SIMSIZ LOKAL TARMOQ TEXNOLOGIYALARI: O’TMISh VA

3
birga ular yangi qurilma va xizmatlarni taqdim etmoqda. Yangi CDMA (Code
Division Multiple Access - kanallarni kodli taqsimlash texnologiyasi), GSM
(Global Systems for Mobile Communications- mobil aloqa tarmoqlarining
global tizimi), TDMA (Time Division Multiple Access-kanallarni
vaqt orqali
taqsimlash texnologiyasi), 802.11, WAP (Wireless Application Protocol-simsiz
texnologiyalar protokoli), 3G va 4G (uchinchi va to’rtinchi avlod
texnologiyalari), GPRS (General Packet Radio Service, ma’lumotlarni paketlab
uzatish xizmati), Bluetooth (o’rta va qisqa masofa tarmog’i), EDGE
(Enhanced
Data Rates for GSM Evolution, takomillashtirilgan GSM tarmoq) va shu
kabi
texnologiyalarning xilma-xilligi bu sohada tub
burilish boshlanayotganini
anglatib turibdi. Simsiz lokal tarmoqlar (WLAN) hamda o’rta va qisqa masofa
tarmoq (Bluetooth) larning rivojlanishi juda istiqbollidir. Simsiz lokal tarmoqlar
aeroportlar, universitet va institutlar, mehmonxonalar, restoranlar, korxona
va
tashkilotlar tarmoqlarida ko’plab qo’llanilmoqda. Simsiz tarmoqlarni
standartlarini ishlab chiqish 1990 yilda butunjahon IEEE (Elektr va elektronika
bo’yicha muhandislar instituti) tashkiloti tomonidan 802.11 komiteti tashkil
etilishi bilan boshlangan. Butunjahon o’rgimchak to’ri va bu tarmoqda simsiz
qurilmalar yordamida ishlash g’oyasi simsiz texnologiyalarning rivojlanish
jarayonlariga muhim turtki vazifasini o’tadi. 90-yillar
oxiriga kelib
foydalanuvchilarga WAP-xizmati taqdim etildi. Shuni ta’kidlash kerakki
boshida bu xizmat ko’pchilikda uncha qiziqish uyg’onmadi. WAP-xizmati
asosiy axborot xizmatlari sifatida - yangiliklar, ob-qavo, kundalik va
boshqa xizmatlar to’plamini taqdim etgan edi. Shuningdek, Bluetooth va
WLAN dan ham ushbu aloqa vositalarining qiymati
yuqoriligi bois juda kam
miqdorda foydalanishgan. Lekin narxlarning tushishi ushbu vositalarga bo’lgan
talab va qiziqishni ortishiga sabab bo’ldi. XXI asrning dastlabki o’n yilligi
o’rtalariga kelib simsiz Internet-servisi foydalanuvchilarining soni bir necha o’n
millionga etdi. Simsiz Internet-aloqasining paydo bo’lishi bilan birinchi o’rinda
4
uning xavfsizligini ta’minlash masalalari ko’tarildi. Simsiz tarmoqlardan
foydalanganda paydo bo’lgan asosiy muammolar sirasiga quyidagilarni keltirib
o’tish lozim - bu maxsus xizmat, tijorat tashkilotlari va xususiy tadbirkorlar
jo’natmalarini
tutib qolish, kredit kartochkalar nomerlarini tutib qolish,
bog’lanish uchun to’lov vaqtini o’g’irlash, kommunikatsiya markazlari ishiga
xalal berish kabilardir. Bu muammolar aloqa standartlarini takomillashtirish
orqali hal etib borilmoqda.
Simsiz texnologiyalar taraqqiyotining ahamiyatli jihati shundaki, bu
texnologiyalardan uy sharoitidagi foydalanuvchilar
qulay tarzda foydalana
olishlaridir. Uy tarmog’i qurilmalari sonining ortishi bilan ushbu qurilmalarni
birbiri bilan ulovchi ko’plab simlar bu tarmoqning asosiy muammosiga aylanib
bormoqda. Bu o’z navbatida simsiz texnologiyalarga o’tishga sabab
tug’dirmoqda. Simsiz texnologiyalarning yakka tartibda foydalanuvchilari soni
salmoqli bo’lsada tezkor o’sib boruvchi segmenti - bu uning korporativ
foydalanuvchilari hisoblanadi. Ma’lumotlarni simsiz
uzatish muhim strategik
vosita hisoblanib korxonada unumdorlikni oshishi (hodimlar korporativ
axborotlarga doimiy va tezkor ega bo’ladilar, ular yangiliklardan tezkor boxabar
bo’ladilar) ni ta’minlaydi, mijozlarga xizmat ko’rsatish sifatini oshiradi (bir
5
vaqtning o’zida ularning shikoyatlarini va xohishlarini qabul qilish hamda bir
vaqtning o’zida sezish mumkin), raqiblarga nisbatan ustunlikni yaratadi
(axborotlarni almashish va qaror qabul qilish tezliklarini oshishi). Bir so’z bilan
simsiz texnologiyalarni kelajak texnologiyalari deb aytishimiz mumkin.