nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rastrli tasvirning asosiy elementi bu -

|
Rastrli tasvirning asosiy elementi bu -
|
bet | 15/20 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 50,17 Kb. | | #147451 |
Bog'liq Raqamli axborot texnologiyalari fanidan test savolllari 1- varia47. Rastrli tasvirning asosiy elementi bu -
A) nuqta (piksel) B) to’g’ri chiziq
C) siniq chiziq D) Rastr
48. Qanday tasvirlarni kattalashtirganda tasvir xiralashib, hech qanday qo’shimcha detallarni ko’rib bo’lmaydi?
A) rastrli tasvirlarni B) vektorli tasvirlarni
C) fraktal tasvirlarni D) vektorli va fractal tasvirlarni
49. Rastrli tasvirlarni kattalashtirganda undagi nuqtalar ham kattalashib, tasvirni xiralashib, dag’allashib qolishiga nima deyiladi?
A) rastrizatsiya B) pikselizatsiya
C) pigmentatsiya D) vektorizatsiya
50. Rastrlar zichligi deb nimaga aytiladi?
A) tasvirdagi jami ustunlar soni B) tasvirdagi jami satrlar soni
C) uzunlik birligiga mos keladigan piksellar soni D) tasvirning original o’lchami
1. Vinchester - bu:
A) Axborotlarni EHM saqlash qurilmasi. B) Protsessor.
C) Disketa. D) Axborotlarni qattiq diskda saqlash qurilmasi
2. Asosiy qurilmalarga ... lar kiradi.
A) Kursorni boshqarish qurilmasi, klaviatura, monitor, diskyurituvchi.
B) Monitor, klaviatura, sistema bloki, sichqoncha.
C) Monitor, diskyurituvchi, printer, klaviatura.
D) Diskyurituvchi, printer, monitor.
3. Chiqarish qurilmasi - bu:
A) Klaviatura. B) Displey C) Faksmodem. D) Strimmer.
4. Ma'lumotlarni chiqarishga mo`ljallangan qurilmalarga qaysilar kiradi?
A) Monitor, skaner, sichqoncha. B) Skaner, monitor, sichqoncha.
C) Strimmer, printer, monitor, klaviatura. D) Monitor, printer, grafik yasovchi, strimmer.
5. Windowsni asosiy ishchi ekrani nima deb ataladi?
A) Bosh menyu. B) Ish stoli. C) Ishchi soha. D) Masalalar paneli.
6. Uzoq masofadagi kompyuterlararo aloqa kanallari orqali axborot almashishi uchun qo`llaniluvchi qurilma
A) Modem. B) Strimer. C) Skaner. D) Klaviatura.
7. Yassi va tekis sirtlarda yaratilgan tasvirlar qanday grafikaga misol bo’la oladi?
A) ikki o’lchamli (2D) grafika B) uch o’lchamli (3D) grafika
C) to’rt o’lchamli (4D) grafika D) besh o’lchamli (5D) grafika
|
| |
Excelda yacheykaga kiritilgan =A1+B1^2 formulada darajaga ko’tarish va qo’shish amali qatnashsa, ulardan qaysi biri birinchi bo’lib bajariladi?

|
Excelda yacheykaga kiritilgan =A1+B1^2 formulada darajaga ko’tarish va qo’shish amali qatnashsa, ulardan qaysi biri birinchi bo’lib bajariladi?
|
bet | 12/20 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 50,17 Kb. | | #147451 |
Bog'liq Raqamli axborot texnologiyalari fanidan test savolllari 1- varia15. Excelda yacheykaga kiritilgan =A1+B1^2 formulada darajaga ko’tarish va qo’shish amali qatnashsa, ulardan qaysi biri birinchi bo’lib bajariladi?
A) Birinchi navbatda qo’shish amali, so’ngra darajaga oshirish amali
B) Qaysi amal birinchi kelgan bo’lsa, o’sha tartibda bajariladi
C) Birinchi navbatda darajaga ko’tarish amali, so’ngra qo’shish
D) Doimo hisoblash tartibi formulaning oxiridan boshiga qarab tartiblangan holda bajariladi
16. Excelda katakchaga =7/100 degan formula kiritildi. Uning qiymatini ko‘rsating.
A) 1 B) 0,5 C) 0,07 D) 5
17. Excelda yacheykaga kiritilgan =2^(2+1) formulaning qiymatini hisoblang.
A) 8 B) 6 C) 5 D) 2
18. Excelda yacheykaga kiritilgan =2^(1+1*3) formulaning qiymatini hisoblang.
A) 9 B) 10 C) 16 D) 8
19. Excelda yacheykaga kiritilgan =(1+1*4)^2 formulaning qiymatini hisoblang.
A) 16 B) 10 C) 64 D) 25
20. Axborotlarni ekranda tasvirlash xususiyatiga ega bo’lgan qurilmani ko’rsating
A) Monitor B) Klaviatura C) Sistemali blok D) Sichqoncha
21. Axborotlarni kiritish qurilmasi qaysi hisoblanadi?
A) Monitor B) Klaviatura C) Printer D) Sistema bloki
22. Elektron pochta manzilini belgilovchi maxsus belgini ko’rsating
A) / B) // C) @ D) #
23. O’zbekiston Respublikasi hukumat portali rasmiy sayti internet manzilini ko’rsating?
A) www.edu.uz B) www.uz C) www.eduportal.uz D) www.gov.uz
24. Internet tarmog’ida real vaqtda axborotlar (xabarlar) almashish xizmati qanday ataladi?
A) Chat B) Forum C) Elektron pochta D) WWW
25. Internetnnig dastlabki nomi?
A) MilNet B) ARPANet C) NSFNET D) Intranet
26. Tarmoqda fayllarni uzatish (protokoli) bayyonnomasi?
A) TCP/IP B) SMTP C) FTP D) HTTP
27. Elektron pochta (protokoli) bayyonnomasi?
A) HTTP B) FTP C) TCP/IP D) SMTP, POP3
28. Xabar elektron pochta orqali yuborilgandan so’ng uning nusxasi qayerga joylashtiriladi?
A) “Otpravlennie” (Otpravlenniye) bo’limiga
B) “Chernoviki” (Chernoviki) bo’limiga
C) “Spam” (Spam) bo’limiga
D) “Vxodyashie” (Vxodyashiye) bo’limiga
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Excelda yacheykaga kiritilgan =A1+B1^2 formulada darajaga ko’tarish va qo’shish amali qatnashsa, ulardan qaysi biri birinchi bo’lib bajariladi?
|
Aвтоматик исмни тўлдириш - Business road map

|
Business road map
|
bet | 8/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMaAвтоматик исмни тўлдириш
Ижтимоий инжинирия
DNS Интернет учун ҳал қилувчи рол ўйнайди. Хост номини бузиш ёки ўғирлаш қобилияти тўғридан-тўғри
DoS, MitM ва бошқа тизим ҳужумларига олиб келади. DNS-серверларда тўғридан-тўғри хатарлар ва
техник ҳужумлар мавжуд, аммо хост ёки доменни бузиш учун бошқа усуллар мавжуд. Ушбу хатарлар инсон
омилига қаратилган. DNS учун ижтимоий хавф-хатарларга ўхшаш хост номлари, автоматик номларни
тўлдириш, ижтимоий муҳандислик ва доменни янгилаш киради.
Доменни янгилаш
Тўғридан-тўғри таҳдидни камайтириш
Техник таҳдидни камайтириш
Patch, ички ва ташқи доменларни ажратиш, Чекланган ҳудуд ўтказмаларини ҳосил қилиш, Ўтказиш ҳудудини аутентификациялаш, Кешнинг давомийлигини чеклаш , Нотўғри жавобларни рад этиш
Harden Servers, Firewall
Трансферга чеклов қўйиш, Cўровларга чеклов қўйиш, Тескари қидирувларни олиб ташлаш, Ички ва ташқи доменларни ажратиш, Ортиқча маълумотни олиб ташлаш, Дастурларни янгилаш
Ўхшаш доменларни мониторинг қилиш, Доменларни қулфлаш, Ҳақиқий контактлардан фойдаланиш, 24/7 қўлаб-қувватлаш, Self-Hosting
Таҳдидларни камайтириш
Разведка таҳдидни камайтириш
Ижтимоий таҳдидни камайтириш
Эътиборингиз учун раҳмат
|
| |
SLIP
Xatoni aniqlash - Business road map

