nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 26

Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar
Tashkiliy qism
(1-ilova)
Assalomu-
alaykum,hurmatli
talabalar.
Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va
talabalarning mashg’ulotga
tayyorgarligi to’g’risida
o’zining fikrini bildiradi.
O‘quv fan bo‘yicha o‘quvchilar o‘zlashtirishlarining baholash me’zonlari
Baholashko‘rsatkichlari va me’zonlari
T/R Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chikarishda qo’llay oladigan, ushbu
fanni boshqa fanlar bilan bog’lay oladigan, mustaqil ish va
vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa o’quvchilarga o’rnak bo’ladigan.
5
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
3
Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan,
o’quv qurollari to’lik bo’lgan, adabiyotlardan foydalanishni
bilgan.
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar.
2
talabalar davomatni aniqlab
oladi.
O’quv mashg’ulot bo’yicha
dastlabki tasavvurni beradi.
Adabiyotlar ro’yhati:
1.A.Hudoyberdiyev:”Tadbirkorlik v abiznes asoslari”T.2009yil
|
hujjatlarni rasmiylashtirish bosqichi

Bir qavatli to'shak, qattiq qarag'ay va laminatlangan
sunta
Ikki qavatli to'shak, qattiq qarag'ay va sunta
Ko'rpa-to'shaklar (har bir bolaga 3 dona)
Hammom va hojatxona
10 qismli sochiq shkafi
Santexnika (qo'shimcha lavabolar, hojatxonalar va
boshqalar)
Oshxona
Idishlar va kesish uskunalari
Idish yuvish mashinasi
Idishlarni saqlash uchun shkaf
Koridor
Besh qismli tashqi kiyim shkafi, laminatlangan sunta
Boshqa
Tozalash uskunalari, dezinfektsiyalash vositalari
Videokuzatuv tizimi (4 kanalli videoregistrator,
videokameralar, mikrofonlar va boshqalar)
Microsoft Word Raqamli tarix sillabus

Microsoft Word Raqamli tarix sillabus
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
20.12.2023
Hajmi
0,96 Mb.
#124786
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft Word Raqamli tarix sillabus
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 107

Tashkiliy qism
1-ilova
2-ilova
O‘quv fan bo‘yicha o‘quvchilar o‘zlashtirishlarining baholash me’zonlari
Baholashko‘rsatkichlari va me’zonlari
T/R Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chikarishda qo’llay oladigan, ushbu
fanni boshqa fanlar bilan bog’lay oladigan, mustaqil ish va
vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa o’quvchilarga o’rnak bo’ladigan.
5
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
3
Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan,
o’quv qurollari to’lik bo’lgan, adabiyotlardan foydalanishni
bilgan.
3
Biznеs-rеjаni bo‘limlаri - Biznesni tashkil etish va yuritish

|
Biznesni tashkil etish va yuritishBog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna ВосстановленBiznеs-rеjаni bo‘limlаri
Rezyume
Taklif etilayotgan loyiha g‘oyasi
(mohiyati)
5.3 Ishlab chiqarishning moddiy omillari
Umumiy boshlang‘ich ma’lumotlar
va sharoitlar
5.4 Ishlab chiqarish jarayonini ta’riflash
Yangi tovar namunasining ta’rifi
6 Tashkiliy reja
Tadbirkorlik faoliyati tajribasini
baholash
6.1 Korxonaning tashkiliy-huquqiy shakli
Mahsulot sotiladigan bozorlarni
baholash
6.2 Korxonaning tashkiliy tuzilmasi
Yangi tovar iste’molchilarining
ta’rifi
6.3 Majburiyatlarning taqsimlanishi
Raqobatdoshlarni baholash
6.4 Hamkorlar to‘g‘risida axborot
Raqobatdoshlarga nisbatan o‘zining
kuchli va ojiz tomonlarini
baholash
6.5 Biznes tashqi muhitining ta’rifi
Marketing rejasi
6.6 Korxonaning mehnat resurslari
4.1 Marketing maqsadlari
6.7 Boshqaruv tarkibi a’zolari to‘g‘risida
ma’lumotlar
4.2 Marketing strategiyasi
Moliyaviy reja
4.3 Marketing rejasining moliyaviy
ta’minlanishi
7.1 Daromad va xarajatlar rejasi
5 Ishlab chiqarish rejasi
7.2 Pul tushumlari va to‘lovlari rejasi
5.1 Yangi tovar ishlab chiqaruvchisi
7.3 Korxona aktiv va passivlarining
qo‘shma balansi
7.4 Zararsizlikka erishish grafigi
7.5 Moliyalashtirish strategiyasi
(mablag‘lar manbalari va ularni sarflash)
7.6 Tavakkalchilikni baholash va sug‘urta
5.2 Talab qilinadigan ishlab
chiqarish quvvatlari va ularning
mavjudligi
8 Ilovalar
|
| |
Qaysi turdagi transport vositasi mahsulot tannarxini pasaytirgan

|
Qaysi turdagi transport vositasi mahsulot tannarxini pasaytirgan Pdf ko'rish
|
bet | 155/172 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 8,11 Mb. | | #229141 |
Bog'liq LOGISTIKA. Umarova D.M30. Qaysi turdagi transport vositasi mahsulot tannarxini pasaytirgan
holda deyarli chegaralanmagan tartibda o ‘tkazish imkoniyati bilan
ommaviy tartibda qit’alararo yuk tashish vazifasining amalga oshirilishini
ta’minlaydi
a) dengiz transporti
b) daryo transporti
d) temir yo‘l transporti
e) avtomobil transporti
f) havo yo‘llari transporti
31. Zamonaviy logistik tizim maqsadlarini amalga oshirishga
qaratilgan logistik operatsiyalarning yiriklashtirilgan guruhi - bu ... .
a) logistik zanjir
b) logistik funksiya
d) logistik kanal
e) logistik bilim
29.
Korxonani xomashyo va moddiy resurslar bilan ta ’minlash
jarayonida zamonaviy logistikaning qaysi funksiyalari o‘z faoliyatini
amalga oshiradi?
a) ishlab chiqarish
b) ta’minot
d) xarid
e) taqsimot
233
30. Moddiy ne’matlar yaratuvchi yoki xizmatlar ko‘rsatuvchi korxona
ichidagi moddiy oqimni boshqarish qaysi zamonaviy logistik funksional
yo'nalishga tegishli?
a) ishlab chiqarish
b) xarid
d) ta’minot
e) taqsimot
31. Tayyor mahsulotni realizatsiya qilishda moddiy oqimlarni bosh
qarish zamonaviy logistikaning qaysi funksional yo‘nalishiga doir?
a) xarid
b) savdo
d) boshqaruv
e) taqsimot
32. M oddiy oqimning birlamchi ishlab chiqaruvchidan oxirgi
iste ’molchigacha bo‘lgan harakati zamonaviy logistikaning qaysi
yo'nalishida o ‘rganiladi?
a) yetkazib berish
b) transport
d) taqsimot
e) boshqaruv
33. M oddiy oqimlar harakatining natijalari qaysi funksional
yo‘nalishda aks ettiriladi?
a) boshqaruv
b) axborot
d) transport
e) ta’minot
|
| |
«Tramning shakllanishi va rivojlanishi» funksiyasi korxonada

