Jihozlar va asboblar: har xil egovlar, yassi va uch yoqli shaberlar, temirchilik qisqichi, yassi jg’ali ombur, jilvir qog’zi.
Moslama va materiallar: kavsharlash lampasi, kislotaga bardoshli vanna, yuvish vannasi, babbit eritiladigan 2-3 l sig’imli tigelь, babbit quyiladigan cho’mich, xlorli rux eritmasi, xlorid kislotaning 25% li eritmasi, kaustik sodaning 10% li eritmasi, qalay, babbit, nashatir, latta-putta, kanop, tamponlar, brezent qo’lqop, himoya ko’zoynagi.
Oqartirish
|
1. Oqartiriladigan sirt
|
1.Sirt egov, shaber va jilvir qog’oz bilan yaltiraguncha bir tekis tozalanadi.
|
2. Oqartiriladigan sirtni kimyoviy usulda tozalash.
|
2.Yuza 1-2 min davomida kaustik sodaning qaynab turgan 10% li eritmasi bilan yuviladi yoki metall yuzasi xlorid kislotaning 25% li eritmasi bilan ho’llab yoki detalь eritmaga botirilib yuviladi. Sirt suv bilan yuviladi va quritiladi. Xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilinishiga alohida ahamiyat beriladi.
|
3.Sirtni ishqalab oqartirish.
|
3.Yuza xlorli rux eritmasi bilan qoplanadi va ustiga nashatir kukuni sepiladi. Yuza kavsharlash lampasi bilan qalayning erish haroratigacha qizdiriladi. Qizdirilgan sirtga nashatir kukuni sepiladi, yuzaga qalay chivig’i yaqinlashtiriladi va qalay butun oqartiriladigan yuza bo’ylab yoyiladi, so’ngra esa toza kanop bilan qalay butun yuzaga tekis ishqalanadi. Oqartirilmagan joylar tozalanib, takror oqartiriladi. Oqartirilgan sirt suv bilan yuvilib, quritiladi.
|
4.Sirtni botirib oqartirish.
|
4. Qalay tigelda eritiladi. Tozalangan detalь yassi jag’li ombur yoki temirchilik qisqichi bilan ushlanadi, xlorli rux eritmasiga botirilib, 1 min tutib turiladi, so’ngra eritilgan qalayga botirilib, 3-5min ushlab turiladi.
Detalь qalaydan chiqarib olinadi va tigelь ustida qattiq silkitilib, ortiqcha qalay ketkaziladi. Oqartirilgan detalь suvda yuviladi.
|
|
|
| |
-AMALIY MASHG‘ULOT - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 56/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati19-AMALIY MASHG‘ULOT
Avtomobil dvigatelini avtomobildan yechish.
Ishdan maqsad:
Talabalarga avtomobil dvigatelini avtomobildan yechishni o‘rgatish
II. Ishning mazmuni:
1. Dvigatelni avtomobildan yechishni o‘rganish
2. Dvigatelni avtomobildan yechishda texnika xavfsizligi
III Kerakli jihozlar:
1. VAZ-2106 yengil avtomobili
2. Kalitlar to‘plami
3. Dvigatelni ko‘tarish maslamasi
4. Dvigatelni o‘rnatish maslamasi
IV. Ishni bajarish tartibi
1. Avtomobilni qo‘zg‘almaydigan xolatga keltirish
2. Dvigatel blokiga maxkamlangan qo‘shtmcha jihozlarni yechib olish
3. Dvigatelni ko‘tarish uchun ilgakni o‘rnatish
4. Ko‘tarish moslamasi bilan dvigatelni olish
5. Dvigatelni maslamaga o‘rnatish
V. Xisobot tuzish tartibi.
1. Avtomobil dvigatelini yechishda texnika xavsizligi
2. Dvigatel blakiga maxkamlangan jihozlarni yechish tartibi
Nazorat savollari
Dvigatel nima?
Dvigatel blokiga qanday qo‘shimcha jihozlar maxkamlangan.