|
Business road map
|
bet | 4/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMaSLIP
Xatoni aniqlash
Maksimal uzatish birliklari
Tarmoq xizmati yo'q
Serial Line Internet Protocol (SLIP) РФC1055 томонидан белгиланади. Ушбу оддий протокол дастлаб
кетма-кет уланиш учун мўлжалланган эди. SLIP дастлабки сарлавҳаларни тақдим этмайди ва фақат
бир нечта аниқланган байтларни таклиф қилади:
END : 0хC0 байт рамканинг охирини билдиради.
ESC : 0хДБ байти қочиш белгисини билдиради.
Encoded END : Aгар маълумотлар оқимида ЕНД байти (0хC0) бўлса, у ҳолда SLIP белгини 0хДБ 0хДC сифатида
қайта кодлайди.
Encoded ESC : Aгар маълумотлар оқимида ЕСC байт (0хДБ) бўлса, у ҳолда SLIP белгини 0хДБ 0хДД сифатида
қайта кодлайди.
Parametr muzokaralari
SLIP ва PPP заифликлари
Autentifikatsiya
Ikki tomonlama aloqa
Foydalanuvchi malakasi
PPP ва SLIPнинг энг катта хатарлари аутентификация, икки томонлама алоқа ва фойдаланувчи таълимига тегишли.
Гарчи тинглаш, такрорлаш ва қўшиб юбориш ҳужумлари мумкин бўлса-да, бу ҳужумлар физик сатҳга киришни
талаб қилади. Нуқтадан-Нуқта тармоқдаги фақат иккита тугунни ўз ичига олганлиги сабабли, канал сатҳига нисбатан
жисмоний даражадаги таҳдидлар одатда муҳим аҳамиятга эга эмас.
MAC
Autentifikatsiya
Etkazish xatosini aniqlash
Takroriy hujum qilish
Media access control (МAC) пастки қатлами иккита асосий функцияни таъминлайди: узатишни бошқариш ва
тармоқ манзилини бошқариш.
Transmission Control:
Network Addressing: Тармоқдаги ҳар бир тугун ўзига хос манзилни талаб қилади. Ушбу аппарат манзили
қабул қилувчининг тугуни томонидан битта ва кўп тармоқли пакетларни қайта ишлашга имкон беради. Ҳар бир
пакет қабул қилинганда, белгиланган аппарат манзили маҳаллий аппарат манзили билан таққосланади. Aгар
манзиллар мос келадиган бўлса, у ҳолда пакет қайта ишланади.
|
| |
Умумий фойдаланиш - Business road map

|
Business road map
|
bet | 2/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMaУмумий фойдаланиш
Point-to-Point Networks
Multihost Networks
Frame Relay
Канал сатҳи тармоқдаги қўшни тугунлар ўртасида ишончли маълумотларни узатишни таъминлайди.
Ушбу қатлам алоҳида тармоқни улашга ҳаракат қилмайди ёки турли хил жисмоний тармоқ воситаларини
қамраб олади. Канал сатҳи протоколлари учун энг кенг тарқалган фойдаланишга қуйидагилар киради:
Bridges
Киришни чеклаш
Switches
Point-to-Point Protocol (PPP) ва Serial Link Internet Protocol (SLIP)
unicast multicast broadcast
ISDN, F-T1
Parallel traffic
Multiple addresses
10Base-2 100Base-T
SP
Канал сатҳи протоколлари даражалари
Нуқтадан нуқта тармоқлар учун SLIP сингари маълумотлар сатҳининг ягона протоколи барча керакли функцияларни бажариши мумкин; аммо, бир нечта Канал сатҳи протоколлари бутун қатламни қамраб олади. Бунинг ўрнига, Канал сатҳи одатда бир нечта протоколларни ўз ичига олади, улар биргаликда тўлиқ маълумотлар ҳаволаси функсиясини таъминлайди. Пастки протоколлар жисмоний қатлам алоқаларини бошқаради. Ўрта қават протоколлари маршрутлаш ва манзиллашни бошқаради, юқори қават протоколлари эса тармоқ кашфиётини бошқаради.
Low-Level Protocols
High-Level Protocols
Middle-Level Protocols
FDDI, LAPF, PPP, Carrier Sense Multiple Access/Collision Detection
MAC ва LLC
AppleTalk Address Resolution Protocol (AARP) ва the multilink protocol (MP)
Ноодатий фойдаланиш
Oddiy matn, razvedka, o'g'irlash, aniqlash.
Канал сатҳи одатда физик сатҳга интерфейсни тақдим этади ва тармоқдаги иккита тугун ўртасида
маълумотлар хавфсиз узатилишини таъминлайди; аммо, бу канал сатҳи учун ягона фойдаланиш эмас.
Ноёб фойдаланиш ҳужумга учраган тармоқни кўрсатиши мумкин. Улар орасида тармоқни кузатиб боришга,
тармоқнинг юкланишига, манзилга, кадрдан ташқари маълумотларга ва яширин каналларга асосланган
ҳужумлар мавжуд.
ARP, ICMP, DNS ёрдамида аниқлаш
Tcpdump (http://www.tcpdump.org/), Snort (http://www.snort.org/), Ngrep (http://ngrep.sourceforge.net/):, Wireshark/Ethereal (http://www.ethereal.com/)
Тартибсиз режим ҳужумлари
Тартибсиз режимда тармоқларни таҳлил қилишнинг кенг тарқалган воситалари
Тартибсиз режимни аниқлаш
|
| |
Ҳужумларни амалга ошириш - Business road map

|
Business road map
|
bet | 3/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMaҲужумларни амалга ошириш
Манзил ҳужумлари
Yashirin kanallar
Ramkadan tashqari ma'lumotlar
Кўпгина манзиллар схемалари самарали тармоқ манзилини ўзгартиришга имкон беради. Aгар иккита тугун битта манзил учун тузилган бўлса, иккаласи ҳам тармоқ трафигига жавоб беради. Натижада, одатда иккала тугун ҳам тармоқ уланишларини рад этади.
Умуман олганда, хабар доирасига киритилмаган маълумотлар бекор қилинади. Маълумот физик қатлам бўйлаб узатилиши мумкин ва хабар доирасига киритилмайди. Ушбу кадрдан ташқари маълумотлар тармоқ ўтказувчанлигини истеъмол қилиши ёки маълумотни ностандарт (яширин) тарзда етказиши мумкин.
Ҳужумчилар канал сатҳи протоколлари сифатида кўринадиган орқа эшикларни ва масофадан бошқариш протоколларини яратишлари мумкин. Бунга қуйидагилар киради: Out-of-Frame Data, Addressing Information, Invalid Frames, Frame Size, Protocol Specific
Fizik sath risklari
Физик сатҳ тажовузкори канал сатҳи хабарлари рамкаларига тўғридан-тўғри кириш ҳуқуқига эга.
Физик сатҳга тажовузкор маълумотлар узатиш трафигини тинглаши мумкин.
Физик сатҳга тажовузкор маълумотлар ҳаволаси трафигини ёзиши ва такрорлаши мумкин. Қайта ижро этилган маълумотлар канал сатҳи учун мақбул бўлади.
PPP
Autentifikatsiya
Etkazish xatosini aniqlash
Takroriy hujum qilish
PPP хабар доираси рамка ичидаги маълумотлар ҳажмини ва фреймни қабул қилиши керак бўлган тармоқ
хизмати турини белгилайдиган сарлавҳани ўз ичига олади. PPP шунингдек IP манзиллари, МТУ ва асосий
аутентификация бўйича музокаралар учун маълумотлар ҳаволасини бошқариш протоколини ўз ичига олади. Бундан
ташқари, PPP ҳавола сифатини қўллаб-қувватлайди, масалан, бошқа томоннинг ҳали ҳам уланганлигини аниқлаш учун
эчо бошқарув рамкаси. Aфсуски, PPP аутентификация маълумотларини ҳимоя қилиш, узатиш хатоларини аниқлаш
ёки такрорий ҳужумларни тўхтатиш воситаларини тақдим этмайди.
|
| |
Сеанс сатҳи - Business road map