b) ishlab chiqarish liniyasidan jo'natish
d) ombor tizimi orqaii jo'natish
d) hamma javoblar to‘g'ri
28. Fizikaviy taqsimlash nima?
a) mahsulotni sotuvchidan iste’molchiga yetkazib berish
b) mahsulotni
har xil turlarga taqsimlash
d) saqlanayotgan mahsulotga xizmat ko‘rsatish
e) to'g'ri javob a) va d)
29. Qanday elementlar transport material-texnik bazasini o ‘z ichiga
oiadi?
a) transport vositalari
b) temir yo‘l va yo‘l xo‘jaligi
d) texnika qurilmalari va inshootlari
e) hamma javoblar to‘g‘ri
Materiallar oqimi boshqaruvi tizimini takomillashtirish

|
Materiallar oqimi boshqaruvi tizimini takomillashtirishBog'liq LOGISTIKA. Umarova D.MMateriallar oqimi boshqaruvi tizimini takomillashtirish.
Hozirgi
zam on sharoitida amaldagi m ateriallar oqimi boshqaruv tizimini
takomillashtirishning uch yo'nalishini ajratish mumkin.
Birinchisi — turii funksional tarkibiy qism larning iqtisodiy
m exanizmlardan foydalanishni yaxshilash hisobiga o ‘zaro bog‘liq-
ligini kuchaytirish.
Ikkinchisi — korxona boshqaruvi tuzilmasida tashkiliy o ‘zga-
rishlami amalga oshirish orqaii muvofiqlashtirishni kerakh darajaga
yetkazish.
U chinchisi — elektron hisoblash mashinalari va «materiallarga
b o ‘lgan ehtiyojlarni rejalashtirish tizim i» yoki «m ateriallarni
re ja la s h tiris h va b o s h q a rish tizim i» kab i m axsus ax b o ro t
tizim laridan foydalanish asosida materiallar oqimi boshqaruvini
takomillashtirish.
Nazorat uchun savollar
1. Ishlab chiqarish logistikasining mohiyaii nimadan iborat?
2. Ishlab chiqarishda m oddiy oqim larni boshqarishda qanday fun ksiyalar
bajariladi?
3. Logistika tizimining o ‘rama sifat modelini qurishning asosiy xususiyatlari
nimadan iborat?
4. Korxonaiarda buyurtmalarni bajarishda birinchilik qoidalari qaysilar?
5. M oddiy oqimlarni boshqarishning turtib borubchi va tortib chiqaruvchi
tizimini izohlab bering.
56
6. Ishlab chiqarishda m oddiy oqimlarni boshqarish va tashkil etishning о ‘z.aro
bog'liq!igini tushuntirib bering.
7.
Buyurtmaning bajarilish sikl tuzilmasi qanday shakllanadi?
S. M oddiy oqimlarni tashkil etishning asosiy shakllarini tushuntirib bering.
9. M oddiy oqimlarni boshqarish tizimlari nimadan iborat?
10. «Aniq va vaqtida» tamoyili haqida tushuncha bering.
|
| |
Nazorat savollari - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 35/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Nazorat savollari
Optik tolaning optik aloqa tizimidagi о ‘rniga tafsiv bering.
Optik tola qanday tuzilgan ? !“
Optik tola qanday materiallardan tayyorlanadi? j
Tolali optik aloqa tizimida qo ‘llaniladigan optik tolalarning qanday turlari mavjud? Ularga tafsiv bering. '
Tolali optik aloqa tizimlarida optik tolalarning qanday standartlaridan keng foydalaniladi? Ularga tafsiv bering.
Ikki muhit chegarasidagi tekislikka tushgan yorug‘lik nurining tushish va i sinish burchaklari orasidagi bog'lanishni ifodalovchi Snellius qonuni qanday J munosabat bilan aniqlanadi?
Optik tolaning muhim parametrlaridan biri — sindirish ко ‘rsatkichining nisbiy ' f
farqi qanday munosabat bilan aniqlanadi? A
Yorug'lik nurining to'liq ichki qaytish burchagi uchun miqdoriy munosabatni » yozing va uni tafsivlang. >
Apertura burchagi va soniga ta’rif bering.
Pog'onali va gradiyentli sindirish ко‘rsatkichlariga ega bo‘Igan optik tolalar I
uchun apertura sonlari qaysi miqdoriy munosabatlar bilan aniqlanadi? I
Normalashtirilgan chastotaga ta’rif bering. ।
Pog'onali optik tola uchun modular soni qanday miqdoriy munosabat bilan ft aniqlanadi? Unga tafsiv bering.
Gradiyentli optik tola uchun modalar soni qanday miqdoriy munosabat I bilan aniqlanadi? Unga tafsiv bering. I
Kesish to ‘Iqin uzunligiga ta ’rif bering. Pog'onali bir modali optik tola uchun ■
va optik kabel uchun kesish to‘Iqin uzunliklarini aniqlash usullarini ।
tafsivlang. ,
Optik tolaning so'nish va dispersiya bo'yicha baholanishi nimaga bog'liq?
Yorug'lik nurlanishining optik toladagi so'nishiga ta’sir etuvchi omillarni sanab ko'rsating.
Optik tolaning xususiy yo'qotishlari qanday hosil bo'ladi?
Optik tolaning kabelyo'qotishlari qanday hosil bo'ladi?
Dispersiya tushunchasini ta’riflang.
Dispersiyaning qanday turlarini bilasiz? Ularni ta’riflang.
Modalararo dispersiyani ta’riflang. I
Xromatik dispersiyani ta ’riflang. I
Qutblangan moda dispersiyasini ta’riflang. 1
Dispersiyani kamaytirish maqsadida qaysi usullardan foydalaniladi? ’
Tolali optik kabellar vazifasi, tuzilishi va tayyorlangan materialiga bog'liq ravishda qanday turlarga bo'Hnadi?
|
| |
Optik aloqa asoslari - bet 41