20-AMALIY MASHG‘ULOT
Dvigatelni qismlarga ajratish va yig‘ish.
I. Ishdan maqsad:
Avtomobil dvigatellarini tuzilishi, uni qismlarga ajratish va yig‘ish ketma-ketligini o‘rganish.
II. Ishning mazmuni:
Dvigatelni qismlarga ajratishni o‘rganish.
Dvigatelni nuqsonlarini o‘rganish.
Dvigatelni yig‘ashni o‘rganish.
Sh. Kerakli jixozlar:
Kalitlar jamlamasi.
Dvigatelni k,ismlarga ajratish va yig‘ish stendi.
Aravacha.
Ko‘targich (Tal).
IV. Ishni bajarish tartibi.
Dvigatelni qismlarga ajratish.
Dvigatelni detallarini ko‘rsatish.
Dvigatlni nosozliklarini aniqlash.
Dvigatelni qismlarini yig‘ish.
Ishni bajarishda texnika xavfsizligi.
|
| |
- AMALIY ISH - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 51/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati16- AMALIY ISH
Yumshoq, kavsharlar bilan kavsharlash
Ishning maqsadi:
Kavsharlashga tayyorlanish.
Yumshok. kavshar bilan kavsharlash.
Taxmiiiy ish ob’ektlari: oq tunuka qutilar, idishlar, moy idishlar.
Jihoz va asboblar: issiqlik kavsharlagichlari, uch yokli shaberlar, har xil egovlar, kavsharlash lampasi.
Moslama va materiallar: yassi jag’li ombur, xlorid kislota, rux, paxta, nashatir, qalay-qo’rg’oshinli kavshar, qilli cho’tkalar, latta-putta, metall cho’tka.
Kavsharlashga tayyorlanish
|
1.Xlorli rux eritmasini tayyorlash. Eslatma. Kislota bilan ishlashda ehtiyot bo’lish, hamma vaqt kislotani suvga solish, eritma tayyorlashda qo’lqopdan foydalanish lozim.
|
1.SHisha idishning 1/4 qismi hajmida suv qo’yiladi. SHisha voronka orqali idishning yana 1/4 qismicha xlorid kislota quyiladi. Eritmaga mayda plastinachalar tarzida kesilgan rux solinadi (gaz pufakchalari ajralib chiqqanidan so’ng eritma ishlatishga tayyor bo’ladi).
|
2. Kavsharlanadigai joyni tayyorlash.
|
2.Buyum detallarining kavsharlana-
digai joyi bir-biriga yaxshi moslanadi.SHu joy metall cho’tka va latta bilan ifloslik va namdan tozalanadi, chok esa shaber yoki egov bilan yaltiraguncha jilo beriladi.
|
Kavsharlash lampasini yoqish va kavsharlashga tayyorlash.
|
3.Lampa kosachasiga benzin quyib yoqiladi. Benzin yonib tugagach, nippelь klapani sal ochiladi, lampa sig’imiga havo beriladi va lampa himoya qurilmasiga yaqinlashtiriladi.
Lampaning burama naychasi past alangada qizdirilgach, olov me’yor lanadi. Nippelь ifloslanganida, primus ignasi bilan tozalaiadi. Kavsharlash lampasiga (idishning 3/4 qismi hajmidan oshirmasdan) ingichka naycha yoki chog’roq voronkadan foydalanib kerosin quyiladi. SHundan keyin idishning og’zi rezьbali tiqin bilan burab berkitiladi va lampa quruq qilib artiladi.