|
Business road map
|
bet | 6/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMa Сеанс сатҳи
Протоколлари
Тармоқ файл тизими (NFS), Х-WINDOWS тизими ва AppleTalk Session Protocol (ASP)
7 - Application - A 6 - Presentation - Person 5 - Session - Sent 4 - Transport - Through 3 - Network - Network 2 - Data Link - Data 1 - Physical - Packets
Physical - Please Data Link - Do Network - Not Transport - Throw Session - Sausage Presentation - Pizza Application - Away
Умумий рисклар
Authentication and Authorization
DNS; NFS; SMB
Session Hijacking
Сеанс қатлами протоколлари сессияни идентификатори орқали ҳолатини сақлайди ва идентификаторлар одатда узоқ муддат амал қилади. Aгар сессия идентификатори кодланмаган бўлса, тажовузкор Сеанс идентификаторини сотиб олиши ва сессияни ўғирлаши мумкин.
Blind Session Attacks
Сеанс идентификаторининг узунлиги протоколга хосдир. Масалан, DNS ва SMB 16-битли идентификаторлардан фойдаланади. Aгар сессия уланмасдан транспорт хизматидан фойдаланса, у ҳолда кўр-кўрона сеанс ҳужумига қарши ҳимоясиз бўлади.
Умумий рисклар- давоми
Man-in-the-Middle (MitM)
Сеанс сатҳи протоколлари MitM ҳужумларига қарши ҳимоясиз. Ҳужумлар сеанс сатҳидан ёки ундан пастроқдан келиб чиқиши мумкин. MitM ҳужумлари сеанси учун тажовузкор сервердан олдин аутентификация қилишдан олдин тармоқ сўровини тўхтатиши керак. Кейин MitM мижоз ва ҳақиқий сервер билан мустақил равишда аутентификация қилади ва мижоз ва сервер ўртасида сўровларни узатади.
Information Leakage and Privacy
Сеанс сатҳи стандартлари сессия ва ҳолатни сақлашни белгиласа ҳам, улар аутентификация ёки махфийликни қўллаб-қувватламайди. Кўпгина ҳолларда, сеанс сатҳи протоколлари заиф аутентификациядан фойдаланади ва шифрланмайди. Мижоздан серверга йўналиш бўйлаб ҳар қандай тажовузкор тармоқ трафигини снифферлаши ва бутун сеансни кўриши мумкин. Масалан, DNS, NFS ва (эски) SMB маълумотлар шифрлашни амалга оширмайди. Тармоқ трафигини снифферлайдиган тажовузкор барча сессияни кузатиши мумкин.
|
| |
DNS протоколи - Business road map

|
Business road map
|
bet | 7/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,95 Mb. | | #228343 | Turi | Протокол |
Bog'liq v2JQvBLXT3oVOEJ0pwRoAHPnT9m8qPrQn64HzCMaDNS протоколи
Тасдиқланмаган жавоблар
Сўровларни жавоблар билан мослаштириш учун DNS сессия идентификаторидан фойдаланади, аммо сессия идентификатори аутентификацияни таъминламайди . DNS сўровини кузатган тажовузкор DNS жавобини сохталаштириши мумкин.
Домен номлари тизими (DNS) кенгайтирилган, тарқатиладиган маълумотларни бошқариш тизими [РФC1034]. Бу
динамик янгиланишларни, хост номини ва тармоқ манзилларини хариталашни ва хостлар ва доменлар ҳақида қўшимча маълумотларни қўллаб-қувватлайди.DNS жуда катта тармоқлар учун ишлаб чиқилган. Aмалдаги DNS тизими иш юкини осонгина тарқатади ва Интернетдаги миллионлаб компютерларни қўллаб-қувватлайди. DNS жисмоний шахсларга ва компанияларга DNS таркибини керак бўлганда ўзгартириш имкониятини беради.
Тўғридан-тўғри хавф-хатарлар
DNS протоколи рисклари
DNS Poisoning
DNS ишончига асосланган ҳужумларда ARP заҳарланишига ўхшаш усул қўлланилади ва IP ни ICMP йўналтириш орқали амалга оширилади
DNS Cache Poisoning
Тасдиқланмаган жавоблар сўров берувчига қаратилган бўлса, DNS кеш билан заҳарланиш ҳар қандай кешлаш DNS серверини мақсад қилади. Тажовузкор DNS сўровни кузатади ва DNSга сохта жавоб беради. Жавоб ваколатли бўлиб кўринади ва кешнинг узоқ вақт кутиш қийматини ўз ичига олади.
Blind ID Attack
Тасдиқланмаган жавоблар ва кеш билан заҳарланиш одатда тажовузкордан DNS сўрови ва сессия идентификаторини кузатишни талаб қилади. Aммо сўровни бажариш ҳар доим ҳам муҳим емас. Тажовузкор умумий домен номини танлаши ва хост номи тугаши билан пайдо бўлганда ҳужумни бошлаши мумкин..
Техник хавф-хатарлар
DNS Domain Hijacking
1
3
5
4
2
DNS System Compromise
Dynamic DNS Hijacking
DNS Server Hijacking
DNS IP Hijacking
Ижтимоий хавф-хатарлар
Ўхшаш ҳост номлари
|
| |
Реакторларни танлаш - Станция ва

|
Станция ва
|
bet | 5/5 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #273975 |
Bog'liq tdGyOsAIlAhsI7TCUMVj2mJj22hdAQwjN3rWqgRWРеакторларни танлаш
Реакторлар номинал токи, номинал кучланиши ва номинал индуктив каршилигига караб танланади. Номинал кучланиш установканинг номинал кучланиши асосида танланади. Бунда реакторлар эксплуатация процессида булиши мумкин булган максимал иш кучланишига узок муддат чидайди деб каралади. Номинал кучланиши реакторларнинг номинал кучланишидан кичик булган электроустановкаларда реакторлардан фойдаланишга рухсат этилади.
Реакторнинг номинал токи (иккиланган реакторнинг шохобчалари) уланган занжир нагрузкасининг узок таъсир этадиган максимал токидан кичик булмаслиги лозим:
*пот — ^тах
Шинали (секцияли) реакторларнинг номинал токи уларни улаш схемаси асосида олинади.
TOSHKENTIRRIGATSIYA VA QISHLOQ
Г/ XO'JALIGINI MEXANIZATSIYALASH C? MUHANDISLARIINSTITUTI
Эътиборингиз учун ра^мат!
энергия манбалари кафедраси доценти
+ 998 71 237 1968
sirojiddinmh@mail.ru
@Sirojiddin
|
| |
z> №9 - Станция ва