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 41/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)hv = W2 - W\, (3.6)
bunda Ik, va — mos ravishda yuqori va quyi energetik sathlarning energiyasi.
Turli xil yarimo‘tkazgich materiallarda man etilgan energetik sohaning kengligi turlicha bo‘lgani uchun ulardan tayyorlangan yoruglik diodlari har xil to‘lqin uzunliklarida nurlanadi. CaAs yarimo‘tkazgich materiali asosida turli xil kiritmalar kiritish yo‘li bilan tayyorlangan yorug‘lik diodlarining odatiy xarakteristikalari 3.5-rasmda keltirilgan.
Noasosiy zaryad tashuvchilarning rekombinatsiyasi chog‘ida elektronlarning kvant o‘tishi ikki energetik sath orasida emas, bir- biriga juda yaqin joylashgan energetik sathlar guruhi orasida yuz bergani uchun nurlanish spektri birmuncha yoyilgan boTadi.
Spektral xarakteristikada nurlanish quwati eng katta qiymatga erishadigan holatga mos kelgan to‘Iqin uzunligi quyidagi munosabat bilan aniqlanadi:
Xmax = he/(3.7)
bunda c — yorug‘likning vakumlagi tezligi. Agarda bu ifodada A W^me.s. ni eV larda, to‘lqin uzunligi X ni mkm larda o‘lchasak, u quyidagi ko'rinishni oladi:
X =1,23/АҒГ . (3.71)
Yorug‘lik diodlarining spektral diapazoni nurlanish quwatining eng katta qiymati yarmiga to‘g‘ri kelgan spektral kenglik bilan aniqlanadi (3.5-rasm).
90
www.ziyouz.com kutubxonasi
P nurl
3.5-rasm. InGaAsP va Ga As asosidagi yorugiik diodlarining
spektral xarakteristikalari
Agar yorag‘lik diodining nurlanishi asosan p-n o‘tishni tashkil etgan yarimo‘tkazgichlarning o'tkazuvchanlik va valent energetik sohalaridagi 3 kT kenglikdagi energetik sathlarga tegishli zaryad tashuvchilarning injeksiyasi va rekombinatsiyasi tufayli sodir bo‘ladi deb farz qilsak, bu kenglikni quyidagi munosabat orqali ifodalash mumkin:
= ——A , (3.8)
he
bunda к — Boltsman doimiysi, T — absoiut harorat.
3.6-rasmda yorug‘lik diodi nurlanishi spektral diapazonining kengligi va to'lqin uzunligi orasidagi bog‘lanish keltirilgan. Unda uzluksiz chiziq orqali bu bog‘lanishning yuqorida keltirilgan miqdoriy munosabat bo'yicha hisoblangan qiymatlari ko‘rsatilgan. Chizmadan ko‘rinadiki, hisoblash va tajriba natijalari 0,85—1,6 mkm to‘lqin uzunliklarida, asosan, o‘zaro mos keladh
Chunonchi, InGaAsP yorug‘lik diodlari uchun bu kenglik 1.3 mkm li to‘lqin uzunligida AA.= 100 — 110 nm ni, AlGaAs diordlari
91
www.ziyouz.com kutubxonasi
uchun esa, 0,85 mkm li to‘lqin uzunligida ДА,—30 — 45 nm ni tashkil etadi.
Shuni ta’kidlash joizki, yorag‘lik diodlari spektral xarakteristika- larining ko‘rinishi, nafaqat ularning asosini tashkil etgan yari- mo‘tkazgichlarning turiga, shuningdek, ularga kiritilgan kiritma- larning xiliga ham bog‘liq. Masalan, InGaP, GaAsP, GaAlAs kabi uchlamchi birikmalardagi kimyoviy elementlarning foiz ulushiga qarab, nurlanish to'lqin uzunligini keng oraliqda o‘zgartirishga erishish mumkin.
I
|
| |
Tarixiy tadqiqotlarda geografik axborot tizimlarining o'rni. 
6 soat
15

7
VI. Ta'lim texnologiyalari va metodlari:
- ma'ruzalar;
- interfaol keys-stadilar;
- seminarlar (mantiqiy fiklash, tezkor savol-javoblar);
- guruhlarda ishlash;
- taqdimotlarni qilish;
- individual loyihalar;
- jamoa bo'lib ishlash va himoya qilish uchun loyihalar. Krеditlarni olish uchun talablar:
VII. Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va uslubiy tushunchalarni to'la o'zlashtirish, tahlil natijalarini to'g'ri aks ettira
olish, o'rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish va joriy, oraliq nazorat
shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo'yicha yozma ishni topshirish.
TALABA BILIMINI BAXOLASH - Microsoft Word Raqamli tarix sillabus

8
2.5. Yakuniy nazorat turi sеmеstr yaqunida ushbu fan bo’yicha talabaning nazariy bilim va
amaliy qo’niqmalarini o’zlashtirish darajasini aniqlash maqsadida (
III-bo’limda nazarda tutilgan
mеzonlar) 3 ta savol bеrish orqali yozma shaklda o’tqaziladi:
1 savol: nazariy
2 savol: nazariy
3 savol: amaliy
(yoki “dl.urdu.uz da 30 ta tеst savoliga” dеb almashtirish mumkin)
Yakuniy nazoratturini o’tqazish ushbu shakli kafеdra tomonidan bеlgilangan.
Jami: 
 8 soat - Microsoft Word Raqamli tarix sillabus

6
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Mustaqil ta’limdan ko’zlangan maqsad va vazifalar - bu talabalarda
mustaqil bilim olish
ko’nikmalarini shakllantirishdan iborat.
Mustaqil ta’lim sеminar mashg’ulotlariga tayyorgarlik ko’rishdan
tashqari fan dasturida
ko’rsatilmagan, ammo fan bo’yicha talabaning bilim doirasini kеngaytiruvchi qo’shimcha mavzular
doirasida bеrilgan topshiriqlarni bajarishni o’z ichiga oladi. Mustaqil ta’lim
uchun tavsiya etiladigan
mavzular:
№
Mustaqil ish mavzusi
Ajratilgan
soat
III-semestr
1
Fanining boshqa fanlar bilan aloqadorligi.
6 soat
2
“Tarix va komp`yuter” assotsiatsiyasi faoliyati bilan tanishish.
6 soat
3
Google Earth dasturidan foydalangan holda tarixiy-madaniy
yodgorliklarni
aniqlash.
6 soat
4
O'zbekiston tarixi fani doirasida mediaentsiklopediya tuzish.
6 soat
5
O'zbekiston tarixining turli davrlariga oid elektron
kitoblar bibliografiyasini
shakllantirish.
6 soat
6
Tarixiy obidalarni 3D modellashtirishning ahamiyati.
6 soat
7
Kichik virtual muzey loyyiasini shakllantirish.
6 soat
8
Tarixiy tadqiqotda qidiruv tizimlaridan foydalanish
6 soat
9
Elektron kutubxonalar va arxivlar bilan ishlash
6 soat
10
Virtual muzeylar va ularning ahamiyati
6 soat
11
Elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati
6 soat
12
Tarix ta'limida elektron taqdimot ahamiyati
6 soat
13
Internet va uning tarixchi uchun imkoniyatlari
6 soat
-mavzu. Tarixiy tadqiqotlarda elektron matnning o'rni

|
-mavzu. Tarixiy tadqiqotlarda elektron matnning o'rniBog'liq 40006 Raqamli tarix sillabus
2-mavzu. Tarixiy tadqiqotlarda elektron matnning o'rni
Elektron matn kontseptsiyasi. Elektron matn axborot manbasi sifatida. Elektron matnga
bo'lgan talab. Elektron hujjat aylanmasi. “Qog'ozsiz texnologiyalar”.Tarixiy mantlarni
skanerlash va optik qurilmalar orqali elektron shaklga o'girish: qo'lyozma va toshbosma
matnlarni elektron shaklga o'girishda dasturlarning imkoniyatlari va kamchiliklari. Tarixiy
manbalarni elektron shaklga o'girish tajribalari. Taqdimot tayyorlash tizimi (Power Point).
Elektron taqdimot: umumiy tushuncha, tuzilishi. Taqdimot tayyorlashning asosiy bosqichlari.
Taqdimot tayyorlash dasturlari. Tarixiy jarayonlarni anglash hamda o'qitishda elektron
taqdimotlarning o'rni va ahamiyati.
Internet va uning tarixchi uchun imkoniyatlari. Internet vujudga kelishi va shakllanishi.
Internetning axborot resursi sifatidagi kamchiliklari va chegaralanganligi. Internet ma'lumotlaridan
ilmiy tadqiqotda foydalanish muammolari. Internet ma'lumotlarining bibliografik tavsifi.
Tarixchi mutaxassislar uchun internet axborot resurslari. Ilmiy tadqiqot natijalarini internet
orqali e'lon qilish.
3-mavzu. Tarixiy tadqiqotda qidiruv tizimlaridan foydalanish
Global tarmoq imkoniyatlari. Kutubxona kataloglari bilan ishlash. Elektron pochta. Web-sayt.
Gipermatn. Qidiruv tizimlari.Google, Yander, Rambler, Yahoo. Qidiruv so'rovlari tuzilishi.
Internetda samarali qidiruv muammolari. Elektron ma'lumotlar tizimi. Elektron lug'atlar,
tarjimonlar va entsiklopediyalar, ularning tarixchi uchun ahamiyatli jihatlari. Tarix sohasiga oid
elektron kitoblarning tarixiy bilimlarni egallashdagi roli. Elektron kutubxona tushunchasi.
Elektron kutubxona ahamiyati. Tarixiy tadqiqotlarda elektron kutubxona
materiallaridan foydalanish. Elektron arxivlar va ularda foydalanish afzalliklari.
|
| |
Microsoft Word Raqamli tarix sillabus - bet 3