Lampa g’ishtyoki maxsus moslama yaqinida yonib turgan denaturat alangasidan o’toldiriladi, denaturat lampaning maxsus kosachasiga quyilgan bo’ladi; forsunka ifloslangan bo’lsa, jumrak berkitib qo’yilib, igna bilan tozalanadi.
|
4.Kavsharlagichni qizdirish va oqartirish.
|
4.Kavsharlagich uchi egov bilan kuyindidan tozalanib, uchining qirrasi sal dumaloqlantiriladi. Kavsharlagich (koviya) taglikka shunday qo’yiladiki, uning tovoni chetga yo’naltirilgan bo’ladi. Kavsharlash lampasining alangasi kavsharlagich tovoniga qaratiladi. Kavsharlagichning qizigan - qizima-ganligi uning uchini novshadilga botirib ko’rish yo’li bilan tekshiri-ladi (agar novshadil pishillab, un-dan ko’kish tutun chiqsa, demak, kavsharlagich yaxshi qizigan). Kavsharlagichning uchini novshadilda tozalanadi va unga kavshar chiviq yainlashtirilib, oqartiriladi. Kavsharlagich - qoviya qizdirilib, unga qalay yugurtiriladi kavsharlagichni shunday quyish kerakki, uning ish (ponasimon) qismi alangadan pastga qarab tursin, alanga xududida esa uning qalin qismi turishi kerak. Qizigan kavsharlagichni stolga emas, balki maxsus taglikka qo’yish kerak, shunda issiqlik bekorga isrof bo’lmaydi va kavsharlagich ifloslanmaydi.
|
|
|
| |
-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi

|
-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi
|
bet | 111/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati7-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi
1-osma richagini kuzov bilan ulash richagi; 2-orqa osmaning richagi; 3-osma richagining rezina metall sharniri; 4-gupchak o‘qi; 5-amortizator; 6-osma prujinasi; 7-prujina egari; 8-rezina buferi; 9-osmaning ko‘ndalang shtangasi; 10-ko‘ndlang richag; 11-amortizatorni mahkamlash kronshteyni; 12-richagni mahkamlash bolti.
Orqa osmaning avtomobilga mahkamlanishi
Avtomobilni ko‘tarish tizimi asosan uchta turga bo‘linadi:
a) Ramali; b) yarim ramali; v) ramasiz.
Ramali ko‘taruvchi tizim asosan yuk avtomobillarida qo‘llanilib u ikkita bo‘ylama joylashgan balkadan iborat bo‘lib, payvandlangan yoki parchin mix orqali har xil profildagi balkalar bilan mahkamlanadi. Old va orqa osmalar ramaga turli konstruksiyada mahkamlanishi 8-rasmda ko‘rsatilgan.
8-rasm. Orqa old osmalarning ramaga ulanishi
1-old kronshteyn; 2-rama; 3-amortizator kronshteyni; 4-vtulka; 5-amortizator; 6-orqa kronshteyn; 7-belbog‘ (xomut); 8-varaq; 9-stremyanka; 10-planka.
Yengil avtomobillar ramasiz bo‘lib uning vazifasini kuzov bajaradi. Old va orqa osmalar kuzovga payvandlangan kronshteynlarga mahkamlanadi. Ularning konstruksiyasi 9-rasmda berilgan.
9-rasm.
1-prujina; 2-ko‘ndalang richag; 3-ko‘ndalang shtanga; 4-rezina bufer.
10-rasmda esa TICO avtomobilining orqa osmasini qismlarga ajratilgan holatdagi ko‘rinishi berilgan.
10-rasm.
1-orqa spiralsimon prujina; 2-zarba so‘ndirgich; 3-prujinaning ustki egari;
4-amortizator; 5-ko‘ndalang tortqi (shtanga); 6-bo‘ylama richag; 7-vtulka; 8-orqa ko‘prik.
Xavfsiz ishlash usullari
Avtomobilning orqa osmasini yechishdan oldin g‘ildirak va osma detallarini ifloslikdan tozalash zarur, bu ish o‘rnini va ishchini toza ishlash imkonini beradi. Asbob-uskunalar o‘z vazifasi bo‘yicha foydalanilsin, aksincha uni ishdan chiqishiga yoki sinishiga olib keladi. Bunday xarakat shikastlanishga ham sabab bo‘ladi. Ko‘rsatilgan ketma-ketlik asosida ish bajarilsin, bu to‘g‘ri va qiyinchiliksiz bajarishni ta’minlaydi. Amortizatorlarni ustki qismini yechib olishdan oldin uning tagiga erkin kiruvchi tirgak qo‘yilsin, bu tushib ketishni oldini oladi.