|
Станция ва
|
bet | 3/5 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #273975 |
Bog'liq tdGyOsAIlAhsI7TCUMVj2mJj22hdAQwjN3rWqgRW91 z> №9
QOfl
Хрзирги пайтда РБ маркали алюмин 4ynFaMnu бетон реакторлар энг кенг таркалган.
Реактор чу^амининг алюминий утказгичлари бир неча катламли кабель коFOзи ва ип газлама тукимаси билан копланади. Чулгам махсус каркасга уралиб, сунгра маълум жойлардан бетон куйилади. Бетон чулгам урамини махкамловчи устунлар косил килиб, уларни уз массаси таьсирида ва к. т. токлари утишидан косил буладиган электродинамик кучлар таъсирида силжишидан саклайди. Реакторни ерга уланган конструкциялардан, вертикал урнатишда эса кушни фазалардан изоляциялаш чинни изолятор таянчлар ёрдамида амалга оширилади (3.53- расм).
Мамлакатимиз саноатида номинал токи 4000 А гача булган бетонли реакторлар ишлаб чикаради ва улар вертикал, горизонтал камда поFонали урнатишга мулжаллаб тайёрланади (3.54-расм).
Киска туташув токларни чеклаш курулмалари
Реакторнинг асосий параметри булиб, унинг индуктив
харшилиги хр = ш£ хисобланади. Баъзи каталогларда
хуйидаги ифода келтирилади:
(ХрД^^ном)
хр% = * 100
р Уном
бунда IHOM - реакторнинг номинал токи, A; ином - реакторнинг номинал кучланиши, В.
Реактордан сунг хосил буладиган х. т. да шиналардаги токни чегаралаш эффекти ва холдик кучланишни ушлаш 3.50- расмда курсатилган.
^олдик кучланиш даражасини анча юхорирох ушлаб туриш бузилган занжир каби манбадан таъминланаётган электр энергия истеъмолчилари учун хул келади. Шуни хисобга олган холда х. т. режимида индуктив харшилик х, хийматини мумкин кадар катта булиши максадга мувофикдир.
3-50-расм. Реакторлар ёрдамида шиналардаги
кучланишни бир хил ушлаб туриш ва к. т. токини чеклаш:
Бироц нормал режимда электроустановкаларнинг ишлаш шарти буйича реактордан иш токининг оциб утиши пайтида кучланиш йуцолишининг ортиши сабабли реакторнинг царшилигини хаддан ташцари купайтириш мумкин эмас. Бу хол айницса реакторлардан группавий ёки индивидуал равишда фойдаланилганда яццол сезилади.
Нормал иш шароитида кучланишнинг тацсимланишини характерловчи реактор улашнинг линия ва диаграмма схемалари 3.51 -расмда келтирилган.
Вектор диаграммада реактордан олдинги фаза кучланиши U1, реактордан кейинги фаза кучланиши-Up ва занжирдан утаётган ток I тасвирланган.
/Г
3-51-расм. Занжирнинг реактор билан биргаликда нормал ишлаш режими: а-занжир схемаси; б-кучланишлар диаграммаси; в-вектор
диаграммаси.
Ток I утаётганда ва cos ^ берилган булса, реактордаги кучланишнинг йукотилиши куйидаги ифодадан аникланади:
V3/noMsin^
&ир= хр — * 100
^ном
бунда UHOM реактор кулланилаётган установканинг номинал кучланиши.
Реактордаги кучланишнинг рухсат этиладиган исроф )булиши, одатда, 1,5-2% дан ошмайди.
|
| |
Иккиланган реакторлар - Станция ва

|
Станция ва
|
bet | 4/5 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #273975 |
Bog'liq tdGyOsAIlAhsI7TCUMVj2mJj22hdAQwjN3rWqgRWИккиланган реакторлар
Юкорида курилган одатдаги конструкцияли реакторлар билан бир каторда электр установкаларда иккиланган реакторлар кулланилмокда. Конструкцияси жихатидан улар одатдаги реакторларга ухшаш, лекин чу^амининг уртасидаги нуктадан кушимча сим чикарилган. Иккиланган реакторларни куллаш холларида манба уртадаги нуктага, истеъмолчилар эса икки четки томондаги нукталарга уланиши мумкин ёки аксинча (3.55- расм). В
3-55- раем. К,УШ реактор.
а, б — улаииш схс.маларн; л — электр схсмаси.
Иккиланган реакторнинг афзаллиги шундаки, бунда уланиш схемаси ва чулгамлардаги токнинг йуналишига караб, унинг индуктив каршилиги купайиши ёки камайиши мумкин. Иккиланган реакторнинг бу хусусияти, одатда, нормал режимда кучланишнинг пасайишини камайтириш ва к. т. да токларни чеклаш учун фойдаланилади.
Реакторнинг шохобчаси бир хил номинал ток IH0M га мулжаллаб ишлаб чикарилади, уртадаги чиккич эса шохобчанинг иккиланган номинал токи 2IH0м га мулжалланади. Иккиланган реакторнинг номинал каршилиги сифатида, бошка шохобчада ток йуклигида, (3-91) га ухшаш шохобчасининг нисбий каршилиги кабул килинади:
Хр = хв = ML
хр% = хв% Хв73/ном * 100 р . UhOm
чулгам
(3-93)
(одатда
бунда L реактор шохобчасининг индуктивлиги реактордаги шохобчаларнинг индуктивлиги узаро тенг).
|
| |
“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali

“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali
Download
482,81 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
06.02.2024
Hajmi
482,81 Kb.
#152424
Download
482,81 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali
Download
482,81 Kb.
Matnni ko'rish
Paint menyusi bilan ishlash - Mavzu: “ paint grafik dasturida ishlash “ mavzusini o’qitishda interfaol metodlardan...

Paint menyusi bilan ishlash:
Paint ish stolining yuqori qatorida grafik, shakl, rasmlar va ularning qismlari ustida turli xil amallar bajarish uchun mo'ljallangan uning menyu qatori joylashgan. Menyuni tanlash uchun «sichqoncha» ko'rsatkichini tegishli menyu bo'limi ustiga keltirib, uning tugmachasi bosi ladi. Menyudan ekranga qaytish uchun [Esc] tugmachasi bosiladi.
Paint grafik muharririning menyu buyruqlar to'plami quyidagilardan iborat (2 -rasm):
«Файл», «Правка», «Вид», «Рисунок», «Палитра»,
«Справка».
«Файл» bo'limi.
«Файл» bo'limi buyruqlari to'plami yordamida quyidagi ishlar majmuini bajarish mumkin (3-rasm):
«Создать» [Crtl]+[N] - rasm chizish uchun fayl tashkil etish;
«Открыть» [Ctrl] + [O] - xotiradagi rasmni ish stoliga chiqarish;
«Сохранить» [Ctrl]+[S] - ish stolidagi rasmni xotirada saqlash;
«Сохранить как...» - ish stolidagi rasmli faylga nom berib xotiraga yozish;
«Предварительный просмотр» - rasm holatini ko'rish;
«Параметры страницы» - sahifa parametrlarini o'rnatish;
«Печать» [Ctrl+ P] - rasmni chop qilish;
«Отправить» - grafikli faylni E-mail yordamida ma'lum manzilga yuborish;
«Выход» [Alt]+[F4] - Paintdan chiqish.
Demak, menyuning « Файл» bo'limi yordamida yangi fayl yaratish, faylni xotiradan chaqirish yoki xotirada saqlash, fayl tarkibini ko'rish, sahifa parametrlarini o'rganish, grafik (shakl yoki rasm)li faylni chop qilish, uni boshqa dasturlarga, masalan NS WORD, MS Internetga yuborish va tahrir qilinayotgan fayl dan chiqish mumkin.
«Bид» bo'limi.
«Вид» bo'limi buyruqlar to'plami yordamida quyidagilarni bajarish mumkin (5-rasm):
«Набор инструментов» [ Ctrl]+[T] - uskunalar majmuasi;
«Палитра» [Ctre]+[L] - bo'yoqlarni tanlash;
«Строка состояния» - qator holatini tanlash;
«Масштаб» - rasm masshtabini aniqlash;
«Просмотреть рисунок» [Ctrl] + [F] - rasmni ko'zdan kechirish;
«Панель атрибутов текста» - matn atributlarini o'rnatish;
Demak, «Вид» bo'limi ko'magida uskunalar majmualaridan biri, bo'yoqlar va qator holati tanlanadi hamda rasm tevaragiga yoziladigan matn atributlari o'rnatiladi, rasm masshtabi aniqlanadi.
|
CHIGIL YOZDI” - Mavzu: “ paint grafik dasturida ishlash “ mavzusini o’qitishda interfaol metodlardan foydalanish metodikasi