|
Microsoft Word Raqamli tarix sillabusBog'liq 40006 Raqamli tarix sillabus
4-mavzu. Virtual muzeylar va ularning ahamiyati
Virtual muzey tushunchasi. Virtual muzeylar shakllanishi. Virtual muzey afzilliklari. Tarixni
o'rganishda virtual muzeylarning o'rni. Virtual muzey eksponatlari.
Masofaviy ta'lim tushunchasi. Masofaviy ta'limning shakllanishi va rivojlanishi tarixi.
Imkoniyatlari va afzalliklari. An'anaviy va masofaviy ta'lim. Masofaviy ta'limda axborot
texnologiyalarining o'rni.
RAQAMLI TARIX FANIDAN III-SEMESTRDA O’TILADIGAN MA’RUZA
MASHG’ULOT TURLARIGA AJRATILGAN SOATLARNING TAQSIMOTI
№
Ma’ruzalar mavzusi
Soat
3-semestr
1
Kirish. Fanning maqsadi va vazifalari
2 soat
2
Tarixiy tadqiqotlarda elektron matnning o'rni
2 soat
3
Tarixiy tadqiqotda qidiruv tizimlaridan foydalanish
2 soat
4
Virtual muzeylar va ularning ahamiyati
2 soat
Jami:
8 soat
Sеminar mashg’ulotlar bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar
Sеminar mashg’ulotlarida talabalar O’zbеkiston tarixi fanidan ma’ruza darslarida olgan
nazariy bilimlarini mustahkamlash bilan birga, sеminarlar mavzulari bo’yicha tayyorgarlik
ko’rish jarayonida qo’shimcha adabiyotlar va tarixiy manbalar bilan tanishish orqali
qo’shimcha bilim va xulosalar chiqarish ko’nikmalarini shakllantirishdan iborat. Natijada ularning
bilim doiralari ilmiy jihatdan asoslangan holda kеngayadi.
III. RAQAMLI TARIX FANIDAN III SEMESTRDA O’TILADIGAN SEMINAR
MASHG’ULOTLARIGA AJRATILGAN SOATLARNING TAQSIMOTI
№
Seminar mashg’ulot mavzulari
Soat
III-semestr
1
Raqamli tarix fanining shakllanishi va taraqqiyoti
2 soat
2
Internet va uning tarixchi uchun imkoniyatlari
2 soat
3
Google Earth dasturi va uning ahamiyati. Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va
qayta tiklash.
2 soat
4
Virtual muzeylar va ularning ahamiyati. Masofaviy ta'lim va uning ahamiyati
2 soat
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Microsoft Word Raqamli tarix sillabus

Asosiy adabiyotlar
1. Информационные технологии для историков / Учебное пособие / Под ред.
Л.И.Бородкина. – М. МГУ, 2006.
2. Boonstra O., Breure L., Doorn P. Past, Present and Future of Historical information Science.
Netherlands Institute for Scientific Information. 2004.
3. Гарскова И.М. Историческая информатика: эволюция междисциплинарного
направления. – СПб.: Алетейя, 2018.
4. Шадмонова С. Тарихий тадқиқотларнинг методологияси ва замонавий усуллари. –
Тошкент. 2018.
Qoʻshimcha adabiyotlar
1. Мирзиёев Ш.М. Миллий тараққиёт йўлимизни қатъият билан давом эттириб, янги
босқичга кўтарамиз. Т.1. –Тошкент.: Ўзбекистон. 2017.
2. Мирзиёев Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш юрт
тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. Тошкент.: Ўзбекистон. 2017.
3. Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга
қурамиз. Тошкент.: Ўзбекистон. 2017.
4. Мирзиёев Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда
барпо этамиз. Ўзбекистон Республикаси Президенти лавозимига киришиш тантанали
маросимига бағишланган Олий Мажлис палаталарининг қўшма мажлисидаги нутқ. Т.:
«Ўзбекистон» 2016.
5. Алимова Д.А., Илҳомов З.А. Тарих фани методологияси. – Т. 2018.
6. Бородкин Л.И. Моделирование исторических процессов от реконструкции реальности
к анализу алтернатив. – Спб.: Алетейя, 2016.
7. Информационный Бюллетень Ассоциации “История и компьютер”, 1990–2001.
8. Муслимов Н., Сайфуров Д., Усмонбоева М., Тўраев А. Web
технология асосида электрон ахборот таълим ресурсларини яратиш ва уларни амалиётга
жорий этиш. Тошкент. 2015.
9. Қосимов С.С. Ахборот технологиялари. Т., 2006.
10. Словарь историка. / Ред. Г. Дюфо, Э. Мазюрель. М., 2006.
11. Тоғаев Ж.Э. Тарих соҳасида 3D моделлаштириш масаласининг
ўрганилиши (ҳорижий тадқиқотлар таҳлили асосида) // Ўзбекистон
Миллий университети хабарлари. № 1/1. – Тошкент, 2018. – Б. 51-53.
12. Хроленко А. Т., Денисов А.Т. Современные информационные
технологии для гуманитария. – М.: Флинта: Наука, 2012
Axborot manbalari.
10
1. http://www.ziyonet.uz
2. http://www.edu.uz
3. http://www.google.uz
4. http://www.history.ru
5. http://www.archeologia.ru
6. http://www.archeo.ru
7. http://www.book.ru
8. http://www.iprbookshop.ru
9. http://ibooks.ru
10. http://www.biblio-online.ru
11
12
|
-bo‘lim