Ko‘rsatilgan rezbali birkmalarni burash momentdan ortiq mahkamlamang, bu boltni uzilib ketishga va qo‘lni urib olishga olib kelishi mumkin. Asboblarni ishlatishda toza bo‘lishiga va o‘z joyiga qo‘yishga odatlaning. Har qanday ishni bajarishda shoshilmang va chala bajarmang. Ehtiyotkorlik baxtsiz hodisa va shikastlanishni oldini oladi, buni unutmang! Bu Sizni salomatligingiz, uni qadrlash va saqlashni o‘z qo‘lingizda, doim yodingizda bo‘lsin!.
|
| |
Yumshoq - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 52/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiYumshoq; kavshar bilan kavsharlash
1.CHoklarni kavsharlash.
Eslatma. CHokka yaqin joylarni qizib ketishdan saqlash uchun ho’l latta yopib yoki suvga tushirib qo’yish lozim.
|
1.Kavsharlanadigan yuza qilli cho’tka bilan tozalanib, unga xlorli rux eritmasi surkaladi. Qizdirilgan uchi kavsharlanadigan joyga yaqinlashtiriladi va chok qizib, unda kavshar erib tarqalgan sayin chokka to’la oqib tushganicha kavsharlagich chok bo’ylab yurgiziladi. Kavsharlagich uchi kavsharlanadigan
joyga yaqinlashtiriladi va chok
qizib, unda kavshar erib tarqalgani
sayin chokka to’la oqib tushganicha
kavsharlagich chok bo’ylab yurgiziladi.
Kavsharlagichni qayta qizdirib
kavsharlash shu tartibda davom
ettiriladi. Kavsharlagichning uchi
kavshar bilan bir tekis qoplanguniga qadar u novshadil
bo’lagi ustida yurgiziladi.
Kavsharlash joi xlorid kislota
bilan xurushlanadi, ya’ni unga
kimyoviy ishlov beriladi. I
Kavsharlanadigan yuzalarni qizdirish uchun kavsharlagich bir joyga tekkizilib, biroz ushlab turiladi, so’ngra kavsharlanadigan joy bo’ylab sekin va bir tekis yurgiziladi. Suyuqlangan kavshar kavsharlagichdan oqib tushib, tirqishni to’ldiradi (tirqish kengligi 0,05-0,15mm). Kavsharlangan chok sovigandan keyin tozalab yuvilib, quruq latta bilan artiladi va ortikcha kavshar egov yoki shaber yordamida olib tashlanadi.
|
2.Kavsharlash sifatini tekshirish.
|
2. Kavsharlangan choklar tashqi tomondan ko’zdan kechirib tekshiriladi(kavsharlanmagan joylarda darzlar bo’lmasligi kerak), so’ng choklar germetiklikka (kavsharlangan idishdan suv oqmasligi kerak) da mustahkamlikka (kavsharlangan joyidan bukilgai detalda darz bo’lmasligi kerak) tekshiriladi.
|
|
| |
II-ish o‘rni: Yig‘ish ishlari

II-ish o‘rni: Yig‘ish ishlari
Amortizatorning yuqori qismini kuzovga mahkamlash. (o‘ng tomoni).
|
Qo‘lda.
|
1-kuzov kronshteyni;
2-amortizator; 3-bolt.
|
Amortizator 2 o‘rniga qo‘yilib, bolt 3 kiritilgach gayka burab qo‘yilsin.
|
Ko‘ndalang richagga bo‘ylama richaglarni o‘rnatish. (o‘ng tomoni).
|
Kalitlar to‘plami, dinamometrik dastak.
|
1-richag; 2-boltlar;3-gaykalar.
|
Bo‘ylama richag 1 o‘rnatilib, boltlar 2 kiritilgach, gaykalar 3 7,09,0 kg.m momentda mahkamlansin.
|
Osmaga ko‘ndalang shtangani o‘rnatish.
|
Kalitlar to‘plami, dinamometrik dastak.
|
1-bolt; 2-shtanga.
|
Shtanga 2 qo‘yilib gayka 1 3,54,5 kg.m momentda mahkamlansin.
|
Bo‘ylama richagni kuzov kronshteyniga mahkamlash.