CHIGIL YOZDI” USULI
Dars boshlanishida bu usul darsga o‘quvchilarni ruhiy tayyorlash va dars yarmida o‘quvchilar diqqatini mashg‘ulotning keyingi bosqichiga moslash uchun qo‘llaniladi. Bu usulda men Paint dasturining interfeysi haqida ma’lumot beraman ular esa aynan qaysi bo’lim haqida gap ketayotganini topishlari kerak bo’ladi.
ZAKOVAT” USULI
Z
akovat usuli asosan darsni o‘tilgan mavzuni takrorlash hamda darsni mustahkamlash qismlarida o‘tkaziladi. Bu usul o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, tezkorlik bilan javob berishga undaydi. O’quvchining fanga bo’lgan qiziqishini oshiradi. Bu usul o‘quvchilarning o‘tilgan mavzuni qay darajada o‘zlashtirganligini aniqlashda ham yordam beradi. Zakovat usuli “Zakovat” intellektual o’yiniga o’xshab ketadi. Strelka qaysi savolga borib tuxtasa o’sha savol ochiladi
O’quvchi tomonidan savolga javob berilgandan keyin, savolning javobi ochiladi. Bu usulda 12 o’quvchi 1 balldan olish imkoniyatiga ega bo’ladi.
ZINAMA-ZINA USULI
Zinama-zina usuli o‘quvchilar diqqatini bir joyga to‘plab, ularni ongli tafakkurlashga chorlaydi. Bu interfaol usulni deyarli barcha o’quv fanlarida samarali qo’llash mumkin.
Zinama- zina usulida o’quvchilarni ikkita guruhga bo’lib olamiz. O’quvchilarga navbati bilan 5 ta savol beriladi. Savollarning javoblari zinalarda yashiringan bo’ladi. O’quvchilar tomonidan to’g’ri javob berilishi kerak. 5 ta zinadagi 5 ta savolga to’g’ri va to’liq javob berilsa, o’sha guruh g’olib bo’lgan bo’ladi.
2.3-§. “ Klaster” metodi
Mazkur metod turli xil g'oyalar o'rtasidagi aloqalar fikrlash imkoniyatini beruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi. "Klaster" metodi aniq obyektga yo'naltirilmagan fikrlash shakli sanaladi. Undan foydalanish inson miya faolitiyatining ishlash tamoyili bilan bog'lig' ravishda amalga oshadi. Ushbu metod muayyan mavzuning ta'lim oluvchilar tomonidan chuqur hamda puxta o'zlashtirilguncha qadar fikrlash faoliyatining bir maromda bo'lishini ta'minlashiga xizmat qiladi. Klasterga ajratish, o'quvchilarga biror bir mavzu to'g'risida erkin va ochiq tarzda fikr yuritishiga yordam beradigan pedagogik strategiyadir.
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 9/9 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 42,63 Kb. | | #121542 |
Bog'liq Paint grafik dasturida ishlash kurs ishi kirish BBFoydalanilgan adabiyotlar ro'yxati:
B.J.Boltayev va boshqalar “Informatika va hisoblash texnikasi asoslari” Cho’lpon 2015-yil.
Informatsionnыe i kommunikatsionnыe texnologii v distansionnom obuchenii: Spetsialnыy uchebnыy kurs / per. s angl. Maykl G.Mur, U.Makintosh, L.Blek i dr. M.: Izdat.dom «Obuchenie-Servis», 2006.
Polipova T.A. Vnedrenie kompyuternыx texnologiy v prepodavanie inostrannogo yazыka // Inostrannыe yazыki v shkole. – 2009. – №10. – S.11 – 16.
www.ziyonet.uz
Скачано с www.znanio.ru
http://fayllar.org
|
| |
Klaster metodining qo’llanilishi - Mavzu: “ paint grafik dasturida ishlash “ mavzusini o’qitishda interfaol metodlardan...

Klaster metodining qo’llanilishi
"Klaster" so'zi g'ujm, bog'lam ma'nosini anglatadi. Biror mavzu bo'yicha klasterlar tuzishdan bu mavzuni mukammal o'rganmasdan oldin foydalanish maqsadga muvofiqdir. Klaster usulini tuzish ketma-ketligi:
Katta qog'ozning o'rtasiga yoki sinf doskasiga yoxud yozish uchun foydalanish mumkin bo'lgan sathga PAINT so'z hamda PAINT MULOQOT OYNASI yoziladi.
Shu mavzuga tegishli deb hisoblangan va xayolga kelgan so'z va gaplar yoziladi.
Fikrlar tugamaguncha yoki vaqt tamom bo'lgunicha xayolga kelgan barcha fikrlar yozilaveradi.
Keltirilgan so'z va fikrlar mazmuni va yaqinligiga qarab toifalarga ajratib chiqiladi.
Stil va stil g'oyasiga muvofiq ishlab chiqilgan "Klaster" metodi puxta o'ylangan strategiya bo'lib undan ta'lim oluvchilar bilan yakka tartibda yoki guruh asosida tashkil etiladigan mashg'ulotlar jarayonida foydalanish mumkin.
Bu interfaol usulning afzalligi uning qo'llash natijalari. Klasterni qo'llash quyidagi afzalliklarga ega:
Bolalar faol va ochiq gapirishadi, nega deganda ularda xato gapirishlik, noto'g'ri fikrni bayon etish qo'rquvlari bo'lmaydi.
Bu ishlarni amalga oshirishda quyidagi bilimdonlik mahoratlari oshadi:
Klaster usuli ishlatish darslarda bolalarga nima beradi? Bolalarni fikrlash qobiliyatini, ularni o'z fikrlarlarini aytishlarini rivojlantiradi. Bularning hammasi kuzatish natijalarida, yangi bilim olish tajribasida, bir vaqt ichida bir nechta yo'nalishlarni ko'rishda, axborotlarni ijodiy jihatdan tahlillashni rivojlantiradi.
|
“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali

“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali
№16
51
kelib tushgan. Ulardan 9 tasiga ruxsatnoma, 2176 tasiga ruxsatnoma talab etilmasligi
toʻgʻrisida xulosalar va 52 tasiga rad etish xatlari rasmiylashtirilgan.
2018–2030-yillar davrida ozonni buzuvchi moddalarning Oʻzbekiston
Respublikasiga importi uchun kvotalar tasdiqlangan boʻlib, 2018-yilda 58,48
tonna
belgilangan boʻlsa, 2020 – 2029-yillarda 6,8 tonnani, 2030-yilda ozonni buzuvchi
moddalarga kvotalar ajratilishi toʻxtatilishi belgilab qoʻyilgan.
2005-yilda ozonni buzuvchi moddalarning Oʻzbekiston
Respublikasiga importi
uchun kvota 883,6 tonnani tashkil qilgan boʻlib, hozirda ushbu koʻrsatkich 130
barobarga qisqarganligini koʻrishimiz mumkin.
Yigʻilish muhokama va bahs-munozaralarga boy boʻldi. Mavjud muammolarga
koʻplab yechim va takliflar berildi, deb xabar beradi Oʻzbekiston
Respublikasi
ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi matbuot xizmati.
Dunyo
miqyosida ozon qatlamini tiklash bo‘yicha ko‘rilayotgan chora-tadbirlar besamar
ketayotgani yo‘q. Jahon meteorologiya tashkiloti va BMTning atrof-muhit bo‘yicha
dasturi hamkorligida o‘tkazilgan tahlillarga ko‘ra, 2050
yilda Arktika, 2065 yilga
kelib Antarktida ustidagi ozon tuynuklari to‘liq tiklanishi kutilmoqda.
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak Yer doimo Ozon qatlamiga muhtoj. Zaminimizda
tirik
mavjudotlar yashar ekan, Ozonsiz ular nafas ololmaydi. Quyosh nurlarining
zararli
qismini qaytarib, bizga filtr vazifasini oʻtovchi qatlamni asrashimiz kerak.
Oyga boʻlgan parvozlar, raketalarning ozonni yorib oʻtishi ham qaysidir maʼnoda
qaytarib boʻlmas yoriqlarni hosil qiladi. Biz tabiatni asrashni Ozondan boshlashimiz
zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
I.Karimov. Yuksak ma`naviyat – engilmas kuch T. Ma`naviyat. 2008 yil
2.
Ozon qatlami haqida tushuncha va uning mohiyati. O‘quv qo‘llanma
3.
www.ziyonet.com
4.
www.arxiv.uz
II BOB “ PAINT GRAFIK DASTURIDA ISHLASH” MAVZUSINI O’QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL METODLAR