OPTIK ALOQA TIZIMLARINING AKTIV
ELEMENTLARI

|
-bo‘lim
OPTIK ALOQA TIZIMLARINING AKTIV
ELEMENTLARI
|
bet | 37/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)2-bo‘lim
OPTIK ALOQA TIZIMLARINING AKTIV
ELEMENTLARI
3-bob. OPTIK ALOQA TIZIMLARIDA
QO‘LLANILADIGAN YORUG‘LIK M AN B A LA RI
Optik aloqa tizimlarida qo‘llaniladigan yorug‘lik manbalariga qo‘yiladigan talablar va ularning turlari
Tolali optik aloqa tizimlarida elektr signalini yorug'lik signaliga o'zgartirib uzatuvchi optoelektron moduli tomonidan amalga oshiriladi.
Yorug‘lik manbayi uzatuvchi optoelektron modulning asosiy elementi hisoblanadi, aynan shu element yordamida bu modul kirishidagi elektr signallari uning chiqishida yorug‘lik signallariga o‘zgartirib beriladi.
Tolali optik aloqa tizimlarida qo‘llaniladigan yorug‘lik manbalariga quyidagi talablar qo'yiladi:
yorug‘lik manbayi optik kabelning ko'ndalang kesimiga muvofiq o‘lchamlarga ega bo‘lishi kerak;
signalni uzoq masofaga uzatish uchun yorug'lik manbayi yetarli darajada katta quwatga ega bo‘lishi kerak;
nurlanish quwatining yorug‘lik manbayidan chiqishidagi yo‘qotishlami imkon qadar kamaytirish uchun yorug'lik manbayi optik zichligi bo‘yicha optik tola bilan muvofiqlashgan bo‘lishi, boshqacha aytganda, uning sindirish ko'rsatkichi optik tolaning sindirish ko'rsatkichiga yaqin bo'lishi kerak;
yorug‘lik manbayining nurlanishi optik tolaning shaffoflik «darcha» laridan biriga mos kelishi kerak. Hozirgi kunda qo‘llanishda bo'lgan optik tolalarda yorug'likning tarqalish jarayonida yutilishi va boshqa turdagi yo‘qotishlar juda kam sodir bo'ladigan uchta ana shunday «darcha» mavjud. Ularning markazlari quyidagi to‘lqin uzunliklariga mos keladi: X=850 nm; X=1300 nm; 2 = 1550 nm;
axborotlarni talab etilgan tezliklarda uzatishni ta’minlash uchun yorug'lik manbayi yetarli darajada katta modulyatsiya chas- totalarida ishlay olishi kerak;
82
www.ziyouz.com kutubxonasi
haroratning o'zgarishlari yorug‘lik manbayi ishiga imkon qadar kam ta’sir qilishi kerak;
yorag‘lik manbayining tannarxi nisbatan arzon bo‘lishi kerak;
yorug‘lik manbayining xizmat muddati yetarii darajada katta bo'lishi kerak.
Bugungi kunda tolali optik uzatish tizimlarida bu talablar majmuiga javob beradigan yorug'lik manbalarining ikki turi — yarimo‘tkazgichli yorug‘lik diodlari va injeksion lazer diodlaridan foydalaniladi. Quyida ularning ish mexanizmlari, xarakteristikalari va parametrlarini batafsil ko‘rib chiqamiz.
|
| |
Yorug‘lik diodlarining tolali optik aloqa tizimlarida
qo‘llanilishi

|
Yorug‘lik diodlarining tolali optik aloqa tizimlarida
qo‘llanilishi
|
bet | 46/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Yorug‘lik diodlarining tolali optik aloqa tizimlarida
qo‘llanilishi
Yorug‘lik diodlari lazer diodlari bilan bir qatorda uzunligi unchalik katta bo‘lmagan tolali optik aloqa tizimlarida keng qo‘llaniladi (lokal optik tarmoqlar uchun bu uzunlik 2 km gacha, qisqa optik seksiyalar uchun 15 km gacha masofani tashkil etadi). Jumladan, Rossiya mamlakati bo‘yicha optik texnologiyalar va yechimlarga oid o‘tkazilgan tahlillarning ko‘rsatishicha, 2 dan 155 Mbit/s gacha tezlikdagi axborot oqimlarini uzatishga mo‘ljallangan uncha katta bo‘lmagan uzunlikdagi tolali optik aloqa tizimlari, ayniqsa, lokal tolali tizimlari uzatish liniyalarining aksari ko‘pchi- ligini tashkil etadi.
Bu hoi yorug'lik diodlarining quyidagi xususiyatlari (afzalliklari) bilan bog‘liq:
optik tolaning nobirjinsligi lazer diodlaridan farqli ravishda yorag‘lik diodlari nurlanishning tarqalishiga ta’sir etmaydi;
yorug‘lik diodi nurlanishining bo‘sag‘a xususiyatidan holisligi uning haroratga bog‘liq va elektr rejimlarini barqarorlashtirishga oid talablarni birmuncha yumshatish imkonini beradi;
99
www.zivouz.com kutubxonasi
yorug'lik diodlarida katastrofik degradatsiya hodisasi ro‘y bermaydi.
3.1-jadvalda «Nolatex» va «Telaz» kompaniyalari (Rossiya) tomonidan qisqa va o‘rtacha uzunlikdagi tolali optik aloqa tizimlari ) uchun mo'ljallab, yon tomonidan nurlanadigan yorug'lik diodi < asosida ishlab chiqarilgan uzatuvchi optoelektron modulning asosiy . parametrlari keltirilgan. .
3. l-jadval
|
|
| |
-bo‘lim uchun foydalanilgan adabiyotlar

|
-bo‘lim uchun foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 36/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)1-bo‘lim uchun foydalanilgan adabiyotlar
Волоконно-оптическая техника: Современное состояние и перспективы. — 2-е изд., перераб. и доп. / Сб. статей под ред. Дмитреева С.А.
и Слепова Н.Н. —М.: ООО «Волоконно-оптическая техника», 2005. — 576 с. I
80
www.ziyouz.com kutubxonasi
Доналд Dj. Sterling. Техническое руководство по волоконной оптике. Издательство «LORI», 1998.
Убайдуллаев Р.Р. Волоконно-оптические сети - М.: Эко-Трендз, 2000.
Основные построения телекоммуникационных систем и сетей: Учебник для вузов. В.В. Крухмалев, В.Н. Гордиенко, А.Д. Моченов и др.; Под ред. В.Н. Годиенко и В.В. Крухмалева. — М.: Горячая линия — Телеком, 2004.
Оптические системы передачи: Учебник для вузов/Б.В. Скворцов, В.И. Иванов, В.В. Крухмалев и др. Под ред. В.И. Иванова. — М.: Радио и связь, 1994.
ИТУ - Т Г. 810. Definitions and Terminology for Synchronization Networks (8.96, 11.01).
ИТУ T Г. 811. Timing Characteristics of Primary Reference Clocks (9.97).
ИТУ - T Г. 812. Timing Requirements of Slave Clocks Suitable for Use as Node Clocks in Synchronization Networks (6.98).
ИТУ — T Г.813. Timing Characteristics of SDH Equipment Slave Clocks (SEC) (8.96).
ИТУ — T Г.703. Physical/Electrical Characteristics of Hierarchical Digital Interfaces (1998, 11.01).
Слепое Н.Н. Современные технологии цифровых оптоволоконных сетей связи / 2-е изд. исправленное — М.: Радио и связь, 2003. — 468 с.
3645 MainStreet. General Information. Release 5. Newbridge, 1994.
Рыжков А.В., Кириллов В.П., Кадерлеев М.К. Основы системы ТСС магистральной цифровой сети // Вестник связи, 2000, № 10, с. 37 - 42.
Фриман Р. Волоконно-оптические системы связи: Перевод с английского под ред. Н.Н. Слепова. — М.: Техносфера, 2003.
Дмитреев А.Л. Оптические системы передачи системы передачи информации / Учебное пособие. — СПб: СПбГУИТМО, 2007.
Фриман Р. Волоконно-оптические системы связи. Перевод с английского под ред. Н.Н. Слепова. — М.: Техносфера, 2003.— 447 с.
Downing James N. Fiber optik communicabion. Publisher: Cengage learning Sep, 2004. — 444 p.
Григорьев B.A. Метод и устройство для дуплексной передачи информации по волоконному световоду// Электросвязь, № 6, 2011. стр 49-50.
Накий О.Е., Новиков А.Г., Плоцкий А.Ю., Терешинов В.Н., Убайдуллаев Р.Р. Характеристика многодетной системы DWDM с каналами 40 гбит/с DSK в сети 50 ГГц. // Электросвязь, № 6, 2012, стр 40—44.
Костерев С.В., Лапишин Б.А., Матвейкин Г.В. Каналообразующая аппаратура волоконно-оптических систем передачи со спектральным разделением каналов// Электросвязь, №2, 2013. стр 34-38.
Лапшин Б.А. Базовые компоненты волоконно-оптических систем передачи со спектральным разделением каналов. // Электросвязь, № 2, 2013. стр 45—48.
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
Microsoft Word Raqamli tarix sillabus - bet 7