(o‘ng tomoni).
|
Kalitlar to‘plami, dinamometrik dastak.
|
|
Kronshteyn 1 ga richag 2 o‘rnatilib bolt 3 kiritilgach gayka 7,09,0 kg.m momentda mahkamlansin.
|
Ustun kosachasiga prujina va uning detallarini o‘rnatish.
|
Qo‘lda.
|
1-ustun kosachasi; 2-prujina; 3-rezina bufer; 4-bufer g‘ilofi; 5-prujina egari.
|
Ustun kosachasi 1 ga prujina 2, zarba so‘ndirguvchi bufekr 3, buferning g‘ilofi 4 va prujina egari 5 o‘rnatilsin.
|
Amortizatorning pastki qismini o‘rnatish. (o‘ng tomoni).
|
Qo‘lda.
|
1-bolt; 2-gayka.
|
Orqa osmani ko‘tarib, amortizator kronshteynga o‘rnatilib bolt 1 teshikka kiritilsin va gayka 2 burab qo‘yilsin.
|
Amortizatorning ustki va pastki gaykalarini mahkamlash.
(o‘ng tomoni)
|
Kalitlar to‘plami, dinamometrik dastak.
|
|
Gaykalar 1 va 2 4,57,0 kg.m momenda mahkamlansin.
|
Tormoz shlangini ulash. (o‘ng tomoni)
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-tormoz naychasi; 2-shlang.
|
Teshiklar ochilib, tormoz naychasi 1 ga shlang 2 o‘rnatilsin. Iflos kirishga yo‘l qo‘yilmasin.
|
To‘xtatib turish tormozi mexanizmining yuritmasini o‘rnatib mahkamlash.
(o‘ng tomoni).
|
Qo‘lda, kalitlar to‘plami.
|
1-richag; 2-tros.
|
Tormoz kolodkasini keruvchi planka 1 ga tros 2 uchi mahkamlanib, tormoz shchitiga tros qobig‘i mahkamlansin.
|
Tormoz barabani va g‘ildiraklarni o‘rnatish. (o‘ng tomoni).
|
Qo‘lda.
|
|
Tormoz barabanlari o‘rnatilgan g‘ildirak o‘rniga o‘rnatilib, gaykalar burab qo‘yilsin.
|
Avtomobilni g‘ildiraklarini mahkamlash.
(o‘ng tomoni).
|
g‘ildirak kaliti.
|
|
Tirgaklar olingach, avtomobilni orqa tomoni yerga tushirilib, gaykalar 8,012,0 kg.m momentda mahkamlansin.
|
KERAKLI O‘QUV-JIHOZ, ASBOB-USKUNA VA ASHYOLAR

Faoliyat turlari |
Asbob uskuna, moslama va ashyo.
| Rasm (ko‘rinish) |
Ish bajarishda qo‘yiladigan talablar
|
I-ish o‘rni: Ajratish ishlari
|
Orqa g‘ildiraklarni yechib olishga tayyorlash.
|
g‘ildirak kaliti, domkrat.
|
1-domkrat.
|
Gaykalar qo‘lda burash holatigacha bo‘shatilib, avtomobil erkin xarakatlanmasligi ta’minlangach, orqa tomoni ko‘tarilsin.
|
Orqa g‘ildirak va tormoz barabannini yechib olish.
|
Qo‘lda, tirgak, moslama, sirpanuvchi bolg‘a.
|
1-sirpanuvchi bolg‘a dastagi;
2-moslama.
|
g‘ildirak olingach, maxsus asbob 2 ko‘rsatilganday o‘rnatilib, sirpanuvchi bolg‘a 1 bilan orqaga urib tormoz barabani 3 chiqarilsin.
|
To‘xtatib turish tormozi mexanizmining yuritmasi trosini chiqarib olish.
|
Kalitlar to‘plami, qo‘lda.
|
1-richag; 2-tros.
|
Tormoz kolodkasini keruvchi plankadan tros uchi ajratilib, tormoz shchitidan tros bo‘shatib olinsin.
|
Tormoz shlangini ajratib olish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-tormoz naychasi; 2-shlang.
|
Tormoz naychasi 1 dan shlang 2 ajratilib, teshiklar berkitilsin. Ifloslanishga yo‘l qo‘yilmasin.
|
Osmadan ko‘ndalang shtangani yechib olish
(o‘ng tomoni).