II BOB “ PAINT GRAFIK DASTURIDA ISHLASH” MAVZUSINI O’QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL METODLAR 2.1-§. Interfaol metodlarning ta’lim sohasidagi o’rni
Bugungi kun o'qituvchisidan o'ziga ishonib topshirilgan ma'suliyatli vazifani sidqidildan ado etish, kasbiy faoliyatida zamon bilan hamqadam faoliyat olib borish talab etitladi. Avvalo, har bir o'qituvchi o'z kasbiga mehr va ma'suliyat bilan yondoshib, o'tadigan har bir soat darsini muqaddas bilib yondoshib, o'tadigan har bir soat darsni muqaddas bilib bilib, unga zarracha xiyonat qilib bo'lmasligini his etish lozim. Buning uchun kundalik darsga puxta tayyorgarlik ko'rishi, eng zamonaviy texnologiyalarni o'z faoliyatida qo'llay turib, dars sifati va samaradorligini ta'minlay bilishi lozim. O'zliksiz ta'limning qay bo'g'ini rivojlanmasin boshqa bo'g'inlarga shuningdek, jamiyat, davlat rivojiga ta'sir yetish tabiiy yekanligini yurtimizning Birinchi Prezidenti Islom Karimov muallifligida ishlab chiqilgan. Bevosita rahbarligida hayotga tatbiq qilingan va dunyo mutaxasislari e'tiboriga sazovor bo'lgan Kadrlar tayyorlash milliy dasturining muvaffaqiyatli natijasida hayotning o'zi ko'rsatdi.
Umumiy o'rta ta'limda, oliy o'quv yurtlarida bugungi dolzarb vazifalardan biri bu, darslarda ta'lim samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi ilg'or pedagogik texnologiyalardan unumli va o'z o'rnida foydalanishdir.
Hozirgi kunda darslarni tashkil etishning zamonaviy usullaridan biri interfaol metodlardan foydalanishiga keng ahamiyat qaratilmoqda. Interfaol metodlar yordamida har bir darsda o'quvchilarni faol qilish jarayoniga undash, mustaqil ravishda aqliy faoliyatinini rivojlantirishga imkoniyat yaratish mumkin.
Zamonaviy pedagogik interfaol metodlar asosida o'tilgan darslarda o'qituvchi va o'quvchilar fanlararo bog'lanishni, mavzularning mazmun mohiyatini chuqur tahlil etadi. Darsda muamoli vaziyatlar yaratiladi.
2.2-§. Paint dasturini o’rganishda “Zinama-zina”, “ Zakovat” , “Mo’jizalar maydoni”, “ Chigil yozdi usuli” kabi o’yin metodlaridan foydalanish
|
Mavzu: “ paint grafik dasturida ishlash “ mavzusini o’qitishda interfaol metodlardan foydalanish metodikasi - bet 8

Xulosa:
Xulosa qilib aytganda kompyuter texnologiyalari dasturlashtirilgan o'qitish g'oyalarini rivojlantiradi, zamonaviy kompyuterlar va telekommunikatsiyalarning noyob imkoniyatlari bilan bog'liq bo'lgan o'qitishning mutlaqo yangi, hali o'rganilmagan texnologik variantlarini ochadi. Kompyuterni o'qitish texnologiyalari - bu o'quvchiga axborotni tayyorlash va uzatish jarayonlari bo'lib, uning vositasi kompyuterdir. O‘quv jarayonida kompyuter texnologiyalaridan, ayniqsa, tasvirlangan o‘quv qo‘llanmalaridan foydalanish samaradorligi, ularning didaktik imkoniyatlarini amalga oshirish, shubhasiz, eng muhim talab hisoblanadi. Nafaqat og'zaki ma'lumotni to'ldiruvchi, balki ma'lumot tashuvchisi vazifasini bajaradigan vizualizatsiya shakllaridan foydalanish o'quvchilarning aqliy faolligini oshirishga yordam beradi. Kompyuter texnologiyalari o'qituvchilarga an'anaviy ta'limga xos bo'lgan o'qitish faoliyati turlaridan voz kechish imkoniyatini ochib, unga intellektual mehnat shakllaridan foydalanish imkoniyatini beradi. Yangi texnologiyalardan foydalanish o’quvchilarga nafaqat fanni yaxshiroq o'rganish, balki olingan ko'nikmalarni ham o'zlashtirish imkonini beradi. Umumiy o'rta ta'limda, oliy o'quv yurtlarida bugungi dolzarb vazifalardan biri bu, darslarda ta'lim samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi ilg'or pedagogik texnologiyalardan unumli va o'z o'rnida foydalanishdir.
Hozirgi kunda darslarni tashkil etishning zamonaviy usullaridan biri interfaol metodlardan foydalanishiga keng ahamiyat qaratilmoqda. Interfaol metodlar yordamida har bir darsda o'quvchilarni faol qilish jarayoniga undash, mustaqil ravishda aqliy faoliyatinini rivojlantirishga imkoniyat yaratish mumkin.Zamonaviy pedagogik interfaol metodlar asosida o'tilgan darslarda o'qituvchi va o'quvchilar fanlararo bog'lanishni, mavzularning mazmun mohiyatini chuqur tahlil etadi. Darsda muamoli vaziyatlar yaratiladi. Ba'zan o'qituvchi, ba'zan esa o'quvchilarning o'zlari muammoni o'rtaga tashlaydilar va fikr yuritib, yechimni topishga intiladilar.
|
Бухоро вилояти ҳокимлиги халқ таълими бошқармаси

|
Бухоро вилояти ҳокимлиги халқ таълими бошқармаси
|
Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #255043 |
Bog'liq Ochiq dars dastur Marjona
Buxoro viloyati Shofirkon tumani 5-sonli umumiy o`rta ta`lim maktabi matematika fani o`qituvchisi
Muxammadova Marjona Dilshodovnaning
Geometriya fanidan “O’tilganlarni takrorlash” mavzusidagi ochiq darsining
TAKLIFNOMA va
DASTURI
2024-yil 17-may
Darsimiz davomida siz:
bekatda avtobus kutib turgan o’quvchilarni kuzatib;
muzqaymoq party dan miriqib bahra olishingiz mumkin bo’ladi.
Biz sizlarni zeriktirib qo’ymaymiz!!!
|
| |
“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali

|
“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnaliBog'liq ozon-qatlami-va-uning-insoniyat-uchun-ahamiyati“Talqin va tadqiqotlar” ilmiy-uslubiy jurnali
№16
50
atmosfera havosiga 1.1 tonna zararli tashlanmalar chiqishi oldi olindi. Bu tadbir
doimiy tarzda oʻtkazilmoqda. Bundan tashqari, Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 11-
noyabrdagi “Ozonni buzuvchi moddalarni va tarkibida ular mavjud boʻlgan
mahsulotlarni
Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirishni va Oʻzbekiston
Respublikasidan olib chiqishni tartibga solishni takomillashtirish toʻgʻrisida”gi 247-
sonli qaroriga asosan viloyatda bir qancha ishlar amalga oshirilmoqda.
Atmosfera havosini musaffoligini saqlash uchun, avvalambor, barcha insonlarga
ekologik taʼlim-tarbiya berilishini yoʻlga qoʻyish, korxonalarda ekologik jihatdan
sogʻlom texnologiya yaratish, transport vositalarining chiqindisiz ishlashini
taʼminlash, oyida bir marotaba boʻlsa-da, “avtomobilsiz kunni”tashkil qilish, sovitish
texnikalari va yongʻin oʻchirish vositalaridan havoga chiqariladigan galogenlarni
atmosferani yaʼni ozon qatlamini siyraklashmasligiga olib kelmaydigan elementlar
bilan almashtirish chora- tadbirlarini koʻrish, shahar va qishloq koʻchalarida,
korxonalar atroflarida yashil iqtisodiyotni yaʼni koʻkalamzorlashtirishni yana-da
kuchaytirish lozim.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Ekologiya va atrof-
muhitni muhofaza qilish masalalari qoʻmitasi, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza
qilish davlat qoʻmitasi va Oʻzgidromet hamkorligida “Xalqaro ozon qatlamini
himoya qilish kuni”ga bagʻishlangan seminar oʻtkazildi. Seminarda ozon qatlami va
uni muhofaza qilish masalalari keng muhokama qilindi.
Bugun yurtimizda atmosfera qobigʻida joylashgan, yerdagi hayot davomiyligini
taʼminlashda oʻz hissasini qoʻshadigan, oʻzi yupqagina, biroq tarqalishi yerdan 10 km
masofadan 50 km.gacha boʻlgan oraliqni zabt etgan “ozon qatlami”ni muhofaza
qilish boʻyicha qator tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Xalqaro miqyosda qabul qilingan hujjatlar ichida Ozon qatlamini muhofaza
qilish boʻyicha Vena Konvensiyasi va Ozon buzuvchi moddalar boʻyicha Monreal
protokolining dunyodagi oʻrni beqiyos. Mazkur hujjatlar Birlashgan Millatlar
Tashkilotiga aʼzo davlatlar tomonidan ratifikatsiya qilingan va qoʻyilgan talablarga
asosan samarali ishlar yoʻlga qoʻyilgan muhim hujjatlar hisoblanadi.
2018-yilning 9-yanvarida Vazirlar Mahkamasining “Ozonni buzuvchi moddalar
va tarkibida ular boʻlgan mahsulotlarning Oʻzbekiston Respublikasiga importini
tartibga solishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori qabul
qilindi. Ushbu qaror bilan ozonni buzuvchi moddalar va tarkibida ular boʻlgan
mahsulotlarni respublikamizga importi respublikamizdan eksportini davlat tomonidan
tartibga solishni taʼminlanib kelinmoqda.
Xususan, joriy yilning oʻtgan davrida ozonni buzuvchi moddalar va tarkibida
ular boʻlgan mahsulotlarni Oʻzbekiston Respublikasiga importi va Oʻzbekiston
Respublikasidan eksporti uchun ruxsatnoma olish boʻyicha 2237 ta elektron arizalar
|
| |
Ferroqotishmalar (maxsus chuyanlar

|
Ferroqotishmalar (maxsus chuyanlar
|
bet | 3/5 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 32,06 Kb. | | #148069 |
Bog'liq Metallurgik pechlarda qo\'llaniladigan o\'tga bardosh materiallarFerroqotishmalar (maxsus chuyanlar). Bunday chuyanlar tarkibida kremniy va marganets miqdorlari odatdagi chuyanlardagina qaraganda ancha ko’p bo’ladi. Ferroqotishmalar uch turga bo’linadi: ferrositsiy yaltirok chuyan va ferromarganets. Ferroqotishmalar chuyandan pulat olishda temir II oksididan temirni qaytarish, shuningdek, pulatni legirlash uchun ishlatiladi. Chuyanning yuqorida aytib o’tilgan turlaridan tashqari, legirlangan chuyanlar deb ataladigan xili ham bo’ladi. Bunday chuyanlar tarkibiga chuyanda doimo bo’ladigan: xrom, nikel, mis, titan, molibden va boshqa elementlar kiradi. Bu elementlar chuyanning fizik-mexaniq xossalarini yaxshilaydi. Legirlangan chuyanlardan tirsakli vallar, prokatlash stanlarining juvalari, komperissor detallari, porshen xalqalari, shesternyalar va boshqa detallar quyiladi.
Chuyanlarning tuzilishi va xosallari uning tarkibidagi elementlarga bog’lik xolda turli xususiyat (xossa) larga ega bo’lishi mumkin (8 jadvalga qarang).
Lekin keyingi vaqtlarda chuyanlar metallurgiya sanoatida yangi standartlar bo’yicha ishlab chiqarilmoqda:
A) kul rang chuyan qo’ymasi GOST 1412- 79;
B)bog’lanuvchi chuyan qo’ymasi GOST 1215- 79;
V) yuqori mustahkamli chuyan qo’ymasi GOST 7293- 79;
G) antifriktsion chuyan qo’ymasi GOST 1885- 79.
Bularning bunday turli navlari zaruriy sanoat korxonalarida keng foydalanilmoqda.
Ma’lumki, kul rang chuyanlar yaxshi quymalik xossasiga ega bo’lib, o’rtacha mustahkamlikka ega.
Yangi standartga kura, bunday chuyanlarning SCH10, SCH15, SCH18, SCH20… SCH40, SCH45, (ikki xonali raqamlar yuqorida belgilangandek, chuzilishidagi mustaxkamlik chegaralarini ifodalaydi) nomerlari ishlab chiqarilmoqda.
Bunday navli kul rang chuyanlardan turli bloklar, barabanlar, podshimnik korpuslari, stoyealar, tishli va chervyakli gildiraklar, roliklar, kojuxlar, krishkalar, vtulkalar, staninalar, 930°C gacha temperatura ta’sirida ishlaydigan pechlarning detallari, nasoslarning korpuslari, katoklar, yulduzchalar va boshqalar tayyorlashda ishlatiladi.
|
| |
Qo’ymakorlik chuyani - Metallurgiyada qo’llaniladigan o’tga chidamli materiallar

|
Metallurgiyada qo’llaniladigan o’tga chidamli materiallar
|
bet | 2/5 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 32,06 Kb. | | #148069 |
Bog'liq Metallurgik pechlarda qo\'llaniladigan o\'tga bardosh materiallarQo’ymakorlik chuyani. Qo’ymakorlik chuyani domna pechidan olinadigan hamma chuyanning taxminan 18 % ga yaqinini tashqil etadi. Bu chuyanning suyuq, holatda oquvchanligi yuqori bo’ladi va qolipning nozik joylarini ham yaxshi to’ldiradi, shu sababli u har xil qo’ymalar olish uchun ishlatiladi. Uning qo’ymakorlik chuyani deb atalishining sababi ham ana shundadir.
Qo’ymakorlik chuyani tarkibidagi uglerodning ko’p qismi erkin xolatda, grafit tarzida bo’ladi va siniq joyi kul rang tusda ko’ringanligi uchun kul rang chuyan deb ham ataladi.
Qo’ymakorlik chuyanining ximiyaviy tarkibi 9-jadvalda keltirilgan. Domna pechida qo’ymakorlik chuyani hosil qilish uchun shixtada yetarli miqdorda kultuproq bo’lishiga erishish kerak. U tarkibidagi grafitning qanday shaklda bo’lishiga qarab, kul rang, oddiy, juda puxta va bog’lanuvchan chuyanlarga bo’linadi. Oddiy kul rang chuyan grafit plastinkalar shaklida bo’ladi; bu chuyan СЧ harflari va ikki xonali ikkita son bilan markalanadi, masalan, СЧ 12-28. Bu markadagi SCH harflari (ruscha seriy chugun so’zlarining birinchi harflari) kul rang chuyan ekanligini, birinchi son (12 ) cho’zilishdagi mustahkamlik chegarasini Mpa hisobida, ikkinchi son (28 ) esa egilishdagi mustahkamlik chegarasini (Mpa hisobida) bildiradi. Oddiy kul rang chuyanning markalari ximiyaviy tarkibi va mexaniq xossalari 9 jadvalda berilgan.
Juda puxta chuyanda grafit shar shaklida bo’ladi: bu chuyan VCH harflari (ruscha vsokoprochny chugun so’zlarining birinchi harflari ) ikkita son bilan markalanadi. Masalan, VCH 45-5. Bu markadagi VCH harflari juda puxta chuyanni. Birinchi ikkita son (45 soni ) chuyanning cho’zilishdagi mustahkamlik chegarasini (MPa hisobida), ikkinchi son (5 soni ) esa nisbiy uzayishini ( % ) ifodalaydi.
1.2. Metal prakatlarni tayorlash pechlarning tavsifi
Bog’lanuvchi deganda, bu chuyanni faqat bog’lash yo’li bilan ishlab bo’ladi, deb tushunish yaramaydi. Bu nom shu chuyanning kul rang chuyanga qaraganda plastikrok bo’lganligi uchun berilgan nomdir, demak u shartlidir.
Bog’lanuvchi chuyanda grafit- bodiroq shaklida bo’ladi, bu chuyan ham ikkita harf ketma-ket keladigan ikkita son bilan markalanadi. Masalan, KCH50-4. KCH harflari (ruscha kovkiy chugun suzlarining birinchi harflari) chuyanning bog’lanuvchan chuyan ekanligini, birinchi ikki son (50 ) chuyanning cho’zilishdagi mustaxkamlik chegarasini (n/mm² xisobida), ikkinchi son (4) esa nisbiy uzayishini (% xisobida) anglatadi. Bog’lanuvchan chuyanning ximiyaviy tarkibi va mexaniq xossalari ham 8- jadvalda keltirilgan.
|
| |
Koloshnik changi - Metallurgiyada qo’llaniladigan o’tga chidamli materiallar