9
9.Bеrilgan muddat davomida mavjud bo’lgan qarzdorliqni topshira olmagan talaba
bo’yicha faqul’tеt dеqani bildirgi bilan oliy ta’lim muassasasi rеqtorini (boshlig’ini,
filial
dirеqtorini) xabardor qiladi va ushbu talaba rеqtor (boshliq, filial dirеqtori) buyrug’i asosida
qursdan qoldiriladi.
10.Talaba baholash natijasidan norozi bo’lgan taqdirda, baholash natijasi e’lon
qilingan
vaqtdan boshlab 24 soat davomida apеllyasiya bеrishi mumqin. Talaba tomonidan bеrilgan
apеllyasiya faqul’tеt dеqani tomonidan tashqil etiladigan Apеllyasiya qomissiyasi tomonidan 2 qun
ichida qo’rib chiqiladi. Talabaning apеllyasiyasini qo’rib chiqishda talaba ishtiroq etish huquqiga
ega. Apеllyasiya qomissiyasi talabaning apеllyasiyasini qo’rib chiqib, uning natijasi bo’yicha ushbu
sеmеstrda fanni o’zlashtirgani yoki o’zlashtira olmagani qo’rsatilib
qaror qabul qiladi, qarorni
faqul’tеt dеqani va talabaga еtqazilishini ta’minlaydi.
11. Nazorat turi bo’yicha talabaning bilimi «3» (qoniqarli) yoki «4» (yaxshi) yoxud «5»
(a’lo) baho bilan baholanganda, nazorat turini qayta topshirishga yo’l qo’yilmaydi.
Asosiy va qo‘shimcha xizmatlar. Katta foyda keltiruvchi va marketing funksiyasini amalga oshiruvchi xizmatlar

|
Asosiy va qo‘shimcha xizmatlar. Katta foyda keltiruvchi va marketing funksiyasini amalga oshiruvchi xizmatlar
|
bet | 21/118 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 8,17 Mb. | | #240348 |
Bog'liq R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkeAsosiy va qo‘shimcha xizmatlar. Katta foyda keltiruvchi va marketing funksiyasini amalga oshiruvchi xizmatlar. Asosiy xizmatlar bilan birga beriladigan qo‘shimcha xizmatlar, asosiy xizmatlardan keladigan foyda bilan bir xil, ba’zi hollarda ko‘proq ham bo‘lishi mumkin. Ba’zi hollarda qo‘shimcha xizmatlar foyda keltirmasligi ham mumkin, ba’zi hollarda esa, ya’ni asosiy xizmatlarni hisobga olmagan hollarda zarar keltirishi ham mumkin. Bu holni asosan mijozlarni asosiy xizmatga jalb qilishda ishlatilishida ko‘rish mumkin.
Bir necha bunday qo‘shimcha xizmatlarni keltirib o‘tamiz.
1. O‘zining tarmog‘ida Internetga kommutatsiyalanadigan ulanish serverini o‘rnatish. Bu xizmat turi operatorlar uchun foydali bo‘lib, tarif turiga qarab Internetdan foydalanuvchilardan qo‘shimcha foyda olishadi. Biroq umumiy foydalanish telefon tarmog‘ining (UFTT) barcha foydalanuvchilari tomonidan operator tarmog‘ida amalga oshirilayotgan qo‘ng‘iroqlar operator tarmog‘ida terminlashtiriladi. Shuning uchun har bir shunday qo‘ng‘iroq uchun operator qo‘shimcha “terminlashtirilgan minut”ga ega bo‘ladi. Bu “terminlashtirilgan minut” operatorlar orasida kelishish asosida bo‘lib, buning uchun qaysi operator bilan kelishish amalga oshirilganiga qarab operatorlar to‘lovlarni amalga oshiradilar. Shuning uchun Yevropa va AQSh da hozirda “Internetga bepul ulanish” xizmati mashhur bo‘lib ketgan. Bu shunchaki bepul emas, foyda Internetga ulanishdan olinmaydi, balki mijozning operatorlar to‘lovi asosida so‘zlashuvlarga vaqtinchalik xaq to‘lash hisobiga amalga oshiriladi.
2. Intellektual xizmatlarni taqdim etish ikki barobar foyda keltiradi. Birinchidan, bu xizmat turlari yaxshigina foyda keltiradi, shuningdek bunday har bir qo‘ng‘iroq avvalgi misolimizda ko‘rganimizdek qo‘shimcha foyda keltirgan holda operator kirish trafigidan oshib ketadi.
3. Xosting xizmati, masalan, mijozlarning Web-serverlari unchalik katta foyda keltirmaydilar. Biroq katta kontent-provayderning Web-sahifasi, ma’lum bir ma’lumotga murojat qiluvchi boshqa operatorlarning mijozlari hisobiga chiquvchi IP – trafigi oshib ketishi mumkin. Bu esa boshqa Internet (Internet Service Provider, ISP) provayderlari bilan tuzilgan axborot almashish shartnomasi bo‘yicha qo‘shimcha foyda keltirishi mumkin. Shuning uchun odatda bepul Web-xosting ham katta foyda olib kelishi va trafikni oshishiga olib kelishi mumkin.
|
| |
Moddiy oqimni harakatga keltiruvchi qaysi tizim mikrologistikaga

d) axborot, kadrlar va
ishlab chiqarish xizmatlari
e) hamma javoblar to‘g‘ri
9. Logistika tizimining tamoyiilari yoki konscpsiyasi nimada namoyon
bo‘ladi?
a) materiallarm boshqarishda
b) taqsimotni boshqarishda
d)
tadbirkorlik funksiyasida
e) to‘g‘ri javob a) va b)
10. Logistika tizimiga qaysi moddiy oqim kiradi?
a) yirik temir yo‘l stansiyasi
b) shartnoma bilan bog‘liq yetkazib beruvchi, iste’molchi va transport
korxona
d) metallurgiya kombinati ichida moddiy oqim yurituvchi bir-biriga
bog'liq
zanjir ishtirokchilari
e) yirik aeroport
11. Korxonaning logistika xizmati qaysi boiim bilan bogiiq?
a) m arketing
b)
ishlab chiqarish
d) moliya
e) hamma javob to!g‘ri
12. Logistika menejerining funksiyaiari?
a) transport tanlash
b)
bozor tadqiqotlari
d) reklama
e) yangi tovarlarni yaratishda maslahatlar
13. Logistika tizimining konscpsiyasi nimadan iborat?
a)
oqimlarni boshqarishdan
b) taqsimotni boshqarishdan
d) tadbirkorlikdan
e) to‘g‘ri javob a) va b)
14. logistika tizimiga qaysi oqimlar ta’sir etadi?
a)
ilmiy-texnik progress
b) transportda tarkibiy o‘zgarishlar
d) boshqa moddiy resurslar
e) hamma javob to‘g‘ri
230
Logistika tizimini tahlil qilishda qaysi ko4rsatkich asosiy deb