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-bolt; 2-shtanga.
|
Boltlar 1 bo‘shatilib, shtanga 2 olinsin.
|
Amortizatorning pastki qismini bo‘shatib chiqarish.
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-bolt.
|
Gayka 1 bo‘shatilib bolt chiqarilsin.
|
Bo‘ylama richagni yechib olish.
(o‘ng tomoni).
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-gayka; 2-bolt; 3-richag.
|
Boltlar 2 bo‘shatilib, bo‘ylama richag 3 olinsin.
|
Amortizatorning yuqori qismini yechib olish. (o‘ng tomoni).
|
Kalitlar to‘plami.
|
1-gayka.
|
Gayka 1 bo‘shatilib, bolt chiqarilsin va amortizator olinsin.
|
|
-rasm. MATIZ avtomobilining mustaqil orqa osmasi

2-rasm. MATIZ avtomobilining mustaqil orqa osmasi:
1-amortizator; 2-prujina; 3-tormoz barabani; 4-teleskopik ustun.
«Moskvich» avtomobilining orqa osmasini tasviriy chizmasi 3-rasmda berilgan.
3-rasm. Moskvich avtomobilining orqa osmasi
1-ressorning old barmog‘i; 2-ressorni egilishini cheklovchi rezina bufer; 3-ressor;
4-yarim o‘qning kojuxi; 5-belbog‘ (stremyanka); 6-asosiy cheklovchi rezina-bufer;
7-amortizator; 8-ressor xomuti; 9-ressorning orqa sirg‘asi;
TICO avtomobilining orqa osmasini tasviriy chizmasi 4-rasmda berilgan.
4-rasm. TICO avtomobilining orqa osmasi.
1-spiralsimon prujina; 2-amortizator; 3-ko‘ndalang shtanga; 4-turtki so‘ndirgich;
5-biriktirish richagi;
Gidropnevmatik osmalarda gidromexanik ressora va egiluvchi elastik elementlar qo‘llaniladi. 5-rasmda uning ko‘rinishi berilgan.
5-rasm. Gidromexanik ressora va egiluvchi elastik.
1-gidropnevmatik ressor; 2-cheklash sterjeni; 3-ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatori;
4-richag; 5-kuzov holatini ta’minlovchi rostlagich; 6-rostlagich richagi; 7-ram.
Gidropnevmatik osmaning tasviriy chizmasi 6-rasmda ko‘rsatilgan.
6-rasm. Gidropnevmatik osmaning chizmasi
1-bak; 2-nasos; 3-bosim akkumulyatori; 4-rostlagich (regulyator); 5-pnevmiatik qism;
6-porshen; 7-menbrana; 8-suyuqlik klapani.
TICO avtomobilining orqa osmasiga kelsak, nomustaqil, gidroteskopik amortizatorli, silindrsimon prujinaga ega bo‘lib, bitta ko‘ndalang va ikkita bo‘ylama richagdan tashkil topgan. Bo‘ylama richaglar 2 kuzovga rezinametall sharnirlar 3 yordamida birikadi.
Ikki tarafga ishlaydigan amortizatorlar pastda ko‘ndalang richag kronshteyniga, yuqorida esa boltlar orqali kuzovga mahkamlanadi. g‘ildirakni yuqoriga xarakatlanishi rezina bufer 8 bilan, pastga esa amortizator ichidagi bufer orqali cheklanadi. TICO avtomobilining orqa osmasi 7-rasmda ko‘rsatilgan.
|