Koloshnik changi. Domna pechidan chiqadigan bu qo’shimcha mahsulot shixta materiallarining domna gaziga qo’shilib chiqadigan juda mayda zarrachalaridan iborat. Koloshnik changi domna gazini maxsus apparatlarda tozalash vaqtida yig’ilib qoladi. Bu changdan aglomerat tayyorlash uchun qo’shimcha xom ashyo sifatida foydalaniladi, chunki uning tarkibida ma’lum miqdorda ruda va koks bo’ladi.
Pulat temir bilan uglerodning qotishmasi ekanligi va uning tarkibida 2,14 % gacha uglerod bo’lishi yuqorida (IV bobda ) aytib o’tilgan edi. Pulat xozirgi zamon texnikasining barcha soxalarida xilma xil detallar, mashinalar, konstruktsiyalar hamda qurilmalar detallarini tayyorlash uchun ishlatiladigan asosiy materiallardir. Texnikada ishlatiladigan pulat tarkibida, ugleroddan tashqari kremniy, marganets, fosfor, oltingugurt va boshqa elementlar ham bo’ladi va asosan, chuyandan olinadi. Pulatning chuyandan farqi shundaki, pulat tarkibida uglerod va boshqa elemetlar chuyandagiga qaraganda kam bo’ladi. Demak, chuyandan pulat olish protsessi chuyan tarkibidagi uglerod va boshqa elementlar miqdorini kamaytirishdan iborat. Xozirgi vaqtda pulat olishning uchta usuli; konvertor, marten va elektr usullari mavjud. Pulat olishning ana shu usullari bilan qisqacha tanishib o’tamiz.
Konvertor usuli faqat suyuq chuyandangina pulat olishda qo’llaniladi. Bu usulning moxiyati shundan iboratki, suyuq chuyan konvertor (ba’zan konverter) deb ataladigan va oldindan qattiq qizdirib olingan idishga solinadi va chuyan orqali havo xaydaladi. Xaydalgan havo tarkibidagi kislorod chuyandagi uglerodni va qo’shimcha elemetlarni oksidlaydi (yondirib yuboradi), natijada chuyan tarkibidagi uglerod bilan qo’shimchalar miqdori kamayadi va pulat hosil bo’ladi.
Adabiyotlar :
1.Шаисмалов А. Ш. Топливо и основы горения. Ташк.- типография ТашГТУ, 1998-150с.
2. Алимбоев А.У. Саноат ва иситиш qозонхоналари. Ташкент.
Типография ТашГТУ, 1998-130с.
3. .Р. Qаландаров “Конструкцион материаллар технологияси”.
Тошкент “O’qитувчи” 1989й.
|
var Listp : set of integer init

var Listp : set of integer init {est(this)} ;
state: (sleep, koordinator, lost);
begin if this - инициаторthen
begin state := cand ; send (token, this) to Nextp ; receive (token, q) ;
while q this do
begin Listp := Listp {q} ;
send (token, q) to Nextp ; receive (token, q) ;
end ;
if this = max (Listp) then state := koordinator
elsestate := lost
end
else repeat receive (token, q) ; send (token, q) to Nextp ;
if state = sleepthen state := lost
until false
end
halqasida ma'lumoti tartibi (a FIFO etish sharti bilan) saqlanadi, va tashabbuskor q ((belgi, q) siz (belgi, P) oldin, tashabbuskori p qaytish oldin (belgi, Q) qabul belgi yuboradi, chunki, p). Bu har bir tashabbuskori p Listp ro'yxat barcha tashabbuskorlaridan majmui bilan tugaydi, va faqat saytlarni tanlash eng yuqori reyting bilan tashabbuskori bo'ladi, deb keladi.
Barcha bo'lmagan tashabbuskorlari judo bir davlat kirib, lekin Kutayotgan xabarni (belgi, r) qoladi, har doim. rahbari saylovda uchini e'lon uchun maxsus belgi uzuk yuboradi agar kutishga so'zini mumkin.
6. Halqa topologiyali kompyuter tarmoqlarida algoritimlar (Chang-Roberts algoritmi)
Quyida Chang-Roberts algoritm, ring ular saylovlarga yo'qotadi deb ochiq-oydin bo'lgan o'sha saytlarni muhokama olib tashlanadi. Shu ma'noda Lelanning algoritmini yaxshilaydi. Ya'ni. p tashabbuskori, halqa ma'lumoti (belgi, q) olib tashlanadi est (q) est (p), yoki koordinatori olganda tashabbuskori p judo bo'ladi.
var state : (sleep, koordinator, lost);
|
out(token - 9-ma’ruza. Saytlarni aylanish va tanlash algoritmlari. Reja

|
9-ma’ruza. Saytlarni aylanish va tanlash algoritmlari. Reja
|
bet | 4/11 | Sana | 10.08.2024 | Hajmi | 172,01 Kb. | | #269345 |
Bog'liq 9а-mavzu (1)out(token, 1) through n – 1 kanal
(token, k) marker qabul qilingandagi har bir jarayon uchun:
begin if k=2n then return(OK)
else begin faraz qilaylik l - 2l|k bo’lgan eng katta nomer ;
out(token, k+1) through kanal l
end
end
Algoritmdan ko`rinib turibdiki, 2n marker jo`natmasidan so`ng qaror qabul qilinadi. p0- initsiator, pk- (token, k) markerini qabul qiladigan jarayon bo`lsin. Har bir k < 2n uchun pk va pk+1 qiymatlari 1 bitga farq qiladi, bunda quyidagi shartlarni qoniqtiradigan l(k) indeksini belgilaymiz:
Har bir i <n uchun mos bo`lgan k {0, ..., 2n} сl(k) = i, тоp0 = p2n sonlar mavjud va qaror initsiatorda qabul qilinadi. Bunda pa = pb dan 2n|(b – a) bo`ladi, bunda barcha p0, ..., p2n-1 turli xil bo`ladi.
Tarri algoritmi
Mustaqil aloqadagi graflar uchun aylanish algoritmi sifatida quyidagi ikki qoidaga asoslangan Tarri algoritmi berilgan.
Jarayon hech qachon bitta kanal orqali ikki marta marker yubormaydi.
Noinitsiator qoidaga asoslangan holda boshqa kanallar orqali markerni yuborolmasa, o`zidan oldingisiga (u dasylab marker qabul qilgan qo`shnisiga ) markerni yuboradi.
Quyidagi matnda saytning local o`zgaruvchilaridan foydalaniladi.
pre – jarayon bajarilayotgan saytdan oldingi sayt, ya`ni marker kelgan sayt.
used[q] - u saytgamarker yuborilganligining belgisi.
|
| |