21. Korxonada mahsulotlarni transport orqali jo ‘natish logistik
tizimda qanday rol o ‘ynaydi?
a) transport vositalaridan
samarali foydalanishni
b) iste’molchilaga xizmat ko‘rsatish grafigini taqdim etadi
d) konteynerlardan foydalanishda yordam beradi
22. Qanday omillar logistika tizimiga ta’sir etadi?
a)
fan-texnika taraqqiyoti
b) transportda stmkturaviy o‘zgarish
d) yoqilg'i va boshqa material resurslarning narxlari
e) hamma javoblar to‘g‘ri
Mijoz turiga nisbatan xizmatlarni klassifikatsiyalash

|
Mijoz turiga nisbatan xizmatlarni klassifikatsiyalash
|
bet | 19/118 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 8,17 Mb. | | #240348 |
Bog'liq R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkeMijoz turiga nisbatan xizmatlarni klassifikatsiyalash. Mijoz turiga nisbatan xizmatlarni klassifikatsiyalash quyidagi xizmatlar guruhidan tashkil topgan:
boshqa aloqa operatorlariga ko‘rsatiladigan xizmatlar (provayderlarga);
korporativ mijozlarga ko‘rsatiladigan xizmat turlari;
individual foydalanuvchilarga ko‘rsatiladigan xizmat turlari.
Bu guruhlar bir-biridan xizmatlar nomenklaturasiga va operator infrastrukturasini rivojlantirish darajasiga bo‘lgan talablarga nisbatan ajralib turadi.
Boshqa operatorlarga ko‘rsatilayotgan xizmatlar nomenklaturasi bir qator ustunliklarga ega. Chunki boshqa operatorlar bilan munosabat yoki resurslarni ulgurji sotish uchun “ulgurji operator” – “chakana operator” sxemasi asosida quriladi yoki ma’lumotlar almashish xizmatiga olib keladigan teng kuchli munosabat asosida quriladi.
Korporativ mijozlar, yirik va kichik bo‘lishi mumkin. Kichik korporativ mijozlar, individual foydalanuvchilar ishlata oladigan xizmatlar (bazaviy telefon, kommutatsiyalangan ulanish, DSL va boshqalar) to‘plamidan foydalanishlari mumkin.
Mijozning ulanishi bo‘yicha xizmatlar klassifikatsiyasi. Mijozning ulanishi bo‘yicha xizmatlar klassifikatsiyasi bazaviy xizmatlarni taqdim etish usulini aniqlashtirishga imkon yaratib beradi va ushbu xizmatni yetkazib berish uchun ishlatiladigan infrastruktura asosida yotuvchi tarmoq ierarxiyasining quyi sathlarini ko‘rsatadi. Ulanish usullari quyidagilar bo‘lishi mumkin:
- kommutatsiya qilinayotgan telefon kanallari yoki ISDN kanallari;
- turli xil o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega SDH kanallari;
- turli xil o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega Frame Relay kanallari;
- turli xil o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega ATM kanallari;
- turli xil o‘tkazuvchanlik qobiliyatiga ega Ethernet kanallari;
- xDSL (ADSL, SDSL, SHDSL) texnologiyalari;
- passiv optik tarmoqlar (Passive Optical Network, PON);
- koaksial sim va optik tola asosidagi gibrid tarmoqlar (HFC);
- simsiz aloqa tarmoqlari.
Yuqorida keltirilgan klassifikatsiyalar asosida tavsiflab berilgan xizmatlarni aniqlashtirish mumkin. Masalan, «Internet tarmog‘iga Frame Relay kanali bo‘yicha va ADSL texnologiyasini ishlatgan holda ulanish» ikkita turli xil xizmatlarga bo‘linadi. Ulardan birinchisi operatorlar va korporativ mijozlar uchun mo‘ljallangan, ikkinchisi korporativ va individual mijozlar uchun mo‘ljallangan.
|
| |
VoIP – texnologiyasi - R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkent 2018 udk: 621. 391 Bbk 32. 94 G95

|
R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkent 2018 udk: 621. 391 Bbk 32. 94 G95
|
bet | 30/118 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 8,17 Mb. | | #240348 |
Bog'liq R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkeVoIP – texnologiyasi
IP tarmoq orqali so‘zlashuv signalini uzatish tizimi arxitekturasiga o‘tishdan avval, VoIP texnologiyasida amalga oshiriladigan asosiy jarayonlarni ko‘rib chiqamiz. VoIP tizimi so‘zlashuv signaliga nisbatan, oddiy telefon tarmoqlari singari vazifalarni bajarishi kerak. Bu asosiy vazifalarga quyidagilar kiradi:
uzatuvchi tomonda - analog signalni raqamli signalga o‘zgartirish va raqamli signalni tarmoq orqali uzatish uchun zarur bo‘lgan ko‘rinishda taqdim etish (IP tarmoq orqali); so‘zlashuv signali IP protokoli paketlariga inkapsulyatsiyalanadi;
IP tarmoqda - telefonli chaqiriqqa xizmat ko‘rsatishni boshqarish (ulanishni yaratish, so‘zlashuv almashishni ta’minlash, uzish) va paketlarni transportlash;
qabul qilish qismda - qabul qilingan paketlardan va diskret signaldan analog so‘zlashuv signalini qayta tiklash.
3.6-rasmda so‘zlashuv signali IP tarmoq orqali o‘tgandagi qayta ishlash jarayoni keltirilgan. Bu yerda bloklar ko‘rinishida yuqorida sanab o‘tilgan vazifalar keltirilgan - kodlash, IP paketlar ko‘rinishida ifodalash, tarmoq orqali paketlarni uzatish, paketlarni taqsimlash va analog so‘zlashuv signalini qayta tiklash.
Chaqiriqqa (ulanish, so‘zlashuv almashishni ta’minlash va uzish) xizmat ko‘rsatishni boshqarish. VoIP texnologiyasida telefon aloqasiga aynan o‘xshashi bo‘yicha abonentlar orasida ulanishni o‘rnatish zarur. Bu signalizatsiya tizimi bilan amalga oshiriladi, ya’ni terminal qurilma yordamida tarmoqda aloqa bo‘ladi, ya’ni chaqiriqqa xizmat ko‘rsatish uchun zarur bo‘lgan tarmoq elementlari ishini koordinatsiyalaydi va faollashtiradi. VoIP tarmoqda signalizatsiyani, tarmoq komponentlari orasida IP datagrammalarni almashishi ta’minlaydi.
3.6-rasm. VoIP tarmog‘i orqali so‘zlashuv signalini uzatishda ishlov berish
Ulanish 2 ta oxirgi punktlar orasida o‘rnatiladi. Bu punktlarning identifikatsiyasi maxsus ma’lumotlar bazasi orqali ishlab chiqiladi. UFT tarmog‘i singari oxirgi punktni identifikatsiyalash uchun telefon nomerlari qo‘llaniladi. VoIP tarmog‘ida ham buning uchun ma’lumotlar bazasida saqlanuvchi IP-adres qo‘llaniladi. VoIP datagrammasini transportlash, IP marshrutizatorlarida so‘zlashuv paketlarini ketma-ket qabul qilish yo‘li orqali bajariladi.
|
| |
Axborotlar almashish turi bo‘yicha xizmatlarni klassifikatsiyalash

|
Axborotlar almashish turi bo‘yicha xizmatlarni klassifikatsiyalash
|
bet | 20/118 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 8,17 Mb. | | #240348 |
Bog'liq R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkeAxborotlar almashish turi bo‘yicha xizmatlarni klassifikatsiyalash.
Mijozlar va hamkorlar bilan munosabatlar teng huquqli bo‘lishi va teng huquqli bo‘lmasligi mumkin va shunga bog‘liq holda u quyidagi turlarga bo‘linadi:
- o‘zining tarmog‘idagi resurslardan foydalana olish (o‘zining tarmog‘idagi resurslar orqali boshqa tarmoq resurslaridan foydalanish);
- ikki tomonlama axborot almashish;
- tranzit;
- axborot almashish markazi (hisoblash markazi bilan yoki u bo‘lmagan holda).
Tarmoq resurslaridan foydalana olish huquqi – bu korporativ va individual mijozlar bilan o‘zaro munosabatning asosiy formasi, biroq bu xizmat operatorlarga ham ko‘rsatilishi mumkin. Shu bilan birga agar operator o‘zining tarmog‘i orqali boshqa tarmoq resurslariga ulanishni ta’minlasa, u holda ulanish hududiy, mahalliy va xalqaro turlarga bo‘linishi mumkin.
Axborotlar almashish haqidagi ikki tomonlama kelishishda (trafik terminatsiyasi), operatorlar xizmatlarni taqdim etishlari yoki hamkorning xizmatlaridan foydalana olishlari mumkin. Bunda ular trafik terminatsiyasidan yoki xizmat turiga bog‘liq holda trafikdan foyda oladilar. Bunday almashish kelishishga bog‘liq holda mahalliy, hududiy va xalqarolarga bo‘linishi yoki bo‘linmasligi mumkin. Tranzit haqida kelishish, ikkita yoki bitta operator (yoki korporativ mijoz) bo‘lgan nuqtalar orasida axborot uzatish uchun operator tarmog‘i resurslarini ishlatish imkonini beradi va hududiy prinsip bo‘yicha bo‘linishi mumkin. Uzatilayotgan trafik tarifikatsiyasi mavjud bo‘lmagan holda bunday xizmat turi ajratilgan kanalni ijaraga berish bilan mos tushadi.
Operatorda tranzit haqida katta miqdorda ikki tomonlama kelishish bo‘lgan holda, operator tarmog‘i asosidagi ma’lumotlar almashish Markazi (balkim – clearing house) bo‘lishi mumkin. Bu holda Markaz xizmatlaridan foydalanadigan operatorlar, boshqa operatorlar bilan o‘zaro ma’lumot almashish to‘g‘risida ikki tomonlama kelishish tuzmaydilar. Umuman olganda ular boshqa operatorlar bilan ma’lumot almashish uchun Markaz tomonidan yetkazib berilayotgan tranzit xizmatlardan foydalanishadi. Tabiiyki, bunday turdagi Markazni tashkil etish har biri bir-biri bilan ikki tomonlama kelishish bitta Markaz bilan kelishishga qaraganda kamroq foydaliroq bo‘ladi. Bu infrastruktura va umumiy harajatlarni kamaytirish hisobiga yuzaga keladi va bu qo‘shimcha xizmat turlarini yuzaga keltiradi.
Agar korporativ mijozlar uchun o‘zining ofislarini birlashtirib turadigan va turli xil ulanish texnologiyalari qo‘llaniladigan mobil va uy foydalanuvchilari uchun ma’lumotlar almashish Markazi xizmatini ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, bu holda bu xizmat turi mijozning virtual hususiy tarmog‘i xizmatini namoyon etadi.
|
| |
Service Management | 27 - Learning Kali Linux

particular mode of operation of your system. In
Example 1-6
, you can see an example
of one of these scripts from the
syslog
service.
Example 1-6. Configuring service for systemd
[Unit]
Description=System Logging Service
Requires=syslog.socket
Documentation=man:rsyslogd(8)
Documentation=http://www.rsyslog.com/doc/
[Service]
Type=notify
ExecStart=/usr/sbin/rsyslogd -n
StandardOutput=null
Restart=on-failure
[Install]
WantedBy=multi-user.target
Alias=syslog.service
The
Unit
section indicates requirements and the description as well as documenta‐
tion. The
Service
section indicates how the service is to be started and managed. The
Install
service indicates the target that is to be used. In this case,
syslog
is in the multi-
user target.
Kali is using a
systemd
-based system for initialization and service management, so
you will primarily use
systemctl
to manage your services. In rare cases, a service that
has been installed doesn’t support installing to
systemd
. In that case, you will install a
service script to
/etc/init.d/
and you will have to call the script there to start and stop
the service. For the most part, these are rare occurrences, though.
Package Management
While Kali comes with an extensive set of packages, not everything Kali is capable of
installing is in the default installation. In some cases, you may want to install pack‐
ages. You are also going to want to update your set of packages. To manage packages,
regardless of what you are trying to do, you can use the Advanced Package Tool (
apt
)
to perform package management functions. There are also other ways of managing
packages. You can use frontends, but in the end, they are all just programs that sit on
top of
apt
. You can use whatever frontend you like, but
apt
is so easy to use, it’s useful
to know how to use it. While it’s command line, it’s still a great program. In fact, it’s
quite a bit easier to use than some of the frontends I’ve seen on top of
apt
over the
years.
«Plощad» - Yuza - Pedagogika fakulteti

|
Pedagogika fakulteti
|
bet | 28/54 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 5,98 Mb. | | #13476 |
«Plощad» - Yuza bandi tanlansa yuza qiymati klaviaturadan kiritilib, “Enter” tugmasi orqali tasdiqlanadi. So’ng «Vichislyat razmеri pryamоugоlnika na оsnоvе paramеtra» - Quyidagi parametrlarda to’g’ri to’rtburchakni hisoblash axborot oynasi chiqariladi. Unda «Dlina» - Uzunlik va «Shirina» - Kenglik buyruq bandlari mavjud. Kerakli band tanlanadi va qiymat klaviatura orqali kiritilib, “Enter” tugmasi yordamida tasdiqlanadi. Ekranda berilgan qiymat parametrlarga ega bo’lgan to’g’ri to’rtburchak hosil qilinadi.
«Razmеri» - O’lchamlar bandi tanlansa ekranda «Dlina pryamоugоlnika» - To’g’ri to’rtburchak uzunligi degan axborot chiqadi. Klaviaturadan kerakli qiymat kiritilib, “Enter” tugmasi bosilganda, keyingi parametr «Shirina pryamоugоlnika» - To’g’ri to’rtburchak kengligi so’raladi. Unda ham kerakli qiymat klaviatura yordamida kiritilib, “Enter” tugmasi bosilganda ekranda berilgan qiymatlar asosida to’g’ri to’rtburchak hosil qilinadi.
|
| |
«Urоvеn» - Nisbat - Pedagogika fakulteti

|
Pedagogika fakulteti
|
bet | 26/54 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 5,98 Mb. | | #13476 |
«Urоvеn» - Nisbat bandi tanlansa biron bir ob’ektga nisbatan ma’lum bir balandlikda to’g’ri to’rtburchak yasash nazarda tutiladi va ushbu parametr faoliyati uch o’lchamli chizma yaratishda, izometriada yaqqol ko’rinadi. Qiymatlar klaviaturadan kiritilib, “Enter” tugmasi orqali tasdiqlanadi.
«Sоpryajеniе» - Tutasma bandi tanlansa ekranda «Radius sоpryajеniya pryamоugоlnikоv» - To’g’ri to’rtburchak tutashma radiusi degan axborot chiqadi.
Klaviaturadan tutashma radiusi sonli qiymatda beriladi va “Enter” tugmasi orqali tasdiqlanadi. Har safar to’g’ri to’rtburchakni bajarishda kiritilgan parametrlar saqlanib, avtomatik ravishda berilgan qiymatlarga asoslangan holda to’g’ri to’rtburchak chizilaveradi.
|
| |